comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cterum factura periret u̾¬
bum sirun qquale sibi
atq coctermum per uterũ
uita uerum hominem
ad humanos produxit aspec¬
tus. Qui deitatis natura
non ĩmiunta humanita¬
te tamẽ nr̃a absq peccati
ncuo ueraciter assumpta
inter homines conuersatꝰ
cst. prebens bencficia deitatĩ.
et pãferens incommoda hu¬
mane fragilitatis. deniq
cam carnem quain de uar¬
gine sumpserat pro redep̃¬
sione nr̃a. posit et hoĩcm
quem creaucrat. non alio

Expanded text:
ternum factura periret, Verbum suum aequale sibi e coaeternum, per uterum vita verum hominem ad humanos produxit aspectus. Qui divinitatis natura non imminuta, humanitate tamen nostra absque peccati naevo veraciter assumpta, inter homines conversatus est, praebens beneficia Deitatis, et perferens incommoda humanae fragilitatis. Denique eam carnem quam de Virgine sumpserat, pro redemptione nostra posuit, et hominem quem creaverat, non alio
Abbreviated transcription (Latin):
est die qui a conspes¬
tu iudicis raptus: ab elec¬
torum societate separatur:
qui tenebrescit a lumine
cruciatur etema combu¬
stione: Unde et hanc cãdẽ
comparacionem dominꝰ

Expanded text:
est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
tem celeste ẽ desiden¬
um. Ager uero in quo the¬
saunis absconditur disci¬
plina studii celcfus. quem
profecto agrum uenditis
omnibus comparat: R¬
qui uoluptatibus carais
renuncians. cuncta sua
terrena desideria per disci¬
plinc celestis custodiam
calcat: ut nichil iam ꝙ
caro blanditur libeat. ni¬
chil quod carnale uitam
tiucidat: sp̃s perhorrescat.

Expanded text:
tem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat.
Abbreviated transcription (Latin):
pidi insequentes.
archiepm: extractis gladiis
intrant ecclesiam furiose
clamantes. ubi est preditor
ille: Nemine uero respondẽ¬
te: ingeminant illi. Ubi ẽ
fessor et mox futurus mar¬
tir. prion nomine se falso
impeti: alterum ucro sibi
pro officio competere: a gͣ¬
dens. ecce inquit adsum.
in tanta autamse cchibe

Expanded text:
pidi insequentes archiepiscopum, extractis gladiis intrant ecclesiam furiose clamantes: « Ubi est proditor ille? » Nemine vero respondente ingeminant illi: « Ubi efessor et mox futurus martyr, priore nomine se falso impeti, alterum vero sibi pro officio competere, a grdens: « Ecce, inquit, adsum. » In tanta autem se exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
qui in celis est: scdut ꝓ boc
quod aginus laudes exte¬
rius nõn queramus. Sic
autem sit opus nr̃m in pu¬
blico: quatinus intencio
mancat in occulto ut et de
bono opere prorimis pre¬
beamus exemplum: et ta¬
men per intencionem qua
deo soli placere querimus
semper optemnus secretum.

Expanded text:
qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicant. Quia nos quasi
sine opere repelle conspici¬
tis: dicite de nr̃is operibus
quid iudistis. S prudẽtes
uirgines: respondent dicẽ¬
tes. Ne forte nõ sufficiat
nobis:. et uobis. In illo
enu die quod tamen de
quibusdam in pace ecclie
quiescentibz loquor sibi¬
met ipsis testimonium
unius cuiusq iux suffici¬
et: quantominus et sibi
et proximotibi et protimi
per increpacionem subdũt.
ĩte pocius ad uendentes. et¬
et emite uobis. Uenditores
quippe olei: adulatores sũt.
Qui enim accepta quali¬
bet gracia uanis suis lau¬
dibus nitorem glorie
offerunt: quasi oleum uẽ¬
dunt. De quo profectooleo
psalnusta ait. Oleum au¬
tem peccatoris: non impĩ¬
guet caput meum. lc .ix.

Expanded text:
dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor sibimetipsi testimonium uniuscujusque vix sufficit; quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subdunt: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo Psalmista dicit: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum Psal.
Abbreviated transcription (Latin):
uadam igitur die¬
dum ci a fratribz
imperatum fuisset. ut obe¬
diencie causa per insulai
teambularet: fit cirepente
obuiam mire magnitu¬
dinis serpens: sicut isdem
uir dei narrare consucu̾at:
ita ingens atq in mam
qualis nec post nec antca
in cadem iusus est insula.
Quo iuso perterritus puer
licut ipsa paciebatur ctas:
quid agẽt ignorabat. ẽũc
subito superna respectus
gracia: ad oracionum cõ¬
fugit auxilia. Statimq
solo prostratus cum ali

Expanded text:
uadam igitur diedum ei a fratribus imperatum fuisset, ut oboedientiae causa per insulam deambularet, fit ei repente obviam mirae magnitudinis serpens, sicut hisdem vir Dei narrare consueverat, ita ingens atque inmanis, qualis nec post nec antea in eadem visus est insula. Quo viso perterritus puer, sicut ipsa paciebatur aetas, quid ageret, ignorabat, cum subito superna respectus gratia ad orationum confugit auxilia. Statimque solo prostratus, cum ali
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles. Unde tabrmacu¬
lum bene: sola plebs hebre¬
a condidit in heremo. Tem¬
pli autem structuram pro¬
scliti ⁊ dest aduenc de genti¬
bus quotquot in populo
isracl. tunc inueniri pote¬
rant: deuota fide comple¬
ncrant. S et rex potentissi¬
mus tyri conductus a sa¬
lomone: commodatis
axtificibus et lignis gra
minicam. notus tantũ
qmͣ ille m ea qua natus
et passus est carne resusci-¬
tatus a mortuis. et exal¬
tatus est super celos deus:
terram nominis cius gli¬
a refulsit. orbisq uniuer¬
sus ad edificacionem do¬
mus cruis: accepta ab ciꝰ
promissione donorum

