comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deus magnificat: quia largitate
rationis ditat: infusione gr̃e uisi¬
tat: honore collatȩ uirtutis ex¬
altat. Cũq ꝑ sema&e ipsũ nicħ sit:
eẽ tam̃ eum cognitionis suȩ par¬
ticipẽ. benignitatis minere con¬
cedit. Sed erga eunde̾ magnifica¬
tũ hominẽ. cor suũ dñs apponit:
qͥa post dona iudiciũ exerit᷑ &¬
merita subtilit᷑ pensat: uitȩ pon¬
dera uehem̃t̾ examinat: & tanto
ab eo post districtiꝰ penas exigit:
quanto hunc impenso minere
largius p̃uenit. Uir gͥ sc̃s. inmen¬
sitatẽ suꝑnę maiestatis aspiciat: atq
ad infirmitatẽ ꝓpriã. consideratio¬
nis oculum reducat. Uideat quia
caro caꝑe ñ ual&: hoc qđ de se¬
m&ipsa ueritas sp̃m docet. hide¬
at quia etiã subleuatus hominis
sp̾c. iudiciũ tolerare non sufficit᷑
quod deus sub examine districtȩ
retributionis intendit: & dicat
Quid. ẽ. homo qͥa magnificas eũ:
aut qͥd apponis erga eũ cor tuũ:
Ac si aꝑte exclamae dicens. Mag¬

Expanded text:
Deus magnificat, quia largitate rationis ditat, infusione gratiae visitat, honore collatae virtutis exaltat. Cumque per semetipsum nihil sit, esse tamen eum cognitionis suae participem, benignitatis munere concedit. Sed erga eumdem magnificatum hominem cor suum Dominus apponit, quia post dona judicium exerit, merita subtiliter pensat, vitae pondera vehementer examinat, et tanto ab eo post districtius poenas exigit, quanto hunc impenso munere largius praevenit. Vir igitur sanctus immensitatem supernae majestatis aspiciat, atque ad infirmitatem propriam considerationis oculum reducat. Videat quia caro capere non valet hoc quod de semetipsa Veritas per spiritum docet. Videat quia etiam sublevatus hominis spiritus judicium tolerare non sufficit quod Deus sub examine districtae retributionis intendit, et dicat: Quid est homo, quia magnificas eum? aut quid apponis erga eum cor tuum? Ac si aperte exclamet, dicens: Mag
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ. ẽ. corporis. habitaculũ cor¬
porale: ita unicuiq menti hoc
domus fit. quod ex desidĩo in ha¬
bitare consueuit. Ad domum gͥ
suã ultra ñ reuertet᷑: qͥa semel
quisq ȩt̾nis suppliciis traditus:
ad hoc ubi amore inhẽserat nul¬
latenus reuocat᷑. Potest etiã infer¬
ni nomine. peccatoris desperatio
designari: de qua ꝑ psalmistã dr̃.
In inferno autẽ quis confitebit᷑
impietati succũbit: uitã ꝓfecto
iusticiȩ. moriendo derelinquit:
Qui uͦ etiã post peccatũ mole de¬
spationis obruitur: quid aliud
quã post mortẽ in inferni suppli¬
ciis sepelitur: Bene gͦ dr̃ : sicut
consumit᷑ nubes & ꝑtransit. sic qͥ
descenderit ad inferos ñ ascend&:
qͥa plerũq cũ ꝑpetrationi neqͥ¬

Expanded text:
domus est corporis habitaculum corporale, ita unicuique menti hoc domus fit quod ex desiderio inhabitare consuevit. Ad domum igitur suam ultra non revertitur, quia semel quisque, aeternis suppliciis traditus, ad hoc jam ubi amore inhaeserat nullatenus revocatur. Potest etiam inferni nomine peccatoris desperatio designari, de qua per Psalmistam dicitur: In inferno autem quis confitebitur tem impietati succumbit, vitam profecto justitiae moriendo derelinquit. Qui vero etiam post peccatum mole desperationis obruitur, quid aliud quam post mortem in inferni suppliciis sepelitur? Bene ergo dicitur: Sicut consumitur nubes, et pertransit, sic qui descendit ad inferos non ascendet, quia plerumq
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ꝓtulit: sed hanc t̾cio insinuans
replicauit. Quod enĩ suꝑiꝰ dixerat.
elegit suspendiũ anima mea: Hoc
replicans addidit. desꝑaui: atq et̃¬
na concupiscendo. & temporalia
postponendo. hoc postremo intu
tẽ ossa mea hoc nimirũ subdidit.
nequaquã ultra iam uiuã: hoc ul-
considat: quia ut paulo suꝑiꝰ sȩpe
iam diximꝰ. scĩ uiri qͦ ueriꝰ summa
cognoscunt: eo subtilius t̾rena des-¬
piciunt. Et iccirco p̾sentis uitae
dies nichil. eẽ. considerant: qͥa illu¬
ne ȩtnitatis figunt. De qua dum
ad se redeunt. quid se. eẽ nͥ pulue¬
rẽ agnoscunt: & infirmitatis suȩ
conscii. districte iudicari mȩtuunt:
Cũq uim tanti uigoris aspiciunt:
trepidant examinari qđ st̃. Unde
adhuc apte subiungit. Quid est¬

Expanded text:
tiam protulit, sed hanc tertio insinuando tiam protulit, sed hanc tertio insinuando replicavit. Quod enim superius dixerat: Elegit suspendium anima mea, hoc replicans addidit, Desperavi; atque aeterna concupiscendo, et temporalia postponendo, hoc postremo intulit, Mortem ossa mea, hoc nimirum subdidit, Nequaquam ultra jam vivam; hoc ulticonsiderat, quia, ut paulo superius saepe jam diximus, sancti viri quo verius summa cognoscunt, eo sublimius terrena despiciunt; et idcirco praesentis vitae dies nihil esse conspiciunt, quia illu265 aeternitatis figunt. De qua dum ad se redeunt, quid se esse nisi pulverem agnoscunt, et infirmitatis suae conscii, districte judicari metuunt? Cumque vim tanti vigoris aspiciunt, trepidant examinari quod sunt. Unde et adhuc apte subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ris deserens. quasi a duce destitu¬
tus. in uia remãneat: & confossus
gladio latrocinantis desꝑationis
ruat. Sed ne eius dicta ad nr̃i intel¬¬
lectus arbitriũ uideam᷑ uiolent̃
inflectere: debemus ex posterioribꝰ
p̃missa pensare. Quo enĩ sensu hoc
dixerit: ipse ꝓtinꝰ indicat qui sub¬
mei. Neq enĩ duo sibi hȩc uerba con¬
ueniunt: desꝑaui. & parce. Nam qͥ
desꝑat: nequaquã sibi parci iam po-¬
stulat. Et qui adhuc sibi parcide¬
siderat: ꝓfecto minime desperat.
Aluinde gͦ. ẽ. qđ desperat: aliunde
uͦ quod parci sibi sc̃s uir postulat:
quia nimirũ dum bona uitȩ transe-¬
untis ꝑ desperationẽ deserit: ad op¬
tinenda quȩ ꝑmanent. in spe robu¬
stior exurgit. Desꝑando itaq meliꝰ
ad spem ueniȩ ducit᷑: qui eo certiꝰ
uentura appetit. quo p̃sentia ue-¬
rius. & ex desꝑatione derelinquit
Et notandum qđ uim nobis sui cor-¬
dis insinuans. unã qͥdem de se senten¬¬

