comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s̃ sẽs quẽ ꝓmisit dñs se discipłis e
esse missurũ: qui eos doceret om¬
nẽ ueritatẽ. qm tunc qͣndo cũ eis
loque batur portare ñ poterant:
pignus accepimꝰ. quo uerbo intelligeremꝰ eiꝰ
nob̾ plenitudinẽ in uita alia reseruari: ipse gͥ
caꝑe spiritalia: & in eors cordib desiderium
maius accendit. si quisq in ea łiaritate ꝓficiat
qua &e diligat cognita & cognoscenda desident.
ita ut ea quoq ipsa quȩ nẽ quomͦ cũq cognis¬
cit. nondũ se scire sciat quomͦ scienda st̃ in ca
uita quã nec ocłs uidit nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascendit: quo sciendum
mͦ si nunc ea uellet interior magister dicers
id est nr̃e m̃ti aꝑire atq monstrare. humasa
infirmitas portare ñ posset: unde me usa
udio meminit iam locutũ cũ scĩ eugłii uer

Expanded text:
sanctus quem promisit Dominus se discipulis suis esse missurum, qui eos doceret omnem veritatem, quam tunc quando cum eis loquebatur, portare non poterant: pignus accepimus , quo verbo intelligeremus ejus plenitudinem nobis in vita alia reservari: ipse ergcapere spiritualia; et eorum pectora desiderio majore succendit, si quisque in ea charitate proficiat, qua et diligat cognita, et cognoscenda desideret: ita ut ea quoque ipsa quae nunc quomodocumque cognoscit, nondum se scire sciat, sicut scienda sunt in ea vita quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quo sciendi modo, si nunc ea vellet interior magister dicere, id est, nostrae menti aperire atque monstrare; humana infirmitas portare non posset. Unde me vestra ilectio meminit jam locutum, cum sancti Evangelii ver
Abbreviated transcription (Latin):
ut alris dñi uerbis nescio que secreta nimis
sispicem̃: que cũ dlici a docente possunt.
itii a dise nte non possint: s ea ipsa quȩ
paderina teligionis in quorulibet hominum
qndia segimꝰ &e scribimꝰ. audimus et dicimnus.
suediet co modo nob̃ xp̃c dicere sic̃ ea dieit an
q lãs. in se ipso unigentto patris uerbo patriꝙ
opt̾is÷ quinã portare homines possent. etiam
iam esent spiritales quales ad huc a płi non
urunt quando eis ista dñs loquebat᷑. qͥlesq
isia ueniente spũ scõ facti sunt: nã utiq qͥeqͥd
u creatura sciri potest. minus ẽ ipso creatore.
qu sũmus et uerus & unmutabilis deus est.
si quis eũ tacet: Ubi non a legentib disputan¬
m querentib respondentib laudantib cantan

Expanded text:
ut in his Domini verbis nescio quae secreta nimis abdita suspicemur, quae cum dici a docente possint, portari a discente non possint: sed ea ipsa quae in doctrina religionis in quorumlibet hominum notitia legimus et scribimus, audimus et dicimus, si vellet eo modo nobis Christus dicere, sicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis Dominus loquebatur, qualesque postea veniente sancto Spiritu facti sunt? Nam utique quidquid de creatura sciri potest, minus est ipso Creatore, qui summus et verus et immutabilis est Deus. Et quis eum tacet? Ubi non a legentibus, disputantibus, quaerentibus, respondentibus, laudantibus, cantan
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cisis. istis receptis Ubi manet radix: In
patriarchis Et enĩ patria xp̃i popłs isrł:
qͥa ex eis uenit scdm carnẽ Sed huiꝰ arbo¬
ris radix: abrahã. ysaac. & iacob patriarchȩ scĩ
Et ubi isti: In requie apud dm̃. in honore
magno: ut in abrahȩ sinũ ad uitus ille pau¬
per post corporis exitũ leuaret᷑ n & in abrahȩ
sinu de longinquo a suꝑbo diuite uideretir
Ergo radix manet: radix laudat᷑: s ramisi¬
ꝑbi. & p̃cidi & arescere meruert̃ O leasteras
humilis: illoꝵ p̃cisione in uenit locũ: A udi
gͦ quẽ admodũ p̃cidant᷑ rami naturales ⁊ qs

Expanded text:
praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In Patriarchis. Etenim patria Christi populus Israel, quia ex eis venit secundum carnem: sed hujus arboris radix, Abraham, Isaac, et Jacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sinum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinquo a superbo divite videretur . Ergo radix manet, radix laudatur: sed rami superbi et praecidi et arescere meruerunt; oleaster autem humilis illorum praecisione invenit locum. 6. Audi ergo quemadmodum praecidantur rami nat
Abbreviated transcription (Latin):
& illi centurioni poterat dicere dñs. quod
dixit huic regło. uade puer tuus uiuit:
Uli dete distinctionẽ: Regulus iste dñm ad
domũ suã descendere cupiebat: ille centu¬
rio in dignũ se eẽ dicebat Illi dicebat᷑ ego
uenio & curabo eũ: huic dictũ est uade filiꝰ
tuus uuit: Illi p̃sentiam suã ꝓmittebat:
hunc uerbo sanabat. Iste tam̃ p̃sentiã eius
extorquebat: ille se p̃sentia eiꝰ in dignũ eẽ
dicebat Hic cessũ est elationi: illic conces¬
sũ est humilitati: tanqͣm huic diceret. ua¬
de filiꝰ tuus uiuit: noli mͥ tediũ facere: nͥ
signa & ꝓdigia uideritis. non credetis: Pre¬
sentiã meã us in domo tua: possũ & u̾bo
iubere: noli tu de signis credere Centu¬
rio alienigena credidit me posse u̾bo facere:
& antequã facerẽ credidit Uos nͥ signa &
ꝓdigia uideritis: ñ credetis Ergo si ita
est frangantur suꝑbi rami: humilis in se¬
ratur oleaster: maneat tam̃ radix. illis