Expanded text:
gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et rex potentissimus Tyri conductus a Salomone, commodatis artificibus et lignis gratminicam notus tantum quam ille in ea qua natus et passus est carne, resuscitatus a mortuis, et exaltatus est super coelos Deus, terram nominis ejus gloria refulsit, orbisque universus ad aedificationem domus illius, accepta ab eo promissione donorum
Abbreviated transcription (Latin):
hoi ergo in pace subi¬
cere carnis desidenia
nolumus: quando in bel¬
lo prodomino ipain carnẽ
daremus: rursus simile
regnum celorum sagene
in mare misse dicitur. ex
omni genere pisciuncõ¬
greganti: q̃ ĩple  ad litt̃
educitur. et in Casis bomi
pisces religustur maliau¬
tem proiciuntur foras.
Sancta occlesia sagene cõ¬
paratur. quia ct piscatorib
est commissa: et per eam
quisq ad ecernum regnũ
a presentis seculi fluctibus
trahitur: ne in eterne mor¬
tis profunda mergatur.
Que ex omni genere pisci¬
um congregat: qui a ad
peccatorum ueniam sapiẽ

Expanded text:
i ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello pro Domino ipsam carnem daremus? 4. Rursus simile est regnum coelorum sagenae in mare missae dicitur, ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus 1474 est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapie
Abbreviated transcription (Latin):
stancie sid unus ẽ¬
deus ua substancia. una
na magnitudo. una boni¬
tas: pater et filius ce spũs
sanctus. Nec aliud cst pat̾
sanctus: nec aliud filius uł
spiritus sarictus qmͣ pac
in natira. qnib ẽ una nat᷑ã

Expanded text:
stantiae, sed unus Deus, una substantia, una na magnitudo, una bonitas, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nec aliud est Pater sanctus, nec aliud Filius et Spiritus sanctus quam Pater in natura, quibus est una nat
Abbreviated transcription (Latin):
rata domina ipsius puelle
scripsisset cuistolam. misit
cam ad scpefatum dei hoĩcin
petens ut sus oracionibus
ab ipsa cecitate curaretur.
Quam ille intuens suspexit

Expanded text:
rata domin a ipsius puelle scripsit epistolam, misit eam ad sepefactum Dei hominem, petens, ut suis orationibns ab ipsa cecitate curaretur. Quam ille intuens, suspexit
Abbreviated transcription (Latin):
transmiserunt. Quis hoc ex
uobis recepit: Negantibus
illis. ꝙ non uiderant. Et co
ip̃m scrmonem loquente.

Expanded text:
transmiserunt; quis hoc ex vobis recepit?' Negantibus illis, quod non viderant, et eo ipsum sermonem loquente
Abbreviated transcription (Latin):
esciente enĩ pr̃fami¬
lias fur domum
pafcoit: dum a sui custo¬
da aspiritus dormit. In¬
prouisa mors ueniens
sarns nr̃e habitaculum
irrumpit: et eum quem
dominum domus muc¬
nerit dormienteni necat:
quia cum uentura damp

Expanded text:
esciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem, necat, quia cum ventura dam
Abbreviated transcription (Latin):
sccundum cuuangdium
ncum.Ideo cnin utraci¬
ter ex semme dauid ortus
est dominus: quia incor¬
rupta est cius gentrix ue¬
rai de stupe dauid origi¬
nem duxit. Ingressus au¬

Expanded text:
secundum Evangelium meum . Ideo enim veraciter ex semine David ortus est Christus, quia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur au
Abbreviated transcription (Latin):
crrando commisimus:
et qued ncquiter eguus.
flendo puniamus. Pre¬
ueniamus faciem eius
in confessione: et sicut
propbeta ammonet. Le¬
uemus corda nr̃a: cum
manibus ad deum. Ad
deum quippe corda cum
manibus leuare est: or̃o¬
nis nr̃e studium crĩ me¬
rito bone operacionis cu¬
gere: dat profecto dat tre¬
mori nr̃o fiduciam: qui
per prophetam clamat.
Nolo mortem peccatoris:
sed ut conuertatur et ui¬
uat. Nullus autem de in¬
iquitatum suarum mi¬
manitate desperet. Ueter¬
nosas namq nimuita¬
rum culpas triduana pe¬
nitencia abstersit: et con¬
uersus latro uite p̾miũ
cciam in ipsa sentencia

Expanded text:
errando commisimus, errando commisimus, et quod nequiter egimus, flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione , et, sicut propheta admonet, levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Ad Deum quippe corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Nullus autem de iniquitatum suarum immanitate desperet. Veternosas namque Ninivitarum culpas triduana poenitentia abstersit , et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia
Abbreviated transcription (Latin):
portit fratres di¬
lectissimi ut fla¬
gella dei que metucre uẽ¬
tura debiuius: saltem
presencia et experta tune¬
amus. Conuersionis no¬
bis aditum dolor aperiat:
et cordis nr̃ duriciam
ipsa quam patimur pe¬
na dissoluat. Ut cnum ꝓ¬
pbeta tiste predictum est:
peruenit gladins usq
ad amimam. Ecce etem̃
cuncta plebs celestis ire
mucrone percutitur: et
repentina singuli cede ua¬
stantur. Nec languor
mortem preuenit: sed lã¬
guoris moras ut cerm¬
tis. mors ipsa p̾curnt.
percussus quisq ante ra¬
pitur: quam ad lamen¬
ta penitencie conucrtat.
pensate ergo qualis ad ꝯ
spectum districti indicis
peruenit: cui non uacat
flere quod fecit. Habitato¬
res qui nocnon ex parte
subtrahuntur: sed parit
corruunt. Domus nacu¬
e relinquutur. filiorũ
funcra parentes aspiciĩt:
et sui cos ad interitum lx¬
redes precedunt. Unusqͥs¬
q ergo nr̃m ad penitenci¬
e lamenta confugiat: dũ
fler aute percussiõncin
nacat. scuocemus ante
cculos mentis quicquid

Expanded text:
portet, fratres charissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa jam quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: 37 Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur; nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo qualis ante conspectum districti Judicis pervenit, cui non licet flere quod fecit. Et habitatores quidem non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt. Domus vacuae relinquuntur, filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum haeredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad poenitentiae lamenta confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
tollere ei et dare alteri. Adquẽ
furibundus milo. Q me
fefellisti. tuus nunc tibiñ
redibebitur cpiscopatus.
et idem mox illi dedit di¬
gnum cpõ responsum. al

Expanded text:
tollere ei et dare alteri'. Ad quem furibundus Milo: 'Quia me fefellisti, tuus nunc tibi non redhibebitur episcopatus'. Et idem mox illi dedit dignum episcopo responsum: 'Al
Abbreviated transcription (Latin):
ansu. tandem portum
monasterii peciit: ibiq a
fratubus spiritalibus cũ
magno receptus est gau¬
dio. et quia sacras ab m¬
fancia didicerat litteras:
er hoc maiori desiderio suc¬
census amplius cotidie ĩ
darebus crescebat. leccio . ñ.

