comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meas dele. Uenit ad terciã partem.
rogans iudicem pium ne respiceret
peccata. quȩ ipsi qͦ uidebant᷑ hor¬
renda. Consid̾a uͥ. ex contrariis pul¬
cherrine regulas datas. Si nos auer¬
timꝰ faciem a peccatis nr̃is. noxium
c̃. quia obliuiscimur & negligenter
agimꝰ. que continuo fletu abluere
deberemꝰ. Si dñs non auertit. extin¬
guit. quia iudicat delicta quȩ respic̃.
Sic orat & alibi. Ne auertas faciem
tuam a me. & ero similis descendentib
in lacum. Merito. qm si nos respici¬
mur miscłia creatoris: absoluinur.
sicut de petro in eiu̾igło dicit᷑. Et
respexit dñs petrũ. & egressꝰ foras fle¬
uit amare. Sequit᷑. Et om̃s iniqui¬
tates meas dele. De duob criminib
uocatꝰ ad culpã. ꝓ uniuersis delictis
prudentissimꝰ p̾cator exorat. Sciebat
enim se fecisse plurima. quam quȩ
iusticia p̾sentis temporis arguebat.
Ita salutari compendio. quicquid
accusare poterat. remitti sibi una
uenia postulabat. Dele autẽ du

Expanded text:
dele. Venit ad tertiam partem, rogans judicem pium ne respiceret peccata, quae ipsi quoque videbantur horrenda. Considera vero ex contrariis pulcherrime regulas datas. Si nos avertimus facies a peccatis nostris, noxium est; quia obliviscimur et negligenter agimus, quae continuo fletu abluere deberemus: si Dominus non avertit, exstinguit, quia judicat delicta quae respicit. Sic orat et alibi: Ne avertas faciem tuam a me, et ero similis descendentibus in lacum . Merito, quoniam si nos respicimur, misericordia Salvatoris absolvimur; sicut de Petro in Evangelio dicitur: Et respexit Dominus Petrum, et egressus foras, flevit amare . Sequitur, et omnes iniquitates meas dele. De duobus criminibus vocatus ad culpam, pro universis delictis prudentissimus precator exorat. Sciebat enim se fecisse plurima, quam quae justitia praesentis temporis arguebat: ita salutari compendio quidquid accusari poterat, remitti sibi una venia postulabat. Dele autem dum
Abbreviated transcription (Latin):
ties talia corde respicimus. tocies com¬
missa deploramꝰ. Dixit autẽ dñs in
suꝑiori psalmo: Arguam te & statuã
sibi uir sc̃issimꝰ ipse faciebat. cum
dicit. & peccatũ meũ contra me est
semꝑ. Iuste gͦ se petebat absolui. qui
iam hic formã illam uisꝰ est sibi fe¬
cisse futuri iudicii. Hec figura dicit᷑
ꝓlensis. id est p̃octupatio. Nic enim
quasi iam in futuro iudicio constitu

Expanded text:
ties talia corde respicimus, toties comties talia corde respicimus, toties commissa deploramus. Dixit enim Dominus in superiori psalmo: Arguam te, et statuasibi vir sanctissimus ipse faciebat, cum dicit: Et peccatum meum contra me est semper. Juste ergo se petebat absolvi, qui jam hic formam illam visus est sibi fecisse futuri judicii. Haec figura dicitur procatalepsis, id est praeoccupatio. Hic enim quasi jam in venturo ju
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur parcendum. qm̃ a se confirmatS
esse damnatũ. sicut Salomon dicit.
lustus in pͥncipio sermonis. accusator
ẽ sui. Intendamꝰ gͦ qd̃ dicit. ego agnos¬
co. Peccata enum illa sunt fortiorã que
agnoscentes admittimꝰ. ñ autẽ illa
que ꝑ ignorantiam ꝑpetramꝰ. Siue illd̾.¬
scire possunt peccata sua om̃s. s soli illi
ꝓbantur agnoscere. qͥ ea uidentur ꝓ¬
pria execratione dampnare. Perfecta
enim penitentia est futura cauere
peccata. & lugere p̃terita. Primo enĩ
post ipsum fuit scelus. quando ꝓpħa
interrogante respondit dignum. ẽẽ.
morte. qui alienam ouẽ pauꝑis con¬
cupiuit. tc̃ quando peccatum suum
ñ credebat. eẽ. deflendum. Modo aut̃
cum penitet. cũ ꝓstratꝰ supplicit̾ in¬
gemiscit. cont᷑ se stare dicit delicta.
Semꝑ adiecit. hoc est qd̾ iugit᷑ aspicit.¬
& cum oculos claudit. S respectꝰ iste
continuus peccatoꝵ. ꝑscuerantiam
pie supplicationis ostendit. Nã quo¬

Expanded text:
dicit esse parcendum, quoniam a se confirmat dicit esse parcendum, quoniam a se confirmat esse damnatum; sicut Salomon dicit: Justus in principio sermonis accusator est sui . Intendamus ergo quod dicit: Ego agnosco. Peccata enim illa sunt fortiora, quae agnoscentes admittimus; non autem illa quae per ignorantiam perpetramus. Sive ill possunt peccata sua; sed soli illi probantur agnoscere, qui ea videntur propria exsecratione damnare. Perfecta enim poenitentia est futura cavere peccata, et lugere praeterita. Primo enim post ipsum fuit scelus, quando propheta interrogante respondit dignum esse morte qui alienam ovem pauperis concupivit , tunc quando peccatum suum non credebat esse deflendum: modo autem eum poenitet, cum prostatus humiliter ingemiscit, contra se stare dicit delicta, Semper adjecit, hoc est quod jugiter aspicit, et cum oculos claudit. Sed respectus iste continuus peccatorum perseverantiam piae supplicationis ostendit; nam quo
Abbreviated transcription (Latin):
culas peccatoꝵ ut supͣ niuem possit deal¬
bare qd̃ sordidum est: salutiferi bapthys¬
matis cognoscitur indicare puritatem.
Ubi sic om̃ia &e originalia delicta & ꝑpe¬
ram cominissa mundant᷑. ut illi nos
restituat puritati. in qua pͥmꝰ adam
noscitur. eẽ ꝓcreatꝰ. S utinã conserua¬
remus tanti muneris dignitatem. ne
nos iterum pullulantia peccata fuscarẽt.
tysmatis mundari ab iniusticia sua.
ne in securitate remissꝰ. negligens uide¬
retur. eẽ. post ueniam. Nam maxime
debet caueri. ne finitima nr̃a reddant᷑
obnoxia. sicut salomor dicit. In fine
suo laudabit᷑ om̃is uir. Qm̃ iniqui¬
tatem ncam ego agnosco. & peccatum
meũ contra me ẽ semꝑ. Sciens ꝓpħa sic
dñm pium. ut tam̃ & iustꝰ ẽẽ. ñ desinat.
equitatem suis supplicationib congru¬
ent̾ admiscuit. ut faciliꝰ audiat᷑. quod
iusticia int̾ueniente deposcit᷑. Pum¬
endum quidẽ scit. eẽ. peccatũ. s ido adño

