comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad septẽ milia orandi uoto i̾osolimam petẽ¬
tes ab arabitis in parasceue ĩ quodã castello
obsessi sunt: ⁊ tor eccisi aut uulnerati ut
de septẽ ⁊ eo amplius milib uir duo milia
reu̾si sunt. Anno .xͦ. cometes apparuit tota
paschali erdomada. Harunich ñordanĩbroꝵ¬
rex cũ mille pene nauib uenit ĩ angliã regna¬
turus. et ĩ urbe eboraca plusqmͣ nulle laicos¬
et centũ pbr̃os de angłis occidit. Cui araldꝰ
rer angloꝵ cũ .uii. legionib suꝑueniẽs: eũ
cũ multis occidit

Expanded text:
ad septem milia orandi voto Hierosolimam petentes, ab Arabitis in parasceve in quodam castello obsessi sunt, et ita occisi aut vulnerati sunt, ut de septem et eo amplius milibus vix duo milia reversi sint. 1066. 10. 6. Cometes apparuit tota paschali ebdomada. Harwich rex Nortdanymbrorum cum mille pene navibus venit in Angliam regnaturus, et in urbe Eburaci plus quam mille laicos, centum presbiteros de Anglis occidit. Cui Aroldus rex Anglorum cum septem legionibus superveniens, eum cum multis occidit
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa et auctoritate ppͦ romani gerbertꝰ deposit᷑ꝰ ad o¬
thonẽ ĩꝑatorẽ se cõtulit. Quem ĩꝑator receptum
pͥmo eũ rauenne archiep̃m. ⁊ postea constituit
pp̃m romanũ. Unde est ił¬

Expanded text:
scientia et auctoritate papae Romani, Gerbertus depositus ad Oscientia et auctoritate papae Romani, Gerbertus depositus ad Ottonem imperatorem se contulit. Quem imperator receptum, primo eum Ravennae archiepiscopum, et postea constituit papam Romanum; unde est i
Abbreviated transcription (Latin):
freq̃ns ac diuturna ultra solitũ. estas
expugnat: suessionis usq uastando ꝑaccedit
Remis inde aggreditur. ⁊ laudunũ eum mul¬
ta p̾da reu̾titur. Siccitas magna imalis. Unde
⁊ satio primitiua ĩpedita ⁊ fames ingens
secuta est. Nu nmia decidit. ymber postea cõ¬
tinuus . ĩ. ut autumpnalẽ sationẽ oñi modo
denegaret fertur annonã pluisse de celo ĩ has
banio. Alii ⁊̃ piscipilos paruos de celo pluisse
pat. archiep̃m quẽ hugo rex p̃fecerat. ⁊ quos¬
dam p̾mates caput ⁊ lauiduno relegat. In¬
no .uiiiͦ. karolus dux moritur. otho filiꝰ eius
succedit ei ĩ ducatu lothariensiũ Inno. ixͦ
remis synodo totiꝰ frantie congregata arnul¬
fus nepos karoli ducis quẽ ip̃e karolus ep̃m¬
renus substituerat. oĩm iudicio exordinat᷑ dãp
tas karolo ap̾eruit ĩsolubilit̾ excoĩcat᷑. Gerber¬
tus u̾o substituitur. ep̃c s quibdam causam
uentilantib nõ potuisse degradari arnulfũ abs

Expanded text:
frequens et diutina ultra solitum: aestas expugnat, Suessionis usque vastando procedit. Inde Remis aggreditur, et Laudunum cum multa praeda revertitur. Siccitas magna vernalis, unde et satio prima impedita est, et fames ingens secuta. Nix nimia decidit, tinuus, qui autumnalem sationem omnimodo denegarebanio. Alii etiam pisciculos parvos de caelo pluisse pat; archiepiscopum, quem Hugo rex prefecerat, et quosdam primates capit et Lauduno relegat. 991. 8. 4. Karolus dux moritur. Otto, filius ejus, succedit ei in ducatu Lothariensium. 992. 9. 5. Remis synodo totius Franciae congregata, Arnulfus, nepos Karoli ducis, quem ipse Karolus epsubstituerat, omnium judicio exordinatus damptas Karolo aperuit, insolubiliter excommunicatur. Gerbertus substituitur episcopus; sed quibusdam causam ventilantibus, non potuisse degradari Arnulfum absque
Abbreviated transcription (Latin):
git. Itaq xp̃i milites damietam ĩgressi plateas
euis ĩuenerũt stratas cadauerib mortuorũ pe¬
stilentia ⁊ fame deficientiũ: aurũ ⁊ argentũ¬
multũ nimis. pannos sericos negociatoꝵ ĩ abũ¬
dantia: uestes preciosas ⁊ ornatũ cũ uaria supel¬
ralẽ sitũ leci qͦ muniebat᷑ t̾plici cuicta erat mu¬
ro: turib latericiis multis et magnis fortissĩẽ
firmata clauis ⁊ antemurale tociꝰ egypti inter
ramesse ⁊ campũ thaneos sita in terra ut con¬
ce̾ possumꝰ gersen. qr pascuosa erat. Danieta da
mieta ĩclita ĩ regnis. famosa multũ ĩsuꝑbia

Expanded text:
it. Tali duce Christiani Damiatam ingressi plateas eius invenerunt stratas cadaveribus mortuorum, pestilencia et fame deficiencium, aurum et argentum nimis, pannos sericos negociatorum in habundancia, vestes preciosas et ornatum cum omni suppelralem situm loci, quo munitur, triplici cincta est muro, turribus latericiis multis et magnis fortissime firmata, clavis et antemurale totius Egypti, inter terram Iesse et campum Thaneos sita, in terra, ut conicere possumus, Gersemiata, inclita in regnis, famosa multum in superbia
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ea soldanꝰ magnã multitudinẽ peditum
clanculo ꝑ loca palustria misit ad cuitatem.
quoꝵ ec . xl. xp̃ianis dormiẽtib licias fuerũt in¬
gressi diũca nocte post festum oĩm scõꝵ. Tan¬
dem ꝑ clamorẽ uigilũ occisi sũt et capti: quos
capta est damieta sine deditione sine defensio¬
tas in oculis regis babylonis: more solito non

Expanded text:
tem, quoniam magnam multitudinem peditum clanculo per loca palustria soldanus misit ad civitatem, quorum CCCXL Christianis dormientibus liceas fuerunt ingressi dominica nocte post festum omnium sanctorum. Tandem per clamorem vigilum occisi sunt et capti, qui acapta est Damiata absque dedicione, sine defensiovitas in conspectu soldani, more solito non
Abbreviated transcription (Latin):
debant usq ad neruos ⁊ ossa. Hẽbant aũt
lingͣs uiuas ĩ modũ aspidũ q̃ totũ palatũ
⁊ arterias cõsumebant usq ad pulmones.
tris lacerabãt ⁊ ip̃a iuscera inde studebant ab¬
sttahere. Tunc ait angelus. Hec est pena mo¬
nachoꝵ. canonicoꝵ sc̃imonialiũ. ceteroꝵ q
ecc̃asticoꝵ. qui mentiri dõ ꝑ tonsurã ⁊ hĩtũ
noscunt᷑ qͥ lĩguas suas exacuer̃t sic̃ serpẽtes
⁊ mẽbra sua nõ cohibuer̃t ab ĩmũdis oꝑib.
Hãc penã sustinebũt qͥ ĩmoderata luxuria se

