comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tecã cõbusisse gentilẽ: quo diuine pagine gͣtior
eẽt locus & maior auctoritas. diligentia studio¬
sior. S hec sibi nequaꝗ̾ obiuant: cũ diuersis
cẽporib potuerint accidisse. Cõmodus autẽ
cunctis in cõmodus in domo uestiliani tngulatꝰ
est: iurꝰ ante hostis humani gen̾is iudicatus.
Et hec quidẽ ẽ descriptio tiranni: qua explicat᷑
res. que latet in nomine. Sicut gͦ damnatũ
hostẽ licet occidere: sic tirannũ. Hec tam̃ non
impediat suppitatio u̾itatẽ historie. qm̃ hic
galbe. othonis. & similiũ ratio neglecta est. Nec
quis quotꝰ sit imꝑatoꝵ attendit᷑. s quomodo
omniũ domuerit tirannidẽ. aut repsserit
clementia dei. qui ꝓ decreto iusticie qn uult
flagellũ inducit in delinquentiũ penã: & qndo
uult quos fecit penitentes: admittit adueniã
Decreuerã hic subsistere & ad alias a romanis
transire historias. sed quia in cathalogũ ĩꝑatoꝵ

Expanded text:
thecam combussisse gentilem, quo divinae paginae gratior thecam combussisse gentilem, quo divinae paginae gratior esset locus, et major auctoritas, et diligentia studiosior. Sed haec sibi nequaquam obviant, cum diversis temporibus potuerint accidisse. Commodus autem, cunctis incommodus, in domo Vestiliani strangulatus est, vivus autem hostis humani generis judicatus. Et haec quidem est descriptio tyranni, qua explicatur res quae latet in nomine. Sicut ergo damnatum hostem licet occidere, sic tyrannum. Haec tamen non impediat supputatio veritatem historiae, quoniam hic Galbae, Othonis, et similium ratio neglecta est. Nec quis quotus sit imperatorum attenditur, sed quomodo omnium domuerit tyrannidem, aut represserit clementia Dei, qui pro decreto justitiae, quando vult, flagellum inducit in delinquentium poenam, et quando vult, quos fecit poenitentes, admittit ad veniam. Decreveram hic subsistere, et ad alias a Romanis transire historias, sed quia in catalogum imperatorum
Abbreviated transcription (Latin):
dine punicis conferri pot̾. Et licet orationibus
militũ xp̃ianoꝵ sicut idẽ imꝑator litteris suis
dicit᷑ attestatꝰ magna beila confec̾it. gratus eoꝵ
exarxit ꝑsecutio. multiq sc̃oꝵ martyrio corona¬
ci sunt. Postremo lucio cõmodo filio suo in regnũ
assũpto. in pannonia constitutꝰ repentino mor¬
bo interut. Luciꝰ antoniꝰ cõmodus quintꝰ dicimꝰ
ab augusto. ꝑ om̃ia crudelitatis. luxurie. & obs¬
cenitatis dedecora deprauatꝰ: gladiatorus quoq
armis sepissimȩ depugnauit. & in amphiteat᷑
feris sese frequent̾ obiecit. Int̾fecit etiã pluri¬
mos senatores:. maxime quos autit nobilitate
industriaq excellere. Nagitia regis: pena urbis
insequit᷑. Ham fulmine capitoliũ ictũ : ex quo
facta flamatio. bibliotecã illã maioꝵ eura stu¬
dioq cõpositã edesq alias iuxta sitas. rapaci tͥbi¬
ne concremauit. Fert᷑ tam̃ beatꝰ gregoriꝰ. biblio¬

Expanded text:
dine Punicis conferri potest. Et licet orationibus dine Punicis conferri potest. Et licet orationibus militum Christianorum, sicut idem imperator litteris suis dicitur attestatus, magna bella confecerit, gravis eorum exarsit persecutio, multique sanctorum martyrum coronati sunt. Postremo Lucio Commodo filio suo in regnum assumpto, in Pannonia constitutus, repentino morbo interiit. Lucius Antonius Commodus quintus decimus ab Augusto, per omnia crudelitatis, luxuriae, et obscenitatis dedecora depravatus, gladiatoriis quoque armis saepissime depugnavit, et in amphitheatro feris sese frequenter objecit. Interfecit etiam plurimos senatores, maxime quos advertit nobilitate industriaque excellere. Flagitia regis poena urbis insequitur; nam fulmine Capitolium ictum, ex quo facta flammatio, bibliothecam illam majorum cura studioque compositam, aedesque alias juxta sitas, rapaci turbine concremavit. Fertur tamen beatus Gregorius biblio
Abbreviated transcription (Latin):
legb ndinauit: & iudeos scelerũ suoꝵ ꝑtbatione
Geagtatis. ut in palestinã irruerent. ultima ce¬
e pdnuit: ultus q ẽ xp̃ianos. quos illi excrucia¬
bant: p̃cepitq ne cui uideo introeundi ierosoli¬
quã in optimũ statũ muroꝵ instructione repa¬
tauit. p̃cepitq uocari heliam de p̃nomine suo:
Antoniꝰ cognamento puis tranquille & sancte
gubernauit imperiũ. succe dens adriano cũ
cessor pũ: cũ aurelio comodo fr̃e suscepit imꝑiũ
Aureliꝰ autẽ casu morbi quẽ greci apoplexiã
uocant: suffocatꝰ interut. Eoq defuncdo: frat̾
solus rei publice p̃fuit. uir quẽ admirari quã
laudare si eutropio credit᷑ faciliꝰ est. A pͥncipio
uite traquillus & constans adeo. ut abufãcia
uultũ nec gaudio nec merore mutau̾it:. phiam
lissimus orator docuit: & ꝓ quoꝵdã opinione plu¬
tarchi nepos. Int̾ceta bellũ gessit qd̾ p̃magnitu¬

Expanded text:
legibus ordinavit, et Judaeos scelerum suorum perturbatione legibus ordinavit, et Judaeos scelerum suorum perturbatione exagitatos, ut in Palaestinam irruerent, ultima caede perdomuit, ultusque est Christianos, quos illi excruciabant, praecepitque ne cui Judaeo introeundi Hierosolyquam in optimum statum murorum instructione reparavit, praecepitque vocari Aeliam de praenomine suo. Antoninus cognomento Pius, tranquille et sancte gubernavit imperium, succedens Adriano cum cessor Pii cum Aurelio Commodo fratre suscepit imperium. Aurelius autem casu morbi, quem Graeci apoplexiam vocant, suffocatus interiit. Eoque defuncto, frater solus reipublicae praefuit, vir quem admirari quam laudare, si Eutropio creditur, facilius est. A principio vitae tranquillus et constans, adeo ut ab infantia vultum nec gaudio, nec moerore mutaverit, philosophiam lissimus orator docuit, et pro quorumdam opinione, Plutarchi nepos. Inter caetera bellum gessit, quod prae magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
non nullis fideliũ crudelitatis sue cohibuit rabiẽ.
ig̃ ad tantã paucitatẽ & pauꝑtatẽ genus regale
ductũ c̃. ut regnante domiciano de stirpe daiud
ux duo potuerint inueniri: quis sibi in carne &
anguine ꝓpagatis perpetuitatẽ ẽẽ confidit: Et
ecclesiã dei immo & totũ imꝑiũ lacerauit domi¬
auus: eddẽ in se dei usus iudicio. & ipse laceratꝰ ẽ.
uiꝰ cadauer popłaris sanda pila ꝑiuspilliones ex¬
itatũ atq ignominiosissime sepultũ est. Sue¬
sor eiꝰ nerua. omĩa acta eiꝰ reuocauit in irritum:
ascriptus pͥncipib non tirannis. morbo confectꝰ
̃ obiit traiano ad optato in regnũ. Qui tanta mo¬
ratione successit. ut sicut augustus felicissimꝰ
Ta & iste imꝑatoꝵ optimus diutissime habitus
t & ut fertur apud seleutiã urbẽ isaurie pro¬
auiuo uentr̾is extinctus est. Ei suocessit helius
adrianus pat̾ patrie. qui tẽ publicã iustissimis