Expanded text:
culas peccatorum, ut supra nivem possit dealculas peccatorum, ut supra nivem possit dealbare quod sordidum est, salutiferi baptismatis cognoscitur indicare puritatem: ubi sic omnia et originalia delicta, et propria admissa mundantur, ut illi nos restituat puritati in qua primus Adam noscitur esse procreatus. Sed utinam conservaremus tanti muneris dignitatem, ne nos iterum pullulantia peccata fuscarent. tismatis mundari ab injustitia sua, ne, in securitate remissus, negligens videretur esse post veniam. Nam maxime debet caveri ne finitima nostra reddantur obnoxia; sicut Salomon dicit: In fine suo laudabitur omnis vir . tatem meam ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper. Sciens propheta sic Dominum pium, ut tamen et justus esse non desinat, aequitatem suis supplicationibus congruenter admiscuit; ut facilius audiatur, quod justitia interveniente deposcitur. Puniendum quidem scit esse peccatum; sed ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ualebat delictum ꝑcellere. contra
quod petebatur tanta miscdia subueni
ingentia. Precatur gͥ in om̃ib delictis
suis pietatis multitudinem. quia per
ꝓpħam p̾sentis nequitie susceperat re¬
missionẽ. ut & illa mereretur cuadere.
que diuersis temporib se meminerat
ꝑpetrasse. Prudentissime autẽ delictis
nullum uolebat remanere uestigium.
qm̃ ille solꝰ in libro uitȩ conscribitur.
curꝰ onĩa peccata delentur. Usq qͥq
laua me ab iniusticia mea. & a delicto
meo munda me. Studiose debet dilui.
qͥ criminũ ueneno fuscatꝰ est: quia incu¬
riose non abluit᷑. qui tenebrosa infectio¬
ne maculatur. Usq quaq undiq ab õĩ
parte. ut & illa simul ignosceret que
priꝰ se nouerat admisisse. Potest enim
aliquis sic lauari. ut tam̃ ñ sit om̃ino
purissimꝰ. S addidit munda me. qͥtinꝰ
in eo nichil possit remanere inmundũ.
S istud lauachrum quod sic abluit ma¬

Expanded text:
nec valebat delictum percellere, contra nec valebat delictum percellere, contra quod petebatur tanta misericordia subtra videantur ingentia. Precatur ergo in omnibus delictis suis pietatis multitudinem; quia per prophetam praesentis nequitiae susceperat remissionem; ut et illa mereretur evadere, quae diversis temporibus se meminerat perpetrasse. Prudentissime autem delictis nullum volebat remanere vestigium: quoniam ille solus in libro vitae conscribitur, cujus omnia peccata delentuA, B, F. iniquitate mea; et a delicto meo munda me. Studiose debet dilui, qui criminum veneno fuscatus est; quia incuriose non abluitur, qui tenebrosa infectione maculatur. Usquequaque, undique, ab omni parte, ut et illa simul ignosceret, quae prius se noverat admisisse. Potest enim aliquis sic lavari, ut tamen non sit omnino purissimus. Sed addidit, munda me, quatenus in eo nihil remanere posset immundum. Sed istud lavacrum, quod sic abluit ma
Abbreviated transcription (Latin):
torem de cęlo deposuerit & terreno cor¬
pore induerit conditorem. eumq qͥa
et̾nitate patri manet equalis. mortali¬
tati cocquauerit. & nobis formã serui
mundi dño imposuit. ut ipse panis
suriret. fons uite sitiret. uirtꝰ insir¬
maretur. om̃ps uita moreretur.. Que
deniq maior miscłia. quam ꝓpt̾ nos cre¬
ari ertatorem. seruire dñatorem. uendi
redemptorẽ. humiliari exaltatorẽ. occidi
uiuficatorem: Hec erat illa miscłia
poterat. S facile se ꝑ eam credebat ab¬
solui. ꝑ quam humanum genus iam
tunc cognoscebat posse liberari. Quod
autem dixit. miserere mei ds scdm mag¬
nam misccłiam tuã. argum̃tũ est a con¬
iugatis. Misereri enim anuscdłie fonte
descendit. Sequitur. Et scđm multitu¬
dinem miserationũ tuaꝵ. dele iniquita¬
tem meã. Quid non poterat dare. qͥndo
scd̃m se dñs rogabatur ignoscere:Mul¬
titudo enim indulgentie diuine. mag¬
nitudinem peccatoꝵ quamlibet exuꝑat.

Expanded text:
torem de coelo deposuerit, et terreno cortorem de coelo deposuerit, et terreno corpore induerit Conditorem, eumque qui aeternitate Patri manet aequalis, mortalitati coaequaverit, et pro nobis formam servi mundi Domino imposuerit; ut ipse panis esuriret, fons vitae sitiret, virtus infirmaretur, omnipotens vita moreretur? Quae denique major misericordia, quam propter nos creari Creatorem, servire Dominatorem, vendi Redemptorem, humiliari Exaltatorem, occidi Vivificatorem? Haec erat illa magna mipoterat; sed facile per eam se credebat absolvi, per quam humanum genus jam tunc cognoscebat posse liberari. Quod autem dixit: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam; argumentum est A conjugatis: misereri enim, a misericordiae fonte descendit. Sequitur, et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. Quid non poterat dare, quando secundum se Dominus rogabatur ignoscere? 170 Multitudo enim indulgentiae divinae, magnitudinem peccatorum quamlibet exsuperat;
Abbreviated transcription (Latin):
miscdłiam tuã. Et scdm multi¬
tudinem miserationum tuarũ
dele iniquitatem mcã. Rex ille poten¬
tissimus. & multarũ gentium uictor
egregiꝰ. cum se audisset a nathan ꝓpħa
redargui. peccatum suum ñ erubuit
publice confiteri. nec ad noxias excusa¬
tiones cucurrit. ad quas ixxime im¬
pudens festinat humanitas. s repen¬
te salutari hunilitate ꝓstratꝰ. ipscm
se offerens d̃o purpuratꝰ penitens
piis lacrimis supplicauit. Fidelis
enim seruus ñ assumit callosas infi¬
cias. s cito intelligit comnussa delicta
Mirabile initium. Dicendo enim
iudici miserere mei. locum examini
cognoscitur abstulisse. Uox ista non
discutitur. s sub tranquillitate semꝑ
auditur. Solaq res est. ꝑ quã possumꝰ
rei sine aliqua contrarietate defendi.
Petebat quidẽ miscdłiam quã definire
non poterat. s. tam̃ peccatis suis eam
grandiorem om̃ino sentiebat. Quan¬
ta enu sit ut dixerunt scĩssimi pͥatres.
quis enarrare sufficiat. ut mundi crea¬

Expanded text:
ltitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. Rex ille potentissimus, et multarum gentium victor egregius, cum se audisset a Natham propheta redargui, peccatum suum non erubuit publice confiteri, nec ad noxias excusationes cucurrit, ad quas maxime impudens festinat humanitas; sed repente salutari humilitate prostratus, ipsum se offerens Deo, purpuratus poenitens piis lacrymis supplicavit. Fidelis enim servus non assumit callosas inficias, sed cito intelligit commissa delicta. Mirabile initium! Dicendo enim Judici: Miserere mei, locum examini cognoscitur abstulisse. Vox ista non discutitur, sed sub tranquillitate semper auditur; solaque res est per quam possimus rei sine aliqua contrarietate defendi. Petebat quidem misericordiam, quam definire non poterat; sed tamen peccatis suis eam grandiorem omnimodis sentiebat. Quanta enim sit, ut dixerunt sanctissimi Patres, quis enarrare sufficiat; ut mundi Crea
Abbreviated transcription (Latin):
peccatur. Meminisse autẽ debemus
in hoc psalmo statum. eẽ. qui dicitur
concessio. Concessio est enim. cũ reus
ñ id qd̃ fecit aliqua concertatione de¬
fendit. s ut ignoscatur postulat abso¬
lute. Quod generalit̾ in om̃ib psalmis
penitentium repperiri posse ñ dubiũ ẽ.¬
hunc psalmum congrua nimis
respicimus dispositione formatum. ut
sicut quinario sensu om̃e peccatum
colligitur. totidẽ partib contracta ini¬
quitas expietur. Pruna est. satisfactio
ꝑfectissĩme humilitatis. Sccła. confido¬
tia misccłiȩ dñi. quam fideles semꝑ ha¬
bere ꝓficuum est. Tercia petitur. ut a
peccatis eiꝰ suum dñs auertat aspectum
s ipsum pociꝰ c̃a trinitas miserata res¬
piciat. Quarta subiungit. om̃s peccato¬
res ad desiderium supplicationis magis
ac magis animando. si tam ingens illi
remiteretur iniquitas. Quinta parte
causa memoratur eccłiȩ. qu̾e ꝑ erꝰ erat
semen aduentu dñi construenda.

