comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in loco spacioso. pedes meos. In spa-¬
cioso quippe loco pedes stabiliti
sunt: quando ad congruentia
bona tendimus: & nulla difficul¬
tate p̃pedim᷑. Quasi enĩ ꝑ latũ
locũ quo uolumꝰ ꝑgimꝰ: quia nul¬
lis obiectis difficultatibus angusti¬
amur. Sed hȩc helui recte dicere:
si beato iob eius sententia conue¬
nir&e. Pro culpa enĩ flagellatum
credidit: & locirco eum in os an¬
gustũ cecidisse iudicauit. Quo
enĩ ualidioribus uidit eũ plagiᷤᷤ
affici᷑ eo deterioribus credidit ini¬
quitatibus p̃grauari: ꝓfecto ne¬
sciens. qđ flagella eius augm̃tũ
essent meriti: non pęna peccati
Cum uͦ in os angustũ eũ cecidisse
fateat᷑: adhuc quasi latiꝰ exẽquit᷑:
in quanta iob ꝓfunditate tene.¬
catũ fundamentũ non hab&: qͥa
non ex ꝓpria natura subsistit
Malum quippe sine substantia
est : quod tam̃ utcunq sit. honi
natira coalescit. Igit᷑ os angustũ

Expanded text:
in loco spatioso pedes meos. In spatin loco spatioso pedes meos. In spatioso quippe loco pedes stabiliti sunt, quando et ad congruentia bona tendimus, et nulla difficultate praepedimur. Quasi enim per latum locum, quo volumus, pergimus, quia nullis objectis difficultatibus angustSed haec Eliu recte diceret, si beato Job ejus sententia conveniret. Pro culpa enim flagellatum credidit, et idcirco eum in os angustum cecidisse judicavit. Quo enim validioribus vidit eum plagis affici, eo deterioribus credidit iniquitatibus praegravari, profecto nesciens quod flagella ejus augmentum essent meriti, non poena peccati. Cum vero eum in os angustum cecidisse fateatur, ad huc quasi latius exsequitur in quanta Job profunditate tenecatum fundamentum non habet, quia non ex propria natura subsistit. Malum quippe sine substantia est. Quod tamen, utcunque sit, in boni natura coalescit. Igitur os angustum
Abbreviated transcription (Latin):
exurgere. iam utcũq ñ possit:
sta prauȩ consuetudinis. ad po¬
nȩ actionis amplitũdinẽ reuoca¬
ri: iccirco dr̃. Saluabit tede ore
angusto latissime. Latissime qͥp.¬
pede ore angusto saluat᷑ qui &
post iniquitatis iugũ ad liberta¬
tẽ boni opis pęnitendo reducit᷑:¬
oris angustia. ẽ: ab oppͥm̃ti ma-
la consuetudine exurgere uelle
nec posse: iam quidem desiderio
ad suꝑna tendere. sed adhuc ac¬
tu in infimis remanere: p̃ire
corde. nec tamen sequi oꝑe᷑: atq
in sem&ipso contradictionem
ꝑpeti sem& ipsum. Cum uͦ ita
tendens anima. manu gr̃ȩ ex al-¬
tantis adiuuat᷑: ab angusto ore
ad latitudinẽ ꝑuenit: qͥa uictis
difficultatibus. oꝑa bona ꝑficit.
quȩ concupiscit. Dauid ꝓpħa
conclusionẽ angusti oris aspexe.
rat: cũ dicebat. Saluã fȩcisti cde
necessitatibus anima meã : nec con¬
clusisti me in manus inimici
Latissime aut̾e saluatũ se noue¬
rat: cũ subderae dicens. Statuisti

Expanded text:
resurgere, jam utcunque non possit, resurgere, jam utcunque non possit, sta pravae consuetudinis ad bonae actionis amplitudinem revocatur, idcirco dicitur: Salvabit te de ore angusto latissime. Latissime quippe de ore angusto salvatur, qui et post iniquitatis jugum ad libertatem boni operis poenitendo reducitta angustila consuetudine exsurgere velle, nec posse; jam quidem desiderio ad superna tendere, sed adhuc actu in infimis remanere; praeire corde, nec tamen sequi opere, atque in semetipso contradictionem perpeti semetipsum. Cum vero ita tendens anima manu gratiae exaltantis adjuvatur, ab angusto ore ad latitudinem pervenit, quia, victis difficultatibus, opera bona perficit quae concupiscit. David propheta conclusionem anrat, cum dicebat: Salvam fecisti de necessitatibus animam meam, nec conclusisti me in manibus inimici . Latissime autem salvatum se noverat, cum subderet, dicens: Statuisti
Abbreviated transcription (Latin):
uel in fõueã mergit Si uͦ diuti.¬
na ꝑpetratione. etiã consuetii¬
dine iniquitatis opprimit᷑ ne
ad suꝑiora iam possit exurgere:
quasi angusto ore pittei coar¬¬
tat᷑. Tnde dauid ꝓpħa sub spe¬
cie peccantiũ exo̾rat: dicens:
Non me demergat tempestas
aquȩ: neq absorbeat me ꝓfun-¬
dũ: neq urgeat suꝑ me piite-¬
us os suũ. Quẽ en̾ĩ mali õperis
iniquitas. a bona stabilitate cõ¬
mouit: quasi aquȩ tempestas
rapuit. Sed si adhuc consuetudi¬
ne non p̃ualuit: ñ demersit:
lam in pitteũ cẽcidit: qui hoc
Sed si adhuc longa consuetudo.
non deprimit: nequaquam os
suũ puteus coangustauit Tan¬
to gͦ faciliꝰ egredit᷑: quantõ mi-¬
nore consuetudine coartatur
in iniquitatibus longa consue¬
tudine obritã fuisse conspicer&:
in lamentis siuis sub eius specie.
sem& ipsum deplorat dicens. Lap
inqͥnat᷑. Lapis uͦ suꝑponit᷑: cũ
etiã dura consuetudine mens in
peccato deuorat᷑: ut &e si uelit

Expanded text:
Si vero diutina perpetratione etiam consuetudine iniquitatis opprimitur ne ad superiora jam possit exsurgere, quasi angusto ore putei coarctatur. Unde David propheta sub specie peccantium exorat, dicens: Non me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum, neque urgeat super me puteus os suum . Quem enim mali operis iniquitas a bona stabilitate commovit, quasi tempestas aquae rapuit; sed si adhuc longa consuetudine non praevaluit, non demersit. Jam in puteum cecidit qui hoc Sed si adhuc longa consuetudo non deprimit, nequaquam os suum puteus coangustavit. Tanto erga facilius egreditur, quanto minori consuetudine coarctatur. iniquitatibus longa consuetudine obrutam fuisse conspiceret, in lamentis suis sub ejus specie semetipsum deplorat, dicens: Lapsinquinatur. Lapis vero superponitur cum etiam dura consuetpeccato devoratur, ut si velit
Abbreviated transcription (Latin):
est regnũ cȩloꝵ. Quia enĩ di¬
uitiȩ uisibiliter potentes osten¬
dunt: apud sem& ipsos pauꝑes
sunt. qͥ elati in suis conscientiis
non sunt. Ros uͦ impios uocat:
qͥ aut a fidei pietate disiuncti
sunt: aut in hoc qđ fidelit̃ cre¬
dunt. prauis sibi moribꝰ contra¬
liciȩ suꝑbiã. ñ potentiȩ celsitu¬
dinẽ dampnat: postquã dictũ. ẽ.
deus potentes non abicit. cũ &
ipse sit potens: recte subiungit᷑
Sed non saluat impios: & iudi¬
ciũ pauꝑibꝰ tribuit: id . ẽ. elatos
destruit: humiles uͦ ꝑ iudiciũ.
liberos reddit. Uel certe iudi¬
ciũ pauperibꝰ tribuit: qͥa hiqͥ
nẽ nequit᷑ oppͥmunt᷑: ipsi tc̃ suꝑ¬
unt: Duȩ qͥppe sunt partes. ele.
bini ordines in eisdem singulis
partibꝰ continent᷑. Alii nanq
iudicant᷑ & pereunt: alii non
iudicant᷑ & pereunt: alii iudi¬
cant᷑ &e regnant: alii ñ iudicant᷑
& regnant. ludicant᷑ & ꝑeunt :¬
qͥbus dñica inclamatione dr̃¬

