comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ habent intentionẽ heretici doctoreᷤᷤ.
ut ab auribus animarũ quas seducere
moliunt᷑. excludant eos id ÷ separent eoᷤ
qͥ probati sunt argento. id÷ qͥ idonei sunt
docere eloqͥa dñi. Sed siue ille huiꝰ uerbi
siue iste sit sensus. seqͥt᷑. Dis penor oeirteᷤ
gue sella uolont. Non eni correctioni
sed contentioni student. Hoc gͦ prophetat.
ut ipsi potiꝰ disꝑgant᷑ qͥ corrigi nolunt.
qui gregẽ xp̃i disꝑgere affectant. Genteᷤ
aut appellauit non ꝓpt̾ generationes
fimiliarũ: sed ꝓpt̾ genera sectarũ ubi
series successiones confirmat errorem
Uegient Legati eaeoiꝑto ethiopia pͣ¬
Urie⁊ ooanꝰ eius. Agipti uł ethiopie no¬
mine. omniũ gentium fidem significauit
a parte totũ. legatos appellans reconcili¬
ationis pͣdicatoreᷤ. Proap̃o ex̃i. legati¬

Expanded text:
enim habent intentionem haeretici doctores, enim habent intentionem haeretici doctores, ut ab auribus animarum, quas seducere moliuntur, excludant eos, id est, separent eos qui probati sunt argento, id est, qui idonei sunt docere eloquia Domini. Sed sive ille hujus verbi, sive iste sit sensus; sequitur: Disperge gentes quae bella volunt. Non enim correctioni, sed contentioni student. Hoc ergo prophetat, ut ipsi potius dispergantur qui corrigi nolunt, qui gregem Christi dispergere affectant. Gentes autem appellavit, non propter generationes familiarum, sed propter genera sectarum, ubi series successionis confirmat erroremenient legati ex Aegypto; Aethiopia praeveniet manus ejus. Aegypti, vel Aethiopiae nomine, omnium gentium fidem significavit, a parte totum; legatos appellans reconciliationis praedicatores. Pro Christ
Abbreviated transcription (Latin):
donitistas & luciferianoꝰ aliosq si qͥ sunt
qui simili errore aueritate dissentuint.
quan multi contra cȩteros hereticos qͦs
enumerare uł rominemora nimis longũ
s & p̃senti oꝑi ñ necessariũ. Quoꝵ tam̃ sen-¬
suui pbati assertoreᷤᷤ. aut ꝓrsus laterent.
autꝰ n ita eminerent: ut eos emuiere fecer̃
iigo discipline pacifico leniq ñ subditos
ere. Sunt eñi multi ñ subditi ut st̃ tauri
elatione ceruicis impatientes aratri atq
iuncturȩ. uaniloqͥ & m̃tis seductores: has
m̃tes significauit iste psalmꝰ. appellatione
uaecarũ. Ad hanc qͦ utilitatẽ ꝓuidentia
diuma ꝑmittit tauros congregari int̾
uaccas popłoꝵ: ut excludantur id ÷ut emi¬
neant qͥprõbati sunt argento. Ad hoc eñi
hereses snunt᷑ ẽe. ut ꝓbati manifesti fiañ.
Quã quã & sic possit intelligi c̃gregatio
tauroꝵ int̾ uaccas popłoꝵ. ut ab eis uaccis
eac cludant᷑ qͥ probati sunt argento. Hanc

Expanded text:
Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereticos, quos enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunjugo disciplinae pacifico lenique non subditoere . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri atque juncturae: vaniloqui, et mentium seductores; has mentes significavit iste psalmus appellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providentia divina permittit tauros congregari inter vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt argento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifesti fiant. Quanquam et sic possit intelligi: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut ab eis vaccis excludantur qui probati sunt argento. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ probati st̃ eloqͥis dñi. Eloqͥa qͥp̃pe dñielo¬
quia casta. argentũ igne ꝓbatum terrȩ.
Nã excludantur dictũ ÷ appareant. emi-¬
neant. qͦd ait ille manifesti fiant. Unde
& in arte argentaria exclusores uocant᷑.
qͥ de c̃fusione massȩ nouerunt formam
uasis ex pͥmere. Multi enĩ sensus scriptu¬
rarũ scarũ latent. & paucis intelligenti¬
opib noti sunt. nec asserunt᷑ eomodius &
ideptabiliꝰ: nͥ cũ respondendi hereticis cura
iomnpeilit. Iunc eñi etiã qͥ neglegunt studia
artirine. sopore discusso ad audiendi exci¬
unt᷑ diligentiã: ut adũsarii refellantur.
Aeniq qua multi scripturarũ sc̃arũ sensus
Uxp̃o dõ asserti sunt c̃tͣ fotinũ quã
nulti de trinitate c̃tͣ sabelliũ. quã multi
aunitate trmnitatis aduersus arrianos.
anonianos. macedonianos. quã multide
ussolica eccła toto orbe diffusa & demaloꝵ
omirtione usq infinẽ scłi qđ bonis in
uerumtoꝵ eiꝰ societatẽ ñ obsint. aduersus

Expanded text:
qui probati sunt eloquiis Domini. Eloquia quippe Domini, eloquia casta, argentum igne probatum terrae . Nam excludantur dictum est, appareant, emineant; quod ait ille, manifesti fiant. Unde et in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confusione massae noverunt formam vasis exprimere. Multi enim sensus Scripturarum sanctarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur diligentiam, ut adversarii refellantur. Denique quam multi Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de Trinitate contra Sabellium? quam multi de unitate Trinitatis adversus Arianos, Eunomianos, Macedonianos? quam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commistione usque in finem saeculi, quod bonis insacramentorum ejus societate non obsint, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
estis corpꝰ xp̃i & m̃bra: ꝓcul dubio & ipse ac¬
cepit dona in hominibus. Xp̃c qͥppe ascendit
in altũ. & sedet addexterã p̾atris. Sed nͥ & hic
me ꝑ sequeris: Cum gͥ idem ipse dicat. qͣndo
uni exminimis meis fecistiꝰᷤ michi fecistis :
qͥd dubitamꝰ eum acciꝑe in m̃bris suis. quȩ¬

Expanded text:
sti et membra : procul dubio et ipse accepit dona in hominibus. Christus quippe ascendit in altum. et sedet ad dexteram Patris ; sed nisi et hme persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipere in membris suis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
neq serniones. quoꝵ non audiantur uoces
eorum. In omnẽ terrã exiuit sonus eorum.
& infines orb tre uerba eoꝵ. Nec tam̃ istis
celis tanta gła tribuencda ÷ taquam abhomi¬
nibus illa grã uenerit indesertũ gentiũ. quo
teora moueretur ad fidem. Nonenim celiase.¬
ipsis distillauerunt. secd afacie dĩ. utiꝙ inlabr¬
tontis eos lafacientis eos in habitare uius ioriꝰ
iomo spsi sunt enim & montes deqͥb dicit᷑.
leulams oculos meos nmontes unde uemet

