comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Qͥ nam illi : Credimꝰ angelos astare orantib offerre deo preces
uota hominũ : ubi tam̃ sine ira et disceptacione leuari puras manꝰ per¬
spexerint. ꝓbat hoc angelus ita loquens ad thobiam. Quando orabas
cum lacrimis ⁊ sepeliebas mortuos. & derelinquebas prandiũ ÷ et mortuoᷤ
abscondebas ꝑ diem in domo tua. et nocte sepeliebas: ego obtuli orationem
tuã dño. Puto id uobis satis et ex aliis scͥpturȩ testimoniis ꝑsuasum. Nam
quod psallentibus quoq dignanter admisceri scĩ angeli soleant. quid eo
manifestiꝰ qd̾ psalmista ait: p̃uener̃t̃ pͥncipes ꝯiuncti psallemptib inme¬
dio uuenculaꝵ timpanistriaꝵ. Uñ et dicebat. In ꝯspectu angłoꝵ psallam¬
tͥ. Doleo ꝓĩ aliqͦs ur̃m graui in sacris uigiliis depͥmo sompno. nec cȩli
ciues reuereri: s in p̃sentia pͥncipũ tanquã mortuos apparere. cum ur̃a

Expanded text:
tum. Quinam illi? Credimus angelos sanctos astare orantibus, offerre Deo preces tum. Quinam illi? Credimus angelos sanctos astare orantibus, offerre Deo preces et vota hominum: ubi tamen sine ira et disceptatione levari puras manus perspexerint. Probat hoc angelus ita loquens ad Tobiam: Quando orabas cum lacrymis, et sepeliebas mortuos, et derelinquebas prandium, et mortuos abscondebas per diem in domo tua, et nocte sepeliebas; ego obtuli orationem tuam Domino . Puto id vobis satis et ex aliis Scripturae testimoniis persuasum. Nam quod psallentibus quoque dignanter admisceri sancti angeli soleant, quid eo manifestius quod Psalmista ait: Praevenerunt principes conjuncti psallentibus in medio juvencularum tympanistria proinde aliquos vestrum gravi in sacris vigiliis deprimi somno, nec coeli cives revereri, sed in praesentia principum tanquam mortuos apparere, cum vestra
Abbreviated transcription (Latin):
caste: quȩ ipsũ quẽ amat querit. non aliud quicquã ipsius. Amat
sc̃ȩ : quia in non concupiscentia carnis: s in puritate spẽ. Amat ar¬
denter. quȩ ita ꝓpͥo debriat᷑ amore ut maiestatẽ non cogitet. Quid
enim: Respicit terrã et facit eam treinere : et ista se ab eo postulat
osculari: Ebria ne ẽ: Ebria ꝓrsus. Et forte tunc cum ad ista ꝓrupit.
exierat de cella uinaria: quose nimirũ intro ductam pꝰmodũ głat᷑.
Iam et dauid de qͥbꝰdam dicebat. deo. In ebriabunt᷑ abub̾tate domꝰ
tue: et torrente tue uoluptatis. potabis eos. O qͣnta amoris uis: qnͣta
in spũ lib̾tatis fiducia. Quid manifestiꝰ. quod ꝑfecta caritas foras mitit
timorẽ : Uerecunde tñ ũ adipsum sponsũ sermonẽ dirigit: s ad alios
tanquã de absente oscłetur me inqͥens oscło oris sui. Grandis quippe res
petitur: et opus ẽ uerecundia comitarȩ p̃cem. cõmendari petentem.
taq ꝑdomesticos et intimos accessus ad intima querit᷑ : ambit᷑ ad desid̾a¬

Expanded text:
t; non aliud quidquam ipsius. Amat sancte, quia non in concupiscentia carnis, sed in puritate spiritus. Amat ardenter, quae ita proprio debriatur amore, ut majestatem non cogitet. Quid enim? respicit terram, et facit eam tremere ; et ista se ab eo postulat osculari! Ebriane est? Ebria prorsus. Et forte tunc, cum ad ista prorupit, exierat de cella vinaria, quo se nimirum introductam postmodum gloriatur . Nam et David de quibusdam dicebat Deo: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae et torrente voluptatis tuae potabis eos . O quanta amoris vis! quanta in spiritu libertatis fiducia! Quid manifestius, quam quod perfecta charitas foras mittit timorem? 4. Verecunde tamen non ad ipsum sponsum sermonem dirigit, sed ad alios, tanquam de absente: Osculetur me, inquiens, osculo oris sui. Grandis quippe res petitur, et opus est verecundia comitari precem, commendari petentem. Itaque per domesticos et intimos, accessus ad intima quaeritur, ambitur ad desidera
Abbreviated transcription (Latin):
cum qui in te talia ualuit & uoluit oꝑari. nec uacue subsecutum fuisse baculum
quem p̃miserat. Nonuenit uacue. quia ñuenit uacuus. Nam quom uacuus
in quo habitauit plenitudo: Neque enuim ei datus est ad m̃suram sp̃c. Deniq et
uenit in plenitudine tẽporis. plenũ ꝑinde uenire se indicans. Bene plenũ. quẽ
unxit pater oleoleticiȩ p̃consortibꝰ suis. Unxit et misit. plenũ grẽ
ueritatis. Uixit ut ungeret. Om̃s abeo uncti sunt. qui de plenitudine eius
suetis misit me: ut mederer contritis corde. ut p̃dicarem captiuis indulgentiam. et
clausis aꝑtionẽ. ut p̃dicarem agnũ placabilẽ dño. Ueniebat ut audis ungere con¬
triciones nrãs. ac lenire dolores. ideoq uenit unctꝰ. uenit mansuet᷑ ⁊ mitis: et mł¬
tȩ misericordie om̃ibꝰ imiocantib se. Sciebit se ad infirmoᷤ descendẽ. exibuitq qͣlem

Expanded text:
eum, qui in te talia valuit et voluit operari, nec vacue subsecutum fuisse baculum eum, qui in te talia valuit et voluit operari, nec vacue subsecutum fuisse baculum quem praemiserat. Non venit vacue, quia non venit vacuus. Nam quomodo vacuus, in quo habitavit plenitudo? Neque enim ei datus est ad mensuram spiritus. Denique et venit in plenitudine temporis , plenum proinde venire se indicans. Bene plenum, quem unxit Pater oleo laetitiae prae consortibus suis ; unxit et misit plenum gratiae et veritatis . Unxit ut ungeret. Omnes ab eo uncti sunt, qui de plenitudine ejus orde, ut praedicarem captivis indulgentiam, et clausis apertionem, ut praedicarem annum placabilem Domino . Veniebat, ut audis, ungere contritiones nostras, ac lenire dolores; ideoque venit unctus, venit mansuetus et mitis, et multae misericordiae omnibus invocantibus se. Sciebat se ad infirmos descendere, exhibuitque qualem
Abbreviated transcription (Latin):
ase indugentiȩ medicinã. et sic uitam sibi ꝓprio ore int̾cludens. Et quȩ nã ma¬
ior malicia. qu̾am ꝓpͥam armari insalutem: et linguȩ tuȩ temetipsũ mucrone
anfoddere : cleniq qui sibi nequã. cui ẽ bonꝰ: Sit aut̃ et fidelis confessio. ut con
si tearis in spe. de indulgentia penitꝰ ñ diffidens. ne tuo te ore ñ tam iustifices
quã condempnes. Iudas certe ꝓditor dñi et cham fratricida confessi sunt: et
difisi sunt. Alter. peccaui inqͥt tradens sangunẽ iustũ. alter. maior ẽ iniquitas
mea quã ut ueniam merear:. et uerax licet nil eis profuit infideł confessio. He
itaq tres confessionis obseruantiȩ iuncte quatuor suꝑioribꝰ cõpunctionis. septenari-¬
um implẽt. Iam uero sic cõpunctus et sic confessus. ac ꝓpria ꝑinde certꝰ de uita.
certus nichilominꝰ quoq es ut arbitror uacuũ nequaquam nomine appellari iħm

