comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius. de nutu ipsius. de legib ipsuis. Et si nos nõ in¬
telligimꝰ quid quare fiat. demus hoc ꝓuidentiȩ ipsiꝰ.
quia nõ fit sine causa: et ñ blasphem abimꝰ. Cũ enĩ
ceꝑimus disputare de oꝑib dĩ. quare hoc. quare illd̃
et nõ debuit sic facere. male fecit hoc. ubi ẽ. laus
dĩ: Perdidisti alleluia. Omĩa sic considera quomͦ
placeas dõ. ⁊ laudes artificẽ: quia si intrares forte
in officinã fabri ferrarii. nõ auderes rep̃hendere
folles. incudes. malleos. Eat quis ad imꝑitũ homi¬
nẽ nescientẽ quid quare sit. et omĩa rep̃hendat:
s si nõ ht̃ ꝑitim artificis. et habeat saltẽ cõsidera¬
tionẽ hominis. quid sibi dicit: Nõ sine causa hoc
loco folles positi sũt: arcifex nouit quare. et si ego
nõ noui. In officina ñ audet uituꝑare fabrũ: et
admodũ ignis. grando. inx. glacies. sp̃s cẽpestatis.

Expanded text:
ipsius, de nutu ipsius, de legibus ipsius: et si nos non inipsius, de nutu ipsius, de legibus ipsius: et si nos non intelligimus quid quare fiat, demus hoc providentiae ipsius, quia non fit sine causa, et non blasphemabimus. Cum enim coeperimus disputare de operibus Dei, Quare hoc, quare illud; et, Non debuit sic facere, male fecit hoc: ubi est laus Dei? Perdidisti Alleluia. Omnia sic considera, quomodo placeas Deo, et laudes artificem. Quia si intrares forte in officinam fabri ferrarii, non auderes reprehendere folles, incudes, malleos. Et da imperitum hominem nescientem quid quare sit, et omnia reprehendit. Sed si non habeat peritiam artificis, et habeat saltem considerationem hominis, quid sibi dicit? Non sine causa hoc loco folles positi sunt; artifex novit quare, etsi ego non novi. In officina non audet vituperare fabrum; et grando, nix, glacies, spiritus tempestatis,
Abbreviated transcription (Latin):
gladii. alii ignib. alii bestus: et deuorauert̃ bestiȩ
corpora mr̃m: et ñ tunuerut̃ ne ꝑiret̃ corꝑa ipsoꝵ:
U ndiq em̃ ds̃ reducet corpora scõꝵ suoꝵ. ciu capilli
nr̃i numerati sunt: et quãdo uoluit tres pueros
ab igne liberauit. Nunquid idõ machabeos in ig¬
ne deseruit: Illos aꝑte liberauit: illos occulte
coronauit. Nouit g̃ ds quid agat: tu time et bo¬
nus esto. Undecũq uoluerit ut exreas. huic paratũ
te inueniat. Inquilinus eñi es nõ possessor: domus
Et si nolis: migrabis. Et nõ eã tali cõdicione accepis¬
ti: ut quasi tempora tibi certa sit̃. Quid dixit dñs¬
ds tuus: Quãdo uoluero. cũ dixcero. migra: para.¬
tus esto. Expello te de hospicio: s dabo doniũ. Inqͥ¬
luuis es in t̾ra: eris possessor in cęlo. Quicqͥd gͦ hic
accidit contra uolũtatẽ nr̃am: noueritis nõ accid̾e
nisi de uolũtate dĩ. de ꝓudẽtia ipsius. de ordine

Expanded text:
gladii, alii ignibus, alii bestiis. Et devoraverunt bestiae gladii, alii ignibus, alii bestiis. Et devoraverunt bestiae corpora martyrum, et non timuerunt ne perirent corpora ipsorum. Undique enim Deus reducet corpora sanctorum suorum, cui capilli nostri numerati sunt . Et quando voluit, tres pueros ab igne liberavit : numquid ideo Machabaeos in igne deseruit ? Illos aperte liberavit, istos occulte coronavit. Novit igitur Deus quid agat. Tu time, et bonus esto. Undecumque voluerit ut excas hinc, paratum te inveniat. Inquilinus enim es , non possessor domus.etsi nolis, migrabis: et non eam tali conditione, accepisti, ut quasi tempora certa tibi sint. Quid dixit Dominus tuus? Quando voluero, cum dixero, Migra; paratus esto. Expello te de hospitio, sed dabo domum: inquilinus es in terra, eris possessor in coelo. 12. Quidquid ergo hic accidit contra voluntatem nostram, noveritis non accidere, nisi de voluntate Dei, de providentia ipsius, de ordine
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ querit: et idõ ꝑcutitur mons qͥ nõ timet. ut
mutet᷑ homo qui timet aliqͣndo: et tu cũ das disci¬
plinã terrã feris ut infans ex pauescat: et aliquãdo
ferit et quẽ uult hominẽ. S dicis mͥ. Ecce cedit
innocentiorẽ: et dimittit sceleratiorẽ. Noli mirari:
mors uñcũq piobonũ ẽ. Unde aut̃ sois illi scelera¬
tͥori si se mutari noluerit: quid penarũ in occulto
seruetur: Nõne mallet̃ fulmine incẽdi : quib in
fine dicet᷑. ite in ignẽ ȩt̃nũ : Opus ẽ: ut innocẽs sis.
Q uid ein: Malũ ẽ. mori in naufragiũ: et bonũ ẽ. mori
febre: Siue inde. siue inde moriat᷑. quere qualis sit
qͥ morit᷑÷ quo post mortẽ iturus ẽ: ñ unde de uita
exiturus ẽ. Quacũq occasione: exituri hinc sumus.
Quib exitib mr̃s exire meruer̃: Nũquid febrib
Iuomͦ multi optant ut febre soluant᷑: alii uno ictu

Expanded text:
sionem quaerit; et ideo percutitur mons qui non timet, ut sionem quaerit; et ideo percutitur mons qui non timet, ut mutetur homo qui timet. Aliquando et tu, cum das disciplinam, terram feris, ut infans expavescat. Et aliquando ferit et quem vult hominem. Sed dicis mihi: Ecce ferit innocentiorem, et dimittit sceleratiorem. Noli mirari: undecumque mors pio bona est. Unde autem scis illi sceleratiori, si se mutare noluerit, quid poenarum in occulto servetur? Nonne mallent fulmine incendi, quibus in fine dicetur: «Ite in ignem aeternum» ? Opus est ut innocens sis. Quid enim? malum est mori naufragio, et bonum est mori febre? Sive inde, sive inde moriatur, quaere qualis sit qui moritur; quo post mortem iturus est, non unde de vita exiturus. Quacumque occasione, hinc exituri sumus, Quibus exitibus martyres exire meruerunt? numquid febribus, quomodo multi optant ut febre solvantur? Alii uno ictu
Abbreviated transcription (Latin):
odos hñt. multa ibi uident: cũ uiderint placẽt.
cũ placuerit᷑ laudant᷑: ñ tanꝗ ipsa. s ille qui fecit.
dixisset. ignis. grando. iix. glacies. sp̃s tempestatis:
que omĩa turbata uident᷑ quib dã stultis. et quasi
casib agitari: addidit que facuit uerbũ eiꝰ. Nõ tibi gͦ
uideant᷑ casib moueri que uerbo dĩ in om̃a motu suo
deseruuit᷑: quo uult ds illuc lucet ignis: illuc fert᷑
nubes: siuie pluuam. siue nuẽ: siue grãdinẽ portet.
Et quare aliqñdo ꝑcuciunt mõtẽ fulmina: et nõ ꝑ¬
outiunt latronẽ: Qd̾cũq possũ dicere ꝓcaptu m̃tis
meȩ quãtũ ds̃ donare dignat᷑. maiores maiora no¬
uerit̃. et ampliꝰ intelligãt: et det uob̃ ds̃ plus sape
quã dico: tam̃ cũ temꝑantia sine suꝑbia: possũ ego
ꝓ modulo meo dicere quare ꝑcutiant mõtẽ et ñ
ꝑcutiant latronẽ: quia forte adhuc latronif cõuer¬

