comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & admontẽ samarie. id ẽ ad duas
trib que appellabantur uida. & ad de¬
cem que isrłis nomine uocabantur.
ꝓpħȩ sermo confertur: & maxime adaᷤᷤ
qui inutroq popło optimates sunt &
principes. & uacant delitiis. in exẽplũ
illius diuitis purpurati qui letabat᷑
in conuiuio. & intantam erigebatur
suꝑbiam. ut lazarum ante ostium su¬
um plenũ ulcerib ñ dignaretur aspi
popłoꝵ qui confidunt indiuitiis. & opu¬
lenti sunt insyon: & habent fiduciam
in monte samarie: & ingrediuntur pom¬
patice domus ifrb: ut tumorẽ anumi cor¬
pus ostendat. & pomparũ ferculis suiles
esse uideantur. Uxta leges autẽ tro¬

Expanded text:
 Samariae, id est, ad duas tribus, quae appellabantur Juda, et ad decem, quae Israelis nomine vocabantur, prophetae sermo confertur, maxime ad eos, qui in utroque populo optimates sunt et principes, et vacant deliciis in exemplum illius divitis purpurati, qui laetabatur 308 in convivio, et in tantam erigebatur superbiam, ut Lazarum ante ostium suum plenum ulceribus indignaretur aspicpopulorum, qui confidunt in divitiis, et opulenti sunt in Sion, et habent fiduciam in monte Samariae, et ingrediuntur pompatice domum Israel, ut tumorem animi corpus ostendat, et pomparum ferculis similes esse videantur. Juxta leges autem tro
Abbreviated transcription (Latin):
Quicquid autẽ iuxta litteram dr̃. con¬
trã popłm udeoꝵ. hoc omne refertur¬
ad eos qui sub nomine. xp̃i uenerantur
ydola. & praua sibi dogmata confingen¬
tes portant tabernacłm regis sui diaboli.
& i maginẽ statuarum & ydoloꝵ suoꝵ.
Non enim unũ colunt ydolũ. s ꝓuarie¬
tate doctrinȩ diuersos adorant deos:
& sydus di sui qui cum sit angłs satha¬
ne transfiguratur in angłm lucis. &
cadit de celo quasi fulgur. &. xp̃m unita
pria mente finxerunt. Unde emigrare
eos faciet dñs transdamascum: ut non
bibant sanguinem dm̃i. s transeant in
reus babylon. mebrians om̃s gentes.
Damascus enim ut crebro diximus. in¬
terpretatur sanguinẽ bibens siue san¬
guis cilicii: ut ꝑpenitentiam adbiben¬
dum dñi sanguinẽ ꝓuocentur. Ue qui
opulenti estis in syonͦ. & confiditis in mon¬
Ite samariȩ. Optimates capita popłoꝵ

Expanded text:
Quidquid autem juxta litteram dicitur conQuidquid autem juxta litteram dicitur contra populum Judaeorum, hoc omne referad eos qui sub nomine Christi venerantur 307 idola, et prava sibi dogmata confingentes, portant tabernaculum regis sui diaboli, et imaginem statuarum et idolorum suorum. Non enim unum colunt idolum; sed pro varietate doctrinae diversos adorant deos, et sidus dei sui . Qui cum sit angelus satanae, transfiguratur in angelum lucis, et cadit de coelo quasi fulgur , et imitatur Cunt; sed de propria mente finxerunt. Unde migrare eos faciet Dominus trans Damascum, ut non bibant sanguinem Domini; sed transeant in reus Babylon, inebrians omnes gentes . Damascus enim, ut crebro diximus, interpretatur sanguinem bibens, sive sanguis cilicii, ut per poenitentiam ad bibendum Domini sanguinem provocemur. Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, op
Abbreviated transcription (Latin):
seruire milicitie celi: sicut scͥptũ est in
libro ꝓpharũ. Nunquro uictimas aut
hostias obtulistis michi annis quadra¬
guita in deserto domus isrł: Et susce¬
pistis tabernacłm moloch. & sydus dĩ ur̃i
renpham. figuras quas fecistis adorare
eas: & transferã uos trans babylonem.
Nec putandus est. pͥmus martyr errasse:
mascũ. Aixerit transbabylonem.
Magis enĩ intelligenti¬
am quã uerbum po¬
suit: quia transda¬
mascum. ducti st̃
babylonẽ. siue trans
babylonem. In eo autẽ loco in quo lucas
posuit moloch. & in hebreo scͥptũ ẽ mel¬
melchom: symmachus & cheodotio. re
repham. aquila & symmachus ip¬
sum hebraicum cransferentes posuerẽ
scurrtatem. Rursum ꝓsochath. aquila
&.lxx. tabernacłm: theodotio transtu¬
lit uisionẽ. Et hoc in omnib scͥpturis
iuiros in ponendis testimoniis deuete¬
ri testamento. ñ uerba considerare s sen¬
sum:. nec ẽadẽ sermonum caleare uesti¬
gia. dum modo a sententiis ñ recedaÑ.

Expanded text:
ire militiae coeli, sicut scriptum est in libro prophetarum: Numquid victimas et hostias obtulistis mihi annis quadraginta in deserto, domus Israel? Et suscepistis tabernaculum Moloch, et sidus Dei vestri Rempham, figuras, quas fecistis, adorare eas. Et transferam vos trans Babylonem.Nec putandus est primus martyr errasse, mascum, dixerit, trans Babylonem. Magis enim intelligentiam quam verbum posuit, quia trans Damascum ducti sunt in Babylonem, sive trans Babylonem. In eo autem loco ubi Lucas posuit Μολὸχ, et in Hebraico scriptum est MELΜολχὸμ: Symmachus et Theodotio, regRephan; Aquila et Symmachus ipsum Hebraicum transferentes, posuerunt scuritatem. Rursum pro SOCHOTH  , Aquila  tabernaculum: Theodotio transtulit, visionem. Et hoc in omnibus Scripturis stolicos viros in ponendis testimoniis de veteri Testamento, non verba considerare, sed sensum: nec eadem sermonum calcare vestigia, dummodo a sententiis non recedant.
Abbreviated transcription (Latin):
desiderantes allia. & cepas. & cuciime¬
res. & carnes egyptias. & manna quȩ
decelo datũ ẽ contem nentes. Quod ut
sic intelligamus: stephanus pͥmus mar¬
tẏr ȩũgłui dignus nomine suo. in apłoꝵ
narrat hystoria. Et fecerunt uitulum
millis dieb. & obtulerunt hostiam simu¬
lachro. & lecabantur in oꝑib manuũ