Expanded text:
a nonnullis fidelium crudelitatis suae cohibuit rabiem. a nonnullis fidelium crudelitatis suae cohibuit rabiem. Si ergo ad tantam paucitatem, et paupertatem genus regale deductum est, ut regnante Domitiano de stirpe David vix duo potuerint inveniri, quis sibi in carne et sanguine propagatis perpetuitatem esse confidit? Et quia Ecclesiam Dei, imo et totum imperium laceravit Domitianus, eodem in se Dei usus judicio, et ipse laceratus est. Cujus cadaver populari sandapila per vespilliones exportatum, atque ignominiosissime sepultum est. Successor ejus Nerva, omnia acta ejus revocavit in irritum, et ascriptus principibus, non tyrannis, morbo confectus diem obiit, Trajano adoptato in regnum. Qui tanta moderatione successit, ut sicut augustus felicissimus, ita et iste imperator optimus diutissime habitus sit, et, ut ferunt, apud Seleuciam urbem Isanriae profluvio ventris exstinctus est. Ei successit Aelius Adrianus pater patriae, qui rempublicam justissimis
Abbreviated transcription (Latin):
ili respondert̃ qd̾ utrisq ñ ampliꝰ eẽt in bonis.
puẽ milib denariis: ex quib singulis pars me¬
ia ꝓportione deberet᷑. Heq hec sibi in pecunia
hibsiste s in estimatione t̾re que eis ẽẽt in .xl. iui
ius uno iugere constituta: ꝑ quã suis eã manib
ulentes uł ipsi alerent᷑. uł tributa depend̾ent
simul & testes ruralis. & diurni oꝑis. manus
blire rigidas. & calle obduratas p̃ferebant. Inter¬
agati uero de xp̃o quale sit regnũ eiꝰ. uel quis
qlt aut unde. aut q̃n uenturus: respondetunt
imperiũ s celeste ei ꝑ angeloꝵ minist̾ia p̃paretur.
Quandoscił aduenturus in gła de uuis ac mortu
¶uidicabit. & rescituet unicuiq ꝓfactis & m̾itis
iis. Adhec donicianus cũ in eis nichil criminis
pueniret. & uilitatẽ eori quã maxime conten̾et.
ibire eos lib̾eᷤᷤ iussit. Hec illi ex quib patet qd̾ non
rmnansuetudine que decet pͥncipẽ: s fastu impio

Expanded text:
ponderunt, quod utrisque non amplius esset in bonis novem millibus denariorum, ex quibus, singulis media pars pro portione deberetur. Neque haec sibi in pecunia subsistere, sed in aestimatione terrae quae eis esset, in quadraginta minus uno jugere constituta, per quam suis eam manibus excolentes, vel ipsi alerentur, vel tributa expenderent. Simul et testes ruralis et diurni operis, manus labore rigidas, et calle obduratas, proferebant. Interrogati vero de Christo quale sit regnum ejus, vel quis ipse, aut unde, aut quando venturus: responderunt,imperium, sed coeleste ei, per angelorum ministeria, praeparetur. Quando scilicet adventurus in gloria, de vivis ac mortuis judicabit, et restituet unicuique pro factis et meritis suis. Ad haec Domitianus, cum in eis nihil criminis inveniret, et vilitatem eorum quam maxime contemneret, abire eos liberos jussit. Haec illi. Ex quibus patet quod non ex mansuetudine, quae decet principem, sed fastu impio
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis pater & salutis opifex
quis tuto congredit᷑ nisi forte secpsũ tantis
ducat patrib preferendũ: Ut tũ platonis
non reluctemur edicto. congredi cũ uolupta¬
te sit fortius: dũ tam̃ tuciꝰ sit fugere & illius
declinare conflictũ. Nec memini quẽꝗͣ me inue¬
nisse de ꝓuocatorib uoluptatũ: quẽ non leg̾um
cecidisse. Eoforte spectant figmenta poetica que
orgia sine furore transacta ñ recolunt: nec eru¬
bescunt sacra bachi eruore. parricidus. & multi¬
plicib flagicuis maculare. Est pret̾ea in conui¬
uiis obseruandũ ut instruende familie & domꝰ
regende cura. & seruilis obsequii moderatio um
alicui demandet᷑: ne qͥd ineptũ & imparatuł ap¬
pareat. ne quid stupendũ. aut erubescendum
emergat. ne dñm oporteat ad se gerendoꝵ. re¬
uocare sollicitudinẽ. & ut dici solet quasi in hu¬
meris portare conuiuas. Uitet etiam qui con¬
iuua comis ẽẽ uolu̾it consiliandi osuetudinẽ

Expanded text:
humani generis pater et salutis opifex, humani generis pater et salutis opifex, quis tuto congreditur, nisi forte se ipsum tantis ducat patribus praeferendum? Ut tamen Platonis non reluctemur edicto, congredi cum voluptate sit fortius, dum tamen tutius sit fugere, et illius declinare conflictum. Nec memini quemquam me invenisse de provocatoribus voluptatum, quem non legerim cecidisse. Eo forte spectant figmenta poetica, quae orgia sine furore transacta non recolunt, nec erubescunt sacra Bacchi cruore, parricidiis, et multiplicibus flagitiis maculare. Est praeterea in conviviis observandum, ut instruendae familiae, et domus regendae cura, et servilis obsequii moderatio, uni alicui demandetur; ne quid ineptum et imparatum appareat, ne quid stupendum, aut erubescendum emergat, ne dominum oporteat ad se gerendorum revocare sollicitudinem, et ut dici solet, quasi in humeris portare convivas. Vitet etiam, qui conviva comis esse voluerit, consiliandi consuetudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
in cagnite sint quiq illarũ omnino ex ꝑs
sit. si eũ forte ad participandas huiꝰmodi uo¬
luptates aut uoluntas tulerit. aut casus in¬
duxerit. aut necessitas impułit: mox delini¬
ri &e capi neq m̃tẽ eiꝰ animũq consistere.
uoluptariis reb cũq ista ium licent̾ia co̾mi¬
nus decernedũ: ut ad uersus eos non fuga nͦ
absentia sunꝰ tuti. sed uigore amini & con¬
stanti p̃sentia. moderatoq usu teꝑantiam.
continentiãq tueamur. & calefacto simul
refotoq anmo. si quid in eo uel frigide tͥsticie
uel torpentis uerecundie fuerit. abluamus.
Poterit auctoritas platonis mouere quam¬
płes: sed michi uonis ardiuis & temerariꝰ
infirmiorib auimis uidr̃ eũ bacho immo &.
quauis uoluptate congressus. Si lochiur
ustus ce dignus qui de sodomoꝵi. eriperet᷑.
incendio impellente uini stimulo corruit
in in cestũ: si noe femora denudauit. fide &.
perseuerantia honi subtractus diluuo. alt̾

