comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ir quoq uite uenerabilis ceruoniꝰ po¬
pulonii ep̃c: magnã dieb urĩs stĩtatis
sue prolutionẽ dedit. Nam cũ hospitalitatis
studio ualde esset intentꝰ: dix quadã transeun¬
tes nulites hospicio sufcepit. Quos gothis
supuenientib abscondit: eorq uitam ab eix
nequicia abscondendo seruauit. Quod dũ go¬
thor regi perfido totile nũciatũ fuisset: crude¬
licatis ĩmanissue uesauia succensus hunc
ad locum qui octauo urbis huiꝰ miliario
merulis dr̃. uͥ tunc ip̃e cũ exercitu sedebat iussit
deduri: eũ iꝑ inspectadõ popłi ursis ad deuorandũ
proi ci. Cumq isdem rex ꝑfidus in ipso quoq spec¬
taculo cõsedisset ad aspiciendã morrẽ epi magna
popłi turba cõfluxxit. Tunc ep̃c deductus iu mediũ
est. atq ad eius mortem ĩmanissimꝰ ursus xxiisitꝰ
est qui dũ humana mẽbra crudeliter carpetes. seus
regis ami mũ saciarer. Dimissus itaq ursus ex
oma est. Qui siccensus ⁊ concitꝰ epm̃ petiit s su¬

Expanded text:
ir quoque vitae venerabilis Cerbonius Populonii episcopus magnam diebus nostris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit. Quos Gothis supervenientibus abscondit eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. Quod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis inmanissimae vesania succensus, hunc ad locum, qui octavo huius urbis miliario Merolis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, iussit deduci eumque in expectaculoi populi ursis ad devorandum proici. Cumque isdem rex perfidus in ipso quoque expectaculo consedisset ad aspiciendam mortem episcopi, magna populi turba confluxit. Tunc episcopus deductus in medio est, atque ad eius, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex cavea est: qui accensus et concitus episcopum petiit, sed su
Abbreviated transcription (Latin):
mũdatiõ fieret intra eaudem designatõem curcłi
inqua uir dei fulgentiꝰ scetit: nec una quidẽ plu¬
ie gucta descendit. Quod dũ regi crudelissimo
nũciatum fiusset: illa mens effera. ad magnan
eius reuerentiã uersa est. fuius penã ĩ satiabili
furore prius sitiebat. Sic sic omĩpotens deus contͣ
elatas mentes carnaliũ. potentie sue nuracula
ꝑ despectos oꝑatur ut qui se suꝑbe cõtra precepta
ueritatis eleuant. eoꝵ ceruicẽ iu̾tas ꝑ humiles

Expanded text:
inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, in qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum regi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. Sic omnipotens Deus contra elatas carnalium mentes potentiae suae miracula per despectos operatur, ut qui superbe extra precepta ueritatis se eleuant, eorum ceruicem ueritas per humiles
Abbreviated transcription (Latin):
oc autẽ quod de iusa plurua factũ narrani
nuratłm. etiam m alteriꝰ ep̃i ueneratõ ne
motistrabit᷑. Nam quidã csicus senex qui adhus
super est. eidemi rei p̾sto fiusse se testatur dicens.
Fulgentiꝰ ep̃c qui uiriculensi eccłie p̃enit. regem
crudelissimũ totilã offensũ ouũmͦ habebat Cumiꝑ
ad easdem ꝑtes cũ exercitu appropinqͣsset cure fuit
epõ insamã si posset muncrib mitigate. Que
ille ut uidit protuiꝰ sp̃uit. aci itatꝰ siuis homĩb
iussit ut eũdem epm̃ sub omĩ asꝑitate cõstringe¬
rent. eũq eius ex anuni seruarent. Quem dum
feroces gothi mi iustri scilicet crudelitatis illius
teuuissent. circundantes eũ uno in loco stare p̃ce¬
perũt. ei q interra cirrłm designauerũt. extͣ quẽ
pedera tendere. ⁊ nullomͦ auderet extͣhere. Cumq
uir dei ii sole uimio estuaret. ab eisdem gothis
ut hu qui eũ custodiendũ accepant. ĩmeusitatem
pluuie ferte nõ possent. Et dum̃ magna nimis

Expanded text:
divisa pluvia factum narravi miraculum etiam in alterius episcopi veneratione monstratum est. Nam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, dicens: 'Fulgentius episcopus, qui Utriculensi ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam offensum omnimodo habebat. Cumque ad easdem partes cum exercitu propinquasset, curae fuit eille ut uidit, protinus spreuit, atque iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis ut hi, qui eum custodiendum acceperant, immensitatem pluuiae ferre non possent. Et dum magna nimis
Abbreviated transcription (Latin):
centina urbe ortꝰ ⁊ uutritas. ita ut ep̃c mue
morat quia gestum fuerit atestatur Iu ea
uamiq cuutute sabinũ nomine fuisse . Assert̃
nurx lur tutis epũi. Cui dum die i uadã suus
dietronus nuncialses quod cursus sui padus
alueũ egressus ecclis agros occupassec totia¬
q illic loca nutriendis holeribus profutura
aqua eiusdem flumuus teneret: uenenabi¬
lis uite sabruus ep̃c respondit dicens. Uade
⁊ dic ei Mandat tibi ept ut te cõpescas: ⁊ ad pro¬
priũ alucũ redeas. Quod diaconus euis audiens
despexit ⁊ irrisit. Tunc uir dm̃i accersito dictauit¬

Expanded text:
centina urbe est ortus et nutritus, ita ut episcopus memorat, quia gestum fuerit attestatur. In ea namque civitate Sabinum nomine fuisse asserunt mirae virtutis episcopum. Cui dum die quadam suus diaconus nuntiasset quod cursus sui Padus alveum egressus Ecclesiae agros occupasset, totaque illic loca nutriendis hominibus profutura aqua ejusdem fluminis teneret, venerabilis vitae Sabinus episcopus respondit, dicens: Vade, et dic ei: Mandat tibi episcopus ut te compescas, et ad proprium alveum redeas. Quod diaconus ejus audiens, despexit et irrisit. Tunc vir Dei, accersito notari
Abbreviated transcription (Latin):
alueo tuo in locis istis ulteriꝰ nõ exeas: nec ter¬
nis eccłie bedere p̾sumas. satq eidem notario
subriuxit dicens. Uade hoc scribe. ⁊ ni aqͣ eius¬
dem flaminis proite. Quo facto scĩ uiri p̃cep¬
cum suscipiens statim se a terris eccłie flu¬
uuuis aqua cõpescuit. acq ad ꝓpriũ alueũ
reuersa. exire ulterius in loca eadem nõ pre¬
sumpsit ¶uia ii re petre quid aliud quã in o¬
bedientiũ hominũ duricia cõfunditur. qnͣdo
in uir ture ih̾u ⁊ ebementũ irracionale stĩ uiri¬