Expanded text:
desiderantes allia et cepe, et cucumeres et carnes Aegyptias, et manna quod de coelo datum est, contemnentes . Quod ut sic intelligamus, Stephanus primus martyr Evangelii, dignus nomine suo, in Apostolorum narrat historia: Et vitulum fecerunt in illis diebus, et obtulerunt hostiam simulacro, et laetab
Abbreviated transcription (Latin):
uit. patebit omnib: & fretũ instar cor¬
rentis fortissimi. quicquid arripuerit
secum trahit. & sibi obsistere ñ patitur.
Iuxta .lxx. autẽ uoluitur quasi aqua iu¬
dicium pessimoꝵ. quia ñ stat muna sen¬
tentia. s circumfertur omni uento doc¬
trinȩ quod probauerat improbans. &
quod pͥus laudauerat putans ẽẽ ꝓni¬
chili. Iustificationes eoꝵ. ñ fluminibus
& purissimis fontib s turbidis cenosisq
torrentib comꝑantur: qui suas aquas
collectas. Quas qui transire uoluerit sta¬
tim rapietur in p̃ceps: & subuersis pedi¬
bus. dicere ñ poterrt. statuit supra petrã
pedes meos. Calcat enĩ suꝑ harenas quȩ
non habent fundamentũ: co cum ꝑiclitatus
fuerit. loquitur uirta hebreos. torrens
transiuit ꝑ ammam meam. Econtrario
deiustis legimus. quoꝵ non uoluitur sic̃
aqua iudicium. & iusticia ñ fertur qua¬
si torrens uiuus: cogitationes iustoꝵ iu

Expanded text:
vit, patebit omnibus, et feretur instar torvit, patebit omnibus, et feretur instar torrentis fortissimi. Quidquid arripuerit, secum trahit, et sibi obsistere non patitur. Juxta Septuaginta autem volvitur quasi aqua judicium pessimorum; quia non stat in una sententia; sed circumfertur omni vento doctrinae, quod probaverat improbans, et quod prius laudaverat, putans esse nihili. Justificationes eorum non fluminibus et purissimis fontibus, sed turbidis coenosisque torrentibus comparantur, qui suas aquas collectas. Quas qui transire voluerit, statim rapietur in praeceps, et subversis pedibus, dicere non poterit: Statuit supra petram pedes meos : calcat enim super arenas, quae non habent fundamentum, et cum periclitatus fuerit, loquetur juxta Hebraeos: Torrens transivit super animam meam . Econtrario de justis legimus, quorum 305 non volvitur sicut aqua judicium, et justitia non fertur quasi torrens invius: Cogitationes ju
Abbreviated transcription (Latin):
tica leurtarum quib laudabane do¬
minũ. tumultum uocat sonitũq con¬
fusum: quia ñ ẽ pulchra laudatiom
ore peccatoris. Et hȩc eadem ydolis
quoq oratio & psalmi quos in synago¬
gis canunt. & hereticoꝵ cõposita lau¬
datio tumultus ẽ dño. et ut ita dicã
grunnitus suͥũ. & clamor asinoꝵ: quor
magnis carnib isrłis oꝑa comꝑantur.
Psalmũ autẽ & carmina. & lẏram. &
organa. uel iuxta litrerã accipe in
popło isrł. quȩ olim fiebant in i ma¬
& in hereticis: que si bonis oꝑib diri¬
gimus. audiuntur a dño. si malis.
claudit aures suas. & impioꝵ cantica
ñ dignatur audire. Et reuelabttur
quasi aqua iudicium: & iusticia quas
torrens fortis. LAX Et uoluerus̃
sicut aqua iudicium: & iusticia sicit
torrens uiuus. Sicut aqua si labatur in
pronum. quod prius texerat nudat. & pate¬
re facit oculis omniũ. sic iudiciũ dĩ atq
iusticia qua de suo quondã popło iudica¬

Expanded text:
tica Levitarum, quibus laudabant Dtica Levitarum, quibus laudabant Deum, tumultum vocat, sonitumque confusum; quia non est pulchra laudatio in ore peccatoris, et haec eadem idolis quoque oratio et psalmi, quos in synagogis canunt, et haereticorum composita laudatio tumultus est Domino, et ut ita dicam, grunnitus suis, et clamor asinorum, quorum magis cantibus Israelis opera comparantur. Psalmum autem et carmina, lyram et organa, vel juxta litteram accipe in populo Israel, quae olim fiebant in imaet in haereticis, quae si bonis operibus dirigamus, audiuntur a Domino: si malis, concludit aures suas, impiorum cantica non dignatur audire. Et revelabitur quasi aqua judicium, et justitia quasi torrens fortis. LXX: Et volvetur sicut aqua judicium, et justitia sicut torrens invius. Sicut aqua si labatur in pronum, quod prius texerat, nudat, et patere facit omnium oculis: sic judicium Dei atque justitia, quae de suo quondam populo judica
Abbreviated transcription (Latin):
offerre credebant. de multo dantes
parum. cũ illa totũ qͦd habuerat ob¬
tulisset. Manifestius & ueruis hȩc
post aduentũ dni dicunt᷑ popło uideo¬
rum: qui destructo demplo & altare
hostias offerre se credunt. Quoꝵ ds̾
odit & proicit festiuitates. & ñ capit
odorem cȩtus eoꝵ. quando congrega¬
ti dicunt crucifige crucifige talem.
& sanguis eius suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os.
Et si obtulerint holocausta in synagogoᷤ
& munera in conciliis sathanȩ. & uota
pinguissima. ñ ea respicit dñs. sicut ñ
respexit dñs munera cain. Qͥ bene qͥde
unum dm̃ colunt. & recde offerunt:. s
ineo non recipiunt᷑. quia ñ diuiduns
inpatrem & filiũ & sp̃m scm̃ confessio
nem. Nrã autẽ munera. id ẽ eccłie qͦd
offerimus de primitiis nr̃is respicit
ds̃. sicut respexit quondam sacrifici¬
Sum abel. Ayfer ame tu multum
carminũ tuoꝵ: & cantica lẏrȩ tuę
Inon audiam.¬
ame sonitum carminũ tuoꝵ:. & psal¬

Expanded text:
offerre credebant, de multo dantes offerre credebant, de multo dantes parum: cum illa totum quod habuit, obtulisset. Manifestius et verius haec post adventum Domini dicuntur populo Judaeorum, qui destructo templo et altari, hostias offerre se credunt: quorum Deus odit et projicit festivitates, et non capit odorem coetus eorum, quando congregati dicunt: Crucifige, crucifige talem ; et: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Et si obtulerint holocausta in synagogis, et munera in concilis satanae, et vota pinguissima, non ea respicit Dominus, sicut non respexit munera Cain . Qui bene quidem unum Deum colunt, et recte offerunt; sed in eo non respiciuntur, quia non dividunt in Patremnem. Nostra autem munera, id est, Ecclesiae, quae offerimus de primitivis nostris, respicit Deus, sicut respexit quondam sacrificia Abel. 304 Aufer a me tumultum carminum tuorum, et cantica lyrae tuae non audiam.a me sonitum carminum tuorum, et psal
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur. Rut uerunt & corrupte st̃
cicatrices meȩ. a facie in sipientie meȩ.
Quȩ omnia & de heretieis dicere pos¬
sumus. qui dum fuguut leonẽ incur¬
runt inursum. & ingressi domũ quã
putant ȩccłiam di. innituntur parie¬
tib qͦs ipsi fecerunt. & aserpente mor¬
dentur. Quoꝵ lucem & diem tenebre
eripiunt & caligo:. ita ut palpabiles
tenebre sint. & interficiantur pͥmiti¬
proicit: & quotienscũq sub nomine
dnĩ fueruit congregati. decestatur
fetorẽ eoꝵ. & claudit nares suas. Odis¬
se autẽ & ꝓicere. & ñ odorari. huma¬
na loquitur similitudine: ut nos af
tur ieuinare. dare elemosinas. pudici¬
tiam polliceri. que holocausta sunt
uera: non ea suscipit dũs nec dignat᷑
aspicere pinguissimas hostias eoꝵ. Non
enim sacrificioꝵ magnitudinẽ. s of¬
ferentiũ merita causasq diuidicat.
Unde & uidua quȩ in eũgłio incorba¬
nan duo minuta minuta miserat. om¬
nib a saluatore prefertur: qui uota
pinguissima & hostias medullatas se