Expanded text:
antur voces eorum: in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Nec tamen istis coelis tanta gloria tribuenda est, tanquam ab hominibus illa gratia venerit in desertum Gentium, ut terra moveretur ad fidem. Non enim coeli a seipsis distillaverunt; sed a facie Dei, utique inhabitantis eos, et facientis eos inhabitare unius moris in domo. Ipsi sunt enim et montes, de quibus dicitur: Levavi oculos meos ad montes, unde veniet
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt ꝑdilectionẽ di. Hec aut̃ necesse :
ante cedat fides: ut inde ista ñ ab istis in¬
cipiat illa. qm̃ nullus oꝑat᷑ ꝑ dilectionẽ
dĩ. nͥ priꝰ credat indm̃. hȩc ÷ fides deqͣ dr̃.¬

Expanded text:
fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est antecedat fides, ut inde ista, non ab istis incipiat illa; quoniam nullus operatur per dilectionem Dei, nisi prius credat in Deum. Haec est fides, de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanꝰ uindictã: ita ꝑfaciẽ reuelationẽ
p̃sentiãq significat: quȩ futura÷ inui
dicio. Quia gͦ ꝑegiptũ atq ethiopiam
totiꝰ orb̾ gentes significauit: c̃tinuo sub¬
unait. Dõ reciia terrȩ. Non sabellio.
ñ arrio. ñ donato. ñ ceteris tauris cer¬
uicatis. sed do regna terrȩ. Plures aut̃
codices latini. & maxime creci. ita di¬
stinctos uersus habent. ut ñ sit meis
unꝰ uersiculus dõ regna terrȩ. seddõ
infine sit uersus suꝑioris atq itadi¬
catur. et hiopia p̾ueniet manus eiꝰ dõ
ac deinde sequatur in alio uersu.
Rtena teree cantate oõ. psallitẽ
uo̾. Qua distinctione multoꝵ codicũ
& auctoritate. dignioꝵ consonantia¬
sine dubio p̾ferenda. fides cõmendari
oꝑũ meritis ꝑfidem iustificat᷑ impus
sicut dicit apłs. credenti in eũ qͥ iustificat
impiũ. deputat᷑ fides eiꝰ adiustitiã. ut de¬
inde ipsa fides ꝑdilectionẽ incipiat oꝑari.
Faqͥppe sola bona oꝑa dicenda sunt qͣue

Expanded text:
a per faciem revelationem praesentiamque significat, quae futura est in judicio. Quia ergo per Aegyptum atque Aethiopiam totius orbis gentes significavit, continuo subjunxit: Deo regna terrae. Non Sabellio, non Ario, non Donato, non caeteris tauris cervicatis; sed, Deo regna terrae. 41. Plures autem codices latini, et maxime graeci ita distinctos versus habent, ut non sit in eis unus versiculus, Deo regna terrae; sed, Deo, in fine sit versus superioris, atque ita dicatur, Aethiopia praeveniet manus ejus Deo, ac deinde sequatur in alio versu, Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino. Qua distinctione, multorum codicum et auctoritate digniorum consonantiasine dubio praeferenda, fides commendari operum meritis per fidem justificatur impius, sicut dicit Apostolus, Credenti in cum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam ; ut deinde ipsa fides per dilectionem incipiat operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
one dictum ÷. ascedisti in altũ. captiuasti
captiuitatẽ. accepisti dona in hominibus.
memorans. ñ ait accepit dona in hominib.
sed dedit dona hominibus. Ille qͥppe aucto¬
ritate apłica. scđm hoc locutꝰ ÷. qđ ds̃ cum
patre filius. Scđm hoc qͥppe dedit dona ho

Expanded text:
Psalmista: « Ascendisti in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus . » non ait: « Accepisti dona in hominibus; » sed, dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre est Filius. Secundum hoc enim dedit dona h
Abbreviated transcription (Latin):
copularet᷑. Ut qͥd eͦ suspicamini montes¬
do habitare in eo. longe utiq tũ aliter
quam in illis montibus. quorũ aliquẽ etiã
hunc suspicamini: Non enĩ qr & illi ꝑad
ntionis gr̾am filii dĩ sunt. ideo qͥsquam
Ioꝵ ÷ unigenitꝰ cui diceret. sede ad dexte

Expanded text:
copularetur. Ut quid ergo suspicamini caeterDeo habitare in eo? Longe aliter habiquam in illis montibus, quorum aliquem etiam hunc suspicamini. Non enim quia et illi per adoptionis gratiam filii Dei sunt, ideo quisquam illorum est Unigenitus cui diceret: Sede ad
Abbreviated transcription (Latin):
altissimi obumbrabit tͥ. Quid ÷ obũbrabit tͥ.
tatam: mue dealbabuntur in selmon. Selmon
qͥppe int̾p̃tat᷑ umbra. Non enĩ meritis aut
uirtute: ꝓpria discernunt᷑. Quis enim te in qͥt
discernit: Quid aut̃ habes qđ ñ accepisti: Ut
cͦ discernant᷑ ab impiis: accipiunt remissionẽ
peccatoꝵ ab illo qui ait. Si fuerint peccata ur̃a
sicut foeniciũ. tãquã nuẽ de albabo. Ecce qͦmͦ
quo eis etiam ꝓpͥa dona discreta sunt. deqͦ
dictũ ÷ qͦd supra cõmemoraui. sp̃s sc̃s suꝑ ue¬
niet inte. & uirtꝰ altissimi obumbrabit tibi.
hoc ÷ umbrã faciet tͥ. ꝓpt̾ea quod nascetur
exte scm̃. uocabit᷑ filius dĩ. Umbra porro
ista defensaculũ intelligit᷑ ab estu carnaliũ¬

Expanded text:
Altissimi obumbrabit tibi. Quid est, obumbrabit tibi, Altissimi obumbrabit tibi. Quid est, obumbrabit tibi, tatam, nive dealbabuntur in Selmon. Selmon quippe interpretatur Umbra. Non enim meritis aut virtute propria discernuntur. Quis enim te, inquit, discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Ut ergo discernantur ab impiis, accipiunt remissionem peccatorum ab illo qui ait: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . Ecce quomodo quo eis etiam propria dona discreta sunt: de quo dictum est quod supra commemoravi, Spiritus sniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi, hoc est, umbram faciet tibi: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Umbra porro ista defensaculum intelligitur ab aestu
Abbreviated transcription (Latin):
& doctoreᷤᷤ. Nam quid ÷ aliud reges discer¬
nere super eam mopus ministerii. mnedi¬
ipsa÷ corpꝰ xp̃i: Dicunt᷑ aut̃ illi reges utiq a
regendo & quid magis quã carnis concupi¬
scentias. ne regnet peccatũ in eorũ mortali
corpore. ad obediendũ desideriis eiꝰ. nec ex hi¬
beant m̃bra sua arma iniqͥtatiꝰ peccato. sed
exhibeant se dõ tãquã exmortius uiuentes.
& m̃bra sua arma iustitiȩ dõ. Sic enĩ erunt
reges pͥmitꝰ discreti ab alienigenis. q ñ sunt¬
iugũ ducentes cũ infidelib de inde discreti ẽ¬
cordit᷑ int̾ se munerib ꝓpriis. Non enim
aut om̃s dona habent curationũ. aut om̃s
linguis loquunt᷑. aut om̃s int̾p̃tant᷑. Om̃ia
ꝓpͥa unicuiq ꝓut uult. Quẽ dando ille suꝑ¬
cȩlestis: discernit reges suꝑ colũbã deargen¬
tatã. De qͦ spu sco cũ adeiꝰ matrẽ gr̃a plenam
missus angłs loqueret᷑. quȩrenti qͦmͦ fieret
qđ paritura nuntiabatur. qm̃ ñ cognoscebat

