comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ttii potestatt donait: uttiusq partis possibilitatem homini inse.¬
rendo: proprium eius fecit esse quod uelit. ut boni ac mali ca¬
pax natutaliter utrunq possit: &ad alterutrũ uoluntate defle¬
Atret. Noq enim aliter spontancum hr̃ẽ poterat bonum: nisi ẽ
tot: sed unum facere bonum scilicet: quod & imperauit. mali¬
q facultatem ad hoc tantum dedit: cit uoluntatem euus cx
nostra uoluntate faceremus. Quod cum ita sit: hoc quoq ip̃o
quod etiam mala facere possumũs bonum est. Bonum inqm̃:
quia boni partem meliorem facit. Facit enim ipam̃ uolunta¬
riam siu uiris: non necessitate deuictam: sed uiditio liberã
Licet enim nobis eligere: refutare. probate. respuere. Nec est qͦ
magis rationalis creatura cacteris praeferatur: nisi quod cũm
omnia alia conditionis tantum ac necessitatis bonum habe¬
ant:haet sola etiam haltat uoluntatis. Sed pleciq impie nõ

Expanded text:
trii potestate donare, utriusque partis possibilitatem homini insetrii potestate donare, utriusque partis possibilitatem homini inserendo, proprium ejus fecit esse quod velit; ut boni ac mali capax, naturaliter utrumque posset, et ad alterutrum voluntatem deflecteret. Neque enim aliter spontaneum habere poterat bonum, nisi ea tor, sed unum facere, bonum scilicet, quod et imperavit; malique facultatem ad hoc tantum dedit, ut voluntatem ejus ex nostra voluntate faceremus. Quod cum ita sit, hoc quoque ipsum quod etiam mala facere possumus, bonum est: bonum, inquam, quia boni partem meliorem facit. Facit enim ipsam voluntariam, sui juris, non necessitate devinctam, sed judicio liberam. Licet enim nobis eligere, refutare, probare, respuere. Nec est quo magis rationabilis creatura caeteris praeferatur, nisi quod, cum omnia alia conditionis tantum ac necessitatis bonum habeant, haec sola habeat etiam voluntatis. Sed plerique impie non
Abbreviated transcription (Latin):
silii sui. posuitq ante cum uitam & mortem. bonum &
malum. & quod ei placuerit. dabitur illi. Unde etiam in deu¬
ionomio legimus. Uitam & mortem dedi ante faciem tuã
benedictionem & maledictionem. Elige tibi uitam ut uiuas
temere imperitum uulgus offendit. ut ideo non uere bonũ¬
hominem factum esse putes: quia is malum facere potest:
nec ipã nacura uiolentia astringitur ad immutabilis boni
necessitatem. Nam si diligenterꝰ uetractes: & ad subtiliotem
intellectum cogas animum: hinc tibi melior status homĩs
ac superior apparebit: unde pͤutatur inferior. In hoc gemini itt¬
neris discrimine:in hac utruisq partis libettate: rationabilis
animae decus positum est. Hinc inqm̃ totus natura nostrae
honor consistit. hinc dignitas. hinc deniq optimi quiq laudẽ me¬
in bono:si is ad malum transire non potuisset. Uolius nãq ds
rationabilem citaturam uoluntarii bomi mimnere & liberi arbi¬

Expanded text:
silii sui, posuitque ante eum vitam et mortem, bonum et silii sui, posuitque ante eum vitam et mortem, bonum et malum; et quod placuerit ei, dabitur illi . Unde etiam in Deuteronomio legimus, Vitam et mortem dedi ante faciem tuam, benedictionem et maledictionem: elige tibi vitam ut vivas temere imperitum vulgus offendit, et ideo non vere bonum factum hominem putes, quia is facere malum potest, nec ipsa naturae violentia astringitur ad immutabilis boni necessitatem. Nam si diligenter retractes, et ad subtiliorem intellectum cogas animum, hinc tibi melior status hominis ac superior apparebit, unde putatur inferior. In hoc enim gemini itineris discrimine, in hac utriusque partis libertate, rationabilis animae decus positum est. Hinc, inquam, totus naturae nostrae honor consistit, hinc dignitas; hinc denique optimi quique laudem meerantis, si is ad malum transire non potuisset. Volens namque Deus rationabilem creaturam voluntarii boni munere et liberi arbi
Abbreviated transcription (Latin):
proptit quem omnia etiam illa intelligitur condidisse.
Quem dum ad imaginem & similitudinem suam facere
disponit: anteqm̃ faciat: qualem sit facturus ostendit. De¬
inde cum subiecit ei unuiersa animalia: eumq etiam cõ¬
stituit dominum quae uel mole corpotis. uel uirium ma¬
gnitudine: uel armis dentium. multo ualentiora hoiẽ
fecerit: satis declarat quanto pulchrtus sit homo ipse
conditus. quem uel ex hoc uoluit natura sua intellige̾
dignitatem: dum fortiõa sibi subiecta miratur animalia
Neq enim nudum illum ac sine praesidio reliquit: nec di¬
uersis periculis exposuit uelut infirmum. sed quem iner¬
mem extrintrinsetus fecerat: meluis intus armauit.tatiõ
scilicet atq prudentia. ut per intellectum iugoremq mẽtis
quo caeteris prȩstabat animalibus. factotemꝰ omnium.
solus agnosceret. & in de seruiret deo: unde aliis domina
uoluit non coactum. & ideo reliquit rum in manu con¬

Expanded text:
propter quem omnia etiam intelligitur illa condidisse? propter quem omnia etiam intelligitur illa condidisse? Quem dum ad imaginem et similitudinem suam facere disposuit, antequam faceret, qualem esset facturus, ostendit. Deinde cum subjecit ei universa animalia, cumque etiam constituit eorum dominum, quae vel mole corporis, vel virium magnitudine, vel armis dentium, multo valentiora homine fecerit; declarat quanto pulchrius sit homo ipse conditus, quem vel ex hoc voluit naturae suae intelligere dignitatem, dum fortia sibi subjecta miratur animalia. Neque enim nudum illum ac sine praesidio reliquit, nec diversis periculis velut exposuit infirmum; sed quem inermem extrinsecus fecerat, melius intus armavit, ratione scilicet atque prudentia; ut per intellectum vigoremque mentis, quo caeteris praestabat animalibus, factorem omnium solus agnosceret, et inde serviret Deo, unde aliis dominaboluit, non coactum. Et ideo reliquit eum in manu con
Abbreviated transcription (Latin):
dinem cum in aliis queq opusculis tenuerim. tamenhic
maxime ohseruandim pͥuto: ubi to plenius natutat bo¬
num declarari debet: quo instituenda est perfectior. netan¬
to remissior sit aminnus ad uirtutem ac tardior. quanto mni¬
nus posse se ceedat. & dum quod in esse sibi ignorat: id se ex¬
istimat non habere. Ppoferendam semper in notitiam ea
posse probatur implendum est. Haec igitur prima sctẽ
ac spiritualis iuita fundamenta iatiantur.ut uires su¬
as urgo agnoscat. quas demum bene exercere potit
cũ eas se habere didicerit. Optima enim animi incitamenta
funt:cum docetur aliquis posse qued cupiat. Nam & in
bello ea exhortatio mattima est:eaq plurimum auctoritis
habet:quat propugnatorem de uiribꝰ siuis monet. Primũ
itaq Debet natura humanȩ bonum de eius natui aucto¬
it metiri: deo scilicet. qui cum uniuersa mundi & quae in¬
tra mundum sunt opera bona Qualde fecisse bona refera¬
tur: quanto putas praestantiorem qui ipm̃ hominẽ fecit.

