comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teprium populisui auferet de
sa terra quia dñs locutus es le
Laibus. sopfic iet dns sabacib omnibus gen¬
tibris. uper montem istum bibent lactitiã
bibent uinum. unguebuntur unguento in
monte isto tradet omnia haec genti¬
bus: Consilium enim hoc super omnes
gentes deuorabit mors prae ualens. &
rur sum abstulit dñs ds̃ omnem lacri¬
mam ab omni facie & obprobrium popu¬
lisui abstulit ab omni terra: os enim
dñi locutum est: Pro eo quod nos uer¬
timus faciem uinculi colligati super om¬
nespopulos: aquili inter praetatus estu
faciem tenebrarum super omnes po¬
pulos. cum aquila bis tenebras. dixerti
theodotio semel tenebras nominaiitn
cetera similiteru: proquo srmmadris
transtulit faciem dominator
minatur super omnes popul

Expanded text:
ui auferet de universa terra: quia Dominus locutus est. LXX: Et faciet Dominus Sabaoth omnibus gentibus super montem istum, bibent laetitiam, bibent vinum. Ungentur unguento in monte isto. Trade omnia haec gentibus, consilium enim hoc super omnes gentes: devoravit mors praevalens. Et rursum: Abstulit Dominus Deus omnem lacrymam ab omni facie, et opprobrium populi sui abstulit ab omni terra. Os enim Domini locutum est. Pro eo quod nos vertimus, faciem vinculi colligati super omnes populos, Aquila interpretatus est, faciem tenebrarum super omnes populos. Cumque Aquila bis tenebras dixerit, Theodotio semel tenebras nominavit, caetera similiter. Pro quo Symmachus transtulit, faciem Dominatoris qui dominatur super omnes populos.
Abbreviated transcription (Latin):
dse bebitus mors ꝓperpetuum Cu
feret dñs lacrims ab omni facie quan¬
Vdo morte supȩsta p̃i aduenerit regnũ
& obprobriuꝓ generis humam quod ad
imaginer onditum fuerat creatoris.
diabol ꝓmortis effugerit seriitutem:
nec  sim siuxta sr̃machum domina
apraetur mors: Cumbeatus a postolus
dterit: Regnauit mors abadam usq ad
morsen &am super eos qui non peccaue¬
runt insimulitudinem prae uaricatitins¬
ado q̃ lominari ommum populorum
sue facitm tenebrarum superomines po¬
palos &telam quae ordita sit super in¬
amnes geutos: quidam antichristum intel¬
Ee uolirbo quimninonte oliueti consumen

Expanded text:
sorbebitur mors in perpetuum . Et auferet Dominus lacrymam ab omni facie, quando morte superata, Christi advenerit regnum: et opprobrium generis humani, quod ad imaginem conditum fuerat Creatoris, diaboli et mortis effugerit servitutem. Nec mirum si juxta Symmachum domina appelletur mors, cum beatus Apostolus dixerit: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysem, etiam super eos qui non peccaverunt, in simpopulorum, sive faciem tenebrarum super omnes populos, et telam quae ordita sit super omnes gentes, quidam Antichristum intelligi volunt, qui in monte Oliveti consumend
Abbreviated transcription (Latin):
tem sustinentium benedice ur
abhominibus pessimis liberabis eos umdira¬
culiom sitientium. & sp̃s hominum iniqui¬
quitatem sustinentium. quasi homines pu¬
sillamini sitientes insion. ab hominibus
impuis quibus nos tradidisti:  mri¬
Duplex hnus loci exposito est: iudaei
putant uocem scorum esse populiq cre¬
dentis : cum ds̃ aduer̃sus omnem orbem
quae supra dicta sunt fecerit. & omniũ
prophetarum fuerint conpleta uͭ ticinia ⁊
Cuntatemq subuersam romam inter¬
prae tantur. quae delenda sit penitus :
populumq fortem qui laudet dñm.
& angustia : referunt adisrahel.

Expanded text:
tem sustinentium benedicent tab hominibus pessimis liberabis eos: umbraculum sitientium, et spiritus hominum iniquisustinentium quasi homines pusillanimes sitientes in Sion ab hominibus impiis, quibus nos tradidisti. Duplex hujus loci expositio est. Judaei putant vocem sanctorum esse, populique credentis: cum Deus adversum omnem orbem quae supra dicta sunt fecerit, et omnium prophetarum fuerint completa vaticinia; civitatemque subversam, Romam interpretantur, quae delenda sit penitus, populumque fortem, qui laudet Dominusua et angustia, referunt ad Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
similia : sed pro inpossibili: nul¬
lus enim poterit dñĩ infirmare
consilium: & manum eius excel¬
sam siue sublimem ne percutiat
auertere
nanno quo mortuus est rex achar.
factum est onus istud: ne laete
ris philistea omnistu: quõ com
minuta est uirga percussoris tui:
deradice enim colubri egredieu¬
tur regulus : & semen eius absor¬
bens uolucrem: & pascentur pri¬
mogeniti pauperum: & paupe u¬
res fiducialiter requiescent : m¬
& interire faciam fame radi¬
cem tuam. Et reliquias tuas in¬
terficiam
lo Anno quo mortuus est rex achat.
factum est uerbum istud: ne
laetemini aliemgenae omnes.
Contritum est enim iugum eius
qui percutiebat uos: siquidem
de semine serpentis egredientur
gemina aspidum: Et de genimini¬
bus eorum egredientur serpen¬
tes pennati: Et pascentur pau¬
prres per eum: & pauperes homi
Unpace requiescent: Interfi

Expanded text:
similia; sed pro impossibili. Nulsimilia; sed pro impossibili. Nullus enim poterit Domini infirmare consilium, et manum ejus extentam sive sublimem, ne percutiat, avertere. In anno quo mortuus est rex Achaz, factum est onus istud. Nris, Philisthaea omnis tu, quoniam contrita est virga percussoris tui. de radice enim colubri egredietur regulus, et semen ejus absorbens volucrem, et pascentur primogeniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent, et interire faciam fame radicem tuam, et reliquias tuas interficiam. LXX: Anno quo mortuus est rex Achaz factum est verbum istud: Ne laetemini, alienigenae omnes, contritum est enim jugum ejus qui percutiebat vos. Siquidem ex semine serpentis egredientur genimina aspidum, et ex geniminibus eorum egredientur serpentes pennati. et pascentur pauperes per eum, et pauperes homines in pace requiescent. Interfi
Abbreviated transcription (Latin):
gelicum. ecce dedi uobis potesatem
calcandi super serpentes & scor¬
piones & super omnem uirtutem
inimici. Et apostoli uerba tes¬
tantur: Ds conteret satanan
sub pedibus uestris uelociter
Hoc consilium quod cogitaui su
per omnem terram: & haec ma¬
nus extensa super uniuersas gen¬
tes: dns enim exercituum decre¬
uit. & quis poterit infirmare : et
manus eius extenta. & quis auer¬
tit eam: Pro omni terra. lxx
uniuersũ orbem interpretati sunt
infinem oneris uel uisionis contra
babrlonem quod latitabat aperi¬
tur. dm̃ cogitasse consilium super
omnem terram. id est orbem ter¬
rarum & non contra terram chal¬
deorum & regem assyriorum
atq chaldeorum: & extentam
siue eleuatam manũ eius su¬
per omnes gentes : & non super
unam gentem babslonem: ex
quo ostenditur cuncta quae
dicta sunt Non adunam pro¬
uinciam specialiter: sed contra
orbem terrarum generalites
pertinere: Quodq dicit ur
haee & quis putas fidelis & pru¬
ꝓsis dispensator. Et cetera his

