comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se se. nã alr̾ ustitia nõ ẽe̾t. tũ ꝑꝑ ãplificatiõe honoris & glorie.
Ed ut pecciũe nõ q̃rende solũ rõ est. Uerũ etiã collocãde. q̃ per¬
petuos sumptꝰ suppeditet. nec solũ necessarios sed etiã liberales.
Sic głia ⁊ querẽda u collocãda rõne ẽ. Q uãq p̾clare Soerates
hac uia ad gloriã proxĩa & qĩ cõpendiariã ẽẽ dicebat siꝗs id ageret. ut
qualis hẽri uellet talis eẽt. Qd̾ si ꝗ simulatiõe x ĩani ostẽtatiõe. x ficto
nõ mõ sermnoe. sed etiã uultu stabilẽ se głia posse cõsequi xẽtue. uehem̃tꝰ
exrãt. Uera eũn gloĩa radices agit atq etiã propagat᷑. ficta omnia
celeriter tãq fosculi decidut. nec simulatũ ꝗtq põt ẽẽ diut̾nũ. Testes
una. Tiberius Gracchus. Publii filius tã diu laudabit᷑ dũ meõria reꝵ
rõanaruĩ manebit. At eius filii nec uiui probabũt honi sed mortui. no¬

Expanded text:
tionem honoris, et gloriae. 4. Sed ut pecuniae quaerendae non solum ratio est, sed etiam collocandae, quae perpetuos sumptus suppeditet, nec solum necessarios sed etiam liberales: sic gloria quaerenda et collocanda ratione est, quamquam praeclare Socrates hanc viam ad gloriam proximam, et qualis haberi vellet, talis esset. Quod si qui simuatione et inani ostentatione et ficto non modo sermone, sed etiam vultu, stabilem se gloriam consequi posse rentur, vehementer errant. Vera gloria radices agit atque etiam propagatur; ficta omnia celeriter tanquam flosculi decidunt nec simulatum quicquam potest esse diuturnum. Testesuna. T. enim Gracchus, P. filius, tam diu laudabitur, dum memoria reruna Romanarum manebit: at eius filii nec vivi probantura bonis, et mortui nu
Abbreviated transcription (Latin):
heat qui aũt huit amittat. At propter hoc inurie genus lacedemonii.
Lusandrũ Ephorũ expulert. Hagini rege̾ qd nũꝙͣ an̾ apud illos accide¬
rat necauert. Ex eoq tp̃re tante discordie secute sunt ut de tuamua
malorũ q a lacedemoniis profecte manart latiꝰ. Quid nr̃os Gracchorenti
Liberii Gracchi sũmi uiri filios x. africani nepotes nõne agrarie eõtenti¬
ones pedidert. At uõ aratus sitiomiꝰ iur̃ laudat᷑ ꝗ eu euis eiuta. to¬

Expanded text:
habeat, qui autem habuit, amittat? Ac propter hoc iniuriae genus Lacedaemonii habeat, qui autem habuit, amittat? Ac propter hoc iniuriae genus Lacedaemonii Lysandrum ephorum expulerunt, Agim regem, quod numquam antea apud eos acciderat, necaverunt, exque eo tempore tantae discordiae secutae sunt, ut et tyranni malorum, quae a Lacedaemoniis profectae manarunt latius. Quid? nostros Gracchos, Ti. Gracchi summi viri filios, Africani nepotes, nonne agrariae contentiones perdiderunt? At vero Aratus Sicyonius iure laudatur, qui, cum eius
Abbreviated transcription (Latin):
poͬt cum aliis adimunt᷑. aliis condonant᷑ peccunie. deinde equitatẽ que to¬
llit̃ omĩs si he̾re suũ cuiq nõ licet. Id ei̾m ẽ propriũ ut supͣ dixi ciuitat
atq urbis ut sit libera x non solicita. sue rei cuiq custodiamatq in hac
pernicie rei .pu. ne illam quidẽ consecunt᷑. quã putant grãm. Nam eui res
erepta ẽ inimicus ẽ. cui data ẽ. etiã dissimulat se accipẽ uoliusse. & max¬
une in pecuniis creditis suũ occultat gaudiũ ne uideat᷑ nõ fusse soluen¬
do. At uero ille qui accipit ĩuiriam. xͦ meminit x pre se fext. suũ dolorẽ.
nẽc si plures sunt hi quib improbe datũ est qͣ illi quib iniuste acceptum
ẽ Idcirco plus etiã ualx. nõ cĩm nuo hoc uidicat᷑ s pondẽ. Quã autẽ habet
equitatẽ ut agrũ młtis annis aut etiã seculis añ possessu ꝙ nullũ habuit.

Expanded text:
potest, cum aliis adimuntur, aliis condonantur pecuniae, deinde aequitatem, quae topotest, cum aliis adimuntur, aliis condonantur pecuniae, deinde aequitatem, quae tollitur omnis, si habere suum cuique non licet. Id enim est proprium, ut supra dixi, civitatis atque urbis, ut sit libera et non sollicita suae rei cuiusque custodia. Atque in hac pernicie rei publicae ne illam quidem consequuntur, quam putant, gratiam; nam cui res erepta est, est inimicus, cui data est, etiam dissimulat se accipere voluisse et maxime in pecuniis creditis occultat suum gaudium, ne videatur non fuisse solvendo; at vero ille, qui accepit iniuriam, et meminit et prae se fert dolorem suum, nec, si plures sunt ii, quibus inprobe datum est, quam illi, quibus iniuste ademptum est, idcirco plus etiam valent; non enim numero haec iudicantur, sed pondere. Quam autem habet aequitatem, ut agrum multis annis aut etiam saeculis ante possessum, qui nullum habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ulit pieter memoriã nomĩs sempiternã. Imitatus ẽ patrẽ Africanus
ta domus ip̃a michi uidet᷑ orãtior. nullũ igit᷑ uiciuĩ tetri  e. ut unde egre¬
ssa est ieueitatur oro quã auautia p̾sertim in puncipibus x rem.pu. gube¬
rnantib. habeie enĩ questui rem . pu nõ mõ tuxpe est sed sceleratũ c̾tiam
ac nephariũ. Itaq e appollo phyciꝰ oraculũ edidit. Spartã nulla re alia
nisi auaricia periturã. Id uidetur nõ solũ Lacedemonib sed etiã omnib
opulentis populis predixisse. Nulla autẽ re conciliare faciliꝰ beĩuolẽtiã
multitudinis possũt hi qui rei .pu presunt qͣ abstinentia x continẽtia.
Qui uero se popularer uolut ob eãq cãm aut rem agraxiã temptant ut
possessores suis pellant᷑ e sedib aut peccuias creditas debitorib condonã¬
das putant. labefactat fundamenta rei. pu. Concordiã primũ que esse non

