comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine suggentes. deo statilino stantes.
dee adeone adeuntes. abeone abe¬
untes. dee menti ut bonam haberenł
mentem. deo uolumno & dee uo¬
lumne ut bona uellent. dus nupti¬
alib ut bene comugarentur. dns
agrestib ut fructus uberrimos ca¬
perent. & maxime ipsi diue fructe¬
see: marti & bellonȩ ut bene belli¬
gerarent. dee uictorie ut uincerent.
deo honori ut honorarentur. dee pe¬
cunie ut pecuniosi ẽẽnt. deo escu¬
lano & filio eius argentino. ut habe¬
rent eream argenteamq pecunam:
Nam ideo patrẽ argentin esculanũ
posuerunt: quia priꝰ erea pecunia
musu cepit ẽẽ. post argentea. Mi¬
ror autẽ qͦd argentinus ñ genuit au¬
rinum: quia & aurea subsecuta est.
Quẽ deum si isti haberent: sicut
saturno iouẽ. ita & patͥ argentino
& auo esculano aurinum p̃ponerent.
quid gͦ erat necesse ꝓpter hec bona
uł animi uł corporis uł ext̾na tantã
deors turbam colere & inuocare qͦs
neq om̃s commnemoraui. nec ipsi
potuerunt omib bonis humanis

Expanded text:
minae sugentes, deo Statilino stantes, deae Adeonae adeuntes, Abeonae abeuntes; deae Menti, ut bonam haberent mentem; deo Volumno et deae Volumnae, ut bona vellent; diis nuptialibus, ut bene conjugarentur; diis agrestibus, ut fructus uberrimos caperent, et maxime ipsi divae Fructeseae; Marti et Bellonae, ut bene belligerarent; deae Victoriae, ut vincerent; deo Honori, ut honorarentur; deae Pecuniae, ut pecuniosi essent; deo Aesculano et filio ejus Argentino, ut haberent aeream argenteamque pecuniam? Nam ideo patrem Argentini Aesculanum posuerunt, quia prius aerea pecunia in usu esse coepit, post argentea. Miror autem, quod Argentinus non genuit Aurinum, quia et aurea subsecuta est. Quem deum isti si haberent, sicut Saturno Jovem, ita et patri Argentino et avo Aesculano Aurinum praeponerent. Quid ergo erat necesse propter haec bona vel animi, vel corporis, vel externa, tantam deorum turbam colere et invocare; quos neque omnes commemoravi, nec ipsi potuerunt omnibus bonis humanis
Abbreviated transcription (Latin):
est.
uid ẽ gͦ qͦd ꝓingenti beneficio
uarro iactat prestare se ciib suis:
quia ñ solum cõmemorat deos quos
coli oporteat a romanis. uerũetiam
dicit qͥd adquemq ꝑtineat: Qm̃
nichil prodest inquit homini alicu¬
ius medici nomen formãq nosse. et
quod sit medicus ignorare: ita dicit
nichil prodesse. scire dm̃ ẽẽ escula¬
pium. si nescias eum ualitudini opi¬
tulari. atq ita ignores cur ei debe¬
as supplicare. Hoc etiam alia simili
tudine affirmat. ddicens. Non mo¬
do bene uiuere. s uiuere omĩno ne¬
minẽ posse si ignoret quiisnam
faber sit qͥs pistor. qͥs tector. a quo
quid utensile petere possit. quem
adiutorem assumere. quem ducem.
quem doctorẽ: Eo modo nulli dubi¬
um ẽẽ asserens ita ẽẽ utilem cogniti¬
onem deorũ. si sciatur qͣm quisq ds̃
uim & facultatẽ ac potestatẽ cuiꝰq

Expanded text:
est quod pro ingenti beneficio Varro iactat praestare se ciuibus suis, quia non solum \'commemorat deos, quos coli oporteat a Romanis, uerum etiam dicit quid ad quemque pertineat? Quoniam nihil prodest, inquit, hominis alicuius medici nomen formamque nosse, et quod sit medicus ignorare: ita dicit nihil prodesse scire deum esse Aesculapium, si nescias eum ualetudini opitulari, adque ita ignores quur ei debeas supplicare. Hoc etudine affirmat, dicens, non modo bene vivere, sed vivere omnino neminem posse, si ignoret quisnam sit faber, quis pistor, quis tector, a quo quid utensile petere possit: quem adjutorem assumere, quem ducem, quem doctorem: eo modo nulli dubium esse asserens, ita esse utilem cognitionem deorum, si sciatur quam quisque deus vim et facultatem ac potestatem cu
Abbreviated transcription (Latin):
tiq ñ ẽ ds. Qua ꝓpter & uoluntates
nr̃e tantum ualent quantũ eas ds
ualere uoluit. atq presciuit. Et i¬
deo quicquid ualent. certissime ua¬
lent: & quod facture sunt. ipse om¬
nino facture sunt: quia ualituraᷤ atq
facturas ille presciuit. cuius p̾scien¬
tia falli ñ potest. Quaꝓpter si mi¬
chi fati nomen alicui rei adhiben

Expanded text:
tique Deus. Quapropter et uoluntates nostrae tantum ualent, quantum Deus eas ualere uoluit adque praesciuit; et ideo quidquid ualent, certissime ualent, et quod facturae sunt, ipsae omnino facturae sunt, quia ualituras adque facturas ille praesciuit, cuius praescientia falli non potest. Quapropter si mihi fati nomen alicui rei adhiben
Abbreviated transcription (Latin):
te sua manere potuerit. Nec ipse ali¬
quid̃ diuine menti in his rerum oꝑib
cribuens. Iste anaximenen discipłm
& successorem reliquit: qui om̃s rerũ
causas aeri infinito dedit: nec deos
negauit aut tacuit: ñ tamen abipsis
aerem factũ. s ipsos ex aere ortos
credidit. Anaxagoras uͦ eius auditor
harũ rerum omĩum quas uidemus.
effectorem diuinũ animum sensit.¬
& dixit ex infinita materra que con-
staret similib inter se particulis.
singula fieri. s animo faciente di¬
umo. Dyogenes quoq anaximens
alter auditor. aerem quidem dixit
retum ẽe materiã de qua omĩa fie¬
rent: s eum ẽẽ compotẽ diuine rati¬
onis. sine qua nichil exeo fieri posset.
A naxagore successit auditor eius
archelaus: etiam ipse de particulis
inter se similib quib singula queq
fierent. ita putauit constare omĩa
ut mẽe etiam mentem diceret: q̃
corpora et̾na id est illas particulas
comiungendo & dissipando ageret