Expanded text:
docet: Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes, et scorpiones, et super omnem virtutem inimici . Et Apostoli verba testantur: Deus conteret Satanam sub pedibus vestris velociter . Hoc consilper omnem terram, et hec est manus extenta super universas gentes. Dominus enim exercituum decrevit, et quis poterit infirmare? Et manus eius extenta, et quis avertet eam? Pro omni terra LXX universum orbem interpretati sunt in fine oneris vel visionis contra Babylonem. Quod latebat aperitur, Deum cogitasse consilium super omnem terram, id est, orbem terrarum, et non contra terram tantum Chaldaeorum et regem Assyrium atque Chaldaeum: et extentam sive elevatam manum ejus super omnes gentes, et non super unam gentem Babyloniam. Ex quo ostenditur, cuncta quae dicta sunt non ad unam provinciam specialiter, sed contra orbem terrarum generaliter pertinere. Quodque dicitur:haec ? Et: Quis, putas, est fidelis et prudens dispensator ? et caetera his
Abbreviated transcription (Latin):
chius mendi ene contue¬
euangelicum: stulte. hac i ute illo¬
feretur anima tua ate. quae atti¬
tem parasti cuius eunt stales
habitatores habet babron de ser¬
ta uirtutibus. ubi non est. ers
sorum seminum. sed paludes infer¬
tiles limosae aclutosae. in quibus
coeno gaudentia reptant anima¬
lia: Quam obrem clementissi¬
mus dñs scopauit eam ut homen¬
lis habitetur ericus: quando uide¬
rimus aliqueme diuitiarum inmer¬
sum lutor &ut lxx̃ interpret
sunt baratro. hoc est profur
appellari ericium habit
deserte babylonis.u

Expanded text:
us mundi esse confidEvangelicum: Stulte, hac nocte auferetur anima tua a te, quae autem parasti cujus erunt ? Tales habitatores habet Babylon deserta virtutibus, ubi non est ager sorum seminum, sed paludes infertiles, et limosae ac lutosae, in quibus coeno gaudentia reptant animalia. Quamobrem clementissimus Dominus scopavit eam vehemenlis habitentur hericiis. Quando viderimus aliquem divitiarum immersum luto, et ut LXX interpretati sunt, barathro, hoc est profundeum appellare hericium, habitatorem desertae Babylonis.
Abbreviated transcription (Latin):
furor dñi. sicut gran
etur. in pronum non ha
umbraculum : Et quae uiolen¬
ter. decidit. sicut aquarum multi¬
tedo trahens humum & faciens sibi
spatium manibus & pedibus concul¬
cabitur corona iniuriae mercenas¬

Expanded text:
furor Domini, sicut grando quae fertur in pronum, non habens umbraculum, quae violenter decidit sicut aquarum multitudo trahens humum, et faciens sibi spatium: manibus et pedibus conculcabitur corona injuriae mercena
Abbreviated transcription (Latin):
tiam A die ill rit aegr ptus quasi
Et erit terra iuida egrpto infestiuita¬
tem: omnis qui illius fuerit recorda¬
tus. pauebit a facie consilii dñi exer¬
cituum. quod ipse cogitauit super
eam Melius reor etiam proprium
errorem reprehendere. quam dum
erubesco imperitiam confiteri. iner¬
rore per sistere. In eo quad transtuli
Et erit terra iuda egrpto infestiuitatẽ:
Pro festiuitate in ebraico legitur agga
quod interpretari potest et festiuitas.
unde et aggeus infestiuum uertitur
ettimor quod significantius aquila
transtulit TΥPOCIN eumaliquis
pauidus et tremens circumfert ocu¬
los et aduenientem formidat ini¬
micum: ergo siuoluerimus inbonam
partem accipere quodrecordutio iu¬
da egrpto sit giudii recte festiuitas
dicitur: Sin autem ut arbitror intimo¬
re ꝓfestiuitate uertitur. Intellegamus
Sormidinem ue pauorem : quod art
rorioieoitiuis inanus quasi muderũ
derint ⁊ ssolute: etiamuocabula
uult arorisit egrpto: Quia dum ei
infirmas habentes sententia

Expanded text:
tem in die illa erit Aegyptus quasi et erit terra Iuda Aegypto in festivitatem omnis qui illius fuerit recordatus pavebit a facie consilii Domini exercituum quod ipse cogitavieam. Melius reor etiam proprium errorem reprehendere, quam dum erubesco imperitiam confiteri, in errore persistere. In eo quod transtuli, Et erit terra Juda Aegypto in festivitatem, pro festivitate in Hebraico legitur AGGA  , quod interpretari potest et festivitas unde et Aggaeus in festivum vertitur et timor, quod significantius Aquila transtulit γύρωσιν, cum aliquis pavidus, et tremens circumfert oculos, et advenientem formidat inimicum. Ergo si voluerimus in bonam partem accipere, quod recordatio Judae Aegypto sit gaudii, recte festivitas dicitur. Sin autem, ut arbitror, in timorem pro festivitate vertitur, intelligamus formidinem vel pavorem, quod cum virorum fortium manus quasi mulierum fuerint dissolutae, etiam vocabulum Judae terrori sit Aegypto, quia dum ei infirmas habentes sententia
Abbreviated transcription (Latin):
rent spinas. sed proste
ditate sua precarenta
Et in deutero nomio: erit cae
usiꝑ caput tuum aer eum. & terra
sũterte ferrea: Etrursum: dabit
ds pluuiam terrae tuae. etcinis de
celo descendet superte.donec era¬
dtte ecdeleat quia terra quae
fequenter superse uenientem susci¬
pr̃pluuiam et non facit se getem
sed iinas et tribulos. reproba est et

