comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui depopłator ẽ uastat. Ascende elã.
obside mede: omnẽ gemitũ eiꝰ cessare fe¬
cI Propt̃ea repleti sunt lũbi mei do¬
lore: angustia possedit me sic̃ angu¬
stia parientis. Lxx. Uisio deserti. Siẽ
tempestas de deserto tͣnsit: de deser¬
to ueniens. de t̃ra horribili uisio
elamitȩ ⁊ legati ꝑsarum ueniunt.
slẽ ingemiscã: ⁊ consolabor mei. Ie¬
circo repleti st̃ lũbi mei angustia:
dolores app̃hendunt me sicut par¬
turientẽ. Quid nob̾ uideat᷑ iuxta
hystoriam breuit̾ dixim: ñc tropolo¬
gie sũma carpamꝰ. Uisio uł pondus
contͣ scłi huiꝰ cernit᷑ mare. & cernt᷑
a ꝓpħa. qͣntis tẽptationib mundus
hic plenus sit. Qͦd autẽ mare appel¬
letur scłm. ut multa pretereã. uno
testimonio psalmi ꝯtentus sum. Q
descendunt mare in nauib. facientes
oꝑationẽ in aquis multis. ipsi uidunt

Expanded text:
qui depopulator est vastat ascende Aelam qui depopulator est vastat ascende Aelam obside Mede omnem gemitum eius cessare feci propterea repleti sunt lumbi mei dolore angustia possedit me sicut angustia parientis corrutempestas de deserto transeat, de deserto veniens. De terra horribili visio Elamitae, et legati Persarum veniunt: nunc ingemiscam, et consolabor me: idcirco repleti sunt lumbi mei angustia, dolores apprehenderunt me, sicut parturientem. Quid nobis videatur juxta Historiam breviter diximus: nunc tropologiae summa carpamus. Visio, vel pondus contra saeculi hujus cernitur mare: et cernitur a Propheta, quantis tentatiohic plenus sit. Quod autem mare appelletur saeculum ut multa praeteream uno testimonio Psalmi contentus sum: Qui descendunt mare in navibus, facientes operationes in aquis multis. Ipsi viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebat. confusus dieat. Hȩc est
egyptus. ⁊ hȩc ẽ ethyopia: quarũ sꝑa¬
bamꝰ auxiliũ. ut a pͥncipe mundi istiꝰ
nos lib̃aret. Q mͦ ergo effugere pot̾i¬
mꝰ cũ capti sint hi. in quib spem ha¬
bebamꝰ. Et hoc notandũ qͦd anteqͣm ca-¬
piat᷑ azotus. ꝓpħa sacco uestitus sit
n calciatus pedib ut plangat qͥdẽ
eos qui ardentib diaboli iaculis uul¬
nerati sunt. ⁊ libidini seruiunt: s ni¬
chilominus ipse calciatus incedat. ut
capta fuerit. in tẏpũ captiuitatis e¬
Gypti ⁊ tͣnsmigrationis echyopie.ip¬
se discalciatus ⁊ nud in cedat. Nec enĩ
int̃ra sc̃a ad quã ire festinat. sacco ue¬
stitus ⁊ oꝑtis pelle pedib uł stare
pot̃at uł ambulare. dicente dño.
Solue calciam̃tum de pedib tuis.
locus enĩ in quo stas t̾ra scã ẽ. O nꝰ¬
deserti maris. Sic̃ turbines ab affrico
ueniunt: de deserco uenit. de tͣra
horribili. Uisio dura nuntiata ẽ mͥ.
Qͥ incredulus ẽ. in fidelit agit: et

Expanded text:
cupiebat, confusus dicat: Haec est Aegyptus, et haec est Aethiopia, quarum sperabamus auxilium, ut a principe mundi istius nos liberarent? Quomodo ergo effugere poterimus, cum capti sint hi in quibus spem habebamus? Et hoc notandum, quod antequam capiatur Azotus, Propheta sacco vestitus sit, et calciatis pedibus, ut plangat quidem eos, qui ardentibus diaboli jaculis vulnerati sunt, et libidini serviunt; sed nihilominus ipse calciatus incedat, ut capta fuerit, in typum captivitatis Aegypti, et transmigrationis Aethiopiae, ipse discalciatus et nudus incedat. Neque enim in Terra sancta, ad quam ire festinat, sacco vestitus, et opertis pelle pedibus, vel stare poterat, vel ambulare, dicente Domino: Solve calciamentum de pedibus tuis, locus enim in quo stas, terra sancta est . deserti maris sicut turbines ab africo veniunt de deserto venit de terra horribili visio dura nuntiata est mihi qui incredulus est infideliter agit et
Abbreviated transcription (Latin):
st̃: ⁊ qͥcũq ẽ incredulus. agit rem
congruã infidelitati suȩ: ⁊ qui de¬
popłator ẽ uastat. Unde audacter
contra adu̾sarios loquitur. Ascende
elam: obside mede. Omnẽ gemitum
deserti maris ⁊ t̾re horribilis ⁊ usio¬
nis durissime q̃ nuntiata ẽ. cessare fe¬
ci: qͥa lumbi mei agentes penitentiã.
neqtiaqu̾a ut pͥus uoluptate. s dolo¬
re sunt pleni nec ultra dicam. lũbi
mei impleti sunt illusionib. Angu¬
stia eñi possedit me ⁊ tͥbulatio: sic so¬
let tenere parturient̾e. Multũ int̃ se
uulgata editio ⁊ hebraicũ in hoc lo
nos occasiunculã relinquam. Corrui
cũ audirẽ: conturbatus sũ cũ uiderẽ:
emarcuit cor meũ: tenebre stupefecer̃t

Expanded text:
sunt: et quicumque est incredulus agit rem sunt: et quicumque est incredulus agit rem congruam infidelitati suae, et qui depopulator est, vastat. Unde audacter contra adversarios loquitur, Ascende Elam; obside Mede: omnem gemitum deserti maris, et terrae horribilis, et visionis durissimae, quae nuntiata est, cessare feci. Quia lumbi mei agentes poenitentiam, nequaquam ut prius voluptate, sed dolore sunt pleni, nec ultra dicam: Lumbi mei impleti sunt illusionibus . Angustia enim possedit me et tribulatio, sicut solet tenere parturientem. Multum inter se Vulgata editio, et Hebraicum in hoc locnos occasiunculam relinquamus. Corrui cum audirem, conturbatus sum cum viderem: emarcuit cor meum, tenebrae obstupefe
Abbreviated transcription (Latin):
runt mirabilia eiꝰ in ꝓfundo. ⁊ lib̾ati
de tẽptationib atq angustiis. horri¬
bilem ⁊ durã uisionẽ audisse se dĩt.
hec autẽ ipsa tempestas a deserto ue¬
lubri morsib. ⁊ scorpionũ ictib patuit.
git ille qͥ sustinet. qͦd p̃uaricator ẽ:¬
ũ agit inque nͥ iniquus. Ut gͥ maris
fluctib obruam. ut oppͥmat nos seua
tepestas. nr̃i uicii ẽ. qͥ ante tepestatẽ
p̃uaticatores fuimꝰ iniqui. Qdq di¬
cit. contͣ me elamite ⁊ legati ꝑsarũ
ueniunt: hic sensus ẽ. Elamite int̾¬
p̃tantur despicientes: ꝑse tẽptantes
Ueniunt gͥ hi qui despicere solent.
contẽpͥnere atq tẽptare: s ego inge¬
miscã. ⁊ gemitus ms erit mea ꝯsola¬
tio. S ⁊ lũbi mei repleti st̃ angustia
⁊ obtinuerunt me dolores quasi par¬
turientẽ: ut a timore dnĩ concipiã.
ram. Necte autẽ iuxta hebraicum.
turbines atq tepestates de deserto
ueniunt. ⁊ detr̃a horribili. ubi ñ
ẽ habitator ds̃. ⁊ ubi uniuisa t̾rena