Expanded text:
te sua manere potuerit; nec ipse alite sua manere potuerit; nec ipse aliquid diuinae menti in his rerum operibus tribuens. Iste Anaximenen discipulum et successorem reliquit, qui omnes rerum causas aeri infinito dedit, nec deos negauit aut tacuit; non tamen ab ipsis aerem factum, sed ipsos ex aere ortos credidit. Anaxagoras uero êius auditor harum rerum omnium, quas uidemus, effectorem diuinum animum sensit et dixit ex infinita materia, quae costaret similibus inter se particulis, singula fieri, sed animo faciente divino. Diogenes quoque, Anaximenis alter auditor, aerem quidem dixit rerum esse materiam, de qua omnia fierent; sed eum esse compotem divinae rationis, sine qua nihil ex eo fieri posset. Anaxagorae successit auditor ejus Archelaus: etiam ipse de particulis inter se similibus, quibus singula quaeque fierent, ita putavit constare omnia, ut inesse etiam mentem diceret, quae corpora aeterna, id est illas particulas, conjungendo et dissipando ageret
Abbreviated transcription (Latin):
tur & quibdam p̾ceptis ad bene
uiuendum accommodatis. iste au¬
tem chales ut successores etiam ꝓpa¬
garet. rerum naturã scrutatus. su¬
asq disputationes litt̾is mandans
eminuit: maximeq admirabilis ex¬
titit. qͦd astrologie numeris comp̃¬
hensis. defectus solis & lune etiam
predicere potuit. Flquam tamen
putaint rerũ ẽe principium: ꝙ hinc
omĩa elementa mundi ipsumq
mundũ. & que in eo gignuntur
existere. Nichil autẽ hunc oꝑi qͦd
mundo consid̾erato tam mirabile
aspicius. ex diuina mente p̃posu¬
it. Huic succeffit a naxt mandet
eius auditor: mutauitq de rerum
natura opimonẽ. Non enĩ ex una
re sicut thales ex humore: s ex sus
ꝓpris principiis quasq res nasci
putauit. Que terum principia su¬
gulatum ẽẽ credidit infinita: et
mnumerabiles mundos gignere
& quȩ cumq ineis oriuntut. eols¬
mundos modo dissolui. modo iterũ
gigni existimauit. quanta quisq eta¬

Expanded text:
tur et quibusdam praeceptis ad bene tur et quibusdam praeceptis ad bene uiuendum adcommodatis; iste autem Thales, ut successores etiam propagaret, rerum naturam scrutatus suasque disputationes litteris mandans eminuit maximeque admirabilis extitit, quod astrologiae numeris conprehensis defectus solis et lunae etiam praedicere potuit. Aquam tamen putauit rerum esse principium et hinc omnia elementa mundi ipsumque mundum et quae in eo gignuntur existere. Nihil autem huic operi, quod mundo considerato tam mirabile aspicimus, ex diuina mente praeposuit. Huic successit Anaximander, eius auditor, mutauitque de rerum natura opinionem. Non enim ex una re, sicut Thales ex umore, sed ex suis propriis principiis quasque res nasci putauit. Quae rerum principia singularum esse credidit infinita, et innumerabiles mundos gignere et quaecumque in eis oriuntur; eosmundos modo dissolui, modo iterum gigni existimauit, quanta quisque aeta
Abbreviated transcription (Latin):
hec uł teniniter audiuit ignorat.
De hoc igitur platone quȩ necessa¬
ria p̾senti questioni existimo breuit̃
attingam: prius illos commemorans
qui eum meodẽ genere litterarũ tem¬
pore precesserunt. Quantum enim¬
inter cȩteras gentium clarior habet᷑.
duo phylosophoꝵ geneta tradunt᷑.
Unum italicum ex ea parte italie
que quondã magna grecia nuncu¬
pata ẽ: alterũ ionicum in eisterris
ubi & nunc grecia nominatur
Italicum gemis auctorẽ habuit phs¬
tagoram saniium aquo etiam fert̃
ipsum phylosophie nomen exortũ.
Nam cum autea sapientes appella¬
rent᷑ sophi qui modo quodã laudabilis
uite alus prestare uidebantur: iste
interrogatus quid profiteret᷑. phylo¬
sophum se ẽẽ respondit. id̃ est studi¬
osum uł amatorem sapientie: q̃m
sapientẽ profiteri arrogantissimũ
uidebatur. Ionci uͦ generis pͥnceps
fuit thales milesius: unus illoes sep¬
tem qui sunt appellati sapientes.
S illi sex uite genere distingueban¬

Expanded text:
haec uel tenuiter audiuit, ignorat. haec uel tenuiter audiuit, ignorat. De hoc igitur Platone, quae necessaria praesenti quaestioni existimo, breuiter adtingam, prius illos commemorans, qui eum in eodem genere litterarum tempore praecesserunt. CAPUT Iinter ceteras gentium clarior habetur, duo philosophorum genera traduntur: unum Italicum ex ea parte Italiae, quae quondam magna Graecia nuncupata est; alterum Ionicum in eis terris, ubi et nunc Graecia nominatur. Italicum genus auctorem habuit Pythagoram Samium, a quo\' etiam ferunt ipsum philosophiae nomen exortum. Nam cum antea sapientes appellarentur, qui modo quodam laudabilis uitae aliis praestare uidebantur, iste interrogatus, quid profiteretur, philosophum se esse respondit, id est studiosum uel amatorem sapientiae; quoniam sapientem profiteri adrogantissimum uidebatur. Ionici uero generis princeps fuit Thales Milesius, unus illorum septem, qui sunt appellati sapientes. Sed illi sex uitae genere distingueban
Abbreviated transcription (Latin):
co significari intelligimus de diui-¬
nitate rationem siue sermonem:
nec eas omĩum. s eoꝵ tantũ qui
cum & ẽẽ diuinitatẽ & humana cura¬
re consentiant: ñ tamen sufficere uniꝰ
in commutabilis di cultum aduitã
adipiscendã etiam post mortẽ bea¬
tam. s multos abillo sane uno con¬
ditos atq institutos ob eam causã
colendos putant. Hi iam etiam
uarronis opmionẽ. uitatis ꝓpinqui¬
tate transcendunt. Siquidem ille
totam theologiam naturalẽ usq
admundũ istum uł animã eiꝰ ex¬
tendere potuit: isti uͦ supra omẽm
amime naturã confitentur dm̃: qͥ
ñ solum mundũ istum tusibilem
qui sepe celi & terre nomine nun¬
cupatur. s etiã omẽm omĩno am-¬
mam fecerit. & qui rationalem &
intellectualẽ cuius generis anima
humana ẽ participatione suilumi¬
nis incomiutabilis & incorporei
beatam facit. Hos phylosophõ pla¬
tonicos appellatos a platone docto¬
re uocabulo diriuato: nullus qui