Expanded text:
unt, et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Quae omnia et de haereticis dicere possumus, qui dum fugiunt leonem, incurrunt in ursum, et ingressi domum, quam putant Ecclesiam Dei, innituntur parietibus, quos ipsi fecerunt, et a serpente mordentur, quorum lucem et diem tenebrae eripiunt et caligo, ita ut palpabiles tenebrae sint, et interficiantur primitiproicit, et quotienscunque sub nomine Domini fuerint congregati, detestabitur fetorem eorum et claudit nares suas. Odisse autem et proicere et non odorari, humana loquitur similituideantur jejunare, dare eleemosynas, pudicitiam polliceri, quae holocausta sunt vera, non ea suscipit Dominus, nec dignatur aspicere pinguissimas hostias eorum. Non enim sacrificiorum magnitudinem, sed offerentium merita causasque dijudicat. Unde et vidua, quae in Evangelio in corbonam duo minuta miserat, omnibus a Salvatore praefertur, qui vota pinguissima et hostias medullatas se
Abbreviated transcription (Latin):
detestatur. & pingiussima uota non res-¬
picit. Quod quidem non solum illius
temporis hominib. s & nobis accidet
si similia delinquamus. & de rapinis &
per iuriis sceleribꝙ quesita dõ nos
putemus offerre & nr̃a peccata redi¬
mere: cum legerimus ⁊ acheum quicqͥd
rapuerat inquadruplum reddidisse:
& de his que bene ac quisierat mediã
obtulisse substantiã. Neq enim quod
male quesitum erat in dei donaria
poterat offerre nisi prius dñis suis red¬
deret: & postea implere qd̃ scͥptum est.
honora dñi de iustis tuis laboribus:
.x. redemtio anmȩ uiri ꝓpriȩ diuitiȩ.
Demercede enĩ meretricis ds̃ uota ñ
suscipit. Econtrario iustus dicere po¬
tist: dirigatur oratio mea sicut incen¬
sum in conspcctu tuo. Que oratio.
uidȩ ꝓditori uersa ẽ inpeccatum. Non

Expanded text:
detestatur, et pinguissima vota non resdetestatur, et pinguissima vota non respicit. Quod quidem non solum illius temporis hominibus, sed et nobis accidet, si similia delinquamus, et de rapinis et perjuriis sceleribusque quaesita, Deo nos putemus offerre, et nostra peccata redimere, cum legerimus Zachaeum quidquid rapuerat in quadruplum reddidisse, et de his quae bene quaesierat, mediam obtulisse substantiam . Neque enim quod male quaesitum erat in Dei donaria poterat offerre, nisi prius dominis suis redderet, et postea impleret quod scriptum est: Honora Dominum de justis tuis laboribus ; et: Redemptio animae viri propriae divitiae : de mercede enim meretricis Deus vota non suscipit . Econtrario justus dicere potest: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo . Quae oratio Judae proditori versa est 303 in peccatum: non
Abbreviated transcription (Latin):
& munera ñ accipiam: & uota pingui¬
um ur̃oꝵ non respiciam. LXX
urĩs. Et si obtuleritis michi holo causta
& sacrificia ñ suscipiam: & salutare
presentie ur̃e non respiciam. Propͥe
hoc contra tribum uida dicitur. & eos
qui exisrł ad dei cerimonias cõmigra¬
rant: & nichilominus non recedebane de
excelsis. colebantq ydola. & peccatorum
magnitudine d̃i sacrificia polluebant.
Numquã enim reor quod de oblationib
uituloꝵ quas offerebant in dan. & bethel
dixerit. si attuleritis michi holoc austo¬
mata & munera ur̃a non suscipiam. Odre
autẽ ds̃.&. non solum odte. s &. ꝓicit festi¬
uitates eoꝵ. qui fugiunt leonem. & incur¬
runt inursum. & ingrediuntur domũ.
& aserpente mordentur: quia non cele¬
brant festiuitates dei. s festiuitates suas.
dicente dño. odi & ꝓieci festiuitates ur̃as.
Et huiuscemodi hominum conuentum
odoremq ñ suscipit. nec habet in odorẽ
bone fraglantiȩ: & omnia eoꝵ munera

Expanded text:
 non accipiam, et vota pingui non accipiam, et vota pinguium vestrorum non respiciam. LXX:vestris. Et si obtuleritis mihi holocausta et sacrificia, non suscipiam, et salutare praesentiae vestrae non respiciam: Proprie hoc contra tribum Juda dicitur, et eos qui ex Israel ad Dei caeremonias commigrarant, et nihilominus non recedebant de excelsis, colebantque idola, et peccatorum magnitudine Dei sacrificia polluebant. Numquam enim reor quod de oblationibus vitulorum, quas offerebant in Dan et Bethel, dixerit: si obtuleritis mihi holocaustomata et munera vestra, non suscipiam. Odit autem Deus et non solum odit; sed et projecit festivitates eorum, qui fugiunt leonem et incurrunt in ursum, et ingrediuntur domum, et a serpente mordentur, quia non celebrant festivitates Dei, sed festivitates suas, dicente Domino: Odi et projeci festivitates vestras. Et hujuscemodi hominum conventum odoremque non suscipit, nec habet in odorem bonae fragrantiae, et omnia eorum munera
Abbreviated transcription (Latin):
ri absortus cristicia ꝓditioni homicidi¬
um copulauit: & homicidiũ omnib pe¬
us homicidiis. ut ubi putabat remedi¬
um & mortem suspendii. finẽ maloꝵ.
ibi leonem. & ursum. & colubrum rerpe¬
riret. Quib nominib uidentur michi
significari uł diuersa supplicia: uel ip¬
se diabolus. qui recde & leo & ursus .&
coluber appellatur. Cumq nos putaue¬
rimus ysaiam audire dicentem. uade
popłs meus intra cubicula tua. clau¬
de ostium tuũ. abscondere pusillũ do¬
nec transcat ira dm̃i: & eẽ quasi in do¬
mo nr̃a. & quasi in inferno requiesce¬
re:tunc mordebit nos coluber qui in
presenti loco naas. in iob appellatur
leuiathan. de cuius natura & derrore
multiplici plenius in ipso uolumine
discimus. In caligine autẽ & tenebris
que cont̾raria sune splendori & luci.¬
dormentoꝵ diuersitas explicatur.
Odi & ꝓieci festiuitates urãs: & non ca¬
piam odorem cȩtuũ ur̃oꝵ. Quod si