Expanded text:
debant usque ad nervos et ossa. Habebant autem debant usque ad nervos et ossa. Habebant autem linguas vivas in modum aspidum, quae totum palatum et arterias consumebant usque ad pulmones. tris lacerabant; et ipsa viscera inde studebant abstrahere. Tunc ait angelus: « Haec est poena monachorum, canonicorum, sanctimonilium, caeterorumque ecclesiasticorum, qui mentiri Deo per tonsuram et habitum noscuntur: qui linguas suas exacuerunt sicut serpentes; et membra sua non cohibuerunt ab immundis operibus. Hanc poenam sustinebunt, qui immodera
Abbreviated transcription (Latin):
stolabant᷑ tempꝰ ad partũ. Intꝰ a̾ mordebant᷑
ĩiuscerib more iuperino a prole cõcepta sic¬
q uegetabãt᷑ misere ĩ unda frigida mortui
maris glacie cõcreta. Cũq tempꝰ eẽt ut pare¬
rẽt clamantes replebãt inferos ululatib ⁊
sic serpentes pariebãt. Pariebant ã nõ solũ
chia simul et pectora. exibant q̃ erũpentes ꝑ
cuncta mẽbra bestie. hñtes capita ardentia
⁊ fertea ⁊ rostra accutissima. quib ip̃a unde
exibant corpora dilaniabant. In candis a sius¬
gebant. Bestie namq ille uolentes exire. cũ
caudas suas nõ possent secũ trahe ĩ ip̃a corꝑa
unde exibant rostra sua ardentia ⁊ ferrea re¬
torq̃ re nõ cessabant. donec ea usq ad neruos
⁊ usq ad ossa arida cõsumerẽt. Et sic simł cõ¬
clamantes. stridor glacieꝵ ĩundantiũ et ulu¬
celũ. Erant .n. ĩ om̃ib diu̾sis mẽbris ⁊ digi¬
tis diu̾saꝵ bestiaꝵ capita q̃ ip̃a mẽbra mor¬

Expanded text:
stolabantur ad partum; intus autem mordebantur in visceribus more viperino a prole concepta; sicque vegetabantur miserae in unda frigida Mortui maris glacie concreta: cumque tempus esset, ut parerent, clamantes replebant inferos ululatibus, et sic serpentes pariebant. Pariebant autem non solchia simul et pectora: exibantque erumpentes per cuncta membra bestiae habentes capita ardentia, et ferrea, et rostra acutissima; quibus ipsa unde exibant corpora dilaniabant. Bestianiabant. Bestiae namque illae volentes exire, cum caudas suas non possent secum trahere, in ipsa corpora unde exibant rostra sua ardentia et ferrea retorquere non cessabant, donec usque ad nervos et usque ad ossa arida consumerent; et sic simul conclamantes stridor glacierum inundantium, et ulucoelum. Erant enim in omnibus diversis membris et digitis diversarum bestiarum capita, quae ipsa membra mor
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ partu iperaꝵ affuit ei angelus lucis. ⁊ tan¬
gẽs eã sanauit. ⁊ se sequi p̃cepit. Pret̾ fulgorẽ
autẽ angeli nullũ lumẽ habebant ꝑgebantq
ꝑ loca t̾ribilia. et multo p̃cedentib diriora. Uia
ualde angusta ⁊ qͣi de cacumine altissimi mõ¬
tis tendente ĩ p̃cipitiũ. Qnͣto a̾ plus descende¬
bat illa. aĩa tanto muiꝰ reditũ ad uitam

Expanded text:
in partu viperarum, adfuit ei angelus lucis, et tangens eam sanavit et se sequi praecepit. Praeter fulgorem autem angeli nullum lumen habebant, pergebantque per loca terribilia, et multis praecedentibus diriora, via valde angusta, et quasi de cacumine altissimi montis tendente in praecipitium. Quanto autem plus descendebat anima illa, tanto minus reditum ad vit
Abbreviated transcription (Latin):
iudit tundalus bestiam cet̾is qͣs añ in¬
derat longe dissimilẽ. duos ꝑedes. ⁊ duas alas
hñtem. collũ longissimũ ⁊ rostrũ ferreũ ⁊ un¬
gulas ferreas. de ciiꝰ ore flamma ĩextingii¬
uilis eructuabat᷑. Sedebat ã hec bestia suꝑ
stagnũ glacie condensũ. ⁊ deuorabat aĩas
q̃ inuenire eiꝰ ꝑ supplicia redigebant᷑ ad nichi¬
lũ ⁊ iterũ pariebat eas ĩ stagnũ glacie cõge¬
latũ ibiq renouabant᷑ it̾m ad tormentũ. Im¬
pregnabant᷑ ueto ã om̃s aĩe tam uiroꝵ qm̃¬

Expanded text:
idit Tundalus bestiam, caeteris quas ante viderat longe dissimilem, et duas alas habentem, collum longissimum, rostrum ferreum, et ungulas ferreas: de cujus ore flamma inexstinguibilis ructuabat. Sedebat autem haec bestia super stagnum glacie condensum, et devorabat animas, quae in ventre ejus per supplicia redigebantur ad nihilum; et iterum pariebat eas in stagnum glacie congelatum; ibique renovabantur iterum ad tormentum. Praegnabantur vero omnes a
Abbreviated transcription (Latin):
maxillas ora saliuis p̾buit ⁊ figi se cruce nõ timi¬
it. Me gessit moriẽs me uicta morte resurgẽs. et
secũ ad pr̃em me suꝑ astra tulit. Quid nam gͥ rã¬
ta ꝑ spe tolerare recusem. aut qͥd erit qd̾ me sẽꝑa¬
ret a dño. Ignem adhibe rumare manu mea is¬
cera terror. Effugient penas menbia soluta tuas.
Carrere si ceco claudar nectarq cathenis: liber ĩ
excessu mentis adibo deum. Si mucrone paret c̾¬
uicem ab scide lictor. Impauidũ inueniet mors ci¬
ta tuta breuis. Nõ metuo exiliũ: mũdꝰ domꝰ õĩb
rabor oͥpes: nullos sectabor honores. Pauꝑiem xp̃o
diuite nõ timeo. Qua stetero adn̾sis. hac utar̾ mẽ¬
te scd̾is. Nec mala me uincent nec bona me capi¬
loqu̾i tuq pati tribuas. In nobis nich audemus.
s fidimꝰ inte. quo pugnare uibes ⁊ suꝑare facio seꝑ

Expanded text:
maxillas, ora saliuis praebuit et figi se cruce non renumaxillas, ora saliuis praebuit et figi se cruce non renuit. secum ad patrem me super astra tulit. quidnam igitur tanta pro spe tolerare recusem? aut quid erit quod me separet a domino? ignem adhibe, rimare manu mea uiscera, tortor; effugient poenas membra soluta tuas. carcere si caeco claudar nectarque catenis, liber in excessu mentis adibo deum. si mucrone paret ceruicem abscindere lictor, inpauidum inueniet; mors cita, poena breuis. non metuo exsilium, domus omnibus rabor opes, nullos sectabor honores, pauperiem Christo diuite non metuam. qua stetero aduersis, hac utar mente secundis; nec mala me uincent nec bona me capiloqui, tuque pati tribuis. In nobis nihil audemus, sed fidimus in te, Quos pugnare jubes, et superare facis.
Abbreviated transcription (Latin):
optans scire abdita querẽs. Ut te nõ teneant ulti¬
ma: sũma pete. Cũ pia mens ĩ laude dei suꝑata la
boias: gaude qd̃ tm̃ te bene uincit opꝰ. Quere bonũ
sine fine bono: ⁊ ꝑsiste reꝑto. Querere nõ heant
talia uota modum. Nam qͥ se nullo iam mun̾e
credit egere: crescere nõ cupiens ꝑdit adepta te¬
pens. ferro peste faine iunclis ardore calore. Mille
modis miseros mors rapit una hoĩes. Qd̃ sͥ qͥs
fieri nolit: nõ inferat ulli Uindictam lesus nes¬
ciat exig̾e. Sꝑni nõ timeat: sꝑriere non soleat. Nõ
sua nõ cupiat. q̃ sua sũt tribuat. Qͥd rogo man¬
datis durũ censet᷑ t̾ istis. aut quid in est qd̾ ũ pos¬
sit adire fides. Erulta agnoscens te ubi in carne¬
renatũ. Cuiꝰ si ꝑs es: ꝑs tua xp̃c erit. Qui ne dãp¬
nandi legeres mala gaudia mũdi: ꝓmissũ ad reg¬
nũ se tͥ fecit iter. Ille deus rerũ celi t̾req treator. Ine
pp̃ sacra uirgine nat᷑ꝰ homo est. flagris dorsa alapis

