comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed nonefficiant: illic tibiueniat in men¬
tem quiamat patiem aut matrem autu¬
xoremaut filios guꝑ mẽnon est medig¬
nus: sed blandimentis suorum flecttur
carnalis affectus. & quodammodo la-¬
bitur humana mollities: restringes inꝰ¬
os fluentis uestis. uirtute accingere:
Cruciat te amorcarnis. Tollecrucem
tuam & sequere dnm : & ipse tibi saluator
tuus. quamuis in carnedr̃ quamuis cum
carneds̃ humanũ tamen de monstrauit
affectum. ubiait. patersi fieri potest
transeathic calix. Nouerat quod calix
iste transire non poterat. ad &imbiben¬
dum uenerat. uoluntate non necessi¬
tate: Bibendus illecalix omni potens
sed ex forma serui. ex eo quod suscepit
abste. prote uocem hominis. uocem
carnis emisit. te in se dignatus est
trans figurare. ut deillo loquereris in-¬
firma ut in illo ad prȩhenderes fortia
uoluntate ostendit quia temptari
possis & continuo docuit quam uolunta¬
tẽ cui uoluntati prȩferre deberes:

Expanded text:
Si non efficiant, illic tibi veniet in menSi non efficiant, illic tibi veniet in mentem, Qui amat patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios super me, non est me dignucarnalis affectus, et quodam modo labitur humana mollities. Restringe sinus fluentis vestis, virtute accingere. Cruciat te amor carnis? Tolle crucem tuam, et sequere Dominum. Et ipse tibi Salvator tuus, quamvis in carne Deus, quamvis cum carne Deus, humanum tamen demonstravit affectum, ubi ait: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste . Noverat quod calix iste transire non poterat, ad eum bibendum venerat. Voluntate, non necessitate, bibendus ille calix. Omnipotens Sed ex forma servi, ex eo quod suscepit abs te pro te, vocem hominis, vocem carnis emisit. Te in se dignatus est transfigurare, ut de illo loquereris infirma, ut in illo apprehenderes fortia. Voluntatem ostendit, qua tentari posses: et continuo docuit quam voluntatem, cui voluntati praeferre deberes.
Abbreviated transcription (Latin):
uat ut hereditatem dĩ cum ipsopatre pos¬
sideas: nec eum decessort̃ quasi suc cessorexs¬
pectes: sed inȩreas sempermansuro semper
in illo mansurus: a maergo patrem sed noli
superdm̃ tuum. ama matrem tuam sed non
supra celesiam quȩ tenuit aduitam aeternã:
Denique exipsorum parentum amore perpen¬¬
de quantum dilegere debeas dm̃ &eclesiam:
sienim tantum diligendi sunt qui genuerunt
moriturum : quanta caritatt diligen.¬
disunt qui genuerunt ad aeternauentu:¬
rum inȩterii tate mansurum : a maux or̃e
ama filios secundum dm̃ ut consulas eis ad
colendum trcum cui iunctus cum fueris
separationem nullam timebis : ideo nonde¬
bes illos plus dõ diligere. quos omni no
malediligis. sine glexeris tecum addm̃
ducere: uem& fortas se horamartirii.
esfortas se temporis poenam excipies
temporalem mor temipater aut .u.¬
xor aut filius blandiuntur ne moria.¬
ris &blandiendo efficiunt ut moriarss.

Expanded text:
vat; ut haereditatem cum ipso posvat; ut haereditatem cum ipso possideas patre, nec eum decessorem quasi successor exspectes, sed inhaereas semper mansuro, semper in illo mansurus. Ama ergo patrem, sed noli super Deum tuum. Ama matrem tuam, sed noli super Ecclesiam, quae te genuit ad vitam aeternam. Denique ex ipsorum parentum amore perpende quantum diligere debeas Deum et Ecclesiam. Si enim tantum diligendi sunt qui genuerunt moriturum, quanta charitate diligendi sunt qui genuerunt ad aeternitatem venturum, in aeternitatem mansurum? Ama uxorem, ama filios secundum Deum, ut consulas eis ad Deum colendum tecum: cui junctus cum fueris, separationem nullam timebis. Ideo non debes illos plus Deo diligere, quos omnino male diligis, si neglexeris tecum ad Deum ducere. Veniet fortasse hora martyrii.es fortasse temporis poenam, excipies temporalem mortem. Pater, aut uxor, aut filius blandiuntur ne moriaris, et blandiendo efficiunt ut moriaris.
Abbreviated transcription (Latin):
flamma ardentis martires: fenum quidem
carnis robore mentis arserunt : Ipsiautem
integri inspũ ad eum quo accensi sunt perue¬
nerunt. prestaturã tamipsi contempte ar¬
ni honorem debitum in re siłree tione mor¬
tuorum. Ideo enim semina ta est incontu¬
censis uel potius ut ac cemdantur. Haec
dicit. quia mat patiem aut matrem suꝑ
& qui non tulerit crucem suam & sccutus
fuerit me. non est me dignus: amorem
parentum uxoris filbrum non abstulit:
sedor dinauit:. Nondixit quiamat sed qui
amat suꝑ me: hoc est ed esialo qui tur in
canticis canti corum ordinate in me cari¬
tatem: ama patrem sed noli super dñm:
a magenitorem : sed noli super creato¬
rem: pater genuit. sed non ipsefor ma¬
uit: namquis aut qualis sibi nasciturus
ess& cum semi naret ignorauit: Pater
nutriuit sed non de suo. pater panem
pater reseruat interram reced& ut succe¬
das uita &uae locum fati& mor tesua:
pater autem dĩ quod tibi seruat secum ser¬

Expanded text:
flamma ardentes martyres, fenum quidem flamma ardentes martyres, fenum quidem carnis robore mentis arserunt; ipsi autem integri in spiritu ad eum, quo accensi sunt, pervenerunt. Praestabitur tamen ipsa contemnenti carni honor debitus in resurrectione mortuorum. Ideo enim seminata est in contucensis, vel potius ut accendantur hoc dicit: Qui amat patrem aut matrem super qui non tulerit crucem suam et secutus fuerit me, non est me dignus . Amorem parentum, uxoris, filiorum, non abstulit, sed ordinavit: non dixit, Qui amat; sed, qui amat super me. Hoc est quod Ecclesia loquitur in Canticis canticorum: Ordinavit in me charitatem . Ama patrem, sed noli super Dominum: ama genitorem, sed noli super Creatorem. Pater genuit, sed non ipse formavit: nam quis, aut qualis sibi nasciturus esset, cum seminaret, ignoravit. Pater nutrivit, sed non de suo pater panem pater reservat in terra, decedit ut succedas, vitae tuae locum faciet morte sua. Pater autem Deus quod tibi servat, secum ser
Abbreviated transcription (Latin):
recens sermo est: expertus loquor non
fiat hodie: pigrius sit cras: si&cras fac.
tum fuerit . eo laborante quicusto dit For¬
sue tudo superioris dici: Triduo moritur
pestis qualaboramus : & gandemus defruc-¬
tunostro: Quia magno bono abundabitis:
simagnolabore carebitis expł ::¬
moresduo in hacuita secum in omni
temptatione luctantur : amorscłi
& amordĩ : & horum duorum amor qui
uicerit. illuc amantem tam quam ponde¬
re trałit: Nonenim płnnis aut pedibus sed
affactibus uenimus ad dm̃ & rursum
non corportis nodis & uinculis. sed contra¬
rus affectibus terrae in hae remus: uenit
xp̃s mutart a morem & de ter reno facere
ui taecelestis amato remchomo propternos
ne haec lucta cumdiabalo haecluc tacum
seculo sed fidamus quoniam ille qui hoc cer¬
tamen in dixit. nonsine adiutoriosuo nos expec¬
tat nec de uiribus nos tris ut praȩ suma mus
hortatur quienim deuiribus suis pres sumit.
am ponit in hominem: huiuspii& seĩ amoris