Expanded text:
ris deserens, quasi a duce destituris deserens, quasi a duce destitutus in via remaneat, et confossus gladio latrocinantis desperationis ruat. Sed ne ejus dicta ad nostri intellectus arbitrium videamur violenter inflectere, debemus ex posterioribus praemissa pensare. Quo enim sensu haec dixerit, ipse protinus indicat, qui sub enim duo sibi haec verba conveniunt, desperavi et parce. Nam qui desperat nequaquam jam sibi parci postulat, et qui adhuc sibi parci desiderat profecto minime desperat. Aliunde ergo est quod desperat, aliunde vero quod parci sibi sanctus vir postulat, quia nimirum dum bona vitae transeuntis per desperationem deserit, ad obtinenda quae permanent in spe robustior exsurgit. Desperando itaque melius ad spem veniae ducitur, qui eo certius ventura appetit, quo praesentia verius ex desperatione derelinquit. Et notandum quod, vim nobis sui cordis insinuans, unam quidem de se senten
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Hoꝵ uocẽ psalmista expres¬
serat cũ dicebat. Concupiuit &
defęcit anima mea: in atria dni:
Concupiscunt enĩ. sed ñ deficiuã:
qui iã quidem cȩlestia appetunt:
sed adhiic tam̃ a terrenoꝵ delecta¬
tionibus minime lassant᷑. Con¬
cupiscit uͦ & in dei atria deficit:
qui cũ ȩt̾na desiderat. in amorẽ
temporaliũ non ꝑdurat. Hinc
ipsum. Et rursum. Nisi quis re¬
nunciauerit om̃ibus quȩ possid&:
ñ potest meus. eẽ. discipłs. Horũ
gͥ numero. sanctus uir diuisa a
terrenis desideriis mente se inse¬
rit: qui ait. Desperaui: nequaquã
re: p̾̃sentis uitȩ bona. ętͣnitatis
electione deserere: mansiira que¬
rere: & in rebus temporalibꝰ fidii¬
ciã non habere. Qui hȩc agens. ne¬
quaquã se ultra uiuere asserit:
quia uidelic& uiuificatrici mor¬
te. cotidie a uita se passionis occidit.
Absit enĩ ut uir sc̃s dediuinȩ mi¬
sediȩ largitate desper&: ne gres¬
sum cordis a ꝓuectu intimi itine¬
ris subtrahat᷑ ne amorẽ condito¬

Expanded text:
e voces Psalmista expresserat cum dicebat: Concupivit, et defecit anima mea in atria Domini. Concupiscunt enim, sed non deficiunt, qui jam quidem coelestia appetunt, sed adhuc tamen a terrenorum delectationibus minime laxantur. Concupiscit vero et in Dei atria deficit, qui cum aeterna desiderat, in amore temporalium non perdurat. Hinc ipsum . Et rursum: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Horum igitur numero sanctus vir, divisa a terrenis desideriis mente, se inserit, qui ait: Desperavi, nequaquam est praesentis vitae bona aeternitatis electione deserere, mansura quaerere, et in rebus temporalibus fiduciam non habere. Qui haec agens nequaquam se ultra vivere asserit, quia videlicet vivificatrice morte quotidie a vita se passionis occidit. Absit enim ne vir sanctus de divinae misericordiae largitate desperet, ne gressum cordis a profectu intimi itineris subtrahat, ne, amorem condito
Abbreviated transcription (Latin):
onis foribus nr̃ȩ assidens. ut sibi a¬
periat᷑ pulsat. Quod moyses qͦq¬
sp̃italit᷑ innuit: cũ facta corpora¬
lit̾. tempoꝵ momenta. narrauit¬
ens: factũ. ẽ. uesꝑe. Creator qͥppe
om̃iũ. humanȩ culpȩ p̾sciꝰ. tc̃ ex¬
pressit in tp̃re: qđ nc̃ uersat᷑ in
mente. Mane qͥppe ad uesperum
ducit᷑: qͥa nimirũ lucẽ rectitudi¬
nis. umbra sequit᷑ temptationis
Sed qͥa electoꝵ lux. temptatione
ñ extinguit᷑: nequaquã nox sed
uesꝑa facta ꝑhibet᷑ : qͥa nimirum
seꝑe temptatio in corde rectorũ.
lum̃ iusticiȩ abscondit: sed ñ intẽ.¬
rimit. Quasi ad pallorẽ trepida¬
tionis ꝑtrahit: sed funditꝰ ñ ex¬
tinguit. Glecti gͦ post somnum
surrectionẽ appetunt: post sur¬
rectionẽ uesꝑã p̾stolant᷑: quia &
de peccato ad iusticiȩ lum̃ euigi¬
lant: & in ipso iusticiȩ lumine
positi. semꝑ se contra illecebras tẽ¬
ptationũ parant. Quas nimirũ

Expanded text:
onis nostrae foribus assidens, ut sibi aonis nostrae foribus assidens, ut sibi aperiatur pulsat. Quod Moyses spiritaliter innuit, cum facta corporaliter temporum momenta narravitppe omnium humanae culpae praescius, tunc expressit in tempore quod nunc versatur in mente. Lux quippe ad vesperum ducitur, quia nimirum lumen rectitudinis umbra sequitur tentationis. Sed quia electorum lux tentatione non exstinguitur, nequaquam nox, sed vespera facta perhibetur, quia nimirum saepe tentatio in corde rectorum lumen justitiae abscondit, sed non interimit; quasi ad pallorem trepidationis pertrahit, sed funditus non exstinguit. Electi ergo post somnum surrectionem appetunt, post surrectionem vesperam praestolantur, quia et de peccato ad justitiae lumen evigilant, et in ipso justitiae lumine positi, semper se contra illecebras tentationum parant. Quas nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
quando surgã: & rursus expec-¬
tabo uesperã: quia & in peccati sõ¬
no. lum̃ iusticiȩ querit᷑: & cũ uir-¬
tutũ ꝓspera mentẽ eleuant. ad¬
iutrix aduersitas desiderat᷑: ut ꝓ¬
fecto animꝰ cũ uirtutũ suarũ gau¬
dio plus quã deb& atcollit᷑ ꝑ con¬
trarietatẽ p̃sentis uitȩ edito me¬
rore solidetur. Vnde & nequaquã
formidãbo uesperã dr̃ sed expec-¬
tabo. Expectamꝰ & enĩ ꝓspera: for¬
midamus aduersa. Uir igit᷑ iustꝰ
uesꝑam expectat: quia cũ exerceri
hunc tribulatione necesse. ẽ. ipsa
nomine: etiã peccati tẽptatio de¬
signariꝰ quȩ sepe tanto acriꝰ m̃tẽ
lacessit: quanto & eandem mentẽ
sp̃c̃ ad suꝑna altiꝰ euehit. Neqͣquã
nãq sic in hac uita ꝑ exercitatio¬
ne̾ iusticiȩ peccatũ deserit᷑: ut¬
in eadem iusticia inconcusse mane¬
atur: quia & si iã acordis habita¬
culo culpã rectitudo eliminat᷑ ip¬
sa tam̃ culpa quȩ repellit᷑. cogitati¬

