comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi media assistens & utrũq nr̃m
greinio palpante conectens. discre¬
ta corpora in unum conuenire ani¬
mũ ulnis iungentib docet. In quo
sine dubio completur sermo ꝓpħieꝰ
qui ait. Qerit consilium pacificũ
in utrosq. Hest̾uo quidẽ pater nr̃
cõmunis euangłico pacis sermone
ꝓfatus ẽ: hodie uero nos uerba pa¬
cis expͥmamꝰ. Ipse nos hesterno resu¬
pinis manib in uerbo pacis excepit:
et nos hodie dilatato pectore. ulni̾q
patentib ei cũ muñib pace occurra¬
mus. Iam bella destructa sunt: pul¬
chritudo pacis obtinut omĩa. Nẽ
in luctu ẽ diabolus: & in lam̃tatione
om̃is demonũ turma. Nc̃ in cęlestib
lecicia. et in angłis exultatio: quibꝰ
specialiꝰ familiaris ẽ pax. Hanc enĩ
etiã cęlestes adinirantur uͥtutes. apud
quas fons eiꝰ habetur ꝑhennis: ex quo
etiã t̾ren guitis quibusdã exindestil¬
lantib irrorantur. E id̾o etiamsi in t̾¬

Expanded text:
Domini media assistens, et utrumque nostrum Domini media assistens, et utrumque nostrum gremio palpante connectens, discreta corpora in unum convenire animum ulnis jungentibus docet, in quo sine dubio completur sermo propheticus, qui ait: Et erit consilium pacificum inter utrosque . Et hesterno quidem pater noster communis Evangelico pacis sermone praefatus est, hodie vero nos verba pacis expromimus; ipse nos hesternos resupinis manibus in verbo pacis excepit, et nos hodie dilatato pectore ulnisque patentibus ad eum cum muneribus pacis occurrimus. Jam bella destructa sunt. Omnia pulchritudo pacis obtinuit, nunc in luctu est diabolus, et in lamentatione omnis daemonum turma; nunc in coelestibus laetitia, et in angelis exsultatio, quibus specialius familiaris est pax: hanc enim etiam coelestes admirantur virtutes, apud quas fons ejus habetur perennis: ex quo etiam terreni, guttis quibusdam exinde distillantibus, irrorantur. Et ideo etiam si in ter
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ pacis: qm religionis xp̃ia¬
ne stabile fundam̃tum: et altaris
dñici cęlestis ornatus. E quid dignũ
possumus de pace ꝓloqui: Pax nom̃
pax nr̃a qui fecit utraq unum. Utͣq
ñ sententiis neq fide: s inuidia dia¬
boli dissidebant. Uerum sic̃ ꝓceden¬
te rege & platee inuudantur. & oĩs
ciuitas diuersis florib & ornatibus
coronatur. ut nicħ sit qd̾̃ minus dig¬
num uultui regis appareat: ita et
nunc ꝓcedente. xp̃o rege pacis om̃e
quod triste est auferature medio
& illucescente ueritate fugetur men¬
dacium. fugiat discordia: resplende¬
at concordia. Nam sic̃ frequenter
fieri uidemus ubi regum uł fratrỹ
tabłe depinguntur. ut inter utrõq
unanimitatis declarentur insigni¬
a. arte sua pictor femineo habitu
post tergum utͥusq concordiam sta¬
tuit: que brachiis suis utrumq cõ¬
plectens. indicet quod hi. qui uiden¬
tur corporib separati. sentenciis et
uoluntate conueniant: ita nc̃ pax

Expanded text:
nomen pacis, quam religionis nomen pacis, quam religionis e stabile fundamentum, et altaris Dominici coelestis ornatus! Et quid dignum possumus de pace proloqui? Pax nomen pax nostra, qui fecit utraque unum : quae non sententiis, neque fide, sed invidia diaboli dissidebant. Verum sicut procedente rege, et plateae mundantur, et omnis civitas diversis floribus et ornatibus coronatur, ut nihil sit, quod minus dignum vultui regis appareat; ita et nunc, procedente Christo rege pacis, omne quod triste est auferatur a medio; et illucescente veritate, fugetur mendacium, fugiat discordia, resplendeat concordia. Et sicut frequenter fieri videmus, ubi regum, vel fratrum tabulae depinguntur, ut inter utrosque unanimitatis declarentur insignia, artifex pictor femineo habitu post tergum utriusque concordiam statuit, quae brachiis suis utrumque complectens indicet, quod hi qui videntur corporibus separati, sententiis et voluntate conveniant; ita nunc pax
Abbreviated transcription (Latin):
N aduentu dñi & saluatoris nr̃i
atq in presentia eiꝰ corporali: angłi
ducentes choros cęlestes. euangłiza¬
bant pastoribꝰ dicentes. Annuntia¬
mus uob̃ gaudiũ magnũ: qd̾ erit
om̃i popło. Ab ipsis g scĩs angłis
etiã nos mutuati uocem: annunti¬
mus uob̃ gaudium magnũ. Hodi¬
e enĩ eccłia in pace est: & hetici ĩ ira
Hodie eccłie nauis in portu ẽ: & h̃e¬
ticoꝵ furor iactat᷑ in fluctib. Hodi¬
e fr̃s. pastores eccłiȩ in securitate:&
heretici in ꝑturbatione st̃. Hodie
oues dñi in tuto: et lupi insaniuni.
Hodie uinea dñi in abundantia:
et oꝑarii iniquitatis in egentia.
in luctu. Hodie angłi in exultatio¬
ne: & demones in confusione. Et
quid plura dicerẽ: Hodie xp̃e qui
est rexpacis. cum sua pace ꝓcedenᷤᷤ
fugauit omne discidiũ: dissensio¬
nes depulit: discordiã ꝑturbaũ:
et sic̃ celum splendor solis. ita ec¬
cłiam fulgor pacis illuminat.
Qa natus ẽ uob̃ hodie ait salua¬
tor mundi. Oqͣm desiderabile

Expanded text:
n adventu Domini et Salvatoris nostri, atque in praesentia ejus corporali angeli ducentes choros coelestes, evangelizabant pastoribus, dicentes: Annuntio vobis gaudium magnum, quod erit omni populo . Ab ipsis ergo sanctis angelis etiam nos mutuati vocem, annuntiamus vobis gaudium magnum. Hodie enim Ecclesia in pace est, et haeretici in ira; hodie Ecclesiae navis in portu est, et haereticorum furor jactatur in fluctibus; hodie, fratres, pastores Ecclesiae in securitate, et haeretici in perturbatione sunt; hodie oves Domini in tuto, et lupi insaniunt; hodie vinea Domini in abundantia, et operarii iniquitatis in indigentia; in luctu; hodie angeli in exsultatione, et daemones in confusione. Et quid plura dicere? Hodie Christus qui est rex pacis, cum sua pace procedens fugavit omne dissidium, dissensiones depulit, discordiam perturbavit, et sicut coelum splendor solis, ita Ecclesiam fulgore pacis illuminat. Quia natus est vobis hodie, ait, Salvator mundi. O quam desiderabile
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Fortasse penitet. de luti in¬
uirta in honorẽ carnis in hõis glo¬
riam se mutatũ. Homo: quare tͥ
tam uilis es. qui tam p̃ciosus es
ło: Quare sic honoratus a do. te¬
ipsum talit̾ inhonoras: Quare
queris unde factus sis. et ad quid
factus sis ñ reqͥris: Nonne tota
ista qm uides tͥ facta ẽ mundi do¬
mus: Tibi infusa lux circũfusas
remouet tenebras: tͥ est tẽꝑata
nox. tͥ dimensus ẽ dies: tͥ celum
solis. lune. stellaꝵ. uario fulgore
radiatum est: tibi t̾ra florib. ne¬
morib. fructib est depicta: tͥ erea¬
ta ẽ in aere. in campis. in aqua spe¬
ciose concinnans mirabilis animat¬
tium multitudo: ne gaudiũ no¬
ui scłi t̾stis solitudo confund̾et.
Hinc ẽ quod fecit te de terra. ut
substantie cõmunione cõmunis.
Nec tam̃ te terrenũ t̾restribꝰ sic eqͣ¬
concordia seruaret᷑. Adhuc tam̃
quid adiciat ad honorẽ tuũ tuuᷤᷤ
creat ⁊ excogitat. In te unaginẽ

