comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mam uestem indui aliqͣndo peccatũ fuit.
nc̃ ñ ẽ. peccatũ. S: inordinate utuere. &
diu̾si gũis ꝓfessiones uelle miscere. ut ut
scg̃moniał habeat ornam̃ta nuptiarũ ł ea
quȩ se ñ continens nupiit. sp̃em uirginus
gerat: om̃imꝰ peccatũ ẽ. Et si quid incon¬
uenient ex diu̾so genere inuita cuiꝰq cõ¬
texit᷑. Uerum illud tunc figurabat᷑ inues¬
tib: qđ nc declarat᷑ in morib Iuud eñi erat
tẽpꝰ significandi: hoc manifestandi. Ergo
ipsa scͥpta quȩ tunc fuit exactrix oꝑum sig¬
uificantiũ: nc testis est rerum significata¬
rum. Et que tunc obseruabat᷑ at p̃nim-¬
tiationẽ: nc̃ recitat᷑ ad ꝯfirmationẽ. Bouẽ
⁊ asinũ adoꝑandũ iungere tunc ñ licebat:
nc̃ licet. Declaratũ est eni ꝑ apłm: cũ debo¬
ue triturante ñ infrenando scͥpt᷑am reco¬
Quia idẽ ipse ibi secutꝰ apłs ait. ꝓpt̃ nosscͥp

Expanded text:
ma ueste indui aliquando peccatum fuit, ma ueste indui aliquando peccatum fuit, nunc non est peccatum. sed inordinate uiuere et diuersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex diuerso genere in uita cuiusque contexitur. uerum illud tunc figurabatur in uestibus, quod nunc declaratur in moribus; illud enim erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium. nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem. bouem et asinum ad operandum iungere tunc non licebat, nunc licet. declaratum est enim per apostolum, cum de boue triturante non infrenando scripturam recoquia idem ipse ibi secutus apostolus ait: p
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ fuit: tẽpore aut noui testam̃tiñ :
peccatũ. S in spe futuri scłi quã habemꝰ
in xp̃o. qui & animã nr̃am induens iusti¬
tia. & corpꝰ nr̃m induens inmortalitate totos
nos innouat. cređe aliquid ex ueteris cor¬
ruptionis necessitate atq indigentia nos
passuros ł acturos. sẽꝑ peccatũ ẽ: quã diu
uoluunt᷑ isti septẽ dies. quib ꝑagit᷑ tempꝰ.
S hoc ueteris testam̃ti tẽꝑib in figura
occultatũ. a quib dã scĩs intelligebat᷑ tẽꝑe
aut̃ noui testam̃ti in manifestatione reue¬
latum popłis p̃dicat᷑. Unde scͥptura ipsa tẽ
erat p̃ceptũ nc̃ testimoniũ. Scenophegiã
ñ celebrare aliꝗͣdo peccatũ fuit: nc̃ ñ ẽ pec¬
catum. Iab̾naculo aut̃ dĩ qđ e. eccł
reuelato. Nam & illud qđ tunc factũ ẽ. ñ
diceret᷑ tab̾nacłm testrmonii: nifi alicui ue¬
ritati. que suo tẽpore declaranda erat. qua¬
dã ꝯgruentia significationis actestaretur.
Lineis uestib miscere purpura. & imosti¬

Expanded text:
 tempore autem noui testamenti non est peccatum. sed in spe futuri saeculi, quam habemus in Christo, qui et animam nostram induens iustitia et corpus nostrum induens immortalitate totos nos innouat, credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc ueteris testamenti temporibus in figura occultatum a quibusdam sanctis intellegebatur, tempore autem noui testamenti in manifestatione renelatum populis praedicatur. unde scriptura. ipsa tunc erat praeceptum, nunc testimonium. scenopegia non celebrare aliquando peccatum fuit, nunc non est peccreuelato. nam et illud quod tunc factum est non diceretur tabernaculum testimonii, nisi alicui ueritati, quae suo tempore declaranda erat, quadam congruentia significationis attestaretur. lineis uestibut miscere purpuram et linosti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq aetiuñto oꝑis itingit: sapientẽ rͦ &
stultũ ñut unꝰ p̃cipiat. alt̃ obremꝑet. s pa¬
rit ex eqͣli potestate ut adnuntient u̾bũ
dĩ. ñ sine scandalo quisq comites facit.
Itaq eandẽ scͥpturã tenemꝰ: itunc potes¬
tate p̾cipunte umbris tegendũ qđ uc̃ aꝑi¬

Expanded text:
nto operis iungit; sapientem uero et stultum, non ut unus praecipiat et alter obtemperet, sed pariter ex aequali potestate, ut adnuntient uerbum dei, non sine scandalo quisque comites facit. itaque eandem scripturam tenemus et tunc potestate praecipientem umbris tegendum, quod nunc aperi
Abbreviated transcription (Latin):
ad sig̾conẽ. s ido ualent qr consenseruił
in eas: sic etiã illa signa quib ꝑnitiosa
& postea quã obseruata signa tenuerra.
id agunt ne uideant uolatꝰ aut audi¬
ant noces ainũ qr nulla ista signa sunt
nisi consensus obseruantis accedat:

Expanded text:
ad significationem, sed ideo valent quia consenserunt ad significationem, sed ideo valent quia consenserunt in eas: sic etiam illa signa, quibus perniciet posteaquam observata signa tenuerint, id agunt, ne videant volatus, aut audiant voces avium, quia nulla ista signa sunt, nisi consensus observantis accedat.
Abbreviated transcription (Latin):
riositatis: cruciantis sollicitudinis: mortife¬
re seruitutis. Non em̃ quuialebant anima¬
uusa sunt: s animatũtendo atq signan¬
do factũ ẽ. ut ualerent. & idõ diu̾sis di¬
u̾s& ꝓueniunt: scd̾m cogitationes & p̃¬
lunt: talia ꝓcurant cuiq qualib eli irre¬
titũ ꝑ suspiciones & consentiones eiꝰuident:
sic̃ enĩ u̾bigĩauna siga litere quȩ decur¬
satim notat. aliud apd gcos. aliud apud
latinos ualet. ñ natura s placito & con¬
sensione significandi. & idõ qui utraq
lingua nouit si homini greco uelit ali
quid sig̃care scͥbendo. ñ mea significõne
ponit hanc lic̾tam. in qua eã ponit cũ
homini scͥbit latino. & beta uno eodẽq
sono ap̃d g̃cos litt̾ȩ. ap̃dlatinos holeris
nom̃ ẽ. & cũ dico lege: in his duab sil¬
labis aliud gretꝰ aliud latmꝰ intelligit:
u̾sa consensio ẽ. din̾se mouent. nec idõ
consenser̃ in eas homines qr iã ualebant

