comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plebitur enĩ retributione domus
illius. Est et alia loquela econtͣri¬
o in montẽ: non inueniatur i
hereditate iacob. Et enĩ a miseri¬
cordib omĩa hec auferentur: et
in delictis nõ uolutabuntur. In¬
disciplinose loquele nõ assuescat
os tuum: est enĩ in illa uerbum
pcc̃i. Mem̃to patris et matris tu¬
e.In medio enĩ magnatoꝵ con¬
sistis ne forte obluuscatur te ds̃¬
in conspectu illoꝵ: et assiduita¬
te tua infatuatus ĩproperiũ pa¬
ciaris et maluisses nõ nasci: et
diẽ natiuitatis tue maledicas.
homo assuetus inuerbis ĩprope¬
rii: in omĩb dieb suis nõ erudi¬
etur. Suo genera habundant in
pocĩs: et terriũ adducit irã ⁊ per¬
ditionẽ. Anima callida qiͣ ignis
ardens nõ extinguetur donec ali¬
quid gluciat. Et homo neꝙͣ in
ore carnis sue nõ desmet donecĩ¬
cendat ignẽ. Homini forncario
omĩs panis dulcis: non fatiga¬
bitur transgrediens usq ad fi¬

Expanded text:
plebitur enim retributione domus plebitur enim retributione domus illius est et alia loquella contraria morti non inveniatur in hereditate Iacob etenim a misericordibus omnia haec auferentur et in delictis non volutabunt indisciplinose non adsuescat os tuum est enim in illa verbum peccati memento patris et matris tuae in medio enim magnatorum consistis ne forte obliviscatur te in conspectu illorum et adsiduitate tua infatuatus inproperium patiaris et maluisses non nasci et diem nativitatis tuae maledicas homo adsuetus in verbis inproperii in omnibus diebus suis non erudietur duo genera abundant in peccatis et tertium adducit iram et perdiardens non exstinguetur, donec aliquid glutiat; et homo nequam in ore carnis suae non desinet, donec incendat ignem. Homini fornicario omnis panis dulcis, non fatigabitur transgrediens usque ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
dederis michi: et om̃e desiderium
prauum au̾te a me. Aufer a me
uentris concupiscencias: ⁊ ꝯcu¬
bitus concupiscentie ne app̾hen¬
dant me. ⁊ aĩo irreuerenti. et in¬
frimito ne tͣdas me. Doctrinam
oris audite filii: et qͥ custodierit
illã non periet in labiis suis: nec
scandaliz abitur in operib nouis¬
simis. In uanitate sua apprehẽ¬
ditur pcc̃or: et suꝑb et maledcũs
scandaliz abitur in illis. Iurati¬
oni nõ assuescat os tuũ: multi
enĩ casus in illa. Noĩatio u̾o dei
nõ sit assidua in ore tuo. ⁊ nõib
scõꝵ nõ admiscearis: qm̃ nõ eris
ĩmunis ab eis. Sicut enĩ seruꝰ
interrogatus assidue a liuore ñ
minuitur: sic ⁊ omĩs iurans ⁊
noĩans in toto a pcc̃o nõ purga¬
bitur. Uir multũ iurans ĩplebi¬
tur miquitate: et nõ discedet a
domo sua plagua. Et si frustra¬
uent fir̃m delictũ ip̃ius supra
ip̃m ent. Et si dissimulauerit de¬
liquet dupplicit̾. Et si inuacuũ
iurauent nõ iustificabitur. Re¬

Expanded text:
dederis mihi et omne desiderium auerte a me. aufer a me uentris concupiscentias, et concubitus concupiscentiae ne adprehendat me, et animae inreuerenti et infrunitae ne tradas me. doctrinam oris audite, filii, et qui custodierit illam, non periet labiis suis, nec scandalizabitur in operibus nequissimis. in uanitate sua adprehenditur peccator et superbus et maledicus scandalizabitur in illis. iurationi non adsuescat os tuum: multus enim casus in illa. nominatio uero. dei non sit adsidua in ore tuo,  non admiscearis: quoniam non eris inmunis ab eis. sicut enim seruus interrogatus adsidue a liuore non minuitur, sic omnis iurans et nominans in toto a peccato non purgabitur. uir multum iurans implebitur iniquitate et non discedet a domo illius plaga et si frustraverit delictum ipsius super ipsum erit et si dissimulaverit delinquet dupliciter et si in vacuum iuraverit non iustificabitur re
Abbreviated transcription (Latin):
permanet semꝑdungens ocłm
delucit lacrimas et qui pungit
cor ꝓfert sensum. Mittens lapidẽ
inuolatilia deiciet illa: sic et qui
conuiciatur amico dissoluit ami¬
ciciam. Ad amicũ et si produxerit
gladiũ non desperes: est enĩ regres¬
sus ad amicũ. Si aperuent os tris¬
te ne timeas: est enĩ concordatio.
excepto conuitio et imꝓperio ⁊ su¬
perbia: et ministerii reuelatione
et plagua dolosa. Inhus oĩb ef¬
fugiet amicus. fidẽ posside cum a¬
mico in paupertate illius ut et ĩ
bonis illius leteris. In tẽpore t̾bu¬
lationis illius permane illi fidel̾
ut et in hereditate illius coheres
sis. Ante ignẽ camini uapor ⁊ fu¬
mus ignis maltatur: sic ⁊ ante
sanguinẽ maledc̃a et ꝯtumelie
et mine. Amicũ salutare nõ ꝯfũ

Expanded text:
permanet, semper pungens oculos permanet, semper pungens oculos deducet lacrymas; et qui pungit cor proferet sensum mittens lapidem in volatilia deiciet illa sic et qui conviciatur amico dissolvit amicitiam ad amicum et si produxeris gladium non desperes est enim regressus ad amicum si aperuerit os triste non timeas est enim concordatio excepto convicio et inproperio et superbia et mysterii revelatione et plaga dolosa in his omnibus effugiet amicus fidem posside cum proximo in paupertate illius ut et in bonis illius laeteris in tempore tribulationis illius permane illi fidelis ut et in hereditate illius coheres sis ante ignem camini vapor et fumus ignis inaltatur sic et ante sanguinem maledicta et contumeliae et minae
Abbreviated transcription (Latin):
tus mortui septem dies: fatui &
et ĩpii om̃s dies uite illoꝵ. Cum
stulto ne multũ loquaris: et cũ
insensato ne abieris. Serua te ab
illo. ut nõ molestiam habeas: et
nõ comqͥnaberis cũ peccato illiꝰ.
deflecte ab illo et inuenies reqͥ¬
em: et nõ accidieris instulticia
illius. Suꝑ plũbum qͥd graua¬
bitur: Et qd̾ illi aliud nomen ꝙͣ
fatuus: Harenam et salẽ ⁊ mas¬
sam ferri. facilius est portare ꝙͣ
hoĩem ĩprudentẽ. et fatuũ ⁊ ĩpi¬
um. Sicut loramentũ ligneũ
colliguatũ in fundamento edi¬
ficii non dissoluetur: sic et cor cõ¬
firmatũ in cogitatione consilii.
palee in excelsis. ⁊ cementa sine
ĩpensa posita contra faciẽ uen¬
ti nõ permanebunt: sic et corti¬
midum in cogitatione stulti cõ¬
tra impetũ timoriᷤ nõ resistet. Si¬
cut ornatus harenosus in parie¬
te limpido sic et cor trepidũ in co¬
gitatione fatui omni tẽpore nõ
metuet. sic et qui in preceptis dei