Expanded text:
a se indulgentiae medicinam, et sic vitam sibi proprio ore intercludens. Et quaenam maa se indulgentiae medicinam, et sic vitam sibi proprio ore intercludens. Et quaenam major malitia, quam propriam armari in salutem, et linguae tuae temetipsum mucrone confodere? Denique qui sibi nequam, cui est bonus? 12. Sit autem et fifitearis sub spe veniae, de indulgentia penitus non diffidens, sed confidens, ne tuo te ore, non tam justifices, quam condemnes. Judas traditor Domini et Cain fratricida deterius confessi sunt et diffisi sunt: alter: Peccavi, inquit, tradens sanguinem justum ; alter: Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear ; et verax licet, nil eis profuit infidelis confessio. Hae itaque tres confessionis observantiae, junctae quatuor superioribus compunctionis, septenarium implent. 13. Jam vero sic compunctus, et sic confessus, ac propria proinde certus de vita, certus quoque nihilominus es, ut arbitror, vacuo nequaquam nomine appellari Jesum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocat. Sequens monstrat ingͣtitudinẽ : et quo minor reputatur culpa. eo numiꝰ
et gloria indultoris. Sedenim minꝰ libenter beneficium datur: q̃d minꝰ grate.
minsue necessarie ꝓuenire sentitur. Uenam prounde sibi abiudicat qui munꝰ largito¬
ris attenuat: qd̵ quidẽ omis qͥ reatumsuũ uerbis alleuiare conat᷑ facit. lim a postremo
primi hominis dehortetur exemplũ: nec culpam siqͥdẽ diffitentis. nec tam̃ conse¬
quentis ueniam : non dubium qͥn obreatus mulieris admixtionẽ. Genꝰ excusatioĩs
est: cum argueris tu aliũ incusare. Porro excusare te uelle qͣndo corriperis: ꝙͣ.
st non mͦ minine fructuosũ s et ꝑniciosum sc̃m dauid interroga. Uerba nẽpe
malicie excusationes inpeccatis apellat: ne in ea dedinet cor suũ rogans et suppli¬
enis. Merito quidẽ. In animã etenim peccat suã qui se excusat: repellens ꝑinde

Expanded text:
provocat. Sequens monstrat ingratitudinem; et quo minor reputatur culpa, eo minuitur provocat. Sequens monstrat ingratitudinem; et quo minor reputatur culpa, eo minuitur et gloria indultoris. Sed enim minus libenter beneficium datur, quod minus grate minusve necessarie provenire sentitur. Veniam proinde sibi abjudicat, qui munus largitoris attenuat: quod quidem omnis qui reatum suum verbis alleviare conatur, facit. Jam a postremo primi hominis dehortetur exemplum, nec culpam siquidem diffitentis, nec tamen consequentis veniam non dubium quin ob reatus mulieris admistionem . Genus excusationis est, cum argueris tu, alium incusare. Porro excusare te velle quando corriperis, quam sit non modo minime fructuosum, sed et perniciosum, sanctum David interrt, ne in ea declinet cor suum rogans et supplicans . Merito quidem. In animam etenim suam peccat qui se excusat, repellens proinde
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ genus ut non possis putari sc̃s: si non appareas sceleratus. At talis confessio
speciem habens humilitatis non uirtutem: non solũ ueniam ñ meretur. sed
et ꝓuocat iram. Niniqͥd ꝓfuit saul qd̾ se ad increpationẽ samuelis pecasse couil¬
sus est: Culpabilis ꝓculdubio fuit illa confessio: quȩ culpam ñ diluit. Quando
enim humilẽ contempneret confessionẽ humilitatis magister: et cui humillbꝰ
dare gratiam certe ingenitum est: Omnino nõpoterat ñ placari: si quȩ mas
sonuit. in corde radiasset humilita̾ti Ecce cur humlem esse debere confessionẽd
.n. Oportet aũt ẽẽ et simplicem. Non intentionẽ forte. quia latet homines. excusarti
delectet. si sit rea: nec leuigare culpan quȩ grauis est. nec alieno adumbrare suasil.
cum inuitũ nemo coegerit. Primũ illud non confessio est. s defensio: nec placat sed

Expanded text:
tiae genus, ut non possis putari sanctus, si non appareas sceleratus. At talis confessio tiae genus, ut non possis putari sanctus, si non appareas sceleratus. At talis confessio speciem habens humilitatis, non virtutem, non solum veniam non meretur, 1316 sed et provocat iram. Nunquid profuit Saul, quod se ad increpationem Samuelis peccasse confessus est? Culpabilis procul dubio fuit illa confessio, quae culpam non diluit. Quando enim humilem contemneret confessionem humilitatis magister, et cui humilibus dare gratiam certe ingenitum est? Omnino non poterat non placari, si quae in ore sonuit, in corde radiasset humilitas. Ecce cur humilem esse debere confessionem dixi. 11. Oportet autem esse et simplicem. Non intentionem forte quia latet homines excusare delectet, si sit rea; nec levigare culpam, quae gravis est; nec alieno adumbrare suasu, cum invitum nemo coegerit. Primum illud non confessio est, sed defensio; nec placat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
pudeat eos cum exultatione lugenda iactitare: quod et pꝰsuscȩtũ habitũ sc̃ñ
callide quẽpiam supplantauerint. et circũuenerint in negocio fratr̃ẽ : aut
qd̵ talionẽ ꝓ conuicio. uel maledicto. idest malũ ꝓmalo. aut maledictũ pro
maledicto. audacter reddiderut. Sed est confessio eo ꝑiculosiꝰ noxia. quosilb¬
tilius uana. cum ipsa etiam inhonesta et turpia de nob̾ detegere non ueren
non quia humiles sumꝰ. s ut esse putemur. Appetere autẽ de humilitate la¬
dem: hunulitatis ẽ ñ uirtꝰ sed subuersio. Uerus humilis. uilis uult repputari:
non humilis predicari. Gaudet contep̃tu sui: hoc solo sane suꝑbꝰ. qd̾ laudes cn¬
tempnit. Quid ꝑuersiꝰ quidue indigniꝰ. ut humilitatis custos confessio suꝑbiȩ
militet÷ et inde uelis uideri melior unde uideris deterior: Mirabile iactan¬

