comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos aut̃ origemanos
continuo subiciens epifanius aut̃¬
origenani inquit alii qui & ad amantii
& alia omĩa allegorizantes. hȩc quidem
de origene epiphaniꝰ. S qui cũ defendunt.
uniꝰeiꝰdẽq substanti ȩ ẽẽ dicunt docuisse
patrẽ ⁊ filiũ ⁊ sp̃ĩn scm̃. Neq resurrec¬
tionẽ reppulisse mortuoꝵ. Quãius eum¬
& in istis conuincere studeant: qui eiꝰ
plura legerunt:s sunt hiniꝰ origenis a¬
lia dogmata. quȩ catholica ȩccłia omĩ¬
no ñ recipit: in quib nec ipsum falso ar¬
guit. nec pot ab eiꝰ defensorib falli: Maxi¬
me de purgatione & lib̾atione. ac rurns
pꝰlongũ tẽpꝰ ad eadem mala reuolutione u¬
ntu̾se rationał creature. Quis eñĩ catholi¬
cus xp̃ianꝰ ł doctꝰ ł indoctꝰ ñ uehem̃t exhor¬
reat eã quã dic̃ purgationẽ maloꝵ ͥd ÷ etiã
eos qui hanc uita in flagiuis ⁊ facinorib
& sacrileguis. atq ĩpietatib quãlibet maxi¬
nis fimerint. Ipsum etiã postremo diabo¬

Expanded text:
os autem Origenianos continuo subjiciens: XLIII. ORIGENIANI, inquit, alii, qui et Adamantii et alia omnia allegorizantes. Haec quidem de Origene Epiphanius: sed qui eum defendunt, unius ejusdemque substantiae esse, dicunt, docuisse, Patrem et Filium et Spiritum sanctum; neque resurrectionem repulisse mortuorum: quamvis et in istis eum convincere studeant, qui ejus plura legerunt. Sed sunt hujus Origenis alia dogmata, quae catholica Ecclesia omnino non recipit, in quibguit nec potest ab eius defensoribus falli: maxime de purgatione et liberatione ac rursus post longum tempus ad eadem mala reuolutione niuersae creaturae. quis enim catholicus christianus doctus uel indoctus non uehementer exhorreat eam quam dicit purgationem malorum, id est etiam eos qui hanc uitam in flagitiis et facinoribus et sacrilegiis atque impietatibus quamlibet maximis finierunt, ipsum etiam postremo diabo
Abbreviated transcription (Latin):
si euangłirauero ut sta fiant in me: id÷ si ꝓp.¬
tea euangłizauero ut ad illa ꝑueniã. & finẽ
euangłii incibo & potu. & uestitu colloca¬
uero. S quare nẽ. ei gła: Necessitas enĩ inqͥt
ent in euangło: ñ uoluntas. Ue eñĩ nͥ erit
inqͥt: si ñ euangłitauero. S. qͦ mͦ debet euan¬
glizare: Scilicet ut in ipso euangłio & in reg¬
no dĩ ponat mercedẽ. Ita eñi põt ñ coactus
euangłizare: s uolens. Si enĩ uolens inquit
hoc facio: mercedẽ habeo. Siaut inuitꝰ: dis¬
pensatio mͥ credita ẽ. Id ÷ sicoactꝰ inopia earũ
ierũ quȩ tẽpali uite sunt necessarix pdico eu᷑¬
głiũ. alii ꝑ me habebunt mercedẽ euangłii.
qui euangłiũ ipsum me p̃dicante diligunt᷑.
ego aut̃ ñ habebo. qr ñ ipsũ euangłiũ diligõ.¬
um. s tãꝗͣ seruus cui dispensatio creditaẽ:
Ut tanꝗͣ alienũ eroget. inchil inde capiat
p̃ter cibaria. quȩ ñs participatione regni. s ad¬
sustentaculũ misere seruitutis dat extrinse

Expanded text:
si euangelizauero, ut ista fiant in me, id est: si propterea euangelizauero, ut ad illa perueniam et fidem euangelii in cibo et potu et uestitu collocauero. sed quare non est ei gloria? necessitas enim, inquit, erit in Evangelio, non voluntas. Vae enim mihi erit, inquit, si non evangelizavero. Sed quomodo debet evangelizare? Scilicet ut in ipso Evangelio et in regno Dei ponat mercedem. Ita enim potest non coactus evangelizare, sed volens. Si enim volens, inquit, hoc facio, mercedem habeo; si autem invitus, dispensatio mihi credita est: id est, si coactus inopia earum rerum quae temporali vitae sunt necessariae, praedico Evangelium, alii per me habebunt mercedem Evangelii, qui Evangelium ipsum me praedicante diligunt, ego autem non habeo, quia non ipsum Evangelium diligoum, sed tanquam servus, cui dispensatio credita est, ut tanquam alienum eroget, nihil inde ipse capiat praeter cibaria, quae de participatione sustentaculum miserae servitutis dantur extrinse
Abbreviated transcription (Latin):
olite gͦ solluitiẽe de crastino. Non
t fidedit futurũ. Ergo cũ aliquid boni
illud bonũ & ꝑfectũ opus. Crastinꝰ enĩ in
qͥd dies: sollicitꝰ erit sibi ipsi. Id ut cũ opor¬
tderit fumas cibĩs uł potũ. uł indum̃tuns̃
cũ ipsa scilicet necessitas urgere ceꝑit. Ad ẽr
digemꝰ. Sufficit enĩ inqͥt diei malitia fua.
Id÷ sufficit qđ ista sumere uigebit ipsa
noli tu addere aliquid grauiꝰ. ut ñ solũ pa¬
tians harũ rerũ indigentiã :s etiã ꝓpt̃ hanc
explendã milites dõ. hoc aut̃ loco uebem̃¬
ter cauendũ ẽ. ne forte cũ uidimꝰ aliquem
seruũ di ꝓuide ne ista necessaria desint. uł
sibi uł eis quoꝵ sibi cura cõmissa ẽ: iudicemꝰ
eum contͣ p̃ceptũ dñi facere. & de crastino
ẽẽ sollicitũ. Nam & ipse dñs cui ministra¬
bant angłi tam̃ ꝓpt exemplum ne qͥs post¬
ea scandalũ pateret᷑ cũ aliquẽ seruoꝵ eiꝰ
animadu̾tisset ista necessaria ꝓcurare. locu¬

Expanded text:
olite cogitare de crastino. Non ito succedit futurum. Ergo cum aliquid boni illud bonum et perfectum opus. Crastinus enim dies, inquit, sollicitus erit sibi ipsi: id est ut cum oportuerit sumas cibum vel potum, vel indumentum, cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. Aderunt digemus. sufficit enim, inquit, diei malitia sua, id est: sufficit quod ista sumere urguebit ipsa nolite addere aliquid grauius, ut non solum patiaris harum rerum indigentiam sed etiam propter hanc explendam milites deo. Hoc autem loco uehementer cauendum est, ne forte, cum uiderimus aliquem seruum dei prouidere, ne ista necessaria desint uel sibi uel eis quorum sibi cura commissa est, iudicemus eum contra praeceptum domini facere et de crastino esse sollicitum. nam et ipse dbant angeli, tamen propter exemplum, ne quis postea scandalum pateretur, cum aliquem servorum ejus animadvertisset ista necessaria procurare, locu
Abbreviated transcription (Latin):
s ad inferiora declinat & duplici corde qͣs
umbrã facit. Si gͦ lum̃ qđ in te ẽ. tenebrȩ st̃
tenebre ipse qͣnte: Hocẽ. si ipsa cordis inten¬
tio qua facis qđ facis. quȩ ł nota ẽ. sordi¬
dat᷑ appetitu rerũ t̾renarũ & tẽꝑaliũr atq
cetat᷑ qͣntomagis ipsũ factũ cuiꝰ incertꝰ ẽ ex¬
itꝰ sordidũ & tenebrosũ ẽ: Quia & sibene ali¬
cui ꝓueniat qđ tu ñ recta & munda inten¬
tione facis. quo mͦ tu feceris tͥ ĩputãt᷑ ñ qͦmͦ