Expanded text:
recens sermo est, Expertus loquor: non recens sermo est, Expertus loquor: non fiat hodie, pigrius fit cras. Si et cras factum non fuerit, minus laborat qui custodsuetudine superioris diei. Triduo moritur pestis de qua laboramus: et gaudebimus de fructu vestro; quia magno bono abundabitis, si tam magno malo carebitis. Amores duo in hac vita secum in omni tentatione luctantur, amor saeculi, et amor Dei; et horum duorum qui vicerit, illuc amantem tanquam pondere trahit. Non enim pennis aut pedibus, sed affectibus venimus ad Deum. Et rursum non corporeis nodis et vinculis, sed contrariis affectibus terrae inhaeremus. Venit Christus mutare amorem, et de terreno facere vitae coelestis amatorem: homo propter nos ne, haec lucta cum diabolo, haec lucta cum saeculo. Sed fidamus, quoniam ille qui hoc certamen indixit, non sine adjutorio suo spectat, nec de viribus nostris ut praesumamus hortatur. Qui enim de viribus suis praesumit, am ponit in homine . Hujus pii et sancti amoris
Abbreviated transcription (Latin):
iurat periurus est: unde hoc dico quia
multi& in hoc falluntur. & putant᷑ quia
nihil est per quod iurant: non secrimi-¬
ne te neriper iurii: pror sus perurus
es quia perid quod falsum putas fal-¬
tibiuras. aut lapidiiuras : sed proxi mo
iuras: Hominiiu ras ante lapidem. sed
num quid non & ante dm̃: non te audit
lapis loquentem sed punit te dẽ fallen-
compulerit. dico emmante illum quod
timui. nemonendo & prae cipi endo plus
reos faceitm non audituros. bdie autemplus
timui nelo quirt cusa rem quod loqui iube¬
rer. quasi uero paruus sit fructus sudoris
huius mersiom nes quimihi ad clamauerunt
clamant & contrase : nefalsum iunent aduer¬
sum se sitot homines qui mȩattentis sime
audierunt at tentisint aduersus consu-¬
etudinem suam &ammone ant scho die
cum ad domus suas uenatnt. cum consuetu¬
dinem suam lapsti linguae repetit rint.
ammoneat proximus proxi mum: hoc est
quod hodie audiuimus. hoc est quod obs¬
trictisumus: non fiat hodie certe cum

Expanded text:
jurat, perjurus est. Unde hoc dico? Quia multi et in hoc falluntur, et putant, quia nihil est per quod jurant, non se crimine teneri perjurii. Prorsus perjurus es, quia per id quod sanctum putas, faltibi juras, aut lapidi juras; sed proximo juras. Homini juras ante lapidem: sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loquentem: sed punit te Deus fallentcompulerit. Dico enim ante ipsum quod timui ne monendo et praecipiendo plus reos facerem non audituros: hodie autem plus timui ne loqui recusarem, quod loqui juberer. Quasi vero parvus sit fructus sudoris hujus mei, si omnes qui mihi acclamaverunt, clament et contra se, ne falsum jurent adversum se: si tot homines qui me attentissime audierunt, attenti sint adversus consuetudinem suam, et admoneant se hodie, cum ad domos suas venerint, cum consuetudinem suam lapsu linguae repetiverint; admoneat proximus proximum: Hoc est quod hodie audivimus, hoc est quod obstricti sumus. Non fiat hodie, certe cum
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. quod beneficio non potuit
ut p&eremus nisidare uell&:
erubescat humana pigritia : plus
uult ille dare quamnos accipere.
plus uult ille miscreri quam nos
a miseria liberari : &utiq silibe¬
rati non fuerimus nos miserire:¬
manebimus : Nam illequod nos
hortatur propter nos hortatur.

Expanded text:
dedit quod beneficio non potuit dedit quod beneficio non potuit ut peteremus, nisi dare vellet. Erubescat humana pigritia: plus vult ille dare, quam nos accipere: plus vult ille misereri, quam nos a miseria liberari: et utique si non liberati fuerimus, nos miseri remanebimus. Nam ille quod nos hortatur, propter nos hortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iudiuimus nos exhor tatẽ dnm̃ niñ
Qcad estem magistrũ & fidelissi mum
consiliarium. eundem hortatorẽ
gelio hortantem nos p&ereins¬
tanter & pulsare usq ad similitu-¬
dinemimprobitatis: Proposuit
enim nobis exempligratia. siquis
nr̃m haber& amicum a quonoc¬
te p&er& trespanes cumille
amicus deuia ueniss&. & quod ei ad¬
poner& non haber& : Siaũt ille
reponer& lamserequiescere
& seruos suos secum nec debere
illius praccibus inqui&ar lleaũt
pultando in perseuer&. necpudo¬
red&erritus abscedat. sed neces¬
sitate coactus immineet surreo¬
turum illum. & si non propter
amicitiam. certe propter illius
similitudine adiunxit hortatio.¬
nem dñs. & omnino stimulauit
nos quȩ rere p&ere pulsare. do¬
nec accipiamus quod p&imus:
Quod quaerimus quod pulsamus:
usus exemplo a contrario sicut
deillo iudice qui nec dm̃ timebat.
nec homines reuerebatur : & tam̃
cum eum quȩdam uidua inter¬
pellar& cottidie: taedio uictus¬