Expanded text:
su, tandem portum monasterii petiit, ibique a fratribus spiritalibus cum magno receptus est gaudio. Et quia sacras ab infantia didicerat litteras, ex hoc maiori desiderio succensus, amplius cotidie in Dei rebus crescebat. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
cio mancipasti. Tuo quese
xp̃e semper protegantur au¬
xilio: tuoguberuãtur nu¬
tu. et tuodingantur impe¬
no. Omira cligii caritas.
ct magnifica bonitas. Recc̾¬
suus iam de mundo. sui
quodammodo cura neglet¬
ta: aliorum sicut semper
consucrat gerebat ad minu¬

Expanded text:
io mancipasti; tuo, quaeso, Christe, semper protegantur auxilio, tuo gubernentur nutu, et tuo dirigantur imperio. O mira Eligii charitas et magnifica bonitas! recessurus jam de mundo, sui quodammodo cura neglecta, aliorum, sicut semper consueverat, gerebat admini
Abbreviated transcription (Latin):
preparat. Faciet illos discũ¬
bere: id est in eterna quiete
foucri. Discumbere quippe
nr̃m in regno quiescere est.
Ande rursum dominus
dicit. uenient et recumbẽt
cum abrahai ysaic. et ia

Expanded text:
praeparat; facit illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum, in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, et I
Abbreviated transcription (Latin):
mincbat:doncc ludouicꝰ
imꝑator dedit monastari¬
ui sancti peta filie suc al¬
paidi. ꝙ et nocatur solo de
situ loci inferius: propter
alterum hinic uicinum ꝙ
cadem ex causa dicitur su¬
perius. Huns muliers
uir nomme bego. hoc ora¬
torium dirui nissit: consi¬
derans ꝙ pre altitudine su¬
i quasi quedam umbra¬
culo obnubebat predicte
ccclesie fenestram: seu poci¬
ns quia quadam die ca¬
put suum insuper luni

Expanded text:
minebat, donec Hludowicus imperator dedit monasterium sancti Petri filiae suae Alpaidi, quod et vocatur solo de situ loci Inferius propter alterum huic vicinum, quod eadem ex causa dicitur Superius. Huius mulieris vir nomine Bego hoc oratorium dirui iussit, considerans, quod pre altitudine sui quasi quodam umbraculo obnubebat predictae ecclesiae fenestram, seu potius quia quadam die caput suum in superli
Abbreviated transcription (Latin):
liumi se ad iuisibilia
rapiat: et ea que usu da¬
didicit quasi confricatꝰ ĩ¬
salescat. et per hoc quod scit
notum diligere: discat et
incognita amare. Esce cm̃
celorum regnum thesau¬
ro abscondito nn agro cõ¬
paratur: quen qui mus¬
int homo abscondit. et
pre gaudio illius uadit.
et uendit unuersa que

Expanded text:
lium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro abscondito in agro comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit e
Abbreviated transcription (Latin):
regis quidam potesta¬
te predictus homo ferus ct
superbie numie dedictus be¬
thelenus nomine qui teme¬
rario ordine quidam defisca¬
libus rebus fraudulenter
occupauerat. Unde dum ar

Expanded text:
regis quidam potestatem preditus, homo ferus et superbiae nimiae deditus Bethelenus nomine, qui temerario hordine quiddam de fiscalibus rebus fraudulenter occupaverat. Unde dum ar
Abbreviated transcription (Latin):
stinato itnncre ut res eri¬
gebat pertrãsic̃s: cũ redicro
inquit dicicomicbi: et fa¬
ciam tibi omnem iustici¬
am. Tunc illai Domine
inquain ct situ non redi¬
cns. ego quid faciam: Ad
quam nocem substicit: ⁊
ios coram se adduci fecit.

Expanded text:
stinato, ut res exigebat, pertransiens: Cum rediero, inquit, dicito mihi, et faciam tibi omnem justitiam. Tum illa: Domine, inquit, et si tu non redieris, ego quid faciam? Ad quam vocem substitit, et reos coram se adduci fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
pleriqz continc̃tes
qui ab erteriori se appetitu
custodiunt: et spe ad intcri¬
ora rapiuntur. Camem
macerant: et toto desiderio
ad supernam patriam au¬
helant. Eternam patriam
expetunt: pro laboribus
sus recipere humanas
laudes nolunt. Hii nimi¬
rum gloriam suam nõ
in ore hominum pouũt:
sed intra conscienciam cõ¬

Expanded text:
plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam con
Abbreviated transcription (Latin):
E uirtutibus beatis¬
sumni austregisili cp̃i
ct confelsoris quas dominꝰ
post obitum eius operar di¬
gnatus est uel conia mira¬
culorum cius rusticante scr¬
mone dicamus pauca de
plurimus que restant. dum
adhuc iple beatus nu̾ct
ut pius pastor semper curã
ccclesie plebisq sibi cõmisse

Expanded text:
e virtutibus beatissimi Austregisili episcopi et confessoris, quas Dominus post obitum operari dignatus est, vel copia miraculorum eius rusticante sermone dicamus pauca de plurimis quae restant. 2. Dum adhuc ipse beatus adviveret, ut pius pastor semper curam ęcclesiae plebisque sibi commiss
Abbreviated transcription (Latin):
unc precepis mimi¬
stris ignem copio¬
sum cirtã cam accendi:⁊¬
ta ut picem. et resiam. et
feruens oleum suꝑ iactarc̃t.¬