Expanded text:
t duplici corde quasi umbram facit. Si ergo lumen quod in te est tenebrae sunt, tenebrae quantae? hoc est, si ipsa cordis intentio qua facis quod facis, quae tibi nota est, sordidatur appetitu rerum terrenarum et temporalium atque caecatur; quanto magis ipsum factum, cujus incertus est exitus, sordidum et tenebrosum est? quia etsi bene alicui proveniat, quod tu non recta et munda intentione facis; quomodo tu feceris, tibi imputatur, non quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ in nob: qr hoc nob̾ manifestũ ẽ. bono aĩonos
facere qđ facimꝰ. Om̃ẽ eñi qđ manifestãt: Tum
÷. Nam &e ipsa facta quȩ adhominũ societa¬
tẽ a nob ꝓcedunt. incertũ hñt exitir̃ & ideo
tenebras eas uocauit. Non eni noui cũ pecu¬
niã porrigo indigenti & petenti. quid inde
aut facturꝰ aut passurꝰ sit: & fieri pot̾ ut uł
faciat exea uł ꝓpt̃ eã patiat᷑ aliquit mali. qd
ego cũ datẽ ñ euenire uoluerun. neq hoc aĩo
dederim. Itaq sibono aĩo feci qđ mͥ cũ facere
notũ erat. & idõ lum̃ uocat᷑ illuminat᷑ etiam
factũ meũ. qualẽcũq exitũ habuerit. Qui

Expanded text:
hoc nobis manifestum est, bono animo nos facere quod facimus; omne enim, quod manifestatur, lumen est. nam et ipsa facta, quae ad hominum societatem a nobis procedunt, incertum habent exitum et ideo tenebras eas uocauit. non enim noui, cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus aut passurus sit, et fieri potest, ut uel faciat ex ea uel propter eam patiatur aliquid mali, cum ego, cum darem, non euenire uoluerim neque hoc animo dederim. itaque si bono animo feci quod mihi, cum facerem, notum erat, et ideo lumen uocatur: inluminatur etiam factum meum, q
Abbreviated transcription (Latin):
tenebre st̃: ipse tenebre quante: Qui locꝰ
sic intelligendus ÷: ut nouerinꝰ omña oꝑa
nr̃a tunc eẽ. munda & placere in conspes.¬
tu dĩsifiant simplici cordẽ. id÷ intentione
insuꝑno fine illo caritatis. qr & plenitudo legi
caritas ẽ. Ocłm gͦ hic acciꝑe debemꝰ ipsam in¬
tentionẽ: qua facimꝰ quicqͥd facimꝰ. Quȩ

Expanded text:
 tenebrae quantae? qui locus sic intellegendus est, ut nouerimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu dei, si fiant simplici corde, id est intentione in superna, fine illo caritatis, quia plenitudo legis caritas. oculum ergo hic. accipere debemus ipsam intentionem, qua facimus qui
Abbreviated transcription (Latin):
glificet scõssuos. Qͦ s eñi p̃destinauit: ip¬
sos & uocauit: & quos uocauit: ipsos &
iustificauit. Qͦs aut̃ iustificauit: ipsos &
głificauit. De illo quippe dictum ẽ: qđ
iustificet impium. De illo dictũ ẽ: qđ sit
iustꝰ & iustificans. Sigͦ qͦs iustificatut ip¬
sos & głificauit: qui iustificat ipse et głi
tam̃ serui satagentib discipłis de głifica¬
tione fuã respondit. Sedere ad dexteram
aut ad sinistrã meã ñẽ. meũ dare uob: s
quib paratiie. a patre meo. Qd autem
paratĩ ẽ. a patre eiꝰ & ab ipsofilio paratũ
ẽ. qr ipse & pat̃unũ sunt. Iani enĩ osten¬
diuꝰ in hac trinitate ꝑmultos locutionỹ
diuiuarũ modos etiã de singłis dici qđ õ¬
um ÷. ꝓpt̃ inseꝑabilẽ oꝑationẽ uniꝰ eiꝰdẽ¬
q substantie. Sic & de spñ scõ dĩc. Cum
ego abiero: mita eu ad uos. Non dix mitte¬
b̾ apiro nos mancns: aduocatꝰ aut̃ ille sp̃s
sc̃s. quẽ mutet pat̃ in nomine meo: ille uo

Expanded text:
tinauit, ipsos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit de illo quippe dictum est, quod iustificet impium; de illo dictum est, quod sit iustus et iustificans. si ergo quos iustificauit ipsos et glorificauit, qui iustificat, ipse glorifm formam tamen serui satagentibus discipulis de glorificatione sua respondit: sedere ad dexteram meam aut ad sinistram non est meum dare uobis, sed quibus paratum est a patre meo. Quod autem paratum est a patre eius, et ab ipso filio paratum est, quia ipse et pater unum sunt. iam enim ostendimus in hac trinitate per multos locutionum diuinarum modos etiam de singulis dici quo propter inseparabilem operationem unius ejusdemque substantiae. Sicut de Spiritu sancto dicit: Cum ego abiero, mittam illum ad vos. Non dixit mittebis apud vos manens, advocatus autem ille Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo,
Abbreviated transcription (Latin):
cui aequał ẽ. Qđ aꝑte alio loco dicit.
Credite in diñ & in me credite. Id÷ sicut
creditis in dmñ.sic & in me: qr ego & pater
unꝰ ds̃. ic gͦ hic tanꝗ abstulit a se fidẽ
hominũ ⁊ in patrẽ transtulit. dicendo ii
in me credit s in eum qui me misit a qͦ
tam̃ se ñ utiq seꝑauit: sic etiã qđ ait ñ
ẽ. meũ dare .s quib ꝑatũ ẽ. a patre ieo
puto darere. S cđm quid utrũq accipien
dum sit. Tale ẽ. eiuĩ et illud. Ego ñ uidi¬
cabo eum: cũ ipse iudicaturꝰ sit uiuos
& mortuos. S qr ñ ex potestate huma¬
na: ꝓpc̃ea recurrens ad ditatẽ. sursuni
erigit corda homini ꝓpter q̃ sub leuanda