Expanded text:
liberati de tentationibus et angustiis, horribilem et duram visionem audisse se dicunt. Haec autem ipsa tempestas a deserto velubri morsibus, et scorpionum ictibus patuit . git ille qui sustinet, quod non praevaricatur tur maris fluctibus obruamur, et opprimat nos saeva tempestas, nostri vitii est, qui ante tempestatem praevaricatores fuimus et iniqui. Quodque dicit: Contra me Elamitae, et legati Persarum veniunt, hic sensus est: Elamitae interpretantur despicientes: Persae, tentantes. Veniant igitur hi qui despicere solent, contemnere, atque tentare: sed ego ingemiscam, et gemitus meus erit mea consolatio. Sed et lumbi mei repleti sunt angustia, et obtinuerunt me dolores quasi parturientem, ut a timore Domini concipiam ram. Recte autem juxta Hebraicum turbines atque tempestates de deserto veniunt, et de terra horribili, ubi non est habitator Deus, et ubi universa terrena
Abbreviated transcription (Latin):
sẏriꝰ qr in ipso suã clem̃tiã demonstra¬
uit. Isrł autẽ solꝰ pot̃ dic̾e pars mea
dñs: qͥ mente conspicit dm̃. ⁊ eiꝰ here
thartan in arotum. cũ misisset eũ sargo
rex assyriorp. ⁊ pugnasset contͣ arotum.
& cepisset illam: in tempore illo locutꝰ

Expanded text:
clementiam demonstravit. Israel autem solus potest dicere: Pars mea Dominus ; qui mente conspicit Deum, et ejus haeredThartan in Azotum: cum misisset eum Sargon rex Assyriorum, et pugnasset contra Azotum, et cepisset eam: in tempor
Abbreviated transcription (Latin):
luit qm facere. ne hereditas pat̾̃na tan¬
taq possessio in impii regis delicias u̾te¬
retur. Precipit᷑ autẽ ꝓpħe. ut sacco cal¬
ciam̃tisq depositis. nudus ⁊ discalciatꝰ
incedat. ⁊ in signũ sit atq portentũ
egyptiis ⁊ ethyopib qͥ di popłm ꝑsecu¬
ti sunt. et ꝓpt̃ suꝑbiam fuere humi

Expanded text:
luit quam facere, ne haereditas paterna, et anluit quam facere, ne haereditas paterna, et antiqua possessio in impii regis delicias verteretur. Praecipitur autem Prophetae, ut sacco calciamentisque depositis, nudus et discalciatus incedat, et in signum sit atque portentum Aegyptiis, et Aethiopibus qui Dei populum persecuti s
Abbreviated transcription (Latin):
illa. hec erat spes nr̃a: ad quos confu¬
gimꝰ in auxiliũ: ut libaret nos a facie
regis assyriors. & quom effugere po¬
t̾imꝰ nos. PRo thartan . lxx. thana¬
chan tͣnstulerunt. Pro sargon: artia.
Qa qͥa int̾precet᷑. seire ũ p̾ossum. Neq
enĩ falsors nominũ falsas possum
ethy mologias fingere. St̃ autẽ no¬
mina ñ hebrea s assyria. E quib so¬
nare cognouimꝰ thartan turrem de¬
dit uł suꝑfluus siue elongans. Sar¬
gon autem pͥnceps orti. hic rex as¬
Siriꝰ quẽ supra legimꝰ sensũ magnũ.
habet duces plurimos. Quors unꝰ
ẽ thartan. elatus in suꝑbiam. & lon¬
ge peedeus in scelere ⁊ amplior cet̾is:
& mittit᷑ ad impugnandũ arotũ
q̃ hebraice dr̃ escdodi ⁊ int̃pretat᷑ ig¬
nis geñationis: Expugnatq dux
regis assyrii eos qͥ geñationi ⁊ libi¬
din seruiunt. & pulchre rex assyri
chab rex isrł uineam naboth u̾tere
in ortum cupiebat. Qd ille iuxta
leges tropologie intelligens mor ma¬

Expanded text:
a? Ad quos confugimus in auxilium, ut liberarent nos a facie regis Assyriorum? Et quomodo effugere poterimus nos? Pro Thartan LXX Thanatan transtulerunt: et pro Sargon, Arna: quod quid interpretetur, scire non possumus. Neque enim falsorum nominum falsas possumus etymologias fingere. Sunt autem nomina non Hebraea, sed Assyria, e quibus sonare cognovimus Thartan, turrem dedit, vel superfluus, sive elongans. Sargon autem princeps horti. Hic rex Assyrius quem supra legimus sensum magnum, habet duces plurimos, quorum unus est Thartan, elatus in superbiam, et longe procedens in scelere, et amplior caeteris: et mittitur ad impugnandam Azotum, quae Hebraice dicitur ASDOD , et interpretatur, ignis generationis; expugnatque dux regis Assyrii eos qui generationi et libidini serviunt. Et pulchre rex AssyrioAchab rex Israel vineam Naboth vertere in hortum cupiebat , quod ille juxta leges tropologiae intelligens, mori ma
Abbreviated transcription (Latin):
noscant᷑ a dño: ut ubi abundauit pec¬
catũ suꝑabiuidet gr̃a. Unũ autẽ alta¬
re egypti. id ẽ mundi istĩ d̾r ut cuncta
altaria q̃ ꝯtra eccłie erigunt᷑ alta¬
re. sciamꝰ eẽ ñ dñi. Usq ad finẽ usio¬
nis egyptiȩ. in libro explanationis
hystoricȩ.quia manifesta ꝓpħia erat:
diximꝰ qͦd cuncta referantur ad xp̃m.
Et cognoscent egyptii dnĩn in die illa.
⁊ colent eũ in hostiis ⁊ muñib ⁊ uota¬
et dñs egyptum plaga: ⁊ sanabit eã.
& reu̾tent᷑ ad dñm ⁊ placabit᷑ eis. ⁊ sa¬
nabit eos. Postqͣm cognou̾int egyp¬
tii dñm: colent eũ in bostiis spiritalib
uent. ut dicant cũ dauid. Sacficium
do sp̃s contribulatus. E. Eleuatio ma

Expanded text:
no; et ubi abundavit peccatum, superabundet gratia . Unum autem altare Aegypti, id est, mundi istius dicitur, ut cuncta altaria, quae contra Ecclesiae eriguntur altare, sciamus esse non Domini. Usque ad finem visionis Aegyptiae, in libro Explanationis Historicae, quia manifesta prophetia erat, diximus quod cuncta referantur ad Christum. Et cognoscent Aegyptii Dominum in die illa: et colent eum in hostiis, et muneribus, etet Dominus Aegyptum plaga, et sanabit eam: et revertentur ad Dominum, et placabitur eis, et sanabit eos. Postquam cognoverint Aegyptii Dominum, colent eum in hostiis spiritualibus vent; et dicent cum David: Sacrificium Deo spiritus contribu
Abbreviated transcription (Latin):
trahemͣ ad intelligentĩa spiritalẽ: ut
om̃s ꝑu̾soꝵ dogmatum principes qͥ
corruerunt de sublinitate sensus scã¬
rum scͥpturarum. ⁊ ad humilia deuo¬
luti fc̃. seiamꝰ in syon ualle u̾sari. Qͦ d
u̾biis dicente. Ocłm qͥirridet patrẽ.
⁊ despicit senectutẽ matͥs: effodiant
eum corui de conuallib ⁊ comedant
illũ pulli aquilarũ. Statim enĩ ut
seusus hereticors irriserit ereatorẽ.¬

Expanded text:
trahimur ad intelligentiam spiritualem, ut omnes perversorum dogmatum principes, qui corruerunt de sublimitate sensus sanctarum Scripturarum, et ad humilia devoluti sunt, sciamus in Sion valle versari. Tale erbiis, dicere: Oculum qui irridet patrem, et despicit senectutem matris, effodiant eum corvi de convallibus, et comedant illum pulli aquilarum . Statim enim ut sensus haereticorum irriserit Creatore
Abbreviated transcription (Latin):
tuum dicens. Penedictus popłs m̃s
egyptĩ ⁊ opꝰ manuũ mearũ assyriꝰ
ħereditas autẽ mea isrł. Tertiꝰ erit
isrł in egẏpto ⁊ in assyriis: ut omñe
massam sue benedictionis ferm̃to cõ
misceat: ⁊ qͥ pꝰ contͣ se hostilit̾ disside¬
bant. hac benedictionis fibula copu¬
lent᷑. ⁊ sit popłs dĩ egyptius. ⁊ opꝰ ma¬
Benedictus ⁊ egyptꝰ dño. qͥ isrłis so¬