Expanded text:
optans, scire abdita querens: Ut te non teneant ultima, summa pete. Serlo Baiocensis boras, Gaude quod tantum te bene iuvat opus. Quere bonum sine fine bono et persiste reperto. Querere non habeant talia vota modum. Nam qui se nullo iam munere credit egere. Crescere vero cupiens, perdit adepta tepens. modis miseros mors rapit una homines. Ennodius fieri nolit, non inferat ulli: Vindictam lesus nesciat exigere. Sperni ne timeat, spernere non soleat. Non sua non cupiat, que sua sunt tribuat. Quid rogo, mandatis durum censetur in istis? Aut quid inest quod non possit adire fides? renatum, Cujus si pars es, pars tua Christus erit. Qui, ne damnandi legeres mala gaudia mundi, Promissum ad regui gerere optat eum. ille deus rerum, caeli terraeque creator, me propter sacra uirgine natus homo est. flagris dorsa, alapis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sbi legeret nomen ioh̃is illius. tolle ait dñs
tolle. dele eñ dele. qr meũ se futurũ promiserat. et
et obsetrans dicebat. Dñe. meus est ꝑegrinꝰ ne
me ne deleas eum obsecro. Ego tͥ pro eo fidembo
qd faciet. q̃d̾ ꝓposuerat. Et dñs ad eñ. Qñ faciet.¬
Apłs̾ a. Infra dies xu. Excitatꝰ ad ħ u̾ba iohes. se¬
lo ꝓsternitur. et fideiussori suo cum uberrima
licitꝰ es. Non multo post fletũ magnũ tt̾m ob¬
affuit. uusitꝙ libꝵ aꝑtri t̃m. ĩ quo audiuit idẽ¬
ioh̃es bratũ petrũ legentẽ. Murenulas aureas
faniem̃ tibi uermitulatas argento. Mox iohẽs
surgẽs et p̾fixũ diem p̾ueniẽs adimpleuit uo¬
tis merius et miraculis claruit. Plane m̾to
iscłitis ĩpropetat᷑. qd̾ĩ egyptũ corde redierunt
randa sũt suffragia. qui tam amicabilit̾ spon¬
dent ꝓ nobis et tam efficacit̾ int̾cedũt

Expanded text:
cum ibi legeret nomen Joannis illius: « Tolle, ait Dominus, cum ibi legeret nomen Joannis illius: « Tolle, ait Dominus, tolle, dele eum, dele, quia meum se futurum promiserat, et et obsecrans, dicebat: « Domine, meus est peregrinus, ne me, ne deleas, obsecro. Ego tibi pro eo fidejubeo, quod faciet, quod proposuerat. » Et Dominus ad eum; « Quando faciet « Infra dies 15. » Excitus ad haec verba Joannes, solo prosternitur, et fidejussori suo cum uberrima licitus es. » Non multo post fletum magnum iterum obadfuitJoannes beatum Petrum legentem: Murenulas aureas faciemus tibi, vermiculatas argento . Mox Joannes surgens, et praefixum diem praeveniens, adimplevit votis meritis et miraculis claruit. Plane merito Israelitis improperatur, quod corde redierint randa suffragia; qui tam amicabiliter spondent pro nobis, et tam efficaciter intercedunt
Abbreviated transcription (Latin):
alixtus iste cisterciensem ordinem pͥmus
in t̾ritorio iuennensi plantauit. ĩ mena¬
st̾io boneuallis. Cuiꝰ cenobii pͥmus abbas fuit
iohes lugdunensis. postea pontifer ualentinus
Cuiꝰ dignitatis future p̾sagiũ fuit letissimũ.
pulchertima q̃dam iusio qͣm idẽ iohes añ cõusio¬
nem suam uidit. hoc modo. Gaufridus suꝑ apoca¬
lipsim. Cũ prima nr̃i ordinis cistertiensis ia ce¬
rent᷑ fundamenta erat ĩ ecc̃a lugdunensi qui¬
dam clicꝰ honestꝰ ⁊ honorabilis iohes. qui rumo¬
ĩ nr̃o se collegio sociandũ. Qd̃ ꝓpositum post pau¬
cos dies subeunte alia cogitatiõe mutauit. ⁊
pro qͣdam recõpensatiõe talis ꝓpositi. peregrina¬
tionem scĩ iacobi agg̾ssus est. Qua deuote cõ¬
pleta rediẽs. a domesticis gratulabunde susceptꝰ
Quoꝵ petrus librũ manu tenebat quẽ p̃cepit
dñs aꝑtri. Erat ã scriptus aureis lrĩs coraiẽs
noĩa predestinatoꝵ. Inssus gͦ apłs cepit leg̾e. et

Expanded text:
alixtus: qui Cisterciensem ordinem primus in territorio Viennensi plantavit, in monasterio Bonaevallis; cujus coenobii primus abbas fuit Joannes Lugdunensis, postea pontifex Valtatis futurae praesagium fuit laetissimum pulcherrima quaedam visio, quam idem Joannes ante conversionem suam vidit, hoc modo. Gofridus super Apocalypsin. Cum prima nostri ordinis Cisterciensis jacerentur fundamenta, erat in Ecclesia Lugdunensi clericus honestus et honorabilis Joannes, qui rumoin eorum se collegio sociandum. Quid propositum post paucos dies, subeunte alia cogitatione, mutavit, et pro quadam recompensatione talis propositi peregrinationem Sancti Jacobi aggressus est. Qua devote completa rediens, a domesticis gratulabunde susceptusm Petrus librum manu tenebat, quem praecepit Dominus aperiri. Erat autem scriptus aureis litteris, continens nomina praedestinatorum. Jussus ergo apostolus coepit legere; et
Abbreviated transcription (Latin):
huc ⁊ aliud solicitiꝰ formidandũ. ne qui placare
carere iram posse credit᷑. hanc ip̃e ex ꝓpͥo reatu
Tantũ itaq debet actionẽ ppłi actio transcend̾e
p̾sulis: qͣntũ distare solet a grege uita pastoris.
rectitudinis ncc̃e cõstringit᷑ sub cuiꝰ estimatiõe
ppłs grex uocatur¬

Expanded text:
huc aliud sollicitius formidandum, ne qui placare huc aliud sollicitius formidandum, ne qui placare posse iram creditur, hanc ipse ex proprio reatu Tantum debet actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distare solet a grege vita pastoris. rectitudinis necessitate constringitur, sub cujus aestimatione populus grex vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
medicus accedit. Si gͦ ad huc in eius corpore pas¬
siones uiuũt. qua p̾sumptione ꝑcussũ medeti
ꝓperat. qui ĩ facies uulnus portat:: Ille gͥ mo-
cunctis carnus passionib moriens lam̃ spualit
uiuit. qui ꝓspera mundi postposuit. qͥ nlła ad¬
uersa ꝑtimestit qui ad aliena cupienda non du
cit᷑ s ꝓpria largit᷑. Qui ꝑ pietatis uiscera titius
ad ignoscendum flectitur. s nũqm plus qͣm
deceat ignoscens ab arce rectitudins inclinat᷑
qui nulla illicita perpetrat. s ꝑpetrata ab aliis
ut ꝓpͥa deplorat qui ex afflictũ cordis aliene in¬
firmitati cõpatitur. sicq in bonis proximi sic̃
ꝓrimoꝵ quo corda arentia doctrine ualeat fluẽ¬
tis irrigare qui or̃onis usu ⁊ exꝑimento didicit.
ut obtinere a dño q̃ poposcerit possit. Si eñi hõ¬
apud hoĩem de qͦ minime p̾sumit. fieri intcessor
erubescit. qua mente apud dñm intercessionis
locũ pro ppło arripit. qͥ familiarem se eiꝰ gr̃e esse