Expanded text:
um exspectabo vesperam, quia et in peccati somno lumen justitiae quaeritur; et cum virtutum prospera mentem elevant, adjutrix adversitas desideratur, ut profecto animus, cum virtutum suarum gaudio plus quam debet attollitur, per contrarietatem praesentis vitae edito moerore solidetur. Unde et nequaquam Formidabo vesperam dicitur, sed Exspectabo. Exspectamus etenim prospera, formidamus adversa. Vir igitur justus vesperam exspectat, quia cum exerceri hunc tribulatione necesse est, ipsa nomine, etiam peccati tentatio designari, quae saepe tanto acrius mentem lacessit, quanto et eamdem mentem spiritus ad superna altius evehit. Nequaquam enim sic in hac vita per exercitationein eadem justitia inconcusse maneatur. Quia etsi jam a cordis habitaculo culpam rectitudo eliminat, ipsa tamen culpa quae repellitur, cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
integrã salutẽ nequeunt: qͦusq
dies p̃sentis uitȩ finiat᷑. Unde &
subdit᷑. Et replebor doloribꝰ usq
ad tenebras. Modo nãq aduersa
irruunt: mͦ ipsa quoq ꝓspera cal¬
lida hilaritate blandiunt᷑: mͦ sur¬
gentia uicia. bellũ carnis ex̾citañ:
mͦ deuicta. animũ ad elationem
uocant. Bonoꝵ gͥ uita. usq ad

Expanded text:
salutem 252 nequeunt, quousque dies praesentis vitae finiatur. Unde et subditur: Et replebor doloribus usque ad tenebras. Modo namque adversa irruunt: modo ipsa quoque prospera, callida hilaritate blandiuntur. Modo surgentia vitia bellum carnis excitant, modo devicta animum ad elationem vocant. Bono
Abbreviated transcription (Latin):
stolantẽ uͦ laboriosas noctes subin¬
tulit: quia quo magis ex t̾mino
oꝑis. p̃miũ quod assequam᷑ insp̃i¬
cimꝰ: eo magis ingemiscimꝰ diu
nos nescisse qđ quererẽmꝰ. Unte
& ipsa pęnitentis cura uigilant᷑
exprimit᷑᷑ ut laboriosas noctes
enumerasse diceret᷑: qͥa quanto
ueriꝰ ad dm̃ reuertim᷑: tanto sub¬
tilius labores quos ꝑ ignorantiã
in hoc mundo ꝑtulimꝰ. dolendo pen¬
samꝰ. Nam qͦ unicuiq plus dulce
fit. qđ de ȩt̾nis desiderat: eo ei
magis graue ostendit᷑. qđ ꝓ pre
sentiũ amore tolerabat. Si uͦ ad
solam historiã sequentia uerba pen¬
sant᷑: ꝑ hec ꝓculdubio animꝰ do¬
lentis expͥmit᷑: qualit̾ ꝑ diuersos
motus desiderii. mȩsticia impellen¬
te uariat᷑. Nam subdit᷑. Si dormi.

Expanded text:
stolantem vero laboriosas noctes subinstolantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis praemium quod assequamur inspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumerasse diceretur, quia quanto verius ad Deum revertimur, tanto subtilius labores, quos per ignorantiam in hoc mundo pertulimus, dolendo pensamus. Nam quo unicuique plus dulce fit quod de aeternis desiderat, eo ei magis grave ostenditur quod pro praesentium amore tolerabat. Si vero ad solam historiam sequentia verba pensantur, per haec procul dubio animus dolentis exprimitur qualiter per diversos motus desiderii, moestitia impellente, variatur. Nam subditur.
Abbreviated transcription (Latin):
estis in tenebris. ut uos dies illa tã¬
quã fur cõp̃hendat: potest in hoc
loco. ex eoꝵ ꝑsona uox sc̃ȩ eccłȩ
accipi: qui post ignorantiȩ suȩ
caliginẽ. ad amore̾ rectitudinis
redeunt: & ueritatis radiis illu¬
strati. fletibꝰ diluunt qđ erra¬
uerunt. Illuminatus & enĩ qͥsꝙ
respicit: quã tur pe fuerit. quod
ꝓ p̃sentis uitȩ amore laborauit
In eis gͦ scã ȩccła in quibꝰ ad uitam
reuertit᷑: laborẽ suũ ȩstuanti ser¬
uo. & desideranti finẽ mercenna¬
rio. comparat dicens. Sic̃ seruus
desiderat umbrã: & sic̾ mercenna¬
riꝰ p̃stolat᷑ fine̾ oꝑis sui: sic & ego
habui menses uacuos: & noctes
laboriosas enumeraui mͥ. In com¬
paratione enĩ duo sunt. quȩ p̃mi¬
sit: in expressione etiã fatigatio¬
nis. duo ꝓtinꝰ subdidit. Ad estu¬
antẽ quippe menses uacuos red¬
dit: qͥa qͦ magis ȩt̾nũ refrigẽriũ
queritꝰ᷑: eo magis conspicit᷑. quã
uacue ꝓ ista uita laborat᷑. Ad pre¬

Expanded text:
estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat . Potest hoc in loco ex eorum persona vox sanctae Ecclesiae accipi, qui post ignorantiae suae caliginem ad amorem rectitudinis redeunt, et veritatis radiis illustrati, fletibus diluunt, quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit, quam turpe fuerit quod praesentis vitae amore laboravit. In eis ergo sancta Ecclesia in quibus ad vitam revertitur laborem suum aestuanti servo et desideranti finem mercenario comparat, dicens: Sicut cervus desiderat umbram, et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui: sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi. In comparatione etenim duo sunt quae praemisit; in expressione etiam fatigationis duo protinus subdidit. Ad aestuantem quippe menses vacuos reddidit, quia quo magis aeternum 250 refrigerium quaeritur, eo magis conspicitur quam vacue pro vita ista laboratur. Ad prae
Abbreviated transcription (Latin):
pat dicens. Usque quo piger dormiᷤ:
Electus gͥ quisq cũ peccati somno
p̃mit᷑: ad iusticiȩ uigilias exur¬
gere conat᷑: sed sȩpe cũ surrexerit.
ipsa se extolli magnitudine uir¬
tutũ sentit. Unde & temptari se
p̃sentis uite aduersitatibꝰ post uir-¬
tutes desiderat: ne peius ex confi¬
dentia uirtutũ cadat. Si enĩ serua¬
ri se meliꝰ ꝑ temptationẽ non cog¬
noscer&: nequaquã psalmista dixis¬

Expanded text:
pat, dicens: Usquequo, piger, dormis ? pat, dicens: Usquequo, piger, dormis ? Electus igitur quisque cum peccati somno premitur, ad justitiae vigilias exsurgere conatur. Sed saepe cum surrexerit, ipsa se extolli magnitudine virtutum sentit. Unde et tentari se praesentis vitae adversitatibus post virtutes desiderat, ne pejus ex confidentia virtutum cadat. Si enim servari se melius per tentationem non cognosceret, nequaquam Psalmista dicer
Abbreviated transcription (Latin):
desider&e: & occupatus ad otiũ
anhelce. Quia enĩ fixa mens sta.¬
re cũ potuit noluit: stare iam ñ
ualae etiã cũ uelit. Conditoris
quippe sui contemplationẽ dese-¬
rens. salutis suę fortitudinẽ ꝑdi-¬
dit: & quolibae posita. semꝑ egra
aliũ locũ quęrit. Uarietatem gͦ
humanȩ mentis expͥmens: dicat
Si dormiero dicam. quando surgã:
& rursus expectabo uesperã. Ac
si aꝑte dicer&. Nic hil ꝑceptum
menti sufficit: quia eũ qui uere
sufficere potuit amisit. In somno
nãq resurrectionẽ desidero: in re-
surrectione uesperã expecto: quia¬
peto: & exercitatus. otiũ quietis
catis iacere. Si enĩ sõn appellatio
culpa non ess&: nequaquã paulus
discipulis dicer&. Euigilate iusti:
& nolite peccare. Unde & audito¬
rẽ suũ ammon& dicens. Surge qͥ
dormis. & exurge a mortuis: et
illuminabit te.xp̃c E rursũ Ho¬
ra. ẽ. iam nos de somno surgere
Unde & salomon peccantẽ incre¬