Expanded text:
nem. Fortasse poenitet de luti innem. Fortasse poenitet de luti injuria in honorem carnis, in hominis gloriam se mutatum? Homo, quare tibi tam vilis es, qui tam pretiosus es Deo? Quare sic honoratus a Deo teipsum taliter inhonoras? Quare quaeris unde factus sis, et ad quid factus sis non requiris? Nonne tota ista quam vides tibi facta est mundi domus? Tibi infusa lux circumfusas removet tenebras, tibi est temperata nox, tibi dimensus est dies: tibi coelum, solis, lunae, stellarum vario fulgore radiatum est; tibi terra floribus, nemoribus, fructibus est depicta; tibi creata est in aere, campis, in aqua speciosa continens mirabilis animantium multitudo, ne gaudium novi saeculi tristis solitudo confunderet. Hinc est quod fecit te esse de terra, ut substantiae communione communis: nec tamen te terrenum terrestribus sic aequconcordia servaretur. Adhuc tamen quid adjiciat ad honorem tuum tuus Creator excogitat: in te imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
odie fr̃s hesternũ dñ¬
debemꝰ redibere sermo¬
nẽ: hodie dnĩcȩ natiui¬
tatis leticiam debemus intrare.
Quando concipit uirgo. uirgo pa¬
rit. manet uirgo. non ẽ consuetu¬
do s signũ: ñ est ratio s uirtꝰ: au¬
tor est non natura: ñ est cominu¬
ne s solum: diuinũ ẽ non huma¬
num. Cesset gͦ manis phylosophi¬
e labor. Nascĩ xp̃m ñ fuit necessi¬
tas: s potestas. Fuit honor: inutri¬
a non fuit. Sacram̃tum pietatis
fuit: deitatis ñ fuit detrim̃tum
fuit. reparatio salutis humanȩ.
imminutio substantie ñ fuit ħ
diuine. Qñ nascendo ex intacto
limo fec̃ hominẽ: nascendo ipse
hoĩem de corpore fecit intacto.
Manus quȩ in nr̃m plasma lutũ
dignant᷑ assũpsit: ad reparatio¬
nẽ nr̃am dignant̾ assũpsit et car¬
nem. G quod creator in creatura
sua. quod d̾s inuenit᷑ in carne: cre¬
ature honor est. ñ est creatoris inui¬
ria. S hoc contumeliã credit: qui
credit lutum p̃ciosius ẽẽ qͣm car¬

Expanded text:
odie, fratres, hesternum debemus redhibere sermonem, hodie Dominicae nativitatis laetitiam debemus iterare: quando concipit Virgo, virgo parit, manet virgo, non est consuetudo, sed signum; non est ratio, sed virtus; auctor est, non natura; non est commune, sed solum; divinum est, non humanum. Cesset ergo inanis philosophiae labor, nasci Christum non fuit necessitas, sed potestas; fuit honor, injuria non fuit; sacramentum pietatis fuit, deitatis non fuit detrimentum; fuit reparatio salutis humanae, imminutio substantiae non fuit hoc divinae. Qui non nascendo ex intacto limo fecit hominem, nascendo ipse hominem de corpore fecit intacto; manus quae in nostrum plasma lutum dignanter assumpsit, ad reparationem nostram dignanter assumpsit et carnem. Ergo quod Creator in creatura sua, quod Deus invenitur in carne, creaturae honor est, non est Creatoris injuria. Sed hoc contumeliam credit, qui credit lutum pretiosius esse quam car
Abbreviated transcription (Latin):
iussit ꝓferre fructus spontanea ser¬
uitute: qd̾ bestias. pecudes. arm̃ta hu
arti: ut homo laboris nescuis. doloris
ignarus. beatas delicias possideret.
int̾ pͥmos habebatur inuidit: malu¬
itq u diabolũ cõmutari. qͣm hoĩem
plenum gła sic uideret. Deniq hoc
luiore succensus. aggreditur dolis
feminã: uirginẽq ut uecita degus¬
taret inducit. Inducta uirgo: indu¬
cit uirgunẽ mox maritũ. Deiecit ui¬
tȩ statum. mortis cibum. peccati pa¬
bulum dũ ministrat: et ipsa fit to

Expanded text:
jussit proferre fructus spontanea servitute; quod bestias, pecudes, armenta, harti, ut homo laboris nescius, doloris ignarus, beatus delicias possideret. inter primos habebatur, invidit, maluitque in diabolum commutari, ne hominem plenum gloria sic videret. Denique hoc livore succensus aggreditur dolis feminam, virginemque ut vetitum degustaret pomum inducit: inducta virgo inducit virginem mox maritum, ac dejecit vitae statum, mortis cibum, peccati pabulum, dum ministrat; et ipsa fit to
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ t̾renis. Dedit tͥ uices suas: ut ñ
fraudaret᷑ domini uicario mun¬
di tam larga possessio. E si ista ita
in quo ante imaginario uoluit se
te conceptꝰ turbet: partus te non
confundat auditu: qnͣdo uirgini¬
tas quicqͥd est humani pudoris ex¬
cusat. Aut quȩ ibi uerecundie le¬
sio. ubi miit ditas cum amica sͥ sẽꝑ
integritate consortiũ: ubi est inter¬
pres angłs. fides ꝓnuba. desponsa¬
tio castitas. donatio uirtus. uidex
conscientia. causa ds. conceptus in¬
cegͥtas. uirginitas partus. uirgo
mater: Nemo gͦ uidicet huma¬
no modo: quod diuino gerit᷑ sacra¬
m̃to. Nemo myst̾ium celeste discu¬
tiat. ratione terre¬
na: nemo
ex usu tractet no¬
uitatis ar¬
chanum. Nemo
qd̾ singłare
est meditetur
exemplo: ne¬
mo contumeliã
de pietate
cõponat: nemo
ꝑiculũ sube¬
at de salute. Cer¬
te qui scire
desid̾at altiora.
recurrat
ad legem: per
legem le¬
gis scientiam
querat.
Auctoris facto:.
auctorita¬
tis cognoscat
auetorẽ. Lex
fert. qd̾ ds ho¬