Expanded text:
est regnum coelorum . » Quia enim divitiae visibiliter potentes ostendunt, apud semetipsos pauperes sunt, qui elati in suis conscientiis non sunt. Eos vero impios vocat, qui aut a fidei pietate disjuncti sunt, aut in hoc quod fideliter credunt, pravis sibi moribus contrabiam, non potentiae celsitudinem damnat, postquam dictum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens, recte subjungitur: Sed non salvat impios, et judicium pauperibus tribuit. Id est, elatos destruit, humiles vero per judicium liberos reddit. Vel certe judicium pauperibus tribuit, quia hi qui nunc nequiter oppo. Duae quippe sunt partes: electbini ordines eisdem singulis partibus continentur. Alii enim judicantur, et pereunt; alii non judicantur, et pereunt; alii judicantur, et regnant; alii non judicantur et regnant. Judicantur et pereunt quibus dominica inclamatione dic
Abbreviated transcription (Latin):
fert Perpendit nanq quia ad
duplex eius p̾miu̾ ꝓficit: qd̾ a
& intus uita laceratur. Notan.¬
dũ uero quod non ait. nec mul¬¬
titudo locoꝵ extollat te: sed
ait: nec multitudo locoꝵ in¬
clin&e te. Om̃is qui temporalit̾
extollit᷑: eo ipso quo extollit᷑
inclinat᷑: quia cũ se ex teriꝰ eri.¬
git᷑: intus cadit. Heliũ itaq
casum cordis. elationẽ intuens:
ait. Nec multitudo locoꝵ in¬
clinae te. Ac si uoce arrogan¬
tiũ. sc̃ę eccłȩ diceret᷑. Caue ne
si uniuersitatis ueneratione ex

Expanded text:
fert. Perpendit quippe quia ad fert. Perpendit quippe quia ad duplex ejus praemium proficit quod et intus dum vero quod non ait: Nec multitudo locorum extollat te, sed ait: Nec multitudo locorum inclinet te. Omnis enim qui temporaliter extollitur eo ipso quo extollitur inclinatur, quia cum se exterius erigit, intus cadit. Eliu itaque casum cordis in elatione intuens, ait: Nec multitudo locorum inclinet te. Ac si voce arrogantium sanctae Ecclesiae diceretur: Cave ne, si universit
Abbreviated transcription (Latin):
amantes ȩt̾na plenis desideriis
expectare: & dispensationẽ p̃o¬
testatis acceptȩ ꝑagere. & hu-¬
militatis insitę ministeriũ cu¬
stodire: ut nec humilitatiᷤᷤ cau.¬
sa. curã suscepti regiminis ne¬
gligant: nec rursum occasione
regiminis. in eis humilitas in¬
tumescat. E si qͥdam fortasse
intra ipsam sunt. qͥ ñ dõ s suȩ
głȩ sub religionis p̃textu deser-¬
uiunt: stud& tam̃ eos aut si ua¬
l&. districte corrigere. aut si ñ
eni criminis sustmere tantomi-¬
nus mȩtuit: quanto & caput
suũ talia tolerasse cognoscit.
De illo quippe scriptum. ẽ. &
cũ iniquis deputatus. ẽ. De
illo rursũ dr̃ Languores nr̃os
ipse tulit: & dolores nr̃os ipse
portauit Eant gͦ arrogantes.
& estimatione prauoꝵ. uitam
mordeant innocentiũ. Scit ele¬
uerba tolerare. Scit prauorũ
mentes tolerando conuertere:
qͥ & si conuerti nequiuer intꝰ eoꝵ
tam̃ ignominiã ȩquanimtt̃ suf¬

Expanded text:
amantes aeterna plenis desideriis amantes aeterna plenis desideriis exspectare; et dispensationem potestatis acceptae peragere, et humilitatis insitae ministerium custodire, ut nec humilitatis causa curam suscepti regiminis negligant, nec rursum occasione regiminis in eis humilitas intumescat. Etsi quidam fortasse intra ipsam sunt qui non Dei sed suae gloriae sub religionis praetextu deserviunt, studet tamen eos, aut, si valet, districte corrigere, aut, si non eni criminis sustinere tanto minus metuit quanto et caput suum talia tolerasse cognoscit. De illo quippe scriptum est: Et cum iniquis deputatus est . De illo rursum dicitur: Languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . Eant ergo arrogantes, et aestimatione pravorum vitam mordeant innocentum. Scit eleverba tolerare, scit pravorum mentes tolerando convertere. Qui etsi converti nequiverint, eorum tamen ignominiam aequanimiter suf
Abbreviated transcription (Latin):
gerit᷑ censura disciplinȩ. & quia
humanȩ laudis appetitu benig.¬
ni student semꝑ apparere: nulloᷤᷤ
censent districtionis seueritate
corrigendos Unde & a bonis re.¬
ctoribus sic̃ suꝑiꝰ dictu. ẽ. oppͥmi
ȩstimant : quos inuitos cernunt a
uiciis coherceri. Auctore autẽ
dño. qͥa in cunctis mundi partibꝰ
sc̃a eccła culmine religionis ex¬
creuit: hanc ipsam temporalẽ
potentiã qua quidem bene uitit᷑:
dicens. Nec multitudo locõrũ
inclin& te. Ac si eidem sc̃ę ec¬
cłȩ humilitatẽ magis in ꝓsꝑis
conseruanti. arrogantiũ uoce
dicat᷑. Quia ubiq fidei reueren.¬
tia coleris : caue ne eiusdẽ reue¬
rentiȩ fastibꝰ extollaris. Quosdã
qͥppe conspiciunt. quia sub reli¬¬
gionis obtentu. uicio elationis
intumescunt: & quod in qͥbꝰdã
iure rep̃hendunt. hoc in iuste
ad crimen om̃iũ ꝑtraht̃: neqͣqͣm
uidelic& ꝑpendentes. qđ sint in
ea qui & despicientes nouerint
ꝑfecte temporalia regere. et

