comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ quẽ appellauit. et primũ in
om̃ib posuit ad offerendũ munꝰ dõ:
intelligendũ esse om̃e humanum
aribitror genus: & ipsũ dici hominẽ
qui holocaustũ offerat. uitulum ex
bubus sine macula. Iste aut̃ uitulꝰ
sne macula. uide si non ille signatꝰ
est uitulus. quẽ pater ꝓregresso ac
restituto sibi illo qui perierat filio.
quiq omnẽ eiꝰ substantiã dilapida-¬
ierat. iugulauit: & fecit conuiuiũ
magnũ. & lȩticiã habuit: ita ut le-¬
sarent᷑ angłi in cęlo. suꝑ uno pecca¬
dre penitentiã agente. Homo ergo
ste qui perierat et inuentus est. qm̃
nehil habuit ꝓpriȩ substantiȩ qđ
oferet: cuncta namq dilapidaue¬
nt uiuens luxuriose: inuenit istũ
uitilũ cęlitus qͥdem missũ: sed ex
pat archarũ ordine.& conexis ex
brahã generationũ successionib
lementẽ: & id circo ñ dixit uitulũ
mandatus: sed uitulũ ex bubꝰ. id est.
ex patriarcharũ generatione ueni-¬
entẽ. Est aut̃ masculus: sine macła.

Expanded text:
minem quem appellavit et primum in omnibus posuit ad offerendum munus Deo, intelligendum esse omne humanum arbitror genus, et ipsum dici hominem qui holocaustum offerat vitulum ex bobus sine macula. Iste autem vitulus sine macula vide si non ille saginatus est vitulus, quem pater pro regresso ac restituto sibi illo qui perierat filio, quique omnem ejus substantiam dilapidaverat, jugulavit, et fecit convivium magnum et laetitiam habuit, ita ut laetarentur angeli in coelo super uno peccatore poenitentiam agente. Homo ergo iste qui perierat et inventus est quoniam nihil habuit propriae substantiae quod offeret, cuncta namque dilapidaverat, vivens luxuriose, invenit istum vitulum, coelitus quidem missum sed ex patriarcharum generationum successionibus venientem, et idcirco non dixit vitulum, mandatus, sed vitulum ex bobus, id est, ex patriarcharum generatione venientem, hic est masculus sine macula.
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ nob̃cũ: habemꝰ enĩ monti
et ꝓpħas. id est lex dĩ uult te elie
de egypto. si audias eum: uult ni
ge facere apharaone: eruere te
pit de oꝑe luti et palearũ: si tami
audias legẽ dĩ. et sp̃aliter intellies
Non uult te in carnis et tenebran
actib. ꝑmanere: s exire adherit¬

Expanded text:
habemus nobiscum habemus enim Mosen et prophetas, id est, lex Dei vult te educere de Aegypto, si audias eam; vult te longe facere a Pharaone, eruere de opere luti et palearum: si tamen audias, et spiritualiter intelligas; non vult te in carnis et tenebrarum actibus permanere, sed exire ad er
Abbreviated transcription (Latin):
formatũ iħm uidere mererentur:
rent ingła. Et tu gͦ nisi ascenderis
admontẽ dĩ. et ibi occurreriᷤᷤ moysi.
idest. nisi excelsũ legis ascenderis¬
sensũ: nisi sp̃alis intelligentie cacu¬
men inuaseris: non ẽ os tuũ adño
atũ. Si inhumili loco littere stete

Expanded text:
ere meruerunt, in gloria. Tu quoque, nisi ascenderis montem Dei, et ibi occurreris Mosi, id est nisi excelsum legis ascensum ascenderis, nisi spiritalis intelligentiae cacumen invaseris, non est ostium apertum a Domino. Si in humili loco litterae stete
Abbreviated transcription (Latin):
egypti: ubi se uidet uehementius
ꝑurgeri ut dimittat ppłm dĩ: scdo
loco hoc cupit impetrare. ut ñ longiꝰ
abeant: ne totũ triduũ ꝓficiscant᷑:¬
et dicit. Non longe abeatis. Nonuult
longe ase fieri popłm dei. Uult eũ
si nõn infacto uł insermone peccare:
si non in sermone. uł incogitatii¬
triduum ꝓficiscant᷑. Uult in nos¬

Expanded text:
egypti ubi videt se vehementius urgeri ut dimittat populum Dei, secundo loco cupit impetrare ut non longius abeant, ne totum triduum proficiscantur, dicens: Ne longe abeatis. Non vult longe a se fieri populum Dei. Vult enim, si non in facto, vel in sermone peccent; si non in sermone, vel in cogitatitriduum a se proficiscantur. Vult in no
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. Quȩ est uia trium dierũ quȩ¬
nobis incedenda est. ut exeuntes de
egypto ꝑuenire possimꝰ ad locũ in quo
immolare debeamꝰ: E go uiam illũ
intelligo qui dixit. Ego sũ uia: ueri¬
tas et uita. hȩc nob̃ uia triduo ince-¬

Expanded text:
o. Quae est via trium dierum, qunobis incedenda est, ut exeuntes de Aegypto pervenire possimus ad locum in quo immolare debeamus? Via ista Christus est, qui dixit: Ego sum via, veritas, et vita ; quae via triduo n
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ: ita et propheticus sermo suauis
odor est credentibus: dubiis uero et in¬
pharaonis: odor execrabilis efficitur:
S et ipse moyses dicit dño: qͥa ex quo
locutussũ cũ pharaone. afflixisti ppłm¬
tuba predicationis ostenderit: ibi in¬
pugna consurgit. Ex quo gͦ loqui cȩpit
moyses et aaron ad pharaonẽ: afflgitur
ppłs dei. Ex quo in animã tuã sermo
dĩ per latus est: necessario certamen
tatur: Prius uero quã ueniret em
argueret: uicia intra te in pace
bant. S ubi sermo di facere cȩpit
cuiusq discrementũ: pturbatio m
consurgit: & sine fȩdere nascitur
Cũ iniusticia enĩ quomͦ potest eni¬

Expanded text:
mortem, ita propheticus sermo suavis odor est credentibus; dubiis vero et inPharaonis, odor exsecrabilis efficitur. Ipse quoque Moses dicit Domino: Ex quo locutus sum cum Pharaone, afflixisti potuba praedicationis ostenderit, pugna consurgit. Ex quo ergo loqui coepit Moses et Aaron ad Pharaonem, affligitur nitates. Ex quo in animam tuam sermo Dei perlatus est, necessario certamen scitatur. Prius vero quam veniret sermo qui argueret, vitia intra te in pace durabant, sed ubi sermo Domini facere ceperit uniuscuiusque discrimen, tunc perturbatio magna consurgit, et sine federe nascitur bellum. Iniustitia enim quando potest conv
Abbreviated transcription (Latin):
et amicist̃. Uidete quomͦ seducuntur
homines et ꝑuertunt᷑. Quales: Ad¬
olescentes ne laborent: ne militent:
ne agant aliquid qđ eis ꝓsit: relictis
reb necessariis et utilib. ineptias
sectentur. et otium. Quid est seruire
deo: Laborare nolunt: et inertis¬
ocii occasiones. requirunt. Hȩc erant
tunc uerba pharaonis. Hȩc et nunc
paleas ñ dari: opus exigi. Hȩc ꝑtu¬
integro principi huiꝰ mundi tradide¬
eis ut ipsi putant felicit̾ euenire: ser-¬

