comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qͥ et recte credendo bene uiuit:
et bene uiuendo fidem rectam
custolit: Igit᷑ sic̃ ociosa ẽ fides
sine oꝑib : ita nichil ꝓficiunt
oꝑa bona. si ne ficle recta: Unde¬
& beatus iacob apłs dixit. Quid
ꝓderit fr̃s mei. si ficlem quis di¬
cat se habere:oꝑa autẽ ñ habeat
Numqͥd poterit fides saluare
eum: fides sine oꝑib: ociosa ẽ:
Sicut enĩ corpus si ne spu emor¬
tuum ẽ: ita et fides sine oꝑib
alteriꝰ ẽ temporis disputare:
qͥa breuiarium qd̾ de manda¬
tis cdei tͥ petisti. stricto sermo¬
ne fieri: ꝓfundissimas de fi¬
de catholica rationes. explica

Expanded text:
est qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo fidem rectam custodit. Igitur sicut otiosa est fides sine operibus bonis, ita nihil proficiunt opera bona sine fide recta. Unde beatus Jacobus apostolus dixit: Quid proderit, fratres mei, si fidem se quis dicat habere, opera autem non habeat? numquid poterit salvare eum? Fides sine operibus otiosa est. Sicut enim corpus sine spiritu emortuum est, ita et fides sine operibus est alterius temporis disputare; quia breviarium, quod de mandatis Dei tibi petisti districto sermone fieri, profundissimas de fide catholica rationes
Abbreviated transcription (Latin):
mandatoꝵ illius u̾itatem: qͥa in
his luob uita beata ad quirit᷑. sic̃
psalmista ait: Diuerte amalo:
et fac bonum: Nec enĩ sufficit
cui qͣm mala ñ facere. ⁊ nͥ etiam &¬
bona faciat: nec bona facere nisi
etiam et mala amittat: Omĩs gͦ
qͥ sic sapiens ẽ: ꝓculdubio beatus
erit inet̾num: Beata si quidem
uita ẽ: cognitio diuinitatis: Cog¬
nitio diuinitatis: uirtus bomi

Expanded text:
ndatorum illius veritatem, quia in his duobus vita beata acquiritur, sicut Psalmista ait: Diverte a malo, et fac bonum . Nec etiam sufficit cuiquam non mala facere, nisi etiam bona faciat; nec bona facere, nisi etiam mala omittat. Omnis ergo qui sic sapiens est, procul dubio beatus erit in aeternum, beata siquidem vita est cognitio divinitatis; cognitio divinitatis virtus boni
Abbreviated transcription (Latin):
animo. pena peccati ẽ ex pͥmo
homoine in om̃s eiꝰ filios ꝓpa¬
gata: ut qui noluit cum d̾o esse
unitꝰ ⁊ eẽt in semetipso cliuisus:
et qͥ imꝑanti dño noluit ẽẽ sub¬
iectus: fieret sibimetipsi rebel¬
lis atq contrarius. Unde nec sͥ
poterit subiugari: si priꝰ cł̾o ñ
fuerit subiugatus: sibiq ser¬
uiet nolens: qͥ d̾o noluit uo¬
lens: Quam uarie ꝑliuersa hii¬
manũ defluxit genus: dum se
abuna stabili semꝑq manente
cliuinitatis soliditate subtraxit:
slam clum opꝰ qd̃ libens appetit.
quasi ut ibi iam requiẽ mentis
infigat: dum ei ñ sufficit mu¬
tata intentione ad alias atq ali¬
as actiones transit: dumq ꝑdi
uersa requiẽ solidam querit nec
inuenit: in labore miser et uarie¬
tate uiuit.⁊ et uacuus a requie
manet: Quamuis eadem muta¬
bitabilitas ñ sit homini cũcrea¬
ta. s ꝓmerito prime preuarica¬
tionis illi accesserit: iam tam̃
naturalis facta ẽ. qͥa originalit̾

Expanded text:
animo, poena peccati est, ex primo animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi poterit subjugari, si prius Deo non fuerit subjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo noluit volens. 10. Quam varie per diversa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter,
Abbreviated transcription (Latin):
eua sumul creati sunt: specialit̾
uero postea mulier de latere ui¬
ri formata ẽ: Pariter gͦ concliti
st̃ utriq rationis ordine: ñ pa¬
riter temꝑis unitate. Uir ad
imaginẽ de factus ẽ: mulier
adimaginẽ uiri formata ẽ Unde
et illi lege nature subiecta est
Item uir ꝓpt̾ semet ipsũ factus
ẽ: mulier ob adintoriũ uiri cre¬
ata ẽ Homo ꝓpt̾ peccatũ tunc tra¬
ditus ẽ cliabolo: quando audi¬
uit t̾ra es. & in t̾ram ibis: Qunc
enĩ dictum ẽ et diabolo: t̾ram
manclucabis: Unde & ꝓpħa ait:
serpenti puluis panis eiꝰ: Ser¬
pens enĩ diabolus: pulius impii:
& ipsi st̃. tyb diaboli: Quia pra¬
ua uoluntate adima collabim᷑:
recte ad bene agendum cum la¬
bore consurgimus: Quod ñ ita
eẽt: si cdelectatio flagitium pri¬
morũ hominũ ñ ꝑsuasisset: qͥb
ad bene uiuencdum tantũ uelle
sufficeret: & sine difficultate
statim actio obtemꝑaret: Diui¬
sio. & pugna. ut sintͥ hominis

Expanded text:
Eva simul creati sunt, specialiter Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; unde et illi lege naturae subjecta est. 6. Item vir propter semetipsum factus est, mulier ob adjutorium viri creata est. 7. Homo propter peccatum tunc traditus est diabolo, quando 143 audivit: Terra es, et in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis
Abbreviated transcription (Latin):
mina subcelo ꝓpter homi¬
nem facta st̃: homo aut̃
ꝓpt̾ seipsum. Inde et omĩa
ꝑfiguram ad eiꝰ similitudi¬
nem referunt᷑. Communia
homin omnia naturalia eẽ
cum om̃ib reb q̃ constant:
et in homine omnia contineri:
atq in eo omĩum rerum na¬
turam consisterẽ. Uniu̾sitati
creature: homo magna quedã
portio ẽ: Tantoq gracdu ẽ cet̾is
excellentior: quanto imagini
diuine uicinor: Quantũ cer̾is
creaturis prestet homo clignita¬
te uirtutis. exipsa reuerentia
discit᷑. creationis: dum omnia
dixit ds fiant. & facta st̃: creare
uero hominẽ quadam eterm
consilii deliberatione uoluerit:
dicens. faciamꝰ hominẽ ad una¬
ginẽ & similitudinẽ nr̃am: Qͥa
enĩ boni sumꝰ naturaliter con¬
cliti: culpe quodammͦ merito
contra naturam mali sumus
effecti. Sic̃ p̾sciuit cls hominẽ
peccaturum: ita &. presciuit qͣli¬
ter illum ꝑsuam grãm repara¬
ret. qui suo arbitrio deꝑire po¬
tuisset: Originaliter adam ꝙ

