comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc aquale .i. uas aquatile grossum
⁊ latum. uñ plantus. Date illi sellam
ubi sedeat ⁊ aqualem cũ aqua. Quos
qnͣdoq accip̃r pro grosso uentre. Et iñ
uenit hic aqualiculus. culi .i. uentrcu¬
lus. uñ ꝑsius. P̾ngius aqualiculus.
peuso ser qͥ pede extat

Expanded text:
-lis, idest vas aquatile grossum et latum, unde Plautus ‘date isti sellam ut sedeat et aqualim cum aqua’; quod quandoque accipitur pro grosso ventre; et tunc invenitur hic aqualiculus -li, idest ventriculus, unde Persius ‘pinguis aqualiculus propenso sesquipede extat
Abbreviated transcription (Latin):
atilio. a catulus. dr̃ hic catilio. ons.
i. gluto. degulator. qui quadam gulosi¬
tate ad modũ catuli per domos discurrit
Et catiliosus. sa. sum .i. auidus ⁊gulo¬
sus. sicut catulus est ad ad escam. ẜ i¬

Expanded text:
tem a catulus hic catilio -nis, idest glutto, degulator qui quadam gulositate ad modum catuli per domos discurrit, et catiliosus -a -um, idest avidus et gulosus sicut catulus est ad escam;
Abbreviated transcription (Latin):
do compõ attendo.dis. attendi. considerare
inspic̃c uł latent̃ facere. uñ attentus. attẽ¬
ta. tũ. Et compatur. contendo. dis. conten¬
tende eitend̾e. uñ ħ contentio. tõius. Et hĩc
contẽtiosus. sa. sum. Et cõtento.tas fre.¬

Expanded text:
attendo -is -di, considerare, inspicere vel attentum facere, unde attentus -a -um, et comparatur; contendo -is, tendere, extendere, unde hec contentio, et hinc contentiosus -a -um, et contento -as fre
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ tempꝰ discernitur. q nõ ht temp ap¬
tum ut octus fiat i eo. uł io sine tepore
nõ qr nõ heat tempꝰ sed qr tempora noc¬
tis nõ ita diuidũtur per actus nrõs sicut
tempora diei. uñ ⁊ quedam ꝑs necs s cit¬

Expanded text:
itur, quia non habeat tempus aptum ut aliquid fiat in ea, vel ideo sine tempore, non quia non habeat tempus, sed quia tempora noctis non ita dividuntur per nostros actus, sicut tempora diei; unde et quedam pars noctis di
Abbreviated transcription (Latin):
ciam iudicantis ꝑtinet ut nũquã ca¬
reant supplicio qui in hac uita nũꝙͣ uo
luerũt carere pocõ. ⁊ nullus detur migꝰ
t̾minus ultionis. qui qͣmdu ualuit ha¬
bere noluit t̾ii crimnus. ¶De pena in

Expanded text:
am judicis pertinet, ut nunquam careant supplicio, quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato, et nullus detur iniquo terminus ultionis, qui quandiu valuit habere noluit terminum criminis. » Quon
Abbreviated transcription (Latin):
ad mnisteriũ spirituale eligendi sunt¬
sunt cleria qui digne possunt doninuca
sacramenta tractare. Melius est enĩ
dm̃ sacerdoti paucos hr̃e ministros qui
possint digne opus dei excert̾e qm mul¬
tos mutiles qui ordinatori onus gͣue
tmñ simplex frater Io se sc̃m scm̃ putet
si nichil nouerit. nec ꝑitus ⁊ elcquens in
lingua extimet sc̃itatem. multoq me¬
luis est e duobr imꝑfectis rusticitatẽ ha¬
bere sanctam qͣm elequentiã peccatrioẽ¬

Expanded text:
ad ministerium spirituale eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave onus amen et simplex frater ideo se sanctum putet, si nihil noverit: nec peritus et eloquens, lingua aestimet sanctitatem. MULTOQUE MELIUS EST e duobus imperfectis, rusticitatem habere sanctam, quam eloquentiam peccatrice
Abbreviated transcription (Latin):
firmi in uentre perduratum facurat exi
culus stercoris. uł qiͣ colatio stercoris. qr
per ip̃m colatur stercus extrmsecus. uel
dr̃ sic a cleo. cles. ꝙ est inclincui. ⁊ stertus
qr stercus facit inclinari .i. deponi. Et cor¬

Expanded text:
firmi in ventre perduratum faciunt exirculus stercoris vel quasi colatio stercoris, quia propter ipsum colatur stercus extrinsecus; vel dicitur sic a cleo, quod est inclinari, et stercus, quia stercus facit inclinari, idest deponi. C
Abbreviated transcription (Latin):
dre .i. docillus. qui obdit forcunen dolu.
quia per illum quis furatur liquorem
Et uidetut esse compositum a clepo. pis.¬
⁊ ydor ꝙ est aqua siue liquor. un ⁊ qui¬
dam dicut cleꝑsidra. penuł prod̾. et per

Expanded text:
-dre, idest docillus qui obdit foramen dolii, quia per illud quis furatur liquorem, et videtur esse compositum a clepo et idor, quod est aqua sive liquor, unde et quidam dicunt clepsidra, penultima producta et per
Abbreviated transcription (Latin):
calibs qͣi talib .i. ferreus qr fit de ferro.
⁊ elcuuis dĩ uestis purpurea qua uteban.¬
tur senatores. qr quibustã elaus aureis
uł de alia muiteria erat ornata ⁊ uaria¬
ta. et in tali uesde sepe denotatur digni

Expanded text:
calibus idest ferreus, quia sit de ferro, et clavus dicitur vestis purpurea qua utebantur senatores, quia quibusdam clavis aureis vel de alia materia erat ornata et variata, et in tali veste sepe denotatur dignit
Abbreviated transcription (Latin):
ymago rotunda. ubi. tm̃ caput impin¬
gitur uł dr sic. locus ubi ymagines re¬
ponũtur. Et hic clipeolus. oli. dimi. Et
sit rotundus instar clipei. uł mouile ro-¬
tundũ ad modum clipti. Et clipeacus.

Expanded text:
imago rotunda ubi tantum caput pingitur, vel dicitur sic locus ubi imagines reponuntur; et hic clipeulus -li diminutivum et sit rotundus ad instar clipei, vel monile rotundum ad modum clipei;
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ. discludo. dis. aꝑire. clausuram au¬
ferre. Item decludo. dis .i. ualde. uł deor¬
sum claud̾e uł discludere. Itẽ. excludo.
auferre. Itẽ precludo. dis ante claud̾e
uł auferre. Item cc̃cludo. dis .i. contra

Expanded text:
m; discludo -dis, aperire, clausuram auferre; decludo -dis, idest valde vel deorsum claudere vel discludere; excludo viderent’; precludo -dis, ante claudere vel auferre; occludo -dis, idest contra
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnom̃ib est a quib d̾iuantur. ut ferus
fere. sauus. sane. sensus. sensim. Iõ aũt
diximius nõ plane. qr potest ẽẽ aliqͣ rõ
ut fere dũt que om̃i corpore ferũtur quip¬
pe ferũtur cũ quatuor pedib utimͦ. fere
gͦ pro iuxͣ qr scelerib om̃ia iuxͣ sũt. sanꝰ¬