Expanded text:
co significari intellegimus de diuico significari intellegimus de diuinitate rationem siue sermonem; nec eas omnium, sed eorum tantum, qui cum et esse diuinitatem et humana curare consentiant, non tamen sufficere unius incommutabilis Dei cultum ad uitam adipiscendam etiam post mortem beatam, sed multos ab illo sane uno conditos adque institutos ob eam causam colendos putant. Hi iam etiam Varronis opinionem ueritatis propinquitate transcendunt; si quidem ille totam theologian naturalem usque ad mundum istum uel animam eius extendere potuit, isti uero supra omnem animae naturam confitentur Deum, qui non solum mundum istum uisibilem. qui saepe caeli et terrae nomine nuncupatur, sed etiam omnem omnino animam fecerit, et qui rationalem et intellectualem. cuius generis anima humana est, participatione sui luminis incommutabilis et incorporei beatam facit. Hos philosophos Platonicos appellatos a Platone doctore uocabulo deriuato nullus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
erat insuꝑiorum
solutione questi¬
onum & explica¬
tione librorum.
De theologia qͥp¬
pe qͣm naturalẽ
uocant. ñ cum quiblibet hominib.
non enim fabulosa ẽ uel ciuilis hoc
est uel theatrica uł urbana. quorum
altera iactitat deorum crimina. al¬
tera indicat deorũ desideria crimi¬
nosiora. ac ꝑ hoc malignorũ potius
demonum qͣm deors: s cum phylo¬
sophis ẽ habenda collatio: quorum
ipsum nomensilatine int̾pretemur
amorem sapientie profitetur. Porro
si sapientia d̾s ẽ. ꝑ quem facta sunt
omĩa sicut diuina auctoritas ueri¬
tasq monstrauit: uerus phylosophꝰ
ẽ amator dĩ. S quia res ipsa cuius
hoc nomen ẽ. ñ est iom̃ib qui hoc
nomine głantur. neq enĩ continuo
uere sapientie sunt amatores qui¬
cumq appellantur phylosophi: pro¬
fecto exomĩb quoꝵe sententias lit¬
teris nosse potuimus. eliga udi sunt
cum quib non indigne questio ista
futare suscepi: s eas tantũ que ad
theologiam ꝑtinent. quo uerbo gre¬

Expanded text:
erat in superiorum solutione quaestionum et explicatione librorum. De theologia quippe, quam naturalem uocant, non cum quibuslibet hominibus non enim fabulosa est uel ciuilis, hoc est uel theatrica uel urbana; quarum altera iactitat deorum crimina, altera indicat deorum desideria criminosiora ac per hoc malignorum potius daemonum quam deorum, sed cum philosophis est habenda conlatio; quorum ipsum nomen si Latine interpretemur, amorem sapientiae profitetur. Porro si sapientia Deus est, per quem facta sunt omnia, sicut diuina auctoritas ueritasque monstrauit, uerus philosophus est amator Dei. Sed quia res ipsa, cuius hoc nomen est, non est in omnibus, qui hoc nomine gloriantur neque enim continuo uerae sapientiae sunt amatores quicumque appellantur philosophi: profecto ex omnibus, quorum sententias ex litteris nosse potuimus, eligendi sunt cum quibus non indigne quaestio ista futare suscepi, sed eas tantum, quae ad theologian pertinent, quo uerbo Grae
Abbreviated transcription (Latin):
alia lux misto huius libri loco intel¬
sunt in eo qͦd scriptum ẽ. diuisit
łs inter lucem & tenebras: nos ta¬
men has duas angłi̾cas societates.
unam fruentem dõ. alteram tum̃¬
tem typho. unam cui dicitur. ad¬
orate eum om̃s angli eius. aliam

Expanded text:
alia lux in isto huius libri loco intelsunt in eo quod scriptum est: Diuisit Deus inter lucem et tenebras: nos tamen has duas angelicas societates, unam fruentem Deo, alteram tumentem typho; unam cui dicitur: Adorate eum omnes angeli eius, aliam
Abbreviated transcription (Latin):
risũ. nec illiꝰ castã miscłiam nec huiꝰ face¬
tã continentrã romanarũ rerũ gestarũ
scriptores tacere potuerint: qͣndo pre¬
termitteretur si aliquib hominib
in honorẽ cuiuspiam deoꝵe suore sic
peꝑcissent. ut in quoqͣm templo cedẽ
uł captiuitatẽ fieri ꝓhiberent: ui¬
uicquid gͦ uastationis. trucidationis.
depredationis. concremationis. af¬
flictionis. in ista recentissima romana
clade commissum ẽ fecit hoc consue¬
tudo bellorum: quod autẽ nouo more
factum ẽ. qͦd mnusitata rerum facie im¬
manitas barbara tammitis apparuit.
ut amplissime basilice implende po¬
płõ cui parceret᷑ eligerentur. & decerne¬
rent᷑ ubi nemo feriretur. unde nemo
raperetur. quo liberandi multi amise¬
rantib hostib ducerentur. undde cap¬
tiuandi ulli nec acrudelib hostib ab¬
ducerentur. hoc xp̃i nomini. hoc xp̃i¬
ano tempori tribuendum. quisquis
non uidet. cecus: quisquis uid̃et nec

Expanded text:
risum, nec illius c:Rtam misericordiam nec huius facerisum, nec illius c:Rtam misericordiam nec huius facetam continentiam Romanarum rerum gestarum scriptores tacere potuerint: quando praetermitteretur. si aliquibus hominibus in honorem cuiuspiam deorum suorum sic pepercissent, ut in quoquam templo caedem uel captiuitatem fieri prohiberent? uidquid ergo vastationis, trucidationis, depraedationis, concremationis, afflictionis, in ista recentissima Romana clade commissum est, fecit hoc consuetudo bellorum. Quod autem more novo factum est, quod inusitata rerum facie immanitas barbara tam mitis apparuit, ut amplissimae basilicae implendae populo cui parceretur, eligerentur et decernerentur, ubi nemo feriretur, unde nemo raperetur, quo liberandi multi a miserantibus hostibus ducerentur, unde captivandi ulli nec a crudelibus hostibus abducerentur; hoc Christi nomini, hoc christiano tempori tribuendum quisquis non videt, caecus; quisquis videt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
suas illi lacrimas effudisse. Gessit et
curam pudicitie. etiam in hoste ser¬
uande. Nam priusqͣm oppidũ uictor
iussisset inuadi: constituit ed̃icto. ne
quis corpꝰ liberum uiolaret. Euersa ẽ
tamen ciuitas more bellorum. Nec
uspiam legitur ab imꝑatore tã casto
atqelementi fuisse preceptũ: ut qͥsqͥs
ad illuqd uel illud templum fugisset
haberetur il lesus. Quodutiq nullo
modo pteriretur: quando nec eius fietꝰ.
nec quod edixerat. ꝓpudicitia minime
nua uolanda potuit taceri. fabius ta¬
rentine urbis euersor. asimulachroꝵ
depredatione se abstinuisse laudatur.
Nlam eum ei scriba suggessisset quid de
signis deorũ que multa capta fuerant
fieruuberet. continentiã fuã etiã iocando
condunt. Quesiuit enĩ cuiꝰmodiẽent. &. cũ
ei ñ solũ multa gnͣdia. uerũetiã renuntia¬
rent᷑ armata. relinqͣmꝰ inqͥt tarentinis
deos iratos. Cum gͥ nec illiꝰ fletũ nec huiꝰ