Expanded text:
Audivimus nos exhortantem Dominum nostrum, coelestem magistrum, et fidelissimum consiliarium, eumdem hortatorem,gelio hortantem nos eum petere instanter, et pulsare usque ad similitudinem improbitatis. Proposuit enim nobis, exempli gratia: Si quis vestrum haberet amicum, a quo nocte peteret tres panes, cum illi amicus de via venisset, et quod ei apponeret non haberet: si autem ille respondeat jam se requiescere, et servos suos secum, nec debere illius precibus inquietari, ille autem pulsando instet et perseveret, nec pudore territus abscedat, sed necessitate coactus immineat: surrecturum illum, etsi non propter amicitiam, certe propter illius similitudine adjunxit hortationem Dominus, et omnino stimulavit nos petere, quaerere, pulsare, donec accipiamus quod petimus, quod quaerimus, quod pulsamus, usus exemplo a contrario: sicut de illo judice qui nec Deum timebat, nec homines reverebatur, et tamen cum eum quaedam vidua interpellaret quotidie, taedio victus
Abbreviated transcription (Latin):
cordis uł ꝑuersi cordis. sidicas ꝑdm̃ iuras
sidicas testis ẽ ds̃ noniuras : quđ ẽ ꝑ dm̃nisi
iurare nisiius dõ redderes q̃uando ꝑdm̃iuras iussa¬
lutituȩredder quañdo persalutem tuamiuras
ius filiis tuis reddere quando perfiliostuos
iuras : quod autem ius debemus saluti nrae.
filiis nr̃is dõ nr̃o nisi caritatis. ueritatis.
& non falsitatis: Maxime autem per
dm̃ cum fit ipsa est uera iuratio. quia
s alutem suam dõ obligat. quando
dicit perfilios meos: obpigneratdđo
filios suos. ut hocueniat in caputeoꝵ
quod exiit deore ipsius. Siuerum
uerum si falsum falsum cumergo
filios suos uel caput suum uel salutẽ
suam quis que in iuratione nominans
quic quid nominat obligat: quanto
magis quando iurat ꝑ ipsum dm̃ :
tim& enim falsumiurare perfiliũsuũ
& non tim& falsum iurare ꝑ dm̃suũ:
Fortasse hoc dicens in animosuo timeo
ꝑ filium meum falsum iurare nemori¬

Expanded text:
cordis, et perversi cordis, si dicas, Per Deum, juras; cordis, et perversi cordis, si dicas, Per Deum, juras; si dicas, Testis est Deus, non juras? Quid est enim, urare, nisi jus Deo reddere, quando per Deum juras: jus saluti tuae reddere, quando per salutem tuam juras: jus filiis tuis reddere, quando per filios tuos juras? Quod autem jus debemus saluti nostrae, filiis nostris, Deo nostro, nisi charitatis, veritatis, et non falsitatis? Maxime autem cum per Deum fit, ipsa est vera juratio. Quia salutem, suam Deo obligat: quando dicit Per filios meos, oppignerat filios suos, ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius: si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel salutem suam quisque in juratione nominans, quidquid nominat obligat Deo; quanto magis quando pejerat per ipsum Deum? Timet enim falsum jurare per filium suum, et non timet falsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum falsum jurare, ne mori
Abbreviated transcription (Latin):
facit mori. qua modo sidicer& ꝑuenenũ
mortuus est. pergladium mortiius est.
perbestiã mortuus. perinimicum mor¬
uuus est Idest faciente inimico. faciente
gloriam : ambiguitatẽ enim gre-¬
cus sermodis soluit. inspicitur inepistala
greca & inuenitur ibi iuratio quae non
iurasse a postolum paulum cum dixit
peruramgloriam fratres & nepute¬
inus eum perhumanam gloriam iuras¬
& aduertite & si nontam plausibilis
sermo uobis fit propter angustias questio-¬
nis Vtilis ticmen est si ad uiscera ur̃a per-¬
ueniat: Ecce iurauit a postolus non uos
fallant qui nescio quomodo uolentes i pras
iurationes discernere. uel potius non intel¬
legere. dicunt nonesse iurationem.
quando dicit homo scit dr̃ testis est ds̃
inuoco dm̃super animam mecm. ue¬
rum medicere Inuocauit in quid dm̃:
testemfecit dm̃num quid iurauit qui
haec dicunt nihil aliud uolunt n sunuocato
dõtestem̃tire: It a  neuero quisquis es parui

Expanded text:
facit mori; quomodo si diceret, Per venenum facit mori; quomodo si diceret, Per venenum mortuus est, per gladium mortuus est, per bestiam mortuus est, per inimicum mortuus est; id est, faciente inimico, faciente gloriam. Ambiguitatem graecus sermo dissolvit. Inspicitur in Epistola graeca, et invenitur ibi juratio quae non jurasse Apostolum, cum dixit, Per vestram gloriam, fratres, et ne putemus eum per humanam gloriam juraset advertite: et si non tam plausibilis sermo vobis sit, propter angustias quaestionis; utilis tamen est, si ad viscera vestra perveniat. Ecce juravit Apostolus. Non vos fallant, qui nescio quomodo volentes ipsas jurationes discernere, vel potius non intelligere, dicunt non esse jurationem, quando dicit homo, Scit Deus, Testis est Deus, Invoco Deum super animam meam verum me dicere. Invocavit, inquit, Deum, testem fecit Deum: numquid juravit? Qui haec dicunt, nihil aliud volunt, nisi invocato Deo teste mentiri. Itane vero, quisquis es pravi
Abbreviated transcription (Latin):
dño ius iurandum tuum. nonenim pecca-¬
tum praeciperetur nobis. sedait tibi dĩ
tuus siꝑiu raberis dam nabo siuerum iura¬
beris nondam nabo sed num quid si non iu¬
raberis dam nabo : duo sunt inquid quȩ non
damna uerem. iurationem & nullam iura¬
tionem : Damno autem solam falsamiuratio¬
nem falsa uiratio exitiosa est uera iuratio
illam ui taui. nuncau tem die domini code¬
bi toreddendisermonem dumit citare.¬
tur cadem lectio. diuinitus mihi im pe.¬
ratum esse credidi ut indetracta rem:
hinc me dr̃ dicere uoluit hincuosaudire:
obsecro ne con temnatis obsecro ut cons¬
tabilitatis linguȩ mobilitatem
mutetis non frustra est. omnino nonua¬
cat. quod cum meamut dixi quaestionem
semper deuita reuoluerim. in posita est
necessitati meae ut inponatur & caritati
essepec catum. inuenimus & apostulum
paulum iuras se. cottidie morior per
iuratio est non quas sicait . per uestram
gloriam morior qua si uestra gloria me

Expanded text:
Domino juramenta tua. Non enim peccaDomino juramenta tua. Non enim peccatum praectuus, Si juraveris, non damnabo: si verum juraveris, non damnabo. Sed numquid si non juraveris damnabo? Duo sunt, inquit, quae non damno unquam; veram jurationem, et nullam jurationem: damno autem falsam jurationem. Falsa juratio exitiosa est, vera juratioillam vitavi. Nunc autem cum die dominico debito reddendi sermonis recitaretur eadem lectio, divinitus mihi inspiratum esse credidi, ut inde tractarem. Hinc me dicere Deus voluit: hinc vos audire. Obsecro ne contemnatis, obsecro ut cor stabiliatis, linguae mobilitates mutetis. Non frustra est omnino, non vacat quod cum eam, ut dixi, quaestionem semper devitare voluerim, imposita est necessitati meae, ut imponatur et Charitati esse peccatum, invenimus et apostolum Paulum jurasse: Quotidie morior per ram gloriam, juratio est. Non quasi sic ait, Per vestram gloriam morior, quasi vestra gloria me
Abbreviated transcription (Latin):
adhibes testem. forte supra mendemtu¬¬
um accipis inuanum nomen dm̃dĩ tui. non
taperiurium praecipitium est: qui iurat
iuti est. qui non iurat longeest. Peccat &
grauiter qui falsumiurat: non peccat
quiuerum uirat: sed nec ille peccat quibm¬
nino noniurat. sed qui non urat & non pec-¬
cat ulonge estãpeccato: quiautem uerum
iurat non peccat. sed propeest ad peccatũ.
facteambula it in aliquo loco ubiaper te
dex tras patiosa sit ter ra. necus quaman-¬
gustias patiaris. asinis tra p̃ceps locusitt:
ub ielegis ambulare super finem ter rȩinla¬
bio praccipitii: anin dolonge : puto quia inde
logt sic& quui iurat infine ambulat & ambulat
pedibus in fir misz ꝗuia humanis: si offende ris
deor sum esi. si lapsus fucris deor sum es.
& qui te excepit per uirũ poena: ergo uerũ¬
uolebas iurarei audi consilium dĩ noliurare :
si pecca tum est iuratio neqn ueterelege
diceittur. non perierabis. reddes aut xi