Expanded text:
riositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae seruitutis. non enim quia ualebant, animaduersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt secundum cogitationes et preum irretitum per suspiciones et consensiones eius uident. sicut enim uerbi gratia una figura litterae, quae deousatim notatur, aliud apud Graecos, aliud apud Latinos ualet, non natura, sed placito et consensione significandi, et ideo qui utramque linguam nouiquid significare scribendo, non in ea significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit cum homini scribit Latino: et Beta uno eodemque sono, apud Graecos litterae, apud Latinos oleris nomen est; et cum dico, Lege, in his duabus syllabis, aliud Graecus, aliud Latinus intelligit: versa consensio est, diverse movent; nec ideo consenserunt in eas homines, quia jam valebant
Abbreviated transcription (Latin):
trahunt. ut ad remedioꝵ aliarũq obsernatio¬
nũ curã ꝑtinent. quȩ ñ sunt duinitꝰ ad di¬
lectionẽ dĩ & ꝓximi tãꝗͣ publice constitura:
s ꝓpͥuatas appetitiones rerũ tẽꝑalĩ. corda
dissipant miscroꝵ. In om̃ĩb gͦ istis doctrinis
societas demonũ formidanda atq nitanda
ẽ: qui nicħ cũ pͥncipe suo diabolo nͥ redi¬
tũ nrm claude atq obserare conant᷑. Sic̃
aut de stellis quas condidit & ordinauit
ds̃. humane & deceptorie comecture ab ho¬
mmnib insticute st̃. sic etiã de quib cũq
nascentib uł quo qͦ mͦ diuine ꝓuudentie
amministratione existentib reb multi
multa humanis suspicionib quasi regii¬
larit̾ coniectata literis mandar̾. si forte
insolite accidint. tãꝗͣ si mula pariat. aut
fulmine aliquid ꝑcutiat᷑. Que omia tan¬
tũ ualent: quatũ p̃sũptione animoꝵ qͣsi
omuni quadã lingua cũ demonib fedata
sunt. Que tam̃ pleua st̃ omĩa pestifere cu-¬

Expanded text:
 aliarumque observationum curam pertinent, quae non sunt divinitus ad dilectionem Dei et proximi tamquam publice constituta, sed per privatas appetitiones rerum temporalium corda dissipant miserorum. In omnibus ergo istis doctrinis, societas daemonum formidanda atque vitanda est, qui nihil cum principe suo diabolo, nisi reditum nostrum claudere atque obserare conantur. Sicut autem de stellis quas condidit, et ordinavit Deus, humanae deceptoriae conjecturae ab hominibus institutae sunt, sic etiam de quibnascentibus uel quoquo modo diuinae prouidentiae administratione exsistentibus rebus multi multa humanis suspicionibus quasi regulariter coniectata litteris mandauerunt, si forte insolite acciderint, tamquam si mula pariat aut fulmine aliquid percutiatur. Quae omnia tantum ualent, quantum praesumtione animorum quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. quae tamen plena sunt omnia pestiferae cu
Abbreviated transcription (Latin):
đ dicit scͥptura
tot aninias peꝑisse liamaił tot
aut tot animas exisse de femorib iacob:
uidendũẽ. quid hinc respondeat cis qui
hoc testimonio ꝯfirmare iitunt᷑ a parenti¬
b simul animas cũ corporib ꝓpagari:
Animas enĩ dictas ꝓ hominib a parte to¬
tũ sigcante locutione: nullꝰ ambigit. S
qͦ mͦ ipsam partẽ ex qua totũ omemoratũ:¬
ħ ÷ animã. cuiꝰ nomine totꝰ homo sig̾catꝰ
÷ alienemꝰ ab eo qđd dictũ ẽ exier de semo¬
rib eiꝰ ut carnes tantũ ex illo natas quãuis
sole anime nominent᷑ accipiamꝰ: Queren¬
disunt locutionũ modi. scđ̾m scͥpturas.

Expanded text:
 dicit scriptura tot animas perperisse Liam uel tot aut tot animas exisse de femoribus Iacob, uidendum est quid hinc respondeatur eis qui o confirmare nituntur a parentibus simul animas cum corporibus propagari. animas enim dictas pro hominibus a parte totum significante locutione nullus ambigit. sed quomodo ipsam partem, ex . qua totum commemoratuest animam, cujus nomine totus homo significatus est, alienemus ab eo quod dictum est, exierunt de femoribus ejus, ut carnes tantum ex illo natas, quamvis solae animae nominentur, accipiamus; quaerendi sunt locutionum modi secundum Scripturas.
Abbreviated transcription (Latin):
Ulta fu̾nt quidẽ analis contra
uoluntatẽ dĩ. s tante ÷ illa sa¬
pientiȩ canteq uirtutis. ut in eos exitꝰ
siue fines. quos bonos & iustos ipse p̃sci¬
uit. tendant oñia quȩ uoluntatieiꝰ uidẽ¬
tur adu̾sa ac ꝑ hoc cũ ds̃ dr̃ mutare uo
luntatẽ. ui quib lenis erat u̾bigła red¬
dat᷑ iratꝰ. illi potiꝰ quã ipse mutant᷑: & eum
quodãmͦ mutatũ in his que patiuntur
intieniunt.Sicut imitat᷑ sol ocłis sauci¬
atis & asꝑ quodã mͦ exmitti. & exdelecta
bili molestus efficit᷑: cũ ipse apud se ip¬
sum maneat ideni qui fuit. Dicit᷑ etiã
uoluntas dĩ quã facit in cordib obedi¬
entiu mandatis eiꝰ de qua dic apłs d̃s enĩ

Expanded text:
enim fiunt quidem a malis contra uoluntatem Dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa. Ac per hoc cum Deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibdatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatur sol oculis sauciatis et asper quodam bili molestus efficitur, cum ipse apud se ipsum maneat idem qui fuit. Dicitur etiam voluntas Dei, quam facit in cordibus obedientium mandatis ejus, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
Et alia quȩ ad hoc ꝑtinentia in libro uice¬
simo posui. siue que ñ posui: & tam̃ in eis¬
dem litceris scͥpta sunt. uenientia & hec
sic̃ istauener̃. quȩ increduli ñ putabant
eẽ uent᷑a. Item quippe ds̃ utraq ꝓmisit:¬
utraq uent̾a ee. p̃dix̃: que ꝑ orrescunt nd̾¬
simo philosopho paganor Cont᷑ sapi
ꝑa ad celestȩ habitacłm non posse tͣnsferri.

Expanded text:
et alia, quae ad hoc pertinentia in libro uiceet alia, quae ad hoc pertinentia in libro uicesimo posui, sine quae non posui et tamen in eisdem litteris scripta sunt, uenient et haec, sicut ista uenerunt, quae increduli non putabant esse uentura. idem quippe deus utraqutraque ventura esse praedixit, quem perhorrescunt nusimo philosopho Paganorum. CAPUT IV.pora ad coeleste habitaculum non posse transferri.
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis scõꝵ. & ꝑpetuis suppliciis impioꝵ¬
ut cert̾atam multa p̃t̾eam. sic̃ ñc̃
in xp̃o uidemꝰ iamimpleri qđ ꝓmisit abra¬
he. dicens in semine tuo benedicent᷑ onis¬
gs: ita qđ eidẽ semini eiꝰ ꝓmisit implebit.
ubi ait ꝑ ꝓpham. Resurgent qui erunt
inmonumtis. Et qđ ait. Ert cęl̃ nouul.
& tra nouã. & nerunt memores pͥoꝵ. nec
ascendet incor ipsoꝵ: s leticiã ⁊ exulta¬
tionẽ inuenient in ea. Ecce ego faciã ierłm
exultationẽ. ⁊ popłm ineũ leticiã: & ex¬
ultabo in ierłm. ⁊ letabor in popło meo.⁊
Intẽpore illo saluabit᷑ popłs tuus. omĩs qͥ
inuentꝰ fuerit scͥptus in libid: & multidor¬
mientiũ intre puluere. siue ut quidã int¬
p̃taci sc̃. aggere. ex surgent. Hii in uitã aet̾̃-¬
nã. & hianohꝓbriũ ⁊ in confusionẽ ȩtna.
Et malio loco ꝑ eundẽ ꝓpħam. Accipi¬
ent regnũ sci altissimi: ⁊ obtinebunt illud
lo post. Regnũ inquit eiꝰ. regnũ sepitinr