Expanded text:
ntes: Videte quomodo seducuntur homines, et pervertuntur adolescentes, ne laborent, ne militent, ne agant aliquid quod prosit, relictis rebus necessariis ineptias sectantur et otium. Quid est servire Deo? Laborare nolunt et otii occasiones quaerunt: haec erant tunc verba Pharaonis, haec et nunc paleas non dari, opus exigi; haec pasintegro principi hujus mundi tradideia, ut putant, feliciter eveniunt: ser
Abbreviated transcription (Latin):
erudiret᷑ om̃i
sapientia egy¬
ptioꝵ: ñ erat
gracili uoce.
nec tardus
lngua: nec ꝓfitetur se eẽ ineloquen¬
tem Erat enĩ quantũ ad egyptios.¬
et sonore uocis: & eloquentiȩ in com¬
parabilis. Ubi aut̃ cȩpit audire uocẽ¬

Expanded text:
erudiretur omni sapientia Aegyptiorum, non erat gracili voce, nec tardus lingua, nec profitebatur se ineloquentem. Erat enim, quantum ad Aegyptios, sonorae vocis et eloquentiae incomparabilis. Ubi autem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
to eñĩ nos constanter et fortit il¬
mus: tanto infirmus et inualills
erit pharao. Si aut̃ nos uel nsis
aperimus esse uel dubii ⁊ ille aduersũ
ualidior et constancior fiet: & uere
uo impletur in nob̾. in quo moyses
it sigurã. Cũ enĩ ipse eleuaret ma¬
s iuncebat᷑ amalech. Si uero uelut
sseas ddeiceret: et brachia infirma
aponeret: inualescebat amalech. Ita
gma et nos inuirtute crucis xp̃i ex¬
tislimꝰ brachia: et eleuemꝰ in oratione
cens. Resistite aut̃ diabolo: ꝙ fugiet
auod̃. Agamꝰ gͦ omi infide. ut ñ solũ
sugiat anob̃: s et conterat᷑ satanas sub
pedib nr̃is: sicut et pharao dimersus
st in mare. et in ꝓfundo abyssi extin¬
ctus. Nos aut̃ si recedamꝰ de ȩgypto
uicioꝵ: fluctus scłi tanquã iter soli-

Expanded text:
to enim nos constanter et fortiter steterimus, tanto infirmior et invalidior erit diabolus. Si autem nos vel infirmi ceperimus esse et diabolus ille adversus nos validior et constantior fit et vere illud impletur in nobis, quo Moyses dedit figuram. Cum enim ipse elevaret manus, vincebatur Amalech, si vero velut lassas eas deiceret et brachia infirma deponeret, invalescebat Amalech. Ita ergo etiam nos in virtute crucis Christi extollamus brachia et elevemus in oratione cens: «Resistite diabolo et fugiet a vobis». Agamus ergo omni fide et non solum fugiet a nobis, sed et conteretur Sathanas sub pedibus nostris sicut Pharao dimersus est in mare et in profundo abissi extinctus est. Nos autem, si recedamus de Ægypto vitiorum fluctus seculi tamquam iter sol
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qui nouit dñi eruditionẽ dle¬
Ego aut̃ sicut mutus qui ñ apꝑti
suum: & sicut surdus ñ audiebã
uero ad utilitatẽ animȩ ꝑtinenti
dicunt᷑: si de deo sermo est. si mea
docet: uirtutes inuitat: uicia s¬

Expanded text:
 qui novit eruditionem DoEgo autem sicut mutus, qui non aperuit os suum, et sicut surdus non audiebam . Si vero ad utilitatem animae pertinent quae dicuntur, si de Deo sermo est, si mores docet, ad virtutes invitat, vitia
Abbreviated transcription (Latin):
de egypto ꝓficiscim᷑: si ita nos ab om̃i
inquinamento animȩ et corporis ac
iter ꝓficiscimͣ de egypto : si rationabilẽ.
moralem. naturalem sapientiã. de rebꝰ
mundialib auferentes. ad instituta
diuina conuertimꝰ. Tridui iter de egy¬
pto ꝓficiscim᷑ : si purificantes in nob
dicta. facta. uł cogitata. tria st̃ enĩ
efficiam᷑ mundi corde: ut possimus¬

Expanded text:
de Aegypto proficiscimur, si ita nos ab omni inquinamento animae, et corporis, ac iter proficiscimur de Aegypto, si rationabilem, moralem, naturalem sapientiam, de rebus mundialibus auferentes, ad instituta divina convertimus. Tridui iter de Aegypto proficiscimur, si purificantes in nobis dicta, facta vel cogitata tria sunt enim efficiamur mundi corde, ut Deu
Abbreviated transcription (Latin):
Iacinctus ergo. ad aerem refertur:
Hoc eñi ipse indicat color: sicut et
coccus ad ignẽ. Purpura. aquȩ tenet¬
figurã: quasi quȩ de aquis accipiat
fucũ. Bissus terrȩ: quia oriat᷑ ex t̃ra.

Expanded text:
acinthum ergo ad aerem referunt, quod et ipse indicat color, sicut et coccum ad ignem purpuram aquae accommodant, eo quod de aquis accipiat fucum; byssum terrae, quia oritur ex terra.
Abbreviated transcription (Latin):
disti. ipsi iam contra egyptios uelut
fluctus maris insurgant: et ñ solum
impugnent eos. sed et suꝑent. & extin-¬
guant. Extinguit namq egyptium:
qui ñ agit oꝑa tenebrarum. Extinguit
egyptium: qui non carnaliter. s sp̃alit̃
uiuit. Extinguit egyptium: qͥ cogita¬
tiones sordidas et impuras uel depellit
ex corde uł omino ñ recipit: sicut &
apłs dicit. Assumentes scutũ fidei:
ut possitis om̃a maligni iacula ignita
extinguere. Hoc gͦ modo possumus
etiam hodie egyptios uidere mortuo.¬
et iacentes ad litus: summergi qua¬
drigas eoꝵ et ȩquos. Possumꝰ etiã ipsũ
pharaonem uidere summergi: si tan-¬
ta fide uiuamꝰ. ut ds̃ conterat satha-¬
nan sub pedes nr̃os uelociter. ꝑ iħm¬

Expanded text:
disti, ipsi jam contra Aegyptios velut disti, ipsi jam contra Aegyptios velut fluctus maris insurgant, et non solum impugnent eos, sed et superent et exstinguant. Exstinguunt namque Aegyptum, qui non agunt opera tenebrarum. Exstinguunt Aegyptum, qui non carnaliter, sed spiritualiter vivunt. Exstinguunt Aegyptum, qui cogitationes sordidas et impuras vel depellunt ex corde, vel omnino non recipiunt, sicut et Apostolus dicit: Assumentes scutum fidei, ut possitis omnia maligni jacula ignita exstinguere . Hoc ergo modo possumus etiam hodie Aegyptios videre mortuoet jacentes ad littus, submergi quadrigas eorum et equos. Possumus etiam ipsum Pharaonem videre submergi, si tanta fide vivamus, ut Deus conterat Satanam sub pedibus nostris velociter,
Abbreviated transcription (Latin):
sti. quȩ conant᷑ qͥdem insequi te: sed tu
descendis in aquã et euadis incolumis :
atq ablutis sordib peccatoꝵ. homo no¬
uus ascendis: paratus ad cantandũ can¬
ticũ nouũ. Egyptii uero post te inse¬
quentes demergentur in abyssũ: etiam¬
si uident᷑ rogare iħm. ne eos interim
mergat in abyssũ. S et alium ex his
acciꝑe possumꝰ intellectũ. Si egyptum
fugias: si ignorantiȩ tenebras relinqͣs.
et sequaris legem dĩ moysen. obiectũ
aut̃ tibi mare et contradicentiũ fluctꝰ
occurrat: ꝑcute et tu obluctantes un¬
das uirga moysi. idest. uerbo legis:
et uigilantia scripturarũ. iter tibi ipse
disputando ꝑaduersarios pande. CedeN
unde continuo: & suꝑati fluctus locũ
tis ac stupore defixis his qui paulo ante
ad uersabant᷑. legitimis tuis disputacio¬
nũ lineis rectũ fidei iter sequabis: &
in tantũ doctrinȩ uerbo ꝓficies. ut
auditores tui quos inuirga legis eru¬