Expanded text:
suas illi lacrimas effudisse. Gessit et suas illi lacrimas effudisse. Gessit et curam pudicitiae etiam in hoste seruandae. Nam priusquam oppidum uictor iussisset inuadi, constquis corpus liberum violaret. Eversa est tamen civitas more bellorum, nec uspiam legitur ab imperatore tam casto atque clementi fuisse praeceptum, ut quisquis ad illud vel illud templum fugisset, abiret illaesus. Quod utique nullo modo praeteriretur, quando nec ejus fletus, nec quod edixerat pro pudicitia minime violanda, potuit taceri. Fabius, Tarentinae urbis eversor, a simulacrorum depraedatione se abstinuisse laudatur. Nam cum ei scriba suggessisset quid de signis deorum, quae multa capta fuerant, fieri juberet, continentiam suam etiam jocando condivit. Quaesivit enim, cujusmodi essent: et cum ei non solum multa grandia, verum etiam renuntiarentur armatanec huius
Abbreviated transcription (Latin):
manis ciuib romana templa metuebatł
S hiuidelicet ꝑditi & patrie parricide¬
uicd gͦ ꝑ multas gentes
que inter se bella gesserunt & nus¬
quam uictis indeorum suor sedib pe¬
ꝑcerunt. nr sermo discurrat.: Roma¬
nos ipsos uideamus. ipsosinquam re¬
colamus respiciamusq romanos: de
quorũ p̾cipua laude dictum ẽ parcere
subiectis & debellare suꝑbos. & quod
accepta inutria ignoscere quam ꝑse¬
qui malebant. Quando tot tantasq
urbes ut late dominarentur expugna¬
tas captas q euertert̾: legatur nobis que
templa exciꝑe solebant. ut adea quisqͥs
confugisset liberaretur. An illi facie¬
bant. ⁊ scriptores earun dem rerumge¬
starum ista reticebant.. Ita uͦqui ea que
laudarent maxime requirebant: ista p̃¬
clarissima scm ipsos pietatis indicia pre¬
terirent.: Egregius romani nominis
marcus marcellus qui syracusã urbem
ornatissimã cepit: refertur eam prius
fleuisse ruituram. & ante eiꝰ sanguinẽ

Expanded text:
manis ciuibus, Romana templa metuebant. manis ciuibus, Romana templa metuebant. Sed hi uidelicet perditi et patriae parriciduid ergo per multas gentes, quae inter se bella gesserunt et nusquam uictis in deorum suorum sedibus pepercerunt, noster sermo discurrat? Romanos ipsos uideamus, ipsos, inquam, recolamus respiciamusque Romanos, de quorum praecipua laude dictum est: \' Parcere subiectis et debellare superbos, et quod accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant: quando tot tantasque urbes, ut late dominarentur, expugnatas captasque euerterunt, legatur nobis quae templa excipere solebant, ut ad ea quisquis confugisset liberaretur. An illi faciebant et scriptores earundem rerum gestarum ista reticebant? Ita uero, qui ea quae laudarent maxime requirebant, ista praeclarissima secundum ipsos pietatis indicia praeterirent? Egregius Romani nominis Marcus Marcellus. qui Syracusas urbem ornatissimam cepit, refertur eam prius fleuisse ruituram et ante eius sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
ostremo illud iunonis templum
sibi elegerat auaritia & superbia
leuium grecors: istas xp̃i basilicas miseri¬
cordia & humilitas etiam immanium
barbarors. Nisi forte greci quidem inil¬
la sua uictoria templis deorũ commnuni¬
um peꝑcerunt. atq illo confugientes
miseros uictosq troranos ferire uł cap¬
tiuare ñ ausisunt: s uirgilius poetarum
more illa mentitus ẽ. Inmo uͦ morem
hostium ciuitatis euertentium ille de¬
bit salustius nobilitate ũitatis historicꝰ.
sententia sua quam de coniuratis inse¬
natu habuit cominemorare ñ preter¬
mittit: rapiuirgines. pueros diuelli li¬
berosa parentum complexu. matres
familias pati que uictorib collibu¬
isset: fanaatq domos spoliari. cedem.
incendia fieri. postremo armis. cada¬
uerib. cruore. atq luctu omĩa repleri.
Hic si fana tacuisset: deorum sedib sole¬
re hostes parcere putaremus. Et hec
ñ abaliengenis hostib: s a catilina et
socus eius nobilissimis senatorib q ro¬

Expanded text:
ostremo illud Iunonis templum sibi elegerat auaritia et superbia leuium Graeculorum, istas Christi basilicas misericordia et humilitas etiam inmanium barbarorum. Nisi forte Graeci quidem in illa sua uictoria templis deorum communium pepercerunt adque illo confugientes miseros uictosque Troianos ferire uel captiuare non ausi sunt, sed Vergilius poetarum more illa mentitus est. Immo uero morem hostium ciuitates euertentium ille debit Sallustius, nobilitatae ueritatis historicus, sententia sua, quam de coniuratis in senatu habuit, conmemorare non praetermittit: \'rapi uirgines pueros, diuelli liberos a parentum conplexu, matres familiarum pati quae uictoribus conlibuisset, fana adque domos spoliari, caedem incendia fieri: postremo armis cadaueribus cruore adque luctu omnia conpleri\'. Hic si fana tacuisset, deorum sedibus solere hostes parcere putaremus. Et haec non ab alienigenis hostibus, sed a Catilina et sociis eius, nobilissimis senatoribus et Ro
Abbreviated transcription (Latin):
honesta utriusq sexus discretione:
ubi audiant quẽ admodũ hic adtẽ¬
pꝰ uiuere debeant. ut post hanc ui¬
tam beate semꝑq uiuere mertant᷑:
ubi sc̃a scriptura iustitieq doctrina
de suꝑiori loco inconspectu omĩum
ꝑsonante. & qui faciunt audiant
adp̃mium. & qui ñ faciunt audiaił
adiudiciũ. Quo & siueniunt qͥdam
taliũ preceptoꝵs irrisores: omĩs eoꝵs
petulantia aut repentina mutati¬
one deponit᷑. aut timore uł pudoe
compͥmitur. Nichil enim eisturpe
acflagitiosũ spectandũ imitandũq
ꝓponitur. ubi ueri dĩ aut precepta
insinuantur. aut miracula narran

Expanded text:
honesta utriusque sexus discretione, honesta utriusque sexus discretione, ubi audiant quam bene hic ad tempus uiuere debeant, ut post hanc uitam beate semperque uiuere mereantur, ubi sancta scriptura iustitiaeque doctrina de superiore loco in conspectu omnium personante et qui faciunt audiant ad praemium, et qui non faciunt audiant ad iudicium. Quo etsi ueniunt quidam talium praeceptorum inrisores, omnis eorum petulantia aut repentina mutatione deponitur, aut timore uel pudore conprimitur. Nihil enim eis turpe ac flagitiosum spectandum imitandumque proponitur, ubi ueri Dei aut praecepta insinuantur aut miracula narran
Abbreviated transcription (Latin):
honore p̾uauit. tribu mouit. ac¬
notauit curpes. fecit infames. hanc
inqͣm pudendam uereq religiomi a¬
uersandam & detestandã talium nu¬
minum placationẽ. has fabulas in dos il¬
lecebrosas atq crimmnosas. hec igno¬
miniosa deoꝵs facta. uł scelerate tur¬
piterq commissa. uł sceleratius tur¬
piusq conficta. ocłis & aurib publi¬
cis ciuitas tota discebat: hec cõmissa
numinib placere cernebat: & ideo
ñ solum illis exhibenda s sibi quoq
imitanda credebat. ñ illud nescio
qͥd uelut bonũ & honestum: qͦd tam
paucis & tam occulte dicebatur. si ta¬
men dicebat᷑: ut magis ne innotesce¬
Atum tartareo iugo & societate pe¬
nali erui ꝑxp̃i nom̃ homines & in
lucem saluberrime pietatis ab illa ꝑ¬
nitiosissima impietatis nocte trans¬
ferri queruntur: & murmurant mi¬
qui & ingrati & illo nefario sp̃u al¬
tius obstrictiusq possessi. quia popłi
confluunt adeccłas casta celebritate.

