comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no sepultꝰ: cuiꝰ anima qđ in igne
ut intinguat extremũ digiti
sui in aqua ut refrig̾et linguã
meã. qr crucior in hac flamina.
Dũ gͦ peccatorẽ diuitẽ damnatũ
ignib ueritas ꝑbibet. quis sa¬
piens reꝓboꝵ animas teneri ig¬
nib neget: p̃cipue cũ humanã
animã corporis similitudinem
posse similitudinẽ corporis &
corporaliũ omniũ mẽbroꝵ qͥsqͥs
renuit. pot̾ negare animã esse
quã in somnis uidet ł ambulare
ł sedere. uel huc atq illuc g̾ssu
ł etiã uolatu ferri. hoc sine qua¬
dã similitudine corporis ñ fit
ꝓinde si hanc similitudinẽ etiã
apud inferos gerit ñ corporalẽ¬
s similẽ corpori: ita etiã in locis
uidet᷑ ẽẽ ñ corporalib s corpo¬
raliũ similib siue in requie. si¬
ue in dolorib. In cassiam etiã¬
uoluminib legit᷑ qd non fint
ociose neq nichil ñ sentiant:
cũ diues ille in inferno se flam¬
ma cruciari clamat. Unde ꝓ¬
bat᷑ animas defunctoꝵ ñ solũ¬

Expanded text:
 sepultus, cujus anima quia in igne ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flammaDum ergo peccatorem divitem damnatum in ignibus Veritas perhibet, quis sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? Praecipue, cum humanam animam corporis similitudinem posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis renuit, potest negare animam esse quae in somnis videt vel ambulare se, vel sedere, vel huc atque illuc gressu vel etiam volatu ferri; hoc sine quadam similitudine corporis non fit. Proinde si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit, non corporalei similem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. Quamquam etvoluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solu
Abbreviated transcription (Latin):
Si aĩẽ sn̾ corporib sentiunt ignẽ¬
constet animas igne mat̾i¬
ali incorporib cruciari: queri
solet an interĩ ante resuptionẽ
corporũ animȩ defunctoꝵ repro¬
boꝵ mat̾iali igne crementur.
De hoc iulianꝰ toletanȩ eccłiȩ¬

Expanded text:
Si animae sine corporibus sentiunt igneconstet animas igne materiali in corporibus cruciandas, quaeri solet an interim ante resurrectionem corporum animae defunctorum reproborum materiali igne crementur. De hoc Julianus, Toletanae eccle
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ fragilitati quãuis par¬
ua tam̃ crebra surrepunt: quȩ
si collecta contͣ nos fuerint ita
nos grauabt̃ & oppͥment sic̃ unũ
aliqͦd grande pecc̃m. Quid enim
int̾est ad naufragiũ. an ita uno
gͣndi fluctu nauis oꝑiat᷑ ut obru¬
atur: an paulatĩ surrepens aqua
ĩpleat nauẽ & submergat: Ideo

Expanded text:
humanae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrvem atque submergat? Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
semel tm̃ merg̾e: ubi consuetudo
ȩccłiȩ talis existit. Si quis uͦ id fa¬
cere incipiat ubi consuetudo taliᷤ
ñ ẽ. uł semel tm̃ mergendũ esse¬
asserat: rep̃hensibilẽ se constituit.
sensu abundabat cyprianꝰ cũ semel
mergebat in baptismo paruulos:
qui qͦd intelligebat studiose imple¬
bat. bonis oꝑib abundando. licet
in hoc nescius delinqueret. S quia
bonis oꝑib abundabat: postea cor¬
reptꝰ a deo. abundauit altiori sen¬
su. ter illos mgendo. Ecce habes
qđ delinqͥt qui semel mergit. Sed
hoc ideo. qr alit̾ se habebat illius¬

Expanded text:
semel licet, ubi consuetudo Ecclesiae talis existit. Si quis vero id facere incipiat ubi consuetudo talis non est, vel semel tantum mergendum asserat, reprehensibilem se constituit. sensu abundabat Cyprianus, cum semel mergebat in Baptismo parvulos, quia quod intelligebat, studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Ecce habemus, quia deliquit qui semel mersit. Sed hoc ideo, quia aliter se habebat
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ: quia ordo baptismi duplici
mysterii significatione celebrat᷑.
Recte enĩ tercio mersi estis: qͥ acce¬
pistis baptismũ in noĩe trinitatis.¬
Recte t̾cio mersi. qͥ accepistis baptis¬
mũ in noĩe xp̃i: qui die t̾cia re¬
surrex it a mortuis. Illa enĩ tercio
repetita dim̾sio: typũ dominice
expͥmit sepulturȩ. Constat gͦ bap¬
tizandos t̾cio debere mergi: & tam̃
si semel tm̃ ĩmergant᷑. uerũ baptis¬
ma accipiunt. E qͥ semel ĩmergit
tm̃. non peccat. nisi consuetudo
eccłiȩ obsistat: uel hoc modo tm̃
debere fieri asserat. Qn cͥcũcisio¬

Expanded text:
rsimus. Qui ordo baptismatis duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio mersi estis, qui accepistis baptismum in nomine Jesu ChrisRecte tertio immersi, quia accepistis Baptismum in nomine Christi, qui die tertia resurrexit a mortuis. Illa enim tertio repetita immersio, typum dominicae exprimit sepulturae. Constat ergo baptizandos tertio debere immergi; et tamen si semel tantum immergantur, verum Baptisma accipiunt. Et qui semel immergit tantum, non peccat nisi consuetudo Ecclesiae obsistat, vel hoc modo tantum debere fieri asserat. 10. Quando circumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
uł oleo fieret: & ut cõmunis ma¬
teria baptizandi inueniret᷑ apud
om̃s: qͦd aqua significauit quȩ
de latere xp̃i manauit: sicut san¬
guis alteriꝰ sacram̃ti signũ fuit.
Nongͥ in alio liquore pot̾ consecͣ¬
ri baptismꝰ: nisi in aqua. De ĩmer¬
sione qͦties fieri debeat. xxiii.¬
e ĩm̾sione uͦ si querit᷑ quomͦ fieri
debeat: precise respondemus
uel semel uł t̾cio. ꝓ uario more
trina ĩmersione baptismi. nil
ueriꝰ responderi potest quã qͦd
uos ipsi sensistis: quia in una fide
nichil officit ęccłiȩ sc̃ȩ consuetu¬
do diu̾sa. Quia gͥ in trib subsi¬
stentiis un a substantia ẽ: repre¬
hensibile e̾̃e̾ nullatenꝰ pot̾ infantẽ
in baptismo uł ter uł semel mer¬
gere : quia in tͥb mersionib ꝑso¬
narũ trinitas: & in una potest
diuinitatis singłaritas designari.
Nos uͦ qui t̾cio mergimꝰ: etiã tridu¬
anȩ sepult᷑ȩ sacram̃tũ signamus.

