comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ ad camuox sanguinis frĩs
tui clamat ad me de t̾ra: q̃ aꝑuit
os suũ. ut susciꝑet sanguinẽ fr̃is tui
de manu tua. Pot̃ hoc de martẏrib in¬
telligi: qͥ pro xp̃o fudunt sanguinẽ.
⁊ sub altare łi clamitant. Usq ꝗtio
dñe ñ uleisceris sanguinẽ nr̃m de his
qͥ habitant suꝑ t̾ram̃. De qͥb ⁊ moy¬
ses dicit in cantico. Sanguis filiorẜ
eiꝰ undicabit᷑ ⁊ ulciscetur. ⁊ recribuet
uindictã inimicis. Hunc sanguinẽ
t̾ra q̃ susceꝑat reuelabit: ⁊ int̾fectos añ
nequa qͣm oꝑiet: s ꝓducet in pubbi¬
cũ a dͥ ꝯlẽpnationꝰe eoꝵ qͥ marty res
occidunt. Hoc de simplici resurrecti¬
one intellectum sit P recipit᷑ autẽ
iuxta anagogen popło dĩ. ut ingre¬
diatur in cubicula sua. siue cellaria.
tamieia qͥppe utrũq significat ut
claudat iuxta eugłicũ p̃ceptũ ostiũ
cubiculi sui᷑: ⁊ dicat cũ ꝓpħa. pone

Expanded text:
ox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra, quae aperuit os suum, ut susciperet sanguinem fratris tui de manu tua . Potest et hoc de Martyribus intelligi, qui pro Christo fuderunt sanguinem, et sub altari Dei clamitant: Usquequo, Domine, non ulcisceris sanguinem nostrum de his qui habitant super terram ? De quibus et Moyses dicit in Cantico: Sanguis filiorum ejus vindicabitur et ulciscetur, et retribuet vindictam inimicis . Hunc sanguinem terra quae susceperat, revelabit, et interfectos Domini nequaquam operiet; sed producet in publicum ad condemnationem eorum qui Martyres occiderunt. Hoc de simplici resurrectione intellectum sit. Praecipitur autem juxta Anagogen populo Dei, ut ingrediatur cubicula sua sive cellaria, ταμεῖα quippe utrumque significat: ut claudat juxta Evangelicum praeceptum ostium cubiculi
Abbreviated transcription (Latin):
audient uocem filii dĩ ⁊ qui audiers
uiuent: ⁊ egredient᷑ qͥ bona fecert̃. in re¬
surrectione uitȩ. ⁊ qͥ mala. in resurrecti¬
onẽ uidicii. Ros enĩ dñi iuxta fabulas
poetarũ. uincens om̃s herbas peonias.
tutuficabit corpora mortuors. & qͣm
iactis in t̃ra sementib ros patilatim
crescere facit herbas ⁊ ad fruges sui
licet ⁊ impiors: dñs in penas detrahet
sempit̾nas. Deniq ꝓraphaim soli. lxx
impios tͣnstuler̃t. & qͥa supͣlegimꝰ. mor¬
tui uitã ñ uidebunt. nec mediei susci¬
tabunt: ꝓ qͦ aquila ⁊ syminachus rã¬
phaun. ⁊ gygantes int̾pretati st̃. q̃rimꝰ
q̃ erroris causa sit ut ꝓ raphaimn hebra¬
ico. alii gygantes. alii medicos posue¬
rint. Uerbũ hebraicũ Raphaim. si
dicos. Sin autẽ absq uau litt̾a sc̃bat᷑
legit᷑ Raphaun. ⁊ transfert᷑ in gy¬
gantes. Simulq qͥa supͣdix̾at mor¬
tui uitã ñ uidebt̃: ut manifestiꝰ de¬
monstraret ñ dici de mortius lege
nature. separatione amime accorporis

Expanded text:
t vocem Filii Dei, et qui audierint vivent, et egredientur qui bona fecerunt in resurrectionem vitae, et qui mala, in resurrectionem judicii . Ros enim Domini, juxta fabulas Poetarum vincens omnes herbas Paeonias, vivificabit corpora mortuorum. Et quomodo jactis in terram seminibus, ros paulatim crescere facit herbas, et ad fruges sui licet et impiorum, Dominus in poenas detrahet sempiternas. Denique pro RAPHAIM   soli LXX impios transtulerunt. Et quia supra legimus: Mortui vitam non videbunt, nec medici suscitabunt, pro quo Aquila et Symmachus, Raphaim et gigantes interpretati sunt: quaerimus quae erroris causa sit, ut pro RAPHAIM Hebraico, alii gigantes, alii medicos posuerint. Verbum Hebraicum RAPHAIM si pdicos; sin autem absque VAU littera scribatur, legitur RAPHAIM, et transfertur in gigantes. Simulque quia supra dixerat: Mortui vitam non videbunt, ut manifestius demonstraret non dici ibi de mortuis lege naturae, et separatione animae ac corporis;
Abbreviated transcription (Latin):
ntt᷑. Uineã de egẏpto transtulisti
cȩt̾a. huic ⁊ ꝑ hieremiã ꝓpinat cali¬
cẽ meracissimũ. Cũ eñi misisset eũ
ut potionaret om̃s gentes: ⁊ huic se
ꝓpħa libent̾ obtulisset officio: pͥmã
inebriare iubet᷑ hirłm. Unde dicit
inca potio. ut planctũ discat ⁊ fle¬
t̃ũ. Dicitq se dñs ꝑ multũ eã tempꝰ
custodisse. ⁊ locũ dedisse penitentie. ⁊
qͥa conu̾iti noluerit. subito in ebriandã
semꝑ auxilio seruaret᷑. Lxx. autẽ. ean¬
dẽ pulchrã appeliant uineã: in qͦ fuit

Expanded text:
nitur: Vineam de Aegypto transtulisti, etc. . Huic et per Jeremiam propinat calicem meracissimum . Cum enim misisset eum ut potionaret omnes gentes, et huic se Propheta libenter obtulisset officio, primum inebriare jubetur Jerusalem. Unde dicit:tur ei meraca potio, ut planctum discat et fletum. Dicitque se Dominus multo eam tempore custodisse, et locum dedisse poenitentiae, et quia converti noluerit, subito inebriandam. semper auxilio servaretur. LXX autem eamdem pulchram appellant vineam, in qua fuit
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ dicit apłs. Uiuens autẽ di sermo
⁊ efficax. ⁊ acutꝰ suꝑ omũe gladiũ ex
utraq parte acutũ. Unde ⁊ in alio lo¬
co de ore saluatoris gladrũ bicipitẽ
exire legimꝰ. Cũ aut̃e infine mundi ad.¬
l̾isum leuiathan qͥ in pͥncipio genese¬
os appellat᷑ serpens prudentissimꝰ suꝑ

Expanded text:
s: Vivens autem Dei sermo et efficax, et acutus super omnem gladium ex utraque parte acutum . Unde et in alio loco de ore Salvatoris gladium bicipitem exire legimus . Cum autem in fine mundi adversum Leviathan, qui in principio Geneseos appellatur serpens prudentis
Abbreviated transcription (Latin):
mone narrat᷑ qͥ magnũ cecũ capturus
ẽ. Nã ⁊ ibi ꝓ cęto leuiathan ponitur. Et
itͥum. Adduces autẽ drachonẽ in hamo.
circũ dabis capistrũ narib eiꝰ. Statunq
hoc ẽ pͥncipiũ plasmatis dñi. qͦd factũ:
ut illudat᷑ ab angłis eiꝰ. E in psalmo.
hoc mare magnũ ⁊ spaciosũ: ibi repti¬
lia qͦrũ ñ est ñimerus. ammalia par¬
ua cũ magnis. dracho iste qũe forma¬
sti ad ludendũ ei De hoc ⁊ in apoca¬
ly ꝑsi scͥbit iohes. facta ẽ pugna ince
in cȩlo. EE missus ẽ dracho magnꝰ colubir
antiquus. qͥ uocat᷑ diaboł.⁊ sathanas.
qͥ errare fecit orbẽ t̃rarũ uniu̾sum.
missusq ẽ in t̃rã. ⁊ angłi eiꝰ cũ eo. Ibi¬
q d̃r. Missus ẽ accusator fratrũ nr̃orẜ.
qui accusabat eos corã dño do nr̃o. Illud