Expanded text:
incognitae sunt, quique illarum omnino expers incognitae sunt, quique illarum omnino expers sit, si eum forte ad participandas hujusmodi voluptates aut voluntas tulerit, aut casus induxerit, aut necessitas impulerit, mox deliniri, et capi, neque mentem ejus animumque consistere. am cum voluptariis rebus, cumque ista vini licentia cominus decernendum, ut adversus eos non fuga, nec absentia simus tuti, sed vigore animi et constanti praesentia, moderatoque usu temperantiam continentiamque tueamur, et calefacto simul refectoque animo, si quid in eo vel frigidae tristitiae, vel torpentis verecundiae fuerit, abluamus. Poterit auctoritas Platonis movere complures, sed mihi nimis arduus, et temerarius infirmioribus animis videtur, cum Baccho, imo et cum quavis voluptate congressus. Si Loth vir justus, et dignus qui de Sodomorum eriperetur incendio, impellente vini stimulo corruit in incestum; si Noe femora denudavit, fide et perseverantia boni subtractus diluvio, alter
Abbreviated transcription (Latin):
arbitris sobrusq magistris conuuuoꝵ. Et
hoc est qd̾ in pͥmo &e scđo de legibus non inuti¬
le uiris eẽ decernit. Nam & modicis honestiᷤ¬
q inter bibendũ remissionib refici inte¬
grariq animos ad instauranda sobrietatis
officia existimauitꝰ redditosq sensĩ letiores.
adintentiones rursus capessendas fieri habi¬
liores. & simul si qui penitus in his affectio¬
nũ cupiditatũq errores in essent quos celaret:
alioqiũ pudor reuerens ea om̃ia sine graui
ꝑiculo libertate ꝑiuuũ data detegi. & ad
corrigendũ medendũq fieri oportuniora.
Atq hoc plato ibidẽ dicit non diffugiendas
ẽẽ huiꝰcemodi exertit̾ones. adu̾sũ uini uo¬
lentiã ꝓpulsandã. Neq illũ nunꝗͣ continen¬
tem ꝓrsus aut temꝑantẽ satis fidelit̾ ui¬
sũ esse: cui uita ñ inter ipsa orroꝵ ꝑicula
& iii medus uoluptatũ illecebris explorata
sit. Nam cui libentia grẽq om̃s conuuuoꝵ

Expanded text:
arbitris, sobriisque magistris conviviorum. Et arbitris, sobriisque magistris conviviorum. Et hoc est quod in primo, et secundo de legibus, non inutile viris esse decernit. Nam et modicis honestisque inter bibendum remissionibus, refici integrarique animos ad instauranda sobrietatis officia existimavit, redditosque sensim laetiores, ad intentiones rursus capessendas fieri habiliores, et simul si qui penitus in his affectionum cupiditatumque errores inessent, quos celaret alios pudor reverens, ea omnia sine gravi periculo libertate per vinum data detegi, et ad corrigendum medendumque fieri opportuniora. Atque hoc Plato ibidem dicit: Non diffugiendas esse hujuscemodi exercitationes adversus vini violentiam propulsandam. Neque ullum unquam continentem prorsus, aut temperantem satis fideliter visum esse, cui vita non inter ipsa errorum pericula, et in mediis voluptatum illecebris explorata sit. Nam cui licentia, gratiaeque omnes conviviorum
Abbreviated transcription (Latin):
felle earũ tota conuiualis dulcedo amarescat.
at id qd̾ hilaritatẽ conciliat modestie consciam:
undiq conquirendũ. Iocus etũ comis. & uenu¬
stus conuiuantiũ risus: om̃ib parentericis io¬
cundior est. Si quidẽ elegant̾ lioet in ꝑsona deri¬
soris ĩthicus ait. Sed conuiuatoris uti ducis in¬
geniũ. res aduerse nudare solent. celare scdẽ.
Sed & uini indulgentia licet. dici soleat. qͥa siccis
dẽ om̃ia diura ꝓposuit. modũ habet: & si fuerĩt
qui platonis auctoritate ea passim credederint
haurienda. Laudib arguitur uni uinosus
homerus: & plato ab eisdem uinosus oiincit᷑
extitisse. Certũ est utrãq eo ⁊ uini laudas¬
se usũ. qd̾ & naturã roborat & ingeniũ acuit.¬
& ad res gerendas animũ remissũ accendit.
At platonẽ int̾ minuta & modesta pocula
iocundiorẽ liberaliorẽq inuitationẽ ꝓbasse
fideliꝰ traditur: que fieret sub quibusdã quasi

Expanded text:
felle earum tota convivalis dulcedo amarescat. felle earum tota convivalis dulcedo amarescat. Ad id quod hilaritatem conciliat, modestiae consciam, undique conquirendum. Jocus enim comis, et venustus convivantium risus, omnibus parentheticis jucundior est. Siquidem eleganter, licet in persona derisoris, ethicus ait: « Sed convivatoris, uti ducis ingenium, res adversae nudare solent, celare secundae. » Sed et vini indulgentia, licet dici soleat, quia « siccis Deus omnia dura » proposuit, modum habet, etsi fuerint qui Platonis auctoritate ea passim crediderint haurienda. Laudibus arguitur vini vinosus Homerus. Et Plato ab eisdem vinosus convincitur exstitisse. Certum est utrumque eorum vini laudasse usum, quod et naturam roborat, et acuit ingenium, et ad res gerendas animum remissum accendit. At Platonem inter minuta et modesta pocula, jucundiorem liberalioremque invitationem probasse fidelius traditur, quae fieret sub quibusdam quasi
Abbreviated transcription (Latin):
obtale dictũ ꝓlapsus fuisset : ulteriꝰ ei in alterũ
quent̾ insidiatur ira. ab huiꝰ modi dictis tẽꝑandũ
st̃ aut soluende. Quod genus uet̾es ita ludicrum
non putarunt: ut & a& de ipsis aliqua conscriꝑ¬
temuendũ. sit qd̾ tot philosophantiũ meruit cura
At in exercicio rethoꝵ oratoriũ ue foro. longe com¬
modiorẽ habent scomata locũ: Quippe ubi motꝰ
adu̾sarii sepe ꝓficit ad triumphũ. Unde & hoc
ciceroni ꝑfamiliare fuisse tradit᷑. Ipsis quoq ledo¬
riis crebro incontentionib fori locus est. dũ tam̃
ad ꝓbra non ꝑuetuant: que &e si non quiescant fa¬
uore litigantis. cessare tam̃ debent ob reuerenti¬
am iudicis & auditoꝵ. Offendit᷑ etũ quibus est
equus & p̾at̾ & res: siquis nisi euidentissima ra¬
tione ad ꝓbra ꝓsiliat. Sed & qui ea sustinet paci¬
enter: fauoremomniũ a temꝑantia uisus est.
meruisse. Conuiuia gͦ ledoras excludunt: ne