Expanded text:
oculos habent, multa ibi vident: cum viderint, placent; oculos habent, multa ibi vident: cum viderint, placent; cum placuerint, laudantur, non tanquam ipsa, sed ille qui fecit: rophetae, cum dixisset, «Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis,» quae omnia turbata videntur quibusdam stultis, et quasi casibus agitari, addidit, «Quae faciunt verbum ejus.» Non tibi ergo videantur casibus moveri, quae verbo Dei in omni motu suo deserviunt. Quo vult Deus, illuc ignis, illuc fertur nubes, sive pluviam, sive nivem, sive grandinem portet. Et quare aliquando percutiunt montem fulmina, et non percutiunt latronem? Quodcumque possum dicere pro captu mentis meae, quantum Deus donare dignatur: majores majora noverint, et amplius intelligant; et det vobis Deus plus sapere quam dico, tamen cum temperantia, sine superbia: possum ergo pro modulo meo dicere quare percutiant montem, et non percutiant latronem: quia forte adhuc latronis conver
Abbreviated transcription (Latin):
it: et michi aliqͣndo nõ pluit: Ut cogites te in regione
ẽẽ deserti. et in ꝑegrinatione uitȩ.et amarescat tibi
p̃sens uita. ut futurã desideres: aut ut. flagelleris. et cori¬
piaris & corrigaris. Quomodo aut̃ distribuit ꝓpria regi¬
onuĩ: Ecce quia de getula locuti sumꝰ. pluit hic ꝓpe
omĩ amo: et omĩ anno dat frum̃tũ. Seruari hic fru¬
m̃tũ nõ potest: cito corrũpit᷑ quia om̃i anno datur:
ibi et qr raro. et multũ datur et dni seruat᷑. S forte
putas quia ibi. deserit ds̃ homines: aut nõ ibi scd̾m
iocũditatẽ suã et laudant et glorificant dm̃. App̃hen¬
de inde getulũ: pone int̾ istas arbores amenas: fug̾e
hinc uult. et redire ad nudã getuliã. In om̃ib gͦ dẽ
locis. regionib. tẽporib. sua queq distribuit et ordi¬
nauit: et longũ ẽ. cõmemorare diligentiorẽ conside.¬
rationẽ omĩum rerũ. Quis illã explicat : Tam̃ quia

Expanded text:
it, et mihi aliquando non pluit? Ut cogites te in regione it, et mihi aliquando non pluit? Ut cogites te in regione esse deserti, et in peregrinatione vitae; et amarescat tibi vita praesens, ut futuram desideres; aut ut flagelleris, et corripiaris, et corrigaris. Quomodo autem distribuit propria regionum? Ecce, quia de Getulia locuti sumus, pluit hic prope omni anno, et omni anno dat frumentum: servari hic frumentum non potest, cito corrumpitur; quia omni anno datur: ibi, quia raro, et multum datur, et diu servatur. Sed forte putas quia ibi deserit Deus homines, aut non ibi secundum jucunditatem suam et laudant et glorificant Deum? Apprehende inde Getulum, pone inter istas arbores amoenas; fugere hinc vult, et redire ad nudam Getuliam. Omnibus ergo Deus locis, regionibus, temporibus, sua quaeque distribuit et ordinavit. Et longum est commemorare diligentiorem considerationem omnium rerum. Quis illam explicat? Tamen qui
Abbreviated transcription (Latin):
giat mortẽ. amet uitã. appetat uoluptates. deuitet
molestias. exerat diuersos sensus uegeti motu cõgruo
sibi: quis dedit aculeũ ctilici quo sanguinẽ suggat:
Quã tenus fistula est qua sorbet: Quis disposuit ista:
Quis fecit ista: Expauescis in minimis: lauda magnũ.
Hoc itaq tenete fr̃s mei : nemo uos de fide excuciat.
et sanã dootrinã. Qui fecit in cęlo angłm: ipse fec̃
int̾ra uermiculũ. Si angłm in oglo ꝓ habitudine
cęlesti. uermiculũ in t̾ra ꝓ habitatione trestri : nun¬
quid angłm fecit reꝑe in cęno. et uerinculũ in cę¬
lo: Distribuit sedib habitatores. Incorruptionẽ in¬
corruptis dedit sedib. corruptibilia corruptibilib
locis: totũ attende. totũ lauda. Qui gͦ disposuit m̃bra
uermiculi : ñ gub̾nat nubes : Et quare in mare pluit:
quasi nõ sint i mari. qui alantur pluuia. qͣsi ñ ibi fec̃
pisces: quasi nõ ibi fecit animalia: Attendite quomodo
currut᷑ pisces ad aquã dulcẽ. Et quare inquit pisci plu¬

Expanded text:
t mortem, amat vitam, appetit voluptates, devitat molestias, exserit sensus diversos, viget in motu congruo sibi! Quis dedit aculeum culici, quo sanguinem sugat? Quam tenuis fistula est qua sorbet! Quis disposuit ista? quis fecit ista? Expavescis in minimis; lauda magnum. Hoc itaque tenete, fratres mei; nemo vos de fide excutiat, et de sana doctrina. Qui fecit in coelo angelum, ipse fecit in terra vermiculum: sed angelum in coelo pro habitatione coelesti, vermiculum in terra pro habitatione terrestri. Numquid angelum fecit repere in coeno, et vermiculum in coelo? Distribuit sedibus habitatores; incorruptionem incorruptis sedibus dedit, corruptibilia corruptibilibus locis. Totum attende, totum lauda. Qui ergo disposuit membra vermiculi, non gubernat nubes? Et quare in mare pluit? Quasi non sint in mari, quae alantur pluvia; quasi non ibi fecit pisces, quasi non ibi fecit animalia. Attendite quomodo currunt pisces ad aquam dulcem. Et quare, inquit, pisci plu
Abbreviated transcription (Latin):
tunetꝰ penã. Et timendo penã iã acceꝑunt cõpedes:
et in uincłis ferreis erudiũtur. Uenit ad nos homo
de scło potens. offendit illũ uxor sua. aut forte oo¬
cupiuit alterius pulchriorẽ. aut alterã ditiorem:
uult dimitt̾e illã quã ht̃. Nõ facias audit a seruo dĩ.
audit a ꝓpħa. audit ab apło nõ facias: audit ab eo