Expanded text:
tus motus moet impii, omnes dies vitae illorum. Cum stulto ne multum loquaris, et cum insensato ne abieris. Serva te ab illo, ut non molestiam habeas, et non coinquinaberis in peccato illius. Deflecte ab illo, et invenies requiem, et non accidiaberis in stultitiam illius. Super plumbum quid gravabitur? et quod illi aliud nomen quam fatuus? Arenam, et salem, et massam ferri facilius est portare, quam hominem imprudentem, et fatuum, et impium. Sicut loramentum ligneum conligatum in fundamentum aedificii non dissolvitur: sic et cor confirmatum in cogitatione consilii. paleae in excelsis et caementa sine impensa posita contra faciem venti non permanebunt, sic et cor timidum in cogitatione stulti contra impetum timoris non resistit. cut ornatus arenosus in pariete limpido, sic et cor trepidum in cogitatione fatui. Omni tempore non metuet; sed qui in praeceptis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nib odietur. et qui manserit o¬
diosus erit. Tacitus et sensatus
teo lapidatur piger: et om̃s lo¬
quentur suꝑ aspirationẽ ip̃is.
destercore boum lapidatus est
piger: et omnis qui tetigerit e¬
um excuciet manus. Confusio
patris ẽ de filio indisciplinato:
filia aũt fatua in demmoratio¬
ne fiet. filia prudens hereditas
in contumelia fit genitoris. Pa¬
trem et uirũ confundit audax:
et ab ĩpiis nõ minorabitur. ab
utrisq aũt inhonorabitur. MNu¬
sica in luctu ĩportuna narratõ.
flagella et doctrina in oĩ tempo¬
re sapiencia. Qui docet fatuum:
qiͣ qui conglutinat testẽ. Qui
narrat uerbũ non audienti. qiͣ
qui excitat dormientẽ de graui
sompno. Cum dormiente loqui¬
tur qui narrat stulto sapĩam
est hic: Supra mortuum plora:
defecit enĩ lux eius. Et suꝑ fatu¬
um plora: defecit enĩ sensu. Mo
dicum plora suꝑ mortuũ qm̃ re¬
quieuit. Nequissimi enĩ nequie¬
sima uita: suꝑ mortẽ fatui. luc¬

Expanded text:
nibus odietur et qui manserit onibus odietur et qui manserit odiosus erit tacitus et sensatus luteo lapidatus est piger et omnes loquentur super aspernationem illius de stercore boum lapidatus est piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas in contumeliam fit genitoris. Patrem et virum confundit quae audax est, et ab impiis non minorabitur; ab utrisque autem inhonorabitur. Musica in luctu, importuna narratio: flagella et doctrina, in omni tempore sapientia. Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. Qui narrat verbum non attendenti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno. Cum dormiente loquitur, qui enarrat stulto; est hic? Super mortuum plora; deficit enim lux ejus: et super fatuum plora; deficit enim edicum plora super mortuum quoniam requieuit, nequissimi nequissima uita super mortem fatui, luc
Abbreviated transcription (Latin):
biis sensati inuenietur gr̃a. Os
prudentis queritur in eccłia: et
uerba illus cogitabunt ĩ cordib
sius. Tanꝙͣ domus exterminata
sic fatuo sapiencia: et sciencia ĩ¬
sensati menarrabilia uerba. Cõ¬
pedes in ꝯpedib stulto doctrina:
et qiͣ uincła manuũ suꝑ manũ
dexterã. fatuus in risu exaltat
uocẽ suã: uir aũt sapiens uix ta¬
cite ridebit. Ornamentũ aureũ
prudenti doctrina: et qiͣ brachia¬
le inbrachio dextro. Pes fatui fa¬
cilis in domũ ꝓximi: et homo pe¬
utus confunditur a ꝑsona potẽ¬
tis. Stultus a fenestra respiciet
in domũ: uir aũt eruditus foras
stabit. Stulticia hoĩs auscultare
per ostiũ: et prudens grauabit᷑
contumelia: Labia imprudenti¬
um stulta narrabunt: ueria &
prudentiũ statera ponderabunt᷑.
In ore fatuoꝵ cor illoꝵ: et in cor¬
de sapientiũ os illoꝵ. Sum ma¬
ledicit ĩpius dyabolũ: maledic̃
ip̃e animã suam. Susurro com¬
quinabit aĩam suam et in om¬

Expanded text:
biis sensati invenietur gratia os biis sensati invenietur gratia os prudentis quaeritur in ecclesia et verba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doincula manuum supra manum dexteram fatuus in risu inaltat vocem suam vir autem sapiens vix tacite ridebit ornamentum aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro pes fatui facilis in domum proximi et homo peritus confundetur a persona potentis stultus a fenestra respiciet in domum vir autem eruditus foris stabit stultitia hominis audire per ostium et prudens gravabitur contumelia labia inprudentium stulta narrabunt verba autem prudentium statera ponderabuntur et in ore fatuorum cor illorum et in corde sapientium os illorum dum maledicit impius diabolum maledicit ipse animam suam susurrio coinquinabit animam suam et in om
Abbreviated transcription (Latin):
odit correptionẽ uestigiũ est põco¬
ris: et qͥ timet deũ conuertiturad
cor suũ. Notus a longe potens lĩ¬
gua audaci et sensatus scit labi
se ab ip̃o. Qui edificat domũ suã
suos in hyeme. Stuppa collecta sy¬
nagoga peccantiũ: et consũma¬
tio illoꝵ flamma ignis. Uia pec¬
cantium cõplantata lapidib: et
in finem illoꝵ inferi et tenebre.⁊
pene. Qui custodierit iusticiã: cõ¬
tinebit sensum eius. Consũmatõ
timoris dei sapiencia: et sensus.
Non erudietur qui nõ est sapiẽs
i bono. Est aũt insipiencia que
habundat in malo: et nõ est sen¬
sus ubi est amaritudo. Sciencia
sapientis tanꝙͣ inundatio ha¬
bundabit: et consiliũ illius sic̃
fons intepermanet.Cor fatui qiͣ
uas confractum: et omnẽ sapi¬
enciam nõ tenebit. Uerbum sapi¬
ens qd̾cunq audierit scius lau¬
dabit: et adiciet. Andiuit luxini¬
osus et displicebit illi: et proiciet
illud post dorsum suũ. Narratio
fatui. qiͣ sarcina in uia: nã in la¬