Expanded text:
peccatur. Meminisse autem debemus peccatur. Meminisse autem debemus in hoc psalmo statum esse, qui dicitur concessio. Concessio est enim, cum reus non id quod fecit aliqua concertatione defendit, sed ut ignoscatur postulat absolute. Quod generaliter in omnibus psalmis poenitentium reperiri posse non dubium ehunc psalmum congrua nimis respicimus dispositione formatum; ut, sicut quinario sensu peccatum omne colligitur, sic totidem partibus contracta iniquitas expietur. Prima est satisfactio perfectissimae humilitatis. Secunda confidentia misericordiae Domini, quam fideles semper habere proficuum est. Tertia petitur, ut a peccatis ejus suum Dominus avertat aspectum, sed ipsum potius sancta Trinitas miserata respiciat. Quarta subjungit omnes peccatores ad desiderium supplicationis magis ac magis animandos, si tam ingens illi remitteretur iniquitas. Quinta parte causa memoratur Ecclesiae, quae per ejus erat semen adventu Domini construenda:
Abbreviated transcription (Latin):
fecitq ut lacrimȩ suȩ dum & ꝑ poster oꝵ
ora decurruit. nulla temꝑis ꝓlixitate
siccentur. Considemꝰ etiam que fuerit
huntilitas in ꝓpħa. Cor pͥncipis. uox
quasi pͥuata conterruit. & iratꝰ ẽ pociꝰ
sĩbi. qui se cognouit iusta obiurgatione
culpari. Iam ingentium ppłoꝵ rector.
sibi erat uehementissimꝰ tortor. exigens
a se penas. qͥs iussione ferre uix poterat
aliena. Wlgo mos ẽ peccata sua callidis
obligationib excusare. Rex autem po¬
tentissimꝰ in conspectu om̃ium se pociꝰ
eleoit addicere. constituens se rcum.
cuiꝰ consueuerat ppłs formidare iudicu
Quaꝑpt̾ ido a dño absolui meruit. qm̃
sua uicia non defendit. O peccata in
reb letissimis plus cauenda. In sauli
ꝑsecutione numerosas uirtutes exercuit.
qui positꝰ in regni securitate deliquit.
Quo facto doccmur felicitatem mundi
istiꝰ non oportere ꝑquiri: quando ma¬
gis in afflictione ꝑducitur. & in ꝓsꝑitate

Expanded text:
fecitque ut lacrymae suae, dum per posteriorum fecitque ut lacrymae suae, dum per posteriorum ora decurrunt, nulla temporis prolixitate siccentur. Consideremus etiam quae fuerit humilitas in propheta. Cor principis vox quasi privata conterruit, et iratus est potius sibi, qui se cognovit justa objurgatione culpari. Tam ingentium populorum rector sibi erat vehementissimus tortor, exigens a se poenas quas jussione vix ferre poterat aliena. Vulgo mos est peccata sua callidis allegationibus excusare; rex autem potentissimus in conspectu omnium se potius elegit addicere: constituens se reum, cujus consueverat populus formidare judicium. Quapropter ideo a Domino absolvi meruit, quia sua vitia non defendit. O peccata in rebus laetissimis plus cavenda. In Saulis persecutione numerosas virtutes exercuit, qui positus in regni securitate peccavit. Quo facto docemur felicitatem mundi istius non oportere perquiri, quando magis in afflictione proficitur, et in prosperitate
Abbreviated transcription (Latin):
uel aliis similib gestum. ẽẽ. figuralit̾
inuenimꝰ. sicut apłs dicit. Omũa in
figura contingebant illis. De hac etiã
ficgura dauud & bersabee. sc̃s augustinꝰ
in libris qͦ aduersum faustũ maniche¬
um scripsit. int̾ alia diligentissime
disputauit. Unde siuie ista similitudo
siue alia fucrit. ualde mundo ꝓfuit.
quod talit̾ fatisfacturꝰ errairit. ut de
uniꝰ temporali uulnere gencralitas
et̾nam sumeret sospitatem Quanta
rogo beato uiro in agnitione culpe
sue firit humilitas. cui tanta ẽ post
ueniam in satisfactione constantia. a¬
Peregrinũ & insolitum illi adulterii
fuisse crimen ostenditur. quod tanta
mentis intentione defletur. Latronis
quidem nos inuitat repentina confessio.
petri lacrimas subito gaudemꝰ fuisse
respectas. blanditur nõb̾ mom̃tanea
humilitas publicani. Darrid autẽ dũ
sua peccata ꝓlixius nititur detergere. de¬
dit unde se generalitas possit absoluere.

Expanded text:
vel aliis similibus gestum esse figuraliter vel aliis similibus gestum esse figuraliter invenimus; sicut Apostolus dicit: Omnia in figura contingebant illis . De hac etiam figura David et Bersabee sanctus Augustinus in libris quos adversum Faustum Manichaeum scripsit , inter alia diligentissime disputavit. Unde sive ista similitudo, sive alia fuerit, valde mundo profuit, quod taliter satisfacturus erravit; ut de unius temporali vulnere generalitas aeternam sumeret sospitatem. Quanta, rogo, beato viro in agnitione culpae suae fuit humilitas, cui tanta est post veniam in satisfactione constantia? Peregrinum et insolitum illic adulterii fuisse crimen ostenditur, quod tanta mentis intentione defletur. Latronis quidem nos invitat repentina confessio, Petri lacrymas subito gaudemus fuisse respectas, blanditur nobis momentanea humilitas publicani; David autem, dum sua peccata nititur prolixius detergere, dedit unde se generalitas possit absolvere;
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimi patres honorandum figuratio¬
ne sacratissima censuerunt. Inter allos
siquidem beatꝰ iheronimꝰ bersabee figu¬
ram eccłiȩ uel humane carnis habuisse
demonstrat. Dauid uͦ sicut multis lo¬
cis constat aptatum. dñi xp̃i portas se
dicit unaginem. Et sicut illa dum
in fonte cedrori lauaretur. ocuta uestib¬
sius dauid placuit. & ad regios meruit
uenire complexus. maritꝰq eiꝰ pͥncipali
uissione trucidatꝰ est: ita & eccłia id est
congregatio fidelium ꝑ lauachrũ sicri
baptismatis mundatis sordib peccatoꝵ
xp̃o dño noscitur. ẽẽ. sociata. Congruũ
siquidẽ fuit illis temporib ut ꝑactus
huiusmodi indicarentur dñi futura
mysteria. & spiritalit᷑ ad magnum
sacramentũ ꝓbaret᷑ referri. q̃uod int̾
homines culpabilit̾ uidebatur admittr
Nam & osee ꝓpħx iussit d̾s uxorem sibi
accipere mererricem. ut significaret᷑
eccłia gentium peccatis sius sordidata
coniunctione dñi.et̃. mundanda.
Hoc etiam in uida & thamar nuru eiꝰ

