comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Piat uia illorum tenebrȩ & lubricum.
Hic gͦ draco antiquus hostis nr̃. ira ꝑfidus.
insidiis astutus. in mari magno est. Draco
hic quem finxisti adilludendum ei. Iam
tu illude draconi. Adhoc enim hic factꝰ
est draco. ipse cadens peccato suo de sublimi
habitatione cȩ̨lorum. & ex angło factus
diabolus. accepit quendam locum suum
in hoc mari magno & spatioso. Regnum
eius qđ putas. carcer eius est. Multi enim
dicunt. Quare tantam potestatem dia¬
bolus accepit. ut dominetur in isto
scło. & tantum ualeat. tantum possit:
Quantum ualet. aut quantum potest:
Nisi per missus nichil potest. Tu sic age
ne ꝑmittatur in te aut si ꝑmissus fuerit
ad temtandum. uictus abscedat & non
possideat. Per missus ẽ enim ad tẽptan¬
dos quosdam scõs uiros. famulos dei.
Superauerunt eum. quia de uia ñ reces¬
serunt. Non lapsi sunt: quorum obser¬
uabat calcaneum. Iob ille sc̃s sedebat
instercore. & currebat inuia. Uidete quẽ¬

Expanded text:
«Fiat via illorum tenebrae et lubricum» . 7. «Fiat via illorum tenebrae et lubricum» . 7. Hic ergo draco, antiquus hostis noster, ira fervidus, insidiis astutus, in mari magno est. «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Jam tu illude draconi: ad hoc enim hic factus est draco. Ipse cadens peccato suo de sublimi habitatione coelorum, et ex angelo factus diabolus, accepit quemdam locum suum in hoc mari magno et spatioso. Regnum ejus quod putas, carcer ejus est. Multi enim dicunt: Quare tantam potestatem diabolus accepit, ut dominetur in isto saeculo, et tantum valeat, tantum possit? Quantum valet, aut quantum potest? Nisi permissus, nihil potest. Tu sic age, ne permittatur in te; aut si permissus fuerit ad tentandum, victus abscedat, et non possideat. Permissus est enim ad tentandos quosdam sanctos viros famulos Dei: superaverunt eum, quia de via non recesserunt, non lapsi sunt, quorum observabat calcaneum. Job ille sanctus sedebat in stercore, et currebat in via: videte qu
Abbreviated transcription (Latin):
Si hanc fraudem feceris: diues eris. Caput
serpentis: calca. Quid ÷ calca. Con tẽne
qͦd suggessit. Sed magnum aurum sug¬
gessit: Et quid ꝓdest̾ homini si totum
mundum lucretur. anime autẽ suȩ de¬
trimentum patiatur : Pereat mundi
lucrum: ne fiat animȩ damnum. hȩc
dicens. obseruasti caput serpentis & cal¬
casti. Ille autem diabolus. calcaneum
tuum obseruat. Quid ẽ obseruat calca¬
neum tuum  Quando labaris auia dĩ.
Tu obseruas primam suggestionem. ille
obseruat lapsum tuum. Si enim la¬
psus fueris cades. si cecideris possidebit.
Ut autem non cadas: noli exire deuia
Angustam tibi semitam strauit ds̃.
quicquid extra illam: lubricũm ẽ
Erat lumen uerum. qđ illuminat
omnem hominem uenientẽ in hunc
mundum. Et. Ego sum uia. & ueritas &
uita. Per me is ad me is. Si gͦ ipse ẽ lum̃
& ipse ẽ uia: si ab illo recesseris nec in
lumine eris. nec inuia. Et quid te seque¬
tur : Quiꝰd dicit de impiis quidam psalmꝰ

Expanded text:
si hanc fraudem feceris, dives eris. Caput si hanc fraudem feceris, dives eris. Caput serpentis est, calca. Quid est, calca? Contemne quod suggessit. Sed magnum aurum suggessit. Et quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Pereat mundi lucrum, ne fiat animae damnum. Haec dicens, observasti caput serpentis, et calcasti. Ille autem diabolus calcaneum tuum observat. Quid est, observat calcaneum tuum? Quando labaris a via Dei. Tu observas primam suggestionem, ille observat lapsum tuum. Si enim lapsus fueris, cades; si cecideris, possidebit. Ut autem non cadas, noli exire de via. Angustam tibi semitam stravit Deus; quidquid extra illam, lubricum est. «Erat lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» ; et, «Ego sum via, et veritas, et vita» . Per me is, ad me is. Si ergo ipse est lumen, et ipse est via; si ab illo recesseris, nec in lumine eris, nec in via. Et quid te sequitur? Quod dicit de impiis quidam psalmus:
Abbreviated transcription (Latin):
cum audiret ds̃ peccatum primi hominis.
Ipsa tuum obseruabit caput. & tu eiꝰ obser¬
uabis calcaneum. In magno mysterio dictũ.
infigura dictum ȩccłȩ futurȩ factȩ clelate¬
re uiri sui. & hoc dormientis. Erat aut̃
adam forma futuri. Hoc apłs dicit qui ÷
forma futuri. Prȩfiguratum est qͦd futurũ
erat. facta est ȩccła de latere dñi dormi¬
entis in cruce. Nam de latere crucifixi per¬
cusso: sacramenta ȩccłe ꝓfluxerunt. Quid
gͦ dictum est eccłę : Iam modo audite. in¬
telligite. cauete. Ipsa tuum obseruabit ca¬
put. & tu eius calcaneum. Oȩccła caput ser¬
pentis obserua. Quid ÷ caput serpentis :
Prima peccati suggestio. Uenit tibi in men¬
tem nescio quid illicitum. Noli ibi tenere
mentem tuam. noli consentire. Hoc qđ
uenit inmentẽ. caput serpentis ẽ. Eaput
calca. & euades cȩteros motus. Quid est
contemne. Sed lucrum suggessit. Magni
ibi. lucrum ẽ magnum ibi aurum est.

Expanded text:
cum audiret Deus peccatum primi hominis: cum audiret Deus peccatum primi hominis: «Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus observabis calcaneum» . In magno mysterio dictum, in figura dictum Ecclesiae futurae, factae de latere viri sui, et hoc dormientis. Erat autem Adam forma futuri. Hoc Apostolus dicit: «Qui est forma futuri» . Praefiguratum est quod futurum erat, facta est Ecclesia de latere Domini dormientis in cruce. Nam de latere crucifixi percusso , Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Quid ergo dictum est Ecclesiae? Jam modo audite, intelligite, cavete: «Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus calcaneum.» O Ecclesia, caput serpentis observa. Quod est caput serpentis? Prima peccati suggestio. Venit tibi in mentem nescio quid illicitum; noli ibi tenere mentem tuam, noli consentire. Hoc quod venit in mentem, caput serpentis est; caput calca, et evades caeteros motus. Quid est, contemne. Sed lucrum suggessit: magnum ibi lucrum est, magnum ibi aurum est;
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ad illudendum ei. Magnum secretũ.
& tamen qͦd nostis dicturus sum. Nostis
inimicum ȩccłȩ quendam draconem. ñ
uidistis oculis carnis. sed uidetis oculis fidei
Ipse est qui & leo dr̃. De illo scriptura
dicit. conculeabis leonem & draconem.
Subditus est iste capiti tuo. sub detur &
corpori eius. hereant tantũ membra
capiti suo. ut membra eiꝰ sint. Dictũ
est de prima femina quam seduxit
hic draco. eua scilicet illa cui consiliũ
mortis dedit. & ꝑsuasione astuta incor
femineum more serpentis irrepsit.
Factum est qͦd nouimus. qđ ibi & nos feci¬
mus. qđ dolemus. In illis enim duob
hominibus totum genus humanum.
inde ꝓpago mortis. inde & in paruulis
debita delicta. Quis enim mundus
ait seriptura in conspectu tuo ÷ Nec
infans cuius est unius diei uita suꝑ
terram. Tradux peccati. tradux mor¬
tis deprimo peccato. Nostis enim &
quid dictum ÷ mulieri. uł potius serpenti.