Expanded text:
titudinis Sanctorum, et perpetuis suppliciis impiorut caetera tam multa praeteream, sicut nunc in Christo videmus impleri quod promisit Abrahae dicens, In semine tuo benedicentur ogentes, ita quod eidem semini eius promisit implebitur, ubi ait per prophetam: resurgent qui erant in monumentis, et quod ait: erit caelum nouum et terra noua, et non erunt memores priorum nec ascendet in cor ipsorum, sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et laetabor in populo meo, in tempore illo saluabitur populus tuus omnis, qui inuentus fuerit scriptus in libro, et multi dormientium in terrae puluere — siue, ut quidam interpretati sunt, aggere — exsurgent, hi in uitam aeternam et hi in opprobrium et in confusionem aeternam. et alio loco per eundem prophetam: accipient regnum sancti altissimi et obtinebunt illud lo post: regnum, inquit, eius regnum sempiternum;
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ immunes . Sic̃ etiã legis ueteris sac̃dores
hoc ipsũ d̃s de sacficus ammontut quȩ uis¬
sit eos pͥmũ ꝓfius. deuide ꝓpopłi offerre pec¬
catis. Nam & ipsa u̾ba tanti magistri& din
nr̃i. uigilant̃ intuenda sc̃. Noneni ait si di¬
miseritis peccata hominib & pat̃ ur dimit

Expanded text:
mus inmunes; sicut etiam legis ueteris sacerdotes mus inmunes; sicut etiam legis ueteris sacerdotes hoc ipsum Deus de sacrificiis admonuit, quae iussit eos primum pro suis, deinde pro populi offerre peccatis. Nam et ipsa uerba tanti magistri et Domini nostri uigilanter intuenda sunt. Non enim ait: Si dimiseritis peccata hominibus, et Pater uester dimi
Abbreviated transcription (Latin):
liuque ibimimꝰ tuũ ad altare. & uade
prꝰ reconciliari fr̃i tuo: & tunc ueniens
offer munꝰtuũ: ita parũ: elemosinas
quantaslibet facere ꝓ quociiq scelerẽ.
inconsuetudine scelerũ ꝑmanere. Oratio
uͦ cotidiana qua docuit ipse ił is. unde &
doramica noiinat᷑. delet quidẽ cotidia¬
na percata ct̃icoridie dr̃ dimute noħ debita
enĩ noħ uoluit saluator ostende. quantũli¬
bet iuste in huiꝰ uite caligine atq infirmi¬
tate uiuamꝰ. ñ nob deesse peccata: ꝓquib
dirautendis deheamꝰ orare. & eis qui in nos
peccant. ut ⁊ nob ignoscat᷑ ignoscere Nlon
itaq ꝓpt̾ea dñs ait. si dimiseritis peccata
hominib dimutet uoħ & pat̃ ũr peccata
ura. ut de hac oratione confisi. securi coci¬
diana scelera faceremꝰ ł potentia qͣ ñtime¬
remꝰ hominũ leges. ł astutia qua ipsos ho¬
mines falleremꝰ: s ut ꝑ illa disceremꝰ ñ pu¬
tare nos ẽe sine peccatis. etiã si acͥminibꝰ esse¬

Expanded text:
tuum ad altare et uade prius reconciliari fratri tuo, et tunc ueniens offers munus tuum — ita parum est elemosynas quantaslibet facere pro quocumque scelere et in consuetudine scelerum permanere. oratio uero cotidiana, quam docuit ipse Iesus — unde et dominica nominatur — delet quidem cotidiana peccata, cum cotidie dicitur: dimitte nobis debita enim nobis uoluit Saluator ostendere, quantumlibet iuste in huius uitae caligine adque infirmitate uiuamus, non nobis deesse peccata, pro quibus dimittendis debeamus orare et eis, qui in nos peccant, ut et nobis ignoscatur, ignoscere. Non utique propterea Dominus ait: Si dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et Pater uester peccata uestra, ut de hac oratione confisi securi cottidiana scelera faceremus, uel potentia qua non timeremus hominum leges uel astutia qua ipsos homines falleremus; sed ut per illam disceremus non putare nos esse sine peccatis, etiamsi a criminibus esse
Abbreviated transcription (Latin):
S bene qđ isti dignas ꝓpeccatis elemosinaᷤᷤ
ꝯmonent eẽ faciendas. qm̃ si dicerent qͣles¬
cũq elemosinas ꝓ peccatis cotidianis & ma-¬
gnis ⁊ quantacũq scelerũ ꝯsuetudine mi¬
scđiani posse impetrare diuinã. ut ea cotidi¬
ana remissio sequeret. uiderent se rem dice¬
re absurdã atq ridiculã. Sic eñi cogerent᷑
fateri posse. ui opulentissimꝰ honio decem
nummulis diuturnis. in elemosinas im¬
pensis. homicidia. tadult̾ia. ⁊ nefariaque¬
que facta redimeret. O đ si absurdissimum
atq insanissimũ ÷ dicere: ꝓfecto si querat᷑
quȩ digne sint ꝓpeccatis elemosine. Deqͥ¬

Expanded text:
sed bene, quod isti dignas pro peccatis elemosynas sed bene, quod isti dignas pro peccatis elemosynas commonent esse faciendas; quoniam, si dicerent qualescumque elemosynas pro peccatis. cotidianis et magnis et quantacumque scelerum consuetudine misericordiam posse impetrare diuinam, ut ea cotidiana remissio sequeretur, uiderent se rem dicere absurdam atque ridiculam. sic enim cogerentur fateri fieri posse, ut opulentissimus homo decem nummulis diurnis in elemosynas impensis homicidia et adulteria et nefaria quaeque facta redimeret. quod si absurdissimum atque insanissimum est dicere, profecto, si quaeratur quae dignae sint pro peccatis elemosynae — de qu
Abbreviated transcription (Latin):
uidiciũ: ut aut ñ dãpnet᷑ omĩnoͬ aut post
aliqđ tẽpꝰ adãpnatione nouissima liberet᷑:
Nec ob aliud existimant xp̃m de solo de¬
latu atq neglectu elemosinarũ. discretio¬
nẽ int̾ dextros ⁊ sinistros ẽẽ. facturum:
quoꝵ alios in regnũalios in suppliciũ
mutat etnũ. Ut aũt cotidiana sibi opinẽ¬
tur quȩ fac̾e̾ omĩno ñcessant. qualiacũq
& quantacũq sint ꝑ elemosinas dintti
posse peccata: orationẽ quã docuit ipse
dñs. & suffragatricẽ sibi adhib̾e conantur et
facere curemꝰ. sic̃ ⁊ nos dimitimꝰ debitorib
nr̃is. Non eñ ait dñs inquiunt si dimiseritis
peccata hominibꝰ dimittet uob pat̃ ur cotidia¬
na parua peccata. s dimittet inquit uobis
peccata ura. Qualia cũq gͦ ł quantacunq
sint. etiã si cotidie ꝑpetrent᷑. nec ab eis uita
discedat in meliꝰ ꝯmutata: ꝑ elemosinam
ueniã ñ negant. ac remiti pone psumunt.