Expanded text:
alveo tuo in locis istis ulterius non exeas, nec terras Ecclesiae laedere praesumas. Atque eidem notario subjunxit, dicens: Vade, hoc scribe, et in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeceptum suscipiens, statim se a terris Ecclesiae fluminis aqua compescuit, atque ad proprium alveum reversa, exire ulterius in loca eadem non praesumpsit. Qua in re, Petre, quid aliud quam inobedientium hominum duritia confunditur, quando in virtute Jesu et elementum irrationa
Abbreviated transcription (Latin):
uiediũ facias: Et cũ multum cogeretur fr̃
a sene dicit ei. Ignosce muchi abba. quãdo intͣ
ui mitio in congregatione. daxi in animomeo

Expanded text:
edium facias? Et cum multum cogeretur frater a sene, dicit ei: Ignosce mihi, abba, quando intravi in initio in congregatione, dixi animo meo
Abbreviated transcription (Latin):
mor Miser̾e nrei que huꝰuodi crutiatibꝰ exa¬
minor. Miserere mei filia.⁊ porrigeus manum
tuã edus me de loco hoc. Me aut̃ reaisante hoc
fucere propter eos qui ibi astabant. rursũ
cum latrimis illa clamabut. Filia mea ediu¬
ua me. ⁊ noli despuere fletũ ꝓprie matͥs tue.
Memento doloris mei indiem parturientis
te ⁊ ne me despicias que gehenna iguis de¬
pereo. Ego aut a uoce eius lacrimis cõmota
humanũ aliquid pacrebar. ⁊ cepi cũ clumore
condoleus es ingemiscere. Exurgentes u̾o hu
qui erant in domo mea. ⁊ accendẽtes ignem
cusã mugitꝰ mei interrogis bat̃ me. Ego autẽ
uarnaui eis ea que uiderã. ⁊ sic enã unũ deli¬
beraui. ut pacris mei sequerer iutaur cerra
facta ꝑ in esfa bilẽ mustd̾iam dei. quia pene re¬
posite sunt his qui malig̃ne iuere uolunt¬
Alia siquidẽ illa beata uirgo ex ipã uisione
ximas esse penas ãnunciabat. Ideoq efficia¬

Expanded text:
mor; miserere mei quae in hujusmodi cruciatibus examor; miserere mei quae in hujusmodi cruciatibus exanimor; miserere mei, filia, et porrigens manum tuam educ me de hoc loco. Me autem recusante hoc facere propter eos qui ibi astabant, rursus cum lacrymis clamabat: Filia mea, adjuva me, et noli despicere fletum propriae matris tuae: memento doloris mei in die parturientis te, et ne me despicias quae gehennae igne depereo. Ego autem a voce ejus lacrymis commota, humanum aliquid patiebar, et coepi cum clamore condolens ei ingemiscere. Exsurgentes vero hi qui erant in domo mea, et accendentes ignem, causam mugitus mei interrogabant me: ego autem narravi eis quae videram. Et sic etiam unum hoc deliberavi, ut patris mei sequerer vitam, certa facta per ineffabilem misericordiam Dei, quae poenae repositae sunt his qui maligne vivere volunt. Siquidem illa beata virgo ex ipsa visione ximas esse poenas renuntiabat; ideoque efficia
Abbreviated transcription (Latin):
matrem meã i fornarẽ uiq ad collũ dim̃sami
stridentẽ deutib ⁊ igne aidentem ⁊ uermium
multũ fetoreni fieri Uideus ant̃ me ilła cũ
ululatu clamabat filiam me uocans Hen mͥ
silia de propriis operib hec patior. quia quasi
deliram̃ta mͥ iudebantur nuuersa que de sobri¬
etate erant. Opera nũ fornicatiõnis ⁊ adulte¬
ris nõ michi credebaut᷑ esse tormenta. Eoriem¬
tem uero ⁊ luxuriã uõ arbitrabar⁊ esse penas.
Et ecre ꝓpter ꝑuam libidiuẽ quautã recipio
gehennã. ⁊ sustinco penas Ecoe ꝓpter parnas
delicias. quanta ex soluo torm̃ta. Ecce pro con¬
temptu des. quales recipio mercedes spbende¬
runt eni me uniu̾sa immobilia mala. Nluc
tempꝰ auxilis ofilia. nũc recordare nutrim̃toꝵ
que anie consecuta es. nũt retribue bñsicium
siquud boni aliqnͣdo ame acrepisti. Miserere¬
nei niquit mei que ardeo igus ⁊ ab ip̃o consu¬

Expanded text:
matrem meam in fornace usque ad collum demersam, matrem meam in fornace usque ad collum demersam, stridentem dentibus et igne ardentem, et vermium multum fetorem fieri. Videns autem me illa, cum ululatu clamabat, filiam me vocans: Heu me, filia, de propriis operibus haec patior; quia quasi deliramenta mihi videbantur universa quae de sobrietate erant: opera autem fornicationis et adulterii non mihi credebam esse tormenta; ebrietatem vero et luxuriam non arbitrabar esse poenas; et ecce propter parvam libidinem, quantam recipio gehennam et sustineo poenas; ecce propter exiguas delicias quanta exsolvo tormenta; ecce pro contemptu Dei, quales recipio mercedes; apprehenderunt enim me universa immobilia mala. Nunc est tempus auxilii, o filia; nunc recordare nutrimentorum quae a me consecuta es; nunc retribue beneficium si quid boni aliquando accepisti. Miserere, inquit, mei quae ardeo igni et ab ipso consu
Abbreviated transcription (Latin):
saui enarrabũ huiꝰ modi cogitatꝰ. Qui ait michi.
Uemi ꝑe̾ ⁊ uide utrosq patrẽ quoq ⁊ nir̾em. ⁊ qua
uolueris uitã deinde elige tibu. Et app̾heudens
nł manũ trahebat. Ducens añ me inquodam
aunpo megno habentẽ paradysos multos ⁊
diu̾sos fructus. uarias arbores. ⁊ pulcritudine
in euarrabili ⁊ introduxit me intꝰ illic Occur:¬
rens aut̃ in pater ieꝰ. amplexatꝰ est ⁊ ostulatut᷑
siliã me uocans Ego uero cirtũplera esi uoita¬
lami ut mauerẽ cum ip̃o At ille. sumc iniuit
eris. uenies huc. nõ post multũ temp̃. Cum ant̃
ad hus ego deprecarer manere cũ ipõ. trabens
me rursum mauu qui ine ibi durerat. ueni
ait ostendeantͥ ⁊ matrẽ tuã que igne exuritur
tuens aut̃ me indomo tenebrosti afi obs¬
cura. omm stridore atq ꝑtur batione repleta
ostendit mͥ fornatem ignis ardentẽ. ⁊ picẽ fer¬
uentẽ.⁊ quosdam illit terribules aspectu stãtes
Iuꝑ fornaoem. Ego dũ inspiciens deorsum uideo

