comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coniectores quo modo ex eis suie fallant᷑ suie instinctu
sp̃uum. quib curaẽ. talipęna dignos animos homi¬
uum noxi ȩ curiositatis recib implicare. etiam uera
p̃dicant. siue multa dicendo aliquando maliquid
ueritatis in currant: Nob tam̃ istaquȩ uelut cont᷑
nacuram fiunt. et contͣ naturã fieri dicunt᷑ quo
more hominum locutꝰ ẽ. & apł sdicendo contra na-¬
turam inolea insitum oleastrum facꝰtum eẽ. parti¬
cipem pinguedinis oles. et monstra. ostenta. portenta
ꝓctigia nuncupantur: hoc monstrare debent. hoc
ostendere. uł p̃ostendere. hoc p̃dice qđ facturus fit
ds̃. quȩ de corporib hominũ se p̃mintia uit eẽ fa¬
cturum nalla impediente difficultate. nulla p̃¬
scribence lege nature Quo mͦ autem p̃nuntiauent
siis in libio supiore docuisse me existono decerpendo
de scripturis sõĩs et nouis et ueterib non quidẽ om̃ia

Expanded text:
coniectores, quo modo ex eis siue fallantur siue instinctu coniectores, quo modo ex eis siue fallantur siue instinctu spirituum, quibus cura est tali poena dignos animos hominum noxiae curiositatis retibus inplicare, etiam uera praedicant, siue multa dicendo aliquando in aliquid ueritatis incurrant. Nobis tamen ista, quae uelut contra naturam fiunt et contra naturam fieri dicuntur quo more hominum locutus est et apostolus dicendo contra naturam in olea insitum oleastrum factum esse participem pinguedinis oleae et monstra ostenta, portenta prodigia nuncupantur, hoc monstrare ostendere, vel praeostendere, hoc praedicere, quod facturus sit Deus, quae de corporibus hominum se praenuntiavit esse facturum, nulla impediente difficultate, nulla praescribente lege naturae. Quomodo autem praenuntiaverit, satis in libro superiore docuisse me existimo, decerpendo de Scripturis sanctis et novis et veteribus, non quidem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
niunt aelloca illa conspicit᷑ ꝓdigiosa fuligine horrori
est. et poma eiꝰ interiorem fauillã m̃daci suꝑficie ma.¬
turitatis includunt: Ecce ñ erat talis. et talis ẽ Ecce
a conditore naturarum natura eiis in hanc fedissimã
diuersitatem mirabili nutatione conũsa ẽ Et qđ
pꝰ tam longum accidit tempꝰ. tam longo tempore ꝑse-¬
uerat Sicut gͦ ñ fuit impossibi le dõ quasuoluit insti¬
tuere. sic ei ñ ẽ. impossibile inquicquid uoluerit. quas
instituit inutare naturas Unde illorum quoq nuira.¬
culorum multitudo siluescit: quȩ monstra osten.¬
ta. portenta ꝓdigia nuncupant᷑ Quȩ recolere ce
commemorare siuelim huiꝰ oꝑis quis eric finis : Monst᷑
saue dicca ꝑ hibent amonstrando. & qđ aliquid signi-¬
ficando demonstrent: et ostenta abostendendo &e
portenta aportendendo. idẽ. p̃ ostendendo. & ꝓdigia
qđ porro dicant. idest futura p̃dicant s uiderint eoꝵ

Expanded text:
niunt ad loca illa conspicitur, prodigiosa fuligine horrori niunt ad loca illa conspicitur, prodigiosa fuligine horrori est et poma eius interiorem fauillam mendaci superficie maturitatis includunt. Ecce non erat talis, et talis est. Ecce a conditore naturarum natura eius in hanc foedissimam diuersitatem mirabili mutatione conuersa est; et quod post tam longum accidit tempus, tam longo tempore perseuerat. Sicut ergo non fuit inpossibile Deo, quas uoluit instituere, sic ei non est inpossibile, in quidquid uoluerit, quas instituit, mutare naturas. Unde illorum quoque miraculorum multitudo siluescit, quae monstra ostenta, portenta prodigia nuncupantur; quae recolere et commemorare si uelim, huius operis quis erit finis? Monstra sane dicta perhibent a monstrando, quod aliquid significando demonstrent, et ostenta ab ostendendo, et portenta a portendendo, id est praeostendendo, et prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Sed uiderint eorum
Abbreviated transcription (Latin):
duos ita similes reꝑimus ut in eis discernendis aut
semꝑ aut frequent̃ errem Sed qđ dixi scriptum
auarro ne. licet eorum sit historicus. idemq doctissi¬
mus. forcasse uere faccumeẽ. ñ eredunt: Aut quia
uondiu mansit alius eiusdem sideris cursus hno
unqiui md solitum: minus isto mouentur exemplo
Habent gͥait łdam nunc possit ostendi: eisq
puto debere sufficere q o commoueant᷑ cum aliqͥd
aduterint in aliqua imititione nature. eamq sibi
notissimam fecer int ñ se inde dt debere p̃sribere qͥsi
etiam nompossit in longe aliud qͣmus ignita ẽ. uert̾e
atq mutare: Terra sodomorum ñ fuit: utiꝙ iit nuncẽ
s iacebat simili cȩteris facie. eademq uł etiamił iore
fecunditate pollebat Namdĩ paradiso indiumu .do.¬
quiis comparata ẽ Hec postea qͣm tacta de cȩlo ẽ sicut
illorum quoq adtestat᷑ historia. et nunc abeis qui ue¬

Expanded text:
duos ita similes reperimus, ut in eis discernendis aut duos ita similes reperimus, ut in eis discernendis aut semper aut frequenter erremus. Sed quod dixi scriptum a Varrone, licet eorum sit historicus idemque doctissimus, fortasse uere factum esse non credunt; aut quia non diu mansit alius eiusdem sideris cursus, sed reditum est ad solitum, minus isto mouentur exemplo. Habent ergo aliud, quod etiam nunc possit ostendi eisque puto debere sufficere, quo commoneantur, cum aliquid aduerterint in aliqua institutione naturae eamque sibi notissimam fecerint, non se inde Deo debere praescribere, quasi eam non possit in longe aliud, quam eis cognita est, uertere adque mutare. Terra Sodomorum non fuit utique ut nunc est, sed iacebat simili ceteris facie eademque uel etiam uberiore fecunditate pollebat; nam Dei paradiso in diuinis eloquiis conparata est. Haec postea quam tacta de caelo est, sicut illorum quoque adtestatur historia et nunc ab eis qui ue
Abbreviated transcription (Latin):
de noticia naturarũ caliginem sibifaciant infide.¬
les: quasi non possit inaliqua duunitꝰ fieri aliud
qͣm in eiꝰ nat᷑am ꝑ humanã suam exꝑientiam cos.¬
nouerunt quamuis et ipsa quȩ in rerumn . om̃ib
nota sunt. nonminus mira sint eẽntq stupenda
considantib cunccis. si solerent hominesm irari
mira nͥrara: Quiserum conscripta ratione ñ uideat
in hominum innumerabili numerositate. et canta
natiuꝵ similitudine. ualde mirabilit̾ sic habere
singłos singłas facies ut nͥint̃ se similes eẽnt. ñ discer¬
neretur speties eorum ab animalib cȩteris et rursũ
nisi incse dissimiles eẽnt. ñ discernerent᷑ singłi abho¬
minib cȩteris: Quos gͦ similes conficemur: eosdem
dissimiles inuenimꝰ: Sed mirabilior ẽ. considatio dissi¬
mlicudinis: q̃m similitudinem uistius uidetur ex¬
poscere natura communis: & tam̃ qm̃ quȩ sunt
rara ipsa sunt mira: multo amplius ad miram᷑ qñ