Expanded text:
geritur censura disciplinae, et quia humanae laudis appetitu benigni student semper apparere, nullos censent districtionis severitate corrigendos. Unde a bonis rectoribus, sicut superius dictum est, opprimi aestimant, quos invitos cernunt a vitiis coerceri. Auctore autem Domino quia in cunctis mundi partibus sancta Ecclesia culmine religionis excrevit, hanc ipsam temporalem potentiam, quia quidem bene utitur, dicens: Nec multitudo locorum inclinet te. Ac si eidem sanctae Ecclesiae humilitatem magis in prosperis conservanti arrogantium voce dicatur: Quia ubique fidei reverentia coleris, cave ne ejusdem reverentiae fascibus extollaris. Quosdam quippe conspiciunt qui sub religionis obtentu vitio elationis intumescunt, et quod in quibusdam jure reprehendunt, hoc injuste ad crimen omnium pertrahunt: nequaquam videlicet perpendentes quod sint in ea qui et despicientes noverint perfecte temporalia regere, et
Abbreviated transcription (Latin):
regiminis. Nonunquã tam̃ eo
ipso quo p̃min& cęteris. elatione
cogitationis intumescit: & dũ
ad usum cuncta subiacentꝰ: dũ
ad uotũ uelocit᷑ iussa cõplent᷑:
dũ om̃s subditi siqua bene gesta
sunt laudibus efferunt. male
gestis autẽ nulla auctoritate
contradicunt: dũ plerũq lau-¬
dant etiã quod obiurgare debu-¬
erunt: seductus ab his quȩ infra
subdunt᷑. suꝑ se animus extollit᷑:¬
& dum foras immenso fauore cir¬¬
cundatur. intus a ueritate ua¬
cuatur: atq oblitus sui. in uo¬
ces sese spargit alienas: talẽq se
credit qualem foris audit: non
qualem intus discernere debuit
sibi. nat urȩ ordine ñ agnoscit:¬
& quos sorte potestatis excesse¬
ritꝰ: transcendisse se etiã uitae
meritis credit. Cunctis se ęstimat
amplius sapere: quibus se uidet
ampliꝰ posse. In quodã qͥppe se
constituit culmine apud sem& ip.¬
sum: & qui ȩqua cȩteris naturȩ
conditione constringit᷑: ex ȩquo

Expanded text:
regiminis; nonnunquam tamen eo regiminis; nonnunquam tamen eo ipso quo praeeminet ccogitationis intumescit. Et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibus efferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt, dum plerumque laudant etiam quod objurgare debuerunt, seductus ab his quae infra subduntur, super se ejus animus extollitur, et dum foras immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur . Atque oblitus sui in voces se spargit alienas, talemque se credit, qualem se foris audit, non qualem intus discernere debuit. sibi naturae ordine non agnoscunt; et quos sorte potestatis excesserint, transcendisse se etiam vitae meritis credunt. Cunctis se aestimant amplius sapere, quibus se vident amplius posse. In quodam quippe se constituunt culmine apud semetipsos. Et quia aequa caeteris naturae conditione constringuntur, ex aequo
Abbreviated transcription (Latin):
circa ipsa uersant᷑. Ex semeip.¬
sis quȩdam sunt nexia: sic̃ pec¬
cata atq flagitia: quȩdam uͦ
nonnunquã nob̾ ex his quȩ cir¬
ca ipsa sunt nocent: sic̃ tempora.¬
lis potentia. uel cõpula coniu.¬
galis. Bonũ nanq est coniugiũ:
sed mala sunt quȩ circa illud ex
huiꝰ mundi cura succrescunt:
Unde paulus ait. Qui aut̾e cũ
uxore. ẽ. cogitat quȩ st̃ mundi :
quomͦ placeat uxori. Unde et
quibꝰdam meliora ꝑsuadens: eos
a coniugio reuocat dicens Hoc
autẽ dico. non ut laqueũ uobis
iniciam: sed ad id quod honestũ
ẽ: & qđ facultatẽ prebeat. sine
impedimento dño obseruandi
Dum gͦ tenet᷑ quod ñ noc&e: ex
runq quod noc&. Sic sȩpe rec.¬
tũ mundũq iter ꝑgimꝰ: &̾ tam̃
ortis iuxta uiam uepribꝰ ꝑ uesti.¬
menta retinemur. In uia qͥdem
munda non offendimꝰ: sed ala¬
tere nascit᷑ quo pungam᷑. Mag¬
na.ẽ. etiã potentia temporalis:
quia hab& apud dm̃ meritũ
suũ de bona administratione

Expanded text:
emetipsis quaedam sunt noxia, sicut peccata atque flagitia. Quaedam vero nonnunquam nobis ex his quae circa ipsa sunt nocent, sicut temporalis potentia, vel copula conjugalis. Bonum namque est conjugium, sed mala sunt quae circa illud ex hujus mundi cura succrescunt. Unde Paulus ait: Qui autem cum uxore est cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori . Unde et quibusdam meliora persuadens, eos a conjugio revocat, dicens: Hoc autem dico, non ut laqueum vobis injiciam, sed ad id quod honestum est, et quod facultatem praebeat sine impedimento Dominum obsecrandi . Dum ergo tenetur quod non nocrumque quod nocet; sicut saepe rectum mundumque iter pergimus, et tamen ortis juxta viam vepribus per vestimenta retinemur. In via quidem munda non offendimus, sed a latere nascitur quo pungamur. Magna est etiam potentia temporalis, quae habet apud Deum meritum suum de bona administratione
Abbreviated transcription (Latin):
seq illi similem recognouit di¬
cens. Surge. ne fȩceris: & egoip¬
se homo sum. Sed cũ ananiȩ &
sãphirȩ culpã repperit: mex
quanta potentia suꝑ cęteros ex¬
creuiss&: ostendit. Uerbo enim
tante deprehendit. Et summũ
se intra ȩccłam contra peccata
recoluit: quod honore sibi uehe¬
ment̾ impenso. corã beneagen¬
tibus fr̾ibus non agnouit. Iilic
cõmunionẽ ȩqualitatis meruit.
sc̃itas actionis: hic zelus ultio¬
nis ius aperuit potestatis. Paulꝰ
beneagentibꝰ fr̃ibus p̃latũ se. eẽ.
nesciebat: cũ dicera. Non quia
deosminam᷑ fidei ur̃ȩ. sed adiuto¬

Expanded text:
seque illi similem recognovit, diseque illi similem recognovit, dicens: Surge, ne feceris, et ego ipse homo sum . Sed cum Ananiae et Sapphirae 22 culpam reperit , mox quanta potentia super caeteros excrevisset ostendit. Verbo namque tante, deprehendit: et summum se intra Ecclesiam contra peccata recoluit, quod honore sibi vehementer impenso coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic communionem aequalitatis meruit sanctitas actionis, hic zelus ultionis jus aperuit potestatis. Paulus bene agentibus fratribus praelatum se esse nesciebat, cum diceret: Non quia dominamur fidei ves
Abbreviated transcription (Latin):
scire. Bona nanq est ordine suo
potentia: sed cauta regentis in-¬
dig& uita. lgit᷑ bene hanc exer-¬
c&e : qui & retinere illam nõue.¬
rit & impugnare. Bene hanc
exerca&. qui scit ꝑ illam suꝑ cul¬
pas erigi: scit cũ illa cȩteris ȩqua¬
litate coponi: Humana etenim
mens plerũq extollit᷑: etiã cũ
nulla potestate fulcitur. Quan¬
tomagis in altũ se erigit: cũ se
ei etiam potestas adiungit. Et̃
tam̃ corrigendis alioꝵ uiciis.
apta executione p̃parat᷑. Unde
suscipitur: summa cura uigi.¬
landũ. ẽ: ut sciat qͥsq & sumere
ex illa quod adiuuat : & expu-¬
gnare qđ tep̾tat: & ȩqualẽ se
cum illa cȩteris cernere: & tam̃
se peccantibus zelo ultionis pre¬
ferre. Quã discretionẽ plenius
cognoscimus: si etiã potestatis
ȩccłasticȩ exẽpla cernamꝰ. Petrus
nanq auctore deo. ȩccłe princi¬
patũ tenens: a beneagente corne¬
lio. & sese ei humilit᷑ ꝓst̃nente.¬
immoderatiꝰ uenerari recusauit :