Expanded text:
unc praecepit Paschasius ut ignem copiosum circa eam accenderent, et picem et resinam, et fervens oleum super eam jact
Abbreviated transcription (Latin):
go clothario hiis contu¬
meliis de honestatus sa¬
dregisilus se offart. et qͥd
pritorta que palam crat
passus. nel a quo fucrat
lacrimans indicat. Rioc
itaq ducis sui motus ĩ

Expanded text:
itur Clothario his contumeliis dehonestatus Sadregiselus se offert et quid praeter ea quae palam erat passus, vel a quo fuerat, inlacrimans indicat. Rex itaque ducis sui motus i
Abbreviated transcription (Latin):
lacium crciderun. Meq
una cum eo nolentes occi¬
dere: dedignantur cciam
michi pro co racionem a¬
liquam redsere. Cui ille fe-

Expanded text:
latium, occiderunt; meque una cum eo volentes occidere, dedignantur etiam mihi pro eo rationem aliquam reddere. Cui ille fe
Abbreviated transcription (Latin):
uis. ampicus aquam a
dertus cta sinistris quasi
murum stare iubtns: de ꝓ¬
fundo fluuni ad portum ĩ¬
columẽ adducit. At ipse
gauisus. pedibus cius pro-¬
stratus: ait ci. Karissima
domina mea et uirgo gra¬

Expanded text:
ipiens, aquam a dextris et a sinistris quasi murum stare jubens, de profundo pelagi ad portum incolumem reduxit. At ille gaudens pedibus B. Virginis prostratus ait : Charissima domina mea, et Virgo spe
Abbreviated transcription (Latin):
te uocacionis sue die. scce¬
dit ad iicum in quo mĩe
beati martialis ccdesia si¬
ta est. in qua cum plurib
degeret dicbus et instant̾
celestis inite dulcedinem
suis propinaret auditori

Expanded text:
die, secedit ad vicum, in quo nunc B. Martialis ecclesia sita est. In quo cum pluribus degeret diebus, et instanter coelestis vitae dulcedinem suis propinaret auditori
Abbreviated transcription (Latin):
ñr filius essedicatur. Cur
cuun filius dauid et mox
filius abrahani: et non po¬
cius filius iesse nel filius

Expanded text:
r filius esse dicatur? Cur enim filius David, et mox filius Abraham, et non potius filius Jesse, vel filius
Abbreviated transcription (Latin):
clotharius ut cum sco rũ
tutclam expetisse audiuit.
adhuc in maiorem tollit
iram muttitqz satellitis.
qui inde cum abdrctiun
sibi occissime presentarent.
Maturabant illi. quo fue¬
rat iussum impleu. Cñs
ad locum sanctum tendẽ¬
tes. non plus uno milia
redeunt ad dominum:

Expanded text:
Clotharius ut eum sanctorum tutelam expetisse audivit, adhuc in maiorem tollitur iram mittitque satellites, qui inde eum abductum sibi ocissime praesentarent. Maturabant illi quod fuerat iussum implere. Cumque ad sanctum locum tendentes, non plus uno miliarRedeunt ad dominum
Abbreviated transcription (Latin):
minibus incognitus mã¬
sit. Qui iidelicet roman᷑:
non longo in monastĩo
sub deo dati patris regulã
degebat. Sz pie ciusdem pa¬
tris sui oculis furabatur
horas: et quam sibi ad n¬
manducandum subri¬
pere poterat: dicbus certis
benedicto panem ferebat.
Ad cundem uero specum
a romani cella iternon
crat: quia excelsa desuper
rupes emmebat. Sz ex ca¬
dem rupe in longissimo
fune religatum romanꝰ
teponere panem consue-¬
u̾at: in quocciam resti
paru tintinnabulũ
inseruit: ut ad sonum
tinitumabuli uir dei co¬
gnosceret:quando sibi
romanus pancin prebet
quem eciens acciperet. S
antiquus hostis numis
caritati inuidens: et alte¬
rius refeccioni. cum qua¬
dam dic submutti panẽ
conspiceret: iactaint la¬
pidem tintinnabulum
fregit. Romanus tamẽ:
modis congruentibus
munstrare non desiit. lẽ.

Expanded text:
minibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit.
Abbreviated transcription (Latin):
id est exteriorum sciencia de¬
signatur. Per duo autem:
intellectus ct operacio expri¬
mitur. Plus ergo habuit
qui duo qmͣ qui quinq
talenta acceperat: quia qͥ
per talenta quinq exterio¬
rum ad ministracionem
meruit: ab intellectu inter¬
norum ad huc uacuus fu

Expanded text:
id est, exteriorum scientia designatur; per duo autem talenta intellectus et operatio exprimitur: plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: quia qui per talenta quinque exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fu
Abbreviated transcription (Latin):
ns cum reerendi pont¬
tificis tantas xp̃e operabãt
uirtiites: ut u crbo de mone
fugaret: leprosos munida

Expanded text:
nim reverendi pontificis tantas Christus operabatur virtutes, ut verbo daemones fugaret, leprosos munda
Abbreviated transcription (Latin):
autem crucis: destruxit mor¬
tis imperium. etab ipsis
auerui sedibus enpuit:
et comittente illa ineffabi¬
li triumphati bostis uctu¬
ce pompa ad dexterain dei
pris impenum regnaturꝰ

Expanded text:
autem crucis, dextruxit mortis imperium, et ab ipsis Averni sedibus suos eripuit, et comitante illa ineffabili triumphati hostis victrice pompa, ad dexteram Dei Patris in perpetuum regnatur
Abbreviated transcription (Latin):
ciim dedit michi ignis
fecre supplicium: dabient
sinc clauorum affixione
flaminas immobiliter
perferam. Tunc illi õmis¬
sis clauis: inculis usi
sunt solis. Quibris post

Expanded text:
im dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferam. Tunc illi omissis clavis, solis usi sunt vinculis, quibus post
Abbreviated transcription (Latin):
cciam ad interna intelli¬
genda pollcant: qui exteri¬
ora fideliter ad ministrant.
Generalis enim mox sentẽ¬
cia suditur: qua dicitur.
Ommi crum habenti dab̃r
et habundabit: ci autem qͥ
non habet cciam quod i¬
detur habere: auferctur ab co.