Expanded text:
non et illi centurioni poterat dicere Dominus, quod dixit huic regulo, Vade, puer tuus vivit? Videte distinctionem: regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat; ille centurio indignum se esse dicebat. Illi dicebatur, Ego venio et curabo eum; huic dictum est, Vade, filius tuus vivit. Illi praesentiam promittebat; hunc verbo sanabat. Iste tamen praesentiam ejus extorquebat; ille se praesentia ejus indignum esse dicebat. Hic cessum est elationi; illic concessum est humilitati. Tanquam huic diceret, Vade, filius tuus vivit, noli mihi taedium facere. Nisi signa et prodigia videritis, non creditis: praesentiam meam vis in domo tua, possum et verbo jubere; noli tu de signis credere: centurio alienigena credidit me verbo posse facere, et antequem facerem credidit; vos, nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Ergo si ita est, frangantur superbi rami, humilis inseratur oleaster: maneat tamen radix, illis
Abbreviated transcription (Latin):
tã fidem in isrł: Propterea dico uob̃: q mi
ti ab oriente. & occidente: Quã late terrã x¬
cupauerat oleaster: A mara silua mundus
hic fuit: s ꝓpt̾ humilitatẽ. ꝓpt̾ non sũ digiꝰ
qui sub tectũ meũ in tres. multi ab oriente.s
occidente uenient: Et puta qͥa uenient: Ib
de illis fiet: Si enĩ uenient: iã p̃cisi suit
de silua Ubi inserendi st̃ ne arescant: Ei
recũbent inqͥt: cũ abrahã. ysaac. & ia cob In
quo conuiuio. ne forte ñ in uites ad semper
uiuendũ. s ad multuĩ bibendũ: recũban
cũ abrahã. ysaac. & iacob Ubi: in regnon
qͥt cęloꝵ: Et qͥd erit de illis. qui uener
de stirpe abrahe: Quid fit de ramis quil
ni ibunt intenebras exteriores Habeat q
apud nos honorẽ ꝓpħa: qui ñ habuit hrua
in patria sua: Non habuit honorẽ in pati
in qua conditꝰ est: habeat honorẽ in pati
quã condidit: In illa enĩ conditus est an¬
cor om̃iũ: conditꝰ in illa est scłm formã siti

Expanded text:
tam fidem in Israel: propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente. Quam late terram occupaverat oleaster! Amara silva mundus hic fuit: sed propter humilitatem, propter Non sum dignus ut sub tectum meum intres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus ni ibunt in tenebras exteriores . 7. Habeat ergo apud nos honorem Propheta, quia non habuit honorem in patria sua. Non habuit honorem in patria, in qua conditus est; habeat honorem in patria quam condidit. In illa enim conditus est conditor omnium, conditus in illa est secundum formam servi.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ lñ ppłm uideoꝵ. Ecce in patria
attende ramos fractos conscisos. disꝑsos. aridos.
quibus fractis. inseri meruit oleast̃: Uide:
turba uideoꝵ quid dicit mͦ Quẽ colitis. quẽ
adoratis: fr̃ nr̃ erat: Et nos respondeamus:
ꝓpħa in patria sua honorẽ ñ habet: Deniq
illi ambulantẽ dñm iħm in terra. facientẽq
miracła⁊ cecos illuminantẽ:i surdis aures
aꝑientẽ: mutoꝵ. ora soluentẽ ⁊ paraliticorũ
m̃bra stringentẽ:i supra mare ambulantem:
uentis & fluctib imꝑantẽ :i mortuos suscitantẽ.i

Expanded text:
ulum Judaeorum. Ecce in patria attende ramos fractos, concisos, dispersos, aridos, quibus fractis inseri meruit oleaster : vide turbam Judaeorum, quid dicit modo? Quem colitis, quem adoratis, frater noster erat. Et nos respondeamus, Propheta in patria sua honorem non habet. Denique illi ambulantem Dominum Jesum in terra, facientemque miracula; caecos illuminantem, surdis aures aperientem, mutorum ora solventem, paralyticorum membra stringentem, super mare ambulantem, ventis
Abbreviated transcription (Latin):
tant: Cues aut̃ eiꝰ atidire meruer̃t: nͥ sig¬
na & ꝓdigia uideritis. non credetis: Et ibi
tam̃ facto tanto iniracło. ñ credidit nͥ ipse:
& comus eiꝰ: Ad solũ sermonẽ credider̃t
plures samaritani : ad illud miracłm. sola
ila domus credidit ubi factũ est Quid gͥ
fr̃se Quid nob̃̾ cõm̃dat ds̃ : tunc galilea u¬
siea patria erat dm̃: qͥa ibi nutritꝰ est. N c̃
uͦ qͥa portendit aliqͥd res illa. ñ enĩ sine cau¬
si dicta st̃ ꝑdigia. nͥ qͥa aliquid portendunt:
ꝓdigiuĩ eniꝰ appellatũ est qͣsi ꝓlicitĩ. qđ por¬
to dicat. qđ porro significet. & aliqͥd futu¬
tũ ẽ portendat. qͥa gͦ aliquid illa omĩa por¬
tendebant. aliqͥd illa omĩa p̃dicebant ⁊ fa¬

Expanded text:
rant. cives autem ejus audire meruerunt, Nisi sigrant. cives autem ejus audire meruerunt, Nisi signa et prodigia videritis, non creditis; et ibi tamen facto tanto miraculo, non credidit nisi ipse et domus ejus. Ad solum sermonem crediderunt plures Samaritani: ad illud miraculum sola illa domus credidit, ubi factum est. Quid igitur, fratres, quid nobis commendat Dominus? Tunc Galilaea Judaeae patria erat Domini, quia ibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res illa; non enim sine causa dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est quasi porrodicium, quod porro dicat, porro significet, et aliquid futurum esse portendat: quia ergo aliquid illa omnia portendebant, aliquid illa omnia praedicebant, fa
Abbreviated transcription (Latin):
& sanaret filiũ eiꝰ ⁊ incipiebat enĩ inqt il¬
ri Qui rogabat. ñ credebat Quid amti
pectas audire : Dñm int̾roga: quid &l l
snserit: Rogatus enĩ talia respondit: Nisi sig¬
nais ꝓdigia uideritis: non creditis: Arguit
hominẽ in fide tepidũ aut frigidũ. aut om¬
smo nullius fidei: s tẽptare cupientẽ de sa¬
en diffidentis ñ uidemꝰ: Sed ille ꝓnuntia¬
uit qui & uerba audiuit : & cor inspexit:
Deniq & ipse eugłista testimonio narrationis
suş ostendit: quia nondũ crediderat qui ue¬
nire ad domũ suã dñm cripiebat. ad sanan¬
dũ filiũ eiꝰ: Nã postea quã ei nuntiatũ ẽ sa¬
nĩ eẽ filiũ eiꝰ. & inuenit ea hora sanatũ qua
hora dñs dixerat. uade filiꝰ tuuis uiuit: & cre¬
pterea ipse. & domus eiꝰ tota. qͥa nuntiatus
st ei filius eiꝰ sanus ⁊. & cõparauit hora nun¬
iantiũ hore ꝓnuntiantis: qnͣdo rogabat ñ¬
dĩ credebat: Samaritani nulũ signũ ex¬
pecstauerant: uerbo eiꝰ tantũ modo credide¬