Expanded text:
vel oleo fieret, et ut communis mavel oleo fieret, et ut communis materia baptizandi inveniretur apud omnes; quod aqua signavit quae de latere Christi manavit, sicut sanguis alterius sacramenti signum fuit. Non ergo in alio liquore potest consecrari Baptismus nisi in aqua. 9. De immersione, quoties fieri debeat. De immersione vero si quaeritur quomodo fieri debeat, praecise respondemus: Vel semel, vel ter, pro vario more trina immersione Baptismi nil verius responderi potest quam quod vosipsi sensistis; quia in una fide nihil officit Ecclesiae sanctae consuetudo diversa; quia enim in tribus subsistentiis una substantia est, reprehensibile esse nullatenus potest infantem in Baptismo ter vel semel immergere; quia et in tribus mersionibus personarum Trinitas, et in una potest divinitatis singularitas designari. Nos vero qui tertio immergimus, etiam triduanae sepulturae sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnitatis: scił in ea forma in qua
baptizauert̃ postea gentes. quȩ
ante passionẽ potest intelligi fuis¬
se tͣdita. licet ñ sit scriptũ. Non gͦ
tc̃ illã formã xp̃c priꝰ tradidit cũ
ad eugłi ⁊ andũ gentib misit: s
quã ante tͣdiderat mittens in ude¬
am. post it̾auit cũ ad gentes misit.
Commodiꝰ gͦ dicit᷑ institutio facta
ue: quod dispensauit. non quia
mundari uoluit cũ sine peccato
fuerit: s quia contactu munde
caruis suȩ uim regeneratiuam
contulit aquis: ut qui postea u¬
mergeret᷑ inuocato nõie tͥnitatiꝰ
a peccatis purgaret᷑. Tunc gͥ insti
cuiꝰ mysteriũ ibi innotuit. interiꝰ
hominẽ baptizat. Quare in aqua
ñ in alio liquore: ut xp̃c ait. nisi
Ideo uniformit̾ id fieri in aqua
p̃cipit᷑: ut intelligat᷑ qđ sic̃ aqua
sordes corporis ac uestes abluit.
ita baptismꝰ maculas animȩ. sor¬
des q uicioꝵ emundando abster¬
git: uel ideo ut nullũ inopia ex¬
cusaret. qͦd posset fieri. si in uino

Expanded text:
Trinitatis, scilicet, in ea forma in qua baptizaverunt postea gentes; quae ante passionem potest intelligi fuisse tradita, licet non sit scriptum. Non ergo tunc illam formam Christus prius tradidit, cum ad evangelizandum gentibus misit; sed quam ante tradiderat mittens eos in Judaeam, post iteravit cum ad gentes misit. Commodius ergo dicitur institutio facta,st in Jordane; quod dispensavit, non quia mundari voluit, cum sine peccato fuerit, sed quia ccarnis suae, vim regenerativam contulit aquis, ut qui post immergeretur, invocato nomine Trinitatis, a peccatis mundaretur. Quare in cujus mysterium ibi innotuit, interius hominem baptizat. 8. Quare in aqua , non in alio liquore, ut ait Christus: Nisi que uniformiter id fieri in aqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis ac vestis abluit, ita Baptismus maculas animae, sordesque vitiorum emundando abstergit. Vel ideo, ut nullum inopia excusaret, quod posset fieri, si in vino
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc dixit eis post resurrectionẽ
p̃cipiens eis de uocatione gentiũ:
quos ante passionẽ binos & binos
miserat ad p̾dicandũ in udea &
ad baptizandũ. dicens in uiã gen¬

Expanded text:
 hoc dixit eis post resurrectionem, praecipiens eis de vocatione gentium, quos ante passionem binos miserat ad praedicandum in Judaea et ad baptizandum, dicens, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc consideremꝰ utrũ sic̃ in xp̃i
noĩe legimꝰ baptismi plenũ ẽẽ sac̾
pato nichil desit ad mysterii ple¬
nitudinẽ. Rationẽ sequam᷑. Solutio
Qui unũ dix̾it: tͥnitatẽ assignauit.
Si xp̃m dicas: & patrẽ ã qͦ unctꝰ est filiꝰ¬

Expanded text:
Nunc consideremus utrum sicut in Christi nomine legimus Baptismi plenum esse sacrapato nihil desit ad mysterii plenitudinem. Rationem sequamur: Qui unum dixerit, Trinitatem signavit. Si Christum dicas, et Patrem a
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ dicere qđ si in fide mysteriũ
tͥnitatis teneat᷑ & una ꝑsona tm̃
nominet᷑. plenũ eẽ sacramentũ:
& e conu̾so si tres nominent᷑ & ñ
recte de aliquo illoꝵ sentiatur. ua¬
cuũ fieri mysteriũ. Fit enĩ in .i
libͦ de spu sco. Ubi ñ ẽ plenũ bap¬
tisii sacram̃tũ: nec pͥncipiũ nec
tũ subrues. Ꝙ sicut si unũ in ser¬
mone cõprehendas ł patrẽ ł filiũ¬

Expanded text:
idetur dicere, quod si fide mysterium Trinitatis teneatur et una persona tantum nominetur, plenum esse sacramentum; et, e converso, si tres nominentur et non recte de aliquo illorum sentiatur, vacuum fieri mysterium Trinitatis. Ait enim sic: Ubi non est plenum Baptismi sacramentum, nec principium, nec tum subrues: et sicut si unum in sermone comprehendas, vel Patrem, vel Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
cupasti. Uñ ut rationi copuletur
nos posse baptizari in spũ scõ. Ex¬
his aꝑte intellexisti in noĩe xp̃i
uerũ baptisma tradi. Ubi nichilo¬
minꝰ insinuari uidet᷑ uerũ baptĩ¬
ma dari posse in noĩe patris tm̃ uł¬
sp̃s scĩ: si tam̃ ille qͥ baptizat. fidẽ
trinitatis habeat: que trinitas
in quolibet hoꝵ nominũ intelligit᷑.
Si au aliquis ꝑu̾se credens & errorẽ
induc̾e intendens unũ de tͥb tm̃
nuncupet: ñ impleuit mysteriũ.
Qđ uͦ ait. nominatis tͥb uacuũ eẽ
mysteriũ si baptizans minuat
potestatẽ patris ł filii uel sp̃s scĩ
id est male sentiat de potentia ali¬
euiꝰ hoꝵ. ñ credens unã potentiã
triũ: intelligendũ ẽ hoc suꝑ eũ qͥ
ñ intendit nec credit baptizare:

Expanded text:
cupasti. Unde, ut rationi copuletur nos recte posse baptizari in Spiritu his aperte intellexisti in nomine Christi verum Baptisma tradi: unde nihilominus insinuari videtur verum Baptisma dari posse in nomine Patris tantu si tamen ille qui baptizat fidem Trinitatis teneat, quae Trinitas in quolibet horum nominum intelligitur. Si autem aliquis perverse credens, et errorem inducere intendens, unum de tribus tantum nuncupet, non complet mysterium. Quod vero ait, nominatis tribus vacuum esse mysterium, si baptizans minuat potestatem Patris vel Filii vel Spiritus sancti, id est, si male sentiat de potentia alicujus horum, non credens unam potentiam trium, intelligendum est hoc super eum qui non intendit ne
Abbreviated transcription (Latin):
dicta st̃: cũ ꝓculdubio corpora
sint futura. ñ sp̃s. Ex his ap¬
paret qđ una etas erit omniũ
resurgentiũ. scił uienilis: sta
Nec de substantia de qua hoĩs
caro creat᷑ aliqͥd ꝑibit: s omnĩ
particularũ ante dispsarum
collectione redintegrabit᷑ natu
uͦ corpora sine oĩ uicio fulgida
sic̃ sol resurgent: p̃cisis cunctis
deformitatib quas hic habuert̃.¬
e reꝓbis aũ queri solet. an
cũ deformitatib hic habi¬
tis resurgant. Hoc aũ aug̃ ñ
asserit. s dubiũ relinqͥt: it a¬
g̃ inqͥens in encħ. Quicũq ab il¬
la ꝑditionis massa quȩ ꝑ adã