Expanded text:
ob tale dictum prolapsus fuisset, ulterius ei in alterum ob tale dictum prolapsus fuisset, ulterius ei in alterum titiae insidiatur ira, ab huiusmodi dictis facessas et ipse dissolvas. Quod genus veteres ita ludicrum non putarunt, ut et Aristoteles de ipsis aliqua conscriptemnendum sit, quod tot philosophantium At in exercitio rhetorum, oratorumve foro, longe commodiorem habent scommata locum. Quippe ubi motus adversarii saepe proficit ad triumphum. Unde et hoc Ciceroni perfamiliare fuisse traditur. Ipsis quoque laedoriis crebro in contentionibus fori locus est, dum tamen ad probra non perveniant: quae etsi non quiescant favore litigantis, cessare tamen debent ob reverentiam judicis, et auditorum. Offenditur enim . . . Quibus est equus, et pater, et res, si quis, nisi evidentissima ratione, ad probra prosiliat. Sed et qui ea sustinet patienter, favorem omnium a temperantia visus est meruisse. Convivia ergo laedorias excludunt, ne
Abbreviated transcription (Latin):
usa sit: ut si aliũ de ꝑaupertate paitper irri¬
it. si obscure natu natus obscure. Nam thar¬
rus amphias cũ exortolano diues esset. & in
inicũ quasi degenerem non nulla onxisset mox
usetit: sed & nes de eisdẽ semĩnib sumus. & õs
ariter letos fecit. Illa uͦ scomata directa leticia
cim inquẽ dicuntur infundunt: at si uritin
t̃tẽ uituꝑes quasi salutis sue ꝓdigũ. & ꝓ aliis mo¬
N uolenteni. Aut si obreceris liberali. quod res su¬
is ꝓfundat minus sibi quã aliis consulendo. Sie¬
& diogenes antistenẽ ciniũ magistrũ suũ solebat
inlud utuꝑando laudare. Ipse me aiebat m̃dicũ
siit ex diuite: & ꝑ domo ampla fecit habitare in do¬
meo continentur effectus. Ideo aptid lacedemoni¬
a inter cet̾a ex acte uite instituta. Hoc quoq exer¬
cicn genus aligurgo institutũ est: ut adolescentes
&scomata sine morsu dic̾ent & ab alus iise dicta
ꝑpeti discerent. Ao siquis eoꝵ inindignationem

Expanded text:
causa sit, ut si alium de paupertate pauper irricausa sit, ut si alium de paupertate pauper irrideat, si obscure natum, natus obscure. Nam Tarseus Amphias cum ex hortulano dives esset, et in amicum quasi degenerem nonnulla dixisset, mox subjecit: « Sed et nos de eisdem seminibus sumus, et omnes pariter laetos fecit. » Illa vero scommata directa laetitia eum, in quem dicuntur, infundunt, ut si virum fortem vituperes quasi salutis suae prodigum, et pro aliis mori volentem. Aut si objeceris liberali, quod res suas profundat, minus sibi quam aliis consulendo. Sic et Antisthenem Cynicum magistrum suum solebat, velut vituperando, laudare. « Ipse me, aiebat, mendicum fecit ex divite, et pro domo ampla, fecit habitare in doin eo continentur effectus. Ideo apud Lacaedemonios inter caetera exactae vitae instituta, hoc quoque exercitii genus a Lycurgo institutum est, ut adolescentes et scommata sine morsu dicerent, et ab aliis in se dicta perpeti discerent. At si quis eorum in indignationem
Abbreviated transcription (Latin):
Quippe antigonus rex teocͥtũ chiũ de qͦ uiraue¬
rat qd̃ ei passurꝰ eẽt occidit: ꝓpter scoma abes¬
dem de se dictũ. Cũ enĩ qͣi piniendus ad anti¬
gonũ rapetur solantib eum amicis aut spẽ¬
pollicentib qd̾ om̃imꝰ clementiã regis expertur
esset cũ ad oculos eiꝰ uenisset. respondit. Ergi
impossibilẽ michi dicitis spem salutis: Ecat aiẽ
antigonus uno orbatus oculo: & importuna irhi¬
nitas. maledicacẽ luce pͥuauit. Nec negauetiu
phos quoq incurrisse ꝑ indignationẽ hoc genus
scomatis. Nam cũ regis libertus ad nouas duid
nuꝑ erectus philosophos ad coniuiuũ congregl¬
set. & irridendo eoꝵ in utiles questiones scirese
uelle dixisset cur &e ex nigra & ex alba faba
pulmentũ uniꝰ coloris edat: aridices pħs indis¬
ne ferens. tu nobis inquit adsolue. cur & deil¬
bis & de nigris loris similes macule gignalle
Commendat scoma & conditio dicentis s̃ mead̃

Expanded text:
Quippe Antigonus rex Theocritum Chium, de quo juraveQuippe Antigonus rex Theocritum Chium, de quo juraverat quod ei parsurus esset occidit propter scomma ab eodem de se dictum. Cum enim quasi puniendus ad Antigonum raperetur, solantibpollicentibus quod omni modo clementiam regis experturus esset, cum ad oculos eius venisset, respondit: "ergo impossibilem mihi dicitis spem salutis." Erat autem Antigonus uno orbatus oculo, et importuna urbanitas maledicacem luce privavit. Nec negaverim philosophos quoque incurrisse per indignationem hoc genus scommatis. Nam cum regis libertus, ad novas divitias nuper erectus, philosophos ad convivium congregasset, et irridendo eorum minutulas quaestiones scire se velle dixisset, cur et ex nigra, et ex alba faba, pulmentum unius coloris edat: Aridices philosophus indigne ferens: « Tu nobis, inquit, absolve, cur et de albis, et de nigris loris, similes maculae gignantur. » Commendat scomma et conditio dicentis, si in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
legib quispiã suspicet᷑. iutelliꝰ nonus a uilioge¬
ba & othone int̾ neronẽ & uitelliũ intersertes.
turpissime ꝓtractus est acellula inquã se atule¬
rat. nudusq deductꝰ ꝑ uiã sacrã passim fimũ ua
eiꝰ coniectantib alus: & a popło romano apuige¬
monicas scalas minutissimis ictib ex caristait.
unco tractus est in tib̾im. Duodecimꝰ domus
uespasiano & tito int̾positis post multã d cm¬
entam tirannidẽ. asius crudeliter interfecł
Ex qua causa tam̃ in xp̃ianos mitiꝰ egerit aũ¬
de post̾itate uide. quẽ fr̃em fuisse saluatoris
m carnẽ tradunt. Oupliciq urgebant᷑ inuidia.
anti qui ex dauid genere. & ex ipsiꝰ x ꝓpinqitante