Expanded text:
 sanaret filium ejus; incipiebat enim mori. Qui rogabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? Dominum interroga quid de illo senserit. Rogatus enim talia respondit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sacor diffidentis non videmus: sed ille pronuntiavit, qui et verba audivit et cor inspexit. Denique et ipse Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat, ad sanandum filium ejus. Nam posteaquam ei nuntiatum est sanum esse filium ejus, et invenit ea hora sanatum, qua hora Dominus dixerat, Vade, filius tuus vivit; et cret ipse et domus ejus tota, quia nuntiatus est ei filius ejus sanus, et comparavit horam nuntiantium horae praenuntiantis; quando rogabat, nondum credebat. Samaritani nullum signum exspectaverant, verbo ejus tantummodo credide
Abbreviated transcription (Latin):
est ioħs euangelista qui inter om̃s discips.
suꝑ pectus dñĩ discũbebat: & quẽ dñs carti¬
tẽ debens omib. tam̃ p̃ceteris diligebat .s.¬
go ille falleretur & ego recta sentirẽ: Imm
si pie sapio obędient̃ audiã qđ cdixit: ut n¬
rear sentire qđ sensit: Accipite itaq kim.
quid hic sentiã sine p̃iudicio: si uos aliqua
meliꝰ senseritis: Magistrũ enĩ unũ om̃s li¬
bemus: & in una schola condiscipłi sumus
Hoc gͦ sentio: & uidete si ñ aut uerũ est. an
ꝓpinq uat ueritati qđ sentio In samariali¬
duũ fecit: & credidert̃ in eũ samaritam
Tot dies in galilea est: & ñ in eũ crediderat
galilei: Retexite & recolite memoria hest¬
ni diei & lectionẽ & sermonẽ: Uenit insan¬
riam. ubi eũ pͥmo mulier illa p̃dicauera
cũ qua. ad puteũ iacob locutus erat magn
misteria: Eo uiso samaritani & audito
crediderunt in eũ ꝓpt̾ uerbũ mulieris.

Expanded text:
enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos super pectus Domini discumbebat; et quem Dominus charitatem debens omnibus, tamen prae caeteris diligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedienter audiam quod dixit, ut merear sentire quod sensit. 3. Accipite itaque, charissimi, quid hic sentiam, sine praejudicio, si vos melius aliquid senseritis. Magistrum enim unum omnes habemus, et in una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte si non aut verum est, aut propinquat veritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et crediderunt in eum Samaritani: tot dies in Galilaea fecit, et non in eum crediderunt Galilaei. Retexite vel recolite memoria hesterni diei et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, ubi eum primo mulier illa praedicaverat, cum qua ad puteum Jacob locutus erat magna mysteria: eo viso Samaritani et audito crediderunt in eum propter verbum mulieris,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ caritas ur̃a: in sinuatũ nobis non modicũ
sacram̃tũ: suggerente dño & donante quod
loquar: Questionẽ ꝓpositã cognouistis: solu¬
tionẽ eiꝰ ex quirite: Sed repetamꝰ ꝓpositionẽ:
ut solutionẽ desiderabilẽ faciamꝰ Mouit
nos cur euangelista dixerit n ipse enĩ iħc
testimoniũ ꝑhibuit: qd ꝓpħa in patria sua
honorẽ non habet Hoc cõmoti. reteximus
uerba suꝑiora: ut in ueniamꝰ cur hoc ȩuan¬
gelista dicere uoluerit: & in uenimꝰ suꝑiora
uerba eiꝰ ita narrantis : qm̃ post biduum ꝓ¬
fectus est de samaria in galileam: Propter
mo uͦ quasi uideor mͥ congruentiꝰ intellige¬
re: quia si honorẽ in patria sua xp̃c non
haberet: non ad eam relicta samaria festi¬
naret: Sed nisi fallor immo qͥa uerũ est. &¬
non fallor: melius enĩ quã ego uidit euaig¬
lista quid diceret: Melius me. ueritatẽ uide¬
bat: qui eam de pectore dnĩ bibebat: Ip̃se en

Expanded text:
ergo Charitas vestra insinuatum nobis non modicum ergo Charitas vestra insinuatum nobis non modicum sacramentum, suggerente Domino et donante quod loquar. Quaestionem propositam cognovistis, solutionem ejus exquirite. Sed repetamus propositionem, ut solutionem desiderabilem faciamus. Movet nos cur Evangelista dixerit, Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quod propheta in patria sua honorem non habet. Hoc permoti reteximus verba superiora, ut inveniamus cur hoc Evangelista dicere voluerit; et invenimus superiora verba ejus ita narrantis, quoniam post biduum profectus est de Samaria in Galilaeam. Proptervero quasi videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non haberet, non ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, imo quia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibebat. Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
odierna. ȩuangelica lectio. hesterni di¬
ei sequit᷑ lectionẽ. quȩ nobis ad dispu¬
tandũ ꝓponit᷑: in qua quidẽ sensus
non st᷑ inuestigatione difficiles n s
digni p̃dicatione. digni ammiratio¬
ne. & laudatione: Proinde locum
istũ ȩuangelii cõm̃datione cõmemoremꝰ: po¬
tus quã cũ difficultate tractemus: Abiit enĩ
iħc post biduũ qđ fecerat in samaria. in gali¬
leam: ubi nutritꝰ erat Secutus aut̃ euange¬
lista: ait. Ipse enĩ iħc testimoniũ ꝑhibuit:
quia ꝓpħa in patria sua honorẽ non habet:
Non ꝓpterea post biduũ desamaria discesit
enĩ samaria patria ipsiꝰ erat: s galilea: Cum
gͦ istos deseruisset: tã cito & ad galieã uenisset
ubi nutritus erat: quomͦ attestat᷑ qͥa ꝓpheta
in patria sua honorẽ non habet: Magis ui¬
detur attestari potuisse. qͥa ꝓpħa in patria sua
honorẽ ñ haberet: si contẽpneret ꝑgere inga¬
lleam. & in samaria remansisset: In tencdat

Expanded text:
odierna evangelica lectio, hesterni diei sequitur lectionem, quae nobis ad disputandum proponitur. In qua quidem sensus non sunt investigatione difficiles, sed digni praedicatione, digni admiratione et laudatione. Proinde locum istum Evangelii cum commendatione commemoremus potius, quam cum difficultate tractemus. Abiit enim Jesus post biduum quod fecerat in Samaria in Galilaeam ubi nutritus erat. Secutus autem Evangelista ait: Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quia propheta in patria sua honorem non habet. Non propterea post biduum discessit Jesus de enim Samaria patria ipsius erat, sed Galilaea. Cum ergo istam deseruisset tam cito, et ad Galilaeam venisset ubi nutritus erat; quomodo attestatur quia propheta in patria sua honorem non habet? Magis videtur attestari potuisse quod propheta in patria sua honorem non haberet, si contemneret pergere in Galilaeam, et in Samaria remansisset. 2. Intendat
Abbreviated transcription (Latin):
dicet Quare mat̾ syon dicet: Quia nls
accepit carnẽ : inde uirgo maria de s
itero serui forma suscepta est: in qua digna¬
cis est apparere humillimꝰ: Mater syon di¬
e homo Et homo iste qui dicet mater
& homo factus est in ea: Qui homo factus est
ina: ipse fundauit eam altissimꝰ ñ humilli¬
mus: Homo factus ẽ in ea humillimꝰ: quia
uerbũ caro factũ ẽ. & habitauit in nob̾: Ipse
funcdauit eam altissimꝰ: qͥa in pͥncipio erat
uerbũ: & uerbũ erat apud dm̃: & ds̃ erat
uerbũ. Omĩa ꝑ ipsũ facta st̃: Quia uͦ con¬
didit istã patriã : hic habeat honorẽ: Rep¬
palit eũ patria in qua generatꝰ est: suscipi¬
at eũ patria quã generauit¬

