comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus fiturus sit labor iste. uel qualtim
laboris de te exigatur: illudd tibidet
as. E go ostendo quanta st ula reques
tu iudica quanto labore sit enienda
Dicat ergo dĩ: quanta futura sit ipa
requies. Beati qui habitant in cdomo tua
in scła scłorum laudabunt. te. hȩs et
requies sempiterna: sine fine erit requ¬
es ista ÷ sine fine erit gaudium hoc: sne
fine erit leticia ista÷ sine fine ent inoi.¬
ruptio. Uitam ȩternam habebis: requien
quȩ non habet finem. Quanto labore di¬
gna est requies ⁊ quȩ non babet sinem:
Si uerum ius comparare. et uerum inidi¬
care: ȩterna requies. ȩterno labore ract
emitur. Uerum hoc est: sed noli timer:
misericors est dĩ. Si enim haberes ȩeriũ
laborem: numquam ꝑuenites ad ȩcernã
requiem. Semꝑ laborans. quando ꝑuen¬
turus eras. ad illud quod digne quidem
potest emi sempiterno labore. quia sempi¬
terna requies est: E qua precium. Etar¬
no certe labore: digna est ȩterna requis

Expanded text:
ntus futurus sit labor iste, vel quantum ntus futurus sit labor iste, vel quantum laboris de te exigatur: illud tibi dicit Deus, Ego ostendo quanta sit illa requies; tu judica quanto labore emenda sit. Dicat ergo Deus quanta futura sit ipsa requies. «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te.» . Haec est requies sempiterna: sine fine erit requies ista, sine fine erit gaudium hoc, sine fine erit laetitia ista, sine fine erit incorruptio; vitam aeternam habebis; requiem quae non habet finem. Quanto labore digna est requies quae non habet finem? Si verum vis comparare, et verum judicare, aeterna requies aeterno labore recte emitur. Verum hoc est: sed noli timere, misericors est Deus. Si enim haberes aeternum laborem, nunquam pervenires ad aeternam quietem. Semper laborans quando perventurus eras ad illud quod digne quidem potest emi sempiterno labore, quia sempiterna requies est? Aequa pretium: aeterno certe labore digna est aeterna quies
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Non respicientibus quȩ uidentur.:
sed quȩ non uidentur. Quȩ enim uident᷑
temporalia sunt: quȩ autem non uidentur
ȩterna. Noli esse piger laborare breuiter.
et gaudere incessabiliter: ȩternam uitam
tibi daturus est dĩ. Cogita quanto labo¬
re emencda sit. Intencdite fr̃s. Uenale est
uenale est quod habeo dicit tibi dr̃: eme
illud. Quid habet uenale: Requiem ue¬
nalem habeo: eme illam de labore. Inten¬
Iam mocdicum est quod restat in psalmo.
non fatigemur. Quomodo enim fortis
poterit esse in faciendo: qui deficit in
audiendo: Aderit dñs: ut uobis quod
reliquum est explicem. Attendite: quo¬
dam modo dis̃ ꝓposuit uenale regnum
cęlorum. Dicis illi. Quantum ualet: Preci¬
um ipsius labor est. Quomodo si diceret
precium ipsius aurum. non sufficiebat
hoc solum dicere. sed quereres quantum
muruois nam et solicius aurum estei
miuiiera et libra. et cale aliquciaa
aoit ꝓneeuur. ne laborares querrt u
randum sit nondum tibi chcitur. lua¬

Expanded text:
s quae videntur, sed quae non videntur: quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna» . Noli esse piger in labore breviter, et gaudebis incessabiliter. Aeternam vitam tibi daturus est Deus: cogita quanto labore emenda sit. 24. Intendite, fratres; venale est. Venale est quod habeo, dicit tibi Deus; eme illud. Quid habet venale? Requiem venalem habeo; eme illam de labore. Intentiani: jam modicum est quod restat in Psalmo, non fatigemur. Quomodo enim fortis poterit esse in faciendo, qui deficit in audiendo? Aderit Dominus ut vobis quod reliquum est, explicemus. Attendite: quodammodo Deus proposuit venale regnum coelorum. Dicis illi: Quantum valet? Pretium ipsius labor est: quomodo si diceret, Pretium ipsius aurum est, non sufficeret hoc solum dicere, sed quaereres quantum aurum. Nam et solidus aurum est, et semiuncia, et libra, et tale aliquid. Ideo dixit pretium, ne laborares quaerere randum sit. Nondum dicitur tibi qua
Abbreviated transcription (Latin):
toleret temporalem impunitatem iniusti.
temporalis labor iusti: seci iustus ex fide
uiuit. Non est enim alia iusticia hominis in
hac uita. nisi ex fide uiuere: quȩ ꝑ dilecti¬
onem oꝑatur. Si autem ex fide uiuit: cre¬
dat et sibi futuram requiem post presentẽ
laborem : et illis ȩternos cruciatus post
presentem exultationem. Et si fides ꝑdi
lectionem oꝑatur. diligat etiam inimicos:
et quantum in ipso est ꝓdesse illis uelit.
Ita enim faciet ne sibi obsint illi cum hoc
uelint: et quando forte potestatem acce¬
ꝑint. quasi nocencli. et dñandi. sursum
cor habeat. ubi ei nemo nocet: et doctus
eruditus ex lege dĩ ut mitigetur a diebus
malignus. donee socliatur peccator soiet
Si enun in lege diũ uoluntas euis eititu
lege eius meditabitur die ac nocte: qus

Expanded text:
toleret temporalem impunitatem injusti, toleret temporalem impunitatem injusti, temporalis labor justi: sed justus ex fide vivit . Non est enim alia justitia hominis in hac vita, nisi ex fide vivere, quae per dilectionem operatur . Si autem ex fide vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem laborem, et illis sempiternos cruciatus post praesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem operatur, diligat etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Si enim in lege Domini voluntas ejus est, et in lege ejus medita
Abbreviated transcription (Latin):
quitur: dextra arma demoristrans gł am
quod uiuebant: quod non mortificabant᷑⁊
quod gaudebant: quod multos ditabant :
quod om̃ia possidebant: sinistra uero quod
ignobiles et malȩ famȩ habebantur: quod
seductores putabantur: quod ignorabant᷑:
cohercebantur. contristabantur: egere. ac
nichil habere uidebantur. Et quid mirũ
si milites xp̃i et clextris et sinistris armis
diabolum expugnant: Sicut autem pax
hominibus bonȩ uoluntatis. quando sunt
odor mortis in mort̾e: sic interitus homini¬
bus malȩ uoluntatis. quando iustis arma
sinistra sunt ad salutem. Itaꝙ reddet illis
non secdm nr̃am utilitatem. quȩ de ipsis sit.
sed secdm ipsorum iniquitatem quam clili¬
gendo oderunt animas suas: et non sccłm
beneficium quod nobis de ipsis prestat. ho¬
norat eos qui etiam malis bene utitur.⁊
sed secłm maliciam eorum disꝑdet eos dñs
ds̃ noster. Coleret ergo iustus inustum:⁊