Expanded text:
legibus quisque suspicetur, Vitellius, nonus a Julio, Galegibus quisque suspicetur, Vitellius, nonus a Julio, Galba et Othone inter Neronem et Vitellium intersertis, turpissime protractus est a cellula, in quam se contruserat, nudusque deductus per viam sacram, passim fimum in os ejus conjectantibus aliis, et a populo Romano apud Gemonias scalas minutissimis ictibus excarnificatus, unco tractus est in Tiberim. Duodecimus Domitianus, Vespasiano et Tito interpositis, post multam et cruentam tyrannidem a suis crudeliter interfectus est. Ex qua causa tamen in Christianos mitius egerit, auctode posteritate Judae, quem fratrem fuisse Salvatoris secundum carnem tradunt. Duplicique urgebantur invidia, veluti qui
Abbreviated transcription (Latin):
modulũ: cõponiq in ea siqua inuenirent᷑ man¬
ris frusta: & aquã simul & lingna conferti agi
curandũ cadauer. flens ad singula. atq itidẽ u¬
tans. Qualis artifex ꝑeo. Cũ autẽ audiret sei
senatu adiudicatũ. supplicio: quale id eẽt int̾ag¬
uit. Et cũ cõꝑisset debere nudi hominis cerut
furcẽ inseri. corpus uͦ uirgis ad necẽ oedi: ate¬
ritus duos pugiones quos secũ extulerat am¬
it. tẽptataq utriꝰq acie rursus condidit. cauise
nondũ eẽ fatalẽ horã. Ac mͦ spoꝵ hortabat᷑ ut lañ¬
tari inciꝑet: mͦ orabat ut se aliquis ad mortẽ exen¬
plo animaret. Int̾dũ segnitiẽ suã his u̾sib met¬
pabat. Uiuo deformit̾. turpiꝰ ꝑeo. Iamq equid
appropinquabant. quib p̃ceptũ erat ut uiiu
extraherent. Qd̃ ut sensit. ferrũ adegit iugil
in eoq consũpta est om̃is familia cesarũ. Et n
in sola illa familia aou̾sus tirannidẽ tm̃ licte

Expanded text:
modulum, componique in ea si qua invenirentur marmodulum, componique in ea si qua invenirentur marmoris frusta, et aquam simul et ligna conferri ad curandum cadaver, flens ad singula, atque identidem dictitans: « Qualis artifex pereo? » Cum autem audiret se a senatu adjudicatum supplicio, quale id esset interrogavit. Et cum comperisset debere nudi hominis cervici furcam inseri, corpus vero virgis ad necem caedi, conterritus duos pugiones, quos secum extulerat, arripuit, tentataque utriusque acie, rursus condidit, causatus nondum esse fatalem horam. Ac modo Sporum hortabatur ut lamentari inciperet, modo orabat, ut se aliquis ad mortem cum exemplo animaret. Interdum segnitiem suam his versibus increpabat: Vivo deformiter, turpius pereo. Jamque equites appropinquabant, quibus praeceptum erat, ut vivum extraherent. Quod ut sensit, ferrum adegit jugulo, in eoque consumpta est omnis familia Caesarum. Et ne in sola illa familia adversus tyrannidem tantum licere
Abbreviated transcription (Latin):
gerens. tirannidis rem declinauit & notam.
est popłs. ut t̾rã matrẽ & deos manes maren
mortuo sedẽ ullã darent nisi int̾ ĩpios. Et lide
ueneficiũ detestabile semꝑ fuerit: uenenu
ille extinctꝰ ẽ. orbis censuit ẽẽ uitale. Signulu
ni certũ habitũ ẽ: qd̾ cor int̾ ossa cremati in ue
ẽ incorruptũ. Ea enĩ rerũ estimatur natum
tinctũ ueneno igne confici nequeat. Terciꝰ un¬
nus gaiꝰ caligula. occisus ẽ a domesticis suis. D
claudiꝰ quintꝰ a iulio. & si tirannidẽ uitauerit.
nifestis ut alt̃ tiberiꝰ ueneni signis extinet᷑ e
ut p̃dictũ est urbem inoendit sabom̃i popble
suetoniꝰ tranquillus refert desertus est: & cii
gressus eubiculũ quereret ꝑcussorẽ & ñ une¬
niret ÷ om̃s quippe discesserant: ergo ego inqͥr ues
amicũ nec ininucũ habeo. Idẽ pauloante quis
confoderet. scrobẽ corã se fieri p̃cepit ad corposl

Expanded text:
gerens, tyrannidis rem declinavit, et notamgerens, tyrannidis rem declinavit, et notamest populus, ut terram matrem, et deos manes orarent, ne mortuo sedem ullam darent nisi inter impios. Et licet veneficium detestabile semper fuerit, venenum, quo ille exstinctus est, orbis censuit esse vitale. Signum veneni certum habitum est; quod cor inter ossa cremati inventum est incorruptum. Ea enim rerum aestimatur natura, ut tinctum veneno, igne confici nequeat. Tertius tyrannus C. Caligula, occisus est a domesticis suis. Tiberius Claudius, quintus a Julio, etsi tyrannidem vitaverit, manifestis, ut alter Tiberius, veneni signis exstinctus ut praedictum est, urbem incendit, ab omni populo, sicut Suetotonius refert, desertus est: et cum ingressus in cubiculum quaereret percussorem, et non inveniret, omnes quippe discesserant: « Ergo ego, inquit, nec amicum, nec inimicum habeo? » Idem paulo antequam se confoderet, scrobem coram se fieri praecepit ad corporis sui
Abbreviated transcription (Latin):
cessus eiꝰ uidebant᷑ sꝑare. & ad iusticiã aspirare.
Qd̾ ex eo coniti pot̃ qd̾ nullũ tẽpꝰ sibi uoluit esse
set. & ipse sicut lucanus meminit cogeretur
respicere sceuã. qui singulari uirtute eminenᷤ
inter cesarianos obsedit muris calcantẽ menia
magnũ: insistentiũ egyptioꝵ ui p̃ssus cesar
scapham ascendit. qua mox pond̾e sequentiũ
grauata & mersa. ꝑducentos passus ad nauem
una manu elata qua cartas tenebat natando
ꝑuenit. Hio tñ quia rẽ publicã armis occu pa¬
uerat tirannꝰ reputatꝰ est: & magna parte sena¬
tus consenciente strictis pugionib occisus in
capitolio. S & ibi honestatis memor extitit. Ut
enĩ animadu̾tit se strictis pugionib peti: toga
caput obuoluit. simul sinistra manu sinũ ad
uma deduxit. quo honestiꝰ caderet. Successor eiꝰ
augustus felicissimꝰ omniũ. se sub it̾minati¬
onẽ pene. dñm ẽ ꝓhibitus appellare: & ciuem

Expanded text:
cessus vero ejus videbantur sperare, et ad justitiam aspirare. cessus vero ejus videbantur sperare, et ad justitiam aspirare. Quod ex eo conjici potest, quod nullum tempus sibi voluit esse set, et ipse, sicut Lucanus meminit, cogeretur respicere Scevam, qui singulari virtute eminens inter Caesarianos, obsedit, . . Muris calcantem moenia Magnum, insistentium Aegyptiorum vi pressus Caesar, scapham ascendit, qua mox pondere sequentium gravata et mersa, per ducentos passus ad navem una manu elata, qua chartas tenebat, natando pervenit. Hic tamen quia rempublicam armis occupaverat, tyrannus reputatus est, et magna parte senatus consentiente, strictis pugionibus occisus in Capitolio. Sed et ibi honestatis memor exstitit. Ut enim animadvertit se strictis pugionibus peti, toga caput obvolvit, simul sinistra manu sinum ad ima deduxit, quo honestius caderet. Successor ejus Augustus felicissimus omnium, se sub interminatione poenae dominum prohibitus est appellare, et civem
Abbreviated transcription (Latin):
ceurrit gͦ in pͥmis domꝰ cesatea: qua nich
potentiꝰ aut głosius ulla etate recolit
mundus. Siquidẽ iuliꝰ cesar primus
orbem prudentie & rei militaris uirib adqui¬
siuit. Homo ꝑ paucoꝵ & cui nullũ exp̃sse simi¬
lem: adhuc edidit natura mortaliũ. Licet enim¬
eũ cicero alicubi criminet᷑. qd̾ citta omnẽ utili¬
tatis aut honestatis sp̃em delectabat᷑ inuiruis. a¬
deo ut eũ ipsũ peccare iuuaret: idẽ tam̃ tantis
laudib eundẽ effert. ut deoꝵ censeat munꝰ ex
uirtutib tẽꝑatũ. romano indultu imꝑio: tit pote
qui nec ꝓsꝑis excolli nec adusus frangi nouerit.
magnificus sine crudelitate sine temeritate
magnanimꝰ. Quãuis enĩ si aliꝰeẽt posset temera¬
rius uideri. cesar tam̃ audax uderi non debet:
cuiꝰ uoluntas deoꝵ aspirante fauore semꝑ infra
potestatẽ fuit. Neno ferũ exꝑtꝰ cesarẽ. nisi suꝑ¬
bia rebellaret. Puocatꝰ inurus. ꝓnꝰ fuit ad ueni¬
am. Quos uic̾it uirib: prudentia antecessit. Px¬