Expanded text:
adhibes testem, forte supra mendacium tuadhibes testem, forte supra mendacium tuum accipis in vanum nomen Domini Dei tui. est angustia: perjurium praecipitium est: qui jurat, juxta est; qui non jurat, longe est. Peccat et graviter, qui falsum jurat: non peccat, qui verum jurat; sed nec ille peccat qui omnino non jurat; sed qui non jurat, et non peccat, et longe est a peccato; qui autem verum jurat, non peccat; sed prope est a peccato Fac te ambulare in aliquo loco, ubi a parte dextera spatiosa sit terra, nec usquam angustias patiaris; a sinistra praeceps locus est. Ubi eligis ambulare? Super finem terrae in labio praecipitii, an inde longe? Puto quia inde longe. Sic et qui jurat, in fine ambulat; et ambulat pedibus infirmis, quia humanis. Si offenderis, deorsum is; si lapsus fueris, deorsum is. Et quid te excipit? Perjurii poena. Ergo volSi peccatum esset juratio, nec in vetere lege diceretur: Non pejerabis; reddas autem
Abbreviated transcription (Latin):
ens iur& per totum diẽm. quotiens sȩ
uulner& quotiens gladio linguȩ feri-
at & trans figat: quis in illo locus mue-¬
nitur sanus : quiaer gograue pecca¬
tumest per ierare. conpendium tibi
cas sed homo inter temp tatione positus.
carncinuolutus calcans terra sub terra.
dum corpus quod corrumpitur ad grauat
animam & deprimit terrena in habitatio
sensum multa cogitan tem: interistamul¬
ta tua cogitata incer tauolatica. comee¬
tur as bumanas. fallatias humanas. quando
non subripit tibi quod falsum est. posito
inregione falsi tatis : Visergo longe esst
aperiurio : iurare noli : qui enim iuratali¬
quando uerum urare potest : qui au tem
non iurat mendum iura renum quam po-¬
test: iur&t ergo ds̃ quiiurat securus. quem
nihil fallit quem nihillat&. quiomni no
faller ignorat. quia nec falli potest cũ
enim iurat sead hib&tes tem quomodo tu¬
cumiuras dm̃ adhibes testem: sicipse cum
iurat sẽtes temad hib& : tuquando illum

Expanded text:
es juret per totum diem, quoties se es juret per totum diem, quoties se vulneret, quoties gladio linguae se feriat et transfigat, quis in illo locus invenitur sanus? Quia ergo grave peccatum est pejerare, compendium tibi cas. Sed homo inter tentationes positus, carne involutus, calcans terram sub terra, dum corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; inter ista multa tua cogitata incerta, volatica, conjecturas humanas, fallacias humanas, quando non subrepit tibi quod falsum est, posito in regione falsitatis? Vis ergo longe esse a perjurio? Jurare noli. Qui enim jurat, aliquando verum jurare potest; qui autem non jurat, mendacium jurare nunquam potest. Juret ergo Deus, qui jurat securus, quem nihil fallit, quem nihil latet, qui omnino fallere ignorat, quia nec falli potest. Cum enim jurat, se adhibcum juras Deum adhibes testem: sic ipse cum jurat, se testem adhibet. Tu quando illum
Abbreviated transcription (Latin):
uero habe quod fal sum est ñpit fila
Sciens urationem inter ponit: Daaliũ.
scit falsum eẽ & dicit uerum esse &
iurat tam quam uerum sit: Quod scit
falsum esse: uidetis quam ista detestan¬
dasit uel derebus humanis exterminan¬
daquis enim hoc sibi fi eriuellit : omnes
home nes talia detes tantur: facalium
putat falsum esse. iurat tam quam ue¬
rum sit & forte uerum est : Verbi gra¬
tiaut in tellegatis pluit in loloco inter¬
rogas hominem & putat non pluisse &
hoc negotio ipsius conpetitut dicat
pluit sed putat non pluiste : dicetur ei
uert pluit. uere & iurat & pluit. pluit
ibi sedille nes cit & putat non pluis se: per-
iurus est : inter est quem ad modum uer-¬
bum procedat exanimo itam linguam
non facit nisimens rea: Quis est autem
qui non fallatur &si nolit fallere : Quis
homo est cui non subre pat fallacia& ta-¬
men iuratio ab ore non discedit. frequen¬
tatur : plira sunt plerum que iuramenta
quam uerba: Sidis cutiet homo quoti¬

Expanded text:
vero habet, quod falsum est, non vero habet, quod falsum est, non sciens jurationem interponit. Da alium, scit falsum esse, et dicit verum esse, et jurat tanquam verum sit, quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua, et de rebus humanis exterminanda. Quis enim hoc fieri sibi fieri velit? Omnes homines talia detestantur. Fac alium, putat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: pluit in illo loco, interrogas hominem, et putat pluisse, et ad negotium ipsius competit, ut dicat Pluit, sed putat non pluisse. Dicitur ei: Vere pluit? Vere, et jurat, et tamen pluit ibi, sed ille nescit, et putat njurus est. Interest quemadmodum verbum procedat ex animo. Ream linguam non facit, nisi mens rea. Quis est autem qui non fallatur, etsi noluit fallere? Quis est homo cui non subrepat fallacia? Et tamen juratio ab ore non discedit, frequentatur: plura sunt plerumque juramenta, quam verba. Si discutiat homo quoti
Abbreviated transcription (Latin):
nia ex quo multum fecit inten tos auxit¬
que difficultatem quaestioni: Inuenimus¬
enim uras se scõs iuras se. primitus ip¬
sum dñm in quo non est omnino pee ca¬
tum: iurauit dñs & non peni tebit eum.
tues sacer dos inaeternum sccundum
ordinem melchi sedech aeternitaiẽ
scc cer do tu filiocum iuratione promisit
modo homo per dm̃i sic ds̃ perse ipsum
non est ergo peccatum. ura re: du rũ
est hoc diccit & quoniam dicimus dm̃¬
iurasi& : quam blas phemum est hoc
num peccatum est perierare. hic for¬
tiesse quis dicat non esse proponen¬
dum ded nõ dõ iurationis exemplum.
dĩ enim est. & forteilli conp&it iurare.
qui non potest perierare. homines
enim falsum iurantud cum fallunt
uelcum falluntur. autputat homox
& tamen prouero iuirat. & ni hilomi¬
nus cum scere urat: Distant autem¬
istaper uiria quaeduo commemo¬
rumesse: pro quo iuratuerum pu¬¬
tat es se& tamen falsum est. non ex
animo is teperiurat fallitur. hoc ꝓ