Expanded text:
iudicium, ut aut non damnetur omnino aut post iudicium, ut aut non damnetur omnino aut post aliquod tempus a damnatione nouissima liberetur. nec ob aliud extimant Christum de solo dilectu atque neglectu elemosynarum discretionem inter dextros et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. ut autem cotidiana sibi opinentur, quae facere non cessant omnino, qualiacumque et quantacumque sint, per elemosynas dimitti posse peccata, orationem, quam docuit ipse dominus, et suffragatricem sibi adhibere conantur et facere curemus: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. non enim ait dominus, inquiunt: "si dimiseritis peccata hominibus, dimittet nobis pater uester cotidiana parua peccata" sed: dimittet, inquit, uobis peccata uestra. qualiacumque ergo uel quantacumque sint, etiam cotidie si perpetrentur nec ab eis uita discedat in melius commutata, per elemosynam ueniae non negatae remitti posse praesumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
illam: suꝑ fundam̃tũ posustinaurĩrargen¬
tum. lapides p̃ciosos s ligna fenũ stipulã.
Saluus tam̃ eris. si ardereceꝑit qđ ȩdifica.¬
sti. sic tam̃ tanꝗͣ ꝑ ignẽ. Nemo gͦ suꝑ funda¬
m̃tũ hoc aedificet adulteriã. blasphemias.
salegiã. idolatriã. puria. & putet se saluũ
futurũ ꝑ igne.: quasi ista sint ligna. fenum
amor rerũ tẽꝑalium̃ ⁊ ipse saluus erit ꝑido¬
neum fundamentum: cluiii. Contra coꝵ¬
ꝑsuasionẽ qui p̾rtant sibi non obfutura
peccata in quib cũ elemosinas facerent¬
estat eis responde qui dicunt et̾no igne¬
tit illos cantũmꝰ arsuros. qui ꝓpecca¬
tis fuis facere dignas elemosinas neglig̃t:
ꝓpt̃ illud qđ ait apłs iacobͦ Iudiciũ autẽ
sine miscđia: illi qui ñ fac miscđiam. Qui
gͦ fec inquiunt. quãuis ñ corrȩcent ꝑditos
mores. s nefarie ac nequit int̾ nsas suas ele¬
mosiuas uixerit. cũ miscđia illi futurũ ẽ.

Expanded text:
illam, super fundamentum posuisti non aurum, argenillam, super fundamentum posuisti non aurum, argentum, lapides pretiosos, sed ligna, faenum, stipulam: saluus ergo eris, si ardere coeperit quod aedificasti, sic tamen tamquam per ignem. nemo ergo super fundamentum hoc aedificet adulteria, blasphemias, sacrilegia, idolatrias, periuria et putet se saluum futurum per ignem, quasi ista sint ligna, faenum,amor rerum temporalium et ipse saluus erit per idoneum fundamentum. Inimici dopersuasionem qui putant sibi non obfutura peccata, in quibus, cum eleemosynas facerenestat eis respondere, qui dicunt aeterno igne illos tantummodo arsuros, qui pro peccatis suis facere dignas eleemosynas negligunt, propter illud quod ait apostolus Jacobus: Judicium autem sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. qui ergo fecit, inquiunt, quamuis non correxerit perditos mores, sed nefarie ac nequiter inter ipsas suas elemosynas uixerit, cum misericordia illi futurum est
Abbreviated transcription (Latin):
nichil. aut modice de trena fragilitate contͥs¬
tant᷑. Iili aut amantes res ꝓpͥas domos ꝓpͥas.¬
gͣuit ꝯcurbant: fenũ stipula ⁊ lignũ ardet.
Habent gͦ ligna ⁊ fenũ ⁊ stipula suꝑ funda¬
intum: s rerũ concessarũ ñ illicitarũ. Dico em̃
fr̃s. Possides funda m̃tum: here celõ calca trã.
Sicat es: non edificas nisi aurũ. argentum.
lapides p̃ciosos. Cũ aut̃ dixeris amopossessio¬
nẽ istam timeo ne ꝑ eat & imminet oãpnũ
⁊ tu contristaris: ñ quidẽ p̃ponis eã xp̃o.
Namsisicamas possessionẽ istam ut sidica
plus tam̃ amplecteris xp̃m. que postustiin
fundam̃to: saluus eris tanꝗͣ ꝑ ignem:
udi aliut. Hon pot̾is tenere possessionẽ
istãm: nisi dixeris falsum testimonium. Et
hoc ñ facere: xp̃m in fundam̃to ponere est.¬
facis rapinã ñ ꝓpt illã dicis falsum testimo¬
S tam̃ qr diligis illaur& contristaris si ꝑdiᷤ

Expanded text:
nihil aut modice de terrena fragilitate contrisnihil aut modice de terrena fragilitate contristantur; illi autem amantes res proprias, domos p stipula, et ligna ardent. Habent ergo ligna, fenum, stipulam super fundamentum; sed rerum concessarum, non illicitarum. Dico enim, fratres: possides fundamentum; haere coelo, calca terram. Si talis es, non aedificas nisi aurum, argentum, et lapides pretiosos. Cum autem dixeris, Amo possessionem istam, timeo ne pereat; et imminet damnum, et tu contristaris: non quidem praeponis eam Christo; nam sic amas possessionem istam, ut si dicplus tamen amplecteris Christum, quem posuisti in fundamento: salvus eris tanquam per ignem. Audi aliud: non potes tenere possessionem istam, nisi dixeris falsum testimonium. Et hoc non facere, Christum in fundamento ponere estillam facis rapinam, non propter illam dicis falsum testimo; tamen quia diligis illam et contristaris, si perdis
Abbreviated transcription (Latin):
b distribuentes: aut possidentes tanꝗͣ ñ
possidentes: & utentes hoc mundo tanquã
ñutentes: Sunt aut̃ alii qui rebꝰ infirmita¬
ti concessis inherent aliquanta delectatiõe.
Non rapit uͥlla alienã: s sio anat suanr ut
si ꝑdidit. ꝯcurbet: ñ appetit urorẽ alienam:
s sic heret sic miscet᷑ suȩ. ut modũ ñ ibitene¬
at p̃scriptũ tabuł lib̾oꝵ ꝓcreandoꝵ causa:
ĩ tollit alienãs repetit sua: & ht̃ iudiciũ
cũ fr̃e suo. Talib enĩ õr. Iam quidẽ omino
ddictũ÷: quia iuditia habetis uob̾cum.
Uerũ ipsa uidicia in eccła iubet agi: ñ ad
forũtrahi. Iam̃ delicta ẽẽ. dicit. Contendit
eĩrcui ꝓmissũ: regnũceloꝵ. Non totũ cor
sursũ leuat: s aliquã eiꝰ partẽ trahit in
tram. Deniq siuemat tẽptatio ducendi
maitirii. illi qui habent infundam̃to xp̃m.
i aedificant aurũ argentũ. lapides p̃cio¬
sos qui dicunt ȩx hac oportunitate bonu:
mͥ dissolui ⁊ eẽ. cũ xp̃o. alacres currunt̃ aut̃

