comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo recundo dix̃: audis quedicat intepanetus est
recedere &schisma facere: non tantum ipse sed
&omnes quos arguis. quosscio quia dimit terece
tehabent & dare intesententiam & remanebis
solus her&icus: ideo quid adtepertin& : quis quos
egit dõ hab& reddere irtionem: secundus felicia
rotaria centurionis uictoria garbedixit: quiduob
uid&ur responderunt: habent dm̃ cui reddant
urtioneni secundus dixit: uos scitis & ds̃ sedete:
& omnes responderunt: do gnrcias. hostu tr dito¬
res qui cum alus apud carthiaginem inaacilianiũ
& socius eius dixerunt sententias interquos & silua¬
nus cirtens is fut decuius traditione gesta mox in¬
senrm p̃canr uidelic& ratione defendis hoc enĩ
de his iamplurib utique dicturus es quod de uno
siluano camquam magnum aliquid dictandũ
putasti hncte arbitirtus manifeste falsum
crimen quodei traditionis obicitur demonstrir¬
re quia interposiusti sententiam eiꝰ quam in con¬

Expanded text:
suo Secundo dixit: Audis quae dicat in te? Paratus est suo Secundo dixit: Audis quae dicat in te? Paratus est recedere, et schisma facere, non tantum ipse, sed et omnes quos arguis, quos scio quia dimittere te habent, et dare in te sententiam, et remanebis solus haereticus. Ideo quid ad te pertinet, quis quid egit? Deo habet reddere rationem. Secundus Felici a Rotaria centurioni et Victori a Garbe dixit: Quid vobis videtur? Responderunt: Habent Drationem. Secundus dixit: uos scitis et deus: sedete. et omnes responderunt: deo gratias. Hos tu traditores, qui cum aliis apud Carthaginem in Caecilianum et socios eius dixerunt sententias, inter quos et Siluanus Cirtensis fuit, de cuius traditione gesta mox inseram, praeclara uidelicet ratione defendes. hoc enim de his tam pluribus utique dicturus es, quod de uno Siluano tamquam magnum aliquid dictandum putasti, hinc te arbitratus manifeste falsum crimen quod ei traditionis obicitur demonstrare, quia interposuisti sententiam eius, quam in con
Abbreviated transcription (Latin):
dus dix̃ tuirosi unco parte: secundus donato calam̃si
dix̃ dicitꝰ tetrirdidisse: donatus respondit dedico di¬
ces medicinales secundus dixitꝰ yerensi una parte
& alio loco secundus uictoria rus niocat de dixit:
dicitur tetrirdidisse quattuor euanelia: uictor
respondit ualentianus cunrcor. fuit i pse me coegit
ut mit terem illa ininem sciebamilla deliticia
fuisse hocdeliccum mihi indulge & indulz&
mihi & ds̃ secundus dixit turns itina parte &alio
loco secundus purpurio aliniat ad dicitur. tene¬
casse filios sororistuae duos milei purpurits:
putas me terreri ate sicut & alteritu quid ezisti
quitentus esa cunrtore & ordine ut scribtunrs
dares quomodo te libenrsti ab ipsis nisi quia dedisti
aut ius riti dari quod cumq: nam ñ tedimittebat
passim: nãnego occidi & occido eos qui contur me
faciunt ideo noline prouocare utplus dicam scis
me deneumine tirctare: secundus mmor patruo

Expanded text:
dus dixit: transi una parte. Secundus Donato Calamensi dus dixit: transi una parte. Secundus Donato Calamensi dixit: dicitur te tradidisse. Donatus respondit: dedi codices medicinales. Secundus dixit: transi una parte. et alio loco: Secundus Uictori a Russiccade dixit: dicitur te tradidisse quattuor euangelia. Uictor respondit: Ualentianus curator fuit; ipse me coegit ut mitterem illa in ignem. sciebam illa deleticia fuisse. hoc delictum mihi indulge. et indulget mihi et deus. Secundus dixit: transi una parte. et alio loco: Secundus Purpurio a Liniata dixit: dicitur te necasse filios sororis tuae duos Milei. Purpurius respondit: putas me terreri a te sicut et alteri? tu quid egisti. qui tentus es a curatore et ordine. ut scripturas dares? quomodo te liberaut jussisti dari quodcumque? Nam non te dimittebant passim. Nam ego occidi et occido eos qui contra me faciunt. Ideo noli me provocare ut plus dicam. Scis me de nemine tractare. Secundus minor patruo
Abbreviated transcription (Latin):
quutionem codicum tirdendõrum ut illic in locum
defuncti ordinar&ur ep̃s ibi quae gestas int accipe:
nama quae necessaria fuerunt infnas cribere cunrui:
dio letiano uiii. & maximiano uii. ss̃ iiii. noñ
marti cirte cum secundus episcopus tiisitanus
primae cathȩ dre consediss& indomo urbani¬
doniti udei dixit ꝓberꝵ nos primo & nic poterim
incordinare epm setundum: donato masculita no
dixit dicitur tetrirdidisse, donatus responditstis quin¬
cumime quaesiuit florus ut turificarem & nonine
trrdidit dr̃ inmanib eiꝰ ftatres sed quia ds̃ mihi dimi¬
sit ergo & tuseria medõ : secundus dxit: quidergo
facturi sumus demartiribus quia nontradiderunto
ideo & coronati sunt: donatus dixit: mitte mead łm̃
ibi reddam rationem secundus dixit: accede una
parte secundus marino ab aquis tibilitanis dixit
dicitur & tetrirdidisse: marinus respondit: dedi
pollo cartullas nam codices mei ralui sunt sec un¬

Expanded text:
cutionem codicum tradendorum, ut illic in locum cutionem codicum tradendorum, ut illic in locum defuncti ordinaretur episcopus. Ibi quae gesta sint accipe; nam quae necessaria fuerunt infra scribere curaui: Diocletiano VIII et Maximiano VII CSS IIII Non Mart Cirtae cum Secundus episcopus Tigisitanus primae cathedrae consedisset in domo UrbaniDonati, idem dixit: probemus nos primo et sic poterimus hie ordinare episcopum. Secundus Donato Masculitano dixit: dicitur te tradidisse, Donatus respondit: scis quantum me quaesiuit Florus ut turificarem, et non me tradidit deus in manibus eius, frater; sed quia deus mihi dimisit, ergo et tu serua me deo. Secundus dixit: quid ergo facturi sumus de martyribus? quia non tradiderunt. ideo et coronati sunt. Donatus dixit: mitte me ad deum, ibi reddam rationem. Secundus dixit: accede una parte. Secundus Marino ab Aquis Tibilitanis dixit: dicitur et te tradidisse. Marinus respondit: dedi Polio cartulas, nam codices mei salui sunt. Secun
Abbreviated transcription (Latin):
ia decausa generibus uel quaestionib ager&ur non
in ecclesia ueritas quarer&ur: num quid hoc helir
pro ph&e diceres qui cum sibiagere miquis simo ess&
obiectum quod ipie euerterit issirhel respondit: ego
non e uerto sede uertis tu& domus patristui: quidenim
adnos pertin& hoc r&orte obiectionis genus quo no¬
nune arecis appellatur marte r& horica cum hioc
inueniamus inauctoritate proph&ica: cumergo
quisque dicit non ego feci sedtufecisti uerum dicere
opus est non dicere m&uendum ÷: & tu quomodo
uizi lantissime cogitare . non uerbo greco imperi¬
cos nenos iud ȩant d&errere & maiores quidem
nostros fuisse trirditores non docuisti neque enĩ
quia dixisti essemultas lit cenrs. quib: hoc possit
ostendi ideoiam ostendisse putandus es: deurĩs aut̃
maiorib extat recuditigisitani concilium cum pau¬
cissimis quidem factum apud cirtam post perse¬