Expanded text:
go adhuc in ejus opere passiones vivunt, qua praesumptione percussum mederi properat, qui in facie vulnus portat? CAPUT X. Qualcunctis carnis passionibus moriens jam spiritaliter vivit, qui prospera mundi postposuit, qui nulla adversa pertimescicitur, sed propria largitur. Qui per pietatis viscera citius ad ignoscendum flectitur, sed nunquam plus quam deceat ignoscens, ab arce rectitudinis inclinatur. Qui nulla illicita perpetrat, sed perpetrata ab aliis, ut propria, deplorat. Qui ex affectu cordis alienae infirmitati compatitur, sicque in bonis proximi sicut proximorum quoque corda arentia doctrinae valeat fluentis irrigare. Qui orationis usu et experimento jam didicit, quod obtinere a Domino, quae poposcerit, possit. . Hiapud hominem, de quo minime praesu mit, fieri intercessor erubescit, qua mente apud Dominum intercessionis locum pro populo arripit, qui familiarem se ejus gratiae esse
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis ĩ sese collecta. Quo .n. uolat sopitis
cõclusisꝙ ĩ morte sensib ꝑ qͦs utiq curiosiꝰ
exire ⁊ a se ire solebat ĩ eãm q̃ p̃terit mũdi
huiꝰ figuram Wides turꝑib nichil deesse ad
cõfusionẽ. cũ ꝓducent᷑ inspectatulũ dõ ange
utiq oppositi torrenti huic directe equitati
⁊ huic lumini ꝓphalate ueritatis expositi.¬

Expanded text:
 in sese collecta. Quo enim id valeat, sopitis conclusisque in morte sensibus, per quos utique curiosius exire, et a se ire solebat in eam, quae praeterit, mundi istius figuram? Vides turpibus nihil deesse ad confusionem, cum producentur spectaculum fieutique oppositi torrenti huic directae aequitatis, et huic lumini propalatae veritatis expositi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est fede ad cachinnos moueris fediꝰ mo¬
ues. Porro detrahere uł detrahentẽ audire qͥd
hoꝵ dampnabiliꝰ sit nõ facile dixerim. Non¬
parui ã pcc̃i te reum existimes si facies pc̃corũ¬
ritoꝵ. Est ⁊ aliud uiciũ. cuiꝰ si te ĩmumẽ sentis.
int̾ õs quos noui ex hiis qui cathedras ascen¬
derũt. sedebis me iudice solitarius. qr singula

Expanded text:
dum. Foede ad cachinnos moveris, foedius moves. Porro detrahere, aut detrahentem audire, quid horum damnabilius sit, non facile dixerim. parvi te reum peccati existimes, si facies peccatoruritorum. Est item vitium, cujus si te immunem sentis, inter omnes quos novi ex his qui cathedras ascenderunt, sedebis me judice solitarius: quia veraci
Abbreviated transcription (Latin):
cõuigatis consecratum sepe pedib cõculcarunt.
⁊ sangnẽ dñi uolũtarie effudetũt et multa alia
multi pseudo. magñi exurgẽtes ĩ ecc̃a ꝓphanis
nouitatib plebem ab ec̃castica disciplina antũt.
Anno. xxͦ gregoriꝰ ppͣ totꝰ in heniteũ ĩꝑatorem

Expanded text:
sbiteris conjugatis consecratum sepe pedibus et conculcaverunt, sbiteris conjugatis consecratum sepe pedibus et conculcaverunt, et sanguinem Domini voluntarie effuderunt, et multa alia multi pseudomagistri exsurgentes in Ecclesia, profanis novitatibus plebem ab Ecclesiae disciplina avertunt.ant. Gregorius papa totus in Henricum imperatorem
Abbreviated transcription (Latin):
atcenuant᷑. Unus est qui baptirat. Ex qͣ re graue
orit᷑ scandalũ. ut nullius heresis tp̃e sc̃a ecc̃a gra
niori scismate scissa sit. hiis ꝓ iusticia iłus contͣ
iusticiam agentib aliis a symonia non declinã¬
tib aliis notam auaricie honesto noĩe p̾texen¬
tib dũ hoc qd̾ se gͣtis dare iactant sub caritatis
noĩe uendunt. ⁊ ut de montans dicit eusebius
sub noĩe obłonis artificiosius mun̾a accipiũt
Porro cõtinentiã paucis tenentib aliquib eam
lantib. ad hec hac oportunitate laicis ĩsurgen¬
tib. contͣ sacros ordines ⁊ se ab om̃i ecc̃astica sub¬
iectione excutientib. laici sacra myst̾ia temerãt
⁊ de hus disputant. in fantes baptirant. sordido
humore auriũ pro sacro oleo et crismate utentes
ĩ extremo uite uaticũ dñicũ et iusitatũ ec̃ce ob¬
sequiũ sepulture a pbris coningans acciꝑe ꝑui¬
pendũt. Decimas pbr̃is deputat᷑as igne cremãt
et ut ĩ uno cetera perpendas. laici corpꝰ dñi apb̃ris

Expanded text:
est: Hic est qui baptizat. Ex qua re tam grave oritur scandalum, ut nullius heresis tempore sancta aecclesia graviori scismate discisa sit, his pro justitia, illis contra justitiam agentibus; aliis a symonia non declinantibus, aliis notam avaritiae honesto nomine pretexentibus dum hoc quod se gratis dare jactant, sub caritatis nomine vendunt, et ut de Montanis dicit Eusebius, sub nomine oblationum artificiosius munera accipiunt; porro continentiam paucis tenentibus, aliquibus elantibus; ad hoc hac oportunitate laicis insurgentibus contra sacros ordines, et se ab omni aecclesiastica subjectione excutientibus. Laici sacra misteria temerant et de his disputant; infantes baptizant, sordido humore aurium pro sacro oleo et crismate utentes; in extremo vitae viaticum dominicum et usitatum aecclesiae obsequium sepulturae a presbiteris conjugatis accipere parvipendunt; decimas presbiteris deputatas igni cremant; et ut in uno cetera perpendas, laici corpus Domini a pre
Abbreviated transcription (Latin):
culariũ confundit᷑ uita continentium: cũ ⁊ illi
ultra hĩtũ assumũt oꝑa: ⁊ isti iurta ordinem
Erubesce sydon: ait mare. Qtͣ enim ꝑ uocem ma¬
ris ad uereciudiam sydon adducit᷑: qñ ꝑ comꝑa¬
tionẽ uite seculariũ. atꝙ ĩ hoc mundo fluctuantiu
eiꝰ qui munitꝰ. ⁊ q stabilis cetuit᷑ uita reprobat᷑¬
Sic gͦ in huͣrio genere et quidã ĩmeliori ordine
deteriores sũt: et quidã in deteriori meliores. qr

Expanded text:
cularium vita confunditur continentium, cum et illi ultra habitum assumunt opera, et isti juxta ordinem Erubesce, Sidon, ait mare . Quasi enim per vocem maris ad verecundiam Sidon adducitur, quando per comparationem vitae saecularium atque in hoc mundo fluctuantium, ejus qui munitus et quasi stabilis cernitur vita reprobatSic ergo in humano genere et quidam in meliori ordine deteriores sunt, et quidam in deteriori meliores, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiam uiri qͣ erat p̾ditꝰ admirati. demisso ĩ t̾ram
sublimi q̃ eum p̃ cet̾is eiusdem uite uitis fama
lut ĩparẽ se anachorite discipline ⁊ sublimitate
tante ꝑfectiõis ĩclignũ ad initioꝵ scolas se re¬
u̾ti dicebat. Cuiꝰ ixnsionis humilitatẽ cũ refra¬
gando nr̃e dep̾catioĩs excluderet conatꝰ: ad extre
mũ erorsus est. Anachoriticã discipluiã qmͣ
me deseruisse miramini nõ solũ ñ respuo ne re¬
futo: s tota potiꝰ ueneratiõe cõplector atq suscipio.
ĩ qͣ post triginta annos quos ĩ cenobii congrega¬
tione transegerã alios iuginti explesse megau
interdum carnaliũ reꝵ int̾posita sordebat reciu