Expanded text:
ia sub coelo propter hominem facta sunt, homo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere patet. Universitatis creaturae homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia dixit Deus: Fiat et facta sunt, creare vero hominem eum quadam aeterni consilii deliberatione voluerit, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. 2. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodam modo merito contra naturam mali sumus effecti. 3. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit 142 qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. 4. Originaliter Adam et
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enĩ inse peccanti clementer
indulserit: nullum peccati uesti¬
gium in illiꝰ anima remanebit.
nastasius dic̃ Si gͦ ñ dimittis
in iuriam que tͥ facta ẽ: ñ oratõ¬
nem ꝓte facis: s maledictionem
suꝑ te in ducis. Sic enĩ dicis: Sic
mͥ dimitte: sic̃ & ego dimisi:n
collationib cłr. Lantum enĩ remit¬
tit᷑ nob̃: qͣntum nos remiseruꝰ
eis qͥ nob̃ quacũq malignitate
nocuerint. Ciprianꝰ dic̃: Qͥsqͥs
enim illi qͥ in eũ peccauit dimit¬
tit. ignoscendo peccatum: sine
dubio helemosuiam facit:.
qm̃ uos plorabitis ẜ plangetis:
scłm autẽ gaudebit: Hos tristes
eritis: s tristicia ur̃a in leticiam

Expanded text:
Qui enim in se peccanti clementer Qui enim in se peccanti clementer indulserit, nullum peccati vestigium in illius anima remanebit. ANASTASIUS. Si non dimittis injuriam quae tibi facta est, non orationem pro te facis, sed maledictionem super te inducis. Sic enim dicis: Sic mihi dimitte, sicut et ego dimisi. IN COLLATIONIBUS. Tantum enim remittitur nobis quantum nos remiserimus eis qui nobis quacunque malignitate nocuerunt. CYPRIANUS. Quisquis enim illi qui in eum peccavit dimittit ignoscendo peccatum, sine dubio eleemosynam facit. quoniam uos plorabitis et plangetis, saeculum autem gaudebit: uos tristes eritis, sed tristitia uestra in laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ ds in xp̃o nobis nr̃a pecca¬
ta clonauit: sic etiam nos qͥ in no¬
bis peccant dimittamꝰ: Gregoriᷤ¬
dic̃: Ille recte sui delicti ueniam
postulat: qͥ hoc qd̾ priꝰ in ipso de¬
linquit᷑ relaxat: Dunittamꝰ enĩ
qd̃ debet᷑ nobis: ut dimittat᷑ qd̾
debet᷑ a nobis: Tunc qͥsq qd̾ recte
petit ad ipiscit᷑: cum eiꝰ animꝰ in
petitionem. nec inumici odio fus¬
catur. fundimꝰ ꝓ adu̾sario precẽ:
s utinã cor teneat amorẽ: Cum
diligendo. lucrũ de inmicis fa¬
cere possumꝰ: etiam ipsi amici st̃
qͥ ꝑsequunt᷑. Nec curat tantu¬
antiquus hostis ut terrena tollat
a nobis: s ut caritatẽ in nob̾ feri¬
at: Hẏsidorus dic̃: Non enĩ posst̃
peccata dimitti ei: qͥ inse peccanti.
debita ñ dimitit: Qui frẽm sͥ tar
dius reconciliat: d̃m sͥ tardius pla¬
cat fr̃ustra enĩ sͥ ꝓpiciari dm que¬
rit: qͥ cito placari in ꝓximo negli
git: Sito ignoscendum ẽ cuiqͣm:
cdum ueniam postulat: Ce sariꝰ dic̃.

Expanded text:
isto nobis nostra peccata donavit, sic etiam nos iis qui in nos peccant, dimittamus. GREGORIUS. Ille recte sui delicti veniam postulat, qui hoc quod prius in ipso delinquitur, relaxat. Dimittamus enim quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Fundit os pro adversario precem, sed utinam cor teneat amorem. Cum diligendo lucrum de inimicis facere possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. Nec curat antiquus hostis ut terrena tollat a nobis, sed ut charitatem in nobis feriat. ISIDORUS. Non enim possunt peccata dimitti ei qui in se peccanti debita non dimittit. Qui fratdius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placari in proximum negliittamus. Ignoscendum est cuique, dum veniam postulat. CAESARIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
agere debemꝰ. qͥcqͥd boni in hoc se¬
culo oꝑamur. ⁊ & magis desidera.¬
ri adeo laudari indie recributõ¬
nis et̾ne. qͣm ab homine quolibet.
in huiꝰ transitorie uite conu̾satione.
hii st̃ octo totiꝰ impietatis cluces
cum exercitib siuis. & fortissimi
contra humanũ genꝰ diabolice
fraudis bellatores: qͥ deo auxili¬
ante facillime iuincunt᷑ abellato¬
abstinentiam: fornicatio. ꝑ casti¬
ꝑ patientiam. accidia. ꝑ in stan¬
tiam boni oꝑis: tristitia mala. ꝑ
letitiam sp̃alem: uana gła. ꝑ cari¬
ligionis ductorib. quos opposui¬
mus diabolice impietatis bellato¬
rib : qͣtuor p̾sunt duces głosissi¬
mi: quoꝵ nomina hec st̃: Pru¬
dentia. iustitia: fortitudo: tem¬
ꝑantia: .xxxu. De u̾tutib quatuor
rimo sciendum ẽ qͥd sit uͥtꝰ
hirtꝰ ẽ animi habitꝰ: nat᷑e
decus:⁊ uite ratio: morũ pietas:
cultꝰ diuinitatis: honor homi¬
nis ÷ et̾ne beatitudinis meritũ