Expanded text:
inibus est, a quibus deriuantur, ut ferus fere, sanus sane, sensus sensim; ideo autem diximus non plane, quia potest esse aliqua ratio, ut ferae dicuntur, quae omni corpore feruntur, quippe cum quattuor pedibus utantur, fere ergo pro iuxta, quod celeribus omnia iuxta sunt; san
Abbreviated transcription (Latin):
qr ex sanguine nasatur. excitato enĩ calo¬
re nuli̾s sanguis in seauem ũtitur. uã
sames nõ fit inquocũq loco nisi ubi san¬
gius adueu̾it. qr om̃e qd̾ putrescit nͥ cali¬
nõ potest. ⁊ difert sanies a tabe qr fluere sa¬
nie iiuoꝵ est. tabe mortuoꝵ. Itẽ. sames ẽ
que fluit. tabes q̃ stat qiͣ stabes

Expanded text:
quia ex sanguine nascitur, excitato enim calore vulneris, sanguis in saniem vertitur. Nam sanies non fit in quocunque loco, nisi ubi sanguis advenerit, quia omne quod putrescit, nisi caliur, et differt a tabe quia fluere sanie vivorum est, tabe mortuorum, item sanies est que fluit, tabes que stat, quasi stabes
Abbreviated transcription (Latin):
son clausus ingara media nocte surgẽs
portas ipĩus ciuitatis abstulit. ⁊ u̾ticem
montis cõscendit. sit dñs aausus in sepł¬
chro mortis nperiũ destruxit ⁊ t̾cia diere¬
surrerit. ⁊ celum ꝯstendit. ⁊ sic ille plures
int̾fecit moriens qͣm uiueus. sic riste płes
ocioit post passionẽ qͣm ante passionem.¬
.i. plures fetit conu̾ti ad fidem. ut incipent¬

Expanded text:
 clausus in Gaza media nocte surgens portas ipsius civitatis abstulit, et verticem montis conscendit, sic et Dominus clausus in sepulcro mortis imperium destruxit, et tertia die resurrexit, ac coelum conscendit: et sicut ille plures interfecit moriens quam vivens, sic et iste plures occidit post passionem quam ante, id est plures fe
Abbreviated transcription (Latin):
comunctio trabiũ in sũmitate domus
ur laquearia sunt que super tigna po¬
ninitur. ⁊ ip̃is tigius illaqueantur. I tẽ
laquearia sunt que cameram subtegt
⁊ ornant. s laquear ip̃a testudo came¬
re dr᷑ instar laquei curuati fc̃a. qd̃ alio
uoie diͣ testudo ⁊ lacima. Et inde hoc laq̃a¬
riũ .rii. idem ꝙ laquear. uñ laquearius
ria. riuim. uñ Iosephus in . uiiiͦ. de lignis
gelatis ope laqueririo auroq uestitis S

Expanded text:
coniunctio trabium in summitate domus; vel laquearia sunt que super tigna ponuntur et ipsis tignis illaqueantur; item laquearia sunt que cameram subtegunt et ornant, sed laquear ipsa testudo camere dicitur ad instar laquei curvati facta, quod et alio nomine dicitur testudo vel lacunar; et inde hoc laquearium -rii, idem quod laquear, et laquearius -a -um, unde Iosephus in octavo ‘de lignis celatis opere laqueario auroque vestitis’.
Abbreviated transcription (Latin):
rocodilus. dili. quoddam animial qͣ¬
lorem. Et est plerũq in longitudine
.xx. cubitoꝵ. dencium ⁊ unguiũ ĩmia¬
nitate armatus. tante duricie. ꝙ ꝙͣ
ius fortumi ictus lapidum tergo reper¬
cussus non sentiat. Nocte in aquis ⁊
die humi requiescit. solus ex aĩcili¬
b suꝑiorem maxillam mouere dr᷑. ⁊¬

Expanded text:
rocodillus, quoddam animal qulorem, et est plerumque longitudine XX cubitorum, dentium et unguium immanitate armatus et tante duritiei quod quamvis fortium ictus lapidum tergo repercussus non sentiat; nocte in aquis, die humi requiescit, solus ex animalibus superiorem maxillam movere
Abbreviated transcription (Latin):
uł latenter. uł a susum cresce. Creseo
et omnia enis composita ueutra st.
et omĩa facunt p̾teritum m. treui.
Et supuũ in. crecum. sicut ⁊ cerno.
et eus composita. et onma habent par¬
ticipia preterit temporis Et la¬

Expanded text:
e. Cresco et omnia eius composita neutra sunt et omnia faciunt preteritum in -crevi et supinum in -cretum, sicut cerno et eius composita, et omnia habent participium preteriti temporis.
Abbreviated transcription (Latin):
Quatuor iugilias faicumt exculites
in castrs. prima di᷑ conticiniũ. i
qua omnes simł uigilant. Secũda¬
uero intempestum. ii qua adolescen¬
tes. Tertia gallicinium in qua usto
Qiͣta aute lucanũ in qua senes. has
dũs alus nõib noĩauit. Sero anme¬
dia nocte. an gallicantu. an mane

Expanded text:
Quatuor vigilias noctis faciunt excubantes in castris. Prima dicitur conticinium, in qua omnes simul vigilant; secunda intempestum, in qua adolescentes; tertia gallicinium, in qua viri; quarta antelucanum, in qua senes. Has Dominus aliis nominibus vocavit sero, an media nocte, an galli cantu, an mane
Abbreviated transcription (Latin):
dubia lux. Nam creperon dubiũ dĩs
hec est uiter lucem ⁊ tenebras. Conti¬
cinuum est qñ cuncti silent. Contic̾e
enim silere est. intempestũ est medi¬
um ⁊ mactuosum noctis tempus. qn
agi nichil potest. Et omnia sopore quie¬
ta sunt. Nam tempus per se non intelli¬
gitur nsi per actus humanos. Mediũ
aũt noctis actu caret. ergo intempesta¬
dũt mactuosa. qiͣ sine tempore .i. sine
actu. per qmͣ dinoscitur tempus. Gal¬
tenebrarum. ⁊ aurore aduentum. et
di᷑ matutinũ. qr hec tempore inchoan
solem precedit. Est aũt aurora dici
clarescentis exordium. et primꝰ splen¬
dor aeris. qui grece eos dr̃. quem nos¬

Expanded text:
dubia lux. Nam creperum dubium dicimus, hoc est inter lucem et tenebras. Conticinium est quando omnes silent. Conticescere enim silere est. Intempestum est medium et inactuosum noctis tempus, quando agi nihil potest et omnia sopore quieta sunt. Nam tempus per se non intellegitur, nisi per actus humanos: medium autem noctis tempus actu caret. ergo 'intempesta' inactuosa, quasi sine tempore, hoc est sine actu, per quem dinoscitur tempus: tenebrarum et aurorae adventum, et dictum matutinum, quod hoc tempus inchoantsolem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium, et primus splendor aeris, qui Graece Eos  ἠώς
Abbreviated transcription (Latin):
an sit diei uł noctis prima pars. Pri¬
uł uesperum. a scella occidentali. se¬
cũda conticiniũ. a contiuendo t̾ciã
gallicinium a gallicantũ. Quarta
intempestum .i. importunũ et nõ ap¬
tum tempus alicui rei faciende. q̃n¬
nichil agi potest. qi sine tempore.i.