Expanded text:
timent poenam; et timendo poenam, jam acceperunt compedes, timent poenam; et timendo poenam, jam acceperunt compedes, et in vinculis ferreis erudiuntur. Venit ad nos homo de saeculo potens; offendit illum uxor sua, aut forte concupivit alterius pulchriorem, aut alteram ditiorem: vult dimittere eam quam habet, et non facit. Audit a servo Dei, audit a p
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã. Quã multi sũt qui ꝓptea nolũt mala fac̾e̾
quia gehennas timet. quia cruciatũ timẽt: nõdum
amat᷑ iusticiã. Si illis ꝓmitteretur impunitas. et di¬
ceret᷑ eis. facite qd̾ uultis securi. impunitũ uob̾ erit:
enutt̾ent ꝓgressus libidinũ suarũ ui queq nequissi¬
ma: et maxine fr̃s mei.maxime reges et nobiles.
quib nõ facile dr̃ quid fecisti. Nam pauꝑ homo et si
nõ timeat dm̃. quia nullarũ uiriũ ẽ. nullarũ facul¬
tatũ. ne cũ se cõmouerit in supliciũ rapiatur. cessat
tunore hominis et si nõ dĩ: potẽtes aut̃ mũdi reges
nobiles nin dm̃ timeat̃. quid timebũt: S p̾dicatur
illis et ꝑcutiunt᷑ framea bis acuta: dicit᷑ illis quia ẽ.
qui ponat alios ad dea terã.alios ad simstrã: ut dicat
eis qui a sinistris sut̃. ite ii ignẽ ȩt̾num qui paratus
ẽ. diabolo et angłis eius. Hondũ diligũt iusticiã. s

Expanded text:
sapientiam. Quam multi sunt qui propterea nolunt male facere, sapientiam. Quam multi sunt qui propterea nolunt male facere, quia gehennas timent, quia cruciatus timent? Nondum amant justitiam. Si illis promitteretur impunitas, et diceretur eis, Facite quod vultis securi, impunitum vobis erit; emitterent progressus libidinum suarum in quaeque nequissima: et maxime, fratres mei, maxime reges et nobiles, quibus non facile dicitur, Quid fecisti? Nam pauper homo, etsi non timeat Deum; quia nullarum virium est, nullarum facultatum; ne cum se commoverit, in supplicium rapiatur, cessat timore hominis, etsi non Dei. Potentes autem mundi, reges, nobiles, nisi Deum timeant, quid timebunt? Sed praedicatur illis, et percutiuntur framea bis acuta. Dicitur illis quia est qui ponat alios ad dexteram, alios ad sinistram; ut dicat eis qui a sinistris sunt: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Nondum diligunt justitiam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
hoc s cessauerut᷑ isti eẽ nobiles gentiũ: elegerũt pauꝑ¬
ctẽ ii scło: nobilitatẽ in xp̃o. Multi aut̃ tenet̃ ipsam
nobilitatẽ. tenet᷑ regias potestates: et sic sut̃ axp̃iani. lpsi
sit tanquã in cõpedib: et tanquã in uncłis ferreis. Unde
hoc  Mo ꝓgrederent᷑ ad illicita. compedes acceꝑut̃: com¬
podes sapientiȩ. cõpedes uerbi dĩ. Quare gͥ iuncła ferra:
et u̾cłi aurea: ferrea sut̃. quãdiu timet̃: amẽt. et au¬
rea erut̃. Attendat kearitas ur̃a quid loquar. Audistis
haritas foras mittit timorẽ: quia tunor torm̃tum ht̃.
h oc ẽ. uidm ferreũ. Et tam̃ nͥ timore homo incipiat dm̃
colere: nõ ꝑ ueniet ad amorẽ. Iniciũ sapientiȩ timor dñi.
I ncip̃ ergo a uĩcłis ferreis: finitur ad torquẽ aureã. dic¬
tũ ẽ. eni de sapientia: et torque aureã circa tuã ceruicẽ.
Nõ tibi imponeret torque aureã: nisi pͥmũ in cõpedib
forreis te alligasset. Cȩpisti a tumore: ut cõsũmares ad

Expanded text:
saverunt isti nobiles esse gentium; elegerunt paupertatem in saeculo, nobilitatem in Christo. Multi autem tenent ipsam nobilitatem, tenent regias potestates, et sic sunt christiani. Ipsi sunt tanquam in compedibus, et tanquam in vinculis ferreis. Unde hoc? Ne progrederentur ad illicita, compedes acceperunt; compedes sapientiae, compedes verbi Dei. 15. Quare ergo vincula ferrea, et non vincula aurea? Ferrea sunt quamdiu timent; ament, et aurea erunt. Attendat Charitas vestra quid loquar. Audistis quia timor tormentum habet» . Hoc est vinculum ferreum. Et tamen nisi timore incipiat homo Deum colere, non perveniet ad amorem. Initium sapientiae timor Domini . Incipit ergo a vinculis ferreis, finitur ad torquem aureum. Dictum est enim de Sapientia, «Et torquem aureum circa tuam cervicem» . Non tibi imponeret torquem aureum, nisi primo in compedibus ferreis te alligasset. Coepisti a timore, consummaris ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad palinã suꝑnȩ uocationis. Extendit se ipsũ: teti¬
Quid tam beneficũ: quã mori ꝓ impiis: Quid tam
beneficũ: quã sanguine iusto delere oyrographũ
peccatoris: Quid tam beneficũ quã dicere nõ ad me
ꝑtinet qd̾ fuistis: estote qd̾ nõ fiustis: Bonefacit dĩs
in popło suo dimmittendo peccata: ꝓmittendo uitã
ȩtiiã. Benefacit auersũ conuertere. repugnãtem
aduiuare: uncentẽ coronare. Benefacit dñs in ppło
suo: et exaltauit mansuetos in salutẽ. Exaltant᷑ eiũ
et suꝑbi: s nõ in salutẽ. Mansueti in salute.: suꝑbi
in morte. ldõ suꝑbi ipsi se exaltant. et dñs eos huni¬
lat: mansueti aut̃ ipsi se humiliant. et ds̃ illoᷤ eaal.¬
tat. Earaltauit mãsuetos in salutẽ. Eaaltent᷑ enim

Expanded text:
ad palmam supernae vocationis» . Extendit se ipse; tetiad palmam supernae vocationis» . Extendit se ipse; tetiQuid tam beneficum, quam mori pro impiis? quid tam beneficum, quam sanguine justo delere chirographum peccatoris? quid tam beneficum, quam dicere: Non ad me pertinet quod fuistis; estote quod non fuistis? «Benefecit Dominus in populo suo,» dimittendo peccata, promittendo vitam aeternam. Benefacit aversum convertere, pugnantem adjuvare, vincentem coronare: «Benefecit Dominus in populo suo. Et exaltabit» «mansuetos in salute». Exaltantur enim et superbi, sed non in salute. Mansueti in salute, superbi in morte: id est, superbi ipsi se exaltant, et Dominus eos humiliat; mansueti autem ipsi se humiliant, et Deus eos exaltat. «Et exaltabit mansuetos i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinĩ: nõ sola uox sonat. s et manus consonat:
quia uerbis facta concordant. Assumpsisti organũ:
consentuit digiti linguȩ. Et ipsũ inisteriũ tympa¬
ni et psalteru: nõ ẽ. tacendũ. In tympano cortum
ertendit᷑: in psalterio corde extendũt᷑. In utroq
organo: caro oruc. figit᷑. Quã bene psallebat in
tympano et psalterio: qui dicebat. michi mũdus
crucifixus ẽ et ego mũdo. Ipsũ psalteriũ uł tympanũ
te uult tollere qui amat canticũ nouũ: qui te docet
quando tͥ dicit. qui uilt eẽ m̃s discipłs ab neget semce¬
ipsũ. et tollat crucẽ suã et sequatur me. Nõ dumitat
psalteriũ suũ. nõ dunittat typanum : extendatur
in ligno: et siccetur a concupiscentia oarnis. Herui
quãto plus fuerunit extenti: tanto acucius sonant.
Utergo acute sonaret pauli apłi psalteriũ: qͥd dixit:
Que retro oblitus. in ea que ante sut̃ extentus : seqͦr