Expanded text:
pudeat eos cum exsultatione lugenda jactitare, quod et post susceptum sanctum habitum pudeat eos cum exsultatione lugenda jactitare, quod et post susceptum sanctum habitum callide quempiam supplantaverint, et circumvenerint in negotio fratrem; aut quod talionem pro convicio vel maledicto, id est malum pro malo; aut maledictum pro maledicto audacter reddiderint. 10. Sed est confessio eo periculosius noxia, quo subtilius vana, cum ipsa etiam inhonesta et turpia de nobis detegere non veremur, non quia humiles sumus, sed ut esse putemur. Appetere autem de humilitate laudem, humilitatis est, non virtus, sed subversio. Verus humilis vilis vult reputari, non humilis praedicari. Gaudet contemptu sui. hoc solo sane superbus, quod laudes contemnit. Quid perversius, quidve indignius, quam ut humilitatis custos confessio superbiae militet, et inde velis videri melior, unde videris deterior? Mirabile jactan
Abbreviated transcription (Latin):
gonem pfesisunt. nonñquam anadinꝰ aliquos temiisti. et iacticare im¬
pudentissime mala pͣteritai: quȩ uerbi grã aliqñ uel fortiter gladiatorio. uł argi¬
te litteratorio gessere conflictu. seu aliud quid. secundũ mundi quidẽ uanitatem
fauorabile. scdm aiimȩ uero salutẽ nociuũ ꝑniciosum dampnosum. Secularis ad¬
huc animmi indicium ẽ hoc. et humilis habitus qui gestatur atalib non sanctȩ
nouitatis est meritũ: s priscȩ uetustatis oꝑculum. Nonnulli talia quasi dolen¬
do et penitendo rememorant. sed głam in tep̃tione captantes: cõmissa sua ñ
diluunt. s seipsos illudunt. Nam deus ñ irridet᷑. Ueterem hominem non
exuerunt: sed nouo palliant. Non ꝓditur aut ꝓicitur uetꝰ fermentũ illa
confessione s statuitur : secundum illud. Inueterauert̃ ossa mea dum
clamarem totadie. Pudet reminisci quoꝵdam tantã ꝓteruiam. ut non

Expanded text:
gionem professi sunt, nonnunquam audivimus aliquos reminisci et jactitare imgionem professi sunt, nonnunquam audivimus aliquos reminisci et jactitare impudentissime mala sua praeterita; quae, verbi gratia, aliquando vel fortiter gladiatorio, vel argute litteratorio gessere conflictu, seu aliud quid secundum mundi quidem vanitatem favorabile, secundum animae vero salutem nocivum. perniciosum, damnosum. Saecularis adhuc animi indicium est hoc; et humilis habitus qui gestatur a talibus, non sanctae novitatis est meritum, sed priscae vetustatis operculum. Nonnulli talia, quasi dolendo et poenitendo rememorant; sed gloriam intentione captantes, commissa sua non diluunt, sed seipsos illudunt: nam Deus non irridetur . Veterem hominem non exuerunt, sed novo palliant. Non proditur aut projicitur vetus fermentum illa confessione; sed statuitur, secundum illud: Inveteraverunt ossa mea, dum clamarem tota die . Pudet reminisci quorumdam tantam proterviam, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
en ebras crterores. Quis dabit capiti meo aqua ⁊ ocłis meis fonte lacriap
iit pueniam fiecibus fletũ: et stridorem dentiũ &e manuũ pedumq un¬
iui heu me mat̾ mea ut qͥd ine genusti ÷ fihũ doloris. siliũ amaritudinis¬
et inndignationis. et plorationis ȩternae: sur exceptꝰ ingenibꝰ cur lactatus
aberibus: natꝰ in combustionẽ et cibiis ignis : Quisic asficit᷑. sensũ ꝓculdu¬
bis recuperauit. et in duplici meti isto: itemq pudor ilo. equȩ duplici. habe
bosataciones quatuor. Tres quȩ restant ȩx uoce confessionis adiciet. et nequaqm li¬
esur uande eo. quod non sit uox neq sensus: si tãm de corde humili simplici. ꝓ
lier pire fideliter: et hasuices implesti. Sunt qui glociant᷑ cũ male fecerit
s donitant in rebus pessinis: quos notans ꝓpħa. peccita sua in qͥt p̃ddicauert sic̃
sedomi. Uerũ hos abhac disputacione tanquã seculares amoueo. slam quis
o nos de bis qui foris sunt: Quãquã ⁊ de his qui religiose uestiti. et reli¬

Expanded text:
orreo tenebras exteriores. Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, ut praeveniam fletibus fletum, et stridorem dentiuium? Heu me, mater mea! utquid me genuisti filium doloris, filium amaritudinis, indignationis et plorationis aeternae? Cur exceptus genibus, cur lactarus uberibus, natus in combustionem, et cibus ignis? 8. Qui sic afficitur, sensum procul dubio recuperavit, et in duplici metu isto, itemque pudore illo aeque duplici habet oscitationes quatuor. Tres quae restant ex voce confessionis adjiciet, et nequaquam dicetur jam de eo, quod non sit vox neque sensus, si tamen de corde humili, simplici, fliter, pure, fideliter; et has vices implesti. Sunt qui gloriantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis ; quos notans propheta: Peccata sua, inquit, praedicaverunt sicut Sodoma . Verum hos ab hac disputatione, tanquam saeculares amoveo: nam quid ad nos de his qui foris sunt? 9. Quanquam et de his, qui religiose vestiti, et reli
Abbreviated transcription (Latin):
lam ⁊ confitebor nominituo. et dicam. Oleum esfusum nom̃ tuũ. Non unũ estisu
nolo enim ut intres in iudiciũ cum seruotuo: quia coronas me in misecordia et
miserationibus. Oleum plane: qd dum suꝑnatat cunctis quibꝰ immiscet᷑ liqͦrib
liquido illud designat nom̃ quod est suꝑ om̃e nom̃. O nomen p̃suaue et predila
O nom̃ preclarum. p̃electũ et p̃excelsum: et suꝑ exaltatũ insecula. Hoc uere olcm
qd exhilarat faciem hominis. qd caput ieuinantis impinguat. ut oleĩ peccato¬
ris ñ sentiat. Hoc nom̃ nouũ qd os dñi nominauit. qd et uocatũ ẽ ab angelo.
uis qũa in utero conciꝑet᷑. Hoc non solum uideus s qͥcumq inuocauiti
erit: in tantũ usq quaq esfusũs est. Hoc pat̾ donauit filio. sponso

Expanded text:
lam et confitebor nomini tuo, et dicam: Oleum effusum nomen tuum . Non vinum effusum lam et confitebor nomini tuo, et dicam: Oleum effusum nomen tuum . Non vinum effusum nolo enim ut intres in judicium cum servo tuo, sed oleum, quia coronas me in misericordia et miserationibus . Oleum plane, quod dum supernatat cunctis quibus immiscetur liquoribus, liquido illud designat nomen, quod est super omne nomen. O nomen praesuave et praedulce! o nomen praeclarum, praeelectum et praeexcelsum, et superexaltatum in saecula! Hoc vere oleum quod exhilarat faciem hominis, quod caput jejunantis impinguat, ut oleum peccatoris non sentiat. Hoc nomen novum, quod os Domini nominavit . Quod et vocatum est ab angelo priusquam in utero conciperetur . Hoc non solum Judaeus, sed quicunque invocaverit erit ; in tantum usquequaque effusum est. Hoc Pater donavit Filio, sponso
Abbreviated transcription (Latin):
sunt numero: septẽ fortasse p̃fatis excitandis oscitacinibꝰ accõmodatx. Sp̃s enimn
uite erat infialis. Exhis ꝓfecto infudit oleũ meis uulnerib. Infudit et uinũ
s minꝰ quã olei. Sic nẽpe congruebat infirmitab̾ meis. ut misecordiã suꝑera¬
taret iudicio. quãe ad modũ uino oleũ suꝑfertur infusũ. Attulit ꝓinde qͥnq
cados olei: iuni ñ nisi duos. Unũ siquidẽ timor tantũ ⁊ fortitudo fuere: reliqͥ
qͥnq oleũ ꝓpͥa suauitatae designant. In spũ deniq fortitudinis tanquã potens
crapulatꝰ auino. descendit ad inferos. contriuit portas ereas et uectes ferregos
confregit. alligauit fortẽ et uasa captiuitatis eripuit. Descendit nichilominꝰ
spũ timoris. s timendꝰ non timidus. O sipientia quanta artae medendi in uin
et oleo. animȩ meȩ sanitat̾e restauras. fortiter suauis. et suauiter fortis. fortis
ꝓme : suauis michi. Deniq attingis afine usq ad finem fortiter. et disponis