Expanded text:
cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: credite in deum, et in me credite, id est "sicut creditis in deum, sic et in me, quia ego et pater unus deus". sicut ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem transtulit dicendo: non in me credit, sed in eum qui me misit, a quo tamen se non utique separauit: sic etiam quod ait: non est meum dare, sed quibus paratum est a patre meo pu ego non iudicabo, cum ipse iudicaturus sit uiuos et mortuos, sed quia non ex potestate humana, propterea recurrens ad deitatem sursum erigit corda hominum, propter quae subleuanda
Abbreviated transcription (Latin):
erit. scđm aliud ñ suanĩ. Scđ̾m formã
dĩ suam. scđ̾ni fornã serui ñ su am᷑
Cum enĩ dic ñ ÷ mea. s eiꝰ qui me misit:
at ipsum u̾bum nos facit recurrere.
Doctrina enĩ patris &̃ ubum patris qͥ÷
unicꝰ filiꝰ. Quit sibi & illut uult qͥ in
me credit ñ in me credit: Qͦ mͦin ipsu᷑
qͦmͦ ñ in ipsum: Qua ratione tam con¬
trarii sibiq adu̾sum pot intelligi. Qͥ
in me credit inquit. ñ in ine credit .s
un eum qui me misit. nisi ita intelligaᷤᷤ.
Qui in me credit. ñ in hoc qđ uidet cre¬
dit. ne sit spes nr̃a in creatura: s in illo
qui fuscepit creaturã. in qua huma¬
nis ocłis appareret: ac sic adse ȩqualẽ
patri ꝯtẽplaudum ꝑfidẽ corda munda¬
ret: idõq ad patrẽ refereis intentionem
ciedentiũ & diceus n in nie credit. sed
in eum qui me misit: ñ utiq se a patre
id ÷ ab illo qui eum misit uoluit separa¬
ri: s ut sic in eum credet᷑ qͦ nͦ in patrem

Expanded text:
erit; secundum aliud, non suam: secundum formam erit; secundum aliud, non suam: secundum formam Dei, suam; secundum formam servi, non suam? Cum enim dicit, non est mea, sed ejus qui me misit , ad ipsum Verbum nos facit recurrere. Doctrina enim Patris est Verbum Patris, qui est unicus Filius. Quid sibi et illud vult, Qui in me credit, non iquomodo non in ipsum? quomodo tam contrarium sibique adversum potest intelligi? Qui in me credit, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit, nisi ita intelligas: Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura, sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, ac sic ad se aequalem Patri contemplandum, per fidem corda mundaret. Ideoque ad Patrem referens intentionem credentium et dicens: non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a patre, id est ab illo qui eum misit, uoluit separari, sed ut sic in eum crederetur, quomodo in patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ubum qđ locutꝰ sum ipsum iudicabit
eum in nouissima die: & ipsum u̾buni
patris u̾bum ẽẽ dic & mandatum pa-¬
tris: ipsumq mandatuni uitã aet̃tiam.
Et scio inquit qr mandatum eiꝰ uita
ȩt̃na ẽ. Quero itaq quomͦ intelligamꝰ
ego ñ iudicabo: s ubum qđ loquutus
sum iudicabit. Qđ ex consequentibꝰ ap¬
paret ita dictũ: ac si diceret ego ñ iudi¬
cabosed u̾bum patris iudicabit. Uerbũ
aut̃ patris ÷ ipse filiꝰ dĩ. Sic intelligen¬
dum ẽ. ego ñ iudicabo: s ego uidica
scilicet ñ iudicabo ex potestate humana
qr filiꝰ hominis sum: s ego iudicabo
ex potestate u̾bi qm̃ filius dĩ sumꝰ Aut
si contͣria ⁊ repugnantia uident᷑ ego ñ
iudicabo.s ego iudicabo: quid illinc
dicemꝰ ubiait mea doctrina ñ ẽ. mea ͤ
Q uomͦ mea: qͦmͦ ñ mea: Non enĩ dixit
ista doctrina ñ ÷ mea: s mea doctrina
n ẽ. mea. Quã dix suã: eandẽ dixñsuã.
Qͦ mͦ istud uerũ ẽ. nͥ scđin aliud suã dix

Expanded text:
bum quod locutus sum, ipsum judicabit eum in novissimo die; et ipsum verbum, Patris verbum esse dicit et mandatum Patris, ipsumque mandatum vitam aeternam? Et scio, inquit, quia mandatum ejus vita aeterna est. Quaero itaque, quomodo intellegamus: ego non iudicabo, sed uerbum, quod locutus sum, iudicabit. quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret: "ego non iudicabo, sed uerbum patris iudicabit." uerbum autem patris est ipse filius dei. sicine intellegendum est: "ego non iudicabo, sed iscilicet non judicabo ex potestate humana, quia Filius hominis sum; sed ego judicabo ex potestate uerbi, quoniam filius dei sum." aut si contraria et repugnantia uidentur: „ego non iudicabo, sed iudicabo", quid illic dicemus, ubi ait: mea doctrina non est mea? quomodo mea? quomodo non mea? non enim dixit: "ista doctrina non est mea," sed: mea doctrina non est mea; quam dixit suam, eandem dixit non suam. quomodo istud uerum est, n
Abbreviated transcription (Latin):
manfestiꝰ dr̃. si quis ad capientũ sit ido¬
neus: ubi ait. Sic ht̃ pat̾ uitã insemet᷑¬
ipso: ita dedit filio habe uita insemet¬
ipso. Neq eni iã existenti & uitã ñ haben¬
a dedic ut habet uitã insemet ipsõcum
eo ipso qđ ÷ uita sit hoc ÷ gͦ dedit filio
hab̾e uitã insem et ipsõ. genuit filrum¬
ex incomutabile tutã. qđ ẽ. uita aet̾na.

Expanded text:
manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus ubi ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita dedit Filio vitam habere in semetipso . Neque enim jam existenti et vitam non habenti dedit, ut haberet vitam in semetipso, cum eo ipso quod est, vita sit. Hoc est ergo, dedit Filio habere vitam in semetipso: genuit Filiumincommutabilem vitam, quod est vita aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ locutus ẽ. filiꝰ. Atq ipsũ u̾bũ pats.
idẽ ipse e. filiꝰ. Non enĩ aliud ẽ. manda¬
tum patͥs. aliud ẽ. ubũ patris. Nam &
ubum hoc appellauit & mandatum.
Uideaniꝰ gͦ ne forte qđ ait egoñ ex me
locutꝰ sum : hoc intelligi uoluerit ego
ñ ex me natꝰ sim. Si enĩ u̾bũ patͥs lo̾qt᷑.
se ipsũ loquit᷑: qr ipse ẽ. u̾bũ patͥs. Ple

Expanded text:
 uerbum patris, idem ipse est filius. non enim aliud est mandatum patris, aliud uerbum patris; nam et uerbum hoc appellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sequit᷑. Quia ego inquit ñ ex me locu¬
tꝰ suni: s ille qui me misit pat̃. ille man¬
datũ mͥ dedit qͥddicã: & qͥd loquar. Et
scio qr mandatũ eiꝰ uita ęt̾na ẽ. Quȩ ego
loquor: ita ut dix mͥ pat̃ sic loquor.Si
fͦ ñ iudicat filiꝰ s u̾bum qđ loquutus
÷ filiꝰ. idõ aut iudicat u̾bum qđ loquutꝰ
÷ filiꝰ. qr n ex se loquutꝰ ÷ filiꝰ s qui misit¬