Expanded text:
Deo, «ad illudendum ei.» Magnum secretum, Deo, «ad illudendum ei.» Magnum secretum, et tamen quod nostis dicturus sum. Nostis inimicum Ecclesiae quemdam draconem: non vidistis oculis carnis, sed videtis oculis fidei. Ipse est qui et leo dicitur: de illo Scriptura dicit, «Conculcabis leonem et draconem» . Subditus est iste capiti tuo, subdetur et corpori ejus; haereant tantum membra capiti suo, ut membra ejus sint. Dictum est de prima femina, quam seduxit hic draco; Eva scilicet illa cui consilium mortis dedit, et persuasione astuta in cor femineum more serpentis irrepsit. Factum est quod novimus, quod ibi et nos fecimus, quod dolemus. In illis enim duobus hominibus totum genus humanum: inde propago mortis, inde et in parvulis debita, delicta. «Quis» enim «mundus,» ait Scriptura, «in conspectu tuo? Nec infans cujus est unius diei vita super terram» . Tradux peccati, tradux mortis de primo peccato. Nostis enim et quid dictum est mulieri, vel potius serpenti,
Abbreviated transcription (Latin):
noli terreri. Desidera patriam in¬
terrebat. naues natant & non mer¬
guntur. Naues ȩccłas intelligimus. Com¬
meant inter tempestates. in ter ꝓcellas
temptationum. inter fluctus scti. inter
animalia pusilla & magna. Guber nator.
ẽ xp̃s in ligno crucis suȩ. Illic naues com¬
meabunt. Non timeant naues: non ualde
attendant ubi natent. sed a quo guber¬
nentur. Illic naues commeabunt. Quẽ
cõmeatum reꝑiunt tristem. quando gu¬
bernatorem sentiunt xp̃m : Cõmeabunt
secure cõmeent ꝑ seueranter. Uenient
adfinem debitum. ꝑducentur ad terram
quietis. Est mnisto mari aliquid &iam qđ
suꝑat om̃a animalia pusilla & magna.
Quid ÷ hoc : Psalmũ audiamꝰ. Raco
hnc ꝯueoo firxisti ad illooeiidom ei.
Ibi repentia quorum non ÷ numerus.
ibi animalia pusilla & magna. illic na¬
ues cõmeabunt & non timebunt non
solum repentia quorum non ẽ numerus.
& animalia pusilla & magna: sed nec dra¬
conem qui ibi est quem finxisti in quit

Expanded text:
noli terreri; desidera patriam, innoli terreri; desidera patriam, interrebat, naves natant, et non merguntur. Naves Ecclesias intelligimus; commeant inter tempestates, inter proeellas tentationum, inter fluctus saeculi, inter animalia pusilla et magna. Gubernator est Christus in ligno crucis suae. «Illic naves commeabunt.» Non timeant naves, non valde attendant ubi natent, sed a quo gubernentur. «Illic naves commeabunt.» Quem commeatum reperiunt tristem, quando gubernatorem sentiunt Christum? Commeabunt secure, commeent perseveranter, venient ad finem debitum, perducentur ad terram quietis. 6. Est in isto mari aliquid etiam quod superat omnia animalia pusilla et magna. Quid est hoc? Psalmum audiamus: «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Ibi repentia quorum non est numerus, ibi animalia pusilla et magna; illic naves commeabunt, et non timebunt, non solum repentia, quorum non est numerus, et animalia pusilla et magna, sed nec draconem qui ibi est: «Quem finxisti,» inquit
Abbreviated transcription (Latin):
Non dormiat xp̃s. non dormiat fides. &
si dormierit excitetur. Im ꝑabit uentis.
placabit mare. finietur̾ uia. gaudebitur
ad huc in mari isto formidoloso. nondũ
credentes. Ipsi enim uersantur in amaris
aquis & steribilib Illie autem & pusilli
& magni sunt. Nouimus hoc. Multi pu¬
silli scłi nondum crediderunt: Multi
ȩccłam pręmuntur xp̃i nomine. non se¬
uiunt quia non ꝑmittuntur. in manus
non erumpens clausa est incorde seuitia.
Nam om̃s siue pusilli siue magni anima¬
lia pusilla & magna quȩ mͦ dolent tẽ¬
pla clausa eẽ aras euersas si mulachra
confracta. leges latas ut sacrificare.
idolis capitale sit crimen. om̃s quido¬
lent hȩc: in mari sunt adhuc. Quid
gͦ nos : Ad patriam qua ituri sumuse
Per ipsum mare. sed in ligno. Noli timere
periculum. lignum te portat quod
continet scłm. Ergo attendite hoc
mare magnum & spatiosum. ibi re¬
pentia quorum non ÷ numerus. ani¬
malia pusilla & magna. Noli timere.

Expanded text:
non dormiat Christus, non dormiat fides; et non dormiat Christus, non dormiat fides; et si dormierit, excitetur; imperabit ventis, placabit mare ; finietur via, gaudebitur adhuc in mari isto formidoloso nondum credentes: ipsi enim versantur in amaris aquis et sterilibus; illi autem et pusilli et magni sunt. Novimus hoc; multi pusilli saeculi nondum crediderunt, multi Ecclesiam, premuntur Christi nomine; non saeviunt, quia non permittuntur: in manus non erumpens, clausa est in corde saevitia. Nam omnes sive pusilli, sive magni, «animalia pusilla et magna,» quae modo dolent templa clausa esse, aras eversas, simulacra confracta, leges latas ut sacrificare idolis capitale sit crimen; omnes qui dolent haec, in mari sunt adhuc. Quid ergo nos? ad patriam qua ituri sumus? Per ipsum mare, sed in ligno. Noli timere periculum; lignum te portat quod continet saeculum. Ergo attendite: «Hoc mare magnum et spatiosum, ibi repentia quorum non est numerus; animalia pusilla et magna.» Noli timere,
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationum & timorum turbatur
Hac tamen itur. Minetur licet mare.
& tumeat fluctib ꝓcellasq parturiat:
hac itur. Datum ẽ nobis lignum in
quo nauigemus. Repleta ÷ terra creatura
tua. sed non dum sumus in terra uiuenti¬
um. ad huc ista terra morientium est.
¶lamamus autem & dicimus. spes mea
es tu. portio mea in terra uiuentium.
Interra morientium spes mea in terra
uiuentium portio mea. Ecce ista
terra quȩ repleta ÷ creatura dĩ. qͥa
ad huc in ista terra est morientium.
nondum in terra uiuentium. qua tran¬
sit: Audi sequentia. Hoc orare ma¬
GNoM Et sƿatiosom. isi Repentia
OUORUO NON EST NUMeROS. ANIMA¬
lia pozilla et maona. Terribile
mare significat. Ibi sunt repentia quoꝵ
non ÷ numerus. Insidiȩ repunt in hoc
scło. & in cautos repente occupant. Re¬
pentes autem temptationes quis nume¬
rat : Repunt. sed caue ne subripiant.
Uigiletur in ligno &iam in aquis incruce
nauigemus. & iam influctibus tutisimus.