Expanded text:
sunt numero, septem 1317 fortasse praefatis oscitationibus excitandis accommodatae. Spiritus enim vitae erat in phialis. Ex his profecto infudit oleum meis vulneribus; infudit et vinum, sed minus quam olei. Sic nempe congruebat infirmitatibus meis, ut misericordiam superexaltaret judicio, quemadmodum vino oleum superfertur infusum. Attulit proinde quinque cados olei, vini nonnisi duos. Vinum siquidem timor tantum et fortitudo fuere; reliqua quinque oleum propria suavitate designant. In spiritu denique fortitudinis, tanquam potens crapulatus a vino , descendit ad inferos, contrivit portas aereas, et vectes ferreos confregit; alligavit fortem, et vasa captivitatis eripuit. Descendit nihilominus in spiritu timoris, sed timendus, non timidus. 15. O Sapientia! quanta arte medendi in vino et oleo animae meae sanitatem restauras, fortiter suavis, et suaviter fortis! fortis erborum. Qui attingis a fine usque ad finem fortiter, et disponis
Abbreviated transcription (Latin):
De arphiaxat rege medoꝵ qui suꝑ¬
atis multis gentibus etbathanis
ciuitatem extruxit. et quomodo post¬
modum anabucho donosor suꝑatus est 
ꝑpter spreros nuntios suos holofernen
principem milicie cum exercitu dir¬
xit. ut ei omnem oceidentem subui¬
prouintias deuastans. diuersarum re¬
gionum legaros ad se missos suscepit
qui se et cuucta sua el tradiderunt

Expanded text:
De Arphaxad rege Medorum, qui, superatis multis gentibus, Ecbatanis civitatem exstruxit, et quomodo postmodum a Nabuchodonosor superatus est. « propter spretos nuntios suos Holofernem principem militiae cum exercitu direxit, ut ei omnem Occidentem subprovincias devastans diversarum regionum legatos ad se missos suscepit, qui se et cuncta sua ei tradiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi filii isrł cognite ad uentu holofiras
exterriti sunt. et ceperunt pre parare
munitiones et clamare ad dñm instai¬
De eo quod eliachim sacerdos magnus
filios isrł confidere de dei potentia coho¬
tatur. ne hostium pauerent in eursuue¬
Quod holoferues audiens filios istł
itinera muntium conclusisse iratus est
nimis. et aprincipibus suis exquirit
unde filii isrł originem ducerent uel
que eorꝵ uirtus esset. cui achior plenius
de hac re respondit¬
cipes holofernis. eum ad bethuliani¬
rr quemi iuuentum filii isrł resolutũ
uinculis ad bethuliamn duxerunt. atq
eum consolati sunt:¬
tum incidi precepit eosq afontibus¬
bethulie sitis penuria coartati. ad oa¬
am uenerunt. p̃cautes urbiem tradi
in manus ho loferuis. quos ille quiq
adhuc dies expectare ꝑsuadet:l.
bi iudith cabri charim prb̃os ar-¬
huit pro eo quod orias princeps di-¬
em liberacionis domino statuit ipsaq
se ad liberandum populum accingens.
non uult qͥd sit actura inquiriz XIl.

Expanded text:
Ubi filii Israel, cognito adventu Holofernis, exterriti, et coeperunt praeparare munitiones et clamare ad Dominum instantiDe eo quod Eliachim sacerdos magnus filios Israel confidere de Domini praesentia cohortatur, ne hostium paverent incursuQuod Holofernes audiens filios Israel itinera montium conclusisse, iratus est valde, et a principibus suis exquirit, unde filii Israel originem ducerent, vel quae eorum virtus esset, cui Achior plenius de hac re responditcipes Holofernis. « Nuntiari, quem filii Israel resolutum vinculis ad Bethuliam duxerunt, atque eum consolati sunttus incidi praecepit, eosque a fontibBethuliae cives, sitis penuria coarctati, ad Oziam venerunt, precantes urbem tradi in manus Holofernis, quos ille quinque adhuc dies exspectare persuadet.bi Judith Chabri et Charmi presbyteros arguit pro eo quod Ozias princeps diem liberationis Domino statuit, ipsaque se ad liberandum populum accingens, non vult quid sit actura inquiri.
Abbreviated transcription (Latin):
in cedar. heu mn qͥa incolatꝰ i.ꝓ. ẽ.h.c̃. h. ce: in .iii.f.am. Est gͦ hoc habitacłm nr̃i corꝑis. ñ eiuis mansio. an
domꝰ indigene: s aut tab̾nłm nulitantis. aũ stabulũ uiatoris. Est inqũa hoc corpꝰ tab̾naculũ. ⁊ tab̾naculis
cedar. qd nimirũ aĩmã qͣsi obiectu sui in circũscͥpti luminiᷤᷤ interi nẽ fraudat aspectu: nec sinit oĩnoui¬
cherrimis qͦ animabꝰ ñnulla rubigo inheserit: De tab̾nacło ꝓfecto cedar. de ex̾citio laboriosȩ milicis
de diut᷑nitate nuiseri incolatꝰ. de angtiis erũpnosi exilii: de corpore deniq fragili. et graui. qͥa corpꝰ qd̾ co¬
rũpit᷑ aggͣuat aĩam.⁊ depͥmit t̾rena in habitacio sensũ młta cogitantẽ:. ꝓpt̾ea et cupiunt dissolui. ut
lacũq nigredine:: cupit exire. ut se possit exure. Et hȩc ratio cur sponsa nigrã se dix̾it sic̃ tab̾nac
cedar. S enĩ qͦm̾ formosa sic̃ pelles salomonis: Ac nescio qͥd sublime ac sacrũ sentio uhiᷤ pellibꝰ inuoli

Expanded text:
nima mea . Est ergo hoc habitaculum nostri corporis, non civis mansio, aut domus indigenae; sed aut tabernaculum militantis, aut stabulum viatoris. Est, inquam, hoc corpus tabernaculum, et tabernaculum Cedar, quod nimirum animam, quasi objectu sui, incircumscripti luminis interim nunc fraudat aspectu; nec sinit omnino vicherrimis quoque animabus nonnulla rubigo inhaeserit? De tabernaculo profecto Cedar, de exercitio laboriosae militiae, de diuturnitate miseri incolatus, de angustiis aerumnosi exsilii, de corpore denique fragili et gravi; quia corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Propterea et cupiunt dissolvi, ut lacunque nigredine; et cupit exire, ut se possit exuere. Et haec ratio, cur sponsa nigram se dixerit sicut tabernacula Cedar. Sed enim quomodo formosa, sicut pelles Salomonis? At nescio
Abbreviated transcription (Latin):
uis: aderit qͥreuelat misteria. Nec cunctabit᷑ aꝑire: qͥ⁊ ad pulsandũ inuitat. Ipse ẽ enĩ qͥ aꝑit ⁊ nemo clar
icut aab̾nacła cedar: sic̃ pelles salomonis Ninc incipiendũ. qr hic desut sermo suꝑior. Noc ex pec¬
tatis audire qͥd sit: et qͣlit̃ ei qd̾ ꝓxime tͣctatũ ẽ capitulo coaptet᷑ qͥa similitudo ẽ. Potest enĩ hoc ita
subiunctũ fuisse: ut utͣq pars similitudinis ad id solũ respondeat qd ibi p̃cesserat. nigͣ sũ. Pot̃ ⁊ ita
ũ duobꝰ illis duo ista: idẽ singula singłis referant᷑. Ille sensꝰ simplicior: iste obscurior ẽ. S tẽptemꝰ
utrũq: & priꝰ qͥdẽ hc̃ qͥ difficilior apparet. Non in duobꝰ pͥmis: s in duobꝰ dũ taxat extremis difficultaᷤ ẽ