Expanded text:
dinem cum in aliis quoque opusculis tenuerim, tum hic maxime observandum puto, ubi eo plenius naturae bonum declarari debet, quo instituenda est vita perfectior; ne tanto remissior sit ad virtutem animus ac tardior, quanto minus se posse credat, et dum quod inesse sibi ignorat, id se existimat non habere. Proferenda semper in notitiam ea posse probatur, implendum est. Haec igitur prima sanctae ac spiritualis vitae fundamenta jaciantur, ut vires suas virgo agnoscat, quas demum bene exercere poterit, cum eas se habere didicerit. Optima enim animi incitamenta sunt, cum docetur aliquis posse quod cupiat. Nam et in bello ea exhortatio maxima est, eaque plurimum auctoritatis habet, quae pugnatorem de viribus suis admonet. Primum itaque debes naturae humanae bonum de ejus auctore metiri, Deo scilicet, qui cum universa mundi, et quae intra mundum sunt opera, bona et valde bona fecisse referatur, quanto putas praestantiorem ipsum hominem fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat quae dei sunt: quomodo plactat deo. ut sit sancta
coipore & spiritu. Quae autem nupta est: cogitat quae sũt
mundi: quomodo plateat uiro suo. Qua corpore & spiritu
sancta est: nec in membris nec in mente delinquit. De¬
linquere aut̃ non in causa castitatis tantũ esse p̃t. std &̃
in quacunq parte iustitiat. Quamuis enim corpote urgo:
aut auribus peccit: aut lingua: quomodo corpore sancta di¬
cenda est. Dende si uel odio infecta uel inudia: auaritia:
ued iracundia sit: Quomedo spiritu obtmet sanctitatẽ: Et si
nupta quat uocatur amore toniugii: cogitat quomodo placeat
uiro suo: quantum liberis relinquat quat uatiis mundi re¬
stucta cutis: tatuis ad uoluntatem dei ni respicit: tamẽ
de peccatis exculate se non potest: quid faciat uirgo: quar so¬
sanctitatis ingressa est. Si uis itaq propositi tui magnitu¬
dinem aequare moribus: & per omnia deo copulari: si leue

Expanded text:
cogitat quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, ut sit sancta cogitat quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, ut sit sancta corpore et spiritu; quae autem nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro suo . Quae corpore et spiritu sancta est, nec in membris nec in mente delinquit. Delinquere autem non in causa castitatis tantum esse potest, sed etiam in quacumque parte justitiae. Quamvis enim virgo corpore, aut auribus peccet, aut lingua; quomodo corpore sancta dicenda est? Deinde si vel odio infecta, vel invidia, vel avaritia,  iracundia sit; quomodo spiritu obtinet sanctitatem? Et si nupta, quae amore conjugii cogitat quomodo placeat viro suo, quantum liberis relinquat, quae variis mundi astricta curis, rarius ad voluntatem Dei respicit, tamen de peccatis excusare se non potest; quid faciet virgo, quae soXIII. Si vis itaque propositi tui magnitudinem aequare moribus, et per omnia Deo copulari, si leve
Abbreviated transcription (Latin):
autem & facilis dicendi uia est: quae ipsa ubertate. maua
cursum orationis accendit. Sed nobis alio magis itinerr petgẽ¬
dum est: quibus propositum est institutionem iurginis non
laudem scribere: nec tam paratas iam uirtutes eius raprimere
quam parandas. magisq reli quã ordinait utam ꝙ̃ ortart
prartetitam. Est autem difficilimum cum cus persona face̾:
in qua cupiditas tanta discendi est: tantusq perfectionis
sit. Meminit enim & recte meminit: quas mundi opes glo¬
riamq respuerit. quibus uoluptatib renuntiauerit. qͥdꝰ
deniq contempserit uitae pñtis illecebras. & ideo conteta¬
non est cõmiuni hoc medioctiq genere uiuendi: & quod
facile multorum societate uilescat. Nouum aliquid & mn¬
usitatum itquirit. praccipuum q̃ uoddam ac singulare fla¬
gitat notimi̾nus conuersauonem suam qmͣ conuersionẽ
Ntlt esse inirabilem. in scculo nobilis apud deum uult

Expanded text:
autem et facilis dicendi via est, quae ipsa ubertate materiae autem et facilis dicendi via est, quae ipsa ubertate materiae cursum orationis accendit: sed nobis alio magis itinere pergendum est, quibus propositum est, institutionem virginis, non laudem scribere: nec tam paratas jam virtutes ejus exprimere, quam parandas: magisque reliquam ordinare vitam, quam ornare praeteritam. Est autem difficillimum cum ejus persona facere, in qua cupiditas tanta discendi est, tantusque perfectionis sit. Meminit enim recteque meminit, quas mundi opes gloriamque respuerit, quibus voluptatibus renuntiaverit, quas denique contempserit vitae praesentis illecebras. non est communi hoc mediocrique genere vivendi; et quod facile ipsa multorum societate vilescat, novum aliquid et inusitatum requirit, praecipuum ac singulare flagitat. Non minus conversationem suam quam conversionem cupit esse mirabilem. In saeculo nobilis, apud Deum cupit
Abbreviated transcription (Latin):
OSETRUDEM
christi ecclesiam sacris instituens
disciplinis inter cactera man¬¬
data hoc quoque posuit dicẽs
Si q̃ia muli has et uirum in.¬
fidelem. & hic consentit habita

Expanded text:
os et rudem Christi ecclesiam sacris instruens disciplinis inter cetera mandata hoc quoque posuit dicens: si qua mulier habet uirum infidelem et hic consentit habita
Abbreviated transcription (Latin):
promissioni eius negare poteras omnino lȩtitiam. Nunc
quia xpũs fabricator & resuscitator promutit: non times¬
Leam plangere: ut fideliorem xpõ parutr ⁊ pottni cotem
medicum uidearis in promissione iuditare. Sed destitu¬
tam dicis: doleo senectutẽ: qui debueram liberos incos pouꝰ
antecedere:ne in laborib remanerem.Quando de spintali¬
Danit oculos pracponendum. Ego tihi meluis profiteor
turnisse: ꝗ nõ carnalẽ sed spiritalẽ circa te cõsidero felicitatẽ. Tu
obitu in senectute cõfectũ. ego ᷤ contra ꝓbo subleuatum. Senectuti
tuas amputauit dominus magis sollicitudinem: quae
torquthat de uiua filia ne perirtt. Meluis nũc ltiq mortu¬
am seculo crrdis esse apud deum uuiam: qm̃ hic uiuã mort¬