Expanded text:
ulit praeter memoriam nominis sempiternam. Imitatus patrem Africanus ulit praeter memoriam nominis sempiternam. Imitatus patrem Africanus ta domus ipsa mihi videtur ornatior. Nullum igitur vitium taetrius est, ut eo, unde egressa est, referat se oratio, quam avaritia, praesertim in principibus et rem publicam gubernantibus. Habere enim quaestui rem publicam non modo turpe est, sed sceleratum etiam et nefarium. Itaque, quod Apollo Pythius oraclum edidit, Spartam nulla re alia nisi avaritia esse perituram, id videtur non solum Lacedaemoniis, sed etiam omnibus opulentis populis praedixisse. Nulla autem re conciliare facilius benivolentiam multitudinis possunt ii, qui rei publicae praesunt, quam abstinentia et continentia. Qui vero se populares volunt ob eamque causam aut agrariam rem temptant, ut possessores pellantur suis sedibus, aut pecunias creditas debitoribus condonandas putant, labefactant fundamenta rei publicae, concordiam primum, quae esse non
Abbreviated transcription (Latin):
Modo enĩ hoc malu̾ in hanc rem .pii. inuasit. Itaq facile patior. tunc¬
potius Pontiũ fuisse. siꝗd in illo tm̃ affuit roboris. nundũ centũ et de¬
cem xãmi sut cum de pecimiis repetundis a.L. pisone data ẽ lex nulla
antea cũ fuiss. at uero postea tot leges x proxĩe que ꝙ duriores. tot
rei tot damnati. tantũ Italicũ bellũ pp iudiciorũ metũ excitatũ tanta
sublatis legib x iudiciis expilatio direptioq sociorũ ut imbecilitate
aliorũ nõ nr̃a uixtute ualeamꝰ. Laudat Africanũ fanetius qd̾ fuerit
abstinẽs. ꝗdni laudet. sed in illo alia maiora laus enĩ abstinẽtie nõ
homis ẽ solũ sed etiã temporũ. Omis Macedonũ gaza que fuit ma¬
xuna potitus ẽ Paulus. tantũq in errariũ pecuĩe inuexit. ut uniue
Impatoris p̾da fine̾ attulerit tributoꝵ. At hic in domũ sua̾ nichil ut¬

Expanded text:
modo enim hoc malum in hanc rem publicam invasit. Syllamodo enim hoc malum in hanc rem publicam invasit. Syllapotius Pontium fuisse, siquidem in illo tantum fuit roboris. Nondum centum et decem anni sunt, cum de pecuniis repetundis a L. Pisone lata lex est, nulla antea cum fuisset. At vero postea tot leges et proximae quaeque duriores, tot rei, tot damnati, tantum Italicum bellum propter iudiciorum metum excitatum, tanta sublatis legibus et iudiciis expilatio direptioque sociorum, ut imbecillitate aliorum, non nostra virtute valeamus. Laudat Africanum Panaetius, quod fuerit abstinens. Quidni laudet? Sed in illo alia maiora; laus abstinentiae non hominis est solum, sed etiam temporum illorum. Omni Macedonum gaza, quae fuit maxima, potitus est Paulus tantum in aerarium pecuniae invexit, ut unius imperatoris praeda finem attulerit tributorum. At hic nihil domum suam int
Abbreviated transcription (Latin):
fiebat. propter errarii tenuitatẽ assiduitateq belloxũ tributũ sit confer¬
endũ. Id q ne eueniat. multo erit ante prouidẽdũ. Sin qua necĩtas huiꝰ
muneris alicui rei. pu. euenerit malo eĩm aliene qͣ nr̃c ominari neq
tam de nr̃a. sed de omĩ re.pu. disputo. danda erit opera. ut omnes inte¬
uligant si salui e̾ẽ uelint necitati ẽẽ parendũ. atq etiã oẽs qui rem
pũ. gubernat consulẽ debebut ut earu rerũ copia sit ꝗ̃ sũt necĩe. qu¬
arũ qualis comꝑatio fieri debeat x soleat nõ est necẽe disputare. ẽ
eĩm in promptu tam̃ locus attĩgendus fuit. Caput aũt est in omni
procuratioẽ negocii x muneris publici ut auaricie pellat᷑ etiã mini¬
ma suspicio. Utina inꝗt . C. Pontiꝰ Sammiꝰ ad illa tempora me fortua
reseruasse. ⁊ tũ eẽm natus cum romani accipe dona cepissẽt. nõ ee

Expanded text:
fiebat propter aerarii tenuitatem assiduitatemque bellorum, tributum sit conferfiebat propter aerarii tenuitatem assiduitatemque bellorum, tributum sit conferendum, idque ne eveniat, multo ante erit providendum. Sin quae necessitas huius muneris alicui rei publicae obvenerit malo enim quam nostrae ominari; neque tamen de nostra, sed de omni re publica disputo, danda erit opera, ut omnes intellegant, si salvi esse velint, necessitati esse parendum. Atque etiam omnes, qui rem publicam gubernabunt, consulere debebunt, ut earum rerum copia sit, quae sunt necessariae. Quarum qualis comparatio fieri soleat et debeat, non est necesse disputare; est enim in promptu; tantum locus attingendus fuit. Caput autem est in omni procuratione negotii et muneris publici, ut avaritiae pellatur etiam minima suspicio. Utinam, inquit C. Pontius Samnis, ad illa tempora me fortuna reservavisset et tum essem natus, quando Romani dona accipere coepissent! non essem
Abbreviated transcription (Latin):
ciues ꝑtineãt partĩ singulos ut attingat᷑. q̃ sunt grauiora etiaͬ. danda
res ita fiat ut aut prosit. aut certe ne obsit rei. pu. Cornelii gracchi fru¬
mẽtaria magna fuit largitio sed exhauriebat exxariũ. M odica. u
Ectauii  rci pu tolerabilis x plebi necia. ergo x cuub x rei pu.
salutaris.
Aprimis aũt udẽdũ exit ei qui rẽ pu admĩstrabit ut siuuiꝰ
quisq teneat neq de bonis priuatorũ publice diminucio fiat.
Pecniciose eim̃ philippus in tribunatu. cũ lege̾ agraria fe ea
quã came̾ antiquari facile passus ẽ. x in eo uehementer se modeanã
pcebuit. sed cum in agendo multa populariter. tum illidd malicm nõ¬
non esse in ciuitate duo millia hominũ qui rẽ hẽrent capitalis omnĩo oro¬
ẽ ad equatioem bonorũ pertine̾s qua peste que pot esse maio hanc en
presidia querebat. danda etiã opera ẽ ne qd̾ apud maiores nostros sepe