Expanded text:
tis, aderit qui revelat mysteria; nec cunctabitur aperire, qui et ad pulsandum invitat.tis, aderit qui revelat mysteria; nec cunctabitur aperire, qui et ad pulsandum invitat.icut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis . Hinc incipiendum, quia hic desiit sermo superior. Hoc exspectatis audire quid sit, et qualiter ei quod proximo tractatum est capitulo coaptetur, quia similitudo est. Potest enim hoc ita subjunctum fuisse, ut utraque pars similitudinis ad id solum respondeat, quod ibi praecesserat: Nigra sum. Potest et ita, ut duobus illis duo ista, id est singula singulis, referantur. Ille sensus simplicior, iste obscurior est. Sed tentemus utrumque: et prius quidem hunc, qui difficilior apparet. Non autem in duobus primis, sed in duobus duntaxat extremis difficultas est.
Abbreviated transcription (Latin):
testata ẽ. Nũ t recte ⁊ ipse uidet᷑ scd̾m ea q̃dicta st̃ emuł posse respond̾e de his: Niger sũ s formosꝰ filii
ic̃ nigrũ uł fatebere. ꝑcunctare &̃ apłos eundẽ ipsũ. qͣlẽ in monte ꝑspexerint. aut c̾te angłos in qͣlem
ꝓspic̾e ꝯcupiscant. ⁊ nichilominꝰ formosũ mirabere. Ergo formosꝰ inse: iuger ꝓpt̃ te. Qũa formosũ et
inmea forma te agnosco dũe iħu. ñ ob diuina tm̃ qͥbꝰ effulges miracła. s⁊ ꝓpt̾ u̾itatẽ ⁊ mansuetudinẽ et ĩti¬
ciã. Beatꝰ qͥte inhis hoĩem int̾ hoĩes ꝯu̾santẽ diligent̃ obseruans: seipsũ p̃bet ꝓ uiribꝰ imitatorẽ tui. ħ
ũbeatitudiniꝰᷤ inunꝰ formosa tua. pͥmitias suȩ dotis accepit: nͨ qd̾ formosũ ẽ tui imitari pigͣ. ñ qd̾ iugrũ
salomoniᷤ. Ad istud obscurũ ẽ: nec attingendũ oĩno fatigatis. Habetis tp̃s ad pulsandũ si ñ dissimula¬

Expanded text:
et ipse videtur secundum ea quae dicta sunt, aemulis posse respondere Judaeis: Niger sum, sed formosus, filii  Percunctare etiam apostolos, eumdem ipsum qualem in monte perspexerint; aut certe angelos, in qualem prospicere concupiscant; et nihilominus formosum mirabere. Ergo formosus in se, niger propter te. Quam formosum et in mea forma te agnosco, Domine Jesu! non ob divina tantum quibus effulges miracula, sed et propter veritatem, et onversantem diligenter observans, se ipsum praebet pro viribus imitatorem tui. Hoc jam beatitudinis munus formosa tua primitias suae dotis accepit; nec quod formosum est tui, imitari pigra; nec quod nigrnacula Cedar, sicut pelles Salomonis. At istud obscurum est, nec attingendum omnino fatigatis. Habetis tempus ad pulsandum. Si non dissimula
Abbreviated transcription (Latin):
solꝰ sub sartina gemo. Aut pon̾e aut oppͥmi necesse ẽ: qr tu tuos hum̾os subduxisti. Qs mͥi tͥbuat cito mori pꝰte: Ni
ꝓte nolĩ: nec te tua fraudare gła. Porro suꝑuiu̾e tͥ: labor ⁊ dolor. Uiuã qͦ adiuuã in amaritudine.. uiuã in merin
⁊ hȩc sit mͥ ꝯsolatio ut merendo affligar. Non parcã: et iuuabo manũ dñi. Eenĩ manꝰ dñi tetigit me. Me inqͣ teag̃
uita : At qd illi uitȩ ianua fuit. mͥ plane ẽ mors: meq illa morte mortuũ dixer̃i: nc̃ hc̃ qͥ obdormuut in dño. E
exite lacͥmȩ : iã pͥdẽ cupientes. Exite : qͥa is qͥ uob̃ meatũ obstrux̾at cõmeauit. Aꝑiant᷑ cataractȩ miseri capi
⁊ erũpant fontes aquaꝵ: si forte sufficiant sordes diluere culpaꝵ qͥbꝰ irã merui. Cũ ꝯsolatꝰ fu̾it suꝑme dñs. ⁊ts¬

Expanded text:
solus sub sarcina gemo. Aut ponere, aut opprimi necesse est, quia tu tuos humeros subduxisti. Quis mihi tribuat cito mori post te? Nam solus sub sarcina gemo. Aut ponere, aut opprimi necesse est, quia tu tuos humeros subduxisti. Quis mihi tribuat cito mori post te? Nam pro te nolim, nec te tua fraudare gloria. Porro supervivere tibi, labor et dolor. Vivam, quoad vivam, in amaritudine; vivam in moerore: et haec sit mihi consolatio, ut moerendo affligar. Non parcam; et juvabo manum Domini: etenim manus Domini tetigit me. Me, inquam, tevita? At quod illi vitae janua fuit, mihi plane est mors; meque illa morte mortuum dixerim, non hunc qui obdormivit in Domino. Exite, exite, lacrymae jampridem cupientes; exite, quia is qui vobis meatum obstruxerat, commeavit. Aperiantur cataractae miseri capitis; et erumpant fontes aquarum, si forte sufficiant sordes diluere culparum, quibus iram merui. Cum consolatus fuerit super
Abbreviated transcription (Latin):
tientorẽ sensũ: habuit ⁊ illuminantẽ sp̃m. Nec in maximis tantũ: s et ĩ minimis maximꝰ erat. Qd uerbi
terfugit ꝑiciã: Cem̃tariis fabs. agricolis. ortolanis. sutoribꝰ atq textoribꝰ facile magist̃ erat. Cũq oĩ aiimi ud¬
cio om̃ibꝰ eẽt sapientior: solis ĩ suis ocłis ñ erat sapiens. Utinã młtos ⁊ siuimꝰ sapientes. ñ pł tang̾et illa malebs¬
tiole qͥ sapientes estis in ocłis urĩs. Scientibꝰ ista loquor:⁊ abhuc plura his de ills ꝯꝑtis et maiora. Parco tñ qͥd
freqñtior lectio: ⁊ feruentior affectꝰ. Heu sublatꝰ es: ⁊ ħ om̃ia simul. Tec̃ õs parit̃ abiere deliciȩ: et leticiȩ mee.
cure irruunt: iã molestiȩ hinc ude pulsant: ⁊ angꝰtiȩ undiq. Solũ me reꝑert̃. solȩ m̃ te ab eiute remanserĩ.¬