Expanded text:
issimi Patres honorandum figuratione sacratissima censuerunt. Inter alios siquidem beatus Hieronymus Bersabee figuram Ecclesiae, vel humanae carnis habuisse demonstrat : David vero, sicut multis locis constat aptatum, Domini Christi portasse dicit imaginem. Et sicut illa, dum in fonte Cedron lavaretur, exuta vestibus David placuit, et ad regios est compulsa venire complexus, maritusque ejus principali jussione trucidatus est; ita et Ecclesia, id est congregatio fidelium per lavacrum sacri baptismatis mundatis sordibus peccatorum Christo Domino noscitur esse sociata. Congruum siquidem fuit illis temporibus, ut per actum hujusmodi indicarentur Domini futura mysteria; et spiritualiter ad magnum sacramentum probaretur referri, quod inter homines culpabiliter videbatur admitti. Nam et Osee prophetae jussit Deus uxorem sibi accipere meretricem ; ut significaretur Ecclesia gentium peccatis suis sordida, conjunctione Domini esse mundanda. Hoc etiam in Juda et Thamar nuru ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
Auditui meo dabis gaudium & leticiam.
& exultabunt ossa humiliata. Hic iã
pia confidentia diuinitatis ostendit᷑.
ut talia se auditurum dicat. que gau¬
drum leticiamq congeminent. E au¬
dium ꝑtinet ad absolutionẽ. seticia
ad ꝑpetua p̾mia possidenda. Hoc est
autẽ audire gaudium & leticiam. qd̾
ꝓmittit᷑ absolutis. Uenite benedicti pa¬
tris mei ꝑcipite regnum. quod uobis

Expanded text:
Auditui meo dabis gaudium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata. Hic jam pia confidentia Divinitatis ostenditur; ut talia se auditurum dicat, quae gaudium laetitiamque congeminent. Gaudium pertinet ad absolutionem, laetitia ad perpetua praemia possidenda. Hoc est autem audire gaudium et laetitiam, quod promittitur absolutis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnu
Abbreviated transcription (Latin):
Anima gͥ est ipsa substantia. incorporea.
rationalis. in qua inest intellectꝰ & uita
eiꝰ. Quod gͦ ẽ in anima substantia. hoc
intelligitur si dici fas est in trinitate
ꝑsona patris. Qd̾ autẽ ẽ in anima uirtꝰ
& scientia. hoc intelligitur in trinitate
in anima iuuificandi ꝓprietas. hoc in
uiuificandi opꝰ multis locis p̾dicatur
impleri. sicut ait petrus apłs in epła¬

Expanded text:
Anima igitur est ipsa substantia incorporea, Anima igitur est ipsa substantia incorporea, rationalis, in qua inest intellectus et vita ejus. Quod ergo est in anima substantia, hoc intelligatur si dici fas est in Trinitate persona Patris; quod autem est in anima virtus et scientia, hoc intelligatur in Trinitate in anima vivificandi proprietas, hoc et r quem vivificandi opus multis locis praedicatur impleri, sicut ait Petrus Apostolus in epi
Abbreviated transcription (Latin):
ato cooꝑatione eoꝵ consubstantialis
ȩt̾nitas & potestas. om̃ia facit que
uult in cęlo & in terra. S quamuis
hec incomphensibilia atq in explica¬
bilia ita ut st̃ nob̾ nunc. eẽ. noscant᷑.
tam̃ a nonnullis patrib corporaliũ
& simul existentrũ rerum talis simi¬
litudo ꝓponitur. Inuenimꝰ enĩ iN
sole tres istas ꝓprietates. Prima est
ipsa substantia corporalis. qd̾ sol est.
Deinde splendor eiꝰ. qui in ipso ꝑma¬
net. Tercia calor. qui ab splendore eiꝰ
usq ad nos ꝑuenit. Que hoc modo
qua repperiri. arbitror estianda.
ut qd̃ est in sole substantia corporalis.
ita intelligatur in trinitate quodãmͦ
ꝑsona patris. & qd̃ ẽ in sole splendor
eiꝰ. hoc sit in trinitate ꝑsona filii sic̃
autẽ ẽ in sole calor. hoc sit in trinitate
ꝑsona sp̃c sc̃i. sicut legitur. Qui se
abscondet a calore eiꝰ. Datur etiam
aliud exemplum incorporaliũ rerum.
hoc ẽ de anima que ad unaginẽ & simi¬
litudinem di facta eẽ. cognoscitur.

Expanded text:
ubstantialis aeternitas et potestas omnia facit quae vult in coelo et in terra. Sed quamvis haec incomprehensibilia atque inexplicabilia ita sunt nobis nunc esse noscantur, tamen a nonnullis patribus corporalium et simul existentium rerum talis similitudo proponitur. Invenimus enim in sole tres istas proprietates, prima ipsa est substantia corporalis quod sol est, deinde splendor ejus qui in ipso permanet, tertio calor qui ab splendore ejus usque ad nos pervenit. Quae hoc modo, qua reperiri, arbitror aestimanda, ut quod est in sole substantia corporalis, ita intelligatur in Trinitate quodammodo persona Patris, et quod est in sole splendor ejus, hoc sit in Trinitate persona Filii, sicut autem est in sole calor, hoc sit in Trinitate persona Spiritus sancti, sicut legitur, Quis se abscondet a calore ejus ? Datur etiam aliud exemplum incorporalium rerum, hoc est de anima, quae ad imaginem et simiDei facta cognoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
obedientes. Nam quocies plurali numero
dicunt᷑ eccłiȩ. mundi istiꝰ xp̃iani popłi sig¬
nificant᷑. qui de diuersis gentib ꝓbantur
esse collecti. Futura ẽ enĩ una & ꝑfecta ierłm.
quȩ maloꝵ sequestratione purgabit᷑. Dicit
ẜ beatꝰ iste. quc̃ diximꝰ ñ in eccłia s in eccłiis

Expanded text:
obedientes. Nam quoties plurali numero obedientes. Nam quoties plurali numero dicuntur ecclesiae, mundi istius Christiani populi significantur, qui de diversis gentibus probantur esse collecti. Futura est enim una et perfecta Jerusalem, quae malorum sequestratione purgabitur. Dicit ergo beatus iste quem d
Abbreviated transcription (Latin):
go aut̃ in innocentia mea ingressus sũ.
redime me & miserere mei. Schema sin¬
crisis ẽ. cum causam suam qͥs ab aduersa
riis nitit᷑ efficere meliorem. Nã cumili
accipiendo fallacit̾ gaudeant dext̾ã siuĩ
nunerib fuisse completam. se dicit ad
innocentiȩ introisse diuitias. Ingressis
enĩ in thesauros spiritales. multo uers
se consolatꝰ est: quã illi suꝑ mundanis
diuiciis gaudere potuissent. Redune m
idẽ aduentꝰ tui sanguine p̃cioso liberum
redde. qͦ absolutꝰ ẽ mundꝰ. qͥ peccatis tene¬
batur obneriꝰ. Et miserere mei. scilicat
in hoc mundo. ubi fidelit̾ supplicantib
quia pes eiꝰ immobilis ꝑdurauit. Qui l¬
cet inportunis tribulationib fluctuer
in parte fidĩ nescit quib libet necessitati
commoueri. Possunt enim tales & his
similes hoc dicere. de qͥb ipse dñs testimo¬
nium ꝑhibet. ut ẽ illud . R.eliqui michi
scptem milia uiroꝵ. qͥ ñ curuauerunt es¬