Expanded text:
promissioni eius negare poteras omnino laetitiam: nunc promissioni eius negare poteras omnino laetitiam: nunc quia Christus fabricator et resuscitator promittit, non times plangere, ut fideliorem Christo pariter et potentiorem medicum uidearis in promissionibus iudicare. sed destitutam, dicis, doleo senectutem, qui debueram meos liberos potius antecedere, ne in laboribus remanerem. quando de spiritaliomnino ante oculos reponendum. ego tibi melius profiteor euenisse, qui non carnalem sed spiritalem circa te considero felicitatem. tu te dicis de alicuius pigneris tui obitu in senectute confectum. ego contra comprobo subleuatum. senectuti tuae amputauit magis Dominus sollicitudinem quae te torquebat de uiua filia ne periret. melius utique nunc mortuam saeculo credis esse apud Deum uiuam quam uiuam
Abbreviated transcription (Latin):
ne sccum uatart quos diligunt patumtꝰ. Et ut ad palatta
catli: ad stuclia chtisti: ad honorem uita perpetuaꝵ:ad pa¬
irimonium possessionis arternaeicum securitate ualtał
peructuit: nemo filios suos libentet gratula tur absced
Ad comparanda peccata gaudentitam parentes a filiis
qm̃ filii a parentib ptoubtante diabolo sepatati ad it¬
duliintiam percpumdaminolunt ab inuitem deo uocã¬
te discerni.ui. appareat. non pro ratione nr̃a nos dolete:
quẽcunq uidemur ammitee: sed indicium magis ostẽ¬
deie diffidentiat.Mihi crede:sola ĩ omnib incredulitas
mecet. et sicut non potest fides nosserquod doleat. sic dif¬
fudentia sola doloribus inuenitur antilla.Nam si dor¬
nuentes dicimus:dormintes utiq credere debemus. &
ium mnortuos: std requiescentes. secundum uotem domĩ.
Omnisunquit: qui credit in me:litet moriaturuluet.Si
tibi medicus hoc promitteret quisqm̃: nullam sine dubio

Expanded text:
nec secum uacare quos diligunt patiuntur. et ut ad palatia nec secum uacare quos diligunt patiuntur. et ut ad palatia caeli, ad studia Christi, ad honorem uitae perpetuae, ad patrimonium possessionis aeternae cum securitate ualeant peruenire, nemo filios suos libenterAd comparanda peccata gaudent tam parentes a filiis, quam filii a parentibus, provocante diabolo, separari. Ad indulgentiam percipiendam, nolunt ab invicem, Deo vocante, discerni: ut appareat non pro nostra ratione nos dolere quemcumque videmur amittere: sed indicium magis ostendere diffidentiae. VI. Mihi crede, sola in omnibus incredulitas moeret. Et sicut non potest fides nosse quod doleat, sic diffidentia sola doloribus invenitur ancilla. Nam si dormientes dicimus, dormientes utique credere debemus: et non mortuos, sed requiescentes, secundum vocem Domini: omnis, inquit, qui credit in me, licet moriatur, uiuet. si tibi medicus hoc promitteret quisquam, nullam sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
nem. maxime cum non inanis & uacuus redut noscatur
qui chrislianitatiᷤ mercatus est luthrum. ppt̃ quod descẽ¬
dit ad mundi commercium.Et rgo mnquies nulla promis¬
sionum caelestium dubitatione conturbor.sed sola separa¬
tione dormientis estuans desolatus pii pignoris exagitor.Ex
cusatio est haec benedictessine dubio fragilitatis huãc
quae patrocinari non potest diffidentia.Si enim desolau¬
ones  ferre homines non ualtient: nunqm prorsus parẽ¬
tes a se sua pignora dimisisseni. Destitutos st a morientib
conqueruntur:et uiuos filios aut propter honoresi auit pp̃r
nogotia peregrinis regionibus tredunt: ⁊ gaudent tota
uita sine assectibus tommotati: dummodo capiant qđ
cupuint de sius pignorib adipipisti Et ut ad palatia p¬
gant: peregrinantur ad studia dignitatis: nauigant ad
atq uirenda: uel ad tausas patrimoni aliquas explicã¬
das cum labort & peticulo proficiscentes omnes ĩpellũt:

Expanded text:
nem, maxime cum non inanis et vacuus redire noscatur, nem, maxime cum non inanis et vacuus redire noscatur, qui Christianitatis mercatus est lucrum: propter quod descendit ad mundi commercium. Et ego, inquies, nulla promissionum coelestium dubitatione conturbor, sed sola separatione dormientis aestuans, desolatus solatio pii pignoris jactor. V. Excusatio est haec, benedicte, sine dubio fragilitatis humanae, quae patrocinari non potest diffidentiae. Si enim desolationes homines ferre non valerent, numquam prorsus parentes a se sua pignora dimisissent. Destitutos se a morientibus conqueruntur: et vivos filios, aut propter honores, aut propter negotia peregrinis regionibus credunt: et gaudent tota vita sine affectibus commorari, dummodo capiant, quod cupiunt de suis pignoribus adipisci: et ut ad palatia pergant, peregcquirenda uel ad causas patrimonii aliquas explicandas per labores et pericula proficiscentes omnes impellunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lexerat. & tu amare credis: cui laborum uolebas adhucit¬
starc iormenta. Caeterum si putas eum lazarum dolu¬
isse:anie non permisisset.exire:qui repellere. poterat inõ¬
tem.aut certe non fleret:qui mortuum trsuscitare post¬
modum habuerat potestatẽ.Unde apparetisola eum cau¬
sa fuisse cõmotum:quod ad hostilem uitam catissimũ
teuocart denuo propter creditutos aliquos & confuridẽdos
incredulos urgebatur.Deniq sic subsecueutus est dicens.
Er go pater ut etedant quia tu me misisti:ait clata uote:¬
uoce lazare prodi foras: & factum est. Gaude ergo unde iͨ
coactus est flrte. ne tit saliem udearis dormientis foelicila¬
tibus inudere. Ab aliena mundi prouintia transiuit ad¬
dñm: & de hostili patria migrauit ad coelum sic apłs cõme¬
morat dicens.Quam duu sumus in hoc sę̧culo: peregrinam
a domĩo. Non ergo nobis luctum debet incutere quisꝗͣ:
cum a petegrinatione redire meruerit ad proptiam tegio¬