Expanded text:
tiam uiri qua. erat praeditus admirati demisso in terram sublimi. qua eum prae ceteris eiusdem uitae uiris fama int inparem se anachoretieae disciplinae et summitate tantae perfectionis iinplere. cuius responsionis humilitatem cum refragatio nostrae deprecationis excluderet, ad extremum ita exorsus est. Anachoreticam disciplinam, quam. me deseruisse miramini, non solum non respuo nec refuto, sed tota potius ueneratione conplector atque suscipio: in qua post triginta annos, quos in coenobii commoratione transegeram, ita alios uiginti explesse me gauinterdum carnalium rerum interpolata sordebat, recur
Abbreviated transcription (Latin):
ponat. Quo fc̃o uitulus sine mora sucrerit. mri¬
q coastãs comede̾ fenũ cepit. Tũc gͥmanꝰ hc au¬
diẽs rogat hospites suos: ut saluo iuire hospicui
hoc interim beneficiũ acceptarẽt. fco ã mane g̾¬
manꝰ ad palanũ progredit᷑: ⁊ regẽ eg̾ssurũ de pa¬
latio p̃stolat᷑. Exeunti festinꝰ occurrit. ⁊ cur ei
sero hospiciũ negass potent̾ inqͥtit. Rex stupore
defrrus ⁊ sc̃i auctoritate acconitꝰ rendẽ nõ potuit.
Tnnc g̾manꝰ egrede ĩquit. ⁊ regnũ meliori dimit¬
te. Illo hesitante g̾manꝰ cunctantẽ ĩpellens. egre¬
ĩ p̾sule reformidãs. cũ ꝯiuge ⁊ liberis ĩdifferetit᷑
exiuit: ⁊ ult̾ius ingredi non p̃sumpsit. Tunc
g̾matꝰ subulcũ cũ ꝯiuge uenire fecit. ⁊ unuiso
stupente ppło palatio regem cõstiruit. Ex tũc re¬
ges ex subulci gen̾e ꝓdeuntes dñant᷑ gentibri¬
tonũ: deo res humanas mirabilit ordinante¬
umq de britan

Expanded text:
ponat. Quo facto uitulus sine mora surrexit, matriponat. Quo facto uitulus sine mora surrexit, matrique coastans comedere fenum cepit. Tunc Germanus hoc audiens rogat hospites suos ut saluo iure hospitii hoc interim beneficium acceptarent. Facto itaque mane Germanus ad palatium progreditur et regem egressurum de palatio prestolatur. Exeunti festinus occurrit et cur ei sero hospitium negasset potenter inquirit. Rex stupore defixus et sancti auctoritate attonitus respondere non potuit. Tunc Germanus: «Egredere», inquit, «et regnum meliori dimitte». Illo hesitante Germanus cunctantem impellens: «Egrein presule reformidans cum coniuge sua et liberis indifferenter exiuit et ulterius ingredi non presumpsit. Tunc Germanus subulcum cum coniuge sua uenire fecit et uniuerso stupente palatio regem constituit. Ex tunc reges ex subulci genere prodeuntes dominantur genti Brittonum deo res humanas mirabiliter ordinanteCumque de Britan
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ britannia p̃dicaret. die qͣdam regis bri¬
tãnie palatiũ cã sius discipłis introiuit: ⁊ direc¬
to ad regem nũtio. pro uehementi frigoie ⁊ su¬
ꝑueniente nocte hospiciũ postulauit. S cum
suis sub diuo ꝑsistens niuẽ ⁊ gͣndinẽ pacient̾
sustinebat. Iamiq ueniente nocte: subulcꝰ regis
regressus a pascius. acceptã ĩ palatio p̾bendam
suã ad ꝓpͥum tuguriũ ceferebat. Is ubi sc̃m gͥ¬
manũ conspexit uehementi frigore cũ discipłis¬
suis tabescentẽ ꝑsone dignitate ꝑ motꝰ. oro ait
quisqͥs es dñe. ut tͥ ⁊ seciis parcas: ⁊ ueniens
ad hospiciũ meũ officiũ mee pauꝑtatis benig¬
ne suscipias. Cũq g̾manꝰ ad eum humilit̾ de¬
clinass: porcariꝰ ille urorem suam monuit ut
unicũ uitulũ quẽ hebant occideret ⁊ hospitib
cenaturis apponeret. Post cenã gͥ g̾manus mu¬
lierẽ euocat: uibet q ut ossa uituli diligenter
collecta suꝑ pellem eiꝰ ante matrẽ in p̃sepio cõ¬

Expanded text:
in Britannia predicaret, die quadam regis Britannie palatium cum suis discipulis introiuit et directo ad regem nuncio pro uehementi frigore et superueniente nocte hospitium postulauit. Sed cumsuis sub diuo persistens niuem et grandinem patienter sustinebat. Iam ueniente nocte subulcus regis regressus a pascuis acceptam in palatio prebendam suam ad proprium tugurium referebat. Is ubi sanctum Germanum conspexit uehementi frigore cum discipulis tabescentem, persone dignitate permotus «Oro», ait, «quisquis es domine ut tibi et sociis parcas et ueniens ad hospitium meum officium mee paupertatis benigne suscipias». Cumque ad eum humiliter declinasset, porcarius ille uxorem monuit ut unicum uitulum quem habebant occideret et hospitibus cenaturis apponeret. Post cenam igitur Germanus mulierem euocat. Iubetque ut ossa uituli diligenter collecta super pellem eius ante matrem in presepi com
Abbreviated transcription (Latin):
gordiani senatoris rome adoleuit: qui sex mona¬
steriis ĩ sicilia fundatis ⁊ uiiͦ. rome ĩ domo sua-
ex p̃tore urbano fc̃s monachus. sap̃ia et doctrina
studiis optime eruditꝰ ⁊̃ ĩ adolescentia sua cogi¬
tabat qũo poss deo fidelit̾ in religione seruire.
S dũ conu̾sionẽ differret: putans ẽẽ melius ui
deo ĩ hĩtu seculari seruiret. cepit et tura rerum¬
seculariũ succresce̾: ⁊ ideo ut iam ĩ mundo ñ tm̃¬
sp̃e s ⁊̃ teneret᷑ et mente unde defunctis paren¬
tib libere suas erogans facultates cuncta distͥ¬
buens religionẽ intrauit. ⁊ .uii. abbatias de ꝓ¬
prio edificauit. Et qui ante serico uestiri sole¬
bat ⁊ genimis: post ĩ uli hĩtu ministrabat pau¬
tione suũ corpꝰ afflicit ut infirmato stomacho
⁊ tussi grauissima mori cotidie se putaret. Cuiꝰ
uirtutũ famã ppͣ ꝑelagiꝰ audiẽs: abstractũ de
monast̾io diaconũ ordinauit. Sygibeitꝰ. Eo