Expanded text:
ri absorptus tristitia, proditioni homicidiri absorptus tristitia, proditioni homicidium copulavit , et homicidium omnibus pejus homicidiis: ut ubi putabat remedium, et mortem suspendii finem malorum, ibi leonem et ursum et colubrum reperiret. Quibus nominibus videntur mihi significari vel diversa supplicia, vel ipse diabolus, qui recte et leo et ursus et coluber appellatur. Cumque nos putaverimus Isaiam audire dicentem: Vade, populus meus, intra cubicula tua: claude ostium, abscondere pusillum donec transeat ira Domini , et esse quasi in domo nostra, quasi in inferno requiescere: tunc mordebit nos coluber qui in praesenti loco Nahas, in Job appellatur Leviathan. De cujus 302 natura et terrore multiplici plenius in ipso volumine discimus. In caligine autem et tenebris quae contraria sunt luci et splendori, tormentorum diversitas explicatur. Odi et projeci festivitates vestras, et non capiam odorem coeluum vestrorum. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
minum absq peccato. & astra immunda
st̃ coram eo. &. conclusit omnia sub pecca
possit de dei iudicare udicio. & de otioso
quoq uerbo reddituri simus rationem.
as. ne quid forte ꝑuersum contra dnm̃
cogitarent: que temerttas est audire
cum corithiis. sine nobis regnatis. ath
naremus : Ceterum si eos etiam ꝓpria
conscientia non morderet: debuerant
imitari paulũ dicentẽ quis scandaliat
& ego non uror : Et pro omnib eẽ solli¬
citi. ne quasi amatores sui ut ipsi regneg̃.
tur. Solemus inangustiis &e intͥbulatis¬
nib dicere. utinã michi liceat extre de
corpore. & scli huius miseriis liberari.
nescientes qd̃ quãdiu in hac carne uer¬
samur. habemus locum penitentie
autem recesserimus: audiemꝰ illud ꝓls
Ista est scłi tristicia que ducit ad mortẽ.
qua apłs non uult ꝑire eum qui cum
patris urore fuerat forcatus: qua &
udas periit infelix. qui abundantio¬

Expanded text:
minum absque peccato est, et astra immunda minum absque peccato est, et astra immunda sunt coram eo . Et conclusit omnia sub peccatpossit de Dei judicare judicio, et de otioso quoque verbo reddituri simus  Al. sumuas, ne quid forte perversum contra Dominum cogitarent , quae temeritas est audire cum Corinthiis: Sine nobis regnatis Al. naremus . Certe si eos etiam propria conscientia non remorderet, debuerant imitari Paulum dicentem: Quis scandalizatur, et ego non uror ? et pro omnibus esse solliciti, ne, quasi amatores sui, ut ipsi regnent, tur. Solemus in angustiis et tribulationibus dicere: utinam mihi liceat exire de corpore, et saeculi hujus miseriis liberari, nescientes quia quamdiu in hac carne versamur, habemus locum poenitentiae: si autem recesserimus, audiemus illud Pro? Ista est saeculi tristitia, quae ducit ad mortem, qua Apostolus non vult perire eum qui cum uxore patris fuerat fornicatus , qua et Judas periit infelix, qui abundantio
Abbreviated transcription (Latin):
anthiocus cognomento epiphanes qͥ mo¬
retur intemplo. & uos instar colubrimor¬
ñ eẽ lucis & gaudii: s cenebrarũ atq tͥsti¬
cie. Hȩc iuxta hẏstoriam breuiter dixi¬
mus: ne penitus iudeoꝵ opmionẽ relin¬
queremus intactam. Ceterum nulli
dubium ẽ om̃s nrõs diem denebrarum
oiem intelligere udicii: de qua scribit &
sophonias. iurta ͤ dies dñi magna. iuxta
ẽ & uelox nimis: uox diei dnĩ amara &
dura. & ysaias. Ecce dies dnĩ insanabi¬
lis uenit furoris & ire: ponere orbẽ ter¬
rarum desertum. & peccatores ꝑdere exeo.
Simulq decutitur confidentia suꝑboꝵ.
qͥut apud homines iusti appareant. solent
diem expectare iudicii & dicere. utinam
ueniat dñs. utinã nobis liceat dissolui
Ieuino bis insabbatto: decimas do om̃iũ
que possideo. Ex hoc enum ipso qd diem
dnĩ destoerant. & non ꝑtunescunt: dig¬
ni supplicio iudicantur. quia nullus ho¬

Expanded text:
Antiochus cognomento Ἐπιφανὴς, qui moAntiochus cognomento Ἐπιφανὴς, qui moretur in templo, et vos instar colubri mornon esse lucis et gaudii, sed tenebrarum atque tristitiae. Haec juxta historiam breviter diximus, ne penitus Judaeorum opinionem relinqueremus intactam. Caeterum nulli dubium est, omnes nostros diem tenebrarum, diem intelligere judicii, de qua scribit et Sophonias: Juxta est dies Domini magnus, et juxta est et velox nimis: vox diei Domini amara et dura . Et Isaias: Ecce dies Domini insanabilis venit, furoris et irae, ponere orbem terrarum desertum, et peccatores perdere ex eo . Simulque decutitur confidentia superborum, qui, ut apud homines justi appareant, solent diem exspectare judicii, et dicere: Utinam veniat Dominus, utinam nobis liceat dissolvi Jejuno bis in sabbato: decimas do omnium quae possideo. Ex hoc enim ipso quod diem Domini desiderant, et non pertimescunt, digni supplicio judicantur, quia nullus ho
Abbreviated transcription (Latin):
lenti estis in syon & confidentes in monte sa¬
marie. intelligi potest. Uegͥ iude israheliꝙ¬
dicentib. ueniat dies. ueniat predicta cap¬
tiuitas: dum modo qd̾ ꝓmittitur ꝑ ꝓpħas
enim cantum mali incaptiuitatis in u¬
ria: quantum boni in his quȩ post capti¬
uitatẽ dñs pollicetur. Quib ꝓpħa respon¬
dit. frustra eos qd̾ longo cempore ꝓfutu¬
rum est inaduentu filii dĩ. post septua¬
ginta annos captiuitatis babylonie
prestolari. qͦs uũstitas atq pauperies &
mnnumerabiles miseriȩ consequentur.
fugientib enĩ inquit a facie nabuchodo¬
sorleonis: accurret assuerus sub quo hester
narratur hystoria: siue destructo assyrio¬
rum & chaldeoꝵ imꝑio. indi. ꝑseq consur¬
gent. Cumq regnante cyro fueritis re¬
uersi. & precipiente dario ceꝑitis edifica¬
re domum dni. & omnẽ fiduciam habue¬
ritis intemplo. ita ut requiescatis meo.
& lassas manus suꝑ parietes inelinetis. tẽ
ueniet alexander rex macedonum. siue