Expanded text:
s meus Aegypti, et opus manuum mearum Assyrius: haereditas autem mea Israel. Tertius erit Israel in Aegypto et in Assyriis, ut omnem massam suae benedictionis fermento misceat, et qui prius contra se hostiliter dissidebant, hac benedictionis fibula copulentur; et sit populus Dei Aegyptus, et opus maBenedictus
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑ ab egyptiis. ⁊ ipsi cognoscerent
eĩi. ⁊ qͦd offerrent hostias ⁊ munera:⁊
uota ꝑsoluerent. ⁊ ꝑcussi sanarent᷑.⁊
reu̾terent᷑ ad dñm. ⁊ placaret᷑ eis. ⁊ ite¬
rum sanarent᷑ sic ⁊ hoc qͦd sequit᷑. ser¬
uire egyptios assyriis. in bonã partẽ
accipiendum ẽ. Seruit eñi ⁊ ap. ostolꝰ
credentib: ut eos lucrifaciat. Et esay
fubicit᷑ fr̃ĩ suo iacob: ut particeps fiat
benedictionũ eiꝰ Igit᷑ qui pͥores degñ¬
tib saluati fuerunt ⁊ habuerint in
se altare dñi: eos qͥ in duritia ꝑseu̾ant.
sua seruitute saluabunt: ⁊ commix.¬
tione ac societate corp ꝑgent ad assy¬
rios ut assyrios ducant ad egyptũ.
⁊ postea possint ad isrłiticum popłm
ꝑuenire. Ob hanc causam reor ⁊ fide¬
lem mulierẽ seruire uiro infideli: ut
paulatim eũ de egẏpto ⁊ assyriis ꝑtra¬
hat ad iudeam. In die illa erte ifrt
t̾ciꝰ egyptio ⁊ assẏrio. benedictio in me

Expanded text:
ceretur ab Aegyptiis, et ipsi cognoscerent eum; et quod offerrent hostias et munera, et vota persolverent et percussi sanarentur, et reverterentur ad Dominum, et placaretur eis, et iterum sanarentur: sic et hoc quod sequitur, servire Aegyptios Assyriis, in bonam partem accipiendum est. Servit enim et Apostolus credentibus, ut lucri eos faciat . Et Esau subjicitur fratri suo Jacob , ut particeps fiat benedictionum ejus Igitur qui priores de gentibus salvati fuerint, et habuerint in se altare Domini, eos qui in duritia perseverant, sua servitute salvabunt, et commixtione ac societate eorum, ipsi pergent ad Assyrios, ut Assyrios ducant ad Aegyptum; et postea possint ad Israeliticum populum pervenire. Ob hanc causam reor, et fidelem mulierem servire viro infideli, ut paulatim eum de Aegypto, et Assyriis pertrahat ad Judaeam. In die illa erit Israel tertius Aegyptio et Assyrio,
Abbreviated transcription (Latin):
quem tu ꝑcusisti ipsi ꝑsecuti st̃. ⁊ su¬
ꝑ dolorẽ uulnerũ meoꝵ addidunt.
Sic gͦ ꝓpͥo filio ñ peꝑcit s tradidit eũ
ꝓ nobis ut illiꝰ liuore ⁊ uulñib sa¬
narem᷑. tradidit dñs ⁊ martyres pas¬
sioni s rursũ eos in resurrectione
sanat. ut illors uuln̾ib fides credñ¬
tium ꝯfirmetur. Unde ⁊ ad iob dr̃.
Putas me tͥ alit̾ locutũ nͥ ut appare¬
res iustus: Ipse enĩ dolere facit ⁊ red¬
dit pͥstinȩ sanitati: ⁊ uisitat seruos su¬
os in uirga ut miscđiam suã ñ auferat¬

Expanded text:
secuti sunt: et super dolorem vulnerum meorum addiderunt . Si ergo proprio filio non pepercit, sed tradidit eum pro nobis, ut illius livore, et vulneribus sanaremur : tradidit Dominus et martyres passioni, sed rursum eos in resurrectione sanabit, ut illorum vulneribus fides credentium confirmetur. Unde et ad Job dicitur: Putas me tibi aliter locutum, nisi ut appareres justus? Ipse enim dolorem facit, et reddit pristinae sanitati; et visitat servos suos in virga, ut misericordiam suam n
Abbreviated transcription (Latin):
tios ñ igne. ñ gladio: s uirga. Quis eñ
filiꝰ ẽ quẽ ñ erudiat pater: Ut pꝰqͣm
sanati fuerint. reu̾tantur ad dñm. ⁊
placet᷑ eis. ⁊ rursũ sanet eos. Semꝑ e.
ñ indigemꝰ miscdia di: ⁊ nullꝰ ẽ fiis
clem̃tie eiꝰ. In die illa erit uia de egyp¬
to in assyrios: ⁊ intrabit assyrius in
egẏptum. ⁊ egyptius in assyrios: ⁊
seruient egyptii assyriis. Quomͦ
cet̃a q̃ p̃cedunt. in bonã part̃ẽ acci¬
disse egyptiis demonstrauimꝰ. qͥnq
uidelicet ciuitates in t̾ra eors loq̃n¬
tes lingua chananitide ⁊ urantes ꝑ¬

Expanded text:
on igne, non gladio, sed virga. Quis enim filius est, quem non erudiat pater? Ut postquam sanati fuerint, revertantur ad Dominum, et placetur eis, et rursum sanet eos. Semper enim indigemus misericordia Dei, et nullus est finisit via de Aegypto in Assyrios: et intrabit Assyrius in Aegyptum, et Aegyptius in Assyrios: et servient Aegyptii Assyriis. Quomodo caetera quae praecedunt in bonam partem accidisse Aegyptiis demonstravimus, quinque videlicet civitates in terra eorum loquentes lingua Chananitide, et jurantes
Abbreviated transcription (Latin):
gustus nͣr loquit᷑ lingua egẏptia. Si
ñ audierimꝰ illud qͦd apłs loquit᷑ bonũ
ẽ homini mulierẽ ñ tangere. s e contͣri¬
o iungam᷑ meretͥci: tactus ñr loquitur
lingua egyptia. Sin autẽ e contͣrio le¬

Expanded text:
gustus noster loquitur lingua Aegyptia. Si non audierimus illud, quod Apostolus loquitur: Bonum est homini mulierem non tangere ; sed econtrario jungamur meretrici, tactus noster loquitur lingua Aegyptia. Sin autem econtrario ele
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ: in signũ crucis⁊ in testimoni¬
ũ uniũsarum gentiũ q̃ nc̃ egyptus
appellant᷑. Cũq ꝑsecutio creũit a fa¬
cie tribulantiũ nominis xp̃iani: tẽ cla¬
mabunt in cordib suis abbapat: imit
tet dñs exercituũ saluatorẽ. id ẽ. iħm.¬

Expanded text:
daeorum , in signum Crucis, et in testimonium universarum gentium, quae nunc Aegyptus appellantur. Cumque persecutio creverit a facie tribulantium nominis Christiani, tunc clamabunt in cordibus suis: Abba pater . Et mittet Dominus exercituum Salvatorem, id e
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ethyopes scͥptura cognominat: ⁊ dr̃
ad doctrinã eoꝵ atq sermonẽ. Qͥ mit¬
tis in mare huiꝰ scłi libros. obsides ꝑu̾si¬
tatis tuȩ. ⁊ epłas ad decipiendos ẽos qͥ
lecturi sc̃. ꝑgunt nuntii leues ad gen¬
tẽ excelsam. ⁊ ꝑegͥnum popłm. ⁊ pessi¬
mũ. Nullꝰ enĩ eccłiasticoꝵ tantũ habet
studii in bono. qnͣtum heretici in malo.
& ieo se luerum se putant consequi
si alios decipiant: ⁊ ipsi ꝑditi cęt̾os ꝑ¬
dant. Gens aut̃e uocat᷑ excelsa: ꝓpt̾ s u¬
ꝑbiam. Peregͥna ⁊ pessim̾a: quia aliena
a do ẽ. Uere gens sine spe ⁊ conculcata:
cuiꝰ flumina in tota t̾ra imitant᷑ ha¬
bitationẽ eccłie. ut inueniant sͥ hos¬
pitiũ ⁊ regionẽ: in qua eleuent sig¬
nũ doctrine sue. in qua scͥpturarũ