Expanded text:
modi cogitatus. Qui ait mihi: Veni et vide utrosque, patrem et matrem, et quam volueris vitam deinde elige tibi; et apprehendens mihi manum, trahebat. Ducens autem me in quemdam campum magnum, habentem paradisos multos et diversos fructus, et varias arbores, et pulchritudinem inenarrabilem, introduxit me intus illic. Occurrens autem mihi pater meus, amplexatus est me, et osculabatur, filiam me vocans. Ego vero circumplexa eum, rogabam ut manerem cum ipso. At ille, Nunc, inquit, ueris, venies huc non post multum tempus. Cum autem adhuc ego deprecarer manere cum ipso, trahens me rursum manu, qui me ibi duxerat: Veni, ait, ostendam tibi et matrem tuam, quae igne exuritur, tuens autem me in domo tenebrosa atque obscura, omni stridore perturbationeque repleta, ostendit mihi fornacem ignis ardentem et picem ferventem, et quosdam illic terribiles aspectu stantes super fornacem. Ego autem inspiciens deorsum video
Abbreviated transcription (Latin):
peram ut sieri solet cogitare cepi arq cõ¬
sidentre. cuiꝰ uitam cligerenitandã utrum
pitris qui modeste ⁊ mcnsuete ac sobrie uix̃.
S rursum cogitabum illud quia nichił.
ut uita sua consecutus est boni. s omne
tempꝰ infiruntate ⁊ tribulatõne ꝯsumptꝰ
esset. ira finem uite sue accepit. ut nec sepuł

Expanded text:
peram, ut fieri solet, cogitare coepi atque considerare cujus vitam eligerem imitandam; utrum patris, qui modeste, et mansuete, et sobrie vixit; sed rursum recogitabam illud, quia nihil in vita sua consecutus est boni, sed per omne tempus in infirmitate et tribulatione consumptus esset, ita finem vitae accipiens, ut nec se
Abbreviated transcription (Latin):
Et cõtinuo aex cõmotus est. ⁊ pluuia et cho¬
rustationes ⁊ tonitrus arerem conturba bãt
⁊ neq die nen nocte iber cessando triduo
suꝑ lectum sine sepultura fecit enr matrere.
ita ut homines uiti illius mouẽtes capita
ãuurarentur. id̾ tam malũ uiu̾sis latẽto
dacontes. Sic eiũ dri erat miuntꝰ. itant nec
eumi terta recipiat ad sepulturã. S tamen
ad huc aere turbĩdo ⁊ pluuia descendente.
uix aliquom᷑ sepulture eñ tradidimꝰ. At u̾o
mater mea post hec licentia plurima accep¬
ta eum ipbitate maxima corporis sin libidi¬
ne utelutur. ⁊ pro stibulũ deiiceps faciens
domũ nr̃ãm intanta luxuria uixͣ atq deli÷¬
ciis. Et dũ ad huc ꝑuula essem ⁊ deficeret
nybis substantia urã uix aliqnͣdo cũ tumo¬
re sicut uͥ uidetur moite illi adueniente

Expanded text:
et continuo aer commotus est, et pluvia et coet continuo aer commotus est, et pluvia et coruscationes atque tonitrua aerem conturbabant,  neque nocte neque die imber cessando triduo super lectum sine sepultura fecit eum manere, ita ut homines vici illius moventes capita admirarentur quod tam malum universos lateret, dicentes: Sic enim Dei erat inimicus, ut nec terra eum recipiat ad sepulturam. Sed tamenadhuc aere turbido et pluvia descendente, vix aliquo modo eum sepulturae tradidimus. At vero mater mea post haec licentia plurima accepta, cum improbitate maxima corporis sui libidine abutebatur, et prostibulum deinceps faciens domum nostram in multa luxuria vixit atque deliciis. Et dum adhuc parvula essem, et deficeret nobis substantia nostra, vix aliquando cum timore, sicut mihi videtu
Abbreviated transcription (Latin):
in lerto ⁊ langorib detinebatur Cantaq es
erat tacituruitas. ut ignorancib eum sine
uoce credepetur esse. Mater uero michi erat
mones uero. eius ita adunuersos mouebãt᷑
lit putaretur om̃e corpus ipsius lingua essei
Lites frequentiꝰ cõuutebunt᷑ ad om̃s ab ipsa.
In ebrietare antr᷑ ium cũ iuris luxuriosis
demorabatur. Dispensabat aut̃ ⁊ ea que iitꝰ
domi erant tanꝙͣ meretrix pessime: ut etiã
substantia multa ualde non potuerit nobis
sufficere. Nam huic apatre meo delegata
erat daspensatio domius. Corpus autẽ suum
ita in turpitudins abutebatur ut panci de
uico ipso potuissent effugere libidinem eius.
Numꝙ corpori eius morb occurrit. ues dolo¬
rem aliquem sensit uel aliqnͣtulũ. s a natuu¬
tate usq ad ultimũ diem suũ integrũ sanũqꝙ
corpus suũ possedit Incer hec contugit ut pat̾¬
meus longua egritudine fatigatꝰ moreret᷑