Expanded text:
dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Ex his apparet quod una erit aetas omnium resurgentium, scilicet, juvenilis; statNec de substantia de qua hominis caro creatur, aliquid peribit; sed omnium particularum ante dispersarum collectione redintegrabitur naturum quoque corpora sine omni vitio fulgida sicut sol, resurgent, praecisis cunctis deformitatibus quas hic habuerueprobis autem quaeri solet an cum deformitatibus hic habitis resurgant. Hoc autem August. non asserit, sed dubium relinquit, ita inquiens, in Ench. c. 2: Quicumque ab illa perditionis massa
Abbreviated transcription (Latin):
incorporeos posse pena corporali
ignis affligi: si sp̃s hominum
etiã ipsi incorporei & nc̃ potue¬
runt includi corporalib m̃bris
& tc̃ potert̾ corporũ suoꝵ uin¬
culis insolubilit alligari: Ge¬
henna illa quȩ stagnũ ignis &

Expanded text:
incorporeos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum etiam incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? Gehenna illa quae stagnum ignis
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo & angłis eiꝰ puniant᷑.
Utrũ uͦ ipsi cũ uiciis & deformi¬
tatib suoꝵ corporũ resurgant.
quȩcũq in eis gestarunt: requi¬
rendo laborare. qͥd opꝰ est Non
enĩ fatigare nos debet incerta
eoꝵ habitudo ł pulchritudo:
quoꝵ erit certa & sempiterna
damnatio. Ecce ñ diffinit an
t̃c habeant deformitates quas
hic habuert reꝓboꝵ corpora.

Expanded text:
 angelis puniantur. Utrum vero ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis gestarunt, inquirendo laborare quid opus est? Non enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Ecce non definit, an tunc habeant deformitates quas hic habuerunt reproborum corpora.
Abbreviated transcription (Latin):
in puluerẽ ł ꝯfunderet᷑ ĩ massã.
& eã uellet artifex rursũ ex illiꝰ
materia ł qͣntitate reparare. ni¬
chil int̾esset ad eiꝰ integritatẽ.
quȩ particula mat̾ie cui mbro
statuȩ redderet᷑ dũ tñ totũ ex qͦ

Expanded text:
in pulverem, vel confunderetur in massam, in pulverem, vel confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursum ex illius materia et quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur; dum t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibit do t̾rena materies. de
qua mortaliũ creat᷑ caro. si in
quẽ libet puluerẽ cinerẽ q sol¬
uat᷑. in qͦs libet alitꝰ auras ꝙ dif
fugiat. in quãcũq alioꝵ corpoꝵ
substantiã ł in ipsa elem̃ta u̾ta¬
tur. in quoꝵcũq animaliũ. etiã
hominũ cibũ carnẽ q mutet᷑:
illi anime puncto tẽporis redi¬
bit que illã primitꝰ ut homo
fieret. cresceret. uiu̾et aĩauit.
Ipsa gͥ t̾rena mat̾ies q̃ discedente
anima fit cadauer. ñ ita resur¬
rectione reparabit᷑ ut ea quȩ
dilabunt᷑ & in alias atq alias
redeant ũn dilapsa st̃ ad easdẽ
qͦq corporis partes ubi fuerunt
redire necesse sit: alioqͥn si capil¬
lis redit qͥd tam crebra tonsura
detraxit. si unguib qͦd tociens
dep̾ssit exectio. ĩmoderata & in¬
decens cogitantib resurrectionẽ¬
carnis. & ideo ñ credentib occur¬
rit deformitas. S quẽ admodũ
si statua cuiꝰtibet solubilis metal¬
li igne liquesceret ł ꝯtereretur

Expanded text:
it Deo terrena materies de qua mortalium creatur caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcumque aliorum corporum substanciam vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcumque animalium eciam hominum cibum carnemque mutetur, illi anime puncto tebit, quae illam carnem primitus ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa ergo terrena materies quae discedente anima fit cadaver, non ita in resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur et in alias atque alias redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio; immoderata et indecens cogitantibus, et idecarnis, et ideo non credentibus, occurrit infirmitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli igne liquesceret, vel contereretur
Abbreviated transcription (Latin):
ungues. an qͥoquid eoꝵ pierat
mutet᷑ in carnẽ. & in partes
alias corporis reuocet᷑. curante
artificis ꝓuidentia ne qͥd inde¬
cens fiat. Indecorũ qͥppe aliqͥd
ibi ñ erit: s qͥcqͥd futurũ est
hoc decebit: quia nͥ futurũ ẽ

Expanded text:
ierat, mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur; curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid ibi futurum est, hoc decebit, quia nec futurum est,
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ potest quȩ ueros sacͥdotes ñ ht̃.
De usu clauium. xc uiiii.¬
sus uͦ barũ clauiũ multiplex
soluit. ꝓpria potestate se priuat:
id÷ dignũ pͥuatione se facit. Si

Expanded text:
n potest, quae veros sacerdotes non habet. 3. De usu clavium. Usus vero harum clavium multiplex solvit, propria potestate se privat, id est, dignum privatione se facit.
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥdotis & debitũ omnino relaxat
& animã int̾iꝰ purgat a contagio
& fetore peccati: qͥd gͦ mundat. qͥd
dimittit sacerdos : Ubi st̃ claues
autẽ p̃missa questio pleniꝰ explica¬
ri ualeat: quasi altiꝰ ducto rete
de his clauib & usu earũ disseramꝰ.
istȩ st̃ ñ corporales s spũales.
scił discernendi scientia & poten¬
tia uidicandi. id÷ ligandi & sol¬
uendi: qua dignos reciꝑe. indigno
debet excludere a regno eccłiasticꝰ
uidex: qui sic̃ ht̃ ius ligandi. ita¬
pari conditione ꝓmisit. Ergo qͥ
soluendi ios ñ ht̃: nec ligandi ht̃.
Ꝙ infra. Certũ ẽ qđ eccłiȩ utrũq
licet: heresis utrũq ñ habet. Ius
enĩ hoc solis ꝓmissũ est sacerdotib.
Recte gͥ eccłia hoc uendicat quȩ¬