Expanded text:
de notitia naturarum caliginem sibi faciant infidede notitia naturarum caliginem sibi faciant infideles, quasi non possit in aliqua re diuinitus fieri aliud, quamdiu eius natura per humanam suam experientiam cognouerunt; quamuis et ipsa, quae in rerum natura omnibus nota sunt, non minus mira sint, essentque stupenda considerantibus cunctis, si, solerent homines mirari mira nisi rara. Quis enim consulta ratione non uideat in hominum innumerabili numerositate et tanta naturae similitudine ualde mirabiliter sic habere singulos singulas facies, ut nisi inter se similes essent, non discerneretur species eorum ab animalibus ceteris; et rursus nisi inter se dissimiles essent, non discernerentur singuli ab hominibus ceteris? Quos ergo similes confitemur, eosdem dissimiles inuenimus. Sed mirabilior est consideratio dissimilitudinis, quoniam similitudinem iustius uidetur exposcere natura communis. Et tamen quoniam quae sunt rara ipsa sunt mira, multo amplius admiramur quando
Abbreviated transcription (Latin):
legimus etiã solem ipsum stetisse: cum hoc ad nõ
do petiuiss uir sc̃s iħ snaue. donec cȩptum p̃lum
uictoria t̾minaret. et retrorsum reclisse ut regieze.¬
chiȩ quindecim anniadiuuendum additi. hoc
etiam ꝓdigio ꝓmissionis dĩ significarent᷑ adium¬
cto: Sed ista quoq miracła quȩ meritissunt con¬
cessa scõrum quando credunt isti facta: magicis
aitib tribuunt: Unde illudẽ. qđ suꝑ iꝰ cominemo¬
raui dixisse uirgilium: sistere aquã fluuiis et
uetere sidera retro Nam et fłuum stecisse suꝑiꝰ
inferiusq fluxisse cum popłs dĩ ductore supͣme.¬
morato iesu naue uiam carperet. et helia ꝓpħa tͣn¬
seunte. ac postea discipło eiꝰ heliseo. idẽ factum in
sacris litceris legimus. et retro ũsum fuisse maxi¬
mum sidus regnante ezechia mͦ cominemoraumꝰ:
Qđ uͦ de lucifero uarro scripsit: ñ ẽ illic dictum
alicui petentihomini id fuisse concessum: Nongͦ

Expanded text:
legimus etiam solem ipsum et stetisse, cum hoc a Domino legimus etiam solem ipsum et stetisse, cum hoc a Domino Deo petiuisset uir sanctus Iesus Naue, donec coeptum proelium uictoria terminaret, et retrorsum redisse, ut regi Ezechiae quindecim anni ad uiuendum additi hoc etiam prodigio promissioni Dei significarentur adiuncto. Sed ista quoque miracula, quae meritis sunt concessa sanctorum, quando credunt isti facta, magicis artibus tribuunt. Unde illud est, quod superius commemoraui dixisse Vergilium: Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro. Nam et fluuium stetisse superius inferiusque fluxisse, cum populus Dei ductore supra memorato Iesu Naue uiam carperet, et Helia propheta transeunte ac postea discipulo eius Helisaeo id esse factum in sacris litteris legimus, et retro uersum fuisse maximum sidus regnante Ezechia modo commemorauimus. Quod uero de Lucifero Varro scripsit, non est illic dictum alicui petenti homini id fuisse concessum. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tum gͦ fit. non contra naturam: s cant᷑ qͣmẽ nota
natura Quis autem portentorũ numerat multitu¬
dinem quȩ historiça gentium continet᷑ e Sed nunc
in hoc uno attendamus qđ adrem de qua agimus
ꝑtinet: Quidita dispofitum ẽ. ab auccore naturȩ
cȩliet cĩx: quẽ ad modum cursus ordinatissimus
siderum: Quid tam ratis legib fixisq firmatum:
Et tam̃ quando ille uoluit qui summo regit imꝑio
ac potestate qđ condidit: stella p̃ ceteris magnitu.¬
dine ac splendore notissima colorem. magnitu¬
dinem. figurã. et qđẽ. mirabiliꝰ suicursus ordinẽ
legemq mutauit Turbauit ꝓfecto tunc si ulli
iam fuerunt canones astaru : quos uelut.n¬
rabili computatione de pteritis ac faturis astrorũ
motib conscripcos habent: Quos canones sequendo
ausi sunt dicere. hoc qđ de lucifero contigit: nec antea
nec postea contigisse: Nos autem induunis libris

Expanded text:
tum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota tum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Quis autem portentorum numerat multitudinem, quae historia gentium continetur? Sed nunc in hoc uno adtendamus, quod ad rem, de qua agimus, pertinet. Quid ita dispositum est ab auctore naturae caeli et terrae, quem ad modum cursus ordinatissimus siderum? Quid tam ratis legibus fixisque firmatum? Et tamen, quando ille uoluit, qui summo regit imperio ac potestate quod condidit. stella prae ceteris magnitudine ac splendore notissima colorem, magnitudinem, figuram et quod est mirabilius sui cursus ordinem legemque mutauit. Turbauit profecto tunc, si ulli iam fuerunt, canones astrologorum, quos uelut inerrabili conputatione de praeteritis ac futuris astrorum motibus conscriptos habent, quos canones sequendo ausi sunt dicere. hoc, quod de Lucifero contigit, nec antea nec postea contigisse. Nos autem in diuinis libris
Abbreviated transcription (Latin):
appareat posse fieri ut alit̃ se habeat quȩq resqͣm
pͥusinreb innotuerat suȩ det̃minatione natux:
Est inmarriuarronis libris quorum inscriptio ẽ.
degente popłiromani. qđ eisdem ũb̃ qͥb ibi legit᷑.
et hic ponam: Incȩlo inquit mirabile extitit por¬
tentum: Nam stella ueneris nobilissima. quam
plautꝰ uesperuginem homerus hesperon appellat
pulcherrim amdicens. castor scribit tantum porten¬
tum extitisse ut nuitaret colorem. magnitudinem.
figuram. cursũ. qđ factum ita neq antea neq pꝰeasit:
Hoc factum ogigo regedicebant ad rastos. cixicenos.
et dionneapolides. mat̾e matici nobiles. Hoc certe
uarro tantus auctor portentũ ñ appellaret nͥeẽ.
contra naturam uideret᷑: Om̃ia quippe porcenta
contra nacurã dicimꝰeẽ. s ñ sunt: Quo modo ẽ. enim
contra naturã qđ dĩ sit uoluntate cum uoluntas tanti
utiq conditoris. conditȩ rei cuiusq nat᷑a sit: Porten¬