Expanded text:
s. Bona est ordine suo potentia, sed cauta regentis indiget vita. Igitur bene hanc exercet, qui et retinere illam noverit, et impugnare. Bene hanc exercet, qui scit per illam super culpas erigi, et scit cum illa caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur: quanto magis in altum se erigit, cum se ei etiam potestas adjungit? Et tamen corrigendis aliorum vitiis apta exsecutione praeparatur. Unde suscipitur, summa cura vigilandum est, ut sciat quisque et sumere ex illa quod adjuvat, et expugnare quod tentat; et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis praeferre. Quam discretionem plenius cognoscimus, si etiam potestatis ecclesiasticae exempla cernamus. Petrus namque, auctore Deo, Ecclesiae principatum tenens a bene agente Cornelio, et sese ei humilitimmoderatius venerari recusavit,
Abbreviated transcription (Latin):
non quo eis torpor audientiũ
displic&: sed quo sibi in hianter
placent. Iustoꝵ uocẽ imitantes
simulant: sed uim uocis igno¬
rant. Uident quid iusti ꝓfert̾:
sed nesciunt qͥd reqͥrunt᷑. Cum
enĩ sci doctores laudem p̾dica.¬
tionis exaltant: quasi manu uo-¬
cis ab imis cogitationibꝰ corda
audientiũ leuant: ut excussa
uelocit᷑ dictis sequentibꝰ uelut
in itinere occurrant: & tanto
ea intelligentiȩ amplexi con-¬
stringantꝰ.: quanto illa & quasi
priꝰ quã cernerent. in uoce lau-¬
dantis amauerant Sed hȩc ut
dixi: arrogantes nesciunt. Qͥa
enim foris. ẽ. quod appetunt :
quid sit intus desiderabile. sen¬¬
tire non possunt. De electorum
quippe ȩccła scriptũ. ẽ. Omnis
gła eius filiȩ regum ab intus:
& sapientes uirgines. in uasa ole.

Expanded text:
non quod eis torpor audientium non quod eis torpor audientium displicet, sed quod sibi inhianter placent. Justorum vocem imitantes simulant, sed vim vocis ignorant. Vident quod justi proferunt, sed nesciunt quod requirunt. Cum enim sancti doctores laudem praedicationis exaltant, quasi manu vocis ab imis cogitationibus corda audientium levant, ut excussa velociter dictis sequentibus velut in itinere occurrant et tanto ea intelligentiae amplexu constringant, quanto illa et quasi priusquam cernerent in voce laudantis amaverant. Sed haec, ut dixi, arrogantes nesciunt. Quia enim foris est quod appetunt, quid sit intus desiderabile sentire non possunt. De electorum quippe Ecclesia scriptum est: Omnis gloria ejus filiae regum ab intus . Et sapientes virgines in vas
Abbreviated transcription (Latin):
sed eoꝵ iudicio uideri eloquen
a principio. Sed quia nominata
scientia. tumor cordis in uoce cla¬
ruerat: arrogans aperte cognos¬
citur. si non eitius aliquo uelã¬¬
mine pallietur. Unde mox in oc¬
cultatione suȩ arrogantiȩ. dñi
ratorem meũ probabo iustũ: ut
dum quasi ꝓ dei iusticia loquit᷑
apud humana iudicia qͥcqͥd arro-¬
gant᷑ effluit. excusetur. Sequit᷑.
mei. Cum ab infirmis auditoribꝰ
se intelligi non posse conspiciunt:
solent plerunq etiã iusti laudã¬
rebona quȩ dicunt: non qͦ ipsi
suis laudibus inhient: sed quo
auditores suos ad audiendi solli¬
citũdine accendant: ut dũ eoꝵ
uoce ꝓferunt᷑: ab illoꝵ cordibus
ardentiore affectu rapiant᷑. Un.¬
de paulus cũ mira corinthiis &
multa cdixiss&: adiunx᷑. Os nr̃m
pat& ad uos o corinthii: corno¬
stru dilatatũ. ẽ Sed arrogantes¬
dum cor bonoꝵ nesciunt. & so¬
las aliquando uoces imitant᷑
efferunt laudando quȩ dicuñ:

Expanded text:
sed quo eorum judicio videri eloquentsed quo eorum judicio videri eloquentam meam a principio. Sed quia nominata scientia, tumor cordis in voce claruerat; arrogans aperte cognoscitur, si non citius aliquo velamine pallietur. Unde mox in occultatione suae arrogantiae Domini ratorem meum probabo justum. Ut dum quasi pro Dei justitia loquitur, apud humana judicia quidquid arroganter effluit excusetur. Sequitur:mei. se intelligi non posse conspiciunt, solent plerumque etiam justi laudare bona quae dicunt; non quo ipsi suis laudibus inhient, sed quo suos auditores ad audiendi sollicitudinem accendant ut dum eorum voce proferuntur, ab illorum cordibus ardentiori affectu rapiantur. Unde Paulus cum mira Corinthiis et multa dixisset, adjunxit: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est. dum cor bonorum nesciunt, et solas aliquando voces imitantur, efferunt laudando quae dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Oulta iãm dixerat: & susti¬
neri adhic paululum imꝑat:
qͥa uidelic& arrogantes graue
se cdãpnũ ꝑpeti iudicant:: si sci.¬
entiam suam loquendi breuita¬
te constringant. Tanto enĩ sem&¬
ipsos credunt doctiores ostendẽ:
quantõ se potuerint multiplica.¬
tȩ loquacitatis aꝑire Sed qͥa
sepe sibi sentiunt silentii reue.¬
rentiã non deferri: dñi ñnũqͣm
potentiã de quo quasi locunt᷑
insinuant: ac sub p̃textu illius
sibi silentiũ exigunt. quod mini.¬
me merent᷑: & dum speciẽtenus
dm̃ p̃ferunt: auditum sibi ex
reuerentia eius exigentes. se stu¬
dent magis ostendere. quã illiꝰ fac
ꝓ deo loquar. Quia uͦ nonnũqͣm
doctores sc̃ĩ crebro repetunt. si qͣ
obsciirius dicunt: ut quȩ occulta
p̾dicant. auditorũ cordibus. uoce
hȩc iterationis infundant: pler̾ũq
hoc appetunt etiã arrogantes imi¬
tari. & insolent᷑ ea quȩ dixerint
replicant: non quo auditoꝵ cor¬
dibus insinuare res ap̃petunt:

Expanded text:
t.---Multa jam dixerat, et sustineri adhuc paululum sperat, quia videlicet arrogantes grave se damnum perpeti judicant, si scientiam suam loquendi brevitate constringant. Tanto enim semetipsos credunt doctiores ostendere, quanto se potuerint multiplicitate loquacitatis aperire. Sed quia saepe sibi sentiunt silentii reverentiam non deferri, Domini nonnunquam potentiam de quo quasi loquuntur insinuant, ac sub praetextu illius sibi silentium exigunt, quod minime merentur; et dum specietenus Deum proferunt, auditum sibi ex reverentia ejus exigentes, se student magis ostendere quam illius factpro Deo loquar. 831 Quia vero nonnunquam doctores sancti crebro repetunt si qua obscuripraedicant auditorum cordibus voce haec iterationis hoc appetunt etiam arrogantes imitari, et insolenter ea quae dixerint replicant, non quo auditorum cordibus insinuare res appetant,
Abbreviated transcription (Latin):
manu eius diriget᷑. In manu
qͥppe antixp̃i. dolus dirigit᷑.
quia in hoc quod contra bonos
ꝓposuerit: implere tempora.¬
liter nulla aduersitate p̾pedit᷑
Hinc rursus ꝑ salomone̾ dicit᷑.
Prosperitas stultoꝵ ꝑd& illos¬
Aanifestȩ gͦ ꝑditionis indicũ
est: quando affectatis iniqui¬
tãtibus subsequens fauet effec¬
tus: & nulla contrarietas im.¬
pedit. quȩ mens ꝑuersa concę¬
pit. Nam sepe prauoꝵ homi.¬
nũ dũ tardantur uota. mutan.¬
turꝰ & dum difficultate̾ ꝑfe.¬
ctionis sentiunt. reatũ malȩ
actionis agnoscunt: & quibꝰ
priꝰ inuitis contradicit᷑: uolen¬
tes postmodũ hoc quod conce¬
perant auersant᷑. Quia gͥ mac¬
los cum deserit dñs p̃ualere
quicia ꝑficit᷑. inde humilium
longanimitas consũmat᷑: dicat᷑
recte. Ibi clamabunt & ñ exau.¬
die: ꝓpt᷑ suꝑbiã maloꝵ. Seqͥt᷑¬