Expanded text:
an sit diei an noctis. Prima pars vel vesperum, a stella occidentali; secunda conticinium a conticendo; tertia gallicinium a cantu galli; quarta intempestum, idest inopportunum et non aptum tempus alicui rei faciende, quando nil agi potest, quasi sine tempore
Abbreviated transcription (Latin):
tat apud grecos. ch. aspiratũ ⁊ uocatur
chi. ħ figura .p. representat apud gre¬
tat apud eos .s. ⁊ uocatur. sima. ⁊sde ergo
figure representãt in hor nomine. xp̃c. il¬
la clementa que apud grecos hñt repre¬
sentare.ch .r.s. ⁊ nonͥ habent representare
do.chi . ros. sima. Hec eium sunt nomĩa
illorũ elementoꝵ apud grecos. s si quis
ab horrescit nõia greca ab horrear predic¬
tam scripturam. ⁊ scrilut illud nomẽ la¬
tinis figuris .s. christus. uł ut satisfacia¬
bat ip̃c grecis litt̾is. ⁊ in lr̃ando proferat
latina nomina illorũ elementoꝵ que
representant ibi ille figure. ⁊ dicat. ch .r.

Expanded text:
um et vocatur chi; p, hec figura representat apud Gretat apud eos s et vocatur sima. Iste ergo figure representant in hoc nomine Xpc illa elementa que apud Grecos habent representare, ch, r, s, et non que habent representare chi, ros, sima’: ista enim sunt nomina illorum elementorum apud Grecos. Sed siquis abhorreat greca nomina, abhorreat et predictam scripturam et scribat illud nomen latinis figuris, scilicet Christus, vel, ut satisfacialud Xpc grecis litteris et in litterando proferat latina nomina illorum elementorum que ibi representant ille figure et dicat ‘ch, r,
Abbreviated transcription (Latin):
indulg̾e cõcubitui ⁊ cõuigali quodam usu
nuptiał q copłe sorte misc̾i atq ita sñ ullo
mascłoꝵ concipe semũe. ⁊ siue cõiũctõne ge¬
nare. natos qr ex hus ĩ multã etatẽ lõge ui
de procede̾. ut usq ad cẽtũ annos iute eoꝵ se¬
ries ꝓducat᷑. nec facile eos angusti eui fĩs
ercipiat. Qͥd aũt qui solent nr̃a ride mi¬
stenia. cũ audiũt ꝙ uirgo gen̾auit ĩnupre¬
⁊ iipossibłe inupte cui pudorẽ iuilla iuuiri¬
gtitur. auis sine mascło parit. ⁊ nullus ue¬
fellis. ⁊ qr tespõscita uirgo maria roꝑit pu¬
dori eius friciĩt q̃õnemi¬

Expanded text:
indulgere concubitu et coniugali quodam usu nuptialisque copulae sorte misceri atque ita sine ullo masculorum concipere semine et sine coniunctione generare natosque ex his in multatate procedere; ut usque ad centum annos vitae eorum series producatur, nec facile eos angusti aevi finis excipiat. 65. Quid aiunt, qui solent nostra ridesteria, cum audiunt quod virgo generavit, et impossibilem innuptae, cujus pudorem gatur? auis sine masculo parit et nullus refellit: et quia desponsata Maria peperit, pudori eius faciunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
Qutculio a gutture dr hic cuiculio. onis¬
quidam uͥmus qui comedit legumina
qr pene nichil aliud est qm guitur qͣi eĩ
constat totus in gutture. s hoc nomen
uitiose iuenitur fere scriptum per. S.
cum certum sit ẽe scribendũ per .c. sicut
curculis. S hic error accessit propter di¬
ruationem fcãm a gutture. dĩ enĩ cuitu¬
lio qĩ gurgulio a guiture. Et hinc facta
tnsiatione cuitulio dr̃. priapus. Cũ enĩ
est infltus est similis illi uermi. toius
enium iudetur constare in gutture. ⁊ fere
nichil aluid esse uidetur nisi guttur

Expanded text:
tem a gutture hic gurgulio -nis, idest vermis qui comedit legumina, quia pene nichil aliud est quam guttur, quasi enim totus constat in gutture, sed hoc nomen vitiose invenitur fere semper scriptum per g, cum certum sit esse scribendum per c, scilicet curculio; sed hic error accessit propter derivationem factam a gutture: dicitur enim curculio quasi gurgulio a gutture; et hinc, facta translatione, curculio dicitur priapus: cum enim est inflatus, est similis illi vermi, totus enim videtur constare in gutture et fere nil aliud tunc videtur nisi guttur
Abbreviated transcription (Latin):
i. procul currere. uł in ant̾iorem partẽ
occurro. ris .i. contra curtere. uñ occursus
currere. redire. Itẽ. succuio. ris .i. parum
curt̾e .i. remisse aliqͣnͣtulum uł post cur¬
rere. uł subtus currere. uł subuenire. uel
auxiliari. Itẽ. tnͣscurro . ris .i. ultra curre¬
re uł uelociter ꝑ tnͣsire. Curro ⁊ omĩa eius
composita facut pret̾icum in curri. et
supmũ in cursũ. Itẽ curro geminat pri¬
s sepius non genimant preter p̾curto.
precucurrit cicius petro. Itẽ. curro ⁊ ab eo
composita sunt neutra. precurro tñ pro
preuenire. ⁊ tnscurro pro ꝑtransire. pos

Expanded text:
idest procul currere vel in anteriorem partem occurro -ris, idest contra currere, unde occursus currere, redire; succurro -ris, idest parum currere, idest remisse aliquantulum, vel post currere vel subtus currere vel subvenire et auxiliari; transcurro -ris, idest ultra currere vel velociter pertransire. Curro et omnia ab eo composita faciunt preteritum in curri et supinum in cursum. Item curro geminat priic, sed sepius non geminant preter precurro precucurrit citius Petro’. Item curro et ab eo composita sunt neutra; precurro tamen pro prevenire et transcurrere pro pertransire pos
Abbreviated transcription (Latin):
nam magnã. Graue namq est curi¬
ositatis uicui. que dum cunsuibet mẽ¬
tora ad inuestigandam uuctm proti¬
nu ert̾ius ducit. semper ei sua intima
abscondit. ut aliena sciens se nesciat.¬
⁊ curiosi animus qnͣto peritus fuerit a¬
liemi meriti tanto fiat ignarus sui

Expanded text:
Grave namque est curiositatis vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei intima sua abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto magis peritus fuerit alieni meriti, tanto fit magis ignarus sui
Abbreviated transcription (Latin):
Stude cognoscere te ipĩn. qr mlłto melior
⁊ laudabilior es si teip̃m cognoscis ꝙ̃ te
si neglecto cegnosceres curius syderimi
iures hecbaꝵ. complexiones hom̃. na¬
turas aĩailiumm. et haberes or̃m cele¬
stum ⁊ terrestriũ scientiam. uide i ꝯ¬

Expanded text:
Stude cognoscere te: quam multo melior et laudabilior es, si te cognoscis, quam si te neglecto cognosceres cursum siderum, vires herbarum, complexiones hominum, naturas animalium, et haberes omnium coelestium et terrestrium scientiam. Redde
Abbreviated transcription (Latin):
su spãtu. uł etiã ip̃m tempus qr non
stut sed curit. ur locus siue spacui
quo fic̃ cursus uł ip̃m officum curren¬
tur adubialiter pro cito uł pro celeriter¬
uñ planntus. licet nos abire curciculo.