Expanded text:
eptionem vestigium est peccatoris et qui timet Deum convertet ad cor suum notus a longe potens lingua audaci et sensatus scit labi se ab ipso qui aedificat domum inpenides suos in hieme stuppa collecta synagoga peccantium et consummatio illorum flamma ignis via peccantium conplanata lapidibus et in fine illorum inferi et tenebrae et poena qui custodit iustitiam continebit sensum eius consummatio timoris Dei sapientia et sensus non erudietur qui non est sapiens in bono est autem insipientia quae abundat in malo et non est sensus ubi abundat amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitae permanet cor fatui quasi vas confractum et omnem sapientiam non tenebit verbum sapiens quodcumque audierit scius laudabit et ad se adiciet audivit luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum narratio fatui quasi sarcina in via nam in la
Abbreviated transcription (Latin):
oriretur lumen indeficiens: ⁊ sic̃
nebula texi omnẽ carnẽ. Ego in
altissim̾ hĩtaui ⁊ thronus ms̃
in columpna nubis. Gyrx celi cir¬
cuiui sola. et ꝓfundũ abyssi pene¬
traui: et in fluctib maris ãbu¬
laui. ⁊ in oĩ terra steti: et in om̃ĩ
popło. et ĩ oĩ gente primatũ ha¬
bui. et oĩum excellentiũ et subli¬
miũ corda urcute calcaui. Et in

Expanded text:
lumen indeficiens, et nebula texi omnem terram. ego in altis habitaui et thronus meus in columna nubis. gyrum caeli circuiui et in profundum abyssi penetraui et. in fluctibus maris ambulaui et in omni terra steti et in omni populo et in omni gente primatum habui et omnia excellentium et humilium corda uirtute calcaui. spes
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit illis. Attendite ab omĩ
miquo. Et mandauit illis uni¬
cuiq de ꝓximo suo. Uie illoꝵ co¬
ram ip̃o sunt sẽper non sunt ab¬
sconse ab ocłis ipĩus. In unaꝙͣq
gentẽ preposuit rectorẽ. ⁊ pars dei
isra el fc̃ã est manifesta: et omĩa
opera illoꝵ uelut sol in conspectu
dei. et ccłi eius sine intermissione
inspicientes in uiis eoꝵ. Non sũt
absconsa testamenta ꝑ miqͥtatẽ
eoꝵ: et om̃s inqͥtates illoꝵ in cõ¬
spectu dei. Elemosina uiri qiͣ saccu¬
lus cum ip̃o: et grãm hoĩs qiͣ pu¬
pillã conseruabit. et post ea resur¬
get et retribuet illis retributionẽ

Expanded text:
et dixit illis: Attet dixit illis: Attiniquo et mandavit illis unicuique de proximo viae illorum coram ipso sunt semper non sunt absconsae ab oculis ipsius in unamquamque gentem praeposuit rectorem et pars Dei Israhel facta est manifesta omnia opera illorum velut sol in conspectu Dei et oculi eius sine intermissione inspicientes in viis eorum non sunt absconsa testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum in conspectu Dei elemosyna viri quasi sacculum cum ipso et gratiam hominis quasi pupillam conservabit et postea resurget e
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ suam fecit illum. et iteꝵe ꝯuer¬
tit illum in ip̃am: et scd̃m se ues¬
tunt illũ uirtute. Numerũ die¬
rum ⁊ tepus dedit illi: ⁊ dedit il¬
li potestatẽ eoꝵ que sunt super
terrã. Posuit timorẽ illius super
omnẽ carnem: et dñatus est bes¬
tiarũ et uolatiliũ. Creauit exip̃o
adutoriũ siłe ip̃i. Consiliũ et lĩ¬
guam. et ccłos ⁊ aures. ⁊ cor dedit
illis excogitandi: et disciplina ĩ¬
tellectus repleuit illos. Creauit ĩ¬
illis scĩam sp̃c: sensu ĩpleuit cor
illoꝵ. et mala et bona ostendit
illis. Posuit ocłm ip̃oꝵ suꝑ corda
ip̃oꝵ oftendere illis magnalia o¬
perũ ip̃oꝵ ut nomen scĩficatioĩs
laudent et gloriari in mirabili¬
bus illuis ut magnalia en ar¬
rent opere eius. addidit illis dis¬
ciplinã: et legẽ uite hereditauit
illos. Cestamentũ eternũ consti¬
tuit cũ eis: ⁊ iusticiã et iudicia
sua ostendit illis. Et magnalia
honoris eius uidit ocłs illorũ. ⁊
honorẽ uocis audierẽ aures eoꝵ

Expanded text:
nem suam fecit illum et iterum convertit illum in ipsam et secundum se vestivit illum virtutem numerum dierum et tempus dedit illi et dedit illi potestatem eorum quae sunt super terram posuit timorem illius super omnem carnem et dominatus est bestiarum et volatilium creavit ex ipso adiutorium similem ipsi consilium et linguam et oculos aures et cor dedit illis excogitandi et disciplinam intellectus replevit illos creavit illis scientiam spiritus sensum implevit cor illorum et mala et bona ostendit illis posuit oculum ipsorum super corda illorum ostendere illis magnalia operum suorum et nomen sanctificationis conlaudent et gloriari in mirabilibus illius et magnalia enarrent operum eius addidit illis disciplinam et legem vitae hereditavit illos testamentum aeternum constitusua ostendit illis, et magnalia honoris ejus vidit oculus eorum, et honorem vocis audierunt aures illorum,
Abbreviated transcription (Latin):
to plus lucidiores suꝑ solẽ currũ¬
spicientes om̃s uias hoĩm ⁊ pro¬
agnita: sic et post perfectũ respi¬
cit omĩa. hic in plateis ciuitatis
uindicabitur. qiͣ pullus equinꝰ
fugabitur. et uͥ non sperabit ap¬
prehendet᷑. Et erit dedecus omĩb¬
eo qd̾ non intellexerit timorẽdĩ
sic et mułr omĩs relinquens
uirũ suũ peccabit: et statuens he¬
reditatẽ ex alieno mat̾monio.
Primo enĩ in lege altissimi ĩcre¬
dibilis fuit: et scd̾o uirũ suum de¬
reliqͥt. Cercio in adult̾io formca¬
ta ẽ: et ex alio uiro filios statuit
sibi. Hec in eccłiam adducetur: ⁊
in filios eius respicietur. Nõ tra¬
dent filii eius radices. ⁊ rami eiꝰ
nõ dabunt fructũ. Derelinquẽt
in maledictũ memoriã illius
et dedecus illius nõ delebitur. Et
agnoscent qr delicti sunt. qm̃
nichil melius ꝙͣ timor dei: et ni¬
chil dulcius quã respicere ĩ mã¬
datis domini. Gloria magna est
sequi dñm: longitudo enĩ diere

Expanded text:
to plus lucidiores super solem circumspicientes omnes vias hominum et prosunt agnita sic et post perfectum respicit omnia hic in plateis civitatis vindicabitur quasi pullus equinus fugabitur et ubi non speravit adprehendetur et erit dedecus omnibus quod non intellexerit timorem Dei sic et mulier omnis relinquens virum suum et statuens hereditatem ex alieno matrimonio primo enim in lege Altissimi incredibilis fuit et secundo virum suum dereliquit tertio in adulterio fornicata est et ex alio viro filios statuit sibi haec in ecclesiam adducetur et in filios eius respicietur non tradent filii eius radices et rami eius non dabunt fructum derelinquent in maledictum memoriam illius et dedecus illius non delebitur et agnoscent qui derelicti sunt quoniam nihil melius quam timor Dei et nihil dulcius quam respicere in mandatis Domini et gloria magna est sequi Dominum longitudo enim d
Abbreviated transcription (Latin):
uit aĩa mea:et aggrauor ual¬
de aĩe illoꝵ. Pauꝑem suꝑbũ. ⁊ di¬
uitẽ mendacẽ: et senẽ fatuum
et insensatũ. Que in iuuentute
tua non congregasti. quomodo
inuenies in senectute tua: Quã
speciosum canicie iudiciũ: ⁊ a p̾s
biteris cognosce consiliũ. Quã
speciosa uet̾anis sapĩa: et glorio¬
sus intellectus et consiliũ. Coro¬
na senum multa pericia: ⁊ głia