Expanded text:
tis in monte Samariae, intelligi potest: Vae igitur Judae Israelidicentibus: Veniat dies, veniat praedicta captivitas, dummodo quod promittitur per prophetas,enim tantum mali in captivitatis injuria, quantum boni in his quae post captivitatem Dominus pollicetur: quibus propheta respondit, frustra eos quod longo tempore post futurum est, in adventu Filii Dei post septuaginta annos captivitatis Babyloniae praestolari, quos vastitas atque pauperies et innumerabiles miseriae consequentur. Fugientibus enim, inquit, a facie Nabuchodonosor leonis, occurret Assuerus sub quo Esther narratur historia, sive, destructo Assyriorum et Chaldaeorum imperio, Medi, Persaeque consurgent. Cumque, regnante Cyro, fueritis reversi, et praecipiente Dario, coeperitis aedificare domum Domini, et omnem fiduciam habueritis in templo: ita ut requiescatis in eo, et lassas manus super parietes inclinetis: tunc veniet Alexander rex Macedonum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
margaritas ante porcos. qui conuersi con¬
culcent eas: & imitetur i eremiã dicentẽ.
Solus sedebam: quia amaritudine repletꝰ
sum. Eillud inpsalmis. Singulariter sũ
ego donec transeam. Querite bonum
ꝙ non malum ut uiuatis: & erit dñs
os̃ excercituũ uobiscũ sicut dixistis. Odi¬

Expanded text:
margaritas ante porcos , qui conversi conmargaritas ante porcos , qui conversi conculcent eas, et imitetur Jeremiam dicentem: Solus sedebam: quia amaritudine repletus sum . Et illud in Psalmis: Singularis sum ego donec transeam . 296 Quaerite bonum, et non malum, ut vivatis, et erit Dominus Deus exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
io ẽ ꝓpitiationẽ transtulerunt:. nos munꝰ
diximus. Amagnã autẽ uixta idioma
portis declinauerunt. siue ut symma¬
chus interpretatus est. oppresserunt. ut
contra iudicii ueritatem pretio senten¬
tiam uenderent. incidentes in illud qͦd
scͥptum ẽ. munera excecant ocłos etiam
sapientium. Quȩ accipiunt heretici. ut
austeritatem scͥpturarũ quȩ peccatorib
tormenta de nuntiant. uertant in bea¬
titudinẽ:. & cũ diuitib ꝓsꝑa queq pro¬
mittant. tantum apud pauꝑes truculen¬
ti st̃ & seueri. Quando gͦ uir eccłasticus
ꝙ prudens atq intelligens. multas im¬
pietates in ea quȩ uocatur domus dei eẽ
cognouerit. & non solum multas s &
forces. & quȩ opprimere possint iusticiã:
& intantum doctoꝵ rabiem ꝓcessisse. ut
accipiant preciũ in iudicio. & omĩa pro
munerib faciant. pauꝑes quoq de uiceq̃
inportis. & audire condem nant: taceat
millo tempore ne det sc̃m canib & mittat

Expanded text:
id est, propitiationem transtulerunt: nos munus id est, propitiationem transtulerunt: nos munus diximus; ἄλλαγμα autem juxta idioma portis declinaverunt: sive ut Symmachus interpretatus est, oppresserunt, ut contra judicii veritatem pretio sententiam venderent, incurrentes in illud quod scriptum est: Munera excaecant oculos etiam sapientium . Quae accipiunt haeretici, ut austeritatem Scripturarum, quae peccatoribus tormenta denuntiant, vertant in beatitudinem: et cum divitibus prospera quaeque promittant, tantum apud pauperes truculenti sunt et severi. Quando igitur vir ecclesiasticus et prudens atque intelligens multas impietates in ea, quae vocatur domus Dei, esse cognoverit, et non solum multas, sed et fortes, et quae opprimere possint justitiam, et intantum doctorum rabiem processisse, ut accipiant pretium in judicio, et omnia pro muneribus faciant, pauperes quoque devitent in portis, et audire contemnant: taceat in illo tempore, ne det sanctum canibus, et mittat
Abbreviated transcription (Latin):
sicione instructuraq uerboꝵ edificant
sibi domos: ut tuti maneant & securi.
S ñ habitabunt in eis: cum ab ecclesi¬
asticis uiris destructȩ fuerint atq sub¬
uerse. Et non solum domos edificant.
uerum amantissimas quoq & defidera¬
biles plantant uineas: ut xp̃i myfteria
mentiantur. S non bibent ex eis unũ.
tauit enim dñs ut istȩ uineȩ afferrent
fructus. & non attulerunt uuam. s
spinas uł labruscãꝰ nec iudicium s ela¬
morem. qͦ contra dni suũ in sano ore
blasphemant. Ideo autẽ ñ habitabunt
in domib fuis. & non bibent uinũ earĩ
quas plantauerant uinearũ qͥa cogno¬
nouit dñs multas impietates eorum. Hic
cognitio ñ uixta illud intelligenda est
um secreta cognoseat. Cognoui inquit
multas impcetates. quȩ non solum mul¬
tȩ s & fortes sunt: & oppͥmentes siue con¬
qui iustus ẽ. Et accipitis inquit cõmuta¬
tionem: pro qua om̃s similiter ez ilasmã

Expanded text:
sitione structuraque verborum aedificant sitione structuraque verborum aedificant sibi domos, ut tuti maneant et securi. Sed non habitabunt in eis, cum ab ecclesiasticis viris destructae fuerint atque subversae. Et non solum domos aedificant, verum etiam amantissimas quoque et desiderabiles plantant vineas, ut Christi mysteria mentiantur; sed non bibent ex eis vinum,tavit enim Dominus, ut istae vineae afferrent fructus, et non attulerunt uvam, sed spinas vel labruscam: nec judicium, sed clamorem, quo contra Deum suum insano 295 ore blasphemant. Ideo autem non habitabunt in domibus suis, et non bibent vinum earum quas plantaverant, vinearum, quia cognovit Dominus multas impietates eorum. Hic cognitio, non juxta illud intelligenda est um secreta cognoscat. Cognovi, inquit, multas impietates: quae non solum multae, sed et fortes sunt, et opprimentes, sive conqui justus est. Et accipitis, inquit, commutationem: pro qua omnes similiter ἐξίλασμα,
Abbreviated transcription (Latin):
hostes iusticie siue iusti: & accipitis mu¬
nera: & pauꝑes inuidicio de pͥmitis.
Ideo qui pauꝑ & prudens ẽ. cum redẽp¬
tum uidicem uiderit. tacebit intempore
illo:. quia dempus malum ẽ. Uel certe ita in¬
telligendum est. Quid prodest nunc uici¬
na captiuitate ur̃a numerare peccata:
cũ iam nullum remedium sit. & muros
urbium ur̃arum hostilis cingat excerci¬
tus: Possumus hoc ipsũ & dehereti¬
cis dicere qui diripiunt pauꝑem. fiue
stricta manu ꝑcutiunt caput eius. hoc
iuxta illud quod supra legimus. ꝑcuti¬
eutes incapite pauꝑem. Non enim ꝑcu¬
tiunt heretiei nͥ pauꝑem qui sustinere
ñ potest cõminationem: nec in aliis mem.¬
bris s in principali cordis. & infideiue¬
ritate. Pauꝑes reor eos qui simplici con¬
tenti fide. hereticoꝵ malitie non ualent
respondere. s & quicquid bom oꝑis in
dei munera prepararunt. nisi aduer¬
atq certaminis. Qͥ aduersarii compo¬