Expanded text:
currit ergo in primis domus Caesarea, qua nihil potentius aut gloriosius, nulla aetate recolit mundus. Siquidem Julius Caesar primus orbem, prudentiae et rei militaris viribus, acquisivit. Homo perpaucorum, et cui nullum expresse similem adhuc edidit natura mortalium. Licet enim Cicero eum alicubi criminetur, quod citra omnem utilitatis aut honestatis speciem, delectabatur injuriis, adeo ut in eum ipsum peccare juvaret: idem tamen tantis laudibus eumdem effert, ut deorum censeat munus ex virtutibus temperatum, Romano indultum imperio, utpote qui nec prosperis extolli, nec adversis frangi noverit, magnificus sine crudelitate, sine temeritate magnanimus. Quamvis enim si alius esset, posset temerarius videri, Caesar tamen audax videri non debet, cujus voluntas deorum aspirante favore, semper infra potestatem fuit. Nemo ferum expertus est Caesarem, nisi superbia rebellaret. Provocatus injuriis, pronus fuit ad veniam. Quos vicit viribus, prudentia antecessit. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
Salmanassar quoq regnante etechia prema
popłin dñiꝰ conũsusq rex in p̃ces adu̾sus me
tiranni. clipeũ diuine ꝓtectionis opposuit.
tur urbẽ hanc nec inittet in eam sagitam. nes
occupabit eã elipeus. nec circũdabit eã munti
Quiam qua uenit reu̾tet᷑: & ciuitatẽ hanc ñi

Expanded text:
egnante Ezechia, premebat populum Domini, conversusque rex in preces adversus minas tyranni, clypeum divinae protectionis opposuit. dietur urbem hanc, nec mittet in eam sagittam, nec occupabit eam clypeus, nec circumdabit eam munitio. Per viam qua venit revertetur, et civitatem han
Abbreviated transcription (Latin):
Prima rubẽs unda. raue tabesq scda. In de
culex tristis post musca nociuior istis. Quin¬
ta pecus strauit uesicã sexta creauit. Pone
subit grando. post brucus dente nefando. Nonat¬
git solẽ prunã necat ultima ꝓlem. Nec curoq
uersus fecerit hoc solũ attendens: quia plagas
ti sub pharaone satis cõpendiose cõprehendte.
his tam̃ om̃ib nou ẽ au̾sus furor eiꝰ apopło derꝰs
egredientẽ ꝑsequens. cũ currib & equitib sius¬

Expanded text:
Prima rubens unda, ranae, tabesque secunda, Inde Prima rubens unda, ranae, tabesque secunda, Inde culex tristis, post musca nocivior istis. Quinta pecus stravit, vesicam sexta creavit. Pone subit grando, post bruchus dente nefando. Nona tegit solem, primam necat ultima prolem. Nec curo quis versus fecerit, hoc solum attendens, quia plagas Aegypti sub Pharaone, satis compendiose comprehendit. In his tamen omnibus non est aversus furor ejus a populo Dei, sed egredientem persequens cum currib
Abbreviated transcription (Latin):
inis enĩ tirannioꝵ donfusio ẽ. xx
ad interitũ quidẽ si in malicia ꝑseu̾ant.
si reuocant᷑ ad ueniam. Nam & iꝑsi flagello pa¬
ratur incendiũ: cũ in correctionẽ filioꝵ. eo fue¬
rit usus pat̾. Et in quit. Achab reu̾itꝰ est factẽ
meam: non inducam malũ hoc in dieb eiꝰ. At
ierabes in seuicia ꝑseuerans: condigno crudeli¬
tatis exitu sanguinẽ suũ canib lingendũ p̃bu¬
it. in loco ubi sanguinẽ innocentis naboth. litixe¬
rant canes. Quod si ita innocentis nabuthe san¬
gius exquirit᷑: nunqͥd tot innocentũ sanguis
irrequisitꝰ erit: Uineam uisti concupiuit
impietas: & in ꝑmutationẽ eiꝰ tociꝰ regni cura
amisit. Punit᷑ autẽ malicia semꝑ adño. s inter¬
dũ suo interdũ quasi hominis utit᷑ telo. inpe¬
nã impioꝵ. Afflixit pharao popłm dei: & ab
eodẽ grauissumis est sicut in exodo legit᷑ fla¬
gellatus plagis. Quas breuit̾ ut fideliꝰ tene¬
antur metro cõprehensas curaui inserere.

Expanded text:
annorum confusio est, ad interitum quidem, si in malitia perseverant; si revocantur, ad veniam. Nam et ipsi flagello paratur incendium, cum in correctionem filiorum eo fuerit usus pater. Et, inquit, Achab reveritus est faciem meam, non inducam malum hoc in diebus ejus . At Jezabel in saevitia perseverans, condigno crudelitatis exitu sanguinem suum canibus lingendum praebuit, in loco ubi sanguinem innocentis Naboth linxerant canes. Quod si ita Naboth innocentis sanguis exquiritur, nunquid tot innocentium sanguis irrequisitus erit? Vineam justi concupivit impietas, et in permutationem ejus totius regni jura amisit. Punitur autem malitia semper a Domino, sed interdum suo, interdum quasi hominis utitur telo, in poenam impiorum. Afflixit Pharao populum Dei, et ab eodem gravissimis, sicut in Exodo legitur , flagellatus est plagis. Quas breviter, ut fidelius teneantur, metro comprehensas curavi inserere:
Abbreviated transcription (Latin):
te : aut in p̃lio cad̾et. aut alias iusto dei uidi¬
cio moreret᷑. Si quidẽ uel ex eopot̾ insigniri pa¬
cientia eiꝰ. qd̾ cũ horã clamidis eiꝰ precidisset in
spelunca: & alibi de noctu castra ingressus
custodũ negligentiã increpasset: ipsũ regem
coegit ꝓfiteri. quia dauid causã agebat iustio¬
rem. Et hie quidẽ modus delendi tirannas
utilissimꝰ & tutissimꝰ est: si qui p̃muntur ad
patrociniũ clementie dei humiliati confugiãt.
& puras manꝰ leuantes ad dñm. deuotis precib
flagellũ quo affugunt᷑ auertant. Peccata &.¬
enĩ delinquentiũ: uiriͦs sunt tirannoꝵ. Unde
achion duxomniũ filioꝵ amon: saluberrimũ
dei eoꝵ. & ascendamꝰ ad illos: qm̃ tradens tdet
illas ds̃ eoꝵ tibi. & subiugati erunt sub uigo
potentie tue. Si autẽ ñ est offensio popłi huiꝰ
coram deo suo ñ poterimꝰ resistere: qm̃ ds̃ eoꝵ¬