Expanded text:
sacerdotis et debitum omnino relaxat, et animam interius purgat a contagione et foetore peccati; quid ergo mundat, quid dimittit sacerdos? ubi sunt claves autem praemissa quaestio plenius explicari valeat, quasi altius ducto rete, de his clavibus et usu earum disseramus. istae non sunt corporales, sed spirituales, scilicet discernendi scientia, et potentia judicandi, id est, ligandi et solvendi; qua dignos recipere, et indignos debet excludere a regno ecclesiasticus judex, qui sicut habet jus ligandi, itapari conditione permisit. Ergo qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Et infra: Certum est quod Ecclesiae utrumque licet, haeresis utrumque non habet. Jus enim hoc solis permissum est sacerdotibus. Recte ergo Ecclesia hoc sibi
Abbreviated transcription (Latin):
De neptis tuȩ coniugio quã te
cuidã militi daturũ necessitatiᷤ
instante articło sub fidei pollici¬
tatione firmasti. hoc equitate
dictante decreuimꝰ. ut si illa uirũ
illũ omnino ut d̃r renuit. & in
ut uiro illi se prorsus deneget

Expanded text:
De neptis tuae conjugio, quam te De neptis tuae conjugio, quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione confirmasti, hoc aequitate dictante decrevimus: Ut si illa virum illum omnino ut dicitur renuit, et in ut
Abbreviated transcription (Latin):
uia enĩ ñ ancilla uel dña
dat᷑: iaeo nec de sũmo nec
de imo a pͥncipio formata est. s
de latere uiri. ob conugalẽ socie¬
tatẽ. Si de sũmo fieret ut de capi¬
te. uideret᷑ ad dominationẽ crea¬
ta: si uͦ de imo ut de pedib. uide¬
ret᷑ ad seruitutẽ subicienda. S qr
nec in dnam nec in ancillã assu¬
mitur. facta ẽ de medio. id ÷ de
latere: quia ad conuigalẽ socie¬
tatẽ assumit᷑. Cũ gͥ sic ꝯueniunt
ut dicat uir. accipiote in meam
coniugẽ. & dicat mulier. accipio
te in meũ uirũ: his u̾bis uł aliĩs
idẽ significantib expͥmit᷑ consens
ñ copulȩ carnalis ł cohabitatiõiᷤ
corporalis. s conuigalis societatis.
Ex qua oportet eos cohabitare : nisi
forte causa religionis pari uoto
corporalit̾ separent᷑. uł ad tempꝰ¬
portet autẽ consensũ conui¬
galẽ liberũ ẽẽ a coactione.
Consensus enĩ coactꝰ qui nͨ consens
appellari debet. coniugiũ ñ facit:
sanctio regi aragoꝵ in hec u̾ba

Expanded text:
uia enim non ancilla vel domina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in ancillam assumitur, facta est de medio, id est, de latere, quia ad conjugalem societatem assumitur. Cum ergo sic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis vel cohabitationis corporalis, sed conjugalis societatis; ex qua oportet eos cohabitare, nisi forte causa religionis pari voto corporaliter separentur, vel ad temprtet autem consensum conjugalem liberum esse a coactione. Coactus enim consensus, qui nec consensus appellari debet, Conjugium non facit, sancto regi Arragonum in haec verba:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipit: s si id sponte faciat. homi¬
cida ẽ: etiãsi eũ occidat quẽ scit
a iudice occidendũ. Infirmi aũ
qͥ ex cupiditate egyptios decepert̃
magis ꝑmissi st̃ hoc facere illis qͥ
iure talia passi sunt. quã uissi.
Hic opponit᷑ qđ etiã boni in illo oꝑe
peccauert̃. quia naturalẽ legem
eui concordat eugłm & lex mora
quod t ñ uis alii ne feceris: quã
ueritas scripsit in hominis corde.
quia ñ legebat in corde. iterauit
in tabulis: ut uoce forinsecꝰ admo¬
ta rediret ad cor: & ibi inueniret
qͦd extͣ legeret. Hanc gͥ illi p̃ua¬
ricati uident᷑ in illo facto: aliis
facientes qͦd nolebant fieri sibi.
S ibi subintelligendũ ẽ. iniuste :
ut ñ alii scił iniuste facias qͦd tͥ
ñ uis fieri. Alioqͥn huiꝰ p̃uaricator
ẽ iudex: dũ punit reũ. nolens sibi
tale aliquid fieri. Ita etiã illud dñi

Expanded text:
cidi; sed si id sponte facit, homicida est, etiamsi eum occidat quem scit a judice occidendum. Infirmi autem qui ex cupiditate Aegyptios deceperunt, magis permissi sunt hoc facere illis qui jure talia passi sunt, quam jussi. Hic opponitur, quod etiam boni in isto opere peccaverunt, quia naturalem legem cui cnon vis fieri, alii ne feceris. Quam Veritas scripsit in corde hominis; et quia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod nolebant sibi fieri. Sed ibi intelligendum est injuste, ut non alii, scilicet, injuste, facias quod tibi non vis fieri; alioquin hujus praevaricator est judex, dum punit reum nolens aliquid tale sibi fieri. Ita etiam et illud Domi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃n scił uł sacrũ de sacro. uel non
sacrũ de sacro. ł sacrũ de ñ sacro
aufertur. Sacrũ uͦ dr̃ quicquid
mancipatũ ẽ cultui diuino: ut
eccłia uel res eccł̃iȩ. Hic etiã usura
ꝓhibet᷑: quȩ sub rapina continet᷑.
e. querere ł fraudare aut raꝑe. nicħ
int̾est. Cõmoda fr̃i tuo. & accipe
quod dedisti: & nichil suꝑfluum
queras: qr suꝑ abundantia in usu¬
ait aug̃. suꝑ psalmũ: cũ qͥs plus
nia:. s intelligant usurã uocari
suꝑ abundantiã. scił quicqͥd est
si ab eo quod ded̾it plus ẽ: ut si
in hyeme demꝰ decẽ modios & in

Expanded text:
 vel sacrum de sacro, vel non sacrum de sacro, vel sacrum de non sacro aufertur. Sacrum vero dicitur quidquid mancipatum est cultui divino, ut ecclesia vel res ecclesiae. Hic etiam usura prohibetur, quae sub rapina continetur.  quaerere vel fraudare aut rapere nihil interest. Commoda fratri tuo et accipe quod dedisti, nihilque superfluum quaeras, quia superabundantia in usuait Augustinus, cum quis plus nia; sed intelligant usuram vocari superabundantiam, scilicet quidquid est si ab eo quod dederit plus est; ut si in hyeme demus decem modios, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibitũ sit om̃e m̃daciũ.
Quidã dicunt illud tm̃ ꝓhiberi
qͦd obest & ꝓͥdest ei cui dr̃. Tale
enĩ est adu̾sus ꝓximũ: ut ideo
uideat᷑ hoc addidisse scriptura.
S de m̃dacio magna questio est:
n̾cito explicari potest. De triplici

Expanded text:
ohibitum sit omne mendacium. Quidam dicunt illud tantum prohiberi quod obest et non prodest ei cui dicitur. Tale enim non est adversus proximum; ut ideo videatur hoc addidisse Scriptura. Sed de mendacio magna quaestio est, quae nec cito explicari potest. DISTINC
Abbreviated transcription (Latin):
Siuͦ querit᷑ de filiis ifrł qui dño
iubente ab egyptiis mutuauert᷑
uasa aurea & argentea & uestes
p̃ciosas. & asportauert̃. utrum
furtũ cõmiserint: dicimꝰ eos qui
ut parerent d̃o iubenti illud fe¬
cerunt. ñ fecisse furtũ. nͨ omnino
peccasse. Uñ aug̃ suꝑ exodũ. Is¬
ug̃ raelite ñ furtũ fecert̃: s do iuben¬
ti ministeriũ p̃buerunt. Hoc enĩ