Expanded text:
quitur, dextra arma demonstrans, gloriaquitur, dextra arma demonstrans, gloriaquod vivebant, quod non mortificabantur, quod gaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant; sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. Et quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntatis, et quando justis arma sinistra sunt ad salutem. Itaque reddet illis non secundum nostram utilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo oderunt animas suas: et non secundum beneficium quod nobis de ipsis praestat, honorat eos, qui etiam malis bene utitur; sed «secundum malitiam eorum disperdet eos Dominus Deus noster.» 29. Toleret ergo justus injustum;
Abbreviated transcription (Latin):
quo uendidit eum: quamuis traditio xp̃i
sit nr̃a receptio: et xp̃i uenditio. sit nr̃a re¬
demptio. Sic et illi qui martyres ꝑsecuti
sunt: ꝑsequendo in terra. in cȩlum mitte¬
bant. Et scientes quidem presenti uitȩ
dampnum inferebant: nescientes autem
futurȩ uitȩ lucrum conferebant. Quicũ¬
ꝙ tamen ꝑseuerauerunt in oclio iniusto
iustorum⁊ redelidit eis dñs scd̃m iniquita¬
tes eorum: et scłm maliciam eorum dis¬
ꝑclidit eos. Sicut enim malis obest boni¬
tas iustorum: sic bonis ꝓdest iniquitas
impiorum. Nam et dñs dicit. Ego ueni.
ut qui non uident udeant: et qui uident
cexi fiant. Et apłs. AAliis quidem inquit
sumus odor uitȩ in uitam: aliis autem o.¬
dor mortis in mortem. Malicia uero ini¬
quorum. sinistra sunt arma iustorum: si¬
cut idem dicit apłs. Per arma iusticiȩ a¬
dextera et sinistra: id est ꝑ głam et igno¬
bilitatem. Atꝙ ita deinceps cetera exe¬

Expanded text:
quo vendidit eum: quamvis traditio Christi quo vendidit eum: quamvis traditio Christi sit nostra receptio, et Christi venditio sit nostra redemptio. Sic et illi qui martyres persecuti sunt, persequendo in terra, in coelum mittebant; et scientes quidem praesentis vitae damnum inferebant, nescientes autem futurae vitae lucrum conferebant: quicumque tamen perseveraverunt in odio injusto justorum, reddet eis Dominus secundum iniquitates eorum, et secundum malitiam eorum disperdet eos. Sicut enim malis obest bonitas justorum, sic bonis prodest iniquitas impiorum. Nam et Dominus dicit, «Ego veni, ut qui non vident videant, et qui vident coeci fiant» : et Apostolus, «Aliis quidem,» inquit, «sumus odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem» . Malitia vero iniquorum, sinistra sunt arma justorum; sicut idem dicit apostolus, «Per arma justitae dextra et sinistra,» id est, «per gloriam et ignobilitatem» : atque ita deinceps caetera exse
Abbreviated transcription (Latin):
ta. sed sccłm maliciam eorum retribuet
is. Uidete enim quantum nobis prestitit:
d ipso immanissimo scelere iudȩ tradi¬
ms. Iudas quippe tradidit ad passionẽ
slium dĩs et ꝑ passionem filii dĩ om̃s
entes redemptȩ sunt ad salutem: nec
tamen ꝓ salute gentium merces reddi¬
ta est iudȩ⁊ sed ꝓ eius malicia debitũ
supplicium retributum est. Nam si tradi¬
tio xp̃i et non tradentis animus conside¬
quo scriptum est. quia filio ꝓprio non
peꝑeit: sel ꝓ nobis om̃ibus tradidit eum.
hoc fecit uidas quod fecit ipse dũs xp̃e:
dit ꝓ nobis oblationem et hostiam deo
in odorem suauitatis. Et iterum. Sicut¬
qui se ipsum tradidit ꝓ nobis. et in eo uo¬
luntatem patris impleuit: et decestamͥ
uidam de eiuus facto nobis tantum bene.¬
sicium prestitit ds̃: et recte dicunus. Red¬
didit ei dñs seđm iniquitatem eius: et sedm
maliciam eius disꝑdidit eum. Non enim
ille ꝓ nobis tradidit xp̃m: sed ꝓ argento

Expanded text:
stat, sed secundum malitiam eorum retribuet stat, sed secundum malitiam eorum retribuet eis. Videte enim quanta nobis praestitit de ipso immanissimo scelere Judae traditoris. Judas quippe tradidit ad passionem Filium Dei, et per passionem Filii Dei omnes gentes redemptae sunt ad stamen pro salute gentium merces reddita est Judae, sed pro ejus malitia debitum supplicium retributum est. Nam si traditio Christi, et non tradentis animus considequo scriptum est: Qui Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Hoc fecit Judas, quod fecit ipse Dominus nosdit pro nobis oblationem, et hostiam Deo in odorem suavitatis; et iterum: Sic CQui se ipsum tradidit pro nobis, et in eo voluntatem Patris implevit. Et detestamur Judam, de cujus facto tantum beneficium praestitit Deus, et recte dicimus: Reddidit ei Dominus secundum iniquitatem ejus, et secundum malitiam ejus disperdidit eum . Non enim ille pro nobis tradidit Christum, sed pro argento
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdet illos dñs ds̃ noster. Non uacat quod
ait: secłm maliciam eorum. Miem de ils
pestitur: et tamen malicia eorum dieitur.
beneficia eorum. Certe enun de ma¬
ussrercet nos: flagellat nos. Ad quam rẽ
aigellat: Utiꝙ ad regnum cȩlorum. Na.¬
gllat enim om̃em filium quem recipit.
Et quis est filius eui non det disciplinam
uter eius: Secl eum facit ds: ad beredi¬
citem sempiternam nos erudit. Et hoc
aobis prestat sepe de malis hominibus
i quibus exercet: et ꝑficit dilectionem
nr̃am quam uult extendi usꝙ ad inimi¬
os. Neq enim est ꝑfecta dilectio xp̾̃iani.
nsi cum implet quod xp̃c preceꝑit. Dili.¬
te inimicos ur̾os: bene facite his qui
uos oderunt: et orate ꝓ eis qui uos ꝑse¬
quuntur. Hinc ipse diabolus iuncitur.
hinc uctoriȩ corona ꝑcipitur. Ecce quan¬
ta nobis ds̃ prestat de malis hominibus:
ix tamen secłm id quod de illis nobis pre¬