Expanded text:
ventorem sensum, habuit et illuminantem Spiritum. Nec in maximis tantum, sed et in minimis maximus erat. Quid, verbi ventorem sensum, habuit et illuminantem Spiritum. Nec in maximis tantum, sed et in minimis maximus erat. Quid, verbi terfugit peritiam? Caementariis, fabris, agricolis, hortulanis, sutoribus atque textoribus, facile magister erat. Cumque judicio omnium omnibus esset sapientior, solus in suis oculis non erat sapiens. Utinam multas etsi minus sapientes, non plus tangeret illa maledictio: Vae qui sapientes estis in oculis vestris . Scientibus ista loquor, et adhuc plura his de illo expertis et compertis. Parco autem, quia frequentior lectio, et ferventior affectus. Heu, sublatus es, et haec omnia simul. Tecum pariter abierunt omnes deliciae et laetitiae meae. Jam curae irru
Abbreviated transcription (Latin):
manũ dext̾am meã. lum̃ occłoꝵ meoꝵ. pectꝰ meũ. et meã lingua: Et qͥdẽ indeffessa manꝰ. ocułꝰ simplex. petͤ¬
int̾na Girardꝰ nesciretꝰ. ac sp̃ualiũ exꝑs esset donoꝵ: Norunt qͥ illũ norũt spũales: quã uerba eiꝰ sp̃m redolerãt
Iorunt ꝯtub̃nales qũa mores eiꝰ ⁊ studia ñ carnẽ saꝑent. s feruerẽt sp̃u. Qs illo rigidior in custodia discipbi¬
ne: qͥs in castigando corpꝰsuũ distͥctior uel suspensior: sublimior in ꝯtẽplando. subtilior in disserendo: Qͥties
cũ eo disserens ea didici quȩ nesciebã : ⁊ qͥ docturꝰ aduenerã. doctꝰ magist̃ abscessi. Nec mirũ de me. c̃ magu
ac sapientes uiri id ipsũ nicħominꝰ ex illo sͥ accidisse: testent᷑. Non cognouit litt̾aturã: s habuit litt̾aꝵ in¬

Expanded text:
manum dextmanum dextinterna Girardus nesciret, ac spiritualium expers esset donorum. Norunt qui illum norunt spirituales, quam verba ejus spiritum redolerent. Norunt contubernales, quam mores enae? quis in castigando corpus suum districtior? quis suspensior in contemplando, subtilior in disserendo? Quoties cum eo disserens, ea didici, quae nesciebam: et qui docturus adveneram, doctus magis abscessi. « Nec mirum de me, cum magni ac sapientes viri id ipsum nihilominus de illo sibi accidisse testentur. Non cognovit litteraturam, sed habuit litterarum in
Abbreviated transcription (Latin):
era humiullimꝰ maii e donta qͥete fructũ: qͣ siuacaret ipse. Int̾tlũ postulabat absolui. ⁊ alti cẽdere. qͣsi qui
meliꝰ ꝓuideret. s iui ille inueniret᷑: Nec petulanti aliq ut assolet in eo officii detinebat᷑ affectu. ħ solo
intiutu caritatis. Siqͥdẽ pł om̃ibꝰ laborabat. ⁊ minꝰ õĩbꝰ accipiebat: ita ut sepe cũ aliis necessaria ministraret.
in me fuit sẽꝑ optaui qͥetẽ : mͥ intendere. tͥ uacare. S ĩplicitũ tenuit timor tuiis. ⁊ uoluntas fratrũ. et studuĩ
obediendi. suꝑ oĩa alb̾atis parit & fratͥs germana dilectio. Ita ẽ. Grãs tͥ srat̃ de oĩ fructu meoꝵ siqͥs ẽ in dño
studioꝵ. T̃ ibi debeo si ꝓfeci. si ꝓfui. Tu intͥcabaris ⁊ ego tuo beneficio feriatꝰ sedebã mͥ aut certe diuinis obse¬
quiis. sanctiꝰ occupabar: aut doctͥne filioꝵ utiliꝰ intendebã. Cur enĩ securꝰ intꝰ ñessem cũ te scirẽ agentẽ sus

Expanded text:
erat humillimus, majorem de nostra quiete fructum, quam si vacaret ipse. Interdum tamen postulabat absolvi, et alteri cedere, quasi qui melius provideret. Sed ubi ille inveniretur? Nec petulanti aliquo, ut assolet, in eo officii detinebatur affectu, sed solo intuitu charitatis. Siquidem plus omnibus laborabat, et minus omnibus accipiebat; ita ut saepe, cum aliis necessaria ministraret, tu scis quod quantum in me fuit, semper optavi quietem; mihi intendere, tibi vacare. Sed implicitum tenuit timor tuus, voluntas fratrum, et studium obediendi, super omnia abbatis pariter et fratris germana dilectio. » Ita est. Gratias tibi, frater, de omni fructu meorum, si quis est, in Domino studiorum. Tibi debeo si profeci, si profui. Tu intricabaris, et ego tuo beneficio feriatus sedebam mihi, aut certe divinis obsequiis sanctius occupabar, aut doctrinae filiorum utilius intendebam. Cur enim securus intus non essem, cum te scirem agentem foris
Abbreviated transcription (Latin):
dñe usꝙ ad reditũ. Restitutũ amicis. tolle iã eũsiuuis. & ñ causabor. Exaudisti me ds: ꝯualuit. opꝰ ꝑfecumꝰ qd nũ¬
lacͥmȩ : tu illis dñe finem modũq indixeris.
xxuiiꝰ

Expanded text:
ne, usque ad reditum. Restitutum amicis tolle jam eum, si vis, et non causabor. Exaudisti me, Deus: convaluit, opus perfecimus quod injunlacrymae; tu illis, Domine, finem modumque indixeris. XXVII
Abbreviated transcription (Latin):
dignat᷑: dñs głe clicente dd̾. Om̃is gła eiꝰ. filiȩ regis abint᷑. Et tucior sua cuiq gła. dũ hab&e eã in semetip̃o
nin alt̾o. At ñ insolo fertassis candore int̾no. s in ext̾iori qͦ nigͣdine glandũ neqͥd õĩno sc̃is deꝑeat. s¬
nit᷑ amem& ipso. ut dm̃i uͥtutũ uirtute stabiliar: Nã uirtꝰ in ĩfirmitate ꝑsicit᷑. Deniq ait. Qñ infir
sis et nigr̃a eẽ se głans. Non enĩ erubescit nigredinẽ: quã nouit p̃cessisse ⁊ insponso. Cui similari ꝙͣtȩ¬

Expanded text:
iae, dicente David: Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Et tutior sua cuique gloria, dum habet eam in semetipso, iae, dicente David: Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Et tutior sua cuique gloria, dum habet eam in semetipso, et non in altero. At non in solo fortassis candore interno, sed in exteriori quoque nigredine et penitus a memetipso, ut Domini virtutum virtute stabiliar? Nam virtus in infirmitate perficitur. Denique ait: Quando infirsam, sed et nigram esse se glorians. Non enim erubescit nigredinem, quam novit praecessisse et in sponso: cui similari
Abbreviated transcription (Latin):
estꝰ decolorasse udet᷑. Si fu̾int ait peccata ur̃a ut cocciñ. qi nix deal: ⁊sif .r. ꝙuͭ .ii .i. alba er̃t̃. N plane ꝯth̃¬
nẽda inscĩs ista nigͤdo extera. q̃ candorẽ oꝑat᷑ int̾nũ. et sedẽ ꝑinde p̃parat sapiẽ. Candor ẽ enĩ uitȩ et̃us
: ciui reposita fuerat corona ĩticie. Candida ꝓinde pauli aĩa erat.⁊ sapientia sedebat in ea. ita ut sapĩã¬
nͨ ei qͣntalib& pulctudo carnis. ñ cutis utiq nitida ⁊ arsura. ñ facies colorata uicina putͤdini. ñ uestis p̃cio¬
a ibnioria uetustati. ñ auri species splendor ue gẽmaꝵ seu q̃q talia. q̃ oĩa st̃ ad corruptionẽ. Perito ꝓm̃n¬
ssꝰ cura scoꝵ sp̃to ornatu cultuq suꝑfluo ext̾ioris hominis qͥcerte corrũpit᷑. oĩ se diligentia p̃bet ⁊ occu¬