Expanded text:
mone narratur: Qui magnum cetum capturus mone narratur: Qui magnum cetum capturus est ; nam et ibi pro ceto, Leviathan ponitur; et iterum: Adduces autem draconem in hamo, circumdabis capistrum naribus ejus; Statimque: Hoc est principium plasmatis Domini quod factum est, ut illudatur ab Angelis ejus. Et in psalmo: Hoc mare magnum et spatiosum: ibi reptilia quorum non est numerus: animalia parva cum magnis. Draco iste quem formasti ad illudendum ei . De hoc et in Apocalypsi scribit Joannes: Facta est pugna in in coelo . Et: Missus est draco magnus, coluber antiquus, qui vocatur diabolus et Satanas, qui errare facit orbem terrarum universum; missusque est in terram, et Angeli ejus cum eo; ibique dicitur: Missus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat e
Abbreviated transcription (Latin):
tuosũ. ⁊ occidet drachonẽ qͥ ẽ in mari.
Tradunt hebrei diabolũ id ẽ crimi¬
natorẽ qͦd g̃cũ nom̃ ẽ. hebraice ap¬
pellarisathan. hoc ẽ adu̾sarium. Un¬
de ⁊ urtacharia dr̃ Stabat sathan
id ẽ adu̾sariꝰ a dextͥs eiꝰ. ut adu̾saret᷑ ei.
Appellat᷑q ⁊ belial id ẽ apostata. p̃uari¬
cator absq iugo. Unde ⁊ apłs. Quȩ in
quit cõmunicatio xp̃i ad beliab: Eubi¬
cũq lxx. ponunt filios pestilentie: in
hebraico scͥptum ẽ. filii belial. Unde ⁊ il¬
lud qͦd in ꝑsalmo cantt᷑ de myst̾io saltia¬
toris. filiꝰ imquitatis ñ apponet nocere
ei: in hebraico dr̃ fili belial. Appeliat᷑¬
q n⁊ aliis nominib: ut in alio psalmo scͥo¬
tum ẽ. Suꝑ aspidem ⁊ bafiliscũ ambula¬
bis. ⁊⁊ conculcabis leonẽ ⁊ drachonẽ. Qui
dracho ꝓpͥe in hebraico sermone appella¬
tur leuiathan. Ipse ẽ magnꝰ cȩtus: de qͥ
qͦd a xp̃o capieudis sit mẏstico in iob ser¬

Expanded text:
tuosum, et occidet draconem qui est in mari. tuosum, et occidet draconem qui est in mari. Tradunt Hebraei diabolum, id est, criminatorem, quod Graecum nomen est, Hebraice appellari SATAN  , hoc est, adversarium. Unde et in Zacharia dicitur: Stabat Satan, id est, adversarius, a dextris ejus ut adversaretur ei . Appellaturque et BELIAL  , id est, apostata, praevaric communicatio Christi ad Belial ? et ubicumque LXX ponunt filios pestilentiae, in Hebraico scriptum est, filii Belial. Unde et illud quod in psalmo canitur de mysterio Salvatoris: Filius iniquitatis non apponet nocere ei , in Hebraico dicitur, filius Belial. Appellaturque et aliis nominibus, ut in alio psalmo scriptum est: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . Qui draco proprie in Hebraico sermone appellatur LEVIATHAN . Ipse est magnus cetus, de quo, quod a Christo capiendus sit, mystico in Job ser
Abbreviated transcription (Latin):
scõ inducet irã suã. illud significat qͦd
a sc̃ĩs ira di incipiat: uł omnis illiꝰ ultio.
iusta scãq sit. ñ de m̃tis ꝑturbatione
descendens ut in hominib solet. s stu¬
dio corrigendi. Terrã autẽ habitato¬
rũ. illam reor: de qͣ scͥptum ẽ. Audiat
t̃ra sermonẽ oris mei. &t. aurib ꝑcipe
mͦ enĩ qͥ ui t̃ra habitant. sic qͥ in car¬
ne st̃ dõ placere ñ possunt Terra au¬
tẽ in hoc loco animã significat: que
iiuit carnalit̾. & reuelabit sangumẽ
suũ si quẽpiã scandalirau̾it: ⁊ cum ca¬
yn meret᷑ audire. Uox sanguinis fr̾is
tui clamat ad me de t̾̃ra. q̃ aꝑuit os
suũ. ut susciꝑet sanguinẽ fr̃is tui.
Omĩs gͥ sanguis in die iudicii reqͥret᷑
nec abscondet t̃ra sanguinẽ suũ. ⁊ in¬
t̃fectos qͦs occidit uł uolens uł ꝑ negli¬
Lxx. In die illa inducet ds gladiũ
sem̃ ⁊ magnũ ⁊ fortẽ. suꝑ drachonẽ
colubrũ fugientẽ. suꝑ drachoñe tor¬

Expanded text:
at, quod a sanctis Dei ira incipiat, vel omnis illius ultio justa sanctaque sit, non de mentis perturbatione descendens, ut in hominibus solet; sed studio corrigendi. Terram autem habitatorum illam reor, de qua scriptum est: Audiat terra sermones oris mei . Et: Auribus peQuomodo enim qui in terra habitant, sic qui in carne sunt, Deo placere non possunt . Terra autem in hoc loco significat animam quae vivit carnaliter. Et revelabit sanguinem suum, si quempiam scandalizaverit, et cum Cain meretur audire: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra, quae aperuit os suum, ut susciperet sanguinem fratris tui . Omnis igitur sanguis in die judicii requiretur, nec abscondet terra sanguinem suum; et interfectos quos occidit, vel volens, vel per negliLXX: In die illa inducet Deus gladium sanctum, et magnum, et fortem, super draconem colubrum fugientem, super draconem co
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ capituli in die illa: eusebiꝰ pͥori iun¬
git capitulo: ne sequens ꝓphia huic
tẽpori coaptet᷑. Hebrei autẽ ⁊ cȩt̾i ex¬
planatores: sequunt᷑ qͦd nc̃ ꝓposituri
sumꝰ. In die illa uinea meri cantabit
ei ego dñs qͥ seruo eã. repente ꝓpina¬
bo illi. Ne forte uisitet᷑ ꝯtra eã: nocte
n die serno eã. Lxx. Indiȩ illa uui¬
nea bona. desidium eiꝰ: ut pͥnceps il¬
lius sit. Ego ciuitas fortis. ciuitas q̃
oppugnat᷑ frcistra potũ dabo illi.

Expanded text:
hujus capituli, in die illa, Eusebius priori junhujus capituli, in die illa, Eusebius priori jungit capiti, ne sequens prophetia huic tempori coaptetur. Hebraei autem et caeteri explanatores sequenti, quod nunc proposituri sumus. In die illa vinea meri cano eam, repente propinabo illi: ne forte visitetur contra eam, nocte et die servo eam. LXX: In die illo vinea bona desiderium ejus, ut princeps illius sit. Ego civitas fortis, civitas quae oppugnatur: frustra potum dabo illi.
Abbreviated transcription (Latin):
ctus: fugiet qͥ numqͣm fug̾e consueu̾at.
nesciens illud scͥptũ. Quo uadã a sp̃u
tuo: aut a facie tua qͦ fugiã: Pulchre
qͥdã poeta in gyganto machia de enche¬
lado lusit. &ͦ fugis enchelade: Quas¬
cũq accesseris oras: sub do semꝑ eris.
Iste autẽ leuiathan coluber fugiens.
dotio. robustũ. Uectẽ autẽ siue clau¬
dentẽ puto appellari: qͦd multos suo
gã dm̃i. de q̃ sc̃ͥptam ẽ uurga directi¬
onis ẽ uirga regni tui: qũe dñs int̾fi¬
ciet spũ oris suiꝰ habitatorẽ qͦndã ma¬
ris salsors ⁊ amarors fluctuũ. Q di
etint diabolũ acturum penitentiã.
ueniã consecuturũ: int̾precentur nob
quomͦ hoc accipiant qͦd scͥptum ẽ. ⁊ in¬
t̃ficiet drachonẽ qͥ ẽ in mari siue cȩtũl.
Scdo enĩ loco in p̃senti capitulo in hebra¬
ico ñ appellat᷑ leuiatban. s thehennin.:
qͥd ꝓpͥe cȩtũ sonat. Unde hebrei. autu¬
mant leuiathan habitare sub t̾̃ra ⁊
daica fabula ẽ. Qͦdq dr in extremo