Expanded text:
 quaeritur de filiis Israel, qui Domino jubente ab Aegyptiis mutuaverunt vasa aurea et argentea et vestes pretiosas, et asportaverunt, utrum furtum commiserint, dicimus eos qui ut parerent, Deo jubente, illud fecerunt, non fecisse furtum, nec omnino peccasse. Unde Augustinus: Israelitae non furtum fecerunt, sed Deo jubente ministerium praebuerunt. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiã queri: in qua forma
xp̃c iudicabit. In forma utiq
serui uidicabit. quȩ oĩb in uidi¬
cio apparebit. ut uideant mali in
quẽ pupugert᷑. diuinitatẽ uͦ eiꝰ
mali ñ uidebt̾. Uñ ysaias. Tollat᷑¬
nitatẽ uͦ non. ne gaudeant. Diui¬
nitas enĩ sn gaudio uideri ñ pot̃¬
mana constet eũ appariturũ:
querit᷑ an forma illa głosa apya¬
reat sic̃ uere ẽ: an infirma sic̃ in
passione extitit. Quidã putant
a malis talẽ uideri qualẽ crucifi¬
xer̃t. id÷ infirmã: qr dic̃ script᷑a
ut uideant in quẽ pupugerunt.
serui głificatã abonis & maliꝰ tc̃¬
ug uideri. sic. Cũ in forma serui cla¬
rificata uidicantẽ uid̾int boni ⁊
mali tollet᷑ impiꝰ ut ñ uideat
claritatẽ dĩ qua ds ẽ. quã soli
mundi corde uideb̾t. qͦd erit meis
głificata uidebit᷑ a cunctis: ũn.⁊
Ita enĩ legit᷑ in engłio ioħ̃is. E pote

Expanded text:
olet etiam quaeri in qua forma Christus judicabit. In forma utique servi judicabit; quae omnibus in judicio apparebit, ut videant mali in quem pupugerunt. Divinitatem vero ejus mali non videbunt. Unnitatem vero non, ne gaudeant. Divinitas quippe sine gaudio videri nomana constet eum appariturum, quaeritur an in forma illa gloriosa appareat, sicut vere est, an in forma qualis in passione extitit. Quidam putant a malis talem videri, qualem crucifixerunt, id est, infirmum; quia dicit Scriptura, ut videant in quem pupugerunt. servi glorificatam, a bonis et malis tunc videri; sic: Cum in forma servi glorificata judicantem viderint boni et mali, tolletur impius, ut non videat claritatem Dei qua Deus est; quam soli mundo corde videbunt, quod erit eis ificata videbitur a cunctis; unde eIta enim legitur in Evangelio Joannis, c. 5: E
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ in inferno malis ad
puniendũ p̃sint demones post
iudiciũ: qͦs carnifices tortoresq
omnẽ pͥncipatũ: & potestatem
& uͥtutẽ. Dũ enĩ durat mundꝰ
angłi angłis. demones demonib
hoĩes hõib p̃sunt: s oĩb collecłis

Expanded text:
utrum in inferno malis ad puniendum praesint daemones post judicium, quos carnifices tortoresqueomnem principatum, et potestatem, et virtutem. Dum enim durat mundus, angeli angelis, daemones daemonibus, homines ho
Abbreviated transcription (Latin):
utͦq eandẽ unionẽ indesinent̃ te¬
nuit quã assum̃do contͣxit: ideo
nͨ incongrue ubicũq animȩ uel
carni ł utriq unitꝰ ẽ. ibi homo eẽ
dicit᷑: quia ibi humanatꝰ ẽ. Ergo
in sepulcro erat h̃o. & in inferno
erat hõ: quia ut᷑biq humanatus
& carne lic& separatis. habebat
unionẽ: & uno eodẽq tẽpore in
carnẽ. & in infernũ descendit

Expanded text:
utroque eamdem unionem indesinenter teutroque eamdem unionem indesinenter tenuit, quam assumendo contraxit; ideo non incongrue ubicumque animae vel carni, vel utrique unitus est, ibi homo esse dicitur, quia ibi humanatus est. Ergo et in sepulcro erat homo, et in inferno erat homo, quia utrobique humanatus et carne, licet separatis, habebat unionem: et uno eodemque tempore in et ad infernum descendit
Abbreviated transcription (Latin):
pulcro gͦ erat ho. quia humanita¬
ti unitꝰ erat. & si ñ toti quia carni
tantũ: & in inferno erat h̃o quia
humanitati unitꝰ. s ñ toti. qr aĩe
tantũ. Sed si in inferno aĩȩ tm̃¬
& in sepulchro carni tm̃ unitꝰ erat:
gͦ nec in inferno unitꝰ erat animȩ
& carni. nec in sepulchro. Qͦmͦgͦ
tio dicti: Quia una eadẽq unio¬
ne unitꝰ erat animȩ in inferno. &
carni in sepulcro: & sic erat illis
duob tunc separatis unitꝰ. sicut
ante separationẽ. id ÷ ante mortẽ.
Aahoc aũ opponit᷑. Si xp̃c animã
tantũ ł carnẽ tm̃ assũpsisset. non
siuiset uerus homo: s ꝓpt̾ utriꝰq
assũptionẽ uerꝰ homo fuit. Sic gͦ
ubi carnẽ & animã sibi unitam
ñ habebat: uerꝰ homo ñ erat ibi.
S tẽpore mortis nusꝗͣ illa duo uni¬
ta habebat: quia nͨ in sepulchro nͨ
in inferno. nͨ alibi: nusꝗͣ gͦ erat hõ.
homo ñ fuisset si carnẽ & animã
ñ assũpsisset: s tam̃ quia ex quo
assũpsit neutrũ deposuit. s cum

Expanded text:
pulcro ergo erat homo, quia humanitati unitus erat etsi non toti, quia carni tantum; et in inferno erat homo, quia humanitati unitus, sed non toti, quia animae tantum. Sed si in inferno animae tant in sepulcro carni tantum unitus erat: ergo nec in inferno unitus erat animae et carni, nec in sepulcro. Quomodo tio dicti? Quia una eademque unione unitus erat animae in inferno, et carni in sepulcro. Et sic erat illis duobus tunc separatis unitus, sicut ante separationem, id est, ante mortem. Ad hoc autem opponitur. Si Christus tantum vel carnem tantum assumpsisset, non fuisset verus homo, sed propter utriusque assumptionem verus homo fuit. Sic ergo ubi carnem et animam sibi unitam non habebat, verus homo ibi non erat. Sed tempore mortis nusquam illa duo vere unita habebat, quia nec in sepulcro, nec in inferno, nec alibi; nusquam ergo erat homo. homo non fuisset, si carnem et animam non assumpsisset. Sed tamen quia ex quo assumpsisset, neutrum deposuit, sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
te alicubi erat homo: & si ubi¬
cũq est homo sit. Ad qͦd dicimꝰ
quia ñ ubicũq erat homo erat:
nec mͦ ubicũq est homo ẽ. quia
ubiq est scdm diuinitatẽ: nec
ubiq homo. qi ñ ubiq homini uni