Expanded text:
peregrinum; non sola vox sonat, sed et manus consonat, peregrinum; non sola vox sonat, sed et manus consonat, quia verbis facta concordant. Assumpsisti organum, et consentiunt digiti linguae. Et ipsum mysterium tympani et psalterii non est lacendum. In tympano corium extenditur, in psalterio chordae extenduntur: in utroque organo caro crucifigitur. Quam bene psallebat in tympano et psalterio, qui dicebat: «Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo» ! Ipsum psalterium, velut tympanum tollere te vult, qui amat canticum novum, qui te docet quando tibi dicit: «Qui vult esse meus discipulus, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me» . Non dimittat psalterium suum, non dimittat tympanum: extendatur in ligno, et siccetur a concupiscentia carnis. Nervi quanto plus fuerint extenti, tanto acutius sonant. Ut ergo acute sonaret Pauli apostoli psalterium, quid dixit? «Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, sequor
Abbreviated transcription (Latin):
nouerũt chorũ. Et quia in oiuitate loquimꝰ. ꝓpe
om̃s norunt. Chorus ẽ. consensio cantãciũ. Si in cho¬
to cantamꝰ: concordit cantemus. In choro cantãciũ
quisqins uoce discrepauerit: offendit auditũ. et ꝑ¬
turbat chorũ. Si uox inconuenient̾ cantãtis distur¬
bat concẽtũ cantantiũ: quomͦ disturbat dissonans
heresis consensus laudantui : Chorus xp̃i iam totus
mũdus ẽ. Chorus xp̃i ab oriente in occidentẽ cõn¬
sonat.Uideamus si tantũ eatendit᷑ chorus xp̃i. Dic̃
psalmus alius. A solis ortu usq ad occasũ: laudate no¬
m̃ dñ. Laudent nom̃ eius in choro: in tympano et¬
psalterio psalterio psallant ei. Quare assumit tym¬
panũ et psalteriũ : Ut nõ sola uoa laudet: s et oꝑa.
Quando assumit᷑ tympanũ et psalteriũ: manus con¬
cinnant uoci. Sic et tu si quando cantas allelua.
porrigas et panẽ esurienti. uestias nudũ. suscipias

Expanded text:
norunt. Chorum, quia in civitate loquimur, prope norunt. Chorum, quia in civitate loquimur, prope omnes norunt. Chorus est consensio cantantium. Si in choro cantamus, corde cantamus. In choro cantantium quisquis voce discrepuerit, offendit auditum, et turbat chorum. Si vox inconvenienter cantantis disturbat concentum cantantium, quomodo disturbat haeresis dissonans concentum laudantium? Chorus Christi jam totus mundus est. Chorus Christi ab oriente in occidentem consonat. Videamus si tantum extenditur chorus Christi. Dicit psalmus alius: «A solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini» . «Laudent nomen ejus in choro.» 8. «In tympano et psalterio psallant ei.» Quare assumit tympanum et psalterium? Ut non sola vox laudet, sed et opera. Quando assumitur tympanum et psalterium, manus concinunt voci. Sic et tu, si quando Alleluia cantas, porrigas et panem esurienti, vestias nudum, suscipias
Abbreviated transcription (Latin):
ergo illi mũdum sacrificiũ. S peccator es. impius
es: s et inquinatã conscientiã habes. Poteris forte
aliq̾d mũdum offerre purgatus. S ut purgeris:
anqͥd ꝓte offerendũ ẽ. Quid ergo pro te oblaturꝰ
es ut mũderis : Si mũdatus es: poteris offerre.
Qind mũdũ est: Offerat ergo se ipsũ mũdus sacer¬
dos et mũdet: hoc ẽ. qd̾ fecit xp̃c. Hichil mũdũ
nuenit in hominib qđ offerret ꝓ hominib : se¬
ipsũ obtulit inũdã uictimã: felix uictima. uera¬
uctima. mũda uictima. hostia imaculata. Nõ
ergo hoc obtulit. qđ nos illi dedius: immno hoc
obtulit qđ a nobis accepit: et mũdũ obtulit. Carnẽ
em̃ a nob accepit: hanc obtulit. S unde illã accep̃ꝰ
De ut̾o uirginis mariȩ: ut mũdam offerret ꝓ immũ¬
dis. Ipse rea. ipse sacerdos: m illo letemur. Laudet̃
nom̃ etus in choro. Et chorus qͥd significat: Multi

Expanded text:
ergo illi mundum sacrificium. Sed peccator es, impius ergo illi mundum sacrificium. Sed peccator es, impius es, sed inquinatam conscientiam habes. Poteris forte aliquid mundum offerre, purgatus; sed ut purgeris, aliquid pro te offerendum est. Quid ergo pro te oblaturus es, ut munderis? Si mundatus es, poteris offerre quod mundum est. Offerat ergo seipsum mundus sacerdos, et mundet. Hoc est quod fecit Christus. Nihil mundum invenit in hominibus, quod offerret pro hominibus; seipsum obtulit mundam victimam. Felix victima, vera victima, hostia immaculata! Non ergo hoc obtulit quod nos illi dedimus: imo hoc obtulit quod a nobis accepit, et mundum obtulit. Carnem enim a nobis accepit, hanc obtulit. Sed unde illam accepit? De utero virginis Mariae, ut mundam offerret pro immundis. Ipse Rex, ipo nono: Et chorus quid significet, multi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsas uob̃ recitamus. Letet᷑ isrł in eo qui fecit eũ:
et filiȩ syon exultent in rege suo. Qd̃ dixxit qui
eũ: hoc ẽ. in rege suo. Filius dĩ qui fecit nos: factus
ẽ. int̾ nos. Et rex nr̃ regit nos: quia oreator nr̃ fec̃
nos. Ipse ẽ. tñ ꝑ quẽ facti sumus: qui ẽ. ꝑ quẽ regim̃.
et sacerdotes. Ille uero unctus ẽ: et rea. et sacerdos.
Rex pugnauit ꝓ nobis: sacerdos obtulit se ꝓ nobis.
Crucifiaus ẽ. eñi: et de oruce sua in qua erat fixus
diabolũ occidit. Et inde rea nr̃. Unde aut̃ sacer¬
dos: Quia se ꝓ nobis obtulitꝰ date sacerdoti qd̾
offerat. Quid innoniret homo quod daret: Mũdã.
uctimã. Quã uictimã: Quid mũdũ potes offerre¬
õ peccator: Dunque. o inipie. qͥaqͥd attułis ĩmũdũ ẽ: ⁊ aliqͥd
mũdũ ꝓ eo offorẽdũ ẽ. Ere apd̾te qd offeras: nõ ĩuenies. Quere
ex te quod offeras. nec deleotatur arietib. nec hyr¬
cis. neo tauris: omĩa ipsuis sũt. et si nõ offeras. Offer