Expanded text:
cives pertineant, partim, singulos ut attingant; quae sunt etiam gratiora. Danda cives pertineant, partim, singulos ut attingant; quae sunt etiam gratiora. Danda ta, ut ea res aut prosit aut certe ne obsit rei publicae. C. Gracchi frumentaria magna largitio; exhauriebat igitur aerarium; modica M. Octavi et rei publicae tolerabilis et plebsalutaris. In primis autem videndum erit ei, qui rem publicam administrabit, ut suum quisque teneat neque de bonis privatorum publice deminutio fiat. Perniciose enim Philippus, in tribunatu cum legem agrariam ferret, quam tamen antiquari facile passus est et in eo vehementer se moderatum praebuit—sed cum in agendo multa populariter, tum illud male, non esse in civitate duo milia hominum, qui rem baberent. Capitalis oratio est, ad aequationem bonorum pertinens; qua peste quae potest esse maior? Hanc enim praesidia quaerebant. Danda etiam opera est, ne, quod apud maiores nostros saepe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ consuleret᷑ utrũ bono uixo pauperi an minꝰ probato diuiti filiã colloc¬
aret. Ego uero inꝗt. malo uirũ qui peccuia egeat qͣ pecciu̾a qͣ uiro
Sed corrupti mores deprauatiq sunt admiratioe diuiciarũ. Q uarum
iagnitudo qd̾ ad unu quẽq nrẽm ꝑtinet illũ fortasse adiuuat qui
hẽt. nec id quidẽ semꝑ. Sed fac iuuare. potẽtior sane sit. hoestior uẽ
quomõ qd̾ si etiã bonus erit ui ne impediãt diuitie quominꝰ adiuuet̃
mõ ne aduuet᷑. Sit q oẽ iudiciũ nõ q̃ locuplex sed qualis quisq fuerit.
ne quid pro ĩurria. fundam̃tu eĩm ẽ perpetue conseruatioĩs x fame
iustitia sine qua nichil potest esse laudabile.
Ed qm de eo gnẽ bñficiorũ dictũ est que ad singulos spectãt¬
deinceps de illis q̃ a uniuersos q̃ q ad rẽ .pu. ꝑtinet disputã

Expanded text:
cum consuleretur, utrum bono viro pauperi an minus probato diviti filiam colloccum consuleretur, utrum bono viro pauperi an minus probato diviti filiam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum, qui pecunia egeat, quam pecuniam, quae viro. Sed corrupti mores depravatique sunt admiratione divitiarum; quarum magnitudo quid ad unum quemque nostrum pertinet? Illum fortasse adiuvat, qui habet. Ne id quidem semper; sed fac iuvare; utentior sane sit, honestior vero quo modo? Quodsi etiam bonus erit vir, ne impediant divitiae, quo minus iuvetur, modo ne adiuvent, sitque omne iudicium, non quam locuples, sed qualis quisque sit! Exne quid pro iniuria; fundamentum enim est perpetuae commendationis et famae iustitia, sine qua nihil potest esse laudabile. Sed, quoniam de eo genere beneficiorum dictum est, quae ad singulos spectantdeinceps de iis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗd suspicant᷑. patrocĩo uero se usos. aut clientes appellaxi. moxtis in¬
stat putãt. At uõ ille tenuis cũ quicꝗd factũ sit se spectatũ. nõ for¬
tunã putat. nec mõ illi qui ẽ mexitus. sed etiã illis a quib expectat
eget enu multis gratum se uideri studet. neq uero uerbis auget suum
munus. si quo forte fungit᷑ sed etiam extenuat. Uidendũq ẽ illud ꝙ si op¬
ulentũ fortunatũq defenderis. in uno illo aut forte in liberis eiꝰ remanet
grã. Sin autẽ inopẽ. probũ tñ x modestũ. omnes enĩ nõ unpiobi huilẽ
que magna ĩ populo multitudo ẽ piesidiũ sibi paratũ putãt. x udent.
Quãobrẽ melius apud bonos qͣ apud fortunatos bñficiũ collocari pu¬
to. danda tñ omnĩo opera ẽ ut omĩ genexi satisface̾ possimus. Sed si
res in contẽtioem uenerit ni mirũ Themistoeles ẽ auetor adhibẽdus ꝯ

Expanded text:
aliquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis inaliquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenuis, cum, quicquid factum sit, se spectatum, non fortunam putet, non modo illi, qui est meritus, sed etiam illis, a quibus exspectat eget enim multis, gratum se videri studet neque vero verbis auget suum munus, si quo forte fungitur, sed etiam extenuat. Videndumque illud est, quod, si opulentum fortunatumque defenderis, in uno illo aut, si forte, in liberis eius manet gratia; sin autem inopem, probum tamen et modestum, omnes non improbi humiles, quae magna in populo multitudo est, praesidium sibi paratum vident. Quam ob rem melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto. Danda omnino opera est, ut omni generi satis facere possimus; sed si res in contentionem veniet, nimirum Themistocles est auctor adhibendus; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ledunt quos nõ debet. aũ cos quos nõ expedit. si imprudẽtes negligẽtie
e si scientes temeritatis.
Tendũ etiã est excusatiõe aduersus eos quos ĩuitus offendas
quacũq possis. quare id quod feceris necẽe fuerit nec ałe face̾
soleat. dictu quidẽ est procliue. Itaq uulgo loquũt se ĩ beneficiis collo. N¬
candis mores homĩu nõ fortunã sequi. hõesta rõ est. Sed quis est
tandẽ qui inopis & optimi uiri cãe nõ anponat ĩ oꝑa danda gr̃a fort¬
tuãti. & potentis : a quo eĩm expeditior & celerior remue̾ratio fore uidet̾
nõ possit. hẽre certe põt. Cõmode aut̃ quicũq dixit peccuia ꝗ hẽat non
reddidisse. & ꝗ reddiderit nõ hr̃e. grãm aũt & qui reddiderit hẽre. ⁊ q̃
hẽat retulisse. At ꝗ se locupletes x honoratos & beatos putãt hi ne ob¬
ligari quidẽ bnficio uolunt. Qui etiã bñficiũ se dedisse aebittãt. cum

Expanded text:
laedunt, quos non debent, aut eos, quos non expedit; si imprudentes, neglegentiae laedunt, quos non debent, aut eos, quos non expedit; si imprudentes, neglegentiae est, si scientes, temeritatis. Utendum etiam est excusatione adversus eos, quos invitus offendas, quacumque possis, quare id, quod feceris, necesse fuerit nec aliter facere soleat, dictu quidem est proclive, itaque volgo loquuntur, se in beneficiis collocandis mores hominum, non fortunam sequi. Honesta oratio est; sed quis est tandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et celerior remuneratio fore videtur,non potest, habere certe potest. Commode autem, quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddidisse, qui reddiderit, non habere, gratiam autem et, qui rettulerit, habere et, qui habeat, rettulisse. At qui se locupletes, honoratos, beatos putant, ii ne obligari quidem beneficio volunt; quin etiam beneficium se dedisse arbitrantur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
facile laborantis qd̾q in patriis ẽ morib multorũ cãs nõ grauate &
gratiuto defendentis beneficia x patrocima late pacẽt. admoe̾bat mes res
ut hoc loco intexmissioe̾m eloquẽtie ne dicã intexitũ. deplorare̾ ni uere¬
rex ne de me ip̃o aliquid uidexer queri. Sed tñ uidemꝰ quibus extinctis
oratoribus quã in paucis spes. quã in pauciorib facultas qͣr ĩ multis
sit audatia. Cum autẽ nõ possĩt om̃s nec młti quidẽ. aut iuxis periti
ẽe. aut discreti. licet tũ opera prodesse młtis bnficia petẽtẽ cõmẽdare
Iudicib magr̃atib. iugilare pro te alteriꝰ. aũ eos ip̃os qui aut cõsulũt
aut defendũt rogando qd̾ qui faciuĩt pluximũ gr̃e consequunt᷑ latissime¬
q corũ manat industria. Iam illud nõ sũt admonẽdi ẽ eni ĩ prõptu
ut aĩaduertãt cũ iuiuare alros uelint. ne quos offendãt sepe enĩ aut cos