Expanded text:
dicit. Quare Mater Sion dicit? Quia inde accepit carnem, inde virgo Maria, de cujus utero servi forma suscepta est, in qua dignatus est apparere humillimus. Mater Sion dicit homo, et homo iste qui dicit Mater et homo factus est in ea. Qui homo factus est in ea, ipse fundavit eam Altissimus , non humillimus. Homo factus est in ea humillimus; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: ipse fundavit eam Altissimus; quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt . Quia vero condidit istam patriam, hic habeat honorem. Repulit eum patria in qua generatus est; suscipiat eum patria quam regeneravit
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ. qui hȩc signa ñ uidimꝰ: Illud gͦ qđ factũ
est: hoc quod nc̃ agit᷑ portendebat Iudȩi
fuert̃ uel st̃ similes galileis : nos similes illis
samaritanis: Eugłm audiuimꝰ⁊ ȩugłio consen
unus de duodecĩ electis & scĩs. tam̃ israhelita
fuit. de gente scilicet dni. thomas ille qͥ in
loca uulnerũ digitos mittere cupiebat: sic
eũ arguit dñs. quomͦ istũ regłm Huic dix̃
nͥ signa & ꝓligia uideritis. ñ crecdetis: illi
aut̃ dixit. qͥa uidisti credidisti: Ad galileos
uenerat post samaritanos. qui sermoni eitis
credider̃t̃. apud quos nulla miracła fecerat
quos firmos in fide. securus cito dimiserat:
qr diuinitatis p̃sentia ñ dimiserat: E rgo quando
dicebat dñs thomȩ. ueni iiete manũ. & no¬
li eẽ in credulus s fidelis :⁊ & cũ ille excla¬
maret tactis uulnerũ locis. & diceret dñs¬

Expanded text:
uae signa vidimus? Illud ergo quod factum est tunc, hoc quod nunc agitur portendebat. Judaei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; nos similes illis Samaritanis. Evangelium audivimus, Evangelio consensunus ex duodecim electis et sanctis, tamen Israelita fuit, de gente scilicet Domini, Thomas ille, qui in loca vulnerum digitos cupiebat mittere. Sic eum arguit Dominus quomodo istum regulum. Huic dixit, Nisi signa et prodigia videritis non creditis: illi autem dixit, Quia vidisti, credidisti. Ad Galilaeos venerat, post Samaritanos qui sermoni ejus crediderant, apud quos nulla miracula fecerat, quos firmos in fide securus cito dimiserat, quia divinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando dicebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam, et noli esse incredulus, sed fidelis; et cum ille exclamaret, tactis vulnerum locis, et diceret, D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa iste honorẽ habet:i quid sequit᷑: Beati
qui ñ uident & credunt: Predicti sumꝰ nos:
& qđ dñs ante laudauit. & in nob̃ implere
dignatꝰ est: Uiderunt qui crucifirert̃:
palpauert̃ & sic pauci credidert̃: Non ui
fiat in nob̃. ꝑficiat᷑ in nob̃. beatitudo quã
& in futuro scło. qr ꝓ fractis ramis. in serti su¬
mus Hos enĩ ramos se fracturũ ẽẽ monstra¬
bat. & hunc oleastrũ inserturũ: qnͣdo cõmo¬
tus centurionis fide qui ei dixit. non sum
dignus ut intres sub tectũ meũ. s tantum¬

Expanded text:
a iste honorem habet, quid sequitur? Beati qui non viderunt et crediderunt . Praedicti sumus nos; et quod Dominus ante laudavit, et in nobis implere dignatus est. Viderunt qui crucifixerunt, palpaverunt, et sic pauci crediderunt: nos non Fiat in nobis, perficiatur in nobis beatitudt in futuro saeculo, quia pro ramis fractis inserti sumus. 5. Hos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis fide, qui ei dixit, « Non sum dignus ut sub tectum meum int
Abbreviated transcription (Latin):
quam nos peccare debuerunt: qnͣto melioreona
suerunt. Hunᷤ aut̃ in offendendo creatore.
tanto execrabiliꝰ beneficio eiꝰ in grati extiterus.
qͣnto beneficientius st̃ creati. Nec eis satis fugt
desertores eẽ illiꝰ: nͥ & nr̃i fierent deceptores.
Hoc itaq nob̾ mnagnũ bonũ conferet qui disr̃
nos sic̃ dilexit &e xpm n ut ꝓpt̃ ipsũ cuiꝰ men¬
bra eẽ nos uoluit equales scĩs angłis simus.
quib & natura inferiores conditi sumus: &
peccato incligniores facti. qui eoꝵ fieri qua¬
lescumq socii deberemus

Expanded text:
quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexit Christum, ut propter ipsum cujus membra nos esse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ñ excedit excellentiã cuiꝰlibet angłi. cũ sit
una ꝑsona carnis & uerbi: Quãquã non
desint. qui etiã nos angłis p̃ferant : qr ꝓ nob̃
xxp̃c sic̃ ait apłs: uixta tempus ꝓ impus mor¬
sccłia cõmendatur. Nam quale ẽ ideo se uel¬
le laudari. qr uitio suo tã derestabilit̾ egro¬
tauit: ut ñ possit altt̃ quã medici morte
metlicina morboꝵ. An ideo nos p̃ferimus
angłis: qr cũ et angłi peccauerint nichileis
tale unde sanarent᷑ impensũ est. quasi a¬
liquid eis uel paruũ fuerit impensũ. & no¬
bis amplius: Quod si &e hoc factũ esset : ad¬
huc queri posset utrũ ideo fuisset factũ. qđ
steteramꝰ excellentius⁊ an qdđ desperatius ia¬
cebamus. Cum uͦ nouerimꝰ bonoꝵ omĩum
creatorẽ reparandis angłis malis mehil gr̃e
contulisse i cur ñ potius intelligimꝰ. q dir
dampnabilior eor iudicata sit culpa. qͣnto
erat natura sublimior Tanto enĩ minus