Expanded text:
etetur Israel in eo qui fecit eum, et filii Sion exsultent in rege suo.» Quod dixit, «qui eum;» hoc est, «in rege suo.» Filius Dei qui fecit nos, factus est inter nos: et Rex noster regit nos, quia Creator noster fecit nos. Ipse est tamen per quem facti sumus, qui est per quem nos regimur: et sacerdotes : ille vero unctus est et Rex et Sacerdos. Rex pugnavit pro nobis, Sacerdos obtulit se pro nobis. Crucifixus est enim, et de cruce sua, in qua erat fixus, diabolum occidit: et inde Rex noster. Unde autem Sacerdos? Quia se pro nobis obtulit. Date Sacerdoti quod offerat. Quid inveniret homo quod daret mundam victimam? Quam victimam? Quid mundum potest efferre peccator? O inique, o impie! quidquid attuleris immundum est, et aliquid mundum pro te offerendum est. Quaere apud te quid offeras; non invenies. Quaere ex te quod offeras; non delectatur arietibus, nec hircis, nec tauris. Omnia ipsius sunt, etsi non offeras. Offer
Abbreviated transcription (Latin):
eũ diligeremus: ut filiũ suũ unicũ mitteret mori
ꝓ nobis. Qui fecit nos. factus ẽ int̃ nos. Quomodo
nos ipse fecit: Omĩa ꝑ ipsũ facta sut̃: et sine ipso
factũ est nichil. Quomodo factus ẽ. internos: Et
uerbũ caro factũ ẽ: et habitauit in nobis. Ergo ip¬
se est in quo debemus letari. Nemo sibi arroget par¬
tes ipsus: ab ipso ẽ. leticia. que nos facit felices. Le¬
tetur isrł in eo qui fecit eum: et filiȩ syon exul¬
tent in rege suo. Idẽ isrł filii eccłiȩ sut̃: quia fyon
fuit quidẽ ima ciuitas que cecidit: in eius reliquiis
habitant quidẽ scĩ tẽporalit̃. S fyon uera. ⁊ iherłm
ipsa nos nutruit: ex parte peregrina. ex mnagna parte
do ẽ. angłoꝵ: ex parte qua ꝑegrinatur in hoc scło.
spes ẽ. iustoꝵ. De illa dictũ ẽ. gła in eacelsis dõ.
de hac dictũ ẽ et int̾ra pax hominib bone uolũ.¬
tatis. Quia gͦ in hac uita genut̃. et desiderat᷑ illam

Expanded text:
cum diligeremus, ut Filium suum unicum mitteret mori cum diligeremus, ut Filium suum unicum mitteret mori pro nobis . Qui fecit nos, factus est inter nos. Quomodo nos ipse fecit? «Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Quomodo factus est inter nos? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ergo ipse est in quo debemus laetari. Nemo homo sibi arroget partes ipsius; ab ipso est laetitia quae nos facit felices: «Laetetur Israel in eo qui fecit eum.» 5. «Et filii Sion exsultent in rege suo.» Ipse Israel, filii Ecclesiae sunt. Quia Sion fuit quidem una civitas, quae cecidit: in ejus reliquiis habitabant quidem sancti temporaliter; sed Sion vera et Jerusalem ipsa nos nutrido est Angelorum; ex parte, qua peregrinatur in hoc saeculo, spes est justorum. De illa dictum est: Gloria in excelsis Deo; de hac dictum est: Et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Qui ergo in hac vita gemunt, et desiderant illam
Abbreviated transcription (Latin):
tiã suã attendat: et ibi udet dm̃. Si haritas ibi nõ
habitat: nõ ibi habitat ds̃. Si aut̃ hearitas ibi habi¬
tat: ds ibi habitat. Uult illũ forte uidere sedontẽ
in oelo: habeat karitatẽ. et in illo habitat sic̃ in celo.
E rgo simus isrł: et letenur in eo qui fecit nos. Lete¬
tur isrł in eo qui fecit eũ. in eo qui fecit eũ lecetur:
nõ in arrio. nõ in donato. nõ in ceciliano nõ in pro¬
culiano. nõ in augustino: in eo letetur qui focit eũ.
Mos fr̃s nõ uobis commẽdamiꝰ nos ipsos s comindamꝰ
uobis dm̃: quia cominꝰdamus uosdõ. Quomodo
uob dm commn̾damus: Ut diligatis illũ: qd ẽ. bonũ¬
ur̃m nõ bonũ ipsius: quia malo ur̃o eũ nõ diligitis.
nõ malo ipsius. Non eñi minus habebit ds̃ duimitatẽ:
si homo in illo nõ habuerit kearitatẽ. T̃u erescis ex
dõ: nõ ille exte. Et tam̃ tantũ nos dileoit prior añꝗ

Expanded text:
tiam suam attendat, et ibi videt Deum. Si charitas ibi non tiam suam attendat, et ibi videt Deum. Si charitas ibi non habitat, non ibi habitat Deus: si autem charitas ibi habitat, Deus ibi habitat. Vult illum forte videre sedentem in coelo; habeat charitatem, et in eo habitat sicut in coelo. Ergo simus Israel, et laetemur in eo qui fecit nos: «Laetetur Israel in eo qui fecit eum.» In eo qui fecit eum laetetur, non in Ario, non in Donato, non in Caeciliano; non in Proculiano, non in Augustino: «In eo laetetur qui fecit eum.» Nos, fratres, non vobis commendamus; sed commendamus vobis Deum, quia commendamus vos Deo. Quomodo vobis Deum commendamus? Ut diligatis eum bono vestro, non bono ipsius: quia malo vestro eum non diligitis, non malo ipsius. Non enim minus habebit Deus divinitatem, si homo in illum non habeat charitatem. Tu crescis ex Deo, non ille ex te: et tamen tantum nos dilexit prior , antequam
Abbreviated transcription (Latin):
uideretur: et exhibuit ut uderetur: Eccła sc̃oꝵ erat
ante in codicib: modo in gentib. Ecl̃ia scõꝵ antea
tantũ modo legebat᷑: nunc et legitur et udet᷑. Qũa¬
do solũ logebatur credebat᷑: modo uidetur & contra¬
fecit eũ. Quid ẽ. isrł: Uidens dm̃. Hoc enĩ int̾ptat᷑
nom̃ isrł. Qui uidet dm̃: in ipso letetur a quo factꝰ
est. Quid ẽ. ergo fr̃s: quia dixunus nos ad ȩccłiam
ꝑtinere scõꝵ: Hunquid iam uidemꝰ dm̃: Quomodo
sumꝰ isrł. si nõ uidemus: Est quedã uisio huiꝰ tẽporis:
erit altera uisio futuri temporis. Uisio que modo ẽ.
ꝑ fidem ẽ: iusio que futura ẽ. ꝑ speciem erit. Si ere¬
dimus udemus: si amamꝰ uidemꝰ. Quid uidemus:
d mñ. uui ẽ. ipse as: Int̾roga ioħm. ds hearitas ẽ. be¬
nedicanus nom̃ eius scm̃: et gaudeamus in dm̃. si¬
gaudemꝰ in karitatẽ. Qiuisquis habet learitatẽ: fut
quid illũ mittimꝰ longe ut uideat dm̃: Conscien¬