Expanded text:
 omnia ? Et quid est, aliud reges discernere super eam, nisi in opus ministerii, in aediparare ? Dicuntur etiam illi reges utique a regendo, et quid magis, quam carnis concupiscentias? ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus: nec exhibeant 335 membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo tanquam ex mortuis viventes: et membra sua arma justitiae Deo . Sic enim erunt reges primitjugum ducentes cum infidelibus; deinde discreti concorditer inter se muneribus propriis. Non enim aut omnes dona habent curationum, aut omnes linguis loquuntur, aut omnes interpretantur. Omnia o ille supercoelestis, discernit reges super columbam deargentatam. De quo Spiritu sancto cum ad ejus matrem gratia plenam missus Angelus loqueretur, quaerenti quomodo fieret quod paritura nuntiabatur, quoniam non cognoscebat
Abbreviated transcription (Latin):
÷ &ego mundo. ut qͥ głiatur ñ in seipso sea
in dño głetur. Ut quid gͦ suspicam ini mon¬
tes incaseatos. eũ montẽ inqͦ placuit dõha¬
bitare in eo : Nonqr in aliis ñ in habitat.
sed qr in ipsis ꝑ ipsum. In ipso qͥppe habitat
om̃is plenitudo diuinitatis ñ umbralit̾
tãquam intẽplo arege salomone facto:
sed corporaliter id÷ solide atq uericiter.
qm̃ deus erat in xp̃o mundũ reconcili¬
ans sibi. Qd siue depatre dictũ accipiamꝰ.
qm̃ ipse ait. pat̾ aut̃ in me manens facit¬

Expanded text:
ipso, sed in Domino glorietur . Utquid ergo suspicamini montes incaseatos, eum montem in quo placuit Deo habitare in eo? Non quia in aliis non inhabitat, sed quia in ipsis per ipsum. In ipso quippe inhabitat omnis plenitudo divinitatis ; non umbraliter, tanquam in templo a rege Salomone facto, sed corporaliter, id est solide atque veraciter. Quoniam Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Quod sive de Patre dictum accipiamus, quoniam ipse ait, Pater autem in me manens, i
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt qͥ eũ dicerent. alii ioħem baptisti.
alii heliã. alii ieremiã. aut unũ exppħs̃
conuertit se ad illos & ait. UTOUID SUSua¬
oogi montes incaseatos. Montẽ iNguit
ueuo ẜlacoit oõ hasitaRe iN eo: Utquid
suspicamini : Sicut eñi lum̃ illi qr & ipñs
dictũ ÷ uos estis lum̃ mundi. sed aliud dictũ
est lum̾ uerũ qđ illuminat omnẽ hominẽ.
sic montes illi. sed longe aliꝰ mons paratus
in cacumine montiũ. Montes itaq isti illũ
montẽ portando głiosi sunt. Quoꝵ ille unꝰ
dic̃. Michi aut̃ ab sit głiari nisi in cruce

Expanded text:
fuerunt qui eum dicerent, alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis ; convertit se ad illos, et ait: Utquid suspicamini montes incaseatos, montem, inquit, in quo placuit Deo inhabitare in eo? Utquid suspicamini? Sicut enim lumen illi, quia et ipsis dictum est, Vos estis lumen mundi ; sed aliud illud dictum est, Lumen verum, quod illuminat omnem hominem : sic, montes illi; sed longe alius mons paratus in cacumine montium. Montes itaque isti illum montem portando gloriosi sunt: quorum ille unus dicit, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
ptĩnẽ. Id ÷ illos montes ñ cõparandos
huic monti. ipse dñs in habitabit qͥ est
nons paratꝰ in cacumine montiũ. ut ꝑdu¬
iat eos infinẽ. id÷ inseipsum sicut d̾s̃ est
contẽplandũ. finis eñi legis xp̃c adiustitiã
om̃i credenti. Dõ itaq lacuit habitare in isto
monte qui paratus ÷ in cacumine montiũ.
cui dicit. tues filius m̃s dilectꝰ. in qͦ bene cõ¬
Utquid gͦ suspicamini montes incaseatos.:

Expanded text:
inem: id est, illos montes non comparandos huic monti ipse Dominus inhabitabit, qui est mons paratus in cacumine montium; ut perducat eos in finem, id est in seipsum sicut Deus est contemplandum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Deo itaque placuit habitare in isto monte, qui paratus est in cacumine montium; cui dicit: Tu es Filius meus dilectus, in quo bene comUtquid ergo suspicamini montes incaseatos,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm̃ dñs in illis. Inisyna in sc̃o. Innomi¬
nũ hebreoꝵ int̾p̃tationib. inuenimꝰ syna
int̾ p̃tari mandatũ. Et alia quędã int̾p̃¬
tat᷑. sed hoc puto p̾senti loco aptiꝰ con¬
uenire. Reddens enĩ causam quare lȩ¬
tarent᷑ illa milia qͥb c̃stat currus dei:
illis inmandato. Qđ mandatũ scm ÷. sic̃
dicit apłs. Itaq lex quidem scã & manda¬
tum sanctũ & iustum & bonũ. Sed qͥd ꝓ¬

Expanded text:
nominum hebraeorum interpretationibus invenimus Sina interpretari Mandatum: et alia quaedam interpretatur; sed hoc puto praesenti loco aptius convenire. Reddens enim causam quare laetarentur illa millia, quibus constat currus Dei, illis, in mandato; quod mandatum sanctum est, sicut dicit Apostolus: Itaque Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃toꝵ differentia clariꝰ reuelata ÷. ipsi apłi
& beati martyres. cȩteriq iusti tãquã arieteᷤ
&arietũ filii:usq ad hoc tẽpꝰ dormierunt
int̾ medios oleros. regni t̾reni felicitatem
iã contẽnentes. & regni cęloꝵ ȩt̾nitatẽ sꝑan¬
tes & ñdũ tenentes. E qr tãbene dormiert̃:
eis uelut pennis ñẽ uolitat & laudib ex alta-¬
tur eccła. colũba scilicet de argentata. ut hac
eoꝵ fama ad imitandũ posteris muitatis. dũ
sic etiã cȩteri dormiunt: addant᷑ pennȩ qͥb
usq infinẽ scłi sullim it p̃dicet᷑. Dum Discer

Expanded text:
ipsi Apostoli et beati martyres caeterique justi, tanquam arietes et arietum filii usque ad hoc tempus dormierunt inter medios cleros; regni terreni felicitatem jam contemnentes, et regni coelorum aeternitatem sperantes, et nondum tenentes. Et quia tam bene dormierunt, eis velut pennis nunc volitat, et laudibus exaltatur Ecclesia, columba scilicet deargentata; ut hac eorum fama ad imitandum posteris invitatis, dum sic etiam caeteri dormiunt, addantur pennae quibus usque in finem saeculi sublimiter praedicetur. 21. ver
Abbreviated transcription (Latin):
dixit montẽ dĩ. montẽ in caseatũ. montẽ
uberẽ. neqͥs auderet ex hoc dnm ihm̃ xp̃m
de qͥbus montib & alio loco dr̃ illuminans
tuꝯͣ mirabilit̾ amontib et̾nis. qr uita eis et̃na
donata ÷. & ꝑ eos scãrũ scripturarũ eminend