Expanded text:
agere debemus, quidquid boni in hoc saeagere debemus, quidquid boni in hoc saeculo operemur, et magis desiderare a Deo laudari in die retributionis aeternae, quam ab homine quolibet in hujus transitoriae vitae conversatione.it, octo totius impietatis duces cum exercitibus suis, et fortissimi contra humanum genus diabolicae fraudis bellatores, qui, Deo auxiliante, facillime vincuntur a bellatoabstinentiam; fornicatio per castiper patientiam; acedia per instantiam boni operis; tristitia mala per laetitiam spiritalem; vana gloria per chariligionis ductoribus, quos opposuimus diabolicae impietatis bellatoribus, quatuor praesunt duces gloriosissimi, quorum nomina haec sunt: prudentia, justitia, fortitudo, temperantia. CAPUT XXXV. De virtutibus quatuor. Primo sciendum est quid sit virtus. Virtus est animi habitus, naturae decus, vitae ratio, morum pietas, cultus divinitatis, honor hominis, aeternae beatitudinis meritum.
Abbreviated transcription (Latin):
homo appetit in bonis sius lau¬
dari. et ñ dat deo honorem. nec cdli
sed quasi ex se habeat. uł scłaris dig¬
nitatẽ honoris: uł sp̃alis decorem
sapientie: dum homo nichil absq
dei grã uł adiutorio habere pot̾it
boni: sic̃ ipsa ueritas in euangłio
discipłis suis ait. Sine me nichil
potestis facere. Qua ꝓpt̾ qͥ gł at᷑ in¬
dño głetͤur: qͥa nichil sine lonan¬
te ło boni habere pot̾it. Ex cuiꝰ ut¬
tii radice. multe malitie germina¬
re uident᷑ ramuiscusi: iactantia: ar¬
rogantia: indignatio: discordia:
manis głae cupido: & hẏpocrisis.
idẽ simulatio boni oꝑis: cum cle se
homo uult lauclari qd se agere nes¬
cit:: un mo pene oniuia q̃ facit. eo
tenore agit ut ab hominib laudet᷑:
De quib ipse dñs ait:. Amen dico
uobis: receperunt mercedem suã:¬
Cuiꝰ morbi medicina ẽ recordatio
diuine bonitatis: ꝑ qͣm omina
bona nobis collata sunt q̃ habere
uidemur. etiam et ꝑpetua ipsius
dei caritas: in cuiꝰ laudem omĩa

Expanded text:
homo appetit in bonis suis laudari, et non dat Deo honorem sed sibi:sed quasi ex se habeat vel saecularis dignitatem honoris, vel spiritualis decorem sapientiae, dum homo nihil absque Dei gratia vel adjutorio habere possit boni, sicut ipsa Veritas in Evangelio discipulis suis ait: Sine me nihil potestis facere . Quapropter qui gloriorietur: quia nihil sine Deo donante 144 boni habere poterit. Ex cujus vitii radice multi malitiae germinare videntur ramusculi: inde jactantia, arrogantia, indignatio, discordia, inanis gloriae cupido, et hypocrisis, id est, simulatio boni operis, cum de se homo vult laudari, quod se agere nescit. Imo pene omnia quae facit, eo tenore agit, ut ab hominibus laudetur, de quibus ipse Dominus ait: Amen dico vobis, receperunt mercedem suaus morbi medicina est recordatio divinae bonitatis, per quam omnia bona nobis collata sunt, quae habere videmur; etiam et perpetua ipsius Dei charitas, in cujus laude omnia
Abbreviated transcription (Latin):
honores & felicitates scłr transitori¬
as: q̃ omĩa uelut uolatilis umbra
recedunt. & transeunt: et decipi
nenter colit: & eiꝰ manclata ꝑ sex¬
ueranter implet: et̾uam cum
angłis di głam. ꝑpetualiter pe¬
sidere dignus efficiet᷑.¬

Expanded text:
honores et felicitates saeculi transitorihonores et felicitates saeculi transitorias, quae omnia velut volatilis umbra recedunt et transeunt, et decipiunenter colit, et ejus mandata perseveranter implet, aeternam cum angelis Dei gloriam perpetualiter possidere dignus efficiet
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm cłm diligere. eiꝰq mandata
custodire⁊ ꝑquem dum ñ fuermꝰ
creati sumꝰ: dum ꝑditi fuimꝰ re¬
creati sumꝰ. et a seruitute diaboli¬
ca liberati: qui nobis omnia bona
q̃ habemus ꝑclonauit: Et qͥd hac
fortitudine melius ẽ qͣm liabo¬
lum uincere. & eiꝰ om̃s suꝑare sug¬
gestiones: et omnia aduersa mũ¬
di ꝓcłi nomine fortider tolerare:
Nobilis uirtus ẽ ualde temꝑan¬
tia: ꝑ qͣm omnis honor uite huiꝰ
inter homines constat.⁊ ut omĩa
in quacũq causa homo temꝑan¬
ter cogitet. loquat᷑. et agat. cum
consilio salutis sue Hec enĩ st̃ le¬
uia & suauia dm diligenti: qͥ ait:
Discite ame qͥa mitis sum et hu
milis corde: & uiuenietis requiẽ
animab ur̃is: Iugum enim me¬
um suaue ẽ: et honus meum le¬
ue ẽ: Nonne meliꝰ ẽ et beatiꝰ dm
diligere. qui ẽ eterna pulcritudo:
tuus honor. in deficiens felicitas:
dulces sapores sonos suaues: oclo¬
res flagrantes: tactus iocuncdos ⁊

Expanded text:
mandata custodire, per quem, dum non fuimus, creati sumus dum perditi fuimus, recreati sumus, et a servitute diabolica liberati, qui nobis omnia bona quae habemus, perdonavit? Et quid hac fortitudine melius est quam diabolum vincere, et ejus omnes superare suggestiones et omnia adversa mundi pro Dei nomine fortiter tolerare? Nobilis virtus est valde temperantia, per quam omnis honor vitae hujus inter homines constat; ut omnia in quacunque causa homo temperanter cogitet, loquatur, et agat cum consilio salutis suae. Haec enim sunt levia et suavia Deum diligenti, qui ait: Discite a me, quia mitis sum etmilis corde: et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Nonne melius est et beatius Deum diligere, qui est aeterna pulchritudo,tuus honor, indeficiens felicitas; dulces sapores, sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos,
Abbreviated transcription (Latin):
dum sit homini. uł qͥd faciendũ
& hoc ẽ qd̾ in psalmo legit᷑:. Di¬
uerte a malo & fac bonum: Iusti¬
tia ẽ animi nobilitas: unicuiq
rei ꝓpriam tribuens dignitatẽ:
In hac cliuinitatis cultus. &. hu¬
manitatis iura: & iusta iudicia.¬
& equitas totius uite consernat᷑.
fortitudo ẽ magna anumi paci¬
entia .&. longanimitatis: & ꝑ se¬
uerantia in bonis oꝑib: & uicto
tates. considerata temꝑet diligen¬