Expanded text:
bus distribuentes aut possidentes tamquam non possidentes et utentes hoc mundo tamquam non utentes. sunt autem alii qui rebus infirmitati concessis inhaerent aliquantum dilectione: non rapit uillam alienam, sed sic amat suam, ut si perdiderit conturbetur; non appetit uxorem alienam, sed sic haeret, sic miscetur suae, ut modum non ibi teneat praescriptum tabulis liberorum procreandorum causa; non tollit aliena, sed repetit sua et habet indicium cum fratre suo. talibus enim dicitur : iam quidem omnino delictum est, quia iudicia habetis uobiscum. uerum ipsa iudicia in ecclesia iubet agi, non ad forum trahi; tamen delicta esse dicit. contendit eum cui promissum est regnum caelorum; non totum cor sursum leuat, sed aliquam eius partem trahit in terram. denique si ueniat temtatio ducendi martyrii, illi qui habent in fundamento Christum et aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos, qui dicunt ex hac opportunitate: bonum est mihi dissolui et esse cum Christo, alacres currunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa eiꝰ inuenies. Nulla enĩ uoluntas: po
tentior ẽ. ipsiꝰ uoluntate. Contͣ quã cũ
aliquid fieri sinit: miscđiam suã iustici¬
amq demonstrat. Sic̃ enĩ uult ut hõ non
peccet: ita uult peccanti parcere ut reu̾¬
tat᷑ & uiuatꝰ. Ita etiã uult in peccatis ꝑ¬
seuerantẽ punire. ut iusticię pocentiã con¬
tumax ñ euadat. Ae sic quicqͥd delegeriᷤᷤ
ohomo: ñdeerit dõ unde suã de te cõple

Expanded text:
opera eius inuenies. nulla enim uoluntopera eius inuenies. nulla enim uolunttentior est ipsius voluntate; contra quam cum aliquid fieri sinit, misericordiam suam justitiamque demonstrat. Sicut enim vult ut homo non peccet, ita vult peccanti parcere, ut revertatur et vivat; ita etiam vult in peccatis perseverantem punire, ut justitiae potentiam contumax non evadat. Ac sic quidquid elegeris, o hom
Abbreviated transcription (Latin):
suo. fecerit. Ac ꝑ hoc quando scđ̾m din
uolunt & orant scĩ ut quisq sit saluus:
possumꝰ illomͦ locutionis dicere uult ds
& ñ facit. ut ipsum dicamꝰ uelle qui ut
uelint isti facit. Scđm illã uͦ uoluntatẽ
suã que cũ eiꝰ p̃scientia sẽpitua est. ꝓfec̃¬
solũ p̃tita ł p̃sentia. s etiã futura iam fec̃.
Uerũ anteqͣ ueniat tẽpꝰ qͦđ uoluit ut ficret
qđ ante tẽꝑa uniu̾sa p̃sciuit atq disposuit:
dicimꝰ fiet qͣndo as uoluerit. Si aut n solũ
tẽpꝰ qđ futurũ ÷ uerũ etiã utrũ futurũ sit
ignoramꝰ dicimꝰ fiet si as uoluerit: ñ qͥa
ds̃ nouã uoluntatẽ quã ñ habuit tunc
habebit: s qr id qđ ex ẽtnitate in eiꝰ iniu¬
tabili pꝑatũ ÷ uoluntate. tunc ent: Item
de eadẽ uoluntate dĩ. Ex psalmo. cx.
agna oꝑa dñrexquisita in om̃s uolun
tateseiꝰ. Scrutare. ex quire. uestigare
si potes uoluntates dm̃i: in om̃ibꝰ sc̃ꝑmagna

Expanded text:
suo fecerit. ac per hoc. quando secundum deum suo fecerit. ac per hoc. quando secundum deum uolunt et orant sancti, ut quisque sit saluus, possumus illo modo locutionis dicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. secundum illam uero uoluntatem suam, quae cum eius praescientia sempiterna est, profecl praesentia sed etiam futura iam fecit. uerum antequam ueniat tempus, quo uoluit, ut fieret quod ante tempora uniuersa praesciuit atque disposuit., dicimus: "fiet quando deus uoluerit; si autem non solum tempus, quo futurum est, uerum etiam utrum futurum sit ignoramus, dicimus: „fiet, si deus uoluerit"; non quia deus nouam uoluntatem, quam non habuit, tunc habebit, sed quia id quod ex aeternitate in eius immutabili praeparatum est uoluntate tunc erit. ITEM DE EADEM VOLVNTATE DEI. EX PSALMO CX. Magna opera domini, exquisita in omnes uolun- tat e s eius. scrutare, exquire, uestiga, si potes, omnes uoluntates domini, in omnibus semper magna
Abbreviated transcription (Latin):
s ab ipso data. N on utiq homines erant.
quib ait iħs in lege ur̃a scͥptum ẽ: cum
alio loco segamꝰ sex dĩ eiꝰ ui corde eiꝰ. Scdm
hanc uoluntatẽ qua ds oꝑat᷑ in homini¬
bꝰ. etiã uelle dr̃ qđ ñ ipse uult. s suos id
uolentes facit:. Sic̃ dr̃ cognouisse. qđ ut
cognosceret᷑ fecit a quib ignorabatur.
Neq eñi dicente apło nc aut̃ cognoscentes
dnimino cogniti ado.fas ÷ ut credamꝰ
qđ eos tunc cognouerit ds. p̃cognitos an¬
te constitutionẽ mundi: s tunc cogno¬
uisse dictꝰ ÷. qđ tunc ut cognosceret᷑ esfe¬
cu. De his loquntionũ modis: iam &
in suꝑiorib libris memini disputatũ.
Scđm hanc gͦ uoluntatẽ qua din uelle
dicimꝰ qđ alios efficit uelle. a quibꝰ futu¬
ra nesciunt᷑: multa uult. nec faciat. Mul¬
ta eñĩ uolunt fieri scĩeb ab illo inspira¬
ta sc̃a uoluntate nec fuint Sic̃ orant
ꝓ quib dã pie scẽq & qđ orant ñ facit.
cũ ipse in eis hãc orandi uoluntatẽ sp̃u