Expanded text:
honore privavit, tribu movit, ahonore privavit, tribu movit, anovit turpes, fecit infames; hanc, inquam, pudendam, veraeque religioni aversandam et detestandam talium numinum placationem, has fabulas in deos illecebrosas atque criminosas, haec ignominiosa deorum facta vel scelerate tupiterque commissa, vel sceleratius turpiusqcis ciuitas tota discebat, haec commissa numinibus placere cernebat, et ideo non solum illis exhibenda, sed sibi quoque imitanda credebat, non illud nescio quid uelut bonum et honestum, quod tam paucis et tam occulte dicebatur si tamen dicebatur, ut magis ne innotesceatum tartareo iugo et societate poenali erui per Christi nomen homines et in lucem saluberrimae pietatis ab illa perniciosissimae inpietatis nocte transferri queruntur et murmurant iniqui et ingrati et illo nefario spiritu altius obstrictiusque possessi, quia populi confluunt ad ecclesiam casta celebritate,
Abbreviated transcription (Latin):
tate placandam: qui ludi tanto de¬
uotius. quanto turpius celebrariso¬
lent. Dicit alio loco iam consulan ex¬
tremis ꝑiculis ciuitatis & ludos ꝑ de¬
cem dies factos & neq remullã que
adplacandos dõs ꝑtineret p̃t̾missã.
quasi ñ satius erat tales dõs irritare
temꝑantia qͣm placare luxuria: & eos
honestate etiam adinimicitias ꝓuo¬
care. qm tanta deformitate lenire.
Neq enim grauius fuerant qͣmlibet
immanissima erudelitate nocituri
homines ꝓpter qͦs placabantur. qͣm
nocebant ipsi cũ uitiositate fedissi¬
ma placarent᷑: quandoquidem ut a¬
uerteretur qͦd metuebatur ab hoste
incorporib. eo modo du conciliabant᷑
quo urtus debellaretur inmentib.
Qui ñ opponerent᷑ defensores oppug¬
natorib memum: nisi prius fierent
expugnatores mors bonoꝵs. Hanc
talium numinũ placationẽ petulan¬
tissimã. impurissimã. ĩpudentissimã neqͥssi¬
mã. immundissimã. cuius arctores
laudanda romane uirtutis indoles

Expanded text:
tate placandam; qui ludi tanto deuotius, quanto turpius celebrari solent. Dicit alio loco iam consul in extremis periculis ciuitatis, et ludos per decem dies factos, neque rem ullam quae ad placandos deos pertineret praetermissam; quasi non satius erat tales deos inritare temperantia quam placare luxuria, et eos honestate etiam ad inimicitias prouocare quam tanta deformitate lenire. Neque enim grauius fuerant quamlibet crudelissima inmanitate nocituri homines, propter quos placabantur, quam nocebant ipsi, cum uitiositate foedissima placarentur. Quando quidem ut auerteretur quod metuebatur ab hoste in corporibus, eo modo di conciliabantur, quo uirtus debellaretur in mentibus, qui non obponerentur defensores obpugnatoribus moenium, nisi prius fierent expugnatores morum bonorum. Hanc talium numinum placationem petulantissimam inpurissimam inpudentissimam nequissimam inmundissimam, cuiuslaudanda Romanae virtutis indoles
Abbreviated transcription (Latin):
uit. sub uictore cesare uiuere. Alioquin.
ab hac turpitudine paterno ferro filiũ
liberaret. Quid̃ igitur ẽ nisi qͦd filium
uit & uoluit: tantum głe ipsius cesaris
ne abillo etiam sibi parceretur ut ipse
cesar dixisse fertur inuidit. ut aliquid
nos mitius dicamus. erubuit. xxiiii.

Expanded text:
uit sub uictore Caesare uiuere; alioquin ab hac turpitudine paterno ferro filium liberaret. Quid est ergo, nisi quod filium et sperauit et uoluit, tantum gloriae ipsius Caesaris, ne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixisse fertur, inuidit — aut ut aliquid nos mitius dicamus, erubuit?
Abbreviated transcription (Latin):
figuraretur tamqͣm uerbis multis res
una diceretur. ut sine fastidio multũ
cõmendaretur. Huic summo ueroq
sacrificio. cuncta sacrificia falsa cesse¬
runt.

Expanded text:
figuraretur, tamquam uerbis multis res una diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo ueroque sacrificio cuncta sacrificia falsa cesserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& honore primus consul. & ciuitate
bonus quis carere iuberetur. Etiãne
ista ẽ gła iunu bruti detestanda iniqͥ¬
tas. & nichilo utilis rei publice. Eti¬
am ne ad hanc ꝑpetrandam uicit a

Expanded text:
 honore primus consul et ciuitate bonus ciuis carere iuberetur. Etiamne ista est gloria, Iunii Bruti detestanda iniquitas et nihilo utilis rei publicae? Etiamne ad hanc perpetrandam \'uicit a
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. tamqͣm nichil habentes. ꝙ
omĩa possidentes. Sicut gͦ ista col¬
tratia contrariis opposita. setmoul
pulchritudinem reddunt: ita quadã
ñ uerborum s rerũ eloquentia. contra¬
riorũ oppositione scłi pulcbritudo
componitur. Aꝑtissime oppositum
ẽ inlibro eccłiastico. isto modo. Con¬
tra malum bonũ ẽ. & contra mortẽ
uita: sic contra pium peccator. Et sic
intuere in omĩa oꝑa altissimi bina¬
& bina: unum contra unũ. XUiiii.