Expanded text:
la de causae generibus uel quaestionibus ageretur, non la de causae generibus uel quaestionibus ageretur, non in ecclesia ueritas quaereretur, numquid hoc Heliae prophetae diceres, qui, cum sibi a rege iniquissimo esset obiectum, quod ipse euerteret Israhel, respondit: ego non euerto, sed euertis tu et domus patris tui? quid enim ad nos pertinet, hoc retortae obiectionis genus quo nomine a Graecis appellatur in arte rhetorica, cum hoc inueniamus in auctoritate prophetica? cum ergo quisque dicit: non ego feci, sed tu fecisti\', uerum dicere opus est, non dicere metuendum est. et tu quomodo uigilantissime cogitare, non uerbo Graeco imperitos, ne nos audiant, deterrere. et maiores quidem nostros fuisse traditores non docuisti — neque enim quia dixisti esse multas litteras, quibus hoc possit ostendi, ideo iam ostendisse putandus es —, de uestris autem maioribus extat Secundi Tigisitani concilium cum paucissimis quidem factum apud Cirtam post perse
Abbreviated transcription (Latin):
tuam narnrtionem uerumest qui dixisti &iamillos
dilatione concessa reuocatos dequib nominatim
ex pressis iam dictum fuerirt dĩ presidentis arbitrio
uni uersalis concilii ore ueredico damnatos esre
cognoscite: cum enim post haec uerba illa est dilatio
constituta quomodo non placuit reuocare damnatas
aut quomodo nobis tanto postnatis uel ips is &iam
xpĩano orbi ternrrum in cognita esse non possim
quae probari non potuerunt decȩciliano. ineo quod
postea factum est iudicio trirns marino. quando ea
quae demaximianensib gestasunt & maffrica
& temporib nris tucunisis afersicut dicis. post aot
annos ad hucusque non nouen s. sic ut auteninos
docere poterimus adhucusque non nosti quia
episcopis uris mentientib credidisti quodautem
me d& iuditione inuestros maiores dicis. quas i perarta¬
ca tegorim quod anr̃is maioribus factumest r&or¬
quere uoluisse culpans quod hoc fecerim quasi inscho¬

Expanded text:
tuam narrationem uerum est, qui dixisti etiam illos tuam narrationem uerum est, qui dixisti etiam illos dilatione concessa reuocatos, de quibus nominatim expressis iam dictum fuerat: dei praesidentis arbitrio uniuersalis conciliiore ueridico damnatos esse cognoscite. cum enim post haec uerba illa est dilatio constituta, quomodo non placuit reuocare damnata? aut quomodo nobis tanto post natis uel ipsi etiam christiano orbi terrarum incognita esse non possint, quae probari non potuerunt de Caeciliano in eo quod postea factum est iudicio transmarino, quando ea, quae de Maximianensibus gesta sunt et in Africa et temporibus nostris, tu, cum sis Afer, sicut dicis, post tot annos adhuc usque non noueras, sicut autem nos docere poterimus, adhuc usque non nosti, quia episcopis uestris mentientibus credidisti? Quod autem me de traditione in uestros maiores dicis quasi per anticategoriam quod a nostris maioribus factum est retorquere uoluisse, culpans quod hoc fecerim, quasi in scho
Abbreviated transcription (Latin):
ie uenr & plenaria lex illius. hareditatis agnoscitꝰ
cum ipse fatearis eos qui in maximiani schismate
perstitissent meruisse sententiam quanonte¬
nerentur suntrr diem dilationis seecclesie reddi¬
dissent unde conetante quansereddidissent eo s
nisdus mate in quo perstiterrnt bapti zasse cum
quib inuestiirm commiunionẽ receptis unt uides
quemad modum mortui bapti ⁊auerint quia deillis¬
quiam maximiani ĩ chismate perstitissent ante quã
aduos redirent dictumerirt sententia concilii ligga¬
neniis egiptiorum ad modum exemplo pereuntium¬
funerib plenasunt litonr quoduero dixi quando
apudeos decernenda recita est ore latissimo adclar
ommutes cant quib peius ecceiam miulto melitis
rent: uides quamuerum sit quoda medictum est
iamtandem sentire debent quantasit propace ur
tolenrnda & pro pace xp̃s redire ad ecdesiam: quae
non damnauit incognita sipro pacedonati placuit
reuocare damnata: multo mazis hocenim secundũ

Expanded text:
sti uera et plenaria lex illius hereditatis agnoscitur?, sti uera et plenaria lex illius hereditatis agnoscitur?, cum ipse fatearis eos, qui in Maximiani schismate perstitissent, meruisse sententiam qua non tenerentur, si intra diem dilationis se ecclesiae reddidissent. unde constat, antequam se reddidissent, eos in schismate in quo perstiterant baptizasse cum quibus in uestram communionem recepti sunt. uides quemadmodum mortui baptizauerint, quia de illisqui in Maximiani schismate perstitissent, antequam ad uos redirent, dictum erat sententia concilii Bagaiensis: Aegfuneribus plena sunt litora. de qapud eos decernenda recitata est, ore latissimo acclamaobmutescunt, ecce iam multo melius peius implicarentur. uides quam uerum sit quod a me dictum est: iam tatoleranda, et pro pace Christi redire ad ecclesiam quae non damnauit incognita, si pro pace Donati placuit reuocare damnata. multo magis hoc enim secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nempeistam causam ut defendatis uelitis nolitis
ad patrocinium ueritatis uenire cogemini quedicit
haptismum xpĩ non solum peroccultos uerum &iã
ꝑemani festos malos nec solum a conuersis uerum
&iam aper uersis datum habere in concussam sui
roboris firmitatem &cis posse quidem messe sed
nisi correctis non posse prodesse correctos autem
&iam fraternis onrtionibus expiari percaritatem
cooperientem multitudinem peccato rum ec ce
antequam ostendam quam inpudenter tibiurĩ
secum dum ipsum mendatium eorum & narrir¬
tionen tuam quam tota causa ur̃ir subuersasit
puto quod noniam quaerere. debeas sedag noscere
nec parere contui dictionem sed cor rectionem
potius cogitare uides enim nuncsaltem quamue¬
urciter a meilla dictasint quib frustur menda¬
citer respondere conatus es quam recta dixerim
si prounitate partis donati innefario schismate
baptiz atos nemo rebaptizat cur non prounitã xp̃i¬