Expanded text:
tribulationum et tumorum turbatur: tribulationum et tumorum turbatur: hac tamen itur. Minetur licet mare, et tumeat fluctibus, procellasque parturiat; hac itur, datum est nobis lignum in quo navigemus: «Repleta est terra creatura tua.» Sed nondum sumus in terra viventium, adhuc ista terra morientium est; clamamus autem, et dicimus: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» . In terra morientium spes mea, in terra viventium portio mea. Ecce ista terra quae repleta est creatura Dei. Qui adhuc est in ista terra morientium, nondum in terra viventium, qua transit? Audi sequentia: «Hoc mare magnum et spatiosum, ibi repentia quorum non est numerus; animalia pusilla et magna.» Terribile mare significat: «ibi» sunt «repentia quorum non est numerus.» Insidiae repunt in hoc saeculo, et incautos repente occupant: repentes autem tentationes quis numerat? Repunt, sed cave, ne subripiant. Vigiletur in ligno; etiam in aquis, etiam in fluctibus tuti sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis iudeis om̃is illa seruitus legis.
om̃ia illa sacrificia pręnuntiantia p̾sens
sacrificium. Abundabat tunc uetustas
hominis uenit qui renouaret opus suũ.
uenit qui conflaret argentum suum
qui formaret monetam suam. Et at¬
tendimus plenam terram xp̃ianis cre-¬
dentibus in dm̃. auertentib se apͥoribus¬
suis immunditus & idolatria ab spe prȩ¬
terita ad spem noui scłi. Et ecce nondũ
ẽ in re &iam tenetur inspe. & ꝑ ipsam spẽ
iam cantamus & dicimus. repleta ÷ terra
creatura tua. Nondum in patria cantamꝰ
hoc. nondum m illa requie quȩ ꝓmittit᷑.
nondum confirmatis uectib portaru᷑
ierłm: sed adhuc inꝑegrinatione intuen¬
tes mundum istum totum. & undiq ho¬
mines currentes ad fidem. timentes gehen¬
nas. contemnentes mortem. amant̾es
uitam ȩternam. sꝑnentes p̾sentem &
tali spectaculo completi gaudio dicimꝰ.
Repleta est terra creatura tua. Hoc aut̃
scłm ad huc temptationum fluctibus
quatitur. ad huc tempestatib & ꝓcellis

Expanded text:
in ipsis Judaeis omnis illa servitus Legis, omnia illa sacrificia praenuntiantia praesens sacrificium. Abundabat tunc vetustas hominis; venit qui renovaret opus suum, venit qui conflaret argentum suum, qui formaret monetam suam, et attendimus plenam terram Christianis credentibus in Deum, avertentibus se a prioribus immunditiis suis et idololatria, a spe praeterita ad spem novi saeculi: et ecce nondum est in re, et jam tenetur in spe, et per ipsam spem jam cantamus et dicimus, «Repleta est terra creatura tua.» Nondum enim in patria cantamus hoc, nondum in illa requie quae promittitur, nondum confirmatis vectibus portarum Jerusalem ; sed adhuc in peregrinatione intuentes mundum istum totum, et undique homines currentes ad fidem, timentes gehennas, contemnentes mortem, amantes vitam aeternam, spernentes praesentem, et tali spectaculo completi gaudio dicimus, «Repleta est terra creatura tua.» 4. Hoc autem saeculum adhuc tentationum fluctibus quatitur, adhuc tempestatibus et procellis
Abbreviated transcription (Latin):
at tingit. Uicinis letantib inuenta ÷
dragnia. angłis lȩtantib inuenta est
anima humana. Inuenta ÷ gͦ. gaudeat
& dicat. Quan magnificata sunt oꝑa
tua dñe. om̃ia in sapientia fecisti. repleta
est terra creatura tua. Qua creaturatua
repleta est terra:. Om̃ib arborib & fru¬
tectis. omnibus animalibus & pecorib.
& uniuerso ipso genere humano. Re¬
pleta ẽ terra creatura dĩ. uidemus.
nouimus. legimus. agnoscimus. laudamꝰ
& in his prȩdicamus. & in his nec sufficimꝰ¬
laudare tantum. quantum abundat
ex bona inspectione cor nr̃m. Sed &¬
illam magis creaturam debemus at¬
tendere: unde dicit apłs. Siqua igit᷑¬

Expanded text:
attingit. Vicinis laetantibus inventa est attingit. Vicinis laetantibus inventa est drachma; Angelis laetantibus inventa est anima humana. Inventa est, ergo gaudeat, et dicat: «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Omnia in sapientia fecisticreatura tua repleta est terra? Omnibus arboribus et frutetis, omnibus animalibus et pecoribus; et universo ipso genere humano, repleta est terra creatura Dei. Videmus, novimus, legimus, agnoscimus, laudamus, et in his praedicamus; et in his non sufficimlaudare tantum, quantum abundat ex bona inspectione cor nostrum. Sed ad illam magis creaturam debemus attendere, unde dicit Apostolus, «Si qua igit
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlum. & uident om̃a pulchra. disposita.
ordinata currere. digeri generib fulciri
seminibus mutari successionib. currere
temporib Placet eis in his artifex. ut &
ipsi placeant in artificio artifici. & ex¬
clamant premagno gaudio. quia uere
huic lȩtitiȩ nichil comparari potest.
Quam magnificata sunt oꝑa tua dñe.
om̃a insapientia fecisti. Ubi ÷ ipsa sapi¬
entia in qua om̃a fecisti :. Quo sensuat¬
tingitur : Quo oculo uidetur : Quostu¬
dio queritur : Quo merito posũdetur
Quo putatis nͥ grã sua:. Qui donauit ut
simus : donatꝰ ut bonisimꝰ. Donat
conuersis. qui antequam conuerterent᷑.
cum auersi irent post uias suas. nonne
quȩ siuit eos. Nonne descendit: Non¬
ne uerbum caro factum ÷ & habitauit
in nobis : Nonne accendit lucernã car¬
nis suȩ dum penderet incruce. & quȩ¬
siuit ꝑditam dragmam : Quęsiuit & in¬
uenit. uicinis congratulantibus id ÷
om̃i creatura spũali. quȩ dm̃ ꝓxime