Expanded text:
perdet illos Dominus Deus noster.» Non vacat quod perdet illos Dominus Deus noster.» Non vacat quod ait, «secundum malitiam eorum.» Mihi de illis praestatur; et tamen malitia eorum dicitur, non beneficia eorum. Certe enim de malis exercet nos, flagellat nos. Ad quam rem flagellat? Utique ad regnum coelorum. «Flagellat» enim «omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det disciplinam pater ejus» ? Quod cum facit Deus, ad haereditatem sempiternam nos erudit; et hoc nobis praestat saepe de malis hominibus, in quibus exercet et perficit dilectionem nostram, quam vult extendi usque ad inimicos. Neque enim est perfecta dilectio christiani, nisi cum implet quod Christus praecepit: «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Hinc ipse diabolus vincitur, hinc victoriae corona percipitur. Ecce quanta nobis Deus praestat de malis hominibus: nec tamen secundum id quod de illis nobis prae
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc doleam ut fiat miehi cdũs in tesi¬
gum: et ds meus in acdiutorium spei ur
Modo enim dñs spes. Quancdiu enuihe
sumus: in spe summuis. nondum in re. Ses
ne in spe deficiamus. adest ꝓmisd ergas
nos: et dempans ipsa mala quȩ patimir
Non enun frustra clietum est. fidelis es qui
non sint uos temptari supra quam potesis
ferre: sed faciet cum temptatione etian
exitum ut possitis sustinere. Sic initt in
fornacem tribulationis ut coquatur uas
non ut frangatur. Et factus est michi dus
in refugium: et ds meus in adiutorium
spei meȩ. Cur ergo qui tibi uidebatur
quasi in iistus esse quia parcit malis i¬
de quomodo iam corrigitur psalmus: et
tu cum psalmo corrigere. Ideo uoces tuas
habebat psalius. Quȩ sunt uoces: Isque¬
quo peccatores dñe : usquequo peccatnes
głabuntur:: Psalmus uoces tuas habelit.
modo ergo tu habeto uoces psalmi. Lus
sunt uoces psalmi: Et factus est miechi
in refugium dñs: et ds meus in acdutto.¬
oꝑa eorum: et scłm maliciam eorum dis¬

Expanded text:
at mihi Dominus in refugium. «Et Deus meus in auxilium spei meae.» Modo enim Dominus spes quamdiu enim hic sumus, in spe sumus, nondum in re. Sed ne in spe deficiamus, adest promissor erigens nos, et temperans ipsa mala quae patimur. Non enim frustra dictum est, «Fidelis Deus, qui non sinet vos tentari supra quam potestis ferre; sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere.» , sic mittat in fornacem tribulationis, ut coquatur vas, non ut frangatur. «Et factus est mihi Dominus in refugium, et Deus meus in auxilium spei meae.» Cur ergo, quid tibi videbatur quasi injustus esse, quia parcit malis? Vide quomodo jam corrigitur Psalmus, et tu cum Psalmo corrigere: ideo enim voces tuas habebat Psalmus. Quae sunt voces? «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur?» Psalmus voces tuas habebat: modo ergo tu habeto voces Psalmi. Quae sunt voces Psalmi? «Et factus est mihi Dominus in refugium, et Deus meus in auxia eorum; et secundum malitiam eorum dis
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium accusationis. Hoc dieo ffsi
ut ex eo quod audistis ꝓficiatis et rumi¬
netis uobiscum: non uos ꝑmittatis obli¬
uiscir non solum ista recogitando. et col¬
loquendo: sed etiam ita uiuendo. Bona
uita enim. ex preceptis dĩ quȩ agitur
caguamstilus est: quod auclitor seribens in cor¬
a si n cera seriberetur. facile deleretur. Seri¬
dt ilud in corctibus ur̃is. moribus ur̃is: et

Expanded text:
testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audistis, proficiatis, et ruminetis vobiscum: non vos permittatis oblivisci, non solum ista recogitando et colloquendo, sed etiam ita vivendo. Bona vita enim ex praeceptis Dei quae agitur, tanquam stilus est, quod auditur scribens in corde. Si in cera scriberetur, facile deleretur: scribite illud in cordibus vestris, moribus vestris, et
Abbreviated transcription (Latin):
de quaito sabbati acceꝑit. quancdo fae
funit luminatia: ut om̃ia faciat suent
muratione. uerbum uitȩ habens ui n dot
cortuosa et puersa. Sicut enim stellass
cȩlo non extinguit nox: sic mentes fidan
inherentes firmamento scripturȩ di. no
uincit iniquitas. Hoc ipsum quod et quai¬
do nr̃a terrena dlantur aliquando in po¬
testatẽ malorum. non solum ad ñam ꝑti¬
net eruditionem. ut fiat nobis dñs inte¬
fugium. et ds̃ in auxilium spei nr̃ȩ : seq
etiam ad ipsius peccatoris foueam ꝓfict.
de quo in alio loco psalmus dicit. inelina¬
bitur et cadet dum dñabitur paupum.
forte onerosa fuit uobis longitudo semo¬
nis: quamquam in hao alacritate stuai
ur̃i non hoc appareat. Sed et si ita est.
ignoscite. Primo quia uissus feci ⁊ nam dis
bitat. non enim iubet ds̃ nisi de sede sua:
deinde quia tantum auidi fuistis nr̃r consi¬
temur et nos auidi fuimus ur̃i. Consolit̾
ergo ds noster laborem nr̃m. ut sucdor itt
noster sit uobis in ꝓfectum salutis: ñ il