Expanded text:
appareat posse fieri, ut aliter se habeat quaeque res, quam appareat posse fieri, ut aliter se habeat quaeque res, quam prius in rebus innotuerat suae determinatione naturae. Est in Marci Varronis libris, quorum inscriptio est: De gente populi Romani, quod eisdem uerbis, quibus ibi legitur, et hic ponam: \'In caelo, inquit, mirabile exstitit portentum: nam stellam Veneris nobilissimam, quam Plautus Vesperugiuem, Homerus Hesperon appellat, pulcherrimam dicens, Castor scribit tantum portentum exstitisse, ut mutaret colorem, magnitudinem, figuram, cursum; quod factum ita neque antea nec postea sit. Hoc factum Ogygo rege dicebant Adrastos Cyzicenos et Dion Neapolites, mathematici nobiles.\' Hoc certe Varro tantus auctor portentum non appellaret, nisi esse contra naturam uideretur. Omnia quippe portenta contra naturam dicimus esse; sed non sunt. Quo modo est enim contra naturam, quod Dei fit uoluntate, cum uoluntas tanti utique conditoris conditae rei cuiusque natura sit? Porten
Abbreviated transcription (Latin):
IAUTEO respoudent ꝓpterease ñ credere
que humanis semꝑ arsuris nec uniqͣm mo¬
rituris corporib dicimus. quia humanorum corꝑũ
naturam nouimꝰ longe alit̃ institutam. unde nec
ulla ratio hint reddi potest quȩ de illis naturis
mirabilibꝰ reddebatur: ut dicipossit uis ista nat᷑alẽ.
nonei tantinii habenius quidem qđ respondeamꝰ
de litteris sacris. hanc ipsam scilicet humanam
carnem alit̾̃ institutã fuisse ante peccatum. id est
ut possec numqͣm ꝑpeti mortem. alit̃ autem pꝰ
peccatum quał in erumpna huius immortalitatis
innotuit. ut ꝑ petem uitã tenere ñ possit: Sĩ gͥ alit̃
qͣm nob̃ nota ẽ. instituet᷑ inresurrectione mortuoꝵ
Sed qm̃ istis noneredunt litteris. ubi legitur qͣt
inparadiso uxerit homo. quantumq fuerit ane¬
cessitate mortis alienus: quib utiq sicrederent
non cum illis de pena dampnatorũq futura est
oꝑosus ageremus: de literis eorum qui doctissi¬
mi apud illosfuerunt aliquid ꝓferendũ ẽ: quo

Expanded text:
autem respondent propterea se non credere quae de humanis semper arsuris nec umquam morituris corporibus dicimus, quia humanorum corporum naturam nouimus longe aliter institutam, unde nec illa ratio hic reddi potest, quae de illis naturis mirabilibus reddebatur, ut dici possit: „uis ista naturalis non esse naturam: habemus autem quid respondeamus de litteris sacris, hanc ipsam scilicet humanam carnem aliter institutam fuisse ante peccatum, id est ut posset numquam perpeti mortem, aliter autem post peccatum, qualis in haerumna huius mortalitatis innotuit, ut perpetem uitam tenere non possquam nobis nota est, instituetur in resurrectione mortuorum. Sed quoniam istis non credunt litteris, ubi legitur qualis in paradiso uixerit homo quantumque fuerit a necessitate mortis alienus quibus utique si crederent, non cum illis de poena damnatorum, quae futura est, operosius ageremus: de litteris eorum. qui doctissimi aput illos fuerunt, aliquid proferendum est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sumptione. indoleit sine morte ꝑ miracłm om̃ipo¬
tentissimi creatoris: Cui hoc possibile eẽ. qui negat:
aquosit quicquid in naturis om̃ib mirat᷑ ignorat
Ipse ẽ. enim ds̃ qui om̃ia inhoc mundo magna et par¬
ua iniracula quȩ commemoratumꝰ. et in comparabi¬
lit̃ plura quȩ non commemorauimꝰ fecit: eademq
ipso mundo uno atq om̃ium maximo miraculo in¬
clusit: Eligat gͦ unum exduob quisq qđ placet:
itrum et uermẽ adcorpꝰ ꝓpͥe. an ad animum trans.¬
lato acorꝑalib ad incorporalia nocabulo existimet
ꝑtinere: Quid autẽ horum uerũ sit: tesipsa expeditiꝰ
indicabit. quando erit scientia tanta scõrum ut ets
cognoscendarũ ill arum pęnarũ necessaria non sit
expientia ẜ ea quȩ tunc erit plena atq ꝑfecta ad hoc
quoq sciendam sapientia sola sufficiat: Nunc enĩ
exparte scunus donec ueniat qđ ꝑfectumẽ. dum
tam ullo mͦ illa corpora talia futura ee credamus.

Expanded text:
sumtione, in dolore sine morte. per miraculum omniposumtione, in dolore sine morte. per miraculum omnipotentissimi Creatoris; cui hoc possibile esse qui negat, a quo sit quidquid in naturis omnibus miratur ignorat. Ipse est enim Deus, qui omnia in hoc mundo magna et parua miracula, quae commemorauimus, et inconparabiliter plura, quae non commemorauimus, fecit eademque ipso mundo uno adque omnium maximo miraculo inclusit. Eligat ergo unum e duobus quisque quod placet, utrum et uermem ad corpus proprie an ad animum translato a corporalibus ad incorporalia uocabulo existimet pertinere. Quid autem horum uerum sit, res ipsa expeditius indicabit, quando erit scientia tanta sanctorum, ut eis cognoscendarum illarum poenarum necessaria non sit experientia, sed ea, quae tunc erit plena adque perfecta, ad hoc quoque sciendum sapientia sola sufficiat nunc enim ex parte scimus, donec ueniat quod perfectum est; dum tamen nullo modo illa corpora talia futura esse credamus,
Abbreviated transcription (Latin):
aut animi defuturum: ego tam̃. facilius ẽ. ut ad cor¬
pus dicam utrũq ꝑtinere qͣm neutrum : Ecido taci¬
tum m illis diuinę scriptiure ũb doloren qm̃ conse¬
quenseẽ intelligit̾ etiam siñdicat᷑ ut corpore sie dolen¬
te animus quoq sterili pęnitencia cruciet᷑: legit᷑
quippe: et inueteribꝰ scripturis Uindicta carnis
impii: ignis et uermis: Potuit breuꝰb dici iundicta
impii Curgͦdictum ẽ. carms impii n quia utrumq¬
dictam carnus ꝓpt̃ea dicere uoluit Qhoc inhomi¬
ne uindicabit᷑ qđ sccłm carnem uixit. AGIOceni
uenie: in mortem scdam quã significauit aoses
cens. sienim scdm carnem iuxeritis morienii
eligat quisq qđ placet. aut ignẽ tribuere corꝑi
animo uermem:. Hoc ꝓpͥe illud topice. aut utrũq
ꝓpͥe corpori Iamenĩsatis suꝑius disputaui posse
animalia etiam in ignib uuere. inustione sine con.¬