Expanded text:
Gordiani senatoris  Romae adolescit; qui, sex monasteriis in Sicilia fundatis, et septimo Romae in domo sua, ex pretore urbano factus monachus, sapientia studiis optime eruditus etiam in adolescencia sua cogitabat quomodo posset deo fideliter in religione seruire. Sed dum conuersionem differret, putans esse melius ut deo in habitu seculari seruiret, cepit illi cura secularium rerum succrescere, adeo ut iam in mundo non tsed etiam teneretur et mente. Vnde defunctis parentibus libere suas erogans facultates, cuncta distribuens religionem intrauit et septem abbatias de proprio edificauit; et qui ante serico uestiri solebat et gemmis, post in uili habitu ministrabat pautione corpus suum afflixit, ut infirmato stomacho et tussi grauissima mori cotidie se putaret. Cuius uirtutum famam Pelagius papa audiens abstractum de monasterio dyaconum ordinauit. Quodam itaque
Abbreviated transcription (Latin):
mari. ubi distribuunt᷑ illa pondera uarioꝵ amo
nisi odissem nõ a me detestarer ⁊ repellerem cũ¬
ut̾q nr̃m sit homo: Gtande ꝓfundũ est ip̃e hõ
enus ⁊̃ capillos tu dñe numeratos habes ⁊ nõ
minuũt᷑ in te. Et tñ capilli eiꝰ magis ininiera¬
biles: qmͣ affectus eius ⁊ motus cordis eiꝰ. Cõ¬
fiteor tͥ qd̃ illũ magis in amore laudantiũ a
mauerã: qm̃ in reb ip̃is de quib laudab̾atur
nõ ascendeter in eo. Et terte res non alie forent
ũ. Ecce ubi iacet aĩa infirma: nonlũ hñs ali¬
qͥd solidũ ueritatis. Sicut aure linguaꝵ flaue¬
rint a peccatorib opinantiũ ita fert᷑ ⁊ uertitur

Expanded text:
mari. ubi distribuuntur ista pondera uariorum etnisi odissem, non a me detestarer et repellerem, cuesse, cum sim homo? grande profundum est ipse homo, cuius etiam capillos tu, domine, numeratos habes et non minuuntur in te: et tamen capilli eius magis numerabiles quam affectus eius et motus cordis eius. fiteor tibi quod illum in amore laudantium magis amaveram, quam in rebus ipsis de quibus laudabatur. non excitarer, et certe res non aliae forent um. ecce ubi iacet anima infirma nondum haerens soliditati ueritatis. sicut aurae linguarum flauerint a pectoribus opinantium, ita f
Abbreviated transcription (Latin):
ierium rõne urbis oratorem scriberem illos lib̃s
quẽ nõ noueram facie s amauerã hominẽ ex doc¬
absens. Utrũ nam ab ore laudantis intrat ĩ cor
audientis amor ille: Absit. S ex amante alio
accendit᷑ aliꝰ. Hinc eñi amat᷑ qui laudat᷑ dum
nõ fallati corde laudantis p̃dicari creditur : i. cũ
amans eum laudat. Sic enim amabam tunc
hoĩes ex hoĩm iudicio. nõ .n. ex tuo deus meus

Expanded text:
Hierium Romanae urbis oratorem scriberem illos libros, quem non noveram facie, sed amaveram hominem ex docabsens. utrumnam ab ore laudantis intrat in cor audientis amor ille? absit; sed ex amante alio accenditur alius. hinc enim amatur qui laudatur, dum non fallaci corde laudatoris praedicari creditur, id est cum amans eum laudat. Sic enim tunc amabam homines ex hominum iudicio; non enim ex tuo, deus meus,
Abbreviated transcription (Latin):
tñ nel auctoritate ꝑmoti uel doctrina cõmoti
uel exemplo prouocati approbant bonũ ubi
ĩueniũt. ⁊ qͣi ceci s ad manũ tracti sequut᷑. Sĩ
scĩe discretionẽ hñt et cognitionẽ boni ⁊ appe¬
titũ. s nondũ hñt effectum. Sunt ⁊ alii spũ¬
se ht̃ scd̃s cirta animũ. se exercet tercius nisi
ĩ do̾ requiem nõ h̃t hoꝵ singuli sicut hñt certã
ꝓficiendi rõnẽ sic ⁊ certã ini genere suo ꝑfectio¬

Expanded text:
en vel auctoritate permoti, vel doctrina commoniti, vel exemplo provocati, approbant bonum ubi inveniunt, et quasi caeci, sed ad manum tracti sequuntur, hoscientiae discretionem, habent et cognitionem boni, et appetitum: sed nondum habent affectum. Sunt pse habet: secundus circa animam se exercet: tertius nonnisi in Deo requiem habet. Quorum singuli sicut habent certam proficiendi rationem, sic in genere suo cert
Abbreviated transcription (Latin):
tere .i. ꝑfecte conu̾sionuis culmen ap¬
prehende. nulłi .n. ĩ eodem statu du ẽe cõce
nititur. aut ĩ inferiora urgetur. Ab om̃ib ã
Si gͦ incipis ꝑfecte si iam ĩ ꝓfectues ⁊ hoc ip
tigisti ⁊ teipm̃ ĩ temetip̃o metire ⁊ dic cũ apło
Non qd̃ iam apprehenderim. aut ꝑfectus sim

Expanded text:
t, perfectae conversionis culmen apprehende. Nulli enim in eodem statu diu esse concnititur, aut in inferiora urgetur. Ab omnibus aucipis, incipe perfecte: si jam in profectu es, et hoc ipsum tigisti, te ipsum in temetipso metire, et dic cum Apostolo: Non quod jam apprehenderim, aut perfectus sim:
Abbreviated transcription (Latin):
suppetant seruitutis expense. Non ht̃ unde suũ
pauꝑtas pascat amorẽ. Nõ ht̃ unde tuũ pascis
furibunde furorẽ Unde tuũ: Consido .n. qd̃ ex
quo huic dño seriure cepisti. nõquã tͥ prospe¬
sitas. accessit calamitas. infelicitas modũ
excessit. Nũt collige breuit qm ĩfelix ei seriu¬
as pauꝑ. egenꝰ. inops. pallens erangus. ĩ anis
ere. tibo requie. frigore. peste. fame O onero¬
sa seruitꝰ. o amara subiectio seriuire ⁊ egere.
famulari ⁊ tribulari. humiliari ⁊ cõtulcari.
Deus bone quid amariꝰ. qͥd honorꝰ pauꝑtate ple¬
siliũ meũ. falle illũ qui te fefellit. mentire
ei qui t̾ mentitꝰ est. Desine ei seruire. qui nõ
solũ sicut ꝓmiserat t̾ nõ seruit. s ⁊̃ contͣ te
seuit. Sic ars deludit᷑ arte.

Expanded text:
suppetant servitutis expensae. Non habet unde suum suppetant servitutis expensae. Non habet unde suum paupertas pascat amorem: Non habet unde tuum pascas, furibunde, furorem. Considera enim, quod ex quo huic domino servire coepisti, nunquam tibi prospesitas, accessit calamitas, infelicitas quoque modum excessit. Nunc collige breviter, quam infelix ei servias: Pauper, egenus, inops, pallens, exsanguis, inanis: Aere, cibo, requie, frigore, peste, fame. O onerosa servitus! o amara subjectio! servire et egere, famulari et tribulari, humiliari et conculcari. Deus bone, quid amarius, quid onerosius paupertate plesilium meum. Falle illum qui te fefellit: mentire ei qui mentitus est tibi. Desine ei servire, qui non solum sicut promiserat tibi non servit, sed etiam contra te servit. Sic ars deludatur arte.
Abbreviated transcription (Latin):
gꝰ nõ dicis uadã et reuertar ãd iurũ meũ pͥ¬
orem. qr bene mͥ erat tñc melius qͣm nunc:
Quare nõ cõuenuis dyabolũ de cõuentione
qmͣ tecũ miit. ⁊ de federe qd̃ tecum ꝑcussit. ⁊
ꝓponis ei hanc disiunctã. Ant michi da di¬
uicias et uoluptates qͣs mͥ pepigisti te da¬
turũ si tͥ seriurem. aut ibo ad talem dñm
Ista .n. ꝓmitcit nõ solũ tͥ s cuilibet eiꝰ dñio sub¬
mit̾te se uolenti urcta illud. Hec omĩa tͥ dabo
si cadens adorau̾is me. Etce caderis adorasti et
adorans eum tecidisti. Alit̾ .n. non adorat᷑ nssi
tadendo cui nõ seruitur. nisi peccando. at qd̃ sͥ
ꝓmiserat nõ dedit. Mentitꝰ est g̾. Quid putab̾
eũ posse uerũ dicere. Nonne ip̃e mendax est. ⁊¬
ab initio ĩueritate ñ stetit: Qũo huiͣ dñi fe¬
di frangi exactoris seiussimi. ĩ tollerabilẽ tole¬
ras seruitutẽ: Miror tñ uehement̾ unde tibi¬