Expanded text:
nia: ex quo multum fecit intentos, auxitnia: ex quo multum fecit intentos, auxitque difficultatem quaestioni. CAPUenim jurasse sanctos, jurasse primitus ipsum Dominum, in quo non est omnino peccatum. Juravit Dominus, et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech . Aeternitatem sacerdotii Filio cum juratione promisit. modo homo per Deum, sic Deus per se ipsum. Non est ergo peccatum jurare? Durum est hoc dicere: et quoniam diximus Djurasse, quam blasphemum est hoc is peccatum est pejerare. Fortasse quis dicat non esse proponendum de Domino Deo jurationis exemplum. Deus enim est, et forte illi soli competit jurare, qui non potest pejerare. Homines enim falsum jurant, vel cum fallunt, vel cum falluntur. Aut enim putat et tamen pro vero jurat, et nihilominus cum sceleista perjuria quae duo commemoat esse pro quo jurat, verum putat esse, et tamen falsum est. Non ex animo iste perjurat, fallitur, hoc pro
Abbreviated transcription (Latin):
rimalatio quȩ nobis hodie re¬
citata est apostoli iacobi oblata no¬
bis est addis se.sendum & quodam mo¬
doindicta inten tos. enim nos fecit am mo¬
nens antromnia neiuremus: difficilis quȩs¬
tio est hoc pec catum qũẽ non reum teneat: Si
iurare peccatum est namꝑ iurare. peccatum
esse & gran depeccatum: nemo dubi tat ised
non aita postulus decuius lectione tracta¬
mus. anteomnia fr̃ mei nolite per iura¬
re : sed nolite iurar: pracͦ sit &iam ipsius
tio. audistis inquid quia dic tum est anti¬
quis non pemerabis: Ego autem dicouobis no¬
Neque perter ram quia scabellum pedum
non tibi est potes tas facert unum capillũ
album aut nigrum: Sit autem ser moues¬
ter est est non non: siquidam plius est ama¬
lo est: tluic domini cram monitioni memo¬
rati apostolilectio ad omnia sic congruit ut
nihil alud dixis seuideatur: Qua & nullus alius
hoc dixit quamille quiper apositulum dixit.
que iura mentum : Sit autem sermo uester
est est non non. nisi quod iste ad dit anteom¬

Expanded text:
rima lectio quae nobis hodie recitata est apostoli Jacobi, oblata nobis est ad disserendum, et quodam modo indicta. Intentos enim vos fecit, admonens ante omnia ne juretis. Difficilis quaestio est. Hoc peccatum quem non reum teneat, si jurare peccatum est? Nam perjurium peccatum esse, et grande peccatum, nemo dubitat. Sed non ait Apostolus, de cujus lectione tractamus, Ante omnia, fratres mei, nolite perjurare; sed, nolite jurare. Praecessit etiam ipsius  Audistis, quia dictum est antiquis: Non pejerabis. Ego autem dico vobis, noneque per terram, quia scabellum est pedum non tibi est potestas facere unum capillum album aut nigrum. Sit autem sermo vester, Est, est; Non, non: si quid amplius est, a malo est . Huic dominicae admonitioni memorata Apostoli lectio omnino sic congruit, ut nihil aliud Deus jussisse videatur: quia nullus alius hoc dixit, quam ille qui per Apostolum dixit: que juramentum. Sit autem sermo vester, Est, est; Non, non. Nisi quod iste addidit, Ante om
Abbreviated transcription (Latin):
ma simagnum est facinus pergera¬
re: Debuit enim dicere ante omnia
noliteper iurare. ante omnia in¬
quid nolite iurare : iurare enim peuis
est quam surare : iurarepeius est quã
adulterare : non dico falsum iura¬
reiurare dico. iurare peius est quam
hominẽ occidere: absit homi nen
occidere. adulte rart furar¬
peccatum. sed falsum iurait pecca¬
tum est quare ergo anteomnia isto
uerbo quo ait anteomnł cautos nos fe¬
cit aduersus linguam nos tram. ante
omnia ait ut ad ten datis piece teris
ut uigiletis ne subit pat uobis con¬
sue tudo iuran di tam quam in spe¬
cula alta teposuit contrate ante
oninia leuauite su ꝑcetera unde te
& haec quotiens perdiem quotiens
per horam non aperisds nsi ad tales
iurationes nol les ut dicenetur tibi ante
omnia ut te aduersus consuetũdinem
intentissimum redderet ut omnia tua
inpiceres omnes motus linguae tuae
uigilan tissime cus todires: esses cus¬
tos male consuetu dinis tuae ad eam

Expanded text:
nia? Si magnum est facinus pejerania? Si magnum est facinus pejerare? Debuit enim dicere, Ante omnia nolite pejerare. Ante omnia, inquit, nolite jurare. Jurare enim pejus est, quam furari? Jurare pejus est, quam adulterare? Non dico falsum jurare; jurare dico: jurare pejus est, quam hominem occidere? Absit. Hominem occidere, adulterare, furarpeccatum; sed falsum jurare, peccatum est. Quare ergo, Ante omnia? Isto verbo quod ait, Ante omnia, cautos nos fecit adversus linguam nostram. Ante omnia, ait, ut attendatis prae caeteris, ut vigiletis ne subrepat vobis consuetudo jurandi. Tanquam in specula ita te posuit contra te: Ante omnia, levavit te super caetera, unde te et haec quoties per diem, quoties per horam? Non aperis os, nisi ad talem jurationem. Nolles ut diceret tibi, Ante omnia, ut te adversus consuetudinem intentissimum redderet, ut omnia tua inspiceres, omnes motus linguae tuae diligentissime custodires, esses custos malae consuetudinis tuae, ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
tem sine anima uideres: animam
miseram sinedõ uidere non potes:
crede ergo & adhibe oculos fidei nemo
impunitus periurus. prorsus ne mo
cum illo est: Poena sua si haber& incu-¬
biculo suo tortorem carnis punitus e&̃
hab& in secr&o cordis sui tortorem cons¬
cientiae suae. &impunitus uocatur
& tamen quid dicent. uiu& gaud&. luxu¬
riatur qui mihi mendamm iurauit :
quid est quod memittis ad in uisibilia
quia & ipseds̃ perquem iurauit in uisibi¬
lis est iurauit perinuisibilem ferit
poena inuisibile. sed uiuit inquis
& quod am modo scat& & bullit lu¬
xurus. si hoc itco est. quod scat& lu¬
xurus. qđ bullit luxuriis ueriess̃ animȩ mor¬
tuae: Deniq omnis homo prudens
quitales luxuriantes ꝑ iuros atten¬
dit: sanc cordis. ol factu. auertit se
non uultaudire unde scistasanitas
auertit: nisi quia put& animamor
mei condu damser monem figens
in cordibus uestris curam salubrem:
ante omnia note iurare quait anteom¬