Expanded text:
aestus, decolorasse videtur. Si fuerint, ait, peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur; et si fuerint rubra aestus, decolorasse videtur. Si fuerint, ait, peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur; et si fuerint rubra nenda in sanctis ista nigredo extera, quae candorem operatur internum, et sedem proinde praeparat sapientiae. Candor est enim vitae aeternae at Paulus, cui reposita fuerat corona justitiae . Candida proinde Pauli anima erat, et sapientia sedebat in ea, ita ut sapirabitur ei quantalibet pulchritudo carnis, non cutis utique nitida et arsura, non facies colorata vicina putredini, non vestis pretiosa obnoxia vetustati, non auri species, splendorve gemmarum, seu quaeque talia, quae omnia sunt ad corruptionem. 7. Merito s cura sanctorum, spreto ornatu cultuque superfluo exterioris sui hominis, qui certe corrumpitur, omni se diligentia praebet et occu
Abbreviated transcription (Latin):
tari infame : siti. ĩ f. ⁊nu. ĩ labo. pli. in plag̃ supͣ mod̾. in mortibꝰ freqnt᷑: hec st̃ quȩ denignͣt paulũ. Iu
modi doctor gentiũ reputat᷑ ingloriꝰ ignobł. niger. obscurꝰ. tanꝗͣ deniq ꝑipsima huiꝰ mũdi. Eniũ nonneises
qͥrapit᷑ in ꝑadisũ. qͥ unũ altũq ꝑãbulans usq ad t̾ciũ sui purita penett celũ: Ouere pulcherrima anina:
⁊ si infirmũ inhabitantẽ corpꝰculũ pulcͥtudo cȩlestis admitt̾e ñ despex̃. angelica sublimitas ñ reiecit. aim¬
tas diuina ñ reppulit. Hanc uos dicitis nigͣm: Nigͣ ẽ s formosa: filiȩ ierłm. Nigra ur̃o: formosa diuno an¬
gelicoq udicio. Et sinigͣ ẽ: forinsecꝰ ẽ. Sibi aũt ꝓminimo ẽ ut a uob̾ iudicet᷑ aut abhis qͥ scd̾m faciẽ uidicans
Hõ siqͥde uidet infacie: ds aũt intuet᷑ cor. ꝓpt̾ea ⁊ sinig̃ foris . s intꝰ formosa. ut ei placeat cui se ꝓbauit. Nlno

Expanded text:
ibus plurimis, in plagis supra modum, in mortibus frequenter? Haec sunt quae denigrant Paulum. Pro hujusmodi doctor gentium reputatur inglorius, ignobilis, niger, obscurus; tanquam denique peripsema hujus mundi. Enimvero nonne ipse est qui rapitur in paradisum, qui unum alterumque perambulans, usque ad tertium sui puritate penetrat coelum? O vere pulcherrima anima! quam, etsi infirmum inhabitantem corpusculum, pulchritudo coelestis admittere non despexit, angelica sublimitas non rejecit, claritas divina non repulit. Hanc vos dicitis nigram? Nigra est, sed formosa, filiae Jerusalem. Nigra vestro, formosa divino angelicoque judicio. Etsi nigra est, fHomo siquidem videt in facie, Deus autem intuetur cor . Propterea etsi nigra foris, sed intus formosa, ut ei placeat cui se probavit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ et heredes. Nã filii et heredes. Sic cantabat quẽ nos lugemꝰ: in qͦ et meũ fateor luctũ pene incintũ ꝯu̾tit.
dũ intentꝰ głe eiꝰ ꝓpͥe fere miserie obliiuscor. S reuocat me ad me pungens dolor: facileq asereno illo in¬
filio. cui ppetuo sciret obstructũ exitũ. de uentre mortis. mole cminis. Merito suꝑsaul ⁊ suꝑ ionata: qͥbꝰ ẽ absots

Expanded text:
esse et haeredes! Nam si filii, et haeredes. » Sic cantabat quem nos lugemus: in quo et meum, fateor, luctum pene in cantum converesse et haeredes! Nam si filii, et haeredes. » Sic cantabat quem nos lugemus: in quo et meum, fateor, luctum pene in cantum convertit, dum intentus gloriae ejus, propriae fere miseriae obliviscor. 12. Sed revocat me ad me pungens dolor, facileque a sereno illo infilio , cui perpetuo sciret obstructum exitum de ventre mortis mole criminis. Merito super Saul et super Jonatham ; quibus
Abbreviated transcription (Latin):
paris ad leticiã mat̾ meroris: usurparis ad głam. głȩ inimica: usurparis ad intͦitũ regni porta inferi: et fouea
ꝑditionis ad inuentionẽ salutis. Idq ab hoie peccatore: iuste nimiriĩ: qr tu iniq in hominẽ innocentẽ ⁊ iustũ
potestatẽ tem̾arie usurpasti. Mortua es omors. ⁊ ꝑforata hamo quẽ incauta glatisti: cuiꝰ uox ẽ in ꝓpħa. omors
pundis ad uitã. Girardꝰ te ñ formidat larualis esfigies. Girardꝰ ꝑ medias fauces tuas tͣnsit ad pat̾ani: ñ mͦ securꝰ s̃.
et letabiuidꝰ ⁊ laudans. Cũ gͦ suꝑuenissẽ. et extͤma psalnu me audiente clara uoce cõpleuisset: suspicienꝰ in
glli ait. Pat̾ in manꝰ tuas ꝯm̃do sp̃m meũ. Et repetĩis eundẽ sermonẽ. ac frequent̃ ingeminans. pat̾ pater:

Expanded text:
paris ad laetitiam, mater moeroris; usurparis ad gloriam, gloriae inimica; usurparis ad introitum regni, porta inferi; et fovea paris ad laetitiam, mater moeroris; usurparis ad gloriam, gloriae inimica; usurparis ad introitum regni, porta inferi; et fovea perditionis, ad inventionem salutis: idque ab homine peccatore. Juste nimirum, quia tu inique in hominem innocentem et justum potestatem temeraria usurpasti. Mortua es, o mors, et perforata hamo quem incauta glutiisti, cujus illa vox est in proppandis ad vitam. Girardus te non formidat, larvalis effigies. Girardus per medias fauces tuas transit ad patriam, non modo securus, sed et laetabundus et laudans. Cum ergo supervenissem, et extrema jamcoelum, ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Et repetens eumdem sermonem, ac frequenter ingeminans: Pater, Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥisentio penã: rephendo sñtenciã: Humanũ ẽ illud: hoc ĩpiũ. Humanũ inꝗͣ. et necesse affici erga caros.
enĩ et tii. Solus ego patior. qd solent parit᷑ pati qͥse diligt̃: cũ se amittũt. Unnã ñ te amiser̃ĩ s pserim: utinã
uł tarde aliqñ sequar te qͦcũq ieris. Non enĩ dubiũ qͥn ad illos ieris qͦs circa mediũ extͦmȩ notis tuȩ. inuitabas
ad laudẽ: cũ in uultu ⁊ uoce exultaciõis subito erupists in illud dauiticũ. stupentibꝰ qͥ assistebãt. Laudate dñm de
indeliciĩ tuis. Accitꝰ sũ ego ad idiniracłi: uide exultantẽ in morte hominẽ. et isultantẽ morti. Ubi ẽ mors uicto¬
ruatua᷑ Ubi ẽ mors stimuł tuꝰ: Iam ñstimulꝰ: s iubilꝰ. Iã cantando morit᷑ homo: et morieudo cantat. Usur.¬