Expanded text:
coelum, et videntes omnia pulchre disposita, coelum, et videntes omnia pulchre disposita, ordinata currere, digeri generibus, fulciri seminibus, mutari successionibus, currere temporibus placet eis in his artifex, ut et ipsi placeant in artificio artifici; et exclamant prae magno gaudio, quia vere huic laetitiae nihil comparari potest: «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Omnia in sapientia fecisti.» Ubi est ipsa sapientia in qua omnia fecisti? quo sensu attingitur? quo oculo videtur? quo studio quaeritur? quo merito possidetur? Quo putatis, nisi gratia sua? Qui donavit ut simus, donat ut boni simus. Donat conversis, qui antequam converterentur, et cum aversi irent post vias suas, nonne quaesivit eos? nonne descendit? nonne Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ? nonne accendit lucernam carnis suae, dum penderet in cruce, et quaesivit perditam drachmam ? Quaesivit et invenit, vicinis congratulantibus, id est omni creatura spirituali quae Deum proxime
Abbreviated transcription (Latin):
N on gͦ exigit ds̃ intellectum de equo &
mulo sed hominib dicit. Nolite ẽẽ sic̃
equus & mulus. quibus non est intellectꝰ.
Od equo natura ÷: homini crim̃ est. Hoc
gͦ dicit ds̃. Non exigo participationẽ
sapientiȩ meȩ ab eis quȩ non feci ad ima-¬
ginem meam: sed ubi feci. in de exigo.
ad usum eius rei postulo quam donaui
Homines gͦ reddentes dõ quȩ dĩ sunt.
si cesari reddunt quod cȩsaris ẽ id est
reddentes cesari imaginem suam. & red¬
dentes dõ imaginẽ suam : erigunt ipsã
mentem suam non ad se sed ad arti¬
ficem suum & ad lum̃ unde sunt. &
ad calorem quendã sp̃ualem unde fer¬
uescunt. & unde remoti frigescunt &
unde recedentes contenebrantur. & quo
reuertentes illuminantur Et quia pie
discussis tenebris terrenȩ stultitię. aꝑienteᷤᷤ
os & ducentes sp̃m: erigunt ut dixi fiden¬
tem oculum cordis. & circum spiciunt m̃te
uniuersum mundum. terram mare &

Expanded text:
Non ergo exigit Deus intellectum de equo et Non ergo exigit Deus intellectum de equo et mulo: sed hominibus dicit, «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus» . Quod equo natura est, homini crimen est. Hoc ergo dicit Deus: Non exigo participationem sapientiae meae ab eis quae non feci ad imaginem meam; sed ubi feci, inde exigo, et usum ejus rei postulo, quam donavi. Homines ergo reddentes Deo quae Dei sunt, si Caesari reddunt quod Caesaris est ; id est, reddentes Caesari imaginem suam, et reddentes Deo imaginem suam, erigunt ipsam mentem suam, non ad se, sed ad artificem suum, et ad lumen unde sunt, et ad calorem quemdam spiritualem unde fervescunt, et unde remoti frigescunt, et unde recedentes contenebrantur, et quo revertentes illuminantur: et quia pie ; discussis tenebris terrenae stultitiae, aperientes os et ducentes spiritum, erigunt, ut dixi, fidentem oculum cordis; et circumspiciunt mente universum mundum, terram, mare et
Abbreviated transcription (Latin):
insapientia factum ÷ & per sapientiã
factum est. Quicquid nouit sapientiã
& quicquid non nouit sapientiam. &
gnoscunt sapientiam: lucem habent
sapientiam. Qui non cognoscunt: habent
tamen artificem sapientiam. cum sint
ipsi detenti sapientia. Et qui eam lumͦ
habent &iam artificem habent. nͨ qui¬
cunq artificem habent. &iam lucem
habent. Et quidem in hominibus multi
sunt. qui eius participes fiunt & sapi¬
entes uocantur. multi eiꝰ exꝑtes stulti
nominantur. Propter hoc uitioso no¬
mine stulti nom in antur: quia si stude¬
ant sapientię. si petant. si quęrant si
pulsent : possunt peruenire adeiꝰ par¬
ticipationem. Non enim naturȩ. sed
negligentie denegatur. Sunt autẽ
aliȩ creature quȩ non possunt fieri
participes sapientiȩ: sicut om̃s bestiȩ.
om̃a pecora. om̃s arbores. quȩ nec sensũ
habent ullum. Nunquid quia partici¬
pes sapientie. ẽẽ. non possunt. idõ non
in sapientia & ꝑ sapientiam facta sunt :

Expanded text:
factum est, et per sapientiam factum est. Quidquid novit sapientiam, et quidquid non novit sapientiam, et . Qui cognoscunt sapientiam, lucem habent sapientiam; qui non cognoscunt, habent tamen artificem sapientiam, cum sint ipsi detenti insipientia: et qui eam lucem habent; etiam artificem habent; non quicumque artificem habent, etiam lucem habent. Et quidem in hominibus multi sunt qui ejus participes fiunt, et sapientes vocantur; multi ejus expertes, stulti nominantur. Propter hoc vitioso nomine stulti appellantur, quia si studeant sapientiae, si petant, si quaerant, si pulsent, possunt pervenire ad ejus participationem: non enim naturae, sed negligentiae denegatur. Sunt autem aliae creaturae, quae non possunt fieri participes sapientiae; sicut omnes bestiae, omnia pecora, omnes arbores, quae nec sensum habent ullum. Numquid quia participes sapientiae esse non possunt, ideo non in sapientia et per sapientiam facta sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
unus sermo dĩ inscripturis om̃ib
dilatatus. & ꝑmulta ora sc̃oꝵ
unum uerbum sonet. qđ cum
sit in pͣcipio ds̃ apud dm̃. ibi
non habet sillabas. quia non
habet tempora. nec mirandũ nobis sit
quia propter infirmitatem nr̃am descen¬
dit ad particulas sonorum nr̃orum. cũ
descenderit ad suscipiendam infirmitatẽ
corporis nr̃i: istum tamen psalmum iã
multos nobis fecisse sermones. mysteriaq
ipsa quȩ hic clausa tenentur ut pulsantib
aꝑirentur. attulisse nob̾ non paruas ꝑ
aliquot dies moras temporis cum pro¬
nuntiantur. cum commendantur cum
clausa ẽẽ monstrantur. cum aꝑiuntur.
cum eruuntur. cum ostenduntur. Ac
ꝑ hoc meminit ut dixi caritas ur̃a nec
prȩterito die ad eius terminum psalmi
nos per uenire potuisse. & distulisse in
hune diem. Uoluit dñs & tempus red¬
ditionis nobis ex hibere. & me debitorẽ
debito satis facere. & ex actores securioreᷤ
efficere. Det gͦ ipse bonum quod reddamꝰ
qui non reddidit quicquid mali feceramꝰ.

Expanded text:
unus sermo Dei in Scripturis omnibus dilatatus, et per multa ora sanctorum unum Verbum sonet, quod cum sit in principio Deus apud Deum, ibi non habet syllabas, quia non habet tempora; nec mirandum nobis sit, quia propter infirmitatem nostram descendit ad particulas sonorum nostrorum, cum descenderit ad suscipiendam infirmitatem corporis nostri : istum tamen psalmum jam multos nobis fecisse sermones, mysteriaque ipsa quae hic clausa tenentur, ut pulsantibus aperirentur, attulisse nobis non parvas per aliquot dies moras temporis, cum pronuntiantur, cum commendantur, cum clausa esse monstrantur, cum aperiuntur, cum eruuntur, cum ostenduntur; ac per hoc meminit, ut dixi, Charitas vestra, nec praeterito die ad ejus terminum psalmi nos pervenire potuisse, et distulisse in hunc diem. Voluit Dominus et tempus redditionis nobis exhibere, et me debitorem debito satisfacere, et exactores securiores efficere: det ergo ipse bonum quod reddamus, qui non reddidit quidquid mali feceramus.
Abbreviated transcription (Latin):
bat. fructũ ñ habebat. Sic sunt qͥ uerba
habent. & facta non haber. Ueniens
esuriens dñs. non ibi inuenit qđ man¬
ducet : quia fidem nr̃am & facta bona
esurit dñs. ꝓascamꝰ aut̃ illum bene ui¬
uendo. & pascet ineternum nob̾ uiuere
donando.¬