Expanded text:
do facta sunt luminaria ; ut omnia faciat sine murmuratione, verbum vitae habens in natione tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non extinguit nox; sic mentes fidelium inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit iniquitas. Et hoc ipsum quod nostra terrena dantur aliquando in potestatem malorum, non solum ad nostram pertinet eruditionem, ut fiat nobis Dominus in refugium, et Deus in auxilium spei nostrae; sed etiam ad ipsius peccatoris foveam proficit, de quo in alio psalmo dicitur: «Inclinabitur et cadet, cum dominabitur pauperum» . 30. Forte onerosa fuit vobis longitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed etsi ita est, ignoscite: primo, quia jussus feci; nam Dominbitat. Non enim jubet Deus, nisi de sede sua. Deinde, quia tantum avidi fuistis nostri, confitemur, et nos avidi fuimus vestri. Consoletur ergo Deus noster laborem istum, ut sudor iste noster sit vobis in provectum salutis, non in
Abbreviated transcription (Latin):
sidelibus parcis. ut exerceas et erudias
cos: Sed quia ꝓpter hoc non pareit
ut eruclat: idõ dix̃ qͥ fingis dolorem in pre¬¬
cepto. fingis enim est: facis formas: plas¬
mas. Unde et siguli dicuntur. Et fietile¬
uas dicitur. non fictum illum quod m̃¬
dacium est. sed quod formatur ut sit:
et habeat aliquam formam sicut iam¬
dudum dixit. Qui finxit oculum non
uidebit: Nunquid fuxit ocłm mendaciũ
est: Secl intelligitur plasmauit ocłm: fecit
ieu ocłm. Nonne figulus est cum fragiles
infirmos et terrenos facit : Audi apłm
dicentem. Habemus thesaurum istum in
uasis fictilibus. Sed forte alius nobis fecit
hec uasa: ipsum audi dicentem. Homo
quis es qui respondeas dõ: Nunquid dicit
fignentum ei qui se finxit. quare sic me
fecisti. An non habet potestatem figulus
luti ex eadem massa facere aliud uas in
honorem: aluid in contumeliam: Uide
et ipsum diĩm nr̃m ib̃m xp̃m: quia osten.¬
dit se figulum. Nam quia cle limo homi¬

Expanded text:
fidelibus parcis, ut exerceas et erudias fidelibus parcis, ut exerceas et erudias eos? Sed quia propter hoc non parcit, ut erudiat; ideo dixit, «Qui fingis dolorem in praecepto. Fingis» enim est, Facis formas, plasmas; unde et figuli dicuntur, et vas fictile dicitur: non fictum illud quod mendacium est; sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam formam, sicut jamdudum dixit, «Qui finxit oculum, non videbit?» Numquid, «finxit oculum,» mendacium est? Sed intelligitur, Plasmavit oculum, fecit oculum. Nonne figulus est, cum fragiles, infirmos, et terrenos facit? Audi Apostolum dicentem: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus» . Sed forte alius nobis fecit haec vasa? Ipsum audi dicentem: «O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam» ? Vide et ipsum Dominum Christum, quia ostendit se figulum. Nam quia de limo homi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽm multitudinem dolorum nleorum .s¬
n corde meo: exhortationes tuȩ letificaue¬
runt animam meam. Multi dolores: sed
nulȩ consolationes. Amara uulnera:
es suauia melicamenta.unquid¬
idheret tibi sedes iniquitatisꝰ qui fingis
aolorem in precepto. Hoc dixit. nemo
edet tecum iniquus: nec tu secdem iniqu
libebis. Et unde hoc intelligat. redclit
precepto. Ex hoc enim intelligo quod ñ
tibi ahheret sedes iniquitatis: quia nec
nobis peꝑcisti. Habes hoc in epła apłi
ptris et ad hoc testimonium posuit de
mptura. tempus est ait in cõationis
udicii ex domo dñi: id est tempus est
it modo iudicentur qui ꝑtinent ad
domum dĩ. Si flagellantur filii: quid
debent sꝑare serui nequissimi: Ideoꝙ
acddit. Si autem initium a nobisa quis
siis eorum qui non credunt dĩ eugłio:
leincde acdiungit illud testimonium.
Et si uistus uix saluabitur: peccator et
impius ubi parebunt: Quomodo ergo
erunt tecum iniqui: quando nec tuis

Expanded text:
m multitudinem dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae jucundaverunt animam meam.» Multi dolores, sed multae consolationes: amara vulnera, sed suavia medicamenta.adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» Hoc dixit, Nemo sedet tecum iniquus, nec tu sedem iniquitatis habebis. Et unde hoc intelligat, reddit m in praecepto.» Ex hoc enim intelligo quod non tibi adhaeret sedes iniquitatis, quia nec nobis pepercisti. Habes hoc in Epistola apostoli Petri, et ad hoc testimonium posuit de Scriptura; «Tempus est,» ait, «inchoationis judicii ex domo Domini;» id est, tempus est ut modo judicentur qui pertinent ad domum Domini. Si flagellantur filii, quid debent sperare servi nequissimi? Ideoque addidit: «Si autem initium a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio?» Deinde adjungit illud testimonium: «Et si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt» ? Quomodo ergo erunt tecum iniqui, quando nec tuis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani facti sunt imꝑatores: nun¬
uiiii Intenlat ergo sc̃ĩtas ur̃a: quid sit
rectum cor. Aecessit ad eum:
et ait. Dic aliquid in dm̃: et
morere. Enumerat
om̃s erumpnas: uel ipsius uel suas. Dic
cognoscens euam: redire uolens unde
lapsus est: fixo corde in dõ tanquam lu¬
minare in firmamento: habitans corde
tolerabimus: Quia fixum cor in dm̃:
ideo rectum. Quia enim rectus est dĩ:
quando in illo figis eor. forma tibi fit.
ut sit tibi cor rectum. fige ergo cor tuũ
in illo: et rectum cor erit. Sed subripi.¬
ebat uoluntas humana: nescio quid
de carnis infirmitate iaccabat mentem
tuam: noli iam desꝑare. Ce presignauit
dñs in sua infirmitate: non se. Non enun
timebat dñs pati: tertia die resurrectu¬
rus. Si prorsus quomodo homo pateret᷑.
et non quomodo ds pati ueniret: et si
sciret se post triduum resurrecturum:
nullo modo formidaret moriturus. quod
non formidauit paulus apłs. in fine
dut euu ex luobus: eoncapisent aulu