Expanded text:
atium, vel etiam ipsum tempus quia non stat sed currit, vel locus sive spatium in quo fit cursus, vel ipsum officium currenitur adverbialiter pro cito, unde Plautus fr. 121 ‘licet vos abire curriculo’,
Abbreviated transcription (Latin):
tatuo celciuso Ephymeris esã dr tabu¬
la manualis. ui lider in quo condia¬
ns apud nos diurnũ uł cotidianũ. scm
Qđ latimi dicunt diurnum. greci ephy¬
merida dicunt¬

Expanded text:
tatio, calculatio; ephimeris etiam dicitur tabula manualis, liber in quo cotidiaris apud nos diurnum vel cotidianum: nam quod Latini dicunt diurnum, Greci ephimerida dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
ficere. ⁊ fitquentare. cucũire subes. tnseo.
que omuia sunt actiua. Itẽ om̃ia compo¬
sita ab eo. retment litterituram sui sim¬
plicis. excepto ambio qd tnsis ad littatu¬
e sui simplicis ubi m. uñ uͥsus ambio

Expanded text:
cumire, subeo, transeo, que omnia sunt activa. Item omnia composita ab eo retinent litteraturam sui simplicis, excepto ambio quod transit ad litteratue sui simplicis ubique in i. Item eo
Abbreviated transcription (Latin):
potute quids̃ ad cognoscendũ quota sic
lima in qucil fera composuerunt duo
gena numor. quoꝵ inũ regulares luna¬
lectiones . rib. epy qd̾ est supra. ⁊ thesis qd̾
est positio. qr regłarib adiicuntur ad in

Expanded text:
potiste enim, ad cognoscendum quota sit luna in qualibet feria, composuerunt duo genera numerorum, quorum unum regulares lunaiectiones, ab epy quod est supra et thesis quod est posit
Abbreviated transcription (Latin):
nucis nucleum pon̾e. Et ponitur pro aꝑi¬
re. encdare. expedire. manifestare. declara¬
re. uñ enucleatus . ta. tum .i. aꝑtus. ma¬
nfestus. enodatus. expeditus. declartitus¬
Et comꝑatur cior. ssimus. uñ enueleatĩ.
uł enucleate. cuiis. slime. adu̾bium. Et

Expanded text:
nucis nucleum ponere, et ponitur pro aperire, enodare, expedire, manifestare; unde enucleatus -a -um, idest apertus, manifestus, enodatus, expeditus, et comparatur -or -mus, unde enucleatim vel enucleate -tius -me adverbia.
Abbreviated transcription (Latin):
si quis portauerit erit gratiosus sicut¬
fuit eneas qui eum portabat in uagina
comes enee. uł alunde dr̃ fuisse comes
illius. Achos enimgrece cura dĩ latine
Inde achates dr̃ fuisse comes enee. quia
cura ⁊ sollicitudo semper comitantur re¬

Expanded text:
si quis portaverit semper erit gratiosus, sicut Eneas, qui eum portabat in vagina rmiger Enee; vel aliunde dicitur fuisse comes illius: achos grece, cura dicitur latine, inde Achates dicitur fuisse comes Enee, quia cura et sollicitudo semper comitantur re
Abbreviated transcription (Latin):
uectigal dr illud tributum qd̾ uehit᷑ ab illo
qui dat ad domũ recipientis. s tubutum
qd̾ datur nũciis recipientis ⁊ uissis ad illud re¬
cipiend̾. uł uectigal est tributũ de reb uec¬
tis uł per mare uł ꝑ t̾ram. uñ ħ ⁊ ħ uectiga¬

Expanded text:
vectigal dicitur illud tributum quod vehitur ab illo qui dat ad domum recipientis, sed tributum quod datur nuntiis recipientis missis ad illud recipiendum, vel vectigal tributum de rebus vectis vel per mare vel per terram; unde vectiga
Abbreviated transcription (Latin):
tupare est malefca aliciuiꝰ iocose narrare. qd̾
fucit oratiꝰ iodis. rephend̾e est malefcm̃ a¬
licuius sub sp̃e correctionis enariare. qd frict
oratiꝰ in sermonib. s inuehere est malefactu
alicuius maligno aĩo ⁊ lingua detractoria
facit. uñ muectuius. ua. uũ. detractorius.

Expanded text:
prie vituperare est malefacta alicuius iocose narrare, quod facit Oratius in Odis; reprehendere est malefacta alicuius sub specie correctionis enarrare, quod facit Oratius in Sermonibus, sed invehi est malefacta alicuius maligno animo et lingua detractoria facit. Unde invectivus -a -um, detractorius,
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur nilites. quia sicut gallina
alis protegit pullos sic milites sis
clipeis cooperiunt ⁊ procegunt pedites
aia etiam est pars pilosa sub brachus q̃
etiam dr̃ ascella. qr ex eis brachia allen¬

Expanded text:
dicuntur milites, quia sicut gallina alis protegit pullos, sic milites suis clipeis cooperiunt et protegunt pedites; ala etiam pars pilosa sub brachiis, que etiam dicitur ascella, quia ex eis brachia cillen
Abbreviated transcription (Latin):
idest illud in quo fila u̾cimtur. uñ qui¬
dam. uertitur hoc alabro quicquid net
femina fuso. Et nota ꝙ filum acolo
ducit in fusum. de fuso in alabrum hĩc
in gugillum. deinde in glomiscellũ.
quc in pãuũ. postea in t̾elam

Expanded text:
i, illud in quo fila vertuntur, unde quidam‘vertitur hoc alabro quicquid net femina fuso’; et nota quod filum a colo ducitur in fusum, a fuso in alabrum, hinc in girgillum, hinc in glomicellum, hinc in pannum, postea in telam
Abbreviated transcription (Latin):
da funt ẽẽ gentẽ ubi singla crura in pedi¬
b hũt nec poplicẽ flectunt. ⁊ sũt nura¬
błis celeritatis quos sciopodas uocc̾it. eo¬
ꝙ perestũ in t̾ra iacentes resupini pedũ
a. a singłis ciurib ⁊ celitate mirabili
gnitudĩe adumbrẽturui¬

Expanded text:
unt esse gentem, ubi singula crura in pedibus habent nec poplitem flectunt, et sunt mirabilis celeritatis; quos Sciopodas uocant, quod per aestum in terra iacentes resupini umbra a singulis cruribus et celeritate mirabili, gnitudine adumbrantur
Abbreviated transcription (Latin):
est. s sũt quo qui scire uolunt ut edifi¬
cent ⁊ caritas est. Et sunt qui scire uo¬
lunt ut edificẽtur ⁊ prudẽtia est. Horũ
busione scĩe. quippe qui ad ħ uolũt intel¬
lig̾e ut bñfaciant. Deniq intellectꝰ bonꝰ
om̃ib facientib eũ. reliqui om̃es audi¬
ant. scienti bonũ ⁊ nõ facienti pcc̃m ẽ illi
ac si per similitudinẽ dicat sumẽti cibũ.
⁊ nõ digerenti ꝑnitõsum est ei. sibus si¬
quid̃ indigestus. ⁊ qui bonã nõ habet di¬
rũpit eos nõ nutrit. Ita ⁊ młta scĩa in
digesta stomacho aĩe que est memori¬
A. si decocta igne caritatis nõ fuerit. et
sic ꝑ quosdam arrus aĩe mores .s. acq

Expanded text:
que, qui scire volunt, ut aedificent, et charitas est: et item qui scire volunt, ut aedificentur, et prudentia est. Horum busione scientiae. Quippe ad hoc volunt intelligere, ut benefaciant. Denique intellectus bonus omnibus facientibus eum . Reliqui omnes audiant: Scienti bonum, et non facienti peccatum est illi . Ac si per similitudinem dicat: Sumenti cibum, et non digerenti perniciosum est illi. Cibus siquidem indigestus, et qui rumpit, non nutrit. Ita et multa scientia ingesta stomacho anime, que est memoria, si decocta igne charitatis non fuerit, et sic per quosdam artus anime, mores scilicet et
Abbreviated transcription (Latin):
bracłm. locus obumbratus in cheatro
⁊ cortnus cooptus. siłis tab̾us merce¬
oꝑte. Et ẜm ħ scena potest dici a scenos
qd est domꝰ. qr in mooᷤ domus erat con¬
structa. In illo umbracło latebant ꝑso¬
ne laruate q̃ ad uocẽ recitatoris exibãt