Expanded text:
te alicubi erat homo, et si ubicumque est, homo sit. Ad quod dicimus, quia non ubicumque erat, homo erat; nec modo ubicumque est, homo est: quia ubique est secundum deitatem, nec ubique homo, quia non ubique homini uni
Abbreviated transcription (Latin):
iug̃ Quis ñ ẽ derelictꝰ in inferno: Xp̃c:
s in anima sola. Qͥs iacuit in se¬
pulcroe Ap̃c: s in carne sola.
sic̃ animȩ in inferno. Alioqͥn si
carni mortue ñ e̾e̾t unitꝰ: ñ in ea
diceret᷑ iacuisse in sepulcro. Ani¬
ma gͥ ad infernũ descendit. caro
in sepulero iacuit: sap̃ia cũ utͦꝙ
ꝑmansit: quȩ in inferno positis
lux uera sapientię. illuminabat
int̾ hoĩes: de qua abyssus dic̃. ñ ẽ
in me. mare dic̃. ñ ẽ mecũ: Ergo
nͨ in tẽpore nec in loco sap̃ia ẽ: cui
nee mors tͥbuenda ẽ. In ligno
enĩ caro: ñ illa oꝑatrix õiũ
sub̾a diuina pendebat. Confi¬
tem᷑ tam̃ xp̃m pependisse in ligno.
& iacuisse in sepulcro. s in carne:
carnẽ & animã simul unita sibi
habebat. ꝗͣ ubi alterũ tantũ: nec
maior erat ubi utrũq simul uel
alterũ tm̃ unitũ habebat. qͣm ubi
cũ uenit in uirginẽ: ubiq totus.
ubiq ꝑfectꝰ. U̾no gͥ eodẽ q tẽpore.
totꝰ erat in inferno. totꝰ in cȩlo erat:

Expanded text:
ine. Quis non est derelictus in inferno? Christus, sed in anima sola. Quis jacuit in sepulcro? Christus, sed in carne sola; sicut animae in inferno. Alioquin si carni mortuae non esset unitus, non in ea diceretur jacuisse in sepulcro. Anima ergo ad infernum descendit, caro in sepulcro jacuit, sapientia cum utroque permansit, quae in inferno positis,lux vera sapientiae, illuminabat inter homines. De qua abyssus dicit: Non est in me; mare dicit: Non est mecum; ergo nec in tempore, nec in loco sapientia est, cui nec mors tribuenda est. In ligno enim caro, non illa operatrix omnium substantia divina pendebat. Confitemur tamen Christum pependisse in ligno et jacuisse in sepulcro, sed in carne sola, carnem et animum simul unitam sibi habebat, quam ubi alterum tantum; nec major erat ubi utrumque simul vel alterum tantum unitum habebat, quam ubi cum venit in Virginem, ubique totus, ubique perfectus. Uno ergo eodemque tempore totus erat in
Abbreviated transcription (Latin):
aliquib contrabi coniugiũ: qͦd
hec tria bona ñ comitant᷑. Deest
enĩ fideᷤ: uͥ uir cũ alia. uel mulier
cũ alio coit. Hoc enĩ bonũ it a
conuigio adheret. ut ex eo si ad¬
sit ampliꝰ cõm̃detur coniugiũ:
si ñ adsit. ñ inde adnichiletur.
Quȩ enĩ adult̾a ẽ. ñ ideo coͣninx
ñ ẽ: immo si coniunx ñ ee̾t. ad

Expanded text:
aliquibus contrahi conjugium, ubi haec tria bona non comitantur. Deest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit, amplius commendetur conjugium, si non adsit, non inde annihiletur. Quae enim adultera est, non ideo conjux n
Abbreviated transcription (Latin):
ed si concubitꝰ qͥ fit causa
culpe  Phoc etiã quidã ꝓbare
uolunt nuptias ẽẽ pecc̃m. S ut
supͣ dictũ ẽ: indulgentia alia ẽ
concessionis. alia ꝑmissionis.
Egerat apłs de nuptiis & de car-¬
nali coitu: & ad utrũq retulit
illud hoc aũ dico scd̃m indulgen¬
tiã. Indulgent᷑ enĩ nuptiȩ scłm
concessionẽ. & concubitꝰ nuptia¬
lis qui fit tm̃ causa ꝓlis: concu¬
bitꝰ uͦ qui ẽ p̃ter necessitatẽ ge¬

Expanded text:
ed si concubitus qui fit causa culpae? Per hoc etiam quidam probare volunt nuptias esse peccatum. Sed, ut praedictum est, indulgentia alia est concessionis, alia permissionis. Egerat Apostolus de nuptiis, et de carnali coitu; et ad utrumque retulit illud: Hoc autem dico secundum indulgentiam. Indulgentur enim nuptiae secundum concessionem et concubitus nuptialis qui sit tantum causa prolis. Concubitus vero qui est praeter necessitatem ge
Abbreviated transcription (Latin):
uenit hec libidinosa crudelitas
ualuerint. conceptos fetus inter
fundat. uolendo suã ꝓlem priꝰ
rnt̾ire ꝗͣ uiuere: aut si in ut̾o ui¬
uebat. occidi ante ꝗͣ nasci. Pror¬
sus si ambo tales sint. conuiges
ñ st̃: & si ab inicio tales fuerunt.
ñ sibi ꝑ conubiũ s ꝑstuprũ potiꝰ
conuenert̃. Si uͦ ambo ñ ft̾ tales:
audeo dic̾e. aut illa qͦdammͦ est
mariti meretͥx. aut ille adulter¬
uxoris. Qñ sint homicide qͥ ꝓcu¬
ic queri solet de his qͥ abor¬
tiuũ ꝓcurant. qñ iudicent᷑ homi¬
cide. uel ñ. Tunc puerꝑium add
bomicidiũ ꝑtinet. qn formatũẽ¬

Expanded text:
eruenit haec libidinosa crudelitas ualuerit, conceptos fetus aliquoc fundat, uolendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, non sibi per conubium, sed per stuprum potius conuenerunt. si autem non ambo sunt tales, audeo dicere: aut illa est quodam modo mariti meretuxoris. 5. Quando sunt homicidae qui procuic quaeri solet de his qui abortum procurant, quando judicentur homicidae vel non. Tunc puerperium ad homicidium pertinet, q
Abbreviated transcription (Latin):
bona in aliqͦ coniugio si¬
mul concurrt̾: ad excusationẽ
coitꝰ carnalis ualent. Qndo enĩ
seruata fide thori causa prolis
coniuges conueniunt. sic excu¬
sat᷑ coitꝰ ut culpã ñ habeat: q̃n
uͦ deficiente bono ꝓlis fide tam̃
seruata conueniunt causa in¬
continentiȩ: ñ sic excusat᷑ ut
ñ habeat culpã. s uenialẽ. Uñ
aug̃ in lib̾ de bono conuigali.¬

