comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bundantiorem honorẽ circuponi¬
mꝰ. Et quȩ in honesta st̃ nr̃a: ab un¬
dantiorẽ honestatẽ habent. Quȩ¬
aut̃ honesta st̃ nr̃a: ñ opus habent.
S d̾s temꝑauit corpus ei cui deerat
maiorem honorem dans: ut ñ essenf
scissurȩ in corpore. Illicitus itaq &
temꝑantiȩ legib non subiectus m̃¬
broꝵ illoꝵ usus est turpis: non ip¬
sa membra. Quȩ non solũ in excel¬
lenti integritate celibes & uͥgines ser-¬
uant: sed ipsi coniugati scĩ patres ac ma¬
tres sic eis generationi tantumm consulen¬
tes utebant᷑. ut ille naturalis motus nullo
mͦ turpis eͥe̾t qui ñ libidini sed rationiser¬
uiret. Quantomagis gͦ in scã uirgine ma¬
ria quȩ rꝑi carnẽ fide concepit nichil ha¬
buerunt turpitudinis membra: quȩ non
humano licitoq conceptui sed diuino tan¬
tũ partui seruierunt: Merito plane
sic honestata ut nobis xꝑm quẽ cordib inte¬
gris credendo conciꝑemus. & confitendo qͦ¬

Expanded text:
bundantiorem honorem circumdambundantiorem honorem circumdamus; et quae inhonesta nostra sunt, abundantiorem honestatem habent. t; sed deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore. inlicitus itaque et temperantiae legibus non subiectus membrorum illorum usus est turpis, non ipsa membra, quae non solum in excellenti integritate caelibes et uirgines seruant, sed ipsi coniugati sancti patres ac matres sic eis generationi tantummodo consulentes utebantur, ut ille naturalis motus nullo modo turpis esset, qui non libidini, sed rationi seruiret. quanto magis ergo in sancta uirgine Maria, quae Christi carnem fide concepit, nihil habuerunt turpitudinis membra, quae nec humano licitoque conceptui, sed diuino tantum partui seruierunt? merito plane sic honestata, ut nobis Christum, quem cordibus integris credendo conciperemus et confitendo qu
Abbreviated transcription (Latin):
cas exequit᷑ : unde uident᷑ non sibi con¬
uenire: S da hoĩem qui non intelli¬
gat: putabit etiã in multis quȩ ad
rꝑi passionẽ ꝑtinent euangłistas si¬
bi non conuenire. Da uͦ qui intelli¬
gat: & ubiq conueniunt. An quia
morte simulare honestũ est: natuii
nos hortat᷑ hoc̃ confiteri. quo possit
nr̃a contentio ꝓfligari: Unde gͦ mͥ
uidet᷑ natiuitat̃e xꝑi nec salt̾e sicut
mort̾e simulat᷑a sed ꝓrsus nullam
p̃dicare uoluisse: in consequenti ser¬
mone apparebit ubi alteri responde¬
bimus questioni. Absit aut̃ ut sit in
membris scõꝵ etiã genitalib aliqua
tur pitudo. Dicuntur qͥdem in hone¬
sta: qr non habent eã speciem deco¬
ris quã membra quȩ in ꝓmptu lo¬
cata st̃. S uidete qͥd dic̾at apłs cũi
anꝰ ex ipsa membroꝵ corporis nr̃i
unitate atq cõpage caritatẽ ꝑsu¬
aderet eccłiȩ. Muitomagis inqͥt
quȩ uident᷑ membra corporis infir

Expanded text:
cas exequitur, unde uidentur non sibi concas exequitur, unde uidentur non sibi conuenire P sed da hominem. qui non intellegat, putabit etiam in multis, quae ad Christi passionem pertinent, euangelistas sibi non conuenire; da uero, qui intellegat, et ubique conueniunt. an quia mortem simulare honestum est, natiuitnos hortatur hoc confiteri, quo possit nostra contentio profligari ? unde ergo mihi uidetur natiuitatem Christi nec saltem sicut mortem simulatam, sed prorsus nullam praedicare uoluisse in consequenti sermone adparebit, ubi alteri respondebimus quaestioni. Absit autem, ut sit in membris sanctorum etiam genitalibus aliqua turpitudo. dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris, quam membra, quae in promptu locata sunt. sed uidete, quid dicat apostolus, cum ex ipsa membrorum corporis nostri unitate atque conpage caritatem persuadet ecclesiae. multo magis, inquit, quae uidentur membra corporis in
Abbreviated transcription (Latin):
uuloꝵ suoꝵ mentib qdͦ quasi ad¬
monendo faustus ꝑsuadere conatus
est. ut etiã nos imaginariã nonue¬
rã natiuitatẽ xꝑi ꝓfiteam᷑. atq
ita int̃ nos om̃is contentio finiat᷑.
imio uͦ maneat nobis adu̾sus illos¬
potius ꝓ u̾itate certamen quã cũ
illis in falsitate concordia. Uerũ tam̃
quęro ab eis si nr̃a contentio termi¬
natur cũ hoc dixerimꝰ.: cur hoc ipsi
ñ dicunt. Cur ipsi mortẽ non uerã
sed imaginariã xꝑi affirmantꝰ na¬
tiuitatem aut̃ non saltẽ talem seo
ꝓrsus nullam dicere deleger̃t. Si
auctoritati euangłicȩ respondere
erubuerint. & ideo non ausi st̃ xꝑn
hatiuitatẽ quoq ead̾e euangłica testa¬
tur aurtoritas. Et si enĩ duo euan¬
głistȩ ipsũ partũ mariȩ narrauert̃:
nullus tam̃ euangłistarũ tacuit qd̾
habuerit matr̃e iñc. An id̾o pigu¬
it etiã hoc p̃dicare simulatũ. qr ge¬
nerationes alias matheus. alias li.¬

Expanded text:
uulorum suorum mentibus, quod quasi aduulorum suorum mentibus, quod quasi admonendo Faustus persuadere conatus est, ut etiam nos imaginariam, non ueram natiuitatem Christi profiteamur atque ita inter nos omnis contentio finiatur, immo uero maneat nobis. adupotius pro veritate certamen, quam cum illis in falsitate concordia. CAPUT III. Verumtamen quaero ab eis, si nostra contentio terminatur cum hoc dixerimus, cur hoc ipsi non dicunt? Cur ipsi mortem non veram, sed imaginariam Christi affirmant; nativitatem autem non saltem talem, sed prorsus nullam dicere delegerunt? Si auctoritatis evangelicae pondere erubuerunt, et ideo non ausi sunt Chrnativitatem quoque ejus eadem evangelica testatur auctoritas. Etsi enim duo evangelistae ipsum partum Mariae narrauerunt, nullus tamen euangelistarum tacuit, quod habuerit matrem Iesus. an ideo piguit etiam hoc praedicare -simulatum. quia generationes alias Matthaeus. alias Lu
Abbreviated transcription (Latin):
uera resurrectio pocest. Ita fit. ut & cicatri¬
ces discipulis dubitantib falsas ostenderet.
nec thomas u̾itate confirmatus. sed falla¬
çia deceptus clamaret: dñs meus & d̃s meus.
Eitam̃ ꝑsuadere conamini lingua uos loqui
uerũ: cũ xꝑm dicatis toto corpore fuisse
mentitũ. Hȩc st̃ quȩ uobis obiciunt᷑: qui
talem xꝑm uobis fuxistis cuius discipłi
ueri ñ sitis. nisi mendaces uos quoq fueritis.
Non aut̃ ido magia uideri potest nata ex
uirgine hominis caro.qr caro xꝑi sola
ita nata est: sicut neo illa magia qr
nũquã ult̾ius moritura. Alioqͥn om̃ia
iniracula d̾i magica erunt: qr singła¬
rit̃ facta st̃. S uere facta suntue¬
rũq ostenderunt: non oculos hõium
prestigiis fallacib illusert̃. Quȩ qui¬
de contra natura plerũq appellan¬
tur: non qd̾ naturȩ adu̾sentur. seo
qd naturȩ mod̾u qui nobis est usita¬
tus excedant. Repellat qͦ dñs apar¬