Expanded text:
retur. Ecclesia sanctorum erat retur. Ecclesia sanctorum erat antea in codicibus, modo in gentibus: Ecclesia sanctorum antea tantummodo legebatur, nunc et legitur, et videtur. Quando solum legebatur, credebatur: modo videtur, et contrafecit eum.» Quid est Israel? Videns Deum: hoc enim interpretatur nomen Israel. Qui videt Deum, in ipso laetetur, a quo factus est. Quid est ergo, fratres? quia diximus nos ad Ecclesiam pertinere sanctorum, numquid jam videmus Deum? Quomodo sumus Israel, si non videmus? Est quaedam visio hujus temporis; erit altera visio futuri temporis: visio quae modo est, per fidem est; visio quae futura est, per speciem erit. Si credimus, videmus; si amamus, videmus. Quid videmus? Deum. Ubi est ipse Deus? Interroga Joannem: «Deus charitas est» . Benedicamus nomuit, charitas est . Quisquis habet charitatem, ut quid illum mittimus longe, ut videat Deum? Conscien
Abbreviated transcription (Latin):
iatomag̃ quãdo ipse exxposuit qd̾ ipse ꝓposuit : quis au¬
deret contradicere manifestȩ ueritati: Cũ ergo hanc
parabolã dñs exponeret: ait. Qui aut̃ seminat bonũ
sem̃ filius ẽ. hominis: se utiq demonstrãs. Bonũ uero
semen. fili  sũt regni: ipsa est eccłia scõꝵ. S izania aũt.
filii sut̃ maligni. Ager ẽ. hic mundus. Lã uidete fr̃s qr¬
te zitania: Per totũ triticũ: et ꝑ totũ zizana. Ager
dm̃ mũdus ẽ. nõ in affrica: nõ quomodo t̾ra ista getu.¬
lie fert secxagenũ. aut centenũ. et nuniidia fert
denũ: nõ sic est dõ ager suus. Ubiq illi fert᷑ fructꝰ
et centenus. et sexagenus. et tricemis: tu tantũ uide
quid uelis eẽ. si cogitas ad dñi fructũ ꝑtinere. Eigo
eccłia scõꝵ: eccłia catholica ẽ. Eccłia scõꝵ: nõ ẽ. excłia
hereticoꝵ. Eccłia scõꝵ illa ẽ. quã p̃signauit ds̃ ãteꝗͣ¬

Expanded text:
Multo magis, quando ipse exposuit quod proposuit ipse, quis auMulto magis, quando ipse exposuit quod proposuit ipse, quis audet contradicere manifestae veritati? Cum ergo hanc parabolam Dominus exponeret, ait, «Qui autem seminat bonum semen, est Filius hominis:» se utique demonstrans. «Bonum vero semen, filii sunt regni:» ipsa est Ecclesia sanctorum. «Zizania autem, filii sunt maligni. Ager est hic mundus» . Jam videte, fratrtotum zizania. Ager Domini mundus est, non Africa. Non quomodo terrae istae: Getulia fert sexagenum aut centenum, et Numidia fert denum: non sic est Deo ager suus. Ubique illi fertur fructus, et centenus, et sexagenus, et tricenus: tu tantum vide quid velis esse, si cogitas ad Domini fructum pertinere. Ergo Ecclesia sanctorum, Ecclesia catholica est. Ecclesia sanctorum non est Ecclesia haeretic
Abbreviated transcription (Latin):
agrũ dñi seminata. qd̾ ẽ. hic mũdus: ipso dño ex¬
ponẽte cũ defninãte diceret. quia homo semina¬
uit bonũ sem̃ in agro suo. et uenit inmicus et suꝑ¬
seminauit zirania. Et dixerut̃ pueri: patrifamilias.
N õne bonũ semen seminasti in agro tuo: Unde hic
sut̃ ⁊itania: Et respondit illis. Inunicus homo
hoc fecit. Uoluert̃ colligere zizana: et compescuit
illos dicens. Sinite utraq crescere usq ad messem:
et in tp̃r messis dicã messorib. Colligite pͥmũ riza¬
ma. et alligate fasciculos ad cõburendũ ea: triticũ
aut̃ meũ reponite in horrea. Postea int̾rogauerũt
eũ discipłi: dicentes. Narta nob̾ parabolã ⁊ iranioꝵ.
Et ipse exponit omĩa: ut nullus homo cordi suo tri¬
buat qd̾ ibi intellexerit. s magistro cęli exponenti:
nemo dicat exposuit sibi quomͦi uoluit. Si parabo¬
lã ꝓpħȩ erponeret dñs. quã do ipse ꝑ eos loquebat᷑.
cũ dicebant : quis auderet dicere nõ sic debere ex pone:

Expanded text:
agrum Domini seminata, quod est hic mundus, ipso Domino exponente, cum de seminante diceret: Quia «homo seminavit bonum semen in agro suo, et venit inimicus, et superseminavit zizania; et dixerunt servi patrifamilias, Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde hic sunt zizania? Respondit ille, Inimicus homo hoc fecit.» Voluerunt colligere zizania, et compescuit illos dicens: «Sinite utraque crescere usque ad messem; et in tempore messis dicam messoribus, Colligite primum zizania, et alligate fasciculos ad comburendum ea: triticum autem meum reponite in horreo.» Postea interrogaverunt eum discipuli dicentes: «Narra nobis parabolam zizaniorum.» Et ipse exponit omnia, ut nullus homo cordi suo tribuat quod ibi intellexerit, sed Magistro coeli exponenti. Nemo dicat: Exposuit sibi quomodo voluit. Si parabolam prophetae exponeret Dominus, quando ipse per eos loquebatur quod dicebant; quis auderet dicere, non sic debere exponere?
Abbreviated transcription (Latin):
duritiã: doluerũt apłi: et dixerũt. Si talis cau
sa ẽ. cũ uarore : nõ expedit nube. Si iũcłã ferrea
sut̃: nõ opus ẽ. ut illuc pedes mittant᷑. Et dñs.
Alligatus es uarori: ne quosieris solutionẽ. Qui ligatꝰ¬
ferreis. Ut faciat᷑ in eis iudiciũ cõsoriptũ. hoc est
idicui: qd̾ facuĩt scĩ ꝑ om̃s ge̾tes. Quare cõscriptũ :
Quia ista antea cõsoripta sut̃: et mͦ cõplent᷑. Ecce mͦ
fuit: aliquãdo legebãt᷑. nõ fiebat̃. Et cõclusit ita.¬

Expanded text:
unt: «Si talis est causa cum uxore, non expedit nubere.» Si vincula ferrea sunt, non opus est ut illic pedes mittantur. Et Domin«Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem;» quia alligaters. 9. Ut faciant in eis judicium conscriptum.» Hoc est judicium quod faciunt sancti per omnes gentes. Quare, «conscriptum?» Quia ista antea conscripta sunt, et modo complentur. Ecce modo fiunt: aliquando legebantur, et non fiebant. Et conclusit ita
Abbreviated transcription (Latin):
licet: nõ ꝑmisit ds̃ dimittere uxorẽ excepta causa
forncationis. Audit hoc: timet et nõ facit. Pedes le¬
ues iã ꝓgrediebãtur in lapsũ: compedib tenentur.
Abet uincłã ferrea. timet dm̃: dr̃ illi. dãpnabit
te ds̃ si feceris: uidex ẽ. supra om̃s: audit gemitũ
ux oris tuȩ : reus teneberis in cõspectu eius. Ac con¬
cupiscẽtia blãditur: hac pena de t̾retur ad cõsen¬
tiendũ praue cupiditati. Hisi uĩcła ferrea retine