Expanded text:
nc Aethiopes Scriptura cognominat: et dicitur ad doctrinam eorum, atque sermonem: Qui mittis in mari hujus saeculi libros, obsides perversitatis tuae, et epistolas ad decipiendos eos, qui lecturi sunt. Pergunt nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum, et pessimum. Nullus enim ecclesiasticorum tantum habet studii in bono, quantum haeretici in malo, et in eo se lucrum putant consequi, si alios decipiant, et ipsi perditi caeteros perdant. Gens autem vocatur excelsa propter superbiam: et peregrina et pessima, quia aliena a Deo est. Vere gens sine spe, et conculcata, cujus flumina in tota terra imitantur habitationem Ecclesiae, ut inveniant sibi hospitium et regionem, in qua elevent signum
Abbreviated transcription (Latin):
enũ nuntii leues ad gentẽ excelsa.
tͣnseuntiũ: gens absq spe & concul¬
audiat᷑. Utrãq editionẽ posui in ꝓ¬
phetia obscurissima: ne qͥd uolentib
intelligere qͦd scptum ẽ deesse uideat᷑.
Simulq uehement̾ admiror eos qͥ fi
simplicitate ꝯtentã. quia scͥptum ẽ
mandatũ dñi lucidũ illuminans ocłos:
nec plꝰ debe nos querere qͣm ut fiant

Expanded text:
es ad gentem excelsam, trans eum: gens absque spe, et conculaudiatur. Utramque editionem posui in prophetia obscurissima ne quid volentibus intelligere quod scriptum est, deesse videatur. Simulque vehementer admiror eos, qui fsimplicitate contentam, quia scriptum est: Mandatum Dei lucidum illuminans oculos : nec plus debere no
Abbreviated transcription (Latin):
qui duma hoc ẽ filentiũ posuit uel
similitudinẽ. sic possumꝰ intelligere:
ut ad similitudinẽ popłi isrł ꝓuocet᷑
gentiũ multitudo: ⁊ ubi pͥus silen¬
tium fuerat legis dđi ibi confessionis
clamor sit. ⁊ oleaster inserat᷑ in bonã
oliuã. Legimꝰ ⁊ in parabola eugłii mis¬
sos seruos qͥ uocarent honos ac malos:
ac patͥsfamilie de quibꝰlibet impłent
conuiuiũ. qͥa pͥores uenire nolue¬
rint. Potest ȩccłia narrare qͦd dñs de
seyr hoc ẽ de t̾rens locis ad se uoci¬
feret᷑. seq ꝓuocet ad salutẽ. ⁊ dicit ad
ipsũ dñm. Ocustos qui de nocte con¬
surgens u̾saris in tenebris. qͥ absq
peccato in carne es peccatrice. qua
causa uoliuisti humanũ corpꝰ assu¬
mere: Respondit custos hoc ẽ sa¬
maritanꝰ qͥ in eugłio uulneratum
suis humeris ad stabulũ reporta¬
uit. Uenit mane ⁊ nox: & ẽ sensꝰ
Gentrũ multitudini ortus ẽ sol
iustitie. ⁊ iudeis uenert̃ tenebre.

Expanded text:
qui Duma, hoc est, silentium posuit, vel qui Duma, hoc est, silentium posuit, vel similitudinem, sic possumus intelligere, ut ad similitudinem populi Israel provocetur gentium multitudo, et ubi prius silentium fuerat legis Dei, ibi confessionis clamor sit: et oleaster inferatur in bonam olivam. Legimus et in parabola Evangelii missos servos, qui vocarent bonos et malos, ac patrisfamilias de quibuslibet implerent convivium, quia priores venire noluerunt . Potest et Ecclesia narrare quod Dominus de Seir, hoc est, de terrenis locis ad se vociferetur, seque provocet ad salutem, et dicat ad ipsum Dominum: O custos, quid de nocte consurgens versaris in tenebris? quid absque peccato in carne es peccatrice? qua causa voluisti humanum corpus assumere? Respondit custos, hoc est, Samaritanus, qui in Evangelio vulneratum suis humeris ad stabulum reportavit : Venit mane et nox. Et est sensus: Gentium multitudini ortus est sol justitiae, et Judaeis venerunt tenebrae.
Abbreviated transcription (Latin):
ca qui sunt de seyr: ut mͥ seruiat gen¬
tium multitudo q̃ in similitudine e¬
sau mcħ in se ht̃ molle ⁊ lene. ac niti¬
dum: s ẽ hispid̾a. fera. intractabilis.
nationes de seyr. custodite ꝓpugna¬
cula. ne facile hostis irrũpat. ne leo
rugiens atq circĩuens. qͥa querit
aditum ꝑ quẽ possit intrare. clau¬
sum in eccłia gregẽ laceret atq disꝑ¬
dat. Respondetq eccłie multitudo.
Non solum in ꝓsꝑis s in aduersis: hoc
ẽ ⁊ indie ⁊ mͣ nocte tua ds̃ p̃cepta
seruamꝰ. Ad qũã loquitur ds̃. Si ue¬
re me queris: oꝑe ostende qͦd q̃ras.
Nec semel tͥ quesisse fufficiat. sed
quẽ inuenis semꝑ inquire. ut ꝑfe¬
ctiꝰ teneas. Obliuiscere popłi tui ⁊ do¬
muᷤ patris tui: ⁊ deserto errore gen¬
tiliũ ap̃ me ineccłia cõmorare. Hoc
iuxta .lxx. diximꝰ: qͥ uisionẽ ydumee
hoc ẽ terrene ponunt in titulo: ut
ostendant eos uocari qͥ pͥꝰ t̾renis o¬
ꝑib seruiebant. Porro iuxta aqͥlã

Expanded text:
ui sunt de Seir, ut mihi serviat gentium multitudo, quae in similitudinem Esau nihil in se habet molle et leve, ac nitidum, sed est hispida, fera, intractabilis. nationes de Seir, custodite Ecclesiae propugnacula, ne facile hostis irrumpat: ne leo rugiens atque circuiens, qui quaerit aditum per quem possit intrare, clausum in Ecclesia gregem laceret atque disperdat. Responditque Ecclesiae multitudo: non solum in prosperis, sed in adversis, hoc est, et in die, et in nocte, tua, Deus, praecepta servabo. Ad quam loquitur Deus: Si vere me quaeris, opere ostende quod me quaeras; nec semel tibi quaesisse sufficiat; sed quem inveneris, semper inquire; et ut perfectius teneas, obliviscere populi tui, et domus patris tui, et deserto errore gentilium, apud me in Ecclesia commorare. Hoc juxta LXX dixerimus, qui visionem Idumaeae, hoc est, terrenae ponunt in titulo, ut eos ostendant vocari, qui prius terrenis operibus serviebant. Porro juxta Aquilam,
Abbreviated transcription (Latin):
Cõparant᷑ autẽ undarũ molib ⁊ fre¬
menti mari: ⁊ qͣntum in se ẽ. cuncta
oppͥmere ⁊ occupare cupienti. Son a-¬
bunt enĩ popłi in spectacłis theatra¬
lis luxuriȩ ⁊ amphitheatri crude¬
litate ⁊ circis forensib sic̃ sonitus a¬
quarũ inundantiũ: qͣndo consona
impietatis uoce blasphemant. ⁊ di¬
cunt xp̃ianos ad leones ac bestias
ꝓici. ⁊ cęt̾a huicemodi.S illis in star
maris furentib: increpabit dñs au¬
ctorem seditionis eor. ⁊ fugabit
eũ a suo popło. Sic̃ pulius motꝰ in
montib qͣnto excelsior ẽ. tanto fortiꝰ
rapit᷑. Et sicut turbo qͥ de t̾ra ꝯsur¬
git. subita tẽpestate fertur in subli¬
me: ita & ille raptor adi popło sepa¬
rabit᷑ ac fugiet ne in abysso religet᷑.
Cũq consũmationis tempꝰ ad uen̾it
qͦd int̾pretatur uesꝑa: tẽ erit turba¬
tio sua peccata noscentis. Et in tẽpo¬
re matutino die uidelicet resurrecti¬
onis: ñ subsistet. Qd lxx. transtule¬