Expanded text:
quia sentio poenam, reprehendo sententiam? Humanum est illud, hoc impium. Humanum, inquam, et necesse affici erga charos, quia sentio poenam, reprehendo sententiam? Humanum est illud, hoc impium. Humanum, inquam, et necesse affici erga charos, enim et tu. Solus ego patior quod solent pariter pati qui se diligunt, cum se amittunt. 11. Utinam non te amiserim, sed praemiserim! utinam vel tarde aliquando sequar te quocunque ieris! Non enim dubium quin ad illos ieris, quos circa medium extremae noctis tuae invitabas ad laudem, cum in vultu et voce exsultationis subito erupisti in illud Davidicum, stupentibus qui assistebant: Laudate Dominuin deliciis tuis. Accitus sum ego ad id miraculi, videre exsultantem in morte hominem, et insultantem morti. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, stimulus tuus? Jam non stimulus, sed jubilus. Jam cantando moritur homo, et moriendo cantat. Usur
Abbreviated transcription (Latin):
spectu meo semꝑ. Nonsane pot̾it nos duricie ⁊ insensibilitatis arguere ille qͥ uerł̾at. qͥmꝰ illos de qͥbꝰ ait. ꝑcus¬
si eos : ñ doluert̃. Affectũ meũ ꝯfessꝰ sũ: ⁊ ñ negaui. Carnalẽ qͥs dixerit: Egohumanũ ñ nego. s̃ nec me hõiẽ.
Siue hoc sufficit. nec carnalẽ negaueri: nã et ego carnal sũ ueniuidatꝰ sub peccato. addictꝰ morti. penis et
erũpnis obnoriꝰ. Nonsũ fateor insensibił adpenas: mortẽ horreo meã ⁊ meoꝵ. Meꝰ girardꝰ erat. meꝰ plane.¬
Annon meꝰ. qͥ frat̃ sangͥne fuit: ꝓfessione siliꝰ. sollicitudine pat̃: consors spũ intimꝰ affectu: Is recessit a me
qͥcerte consideratis quã gͣuia ꝑ peccatis recepi de manudñi. In uirga indignatiõis sue ꝑcussit me. digne ꝓ
monibꝰ sci. Non rep̃hendo iudiciũ. qͦ recepit qͥsq qd̾ dignꝰ ẽ: ille corona quã meruit. ego quã debui penã. N qͥd

Expanded text:
illos de quibus ait: Percussi eos, et non doluerunt . Affectum meum confessus sum, et non negavi. Carnalem quis dixerit: ego humanum non nego, sicut nec me hominem. Si nec hoc sufficit, nec carnalem negaverim. Nam et ego carnalis sum, venundatus sub peccato, addictus morti, poenis et aerumnis obnoxius. Non sum, fateor, insensibilis ad poenas, mortem horreo meam et meorum. Meus Girardus erat, meAnnon meus, qui frater sanguine fuit, professione filius, sollicitudine pater, consors spiritu, intimus affectu? Is recessit a me; tem vos amici mei, qui certe consideratis quam gravia pro peccatis recepi de manu Domini. In virga indignationis suae percussit me, digne prmonibus sancti; nec reprehendo judicium, quo recepit quisque quo dignus est: ille, coronam quam meruit; ego, quam debui poenam. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
ptuli: qd̾ uniꝰ sententię ꝯplem̃to. et punitꝰ ẽ qͥ debuit. coronatꝰ ꝗ meruit: Et adhue dico bñ utrũq fecit. dutis es¬
portamꝰ. In alt̾o bonꝰ: in alt̾o iustꝰ laudab̾is. Ansoliꝰ laus bonitatis: Est iusticie. Iustꝰ es ddñe ⁊ rectũ iudiciũ tuũ
rardũ tu dedisti. tu abstulisti. et si dolemꝰ ablatũ. ñ tn obliuiscinĩ ꝗd̾ datꝰ fuit. Et grãs agimꝰ qd̾ hab̾e illũ merius¬

Expanded text:
protuli, quod unius sententiae protuli, quod unius sententiae portamus. In altero bonus, in altero justus laudaberis. An solius laus bonitatis? Est et justitiae. Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Girardum tu dedisti, Girardum tu abstulisti: et si d
Abbreviated transcription (Latin):
mea ipsiꝰ plaga: atq huiꝰ iacta bomꝰ. Plango deiu suꝑ pauꝑũ necessitatibꝰ. qͦꝵ sirard̾ꝰ pat̃ erat. Plango cͥte. sb
uniu̾si statu nr̃i ordinis nr̃eq ꝓfessionis. qͥ de tuo girard relo. ꝯsilio & exẽplo. robur ñ mediocre capiebat. Plange
ñ debere sic affici: cũ benignꝰ samuel iuꝑ reꝓbo rege. et piꝰ dauid suꝑ parricida filio. satisfecerint affectionis. ⁊ ñad
inuriã fidei. ñ insuꝑni sugillatione iudicii. Absalon filimi ait sc̃s: fili mi absalon. Et ecce płꝰ qm absalon he.
sentiã: plaga meã recentẽ ⁊ gͣuẽ ñ doleã: Ille fleuit cõpatiendo: et ego paciendo ñ audeo: E certe ad tumuis
dolentis affectũ. Sic nec fletꝰ utiq nr̃ infidelitatis ẽ signũ: s ꝯditioĩs indiciũ. Nec qͥa ꝑcussꝰ ploro arguo ferim
s ꝓuoco pretatẽ: seuitatẽ flecte̾ satago. Unde ⁊ u̾ba mea dolore st̃ plena: ñ tñ: murmure. Nũqͥd ñ plenũ uisio

Expanded text:
mea ipsius plaga, atque hujus jactura domus; plango deinde super pauperum necessitatibus, quorum Girardus pater erat; plango certe et super universo statu nostri ordinis nostraeque professionis, qui de tuo, Girarde, zelo, consilio et exemplo robur non mediocre capiebat; plango ihi molestus sit, dicens non debere sic affici; cum benignus Samuel super reprobo rege , et pius David super parricida filio satisfecerint affectioni, et non ad injuriam fidei, non in superni suggillationem judicii. Absalon fili mi, ait sanctus David, fili mi Absalon : et ecce plus quam Absalon hic. sentiam? Plagam meam recentem, et gravem non doleam? Ille flevit compatiendo, et ego patiendo non audeam? Et certe ad tumulum dolentis affectum. 13. Sic nec fletus utique noster infidelitatis est signum, sed conditionis indicium; nec quia percussus ploro, arguo ferientem, sed provoco pietatem, severitatem flectere satago. Unde et verba mea dolore sunt plena, non tamen et murmure. Nunquid non plenum justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
ego illa portio misera. in luto iacens truncata parte sui. ⁊ parte potiori: et dicit᷑ mͥne fleueris: Senciosñtio¬

Expanded text:
ego illa portio misera in luto jacens, truncata parte sui, et parte potiori; et dicitur mihi: Ne fleveris? Avulsego illa portio misera in luto jacens, truncata parte sui, et parte potiori; et dicitur mihi: Ne fleveris? Avuls