Expanded text:
manu ejus dirigetur . In manu manu ejus dirigetur . In manu quippe Antichristi dolus dirigitur, quia in hoc quod contra bonos proposuerit implere temporaliter nulla adversitate praepeditur. Hinc rursus per Salomonem dicitur: Prosperitas stultorum perdet illosanifestum ergo perditionis indicium est, quando affectatis iniquitatibus subsequens favet effectus, et nulla contrarietas impedit quod mens perversa conceperit. Nam saepe pravorum hominum dum tardantur vota, mutantur; et dum difficultatem perfectionis sentiunt, reatum malae actionis agnoscunt; et quibus prius invitis contradicitur, volentes postmodum hoc quod conceperant, adversantur. Quia igitur malos cum deserit Dominus praevalere quitia perficitur, inde humilium longanimitas consummatur, dicatur recte: Ibi clamabunt, et non exaudiet propter superbiam malorum. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
iniusti. Unde rursum ꝑ ꝓpħã
ꝑibunt. Quos enĩ uisibilit̾ mori
conspiciunt: inuisibilit̾ uiuere
posse non credunt: atq eo rea-¬
tũ infidelitatis suȩ cumulant:
quo uisa morte fideliũ. de ęt̃¬
nitate desperant. Igit᷑ uiolenti
quõq inde interius deficiunt:
unde contra uitã innocentium
exteriꝰ conualescunt: tantoq
illos intima ueritas a se foras ei¬
citꝰ quanto eos contra suos tẽ¬
poralit̾ quod uolunt posse per-¬
mittit. Quisquis itaq bonoꝵ
uitã ꝑsequitur: tẽ peiore ul¬
tione dampnat᷑ cum nulla ei
aduersitate resistitur: & tunc
fortioris irȩ ꝑiculis subiac&: cũ
ꝓspere ꝑagit᷑ quod nequit᷑ con-¬
cupiscit: quia uidelic& uindi¬
cta suꝑm iudicis. ad futura eu̾
supplicia seruando deseruit:
cui hic in malo obuiare contẽp
Non.ẽ. uirga dei suꝑ illos Hinc
etiã de ipso eoꝵ capite scriptũ
est. Faci& et ꝓsꝑabit᷑. Hinc rur.¬
sus de eodem dicit᷑. & dolus in

Expanded text:
injusti. Unde rursum per Propinjusti. Unde rursum per Propet stultus peribunt . Quos enim visibiliter mori conspiciunt, invisibiliter vivere posse non credunt; atque eo reatum infidelitatis suae cumulant, quo visa morte fidelium de aeternitate desperant. Igitur violenti quique inde deterius deficiunt, unde contra vitam innocentium exterius convalescunt; tantoque illos intima veritas a se foras ejicit, quanto eos contra suos temporaliter quod volunt posse permvitam persequitur, tunc pejore ultione damnatur, cum nulla ei adversitate resistitur; et tunc fortioris irae periculis subjacet, cum prospere peragit quod nequiter concupiscit, quia videlicet vindicta superni judicii ad futura eum supplicia reservando deseruit, cui hic in malo obviare contempsNon est virga Dei super illos . Hinc etiam de ipso eorum capite scriptum est: Faciet et prosperabitur . Hinc rursus de eodem dicitur: Et dolus in
Abbreviated transcription (Latin):
suã ipsis etiã ꝑsecutoribꝰ innotes¬
cat: atq inde aduersarios ad et᷑.¬
nitatẽ redimat. unde suos tẽpo.
inimicos meos eripe me. Ac si di¬
cer&. Propt̾ me quidem eripi de
temporali tribulatione ñ appe.¬
to:. sed tam̃ eripi ꝓpt̾ aduersarioᷤᷤ
concupisco: ut dum mea uita sal¬
uari mirabilit̾ cernit᷑: ipso mira¬
sione eripit: ita sepe suoꝵ uoces
ꝓpt̾ dãpnationẽ ꝑsequentiũ ñ
exaudit : ut uidelic& inde rea¬¬
tũ suũ cumulent: unde p̃ualuis¬
se se nequit̃ gaudent. Nam qui
inuisibilia despiciunt᷑: moueri
nonnunquã uisibilibꝰ miraculis
possunt: sed iccirco cũ iustis ple¬
runq nil mirũ uisibilit̾ agit᷑:
quia eoꝵ aduersarii illumina¬¬
ri inuisibilit̾ non merent᷑. Dicat᷑
ergo. Ibi clamabunt & ñ exau¬
dice: ꝓpt̾ suꝑbiã maloꝵ. Ac si
dicer&. Reatus oppͥmentium.
nec eripuint᷑ uisibilit̾ iustiꝰ qͥa
saluari inuisibilit᷑ ñ merent᷑

Expanded text:
suam ipsis etiam persecutoribus innotessuam ipsis etiam persecutoribus innotescat, atque inde adversarios ad aeternitatem redimat, unde suos temporainimicos meos eripe me. Ac si diceret: Propter me quidem eripi de temporali tribulatione non appeto, sed tamen eripi propter adversarios concupisco, ut dum mea vita salvari mirabiliter cernitur, ipso mirasione eripit, ita saepe suorum voces propter damnationem persequentium non exaudit, ut videlicet inde reatum suum cumulent, unde pse se nequiter gaudent. Nam qui invisibilia despiciunt, moveri nonnunquam visibilibus miraculis possunt. Sed idcirco cum justis plerumque nil mirum visibiliter agitur, quia eorum adversarii illuminari invisibiliter non merentur. Dicatur ergo: Ibi clamabant, et non exaudiet propter superbiam malorum. Ac si diceret: Reatus opprimentium Nec eripiuntur visibiliter justi, 827 quia salvari invisibiliter non merentur
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatione: ut econtra de gau¬
dio scriptũ. ẽ. filii seruoꝵ tuoꝵ
inhabitabunt ibi. Sed uidetur
incertũ: utrũ dicat. ꝓpt̾ suꝑbiã
biã maloꝵ clamabunt. Intelligi
autẽ melius potest: si non exau.
clamare referantur. Nlam quod
ꝑiꝰ iam dictum. ẽ: eo uersu quo
dicit᷑ ꝓpt̾ multitudinẽ uiolen¬
toꝵ clamabunt. Aliquid gͦ nob̾
hoc uersu innint᷑: qđ paulo sub¬
tiliꝰ attendat᷑: quia sȩpe oppres-¬
si qͥdam dũ clamauerint. ex se qͥ¬
dem merent᷑ audiri᷑: sed tam̃ eoꝵ
desideria. ꝓpt̾ oppͥm̃tiũ suꝑbiã
differuntur. Iustus qͥppe dñs. &
suos ꝑmittit temporalit᷑ oppri¬
miꝰ & uiolentoꝵ maliciã neqͥt᷑
augeri: ut dũ hoꝵ uita in pur.¬
si. suꝑnũ solaciũ etiã temporalit̃
ꝑcipiant: quod tam̃ ñ tẽporalit᷑
implorant. Saluari enĩ non ꝓpt̃
se. sed ꝓpt̾ aduersarioꝵ salutem
concupiscunt: ut dum illos om̃ps
deus ab imm̃sis ꝑiculis facto quo¬
dam miraculo liberat. uirtutẽ