Expanded text:
tantes; tanquam nihil habentes, et tantes; tanquam nihil habentes, et omnia possidentes Sicut ergo ista contraria contrariis opposita sermonis pulchritudinem reddunt; ita quadam, non verborum, sed rerum eloquentia contrariorum oppositione saeculi pulchritudo componitur. Apertissime hoc positum est in libro ecclesiastico isto modo: Contra malum bonum est et contra mortem uita; sic contra pium peccator. Et sic intuere in omnia opera Altissimi, bina bina, unum contra unum.
Abbreviated transcription (Latin):
s eq enĩds̃ ullum ñ dico anglo¬
rum. s uł hominum crearet.
⁊quẽ malum futurũ ẽẽ prescisset. ñ
Cpariter nosset quib eos bonorũ usih
commodaret: atq ita ordinẽ scłms
tamqͣm pulcherrimũ carmen. etiã
exqͥb dã quasi antitetis honestaret.
Antiteta enim que appellantur. no¬
namentis elocutionis sunt ddecentis¬
sima q̃ latine appellantur opposita. uel
qͦd expressius dr. contraposita. Nlon
est apud nos huius uocabuli consue¬
tudo cũ tamen eisdem ornam̃tis lo¬
cutionis etiã sermo latinus utatur.
immo lingue om̃ium gentiũ. His
antitetis & paulus apłs in scda ad
cornithios epła illum locũ suauter
explicat. ubi dicit. ꝑ arma iustitie
dextͣ & sinistra. ꝑ głam & ignobilita¬
tem. ꝑ infamiam & bonã famã: ut
seductores & ueraces. ut qui ignoram̃
& cognoscimur. quasi morientes. et
ecce uiuimus. ut coberciti & ñ morti¬
ficati. ut tristes semꝑ autẽ gauden¬
tes. sicut egem. multos autem di¬

Expanded text:
Neque enim Deus ullum, non dico angelorum, sed uel hominum crearet, quem malum futurum esse praescisset, nisi pariter nosset quibus eos bonorum usibus commodaret adque ita ordinem saeculorum tamquam pulcherrimum carmen etiam ex quibusdam quasi antithetis honestaret. Antitheta enim quae appellantur in ornamentis elocutionis sunt decentissima, quae Latine uel appellentur obposita, uel, quod expressius dicitur, contraposita. Non est aput nos huius uocabuli; consuetudo, cum tamen eisdem ornamentis locutionis etiam sermo Latinus utatur, immo linguae omnium gentium. His antithetis et Paulus apostolus in secunda ad Corinthios epistula illum locum suauiter explicat, ubi dicit: Per arma iustitiae dextra et sinistra: per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seduet cognoscimur; quasi morientes, et ecce vivimus; ut coerciti 3, et non mortificati; ut tristes, semper autem gaudentes; sicut egeni, multos autem di
Abbreviated transcription (Latin):
hominib & uentose gle seruiatur.
Nec illi se abista feditate defende¬
rint. qui cum aliena sꝑnant iudicia
uelut głẽ contemptores. sibi sapien¬
tes uidentur. & sibi placent. Nam eo¬
rum untus si tamen ulla ẽ: alio modo
quodam humane subditur laudi.
Neq enim ipse qui sibi placet homo
ñ ẽ. Qui autem uerapietate in dm̃
quẽ diligit credit & sꝑat: plus inten¬
dit in ea in quib sibi displicet. qm
inea si qua m illo sunt. que ñ tam ipsi
qͣm ueritati placent: neq id tribuit
unde iam potest placere nisi eiꝰ mise¬
ricordia cuimetuit displicere: de his

Expanded text:
hominibus et uentosae gloriae seruiatur. hominibus et uentosae gloriae seruiatur. Nec illi se ab ista foeditate defenderint, qui, cum aliena spernant iudicia uelut gloriae contemtores, sibi sapientes uidentur et sibi placent. Nam eorum uirtus, si tamen ulla est, alio modo quodam humanae subditur laudi; neque enim ipse, qui sibi placet, homo non est. Qui autem uera pietate in Deum, quem diligit, credit et sperat, plus intendit in ea, quibus sibi displicet, quam in ea, si qua in illo sunt, quae non tam ipsi quam ueritati placent; neque id tribuit, unde iam potest placere, nisi eius misericordiae, cui metuit displicere; de his
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ pristinarũ deliciarũ suarum re¬
cordationẽ mitiget presentis doloris
aculeos: Temꝑantie iubeat. ut tan¬
tum capiat alim̃torum & si qua de¬
lectant ne ꝑ immoderationẽ noxiũ
aliquid ualitudinẽ turbet. & uolup¬
tas qͣm etiã incorporis sanitate epi¬
curei maximã ponunt. grauiter
offendatur. Ita uitutes cum tota
sue głe dignitate tamqͣm imꝑiose
cuidam & inhoneste muliercule ser¬
uient uoluptati. Nichil hac pictura
dicunt ẽẽ ignomimosius & deformiꝰ
& qͦd minus ferre bonoꝵ possit aspe¬
ctus. Et uerũ dicunt: s ñ existimo
satis debiti decoris eẽ picturã. si etiã
talis fingatur ubi untutes humane
mulier non sit: inflata ẽ tamen. et
multũ mnanitatis habet. Unde ñ ei
digne seruit soliditas quȩdã firmi¬
tasq untutũ: ut nichil ꝓuideat
prudentia. nichil distribuat iustitia.
nichil coleret fortitudo nichil tem¬
ꝑantia moderet᷑. nͥ unde placeatur

Expanded text:
ut per pristinarum deliciarum suarum reut per pristinarum deliciarum suarum recordationem mitiget praesentis doloris aculeos; temperantiae iubeat, ut tantum capiat alimentorum etsi qua delectant, ne per inmoderationem noxium aliquid ualetudinem turbet et uoluptas, quam etiam in corporis sanitate Epicurei maximam ponunt, grauiter offendatur. Ita uirtutes cum tota suae gloria dignitatis tamquam imperiosae cuidam et inhonestae mulierculae seruient uoluptati. Nihil hac pictura dicunt esse ignominiosius et deformius et quod minus ferre bonorum possit aspectus; et uerum dicunt. Sed non existimo satis debiti decoris esse picturam, si etiam talis fingatur, ubi uirtutes humanae mulier non sit, inflata tamen est et multum inanitatis habet. Unde non ei digne seruit soliditas quaedam firmitasque uirtutum, ut nihil prouideat prouidentia, nihil distribuat iustitia, nihil toleret fortitudo, nihil temperantia moderetur, nisi unde placeatur
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam scõrum exiguis initiis
comparanda ẽ. quorum spes posita
ẽ in gr̃a & misericordia ueri dĩ .xx.
humani in ipsa uirtute constitu¬
unt. ad ingerendum pudorẽ qͥbdam
philosophis qui uirtutes quidem
ꝓbant s eas uoluptatis corporalis
fine metiuntur. ꝙ illam ꝑse ipsam
putant appetendam. istas ꝓpter ip¬
sam: tabulam quandã uerbis pin¬
gere. ubi uoluptas insella regali qua¬
si delicata quedam regina conside¬
at: eiq uirtutes famulȩ subiciant᷑
obseruantes eiꝰ nutum. ut faci¬
ant qͦd illa imꝑauerit. Quȩ pru¬
dentie ubeat ut iugilant᷑ inqͥiat
quomodo uoluptas regnet & salua sit.
iustitie iubeat ut prestet beneficia
quȩ potest ad conquirendas annciti¬
as corporalib commodis necessarias.
nulli faciat imuriam ne offensis le¬
gib uoluptas uiuere secura ñ possit:
fortitudini iubeat ut si dolor corpori
acciderit qui ñ compellat in mortẽ.
teneat dominã suam id est uolup¬
tatem fortiter in animi cogitatione.