Expanded text:
rent spinas, sed pro steditate sua precarenturEt in Deuteronomio: Erit coelum super caput tuam aeneum, et terra subter te ferrea . Et rursum, Dabit Dominus pluviam terrae tuae. Et, Cinis de coelo descendet super te, donec eradicet te, et deleat; quia terra quae frequenter super se venientem suscipit pluviam, et non facit segetem, sed spinas et tribulos, reproba est et
Abbreviated transcription (Latin):
planetum et ad caluitium et adcm¬
gulumꝰ sacci Et eece gaudium et
lactitia occidere uitulos et iugala¬
re arietes comedere carnes etbibe¬
re uinum Comedamus etbibamus
crasenim mori emur. et reuela¬
tas in auribus meis dñi exercituum
si dimittetur iniquitas haec uobis
donec moriamini dicit dñs ds̃ ex¬
ercituum Captiuitate prȩsente
et obsessa hierusalem cum ferrum
fames sitis urg eret urbem. hierei¬
mias adpenitentiam populum pro¬
uocabat: Et econtrario reges ac
principes et uulgus miserab
speratione pereuntium se¬
ceruix Et ex desperati¬

Expanded text:
planctum et ad caluitium et ad cingulum sacci. et ecce gaudium et laetitia occidere uitulos et iugulare arietes, comedere carnes et bibere uinum. comedamus et bibamus: cras enim moriemur. et reuelata sunt in auribus meis domini exercituum: si dimittetur haec iniquitas uobis, donec moriamini, dicit Dominus Deus exercituum. Captivitate praesente et obsessa Jerusalem, cum ferrum, fames, sitis urgeret urbem, Jeremias ad poenitentiam populum provocabat , et e contrario reges ac principes, et vulgus miserabile desperatione pereuntium se tradecervix, et ex desperati
Abbreviated transcription (Latin):
& adiob loquitur dns̃: ubi eras
quando fundabam terram : non
quo terra habeat fundamenta
profunda mole deiecta: sed uolun¬
tas & potestas dĩ qua omnia con¬
tinentur fundamenta illius ap¬
pellanda sunt: Ipse enim super
maria fundauit eam. & super
flumina collocauit eam: Et ipse
appendit eam super nihili
terit quasi dammula fugiens
& quasi grex ouium. & non erit
qui congreget : unusquisq ad popu¬
lum suum conuertetur. & singuli
ad terram suam fugient. Omnis
qui iauentus fuerit occidetur.:
Et omnis qui super uenerit cadet
domus eorum. &uxores eorum uio¬
labuntur : Caelo terraq commo¬
tis. fugi& diabolus coluber tortuo¬
s uel omne dogma contrarium

Expanded text:
 ad Job loquitur Dominus: Ubi eras quando fundabum terram ? Non quod terra habeat fundamenta profunda mole dejecta; sed voluntas et potestas Dei, qua omnia continentur, fundamenta illius appellanda sunt. Ipse enim super maria fundavit eam, et super flumina collocavit eam, et ipse appendit eam super nihilierit quasi dammula fugiens et quasi ovis et non erit qui congreget unusquisque ad populum suum convertetur et singuli ad terram suam fugient omnis qui inventus fuerit occidetur et omnis qui supervendomus eorum, et uxores eorum violabuntur. Coelo terraque commotis, fugiet diabolus coluber tortuosus, vel omne dogma contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
mninum: sed unus atque
notandum. quod sp̃s dñisapientiae & in¬
tellectus consilii & fortitudinis. & scien¬
tiae &timoris dñi. Id est septenarius
numerus. qui septemoculi in uno lapide
dicuntur intacharia : Requieseat sup
uirgam & florem qui delesse ac perhoc
dauid stirpe surt exit: Speciliter au¬
tem sp̃s timoris dñi implȩuerit eum.
propter eos quitimore d̃ i indigent
quia paruuli sunt: quemforas mittit
perfecta dilectio: Qui enim tim&.
poenam hab& & non est penfectus :u in¬
dẽ & apostolus loquiturt ad credentes:
Non enim accepistis sp̃mseruitutis lac¬
rum intimore sed accepistis sp̃m adi¬
optionis inquoclamamus abba pater.
& inmalachia legimus : sipatẽrego
sum ubi est gloriu mear e sidm̃s egoꝵ
sum ubi esttimor ieus: De quotimo¬
recanitur in psalmis. Neniee filiuai¬
dite me. timorem dm̃i docebotiãs. iub
Non secundum uisionem oculorum

Expanded text:
minum, sed unus atque notandum quod Spiritus Domini, sapientiae, et intellectus, consilii, et fortitudinis, et scientianumerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur in Zacharia , requiescat super virgam et florem, qui de Jesse, ac per hoc David stirpe surrexit. Specialiter autem spiritus timoris Domini impleverit eum propter eos qui timore Domini indigent: quia parvuli sunt, quem foras mittit perfecta dilectio. Qui enim timet, poenam habet, et non est perfectus . Unde et Apostolus loquitur ad credentes: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore: sed accepistis Spiritum adoptionis, in quo clamamus Abba Pater . Et in Malachia legimus: Si pater ego sum, ubi est gloria mea? et si Dominus ego sum. ubi est timor meus ? de quo timore cantatur in Psalmo; Venite, filii, audite me: timorem Domini docebo vos . Non secundum visionem o
Abbreviated transcription (Latin):
mus quiauereces &uiam dĩ inueriticte
doces & non adtepentin&de aliquo. nes¬
que enim uides infaciem hominum Eci¬
ens malitiam eorum respondebãt: quid
me temptatis inprocrite & c&era his
similia: ludicabat autem inlustitia pau¬
peges sp̃uiquorum estiregnum dĩ & in¬
gtiehat̃ĩ ln equitate mansu&ps. & humi¬
besi temiea sicens udapastolõs: a hucut
e uos insipte ptesastis: bt iterum nec.¬
dumscitis. nequebn tellegitis : &adpe¬
trum specialiteri modicȩfidei quarda
cduibitasti: uelcerte prohumilibus atq
mansu&is ualios arguebat qui eos opu¬
primere conabantur: percussit quor¬
quȩ somnia terrena opera uirga siue
ut laxx transtularunt. uerbo oris sui:
loquens in euangelio nolite putare.
quia uenerim mittere patem super
terram: Nonlteni mittere parem
sed gladium: & sp̃ulabiorum suorum
inter ficit impium:. De quo innono
psalmo legimus increpastigentes &
perit impius: nomeneius delesti in