Expanded text:
Nempe istam causam ut defendatis, uelitis nolitis, Nempe istam causam ut defendatis, uelitis nolitis, ad patrocinium ueritatis uenire cogimini, quae dicit baptismum Christi non solum per occultos, uerum etiam per manifestos malos, nec solum a conuersis, uerum etiam a peruersis datum habere inconcussam sui roboris firmitatem et eis posse quidem inesse, sed nisi correctis non posse prodesse, correctos autem etiam fraternis orationibus expiari per caritatem cooperientem multitudinem peccatorum. ecce antequam ostendam, quam inpudenter tibi uestsecundum ipsum mendacium eorum et narrationem tuam quam tota causa uestra subuersa sit, puto quod non iam quaerere debeas, sed agnoscere, nec parare contradictionem, sed correctionem potius cogitare. uides enim nunc saltem, quam ueraciter a me illa dicta sint, quibus frustra mendaciter respondere conatus es, quam recte dixerim: si pro unitate partis Donati in nefario schismate baptizatos nemo rebaptizat, cur non pro unitate Chri
Abbreviated transcription (Latin):
indendum sanuinem quomodo bapti ⁊ ar̃
num quidmhis eraet constientia ste dantium
quȩ abluer& accipientium num quid eos saltẽ
fama bona uel falsisia comiendabat quae
tibi millis angustis non qua euaderes sed qua
te preecipitares exitum praebuit cumeos tamin¬
signe concilium lam& famosi criminis reos
redeuni deinde ncut falra narnentib ur̃is epis¬
copis credidisti antedisationis diem quo modo
suis capiuntur in honorib: sius cumeis quo sex¬
trir eccleniam cumimaximiano constituti in ca¬
tena racrilegu ithismati bapti ⁊ auenent unde
sacrilegio tanto expiantur acatena illa unde
soluuntur labia eorum os eorum ueneno
aspidum amaledictione &amaritudine unde
mundatur unde pedes abeffusione spiritalis
ranguinis abluuntꝰ quo uelo citer cucurrert̃
undemanus aflinesto opere perditionis emu¬
culantur unde abin licito incesto non mem¬
bnc corporis sedanimae purgatur affectus

Expanded text:
fundendum sanguinem quomodo baptizarunt? fundendum sanguinem quomodo baptizarunt? numquid in his erat conscientia sancte dantium quae ablueret accipientium? numquid eos saltem fama bona uel falsissima commendabat, quae tibi in illis angustiis non qua euaderes, sed qua te praecipitares exitum praebuit, cum eos tam insigne concilium clamet \'famosi criminis reos\'? redeuntes deinde, sicut falsa narrantibus uestris episcopis credidisti, ante dilationis diem quomodo suscipiuntur in honoribus suis cum eis, quos extra ecclesiam cum Maximiano constituti in catena sacrilegii schismatici baptizauerant? unde a sacrilegio tanto expiantur, a catena illa unde soluuntur, labia eorum, os eorum a ueneno aspidum, a maledictione et amaritudine unde mundatur, unde pedes ab effusione spiritalis sanguinis abluuntur, quo uelociter cucurrerunt, unde manus a funesto opere perditionis emaculantur, unde ab inlicito incestu non membra corporis, sed animae purgatur affectus?
Abbreviated transcription (Latin):
maritudine plenum : ueloces pedes eorum
adeffundendum sanguinem Contritio & infe¬
ucitas inuis eorum & iam pacis non cogno¬
uerunt deinde paulo post cum omnes ordina¬
tores maximiani nominatim enumerrss&
inter quos &iam isti dequib ego felicianus
qui funesto inquit opere perditionis uassor¬
didum collecta feculentia glutinarunt nom
cellegi uolens quod ipsi ad fuerint ipsi maxi¬
mianum in positis manibus ordinauerint
ad dens &iam de cartaginis dericis sed & eleri¬
cos in quic ecclesiae cartaginis quidum facinori
intersunt in licito incertui lenocinium prae¬
buerunt rogote cresconium quidullis meis
uerbis hoc crimen exag gero quod siuo luis sem
fortassemihi & sinontalia tamen qualiter cũq
sufficientia non defuissent quaero gitur abste¬
antequam uti duo de quibus intermagno ad ura
communionis concordiam remeassent in illa cate
sacrilezii conititutis sub quorum labus erxt
uenenum aspidum cumore pleno maledictio¬
nuis. & amaritudine cum pedib uelo cibus adef¬

Expanded text:
ueloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. contritio et infelicitasin uiis eorum, et uiam pacis non cognouerunt.\' deinde paulo post cum omnes ordinatores Maximiani nominatim enumerasset, inter quos etiam isti, de quibus ago, Felicianusqui funesto, inquit, opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinarunt, sic intellegi uolens, quod ipsi adfuerint, ipsi Maximianum inpositis manibus ordinauerint. addens etiam de Carthaginis clericis: sed et clericos, inquit, ecclesiae Carthaginis, qui, dum facinori intersunt, inlicito incestui lenocinium praebuerunt. Rogo te, Cresconi, numquid ullis meis uerbis hoc crimen exaggero? quod si uoluissem, fortasse mihi etsi non talia, tamen qualitercumque sufficientia non defuissent. quaero igitur abs teantequam isti duo, de quibus interim ago, ad uestrae communionis concordiam remeassent, in illa catena sacrilegii constituti, sub quorum labiis erat uenenum aspidum, cum ore pleno maledictione et amaritudine, cum pedibus uelocibus ad ef
Abbreviated transcription (Latin):
ispice &iã uestros sicut suis uerbis imperator
ipse testatur. Aduersum caecilianum diurnis
dieb interpellare non desistentes & hisdem ipsis
uerbistuis interrogante mihi responde quisminu
testamento prolato consentit qui ꝑsecutionem
patitur Anqui facit dilgenter aut̃ ꝑ lestis õnib
inuenies caecilianum a uestris &iam apudimpe¬
nxtorem ꝑ secutionum passum sed noninuenies