Expanded text:
facile laborantis, quodque in patriis est moribus, multorum causas et non gravate et facile laborantis, quodque in patriis est moribus, multorum causas et non gravate et gratuito defendentis beneficia et patrocinia late patent. Admonebat me res, ut hoc quoque loco intermissionem eloquentiae, ne dicam interitum, deplorarem, ni vererer, ne de me ipso aliquid viderer queri. Sed tamen videmus, quibus exstinctis oratoribus quam in paucis spes, quanto in paucioribus facultas, quam in multis sit audacia. Cum autem omnes non possint, ne multi quidem, aut iuris periti esse aut diserti, licet tamen opera prodesse multis beneficia petentem, commendantem iudicibus, magistratibus, vigilantem pro re alterius, eos ipsos, qui aut consuluntur aut defendunt, rogantem; quod qui faciunt, plurimum gratiae consequuntur, latissimeque eorum manat industria. Iam illud non sunt admonendi est enim in promptu, ut animadvertant, cum iuvare alios velint, ne quos offendant. Saepe enim aut eos
Abbreviated transcription (Latin):
consilio iiuare. atq ħ scĩe g̾nere prodesse multis. uehementer¬
u ad opes augendas ꝑtinet. ⁊ ad gr̃am. Itaq cum multa p̾clara maioꝵ
tũ ꝗde̾ optĩe constituti uiris ciuilis sũmo semp in honore fuit cognitio
atq interp̃tatio. Quã quidẽ ante hãc confusionẽ tp̃oꝵ ĩ possessiõe sua
principes nri retinuer̃t. Nuẽ ut honores ut omnis dignitatis gradus. sic
huius scĩe splendor deletus ẽ. Idq eo indignius qd̾ eo tempe cõtigit¬
hoc cum is ẽẽt qui. omnes supiores quib honore par ẽẽt facile scĩa
uicisset. Hec igit opera grata multis. & ad beneficiis obstangendos ho¬
mĩes accõmodata. Atq hinc axti finitia ẽ dicendi grauior façultas y
gratior & ornatior. Quid cĩm eloq̾ntia p̾stabiliꝰ ł ad mixatiõe audiẽ¬
tuĩ. ł spe indigentiui. ł eoxũ qui defensi sunt gr̃a. hiuic ergo a maio
uibus nr̃is ẽ in tota dignitate principatus datus diserti igͥ hominis x

Expanded text:
consilio juvare, atque hoc scientiae genere prodesse multis, vehementer ad opes augendas pertinet, et ad gratiam. Itaque cum multa praeclara majorum, tum quod optime constituti iuris civilis summo semper in honore fuit cognitio atque interpretatio; quam quidem ante hanc confusionem temporum in possessione sua principes retinuerunt, nunc, ut honores, ut omnes dignitatis gradus, sic huius scientiae splendor deletus est, idque eo indignius, quod eo tempore hoc contigit, cum is esset, qui omnes superiores, quibus honore par esset, scientia facile vicisset. Haec igitur opera grata multis et ad beneficiis obstringendos homines accommodata. Atque huic arti finitima est dicendi gravior facultas et gratior et ornatior. Quid enim eloquentia praestabilius vel admiratione audientium vel spe indigentium vel eorum, qui defensi sunt, gratia? Huic quoque ergo ibus nostris est in toga dignitatis principatus datus. Diserti igitur hominis et
Abbreviated transcription (Latin):
extreme libio tertio de hos parte pollicet se deinceps ee dictis etercac dit
eatem testis lecuples Possidonius qui etiam scribit en quatam ⁊ psdit
Rutelium guffur hice solere qui fanctiu audierat ut nemo pue ter esset
tam reliouissor tibsolueret. Oris cĩm pulcritudo esiqua pactorui chai

Expanded text:
extremo libro tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse dicturum. Accedit extremo libro tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse dicturum. Accedit eodem testis locuples Posidonius, qui etiam scribit in quadam epistula P. Rutilium Rufum dicere solere, qui Panaetium audierat, ut nemo pictor esset tam reliquiss
Abbreviated transcription (Latin):
etiem hẽiet honesti pugnaret cũ eo quod utile uideret᷑. quomõ discerni oppo¬
iteat. de duobus generibus primis tribus libris explicauit. de tertio aut̃
genere deinceps scrĩpsit se dictuꝵ. nec soluit id qđ promiserat. qđ eo mag
miror quia scriptum a discipulo eiꝰ possidonio ẽ.xxx. annos iuxisse Pane¬
tium posteaqͣ istq libros edidisset. quẽ locum miror a possidonio breuiter
ẽẽ tactum in quibusdam cõmentariis presertim cum scribat nullum esse
locum in tota pħya tam necessaruim. minime uero assentior his qui neg¬
ant eum locum a. Panetio pretermissum sed consulto relictũ. nec omnino
scribendũ fuisse. qr nunꝙͣ possit utilitas cum honestate pugnare. de quo
alteru eot ber canbieationẽ adhibendũ ne fuerit hoe genus qd in diusi¬
tuti muas partes ab solueut. huc necesse e restare tritia diustere a rpe

Expanded text:
eciem haberet honesti, pugnaret cum eo, quod utile videretur, quo modo ea discerni opoeciem haberet honesti, pugnaret cum eo, quod utile videretur, quo modo ea discerni oporteret, de duobus generibus primis tribus libris explicavit, de tertio autem genere deinceps se scripsit dicturum nec exsolvit id, quod promiserat. Quod eo magis miror, quia scriptum a discipulo eius Posidonio est triginta annis vixisse Panaetium, posteaquam illos libros edidisset. Quen locum miror a Posidonio breviter esse tactum in quibusdam commentariis, praesertim cum scribat nullum esse locum in tota philosophia tam necessarium. Minime vero assentior iis, qui negant eum locum a Panaetio praetermissum, sed consulto relictum, nec omnino scribendum fuisse, quia numquam posset utilitas cum honestate pugnare. De quo potest habere dubitationem, adhibendumne fuerit hoc genus, quod in divisiertita duas partes absolverit, huic necesse est restare tertiam; praeterea in
Abbreviated transcription (Latin):
Athenaꝵ et Cratippi ad quq cum tanqͣ ad mercaturã bonaꝵ artiũ sis pro¬
fectus manẽ te redire turpissimũ est dedecorantẽ et urbis auctoritatem et
magistri. Quar̃ quantũ conari potes animo qntum labore contende̾ si dis¬
cendi labor ẽ potius ꝙͣ uoluptas tantũ fac ut efficias. neue cõmittas ut cũ
omĩa suppeditata sint a nobis tute tibi defuisse uideare. Sed hec hactenus.
ATulta enim sepe ad te cohortandi gr̃a scripsimus nuc̃ ad reliquam partẽ
proposite diuisionis reuertamur.
AAnetius igitur qui sine controuersia de offitiis accuratissime disp¬
utauit. quẽ q nos correctione quadã adhibita potissimũ sequti su¬
mus. tribus gnibus propositis in quibus deliberare homines et con¬
sultare de officiis solent. Uno cum dubitatur honestũ ne id ẽẽt. de quo ag¬
eretur an turpe. Altero utile ne esset an inutile. Tertiu si id ip̃m quod sp¬

Expanded text:
Athenarum et Cratippi; ad quos cum tamquam ad mercaturam bonarum artium sis proAthenarum et Cratippi; ad quos cum tamquam ad mercaturam bonarum artium sis profectus, inanem redire turpissimum est dedecorantem et urbis auctoritatem et magistri. Quare, quantum coniti animo potes, quantum labore contendere, si discendi labor est potius quam voluptas, tantum fac ut efficias neve committas, ut, cum omnia suppeditata sint a nobis, tute tibi defuisse videare. Sed haec hactenus; multa enim saepe ad te cohortandi gratia scripsimus; nune ad reliquam partem propositae divisionis revertamur. Panaetius igitur, qui sine controversia de officiis accuratissime disputavit, quemque nos correctione quadam adhibita potissimum secuti sumus, tribus generibus propositis, in quibus deliberare homines et consultare de officio solerent, uno, cum dubitarent, honestumne id esset, de quo ageretur, an turpe, altero, utilene esset an inutile, tertio, si id, quod sp
Abbreviated transcription (Latin):
sigutatioe inuestigatioeq carũ retũ quas cogitando assequebat᷑ nec ociosum nͥ ͤ
solum unqͣi fuisse. Nos autem qui nõ tantum roboris hẽmus ut cogitatioe tacita
a solitudine abstrahamire ad hanc scribendi operam omne studium curam q
conueitimus. Itaq plura breui tempore euersa ꝙͣ multis annis stante. re .pu.
scripsimus. Sed cum tota pħya mi Cicero frugifem et fructuosa nec ulla ꝑs
a quibus constanter honeste q uiuendi precepta ducuntur. Quare quãqͣ a
confido. tamen conduce̾ arbitror talibus aures tuas uocibus undiq circunso¬
nare. nec eas si fieri posset. quicqͣ aliud audire. Qđ̾ cum om̃ibus sit facien
qui uitam honestam ugredi cogitant. tñ haud scio an nemini potius ꝙͣ tibi
Sustines enim nõ paruam expectationẽ imitande industrie nr̃e. magnam
honorũ. nõnullam fortasse nominis. Suscepisti onus preterea grande. et

Expanded text:
agitatione investigationeque earum rerum, quas cogitando consequebatur, nec otiosum nec agitatione investigationeque earum rerum, quas cogitando consequebatur, nec otiosum nec solum umquam fuisse; nos autem, qui non tantum roboris habemus, ut cogitatione tacita a solitudine abstrahamur, ad hanc scribendi operam omne studium curamque convertimus. Itaque plura brevi tempore eversa quam multis annis stante re publica scripsimus. Sed cum tota philosophia, mi Cicero, frugifera et fructuosa nec ulla pars a quibus constanter honesteque vivendi praecepta ducuntur. Quare, quamquam confido, tamen conducere arbitror talibus aures tuas vocibus undique circumsonare, nec eas, si fieri possit, quicquam aliud audire. Quod cum omnibus est faciendum, qui vitam honestam ingredi cogitant, tum haud scio an nemini potius quam tibi; sustines enim non parvam exspectationem imitandae industriae nostrae, magnam honorum, non nullam fortasse nominis. Suscepisti onus praeterea grave et
Abbreviated transcription (Latin):
edimus. Nam a .ic.pi. forensib q negociis armis impiis uiq prohibi¬
ti. ocium prosequimur ob eamq c̾am iube relicta rura pagrantes. sepe soli
sumus. Sed nẽm ociũ hoc cũ Africani ocio nec hec solitudo cũ illa compara¬
nda ẽ. Ille cĩm requiescens a. rei. pu pulcerrimis muncrib ociũ sibi aliqua¬
udinẽ recipiebat. Nostrũ autẽ ociũ negocii inopia nõ requiescendi studio cõ¬
stitutũ ẽ. Extincto enim Senatu deletisq uidiciis quid ẽ qd̾ dignũ nobis
aut ii curia aut ii foro agexe possimꝰ Itaq in maxĩa celebutatẽ atq ĩ ccuł
Ciuiu quondã uiximus. nũc fugientes conspectũ sceleratorũ quib omnia
redundant. abdimus nos. quantũ licet. x sepe soli sumꝰ. Sed quia sic ab ho¬
quondã peperissx ociũ ciuitati. nec eã etiã solitudinẽ languere patior quam
um opus. nuilũ solitudiuis munus extat. ex quo intelligi deb illum mentis

Expanded text:
edirnus; nam et a re publica forensibusque negotiis armis impiis vique prohibiedirnus; nam et a re publica forensibusque negotiis armis impiis vique prohibiti otium persequimur et ob eam causam urbe relicta rura peragrantes saepe soli sumus. Sed nec hoc otium cum Africani otio nec haec solitudo cum illa comparanda est. Ille enim requiescens a rei publicae pulcherrimis muneribus otium sibi udinem recipiebat: nostrum autem otium negotii inopia, necrequiescendi studio, constitutum est. Exstincto enim senatu, deletisque iudiciis, quid est, quod dignum nobis, aut in curia, aut in foro agere possimus? Ita, qui in maxima celecivium quondam vixerimus, nunc fugientes conspectum sceleratorum, quibus omnia redundant, abdimus nos, quantum licet, et saepe soli sumus. Sed quia sic ab hoquondam peperisset otium civitati, nec eam solitudinem languere patior, quam um opus otii, nullum solitudinis munus exstat; ex quo intellegi debet illum mentis
Abbreviated transcription (Latin):
quereret̃ quid maxĩe in re familiari expeduet. respondit bene pasce̾. quid
secundo satis bene pasce̾. quid tertio bene uestire. quid quarto arare.x
dere  ex quo x multis aliis intelligi debet utilitatũ comparationes fiẽi
solere recteq hoc adiunctu ẽẽ quartũ exqiendorũ offõrius genus. Sed toto
hoc de genẽ de queienda de collocanda pecuna. etiã de utenda. comodius a. q
Ablium Scipionẽ Marce fili eũ ꝗ pumus africanus appella¬
tus est dicere solitũ senpsit Cato qui fere fuit eius equalis
nunqͣr se minus ociosũ ẽẽ qͣ cũ ociosus ẽẽt. nec minus solum
iente digna que declarat illũ .x in ocio de negocio cogitare. u
nõ indigeret. Itaq due ies que langorẽ affert̾ ceteris illũ acuebant ocium
x solitudo. Nellem nobis hoc ide̾ uere dicere liceret sed si minus imitatiõe
tanta ingenii prestantiã consequi possumus uoluntate certe proxume acc¬