Expanded text:
bat, fructum non habebat : sic sunt qui verba bat, fructum non habebat : sic sunt qui verba habenesuriens Dominus non ibi invenit quod manducet; quia fidem nostram et facta bona esurit Dominus. Pascamus illum bene vivendo, et pascet nos in aeternum nobis vivere donando.
Abbreviated transcription (Latin):
instabilẽ. mutabilẽ. incertã. nec pax
talis qualẽ secũ habet ipse unꝰ homo.
Diximus enim. quia & secum pugnat
homo. Usq qͦ domet om̃s cupiditates:
adhuc pugnat. Quał gͦ pax : Quã oculꝰ
non uidit nec auris audiuit. Quał pax:
sed filios filioꝵ tuoꝵ. Quid ÷ filios tuos :
Oꝑa tua quȩ hic agis. Qui sunt filu filioꝵ:
Fructus oꝑum tuoꝵ. Facis elemosinas:
filii tui sunt. Propt̃ elemosinas accipis
uitã ȩt̾nã: filii filioꝵ tuoꝵ sunt. Uideas
filios filioꝵ tuoꝵ. & erit qđ sequitur. qđ
concludit᷑. pax suꝑ isrł. Hec pax p̃dicat᷑
uob̾ anob̾. Ipsa amat᷑ a nob̾. ipsa ut auob̾
ametur optamꝰ. Ad illam pacẽ ꝑueniun:
qͥ & hic pacifici fuerint. Illi sunt & hic
pacifici qui & ibi. qui circũeunt m̾sam
dñi tanquã nouellatio oliuarum. ut ñ
sit sterił arbor: qͣlis fuit illa ficulnea ubi
fructum non inuenit esuriens dñs.
Et uidetis qͥd ei cͣtigerit. Folia sola habe¬

Expanded text:
instabilem, mutabilem, incertam; nec pax instabilem, mutabilem, incertam; nec pax talis qualem secum habet ipse unus homo. Diximus enim quia et secum pugnat homo; usquequo domet omnes cupiditates, adhuc pugnat. Qualis ergo pax? Quam «oculus non vidit, nec auris audivit.» Qualis pax? sed «filios filiorum tuorum.» Quid est, filios tuos? Opera tua quae hic agis. Qui sunt filii filiorum? Fructus operum tuorum. Facis eleemosynas, filii tui sunt: propter eleemosynas accipis vitam aeternam, filii filiorum tuorum sunt. «Videas filios filiorum tuorum;» et erit quod sequitur, quo concluditur a nobis, ipsa amatur a nobis, ipsa ut a vobis ametur, optamus. Ad illam pacem perveniunt qui et hic pacifici fuerint. Illi sunt et hic pacifici, qui et ibi; qui circumeunt mensam Domini tanquam novellatio olivarum, ut non sit sterilis arbor, qualis fuit illa ficulnea ubi fructum non invenit esuriens Dominus. Et videtis quid ei contigerit. Folia sola habe
Abbreviated transcription (Latin):
muob̾. Cumgͦ uiuificata fuerint mẽbra
nr̃a mortalia. iam nichil resistet spũi
nr̃o. Non fames erit non sitis erit: qͥa
de corruptione corporis ista nascuntur.
ao reficis. qͥa ate aliqͥd deficit. Encupi¬
scentiȩ delectationũ carnaliũ. c̃tͣ nos
pugnant. Mortẽ portamꝰ. infirmitatẽ
corporis. Sed cũ mors ipsa conuersa fuerit
m illam in cõmutabilitatẽ. & corruptibile
hoc induerit in corruptionẽ. & mortale
hoc induerit ĩ mortalitatẽ. quid audiet
tẽ mors : Ubi ÷ mors contentio tua :
Uhi: mors aculeus tuus : Et forte morit᷑¬
& dicetur. Restaꝵ aliqͥ inimici. ñ seqͥtur
nouissima inimica. Cũ hȩc destructa fu¬
erit: in mortalitas succedit. Si nullus erit
mimicꝰ: quasi nouissima destruet᷑ mors.
Bonum nr̃m cui suspiramꝰ: pax erit. Ecce
bonum fr̃s. magnum bonum pax uocat᷑.
Quȩrebatis quid uocaret᷑. Aurũ ÷ an argentũ
÷. anfundus an uestise Pax ÷. Non pax
qualẽ inter se habent homines. in fidã.

Expanded text:
m ergo vivificata fuerint membra nostra mortalia, jam nihil resistet spiritui nostro. Non fames erit, non sitis erit, quia de corruptione corporis ista nascuntur. Ideo reficis, quia a te aliquid deficit. Concupiscentiae delectationum carnalium contra nos pugnant. Mortem portamus infirmitate corporis: sed cum mors ipsa conversa fuerit in illam incommutabilitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem, quid audiet tunc mors? «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus?» Et forte moritur, et dicetur: Restant aliqui inimici? Non; sequitur «novissima inimica mors.» Cum haec destructa fuerit, immortalitas succedet. Si nullus erit inimicus, quasi «novissima destruetur mors» . Bonum nostrum cui suspiramus, pax erit. Ecce bonum, fratres, magnum bonum pax vocatur. Quaerebatis quid vocaretur: Aurum est, argentum est, an fundus, an vestis? Pax est: non pax qualem inter se habent homines, infidam,
Abbreviated transcription (Latin):
sagittȩ. & iaculabitur nos de p̃cepto sio
mei. timete dnm. ut habeatis filios&
ne potes. ut gaudeat domus ur̃a: non
sagittamꝰ ut ametur illa eterna ierłm
Remanebunt in amore terrenoꝵ. &uder¬
tes ista abundare impiis. & si n ob̾ ñ audẽ
in corde suo tam̃ dicunt. Quare illeqͥ
non timet dñm. plenam domũ habec
filus : Et forte alius dicit illi. Adhic
nescis quid illi possit contingere. Qua
si efferet illos quia nontimet dm̃ & ad
hoc plures illi nati sunt. ut maiorẽ dolod
de illoꝵ morte patiat᷑ : Sed sit alia dix¬
ris: respondebit tibi & ille. Ego noui ho¬
minem impium. paganum. sacrileguas
adoratorem idolorum. & forte nouit &
uerum dicit nec unum nouit. nec duos
uł tres. quem deduxerunt ad fossã senẽ.
de crepitum. mortuum in lecto suo tͦbe
filiorum & nepotũ. Ecce nontimut
dñm. & ꝓles fecundissima domus eiꝰ dal¬
sit oculos eiꝰ. Quid ad hoc dicturi suns