Expanded text:
tribulatione, ut e contra de gaudio scriptum est: Filii servorum tuorum inhabitabunt ibi . Sed videtur incertum utrum dicat: Propter superbiam erbiam malorum clamabunt. Intelligi autem melius potest, si non exaudi quam clamare referantur. Nam quod supra dictum est, eo versu quo dicitur: Propter multitudinem violentorum clamabunt. Aliquid ergo nobis hoc versu innuitur quod paulo subtilius attendatur, quia saepe oppressi quidam dum clamaverint, ex se quidem merentur audiri, sed tamen eorum desideria propter opprimentium superbiam differuntur. Justus quippe Deus et suos permittit temporaliter opprimi, et violentorum malitiam nequiter augeri, ut dum horum vita in pursi, supernum solatium etiam temporaliter percipiant, quod tamen non temporaliter implorant. Salvari enim non propter se, sed propter adversariorum salutem concuDeus ab immensis periculis sancto quodam miraculo liberat, virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
itaq locus bene regit᷑: cũ is qui
prȩest uiciis potiꝰ quã fr̃ibꝰ domi¬
natur. Cunctos qͥppe natura
ȩquales genuit. Ut aut̾ẽ alii ad
regendũ. aliis cõmittant᷑: ñ eos
natura sed culpa postponit. Mi¬
ciis ergo se debent rectores erige¬
re: quoꝵ & causa p̃ferunt᷑. Et
cũ delinquentes corrigunt: solli¬
cite at tendant. ut ꝑ disciplinã
qͥdem iure potestatis feriant:
sed ꝑ humilitatis custodiã. equa¬
les se ipsis fr̾ibus qͥ corrigunt᷑ ag-¬
noscant: quãuis plerũq etiã di¬
gnũ. ẽ. ut eosdem quos corrigimꝰ.
tacita nob̾ cogitatione p̃feramꝰ:
Illoꝵ nanq ꝑ nos uicia discipli¬
nȩ uigore feriunt᷑: in his uͦ quȩ
ipsi comittimꝰ: ne uerbi qͥdem
ab aliquo inuectione laceram¬
Tanto ergo apud dñm obligatio¬
res sumꝰ: quanto apud homines
cio liberiores reddit: quanto hic
eoꝵ culpas sine uindicta ñ dẽse¬
rit: Seruanda itaq est & in cor¬
de humilitas. & in oꝑe disciplina:

Expanded text:
itaque locus bene regitur, cum is qui praeest vitiis potius quam fratribus dominatur. Cunctos quippe natura aequales genuit; ut autem alii ad regendum aliis committantur, non eos natura, sed culpa postponit. Vitiis ergo se debent rectores erigere, quorum et causa praeferuntur; et cum delinquentes corrigunt, sollicite attendant, ut per disciplinam culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur agnoscant. Quamvis plerumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus tacita nobis cogitatione praeferamus. Illorum namque per nos vitia disciplinae vigore feriuntur; in his vero quae ipsi committimus ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramTanto ergo apud Dominum obligatiores sumus quanto apud homines cio liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Servanda itaque est in corde humilitas, et in opere disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
scendunt: unde creatori cunctoꝵ
uera se humilitate substernunt:
Dicat gͦ. Qui doc& nos suꝑ ium̃¬
ta terrȩ: & suꝑ uolucres cęli ẽ¬
rudit nos. Oc si dicer&. Infirmͦ
pusillanimitate uictus ista non
dixit: & iccirco eũ aduersitatis
temptatio ꝑculit: quia tran¬
quillitatis tempore hȩc cuncta
transeuntia. nulla ꝑfectione
suꝑauit. Huiꝰ enĩ uttȩ aduersa
ñ ꝑhorrescer&: si ꝑfectionis me¬
rito etiã sccła calcassoe. Sequit᷑.¬

Expanded text:
scendunt, unde creatori cunctorum scendunt, unde creatori cunctorum vera se humilitate substernunt. Dicat ergo: Qui docet nos super jumenta terrae, et super volucres coeli erudit nos. Ac si diceret: Infirmus pusillanimitate victus ista non dixit, et idcirco eum adversitas tentationis perculit, quia tranquillitatis tempore haec cuncta transeuntia nulla perfectione superavit. Hujus enim vitae adversa non perhorresceret, si perfectionis merito etiam secunda calcasset. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ctus fuerat dicens. Multi enĩ am.¬
bulant. Et paulopost. Quorũ
finis interitus: quoꝵ ds̃ uent̾
est: & gła in confusione eoꝵ qui
terrena sapiunt. Nr̃a autẽ con-¬
uersatio in cęlis. ẽ. E rursũ suꝑ
uolucres cęli eruditũ se nouerat:
cũ dicebat. Nescitis qm̃ angelos
iudicabimus: Sub se iumenta cer¬
nẽbat: quia uidelic& in t̾ra adhuc
positꝰ: calcabat mores hominum
qui in infimis conuersabant᷑. &
rursum uolatũ uolucrũ. meri¬
toꝵ dignitate transcenderat.¬
quia subiturus cȩlestia. iudi¬
catiirũ se angelos ñ ignorabat:
In illis ĩ mundoꝵ infima: in istis
suꝑboꝵ sũma calcabat. Menteᷤᷤ¬
quippe scõꝵ transitoria cuncta
despiciunt: & sub se labi qͥcqͥd
suꝑbit. qͥcqͥd preterit contem¬
plant᷑: & quasi in qͦdam rerum
uertice constitutȩ. tanto sibi om¬
ma subesse conspiciunt: quanto
sem& ipsos uerius auctori om̃iũ
subdunt: atq inde cuncta tran¬

Expanded text:
ctus fuerat, dicens: Multi enim amctus fuerat, dicens: Multi enim ambulant. Et paulo post: Quorum finis interitus, quorum deus venter est, et gloria in confusione ipsorum, qui terrena sapiunt. Nostra autem conversatio in coelis est . Et rursum super volucres coeli eruditum se noverat, cum dicebat: Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sub se jumenta cernebat, quia videlicet in terra adhuc positus calcabat mores hominum qui in infimis conversantur. Et rursum volatum volucrum meritorum dignitate transcenderat,quia subiturus coelestia judicaturum se angelos non ignorabat. In illis immundorum infima, in istis superborum summa 826 calcabat. Veta despiciunt, et sub se labi quidquid superbit, quidquid praeterit, contemplantur; et quasi in quodam rerum vertice constitutae, tanto sibi omnia subesse conspiciunt, quanto semetipsas verius auctori omnium subdunt; atque inde cuncta tran
Abbreviated transcription (Latin):
inconuenient᷑ dicit᷑: quanto ui-¬
ta eius inter alta & infima mira.¬
bilit̾ temperat᷑. Quod qͥdem in¬
telligi etiã alit̾ potest Qͥ doc&e
nos suꝑ iumenta terrȩ: & suꝑ¬
uolucres cęli erudit nos. Nam
sicut iumentoꝵ uocabulo signat᷑
uita hominũ. carnis adhuc mo
states. Sc̃ĩ autẽ uiri quia nec
infima hominũ exempla appe.¬
tunt: nec rursum demonica sub.¬
tilitate fallunt᷑: & suꝑ iumenta
terrȩ & suꝑ cęli uolucres. uirtu.¬
te eruditionis excrescunt. Suꝑ
iumenta enĩ terrȩ edocti sunt: qͥa
quicqͥd in imis potest ambiri. de.¬
spiciunt Suꝑ uolucres quoq gli
eruditi sunt: quia om̃s ĩmundoꝵ
spuũ insidias dep̃hendunt. Suꝑ¬
iumenta terrȩ edocti sunt: quia
nichil in hac uita quod prȩterit.
querunt. Suꝑ uolucres cęli erudi¬
ti sunt: quia potestates aerias quas
adhuc ꝑ carnis infirmitate᷑ to¬
lerant. iam uitȩ meritis calcant:
Paulus iam suꝑ iumenta terrȩ edo¬

