comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortiferis delectationibus consopitũ: ut ex¬
citetur iste ad querendam glãm dei ut fiat
sollicitus: et tãquã de somno euigilet: Non-¬
ne manus dei excitat eum: Sed tamen aquo
sit excitatus. ignorat: Incipit autem ẽẽ iam
dei. cum cognouerit ueritatis fidem: sed an¬
te qͣm cognoscat dolet errorem siuim Inue¬
nit enim se in errorem: uult cognoscere ue¬
ritatem Pulsat ubi potest. tẽptat quod po¬
test: uagatur qua potest famem eciam pa-¬
titur. ipsius ueritatis Prima ergo temptati¬
o est: erroris et famis Ubi in hac temptati¬
one fatigatur: dum ex clamauerit ad dm̃.
ꝑduciturꝰ ad uiã fidei: unde incipiat. ꝑgere
ad ciuuitatem qͥetis Perducitur ergo ad xp̃m.
presumendo. incipit confligere uelle con¬
tra peccata: et ꝓpter superbiam superari
Inuenit ergo se ligatum difficultatibus
cupiditatum: et non posse uiam ꝓpter
conpedes ambulare Inclusum se sentit

Expanded text:
mortiferis delectationibus consopitum: ut exmortiferis delectationibus consopitum: ut excitetur iste ad quaerendam gratiam Dei, ut fiat sollicitus, et tanquam de somno evigilet, nonne manus Dei excitat eum? Sed tamen a quo sit excitatus, ignorat. Incipit autem esse jam Dei, cum cognoverit veritatis fidem. Sed antequam cognoscat, dolet errorem suum. Invenit enim se in errore, vult cognoscere veritatem, pulsat ubi potest, tentat quod potest, vagatur qua potest, famem etiam patitur ipsius veritatis. Prima ergo tentatio est erroris et famis. Ubi in hac tentatione fatigatus exclamaverit ad Deum, perducitur ad viam fidei, unde incipiat pergere ad civitatem quietis. Perducitur ergo ad Christpraesumendo, incipit confligere velle contra peccata, et propter superbiam superari. Invenit ergo se ligatum difficultatibus cupiditatum, et non posse viam propter compedes ambulare: inclusum se sentit
Abbreviated transcription (Latin):
siti popłs exc singulis hominibus constat:
Queqͥd ergo cum loquor agnoueris inte.
qsꝗs exꝑtus es. noli cogitando quasi remane¬
it inte: et putare quod insolo te contigit:
sal crede ista contingere aut in omĩbus.
aut ꝓpe in om̃ĩbus. qui ueniunt adhunc po.¬
płmi: et de manu inimicoꝵ precioso sangui¬
ic redimnuntur Repetiturus est enĩ assidu
onfiteantur dño miscdiȩ eus: et mirabi¬
la eiuis filiis hominũ: Istos uersus quantũ
nimaduertere potui: quod potestis et uoᷤ.
uater repetiti sunt: In quo numero qͣn.¬
ũ edño adiuuante scrutari ualiumus: si¬
guficat nobis quattuor quasdam temp¬
itiones: ea qͥbus nos liberat. cui confiten¬
ir suę miserationes fac enim homi¬
en pͥmo nichil querentem: scc̾m uitam
ueterem seductoria securitate uiuentem: n¬
chil putantẽ aluid ẽẽ post hanc uitã qͥndoque
finiendã: negligentem quendã et socordem:
obrutũ cor habentẽ. in lecebris mundi. et

Expanded text:
Sed populus ex singulis hominibus constat. Sed populus ex singulis hominibus constat. Quidquid ergo, cum loquor, agnoveris in te, quisquis expertus es, noli cogitando quasi remanere in te, et putare quod in solo te contingit; sed crede ista contingere aut in omnibus, aut prope in omnibus qui veniunt ad hunc populum, et de manu inimicorum pretioso sanguine redimuntur. 4. Repetiturus est enim assidue onfiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» Istos versus, quantum advertere potui, quod potestis et vos, quater repetit; in quo numero, quantum Domino adjuvante scrutari valuimus, significat nobis quatuor quasdam tentationes, ex quibus nos liberat cui confitentur suae miserationes. Fac enim hominem primo nihil quaerentem, secundum vitam veterem seductoria securitate viventem, nihil putantem aliud esse post hanc vitam quandoque finiendam; negligentem quemdam et socordem, obrutum cor habentem illecebris mundi, et
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam ducitur iste popłs dei. qͥd hic agat᷑
incongregatione omium gentium redemp¬
ta per xp̃m: non quasi sunul contingant hȩc
quȩ cantantur. in om̃ĩbus gentibus: sed in
ingulis qͥbusq credentibus in popło autem
ibaliter. Totus enim popłs. tota illa gens ex
imine abrahȩ scđm carnem: tota multitudo
lomus usrł. semel educta est ex egypto: semel
pr mare rubrũ ducta: semel ad terram pro¬
misionis perducta: Simul enim om̃s erant.
inqͥb hȩc contingebart: hȩc autem in figura
contingebant illis. scripta sunt autem ad cor¬
reptionem nr̃am. in quos finis scłoꝵ obuenit
sosuero non simul om̃s. sed paulatim sigilla¬
unq credentes congregamur. in unã quandã
uuitatem et in unum popłm dei: sed in u.¬
no qͦque nr̃m eciam singula contingunt:
hec quȩ scripta sunt: contingunt inpopło
hic enim popłs de singulis: non singuli de
popło: Num qͥd enĩ unus homo eax popłis:

Expanded text:
quoniam ducitur iste populus Dei quid hic agatur quoniam ducitur iste populus Dei quid hic agatur in congregatione omnium gentium redempta per Christum: non quasi simul contingant haec quae cantantur, in omnibus, sed in singulis quibusque credentibus; in populo autem illo aliter. Totus enim populus, tota illa gens ex semine Abrahae secundum carnem, tota multitudo domus Israel semel educta est ex Aegypto, semel per Rubrum mare ducta, semel ad terram promissionis perducta; simul enim omnes erant in quibus haec contingebant: «Haec autem omnia in figura contingebant in illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit» . Nos vero non simul omnes, sed paulatim singillatimque credentes congregamur in unam quamdam civitatem, et in unum populum Dei; sed in unoquoque nostrum etiam singulo contingunt haec quae scripta sunt, contingunt in populo. Etenim populus de singulis, non singuli de populo: numquid enim unus homo ex populis?
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ redempti sunt a dño Redẽptus qͥdem i¬
cdetur et popłs isrł de terra egypti: den
nu seruitutis . ex laboribus infructuoss̃
ex operibus uiteis Uideamus tamen utri
ipsi sint qͥ hȩc dicunt. qͥ ab egypto libcri¬
ti sunt a dño: Non ita est Sed qͥ sunt istis
redemit de manu inimicoꝵ : Adhuc pos
qͥsq et illos accipere redemptos de manu
hȩc uult psalmus iste cantari: De rego¬
nibus congregauit eos Possunt eẽ adhiscs
giones egypti. Multȩ enĩ eciam unius pri¬
uinciȩ regiones sunt Aperte dicat: A bos¬
ente et occasu: ab aqͥlone et mari Istos arg
iam redemptos intelligimus: in toto orbe is¬
rum: Popłs hic dea de magna et lata egra
iitatus. tamquam ꝑmare rubrum duci
ut in baptisind̾ fuuat in imicos Saera¬
pesto enĩ tamquam rubri maris. baptismo
ucet xp̃i sangiune consecrato. in sequenti¬
hs cgiptiis peccata delentur. et te euaden-
nulius qͥ te premebat relinqͥtur inimicus
si ergo dicant hec: Et audiamus iam fr̃es.