Expanded text:
esse resurrectio potest. ita fit, ut et cicatriesse resurrectio potest. ita fit, ut et cicatrices discipulis dubitantibus falsas ostenderet nec Thomas ueritate confirmatus, sed fallacia deceptus clamaret: dominus meus et deus meus. et tamen persuadere conamini lingua uos loqui uerum, cum Christum dicatis toto corpore fuisse mentitum. haec sunt, quae uobis obiciuntur, qui talem Christum uobis finxistis, cuius discipuli ueri non sitis, nisi mendaces uos quoque fueritis. non autem ideo magia uideri potest nata ex uirgine hominis caro, quia caro Christi sola ita nata est, sicut nec illa magia estnumquam ulterius moritura. alioquin omnia miracula dei magica erunt, quia singulariter facta sunt; sed uere facta sunt uerumque ostenderunt, non oculos hominum praestigiis fallacibus inluserunt: quae quidem contra naturam plerumque appellantur, non quod naturae aduersentur, sed quod naturae modum, qui nobis est usitatus, excedant... repellat ergo dominus a par
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatũ a nr̃is est angłi & uisi hõib. & locuti
Augustinꝰ respondit. Non uobis dicit᷑ ma¬
Igiã esse: ut qui natus non fuerit mori¬
atur. Nam hoc in ad̾a factũ esse.ĩa supra
non ex uͥgine assumpta sed tam̃ in uera
carne apparens nos uera morte redimeret:
qͥs eũ non potuisse dicere auderet: s illud
melius erat qd fecit. ut etiã de uͥgine na¬
sceretur: & utrũq sexũ ꝓ quo liberando mor¬
tuus erat dignaret᷑ etiã commendare nascen¬
do masculino suo corpore ex femina ꝓcrea¬
to contra uos ipsos maxime facto ipso lo¬
quens. uosq subu̾tens: qui masculũ et
feminã non d̾i sed diaboli opus ẽe p̃dica¬
tis. S illud est qd̾ magiȩ simile dicimi¬
ni asserere. qd̾ passionẽ mortẽq eiꝰ speciẽ
tenus factam. & fallacit᷑ dicitis adumbra¬
t̃a: ut mori uideret᷑ qui non moriebat᷑.
Ex quo fit: ut eius quoq resurrectionem
umbratic̃a. Imaginariã. fallacẽq dicatis.
Neq enĩ eiꝰ qui non uere mortuus est: esse

Expanded text:
atum a nostris est, angeli et uisi hominibus et locuti AUGUSTINUS dixit: Non uobis dicitur magiam esse, ut qui natus non fuerit, moriatur; nam hoc in Adam factum esse iam supra non ex uirgine adsumpta, sed tamen in uera carne adparens nos uera morte redimeret, quis eum non potuisse dicere auderet? sed illud melius erat, quod fecit, ut etiam de uirgine nasceretur . et utrumque sexum, pro quo liberando mortuus erat, dignaretur etiam commendare nascendo, masculino suo corpore ex femina procreato contra uos ipsos maxime facto ipso loquens uosque subuertens, qui masculum et feminam non dei, sed diaboli opus esse praedicatis. sed illud est, quod magiae simile dicimini adserere, quod passionem mortemque eius specie tenus factam et fallaciter dicitis adumbratam, ut mori uideretur, qui non moriebatur. ex quo fit, ut eius quoque resurrectionem umbraticam, imaginariam fallacemque dicatis; neque enim eius, qui non uere mortuus est, uera
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ stultus putandus est qui sd existi¬
met lege pͥuata ꝓhiberi posse qd̾ sit pu¬
blica concessumꝰ. Dico aut̃ hoc ipsũ nu¬
bere. Quappter & nos hortam᷑ quid̾e ut
uolentes ꝑmaneant: non tam̃ cogimus
inuitas ut accedant. Nouimꝰ enĩ qͣntũ
uoluntas. qͣntum & naturȩ ipfius uis
etiã contra legẽ publicã ualeat: nedũ
adusus pͥuatam cui respondere sit liberũ
nolo. Si gͥ hoc modo uͥgines facere sine
crimine est: extra culpam sumꝰ & nos.
Sin quo quo genere u̾gines facere cͥmen
est: rei estis & uos. Iam quamente aut
consilio hoc adu̾sum nos capitulũ ꝓfe

Expanded text:
tantum stultus putandus est, qui id existitantum stultus putandus est, qui id existimet lege priuata prohiberi posse, quod sit publica concessum; dico autem hoc ipsum nubere. quapropter et nos hortamur quidem uolentes, ut permaneant, non tamen cogimus inuitos, ut accedant. nouimus enim, quantum uoluntas, quantum et naturae ipsius uis etiam contra legem publicam ualeat, nedum aduersus priuatam, cui respondere sit liberum "nolo." si igitur hoc modo uirgines facere sine crimine est, extra culpam sumus et nos; sin quoquo genere uirgines facere crimen est, rei estis et uos. iam qua mente aut consilio hoc aduersum nos capitulum
Abbreviated transcription (Latin):
dreã. thom̃a. & illũ inexytum ueneris
inter cȩt̾os beatũ ioħem. qłi ꝑ diuersã
possessionẽ boni istius int̾ uirͣgines ac¬
pueros diuino preconio cecinerunt: formam
nobis atq adeo uobis ipsis faciendarũ uirgi¬
nũ relinquentes. S hos quid̾e ut dixi pre¬
tereo: qr eos uos exclusistis ex canone faci¬
leq mente sacrilega ur̃a demonioꝵ his
potestis importare doctrinas. Num gͥ & de
lo quẽ similit̾ ubiq constat & u̾bo semꝑ
p̃culisse nuptis innuptas. & id oꝑe quoq
ostendisse erga scissimam ceclam: Qd̃ si
hȩc demonioꝵ doctrina non fuit quã &
teclȩ paulus. & cȩteri cȩt̾is annuntiaue¬
runt apłi: cui credi iam poterit hoc ab
ipso esse memoratũ tãquã sit demonioꝵ
uoluntas & doctrina etiã ꝑsuasio sc̃imo¬
nii : Non gͦ est int̾im qd uos existimetis
solum hortamentis u̾gines facere: & non
ꝓhibitione nubendi. Nobis enĩ quoq hoc
ipsũ insitũ est: & demens ꝓfecto ille non