Expanded text:
nes erant quibus ait Iesus: in lege uestra scriptum est, cum alio loco legamus: lex dei eius in corde eius. secundum hanc uoluntatem, quam deus operatur in hominibus, etiam uelle dicitur quod non ipse uult, sed suos id nolentes facit; sicut dicitur cognouisse quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. neque enim dicente apostolo: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo, fas est, ut credamus, quod eos tunc cognouerit deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. de his locutionum modis iam et in superioribus libris memini disputatum. secundum hanc ergo uoluntatem, qua deum uelle dicimus quod alios effecit uelle, a quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant pro quibusdam pie sancteque, et quod orant non facit, cum ipse in eis hanc orandi uoluntatem sancto spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
eruat᷑. Nam ⁊ illi qui putant sic intelli¬
gendũ eẽ qđ scͥptii ẽ. afferre t̾rambonani.
ub̾em fruccũ. aliã tricenũ. aliã sexagenũ.
aliã centenũ. ut scĩꝓ suoꝵ diu̾sitate me¬
ritoꝵ. alii tricenos homines lib̾ent alii
sexagenos. alii centenos: hoc in die tudi¬
cu futurũ suspicari solent᷑ ñ post iudici¬
un. Qua opinione quidã cũ uidet ho¬
mines impunitatẽ sibi ꝑuersissime polli¬
centes eo qđ oĩs istom ad lib̾ationẽ ꝑtine¬
re posse uideantielegantissime respondi¬
se ꝑhibet᷑. Bene potiꝰ ẽẽ iuuendũ ut
int̃ eos quisq repꝑiat᷑ qui ꝓ aliis inc̃ces-
suri sunt libandis: ne tã paucisint ut
cito ad nuienĩ suũ ł tricenũ ł sexage¬
num ł centenũ. uno quoq eoꝵ ꝑuenien¬
te. multi remaneant qui erui ia de peniꝰ
illoꝵ utt̃cessione ñ possint. & in eis inue¬
nat᷑. quisqͥs sibi spem fructꝰ alieni ceme¬

Expanded text:
eruatur. nam et illi qui putant sic intelleeruatur. nam et illi qui putant sic intellegendum esse quod scriptum est, afferre terram bonam uberem fructum, aliam tricenum, aliam sexagenum, aliam centenum, ut sancti pro suorum diuersitate meritorum alii tricenos homines liberent, alii sexagenos, alii centenos, hoc in die iudicii futurum suspicari solent, non post iudicium. Qua opinione quidam cum uideret homines inpunitatem sibi peruersissime pollicentes, eo quod omnes isto modo ad liberationem pertinere posse uideantur, elegantissime respondisse perhibetur, bene potius esse uiuendum, ut inter eos quisque reperiatusuri sunt liberandis; ne tam pauci sint, ut cito ad numerum suum vel tricenum, vel sexagenum, vel centenum unoquoque eorum perveniente, multi remaneant qui erui jam de poenis illorum intercessione non possint, et in eis inveniatur quisquis sibi spem fructus alieni teme
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝑuenire ñ potui. & fortassis ꝓpt̾ea latent.
ne studiũ ꝓficiendi ad om̃ia cauenda pec¬
cata pigrescat Tm̃ si sciient᷑ quȩ ł qualia
sint delicta. ꝓ quibꝰ etiã ꝑmauentibꝰ. nec
ꝓfectii uitę melioris absũptis utt̃cessio
sit inquirenda & sꝑanda iustoꝵ. eis secura
obuolueret humana segnicia nec euolui
talib implicam̃tis ulliꝰ uirtutis ex pediti
one curaret S tantũm quereret alioꝵ
meritis libari: quos amicos sibi de ma¬
moni iniquitatis elemosinarũ largita¬
te fecisset. Nuncuͦ dum ueniał iniqͥtatis
etiã si ꝑseueret ignorat᷑ modꝰ: ꝓsecto ⁊ stu¬
diũ in meliora ꝓficiendi. orando. & instan¬
do uigilaniꝰa dhibet᷑: ⁊ faciendi de mamo¬
na iniquitatis sc̃is amicos cura ñ sꝑnit᷑.
Uerũ ista libatio que fic siue suis quibꝰ¬
q oronib. siue int̃cedentib scĩs: id agit
fuerit missꝰ. post quantũcũq tẽpꝰ inde

Expanded text:
nem peruenire non potui. Et fortassis propterea latent, nem peruenire non potui. Et fortassis propterea latent, ne studium proficiendi ad omnia cauenda peccata pigrescat. Quoniam si scirentur quae uel qualia sint delicta. pro quibus etiam permanentibus nec prouectu uitae melioris absumtis intercessio sit inquirenda et speranda iustorum, eis secura se obuolueret humana segnitia, nec euolui talibus inplicamentis ullius uirtutis expeditione curaret, sed tantummodo quaereret aliorum meritis liberari, quos amicos sibi de mamona iniquitatis elemosynarum largitate fecisset. nunc uero dum uenialis iniquitatis, etiam si perseueret, ignoratur modus, profecto et studium in meliora proficiendi orando et instando uigilantius adhibetur et faciendi de mamona iniquitatis sanctos amicos cura non spernitur. uerum ista liberatio, quae fit siue suis quibusque orationibus siue intercedentibus sanctis, id agit,fuerit missus, post quantumcumque tempus inde
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad tanta beatitudinẽ adipiscendã eisip¬
sa sufficiat. nisi eoꝵ meritis quos amicos fe¬
cerint. miscđiam consequant᷑. Mtrariarit̃
soleo etiã apuo uirgiliũ repꝑiri istã dñi
sententiã. ubi ait facite uob amicos de
mamona iniquitatis ut & ipsi recipiant
uos in tabnada aet̾na. cuiꝰ : ⁊ illa sim il¬
ubi putant habitare animas beatoꝵ: ñ so¬
lũ ibi posuit eos qui ꝓpͥis meritis ad illas
sedes ꝑuenire potuerint ⁊s. adiecit atq ait.
Qͥq suri memores alios fecere merendo. Id:
qͥ ꝓmeruer̃ alios: eosq sui memores ꝓme¬
rendo fecer̃. Prors tanꝗͣ eis diceret qđ fre¬
quentat᷑ ore xp̃ianoꝵ. cũ se cuiq scõꝵ hu¬
Atq id ut ẽẽ. possit. ꝓmerendo efficit.
Squis iste sit modꝰ: ⁊ que sint ipsa p̾et
petrent indulgentiã: difficillinũ ÷ inue¬
nire: ꝑiculosissimũ definire. Ego certe usq
ad hoc cẽpꝰ cũ inde satagerẽ: ad eoꝵ indagi¬