Expanded text:
es, et viam Dei in veritate doces, et non ad te pertinet de aliquo: neque enim vides in faciem hominum : 158 sciens malitiam eorum, respondebat: Quid me tentatis, hypocritae? et caetera his similia. Judicabat autem in justitia pauperes spiritu, quorum est regnum Dei: et arguebat in aequitate mansuetos et humiles terrae, dicens ad Apostolos: Adhuc et vos insipientes estis? Et iterum: Necdum scitis neque intelligitis? Et ad Petrum specialiter: Modicae fidei, quare dubitasti ? Vel certe pro humilibus atque mansuetis alios arguebat, qui eos opprimere conabantur . Percussit quoque omnia terrena opera virga, sive ut LXX transtulerunt, verbo oris sui, loquens in Evangelio: Nolite putare, quia venerim mittere pacem super terram: non enim veni mittere pacem, sed gladium. Et spiritu labiorum suorum interficiet impium : de quo in nono psalmo legimus: Increpasti gentes, et periit impius: nomen eorum delesti in
Abbreviated transcription (Latin):
terram uirga oris sup ex sp̃alabiordim
suorum interfici& impium: &erit
iustitia cingulum lumborum eius. &
fides cinctorium renum eius ti¬
aec nos adprimum aduentum referi¬
mus saluatoris. luda ei infine mundi¬
futura contendunt . Porro lxx trans¬
tulerunt non secundum gloriam lu¬
ut abit neque luxta sermonemargu¬
personam accipit inludicio. sed seri¬
bis acphariseis. & principibus. loquiba¬
tur : Vae uobis brpooritae: & aufere¬
tur a uobis regnum dĩ & dabitur gen¬
ti facienti fructus eilis: Nec secundũ

Expanded text:
m suorum interficiet impium. Et erit justitia cingulum lumborum ejus, et fides cinctorium renum ejus. Haec nos ad primum adventum referimus Salvatoris: Judaei in fine mundi contendunt futura. Porro LXX transtulerunt: Non secundum gloriam judicabit, neque juxta sermonem argupersonam accipit in judicio: sed Scribis et Pharisaeis ac principibus loquitur: Vae vobis, hypocritae: Et, Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructu
Abbreviated transcription (Latin):
persadẽ ltteam scribatur& ꝓto¬
duspro¬
latinus sermo non expamit: est enim
stridulus & strictis dentib uix linguae
in pressione profertur : ex quasiam
sio nurbs scribitur . porronatarei quos
lxx st̃ificatos symma hus sepe̾ratos
trans ferunt: pertai. semper scribun¬
tur elementum: superunc igitur flo¬
rem. quide trunco & fradice lesse per
mariam uirginem repͥnte consurg&:

Expanded text:
per SADE litteram scribatur: cujus proLatinus sermo non exprimit. Est enim stridulus, et strictis dentibus vix linguae impressione profertur: ex qua etiam Sion urbs scribitur. Porro Nazaraei, quos LXX sanctificatos, Symmachus separatos, transtulerunt, per ZAIN  156 semper scribuntur elementum. Super hunc igitur florem, qui de trunco et de radice Jesse per Mariam Virginem repente consurget,
Abbreviated transcription (Latin):
proradice qui msoli Vxx transtulerunt.
inhebraico scriptum hab& geta: quod
aquila symmachus & theodotio cormon
inter pr&ati sunt . Idest truncum : & pro
flore qui hebraice dicitur neter. ger¬
men transtulerunt: ut ostenderent qđ
multo post tempore babrloniae capti¬
uitatis nullo destirpe dauid antiqui
regni gloriam possidente. quasi de trun¬
comaria & de maria xp̃s eortus sit:
illud quod in euangelio mathei. omnes
quaerunt ecclesiastici. & non inueradint
ubiscriptum era¬

Expanded text:
anstulerunt, in Hebraico scriptum habet   GEZA, quod Aquila et Symmachus et Theodotio κορμὸν interpretati sunt, id est, truncum. Et pro flore qui Hebraice dicitur   NESER, germen transtulerunt, ut ostenderent, quod multo post tempore Babylonicae captivitatis, nullo de stirpe David antiqui regni gloriam possidente, quasi de trunco Maria, et de Maria Christus exortus sit. Illud quod in Evangelio Matthaei omnes quaerunt Ecclesiastici, et non inveniunt ubi scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
eo Ipsggelio cuius supra fecimus
oionem haec scripta repperimus:
atum est autem cum a scendis r& dñs
de aqua: descendit fons omnis sp̃ssc̃i
mi In omnibus proph&is expectabam
te ut uenires & requiescerem inte: Tu
es enim requies mea. Tues filius meus
primogenitus. qui regnas in a&ernum:
Qui sp̃s dñi appellatur. & sp̃ssapientiae:
Omnia enimper ipsum facta sunt: &
sine ipso factum est nihiliqued faccom
ast : & inpsalmus canituri: Qulimonag

Expanded text:
in Evangelio, cujus supra fecimus ionem, haec scripta reperimus: Factum est autem cum ascendisset Dominus de aqua, descendit fons omnis Spiritus mi, in omnibus prophetis exspectabam te, ut venires, et requiescerem in te. Tu es enim requies mea, tu es filius meus primogenitus, qui regnas in sempiternum. Qui Spiritus Domini appellatur et Spiritus sapientiae; omnia enim per ipsum facta sunt; et sine ipso factum est nihil, quod factum est . Et in Psalmis canitur: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scientiae & pi&atis. & replebit cum
Usque ad principium uisionis ł ponderis
habrlonis quoduidit Esaias filius amos:
Omnis haec proph&ia dexp̃o est: quam
perpartes uolumus explanare. nesimul
proposita atquedi serta. lectoris confun¬
dat memoriam: Nirgam & florem. de
radice lesse. Ipsum dñm iuda ei interprãe¬
tantur : Quod soilic& inuitga regnantis
potentia. in flore pulcritudo monstret:
Nos altem uirgã deradice lesse sc̃amma¬
u uirgnem intellegamus : quae
nullum habuit abi fruticem cohȩrentem

Expanded text:
replebit eum Usque ad principium Visionis, vel ponderis Babylonis, quod vidit Isaias filius Amos, omnis haec prophetia de Christo est, quam per partes volumus explanare, ne simul proposita atque disserta lectoris confundat memoriam. Virgam et florem de radice Jesse, ipsum Dominum Judaei interpretantur: quod scilicet in virga regnantis potentia, in flore pulchritudo monstretur. Nos autem virgam de radice Jesse, sanctam Mariam Virginem intelligamus, quae nullum habuit sibi fruti
Abbreviated transcription (Latin):
ta prophetis¬
locutus sum mihi interno cordis affectu
non possum cuncta narrare quae cerno:
hȩret lingua faucibus meis. uox dolore
concluditur: Uae mihi quantus ordo
poenarum ante oculos uersatur mecis.
cerno praesentia quae futura sunt: errant
autem qui hoc putant. expersona dĩ de¬
bere intellegi. rerum ordinem non sequen¬
tes : mirorq quo sensu propsalmis &lau¬
dibus quod in hebraico dicitur Temuinoth.
lxx portenta inter pretati sunt. nisi for¬
te signum est atq portentum. ut excluso
populo iudaeorum. incredula prius gen¬
tium turba saluetur.
Preuaricatores prȩuaricati sunt. & prȩ¬
uaricatione trans gressorum prae uari¬
cati sunt : formido & fouea & laqueus
superte. qui habitatores terrae : &erit
qui fugerit auoce formidinis. cadet info¬
ueam : & qui se explicuerit defouea¬
Ixx. Vae prae uaricatoribus. qui praet¬
ricantur legem : timor & fouea & laquo¬
us superuos. qui habitatis terram : & en
qui fugerit timorem. cadet in ftu
qui exierit de fouea cir¬