Expanded text:
vit anima mea et adgravor valde animae illorum pauperem superbum et divitem mendacem et senem fatuum et insensatum in iuventute tua non congregasti et quomodo invenies eam in senectute tua quam spbyteris cognoscere consilium. Quam speciosa veterani sapientia, et gloriosus intellectus, et consilium, corona senum. Multa peritia et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
illius in suo corde: et in abscon¬
ditis illius intelligens uadens
in uiis illius consistens. Qui re¬
spicit ꝑ fenestras illius et in ia¬
nus illius audiens. Qui reqͥes¬
cit iixta domũ illius: et in pari¬
etib illius figens palũ. statuet
casulam suã ad manus illius:
et requiescent in casula illuis
bona per enum. Statuet filios
suos sb̃ tegnine illius: ⁊ sub ra¬
mis illius morabitur. Protege¬
tur sb̾ tegiine illius a feruore:
et ingloria eius requiescet
ui timet deũ faciet bona.
Et qͥ continens est iustici¬
e apprehendet illã. et obuiabit
illi qiͣ mat̾ honorificata: et qua

Expanded text:
illius in suo corde et in absconillius in suo corde et in absconditis illius intellegens. Et in viis illius consistens qui respicit per fenestras et in ianuas illius audiens qui requiescit iuxta domum illius et in parietibus illius figens palum statuet casulam suam ad manus illius et requiescunt in casula eius bona per aevum statuet filios suos sub tegimen illius et sub ramis illius morabitur protegetur in subtegmine illius a fervore et in gloria eius requiescet qui timet Deum faciet illud et qui continens est iustitiae adprehendet illam et obviabit ill
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ mors nõ tardabit et testam̃¬
tum inferoꝵ qd̃ demonstratum
est tͥ. Testamentũ enĩ huius mũ¬
di morte morietur. Ante mortẽ
benefac i amico tuo: et scd̃m ui¬
res tuas exporrigens da pauperi.
Non defrauderis a die bono:⁊ par¬
ticula diei bom nõ te pret̾eat.Nũ¬
ne aliis relinq̃s dolores et labores
tuos: In diuisione sortis da ⁊ acci¬
pe: et iustifica aĩam tuam. Añ
obitũ tuũ oꝑare iusticiã: qm̃ nõ
est apd̃ inferos inuenire cibum.
Omĩs caro sicut fenũ ueterascet
et sicut folium fructificans mar¬
bore uiridi. Alia generantur ⁊ a¬
lia deiciuntur. Sic generatõ car¬
nis ⁊sanguinis alia finitur ⁊
alia nascitur. Om̃e opus corru¬
ptibile in fine deficiet: et qui il¬
lud operatur ibit cũ ipso. Et õe
opus electũ iustificabitur: et qͥ
oꝑatur illud honorabitur ĩ illo.
Beatus uir qui in sapĩa mora
bitur: et qͥ in iusticia meditabi¬
tur. et in sensu cogitabit circũ¬
spectionẽ dei. Qui excogitat uias

Expanded text:
non tardat et testamentum inferorum quia demonstratum est tibi testamentum enim huius mundi morte morietur ante mortem benefac amico tuo et secundum vires tuas exporrigens da pauperi non defrauderis a die bono et particula boni doni non te praetereat nonne aliis relinques dolores et labores tuos in divisione sortis da et accipe et iustifica animam tuam ante obitum tuum operare iustitiam quoniam non est apud inferos invenire cibum omnis caro sicut faenum vetet sicut folium fructificans in arbore viridi. Alia generantur, et alia dejiciuntur. Sic generatio carnis et sanguinis, alia finitur, et alia nascitur. Omne opus corruptibile in fine deficiet, et qui illud operatur ibit cum ipso. Et omne opus electum justificabitur, et qui operatur illud honorabitur in illo. Beatus vir qumorietur et qui in iustitia sua meditabitur et in sensu cogitabit circumspectionem dei: qui excogitat uias
Abbreviated transcription (Latin):
is: humilis aũt cũ ceciderit expel¬
letur et a notis. Diuiti deceptoml¬
ti recuperatores. Locutus est suꝑ¬
be et iustificauert̃ illũ. Humilis
deceptus ẽ insuꝑ et arguitur. Lo¬
cutus est sensate.⁊nõ est datus
ei locus. Diues locutus ẽ. ⁊ om̃s ta¬
cuerunt: et uerbum illius usq
ad nubes ꝑducent. Pauper locutꝰ
est et dicunt. Q̾s est hic: Et si of¬
fenderit subuertent illũ. Sona ẽ
sb̃stancia cui nõ ÷ peccatũ in con¬
sciencia: et neqͥssima pauꝑtas ĩ
ore ĩpii. Cor hoĩs mmmutat faciẽ

Expanded text:
is; humilis autem cum ceciderit, expelis; humilis autem cum ceciderit, expelletur et a notis. Diviti decepto multi recuperatores; locutus est superba, et justificaverunt illum: humilis deceptus est, insuper et arguitur. Locutus est sensate, et non est datus ei locus. Dives locutus est, et omnes tacuerunt, et verbum illius usque ad nubes perducent. Pauper locutus est, et dicunt: Quis est hic? Et si offenderit, subvertent illum. Bona est substantia cui non est peccatum in conscientia, et nequissima paupertas in ore impii. Cor ho
Abbreviated transcription (Latin):
caris. Aduocatus a potẽtiore disce¬
de: ex hoc enĩ magis te aduocab.
Ne ĩprob sis. ne impinguaris.
et ne longe sis ab eo ne eas ĩ obli¬
uionẽ. Ne retineas ex equo loqͥ
cũ illo: nec credas multis uerb̃
illius. Ex multa enĩ loquela tẽ¬
ptabit te: et subridens interroga¬
bit te de absconditis tius. In mi¬
tis animus illius conseruabit¬
uerbit uerba tua: et nõ parret de
malicia et de uincłis. Caue tͥ et
attende diligent̾ auditui tuo: qͦ¬
niam cũ subuersione tua ambu¬
las. Audiens u̾o illa qiͣ in somp¬
nis uide et eigilabis. In omĩui¬
ta tua dilige drĩm. et inuoca eũ¬
in salute tua. Omne aĩal diligit
simile sͥ: sic ⁊ omĩs hõ ꝓximum
sibi. Omĩs caro ad similẽ sibi cõ¬
iungetur: et omĩs homo sil̃i sibi
que pars bona diuiti ad pauperẽ:
Uenatio leonis onager in hemo:
sic pascua diuitũ sunt pauꝑes. Et
sicut abhoĩatio est suꝑbo huilitas:
sic ⁊ execratio diuitis pauꝑ. Oiues
ꝯmotus ꝯfirmatur ab amicis su¬