Expanded text:
bona in aliquo conjugio simul concurrunt, ad excusationem coitus carnalis valent. Quando etiam servata fide thori causa prolis conjuges conveniunt, sic excusatur coitus, ut culpam non habeat. Quando vero deficiente bono prolis, fide tamen servata, conveniunt causa incontinentiae, non sic excusatur ut non habeat culpam, sed venialem. Unde Augustinus, in libro de Bono conjugali
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ht̃ culpã: ꝯcupiscentie uͦ sati¬
ande s tam̃ cũ coniuge ꝓꝑter
cupiscentia utunt᷑ inuicẽ ultra
necessitatẽ liberos ꝓcreandi: po¬
nã in his in quib cotidie dicimꝰ
dimitte nob debita nr̃a. & cet̾a.¬
Ubi aũ hec bona desunt. fides
di a crimine. Uñ in sententioli
dicio amat coniugẽ. ñ affectu:
ñ regnat in eo impetꝰ uoluptati.
nec preceps fert᷑ ad coitũ. Nich
ẽ fediꝰ: quã uxorẽ amare quasi
adulterã. Qui dieunt se causa
bumani gen̾is uxorib iungi.
unitent᷑ saltẽ pecudes: & postꝙͣ
uent̾ uxoris intumuerit ñ per¬
dant filios: nec amatores se uxo.¬
rib exibeant. s maritos. Idem
In matͥmonio oꝑa liberoꝵ conces¬
sa suñ: uoluptates aũ quȩ de me¬
retricũ amplexib capiunt᷑ in
uxore damnate. De indulgentia

Expanded text:
t culpam; concupiscentiae vero satiandae, sed tamen cum conjuge propter cupinecessitatem liberos procreandi, ponam in his pro quibus quotidie dicimus: Dimitte nobis debita nostraec bona desunt, fides,di a crimine. Unde in sententiolisdicio amat conjugem, non affectu; non regnat in eo impetus voluptatis, nec praeceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Qui dicunt se causa humani generis uxoribus jungi, imitentur saltem pecudes, et postquam venter uxoris intumuerit, non perdant filios, nec amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. Idem: In matrimonio opera liberorum concessa sunt, voluptates autem quae de meretricum amplexibus capiuntur, in uxor
Abbreviated transcription (Latin):
Bonũ qͦq ꝓlis: ñ omnib ad est
coniugib. Quidã enĩ pari uoto
dtinentiã seruant: alii ꝓ ȩtatis
defectu ł alteriꝰ rei causa gen̾are
ꝑlem recipiunt. bonũ ꝓlis hñt.
Nam bonũ plis dr̃. non ipsa ꝓles
ł ꝓlis spes quȩ ad religionẽ ñ re¬
fertur ĩmo ad hereditariã suc¬
cessionẽ: ut cũ quis heredes t̾re¬
nȩ possessionis habere desiderat
s spes ac desideriũ quo ꝓles acͥ
hoc querit᷑ ut religione informet᷑.
Multi gͦ prolẽ h̃nt. qui tam̃ bono
ꝓlis carent : nec ideo tam̃ coniugũ
ẽẽ desinit. Sacram̃tũ uͦ ita inse¬
parabilit̾ coniugio heret legiti¬
marũ ꝑsonarũ. ut sine illo comy¬
giũ non ẽẽ uideat᷑: qr sẽꝑ manet
int̾ uiuentes uincłm coniugale
ut etiã int̾ueniente diuortio for¬
nicationis causa. ꝯiugalis uincłi
firmitas ñ soluat᷑. Ubi uͦ ñ int̾
legitimas ꝑsonas contrahit᷑ con¬
iugiũ. ñ adest illud bonũ qͦd dr̃
sacram̃tũ: qr potest solui taliũ

Expanded text:
omnibus adest conjugibus. Quidam enim pari voto continentiam servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei causa generare prolem recipiunt, bonum prolis habent. Nam bonum prolis dicitur non ipsa proles, vel prolis spes quae ad religionem non refertur, imo ad haereditariam successionem ut cum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desiderium quo proles ad hoc quaeritur, ut religione informetur. Multi ergo prolem habent, qui tamen bono prolis carent, nec ideo tamen conjugium esse desinit. Sacramentum vero ita inseparabiliter conjugio haeret legitimarum personarum, ut sine illo conjugium non esse videatur, quia semper manet inter viventes vinculum conjugale, ut etiam interveniente divortio fornicationis causa, conjugalis vinculi firmitas non solvatur . Ubi vero non inter legitimas personas contrahitur conjugium, non adest illud bonum quod dicitur sacramentum, quia potest solvi talium
Abbreviated transcription (Latin):
dit aug̃ inqͥens in lib̾ de bono
coniugali. Solet queri cũ mascu¬
lus & femina nec ille maritꝰ nec
ea fide media ut nec illa cũ alt̾o
nec ille cũ alt̾a faciat: id utrũ
nuptiȩ sint uocande. Et potest
fortasse ñ absurde hoc appellari
conubiũ. si usq ad mortẽ alicuiꝰ
eoꝵ id int̾ eosplacuerit. & prolis
genationẽ quãuis ñ ea causa
coniuncti st̃. non tam̃ uitaueriñ.
ut uel noluit sibi uasci filios uel
etiã oꝑe malo aliqͦ agant ne
nascant᷑. Ceterũ si uel utrumq
łunũ hoꝵ desit: ñ inuenio qͦm¬
has nuꝑtias appellare possimus.
&erũ si aliquã sibi ad tempꝰ adhi¬
buerit donec aliquã dignã hono¬
rib aut suis facultatib inueni¬
at quã in coniugio ducat. aĩo
ipse adulter ẽ: nec cũ illa quam
cupit inuenire. s cũ ista cũ qua
sic cubat ut cũ ea ñ habeat ma¬
ritale consortiũ. Ecce coniuges
dicunt᷑ qui soliꝰ concubitꝰ causa
conueniunt: si tam̃ ꝓlis gen̾ati¬

Expanded text:
 Augustinus in libro de bono coniugali: Solet queri cum masculus et femina, nec ille maritus, nec ea fide media, ut nec ille cum altera, nec illa cum altero hoc faciant, utrum nuptie sint vocande? Et potest quidem fortasse non absurde hoc appeconubium, si usque ad mortem alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi nasci filios uel etiam opere aliquo malo agant, ne nascantur. ceterum si uel utrumque uel unum horum desit, non inuenio, qhas nuptias appellare possimus. Etenim si aliquam sibi ad tempus adhibuerit, donec aliquam dignam honoribus aut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale consortium. Ecce conjuges dicuntur, qui solius concubitus causa conveniunt, si tamen prolis generati
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ uiuentes semel unita iura
int̾ uiuentes qͦddã coniugale
uincłm. qͦd nec separatio nec cũ
alt̾o copulatio possit auferre: sic̃
apostata anima uelut de comu¬
gio xp̃i recedens etiã fide ꝑdita
sacram̃tũ fidei ñ amittit. quod
lauacro regen̾ationis accepit.
Redderet᷑ enĩ redeunti: si amisisset
abscetdens. Ht̃ autẽ hoc qͥ recesse¬
rit ad cumulũ supplicii: ñ ad
meritũ premii. Itẽ in eodẽ. Quib
placuit ex consensu ab usu car¬
nalis concurpiscĩȩ in ꝑpetuum
continere. absit ut uincłm int̾
illos conuigale rumpat᷑: immo
firmiꝰ erit qͦ magis ea pacta secũ
gerunt quȩ cariꝰ concordiꝰq ser¬
uanda st̃. ñ uoluptariis corpoꝵ
nex ib s uoluntariis animoꝵ
affectib. Q attende qđ terciũ
bonũ conuigii dr̃ sacram̃tũ: ñ¬