Expanded text:
ctus, fugiet qui numquam fugere consueverat, nesciens illud scriptum: Quo vadam a spiritu tuo, aut a facie tua quo fugiam ? Pulchre quidam poeta in Gigantomachia de Encelado lusit: Quo fugis, Encelade? quascumque accesseris oras, Sub Deo semper eris. Iste autem Leviathan coluber fugiens, dotio robustum. Vectem autem sive claudentem puto appellari, quod multos suo gam Domini, de qua scriptum est: Virga directonis, virga regni tui . Quem Dominus interficiet spiritu oris sui , habitatorem quondam maris, falsorum et amarorum fluctuum. Qui dicunt diabolum acturum poenitentiam et veniam consecutorum, interpretentur nobis quomodo hoc accipiant, quod scriptum est: Et interficiet draconem qui est in mari, sive cetum. Secundo enim loco in praesenti capitulo, in Hebraico non appellatur Leviathan, sed THANNIN  , quod proprie cetum sonat. Unde Hebraei autumant Leviathan habitare sub terra et daica fabula est. Quodque dicitur in extremo
Abbreviated transcription (Latin):
piet᷑ nocte ⁊ corruet murꝰ eiꝰ nullaq ert
exadu̾sariis potestatib q̃ ñ app̃hendat
cã. Rursũ loqͣr. Qͥd michi ꝓdest custo¬
dire eã q̃ stipulã in se h̃at non frum̃ta:
q̃ ita inculta ẽ. ut uepriũ plena sit
⁊ spinarũ: Qũa saluare uolui: s qͥa
hostilit᷑ mecũ agit. recessi ab ea. Dixer̃t¬
q in me ⁊ ex me nati apłi uobis qͥdẽ
oportebat pͥmũ loqui u̾bũ di̾ s qm̃ rep
pulistis illud. ⁊ indignos uos indica¬
stis ȩt̃nȩ uitȩ. ecce conu̾timͣ ad gen¬
tes. Iocirco faciet dñs qͦd minatus
ẽ. ut om̃s in ea ardeant romano
igne cucũdati. uł certe ardeant ui¬
eisatq peccatis. nec possint ardentia
diaboli iacula restinguere. Om̃s enẽ
adiuitantes. qͣsi elibanꝰ corda eorp. st a¬
li qͥ pͥus habitabant in ea pꝰ qͣm clama.¬
u̾int capta ẽ ciuitas atq succensa. di

Expanded text:
pietur enim nocte, et corruet murus ejus, nullaque erit pietur enim nocte, et corruet murus ejus, nullaque erit de adversariis potestatibus, quae non apprehendat eam. Rursum loquar: Quid mihi prodest custodire eam, quae stipulam in se habeat, non frumenta: quae ita inculta est, ut veprium plena sit et spinarum, quam salvare volui? Sed quia hostiliter mecum agit, recessi ab ea. Dixeruntque in me et ex me nati Apostoli: Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei: sed quoniam repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Idcirco faciet Dominus quod minatus est, ut omnes in ea ardeant Romano igne circumdati. Vel certe ardeant vitiis atque peccatis, ne possint ardentia diaboli jacula restinguere. Omnes enim adulterantes quasi clibanus corda eorum. Et illi qui prius habitabant in ea, postquam clamaverint, capta est civitas atque succensa, dim
Abbreviated transcription (Latin):
amantẽ. ⁊ loca sentiũ plena significat. Un¬
de dicit. Qͥs me docebit ut durꝰ sim. ⁊¬
in eã uineã demetam.⁊ in p̃lio atq certa¬
mine truculentꝰ incedã: ut gͣdiar suꝑ
uineã quã ante seruaui. ⁊ succendã eam
qũa meo sepserã muro: An potiꝰ id aget
fortitudo mea ut irã differã: ⁊ saluem
eos ꝑ eugłii clem̃tiã. qͥ neqͣquã sunit legis
anctoritate seruati: Eͣii q atixoe au¬
tẽ iuxta hebraicũ legendum ẽ. Qs me
faciat durũ atq crudelẽ ut uineam
adirã meã. hoc quippe in deserto sig¬
nificat᷑ ⁊ spinis: ut eã qͦsi in p̃lio conte¬
rã atq succendã quã semꝑ mea diligñ.¬
tia custodiui : an potiꝰ tenebit fortitudi¬
uẽ meã qũã xp̃m ẽẽ ñ dubium ÷ ⁊ de
ut ipsa mͥ pacẽ faciat. ⁊ mundũ reconei¬
liet. Iuxta lxx. hic ẽ sensꝰ: ut ex ꝑso¬
na accipiamꝰ eccłie Ego ciuitas firma.
ciuitas multis uallata hostib. q̃ frustͣ
dedi pocula inimicȩ meȩ synagogȩ : Ca¬

Expanded text:
amantem, et loca sentium plena significat. Unde dicit: Quis me docebit ut durus sim, et meam vincam clementiam, et in praelio atque certamine truculentus incedam: ut gradiar super vineam, quam ante servavi, et succendam eam quam meo sepseram muro? An potius id aget fortitudo mea, ut iram differam, et salvem eos Evangelii clementia, qui nequaquam sunt Legis auctoritate sertem juxta Hebraicum legendum est: Quis me faciet durum atque crudelem, ut vincam naturam meam? Hoc quippe in deserto significatur et in spinis: ut eam quasi in praelio conteram atque succendam, quam semper mea diligentia custodivi. An potius tenebo fortitudinem meam, quam ut ipsa mihi pacem faciat, et mundum reconciliet? Juxta LXX hic est sensus, ut ex persona accipiamus Ecclesiae: Ego civitas firma, civitas multis vallata hostibus, quae frustra dedi pocula inimicae meae Synagogae. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
cadent quicũq habitationi t̾re sede¬
derint. ⁊ in t̃renis oꝑib fixa radice fun
tuus ⁊ t̾rã gẏgantũ detrahes in ru¬
inã. Lxx. Resurgant mortui. ⁊ re¬
surgent de sepulchris. ⁊ letabunt᷑ qͥ
st̃ in t̃ra. Ros enĩ tuus santas eoꝵ.
tra autẽ impioꝵ cadet. Scĩs par¬
turientib ⁊ parientib sp̃m ⁊ habi
tatorib t̾re corruentib qͥa salutes
ñ fecert̃ int̾ra. hi qͦs in xp̃o mortu
somnꝰ ẽi et neqͥqͦm iuxta lxx. resur¬
gere s exꝑgisci ⁊ enigilare dicunt᷑.
Unde ⁊ latarus qͥ eingilaturꝰ erat. a
dño dormiens appellatur. Om̃s gͥ mar¬

Expanded text:
Cadent ergo quicumque habitationi terrae se dederunt, et in terrenis operibus fixa radice fundtuus, et terram gigantium detrahes in ruinam. LXX: Resurgent mortui, et resurgent de sepulcris, et laetabuntur qui sunt in terra. Ros enim tuus sanitas eorum, terra autem impiorum cadet. Sanctis partutatoribus terrae corruentibus, quia salutes non fecerunt in terra, hi quos in Christo mortuosomnus est, nequaquam juxta LXX resurgere, sed expergisci et evigilare dicuntur. Unde et Lazarus qui evigilandus erat, a Domino dormiens appellatur . Omnes igitur mar
Abbreviated transcription (Latin):
chil głe causa faciat. s fruat᷑ bono
conscientiȩ. ⁊ solũ uidicẽ expectet dm̃
St̃ autẽ cellaria q̃ claudenda st̃
ab scondenda ab his qͥ diuites facti
st̃ in oꝑib atq sermonib pruden¬
tia. tẽꝑantia. fortitudo ⁊ iustitia:
ut nesciat sinistra qͥd faciat dext̾a:

Expanded text:
t; sed fruatur bono conscientiae, et solum judicem exspectet Deum. Sunt autem cellaria quae claudenda sunt et abscondenda ab his qui divites facti sunt in operibus atque sermonibus, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia, ut nesciat sinistra quid faciat dextera,
Abbreviated transcription (Latin):
fines t̾re Alii iordanen putant. & hos
notandũ qͦd in uidee t̾minis. fluuiꝰ
appellat᷑: in egypti finib torrens
qͥ turbidas aquas habet nñ ꝑpe¬
tuas P torrente egypti. lxx rino¬
corurã tͣnstulert̃. qͥd ẽ oppidũ me
gẏpti palestineq confinio. ñ tam

Expanded text:
e . Alii Jordanem putant. Et hoc notandum, quod in Judaeae terminis, fluvius appelletur; in Aegypti finibus, torrens, qui turbidas aquas habet, et non perpetuas. Pro torrente Aegypti, LXX Rhinocoruram transtulerunt, quod est oppidum in Aegypti Palaestinaeque confinio, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
res succendant᷑ ardorib. ut clament
⁊ confiteant᷑ errorẽ suũ ⁊ p̾ea pacẽ faci¬
ant cdo Qui uͦ appellant᷑ filii iacob qui
egrediunt᷑ de radice iacob florebit ⁊
germinabit isrł. ⁊ implebunt faciem
orbis semine.Lxx. Qui ueniunt fi¬
lii iacob: germinabit ⁊ florebit isrł.
⁊ implebit orbem t̾rarum fructus eiꝰ
bit ⁊ florebit isrł uidens doctrina
filior suors. uniu̾sũ orbẽ ẽẽ cõpletũ:
⁊ attulisse fructꝰ ub̾rimos. qͦs in iudȩa
manens ñ atculerat. Pũquid iuxta
plagã ꝑcutientis se ꝑcussit eũ: aut siẽ

Expanded text:
ardoribus, ut clamitent et confiteantur errorem suum, et postea pacem faciant Deo, qui vere appellentur filii Jacob. Qui egrediuntur de radice Jacob, florebit et germinabit Israel: et implebunt faciem orbis semine. LXX: Qui veniunt filii Jacob: germinabit et florebit Israel: et implebit orbem terrarum fructus ejusbit et florebit Israel, videns doctrina filiorum suorum universum orbem esse completum, et attulisse fructus uberrimos, quos in Judaea manens non attulerat. Numquid juxta plagam percutientis se, percussit eum: aut
Abbreviated transcription (Latin):
Siue gͥlegerimꝰ ꝓpt̾ timorẽ tuũ dñe
in ut̾o accepimꝰ siue uixta hebraicum
a facie tua dñe concepimꝰ. ⁊ in ut̾o acce¬
pimꝰ utrũq ad id ꝑtinet. ut ex timore
⁊ recordatione dñi sermonẽ ꝯcipiamꝰ
dñi: ⁊ illuminet᷑ cor nr̃m dicentium.
Signatũ est suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñe.
&. ostende faciem tuã ⁊ salui erimus.
Salutes ñ fecimꝰ in t̃ra : ido ñ cecide¬
runt habitatores orbis. Lxx. Sed
cadent habitatores terrȩ. Niu̾sa int̃¬
p̃tatio. necesse ẽ ut diu̾sum habeat
⁊ sensũ. Iuxta hebraicũ hoc dr̃. Qa¬

Expanded text:
ur legerimus, propter timorem tuum, Domine, in utero accepimus: sive juxta Hebraicum, a facie tua, Domine, concepimus, et in utero accepimus, utrumque ad id pertinet, ut ex timore et recordatione Domini sermonem concipiamus Dei, et illuminetur cor nostrum dicentium: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Et, ostende faciem tuam, et salvi erimus . Salutes non fecimus in terra: ideo non ceciderunt habitatores orbis. LXX: Non cademus, sed cadent habitatores terrae. Diversa interpretatio necesse est ut diversum habeat et sensum. Juxta Hebraicum hoc d
Abbreviated transcription (Latin):
repbis. t̃ra autẽ impiors cadeti sc̃ ad
sc̃os loquit᷑ Qa uob resurrectio ꝓmis¬
sa ẽ : donec in peccatores ⁊ impios di tra
deseuiat. ing̾dimini in sepulcbra ur̃a.
⁊ abscondite uos. Breue enĩ tempꝰ ẽ:
donec di ꝑtͣnseat indignatio. Si qui¬
dẽ eg̾dietur dñs deloco suo: quia mi¬
seriecors ⁊ miserator dñs. ⁊ clem̃tissimꝰ
pat̃ filios negligentes ferire cõpel¬
litur: ⁊ qͦdamm de sua sententia c̃o¬
mutari. ut uisitet ⁊ inducat ira suꝑ
Maledictio ⁊ m̃daciũ. ⁊ adult̾iũ ⁊ fur¬
tũ. effusa sc̃ suꝑ habitatores t̾rȩ. Et¬

Expanded text:
ad sanctos loquitur, quia vobis resurrectio repromissa est, donec in peccatores et impios ira Dei desaeviat: ingredimini in sepulcra vestra, et abscondite vos, breve enim tempus est donec Dei pertranseat indignatio. Siquidem egreditur Dominus de loco suo, quia misericors et miserator Dominus, et clementissimus pater filios negligentes ferire compellitur, et quodammodo de sua sententia commutari, ut visitet et inducat iram suaMaledictio et mendacium, et adulterium, et furtum effusa sunt super habitatores terrae
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo popłos erudit. ⁊ imitat᷑ apłm
paulũ. filioli mei qͦs it̾um partu¬
rio: donec xp̃e formet᷑ in uobis.
de hierłm usq ad illiricũ eugłm
p̃dicauit ⁊ qͥsi sapiens archite¬
ctus fundam̃tũ posuit. extra¬

Expanded text:
ndo populos erudit et imitatur apostolum Paulum: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . de Jerusalem usque ad Illyricum Evangelium praedicavit , et quasi sapiens architectus fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
nauer̃t adu̾sum me. & loqͥtur. Ego
ciuitas firma: ciuitas q̃ oppugnat᷑.
Pulchreq oppugnat᷑. dix̃. ñ expug¬
nat᷑. Statĩq iungit de synagoga: qͣ
de capite u̾sa ẽ in caudã. frustra ei po¬
tũ mearũ tribuo doctrinarũ: capi¬
et᷑ enĩ in tenebris erroris sui. & qͥa a¬
ꝑtã lucẽ ñ recepit ꝑ diẽ corruet intirꝰ
lusq erit ad usarioꝵ qͥ ñ capiat eã.
Dͦd de contrariis debemꝰ intelligere
potestatib. Indignatio ñ ẽ mͥ.  os
dabit me spinã ⁊ ueprẽ  inp̃liog
diar suꝑ eã: Succendã eã parit᷑: an¬
potiꝰ tenebit fortitudinẽ meã : faciet
pacẽ mͥ: pacẽ faciet mͥ. Lxx. Non ÷
qui ñ app̃hendit cã. Qͥs ponet me cu¬
stodẽ stiptile in agro: Propt̃ adu̾sa¬
riã hanc reppuli cã: iocirco fecit
ds̃ omĩa q̃ disposuit. Cõbusta sc̃.
dicent habitatores eiꝰ faciemꝰ pacẽ
illi: pacẽ faciemꝰ illi. Iuxta hebra¬
icũ hic sensꝰ ẽ. Ego qͥ dieb ⁊ nocti