Expanded text:
dixit, montem Dei, montem incaseatum, montem uberem, ne quis auderet ex hoc Dominum Jesum De quibus montibus et alio loco dicitur, Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis ; quia vita eis aeterna dona
Abbreviated transcription (Latin):
nemo uos iudicet in cibo & in potu aut in par¬
te diei festi aut neomeniȩ aut sabbatorũ
qͦd ÷ umbra futuroꝵ. sed dequali scriptũ :.
subũbra alarũ tuarũ ꝓtege me. Dũ gͦ discer¬
nit ille suꝑ cęlestis reges suꝑ colũbã deargen¬
t̾atã: ñ sua merita extollant. ñ de ꝓpria uir¬
tute confidant. Niue quippe de albabuntur
in selmon gr̃a candificabunt᷑ in ꝑtectione
pinguẽ. Quid hic aut̃ aliud pinguẽ. quã ub̾em
diceret : est & mons isto nomine nuncupatꝰ.
id÷ selmon. S quẽ montẽ intelligere debemꝰ
montẽ dĩ. montẽ uberẽ. montẽ incaseatũ.

Expanded text:
udicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum ; sed de quali scriptum est, Sub umbra alarum tuarum protege me . Dum ergo discernit ille supercoelestis reges super columbam deargentatam, non sua merita extollant, non de propria virtute confidant: nive quippe dealbabuntur in Selmon; gratia candificabuntur in protectiopinguem. Quid hic autem aliud pinguem, quam uberem diceret? Est enim et mons isto nomine nuncupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere debemus montem Dei, montem uberem, montem incas
Abbreviated transcription (Latin):
filio tuo. Rex gͦ :
pater. Unde uersi¬
culꝰ
iste psalmi huiꝰ rex
tutũ dilecti: ut roq mͦ
intelligi potest. Cũ itaq dixisset. dñs dabit
uerbum euangelizantib uirtute multa.
qr ipsa uirtꝰ ab eo regit᷑. eiq militat aqͦ dat᷑:
dilecti. Deinde seqͥt᷑. Dilecti. etspeciei
ad cõmendationẽ: Ouã quã istã repetitionẽ
ñ om̃s codices habeant. & eam diligentio¬
res stella apposita prenotant. Quȩ signa
uocant᷑ asterisci. quib agnosci uolunt

Expanded text:
Filio tuo. Rex ergo est et Filio tuo. Rex ergo est et Pater. Unde versiculus iste psalmi hujus, Rex tutum Dilecti, utroque modo intelligi potest. Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa: quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur. dilecti, deinde sequitur: Et speciei ad commendationem: quanquam istam repetitionem non omnes codices habeant, et eam diligentiores stella apposita praenotant, quae signa vocantur asterisci; quibus agnosci volunt
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c. cum sit unus atq idem. Inueterib
aũt libris crebra ÷ ista locutio. & ideo quando¬
sub obscure fit. ex manifestis sui generis ex.¬
emplis intelligenda ÷. sicut hoc loco psalmi
huius quẽ tractamus sobscure facta ÷. Nam
morsi. Quia uͦ dictũ ÷ rex uirtutũ dilecti. non
facile ÷ ut occurrat ipsum ẽẽ. regẽ uirtutũ.
qui ẽ & dilectꝰ. Rex gͦ uirtutũ dilecti sic ir¬
cessitatẽ ut aliud ñualeat accipi. qr & paterꝰ
potest intelligi rex uirtutũ filii sui dilecti.
cui dicit ipse dilectꝰ. omĩa mea tua sunt. &
tua mea. Qđ si forte quęrit᷑ utrũ ds̃ dñi xp̃i
pat̾. etiam rex dici possit: nescio utrũ qͥsq au¬
deat hoc ab eo nom̃ auferre. ubi apłs dicit.
Regi aut̃ scłoꝵ immortali in uisibili solidõ.
Quia & si hoc de ipsa trinitate dictũ ÷: ibi &¬
ds pat̾. Si aut̃ ñ carnalit̾ intelligimꝰ. ds̃ iu.¬
diciũ tuũ
regidã & iustitiã
tuã filio
regis: nescio utrũ
aliud
aliquid dictũ est.

Expanded text:
eribus autem libris crebra est ista locutio: et ideo quandosubobscure fit, ex manifestis sui generis exemplis intelligenda est; sicut hoc loco psalmi hujus quem tractamus, subobscure facta est. Nam Moysi: quia vero dictum est, Rex virtutum Dilecti, non facile est ut occurrat ipsum esse regem virtutum, qui est et Dilectus. Rex ergo virtutum Dilecti, sic incessitatem, ut aliud non valeat accipi: quia et Pater potest intelligi rex virtutum Filii sui dilecti, cui dicit ipse Dilectus, Omnia mea tua sunt, et tua mea . Quod si forte quaeritur utrum Deus DominiPater etiam rex dici possit; nescio utrum quisquam audeat hoc ab eo nomen auferre, ubi Apostolus dicit: Regi autem saeculorum immortali, invisibili, soli Deo . Quia etsi hoc de ipsa Trinitate dictum est, ibi s Pater. Si autem non carnaliter intelligimus, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis ; nescio utrum aliud aliquid dictum est quam,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuancelizantis: uiatute multa. Qua
uirtute. nͥ fortitudine illa. inqua educit cõ¬
peditos: Fortasse etiam uirtutẽ hic dicat
illã. qua euangłianes mirabilia signa fecer.¬
Quis gͦ dabit uerbum euangelizantib uir-¬
tute multas Rex iNoͥt uirto tom gilecti.
Pat᷑ gͦ÷ rex uirtutũ filii. Dilectus enĩ. qͣndo
nonponit᷑ quis dilectꝰ ꝑanto nomasian filiꝰ
unicꝰ intelligit᷑. Anuirtutũ suarũ rex ipse
filius. uirtutũ scilicet sibi seruientiũ. qͥa uir¬
tute multa euangelizantib dabit uerbũ
rex uirtutũ dequo dictũ ÷. dñs uirtutum.
suarũ. sed rex uir¬
tutum di¬
lecti: locutio ÷
inscrip¬
turis usitatissimra
si qͥsad¬
uertat. Qđ ibi
maxi¬
me apparet: ubi
etiã
propriũ nom̃ expͥ.¬
ut euudem ẽẽ dequo
dicit᷑
dubitari omnino non possit.
inpentatẽuco multis locis ubi non dicitur.
morses sicut p̾cepit dñs moysi. quasi alius
sit moyses cui p̃cepit. & alius moy ses qͥ fecit.

Expanded text:
Evangelizantibus virtute multa. Qua Evangelizantibus virtute multa. Qua virtute, nisi fortitudine illa in qua educit compeditos? Fortasse etiam virtutem hic dicat illam, qua evangelizantes mirabilia signa fecerdabit verbum evangelizantibus virtute multa? Rex, inquit, virtutum Dilecti. Pater ergo est rex virtutum Filii. Dilectus enim, quando non ponitur quis dilectus, per antonomasiam Filius unicus intelligitur. An virtutum suarum rex ipse Filius; virtutum scilicet sibi servientium? quia virtute multa evangelizantibus dabit verbum rex virtutusuarum, sed, Rex virtutum Dilecti, locutio est in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen expriut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. in Pentateucho multis locis invenitur: Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
diiqr sic impletũ ÷ qͦd p̃dictũ÷. benedictio¬
nem dabit. qui legẽ dedit : Legẽ. qua t̾reat
de humanis uiribus p̃sum̃tẽ. benedictionem
qua liberet in dm̃ sꝑantẽ. Tu gͦ ꝑfecisti ds̃
hereditatẽ tuã. qr infirmata ÷ in se. ut ꝑfice¬
egentia non sibi sufficientia. Deniq sequit᷑.
ParasTi IIUa suauitate eueriti ꝙ̃s.
Intua suauitate. ñ in illiꝰ facultate. Egens
indigentem ut repleatur. Hȩc ÷ illa suaui-¬
tas. dequa alibi dicit᷑. Dñs dabit suauitatẽ.
& terra nr̃a dabit fructũ suũ. ut bonum
opus fiat nontimore sed amore. ñ formi-¬
dine pęnȩ sed delectatione iustitiȩ. Ipsa ÷
enim uera & sana lib̾tas. Sed dñs hoc egenti
parauit. ñ abundanti cui opꝓbrio ÷ ista pau¬
pertas. Dequalib alibi dr̃. Opꝓbriũ his qͥ ab un¬
dant. & despectio suꝑbis. hosaut dixit suꝑ-¬
bos. qͦs dixit qui abundant. Dñs bABIT UER
PUM. Cibaria scilicet animalibis suis. quȩ
in habitabunt in ea. Sed qͥd oꝑabunt᷑ anima¬

Expanded text:
ia sic impletum est quod praedictum est: Benedictionem dabit qui Legem dedit ? Legem, qua terreat de humanis viribus praesumentem, benedictionem, qua liberet in Deum sperantem. Tu ergo perfecisti, Deus, haereditatem tuam; quia infirmata est in se, ut perficeegentia, non sibi sufficientia. Denique sequitur: Parasti in tua suavitate egenti Deus. In tua suavitate, non illius facultate. Egens eindigentem, ut repleatur. Haec est illa suavitas de qua alibi dicitur, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum : ut bonum opus fiat non timore, sed amore; non formidine poenae, sed delectatione justitiae. Ipsa est enim vera et sana libertas. Sed Dominus hoc egenti paravit, non abundanti, cui opprobrio est ista paupertas; de qualibus alibi dicitur: Opprobrium his qui abundant, et despectio superbis . Hos enim dixit superbos, quos dixit qui abundant. 14. vers. 12. Dominus dabit verbum: cibaria scilicet animalibus suis quae inhabitabunt in ea. Sed quid operabuntur haec a
Abbreviated transcription (Latin):
repetatur. siue semel dictũ accipiatur
qͦd positũ ÷ dilecti: sic intelligendũ puto qđ
seqͥtur. & speciei domꝰ diuidere spolia. acs
corpꝰ distributione membroꝵ. Spolia porm
dicuntur. quȩ uictis hostibus de trahuntir
hoc quid sit. euangeliũ nos ad monet ubi
legimus. Nemo int̾rat indomũ fortis ut
dendo. Alligauit eũ sacram̃to in carnationꝰ
sue. qͦd nichil in eo reꝑiens morte dignuor
tam̃ ÷ ꝑmissus occidere. & sic alligato absti¬
lit tãquã spolia uasa eiꝰ. Oꝑabat᷑ quippe m
filus diffidentiȩ. quoꝵ infidelitate utebat᷑
aduoluntatẽ suam. Hȩc uasa dñs mundas
remissione peccatoꝵ. Hec spolia scificans hosti
erepta ꝓstrato atq ligato: diuisit ea specie
domꝰ sue. alios constituens apłos. alios ꝓpħas.

Expanded text:
mel dictum accipiatur quod positum est, Dilecti; sic intelligendum puto quod sequitur, et speciei domus dividere spolia, ac si corpus distributione membrorum. Spolia porro dicuntur quae victis hostibus detrahuntur. Hoc quid sit Evangelium nos admonet, ubi legimus: Nemo intrat in domum fortis, utdendo: alligavit eum sacramento incarnationis suae, quod nihil in eo reperiens morte dignum, tamen est permissus occidere; ac sic alligato abstulit tanquam spolia vasa ejus. Operabatur quippe in filiis diffidentiae , quorum infidelitate utebatur ad voluntatem suam. Haec vasa Dominus mundans remissione peccatorum, haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato atque alligato, divisit ea speciei domus suae; alios constituens apostolos,
Abbreviated transcription (Latin):
abundante delicto. multiplicatȩ sunt infirꝰ¬
mitates eorum. & pꝰea accelerauer̃t: qr in gemu¬
erunt & inuocauerunt. ut ipso aduiuante im¬
pleret᷑. qͦd ipso iubente ñ implebat᷑. Est inhi
uerb̾ & aliꝰ sensus. qͥ probabilior mͥ uidetur.
luntaria. Uoluntarie qͥppe genuit nos uerbo
ueritatis. Hec ÷ pluuia uoluntaria. Inde alibi
dr̃. Scuto bone uoluntatis tuȩ coronasti noᷤ.
Istam pluiã cum ds̃ transiret indeserto. idꝰ
p̃dicaret᷑ ingentib: cęli distillauerunt. llon
num fundam̃tũ ȩdificaret. ipse inquã isrłita
erat exgenere isrł. de tribu beniamin. Et
ipse gͦ inseruitutẽ generatꝰ. erat de ierłm t̃¬
rena: quȩ seruit cum filiis suis. & ideo ꝑseque¬
hatur ȩccłam. Nam qͦd ipse cõmonuit sicut tc̃
sđͥm sp̃m. ita & nc̃: sed miscdiam consecutus
Qt qd ignorans fecit mincredulitate. Miram̃
srem̃: Non enim aseipso. sed qđ seqͥt᷑ afacie¬

Expanded text:
delicto, multiplicatae sunt infirmitates eorum; et postea acceleraverunt : quia ingemuerunt, et invocaverunt, ut ipso adjuvante impleretur quod ipso jubente non implebatur. 12. Est in his verbis et alius sensus, qui probabilior mihi videtur. luntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Istam pluviam, cum Deus transiret in deserto, id est, praedicaretur in Gentibus, coeli distillaverunt: non num fundamentum aedificaret ; ipse, inquam, Israelita erat ex genere Israel, de tribu Benjamin : et ipse ergo in servitutem generatus erat, de Jerusalem terrena quae servit cum filiis suis, et ideo persequebatuspiritum; ita et nunc . Sed misericordiam consecutus est quia ignorans fecit in incredulitate . Miramur miremur? Non enim a seipso, sed quod sequitur, a facie
Abbreviated transcription (Latin):
implebat᷑. Non qđ ipsa infirma sit. sed infir¬
mos facit minando penã nec adiuuando
ꝑ gr̃am. Nam & apłs ipso uerbo usus ÷ ubi ait.
quod enĩ inpossibile erat legi. in qͦ infirmabat᷑
ꝑ carnem: significare uolens qr ꝑ sp̃m sc̃m
implet᷑. Tamen ipsam dixit infirmari. cũ
ab infirmis non possit impleri. Infirmata
uͦ ipsa hereditas. id ÷ ipse popłs data sibi lege
sine ulla ambiguitate intelligitur. Lex enim
sub intrauit. ut abundaret delictũ. Qđ autem
sequitur tu uͦ ꝑfecisti eam. adlegẽ ita refert᷑:

Expanded text:
impleretur: non quod ipsa infirma sit, sed quod infirimpleretur: non quod ipsa infirma sit, sed quod infirmos facit minando poenam, nec adjuvando per gratiam. Nam et Apostolus ipso verbo usus est, ubi ait, Quod enim impossibile erat Legi, in quo infirmabatur per carnem; significare volens quia per spiritum impletur: tamen ipsam dixit infirmari, cum ab infirmis non possit impleri. Infirmata vero ipsa haereditas, id est ipse populus, data sibi Lege, sine ulla ambiguitate intelligitur. Lex enim subintravit, ut abundaret delictum. Quod autem sequitur, Tu vero perfecisti eam, ad Legem ita refertur,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ÷ & oꝑa manuũ eius annuntiat firma¬
m̃tũ. Prius dixit cęli ñcelum. & tam̃ postea ñ
firmam̃ta sedfirmam̃tũ. Uocauit enĩ ds̃ firma¬
m̃tum cęlum: sicut ingenesi scriptũ ÷. Ita gͦ
celi & celum: montes & mons. ñ aliud sed hõc
ipsum: sicut ȩccłe multȩ & una ȩccła ñ aliud
sed hoc ipsum. Cur gͦ mons syna qui inserui¬
tutem generat. sicut᷑ dicit apłs: An forte lex
ipsa intelligenda ÷ inmonte syna. quã distilla¬¬
uerunt cęli a facie dĩ ut terra moueretur &
ipse ÷ terrȩ motꝰ cũ conturbant᷑ homines. qr
legem implere non possunt: Qđ si ita ÷. hȩc ÷
Mluiuia uoluntaria. dequa consequent̃ dicit.
pluuiã uoluntariã segregans ds̃ hereditatituȩ.
quia non fecit sic ulligenti. & iudicia sua non
manifestauit eis. Segregauit itaq hanc plu¬
uiam uoluntariã ds̃ hereditati suȩ qđ legem
dedit. & infirmata ÷ uł ipsa lex uł ipsa heredi¬
tas. Infirmata lex sic accipi potest: eo qđ non

Expanded text:
t opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Prius dixit, coeli; non coelum; et tamen postea non, firmamenta; sed, firmamentum. Vocavit enim Deus firmamentum, coelum , sicut in Genesi scriptum est. Ita ergo coeli et coelum, montes et mons, non aliud, sed hoc ipsum: sicut Ecclesiae multae et una Ecclesia, non aliud, sed hoc ipsum. Cur ergo, mons Sina qui in servitutem generat , sicut dicit Apostolus? An forte Lex ipsa intelligenda est in monte Sina, quam distillaverunt coeli a facie Dei, ut terra moveretur? et ipse est terrae motus, cum conturbantur homines, quia Legem implere non possuntluvia voluntaria, de qua consequenter dicit, Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; quia non fecit sic ulli genti, et judicia sua non manifestavit eis . Segregavit itaque pluviam hanc voluntariam Deus haereditati suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ipsa Lex, vel ipsa haereditas. Lex infirmata sic accipi potest, eo quod non
Abbreviated transcription (Latin):
requirendus ÷ intellectꝰ: oportet ut ostenda-¬
etiã habitantes insepulchris educti sunt in for-¬
titudine. Deinde siille populus. illa scilicet he¬
reditas di fastidio manna respuens infirmata
est: ñ debuit seqͥ: tu uͦ ꝑfecisti eam: sed tu uero
ꝑcussisti eã. Dõ quippe offenso ꝑ illa murmura
Atqs fastidia ingens plaga secuta ÷. Postremo
lli om̃s inheremo consternati sunt. nec qͥsquã
hereditas illa ꝑfecta: nos sensum spũalem
libentius tenẽre debemꝰ. Om̃ĩa quippe illa
infigura contingebant illis: donec aspiraret
dies & remouerent̃ umibrȩ. Aꝑiat itaq nob
pulsantibus añs. & mysteriorum eius quan¬
pum ipse dignatur secreta pandantur Ee
enim ut terra mota esset acifidem. cũ inde¬
serto gentiu transiret euangeliũ: cȩli clstilla¬
uerunt a facie di. hi sunt cęli deqͥbus in alio
psalmo eanitur. Celi enarrant głam dĩ. De

Expanded text:
requirendus est intellectus, oportet ut ostendarequirendus est intellectus, oportet ut ostendaetiam habitantes in sepulcris educti sunt in fortitudine. Deinde si ille populus, illa scilicet haereditas Dei, fastidio manna respuens infirmata est, non debuit sequi, Tu vero perfecisti eam; sed, Tu vero percussisti eam. Deo quippe offenso per illa murmura atque fastidia, ingens plaga secuta est . Postremo illi omnes in eremo consternati sunt, nec quisquamhaereditas illa perfecta, nos sensum spiritualem liberius tenere debemus. Omnia quippe illa in figura contingebant in illis ; donec aspiraret dies, et removerentur umbrae . 10. Aperiat itaque nobis pulsantibus Dominus; et mysteriorum ejus, quantum ipse dignatur, secreta pandantur. Eenim ut terra mota esset ad fidem, cum in deserto Gentium transiret Evangelium, caeli distillaverunt a facie Dei. Hi sunt caeli de quibus in alio psalmo cant
Abbreviated transcription (Latin):
& phixerant sum gͦ transire s indeserto
cũ predicarer is in gentibus terra mota est.
terren homines adfidem excitati sunt.
Sedunde mota:: Et e moꝯ cęli ois uille¬
uen ons a facit oĩ torsitan hae aliquisteco¬
lat ilua tẽpꝰ quando indeserto des transibat
coram populo suo ide corã filus ifrł. die aneo¬
lumna nubis nocte infulgore ignis & hoe
oessentiat qͦͣd celi distillauerunt a facie ci qnt
manna pluit popło suo. hoc etiã esse qͥd seqͥt
mons syqa a facie oĩ isrł plouiaco uolon¬
inmonte sy na locutus : ds admoysen. quan¬
ddo legem dedit: ut manna sit pluuia uolun¬
taria quam segregauit ds̃ hereditati suȩ
id est popło suoꝰ qr solos eos ita pauit. ñut
ceteras gentes: ut qͦd de inde dicit. ei infis¬
Mata est. ipsa hereditas infirmata intelli¬
gatur: qm̃murmurantes. manna fastidiosi
respuerunt. desiderantes ȩscas carnium:
& ea quibus uesci inegipto consueuerant.S
in his uerb si ꝓpͥetas tantũmͦ litterȩ ñ sp̃ualis

Expanded text:
esse praedixerant. Cum ergo transires in deserto. Cum praedicareris in Gentibus, terra mota est: terreni homines ad fidem excitatSed unde mota est? Etenim coeli distillaverunt a facie Dei. Forsitan hic aliquis recolat illud tempus, quando in deserto Deus transibat coram populo suo, coram filiis Israel, die in columna nubis, nocte in fulgore ignis ; et hoc esse sentiat quod coeli distillaverunt a facie Dei, quoniam manna pluit populo suo ; hoc etiam esse quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel, pluviam volunin monte Sina locutus est Deus ad Moysen, quando Legem dedit : ut manna sit pluvia voluntaria quam segregavit Deus haereditati suae, id est populo suo: quia solos eos ita pavit, non et caeteras Gentes: ut quod deinde dicit, Et infirmata est, ipsa haereditas infirmata intelligatur; quoniam murmurantes, manna fastidiosi respuerunt, desiderantes escas carnium, t ea quibus vesci in Aegypto consueverant . Sed in his verbis si proprietas tantummodo litterae, non spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo lȩtant᷑ hȩc milia. Tantũ enĩ faciuñ
ipsum dñm locutione conuersa. Ascripi-¬
STI INQUIT IN ALTUOO CAPTIUAS TI CapTIUI¬
tatem. accepisti DONA I HOMIBUS.
Hoc apłs sic cõmemorat. sic exponit. de
dño ihũ xp̃o loquens. Unicuiq aut̃ nr̃m
inqͥt dat᷑ gr̃a. scđni mensurã donationiᷤᷤ
xp̃i. ꝓpter qđ dicit. Ascendit in altum.¬

Expanded text:
Ideo laetantur haec millia. Tantum enim faciunt ipsum Dominum locutione conversa: Ascendisti, inquit, in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Hoc Apostolus sic commemorat, sic exponit de Domino Christo loquens: Unicuique autem nostrum, inquit, datur gratia secundum mensuram donationis Christi: propter quod dicit, Ascendit in altum
Abbreviated transcription (Latin):
&h os ne e scipsis sed eũ donũ÷ non exopibus
ne forte qͥs extollat᷑. Ipsius enim sumus figm̃¬
tum. qui facit unius modi habitare indomo.
Sed quid÷ qͦd seqͥt᷑. mons syna a facie dĩ isrł:
An sub audiendũ ÷ distillauit. ut qͦd uocauit
cȩloꝵ nomine. hoc uoluerit intelligi nomine.
etiã montis syna. sicut diximus eos uocari mon¬
tes. qͥ uocati sunt cęli: Hec inisto sensu moueri
debet. qͦd mons non montes. cũ ibi dicti sunt
cęli non cęlum. Quia & millo psalmo cũ dictũ
eẽt cęli enarrant głam dĩ. more scripture

Expanded text:
hoc non ex seipsis; sed Dei donum est: non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum , qui facit unius modi habitare in domo. 11. Sed quid est quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel? An subaudiendum est, distillavit: ut quod vocavit coelorum nomine, hoc voluerit intelligi nomine etiam montis Sina; sicut diximus eos vocari montes, qui vocati sunt coeli? Nec in isto sensu movere debet quod ait, mons; non, montes; cum ibi dicti sint, coeli; non, coelum: quia et in alio psalmo cum dictum esset, Coeli enarrant gloriam Dei; m
Abbreviated transcription (Latin):
tchanas ꝑ decẽ & octo annos iubendo uncu¬
lum soluit: & lazari mortẽ clamando suꝑ-¬
auit. Qui hȩc fecit ieor porib: potest mira¬
biliora facere inmorib & facere uniusmodi
habitare indomo. educens cõpeditos infor¬
titudine. similit̾ amaricantes qui habitant

Expanded text:
tanas per decem et octo annos, jubendo vincutanas per decem et octo annos, jubendo vincula solvit ; et Lazari mortem clamando superavit . Qui fecit haec in corporibus, potest mirabiliora facere in moribus, et facere unius modi habitare in domo: educens compeditos in fortitudine; similiter amaricantes qui habitant
Abbreviated transcription (Latin):
un enima graua uincula peccatorũ qusus
imn pediebant᷑ ne ambulareut in ua p centos
Elucit aut̃ eos infortitudine. qua ante u
tuos occupatos inopib mortuis. hi emano¬
ricant resistendo iustitiȩ: Nã illi cõpedit
forsitan uolunt ambulare. nec posunt.
dm̃q precant᷑ ut possint eiq dicunt: le
necessitatib meis educ me. A quo exaudia
gr̃as agunt dicentes. Pirupisti uincula mei
lsti aut amaricantes qui habitant inseqiler
meo genere sunt. qđ alio loco seritierisi¬
gnificat dicens. Imortuo uelut qͥn sit ꝑt
confessio. Unde ÷ illud. Peccator cũ uenerit
in ꝑfundũ malorũ: contẽnet. Aliud ⁊ enim
desiderare. aliud oppugnare iustitiã elliud
amalo uelle lib̾ari: aliud mala sua defen¬
educit infortitudine. Qua fortitudline. nisi
ut aduersus peccatũ usq adsanguinẽ certes:
Exutroq eñi genȩre fiunt idonei qͥbuscon¬
struatur locus sẽs eiꝰ illis solutis illis resusca¬
tatis. Quia & mulieris quã alligauerat sa¬

Expanded text:
 enim gravia vincula peccatorum, quibus impediebantur ne ambularent in via praeceptorum: educit autem eos in fortitudine, quam ante ejus modo mortuos, occupatos in operibus mortuis. Hi enim amaricant resistendo justitiae: nam illi compediti forsitan volunt ambulare, nec possunt; Deumque precantur ut possint, eique dicunt: De necessitatibus meis educ me . A quo exauditi, gratias agunt dicentes: Disrupisti vincula mea . Isti autem amaricantes qui habitant in sepulcris, in eo genere sunt quod alio loco Scriptura significat, dicens: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Unde est illud: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Aliud est enim desiderare, aliud oppugnare justitiam; aliud a malo liberari velle, aliud mala sua defeneducit in fortitudine. Qua fortitudine, nisi ut adversus peccatum usque ad sanguinem certent? Ex utroque enim genere fiunt idonei quibus construatur locus sanctus ejus; illis solutis, illis resuscitatis. Quia et mulieris, quam alligaverat sa
Abbreviated transcription (Latin):
innouissimis tẽporib manifestꝰ mons dĩ. paratꝰ
incacumine montiũ: Inse ÷ mons in caseatꝰ
ꝓpt̾ paruulos. gr̃a tãquã lacte nutriendos.
mons ub ad roborandos atq ditandos donoꝵ
excellentia. Nã & ipsũ lac unde fit caseus.
miro mͦ significat gr̃am. Manat qͥppe ex
lectabili paruulis gratis infundit᷑. Ambigiusᷤ
generis ÷. ñ masculim. Ideo ñ nulli latini
ñ int̾ p̃tati sunt montẽ dĩ. sed mons dĩ. Puto
aut̃ melius. ẽẽ. inselmon montẽ dĩ. hoc ÷ in¬

Expanded text:
estus mons Domini, paratus in cacumine montium ? Ipse est mons incaseatus, propter parvulos gratia tanquam lacte nutriendos; mons uber, ad roborandos atque ditandos donorum excellentia: nam et ipsum lac, unde fit caseus, miro modo significat gratiam; manat quippe ex ordia delectabili parvulis gratis infunditur. Ambiguus generis est, non masculini: ideo nonnulli Latini non interpretati sunt, montem Dei, sed mons Dei. Puto autem melius esse, in Selmon montem Dei, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
indĩ. ꝑsistentes inorationib noetꝑ acdie
aciuꝰ facie illi turbabunt᷑. cuuderintse
laris societate destitutis. dns sibi  sisecu
fabricat. de quo consequentꝰ dlcit. ptm
cumdicit. Ds qui innagitane faci apnt
ModI INIDoMo. Unanimes. unũ sentientẽ.
Aste est locus sẽs dñi. su enim dixisletiert
inloco sc̃o suo. tanquã requirerem in quo
loco cum ille ubiq sit totꝰ & nillus eano
contineat corporaliũ spacioꝵ loc eilicosub¬
iecit. nequeramꝰ eum absq nob sed potius
umꝰ modi habitantes indomo. mer cimur
magne domus in habitant᷑ && apud se ipsos
ex audiant᷑. Est eñi domꝰ magna inquã
non solũ aurea uasa sunt & argentea s &
liogpiea e&e ficstilia. Et alia qͥdem sunt in ho
mapasis contumeliȩ. sed locus sẽs ei surt qu
habiture facit unimodi uel uniuismor sui
domo. Qui eñĩ tropi grece dicunt̃ oroui¬

Expanded text:
ino, persistentes in orationibus nocte ac die ; a cujus facie illi turbabuntur, cum viderint selaris societate destitutis, Dominus sibi templum fabricat: de quo consequenter dicit, Domcum ait, Deus qui inhabitare facit unius modi in domo: unanimes, unum sentientes: iste est locus sanctus Domini. Cum enim dixisset, Dominus in loco sancto suo: tanquam requireremus in quo loco, cum ille ubique sit totus, et nullus eum contineat corporalium spatiorum locus, illico subjecit; ne quaeramus eum absque nobis; sed potius unius modi habitantes in domo, mereamur magnae domus inhabitentur, et apud seipsos exaudiantur. Est enim domus magna, in qua non solum aurea vasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt in honin vasis contumeliae; sed locus sanctus ejus sunt quos habitare facit unius modi, vel unius moris in domo. Qui enim τρόποι graece dicuntu
Abbreviated transcription (Latin):
etia ill imntellig potest ut futurũ uliciũ
eomlliet᷑ Quiacu in hoc scło sicut funus
se extosllendo id: superbiendo defecer uc
sieniet llis infine extrema danatio ut abeiꝰ
fuert p̃ sentatus uelut ignis adpenã impioꝵ¬

Expanded text:
etiam illud intelligi potest, ut futurum judicium etiam illud intelligi potest, ut futurum judicium comminetur; quia cum in hoc saeculo sicut fumus se extollendo, id est, superbiendo defecerint, veniet illis in fine extrema damnatio, ut ab ejus fuerit praesentatus, velut ignis, ad poenam impio
Abbreviated transcription (Latin):
lunt & iyso mecu faciuint qͦđ seqt. Et euoranis
aun oosi t eccn atacie eios fuga qppe animi
est cimor. Nam carnali fuga qͦuo fuguine
a es facie qubiq p̾sentiȩ suȩ demonstrat ef¬
fectu: Duo abibo inquit ille abspũ tuo. eo
a facie tua quo fugiã. Animo gͦ ñcor pore
fugiunt timdo scilicet ñ latendo. nec abea
sieut uenit in eccła sua diffundens ea toto
orbe terrarũ: inqͦ disꝑsi sunt inimici eiꝰ. enit
aut intalibuis nubibus. dequalib dicit. Mane.¬
aabo mibibus meis nepluant suꝑ ȩã ymbrẽ
fagiant ꝙͣ qui oderunt eũ afacie eiꝰ timeant¬
se ab ignibus odioꝵ suoꝵ insuꝑbiȩ tẏpũ. &
ponentes incelũ ossuũ atq clamantes crucifige
crucifige. capto illuserunt. pendentẽ irrisert᷑.
& unde uictores tumuer̃t: mox uicti euanu¬
erunt Sicoi flori cera a facie iogi. sic
petrani prccatores afacie .pĩ. Quã quam
fortasse eos hoc loco significauerit. quorum
auritia inpenitentiȩ laerimas soluit̾. tamen

Expanded text:
in ipso metu faciunt quod sequitur, Et fugiant qui oderunt eum, a facie ejus. Fuga quippe animi, est timor. Nam carnali fuga, quo fugiunt ab ejus facie qui ubique praesentiae suae demonstrat effectum? Quo abibo, inquit ille, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam ? Animo ergo, non corpore fugiunt; timendo scilicet, non latendo; nec ab ea Sicut venit in Ecclesia sua, diffundens eam toto orbe terrarum, in quo dispersi sunt inimici ejus. Venit autem in talibus nubibus, de qualibus dicit: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . Fugiant ergo qui oderunt eum, a facie ese ab ignibus odiorum suorum in superbiae typhum; et ponentes in coelum os suum , atque clamantes, Crucifige, crucifige , capto illuserunt, pendentem irriserunt: et unde victores tumuerunt, mox victi evanuerunt. Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei. Quanquam fortasse eos hoc loco significaverit, quorum duritia in poenitentiae lacrymas solvitur: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ut cantate doꝰ dictũ uideat᷑ qr ea querlut
ipsa mens agit do nota sunt. ab horuner
lis: merito dictũ sit psallite nomi ni us
ide cliffamationi eꝰ ut laucdabilit moni ees
hari& differentiã alicubi quantt̃. rerliret
ipse secutꝰ sum. Nemini aut̃ legisse mole et
psallite dõ. quia talia quȩ iuisibuit percoo¬
mur: non tantũ hominib sed eciã dẽpeaꝵ¬
cent. non aut̃ om̃ĩa quȩ dõ placent. etun
hominibus placere possunt : qula utderem
possunt: Unde mirũ ÷ si quẽ adinoliutruq
legit & cantate dõ & psallite do. ⁊A Alicnsi
legͦ i potest. cantate nomini es Qđ si aleoib
inscripturis scĩs dictũ inuenit᷑. hec dife¬
rentia frustra elaborata ÷. Mouet etiame.
qđ generali nomine magis psalii quã aanti¬
ca uocant᷑ ita ut dñs diceret. quȩ seripta

Expanded text:
ut Cantate Deo, dictum videatur, quia quae in seipsa mens agit, Deo nota sunt, sed ab hominibus , merito dictum sit, Psallite nomini ejus, id est diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Hanc differentiam alicubi, quantum recolo, etiam ipse secutus sum. Memini autem legisse nos etiam, Psallite Deo ; quia talia quae visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiam Deo placent. Non autem omnia quae Deo placent, etiam hominibus possunt, quia videre non possunt. Unde mirum est si quemadmodum utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite Deo; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc in Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generali nomine magis Psalmi quam Cantica vocantur, ita ut Dominus diceret: Quae scripta