Expanded text:
braculum, locus obumbratus in theatro et cortinis coopertus, similis tabernis merceooperte; et secundum hoc scena potest dici a scenos quod est domus, quia in modum domus constructa est. In illo umbraculo latebant persone larvate, que ad vocem recitatoris exibant
Abbreviated transcription (Latin):
modus loquẽdi .s. soloescimus. fig᷑a. Et
fit scema proprie solũ ornatus causa
methaplaismus uͥo cania ncͣcitatis fit
uł ornatus in metro. Tropus causa ut̾¬
usq tam in metro qm in piosa rm ug̾¬

Expanded text:
modus loquendi scilicet soloecismus, figura: et fit scema proprie ornatus causa, metaplasmus vero causa necessitatis fit vel ornatus in metro, tropus causa utriusque tam in metro quam in prosa.
Abbreviated transcription (Latin):
quidã seipens q̃ sola cũ om̃es spentes
pellẽ suã deponãt in estate deponit suã
i hyeme. uñ isic dõa est qr scientior ẽ
alus deponendo pellem cũ eã deponat
in hyeme sine lesione. uł dr᷑ scitał a sa¬
ut uotaꝵ gr̃a aspicientes retardes. ⁊ qr¬
reptarido pigia est quos assequi nõ ual

Expanded text:
quedam serpens que sola, cum omnes serpentes pellem suam deponant in estate, deponit suam in yeme, et sic dicta est quia scientior est aliis in ponendo pellem, cum eam deponat in yeme sine lesione; vel dicitur scitaut notarum gratia aspicientes retardet, et qureptando pigrior est, quos assequi non valet,
Abbreviated transcription (Latin):
ginis. aquaꝵ ebullicio. uł eruptio. aug̃
⁊ proluuones dicit strages dedisse ⁊ mar¬
cialis capella. Si u̾o concepta ex cuiꝰ sca¬
turigĩs uena plofiurint ꝓpenꝰ scrutator
inquirt. ⁊ ponitur in hoc loco tͣnslatiue
pro scĩa ncura qͣ tres h̃t ꝓprietates ablu¬
it sorces. sequit᷑ dediua reficit sicientes
sic ⁊ scĩa purgat ignorãtiam. de magro
tnͣsit ad discipłm faciens decluna. quia
erit mmuitator amori. reficit haustu sui ar
entẽ uł ebullientẽ plumam aui aufer¬
re. Uñ legitur in sydonio. alii exscaturi¬
rabat aues. alii exent̾irabant pisces. et¬

Expanded text:
-nis, aquarum bullitio vel eruptio; Auguset proluviones ‘ dicit ‘strages dedisse’; et Martianus Capella: ‘si vero concepta cuius scaturiginis vena profluxerint properus perscrutator inquiris’. Et ponitur in hoc loco translative pro scientia, nam aqua tres habet proprietates: abluit sordes, sequitur declivia, reficit sitientes; sic scientia purgat ignorantiam, de magistro transit ad discipulum sequens declivia, quia erit imitator actori, reficit austu sui ardentem vel ebullientem plumam avi auferre, unde legitur in Sidonio ‘alii exscaturizabant aves, alii exenterabant pisces’.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ scełositas. Itẽ. ascelus. scelero ras.¬
sceleratus. ta. tũ. in quo sit scelus. S¬
scelestus. ta. tũ. per quẽ fit. scelerosus¬
u̾o qui facit. ⁊ scełosus plus qͣm sceła¬
tus. Et comꝑatur. sior. ssimꝰ. uñ scelera¬

Expanded text:
tas -tis. Item a scelus scelero -assceleratus -a -um, in quo fit scelus: scelestus, per quem fit, scelerosus qui facit, et est scelerosus plus quam sceleratus; et comparatur -or -mus, unde scelera
Abbreviated transcription (Latin):
uidet eo dec̾ius percat. qi ĩ itlligentie
lumẽ rtipit ⁊ actionus piane tenebitis
no reliquit. Nã cũ acceptam ad dius¬
toriũ sciam negligũt hanc cont᷑ sem
testioniũ u̾tunt. Et de liũe mtlłige̾tre
algent supplicia ꝙ piofecto actepetnt
ut possent delere ptt̃ri. Quor nimirimn
nequitia cũ malũ ag̾ ꝙ diuidicatuien¬
turũ. Iam iudcm ħ degustut ut cũ etas
supplicus ẜuatur obnoxia uo s ieters¬

Expanded text:
intelligentiae lumen percipit, et actionis pravae tenebras non relinquit. Nam cum acceptam ad adjutorium scientiam negligunt, hanc contra se in testimonium vertunt; et de lumine intelligentiae augent supplicia, quod profecto acceperant ut possent delere peccata. Quorum nimirum nequitia cum malum agit quod dijudicat, venturum jam judicium hic degustat; ut cum aeternis suppliciis servatur obnoxia, suo hi
Abbreviated transcription (Latin):
aque eruptio uł ebullicio q̃ fit cum aqua
fluit per aliqͥs rimas. uł int̾ sara. uł cũ
erũpit in loco hũido ⁊ in balneo. Et iñ sca¬
tebiosus sa. sũ scatebris plenus. Et com¬
pitur. uñ ħ scctebrositas. tatis. uugilius
s̾catebris q arentia temꝑat alma. Et coi¬
catebrosus. in scatebra uide¬
emanare erũpere. sicut fcicit aqͣ dũ decur¬
rit inter angusta. ⁊ dũ emianat mlccis
hũidis ⁊ in balneis. Uñ scatesco. scis in¬

Expanded text:
aque eruptio vel ebullitio, que fit cum aqua fluit per aliquas rimas vel inter saxa vel cum erumpit in loco humido et balneo; Vitebrosus -a -um, scatebris plenus, et comparatur, unde hec scatebrositas -tis. Item scatebrisque arentia temperat arva’. Et catebrosus -a -um, scatebriemanare, erumpere, sicut aqua dum decurrit inter angusta et dum emanat in locis humidis et in balneis; unde hec sc
Abbreviated transcription (Latin):
eumi scire. uides quõ fructũ ⁊ utilitatẽ sci¬
entie in modo sciendi cõstituit modũ sci
o quo fmne. qͣq uece nosse oporteat. quo
anc̃ gloriam. aut curiositatẽ. aut aliqͥd
sinule. s tm̃ ad edificationẽ tuã uł pro¬
ximi. sũt namq qui scire uolũt eo fine

Expanded text:
es, inquam, quomodo fructum et utilitatem scientiae in modo sciendi constituit? Quid ergoo, quo fine queque nosse oporteat. Quo anem gloriam, aut curiositatem, aut aliquid simile, sed tantum ad edificationem tuam et proximi. Sunt enim qui scire volunt
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ uł hẽo de loco intelligit᷑. Cũ uero
dĩ magnas scolas hẽo de scolarib quasi
multos scolares habeo. Uñ scolasticus
.ca. cũ. ad scolas uł scolares ꝑtinens.
uł assiduus ⁊ freꝙ̃s inscola. Et ħ i hec
scolaris ⁊ ħ.re ad scolam uł scolas per