Expanded text:
iam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere au
Abbreviated transcription (Latin):
clusa. ecce crrca me¬
diam noctem uente quidã
senex queni antecedebat pu¬
er lumminis portitor proftrẽ
diuersa medicamma ĩma¬

Expanded text:
clusa .·ecce circa media nocte . uenit quidam senex| quam antecedebat puer luminis portitor . ferens| diuersa medicamenta in ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ere etemim gracia
erat plena. cuidi¬
iino muncre collocatum
est. ut prima inter femmaᷤ
gloriosissimum deo uir¬
gnitatis munus offerret.
Tude iure angelico aspec¬
tu simul et affatu. incrui¬
it perfrur: que angdlicam
pere gracia crat plena. cui
ipsum per quem gracia
et ucritas facta est. ihesũ
xp̃m generare donatum
est: et ĩdeo uere dominus
cum illa crat. quam et p̾¬
us nouo castitatis amo¬
re a terrenis ad celestia de¬
sideranda subtulit: et post¬
medum mediante hũa¬
na natura. omni plent¬
tudine diuinitatis con¬
secrauit. Uere benedicta in
mulieres: que sine exem¬
plo muliebris condicio¬
nis. cum decore uirginita¬
tis. gauisa est honore pa¬
ginem matrem: decebat
dei filium procreare. Que
postqmͣ more humane
fragilitatis. et uisione an¬
gelica. et insolita est salu¬
tacione turbata: mox idẽ
anglus eam repetito ser
benc cognitam ac domesti¬
cam proprio cam nomi¬
ne uocat: et qͣre gracia ple¬
nam diceret diligenter e¬
docet. Ne tuneas inquit ma¬

Expanded text:
ere etenim gratia erat plena, cui divino munere collatum est, ut prima inter feminas gloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam Vere gratia erat plena, cui ipsum, per quem gratia et veritas facta est, Jesum Christum generare donatum est. Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinitatis consecravit. Vere quoque benedicta inter mulieres, quae sine exemplo muliebris conditionis cum decore virginitatis gavisa est honore paginem matrem decebat, Deum filium procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermbene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
cere potest. Si autemis qͥ
bona agit adhuc luxuric
inquinamenta non dese¬
nit: aut is qui sastitate pͥ¬
bona opera exercct. Nec casti¬
tas crgo magna est sinc bo¬
no opere: nec opus bonũ

Expanded text:
m potest, si autem is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate prbona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonu
Abbreviated transcription (Latin):
post modũ coris torsionẽ
grauatus credens et metueus
apposita pectori. ox i̾mẽ
quendam duo habentẽ ca¬
pita ⁊ piloꝵ diuersitatem
uillosum euomuit ple¬
na liberacione secuta. Cui¬
dam cciam iuueni muto
numisso digito in os ciuiᷤ
suc qui a lingue soluto li¬
gamine bencficium loq̃le
concessit. Hec et alia plura
dum uiueret dignatus

Expanded text:
postmodum corporis torsione gravatus credens et metuens apposita pectori, mox vermen quendam duo habentem capita et pilorum densitate villosum evomuit, plena liberatione sequta. Cuidam etiam iuveni muto, immisso digito in os eius sueque lingue soluto ligamine, beneficium loquele concessit. Hec et alia plura, dum viveret, dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
accip signum ueritatt
subuicum. Egista humo
qua monumenta nr̃a
teguntur. quem quodse
scpulchrum continebat:
littere in singulis expres¬
se docebunt. Illico exper¬
gefactus nomina que
audierat describit. et ex
martirum alloquio in¬
genti exultacione tripu¬
dians: noto se quod post¬
ca studiosissime reddid̃
obligat. Post hec clotari¬
us filium ut pretuli a
sanctorum memoria ꝑ
se auellere cupiens:comi¬
tantibus plurimis aꝓ¬
pinquabat. Uictus ergo
et rei magnitudine stu¬
pefactus: ponit furorem
filioqz redit in patrem I
ignoscit culpain et de se¬
curitate pollicetur. ita de¬
mum abeundi copia cõ¬
cessa. edi beatorum mar¬
tirum succedit: cosq pa¬
tro nos humili prece as

Expanded text:
accipe signum veritate subnixum. Egesta humo, qua monumenta nostra teguntur, quemque quod sepulchrum contineat, litterae in singulis expresse docebunt'. Hico expergefactus, nomina quae audierat describit, et ex martyrum alloquio ingenti exultatione tripudians, voto se, quod postea studiosissime reddidit, obligat. 10. Post haec Clotharius filium, ut pretuli, a sanctorum memoria per se avellere cupiens, comitantibus plurimis, adpropinquabat. Sed et rei magnitudine stupefactus, ponit furorem, filioque redit in patrem: ignoscit culpam, de securitate pollicetur. Ita demum abeundi copia concessa, aedi beatorum martyrum succedit, eosque patronos humili prece as
Abbreviated transcription (Latin):
pago cenomanni-¬
codiuini cultus uinca. a¬
brasisqz de ea p̾dolorum cr-¬
rorumq omnium tribu-¬
lis tempus iminebat: qͦ
beatus ille agricola fructũ
pn laboris a domino suo
percepturus: ab istis presẽ-¬
tis uite laqueis ad cterna

Expanded text:
pago Cenomanico divini cultus vinea, abrasisque de ea idolorum errorumque omnium tribulis, tempus imminebat quo beatus ille agricola fructum pii laboris a Domino suo percepturus, ab istis praesentis vitae laqueis, ad aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
cam tabunalibus sist pͥ
cepit. Et primum quidem
blandis cam sermonibus
secrecius prouocat: de hinc
terroribus pulsat. Scd xp̃i
uirgo nec blandimento
seducitur. nec terrore con¬
cutitur. sedcodem nultu. e¬
odemq amio perscuerãs:
et terrentem similiter sicut
blandientem anmo deri¬

Expanded text:
am tribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus pulsat. Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deri
Abbreviated transcription (Latin):
At contra mauius proso
dicebat. seqz conscium in
illa uirtute non fuisse: ꝙ
nesciens frcisset. teccio .ix.