Expanded text:
Andream, Thomam et illum inexpertum Ueneris inter cetero» beatum Iohannem, qui per diuersa possessionem boni istius inter uirgines acpueros diuino praeconio cecinerunt formam nobis atque adeo uobis ipsis faciundarum uirginum relinquentes. sed hos quidem, ut dixi, praetereo, quia eos uos exclusistis ex canone facileque mente sacrilega uestra daemoniorum his potestis inportare doctrinas. num. igitur lo, quem similiter ubique constat et uerbo semper praetulisse nuptis innuptas et id opere quoque ostendisse erga sanctissimam Theclam? quodsi haec daemoniorum doctrina non fuit, quam et Theclae Paulus et ceteri ceteris adnuntiauerunt apostoli, cui credi iam poterit hoc ab ipso esse memoratum, tamquam sit daemoniorum uoluntas et doctrina etiam persuasio sanctimonii ? non ergo est interim, quod uos existimetis solis hortamentis uirgines facere et non prohibitione nubendi. nobis enim quoque hoc ipsum insitum est . et demens profecto ille, non
Abbreviated transcription (Latin):
tis adhiberi & pascha appellari. Qd̾ nunc
in xp̃o esse completũ nemo dissimulare
ꝑmittitur. Quaꝑter de scͥpturis agnosco
dissimilem: de scripturis mecũ agnosce &
tu similem: Non inde dissimilem unde si¬
inilemͥ sed alia causa illud alia illud: dũ
tam̃ utrũq demonstrem. Dissimilis ho¬

Expanded text:
tis adhiberi et pascha appellari, quod nunc tis adhiberi et pascha appellari, quod nunc in Christo esse conpletum nemo dissimulare permittitur? quapropter de scripturis agnosco dissimilem, de scripturis mecum agnosce et tu similem: non inde dissimilem, unde similem, sed alia causa illud, alia illud, dum tamen utrumque demonstrem. dissimilis ho
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ simile intelligatur: qr non ea tan¬
tũ quȩ unius eiusd̃eq naturȩ st̃ dicun¬
tur inter se esse similia sicut gemini
hoĩes. uł filii parentib. uł om̃s hoĩes
om̃ib hõib in quantũ hoĩes sunt. si¬
miles utiq st̃. qd̃ & in cęt̾is animali¬
b intueri facillimũ est. uł arborib ut
olea oleȩ. laurus lauro similis dicit᷑. uerũ
etiã naturȩ dispares st̃. & dicunt᷑ multa
similia ut oliuȩ oleaster. & far tritico.
De reb adhuc ꝓximis & attingentib lo¬
quor. Nam quid tam longe distans a fi¬
lio d̾i ꝑ quẽ facta st̃ om̃ia. quã petus et
lapis : Ettam̃ in euangłio legit᷑. Ecce
agnus d̾i. Et in apło. Petra aut̃ erat xp̃c.
Quȩ nullomͦ quisquã recte diceret: si eoꝵ
erissimilis ipsi moysi quiꝰ similis factus
est ouiꝰ quã in eius prenunciatione ꝑ
ipsũ moẏsen p̃cepit d̾s manducari ã po¬
pulo suo. eiusq sanguinẽ ad tutelam salu¬

Expanded text:
omni modo simile intellegatur, quia non ea tanomni modo simile intellegatur, quia non ea tantum, quae unius eiusdemque naturae sunt. dicuntur inter se esse similia, sicut gemini homines uel filii parentibus uel omnes homines omnibus hominibus, in quantum homines sunt, similes utique sunt — quod et in ceteris animalibus intueri facillimum est uel arboribus, ut olea oleae, laurus lauro similis dicitur — uerum etiam naturae disparis sunt et dicuntur multa similia, ut oliuae oleaster et far tritico. de rebus adhuc proximis et adtingentibus loquor; nam quid tam longe distans a filio dei, per quem facta sunt omnia, quam pecus et lapis? et tamen in euangelio legitur: ecce agnus dei et in apostolo: petra autem erat Christus: quae nullo modo quisquam recte diceret, si eorufieri similis ipsi Moysi, qui similis factus est oui, quam in eius praenuntiatione per ipsum Moysen praecepit deus manducari a populo suo eiusque sanguinem ad tutelam salu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ meis paruulis uirib me agere opor¬
tere existimem. Nec illud nego de xp̃o
esse predictũ qͦd tu tamquã refellen¬
d̾u facile elegisti: ubi d̾s loquit᷑ ad mo¬
ysen dicens suscitabo illis ꝓpħam de
fr̃ib ipsoꝵ similem tibi. Nlec me tua lau¬
ca & lepida antiteta quib luteũ sermo¬
ñe quasi colorare ac pingere uoliusti: ul
lomͦ ab hac fid̾i u̾itate deterrent. Cõparars
eñi xp̃m atq moysen & cupiens demon¬
strare dissimiles. ut ob hoc non de xp̃o
uideat᷑ intelligend̾u esse qd̾ scriptũ est.
suscitabo illis ꝓpħam similem tibi . oppo
suisti tibimet ex adu̾so multa contraria
qd̾ ille homo hic d̾s. ille peccator hic sc̃s:
ille ex coitu natus. hic scd̾m nos ex uirgi¬
ne. scd̃m uos uͦ nec ex uirgine: ille offenso
d̾o occidit᷑ in monte. hic̾ patri ꝑplacens
patit᷑ ꝓpria uoluntate. Quasi uͦ cum
simile aliqͥd dicit᷑. ex om̃i parte atq om

Expanded text:
pro meis paruulis uiribus me agere oporpro meis paruulis uiribus me agere oportere existimem. Nec illud nego de Christo esse praedictum, quod tu tamquam facile refellendum elegisti, ubi deus loquitur ad Moysen dicens: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi. nta et lepida antitheta, quibus luteum sermonem quasi colorare ac pingere voluisti, ullo modo ab hac fidei veritate deterrent. Comparans enim Christum atque Moysen, et cupiens demonstrare dissimiles, ut ob hoc non de Christo videatur intelligendum esse quod scriptum est, Suscitabo illis Prophetam similem tibi; opsuisti tibimet ex aduerso multa contraria, quod ille homo, hic deus, ille peccator. hic sanctus, ille ex coitu natus, hic secundum nos ex uirgine, secundum uos uero nec ex uirgine, ille offenso deo occiditur in monte. 'hic patri perplacens patitur propria uoluntate. quasi uero cum simile aliquid dicitur, ex omni parte atque ex
Abbreviated transcription (Latin):
credend̾u te ꝓfessio tua fecit obnoxi¬
claram scãmq auctoritatẽ labefacta¬
re non audes: qr & cũ id ex obliquo au¬
des difficultatis tuȩ pressus angusti¬
is. & cernens qͣnta ruina te obruat
cũ tibi dicit᷑ nullam esse scͥpturam
cui de factis & dictis xp̃i flagites esse
credend̾u. si euangłio tam scẽ lateq
notissimo credendu esse non putas.
& timens ne amisso xp̃iani nominis
pallio nuda uanitas ur̃a om̃ib con¬
spuenda & detestanda remaneat:
rursus te saucium colligere conaris
& dicis qd̾ ex istis euangłii u̾erbis iam
te ad credend̾u ꝓfessio tua fecit obnoxi¬
um. Sic gͦ te inter̃i cum quo nunc ago
teneo. ꝑimo. ferio. id est errorem tuũ
atq fallaciã. & cogo fateri de xp̃o scͥp¬
sisse moy sen: qr hoc xp̃m dixisse in eu¬
angłio legitur. cui te ad credend̾u ꝓfes¬
sio tua fecit obnoxium. Cum iudeo
uͦ uł gentili si mͥ necesse fuerit dispu¬
tare: iam supra ostendi quib modis