Expanded text:
desideret, et occupatus ad otium desideret, et occupatus ad otium anhelet. Quia enim fixa mens stare cum potuit noluit, stare jam non valet etiam cum volet. Conditoris quippe sui contemplationem deserens, salutis suae fortitudinem perdidit, et quolibet posita, semper aegra alium locum quaerit. Varietatem ergo humanae mentis exprimens, dicat: Si dormiero, dicam: Quando surgam? et rursum exspectabo vesperam. Ac si aperte diceret: Nihil perceptum menti sufficit, quia ipsum qui vere sufficere potuit amisit. In somno namque surrectionem dsurrectione vero vesperum exspecto, quiapeto, et exercitatus otium quietis catis jacere. Si enim somni appellatio culpa non esset, nequaquam Paulus discipulis diceret: Evigilate, justi, et nolite peccare . Unde et auditorem suum admonet, dicens: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Et rursum: Hora est jam nos de somno surgere . Unde et Salomon peccantem incre
Abbreviated transcription (Latin):
tilius congruentiꝰq disserimꝰ: si
ad p̃misse expositionis ordinem
redeamus. Sõno nãq torpor otii:
surrectiõne autẽ: exercitatio acti¬
onis expͥmit᷑. Uespere quoq no¬
mine quia sõno congruit: rursus
otii desideriũ figurat᷑. Sc̃a uͦ eccła
quousq uitã corruptionis ducit:
flere mutabilitatis suȩ dampna
non desinit. Ad hoc nanq homo
conditus fuerat. ut stanti mente. in
arcẽ se contemplationis erigeret:¬
& nulla hunc corruptio a condi¬
toris sui amore declinar&. S in
eo qđ ab ingenita standi soliditate.
uoluntatis pedem. ad culpã mo¬
uit: a cdilectione conditoris. in se¬
m&ipsum ꝓtinꝰ cecidit. Amorẽ
uͦ dei. ueram scilicoe stationis ar¬
cẽ cdeserens: nec in se consistere po¬
tuit: qͥa lubrige mutabilitatis im¬
pulsu. infra se ꝑ corruptionẽ ꝓru¬
ens. etiã a sem&eipso discessit: qui
nc̃ quia conditionis suȩ soliditate
non figit᷑: alt̾nantis semꝑ desicłii
motu uariat᷑: ut & quietꝰ actionẽ

Expanded text:
tilius congruentiusque disserimus, si ad praemissae expositionis ordinem redeamus. Somno namque torpor otii, surrectione autem exercitatio actionis exprimitur. Vesperae quoque nomine, quia somno congruit, rursus otii desiderium figuratur. Sancta vero Ecclesia quousque vitam corruptionis ducit, flere mutabilitatis suae damna non desinit. Ad hoc namque homo conditus fuerat, ut, stante mente, in arcem se contemplationis erigeret, et nulla hunc corruptio a conditoris sui amore declinaret. Sed in eo quod ab ingenita standi soliditate voluntatis pedem ad culpam movit, a dilectione conditoris in semetipsum protinus cecidit. Amorem vero Dei, veram scilicet stationis arcem deserens, nec in se consistere potuit, quia, lubricae mutabilitatis impulsu, infra se per corruptionem proruens, etiam a semetipso dissensit. Qui nunc, quia conditionis suae soliditate non figitur, alternantis semper desiderii motu variatur, ut et quietus actionem
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ contemplet᷑: mens in sui confi¬
dentia deducta. eum qui haberise
non potest: semꝑ sibi adesse ꝓpħȩ¬
ꝓphetiã putat: qͥa sibi hanc ce cũñ
habae tribuitꝰ. & in quantũ habere
potuit amittit. Sicq fit. ut inde
post alioꝵ merita. tristis redeat: un¬
de estimatione om̃iũ. lȩtus p̃ibat
Temptatio. ẽ. gͦ uita hominis suꝑ
terrã: quȩ aut̃ aliena a uirtutibus.
ad cȩleste p̃miũ surgere ñ ual& aut
ditata donis spĩ alibus. aliquando
deteriꝰ ex occasione uirtutu ruit¬

Expanded text:
citer contempletur, mens, in sui conficiter contempletur, mens, in sui confidentiam deducta, eum qui haberi semper non potest semper sibi adesse prprophetiam putat, quia sibi hanc et cum non habet tribuit, et in quantum habere potuit amittit. Sicque fit ut inde post aliorum merita tristis redeat, unde aestimatione omnium laetus praeibat. Tentatio est ergo vita hominis super terram, quae aut aliena a virtutibus ad coeleste praemium surgere non valet, aut ditata donis spiritalibus aliquando deterius ex occasione virtutum ruit
Abbreviated transcription (Latin):
confusione nitebat᷑: ut ꝑ hoc ad se¬
metipsã diu̾b̾ata redeat᷑. ꝑ qđ sem&¬
ipsã iã collecta. & coadunata tͣnsibat.
Iste ab eruditione diuinȩ legiᷤᷤ alienꝰ.
ignorantia sua depͥmit᷑: nequid opti¬
nendȩ salutiᷤᷤ oꝑet᷑: ille diuinȩ legis
scientia p̃ditꝰ. dũ sibi prȩ cȩteris
gaud& intellectũ suppetere. qͥa
p̾riuato gaudio exultat. ꝑcepti
intellectus in se munera dissipat:
& inde in dei iudicio cȩteris de¬
terior exhibet᷑: unde clarior q¬
teris ad tempꝰ ostendit᷑. Hunc qͥa
uirtutũ dona ñ subleuant᷑ etiam
uiã simplicẽ rectitudinis declinat.
& uelut extraneũ a cȩlesti miinere
deputans: quasi eo securiꝰ praua
agit: quo suꝑni doni sublimia
munera ñ ꝑcepit. Illũ ꝓpħiȩ sp̃cre
pl&: ad p̾̃sentiã subleuat: eiq uen¬
tura quȩq iã prȩsentia ostentat.
Sed dum sepe & in multis suꝑ se¬
m&ipsum tollit᷑: ut futura uera¬

Expanded text:
confusione nitebatur, ut per hoc ad seconfusione nitebatur, ut per hoc ad semetipsam diverberata redeat, per quod semetipsam jam collecta et coadunata transibat. Iste, ab eruditione divinae legis alienus, ignorantia sua deprimitur, ne quid obtinendae salutis operetur. Ille divinae legis scientia praeditus, dum sibi prae caeteris gaudet intellectum suppetere, quia privato gaudio exsultat, percepti intellectus in se munera dissipat; et inde in judicio caeteris deterior exhibetur, unde clarior caeteris ad tempus ostenditur. Hunc quia virtutum dona non sublevant, etiam viam simplicem rectitudinis declinat; et velut extraneum se a coelesti munere deputans, quasi eo securius prava agit, quo superni doni sublimia munera non percepit. Illum propheplet, ad praescientiam sublevat, eique ventura quaeque jam praesentia ostentat. Sed dum saepe et 246 in multis super semetipsum tollitur, ut futura vera
Abbreviated transcription (Latin):
umbra mendacii obscurae. Unde &
sepe quia ꝑcunctatꝰ quisq conti¬
cere non ual&e: aut falsum dicens.
suã mentẽ trucĩdat᷑: aut uera lo¬
quens: ꝓximi uitã grauat. Aliꝰ
amore conditoris excitatus a ter¬
renis cogitationibus mentem cu¬
rat assidua oratione suspendere:
atq hanc in secreta quietis inti¬
mȩ securitate collocare: sed in
ipso suȩ orationis ascensu. dũ ele¬
uari ab infimis nitit᷑ infimorũ
fantasmate reuerberat᷑: atq ad
intuendam lucẽ. mentis oculus
tendit᷑. sed ex corporeo usu. sur¬
gentibus terrenarũ rerũ imagini¬
bus obscurat᷑. Unde fit plerunq
ut intendentis animus. ipsa sua in.¬
firmitate fatigatus: aut oratio¬
nẽ deserens. desidia torpeat: aut
si duitiꝰ in oratione ꝑmanserit:
ante eiꝰ oculos. obortarũ imaginũ
quando ibi quoq reatũ descensio¬
nis inuenitꝰ: ubi se ꝓfectũ cõp̃hen¬
dere ascensionis putauit: & inde
mens confundit᷑: unde surgere a