Expanded text:
Comparanturque undarum molibus et frementi mari, et quantum in se est, cuncta opprimere et occupare cupienti. Sonabunt enim populi in spectaculis theatralis luxuriae, et amphiteatri crudelitate, et circi furoribus, sicut sonitus aquarum inundantium, quando consona impietatis voce blasphemant, et dicunt Christianos ad leones et bestias projici, et caetera hujuscemodi. Sed illis instar maris furentibus, increpabit Dominus auctorem seditionis eorum, et fugabit eum a suo populo. Et sicut pulvis motus in montibus, quanto excelsior est, tanto fortius rapitur; et sicut turbo, qui de terra consurgit, subita tempestate fertur in sublime: ita et ille raptus, a Dei populo separabitur ac fugiet, ne in abyssos relegetur. Cumque dies consummationis advenerit, quod interpretatur vespera, tunc erit turbatio, sua peccata noscentis. Et in tempore matutino, die videlicet resurrectionis, non subsistet, quod LXX transtule
Abbreviated transcription (Latin):
pore hoc enĩ ut crebro diximꝰ significat
dies qͣndo miscuerit dñs sp̃m̃ erroris
atq u̾tiginis. ut euomat egyptus utnũ
drachonũ ⁊ furorẽ aspidum insanabilẽ.
intelligens etrorẽ suum & ebrietatẽ pͥ¬
stinam: egyptus timebit quasi mulier.
ñ timore fortuito qͥ uiris acciłe consu¬
euit. qͦs ñ amat egyptus. s suffocat et
int̾fieit: s timore femineo. quas solas
uult pharao uiuere. Timebit autẽ cõ¬
motionẽ siue eleuationẽ manꝰ dñi. ꝑ
qũa supplicia demonstͣntur: quã mo¬
uebit ⁊ eleuabit ut peutiat egyptum.

Expanded text:
pore, hoc enim, ut crebro diximus, significat pore, hoc enim, ut crebro diximus, significat dies, quando miscuerit Dominus spiritum erroris atque vertiginis, ut evomat Aegyptus vinum draconum, et furorem aspidum insanabilem, intelligens errorem suum et ebrietatem pristinam, Aegyptus timebit quasi mulier, non timore fortuito, qui viris accidere consuevit, quos non amat Aegyptus, sed suffocat et interficit; sed timore femineo, quas solas vult Pharao vivere. Timebit autem commotionem, sive elationem manus Domini, per quam supplicia demonstrantur, quam movebit et elevabit, ut percutiat Aegyptum.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iticiis. de quib ebriis iohel loquitur.
Ue qui ebrii sunt absq uino. & ñ solũ
ebrii: s et uomentes furorẽ drachonũ
⁊ furorẽ aspidũ insanabilẽ: ut pꝰqͣm hu¬
uiscẽmodi uinũ euomuerint. intelligan
ebrietat̾e suã atq cognoscant qͥ qͣm diu
ebrii fuerint. nec pͥncipiũ habuerint
nec finẽ id ẽ. nec caput. nec caudã: s
truncũ ex utraq parte animal. Pro pͥn
re suo ipsa u̾ba hebraica posuit caphet
⁊ egmon. qͦd aqͥla int̾pretatus ẽ. incur¬
uũi atq uersũ: incuruo. senes intelli¬
gi uolens. in u̾so lasciuientes pueros
qui omĩa ꝑu̾sa faciant: ac ꝑ hoc ẽe sen¬
sum qͦd in egypto ñ solũ caput desit
bunt a facie cõmotionis manꝰ dñi ex¬
ercituũ. quã ipse mouebit suꝑ eam :¬
& erit t̾ra iuda egẏpto in festiuita¬
tẽ. Omĩs qͥ illiꝰ fuerit recordatus. pa¬
uebit a facie confilii dñi exercituũ.
qͥd ipse cogitauit suꝑ eã. In illo tẽ

Expanded text:
est vitiis. De quibus ebriis Joel loquitur: est vitiis. De quibus ebriis Joel loquitur: Vae qui ebrii sunt absque vino. Et non solum ebrii: sed et vomentes furorem draconum, et furorem aspidum insanabilem, ut postquam hujuscemodi vinum evomuerint, intelligant ebrietatem suam, atque cognoscant, quod quamdiu ebrii fuerint, nec principium habuerint, nec finem, id est, nec caput, nec caudam: sed truncum ex utraque parte animal. Pro prinre suo ipsa verba Hebraica posuit CHAPHPHE et AGMON : quod Aquila interpretatus est, incurvum, atque perversum. In incurvo, senes intelligi volens; in perverso, lascivientes pueros, qui omnia perversa faciant; ac per hoc esse sensum, quod in Aegypto non solum caput desit bunt a facie commotionis manus Domini exercituum, quam ipse movebit super eam. Et erit terra Juda Aegypto in festivitatem: Omnis qui illius fuerit recordatus, pavebit a facie consilii Domini exercituum, quod ipse cogitavit super eam. In die
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ malicia tua corripiet te. Sin autem
scandaluat᷑ hereticus qͥ uetus ñ recipit
testam̃tũ. qͦd dñs miscere dicat᷑ erroris
uł u̾tiginis sp̃m: audiat scͥptum in apło
hoc ẽ in nouo testam̃to. Tradidit eos
ds̃ in desidiis cordis sui in immundici¬
ã. Et iterũ. Propt̾ea tradidit illos d̾s
in passiones ignominiȩ. & rursum.
in desidiis cordis qͥa immutauer̃t głam
in corruptibilis di insimilitudinẽ ima¬
ginis corruptibił hominis. ⁊ uoluerũ.¬
& quadrupedũ. ⁊ serpentiũ. Qͦd qͥdẽ
ñ solum in epła ad romanos: s ⁊ ad thes¬
salonicen ses. de antixp̃o legun. Pro eo qͦd
rent᷑: immittet eis ds oꝑationẽ erporis.
ut credant mendacio. ⁊ iudicent᷑ om̃s.
qͥ ñ credidunt u̾itati. s cõplacuert s in
mendacio. Qͦd puto apłm paulũ de p̃¬
senti ysaiȩ lectione sũpsisse. in qua di¬
cit dñs miscuit eis sp̃m erroris ⁊ errare
fecert̃ egyptum in om̃ib oꝑib suis: siẽ¬

Expanded text:
et malitia tua corripiet te . Sin autem scandalizatur haereticus, qui Vetus non recipit Testamentum, quod Dominus miscere dicatur erroris vel vertiginis spiritum, audiat scriptum in Apostolo, hoc est, in novo Testamento: Tradidit eos Deus in desideriis cordis sui in immunditiam . Et iterum: Propterea tradidit eos Deus in passiones ignominiae. Et rursum: in desideriis cordis, quia mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucruet quadrupedum, et reptilium. Quod quidem non solum in Epistola ad Romanos, sed ad Thessalonicenses de Antichristo legimus: Pro eo quod ationem erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed complacuerunt sibi in mendacio : quod puto Apostolum Paulum de praesenti Isaiae lectione sumpsisse, in qua dicit: Dominus miscuit eis spiritum erroris, et errare fecerunt Aegyptum in omnibus operibus suis, s
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ in tiraculũ. Pone m̃sam: contẽpla¬
re in specula. Comedentes ⁊ bibentes
furgite pͥncipes: arripite clẏpeũ. Lxx.¬
Et inique egi: ut ñ audirem. festina¬
ui: ut ñ uiderem. Errat cor meũ᷑ mun
bibite. surgite pͥncipes. parate clẏpeos.
Pre auditu. ⁊ uisione durissima quã
cernebat de deserto maris ppħa uentu¬
rã. corruisse ⁊ turbatũ ẽsse se dicit:
⁊ ꝓpe modũ caligantib ocłis ⁊ stupe