Expanded text:
uid faciendum: et hoc est, quod in Psalmo legitur: 145 Diverte a malo, et fac bonum . Justitia est animi nobilitas, unicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus, et humanitatis jura, et justa judicia, et aequitas totius vitae conservatur. Fortitudo est magna animi patientia et longanimitas, et perseverantia in bonisates considerata temperet diligen
Abbreviated transcription (Latin):
rum utilitates ꝓcurant:⁊ a clei amo¬
re se separant. Nir spiritalis ita
dum illis grãm carnis prestare
stuclet. ipse aspũali ꝓposito ñ de¬
clinet: Multi enĩ monachorum
amore parentum ñ solum terre
nis curis. s etiam forensib i urgi¬
is inuoluti sunt: et ꝓsuorũ tempo¬
rali salute animas suas ꝑdidert̃:
Interdum ordinata discretio ẽdũ
ut noueris ñ ꝓhiberi pietatis of¬
ficiũ s negari carnalitatis affec¬
tum: ꝓximis enĩ carnaliter pres¬
tatur: qd̾ extraneis pie impendit᷑.
affectus: ita nec parentes odio a
nobis sunt habendi: s eoꝵ impe¬
dimenta q̃ nos abitinere recto pre¬
pediunt: dum tamen dñs ita pre¬
rum renuntiantium scło: uaccas
de signasse allophilorum archan
dei gestantes: Nam sic̃ ille pigne¬
rum affectib a recto itinere mi¬
nime digresse sc̃: ita et uir mũ¬
do renuntians. parentele obten¬

Expanded text:
rum utilitates procurant, a Dei amorum utilitates procurant, a Dei amore se separant. Vir spiritualis proamen cavere ne dum illis gratiam carnis praestare studet, ipse a spirituali proposito non declinet. Multi enim monachorum amore parentum non sonis curis, sed etiam forensibus jurgiis involvuntur, et pro suorum temporali salute animas suas perdunt. 5. Interdum ordinata discretio est, dum ut noveris, non prohiberi pietatis officium, sed negari carnalitatis affectum. Proximis enim carnaliter praestatur, quod extraneis pie impenditur.e, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepediunt, dum tamen Dominus ita praerum renuntiantium saeculo vaccas designasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignerum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obten
Abbreviated transcription (Latin):
raciter conlempnamur: si ꝑ
torporem ea q̃ bona st̃ agimꝰ: Dei
seruum legere si ne intermissione.
orare et oꝑari oportet: ne forte m̃¬
tem otio deditam. sp̃s fornicatio¬
nis subripiat: Cedit enim labo¬
ri uoluptas: animũ autẽ uacantẽ
cito preocupat: Contuere salomo¬
nem ꝑotium multis forncationi¬
b inuolutum: et ꝑfornicationis
uitium. usq in idylatria lapsum:¬
.xxi. De monachis qui curis
tamen curis rerum familiarium
implicant᷑: qnͣto se rerum stucdisͥ
et terrems parere curis. et di ui¬
nis exerceri student: utrumq¬
simul complecti ñ ualent: Nã
duas curas in ẽẽ pariter pectori
est: Nisi prius a secretiorib cordis ex¬
pellatur importuna scłarium cura
clum se ꝑinnumeras scłi cogita¬
tiones asꝑgit: ad considerationem
sui se nullatenus colligit: Argint᷑
eorum tepor qui deo uacare uolentes
et mundo renuntiant. et curas ꝓ
prias asꝑnantur: s dum ꝓpinquo¬

Expanded text:
raciter condemnamur, si per raciter condemnamur, si per torporem ea quae bona sunt agimus. 5. Dei servum sine intermissione legere, orare et operari oportet, ne forte mentem otio deditam spiritus fornicationis subripiat. Cedit enim labori voluptas, animum autem vacantem cito praeoccupat. Contuere Salomonem per otium multis fornicationibus involutum, et per fornicationis vitium usque in idololatriam lapsum.tamen curis rerum familiarium implicantur, quanto se rerum studiis et terrenis 308 parere curis et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectori est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium mudum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, ad considerationem sui se nullatenus colligit. 3. Arguitur eorum tepor qui, Deo vacare volentes, et mundo renroprias aspernantur, sed dum propinquo
Abbreviated transcription (Latin):
mum uitium eiꝰ suꝑbia est: Tume
autẽ se qͥsq monachum iudicet
quͣdo se minimum estimauerit
etiam cum maiora uirtutum oꝑa
gesserit: Qui mundum deserũt
& tamen uirtutes mandatorum
sine cordis humilitate sequunt᷑:
isti quasi de excelso grauius cor¬
ruunt: quia deterius ꝑuirtutũ
elationem deiciunt᷑: quam ꝑ ui¬
tia ꝓlabi potuerunt: Omnis dei
seruus de suis meritis ñ debet at¬
tolli: dum posse udeat ex infe
et tristis: scilicet ut ꝑhumilitatẽ
ñ suꝑbiat: et ꝑutilem merorem
cor ad lasciuiam ñ dissoluat: Dei
seruus dum bonum aliqd̃ opus
agit: utrum ei ad bõnam remu¬
nerationem ꝑtineat q̃ facit in¬
certus ẽ: ne forte discisione celes¬
tis iudicis reus pensetur: et in
his que dei st̃ negligenter aut
suꝑbe aliquid oꝑatus fuisse in¬
ueniat᷑. Ileoq ꝓhoc ipso tristis
merensq efficit᷑. atq in desinent̃
turbatur: reminiscens ꝓculdubio
seriptum esse: Maledictus qui fa¬
cit opus clei negligenter: Nam ue¬

Expanded text:
mum vitium ejus superbia est. Tunc autem se quisque monachum judicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. 2. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, quia deterius per virtutum elationem dejiciuntur, quam per vitia prolabi potuerunt. 3. Omnis Dei servus de suis meritis non debet attolli, dum posse videat ex infers esse debet et tristis, scilicet, ut per humilitatem non superbiat, ut per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. 4. Dei servus dum bonum aliquod opus agit, utrum ei ad boni remunerationem pertineant quae facit, incertus est, ne forte discussione coelestis Judicis reus pensetur, et in his quae Dei sunt negligenter aut superbe aliquid operasse inveniatur. Ideoque pro hoc ipso tristis oerensque efficitur, atque indesinenter turbatur, reminiscens procul dubio scriptum esse: Maledictus qui facit opus Dei negligenter . Nam ve
Abbreviated transcription (Latin):
hominis: intentio oꝑis eiꝰ
ẽ: Si gͦ intentio eiꝰ bona ẽ. ꝙ opꝰ
intentionis ipsius bonum ẽ: Ali¬
oquin male intentionis etiam si
bonum infactis opꝰ appareat.⁊ bo
opus bonum bona intentione ñ
facit: ꝑhoc magis cecat᷑ opus.
ꝑ qd illuminari pot̾at:. Unusqͥsq
bonum opꝰ qd̃ agit. ĩtentione bo¬
na agat: qm̃ ꝑ mala intentione
tent: apud examen diligentissimi⁊
acutissimm iulicis repba detegun¬
tur: Ideoq omnis scs̃ ueret᷑. ne
forte bonum qd̾ agit: ꝓ aliqua
anuni intentione in oculis dei rep¬
bum sit:
.xxuiii. De sensibꝰ ear