Expanded text:
aspice etiam uestros. sicut suis uerbis imperator aspice etiam uestros. sicut suis uerbis imperator ipse testatur. aduersum Caecilianum diurnis diebus interpellare non desistentes, et isdem ipsis uerbis tuis interroganti mihi responde: quis minus testamento prolato consentit, qui persecutionem patitur an qui facit? diligenter autem perlectis omnibus inuenies Caecilianum a uestris etiam apud imperatorem persecutionem passum. sed non inuenies
Abbreviated transcription (Latin):
quaeum dicisesse damnatum & brixe in exilio constitu¬
tum uir disertissime quanto congruentius hanc inser¬
uisses quam nescio quid deser dicensi concilio quod
nec aduos necad causamq internos est & uos omnino
ꝑtinere monstiatur curenim fueribrixe cȩcilianus
quoduos cali niosisme appellatis exilium cumsuã
p̃sentiã maluit ecclesia deesse quampacem quidam
eo opusest diciiu interim clamantis imperxtores
sententiã nullam recitas & damnatum ad impe¬
nrtore caecilianum tamen temere nondico audi¬
endum ueldicendum sed &iam scribendum putas
Uerum tamen secundum uerbatua ecceuideo in ex¬
ilio cacilianum impenetore damnante saltem
responde quo accusante & modo meiterrora
potuisti quis prolato testamento minus consen¬
tit qui ꝑsequutione patitur anquifacri haȩc certe
uerbatua sum Aspice ergo cecilianum ꝑsecutionem
passum & sicut ipse dixisti mexilio constitutum

Expanded text:
qua eum dicis esse damnatum et Brixae in exilio constituqua eum dicis esse damnatum et Brixae in exilio constitutum, uir disertissime? quanto congruentius hanc inseruisses quam nescio quid de Serdicensi concilio, quod nec ad uos nec ad causam, quae inter d>» est et uos. omnino pertinere monstretur! cor enim fuerit Brixae Caecilianus. quod uos ealnmnio?issime appellatis? exilium. cum suam praesentiam maluit ecclesiae deesse quam pacem. quid a me opus est dici? tu interim damnantis imperatoris sententiam nullam recitas et damnatum ab imperatore Caecilianum tamen temere non dico audiendum uel dicendum, sed etiam scribendum putas. uerumtamen secundum uerba tua ecce uideo in exilio Caecilianum imperatore damnante: saltem responde quo accusante et modo me inter- roga, iter inane posuisti: quis prolato testamento minus consentit. qui persecutionem patitur a" qui ar\'it? haec certe uerba tua sunt. aspice ergo Caecilianum persecutionem passum et. sisut ipse dixisti. in exilio constitutum,
Abbreviated transcription (Latin):
sinunt audientib & conem adsistentib apparere
& intimari possit frustia eos caeciliano epo muidiam
conpanere atq aduersus eum uiolenter insurgere
uoluisse ltaenim si& ut omissis sicut oport& eius modi
contentionib populus sine dissensione mali quarelgiomi
propriae cum debita ueneratione deseruiat insero ad¬
huc & uerba constantini exlitteris eius adeum alium
uicarium ubise interpartes cognouisse &innocentem
caerilunum comperisse testatur. Cumenim naruris&
mhis quae suprx locutus est quem ad modum adiudiciũ
eiꝰ postepiscopalia iuditia partes ꝑductae fuerint in
quo ꝑuihi inquid cecilianum uir omni innocentia¬
prcedictum hac deabita relgionis suae offiua seruante¬
mea quina utoportunt seruientem necullum in eo
crimen reperiri potuisse euidem apparun sicut
absens fuertet aduersarioꝵ suorum simulationem
conpositum tuquare non inseruisti sententiã constantin

Expanded text:
sinunt, audientibus et coram adsistentibus apparere sinunt, audientibus et coram adsistentibus apparere et intimari possit frustra eos Caeciliano episcopo inuidiam conparare atque aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. ita enim fiet, ut omissis, sicuti oportet, eiusmodi contentionibus populus sine dissensione aliqua religioni propriae cum debita ueneratione deseruiat. Insero adhuc et uerba Constantini ex litteris eius ad Eumalium uicarium, ubi se inter partes cognouisse et innocentem Caecilianum conperisse testatur. cum enim narrasset in his, quae supra locutus est, quemadmodum ad iudicium eius post episcopalia iudicia partes perductae fuerint: in quo peruidi, inquit, Caecilianum uirum omni innocentiapraeditum ac debita religionis suae officia seruantem eique ita ut oportuit seruientem, nec ullum in eo crimen repperiri potuisse euidenter apparuit, sicut absenti fuerat aduersariorum suorum simulatione conpositum. Tu quare non inseruisti sententiam Constantini,
Abbreviated transcription (Latin):
ad exam̃suum Atq iussionem credidit esse reuocandã
& enim cumtam superium centurionem & caecilianũ¬
& caecilianũ magistiretũ aptugnitanoꝵ & saturninũ extu¬
iretore & calibiũ iumonem eiusdem ciuitatis curxtorẽ atq
solũ seruum publicũ suprescriptiuitatis p̃sentes essefeciss&¬
obiestum quod a relic& & idem ep̃s uider&ur essedelaius
cum diumarum scribtunrrum proditio atq exustio
uider&ur obiesta innocentem deofelicem fuisse consti¬
terit deniq Cum maximus ingentium decuriorem
⁊iquensium ciuitatis epistulam caetiliani exduum¬
uiris falsasse contender& & eundem ipsum ingentiũ
sus pensum astis que suberent ꝑuidimus & ideo
minime tortum quod se decurionem ⁊ iquensium
ciuitatis esse adseuerirueri. un de uolums. eundem
ipsum ingentium sub idonea prosecutione ad comita¬
iũmeum constantini aigusti mittas ut illis quimpnre¬
sentiarꝰ agunt atq diurnis dieb interpellare non de¬