Expanded text:
sus sum: sus sum: redime me, et miserere mei. Schema syncrisis est, cum causam suam quis ab adversariis suis nititur efficere meliorem. Nam cum illi accipiendo fallaciter gaudeant dexteram suam muneribus fuisse completam, se dicit ad innocentiae introisse divitias. Ingressus enim in thesauros spirituales multo verius se consolatus est, quam illi super mundanis divitiis gaudere potuissent. Redime me, id est adventus tui sanguine pretioso liberum redde, quo absolutus est mundus, qui peccatis tenebatur obnoxius. Et miserere mei, scilicet in hoc mundo, ubi fideliter supplicantibuquia pes ejus immobilis perduravit; qui licet importunis tribulationibus fluctuet, in parte fidei nescit quibuslibet necessitatibus commoveri. Possunt enim tales, et his similes hoc dicere, de quibus ipse Dominus testimonium perhibet, ut est illud: Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt ge
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habuit actionẽ. Merito enim ab eis
ibi se sequestrari petiit. aqͥb hic se ipse di¬
uisit. Sanguinum enĩ uiri st̃ qͥ carnalit̃
uiuunt. & nulla iussa cȩlestia concupiscuns.
Pereunt enĩ tales de futura ierłm. qui ꝓ
sua impietate dampnandi sunt. In quoꝵ¬
manib iniquitates sunt. dextã eoꝵ repleta
ẽ munerib. Exponit qui st̃ uiri sangi¬
num. in quoꝵ consuetudine uidemꝰ. ẽ.
nequissimas actiones. Manꝰ enĩ nr̃e si¬
nificant generales oꝑationes. quas gerimꝰ
in hac luce degentes. Hic dextera specialt
udicis uenalitatẽ ꝓnuntiat. quã ido diai
repletam. eẽ. munerib qd̾ multaꝵ pecmi¬
arũ elatione grauata sit. Et considã. quo
hic accipientes uidices uniu̾salit̾ execrat᷑.
Ham & qui iusticiam uendit. munerib
dexteram replet. Et qͥ nocentes absoluit.
idem suam dext̾am munerũ acceptione
compleuit. Sic utrũq ut arbitror adui¬
rũ sanguinũ congruent̾ aptandũ est.

Expanded text:
non habuit actionem. Merito enim ab eis non habuit actionem. Merito enim ab eis ibi se sequestrari petiit, a quibus hic se ipse divisit. Sanguinum enim viri sunt, qui carnaliter vivunt, et nulla jussa coelestia concupiscunt. Pereunt ergo tales de futura Jerusalem, qui pro sua impietate damnandi sunt. a eorum repleta st muneribus. Exponit qui sunt viri sanguinum, in quorum consuetudine videmus esse nequissimas actiones. Manus enim nostrae significant generales operationes, quas gerimus in hac luce degentes. Hic dextera specialiter judicis venalitatem pronuntiat, quam ideo dicit repletam esse muneribus: quod multarum pecuniarum oblatione gravata sit. Et considera quod haec accipientes judices universaliter exsecratur. Nam et qui justitiam vendit, muneribus dexteram replet; et qui nocentes absolvit, idem suam dexteram munerum acceptione complevit. Sic utrumque, ut arbitror, ad virum sanguinum congruenter aptandum
Abbreviated transcription (Latin):
cans. ut cũ decorem domꝰ dñi dilexerit.
illis qͥ ab eodẽ alieni sunt nullatenꝰ misce¬
atur. s in eiꝰ eccłia ꝑseueret. Decorẽ domꝰ
dicit. ñ pulchritudinẽ parietũ aut mi¬
nsterioꝵ p̃ciosissimos apparatꝰ. s ipsoꝵ
actuũ beatissimã qualitatem. qͥb cuncta
gauder eccłia. idẽ in psalmoꝵ iuibilatione.
in p̾cum sc̃itate. in xp̃iani popłi humilli¬
ma deuotione. Priꝰ enĩ de uniu̾sali dixit
eccłia. nunc uenit ad scõs. in qͥb gła dei
habitare cognoscit᷑. de quib apłs dicit. Tẽ¬
plum enim dĩ scm ẽ. qd̾ estis uos. Dicen¬
do enĩ habitationis locum. humani pecto¬
ris significauit archanũ. mirabilit̾ subiun¬
gens głe tuȩ. quia ubicũq habitat: głia ẽ
Tloriosum enĩ efficit quicqͥd in habitare
dignat᷑. & ab hospitis merito. crescit hospicii
Iuste rogat ne cũ impũs anima eiꝰ pereat ĩ
futuro iudicio. cum quib hic cominuuẽ

Expanded text:
cans ut, cum decorem domus Domini dilexerit, cans ut, cum decorem domus Domini dilexerit, illis qui ab eodem alieni sunt nullatenus misceatur, sed in ejus Ecclesia perseveret. Decorem domus dicit, non pulchritudinem parietum aut ministeriorum pretiosissimos apparatus, sed ipsorum actuum beatissimam qualitatem, in quibus cuncta gaudet Ecclesia, id est, in psalmorum jubilatione, in precum sanctitate, in Christiani populi humillima devotione. Prius enim de universali dixit Ecclesia, nunc venit ad sanctos, in quibus gloria Dei habitare cognoscitur: de quibus Apostolus dicit: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Dicendo enim habitationis locum, humani pectoris significavit arcanum; mirabiliter subjungens, gloriae tuae, quia ubicunque habitat, gloria est. Gloriosum enim efficit quidquid inhabitare dignatur, et ab hospitis merito crescit hospitii itam meam. Juste rogat ne cum impiis anima ejus pereat in futuro judicio, cum quibus hic communem
Abbreviated transcription (Latin):
tes enĩ lauat manꝰ suas. qͥsqͥs facta ꝓpria
studio bonȩ conuersationis emundat. Et
bene addidit int̾ innocentes. quia possunt
lauare manꝰ etiam qui nocentes sunt. sic̃
fecit pontiꝰ pilatꝰ. Qui dũ animã suam
nefanda dñi tradicione polluerat. manꝰ
suas scłi istiꝰ liquore mundabat. S spiri¬
talit̾ manꝰ lauat. qͥs qͥs actꝰ suos lacrimabili
satisfactione diluerit. Circuibo uͦ dixit.
id c̃ frequent̃ iterabo. ut assiduitatẽ scĩssime
deuotionis ostenderet. Altare enĩ ab altitu¬
dine dictum est. quasi alte are. ubi dño
mo circumibat altare. ut concentũ dñice
laudis audiret. Forte illud dicat qd̾ corã
maxima cognouisset. narraret popłis uni¬
uersa mirabilia. quę hodie in sc̃aꝵ celebra¬
tone missarũ beata canit eccłia. D Ne
dilexi decorem domꝰ tuȩ. & locum habitati¬
onis głe tuȩ. Beatissimꝰ ille quem diximꝰ
scłm modum orationis ingredit᷑ suppli¬