Expanded text:
credendum professio tua fecit obnoxicredendum professio tua fecit obnoxiclaram sanctamque auctoritatem labefactare non audes; quia et, cum id ex obliquo audes, difficultatis tuae pressus angustiis et cernens, quanta ruina te obruat, cum tibi dicitur nullam esse scripturam, cui de factis et dictis Christi flagites esse credendum, si euangelio tam sancte lateque notissimo credendum esse non putas, et timens, ne amisso christiani nominis pallio nuda uanitas uestra omnibus conspuenda et detestanda remaneat, rursus te saucium colligere conaris et dicis, quod istis euangelii uerbis iam te ad credendum professio tua fecit obnoxium. sic ergo te interim, cum quo nunc ago, teneo, ferio, perimo, id est errorem tuum atque fallaciam, et cogo fateri de Christo scripsisse Moysen, quia hoc Christum dixisse -in euangelio legitur, cui te ad credendum professio tua fecit obnoxium. cum Iudaeo uero uel gentili si mihi necesse fuerit disputare, iam supra ostendi, quibus modis
Abbreviated transcription (Latin):
riit : qr totũ ille de xp̃o scripsit.
S qr totũ discutere & ꝑtractare ñ
possumus. hoc tibi inisto oꝑe si po.
tero dño adiuuante seruabo quod
suꝑius dixiꝰ ut ea ipsa quȩ ad rep̃hen¬
dendu eligis ostend̾a de xp̃o esse con¬
scripta. Quinetiã petis ne dixerim
ut imꝑiti solent. hoc ipsum satis esse¬
ad fid̾e: qr xp̃c dixerit de se scripsisse
moẏsen. Qd̾ quid̾e si dico: non ut im¬
ꝑitus sed ut fidelis dico. Non ualere
nut̃ hoc ad conuincendu gentilem
uł iudeum & ego fateor:ͥ sed adu̾sus
uos qui quoquo modo nomine xp̃ia¬
no gloriamini satis esse idoneũ ac p̃¬
ualidu: tu quoq et si diu tergiu̾satus.
tamen coactus es confiteri dicens.
Nolo enĩ nunc ad me respicias quẽ ad
credend̾u ꝓfessio mea fecit obnoxium
ut non possim non credere ei quẽ se¬
quor: sed puta nos cũ iudeo tractare.
puta cũ gentili. Quib u̾bis ostendisti
te int̾im cũ quo mͥ nunc res est. qr ad

Expanded text:
riit, quia totum ille de Christo scripsit. riit, quia totum ille de Christo scripsit. sed quia totum discutere et pertractare non potero Domino adjuvante, servabo, quod superius dixi, ut ea ipsa quae ad reprehendendum eligis, ostendam de Christo esse conscripta. Quin etiam petis ne dixerim, ut imperiti solent, hoc ipsum satis essea Christus dixerit de se scripsisse Moysen. quod quid.eÎn si dico, non ut inperitus, sed ut fidelis dico; non ualere autem hoc ad conuincendum gentilem uel Iudaeum et ego fateor; sed aduersus uos, qui quoquo modo nomine christiano gloriamini, satis esse idoneum ac praeualidum, tu quoque et si diu tergiuersatus tameJ;lJ coactus es confiteri dicens: nolo enim nunc ad me respicias, quem ad credendum professio mea fecit obnoxium, ut non possim non credere ei, quem sequor; sed puta nos cum Iudaeo tractare, puta cum gentili. quibus uerbis ostendisti te interim, cum quo mihi nunc res est, quia te ad
Abbreviated transcription (Latin):
astutia timentes unde conuince¬
rent᷑ querere om̃ino non auderetf¬
de illo scͥpserit moyses: S hanc ñ
solũ sacrilegã aduersus euangłi¬
cã scĩtatẽ. uerũ etiam eneruem
ac debilem esse argumentationem
sentit & faustus. atq intentionẽ su¬
am in illud pocius confert. eoq se
plus teneri dicit qr om̃em moyse¬
os scripturã scrutatus. nullas ibi
de xp̃o ꝓpħias inuenit. Cui cito re¬
spondeo. qr non intelligit. Et si cur
non intelligat quisquã quȩsierit.
respondebo. Qͥa inimico. qr aduer¬
so animo legit. qr non id̾o scruta¬
tur ut sciat: sed qd̾ nescit scire se
putat. Hȩc presumptio tumidȩ
arrogantiȩ oculũ cordis uł clau¬
dit ut om̃ino non uideat. uł di¬
storquet ut ꝑuerse uideat. & ali¬
ud ꝓ alio ꝓbet aut imꝓbet. Tu
me inquit doce qͥd est qd̾ me forte
legentẽ pret̾ierit de d̾o ac dño nr̃o
memoratũ in scriptura moysi. Et
hic cito respondeam. Totũ te p̃te¬

Expanded text:
astutia timentes, unde conuinceastutia timentes, unde conuincerentur, audire omnino non quaerede illo scripserit Moyses ? Sed hanc non solum sacrilegam aduersus euangelicam sanctitatem, uerum etiam eneruem ac debilem esse argumentationem sentit et Faustus atque intentionem suam in illud potius confert eoque se plus teneri dicit, quia omnem Moyseos scripturam scrutatus nullas ibi de Christo prophetias inuenit. cui cito respondeo: quia non intellegit; et si, cur non intellegat, quisquam quaesierit, respondebo "quia inimico, quia aduerso animo legit, quia non ideo scrutatur, ut sciat, sed quod nescit, scire se putat." haec praesumptio tumidae adrogantiae oculum cordis uel claudit, ut omnino non uideat, uel distorquet, ut peruerse uideat, et aliud pro alio probet aut inprobet. tu me, inquit, doce, quid est, quod me forte legentem praeterierit de deo ac domino nostro memoratum in scriptura Moysi. et hic cito respondeam: totum te praete
Abbreviated transcription (Latin):
& ista cui credere non uultis de xp̃o
scripsisse moysen: ibi aliȩ multȩ qui¬
b pariter fid̾e derogatis. Nec time¬
tis miseri ne ita ꝓfanus aliqͥs dicat
istam uocẽ om̃ino non sonuisse de cȩlo:
& sicut uos contra salutẽ generis hu¬
mani quȩ om̃ib gentib euangłica
auctoritatẽ confertur. etiã in urãm ꝑni¬
tiem argumentamini cũ dicitis. ꝓpte¬
rea non est credend̾u qd̃ dixerit xp̃c de
se scͥpsisse moysen. qr si hoc ille dixisset
nec iudei tacere potuissent quin sta¬
stim utpote maligni & astuti quȩ re¬
rent qͥdnam illud esset qd̾ de se a mo¬
yse scriptũ putaret sic & ille uanus
& ꝑdicus dicat. si de cę̧lo uox illa sonu¬
isset: om̃s iudei qui audierant credi¬
dissent. Cur gͦ non consideratis
insani. sicut fieri potuit ut & post
illam cęlestem uocem iudeoꝵ in¬
fidelitas ꝑmaneret. ita fieri potu¬
isse. ut cum xꝑc diceret de se scͥp¬
sisse moysen. hoc magis maligna