Expanded text:
i, non permittit Deus dimittere uxorem, excepta causa fornicationis : audit hoc, timet, et non facit. Pedes leves jam progrediebantur in lapsum, compedibus tenentur; habet vincula ferrea, timet Deum. Dicitur illi: Damnabit te Deus, si feceris; judex est supra omnes, audit gemitum uxoris tuae, reus teneberis in conspectu ejus. Hac concupiscentia blanditur, hac poena deterret. Ibat ad consentiendum pravae cupiditati
Abbreviated transcription (Latin):
quare in discordia sumꝰ: haritas laudat dm̃i: discor¬
dia blasphemat dĩ. Et uultis iã nosse ubi cantetis
canticũ nouũ: Que dicturus ẽ. in ipso psalmo: ui¬
dete quomͦ fiant. et ubi fiant: utrũ ꝑ om̃s gentes
fiant ista. an in una aliqua parte terrarũ: et hinc
plenius intelligetis ad quẽ ꝑuenat canticũ nouum
Iam̃ quidẽ manifestũ ẽ illud qđ de alio psalmo com¬
memoraui : cantate dño canticũ nouũ. Et ut osten¬
deret in cantico nouo eẽ fruetũ Karitatis et unitatis:
addidit cantate dño omĩs terra. Nemo se separet:
nemo se disiuingat. Triticũ es: ferto paleã quousq
uentilet᷑: de area ius excutiet. Si tritioũ eẽs foris ab
atea: inuenirent te uolatilia. et colligerent te. Aode
quia eo ipso quod excedis et uolas: paleã te eẽ indicas
S quia leuis eras: uenit uẽtus. et de sub pedib boum¬

Expanded text:
quare in discordia sumus? Charitas laudat Dominum, discorquare in discordia sumus? Charitas laudat Dominum, discordia blasphemat Dominum. 3. Et vultis jam nosse ubi cantetis canticum novum? Quae dicturus est in ipso Psalmo, videte quomodo fiant, et ubi fiant; utrum per omnes gentes fiant ista, an in una aliqua parte terrarum: et hinc plenius intelligetis ad quem pertineat canticum novum. Jam quidem manifestum est illud quod de alio psalmo commemoravi, «Cantate Domino canticum novum:» Et ut ostenderet in cantico novo esse fructum charitatis et unitatis, addidit, «Cantate Domino, omnis terra.» Nemo se separet, nemo se disjungat: triticum es, ferto paleam quousque ventiletur. De arca vis excuti? Etsi triticum esses foris ab area, invenirent te volatitia, et colligerent te . Adde quia eo ipso quo discedis et volas, paleam te esse indicas: et quia levis eras, venit ventus, et de sub pedib
Abbreviated transcription (Latin):
si in factis. Unde dictũ ẽ: ex fructib eoꝵ eognosce¬
tis eos. Dixit enĩ dñs ad quosdã qui ouiũ uestitu se
induut̃: intꝰ aut̃ sũt lupi rapaces.Et ne forte fra¬
gilitas humana. dinoscere nõ possit lupũ sub oii¬
na pelle: ait. ex fructib eoꝵ cognoscetis eos. Queri¬
mꝰ fructus haritatis: inuenimus spinas dissensio¬
nis: ex fructib eoꝵ cognoscetis eos. Ergo eoꝵ cã
ticũ uetus ẽ: cantemus nos eãticũ nouũ. lã diximꝰ
fr̃s: omis t̾ra cantat canticũ nouũ. Qui cũ omi t̾ra nõ
cantat canticũ nouũ: dicat qd uult lingius: sonet alta:
dicat totadie. dicat tota nocte. Nõ ualde aures mee
ĩclinãtur ad uocẽ cãtantis: s quero mores oꝑantis. Int̾¬
rogo eñi et dico. Quid ẽ. quod cantas: Respondet.
A ueliua. Quid ẽ. alleliua: Laudate dm̃. Uem: simuil
laudemus diñ. Si tu laudas dm̃. et ego laudo dĩ:

Expanded text:
si in factis. Unde dictum est: «Ex fructibus eorum cognoscesi in factis. Unde dictum est: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos» . Dixit enim Dominus ad quosdam, qui ovium vestitu se induunt, intus autem sunt lupi rapaces; et ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.» Quaerimus fructus charitatis, invenimus spinas dissensionis. «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.» Ergo canticum eorum vetus est: cantemus nos canticum novum. Jam diximus, fratres, omnis terra cantat canticum novum. Qui cum omni terra non cantat canticum novum, dicat quod vult, linguis sonet Alleluia, dicat tota die, dicat tota nocte; non valde aures meae inclinantur ad vocem cantantis, sed quaero mores operantis. Interrogo enim, et dico: Quid est quod cantas? Respondet: Alleluia. Quid est, Alleluia? Laudate Dominum. Veni, simul laudemus Dominum. Si tu laudas Dominum et ego laudo Dominum;
Abbreviated transcription (Latin):
cãtioũ nouũ: cantate dño om̃is t̾ra. E x hoc intelli¬
git᷑ quia qui ñ cũ onũi terra cantat. uetus canticũ
cantat: que libet uerba de ore cius ꝓcedant. Quid
em̃: Aitendo quid sonet: cũ udeo qͥd cogitet. St
tu inquis iudes: quid cogitet: facta indicant: nam
ołs in conscientiã nõ penstrat. Attendo qͥd agat:
et ibi intelligo qͥd cogitet. Neq om̃ si quisq uerbi
grã cõprehendit hominẽ in furto ihomicidio. in ad¬
ulterio. cogitaciones ipsius in corde uidet: s in factis
sut quedã que intꝰ latent. S sut̃ et multa que ꝓcedt̃
in oꝑa: et manifesta fuit̃ etiã hominib. Cũ gͦ eẽnt illi
qui se a compage kearitatis xp̃i o a societate scȩ̃ eccłie
separarut̃ inali intus apd̾se: nõ nouerat nisi ds̃. Ue¬
nit et tẽptacio. separauit illos: et patefecit hominib
quod nouerat ds̃. Non enĩ fructus ostenditur: i¬

Expanded text:
canticum novum; cantate Domino, omnis terra» . Ex hoc intellicanticum novum; cantate Domino, omnis terra» . Ex hoc intelligitur quia qui non cum omni terra cantat, canticum vetus cantat, quaelibet verba de ore ejus procedant. Quid enim attendo quid sonet, cum video quid cogitet? Et tu, inquis, vides quid cogitet? Facta indicant. Nam oculus in conscientiam non penetrat. Attendo quid agat, et ibi intelligo quid cogitet. Neque enim si quisque, verbi gratia, comprehenderit hominem in furto, in homicidio, in adulterio, cogitationes ipsius in corde videt, sed in factis. Sunt quaedam quae intus latent; sed sunt et multa quae procedunt in opera, et manifesta fiunt etiam hominibus. Cum ergo essent illi qui se a compage Christi charitatis et societate sanctae Ecclesiae separarunt, mali intus apud se, non noverat nisi Deus. Venit tentatio; separavit illos, et patefecit hominibus quod noverat Deus. Non enim fructus ostenditur ni
Abbreviated transcription (Latin):
orat uerbũ. Hoc erat in principio apud dm̃. Dĩa
ꝑ ipsũ facta sut: et sine ipso factũ ẽ. nichil. Si que
ꝑ ipsũ facta sut antiqua sut̃. quid ẽ. ipse ꝑ quem
facta sunt : Quid nisi et̾nus: et patri coeternus :
S nos delapsi in pecoatũ: ꝑuenimus ad uetustatẽ.
Nr̃a eñi uox ẽ. in illo psalmo ubi dicitur cũ gemitu:
inueteraui in om̃ib inimicis mi̾s. Inueterauit
homo ꝑ peccatũ: inmnouatur ꝑ grãm. Om̃s ergo qͥ
innouant᷑ in xp̃o. ut ad uitã ęt̾nã incipiant ꝑue¬
nire: canticũ nouũ cantant. Et hoc canticũ pacis
ẽ. Cantioum hoc karitatis ẽ. Quisquis se a coniuc̃¬
cione scoꝵ seꝑarat: nõ cantat canticũ nouũ. Secu¬
tus ẽ. enĩ ueterem animositatẽ: nõ nouã baritatẽ.
In noua bearitate quid ẽ: Pax. uinculũ sc̃ẽ societatis.
compago sp̃ualis: edificiũ de lapidib uiiis. Ubi ẽ.
hoc: Nõ in uno loco: s ꝑ uniu̾sũ orbem terrarũ.
Audi hoc de alio loco psalmi: sic dicit. Cãtate dño