Expanded text:
te, aut in praelio caderet aut alias justo Dei judite, aut in praelio caderet aut alias justo Dei judicio moreretur. Siquidem vel ex eo potest insigniri patientia ejus, quod cum oram chlamidis Saul praescidisset, in spelunca, et alibi de noctu castra ingressus, custodum negligentiam increpasset, ipsum regem coegit profiteri, quia David causam agebat justiorem. Et hic quidem modus delendi tyrannos, utilissimus est et tutissimus; si qui premuntur, ad patrocinium clementiae Dei humiliati confugiant, et puras manus levantes ad Dominum, devotis precibus flagellum, quo affliguntur, avertant. Peccata etenim delinquentium, vires sunt tyrannorum. Unde Achior dux omnium filiorum Ammon, saluberrimum Dei eorum, et ascendamus ad illos, quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi, et subjugati erunt sub jugo potentiae tuae. Si autem non est offensio populi hujus coram Deo suo, non poterimus resistere, quo
Abbreviated transcription (Latin):
historie. ne quis illiꝰ moliatur interitum.
cui fidei aut sacramenti religione tenet᷑
astrictus. Nam & sedechias obneglectã fidei
religionẽ legit᷑ captiuatꝰ & quod in alio re¬
gũ uide ñ memini. erutisunt oculi eius:
quia dm̃ cui uirat᷑ etiã cũ ex iusta causa
cauetur tiranno lapsus in ꝑfidiam non
ꝓposiuit aute conspectũ suũ. Sed nec uene¬
ni licet iudeam ab infidelib aliqũ usurpatã.
ullo unquã iure indultã lego licentiã. Non qd̾
tirannos de medio tollendos esse non credam: sed
sine religionis honestatisq dispetidio. Nam &a
iud regũ quas legerim optimus. & qui excepto
sermone urie ethei inom̃ib inculpatus incessit.
licet tirannũ grauissimũ sustineret. & eũ per¬
dendi sepe nactus fuit occasionẽ: ei tam̃ parc̾e
inaluit confisus de misccłia dei qui eũ sine pec¬
cato poterat liberare. Decreuit ergo expectare
pacienter ut ille uisitaret᷑ a dño reddita carita¬

Expanded text:
historiae, ne quis illius moliatur interitum, historiae, ne quis illius moliatur interitum, cui fidei aut sacramenti religione tenetur astrictus. Nam et Sedecias, ob neglectam fidei religionem, legitur captivatus, et quod in alio regum Judae non memini, eruti sunt oculi ejus quia Deum, cui juratur, etiam cum ex justa causa cavetur tyranno, lapsus in perfidiam, non proposuit ante conspectum suum. Sed nec veneni, licet videam ab infidelibus aliquando usurpatam, ullo unquam jure indultam lego licentiam. Non quod tyrannos de medio tollendos non esse credam, sed sine religionis honestatisque dispendio. Nam et David, regum quos legerim optimus, et qui excepto sermone Uriae Ethei, in omnibus inculpatus incessit, licet tyrannum gravissimum sustineret, et eum perdendi saepe nactus fuerit occasionem, ei tamen maluit parcere, confisus de misericordia Dei, qui eum sine peccato poterat liberare. Decrevit ergo exspectare patienter, ut ille visitaretur a Domino reddita charita
Abbreviated transcription (Latin):
abotibi om̃ia. ita ut addticã te ꝑ mediã ierłm:
& habebi omnẽ populũ isrł sic̃ oues quibus
ñ ẽ pastor & non latrabit uel unꝰ canis cont᷑
te: qm̃ hec michi dicta st̃ ꝑ ꝓiudentiã dei. Quid
queso insidiosiꝰ ex cogitari: qͥd captiosi dici pot̾.
hac mistici dispensatione consilu: Dixit itaq
holofernes. Non ẽ talis mulier suꝑ terrã in
aspectu & pulchritudine & sensu uerborum¬
Cor enĩ eiꝰ concussũ ardebat inconcupiscentia
eiꝰ. Dixitq bibe. nc̃. & accũbe in iocunditate.:
qm̃ inuenisti gr̃ãm corã me. Ipsa uͦ q̃ luxuria¬
ri ñ uenerat fidei & foititudinus sue instru¬
mento usa ẽ luxuria aliena: & crudelitatẽ
quã semel sopiuit blandicus. in popłi libera¬
tione caritatis armis occidit. Pcussit gͦ holofer¬
nẽ in ceriueẽ. ae abscidit caput eꝰ & tradidit
illud ancille sue: ut poneretur in perã repor¬
tandũ in urbẽ que salutẽ fuerat consecuta ĩ
manu femine. Hoc tam̃ cauendũ docent

Expanded text:
ia, ita ut adducam te per mediam Jerusalem, et habebis omnem populum Israel sicut oves, quibus non est pastor, et non latrabit vel unus canis contra te, quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei . Quid, quaeso, insidiosius excogitari, quid captiosius dici potest, hac mystici dispensatione consilii? Dixit itaque Holophernes: Non est talis mulier super terram in aspectu, et pulchritudinecentia ejus. Dixitque: Bibe nunc, et accumbe in jucunditate, quoniam invenisti gratiam coram me . Ipsa vero quae luxuriari non venerat, fidei et fortitudinis suae instrumento, usa est luxuria aliena. Et crudelitatem, quam semel sopivit blanditiis, in populi liberatione charitatis armis occidit. Percussit ergo Holophernem in cervicem, et abscidit caput ejus, et tradidit illum ancillae suae, ut poneretur in peram , reportandum in urbem, quae salutem fuerat consecuta in manu feminae. Hoc tamen cavendum docent
Abbreviated transcription (Latin):
diluculo surrexisset: uidit omĩa corpora mor¬
oꝵ. & recedens abut. Et reu̾sus ẽ sennachen
rex assẏrioꝵ & mansit in niniue. Cũq ados¬
ret in templo nesrach deũ suũ ad ramelechs
sarasar filii eiꝰ ꝑcussert̃ eũ gladio. fugerun
in terrã assẏrioꝵ: & regnauit eseradon filiꝰo
ꝓ eo. Nec inoueat si alio & alio nomine censes
in diu̾sis historus: quia ꝓtraditione hebrerĩ
etũ salmanassar & sennacherib. & phul. & tr¬
phalasar. & sargon. Nisi enĩ polinomiꝰ haletis
historicoꝵ quadam contrarietate dissidentũ q̃q
uacillabit auctoritas. Hic gͦ angelico gladio pͥtũ
adu̾sus exercitũ usus est dñs. dem̃ adu̾sus im pũa
manib filioꝵ. Ipsa quoq natura iũdictas stupeo
interdũ altissim: & hominũ ꝓuocante malia
creatoris sui legib mirabilit̾ adquiescit. Hincet
qd̾ adu̾sus deũ nabugodonosor intumnescens: era¬
do septẽnio bestiã sgrt: &e penitens ẽ denuo rais