Expanded text:
 redempti sunt a Domino.» Redemptus quidem videtur et populus Israel de terra Aegypti, de manu servitutis, ex laboribus infructuosis, ex operibus luteis: videamus tamen utrum ipsi sint qui haec dicunt, qui ab Aegypto liberati sunt a Domino. Non ita est. Sed qui sunt isti? «Quos redemit de manu inimicorum.» Adhuc potest quisque et illos accipere redemptos de manu vult psalmus iste cantari. «De regionibus congregavit eos.» Possunt esse adhuc regiones Aegypti, multae enim etiam unius provinciae regiones sunt. Aperte dicat: «Ab oriente et occasu, ab aquilone et mari.» Istos ergo jam redemptos intelligimus in toto orbe terrarum. Populus hic Dei de magna et lata Aegypto liberatus, tanquam per mare Rubrum ducitur, ut in Baptismo finiat inimicos. Sacramento enim tanquam rubri maris, Baptismo scilicet Christi sanguine consecrato, insequentes Aegyptii, peccata delentur; et te evadente, nullus qui te premebat, remanet inimicus. Isti ergo dicant haec; et audiamus jam, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
blandiantur iniusti Audiamus ergo de¬
inde qͥd diuinus sermo contexat: et
in uerbis quasi mala optantis. intelli¬
gamus predicta ꝓphetantis.: et deum
nista retribuentem. sub leuata in eius
querela de pluribus fuerit: nune de u¬
no loqͥtur psalmus Superius autẽ dixe¬
rat lociti sunt aduersum ine lingua do-¬
losa: et ser monibus odii circum de de

Expanded text:
blandiantur injusti. Audiamus ergo deblandiantur injusti. Audiamus ergo deinde quid divinus sermo contexat; et in verbis quasi mala optantis, intelligamus praedicta prophetantis; et Deum justa retribuentem, sublevata in ejus » Cum superius querela de pluribus fuerit, nunc de uno loquitur Psalmus. Superius autem dixerat: «Locuti sunt adversum me lingua dolosa, et
Abbreviated transcription (Latin):
Hierłm. ierłm. qͦtiens uolui colligere filios
as: et noluisti Deinde quę ꝓ ipsa impieta
te recipiant: incipit ꝓpħare: Et eomͦ illa
dicit. tamquã ulciscendi cupiditate optet
uti fiant: cum dicantur futura certissima
ueritate : et ꝑ dei iusticiam suꝑ tales digna
uentura quẽ modũ futura predicendi. ue¬
uit speciem male optandi. qͥdã non intelli¬
gentes. putant odiũ odio. et malo animo
malum animum reddi: qm̃ reuera paucoꝵ
est clinoscere. qͦmͦ placeat pęna iniquoꝵ ac¬
cusatori inimicicias ex saturare cupienti: et
que longe alio modo placeant iudici. recta
uoiuntate peccata punienti Ille qͥppe reddit
quod autem iustũ est: utiq bonũ est Punit
ergo non delectatione alienȩ miserię. quod¬
est malum pro malo. sed dilectione ur¬
sticiȩ. quod est bonum ꝓ malo Itaque nec
luminis scripturarũ calumnient cẽci .o¬
pinantes quod deus peccata non puni¬
at: nec qͣsi malum ꝓ malo recddat. sibi

Expanded text:
i sunt, quotiens uolui colligere filios as, et noluisti? adeo Dei uoce te recipiant, incipit prophetare; et eo modo illa dicit, tanquam ulciscendi cupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne ventura. Quem modum futura praedicendi, velut specie male optandi, quidam non intelligentes, putant odium odio, et malo animo malum animum reddi: quoniam revera paucorum est dignoscere, quomodo placeat poena iniquorum accusatori inimicitias exsaturare cupienti, et quam longe alio modo placeat judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe reddit quod autem justum est, utique bonum est. Punit ergo non delectatione alienae miseriae, quodest malum pro malo; sed dilectione justitiae, quod est bonum pro malo. Itaque nec lumini Scripturarum calumnientur caeci, opinantes quod Deus peccata non puniat; nec quasi malum pro malo reddat, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc in titulo seriptũ erat suꝑ crucisi¬
xũ Vnde ilud mutare uolentibus. nb
frustra respondit pilatus: quod scripli
scripsi: hunc ergo episcopatũ populs
ogem bene intelliguntur amisisse: Qui enĩ
sui non habet ait ueritas: nec patrẽ habet
et uxor euis uidua: Oxor regni plebs intel¬
i potest: cui reges subditȩ ȩccłȩ dominant:
ini uero facta est: amisso ipso regno Nu¬
cintes transferantur filii eiꝰ: et mendicent:
pinuerunt periculis. urguentibus hostibus.
guislati sunt. debellati filii regni uideorũ:
qua est autẽ mendicare. nisi ad homnũ mi¬
imrcordiã uiuere: sicut uiuunt sub earũ gen¬
nui regibus inquas trans lati sunt : Eiciant᷑
de habitationibis suis Ita factũ est Scrute¬
tur fenerator omẽm substantiã eiꝰ : id est pͥo¬
pui euis Ubi nichil meluis intelligitur. qͣm

Expanded text:
riptum erat super crucifixum: unde illud mutare volentibus non frustra respondit Pilatus, «Quod scripsi, scripsi» . Hunc ergo episcopatum populi patrem bene intelliguntur amisisse: «Qui enim Filium non habet,» ait Veritas, «nec Patrem habet» . «Et uxor ejus vidua.» Uxor regni plebs intelligi potest, cui reges subditae dominantur: vidua vero facta est amisso ipso regno. «Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent.» Nutaverunt periculis, urgentibus hostibus translati sunt, debellati filii regni Judaeorum. Quid est autem mendicare, nisi ad hominum misericordiam vivere, sicut vivunt sub earum gentium regibus, in quas translati sunt? «Ejiciantur de habitationibus suis.» Ita factum est. «Scrutetur fenerator omnem substantiam ejus:» id est, populi ejus. Ubi nihil melius intelligitur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
eus: Hoc confitemini qͥ¬
niam suauis est: Si gustis¬
tis: confitemini Non potest autem consi¬
teri: qͥ gustare noluit: Vnde enim dicn¬
rus est. suaue est. quod nescit: Uos auti
sigustatis quã suauis est dñs: confitemin
domino quoniam suauis est: Si gustatis

Expanded text:
ejus.» Hoc confitemini, quoniam suavis est: si gustastis, confitemini. Non potest autem confiteri qui gustare noluit: unde enim dicturus est suave esse quod nescit? Vos autem si gustastis quam suavis est Dominus , «Confitemini Domino, quo
Abbreviated transcription (Latin):
fecit : descendit: Nam ubi ait siue eñs m̃t
tes sumus uobis Quid est temperantes sumis
S ic loqͥm᷑ ut capere possitis: quia & ap̃
talẽ se fecit nascendo & patiendo. ut possent
de illo homines loqͥ: qͥa de homine homo
facile loqͥt᷑. De dõ homo qͣndo loqͥt᷑ sic a¬
Ut gͦ magni descenderent adparuos. eñibi
tam̃ loquerent᷑ nisi magnũ: ipse qͥmagiꝰ
erat. factꝰ ẽ parius: ut de illo magni por¬
uis loquerent᷑. Audistis mͦ qd̾ dco ai