Expanded text:
tur: Ego civitas firma, civitas quae oppugnatur. Pulchreque oppugnatur dixit, non expugnatur. Statimque jungit de Synagoga, quae de capite versa est in caudam: Frustra ei potum mearum tribuo doctrinarum, capietur enim in tenebris erroris sui. Et quia apertam lucem non recepit, per diem corruit murus lusque erit adversariorum qui non capiat eam, quod de contrariis debemus intelligere potestatibus. Indignatio non est mihi: quis dabit me spinam et veprem in praelio? Gradiar supe tenebo fortitudinem meam? faciet pacem mihi, pacem faciet mihi. LXX: Non est quae non apprehenderit eam. Quis ponet me custodem stipulae in agro? propter adversariam hanc repuli eam. Idcirco fecit Dominus omnia quae disposuit: combusta sum; dicent habitatores ejus, faciemus pacem illi: faciemus pacem ei. Juxta Hebraicum hic sensus est: Ego qui diebus et no
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ⁊ in uirilem etatẽ ꝑuen̾it. diffi¬
cult̾ occidit᷑. Iuxta Syminachũ mortu
ñ inuificabunt. qͥ peccato mortui alios
uiuificare ñ possunt. Nec pulehra lauda¬
tio ẽ in ore peccatoris. & gẏgantes. idẽ
Raphaim ñ suscitabunt alios. qͥ ipsi ui¬
xta geneseos librũ appellant᷑ cadentes.
Uisitatq eos dñs: ut ⁊ mortuoꝵ ⁊ gy
gantũ om̃is deleatur memoria. Solus
enĩ pat̃ est qui suscitat mortuos ⁊ uiui¬
ficat: sic ⁊ filiꝰ uiuificat quos uult. Pos¬
sumꝰ mortuos symulachra appellare ho¬
minũ mortuoꝵ: ⁊ gygantes demones.
qͥ simula chris eoꝵ assident. Nec t̾rere
nos debet. qͣre .lxx. masculũ. ⁊ cęt̾i int̾¬
p̃tes memoriã tͣnstulerint: cũ. isdẽ tri¬

Expanded text:
in virilem aetatem pervenerit, difficulter occiditur . Juxta Symmachum, mortui non vivificabunt, quia peccato mortui, alios vivificare non possunt, nec pulchra est laudatio in ore peccatoris. Et gigantes, id est, RAPHAIM  , non suscitabunt alios, qui ipsi juxta Geneseos librum appellantur cadentes. Visitatque eos Dominus, ut et mortuorum et gigantium oter suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius vivificat quos vult . Possumus mortuos simulacra appellare hominum mortuorum, et gigantes daemones, qui simulacris eorum assident. Nec terrere nos debet, quare LXX masculum, et caeteri Interpretes memoriam transtulerunt, cum eisdem tri
Abbreviated transcription (Latin):
tũ arbitrant᷑ saul. qͣndo pugnauit ꝯ¬
tra a malech. ⁊ int̾fecit om̃e masculinũ
eor. Dño enĩ p̃cipiente ut deleret omnẽ
memoriã amalech sub celo: ille ꝓ memo¬
ria ñ tam errore qͣm p̃dȩ ductꝰ cupidi¬
ne. masculos int̾pretatus ẽ: nesciens il¬
lud apłi. Nolite errare. ds̃ ñ irridetur.
Ndulsisti genti dñe indulsisti genti
Nũ quid glorificatus es. elongasti õs
tͥminos t̃re. Lxx. Adde eis mala dñe.

Expanded text:
tum arbitrantur Saul, quando pugnavit contra Amalech et interfecit omne masculinum eorum . Deo enim praecipiente, ut deleret omnem memoriam Amalech sub coelo, ille pro memoria, non tam errore, quam praedae seductus cupidine, masculos interpretatus est, nesciens illud Apostoli: Nolite errare, Deus non irridetur . Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti. Numquid glorificatus es? elongasti omnes terminos terrae. LXX: Adde eis mala, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
Ante autẽ om̃s colles geña uit me
Qͦ modo enĩ creature. geñatio pot̾it
coaptari : q̃ mag̃ possessioni congruit
Scͥptũ ẽ ꝙ in deuteronomio. Nonne᷑ iste
pat̾ tuus possedit te & fecit te & creauit te:
possedit & fecit te & creauit te : s pat̾: ut
clem̃tia nõĩs austeritatẽ potentię mitiga¬
ret. Qͦdq sequit᷑ dñe absq te aliũ ñ no¬
uimus: non excludit filiũ. s iungit
patri. sleq enĩ dixit aliũ ñ nouimꝰ

Expanded text:
nes autem colles generavit me. Quomodo enim creaturae generatio poterit coaptari, quae magis pos sessioni congruit? Scriptum est in Deuteronomio: Nonne iste pater tuus possedit te, et fecit te, et creavit te ? possedit te, et fecit te, et creavit te; sed pater, ut clementia nominis austeritatem potentiae mitigaret. Quodque sequitur: Domine, absque te alium non novimus, non excludit Filium, sed jungit Patri, neque enim di
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ dñs custodierit ciuitatẽ. frustra
uigilabit qͥ custodit eã: sic nͥ dñs
languorẽ curau̾it. inuanũ laborañ
medici. qui cupiunt sanare languen¬
tes nͥ dũs custodierit sanitatẽ. in
uanũ custodiunt qͥ etiã p̃cepta custo¬
diendȩ salutis ꝓpͥis edunt libris. Sẽꝑ¬
q dicendũ ẽ ñ solum in corporis. s etiã
in animȩ sanitate: benedic anima
mea dño. qͥ sanat om̃s languores tu¬
os. Porro qui peccato mortui ꝑ seue.
rant. ⁊ nulla arte medicinȩ posst̃
reciꝑe auime sanitatẽ: isti disꝑdn¬
tur ⁊ tollentur a dño: ⁊ quicquid
robustũ in eis ẽ qͦd masculinũ uo

Expanded text:
rit civitatem, frustra vigilavit qui custodit eam . Sic nisi Dominus languorem curaverit, in vanum laborant medici qui cupiunt sanare languentes. Nisi Dominus custodierit sanitatem, in vanum custodiunt, qui etiam praecepta custodiendae salutis propriis edunt libris: semperque discendum est non solum in corporis, sed etiam in animae sanitate: Benedic, anima mea, Domino, qui sanat omnes languores tuos . Porro qui peccato mortui perseverant, 353 et nulla arte medicinae possunt recipere animae sanitatem, isti disperdentur et tollentur a Domino, et quidquid robustum e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ d̾s iuuor dr̃ ñ mortuors. Anima
enĩ q̃ peccau̾it: ipsa moriet᷑. Legimꝰ
in epła q̃ ad hebreos scribit᷑. sonrur¬
sum fundam̃tũ iacientes peniten¬
tiȩ ab oꝑib mortuis. Sin autẽ pec¬
cata appellant᷑ oꝑa mortua : qͣre ñ
e contrario uirtutes appellant᷑ oꝑa
uiua: Qͦdq sequit᷑. nec medici sus¬
citabunt: sens ꝑspicuus ẽ condep̃¬
nari fabulas poetarũ. qͥ ab hescula¬
pio iactant uirbiũ suscitatũ. Non
Solũ autẽ hoc de mortuis. s de oĩ
infirmitate dicendũ est. qͦd absq
di miscdĩa nicħ medendi ars ualeat.