Expanded text:
aut animi defuturum: ego tamen facilius est ut ad coraut animi defuturum: ego tamen facilius est ut ad corpus dicam utrumque pertinere quam neutrum, et ideo tacitum in illis diuinae scripturae uerbis animi doquens esse intelligitur, etiamsi non dicatur, ut corpore sic dolente, animus quoque sterili poenitentia crucietur. Legitur quippe et in veteribus Scripturis : Vindicta carnis impii, ignis et vermis . Potuit brevius dici, Vindicta impii, cur ergo dictum est carnis impii, nisi quia, utrumqdictam carnis propterea dicere uoluit, quia hoc in homine uindicabitur, quod secundum carnem uixeriueniet in mortem secundam, quam significauit apostolus dicens: Si enim secundum carnem uixeritis, moriemini, eligat quisque quod placet, aut ignem tribuere corpori, animo uermem, hoc proprie, illud tropice, aut utrumque proprie corpori. Iam enim satis superius disputaui posse animalia etiam in ignibus uiuere, in ustione sine con
Abbreviated transcription (Latin):
in regnum dĩ: qͣm duosocłos habentem mitti in
gehennã ignis: ubi uermis eorum ñ morit᷑. et ignis
ñ extinguit᷑: Non eum piñguit uno loco eadem
ũba t̃ dicere Quem t̾reat ñ ista repecitio et illius pȩ¬
ne commendatiotam uehem̃s ore diuino: Ucrumq
autem horum ignem scilicet atq uerinẽ qui uolent
ad animȩ pȩnas ñ ad corporis ꝑtinere. dicunt etiam
uri dolore animi seroatq infructuo sȩ pęnitentis
eos qui fuerint a regno dĩ separati. et ideo ignem ꝓisto
dolore urente non incongrue poni potiusse conten:¬
dunt. unde illud apłi: Quis scandalitat᷑ et ego ñ uror:
Fundem etiam ũmemputant intelligendumeẽ: sla
scriptum ẽ inquiunt Sic̃ tinea uestimentum. et
ũmis liguum: sic meror excruciat coruiri. Qui uͦ penas
et animiet corporis in illo supplicio futuras eẽ non
dubitant: igneuri corpꝰ. animam autem rodi quodam
modo uerine meroris affirmant:. Qđ et si credibilius
dicitur quia utiq absuidumẽ. ibi dolorem aut corꝑis

Expanded text:
s habentem mitti in gehennam ignis, ubi uermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur. Non eum piguit uno loco eadem uerba ter dicere. Quem non terreat ista repetitio et illius poenae commonitio tam uehemens ore diuino? Utrumque autem horum, ignem scilicet adque uermem, qui uolunt ad animi poenas, non ad corporis pertinere, dicunt etiam uri dolore animi sero adque infructuose paenitentes eos, qui fuerint a regno Dei separati, et ideo ignem pro isto dolore urente non incongrue poni potuisse contendunt; unde illud apostoli est: Quis scandalizatur, et non ego uror? Eundem etiam uermem putant intellegendum esse. Nam scriptum est, inquiunt: Sicut tinea uestimentum et uermis lignum, sic maeror excruciat cor uiri. Qui uero poenas et animi et corporis in illo supplicio futuras esse non dubitant, igne uri corpus, animum autem rodi quodam modo uerme maeroris adfirmant. Quod etsi credibilius dicitur, quia utique absurdum est ibi dolorem aut corporis
Abbreviated transcription (Latin):
celeritate cernant᷑: ut accuset uł excuset seientia
conscientiam. atq ita simul ec om̃s et singłi uidicent᷑.
Quȩ nimirum ius diuina libri nom̃ accepit: In ea
quippe qͦdam modo legitur: quiqpud ea faciente
recolitur Ut autem ostendat qui mortui uidican¬
di sunt pusilli et magni: recapitulando dicit tam¬
qͣm ad id rediens qđ p̃terierat potuis ue distulerat:
Et exhibuit mortuos mare qui in eo erant. et mors
et infernus reddiderunt mortuos quos in se habe¬
bant: Hoc ꝓcul dubio pͥus faccumẽ qͣm eẽnt mortui
capitulando eum ad id dixisse qđ int̾miserat:
Nunc autem ordinem tenuit: atq ut explicaret᷑
ipse ordo com modius. etiam deuidicatis mortuis
qđ iam dixerat suo repetiuuit loco: Cumenim dixis¬
set et exhibuit mortuos mare qui ineo erant: et
mors et in fernus reddiderunt mortuos quos
in sehabebant: mox addidit qđ paulo ante posu¬
erat et udicati sunt singłi scđm facta sua Hocẽ.

Expanded text:
celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuina libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid ea faciente recolitur. Ut autem ostendat, qui mortui iudicandi sint, pusilli et magni, recapitulando dicit tamquam ad id rediens, quod praeterierat potiusue distulerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Hoc procul dubio prius factum est, quam essent mortui capitulando eum ad id redisse quod intermiserat. Nunc autem ordinem tenuit, adque ut explicaretur ipse ordo, commodius etiam de iudicatis mortuis, quod iam dixerat, suo repetiuit loco. Cum enim dixisset: Et ex hibuit mortuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant: mox addidit quod paulo ante posuerat: Et iudicati sunt singuli secundum facta sua. Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ex ipsis sccipturis librorum scđm facta sua
librosdixit eẽ aptos et librum s librũ cutus modi
non tacuit. qui ẽ inquit uitȩ uniꝰcuusq frgo illili¬
bri quos pͥore loco posuit incelligendisunt sc̃i et uece¬
reset noui. ut in illis ostenderetur qued ĩ fieri sua
mandata uississet: In illo autem qui ẽ. utd iniꝰcuiusꝗ
quidhorum quisq nonfecissec siue fecisa Qui
liber si carnalit cogitetur. quis eiꝰ magnitunem
aut longitudinem ualeat estimare: Aut queo¬
tempore legi poterit libet in quo scriptȩ sunt un¬
ũsȩ uite: uniũsorum: Aut tantus angłorum nu
merus aderit.quantꝰ hominum erit. et uitam suã
quisq ab angło sibiadhibito audiet recitari: Non
ergo unus liber erit om̃ium: s singłi singłorum:
Scriptura uͦista unum uolens intelligi: et alius
inquit liber aꝑtus ẽ Iuȩdam gͥ uis ẽ intelligenda
diuna. qua fiet ut cuiq oꝑa sua uł bona uł mala
cuncta in memoriam reuocent᷑. et m̃tisintuitu mna