Expanded text:
christiani facti sunt imperatores, nuchristiani facti sunt imperatores, nuactus est? Intendat ergo Sanctitas Vestra quid sit rectum cor. Accessit ad eum, et ait: «Dic aliquid in Deum, et morere.» Enumeravit omnes aerumnas vel ipsius vel suas: «Diccognoscens Evam, redire volens unde lapsus est, fixo corde in Deo tanquam luminare in firmamento, habitans corde toideo rectum: quia enim rectus est Deus, quando in illo figis cor, forma tibi sit, ut sit tibi cor rectum. Fige ergo cor tuum in illo, et rectum cor erit. Sed subrepebat voluntas humana; nescio quid de carnis infirmitate lactabat mentem tuam: noli jam desperare. Te praesignavit Dominus in sua infirmitate, non se: non enim timebat Dominus pati, tertio die resurrecturus. Si prorsus quomodo homo pateretur, et non quomodo Deus pati veniret, et si sciret se post triduum resurrecturum, nullo modo formidaret moriturus, quod non formidavit apostolus Paulus, in fine autem ex duobus: concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc tibi placuerit. et uides quia hoc
non uult ds̃. prauus corde es: non habes
iusticiam. quȩ conuertatur in iudicium.
Qui enim illam habent: om̃s recti sunt
corde. Et qui sunt recti corde : Qui sie
inueniuntur quomodo inuentus est iob
qui ait: dñs dedit. dñs abstulit. sicut
dño placuit ita factum est: sit nomen
dñi benedictum. Ecce rectum cor. Ite¬
rum in graui uulnere quid dixit uxorie
quam ꝓpterea reliquerat diabolus et
non occiderat. ut ipse haberet adra¬
tricem non ut maritus consolatricem:
Meminerat enim quia ꝑ illam euam
deceptus erat adam: et necessariam sibi
pitabat hanc euam. Accessit ad iob illa
tanquam eua: secl adam melior fuit¬
in stercore uictor: quam uictus in paracdi¬
so. Quid enim respondit illi mulierie i¬
de cor rectum: uide cor paratum. Nun¬
quidnon patiebatur ꝑsecutiones et gra¬
uesc Et om̃s xp̃iani patiuntur. Et si non
seuiunt homines: seuit cliabolus. Et si

Expanded text:
et hoc tibi placuerit, et vides quia non et hoc tibi placuerit, et vides quia non hoc vult Deus, pravus corde es, non habes justitiam quae convertetur in judicium: «qui» enim «illam habent, omnes recti sunt corde.» Et qui sunt, «recti corde?» Qui sic inveniuntur quomodo inventus est Job, qui ait: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Ecce rectum cor. Iterum in gravi vulnere quid dixit uxori, quam propterea reliquerat diabolus et non occiderat, ut ipse haberet adjutricem, non ut maritus consolatricem? Meminerat enim quia per illam Evam deceptus erat Adam , et necessariam sibi putabat hanc Evam. Accessit ad Job illa, tanquam Eva; sed Adam melior fuitin stercore victor quam Adam victus in paradiso: quid enim respondit illi mulieri? Vide cor paratum, vide cor rectum. Numquid non patiebatur persecutiones, et graves? Et omnes Christiani patiuntur; et si non saeviunt homines, saevit diabolus: et si
Abbreviated transcription (Latin):
facere. sed sequerentur postea dĩ: quia
infirmos quosclam ostendit. quod ad ip.¬
sum ꝑtineant. et eos prefigurauit in se.
nam iclo̾ et de toto corpore sanguinem su¬
dauit. quia in corpore suo. id est in ȩxcła
sua martyrum sanguinem ostendit. et¬
toto corpore sanguis exibat: ita ȩccła eius
habet inartyres. Per totum corpus eius
fusus est sanguis. Quosclam ergo infirmos
in se prefigurans. uel in corpore suo. ex
ꝑsona infirmorum compatiens illis ait:
pater si fieri potest transeat calix iste¬
a ne. Ostendit hominis uoluntatem.
si in ipsa uoluntate ꝑmaneret: iam prauũ
cor uideretur ostendere. Secl si
compassus est tibi. et te liberat
in se: imitare quod seqͥ¬
tur dicens: uerumtamen non quod ego
uolo: sed quod tu uis pater. Si cȩꝑat
tibi subreꝑe uoluntas humana: o si oc-¬
ciclat ds̃ inimicum meum istum. et non
me ꝑsequatur: o se posset fieri ut non ab
illo paterer tanta: iam si ꝑseueraueris.

Expanded text:
facere, sed sequerentur postea Dei; quia facere, sed sequerentur postea Dei; quia infirmos quosdam ostendit quod ad ipsum pertineant, et eos praefiguravit in se. Nam ideo et toto corpore sanguinem sudavit , quia in corpore suo, id est in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto corpore sanguis exibat: ita Ecclesia ejus habet martyres; per totum corpus ejus fusus est sanguis. Quosdam ergo infirmos in se praefigurans, vel in corpore suo; ex persona infirmorum, compatiens illis, ait: «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ostendit hominis voluntatem: si in ipsa voluntate permaneret, jam pravum cor videretur ostendere. Sed si compassus est tibi, et te liberat in se; imitare quod sequitur, dicens: «Veruvolo, sed quod tu vis, Pater . Sic tibi subrepere voluntas humana, O, si occidat Deus inimicum istum meum, ut non me persequatur! o, si posset fieri ut non ab illo paterer tanta! jam si perseveraveris,
Abbreviated transcription (Latin):
pssus est: uidet in corpore suo. id est in
cełi sua infirmosa qui primo uolunta¬
am suam sequi temptarent. Sed cum
adent uoluntatem cdĩ aliam esse: diri¬
qunit se et cor suum ad suscipiendam
s sequendam uoluntatem dĩ. Ne uolumn.¬
titem dĩ uelis torquere ad uoluntatem
tuam: sed tuam corrige ad uoluntatem
di. Uoluntas dĩ sic est: quomodo regula.
fece puta torsisti regulam. Unde habes
cnrigi: Illa autem integra manet: regu¬
la est enim incommutabilis. Quam diu
ntegra est regula. habes quo te conuer¬
ts et corrigas: prauitatem tuam: babes
inde corrigas quod in te tortum est. Q
uitem uolunt homines parum est: quia
ioluntatem suam tortuosam habent: et
ulunt uoluntatem dĩ tortam facere sccdm
i suum: ut hoc faciat dĩ quod ipsi uo.¬
luit: cum ipsi debeant facere quod ds̃
iult. Quomodo autem complexus est
dũs ex duabus uoluntatibus unam fac.¬
tam in homine quem portabat. prefigui¬
ians in corpore suo ied est in eccła futuros
quosclam qui uoluntatem suam uellent