Expanded text:
umbra mendacii obscuret. Unde et umbra mendacii obscuret. Unde et saepe quia percontatus quisque conticescere non valet, aut, falsum dicens, suam mentem trucidat, aut, vera loquens, proximi vitam gravat. Alius, amore conditoris sui excitatus, a terrenis cogitationibus mentem curat assidua oratione suspendere, atque hanc in secreta quietis intimae securitate collocare; sed in ipso suae orationis ascensu, dum clevari ab infimis nititur, infimorum phantasmate reverberatur; atque ad intuendam lucem mentis oculus tenditur, sed ex corporeo usu, surgentibus rerum terrenarum imaginibus, obscuratur. Unde fit plerumque ut intendentis animus, ipsa sua infirmitate fatigatus, aut, orationem deserens, desidia torpeat, aut, si diu in oratione permanserit, ante oculos ejus obortarum imaginum quando ibi quoque reatum descensionis invenit, ubi se provectum comprehendere ascensionis putavit; et inde mens confunditur, unde surgere a
Abbreviated transcription (Latin):
dine. sed auctoritate contradicit.
Unde plerũq fit: ut aut humilita¬
tis studio. zelũ rectitudinis dese.¬
rat᷑: aut rursum zelo rectitudiniᷤᷤ
turb& humilitatis studiũ quod
tenebat. Cũq seruari simul. & te¬
li auctoritas. & ꝓpositionis humi¬
litas possit: sibim& ipse homo. ex
ꝑturbatione in cognitus reddit᷑:
ita ut uehement᷑ ambigat. ne a-¬
pud seductũ animũ. aut suꝑbia se
auetoritatẽ zeli insinu&: aut tor¬
por pauuidus. humilitatẽ fingat
Alius quanta sit fallaciȩ culpa con¬
siderans. muniri arce ueritatis de¬
cernit: ut ex ore iam falsus ser-¬
mo ñ ꝑdeatꝰ. seseq funditꝰ a men-¬
dacii transgressione disiungat:
Sed fit plerũq ut cũ uerum dr̃.¬
uita ꝓximi grauet᷑. Cumq inge¬
rere alteri lesionẽ mȩtuit: ad hõc
quod dudũ presserat fallaciȩ ui¬
ciũ. quasi ex studio pietatis redit.
Sicq fit: ut & si malicia mentẽ
ñ ten& in ea tam̃ ueritatis radiũ.

Expanded text:
dine, sed auctoritate contradicit. dine, sed auctoritate contradicit. Unde plerumque fit ut aut humilitatis studio zelum rectitudinis deserat, aut rursum zelo rectitudinis turbet humilitatis studium quod tenebat. Cumque servari simul et zeli auctoritas, et propositionis humilitas vix possit, sibimetipsi homo ex perturbatione incognitus redditur, ita ut vehementer ambigat, ne apud seductum animum aut superbia se auctoritatem zeli insinuet, aut torpor pavidus humilitatem fingat. Alius, quanta sit fallaciae culpa considerans, munire se arce veritatis decernit, ut ex ore jam falsus sermo non prodeat, seseque funditus a mendacii transgressione disjungat. Sed fit plerumque ut cum verum dicivita proximi gravetur; cumque ingerere alteri laesionem metuit, ad hoc quod dudum presserat fallaciae vitium, quasi ex studio pietatis redit; sicque fit ut etsi malitia mentem non teneat, in ea tamen veritatis radium
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatẽ putauit. Quia uͦ ad
deuictã culpã retrahi mȩtuit:
uentrẽ mirȩ abstinentiȩ uigore
restringit: uultusq ex abstinen¬
tia pa̾lescit. Cumq in facie pallor
aspicit᷑: reuerenda ab om̃ibꝰ uita
laudat᷑: moxq inanis gła ad ab¬
stinentis animũ cũ uerbis fauoris
uenit: quã concussa mens. dũ subi¬
gere ñ ual&: eũ ꝑquẽ uenerat ter¬
gere a facie pallorẽ querit. Sicq
fit : ut infirmitatis nexibus ligata
aut pallorẽ abstinentiȩ fugiens.
iterũ ꝑ alimenta subdi luxuriȩ
mȩtuat: aut impulsum luxuriȩ
ꝑ abstinentiã suꝑans: pallorẽ suũ
inani głȩ militare ꝑtimescat. Aliꝰ
lapsum suꝑbiȩ suꝑans. toto iã de-¬
siderio. statũ humilitatis app̃-¬
hendit: cũq suꝑbientes quosdã
usq ad oppressiones innocentium
erumꝑe conspicit: zeli excitatione
succensus. postponere aliquatenus
cogit᷑ qđ decreuit. Uim rectitudiniᷤᷤ
exerit: prauisq non cũ mansuetu.¬

Expanded text:
voluptatem putavit. Quia vero ad voluptatem putavit. Quia vero ad devictam culpam retrahi metuit, ventrem mirae abstinentiae vigore restringit, vultusque ex abstinentia pallescit; cumque in facie pallor aspicitur, reverenda ab hominibus vita laudatur; moxque inanis gloria ad abstinentis animum cum verbis favoris venit, quam concussa mens dum subjicere non valet, eum per quem venerat tergere a facie pallorem quaerit; sicque fit ut, infirmitatis nexibus ligata, aut pallorem abstinentiae fugiens, iterum per alimenta subdi luxuriae 245 metuat, aut, impulsum luxuriae per abstinentiam superans, pallorem suum inani gloriae militare pertimescat. Alius, lapsum superbiae superans, toto jam desiderio statum humilitatis apprehendit; cumque superbientes quosdam usque ad oppressionem innocentium erumpere conspicit, zeli excitatione succensus, postponere aliquatenus cogitur quod decrevit, vim rectitudinis exerit, pravisque non mansuetu
Abbreviated transcription (Latin):
auctore conditus. possideri uoluis¬
s&.Cũq erigere contra conditorẽ
studuit: in sem& ipso ꝓtinꝰ carniᷤᷤ
contumeliam inuenit. Sed quia
cũ culpa. simul ab origine. etiã pę-
na ꝓpagat᷑ : inserco infirmitatis
uicio nascim᷑: & quasi nobiscũ ho¬
stem deducimꝰ: quẽ cũ labore supe.¬
ramꝰ. Ipsa gͦ hominis uita. temp.¬
tatio. ẽ: cui ex sem&ipsa nascitur.
unde ꝑimatur. Quȩ & si semꝑ ex
uircute succidit. qđ ex infirmi¬
tate generat: semꝑ tam̃ ex infir-¬
mitate generat. quod ex uircute
succidat᷑. Sic itaq humana uita
temptatio. ẽ: ut & si iam ab ini¬
quitatis ꝑpetratione cõpescitur:
in ipsis tam̃ bonis oꝑibus. mͦ ma¬
loꝵ memoria. mͦ seductionis cali¬
gine. mͦ intentionis suȩ int̾rup¬
tione fuscetur. Alius nãq a lu¬
xuria iam carne̾ refrẽnat: sed tam̃
adhuc luxuriȩ fantasmata. tole¬
rat: qͥa quȩ uolens fȩcit. hoꝵ inui¬
tus meminit: & pęnã sustin& qđ