Expanded text:
nequaquam sanctorum exiguis initiis conparanda est, quorum spes posita est in gratia et in misericordia ueri Dei. CAPUhumani in ipsa uirtute constituunt, ad ingerendum pudorem quibusdam philosophis. qui uirtutes quidem probant, sed eas uoluptatis corporalis fine metiuntur et illam per se ipsam putant adpetendam. istas propter ipsam, tabulam quandam uerbis pingere, ubi uoluptas in sella regali quasi delicata quaedam regina considat, eique uirtutes famulae subiciantur, obseruantes eius nutum, ut faciant quod illa imperauerit, quae prudentiae iubeat, ut uigilanter inquirat, quo modo uoluptas regnet et salua sit; iustitiae iubeat, ut praestet beneficia quae potest ad conparandas amicitias corporalibus commodis necessarias, nulli faciat iniuriam, ne offensis legibus uoluptas uiuere secura non possit; fortitudini iubeat. ut, si dolor corpori accesserit, qui non conpellat in mortem, teneat dominam suam, id est uoluptatem, fortiter in animi cogitatione,
Abbreviated transcription (Latin):
dat ueterib displicuisse romanis uel
laudari quẽqmͣ inscena uitu hominẽ
uł uituꝑari. S ut dixi. hoc greci qͣmqͣm
iuerecundius. tamen conuenientius
licere uoluerunt: cum uiderent dus
siuis accepta & grata ẽẽ opprobria non
tantũ hominum uerũ & ipsoꝵ deoꝵ
inscencis fabulis. siue apoetis ẽẽnt il¬
la conficta. siue flagitia eorũ uera com¬
memorarentur & agerentur intheatͥs.
atq eoꝵ cultorib utinam solorisu
ac ñ etiam imitatione digna uiderent᷑.
Nimis enĩ suꝑbum fuit fame parcere
principũ ciuitatis & cunum: ubi sue
fame parci numina noluert̃.¬
Iam qͦd affert᷑ ꝓdefensione ñ illa ue¬
ra indos dici. s falsa atq conficta:
idipsum ẽ scelestius si pietatẽ consulas
religionis. Sin autẽ malitiã demonũ
cogites. qͥd astutius ad decipiendum.
atq callidius. Cum enĩ ꝓbrum iacit᷑
inprincipẽ patrie bonũ atq utilem:
nonne tanto ẽ indignius quanto aue¬

Expanded text:
dat ueteribus displicuisse Romanis uel dat ueteribus displicuisse Romanis uel laudari quemquam in scaena uiuum hominem uel uituperari. Sed, ut dixi, hoc Graeci quamquam inuerecundius, tamen conuenientius licere uoluerunt, cum uiderent dis suis accepta et grata esse obprobria non tantum hominum, uerum et ipsorum deorum in scaenicis fabulis, siue a poetis essent illa conficta, siue flagitia eorum uera commemorarentur et agerentur in theatris adque ab eorum cultoribus utinam solo risu, ac non etiam imitatione digna uiderentur. Nimis enim superbum fuit famae parcere principum ciuitatis et ciuium, ubi suae famae parci numina noluerNam quod adfertur pro defensione, non illa uera in deos dici, sed falsa adque conficta, id ipsum est scelestius, si pietatem consulas religionis; si autem malitiam daemonum cogites, quid astutius ad decipiendum adque callidius? Cum enim probrum iacitur in principem patriae bonum adque utilem, nonne tanto est indignius, quanto a ue
Abbreviated transcription (Latin):
annos domi & belli p̾fuisset. uiolari
uersib & eos agiin scena ñ plus decuit :
qͣm si plautꝰ inquit nr uoluisset. aut
neuiꝰ. publio & gneo scipiom. aut
cecilius marco catom maledicere. Be¬
inde paulopost. Nr̃e inquit contra
duodecĩ tabule cum ꝑ paucas res capi¬
te sanxissent: in his quoq hanc san¬
ciendam putauerunt. siquis eͥecte nt¬
ple lauisset siue carmen condidisset.
qͦd infamiam faceret largitiumue alt̾i.
Pseclare iudicus enim magistratuũ. di¬
sceptationib legitimis ꝓpositã uitam
ñ poetarum ingemiis habere debemus:
nec ꝓbrum audire. isi ea lege ut res¬
pondere liceat & iudicio defendere
hec exciceronis quarto dere publica
libro aduerbum excerpenda arbitratꝰ
sum: ñ nullis ꝓpter faciliorẽ intellectũ
uł pretermissis. uł paululũ cominuta¬
tis. Multũ enim adrẽ ꝑtinet qͣm mo¬
lior explicare si potero. Dicit deide
alia: &. sic concludit hunc locũ. ut osten¬

Expanded text:
annos domi et belli praefuisset, uiolari annos domi et belli praefuisset, uiolari uersibus et eos agi in scaena non plus decuit, quam si Plautus, inquit, noster uoluisset aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni aut Caecilius Marco Catoni maledicere.\' Dein paulo post: \'Nostrae, inquit, contra duodecim tabulae cum perpaucas res capite sanxissent, in his hanc quoque sanciendam putauerunt, si quis occentauisset siue carmen condidisset, quod infamiam faceret flagitiumue alteri. aeclare. Iudiciis enim magistratuum, disceptationibus legitimis propositam uitam, non poetarum ingeniis habere debemus, nec probrum audire nisi ea lege, ut respondere liceat et iudicio defendere.\' Haec ex Ciceronis quarto de re publica libro ad uerbum excerpenda arbitratus sum, nonnullis propter faciliorem intellectum uel praetermissis uel paululum commutatis. Multum enim ad rem pertinet, quam molior explicare, si potero. Dicit deinde alia et sic concludit hunc locum, ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
scenicoꝵ colerabiliora ludoꝵs. a
comedie scilicet & tragedie. hoc est
fabulȩ poetarum agende inspectaculis
multa rerum turpitudine. s nulla sal¬
tem sicut alia multa uerborum obsce¬
nitate composite: quas etiã int̾ stu¬
dia que honesta ac liberalia uocantur
pueri legere & discere coguntur ase¬
ibue.
dexe publica scripsit: ubi scipio dis¬
putans ait. Numqͣm comediȩ nisicon¬
suetudo uite pateretur. probare sua
theatris flagitia potussent. Et greci
qͥdem antiquiores uitiose sue opmio¬
nis quandam conuementiã seruaue¬
runt. Apud quos fuit etiam lege concessũ:
ut qđ uellet comedia de qͦ uellet noĩatum dic̾et.
taq sicut meisdem libris loquit᷑ affrica¬
nus: quem illa ñ attigit. uł potius
quẽ non uexauit. Cui peꝑcit. Esto.
populares homines improbos. inre pu¬
blica seditiosos. cleonem. cleofontem
poeta notari. S periclen cũ iã sue ciui¬
tati maxima auctoritate plurios