Expanded text:
hominis intentio operis ejus est. Si ergo intentio ejus bona est, et opus intentionis ipsius bonum est. Alioquin malae intentionis etiam si bonum in factis opus appareat, bonuopus bonum bona intentione non faciunt, per hoc magis caecantur opere per quod illuminari potuerant. 3. Unusquisque bonum opus, quod agit, intentione bona agat; quoniam pro mala intentione rent, apud examen diligentissimi et acutissimi judicis reproba deteguntur. Ideoque omnis sanctus veretur ne forte bonum quod agit, pro aliqua animi intentione in oculis Dei reprobum sit. CAPUT XXVIII. De sensibus car
Abbreviated transcription (Latin):
cum p̾dicationis suscipit. mala in¬
ferre ñ debet s tolerare: ut exip¬
sa sue mansuetudine iram seui¬
entium mittiget: & peccataꝵ uul¬
nera in aliis ipse afflictionib uul¬
ti cura spũalia precepta ꝑscrutant᷑.
s qd̾ intelligendo penetrant. uiuẽ¬
do conculcant. Repente docent.
qd̃ ñ oꝑe s meditatione didice¬
runt: & qd̃ uerbis p̾dicant oꝑib

Expanded text:
cum regiminis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare: ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulti cura spiritualia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant. Repente docent quae non opere, sed meditatione didicerunt; et quod verbis praedicant, moribus
Abbreviated transcription (Latin):
nere loquutionis illo demon¬
strare. quo is qui efficit ꝑ id
qd̃ efficit᷑ nominat᷑: bene os
ꝓ uerbo ponis. sĩc̃ linguam
ꝓuerbis:⁊ sic̃ manum ꝓlitte¬
ris. Uestigia dei sunt: quia
minc łs ꝑspeculum agnoscit᷑:
Ad ꝑfectum uero omp̃s reppe¬
ritur.⁊ dum in futurum facie
ad faciem. quibq electis pre¬
sentabit᷑: ut ipsam speciem
contemplentur.⁊ cuiꝰ nune
uestigia comprehendere co
Successio ascribatur. Ui.

Expanded text:
nere locutionis illo demonnere locutionis illo demonstrare, quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur, bene os pro verbo ponis, sicut linguam pro verbis, sicut manum pro litteris. 10. Vestigia Dei sunt, quibus nunc Deus per speculum agnoscitur. Ad perfectum vero omnipotens reperitur, dum in futuro facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cujus nunc vestigia comprehendere consuccessio ascribatur. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
serpens ꝓ morte᷑. et sapien¬
tia. ñ ꝓnatura scribitur. Nã
et inꝓpħa: plaustri portan¬
tis fenum species ducitur ad
cłm. Et hec omĩa icło ꝑfigu¬
rum ad ꝓprietatẽ substantie
cunt᷑ ad d̃m: neq ꝓsubstan¬
tie ꝓprietate. s ꝓ efficientiis
causaꝵ. Unde et credit᷑. d̾m̃
apparuisse: nisi ꝑ assumptã
creaturarum speciem. fallunt᷑
quidam stultorũ dum legunt
adimaginẽ cl̃i factũ esse ho¬
nem habeat: Non gͦ esse corpo¬
quia mentẽ non caruem ad
similitudinẽ suam creauit.
Cogita gͥ quale corpus habeat
ueritas : et dum ñ in inuen̾is:
hoc est cdeus. facies dei inscrip¬
turis sacris. ñ caro s diuina
cognitio intelligit᷑: eadem ra¬
tione qua ꝑfaciẽ conspectam
quisq cognoscitur. Hoc enim
moratione dicitur deo. Osten¬
de nobis faciem tuam: Ac si
dicatur: da nobis cognitionẽ
lingua: ita et ꝓdei uerbo os
ponit᷑. ⁊ quia mos ẽ ut ore uer¬
ba forment᷑. Et si uolueris ge¬

Expanded text:
serpens, pro morte et sapienserpens, pro morte et sapientia, non pro natura scribitur. Nam et in propheta plaustri portantis fenum species ducitur ad Deum . Et haec omnia ideo per figurum ad proprietatem substantiae gunt, ad tiae proprietate sed efficientiis causarum. Unde et creditur Deum apparuisse nisi per assumptam creaturarum speciem. Falluntur quidam stultorum, dum legunt, ad imaginem Dei factum esse honem habeat. Non ergo esse corpoquia mentem, non carnem, ad similitudinem suam creavit. Cogita igitur quale corpus habeat veritas, et dum non inveneris, hoc est Deus. 8. Facies Dei in Scripturis sacris, non caro, sed divina cognitio intelligitur, ea quidem ratione, qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione Deo dicitur: Ostende nobis faciem tuam, ac si dicatur: Da nobis cognitionem lingua, ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut verba ore formentur. Et si volueris ge
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. in uisibilem esse et in¬
corporeum constat. Plerumq
cle corporib ad d̾m sumuntur
qualitatum species: que ta¬
tuen in deo ñ sunt. quia in ꝓ¬
pria natura in corporeus ẽ et
in cirtumscriptus: s ꝓ effici¬
entiis causarum. rerum inp¬
so species scribuntur.: ut qͥa
omia uidet dicatur oculus:
et ꝓpter qd̃ audit omnia. di¬
catur auris. ⁊ ꝓ eo autẽ qd̃ au̾¬
titur ambulat: ꝓ eo qd̃ expec¬
tat stat. Sic et inceteris hoꝵ
similib abhumanis mentib
trahitur similitudo ad d̾m:
sicut est obliuiscens. et me¬
morans. Hinc ẽ qd̃ ꝓpheta di
cit. Iurauit dñs exercituum
mã habeat.⁊ s hoc nr̃o nar¬
rat affectu. Et alibi simili
figura : et uermis. et scara¬
beus intelligitur. Nec mirũ
si uilib significationib fi¬
guret᷑: qui usq ad nr̃aꝵ pas¬
sionum seu carnis contume¬
lias descendisse cognoscit᷑.
tura. s ꝓ innocentia: et leo
ꝓfortitudine ñ ꝓnatura: et

Expanded text:
tiam invisibilem esse et intiam invisibilem esse et incorporeum constat. Plerumque de corporibus ad Deum sumuntur qualitatum species, quae tamen in Deo non sunt, quia in propria natura incorporeus est, et incircumscriptus, sed pro efficientiis causarum in ipso species rerum scribuntur, ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod et Propheta dicit: Juravit Dominus exercituum mam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. Et alibi simili figura et vermis et scarabeus intelligitur . 6. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. natura, sed pro innocentia; et leo, pro fortitudine, non pro natura; et
Abbreviated transcription (Latin):
ostro usu cl̃s zelare di
turbat̾io nulla est: apud quẽ
tranquillitas sũma est. Non
tentia: ut credamus posse ad
punit.⁊ iracuncliam sacra
lectio nominauit: qm̃ qd̾
iudicantis equũ est. furor ẽ.
et indignatio pacientis. Ita
ergo intelligere opus est. &
alias passiones quas cle affec¬
tione humana ducit scrip¬
tura ad m: ut et iuxta se in¬
cõmutabilis sit credendus :
et tamen ꝓcausarum effectib
ut facilius intelligatur: nr̃o
loquutionis et mutabilitatis
genere appellet᷑: Tam clement̾
cłs humane consulie in firmi¬
tati: ut quia eum sic ẽ ñ pos¬
sumꝰ agnoscere: nr̃e loquutio¬
nis more se ipsum nobis in¬
sinuet. Uncle et membrorũ
nr̃oꝵ qualitatẽ habere scri¬
bit᷑: et passionũ indigna di¬
ci de se uoluit.⁊ quatimis ad
sua. ꝑnr̃a nos traheret: &¬
dum condescendit nobis.
consurgeremus ei. Multis
moclis ds ad significandum
se hominib. de inferiorib reb
species ad se trahit: quem
reuera iuxta ꝓpriam substan¬

Expanded text:
r usu Deus zelare dicperturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Non is sententia, ut credamus posse Deopunit, iram vel zelum sacra lectio nominavit; quoniam quod judicantis aequum est, furor est vel indignatio patientis. ergo intelligere opus est et alias passiones, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se incommutabilis sit credendus, et tamen pro causarum effectibus, ut facilius intelligatur, nostrae locutionis et mutabilitatis genere appelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? Ut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuet. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere describitur, et passionum indigna dici de se voluit, 123 quatenus ad sua, per nostra nos traheret, et dum condescendit nobis, consurgeremus ei. 4. Multis modis Deus ad significandum se hominibus de inferioribus rebus species ad se trahit; quem re vera juxta propriam substan
Abbreviated transcription (Latin):
nni uitio de terior ẽ
suꝑbia: seu ꝓpter qd̾ asũ¬
mis ꝑsonis et primis assumi¬
tur. ⁊ seu qd̃ de oꝑe iusticie et
iurtute exoritur. ⁊ minusq
culpa eiꝰ sentit᷑: Luxuria uero
carius icleo notabilis omĩb est:
qm̃ statim ꝑse rpis ẽ. & tam̃¬
clispensante cło srꝑbia minor ẽ:
S qui detinet᷑ suꝑbia u ñ sentie

Expanded text:
ni vitio deteriorem esse superbiam, seu propter quod a summis personis et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuria vero carnis 241 ideo notabilis omnibus est, niam statim per se turpis est. Et tamen, pensante Deo, superbia minor est. Sed qui detinetur superbia, et non sentit,
Abbreviated transcription (Latin):
et nascit᷑: ut ñ sit suꝑbis aliud
culpa aliud pena: s ipsa culpa
tio mentis: ñ sequit᷑ aꝑta iactan¬
tia lauclis: Ita gͦ in culpa p̾ponit᷑
suꝑbia arrogantie: sic̃ p̾fert᷑ ori¬
gine. Plerumq adelationis emen¬
dationẽ ꝓuidentia de aliquo ca-¬
su ñ mułli cacdunt: ꝓ quo lapsu re¬
prehensi a semetipsis humiliter
sapiunt: et de munerib d̃i lau¬
darz ñ appetunt: s lauclant d̃m
a quo acceperunt. unde lauclari se
uolunt. Utilius ẽ arrogantib quo¬
cumq uitio lab:⁊ et humiles post
casum deo fieri: quam pelationẽ
suꝑbire grauioremq ruine damp¬
nationem ꝑsuꝑbiam sumere.
De fornicatione.

Expanded text:
et nasci, ut non sit superbis aliud et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed ipsa culpa tio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non appetunt, sed laudant Deum, a quo acceperunt, unde laudari se volunt. 11. Utilius est arroganti in quocunque vitio labi, et humilem post casum Deo fieri, quam per elationem superbire, gravioremque ruinae damnationem per superbiam sumere. CAPUT De fornicatione.
Abbreviated transcription (Latin):
ti si bia: qͥa nͥ precesserit man¬
clatoꝵ cłi in obeclientia: tnͣsgres¬
sionis ñ sequit᷑ culꝑa: Omnis
suꝑbia tanto inimꝰ iacet. qͣnto
in alto se erigit: tanto ꝓfundꝰ
labit᷑. qnͣto excelsius eleuat᷑.
Qui enĩ ꝑppriam suꝑbram at¬
tollitur. ꝑcli iustitiam incli¬
natur. Qui in flant᷑ suꝑbra:
uento pascunt᷑: Unde et ꝓpħa
Om̃s inquit pastores tuos pas¬
ipsis iudicandi st̃ oꝑib quib
r̾em ñ bona uoluntate faciunt:
Nam reuera sine humilitate
corruit: Qui gͦ d̾e uirtutib attol¬
lunt᷑. cliabolum imitant᷑: et exin¬
cle grauiꝰ corruunt: qͥa de excelsis
labunt᷑: Suꝑbia sic̃ origo ẽ omĩũ
tutũ: Ipsa enĩ inpeccato pͥma: ip¬
sa in conflictu postrema: Hec enĩ
aut in exorclio mentem ꝑpeccatũ
ꝓsternit: aut nouissime de uir¬
tutib cleicit Inde et omĩum pec¬
catoꝵ ẽ maxima: qͥa tam ꝑuirtu¬
tes qm ꝑuitia humanam mentẽ
exterminat: Ibi cadit suꝑbia. uͥ

Expanded text:
bia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, pastores tuos pasipsis judicandi sunt operibus quibus onam non bona voluntate faciunt. Nam revera sine humilitate corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium tutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
diuina illuminatione p̾uenit᷑: sta¬
tim molestiis turpium cogitationũ
pulsat᷑. Sed dei seruus iudicio ti¬
moris clei eaꝵ temptamenta a se¬
met ipso reicit: bonisq contra
obiectis cogitationes turpes a se re¬
pellit: Magna obseruantia circa
cordis ẽ custodiam adhibenda: qͥa
aut bone. aut male rei. ibi consis¬
tit origo. Nam sic̃ scriptum ẽ: ex
corde exeunt cogitationes male:
Ideoq si prius prauis cogitatio¬
nib resistimꝰ: in lapsum oꝑis ñ
incurrimꝰ: Non ẽ timẽdum si
bona malaq incogitationem ue¬
niant: s magis głandum ẽ si
mens bona amalis intellectu ra¬
tionis liscernat: Item nil iuuat
qd̃ int̾ bonum et malũ sensũ p̃¬
clentiori cliscernimꝰ: nͥ oꝑe aut
mala cognita taueamꝰ: aut bona
intellecta faciamus:¬

Expanded text:
divina illuminatione praevenitur, stadivina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona intellecta faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis praue malitia ñ erit
innocens: Unde dñs ꝑ ysaiam:
Auferte inquit malum cogitati¬
onũ uestraꝵ aboculis meis: Non
enĩ solum factis. s & cogitationi¬
b delinquimꝰ: si eis illicite occux¬
rentib delectem᷑: Sicut uiꝑa afi¬
liis inut̾o positis lacerata ꝑiut᷑:
ita nos cogitationes nr̃e intra nos
enutrite occidunt ⁊ & concepte
interiꝰ uiꝑeo ueneno consumunt:
animamq nr̃am crudel uulnere
tationis praue suggestionib p̾¬
ueniri: iacere autẽ manimo co¬
gitationes: nr̃e attinet uolunta
demonũ ẽ: cogitationib oblecta¬
ri ꝑu̾sis. nr̃m est Plerumq fie¬
ri solet ut in munde corporaliũ
rerum species quas uidimꝰ nris
mentib opponant᷑. & nolentes
eas cogitemus: qͣntũq abeis aci¬
em mentis au̾tere nitimur : tan¬
to ille se magis animo ingerũt:
obscenisq in nob̾ motib obre¬
punt: S fit hoc ꝓcondicione mor¬
tali: quam meruit pͥmꝰ homo in
penam sin peccat: Dum unꝰqrascy

Expanded text:
cogitationis malitia non erit innocens. » Unde Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur: sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere tationis pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntatdaemonum est; cogitationibus oblectari perversis, nostrum est. 6. Plerumque fieri solet ut immundae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem tatuit ñ negauit. coniu¬
gis tuendam pudicitiam cõmit¬
ters cdo. & humanas in sidias ca¬
uens ut homo. Qm̃ si ꝑiculum
qͣntum caueri poterat ñ caueret.
magis tẽptaret łm qͣm sparet ĩ d̃m.

Expanded text:
uxorem tacuit, non negauit, coniugis tuendam pudicitiam committens Deo et humanas insidias cauens ut homo; quoniam, si periculum quantum caueri poterat non caueret, magis tentaret Deum, quam speraret in Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
filio Wiloni comiti: hu¬
milis leuita alchuinꝰ salutem:
Memor sũ petitionis tue & ꝓmis¬
sionis mee. qua me obnixe fla¬
gitasti : ut aliqd̾ tue occupatione
qͣm te in bellicis reb habere no¬
ne beatitudinis excitare studium:
Sui tam honeste peticioni libent̾
me annuere fateor: optans meẽ¬
deuotionis apicis tͥ ad ꝑpetuam
ꝓficere salutem: Quos etiam qͣm¬
ius minus eloquenter udeant᷑
scito. sc̃ẽ caritatis uigore eosclem
ẽẽ dictatos: Singulis si quidem
huiꝰ sermonis seriem disturxi
dicta inherere potuissent: sciens
te inmultis scłarium rerum co
harum sepiꝰ quasi ad qd̾clam re¬
currere solatium litteraꝵ lec¬
tiones: ut animus ext̾iorib fa¬
tigat᷑ molestiis: ad seipsum re¬
uersus. habeat in quo gaudeat:
& qͦ maxime festinare clebeat
rulas: itate humiliter de posco ⁊
ut easclem sepiꝰ legere digneris:
W hoc tuam cdilectissime fili cdi¬
lectionem obuixe de precor: ut

Expanded text:
l., Huitoni comiti, humilis levita Alcuinus salutem. Memor sum petitionis tuae et promissionis meae, qua me obnixe flagitasti, aliqua tuae occupationi, quam te in bellicis rebus habere nornae beatitudinis excitare studium: cui tam honestae petitioni libenter me annuere fateor, optans meadevotionis apices tibi ad perpetuam proficere salutem. Quos etiam, quamvis minus eloquenter videas escito sanctae charitatis vigore eosdem esse dictatos. Singulis siquidem hujus sermonis seriem distinxi dicta inhaerere potuissent; sciens te in multis saecularium rerum cogharum saepius, quasi ad quoddam recurrere solatium, litterarum lectionem; ut animus exterioribus fatigatus molestiis, ad seipsum reversus habeat, in quo gaudeat; et quo maxime festinare debeat, rulas, ita te humiliter deposco, ut easdem saepius relegere digneris. Ob hoc tuam, dilectissime fili, dilectionem obnixe deprecor, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eadem uult hab̾e que spiritus:
Gregoriꝰ dic̃: Abundare in con¬
uiuiis loquacitas solet. Semꝑ
enĩ uoluptas comitat᷑ epulis:
Cum corpus in refectionis delec¬
tatione resoluit᷑: cor in ai gau¬
dio relaxat᷑. Semꝑ epulas lo qͣci¬
tas sequit᷑. Cumq uenter reficit᷑:¬