Expanded text:
et in terrenis dedit tibi vices suas, ut non fraudaretur Domini vicario mundi tam larga possessio. Et si ista ita in quo ante imaginario voluit se te conceptus turbet, partus te non confundat auditus, quando virginitas quidquid est humani pudoris excusat. Aut quae ibi verecundiae laesio, ubi init deitas eum amica sibi semper integritate consortium; ubi est interpres angelus, fides pronuba, desponsatio castitas, donatio virtus, judex conscientia, causa Deus, conceptus integritas, virginitas partus, virgo mater? Nemo ergo judicet humano modo quod divino geritur sacramento, nemo mysterium coeleste discutiat ratione terrena, nemo ex usu tractet novitatis arcanum, nemo quod singulare est metiatur exemplo, nemo contumeliam de pietate componat, nemo periculum subeat de salute. Certe qui scire desiderat altiora, recurrat ad legem, per legem legis scientiam quaerat, auctoris factum auctoritate cognoscat auctoris. Lex refert quod Deus ho
Abbreviated transcription (Latin):
ruptã redinite
turã. Infantiã
suscepit ille:
patitur nutri¬
m̃ta: ꝑcurrit eta¬
tes: ut unã per¬
fectam manentemq quã ipse fece

Expanded text:
ruptam redintegret naturam; infantiam suscepit ille, patitur nutrimenta, percurrit aetates, ut unam perfectam, manentem, quam ipse fece
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm matͥs ad gremium ꝑuenire:
ante pastum gregis. quã sucũ lac¬
tis inuadere totum: ante uictoriaꝵ
sonare iubilo. quã uagitu respon¬
dere cunarũ. Uere ut dixit apłs
infirmum di fortius est hominib.

Expanded text:
m matris ad gremium pervenire, ante pastum gregis, quam succum lactis invadere, toto ante victoriarum sonare jubilo, quam vagitu respondere cunarum. Vere, ut dixit Apostolus, infirmum Dei fortius est hominib
Abbreviated transcription (Latin):
uauerat. ut cȩli dñm adbuc que¬
rerent in sepulchrũ. Non ẽ hie:
scdm icl qd̃ in loco extitit. Hic ẽ
aut̃ ꝑ hoc qd̃ ubiq est: et loci ca¬
pacitate ñ clauditur. Uenite
uidete locum: ubi positus erat
dñs. Mulierem uocat angłs ad
uidendũ: ut sacri corporis locus
mundaret oculos. quos diabolo
claudente ꝑuetite et male arbo¬
ris macularat aspectus. Ingredi¬
untur sepulchrũ: ut consepulto
dño totam fidi resurgant in sa¬
lutẽ. Si cõplantati sumus simili¬
tudini mortis eiꝰ: simul et resur¬
rectionis crimus. Euntes dicite

Expanded text:
vaverat, ut coeli Dominum adhuc quaevaverat, ut coeli Dominum adhuc quaererent in sepulcro. Non est hic. Secundum id quod in loco exstitit; hic est autem, per hoc quod ubique est, et loci capacitate non clauditur. Venite, videte locum ubi positus erat Dominus. Mulieres vocat angelus ad videndum, ut sacri corporis locus mundaret oculos, quos diabolo claudente vetitae arboris macularat aspectus. Ingrediuntur sepulcrum, ut consepultae Domino totam fidei resurgerent in salutem. Si complantati sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus Rom. VI. E
Abbreviated transcription (Latin):
angustias. in habitu suꝑno sic
residens testabat᷑ ueritatis asser¬
tor. Q quid plura fis: Sedit. qͥa
ab illo tam uenerabili sepulchro
numꝗͣ. angłs recedit. Pre timo¬
re autem eius exterriti sunt cus¬
todes: et facti st̃ uelut mortui
Quos ꝓsternit terror noxios: ad
conscios mox recurrit. Si sic in¬
notuit cum resurgeret: terror
et mors iniustos & impios possi¬
debit. Erat aut̃ aspectus eiꝰ sicut
fulgur: et uestim̃ta eiꝰ sic̃ nix. Qd
facit uestis: ubi nulla ẽ nuditaᷤ:
Qͥd indum̃: tumꝰ ubi tegendi
nrãm similitudinẽ in resurrecti¬
one talit̾ p̃figurat: ubi homo ip¬
sa corporis sin claritate uestit᷑. di¬
cente dño. Tunc iusti fulgebunt
sic̃ sol: in regno patͥs mei. Respõ
dens aut̃ angłs: dixit mulierib
Nolite timere uos. Scio enĩ: quod
it̃m qui crucifixus est quertas.
Adhuc crucifixum et mortuum
requirebant: quarũ fidẽ sua
passionis ꝓcella turbauerat. ete
tẽptationis ita pondus incur¬

Expanded text:
angustias, Deum quem habitu superno sic angustias, Deum quem habitu superno sic residens testabatur assertor. Et quid plura, fratres? sedet, quia ab illo tam venerabili sepulcro numquam angelus recedit. Prae timore autem ejus exterriti sunt custodes, et facti sunt sicut mortui. Quos prosternit terror noxios, ad conscios mox recurrit. Sic, sic innocui cum resurgent, terror et mors injustos et impios possidebit. Erat autem aspectus ejus, sicut fulgur et vestimenta ejus sicut nix. Quid facit vestis, ubi nulla est nuditas? quid indumentum, ubi tegendi nostram similitudinem, in resurrectione taliter praefigurat, ubi homo ipsa corporis sui claritate restituitur, dicente Domino: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno patris eorum . Respdens autem angelus, dixit mulieribus: Nolite timere vos, scio enim quod Jesum, qui crucifixus est, quaeritis. Adhuc crucifixum et mortuum requirebant, quarum fidem saeva passionis procella turbaverat, et tentationis eas ita pondus incur
Abbreviated transcription (Latin):
abolo fuerat collocuta. Angłs
rectionẽ tali oꝑatione. s ꝓde¬
ret:dicente dño. Potestatem ha¬
beo pouendi animã meã: & po¬
destatẽ habeo sumendi eã. No¬
bis clausa aꝑit: nob occulta re¬
serat: nec autorẽ suum qͥ iam ñ
erat in sepulchro edrcit ad lu¬
cem: s conseruos suos qui positi
erant in dubitationis obscuro.
ad fidem resurrectioĩs adducit
ipso attestante cum dicit. Non
est hic: surrexit. Reuoluit lapi¬
dem: et sedebat suꝑ eum. Quare
ñ uoluit. s reuoluit: Ut quem
ꝑfidia phariseoꝵ ad offensã uol¬
uerat et scandalũ: angłs ad fi¬
dem reuolueret & salutẽ. dicen¬
te ꝓph̃a. E cce pono in syon lapi¬
dẽm offensionis: et petrã scan¬
dali. Reuoluitur gͦ lapis ut e¬
uolueret mortẽ: qui uitã clau¬
serat aduolutꝰ. dicente scͥptura.
Non lassitudinẽ recreans: s sacͥ
et uitalis sepulchri se ẽẽ presidẽ
sic demonstrans. Et destructã
eẽ mortẽ cȩlestis minist̾ officii
tali sessionis suȩ declarabat in