Expanded text:
Descendit. Nam ibi ait: «Sive enim mente tes sumus vobis» . Quid est, «temperantes sumus?» Sic loquimur, ut capere possitis. Quia et Christus talem se fecit nascendo et patiendo, ut possent de illo homines loqui: quia de homine homo facile loquitur. De Deo homo quando loquitur sicmagni descenderent ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi magnum; ipse qui magnus erat, factus est parvus, ut de illo magni parvis loquerentur. Audistis modo quod di
Abbreviated transcription (Latin):
descensũ ẽ ad eũ. ut ascenderit. Inteio
tẽpus ꝑegrinationis suȩ: dexit se pegnia
intab naculis cedar: Quare: Quia nultum
ꝑegrinata ẽ anima inea Ibi ꝑegrinat᷑ abi
ascendit. Non corpore ꝑegrinatur. n corpas
ascendit. Sed ubi ascendit: Ascensiones ie
in corde Si gͦ ascendit incorde: n isenat¬
S ed ñ ascendit ꝑ ascensiones cordis: h auna
quȩ ꝑegrinat᷑. Sed donee ꝑueniat: multum
cantastis Quantũlibet illudd dicã: qͦmodolbit
exponã: qualib cũq uerbis uersẽ. ñ inre
incor eiꝰ in quo non ẽ opꝰ eiꝰ Incipit agini

Expanded text:
descensum est ad eum, ut ascenderet. Intendens tempus peregrinationis suae, dixit se peregrinari in tabernaculis Cedar. Quare? Quia «multum peregrinata est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non corpore peregrinatur, non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? «Ascensiones,» inquit, «in corde.» Si ergo ascendit in corde, non ascendit per ascensiones cordis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. I
Abbreviated transcription (Latin):
chabeto sagitã uerbi di & carbonen
huis accipiat carbones uastatores: lã repel
ingia subdolã. & labia iniqͥ iã ascendit
sii  incipit ꝓficere. Sed adhuc uiuit
malos: inter inqͦs: ñdũ ẽ area uen¬
Atluta qͥa triticũ factũ ẽ: nũqͥd ia

Expanded text:
et habeto sagittam verbi Dei, et carbonem et habeto sagittam verbi Dei, et carbonem dentes, accipiat carbones vastatores. Jam repellit linguam subdolam et labia iniqua, jam ascendit gradum, incipit proficere: sed adhuc vivit inter malos, inter iniquos; nondum est area ventilata: puta quia triticum factum est, numquid ja
Abbreviated transcription (Latin):
multi amores seculares Ipsi urunt arbonb
desolatoriis. ut fiat purꝰ locꝰ desolatꝰ: inciuus
loci puritate: faciat ds̃ edificiũ suũ: quia
facta erat ibi ruina diaboli. & edificat᷑ biapt
dificari xpc̃. Accedt̃ carbones desolatori &
deiciunt qd̾ male fuerat edificatũ: & desla¬
to loco: accedit structura felicitatis ꝑpetus
Uidete gͦ. Iuare dicti st̃ carbones: quia qͥse
conuertunt addñm: demortuis reuuiseuis:
C arbones aut̃ qndo accendiuit᷑: ante quan
accẽderent᷑ extincti erant Nã extincti cat¬
bones mortui dicunt᷑: ardentes uiui appd¬
lant᷑ Exempla gͦ multoꝵ iniquoꝵ qͥ conuer¬
si st̃ addm̃: carbones dicti ft̃. Audis homind
mirari & dicere: ego illũ noui quã ebriosis
fuit: quã scelerat᷑: qͥlis amator eirci. aut
Piinocens factꝰ ẽ Noli mirari: carbo ẽx
aiuiũ: si nosti laudare: adhibe allum
suo uit accendat᷑: id ẽ qͥcũq adhuc piger

Expanded text:
multi amores: ipsi uruntur carbonibus multi amores: ipsi uruntur carbonibus desolatoriis, ut fiat purus locus desolatus, in cujus loci puritate faciat Deus aedificium suum; quia facta erat ibi ruina diaboli, et aedificatur ibidificari Christus. Accedunt carbones desolatorii, et dejiciunt quod male fuerat aedificatum, et desolato loco accedit structura felicitatis perpetuae. Videte ergo quare dicti sunt carbones. Quia qui se convertunt ad Dominum, de mortuis reviviscunt. Carbones autem quando accenduntur, antequam accenderentur, exstincti erant. Nam exstincti carbones, mortui dicuntur; ardentes, vivi appellantur. Exempla ergo multorum iniquorum qui conversi sunt ad Dominum, carbones dicti sunt. Audis homines mirari, et dicere, Ego illum novi, quam ebriosus fuit, quam sceleratus, qualis amator circi aut vit, quam innocens factus est! Noli mirari; carbo est.o laudas vivum, si nosti laudare, adhibe illum mortuo ut accendatur; id est, quicumque adhuc piger
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat caritas ura. pͥmo. qͦmͦ exemple
gendũ sit. Uidete. Lingͦ subdola siẽ neis
uit dicere qͦ magis subdola ẽ: nisi ud
non possis implere: multũ ẽ adte hor ais
Accepistĩ tu p̃ceptũ eugłicũ: habes sagiti
carbones ñ dũ habes: Tim̃dũ: ne sagita se
ñ ualeat aduersus linguã dolosa. St aechas¬
utputa incipit enĩ tibi dicere ds̃. ⁊uñ peti
quare ille potest: quare alter potiut: hi
tu delicat᷑or es. illo senatore: Nuqͥd u nsie¬
mior es. ilo. aut illo. inualitugine: Nuse
tu infirmior es. feminis: Feminę poticnt
uiri ñ post̃ : Delicati potuer̃ diutes: purs
ñ posst̃: S ego inꝗͥt multũ peccaiui: amsti
uer̃: qd̃ plura illis dimissa st̃: qͦmͦ dictum
ẽ in eugłio Cui modicũ dimittit᷑. moditam
diligit: Cũ gͦ fuerint ista enumerata. &us
minatim dicti fuerint homines qͥ potuerun
ille accepta sagitta in corde accedentib etun