Expanded text:
modo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit modo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi? 7. Quanquam non desint qui etiam nos Angelis praeferant; quia pro nobis, sicut ait Apostolus, juxta tempus pro impiis morericordia commendatur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte orum, sed medicina morborum. An ideo nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sanarentur impensum est? Quasi aliquid eis vel parvum fuerit impensum, et nobis amplius. Quod si et hoc factum esset, adhuc quaeri posset utrum ideo fuisset factum, quod steteramus excellentius, an quod desperatius jacebamus. Cum vero noverimus bonorum omnium Creatorem reparandis angelis malis nihil gratiae contulisse, cur non potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus
Abbreviated transcription (Latin):
odisset ẽẽ uoluisset: aut omĩno eẽt qđ omp̃s
amaret. Merito quippe odit. & uelut regła
suȩ artis alienũ imꝓbat uitiũ: amat tam̃
suũ etiã in uitio uel sanatione beneficiũ. uel
dampnatione uidiciũ. Ita ds̃ nichil odit
eoꝵ quȩ fecit. Naturarenĩ ñ uitioꝵ conditor.
mala quȩ odit ipse ñ fecit: et de malis eisdẽ
uel sanando ea ꝑ miscdĩam uel ordinando ꝑ
iudiciũ. bona st̃ ipsa quȩ facit. Cũ gͥ eoꝵ
quȩ fecit nichil oderit: quis digne possit ȩlo¬
qui quantũ diligat m̃bra unigeniti sui. &
quanto amplius ipsũ unigenitũ. in quo
condita st̃ omĩa uisibilia et in uisibilia quȩ
in suis generib ordinata ordinatissime dili¬
giligit : Menbra quippe unigeniti ad angłoꝵ
genitus aut̃ cũ sit dñs omĩum ꝓculdubio
est dñs angłor. Natura qua ds̃ est. ñ angłis
s potiꝰ patri ȩqualis: grã uͦ qua homo ẽ quo¬

Expanded text:
odisset esse voluisset, aut omnino esset quod omnodisset esse voluisset, aut omnino esset quod omnamaret. Merito quippe odit, et velut a regula suae artis alienum improbat vitium: amat tamen suum etiam in vitiosis vel sanatione beneficium, vel damnatione judicium. Ita Deus, et nihil odit eorum quae fecit: naturarum enim, non vitiorum conditor, mala quae odit, ipse non fecit; et de malis eisdem vel sanando ea per misericordiam, vel ordinando per judicium, bona sunt ipsa quae facit. Cum igitur eorum quae fecit nihil oderit, quis digne possit eloqui, quantum diligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Unigeniti ad Angelorgenitus autem cum sit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
inde sint a mici. et inuicẽ diligant qui ode¬
rant inuicem : s iam nos diligenti reconcilia¬
ti sumus ei. cũ quo ꝓpt̾ peccatũ iniicicias ha¬
bebamꝰ. Quod utrũ uerũ dicam : attestetur
apłs. Cõmendat inqͥt dilectionẽ suã ds̃ in
nob̾: qm̃ cũ ad huc peccatores eẽmus. xp̃c ꝓ¬
nobis mortuus ẽ. Habebat itaq ille erga nos etiã¬
karitatẽ cũ inimicicias ad uersus eũ exer¬
centes. oꝑarem᷑ iniqͥtatem: & tam̃ ei uerissi¬
me dictũ est. O disti dnẽ om̃s qui oꝑantur
iniqͥtatem. Promde miro & diuino mͦ: & qnͣ¬
do nos oclerat diligebat. O derat enĩ nos. qua¬
les ipse ñ fecerat. Et quia iniqͥtaᷤᷤ nr̃a opus
eiꝰ ñ omĩ ex parte consũpserat: nouerat si¬
mul in uno quoq nr̃m & odisse qđ feceramꝰ:
& amare qđ fecerat. Et hoc qͥdem in omĩb¬
intelligi potest. de illo cui ueracit̾ dicitur:
nichil odisti eoꝵ quȩ fecisti. Non enĩ qđ cil q

Expanded text:
inde sint amici, et invicem diligant qui odeinde sint amici, et invicem diligant qui oderant invicem: sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, attestetur Apostolus: Commendat, inquit, dilectionem suam Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Cnobis mortuus est . Habebat itaque ille erga nos charitatem, etiam cum inimicitias adversum eum exercentes operaremur iniquitatem: et tamen ei verissime dictum est, Odisti, Domine, omnes qui operantur iniquitatem . Proinde miro et divino modo et quando nos oderat, diligebat: oderat enim nos, quales ipse non fecerat; et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem in omnibintelligi potest de illo, cui veraciter dicitur, Nihil odisti eorum quae fecisti . Non enim quodcumque
Abbreviated transcription (Latin):
diligendi menbra eiꝰ. nͥ quia diligit eũ: Sed
diligit filiũ sccdm diuinitatẽ : qr genuit illũ
equalem sibi: diligit eũ etiã scđm id qđ ho¬
mo ẽ. quia ipsum unigenitũ uerbũ caro factũ
est: & ꝓpter uerbũ est ei kara uerbi caro. Nos
aut̃ diligit. qm̃ sumus eiꝰ menbra quẽ diligit:
& hoc ut eẽmus. ꝓpt̾ hoc nos dilexit ante qm
essemus. Qua ꝓpt̾ in cõprehensibilis ẽ dilectio
qua diligit ds̃ : neq mutabilis. Non enĩ ex
quo ei reconciliati sumꝰ. ꝑ sanguinẽ filii eiꝰ. nos
cepit diligere: s ante mundi constitutionẽ
dilexit nos: ut cũ eiꝰ unigenito etiã nos filii eiꝰ
ẽẽmus: priꝰ quã omĩno aliquid ẽẽmus. Quod
gͦ reconciliati sumꝰ dõ ꝑ mortẽ filii eiꝰ ñ sic au¬
diatur. ñ sic accipiat᷑. quasi ideo nos reconci¬
liauerit ei filius. ut iã inciꝑet amare qͦs ode-¬
rat: sic̃ reconciliat᷑ inimicus inimico ut de¬

Expanded text:
diligendi membra ejus, nisi quia diligit Filium, sed diligendi membra ejus, nisi quia diligit Filium, sed diligit Filium secundum Divinitatem, quia genuit illum aequalem sibi. Diligit eum etiam secundum id, quod homo est, quia ipsum unigenitum Verbum caro factum est , et propter Verbum ei chara Verbi caro. Nos autem diligit, quoniam sumus ejus membra quem diligit; et hoc ut essemus, propter hoc nos dilexit antequam essemus. Quapropter incomprehensibilis est dilectio qua diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex eo quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, nos coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, non sic accipiatur, quasi ideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat; sicut reconciliatur inimicus inimico, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
fecto diligit & m̃bra eiꝰ quȩ ad optauit in eũ
ꝑ eum. Nec ideo pares sumꝰ unigenito filio
ꝑquẽ creati ⁊ recreati sumꝰ. qr dictũ ẽ dilexisti cos
sic̃ & me. Neq enĩ semꝑ equalitatẽ signifi¬
cat qui dic̃. sic̃ illud ita et illud: s aliqͣndo
tantũ. qr est illud. et ẽ illud: aut qͥa ẽ illud.
ut sit & illud. Quis enĩ dixerit eo prorsus
mͦ in mundũ a xp̃o apłos missos. quomͦ ẽ
ipse missus a patre : Ut enĩ alias taceam
diferentias. quas cõmemorare longũ est.
missi sunt certe illi cũ iam homines essent:
missus ẽ aut̃ ipse ut homo eẽt. Et tam̃ suꝑius
ait. sic̃ me misisti in mundũ. et ego misi eos in
mundũ: tanquã diceret: qr misisti me. misi
eos. Ita et boc loco. dilexisti eos inqͥt sic̃ & me
dilexisti: qd aliud nichil ẽ. quã dilexisti eos
qm̃ et me dilexisti. Non enĩ menbra filii non
diligeret. qui diligit filiũ ÷ aut alia causa ẽ

Expanded text:
fecto diligit et membra ejus, quae adoptavit in eum fecto diligit et membra ejus, quae adoptavit in eum per eum. Nec ideo pares sumus unigenito Filio, per quem creati et recreati sumus, quia dictum est: Dilexisti eos, sicut et me. Neque enim semper aequalitatem significat, qui dicit, Sicut illud, ita et illud: sed aliquando tantum, Quia est illud, est et illud; aut, Quia est illud, ut sit et illud. Quis enim dixerit eo prorsus modo in mundum a Christo Apostolos missos, quomodo est ipse missus a Patre? Ut enim alias taceam differentias, quas commemorare longum est, missi sunt certe illi cum jam homines essent; missus est autem ipse ut homo esset: et tamen superius ait, Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum ; tanquam diceret, Quia misisti me, misi eos. Ita et hoc loco, Dilexisti eos, inquit, sicut me dilexisti; quod nihil aliud est quam, Dilexisti eos, quoniam et me didiligeret, qui diligit Filium, aut alia causa est
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ sumꝰ ita consũmati. quẽ ad modũ eri¬
mus cũ meruerimꝰ uidere qđ credimꝰ. Rectis¬
sime gͥ ibi ut credat iundus. hic cognoscat ut¬
mundus: tam̃ et ibi & hic qr tu me misisti:
it nouerimꝰ quantũ ꝑtinet ad patris & filii
in separabilẽ Raritatẽ. hoc nos mͦ credere quo
tendimꝰ credendo cognoscere. Si aut̃ diceret
ut cognoscant qr tu me misisti: tantũdem ua¬
ieret quantũ hoc qd ait. ut cognoscat mundꝰ.
Ipsi st̃ enĩ mundus ñ ꝑmanens inmicus.
palis est mundꝰ dampnationi p̃destinatus:
syimmico amicus effectus: ꝓpt̾ quẽ ds̃ erat
in axp̃o. mundũ reconcilians sibi. Ideo dixit:
go in eis et tu in me. Tanquam diceret.
Ego in eis ad quos misisti me: & tu in me.
mundũ reconcilians tibi ꝑ me. Propterea
sequitur etiã illud qđ ait: & dilexisti eos
sic̃ &e me dilexisti. In filio quippe nos pater
diligit: qr in ipso uos elegit ante mundi con¬
situtionẽ. Qui enĩ diligit unigenitũ: pro¬

Expanded text:
nondum sumus ita consummati quemadmodum erimus, cum meruerimus videre quod credimus. Rectissime igitur ibi, « ut credat mundus; hic, ut cognoscat mundus: » tamen et ibi et hic « quia tu me misisti , » ut noverimus quantum pertinet ad Patris et Filii insuperabilem charitatem, hoc nos modo credere quod tendimus credendo cognoscere. Si autem diceret, ut cognoscant quia tu me misisti, tantumdem valeret quantum hoc quod ait, « ut cognoscat mundus. » Ipsi sunt enim mundus, non permanens inimicus, qualis est mundus damnationi praedestinatus, sed ex inimico amicus effectus, propter quem « Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . » Ideo dixi: « Ego in eis, et tu in me; » tanquam diEgo in eis ad quos misisti me, et tu in me, mundum reconcilians tibi per me. Propterea sequitur etiam illud quod ait: Et dilexisti eos, sicut et me dilexisti. In Filio quippe nos Pater diligit, quia in ipso nos elegit ante mundi constitutionem. Qui enim diligit unigenitum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c uero dĩ. Quod uͦ ad didit ut suit consũ¬
mati in unũ: ostendit eo ꝑduci reconcilia¬
tionẽ quȩ fit ꝑ mediatorẽ ⁊ ut ꝑfecta beati-¬
tud ine cui nichil iam possit adici ꝑfrua¬
mur. Unde id qđ seqͥtur. ut cognoscat mun¬
dus qr tu me misisti. ñ sic accipiendũ puti.
tanquã iterũ dixerit. ut credat mundus.
Aliqnͣdo enĩ et cognoscere. ꝓ eo qđ est credẽ
ponit᷑: ut ẽ qd ait aliquanto suꝑiꝰ. & cogno¬
uerunt uere qr a te exii. & crediderunt qͥ
tu me misisti. Hoc dixit posteriꝰ credideñ
qđ prius dixerat cognouier̃. S hic qual¬
doqͥdem de consũmatione loqͥtur: talist
anelligenda cognitio. qͣł erit ꝑ spetiem tẽ: non
qualis nẽ est ꝑ fidem. Nam uidetur ordo eẽ ser¬
uatus in eo qđ paulo ante dixit ut credat mun¬
qus: hnc aut̃ ut cognoseat mundus. Ibi enĩ
quãuis dixerit ut om̃s unũ sint. & in nobis
anĩi sint. ñ ait tam̃ sint consũmati in unum:

Expanded text:
 vero Dei . Quod vero addidit, Ut sint consum vero Dei . Quod vero addidit, Ut sint consummati in unum, ostendit eo perduci reconciliationem, quae fit per Mediatorem, ut perfecta beatitudine, cui jam nihil possit adjici, perfruamur. Unde id quod sequitur, Ut cognoscat mundus quia tu me misisti, non sic accipiendum puto, tanquam iterum dixerit, Ut credat mundus: aliquando enim et cognoscere pro eo quod est credere ponitur, ut est quod ait aliquanto superius, Et cognoverunt vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti . Hoc dixit posterius crediderunt, quod prius dixerat cognoverunt. Sed hic quandoquidem de consummatione loquitur, talis est intelligenda cognitio, qualis erit per speciem, non qualis nunc est per fidem Nam videtur ordo esse servatus in eo quod paulo ante dixit, Ut credat mundus; hic autem, Ut cognoscat mundus. Ibi enim quamvis dixerit, Ut omnes unum sint, et in nobis unum sint, non ait tamen, Sint consummati in unum;
Abbreviated transcription (Latin):
qr et pat̾ illam dedit eis. In seꝑabibilia naq
st̃ oꝑa ñ solũ patris & filii: uerũ etiã sp̃e sã.
Sic̃ aut̃ ex eo qđ patrẽ ꝓ suis om̃ibus rega¬
uit. hoc fieri uoluit ut om̃s unũ sint: ta
ex hoc etiã suo beneficio qdđ ait claritatẽ qmͣ
dedisti mͥ dedi eis. id fieri nichilominus
uoluit. Nlam continuo sub iuxit: utt simn
unũ. sic̃ et nos unũ sumus. Deinde ad diot
ego in eis & tu ur me. ut sint consũmati imin̾
ubi se mediatorẽ inter dm̃ & bomines bn¬
uiter intimauit. Neq hoc tta dictũ ẽ tanqn
pater ñ sit in nob̾. aut nos in patre ñ sinus.
cũ et alio loco dixerit. ueniemus ad eũ et
mansionẽ apud eũ faciemꝰ: & hic paulo an¬
te non dixerit ego in eis & tu in me. qđ diat
modo aut ipsi in me & ego in te: s tu in me.
et ego in te. et ipsi in nobͣ. Quod gͦ nc̃ ait. ego
in eis & tu in me: ita dictum ẽ ex ꝑsona me¬
diatoris. sic̃ illud qđ apłs ait. Uos xp̃i:¬

Expanded text:
quia et Pater illam dedit eis. Inseparabilia namque quia et Pater illam dedit eis. Inseparabilia namque sunt opera non solum Patris et Filii, verum etiam Spiritus sancti. Sicut autem ex eo quod Patrem pro suis omnibus rogavit, hoc fieri voluit, ut omnes unum sint; ita ex hoc etiam suo beneficio quod ait: Claritatem quam dedisti mihi, dedi eis, id fieri nihilominus voluit. Nam continuo subjunxit: Ut sint unum, sicut nos unum sumus; deinde addidit: Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Ubi se mediatorem inter Deum et homines breviter intimavit. Neque enim hoc ita dictum est, tanquam Pater non sit in nobis, aut nos in Patre non simus, cum et alio loco dixerit: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus ; et hic paulo ante non dixerit: Ego in eis, et tu in me, quod dixit modo: Aut ipsi in me, et ego in te, sed tu in me, et ego in te, et ipsi in nobis. Quod ergo nunc ait: Ego in eis, et tu in me, ita dictum est ex persona Mediatoris, sicut illud quod Apostolus ai
Abbreviated transcription (Latin):
a patre datam dicit: etiã se sibi dedisse in¬
tellogendus ẽ : & si non dicit. Ideo quiꝑpe
sepius solũ patrẽ facere dicit. qđ et ipse
facit cũ patre: ut quicquid ẽ ei tribuat de
quo est. Sed aliqnͣdo etiã tacito patre se
dicit facere. qđ facit cũ patre ⁊ ut intelli¬
gamꝰ ita filiũ ñ esse a patri ᷤᷤ oꝑe separan¬
dũ. quando se tacito patrẽ dic̃ aliqͥd oꝑari:
quẽ ad modũ nec pater ab oꝑe filii separat᷑.
qͣnͣdo ipso tactto filiꝰ oꝑari dicit᷑. quod
nachilo minus parit̾ oꝑantur. Cũ gͦ tact ue
in oꝑe patris oꝑationẽ suã: humilttata
cõmendat: ut sit nob salubrior. Cumur
uicissim in oꝑe suo tacet oꝑationẽ patuo.¬
parilitatẽ suã cõmendat ne credat᷑ infiro.
Isto mͦ gͥ & hoc loco nec se fecit alienũ arar
oꝑe. quãuis dixerit claritatẽ quã dedistin.
qr et ipse dedit eam sibi: nec patrẽ fect ali¬
num ab oꝑe suo. quãtus dixerit dedi es

Expanded text:
a Patre datam dicit, etiam ipse sibi dedisse ina Patre datam dicit, etiam ipse sibi dedisse intelligendus est, etsi non dicit. Ideo quippe saepius solum Patrem facere dicit quod et ipse facit cum Patre, ut quidquid est ei tribuat de quo est. Sed et aliquando etiam tacito Patre, se dicit facere quod facit cum Patre: ut intelligamus ita Filium non esse a Patris opere separandum, quando se tacito Patrem dicit aliquid operari; quemadmodum nec Pater ab opere Filii separatur, quando ipso tacito Filius operari dicitur, quod nihilominus pariter operantur. Cum ergo tacet Filius in opere Patris operationem suam, humilitatem commendat, ut sit nobis salubrior: cum vero vicissim in oparilitatem suam commendat, ne credatur inferior. Isto modo igitur et hoc loco nec se fecit alienum a Patris opere, quamvis dixerit: Claritatem quam dedisti mihi, quia et ipse dedit eam sibi. Nec Patrem fecit alienum ab opere suo, quamvis dixerit dedi eis,
Abbreviated transcription (Latin):
se hominẽ de monstrabat: nẽ demonstrans
& se ipsum qm̃ cũ patre ds̃ est. facere quod
rogat. Et ego inquit claritatẽ quã dedisti
mͥ dedi illis. Quã claritatẽ: nͥ imn mortali¬
tatẽ quã natura humana in illo fuerat ac¬
ceptura :. Nam nec ipse ad huc acceperat
eam ÷ s more suo ꝓpter unmobilitatẽ p̃desti¬
nationis. p̃teriti temporis uerbis futura
significat: qđ nẽ clarificandus hoc ẽ susci¬
tandus a patre. & ipse sit nos ad eam clari¬
tatẽ suscitaturus in finẽ. Simile ẽ hoc ei
qđ alibi dicit. Si c̃ pater suscitat mortuos
et uiuificat: sic & filius qͦs uult iuuificat.
Et quos. nisi eosdem quos pater:: Quȩcũq
enĩ pater facit : ñ alia s hec et filiꝰ nec alit̃
s similiter facit. Ac ꝑ hoc suscitauit et se¬
ipsũ : etiã ipse. Nam inde est. Soluite tẽ¬
plũ hoc inquit: & in triduo suscitabo illud.
Proinde immortalitatis claritatẽ quã sibi