Expanded text:
abolo fuerat collocuta. Angelurectionem tali operatione, sed ut proderet, dicente Domino: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Nobis clausa aperit, nobis occulta reserat, nec auctorem suum, qui jam non erat in sepulcro, educit ad lucem; sed conservos suos, qui positi erant in dubitationis obscuro, ad fidem resurrectionis adducit; ipso attestante, cum dicit: Non est hic, surrexit: Revolvit lapidem, et sedebat super eum. Quare non volvit, sed revolvit? Ut quem perfidia Pharisaeorum ad offensam voluerat et scandalum, angelus ad fidem revolveret et salutem, dicente propheta: Ecce pono in Sion lapidem offensionis et petram scandali . Revolvitur ergo lapis, ut evolveret mortem, qui vitam clauserat advolutus, dicente Scriptura: Non lassitudinem recreans, sed sacri et vitalis sepulcri se esse praesidem sic demonstrans; et destructam esse mortem coelestis minister officii, tali sessionis suae declarabat ind
Abbreviated transcription (Latin):
rit surgit mortuus. et tota. xp̃e ar¬
chana di loquitur ñ miraris:
hoc solum quod sçit cum ñ didice¬
rit hoc miraris: Hic est ipse qui
ñ didicit litteras: s donauit. Hic
est qui sensum condidit: ꝑ quem¬
ipse litterȩ fingerentur. Pitus
legis. auctor omniũ cur litteraᷤ ñ
didicerit: admuratur. Ds utiq ẽ
origo cunctoꝵ. qui facit ẽẽ quod
ñ fuit: cum ñ didicerit. docet.

Expanded text:
rit, surgit mortuus, et tota Christus arrit, surgit mortuus, et tota Christus arcana Dei loquitur, non miraris? hoc solum quod sciat cum non didicerit, hoc miraris? Hic est ipse qui non didicit litteras, sed donavit; hic est qui sensum condidit, per quem litterae finguntur; peritus legis, auctor omnium cur litteras non didicerit, admiratur? Deus utique adest origo cunctorum, qui facit esse quod non fuit; cum non didicerit, docet.
Abbreviated transcription (Latin):
uerat passionis. Id nãq est: quod
xp̃c quadraginta dieb residet
et remoratur in terris. Et si dici
fas est. patͥs cursum differt: patͥs
suspendit amplexũ: donec totus¬
totum eum reuelet et reformet
sue ascensionis in głam. In cuiꝰ gͦ
templum hic ñ ascend̾it xp̃c: celũ
non ascendet ille cum . xp̃o. Ascen¬
dit in templum. et docebat eos:¬
& mirabantur uidei dicentes.
Quomͦ hic litteras scit. cum ñ di¬
dicerit: Bene mirant᷑. xp̃m qͦd
tur quȩ didicerint et docent le¬
gis p̃cepta nescire. dicente domi¬
no. Tu es doctor in isrł &. hec ig¬
noras: Mirantur iudei. Tam re¬
belles nolunt credere: mirarino¬
runt: detrectant saꝑe: nescire
possunt. Mirantur iudei dicen¬
tes. Quomͦ hic litteras scit. cum
non didicerit: Qd̃ uirgo peꝑit
derogas ñ miraris: quod ds nr̃o
sentitur & oꝑatur in corpore ab¬
rogas ñ fateris: Quod cecus utꝰ¬
det. surdus audit. claudus cur¬

Expanded text:
verat Passionis. Id namque est quod verat Passionis. Id namque est quod Christus quadraginta diebus residet et remoratur in terris: et, si dici fas est, Patris occursum differt, Patris suspendit amplexum, donec totum se revelet, et reformet suae ascensionis in gloriam. In cujus ergo templo hic non ascenderit Christus, coelum non ascendet ille cum Christo. Ascendit in templum, et docebat, et mirabantur Judaei, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? Bene mirantur Christum,tur quae didicerint et doceant legis praecepta nescire, dicente Domino: Tu es doctor in Israel, et haec ignoras ? Mirantur Judaei jam rebelles, nolunt credere: mirari norunt, detrectant sapere, nescire possunt. Mirabantur Judaei, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? Quid virgo peperit derogas, non miraris; quod Deus nostro sentit et operatur in corpore abrogas, non fateris; quod caecus videt, surdus audit, claudus cur
Abbreviated transcription (Latin):
t si aliqua uidentur
occulta sui ꝓfundi¬
tate mysterii: nulla
tam̃ est ȩccłiastic
eultus infructuosa sollemnitaᷤ
Diuina festiuitas ñ ꝓ nr̃is est
uoluntatib consecranda. s pro
suis est ꝑcolenda uirtutib Ap̃ia¬
nus animus que sunt traditio¬
ne patrũ. & ipsis roborata dem¬
porib nescit in disputationẽ de¬
ducere: s uenerari ea toto desi¬
derat deuotionis eloquio. Iam
die festo ait mediante: ascendit
dñs nr̃i pectoris tẽplum: qͥ tam
clem̃ter nr̃i corporis descendit
in formam. Ut aut̃ ascensus dĩ
sit humani cordis excelsũ: beat᷑ꝰ
ꝓpħa asserit cum decantat. Bea¬
tus uir cuiꝰ ÷ auxiliũ abs te dñe:
ascensus tui in corde eiꝰ. Sic die
festo mediante: ascendit dñs in
templum. Merito die festo me¬
diante ascendit dñs in tẽplum:
qui nob̃ erat ꝑfectum diem festy
prestaturꝰ e celo. Quicqͥd sublime
quicquid ad celum tendens in cor¬
dib habebatur humanis: usq ad
infernũ dnice pondus incurua¬

Expanded text:
tsi aliqua videntur occulta sui profunditate mysterii, nulla tamen est Ecclesiastici cultus infructuosa solemnitas: divina festivitas non pro nostris est voluntatibus consecranda, sed pro suis est percolenda virtutibus. Christianus animus quae sunt traditione Patrum, et ipsis roborata temporibus, nescit in desperationem deducere, sed venerari ea toto desiderat devotionis eloquio. Jam die festo, ait, mediante, ascendit Dominus nostri pectoris in templum, qui tam clementer nostri corporis descendit in formam: quod autem ascensus Dei fit in humani cordis excelso, beatus propheta asserit, cum decantat: Beatus vir cujus est auxilium abs te, Domine, ascensus tui in corde ejus . Jam die festo mediante, ascendit Dominus in templum. Merito die festo mediante ascendit Dominus in templum, quia nobis erat perfectum diem festum praestaturus e coelo: quidquid sublime, quidquid ad coelum tendens in cordibus habebatur humanis, usque ad infernum Dominicae pondus incurva
Abbreviated transcription (Latin):
qui in causis ñ dm̃ s hõies ꝑtimescit.
Hic timor. peccandi facultatem dif¬
ferre pot̾: auferre ñ pot̾ uoluntatẽ.
Unde etiam quos suspenderit a cri¬
mine: auidiores reddit ad crim.
gitꝰ fugat crimina: innocentrã
seruat: ꝑpetem tribuit faculta¬
tem. S audiamꝰ ipsam iohis
beatissimi passionẽ. Die inquit¬
natalis herodis saltauit herodia¬
dis filia in medio triclinio: et pla¬
cuit berodi. Et iureurando pol¬
licitus ẽ dare ei: quod cũq postu¬
lasset ab eo. At illa p̾monita a
matre sua: da mͥ inquit in disco
caput ioħis baptistȩ. Et contͥ¬