Expanded text:
iventes semel inita jura inter viventes quoddam conjugale vinculum, quod nec separatio, nec cum altero copulatio possit auferre; sicut apostata anima velut de conjugio Christi recedens, etiam fide perdita, sacramentum fidei non amittit, quod lavacro regenerationis accepit. Redderetur enim redeunti, si amisisset abscedens. Habet autem hoc qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii . Item: Quibus placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut vinculum inter illos conjugale rumpatur, imo firmius haeret; quo magis ea pacta secum gerunt, quae charius concordiusque servanda sunt, non voluptariis corporum nexibus, sed voluntatis animorum affectibus . Et attende quod tertium bonum conjugii dicitur sacramentum, n
Abbreviated transcription (Latin):
eparatio aũ gemina .lxxxiii.¬
est: corporalis scił & sacram̃¬
talis. Corporalit̾ posst̾ separari
causa fornicationis. ł ex cõmuni
consensu causa religionis. siue ad
tempꝰ siue usq in finẽ: sacram̃ta¬
liter uͦ separari nequeunt dum
uiuunt. si legitime ꝑsone sint.
Manet enĩ uncłm coniugale int̾
eos: etiãsi aliis a se discedenteᷤ ad¬
heserint. Unde aug̃ in libro de¬

Expanded text:
eparatio autem gemina est, corporalis, scilicet, et sacramentalis. Corporaliter possunt separari causa fornicationis, vel ex communi consensu causa religionis, sive ad tempus sive usque in finem Sacramentaliter vero separari non possunt dum vivunt, si legitimae personae sint. Manet enim vinculum conjugale inter eos, etiamsi aliis a se discedentes adhaeserint. Unde August., in lib.
Abbreviated transcription (Latin):
impleat᷑ fetꝰ. quẽ postulant nup¬
tiȩ. Omnino gͥ in gen̾e suo nup¬
tiȩ bone st̃. quia fidẽ thori ser¬
uant. & ꝓlis suscipiende causa
utrũq sexũ cõmiscent: & impie¬
tatẽ separationis horrent. Sc̃ita¬
ti etiã conuigii. nec coniunx in¬
fidelis obe̾e̾ potest: s potiꝰ fideli
ꝓdest infideli ut apłs docet. Ex
his ostendit᷑ qđ comuges qui
causa ꝓlis tm̃ conueniunt ł qͥ
exigentib debitũ reddunt. de¬
fendit a pecc̃o scĩtas coniugii
bonũ q nuptiale. Si enĩ absq
hecc̃o ñ posset fieri concubitꝰ con¬
iugalis. ñ p̃cepisset dñs post dily-¬
uiũ eos copulari dicens. crescite

Expanded text:
impleatur foetus quem postulant nupimpleatur foetus quem postulant nuptiae. Omnino ergo in genere suo nuptiae bonae sunt, quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis horrent . Sanctitati etiam conjugii nec conjux infidelis obesse potest, sed potius fidelis prodest infideli, ut Apostolus docet. Ex his ostenditur quod conjuges qui causa prolis tantum conveniunt, vel qui exigentibus debitum reddunt, defendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato non posset fieri concubitus conjugalis, non praecepisset Dominus post diluvium eos copulari, dicens, Ge
Abbreviated transcription (Latin):
qtiȩ orationi debent᷑: nec immu¬
tetur in eũ usũ qui ẽ cont natu¬
rã. Concubitꝰ aũ necessariꝰ causa
gen̾andi inculpabilis: & solꝰ ipse¬
ad coniugẽ ꝑtinet. Si uero tali
faciunt quȩ ñ ẽ nuptiarũ: cuiꝰ
delicti ñ sunt nuptiȩ hortatͥces
s dep̃catrices. Deciis quidẽ con¬
iugale ẽ castitas ꝓcreandi: &
reddendi carnalis debiti fides
Hoc ẽ opus nuptiarũ: qͦd ab om̃i
pecc̃o defendit apłs. dicens. Non
peccat uirgo si nupserit. Cũ gͥ¬
culpabilis ñ sit gen̾andi intenti¬
one concubitꝰ. qui ꝓprie nuptiis
bitũ carnis exposcunt ñ ꝓpaginiꝰᷤ
uoluntate s libidinis uolupta¬
te: quȩ tam̃ uoluptas ñ propt̃
nuptias cadit in culpã. s ꝓpt̾
nuptias accipit ueniã: Immo.¬
derata gͥ ꝓgressio: scđm ueniã
concedit᷑. Qͦcirca & hinc lauda¬
biles st̃ nuptiȩ: qr etiã illud qͦd
ñ ꝑtinet ad se ignosci faciunt
ꝓpt̾ se. Non enĩ iste concubitꝰ qͦ
seruit᷑ concirpiscentie: agit᷑ ut

Expanded text:
quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui est contra naturam. Concubitus enim necessarius causa generandi inculpabilis, et soltinet. Si vero ambo faciunt quae non est nuptiarum; cujus delicti non sunt nuptiae hortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas; procreandi et reddendi carnaHoc est opus nuptiarum quod ab omni peccato defendit Apostolus, dicens: Non peccat culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis bitum carnis exposcunt, non propagationis voluntate, sed libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit veniam. Immoderata ergo progressio secundum veniam conceditur. Quocirca et hinc laudabiles sunt nuptiae, quia etiam illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Non enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur ut
Abbreviated transcription (Latin):
puerꝑiũ ubi ñ ẽ anima uiua:
lex ad homicidiũ ꝑtinere noluit.
animã ñ ht̃: ideo q multatur
pecunia. ñ reddit᷑ anima ꝓ aĩa.
S iã formato corpori anima dat᷑.
ñ in conceptu corporis nascitur
cũ semine deriuata. Nam si cũ
semine: & anima existit de aĩa.
& multe animȩ cotidie ꝑeiis. cũ
sem̃ fluxũ ñ ꝓficit natiuitati.
Primũ oportet domũ cõpaginari:
& sic habitatorẽ induci. Cũ gͦ
liniam̃ta cõpacta non fuerint:
ubi erat anima: Itẽ ierꝵ ad al¬
in utero: & tam dui ñ reputat᷑
homicidiũ. doñ elem̃ta ꝯfecta
suas imagines m̃bra q suscipians.

Expanded text:
puerperium, ubi non est anima viva, lex ad homicidium pertinere noluit. animam; ideoque mulctatur pecunia, non redditur anima pro anima. Sed jam formato corpori anima datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semine et anima existit de anima, tunc et multae animae quotidie pereunt, cum semen fluxu non proficit nativitati. Primum oportet domum compaginari et sic habitatorem induci. Cum ergo lineamenta compacta non fuerint, ubi erit anima? Item Hieron. ad Alin utero, tamdiu non reputatur homicidium, donec elementa confecta suas imagines membraque suscipiant.