Expanded text:
auctore conditus possidere voluisauctore conditus possidere voluisset; cumque se erigere contra conditorem studuit, in semetipso protinus carnis contumeliam invenit; sed quia cum culpa simul ab origine etiam poena propagatur, incerto infirmitatis vitio nascimur, et quasi nobiscum hostem deducimus, quem cum labore superemus. Ipsa ergo hominis vita tentatio est, cui ex semetipsa nascitur unde perimatur; quae etsi semper ex virtute succiderit quod ex infirmitate generat, semper tamen ex infirmitate generat quod ex virtute succidat; sic itaque humana vita tentatio est, ut etsi jam ab iniquitatis perpetratione compescitur, in ipsis tamen bonis operibus, modo malorum memoria, modo seductionis caligine, modo intentionis suae interruptione fuscetur. Alius namque a luxuria carnem jam refrenat, sed tamen adhuc luxuriae phantasmata tolerat, quia quae volens fecit, horum invitus meminit, et poenam sustinet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd appellatione militiȩ. nisi
contra hostes exercitiũ designat᷑.
Temptatio itaq ipsa. militia. ẽ
quȩ dũ contra malignoꝵ spũum
insidias uigilat: in belloꝵ ꝓcine.¬
tu. ꝓculdubio exidat. Notandũ
uͦ. qđ hec eadem uita hominis ñ
temptationẽ habere dr̃: sed ipsa
temptatio esse ꝑhibet᷑. Sponte
qͥppe ab statu conditionis lapsa.
& corruptiõnis suȩ putredini
subdita: dũ sibi ex sem& ipsa mo-¬
lestias gignit: hoc ẽ. iã facta qđ
tolerat. Quia em̃ statũ m̃tis in¬
cdinata deseruit: quid in se nͥ mo-¬
tũ uarietatis inuenit: Unde nc̃.
& si ad sũma appetenda se erigit:
mutabilitatis lubricȩ impulsu ꝓ¬
tinꝰ ad semde ipsam cadit. Uult in
cntemplatione stare: sed ñ ual&
Cogitationis gressum figere nitit᷑:
sed infirmitatis suȩ lapsibus ener-¬
uat᷑. Quȩ nimirũ mutabilitatis
suȩ onera. quȩ uolens expetiit: no¬
lens portat. Quietus homo pos
sidere carne̾ potuit: si bene ab

Expanded text:
Et quid appellatione militiae, nisi Et quid appellatione militiae, nisi contra hostes exercitium designatur? Tentatio itaque ipsa militia est, quia dum contra malignorum spirituum insidias vigilat, in bellorum procinctu procul dubio exsudat. Notandum vero, quod haec eadem vita hominis non tentationem habere dicitur, sed ipsa tentatio esse perhibetur. Sponte quippe a statu conditionis lapsa, et corruptionis suae putredini subdita, dum sibi ex semetipsa molestias gignit, hoc est jam facta quod tolerat. Quia enim statum mentis inclinata deseruit, quid in se nisi motum varietatis invenit? Unde nunc etsi ad summa appetenda se erigit, mutabilitatis lubricae impulsu protinus ad semetipsam cadit. Vult in contemplatione stare, sed non valet. Cogitationis gressum figere nititur, sed infirmitatis suae lapsibus enervatur. Quae nimirum mutabilitatis suae onera quia volens expetiit, nolens portat. sidere carnem potuit, si bene ab
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: alia in occultis tenere. P
linguã quippe aꝑta loquutio:
ꝑ fauces uͦ occulta tractatio de
resonat: quia ea quȩ ꝑ publicã
loquutionẽ p̾dicat: etiã ꝑ inti¬
mã fidem seruat Nec in apto
aliud doc&: atq in occultis ali¬
ud retin&: sed & qđ sentit. lo¬
quendo eicit: & qđ loquit᷑. ui¬
uendo custodit: ac de sapientiȩ
p̃dicationis emanat: hoc per fau¬
ces tacitȩ expectationis degustat.
Sed beatus iob. unũ scilic&e mem¬
brũ uniuersalis ȩccłȩ. sua insinu¬
ans. atq electoꝵ om̃iũ corda ma¬
nifestans: om̃e quod sentit aꝑut:
ut mentis eius rectitudinẽ. at¬
testatio loquitionis innotescat.
suꝑ terrã. Hoc in loco translati.¬
one ueteri. nequaquã militia ui¬
ta hominis: sed temptatio uocat᷑
Sed si utriꝰq uerbi. sensis aspict᷑.
diuersum qͥdem. ẽ. qđ exteriꝰ re¬
sonat: sed unũ eundemq intelle
nisi pugna contra malignos sp̃s.
nomine temptationis expͥmit᷑:

Expanded text:
dicere, alia in occultis tenere. Per dicere, alia in occultis tenere. Per linguam quippe aperta locutio, per fauces vero occulta tractatio desresonat, quia ea quae per publicam locutionem praedicat, etiam per intimam fidem servat; nec in aperto aliud docet, atque in occultis aliud retinet, sed et quod sentit 244 loquendo ejicit, et quod loquitur vivendo custodit; ac de sapientiae praedicationis emanat, hoc per fauces tacitae exspectationis degustat. Sed beatus Job unum scilicet membrum universalis Ecclesiae, sua insinuans, atque electorum omnium corda manifestans, omne quod sentit aperiat, ut mentis ejus rectitudinem attestatio locutionis innotescat. o est. --Hoc in loco translatione veteri nequaquam militia vita hominis, sed tentatio vocatur. Sed si utriusque verbi sensus aspicitur, diversum quidem est quod exterius resonat, sed unum eumdemque concordnisi pugna contra malignos spiritus, nomine tentationis exprimitur?
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicitis: iustũ cognoscetis qd̃
auditis. Nequaquã quippe a mea
uob̃ lingua. stulticia resonat: si a
ur̃a conscientia ñ ꝓcedat. Sic sic¬
scã eccła stud& p̾riꝰ assertiones
hostiũ. falsas ostende: & tc̾ p̃dica¬
menta ueritatis aperire: qͥa cũ
recta se tenere ȩstimant: recta q̃
audiunt contumacit̾ impug¬
nant. Ante gͦ necesse. ẽ. ut erro¬
rẽ suũ heretici sentiant: ne au¬
ditȩ ueritati contradicant : qͥa
& campoꝵ sentes. si arator uome¬
ris scissione non eruitꝰ terra. ac¬
cepta semina. in segetẽ ñ ꝓducit
Et cũ putredin̾e medicus. uiil¬
neris aꝑtione non eicit: nequaꝗͣ
in loco putredinis. sana caro co.¬
alescit. Prius gͦ ꝑuersa destruens.
dicat: loquentes. id qđ iustũ. ẽ.
iudicate: post autẽ recta insinu¬
ans ad iungat: & ñ inuenietis
in lingua mea iniquitatẽ: nec in
faucibus meis stulticia ꝑsonabit
Solent autẽ heretici alia aꝑte