Expanded text:
t prophelocutus sum mihi interno cordis aNon possum cuncta narrare quae cerno. Haeret lingua faucibus meis, vox dolore concluditur. Vae mihi, quantus ordo poenarum ante oculos versatur meos! cerno praesentia quae futura sunt. Errant autem qui hoc putant ex persona Dei debere intelligi, rerum ordinem non sequentes. Mirorque quo sensu pro psalmis, et laudibus, quod in Hebraico legitur ZEMROTH , LXX portenta interpretati sunt, nisi forte signum est atque portentum, ut excluso populo Judaeorum, incredula prius gentium turba salvetur. Praevaricantes praevaricati sunt, et praevaricatione transgressorum praevaricati sunt. Formido et fovea et laqueus super te, qui habitator es terrae; et erit, qui fugerit a voce formidinis cadet in foveam, et qui se explicuerit de foLXX: Vae praevaricatoribus qui praevaricantur legem. Timor et fovea et laqueus super vos qui habitatis terram. Et erit, qui fugerit timorem, cadet in foveam, et qui exierit de fovea, c
Abbreviated transcription (Latin):
annos & moaba srrio uenen¬
te delebitur. It uix pauer
relinquentur inerra quicil
subritas habiteꝵ ciuitates
& desertos agros exerceant
Potest& debabrlonia captu¬
tate prediei: isq uod post U¬
captam hiemus alam & tra¬
situm anmoraimidtnium
moab a chaldeis uastan
Siue quod intrium an
spatio. nulla eisd¬

Expanded text:
annos et Moab, Assyrio venienannos et Moab, Assyrio veniente, delebitur, et vix pauci relinquentur in terra, qui subrutas habitent civitates, et desertos agros exerceant. Potest et de Babylonica captivitate praedici, quod post captam Jerusalem, et transitum annorum trium, Moab a Chaldaeis vastanda sit, sive quod in trium annorum spatio nulla eis
Abbreviated transcription (Latin):
na mipiaa est nt inhis
Nosi semper iuenata sit
haber e subsidestaus
delu uene raberis Etu
anillis reppemes auxiluon
quibus uastitas tecum cominu¬
Hoc uerbumi quod locitus est
Exquo putas iutempore aisiauip
uidelic& ex eoil quo creatus
est maab auidñs aitĩ Mor¬
bitae & ammanitae inon in
Siue tunc pro antiquo tem¬
pore intellegamus quod
olim diuina sententia. istadecre¬
ta sint. Non quo praescientia
di causam uastitatis at tulerit
Sed quo futura uastitas dĩ males¬
tate prae nota sit
Hinunc locutus est dñs dicens in
tribus annis quasi anni mercen¬
narii aufer&ur gloria moab
superomni populo multo. &¬
paruus & modicus
relingnam multusQ
op̃hreua ista ut suprtandrcimus
mortuo achati contra moabitas
dirigitur regnante etethic
sub quo decem tribus a senna the¬
rib rege assyriorum incaptiui¬
tatem ductae sunt taque Q¬
sicut mercennarius solis expec¬
tat occubitum q diebus ac
noctibus finem deris presto¬
latur ut statidim mercedẽ
accipiat. Si ꝙost enes

Expanded text:
a miseria est, nec in his, quos semper venerata est, habere subsidium. delubra veneraberis, nec illis reperies auxilium, quibus vastitas tecum commuHoc verbum quod locutus est Ex quo putas tempore? Videlicet ex eo, quo creatus est Moab. Et Dominus ait: Moabitae et Ammonitae non sive extunc pro antiquo tempore intelligamus, quod olim divina sententia ista decreta sint; non quod praescientia Dei causam vastitatis attulerit, sed quod futura vastitas Dei majestate praenota sitnunc locutus est Dominus dicens in tribus annis quasi anni mercennarii auferetur gloria Moab super omni populo multo parvus et modicus nequaquam multus. Prophetia ista, ut supra diximus, mortuo Achaz contra Moabitas dirigitur, regnante Ezechia, sub quo decem tribus a Sennacherib rege Assyriorum in captivitatem ductae sunt. Itaque sicut mercenarius solis exspectat occubitum, et diebus ac noctibus finem operis praestolatur, ut statutam mercedem accipiat: sic et post tres
Abbreviated transcription (Latin):
Super hoc uenter meus admoab
qua si erthara sonabit. & uiscera
mea admurum coctilateris
Nequis putar& planctum pro¬
ph&ae exultationis indicium
Per quam inimicos populi isra¬
helis gauder& esse captiuus : E¬
ex affectu & ełmio cordis do¬
lore. potentissimam quondam
urbem subrutam. lugere sediu

Expanded text:
super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit et viscera mea ad murum cocNe quis putaret planctum Prophetae exsultationis indictum, per quam inimicos populi Israel gauderet esse captivos, ex affectu, et ex intimo cordis dolore, et potentissimam quondam urbem subrutam lugere se
Abbreviated transcription (Latin):
mis quondam urbibus arrendam
Et in uineis non exultabit. neqlu¬
bilabit: Subauditur prior uinde¬
miator. Id est colonus moabitidis
prouintiao: Deniqueistatim subid d
inum intor edlam non caltabit ũb¬
qui calcare consueueriti: Nocem¬

Expanded text:
mis quondam urbibus auferendam. Et in vineis non exsultabit, neque jubilabit. Subauditur prior vindemiator, id est, colonus Moabitidis provinciae. Denique statim subjecit: Vinum in torculari non calcabit qui calcare consuever
Abbreviated transcription (Latin):
Prouocaui inquit uos supra ohabita¬
tores hierusalem etuiri trib: iudao
ut iudicaretis in terme etuineam
meam : et interrogaui ut dicerecis
quid d ebuerim facere quod non fece¬
rim: et quia iuxta euangelicam para¬
bolam non uultis respondere quod
sciscitor. ego mihi respondebo ipse
prouobis indicans quid facturus sim:
quõ feci uineae meae cuncta quaede¬
bui. et prouis adtulit labruscas : Au¬
feram uniuersa quaedederam : tollam
angelorum auxilia De quib anpsalmis
scriptum est: Circumdut angelus dñi
in circuitu timertium eum etliberabit
eos : Et diripietur abuduersariis:
destruam muros. et in imiois gentib
subia cebit. eritq deserta. & non pꝰta¬
bitur inae ternum nec fodietur. ut
redligatur inuepres. et ascendent in
ea spinae: haec autem sub aie t ad sosai