Expanded text:
in lecto et languoribus detinebatur, tantaque ei in lecto et languoribus detinebatur, tantaque ei erat taciturnitas, ut ignorantibus eum sine voce crederetur esse. Mater vero mihi erat emones vero ejus ita ad universos movebantur, ut putaretur omne corpus ipsius lingua esse: lites frequentius commovebantur ad omnes ab ipsa; in ebrietate autem vini, cum viris luxuriosis demorabatur. Dispensabat autem et ea quae intus domi erant tanquam meretrix pessima, ut etiam substantia multa valde non potuerit nobis sufficere; nam huic a Patre meo delegata erat dispensatio domus: corpore autem suo ita in turpitudine abutebatur, ut pauci de vico ipso potuerint effugere libidinem ejus. Nunquam corpori ejus morbus occurrit, nec dolorem aliquem sensit vel aliquantulum, sed a nativitate sua usque ad ultimum diem integrum sanumque corpus suum posseditegritudine fatigatus moreretur,
Abbreviated transcription (Latin):
fratres. Et respaciens in eum qui surabatur
dicit ei. Iunge te huc adme. Et temuit ⁊ os¬
culatus est manus eius didens. Grãs ago
istis manib frr̃s. quia ꝑꝑter eas uftdo ĩ rego¬
num celoꝵ. Ille aut̃ ꝯpunctꝰ ⁊ penitenciam
agens factus est etiam ipse probatꝰ mona¬
chus exemplũ sumens de
arrauit quidã¬
senex dicens. quia erat quedam iurgo
proifecta erate ualde. que profecerat ĩ timore
dei ⁊ interrogata ame. que res ad hanc eam
adduxerit ꝯuersationẽ. At ilła ingemisdens
ita cepit dicere. Michi quidã omirabilis iur
cum ad huc essem ꝑuula. erat pater modestꝰ
ac mãsuetus morib. debilis uero ⁊ in firmus
corpore Qui ita uix̃ cutã suiagens ut uix
aliqnͣdo uideretur ab his qui ineodem ha¬
bitabant uico. Terram aut̃ suam assidue oꝑa¬
batur ⁊ ibidem semꝑ occupalat uitam suam.
Si qnͣdo fortasse sanus fuisset. fructus culture
fue donu portabat. Plurimũ autẽ tem poris

Expanded text:
fratres. Et respiciens in eum qui furabatur, fratres. Et respiciens in eum qui furabatur, dixit ei: Junge te huc ad me. Et tenuit et osculatus est manus ejus, dicens: Gratias ago istis manibus, frater, quia propter istas vado in regno coelorum. Ille autem compunctus et poenitentiam agens, factus est etiam ipse probatus monachus, exemplum sumens de arravit quidasenex, dicens: Quia erat quaedam virgo provecta aetate valde, quae profecerat in timore Dei. Et interrogata a me, quae res eam ad hanc adduxerit conversationem; illa ingemiscens coepit dicere: Mihi quidem, o mirabilis vir, cum adhuc essem parvula, erat pater modestus ac mansuetus moribus, debilis vero et infirmus corpore: qui ita vixit curam sui agens, ut vix aliquando videretur ab his qui in eodem habitabant vico: terram autem suam assidue operabatur, et ibidem semper occupabat vitam suam. Si quando fortasse sanus fuisset, fructus culturae suae domi portabat; plurimum autem temporis
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝑpter deũ sẽdeo i hac uita commune.
Et statĩ apparuit ei angłs domini dicens. Nus¬
quã discedas. ueniemꝰ enim ad re crats. Et
rogauit frater senẽ illũ ipsa die dicens. Non
discedas huic alicubi. iir iremient hodie mei tol¬
lere uie. Cum ergo facta fuisset hora qua sole¬
bat senex destendere ad uicum dixit frĩ. Non
uenient hodio fili. iam enun tarde eso. Et ille
dixit ei modis onũb quia uenient Et dum
cũ eo loiiueretur. dor miuit inpace. senex aut̃
flebar dicens. Heu me fili. quia multis an¬
nis sub negligentia uiuo. tuaũt in paruo
Et ex illo factus est senex sobrius ⁊ ꝓbatus.
i cebant de quodamn frẽ¬
qui seni cuidam magno uicinus erat.
quia ingrederet᷑ ut raperet quicqͥd haberep¬
senex in cella sua. Uidebat aut̃ eum senex.
⁊ nõ obiuygabat eũ. s extorq̃bat sibi plus
uit cũ indigentia comederet panem. Cum aut̃
mori cepisset senex iłse. circũsteterunt eum

Expanded text:
enim propter Deum sedeo in hac vita communi. enim propter Deum sedeo in hac vita communi. Et statim apparuit ei angelus Domini, dicens: Nusquam discedas, veniemus enim cras ad te. Et rogavit frater ille senem illum ipsa die, dicens: Non discedas hinc alicubi, quia venient hodie mei tollere me. Cum ergo facta fuisset hora qua solebat senex descendere ad vicum, dixit fratri: Non venient hodie, fili; jam enim tarde est. Et ille dixit ei modis omnibus, quia venient: et dum cum eo loqueretur, dormivit in pace; senex autem fiebat, dicens: Heu me, fili, quia multis annis sub negligentia vivo, tu autem in parvx illo die factus est senex sobrius et probatus. 19. Dicebant de quodam fratqui seni cuidam magno vicinus erat, quia ingrederetur, et raperet quidquid haberesenex in cella sua . Videbat autem eum senex, et non objurgabat eum, sed extorquebat sibi plus ut cum indigentia comederet panem. Cum autem mori coepisset senex ille, circumsteterunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
egit apud eũ senex dicens. Tu pater mens es:
quĩ humilitas ⁊ pacientia tua icit pusilianlum¬
tatem animi mei. Uem incus. Amodo enim tu
senex ⁊ pater. ego mũt uiuenis ⁊ discipłs qm̃
hopere tuo superasti senectutẽ meñ.
prebeant senib in uita bas. ⁊ narraueit̃ dicen¬
tes. Qͥa erat quidam ebriosus senex ⁊oꝑabat᷑
unam martũ in die. ⁊ uendebat eã in uicino
uico. ⁊ bibebat qd̾ accipiebat de preno rius. post¬
ea uero uenit ad eum quidã frater ⁊ mauebat
cũ ipso. qui similit̾ oꝑabatur ⁊ ip̃e mattã unã
Tollebat aut̃ estm senex ⁊ uendebut. ⁊ ambaꝵ
matcaꝵ p̃ciuu expendebat. in uino. Illi autem
fratri afferebat tantũ modo modicum panis
ad seram. Et cum hoc trienno iugiter faceret
nichil locutus est frater ille. Post hec uͦ dirit
frater ille usemet ipst Etoe nudus sum. ⁊ pa¬
nem cũ eestate comedo. Surgamengo et
discedam hinc. Iterũ ant̃ cogitauit ui semer¬
ipso dicens. Ubi habco ire: Sedeo hic. Ego