Expanded text:
quod dicitis, justum cognoscetis quod quod dicitis, justum cognoscetis quod auditis. Nequaquam quippe mea vobis lingua stultitiam resonat, si a vestra conscientia non procedat. Sic sancta Ecclesia studet prius assertiones hostium falsas ostendere, et tunc praedicamenta veritatis aperire, quia cum recta se tenere aestimant, recta quae audiunt contumaciter impugnant. Ante ergo necesse est ut errorem suum haeretici sentiant, ne auditae veritati contradicant, quia et camporum sentes si arator vomeris scissione non eruit, terra accepta semina in segetem non producit; et cum putredinem medicus vulneris apertione non ejicit, nequaquam in loco putredinis sana caro coalescit. Prius ergo perversa destruens, dicat: Loquentes id quod justum est judicate; post autem recta insinuans, adjungat: Et non invenietis in lingua mea iniquitatem, nec in faucibus meis stuSolent autem haeretici alia aperte
Abbreviated transcription (Latin):
pensans. si recta uerba cor offerat:
quȩ utilit̾ suscipiens. ad auditoꝵ
iudiciũ lingua ꝑducat. Beatus gͥ
iob. sua contra amicos agens. s contͣ
hereticos nr̃a denuncians: p̃cipitati¬
onẽ loquentium rep̃hendat: atq
ad eoꝵ mentẽ uerba recolligat di-¬
cens. Loquentes. id qđ iustũ. ẽ . iu.¬
dicate. Ac si aperte dicer&. Si in
eo quod ad nos ꝑ egressum loquu.¬
tionis exitis. rep̃hendi ñ uultis:
intus iusticiȩ librã tenete: ut
tanto foris quod dr̃. ex ueritatis
pondere placeat: quanto hoc in¬
teriꝰ trutina discretionis pensat
Et quia hi erga aliena dicta. rec¬
tũ iudiciũ exerunt. qui iudicã¬
re priꝰ ꝓpͥa sciunt: postquã dix̃
loquentes id qđ iustũ. ẽ. iudicate:
nietis in lingua mea iniquitatẽ:
nec in faucibus meis stulticia ꝑso¬
nabit. Ac si aꝑte dicer&. Si subti¬
lius ur̃a ꝑpenditis: ueriꝰ aliena
pensatis. E cũ rectũ cȩperit. eẽ.

Expanded text:
pensans, si recta verba cor offerat, pensans, si recta verba cor offerat, quae, utiliter suscipiens, ad auditorum judicium lingua perducat. Beatus igitur Job sua contra amicos agens, sed contra haereticos nostra denuntians, praecipitationem loquentium reprehendat, atque ad eorum mentem verba colligat, dicens: Loquentes id quod justum est, judicate. Ac si aperte diceret: Si in eo quod ad nos egressum locutionis exitis, reprehendi non vultis, intus justitiae libram tenete, ut tanto foris quod dicitur ex veritatis pondere placeat, quanto hoc interius trutina discretionis pensat. Et quia hi erga aliena dicta rectum judicium exerunt, qui judicare prius propria sciunt, postquam dixit, Loquentes id quod justum est, judicate, nietis in lingua mea iniquitatem, et in faucibus meis stultitia non personabit. - Ac si aperte diceret: Si subtilius vestra perpenditis, verius aliena pensatis. Et cum rectum esse coeperit
Abbreviated transcription (Latin):
heretici. dum occasionẽ ratior¬
nationis accipiunt: ad iurgia con¬
tentionis effrenant᷑. Unde & ap¬
heretici. inquisitionibꝰsuiᷤᷤ ueritatẽ
conant᷑ assequi: sed uictores uide¬
ri. Cumq foris ostendi sapientes
appetunt: intus ꝑ stulticiã elatio¬
nis suȩ uinculis ligant᷑ Vnde fit
ut contentionũ certamina exqͥrass:
& de deo qui pax nr̃a. ẽ. loqui pacifice
nesciant: atq ex pacis negocio. rixȩ
inuentores fiant. Quibus bene per
paulũ dr̃. Siquis autẽ uidetur con-¬
tentiosus. ẽẽ: nos talem consuetudi-¬
nẽ non habemꝰ: neq ęccła dei. Recte¬
iustũ. ẽ. iudicate. Is nãq qͥ loquit᷑.
dũ de uerbis suis auditoris senten¬
tiam expectat: quasi eius iudicio sup-¬
ponit᷑. a quo auditur. Qui gͥ in di¬
ctis sius replari mȩtuit: ipse priꝰ
deb& examinare quod dicit: qͣtinꝰ
inter cor. & linguã. ȩquus quidã.
discretusq arbit̾ sedeat: subtilit̾

Expanded text:
haeretici, dum occasionem ratiochaeretici, dum occasionem ratiocinationis accipiunt, ad jurgia contentionis effrenantur. Unde et aphaeretici inquisitionibus suis veritatem conantur assequi, sed victores videri. Cumque foris ostendi sapientes appetunt, intus per stultitiam elationis suae vinculis ligantur. Unde fit ut contentionum ceet de Deo, qui pax nostra est, loqui pacifice nesciant, atque ex pacis negotio rixae inventores fiant. Quibus bene per Paulum dicitur: Si quis autem videtur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Eccjustum est, judicate. - Is namque qui loquitur, dum vel in sui auditoris sententiam exspectat quasi ejus judicio supponitur a quo auditur. Qui igitur in dictis suis reprobari metuit, ipse prius debet examinare quod dicit, quatenus inter cor et linguam aequus quidam discretusque arbiter sedeat, subtiliter
Abbreviated transcription (Latin):
rans ñ amatꝰ aut rursũ se sine
patientia exhibens. negligit to-¬
lerare quos amat. Ut gͦ a nob cã.¬
ritas uera teneat᷑ necesse. ẽ. qͣtinꝰ
& benignitati patientia. & rur¬
sum patientiȩ benignitas suffra-¬
getur: ut magnũ qđdam in
corde nr̃o edificium construens:
& benignitatis arcẽ. patientia
solid&: & patientię fundata edi.¬
ficia. benignitas exorn&. Beatꝰ
gͥ iob ꝓmptus ad patientiã dicat:
ueruntam̃ qđ cepistis explete: be-¬
nignitate preditus. adiungat:
p̃bete aurem: & uidete an mentiar:¬
militatis instituta. recta quȩ er-¬
rantibus dicit. non quasi ex aucto.
ritate p̾cipit: sed ex ratione ꝑsua-¬
d&: bene nc̃ dr̃ uidete an m̃tiar:
Ac si aꝑte dicat. Ea quȩ assero ne¬
quaquã mͥ ex auctoritate credite:
sed an uera sint. ex ratione pensa¬
te. Quȩ & siquando dicit. quod
ratione comp̃hendi ñ ual&: ne de
occultis humana ratio queri debe-¬
at. rationabilit᷑ suad&. Sed sepe