Expanded text:
 non mortuorum . Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Legimus in Epistola quae ad Hebraeos scribitur: Ne rursum fundamentum jaciamus poenitentiae ab operibus mortuis . Sin autem peccata appellantur opera mortua: quare non e contrario virtutes appellentur opera viva? Quodque sequitur, Nec medici suscitabunt, sensus perspicuus est, condemnari fabulas poetarum, qui ab Aesculapio jactant Virbium suscitatum. Non solum autem hoc de mortuis, sed de omni infirmitate dicendum est, quod absque Dei misericordia nihil medendi ars valeat.
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ. cecus ñ uidet lum̃ qͥmdru cecus
ẽ. sin autẽ receꝑit sanitatẽ. lum̃ aspi¬
ciet: sic
ciet: sic ⁊ qui in iniquitate mor¬
tuns
ẽ atq peccatis. anteqͣm
cet᷑ iustitia. atq uirtutib¬

Expanded text:
camus, caecus non videt lumen quamdiu caecus est; sin autem receperit sanitatem, lumen aspiciet: sic et qui iniquitate mortuus est atque peccatis, antequam vivificetur justitia atque virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑. Cui respondit dñs. Uideant mag̃
⁊ confundant᷑. uł zelꝰ popłi. uł telan¬
tes popłi ⁊ ignas adu̾sarios tuos id ẽ
scõꝵ popłi deuoret atq consumat.
ignis autẽ penitentiȩ qui eoꝵ corda
excrueiet qͦd talẽ dñm ꝑdidunt. Po¬
test hoc ⁊ suꝑ uideis intelligi: qui
xp̃m brachiũ dni nescier̃t. Cũq eñ
uidint atq cognou̾int quẽ patiby¬
lo ꝯfixer̃t. confundent᷑. Tune in eru¬
ditus popłs ⁊ nesciens legẽ dĩ. ⁊ eli sti¬
mulis incitabit᷑. qͣndo u̾idit uatio¬
nes in fuũ successisse locũ᷑ ⁊ igne pe¬
nitudinis arserit siue dolore suppli¬
eii qͣndo audierit illud qͦd scͥptum ẽ.
Ite in ignẽ et̾num qͥ p̃paratus ẽ diabo¬
lo ⁊ angłis eiꝰ. Dnẽ dabis pac̃e nobis.¬

Expanded text:
. Cui respondit Dominus: Videant magis et confundantur, vel zelus populi, vel zelantes populi, et ignis adversarios tuos, id est, sanctorum populi, devoret atque consumat. Ignis autem poenitentiae, qui eorum corda excruciet, quod talem Dominum perdiderunt. Potest hoc et super Judaeis intelligi, qui Christum brachium Domini nescierunt, cumque viderint eum atque cognoverint, quem patibulo affixerant, confundentur. Tunc ineruditus populus et nesciens legem Dei, zeli stimulis incitabitur, quando viderit nationes in suum successisse locum, et igne poenitudinis arserit, sive dolore supplicii, quando audierit illud quod scriptum est: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo, et angelis ejus . Domine, dabis pace
Abbreviated transcription (Latin):
rum istarũ ⁊ spiritalia nequicie
ciis p̃sidentib & in danihele scriptỹ
ẽ. Exiit in occursum mͥ pͥnceps regni
ꝑsarum: ⁊ pͥnceps regni medors. ⁊ pͥn¬
ceps regni grecor. Hos g pͥncipes qͥ
suũ ñ seruauint gradum. congrega¬
bit dñs in die iudicii qͦsi in unõ fas ce
parit̾ colligatos. ⁊ mitcet in lacũ in¬
ferni: ut in illis quoq impleatur
qͦd de impio scͥptum ẽ. Lacũ aꝑuit
& effõdit eũ. ⁊ incidit in fouẽa quã

Expanded text:
lia nequitiae vinciis praesidentibus et in Daniele scriptum est: Exiit in occursum mihi princeps regni Persarum, et princeps regni Medorum, et princeps regni Graecorum . Hos igitur principes, qui suum non servaverunt gradum, congregabit Dominus in die judicii, quasi in uno fasce pariter colligatos, et mittet in lacum inferni, ut in illis quoque impleatur quod de impiis scriptum est: Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd nos u̾timꝰ faciem uincłi colligati
suꝑ om̃s popłos: aqͥla int̾pretatus ẽ
faciem tenebrarũ suꝑ om̃s popłos.
Cũq aquila bis tenebras dixit: the¬
odotio semel tenebras nominauit.
Cet᷑a similit̾. Pro qͦ Sẏmmachꝰ tͣnstulit
faciẽ dominatoris. qͥ dominat᷑ suꝑ õs
legenti ꝑspicuũ ẽ. qͦd ñ scripture u̾ba
s suũ sensũ posuerint: eo qͦd omĩa my¬
st̾ia legis ⁊ templi tͣnsferenda fint
ad eccłias nationũ. Post passionẽ gͦ
dñi qͣndo eũ a siti i estu uł turbine
lib̾a ũit: faciet dñs neqͣqͣm popło ui¬
deoꝵ. s om̃ib gentib in monte syon
pingue ꝯuiusũ. holocausta medulla

Expanded text:
em vinculi colligati super omnes populos, Aquila interpretatus est, faciem tenebrarum super omnes populos. Cumque Aquila bis tenebras dixerit, Theodotio semel tenebras nominavit, caetera similiter. Pro quo Symmachus transtulit, faciem Dominatoris qui dominatur super olegenti perspicuum est, quod non Scripturae verba, sed suum sensum posuerint, eo quod omnia mysteria Legis et Templi transferenda sint ad Ecclesias nationum. Post passionem ergo Domini, quando eum a siti et aestu, ac turbine liberaverit, faciet Dominus nequaquam populo Judaeorum, sed omnibus gentibus in monte Sion pingue convivium, holocau
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥa saluatoris dru̾bis. omĩs qui
se exaltat humiliabit᷑. ⁊ qͥ se humiliat
exaltabit᷑ ñ solũ hoc ad homines. s
ad ꝯtrarias qͦq fortitudines. referre
possumꝰ Iuxta lxx. laudes d̃o ꝓpħa
decantat: qͦd om̃s suꝑbos humiliet.
uniu̾sarũ urbiũ munim̃ta usq
ad solũ diruat: ⁊ scõꝵ ea mitiũqi
humiliũ calcent pedes. Semita ui¬
sti recta ẽ: rectꝰ callis iusti ad ãbu¬
landũ & in semita iudicioꝵ tuoꝵ¬

Expanded text:
 347 Salvatoris dicitur verbis, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur , non solum hoc ad homines, sed ad contrarias quoque fortitudines referre possumus. Juxta LXX, laudes Deo Propheta decantat, quod omnes superbos humiliet, et universarum urbium munimenta usque ad solum diruat, et sanctorum ea mitiumque et humilium calcent pedes. Semita justi recta est, rectus callis justi ad ambulandum: et in semita judiciorum tuo
Abbreviated transcription (Latin):
mane consurget sp̃e m̃s ad te ds̃.
deo autẽ mane consurget: qͥa lux p̃¬
cepta tua suꝑ t̾ram. Seruans enĩ
mandata tua. ⁊ illuminatus eorp
lumine de quib dr̃. p̃ceptum dñi luci¬
dĩi illum inans ocłos. dormire nequeo.
s om̃i tepore te desidans meo ad te
consurgo spũ & hoc obsertiandum.
qͦd in nocte adhuc positi. animo desi
mane uigilemꝰ ad eũ. atq ut manife.¬
stiꝰ dicã: animȩ nox ⁊ desid̾ium: sp̃ui

Expanded text:
ad te, Deus. Ideo autem mane consurgit, quia lux praecepta tua super terram. Servans enim mandata tua, et illuminatus eorum lumine, de quibus dicitur: Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos , dormire nequeo, sed omni tempore te desiderans, meo ad te consurgo spiritu. Et hoc observandum, quod in nocte adhuc positi, animo desidmane vigilemus ad eum, atque ut manifestius dicam, animae, nox et desiderium, sp
Abbreviated transcription (Latin):
ria quȩ desicdat anima nr̃a. Adhuc
conculcabit eã pes pedis pauꝑis. hui
gͦ iusti semita recta ẽ. siue ut u̾bũ
nouũ fingã rectitudines. qs greci uo¬
timꝰ possumꝰ apƿellare: dr̃q hebraice
eã uoluerit ambulare. cursu ambu¬
let inoffenso. In hac semita iudicioꝵ
dñi sustinuert eũ scĩ ⁊ sꝑauer̃t in eo
qͥa spes ñ confundit:. & nom̃ illiꝰ me¬
moriale habuert in desidio anime
dicentes. Concupiuit anima mea
desidare iudicia tua in om̃i tẽpore:
& it̃um. Desid̾at anima mea: ⁊ defe¬
eit in salutari tuo. Qͥ autẽ nom̃ dñi ha¬
bet in ddefidio.: aliud ñ desicłat: & hoc no¬
tandũ qͦd desidiũ di ñ in carne sit. s
in anima: iuxta illud qͦd in alio psal¬
mo legimꝰ. Sitiuit anima mea ad dñm¬