Expanded text:
sagittae, et jaculabitur nos de praecepto suo sagittae, et jaculabitur nos de praecepto suo mei, timete Dominum, ut habeatis filios et nepotes, ut gaudeat domus vestra; non sagittamus ut ametur illa aeterna Jerusalem: remanebunt in amore terrenorum, et videntes ista abundare impiis, etsi nobis non audent, in corde suo dicunt, Quare ille qui non timet Deum, plenam domum habet filiis? Et forte alius dicit illi: Adhuc nescis quid illi possit contingere; quid si efferet illos, quia non timet Deum, et ad hoc illi plures nati sunt, ut majorem dolorem de illorum morte patiatur? Sed si talia dixeris, respondebit tibi ille: Ego novi hominem impium, paganum, sacrilegum, adoratorem idolorum et forte novit et verum dicit, nec unum tantum novit, nec duos vel tres, quem deduxerunt ad fossam, senem, decrepitum, mortuum in lecto suo, turbae filiorum et nepotum. Ecce non timuit Dominum, et proles fecundissima domus ejus clausit oculos ejus. Quid ad hoc dicturi sumus?
Abbreviated transcription (Latin):
ferarum. ardorem flãmarum. aculeos
contumeliarum. Ista om̃a cur passi eẽnt.
nisi nescio quid uiderent quo se tene¬
rent quod ad hiuus scłi felicitatem non
pertineret : Turpe est autem ut nata¬
litia martirum celebremꝰ. horum uide¬
licet seruorum dĩ. contemnentiũ
mundum istum propter sempit̾nam
felicitatem. & accipiamus qđ hie seri¬
ptum ÷ ꝓpresenti felicitate. ut euicuno
forte homini dei fideli ciui illius ierłm
contingat etiam ducta uxore. filior in
hab̾e : dicamus. Nontimet homo isto
dñm. blam sitimeret dñm: uxor eꝰ tan¬
quam uinea fertilis eet in domo es. non
sterilis ut nullum generaret. Et sitiment
dñm homo iste: filii ipsius circundareit
mensam ipsius tanquam arbores oliua
Si enim talia dixerimus : animalessumis
non percipientes ea quȩ sunt sp̃s dĩ Inci¬
piamꝰ & nos excutere : ut simꝰ & nos fili
excussorum. Si enim filii erimus exeis¬
sorum: erimus in manu potentis tanq

Expanded text:
ferarum, ardorem flammarum, aculeos ferarum, ardorem flammarum, aculeos contumeliarum! Ista omnia passi essent, nisi nescio quid viderent quo se tenderent, quod ad hujus saeculi felicitatem non pertinet? Turpe est autem ut natalitia martyrum celebremus, horum videlicet servorum Dei contemnentium mundum istum propter sempiternam felicitatem, et accipiamus quod hic scriptum est pro praesenti felicitate, ut cuicumque forte homini Dei fideli, civi illius Jerusalem, contingat etiam ducta uxore filios non habere, dicamus: Non timet homo iste Dominum; nam si timeret Dominum, uxor ejus tanquam vinea fertilis esset in domo ejus, non sterilis, ut nullum generaret; et si timeret Dominum homo iste, filii ipsius circumdarent mensam ipsius, tanquam arbores olivarum. Si enim talia dixerimus, animales sumus, non percipientes quae sunt Spiritus Dei. Incipiamus et nos excutere, ut simus et nos filii excussorum. Si enim erimus filii excussorum, erimus in manu potentis tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorem psalmum uob̾ tractarẽ. qͥ ÷
ante istum: incurrisse nos inquendã
uersum obscurum ubi dictum ÷. sic̃
sagittȩ in manu potentis. sic filii excus¬
sorum. & cum quęreremꝰ qui sint̾ filii
excussoꝵ uisum. eẽ. nob̾ suggerente
quantum credimus dño. filios excus¬
sorum apłos ẽẽ dictos filios ꝓpħarũ.¬
Quare ÷ Quia ꝓpħȩ in enigmate locuti
sunt. & figuris rerum tanquam mi¬
steriorum in uolucris: co oꝑuerunt in¬
tellectum. qui intellectus ꝑdire non
potuit ad homines: nisi in uolucra illa
excuterentur. Unde dicti sunt illi filii
uolucra fallamur & tangentes qđ intꝰ
est & non uidentes: dicamꝰ forte lignũ
ꝓ auro. aut testam ꝓargento. Excutia¬
mus si uidetur caritati ur̃ę. aderit dñs
ut ꝓcedat qđ intus ÷. Maxime fr̃s mei
quia martirum natłitia celebramus.
quanta mala passi sunt martyres. qͣnta
exitia quanta tormenta. squalores car-¬
cerum. stricturam catenarum. seuitiã

Expanded text:
superiorem psalmum vobis tractarem, qui est superiorem psalmum vobis tractarem, qui est ante istum, incurrisse nos in quemdam versum obscurum, ubi dictum est, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum» ; et cum quaereremus qui sint «filii excussorum,» visum esse nobis, suggerente quantum credimus Domino, filios excussorum Apostolos dictos esse, filios Prophetarum: quia Prophetae in aenigmatis locuti sunt, et figuris rerum tanquam mysteriorum involucris cooperuerunt intellectum; qui intellectus prodire non potuit ad homines, nisi involucra illa excuterentur: unde dicti sunt illi «filiivolucra fallamur, et tangentes quod intus est et non videntes, dicamus forte lignum pro auro, aut testam pro argento. Excutiamus, si videtur Charitati vestrae: aderit Dominus, ut procedat quod intus est; maxime, fratres mei, quia martyrum natalitia celebramus. Quanta mala passi sunt martyres, quanta exitia, quanta tormenta, squalores carcerum, stricturam catenarum, saevitiam
Abbreviated transcription (Latin):
es eTueΙe tii errt. Adhuc possumꝰ
hic & quanuis animales: beatitudinem
futuri scłi cogitare. Sed uidete quid se¬
quitur. Uxontua sic̃ uiea fertilis:
in laterir: dooꝰ toȩ. Pilii ⁊uI sicon
nouellatio oliuarum. iiicircõno õse
ioe. Eccr sic segedicetor hoco
qui timet onim. Quomodo  Ut sie
uxor eius tanquam uinea fertilis in
laterib domus eiꝰ. & filii eiꝰ circundent
mensam enis. tanquam oliuarum no¬
uellatio. Ergo ꝑdiderunt merce suã.
qui propter dm̃ etiam uxores ducere¬
noluerunt : Sed ait. qui noluit uyorẽ
cducere. Qualit̾ ds̃ me benedicet :
Immo uero aut sic te benedicit: aut
non te benedi ͭͭ. Aꝑte dicta sententia
÷. Ecce sic benedicetur homo. quitimet
dñm. Quid gͦ sibi hoc uult fr̃s: Ne
desiderando temporalem & terrenã
felicitatem perdamus celestẽ: ꝓpħa
tanquam inuolucrum nob constituit.
Inuolucrum hoc: nescio quid habet
intus. Meminit aut̃ caritas ur̃a cũ