Expanded text:
habeo’ de loco intelligitur, cum vero dicitur ‘magnas scolas habeo’ de scolaribus, quasi ‘multos scolares habeo ’. Unde scolasticus -a -um, ad scolam vel scolares pertinens vel assiduus et frequens in scola; et hic et hec s
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm carca ficit. Ead̾ dr᷑ ⁊ prothocollum
a prothos qd̾ est primũ ⁊ collũ. qr ĩ col¬
lis carcarũ primo loco fiebat talis scͥp-¬
tura. ⁊ postea hebatur pro exemplari.
Et qd̾cumq scriptũ sic alberiatũ. ut
post ea melius scribrtur ceda dr᷑. Uñ cedu¬

Expanded text:
m carta fiat. Eadem dicitur et protocollum a protos, quod est primum, et collum, quia in collis cartarum primo loco fiebat talis scriptura, et postea habebatur pro exemplari, et quodcumque scriptum sic sit adbreviatum, ut postea melius scribatur, dicitur sced
Abbreviated transcription (Latin):
a sunt in acumie arboris trchee qiͣ
F. littera per que funes trahuntur
uñ ⁊ quedam uasa ad similitudinem
illoꝵ facta ceuthesia dñt. Trochee aũt
sunt uocate qr rotulas habeant. tro¬

Expanded text:
A sunt in cacumine arboris troclee, quasi F littera, per que funes trahuntur, unde et quedam vasa, ad similitudinem illorum facta, carchesia dicuntur; trochee autem sunt vocate, quia rotulas habeant: tro
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Itẽ. a langueo. gues. languesco.
scis nicho. et componit᷑ langueo. Col¬
gueo. gues .i. itum languere. Et est
neutrum langueo cum om̃ib sius com¬
positis. Et facit pret̾itum in. gui. Et ca¬
ret supino ẜm usum. Et scribitur per. u.¬

Expanded text:
tis. Item a langueo languesco -scis inchoativum; et componitur colgueo -es, iterum languere; et est neutrum cum omnibus suis compositis et facit preteritum in -gui et caret supino.
Abbreviated transcription (Latin):
habere spẽm dr᷑. S corpus bestiale. Sic õs
ypotute in prima facie ꝙ ostendunt qiͣ
ex ratione sc̃tatis est. s bestiale est cor¬
pus qd̾ sequitur. qr ualde nuqua sut
que sub bomi specie moluntur. uñ bene¬

Expanded text:
em, sed corpus bestiale. Sic et omnes hypocritae in prima facie quod ostendunt quasi ex ratione sanctitatis est; sed bestiale est corpus quod sequitur, quia valde iniqua sunt quae sub boni specie moliuntur. He
Abbreviated transcription (Latin):
dipsis eclipsis. fe. ge .i. defectus solis
ui lune. uł alterius rei. In dc̃amine u̾o si
siat defetus deonis uł orationis o ealip¬
sis. S defectus littere uł sillabe non di eclip¬
sis. sed afferesis. uł sincopa. uł apccopa. unde
eclipticus. ca. cum .i. defectuus. uñ linea zo¬
diaci per qm sol discurrit dr ecliptica. Ad ħ
enmm ꝙ soluł luna paciatur eclipsim. opor¬
tet ut in illa linea sit sol ⁊ luna. Et hinc e¬
cliptico. cas. elipsim facere. obscurare.

Expanded text:
 ECLIPSIS, idest defectus, ut solis vel lune vel alterius rei. In dictamine vero si fiat defectus dictionis vel orationis dicitur eclipsis, sed defectus littere vel sillabe non dicitur eclipsis sed aferesis vel sincopa vel apocopa. Unde eclipticus -a -um, idest defectivus, unde linea zodiaci per quam sol discurrit dicitur ecliptica: ad hoc enim quod sol vel luna patiatur eclipsim oportet ut in illa linea sit sol et luna. Et hinc ecliptico -cas, eclipsim facere, obscurare.
Abbreviated transcription (Latin):
cens qnde officiio per sentencias erudiens
una ad fuumi. crebro omo repetuur. In ec¬
Aesiasto fio mature uirũ etatis insaituens
ne quieqͣ iniudi reb putet ẽ perpetuũ
e caduc breuis uniusa que cemimus
ad extrenu. Iam consũnatum uirũ et
calcato secilo ipunitum in cantica canti¬
corsponse uingitur amplerib. Nisi enim
prius relunqueremꝰ uicia. ⁊ pompis secłi re¬
nutiantes erpeditos nos ad aduentũ pre¬

Expanded text:
 Hieron., per sententias erudiens, unde ad filium crebro sermo repetitur. In Ecclesiaste vero, maturae virum aetatis instituens, ne quidquam in mundi rebus putet esse perpetuum, sed caduca, et brevia universa, quae cernimus. 384 Ad extremum jam consummatum virum, et calcato saeculo, praeparatum, in Cantico Canticorum sponsi jungit amplexibus. Nisi enim prius reliquerimus vitia, et pompis saeculi renuntiantes, expeditos nos ad adventum
Abbreviated transcription (Latin):
uio ras. raui. rare .i. durum facere. et
diuare .i. ꝑmanere. ꝑseuerare. susfic̾e ut
iste diu durauit. ⁊ durare .i. pacienter fer-¬
ro componitur. adduro. ras .i. ualde du¬
rare conduro. ras. insimul durare. dedu
ro. ras ualde durart. uł duriciam remo¬
ue .i. mollificare. eduro. ras. ualde dum¬
re. induro. tas .i. in int̾iora durare. unde
.i. contradurare. uł quedam uelamme du¬
rare. reduro. tas .i. itum diutire. uł retro
durare .s. dedurcire. Duro pro durũ facere
ro ⁊ aib eo composita neutra sunt. sicut du¬
reo ⁊ ab eo composita. Itẽ duro ⁊ dureo. et
ab eis composita omnia producunt hanc

Expanded text:
URO -as -avi, durum facere; et durare est permanere, perseverare, sufficere, ut ‘iste diu duravit’; et durare, idest patienter ferro componitur adduro -as, idest valde durare; conduro -as, idest simul durare; deduro -as, idest valde durare vel duritiam removere, idest mollificare; eduro -as, valde durare; induro -as, idest interiora durare, undecontra durare vel quodam velamine durare; reduro -as, iterum durare vel retro durare, scilicet dedurare. Duro pro durum facere ro et ab eo composita neutra sunt sicut dureo et ab eo composita. Duro et dureo et omnia composita ab eis producunt hanc
Abbreviated transcription (Latin):
apłi synageram nũqͣm dixerunt. s sem¬
per eccłiam siue discernendi causa. siue ĩo¬
qr inter congregationem. uñ synagoga
et conuccationẽ. uñ ecclesia nomen acce¬
solent. quor greges proprie dicimus. con¬
uocari aũt est magis utentium ratione.
sicut sunt homines. ut aũt notaretui iuide

Expanded text:
am Synagogam dixerunt, sed semper Ecclesiam: sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde, Synagoga, et convocationem, unde Ecclesia nomen accesolent, quorum et greges proprie dicimus: convocari autem magis est utentium ratione, sicut sunt homines. CAPUT II. De
Abbreviated transcription (Latin):
sonus redoitiuus. qr ad euis sonũ tuccẽ
tota familia debet ordinari. uel pccius dr
yconomus ab ycon ꝙ esd ymagouł sir¬
nũ. ⁊ noma ꝙ est lex uł norma ꝙ est re¬
gula. Iñ yconomus. q signatilis ler uł
regula. qi ad eius signũ uł regulam co
ta familia debet dispensari. Et idẽ ħ yco¬

Expanded text:
sonus reditivus, quia ad eius sonum et vocem tota familia debet ordinari. Vel potius dicitur yconomus ab ycon, quod est imago vel signum, et noma, quod est lex, vel norma, quod est regula. Inde yconomus quasi signatilis lex vel regula, quia ad eius signum et legem vel regulam tota familia debet dispensari; et inde hec yco
Abbreviated transcription (Latin):
ux. a duco. cis duxi. d̾iuatur hic ⁊ ħ dux
cis cõmimis ge. ꝙ designat dignitatem
⁊ officiũ. ⁊̃ enim dux. qr sit ductor excitus.
s non statim quicũq principes uel duces¬
sunt. etiã reges dici possit. In bello uo me¬
lius est ducem noĩari qm regem. nã hoc
nomen exprimit in prelul ducentem. dux¬

Expanded text:
 dux -cis, quod designat dignitatem et officium: dicitur enim dux quia sit ductor exercitus; sed non statim quicumque principes vel duces etiam reges dici possunt. In bello autem melius est ducem nominari quam regem: nam hoc nomen exprimit in prelium ducentem.
Abbreviated transcription (Latin):
eco. qi yco. sonus aeris uł uallum. uł ru¬
pium. uł montiũ .i. sonus redditiuus. qr
est ymago. ⁊ representatio uocis. Dicunt
tñ quidam ꝙ eco saxũ est ꝙ humane uocis
sonũ captans u̾ba loquentiũ imitatur.
Et dr̃ sic qr ad uocem respondens alien ef¬
ficitur ymago sermonis. S pocius ⁊ ueriꝰ¬
iudetur hoc euenire a natura locoꝵ sicut
cõuallium. ⁊ hiꝰ S̾m ugut̃. Quidã tamẽ

Expanded text:
quasi yco, sonus aeris vel vallium vel rupium vel montium, idest sonus reditivus, quia est imago et representatio vocis. Dicunt tamen quidam quod eco saxum est quod, humane vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur, et dicitur sic quia, ad vocem respondens, alieni efficitur imago sermonis; sed potius videtur hoc evenire natura locorum, sicut convallium
Abbreviated transcription (Latin):
.i. diu̾sis modis salire. indiu̾sas ꝑtes sali¬
re. seꝑari. abrupi saliendo. uñ dissulco.
de scilire. uñ exulto. tas. fre .i. exilire ꝙ pro¬
pue fit cũ letamur. ⁊ pouit exultare cũ¬
ꝓ letari. s proprie saliendo Insilio. insilis¬
.i. salire. contraułm. ł insilire. insultum
fac̾e inuad̾e. impet̾e i agg̃di. Uñ ħ insul¬
t̃uenire. prosilio. lis. procul uł añ salire.
Resilio. lis it̾um uł retro salire. uñ ⁊ dr̃ il
lis. uł sped̾m resultat cũ in oppõito reꝑcu¬
titur. subsilio. lis. subtus salire. uł post.
o. insilio pro aggredi. tͣnsilio q̃ sunt acti¬
ua. ¶ Ite salio malia significatõe est¬
accim cmm om̃ib suis compoitis si qͣ

Expanded text:
 diversis modis salire vel in diversas partes salire, separari, abrumpi saliendo; dissulto ire, unde exulto -as, frequenter exilire, quod proprie fit cum letamur, et ideo ponitur exultare pro letari, sed proprie saliendo; insilio -is, idest salire contra vel in, vel insilire insultum facere, invadere, impetere, aggredi, unde hic insultervenire; prosilio -is, procul vel ante salire; resilio -is, iterum vel retro salire, unde et dicitlis vel speculum resultat cum in opposito repercutitur; subsilio -is, subtus salire vel post o, insilio pro aggredi, transilio, que sunt activa. Item salio in alia significatione activum est cum omnibus suis compositis, si q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ est corpous sicut pudicicia mẽtis. ⁊ est
pudor uecundia ex aliquo crũi iunnata q̃
uon auferens memoriã lingͣm impedit
Uñ pudorosus. sa. sũ. ⁊ pudorus .ra .rũ.
in codẽ sensu .i. pudore plenus. Et corrip̃¬

Expanded text:
et est corporis, sicut pudicitia mentis, et est pudor verecundia ex aliquo casu innata, que non auferens memoriam linguam impedit; unde pudorosus -a -um et pudorus -a -um in eodem sensu, idest pudore plenus, et comp
Abbreviated transcription (Latin):
a pudet. pudibundꝰ .da. dum .i. u̾ecin¬
dus. uñ pudibunde. adu̾biũ. pudet cõ¬
po ᷑ dispudet .i. ualde pudet. uł diu̾sis
.des. uñ depudet imꝑsonale .i. ualde pit¬
dere uł pudorẽ amitere. ꝓpudeo. des. per

Expanded text:
a pudet pudibundus -a -um, idest verecundus; unde pudibunde adverbium. Et componitur dispudet, idest valde pudet vel diversis -es, unde depudet impersonale, idest valde pudere vel pudorem amittere; perpudeo
Abbreviated transcription (Latin):
tut .i. euacuatur. Et inuenitur conca
pro quodam t̾reo uase. ⁊ pro testa cuiꝰ¬
dam piscis. Et pro ip̃o pisce qͣndo inue¬
osus calculus solidatur. Et dñt ꝙ no¬
cturno tempore lictora appetunt. et ex
celesti rore margaritas concipiunt.
uñ ⁊ coclee noĩantur. Itẽ. conca gen̾a¬

Expanded text:
iciente cavatur, et invenitur conca pro quodam terreo vase et pro testa cuiusdam piscis, et pro ipso pisce quandoque inveosus calculus solidatur, et dicunt quod nocturno tempore litora appetunt, et ex celesti rore margaritas concipiunt, unde et oceloe nominantur. Item nota
Abbreviated transcription (Latin):
Dupci. a pupus dr̃ ħ pupa pe. pupe dñr
quedam staciuncule qͥs uirgines solent fa
cere in modũ filiarũ ⁊ uestib obuoluere
qͥs post qͣm ad annos nubiles ueniebant
⁊ puerilib abrenũtiabant qiͣ sub potesta¬
te uen̾is future ueneri sacrificabant. Uñ
ꝑsius. Dicite pontifices n sacco ꝙ facit aur̃
Nẽpe ħ ꝙ ueni donate a uirgĩe pupe

Expanded text:
tem a pupus hec pupa -e: pupe dicuntur quedam statuncule quas solent facere virgines in modum filiarum et vestibus obvolvere, quas, postquam ad annos nubiles veniebant et puerilibus abrenuntiabant, quasi sub potestate Veneris future Veneri sacrificabant; unde Persius ‘discite pontifices in templo quid facit aurum nempe hoc quod Veneri donate a virgine pupe
Abbreviated transcription (Latin):
pinguedĩe sicut est tumuda ⁊ grossa caro
silit sepe. Et po sepe pro adulatõne ⁊ delc̃atio¬
ne qr talis caro suauis est ⁊ delc̃cibilis ad
sus. sa. sũ. pulpis plenus. Et cõꝑatur. uñ
pulpose. suis. me adu̾biũ. ⁊ ħ pulpositas