Expanded text:
eadem vult habere quae et spiritus. eadem vult habere quae et spiritus. GREGORIUS. Abundare in conviviis loquacitas solet, semper enim voluptas comitatur epulas. Cum corpus in refectionis delectatione resolvitur, cor ad inane gaudium relaxatur. Semper epulas loquacitas sequitur, cumq
Abbreviated transcription (Latin):
in retributione iustoꝵ. Paulꝰ¬
bibitis. siue aliud qͥd facitis: oĩa
ingła dei facite: Salomon dic̃:
Melius ẽ uocari ad holera cum
caritate: qͣm ad uitulum sagina¬
epulatione: & ñ te effundas sr̃
omnẽ escam. In multis enĩ escis
erit in firmitas: ꝙ apestilentia
appropinquabit usq ad colera:
Suꝑ mensamne extendaᷤᷤ manum
tuam prior: ꝙ inuidia contami¬
natus erubescas: Si in mecdio¬
multoꝵ sedisti. prior illis ñ ex¬
tenclas manum tuam: nec prior
poscas bibere Si coactus fueris
in edendo multum: surge demedio
& uome. & refrigerabit te: &. ñ ad¬
duces corpori tuo infirmitatẽ: In
conuiuio uini ñ arguas ꝓximũ:
& ñ despicias eum in iocundita¬
te illiꝰ: uir respiciens in mensã
alienam: ñ est uita eiꝰ in cogitatõ¬
ne uictus: Alit enĩ animam suã
cibis alienis: ieromimꝰ dĩc: Ad
conuiuium peccatoris rogatus ad
hoc ambula: ut spũales in uita¬
tori tuo p̾beas cibos: Bonaꝵ re¬
rum postulatio ẽ: qnͣdo corpus

Expanded text:
tione justorum. PAULbibitis, sive aliud quid faciatis, omnia in gloriam Dei facite . SALOMON. Melius est vocari ad olera cum gaudio, quam ad vitulum saginaepulatione, et non te effundas super omnem escam . Inerit infirmitas, et aviditas appropinquabit usque ad choleram . Super mensam non extendas manum tuam prior, ne invidia contaminatus erubescas . Si in medio sedes, tu prior illis non extendas manum tuam, nec prior poscas bibere . Si coactus fueris in edendo multum, surge de medio et vome, et refrigerabit te, et non adduces corpori tuo infirmitatem . In convivio vini non arguas proximum, et non despicias eum in jucunditate illius . Vir respiciens in mensam alienam, non est vita ejus in cogitatione victus: alit enim animam suam cibis alienis . HIERONYMUS. Ad convivium peccatoris rogatus, ad hoc ambula ut spirituales invitatori tuo praebeas cibos. Bonarum rerum postulatio est, quando corpus
Abbreviated transcription (Latin):
gerere nequaqͣm existimat: Nam
si corrigere potest et dissimulat:
uerum est. qd̾ consensum erroris
alien habeat: Pleriq scĩ doctoreᷤ
ꝓmali ꝑtinatia. qͥa iniquos em̃¬
cdare nequeunt. his tacere dispo¬
nunt: s calorem sp̃s quo agunt᷑
ferre ñ sustinentes iterum in in¬
crepationem ꝓsiliunt iniquorũ:
uib. xlu. De p̃benda sac̾dota

Expanded text:
gere nequaquam existimat. Nam gere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emndare nequeunt, his tacere disponunt; sed calorem spiritus, quo aguntur, ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt iniquorum. CAPUT XLV. De praebenda sacerdota
Abbreviated transcription (Latin):
Romalo merito plebis. doctoꝵ.¬
aufertur doctrina predicatio¬
nis: ꝓbono merito audientis: tri¬
buitur sermo doctoris: In potesta¬
te diuina consistit. cui uelit ds doc¬
trine u̾bum dare: uł cui auferrez
Et hoc aut ꝓcidentis. aut ꝑ audi¬
entis fit merito: ut mͦ ꝓculpa ple¬
bis. anferat᷑ sermo doctoris: mͦ uͦ
putilib meritis tribuat᷑:. Nam et
bonus docet bonum: et malus ma¬
lum : et bonus malum: et malus
bonum: qd̾ tamen fit iuxta me¬
ritum ppłoꝵ. Non omĩa tempo¬
ra congruunt doctrine sccł̃m
salomonis sententiam dicentis:
Tempꝰ tacenli: et tempꝰ loquen¬
cdi: Non quidem ꝑtimorem. s ꝑ
discretionem: ꝓpter prauoꝵ in¬
correptibilem iniquitatẽ: ñ nũ¬
qm electos oportet a doctrina ces¬
sare. In terlum doctores eccłie
calore caritatis arclentes. conticescũt
adocendo: qͥa ñ ẽ qͥ aucdiat testan¬
te ꝓpħa: Ciuitates austri clause st̃:
et ñ ẽ qͥ aꝑiat: Qui docendi acce¬
pit officium interdum ad tempꝰ

Expanded text:
ro malo merito plebis, aufertur doctrina praedicationis; pro bono merito audientis, tribuitur sermo doctoris. In potestate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis, aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo pro utilitate rectoris tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum; et bonus malum, et malus bonum; quod tamen fit juxta meritum populorum. Non omnia tempora congruunt doctrinae, secundum Salomonis sententiam dicentis: Tempus tacendi et tempus loquendi . Non quidem per timorem, sed per discretionem, propter malorum incorrigibilem iniquitatem, nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes, conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
sit: tanto indeplorando ꝓfundi¬
diu: qnͣto extitit inpeccato ꝓcliuiꝰ:
Ille penitentiam digne agit: qui
sic p̾terita mala cde plorat: ut fu¬
tura iterũ ũ cõmittat: Nam qui pec¬
peccatum⁊ ẽ quasi siquis lauet la¬
terem crudum: quẽ quantomagiᷤ
eluerit: tanto ampliꝰ luctum facit.
Qinius qͥsq sit peccator & impi.
si ad penitentiam conu̾tat᷑: conse¬
qui posse ueniam creclit᷑. Nullus¬
enĩ de bonitate cli dubitat: s sola
accipientium prauitas conferris
indulgentiam abnegat. In hac ui¬
ta tant ũdem penitentie padet liber¬
tas: pꝰmortẽ uͦ nullam correptioniꝰ
Me oportet oꝑari oꝑa eiꝰ qui int
sit me donec dies eẽ: Ueniet aut̃
ur̃o. antequã coritenebrescat: id.
ẽ ante quã mor et̾na p̾uemat. in
hac uita dum estis. cłm ꝑpeniten¬
tiam głi ficate. Adhuc in secło pe¬
nitentiam oꝑantib: dei musccłia
subuenit: Infuturo autẽ iam ñ oꝑa¬

Expanded text:
sit, tanto inde plorando profundisit, tanto inde plorando profundius, quanto exstitit in peccando proclivius. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, ut futura iterum non committat. Nam qui plapeccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum facit. Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poeaitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hac vita tantumdem poenitentiae patet libertas; post mortem vero nullam correctionis Me oportet operari opera ejus qui me misit, donec dies est; veniet autem  antequam tenebrescat ; id est, antequam mors aeterna praeveniat. In hac vita dum estis, Deum per poenitentiam glorificate. 11. Adhuc in hoc saeculo poenitentiam operantibus Dei misericordia subvenit. In