Expanded text:
sti, quae conantur quidem insequi, sed tu sti, quae conantur quidem insequi, sed tu descendis in aquam, et evadis incolumis, atque ablutis sordibus peccatorum, homo novus ascendis, paratus ad cantandum canticum novum. Aegyptii vero post te insequentes demergentur in abyssum, etiamsi videntur rogare Jesum, ne eos interim mittat in abyssum. Sed et alium ex his accipere possumus intellectum. Si Aegyptum fugias, si ignorantiae tenebras relinquas, et sequaris legem Dei Moysen, obviet autem tibi mare, et contradicentium fluctus occurrat, percute tu obluctantes undas virga Moysi, id est, verbo legis et vigilantia Scripturarum; iter tibi ipsi disputando per adversarios pande, cedent undae continuo et superati fluctus locum tis ac stupore defixis his qui paulo ante adversabantur. Legitimis tu disputationum lineis rectum fidei iter secabis, et in tantum doctrinae verbo proficies, ut auditores tui, quos in virga legis eru
Abbreviated transcription (Latin):
sogitꝰ gͦ fluctus in cumulũ: & unda
nemnetipsa repressa curuat᷑. Solidi-¬
tate recipit liquor: et solũ maris a-¬
riscit inpuluerẽ. Bonitatẽ dĩ creato¬
ris intellige. Si uoluntati eiꝰ obtẽꝑes:
silegẽ eius sequaris: ipsa tibi elem̃ta
etam contra sui naturã seruire com¬
nista digressione maris. singulis qͥbꝰq
tribub filioꝵ isrł singulȩ aquarum
duisiones facte sint. et ꝓpria unicuiq
tribui in mari aꝑta sit uia: idq osten¬
diereo qđ in psalmis scriptũ est. Qui
diusit mare rubrũ: in diuisiones. ꝑ
qđ plures diuisiones docent᷑ facte: ñ
dices eoꝵ. principes zabulon. pͥncipes
neptalim: nichilominus unicuique
tribui. ꝓprius enumerari uidetur in¬
gessus. Hȩc amaiorib obseruata in
srpturis diuinis. religiosũ credidi
dius. Baptismũ hoc nominat in mo-¬
tn. consũmatũ in nube et in mari.
Dntos.: et uelle te reuocare ad serui¬
ii sum. rectores scllcet hiui mundi
& sp̃ales nequitias quib antea deserui-¬

Expanded text:
ogitur ergo fluctus in cumulum, et unda in semetipsa repressa curvatur. Soliditatem recipit liquor, et solum maris arescit in pulverem. Bonitatem Creatoris intellige. Si voluntati ejus obtemperes, si legem ipsius sequaris, ipsa tibi elementa etiam contra sui naturam servire comin ista digressione maris singulis quibusque tribubus Israel singulae aquarum divisiones factae sint, et propria unicuique tribui in mari aperta sit via, idque ostendi ex eo quod in psalmis scriptum est: Qui divisit mare Rubrum in divisiones , per quod plures divisiones docentur factae, nduces eorum: principes Zabulon, principes Nephthalim , nihilominus unicuique tribui proprius enumerari videtur ingressus. Haec a majoribus observata in Scripturis divinis, religiosum credidi sensus? Baptismum hoc nominat in Moysen consummatum in nube et in mari, Aegyptios, et velle te revocare ad servitium suum: rectores scilicet hujus mundi et spirituales nequitias, quibus ante deservi
Abbreviated transcription (Latin):
resꝑgat : nullus cupiditatis estus e¬
uerberet. Q egyptius est sequit᷑ phara-¬
onem: ille uitioꝵ fluctib demergit᷑. Qui
uero sequit᷑ xp̃m: & sicut ille ambulauit
ita et ipse ambulat: aquȩ ei murus fiunt
dextra leuaq: ipse aut̃ media uia in¬
cedit ꝑsiccũ. Non declinat ad dexteram
neq ad sinistrã: usq quo exeat ad liber-¬
tatẽ: et hymnũ uictoriȩ dño concinat
dicens. Cantabo dño: głosȩ enĩ głificatꝰ ẽ.¬

Expanded text:
respergat, nullus cupiditatis aestus respergat, nullus cupiditatis aestus verberet. Qui enim Aegyptius est et sequitur Pharaonem, ille vitiorum fluctibus mergitur: qui vero sequitur Christum et sicut ille ambulavit, ita et ipse ambulat, aquae ei murus fiunt dextera laevaque: ipse autem media via incedit per siccum; non declinat ad dexteram neque ad sinistram, usquequo exeat ad libertatem, et hymnum victoriae Domino concinat dicens: Cantabo Domino, gloriose enim honorificatus e
Abbreviated transcription (Latin):
Lis sine dubio longior. qͥdẽ. tam̃ po
statiitus aliquis terminus indicatur
Qđ uero addidit in hoc loco. & adhuc:
nullum sensũ termini aliciuus aut
finis reliquit. Qđ cumq enĩ illud co¬
gitaueris in quo finem putes posse
consistere: semꝑ tibi dicit sermo pro¬
pheticus. et adhuc: uelut si loquatur
ad te. et dicat. Putas in scłm scłi dñm
de regni eius spaciis: semꝑ tibi dicit
ꝓpħa. & adhuc. Qm̃ intrauit ȩquitatꝰ
pharao cũ quadrigis et ascensoribus
in mare: et induxit suꝑ eos dñs aquas
maris. Filii aut̃ isrł ambulauert̃ ꝑ
siccũ: in medio maris. & tu si filius es¬
isrł: potes ambulare ꝑsiccũ in medio
maris. Si fueris in medio nationis
prauȩ et ꝑuersȩ: sicut lumen solis
uerbũ uitȩ continens ad głam: po-¬
test fieri ut in medio peccatoꝵ ince-¬
dentẽ te. ñ infundat humor pecca¬
ti: potest fieri ut transeunte te per
hunc mundũ. nulla libidinis unda