Expanded text:
inconvenienter dicitur, quanto viinconvenienter dicitur, quanto vita ejus inter alta et infima mirabiliter temperatur. Quod quidem intelligi et aliter potest: Qui docet nos super jumenta terrae, et suvolucres coeli erudit nos. Nam sicut jumentorum vocabulo signatur vita hominum carnis adhuc motstates. Sancti autem viri, quia nec infima hominum exempla appetunt, nec rursum daemoniaca subtilitate falluntur, et super jumenta terrae, et super coeli volucres virtute eruditionis excrescunt. Super jumenta enim terrae edocti sunt, quia quidquid in imis potest ambiri despiciunt. Super volucres quoque coeli eruditi sunt, quia omnes immundorum spirituum insidias comprehendunt. Sua nihil in hac vita quod praeterit quaerunt. Super voluores coeli eruditi sunt, quia potestates aereas, quas adhuc per carnis infirmitatem tolerant, jam vitae meritis calcant. Paulus jam super jumenta terrae edo
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͥ mentis elatio. ad pollu.¬
tionẽ ꝑtrahit carnis: reꝓborũ
cor a uolatu uolucrũ. ad petu-¬
lantiã mergit᷑ iumentoꝵ. Sc̃i
autẽ uiri ne appetitu bestiali.
ad luxuriȩ uoraginẽ deuoluant᷑:
sollicite cogitationes mentis a
suꝑbiȩ uolatu custodiunt: ac ne
in infima decepti corruant: om̃e
qđ sublimit̾ sapiunt. humiliter
p̾munt. Recte itaq dr̃. Qͥ do-¬
c& nos suꝑ iumenta terrȩ: & suꝑ
uolucres cęli erudit nos. Subau.¬
dis hoc quoq non dix̃ Hoc itaq¬
quod iumentis & uolucribꝰ an¬
tecellit: eũ non dix̃ in tribula¬
tione memorari Ac si diceret
Infirmꝰ quisq iccirco nequaqͣm
se in ꝑturbatione corroborat:
quia & in tranquillitate ñ tem¬
perat. Et ideo nescit aduersa to¬
lerare: quia constitutꝰ in ꝓspis.
cogitatione se ñ nouit a uolatu
uolucrũ p̃mere: nec carnales
motus a iumentoꝵ ingliiuie sub.¬
leuare. Sed hoc beato iob tanto

Expanded text:
Quia igitur mentis elatio ad polluQuia igitur mentis elatio ad pollutionem pertrahit carnis, reproborum cor a volatu volucrum ad petulantiam mergitur jumentorum. Sancti autem viri ne appetitu bestiali ad luxuriae voraginem devolvantur, sollicite cogitationes mentis a superbiae volatu custodiunt; ac ne in infima desipiendo corruant, omne quod sublimiter sapiunt, humiliter premunt. Recte itaque dicitur: Qui docet nos super jumenta terrae, et super volucres coeli erudit nos. Subaudis, hoc quoque non dixitquod jumentis ac volucribus antecellit, eum non dicit in tribulatione memorari; ac si diceret: Infirmus quisque idcirco nequaquam se in perturbatione corroborat, quia et in tranquillitate non temperat; et ideo nescit adversa tolerare, quia constitutus in prosperis cogitatione se non novit a volatu volucrum premere, nec carnales motus a jumentorum ingluvie sublevare. Sed hoc beato Job tanto
Abbreviated transcription (Latin):
quid elatus amisiss&e. Nullus gͦ¬
qui postquã suꝑna appetere ce.¬
perit. si carnis uoluptate ꝓsternit᷑.
tc̃ se uictũ iudic& cum aꝑte
suꝑatur. Si enĩ plerũq uirus li¬
bidinis de radice nascitur elatio¬
nis: tune caro uicit. cũ sp̾e la.
tenter intumuit. Iam tc̃ anima
tulantiã cecidit: cũ efferendo se
more uolucrũ ultra quã debuit
euolauit Hinc. ẽ. enĩ qđ longa
continentia repente soluitur:
hinc quod plerunq & usq ad
senium uirginitas seruata. uici.¬
atur. Quia enĩ negligit᷑ humili¬
tas cordis: rectus iudex despicit
etiã in tegritatẽ corporis: & qͣndoq
ꝑ aꝑtũ maluꝰ reꝓbos annunciatꝰ.
quos duidũ repbos in occulto to-¬
lerabat. Nam qͥ diu seruatũ bo¬
nũ subito ꝑdidit: apud sem& ip.¬
sum intus aliud malũ tenuit. ex
quo ad aliud subito erupit: ꝑ qd̾
ab om̃ipotente dõ etiã tc̃ alienꝰ
extitit: quando se ei ꝑ mundiciã
corporis inhȩrere monstrauit:

Expanded text:
quod elatus amisisset. Cum quod elatus amisisset. Cum rgo postquam superna appetere coeperit, si carnis voluptate prosternitur, tunc se victum judicet, cum aperte superatur. Si enim plerumque virus libidinis de radice nascitur elationis, tunc caro vicit, cum spiritus latenter intumuit: jam tunc anima jumentorum cecidit, cum efferendo se, more volucrum, ultra quam debuit evolavit. Hinc est enim quod longa continentia repente solvitur, hinc quod plerumque et usque ad senium virginitas servata vitiatur. Quia enim negligitur 825 humilitas cordis, rectus judex despicit etiam integritatem corporis; et quandoque per apertum malum reprobos annuntiat, quos dudum reprobos in occulto tolerabat. Nam qui diu servatum bonum subito perdidit, apud semetipsum intus aliud malum tenuit, ex quo aliud subito erupit per quod ab omnipotente Deo etiam tunc alienus exstitit, quando se ei per munditiam corporis inhaerere monstravit.
Abbreviated transcription (Latin):
libidinis ex culpa ꝓruperit ela-¬
tionis: mex subdidit dicens. ꝙ
respondebit arrogantia isr ł in
faciẽ eius. Ic si dicerce. Culpa
quȩ ꝑ elationẽ mentis in occul¬
to latuit: ꝑ carnis luxuriã in
aꝑto respondit. Proinde ꝑ hu.¬
militatis custodiã: seruanda
est mundicia castitatis. Si enĩ
pie sp̃c sub dõ p̃mit᷑: caro illici¬
te suꝑ spm̃ non eleuat᷑. Hab&
quippe sp̃c cõmissum sibi domi¬
niũ carnis: si tamen sub dño re.¬
cognoscit iura legitimȩ serui¬
tutis. Nam si auctore̾ suũ suꝑ¬
biendo contempnit: iure & a
subiecta carne p̃lium suscipit:
Unde & ille primus inobȩdiens
mox ut suꝑbiendo peccauit: pu¬
denda contexit. Quia enĩ con¬
tumeliam sp̃c deo intulit. mox
contumeliam carnis inuenit: &
quia auctori suo. t̃ẽ. subditꝰ no¬
luit. ius carnis subditȩ quã re¬
gebat amisit: ut in seipso uide¬
licae inobȩdientiȩ suȩ confusio
redundar&: & superatꝰ discer&.