Expanded text:
Provocavi, inquit, vos supra, o habitatores Jerusalem, et viri tribus Judae, ut judicaretis inter me et vineam meam, et interrogavi, ut diceretis quid debuerim facere quod non fecerim. Et quia juxta Evangelicam parabolam non vultis respondere quod sciscitor, ego mihi respondebo ipse pro vobis, indicans quid facturus sim: Quoniam feci vineae meae cuncta quae debui, et pro uvis attulit labruscas, auferam universa quae dederam. Tollam angelorum auxilia, de quibus in psalmis scriptum est: Circumdat Angelus Domini in circuitu timentium eum, et liberabit eos : et diripietur ab adversariis. Destruam muros, et inimicis gentibus subjacebit, eritque deserta et non putabitur in aeternum, nec fodietur, ut redigatur in vepres: et ascendent in ea spinae. Haec autem sub metaphora
Abbreviated transcription (Latin):
lis successuri sunt: nec uero TΑΥTEa CTIΑ
est ut pleriq: aestimant in eo quod ait:
An quod expectaui ut faceret uuas et
fecit labruscas: supra enim apud sen
tacitus loquitur: hic autem quod co¬
gitauerat. alios interrogat ꝙndimi
tnunc ostendam uobis. quid ego faciam
uin eae meae auferam sep sͥmeius. et
eritiindireptionẽ  diruam macetiã¬

Expanded text:
lis successuri sunt. Nec vero ταυτολογία lis successuri sunt. Nec vero ταυτολογία est, ut plerique aestimant in eo quod ait: An quod exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas? Supra enim apud se 71 tacitus loquitur, hic autem quod cogitaverat, alios interrogat. Et nunc ostendam vobis quid ego faciam vineae meae: Auferam sepem ejus, et erit in direptionem: diruam maceria
Abbreviated transcription (Latin):
ficaui firmissimam tur
ixi torcular. ut in eodẽ
mihi habitatores hierusalem etNae
Immno iudicent in terme et uin eamme.
quid est quod facere debui. et nos fecerim:
et illis tacentib sibi ipse respondet:
nisi forte in hoc erraui. quod prolabore
meo expectaui ut uuas faceret non
labruscas. quas inculta ac deserta
uinea adferre consueuit : tale quid
et nathan propheta ad dauid loquitar
missus. et in terrogat eum perparabolã:
ut dumde alio udicat. dese. promat sen¬
tentiam: Ergo et hio populus in terro¬
gatur quasi deuinea it̃ contra se ipsod
respondeat: hunc locum in euangelio
plenius. lsalu atẽ exequitur : feequod
hic praeter missum esti. seribas ecpha¬
riseos interregat: In esctia enim mi hil
dictum est deugricolis : Nec quaepas¬
suri sintuindicatur. sed tantum deuinea
sermo est: Ibi autem quasi alla sit dui¬
nea et alii agricolaea sic depoptilalo¬
quitur et magistris ut malos malei
perdat et uin eam aliis agricolis locet
significans a postolos et eos qui a posto¬

Expanded text:
ficavi firmissimam turrlarer. Exstruxi torcular, ut in eodem mihi habitatores Jerusalem et Judae: immo judicent inter me et vineam meam, quid est quod facere debui, et non fecerim? Et illis tacentibus, sibi ipse respondet: Nisi forte in hoc erravi, quod pro labore meo exspectavi, ut uvas faceret, non labruscas, quas inculta ac deserta vinea afferre consuevit. Tale quid et Nathan Propheta ad David missus loquitur , et interrogat eum per parabolam, ut dum de alio judicat, de se promat sententiam. Ergo et hic populus interrogatur quasi de vinea, ut contra se ipse respondeat. Hunc locum in Evangelio plenius Salvator exequitur , et quod hic praetermissum est, Scribas et Pharisaeos interrogat. In Isaia enim nihil dictum est de agricolis, nec quae passuri sint indicatur; sed tantum de vinea sermo est: ibi autem quasi alia sit vinea et alii agricolae, sic de populo loquitur et magistris, ut malos male perdat, et vineam aliis agricolis locet; significans apostolos et eos qui aposto
Abbreviated transcription (Latin):
linguam maris a egrpti: Eteleua¬
bit manum suam super flumen a egrp¬
ti infortitudine sp̃s sui. Nel sp̃uuio¬
lentissimo: Quod regnum intellegimꝰ
romanorum : Regnante enim cesari
augusto quando flos deradice cons
dit : Et in orbe romano prima epa
ta drscriptio: Potentissimum slus
regnum aegrptiorum quod ailtis
durauit a&atibus cleopats mortie
destructum est : & percus sus est amnis
o & intransibilis erat. Inseptem ualles
humillimas & riuos diuisus est atque
concisus. Nt calciatis pedibus transi¬
re&ur : Hoc autem tropologice ⁊igni¬
ficat: quod gentem aegrptiorum in
tantum idolatriae & uanissimae su¬
perstitioni Deditam. ut accipitres.
noctuas. canes. &hercasi &lisinos di¬
uino numint consetrarent: De infini¬
ta regni patentia pen singulos romani
imperii ludices distribuerutp ut aliũ
ludicem habeat thebuas. Ablum libi a.
Alium penta polis. Alium egnptus. A¬
lium alexandria: & diuersae regiones
quos. NOMOΥC̃ aegrptiiuocant prop

Expanded text:
is Aegypti, et levabit manum suam super flumina Aegypti in fortitudine spiritus sui, vel spiritu violentissimo, quod regnum intelligimus Romanorum. Regnante enim Caesare Augusto , quando flos de radice Jesse conscendit, et in orbe Romano prima facta est descriptio, potentissimum prius regnum Aegyptiorum, quod multis duravit aetatibus, Cleopatrae morte destructum est, et percussus est amnis o, et intransibilis erat, in septem valles humillimas et rivos divisus est atque concisus, ut calciatis pedibus transiretur. Hoc autem Tropologice significat, quod gentem Aegyptiorum, in tantum idololatriae et vanissimae superstitioni deditam, ut accipitres, noctuas, canes, et hircos, et asinos, divino nomine consecrarent, de infinita regni potentia per singulos Romani imperii judices distribuerit, ut alium judicem habeat Thebe, alium Libya, alium Pentapolis, alium Aegyptus, alium Alexandria, et diversae regiones, quas νόμους Aegyptii vocant. Prop
Abbreviated transcription (Latin):
habitabit. eo quodbatissimq hai¬
remus ab india ad mauritaniã usq
tendatur. et at lanticum oceanũ
Quod puto hiere mie titulum sonare
adcedar et ad regna assur. quaei
percussit nabuchodo nosor rȩ
babrlonis : Statimq: sequitȩ acc
dicit dñs : Surgite. ascendre ad ce¬
damet uastate filios orientis. Taber¬
nacula eorum et greges eoruma
orpient corum et omnia