Expanded text:
tem sine anima vides, animam tem sine anima vides, animam miseram sine Deo videre non potes. Crede ergo, adhibe oculos fidei. Nemo impunitus; prorsus nemo, cum illo est poena sua. Si haberet in cubiculo suo tortorem carnis, punitus esset: habet in secreto cordis sui tortorem conscientiae suae, et impunitus vocatur? Et tamen quid dicis? Vivit, gaudet, luxuriatur qui mihi mendacium juravit: quid est, quod me mittis ad invisibilia? Quia et ipse Deus, per quem juravit, invisibilis est. Juravit per invisibilem, feritur poena invisibili. Sed vivit, inquit, et quodam modo scatet et bullit luxuriis. Si hoc ita est, quod scatet luxuriis, quod bullit luxuriis, vermes sunt animae mortuae. Denique omnis homo prudens, qui tales luxuriantes perjuros attendit, sano cordis olfactu, avertit se, non vult audire. Unde se ista sanitas avertit, nisi quia putet anima momei, concludam sermonem, figens in cordibus vestris curam salubrem: Ante omnia nolite jurare. Quare, Ante om
Abbreviated transcription (Latin):
brorum saluis utitur. uiuentem putaes.
uiuit habitaculum mortuus est habitator
quo modo inquies cumuiuat corpus. mor¬
tua est anima. cum corpus non uiuerit. nisi
ergo mortua est anima dequa uiuit cor¬
pus : Audiergo &disce. corpus hominis
creatura dĩ est. & anima hominiscrea¬
tura dĩ ẽ de anima dĩ uiuificat carnem.
ipsam item animam uiuificat deseipso:
Vita ergo corporis anima est. uita ani¬
mae dr̃ est. Moritur corpus. cum recedit
anima: moritur ergo anima si recedit
ds̃ Recedit anima cum corpus percuti¬
tur gladio: & putees quia non recedit dĩ
cum ipra anima feritur periurio :
Vis uidere quia mortuus est dequo loqueris:
lege scripturam. os qđ mentitur occidit
continuo ex pir&: si expir& ante oculos
tuos expirauit caro ipsius: quid est expi¬
rauit. caro ipsius spm̃ quo uiuificabeet᷑
eiecit hoc est expirauit: exclusospũ quo
uiuebat caro: perierauit exclusit spm̃
uit sed non uides carnem enim iacen¬

Expanded text:
brorum satis utitur, viventem putas. brorum satis utitur, viventem putas. jus. Vivit habitaculum, mortuus est habitator. Quomodo, inquies, cum vivat corpus, mortua est anima; cum corpus non viveret, nisi ergo mortua est anima, de qua vivit corpus? Audi ergo, et disce: corpus hominis creatura Dei est, et anima hominis creatura Dei est. De anima Deus vivificat carnem; ipsam item animam vivificat de se ipso, Vita ergo corporis anima est; vita ergo animae Deus est. Moritur corpus, cum recedit anima: moritur ergo anima, si recedit Deus. Recedit anima, cum corpus percutitur gladio: et putas quia non recedit Deus, cum ipsa anima feritur perjurio? Vis videre quia mortuus est, de quo loqueris? Lege Scripturam: Os quod mentitur, occidit continuo exspiret. Si expiret ante oculos tuos, exspiravit caro ipsius. Quid est, exspiravit caro ipsius? Spiritum quo vivificabatur, ejecit. Hoc est, exspiravit excluso spiritu, quo vivebat caro. Pejeravit, exclusit spirivit, sed non vides. Carnem enim jacen
Abbreviated transcription (Latin):
Sed si aliquid teste filiotuo faceres &amico
uel proximo tuo uel cui lib& homini dice¬
res. non feci. & tangeris caput filiitui quo
teste fecisti & diceres. perhuius salutem
quia non feci. exclamar& forte filius tuus
tibi uilis sit salus mecc. dm̃ supra meinuo.¬
casti ego teuidi. fecisti. noli perierare. te
quidem habeo genitorem. sed plus & tuum
& meum timeo crecctorem : sed quia ds̃ quan¬
do per cum iuras non tibi dicit. ego teuidi
dat. tute ante occidis. quia ergo non
dicit ego te uidi. putis quia non uid&:
& ubi est quando dicit tacui : Num quid
semꝑ tacebo : & tamen plerumq dicit
ego te uidi. sed aliter. quando uindicat
in periurium. sed non in omnes uindicat.
id eo homines a edificantur ad exemplum:
ego scio ille mihi falsum iurauit & uiuit.
res huius mortem : & modo intende scrip¬
turam. &ibi inuenies iacentem. quemputas
putaos uiuentem. quia pedibus ambulat
quia manibus contrectat. quia oculis
uid&. audit auribus. officiĩs c&eris mem¬

Expanded text:
Sed si aliquid teste filio tuo faceres, et amico vel proximo tuo, vel cuilibet homini diceres: Non feci, et tangeres filio tuo caput, quo teste fecisti, et diceres: Per hujus salutem quia non feci; exclamaret forte filius tuus tibi sit vilis salus mea; Deum super me invocasti, ego te vidi, fecisti, noli perjurare; te quidem habeo genitorem, sed plus et meum et tuum timeo creatorem . Sed quia Deus, quando per eum juras, non tibi dicit: Ego te vididat, tu te ante occidis: quia ergo non dicit, ego te vidi, putas quia non vidit. Et ubi est quando dicit: Tacui, tacui, nunquid semper tacebo ? Et tamen plerumque dicit, Ego te vidi: sed aliter quando vindicat in perjurum. Sed non in omnes vindicat: ideo homines aedificantur ad exemplum. Ego scio, ille mihi falsum juravit, et vivit. res hujus mortem. Et modo intende Scripturam; et ibi invenies jacentem, quem putas viventem. Quia pedibus ambulat, quia manibus contrectat, quia oculis videt, et audit auribus, officiis caeteris mem
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus paesta est. facta mater sep¬
tem martyrum. septies martyra.
filiis non separata ex pectando. &
filiis addita moriendo. uidebat
om̃s amabat om̃s. ferebat in oculis
quod in carne om̃s non solũ non
terrebatur : sed &iam exhortabatur:
trem dec&eris matribus computauit :
persuade inquid filio tuo neperect:
& illac plane filio meo uitam persua¬
debo ad mortẽ cohortando tumor¬
tẽ uis persua dere parcendo qualis
autem alloquutio quampia quam ma¬
terna quam in tersp̃itales & carnales
in ambiguo suspensa : fili miserere mei
fili inquid miserere mei. quae tenouem
mensibus inutero portaui. cui lac
triennio dedi. atq: adhanc a &atem
perduxi misereremei : Omnes ex pec¬
tabant uerba consequentia. Consenti
antiocho noli deserere matrẽ tuam:
illa econtra: consentidõ. nolidesere¬
re fratres tuos. sime quasi deseris. tunc
me non deseris. Ibi tehabeo ubi neper¬
dã ulterius nontimebo. Ibi temihi