Expanded text:
. At contra Maurus pro sodicebat, seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in
Abbreviated transcription (Latin):
cominissain liberare dignͣ¬
rrtur. Quod et factum est lã
apropinquante ipso unar¬
nano ad portas biturige ci¬
uitatis austregisillus ci in

Expanded text:
commissam liberale dignaretur. Quod et factum est. Iam adpropinquante ipso Warnario ad portas Biturigae civitatis, Austregisilus ei in
Abbreviated transcription (Latin):
mentis incurrunt. S be¬
ata agnes rogat sanctas
uirgines parumper gra¬
dum figere: et stans parẽ¬
tibus suis dixit. Uidete ne
atis: scd congaudete mĩ¬
chi atqz congratulamin:
quia cum his omnibus
lucidas sedes accepr: et il¬
li sum iuncta in ccłis: quẽ
in terris posita tota iten¬
cione amni dilexi. Et hiiᷤ
dictis pertransiit. lec insi¬
o publice ab omnibz que

Expanded text:
mentis detenti sunt. Sed beata Agnes rogat sanctas virgines parumper gradum figere, et stans parentibus suis dixit: Videte ne atis, sed congaudete mihi et congratulamini; quia cum his virginibus lucidas sedes accepi, et illi sum juncta in coelis, quem in terris posita tota devotione dilexi. Et his dictis, pertransiit. 17. Haec visio publice ab omnibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
talentum quod in¬
tillectum significari dici¬
mus illi dan debint: qui
benc exteriora que accepat
munstranit. Quod cotidie
in sancta ceclesia cerminus
quia pleriq dum bene nũ¬
strant extrriora que accipi¬
unt: per adiunctam gra¬
ciam ad intellectum quo¬
q misticum perdricuntur.
ut cciam de interna intel¬
ligencia polleant: qui exte¬
nora fideliter ad ministrãt
Generalis etiam mox sen¬
tencia subditur: qua dicit.
Sinui crim habenti dabi¬
turet habundabit. Ei ai¬
tem qui non habet et qd̃
uidetur habere: auferctur
tur et habundabit: quia
quisquis caritatem babet
cciam dona que percepisse
uidebatur amittit. Unde
per omne quod agitis: er¬
ga caritatis custodiam ni¬
giletis. Caritas autem ue¬
ra est. et amicum diligere
in deum: et inurcm di¬
ligere prter deum. Quain
quisquis non habet omne
bonum amittit quod ht.
talento quod acceperat pri¬
uatur: et iuxta dominicã
sentenciam in interiores
tencbras mititur. Per po¬
nam quippe in exteriores

Expanded text:
talentum, quod intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auftur, et abundabit: quia quisquis charitatem non habet, etiam quae percepisse videbatur amittit. Unde per omne quod agimus, erga charitatis studia vigilemus. Charitas autem vera est et amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum, quam quisquis non habet omne bonum amittit quod htalento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
nos sumus in ca que no¬
bis modo recitata est leccio¬
ne sancti cuuangelii dicat:
audiamus. Non est arbor
bona que facit fructus ma¬
los: neq arbor mala. fa

Expanded text:
nos sumus, in ea quae nobis modo recitata est lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala fa
Abbreviated transcription (Latin):
iusitare. suumq plasma
de potestate dyabolice frau¬
dis mirabiliter cripere: qd̾
per quinqz milia t eo am¬
plius annorum possede¬
rat ille qui erat regum et
dominus dominancium
sub potestate humani re¬
gis octouiani scilicet au¬
gusti humiliter nascidi¬
gnatus est. Et ille qui erat

Expanded text:
isitare, suumque plasma de potestate diabolicae fraudis mirabiliter eripere quod per quin que millia et eo amplius annorum possederat ille qui erat Rex regum et Dominus dominantium sub potestate humani regis, Octaviani scilicet Augusti, humiliter nasci dignatus est; et ille qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
rit. iuestigat cruore: aat¬
orc: cuidelitate rimacur
Successorcm tunẽs. inces¬
sit in auctorem. Premnt
inocentes: uolers mno¬
cenciam dipere. Innocẽ¬
tis causa: facitn nocenti¬
um crimen. Munus na¬
ti natorum uercit ĩ penã:
auctoris ortum. orientiũ
mandat occasum. Regoti¬
cium saluantis: saluato¬
nm iubet esse discrimeu.
Quorum lingua tacuit.
oculi nichil uiderunt: nil
audicrunt aures. manus
nil feccrunt. Ex quibz actꝰ
nullus est. unde culpe sũp¬
scrunt mortem: qui iuu̾e
nescierunt. Quibus apd̃
berodem hoc solum quod
nati sunt. hoc fuit crimen

Expanded text:
aerit, investigat cruore, crudelitate rimatur: successorem timens, incessit in auctorem. Premit innocentes, volens innocentiam deperire, innocentis causam facit nocentium crimen. Munus nati natorum vertit in poenam. Auctoris ortum orientium mandat occasum. Negotium salvantis salvandorum jubet esse discrimen. Quorum lingua tacuit, oculi nihil viderunt, nihil audierunt aures, manus nihil fecerunt, et quibus actus nullus est, unde culpae sumpserunt mortem, qui vivere nescierunt? Quibus apud Herodem solum quod nati sunt, hoc fuit crimen
Abbreviated transcription (Latin):
sederit filius homimꝰ
in sede maiestatis su¬
i. quando ex mortuis de cor¬
rupcione resurgent incor¬
rupti: sedebitis et uos in
soliis iudicantium: con¬
dempnãtes duodecuim tu¬
bus ifracl: quia uobis cre¬
dencibus. illi credert nolue¬
runt. Et omnis qui reliq̃¬
rit domuni. uel fratres. aut
sorores. aut patrem. aut
matrem. aut uxorem. aut
filios. aut agros propter