Expanded text:
 ista. cui credere non uultis de Christo  ista. cui credere non uultis de Christo scripsisse Moysen; ibi aliae multae, quibus pariter fidem derogatis nec timetis, miseri, ne ita profanus aliquis dicat istam uocem omnino non sonuisse de caelo. et sicut uos contra salutem generis humani, quae omnibus gentibus euangelica auctoritate confertur, etiam in uestram perniciem argumentamini, cum dicitis propterea non esse credendum, quod dixerit Christus de se scripsisse Moysen. quia si hoc ille dixisset. nec Iudaei tacere potuissent. quin statim, utpote maligni et astuti, quaererent, quidnam illud esset, quod de se a Moyse scriptum putaret: sic et ille uanus et perditus dicat: si de caelo uox illa sonuisset, omnes Iudaei, qui audierant, credidissent ? cur ergo non consideratis, insani, sicut fieri potuit, ut et post illam caelestem uocem dura Iudaeorum infidelitas permaneret, ita fieri potuisse, ut cum Christus diceret de se scripsisse Moysen, hoc magis maligna
Abbreviated transcription (Latin):
est: in ore duoꝵ uł trium cestiũ stabit
om̃e u̾bum. Alioqͥn & unus testis ple¬
rũq uerũ dicit. & plures plerũq
mentiunt᷑: potiusq creditum est
in exordio fid̾i gentium uni apło
euangłizanti. quã popłis errantib
ã quib ꝑsecutionẽ patiebat᷑. Non qͥ fru¬
stra qͦdammꝰ consecratus est iste nu¬
merus testium. Et cũ hoc dñs respon¬
dit: eo quoq ipso intelligi uoluit de
se ꝓphetasse moysen. An forte inde calum¬
niaminuꝰ qr non ait̾ in lege di sed in le¬
ge ur̃a scriptũ est: Ubi usitatã locuti¬
onẽ scͥpturarũ quis non agnoscat: In
lege enĩ ur̃a dixit uobis data: sicut di
gasse se habere patrẽ d̾mͥ ubicũq
non ait pater nost̃ sed pater uester:
Iam uͦ uocẽ illam quã cõmemorasti
cęlo delatã. hic est filius meus dilec¬
tus credite illi: qr uos non audistis no¬
lite illi credere. Si aut̃ id̾o creditis. q
eam in scripturis scĩs inuenistus. ibi est¬

Expanded text:
est: in ore duorum uel trium testium stabit est: in ore duorum uel trium testium stabit omne uerbum. alioquin et unus testis plerumque uerum dicit et plures plerumque mentiuntur, potiusque creditum est in exordio fidei gentium uni apostolo euangelizanti quam populis errantibus, a quibus persecutionem patiebatur. non igitur frustra quodam modo consecratus est iste numerus testium, et cum hoc dominus respondit, eo quoque ipso intellegi uoluit de se prophetasse Moysen. an forte inde calumniamini, quia non ait, in lege dei, sed in lege uestra scriptum est?'" ubi usitatam locutionem scripturarum quis non agnoscat? in lege uestra enim, dixit, uobis data, sicut dicgasse se habere patrem deum. ubicumque non ait: pater noster, sed pater uester? iam uero uocem illam, quam commemorasti caelo delatam: hic est filius meus dilectissimus, credite illi, quia uos non audistis, nolite illi credere. si autem ideo creditis, quia eam in scripturis sanctis inuenistis, ibi est et
Abbreviated transcription (Latin):
uis post xp̃i passionẽ & resurrectio¬
ñe in hoc mundo nati fueritis. fures
& latrones estis: qr pͥus quã uos ipse
illuminaret ut ueritatẽ ipsius predi¬
caretis. ante eũ uenire uoluistis ut
urãm fallaciã iactaretis. Illic aut̃e
ubi ei dictũ est a iudeis. tũ de te testi¬
ficaris. testimonium tuũ non est
uerũ. non mirũ est te non uidere ꝓ¬
secutũ eũ ut diceret de se ꝓphecasse
moysen: non eñi habes piũ oculũ quo id
possis uidere. Nlam ecce id ipsum qd̃ eis
respondit. nempe in lege ur̃a scͥptum
est qr duoꝵs hõium testimoniũ uerũ
est. ego sum qui testificor de me. & te¬
stificatur de me qui me misit pater:
qͥd aliud sonat recte incelligentib
nisi illum testiũ numerũ in lege ꝓpħico
sp̃u consecratũ & cõmendatum. ut eti¬
am sic p̃nuntiaretur futura reuelatio
patris & filii. quoꝵ sp̃c est in illa inse¬
parabili trinitate sp̃e sc̃s: It̾o scͥptum

Expanded text:
uis post Christi passionem et resurrectiouis post Christi passionem et resurrectionem in hoc mundo nati fueritis, fures et latrones estis, quia, priusquam uos ipse inluminaret. ut ueritatem ipsius praedicaretis, eum anteuenire uoluistis, ut uestram fallaciam iactaretis. Illic autem, ubi ei dictum est a ludaeis: tu de te testificaris; testimonium tuum non est uerum, non mirum est non te uidere prosecutum eum, ut diceret de se prophetasse Moysen; non enim habes pium oculum, quo id possis uidere. nam ecce id ipsum, quod eis respondit, nempe: in lege uestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium uerum est. ego sum, qui testificor de me, et testificatur de me, qui me misit. pater, quid aliud sonat recte intellegentibus nisi illum testium numerum in lege prophetico spiritu consecratum et commendatum, ut etiam sic praenuntiaretur futura reuelatio patris et filii, quorum spiritus est in illa inseparabili trinitate spiritus sanctus? ideo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
non eum ꝑ suꝑbiam p̃cedere uolue¬
runt. sed eũ ꝑͣ ipsos loquent̾e humi¬
liter portauerunt. Uos aut̃ qui hec
u̾ba dñi sic intelligitis. scd̃m ur̃m
intellectum satis confitemini nul¬
sicut uolustis ita finxistis. Nam si
habenda non est qr non nisi a uobis
ꝓferuntur᷑: tam̃ si aliqui st̃ quos
dicere audeatis ꝓphetasse xp̃m fal¬
sa carne uenturũ.falsa morte pas¬
surũ. falsas cicatrices dubitantidi
scipulo oblaturũ: non dico ex hoc
ipso quã sint decestandi atq fugi¬
endi quãq non possint esse uera¬
ces quib de mendacio xp̃c placet:
ut hoc non dicam. certe ut dicere
cȩꝑam scd̾m istum intellectũ ur̃m
xp̃m uenerunt qui eũ quoquo mo
do uenturũ predicauerunt. Porro
si ille intellectus est uerus ut ipsi an¬
te xp̃m uenisse dicant᷑ qui cũ xp̃o id
est cum u̾bo d̾i uenire noluerunt. sed
cũ eos non miserit d̾s mendacia sud
hõib attuleruntꝰ uos quoq ipsi qͣm¬

Expanded text:
non eum per superbiam praecedere noluenon eum per superbiam praecedere noluerunt, sed eum per ipsos loquentem humiliter portauerunt. uos autem, qui haec uerba domini sic intellegitis, secundum uestrum intellectum satis confitemini nulsicut uoluistis, ita finxistis. nam si habenda non est, quia nonnisi a uobis proferuntur, tamen si aliqui sunt, quos dicere audeatis prophetasse Christum falsa carne uenturum, falsa morte passurum, falsas cicatrices dubitantibus discipulis oblaturum, non dico ex hoc ipso, quam sint detestandi atque fugiendi, quamque non possint esse ueraces, quibus de mendacio Christus placet: ut hoc non dicam, certe ut dicere coeperam, secundum istum intellectum uestrum m uenerunt, qui eum uenturum quoquo modo praedicauerunt. porro si ille intellectus est uerus, ut ipsi ante Christum uenisse dicantur, qui cum Christo, id est cum uerbo dei uenire noluerunt, sed cum eos non miserit deus, mendacia sua hominibus adtulerunt: uos quoque ipsi. quam
Abbreviated transcription (Latin):
onis nominis xp̃i in eccłiis om̃ib
in tanto sc̃ĩtatis culmine collocatũ:
quȩ scͥptuta ꝓferri ꝓocest ous de
xp̃o fides habenda sit᷑: Qͥd poteris
ꝓferre scͥptum qđ̾ non ille qͥ hoc ñ
uult credere dicat esse confictum:
sum te audisse dicentẽ. fures fuisse
te. nisi ex euangłio : At si hoc qd̾
ita credis ex eua̾ngłio ut camquã
ex ore dñi audisse te dicas. alius fal¬
sum esse contendat atq hoc dixisse
xp̃m neget:  quo ibis. qͥd facies: Non¬
ne euangłicam auctoritat᷑e quantis
pocueris uirib predicabis: Miser.
illic scriptũ est qd̾ non uis crede¬
re: ubi didicisti qd̾ ita credis. ut
hoc te ab ipso xp̃o dicas audisse. Et¬
ce nos utrũq credimus qr euangłio
scõ credimus ubi utrũq scͥptum est
& de xp̃o scͥpsisse moysen & om̃s qui
ante xp̃m uenerunt fures fuisse
& latrones. Uenisse quipe ita uult
intelligi: qr missi non st̃. Nam qui
ante ipsum sed cũ ipso uenerunt: qr