Expanded text:
mensam, contemplare in specula comedentes, et bibentes: surgite, principes, arripite clypeum. LXX: Inique egi ut non audirem, festinavi ut non viderem, errat cor meum: iniqbibite: surgite, principes, parate clypeos. Prae auditu, et visione durissima quam cernebat de deserto mari Propheta venturam, corruisse et turbatum esse se dicit, et propemodum caligantibus oculis, et stu
Abbreviated transcription (Latin):
bama. Ixx. Nudiuimꝰ iniuriã
moab: ꝯtumelios ẽ ualde. Suꝑbia
eiꝰ & in uiria eiꝰ ⁊ furor ñ sic̃ diuina¬
tio tua: ñ sic ululabit moab si qͥdẽ
in moab om̃s ululabt̃. Habitatorib
de seth meditabis: ⁊ ñ ꝯfunderis. Cã¬
pi esebon lugebunt: uinea sabania.
Quantis obscuritatib locꝰ iste iuxta
lxx. int̾p̃tes inuolutus sit. ex eo ꝑspi¬
cuũ est. qͦd uix legi põt. Dicamꝰ gͦ
iuxta hebraicũ. Mos ẽ scͥpturarum
ut pꝰqͣm desꝑationẽ m̃tis humane
lȩco nuntio subleuau̾int: rursum
negligentes ⁊⁊ nolentes agere pę¬
nit̾entiã. cõminatione deterreant:
ne bonitas di induret cor nr̃m. Cuiꝰ
res unũ tantũ ponamꝰ exemplũ. In
centesimo qͣdragesimo p̾salmo legimꝰ.
Suauis dñs uniu̾sis: et miserationes
Sustentat dñs om̃s qͥ corruunt: ⁊ e¬
rigit om̃s elisos. Ocłi omĩum in te
dñs om̃s diligentes se: ne negligen¬
tẽ fac̾et auditorẽ: intulit. & om̃s pec¬
catores disꝑdet. Qͥa gͥ consũmato

Expanded text:
bama. LXX: Audivimus injuriam Moab: contumeliosus est valde: superbia ejus, et injuria ejus, et furor non sicut divinatio tua: non sic ululabit Moab: siquidem in Moab omnes ululabunt: habitatoribus autem Deseth meditaberis: et non confunderis: campi Esebon lugebunt vineam Sabama. Quantis obscuritatibus locus iste juxta LXX Interpretes involutus sit, ex eo perspicuum est, quod legi vix potest. Dicamus ergo juxta Hebraicum, Moris est Scripturarum, ut postquam desperationem mentis humanae, laeto nuntio sublevaverint, rursum negligentes et nolentes agere poenitentiam comminatione deterreant, ne bonitas Dei induret cor nostrum. Cujus rei unum tantum ponamus exemplum. In centesimo quadragesimo quarto psalmo legimus: Suavis Dominus universis, et miserationes Sustentat Dominus omnes qui corruunt, et erigit omnes elisos. Oculi omnium in te Dominus omnes diligentes se; ne negligentem faceret auditorem, intulit: Et omnes peccatores disperdet. Quia igitur consummato
Abbreviated transcription (Latin):
eors qui ũ credidunt. uł certe eor
qͥ credid̾ant. ꝓximos suos saluare cu¬
pientiũ. & diruptus ẽ sp̃c egypti in
uiscerib eius ut nequaqͣm paria sen¬
tirent: s spiritali contͣ se gladio sepa¬
rati. om̃e consiliũ suũ p̃cipitatum ẽe
cognoscerent: & nichilominꝰ in errore
pͥstino ꝑmanentes hi qͥ fidi ũitatẽ sus¬
ciꝑe noluerunt. int̾rogarent symulachra
& diuinos suos. ⁊ phitones. ⁊ ariolos.

Expanded text:
eos qui crediderunt, vel certe eorum, qui crediderunt, proximos suos salvare cupientium. Et disruptus est spiritus Aegypti in visceribus suis, ut nequaquam paria sentirent; sed spirituali contra se gladio separati, omne consilium suum praecipitatum esse cognoscerent: et nihilominus in errore pristino permanentes, hi qui fidei veritatem suscipere noluerant, interrogarent simulacra, et divinos suos, et Pythones, et hariolos.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qͥ sessurus sit in tabnacło dauid.
ex ꝑsona scõrs qͥ de moab saluati
st̃. ⁊ exꝑim̃to suo etꝰ didicere suꝑbiã.
ꝓpħa loquit᷑. Audiuimꝰ suꝑbiam mo¬
ab: siue iniuriã. ut lxx. tͣnstuler̃t. Qͥs
despiciens simplicitatẽ. ita hab et ec¬
clesie homines qͣsi bruta animalia:
& in tantũ suꝑbie in iuriȩq tumor ẽ
erigit᷑. ut ꝯtra ipsum creatorẽ armet
tor ait. om̃s qͥ uenert ante me fures fu¬
er̃t ⁊ latrones: ut moy sen qͦq famulũ
di. appellet homicidã. ⁊ ihu filio nauȩ
detrahat quasi homini sanguinario.
qͥ tante sc̃ĩtatis fuit ut ad imꝑium
sermonis eiꝰ sol lumaq constit̾int: et
dauid de cuiꝰ semine ortus ẽ xp̃e. ho¬
micidã & adult̾um uocet. ñ respiciens

Expanded text:
eum qui sessurus sit in tabernaculo David, ex persona sanctorum, qui de Moab salvati sunt, et experimento suo ejus didicere superbiam, propheta loquitur: Audivimas superbiam Moab, sive injuriam, ut LXX transtulerunt. Quis despiciens simplicitatem, ita habet Ecclesiae homines quasi bruta animalia: et in tantum superbiae injuriaeque tumorem erigitur, ut contra ipsum creatorem armet tor ait: « Omnes qui venerunt ante me fures fuerunt et latrones ; » ut Moysen quoque famulum Dei appellet homicidam, et Jesu filio Nave detrahat, quasi homini sanguinario, qui tantae sanctitatis fuit, ut ad imperium sermonis ejus sol lunaque constiterunt , et David de cujus semine ortus est Christus homicidam et adu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑtinere ꝑspicuũ ẽ. Itaq locũ istũ quẽ
incolunꝰ ⁊ mundũ qͥ in maligno positus
ẽ. egyptũ possumꝰ appellare: maxime
gustiã redigens. E tam̃ sciendũ mul
nunt᷑ q̃ ñ possint stare iuxta hysto¬
riã: ut rerũ necessitate cogam᷑ alti¬
orẽ intelligentiã querere. E ece dis
ascendet suꝑ nubẽ leuẽ. ⁊ ingrediet᷑
egyptũ: ⁊ mouebunt᷑ symulachra¬