Expanded text:
qui in causis non Deum, sed homines pertimescit. qui in causis non Deum, sed homines pertimescit. Hic timor peccandi facultatem differre potest, auferre non potest voluntatem: unde etiam quos suspenderit a crimine, avidiores reddit ad crimengit, fugat crimina, innocentiam servat, perpetem tribuit facultatem. Sed audiamus ipsam Joannis beatissimi passionem. Die natalis Herodis saltavit Herodiadis filia in medio triclinio, et placuit Herodi: unde jurejurando pollicitus est dare ei quodcumque postulasset ab eo. At illa praemonita a matre sua, da mihi, inquit, hic in disco caput Joannis Baptist
Abbreviated transcription (Latin):
des te causa petit: te arguunt uin¬
cula. te carcer accusat: te diuulgat
producta in publico pena. Ioħs in¬
iuriatur. Causam custodiȩ quire¬
orbi notus fama. uirtute cognitꝰ.
celebratissimꝰ scĩtate: dũ trahit
ad se sui inquisitoris inuirram:
facit ut tuus cunctis innotescat
incestus: agit ut te habeat con¬
fusio publica. quem corrigere ñ
potuit secreta correptio. Hero¬
dem iołis monitis. ñ accusatione
it. quam redire. Captiuus cri¬
fit lib̾tas: uirtꝰ contraria uicio¬
sis. saclegis exosa scĩtas: in imica
castitas impudicis : corruptis in te¬
gritas pena: luxuriosis aduersa
frugalitas: crudelib miscd̾ia. pi¬
etas impiis. iniustis iusticia non
guit cͥminosũ. Dicebat ioħs qͦd
erat legis: quod iusticiȩ: qͦd salu¬
tis: certe quod erat ñ odii s amo¬
ris. Ecce qualem consecutus est
ab impio ꝓ pietate mercedẽ. Uo¬
lens inquit occidere eum: timuit
ppłm. Facile deurat a iusticia:

Expanded text:
des, te causa petit, te arguunt vindes, te causa petit, te arguunt vincula, te carcer accusat, te divulgat producta in publicum Joannis injuria: causam custodiae qui reorbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correctio. Herodem Joannes monitis, non accusatione it quam redire, et uxorsemper libertas, virtus contraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas impudicis, corruptis integritas poena, luxuriosis adversa frugalitas, crudelibus misericordia, pietas impiis, injustis justitia non guit criminosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justitiae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab impio pro pietate mercedem. Volens, inquit, occidere eum, timuit populum. Facile deviat a justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
Herodes sicarius in ciues. in nobi¬
les latro. populator in socios. in
domesticos p̃do. int̾emptor pleb̃.
occisor filiorũ. homicida in extra¬
neos. in ꝓprios parricida. in ebri¬
ans cruore t̾ram: in sitisangui¬
nis ꝑmanebat. Hinc ẽ qͦd ioh̃is
sanguinẽ piũ. in poculo crudeli¬
tatis absorbuit. S ista lectio iã
loquatur. Herodes inquit tenu¬
it iohannẽ: & alligauit eũ. Qui
uincła soluerat peccatorum. pec¬
catoris uincłis alligatur: ut uinc¬
ta uenta. locum ueniȩ non relin¬
quat. Alligauit eũ: et posuit¬
eum in carcerem. Herodes cu ad¬
ulteriũ fecisti: & in carcerem ua¬
sedens in loco uidicii reus: in loco
uindicis in nocentiȩ ꝑsecutor. Ro¬
go ubi rerũ facies: ubi fama ubi
pudor: uͥ extinctio publicȩ cogni¬
tionis: Certe ubi deus: uͥ homo:
ubi fas. ubi lex. uͥ ipsiꝰ uira nat᷑e:
Simul om̃ta sunt herodes te agen
te iudicante. & uiuente confusa
Tenuit inquit iołm et alligauit
eũ: et posuit eũ in carcerem. Hero¬

Expanded text:
Herodes sicarius in cives, in nobiles latro, populator in socios, in domesticos praedo, interemptor plebis, occisor filiorum, homicida in extraneos, in proprios parricida, inebrians cruore terram, in siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vasedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente confusa. Tenuit, inquit, Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcere. Hero
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Leticia mensȩ ur̃ȩ ꝑtin¬
gat ad pauꝑes: familia ur̃a in¬
nocentiȩ tripudiet disciplina.
Luxus absistat: fugetur effusio.
saltatricum pestis. le nocinia can¬
tatorum. uoluptatum fom̃ta.
uentris honera naufragia m̃tis.
cum herodiadis conuiuiis abs¬
cindantur: ut p̃sens gaudium
ur̃m adletictã ꝑueniat sempi¬
ditor intelligit. quanta sit feli¬
citas martyris: quando miseriã
ꝑsecutoris audierit. Herũtam̃
nos conuenit scire. quia et ioħs
de morte sua natus ẽ: et de nata¬
li suo mortuus ẽ herodes clxui.

Expanded text:
retur; laetitia mensae vestrae pertinretur; laetitia mensae vestrae pertingat ad pauperes, familia vestra innocentiae tripudiet disciplina, luxus absistat, fugetur effusio; saltatricum pestis, lenocinia cantorum, voluptatum fomenta, ventris onera, naufragia mentium cum Herodiadis conviviis abscindantur; ut praesens gaudium vestrum ad laetitiam perveniat sempiditor intelligit quanta sit felicitas martyris, quando miseriam persecutoris audierit: scire tamen nos convenit quia et Joannes de morte sua natus est, et de natali suo mortuus est Herodes.
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ & recumbentes: iussit dari.
Illisit q decollari ioħem.: et alla¬
tum ẽ caput eiꝰ in disco. Et da¬
tum ẽ puellȩ: et puella dedit
matri suȩ. Audistis fr̃s: quanta
sit. nata de uoluptate crudelitaᷤᷤ.
sa migrat in caueam: fiunt de
pransorib specꝰtatores. Mutat᷑
num transit in sanguinẽ. finis
apponitur in natali: mortu exhi¬
betur occasus : coniuuiũ in homi¬
cidiũ cõmutatur: organa trage¬
diam ꝑsonant scłorũ. Intrat be¬
femina: spargit iubas ꝑ u̾ticem
ñ capillos. Membra dilatat an¬
fractib : seuitiȩ crescit augm̃tis:
sit grandis crudelitate non corꝑe.
dentib frendit: ferrũ non susci¬
a matre sua. et de matris pectore
dans sagittam: noua belua contẽp¬
ta corꝑis p̃dam. caput ipsum trun¬
catura ꝑuadit. Uerum ne quis
existimet. declamare nos uelle de
talib: nos declamare nolumꝰ sed
clamare: ut festiuitatũ ur̃arũ
auctoris : honestate conuiuii na¬
tura ipsa quę uos ꝓducit hono¬