Expanded text:
sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere noluerunt. Et omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios,
Abbreviated transcription (Latin):
et illo dicente: ac¬
currerunt ad eum
lcones: et er utraqz parte
super cum incidentes: pre¬
focauerunt cum tantũmo¬
do. et non tetigerunt carnes

Expanded text:
ec illo dicente, accurrerunt ad eum leones, et ex utraque parte super eum incidentes, praefocaverunt eum tantummodo, et non tetigerunt carnes
Abbreviated transcription (Latin):
pectore purissimo nou̾at.
et corde ardentissimo dili¬
gebat. in sinuare gencibus
non cessabat cunctisq mi¬
scricordiam cuis in hoc tẽ¬
pore et iudicium futurum
proponcus. paulatun soct¬
abat deo quos dyabolo sub¬
trahebas. acq totis crhorta¬
cionis nisibus et signorũ
prodigns satagebat: qua¬
tinus quos abripiebat mũ¬
do.dignos faceret cclo. eã¬
dignabatur crercere u̾tutes:
ut rebellium corda gentili¬
uni non minus miracu¬
lis quam predicacionib

Expanded text:
pectore purissimo noverat, et corde ardentissimo diligebat, insinuare gentibus non cessabat; cunctisque misericordiam ejus in hoc tempore, et judicium futurum proponens, paulatim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebat, atque totis exhortationis nisibus, et signorum prodigiis satagebat, quatenus quos abripiebat mundo, dignos faceret coelo. Tandignabatur exercere virtutes, ut rebellium corda gentilium non minus miraculis quam praedicationibus
Abbreviated transcription (Latin):
sanctissimus atq
religiosissimus aquita¬
me partibus: haut pro¬
tore ex xpĩanis atqz in¬
clitis parentibz editꝰ puer
est. pater cius serenus no¬
minc genitrre utro amã¬
cia uocabatur. S cũ iam
adolescenciam transiens
in robur migraret uinle.
et in modicis defideriis in

Expanded text:
sanctissimus adque religiosissimus Aquitaniae partibus aut protore ex christianis atque inclitis parentibus aeditus puer est. Pater eius Serenus nomine, genetrix vero Amantia vocabatur. Sed cum iam adulescentiam transiens, in robur migraret virile et inmodicis desideriis in
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Nam quos dui atten
conuersus durius damp¬
nat. Ad excuciandamn ue¬
ro mentis nr̃e desidiam:e¬
ciam exteriora dampna ꝑ
similitudinem ad medĩ
deducuntur: ut per hec am¬
mus ad sui custodiam su¬
scitetur. Nam dicitur. Hoc
autem scitote quia si scirct
paterfamilias qua hora
fur uenuret: igilaret utiq
ct non sincret perfodi domũ

Expanded text:
dit. Nam quos diu, ut coconversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non
Abbreviated transcription (Latin):
corum ad cos: ceperũt
dicere. Unde nobis tai du¬
ra mens. tamqz ferreum pͤ¬
tus. quod caniciem patris
patitur abicere: et matri iã
decrepite nouos dolores par¬
tus afferre. Nam illa partꝰ
sui dolores consolacionibz
superabat: dum in uno do¬
lore duos filios parcret. ct
gaminum patri funderet
filiorum affectum. Nunc
uero insanabilis dolor. ĩ¬
consonabilis pena. irrtme¬
diabilis cruciatus. incom¬
parabilis partus est. quo
spes et gaudium tollitur.
iita contempnitur: respu

Expanded text:
eorum ad eos, coeperunt dicere: Unde vobis tam dura mens, tamque ferreum pectus, quod canitiem patimini patris abjicere, et matri jam decrepitae novos dolores partus afferre? Nam illa partus sui dolores consolationibus superabat, dum in uno dolore duos filios pareret, et geminum patri funderet filiorum affectum: nunc vero insanabilis dolor, inconsolabilis poena, irremediabilis cruciatus, incomparabilis partus est, quo spes et gaudium tollitur, vita contemnitur, respu
Abbreviated transcription (Latin):
plicabat: cuinq ac sic in
oracione leuatis in clũ
manibus simul et oculiͤ
solito conspicabatur ore
suscipere. Quod tandem co¬
dem spiritu reuclante. põ¬
tifex sanctus cognouit:⁊
uchementissume tristis es¬
fectus interimminatus est:
auctoritate apostolica mi¬
raculi diuini in se pcipe¬
uit. ne in uita sua alicui
quoquo modo patefacet.¬

Expanded text:
plicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, solito conspicabatur ore suscipere. Quod tandem, eodem spiritu revelante, pontifex sanctus cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus est auctoritate apostolica miraculi divini in se perpeio, ne in vita sua id alicui quoquo modo pateface
Abbreviated transcription (Latin):
rediens nutrre il
fractum uidebat. Benedic¬
tus autem religiosus et
pius puercum nutricem
suam flere conspiceret. ciꝰ
dolori compassus: abla¬
tis secum utrisq fracti ca¬
pisterii partibus sese cum
lacrimis in oracionemde
dit. Qui ab oracionc sur
autemn nutricem suam
blande consolatus: ci sa¬
num capisterium reddi¬
dit quod fractum tulerat.
Que res in codem loco a cũc¬
tis est agnita: atq in tã¬
ta admiracione habita:
ut hoc ipsum capisteriũ
aius loci in cole in ceclesie
ingressu suspenderent. q̃¬
tinus et presentes et secutu¬
ri omnes agnoscerent. le

Expanded text:
rediens nutrix illfractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgautem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Be
Abbreviated transcription (Latin):
huius telluris. ministra¬
ri fontem aque iiuentiͤ.
ut cognoscant presentes
quia tu es uerus deus. qui
in fine seculorum misisti
filium tuum in mũdĩr.
ut credentes in te ad ueram
intreduceres repromissio¬
nis terram. Cumq fideles
respondissent amen. subi¬
to crupit fons iuacissimꝰ.
qui et potenciam diuini¬
tatis o stenderet: et mentũ
beati uiri liquido cunctis
astantibus demonstraret.
Tunc qui iam crediderãt
in fide corroborati. et qui
adbuc gentilitatis errore
detinebantur ad pedes scĩ
precumbunt orantes se scẽ
fidei sacramentis miciari.
nunc ergo fontem placuit
centononuũ uocitari: qui¬
a cchibicionis eius gaudio
multiplicato fidci fenore
nimerus credentium cepit
multiplicari. Multi enm
n co per baptismatis sacra¬
mentum ucterem hoĩcm