Expanded text:
scaenicorum tolerabiliora ludorum, scaenicorum tolerabiliora ludorum, comoediae scilicet et tragoediae, hoc est fabulae poetarum agendae in spectaculis multa rerum turpitudine, sed nulla saltem, sicut alia multa, uerborum obscenitate conpositae; quas etiam inter studia, quae honesta ac liberalia uocantur, pueri legere et discere coguntur a senibus. de re publica scripsit, ubi Scipio disputans ait: \'Numquam comoediae, nisi consuetudo uitae pateretur, probare sua theatris flagitia potuissent\'. Et Graeci quidem antiquiores uitiosae suae opinionis quandam conuenientiam seruarunt, aput quos fuit etiam lege concessum, ut quod uellet comoedia, de quo uellet, nominatim diceret. Itaque, sicut in eisdem libris loquitur Africanus, quem illa non adtigit, uel potius quem non uexauit? cui pepercit? Esto, populares homines inprobos, in re publica seditiosos, Cleonem, Cleophontem, poeta notari. Sed Periclen, cum iam suae ciuitati maxima auctoritate plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
tenim non traduntur ista sacris
deorum: s fabulis poetarum. No¬
lo dicere illa mistica qͣm ista theatrica
ẽe turpiora: hoc dico qͦd negantes.
conuncit historia: Eosdem illos ludos
in qͥb regnant figmenta poetarum.
non ꝑ imꝑitum obsequiũ sacris de¬
orũ suorum intulisse romanos: s ip¬
sos dos ut sibi sollemniter ederentur
& honori suo consecrarentur. acerbe
imꝑando & quodammͦ extorquendo
fecisse. Quod inpͥmo libro breui cõ¬
memoratione ꝑstrinxi. Nam ingra¬
uescente pestilentia. ludi scemci au¬
ctoritate pontificũ rome primitus
instituti sunt. Quis igitur magenda
uita ñ ea sibi potuis sectanda arbi¬
traret᷑. que actitantur ludis auctori¬
tate diuina institutis: qm ea quȩ scͥp¬
titantur legib humano consiliopro¬
mulgatis.  Adulterũ iouem si poete
fallaciter prodiderunt: dii utiq ca¬
sti quia tantũ nefas ꝑ humanos ludoᷤ
confictũ ẽ. ñ quia neglectũ: irasciac
uindicare debuerunt. Et hec sunt

Expanded text:
enim non traduntur ista sacris deorum, sed fabulis poetarum. Nolo dicere illa mystica quam ista theatrica esse turpiora; hoc dico, quod negantes conuincit historia, eosdem illos ludos, in quibus regnant figmenta poetarum, non per inperitum obsequium sacris deorum suorum intulisse Romanos, sed ipsos deos, ut sibi sollemniter ederentur et honori suo consecrarentur, acerbe imperando et quodam modo extorquendo fecisse; quod in primo libro breui commemoratione perstrinxi. Nam ingrauescente pestilentia ludi scaenici auctoritate pontificum Romae primitus instituti sunt. Quis igitur in agenda uita non ea sibi potius sectanda arbitretur, quae actitantur ludis auctoritate diuina institutis, quam ea, quae scriptitantur legibus humano consilio promulgatis? Adulterum Iouem si poetae fallaciter prodiderunt, di utique casti, quia tantum nefas per humanos ludos confictum est, non quia neglectum, irasci ac uindicare debuerunt. Et haec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
adillicite utendũ pulchro corpore.
qͦd uidendum ambob pariter af¬
fuit cũ ante illam uisionẽ ac tẽp¬
tationẽ similes ambo animo et
corpore fuerint. ipsum sibi fecisse
uoluntatẽ malã qui utiq bonus
ante uoluntatẽ malam fuerit: que¬
rat cur eam fecerit. utrũ quia na-¬
tura ẽ. an quia ex nichilo facta ẽ:
& inueniet uoluntatẽ malã ñ ex
eo eẽ inciꝑe qͦd natura ẽ. s exeo
qͣd de nichilo facta natuniẽ. Nam
sinatura causa ẽ uoluntitis male: qͥd
aluid coginur dicete nsi abono fie¬
ri malum. & bonum ẽẽ causã mali.
si quidem a natura bona fiat uolun¬
tas mala Quod unde fieri potest
ut natura bona qͣmuis mutabilis.
anteqͣm habeat uoluntatẽ malam
faciat aliquid mali. hoc ẽ ipsam uo
łuntatem malam:

Expanded text:
ad inlicite utendum pulchro corpore, ad inlicite utendum pulchro corpore, quod uidendum ambobus pariter adfuit, cum ante illam uisionem ac tentationem similes ambo animo et corpore fuerint, ipsum sibi fecisse uoluntatem malam, qui utique bonus ante uoluntatem malam fuerit: quaerat quur eam fecerit, utrum quia natura est, an quia ex nihilo facta est, et inueniet uoluntatem malam non ex eo esse incipere quod natura est, sed ex eo quod de nihilo facta natura est. Nasi natura causa est voluntatis malae, quid aliud cogimur dicere, nisi a bono fieri malum, et bonum esse causam mali? siquidem a natura bona fit voluntas mala. Quod unde fieri ut natura bona, quamuis mutabilis, antequam habeat uoluntatem malam, faciat aliquid mali, hoc est ipsam uoluntatem malam?
Abbreviated transcription (Latin):
pria uoluntate consenserit. Hane
igitur consensionem. hanc malam
quã male suadenti adhibuit uolun¬
tatem. que meo res fecerit queri¬
mus. Nlam ut hoc quoq impedi¬
mentum ab ista questione tollatur.
si eadem temptatione ambo temp¬
tentur. & unus ei cedat atq consen¬
tiat. alter uͦ idem qui fuerat ꝑse¬
ueret: qͥd aliud apparet. nisi unũ
uoluisse. alt̾um noluisse a castitã¬
te deficere.:Unde nͥ ꝓpria uolun¬
tate: ubi eadem fuerat in utroq
corporis &: animi affectio.Ambo¬
rum ocłis pariter uisa ẽ eadem
pulchritudo: ambob parit᷑ insti¬
tit occulta temptatio. Propriam
igitur muno eors uoluntatem ma¬
lam res que fecerit scire uolentib.
si bene intueantur. nichil occurrit.
Si enim dixerimꝰ qͦd ipse eam fece¬
rit: qͥd erat ipse ante uoluntatem
malam nisi natura bona cuiꝰ auctor
ds qui ẽ immutabile bonũ. Qui
gͦ dicit eum qͥ consensit tẽptanti
atq suadenti. cui ñ consensit aliꝰ

Expanded text:
pria uoluntate consenserit? Hanc pria uoluntate consenserit? Hanc igitur consensionem, hanc malam quam male suadenti adhibuit uoluntatem, quae in eo res fecerit, quaerimus. Nam ut hoc quoque inpedimentum ab ista quaestione tollatur, si eadem tentatione ambo tententur, et unus ei cedat adque consentiat, alter idem qui fuerat perseueret: quid aliud apparet, nisi unum noluisse, altte deficere? unde nisi propria uoluntate, ubi eadem fuerat in utroque corporis et animi affectio, amborum oculis pariter uisa est eadem pulchritudo, ambobus pariter institit occulta temtatio P propriam igitur in uno eorum uoluntatem malam res qusi bene intueantur, nihil occurrit. Si enim dixerimus quod ipse eam fecerit, quid erat ipse ante uoluntatem malam nisi natura bona, cuius auctor Deus, qui est inmutabile bonum? Qui ergo dicit eum, qui consensit tentanti adque suadenti, cui non consensit alius,