Expanded text:
egit apud eum senex, dicens: Tu Pater meus es, quia humilitas et patientia tua vicit pusillanimitatem animi mei. Veni intus, amodo enim tu senex et Pater, ego autem juvenis et discipulus, quoniam opere tuo superasti meam senectutem. praebeant senibus in vita hac, et narraverunt, dicentes: Quia erat quidam ebriosus senex, et operabatur unam mattam in die, et vendebat eam in vicino vico, et bibebat quod accipiebat de pretio ejus. Postea vero venit ad eum quidam frater, et manebat cum ipso, qui similiter operabatur et ipse mattam unam: tollebat autem eam senex et vendebat, et ambarum mattarum pretium expendebat in vino, illi autem fratri efferebat tantummodo modicum panem ad seram. Et cum hoc triennio jugiter faceret, nihil locutus est frater ille. Posthaec vero dixit frater ille in semetipso: Ecce nudus sum, et panem cum egestate comedo, surgam ergo et discedam hinc. Iterum autem cogitavit in semetipso, dicens: ubi habeo ire? Sedeo hic; ego
Abbreviated transcription (Latin):
sopor acredit. Pest hos sermones astinit mͥ
quidã grandis quidẽ corpore. aspectu autẽ
terribił. Denide intuendo me per tertens.
iracunda iusione ⁊ aspera uoce interrogatut
me Dic snͥ inquit ille qui sũt cogitatꝰ coedas
tui. Exo aut̃ ab afpechu elus ⁊ abitu tremefã.
ueq aspirere meun audebam Maiore uero
uore usuis. iterũ uissit ut en que mͥ placuerat

Expanded text:
ihi accessit. Post hos sermones astitit mihi quidam grandi quidem corpore, aspectu autem horribilis; deinde intuendo me perterrens, iracunda visione et aspera voce interrogabant me: Dic mihi, inquit ille, quae sunt cogitationes cordis tui? Ego autem ab aspectu ejus et habitu tremefacta, neque aspicere in eum audebam. Majore vero voce usus, iterum jussit ut ea quae mihi placuerant
Abbreviated transcription (Latin):
qui sic uiuere elegit. S sicut mat̾ inquit᷑
cogitatꝰ meus ait. bonũ est uiuere. tͣͥdere
uoliuitati ⁊ luxurie ac libidini corpus. Et¬
eium illa uullũ opus turpe pret̾misit. In
ebrietate aut̃ omĩr opus in columis acq
prospere degens. ita uiũ suã expleuit. Qd
ergo Sic oportet meuiuere sicur mater
Melius est eiũ ꝓpriis ocał credrere his que
manifeste cugnita sunt. ⁊ nicħ p̃teriitere¬

Expanded text:
qui sic vivere elegit? Sed sicut mater, inquit cogitatus meus, bonum est vivere, tradere voluptati, luxuriae ac libidini corpus; etenim illa nullum opus turpe praetermisit; in ebrietate autem omne tempus incolumis atque prospere degens, ita vitam suam explevit. Quid ergo? Sic oportet me vivere, sicut mater vixit; melius est enim propriis oculis credere his quae manifeste cognita sunt, et nihil p
Abbreviated transcription (Latin):
rauit quod aliqui de sicilie ꝑtib nauigis romã
petentes in maris medio positi. riũdam serm dei
qui in sammo ficerat niclusus. ad celum ferri a¬
niniã iudert̃. Nui descendentes ad t̾ram causãq

Expanded text:
ravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam ravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamq
Abbreviated transcription (Latin):
erudin germani fr̃s. quoꝵ unus speciosus. alt̾
uero gregoruis dicebatur eius se seruicio regłr
in scũ ꝯuersacõne tradiderut. Quos idem ue¬
uerabilis piter in monasterio qd̾ iuxta terra
tinensẽ urbem cõstrurerat fecit habitate. Qͥ
multas quidem pecunias ui hunc mundũ pos¬
sedennt. s cuncta pauperibꝰ ꝑ auimaꝵ suaꝵ
redemptõne largiti sũt. ⁊ iu eo dẽ monasterio
ꝑmanserut. Quoꝵ mniꝰ scilicet speciosus. dũ
pro utilitate monasterii uixta capuanam
urbem missus fiuccet. die quadã frat̃ et gre¬
gorius. cũ frĩb ad iũsum sedeus arq cõuescẽs¬
mami sui animã. tum bonge a se positã de cor¬
pore exire. Quod mox frĩb uidicauit. ⁊ cucur¬
rit. Iamq eũdem srẽm suũ sepulcũ repperit.
quẽ tumrn ea hora quã iudert exisse de cor¬
pore inuenit.
uidam aut̃ relugiosus atq fidelissimus
uir ad huc mͥ in monasterio posito nar¬

Expanded text:
eruditi germani fratres, quorum unus Speciosus, alter eruditi germani fratres, quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius dicebatur, ejus se regulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos idem Patercinensem urbem construxerat fecit habitare; qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederunt, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilicet Speciosus, dum pro utilitate monasterii juxta Capuanam urbem missus fuisset, die quadam frater ejus Gregorius, cum fratribus ad mensam sedens atque convescensmani sui animam, tam longe a se positi, de corpore exire. Quod mox fratribus indicavit, et cucurrit. Jamque, eumdem fratrem suum sepultum reperit, quem tamen ea hora qua viderat exiisse de corpore invenit.uidam religiosus atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito nar
Abbreviated transcription (Latin):
aulo supuis questus es morientis ciuꝰ dã
egredientẽ amuã non uidisse s hoc ipm̃¬
linũ dulpe siut̃. quod corporis oculis rem iutere
uuusibilem quesisti. Nam multi ut̃or mentis
otulum fide pura xxuberatione mundantes.
egredientes e carne auimas Frequent̾ uderut
Undem minc necesse est uel qualiter eiredi¬
entes auime uise sunt. uł quanta ipse dũ egre¬
derentur uderunc enarrare. quatuiꝰ fluctuẽti
aimo quod pleur ratio nõ ualet exẽpla sua¬
deant: In sccło uamq huiꝰ oꝑis uibro iñ fatus
sum quod uir uenenbilis benedictꝰ sicut a fide¬
libus eius disciplĩs ag noui longe a capuana
urbe positus germani eisdem urbis ep̃i am
mani nocte media iuglobo igneo ad celum
ferri ab angłis udit. Qui eandẽ quon ascen¬
dentẽ aiãm intuens mentis laxato sinu quasi
sub imo tadio solis cunctũ in sius oculis collee¬
tum nundum uidit
sdem quon discipłis illius narrantibꝰ didici.
quia duo nobiles uiri ani exterioribꝰ studiis