Expanded text:
rans, non amat, aut rursum, sese sine rans, non amat, aut rursum, sese sine patientia exhibens, negligit tolerare quos amat. Ut ergo a nobis charitas vera teneatur, necesse est quatenus et benignitati patientia, et rursum patientiae benignitas suffragetur, ut magnum quoddam in corde nostro aedificium construens, et benignitatis arcem patientia solidet, et patientiae fundata aedificia benignitas exornet. Beatus igitur Job promptus ad patientiam dicat: Verumtamen quod coepistis, explete; benignitate praeditus adjungat: Praebete aurem, et videte an mentiarmilitatis instituta recta quae errantibus diritate praecipit, sed ex ratione persuadet, bene nunc dicitur: Videte, an mentiar. Ac si aperte dicat: Ea quae assero nequaquam mihi ex auctoritate credite, sed an vera sint ex ratione pensate. Quae et si quando dicit quod ratione comprehendi non valet, ne de occultis humana ratio quaeri debeat, rationabiliter suadet. Sed saepe
Abbreviated transcription (Latin):
quutoribus ueritatis p̃dicam̃ta ñ
subtrahit. adiungat: p̃bẽte aurẽ.
& uidete an mentiar. Ac si aꝑte
dicer&. Nec ante illatas molestias
trepido. nec ingratis auditoribus
correctionis adiutoria abscondo:
qͥa & malis pressus exerceorꝰ & ip¬
sis meis ꝑsequutoribus benigne im.¬
pensus cresco. Mens quippe scõrũ
in hoc temptationũ p̃lio. & mu¬
nita patientiȩ clipeo. & gladiis
amoris accincta. ad ꝑferenda ma¬
la sumit fortitudine: & ad repen¬
denda bona. exerit benignitatẽ:
quatinꝰ & odioꝵ tela potent̾ exxi¬
piat: & amoris iacula ualenter
rddat. Nequaquã quippe ad
bella armatus ꝑgit: qui aut cli¬
peũ sumens. gladiis ñ utit᷑ aut
utens gladiis clipeo ñ munitur
Nnde &e miles dei. aduersitatis bel¬
lo depressus: & scutũ patientiae
deb& anteferre. ne pereat: & ad
p̃dicandum ꝓmptus. amoris infer-
na ẽ. Cum uͦ unũ ex utrõq defu¬
erit caritas non. ẽ: si uidelic& ma-¬
los. aut absq benignitate tole¬

Expanded text:
eritatis praedicamenta non subtrahit, adjungat: Praebete aurem, et videte an mentiar. Ac si aperte diceret: Nec ante illatas molestias trepido, nec ingratis auditoribus correptionis adjutoria abscondo, quia et malis pressus exerceor, et ipsis meis persecutoribus 242 benigne impensus cresco. Mens quippe sanctorum in hoc tentationum praelio et munita patientiae clypeo, et gladiis amoris accincta, ad perferenda mala sumit fortitudinem, et ad rependenda bona exerit benignitatem, quatenus et odiorum tela potenter excipiat, et amoris jacula valenter reddat. Nequaquam quippe ad bella armatus peum sumens gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non communitur. Unde et miles Dei adversitatis bello deprehensus, et scutum patientiae debet anteferre, et ad praedicandum promptus amoris jacula na est . Cum vero unum ex utroque defuerit, charitas non est, si, videlicet, malos aut absque benignitate tole
Abbreviated transcription (Latin):
retributio subsequens nulla remui¬
nerat: & p̃sens tribulatio angu¬
stat. Recte autẽ nequaquã dies:
sed in eis uacuos menses habere
se ꝑhib&. Mensiũ quippe nomi¬
ne: dierũ collectio. & sũma signa¬
tur. ꝑdiem gͦ unaquȩq accio ex pͥ¬
mi potuit: ꝑ menses autẽ actionũ
finis innuitur. Et sȩpe cũ in hoc
mundo aliqͥd agimꝰ: intenta spei
a lacritate suspensi. hocipsũ qđ
agimus uacuũ ñ putamꝰ. S pꝰ qͣm
ad actionũ t̾minũ ꝑuenimꝰ᷑: non
optinentes quȩ appetimꝰ: laboras¬
se nos in uacuũ dolemꝰ. Non solũ
gͥ dies. sed menses uacuos diicimus:
cũ nos in terrenis actionibꝰ sine
fructu laborasse. non ex actionũ
pͥncipio. sed fine pensamꝰ. Cũ enĩ
labores nr̃os aduersitas sequitur:
quasi uitȩ nr̃ȩ uacui menses argu-¬
unt᷑: qͥa ex cõpletione actiõnum
agnoscitur: quãfrustra in actio¬
nibus sudabat᷑. Sed qͥa in sacro¬

Expanded text:
retributio subsequens nulla remuretributio subsequens nulla remunerat, et praesens tribulatio angustat. Recte autem nequaquam dies, sed in eis menses vacuos habere se perhibet; mensium quippe nomine dierum collectio et summa signatur. Per diem ergo unaquaeque actio exprimitur, per menses autem actionum finis innuitur. Et saepe cum in hoc mundo aliquid agimus, intenta spei alacritate suspensi, hoc ipsum quod agimus vacuum non putamus; sed postquam ad actionum terminum pervenimus, non obtinentes quae appetimus, laborasse nos in vacuum dolemus. Non solum igitur dies, sed et menses vacuos ducimus, cum nos in terrenis actionibus sine fructu laborasse, non ex actionum principio, sed fine pensamus. Cum enim labores nostros adversitas sequitur, quasi vitae nostrae vacui menses arguuntur, quia ex completione actionum agnoscitur quam frustra in actionibus sudabatur. 17. De ina
Abbreviated transcription (Latin):
tat. In hac & enĩ uita. quȩdã laborio¬
sa sunt. quȩdã uacua: quȩdã uͦ ua¬
cua. simul & laboriosa. Amore qͥppe
conditoris. p̾sentis uitȩ tribulatio¬
nibus exerceri: laboriosum qͥdem
ẽ: sed uacuũ non .ẽ. Amore autem
scłi. uoluptatibus solui: uacuũ qͥdẽ
est. sed ñ laboriosum. Amore uͦ eiꝰdẽ
scłi. ad uersa aliqua ꝑpeti. & uacuũ
simul. ẽ. & laboriosum: qͥa ex aduer-¬
sitate mens afficit᷑: & remuneratio¬
nis p̃mio ñ replet᷑. In his itaq sc̃ã
ȩccła. qͥ in ea iam positi. adhuc uo¬
luptatibus defluunt: & ꝓinde fru-¬
ctu boni oꝑis ñ ditant᷑. menses ua¬
cuos ducit: qͥa uitȩ tempora sine
retributionis munere expendit:
In his uͦ qui ȩt̾nis desideriis dediti.
uitȩ p̾sentis portat. In his autẽ qͥ
& transeuntẽ mundũ diligunt.
& tam̃ eius contrarietate fatigant᷑:
simul menses uacuos. & noctes la¬
boriosas tolerat: quia eoꝵ uitã. &

Expanded text:
tat. In hac etenim vita quaedam laboriotat. In hac etenim vita quaedam laboriosa sunt, quaedam vacua. Quaedam vero vacua simul et laboriosa. Amore quippe conditoris, praesentis vitae tribulationibus exerceri, laboriosum quidem est, sed vacuum non est. Amore autem saeculi, voluptatibus solvi, vacuum quoque est, sed non laboriosum. Amore vero ejusdem saeculi, adversa aliqua perpeti, et vacuum simul est et laboriosum, quia ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. In his itaque sancta Ecclesia, qui in ea jam positi adhuc voluptatibus defluunt, et proinde fructu operis non ditantur, menses vacuos ducit; quia vitae tempora sine retributionis munere expendit. In his vero qui aeternis desideriis dediti, vitae praesentis portat. In his autem, qui et transeuntem mundum diligunt, t tamen ejus contrarietate fatigantur, simul menses vacuos et noctes laboriosas tolerat; quia eorum vitam et