Expanded text:
ad examen suum atque iussionem credidit esse reuocandam. ad examen suum atque iussionem credidit esse reuocandam. etenim cum iam Superium centurionem et Caecilianum magistratum Aptugnitanorum et Saturninum ex curatore et Calibium iuniorem eiusdem ciuitatis curatorem atque Solum seruum publicum supra scriptae ciuitatis praesentes esse fecissobiectum, quod a Felice eidem episcopatus uideretur esse delatus, cui diuinarum scripturarum proditio atque exustio uideretur obiecta, innocentem de eo Felicem fuisse constiterit. denique cum Maximus Ingentium decurionem Ziquensium ciuitatis epistulam Caeuiris falsasse contenderet, et eundem ipsum Ingentium suspensum actis quae suberant peruidimus et ideo minime tortum, quod se decurionem Ziquensium ciuitatis esse adseuerauerit. unde uolumus eundem ipsum Ingentium sub idonea prosecutione ad comitatum meum Constantini Augusti mittas, ut illis, qui in praesentiarum agunt atque diurnis diebus interpellare non de
Abbreviated transcription (Latin):
probare potuerit quod relgiosas scriptunes traedidern
uel ex susserit Omnium enim interrogatio suprr
scribtui manifestaest nullas scribtunrs dĩficas
uel inuentas uel corruptas uel incensas fuisse hocastis
contin&ur quod felix ep̃s relgiosus illistemporibus
nec presens fuerit neque conscientiam commodauern
neque tale aliquid fieri iusserit insero &iam rescribtum
impenxtoris constantin ad probianum idipsum
attestantis & quam molesti apud eum maiores ur̃i
accusatores innocentium fuerit ostendentis impencto¬
res cesares flauii constantinus & maximinus & uale¬
rius lucianus lucinius ad probianum proconsulem
africae elianus prode cessortuus merito cum de ꝑfestis¬
simos uiros uicarius p̃festoꝵ tunc ꝑ africam nũrm
in cõmoda ual&udine tener&ur eiusdem parub func¬
tus interc&erax &iamidneotium uel iuidiam que
ceciliano epõ & ecclesiae catholica uid&ur esse cõmoti

Expanded text:
probare potuerit, quod religiosas scripturas tradiderit probare potuerit, quod religiosas scripturas tradiderit uel exusserit. omnium enim interrogatio supra scriptorum manifesta est nullas scripturas deificas uel inuentas uel corruptas uel incensas fuisse. hoc actis continetur, quod Felix episcopus religiosus illis temporibus nec praesens fuerit neque conscientiam commodauerit neque tale aliquid fieri iusserit. Insero etiam rescriptum imperatoris Constantini ad Probianum id ipsum attestantis et quam molesti apud eum maiores uestri accusatores innocentium fuerint ostendentis. Imperatores Caesares Flauii Constantinus et Maximinus et Ualerius Licinianus Licinius ad Probianum proconsulem Africae. Aelianus prodecessor tuus merito, cum de perfectissimis Uerus uicarius praefectorum tunc per Africam nostram incommoda ualetudine teneretur, eiusdem partibus functus inter cetera etiam id negotium uel inuidiam, quae Caeciliano episcopo et ecclesiae catholicae uidetur esse commota,
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus pacem sc̃e ecclesiae rebellantib mintebili
mansu& udine parcitur & dicise in primis partib
epistulȩtuae quodimperatori Constantino cetilian
crimen cumfier& manifestum ipsequoq eum
ut brixe inexilio deger& sua sententia condempnauit
in quote quisdubit& ł falli uel fallere quando & felicem
aptignense commemonrsti iudicio proconsulis
Auicentio nescio quod & nrditione conuistum. Eoce¬
ergo ego insero sententiam xliam proconsulis
qua purgatus. Atq absolutus : felix sitota zesta uis lgere¬
exarchiuo proconsulis accipe elianus proconsule dixit
exprofessione cecini quiasta falsa essedicii atque
epistulae plurimae addita manifestum est quauo lun¬
iate hagessent ingentius & ideo recipidur in carcerem
est enim artiori interrogationi necessarius felicem aũ
reliiosum epĩ liberum esse ab exustione instrum̃toꝵ
dĩficorum manifestum est Cumnemo in eum aliquid

Expanded text:
aduersus pacem sanctae ecclesiae rebellantibus mirabili aduersus pacem sanctae ecclesiae rebellantibus mirabili mansuetudine parcitur, et dicis in primis partibus epistulae tuae, quod imperatori Constantino Caeciliani crimen cum fieret manifestum, ipse quoque eum ut Brixae in exilio degeret sua sententia condemnauit. in quo te quis dubitet uel falli uel fallere, quando et Felicem Aptugnensem commemorasti in iudicio proconsulis ab Ingentio nescio quo de traditione conuictum? Ecce ego insero sententiam Aeliani proconsulis, qua purgatus atque absolutus est Felix. si tota gesta uis legereex archiuo proconsulis accipe. Aelianus pro consule dixit: ex professione Caeciliani, qui acta falsa esse dicit atque epistulae plurima addita, manifestum est qua uoluntate haec gesserit Ingentius, et ideo recipietur in carcerem; est enim artiori interrogationi necessarius. Felicem autem religiosum episcopum liberum esse ab exustione instrumentorum deificorum manifestum est, cum nemo in eum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
non macularentur uiolatȩ ipsius unitatis crimine
damnarentur quid tibi ergo ad causam prodest hoc exillis
quatiuor propositis elgisse ut ur̃r documenta sint
ueni contur uestros autem quȩ proferim: salsa esse
deputentur etcehic uinceris qnmueris queputas
documentistius non potuerunt ubi debuerunt
conuinci trrditores siue a uestris eadem docum̃ta
occultata sint siueipsi traeditores qualib& astutia
seiudicib occulta uerit siue abipsis prruis iudicib
occultati non sint semen habnrhae respice quod in
testamento dĩ peromnes gentes crescit sicui stellae
celi & sicut arenamaris & utrum propter occultata
quib lib& causis nesio qua africana ⁊mania tam copio¬
sa messes pergrum mundum perire potuerit aude
dicere aude credere Audesi ullus intedĩ timorest
coitare exaggenrs ꝑsecutiones quasuos patidicitis
quib intam sacrilea & manifesta obstinatione

Expanded text:
non macularentur, uiolatae ipsius unitatis crimine non macularentur, uiolatae ipsius unitatis crimine damnarentur? Quid tibi ergo ad causam prodest hoc ex illis quattuor propositis elegisse, ut uestra documenta sint uera, contra uestros autem quae proferimus falsa esse deputentur? ecce et hic uinceris, quoniam ueris quae putas documentis tuis non potuerunt ubi debuerunt conuinci traditores, siue a uestris eadem documenta occultata sint siue ipsi traditores qualibet astutia se iudicibus occultauerint siue ab ipsis prauis iudicibus occultati sint. semen Abrahae respice, quod in testamento dei per omnes gentes crescit sicut stellae caeli et sicut arena maris, et utrum propter occultata quibuslibet causis nescio qua Africana zizania tam copiosa messis per agrum mundum perire potuerit aude dicere, aude credere, aude, si ullus in te dei timor est, cogitare. Exaggeras persecutiones quas uos pati dicitis, quibus in tam sacrilega et manifesta obstinatione
Abbreviated transcription (Latin):
gentes lorge lateq: diffusis obiare minime dubitatis
quorum communionis tamquam frum̃tis domini¬
cis coherendo &illos uiros sic̃ dicntis taeditores & illos
malos sicut arbitrmini iudices secundum euarge¬
licas littertes. &iammonente erpriano usq ad
tempus uentilationis tamquam paleam tolenrre
debuistis necaream deserendo perir&is si autem causa
illa ur̃a cumueris quod tibi eleistis docĩtis suis
aduditium trensmarinarum ecclesiarum non est
perdusta quomodo ab eis potuerunt totepĩ in suis
plebibus constituti causa megnita & ad stominino
non delata iuredãnari. Aut quomodo debuerunt afri
xp̃i ani nondico illi quieos pintauerent in nocentes
uerum &iamilli siquieos noueraent traeditores
propter zizaniam qua mecclesia esse cernebant
A frum̃toꝵ tam longe lateq crescentium & hosgno¬
nentium tammanifesta inocentia separaere
utpropt̃ crim̃ alienum quo prounitate tolerrto