Expanded text:
aliquis sine dubio longior quidem, tamen poaliquis sine dubio longior quidem, tamen postatutus aliquis terminus indicatur. Quod vero addit in hoc loco, et adhuc, nullum sensum termini alicujus aut finis reliquit. Quodcunque enim illud cogitaveris in quo finem putes posse consistere, semper dicit tibi sermo propheticus, et adhuc: velut si loquatur ad te et dicat: Putas in saeculum saeculde regni ejus spatiis, semper tibi dicit Propheta, et adhuc. Intravit equitatus Pharao cum quadrigis et ascensoribus in mare: et induxit super eos Dominus aquas maris. Filii autem Israel ambulaverunt per siccum in medio mari. Et tu si filius Ismari, si fueris in medio nationis pravae et perversae, sicut lumen solis verbum vitae contines ad gloriam. Potest fieri, ut in medio peccatorum incedentem te non infundat humor peccati; potest fieri, ut transeuntem te per hunc mundum nulla libidinis unda
Abbreviated transcription (Latin):
& abernaculũ dei. uel templum:
o quod scificat accedentes. Hoc non
aur̃ manu hominis factũ: s manu
ui. Quid ergo: pter te ds̃. & plan-¬
ti. et edificat. Agricola efficitur. &¬
stuctor efficitur: ne tibi aliqͥd desit.
ludi et paulũ dicere. Dei agricul¬
nia: dei edificatio estis. Qđ gͦ istud
est sc̃imonium. qđ non manu ho-¬
mins factũ est. s manib dĩ paratũ:
luci sapientiã dicentẽ: quia ȩdifi-¬
cunt sibi domũ. Ego aut̃ hoc de in¬
urnatione dñi rectius intelligendũ
puto. Non enĩ manu hominũ factũ
est. idest non oꝑe humano templũ
carnis edificatur in uirgine: s sicut
ydixerat danihel. lapis sine manib
eresus creuit: et factus est mons
magnus. Istud est scĩmonium carnis
asumpte: & sine manib. idest absq
ope hominũ. de monte humanȩ
laturȩ et substantia carnis excisum
dñe qui regnas in scłm. et in scłm:¬
llo qͥdẽ tẽporis. s eẽ. finis aliqͥs in¬
liat̃. Ꝙsi in aliud scłm indicatur:

Expanded text:
abernaculum Dei velut templum ab eo, quod sanctificat accedentes, hoc non dicit manu hominis factum, sed manu Dei. Qui ergo propter te Deus et plantat, et aedificat, agricola efficitur, structor efficitur, ne tibi ali quid desit. Audi et Paulum dicere: « Dei agricultura, Dei aedificatio estis » Quod ergo istud est sanctimonium, quod non manu hominum factum est, sed manibus Dei paratum, Audi Sapientiam dicentem: Qui aedificavit sibi domum . Ego autem hoc de incarnatione Domini rectius intelligendum puto. Non enim manu hominum factum est, id est, non opere humano templum carnis aedificatur in virgine; sed sicut supra Daniel, lapis sine manibus excisus, crescit et factus est mons magnus. Istud est sanctimonium carnis assumptae et sine manibus, id est, absque opere hominum de monte humanae naturae, et substantia carnis excisum. Domine, qui regnas in saeculum, et in studo quidem temporis, sed esse finis aliquis indicatur; et si in aliud saeculum dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
iensorẽ ꝓiecit in mare: & factus est
m in salutẽ. Hic ds̃ m̃s & honorificabo
cum: as̃ patris mei et exaltabo eum:
he gͦ et m̃s erit ds̃: & patris mei. Pat̃
qui nos fecit et genuit. xp̃s est: &¬
do sum. Si uero etiã istud agnoscã.
quomodo patris mei xp̃i sit ds̃: exal-¬

Expanded text:
orem projecit in mare, et factus est mihi in salutem. Hic Deus meus et honorificabo eum: Deus Patris mei, et exaltabo eum. Hic ergo et meus est Deus, et Patris mei. Pater noster, qui nos fecit et genuit, Christus ecabo eum; si vero etiam istud agnoscam, quomodo Patris mei Christi sit Deus, exal
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. Indiicens planta eos in monte
hereditatis tuȩ. Non uult nos ds̃ in
egypto plantare. nec indeiectis et
humilib locis: s inmonte heredita¬
tis suȩ uult plantare quos plantat:

Expanded text:
perint. Introduces et plantabis eos in monte haereditatis tuae. Non vult nos Deus in Aegypto plantare, nec in dejectis et humilibus locis, sed in monte haereditatis suae vult plantare quos plantat.
Abbreviated transcription (Latin):
redeamꝰ ad isaac: & fodiamꝰ cũ ipso pu¬
teos aquȩ uiuȩ. Etiam si obsistant phi-¬
listini. etiã si rixant᷑: nos tam̃ ꝑseue¬
remꝰ cũ ipso puteos fodiendo: ut et
nob̾ dicatur. bibe aquã de tuis uasis:
et de tuis puteis. Et in tantũ fodiamꝰ.
ut suꝑ abundent aquȩ putei in plateis
nr̃is: ut ñ solũ nob̃ sufficiat scientia
scripturarũ: s & alios doceamꝰ. & alios
instruamꝰ : ut bibant homines. bibaNs

Expanded text:
redeamus ad Isaac, et fodiamus cum ipso puteos aquae vivae, etiam si obsistunt Philisthini, etiam si rixantur, nos tamen perseveremus cum ipso puteos fodiendo, ut et nobis dicatur: Bibe aquam de tuis vasis, et de tuis puteis : et in tantum fodiamus, ut superabundent aquae putei in plateis nostris, ut non solum nobis sufficiat scientia Scripturarum, sed et alios doceamus et instruamus ut bibant. Homines bibant
Abbreviated transcription (Latin):
uero nũquã cessemus puteos aqꝰ
uȩ fodiendo. &y nunc quidem us
nunc etiam noua discutiendo: efficia¬
mur similes illi euangelico scribe: de
quo dixit dñs. quia ꝓfert dethesauris

Expanded text:
ero nunquam cessemus puteos aquae vivae fodiendo, et nunc quidem vetera, nunc etiam nova discutiendo, efficiamur similes illi Evangelico scribae, de quo Dominus dixit: Qui profert de thesauro
Abbreviated transcription (Latin):
et sordida repleuerat intelligentia ui-
et ostende qͥa quecũq lex & ꝓphetȩ
dixert̃. id est ipso dixert̃: rixati st̃ cũ
Non enĩ potest ẽẽ cũ his qͥ in puteis
eis. Ecce relinquet᷑ uob̾: domus ur̃a de¬
serta. Fodit gͦ isaac & nouos puteos:
immo pueri isaac fodiunt. Pueri sunt
isaac. matħs. marchus. lucas. ioħs:
pueri eiꝰ st̃. petrus. iacob iudas: puer
eiꝰ est. apłs paulus: qui om̃s noui testa¬
menti. puteos fodiunt. S & ꝓhis alter-¬
cant᷑ illi. qͥ t̾rena sapiunt: nec noua
condi paciunt᷑. nec uetera purgant:
Euangelicis puteis contradicunt:
t̃cium puteum isaac: & appellauit
men loci illius amplitudo dicens:
nunc dilatauit nos dñs: & auxit nis

Expanded text:
et sordida repleverat intelligentia Judaut ostenderet quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum Non enim potest esse cum eis, qui in puteis eis, Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Fodit ergo Isaac novum puteum. Immo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. Pueri ejus sunt, Petrus, Jacobus, Judas; puer ejus, apostolus Paulus: qui omnes novi Testamenti puteos fodiunt. Sed et pro his altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgant, evangelicis puteis contradicunt, tertium puteum Isaac, et appellavit nomen loci illius, Latitudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ronos iudicantes duodecĩ tribus isrł: &
iterũ. sicut tu pater in me. et ego inte. ut
et isti in nob unũ sint. Hȩc omĩa sorte des-¬
cendunt: s electionis prerogatiua donan¬
tur abeo. qui corda et mentes hominum
et electos atq illos qui supra sortem st̃. in
sortem tam̃ scõꝵ dignetur ad ducere: cui¬