Expanded text:
hostes justitiae, sive omnis justi, et accipitis muhostes justitiae, sive omnis justi, et accipitis munera, et pauperes in judicio deprimitis. Ideo qui pauper et prudens est, cum redemptum judicem viderit, tacebit in tempore illo, quia tempus malum est. Vel certe ita intelligendum: quid prodest nunc vicina captivitate vestra enumerare peccata, cum jam nullum remedium sit, et muros urbium vestrarum hostilis cingat exercitus? Possumus hoc ipsum et de haereticis dicere, qui diripiunt pauperem, sive stricta manu percutiunt caput ejus, hoc juxta illud quod supra legimus, percutientes in capite pauperem. Non enim percutiunt haeretici nisi pauperem, qui sustinere non potest comminationem: nec in aliis membris, sed in principali cordis et in fidei veritate. Pauperes reor qui simplici contenti fide, haereticorum malitiae non valent respondere. Sed et quidquid boni operis in Dei munera praepararunt, nisi adveratque certaminis: qui adversarii compo
Abbreviated transcription (Latin):
impictates uras. & fortia peccata ur̃a:
conculcantes uistum. accipiendes com¬
mutationes. & pauꝑes inportis declinan¬
tes. Ido qui intelligit. in cempore illo sile¬
bit: quia tempꝰ malũ ẽ. Ne forsitan
putaret isrł qd̾ ꝑpter solam ydolatͥam
hostib traderetur ad penam: iungit &
cetera quȩ amissa ueritatis religione
Unde ex precio eoꝵ que rapiebatis & tol¬
lebatis a pauꝑe. domos quadro lapide
edificastis:. ut spoliantes homines. parie¬
tes marmorib uestiretis. Quas quia
e dificastis de rapmis. & non solum man¬
siom & tecto quod exigre humana fra¬
gilitas. s pulchritudim & delitiis
p̃ꝑastis: repentina captiuitate uel mor¬
de subtract. ñ habitabitis in eis.Uine¬
as quoq amantissimas futuris potib
ꝓuidentes. plantastis. & non bibetis exeis
uinũ: quia ego ur̃a uniuersa scelera &
peccata cognou. & peccata fortia que
meã iracundiã prouocarent. Q estis

Expanded text:
impietates vestras, et fortia peccata vestra: impietates vestras, et fortia peccata vestra: conculcantes justum, accipientes commutationes, et pauperes in portis declinantes: ideo qui intelligit, in tempore illo silebit, quia tempus malum est. Ne forsitan putaret Israel quod propter solam idololatriam hostibus traderetur ad poenam, jungit et caetera, quae, amissa veritatis religione, Unde et ex pretio eorum, quae rapiebatis et tollebatis a paupere, domos quadro lapide aedificastis, ut spoliantes homines, 294 parietes marmoribus vestiretis, quas quia aedificastis de rapinis, et non solum mansioni et tecto, quod exigit humana fragilitas, sed pulchritudini et deliciis praeparastis, repentina captivitate, vel morte subtracti, non habitabitis in eis. Vineas quoque amantissimas futuris potibus providentes plantastis, et non bibetis ex eis vinum, quia ego universa scelera vestra et peccata cognovi, et peccata fortia, quae meam iracundiam provocarunt. Qui estis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uidei dicentes anathena iħu. uer¬
enim peccatori. ẽ pietas. Quicquid au¬
dem de uideis diximus. tam ad ethiri¬
cos quã ad hereticos referri potest. quon¬
om̃s scͥpturas abhominantur inquib
uerbũ dĩ ẽ.: alii dũ ꝑuerse intelligunt
qd̃ legunt. ab hominationẽ ponunt in
domo dei. Ic circo ꝓ eo quod diripie¬
batis pauꝑem. & predam electã tolle¬
batis ab eo: domos quadro lapide edi¬
ficabitis. & non habitabitis in eis. uine¬
as amantissimas plantabitis. & non
bibetis uinũ earum: quia cognoui mul¬
ta scelera ur̃a. & fortia peccata ur̃a.
Hostes iusti. accipientes munera. & pau¬
peres in porta deprimentes. Ideo prudens
intempore illo tacebit: quia tempꝰ ma¬
lum est.L XUP ropterea quia ꝑ
cutiebatis pauꝑes. & mimera electa acei¬
piet̾is ab eis: domos dolatis lapidib edifi¬
castis. & non habitabitis in eis . Uineas
desiderabiles plantastis. & ñ bibetis ui¬
num earum: quia ego cognoui multaᷤᷤ

Expanded text:
omnes Judaei dicentes anathema Jesu, verenim peccatori est pietas. Quidquid autem de Judaeis diximus, tam ad ethnicos quam ad haereticos referri potest, quotas abominantur, in quibus verbum Dei est: alii dum perverse intelligunt quod legunt, abominationem ponunt in Domo Dei. Idcirco pro eo quod diripiebatis pauperem, et praedam electam tollebatis ab eo: domos quadro lapide aedificabitis, et non habitabitis in eis. Vineas amantissibibetis vinum earum. Quia cognovi multa scelera vestra, et fortia peccata vestra: hostes justi accipientes munus, et pauperes in porta deprimentes: Ideo prudens in tempore illo tacebit, quia tempus malum est. LXX: Propterea quia pugno percutiebatis pauperes, et munera electa accipiebatis ab eis, domos dolatis lapidibus aedificastis, et non habitabitis in eis. Vineas desiderabiles plantastis, et non bibetis vinum earum; quia ego cognovi multas
Abbreviated transcription (Latin):
minus loquebatur: suꝑ hanc petram
ñ preualebunt aduersus eam. PortasT
uircutis manifeste in alio psalmo disci¬
mus. Aꝑite mͥ portas iusticie. in gressus
ineas confitebor dño. hec porta dñius
ti intrabunt ꝑ eam. Deniq & sapientia ⁊¬
inporcis ciuitatis confidens dicit. qͣ ⁊¬
to tempore in nocentes optinuierint iusti¬
ciam non confundentur. Ego portas
ciuitatis hoc ẽ animȩ credentis in xp̃m.
pudo ẽẽ uirtutes: per quas ad credentes
xp̃c in greditur. Et quia ñ ẽ scͥptũ inqͥb
portis oderint corripientẽ. utrũ in bonis
ani malis: nos adutrumq referamus.
In uitioꝵ portis stantes peccatores argu¬
it ꝓpħa. & ic circo dedestationi habetur
ab eis: aut certe ipse ꝓpħa stat inportis.
mitiisq uirtutum : & odio habetur ab
his quos corripit. Nec sufficit peccatori¬
bus odisse inportis arguendẽ siue cor¬
ripientem: nisi uerbum scm̃ abominen¬
tur qͦd de ore eius ꝓfertur. Qui enĩ ñ re¬