Expanded text:
gentes longe lateque diffusis obicere minime dubitatis; gentes longe lateque diffusis obicere minime dubitatis; quorum communioni tamquam frumentis dominicis cohaerendo et illos uiros, sicut dicitis, traditores et illos malos, sicut arbitramini, iudices secundum euan gelicas litteras etiam monente Cypriano usque ad tempus uentilationis tamquam paleam tolerare debuistis, ne aream deserendo periretis. si autem causa illa uestra cum ueris, quod tibi elegisti, documentis suis ad iudicium transmarinarum ecclesiarum non est perducta, quomodo ab eis potuerunt tot episcopi in suis plebibus constituti causa incognita et ad se omnino non delata iure damnari? aut quomodo debuerunt Afri christiani, non dico illi, qui eos putauerant innocentes, uerum etiam illi, si qui eos nouerant traditores, propter zizania, quae in ecclesia esse cernebant, a frumentorum tam longe lateque crescentium et hos ignorantium tam manifesta innocentia se separare, ut propter crimen alienum, quo pro unitate tolerato
Abbreviated transcription (Latin):
cere identidem uelis artes dialesticas accusare dicergo
rogote causa ista uestrix cuueris docum̃tis ur̃s ꝑducta ÷
adiuditium trrnsmarinar ecclesian labore apostolico
fundatarum annonest ꝑducta si perducta est uicistis
in eo iuditio anustiestis csiuicisse. sues diertis talã uellama¬
cureis ecclesus inquarum iuditio uicistis non commu¬
nicastis si autem quod satis ipsa indicat ab eis alienata
ur̃r communio uictiestis quid nobiscum uel mala
ł bona causa perdita litratis idhabentes maximum
crim̃ quod crimine tuirditoꝵ quos iniuditio truens¬
marinarum ecdesiarum &iam uer documenta.
proferentes conuincere minime potuistis orbem
xp̃i anum ꝑfunditis quia mea causa in qua inter esse
non potuit elgit iudicib credere non accusato ribus
uittis nonitaq ideorei estis quibonam causam ut se¬
cundum uos loquar intriens marino iuditio ꝑdidistis

Expanded text:
cere, identidem uelis artes dialecticas accusare —, dic ergo, cere, identidem uelis artes dialecticas accusare —, dic ergo, rogo te, causa ista uestra cum ueris documentis uestris perducta est ad iudicium transmarinarum ecclesiarum labore apostolico fundatarum an non est perducta? si perducta est, uicistis in eo iudicio an uicti estis? si uicisse uos dicitis, cur eis ecclesiis, in quarum iudicio uicistis, non eommunicastis? si autem, quod satis ipsa indicat ab eis alienata uestra communio, uicti estis, quid nobiscum uel mala uel bona causa perdita litigatis, id habentes maximum crimen, quod crimine traditorum, quos in iudicio transmarinarum ecclesiarum etiam uera documenta proferentes conuincere minime potuistis, orbem christianum perfunditis, quia in ea causa, in qua interesse non potuit, elegit iudicibus credere, non accusatoribus uictis? non itaque ideo rei estis, quia bonam causam, ut secundum uos loquar, in transmarino iudicio perdidistis,
Abbreviated transcription (Latin):
cui partem donati non communicare manifestum ÷
maioees ur̃i probare debuerunt quatũq uerir docum̃ti
d& nirditorib habuerunt quod sifecissent ipsi milla
messe extriillam uero illi quos accusassent.
nunc Autem cumaccusatos in illa ꝑmansisse uideam:
quidbom deaccusatorib sentire debem: quod extrx illa
uidem. Hacper hoc milla eaquadriꝑ&ita diftributione
ubidxi cumd& nrditorib proferuntur exutraxque
parte docum̃ta aututurq uenxesse aututurq falsa
cum uideres insuperiorib trib uos facillime supenxri
frustractibi hoc extremum quasi quaeuadere selgisti
quamuis enim quam inpudenter dicatur aduertas
tam̃ eaipsa uerr uñr siquaessent humana docum̃ta
illi ecclesie probari debuerunt quamprobant docum̃ta
diuina dicmihi obsecrote sed noli offundere nebulas
imperitis utqnm̃ trditores accusatos nonuales conumn¬

Expanded text:
cui partem Donati non communicare manifestum est, cui partem Donati non communicare manifestum est, maiores uestri probare debuerunt quaecumque uera documenta de traditoribus habuerunt. quod si fecissent, ipsi in illa essent, extra illam uero illi quos accusassent. nunc autem cum accusatos in illa permansisse uideamus, quid boni de accusatoribus sentire debemus, quos extra illam uidemus? ac per hoc in illa mea quadripertita distributione, ubi dixi, cum de traditoribus proferuntur ex utraque parte documenta, aut utraque uera esse aut utraque falsa cum uideres in superioribus tribus uos facillime superari, frustra tibi hoc extremum quasi qua euaderes elegisti. quamuis enim quam inpudenter dicatur aduertas, tamen ea ipsa uera uestra si qua essent humana documenta, illi ecclesiae probari debuerunt, quam probant documenta diuina. Dic mihi, obsecro te — sed noli offundere nebulas imperitis, ut, quoniam traditores accusatos non uales conuin
Abbreviated transcription (Latin):
eorum denuo conuerierunt Acsic c&eros iustissi¬
mos quo paucissimos reliquerumt noninquis com¬
municat oriens africae necafrica orienti non sane
sed inpaleis haerdicis abarea dominica sepaurtis
infrumentis autem catholicis & interiorib paleis palei¬
omnino communicat oriens africe & africa orienti
Alii quippehic aluiuero alibi atquealibi haer&icum
diffusa ubiq catholica unitate conflgunt ubique est
enim illa dequa exierunt quiesse ubique mnimmȩ
potuerunt dicentes secundum id quod deillis pure
uarium priresumptionum uel potius amputationũ
proprias particulas ostendentes atq impia suꝑbia
nedicem undefurctisunt abmneantes huicergo ecdesiȩ
q: copiosis successib cu dilatatꝰ toto orbe ternerum
exõngente tribu & lingua paritmultitudinem candi¬
datorum & palmatoꝵ sicut in apoca lipsi scribtum est
quiã numenere nemo potest huic inquam ecclesir