Expanded text:
. » « Advocatus a potentiore discede: ex hoc enim magis te advocabit. Ne improbus sis, ne impingaris; et ne longe absis, ne eas in oblivionem. Ne retineas ex aequo loqui cum illo, et ne credas multis verbis illius; ex multa enim loquela teptabit te et subridens interrogabit te de absconditis tuis inmitis animus illius conservabit verba tua et non parcet de malitia et de vinculis cave tibi et adtende diligenter auditui tuo quoniam cum subversione tua ambulas audiens vero illa quasi in somnis vide et vigilabis omni vita tua dilige Deum et inin salute tua. Omne animal diligit simile sibi, sic et omnis homo, proximum sibi. Omnis caro ad similem sibi conjungitur, et omnis homo simili sibi quae pax bona diviti ad pauperem? venatio leonis onager in eremo, sic pascua divitum sunt pauperes. Et sicut abominatio est superbo hsic execratio diviti pauper. Dives commotus confirmatur ab amic
Abbreviated transcription (Latin):
tus uadat curnus abice ammũ
tuũ et custodi te ab illo. Non sta¬
tuas illũ penes te: nec sedeat a dex
terã tuã. ne conu̾sus stet in loco
tuo. ne forte conu̾sus in locũ tuũ
inqͥrat cathedrã tuã: et in nouis¬
simo cognoscas uerba mea et in
sermonib meis stimuleris. Qͥs
miserebitur incantatori a serpẽ¬
te percusso.⁊ oĩb qͥ appropiant
bestiis. et qͥ comitatur cũ iuiro ñ¬
quo et obuolutus ẽ in pocĩs eius:
una hora tecum permanebit. si a
declinaueris non supportabit. In
labiis sins indulcat inimicus.
et in corde suo insidiatur: ut sb̾¬
uertat te ĩ foueam. In ocłis tius
lacrimatur inimicus: et si mue¬
nerit tẽpus nõ saciabitur sangͥ¬
ne. Si incurrerint tͥ mala: inue¬
mes enm illic priorẽ. In ocłis su¬
is lacrimatur inimicus: et qͣsi
adiuuans suffodiet plantas tu¬
as. Caput suũ mouebit et plau¬
det manu: et multa susurrans
ꝯmutabit uultum suum.XIII¬

Expanded text:
tus vadat curvus adice animum tus vadat curvus adice animum tuum et custodi te ab illo non statuas illum penes te nec sedsus stet in loco tuo, ne forte conuersus in locum tuam inquirat cathedram tuam et in nouissimo agnoscas uerba mea et in sermonibus meis stimuleris. quis miserebitur incantatori a serpente percusso et omnibus qui adpropiant bestiis? et qui comitatur cum uiro iniquo et obuolutus est in peccatis eius. una hora tecum permanebit: si autem declinaueris, non subportabit in labiis suis indulcat inimicus et in corde suo insidiatur, at subuertat te in foueam in oculis suis lacrimatur inimicus: et si inuenerit tempus, non satiabitur sanguine. ri incurrerint mala tibi, inuenies eum illic priorem. in oculis suis lacrimatur inimicus et quasi adiuuans suffodiet plantas tuas. caput suum mouebit et plaudebit manu, et multa. susurrans commutabit uultum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
in turbine: et alienabit te a uiis
propriis.
ĩ bene feceris scito cu
feceris. et erit gr̃a in bonis
tuis multa. Benefac iꝰto: et inue¬
nies retributionẽ magnã. ⁊ si ñ
ab ip̃aocerte a dño. Non ẽ ei beneqͥ
assiduus ẽ in malis: et elemosi¬
nam nõ danti. Qm̃ et altissimus
odio habet poc̃ores: et misertus est
penitentibz. Sa misericordi et ne
suscipias pc̃corem: et ĩpus ⁊ poc̃o¬
rib redde uindc̃am. custodiens e¬
os in die uindc̃e. Da bono ⁊ nõ re
et nõ dederis ĩpio. ꝓhibe panes il¬
li dari. ne in ip̃is potentior te sit.
Nam dupplicia mala inuenies
ris illi. Qm̃ et altissimus odio
habet poc̃ores: et impius reddet
uindc̃am. Non agnoscetur in bo¬
nis amicus: et nõ abscondetur
in malis inimicꝰ. In bonis uiri
inimici illius in trifticia et in
malicia illius amicus agnitus
est. Noncredas inimico tuo ie
ternũ sic̃ enim eramentũ erugi¬
nat neqͥcia illius. Et si humilia¬

Expanded text:
in turbore et abalienabit te a tuis in turbore et abalienabit te a tuis propriis. Si benefeceris, scito, cui benefeceris, et erit gratia in bonis tuis multa. benefac iusto et inuenies retributionem magnam et si non ab ipso certe a Domino non est ei bene qui adsiduus est malis et elemosynam non danti quoniam et Altissimus odio habet peccatores et misertus est paenitentibus da misericordi et ne suscipias peccatorem et impiis et peccatoribus reddet vindictam custodiens eos in die vindictae da bono et noet non dederis impio; prohibe panes illi dari, ne in ipsis potentior te sit; nam duplicia mala invenies is quoniam et Altissimus odio habet peccatores et impiis reddet vindictam non agnoscetur in bonis amicus et non abscondetur in malis inimicus in bonis viri inimici illius in tristitia et in malitia illius amicus agnitus est non credas inimico tuo in aeternum sicut enim aeramentum eruginat nequitia illius et si humilia
Abbreviated transcription (Latin):
mane in loco tuo. facile ẽ enĩ in o¬
culis dei subito honestare pauperẽ.
Benedictio dei mercedẽ iusti festi¬
nat: et in honore ueloci ꝓcessus il¬
lius fructificat. Ne dicas. suffici¬
ens sũ. ⁊ qͥd ex hoc pessimabor: In
die bonoꝵ. ne ĩmemor sis maloꝵ:
et in die maloꝵ ne ĩmemor sis
bonoꝵ: qm̃ facile corã deo ĩ dieo¬
bitus retribuere unicuiq scd̾m
nias suas. Malicia hore obliui¬
onem facit luxurie maxime: et
in fine hoĩs denudatio opere illiꝰ.
ante mortẽ ne laudes hoĩem q̃m¬
quã: qm̃ in filiis suis agnoscit᷑¬
indomũ tuam: multe enĩ insidi¬
e sunt dolosi. Sicut enĩ eructant
precordia fetantiũ: ⁊ sicut perdix
in laqueũ: sic et cor suꝑboꝵ. ⁊ sic̃
atur: et in electis ĩponit maculã.
Ab scintilla una augetur ignis.
et ab uno doloso augetur sangͥs
ni. Attende tͥ a pestifero: fabricat
enĩ mala. ne forte inducat suꝑ te
subsannationẽ in ꝑpetuũ. Admͥ¬
te ad te alienigenã. et sb̃uercet te