Expanded text:
ter discumbentes jussit dari, misitque decollari Joannem, et allatum est caput ejus in disco, et datum est puellae, et puella dedit matri suae. Audistis, fratres, quanta sit nata de voluptate crudelitas, dsa migrat in caveam; fiunt de pransoribus spectatores, furore num transit in sanguinem, finis apponitur natali; in ortu exhibetur occasus, convivium in homicidium commutatur, organa tragoediam personant saecularem; intrat befemina; spargit jubas per cervicem, non capillos; membra dilatat anfractibus, saevitiae crescit augmentis; fit grandis crudelitate, non corpordentibus frendit; ferrum non susciaptistae. De matris pectore dans rugitum nova bellua, contempta corporis praeda, caput ipsum truncatura pervadit. Eexistimet declamare nos velle de ta libus, nos non declamare volumus, sed clamare, ut festivitatum gaudia sauctoris; honestate convivii natura ipsa, quae vos produxit, hono
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ioħis uirtus.
herodis feritas dum
refertur: concussa sunt uisc̾a:
corda tremuerunt: caligauit ui¬
sus: hebuit intellectus: aufugit
auditus aut quid constabat sen¬
sib humanis. quando ꝑdidit iur¬
tutum magnitudinẽ. criminũ
magnitudo: Herodes inquit
tenuit iohannẽ. et alligauit eũ:
et posuit eũ in carcerem. Ioħs
uirtutũ scola. magisteriũ uite.
scĩtatis forma. norma moꝵ iur
ginitatis speculũ. pudicitie ti¬
tulus. castitatis exemplũ peniten

Expanded text:
nobis Joannis virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et alligavit eum, et posuit in carcere . Joannes virtutum schola, magisterium vitae, sanctitatis forma, norma justitiae, virginitatis speculum, pudicitiae titulus, castitatis exemp
Abbreviated transcription (Latin):
Aludis tu qͥa remitere debeas.: & qͥa
t remitti debeat non audis: Pec¬
cabis et tu illi cras. qui tͥ hodie
peccauit. et erit tͥ uidex. qui tͥ e¬
rat reus ante: &. reddet tͥ ueniã.
si dedisti. Si non dedistr: aut ne¬
gabit ueniam: aut si dederit.
imputabit amplius quã dona¬
bit. Remitte peccanti: remitte pe¬
intenti: ut cum tu peccaueris re¬
pensetur tͥ in uenia. ñ donetur.
Bona semꝑ uenia: s tunc dulcis¬
sima cum debetur. Uicit penã.
iudicem preuenit. euasit iudiei¬
um: qui remittendo ante sͥ ueni¬
am quã delinqueret iã ꝓuidit
Et si septies inquit pecc̾auerit in
de.et septies in die conu̾sus fuerit
ad te dicens. penitet me: dimitte
illi septies. Quare ueniam lege
constringit. angustat numero.
Sic septies sic octies uincit. nume¬
rus grãm: bonitati calculus ob¬
sistit: et addicit una culpa penȩ.
quẽ cõmissa septem uenie iam de¬
derunt: Absit. Sed hic morali

Expanded text:
Audis tu quia remittere debeas, et quia Audis tu quia remittere debeas, et quia tibi remitti debeat non audis. Peccabis et tu illi cras, qui tibi hodie peccavit; et erit tibi judex, qui tibi erat reus ante, et reddet tibi veniam, si dedisti: si non dedisti, aut negabit veniam, aut si dederit, imputabit amplius quam donabit. Remitte peccanti, remitte poenitenti, ut cum tu peccaveris, repensetur in venia, non donetur. Bona semper venia, sed tunc dulcissima cum debetur. Vicit poenam, judicem praevenit, evasit judicium, qui remittendo ante sibi veniam quam delinqueret jam providit. Et si septies, inquit, in die peccaverit in te, et septies in die conversus fuerit ad te, dicens: Poenitet me, dimittes illi. Quare veniam lege constringit, angustat numero, si septies, si octies? vincit numerus gratiam? bonitati calculus obsistit? et addicit una culpa poenae quem commissa septem veniae jam dederunt? Absit. Nam sicut felix
Abbreviated transcription (Latin):
& suscitat frẽm. Fratri frat̾ est in
febre cum ledit: est et in fide sic
est humanitatis extraneus. huic qͥ
ꝑ compassionẽ non subuenit. Hẽ
qui ꝑ patientiam ñ curat. ñ ꝑ ue¬
niã sanat. sanus ñ est: egrotat. in¬
firmatur: uiscera non habet: et ab
humano sensu monstrat᷑ alienus.
furit fr̾: ascribe egritudini: tu illũ
iuua ut frat̾. Ascribe tu quod sic
geritur febri: et fr̃i non poteris
imputare cominissum: dabisq tu
prudenter infirmitati culpã: fr̃i
ueniam: ut illiꝰ sanitas ad tuã glo¬
riam recurrat: illiꝰ uenia tuũ re¬
dundet ad premiũ. Si peccauerit
inquit in te frat̾ tuus uerepa illũ.¬
et si penitentiã egerit. dimitte illi.
Nemo ista audiens. censurami sͥ re¬
mittentis assumat: et imponat
fr̃i delinquenti uana p̃sumptiõe
ꝑsonam: acsi durũ putet remut̾e
delicta. Si peccator est. peccatorẽ se
homo cogitet: et tunc incipiat a¬
mare ueniã: ñ amare uindictam.

Expanded text:
 suscitat fratrem: frater est in  suscitat fratrem: frater est in febre cum laedit, est in furore est humanitatis extraneus: huic qui per compassionem non subvenit, hunc qui per patientiam non curat, non per veniam sanat, sanus non est, aegrotat, infirmatur, viscera non habet, et ab humano sensu monstratur alienus. Furit frater, ascribe aegritudini, tu illum juva ut frater; ascribe tu, quod sic geritur, febri, et fratri non poteris imputare commissum; dabisque tu prudenter infirmitati culpam, fratri veniam; ut illius sanitas ad tuam gloriam recurrat, illius venia tuum redundet ad praemium. Si peccaverit, inquit, in te frater tuus, increpa illum; si poenitentiam egerit, dimitte illi. Nemo ista audiens censuram sibi remittens assumat, et imponat fratri delinquenti vana praesumptione personam: ac sic durum putet remittere delicta. Se peccatorem, peccaturum se homo cogitet: et tunc incipit amare veniam, non amare vindictam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gramina. Dei est dĩ est. qd̾ oculꝰ
in orbem sic aꝑtus. artatur angustiᷤ¬
simus in pupillam: quatinus mode¬
rante uisu uideat. ñ inuideat: pre¬
uideat ñ p̃ripiat: ꝓspiciat. ñ despi¬
ciat. Oculus sit amne fenestra spe¬
culũ sit mentis: sit lum̃ corporis:
membroꝵ dur sit: non introitus ui¬
tioꝵ. S ad prefata redeamus. At
atcendit ͥ: et qͣntum uidebit ipse
alteri. tantũ uidebit alter ipsi: sic̃
ex sequentib elucescit. Si peccau̾it
in te inquit fr̾ tuus increpa illũ:
et si penitentiam egerit. dimitte
illi. Age homo mandante do: da¬
uices: dimitte peccata. esto mise¬
ricors ad delicta. In te cõmissorũ
tu remissor es peccoꝵ: tu mͦ ne per¬
das ꝑ te diuinȩ infulas potestatiꝰ.
Quicqͥd alii non remiseris: tͥ in a¬
lio tu negabis. Si peccauerit in te
ut uidex: ut frat̾ remitte: quia
iuncta libertati caritas. caritati
mixta libertas. et terrorẽ compͥmit¬