Expanded text:
aulo superius questus es, morientis cujusdam egredientem animam te non vidisse; sed hoc ipsum jam culpae fuit, quod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes, egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae visae sint, vel quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant. In secundo namque hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capuana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum ferri ab angelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu quasi sub uno solis radio cunctum in suis oculis collectum mundum viditsdem quoque discipulis illius narrantibus didici, quia duo nobiles viri, atque exterioribus studiis
Abbreviated transcription (Latin):
quippe fupius arcipit anuma cũ sese ĩ lacruis
celesti desiderio affligit. irriguũ uem uferius
accipit. cũ iuferni supplicia flendo pertiuesct
Et quidẽ prius inferiꝰ ac post irriguũ superiꝰ
datur. S quia cõpunctio amoris. dignitate
p̃minet uecesse fuit. ut prius irriguũ suꝑius
⁊ post irrignũ inferiꝰ cõmemiorare debuisset.
lacet quod dicis. S pecrus
postim̃ hunc uenerande iute elentherũ
huiꝰ meriti suisse diristi: libet iniiurere si nũc
in mũdo esse ardendũ est aliquos tales.

Expanded text:
quiquicoelestis regni desiderio affligit; irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. Et quidem prius inferius, ac post irriguum superius datur: sed quia compunctio amoris dignitate praeeminet, necesse fuit ut prius irriguum superius, et post irriguum inferius commemorare debuisset. Placet quod dicis. Sed postquam hunc venerandae vitae Eleutherium hujus meriti fuisse dixisti, libet inquirere si nunc in mundo esse credendum est aliquos tales.
Abbreviated transcription (Latin):
iu beuedictõem. Terram austlemi ⁊ arentem
de disti. iunge ⁊ irriguam. Dedit ei pacer suus
irtiguam suꝑius. ⁊ irriguã uferius. stea¬
quippe suꝑ asinã seder. cũ irratõ nabilibꝰ cur¬
is sue motib ammia p̃sidet Que suspirans a
patre . terrã irriguã peciit. quia a creatore urõ
cũ magno gemitu q̃ renda est lacruaꝵ grã
Sunt namq nõnulli qui iam in dono percepe¬
runt libere pro iusticia loqui. obp̾ssos tueri
indigentib possessa tribuere. ardorem fidei ha¬
bere. s ad huc gram lacrumarũ non habent
Hhii uimrũ tertã australẽ ⁊ orentẽ habent.
s ad huc irrigna indigent. quia in bonis ope¬
ribꝰ positi. in quibꝰ magui atq feruẽtes sunt.
oportet ninus. ut aut timore supplicii. aut a¬
more regui celestis mala enam que antxa
perpetͣuerũt deplorent. S quia ut dixi duo¬
ienera sunt cõpunctõnis. dedit ei pater suus
irrignũ supius. ⁊ irrignũ infrrus. Irriguũ

Expanded text:
mihi benedictionem. Terram australem, et aridam mihi benedictionem. Terram australem, et aridam dedisti mihi; junge et irriguam. Deditque ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius quippe super asinum sedet, cum irrationabilibus carnis suae motibus anima praesidet. Quae suspirans a patre terram irriguam petit, quia a Creatore nostro cum magno gemitu quaerenda est lacrymarum gratia. Sunt namque nonnulli qui jam in dono perceperunt libere pro justitia loqui, oppressos tueri, indigentibus possessa tribuere, ardorem fidei habere; sed adhuc gratiam lacrymarum non habent. Hi nimirum terram Australem et arentem habent, sed adhuc irrigua indigent, quia in bonis operibus positi, in quibus magni atque ferventes sunt, oportet, oportet nimis, ut aut timore supplicii, aut amore regni coelestis mala etiam quae antea perpetraverunt deplorent. Sed quia, ut dixi, duo sunt compunctionis genera, dedit ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius. Irriguum
Abbreviated transcription (Latin):
reuuas ait Iuisiones anuaꝵ deduxit ocłs
ueus. Principalit̾ uero cõpũctõns duo ge¬
nera sunt. quia dm̃ sitirus aĩa. prius timore
cõpungitur post amore. Prius enim se se n
lacrimuis afficiti. quia dũ maloꝵ suoꝵ recolit.
pro his perpen eterna supplicia pertimescit
At uero cum longa memoris anxietudine
suerit formido consumpta. quedam iam depre¬
cebest ium gaudio quimꝰ iflãmatur ⁊ qui
prius flebat ne duceretur. ad supliciũ post¬
modũ flere amarissunt incipit quia dasfer¬
tur aregno. Contẽplatur ⁊ enim mens qͥ sut
illi angłorũ chorr que illa societas beatorũ
amplius plangit quia bonis ꝓbeninbꝰ de est.
quam flebat prius csi mala eterna metuebat.
Sic q sit perfecta cõpunctio foridinis. tͣ dat
animũ cõpunctõm dũectõnis. Quod bene ĩ
sacca in sacra ueratiꝵ hystoria sigurata uarca¬
tione describitur. que ait quod axa filia caleph
sedeus super asiur suspirauit᷑ Dixit ei pater¬
suus. Quid habes: Ad quem illa respõdic. Da

Expanded text:
iones aquarum deduxit oculus meus . Principaliter vero compunctionis genera duo sunt, quia Deum sitiens anima prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti aeterna supplicia pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietudine fuerit formido consumpta, quaedam jam de praecoelestium gaudiorum animus inflammatur. Et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelorum chori, quae ipsa societas beatorum amplius plangit quia a bonis perennibus deest quam flebat prius cum mala aeterna metuebat; sicque fit ut perfecta compunctio formidinis trahat animum ad compunctionem dilectionis. Quod bene in sacra veracique historia figurata narratione describitur, quae ait: Axa filia Caleph sedens super asinam suspiravit. Cui disuus: Quid habes? Ad quem illa respondit: Da
Abbreviated transcription (Latin):
erat in cella. ⁊ uenit super eum
temptatio. Et siquis es̃ uidebat. nec
salutare eũ uolebat. neq in cella retiꝑe. Et
si opus habebat panem: nemo mut ustbat
ei. Et si de messe ueniebat. nemo eũ sicut erat
consuetudo ut reficeret inuitabat. Uelut ant̃
seniel de messura ꝑ cauina. nec panes habure
in cella sua. ⁊ in his om̃ib grãs agebat deo
uidens aut̃ deus patientiã eius. absturlit ab eo¬
eius pulsabat. trahens came lũ omustũ pa¬
ne abegypto. Qd̃ cum uidisser stater ille. ce¬
pit flere dicens. Domine nõ sum dignus uł