Expanded text:
ima nostra. Adhuc Conculcabit eam pes, pedes pauperis. Hujus ergo justi semita recta est, sive, ut verbum novum fingam, rectitudines, quas Graeci votinius possumus appellare, dicunturque Hebraice eam voluerit ambulare, cursu ambulet inoffenso. In hac semita judiciorum Domini, sustinuerunt eum sancti, et speraverunt in eo, quia spes non confundit. Et nomen illius et memoriale habuerunt in desiderio animae, dicentes: Concupivit anima mea desiderare judicia tua in omni tempore ; et iterum: Desiderat anima mea, et defecit in salutari tuo . Qui autem nomen Domini habet in desiderio, aliud non desiderat. Et hoc notandum, quod desiderium Domini non in carne sit, sed in anima, juxta illud quod in alio psalmo legimus: Sitivit anima mea ad D
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem adu̾santur: ne q̃ uolumꝰ illa
faciamꝰ. Qd sequit᷑. in nocte : iuxta.lxx
sequenti capitulo iungit᷑. iuxta he¬
braicũ pͥori. Ille autẽ pot̃ dic̃e. anima
mea desidauit te in nocte: qͥ cũ psalmi¬
sta loquit᷑ confident̃. Lauabo ꝑ singu¬
las noctes lectũ meũ: in lacͥmis strã¬
tũ meũ rigabo. Pot̃ nox ⁊ tenebre¬

Expanded text:
invicem adversantur, ne quae volumus, illa faciamus. Quodque sequitur: In nocte, juxta LXX, sequenti capitulo jungitur, juxta Hebraicum priori. Ille autem potest dicere: Anima mea desideravit te in nocte, qui cum Psalmista loquitur confidenter: Lavabo per singulas noctes lectum meum, in lacrymis stratu
Abbreviated transcription (Latin):
quo .lxx. transtulert̃. fiat: & dñs in
eugłio sepe hoc u̾bo abutitur. am̃
am̃ id ẽ uere uere dico uobis. Quare
autẽ laudet ⁊ confiteatur nomini
dñi ⁊ q̃ sint ista mirabilia. ⁊ cogita¬
tiones antique quas ueras oꝑe de¬
monstrauit: sequit᷑. Qa posiuisti
ciuitatẽ in tumulũ. urbẽ fortem

Expanded text:
uo LXX transtulerunt fiat. Et Dominus in Evangelio saepe hoc verbo utitur: Amen, amen, id est, vere, vere dico vobis . Quare autem laudet et confiteatur nomini Domini, et quae sint ista mirabilia, et cogitationes antiquae, quas veras opere demonstravit, sequitur: Quia posuisti civitatem in tum
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnstrilimꝰ uetus er ror abiit: qͥ
cogitatio nr̃a firmata ẽ. Propt̾ea serua¬
bis nob̃ pac̃ẽ quã apłis pollicitus es di¬
cens: pacẽ meã do uob̃. pac̃e meã re¬
linquo uob & ñ solũ semel. s scdo ut
secura sit retributio. q̃ duplici sermo¬
Gandete. tt̾um dico gaudete. Hoc au¬
t̃e ille consequit᷑. de quo in leuitico
dr̃homo. homo filiorꝑ isrł. ⁊ in nu¬
merors libro.uir. uir euiꝰ uxor cubi¬
le macularit: ut duplex hõ. ⁊ duplex
fisi sumus. Post popłi u̾ba responsio¬
qͥtur ad credentes. Sꝑastis. uł sꝑate
in dño in scłis sempit̾uis ⁊ cęc̃a que

Expanded text:
 vetus error abiit. Et quia cogitatio nostra firmata est, propterea servabis nobis pacem, quam Apostolis pollicitus es, dicens: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ; et non solum semel, sed secundo, ut secura sit retributio quae duplici sermoGaudete, iterum dico gaudete . Hoc autem ille consequitur, de quo in Levitico dicitur: Homo, homo, filiorum Israel . Et in Numerorum libro: Vir, vir, cujus uxor cubile macularit : ut duplex homo et duplexfidimus. Post populi verba et responsioquitur ad credentes: Sperastis, vel sperate in
Abbreviated transcription (Latin):
urbis intelligamꝰ. Deniq scĩ in t̃ra ali¬
ena carm̃ uideȩ cantare nolentes: di¬
cunt. Quomͦ cantabimꝰ canticũ dni in
t̾ra aliena: Ego puto ħ ẽẽ cantieũ: de
qͦ i in alio loco scĩs p̃cipit᷑. Cantate dño
canticũ nouũ. Erit autẽ canticũ hoc
qͦd sequitur. Urbs fortitudinis nr̃e
Saluator. Que ẽ ista urbs: Quȩ in
monte sita latere ñ potest. De qͣ ⁊ in a¬
lio loco seͥptum ẽ. fluminis impetꝰ le¬
tificat ciuitatẽ dĩ. & rursũ. Głosa di¬
cta st̃ de te. ciuitas d̾i. Huiꝰ urbis ille
conditor ẽ. de qͦ loquit᷑ pat̃. Iste edi¬
ficabit ciuitatẽ meã. Immo urbs for¬
eponet᷑ in ea murus. & aute murale.
Murus bonor oꝑũ. ⁊ antemurale
rectȩ fidi: ut duplici septa sit mu¬
nim̃to. Non enĩ sufficit murũ hab̃e
Syminachꝰ firmam̃tum int̃precatus
tꝰ ut ipsi muri munitionib cineti siñ.
⁊ uallo fossaq ⁊ aliis muris qͦs in edi¬
ficatione castroꝵ solent lorieulas di¬

Expanded text:
 intelligamus. Denique sancti in terra aliena carmen Judaeae cantare nolentes, dicunt: Quomodo cantabimus canticum Domino in terra aliena ? Ego puto hoc esse canticum, de quo et in alio loco sanctis praecipitur: Cantate Domino canticum novum . Erit autem canticum hoc quod sequitur: Urbs fortitudinis nostrae Salvator . Quae est ista urbs? Quae in monte sita latere non potest. De qua et in alio loco scriptum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; et rursum: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Hujus urbis ille conditor est, de quo loquitur pater: iste aedificavit civitatem meam: immo urbs forponetur in ea murus et antemurale. Murus bonorum operum, et antemurale rectae fidei, ut duplici septa sit munimento. Non enim sufficit murum habere Symmachus firmamentum interpretatus est: ut ipsi muri munitionibus cincti sint, et vallo fossaque et aliis muris, quos in aedificatione castrorum solent loriculas di
Abbreviated transcription (Latin):
oppͥmet portas. qr ħ ert̃ in medio t̾re.
in medio poplor. In consũmatione
mundi p̃teritatũ deliciarũ recordati¬
o erit in materia cruciatuũ. Unde
⁊ diues ille in conuiuio purpuratꝰ qͥ
receꝑat bona sua inuita sua. eleuars
ocłos suos de inferno. latarũ ceriit
in requie E dũs increpans diuites
& luxuriosos atq ridentes. Loquitur
stis consolationẽ urãm. Ue uobis qui
ñc saturati estis: qm̃ esurietis. Ue uo¬
bis qui ridetis nẽ: quia lugebitis ⁊
flebitis. Qndo gͥ fuerit resurrectio

Expanded text:
t portas: quia haec erunt in medio terrae, in medio populorum. In consummatione mundi, praeteritarum deliciarum recordatio erit materia cruciatuum. Unde et dives ille in convivio purpuratus, qui receperat bona sua in vita sua, elevans oculos suos de inferno, Lazarum cernit in requie . Et Dominus increpans divites et luxuriosos atque ridentes, loquitur stis consolationem vestram. Vae vobis qui nunc saturati estis, quoniam esurietis. Vae vobis qui nunc ridetis, quia lugebitis et flebitis . Quando igitur fuerit resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit. Et ut alia utar similitudi¬
ne: sic̃ ꝓpago gͣuissimo torret᷑ estu. at¬
q flaccescit. ita tumultũ alienor. ħ
es ⁊ ꝑire. Iuxta lxx. int̃pretes: ñ dico
sensuũ s u̾boꝵ ordinẽ ⁊ conseq̃ntiã
in hoc loco repꝑire ñ potui & ꝓ eolo¬
co ubi nos int̃pretati sumꝰ. sic̃ estũ in
fiti ꝓ qͦ in hebraico scͥptum ẽ basaion¬