Expanded text:
per gramina. Dei est quod oculus per gramina. Dei est quod oculus in orbem sic apertus arctatur angustissimus in pupillam, quatenus moderate visum videat, non invideat; praevideat, non proripiat; prospiciat, non despiciat: oculus sit animae fenestra, speculum sit mentis, sit lumen corporis, membrorum dux sit, non introitus vitiorum. Sed ad praefata redeamus. Attattendit sibi; et quantum videbit ipse alteri, videbit alter ipsi, sicut ex sequentibus elucescit: Si peccaverit. inquit, in te frater tuus, increpa illum; et si poenitentiam egerit, dimitte illi. Age, homo, mandante Deo, dimitte, dimitte peccata: esto misericors ad delicta, in te commissorum tu remissor esto peccatorum, tu modo ne perdas in te divinae infulas potestatis; quidquid in alio tu non remiseris, tibi in alio tu negabis. Si peccaverit in te ut judex, ut frater remitte, quia juncta libertati charitas, charitati mixta libertas, et terrorem comprimit, et
Abbreviated transcription (Latin):
terra latet aurum: ita
diuinꝰ sensus uerbis ce¬
latur humanis. Et ido
quotiens dñica nob̃ eloquia pan¬
duntur. mens uigilet: animus in¬
tendat: ut intellectꝰ possit scientis
celestis intrare secrecũ. Quare dñs
hodie sic ceꝑit: audiamus. Atten¬
dite inquit uob̃. Qd sͥ uult ista no¬
uitas elocutionis: Quo ista tendit
admonitio pret̾ usum. Attendite
uituitus. imꝑb aspectus. suas ñ respi¬
cit ad ruinas: alienos currit et decur¬
rit ad lapsus. Sua cecus ad cͥmina. ad
aliena errata ꝑlucet: maloꝵ suoꝵ neᷤ¬
cius. alienoꝵ est accusator et testis:
suũq tepidus ad reatum. ad alteriꝰ
& innocentis flaminat᷑ & excandes¬
cit examen. E ne multis: siẽ dixit
dñs. ocłs in se trabem non uidens.
uidet in alio festucam. Nonne ocłs
p̃uaricationis auctor: Uidit inqͥt
& cet̾a. Oculꝰ mortis ianua. inuidiȩ
fax. liuoris caminus. totũ cupidita¬
tis incendium. uelociꝰ aliena ꝑcur¬
rit: quã currit ignis arida & t̾rena

Expanded text:
terra latet aurum, ita divinus sensus verbis celatur humanis: et ideo quoties Dominica nobis eloquia panduntur, mens evigilet, animus intendat, ut intellectus possit scientiae coelestis intrare secretum. Quare Dominus hodie sic coeperit, audiamus. Attendite, inquit, vobis . Quid sibi ista novitas elocutionis? Quo ista tendit admonitio praeter usum? Attendite, intuitus, improbus aspectus, suas non respicit ad ruinas, alienos currit, et decurrit ad lapsus; sua caecus ad crimina, ad aliena errata perlucet; malorum suorum nescius, alienorum est accusator et testis; suum tepidus ad reatum, ad alterius et innocentis flammatur et excandescit examen. Et ne multis, sicut dixit Dominus: Oculus in se trabem non videns, videt in alio festucam . Nonne oculus praevaricationis est auctor? Et vidit, inquit, s janua, invidiae fax, livoris caminus, toto cupiditatis incendio velocius per aliena percurrit, quam currit ignis arida et terrena
Abbreviated transcription (Latin):
sionis adducit: ut tollatur serui¬
tus. redeat libertas: ut cautionũ
pantur: resurgat debitor: debi¬
tum sit sepultũ: redeat ager
pauꝑis: et ꝑeat diuitis totus de
cupiditate contractꝰ. Q si septimꝰ
numerꝰ septẽplicatus ꝑ dies. ꝑ
menses. ꝑ annos. tantũ contulit
remissionis et uenie: septẽplicatꝰ
septuagies septies septimꝰ numerꝰ
quid conferre possit. xp̃iamis es

Expanded text:
sionis adducit ; ut tollatur servisionis adducit ; ut tollatur servitus, redeat libertas; ut cautionum pantur; resurgat debitor, debitum sit sepultum; redeat ut ager pauperis, ut pereat divitis totus de cupiditate contractus. Et si septimus numerus septemplicatus per dies, per menses, per annos, totum contulit remissionis et veniae, septemplicatus septuagies septies septimus numerus quid afferre possit, Christianus
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui septies remisit: ita felici¬
or est iste septuagies septies qͥ re¬
misit. Petrꝰ mandati ñ immemor
huiꝰ: int̾rogat dũm dicens. Si pec¬
cauerit in me frat̾ meus: quotieis
non angustat ueniam s dilatat:
quia quod p̃cepto finit. sine fine
relinquit arbitrio: ut si quantũ
iusserit remiseris. tantum sit obe
mus sacram̃to. Nlam septimꝰ nu¬
merꝰ ꝑ dies gradiens sabb̃m facit
quod benedix̃ dñs: et deputauit
ad requiẽ tam sui oꝑis. quã labo¬
ris humam. Septimꝰ numerꝰ per
ocdoadas currens sic septẽ septẽ¬
plicat septimanas: ut pentecos¬
ten nob̃ impleat: mysterii sollẽ¬
nitatẽ concludat: totumq sci sp̃c
ymbrem in eccłasticam segetem
celesti sonitu sic diffundat. Sep¬
rat. septum mensis festa conse¬
sc̃itatẽ. Septimꝰ nunierꝰ cum ua¬
frat̾̃ne obligationis absoluit. Sep¬
timꝰ num̃uis annoꝵ cum circuit
septimanas. annum quinqͣgesi¬
mum qui iubeleus uocatur ad
plenitudinẽ totã ueniȩ & remis¬

Expanded text:
ille qui septies remisit, ita felicior est iste septuagies septies qui remisit. Petrus mandati immemor hujus interrogat Dominum, dicens: Si peccaverit in me frater meus, quoties rnon angustat veniam, sed dilatat, et quod praecepto finit, sine fine relinquit arbitrio; ut si quantum jusserit remiseris, et tantum sit obedmus sacramento: nam septimus numerus per dies gradiens sabbatum facit, quod benedixit Dominus, et deputavit ad requiem, tam sui operis quam laboris humani. Septimus numerus per ogdoadas currens, sic septemplicat septimanas, ut Pentecosten nobis impletam mysterii solemnitate concludat, totumque sancti Spiritus imbrem in ecclesiasticam segetem coelesti sonitu tunc effundat. Seprat, septimi mensis festa consenctitate . Septimus numerus cum vafraternae obligationis absolvit . Septimus numerus annorum cum circuit septimanas, annum quinquagesimum, qui jubilaeus vocatur, ad plenitudinem totam veniae et remis
Abbreviated transcription (Latin):
numeiꝰ tẽpus humanȩ uite con¬
cludit: qui ut annum faciat. duo¬
nisse approbat dicens. Postqͣm
uenit tẽporis plenitudo: misit ds̃
filium suũ. Orate fr̃s. ut sic̃ sibi
& legi ut. xp̃o uiueret defuncta ẽ
synagoga:. ita et nos peccatis mo¬
riamur et carni. ut uiuere possi¬