Expanded text:
ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis iput ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis quos amicos fecerint misericordiam consequantur. mirari autem soleo etiam apud Vergilium reperiri istam domini sententiam, ubi ait: facite uobis amicos de mamona iniquitatis, ut et ipsi recipiant uos in tabernacula aeterna; cui est et illa similubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritis ad illas sedes peruenire potuerunt, sed adiecit atque ait: quique sui memores alios fecere merendo, id est qui promeruerunt alios eosque sui memores promerendo fecerunt; prorsus tamquam eis dicerent quod frequentatur ore christianorum, cum se cuique sanctorum huadque id ut esse possit promerendo efficit. Sed quis ite sit modus, et quae sint ipsa peccaitis inpetrent indulgentiam, difficillimum est inuenire, periculosissimum definire. Ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem ad eorum indagi
Abbreviated transcription (Latin):
ut fideł eẽm. Iili aut̃ qui recipiunt᷑ a tali¬
b intab̾nacula aetña: fatendũ÷ qđ ñ suit
in his morib ꝑdiddᷤ ut eis lib̾andis sine suf¬
fragio scõꝵ sua possit uita sufficere. Ac
ꝑ hoc multo ampliꝰ in eis suꝑ exaltat mi¬
sccłia iudicio. Nec tam̃ id̃o putandꝰ ÷ qͥsqͣ
sceleratissimꝰ nequaꝗͣ uita ł bona ł tolera¬
biliora mutatꝰ. recipi in tab̾nacula aet̃¬
na. Qm̃ obsecutꝰ ÷ scĩs de mamona iniqͥ¬
tatis⁊ id÷ de pecunia ł diuitiis que ma-¬
le fuerant acquisite: aut etiã si bene.
ñ tam̃ uerͥas .s quas inquitaᷤtis putat
ẽẽ diuitias. qm nescit que sint uere diui¬
tie quibꝰ illi habundant qͥ ⁊ alios recipi¬
unt intab̾nacula aet̾na. Est itaq qͥdã
uitȩ modꝰ nec tam male. ut his qui eam ui-¬
uunt nich ꝓsit ad capessendũ regnũ celoꝵ
largitas elemosinarũ. quibꝰ etiã iustoꝵ
sustentat᷑ in opia. & funt amici qui inta¬
b̾nacula ęt̾na suscipiant: nec tambone.

Expanded text:
qui recipiuntur a talibus in tabernacula aeterna, fatendum est quod non sint his moribus praediti, ut eis liberandis sine suffragio sanctorum sua possit uita sufficere; ac per hoc multo amplius in eis superexsultat misericordia iudicio. nec tamen ideo putandus est quisquam sceleratissimus nequaquam uita uel bona uel tolerabiliore mutatus recipi in tabernacula aeterna, quoniam obsecutus est sanctis de mamona iniquitatis, id est de pecunia uel diuitiis, quae male fuerant adquisitae, aut etiam si bene, non tamen ueris, sed quas iniquitas putat esse diuitias, quoniam nescit quae sunt uerae diuitiae, quibus illi abundant qui et alios recipiunt in tabernacula aeterna. est itaque quidam uitae modus nec tam malae, ut his qui eam uiuunt nihil prosit ad capessendum regnum caelorum largitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae,
Abbreviated transcription (Latin):
Ractat enĩ tẽpori deditis tanto meliꝰ: qͥnto
ipse minꝰ obligatꝰ ẽ tẽꝑe. Cũitaq omĩb
qͦs parit᷑ diligit. ꝓdee ñ possit. nisi coniuc¬
tiorib ꝓdesse malit. iniustꝰ ẽ. Animi aũ
coniunctio maiorẽ: quã locoꝵ aut cẽpoꝵ.
iniustꝰ. & ut nemo illi uisticiã & dm̃: sic
nemo aufert beatitudinẽ. & si qͣndo for¬
tuaalicuiꝰ ꝑido ł errore ł dolore cõmouet.
umus illiꝰ auxilũ aut correctionẽ. aut
gusolatione aĩusq ad sua subr̾isionem
ualere patit᷑. In om̃ibꝰ aut̃ officiosis laborib
future quietis: certa expectatione ñ frangi¬
tur. Quid ei nocebit. qui bene uti etiã ini¬
nuico potest: Cius enĩ p̃sidio.atq muni¬
m̃to inimicicias ñ ꝑtimescit: cuiꝰ p̃cepto
& dono diligit ini micos. Huic uiro in
tribulacionib parũ ẽ: ñ contristari: nisi
etia gaudeat. Sciens qđ tribulatio pa-¬
tientiam oꝑat᷑: patientia ꝓbatione : ꝓba¬

Expanded text:
tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto ipse minus obligatus est tempore. cum itaque omnibus quos pariter diligit prodesse non possit, nisi coniunctioribus prodesse malit, iniustus est. animi autem coniunctio maior est quam locorum aut temporum, iniustus. et ut nemo illi iustitiam et deum, sic nemo aufert beatitudinem. et si quando forte alicuius periculo uel errore uel dolore commouetur, usque ad illius auxilium aut correctionem aut consolationem, non usque ad suam subuersionem ualere patitur. in omnibus autem officiosis laboribus futurae quietis certa expectatione non frangitur. quid enim ei nocebit qui bene uti etiam inimico potest? eius enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cuius praecepto et dono diligit inimicos. huic uiro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, proba
Abbreviated transcription (Latin):
totũ atq ꝑfectũ. Ita cũ diligat ꝓximum
tanꝗ seipsum. ñ inuidet ei: qr nec sibi ipsi
p̃stat ei qđ pot̃: qr & sibi ipsi ñ eo udiget:
qr nec se ipso. Tantũ dõ indiget: cui adhe¬
rendo beatꝰ ẽ. Nemo aut̃ illi eripit dm̃. Iule
g uerissime atq certissime inuictꝰ hõ ẽ. qui
coheret deo: Nonut ab eo aliquid boniex¬
tra mereat᷑is cui nichil aliud. quã ipsũ
adherere dõ bonũẽ. Hic uir quã duẽ in
bac uita. utit amico ad rephendendã grãn:
utt᷑ inimico. ad pacientiã: ucit᷑ quib pot̃
ad beneficientiã: utit᷑ om̃ib ad beniuolen¬
tiã. Et quãꝗͣ tẽꝑalia ñ diligat. ipse recte
utit᷑ teꝑalib Et ꝓ eoꝵ sorte hominib consu¬
ut. si equalit̾ ñ pot̃ om̃ib Quare si aliquẽ
familiariũ suoꝵ ꝓmptiꝰ quã quelibet allo-¬
quit᷑: ñ eũ magis diligit᷑̾s ad eũ habet
maiore sidutiã. & aꝑtiorẽ tẽporis ianuã.

Expanded text:
totum atque perfectum. ita cum diligat proximum totum atque perfectum. ita cum diligat proximum tamquam se ipsum, non inuidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaerendo beatus est. nemo autem illi eripit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus homo est qui cohaeret deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non diligat, ipse recte utitur temporalibus et pro eorum sorte hominibus consulit, si aequaliter non potest omnibus. quare si aliquem familiarium suorum promtius quam quemlibet alloquitur, non eum magis diligit, sed ad eum habet maiorem fiduciam et apertiorem temporis ianuam.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ia illud diligit. s laudẽ. aut aliqͥd aliud
quo benecantando uult. ꝑuenire: ⁊ põt
ci minui ł auferri. si & alius benecantaue¬
rit. Quigͦ inuidet benecantanti: ñ amat
benecantantẽ.S rurs qui eo in diget: ñ can-
tat bene: qđ niulto ad cominodatiꝰ debene
uiuente dici pot̃: qr & inuide nulli pot̾.
Quo enĩ ꝑueniunt beneiuiuentes: tantrĩ¬
demi ẽ. omĩbꝰ. nec minꝰ fit cũ plures habu¬
erint. Ce porest ee cẽpꝰ quo bonꝰ cantor
cantare ñ decent̃ queat: &e indigeat udr¬
ce alteriꝰ. qua sibi exhibeat᷑ qđ uisut
Tanqũ. st alicubi conuiuietur: ui lint
cantare turpe. sit. s leceat audire cantantẽ
Beneuruere aut̃ sẽꝑ decet. Quare quisqͥs
hoc diligit &e facit: ñ solũ ñ inudet imi¬
tantib s eis se p̃bet libentissime atq huma¬
nssime quantũ pot̃. nec eis tam̃ uidiget.
Nam qđ in illis diligit᷑ inse ipso habet