Expanded text:
non potuit. Et ut alia utar similitudinon potuit. Et ut alia utar similitudine, sicut propago gravissimo torretur aestu, atque flaccescit, ita tumultum et clamoremet perire. Juxta LXX interpretes, non dico sensum, sed verborum ordinem et consequentiam, in hoc loco reperire non potui. Et pro eo loco, ubi nos interpretati sumus, sicut aestum in siti, pro quo in Hebraeo scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
uitas cũ destructa fuerit. in et̃nũ
ñ edificabit᷑. ut mille annoꝵ reg¬
nũ ⁊ auree hierłm atq gẽmate
somnia conquiescant. Destructa
autẽ hierłm ꝓ impietate sua:
laudabit dm̃ popłs fortis. Qͥ sit
autẽ popłs fortis: sequens uersꝰ
ostendit. Ciuitas gentiũ robusta¬
rũ timebit te. Illis enĩ blaspheman¬
tib: gentiũ popłs timebit. P rincipi¬
ũ enim sapientie timor dñi. Lauda¬
bitq te popłs fortis. ⁊ eiuitas gentiũ
robustarũ timebit te. hoc ẽ eccłia de
gentib cong̃gata: qͥa factus es forti¬
tudo pauꝑi xp̃o tuo: de qͦ in psal¬
mis legimꝰ Beatꝰ qui intelligit suꝑ¬
egenum ⁊ pauperẽ. & in zacharia se
bitur fortitudo egeno intribulatio¬
ne passioiis sue: spes aturbine pa¬
tibuli: ⁊ umbraculũ ab estu. qͣndo
locutus ẽ. Pat̾ in manꝰ tuas cõmendo
spm̃ meũ. Quomͦ enĩ siuentꝰ impin¬
guat᷑ parieti atq ꝑtͣuseat: sic tur¬
bo blasphemantiũ iudor illi nocere

Expanded text:
as cum destructa fuerit, in aeternum non aedificabitur, ut mille annorum regnum et aureae Jerusalem atque gemmatae somnia conquiescant. Destructa autem Jerusalem pro impietate sua, laudabit Dominum populus fortis. Quis sit autem populus fortis, sequens versus ostendit: Civitas gentium robustarum timebit te. Illis blasphemantibus, gentium populus te timebit. Principium enim sapientiae timor Domini . Laudabitque te populus fortis, et civitas gentium robustarum timebit te, hoc est Ecclesia de gentibus congregata. Quia factus es fortitudo pauperi, Christo tuo, de quo et in Psalmis legimegenum et pauperem . Et in Zacharia secibitur . Fortitudo egeno, in tribulatione passionis suae, spes a turbine patibuli, et umbraculum ab aestu, quando locutus est: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Quomodo enim si ventus impingatur parieti atque pertranseat: sic turbo blasphemantium Judaeorum illi nocere
Abbreviated transcription (Latin):
putabant. Expecta uimꝰ eũ. hoc ẽ
u̾bis ei credidimꝰ: qui sua ꝓmissa cõ¬
pleuit. ⁊ saluauit nos. Propterea eiꝰ
auxilio de faucib mortis erepti. ex¬
ultabimꝰ ⁊ letabim᷑ in eo: ⁊ manꝰ eiꝰ
atq potentia requiescet in monte isto:
de quo supͣlegimꝰ. cũ regnau̾it dñs ex¬
ercituũ in monte syon ⁊ hierłm. ⁊ in

Expanded text:
ectavimus eum, hoc est, verbis ejus credidimus, quia sua promissa complebit, et salvabit nos. Propterea ejus auxilio de faucibus mortis erepti, exsultabimus et laetabimur in eo: et manus atque ejus potentia requiescet in monte isto. De quo supra legimus: Cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion, et in
Abbreviated transcription (Latin):
dñs lacͥmã ab om̃i facie. qͣndo mor¬
te suꝑata. xp̃i aduen̾it regnum:
⁊ opꝓbrium gñis humani qͦd ad
imaginẽ conditũ fuerat creatoris.
diaboli ⁊ mortis effugerit serui¬
tutem. Hec mirum si uixta sym¬
machum domina appellatur mors.
cũ beatus apłs dixit. regnauit mors
ab adam usq ad moysen etiã suꝑ
eos qͥ ñ peccauer̃t in similitudinẽ

Expanded text:
ndo morte superata, Christi advenerit regnum: et opprobrium generis humani, quod ad imaginem conditum fuerat Creatoris, diaboli et mortis effugerit servitutem. Nec mirum si juxta Symmachum domina appelletur mors, cum beatus Apostolus dixerit: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysem, etiam super eos qui non peccave
Abbreviated transcription (Latin):
o d̾s ignorat᷑ in t̾ra. Cũ autẽ iudicii
die ꝓ qualitate oꝑum unieuiq red¬
didis qͦd meret᷑ tc̃ iustitia tua cognos
credulos uidebat᷑ in iusta. ita ut unꝰ
scõꝵs quoq dic̾et. Mei aut̃e pene mo¬
ti st̃ pedes. pene effusi st̃ gressus mei.

Expanded text:
 Deus, ignoratur in terra. Cum autem in judicii die pro qualitate operum unicuique reddideris quod meretur, tunc justitia tua cognosccredulos videbatur injusta, ita ut unus sanctorum quoque diceret: Mei autem pene moli sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei:
Abbreviated transcription (Latin):
surget spẽ m̃s ad te ds̃.: quia lux udi¬
cia tua suꝑ t̾ram. Uolumꝰ ⁊ hebraieũ
sequi: & uulgatã editionẽ ñ penitus
precerire. E hac rerũ necessitate cõ¬
pellim: diu̾so ordine atq sermone di¬
uersas intelligentias querere. Igit᷑
qͦd dr̃ de noctẽ. iuxta lxx. huiꝰ ca¬
pituli ut diximꝰ pͥncipiũ ẽ: iuxta

Expanded text:
s meus ad te, Deus: quia lux judicia tua super terram. Volumus et Hebraicum sequi, et Vulgatam editionem non penitus praeterire, et hac rerum necessitate compellimur diverso ordine, atque sermone diversas intelligentias quaerere. Igitur quod dicitur, de nocte, juxta LXX, hujus capituli, ut diximus, principium est: juxta
Abbreviated transcription (Latin):
sti de qͥ in epła scribit᷑ ad hebreos:
& in conspectu senũ suors glorifica¬
bit᷑ qualis senex fuit abrahã qͥ
mortuus ẽ in senectute bona ⁊ ap¬
positus ad patres suos: quales iu¬
bet᷑ ⁊ moyses pb̃ros eligere. quos
scit ẽẽ pb̃ros. Cam enĩ hominis sa¬
pientia eiꝰ. qͥ mmritat᷑ uetustũ die¬
rũ. cuiꝰ cesaries dese̾bitur candida.
ut etatis longitudo monstretur.
Potest hoc ⁊ de ȩccłiastico gradu in¬
telligi: si tam̃ ñ destruant oꝑib dig¬

Expanded text:
sti, de qua et in Epistola scribitur ad Hebraeos: Et in conspectu senum suorum gloriabitur . Qualis senex fuit Abraham, qui mortuus est in senectute bona, et appositus est ad patres suos . Quales jubetur et Moyses presbyteros eligere, quos scit esse presbyteros : cani enim hominis sapientia ejus , qui imitantur vetustum dierum, cujus caesaries describitur candida, ut aetatis longitudo monstretur . Potest hoc et de ecclesiastico gradu intelligi, si tamen non destruant operibus dig