Expanded text:
id est in Ecclesia sua infirmos, qui primo voluntatem suam sequi tentarent; sed cum viderent voluntatem Dei aliam esse, dirigerent se et cor suum ad suscipiendam et sequendam voluntatem Dei. Ne voluntatem Dei velis torquere ad voluntatem tuam, sed tuam corrige ad voluntatem Dei. Voluntas Dei sic est quomodo regula: ecce, puta, torsisti regulam; unde habes corrigi? Illa autem integra manet: regula est enim incommutabilis. Quamdiu integra est regula, habes quo te convertas et corrigas pravitatem tuam, habes unde corrigas quod in te tortum est. Quid autem volunt homines? Parum est, quia voluntatem suam tortuosam habent; etiam volunt voluntatem Dei tortam facere secundum cor suum, ut hoc faciat Deus quod ipsi volunt, cum ipsi hoc debeant facere quod Deus vult. 19. Quomodo autem complexus est Dominus ex duabus voluntatibus unam factam in homine quem portabat? Praefigurans in corpore suo, id est in Ecclesia sua, futuros quosdam qui voluntatem suam vellent
Abbreviated transcription (Latin):
at fr̃s. Quid est enim quod dictum est
paltare qui iudicas terram: Redde
atributionem suꝑbis. Prophia est predi¬
entis: non audacia iubentis. Non enim
quia dixit ꝓpba exaltare qui iudicas

Expanded text:
est, fratres. Quid est enim quod dictum est, est, fratres. Quid est enim quod dictum est, «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis?» Prophetia est praedicentis, non audacia jubentis. Non enim quia dixit Propheta, «Exaltare, qui judicas
Abbreviated transcription (Latin):
egisset. et illi ferre non possent fiducia
eius in uerbo. quid fecerunt: Tenuenirs
flagellauerunt: illuserunt: colapbra¬
uerunt : sputis illinierunt: spinis conro.¬
nauerunt: in cruce leuauerunt: postre¬
mo occiderunt. Sed quid sequitur qͥt
fidenter egerit: Exaltare qui iicles
terram. Nutas quiã tenuerunt bumilen
tenebunt excelsum: Pitas quia iudi¬
cauerunt mortalem: nonne ab imnu¬
tali iudicabuntur: Quid ergo ait
Exaltare tu qui fidenter egistis et fidi¬
ciam uerbi tui non sunt passi inall
qui putauerunt se aliquid egisse qua
te comprehendentes crucifixerunt.
bn t deberent fide comptehendere: com¬
pienderunt ꝑsecutione. Cu ergo qui fi¬
antir egisti inter iniquos. et neminem
auisti: et quia passus es. exaltare id est
Murge: uacie in cȩlum. Patiatur et ȩccła
ntienter: quod passum est caput ȩccłȩ
pitienter. Ex altare qui iudicas terram:
sdde retributionem suꝑbis. Redditurus

Expanded text:
egisset, et illi ferre non possent fiduciam egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo ait? «Exaltare,» tu qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se aliquid egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide comprehendere, comprehenderunt persecutione: tu ergo qui fidenter egisti inter iniquos, et neminem timuisti, et quia passus es, «Exaltare;» id est, resurge, vade in coelum. Patiatur et Ecclesia patienter, quod passum est caput Ecclesiae patienter. «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Redditurus
Abbreviated transcription (Latin):
quanta dixit. Ue uobis scribȩ et phari-¬
sei Upochitȩ. Quanta in illos coram in
facie. Neminem timuit. Quare: Qui a
dĩ ultionum est. Ideo non parcebat
in uerbor ut essent postea quibus parce¬
ret in iudicio: quia si nollent acciꝑe
uerbi medicunams in cur suri erant io
et inuenturi iuidicis sententiam. Qm
Quia dixit dĩ uitionum cdños q lari
ficlenter egte idest nulli pepet ilrs
Qui in uerbo non peꝑeit paslir is r¬
cet in sententia iudicaturus: Qu ne¬
minem tunuit in bumilitater timelt
quemquam in claritate: Ex eo quos
iam fidenter egit: cogita quomodo st
acturus in fine scłi. Nloli ergo murm¬
rare aduersus dm̃ qui quasi paret ni¬
lis: secd esto bonus cui forte ad tempis in
flagello non ꝑarcat: et in fine pareat
non tulerunt fiduciam ipsius. Et qua
humilis uenerat. et carne mortali incu¬
tus erat. et mori uenerat. non facere
quod peccatores. seel pati quod peccato¬
res: quia ꝓpterea uenerat cum fidenter

Expanded text:
quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisquanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique et inventuri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Domifidenter» «egit:» id est, nulli pepercit in verbo. Qui in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in fine parcat non tulerunt fiduciam ejus: et quia humilis venerat, et carne mortali indutus erat, et mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde in ꝓgressu sermonis cum docere
inciꝑet quamuis eum turba cireunida¬
ret: dixit talia discipłis sius. quȩ fige¬
rent faciem phariseorum et iudeoriun:
qui quasi primatus habebant. exponen¬
darum scripturarum om̃ium: qui qua¬
si iusti sibi uidebantur. uel uideri se ar¬
bitrabantur:⁊ et ad quorum primatum
plebis obsequium uidebatur oꝑtemꝑa-¬
re: non peꝑcit et dixit. Quando oratis
non eritis sicut hypochritȩ: qui amant
in syna gogis et angulis platearum stan¬
tes orare. ut uideantur ab hominibus.
et cetera talia. Tetigit om̃s: non tunuit
aliquem. Et cum terminasset ipsum ser¬
monem: conclusit de illis scriptura eu-¬
głii sic. Factum est inquit cum consum¬
masset ihs uerba hȩc: ammirabantur
turbȩ suꝑ doctrina eius. Erat enim do.¬
cens eos tanquam potestatem habens:
non quasi seribȩ eorum et pharisei.
Quanta ergo ille de quo dictum est. erat
docens eos tanquam potestatem habens:

Expanded text:
Deinde in progressu sermonis cum docere Deinde in progressu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirent faciem Pharisaeorum et Judaeorum, qui quasi primatus habebant exponendarum Scripturarum omnium; qui sibi quasi justi videbantur, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum primatum plebis obsequium videbatur obtemperare: non pepercit, et dixit, «Quando oratis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: «Factum est,» inquit, «cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus. Erat enim docens eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,»
Abbreviated transcription (Latin):
pum et gemitum pauꝑum nunc exurgam
dicit dicit dñs: ponam in salutari. Sa¬
lutaris noster: saluator noster est. In illo
uoluit ponere spem om̃ium inopum. et
egentium. Et quid ait: fiducialiter
agam in eo. Quid est fiducialiter agam:
Non timebit: non parcet uitiis et con¬
cupiscentiis hominum. Uere medicus
fidelis: medicinali ferro sermonis instru¬
etus. secuit om̃ia uulnera. Ideoꝙ talis
precdictus et prenuntiatus: talis etiam
inuentus est. Loquebatur in monte.
ubi dixit beati pauꝑes sp̃u: quoniam
ipsorum est regnum cȩlorum. Ibi beati
dicti sunt: qui ꝑsecutionem patiunt᷑
ꝓpter iusticiam. In ipso sermone cfoxit.
quomam ipsorum est regnum cȩlorum.¬
Et ut faceret illos luminaria id est pa¬
tienter tolerantes om̃ia ista iniqua quȩ
transeunt: beati eritis inquit cum uos
ꝑsecuti fuerint: et dixerint om̃e malũ
aduersum uos. Gaudete et exultate:
quia merces ur̃a magna est in cęlis.

Expanded text:
pum et gemitum pauperum nunc exsurgam, pum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur in monte, ubi dixit: «Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum.» Ibi «beati» dicti sunt «qui persecutionem patiuntur propter justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est regnum coelorum.Et ut faceret illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis» .
Abbreviated transcription (Latin):
eim pauꝑem hominem quando patitur
aliquam iniuriam. non attendit nisi pa-¬
tronum suum in euius forte domo manet:
cuus inquilinus est. cuius colonus est. cuiꝰ
aum ꝑtinet. Cor ipsius in homine: spes
ipsius in homine: cituis in cinere. Sunt
autem alii qui opulenti sunt et honoribus
sccdm tempus humanis fulciuntur: et ta¬
men nec in pecunia sua spem ponunt.
nec in fundis suis spem ponunt. nec in fa¬
milia sua spem ponunt. nec in claritate
transitoriȩ dignitatis: sed totam spem
in illo ponunt cui non succechitur. qui
mor̾i non potest. qui falli et fallere non
potest. Cales et si multa uidentur habere
scdm scłm: bene ea tamen gubernant
ad refectionem indigentium: inter pau-¬
ꝑes dñi numerantur. Uident enim ꝑieu¬
lose se uiuere in hac uita: sentiunt se esse
ꝑegrinos. Sic diuersantur in opulentia
diuitiarum suarum: quomodo uiator
in stabulo transiturus non possessurus.
Ergo quid dñs: Propter miseriam ino¬

Expanded text:
enim pauperem hominem, qui quando patitur enim pauperem hominem, qui quando patitur aliquam injuriam, non attendit nisi patronum suum, in cujus forte domo manet, cujus inquilinus est, cujus colonus est, cujus quia ad illum pertinet: cor ipsius in homine, spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; et tamen nec in pecunia sua spem ponunt, nec in fundis suis spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, qui falli et qui fallere non potest: tales etsi multa videntur habere secundum saeculum, bene ea tamen gubernant ad refectionem indigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo quid Dominus? «Propter miseriam ino
Abbreviated transcription (Latin):
aunit cs̃ et hominem non uidet. E rgo
lle ut corrigat manum: tu prior corri¬
⁊ linguam. Uis ille ut corrigat cor acduer.¬
Q hominem: tu corrige aduersus dr̃: ne
fte cum optas iundictam cdĩ. si uenerit
a priorem inueniat. Nam ille ueniet: ue¬
ait et iudicabit ꝑseuerantes in nequitia
su: ingratos prerogatione miscdiȩ ipsius
ngratos patientiȩ ipsius: thesauritantes
quȩ hic locutus est dñs. Erat in carnis
ifirmitate: secd in uirtute sermonis non
utepit ꝑsonas principum iudeorum. Quan
am illos dixit:. et quomodo dietum est:
sire in ficlucia: quia scriptum est in psal¬
nis de illo. Propter miseriam inopum et
mitum pauꝑum: nunc exurgam dicit
ans. Qui sunt pauꝑes: Qui sunt in opesͤ
lu spem non habent nisi in illo solo: in qͦ
slospes non fallitur. Attendite fr̃s: qui
lint mopes et pauꝑes. Non om̃ino pauꝑes
qu nichil habent uidentur dici a scriptu¬
mi quando laudantur pauꝑes. Inuenis

Expanded text:
dormit Deus, et hominem non videt. Ergo dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, tu corrige cor adversus Deum; ne forte cum optas vindictam Dei, si venerit, te priorem inveniat. Nam ille veniet, veniet et judicabit perseverantes in nequitia sua, ingratos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est in Psalmis de illo, «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus.» Qui sunt pauperes? qui sunt inopes? Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallitur. Attendite, fratres, qui sunt pauperes et inopes. Non omnino pauperes qui nihil habent, videntur dici ab Scriptura, quando laudantur pauperes. Invenis
Abbreviated transcription (Latin):
eus ultionum cdns: ds ultion
quia non uindicatur in malos: nol muir¬
murare ne inter illos sis iniquos undica¬
tus. facit ille furtum et uiuit: ta murmu¬
ras aduersus dm̃. quia non moritur qui
tibi furtum fecit. Si iam non facis fur¬
tum uicde. Si enum iam non facis: uich
ne aliquando fecisti. Si iam dies esce¬
aliquando: et aliquem alium forte stoma¬
chatum quia et tu furtum faciens uxisti:
et non es mortuus. Quomodo autem tu quan¬
do faciebas ideo uixisti ut postea non face¬
res: noli quia transisti. uelle misccliȩ cli pa¬
tem subuertere. Nescis illuc multos traul¬
turos qua et tu transistie Eses modoa
murmurares ⁊ si aduersus te audiretur ni
prior de te murmurauit: Et tamen et il
optas uindictam dĩ in malos. ut fur me¬
riatur: et murmuras aduersus dm̃ qul
fur non moritur. Appencte in statera Ml¬
tatis: et furem et blasphemum. Ian ds
ma fur non es: sed murmurando aduer
em̃ blasphemus es. Ille captat somnniam
nunis ut aliquicl inuolet: tu dieis quia