Expanded text:
lexerat: et tu amare credebas te, cui laborum volebas adhuc plexerat: et tu amare credebas te, cui laborum volebas adhuc praestare tormenta. Caeterum si putas eum Lazarum doluisse, ante non permisisset exire, qui repellere potuit mortem: aut certe non fleret, qui mortuum suscitare postmodum habuerat potestatem. Unde apparet, sola eum causa fuisse commotum, quod ad hostilem vitam charissimum revocare denuo, et propter credituros aliquos et confundendos incredulos, urgebatur. Denique sic subsecutus est, dicens: Ergo, Pater, ut credant, quia tu me misisti, ait clara voce: Lazare, prodi foris . Et factum est. IV. Gaude ergo unde ille coactus est flere, ne tu saltem videaris dormientis felicitatibus indominum, et de hostili patria migrauit ad caelum, caruit mmorat, dicens: Quamdiu sumus in hoc saeculo, peregrinamur a Domino . Non ergo nobis luctum debet incutere quisquam, cum a peregrinatione redire meruerit ad propriam regio
Abbreviated transcription (Latin):
et plangimus domini beneficia: qui nouit infir¬
mitati nrãe quid pracstet.Periditari uolebat ad hiui. ꝗ
dolet aliquem dormientem: & intc fluctus uitat pñtt
uidete cupiehat mistrũ laborare. tants at talib tẽpesta¬
tibus uitae. Tot ipugnationes diaboli: tot corpotis bel¬
la: tot sȩculi clades tiasit. & lochrimas fundis: quasi nt¬
derctis utiq quia uado ad prem̃ Plane mortuũ larat
lcuit: sed non tuas lachrimas fudit. Resurrectionis
promissor dolorem docete non poterat: ne fidem perfi¬
diam faceret quam docebat. Doluit lazarum non dormi¬
tniem. sed potius resurgẽtem. & flebat quem cogebatur
propter saluandos alios sȩculo reuocare. Hancꝰ uitam
dans dominus ingemiscebat:quam tu doles esst subla¬
tam. Contra lachrimas euis pugnant lathrimȩ tuae :¬
& amor tuus amori euis non conuenit. Nic fletus non
habet pietatem. Ille nolebat reddere laboribiquem di¬

Expanded text:
et plangimus Domini beneficia, qui novit infiret plangimus Domini beneficia, qui novit infirmitati nostrae quid praestet. Periclitari volebat adhuc, qui dolet aliquem dormientem: et inter fluctus vitae praesentis videre cupiebat miserum laborare. Talibus ac tantis tempestatibus vitae, tot impugnationes diaboli, tot corporis bella, tot saeculi clades evasit. Et lacrymas fundis, quasi nederetis, quia vado ad Patrem . Plane Lazarum flevit mortuum, sed non tuas lacrymas fudit. Resurrectionis promissor dolorem docere non poterat, ne fidem perfidiam faceret, quam docebat. Doluit Lazarum non dormientem, sed potius resurgentem: et flebat, quem cogebatur propter alios ad saeculum revocare. Hanc vitam dans Dominus, ingemiscebat, quam tu doles esse sublatam. Contra lacrymas ejus pugnant lacrymae tuae, et amor tuus amori ejus non convenit. Hic fletus non habet pietatem. Ille nolebat reddere laboribus, quem di
Abbreviated transcription (Latin):
quancũq iacturam Resurgete credimus nrõs: & plãgimꝯ
praeponere iulemur affectum. Quod dedecat ab stulit ꝗ
crcauerat. Quis est alius qui plangat: quod ad tempus
accepetat. Cõmodatctat ut ht̃ts qntocumq tempore uolia¬
isset: & cum uellet rursus. aufcriei.Nihil abstulit tuum.
qui recipere dignatus est proprium.Creditum suũ teciꝑ
decit creditorem: & nihil alud decet. mutuantem ꝗm̃¬
deuotissim amꝰ uotem dicentis. Dominus dedit domĩ ꝯ
ab stulit. sicut domino placuitua factum est. sit no¬
men domini bentdictum. Parum trgo non erat hate cõ
solatio conita luctut: quod nemo lugere debeat: cum
aliquid reddiderit alienum. quia: fas non erat apa
alium reneti qued domino suo furrat necessarium.
Additur consolationis alia ꝑtouidẽtia: quat iaculis or¬
bitatis occurtat. Pangere debe mus de seculo recedẽtes :
si sęculi mimititias contranos minime sentitemꝰ.

Expanded text:
quantamcumque jacturam. Resurgere credimus mortuos, et plangimus? quantamcumque jacturam. Resurgere credimus mortuos, et plangimus? praeponere jubemur affectum. Quod dederat abstulit qui creaverat. Quis est qui plangat quod ad tempus acceperat? Commodaverat, ut haberes quantocumque tempore voluisset: ut cum vellet, rursum auferret. Nihil abstulit tuum, qui dignatus est recipere proprium. Creditum suum recipere decuit creditorem, et nihil aliud decet, quam devotissimam vocem: Dominus, inquit, dedit, Dominus abstulit. Sicut Domino placuit, ita factum est. Sit nomen Domini benedictum . Parum ergo non erat haec sola consolatio contra luctum quod nemo lugere debeat cum alialium retineri, quod Domino suo fuerat necessarium. Additur consolationis alia providentia, quae jaculis orbitatis occurrat. Plangere debuimus de saeculo recedentes, si saeculi inimicitias contra nos minime sentiremus:
Abbreviated transcription (Latin):
non in flatur.omnia sustinet: omnia sptrat omĩa patit̃
hant nepotianus nr̃ ab sens presens est. & per terrarũ spa¬
tia duusus. utraq complectitur manu. Habemus mu¬
affectu & fortitudinem mentis quam btũs pap̾attona¬
tus ostendit in dormitione germaui: tios imitemus
in filio. Illum nrã pagella decantet illum tuncte lrã
sonent. Quem corpore non ualemue. ieordauone tene¬
amus. & cum quo loqui non possumꝰ: de eoloqui nun¬
quam desinamus :
EN EDI CTO A diltelissimo paretit Tyra¬
sio hieronimus. Catitatis tuat scripta peccepi
in quibus animum tuum dolore commotum
de filiat dormitione cognoui.Non aluid prin¬
ci paliter admitatus sum: qm̃ christiani pectoris in te ab¬
latam uirtutem susse. ut animum flecitit ad doloit̃¬
Stupeo murum fidei penetratum uulneribus orbitatis
quem sepire debuerat spes resurrectionis et regni cȩlestis.
Nunqm̃ spescum dolore contordat. nec fides aliqñ sentit

Expanded text:
non inflatur, omnia sustinet, omnia credit, omnia speratnon inflatur, omnia sustinet, omnia credit, omnia sperathanc Nepotianus noster absens praesens est et per tanta terrarum spatia diuisos utraque conplectitur manu. habemus muaffectu et fortitudinem mentis, quam beatus papa Chromatius ostendit in dormitione germani, nos imitemur in filio. Illum nostra pagella decantet, illum cunctae litterae sonent. Quem corpore non valemus, recordatione teneamus et, cum quo loqui non possumus, de eo numquam loqui desinamus. enedicto et dilectissimo Tyrasio Hieronymus. I. Charitatis tuae scripta percepi, in quibus animum tuum dolore commotum de filiae dormitione cognovi. Non aliud principaliter admiratus sum, quam Christiani pectoris in re ablatam virtutem fuisse, ut animum flecteres ad doloStupeo murum fidei penetratum vulneribus orbitatis, quem sepire debuerat spes resurrectionis et regni coelestis Numquam spes cum dolore concordat, nec fides aliquando sentit
Abbreviated transcription (Latin):
ibi planctum illos nascristos moti. alios affluere di¬
uitiis. alios iuenihicat & non xersis tantum taeccitũ:
sed touus mũdi homines qui nunc uiuũt in breui spa¬
tio difune turos Uincitut sermo tei magnitudint. &¬
minus est omne quod dicimus. Redeamus igitur ad
nos. & quasi etaelo descendentes paulisper nr̃a uidram:.
Sentis ne obsecro te quando infans. quatido purr: qnͣdo
iuenis. quando robusta attatis: quando senex facto
sis. Quottidie morimur contidie commut amur. & ta¬
men acittnus nos esse credimus. Noc ipm̃ quod dicto:
qͦd sitibuur. qued telego: quod emendo:de uita mea trałr
Quot pũcta notarii: tot meorum damna sunt tempor
Scribimus atq rescribimus: transeunt maria. epistola
& findente salum carina: per singulos fluctus actatis
nostrae momenta minuuntꝰ. Solum habemus lueri:
quod christi nobis amore souamur. Catitas patiens ẽ:
benigna est. Catitas non ⁊ rlatur. non agit perperam:

Expanded text:
ibi planctum; illos nasci, istos mori; alios affluere diibi planctum; illos nasci, istos mori; alios affluere diúitiis, alios mendicare; et non Xerxis tantum exercitum, sed totius mundi homines, qui nunc uiuunt, in breui spatio defuturos. uincitur sermo rei magnitudine et minus est omne, quod dicimus. Redeamus igitur ad nos et quasi e caelo descendentes paulisper nostra uideamus. sentisne, obsecro te, quando infans, quando puer, quando iuuenis, quando robustae aetatis, quando senex factus sis? cotidie morimur, cotidie commutamur et tamen aeternos esse nos credimus. hoc ipsum, quod dicto, quod scribitur, quod relego; quod emendo, de uita mea trahitur. quot puncta notarii, tot meorum damna sunt temporum. scribimus atque rescribimus, transeunt maria epistulae et findente sulcos carina per singulos fluctus aetatis nostrae momenta minuuntur. solum habemus lucri, quod Christi nobis amore sociamur. caritas patiens est, benigna est; caritas non zelatur, non agit perperam,
Abbreviated transcription (Latin):
ualent. qui si terram trtigerint:se mortuos arbittant
Et non intelligimus prophetarum uoces: fugient mille
uno perseq̃nte.Nec amputamus tausas morbent mott
paruer auferatur.statimq rernemus sagutas telis: tyaras
galris: taballos equis cedere. Excessimus consolandi mo¬
dum: & dum unius mortẽ flete prohibemus : totius orbis
mortuos planximus.Ferses ille rex potentissimtis: qui
subuertit montes:maria constrauit:cum de sublimi loco
infinitam hominum multitudinem & innum erabilẽ
uidisset taercitum: flesse dicitur:quod post centum ãnos
nullus eorum quos tunc cernehat: superfuturus esset.
Osi possemus in talem ascendere spicunlam: de qua u¬
niuersam terram sub pedibus nrĩs cerneremus: iam u¬
bi ostenderem totius mundi rinas.gentes gentibus
& regnis regna collisa. a lios torqueri: alios nitati: alios ab¬
obruiꝰ. Nuctibus: alios ad seruitunin itahi hic nuptiao.

Expanded text:
ualent, qui, si terram tetigerint, se mortuos arbitrantur, ualent, qui, si terram tetigerint, se mortuos arbitrantur, et non intellegimus prophetarum uoces: fugient mille uno persequente nec amputamus causas morbi, ut morbus pariter auferatur, statimque cernimus sagittas pilis, tiaras galeis, caballos equis cedere? Excessimus consolandi modum et, dum unius mortem flere prohibemus, totius orbis mortuos planximus. Xerxes, ille rex potentissimus, qui subuertit montes, maria constrauit, cum de sublimi loco infinitam hominum multitudinem et innumerabilem uidisset exercitum, flesse dicitur, - quod post centum annos nullus eorum, quos tunc cernebat, superfuturus esset. o si possemus in talem ascendere speculam, de qua uniuersam terram sub nostris pedibus cerneremus! iam tibi ostenderem totius mundi ruinas, gentes gentibus et regnis regna conlisa; alios torqueri, alios necari, alios obrui fluctibus, alios ad seruitutem trahi; hic nuptias,
Abbreviated transcription (Latin):
cimus: & tamen uiurit unlumus: cosq qui his carent flen¬
dos potius quã beãdos putamus. Olim offensum senumꝰ :
nec placamus deum. Nrĩs peccatis harbari fortes sũt.no¬
stris uitiis romanus superatur eocercitus. & quasi hec nõ
sufficeret cladibus pene bella ciuilia qm̃ hostilis muc
consumpsit.Miseri istaclitae: ad quorum comparatiorẽ
nabuchodonosor seruus dei scribitur.Infelices nos: qui
tantum displicemus deo:ut perrabiem barharorũ ilis
in nos ira deseiuat.Erechias egit poenitentiam: & CLXXX
milia assyriorum ab uno angelosuna nocte deleta sunt
losaphat laudes domino conciane bat: & dominus pro
laudante supetabat.Moyses contra amalechinon ꝗladio
led oratione pugnabat.Si etigi uolumus:prosterna mur
ꝑtohipudor: & stolida tisq ad intredilitatem mens.
Romanus eatrcuus uictor orbis & dominus abhis uinci¬
tur:hos pauti: horum irrretur asptctusqui ingredi nim

Expanded text:
cimus; et tamen uiuere uolumus eosque, qui his carent, flencimus; et tamen uiuere uolumus eosque, qui his carent, flendos potius quam beandos putamus. olim offensum sentimus nec placamus deum. nostris peccatis barbari fortes sunt, nostris uitiis Romanus superatur exercitus; et quasi non hoc sufficeret cladibus, plus paene bella ciuilia quam hostilis mucro consumpsit. miseri Israhelitae, ad quorum conparationem Nabuchodonosor seruus dei scribitur; infelices nos, qui tantum displicemus deo, ut per rabiem barbarorum illius in nos ira desaeuiat. Ezechias egit paenitentiam, et centum octoginta quinque milia Assyriorum ab uno angelo una nocte deleta sunt; Iosaphat laudes domino concinebat, et dominus pro laudante superabat; Moyses contra Amalech non gladio sed oratione pugnauit. si erigi uolumus, prosternamur. pro pudor et stolida usque ad incredulitatem mens! Romanus exercitus, uictor orbis et dominus, ab his uincitur, hos pauet, horum terretur aspectu, qui ingredi non
Abbreviated transcription (Latin):
paucas uites uominaui: in quibus olim fuere regna non
inodica. Immunis ab his malis uidebatut orienꝰs: & tãtũ
nuntus consternatus. Ecce trenio preterito t ulumis
caucasi rupibus immissi in nos non arabia. std sipienuio¬
nis lupi:tantas breui prouintias percurrerunt.Quot mo¬
nasteria capta:quantat fluuiorum aqua humano cru¬
ore muiatę sunt.Obsessa anthiochia: & urbes reliquȩ: qͣs
alia cigiuis. orontrs tufrates q practer fluunt Tracti
gteges captiuorum. atabia phoenix palestina aegiptus
imote captuia.Non mihi si lingua tentum sint:oraq
centum:Ferrea uox: omnia poenarum percurtere nomĩã
possim. Neq etum hystoriam proposu sccibeit. std nrãs¬
breuiter flere miserias. Alioquin ad haee merito explican¬
da et thucidides: & salustuis muti sunt. Foelix nepotianus:
qui haet non uidet. fodia qui ista non audit. Nos mistri:
qui aut patimur: aut patientes fratees nrõs tanta ꝑspi¬

Expanded text:
paucas urbes nominaui, in quibus olim fuere regna non paucas urbes nominaui, in quibus olim fuere regna non modica. inmunis ab his malis uidebatur oriens et tantum nuntiis consternatus: ecce tibi anno praeterito ex ultimis Caucasi rupibus inmissi in nos non Arabiae, sed septentrionis lupi tantas breui prouincias percucurrerunt. quot monasteria capta, quantae fluuiorum aquae humano cruore mutatae sunt! obsessa Antiochia et urbes reliquae, quas Halys, Cydnus, Orontes Eufratesque praeterfluunt. tracti greges captiuorum; Arabia, Phoenix, Palaestina, Aegyptus timore captiuae. non, mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea uox, omnia poenarum percurrere nomina possim. neque enim historiam proposui scribere, sed nosbreuiter flere miserias. alioquin ad haec merito explicanda et Thucydides et Sallustius muti sunt. Felix Nepotianus, qui haec non uidet; felix, qui ista non audit. nos miseri, qui aut patimur aut patientes fratres nostros tanta perspi
Abbreviated transcription (Latin):
mas us ptaecipitatus repente de altissimo dignitatis
tates miserorum:std stagilem humanat conditiõis narro sta¬
tũ. Hortet aninius nrõtum tem porum ruinas proseꝗ
Uiginti & to amplius anni sũt: qđ inter constantinopolĩ
& alpes uilias quoitidit romanus satiguis effunditut.
epiros dalmatiam cunctas q pannonias: gothus sarma¬
ta quadus a lanus huni uuandali marconianruastãt
trahunt rapunt.Quot mattont:quot uigines dci & in¬
genua nobiliaq corpora his bellis fuere lũ dibrio. Capti
episcopi: interfect presbiteri & diuersorum officia cde¬
ricorum subuersȩ ecclesia. et ad altaria xpũstabulati
equi: mactirum effossae reliquiae. ubiq lũctus: ubique
gemitus: & plurima mortis imago. Romanus orbis cuit.¬
& tamen ceruix nr̃a erectamon flectitur. Quid putas nẽ
animi hr̃e corinthios athenienses.lacedemomos archadas
cunctamq grętian: quibus imperant barbari Et certe

Expanded text:
masius praecipitatus repente de altissimo dignitatis masius praecipitatus repente de altissimo dignitatis tates miserorum, sed fragilem humanae condicionis narro statum — horret animus temporum nostrorum ruinas prosequi —: uiginti et eo amplius anni sunt, quod inter Constantinopolim et Alpes Iulias cotidie Romanus sanguEpiros, Dalmatiam cunctasque Pannonias Gothus, Sarmata, Quadus, Alanus, Huni, Uandali, Marcomanni uastant, trahunt, rapiunt. quot matronae, quot uirgines dei et ingenua nobiliaque corpora his beluis fuere ludibrio! capti episcopi, interfecti presbyteri et diuersorum officia clericorum, subuersae ecclesiae, ad altaria Christi stabulati equi, martyrum effossae reliquiae: ubique luctus, ubique gemitus et plurima mortis imago. Romanus orbis ruit et tamen ceruix nostra erecta non flectitur. quid putas nunc animi habere Corinthios, Athenienses, Lacedaemonios, Arcadas cunctamque Graeciam, quibus imperant barbari? et certe
Abbreviated transcription (Latin):
Adolescens ualentimatius ⁊ pene putr post fugam post
eulia. post iecuperatum multo sanguine imperũ. hauo
ꝑtocul ab utte fruterne moter conscianecatus est er ca¬
dauer exanimis infamatũ suspendio. Quid ltquar de
piocopio maximo cugenio. qui utiq dũ regni fastigio poti¬
rent᷑ terrori gentibus tratitꝰ omnes captisteterunt at̃
ora uctorum. ⁊ quod potentissimis quondam mnistt¬
rimum est: piuis ignominia seruitutis quã hostili mu¬
crone confossi sunt. Dicat aliquis. itgum talis ꝯditio t̃.
feruint q summos fulguta in outes. Ad priuaras utniã
dignitates. nit de iis loquar qui tatedunt bienium. at¬
q ut cactetos pectermulamꝰ fufficit irium nuper consu¬
larium diuersos exitus scribere. Ahundantius egtno pi¬
thiuntę exulat. Rufini caput pilo constantinopolim
geslatum ts. & abscissa manus dextera ad dedicus in¬
saciabilis auarina. hostiatim stipes mendicauit. Ti¬

Expanded text:
adulescens Ualentinianus et paene puer post fugam, post adulescens Ualentinianus et paene puer post fugam, post exilia, post recuperatum multo sanguine imperium haut procul ab urbe fraternae mortis conscia necatus est et cadauer exanimis infamatum suspendio. quid loquar de Procopio, Maximo, Eugenio, qui utique, dum rerum potirentur, terrori gentibus erant? omnes capti steterunt ante ora uictorum et, quod potentissimis quondam miserrimum est, prius ignominia seruitutis quam hostili mucrone confossi sunt. Dicat aliquis: \'regum talis condicio est, feriuntque summos fulgura montes. ad priuatas ueniam dignitates nec de his loquar, qui excedunt biennium; atque, ut ceteros praetermittam, \'Sufficit nobis trium nuper consularium diuersos exitus scribere. Abundantius egens Pityunte exulat; Rufini caput pilo Constantinopolin gestatum est et abscissa manus dextera ad dedecus insatiabilis auaritiae ostiatim stipes mendicauit; Ti
Abbreviated transcription (Latin):
poris calamitates. ut non plangendus sit qui hac luce
caruit: quã congratulandum tiꝰ quod de tantis malis e¬
uaserit: Constantis fautor arriant hereseos dum con
itumicum paratur: ⁊ ꝯcitꝰ fertur ad pugnam: it mopsi
uiculo moriens: magno dolore hosti reliquit imperiũ.
luliatius preditor animat suae: christiani uigulator
etcuiius. ⁊pm̃ sensit in media quem primum in gallia
denigaiat. dumq tomanos propagait uuli fines. petdi¬
dit propagatos louimanus gustitis tm̃ regalibo bots
fetoit primatum suffotatus iuitriit ostendens om̃ibo
quid sit humana pocenua Ualtutiniatu uastato geni¬
tala solo: ⁊ inultam pattiam deceliuquttu. uominiꝰ san¬
guinis extinctus est. Hiuus germanus ualeus gothico
bello uictus in tracia cundii locũ et mottis habiut &
sepulchri. Gtatianu ib trtrcitu suo proditꝰ et ib obus¬
i utbbꝰ non teceptiis ludibtio hosti fuit crutata¬
tꝙ mantio uestigia ꝑ atieiee tin lagune testantur.

Expanded text:
poris calamitates, ut non tam plangendus sit, qui hac luce poris calamitates, ut non tam plangendus sit, qui hac luce caruerit, quam congratulandum ei, quod de tantis malis euaserit? Constantius, Arrianae fautor hereseos, dum contra inimicum paratur et concitus fertur ad pugnam, in Mopsi uiculo moriens magno dolore hosti reliquit imperium. Iulianus, perditor animae suae et Christiani iugulator exercitus, Christum sensit in Media, quem primum in Gallia denegarat; dumque Romanos propagare uult fines, perdidit propagatos. louianus gustatis tantum regalibus bonis fetore prunarum suffocatus interiit ostendens omnibus, quid sit humana potentia. Ualentinianus uastato genitali solo et inultam patriam derelinquens uomitu sanguinis extinctus est. huius germanus Ualens Gothico bello uictus in Thracia eundem locum et mortis habuit et sepulchri. Gratianus ab exercitu suo proditus et ab obuiis urbibus non receptus ludibrio hosti fuit cruentaeque manus uestigia parietes tui, Lugdune, testantur.
Abbreviated transcription (Latin):
multũ fleutrit: in lapidim & in diuersas bestias cõmu
plangens gaudit i funire. Pru depterq tuniis plebs
ai in hoc regẽ ante stat loco. licet lachrimati plebi. irgi
biuit: hit seruitute diatur. Ille corpota tustodit ⁊ d
mortem: hic animas seruat ad uitam. In te oculi oĩum
diriguntur: domus tuae conuersatio: quasi in specula
constituta: ingrã est publicȩ discipline.Quicquid fec¬
tis. id sibi omties faciendum putatu. Caur ar cõmutas
quod aut qui teprehendere uolunt: digne lacetaise uide¬
antur aut qui imitari cogatitur delinquere. Uinec ꝗͥtũ
t prime. ne grandis pictas in nepotem: apud incredulas
mentes despcritio putetur in drum. Desiderandus estti
bi quasi absens: non quasi mortuus. ut illum txpectate
non amisisse uidearis. Uerum quid ago medrts dolori:
quem iam teor & tempoit & ratione sedatum: ac non
potuis teplico tibi uicias regum miserias ⁊ nostri tem¬

Expanded text:
multum fleuerit, in lapidem et in diuersas bestias conuemultum fleuerit, in lapidem et in diuersas bestias conueplangens gaudet in funere, prudenterque Ennius: plebes, ait, in hoc regio antistat loco: licet lacrimare plebi, regi bicit, hic seruitute dominatur; ille corpora custodit ad mortem, hic animas seruat ad uitam. in te omnium oculi diriguntur, domus tua et conuerSatio quasi in specula constituta magistra est publicae disciplinae. quiidquid feceris, id sibi omnes faciendum putant. cane, ne committas, quod aut, qui reprehendere uolunt, digne lacerasse uideantur aut, qui imitari, cogantur delinquere. uince, quantreprime, ne grandis pietas in nepotem apud incredulas mentes desperatio putetur in deum. desiderandus tibi est quasi absens, non quasi mortuus, ut illum expectare, non amisisse uidearis. Uerum quid ago medens dolori, quem iam reor et tempore et ratione sedatum, ac non potius replico tibi uicinas regum miserias et nostri tem
Abbreviated transcription (Latin):
gloriam. Aliuid est conati: aluidͤ agete: aliud uiuere mo¬
tuturum: aliud mori uicturum. Ille moriturus er gloria
est. iste moriturus semper ad gloriã. Debemus igitur &
nos anittio praemeditati: quod aliquando futun sum
& quul uelimus nolimus ab esse longuis non potest. Nam
si noningentos uitae excederemus annos ut anie diluui¬
um uiuebat humanum genus: & matusale nohis tt̃pora
donarentur:tamen nihil esset pratierita longitudo qua
esse desisset. Et enĩ inur tum qui quindecem uitit ãnos:
& illum qui mille: postqm idem uitae finis adunerit
irrecus abilis motus necessitas: transactum omnetantũ¬
dein est. nisi quod magis senex onustus peccatorum fasce
proficiscitur. Optima quaeq dies mistris mortalibus eii
Prima fugit subeunt morbi tristisq senectus Et labor.
& dure rapit inclemẽtia mortis. Neuius poeta p atĩꝗt
necesse est multa mottales mala. Unde & tuobam ꝗa

Expanded text:
gloriamaliud est conari, aliud agere; aliud uiuere mogloriamaliud est conari, aliud agere; aliud uiuere moriturum, aliud mori uicturum. ille moriturus ex gloria est; iste moritur semper ad gloriam. debemus igitur et nos animo praemeditari, quod aliquando futuri sumus et quod — uelimus nolimus — abesse longius non potest. nam si nongentos uitae excederemus annos, ut ante diluuium uiuebat humanum genus, et Mathusalae nobis tempora donarentur, tamen nihil esset praeterita longitudo, quae esse desisset. etenim inter eum, qui decem uixit annos, et illum, qui mille, postquam idem uitae finis aduenerit et inrecusabilis mortis necessitas, transactum omne tantundem est, nisi quod magis senex onustus peccatorum fasce proficiscitur. optima quaeque dies miseris mortalibus aeui prima fugit, subeunt morbi tristisque senectus et labor et durae rapit inclementia mortis. Naeuius poeta: pati, inquit, necesse est multa mortalem mala. unde et Niobam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
scire dulcedinem.Appitheusa auuntuli manu hancin¬
quit tunicam quan utchar in mninisterio api: muit di¬
lectissimo nuhi: aeiait.pr̃i: fratri collegio & quicquid ate
nepoti debebatur affectus. in illum trasfer: quem mecum
patitet. diligebas: atq in talia uerba defecit: auunculi ma¬
num mei recordatione contrectãs. Scio quod nolueris aotẽ
inte ciium sic probare: & affectum prĩae inagis quesisse
inprosperis. Sed huuiscemodi ossinim bonis idcutiditisc̃.
in malis gratius. Tota hune ciuitas. uota planxit italia
Corpus terra suscepit: anima xpõ rdlita est. Tu nepotẽ
quetebas: ecclesia sacerdotem. Prȩcessu ie successor turis
Quod tu eras.ille postit uidico omnium merebatur. Atq
ita. ex una domo duplea pemtificatus egressa est digni¬
tas. dum in aliemo gratulatio est quod tenuetir.in altero
mertor quod raptus sit ne teneret. Platonis sententia est
om̃em sapientium uitam meditationem esse mortis. Laudan

Expanded text:
scire dulcedinem? adprehensa auunculi manu: \'hanc,\' inscire dulcedinem? adprehensa auunculi manu: \'hanc,\' inquit, \'tunicam, qua utebar in ministerio Christi, mitte dilectissimo mihi, aetate patri, fratri collegio, et, quidquid a te nepoti debebatur affepariter diligebas. Atque in talia verba defecit, avunculi manum, mei recordatiin te civium sic probare, et affectum patriae magis quaesisse in prosperis. Sed huiusce modi officium in bonis iucundius est, in malis gratius. Tota hunc civitas, tota planxit Italia. Corpus terra suscepit, anima Christo reddita est. Tu nepotem quaerebas, ecclesia sacerdotem. Praecessit te successor tuus. Quod tu eras, ille post te iudicio omnium merebatur. Atque ita ex una domo duplex pontificatus egressa est dignitas: dum in altero gratulatio est, quod tenuerit, in altero maeror, quod raptus sit, ne teneret. Platonis sententia est omnem sapienti vitam meditati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ uitam fatere longiorem:fictimemus ad ultimum per¬
uenire. Omnis caro foenum: & omnis gloria euis quasi
flos forni. Ubi nunc decora illa facies: ubi totuis cor¬
poris dignitas: quo urluti pulchto indumento animat¬
pulchritudo urstirhatur. Matteserhat: peohdolon flanie:
iustro lilium: & purpurea uiola in pałorem sensim mi¬
grabat. Cunq estuaret febribus: & uenarum fontes hau¬
riret calor: lasso anhelitu tristem auunculum con solaba.
Lȩtus erat uultu: & un iuersis circa plotantibus solus ipẽ
tidebat. Proitere palium: manus extendere udere qđ
alii non uidebant. & quasi in occursum se erigens saluta¬
te uenientes. Intelligeres illum non emori sed e̾migrare.
& mutare amicos non telinquere. Uoluuntur per ota la¬
chrimae: & obfirmato animo non queo dolorem dissimu¬
late quem patiot. Quis crederet cali illum in tempore ntẽ
necessitudinis recordati: & luctante anima studiorum

Expanded text:
et uitam facere longiorem, sic timemus ad ultimum peret uitam facere longiorem, sic timemus ad ultimum peruenire. omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni. ubi nunc, decora illa faques, ubi totius corporis dignitas, quo ueluti pulchro indumento pulchritudo animae uestiebatur? marcescebat, pro dolor, flante austro lilium et purpura uiolae in pallorem sensim migrabat cumque aestuaret febribus et uenarum fontes hauriret calor, lasso anhelitu tristem auunculum consolabatur. laetus erat uultus et uniuersis circa plorantibus solus ipse ridebat. proicere pallium, manus extendere, uidere, quod alii non uidebant, et quasi in occursum se erigens salutare uenientes: intellegeres illum non emori, sed migrare, et mutare amicos, non relinquere. uoluuntur per ora lacrimae et obfirmato animo non queo dolorem dissimulare, quem patior. quis crederet in tali illum tempore nostrae necessitudinis recordari et luctante anima studiorum
Abbreviated transcription (Latin):
men inuenit. Et beselchel nr̃m plenũ sapientia & spicitu ii
scriptura teslat᷑. hytam quoq filium mulittis iyria. quinl
altet iabrrnaculi: alter tempłi suppellictilem fabricati st̃.
Quomodo enim lere segetes & ubens agri sinterdũ culmis
aristisq luxuriant:ita pradata ingenia & menis plena u̾¬
turibus in uariatum artium redundat clegantiã. Unde et apud
grȩcos quidem phõs ille laudatur: qui omne quo uteretur
susq ad palium & anulum: matiu fua factum glotiatus ẽ.
ꝙ inrm conciliabula diuersis florib & arhorum comis uiti¬
umq pãpinis adumbrarit.ut quicquid placebat in rec̾ia
tam dispositione qm̃ uisirlaborem presbri & studtũ testa¬
retur. Macte uirtutt. cuius talia principia: qualis finis e¬
rit.O miserabilis humatia conditio: & sine xpõ uanum
omne quod uiuimus Quid te subtrahis: quid tergiuersa¬
ris oratio. Quasi enim mortem illuis differre possimus:

Expanded text:
men inuenit; et Beselehel nostrum plenum sapientia et spiritu dei men inuenit; et Beselehel nostrum plenum sapientia et spiritu dei scriptura testatur, Hiram quoque, filium mulieris Tyriae, quod alter tabernaculi, alter templi supellectilem fabricati sunt. quomodo enim laetae segetes et uberes agri interdum culmis aristisque luxuriant, ita praeclara ingenia et mens plena uirtutibus in uariarum artium redundat elegantiam. unde et apud Graecos philosophus ille laudatur, qui omne, quod uteretur, usque ad pallium et anulum manu sua factum gloriatus est. iae et martyrum conciliabula diuersis floribus et arborum comis uitiumque pampinis adumbraret, ut, quidquid placebat in ecclesia tam dispositione quam uisu, laborem presbyteri et studium testaretur. Macte uirtute! cuius talia principia, qualis finis erit?s o miserabilis humana condicio et sine Christo uanum omne, quod uiuimus! quid te subtrahis, quid tergiuersaris, oratio? quasi enim mortem illius differre possimus