Expanded text:
mane in loco tuo. Facile est enim in oculis Dei subito honestari paupertatem. Benedictio Dei in mercedem justi festinat, et in honore veloci processus illius justificat. Ne dicas: Quid ex hoc pessimabor in die bonorum ne inmemor sis malorum et in die malorum ne inmemor sis bonorum quoniam facile coram Deo in die obitus retribuere unicuique secundum vias suas malitia horae oblivionem facit luxuriae magnae et in fine hominis denudatio operum illius ante mortem ne laudes hominem quemquam quoniam in filiis suis agnoscitin domum tuam: multae enim insidiae dolosi sunt. Sicut enim eructant praecordia infantium, et sicut perdix in laqueum, sic et cor superborum; et atur, et in electis imponet maculam. Ab scintilla una augetur ignis, et ab uno doloso augetur sanguis. ur. Attende tibi a pestifero; fabricat enim mala: ne forte inducat super te subsannationem in perpetuum. admitte ad te alienigenam, et subuertet te
Abbreviated transcription (Latin):
fueris. Qͥd coĩcabit cacab ad ol¬
lam: Qñ enĩ se colliserint ꝯfrin¬
getur. Siues miuste egit ⁊ freme¬
bit: pauper aũt lesus tacebit. Si
largitus fueris assumet te: ⁊ si
nõ habueris derelinquet te. Si
habes ꝯuiuet tecum et euacuabͦ
te: et ip̃e non dolebit super te. Si
necessarius illi fueris supplanta¬
bit te: et subridens spem dabit nar¬
rans t̾ omnia bona et dicet. Quud
opus est tͥ: Et confundet te ĩ cibis
suis: donec te exinaniat bis ⁊ ter:
et in nouissimo deridebit te. postea
uidens derelinq̃t te. ⁊ caput suũ
mouebit ad te. Humiliare deo. ⁊
expecta manus eius. Attende ne

Expanded text:
s. Quid communicabit cacabus ad ollam? Quando se colliserint, confringetur. Dives injuste aget et fremet, pauper autem laesus tacebit. Si largitus fueris, assumet te; et si non habueris, derelinquet te. Si habes, convivet tecum, et evacuabit te, et ipse non dolebit super te; si necessarius illi fueris, supplantabit te, et subridens spem dabit, narrans tibi bona, et dicet: Quid opus est tibi? Et confundet te in cibis suis, donec te exinaniat bis et ter; et in novissimo deridebit te. Postea videns, derelinquet te, et caput suum movebit ad te. Humiliare Deo. et expecta manus ejus. Attende, n
Abbreviated transcription (Latin):
eatus uir qͥ nõ TTre¬
est lapsus uerbo ex ore su¬
õ: et non est stimulatus intristi¬
cia delicti. felix qui nõ habuit a¬
nimi sui tristiciã: et nõ excidit a
spe sua. Uiro cupido et tenaci sñ
ratione est sb̃stancia. Et hoĩ liui¬
do ad qͥd auix: Qui aceruat ex
animo suo iniuste: aliis ꝯgrega
et in bonis illius alius luxuriabi
tur. Qui sͥ nequam est. cui alii
bonus erit: Et nõ iocundabitur
m bonis suis. Qui sͥ inuidet ni¬
chil est illo nequius: et hec redditõ
est malicie illius. Et si benefecerit
ignorant̾. ⁊ nõ uolens facit: ⁊ ĩ
nouissimo manifestat maliciã
suã. Neꝙͣ est ocłs liuidi: et auer¬
tens faciem. et despiciens aĩam
suã. Insaciabilis ocłs cupidi: in
partem miqͥtatis. nõ saciabitur.
donec consumet arefaciens aĩam
suã. Ocl̾s malus ad mala. ⁊ nõ
tiriam erit suꝑ mensã suã. fili

Expanded text:
eatus uir, qui non est lapsus uerbo ex ore suo et non est stimulatus in tristitia delicti. felix qui non habuit animi sui tristitiam et non excidit ab spe sua. uratione est substantia, et homini livido ad quid aurum? Qui acervat ex animo suo injuste aliis congregat, et in bonis illius alius luxtur qui sibi nequa est cui alii bonus erit et non iucundabitur in bonis suis qui sibi invidet nihil est illo nequius et haec redditio est malitiae illius et si bene fecerit ignoranter et non volens facit et in novissimo manifestat malitiam suam nequa est oculus lividi et avertens faciem et despiciens animam suam insatiabilis oculus cupidi in parte iniquitatis non satiabitur donec consummet arefaciens animam suam oculus malus ad mala et non titia erit super mensam s
Abbreviated transcription (Latin):
liber nominum uiciosus est: ut
non tam hebrea ꝙͣ barbara que¬
dam ⁊sarmatica noĩa congesta.
ta int̾pretib qui sp̃u scõ pleni ea
que uera fuerant transtulerunt:
set scriptorũ culpe ad scribendum
dum de inemendatis inemenda¬
ta scriptitant:⁊ sepetria nomina
subtractis e medio sillabis. in u¬
nũ uocabulũ cogunt: uel e regio¬
ne inũ nomen propt̾ latitudi¬
nẽ suam induo uel tria uocabła
diuidunt. Secti ip̃e appellationes.
cias sonant et obliqua sub int̾¬
pretatione ⁊ figura earũ quedã
narrantur hystorie de quibz in
regnoꝵ libris dicitur. Nunne ec

Expanded text:
hic nominum liber vitiosus est, ut hic nominum liber vitiosus est, ut non tam Hebraea quam Barbara quaedam, et Sarmatica nomina congesta ta Interpretibus, qui Spiritu sancto pleni, ea quae vera fuerant, transtulerunt, sed scriptorum culpae ascribendum, dum de inemendatis  Al. emendatis inemendata scriptitant: et saepe tria nomina, subtractis e medio syllabis, in unum vocabulum cogunt, vel e regione unum nomen, propter latitudinem suam, in duo, vel tria vocabula dividunt. Sed et ipsae appellationes, cias sonant, et oblique sub interpretatione et figura eorum, quaedam narrantur historiae: de quibus in Regnorum libro dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
usebius. ieronimus: do¬
minioni et rogatiõni su¬
is in xp̃o salutẽ. Quomͦ
grecoꝵ hystorias magis intelli¬
gunt qui athenas uiderint.⁊ ter¬
cium uuirgilii librum qui troade
per leuchathen. ⁊ croceronia adsy¬
ciliam et inde ad hostia tyberis.
nauigarunt: ita sc̃am scriptu¬
ram lucidius intuebitur qui iu¬
deam oculis contẽplatus est. et
breoꝵ hunc laborẽ subire: ut cir¬
cuiremus ꝓuinciã. quam uni¬
uerse xp̃i eccłie sonant. fateor e¬
bus credidisse. nec habuisse ma
bar: int̾rogare me solitũ. Quanto
magis de hus suꝑ quib accepe¬
ram anceps eram. Deniq cum
a me nuꝑ litteris flagitassetis.
ut uobis paralipomenon libres¬
latino sermone transferrem: de
tybenade legis quondam aucto¬
re qui apud hebreos ammiratio¬
i hẽbatur assũpsi. et contuli cũ
eo a nertice ut aiunt usq ad ex¬
tremũ unguem: et sic confirma¬
tus ausus sum facere qd̃ iubeba¬
tis: libere enim uobis loquor. ita
⁊ ingrecis et in latinis coditib ħ