Expanded text:
es, et bene tibi erit.» Adhuc possumus es, et bene tibi erit.» Adhuc possumus hic, et quamvis animales, beatitudinem futuri saeculi cogitare; sed videte quid sequitur: «Uxor tua sicut vinea fertilis, in lateribus domus tuae. Filii tui sicut novellatio olivarum, in circuitu mensae tuae. Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum.» Quomodo? Ut sit uxor ejus tanquam vinea fertilis in lateribus domus ejus, et filii ejus circumdent mensam ejus, tanquam olivarum novellatio. Ergo perdiderunt mercedem suam, qui propter Deum etiam uxores ducerenoluerunt? Sed ait qui noluit ducere uxorem: Aliter me benedicet Deus. Imo vero, aut sic te benedicet, aut non te benedicet: aperte dicta sententia est, «Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum.» 2. Quid ergo sibi hoc vult, fratres? Ne desiderando temporalem et terrenam felicitatem, perdamus coelestem, Propheta tanquam involucrum nobis constituit. Involucrum hoc nescio quid habet intus. Meminit autem Charitas vestra, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualibus spualia cõparamus.
animalis autem homo ñ ꝑcipit¬
ea quȩ sunt sp̃s dĩ. Eauendum ÷¬
gͦ ne homines animales non ꝑcipientesquȩ
sunt sp̃s dĩ: scandalizentur potius in hoc
psalmo quam ȩdificentur. Nam breuit᷑
quanquam eum cum cantaretur audiuimꝰ:
quia breuis ÷ curro eum. non tractans s
legens. Et uidete quia si talia quis concu¬
pierit ꝓmagno adeo qualia continet iste
psalmus. & forte non quia de sertus ÷ ab illo.
sed quia magis diligitur non acceꝑit. uide¬
ritq illa. quȩ hic sic audiuit ẽẽ p̾mia tim̃tiũ
dm̃. ab undare illis qui nontunt dñi:
nutent gressus illius & effundant᷑ lapsu
uestigia eius. & dicat incorde suo. sine causa
se dm̃ timuisse. quando illa dona non meruit:
quȩ ꝓmisit timentib se. insuꝑ & illi acce¬
perunt. qui eum non solum non timuer̃:
sed etiam blasphemauert᷑. Widete enim
quid dicat. Beasi ocos Qui tiõgi mĩm.
qui aaisulani iNuiis eiꝰ. Iasores
FRUCTUÕ TUORUM MANDOcabis. Beatos

Expanded text:
ualibus spiritualia comparamus; animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei» ; cavendum est ne homines animales non percipientes quae sunt Spiritus Dei, scandalizentur potius in hoc psalmo, quam aedificentur. Nam breviter quanquam eum, cum cantaretur, audivimus, quia brevis est, curro eum, non tractans, sed legens. Et videte quia si talia quisque concupierit pro magno a Deo, qualia continet iste psalmus; et forte non quia desertus est ab illo, sed quia magis diligitur, non acceperit; videritque illa quae hic sic audivit esse praemia timentium Deum, abundare illis qui non timent Deum: nutent gressus illius, et effundantur lapsu vestigia ejus, et dicat in corde suo, sine causa se Deum timuisse, quando illa dona non meruit, quae promisit timentibus se; insuper et illi acceperunt, qui eum non solum non timuerunt, sed etiam blasphemaverunt. Videte enim quid dicat: «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus. Labores fructuum tuorum manducabis; beatus
Abbreviated transcription (Latin):
tuam & salui erimꝰ. Tmor castꝰ exclamaret
de psalmo. & diceret. Unam petii ad ño.
Uide quomodo ardeat timor iste castus.
timor uerus. amor sincerꝰ. Unam petiia
dño hanc requiram. Quide Ut in habitẽ
indomo dñi ꝑ om̃s dies uitȩ meȩ. Quid si

Expanded text:
tuam, et salvi erimus» . Timor castus exclamaret tuam, et salvi erimus» . Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret: «Unam petii a Domino.» Vide quomodo ardeat timor iste castus, amor verus, amor sincerus . «Unam petii a Domino, hanc requiram.» Quid? «Ut inhabitem in domo domini omnes dies vitae meae.» Quid
Abbreviated transcription (Latin):
interra tuum fiat. cui fueris iratus in¬
tereat. quem rapere uolueris rapiatur.
quem cȩdere cȩclatur. quem damnare.
damnetur. quȩ possidere possideas. nemo
aibi resistat. nemo tibi dicat quid facis.¬
nemo noli facere. nemo quare fecisti. a¬
bundent tͥ ista om̃a terrena quȩ concupi¬
sti. & uiue in illis ñusq ad tẽpꝰ semper. faciẽ sec¬
tantum meam nunquam uideb. Er̾s mei
unde ingemuistis. nͥ quia iam natꝰ ÷ timor
castus permanens in scłm scłi: Quare ꝑcus¬
sum ÷ cor ur̃m : Sidiceret ds̃ faciem meam
nunquam uideb̾. ecce om̃ĩ ista terrena felici¬
tate om̃ib rebus abundab̾. circum fluent
te bona temporalia. non illa amittes. non
illa deseres. quid uis amplius. fleret quidem
& gemeret timor castus. & diceret. Immo
tollantur om̃a. & faciem tuam uideam.
Timor castꝰ exclamaret de psalmo & diceret.
Ds̃ uirtutum conuerte nos & ostende faciẽ

Expanded text:
t; quidquid amaveris in terra, tuum fiat; cui fueris iratus, int; quidquid amaveris in terra, tuum fiat; cui fueris iratus, intereat; quem rapere volueris, rapiatur; quem caedere, caedatur; quem damnare, damnetur; quem possidere, possideas: nemo tibi resistat, nemo tibi dicat, Quid facisnemo, Noli facere; nemo, Quare fecisti? Abundent tibi omnia ista terrena quae concupisti, et vive in illis, non usque ad tempus, sed semper: faciem tantum meam nunquam videbis. Fratres mei, unde ingemuistis, nisi quia jam natus est timor castus, permanens in saeculum saeculi? Quare percussum est cor vestrum? Si diceret Deus: Faciem meam nunquam videbis: ecce omni ista terrena felicitate, omnibus rebus abundabis, circumfluent te bona temporalia; non illa amittis, non illa deseris; quid vis amplius? Fleret quidem et gemeret timor castus, et diceret: Imo tollantur omnia, et faciem tuam videam. Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret; «Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem
Abbreviated transcription (Latin):
singuloꝵ quoꝵq mͦ conscientiȩ dixerint:
ad aures meas quia homo sum peruenire
non potuit. Ille qui absens ÷ presentia cor¬
poris. prȩsens ÷ uigore maiestatis: audiuit
uos. Quam multi sidicat᷑ illis ecce iã xp̃s.
eras diss uidicii. non dicunt. ut inam ueniat.
Iui enim dicunt: multum amant. Et
sidicatur illis tardabit: tim̃t netardet
timor fr̾s mei hoc habet. uenit dea¬
more. Iile aut̃ timor ñdum castus: prę¬
sentiȩ penas timet. Timore facit: quicqͥd
boni facit. Nontimore amittendi illud
bonum: sed timore patiendi illud malũ.
Hontimet neꝑdat amplexus pulcherrimi
sponsi: sed timet ne mittatur ingehennã.
Bonus ÷ & iste timor. utilis ÷. Nonquidem
permanebit inscłm scłi: sed nondum ÷ ille
am iterum interrogo aliquid: qđ uos¬
met ipsos in terrogetis. Si ds̃ ueniens uoce
ꝓpͥa loqueretur nob̃. quanquam ñ taceat
loqui ꝑseripturas suas. & diceret homini.