Expanded text:
minus loquebatur: Super hanc petram minus loquebatur: Super hanc petram non praevalebunt adversus eam . Portas virtutis manifeste in alio psalmo discimus: Aperite mihi portas justitiae: ingressus in eas confitebor Domino. Haec porta Domini: justi intrabunt in eam . Denique et Sapientia in portis civitatis confidens dixit: Quanto tempore innocentes obtinuerint justitiam, non confundentur . Ego portas civitatis, hoc est, animae credentis in Christum, puto esse virtutes, per quas ad credentes Christus ingreditur. Et quia non est scriptum in quibus portis oderint corripientem, utrum in malis, an in bonis, nos ad utrumque referamus. In vitiorum portis stantes peccatores arguit propheta, et idcirco detestationi habetur ab eis. Aut certe ipse propheta stat in portis initiisque virtutum, et odio habetur ab his, quos corripit, nec sufficit peccatoribus odisse in portis arguentem, sive corripientem, 293 nisi verbum sanctum abominentur quod de ejus ore profertur. Qui enim non re
Abbreviated transcription (Latin):
iudaici morem popłi fuisse uidicia &
sepe legimus. & crebro interprecati su¬
mus: ut nec agricola ad causam ueniens
frequentia ciuitatis. & nouo terreretur
aspectu: nec urbis habitator longe abur¬
be ꝓperaret. & subuectionẽ quereree ui¬
mentoꝵ. Hoc uixta litteram dixerimꝰ.
Ceterum grande peccatum ẽ odisse cor¬
ripientẽ. maxime si de non odio s amo¬
re corripiat: si solus ad solum. si assump¬
to fr̃e altero. si postea p̃sente eccła: ite ñ
studio detrahendi. s emendationis tuę
uideatur crimen in gerere. Duplices
portas mortis & uitȩ uitioꝵ atq uir¬
tutum sepe in scͥpturis legimus. ut est¬
illud in psalmis. qui exaltas me de
portis mortis. ut annuntiem omnes lau¬
dationes tuas inportis filie syon. haud
multitudinẽ angłoꝵ. & eccłam pͥmit¬
uorũ qui scͥpti sunt in celis. Qui inpor¬
tis syon fuerit exaltatus. portas mor¬
tis timere ñ poterit. Dequib petro do¬

Expanded text:
Judaici morem, populi fuisse judicia, et Judaici morem, populi fuisse judicia, et saepe legimus, et crebro interpretati sumus, ut nec agricola ad causam veniens, frequentia civitatis et novo terreretur aspectu, nec urbis habitator longe ab urbe properaret, et subvectionem quaereret jumentorum. Hoc juxta litteram dixerimus. Caeterum grande peccatum est odisse corripientem, maxime si te non odio, sed amore corripiat, si solus ad solum, si assumpto fratre altero, si postea praesente Ecclesia, ut non studio detrahendi, sed emendationis tuae videatur crimen ingerere . Duplices portas, mortis et vitae, vitiorum atque virtutum, saepe in Scripturis legimus, ut illud in Pportis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . multitudinem angelorum: et Ecclesiam primitivorum, qui scripti sunt in coelis. Qui in portis Sion fuerit exaltatus, portas mortis timere non poterit, de quibus Petro Do
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinem scłarem. s ꝓpͥe contra here¬
ticos facit : qui argumentis & sophisma¬
tib & arte dialecica dogmatũ falsitatĩ
roborare conantur. S destruit ea uir
sapiens. & dñi aduitus auxilio omnĩ
dit ẽẽ uanissimam: ut inducat suꝑeã
miseriam. & mclinata suꝑbia posfit
cũ apło dicere: miser ego homo. quisme
liberabit de corpore mortis huiꝰ. Odro
habuerunt in porta corripientẽ: et
loquentẽ ꝑfecte abominati sunt. lpa
Odio habuerunt inportis arguentẽ.
& uerbũ sc̃m̃ ab ommati sunt. Hi
suꝑ quos ds̃ subridet uastitatẽ & affert
ineos ppłationẽ. qui in malo robust f.
&e ad oppͥmendũ potentes: odio habuert̃
mporta. id ẽ in iudicio corripientẽ. uł me
uł alios ꝓpħas. qui ad eos missi sunt: et
loquentem ꝑfecte. siue uerbum immacu¬
latum. ut interprctatus ẽ sỹmachus. aut
sermonẽ scm̃. ut theodotio. & lxx. trans¬
tulerunt. Inporta autẽ iuxta uederẽ

Expanded text:
fortitudinem saecularem; sed proprie contra haerefortitudinem saecularem; sed proprie contra haereticos facit, qui argumentis et sophismatibus, et arte dialectica, dogmatum falsitatem roborare conantur. Sed destruit eam sapiens vir, et Dei adjutus auxilio, omnem dit esse vanissimam, ut inducat super eam miseriam, et, inclinata superbia, possit cum Apostolo dicere: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Odio habuerunt in porta corripientem, et loquentehabuerunt in portis arguentem, et verbum sanctum abominati sunt. Hi super quos Deus subridet vastitatem, et affert in eos populationem, qui in malo robusti sunt, et ad opprimendum potentes, odio habuerunt in porta, id est, in judicio corripientem: vel me, vel alios prophetas, qui ad eos missi sunt, et loquentem perfecte, sive verbum immaculatum, ut interpretatus est 292 Symmachus, aut sermonem sanctum, ut Theodotio et LXX transtulerunt. In porta autem, juxta veterem
Abbreviated transcription (Latin):
rubro. inmo ab occeano usq ad occea¬
nũ curreret. Imitans dnm̃ suũ & solẽ¬
iusticie de quo legimus. a summo celo
egressio etꝰ. & occursus eius usq ad sum¬
mũ eius: ut ante ei terra deficeret. quã
studium p̃dicandi. Iste ds̃ & contritionẽ
diuidit suꝑ fortitudinẽ. ut eos qui ma¬
le fortes sunt ibecilles faciat: & imi¬
tari possint apłm aicentẽ: quando enĩ¬
infirmus sũ. tune fortior sum. Nam &
filii scłi huius prudentiores fc̃ filiis
lucis in generatione sua. fortitudo corꝑis
imbecillitas anime ẽ: & rursum anime
fortitudo ibecillitas corꝑis est. Igitur
dñs qui omĩa ratione difpensat. &. uero
facit cuncta iudicio. diuidit contritio¬
nem suꝑ robur inunicum: ut in ducat
miseriã suꝑ munitionẽ quȩ erigit secon¬
tra scientiam dĩ: de qua & in prouerbus
legimus. ciuitates robustas ingressus
est sapiens. & destruxit munitionẽ. inqua
confidebant impii. Hoc &. ad ominẽ quide