Expanded text:
onis nominis Christi in ecclesiis omnionis nominis Christi in ecclesiis omniin tanto sanctitatis culmine collocatum; quae scriptura proferri potest, cui de Christo fides habenda sit? Quid poteris proferre scriptum, quod non ille qui hoc non vult credere, dicat esse confictum, sum te audisse dicentem, fures fuisse tem, nisi ex Evangelio? At si hoc, quod ita credis ex Evangelio, ut tanquam ex ore Domini audisse te dicas, alius falsum esse cChristum neget. quo ibis? quid facies? nonne euangelicam auctoritatem quantis potueris uiribus praedicabis? miser, illic scriptum est, quod non uis credere, ubi didicisti quod ita credis, ut hoc te ab ipso Christo dicas audisse. ecce nos utrumque credimus, quia euangelio sancto credimus, ubi utrumque scriptum est: et de Christo scripsisse Moysen et omnes, qui ante Christum uenerunt, fures fuisse et latrones. uenisse quippe ita uult intellegi, quia missi non sunt; nam qui ante ipsum, sed cum ipso uenerunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nichil est qd̾ te in ingenti estu positũ
fingas. & cogi uidearis in alterũ e
duo̾b: ut aut falsum ꝓnunties ca¬
pitulum hoc aut mendac̃e ĩm. Si¬
cut enĩ hoc capitulum uerũ est: ita
& uerax iñc. Rectius uisum est in¬
quit scͥptorib ascribere falsitatẽ:
quã u̾itatis auctori mendacium.
tane tu xp̃m credis u̾itatis aucto¬
remꝰ quẽ predicas carnis. & mortis.
& uulnerum. & cicatricũ simula¬
torem: Uolo mͥ ostendas unde au¬
ctorem uitatis didiceris xp̃m: si eis
qui de illo scͥpserunt quoꝵ auctori¬
tas recenti memoria cõmendata atq
firmata in posteris emanauit. au¬
des ascribere falsitatẽ. Non eñĩ ui¬
disti xp̃m. aut quẽ ad mod̾u cum
apłis locutus est tecũ: aut de cȩlo
te sicut saulũ uocauit. Eld de illo
sentire. qͥd credere possumus. nisi qd̃
scͥptura testatur: Porro si mendax
est euatigłium disseminatũ & nõ¬
tũ om̃ib gentib ab initio p̃dicati¬

Expanded text:
nihil est, quod te in ingenti aestu positum nihil est, quod te in ingenti aestu positum fingas et cogi uidearis in alterum e duobus. ut aut falsum pronunties capitulum hoc aut mendacem Iesum. sicut enim hoc capitulum uerum est, ita et uerax est Iesus. rectius uisum est, inquit, scriptoribus ascribere falsitatem quam ueritatis auctori mendacium. itane tu Christum credis ueritatis auctorem, quem praedicas carnis et mortis et uulnerum et cicatricum simulatorem ? uolo mihi ostendas. unde auctorem ueritatis didiceris Christum, si eis, qui de illo scripserunt, quorum auctoritas recenti memoria commendata atque firmata in posteros emanauit. audes adscribere falsitatem. non enim uidisti Christum, aut quemadmodum cum apostolis locutus est tecum, aut de caelo te sicut Saulum uocauit. quid de illo sentire, quid credere possumus. nisi quod scriptura testatur ? porro si mendax est euangelium disseminatum et notum omnibus gentibus et ab initio praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
quis possit om̃ia demonstrare: ꝑte¬
sertim qr si quȩd̃a cõmemorem pa¬
ratus uidetur iste ꝑuersus uł in ali¬
um sensum ea conari ꝑuertere. uł si
fuerit euidentia clarioris u̾itatis oppres¬
sus. dicere se illa t̃aquã de mari salsõ
suauem piscem caꝑe. nec id̾o se ad to¬
t̃a scripturã moyseos uelut ad aquã
marinã bibend̾a cogi oportere: Qua¬
ꝓpter sufficere arbitror huic oꝑi ut
ea ipsa quȩ rep̃hendenda secerpit de scͥp.¬
tura legis hebreoꝵ. ad xꝑm predican¬
du ꝑtinere si recte intelligant᷑ osten¬
dam: ex quo satis appareat multoma¬
gis cetera uł statim ꝓnuntiata. uł di¬
ligent̃ ac ueracit ꝑsc̾rutata. fid̾i xꝑia
nȩ conuenire:si ea quȩ deridenda atq
damnanda obicit inimicus. eis ipsis
conuincat᷑ xp̃iana u̾itate damnandus.
Quaꝓpter o ꝑlene om̃i fallacia cũ dñs
in euangłio dixerit. si crederetis moy¬
si crederetis & mͥ. de me enĩ ille scͥpsit.

Expanded text:
quis possit omnia demonstrare? praequis possit omnia demonstrare? praesertim quia, si quaedam commemorem, paratus uidetur iste peruersus uel in alium sensum ea conari peruertere uel, si fuerit euidentia clarioris ueritatis obpressus, dicere se illa tamquam de mari salso suauem piscem capere nec ideo se ad totam scripturam Moyseos uelut ad aquam marinam bibendam cogi oportere. quapropter sufficere arbitror huic operi, ut ea ipsa, quae reprehendenda secerpsit de scriptura legis Hebraeorum. ad Christum praedicandum pertinere, si recte intellegantur. ostendam: ex quo satis adpareat multo magis cetera uel statim pronuntiata uel diligenter ac ueraciter perscrutata christianae fidei conuenire, si ea, quae deridenda atque damnanda obicit inimicus, eis ipsis conuincatur christiana ueritate damnandus. quapropter, o plene omni fallacia, cum dominus in euangelio dixerit: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
figurȩ nr̃e fuerunt sicut idem dicit
&sepe c̃õmemorandum est:qr non
demoniis exhibebant᷑ sed uni uero
d̾o qui fecit cęlũ & terram. non tam¬
quã indigenti talib sed tẽpora di¬
stinguent᷑i & iubenti presentia ꝑ
quȩ significaret futura. Uos autem
qui ut seducatis & decipiatis ydiotas
imꝑfectosq xp̃ianos. paganismũ uos
fingitis detestati: edite nobis auto
solem ac lunã colere atq adorare p̃cep¬
tũ sit. Uester gͦ potius ertor pagani¬
smo similis est. quando quide nec xp̃m
colitis. sed sub xp̃i nomine nescio quid
uobis mentiendo finxistis: & deos uel
in isto conspicuo cęlo uisibiles. uł ali¬
os innumerabiles cõmenticios adora¬
tis: quib phantasmatib quasi ua¬
nis atq in anib simulachris non edicu¬
las fabricastis. sed corda ur̃a tẽpla fe¬
cistis. Exigis ame ut ostenda quȩ nã
scͥpserit de xp̃o moyses: Iam quid̃e
suꝑius multa demonstrata sunt. S