Expanded text:
singulorum quorumque modo conscientiae dixerint, singulorum quorumque modo conscientiae dixerint, ad aures meas, quia homo sum, pervenire non potuit: ille qui absens est praesentia corporis, sed praesens est vigore majestatis, audivit vos. Quam multi, si dicatur illis, Ecce jam Christus, cras dies judicii; non dicunt, Utinam veniat! Qui enim dicunt, multum amant: et si dicatur illis, Tardabit; timent ne tardees mei, hoc habet; venit de amore. Ille autem timor nondum castus, praesentiam et poenas timet. Timore facit quidquid boni facit; non timore amittendi bonum illud, sed timore patiendi illud malum. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor, utilis est; non quidem permanebit in saeculum saeculi: sed nondum est ille Jam iterum interrogo aliquid, quod vosmetipsos interrogetis. Si Deus veniens voce propria loqueretur nobis quanquam non taceat loqui per Litteras suas, et diceret homini:
Abbreviated transcription (Latin):
in honestarent. Sed quia fędus illis appu¬
rebat: fecert̾ illi ista. Non enĩ habebant¬
isti oculos unde xp̃s pulchel uidere᷑.
Qualib oculis xp̃s pulcher apparuit:
Q uales oculos quęrebat ipse xp̃s. quando
dicebat philippo. Tanto tempore uoliu
sum & non me uidistis: Esti oculi nui¬
dandi sunt : ut possint uidere illam
lucem. Et leuit̃ tam̃ perstricti splen¬
dore accenduntur amore ut sanari uelis
& fiunt illuminati. Nã ut noueritis qua
Speciosus forma p̃filiis hominum. Qñs ho¬
mines superat illius pulchritudo. Qiure
mus eum. & ut eum redamare posin¬
unuficauit nos in spũ scõ. Pulcher est
ile. & absens ÷. Interroget sẽ sponsa. sica
ta÷ Inmĩbris sumꝰ om̃s fr̃s mei. inm̃bris
psuis sumus. ideo unus homo sumꝰ. Uideat
inus quisq qualem timorẽ habeat. an eum
quem excludit caritas. an castum ꝑmanentẽ
is ut ueniat. an adhuc uis ut tardet : Bide¬
uocem in habitantium ille audiuit. Quid

Expanded text:
inhonestarent: sed quia foedus illis appainhonestarent: sed quia foedus illis apparebat, fecerunt illi ista; non enim habebant oculos unde Christus pulcher videretur. Qualibus oculis Christus pulcher apparuit? Quales oculos quaerebat ipse Christus, quando dicebat Philippo: «Tanto tempore vobiscum sum, et non me vidistis» ? Isti oculi mundandi sunt, ut possint videre illam lucem; et leviter tamen perstricti splendore, accenduntur amore, ut sanari velint, et fiant illuminati. Nam ut noveritis quia «Speciosus forma prae filiis hominum» . Omnes homines superat illius pulchritudo. Quam rem remus eum; et ut redamare possemus, visitavit nos Spiritu suo. Pulcher est ille, et absens est. Interroget se sponsa, si casta est. In membris sumus omnes, fratres mei; in membris ipsius sumus, ideo unus homo sumus. Videat unusquisque qualem timorem habeat, an eum quem excludit charitas, an castum permanentevis ut veniat, an adhuc vis ut tardet? Videorum; vocem inhabitantium ille audivit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
timor castus. Quis ÷ iste timor castus.
scđm quem debemꝰ fr̃s mei intelligere
qͦd dictũ ÷ beati om̃s qui tim̃t dñm qu
ambulant in uiis eiꝰ ÷ Si potuero digno
dicere de isto timore casto. adiuuante
dño nr̃o ihũ xp̃o: multi fortasse. hoc
timore casto inflãmabunt᷑ in amorẽ estĩ
Nec possum explicare fortassis: nͥ ꝓpositi
aliqua similitudine. sone aliquam fe¬
minam castam timet uirum. Aliã pone
ad ulteram. & ipsa timet uirum. Castai
timet nediscedat. ad ultera neueniat.
guine suo. sponsus ille. quo nichil ÷ pul¬
chrius. Qui quasi fedus apparuit inter
manus ꝑsequentiũ: de quo paulo ante
dicebat isaias. Et uidimꝰ eum. & ñ habut
speciem neq decorẽ. Ergo sponsus nr̃ saꝰ
amarent. quȩ in t̾ra maritos ñ que sur:
Ergo ꝑsequentib fȩdus apparuit. & nͥfeaũ
eum pͥutarent: non in silirent. ñ flagell
cederent. non spinis coronarent. ñ sputis

Expanded text:
timor castus. 8. Quis est iste timor castus? timor castus. 8. Quis est iste timor castus? Secundum quem debemus, fratres mei, intelligere quod dictum est, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Si potuero digne dicere de isto timore casto, adjuvante Domino Deo nostro, multi fortasse hoc timore casto inflammabuntur in amorem castum. Nec possum explicare fortassis, nisi proposita aliqua similitudine. Pone aliquam feminam castam, timentem virum suum: aliam pone adulteram; et ipsa timet virum suum. Casta timet ne discedat vir; adultera, ne veniat. ui nos redemit sanguine suo; sponsus ille quo nihil est pulchrius, qui quasi foedus apparuit inter manus persequentium, de quo paulo ante dicebat Isaias, «Et vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem» . Ergo sponsus noster famarent, quae in terra maritos non quaesierunt? Ergo persequentibus foedus apparuit; et nisi eum foedum putarent, non insilirent, non flagellis caederent, non spinis coronarent, non sputis
Abbreviated transcription (Latin):
quia mittitur foras acaritate. Habes enĩ
excluditur. hmor qui excluditur: castꝰ
non ÷. Qui aut̃ ꝑmanet: castus ÷. Quis ÷
timor qui excluditur : Dignamini
aduertere. Aliqui ꝓpt̾ea tantum tim̃t.
ne aliquid mali interra patiant᷑. ne illis
egritudo accedat. ne damnũ. ne orbitas.
ne alicuius amissio cari. ne exiliũ. nedã¬
natio carceris. nealiqͣ tribulatio. ꝓpterea
timent & tremunt. Adhue iste timor
non ÷ castus. Ad hue audi. Aliꝰ ñ in hac
terra pati timet: sed gehennas timet unde
quia uere futura sunt impiis: timent &
continent se apeccato. Habent timorem.
& ꝑtimorem continent. se apeccato. Tim̃t
quidem. sed non amant iusticiam. Clũ
autem ꝑtimorem se continent apeccato:
fit consuetudo iusticiȩ. & incipit qđ durũ
erat amari. & dulcescit ds̃. & iã incipit
homo ꝓpterea iuste uiuere non quiati¬
met penas: sed quia amat eternitatem.
Exclusus ÷ gͦ timor acaritate: sed successit

Expanded text:
quia mittitur foras a charitate; habes enim quia mittitur foras a charitate; habes enim excluditur. Timor qui excluditur, castus non est; qui autem permanet, castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ne orbitas, ne alicujus amissio chari, ne exsilium, ne damnatio, ne carcer, ne aliqua tribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra pati timet, sed gehennas timet, undequia vere futura sunt impiis, timent, et continent se a peccato. Habent timorem, et per timorem continent se a peccato. Timent quidem, sed non amant justitiam. Cum autem per timorem continent se a peccato, fit consuetudo justitiae, et incipit quod durum erat amari, et dulcescit Deus: et jam incipit homo propterea juste vivere, non quia timet poenas, sed quia amat aeternitatem. Exclusus est ergo timor a charitate; sed successit