Expanded text:
accipiat Charitas vestra. Primo, quomodo exemplis agendum sit, videte. Lingua subdola nihil sic novit dicere, quo magis subdola est, nisi, Vide ne non possis implere; multum est ad te hoc aggredi. Accepisti tu praeceptum evangelicum, habes sagittam; sed carbones nondum habes. Timendum ne sagitta sola non valeat adversus linguam dolosam: sunt eUtputa, incipit enim tibi dicere Deus, Tu non potes, quare ille potest? quare alter potuit? Numquid tu delicatior es illo senatore? numquid tu infirmior es illo, aut illo in valetudine? numquid tu infirmior es feminis? Feminae potuerunt, viri non possunt? delicati diviteUtputa, incipit enim tibi dicere Deus, Tu non potes, quare ille potest? quare alter potuit? Numquid verunt, quo plura illis dimissa sunt: quomodo dictum est in Evangelio, «Cui modicum dimittitur, modicum diligit» . Cum ergo fuerint ista enumerata, et nominatim dicti fuerint homines qui potuerunt, ille accepta sagitta in corde, accedentibus eti
Abbreviated transcription (Latin):
audisti. alta quedã cogites t̾rȩ: nec cũ saxũ
audis aut petrã. duritia ate intelligatur.
nec cũ audis leonẽ. cogites feritatẽ: nec cũ
audis agnũ cogites pecus. Nichil hoꝵ est
inse: & omĩa factꝰ ẽ ꝓte Hinc gͦ ascendendũ:
iluc ascendendũ: ab exẽplo ipsiꝰ. addiuinitatẽ
ipsi Exẽplũ enĩ łͥ fecit: humiliando se: Nam
qͥ nolebant aconualle plorationis ascendere:
cõp̃ssi st̃ abipso. P reꝓpere enĩ uolebant habe
ascensũ. Bonores altos cogitabant: uiã hu¬
militatis ñ cogitabant. Intelligat caritas ur̃a
qd̾ dico: Duos disciptos uoluisse adlatera
cogitare: cũ priꝰ discere deberent humiliari.
ut exaltarent᷑: & ait eis dnĩs: Potestis bibere
calicẽ que ego bibiturꝰ sũ: Ipse eñ ii bobe¬
uale plorationis bibiturꝰ erait calicẽ passons .ii.

Expanded text:
audisti, alta quaedam cogites terrae: nec cum saxum audisti, alta quaedam cogites terrae: nec cum saxum audis aut petram, duritia a te intelligatur; nec cum audis leonem, cogites feritatem; nec cum audis agnum, cogites pecus. Nihil horum est in se, et omnia factus est pro te. Hinc ergo ascendendum est, illuc ascendendum; ab exemplo ipsius, ad divinitatem ipsius. Exemplum enim tibi fecit humiliando se. Nam qui nolebant a convalle plorationis ascendere, compressi sunt ab ipso. Praepropere enim volebant habere ascensum, honores altos cogitabant, viam humilitatis non cogitabant. Intelligat Charitas vestra quod dico, duos discipulos voluisse ad lateracogitare, cum prius discere deberent humiliari, ut exaltarentur; et ait eis Dominus: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Ipse enim in convalle plorationis bibiturus erat calicem passionis: il
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quẽ sibi disposuit qͥ ascensiones etiã incor¬
de suo disposuit: S ubi: in conualle plorati¬
onis Conuallis humilitatẽ significat: mons
celsitudinẽ significat: Est mons qͦ ascendamꝰ.
spĩtalis quedam celsitudo. Et qͥs ẽ iste mons
fecit patiendo conuallẽ plorationis: qͥ fecit
manendo montẽ ascensionis: Iuid ẽ uallis
onis : Colafiratꝰ ẽ: sputis illitꝰ: spinis coro¬
natꝰ: crucifixus ẽ. Hȩc ẽ uallis plorationis.
unde tibi ascendendũ ẽ S qͦ ascendendũ es.
In pͥncipio erat uerbũ: & uerbũ erat apua
dm̃: & ds̃ erat uerbũ Ipsũ enĩ uerbũ. carqꝰ
factũ ẽ : & babitauit in nobis: Sic descendit ad
te: ut maneret inse. Descendit adte. ut fieret
T conuallis plorationis: mansit inse. ut eẽt
tͥ mons ascensionis Erit inqt ꝯsaias in nouis¬
sunis dieb manifestꝰ mons domꝰ dñi: paratꝰ
in cacumine montiũ. Eece qͦ ascendendũ est
S ed noli aliqͥd trenũ cogitare: nec qͥa montẽ

Expanded text:
censiones etiam in corde tuo disposuit. Sed ubi? «In convalle plorationis.» Convallis humilitatem significat; mons celsitudinem significat. Est mons quo ascendamus, spiritualis quaedam celsitudo. Et quis est iste mons fecit, patiendo, convallem plorationis, qui fecit, manendo, montem ascensionis. Quid est vallis onis? Colaphizatus est, sputis illinitus, spinis coronatus, crucifixus est. Haec est vallis plorationis unde tibi ascendendum est. Sed in quo ascendendum est? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Ipsum enim «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Sic descendit ad te, ut maneret in se: descendit ad te, ut fieret tibi convallis plorationis; mansit in se, ut esset tibi mons ascensionis. «Erit,» inquit Isaias, «in novissimis diebus manifestus mons» «Domini, paratus in cacumine montium» . Ecce quo ascendendum est. Sed noli aliquid terrenum cogitare, nec quia montem
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse ab rahã: qͦs qͥdẽ cõmemorat apłs:
& ad imaginẽ duoꝵ testam̃toꝵ eẽ dicit. Unꝰ
de ancilla erat: alter delibera. Exancilla is mahel
erat: delibera sara. quẽ suscepit exdesperatione
ꝑfidẽ ysaac erat. Uterq exsemine abrabȩ: sea
ñ utq heres abrahe: De abrahã natꝰ unꝰ. sed
tam̃ ñ heraditat. Aiter etiã heres: ñ solũ filius.
sed & heres In ismabel: st̃ om̃s qͥ carnalit colunt
am̃. Ad ipsos enĩ & uetꝰ testamentũ ꝑtinet: qͥa
sie dixit apłs. Sublege uolentes eẽ. insege non
audistis: Scriptũ ẽ enĩ. qđ abrabã duos
filios habuit: unũ de ancilla & unũ delibera:
quȩ st̃ in allegioria Hȩc st duo testamenta.
Quȩ st̃ duo testamenta: Unũ uetꝰ: alterũ no¬
uũ. Uetꝰ testam̃tũ ado: & nouũ testamentũ
S ed ismahel ad terrenũ: ysaac adgleste regnũ
iherłm. t̾renã palestinã: regnũ t̾renũ: salutẽ

Expanded text:
habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoret alterum novum. Vetus testamentum a Deo, et novum testamentum Sed Ismael ad terrenum, Isaac ad coeleste regnJerusalem, terrenam Palaestinam, regnum terrenum, salutem
Abbreviated transcription (Latin):
xxp̃i om̃s sc̃i: unꝰ homo in xp̃o. qͥa unitas scã
in xp̃o ẽ: ipse unꝰ homo dicit. Afinib terre
adte clamaui: cũ angeret᷑ cor meũ. Huiꝰ gͦ
hominis: longinqua peregrinatio facta ẽ
int̾ malos Et tãquã si diceret᷑ illi. cũ qͥb gͦ
habitas ut gemas: peregrinatio inqͥt mea lon
ret. heu me: heu. uox ẽ miseriȩ: uox est
calamitatis & infelicitatis: s tam̃ inspe:
qͥa iã ut gemere didicit: Multi enĩ miseri
st̃. & ñ gemunt: & peregrinant᷑. & redire no¬
lunt. Iste iã uolens redire: cognoscit infe¬
lieitatẽ peregrinationis suȩ. Qui agnouit illã.
redit : & ascendere incipit: qͥa canticũ gra¬
duu cepit cantare: Ubi gͦ gemit: & int̾ qͦs
habitat: In habitaui cũ tabernaculis cedar
Uerbũ hoc quia hebreũ ẽ: ꝓculdubio ñ in¬
tellexistis Quid ẽ inhabitaui cũ tabernaculis
breoꝵ: tenebras significat. Interp̃tatũ cedar:
latine tenebre dicunt᷑. Nostis aut̃ duos filios

Expanded text:
 omnes sancti unus homo in Christo, quia unitas sancta in Christo est; ipse unus homo dicit, «A finibus terrae ad te clamavi, dum angeretur cor meum» . Hujus ergo hominis longinqua peregrinatio facta est inter malos. Et tanquam diceretur illi, Cum quibus ergo habitas, ut gemas? «Peregrinatio,» inquit, «mea longret, «Heu me!» Heu, vox est miseriae, vox est calamitatis et infelicitatis; sed tamen in spe, quia jam vel gemere didicit. Multi enim et miseri sunt, et non gemunt, et peregrinantur, et redire nolunt. Iste jam volens redire, cognoscit infelicitatem peregrinationis suae: quia agnovit illam, redit; et ascendere incipit, quia Canticum graduum coepit cantare. Ubi ergo gemit, et inter quos habitat? «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis rum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios
Abbreviated transcription (Latin):
facise pducunt: Qui st̃ isti carbones: Intelligat
figunt corda. Sed cũ transsixa fuerint corda.
sagittis uerbi dñi: amor excitat᷑: ñ in¬
teritꝰ cõparat᷑. Notut d̃s sagatare ad amorẽ.
cẽ: sagitat. tit faciat anrantẽ: Sagitte autẽ
st. cũ agimꝰ uerbis. Carbones aut uustatores
qͥ st̃: parũ ẽ uerbis agere contra iingũ a

Expanded text:
facile perducunt. Qui sunt isti carbones? Intelligat facile perducunt. Qui sunt isti carbones? Intelligat figunt corda: sed cum transfixa fuerint corda sagittis verbi Dei, amor excitatur, non interitus comparatur. Novit Dominus sagittare ad amorem; tem; sagittat, ut faciat amantem. Sagittae autem sunt, cum agimus verbis. Carbones autem vastatores sunt? Parum est verbis agere contra linguam
Abbreviated transcription (Latin):
premi te posse auctoritate eugłica: conuerti
illi fecerunt: forte tu non poteris. Incipis as¬
cendere: cadis Monere uidet᷑ serpens: dolosa
tingua ẽ: uenenũ rubet Roga contra illa. si
ius ascendere : & dic dõ tuo Oñe: erue animã
neã. ababiis in iustis & alingua dolosa
Et dicnt diis tuus. Quid dabitur tibi aut qͥs
apponet᷑ tͥ. adlinguã dolosã : Id ẽ : qd̾ habeas
aduerstf liuguã dolosã. qd̃ opponas linguȩ dolo¬
se. gͦ te munias aduersus linguã dolosa : qͥd t̃
dabitur. aut qͥd opponet᷑: Interrogauit erercers.
nã ipse dicturꝰ ẽ qd̾ interrogat Respondit
enĩ. subiciens fibi interroganti. S agitȩ po¬
tentis acutę: cũ carbonib desolatoris. uel
uastatoribꝰ: Site desolatoriis siue siastatoribus
dicas: nã mdudersis codicib diuersi seriptum ẽ.
ite significt Uidͥete Uastatores carbones dicun¬
tur: qͥ uastando & desolando. addesolationem

Expanded text:
premi te posse auctoritate evangelica; convertis premi te posse auctoritate evangelica; convertis illi fecerunt, forte tu non poteris: incipis ascendere, cadis. Monere videtur; serpens est, dolosa lingua est, venenum habet. Roga contra illam, si vis ascendere, et dic Deo tuo: «Domine, erue animam meam a labiis injustis et a lingua dolt tibi Dominus tuus, «Quid dabitur tibi, aut quid apponetur tibi ad linguam dolosam?» Id est, quod habeas adversus linguam dolosam, quod opponas linguae dolosae, quo te munias adversus linguam dolosam, «quid tibi dabitur, aut quid apponetur tibi?» Interrogavit exercens; nam ipse dicturus est quod interrogat. Respondit enim, subjiciens sibi interroganti, «Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis;» vel, «vastatoribus.» Sive «desolatoriis» dicas, sive «vastatoribus» dicas nam in diversis codicibus diverse scriptum est, idem significat. Videte: vastatores carbones dicuntur, quia vastando et desolando ad desolationem
Abbreviated transcription (Latin):
aolosa: Habens. tinaginẽ confulesidr: & ꝑnitiẽ
nocendi:. Ipsi sunt qͥ ꝯ dicunt. Et tuboc fac
Etsi ostenderit aios hoc facere÷ & legerit eugłm.
ubi p̃cepit dñs hoc fieri: & legerit᷑ actus
apfoꝵ : ili qͥd dictuit inling̾ fubdola: &labus
iiqͥs: N poteris forte implere: muiltam ẽ
quod aggrederis: Alii ꝓhibendo deterrent.
alii laudando plus p̾munt Iuia enĩ talis
ẽ uita quȩ iam occupauit mundũ: tanta auc¬
toritas ẽ xpĩ ẽ. ut rep̃hendere iam xp̃m nec
paganꝰ audeat : legitur ille qͥ rep̃hendi non po¬
& distribue pauꝑib. & sequere me: xp̃o contra¬
dici non potest: eugłio contradici non potest:
rep̃hendi ixxp̃s non potest: conuertit se dolosa
lingua. adlaudem ꝓhibentem Si laudas: horta¬
re: Quare laudando p̃mis: Meliꝰ erat ut ui¬
tuperares: quã laudares dolose Quid enim
diceres uituperando : Absit Fęda. uita ista ẽ.
mala. uita ista ẽ. Sed qͥa nosti. cũ hec dixeris.

Expanded text:
dola, habens imaginem consulendi, et perniciem nocendi. Ipsi sunt qui dicunt: Et tu hoc facchristianus? Et si ostenderit alios hoc facere, et legerit Evangelium ubi praecepit Dominus fieri, et legerit Actus Apostolorum; illi quid dicunt in lingua subdola et labiis iniquis? Non poteris forte implere; multum est quod aggrederis. Alii prohibendo deterrent, alii laudando plus premunt. Quia enim talis est vita quae jam occupaverit mundum, tanta auctoritas Christi est, ut reprehendere jam Christum nec paganus audeat. Legitur ille qui reprehendi non poet distribue pauperibus, et sequere me» : Christo contradici non potest, Evangelio contradici non potest, reprehendi Christus non potest; convertit se lingua dolosa ad laudem prohibentem. Si laudas, hortare. Quare laudando premis? Melius vituperares, quam dolose laudares. Quid enim diceres vituperando? Absit: foeda vita ista est, mala vita ista est. Sed quia nosti, cum haec dixeris,
Abbreviated transcription (Latin):
omia etiã sua uelle uendere. & pauꝑib tribũ
em& sequi & pͥm Uideamꝰ quẽ admodt̃ p̃atiat᷑
linguas detrabentiũ: & inulta contradicentiũ:
& qͦdͥ ẽ grauiꝰ. qͣsi consulendo asalute auerten¬
tiũ. Qui enĩ consilit alicui ad salutẽ consulit:
ad id qd ꝓdest. consulit : ille aut̃ qͥsi consulens
retrahit asalute. Suia gͦ uidet᷑ habere pallium
consulentis: &e habet uenenũ ꝑim̃tis: lingua
dolosa dicta ẽ: Ascensur gͦ. contra ipsas lin¬
guas. pͥmo dm̃ dep̾cat᷑ Ait enĩ¬

Expanded text:
omnia etiam sua velle vendere et pauperibus tribuere, omnia etiam sua velle vendere et pauperibus tribuere, et sequi Christum; videamus quemadmodum patiatur linguas detrahentium et multa contradicentium, et quod est gravius, quasi consulendo a salute avertentium. Qui enim consulit alicui, ad salutem consulit, ad id quod prodest consulit; ille autem quasi consulens, retrahit a salute. Quia ergo videtur habere pallium consulentis, et habet venenum perimentis, lingua dolosa dicta est. Ascensurus ergo, contra ipsas linguas primo Deum deprecatur: ait eni
Abbreviated transcription (Latin):
aͥms. sp̃s scentiȩ & pietatis. & sp̃s tinoris dñ ÷
asaptentia cepit: m & usq adtimorẽ. descendit:
Q uom̃ ille qͥ docebat. asapientia descendit usq
adtimorẽ : Tu qͥd dicis: Si ꝓficis: atimore.
ascende adsapientiã. Scriptũ ẽ enĩ Initiũ sapi¬
entiȩ timor dñi lã gͦ psalmũ audite: Ecce ante
ołos nrõs. ponamꝰ ascensurũ hominẽ Ubi as¬
censurũ: In corde: Unde ascensurũ : Abhum ili-¬
tate. Id ẽ aconualle plorationis: un locũ quẽ¬
hoc dico aꝑciꝰ: cũ ceꝑit homo xp̃anꝰ cogitare.
ꝓficere: uicipit pati linguas aduersantium:
Q iucuq illas ñ dũ passus ẽ: ñdũ ꝓficit: Suicãq
illas ñ patit᷑. nec conat᷑ ꝓficere  uult nosse
qͥd dicamꝰ : Inmo qͥd audiamꝰ simul exꝑiat᷑.
Incipit ꝓficere. incipiat uelle ascendere: uelle
contempnere trena: fragilitate tẽporalẽ: feli¬
citate scłi ꝓnichilo habere: solũ dm̃ cogitare:
lucris ñ gaudere: dãpnis ñ contabescere:

Expanded text:
et pietatis, et Spiritus timoris Domini» : a sapientia coepit, et usque ad timorem descendit: Quomodo ille qui docebat, a sapientia descendit usque ad timorem; tu qui discis, si proficis, a timore ascende ad sapientiam: scriptum est enim, «Initium sapientiae timor Domini» . Jam ergo Psalmum audite. Ecce ante oculos nostros ponamus ascensurum hominem: ubi ascensurum? «In corde.» Unde ascensurum? Ab humilitate, id est a «convalle plorationis.» Quhoc dico apertius, cum coeperit homo christianus cogitare proficere, incipit pati linguas adversantium. Quicumque illas nondum passus est, nondum profecit: quicumque illas non patitur, nec conatur proficere. Vult nosse quid dicamus? Imo quid audiamus simul, experiatur. Incipiat proficere, incipiat velle ascendere, velle contemnere terrena, fragilia, temporalia, felicitatem saeculi pro nihilo habere, Deum solum cogitare, lucris non gaudere, damnis non contabescere,
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ idõ pax qͥa fecit utraq unũ: quare uos
de uno fecistis duo: qͦmͦ gͦ pacifici estis: ut
cũ xp̃e faciat unũ deduob. uos faciatis de
uno. duo Sed qͥa hȩc dicimꝰ: cũ his qͥ odert̃
pacẽ. sumꝰ pacifici: & tam̃ illi qͥ odert̃ pacem.
cũ loquerem̃ eis. debellabant nos gratis:

Expanded text:
s ideo pax, quia «fecit utraque unum,» quare vos de uno fecistis duo? Quomodo ergo pacifici estis, ut cum Christus faciat unum de duobus, vos faciatis de uno duo? Sed quia haec dicimus, cum his qui oderunt pacem sumus pacifici; et tamen illi qui oderunt pacem, cum loquere
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ. s sic̃ in alio psalmo scriptũ ẽ. ascensiones
in corde eiꝰ aisposuit inconualle plorationis an
ploerieo potest ferte nec cogitari. Audistio m
mio ñ ascendit: cor homuus illuc ascendat
e ng̃o qͥ. ocło n uidit nec auris audunt. nec
in co hominis uascendit: qͣm diei posset. qͦ
ascendenomionꝰ Ido cũ dici ũ posset: at. Inlocũ

Expanded text:
n alio psalmo scriptum est, «Ascensiones in corde ejus disposuit, in convalle plorationis, in plicari potest, forte nec cogitari. Audistis mnis non ascendit;» cor hominis illuc ascendat. Ergo quia «oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit;» quomodo dici posset quo ascenden
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ : Iherłm t̾rena. umbra erat regni celoꝵ
I smahel inumbra. ysaac iultice Si gͦ isimahel
inumbra ñ mirũ qͥa ibi tenebra pinguor ẽ.
& enĩ umbrȩ. tenebrȩ st̃: gͦ ismahel intenebri.
ysaac inluce Quicũq hic etiã inecełia trena
felicitatẽ querunt adño: adhuc ad ismabel
ꝑtinent. Ipsi sunt qͥ contradicunt sp̃italib
ꝓficientib. & detrahunt illis: & habent labia
iniqua. & linguas subdolas. Contra quos
rogauit iste ascendens: & appositi st̃ carbo¬
nes desolatorii. & sagitę potentis acute
Inter illos enĩ adhuc uiuit: donec tota
area uentiletur:. Id̾o dixit: inbabitaui cũ
tabnaculis codar: Nã & ipsa tabnacula is¬
mabel: cedar dicta st̃. Sic habet liber gene¬
seos sic habet. qd̾ cedar ad hismahes ꝑtinet
Eigo ysaac cũ ismahel: idẽ qͥ ꝑtinent adysaac
inter illos uiuunt. qͥ ꝑtinent ad ismahel:
sti sursũ uolunt ascendere: illi deorsum uo¬
conantur pennas euellere: Nãq apud apłm

Expanded text:
um terrenum umbra erat regni coelorum. Ismael in umbra, Isaac in luce. Si ergo Ismael in umbra, non mirum quia ibi tenebrae. Pinguiores etenim umbrae tenebrae sunt. Ergo Ismael in tenebris, Isaac in luce. Quicumque hic etiam in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, quod Cedar ad Ismael pertinet . Ergo Isaac cum Ismael; id est, qui pertinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi deorsum voconantur pennas evellere. Namque apud Apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
a sine ipso factũ ẽ nichil. Cape si po
Mo su: ut idoneus fieri possim adman¬
bandũ cybũ. Ergo qͥa tu lacte nutriendꝰ
adit cit ꝑ carnẽ traiciat᷑. ad infantem
in factũ ẽ. & factꝰ ẽ lac: ut dicit apłs:¬

Expanded text:
 sine ipso factum est nihil.» Cape, si pdus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutrienduscomedit, ut per carnem trajiciat ad infantem caro factum est,» et factus est lac: et dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
¶ sie xp̃e: sed hunc. i ẽ hoc modo dictũ
quds ꝑte factꝰ ẽ: & crescis ad id quod est
sut gͦ ascendentes & descendentes. In illis sca¬
ls: & ascendentes st̃ & descendentes. Ascendeni¬
tes qͥ st̃: Qui ꝓficiunt ad intellectũ sp̃italiũ
sandentes qͥ st̃: Qui quauis q̃ntũ homines
posunt fruant᷑ intelligentia sp̃italiũ: tamen
descendunt ad paruulos. ut talia eis dicant.
qualia possunt capere: & lacte nutriti. possint
sonei fieri & ualidi ad capiendũ &bũ spãlẽ
fut Nã ipsi gradꝰ eiꝰ: descendentes apparent
Cuͥ eñ diceret de spu scõ. reqͥescit in qͥt suꝑ eũ¬

Expanded text:
s: sed hunc, id est, hoc modo dictum, quod pro te factus est, et crescis ad id quod est. Sunt ergo ascendentes et descendentes. In illis scalis et ascendentes sunt et descendentes. Ascendentes qui sunt? Qui proficiunt ad intellectum spiritualium. Descendentes qui sunt? Qui quamvis, quantum homines possunt, fruantur intelligentia spiritualium; tamen descendunt ad parvulos, ut talia eis dicant, qualia possunt capere, et lacte nutriti possint idonei fieri et validi ad capiendum cibum spiritufuit: nam et ipsi gradus ejus descendentis apparent. Cum enim diceret de Spiritu sancto, «Requiescet,» inq
Abbreviated transcription (Latin):
płm: qͥd dicebat illis paruulis. qͥs mali
nines. & mali suasores p̃etdere abtinitate
inscismata uolebant. Quid eis dicebat ille:
Nũqͥd paulus ꝓuobis crucifixus ẽ. aut inno¬
mine pauli baptizati estis Hoc & nos dicimꝰ:
a mate pacẽ: aniate xxp̃m: Si enĩ ama i nt pacẽ:¬

Expanded text:
men dicebat illis parvulis, quos mali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis» ? Hoc et nos dicimus: Amate pacem, amate Christum. Si enim amant pace
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ inpsalmo cantat᷑. Quã multi enĩ sonait
uoce. & corde muti st̃: & quã multi tuni
labus & clamant affectu: qͥa ad cor hoti¬
nis aures dĩ. Sic̃ aures corporales ados
hominis: sic cor bominis ad aures di sles¬
ti elauso ore exaudiunt᷑ & musti in magini
clamorib ñ exaudiunt᷑. Affectib orare de¬
bemꝰ: & dicere Multũ ꝑegrinata ẽ. anin

Expanded text:
d in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrin
Abbreviated transcription (Latin):
÷ qͥ od̾erunt pacẽ: qͥ conscindt̃ unitatẽ:
L inhorreo ñ posst̃. Et forte hodie
s apparent. eras boni erunt: & qͥ de
ytite hodie suꝑbuunit. cras mali inueni¬
ti sus quis gͦ humilit̃ malos adtempus
xẽmisceam̃ malis Et nos illis dicamꝰ¬
uit pacẽ: diligite unitatẽ: Nescitis a
u̾multis bonis separamini: dũ quasi
ilis calũniamini Furiunt: seuiunt:
hdͥo ista dicimꝰ: Nã quert̃ & mortificare
IS Appa ruerunt sepe impetꝰ eoꝵ: ap¬
piruert̃ in sidię. Cũ gͦ int̾ insidias illoꝵ

Expanded text:
 qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. sunt, in horreo non possunt. Et forte hodie qui mali apparent, cras boni erunt; et qui de bonitate hodie superbiunt, cras mali invenientur. Quisquis ergo humiliter malos ad tempus ne commisceamur malis. Et nos illis: Aniate pacem, diligite unitatem. Nescitis a quam multis bonis separamini, dum quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quando ista dicimus: nam quaerunt et mortificare nos. Apparuerunt saepe impetus eorum, appar
Abbreviated transcription (Latin):
ReuIS psalmꝰ: & ualde utilis¬
diuimꝰ: & cantando respondimꝰ:
Non diu laborabitis in audien¬
do: nec infructuose laborabitiꝰ
inoꝑando Est enĩ sic̃ eiꝰ titulꝰ
p̃notat canticũ graduũ: grece

Expanded text:
revis Psalmus est, et valde utilisdivimus, et cantando respondimus. Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est enim, sicut ejus titulus praenotatur, «Canticum graduum.» Graece
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃ĩ: qͥ fruuntur uerbo dĩ. sine lectione.
sine litteris. Qd enĩ nob̃ ꝑpaginas scriptũ
ẽ: ꝑfaciẽ dĩ illic erit: Qualis patria: mag¬
na patria: & miseri st̃ peregrini ab illa pa¬
tria Sed qͥd ait iste: Longinqua facta ẽ¬
e: qͥ clamat afinib t̾rȩ inalio loco psalmi
dicens A finib trȩ. adte clamaui Quis nr̃m
clamet afinib trȩ: nec ego. nec tu: nec ille:
s ed afinib t̾re. ipsa sola ęccła. tota hereditas

Expanded text:
et sancti qui fruuntur verbo Dei sine lectione, et sancti qui fruuntur verbo Dei sine lectione, sine litteris. Quod enim nobis per paginas scriptum est, per faciem Dei illi cernunt. Qualis patria? Magna patria, et miseri, peregrini ab illa patria. Sed qest, quae clamat a finibus terrae in alio psalmo dicens: «A finibus terrae ad te clamavi.» Quis nostrum clamat a finibus terrae? Nec ego, nec tu, nec ille: sed a finibus terrae ipsa tota Ecclesia, tota haereditas
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑegrinatio mea: facta ẽ longinqua:
A ueni inpatriã illã. ubi cũ nullo ma¬
I uicturꝰ sũ: ñ dũ ueni ad illã societatem
apoꝵ. ubi scandala ñ timebo. Quare aut̃
nsũ sũ ibi: qͥa incolatꝰ m̃s longinquus
fatꝰ ẽ In colatꝰ ꝑegrinatio ẽ: In cola dr̃
qͥbabitat in terra aliena: ñ inciuitate sua
lrus m̃s Et ubi longinquiis: aliqͥn̾do fr̃s
nei cũ ꝑegrinat᷑ homo: int̾ meliores uiuit.
qua in patria sua forte uiueret S ñ sic
t: qͥdo de illa iherłm cȩlesti peregrinam̃
utat enĩ homo patriã : & aliqndo in
ꝑgrinatione illi bene ẽ Inuenit amicos
sideles ꝑegrinando: qͦs inpatria inueni¬
it ñ potuit. Inimicos habuit ut depatria
pelleretur & peregrinaret᷑: inuenit qd non
habebat in patria. Non sic ẽ patria illa
iherłm : ubi om̃s boni Quicũq inde pere¬
grinat᷑ int̃ malos ẽ: nec redere amalis potest.
nisi cũ redierit adsocietatẽ angłoꝵ:
ut ibi sit unde peregrinatur: ubi om̃s iusti

Expanded text:
peregrinatio mea facta est longinqua. Nondum veni in patriam illam ubi cum nullo malo victurus sum. Nondum veni ad illam societatem angelorum ubi scandala non timebo. Quare autem nondum sum ibi? quia incolatus meus longinquus factus est.» Incolatus peregrinatio est: incola dicitur qui habitat in terra aliena, non in civitate sua. latus meus.» Et ubi longinquus? Aliquando, fratres mei, cum peregrinatur homo, inter meliores vivit, quam in patria sua forte viveret: sed non sic est, quando de illa Jerusalem coelesti peregrinamur. Mutat enim homo patriam, et aliquando in peregrinatione illi bene est: invenit amicos fideles peregrinando, quos in patria invenire non potuit. Inimicos habuit, ut de patria pelleretur; et cum peregrinaretur, invenit quod non habebat in patria. Non sic est patria illa Jerusalem, ubi omnes boni: quicumque inde peregrinatur, inter malos est; nec recedere a malis potest, nisi cum reut ibi sit unde peregrinatur, ubi omnes justi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Aui ꝓficiunt: alii deficunt Pit
istos significare. illȩ scalȩ. s forte di
telligunt᷑ om̃s boni. in illis scalis &dcu
cũ diceret. Siue enĩ m̃te excessinꝰ: do : a qł
m̃te excesserat: do excesserat caxudens añ
mñte omñẽ humanã fragilitatẽ: omnẽ soi
tẽporalitatẽ: omĩa quecũq nascindo & a¬
cidendo uanescunt transeuntia. he habita¬
bat corde in quadã ineffabili contemplito¬
ne. quanta potat : de qͣ dieit. quia audiu
ineffabilia uerba quȩ ñ licet homini loquli

Expanded text:
ciunt, alii deficiunt. Poterant istos significare illae scalae, sed forte melius intelliguntur omnes boni in illis scalis, cum diceret: «Sive enim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesserat, Deo excesserat. Excedens enim mente omnem humanam fragilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecumque nascendo et occidendo vanescunt, transeuntia haec; habitabat corde in quadam ineffabili contemplatione, quantum poterat, de qua dicit quia audivit ineffabilia verba quae non licet homini loqui
Abbreviated transcription (Latin):
I niacob. & in isrł. Iudicia sua ñ manifesta¬
uit eis. Quib : Omib gentibꝰ. Et qͦmͦ uocate
st̃ niues soluto cristallo: Quomͦ uocate st̃
gentes iustificato paulo: Quonͦi: nͥ ut ẽẽnt
in iacob: Precisꝰ oleaster ẽ : ut insereretur i
oliuã: lam ad oliuã ꝑtinet: iã ñ debent dici
gentes. s una gens inxp̃o: gens in iacob
gens in isrł. Quare gens iacobꝰ. & gens isrł:
Quia iacob deysaac. yͦsaac de abraham. Habra¬
ha aut̃ qͥd dictũ ẽ : Insemine tuo benedi¬
centur om̃s gentes. Hoc idẽ dictũ ẽ. ad isaac:

Expanded text:
 Jacob et in Israel. «Judicia sua non manifestavit eis.» Quibus? Omnibus gentibus. Et quomodo vocatae sunt nives, soluto crystallo? quomodo vocatae sunt gentes, justificato Paulo? Quomodo, nisi ut essent in Jacob? Praecisus est oleaster, ut insereretur in olivam . Jam ad olivam pertinent; jam non debent dici gentes, sed una gens in Christo, gens Jacob, gens Israel. Quare gens Jacob et gens Israel? Quia Jacob de Isaac, Isaac de Abraham. Abrahae autem quid dictum est? «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Hoc idem dictum est ad Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris durior: Om̃iũ enĩ lapidantiũ uestimenta
seruabat : ut in om̃iũ manib lapidaret. Ergo ui¬
demꝰ niuẽ : nebulã: cristallũ: bonũ ẽ. ut ille
spiret & soluat: Si enĩ non ille spirauerit: si noa
ipse duritiã huiꝰ glaciei dissoluerit: in faciem
frigoris eiꝰ qͥs subsistet: Infaciẽ frigoris eiꝰ
Cuiꝰ : dĩ. Unde ẽ. eiꝰ frigus : Ecce deserit peccato¬
rẽ÷ ecce noi uocat: ecce ñ aꝑit sensũ: ecce non
infundit grãm. Saluatur homo si potest gr̃ẽ. stal¬
ticie ñ potest. Iuare ñ potest: Infaciẽ frigoris esꝰ qͥs
subsistit : Uide gͦ congelascentẽ illũ. dicentẽ. Uideo
aliã legẽ inm̃bris meis. repugnantẽ legi m̃tis meȩ.
& captiuũ̃ me ducentẽ in lege peccati. quȩ ẽ inm̃¬
bris meis. Miser homo ego: qͥs me liberabut de
corpore mortis huiꝰ : Ecce frigesco: ecce congelasco:
Quo calore soluar ut currã: Quis me lib̾abit decor¬
pore mortis huiꝰ : Infaciẽ frigoris eiꝰ qͥs subsistet:

Expanded text:
menta servabat, ut omnium manibus lapidaret . 26. Ergo videmus nivem, nebulam, crystallum: bonum est ut ille spiret, et solvat. Si enim ille non spiraverit, si non ipse duritiam glaciei hujus dissolverit, «In faciem frigoris ejus quis subsistet? In faciem frigoris ejus,» cujus? Dei. Unde est ejus frigus? Ecce deserit peccatorem, ecce non vocat, ecce non aperit sensum, ecce non infundit gratiam: solvatur homo, si potest, glacie stultitiae. Non potest. Quare non potest? «In faciem frigoris ejus quis subsistet?» Vide ergo congelascentem illum, et dicentem: «Video aliam legem in membrisin lege peccati, quae est in membris meis. Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Ecce frigesco, ecce congelasco; quo calore solvar, ut curram? «Quis me liberabit de corpore mortis hujus? In faciem frigoris ejus quis subsistet?»
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo gentiũ intraret Deiacob. factꝰ ẽ.
isrł Quid ẽ isrł : lã om̃s audiamꝰ. Oñs.
isrł: siue qͥ bic estis inm̃bris xp̃i: siue
qͥ foris & ñ foris: & ꝑ om̃s gentes Ubiq fo¬
ris: ubiq intꝰ: audiat ipse isrł: qui ex
iacob. factꝰ ẽ isrł. Iuid ẽ isrł: Uidens dm̃
bi uidebit dm̃ : In pace Inqua pace:
ace ierłm: Iuia posuit in qt fines tuos. pa¬
cem Ibi laudabimꝰ om̃s : unꝰ in uno. Ad
unũ erimꝰ ÷ quia deinceps multi disꝑsio

Expanded text:
do Gentium intraret» . De Jacob factus est Israel. Quid est Israel? Jam omnes audiamus, omnes Israel, sive qui hic estis in membris Christi, sive qui foris et non foris, et per omnes gentes ubique foris, ubique intus; audiat ipse Israel, qui ex Jacob factus est Israel. Quid est Israel? Videns Deum. Ubi videbit Deum? In pace. In qua pace? Pace Jerusalem; quia, «Posuit,» inquit, «fines tuos pacem.» Ibi laudabimus, omnes unus in uno ad unum erimus; quia deinceps multi dispersi