Expanded text:
hujus telluris ministrari fontem aquae viventis, ut cognoscant praesentes, quia tu es verus Deus, qui in fine saeculorum misisti Filium tuum in mundum, ut credentes in te ad veram introduceret repromissionis terram. Cumque fideles respondissent, Amen, subito erupit fons vivacissimus, qui et potentiam divinitatis ostenderet, et meritum beati viri liquido cunctis astantibus demonstraret. 13. Tunc qui jam crediderant, in fide sunt corroborati, et qui adhuc gentilitatis errore detinebantur, ad pedes sancti procumbunt, orantes se sanctae fidei sacramentis initiari. Hunc ergo fontem  al. locum placuit Centonomium vocitari, quia exhibitionis ejus gaudio, multiplicato fidei foenore numerus credentium coepit multiplicari. Multi enim in eo per baptismatis sacramentum veterem hom
Abbreviated transcription (Latin):
destrui ccpit. ille mox a de¬
monio arreptus fuit. Cũ
tamen abhinc procul esset
in pago laudimensi. in
loco qui dicitur begonis
uilla. Facte sunt autem
et triduo in ciuitate remẽ¬
si. horribiles tenebre a loco
illo quo destrucbatur. do¬
nes ultra pontem platce
aiusoem urbis ueniretur:
qui ob euitandum cocnũ
diebus priscis lapidibus
magnis stratus erat: um¬
de et hec hactenus pristinũ
nomen seruat. Porro pul¬
uis et uentus mixtum
ferebantur: itaut per cuis¬
modi mam uix posset m¬
cdere quisqmͣ. Niis ita di¬
missis. ut ad premissa ũ¬
tamus stilum: p̾mcino¬
ratus direxit aciem karo¬
lus incampo uinciaco
aduersus chilpericum et
raganfridum. dominica
die illutescente .xii. kł. ap

Expanded text:
destrui coepit, ille mox a daemonio arreptus fuit, cum tamen abhinc procul esset in pago Laudunensi et loco qui dicitur Begonis villa. Factae sunt autem et triduo in civitate Remensi horribiles tenebrae a loco illo, quo destruebatur, donec ultra pontem plateae eiusdem urbis veniretur, qui ob evitandum coenum diebus priscis lapidibus magnis stratus erat; unde et haec actenus pristinum nomen servat. Porro pulvis et ventus mixtim ferebantur, ita ut per eiusmodi viam vix posset incedere quisquam. His ita dimissis, ut ad premissa vertamus stilum, prememoratus direxit aciem Karlus in campo Vinciaco adversus Chilpericum et Raganfridum, dominica die inlucescente, XII. Kl. Ap
Abbreviated transcription (Latin):
re: deumqz in huis omni¬
dem prosperatis tomporib
ammositas dirissimarũ
gentium commota rram
uuan dalorum multitu¬
do properando accelerat sub¬
tarum urbium gladioq
intcremptis utriusq sex
progenitoribus cum filii
non aliam dignitatis
gloriam. aut aliid aliꝙͥ

Expanded text:
 in his omniusdem prosperitatis temporibus, animositas dirissimarum gentium commota, Dei Wandalorum multitudo properanter accelerat, subonibus urbium, gladioque interemptis utriusque sexus progenitoribus cum filiis, non aliam dignitatis gloriam, non aliud ali
Abbreviated transcription (Latin):
mortem cepit ardentr u:¬
gar. at illi cuis contra deũ
suum petunt auxilium.
quem paulo ãte nociferẽteᷤ
maleficum totis iusibus
elaborabant: ut eum incẽ¬
derent uinum. porro inli¬
anus uerus dei athleta
eleuata cum signo crucis
in sublimi dextera. draco¬
ni imperat: ut nullum
amplius ledens concitus
fugiat: et loca humana
custura prorsus carencia
petat. ad cuius imperiũ
draco seuissimus cffugit
uinatissimus. et in eos
permissus non est seducẽdi.

Expanded text:
mortem coepit ardenter urgere. At illi ejus contra Deum suum petunt auxilium, quem paulo ante vociferantes maleficum, totis nisibus elaborabant, ut eum incenderent vivum. Porro Julianus Dei athleta, elevata cum signo crucis in sublime dextera, draconi imperat, ut nullum amplius laedens, concitus fugiat, et loca humana cultura prorsus carentia petat. Ad cujus imperium draco saevissimus effugit vivacissimus, et in eos permissus non est seducendi.
Abbreviated transcription (Latin):
S et celos petencia diuino¬
rum spintuum innume¬
rabilia agrma sunt au¬
dita canore mestimabilis
suauitatis modulancia
gloria tibi domine aduĩc¬
to frequencius alleluya. Nã

Expanded text:
 et coelos petentia divinorum spirituum innumerabilia agmina sunt audita, canore inaestimabilis suavitatis modulantia: Gloria tibi, Domine, adjuncto frequentius, Alleluia. Na
Abbreviated transcription (Latin):
O. Qruomodo tu mi¬
cipiam: et boc nobis suꝑest
ut probemus. Quantis igi¬
tur utimur exemplis. uii ꝓ̃¬
bemius hoc non esse qd̃ nã¬
tura formauit: sco quod be¬
nediccio ⁊secrauit. maiorẽ¬
qz uim esse benediccionis qͣ
nature. quia benedictione
ctiam natura ipsa mutat.¬
Ainide nirgam tencbat moy¬
ses: proicãc cam. it facta c̃ẜ
pens. Riursus apprehendit
caudam scipentis. et in uir¬
ge naturam reuertitur. ui-

Expanded text:
o; quomodo tu micipiam? Et hoc nobis adhuc superest ut probemus. Quantis igitur utimur exemplis, ut probemus, non hoc esse, quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae, quia benedictione etiam natura ipsa mutatur? Virgam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis et in virgae naturam revertitur. Vi