Expanded text:
figurae nostrae fuerunt, sicut idem dicit figurae nostrae fuerunt, sicut idem dicit et saepe commemorandum est, quia non daemoniis exhibebantur, sed uni uero deo, qui fecit caelum et terram, non tamquam indigenti talibus, sed tempora distinguenti et iubenti praesentia, per quae significaret futura. uos autem, qui ut seducatis et decipiatis idiotas inperfectosque christianos, paganismum uos fingitis detestari, edite nobis auctosolem ac lunam colere atque adorare praeceptum sit. uester ergo potius error paganismo similis est. quandoquidem nec Christum colitis. sed Christi nomine nescio quid, quod uobis mentiendo finxistis, et deos uel in isto conspicuo caelo uisibiles uel alios innumerabiles conmenticios adoratis. quibus phantasmatis quasi uanis atque inanibus simulacris non aediculas fabricastis, sed corda uestra templa fecistis. Exigis a me, ut ostendam, quaenam scripserit de Christo Moyses. iam quidem superius multa demonstrata sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m esse credebant: & id̾o fallac̃e pu¬
tabant. Uos aut̃ doctrinã dectrinã
non putatis esse uerace: nisi quȩ xp̃m
audet p̃dicare fallac̃ẽ. Unde aut̃ tibi
uidetur leg̃e moysi nichil a paganis¬
mo distare: An qr tẽplum. sacrificiũ.
altare. sacerdoteq cõmendat: At hȩc
om̃ia nomina & in nouo testamen¬
to reꝑiuntur. Soluite inquit tẽplum
hol & in triduo resuscitabo illud. Et.
cũ offers munus tuũ ad altare. uade pͥus.¬
Et. uade & ostende te sacerdoti. & offer ꝓ te
sacrificiũ qd̾ precepit moẏses. in te¬
timoniũ illis. Quoꝵ aut̃ figurȩ fue¬
rint istȩ partim oñs ipse demonstrat.
cũ templũ corporis sui templo illi c̃õ¬
parat. part̃i apłica doctrina cogno¬
scimus : Templum enĩ d̾i scm est᷑ ait
apłs. qd̾ estis uos. Et obsecro itaq uos
ꝑ miscd̾iam d̾i ut exhibeatis corpora
ur̃a hostiã uiuã. scãm. d̾o placentẽ.
& cȩt̾a huius modi. ꝓ inde illa om̃ia

Expanded text:
Christum esse credebant et ideo fallacem puChristum esse credebant et ideo fallacem putabant; uos autem doctrinam non putatis esse ueracem, nisi quae Christum audet praedicare fallacem. Unde autem tibi uidetur legem Moysi nihil a paganismo distare? an quia templum, sacrificium, altare sacerdotemque commendat? at haec omnia nomina et in nouo testamento reperiuntur. soluite, inquit, templum hoc, et in triduo resuscitabo illud et: cum offers munus tuum ad altare et: uade, ostende te sacerdoti et offer pro te sacrificium, quod praecepit Moyses, in testimonium illis. quorum autem figurae fuerint istae, partim dominus ipse demonstrat, cum templum corporis sui templo illi conparat, partim apostolica doctrina cognoscimus; templum enim dei sanctum est, ait apostolus, quod estis uos et: obsecro itaque uos per misericordiam dei, ut exhibeatis corpora uestra hostiam uiuam, sanctam, deo placentem et cetera huiusmodi. proinde illa omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fallacit᷑ laudas. Si enĩ piscem de ma¬
ri edere non nocet sicut ipse dixisti:
cur eũ uos ita noxium p̃dicatis ut
si alia esca non occurrat. pͥus fame
consumamini quã pisce uescamini :
Qͥd qd̾ si om̃is caro inmunda est ut
dicitis. & in om̃i aqua om̃iq herba
uita illa misera di ur̃i retinetur
quȩ ꝑ ur̃a alimenta purganda est.
detestabilis suꝑsticio tua & piscẽ
te cogit ꝓicere quẽ laudastiꝰ & a¬
quã marinã bibere ac spinas ede¬
re quas uituꝑasti: Qd̃ uͦ etiã de¬
monib d̾i famulũ comparasti. ut
quales illi fuerunt cũ xp̃m confite¬
rentur. talis & iste accipiat᷑ si aliqͥd
in eius libris reperiri potuerit qͦd
predicet xp̃m: ille quide non dedig¬
natur opprobriũ dñi sui. Si enim
paterfamilias beelzebub appella
tus est. quantomagis domesticie¬
ius: S uos uidete a quib didiceritis¬
ista: ꝓfecto sceleratiores quã illi qui
dño ita conuitiati st̃. Illi enĩ non eum

Expanded text:
fallaciter laudas. Si enim piscem de mafallaciter laudas. Si enim piscem de mari edere non nocet, sicut ipse dixisti; cur ita eum vos noxium praedicatis, ut si alia esca non occurrat, prius fame consumamini, quam pisce vescamini? Quid, quod si omnis caro immunda est, ut dicitis, et in omni aqua omnique herba vita illa misera dei vestri retinetur, quae per vestra alimenta purganda est; detestabilis superstitio tua et piscem te cogit projicere quem laudasti, et aquam marinam bibere ac spinas edere quas vituperasti? Quod vero etiam daemonibus Dei famulum comparasti, ut quales illi fuerunt cum Christum confiterentur, , talis et iste accipiatur si aliquid in ejus libris reperiri potuerit quod praedicet Christum; ille quidem non dedignatur opprobrium Domini sui. Si enim paterfamilias Btus est, quanto magis domestici eius! sed uos uidete, a quibus ista didiceritis, profecto sceleratiores quam illi, qui domino ita conuiciati sunt. illi enim non eum
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. Nec dixit. si discipulus
es crede: si non credis discipulus
non es.Tu m hoc dicas non de xp̃o
dubitanti sed de sententia utrũ sit
eius an subinducta. At inquis be¬
atiores appellat qui non uiderunt
& crediderunt. Hoc si id̾o dictum
putas ut sine ratione & iudicio
quidq credamus: esto tu beatior
sine sensu: ego mͥcontentus erocũ
ratione beatũ audisse. Disp̾. xui.
Augustinus respondit. Astute qui¬
dem pͥaratu te dicis si quas in libris
morsi de xp̃o ꝓphetias inueneris ita
ꝑciꝑe acsi piscem de mari: cum
aqũa ipsam unde piscis capitur respu¬
as. S qr moyses om̃e qd̾ scripsit de
sine qd̾ eum figuris rerũ uł gͥestarũ
uł dictarũ prenuntiet. siue qͦd euis
gr̃am głiamq cõmendet: tu qui cõ¬
menticium fallacemq xp̃m de ma¬
nichei litteris credidisti. ita moy¬
si non uis credere. sicut nec piscem
uis edere. Uerũ hoc interest qd̾ mo¬
ỹsen hostilit̃ insectaris : piscem autẽ