Expanded text:
tes enim lavat manus suas, quisquis facta propria tes enim lavat manus suas, quisquis facta propria studio bonae conversationis emundat. Et bene addidit, inter innocentes, quia possunt lavare manus etiam qui nocentes sunt, sicut fecit Pontius Pilatus , qui dum animam suam nefanda Domini traditione pollueret, manus suas saeculi istius liquore mundabat. Sed spiritualiter manus lavat quisquis actus suos lacrymabili satisfactione diluerit. Circumibo vero dixit, id est frequenter iterabo, ut assiduitatem sanctissimae devotionis ostenderet. Altare enim ab altitudine dictum est, quasi altae arae, ubi Domino rituali animo circumibat altare, ut concentum dominicae laudis audiret. Forte illud dicit, quod coram maxima cognovisset, narraret populis universa mirabilia quae hodieque in sanctarum celebratione missarum beata canit Ecclesia. Vedilexi decorem domus tuae et locum habitationis gloriae tuae. Beatissimus ille quem diximus, secundum modum orationis ingreditur, suppli
Abbreviated transcription (Latin):
omnimodis subdoloꝵ. Odium enĩ signi¬
ficat diuisionẽ. sicut ẽ in amore collegiũ.
Et cum suꝑiꝰ se dixerit in uanitatis conci¬
lio ñ sedisse. mͦ se ꝓfitetur cũ impiis non
sedere. Utrũq quidẽ erat om̃ino descren¬
dum. s alũ sunt uani alũ impĩi. Uani st̾.
qui caducis inquisitionib occupant᷑. & in
suꝑflua tempꝰ narratione consumunt.
Impii aut̃ heretici. qͥ questionib ꝑfidis
scripturas diuinas deprauare contendunt.
sic̃ petrꝰ apłs ait deprauantes eas ad suum
interitum & perdicionem. Hos gͦ utrosq
iure monet. eẽ. fugiendos. quia illi suꝑflui¬
tates diligunt. isti tela ꝑuersitatis infigunt.
Lauabo int̾ innocentes manꝰ meas. & circũ¬
dabo altare tuũ dñe. Potest talia loqui. qͥ
caput suũ sequit᷑ xp̃m. qui terrena despicit
& celestia concupiscit. sicut apłs ait. Hrã
autem conuersatio in cęlis ẽ. Int̾ innocen¬

Expanded text:
omnimodis subdolorum. Odium enim signiomnimodis subdolorum. Odium enim significat divisionem, sicut est in amore collegium. Et cum superius se dixerit in vanitatis concilio non sedisse, modo se profitetur cum impiis non sedere. Utrumque quidem erat omnino deserendum. Sed alii sunt vani, alii impii. Vani sunt qui caducis inquisitionibus occupantur, et in superflua tempus narratione consumunt. Impii autem, haeretici, qui quaestionibus 87 perfidis Scripturas divinas depravare contendunt, sicut Petrus apostolus ait: Depravantes eas ad suum interitum et perditionem . Hos ergo utrosque jure monet esse fugiendos, quia illi superfluitates diligunt, isti tela perversitatis infigunt. Vers. 6. Lavabo inter innocentes manus meas, et circumibo altare tuum, Domine. Potest talia loqui, qui caput suum sequitur Christum, qui terrena despicit, et coelestia concupiscit, sicut Apostolus ait: Nostra autem conversatio in coelis est . Inter innocen
Abbreviated transcription (Latin):
contraria sunt. Enumerat enĩ nc̃ quȩ
dño largiente ꝑegerit. unde se complacu¬
sse testatꝰ est. Non seditn concilio uanita¬
is. qui tractatib iniquoꝵ nulla consilii
su participatione consentit. Fieri enim
potest. ut homo sc̃s casu aliquo ad conciliũ
uenlat iniquoꝵ. ubi uel incongrua uel
uana referunt᷑. S dum talia cognouerit.
neq cũ eis sedet neq delectatione aliqua cõ¬
morat᷑. s prauũ studiũ aut dissuadet aut
deserit. Quaꝓpt̾ cũ se priꝰ negasset sedisse
cũ malis. mͦ se ꝓsitet᷑ ñ introisse cũ pessinus.
Ante enĩ tractatũ ipsoꝵ uitauit. post & fac̾¬
la deseruit. Introit᷑ enĩ ad scelꝰ. cum ficri
aliquid audact incipit᷑. Introitꝰ enĩ initiũ
significat oꝑationis. qd̾ uir sc̃s a sua consci¬
entia ꝓfitetur alienum. Odiui congre¬
gationem malignoꝵ. & cum impiis non
sedebo. Minꝰ erat sc̃õ uiro malũ uitasse
concilium. nͥ & congregationem odisset

Expanded text:
contraria sunt. Enumerat enim nunc quae, contraria sunt. Enumerat enim nunc quae, Domino largiente, peregerit, unde se complacuisse testatus est. Non sedit in concilio vanitatis, qui tractatibus iniquorum nulla consilii sui participatione consentit. Fieri enim potest ut homo sanctus casu aliquo ad concilium veniat iniquorum, ubi vel incongrua vel vana referuntur. Sed dum talia cognoverit, neque cum eis sedet, neque delectatione aliqua commoratur, sed pravum studium aut dissuadet, aut deserit. Quapropter cum se prius negasset sedisse cum malis, modo se profitetur non introisse cum pessimis. Ante enim tractatum ipsorum vitavit, post et facta deseruit. Introitus est enim ad scelus, cum fieri aliquid audacter incipitur. Introitus enim initium significat operationis, quod vir sanctus a sua conscientia profitetur alienum. Vers. 5. Odivi congregationem malignorum, et cum impiis non sedebo. Minus fuerat sancto viro malum vitasse concilium, nisi et congregationem odisset
Abbreviated transcription (Latin):
In ista parte quȩ dñi ẽ. ut ñ in illam temp¬
titionem diabolicam induceret᷑ ubi subseqͥt᷑.
s libi nos a malo. id ẽ ab ipso diabolo. Qm̃¬
miscdia tua ante oculos meos ẽ. & complã¬
cu inueritate tua. Hoc erat. unde temp¬
tuionum pericula ñ timebat. quia miscłiã
sibi ficit. cui collatum beneficiũ ante ocłos
semꝑ assistit. Qua de re etiam dño com¬
placuisse se dicit: Complacere ẽ autem. cũ
sĩs dñi et̃nam grãm ꝓmereri. In ueritate.
idẽ in xp̃o iuo qui ait. Ego sum uia. ueritas.
& uita: Alit̾ enĩ patri ñ potest complacere.
nͥ qͥ tali fuerit credulitate firmatꝰ. Non
tib: ñ introibo. Complacuisse se dño egregu
nimis narratione declarat. In nocentiam
quippe suã nitit᷑ ostendere. duob uersib
resugiendo quȩ praua sunt. aliis uͦ duob
agendo quȩ recta st̃. Qd̃ argumentum in
topicis dr ex contrariis. Concilium enim
uanitatis & congregatio innocentiũ. õmo