Expanded text:
omnibus passa est. Facta mater sepomnibus passa est. Facta mater septem Martyrum, septies martyr: a filiis non separata spectando, et filiis addita moriendo. Videbat omnes, amabat omnes. Ferebat in oculis, quod in carne omnes; nec solum non terrebatur, sed etiam exhortabatur. trem de caeteris matribus computavit. Persuade, inquit, filio tuo, ne pereat. Et illa: Plane filio meo vitam persuadebo, ad mortem cohortando: tu mortem vis persuadere, parcendo. Qualis autem allocutio, quam pia, quam materna, quam inter spirituales et carnales in ambiguo suspensa! « Fili, miserere mei. Fili, » inquit, « miserere mei, quae te novem mensibus in utero portavi, cui lac triennio dedi, arque ad hanc aetatem perduxi: miserere mei » . Omnes exspectabant verba consequentia: Consenti Antiocho, noli deserere matrem tuam. Illa e contra: Consenti Deo, noli deserere fratres tuos. Si me quasi deseris, tunc me non deseris. Ibi te habebo, ubi ne perdam ulterius non timebo. Ibi te mihi
Abbreviated transcription (Latin):
lemnitas corum axp̃ianis potius
celebratur. quid tale iuidȩi
edebrare nouerunt : Scorum macha¬
beorum basilica cẽ in antiochia prȩdica¬
tur in illa scilic& ciuitate quȩ regis ꝑ¬
ipsius persequutoris nomine uocitatur
antiochũ quippe regem persquutorẽ
impiũ pertulerunt & memoria mar¬
tyrucorum : in antiochiam celebra¬
tur. ut simul son& & nomen persecci¬
toris & nomen coronatoris. haecbasi
ficata est eorum ergo memoriam
celebrandam nos habemus nos tene¬
mus apud nos passiones eorum milia¬
÷ perorbe terrarum scõrum marty¬
rum imitata sunt : Nemo ergo dubi¬
t& fratres imitare machabeos ne
cumimitatur machabeos put& se non
imitare xp̃ianos prorsus imitationis
affectus ferueat in cordibus nr̃is. Dis¬
cant uiri mori proueritate. discant
fȩminȩ dematris illius tanta patien¬
tia in effabili uirtute quȩ nouerat
conseruare filios suos. habere noue¬
rat quȩ perdere non timebat. Istim
se singuli sentiendo : illa uidendo in

Expanded text:
lemnitas eorum a Christianis potius lemnitas eorum a Christianis potius celebratur. Quid tale Judaei celebrare noverunt? Sanctorum Machabaeorum basilica esse in Antiochia praedicatur: in illa scilicet civitate, quae regis ipsius persecutoris nomine vocatur. Antiochum quippe regem persecutorem impium pertulerunt, et memoria martyrii eorum in Antiochia celebratur; ut simul sonet et nomen persecutoris, et memoria coronatoris. Haec basiianis aedificata est. Eorum ergo memoriam celebrandam nos habemus, nos tenemus: apud nos passiones eorum millia per orbem terrarum sanctorum martyrum imitata sunt. Nemo ergo dubitet, fratres mei, imitari Machabaeos; ne cum imitatur Machabaeos, putet se non imitari christianos. Prorsus imitationis affectus ferveat in cordibus nostris. Discant viri mori pro veritate. Discant feminae, de matris illius tanta patientia, ineffabili virtute; quae noverat servare filios suos. Habere noverat, quae perdere non timebat. Isti in se singuli sentiendo, illa videndo in
Abbreviated transcription (Latin):
quã quidam potentissimus in ce¬
dens cum agmine obsequentium
aliis prȩcedentib: aliis sequentib:
ipsumergo potius intueri in carnis
uehiculo praesidentem & qui prae¬
cedunt illi obsequuntur & qui sequun¬
tur illideuoti sunt. Namut noue¬
ris a pertoq: noueris quia perlege
moys morientes proxp̃o sunt mor¬
& aperiatur tandem cor uelum
tollatur aboculis. sic rederitis moy¬
st. crederits & mihi hoc audi hoc
accipe si potes si iamuelamen
ablatum est uide. sicrederitis in¬
quit moyn crederitis & mihi
deme enimille scripsit Sidex põ
moyses scripiit qui prolege moysi
ueraciter mortuus est prox põani¬
mam ppsuit: Deme inquid illescrip¬
sit. Cui seruierunt linguae confi¬
tentium ei seruiuit calamus uera
scribentium: uoscalamum moysi
quomodo intellegere poteritis: qui
in calamo ac&um ligastis. utinam
aliquando uinum eius bibatis. cui
adhucblasphemando ac&um pro¬
pinatis: Machabei ergomarty¬
res xp̃isunt. Ideo non in congruente

Expanded text:
quam quidam potentissimus incedens cum agmine obsequentium, aliis praecedentibus, aliis sequentibus. Ipsum ergo potius intuere in carnis vehiculo praesidentem: et qui praecedunt, illi obsequuntur; et qui sequuntur, illi devoti sunt. Nam ut noveris, aperteque noveris quia pro lege Moysi morientes, pro Christo sunt mor audi; et aperiatur tandem cor tuum, velum tollatur ab oculis tuis. Si crederetis Moysi, crederetis et mihi. Hoc audi, hoc accipe, si potes. Si a me velamen ablatum est, vide. Si crederetis, inquit, Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit . Si de Christo Moyses scripsit; qui pro lege Moysi veraciter mortuus est, pro Christo animam posuit. De me, inquit, ille scripsit. Cui servierunt linguae confitentium, ei servivit calamus vera scribentium. Vos calamum Moysi quomodo intelligere poteritis, qui in calamo acetum ligastis? Utinam aliquando vinum ejus bibatis, cui adhuc blasphemando acetum propinatis. CAres Christi sunt. Ideo non incongrue,
Abbreviated transcription (Latin):
sidemanuali quid faceres facilius manui
tuae imperares nefacer&. si pedibusali-¬
quo eun dum es set pigritia retardante :¬
excitar ste ut surgeres &ines. lingua fa.¬
cillita tem hab& mutusi nudo positat̃
facile in lubricolabitur quanto ergo
illcitius & facilius mou&ur. tanto tu
aduersus illam ante omnia fixus esto.
domabis siuigilabis. uigilabis si timebis.
timebis. sixp̃ianum te esse cogitaueris:
Nam tantum malehab& iuratio ut qui
lapides colunt. timeant falsum iurare
perlapider. Tu nontimesdm̃ praesentẽ.
nentem. dm̃ in contempto rem uindi-¬
cantem non times: Claudet ille templum
propter lapidem. & it ad domũs suam
ipse super dm̃ suum clausit. & tamen quan.¬
do illi dicitur iura ꝑ iouem iura perher¬

Expanded text:
Si de manu aliquid faceres, facilius manui Si de manu aliquid faceres, facilius manui tuae imperares ne faceret; si pedibus aliquo eundum esset, pigritia retardante excitares te ut surgeres, et ires. Lingua facilitatem habet motus, in udo posita est, facile in lubrico labitur. Quanto illa citius et facilius movetur, tanto tu adversus illam fixus esto. Domabis, si vigilabis; vigilabis, si timebis; timebis, si christianum te esse cogitaveris. Nlapides colunt, timeant falsum jurare per lapides; tu non times Deum praesentem, nentem, Deum in contemptore vindicantem? Claudit ille templum super lapidem, et vadit ad domum suam ipse; super domum suam claudit, et tamen quando illi dicitur, jura per Jovem, prae
Abbreviated transcription (Latin):
tum inter est sines cit illum falsum iuratu¬
rum anscit: Sienim nescit. & id eodicit iura
mili ut fides e⁊ fiat non audeo diccie ñcẽ.
pecca tum. tamen humana temptatio
est: suu temscit eum fecisse. nouit fe
Illeenĩ suo periurio seꝑimit sed iste
manũ interficientis & ex pressit &¬
pressit cũ uerð aliqui sceleratus fur
audit si nontulist iura mihi si non fe-¬
cisti abeo qui nescit anfaterit. ille
illo exiiitur ius iurandũ ñ lic& iura¬
re. xp̃ianussũ non mihi lic&:
Captatale auertite ab illo dissimulae
Anegotio dequo loquebtris. Misceali¬
as stibulus & inuenies eũ milies iuran¬
tẽ qui semeliurare noluit: Istamer¬
go consuetudinem cottidianam. cre¬
brasine causa nullo ex tor quente nul¬
lodetuis uerbis quasi dubi tante iuran¬
di auerti te a uobis amputate alinguis
omnia prae ceteris cautus estoplus
ad hoc intentus esto quam adalio: ua-¬
ior consue tudo maiorem intentionẽ
flagitat & noniti leuis consuctu do

Expanded text:
tum interest si nescit illum falsum juratutum interest si nescit illum falsum juraturum, an scit. Si enim nescit, et ideo dicit, Jura mihi, ut fides ei fiat; non audeo dicere non esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autem scit eum fecisse, novit fecIlle enim suo perjurio se perimit: sed iste manum interficientis et expressit et pressit. Cum vero aliquis sceleratus fur audit, Jura si non tulisti, jura si non fecisti, ab eo qui nescit an fecit: ille tillo exigitur jusjurandum, non licet jurare; Christianus sum, non mihi licet. Capta talem, averte te ab illo, dissimula a negotio de quo loquebaris; misce alias fabulas, et invenies eum millies jurantem, qui semel jurare noluit. Istam ergo consuetudinem quotidianam, crebram, sine causa, nullo extorquente, nullo de tuis verbis dubitante jurandi, avertite a vobis, amputate a linguis omnia? Prae caeteris cautus esto, plus ad hoc intentus esto, quam ad alia. Major consuetudo majorem intentionem flagitat, non rei levis consuetudo.
Abbreviated transcription (Latin):
malus est. sed stoiore ues tro est est non ñ
quodautem amplius est amalo est : sed
quȩ reauius: sed ta men aliud hab& humã-¬
na pessima consuetudo & cum tibi oeditur
iuras & cumnemo exgit iuras & horren¬
tibus hominibus iuras. non taces iuran-¬
do: uigessanus non perieran do: Nisi for¬
te putatis fratres quiasis cint a postalus
paulus credere sibi galatas ad deretiura¬
tionem & dicer& quȩ autem scribo uobis
eccecoram dõ quia non menti or uidebat
ibi eos qui credebant : uidebat & alios qui ñ
credebant: ergo nolidicere nonuro si for¬
te exigitur amalo enim quod facis. sed illius¬
qui exigit: nam tu quomo dote purges
non habes quomodosatis fatiaf nogotio
quo instat noninuenis : sed aliud est cum
exigitur iuratio aliud est cum offertur
dinem quan tum potes. non quomodo qui¬
dam quan : illis dicctur uerum dicis non
ere do. non fecisti non ere do. dĩ uidic&. ui¬
ramihi : & ipse qui exigit iurationem aiul-¬

Expanded text:
malus est: sed, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: malus est: sed, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod autem amplius est, a malo est . Sed quaere cujus. Sed tamen aliud habet humana pessima consuetudo. Et cum tibi creditur, juras; et cum nemo exigit, juras; et horrentibus hominibus juras; non taces jurando, vix es sanus non perjurando. Nisi forte putatis, fratres, quia si sciret apostolus Paulus credere sibi Galatas, adderet jurationem et diceret, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior . Videbat ibi eos qui credebant; videbat et alios qui non credebant. Ergo noli dicere, Non juro, si forte exigitur. A malo equi exigit. Nam tu quomodo te purges non habes, quomodo satisfacias negotio quod instat, non invenis. Sed aliud est, cum exigitur juratio; aliud, cudinem, quantum potes: non quomodo quidam, quando illis dicitur, Verum dicis? non credo. Non fecisti? non credo: Deus judicet, jura mihi. Et ipse qui exigit jurationem, mul
Abbreviated transcription (Latin):
dico caritatiuestir ex quo dõ serui it
coepimus & quantum malisit inperiu¬
rio uidimus. timuimus uehementer &ue¬
ter nosissimam consuetu dinem timo¬
re frenauimus frenata restringitur
res tric talanguis cit. Langues cens emo¬
ritur & malce consuetudini bona succe¬
dit: Denique non uobis dicimus non nos
iurare si enim hodicimus mentimur : quan¬
tum ad mepertin& iuro. sed quantum
mihi uidetur magnane cessitate com-
pulsus cumuideo nisi fatiam non mihi cre¬
dietei qui mi hi non credit non expedire
quod non cre dit: hacper pensa ratione
& considerationẽ librata cum magt no
timore dicocoram dõ aut tes tis est ds̃. aut
scit xp̃s quod scit sicesse in animo meo: &
ui deo quia plus est. id est quia amplius est.
quam est est. non non: sed hoc quod amplius ẽ.
amalo est: & si non amalo iurantis.
amalo est non credentis: denique
non ait si amplius fatit malus est . sit in oit
uertro est esti non non. si quis amplius facit

Expanded text:
Dico Charitati vestrae: ex quo Deo servire coepimus, et quantum malum sit in perjurio vidimus, timuimus vehementer, et veternosissimam consuetudinem timore frenavimus. Frenata restringitur, restricta languescit, languescens emoritur, et malae consuetudini bona succedit. Denique non vobis dicimus, non nos jurare. Si enim hoc dicimus, mentimur. Quantum ad me pertinet, juro; sed quantum mihi videtur, magna necessitate cpulsus. Cum videro nisi faciam mihi non credi, et ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, aut Testis est Deus, aut Scit Christus quod sic est esse in animo meo. Et video quia plus est, id est, quod amplius est quam: Est, est; non, non; sed hoc quod amplius est, a malo est , et si non a malo jurantis, a malo est non credentis. CAP. non ait, Si amplius facit, malus est: et, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non; si quis amplius facit,