Expanded text:
erat in cella, et venit super eum tentatio; et si quis eum videbat, nec salutare cum volebat, neque in cellam recipere; et si opus habebat panem, nemo mutuabat ei; et si de messe veniebat, nemo eum, sicut erat consuetudo, ut reficeret, invitabat. Venit autem semel de messura per cauma, nec panes habuit in cella sua; et in his omnibus gratias agebat Deo. Videns autem Deus patientiam ejus, abstulit bem pulsabat, trahens camelum onustum pane ab Aegypto; quod cum vidisset frater ille, coepit flere, dicens: Domine, non sum dignus
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ p̾sentem uitam despioerent. in mortẽ car¬
nis auimas ponerent. nisi cerciorem aunax
lcam subsequi scirent: Tũ uero ipse inquis
quia uitã auime incorpore mauentis ex mo¬
cibꝰ corporis agnoscis ⁊ ecce hii qui anuuits
i morte posuerunt atq ammarũ uitũ post¬
mortem caruus esse credideriuit coccidiais
uuracłis coruscunt. Ad extincta nami eoꝵ
corpora uenientes egri sanant᷑ puri ueni¬
unt. ⁊ demonio uexantur. demo ilu c ueniũt
⁊ liberantur. leprosi ueniunt ⁊ mundantur
deferuntur mortui ⁊ sustitaut᷑. Peusti ituq
eoꝵ eanme qualit̾ uiuunt illit ubi usumr
quoꝵ hic mortua corpora in tot nuraculis
ui uunt. Si igitur uitã auinit mauentis
incorpore dep̾hendis ex motu m̃broꝵ rur non
perpendis uitã amine post porpus etiã ꝑ ossa

Expanded text:
Christi praesentem vitam despicerent, et in mortem carnis animas ponerent, nisi certiorem animarum vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies quia vitam animae in corpore manentis ex motibus corporis agnoscis; et ecce hi qui animas in mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem carnis esse crediderunt, quotidianis 384 miraculis coruscant. Ad exstincta namaegri veniunt, et sanantur; perjuri veniunt, et daemonio vexantur, daemoniaci veniunt, et liberantur; leprosi veniunt, et mundantur; deferuntur mortui, et suscitantur. Pensa itaque eorum animae qualiter vivunt illic ubi vivunt, quorum hic mortua corpora in tot miraculis vivunt. Si igitur vitam animae manentis in corpore deprehendis ex motu membrorum, cur non perpendis vitam animae post corpus, etiam per ossa
Abbreviated transcription (Latin):
um paulus ditat est Gregꝰ¬
eum sides spandarum subscantia rerium
arguinentum nõ apparentum. Hoc ue¬
naciter dicitur credi quod nõ ualer uideri. Nam
credi iam non poteso. quod iuderi potest. Uot¬

Expanded text:
ulus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium, hoc ueraciter dicitur credi quod non ualet uideri. Nam credi iam non potest quod uideri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
hec uisibilia existimare cõpellor. quiprius
in me infirmantiũ ꝑsonas suscipiens de in¬
iusibilibꝰ dubitabam Ititq placent ciuicta
que dicis. S tum̃ sicut uitam auimr ĩ ccepe
mauentis ex motu corpous agnosto itũa
uicaui auime in corpore post corpus apertis
quibꝰ dam rebꝰ accestantib agnosc̾e cupio

Expanded text:
haec visibilia existimare compellor; qui prius haec visibilia existimare compellor; qui prius in me infirmantium personas suscipiens de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus apertis quibusdam rebus attestantibus agnoscere cupio
Abbreviated transcription (Latin):
tolle mentẽ que nõ uidetur ⁊ in cassum stat¬
⁊ oculus qui uidebat. Subtͣ he aiãm corpori.
remanent ptuldubio otuli incorpore aꝑti. Si
igcitur collige ꝑ se indelant. cur discedente aĩa
nõ uident: Hinc ergo collige quia ipã quoq
uisibilia nõ iusi ꝑ inusibilia uident᷑ Ponam̃ꝰ
quoq ante omulos mentis edificari domũ ĩmẽ
sas moles leuari. pendere magnas machinas
colũpues. quis queso te hoc opus opatur. cor¬
pus insibile quod illes moles trahit. au inuu¬
sibilis anma que iuficat corpus: Tolle
eium quod ñ uidetur in corpore ⁊ mox ĩmobilia
remanent cuncha que moueri iudelant᷑ uisibi¬
lia corpora uetulloꝵ. Qua ex re pensaudũ est
quia i hũc quoq mũdum iusibilem nich nͥ
ꝑ rreaturẽ innisibilbẽ dispom potest Nam sicut
omp̃c deus aspirando uel ĩplendo es que itõ¬
ne subsistunt ⁊ in iuficat ⁊ mouet inuisibilia.
iti ipla quoq inuisibilia implendo mouent.
tionibꝰ libenter uictus prope uulla tum esso

Expanded text:
tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nil vident? Hinc ergo intellige: quia ipsa quoque visibilia, non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis, domum sas moles levari, pendere magnas in machinis columnas, quis, quaeso te, hoc opus operatur? Corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus. Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta, quae moveri videbantur visibilia corpora metallorum. Qua in re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili, nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat et movet invisibilia, ita ipsa quoque invisibilia implendo movent, onibus libenter victus, prope nulla jam esse
Abbreviated transcription (Latin):
siusset. multi uiri uoti ac nobiles qui eũ ualde sẽꝑ¬
honorabant. uehem̃ter adiuirati. sollicite requi¬
rebant. quid nam hoc esset qd̾ tam tuiũtem ac li¬
uidam faciem haberet. Quibꝰ ille dicebut. Hest̾uo
sero perratis meis fatientibꝰ in scabello sub pedaneo
impegi. atq hoc ꝑtuli. Sic q uir sanctꝰ seruans in
rectore honorem ueritatis ⁊ magistri: uec patris
ꝑrodebat uicui ui nec falsitatis incurrebat pecratũ.
utas ne uir ilte uenerabilis petrus¬
ibertm̃ꝰ de quo tot signa ⁊ uuracula retulisti: in
tĩłm ampla ꝯgregatõue pautatores suos in uir