Expanded text:
habitabit : eo quod latissima eremus ab India ad Mauritaniam usque tendatur, et Atlanticum Oceanum, quod puto Jeremiae titulum sonare: Ad Cedar et ad regna Asor, quae percussit Nabuchodonosor rex Babylonis ; statimque sequitur: Haec dicit Dominus, surgite et ascendite ad Cedar, et vastate filios Orientis: tabernacula eorum, et greges eorum capient, pelles eorum et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
freto aggeribus comportatis Nego.¬
tumonem quoq: sidonis appellati
iuxta sequentem uersiculum in quo
an. Erebesce sidur sitradunt enim
historiȩ. quodirrus colonia sidonissit
Trans fretames mare repleũ erunt
i inaquis multis. seminis nili mernis
fluminis. fruges cius trrum negotia¬
tione gaudere et totius orbis ẽẽ
emporion: et presentia tempora pro¬
bant. et egechiel lato sermone de¬
scribit : Quod autem negotiatores
in subue hiendis mercibus trans fre¬
tent maria. nemo qui dubitet
ectantas habenopes ipsa arbs deter¬
ra regionis sua eiuqinla nulde uingus¬
ta ẽ et galileae damasciq finibus
premitur: quantas desubuectione
mauium nilus bmnis et a egrpti fer¬
tilitas eincio infunditur trro. Pro
ulo quod apud hebreos legimus
lex et theo dotio negotiatores
ctati sunt: quod uerbum:

Expanded text:
freto aggeribus comportatis. Negotiationem quoque Sidonis appellat, juxta sequentem versiculum, in quo ait: Erubesce, Sidon. Tradunt enim historiae, quod Tyrus colonia Sidonis sit. Transfretantes mare repleverunt te, in aquis multis semen Nili, messis fluminis fruges ejus. Tyrum negotiatione gaudere, et totius orbis esse emporion, et praesentia tempora probant, et Ezechiel lato sermone describit. Quod autem negotiatores in subvehendis mercibus transfretent maria, nemo est qui dubitet; nec tantas habet opes ipsa urbs de terra regionis suae, quae valde angusta est, et Galilaeae, Damascique finibus premitur, quantas de subvectione navium. Nilus omnis, et Aegypti fertilitas e vicino infunditur Tyro. Pro Nilo, quod apud Hebraeos legimus SIOR , LXX et Theodotio negotiatores interpretati sunt; quod verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
Exquabus ommibus discimus pondus
ire dĩ super trrum uenisse meretnc̃a
quae hic subspecie scorti in hie x echi¬
el subnauis trans latione de soribitus
Ululate inquit naues maris Proquo
in hex legemus chartaginis. et habctur
in hebreo tharsis. Dequo et in iona
propheta: et inquadam epis tola
diputaui. Possumus autem quia
cartͥagaitninra olonia ẽ. in presen¬
tiloco tharsis non mare generaliter
sed cartaginem accipere : Quod ne¬
quaquam dea frica neͣues trrumi
ueniant nec de terra cetthim quã
orprum quidam interpretant ur
usq hodie enimẽ apud eos
citium. dequa et zeno. suę¬

Expanded text:
Ex quibus omnibus discimus, pondus irae Dei super Tyrum venisse meretricem, quae hic sub specie scorti, in Ezechiel sub navis translatione describitur . Ululate, inquit, naves maris. Pro quo in LXX legimus Carthaginis: et habetur in Hebraeo THARSIS : de quo et in Jona propheta, et in quadam epistola disputavi. Possumus autem, quia Carthago Tyriorum colonia est, in praesenti loco Tharsis, non mare generaliter, sed et Carthaginem accipere: quod nequaquam de Africa naves Tyrum veniant, nec de terra Cethim, quam Cyprum quidam interpretantur: usque hodie enim est apud eos urbs Citium, de qua et Zeno S
Abbreviated transcription (Latin):
interprtatio est quod regnante add
rege impo. rex aram qui interpretatur
xcelsus  sublimis ut indicet arrogãn¬
msaputiae secularis. & phaceae filius
so eliae cuetipse iuxta aee prophetam
nabat uitulos treos in bethel et indan
constiturat. et lomodauid dĩpopulum
dieri domus dauiduem in bie ⁊ ednela
paforembonum leut suscitandumet
ꝓpulus eiur simplicn credens in dũm

Expanded text:
interpretatio est, quod regnante Achaz rege impio, rex Aram qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arrogantiam sapientiae saeculi; et Phacee filius Romeliae qui et ipse juxta Osee prophetam Nabath, vitulos aureos in Bethel, et Dan constituerat, et a domo David Dei populum dierit domus David, quem in Ezechiel pastorem bonum legimus suscitandum, et populus ejus simpliciter credens in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
eorum quõ pogitauerunt consilium
pessimum contra semet ipsos dicen¬
tes : Alligemus iustum qũo mutilis
est nobis: Itaq fructus operum suoꝵ
comedent: Perspicute dexp̃i dici¬
lipassioner quochonerint con¬
nini pĩssimilini nontam contral
stum qnam contra se mecipsas pe¬

Expanded text:
eorum, quoniam cogitaverunt consilium pessimum contra semetipsos, dicentes: Alligemus justum, quoniam inutilis est nobis: itaque fructus operum suorum comedent, perspicue de Christi dicitur passione, quod inierint consilium pessimum, non tam contra justum, quam contra se
Abbreviated transcription (Latin):
a est et consolatio miseria
paetatem suam abscondete
ntincipes appellantur sodo
fructum adinuentionum suarum
comederunt : Vac impio inmalum:
retributio enim manuum enus fietiei
uxta hebraicum el ceceros interpre¬
tesa hunc sonsum habet: Vae illis.
quia sua scolera receperuntu iindel
uos quiaudistis uel quilibrum pron¬
phetae legitis. Iaudate iustitiam dĩ
quia bene fecerit. quia impir labaq¬
res manuum suaitu omeden tafiti⁊

Expanded text:
a est, et consolatio miseriarum, impietatem suam abscondere. Unde et principes appellantur Sodomfructum adinventionum suarum comedet vae impio in malum retriJuxta Hebraicum et caeteros Interpretes hunc sensum habet: Vae illis quia sua scelera receperunt. Unde vos qui auditis, vel qui librum Prophetae legitis, laudate justitiam Dei, quia benefecerit: quia impii labores manuum suarum comederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tem pars uenit nadicho dinosor cũ inna¬
merabi li multitudino dllan capta que
bierusalem &ceceris iudeꝵ arbibs dirtes in¬
cendit templũ et habitatores d rios posut
iniudaea. Indie illa radet dñs in aouacula
conducta in his qui trans flumensunt
in rege asspriorum caput et pilos pedumꝰ
& barbam uniuersam: Haec quidam pu¬
tant deassrriis prophetari. quimille
trecentis annis ante quam hierus alem sub¬
uerterent. regnum asiae. aegyptiq: et.
libiae possederunt : quod amedis. pensiti
uincendisint: eteorum imr
endum : Alii uero arbitram¬