Expanded text:
Rubro, immo ab Oceano usque ad OceaRubro, immo ab Oceano usque ad Oceanum curreret, imitans Dominum suum et solejustitiae, de quo legimus: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus , ut ante eum terra deficeret, quam studium praedicandi. Iste Deus et contritionem dividit super fortitudinem, ut eos qui male fortes sunt, imbecilles faciat, et imitari possint Apostolum dicentem: Quando infirmus sum, tunc fortior sum . Nam et filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua . Fortitudo corporis, imbecillitas animae est: et rursum animae fortitudo, imbecillitas corporis est. Igitur Dominus qui omnia ratione dispensat, et vero facit cuncta judicio, dividit contritionem super robustum inimicum, ut inducat miseriam super munitionem, quae se erigit contra scientiam Dei. De qua et in Proverbiis legimus: Civitates robustas ingressus est sapiens, et destruxit munitionem, in qua confidebant impii . Hoc et ad omnem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
crucifige crucifige eum. aufer de terra
talem: quando abhora sexta in tẏpũ ui¬
daicȩ cecitatis dies uersus in noctem ẽ:
et non solũ scdm litterã s etiã uirta al¬
tiorẽ intelligentiã lux que eis oriebat᷑
in lege & ꝓpħis uersa ẽ intenebras igno¬
rantib quid legant. qͥd audiant: & imn¬
pleatur de illis quod scͥptum ẽ. obscuren¬
tur oculi eoꝵ ne uideant. & dorsum eoꝵ
semꝑ incurua. Iste ds uocat adse aquã
maris. & effundit eam suꝑ faciẽ terre.
de peccatorib iustos faciens. Ad quod ex¬
ponendũ unũ tm̃ studio breuitatis po¬
namus exemplũ. Paulus apłs quasitur
tes maris gurgites: ꝑsequebatur & op¬
pͥmere nitebatur eccłam dĩ. Qͥ uocatꝰ
a dõ effusus ẽ. suꝑ faciẽ uniuerse terre.
ut p̃dicaret eũgłm de ierosolimis usq
ad illiricũ: & edificaret ñ suꝑ alterius
fundamentum ubi iã fuerat p̃dicatum :
s usq ad hẏspanias denderet. & a mari

Expanded text:
Crucifige, crucifige eum , aufer de terra Crucifige, crucifige eum , aufer de terra talem: quando ab hora sexta in typum Judaicae caecitatis dies in noctem versus est. Et non solum secundum litteram, sed etiam secundum altiorem intelligentiam, lux quae eis oriebatur in Lege et prophetis, versa est in tenebras, ignorantibus, quid legant, quid audiant, ut impleatur de illis quod scriptum est: Obscurentur oculi eorum ne videant: et dorsum eorum semper incurva . Iste Deus vocat ad se aquam maris, et effundit eam super faciem terrae, de peccatoribus justos faciens. Ad quod exponendum, unum tantum studio brevitatis ponamus exemplum. Paulus apostolus quasi turtes maris gurges persequebatur, et opprimere nitebatur Ecclesiam Dei. Qui vocatus a Domino, effusus est super 291 faciem universae terrae, ut praedicaret Evangelium de Jerosolymis usque ad Illyricum, et aedificaret non super alterius fundamentum, ubi jam fuerat praedicatum ; sed usque ad Hispanias tenderet, et a mari
Abbreviated transcription (Latin):
transferre sermonẽ. Transformat autẽ
ds̃ omnia. quando deterrenis facrt ce¬
lestia. & homines angłoꝵ donat similttu¬
dine: quando luna solis fulgore rutila¬
bit. & sol habebit lumen seytuplũ: qͣndo
animalis & infirmus & corruptibilis
homo transformatur in spũalẽ & robus¬
tum. & incorruptũ. mutans głam ñ
naturã: quando intelligentes fulgebunt
sicut splendor firmamenti. & implebitur
quod seriptũ ẽ. alia gła solis. alia gła lune.
alia gła stellarũ. stella enĩ astella differt
in claritate. sic & resurrectio mortuoꝵ:
quando omĩs creatura liberabitur de
seruitute corruptionis mlibertatẽ głe
filioꝵ dĩ. Iste ẽ ds̃ qui cuncta transformat.
etiam umbrã mortis mutat inlucẽ: qͣndo
hi qui sedebant intenebris & mnumbra
mortis uiderunt lucẽ magnã: & qui erã
filii noctis & tenebrarũ. facti sunt filii
lucis et filii diei. Iste ẽ d̾s qui etiã diem
uertie intenebras. eoꝵ diẽ qui dixerunt

Expanded text:
transferre sermonem. Transformat autem transferre sermonem. Transformat autem Deus omnia, quando facit de terrenis coelestia, et homines Angelorum donat similitudine: quando luna solis fulgore rutilabit, et sol habebit lumen septuplum, quando animalis, et infirmus et corruptibilis homo transformatur in spiritualem et robustum et in incorruptum, mutans gloriam, non naturam: quando intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti, et implebitur quod scriptum est: Alia gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum. Stella enim a stella differt in claritate: sic et resurrectio mortuorum . Quando omnis creatura liberabitur de servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei. Iste Deus qui cuncta transformat, etiam umbram mortis mutat in lucem : quando hi qui sedebant in tenebris et umbra mortis, viderunt lucem magnam, et qui erant filii noctis et tenebrarum, facti sunt filii lucis, et filii diei. Iste est Deus qui etiam diem vertit in tenebras: eorum diem qui dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
imitator ẽ dĩ. & filius eiꝰ ẽẽ desiderat. & eẽ
ꝑfectus sicut pat̾ eiꝰ ꝑfectus ẽ qͥmorat᷑ in
celo: facit in excelso uidiciũ. & ñ iitat᷑
eum iudicẽ qui dm̃ non timebat & homi¬
nẽ non reuerebatur. et puersitate iudicii
sententiã suã non eleuabat in celũ. s ad
humilia detrahebat. Quodq sequitur &
iusticiam interra posuit: iuxta illud de¬
bemus acciꝑe qͦd dederit nobis. xp̃m iusti¬
ciã suã. & non ꝓiecerit eã s posuerit in ter¬
ra. ut omni iniquitate suꝑata. nos ferre¬
nis faceret celestes. Ego puco ex hoc loco etiã
gentilẽ poetã fuisse furatũ qui de rustico¬
rũ simplicitade & beatitudine disserens
intulit. Extrema ꝑ illos iusticia excedens
terris. uestigia fecit. Qd autẽ dicunt. faci¬
ens omnia atq transformans. uno uer¬
bo arcturũ & oriona cõprehendunt : ꝙ¬
negligentes ꝓpͥetatẽ nominũ. in grecũ

Expanded text:
imitator et filius ejus esse desiderat, et esse imitator et filius ejus esse desiderat, et esse perfectus, sicut Pater ejus perfectus est, qui moratur in coelo , facit in excelso judicium, et non imitatur eum judicem, qui Deum non timebat, et hominem non verebatur, et perversitate judicii, sententiam suam non levabat ad coelum, sed ad humilia detrahebat . Quodque sequitur: et justitiam in terra posuit, juxta illud debemus accipere, quod dederit nobis Christum justitiam suam, et non projecerit eam: sed deposuerit in terram, ut, omni iniquitate superata, nos de terrenis coelestes faceret. Ego puto ex hoc loco etiam gentilem poetam furatum 290 fuisse, qui de rusticorum simplicitate et beatitudine edisserens, intulit: Extrema per illos Justitia, excedens terris, vestigia fecit. Quod autem dicunt, faciens omnia atque transformans, uno verbo Arcturum et Oriona comprehendunt, negligentes proprietatem nominum in Graecum