Expanded text:
eorum denuo conuerterunt ac sic ceteros iustissieorum denuo conuerterunt ac sic ceteros iustissimos quo paucissimos reliquerunt. Non, inquis, communicat oriens Africae nec Africa orienti. non sane, sed in paleis haereticis ab area dominica separatis; in frumentis autem catholicis et interioribus paleis omnino communicat oriens Africae et Africa orienti. alii quippe hic, alii uero alibi atque alibi haeretici cum diffusa ubique catholica unitate confligunt. ubique est enim illa, de qua exierunt qui esse ubique minime potuerunt, dicentes secundum id quod de illis praesuarum praesumptionum uel potius amputationum proprias particulas ostendentes atque impia superbia radicem unde fracti sunt abnegantes. huic ergo ecclesiae, quae copiosis successibus, cum dilatatur toto orbe terrarum, ex omni gente, tribu et lingua parit multitudinem candidatorum et palmatorum, sicut in Apocalypsi scriptum est, quam numerare nemo potest, huic, inquam, ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
harenaemaris fortaestellȩ significauerint sp̃rales
xp̃ia nos maris autem arena carnales ꝑ quos & exquib
&iam hereses & schismata fiunt utroq tamengener e
plenus est mundus quiaidem dñs dicit agerhicmun¬
dus & tu ipse tibi uernate extorquente dixisti innomen
xp̃i totus cotidie uertiturmundus ꝑtotum igitur
grum hocest ꝑtotum mundum frum̃taꝑtotum
⁊rania quiad eutroq dix̃ quifalli non potest sinite
utroq crescere usquead messem cohibeam itaquese
frum̃toꝵ ꝑtotum mundum tanta ubertate crescen¬
tium impi desertores & ñ audeant dequorundam
⁊Naniorum sepanctorum paucitate gloriari quod¬
sigloriantur &iam in hoc ipso procedunt aduersus
eos idemilli maximianenses iniudicio diumno adeos
mõnib: confundendos & sisapiant corrgendos appo¬
si quos multos pauciores prrefidentia multitud iis su
ꝑsecutis & persequendo ad suam communionem aliquos

Expanded text:
harenae maris. forte stellae significauerint spiritales harenae maris. forte stellae significauerint spiritales christianos, maris autem harena carnales, per quos et ex quibus etiam haereses et schismata fiunt, utroque tamen genere plenus est mundus, quia idem dominus dicit: ager est hic mundus et tu ipse tibi ueritate extorquente dixisti: in nomen Christi totus cotidie uertitur mundus. per totum igitur agrum, hoc est per totum mundum frumenta, per totum zizania, quia de utroque dixit qui falli non potest: sinite utraque crescere usque ad messem. Cohibeant itaque se frumentorum per totum mundum tanta ubertate crescentium impii desertores et non audeant de quorundam zaniorum separatorum paucitate gloriari. quodsi gloriantur, etiam in hoc ipso procedunt aduersus eos idem illi Maximianenses in iudicio diuino ad eos in omnibus confundendos et si sapiant corrigendos appositi, quos multo pauciores praefidentia multitudinis suae persecuti sunt et persequendo ad suam communionem aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
magis quam eius quae hab&uirum adhbuisti
ex euanelio testimonium quao paucisunt qui
saluantur solueerzo questionem quomodo
ipsedñs dicat quamarta &argusta estuia quae
ducit aduitam & paucisunt qui inueniunt ea
& idemipse alibidicat multi aboriente & occi¬
dente uenient &recumbent umabrucham
& issaac &iacob mregno caelorum quomodo
&iam inapocalipsi demonstratur eon multi¬
tudo quamnumerere nemopotest exõngentes
& tribu & ligua habentium stolas albas palmas¬
quae ferentium qui presunes propterfidem xpĩ susti¬
nuerrnt quomodo idem sint pauci quimubti neq
enim alterum horumest uerum alterum falsum
cumsit utrumque diuina uernate prolatum nisi
in conparrtione malorum falsorumq utidem paucis
sic multa gnena quib orrea magna conplentur
pauca dicimꝵ inconpaurtione palearum sic&iam
utdeipsodĩ testam̃to dicam quod factumest adabite¬

Expanded text:
magis quam eius quae habet uirum, adhibuisti magis quam eius quae habet uirum, adhibuisti ex euangelio testimonium: quoniam pauci sunt qui saluantur. solue ergo quaestionem, quomodo ipse dominus dicat: quam arta et angusta est uia quae ducit ad uitam, et pauci sunt qui inueniunt eam, et idem ipse alibi dicat: multi ab oriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham et Isaac et lacob in regno caelorum, quomodo etiam in Apocalypsi demonstratur eorum multitudo, quam numerare nemo potest, ex omni gente et tribu et lingua. habentium stolas albas palmasque ferentium, qui pressuras propter fidem Christi sustinuerant, quomodo idem sint pauci qui multi. neque enim alterum horum est uerum, alterum falsum, cum sit utrumque diuina ueritate prolatum, nisi in conparatione malorum falsorumque itidem pauci sunt. sic multa grana, quibus horrea magna conplentur, pauca dicimus in comparatione palearum, sic etiam — ut de ipso dei testamento dicam, quod factum est ad Abra
Abbreviated transcription (Latin):
esse Nia non tamen impechri deb&
uel fides uel caritas nostrir ut quõzizinia esse
mecclesia cerniius ipsi deecclesia recedamus hic
&tu respondesitibi plac& ueri aliquidrespondere
& quomodo implebitur quod scribtum est
filius malus ipse iustum dicit exitum aut emsiũ
non abluit daergo ad filium malum maxi¬
mianenses damn& & persequitur damnatis
& persecutis reconciliar&ur uelsi conumcatim
ł s̃ confundatur uelsi corriatur quomodo
inquistotus orbis communione uestraeplenus.
ubitam multae sunt haereses quarum uobis nulla
communicat immonontantum haer&icis uerum
&iam c&eris hominibus malis plemis est orbis
& sc̃is acfidelibus dĩseruis plenus est orbis quia
& mare plenumest amaris fluctibus plenum :
& dulcib piscib inpaticis inquis frequenter
est ueritas errcremultorumest & ne uerbis
iuis tantae illius sterelis seconditate contradicere
uedereris cuidiatunest multifilu deseriae