Expanded text:
quod sequitur: Quia ego, inquit, non ex me locutus sum, sed ille qui me misit Pater, ille mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar. et scio, quia mandatum eius uita aeterna est. quae ego loquor ita ut dixit mihi pater, sic loquor. si ergo non iudicat filius, sed uerbum, quod locutus est filius, ideo autem iudicat uerbum, quod locutus est filius, quia non ex se locut
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Qui me sꝑnit. & ñ accipit u̾ba mex
ht̃ quise iudicet. Hic iam intelligeremꝰ
patrẽ: nisi adiungeret & diceret ñbum
qã loc̾titꝰ sum. ipsum iudicabit iltum
in noniftima die. Quio gͥͦĩa nec filiꝰ

Expanded text:
cit: qui me spernit et non accipit uerba mea, cit: qui me spernit et non accipit uerba mea, habet qui se iudicet. hic iam intellegeremus patrem, nisi adiungeret et diceret: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit illum in nouissima die. quid igitur? iam nec fili
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ñ eũ mifsurꝰ eẽt & filiꝰ. s tantũ pat̃.
Sic gͦ ista ita & illud qđ ait. s quib pa¬
ratũ ẽ. a patre meo. cũ patre se intelligi
uoluit parare sedes głe. quib uellet.S
dic aliqͥs. Illic cũ de sp̃u scõ loqueretur.
ita se missuru ait. ut ñ negaret patrẽ mis¬
surir. & alio soco ita patie.ut nnegaret se
mifsuru: hic uͦ aꝑte ait. ñ ẽ. meii date:
Atq ita secutꝰ apꝯtre dix ista p̃pata.S
bis ac si diceret ñ÷ humane potestatis
darẽ.Id ñ humana potestate istado.
s quib paratũ ẽ. a patre męo.S iã tu
intellige qr sromia que ht̃ pat̾ mea sc̃:
&̾ hoc utiq meũ ẽ. lo cũ patre ista para¬
ni. Nam ⁊ illico quero qͣmͦ dictiun sit.
Si quis ñ audit u̾ba mea: ego ñ udicabo
illum. fortassis enĩ ita hocdix ego ñ iudi¬
dare uob quio hic sequit᷑. Non enĩ
ueni inquit. ut tudice muntii. s ut sal¬
uĩ faciã mundũ. Deinde adiungit & di¬

Expanded text:
 eum missurus esset et Filius, sed tantum Pater. Sicut ergo ista, ita et illud quod ait, sed quibus paratum est a Patre meo: cum Patre se intelligi voluit parare sedes gloriae quibus vellet. Sed dicit aliquis: Illic cum de Spiritu sancto loqueretur, ita se missurum ait, ut non negaret Patrem missurum; et alio loco ita Patrem, ut non negaret se missurum: hic vero aperte ait, Non est meum dare; atque ita secutus, a Patre dixit ista praeparata. Sed bis, ac si diceretur: "non est humanae potestatis dare, id est: "non humana potestate ista do, sed quibus paratum est a patre meo; sed iam tu intellege, quia, si omnia quae habet pater mea sunt, et hoc utiq26. Nam et illud quaero, quomodo dictum sit, Si quis non audit verba mea, ego non judicabo illum. Fortassis enim ita hic dixit, Ego non judidare uobis. sed quid hic sequitur? non enim ueni, inquit, ut indicem mundum, sed ut saluum faciam mundum. deinde adiungit et di
Abbreviated transcription (Latin):
hominib loquunt᷑. Scđm formã ũi dictũ
e: ante om̃s colles genuit me.Idest ante
onis altitudines creaturarii: Q̾ ante luci¬
Scđm formã aũt serui dictũ ÷: dñs creauit
me in pͥncipio uiarũ suarum. Qui scđ̾m for¬
mam dĩdix ego sum ueritas: & scđ̾m for¬
mam serui ego sum uia. Quia enĩ ipse est
pͥmogenitꝰ amortuis iter fec̃ eccłie suȩ reg¬
num dĩ. at uitã aet̃nam. cui caput ẽ. ad in¬
mortalitatẽ etiã corꝑis: ido creat᷑ ẽ. in pͥnci¬

Expanded text:
hominibus loquuntur. Secundum formam Dei dictum hominibus loquuntur. Secundum formam Dei dictum est: Ante omnes colles genuit me, id est, ante omnes altitudines creaturarum; et: Ante lucisecundum formam autem serui dictum est: dominus creauit me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis; ideo creatus est in princi
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ qđ ñ ita sciebat ut tunc discipłis in
res: qr & ipse sibiin illa tẽptatione ꝓbatꝰ
innotuit. Nam illud utiq dicturꝰ erat
discipłis tẽpore oporttino: de quo fut᷑o¬
tãꝗͣ ptito loquens ait. Ianin dicã uosser¬
uos̃s amicos. Seruus enĩ nescit uolun-¬
tate dñi sui. Uos aut dixi amicos: qr om̃ia
quȩ auditii a patre meo. nota uob̾ feci.
Qđ nondũ fecerat. s qr ceito facturꝰ erat.
quasi iã fecisset locutꝰ ÷ Ipsis enĩait.
Multa habeo uob dicere: s ñ potestis il¬
la portare mͦ. Intquȩ intelligit᷑ de die &
ꝑe altiora de xp̃i ditate ñ pocerant. Ec¬
hoc solu s cire dicebat: qđ eos ꝑ illũ scire
oportebat. Deniq sciebat int̃ ꝑfectos: qđ
int̾ paruulos nesciebat. Ibi quippe ait: sa¬
pientiã loquim int̃ ꝑfectos. Co nãq gene¬
re locutionis nescire quisq dr̃ qđ occultat:
aliquo genere loquunt᷑ scripture qđ in
consuetudine humana ñ inueniat᷑ q utiq

Expanded text:
d non ita sciebat ut tunc discipulis inres; quia et ipse sibi in illa tentatione probatus innotuit. Nam et illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futterito loquens ait: iam non dicam uos seruos, sed amicos; seruus enim nescit uoluntatem domini sui, uos autem dixi amicos, quia omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci; quod nondum fecerat, sed quia certo facturus erat, quasi iam fecisset locutus est. ipsis enim ait: multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo, inter quae intellegitur epere altiora de Christi deitate non poterant; hoc solum se scire dicebat, quod eos per illum scire oportebat: denique sciebat inter perfectos, quod inter parvulos nesciebat. Ibi quippe ait: Sapientiam loquimur inter perfectos. Eo namque genere locutionis, nescire quisquis dicitur quod occultat qaliquo genere loquuntur Scripturae, quod in consuetudine humana non inveniatur, quia utique
Abbreviated transcription (Latin):
luntate coaptabit᷑. Hoc quã du ñ potest.
ualebit sacramtũ ad eiꝰ tutelã adu̾sus
contrarias potestates: & tantũ ualebit.
ut si ante maioris usũ ex hac uita migra¬
uerit. ꝑ ipsum sacram̃tũ com̃dante ȩccłe
caritate ab illa condempnatione quȩ ꝑ
unũ hominẽ intrauit in mundũ. xp̃ia¬
no adiudorio libe ntͣ. Hoc qui ñ cre¬
dit. & fieri ñ posse arbitrat᷑. ꝓfecto infi¬
delis ÷ & si habeat fidei sacram̃tũ. Lon¬
geq melior ẽ. ille paruulus. qui etiã¬
si fidẽ ñdũ ht̃ in cogitatione. ñ ei tam̃
obicem contrarie cogitationis opponit̾:

Expanded text:
luntate coaptabitur. hoc quamdiu non potest, luntate coaptabitur. hoc quamdiu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intrauit in mundum, christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit delis est, etsi habeat fidei sacramentum; longeque melior est ille parvulus qui etiamsi fidem nondum habeat in cogitatione, non ei tamen obicem contrariae cogitationis opponit, u
Abbreviated transcription (Latin):
ita sacram̃tũ fidĩ fides ẽ. Nichil ẽ. atitẽ
aliud crede: qua sidẽ hab̾e. Le ꝑ hoc cũ
respondet᷑ paruulus crede. qui fidĩ ñdũ
ht̃ affectum: respondet᷑ fidẽ habe ꝓpter
fidei sacram̃tũ:. & coru̾itere se ad dm̃. ꝓpt̃
ꝯũsionis sacram̃tũ: Quia & ipsa respon¬
sio ad celebrationẽ ꝑtinet sacramiti Sic
de ipso baptismo apłs consepulti inquit
sumꝰ xp̃o. ꝑ baptismũ inmortẽ. Nonait
sepultura significauimꝰ: s ꝓrsus ait con-¬
sepulti sumꝰ. Sacram̃tũ gͦ tante rei: ñ nisi
eiꝰdem rei uocabulo nuncupauit. Itaq
paruulũ & siñdũ fides illa que incredẽ¬
tium uoluntate consistit: iam tam̃ ipsiꝰ
fidĩ sacram̃tũ fidelẽ fac̃. Nam sic̃ cređe
respondent᷑. ita etiã fideles uocantur.
Non rem ipsam mente annuendo:s ip¬
siꝰ rei sacram̃tũ ꝑcipiendo. Cũ aut saꝑe
homo ceꝑit: ñ illud sacram̃tũ repetit s
indelligit᷑ eiꝰq ueritati consona etiã uo-¬

Expanded text:
sacramentum fidei fides est. nihil est autem aliud credere quam fidem habere. ac per hoc cum respondetur paruulus credere, qui fidei nondum habet affectum, respondetur fidem habere propter fidei sacramentum et conuertere se ad deum propter conuersionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti, sicut de ipso baptismo apostolus: Consepulti, inquit, sumus Christo per baptismum in mortem; non ait: \'Sepulturam significauimus, sed prorsus ait: Consepulti sumus. sacramentum ergo tantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramrespondentur, ita etiam fideles uocantur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetit, sed intellegit eiusque ueritati consona etiam uo
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ ꝯs quantũ in ipsis ẽ. excinctores eiꝰ
merito diciuit᷑. qui sic agunt ut extinctũ
uelint. Si enĩ sacram̃ta qͣndam similitu
dinẽ rerũ earũ quarũ sacram̃ta st̃ ñ habe¬
rent: omĩno sacram̃ta ñ eent. Ex hac aũ
similitudine plerũq iam ipsarũ rerum

Expanded text:
potest, sed, quantum in ipsis est, extinctores eius potest, sed, quantum in ipsis est, extinctores eius merito dicuntur, qui sic agunt, ut extinctum udinem rerum earum quarum sacramenta sunt non haberent, omnino sacramenta non essent. Ex hac autem similitudine plerumque jam ipsarum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ant ꝑquẽ sit utriꝰq gra ꝯmunis: ñ autẽ
pot sp̃s hominis eẽ. & huiꝰ & illiꝰ. ꝑ quẽ pec¬
cante alt̾o. & alt̾o ñ peccante. sit tam̃ culpa
cõmnis. Ac ꝑ hoc pot paruulꝰ semel ex
parentũ carne generatꝰ. dĩ sp̃u regenerari:⁊
ut ex illis obligatio contracta soluãt᷑. ñ pot̃
aut semel dĩ sp̃u regeneratꝰ. ex parentũ car¬
ne generari:ut obligatio quȩ soluta ÷ ite¬
rum cotrahat᷑. Et ido semel ꝑceptã paruulꝰ
etatis accessu tam malus euaserit. Tunc em̃
ctiã ꝓpͥa incipiet habe peccata: quȩ ñ rege¬
neratione auferant᷑. s alia curatione sanen¬
tur. Ueruptam̃ recte dicunt᷑ parentes uł
quicũq maiores. filios seu qͦs libet paruu-¬
los baptizatos demonior saclegio obliga¬
re conantes: sp̃italit homicidȩ. Nanim
illis quidẽ intfectionẽ si faciunt: s qͣn¬
tum in ipsis ẽ. int̾fectores fiunt. Recte il¬
lis or qͣndo ab hoc scelere ꝓhibent: nolite

Expanded text:
ant per quem sit utriusque gratia communis. non autem potest spiritus hominis esse et huius et illius, per quem peccante altero et altero non peccante sit tamen culpa communis; ac per hoc potest paruulus semel ex parentum carne generatus dei spiritu regenerari, ut ex illis obligatio contracta soluatur. non potest autem semel dei spiritu regeneratus ex parentum carne regenerari, ut obligatio, quae soluta est, iterum contrahatur; et ideo semel perceptam paruulus aetatis accessu tam malus evaserit. Tunc enim etiam propria incipiet habere peccata, quae non regeneratione auferantur, sed alia curatione sanentur. Verumtamen recte dicuntur parentes, vel quicumque majores filios, seu quoslibet parvulos baptizatos, daemoniorum sacrilegio obligare conantes, spiritaliter homicidae: nam in illis quidem interfectionem non faciunt, sed, quantum in ipsis est, interfectores fiunt. recte illis dicitur, quando ab hoc scelere prohibentur: \'Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
ueris sane utrũ parentes baptiza¬
tis paruulis suis noceant. cum
eos demonioꝵ sacrificiis sanare conant᷑:
& si ñ nocenit. qͦmͦ eis ꝓsit cũ baptitant᷑
parentũ fides. quoꝵ eisñ põt obẽe. ꝑfidia.¬
Ubi respondeo tantã illiꝰ sacram̃ti hoc ẽ bap.¬
tisim salutaris ẽẽ iuitutẽ. in scã cõpage
corꝑis xp̃i: ut semel generatꝰ ꝑ alioꝵ car¬
nalẽ uoluptatẽ. cũ semel regeneratꝰ fuerit
ꝑ alioꝵ sp̃i talẽ uoluntatẽ. deinceps non
possit uincło alienȩ iniquitatis obstrin¬
gi cui sua nulla uoluntate consentit.
t auima enĩ patris mea ẽ. inqͥt: &
anima filui meaẽ. Anina quȩ peccaue¬
rit: ipsa moriet᷑. Non aut̃ peccat ipsa cũ
parentes ei omĩno nescienti ł quilibet aliꝰ
adhibet saclegia demonioꝵ: s ido ex adam
trãr qđ sacrañiti illiꝰ gr̃a solueret᷑. quia ñdũ
erat anima separatim uiuens. id ÷ alt̾a aĩa.
de qua diceret᷑ & aninia patͥs mea ẽ. & aĩa

Expanded text:
eris a me, utrum parentes baptizatis paruulis suis noceant, cum eos daemoniorum sacrificiis sanare conantur, et, si non nocent, quo modo eis prosit, cum baptizantur, parentum fides, quorum eis non potest obesse ubi respondeo tantam illius sacramenti, hoc est baptismi salutaris, esse uirtutem in sancta compage corporis Christi, ut semel generatus per aliorum carnalem uoluptatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritalem uoluntatem, deinceps non possit uinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua uoluntate consentit. etenim anima patris mea est, inquit, et anima filii mea est. anima, quae peccauerit, ipsa morietur. non autem peccat ipsa, cum parentes ei omnino nescienti uel quilibet alius adhibet sacrilegia daemoniorum, sed ideo ex Adam traxit, quod sacramenti illius gratia solueretur, quia nondum erat anima separatim uiuens, id est altera anima, de qua diceretur: Et anima patris mea est et anima
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sunt ap̃o homines. possibilia st̃ apud
dm̃. ñ ita accipiendũẽ. qđ cupidi & suꝑbi
qͥnomme illiꝰ diuitis sig̾cati sunt. in reg¬
nũ cęloꝵ sint intraturi cũ fuis cupiditatibꝰ
& suꝑbia: s possibile ÷ dõ ut ꝑ u̾bumeiꝰ sic̃
etiã factũ ẽẽ & cotidie fieri uidemꝰ. a cupidi

Expanded text:
a sunt apud homines, possibilia sunt apud deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius diuitis significati sunt, in regnum caelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia; sed possibile est deo, ut per uerbum eius — sicut etiam factum esse et cotidie fie
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽ. qđ ait. facilius ẽ. camelĩi ꝑfo¬
ram aciis transire. quã diuitẽ intra¬
re in regnũ di: Diuitẽ hic appellat cu¬
pidũ rerũ tẽꝑaliui: & de talibꝰ suꝑbientẽ.
Hic diuitib contrarii sunt pauꝑessp̃ur
quor ẽ regnum cęloꝵ. Nani eo manifesta¬
tur om̃s cupidos etiã si factiltatib hutus
inundi careant ad hoc genꝰ diuitum qđ ÷
rephensum ꝑtinere: qr pꝰea dixer̃ qͥaudie¬
bant. & qͥs poterit salius fieriͥ. Cũ in cõ
ꝑabilit maior turba fit pauꝑĩ iudelicet
intelligentes in eo nuniero deputari etiã
illos qui quã qͣ talia ñ habebant. tam̃ ha¬
bendicupiditate̾ rapiunt᷑. Sensus ẽ. autẽ:
faciliꝰ xp̃m pati ꝙ dilectorib scłi. qua chilec¬
tores scłi ad xp̃m posse ꝯũti. Cameliautẽ
nomme se intelligi uoluit: ꝙr humiliatus
onera sustulit. In quo enĩ manifestius in¬
telligit᷑ qua in ipso. qđ seͥptiie. quanto mag.¬
nus es. humilia te in omĩb. ꝑ acum autẽ

Expanded text:
uid est quod ait: facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei? diuitem hic appellat cupidum rerum temporalium et de talibus superbientem. his diuitibus contrarii sunt pauperes spiritu, quorum est regnum caelorum. nam eo manifestatur omnes cupidos, etiam si facultatibus huius mundi careant, ad hoc genus diuitum, quod est reprehensum, pertinere, quia postea dixerunt qui audiebant: quis poterit saluus fieri? cum iparabiliter major turba sit pauperum: videlicet intelligentes in eo numero deputari etiam illos qui quanquam talia non habeant, tamen habendi cupiditate rapiuntur. Sensus est autem, facilius Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse converti. Cameli autem nomine se intelligi voluit, quia humiliatus onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso, quod scriptum est, Quanto magnus es, humilia te in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
epe aut accidit ut qͥsqͥs in melio¬
se putat. figurate dicta ẽẽ. arbitret᷑ quȩ
inferiorib gradib pcipiunt᷑. Ut uerbi
gr̃a si celibẽ amplexus ẽ. u̾itã. & se castra¬
uit ꝓpt̃ regnũ celoꝵ. qͥcqͥd de uxore dili¬
genda & regenda scĩ libri p̃cipiunt. ñ
ꝓpͥe s transiatae accipi oportere conten¬
dat. Q̾ quisqͥs statuit seruare inup¬
tã uirginẽ suã. tanꝗͣ figuratã locutionẽ
conẽt int̃p̃tari. qua dictũ ẽ Fade filiã.
obseruationib intelligendarĩ scͥpturaꝵ:¬

Expanded text:
epe autem accidit ut quisquis in meliose putat, figurate dicta esse arbitretur, quae inferioribus gradibus praecipiuntur, ut uerbi gratia, si caelibem amplexus est uitam et se castrauit propter regnum caelorum, quidquid de uxore diligenda et regenda sancti libri praecipiunt, non proprie, sed translate accipi oportere contendat; et quisquis statuit seruare innuptam uirginem suam, tamquam figuratam locutionem conetur interpretari qua dictum est: trade filiam, obseruationibus intellegendarum sc
Abbreviated transcription (Latin):
uid eamini s s ꝓpt̾ea iuste uiuatis. uic ab
hominib uideamini. Nam ubi erit qđ
in pͥncipio sermonis huiꝰ dictũ ẽ. uos es¬
tis lum̃ mundi. Non pot̾ ciuitas abscon-¬
di supͣ montẽ constituta neq accendunt

Expanded text:
videamini, sed si propterea juste vivatis ut ab videamini, sed si propterea juste vivatis ut ab hominibus videamini. Nam ubi erit quod in principio sermonis hujus dictum est: Vos estis lumen lux mundi? Non potest civitas abscondi super mo
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ anina mea: audie̾nt mites & iocundent᷑.
ꝑtinet gͦ ad ocłm mundũi ñ intueri inrec
te faciendo laudes hominui. & ad eas re¬
ferre qđ recte facis: id÷ ꝓpt̃ea recte face¬
re aliqͥd. ut hominib placeas. Sic enĩ etiã
falsa laudare. Qđ qui faciunt. id̃. qui boni¬
tatẽ simulant: duplici corde sunt. Non
gͦ ht̃ simplex cor id ÷ mundũcor: nͥ qͥtͣns¬
cendit humanas laudes & illũ solũ intrie¬
tur cũ iecte uiuit. & ei placere nitit᷑. qͥ con¬
scientie solus inspector.ẽ. De cuiꝰ conscien¬
tiȩ puritate quicqͥd ꝓcedit tanto ẽ. lauda¬
biliꝰ. qͣntas humanas laudes minꝰ desid̾at.
Cauete gͦ inquit facere iusticiã ur̃amcorã
hominib: ut uideamini ab eis. Id est ca-¬
uete hoc animo iuste uiuere & ibi constitu¬
ere bonũ ur̃m: ut uos uideant homines.
Alioquin mercedẽ ñ habehicis apud patrẽ
urm̃i qui in celisest. Hon si ab hominib

Expanded text:
bitur anima mea; audiant mites, et jucundentur . bitur anima mea; audiant mites, et jucundentur . Pertinet ergo adte faciendo laudes hominum, et ad eas referre quod recte facis, id est propterea recte facere aliquid ut hominibus placeas; sic enim etiam otest etiam falsa laudare: quod qui faciunt, id est qui bonitatem simulant, duplici corde sunt. Non ergo habet simplex cor, id est mundum cor, nisi qui transcendit humanas laudes, et illum solum intuetur cum recte vivit, et ei placere nititur qui conscientiae solus inspector est; de cujus conscientiae puritate quidquid procedit, tanto est laudabilius, quanto humanas laudes minus desiderat. Cavete ergo, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis, id est, cavete hoc animo juste vivere, et ibi constituere bonum vestrum, ut vos videant homines; alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est: non si ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
besdecantã curã eẽ. oportet: quantã eiꝰrei
dignitas flagitat quę tali ocło conspici
pot. Huic aut̃ ocło magna ex parte nũ¬
dato difficile ẽ. ñ subreͤpere soraes aliquas de
his reb quȩ ipsas bonas nr̃as actiones comita¬
ri solent: ueluti ẽ. laus humana. Siquidẽ
ñ recte uiuere ꝑnitiosũ ẽ recte aut̃ uiuere
& nolle laudari: quidẽ. altud quã in imicũ
ẽẽ rebꝰhumanis: Quȩ utiq tanto st̃ mise¬
riores: quantominꝰ placet recta uita homi-¬
num. Si gͦ int̃ qͦs uiuis te recte uiuentẽ non
laudauerint: illi in errore sunt. Si aut̃ lau¬
dauerint. tu in ꝑicłe. Nisi tam simplex cor
habueris & mundum. ut ea quȩ recte fa¬
cis ũ ꝓpt̃ laudes hominũ faciasͥ. Magis q
illis recte laudantib gratuleris. quibꝰ id
tunc intelligas utile ẽẽ. laudantib si ñ te¬
ipsum intua bona uita s dm̃ honorent. cinꝰ
scissimũ tẽplũe. quisquis muit bene̾. Ut
illua impleat᷑ qđ ait dauid. In dño lauda¬

Expanded text:
bendi tantam curam esse oportet, quantam ejus rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest. Huic autem oculo magna ex parte mundato difficile est non subrepere sordes aliquas de his rebus quae ipsas bonas nostras actiones comitari solent, veluti est laus humana. Si quidem non recte vixere, perniciosum est: recte autem vivere, et nolle laudari, quid est aliud quam inimicum esse rebus humanis, quae utique tanto sunt miseriores, quanto minus placet recta vita hominum? Si ergo inter quos vivis, te recte viventem non laudaverint, illi in errore sunt: si autem laudaverint, tu in periculo; nisi tam simplex cor habueris et mundum, ut ea quae recte facis, non propter laudes hominum facias; magisque illis recta laudantibus gratuleris, quibus idtunc intelligas utilem esse laudantibus, si non teipsum in tua bona vita, sed Deum honorent, cujus sanctissimum templum est quisquis vivit bene; ut illud impleatur quod ait David, In Domino lauda
Abbreviated transcription (Latin):
deant bona facta ur̃a. S ñ ibi finẽ con¬
stituut addidit eni & głificent patrẽ ur̃m
qui incelis ÷. Hic aut̃ qr hoc rep̃hendit
si ibi ipsi fit finis recte factoꝵ id ÷ si ꝓpt̃¬
ea recte faciamꝰ ut tantũ uideam ab ho-¬
minib Postea quã dix̃ cauete facere uis¬
ticiã urãm corã hominibꝰ ut uideamini
ab eis nichil addidit. In quo apparet ñ
hoc eũ ꝓhibuisse ut recte faciat corã
hominib S ne idõ recte fiat corã honi¬
nib ut uideamur ab eis Id ÷ ut hoc in¬
tue ap̃ &̾ ibi fine nr̃i ꝓpositi collocemꝰ. H̃

Expanded text:
n ibi finem constituit. addidit etiam: et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hic autem, quia hoc reprehendit, si ibi sit finis recte factorum, id est si propterea recte facimus, ut tantum uideamur ab hominibus, posteaquam dixit: cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, nihil addidit. in quo apparet non hoc eum prohibuisse, ut recte fiat coram hominibus, sed ne ideo recte fiat coram hominibus, ut uideamur ab eis, id est ut hoc intueamur et ibi finem nostri propositi collocemus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui repꝑient᷑ ui xp̃o ueniente uiuenteseiq in
obuiã rapient᷑ credidimꝰ in eodẽ raptu de mor¬
talib corꝑibꝰ exituros. & ad eadẽ mox immor¬
talia redituros: nullas in u̾bis apłi patieiħ
angustias. sue ubi dic̃ tu qđ seminas ñ ruui¬
ficat᷑ nͥ moriat᷑. siue ubi dic̃ om̃s resurgemꝰ aut¬

Expanded text:
qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dic
Abbreviated transcription (Latin):
Aut si certe iidicimꝰ seminari nͥ ea corꝑa ho¬
minũ quȩ moriendo quo qͣmͦ reutunt᷑ in
t̾ram. sic̃ sese hĩ etiã illa intrauis gressorem
patrẽ gen̾is humani diuinitꝰ plata sentencia.
t̾ra es iuitrã ibis. fatendũ ẽ. istos qͦs ñdũ de
corꝑib eg̃ssos. cũ ueniet xp̃c inueniet. ⁊ istis
u̾bis apłi. ⁊ illis de genesi n teneriꝰ. qm̃ sursũ
in nubib rapti. ñ utiq seminant᷑. qr nec eunt
in t̾ram nec redeunt: siue nullã ꝓrs exꝑiant᷑
mortẽ. siue paululũ in aere moriant᷑. S aliud
rursꝰ occurrit: qđ idẽ dix apłs cũ de resurrectio¬
ne mortuor ad chorindnos loqueret᷑. Oñs re¬
surgemꝰ. ł sic̃ aliĩ codices hñt. om̃s dormiemꝰ.
Cum gͦ nec resuriectio fierinisi mors p̃cesserit
possit. nec dormitionẽ possumꝰ illo loco intelli¬
gere nͥ mortẽ. quomͦi om̃s ł dormient ł resur¬
gent. si tam multi quos in corꝑore inuenturꝰ

Expanded text:
Aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hoAut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: Terra es, et in terram ibis: fatendum est istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et istis uerbis apostoli et illis de genesi non teneri; quoniam sursum in nubibus rapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, siue nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de reCorinthios loqueretur: omnes resurgimus, uel, sicut alii codices habent: omnes dormiemus. cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem, quomodo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus
Abbreviated transcription (Latin):
at uiuos & mortuos iudicandos. p̃clarissi¬
me ostendunt.S queri solet utrũ illi quos
ꝑmortẽ mira celeritate transibunt. Neq
enĩ dicendũ ÷ fieri ñ posse: ut dũ ꝑ aera in
fublime portant᷑. in illo spatio ⁊ moriant᷑ ⁊
c̃ dño ẽẽ mansuros. qr nec ipse utiq ibimane¬
bit. qr ueniens transiturꝰ ÷ uenienti quippe
ibit᷑ obuiã ñmanenti: s ita c̃dño erimꝰ. id est
sic erimꝰ habentes corꝑa sẽpitna. ubic̃q ẽ illo
fuerimꝰ. Athunc aut̃ sensũ qͦ existimemus
etĩ illos quos hic uiuos inuenturͦ : dñs in
ipso paruo spatio & passuros mortẽ. & accep¬
curos immorealitatẽ. ipse apłs nos uide̾t᷑
urgere: ubi dic̃ in xp̃o om̃s uuuficabunt᷑.
c̃ alio loco de ipsaloquens resurrectione cor¬
pordicat. Ti qđ seminas: ñ uiuificat᷑ nisi
moriat᷑. Quomͦi gͥ quos uiuentes hic xp̃s
inueniet. ꝑ immortalitatẽ in illo uiuifica¬
dictũ tu qđ seminas ñruiuificat᷑ nͥ moriat᷑:

Expanded text:
ad uiuos et mortuos iudicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi, quos per mortem mira celeritate transibunt. Neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et cum domino esse mansuros, quia nec ipse utique ibi manebit, quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti. sed ita cum domino erimus, id est sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse apostolus nos uidetur urguere ubi dicit: in Christo omnes uiuificabuntur, cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur. quomodo igitur quos uiuentes hic Christus inueniet per immortalitatem in illo uiuificadictum: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur?
Abbreviated transcription (Latin):
hic uiuierent cognoscebant.ec ipsi om̃ia:
s quȩ illis ẽẽ reuelanda dĩ ꝓuidentia nidica¬
bat. Mtti quoq adunios aliquos ex mortu¬
is. sic e contrario paulus ex uiinis in paradi sũ
inc&e illa soluit questio. quonã mͦ mar¬
ayresipsis benesicus quȩ dan̾t orantib indicant
se intẽe reb humanisssi nesciunt mortii qͥd
agant utui. Non eni solis beneficioꝵ effectib.
uerũ ipsis etiã hominũ aspectib confessorem
apparuisse felicem. cmꝰ inquilinatũ pie dili
gis. cũ abarbaris nola obpugnarẽt᷑ audiuimꝰ:
ñ incertis tumorib s testib certis. Uerũ istadi¬
umitꝰ exhibent᷑: longe alit quã sese. habet uli¬
tatꝰ ordosinguł creaturarũ generib attributꝰ

Expanded text:
noscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse revelanda Dei providentia judicabat. Mitti quoque ad vivos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex vivis in paradisum inc et illa solvitur quaestio, quonam modo martyres ipsis beneficiis quae dantur orantibus indicant se interesse rebus humanis, si nesciunt mortui quid agunt vivi. Non enim solis beneficiorum effectibus, verum ipsis etiam hominum aspectibus confessorem apparuisse Felicem, cujus inquilinatum gis, cum a barbaris Nola obpugnaretur, audiuimus non incertis rumoribus, sed testibus certis. uerum ista diuinitus exhibentur longe aliter, quam sese habet usitatus ordo singulis creaturarum generibus adt
Abbreviated transcription (Latin):
rias ubicũq ad esse sentuint᷑: an ipsis in lo¬
co suis meritis congruo ab om̃i mortaliũ
conu̾satione semotis. & tam̃ generaliter
orantib ꝓ indigentia supplicantiũ. sicut
nos oramꝰ ꝓ mortuis quibꝰ utiq ñ psentam᷑.
nec ubi sint uł quid agant scimiꝰ ds om̃ps
a nob̾. ex audiens martirũ p̃ces ꝑ angłica mis¬
nisteria usq qͣq diffusa p̃beat hominibus
ista solatia. quibꝰ in huiꝰ uitȩ miseria iudi¬
ubi uult. qͣndo uult. qͦmͦ uult. maximeq
sione funt passi. mirabili atq in effabili
potestate ac bonitate cõindet. Resẽ. hȩc
altior quã ut a me possit attingi. & abstro¬
sior quã ut a me ualeat ꝑserutari.  ideo
quid hoꝵ duoꝵ sit. an uero fortassis utrũq
sit. ut aliqͥndo ista fiant ꝑ ipsã p̃sentiã mar¬
tẏrũ. aliqͣndo ꝑ angłos suscipientes ꝑsonã
martẏrũ. definire ñ audeo. Mallẽ abscien¬

Expanded text:
rias, ubicumque adesse sentiuntur, an ipsis in lorias, ubicumque adesse sentiuntur, an ipsis in loco suis meritis congruo ab omni mortalium conuersatione remotis et tamen generaliter orantibus pro indigentia supplicantum — sicut nos oramus pro mortuis, quibus utique non praesentamur nec ubi sint uel quid agant scimus — deus oma nobis. exaudiens martyrum preces, per angelica ministeria usquequaque diffusa praebeat hominibus ista solacia, quibus in huius uitae miseria iudiubi uult, quando uult, quomodo uult, maximequeconfessione sunt passi, mirabili atque ineffabili potestate ac bonitate commendet. res est haec altior, quam ut a me possit adtingi, et abstrusior, quam ut a me ualeat perscrutari. et ideo quid horum duorum sit, an uero fortassis utrumque sit, ut aliquando ista fiant per ipsam praesentiam martyrum, aliquando per angelos suscipientes personam martyrum, definire non audeo. mallem ab scien
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝯu̾sae. idon debemꝰ quid aqua ualeat in
elem̃toꝵ ordine ꝓpͥo. ab istiꝰ diuinioꝑis canͥ¬
tate uł potiꝰ singularitate discernere: nec
qm̃ lazarꝰ resurrex idõ mortuus omĩs qͣndo
uult resugit: aut eomͦ exaninils a uiuen-¬
te qͦ mͦ auigilante dormiens excitat᷑. Alii
sunt humanarũ limites rerũ: alia diuina¬
rĩ signa uututũ. Alia funt quȩ naturalit:
alia que mirabilit ftunt. Quãuis & nat᷑e
posse de functos.qm̃ quibꝰdã sanandis uel
aduiuandis martyres ad sunt: s ido po-¬
tiꝰ intelligendũ ẽ. qđ ꝑ diuinã potentiani
martires uiuoꝵ reb int̾funt. qm̃ de func-
ti ꝑ naturã ꝓpͥam uiuoꝵ reb intẽẽ ñ posst̃.
Quãꝗͣ ista questio inres intelligenciȩ mee
uincit. quẽ admodum opitulent᷑ martireᷤᷤ
his quos ꝑ eos certũ ẽ. adiuuari: utrĩ ipsi ꝑ
se ipsos ad sint uno tp̃r tam diu̾sis locis &
tanta int̃ se longinquitate discretis. siue
ubi st̃ eoꝵ meniorie. siue p̃ter suas memo¬

Expanded text:
t, ideo non debemus, quid aqua ualeat in elementorum ordine proprio, ab istius diuini operis raritate uel potius singularitate discernere; nec quoniam Lazarus resurrexit, ideo mortuus omnia, quando uult, surget, aut eo modo exanimis a uiuente quomodo a uigilante dormiens excitatur. alii sunt humanarum limites rerum, alia diuinarum signa uirtutum; alia sunt quae naturaliter, alia quae mirabiliter fiunt, quamuis et naturae posse defunctos, quoniam quibusdam sanandis uel adiuuandis martyres adsunt, sed ideo potius intellegendum est, quod per diuinam potentiam martyres uiuorum rebus intersunt, quoniam defunti per naturam propriam uiuorum rebus interesse non possunt. Quamquam ista quaestio uires intellegentiae meae uincit, quemadmodum opitulentur martyres his, quos per eos certum est adiuuari: utrum ipsi per se ipsos adsint uno tempore tam diuersis locis et tanta inter se longinquitate discretis, siue ubi sunt eorum memoriae siue praeter suas memo