Expanded text:
erspicuum est. Itaque locum istum quem erspicuum est. Itaque locum istum quem incolimus, et mundum qui in maligno positus est: Aegyptum possumus appellare, maxime gustiam redigens. Est tamen sciendum, multnuntur, quae non possent stare juxta historiam: ut rerum necessitate cogamur altiorem intelligentiam quaerere. Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et mo
Abbreviated transcription (Latin):
oniã sacerdotem ysaie implesse uatiei¬
nium. ut int̾ritorio helyopolitanor
qũa egyptii nõmon uocant. exstrueret
templũ ad similitudinẽ tẽpli dñi ⁊ alta¬
re. Esto enĩ concedamꝰ hec dicta de oma
⁊ altari qͦd in egypto exstruxit. Que
ta lxx. appellat᷑ a sedech. iuxta alios int̃¬
p̃tes. ciuitas ar̃s siue ares. uł ciuitas
solis: E quis erit iste saluator qͥ missus
ẽ egyptiis ut saluaret eos: ⁊ dñs cog
nos ceret egyptum. Qndo coluert̃ eũ
in hostiis ⁊ in mun̾ib: ⁊ uota soluer̃t.
Qndo ꝑcussit dñs egẏptũ: ⁊ sanauit
eã. In quo tẽpore factum pot̃imꝰ docẽ.
ut fieret uia de egypto in assyriosͤ ⁊ in¬
trauerint assyrii in egyptum. ⁊ egyp¬
tii in assyrios. ⁊ seriuierint egyptii as¬
sur.: Qͣndo isrł t̾ciꝰ in egypto fuit ⁊ a¬
pud assyrios qͣsi benedictio in medio t̾¬
rȩ: ita ut dñs diceret. benedictꝰ popłs m̃s
egẏpti. ⁊ opꝰ manuũ mearũ assyriꝰ: hec
ad egyptum istã quã uidei estimant

Expanded text:
Oniam sacerdotem Isaiae implesse vaticinium, ut in territorio Heliopolitano, quod Aegyptii νομὸν vocant, exstrueret templum ad similitudinem Templi Dei, et altare. Esto enim, concedamus haec dicta de Onia et altari quod in Aegypto exstruxit, quaeta LXX appellatur ἀσεδὲκ: juxta alios interpretes, civitas ARS sive ARES, vel civitas solis? Et quis erit iste salvator, qui missus est Egyptiiseum in hostiis et muneribus, et vota solverunt? quando percussit Dominus Aegyptum et sanavit eam? in quo tempore factum poterimus docere, ut fuerit via de Aegypto in Assyrios, et intraverint Assyrii in Aegyptum, et Aegyptii in Assyrios; et servierint Aegyptii Assur? Quando Israel tertius in Aegypto fuit; et apud Assyrios quasi benedictio in medio terrae: ita ut Dominus diceret: Benedictus populus meus Aegypti, et opus manuum mearum Assyrius? Haec ad Aegyptum istam, quam Judaei aestimant
Abbreviated transcription (Latin):
nec seruos scõꝵ ẽẽ participes. Non enĩ
ob dilectionẽ dñi. s ob m̾cedẽ cuncta
faciunt: qui comedt̃ domos uduarũ.
& ꝓpͥos abducunt greges. ut lanis eo¬
rũ uestiant᷑. & lac mulgeant. Qͦd de
doctriua mercennaria diximꝰ: referamꝰ
ad cẽt̃a. Si p̃beo elemosinã ut glorificer
ab hominib: recepi m̾cedẽ meã. ⁊ m̾¬
cennariꝰ appellandꝰ sũ. Si castũ me si¬
mulo & aliud ẽ in conscientia: Habeo¬

Expanded text:
s. Non enim ob dilectionem Domini, sed ob mercedem cuncta faciunt, qui comedunt domos viduarum, et proprios adducunt greges, ut lanis eorum vestiantur, et lac mulgeant . Quod de doctrina diximus mercenaria, referamus ad caetera. Si praebeo eleemosynam, ut glorificer ab hominibus, recepi mercedem meam, et mercenarius appellandus sum. Si castum esse me simulo, et aliud est in conscientia me
Abbreviated transcription (Latin):
sentiamꝰ. Ramusculi autẽ qui mnutiles
sunt. falcib p̃cidntur. dicente in eugłio
saluatore. Ego sũ uitis uera. ⁊ pat̾ m̃s
agͥcola. Omñe palmitẽ ñ ferentẽ fru¬
ctũ tollet eũ: ⁊ omnẽ qͥ fert fructum
purgabit eũ ut fructũ plꝰ afferat.
& q̃ p̾cisa fuerint: relinquent᷑ auib
minata popłantur: ⁊ bestiis qͥb tra¬
dit᷑ anima ñ ꝯfitens d̾m: ita ut qͥ
ã dño p̃cisꝰ fuerit ⁊ abiectus. ⁊ dẽ
corpore illiꝰ qͦd ẽ ecclia separatus tam
sit. Sic̃ autẽ hi qui inutiles ⁊ infructu¬
osi st̃ in eccłia. amputant᷑ ⁊ ꝓiciunt᷑.
ne modicũ ferm̃ti totã massam corrum¬
pat: sic e contrario fieri pot̃. ut qͥ here¬
tico fuerant errore decepti. ⁊ auulsi
a dño. atq lacerati. ⁊ horribiles ob blas¬
phemiã. frustraq m̃dacia p̃stolantes.
⁊ ꝯculcati ã demonib ⁊ fluuiis in par¬
offerant munꝰ dño exercituũ ñ alibi
nͥ in monte syon. ⁊ inspecula. qͦd it̃¬

Expanded text:
sentiamus . Ramusculi autem, qui inutiles sunt, falcibus praecidentur, dicente in Evangelio Salvatore: Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum, et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat . Et quae praecisa fuerint, relinquentur avibuminata populantur, et bestiis, quibus traditur anima non confitens Deum, ita ut qui a Domino praecisus fuerit et abjectus, et de corpore illius, quod est Ecclesia separatus, tamsit. Sicut autem hi qui inutiles sunt et infructuosi in Ecclesia, amputantur et projiciuntur, ne modicum fermentum totam massam corrumpat: sic econtrario fieri potest, ut qui haeretico fuerant errore decepti, et avulsi a Domino atque lacerati, et horribiles ob blasphemiam, frustraque mendacia praestolantes, et conculcati a daemonibus, et a fluviis in parofferant munus Domino exercituum, non alibi nisi in monte Sion, et in specula, quod inte
Abbreviated transcription (Latin):
Isimul auib montiũ ⁊ bestiis t̾re:⁊
estate ꝑpetua er̃t suꝑ eũ uolucres:
⁊ om̃s bestie t̾re suꝑ illũ hiemabunt.
In tẽpore illo deferetur munꝰ dño exer¬
cituum ã popło auulso ⁊ dilacerato. a
popło horribili. pꝰ que ñ fuit aliꝰ:a gen¬

Expanded text:
ul avibus montium et bestiis terrae et aestate perpetua erunt super eum volucres et omnes bestiae terrae super illum hiemabunt in tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato a populo terribili post quem non fuit alius a gen
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum. Cũ enĩ recipiant ꝓuidentiã:
accusant creatorẽ. ⁊ asserunt eũ in ple¬
risq oꝑib errasse. ⁊ ñ ita fecisse ut faĩe
debuerat. Ad qua enĩ utilitatẽ homi¬
nũ serpentes. scorpios. co codrillos. ⁊ pu¬
lices. cmicesq ⁊ culices ꝑtinere. Istigͦ
tus flumina ethyopie st̃. & mittunt
in mare huiꝰ scłi legatos id ẽ discipłos
suos. Qͥ eors portantes uolumina: re¬
cte uasa papiri. id ẽ carthatia suꝑ aqͣs
portare dicunt᷑. q̃ delent᷑ uelocit᷑. Sic̃
enĩ libri iuxta aquas ⁊ humorẽ cito
obscurant᷑. delentur. ⁊ pereunt: ita
sermo eoꝵ atq doctrina. cũ in pͥnci¬
pio aliquã uisa fuerit fortitudinẽ
ad eos. O angłi hereticor ite ueloces.: qͦ
beatꝰ apłs paulꝰ falsos apłos. oꝑari¬
auulsam. ⁊ laceratã. Auulsã a do:
⁊ hereticoꝵ morsib laceratã. Ad popło
horribilem. Nicħ enĩ horribiliꝰ blas.¬
phemia. q̃ ponit in excelsum os suũ