Expanded text:
pinguedine, sicut est tumida et grossa caro silit sepe; et ponitur sepe pro adulatione et pro delectatione, quia talis caro suavis est et delectabilis ad sus -a -um, pulpis plenus, et comparatur; unde pulpose -ius -me adverbium et hec pulpositas
Abbreviated transcription (Latin):
su .s. qd̾ pũgendo facimus uł principum
linee. Itẽ punctũ est simplex uł indiuisi¬
bilis qnͣtitas. prima incompõne linee¬
ħ. le. Et compo᷑ bipunctalis ⁊ ħ. le. tri¬
punctalis. le. quadripuctalis. le. quin¬
quipũctalis. le. sexpunctalis. le .i. con¬
puctalitas. tis. tripunctalitas. quadri¬
pũctalitas. qͥnquipunctalitas. sexpim¬
ctalitas. Itẽ. punctũ dr᷑ in cõpoto quar¬

Expanded text:
uod pungendo facimus vel principium linee: scilicet punctum est simplex vel indivisibilis quantitas, prima in compositione linee-e, et componitur bipunctalis -e, tripunctalis -e, quadripunctalis -e, quinquepunctalis -e, sexpunctalis -e, idest conpunctalitas, tripunctalitas, quadripunctalitas, quinquepunctalitas, sexpunctalitas. Item a punctum puncto -a
Abbreviated transcription (Latin):
qui certat pugnis ⁊ pugilor. laris. pug¬
nare. cercare uł quẽdam ludũ excere. scil
pancraciũ fac̾e .i. de manu i manũ ad
subtrahere. Uñ hic pugillator. pugnator
pugil. s pugil ex propria fortitudĩe. pu¬
gilator ex arte.⁊ pugilator pancraciarius¬

Expanded text:
 -aris, pugnare, certare vel quendam ludum exercere, scilicet pancratium facere, idest de manu in manum aliquid subtrahere; unde hic pugillator, pugnator, pugil, sed pugil ex propria fortitudine, pugillator ex arte, et pugillator dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
le .i. mũtare. purũ facere. Et compo com¬
puro. ras. simł purare. depuro. ras .⁊. Anl¬
de purare uł a puritate remouere. impu¬
ro. ras. ualde uł intus purare. Itẽ nmpu¬
purus. repuro. ras. Et ẽ actũ cum om̃i¬

Expanded text:
s, mundare, purum facere, et componitur compuro -as, simul purare, depuro -as, idest valde purare vel a puritate removere, impuro -as, valde vel intus purare; item impuimpurus; repuro -as; et est activum cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
puto tas. ex toto undiq scmide. oites
quid̾ sunt putande non amputande
nisi forte uelinꝰ uincã ex toto eradicũ¬
compitator. ⁊ hinc computatoris¬
cribere. destinare. tirid̾e. uł ualde puta¬
re. Imputo. tas. ascribere. uł nuponere
alicui crimẽ. preputo. tas. prescinde. re
puto. tas. ascubere. destmare. trade uł
supputo. tas. latenteruł pax uł post
putare. uł nu̾cire. Puto ⁊ eius compoĩta oi¬
a sunt actiua preter disputo qd̾ est neu¬
trũ. et omĩa corripiunt nnͣc sillabam

Expanded text:
amputo -as, ex toto, undique scindere; vites quidem sunt putande et non amputande, nisi forte velimus vineam ex toto eradicacomputator, et hinc computatoricribere, destinare, tradere, vel valde putare; imputo -as, ascribere vel imponere alicui crimen; preputo -as, prescindereascribere, destinare, tradere, supputo -as, latenter vel parum vel post putare vel numerare. Puto et eius composita omnia sunt activa, preter disputo quod est neutrum, et omnia corripiunt hanc sillabam
Abbreviated transcription (Latin):
olos pueoli locus est ultra romami ubi dir¬
gilius fecit balnea medicinalia singła pro¬
a ducti supuenientes in manu forti titu¬
los destruxerũt. Et edificia mutilauert¬
qiͣ potrus. Est aũt om̃is puteus fons. ⁊
non econuso. si in promptu ⁊ suꝑficie sit
aqua fons tiñ dr̃. Si aut in alto ⁊ prosun¬
do fit puteus est. uñ hic ⁊ ħ puealis ⁊ hoc¬

Expanded text:
olos. Puteoli locus est ultra Romam ubi Virgilius fecit balnea medicinalia, singula proa ducti, supervenientes in manu forti, titulos destruxerunt, et aedificia mutilaverquasi potans, et omnis puteus est fons et non e contrario: si in promptu et superficie sit aqua, fons tantum dicitur; si autem in alto et profundo sit, puteus est; unde hic puteolus
Abbreviated transcription (Latin):
gere .i. punctũ face ut in libio a tũc ꝓpue
faci pretitum punxi. Itẽ pũg̾e .i. stimu¬
iare. confige. ⁊ tũc propruie faat pupugi.
ut ego puri librũ ⁊ pupugi illũ. Pͥmm¬
deorsũ punge. uł a puncto depelłe. ⁊ po¬
nitur simpłr ꝑro depellere. dispungo. gis
.i. diusis modis punge uł dispensare
uł donare. uł deorsũ a purcto fac̾e ⁊ ex
pelłe. expũgo. gis. exͣ pellere. exͣ pũctũ
punctores ⁊ dispũctores eos qui expellũt
signandis p̾eram testam̃ts l eoꝵ insero¬
rant pũctos qui erant in ħeditate uł coꝵ
queciens expediebat aufebant qui erant
exhedandi. Impingo. gis intꝰ uł retro uł
retinet pret̾itũ sui simplicis in diu̾sis signi¬
ficatiorub sicut ⁊ simplex .s. repunti ⁊ repu

Expanded text:
gere, idest punctum facere, ut in libro, et tunc proprie facit preteritum punxi; item pungere, idest stimulare, configere, et tunc proprie facit pupugi: ‘ego punxi librum’ et ‘pupugi illumdeorsum pungere vel a puncto depellere, et ponitur simpliciter pro depellere; dispungo -is, diversis modis pungere vel dispensare et donare, vel deorsum a puncto facere et depellere; et expungo -is, extra pellere, extra punctum punctores et dispunctores eos qui expellunt signandis preerant testamentis et eorum inserebant punctos qui erant hereditandi vel eorum, quotiens expediebat, auferebant qui erant exhereditandi; impungo -is, intus vel retro vel retinet preterita sui simplicis et in diversis significationibus sicut et simplex, scilicet repu
Abbreviated transcription (Latin):
dimi puer qui infra annos pupillares
constitutus ẽ in tutela alicucuiꝰ. Et pu¬
pillus uł pupilla qui uł que caret patre
sine cculis .i. ⁊ pentib orbi. s hi u̾e dñr
pupilli quoꝵ ꝑentes añ decesserũt qͣm ab
illis nomen acciperẽt cet̾i orbi uocant᷑

Expanded text:
scilicet puer qui infra annos pupillares constitutus est in tutela alicuius, et pupillus vel pupilla qui vel que caret patre sine oculis, idest a parentibus orbi, sed hi vere dicuntur pupilli quorum patres ante decesserunt quam ab illis nomen acciperent, ceteri orbi vocantur.
Abbreviated transcription (Latin):
distinguere. uñ punctatim adu̾biũ. per
puncta distinctim. ⁊ compo dispũcto.ctas
puncta remou̾e. repiicto. ctas itũ pim¬
ctare. Itẽ punctare potest ẽẽ freꝙ̃tatiun.
huiꝰ ubi pungo .i. frequẽter pungere. a

Expanded text:
distinguere, unde punctatim, per puncta, distinctim. Item componitur dispuncto -as, puncta removere, repuncto -as, iterum punctare. Item punctare potest esse frequentativum huius verbi pungo, idest frequenter pungere, a