Expanded text:
chodonosor cum innumerabili multitudine bellatorum, captaque Jerusalem, et caeteris Judaeae urbibus dirutis, incendit Templum, et habitatores Assyrios posuit in Judaea . In die illa radet Dominus in novacula conducta, in his qui trans flumen sunt, in rege Assyriorum, caput, et pilos pedum, et barbam universam. Haec quidam putant de Assyriis prophetari, qui mille trecentis annis, antequam Jerusalem subverterent, regnum Asiae Aegyptique et Libyae possederunt, quod a Medis Persisque vincendi sint, et eorum imperium endum. Alii vero arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
et persidis regio. usum habeat sagittarum:
Hiigitur omnesuenient et occupabunt ter¬
ram tuã in torrentib: uallium &cauernis
petrarum et in omnib: fruteceis et fora¬
minib: lignisq nemorosis. haec aũ perme¬
taforam dicuntur. ut quia semol muscas et
apes nominauerat. translationem serua¬
ret inreliquis. legamus regum & paralipo¬
moñ libros et inueniemus ab acgrrtus ce¬

Expanded text:
et Persidis regio usum habebat sagittarum. et Persidis regio usum habebat sagittarum. Hi igitur et omnes venient, et occupabunt terram tuam in torrentibus vallium, et cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et foraminibus, lignisque nemorosis. Haec autem per metaphoram dicuntur, ut quia semel muscas, et apes nominaverat, translationem servaret in reliquis. Legamus Regum et Paralipomenon libros, et inveniemus ab Aegyptiis c
Abbreviated transcription (Latin):
dosi dauid non srriam et samariam
sasirrios esse metuendos presentiergo
sterit in die illa sibilabit dñs muscac quae
est inextremor fluminum aegrpti et api
quae est interra assyr: etuenent & requi¬
escent omnes in tortentib uallium et in ca¬
uernis petrarum & nomnib: frutectis et
inuniuersis foraminib: : Cũfuerit duorum
regũ terra deserta da mascus et samaria
tuũ dies quos numquã ante iidisti etregem
assrriorum : Frustra igitur prȩsentia me¬
tuis semiustos torres. etig nom penitus non
habentes: Sciro enim debes quod sibilo suo
dñs muscas aegrpti et fluminũ eius haud
dubium quinseptem diorigas nili signific&
uocaturus sit: et apem quae est in terraas
sure inus cas aũ aegyptiosiqacat propter
sordes id olatriae. et inbollem populum:
et apemassrrios. qui illo tempore poten¬
tissimum regnumerat. et adbella promp¬
tissimũ: uel obid quia omnis prope assrrioꝵ

Expanded text:
domui David, non Syriam et Samariam, domui David, non Syriam et Samariam, sed Assyrios esse metuendos. Praesenti ergoEt erit in die illa, sibilabit Dominus muscae, quae est in extremo fluminum Aegypti, et api quae est in terra Assur: et venient, et requiescent omnes in torrentibus vallium, et in cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et in universis foraminibus. Cum fuerit duorum regum terra deserta, Damascus et Samaria, e et populum tuum dies, quos numquam ante vidisti, et regem Assyriorum. Frustra igitur praesentia metuis, semiustos torres, et ignem penitus non habentes: scire enim debes, quod sibilo suo Dominus muscas Aegypti, et fluminum ejus, haud dubium quin septem διωρυχὰς Nili significet, vocaturus sit: et apem, quae est in tsur, etc. Muscas autem Aegyptios vocat propter sordes idololatriae, et imbellem populum, et apem Assur, quia illo tempore potentissimum regnum erat, et ad bella promptissimum: vel ob id, quia omnis prope Assyriorum
Abbreviated transcription (Latin):
quostu uehementissime reformidas adduc&
dñs̃ dies suꝑte et superdomum patris tui
dauid quernũ quam̃ habuisti exeo tempore
quod etem trib: aduabutribub separate s̃.
et regnum insamaria habere coeperunt:
Addtcetuũ ipsos dies. idest tempora cum rege
affrrioꝵ ut illis suporatis atq: subuersis
tu emmanuebis p̃stntiq lilieris : Ixx hunc locũ
ita uestorqut: Adducet dñs superte & super
populũ tuum & suꝑdomum patristui dies
quae necdum uenerunt : ex quodie abstulit
efraim aiuda regẽ assrrioꝵ: quod quem sen¬
sum habeat scire non possumus. nisi foste hoc
dicendum est. quod peccatorũ suor magnitu¬
idine efraim id est samaria primum ad se
assrrioꝵ fecerit impetum declinare: Aliter :
interim nuncduo reges. raasin. et phecceae
quite obsident et uastare festinant: breui
tempore subuertentur : tua e aũ uastatio¬
nis teropus illud adueniet: quando quod
numquam speraueras Immonumquam
me tas assrrius uenerit perquȩ doc& :

Expanded text:
quos tu vehementissime reformidas: adducet Dominus dies super te, et super domum patris tui David, quos numquam habuisti ex eo tempore quo decem tribus a duabus tribubus separatae sunt, et regnum in Samaria habere coeperunt. Adducet autem istos dies, id est, tempora cum rege Assyriorum, ut illis superatis atque subversis, tu Emmanuelis praesentia libereris. LXX hunc locum ita verterunt: Adducet Dominus 113 super te, et super populum tuum, et super domum patris tui dies, qui necdum venerunt, ex qua die abstulit Ephraim a Juda regem Assyriorum. Quod quem sensum habeat, scire non possumus, nisi forte hoc dicendum est, quod peccatorum suorum magnitudine Ephraim, id est, Samaria primum ad se Assyriorum fecerit impetum declinare. Aliter: Interim nunc duo reges Rasin et Phacee, qui te obsident, et vastare festinant, brevi tempore subvertentur: tuae autem vastationis tempus illud adveniet, quando, quod numquam speraveras, immo numquam metueras, Assyrius venerit. Per quae docet,
Abbreviated transcription (Latin):
paruusopulis cito ab eisstandalida¬
turꝗdua quoque quae uirum perdi¬
dendm̃ & pupillus quipatrem ami¬
se creatorem dequo scriptum est.
dia iuite genuit derelinquisti & abli¬
tu es dĩ nutritoris tui: Euoile supplãt¬
tantur quid igitur facient indie ludi¬
u cumtantos deceperint. & calamitã¬
side longe uenientis. Sicut enimiad
um uirum dicitur. prbopeest uerbũ
cum fictum habeant dm̃: cui

Expanded text:
parvus in populis, cito ab eis scandalizatur. Vidua quoque, quae virum perdiderit Deum, et pupillus qui patrem amiserit Creatorem, de quo scriptum est: Deum, qui te genuit, dereliquisti, et oblitus es Dei nutritoris tui , facile supplantantur. Quid igitur facient in die judicii, cum tantos deceperint, et calamitatis de longe venientis? Sicut enim ad justum virum dicitur, Prope est verbum cum fictum habeant Deum? Cui