Expanded text:
mentum. Cum enim recipiant providentiam, mentum. Cum enim recipiant providentiam, accusant Creatorem, et asserunt eum in plerisque operibus errasse, et non ita fecisse, ut facere debuerat. Ad quam enim utilitatem hominum, serpentes, scorpios, crocodilos, et pulices, cimicesque et culices pertinere? Isti ergo trans flumina Aethiopiae sunt, et mittunt in mari hujus saeculi legatos, id est, discipulos suos, qui eorum portantes volumina, recte vasa papyri, id est, chartacia super aquas portare dicuntur, quae delentur velociter. Sicut enim libri juxta aquas et humores cito obscurantur, delentur et pereunt: ita sermo eorum atque doctrina, cum in principio aliquam visa fuerit fortitudinem ad eos: O Angeli haereticorum, ite veloces. Quos beatus apostolus Paulus falsos apostolos, operariavulsam et laceratam: avulsam a Deo, et haereticorum morsibus laniatam. Ad populum horribilem; nihil enim horribilius blasphemia, quae ponit in excelsum os suum.
Abbreviated transcription (Latin):
loquar ⁊ angłoꝵ. caritatẽ autẽ ñ ha¬
beã. factus sum uelut ȩs sonans aut
cymbalũ tumiens. & ñ solũ cẏmbabẽ
rauco ꝯcrepans sonitu: s ꝓpt̃ leuita¬
tẽ sermonis heretici in diũsa curren
nia ꝓmittentes nauigant in scłi isti
fluctib. Alas autẽ nauiũ uela quib
suspendunt᷑ ⁊ trahunt᷑ intellige. Et
pulchre alas dixit nauiũ. Om̃is enĩ
hereticus pollice̾t᷑ excelsa: & cũ alas ha¬
be se iactat. tam̃ heret in salsis flucti¬
b. n ꝓcul ñ recedit a t̃ra. in medioq
cursu patit᷑ repente naufragiũ. Un¬
de aquila ꝓ cymbalo. umbrã alarũ.
int̃pretatus ẽ. Non enĩ habent alas:
s alarũ similitudinẽ. Qdq infert.
q̃ ẽ tͣns flumina ethyopie. hoc signifi¬
cat qͦd impietate sua om̃s uincant he¬
retici. Uerbi gr̃a. Dicit epicirus ñ ẽẽ
ꝓuidentiã. ⁊ uoluptatẽ maximũ bonũ.
Comparatione huiꝰ sceleratior ẽ marti¬
on. ⁊ om̃s heretici qͥ uetꝰ lacerant testa¬

Expanded text:
tem autem non habeam, factus sum velut aes sonans aut cymbalum tinniens . Et non solum cymbalum rauco concrepans sonitu, sed propter levitatem sermonis haeretici in diversa currentnia promittentes, navigant in saeculi istius fluctibus. Alas autem navium, vela quibus suspenduntur, et trahuntur, intellige. Et pulchre alas dixit navium, omnis enim haereticus pollicetur excelsa, et cum alas habere se jactet, tamen haeret in salsis fluctibus, et procul non recedit a terra, in medioque cursu patitur repente naufragium. Unde Aquila pro cymbalo, umbram alarum, interpretatus est, non enim habent alas, sed alarum similitudinem. Quodque infert, quae est trans flumina Aethiopiae, hoc significat, quod impietate sua omnes vincant haeretici. Verbi gratia: Dicit Epicurus non esse providentiam, et voluptatem maximum bonum. Comparatione hujus sceleratior Marcion, et omnes haeretici, qui vetus lacerant Testa
Abbreviated transcription (Latin):
maxime utunt᷑ egyptii. ut ñ puras a¬
quas bibentib tribuant. s turbidas
⁊ cõmixtarũ fecũ similes. E ꝑ huiꝰce¬
modi potionẽ hereticȩ prauitatis do¬
ctrina monstret᷑. Tẽ stulti ert pͥncipes
tabneos: qͦd intͥp̃tatur mandatũ hu¬
mile. Om̃s enĩ heretiei ꝯtrariã altitu di¬
ni humilitatẽ docent: ⁊ detrahunt ad
inferos. ⁊ ft̃ pͥncipes humilis deiectiq
mandati. Consiliarii qͦ pharaonis qui
rex egypti ẽ. ⁊ recte dissipator ⁊ diuisꝰ
⁊ in partes uarias separatꝰ expͥmit᷑. in¬
sipiens arguunt᷑ dedisse consilũi: qͥa¬
q̃nq disꝑdidit ds̃ sapientiã sapienti¬
um. ⁊ intelligentiã prudentiũ reꝓba¬
ũit. Quomͦ dicitis pharaoni filiꝰ sapi¬
entiũ ego. filiꝰ regum antiqͦrũ: Ubi
nc̃ st̃ sapientes tui: Annuntient tͥ⁊
indicent qͥd cogitau̾it dñs exercituũ
suꝑ egyptum. Stulti facti st̃ pͥncipes
thaneos. emarcuert̃ pͥncipes mẽpheos.

Expanded text:
maxime utuntur Aegyptii, ut non puras amaxime utuntur Aegyptii, ut non puras aquas bibentibus tribuant, sed turbidas, et commixtarum fecium similes, ut per hujuscemodi potionem haereticae pravitatis doctrina monstretur. Tunc stulti erunt principes Taneos, quae interpretatur mandatum humile. Omnes enim haeretici contrariam altitudini humilitatem docent, et detrahunt ad inferos, et sunt principes humilis dejectique mrex Aegypti est, et recte dissipator, et divisus, et in partes varias separat, insipiens arguentur dedisse consilium, quando disperdet Dominus sapientiam sapientium. Quomodo dicetis Pharaoni: Filius sapientium ego, filius regum antiquorum? Ubi sunt nunc sapientes tui? annuntient tibi, et indicent quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum. Stulti facti sunt principes Taneos, emarcuerunt principes Mempheos,
Abbreviated transcription (Latin):
illud. ⁊ texentes subtilia: qͦd ꝓpͥe ad di¬
alecticoꝵ art̃ẽ ꝑtinet. Pro subtilib bys¬
sum .lxx. tͣnstuler̃t: qͦd ⁊ ipsum in sac̃¬
dotum uestib texit᷑. Qͦdq sequit᷑. ⁊ e¬
runt irrigua eiꝰ flaccentia. om̃s qͥ fa¬
ciebant lacunas ad capiendos pisces:
hoc significat qͦd om̃s insidiȩ egypti
piscatoꝵ destruant᷑ ⁊ ꝑeant. Pro lacu¬
nis quas faciebant ad capiendos pisces.
qͦd nos iuxta sensum uit̾pretati sumꝰ:
& in hebraico. ⁊ in cunctis int̾p̃tib in lo¬
co pisciũ ponunt᷑ animȩ. ut ab hystoria
trahamur ad tropologiã: qͦd uidelicet
isti piscatores qͥ faciebant lacunas ⁊ foue¬
as. ad hoc fecerint ut animas in eis de¬
ciꝑent. Notandũ qͦd ꝓ lacunis.lxx. ⁊̃ imos
tͣnstuler̃t. Qͦd genus ẽ potionis ex fru¬
gib aquaq confectũ. ⁊ uulgo in dal¬
matiȩ pannoniȩq ꝓuncia gentili bar¬
baroq sermone appellat᷑ sabbatum: Hoc

Expanded text:
illud, et texentes subtilia: quod proprie ad diillud, et texentes subtilia: quod proprie ad dialecticorum artem pertinet. Pro subtilibus, byssum LXX transtulerunt, quod et ipsum in sacerdotum vestibus texitur. Quodque sequitur: Et erunt irrigua ejus flaccentia, omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces, hoc significat, quod omnes insidiae Aegypti piscatorum destruantur, et pereant. Pro lacunis quae fiebant ad capiendos pisces, quod nos juxta sensum interpretati sumus, et in Hebraico, et in cunctis interpretibus, in loco piscium ponuntur animae, ut ab historia trahamur ad tropologiam, quod videlicet isti piscatores, qui faciebant lacunas, et foveas, ad hoc fecerint, ut animas in eis deciperent. Notandum quod pro lacunis LXX ζύθον transtulerunt, quod genus est potionis ex frugibus aquaque confectum, et vulgo in Dalmatiae Pannoniaeque provinciis, gentili barbaroque sermone appellatur sabaium. Hoc