Expanded text:
in ista parte quae Domini est, ut non in illam tenin ista parte quae Domini est, ut non in illam tentationem diabolicam induceretur; ubi sequitur: Sed libera nos a malo , id est ab ipso diabolo. dia tua ante oculos meos est, et complacui in veritate tua. Hoc erat unde tentationum pericula non timebat, quia misericoreniri facit, cui collatum beneficium ante oculos semper assistit. Qua de re etiam Domino complacuisse se dicit. Complacere est autem cum sanctis Domini aeternam gratiam promereri. In veritate, id est in Christo tuo, qui ait: Ego sum via, veritas et vita . Aliter enim Patri non potest complacere, nisi qui tali fuerit credulitate firmatus. Veriqua gerentibus non introibo. Complacuisse se Domino egregia nimis narratione declarat. Innocentiam quippe suam nititur ostendere, duobus versibus refugiendo quae prava sunt; aliis vero duobus agendo quae recta sunt. Quod argumentum in topicis dicitur ex contrariis. Concilium enim vanitatis, et congregatio innocentium omnino
Abbreviated transcription (Latin):
dendo infirmatũ se. ẽẽ. ñ asserit. Hec ẽ
enim innocentia quã suꝑiꝰ dixit. idẽ in
dñi uirtute confidere. ne possit eũ aliqua
in hoc scło aduersitate cominoneat. sub
neglectu relinquimꝰ ea. ꝓ qͥb satisfaceri
deberemꝰ. Ipse enim subsequent̾ exponit
cur se ꝓbari & temptari desid̾aret. utiq
ut urerent᷑ renes & cor eiꝰ. quatinꝰ delecti¬
tiones & cogitationes humane. uerbi dñi
calore purgent᷑. qͥ more fornatiũ uiciorũ
sordes absumens. animas hominũ ad emun¬
dationem ꝑfectissimi decoris adducit. Per¬
scrutandum ẽ autẽ. car hic petat se debere
temptari. cũ in euugłica oratione sit posi¬
tum. ne inducas nos in temptationem.
Oue st̃ gͥ temptationes. Una dñi quabo¬
nos temptat. ut eos competent̃ erudiat.
sic̃ legitur in genesi. Temptauit d̾s abrali
Uel illud qd̾ dicit moyses. Temptat ues
partes cecis mentib inducim᷑. Bene gͦ ꝓpħa
peit dicens. Proba me dñe & tempta me.

Expanded text:
ndo infirmatum se esse non asserit. Haec est enim innocentia, quam superius dixit, id est in Domini virtute confidere, ne possit eum aliqua in hoc saeculo adversitate commoneat, sub neglecto relinquimus ea pro quibus satisfacere deberemus. Ipse enim subsequenter exponit, cur se probari et tentut urerentur renes et cor ejus; quatenus delectationes et cogitationes humanae verbi Domini calore purgarentur, qui more fornacium, vitiorum sordes absumens, animas hominum ad emundationem perfectissimi decoris adducit. Perscrutandum est autem cur hic petat se debere tentari, cum in evangelica oratione sit positum: Ne inducas nos in tentationem . Duae sunt igitur tentationes: una Domini, qua bonos tentat, ut eos competenter erudiat, sicut legitur in Genesi: Tentavit Dominus Abraham ; vel illud quod dicit Moyses: Tentat vos Dpartes caecis mentibus inducamur. Bene ergo propheta petit dicens: Proba me, Domine, et tenta me,
Abbreviated transcription (Latin):
Uum psalmꝰ significet in actib nr̃is
conuenientiam spiritaliũ rerũ. dauid
aut manufortis atq desid̾abilis. totꝰ hic
textꝰ ad ꝑfectum aptandꝰ ẽ xp̃ianũ. qui
dño largiente diuersoꝵ laude meritoꝵ
in eccłia eiꝰ constanti animo ꝑseuerans.
diuinis se beneficiis consolatur. S tam̃
cum talis hẏmnꝰ dicit᷑. necesse ẽ ut ad
xp̃m dñm intelligentiȩ uirtute referat᷑:
dep̃cat᷑. qui cum iniqͥs hominib ñ habu¬
it portionẽ. Scdo. supplicat ne herericis
aut schismaticis in iudicio dñi misceat᷑.
qm̃ domũ eiꝰ se dilexisse testatꝰ est: Pd¬

Expanded text:
um psalmus significet in actibus nostris convenientiam spiritualium rerum, David autem manu fortis atque desiderabilis, totus hic textus ad perfectum aptandus est Christianum, qui Domino largiente diversorum laude meritorum in Ecclesia ejus constanti animo perseverans, divinis se beneficiis consolatur. Sed tamen cum talis hymnus dicitur, necesse est ut ad Christum Dominum intelligentiae virtute referatur.deprecatur, quia cum iniquis hominibus non habuit portionem. Secundo suaut schismaticis in judicio Domini misceatur, quoniam domum ejus se dilexisse testatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
porticꝰ fusse salomonis in qͥb ꝑiclitan¬
tium turba languebat. euũgłica nobis
designat auctoritas. Qui calculꝰ qͥnquies
in se reductꝰ. in uigesima quinta summa
pareditur. ut sic corda fideliũ psilmi istis
abysso recreent᷑. sic̃ ĩ illis porticib ucentiũ
plarice piscine lauachro egira corꝑa sanabant᷑:¬

Expanded text:
porticus fuisse Salomonis, in quibus periclitanporticus fuisse Salomonis, in quibus periclitantium turba languebat, evangelica nobis designat auctoritas . Qui calculus quinquies in se reductus, in vicesima quinta summa progreditur, ut sic corda fidelium psalmi istius abysso recreentur, sicut in illis porticibus jacentium probaticae piscinae lavacro aegra corpora sanabant
Abbreviated transcription (Latin):
Uonsidemꝰ qualem nobis formam uite
religiosus iste tradiderit. Dicit enim
ido se hĩc uitasse pessimos. ne in iudicio
dñi cũ malis possit. ẽẽ. sociatꝰ. ammonens
ut iniquoꝵ consortia fugientes. fidelib ip̃i
spiritali semper caritatẽ iungam᷑. qr ex
diutina hominũ conuersatione moꝵ sẽꝑ
ontrahimꝰ qualitatẽ. Hoc enĩ & sextꝰ p̃s
ammonet cum dicit. Discedite a me om̃s
qui oꝑamini iniquitatẽ. Hoc & septimꝰ¬
nocente in nocens eris. & cũ electo electꝰ eris.
ocum ꝑuerso ꝑuerteris. Reuera: ut cog¬
nosceret᷑ ingens malum. qd̾ tã crebro mo¬
nelatur. eẽ. fugiendum. Quaꝓpt̾ studio¬
sssime queram głosissimũ nimis aptũq
collegium. qd̾ nõs uirtutib erudiat. & de¬
sdio diuinȩ caritatis accendat. ne in retri¬
butione maloꝵ merito uingam᷑ pessimis.
qͥ collegium hic habere nosiumꝰ cũ ma¬
unis. Qd si diligentiꝰ ꝑscrutemur. nec
quantitas ipsiꝰ numeri uacat. Nã qͥnq

Expanded text:
onsideremus qualem nobis formam vitae religiosus iste tradiderit. Dicit enim ideo se hic vitasse pessimos, ne in judicio Domini cum malis possit esse sociatus, admonens ut iniquorum consortia fugientes, fidelibus Christi spirituali semper charitate jungamur, quia ex diutina hominum conversatione, morum semper contranimus qualitatem. Hoc enim et sextus psalmus admonet, cum dicit: Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem ; hoc et decimnocente innocens eris, et cum electo electus eris, et cum perverso subverteris . Revera ut cognosceretur ingens malum, quod tam crebro monebatur esse fugiendum. Quapropter studiose quaeramus gloriosum nimis aptumque collegium, quod nos virtutibus erudiat, et desiderio divinae charitatis accendat, ne in retributione 88 malorum merito jungamur pessimis, qui collegium hic habere voluimus cum malignis. Quod si diligentius perscrutemur, nec quantitas ipsius numeri vacat. Nam quinque
Abbreviated transcription (Latin):
mea ingresso sum. & in dño sperans nons
infirmabor. Periculosa quidẽ iudicũ
uidetur.ẽẽ. petitio. s sequestratio maloꝵ
que fit in examine dñi cognoscit᷑ a bene
merito competent̾ optari. Quappt̃
ñ ẽ hic detestabilis arrogantia meritoꝵ
s iusta petitio fidelit̾ seruientis. ut seques¬
tretur a pessimis. ne cum malis habeat
portionem. Postulat enĩ uir sc̃s iudica.
quia certꝰ erat de eiꝰ miscdia. sicut dic̃ aps¬