Expanded text:
usebius Hieronymus Domnioni et Rogatiano suis in Jesu salutem. Quomodo Graecorum historias magis intelligunt, qui Athenas viderint, et tertium Virgilii librum, qui a Troade per Leucaten, et Acroceraunia ad Siciliam, et inde ad ostia Tiberis navigarint: ita sanctam Scripturam lucidius intuebitur, qui Judaeam oculis contemplatus est  Albraeorum hunc laborem subire, ut circumiremus provinciam, quam universae Christi Ecclesiae sonant. Fateor ebus credidisse, nec habuisse magbar, interrogare me solitum: quanto magis de his super quibus anceps eram? Denique cum a me nuper litteris flagitassetis, ut vobis librum Paralipomenon Latino sermone transferrem, de Tiberiade Legis quondam doctorem, qui apud Hebraeos admirationi habebatur, assumpsi: et contuli cum eo a vertice, ut aiunt, usque ad extremum unguem: et sic confirmatus, ausus sum facere quod jubebatis. Libere enim vobis loquor, ita et in Graecis et Latinis codicibus
Abbreviated transcription (Latin):
iamyn. idest uerba dierum. Qui
propter magnitudinẽ sui apud
nos diuisus est. qd non nulli eti¬
am in bruto cyceronis dyalogo
facuint. ut enm in tres partes se¬
cent:cũ unus a suo auctore sit e¬
ditus. Deinde etiã illud attendũt:
qd̾ frequenter noĩa nõuocabu¬
la hoĩm set rerum ut dixi signi¬
dam uerboꝵ ꝯpendia explicent᷑.
Orationum itaq ur̃arum adiu¬
tus auxilio. misi librum beniuo¬
lũ placiturũ. tm̃ inuidis displi¬
citurũ ẽẽ non ambiguo. Optima
enĩ queq ut ait plinius malũt
ꝯtempnere uidei pleriq quamdiᷤ¬
cere. Si quis in hac interpretatio¬
ne uoluerit qͥd reprehendere: in¬
terroget hebreos. suã conscienciã
recolat uideat ordinem textũq
sermonis. ⁊ tunc nr̃o labori si po¬
tuerit detrahat. Ubicunq ergo
astericos idest stellas radiare in
hoc uolumine uideritis: ibi scia¬
tis de hebreo additum qd̃ in lati¬
nis codicib nõ hẽtur. Ubi uero
obelus transuersa scilicz uirga
preposita est. illic significatira

Expanded text:
JAMIM, id est, Verba Dierum: qui propter magnitudinem, apud nos divisus est, quod nonnulli etiam in Bruto, Ciceronis dialogo, faciunt, ut eum in tres partes secent, cum unus a suo auctore sit editus. Deinde etiam illud attendendum, quod frequenter nomina, non vocabula hominum, sed rerum, ut dixi, signidam verborum compendia explicentur. Orationum itaque vestrarum adjutus auxilio, misi librum benevolis placiturum: tamen invidis displiciturum esse non ambigo. Optima enim quaeque, ut ait Plinius, malunt contemnere et invidere plerique, quam discere. Si quis in hac interpretatione voluerit aliquid reprehendere, interroget Hebraeos, suam conscientiam recolat, videat ordinem textumque sermonis, et tunc nostro labori, si potuerit, detrahat. Ubicumque ergo asteriscos, id est, stellas + radiare in hoc volumine videritis, ibi sciatis de Hebraeo additum quod in Latinis codicibus non habetur. Ubi vero obelus, transversa scilicet virga ÷, praeposita est, illic signatur
Abbreviated transcription (Latin):
turas nõ recipit. sic ⁊ hec duo uolu¬
mina legat ad edificationẽ pleb̾
nõ ad autoritatẽ ecclesiasticoꝵ do¬
gnatũ confirmandã. Si cui sane
septuaginta interpretum magis
editio placet: habet eã a nobis olĩ
emendatã. Neq enĩ sic noua cõ¬
dimus: ut uetera destruamus. Et
tñ cum diligentissime legerit: sci¬
at magis scripta nr̃a intelligi.
que non interciũ uas transfus a
coacuerint sedstatim de prebo pu¬
rissime commendata teste suum
saporẽ seruauerint.

Expanded text:
uo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in tertium vas transfusa coacuerint, sed statim de praelo purissimae commendata testae, suum saporem servaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
ungat epistola. qͦs Itẽ al¬
iungit sacdotium imo logus.
carta nõ diuidat: quos xp̃i nec¬
tit amor. Comm̃tarios ĩ osee.
amos.⁊ achariã. et malachiã.
quos poscitis scripsissẽ. si licuis¬
set pre ualitudine. Mittitis so¬
latia sũptuum: notarios nr̃os
et librarios sustentantes. ut uobis
potissimũ nostrum desudet ingeni¬
um. Et ecce ex late̾ frequens turba
diu̾sa poscentiũ: qiͣ aut equũ sit
me uobis esurire esurientib.⁊ a¬
et accepti cuiꝙͣ pret̾ uos obnoxius
sim. Itaq longua egrotatione f¬
fractus: ne penitus hoc anno reti¬
cerem. et apd̃ uos mutus eẽm. tri¬
dui opus ur̃o noĩ consecraui int̾¬
p̾tationẽ iudelicet triũ salomonis
uoluminũ. masloth. qͣs hebrei pa

Expanded text:
ungat epistola, quos jungit sacerdotium: immo charta non dividat, quos Christi nectit amor. Commentarios in Osee, Amos, Zachariam, Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aet accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui opus nomini vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
res libros salomo logus¬
nis. idest ꝓu̾bia. ecclesi¬
astem. canticũ cantico¬
rum ueteri septuaginta interp̾̃¬
tum autoritati reddidi: uel ante¬
positis lineis superflua queq de¬
signans. uel ftellis titulo preno¬
tatis ea q̃ minus habebantur in¬
terserens. Quo plenius o paula
et eustochiũ cognoscatis: quid in
libris nr̃is minus sit quid redun¬
det. Necnõ etiam illa que ĩperiti
translatores male in linguamno¬
stram de greco sermone uerterant
obelis et astericis antiqua curio¬
sissima ueritate correxi. Et ubi p̾¬
postero ordine atq pu̾so sentenci¬
arũ fuerat lumen ereptũ: siuis lo¬
cis restituens feci intelligi qd̃ la¬
tebat. Porro in eo libro. qui aple¬
risq sapĩa sałois inscribitur. ⁊
in ecclesiastico quẽ esse iħu filii sy¬
rac nullus ignorat: calamo tẽpe¬
raui. C̃antũmodo canonicas scͥp¬
turas uobis emendare desiderãs:
et studium meũ certis magis ꝙͣ

Expanded text:
res libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
ni sedechye. Mense aũt quarto
nona die mensis obtinuit fa
mes ciuitatẽ. ⁊ nõ erant alimen¬
ta popło t̾re. Et dirupta est ciui¬
tas: et om̃s uiri bellatores eius
fugert̃. Et exier̃t de ciuitate noc¬
te ꝑ uiã porte q̃ est int̾ duos mu