Expanded text:
ostendit: nec dixit, Si discipulus ostendit: nec dixit, Si discipulus es, crede, si non credis, discipulus non es. Tu mihi hoc dicas, non de Christo dubitanti, sed de sententia, utrum sit ejus, an subinducta. At, inquis, beatiores appellat, qui non viderunt et crediderunt . Hoc si ideo dictum putas, ut sine ratione et judicio quidque credamus; esto tu beatior sine sensu, ego mihi contentus ero cum ratione beatus audisse. CAPUT IX. AUGUSTINUS respondit: Astute quidem paratum te dicis, si quas in libris Moysi de Christo prophetias inveneris, ita percipere, ac si piscem de mari, cum aquam ipsam unde piscis capitur, respuas. Sed quia Moyses omne quod scripsit, de sive quod eum figuris rerum vel gestarum vel dictarum praenuntiet, sive quod ejus gratiam gloriamque commendet; tu qui commentitium fallacemque Christum de Manichaei litteris credidisti, ita Moysi non vis credere, sicut nec piscem vis edere. Verum hoc interest, quod Moysen hostiliter insectaris, piscem autem
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpserit. queso nos doceas. Alias in¬
quit. Si xp̃ianus es: crede dicenti
xp̃o qr de se scripsit moyses. Qd̃ si ñ
credis: xp̃ianus non es. In epta semꝑ
hec & imbecilla responsio est: nichi
habentiũ qͦd ostendant. Quanto gͥ
melius fecisses: si idem confiterereᷤ
simplicĩt. Et tam̃ hoc mͥ quid̾e dice¬
re potusti quẽ scias necesse habere
ut cred̾a causa religionis qua famu¬
lor xp̃o: licet hoc psũ adhuc quȩ¬
ratur utrũ sit & hoc xp̃i testimoni¬
um ut credi debeat absolute. an
scͥptoris ut examinari sollicite. Nec
fendimus sed falsatores. T̃amen ut¬
cũq hoc ferri poterit. xp̃ianis oppo¬
sitũ. Qͥd aut̃ de illis agimus qͦs re¬
tuli iudeo scilicet atq gentili: quib
dicere non possumus si xp̃i anus es
crede. si non credis xp̃ianus non es:
Quãquã ne xp̃lano quid̾e hoc re¬
ctissime dixeris. cũ yp̃c thomam
sit: sed quo animi eius uulneribus
mederetur. corporis sui cicatrices

Expanded text:
scripserit, quaeso nos doceas. Alias, inscripserit, quaeso nos doceas. Alias, inquit. si christianus es, crede dicenti Christo, quia de se scripsit Moyses; quod si non credis, christianus non es. inepta haec semper et inbecilla responsio est nihil habentium, quod ostendant. quanto igitur melius fecisses, si idem confitereris simpliciter? et tamen hoc mihi quidem dicere potuisti. quem scias necesse habere, ut credam causa religionis, qua famulor Christo, licet hoc ipsum adhuc quaeratur, utrum sit et hoc Christi testimonium, ut credi debeat absolute, an scriptoris, ut examinari sollicite. nec fendimus, sed falsatores. tamen utcumque hoc ferri poterit christianis obpositum. quid autem de illis agemus, quos retuli, Iudaeo scilicet atque gentili, quibus dicere non possumus: si christianus es, crede; si non credis, chriQuanquam ne Christiano quidem hoc rectissime dixeris, cum Christus Thosit; sed quo animi ejus vulneribus mederetur, corporis sui cicatrices
Abbreviated transcription (Latin):
in os intrans pollueret. qr quȩ de ore
ĩprudent̃ ꝓcedant ea sola sint quȩ
polluant hoĩem. Hec atq alia mul¬
ta moysi contraria iũm dogmatira¬
re : nemo qui nesciat. Quȩ qr singula
ꝑcurrere longũ est. unum ꝓ multis
ostend̾a : id est qr xp̃ianarũ heresium
pars maxima & qd̃ est in ꝓmptu ca¬
tholici nichil eoꝵ seruare curant
q̃d̾ moyses scribit. Qd̾ ipsum si non
de errore descendit aliquo sed ex uera
illa xp̃i & discipuloꝵ eius traditione:
uos om̃ino fateamini necesse ᷤ contra¬
ria inuice sibi it̃m docuisse atq moy¬
sen: iccirco nec creditũ ĩm a iudeis. qr
fid̾e uellent exhibere moysi. Quo mͦ
gͦ falsum non erit illud it̃m dixisse
ad eos. si crederetis moysi crederetis
& michi. cũ longe sit manifestum
iccircomagis eos non credidisse
iũu qr moysi crederent᷑. potuisse
aut̃ fid̾e xp̃o habere si moysi cre¬
dere destitissent: Tu tamen ut
dixi ubrnam moyses de xp̃o aliqͥd

Expanded text:
in os intrans pollueret, quia quae de ore in os intrans pollueret, quia quae de ore inprudenter procedant, ea sola sint, quae polluant hominem. haec atque alia multa Moysi contraria Iesum dogmatizare, nemo qui nesciat. Quae quia singula percurrere longum est, unum pro multis ostendam, id est quia christianarum haeresium pars maxima et, quod est in promptu, catholici nihil eorum seruare curant, quae Moyses scribit. quod ipsum si non de errore descendit aliquo, sed ex uera illa Christi et discipulorum eius traditione, uos omnino fateamini necesse est, contraria inuicem sibi Iesum docuisse atque Moysen, idcircoque nec creditum Christum a Iudaeis, quia fidem uellent exhibere Moysi. quorsum ergo falsum non erit illud legum dixisse ad eos: si crederetis Moysi. crederetis et mihi? cum sit longe manifestum idcirco magis eos non credidisse Iesu. quia Moysi crederent, potuisse autem fidem Christo habere, si Moysi credere destitissent. tu tamen, ut dixi, ubinam Moyses de Christo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
brahȩ ꝓmissa sit ac semini eius non
ueniet in consortiũ. Et hoc gͦ uides
ualde crediderant asseuerante moy¬
seo: iccircoq fid̾e xp̃o habere non po¬
terant infirmanti ea & insuꝑ as¬
seueranti qd̾ duplicit gehennȩ fi¬
lius fieret qui esset circũcisus. Itẽ
moyses carnaliũ ciboꝵ sollicitam
facit discretionẽ. & interpisces ac
uolucres & quadrupedia helluonis
in mod̾u disceptator sedet: iubetq
alia quide abligurriri ꝓ mundis.
alia uͦ ꝓ immundis ne contingi qͥdem.
Quoꝵ in parte porcũ taxat & lẽporem.
& siquid in piscib caret squama: aut
in quadrupedib ungulam non habet
fissam nec ruminat. Et hec gͦ iudei for¬
titer crediderunt scribente moyseo:
iccircoq xp̃o iam credere non poterant
in differentiã docenti ciboꝵ. & ã suis qui¬
d̾e discipulis om̃ia penitus remouentiꝰ
secularib uͦ uulgo concedenti om̃ia quȩ
possent edi: atq asseu eranti qd̃ eos nichil

Expanded text:
brahae repromissa sit ac semini eius, non brahae repromissa sit ac semini eius, non ueniet in consortium. et hoc ergo Iudaei ualde crediderant adseuerante Moyse, idcircoque fidem Christo habere non poterant infirmanti ea et insuper adseueranti, quod dupliciter gehennae filius fieret, qui esset circumcisus. item Moyses carnalium ciborum sollicitam facit discretionem et inter pisces ac uolucres et quadrupedia helluonis in modum disceptator sedet iubetque alia quidem abligurriri pro mundis, alia uero pro inmundis ne contingi quidem: quorum in parte porcum taxat et leporem et si quid in piscibus caret squama aut in quadrupedibus ungulam fissam non habet nec ruminat. haec ergo Iudaei fortiter crediderunt scribente Moyse idcircoque Christo. iam credere non poterant indifferentiam docenti ciborum et a suis quidem discipulis omnia penitus remouenti, saecularibus uero uulgo concedenti omnia, quae possent edi, atque adseueranti, quod eos nihil