Expanded text:
eus ultionum Dominus, Deus ultionum quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recoaliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut postea non faceres; noli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos, ut fur moriatur, et murmuras adversus Deum, quia fur non moritur. Appende in statera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui formas dolorem in precepto: sie dica¬
mus. Nunquid acberet tibi sedes iniqui¬
tatis: qui formas dolorem in preceptos
formas inquit dolorem in precepto. id
est de de dolore preceptum nobis facis.
ut ipse dolor preceptum sit nobis. Quor¬
mocdo nobis dolor est preceptum: Quan¬
do te fiagellat qui ꝓ te mortuus est: et
non tibi ꝓmittit beatitudinem in ista
uita et fallere non potest et hic non dat
quod queris. Quid clabit: Ubi clabit :¬
Quantum labit qui hic non dat. qui hic
erudit: qui fingis lolorem in precepto:
Labor hic est tuus: et requies tibi ꝓmittit᷑.
Attendis te hic habere laborem: secl atten¬
de qualem ille requiem pollicetur. Nun¬
quid cogitari potest: Si illam posses cogi¬
tare: iuderes te nicbil laborare ad compen¬
sationem. Audi eum qui illud ex parte
cernebat: qui dixit. Nunc scio ex parte:
quod ait apłs. Et enim quod est ad au¬
presens temporale leue tribulationis nr̃ȩ:¬

Expanded text:
in praecepto?» sic dicamus, Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui formas dolorem in praecepto? Formas, inquit, dolorem in praecepto, id est, de dolore praeceptum nobis facis, ut ipse dolor praeceptum sit nobis. Quomodo nobis dolor est praeceptum? Quando te flagellat qui pro te mortuus est, et non tibi promittit beatitudinem in ista vita, et fallere non potest, et hic non dat quod quaeris. Quid dabit? ubi dabitquantum dabit, qui hic non dat, qui hic erudit, qui fingit dolorem in praecepto? Labor est hic tuus, et requies tibi promittitur. Attendis te habere hic laborem; sed attende qualem ille requiem pollicetur. Numquid cogitare, potes? Si illam posses cogitare, videres te nihil laborare ad compensationem. Audi eum qui illud ex parte cernebat, qui dixit, «Nunc scio ex parte» : quid ait Apostolus? «Etenim quod est ad praesens temporale et leve tribulationis n
Abbreviated transcription (Latin):
compleretur. si dicebam motus est pes me¬
us: titubabat petrus in mari. et clamaut
dñe ꝑeo. Quod ergo hic positum est. si
dicebam motus est pes meus: hoc ibi po¬
situm est dñe ꝑeo. Et quod hic positum
est misccłia tua dũe adiuuabat me: hos
ibi positum est. porrexit iħs  manli
dicens. Modicȩ ficdĩ ut quid dubitasti
serantem. Nam uidete quoe sequitur.
qui dieit si licebam motus est pes meus.¬

Expanded text:
compleretur, «Si dicebam, Motus est pes mecompleretur, «Si dicebam, Motus est pes meus,» titubavit Petrus in mari, et exclamavit: «Domine, pereo.» Quod ergo hic positum est, «Si dicebam, Motus est pes meus;» hoc ibi positum est «Domine, pereo.» Et quod hic positum est, «Misericordia tua, Domine, adjuvabat me;» hoc ibi positum est, «Porrexit manum Jesus dicens, Modicae fidei, utquid dubitasti»liberantem. Nam videte quod sequitur. Quia dixit, «Si dicebam, Motus est pes meus
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea.: Si dicebam motus est pes
Uide quornodo confessionem dsns due.
peouereur pes tuus. et non diet meie
pes meus. secl stare te dicis cum lanrie
Immno siam cepisti mouere. sia nanas
fluetuare consitere motum ne pspit
runam: ut achuuet de ille ne nuseri
sit anima tua. Confessionem iuiltest
humilitatem uult. Motus es ut hono ꝗ¬
uiuet ille ut ds̃. Sed dic tamen mnatis a
sumpsit petrus: Non in uiribus sus Ui¬
debatur dñs ambulare suꝑ mare: ealeas
capita om̃ium suꝑborum. In isto selo pss
iter suum calcantis capita suꝑborum:
significauit ambulans suꝑ tumidos filui¬
tus. Calcat et ȩccłu: nam ipsa est patis
Non tamen ausus est petrus ꝑ se ipsien
ambulare suꝑ aquas. Sed quid ait:
Dñe si tues: iube me tienire acdte suꝑ
aquas. Ille in potestate sua: petrus
in iussu illius. Iube me inquit uenire ad
te. Respondit ille. Ueni. Calcat enuim et
ȩccła capita suꝑborum. Sed quia ȩcela
est. et habet infirmitatem humanam at

Expanded text:
bam, Motus est pes Vide quomodo confessionem amat Deus. Movetur pes tuus, et non dicis, Movetur pes meus; sed stare te dicis, cum jam ruas. Imo si jam coepisti moveri, si jam coepisti fluctuare, confitere motum, ne plangas ruinam; ut adjuvet te ille, ne in inferno sit anima tua. Confessionem vult Deus, humilitatem vult. Metus es, ut homo; adjuvat te ille, ut Deus: sed dic tamen, «Motus» «est sumpsit Petrus, non in viribus suis. Videbatur Dominus ambulare super mare, calcans capita omnium superborum in isto saeculo. Ipsum iter suum calcantis capita superborum, significavit ambulans super tumidos fluctus. Calcat et Ecclesia: nam ipsa est Petrus. Non tamen ausus est Petrus per seipsum ambulare super aquas: sed quid ait? «Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas.» Ille in potestate sua, Petrus in jussu illius. «Jube,» inquit, «venire me ad te.» Respondit ille: «Veni.» Calcat enim et Ecclesia capita superborum; sed quia Ecclesia est et habet infirmitatem humanam, ut