Expanded text:
esse zizania, non tamen inpediri debet esse zizania, non tamen inpediri debet uel fides uel caritas nostra, ut quoniam zizania esse ecclesia cernimus ipsi de ecclesia recedamus? Hic et tu responde, si tibi placet ueet quomodo implebitur quod scriptum est, Filius malus ipse se justum dicit, exitum autem suum non abluit ? Da ergo filium malum, Maximianenses damnet et persequatur, damnatis et persecutis reconcilietur; vel sic convincatur, vel sic confundatur, vel sic corrigatur. Quomodo, inquis, totus orbis communione vestra plenus est, ubi tam multae sunt haereses, quarum vobis nulla communicat? Imo non tantum haereticis, verum etiam caeteris hominibus malis plenus est orbis, et sanctis ac fidelibus Dei servis plenus est orbis: quia et mare plenum est amaris fluctibus, plenum est et dulcibus piscibus. In paucis, inquis, frequenter est ueritas, errare multorum est, et ne uerbis tuis tantae illius sterilis fecunditati. contradicere uidereris, cui dictum est: multi filii desertae
Abbreviated transcription (Latin):
occupauit ecclesie quanta occupauerit undead
residua tenendi cotidie diffunditur nonat ten¬
dis quomodo enim proph&iarum istarum
finturem perfectionem non nezas qunantũ
prouetum cuideb&ur ipsaperrectionezare
non dubitas nondico aduersus uoces diuinas
sediam a& aduersus tuas nam d& eui magna
ipsius ueritatis expressumest indiceres
nesciens uel nonattendt ns quid dixeris quod
inxp̃ĩanum nomemtotus cotidie uerinur
mundus curergo huic ecclesia quȩ iotomundo
crescendo dilatatur non cõnmunicat pars
donati uidelic& neapeccatoribus polluatur
&ubiest quod onistamuestruem quae
maffrica remanens orbiterrerum alum¬
niatur aut exafrica in paucis latentibus pere¬
grinatur sed illam quaeramossuos peruni uer¬
samterriem copiamubertatis extendit no¬
luit deseri crprianus & iamsimeius cominu¬
mionem nontantunsint uerum appareat
peccatores dicens nam & siuidentur mecclesia

Expanded text:
occupauit ecclesia; quanta occupauerit, unde ad occupauit ecclesia; quanta occupauerit, unde ad residua tenenda cotidie diffunditur, non attendis. quomodo enim prophetiarum istarum futuram perfectionem non neges, qui tantum prouectum, cui debetur ipsa perfectio, negare non dubitas non dico aduersus uoces diuinas, sed iam et aduersus tuas? nam et de te ui magna ipsius ueritatis expressum est, ut diceres nesciens uel non attendens quid dixeris, quod in christianum nomen totus cotidie uertitur mundus. cur ergo huic ecclesiae, quae toto mundo crescendo dilatatur, non communicat pars Donati? uidelicet ne a peccatoribus polluatur. et ubi est, quod non istam uestram, quae in Africa remanens orbi terrarum calumniatur aut ex Africa in paucis latentibus peregrinatur, sed illam. quae ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit. noluit deseri Cyprianus, etiamsi in eius communione non tantum sint uerum appareant peccatores, dicens: nam etsi uidentur in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
adimmolandum ductus est &c&erex queibi deillo
iamquam in euangelio leguntur & nonanoscis
ecclesiam in eo quod paulo post dicit l&ire steri¬
lis que non paris erumpe &clama quenon
tabernaculnui &aulastuas confize non est qđ
parcas porrie lorgius funiculos palos ualidos
confirma &im atque &iam indexirbem atq
sinstibem extendens semenenimtunim
hereditabit zentes & ciuitates quedesertae
erant mhabitabis non est quod m&uas prae¬
ualebis enim necerubescas quod de testabilis
feris confusionem enim inperp&uum
obliuisceris gnominiȩ uiduntatis tuae noneris
uocabitur in his certelitieris sc̃is ecclesiam
didicit erprianus ut dicer& sic ecclesia dñi
luceperfusa perorbem totum radios suos
porrexn ramossuos peruniuer sam terram
copum ubertatis extendt huic tucresconi tantae
manifestatiomi diuinorum eloquiorum calum¬
miaris intuendo residuagentium que nondum

Expanded text:
ad immolandum ductus est et cetera quae ibi de illo ad immolandum ductus est et cetera quae ibi de illo tamquam in euangelio leguntur, et non agnoscis ecclesiam in eo quod paulo post dicit: laetare, sterilis, quae non paris, erumpe et clama quae non tabernaculi tui et aulas tuas confige — non est quod parcas —, porrige longius funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris uocabitur. In his certe litteris Sanctis ecclesiam didicit Cyprianus. ut diceret: sic ecclesia domini luce perfusa per orbem totum radios suos porrexit, ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit. huic tu, Cresconi, tantae manifestationi diuinorum eloquiorum calumniaris intuendo residua gentium, quae nondum
Abbreviated transcription (Latin):
cis xp̃m in eo quod scribtum est ds̃iudicium
tuum regida & iustitiamiuam filiorezis & non
inoscis ecclesiam meo quod psalmus ipse testatꝰ
dominabitur amari usque ad mare & aflumi¬
ne usque ad terminos orbis terrae cormillo
decidem &thiopes & inimicieius teri uem lin¬
zent regestharsis & insulemunere offerent
reges areebum & saba dona adducent & adora¬
bunt eum omnes regesterrae omnes gentes ser¬
uient illi anoscis xp̃m ubi dicitur adiudaeos
non estmihi uoluntas in uobis dicit dñs omni¬
potens nec accipiam sacrificia demanibus
uestris quia iutiquexp̃i aduentus abstulit
illa omma sacrificia iudeorum & nongnoscis
ecclesiam in eo quod sequitur quõ aborius solis
usque adoccasum glorificatum esł nomen mem
ingemibus & inomni loco incensum ad mouebrꝰ
nominimeo &ostiapur xmanã enim nomen
meum ingentib dicit dñs omnipotens Anos
cisxpm meo quoddicit proph&a sicut ouis

Expanded text:
in eo quod scriptum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis, et non agnoscis ecclesiam in eo quod psalmus ipse testatur: dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. coram illo decident Aethiopes et inimici eius terram lingent. reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum et Saba dona adducent. et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi. agnoscis Christum ubi dicitur ad Iudaeos: non est mihi uoluntas in uobis, dicit dominus omnipotens, nec accipiam sacrificia de manibus uestris — quia utique Christi aduentus abstulit illa omnia sacrificia Iudaeorum —, et non agnoscis ecclesiam in eo quod sequitur: quoniam ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum admouebitur nomini meo et hostia pura. magnum enim nomen meum in gentibus, dicit dominus omnipotens. agnoscis Christum in eo quod dicit propheta: sicut ouis