Expanded text:
fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, quod tam tumentem ac lividam haberet faciem. Quibus ille dicebat: Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, atque hoc pertuli. Sicque vir sanctus servans in pectore honorem veritatis et magistri, nec patris prodebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores suos in vir
Abbreviated transcription (Latin):
ens uero ille qnͣtum acuuclis honoraretur. qnͣtum¬
ꝙ diligerctur. pro in uiria qmͣ iugresserat rece¬
dere ex monasterio putabat: ati s requisiuit dicẽs.
Ubi uis irc: Cui ille respondat. Monasterii causa
constituta est pater. quam declinate uequeo. quia
hest̾no die me hodie iturũ promiss: ubi ire dispo¬
sui. Tuuc ille aifido coidis consideraus asꝑitatẽ
⁊ duriciam suam humilitatẽ ac mansuetudinem
libertius. ex lecto prosiliit. pedes libertim tenuis.
se petrasse se reuin esse testatus eso: qui tanto ta¬
liq uiro. tam crudelem facere cõtumeliam p̾sũp¬
sisset. At ꝯtra libertiuꝰ se in rernam prost̾neus. eiꝰq
pedibꝰ ꝓuolutus: suc culpe nõ illiꝰ seicie fusse refe¬
rebat qd̾ ꝑtulerat. Sic q factum est ut ad mag¬
nam mãsuetudinẽ ꝑduceretur pater. ⁊ hismilitas
discipłi magistra fieret magistri. Cuniq ꝑ utili¬
tate monasterii ad cõstitutõnem cause eqͣgressus

Expanded text:
ens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc ille a fundo cordis considerans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra Libertinus sese in terram prosternens, ejusque pedibus provolutus, suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus
Abbreviated transcription (Latin):
Dabere magistri uir. tutẽ potuit. qnͣdo magistri
nomõ ad memoriã reduxit. Nuia eium ad hu¬
militatẽ sub magistro rediit quod magister
feterat et ipse feait
Petrus.¬
L libet quod dicis. S quest ce estnealiud aluͥo
qd̾ ad huc de ipõ adnr̃am edificatiouẽ narres:
uelit iuitari. Ego eniui iurtutẽ patientic
die his qui post uruerabilis honorsui exitũ mo¬
nasteru regimẽ tenebat. contͣ seũdem uenerabi¬
bem libertinũ iugram inscũdia. pxarsit: ita ut eũ
manibꝰ cederet. ⁊ quia largam qua eũ feriret
minime inuenit. cõprebenso sradello sub pedanco
ei faciem ac caput tutudit: cotũq illius uultũ
tũtẽ ac liuidũ reddidit. Nu uehxtũter cesus
ad stratũ ꝓprium tacitus recessic. Die uͦ altera
erat pro utilitate monasterii causa constituta.
Explens gͥ ymnĩs matutinalibꝰ.libertiuꝰ ad lec̾¬
tum abb̾is uenie. orõnem sͥ humilit̾ petiit. Sci¬

Expanded text:
hibere magistri virtutem potuit, quando magistri hibere magistri virtutem potuit, quando magistri nomen ad memoriam reduxit. Quia enim ad humilitatem sub magistro rediit, quod magister fecerat et ipse fecit. PETR. Libet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de ipso ad nostram aedificationem narres? velit imitari. Ego enim virtutem patientiae die is qui post venerabilis Honorati exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit: qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera erat pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
non esset s hoc pietas nõ uicisset. Itaq descẽdit
genu flexit ad celum manus intendit. caligu¬
lam de sinu traxit. ⁊ suꝑ ex tiucti pueri peclus
posuit. Quo drante anima pueri ad corpus
rediit: quem manu ꝯphendit᷑. ⁊ flenti matri
iuuentem dedit: acq iter qd̾ ceperat pegit.
Quid de hoc esse diciuius. Pecrus¬
uirtutem tanti mracłi honorati. egit meritũ.
an petitio libertini :
Nostensione cam adnurabilis signi cum
fide femine uirtus cõuenit utroꝵq. atq
ideo libertinũ existimo ista potuisse. qr plus
didicerat de magistri quã de sua uirtute conbi¬
dere. Qiuꝰ enĩ caligulam in pectore extuicti cor¬
pusculi posuit. eius uinurum amiuã obtiu̾e
qd̃ petebat estimauis. Nam helisens quoq
magistri pallium ferens. atq ad iorda nẽ ueni¬
ens ꝑcussit semel. ⁊ aquas minime diuisit.
aques fecit. Per pendis o petre quantũ in ex¬
hibelidis urtutib humilitas uales: Tlme ex¬

Expanded text:
non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri viventem reddidit, atque iter quod coeperat peregit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit meritum, an petitio Libertini? n ostensione tam admirabilis signi cum fide feminae virtus convenit utrorumque; atque ideo Libertinum existimo ista potuisse, quia plus didicerat de magistri, quam de sua virtute confidere. Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum animam obtinere quod petebat aestimavit. Nam Elisaeus quoque magistri pallium ferens, atque ad Jordanem veniens, percussit semel, et aquas minime divisit. aquas fecit. Perpendis, Petre, quantum in exhibendis virtutibus humilitas valet? Tunc ex
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore pro tausa monasterii
abbis uissu qui honorato eius magistro
successent. ranẽtiam ꝑgebat. Pre amore uero
eiusdem uenerabłis honorati. quocũq libertmꝰ
ibar. eius semꝑ caligulam in suui portare con¬
sueuerat. Itaq dũ ꝑgeret accidit in quedã mu¬
lier extuicti filii corpusculũ ferret. Que dũ ser¬
uũ der esset intiuta. amore filii su coensa. iumẽ¬
tum eius ꝑfrenũ tenuit. atq cũ iuram̃to dixit.
Nullatemis recedes uisi filiũ meũ suscitauĩs.
At ille nusitatũ habens tale nuracłm. ex pauit.
petitõnis eius uiram̃tum. Declinare mulierẽ
Considerare libet quale qnͣcumꝙ meiꝰ pectore
certamẽ fuerit. Ibi quippe puguabãt inter se
humilitas cõuersatõnis ⁊ pietas matris. Tinor
ue musirata p̃sumeret dolor. ne orbate nulieri
non subueniret. S ad maiorem da gloriam
uicit pietas illud pectus uirtutis. Quod ideo
suit ualidum. qua deuictum. uirtutis enĩ pectꝰ

Expanded text:
lio quoque tempore pro causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro successerat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret, accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret. Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: declinare 160 mulierem Considerare libet quale quantumque in ejus pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus