comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fiat cõmoratio eoꝵ deserta:
et non sit qui habitet in ea. Et epi-¬
scopatũ eiꝰ accipiat alter. Plani qͥ¬
dem sunt isti uersiculi: et palã be¬
ato petro interpretante expositi:
quia et iudas meritã preuaricatio.¬
nis suȩ penã excepit: abiensq in lo-¬
cũ suũ. gehennã uidelicet inferna¬
Um. cõmunẽ humanȩ conuersatio¬
nͣ habitationẽ immatura et impi¬
a mos  deseruit. et nchilominus¬
o itipiente stc̃ oachia locũ ministe¬
ru illiꝰ et apostolatus: sacratissima
ꝑfectionis apłicȩ sũma restauratie
Sed notandũ quod nequaquan
iuxta uulgatã editionẽ de uno
centesimo octauo psalmo totum
testimoniũ est sumptũ: uerũ e¬
trema tantũ pars : prior uero de
sexagesimo octauo: in quo dictũ
ẽ de iudȩis. Fiat cõmoratio eori
deserta: et in tabernaculis eorũ
non sit qui in habitet. Leu¬
um enĩ uellet beatus petris
et iudȩ abiectionẽ. et eleti¬
onẽ mathie testimoniis astruere
ꝓpheticis: iunxit testimoniũ qdđ¬

Expanded text:
Fiat habitatio ejus deserta, et non sit qui inhabitet in ea, et episcopatum ejus accipiat alter. Plani quidem sunt isti versiculi, et palam beato Petro interpretante expositi, quia et Judas meritam praevaricationis suae poenam excepit, abiensque in locum suum, gehennam videlicet infernalem, communem humanae conversationis habitationem immatura et impia morte deseruit, et nihilominus, accipiente sancto Matthia locum ministerii illius et apostolatus, sacratissima perfectionis apostolicae summa restaurata est. Sed notandum quod nequaquam juxta Vulgatam Editionem de uno centesimo octavo psalmo totum testimonium est sumptum, verum extrema pars tantum, prior vero de sexagesimo octavo, in quo dictum est de Judaeis: Fiat habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non sit qui inhabitet. Dum enim vellet beatus Petrus et Judae abjectionem et electionem Matthiae testimoniis astruere propheticis, junxit testimonium quo
Abbreviated transcription (Latin):
ditor amens inuenit: ut udelicet
guttur quo uox ꝓditionis exierat.
laquei nodus necaret. Dignũ etiã
locũ interitus quesiuit: ut qui ho¬
minũ angeloꝵq dñm morti tradi-¬
diderat.: cęlo terrȩq perosus quasi
aereis tantũ modo spiritibꝰ socian-¬
dus iuxta exemplũ achitofel & ab-¬
salon. qui regẽ dauid ꝑsecuti sunt.
aeris medio periret. Cui utriq sa-¬
tis digno exitu mors ipsa successit :
ut uiscera quȩ dolũ ꝓditionis conce-¬
ꝑant. rupta caderent: et uacuas e-¬
uoluerentur in auras. Cuiꝰ simillima
pene mors arriũ heresiarchem dãp¬
nasse refertur: ut quia ille huma-¬
nitatẽ xp̃i. iste diuinitatẽ extin-¬
guere molieba tur:: ambo sicut
sensu manes uixerant. sic quoq
uentre uacui perirent.

Expanded text:
ditor amens invenit, ut videlicet guttur quo vox proditionis exierat laquei nodus necaret. Dignum etiam locum interitus quaesivit, ut qui hominum angelorumque Dominum morti tradiderat coelo terraeque perosus, quasi aeris tantummodo spiritibus sociandus, juxta exemplum Achitophel et Absalon qui regem David persecuti sunt, aeris medio periret. Cui utique satis digno exitu mors ipsa successit, ut viscera quae dolum proditionis conceperant rupta caderent, et vacuas evolverentur in auras. Cujus simillima poenae mors Arium haeresiarcham damnasse refertur, ut quia ille humanitatem Christi, iste divinitatem exstinguere moliebatur, ambo sicut sensu inanes vixerant, sic quoque ventre vacui perirent.
Abbreviated transcription (Latin):
t hic quidẽ possedit agrũ: de
mercede iniquitatis. Qui dñm uitȩ
uendidit: terra uiuentiũ amissa. san-
guinis et mortis agrũ. ȩtrna sceleris
et nominis sui memoria possidet.
Alioquin non ipse iudas emptũ pre-¬
cio sangu̾inis agrũ figuli possidere
potuit: quia relatis triginta argente.¬
is. traditionis crimen criminesiori
in se ꝓtinus morte multauit. Sed
more sacri eloquii possedit dictũ ẽ
possideri fecit: sicut beatus iob ait.
Et abhominabuntur me uestimen¬
ta mea. Id est abhominabilem me¬
m̃bra corruptibilia reddent.
t suspensus crepuit med et

Expanded text:
t hic quidem possedit agrum de mercede iniquitatis. Qui Dominum vitae vendidit, terra viventium amissa, agrum sanguinis et mortis aeternae, sceleris et nominis sui memoriam possidet. Alioquin non ipse Judas emptum pretio sanguinis agrum figuli possidere meruit, qui, relatis triginta argenteis, traditionis crimen criminosiore in se protinus morte mulctavit. Sed, more sacri eloquii, possedit dictum est possidere fecit. Sicut beatus Job ait: Et abominabuntur me vestimenta mea, id est, abominabilem me membra corruptibilia reddent. Et suspensus crepuit medius.
Abbreviated transcription (Latin):
us non ẽ timor dei ante oculos
ec autẽ quȩ dixi. non solum
ebraica ueritas. et emenda-¬
tior septuaginta interpretũ edi¬
to: uerũ aꝑta quoq ratio cõpro-¬
bit cũ in eodẽ centesimo octauo
ysalmo exceptis his uersiculis. tri¬
pnta sint maledictiones in iudã
sariochen illatȩ: iuxta numerũ
agenteors quibꝰ dñm uendere
non timuit. Quarũ prima hȩc ẽ.
sonstitues suꝑ eũ peccatorẽ. Ex¬
quna uero hȩc. Et oꝑiantꝰ sicut
dploide confusione sua. Oportet

Expanded text:
us: Non est timor Dei ante oculos ec enim quae dixi, non solum Hebraica veritas, et emendatior septuaginta Interpretum Editio, verum aperta quoque ratio comprobat, quod in eodem centesimo octavo psalmo, exceptis his versiculis, triginta sint maledictiones in Judam Scariotem illatae, juxta numerum argenteorum quibus Dominum vendere non timuit. Quarum prima haec est: Constitue super eum peccatorem. Extrema vero haec: Et operiantur sicut diploide confus
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis quidẽ fidẽ dans. ardens au¬
tẽ desiderio: primȩ quietis sõno
ꝑcepto stratu se excutiens: precep¬
torũ senis haud segnis obtempera¬
tor excitit Deniq p̃dicte solitu.¬
dinis plagã respiciens : conspiet
eminus locũ lumine claro mican¬
tẽ: ceu cũ luminaribꝰ facibꝰq den¬
sis. locus aliquis ꝑfusus illustrat᷑
Quibꝰ uisis reuerendus heros. gau¬
dio amplissimo repletꝰ: mundi
gubernatori & scłoꝵ rectori be¬
nedicens: in eisdẽ laudibꝰ noctis
t̃minũ expectabat. Qui cũ diu
prestolatꝰ affuisset : solisq globus
necdũ iubare suo mundi spatia
ampla complesset: ad locũ intre¬
pidus ꝓperat. cuiꝰ notator extite¬
rat. Ibiq sicut longe ante optalie¬
rat cuncta inueniens: ꝓsꝑatori
meras. Namq locũ adiens. loculũ
ibidẽ inuenit: ex terius quidẽ u¬
lẽ. interius autẽ retinentẽ ma¬
ni precii margaritas. Proforibꝰ au¬
tẽ petrȩ scilicet suꝑpositȩ. prefira
erant notamina: quoꝵ interius

Expanded text:
verbis fidem dans, ardens autem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori endit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius
Abbreviated transcription (Latin):
ummolus autẽ cũ theo-¬
deberti regis tempore ad
iustinianũ imꝑatorẽ ꝑgens. con-¬
stantinopolitani itineris uiã na¬
uali euectu sulcaret: ad urbẽ
patras in qua idem habet᷑ apls.
calculosus efficitur. Dehinc diuer¬
sis doloribꝰ artatus: febre consu¬
mitur. Ablataq delectatione
comedendi atq bibendi: aduen-¬
tus mortis solius prestolatur.
Igitur dũ se ita fessũ et sine spe
uite decernit: destamentũ suũ
petit scribi. Munitoq subscrip¬
tionibꝰ ac sigillis: inquiri prece¬
pit si forsitan aliquis reperiret᷑
in ciuitate :: qui peritus in arte
medicinȩ. possit perituro sur¬
currere

Expanded text:
ummolus autem, cum Theodeberti regis tempore, ad Justinianum imperatorem pergens, Constantinopolitani itineris viam navali evectu sulcaret, ad urbem Patras, in qua idem habetur apostcalculosus efficitur. Dehinc diversis doloribus arctatus febre consumitur: ablataque delectatione comedendi atque bibendi, adventum mortis solius praestolabatur. Igitur dum se ita fessum et sine spe vitae decernit, 756 testamentum suum petit scribi, munitumque subscriptionibus ac sigillis, inquiri praecepit si forsitan aliquis reperiretur in civitate qui peritus in arte medicinae posset perituro succurrere
Abbreviated transcription (Latin):
In huiꝰ cesaree partes ueniens iħs:
introgabat discipulos suos dicens.
Que dicunt homines ẽẽ. filiũ ho¬
minis: Non autẽ quasi nesciens
sotentiã de se uel discipuloꝵ uel
atraneoꝵs inquirit: sed ideo dis¬
cipulos quid de se sentiant in t̾ro-¬
gat: ut confessionẽ rectȩ fidei illo.¬
rũ digna mercede remuneret. Nã
sicut int̾rogatis generalit̃ om̃ibꝰ.
petrus respondet unꝰ ꝓ om̃ibꝰ.: ita
qd̾ petro dñs respondet. in petro
om̃ibꝰ respondet. Ideo qͥd alii de se
senciant inquirit: ut expositis pri-¬
mo sententiis errantiũ discipuli
ꝓbarentur ueritatẽ suȩ confessio¬
nis non de opinione uulgata. sed
de ipso ꝑcepisse chñicȩ reuelationis
archano. Quẽ inquit dicunt ho-¬
nes e̾ẽ filiũ hominis: Hulchre ho-¬
mines appellat eos qui de filio homi¬
ns tantũ loqui nouerant. qui di¬
uinitatis eiꝰ archana nesciebant.
Nã qui ditunitatis eiꝰ misteria caꝑe¬

Expanded text:
cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se vel discipulorum vel extraneorum inquirit: sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis e
Abbreviated transcription (Latin):
fine uidicio: ubi nouissime uiui
e mortui iudicandi sunt. E .x¬
ossidebat gͦ diabolus genus
humanũ: et reos supplicioꝵ
tenebat ciro grapho peccatoruor.
Nominabatur in cordibꝰ infideliũ:
ad creaturã colendã descrto crea¬
tore deceptos captiuosq ꝑtraebat.
ler xp̃i autẽ fidẽ quȩ morde eiꝰ et
resiirrectione firmata ẽ. ꝑ eiꝰ san¬
fusus est milia credentiũ a domi.¬
natu diaboli liberantur: corpori
p̃i copulantur: & sub tanto capi¬
te uino eius sp̃ũ. fidelia membra
uegetantur. Hoc uocabat iudici¬
ũ÷ hanc discretionẽ: hanc a suis
redemptis diaboli expulsionem.
Deniq atcende quid dicat. Qua¬
si quereremꝰ quid esset qđ ait. nunc
ilidiciũ ẽ. mundi: secutꝰ exposuit.
dit enĩ. Nunc pͥnceps huiꝰ mundi
eicietur foras. Auidiuuimꝰ quale dixe¬
rit eẽ iudiciũ. Non gͦ illud qđ in
fine uenturũ ẽ. ubi uiui et mortui
iudicandi sunt. aliis ad sinistrã ali¬
is ad dexterã separatis: sed iudiciũ

Expanded text:
fine judicio, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum. Dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam deserto Creatore deceptos captivosque pertrahebat. Per Christi autem fidem, quae morte ejus et resurrectione firmata est, per sanrum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sub tanto capite uno ejus spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique, attende quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait: Nunc judicium est mundi, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad sinistram, aliis ad dexteram separatis; sed judicium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑioribꝰ lectionibꝰ. quantũ pocui
cõmonui caritatẽ urãm: dicieciã
iudiciũ non dãpnationis sed discr¬
tionis. Unde scriptũ ẽ. Iudica me
di: et discerne causã meã de gente
non scã. Multa autẽ sunt iudicia
dei. Unde dicit᷑ in psalmo. Iudicia
tua: abissus multa. Dicit etiã apls
Daltitudo diuitiarũ sapientiȩ
et scientiȩ dei: quã inscrutabiba
sunt iudicia eius. Ex quibꝰ iudiciis¬

Expanded text:
ectionibus quantum potui, commonui Charitatem vestram, dici etiam judicium non damnationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Dei: unde dicitur in Psalmo, Judicia tua abyssus multa . Dicit etiam Apostolus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ergo causȩ articulus uenerit.
ut hec conditio ꝓponatur:
aut faciendũ esse contra dei p̃cep¬
tũ aut ex hac uita emigrandũ:
quoꝵ duoꝵ homo si cogatur alte¬
rũ eligere cõminante mortẽ ꝑse¬
cutore: ibi eligat deo dilecto mori.
quã offenso uiuere. Ibi oderit in
hoc mundo animã suã. ut inuitã
ȩtnã custodiat eã. Si quis michi
ministrat: me sequatur. Quid est
me sequatur: nisi me imitetur :¬
Ap̃s enĩ ꝓ nobis passus ẽ. ait apłs¬
petrus: relinquens nobis exemplũ.
ut sequamur uestigia eiꝰ. fcce quod
dictũ ẽ: si quis mͥ ministrat me se¬
quatur. Quo fructu: Qua merce¬
de: Quo premio: Et ubi sũ inquit
ego: illic et minister m̃s erit. Gratis
ametur: ut oꝑis quo ministratur
illi. preciũ sit eẽ. cũ illo. U̾bi enim
bene erit sine illo: Aut quando
male esse poterit cũ illo

Expanded text:
um ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait apPetrus, « relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . » Ecce quod dictum est, si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu? qua mercede? quo pr, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
N uico autẽ illo cui lepsus nomen
ẽ cũ idem templũ opulentissimũ
suꝑstitione religionis uoluisset e¬
uertere: restitit ei multitudo gen¬
tiliũ: adeo ut non absq iniuria
sit repulsus. Itaq secessit ad ꝓxi¬
ma loca: ibiq ꝑ triduũ cilicio
tectus et cinere. ieiunans semper
atq orans precabatur ad dñm:
ut quia templũ illud euertere
humana manu non potuisset.
uirtus illud diuina dirueret
Tũ subito ei duo angłi hastati
atq scutati instar militiȩ cȩlestis
se obtulerunt: dicentes missos
se a dño ut rusticã multitudinẽ
fugarent. presidiũq martino fer-¬
rent.: ne quis dũ templũ dirue¬
retur. obsisteret. Rediret ergo:
et opus ceptũ deuotꝰ impleret.
Ita regressus ad uicũ: inspectan¬
tibꝰ gentiliũ turbis. et quiescen-¬
t.bus. dũ ꝓfanã ȩdẽ usq ad
fundamenta ddirueret: aras om̃s
atq simulacra redegit in pulue¬
rem. Quo uiso rustici. cũ se
intelligerent diuino nutu obstu.¬

Expanded text:
n uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulentissimum superstitione religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectus et cinere, ieiunans semper adque orans, precabatur ad Dominum, ut, quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque Martino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, obsisteret: rediret ergo et opus coeptum deuotus impleret. ita regressus ad uicum, inspectantibus gentilium turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta dirueret, aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uiso rustici, cum se intellegerent diuino nutu obstu
Abbreviated transcription (Latin):
recubans. Et cũ a discipulis rogare¬
tur. ut saltẽ uilia sibi sineret stra¬
menta subponi: non decet inquit
filii xp̃ianũ. nisi in cinere mori Ego
ipse peccaui. Oculis ac manibꝰ in
celũ semꝑ intentis: inuictũ ab ora¬
tione spm̃ non relaxabat Et cum
a presbiteris qui tũ ad eũ conflu.¬
xerant rogaretur. ut corpusculũ
lateris mutatione releuaret: sinite
inquit sinite me fr̃s cęlũ potius
respicere quã terrã : et suo iã iti¬
nere iturus ad dñm sp̃s lirigatꝰ
hec locutus: diabolũ uidet ꝓpt̾
assistere Quid hic in quiq actstas
eruenta bestia: Nichil usme fu¬
neste reperies. Abrahȩ me sinus re¬
Testatiq nobis sunt qui affue
rant: iam exanimi corpore. glori.¬
sicati hominis uidisse se gloriam
Ultus luce clarior renitebat: eũ¬

Expanded text:
recubans. et cum a discipulis rogarerecubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego quo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus retestatique nobis srunt, iam exanimi corpore, glorificati hominis vidisse se gloriam. Vultus eius luce clarior renitebat:
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Nichil tamer in uoto suo po-¬
nens. aut uoluntati relinquens:
totũ se dñi arbitrio potestatiq cõ¬
ẽ dñe corporeeugna militię. et
iã satis ẽ. qđ huc usq certaui: sed
si adhuc in eodẽ abore ꝓ castris
tuoꝵ stare me p. is non recuso
nec fatiscentẽ causor etatem.
munia tua deuo implebo: sub
signis tuis quoad ipse tu iusseris
militabo: et quãius oblata sit sen
missio post laborẽ. est tamen an¬
mꝰ uictor annoꝵ et cedere nescuis
senectuti: ac si iam parcis ȩtati bo¬
nũ michi ẽ. dñe uoluntas tua:
hos uero quibꝰ timeo ipse custodies
Ouirũ in effabilẽ: nec labore uictũ
neç morte uincendũ: qui in nullã
se partẽ ꝓnior inclinauerit. Nec
mori timuit: nec uiuere recusauit
taq cũ iam¬
ꝑ aliquot dies ui febriũ teneret᷑.
non tamen a dei oꝑe cessabat. Per¬
nox in orationibꝰ et uigiliis. fatiscen¬
tes artus spui seruire cogebat: nobi¬
li illo stratu suo in cilicio et cmnere

Expanded text:
ri. nihil tamen in uoto suo pori. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique comest, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio
Abbreviated transcription (Latin):
in uico illo. uel in ȩccłia ad
quam ierat cõ noratꝰ⁊ pace inter
cdericos restitut cũ iam regredi ad
monasteriũ cogitaret: uiribꝰ corpo-¬
ris cepit repente destitui. Conuo-¬
catisq discipulis: indicat se iã re-¬
solui. Tũ uero meror et luctus: om¬
niũ uox una plangentiũ. Cur nos
pater deseris: aut cui nos desola-¬
tos relinquis: Inuadent gregẽ tu¬
ũ lupi rapaces Et quis eos a morsibꝰ
nr̃is ꝑcusso pastore ꝓhibebit : Sci-¬
mꝰ quidẽ desiderare te xp̃m: sed
salua tibi sunt tua premia: nec
dilata minuentur. Nr̃i potius mi-¬
serere: quos deseris. Tumc ille mo¬
tus his fletibꝰ: ut totꝰ sẽꝑ in dño
miscdię uisceribꝰ affluebat. lacri-¬
masse phibetur Conuersusq ad
dñm : hac tantũ flentibꝰ uoce re¬
spondit. Dñe si adhuc ppło tuo
sũ necessarius: non recuso laborẽ
fiat uoluntas tua. Nimirũ inter
spẽ amorẽq positꝰ dubitauit pene
quid mallet: quia nec hos deserere.
nec a xp̃o uolebat diutius separa¬

Expanded text:
in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separa
Abbreviated transcription (Latin):
debatur. Quis istũ unquã cilicio
tectũ: quis cineribꝰ crederet inuo¬
surrectionis gła. et natura demu¬
tate carnis ostensus est. Iam uero
in obsequiũ funeris: credi non po¬
test quanta hominũ multitudo
conuenerit. Tota obuiam corpori
cnuitas ruit. Cuncti ex agris atq
uicis: multiq ex uicinis. etiã ur¬
bibꝰ affuerunt. O quantꝰ luctus
omniũ: quanta precipue meren¬
tiũ lamenta monachorũ: qui eo
die fere ad duo milia conuenisse
dicuntur. Specialis marTINi gła
Fius exemplo. in dñi seruitutẽ stirps
tanta fructificauerat. Agebat ni¬
mirũ ante se pastor extinctus gre¬
ges suos: scȩ̃ illiꝰ multitudinis pal¬
ldas turbas: agmina pailiata: et¬
aut emeritoꝵ laboꝵs senes: aut
iuratos xp̃i in sacramenta tirones.
Tũ uirginũ chorus fletu abstinens

Expanded text:
dicerent: quis istum umquam cilicio tectum, quis in cineribus crederet inuosurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens
Abbreviated transcription (Latin):
confoueret. quã scõ dissimulabat
gaudio quod dolebat. Si quidẽ fi¬
des flere ꝓhiberet: gemitũ extorque¬
ret affectus Et enĩ tam erat scã de
illiꝰ gła exultatio: quã pia de mor
te confusio. Ignosce flentibꝰ: gra¬
tulare gaudentibꝰ: quia et piũ ẽ.
martinũ : dũ unusquisq et sibi
prestat ut doleat. et illi debet ut
gaudeat. Hȩc igitur heati uiri cor¬
pus usq ad locũ sepulchri hymnis
canora cȩlestibꝰ turba ꝓsequitur
Comparetur si placet scłaris illa
pompa: non dicã funeris sed tri-¬
umphi. Quid simile mrartini exe¬
quiis conferetur: Ducant illi pre
curribꝰ suis: uinctos post terga
captiuos. Martini corpus: hu qͥ
mundũ ductu illiꝰ uicerant ꝓse¬
quuntir Illos confusis plausibꝰ po¬
puloꝵ h noret insania. Martino
diuinis plauditur psalmis. Martinꝰ
himnis cȩlestibꝰ honorat᷑. Illi post
truphos suos in tartara sei. a
trudentur. Martinus abrahȩ sinu
lȩtu. excipitur: Martinꝰ hic pauꝑ

Expanded text:
ore, quam sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam te confusio. Ignosceris ignosce flentibus, gratulare gaudentibus. Quia. Resp. Cum tibus, dum unusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̃arũ ab una iudeoꝵ generatio¬
ne requiratur: cũ multi scõrs siue
ante incarnationẽ. seu post mor¬
tẽ resurrectionẽq saluatoris ab
alis sint nationibꝰ interempti: et
ipse dñs iudeis licet acclamantibꝰ.
a romano tamen preside. romanisq
militibꝰ sit crucifixus

Expanded text:
rum ab una Judaeorum generatione requiratur, cum et multi sanctorum, sive ante incarnationem, seu post mortem, resurrectionemque Salvatoris ab aliis sunt nationibus interempti, et ipse Dominus, Judaeis licet acclamantibus, a Romano tamen praeside, Romanisque sit militibus crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
lutione subtilis: astutus uixta ꝓphetã
ut serpens: columbȩ simplicis gram non
amittens. Conditi salis ingenii. fons lo¬
quendi. Thesaurus scientiȩ lux doctri¬
nȩ. Defensor ȩccłiȩ. hostui ꝓpugnatoa
Cuiꝰ dicta qui legerit: non credit dicere.
sed tonare. Hoc fuit ultra hominẽ sapere
tã caute de religione censere. Sedqͥitul᷑
ipsũ agnoscere : eiꝰ exilia memoret: meri¬
ta respiciat: uolumina relogat: dicta ꝑ¬
pendãt. signa quotidiana ꝑdenseat
Quidũ suꝑstes fuit in scło. aut seripsit
ȩcclesi asticȩ fidei documenta : aut
nando calcauit heretica crimina: aut
petenti tribuit miraculoꝵs suffragia:
quȩ uolente dño. usq in hodiernã diẽ
eiꝰ orationibꝰ ꝑseuerant. Sed mea lingua
non sufficit. singula de scõ spͥũ. qui ꝑ
eũ & opatus est & locutꝰ. sicut illi di¬
gnũ est. cuncta ꝓferre. Det michi pius
ueniã : quia multa preterii: qui uix

Expanded text:
lutione subtilis, astutus iuxta prophetam lutione subtilis, astutus iuxta prophetam ut serpens, columbae simplicis gratiam non amittens, conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, defensor ecclesiae, hostium propugnator. Cuius dicta qui legerit non credit dicere sed tonare. Hoc fuit ultra homines sapere tam caute de religione censere. 52 Sed qui vult ipsum agnoscere eius exilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa cotidiana percenseat. Qui dum superstis fuit in saeculo aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia: quae volente domino usque in hodiernum diem eius orationibus perseverant. 53 Sed mea lingua non sufficit singula de sancto spiritu qui per eum et operatus est et locutus, sicut illi dignum est, cuncta proferre. Det mihi pius veniam, quia multa praeterii qui vix
Abbreviated transcription (Latin):
lũ resuscitauit ad baptismũ. hanc pre¬
adhuc spes peccandi restabat: hȩc im¬
maculata finierat: Quod eũ indisset
mater beate abrȩ: a pontifice postulat:
ut et ipsa si mereretur: erepta e iraindi
crimine. cũ filia presentaretur ad reg-¬
nũ. Cuiꝰ uota considerans: oratione as¬
sidua. et ipsã ante se transmisit ad głam.
Quis estimaturus est talẽ uirũ ita di¬
lexisse dñm: coniugis et filiȩ assectu
contempto: Tamen in hoc magis illas
amasse cognoscitur. cũ ꝑ eũ lumini ꝑpe¬
tuo transferuntur Qiis uero habun¬
dantiã rigantis ingenii contendat euol-¬
uere: aut eiꝰ uerba. uerbis ualeat exequa¬
re : Qualit̃ ille indiuise trinitatis libros
stilo tumente contexuit: aut scripta
dauitici carminis sermone coturnato
ꝑ singula reserauit. Quã fuit in disser.¬
tione ꝓuidus: in tractatu ꝓfundus ꝑ
litteraturã eloquens:: ꝑ uirtutẽ mirabi¬
lis: in complexionibꝰ multiplex: in reso¬

Expanded text:
lum resuscitauit ad baptismum. Hunc trlum resuscitauit ad baptismum. Hunc tradhuc spes peccandi restabat, haec immaculata finierat. Quod cum vidisset mater beatae Abrae, a pontifice postulat, ut et ipsa, si mereretur, erepta de mundi crimine, cum filia praesentaretur ad regnum. Cujus vota considerans, assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. Quis aestimaturus est talem virum ita dilexisse Dominum, conjugis et filiae affectu contempto? Tamen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum per ipsum lumini perpetuo transferuntur. 14. Quis vero abundantiam rigantis ingenii contendat evolvere, aut ejus verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae Trinitatis libros stylo tumente contexuit, aut scripta Davidici carminis sermone cothurnato per singula reseravit? Quam fuit in dissertione providus, in tractatu profundus, per litteraturam eloquens, per virtutem mirabilis, in complexionibus multiplex, in reso
Abbreviated transcription (Latin):
incolumem inuenisset: alloquitur eã
quomodo poterat dulcedo patris. et
facundia oratoris. Quid dicã: Allo¬
nisi qui fuerit spũ diuino ut ille re¬
pletus. Temptat eiꝰ animũ: si uellet¬
sponsũ attingere : quẽ patris grã ꝓui¬
disset. Tunc libent. desiderant̾q ut ei
celeriter iungeretur optabat. Cuiꝰ uo¬
luntatẽ pater pius agnoscens: intentꝰ
orationibꝰ ñ cessauit.:: donec sine dolo-¬
re. sine contagio. se presente. filia de
mundi ludibrio migraret ad xpistũ.
Quã ꝓpriis manibꝰ uit decuit ueneran¬
dȩ tradidit sepulturȩ¬
funeris gła:: quȩ melior habetur
quã uita: quia qđ terrȩ subri¬
puit : in cęlũ transmisit. Uere ut ego
considero : plus fuit quã resuscitari:
sicmori. Certa enĩ salus ẽ: non conta¬
minari peccatis. Quanti cuꝑent. rebꝰ
cũ inta tradicis. talẽ transitũ comꝑa:¬
rare: si mereatorẽ forsitan inuenirene.
Quid distat int̾ uuficati infantis. et

Expanded text:
incolumem invenisset, alloquitur eam, incolumem invenisset, alloquitur eam, quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? Allonisi qui fuerit spiritu divino, ut ille, repletus: tentat ejus animum, si vellet attingere sponsum quem patris gratia providerat. Tunc libenter desideranterque, ut celeriter ei jungeretur, optabat. Quam voluntatem pius pater agnoscens, intentus orationibus non cessabit| donec sine dolore . sine contagio sepefacta filia de mun| di ludibrio migraret ad christum. Quam propriis manibus| ut decuit . uenerandae tradedit sepulturfuneris| gloria quae melior habetur . quam uita . quia quod ter| rae subricuit . in caelo transmisit . uere ut et ego conside| ro . plus fuit quam resuscitare . sic mori certa enim salus| est non contaminare peccatis quanti . cupirent rebus| cum uita . tradetis talem transitum conparare . si| mercatorem forsitan inuenirent . sed quid distat in| ter uiuifecati . infantis et
Abbreviated transcription (Latin):
ic illa plus lacrimis petente quã
uerbis cõmotus ẽ pietate uir
dei: et spectante ppło. ad consueta ar¬
ma rcurrens:: in t̾rã ꝓsternitur. Mox
paulatim defuncti pallor in ruborem
conuertitur. frigida menbra reuoca-¬
to spũ intepescunt: oculi aꝑtis palpe¬
brarũ ianuis ꝑegrinũ lumen agnos¬
cunt: uox adducto aere. de pectoris
domicilio conflata ꝓfertur: gressus
suis uestigiis rediuiius extenditur:¬
atq in anterioris fundamenti statũ
tota fabrica renouatur. Quid plura :¬
Tam diuiacuit sacerdos in puluere:
donee parit̾ surgerent. senex de ora¬
tione infans de morte. Ecce uita lau¬
dabilis: quȩ de alterius corpore necẽ
precibꝰ effugauit. Spoliauit tartarũ.
spem habens in xp̃m. Morsibi iura ñ
tenuit: ubi hilarius uim orationis in
gessit. Sed tanta res: ñ potest nr̃is uer-¬
bis plus ornari. quã eiꝰ meritis. Nunc
reliqua. hoc subiecto miraculo cumu¬
lauit. Deniq cũ beatissimã abrã filiã
suã ad quã de exilio destinauit epłam

Expanded text:
ic illa plus lacrymis petente quam verbis, commotus est pietate vir Dei, et, spectante populo, ad consueta arma recurrens, in terram prosternitur. Mox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida membra, revocato spiritu, intepescunt, oculi apertis palpebrarum januis peregrinum lumen agnoscunt, vox adducto aere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti statum tota fabrica re| nouatur. Quid plura tamdiu iacuit sacerdus in pului| re donec pariter surgirent. Senex de oratione infans de| morte. Ecce uita laudabilis que de alterius corporae . ne| cem praecibus fugauit. Spoliauit infernum . spem ha| buit in christo mors . ibi iura non tenuit . ubi . hylarius uim| orationis ingessit. Sed tanta res non potest nostris verbis plus ornari, quam ipsius meritis. Nunc reliqua hoc subjecto miraculo cumulavit. 13. Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exsilio destinavit epistolam,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: uocis ianua quȩ clausa fue¬
rat aꝑitur. Auspicatur ⁊achari.¬
as uocẽ in uoce. Generat᷑ filiuis
et pater soluitur mutꝰ. Uox ama¬
tre edit᷑: et in ore patris sermo
creat᷑ Et cuii in credulitas os fe¬
cerat mutũ: orientis natiuitas
filii. loquendi prestitit benefici¬

Expanded text:
tur, vocis janua quae clausa fuerat reseratur. Auspicatur Zacharias vocem in voce. Generatur filius, et pater solvitur mutus. Vox a matre editur, et in ore patris sermo creatur. Et quem incredulitas fecerat mutum, orientis nativitas filii loquendi praestitit benefici
Abbreviated transcription (Latin):
tes: et morte eos afficient. Et cri¬
tis odio omnibꝰ. ꝓpt̃ nomen meũ
Hoc in ꝑsecittionibꝰ fieri crebio ui¬
demꝰ. Nec ullus ẽ int̾ eos fidus af¬
fectus: quoꝵs diuersa fides ẽ. Cui
uus erit. Non enĩ cȩpisse: sea pfe

Expanded text:
t eritis odio omnibus propter nomen meum. Hoc in persecutionibus fieri crebro videmus: nec ullus est inter eos fidus affectus, quorum diversa fides est. Qui, hic salvus erit. Non enim coepisse, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uos in conciliis. et insinagogis
suis flagellabunt uos: & ad presides
et reges ducemini ꝓpt̾ me. Cũ ergo¬
ꝓpt̾ xp̃m ducimur ad iudices:
in nobis habitat. loquetur ꝓ se:

Expanded text:
enim vos in conciliis: et in sinagogis suis flagellabunt vos: et ad presides et reges ducemini propter meopter Christum ducimur ad judices, in nobis habitat loquitur pro se,
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ ciuis ⁊ diocleciano et maxi¬
miano imꝑatoribꝰ it earuserat in¬
om̃ibꝰ ut principatũ ei prime co¬
hortis daderent: et suo eiĩ conspee¬
tui uiberent semꝑ assitere. Frae
enĩ uir totius prudentiȩ. in sermone ue¬
rax: iniudicio iustus: in consilio prorui¬
dus: in cõmisso fidelis: in interuentu
strenuus: in bonitate conspicuus: in
uniuersa morũ honestate prelarus.
UNC milites

Expanded text:
Diocletiano et Maximiano imperatoribus ita charus erat, ut principatum ei primae cohortis traderent, et suo eum conspectui juberent semper astare. Erat enim vir totius prudentiae, in sermone verax, in judicio justus, in consilio providus, in commisso fidelis, in interventu strenuus, in bonitate conspicuus, in universa morum honestate praeclarus. Hunc milites
Abbreviated transcription (Latin):
ȩduoꝵ factũ sit refcrã
Ubi dũ templũ itidem euerteret:
furens gentiliũ rusticorũ in eum
yruit multitudo. Cũq unus
audacior cȩteris. stricto eũ gla-¬
dio peteret: reiecto pallio. nudã
ceruicẽ ꝑcussuro prebuit. Nec
cunctatur ferire gencilis. Sed cũ
dexteram altius extulisset: resu-¬
pinus ruit. Consternatusq di-¬
umno metu: ueniã precabatur.
Nec dissimile huic fuit illud:¬
quod cũ eũ idola destruentem.
eultro quidã ferire uoluisset.:
in ipso ictu. ferrũ ei de manibꝰ
excussũ non cõparuit. Plerũq
autẽ contradicentibꝰ sibi rusti-¬
cis. ne eorũ fana destrueret: ita
predicatione sc̃ã gentiliũ animos
Msmitigabat: ut luce eis ueri¬
tatis ostensa. ipsi sua templa
subuerterenc. Curationũ uem
tam potens in eo gratia erat. Ue
nullus fere ad eum egrotus ac-¬
cesserit: qui non continuo sani¬

Expanded text:
eduorum gestum sit, referam. ubi dum templum itidem euerteret, furens gentilium rusticorum in eum inruit multitudo. cumque unus audacior ceteris stricto eum gladio peteret, reiecto pallio nudam ceruicem percussuro praebuit. nec cunctatus ferire gentilis, sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit, consternatusque diuino metu ueniam precabatur. nec dissimile huic fuit illud. cum eum idola destruentem cultro quidam ferire uoluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non conparuit. plerumque autem contra dicentibus sibi rusticis, ne eorum fana destrueret, ita praedicatione sancta gentiles animos mitigabat, ut luce eis ueritatis ostensa ipsi sua templa subuerterent. Curationum uero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non continuo
Abbreviated transcription (Latin):
euangelistã nidũ suũ uocauere
nunc domũ iudȩors appellat
Quȩ non immerito diũ auxlla
nudata. suȩ ditioni relinquecu
us gallinã nuncupat. alis ꝓtegi
despexit: sed eandẽ auem se uo¬
id. ẽ herodi et pontio pilato cri¬
cifigendũ tradidit xpm̃. Ne mo-¬
ẽ regũ terrȩ. et ipsa deuoratur.
Occiso enĩ dño uenerunt roma¬
ni: et quasi nidũ uacuũ diripio.¬
tes. tulerunt eoꝵ locũ. et gensi.¬

Expanded text:
am nidum suum vocaverat, nunc domum Judaeorum appellat, quae non immerito Domini auxilio nudata, suae ditioni relinquiturus gallinam nuncupat, alis protegi despexit, sed eamdem avem, se proidem Herodi et Pilato crucifigenduest, regum terrae et ipsa rapina devoratur. Occiso enim Domino venerunt Romani et quasi nidum vacuum diripientes tulerunt eorum locum, gen
Abbreviated transcription (Latin):
alline quoq similitudinẽ ponit:
congregantis sub alas suas pul¬
los suos hoc enĩ genꝰ animantis ma¬
gnũ affectũ infilios habet: ita ut
eors infirmitate affecta. et ipsa i¬
firmetur: et qđ difficilius in ceters
animantibꝰ inuenies. alis suis filios
ꝓtegens contra miluũ pugnet. Sic
etiã mater nr̃a sapientia dei infirm¬
quod infirmũ est dei fortiꝰ ẽ homi¬
nibꝰ: ꝓtegit infirmitatẽ nrãm: Et
resistit diabolo. ne nos rapiat. In
quã defensione. quod illa aduerss
miliiũ conatur affectu: hȩc aduer¬
sus diabolũ ꝑficit pocestate. Eccs¬

Expanded text:
allinae quoque similitudinem ponit congregantis sub alas pullos suos. Hoc genus animantis magnum affectum in filios habet, ita ut eorum infirmitate affecta, et ipsa infirmetur; et quod difficilius in caeteris animantibus invenies alis suis filios protegens, contra milvum pugnat: sic etiam mater nostra sapientia Dei perQuod infirmum est Dei, fortius est hominibus , protegit infirmitatem nostram, et resistit diabolo, ne nos rapiat. In qua defensione, quod illa adversus milvum conatur affectu, haec adversus diabolum perficit potestate.
Abbreviated transcription (Latin):
hospitalitatis occupauerat: quȩ
ipsũ dñm hospitio receꝑat: Quo¬
modo reprehendebatur: quȩ tan-¬
dohospite lȩtabatur: Hoc si ue¬
rũ ẽ: dimittant homines quod
partẽ meliorẽ quȩ non auferetur
ab eis. Uacent uerbis: inhient doc¬
trinȩ dulcedini: occupentur circa
scientiã salutarẽ. Nichil eis curȩ sit.
quisq ꝑegrinus in uico sit. quis e¬
geat pane: quis indumento: quis
bisitandus : quis redimendus : quis
sepeliendus. Uacent oꝑa miscdiȩ:
uni instetur scientiȩ.

Expanded text:
tatis occupaverat, quae ipsum Dominum hospitio receperat? Quomodo recte reprehendebatur, quae tanto hospite laetabatur? Hoc si verum est, dimittant homines quod partem meliorem, quae non auferetur ab eis; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini; occupentur circa scientiam salutarem; nihil eis curae sit, quis peregrinus in vico sit, quis egeat pane, quis indumento, quis visitandus, quis redimendus, quis sepeliendus: vacent opera misericordiae, uni instetur scientiae.
Abbreviated transcription (Latin):
dus. De pisce inquã ad piscẽ: de
reci in rete : de mari ad fontẽ: de
captore factꝰ est ipse captura. Re¬
liquit enĩ salũ fluctuantẽ: eͥ ce¬
pit ambulare post piscẽ. Uentte¬

Expanded text:
. De pisce, inquam, ad piscem, de reti ad Ecclesiam, de mari ad fontem, de captore factus est captura. Reliquit enim salum fluctuans, et coepit ambulare post piscem.
Abbreviated transcription (Latin):
piscatores hominũ. Similitudo
artis inflãmat desideriũ audien¬
tis: ut qui ante captoriũ iaciebat
in salo: uerbi nunc recia spargat
in mundo. Et tunc quidẽ pisces
duxit: nunc autẽ homines sagens
paruo magnꝰ:: cũ diceretur
sus audacia. ut seminet in mundo
doctrinã. Saule inquit saule. qͥd
me ꝑsequeris: Ibat enĩ saulus. fune
equis inuectꝰ: dirũq toto pectore
sitiebat. Per totã iudeã insaniȩ fer¬
batur habenis: ut xp̃i m̃bra lanuan
in t̾ris. Fit uana religione crudelis
Et questionarius innocentũ ꝑ cãpo
sceleratissimi aggeris euagatur: ut
udȩa quȩ iã primo seuierat in ca¬
pite: crudelitatẽ exerceret in corpo.¬
re. Acceperat enĩ saulus potestatẽ
a principibꝰ sacerdotũ: ut om̃s fide¬
inĩe uiros occideret: et germinantĩ
fidei cãpũ. manu nefaria detrunca.¬
ret.

Expanded text:
piscem. Similitudo artis inflammat desiderium audientis; ut qui ante captorium jaciebat in salo, verbi nunc retia spargat in mundo. Tunc enim pisces induxit; nunc autem homines sagenisparvo magnus, dum diceretur sus audacia, ut seminet erectus in mundo doctrinam. Saule, inquit, Saule, quid me persequeris? Ibat enim Saulus furiae equis invectus, dirum toto pectore sitiens, per totam Judaeam insaniae ferebatur habenis, ut Christi membra laniaret in terris. Fit vana religione crudelis et quaestionarius innocentium. Per campos sceleratissimi aggeris evagatur; ut Judaea quae jam primo saevierat in capite, crudelitatem exerceret in corpore. Acceperat enim Saulus potestatem a principibus sacerdotum, ut homines fidei nostrae occideret, et germinantem fidei campum manu nefaria detruncaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait illis. Uenite post me: & faci¬
am uos fieri piscatores hominuo.
At illi continuo relictis retibꝰ. se¬
cutisunt eũ. Stabat petrus immo¬
obseuras aquas in quieti maris ui¬
ctũ quẽ ñ habebat. artificio requi¬
rebat. Nutabat suꝑ ambiguã un¬
dã: ut posset indagare capturã.¬
et uario fertur referturq uestigi¬
o. Stabat immobilis: et moueba¬
tur stabilis. Rimatur inter cȩcos¬
et sub obscurã undã. fugitiuã in¬
sequitur predam.
onclusris aqua carcer iactat᷑
inpelago: & disposita preten¬
ditur sub aqua muscipula. Frigi.¬
tur maculosus sub unda paries:
fit cȩca piscibꝰ in mari custodia.
Et dũ insidiatur petrus gregibus
ȩquoris: ipse in rȩtia incidit sal-¬

Expanded text:
ost me, et faciam vos fieri piscatores hominum. At illi relictis retibus, secuti sunt eum . Stabat Petrus moobscuras aquas inquieti maris, victum quem non habebat, artificio requirebat. Nutabat super ambiguam undam, ut posset indagare capturam. Vario fertur referturque vestigio, stat mobilis, et movetur stabilis. Rimatur inter caecoet sub obscura unda fugitivam insequitur praedam. Conclusus aqua carcer jactatur in pelagus, disposita praetenditur muscipula, erigitur maculosus sub unda paries, fit caeca piscibus in mari custodia: et dum insidiatur Petrus gregibus aequoris, ipse in retia incidit Sal
Abbreviated transcription (Latin):
duos xp̃s: unũ piscatorẽ: alterũ
grassatorẽ. Illũ uocat ex litore.
istũ clamat ex ęthere. Illũ accersit
ex ponto: istũ terret e celo. Cũ igi¬
tur petrus linea claustra iactaret
in freto: xp̃s rȩcia misit in uerbo.
Cȩpit xp̃s: cepit et petrus. Ap̃s
cuscipulũ: petrus pisciculũ. Et
dũ eircũdat petrus gentẽ squa¬

Expanded text:
duos, unum piscatorem, alterum grassatorem. Illum vocat ex littore, ad istum clamat ex aethere: illum accersit ex ponto, istum terret de coelo. Dum enim Petrus linea castra laxaret in freto, Christus retia misit in verbo. Cepit Christus, cepit et Petrus; Christus discipulum, Petrus pisciculum: et dum circumdat gentem squa
Abbreviated transcription (Latin):
oris ẽ. scripturarũ: dũas sepe
generationes hominũ. bonors
scilicet maloꝵq cõputare. Hoc est
eoꝵ qui non ex sanguinibꝰ. neq ex
uoluntate carnis. neq ex uolunta¬
te uiri. sed ex deo natisunt. & eors¬

Expanded text:
oris est Scripturarum duas saepe generationes hominum, bonorum scilicet malorumque computare, hoc est eorum qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quã secedentes. honesta & casta
uite misteria celebrabant: nichis
uolumina ꝓpħarũ: himnos qͥͦq
in dm̃. cęteraq his similia. In
quoꝵ disciplinis atq exercitus
instituti: ad ꝑfectã beatãq uitã
studiis uigib coalescebant

Expanded text:
quod secedentes honesta et casta vitae mysteria celebrant. Nihil volumina prophetarum, hymnos quoque in Deum, caeteraque his similia. In quorum disciplinis et exercitiis instituti, ad perfectam beatamque vitam studiis jugibus coalescant
Abbreviated transcription (Latin):
uocibꝰ sanguinẽ dñicũ fuderunt
dicentes: sanguis eiꝰ suꝑ nos: isti
uero cathecuminũ scientes: fideli
uoce. remissionẽ illi peccatoꝵ añi
ũ ꝑbaptismi grãm ꝓmittebant.
ENe ille¬
turbatus reuertens domuor.
philosophiã ꝓfiteri uoluit. futu¬
rus sed uerus philosophus xp̃i:
qui contẽptis secularibꝰ pompis pis¬
catoꝵ secuturus eẽt uestigia: qui
xp̃d ppłos congregarunt. ñ fucis
uerboꝵ. sed simplici sermone. et
uerȩ fidei ratione. missi sine pera
sine uirga. etiã ipsos philosophos
conuerterunt. Quod ubi ne face¬
ret reuocatꝰ ẽ: publicas mulieres
ad se ingredi fecit: ad hoc tantũ.
ut uisis his ppłi intentio reuocan¬
tur At uero: ppłs magis magiso.
clamabat. Peccatũ tuũ suꝑ nos
At ille cũ uideret nichil suã inen¬
tionẽ posse ꝓficere: fugã parauit
Egressus noctis medio ciuitatẽ. cũ
ticinũ se ire putaret: mane aqͥ
portã ciuitatis mediolanensis que
romana dicitur inuenitur

Expanded text:
sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc illeturbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille cum videret nihil intentionem suam posse proficere, fugam paravit: egressusque noctis medio civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
uenit mediolanũ. Per idẽ tempꝰ.
mortuo auxentio arrianȩ ꝑfidi¬
ȩ ep̃o. qui dionisio beatȩ memori¬
e confessore ad exiliũ destinato.
incursabat ȩccłiaor: cũ ppłs ad se¬
ditionẽ surgeret in pecendo ep̃o
essetq ei eura sedandȩ seditionis.
ne ppłs ciuitatis in periculũ sus
conuerteretur: prex̃ ad ȩccłiã. Ibiq
cũ alloqueretur plebẽ. subito uox
fertur infantis in ppło sonuisse: am¬
brosiũ ep̃m. Ad cuiꝰ uocis sonitũ. to¬
tius ppłi ora conuersasunt. accba¬
mantis ambrosiũ ep̃m¬
tãq qui antea turbulentissime
dissidebant: quia & arriani sibi. & d̃
catholici sibi epm̃ pecebant. suꝑaci
pe mox futurus ep̃s. altiora con-¬
scendit. Iunc contra consuetudinẽ
suã. tormenta ꝑsonis iussit adhi¬
beri. Qđ cũ faceret. ppłs nichilomi¬
nꝰ acclamabat. Peccatũ tuũ super

Expanded text:
venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis pe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: P