Expanded text:
numerus tempus humanae vitae concludit: qui ut annum faciat, duonisse approbat, dicens: Postquam venit temporis plenitudo, misit Deus Filium suum . Orate, fratres, ut sicut sibi et legi, ut Christo viveret, defuncta est Synagoga; ita et nos peccatis moriamur, et carni, ut vivere possi
Abbreviated transcription (Latin):
mana torpescat: ubi suꝑnꝰ habet᷑
int̃pres. Missus ẽ angłs adõ. Qui
audit attentius. qui a quo mis¬
sus sit : dei tantũ refugit ꝑscruta¬
re secretũ. Quod ꝑ angłm deus
mandat : ille meretur scire. qui ti¬
met scire. Audi dnm̃ dicentem.
Suꝑ quem requiescam: nisi suꝑ
humilem et mansuetũ. et tremen¬
tem uerba mea: Humilẽ et man¬
suetum. Quantũ mansuetus ẽ.
qui uissis obtemperat: in mansu¬
etus tantũ est qui uissa discutit.
Missus ẽ angłs ad uirginem: quia
semꝑ ẽ angelo cognata uirginitas.
In carne p̃ter carnẽ uiuere: non
t̾rena uita ẽ s celestis. Et siuultis
scire: angłicam głam acquirere
maius ÷ quam habere. Esse ange¬
lum felicitatis ẽ: uirginẽ esse uir¬
tutis. Uirginitas enĩ hoc optinet
uirib: quod habet angłs ex na¬
tura. Angłs gͦ et uirgo. diuinũ
ẽ officium non humanũ. Ingressuᷤ
inquit angłs ad eã. dixit. Aue gr̃a

Expanded text:
mana torpescat, ubi supernus habetur mana torpescat, ubi supernus habetur interpres. Missus est angelus a Deo. Qui audit attentius, quia a Deo missus sit, deitatis refugit perscrutari secretum. Quod per angelum Deus mandat, ille meretur scire, qui timet scire. Audi Dominum dicentem: Super quem respiciam nisi super humilem, et mansuetum, et trementem verba mea ? Humilem, et mansuetum: quantum mansuetus est ille qui jussis obtemperat, immansuetus tantum est ille qui jussa discutit. Missus est angelus ad virginem. Quia semper est angelis cognata virginitas. In carne praeter carnem vivere non terrena vita est, sed coelestis. Et si vultis scire, angelicam gloriam acquirere majus est quam habere; esse angelum felicitatis est, virginem esse virtutis; virginitas enim hoc obtinet viribus quod habet angelus ex natura. Angelus ergo et virgo divinum agunt officium, non humanum. Ingressus, inquit, angelus ad eam dixit: Ave, gra
Abbreviated transcription (Latin):
ebetur quidẽ
uobis natalicius sermo:
s ineffabile natiuitatis
dñicȩ sacramentũ. credere ma¬
gis conuenit quam referre. Uir¬
go peꝑit. Quod natura non ħt.
usus nescit. ignorat ratio. mens
non capit. pauet cęlũ. stupet t̾ra.
creatura miratur: quomͦ sermo
narrabit humanꝰ: Deniq ex¬
angłista conceptum uirginis.
uirginis partũ. ficut humano
sermone pandit. ita diuino clau¬
dit archano: et hoc facit. ut ħo
quod credere iussus est discute¬
re ñ presumat. Quis attingit ar¬
chanũ dei: partũ uirginis. rerum
causam: scłoꝵ negotiũ: cominer¬
tiũ diuinitatis et carnis. hoiem
dm̃q unũ dm̃ : Euangłista sic ait.
Missus ẽ angłs gabriel a deo inctui¬
tatem galilȩȩ cui nom̃ nazareth. ad
uirginẽ desponsatam uiro. cui no¬
men erat ioseph: et nom̃ uirginiᷤᷤ ma¬
ria. Missus ẽ angls a deo. Ubi me¬
diator ẽ angłs: humana cess opi¬
nio. Ubi cȩlestis ẽ nuntiꝰ: interp̃ta¬
tio t̾rena pellatur. Curiositas hu¬

Expanded text:
ebetur quidem vobis natalitius sermo, sed ineffabile Nativitatis Dominicae sacramentum credere magis convenit quam referre. Virgo peperit. Quod natura non habet, usus nescit, ignorat ratio, mens non capit, pavet coelum, stupet terra, creatura miratur, quomodo sermo narrabit humanus? Denique evangelista conceptum Virginis, Virginis partum sicut humano sermone pandit, ita divino claudit arcano: et hoc facit ut homo, quod credere jussus est, discutere non praesumat. Quis attingit arcanum Dei, partum Virginis, rerum causas, saeculorum negotium, commercium divinitatis et carnis, hominem umque unum Deum? Evangelista sic ait: Missus est angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae cui nomen erat Nazareth, ad virginem desponsatam viro cui nomen erat Joseph, et nomen virginis Maria . Missus est angelus a Deo; ubi mediator est angelus, humana cesset opinio; ubi coelestis est nuntius, interpretatio terrena pellatur. Curiositas hu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosius: caro. aut liuiꝰ: Ergo re¬
parationis nr̃e quanto p̃ciosior
mat̾ia: tanto maior & gła. Aut
quando d̾s non inutero plasmator
ẽ hõis: Audi iob. Manus tuȩ fece¬
runt et fuxerunt me. Et post.
Ut lac coagulasti me. ossibus et
neruis inseriusti me: uitam
et nuscdiam tribiusti michi.
Et dauid. Tu formastime. et
posiusti suꝑ me manũ tuam.
Et ad iheremiã d̾s. Priusquã
esses in utero noui te: et in uul¬
ua scĩficaui te. Si gͦ parentis
in aluo ioblinam̃ta depixit:
si matris in ut̾o dauid m̃bra cõ¬
pegit: si iheremiã genitͥcis scifi¬
cauit inuuluã: si ioħem st̾ilis
inut̾o repleuit spũ sc̃o: quid
mirũ mͦ si uirginis habitauit
in utero. qui mulierẽ hominis
sumpsit ex latere: ipse hominẽ
mulieris resumpsit ex utero. qͥ
uirginẽ uiri formauit ex corꝑe:
Ac ꝑpende homo: que tͥ uident᷑
noua. deo uedent᷑ antiqͣ. S ed
dicis. Que nascendi necessitas
deo: cui suppetit faciendi pote¬

Expanded text:
pretiosius, caro aut limus? Ergo repretiosius, caro aut limus? Ergo reparationis nostrae quanto pretiosior materia, tanto major est gloria. Aut quando Deus non in utero plasmator est hominis? Audi Job: Manus tuae fecerunt et finxerunt me. Et post: Ut caseum coagulasti me: ossibus et nervis inseruisti me, vitam et misericordiam dedisti mihi Et David: Tu formasti me, et posuisti super me manum tuam . Et ad Jeremiam Deus: Priusquam esses in utero, novi te, et in vulva sanctificavi te . Si ergo parentis in alvo Job lineamenta depinxit, si matris in utero David membra compegit, si Jeremiam genitricis sanctificavit in vulva, si Joannem sterilis in utero replevit Spiritu sancto, quid mirum modo, si virginis habitavit in utero, qui mulierem hominis sumpsit ex latere? Ipse hominem mulieris resumpsit ex utero, qui virginem viri formavit ex corpore; ac perinde, homo, quae tibi videntur nova, Deo habentur antiqua. Sed dicis: Quae nascendi necessitas Deo cui suppetit faciendi pote