Expanded text:
thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Et thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Et iterum: Sicut tu in me, Pater, et ego in te, ut et isti in nobis unum sint . Haec omnia non sorte decernuntur, sed electionis praerogativa donantur ab eo qui corda et mentes hominum et electos, atque illos, qui supra sortem sunt, in sortem sanctorum tamen dignetur adducere. C
Abbreviated transcription (Latin):
tur: s erit egregia quȩdã et eximia eoꝵ
hereditas. sicut caleph extribu iuda . &. iħu
ipsius filii naue. Sicut enĩ uerbi causa.
cũ post prelium uictoribꝰ ꝓuinciȩ parti-¬
untur & spolia. egregii quiq &e eximii
bellatores non cũ ceteris militibꝰ indiui-¬
sione spolioꝵ ducunt᷑ ad sortem. s optima
quȩq et precipua eis uirtutũ merito de¬
cernuntur: ceteri uero utunt᷑ sorte solo
uire uictoriȩ: ita mͥ uidetur & dñs m̃s iħc¬
xp̃c facturus. Quosdam enĩ quos scit abun-¬
dantius quã ceteros laborasse. et quorum
gesta magnifica sublimesq uirtutes ipse
cognoscit: illis precipuos quosq ꝙ eximioᷤ
atq ut ita audeam dicere similes sibi ho¬
nores decernit & głas. Aut ñ tibi uidet᷑
simile aliquid suȩ beatitudinis km̃is suis
conferre discipłis cũ dicit. pater uolo ut
ubi sũ ego et illi sint mecũ: & cũ iterum
dicit. quia consedebitis et uos suꝑ duodecĩ

Expanded text:
tur; sed erit egregia quaedam et eximia eorum tur; sed erit egregia quaedam et eximia eorum haereditas, sicut fuit Caleb et tribus Juda, et Jesu ipsius filii Nave. Sicut fit enim, verbi causa, cum post praelium victoribus provinciae partiuntur et spolia, et egregii quique et eximii bellatores non cum caeteris militibus in divisione spoliorum ducuntur ad sortem, sed optima quaeque et praecipue eis virtutum merito decernuntur, caeteri vero utuntur sorte solo jure victoriae, ita mihi videtur Dominus meus  facturus. Quosdam enim, quos scit abundantius quam caeteros laborasse, et quorum gesta magnifica sublimesque virtutes ipse cognoscit, illis praecipuos quosque eximios atque, ut ita audeam dicere similes sibi honores decernit et glorias. An non tibi videtur simile aliquid suae beatitudinis cbarissimis suis conferre discipulis, cum dicit? Pater, volo ut ubi sum ego, et isti sint mecum ; et cum iterum dicit: Quia sedebiti
Abbreviated transcription (Latin):
stellas: ita erit semen tuum. In quo intue
oribus semꝑ consistit: qͥa intus in abscon-¬
dito orat patrẽ: & om̃is gła filiȩ regis.
id est. animȩ regalis. intrinsecus est. S
tam̃ ds̃ educit eum foras cũ res postulat:
et rerum uisibilium ratio deposcit. Po-¬
test gͦ & hoc mͦ multis istis qui st̃ sicut
stellȩ cęli inmultitudine multiplicari
hereditas: & exiguis illis uidelicet quia
reditas poni. Per sortem inquit erit here¬
ditatis distributio. Hoc qͥdem precipit᷑:
S cũ uenio ad scripturas uideo ipsum
moysen cui ista mandant᷑. sorte ñ uti in
diuisione hereditatis ruben. ce. gad. et
dimidiȩ tribus manasses: & iħs nauȩ. ex-
tribui manassȩ. In ceteris sors mittitur:
et pͥma sors beniamin ꝓcedit: & inde
iam tribuum reliquarum. Unde puto
qd et in illa regni cęloꝵ beata hereditate
erunt aliqui qui non ueniant ad sortem.
neq cũ ceteris quãuis scĩ sint numerabun-¬

Expanded text:
stellas, ita erit semen tuum. In quo et hocstellas, ita erit semen tuum. In quo et hocoribus semper consistit, quia intus in abscondito orat Patrem; et omnis gloria filiae Regis, id est, animae regalis, intrinsecus est. Sed tamen Deus educit eum foras, cum res postulat, et rursum visibilium ratio deposcit. Potest ergo et hoc modo multis istis qui sunt sicut stellae coeli, multitudine multiplicari haereditas, et exiguis illis, videlicet, qui reditas poni. Per sortem, inquit, erit haereditatis distributio. Hoc quidem praecipitur. Sed cum venio ad Scripturas, video ipsum Moysen, cui mandatur sorte non uti in divisione haereditatis Ruben, Gad, et dimidiae tribus Manasse. Sed et Jesus Nave extra midiae tribui Manasse. In caeteris sors mittitur. Et prima sors Benjamin procedit, et inde jam tribuum reliquarum. Unde puto quod et illa regni coelorum beata haereditate erunt aliqui, qui non venient ad sortem, neque cum caeteris quamvis sint sancti numeran
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis quos elegeris. elige rursũ ꝑfectio¬
iplius eligendo ꝓcesseris. tanto exiguoꝰ
qͥd de terra consequent᷑. qͥa plus de dr̃o
ibent: alii aut̃ nichil om̃ino terrenȩ¬
reditatis accipient. Si qui digni fuerĩt
abeatus. ut uel inter paucos exiguum
mȩ accipiat: uł inter electos sacerdotes
cministros solum dñm caꝑe hereditatis
tt mereatur: Licet etiam ipsi ꝓpter ium̃-
ilia accipiant aliquid terrȩ: s illiꝰ terrȩ
ue urbibus contigua ẽ. et adheret ciuita-¬
lus. Potest tam̃ adhuc & alio mͦ intelligi
mo iste qͥ dicit: ut pluribꝰ multiplicet᷑
neditas. Unus enĩ iustus scđm hoc quod
aeptus ẽ. deo: ꝓ pluribꝰ habet᷑. Deniq et
aptũ est. Per unũ sapientẽ habitabit᷑
uitas. tribus aut̃ iniquoꝵ desolabitur:
et unus iustus ꝓtoto mundo reputabit᷑:
iniqui aut̃ etiam si multi st̃. exigui et ꝓ
nichilo ducunt᷑ apud dm̃. Est gͦ & multi-¬
tudo laudabilis: sicut uidemus etiam ad