Expanded text:
ni Sedechiae. Mense autem quarto ni Sedechiae. Mense autem quarto nona die mensis, obtimes civitatem: et non erant alimenta populo terrae. Et dirupta est civitas, et omnes viri bellatores ejus fugerunt, exieruntque de civitate nocte, per viam portae, quae est i
Abbreviated transcription (Latin):
sit perpetua solitudo. Cũq ꝯple¬
ueris legere librũ istũ: ligabis
ad eum lapidẽ. ⁊ ꝓicies illum ĩ
medio euphraten.⁊ dices. Sic sb̃¬
mergetur babylon. ⁊ nõ ꝯsurg
a facie afflictionis ꝙͣ ego addu¬
co suꝑ eã et dissoluetur. Hyc usq
ilius iuginti et unius ã¬
ni erat sedechyas cum reg¬
nare cepisset: et undecĩ anius re¬
gnauit in ierłm. Et nomen ma¬
tris eins amychal filia ieremie
de lobna. Et fecit mala in ocłis
diũ iuxta oĩa q̃ fecerat ioachym:
qm̃ furor dñi erat in ierłm ⁊ in
iudea. usq quo ꝓiceret eos a fa¬
cie sua. Et recessit sedechias a re¬
ge babylonis. factũ est aũt in ã¬
no nono regni eius in mense de¬
cimo. ⁊ decima die mensis ueĩt
nabugodonosor rex babylonis
ip̃e ⁊ omĩs exercitus eius aduer¬
sus ierłm. ⁊ obseder̃t eã: et edifica
uerunt eã contͣ eam munitiones
in circuitu. Et fuit ciuitas obses¬
sa: usq ad undecimũ annũ reg¬

Expanded text:
sit perpetua solitudo. Cumque complesit perpetua solitudo. Cumque compleveris legere librum istum, ligabis ad eum lapidem, et projicies illum in medium Euphraten, et dices: Sic submergetur Babylon, et non consurget a facie afflictionis, quam ego adduco super eam, et dissolvetur. » Non ilius viginti et unius anni erat Sedechias, cum regnare coepisset, et undecim annis regnavit in Hierusalem, et nomen matris ejus Amital filia Jeremiae de Lobna. Et fecit malum in oculis Domini juxta omnia, quae fecit Joachimni erat in Jerusalem et in Juda, usquequo projiceret eos a facie sua: et recessit Sedecias a rege Babylonis. Factum est autem in anno nono regni ejus, in mense decimo, decima mensis: Venit Nabuchodonosor rex Babylonis, ipse et omnis exercitus ejus, adversverunt contra eam munitiones in circuitu. Et fuit civitas obsessa usque ad undecimum annum reg
Abbreviated transcription (Latin):
principes eius et sapientes eius:
duces eius ⁊ magrãtus eius. et
fortes eius. et dormient sompno
sẽpiterno. et nõ exꝑgiscentur ait
rex dñs exercituũ nom̃ eius. ł
dicit dñs deus exercituũ. Murꝰ
babylonis ille latissimus suffos¬
sione suffodiet᷑: et porte eius ex¬
celse igni comburentur. et labo¬
res popłoꝵ ad nichilũ et gentiũ
in ignẽ eĩt: et disꝑibunt. Uerbũ
qd̃ precepit ieremias ꝓphes sara¬
ie filio nerie. filii maasie: cũ per¬
geret cum sedechya rege ĩ baby¬
lonẽ in anno qͣrto regni eius. Sa¬
raias aũt. erat princeps ꝓph̃ie
Et scripsit ieremias omne malũ
qd̾ uenturũ erat super babylonẽ
in libro uno: oĩa uerba hec que
scripta sunt contͣ babylonem Et
dixit ieremias ad saraiã. Eũ ue¬
neris ĩ babylonẽ. et uideris ⁊ le¬
geris oĩa uerba hec: dices. Somi
ne tu loquutus es contͣ locum is¬
tum ut disperd̾es eũ. ne sit qͥ in
eo hĩtet ab hoĩe usq ad pecus: ⁊

Expanded text:
principes eius et sapientes eius principes eius et sapientes eius duces eius et magistratus eius et fortes eius et dormient somnum sempiternum et non expergiscentur ait Rex Dominus exercituum nomen eius haec dicit Dominus exercituum murus Babylonis ille latissimus suffossione suffodietur et portae eius excelsae igni conburentur et labores populorum ad nihilum et gentium in igne erunt et disperibunt verbum quod praecepit Hieremias piae filio Neriae filii Maasiae, cum pergeret cum Sedecia rege in Babylonem, in anno quarto regni ejus: Saraias autem erat princeps prophetiae: Et scripsit Jeremias omne malum, quod venturum erat super Babylonem, in libro uno: omnia verba haec, quae scripta sunt contra Babylonem: Et dixit Jeremias ad Saraiam: Cum veneris in Babylonem, et videris, et legeris omnia verba haec, dices: Done, tu locutus es contra locum istum, ut disperderes eum, nec sit, qui in eo habitet ab homine usque ad pecus, et ut
Abbreviated transcription (Latin):
caderent occisi mnisrł: sic de baby¬
lone cadent occisi ĩ uniu̾sa terra.
Qui fugistis gladiũ: uenite no¬
lite stare. Recordamini procul do¬
mini. et ierł̾m ascendat suꝑ cor
uestrũ. Confusi sumus qm̃ au
diuimus obprobriũ. Operuit ig¬
nominia facies ur̃as: qr uenert̃
alieni suꝑ sc̃ificationẽ domꝰ dnĩ.
Propt̾ea ecce dies ueniunt ait doꝰ.
et uisitabo suꝑ sculptilia eius: ⁊
m oĩ terra eius mugiet uuln̾a¬
tus. Si ascenderit babylon in ce¬
lũ. et firmauerit ĩ excelso robur
suũ ad me uenient uastatores
eius ait dñs. Uox clamantis de
babylone. et contritio magna de
terra chaldeoꝵ: qm̃ uastauit dñs
babylonẽ. et perdidit ex ea uocẽ
magnã. Et sonabunt fluctus
eoꝵ. qiͣ aque multe. Dedit somi¬
tum uox eoꝵ: qr uenit suꝑ eam
idest suꝑ babylonẽ predo. Et app̾¬
hensi sunt fortes eius et emarcu¬
it arcus eoꝵ: qr fortis ultor dñs
reddens retribuit. Et mebriabo

Expanded text:
caderent occisi in Israhel sic de Babycaderent occisi in Israhel sic de Babylone cadent occisi in universa terra qui fugistis gladium venite nolite stare recordamini procul Domini et Hierusalem ascendat super cor vestrum confusi sumus quoniam audivimus obprobrium operuit ignominia facies nostras quia venerunt alieni super sanctificationem domus Domini propterea ecce dies veniunt ait Dominus et visitabo super sculptilia eius et in omni terra eius mugiet vulneratus si ascenderit Babylon in caelum et firmaverit in excelso robur suum a me venient vastatores eius ait Dominus vox clamoris de Babylone et contritio magna de terra Chaldeorum quoniam vastavit Dominus Babylonem et perdidit ex ea vocem magnam et sonabunt fluctus eorum quasi aquae multae dedit sonitum vox eorum quia venit super eam id est super Babylonem praedo et adprehensi sunt fortes eius et emarcuit arcus eorum quia fortis ultor Dominus reddens retribuet et inebriabo