Expanded text:
non jam illud diligit, sed aut laudem, aut aliquid aliud, non jam illud diligit, sed aut laudem, aut aliquid aliud, quo bene cantando vult pervenire, et potest ei minui vel auferri si et alius bene cantaverit. Qui ergo invidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, tat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum cantare turpe sit, sed deceat audire cantantem. bene uiuere autem semper decet. quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non inuidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime, quantum potest; nec eis tamen indiget. nam quod in illis diligit, in se ipso habet
Abbreviated transcription (Latin):
debet diligere. qđ sibi ipse ẽ. Cor pora uͦ ñ sunt.
qđ nos sumꝰ. Hongͦ in homine corpꝰ: expetẽ¬
duni: aut desidandii. Ualet ad hoc etiã qđ
p̃ceptũ ẽ: ne concupiscas rẽ ꝓximi tui.
Quaꝓpt̃ quisqͥs in ꝓrimo aliud diligit quã
sibi ipse ẽ: ñ eũ diligit tanꝗͣ se ipsum. Ipsa
gͥ natura humana sine camnali conditione
diligenda ẽ : snie sit ꝑficienda:ͥ siue ꝑfecta.
Om̃s sub iino dõ patre cognati sunt. Qui eũ
diligunt. &e faciunt uoluntatẽ ipsiꝰ: & in¬
uicẽ sibi st̃. & patres cũ sibi consulut. dẽ fi
unꝰ pat testam̃to suo ad unã hereditatem
uocat. Quappt cur iste n sit inuictꝰ. homine
diligendo. cum in eo inchil p̃cer hominem
diligat. id÷ creaturã dĩ ad eiꝰ imagine fac¬
tam. nec ei possit deẽẽ ꝑfecta natura. quã
diligit. cũ ipse ꝑfectꝰ ẽ. Sic̃ enĩ u̾bi gratia.
siquisꝗ diligat bene cantantẽ. ñ hunc aut
tat. Nam si cuiꝗͣ inuidet benecantanti.

Expanded text:
bi ipse est. corpora uero non sunt quod nos sumus; non ergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. ualet ad hoc etiam quod praeceptum est: ne concupiscas rem proximi tui. quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tamquam se ipsum. ipsa igitur natura humana sine carnali condicione diligenda est, siue sit perficienda siue perfecta. omnes sub uno deo patre cognati sunt qui eum diligunt et faciunt uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consunus pater testamento suo ad unam haereditatem vocat. Quapropter cur iste non sit invictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est, creaturam Dei, ad ejus imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura quam diligit cum ipse perfectus est? Sicut enim, verbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, non hunc, auttat. Nam si cuiquam invidet bene cantanti,
Abbreviated transcription (Latin):
diligat. qualẽ illã uidet: stultã n talẽ:
s qr eẽ ꝑfecta & sapiens potest: qr nec se
ipsum stultum: debet stultũ diligere.
Nam qui se diligit stultũ: ñ ꝓficit ad
sapientiã. Nec fiet quisq quał cupit
ẽẽ: nͥ seođit qual ẽ. S donec ad sapien-¬
tiã ꝑfectionẽq ueniat᷑: eo animo ferat
stulticiã ꝓximi quo suã ferret sistultꝰ
rat diina ꝓuidentia. quid significe¬
mꝰ uitiosi: & quo debeaniꝰ redire correc¬
ti. Iam uͦ cuncta spectacula. ce onr̃is il¬
la quȩ appellat᷑ curiositas quid aliud
querit: quã de rerũ cognitione leticiã:
Quid gͦ ammirabilius. quid spetiosiꝰ
ipsa ueritate: Ad quã spectator oĩs
ꝑuenire se cupere confitet᷑: cũ uehem̃t̃
ne fallatur inuigilat.

Expanded text:
diligat qualem illam uidet, stultam non talem, diligat qualem illam uidet, stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec se ipsum debet stultum diligere. nam qui se diligit stultum non proficit ad sapientiam; nec fiet quisque qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. sed donec ad sapientiam perfectionemque ueniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultrat diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omnis illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? quid ergo admirabilius, quid speciosius ipsa ueritate, ad quam spectator omnis peruenire se cupere confitetur, cum uehementer ne fallatur inuigilat?
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdatꝰ ẽ. in nob̾. Quis huic nocebit: Quis
hunc subiugabit᷑: hõ qui ꝓsꝑis rebꝰ ꝓ¬
ficit: asꝑis quid ꝑfecerit discit. Cũ enĩ
mutabiliũ bonoꝵ ad est copia in eis confi¬
dit. S cũ subtrahunt᷑: agnoscit᷑ utrũ cũ
ñ deceꝑint. Quia plerumq cũ ad sint nob̾:
putamꝰ qđ ñ ea diligamꝰ. S cũ abeẽ cepint:
inuenimꝰ qui simꝰ. Hoc enĩ sine amore nr̃o
aderat: qđ sine dolore discedit. Uidet᷑ gͦui¬
cere cũ uincat᷑: qui suꝑando ad id ꝑuenit.
qđ cũ dolore amissurꝰ ẽ. & uincit cũ iunci
uideat᷑: quisqͥs cedendo ad id ꝑuenit qđ
ñ amittit uiuitꝰ. Quẽ delectat gͦ lib̾tas:
ab amore mutabiliũ itrũ liber ẽẽ appe¬
tat. Et quẽ regnare delectat. uni omium
regnatori dõ subditꝰ. hereat: plus eũ di¬
ligendo quã se ipsum: &e hec est ꝑfecta ui¬
stitia: qua potiꝰ potiora. & minꝰminora di¬
ligimꝰ.Sapientẽ auinã atq ꝑfectã talẽ

Expanded text:
datus est nobis. quis huic nocebit? quis hunc subiugabit? homo, qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discet. cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahuntur, agnoscitur utrum eum non ceperint, quia plerumque cum adsunt nobis putamus quod non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id peruenit quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori deo subditus haereat plus eum diligendo quam se ipsum. et haec est perfecta iustitia, qua potius potiora et minus minora diligimus; sapientem animam atque perfectam talem
Abbreviated transcription (Latin):
s amaie illud. qđ ad se ꝑtinet. Quid gͦ mirũ
si ad regnũ ñ ꝑuenit. qui ñ cõmunẽ. s pͥua¬
tã rem diligit: Immo utrũq ait quispiam.
Inmo illud unum dicit ds. Dicit eñĩ ueris¬
sime ueritas. Neno pot duob domuns ser¬
uire. Nemo enĩ pot̾ ꝑfecte diligere quo uo
quã peccando meruimꝰ. Quare oderimꝰ opor¬
tet unde ut lib̾em̃ optamꝰ: oderinꝰ cͦ tẽꝑales
meresitudi

Expanded text:
sed amare illud quod ad se pertinet. quid ergo mirum, sed amare illud quod ad se pertinet. quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit enim uerissime ueritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uocquam peccando meruimus. quare oderimus oportet, unde ut liberemur optamus. oderimus ergo temporales necessitudi