Expanded text:
libidinis ex culpa proruperit elalibidinis ex culpa proruperit elationis, mox subdidit dicens: Et respondebit arrogantia Israel in faciem eius"; acsi diceret: Culpa, quae per elacionem mentis in occulto latuit, per carnis luxuriam in aperto respondebit. Proinde per humilitatis custodiam servanda est munditia castitatis. Si enim spiritus sub Deo premitur, caro illicite super spiritum non levatur. Habet quippe spiritus commissum sibi dominium carnis, si tamen sub Domino recognoscit iura legitimae servitutis. Nam si auctorem suum superbiendo contempnit, iure et a subiunde et ille primus inobediens, mox, ut superbiendo peccavit, pudenda contexit. Quia enim contumeliam spiritus Deo intulit, mox contumeliam carnis invenit, et qui auctori suo esse subditus noluit, jus carnis subditae, quam regebat, amisit, ut in se ipso videlicet inobedientiae suae confusio redundaret, et superatus disceret
Abbreviated transcription (Latin):
iumentoꝵ uoluptate oecider̾t:
subdidit dicens. Tradidit illos
deus in desideria cordis eoꝵ: in
immundiciã. Ecce caro mersit
quod suꝑba scientia subleuabat:
& a uolatu uolucrũ. ultra appe¬
titũ lapsi sunt iumentoꝵ: atq
inde sub se ꝓstrati sunt. unde suꝑ
se ire uidebant᷑. Curandũ itaq
est: & omni custodia. mens a suꝑ̃¬
biȩ tumore seruanda. Non enĩ
ante oculos dei uacuȩ transuo¬
lant cogitationes nr̃ȩ: & nulla
momenta temporis. ꝑ animum
transeunt. sine statu retributiõ¬
nis. Intus gͦ uid& deus qđ m̃tẽ
inualescere quod deponat. Intꝰ
priꝰ extollit᷑: quod foras pꝰmodũ
luxuriȩ corruptione feriatur
Occultam uidelioe culpã. sequit᷑
aꝑta ꝑcussio: ut malis exterio¬
ribus int̾na puniant᷑: & cor pub.¬
lice corruat. quod latent᷑ tume¬
bat. Hinc qͥppe ꝑ oseȩ contra is¬
rahelitas dicit᷑ Sp̾c fornicationi¬
in medio eoꝵ: & dñm ñ cognouer̃.
Qui ut ostenderae quod causa

Expanded text:
voluptatem deciderint, subdidit dicens: Tradidit eos Deus in desideria cordis eorum, in immunditiam . Ecce caro mersit quos superba scientia sublevavit, et a volatu volucrum ultra appetitum lapsi sunt jumentorum; atquae inde sub se prostrati sunt, unde super se ire videbantur. Curandum itaque est, et omni custodia mens a superbiae tumore servanda. Non enim ante oculos Dei vacuae transvolant cogitationes nostrae; et nulla momenta temporis per animum transeunt sine statu retributionis. Intus ergo videt Deus quod mentem invalescere quod deponat. Intus prius extollitur, quod foris postmodum luxuriae corruptione feriatur. Occultam videlicet culpam sequitur aperta percussio, ut malis exterioribus interiora puniantur et cor publice corruat, quod latenter tumebat. Hinc quippe per Osee contra Israin medio eorum: et Dominum non cognoverunt . Qui ut ostenderet, quod causa
Abbreviated transcription (Latin):
cordis elatio. quanta animad.¬
uersione dãpnabit᷑᷑ quȩ usq
ad audaciam uocis nutritur:
si neq hȩc . ẽ. excusabilis ꝗ̃ in
corde latent᷑ oborit᷑. Conside.¬
randũ quoq qualis intrinsecꝰ
regnat: quȩ eo usq seruata. ẽ.
ut etiã foras erũpere ñ erubes¬
cat Heliu uͦ quia magna sen.¬
sit: sem& ipsum humilit᷑ tẽ¬
perare nesciuit: scientiȩ celsi.¬
tudinẽ tenuit: humilitatis
grãm recusauit. Et dũ seqͥt᷑
bonũ qͦ benedicere appetit:
bonũ quo bene uiuere potu-¬
iss&e amisit. Scientia qͥppe
inflat: Karitas uͦ edificat. S
iam nc̃ rectũ dicat: qđ tam̃
recte dicere ignorat. Nam
postquã inflatas animi cogita.¬
tiones. ꝑ uerba elationis exala¬
uit: fortem sententiã subdidit

Expanded text:
cordis elatio quanta animadcordis elatio quanta animadversione damnabitur, quae usque ad audaciam vocis nutritur, si neque haec est excusabilis quae in corde latenter oboritur. Considerandum quoque qualis intrinsecus regnat, quae eo usque servata est, ut etiam foras erumpere non erubescat. Eliu ergo quia magna sensit, semetipsum humiliter temperare nescivit, scientiae celsitudinem tenuit, humilitatis gratiam recusavit; et dum sequitur bonum quo bene dicere appetiit, bonum quo bene vivere potuisset amisit. Scientia quippe instat, charitas vero aedificat . Sed jam nunc rectum dicat, quod tamen recte dicere ignorat. Nam postquam inflatas animi cogitationes per verba elationis exhalavit, fortem sententiam subdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ suȩ testimoniũ ñ habeis:
querunt cora hominibꝰ testimõ.¬
niũ uocis alienȩ. Quã cũ tarde
repperiunt: ipsi etiã in impru.¬
dentiã sui fauoris erũpunt Si
enĩ ñ inueniunt uoces hominũ.
quas inhiant̾ expectant: ipsi
scientiã suam laudantes prȩ¬
dicant. Unde & helii subdidit
se magna dicturu: sed tum̃ti
corde hoc quod de sem&ipso
sublimit᷑ estimauit. tacere ñ
potuit & iccirco qđ rectum
sensit. laudando p̃currit: qͥ
iam qͥdem diuino iudicio re¬
us ess&: si magna de se saltem
silendo sensissoe. Ante subtile
enĩ ueritatis examen. securi
omnino non sumus: etiã si hu¬
mano iudicio quod in nob̾ re.¬
p̃hendi debeat. non habemus
Nam plerunq negligentiꝰ
cogitantes elatione p̾ulsam᷑:
quam tam̃ tacentes p̃mimus
Sed nͥ retractatione concita
tumor occultus in ipso cubili
cordis in quo orit᷑. suffocetur:
corã districto iudice om̃e me¬
ritũ nr̃ȩ actionis extinguit᷑
Hinc ergo pensandum. ẽ illa¬

Expanded text:
 suae testimonium non habent, quaerunt coram hominibus testimonium vocis alienae; quam cum tarde reperiunt, ipsi etiam in impudentiam sui favoris erumpunt. Si enim non inveniunt voces hominum, quas inhianter exspectant, ipsi scientiam suam laudantes praedicant. Unde et Eliu subdit se magna dicturum, sed tumenti corde hoc quod de semetipso sublimiter aestimavit, tacere non potuit, et idcirco quod rectum sensit, laudando praecurrit, quia jam quidem divino judicio reus esset, si magna de se saltem silendo sensisset. Ante subtile enim veritatis examen securi omnino non sumus, etiam si humano judicio quod in nobis rerehendi debeat non habemus. Nam plerumque negligentius cogitantes, elatione pulsamur quam tamen tacentes premimus. Sed nisi retractatione concita tumor occultus in ipso cubili cordis in quo oritur suffocetur, coram districto Judice omne meritum nostrae actionis exstinguitur. Hinc ergo pensandum e