Expanded text:
se hominem demonstrabat: nunc demonstrans se hominem demonstrabat: nunc demonstrans et seipsum, quoniam cum Patre Deus est, facere quod rogat, Et ego, inquit, claritatem quam dedisti mihi, dedi illis. Quam claritatem, nisi immortalitatem, quam natura humana in illo fuerat acceptura? Nam nec ipse adhuc acceperat eam, sed more suo propter immobilitatem praedestinationis, praeteriti temporis verbis futura significat, quod nunc clarificandus, hoc est suscitandus a Patre, et ipse sit nos ad eam claritatem suscitaturus in fine. Simile est hoc ei quod alibi dicit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Et quos, nisi eosdem quos Pater? Quaecumque enim Pater facit, non alia, sed haec et Filius; nec aliter, sed similiter facit . Ac per hoc suscitavit et seipsum etiam ipse. Nam inde est, Solvite templum hoc, inquit, et in triduo resuscitabo illud . Proinde immortalitatis claritatem, quam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
qui credemdo unt̃i fiunt: Sed orando dix̃
ut mundꝰ credat: sic̃ orando dixit ut õs
unũ sint. orando dixit ut et ipsi in nobis
unũ sint. Hoc ẽ enĩ om̃s unũ suit. qđ est
mundus credat. qm̃ credendo unũ. fiunt
ꝑ fecte unũi: qui cũ natura eent unũ. ⁊ dis¬
sentiendo ab uno ñ erant unũ. Deniq si
uerbũ qđ ait rogo. tercio sub audiamꝰ÷ uel po¬
tius quo planius fiat ubiq ponamꝰ: erit exposi
tio huiꝰ sententie manifestior. Rogo ut om̃s
unũ sint: sic̃ tu pater in me & ego uite. Ro¬
go ut & ipsi in nob̾ unũ sint: rogo ut mun¬
dus credat quia tu me misisti. Ideo quippe
ad didit qđ dixit in nob̃: ut qđ unũ effici¬
mur sidelissima Raritate. gr̃ȩ dĩ nouerumꝰ
tribuendũ esse. non nobis : sic̃ apłs cũ dixi¬
set. fuistis enĩ aliqnͣdo tenebre nẽ aut̃ lux
inquit : & ne sibi hoc tribuerent ad iecit in
dño. Deinde saluator. nr̃ rogando patrem.

Expanded text:
qui credendo unum fiunt: sed orando dixit, qui credendo unum fiunt: sed orando dixit, Ut mundus credat; sicut orando dixit, Ut omnes unum sint; orando dixit, Ut et ipsi in nobis unum sint? Hoc est enim omnes unum sint, quod est mundus credat: quoniam credendo unum fiunt; perfecte unum, qui cum natura essent unum, dissentiendo ab uno non erant unum. Denique verbum quod ait, rogo, tertio subaudiamus, vel potius quo plenius fiat, ubique ponamus; erit hujus expositio sententiae manifestior: Rogo ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te: rogo ut et ipsi in nobis unum sint: rogo ut mundus credat quia tu me misisti. Ideo quippe addidit, quod dixit, in nobis, ut quod unum efficimur fidelissima charitate, gratiae Dei noverimus tribuendum esse, non nobis: sicut Apostolus cum dixisset, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux, inquit; et ne sibi hoc tribuerent, adjecit, in Domino . 3. Deinde Salvator noster rogando Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
in me: continuo sub uingens. ut om̃s unũ
sint. Isti aut̃ om̃s quid ẽ nisi mundus. nou¬
hostilis utiq s fidelis: Nam ecce qui dixe¬
rat non ꝓ mundo rogo. ꝓ mundo rogat ut
credat: qm̃ est mundus de quo scriptũ est.
ne cũ mundo dampnem᷑. Pro isto mundo¬
ñ rogat : neq enĩ quo sit p̃destinatꝰ ignorat.
Et est mundus de quo scriptũ est. Non uenit
filius hominis ut uidicet mundũ: s ut sal¬
uetur iuindus ꝑ ipsum. Unde et apłs: Ds̃
erat inquit in xcp̃o: mundũ reconcilians si¬
bi. Pro isto mundo rogat: dicens⁊ ut mun¬
dis credat qr tu me misisti. Per hanc enĩ
fidem mundus re conciliat᷑ dõ: cũ credit
in .xp̃m qui est missus a dõ. Quomͦ ergo
in tellecturi sumꝰ qd ait ut et ipsi unũ sint
in nobͣ. ut credat mundus qr tu me misisti:
nͥ quia ñ in eo causam posuit ut credat mun¬
dtis qr illi unũ st̃. tanquã ideo credat qđ
eos ẽẽ unũ uidet. cũ ipse mundus sit. om̃s

Expanded text:
in me, continuo subjungens, Ut omnes unum in me, continuo subjungens, Ut omnes unum sint. Isti autem omnes quid ehostilis utique, sed fidelis. Nam ecce, qui dixerat: « Non pro mundo rogo , » pro mundo rogat ut credat, quoniam est mundus de quo scriptum est: « Ne cum mundo damnemus . » Pro isto mundo non rogat: neque enim quo sit praedestinatus, ignorat. Et est mundus de quo scriptum est: « Non venit filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . » Unde et Apostolus: « erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Pro isto mundo rogat, dicens, Ut mundus credat quia tu me misisti. Per hanc enim fidem mundus reconciliatur Deo, cum credit in Christum qui est missus a Deo. Quomodo ergo intellecturi sumus quod ait, Ut et ipsi in nobis unum sint, ut credat mundus quia tu me misisti: nisi quia non in eo causam posuit ut credat mundus, quia illi unum sunt, tanquam ideo credat quod eos esse unum videt; cum ipse mundus sint omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ aut̃ nos in illis tanquã creatura in
creatore suo. Deinde cũ dixisset ut & ipsi
in nob̃ unũ sint : ad iunxit. ut mundus
credat qr tu me misisti. Quid ẽ hoc: Nũ¬
quidnã tunc crediturus ẽ mundus. qñdo
in patre & filio unũ om̃s erimus: Nonne
ista est pax illa ꝑpetua & potius fidei merces.
quã fides e U nũ enĩ erimuo: ñ ut credamꝰ.
s quia credidimus. Sed et si in hac uita.
ꝓpt̾ ipsam cõmunem fidem om̃s qui unũ
credimus unũ sumꝰ. uxta illud apłi. om̃s
enĩ uos unũ estis in cep̃o iħu: etiã sic ñ ut
credamus. s qr credidimus unũ sumus.
Quid est gͦ om̃s unũ sint. ut mundꝰ credat:
Ipsi quippe om̃s: mnundus ẽ credens.
Neq enĩ alii sunt qui unũ erant. & alius est
mundus ꝓpterea crediturus qr illi unum
erunt: cũ ꝓculdubio de his dicat ut om̃s
unũ sint. de quib dixerat. ñ ꝓ his aut̃ rogo
tantũ s et ꝓ eis qui credituri st̃ ꝑ uerbũ eoꝵ

Expanded text:
sumus autem nos in illis, tanquam creatura in sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. 2. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut mundus credat quia tu me misisti. Quid est hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio unum omnes erimus? Nonne ista est pax illa perpetua, et potius fidei merces quam fides? Unum enim erimus, non ut credamus, sed quia credidimus. Sed etsi in hac vita propter ipsam communem fidem, omnes qui in unum credimus, unum sumus, juxta illud Apostoli, Omnes enim vos unum estis in Christo Jesu ; etiam sic non ut credamus, sed quia credimus, unum sumus. Quid est ergo, Omnes unum sint, ut mundus credat? Ipsi quippe omnes mundus est credens. Neque enim alii sunt qui unum erunt, et alius est mundus propterea crediturus, quia illi unum erunt; cum procul dubio de his dicat, Ut omnes unum sint, de quibus dixerat, Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum