comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multos ex his qui ante peccauer̃:
&e non egerunt penitentiã suꝑ
immundicia && fornicatione.
et impudicicia quam gesserunt
Ecce tertiohoc uenio ad uos. l
ore duoꝵ uł trium testiũ stabit
omne uerbum. P redixi. ce pre¬
dico ut presens. & nunc absens.
his qui ante peccauerunt. et
ceteris om̃ibꝰ. qm̃ si uenero iter
non parcam. An exꝑim̃tũ que¬
ritis eius qui in me loquit᷑ xp̃c
qui in uob̾ non infirmatur. sed
potens est in uob: Nam ce si cru¬
cifixus ẽ ex infirmitate: sed
iuuit ex urtute dĩ. Nam et
nos infirmi sumus sumuis in
illo: sed uuimus cum eo ex uii¬
tute dĩ in uob. uosmet ipsos
temptate. Si estis in fide: ipsi
ipsi uos ꝓbate. anñ cognoscitis
quod cognoscetis quia nos non
ut nichil mali faciatis. non ut¬

Expanded text:
ante peccaverunt: et non egerunt penitentiam super immundiciam et fornicationem et impudicitiam: quam gesserunt. Ecce tertio hic venio ad vos: et in ore duorum vel trium testium stabit omne verbum. Predixi et predico: ut presens vobis: et nunc absens his qui ante peccaverunt et ceteris hominibus: quoniam si venero iterum: non parcam. An experimentum queritis ejus: qui in me loquitur Christi? Quia in vobis non infirmatur: sed potens est in vobis. Nam et crucifixus est ex infirmitate: sed vivit ex virtute Dei. Nam et nos infirmi sumus iillo sed vivemus cum eo ex virtute Dei in vobis vosmet ipsos temptate si estis in fide ipsi vos probate an non cognoscitis quod cognoscetis quia nos non ut nihil mali faciatis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Uo me coegistis. Ego enim a uob
debui comindari. Nichil enĩ minꝰ
feci ab his qui sunt supra modũ
apłi. Tamen &e si nichil sum: signa
giis. & uirtutilꝰ. Quid ẽ enim
quod minusistis p̃ceteris
eccłiis: nusi quodegose non
grauaui uos: Orrate in hanc

Expanded text:
 me coegistis. Ego enim a vobis debui commendari. Nihil enim minus feci ab his qui sunt supra modum apostoli. Tametsi nihil sum, signa giis, et virtutibus. Quid est enim quod minus habuistis prae caeteris Ecclesiis, nisi quod ego ipse non gravavi vos? Donate mihi hanc
Abbreviated transcription (Latin):
li dono cius. Ipse autemn ego
paulus obsecro uos ꝑ mansue¬
tudinem dĩ & modestiã xp̃i
qui infacie quidem humił inter
uos absens autẽ confido in uob̾.
Rogo autem ne presens audeã
yeam conidentiã quã existi.¬
i ⁊ audere: in quosdiã qui ai¬
bittantur uo tana scđm
carnem ainbulemus. Incarne

Expanded text:
li dono eius ipse autem ego Paulus obsecro vos per mansuetudinem et modestiam Christi qui in facie quidem humilis inter vos absens autem confido in vobis rogo autem ne praesens audeam per eam confidentiam qua existimo audere in quosdam qui arbitrantur nos tamquam secundum carnem ambul
Abbreviated transcription (Latin):
tor scoꝵa sis: totũ semꝑ gr̃ȩ reputa. Quia
ut eͥt aliquid reliquum gra intedĩ. non
cium meritũ fuit. De ipsis deniq reliqͥis.
dexerat ꝓpħa ysaias cominemorans. Nisi
dñs sabaoth reliquisset nob̾ sem̃ sic̃ sodo¬
ma factieemꝰ. ex sicut gomorra similes fuis¬
semus. Sic gͦ inqt in hoc tempore. reliquiȩ

Expanded text:
tor sanctorum sis, totum semper gratiae reputa: quia tor sanctorum sis, totum semper gratiae reputa: quia ut esset aliquid reliquum, gratia in te Dei, non tuum meritum fecit. De ipsis denique reliquiis dixerat propheta Isaias commemorans, Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus . Si
Abbreviated transcription (Latin):
inquid̃ quid dicit helias. Diie ꝓpħas cuos
occiderunt. altaria tua eu̾terunt. & ego
relictus sum solus. & querunt animã meã.
S quid illi dicit responsũ diunũ: Reliqui
mͥ septẽ milia hominum qͥ ñ curuaueruis
genua ante baal. Soliun te putas ee. seruũ
bene laborantẽ : Siuit & alu metimentes ae ñ
pauci. Nam septem milia ibi haboo. Et ao¬
uuxit. Sic gͦ & in hoc tempore. Crediderĩ
aliqui udĩ. & multi fuerant repbat sic
& ille qui uulpium foueas gestabat in an¬
mo. Sicgͦ inquit & in hoc cempore reliqͥs
ꝑelectionem gr̃ȩ saluȩ factȩ sunt: idt idem¬
xp̃s ÷ qui tunc & mͦ. Qui & illi tune & he¬
liȩ diit. reliqui mͥ. Quid ÷ reliqui mꝰ
E go illos elegi. Quia uidi iñtes eore de ne
s sent ut amc sidtis surt. Et ciqͥ loquerie¬
P ane bał etiam ipse genu flecderes:
dait s cocuin de mea gr̃a p̃sumpsisti. Noli
habere conseruos. Sunt quos elegi sic̃ & te.
deme sclicet p̃sumentes:. Sic ait apłs & nc̃

Expanded text:
inquit, quid dicit Elias: Domine, Prophetas tuos occiderunt, altaria tua everterunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam. Sed quid illi dicit responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal. Solum te putas esse servum bene laborantem: sunt et alli me timentes, et non pauci. Nam septem millia ibi habeo. Et adjunxit: Sic ergo et in hoc tempore. Crediderunt enim aliqui Judaei, et multi fuerunt reprobati: sicut et ille qui vulpium foveas gestabat in animo. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore, reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt: id est qui tunc, et modo, qui et illi tunc Eliae dixit, Reliqui mihi. Quid est, Reliqui mihi? Ego illos elegi, quia vidi mentes illorum de sic sunt ut a me facti sunt. Et tu qui loqueri ante Baal etiam ipse genu flecteres? tute, sed totum de mea gratia praesumpsisti. Noli habere conservos: sunt quos elegi, sicut et te, de me scilicet praesumentes: sicut ait Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
uam cum ee̾s. oleaster: sic isti correcti faciliꝰ
suȩ oliuȩ naturaliter inserantur. Hoc de
illis apłs. Erggo ipsa ÷ arbor. & si aliqͥ ex
ramis fracti s̃ non om̃s. Nam siõm̃s rami fran-¬
& suo fructu oliuam testabatur. Nonne om̃s
isti inde : unde etiam quingenti illi fr̃s. qͥb
milia aduocẽ petri quando sp̃u scõ repleti
apłi. omĩum gentium linguis locuti sunt
tanta auiditate dĩ laudis. & suȩ accusatio¬
nis conu̾sa sunt: Ut qͥ pͥmo sanguinẽ dnĩ
fuderunt sȩuientes. bibere discerent iã cre¬
dentes. Sic aut̃ om̃ia illa conu̾sa st̃ milia
dño tristis recessit: hoc fecerunt subito co

Expanded text:
vam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius vam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius suae olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo ipsa est arbor; etsi aliqui ex ramis fracti sunt, non omnes. Nam si omnes rami frani loquebatur, et suo fructu olivam testabatur? Nonne isti omnes inde? Unde etiam quingenti illi fratres quimillia ad vocem Petri, quando Spiritu sancto repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi sunt, ut qui primo sanguinem Domini fuderunt saevientes, bibere discerent jam credentes? Sic autem omnia illa conversa sunt millia Domino tristis abscessit , hoc fecerunt subito tot
Abbreviated transcription (Latin):
rescriptũ habemꝰ ab apło. Exposuit hoc
apłs unde sit dictũ. Ert enĩ plebs u¬
deȩ plebs uͥ fuerunt ꝓpħȩ. plebs uͥ suert
patriarchȩ. Plebs etia seđm carnem
ꝓpagata de semine abrahȩ. Plebs inqua p̃cesse¬
runt om̃ia sacram̃ta. saluatorem nr̃m ꝓnnit¬
tentia. Plebsubi institutum est cemplum
unctio. sacerdos ad figuram. Uc cum omnes
ipse umbrȩ p̃terirent. ipsa lux adueniret.
Erat gͦ ista plebs di. Ad eam ꝓpħȩ missi. in
illa nati qͥ missi. & cradita & credita eloqͥa
dĩ. Quid gͦ: Cotũ illũ dampnatũ ÷ : Absit.
Arbor oliuȩ ipsa dicta ÷ ab apło. Cepit enim
ista arbor apatriarchis. S fuerunt ibi rami
insertus. quid ait apłs: Si tuexnaturali
incisus oleastro. & contra naturã insertus es
in bonã oliuam quanto magis qͥ scdm nat᷑am
sunt inserent᷑ suȩ oliuȩ : Ut qͦmͦ tu non ꝑma¬
nens in infidelitate. meruisti inseri inoli¬

Expanded text:
praescriptum habemus ab Apostolo, exposuit hoc praescriptum habemus ab Apostolo, exposuit hoc Apostolus unde sit dictum . Erat enim plebs Judaea, plebs ubi fuerunt Prophetae, plebs ubi fuerunt Patriarchae, plebs etiam secundum carnem propagata de semine Abrahae; plebs in qua praecesserunt omnia sacramenta Salvatorem nostrum promittentia; plebs ubi institutum est templum, unctio, sacerdos ad figuram, ut cum omnes ipsae umbrae praeterirent, ipsa lux adveniret: erat ergo ista plebs Dei; ad eam Prophetae missi in illa nati qui missi; ei tradita et credita eloquia Dei. Quid ergo? totum illud damnatum est? Absit. Arbor olivae ipsa dicta est Apostolo, coepit enim ista arbor a Patriarchis: sed fuerunt ibi rami insertus, quid ait Apostolus? «Si tu ex naturali incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam; quanto magis qui secundum naturam sunt, inserentur suae olivae» ? Ut quomodo tu non permanens in infidelitate, meruisti inseri in oli
Abbreviated transcription (Latin):
facte sunt. Si aitẽ gr̃a iam non exoꝑib:
Alioquin gra. iam non ÷ gra. & connectens
interrogationi respondens. Qđ querebat
inquit isrł: hoc non ÷ aͣseoutꝰ. Clestis
aut̃ consecuta ÷. ceceri u̾ excecati sunt.
n hac gͦ elestione. & uluis reliquiis quȩ
ꝑ electionem gr̃e salue facte sunt: uoluit
intelligi plebem. quam ꝓpterea ds̃ non
reppulit. quia p̾scuut. Hec est illa electio
eos in adoptionẽ filiore. Nullus igͥ qui
hec intelligit negare uł lubitare ꝑmit¬
citur. ubi aic apłs. non repulit ds̃ plebẽ
sliam quam p̃sciuit. p̃destinationẽ signi¬
ficare uoluisse. Presciuit enĩ reliquias
quas scđm electionem grȩ fuerat ipse fac¬
curus. hoc ÷ gͦ p̃destinauit. Sine dubio
enĩ p̃scicut. si p̃destinauit. S p̃destinasse
est: hoc p̃scisse qđ fuerat ipse facturus.
Auia non repellet dñs plebẽ suã. Laus
illi. iubilatio illi. Quam plebem nõ re¬
pellet: hic nob̾ interp̃tari aliqͥd ñ licet.

Expanded text:
factae sunt. Si autem gratia, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est gratia. Et connectens interrogationi respondens: quod quaerebat, inquit, Israel, hoc non est consecutus, electio autem consecuta est, ceteri vero excaecati sunt. In hac ergo electione, et in his reliquiis, quae per electionem gratiae salvae factae sunt, voluit intelligi plebem, quam propterea Deus non repulit, quia praescivit. Haec est illa electio,eos in adoptionem filiorum. Nullus igitur, qui haec intelligit, negare vel dubitare permittitur, ubi ait Apostolus: Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit, praedestinationem significare voluisse. Praescivit enim reliquias, quas secundum electionem gratiae fuerat ipse facturus. Hoc est ergo praedestinavit: sine dubio enim praescivit, si praedestinavit: sed praedestinasse, est hoc praescisse quod fuerat ipse facturus.uia non repellet Dominus plebem suam:» laus illi, jubilatio illi, Quam plebem non repellet? Hic nobis interpretari aliquid non licet:
Abbreviated transcription (Latin):
& traditus gentib tanꝗ ioseph ȩgẏptiis a
frib ut & reliquiȩ isrł saluȩ fierent. Undẽ
dicit apłs. Nam & ego isrłita sum. Et ut
plenitudo genitum intraret: & sic omĩs.
isrł saluus fieret. Idł ex reliquiis isrł scđin
carnem: & plenitudine gentium quȩ in

Expanded text:
et traditus gentibus, tamquam Joseph Aegyptiis a fratribus, ut et reliquiae Israel salvae fierent; unde dicit Apostolus: Nam et ego Israelita sum, et ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret , id est ex reliquiis Israel secundum carnem et plenitudinem gentium, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
Non repulit ds̃ plebem suã quam p̃sci¬
uit. hi qđ ait p̃seuit. ñ recte intelli¬
gt᷑ nͥ p̃destinauit. Qđ circunstantia
ipsius lectionis ostendit. Loquebatur
euim de reliquiis uideoꝵ. quȩ saluȩ
facte sunt ꝑeuntib cȩteris. Nã suꝑius
dixerat: adisrł cdixisse ꝓpħam. Totadie
epandimanus meas ad popłm non
crelentem & contradicentem. & canꝗͣ
responderet᷑. Ubi sunt gͦ factȩ ꝓmissi
ones dĩ adisrł ̃ continuo subiutxit.
Dicogͦ. Nunꝗͥd reppulit ds̃ pleben suam:
absit. Nam &e ego isrłita sum ex semi¬
le abraham : tribũ beniamin. Tanqͣm
dicaret. Nam et ego exipsa plebe sum.
oude aodidit. unde nunc agimꝰ: ñ reppũ¬
lit des plebem suam. quam p̃scuiit. atq
it osfenderet dĩ gr̃a fuisse relictas reli¬
quias ñ meritisoꝑum. gora: secutus.
abiuntit. An nescitis inhelia qͥd diete
scriptura. quem admodũ intpellat dm̃
adusus isrł s & cętera. S quid dicit illidi

Expanded text:
 plebem suam, quam praescivit. Hic quod ait praescivit, non recte intelligitur, nisi praedestinavit, quod circumstantia ipsius lectionis ostendit. Loquebatur enim de reliquiis Judaeorum, quae salvae factae sunt pereuntibus ceteris. Nam superius dixerat ad Israel, dixisse Prophetam: Tota die extendi manus meas ad populum non credentem, et contradicentem. Et tanquam responcontinuo subjunxit: Dico ergo, nunquid repulit Deus plebem suam? Absit; nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, tribu Benjamin. Tanquam diceret: Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit, unde nunc agimus: non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet, Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, seculus adjunxit: An nescitis in Helia quod dicit Scriptura, quemadmodum inter, ellat Deum adversus Israel et cetera. Sed quid dicit illi,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ partes. pͥmi ultima. ultimi prima. ꝓin¬
de cũ conuenient̃ ꝑ excentas manus totadie.
continuationem bonoꝵ oꝑum intelligere
possumus. aquoꝵ nunꝗͣ intentione cessa¬
manus meas adte. quia om̃ia oꝑa sua ñ nͥ
aduolutatem referat patris sepissime: cõ¬
cestans idõ seuenisse ut uoluntatẽ patris
impleret: ita quia u eadem oꝑa etiã in¬
die expandi manus neas ad popłi ñ cre¬
dentẽ & contindicentem. Dico gͦ. Nlũqͥd¬
ds̃ reppulit ds̃ popł m suum: Absit. Nam

Expanded text:
autem partes; primi ultima, ultimi prima. Siautem partes; primi ultima, ultimi prima. Side convenienter per extentas manus tota die continuationem bonorum operum intelligere possumus, a quorum nunquam intentione cessamanus meas ad te;» quia omnia opera sua nonnisi ad voluntatem referat Patris, saepissime contestans ideo se venisse, ut voluntatem Patris impleret : ita, quia eadem opera etiam indie expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem dico ergo numquid reppulit Deus populum suum absit nam
Abbreviated transcription (Latin):
Si co qđ ait. excendi manus meas
crucis patibulum incellegcrimꝰ qͦmͦ intellec¬
curi sumus totadie: Nunqͥd totadie pepen¬
dit inligno cũ & nox ad totum diem ꝑtineat:
Si aut̃ hoc loco diem uoluit intelligi. qui p̃ter
noctem dies appellari solet. etiã diei quando
crucifixus ÷. iam pars prima &e ñ parua
transierat. Si aut̃ diem ꝓtempore positum
uelimus accipere. maxime quia hoc nom̃
genere feminino posuit. qđ in latino elo¬
quio ñ nͥ cempus significare solet: arciꝰ¬
quęstio colligabitur. Quomͦ eni tototẽ
pore. si nec saitem uno toto die manus
excendit in cruce: Porro sitotũ ꝓ parte
accipiendum eẽ. dicamꝰ. qr isto genere
locutionis uti etiam scã scriptura con¬
sueuit: ñ mͥ occurrit exemplũ. totũ pro
parte etiam cunc posse accipi. quando
ipsum u̾bum additur & dicitur totum.
ideo totum ꝓparte noti insolent̾ accipit᷑. quia
non ait totis tribus dieb & cotis trib noctib.
Unus quippe medius. fuit totus dies. Duiorum

Expanded text:
in eo quod ait, «Expandi manus meas,» crucis patibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem diem pro tempore positum velimus accipere maxime quia hoc nomen genere feminino posuit, quod in latino eloquio nonnisi tempus significare solet: qupore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, quando ipsum verbum additur et dicitur totum. ideo totum pro parte non insolenter accipitur, quia non ait, Totis tribus diebus et totis tribus noctibus: unus quippe medius fuit totus dies, duorum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis ante fidem cũ dicat apłs. om̃e qđ ñ est
audiendo ñ uos me elegistis. nͥ quia mali era¬
mus &e electi sumꝰ. ut boni ꝑ gr̃am noseligen¬
teͥs ẽemꝰ : ñ est enun grã si p̃cesserant merita.
Est aut̃ gr̃a. Hȩc gͥ ñ inuenit. s effecit merita¬

Expanded text:
operis ante fidem, cum dicat Apostolus, Omne operis ante fidem, cum dicat Apostolus, Omne audiendo: « Non vos me elegistis, » nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus. Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita
Abbreviated transcription (Latin):
do xp̃m non elegeramꝰ. & idõ non diligeba¬
inus: Namqͥ non eum diligit. quomꝰ dili¬
gits sunqͥd ian in nob̾ erat qđ inpsalmo
canitur. elegi abiectus. eẽ. in domo di mei.
magis quam habitare in tab̾naculis pecca¬
corsꝰ̃ ñ utiq Quid gͦ eramꝰ nisi iniqui &
ꝑditi: Neq enĩ iam credideramus in eum:
ut ligeret nos. Nam si iam credentes elegit.
edlectos elegit. Cur gͦ diceret. nonuos me
tiam dĩ defendunt contra gram dĩ: & ideo¬
nos dicunt electos ante mundi consticutio¬
nem quia p̾sciuit nos ds̃ futuros bonos. nĩ
.eẽ. p̃sciuerat: simul etiam p̾scisset. qđ eu m
nos fuissemꝰ pͥus electuri. Non enĩ alit̃ ee. pos¬
sumus boni Nisi forte dicendus ÷ bonꝰ. qͥ nõ
eligit bonum. Qͥd gͦ elegit in nonbonis: Ñ
enĩ electi sunt quia boni fuera̾nt: qͥboni nõ
iam elegeras cum. S audi: nonuos me elegi¬
stis. Ñ est utdicas autequã crecderem. Iambo¬
na operabar. idõ electus sum. Quid enĩ boni

Expanded text:
dum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Nunquid jam in nobis erat, quod in psalmo canitur: « Elegi abjectus esse in domo Domini mei magis, quam habitare in tabernaculis peccatorum? » Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: « Non vos me tiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non eum, jam elegeras eum. Sed audi: Non vos me elegistis. Non est ut dicas, Antequam crederem, jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni
Abbreviated transcription (Latin):
illis om̃ia comimunia. hinc scĩ diaco¬
ni. quoꝵ stephanus ante apłos marti
ryo coronatus est. Hinc tot eccłe iudeȩ
Hinc &e ipse scłm p̾missam de se ꝓpħiam.
lupꝰ rapax. Mane rapiens. & ad uesperũ
diuidens ȩscas. ids pͥus rapiens pse¬
citor ad mortẽ: pꝰea pascens p̃dicatt
ad uitam. Ibt erat ex illo poplo
cribubeniamin. Ñ reppulit ds̃ plebẽ
suam quam p̾sciuit. hec plebsquȩ ex
illa gente xp̃i corpori accessit. heredi¬
tas dĩ ÷. Nam qđ ait apłs. non reppulit
ds̃ plebem suam quam p̾scuit: illi
psalmo utiq respondet uͥ scriptũ ÷.
qm̃ non repellet dñs plebem suã. Ibi
aut̃ sequitur. & hereditatẽ suã nõ
derelinquet. Ubi eui denter apparet.
talem plebem. ee̾. hereditatẽ dĩ. Ue
enĩ hoc diceret apłs. supͣ cõ memoraue¬
rat ꝓpħicum testimonium. de p̾nun¬
ciata futura incredulitate popłi isrł.
T ota die ex pandi manus meas ad porłm
ñ credentẽ & contradicentẽ. Hic gͦ ne

Expanded text:
illis omnia communia : hinc sancti diaconi, quorum Stephanus ante Apostolos martyrio est coronatus : hinc tot Ecclesiae Judhinc et ipse secundum praemissam de se prophetiam, Lupus rapax, mane rapiens, et ad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populotribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. » Haec plebs quae ex illa gente Christi corpori accessit, haereditas Dei est. Nam quod ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam quam praescivit, illi psalmo utique respondet, ubi scriptum est, Quoniam non repellet Dominus plebem suam: ibi autem sequitur, Et haereditatem suam non derelinquet ; ubi evidenter apparet, talem plebem esse haereditatem Dei. Ut enim hoc diceret Apostolus, supra commemoraverat propheticum testimonium de praenuntiata futura incredulitate populi Israel: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem . Hic ergo ne
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat: Sicut eis & illud ait. qđ adeos
om̃ino ñ ꝑtineat &e cam̃ sic dicti: tanqͣm
ad eos solos etiam ꝑtineret: Cũ uideritis hoc
om̃ia: scitote quia ꝓpe ÷ in ianius. ad
quos enĩ hoc ꝑtinet. nͥ ad eos qui in carne
tunc erunt. cum om̃ia complebunt᷑: quen¬
comagis illud sex magna parte per eos age¬
dũ fuit. quanius & posteris eoꝵ eadem
actio seruaretur: Qđ autt̃ dix apłs. ñqͥd¬
ñ audi erunt: in om̃em cerram exiuit
sonui eoꝵs & infines orbis cerrȩ u̾ba eorum:
quanus locutus sit p̃teriti temporis uerbis.
utiq nondum erat factum. Quale est etiã
ulud. foderunt manus meas & pedes: qđ
cam longe postea nouimꝰ. S ne istas ꝓ¬
pħicas cantam locutiones: ñ & apłicas fuis¬

Expanded text:
intellegat? sicut eis et illud ait. quod ad eos omnino non pertinet et tamen sic dictum est, tamquam ad solos etiam pertineret: Cum uideritis haec omnia. scitote, quia prope est in ianuis; ad quos enim hoc pertinet nisi ad eos, qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud, quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamuis et posteris eorum eadem actio seruaretur! Quod autem dixit aposn audierunt? \'in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum\', quamuis locutus sit praeteriti temporis uerbis, utique nondum erat factum: quale est etiam illud: Foderunt manus meas et pedes, quod tam longe postea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et ap
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt. quib facta ÷ xpĩ p̃sentatio.
& quodãmͦ ꝓmissi reddicio salubris atq
fructuosa de quib & ipse dñs dicie. nõ
sum missus nisi adoues quȩ ꝑierant do¬
mus isrł: ipsi ex illis sunt fiũ ꝓmissioĩs.
psi deputantur in sem̃. ipsi ꝑtinent ad he¬
reditatem dĩ. Hinc sunt ioseph homotꝰtus.
& uirgo maria quȩ peꝑit xp̃m. hinc
ioħs baptista amicus sponsi. & parentes
eius z acharias & elisabeth. hinc sime
tem sensu corporis audierunt: s ñ loquen¬
beati apłi. hinc nathanael in quodolus
non erat Hinc alius ioseph qui &e ex ͤpec¬
titudo quȩ p̃cedebat & quȩ sequebat᷑
ium̃tũ eius dicens. Benedictus qͥ uenit
in nomine dñi. Inquaerat cong̃gatio pue¬
roꝵ in quib dixit impletũ. exore infan-¬
tium & lactentium ꝑfecisti laudẽ. Hinc
etiamilli pꝰ resurrectionẽ suam: quore
die uno tria. & alio quinq milia bap

Expanded text:
crediderunt, quibus facta est Christi praesentatio, et quodammodo promissi redditio salubris atque fructuosa, de quibus et ipse Dominus dicit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ipsi ex illis sunt filii promissionis, ipsi deputantur in semine , ipsi pertinent ad haereditatem Dei. Hinc sunt Joseph, homo justus, et virgo Maria quae peperit s Baptista, amicus sponsi, et parentes ejus Zacharias et Elizabeth : hinc Simeotem sensu corporis audierunt; sbeati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domini ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Hinc etiam illi post ejus resurrectionem, quorum di
Abbreviated transcription (Latin):
ficatum ÷ inspũ. apparuit angłis. p̃dicatũ
est ingentib. creditur̃ mundo. assumptũ ÷
ingła. Nempe manifestũ ÷ hoc qđ in extre¬
mo posuit etiam nc̃ ñdũ ee̾. completũ. Quã¬
comagis tunc quando ista dicebat: Eccła
quipe assumetur ingła quando dicetur.
ente benedicti patris mei ꝑcipite regnum.
tan canq̃ factũ fiusset est dictũ: qđ certo sci¬
ebatur futurũ. Multo minus mirandũ est
qđ etiam u̾bis p̃sentis temporis usus ÷: in eo
qđ̃ illum identidem dixisse manifestauit.¬
distis inu̾bo uentatis euangłu qđ aduente
inuos. sicut & in om̃i mundo ÷ fructificans
& crescens. Quanius ȩũgłm ñdũ mundum
cenebat uniusum: s fructificare illud iN
unuiso mundo dixit & crescereͥ ita signi fi¬
caret quousq fuisset fructificando & cres¬

Expanded text:
ficatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est in gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria ? Nempe manifestum est hoc, quod in extremo posuit, etiam nunc nondum esse completum; quanto magis tunc quando ista dicebat? Ecclesia quippe tunc assumetur in gloria, quando dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : et tamen tanquam factum fuisset dictum est, quod certo sciebatur futurum. 51. Multo minus mirandum est quod etiam verbis praesentis temporis usus est in eo quod illum identidem dixisse memorasti, Prdistis in uerbo ueritatis euangelii quod peruenit in uos, sicut in omni mundo est fructificans et crescens, quamuis euangelium nondum mundum tenebat uniuersum; sed fructificare illud in uniuerso mundo dixit et crescere, ut ita significaret, quousque fuisset fructificando et cres
Abbreviated transcription (Latin):
quia bene oꝑati s̃ credere mererent᷑.
exclamauit securus iait. quia po-¬
test homo iustificari exfide. sine oꝑ¬
ib legis. ut illi magis ñ fuerint us¬
ti qui qđ faciebant timore faciebanł:
cum fides ꝑdilectionem oꝑetur in
corde. etiam si foris ñ exit inoꝑe:¬
Apłs p̃dicans iustificari hominẽ
ꝑfidem sine oꝑib ñ bene intellectus
ẽ. ab eis qui sic dictum acceꝑunt. ut
putarent cum semel in xp̃m credidis¬
sent. etiam si male oꝑarencur & facr¬
modo sic intelligendus ex ponit. idõ¬
tur. uacuam ee fidem si ñ bene oꝑe¬
tur: qm̃ abrahe exemplo etiam pau¬
lus apłs usus ẽ. ut ꝓbarar iustificari
enĩ bona oꝑa cõmemorat abrahe
cisicari hominẽ ꝑfidẽ sine oꝑibꝰ ut
siquis crediderit. non ad eum ꝑci¬
neat bene oꝑari: sed ad hoc pocius
ut nemo arbicretur mericis pͥorum
bonoꝵ oꝑum. seꝑuenisse ad donum
iustificationis que ẽ. infide In hoc¬
enim se gentib in xp̃m crededencib

Expanded text:
quia bene operati sunt credere mererentur, exclamavit securus et ait, quia potest justificari homo ex fide sine operibus legis, ut illi magis non fuerint justi, qui quod faciebant timore faciebant cum fides per dilectionem operetur in corde, etiam si foris non exit in opepraedicans justificari hominem fidem sine operibus, non bene intellectus est ab eis qui sic dictum acceperunt, ut putarent, cum semel in Christum credidissent, etiam si male operarentur, et facimodo sit intelligendus exponit. Ideotur, vacuam esse fidem si non bene operetur, quoniam Abrahae exemplo etiam Paulus usus est, ut probaret justificari enim bona opera commemorat Abrahaetificari hominem per fidem sine operibus, ut si quis crediderit, non ad eum pertineat bene operari, sed ad hoc potius, ut nemo arbitretur meritis priorum bonorum operum se pervenisse ad donum justificationis quae est in fide. In hoc se gentibus in Christum credentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ opesim. s grã dĩ que uacare
in illo ñ potest cum iam ꝑdilectionẽ
bene oꝑatur: Quod sicum credidit
max de hac uita discesserit iustifica¬
tio fidei manet cum illo: nec pceden¬
tib bonis oꝑibꝰ quia ñ merico ad illã
s grã ꝑuenit. nec consequencibꝰ qͥa
in hac uita ee ñ sinicur. unde mani¬
festum. ẽ. qđ paulus apłs dicie. arbi¬
tramur enim iustificari hominem
ꝑfidem sine operib ñ ita ĩtelligendũ
ẽẽ: ut accepta fide si uixerit dicamꝰ
eum iustum etiam si male uixerie:
Idõ exemplo abrahe & apłs paulus
utitur. quia sine oꝑibꝰ legis quã ñ
acceꝑat ꝑfidẽ iustificatus ẽ: & iacob
quia fidẽ ipsius abrahe oꝑa bona con

Expanded text:
operum, sed gratia Dei, quae esse non potest cum jam per dilectionem bene operatur? Quod si cum crediderit, mox de hac vita decesserit, justificatio fidei manet cum illo, nec praecedentibus bonis operibus, quia non merito ad illam, sed gratia pervenit; nec consequentibus, quia in hac vita esse non sinitur. Unde manifestum est, quod Paulus apostolus dicit, Arbitramur enim hominem justificari per fidem sine operibus , non ita intelligendum esse, ut accepta fide, si vixerit, dicamus eum justum, etiamsi male vixerit. Ideo exemplo Abrahae et apostolus Paulus utitur, quia sine operibus legis, quam non acceperat, per fidem justificatus est; et Jacobus, quia fidem ipsius Abrahae opera bona co
Abbreviated transcription (Latin):
lus apłs p̃dicauit Nam qui pucai
istam iacobi apłi sententiam contra¬
riam ee illi apłi pauli sentencie.
possunt arbitrare̾ etiam ipsũ pau¬
lum sibi e̾e contrarium quia dicit
alio loco: N enĩ auditores legis iusti
s̃ apud dm̃: s factores legis iustifi¬
cabuntur: Et alio loco Sed fides
que ꝑdilectionẽ oꝑatur & icerui:
Si enim scđm carnem uixeritis mo¬
riemini: Si aut̃ spũ facta carius mor¬
tificaueritis uiuetis: Que sant aut̃
facta carnis que oꝑibꝰ spũalibꝰ mor¬
tificanda s̃: alio loco de monstrat di¬
cens Alanifesta aut̃ s̃ oꝑa carnis:
Quȩ sunt fornicationes: inmundi

Expanded text:
praedicavit. 2. Nam qui putant istam Jacobi apostoli sententiam contrariam esse illi Pauli apostoli sententiae, possunt arbitrari etiam ipsum Paulum sibi esse contrarium, quia dicit alio loco: Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Et alio loco: Sed fides quae per dilectionem operatur . Et iterum: Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis . Quae sint autem facta carnis, quae operibus spiritualibus mortificanda sunt, alio loco demonstrat, dicens: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immundi
Abbreviated transcription (Latin):
Hromietenti credidit abraam: &
deputatũ .ẽ. illi adiusticiã: Dedit
enĩ głam dõ: plenissime credens. sic̃
scrip̃cum ẽ. qi q̃ ꝓmisit potens ẽ ce
facerez Ipse gͦ illos bonos fac: ut bo:¬
na faciant: Neq enĩ ea ꝓpeerea pro¬
misit abrahe: qr p̾sciuit ase ipsos
bonos futuros: Nam si ica ẽ: ñ suũ
s eoꝵ ẽ. qd̾ ꝓmisit: Non aut̃ sie cre¬
didit abraham: s ñ ẽ infirmatus in
fide dans głam dõ. ⁊ plenissime cre
misicpodensiẽ. ⁊ facere Ipse gͥ eos
facit ꝑseuerare inbono: qui facit
bonos Qui aut̃ cadunt aẽ ꝑeunt:
in p̃destinatoꝵ numero ñ fuerunt:
u̾sus dm̃: cũ se dicit facere qd ꝓmisit
ds Nonne fides gentium ꝓmissa :
abrahȩ. ⁊ & ille dans głam dõ ple-¬
nissime credidit. qm̃ que ꝓmisit

Expanded text:
romittenti credidit Abraham, et deputatum est illi ad justitiam. Dedit enim gloriam Deo, plenissime credens, sicut scriptum est, quia quae promisit, potens est et facere. 36. Ipse ergo illos bonos facit, ut bona faciant. Neque enim propterea eos promisit Abrahae, quia praescivit a se ipsis bonos futuros. Nam si ita est, non suum, sed eorum est quod promisit. Non autem sic credidit Abraham, sed, non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo, et plenissime credmisit, potens est et facere. Ipse igitur eos facit perseverare in bono, qui facit bonos. Qui autem cadunt et pereunt, in praedestinatorum numero non fuerunt. versus Deum, cum se dicit facere quod promisit Deus. Nonne fides gentium promissa est Abrahae, et ille dans gloriam Deo, plenissime credidit quoniam quod promisit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iui sanat onĩs langores tuos: qͥ redimae¬
tt de interitu uicã tuã: Ibi sanabitur
om̃is langor cius: cũ corruptibile hoc
induae incorruptionẽ. Redẽpta ẽ enĩ
uita tua de corruptione: lam securus
esto: Intꝰ bͦnefidĩ contractꝰ. Nemo fallit
redẽptorẽ suũ. nemo circ̃uenit: nemo
p̃mit: Egit hic cõmercium: ulã p̾cium
soluit: sanguinẽ fudic Sanguinẽ in¬
quiã fudit unicꝰ filius dĩ ꝓnob̾ Oau̾¬

Expanded text:
ui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione vitam tuam.» Ibi sanabitur omnis languor tuus, cum corruptibile hoc induet incorruptionem. Redempta est enim vita tua de corruptione; jam securus esto: initus est bonae fidei contractus; nemo fallit redemptorem tuum, nemo circumvenit, nemo premit. Egit hic commercium, jam pretium solvit, sanguinem fudit. Sanguinem, inquam, fudit unicus Filius Dei pro
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptum ẽ. inepła ad ebreos fĩde
sionẽ sẽminis Ambo aut̃ seniores
erant. i sic̃ scripcura testatur: Sed &
etiam illa sterił: &e cruore menstruo
iani destituta: Ater qđ iam parere
ñ posset: etiamsi sterił ñ fuisset:
Porro si femna ita sit ꝓueccioris eta¬
tis. ut ei solita mulierũ adhũc flu¬
ant: de uiuene parere pocest. de
seniore ñ potest: quamuis possit ad¬
huc ille senior. sed de ad olescentula
gninere: sic̃ abrahã pꝰ mortẽ sarre
de cetura pocuit. qr uiuidã. eius in¬
uenit etacem Hoc gͦ ÷ qd̾ mirił cõ¬
pariendi cempus extremũ. generare
ipse in illa etace adhuc posset: Ad ali¬
quid enĩ emortuũ corpꝰ intelligere de¬
bemus ñ ad omiã: Nam si adomia:
ñ iam senectus uiui. s cadauer est

Expanded text:
scriptum est in Epistola ad Hebraeos: Fide sionem seminis . Ambo autem seniores erant, sicut Scriptura testatur: sed illa etiam sterilis, et cruore menstruo jam destituta; propter quod jam parere non posset, etiamsi sterilis non fuisset. Porro si femina ita sit provectioris aetatis, ut ei solita mulierum adhuc fluant, de juvene parere potest, de seniore non potest: quamvis adhuc possit ille senior, sed de adolescentula gignere: sicut Abraham post mortem Sarrae de Cethura potuit, quia vividam ejus invenit aetatem. Hoc ergo pariendi tempus extremum, generare ipse in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid enim emortuum corpus intellegere debemus, non ad omnia. Nam si ad omnia, non iam senectus uiui, sed cadauer est
Abbreviated transcription (Latin):
naruras. sic̃ insaniunt manichȩi. qd quasi ñ
sic caro ex dõ. Falsum est. Ultrumq ex dõẽ.
sed natura humana ista insemet ipsa me¬¬
ruit de peccaro. Ergo languor ẽ: sanat᷑ a ñ
illo concordet. quẽ adniodũ sununa domo
litẽ int̾ se habeant. uir & uxor. Ad hoc de¬
bet laborare uir ut domet uxorẽ. Domata
uxor. subiugetur uiro. subiugata uxore ui¬
leges. Intuemini easar discernite. Satis uo¬
bis necessaria ẽ ista discrecio. Lex inꝗt sp̃s

Expanded text:
naturas, sicut insaniunt Manichaei, quod quasi non sit caro ex Deo. Falsum est, utrumque ex Deo est. Sed natura humana istam in semetipsa meruit ex peccato. Ergo languor est: sanatur, et non eillo concordet. Quemadmodum si in una domo litem inter se habeant vir et uxor; ad hoc debet laborare vir, ut domet uxorem. Domata uxor subjugetur viro; subjugata uxore vileges. Intuemini eas, et discernite: satis vobis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, s
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsumerit. s ñ ipsũ erit. Ipsum erit. quia ip¬
sa caroerit. Non ipsũ erit. quia mortale
nonerit. Sic sic lib̾aberis a corpore mortis
huiꝰ: ur mortale hoc induat in mortalitatẽ.
& corruptibile hoc induat incorruptionẽ. A qͦ

Expanded text:
Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipIpsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. Sic, sic liberaberis a corpore mortis hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile hoc induat incorruptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
de corpore mortis huiꝰ lib̾aberis: respondo
tibi apłs si sensum eiuscepimꝰ. immo quia do¬
mino ad iuuante sine dubio cepimus. Respon-
det tͥ& dicit. Scio qͥd loquar. Paganos dicis.
lib̾are̾ a corpore mortis huiꝰ quia ueniet dies
ultimus uitȩ huiꝰ. & soluunt᷑ ad tempꝰ a corpo¬
re mortis huiꝰ. Ueniet dies: quando om̃s qͥ
inmonumentiᷤ sunt audient uocẽ eiꝰ. & pro¬
cedent. Qui bona fecerunt in resurrectionẽ
uitȩ : ecce lib̾ati a corpore mortis huiꝰ. Qui
male fecerunt in resurtectionẽ iudicii: ecce
rediert ad corpora mortis huiꝰ. Corpꝰ mortis
huiꝰ. redit adimpiũ. nec inde aliquando sol¬
uetur. Tunc ñ erit uita ȩcerna. s mors ȩc̃na:
quia pena ȩterna. Tuaut̃ xpĩane. rogaqͣn¬
tum pores. exclama & dic. Aliser ego hono.
quis me lib̾abit de corpore mortis huius:
Respondecur tͥ. Securus efficeris. non dete
sed de dño tuo. Securus efficeris: de pigno¬
nens sanguinẽ. xp̃i. Dic. dic. quis me lib̾abit

Expanded text:
de corpore mortis hujus liberaberis? Respondet tibi Apostolus, si sensum ejus cepimus, imo quia Domino adjuvante, sine dubio cepimus; respondet tibi Apostolus, et dicit: Scio quid loquar. Paganos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quando omnes qui sunt in monumentis audient vocem ejus; et procedent qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae: ecce liberati a corpore mortis hujus. Qui mala fecerunt, in resurrectionem judicii : ecce redierunt ad corpus mortis hujus. Corpus mortis hujus redit ad impium, nec inde aliquando solvetur. Tunc non erit vita aeterna, sed mors aeterna, quia poena aeterna. CA exclama et dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino tuo; securus efficeris de pignones sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit
Abbreviated transcription (Latin):
extinguntur are d sideria cius. ñ exeinguat
tua. ut incertamine laboris imtactꝰ traha¬
ẜc si habent desidia carnis quib non consen¬
tiunt. & si lex inmenbris eorũ repugnat legi
mentis eorũ & captiuare uult mente: tam̃
quia ꝑgram bapcismatis &e lauacrũ regene¬
rationis solutus ẽ & ipse reatus cuni qͦ eras
natus. & quic quid antea consensisti malȩ con¬
cupiscentiȩ. siue qͦ libet flagitio. siue qͦ libet
illo fonte qͦ seruus intrasti. unde lib̾ existi.
Quia gͦ hec ita sunt: nullagͦ nunc
condemnatio his qͥ sunt in xp̃o¬
u. Nulla ẽ quȩ antea fuit. exuno in
condemnationẽ. hoc malũ feterat generatio
sed hoc bonũ fecit regeneratio. Lex gͦ sp̃s ur
abillo. liber pugna. sed uide ne iuncaris. et
iterũ fias seruus. laboras pugnando. sed leca¬

Expanded text:
exstinguuntur a te desideria ejus; non exstinguat exstinguuntur a te desideria ejus; non exstinguat tua: ut in certamine labores, non victus trahaEt si habent desideria carnis, quibus non consentiunt; et si lex in membris eorum repugnat legi mentis eorum, et captivare vult mentem: tamen quia per gratiam Baptismatis et lavacri regenerationis solutus est et ipse reatus, cum quo eras natus, et quidquid antea consensisti malae concupiscentiae, sive quolibet flagitio, sive quolibet illo fonte, quo servus intrasti, unde liber existi: quia ergo haec ita sunt, Nulla nunc condemnatio est his qui sunt in ChrJesu. Nulla est nunc, antea fuit. Ex uno omnes in condemnationem . Hoc malum fecerat generatio, sed hoc bonum fecit regeneratio. Lex enim Spiritab illa; liber pugna; sed vide ne vincaris, et iterum fias servus. Laboras pugnando, sed laeta
Abbreviated transcription (Latin):
Alente seruio legi dĩ ñ consentiendo. Carne
aut̃ legi peccati concupiscendo. Et mente le¬
gi dĩ. & carne legi peccati. Et hac deleccor
& ibi concupisco. sed ñ uincor. Titillat. insi¬
diatur. pulsat. trahere conatur. Miser ego
homo qͥs me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ:
Nolo semꝑ uincere. sed aliquando cupio ad
pacẽ uenire. Quantũ gͦ inuotis nr̃is. inuolun
tace nr̃a. inoꝑatione nr̃a. quando dicimus
ne nos inferas intemptationẽ sed lib̾a nos
a malo: hoc utiq cupimꝰ ut nec ipsa mala de¬
sidia existant de carne nr̃ã. E quandiu hic
uiuimꝰ: efficere ñ ualemꝰ. Propt̃ hoc aic. ꝑfi¬
cere aut̃ bonũ ñ inuenio. facere inqͥt inuenio.
ñ consencire malo de sidero. ꝑficere ñ inuenio.
ñ habe malũ desidiũ. Restat gͦ in hac pugna.
ut inente ñ consentiente malis concupiscentiis
seruias legi dĩ: carne aut̃ concupiscente s te
ñ seruiente: seruias legi peccati. Agit caro
desidia sua: age tutua. Non op imunt᷑. non

Expanded text:
Mente servio legi Dei, non consentiendo: carne autem legi peccati, concupiscendo. Et mente legi Dei, et carne legi peccati. Et hac delector, et ibi concupisco; sed non vincor: titillat, insidiatur, pulsat, trahere conatur: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Nolo semper vincere: sed volo aliquando ad pacem venitate nostra, in oratione nostra, qua dicimus: « Ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo ; » hoc utique cupimus, ut nec ipsa mala desideria existant de carne nostra; sed quandiu hic vivimus, efficere non valemus. Propter hoc ait: Perficere autem bonum non invenio. Facere quid invenio? Non consentire malo desiderio. Perficere non invenio: non habere malum desiderium. Restat ergo in hac pugna, ut mente non consentiente malis concupiscentiis, servias legi Dei; carne autem concupiscente, sed te non consentiente, servias legi peccati. Agit caro desideria sua, age et tu tua. Non opprimuntur, non
Abbreviated transcription (Latin):
Miser ego homo qͥs me lib̾abit de corpore
mortis huiꝰ. Et gementi subuentũ ẽ. Grãdĩ
mortis huiꝰ id ẽ a corpore mortis huius. grã¬
beb̾ uͥ nulla concupiscentia remanebit. ẽ
mortale hoc induerit immortalieatẽ. & cor¬
ruptibile hoc induerit incorruptionem.
erit.¬

Expanded text:
Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Et gementi subventum est. Quomodomortis hujus, id est, a corpore mortis hujus, grabebis, ubi nulla concupiscentia remanebit? Cum mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, erit
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionẽ. & mortale hoc induerit immor¬
talicatẽ. Ubi ẽ uox trumphi : Tc̃ fiae serino
qui scriptus est. Absorta est mors inuictoriã.
Dicant triunphantes. Ubi ẽ mors contencio
tua : Dicemꝰ gͦ. quandoq dicemꝰ Et ipsum
quandoq ñ erit longe. Non enĩ tantum
remanet scło: quantũ iam exemptũ est:
diu uiuimus. Cotidie minui potest fimiri
De ipsa dicit apłs. Condelector em̃ legidi
scđ̾m interiorẽ hommẽ. Uideo aut̃ aliam
legẽ inmenbris meis repugnantẽ legi

Expanded text:
mortalitatem: ibi est vox triumphi: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Dicant triumphantes: Ubi est, mors, contentio tua . Dicemus ergo; quandoque dicemus; et ipsum quandoque non erit longe. Non enim tantum remanet de saeculo, quantum jam exemptum est. amdiu vivimus: quotidie minui potest, finiriDe ipsa dicit Apostolus: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Video autem aliam legem in membris meis repugnan
Abbreviated transcription (Latin):
hec lex. quando coice p̃ta &r trausgressi
est pͥmalex. Quȩ est pͥmabex: quã in paradi¬
so accepit homo. Nonne nudi erant &r non
confundebantur: Quare nudi & noncon¬
fundebantur. nͥ quia ñdũ erat lex innten¬
bris repugnans legi mentis: Fẽcit homo
factum puniendũ: & inuenit mocũ puden¬
dum. Manducauerunt contra int̾dictũ:
& aꝑei sunt ocłi eorum. Quud enĩ: Prius
inparadiso clausis uł cecis ocłis oberrabanł:
Absit. Nam unde adã nomuna posuit uola¬
tilib & bestiis quando ad eũ cuncta ania.¬
lia adducta sunc: Quibꝰ nomina impo¬
nebat si non uidebat: De inde cdiccũ est.
Uidit mulier lignũ quia placet ocłis ad
uidendũ. Ergo ocłos aꝑtos habebant &
nudi erant. & ñ confundebant᷑. Aꝑti st̃
aut̃ ocłi eoꝵ ad aliquid qđ ñ ꝙͦ senserant
quod in motu sui corporis ñꝗͣ ex pauerant
Curauerunt tegendũ consuerunt inqͥc
folia ficulnea: & fecert̃ s succintoria.
Quod texerunt: ibi senserunt. Ecce unde

Expanded text:
 lex, quando contempta et transgressa est prima lex. Quae est prima lex? Quam in paradiso accepit homo. Nonne nudi erant, et non confundebantur? Quare nudi erant, et non confundebantur, nisi quia nondum erat lex in membris repugnans legi mentis? Fecit homo factum puniendum, et invenit motum pudendum. Manducaverunt contra interdictum, et aperti sunt oculi eorum. Quid enim? prius in paradiso clausis vel caecis oculis oberrabant? Absit. Nam Adam unde nomina imposuit volatilibus et bestiis, quando ad eum cuncta animalia adducta sunt ? Quibus nomina imponebat, si non videbat? Deinde dictum est, Vidit mulier lignum, quia placeret oculis ad videndum. Ergo oculos apertos habebant; et nudi erant, et non confundebantur. Aperti sunt autem oculi eorum ad aliquid quod nunquam senserant, quod in motu sui corporis nunquam expaverancuraverunt tegendum. Consuerunt, inquit, folia ficulnea, et fecerunt sibi succinctoria . Quod texerunt, ibi senserunt. Ecce unde
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ mpossibile erac legi. inqͦ infirmet per
carnie. Hecgͥ lex t̃tio locoquȩ nominat et
nescio quid quasi ñ implet: lex aut illi fp̃s
uitȩ impleuit quia te de lege peccati a mor¬
tis lib̾auit. Lex itaq istaquȩ loco t̾cio no

Expanded text:
enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem. Haec ergo lex tertio loco quae nominata est, nescio quid quasi non implet: lex autem illa spiritus vitae implevit; quia te de lege peccati et mortis liberavit. Lex itaque ista, quae loco tertio no
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa uult ñ concu ⁊iscere. & tam̃ concupiscit.
ldõ qđ ñ uult agit. ñ quia mala illa concu¬
& adulteria: Absit. Non ascendant tales
cogitaciones incor urm. Luctabat᷑ ñ sub¬
ugabat᷑. S qͥa nolebat nec hoc hab̾e c̃tra
qd luctaretur. idõ dicebat. non qđ uolo
ago Concupiscere nolo. & concupisco. N
pugnã suam. ne timeres cuam. Si enim
hoc ñ dixisset beatꝰ apłs quando uideres
concupiscentiam moueri inmenbris cu¬
is cui cu ñ consentires tam̃ cũ eam moue¬
ri uideres. forsitam de ce desꝑares & dice¬
res. Si ad dm̃ ꝑtinerẽ. sic ñ mouerer. Uide
apłm pugnantẽ. & noli te facere d sꝑan-¬
quia concupiscentiȩ malȩ ñ c̃sentio. Ago
bonũ & ñ ꝑficio bonũ. Et concupiscentia
hostis mea agit malũ. & ñ ꝑficit malum.
Quomꝰ ago bonũ. & ñ ꝑficio bonũ: Rigobo¬
nĩ cũ male concupiscentie ñ consentio:
sed ñꝑficio bonũ. ut om̃mo ñ concupiscã.
Aursus gͦ ⁊ hostis mea qꝰ mͦ agit malcice ñ

Expanded text:
vult non concupiscere, et tamen concupiscit; ideo non quod vult agit. Numquid illa concuet adulteria? Absit. Non ascendant tales cogitationes in cor nostrum. Luctabatur, non subjugabatur. Sed quia nolebat nec hoc habere contra quod luctaretur, ideo dicebat: Non quod volo, ago. Concupiscere nolo, et concupisco. Non pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset beatus Apostolus, quando videres moveri concupiscentiam in membris tuis, cui tu non consentires; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non moverer. Vide Apostolum pugnantem, et noli te facere desperanQuia concupiscentiae malae non consentio: Ago bonum, et non perficio bonum: et concupiscentia hostis mea agit malum, et non perficit malum. Quomodo ago bonum et non perficio bonum? Ago bonum, cum malae concupiscentiae non consentio: sed non perficio bonum, ut omnino non concupiscam. Rursus ergo et hostis mea quomodo agit malum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
Uita iusti misto corpore ad huc bellũ ẽ nũdũ
trumphus. Huiꝰ aut̃ belli. aliquando erit tri
ago: si qđ odi illud facio. Si aut̃ qd̾ nolo hoc facio
consentio legi qm̃ bona est. Uelle ad iacet mͥ.
inmenbris meis. repugnantẽ legi mentis
meȩ : & capciuantẽ me in legẽ peccati. quȩ ẽ
in menbris meis. Quando audis repugnan¬
tem. quando audis captiuantẽ. bellũ ñ ag-
& mortale hoc induere in mortalitatem.¬

Expanded text:
itam justi in isto corpore adhuc bellum esse, nondum triumphum. Hujus autem belli aliquando erit triuago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod odi, illud facio; consentio Legin membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Quando audis repugnantem, quando audis captivantem, bellum non agnbile hoc induere incor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ corpus mortis huiꝰ. Sed sic̃ in adã om̃s mo¬
riuntur. sic & in xp̃o om̃s uiuificabuntur. U¬
uificatꝰ accepco corpore immortali uͥdicat᷑. ubi
est mors contentio tua: lib̾acꝰ eris a corpore
mortis huius: Non tam̃ inuirtute tua: s grã¬

Expanded text:
tis hujus. Sed sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Vivificatus accepto corpore immortali, ubi dicas, Ubi est, mors, contentio tua? liberatus eris a corpore mortis hujus: non tamen virtute tua, sed gra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ maledicto. & nulli malum pro malo
redentes: Si enim malum ꝓmalo ñ est
cuiquam teddendum nonsolũ factum
malum ꝓfacto malo. s necuotũ malũ
lo. Reddidit malum uotũ qui etiam¬
sinon ipse iundicat. tañ ut eiꝰ liumieũ
deus puniat expectat atq obtat. Qua¬
ꝓpt̾ cũ & homo ustus & homo malus.
de inunicis suis iatelint addño uindicari:
cum ineũ iudet adir̃o iundicari. neiꝰ
deleesacur pena quia nonanm atiu

Expanded text:
» ; et, « Nulli malum pro malo reddentes » ? Si enim malum pro malo non est cuiquam reddendum; non solum factum malum pro facto malo, sed nec votum malum lo. Reddit autem votum malum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eum odit,