Expanded text:
ergo non dicis: vadam, et revertar ad virum meum prergo non dicis: vadam, et revertar ad virum meum priorem, quia mihi bene erat tunc melius quam nunc? Quare non convenis diabolum de conventione, quam tecum iniit, et de foedere quod tecum percussit; et proponis ei hanc disjunctam: Aut mihi da divitias et voluptates, quas mihi pepigisti te daturum, si tibi servirem: aut ibo ad talem DominIsta enim promittit non solum tibi, sed cuilibet ejus dominio submittere se volenti, juxta illud: Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me . Ecce qui cadens adorasti, et adorans eum cecidisti. Aliter enim non adoratur, nisi cadendo, cui non servitur, nisi peccando. At quod tibi promiserat non dedit, mentitus est enim. Quid, putabas eum posse verum dicere? Nonne ipse mendax est, ab initio in veritate non stetit? Quomodo hujus domini foedifragi exactoris saevissimi intolerabilem toleras servitutem? Miror tamen vehementer, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ranseamꝰ ad cet̾a uicioꝵ irritamẽta. De
uino qd̾ posui pt feminã: est illud. Uinũ
ĩ quo est luxuria. Et poeta. Est uenus ĩ uitus. igͣ¬
nis ĩ igne furit. Unde clogant᷑ ait ionimꝰ. ui
nũ ĩ adolescentia bibere. est oleũ addere cami¬
no ⁊ gladiũ ueneno. De prosꝑttate legit᷑ apd̾
oiuidiũ. Luxuriant ãi reb pletũq scd̃is. Non
facile est equa cõmoda mente cãpi. Unde au¬
gustuiꝰ de salomone. Scde res q̃ sapientiũ aĩos.
fatigant plus obfuerũt salomoni. qmͣ pro¬
fuit ip̃a sapientia ⁊ tunc laudabilis et nũc
longe lateq memorabilis. Et ip̃e salomon in
ꝓu̾biis. Prosperitas stultoꝵ ꝑdet illos. Unde
iuuenalis. Prima ꝑegrinos obscena pecunia
mores intulit. et turpi fregerũt secula luxu di¬
uitie molles. Sicut autẽ prosperitas ad pcc̃m.
gorius. Aliqũ nos mũdꝰ retraxit a do. nũc tã¬
tis adu̾sitatib pleuꝰ est. ut nos mitat ad deũ
res. ⁊ p̃t amatores tuos nõ curteres. Quomꝰ

Expanded text:
autem ad caetera vitiorum irritamenta. De vino, quod posui post feminam, est illud vinum, in quo est luxuria. Et poeta: Et Venus in vinis, ignis in igne furit. Unde eleganter ait Hieronymus: « Vinum in adolescentia bibere est oleum addere camino, et gladium veneno. » De prosperitate legis apud Ovidium: Luxuriant animi rebus plerumque secundis, Non facile est aequa commoda mente capi. Unde Augustinus de Salomone: « Secundae res, quae sapientium animos fatigant, plus obfuerunt Salomoni, quam profuit ipsa sapientia, etiam tunc laudabilis, etiam nunc longe lateque memorabilis. » Et ipse Salomon in Proverbiis ait: Prosperitas stultorum perdet illos . Unde Juvenalis: Prima peregrinos obscoena pecunia mores Intulit, et turpi fregerunt saecula luxu Divitiae molles. Sicut autem prosperitas attrahit agorius: « Aliquando nos mundus retrahit a Deo, nunc tantis adversitatibus plenus est, ut nos mittat ad Deumres, et post amatores tuos non curreres . Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
quo induebatur obtexit. Pt̃ hec humilis sui cõ
prosos secontulit. quib deuotissie setiuẽs ⁊̃ eoꝵ
humilit̾ ulcera lauit. saniemq det̾gere nõ ab¬
solũ eos incinos. s eorũ domos elonginqͦ pros¬
pitiẽs nares manib obturare cõsuerat. Demq¬

Expanded text:
 illius obtexit. 12 Post haec humilis sui contprosos se transtulit. Quibus devotissime serviens, et eorum humiliter ulcera lavit, saniemque detergere non absolum illos e vicino, sed et eorum domos e longinquo prospiciens, nares manibus obturare consueverat.
Abbreviated transcription (Latin):
cucurrit. Cuiille se liber et intrepid̾ offerens
pati gratant̾ se uelle clamabat. Uidens gͥ
p̃r inflexibilem eiꝰ cõstantiam demũ ad pe¬
cuniam cõnͣtitur extorquendã. Quam ubi¬
suũ initius agere cepit qr sitis auaritie pau¬

Expanded text:
se filius liber et intrepidus offerens,Christo gratanter se velle clamabat. Videns igitur pater inflexibilem eius constantiam, demum ad pecuniam convertitur extorquendam; 1qua ubi mitius agere coepit, quia avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
Nouimꝰ. fr̃em qui cũ castimoniã cordis ⁊ corꝑis
sũma circũspectiõe atq humilitate promeritã
uigi ter possid̾et ac nequaqm nocturnis ludi¬
cipiendũ cõmunionẽ dnĩcam p̃parass ĩmundo
fluxu dormiẽs fedabatur. Qui cũ multo se tp̃re
a sacroscĩs mysteriis trepidꝰ abstineret: tandem
hanic ad seniores detulit q̃onem remediũ ĩpug¬
nationũ ac doloris sui medicabi li eoꝵ cõsi¬
lio cõsecuturũ se ẽẽ cõfidens. S cũ primã causã
morbi hꝰ sp̃ualiũ medicoꝵ doctrina discuteret
que solet ex hũndanti riboꝵ p̾sumptiõe descen-¬
dere eaniq memorato fc̃i dep̾henderẽt nõ ĩeẽ: ĩ¬
quitũt ne aĩe forsitan culpa caro exhausta ie
mi uiri cũ paululũ elati de sui corꝑis fuerint
puritate suꝑbie uitio polluunt᷑. Probantes ꝙ
nec aĩe culpã ẽẽ nec carnis sacroscis eñ epulis
debete nusceri cõfidentissime censuer̃t ne ꝑhanc
fratidẽ medicina remedii salutaris ĩ ꝑpetuũ frau¬

Expanded text:
Novimus fratrem, qui cum castimoniam cordis et corporis summa circumspectione atque humilitate promeritam jugiter possideret, ac nequaquam nocturnis ludicipiendam communionem Dominicam praeparasset, immundo fluxu dormiens foedabatur. Qui cum multo se tempore a sacrosanctis mysteriis trepidus abstineret, tandem hanc ad seniores detulit quaestionem, remedium impugnationis ac doloris sui medicabili eorum consilio consecuturum se esse confidens. Sed cum primam causam morbi ejus spiritalium medicorum doctrina discuteret, quae solet ex abundanti ciborum praesumptione descendere, eamque memorato fratri deprehenderent non inetes ne animae forsitan culpa caro exhausta ieimi uiri, cum paululum elati de sui corporis fuerint puritate, per superbiae uitium pollunec animae culpam esse, nec carnis, sacrosanctis eum epulis debere misceri confidentissime censuerunt; ne scfraudem medicina remedii salutaris in perpetuum frau
Abbreviated transcription (Latin):
nus apud nos nequiuiss inueniri. Quos ar
chidiaconꝰ modesta increpatione redarguit. qd̾ ĩ
tantã p̃sumptionẽ eruperint ut apłica sigilla cor¬
ruperint hortans eos ut redirent. ⁊ q̃ acceperãt dño
suo cũ honore defercent s nullatenus monitis
aqriiescentes. usq ad dñi gregorii uenere p̃sentiã
scõq cõꝑto pacientissie eorum tulit stulticiam. eos¬
q sacroscĩs missaꝵ sollempniis p̾cepit int̾ee. Un¬
de cũ ad locũ sui sermonis est uentum suadet ppło
dei sc̃oꝵ gr̃am exorare qͣtinus in hac re digneturꝰ
aꝑtissime sic suam potentiam patefac̾e: ut quid me¬
reat᷑ fides euidentius minꝰ creduli ⁊ ignorantes pos¬
sint cognosc̾e. Et data or̃one accepit ab eo cultellũ
qui temerauerat signa: ⁊ sub altare corporis sc̃i
petri acceptam unam panni portionẽ ꝑ mediũ se¬
cuit. Ex qua statim sanguis decurrit: et omnẽ eã

Expanded text:
nus apud nos nequisset inveniri. nus apud nos nequisset inveniri. chidiaconus modesta increpatione redarguit, cur in tantam praesumptionem eruperint, ut apostolica sigilla corrumperent, hortans eos ut redirent, et quae acceperant domino suo cum honore deferrent. Sed hi nullatenus monitis quiescentes, usque ad domni Gregorii venere praesentiam; factoque comperto, patientissime eorum tulit stultitiam, eosque sacrosanctis missarum solemniis praecepit interesse. Unde cum ad locum sui sermonis est ventum, suadet populo Dei sanctorum gratiam exorare, quatenus in hac re dignetur apertissime sic suam potentiam patefacere, ut quid mereatur fides, evidentius minus creduli et ignorantes possint cognoscere. Et data oratione, accepit ab eo cultellum qui temeraverat signa, et super altare corporis sancti Petri acceptam unam panni portionem, per medium pungens secuit; ex qua statim sanguis decucurrit, et omnem eamd
Abbreviated transcription (Latin):
consectando circuiens p̾fatosꝙ legatos sͥ comi¬
tes sꝑ hñs cũ explicuiss eoꝵ celebiatões quorũ
reliquie petebant᷑. particulatim eosdem pannos c̃ẽ¬
secratos suꝑ quib sc̃a celebrauerat diuidit: et
singulis sigillatim bustis imposuit munitis¬
iterꝰ carperent: ei qͥ pͥmꝰ cet̾is hẽbatur amica hu¬
manitati subripuit curiositas. dicẽs sodalibus
sius. stulte tanti itineris subisse laborẽ: cũ nes¬
cirent qͥd p̃ciosi dño suo referrent. Pedetentim
ã crescente colłone u̾borũ ⁊ uirescente suggesti¬
sunt reꝑte partiuncule. Moxq cũ indignatio
ne romam regressi: archidiaconũ adeunt con¬
quirentes. Ut quid inquiũt dñs apłicus tam
ulipendit dñm nr̃m qui tantã gr̃am se apud
eũ obtinuissee sperauerat. qd̾ sic noluerit illi
illud̾e ⁊ nos dehonorationi et offensioni sue ad
longo ⁊ difficillimo satis itin̾e ⁊ date nobis st̃
panni modice porciuncde: ac si hiꝰ panniculi ge¬

Expanded text:
fatosque legatos sibi comites semper habens, cum explicuisset eorum celebrationes, quorum reliquiae petebantur, particulatim eosdem pannos consecratos, super quibus sancta celebraverat, divisit, et singulis singillatim buxis imposuit; munitisiter carperent, ei qui primus caeteris habebatur, amica humanitati subripuit curiositas, dixitque sodalibus se stulte tanti itineris subisse laborem, cum nescirent quid pretiosi domino suo referrent. Pedetentim autem crescente collatione verborum, et virescente suggestisunt buxtne Romam regressi archidiaconum adeunt conquirentes: Utquid, inquiunt, domnus Apostolicus tam vili pendit dominum nostrum, qui tantam gratiam se apud eum obtinuisse speraverat, quod sic voluerit illi illudere, et nos dehonorationi et offensioni suae adlongo et difficillimo satis itinere, et datae sunt nobis panni modicae portiunculae, ac si hujusmodi panniculi ge
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Cũ cepta iugib maledc̃is illapidat
ĩutile sͥ exaudit᷑ ad uotum. Nam boues ⁊ utẽ¬
silia motis subitaneo tonitru elementis ful¬
mine subsumũt᷑ ⁊ ip̃e qui hoc fieri eregerat ĩ¬
citur. Eadem .n. celestis flãma. q̃ bruta lig¬
neaq uorauerat eius pedi ex templo subripu¬
it. quẽ ĩ breui cũ reddidiss exesum. tybiam ꝙͦ
ꝑuadẽs cruris parit̾ sup̃ma corripuit. carnes
quo uorãs. neruoꝵ duricia tabidis fluorib
lacescente ossa retexerat. eadẽ casu cotidiano
usq ad gumculũ hac ⁊ illac disꝑserat. Cũ g̾¬

Expanded text:
ibus coepta maledictis illapidat, inutile sibi exauditur ad votum. Nam boves ac utensilia motis subitaneo tonitru elementis, fulmine absumuntur, et ipse qui id fieri exegerat, imdiuturerat, eadem ejus pedi extemplo subripuit, quem in brevi cum reddidisset exesum, tibiam quoque pervadens cruris pariter suprema corripuit; carnes namque vorans, nervorum duritia tabidis fluoribus latescente, ossa retexerat, eademque casu quotidiano usque ad geniculum hac illacque disperserat; ad
Abbreviated transcription (Latin):
it et uelut sponsus procedẽs de thalamo suo be¬
nignꝰ puer ih̃t. Predc̃a uero aeler mĩ eiꝰ laborãs
ĩ extremis ⁊ psallens cũ cłicis et dicens letant¬
passionẽ et crucẽ triam dñe libera eam. leua¬
signandã leuauerat. Quadam uͨ nocte ĩstinc¬
tu demonis ĩecta est ĩ lectũ dormiẽtis bernar¬
di puella nuda. Qmͣ ille sentiẽs u̾tit se ĩ par¬
tem altam et dormiuit. Illa palpante ⁊ stimu-¬
lante ꝑmansit ĩmobilis. Sicq illa iusta et
cõfusa cõfugit. Alio tpr̃e sollicitatꝰ est a qua¬
dam hospita sua q̃ se in lectũ eius iaciens. al¬
liciebat eũ ad carnalem copulam. Ille ã con¬
lilii nõ ĩ ops dlamauit latrones latrones.
Q illa audiens aufugit. et hoc fc̃m est ꝑ ter
iusus est matrẽ suã cõq̃rentem et dicentẽ qd̾
non eũ nutriss ad hanc nugacitatẽ. Semꝑ¬
pensare p̃t cibum solit᷑ erat qͣnͣtũ comederãt

Expanded text:
it ei velut sponsus procedens e thalamo suo, beit ei velut sponsus procedens e thalamo suo, benignus puer Jesus. Praedicta vero Alez mater ejus laborans in extremis, et psallens cum clericis, et dicens litanipassionem et crucem tuam libera eam, Domine, levasignandam levarat. Quadam vero nocte instinctu daemonis injecta est in lectum dormientis Bernardi puella nuda. Quam ille sentiens, vertit se in partem alteram, et dormivit. Illa palpante et stimulante permansit immobilis. Sicque illa victa et confusa aufugit. Alio tempore sollicitatus est a quadam hospita sua, quae se in lectum ejus jaciens, alliciebat eum ad carnalem copulam. Ille autem consilii non inops clamavit: Latrones! latrones! quod illa audiens aufugit: et factum est hoc pervisus est matrem suam conquerentem et dicentem, quod eum non nutrisset ad hanc nugacitatem. Semper post cibum pensare solitus erat, quantum comederat.