Expanded text:
surrexisset, vidit omnia corpora mortuorum, et recedens abiit. Et reversus est Sennacherib rex Assyriorum, et mansit in Ninive. Cumque adoraret in templo Nesrach deum suum, Adramalech et Sarasar filii ejus percusserunt eum gladio, fugeruntque in terram Armeniorum, et regnavit Asaraddon filius ejus pro eo . Nec moveat si alio et alio nomine censeatur in diversis historiis, quia pro traditione Hebraeoruenim Salmanasar, et Sennacherib, et Phul, et Tegladphalasar, et Sargon. Nisi enim polyonymus habeatur, historicorum quadam contrarietate dissidentium quandoque vacillabit auctoritas. Hic ergo angelico gladio primum adversus exercitum usus est Dominus, deinde adversus impium manibus filiorum. Ipsa quoque natura vindictas stupet interdum Altissimi, et hominum provocante malitia, Creatoris sui legibus mirabiliter acquiescit. Hinc est quod adversus Dominum Nabuchodonosor intumescens, exacto septennio bestiam egit, et poenitens est denuo reversus
Abbreviated transcription (Latin):
ra optima: e discriminauit crinẽ capitis sui &
imposuit mitrã suꝑ caput suũ: & induit se uesti¬
bus iocunditatis sue. cingens sandalib pedes suos:
assumpsitq dextralia & lilia & in aures. & anu¬
los: & om̃ib ornamentis suis ornauit se. contu
ex libidine sed ex uirtute pendebat. Et ideo dũs
hanc in illa pulchritudinẽ ampliauit: ut in cõ¬
parabili decore oculis omniũ appareret. Illuc gͦ
ꝑueniens & publicũ captans hostẽ: dixit udich
holoferni. Sume uerba aneille tue. qm̃ si ea se¬
cutus fueris ꝑfectã rem faciet deus tecũ. Uiuit
enĩ nabugodonosor tex terre. & iuuit uirtꝰ tua
que ẽ inte ad correptionẽ omniũ animarũ exrã

Expanded text:
riminavit crinem capitis sui, et riminavit crinem capitis sui, et imposuit mitram super caput suum, et induit se vestibus jucunditatis suae, cingens sandalibus pedes suos, assumpsitque dextralia, et lilia, et inaures, et annulos, et omnibus ornamentis suis ornavit se. Contulex libidine, sed ex virtute pendebat. Et ideo Dominus hanc in illa pulchritudinem ampliavit, ut incomparabili decore oculis omnium appareret . Illuc ergo perveniens, et publicum captans hostem, dixit Judith Holopherni: Sume verba ancillae tuae, quoniam si ea consecutus fueris, perfectam rem faciet Deus tecum. Vivit enim Nabuchodonosor rex terrae, et vivit virtus tua, quae est in te ad correptionem omnium animar
Abbreviated transcription (Latin):
iurtute hostili. sed sius uicus gladio mulieris oc¬
cubuit: & qui uiris formidabilis fuerat. luxuria
rebrietate uictꝰ a femin̾a int̾fectꝰ est. Nec femine
tirannũ patuisset accessus: nisi hostilẽ animũ
ia simulatione texisset. Non ẽ enĩ dolꝰ qui seeuit:
hei & militat caritati. Si quidẽ fidei ẽ qd̾ incre¬
at sac̾dotes. qui diuine mserationi p̃scripserant
empꝰ. ex pacto hostib sededituroᷤ e urbẽ nͥ infra
uidies eis dñs subueniret. Caritatis autẽ. quod
hostib liberaret. Nam & hoc egredientis in sa¬
lutẽ: indicant uerba. fac inquit dñe ut gladio
pptio eiꝰ suꝑbia amputet᷑. & capiat᷑ laqueo ocłoꝵ
suon in me: & ꝑcuties eũ a labus caritatis mee.
Da mͥ m animo constantiã ut contẽnam illum:
& uititẽ. ut eu̾tam eũ. Erit enĩ memoriale
suam: abstulit a se ciliciũ. & exuut se uestibus
iuduitatis: & lauit corpus suũ. &unxit se mir¬

Expanded text:
virtute hostili, sed suis vitiis gladio mulieris ocvirtute hostili, sed suis vitiis gladio mulieris occubuit, et qui viris formidabilis fuerat, luxuria et ebrietate victus, a femina interfectus est. Nec feminae ad tyrannum patuisset accessus, nisi hostilem animum pia simulatione texisset. Non est enim dolus qui servit fidei, et militat charitati. Siquidem fidei est, quod increpat sacerdotes, qui divinae miserationi praescripserant tempus, ex pacto hostibus se dedituri, et urbem, nisi infra quinque dies eis Dominus subveniret. Charitatis autem quod  Domini ab hostibus liberaret. Nam et hoc egredientis in salutem indicant verba: Fac, inquit, Domine, ut gladio proprio ejus superbia amputetur, et capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis charitatis meae. Da mihi in animo constantiam, ut contemnam illum, et virtutem ut evertam eum. Erit enim memoriale suam, abstulit a se cilicium, et exuit se vestibus viduitatis, et lavit corpus suum, et unxit se m
Abbreviated transcription (Latin):
el uxor abner clauũ tabernaculi assumens parit̾
e malleũ. Et ingressa ẽ abscondite & cũ silentio:
posuitq supra timpꝰ capitis etꝰ clauũ. ꝑcussũq
maleo defixit in cerebrũ usq ad terrã. Qui sopo¬
ñ moiti socians: defecit & mortuus est. Laudem¬
ne gͥ ait uituꝑiũ consecuta est posteror: Bene¬
dicta inquit scriptura inter multeres iahel uxor
bner cinei. & benedicat᷑ in tabernaculo suo. Aqm
getenti lao dedit: & in phiala pͥncipũ obtulit bu¬
rũ. Sinistrã manũ misit adclauũ: & dexterã
i fabroꝵ malleos. Pcussitq sisarã querens in
capite uułneris locũ: & timpꝰ ualide ꝑforans. Ut
autẽ & ab alia constet historia ustũ ẽẽ publicos
cridi tirannos. & populũ addei obsequiũ liberari:
psi quoq sac̾dotes dñi n̾ecẽ eoꝵ reputant pietatẽ.
xsiquid doli iudetur habere unaginẽ. religione
nusterii dicunt dño consecratũ. Sic olofernes nõ

Expanded text:
hel uxor Abner clavum tabernaculi, assumens pariter hel uxor Abner clavum tabernaculi, assumens pariter et malleum. Et ingressa est abscondite et cum silentio, posuitque supra tempus capitis ejus clavum, percussumque malleo, defixit in cerebrum usque ad terram. Qui soporem morti socians, defecit et mortuus est . Laudem-ne ergo, aut vituperium consecuta est posterorum? Benedicta, inquit Scriptura, inter mulieres Jahel, uxor Abner Cinei et benedicatur in tabernaculo suo. Aquam petenti lac dedit, et in phiala principum obtulit butyrum. Sinistram manum misit ad clavum, et dexteram ad fabrorum malleos. Percussitque Sisaram, quaerens in capite vulneri locum, et tempus valide perforans . Ut autem et ab alia constet historia, justum esse publicos occidi tyrannos, et populum ad Dei obsequium liberari, ipsi quoque sacerdotes Domini, necem eorum reputant pietatem, et si quid doli videatur habere imaginem, religione mysterii dicunt Domino consecratum. Sic Holophernes non