Expanded text:
ui ex ipsis scripturis librorum secundum facta sua. Libros dixit esse apertos et librum; sed librum cuius modi non tacuit: Qui est, inquit, uitae uniuscuiusque. Ergo illi libri, quos priore loco posuit, intellegendi sunt sancti, et ueteres et noui, ut in illis ostenderetur, quae Deus fieri sua mandata iussisset; in illo autem, qui est uitae uniuscuiusque, quid horum quisque non fecisset sine fecisset. Qui liber si carnaliter cogitetur, quis eius magnitudinem aut longitudinem ualeat tempore legi poterit liber in quo scriptae sunt universae vitae universorum? Aut tantus angelorum merus aderit, quantus hominum erit, et uitam suam quisque ab angelo sibi adhibito audiet recitari? Non ergo unus liber erit omnium, sed singuli singulorum. Scriptura uero ista unum uolens intellegi: Et alius, inquit, liber apertus est. Quaedam igitur uis est intellegenda diuina, qua fiet, ut cuique opera sua, uel bona uel mala, cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira
Abbreviated transcription (Latin):
Et illum quidem fontẽ noninuen qu unepiro
uidisse sedicerent. s qui in gallia simulem nossent
non longea grationopoliciuitate De fu̾clibꝰ autẽ
arborum sodomitarũ. ñ tantum luterȩ fidedig.¬
ne indigcant. uerum etiam tam multiseloquunt᷑
exꝑtos. ut hinc dubitare ñ possim Cȩc̃a uͦ sic ha-¬
heo: ut neq negancla neq affirmanda decreuerim
Ced ideo etiam ipsa posui: qm̃ apud eorum contra
quos agimꝰ historicos legi. ut ostenderem qualia
multa multiq illorum nulla reddita ratione dig¬
in suorum litt̃atorum seripta litceris credant. qui
nob̾ credere quandoquid qđ eorum exꝑientiam
sensumq trans gredit᷑ om̃ipotentem dm̃ dicius eẽ
facturũ. nec redditaratione dignant᷑ Namquȩ me
lior et ualidior ratio de reb talib reddit᷑: quam
cumomp̃s ea posse facere ꝑhibet᷑ Et facturꝰ dicitur
quȩ ꝓnunciasse ibi legitur ubi alia multa p̃nunti.¬

Expanded text:
Et illum quidem fontem non inueni qui in Epiro Et illum quidem fontem non inueni qui in Epiro uidisse se dicerent, sed qui in Gallia similem nossent non longe a Gratianopoli ciuitate. De fructibus autem arborum Sodomitarum non tantum litterae fide dignae indicant, uerum etiam tam multi se loquuntur expertos, ut hinc dubitare non possim. Cetera uero sic\' habeo, ut neque neganda neque adfirmanda decreuerim; sed ideo etiam ipsa posui, quoniam aput eorum, contra quos agimus, historicos legi, ut ostenderem qualia multa multique illorum nulla reddita ratione in suorum litteratorum scripta litteris credant, qui nobis credere, quando id, quod eorum experientiam sensumque transgreditur, omnipotentem Deum dicimus esse facturum, nec reddita ratilior et ualidior ratio de rebus talibus redditur, quam cum omnipotens ea posse facere perhibetur et facturus dicitur, quae praenuntiasse ibi legitur, ubi alia multa praenunti
Abbreviated transcription (Latin):
insenibuestipulam n moueat. et ferrum rapias
fu gerne uon ueicere niuem non sinat secalente.
ut maturascere ꝑoma compellat. De igne fulgido
qđ scđ̾m suum fulgorem lapides coquendios pli¬
ficet: et contra eunidẽ suum fub eille &¬
tumaoffucet lalin et qd ni fe maculȩ offendunt
exolo splendido sintil nigrȩ lineȩ de candido
inprimuntur angero. de carbonib etiam qđ accen¬
dente igne s a antur in contratiũ ut de lignis
pulchermi tetri. fragiles deduris imputribi¬
les a sucribilib fiant: hȩc ipse quedam cum
matis. quedam cum om̃ib noui. et alia plurima q̃
huic libro inserere longum fuit: De his autem quȩ
posui ñ exꝑta s lecta: p̃t̃ de fonte illo ubi faces
et extinguntur ardentes. et accendunt᷑ extincte :
Et de pomis t̃rȩ sodomorum. forinsecus quasi ma¬
turis. intrinsecus fumeis. nec testes aliquos idoneos
aquib utrũuera eẽnt. audirem potui reperire:

Expanded text:
insensibili stipulam non moveat, et ferrum rapiat; insensibili stipulam non moveat, et ferrum rapiat; frigente ut fluescere nivem non sinat, sic calente ut maturescere poma compellat; de igne fulgido, quod secundum suum fulgorem lapides coquendo candificet, et contra eumdem suum fulma obfuscet. Tale est et quod nigrae maculae offunduntur ex oleo splendido, similiter nigrae lineae de candido inprimuntur argento, de carbonibus etiam, quod accendente igne sic uertantur in contrarium, ut de lignis pulcherrimis taetri, fragiles de duris, inputribiles de putribilibus fiant. Haec ipse quaedam cum multis, quaedam cum omnibus noui, et alia plurima, quae huic libro inserere longum fuit. De his autem, quae posui non experta, sed lecta, praeter de fonte illo, ubi faces exstinguuntur ardentes et accenduntur exstinctae, et de pomis terrae Sodomorum forinsecus quasi maturis, intrinsecus fumeis, nec testes aliquos idoneos, a quibus utrum uera essent audirem, potui reperire.
Abbreviated transcription (Latin):
dere rationem quando aliquid uelut impossibile
nolunt credere eisq red dicionem racionis poscen¬
tib respondemus hanc eẽ rationẽ uoluntatem
om̃i potentis dĩ quicerte non obaluid uocatur om̃i¬
potens. nisi qm̃ quicqͥd uult pocest qui potuit
ereare tam multa. quȩ nͥ ostenderetit᷑. aut acreden¬
putatentur. non solumquȩ ignotissima apud nos.
uerum etiam quȩ notissima posui Nla enim que
apud nos p̃t̃ eos quorum de his libros legius nor
habent cestem. et ab eis conscripta sunt quin sunt
&iuinitus docti. atq humanit᷑ falli forte potuert.
licet cuiq sine recta rep̃hensione noncrederi
Nam nec ego uolo temert credi cimcta qdȩ posui.
quia nec a me ipso ita credunt᷑. tamqͣm nulla de
Alis sit in mea cogitatione dubitatio. excris iis
que uł ipse sum exꝑtꝰ. et cui uis ẽ. facile expitr
Sicut de cala qdł feruet inaqua moles frigida:
De magnete lapide qđ nescio qua sorbiti one