Expanded text:
quaereretur, quid maxime in re familiari expediret, respondit: Bene pascere; quid quaereretur, quid maxime in re familiari expediret, respondit: Bene pascere; quid secundum: Satis bene pascere; quid tertium: Male pascere; quid quartum: Arare; et dere? Ex quo et multis aliis intellegi debet utilitatum comparationes fieri solere, recteque hoc adiunctum esse quartum exquirendorum officiorum genhoc de genere, de quaerenda, de collocanda pecunia vellem etiam de utenda, commodius a qait: Scipionem, Marce fili, eum, qui primus Affricanus appellatus sit, dicere solitum scripsit Cato, qui fuit eius equalis, numquam se minus ociosum esse, quam cum ociosus, nec iente digna, que declarat illum et in ocio de negociis cogitare et non egeret. Ita duae res, quae languorem afferunt ceteris, illum acuebant, otium et solitudo. Vellem nobis hoc idem vere dicere liceret; sed si minus imitatione tantam ingenii praestantiam consequi possumus, voluntate certe proxime acc
Abbreviated transcription (Latin):
noticia sui corporis x obseruatiõe earũ rerũ que aut prodẽe soleant
aut obesse x continentia in uictu omĩq cultu corporis tuendi causa.¬
x in p̃termittendis uoluptatibus. postremo arte illorũ quorũ ad sci¬
entiã hec pertinent. Res autẽ failiaris quexi debet his rebus a. quibꝰ
abest curpitudo. conseruari autẽ diligentia x parsimoĩa. eisdem etiã
reb augeri. Has res comodissime Xenophon Socraticus ẽ ꝑsecutus
in eo libro qui ichonomicus inscribit̃. quẽ nos ista ferine etate cũ
Ed utilium comparatio qm hic locus erat quartus a Panetio p̃¬
termissus sepe est necĩa nã x corporis comoda cum externis & ex
imis uirib corporis. ip̃a inter se corpous. si bona ualitudo uoluptati anͥ¬
ponat᷑. uires celeritati. extemoiũ autẽ ut gloria diuiciis. uectigalia urb¬
ana nusticis. ex quo genẽ comparatioĩs illud ẽ Senis Catonis a quo cu

Expanded text:
notitia sui corporis et observatione, quae res aut prodesse soleant notitia sui corporis et observatione, quae res aut prodesse soleant aut obesse, et continentia in victu omni atque cultu corporis tuendi causa praetermittendis voluptatibus, postremo arte eorum, quorum ad scientiam haec pertinent. Res autem famniliaris quaeri debet iis rebus, a quibus abest turpitude, conservari autem diligentia et parsimonia, eisdem etiam rebus augeri. Has res commodissime Xenophon Socraticus persecutus est in eo libro, qui Oeconomicus inscribitur, quem nos, ista fere aetate cum um comparatio, quoniam hic locus erat quartus, a Panaetio pretermissus, saepe est necessaria. Nam et corporis commoda cum externis et eximis corporis viribus, ipsa inter se corporis sic, ut bona valetudo voluptati anteponatur, vires celeritati, externorum autem, ut gloria divitiis, vectigalia urbana rusticis. Ex quo genere comparationis illud est Catonis senis: a quo cum
Abbreviated transcription (Latin):
gnẽ hominũ. x ordine quibus ita restiti. ut totũ hoc maluĩ. de re .pu. toll¬
di eĩm spe sublata soluendi necitas consecuta ẽ. At uero hic uictor nre.
tum quidẽ uictus. que cogitarat. ea perfecit cũ eius iam nichil intere¬
sset. tanta peccandi in eo libido fuit ut hoc ip̃m eũ delectaret. etiam si
causa nõ ẽẽt. Ab hoc igitur gne̾ largitioi̾s ut aliis det᷑ aliis auferat᷑.
aberunt hi qui rem pu tuebuntur. In primis ꝙ operã dabunt ut iuris
x iudicioiũ equitate suum quisq teneat. x neq tenuiores propter huiͦ¬
litatem circonueĩant᷑. neq locupletibus ad sua uel tenenda uel recuper¬
sunt. qui prosecunt᷑ cum sũma utilitate rem .pu. magnã ip̃i adipiscu¬
ntur gr̃am u gloriam.
Nhis autẽ utilitatum preceptis Antipater tyrus Stoycus ꝗ
arbitror qd̾ eẽnt faciles sunt certe utiles. Sed ualitudo sustentat̃

Expanded text:
genere hominum et ordine; quibus ita restiti, ut hoc totum malum de re publica tollgenere hominum et ordine; quibus ita restiti, ut hoc totum malum de re publica toll est; fraudandi enim spe sublata solvendi necessitas consecuta est. At vero hic nunc victor, tum quidem victus, quae cogitarat, ea perfecit, cum eius iam nihil interesset. Tanta in eo peccandi libido fuit, ut hoc ipsum eum delectaret, peccare, etiamsi causa non esset. Ab hoc igitur genere largitionis, ut aliis detur, aliis auferatur, aberunt ii, qui rem publicam tuebuntur, in primisque operam dabunt, ut iuris et iudiciorum aequitate suum quisque teneat et neque tenuiores propter humilitatem circumveniantur neque locupletibus ad sua vel tenenda vel recuperqui persequentur, cum summa utilitate rei publicae magnam ipsi adipiscentur et gratiam et gloriam. In his autem utilitatum praeceptis Antipater Tyrius Stoicus, arbitror, quod essent faciles; sunt certe utiles. Sed valetudo sustentatur
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a natus eẽt. Sic par ẽ agere cũ ciuib nõ ut bis iã uidimus hastam
in foro ponẽ.x bona ciuiũ uocibus subiace̾ p̾conis. At ille Grecus id qd̾
fuit Sapientis x prestantis uiri omnibus consulendũ putauit. Ea q ẽ
sũma rõ.  sapĩa boni ciuis. comoda ciuiũ nõ diuellẽ atq om̃s eꝗtate
eadẽ contine̾. habitẽt gratis in alieno. ꝗd ita. ut cũ emerĩ edificauer
tuear inpendã tu me inuito fruere meo. Q uid ẽ aliud ꝙͣ aliis sua erri¬
pere. aliis dare aliena. Tabule uoͣ noue ꝗd hent argumenti. nisi ut em¬
ri pot si hoc nõ fuerit ut locupletes suũ perdat. debitores lucrẽtur alien¬
um. nec eĩm ulla res uehxmentius rem .pi. contiẽt q̃ fides que ẽe nulla
põt. nisi exit necia solutio rerũ creditarũ. nunq eĩm uehementiꝰ actu
est. qͣ me consule. ne solueret᷑. armis x castris temptata res ẽ ab omĩ

Expanded text:
nostra natus esset! Sic par est agere cum civibus, non, ut bis iam vidimus, hastam nostra natus esset! Sic par est agere cum civibus, non, ut bis iam vidimus, hastam in foro ponere et bona civium voci subicere praeconis. At ille Graecus, id quod fuit sapientis et praestantis viri, omnibus consulendum putavit, eaque est summa ratio et sapientia boni civis, commoda civium non divellere atque omnis aequitate eadem continere. Habitent gratis in alieno. Quid ita? ut, cum ego emerim, aedificarim, tuear, impendam, tu me invito fruare meo? Quid est aliud aliis sua eripere, aliis dare aliena? Tabulae vero novae quid habent argumenti, nisi ut emtionibus caveri potest, non, si fuerit, ut locupletes suum perdant, debitores lucrentur alienum; nec enim ulla res vehementius rem publicam continet quam fides, quae esse nulla potest, nisi erit necessaria solutio rerum creditarum. Numquam vehementius actum est quam me consule, ne solveretur; armis et castris temptata res est ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
bat. propterea ꝙ tam longo spatio multa hereditatib. multa emptionibꝰ
multa dotib tenebant᷑. sine iniuua iudicauit. neq illis adimi. neq illis
nõ satisfieri quorũ illa fuerãt opporte̾. Cũ igit᷑ statuiss opus ad eã rem
constituendã peccunia. Alexandriã se proficisci uelle dixit. remq integrã
ad reditũ suũ iussit ẽẽ.isq celeriter ad ꝑtolomeu̾ suũ hospitẽ uenit. qui
tũ regnabat alter post Alexandrã conditã. qui cũ exposuisset patria se li-¬
berare uelle. cãmq docuissx. rege ab opulento uir sumus facile inpetra¬
uit ut grandi adiuuaret pecuĩa. quã cũ Sitioe̾m attulisset. adhibuit si¬
bi in consiliũ .xu. principes. cũ quib cas cognouit eorũ qui sua aĩserãt.
U eoiũ qui sua tenebãt. p̾fecitq existimãdis possõnib ꝗ persuaderent
ia cõstituta. sine q̃rela discederẽt. O. uirũ magnũ. dignũ q. qui ĩ re.pu.

Expanded text:
bat, propterea quod tam longo spatio multa haereditatibus, multa emptionibus, multa dotibus detinebantur: sine iniuria iudicavit, neque illis admimi, neque his non satisfieri, quorum illa fuerant, oportere, cum igitur statuisset opus esse, ad eam rem constituendam pecunia, Alexandriamse proficisci velle dixit, remque integram ad reditum suum iussit esse, isque celeriter ad Ptolomaeum, suum hospitem, venit, qui tum regnabat alter post Alexandream conditam. Cui cum exposuisset patriam se liberare velle causamque docuisset, a rege opulento vir summus facile impetravit, ut grandi pecunia adiuvaretur. Quam cum Sicyonem attulisset, adhibuit sibi in consilium quindecim principes, cum quibus causas cognovit et eorum, qui aliena tenebant, et eorum, qui sua amiserant, peia constituta sine querella discederent. O virum magnum dignumque, qui in re publica
Abbreviated transcription (Latin):
randũ ẽ ne aĩ motus a. natuxa recedant qd̾ assequemur si cauebimus
ne ĩ ꝑturbationes atq exaĩationes incidamꝰ & si attentos aĩos ad decoris
obseruationẽ tenebimus. Motus aũt aĩoru duplices sũt. alteri cogitat¬
ionis. alteri appetitus. Cogitatio ĩ uero exꝗrendo maxĩe uersat. appetitus
uero upellit ad agendũ. Cuxandũ ẽ igitur ut cogitatioe ad res qͣ optĩas
utamire. appetitũ rõi obedientem prebeamus.
I qm̃ magna uis oronis ẽ eaq duplex. na altera contentionis¬
ẽ. altera serionis. Contentio disceptationib tribuat᷑ iudicioꝵ
contionũ senatus. Serio in creculis. disputatio nibꝰ cõgressioĩb
familiariũ uerset᷑. sequit᷑ x cõuiuia. Contentionis precepta rethorũ sunt. nu¬
lla sexmonis. quãqͣ haud scio an possint hec quoq̃ e̾e̾. sed discentiũ studiis ĩuei̾¬

Expanded text:
randum est, ne animi motus a natura recedant; quod assequemur, si cavebimus, randum est, ne animi motus a natura recedant; quod assequemur, si cavebimus, ne in perturbationes atque exanimationes incidamus, et si attentos animos ad decoris conservationem tenebimus. Motus autem animorum duplices sunt, alteri cogitationis, alteri appetitus; cogitatio in vero exquirendo maxime versatur, appetitus impellit ad agendum. Curandum est igitur, ut cogitatione ad res quam optimas utamur, appetitum rationi oboedientem praebeamus. Et quoniam magna vis orationis e, altera sermonis, contentio disceptationibus tribuatur iudiciorum, concionum senatus, sermo in circulis, disputationibus, familiarium versetur, sequatur etiam convivia. Contentionis praecepta rhetorum sunt, nulla sermonis, quamquam haud scio an possint haec quoque esse. Sed discentium studiis inveni
Abbreviated transcription (Latin):
moueat᷑ omnis uiro nõ dignus ornatus. e hiue simile uiciũ. in gestu mo¬
tuq caueatur. Nam x palestrici motus sunt sepe odiosiores. x histrionũ
nõnulli motus ineptiis nõ uacant. x in utcoq̃ genere que sunt recta x si¬
inplicia laudantur. Forme aut̃ dignitas coloris bonitate tuenda ẽ. color
exercitationibus corporis. Adhibenda preterea munditia ẽ nõ odiosa. ne¬
que exquisita nimis q̃ tm̃ effugiat agrestẽ & ĩhũanã negłiam. eadẽ rõ ẽ
hẽnda uestitus in quo sĩe in plerisq rebus mediocritas optĩa ẽ. Cauen¬
dũ ẽ autẽ ne aut tarditatib utam ĩ gressu mollioribus ut pomparum fe¬
rculis similes ẽẽ uideam. aut in festinationib suscipiamus nimias cele¬
titates. q̃ cũ fiit hanelitus mouet᷑. uultus mutant᷑. ora torquent᷑. ex ꝗbꝰ
magna significatio fit nõ adesse constantiã. Sed multo etiã magis elabo¬

Expanded text:
moveatur omnis viro non dignus ornatus, et huic simile vitium in gestu momoveatur omnis viro non dignus ornatus, et huic simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam et palaestrici motus sunt saepe odiosiores, et histrionum non nulli gestus ineptiis non vacant, et in utroque genere quae sunt recta et simplicia, laudantur. Formae autem dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationibus corporis. Adhibenda praeterea munditia est non odiosa neque exquisita nimis, tantum quae fugiat agrestem et inhumanam neglegentiam. Eadem ratio est habenda vestitus, in quo, sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est. Cavendum autem est, ne aut tarditatibus utamur in ingressu mollioribus, ut pomparum ferculis similes esse videamur, aut in festinationibus suscipiamus nimias celeritates, quae cum fiunt, anhelitus moventur, vultus mutantur, ora torquentur; ex quibus magna significatio fit non adesse constantiam. Sed multo etiam magis elabo
Abbreviated transcription (Latin):
x ab omni ꝗd abhorret ab oculorũ auriũq approbatioe̾ fugiamus. Statꝰ.
Incessus. Sessio accubitatio. uultus. oculi. Manuũq motus teneant illd
decorũ. quibus in iebus. duo maxĩe sunt fugienda. ne quid effemĩatu
aut molle. ne quid durũ aut iusticũ sit. Nec uero histrionib oratorib¬
q concedendũ ẽ ut his hec apta sint. nobis dissoluta. Scenicorũ quidẽ
mos tantã hẽt ueteris discipline uerecundiã. ut in scenã sine subligacu¬
lo prodeat nemo. Uerent᷑ enum ne si quo casu euenerit ut corpis qued
puberes filii cum soceris generi nõ lauant̃. retĩenda igͥ ẽ huius gener¬
is uerecundia. preserti nã ip̃a mag̾ra x duce. Cum aũt pulcritudi¬
nis duo gnã sint. quorũ in altexo sit uenustas. ĩ altero dignitas. Uenu¬
statem muliebrẽ dicere debemus. dignitatẽ uirilẽ. ergo x a forma re¬

Expanded text:
et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus; status et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus; status incessus, sessio accubitio, vultus oculi manuum motus teneat illud decorum. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda, ne quid effeminatum aut molle et ne quid durum aut rusticum sit. Nec vero histrionibus oratoribusque concedendum est, ut iis haec apta sint, nobis dissoluta. Scaenicorum quidem mos tantam habet vetere disciplina verecundiam, ut in scaenam sine subligaculo prodeat nemo; verentur enim, ne, si quo casn evenerit, ut corporis papuberes filii, cum soceris generi non lavantur. Retinenda igitur est huius generis verecundia, praesertim natura ipsa magistra et duce. Cum autem pulchritudinis duo genera sint, quorum in altero venustas sit, in altero dignitas, venustatem muliebrem ducere debemus, dignitatem virilem. Ergo et a forma re
Abbreviated transcription (Latin):
hanc nature tam diligentẽ fabricã imitata ẽ homĩu uerecundia. Que cĩm
nã occultauit eadem omnes qui sana mente sunt remouent ab oculis ip̃i¬
q necĩtati dant opera ut qͣ occultissime pareant. Quaxuĩq partium
corpis usus. necessaxii sunt. eas neq partes neq earũ usus suis noĩ¬
nibus appellent. qd̾ q facere nõ turpe ẽ modo occulte id dicẽ obsenũ
ẽ Itaq nec acto illatũ aperta petulantia uacat. nec oc̃onis obscen¬
itas. Nec uero audiendi sunt Cynici. ac siꝗ fuert stoyci pene Cyni¬
ci qui rep̾hendũt & ixxident qd̾ ea que turpia nõ sunt uerbis fiagi¬
ciosa dicamus. illa aũt que tuxpia sunt suis nom̃ibus appellemus.
latrociari. adulterar̃. fraudaxe. re turpe est. sed dicitur nõ obsene. lib¬
ris dare operã re honestum ẽ. nomĩe obscenũ. pluraq in candẽ sentẽ¬
tiã ab eisdem contra uerecundiã disputant̃. Nos autẽ naturã sequam̃

Expanded text:
Hanc naturae tam diligentem fabricam imitata est hominum verecundia. Quae enim natura occultavit, eadem omnes, qui sana mente sunt, removent ab oculis ipsique necessitati dant operam ut quam occultissime pareant; quarumque partium corporis usus sunt necessarii, eas neque partes neque earum usus suis nominibus appellant; quodque facere turpe non est, modo occulte, id dicere obscenum est. Itaque nec actio rerum illarum aperta petulantia vacat nec orationis obscenitas. Nec vero audiendi sunt Cynici, aut si qui filerunt Stoici paene Cynici, qui reprehendunt et irrident, quod ea, quae turpia non sint, verbis flagitiosa ducamus, illa autem, quae turpia sint, nominibus appellemus suis. Latrocinari, fraudare, adulterare re turpe est, sed dicitur non obscene; liberis dare operam re honestum est, nomine obscenum; pluraque in ear sententiam ab eisdem contra verecundiam disputantur. Nos autem naturam sequamur
Abbreviated transcription (Latin):
autem rõnis expertia sunt alia. rone utentia alia. Exꝑtes roĩs. equi
hones pecudes. apes. quoiꝵ opere efficitur aliquid ad nsũ hoĩu. atq̃
uitam. Rãtioẽ autẽ utẽtiũ duo gn̾a pom̃t. deoꝵ unũ. alterũ hoũiũ
deos placatos pietas efficiet & sanctitas. proxĩe aũt & secundũ deos ho¬
inues hominibus sãt utiles ẽẽ possunt. Earumq item rer q̃ uocẽat
Cobsint eadẽ diuisio ẽ. Sed quia deos nocere non putant. his exceptiᷤ
hoĩes hoĩb obesse plurimũ arbitrantur & prodesse. Ea enim ip̃a q̃ ĩ aĩa
nus & ars accessissẽt nec his sinc hoĩnũ adĩstratioe uterem. neq ni. uali¬
tudĩs cur̃o nec nauigatio. nͨ agͥtultã. neq frugũ. fructiũq ⁊eliqͦ ꝑ¬

Expanded text:
autem alia rationis expertia sunt, alia ratione utentia; expertes rationis equiautem alia rationis expertia sunt, alia ratione utentia; expertes rationis equiquid ad usum hominum atque vitam; ratione autem utentium duo genera ponunt, deorum unum, alterum hominum. Deos placatos pietas efficiet et sanctitas, proxime autem et secundum deos homines hominibus maxime utiles esse possunt. Earumque item rerum, quae noceant et obsint, eadem divisio est. Sed quia deos nocere non putant, iis exceptis homines hominibus obesse plurimum arbitrantur. Ea enim ipsa, quae inanima si manus et ars accessisset, nec iis sine hominum administratione uteremur. Neque enim valetudinis curatio neque navigatio nequ
Abbreviated transcription (Latin):
utile qđ nõ honestũ. quia nulla puicies maior uite hominũ potuit affc̾ri
Sũma quidẽ auctoritate pħy. seuere. sane atq honeste. hectria gn̾a con¬
fusa. cogitatione distingunt. Quicꝗd enim instũ sit. id etiã utile ẽẽ cen¬
sẽt. Itẽq qd̾ hõestũ id ẽẽ iustũ. ex quo efficit᷑ ut ꝗd ꝗd honestũ sit utile¬
sit idem. Qd̾ qui parũ prospiciunt. hi sepe uersutos homines & callidoᷤᷤ
admizantes maliciam.sapĩa iudicãt.quoꝵꝵ error eruipiendus ẽ. opr̃o¬
q omnis. ad sp̃ẽm traducenda ut honestis consiliis uistisq factis non
fraude & malicia se intelligant ea que uolunt consequi posse
Ue ergo ad uitã hominũ tuendã ꝑtinẽt. partim sunt ĩ aĩata ut auiꝵ
argentum ut ea que gigniuit᷑ e. terra. ut alia generis euisdem.
partim aĩalia que heñt suo̾s inipetus et rerum appetitus. eorum

Expanded text:
utile, quod non honestum, qua nulla pernicies maior hominum vitae potuit afferri. utile, quod non honestum, qua nulla pernicies maior hominum vitae potuit afferri. Summa quidem auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec tria genera confusa cogitatione distinguunt. Quicquid enim iustum sit, id etiam utile esse censent, itemque quod honestum, ideines et callidos admirantes malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque omnis ad eam spem traducenda, ut honestis consiliis iustisque factis, non fraude et malitia se intellegant ea, quae velint, consequi posse. Quae ergo ad vitam hominum tuendam pertinent, partim sunt inanima, ut aurum, argentum, ut ea, quae gignuntur e terra, ut alia generis eiusdem, partim animalia, quae habent suos impetus et rerum appetitus. Eorum