Expanded text:
principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» . Si quae per ipsum facta sunt, antiqua sunt; quid est ipse, per quem facta sunt? Quid, nisi aeternus, et Patri coaeternus? Sed nos delapsi in peccatum, pervenimus ad vetustatem. Nostra enim vox est in illo psalmo ubi dicitur cum gemitu: «Inveteravim. Omnes ergo qui innovantur in Christo, ut ad vitam aeternam incipiant pertinere, canticum novum cantant. 2. Et hoc canticum pacis est, canticum hoc charitatis est. Quisquis se a conjunctione sanctorum separat, non cantat canticum novum. Secutus est enim veterem animositatem, non novam charitatem. In nova charitate quid est? Pax, vinculum sanctae societatis, compago spiritualis, aedificium de lapidibus vivis. Ubi est hoc? Non in uno loco, sed per universum orbem terrarum. Audi hoc de alio psalmo: sic dicit, «Cantate Domino
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uult. nũqͥd ꝑ cõtinẽtiam tuã debes illã facere
fornicariã : Si alii nupserit te uiuo: ad ultera erit.
debitũ. et si nõ erigis: redde ꝓsc̃ificatione ꝑfecta.
Ds̃ tibi cõputauit si nõ qd̾ debes exigis: reddis quod
debet᷑ uxori. Times: nõ facis. Cõcutiunt᷑ uĩcła tua
Audi quia uĩcłis ferreis cõstrictus es. Alligatus es uoxori:
ne quesieris solutionẽ. durũ ẽ. ferreũ ẽ. Nã qu̾ado

Expanded text:
non vult. Nunquid per continentiam tuam illa debet fieri fornicaria? Si alii nupserit, te vivente, adultera erit. bitum; etsi non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod debet exigis, sed reddis quod debetur uxori. Times, non facis; concutiuntur vincula tua. Audi quia vinculis ferreis constrictus es: «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem» . Durum est, ferreum est. Nam quando
Abbreviated transcription (Latin):
eni ĩa saturatus est qui talia disputat: quasi doctus
sibi udet᷑. nec uult discere. ldõ ñ sitit. Nã si sitiret uel¬
let discere. et inueniret quia totũ dĩ ꝓuidentia fit
in terra: et miraret᷑ disposita etiã m̃bra pulicis. Attẽ¬
dat bearitas ur̃a. Quis disposuit m̃bra pulicis et culi¬
cis ut habeant ordinẽ suũ. habeant uitã suã: habe¬
ant motũ suũ: Unã bestiolã breuẽ. minutissunam
cõsideta quã uolueris. Si cõsideres m̃broꝵ ipsius dis¬

Expanded text:
est, qui talia disputat; quasi sibi doctus videtur, nec vult discere, ideo non sitit. Nam si sitiret, vellet discere; et inveniret quia totum Dei providentia fit in terra; et miraretur disposita etiam membra pulicis. Attendat Charitas vestra. Quis disposuit membra pulicis et culicis, ut habeant ordinem suum, habeant vitam suam, habeant motum suum? Unam bestiolam brevem, minutissimam considera, quam volueris. Si consideres ordi
Abbreviated transcription (Latin):
uus homo. nouũ canticũ. Uetus
testam̃tum uetus canticũ: nouu
testam̃tum nouũ canticũ. Iri
uetere testamento: ꝓmissiones sunt temporales
et terrenȩ. Quisquis t̾rena diligit: uetus cantiẽ
cantat. Qui uult cantare canticũ nouũ: diligat
ȩt̃na. Ipsa dilectio: noua ẽ &ȩterna. Idõ semꝑ no¬
ua : quia nũquã ueterascit. Nã si bene consideras :
antiquũ ẽ. hoc. Quomͦ gͦ est nouum: Nunqͥd fr̃s

Expanded text:
cum. Vetus Testamentum, vetus canticum: Novum Testamentum, novum canticum. In Veteri Testamento promissiones sunt temporales et terrenae. Quisquis terrena diligit, vetus canticum cantat: qui vult cantare canticum novum, diligat aeterna. Ipsa dilectio nova est et aeterna: ideo semper nova, quia nunquam veterascit. Nam si bene consideres, antiqu
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Paulominus consummauerunt me in
terra. multa scilicet strage martirum fac¬
ta: dum confitentur et predicant ueritatẽ.
S quia non frustra dictum est adiiua me.
ego aut̃ inquit non dereliqui mandata

Expanded text:
xit, «Paulo minus consummaverunt me in xit, «Paulo minus consummaverunt me in terra:» multa scilicet strage martyrum facta, dum confitentur et praedicant veritatem. Sed quia non frustra dictum est, «Adjuva me; Ego autem,» inquit, «non dereliqui mandata
Abbreviated transcription (Latin):
sis sectis et ꝓfessionib et litterȩ seculares. et
uideoꝵ scriptura que deuterosis nuncupat᷑:
continens preter diuinarum canonem scrip¬
turarum. milia fabularum. Habet eas et
hereticoꝵ uana atq errabunda loquacitas.
Hos om̃s iniquos intelligi uoluit. a quib sibi
narratas dicit adulescias: id est exercitatioẽs
delectabiles uerbis. S non inquit ut lea
tua dñe: quia me in ea ueritas nõ uerba
quot sunt dies serui tui. quando facies de
ꝑsequentib me iudicium. Ut ergo ꝑsequant᷑
me. narrauerunt michi sermonum suoꝵ
delectationes: s eis preposui legem tuam.
Que idõ plus me delectauit. quia om̃ia mã¬
data tua ueritas: non sicut in illoꝵ habũ¬
dat sermonib uanitas. Ac ꝑ hoc iniuste ꝑ¬
secuti sunt me : quia non in me ꝑsecuti sunt
nisi ueritatem. Ergo adiuua me ut certẽ
ꝓ ueritate usq ad mortem: quia et hoc tuũ
mandatum est. Et idõ et hoc ueritas est.

Expanded text:
rsis sectis ac professionibus, et litterae saeculares, et rsis sectis ac professionibus, et litterae saeculares, et Judaeorum quae Deuterosis nuncupatur, continens praeter divinarum canonem Scripturarum millia fabularum; habet eas et haereticorum vana atque errabunda loquacitas. Hos omnes iniquos intelligi voluit, a quibus sibi narratas dicit ἀδολεσχίας, id est exercitationes delectabiles verbis: «Sed non,» inquit, «sicut lex tua, Domine;» quia me in ea veritas, non verba «Quot sunt dies servi tui? quando facies de persequentibus me judicium?» Ut enim persequantur me, narraverunt mihi sermonum suorum delectationes: sed eis praeposui legem tuam, quae ideo plus me delectavit, quia «omnia mandata tua veritas;» non sicut illorum abundat sermonibus vanitas. Ac per hoc «injuste persecuti sunt me,» quia non in me persecuti sunt nisi veritatem. Ergo «adjuva me,» ut certem pro veritate usque ad mortem; quia et hoc tuum mandatum est, et ideo et hoc veritas est.