Expanded text:
dere rationem, quando aliquid velut impossibile dere rationem, quando aliquid velut impossibile nolunt credere, eisque redditionem rationis poscentibus respondemus, hanc esse voluntatem omnipotentis Dei; qui certe non ob aliud vocatur omnipotens, nisi quoniam quidquid vult potest; qui potuit creare tam multa, quae nisi ostenderentur, aut a credenputarentur, non solum quae ignotissima apud nos, verum etiam quae notissima posui. Illa enim quae apud nos praeter eos, quorum de his libros legimus, non habent testem, et ab eis conscripta sunt qui non sunt divinitus docti atque humanitus falli forte potuerunt, licet cuique sine recta reprehensione non credere. 2. Nam nec ego volo temere credi cuncta quae posui, quia nec a me ipso ita creduntur tanquam nulla de illis sit in mea cogitatione dubitatio, exceptis his quae vel ipse sum expertus, et cuivis facile est experiri; sicut de calce, quod fervet in aqua, in oleo frigida est; de magnete lapide, quod nescio qua sorbitione
Abbreviated transcription (Latin):
es Ad hoc eẽ. potius contranaturam uidetur: quȩ
nonigni sedaq dedit salem aluere. tortere autem
igni non aque Sed ista in quium. sał huiꝰ naturał
est ius: ut his contraria patiatur: He atio redde
et de illo fonte garamantico ubi una ua friget
dieb. noctib feruet in utraq molesta tangente
hȩc & de illo alio quicum sit contratantib frigid.
et facem sicut alii fontes excing̾at aicensam: dissi¬
milit̃ tam̃ atq mirabilit̾ ipse idem accendit extui¬
ctam Hȩc et delapide asbesto: qui cum ignem nul¬
lumhabeat ꝓprium: acceptotam̃ sic ardeat alieno
ut non possit extingui: hec de ceteris que piget re¬
texere. quib licet us insolica contra naturam in eẽ.
uideatur. alia tam̃ de illis non reddicurrationut
dicat᷑ hanc eorum eẽ. naturam Breius sane ista ẽ ra
cio faceor. sufficiensꝙ responsio S cum ds̃ auetor fic
uaturarum om̃ium curnolunt forciorem nos red¬

Expanded text:
eius., at hoc esse potius contra naturam uidetur, quae eius., at hoc esse potius contra naturam uidetur, quae non igni, sed aquae dedit salem soluere, torrere autem igni, non aquae. sed ista, inquiunt, salis huius naturalis est uis, ut his contraria patiatur. haec igitur ratio redditur et de illo fonte Garamantico, ubi una uena friget diebus noctibusque feruet, ui utraque molesta tangentibus; haec et de illo alio, qui cum sit contrectantibus frigidus et facem sicut alii fontes extinguat accensam, dissimiliter tamen atque mirabiliter ipse idem accendit extinctam; haec et de lapide asbesto, qui cum ignem nullum habeat proprium, accepto tamen sic ardet alieno, ut non possit extingui; haec de ceteris, quae piget retexere, quibus licet uis insolita contra naturam inesse uideatur, alia tamen de illis non redditur ratio, nisi ut dicatur hanc eorum etio, fateor, sufficiensque responsio. Sed cum Deus auctor sit naturarum omnium, cur nolunt fortiorem nos red
Abbreviated transcription (Latin):
ut et resurgant corꝑa mortuorum. et igne
eterno crucient᷑ corꝑa damnatorum. qui fecit mun¬
dum in cęlo int̾ra maete inaquis. mnumerabilib
auratulis plenum cum sit om̃ib quib plenus est
ꝓcul dubio mauis et excellentius. etiam mundus ipse
pracłm⁊. Sed isti cum quib uł concraqͦsaginus. qͥ
et dñ eẽ credunt. aquo factus ẽ. mundus. & dos ab
ilo factos ꝑ quos abͥllo administratur mundus et
muacu lorum es fecrices siue sponcaneorum. siue cul¬
tuetritu quolibec impetratorum. siue etiam magico¬
rum mundanas uł ñ negant uł insuꝑet p̾̃dicant.
potestates quando cisterumium mirabile ꝓponib
Mtarum. que nec animalia sunt rationalia ee ulla
auaonie pclit sp̃s sieut sunt ea qr panea cõmemos¬
tespondere assolent. Uis ẽ. enim ista̾ naturȩ: natura
corum sic ħabet: ꝓpriarum sunt istȩ efficatiȩ nat᷑a¬
rum: Tota itaq ratioẽ. cur agri gentiniun salem flam¬
ma fluere faciat. aqua crepitare. qui ahȩc est natura

Expanded text:
ut et resurgant corpora mortuorum et igne aeterno crucientur corpora damnatorum, qui fecit mundum in caelo, in terra, in aere, in aquis innumerabilibus miraculis plenum, cum sit omnibus, quibus plenus est, procul dubio maius et excellentius etiam mundus ipse miraculum P sed isti, cum quibus uel contra quos agimus, qui et deum esse credunt, a quo factus est mundus, et deos ab illo factos, per quos ab illo administratur mundus, et miraculorum effectrices siue spontaneorum siue cultu et ritu quolibet impetratorum siue etiam magicorum mundanas uel non negant uel insuper et praedicant potestates, quando eis rerum uim mirabilem proponimus aliarum, quae nec animalia sunt rationalia nec ulla ratione praediti spiritus, sicut sunt ea quorum pauca commemorespondere assolent: "uis est ista naturae, natura eorum sic sese habet, propriarum istae sunt efficaciae naturarum". tota itaque ratio est, cur Agrigentinum salem flamma fluere faciat, aqua crepitare, quia haec est natura
Abbreviated transcription (Latin):
ut sentiat. quia utrumq ideo ñ deficit ne pęna
deficiat. ad hos autem fines bonorum et maloꝵ
illos expecendos. istos cauendos: qm̃ ꝑudicium
transibunt adillo a distos mali De hoc iudicio
quantum dĩ donauerit in consequenti uo¬
lumine disputabo.:¬

Expanded text:
ut sentiat; quia utrumque ideo non deficit, ne poena ut sentiat; quia utrumque ideo non deficit, ne poena deficiat. Ad hos autem fines bonorum et malorum, illos expetendos, istos cauendos, quoniam per iudicium transibunt ad illos boni, ad istos mali: de hoc iudicio, quantum Deus donauerit, in consequenti uolumine disputabo.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ alienata erit. nec corpꝰ qđ g̃nis doloribꝰ subiace¬
bit: Ac ꝑ hocideo durior ista scła moxs erit. quia
finiri morce ñ poterit S qm̃ sicut miseriabeati¬
tudini. et mors iutȩ. itabellum paciutdetur. eẽ
econtrario ifinib malorum possit intelligis Ue¬
rum qui hocquerit: attendat quid inbellum noxi¬
um ꝑniciosumq sit. et uidebit nichil aliud qͣm
rerumeẽ. int̾ se adũsicatem acq conflictũ. Qđ gͥ
bellum grauiꝰ et amarius cogitari potest. qͣm
ubi uoluntas sic adũsaẽ. passioni et passio uolun¬
tati. ut nullius earum uictoria tales inimicitiȩ
finiantur. et ubi sic confligit cum ipsa natura
corꝑis uisdoloris ut neutrum eorum alteri cedat:
hicenim quando contingit iste conflictiis: aut
dolor uincit et sensum mors ad imit. aut naegat᷑a¬
natura uincit. et dolorem sanitas tollit: Ibi autẽ
et dolor ꝑ manet ut affligat: et natura ꝑdurat

Expanded text:
Dei alienata erit, nec corpus, quod aeternis doloribus subiaceDei alienata erit, nec corpus, quod aeternis doloribus subiacebit; ac per hoc ideo durior ista secunda mors erit, quia finiri morte non poterit. Sed quoniam sicut miseria beatitudini et mors uitae, ita bellum paci uidetur esse e contrario in finibus malorum possit intellegi. Verum qui hoc quaerit, adtendat quid in bello noxium perniciosumque sit, et uidebit nihil aliud quam rerum esse inter se aduersitatem adque conflictum. Quod igitur bellum grauius et amarius cogitari potest, quam ubi uoluntas sic aduersa est passioni et passio uoluntati, ut nullius earum uictoria tales inimicitiae finiantur, et ubi sic confligit cum ipsa natura corporis uis doloris, ut neutrum alteri cedat? Hic enim quando contingit iste conflictus, aut dolor uincit et sensum mors adimit, aut natura uincit et dolorem sanitas tollit. Ibi autem et dolor permanet ut adfligat, et natura perdurat
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia ẽe ut obȩclienci dĩ homini. animus corꝑi.
ratio autem uicies. autem etiam repugnantib
imꝑet. uł subigendo uł resistendo. atq ut ab ipso
dõ petacit et meritorum gr̃a et uenia delictorum
at de acceptis bonis gr̃arum auctio ꝑsoluat᷑ In illa
uͦ pacc finali quo referenda et cuiꝰ ad ipiscendȩ cau¬
sababenda ẽ. ista uisticia qm̃ sanata unmortalitate
atq incorrupcione natura uitia non habebit
nec unicuiq nr̃m uł ab alio uł aseipso quipiam
repugnabit: non aͦpuderit utratio uitus quȩ uulla
erunt imꝑet. s imꝑabit dĩ homini animus corpi
Tantaq ibierit obediendi suauutas et facilitas: qu¬
ta iuuendi regnandiq felicitas Et hoc illic in om̃i¬
b atq in singłis et̃numerit: et̾numq eẽ. certũ erit
Et idõ pat beatitui dinis huiꝰ. ut beatitudo pacis
dr̃. quia nec ibi anima uiuere dicenda ẽ. quȩ auita

Expanded text:
iustitia est. ut oboedienti Deus homini, animus corpori, iustitia est. ut oboedienti Deus homini, animus corpori, ratio autem uitiis etiam repugnantibus imperet, uel subigendo uel resistendo, adque ut ab ipso Deo petatur et meritorum gratia et uenia delictorum ac de acceptis bonis gratiarum actio persoluatur. In illa uero pace finali, quo referenda et cuius adipiscendae causa habenda est ista iustitia, quoniam sanata inmortalitate adque incorruptione natura uitia non habebit nec unicuique nostrum uel ab alio uel a se ipso quippiam repugnabit, non opus erit ut ratio uitiis, quae nulla erunt, imperet; sed imperabit Deus homini, animus corpori, tantaque ibi erit oboediendi suauitas et facilitas, quanta uiuendi regnandique felicitas. Et hoc illic in omnibus adque in singulis aeternum erit aeternumque esse certum erit, et ideo pax beatitudinis huius uel beatitudo pacis dicitur, quia nec anima ibi uiuere dicenda est, quae a uita
Abbreviated transcription (Latin):
enais nemilis oratio: Nlam ꝓfeccto quã quam ini¬
petist nequaqm sine conflictu uiciis imꝑatur.
ꝑoutiq subripit aliquid in hocloco infirmitatis
etiambene confligenti. siue talib uictis subditis¬
q dominanti: unde si nonfacili oꝑatione certe lau¬
dabili locucione. aut uolacili cogitatione peccet.
Et ideo qͣm diu uciis imꝑabatur. plena pax none.
quia et illa quȩ resistunt ꝑicłoso debellantur p̃lio
et illaquȩ iicta sunt ñtuadum securo triumphant᷑
otio. sed adħuc sollicito p̃munt᷑ imꝑio In his gͦ tem¬
ptationib de quib om̃ib indiuinis eloquiis bre¬
uit̃ dictumẽ Numquid non temptatio ẽ. uita
humana suꝑ ẽram: Quisita uiuere p̃sumat ut di¬
cere dõ dimitte nob̃ debita nr̃a necesse non habeat.
nisihomo elatus nec uͦ magnus s in flatus ac tu¬
nidus cui ꝑiusticiã resistit. qui grãm largitur
humilib cẜpt̃ qđ scriptum e: Ds̃ suꝑbis resistit:
humilib autem dat grãm hic itaq in uno quoq

Expanded text:
is talis oratio. Nam profecto quamquam imperetur, nequaquam sine conflictu uitiis imperatur; et utique subrepit aliquid in hoc loco infirmitatis etiam bene confligenti siue hostibus talibus uictis subditisque dominanti, unde si non facili operatione, certe labili locutione aut uolatili cogitatione peccetur. Et ideo, quamdiu uitiis imperatur, plena pax non est, quia et illa, quae resistunt, periculoso debellantur proelio, et illa, quae uicta sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imperio. In his ergo tentationibus, de quibus omnibus in diuinis eloquiis breuiter dictum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? quis ita uiuere se praesumat, ut dicere Deo: Dimitte nobis debita nostra necesse non habeat nisi homo elatus? nec uero magnus, sed inflatus ac tumidus, cui per iustitiam resistit, qui gratiam largitur humilibus. Propter quod scriptum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hic itaque in unoquoque
Abbreviated transcription (Latin):
ceri ꝓnunciaret captuutatem. et diuinitꝰ imaret ut
obelient̃ irent in babiloniam dõsuo. etianista pacien¬
tia seruientes: monuit et ipse ut or aret᷑ ꝓilli dicens.
Quia in eiꝰ ẽ. pace pax ur̃a: utiq interi temꝑalis
speciem S hic siue illa comnussus siue nr̃a ꝓpria.
talisest pax ut solatium miseriȩ sit potius qͣm beatitu¬
dinis gaudium: Ipsa quoq nr̃a uisticia. quanit s
uerasit ꝓpt̃ uerum finem boni ãqueni refer tam̃
tanta ẽ. in hac uita ut potius remissi one p.facorũ
constet. qͣm ꝑfectione uirtutũ Cestis e. ostio totius
ciuitatisdi qͣm ꝑegrinatur intertis. Pm̃ia quippe¬
m̃bra sua clamat ad dñm Dim  nob̾ debita nr̃a.
sicut et nos dimitrimus destoribus nr̃is: Nec ꝓeis
ẽ efficar hec oratio Quo im fides sine oꝑib mor

Expanded text:
teri praenuntiaret captiuitatem et diuinitus imperaret, ut teri praenuntiaret captiuitatem et diuinitus imperaret, ut oboedienter irent in Babyloniam Deo suo etiam ista patientia seruientes monuit et ipse ut oraretur pro illa dicens: Quia in eius est pace pax uestra, utique interim temporalis, speciem. Sed hic siue illa communis siue nostra propria talis est pax, ut solacium miseriae sit potius quam beatitudinis gaudium. Ipsa quoquo nostra iustitia, quamuis uera sit propter uerum boni finem, ad quem refertur, tamen tanta est in hac uita, ut potius remissione peccatorum constet quam perfectione uirtutum. Testis est oratio totius ciuitatis Dei, quae peregrinatur in terris. Per omnia quippe membra sua clamat ad Deum: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nec pro eis est efficax haec or
Abbreviated transcription (Latin):
s uitiosissimis demonib corrumpentibi inistituta:
dinde urtutes quas habere sibi udet᷑ ꝑquas imꝑat
corꝑi et uiriis ad qđ libet adipiscendun dm ut
tenendum retulerit nisi ad dm̃: etiam ipsa uitia
sunt potius qͣm uittucts cum resetunt᷑ ad se ipsas
net ꝓpt̃ aliud expetuntur: ctiam tunc inflatȩ ac.
suꝑbȩ sunt. et ideo ñ iuutuces s uicia uudicanda st̃:
Sicut enim ñ est a carne s suꝑ carnem qđ carnem
facit uiuere: siꝰ non ẽ. ab homine s suꝑhomunem
qđ homuinem facit beate uiuere: Nec solum homi¬
nen: sed etiam quã libet potestatem uirtuteniq
uita hominis ds̃ est: Dequo dicunt sacie littere
etiam tpse quandam pacen suam non imꝓbandã.
quã quidem infinem non habebit. quia non ea
bene utitur ante finẽ Hanc autem ut interim habeat
oraret ꝓregib eius atq sublimib: addens et dicens
Ut quiecem et tranquillã agamus uitam. cumomĩca
ritate et pietate: Et ꝓpħa ihere iias. cum pophdĩue¬

Expanded text:
 uitiosissimis daemonibus corrumpentibus prostituta? Proinde uirtutes, quas habere sibi uidetur, per quas imperat corpori et uitiis, ad quodlibet adipiscendum uel tenendum rettulerit nisi ad Deum, etiam ipsae uitia sunt potius quam uirtutes. Nam licet nec propter aliud expetuntur: etiam tunc inflatae ac superbae sunt, et ideo non uirtutes, sed uitia iudicanda sunt. Sicut enim non est a carne sed super carnem, quod carnem facit uiuere: sic non est ab homine, sed super hominem, quod hominem facit beate uiuere; nec solum hominem, sed etiam quamlibet potestatem uirtutemque uita hominis Deus est, de quo dicunt sacrae litterae etiam ipse quandam pacem suam non inprobandam, quam quidem non habebit in fine, quia non ea bene utitur ante finem. Hanc autem ut interim habeat in hac oraret pro regibus eius adque sublimibus, addens et dicens: Ut quietam et tranquillam uitam agamus cum omni pietate et caritate, et propheta Hieremias, cum populo Dei ue
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm nouam uidi descendentem decglo
adeo aptatax quasi nouam nuꝑtam marito suo
Et auliuiliocem magnã de celo dicentem Ecce
taberna ulum dĩ cum hominibꝰ. et habitabit cũ eis:
Et eruit ipsi popłs eus: et ipse ds̃ erit cum eid

Expanded text:
em nouam uidi descendentem de caelo a Deo, aptatam, quasi nouam nuptam ornatam marito suo. Et audiui uocem magnam de throno dicentem: Ecce tabernaculum Dei cum hominibus, et habitabit cum eis. et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habemus: nos ipsos seducimꝰ: et ueritas in nob̾
non ẽ Et in hoc quidem libro cuius nom̃ ẽ. apoca¬
lipsis obscure multa dicunt᷑. ut mentẽ legentis
exerceant. et pauca in eo sunt ex quorum manife¬
statione indagentur cȩtera cum labore Maxime
quia sic eadem multis modis repetit ut alia atq
alia dicere uideat᷑ cum alit̃ atq alit̃ hȩc ipsadice.¬
re uestigetur Uerum in his uibis ubiait absterget
om̃em lacrimã abocłis eorum. et mors iam ñ erit.
neq luctus neq clamor. s nec dolor ullus: tan¬
ta luce clicta sunt de scło futuro. et de inmorta¬
litate atq ȩt̾nitate scõrum: tunc enim solum atq
ibi solum ista nonerunt ut nulla debeamꝰ in lict̃is
sacris quęrere. uł legere manifesta si hȩc puta¬
uerimus obscura¬

Expanded text:
non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. Et in hoc quidem libro, cuius nomen est apocalypsis, obscure multa dicuntur, ut mentem legentis exerceant, et pauca in eo sunt, ex quorum manifestatione indagentur cetera cum labore; maxime quia sic eadem multis modis repetit, ut alia adque alia dicere uideatur, cum aliter adque aliter haec ipsa dicere uestigetur. Verum in his uerbis, ubi ait: Absterget omnem lacrimam ab oculis eorum, et mors iam non erit neque luctus neque clamor, sed nec dolor ullus, tanta luce dicta sunt de saeculo futuro et de inmortalitate adque aeternitate sanctorum tunc enim solum adque ibi solum ista non erunt, ut nulla debeamus in litteris sacris quaerere uel legere manifesta, si haec putauerimus obscura
Abbreviated transcription (Latin):
ducturus sit uł duxerit uitã nullas habentem la¬
crimas et dolores. cum potius quanto ẽ. quisq san¬
ctior. et desiderii sc̃ĩ plenior. tanco sit eius moran¬
et lauabo ꝑsingłas noctes lectum meum in lacri¬
mismeis stratum meum rigabo. et gemitus m̃s ñ÷
ex poliaris suꝑuestari ut absorbeatiur mortale auite:
Nonne ipsi suat qui pͥmitias habentes sp̃s insemet¬
ipsis ingemiscunt ad optionem expectantes redemp¬
tionem corporis sui: An ipse apłs paulus ñ erat su¬
ꝑnus ierosolimitanus: Uł ñ multo magis hoc erat
quando ꝓ israhelitis carnalib fratrib stis tristicia
illi erat magna & continuus dolor cordieius: quan¬
do autem mors non erit inista eruitate. nͥ quando
dicet᷑ ubi est moͬs contentio cua. ubiẽ mors acule¬¬
us tuus. aculeus autem mortis ẽ. peccatum: qđ tc̃
utiq nonerit quando dicetur ubiẽ Nunc uͦ non
in epła sua clamat Si dixerimus quia peccatũ

Expanded text:
ducturus sit uel duxerit uitam, nullas habentem laducturus sit uel duxerit uitam, nullas habentem lacrimas et dolores; cum potius quanto est quisque sanctior et desiderii sancti plenior, tanto sit eius in oranet: Lauabo per singulas noctes lectum meum, in lacrimis meis stratum meum rigabo, et: Gemitus meus non spoliari sed supervestiri, ut absorbeatur mortale hoc a vita? Nonne ipsi sunt qui primitias habentes Spiritus in semetipsis ingemiscunt, adoptione exspectantes redemptionem corporis sui? An ipse apostolus Paulus non erat supernus Hierosolymitanus. uel non multo magis hoc erat, quando pro Israelitis carnalibus fratribus suis tristitia illi erat magna et continuus dolor cordi eius? Quando autem mors non erit in ista ciuitate, nisi quando dicetur: Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum. Quod tunc utique non erit, quando dicetur: Ubi est? Nunc uero non te Iohannes in epistula sua clamat: Si dixerimus, quia peccatum