Expanded text:
ipsis quos elegeris, elige rursum perfectioipsis quos elegeris, elige rursum perfectioamplius eligendo processeris, tanto exiguos aliquid de terra consequentur, quia plus in Domino habent. Alii autem nihil omnino terrae accipient, si qui digni fuerint ita beatus est, ut inter paucos exiguum terrae accipiat, vel inter electos sacerdotes et ministros solum Deum capere haereditatis sorte mereatur? Licet enim ipsi propter jumenta sua accipiunt aliquid terrae, sed illius terrae, quae urbibus contigua est, et adhaeret civitatibus. Potest tamen adhuc et alio modo intelligi sermo iste, qui dicit, ut pluribus multiplicetur haereditas. Unus enim justus, secundum hoc quod acceptus est a Deo, pro pluribus habetur. Denique et scriptum est: Per unum sapientem habitabitur civitas: tribus autem iniquorum desolabuntur. Et unus justus pro toto mundo reputatur; iniqui autem etiam, si multi sunt, exigui et pro nihilo ducuntur apud Dominum. Est ergo et multitudo laudabilis, sicut vidimus etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ textus ad altiora consurgit. in angu¬
stũ cogit᷑. & paucoꝵ cubitoꝵ conclusio¬
ne colligit᷑:⁊ ita ut sũmitas eiꝰ inunus
cubiti spatium consũmetur: ꝓpt̃ea quod
in inferioribꝰ quidẽ ubi lata & spatiosa¬
et ampla habebant᷑ loca. uł bestiȩ. uel
pecudes erant collocatȩ : in suꝑioribus
uero aues: in sũmis aut̃ quȩ angustiora
et artiora erant. ubi homo rationablł
collocat᷑. Ipse uͦ uertex: in unũ colligĩ
gitii. Om̃ia enĩ ad monadem redigunt᷑:
tam̃ trinitatis sacramentũ innume
srecentoꝵ cubitoꝵ designat. & hiuc
ram̃to ꝓximus ponit᷑ homo: uit pote
nonabilis & dei capax. S et inde quȩ
uifferentia inter paucos &e multos col-¬
gmꝰ indicia. Pone omnẽ humani gene
numerũ. et ex uniuersis gentibꝰ elige
ules: sine dubio pauciores erunt. qͣm
it uniuersi. Tum deinde ex fideliũ nu-¬
im elige meliores: certũ est. qđ multo
srmor numerus remanebit. & iterum

Expanded text:
vero textus ejus ad altiora consurgit, in anguvero textus ejus ad altiora consurgit, in angustum cogitur, et paucorum cubitorum conclusione colligitur, ita ut summitas ejus in unius cubiti spatium consummetur. Propterea quod in inferioribus quidem ubi lata et spatiosa habebantur loca, vel bestiae vel pecudes erant locatae; in superioribus vero aves; in summis autem, quae angustiora et arctiora erant, ibi homo rationabilis collocatur. Ipse vero vertex in unum colligitur cubitum. Omnia enim ad monadem rediguntur. Quae tamen Trinitatis sacramentum in numero trecentorum cubitorum designat. Et huic sacramento proximus ponitur homo, ut pote rationabilis et Dei capax. Sed et inde, quae sit differentia inter paucos et multos, colligamus indicia. Pone omnem humani generis numerum et ex universis gentibus elige fideles. Sine dubio pauciores sunt, quam sunt universi. Tum deinde ex fidelium numero elige meliores. Certum est quod multo inferior numerus remanebit. Et item ex
Abbreviated transcription (Latin):
ria hoc ẽ qđ docet: ut siqua tribus nu¬
merosior habetur in ppłis. maiora terre
spacia sortiatur: si qua aut̃ minore homi¬
num numero censetur. breuiore possessi¬
one contenta sit. S qm̃ terrȩ huiꝰ diusio¬
nem. hereditatẽq terrenã. speciem dicmmꝰ
tenere et imaginẽ futuroꝵ bonoꝵ. ac
formã cȩlestis illius quȩ fidelibus ꝙ sẽis.¬
sꝑatur hereditatis ostendere: requiro in
illa hereditate quȩ sꝑanda ẽ. qͥ sint plu-¬
res. & qͥ sint pauci: et inuenio ibi beatio¬
res paucos haberi quã plures. Nam qͥ per
uiam latam et spaciosam quȩ ducit adꝑ
artam et angustã uiam perrexerint. qͦ
ducit ad uitã. pauci appellant᷑. Q iterũ
in aliis dr̃. Quã pauci sunt qͥ saluantur
C item in aliis. Ubi multiplicat᷑ iniqͥta.
refrigescet caritas multoꝵ. ñ paucoꝵ. S¬
et in archa quȩ anoe constructa ẽ. ubi
mensurȩ cęlitus dantur. in inferioribus
trecentoꝵ cubitoꝵ ponitur longitudo.
et quinquaginta cubitoꝵ latitudo: ubi

Expanded text:
 Hoc est, quod docet, ut si qua tribus numerosior habetur in populis, majora terrae spatia sortiatur. Si qua autem minor hominum numero censetur, breviore possessione contenta sit. Sed quoniam terrae hujus divisionem haereditatemque terrenam speciem dicimus tenere et imaginem futurorum bonorum, ac formam coelestis illius, quae a fidelibus et sanctis operatur, ostendere requiro in illa haereditate quae speranda est, qui sunt plures, et qui sunt pauci, et invenio ibi beatos pauciores haberi quam plures. Nam qui per viam latam et spatiosam, quae ducit ad arctam et angustam viam perrexerint, quae ducit ad vitam, pauci appellantur. Et iterum in aliis dicitur: Quam pauci sunt, qui salvantur ! Et item in aliis: Ubi multiplicatur iniquitas, refrigescit charitas multorum , non paucorum. Sed in arca quae a Noe constructa est, ubi mensurae coelitus dantur in inferioribus trecentorum cubitorum ponitur longitudo, et quinquaginta latitudo. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
głam suꝑgressi. insola sibi sapientia dei
et uerbo eius uiuendi usum exercitiũq
posuert̃. Qui corporeum nichil requirt̃:
nichil rationis alienũ. Concupiert enim
sapientiã. concupiert̃ secretoꝵ dĩ agnitio¬
nem: & ubi ẽ. cor eoꝵ. ibi ẽ. thesaurus eoꝵ.
Isti gͦ hereditatẽ non habent in terris. s
suꝑgradiunt᷑ cęli summa fastigia: & ibi
semꝑ in dño. semꝑ in uerbo eiꝰ. semꝑ in sa-¬
pientia et in uoluntate scientiȩ eiꝰ. deli-¬
ciabunt᷑. Hic eis cibus. hoc erit poculũ:
istȩ diuitie. hoc erit regnũ. Tales ergo
erunt. & in his erunt illi quibꝰ hereditas
ipse ds̃ erit. Q aut̃ inferiores st̃. nec in
istum ꝓuectuum uerticem ꝑuenerunt:
hereditatem terrȩ accipient. licet subli
mioris alicuius et potentioris. Terra enĩ¬
eis uiuentiũ reꝓmittit᷑: quȩ utiq iccirco
et isti qͥdem magni. isti et beati: s bea¬
tiores illi qui iam ñ ꝑspeculũ et in eni-

Expanded text:
gloriam supergressi, in sola sibi sapientia Dei gloriam supergressi, in sola sibi sapientia Dei et verbo ejus, vivendi usum exercitiumque posuerunt, qui corporeum nihil requirunt, nihil rationis alienum. Concupierunt enim sapientiam, concupierunt secretorum Dei agnitionem: et ubi est cor eorum, ibi est et thesaurus eorum . Isti ergo haereditatem non habent in terris, sed supergrediuntur coeli summa fastigia, et ibi semper in Domino, semper in verbo ejus, semper in sapientia et in voluntate scientiae ejus deliciantur? Hic eis cibus, hoc erit poculum; istae divitiae, hoc erit signum. Tales ergo erunt, et in his erunt illi, quibus haereditas ipse Dominus erit. Qui autem inferiores sunt, nec ad istum profectuum verticem pervenerunt, haereditatem terrae accipet potentiores: terra enim viventium repromittitur quae utique idcirco Et isti quidem magni et isti beati: sed beatiores illi, qui jam non per speculum et in aenigm
Abbreviated transcription (Latin):
ppło terrã quã dat. terra ẽ. lacte et melle
et moyses qͥdem hereditatẽ non inclero
neq sorte distribuit: nec potest plebes
et domos ac familias et nomina et meri-¬
ta singuloꝵ. diuina sorte pensare. Hoc so-¬
lus facit iħs: cui om̃e iudicium pater tra-¬
didit. Ipse scit quomͦ ppłm suũ non solũ
ꝑtribus & familias et domos. uerũ et
ꝑ nomina unũquẽq digna et cõpetenti¬
satis mansione dispenset. Sunt tamen
aliqui etiam inistis qui conditione sortis
suꝑeminent. Et omino nec ducunt᷑ ad sor-¬
tem om̃s leuitȩ: id est. om̃s qui intente &
indesinenter ꝑmanent in ministerio dĩ. et
ꝑuigiles inseruitio eiꝰ. excubias gerunt:
sortẽ inter ceteros ñ accipiunt. S nec om̃i¬
no in terra ẽ. sors eoꝵ: s ipse dñs sors et he¬
reditas eis ẽẽ memoratur. ꝑhos illi mͥ ui-¬
dent᷑ indicari qͥ nullis corporee nature
obstaculis hebetati. s om̃iũ uisibilium

Expanded text:
populo terram quam dat, terra est lacte et melle populo terram quam dat, terra est lacte et melle Et Moyses quidem haereditatem non dat in clero, nec sorte distribuit, nec potest per plebes et domos ac familias et nomina, merita singulorum divina sorte pensare. Hoc solus facit Jesus, cui omne judicium Pater tradidit. Ipse scit quomodo populum suum non solum per tribus ac familias et domos, verum et per nomina, unumquemque digna et competenti mansione dispenset. Sunt tamen aliqui in istis qui conditionem sortis supereminent, et omnino nec adducuntur ad sortem. Omnes Levitae, id est, qui intente et indesinenter permanent in ministerio Dei, et pervigiles in servitio ejus excubias gerunt, sortem inter caeteros non accipiunt. Sed nec omnino in terra est sors eorum, sed ipse Dominus sors eis, et haereditas esse memoratur. Per hos illi mihi videntur indicari, qui nullis corpore naturae obstaculis hebetati, sed omnium visibilium
Abbreviated transcription (Latin):
locum rediuiua generatione successit. ad¬
uocatur ad numerũ: et quod de illis prio¬
ribus dictũ non est. de his dr̃. Postea enĩ
quã ꝑtribus et plebes domosq ac familiã
collectus ẽ. numerus: dicit dñs ad moysen
His distribuet᷑ terra in sortẽ ex numero nõ
buetur terra in sortẽ: falsum utiq fuisset:
qͥa ceciderunt illi indeserto. ꝓpter delicta
dr̃: quibus et cuncta quȩ ꝓmittunt᷑. im¬
pleta sunt. Hȩc aut̃ nolo putes solius hi¬
storiȩ textu concludi: mysteria st̃ quȩ ꝑ
legis imaginem. conscribunt᷑. Reꝓbatur
enĩ prior ppłs qui ẽ. incircũcisione: et in¬
troducitur scđs qui congregat᷑ ex gentibꝰ:
ñ amoyse s ab iħi. Nam moyses etiam si
dat aliquibꝰ hereditatẽ: non dat intra ior¬
iordanem dat terrã. non fluentẽ lac ꝙ mel.
s pecoribꝰ aptã: & muta animalia atq ir-¬
rationabiles pecudes melius quã rationa-¬
biles homines nutrientẽ. Iħ̃s uero m̃s scđo

Expanded text:
locum rediviva generatione successit, vocatur ad numerum, et quod de illis prioribus dictum non fuerat, de his dicitur. Postea enim quam per tribus et plebes domosque ac familias collectus est numerus, dicit Dominus ad Moysen: His distribuetur terra in sortem, et exiguis buetur terra in sorte, falsum utique fuisset, quia ceciderunt illi in deserto propter delicta dicitur, quibus et cuncta quae promittuntur, impleta sunt. Haec autem nolo putes solius historiae textu concludi: mysteria sunt, quae per legis imaginem conscribuntur. Reprobatur enim prior populus, qui est in circumcisione, et introducitur secundus, qui conga Moyse, sed ab Jesu. Nam Moyses etiamsi dat aliquibus haereditatem, non dat intra JorJordanem. Dat terram non fluentem lac et mel, sed pecoribus aptam. Et muta animalia atque irrationabiles pecudes, melius quam rationabiles homines nutrientur. Jesus vero meus, secundo
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalit̃ intellecta. indicare eos qui
pfirmitate & constantia fortitudinis.
om̃e corpus eccłiȩ sustentare uident᷑
et ferre: uł quia humani seminis in¬
dicium. solet infemoꝵ appellatione fi¬
guralit dici. Apud nos aut̃ qͥ seminat:
uerbũ seminat. Potert̃ ergo qui mini¬
sterium uerbi eccłȩ exhibent. de xp̃i
femorib intelligi duces: usq quo ue¬
niant quȩ reposita st̃: & uidebit᷑ ita
posse intelligi. qđ usq ad consũmatio¬
nem scłi non deerunt isti duces: donec
ueniant ea quȩ reposita st̃: quȩ para¬
ut ds his qui diligunt eum. Et ipse
erit expectatio gentium. in die scilicet
entiȩ expectabunt. Ailigans ad uitem
pullũ suum: ce ad palmitẽ asine. Hoc¬

Expanded text:
eos, qui pro firmitate et constantia fortitudinis, omne corpus Ecclesiae sustentare videntur, et ferre: vel quia humani seminis judicium solet in femorum appellatione figuraliter dici, apud nos autem qui seminat, verbum seminat : poterunt ergo hi, qui ministerium verbi Ecclesiae exhibent, de Christi femoribus intelligi duces. Usquequo veniant, quae reposita sunt ei: videbitur ita posse intelligi, quod usque ad consummationem seculi, non deerunt isti duces, donec veniant ea quae reposita sunt, quae apparavit Deus his qui diligunt eum. Et ipse erit exspectatio gentium. In die scilicet entiae exspectabunt. 4. Alligans ad vitem pullum suum, 11 et ad palmitem pullum
Abbreviated transcription (Latin):
geli collaudantur. Uerũ is qui con¬
fitetur dñm iħm. quia in spũ sc̃o
confitetur: manus eius supra dor-¬
sũ inimicoꝵ efficiunt᷑. Qui enĩ ante
exhibuerat membra sua seruire
uire iusticiȩ inscificationẽ: iamfu-¬
gientium se inimicoꝵ suoꝵ. idest
demonũ terga uexat et cedit. Sic
enĩ pugnat. non quasi aerem cȩdes.
sed demones fugans: quiq obni¬
mios ꝓfectus. uelut dei iam in se
participium habens: etiam adorari
dicit᷑ a filiis patris sui. Filios patris
sui: quasi inmorali loco posuimus:¬

Expanded text:
geli collaudatur. Verum is qui congeli collaudatur. Verum is qui confitetur Dominum Jesum, quia in Spiritu Sancto confitetur, manus ejus supra dorsum inimicorum efficiuntur: qui enim ante exhibuerat membra sua servire vire justitiae in sanctificatione , jam fugientium se inimicorum suorum, id est, daemonum terga vexat et caedit. Sic enim pugnat, non quasi aerem caedens , sed daemones fugans: quique ob nimios profectus velut Dei jam in se participium habens, etiam adorari dicitur a filiis patris sui. Filios patris sui, quasi in Morali loco, possumus
Abbreviated transcription (Latin):
sic enĩ et sapientia. ꝑsalomonẽ dicit.
describe tibi hanc duplicit. et tripli¬
citer incorde tuo: & archa quȩ con¬
struebat᷑ a noȩ. bicamerata et trica¬
merata. fieri iubetur: conem᷑ͣ & nos
posteaquã duplicit̃ ista ꝓ ut potuimꝰ
sentire descripsimꝰ ⁊ idest scđ̾m histo¬
riam & scđm misticũ intellectum.¬
nunc inquantũ recipere locus po-¬
test. etiam moralem in eo discitere
sermonem: ut scripturarũ studiosi ñ
solum quid in aliis uel ab aliis gestũ
sit. sed etiam ipsi intra se quid gerere
debeant doceantur. Iiidas. confessio
interpretat᷑. Qui ergo uel peccata
sua confessus penitentiam gerit. uel
xp̃m inꝑsecutione corã hominibus.
confitetur: collaudatur a fr̃ib suis:
Lȩticia enĩ et gaudium est angłis
in cęlo: suꝑ unum peccatorẽ pęni¬
tentiam agentẽ. Ab ipsis gͦ tanquã
a fr̃ibus. unius et enĩ et creatoris &
patris filii sunt: & homines et an¬

Expanded text:
sic enim et Sapientia per Salomonem dicit, sic enim et Sapientia per Salomonem dicit, Describe tibi haec dupliciter et tripliciter in corde tuo : et arca quae construebatur a Noe, bicamerata et tricamerata fieri jubetur, conemur et nos, posteaquam dupliciter ista, pro ut potuimus sentire, descripsimus, id est, secundum Historiam et secundum Mysticum intellectum,nunc in quantum recipere locus potest, jam Moralem, in eo discutere sermonem, ut Scripturarum studiosi, non solum quid in aliis, vel ab aliis gestum sit, sed etiam ipsi intra se, quid gerere debeant, doceantur. Judas, confessio interpretatur: qui ergo, vel peccata sua confessus poenitentiam egerit, vel Christum in persecutione coram hominibus confitetur, collaudabitur a fratribus suis: Laetitia est enim et gaudium Angelis in coelis, super uno peccatore poenitentiam agente . Ab ipsis ergo, tanquam a fratribus, unius enim illi Creatoris et patris filii sunt, et homines et An
Abbreviated transcription (Latin):
dedi non escam: ñdũ enĩ poteratis:
Suꝑ eos qui lacte aluntur. dentes eiꝰ
st̃ candidi: idest hii qui ꝑfectũ cibũ
capere possunt et comedere.Super
illos sunt: qͥ tanquã paruuli adhuc
lacte indigent. Deniq et in lege ea
animalia quȩ ruminant. ꝙsũptũ cibũ
addentes denuo reuocant: quẽ sub¬¬
tiliter minutatũ. sustentationi cor¬
poris tradunt: munda esse animalia
designant᷑. Aptissimȩ sane. etiã can-¬
didos dentes eius dicit. Om̃s eñĩ qui
ꝑfecti sunt. & qui scripturarũ cibos
dignis et cõpetentib interp̃tationib
explanantes. subtilem et minutum
intellectũ qui spiritalis dicit᷑ eccłiȩ
corpori sub ministrant: candidi de-¬
bent esse et puri. atq om̃i malo lib̃i:
neforte dicatur eis. qui alios doces.
te ipsũ non doces. Uerũ qm̃ diuina
scriptura non solũ sacram̃toꝵ debet
scientiam continere. uerũ etiã mo¬
res gestaq informare discentium.

Expanded text:
dedi, non escam: nondum enim poteratis . dedi, non escam: nondum enim poteratis . Haec super eos qui lacte aluntur: Dentes eorum sunt candidi, id est, hi qui perfectum cibum capere non possunt, et comedere super illos, qui tanquam parvuli adhuc lacte indigent. Denique et in lege ea animalia quae ruminant , et sumptum cibum ad dentes denuo revocant, quod subtiliter minutatum, sustentationi corporis tradunt, munda esse animalia designantur. Aptissime sane etiam candidos dentes ejus dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et Scripturarum cibos dignis et competentibus interpretationibus explanantes, subtilem et minutum intellectum, qui spiritalis dicitur, Ecclesiae corpori subministrant, candidi debent esse et puri, atque ab omni macula liberi, ne forte dicatur eis: Qui alios doces, te ipsum non doces . 6. Verum quoniam Scriptura divina non solum sacramentorum debet scientiam continere, verum etiam mores, 15 gestaque informare discentium
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens sapientior erit. Gratifici gͦ st̃
oculi eius auino: quia nichil est aqua¬
tũ in uerbo seientiȩ ÷ nichil fliudum.
nchil frigidũ: s uinũ qd letificat
co hominis: & qđ infundit᷑ uulne¬
ribus illius. qui incidit in latrones:
quo scilicet audientium uulnera
peccatoꝵ. non solũ oblenitatẽ miti¬
gentur: uerũ etiam uini austeri¬
tate purgent᷑. Et quis est inquit
apls qui me letificat: nisi qui con¬
trstat᷑ ex me: Candidi dentes eius.
ordine et ratione iam diximus: et
easem frequentius in eis locis repete
absurdũ uidetur. Dentes ergo eiꝰ
Ilac candidi erunt. hii qui fortẽ
tslidũ uerbi dei cibũ manducare.
d semmu̾ere ad sũmã subtilitatem
dentibus possunt: de quibus. dicit apłs
in epistola ad hebreos. Perfectoꝵ aut̃
est cibus solidus: qui ꝓposibilitate su-¬
mendi exercitatos habent sensus. ad
discretionẽ boni et mali. De inꝑfectis
aut̃ corinthiis dicit. Lac uobis potũ

Expanded text:
sapiens sapientior erit . Gratifici ergo sunt sapiens sapientior erit . Gratifici ergo sunt oculi ejus a vino, quia nihil est aquaticum in verbo sapientiae, 14 nihil fluidum, nihil frigidum: sed vinum quod laetificat cor hominis, et quod infunditur vulneribus illius qui incidit in latrones. Quo scilicet audientium vulnera peccatorum non solum olei lenitate mitigentur, verum etiam vini austeritate purgentur. Et quis est, inquit Apostolus, qui me laetificat, nisi qui contristatur ex me. Candidi dentes ejus sordine et ratione diximus, et eadem frequentius in his locis repetere absurdum videtur. Dentes ergo ejus super lac candidi erunt hi qui fortem et solidum verbi Dei cibum mandere et comminuere ad summam subtilitatem dentibus possunt, de quibus dicit Apostolus in Epistola ad Hebraeos, Perfectorum autem est solidus cibus, qui pro possibilitate sumendi exercitatos habent sensus ad boni discretionem et mali . De imperfectis autem Corinthiis dicit, Lac vobis potum