Expanded text:
essus sum; et in Domino sperans non infirmabor. Periculosa quidem judicii videtur esse petitio, sed sequestratio malorum, quae fit in examine Domini, cognoscitur a bene merito competenter optari. Quapropter non est hic detestabilis arrogantia meritorum, sed justa petitio fideliter servientis, ut sequestretur a pessimis, ne cum malis habeat portionem. Postulat enim vir sanctus judicia, quia certus erat de ejus misericordia, sicut ait Ap
Abbreviated transcription (Latin):
ut cunctꝰ terraꝵ ambitꝰ in quatuor
cardinib constitutꝰ. salutari dño cre¬
dere moneret᷑. quatinꝰ de diuersis gen¬
tib aduocata una fieret tociꝰ orbis
eccłia. Nam & quatiuor temporibus
annꝰ ipse distinguit᷑. quattuor uentis¬
cardinalib. tociꝰ orbis mane ꝑflatur.
Quattuor etiã uirtutib animi dignitas
comparat᷑. id est prudentia. iusticia.
fortitudine & temperantia. Quẽ calcu¬
lum. pythagorici tanta laude ꝓsecuri
sunt. ut eũ sacrum. eẽ. faterentur.
⁊xpł p̃s.iiii. Incipit.u. in finem pro ea
que hereditatem consequit᷑. p̃s dauid.

Expanded text:
ut cunctus terrarum ambitus, in quatuor ut cunctus terrarum ambitus, in quatuor cardinibus constitutus, salutari Domino credere moneretur; quatenus de diversis gentibus advocata, una fieret totius orbis Ecclesia. Nam et quatuor temporibus annus ipse distinguitur; quatuor ventiscardinalibus totius orbis inane perflatur; quatuor etiam virtutibus animi dignitas comparatur, id est, prudentia, justitia, fortitudine, et temperantia. Quem calculum Pythagorici tanta laude prosecuti sunt, ut eum sacrum esse faterentur. EXPOSITIO IN PSALMUM V. In finem pro ea quae haereditatem consequitur psalmus David.
Abbreviated transcription (Latin):
ecurs o gͥ mat̾nȩ p̾dicationis eloqͥo:
consicłemꝰ cantici huiꝰ pͥncipia.
media & finem. ⁊ intentionem tanti
mysterii reuerentissimis indagationib
inuenimꝰ. Sic enĩ psalmi uirtꝰ agnosci¬
tur. si circũstantia dictionis tali ordine
ꝑquisita tractetur. Primo uersu exau¬
diri se ꝓ membris suis scã exorauit ec¬
clesia. & ut eiꝰ audiret᷑ oratio humanũ
genꝰ ammonuit. ut ab idoloꝵ uenera¬
tione discederet. sciens se habere dñm
saluatorẽ. cui hec ueracit̾ cultura debe¬
atur. Deinde popłm quemadmodum
sacrificare debuisset instruxit. quid etiã
blasphenus responderetur ammonuit.
Post: singularẽ beatitudinẽ dixit. quã
scĩs siuis dñs cõpinisit. Sic totiꝰ xp̃iane
discipline institutio scã completa est. &
ut quid agerent homines. & quid sꝑare
debuissent: euident̃ agnoscerent. Am¬
monet etiam numerꝰ iste quat̾nariꝰ.
ut eũ mundo p̾dicatũ uirtute ȩuuan¬
gelica sentiamꝰ. Congruũ siqͥdẽ fuit :

Expanded text:
ecurso igitur maternae praedicationis eloquio, consideremus cantici hujus principia, media, et finem, et intentionem tanti mysterii reverendissimis indagationibus invenimus. Sic enim psalmi virtus agnoscitur, si circumstantia dictionis tali ordine perquisita tractetur. Primo versu exaudiri se pro membris suis sancta exoravit Ecclesia; et ut ejus audiretur oratio, humanum genus admonuit, ut ab idolorum veneratione discederet: sciens se habere Dominum Salvatorem, cui haec veraciter cultura debeatur. Deinde populum, quemadmodum sacrificare debuisset, instruxit: quid etiam blasphemis responderetur admonuit. Post singularem beatitudinem dixit, quam sanctis suis Dominus compromisit. Sic totius Christianae disciplinae institutio sancta completa est; ut et quid agerent homines, et quid sperare debuissent, evidenter agnoscerent. Admonet etiam numerus iste quaternarius ut eum mundo praedicatum virtute evangelica sentiamus. Congruum siquidem fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
quemlibet pupillũ. s: pupillũ & humile
dõ. cẽ. gratissimũ. Nam cum dicit udi¬
care pupillo & humili. significat ꝓ ipse
ferri posse sententiã. S cum humilis drt
iustissimꝰ approbatur. Sequit᷑ qͦ diffin¬
tiua ꝓmissio. Ido̾q illa dicta sũnt finiri.
ut ulteriꝰ a nullo hominũ ꝑmittatur
excedi. Iunc siquidẽ om̃ia mala finienda
st̃. quando auctor om̃ium peccatoꝵ cũ.
sua plebe dampnabitur. Hec st̃ occulta
filii. que psalmi huiꝰ titulꝰ canit. Nã
licet ꝑ quedã indicia frequent̃ uideant
edicta. quando tam̃ ueniant. hominib
incognita habent᷑. De ipso enĩ die. dꝰ
in eiũgło dicit. De die ant̾ illa & hora.
nemo scit. neq angłi celoꝵ. neq silius.
nisi solꝰ pat̾. De qͦ loco beatissimi patris
hylariꝰ & augustinꝰ. eccł̃ie scã lumina
plurima & luculenta dixerunt. iudica¬
tes. eẽ. nefarium. si illa om̃ipotentis u̾bi
humanano aliquod de futuris ignoras¬

Expanded text:
quemlibet pupillum, sed pupillum et humilem quemlibet pupillum, sed pupillum et humilem Deo esse gratissimum. Nam cum dicit: Judicare pupillo et humili, significat pro ipso ferri posse sententiam. Sed cum humilis dicitur, justissimus approbatur. Sequitur quoque definitiva promissio, ideo illa quae dicta sunt fieri, ut ulterius a nullo hominum permittatur excedi. Tunc siquidem omnia mala finienda sunt, quando auctor omnium peccatorum cum sua plebe damnabitur. Haec sunt occulta filii, quae psalmi hujus titulus canit. Nam licet per quaedam indicia frequenter videantur edicta, quando tamen veniant, hominibus incognita habentur. De ipso enim die Dominus in Evangelio dicit: De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli coelorum, neque Filius, nisi Pater solus . De quo loco beatissimi Patres Hilarius et Augustinus Ecclesiae sancta lumina, plurima et luculenta dixerunt: judicantes esse nefarium, si illa omnipotens Verbi humanatio aliquod de futuris ignoras