comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
min maria appellata. hisdem enĩ scbun¬
tur litt̾is maria. qͥb & nc̃ hic sermo de¬
scriptꝰ ẽ. & uolunt illũ. dum pascit asi¬
nos patris sui in deserto. aquarũ congͥga¬
tiones reppisse: que uxta idioma lingue
hebraicȩ. maria nuncupant᷑. qđ scilicet
stagnũ reppit: cuiꝰ rei inuentio in heremo
difficilis ẽ. Nonnulli putant aqͣs calida iu
punicȩ linguȩ uiciniam. q̃ hebraice cont̃¬
mina ẽ: hoc uocabulo significari. Sunt
qͥ arbitrent᷑ onagros ab hoc admissos eẽ
ad asinas. & ꝑ ipsum istius modi reppisse
concubitũ. ut uelocissimi ex his asmi na¬
scerent᷑. qͥ uocant᷑ ieminim. Pleriq putas
qd equar greges ab asinis in deserto. ips
fecerit pͥmus ascendi: ut muloꝵ inde no
Aquila hunc locũ ita transtulit. Ipse est
Et regnauit ꝓ eo iobab. filiꝰ ⁊ are de bofra.
sunc qͥcdam suspicant᷑ esse iob: ut in fine
serunt de nachor eũ stirpe natũ: ut iam

Expanded text:
min maria appellata, iisdem enim scribunmin maria appellata, iisdem enim scribuntur litteris maria quibus et nunc iste sermo descriptus est: et volunt illum, dum pascit asinos patris sui in deserto, aquarum congregationes reperisse, quae juxta idioma linguae Hebraicae maria nuncupentur, quod scilicet stagnum repererit: cujus rei inventio in eremo difficilis est. NonnuPunicae linguae viciniam, quae Hebraicae contermina est, hoc vocabulo significari. Sunt qui arbitrantur onagros ab hoc admissos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur, qui vocantur iamim. Plerique putant quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nAquila hunc locum ita transtulit: Ipse est Et regnavit pro eo Jobab filius Zarae, de Bozra. Hunc quidam suspicantur esse Job, ut in fine serunt de Nachor eum stirpe generatum, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupet᷑: supͣ dictũ est. Qd̃ aut̃ sequit᷑
& correi habitantes t̾ram. & reliq̃: postꝗͣ
enumerauit filios esau. altiꝰ repetit:. E
ex ponit qͥ ance esau medom t̾ra. pͥncipes
fuerint ex genere correoꝵ: qui in lingua
nr̃a int̃pretant᷑ liberi Legamꝰ diligenter
deut̾onomiũ. uͥ manifestiꝰ scribit᷑ quomͦ
uenert̾ filii esau & int̾fecerunt correos:
fuerunt filii lothan: horri. & ommon.
& soror lotban. t hemina. Hec ẽ themina de
qua supͣ dictũ ẽ. & themna erat concu¬
bina elifar filii pͥmogeniti esai &‸ ipsa
qͥa pͥmogenit᷑ filioꝵ esau ex filiab eoꝵ ac¬
ceꝑat concubinã. Qd̃ aut̃ dicit᷑. thenan
& cenez & amalech. & reliqua: sciamus
postea regionib idumeoꝵ ex his uocabula
in deserto: cũ pasceret asinos sebeon. patͥi
sui. Multa & uaria apud hebreos de hoe
capitulo disputant᷑. Apud grecos quippe¬
& nrõs: suꝑ hoc silentiũ ẽ. Alii putant ia¬

Expanded text:
nuncupetur supra dictum est. Quod autem sequitur, nuncupetur supra dictum est. Quod autem sequitur, et Chorraei habitantes terram, etc. Postquam enumeravit filios Esau, altius repetit et exponit, qui ante Esau in Edom terra principes fuerint ex genere Chorraeorum, qui in lingua nostra interpretantur liberi. Legamus dilDeuterononium, ubi manifestius scribitur quomodo venerint filii Esau, et interfecerunt Corraeos,fuerunt filii Lothan Bosri, et Emman, et soror Lothan Tamna. Haec est autem Tamna, de qua supra dictum est: et Tamna concubina erat Eliphaz, filii primogeniti Esau, et ex ipsa quia primogenitus filiorum Esau ex filiabus earum acceperat concubinam. Quod autem dicitur Theman, et Kenez, Amalech, et reliqua, sciamus postea regionibus Idumaeorum ex his vocabula in deserto cum pasceret asinos Zebeon patris sui. Multa et varia apud Hebraeos de hoc capitulo disputantur: apud Graecos et nostros super hoc silentium est. Alii putant Ja
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓfectꝰ est isrł: & extendit tabernacłm suũ.
transturrim ader. Hc̃ locũ ẽẽ hebresuoluil.
uͥ postea templũ edificatũ ẽ: & turrĩ ader
turrĩ gregis significari. hoc ẽ. cong̾gatiõis
& cetꝰ: qd & mycheaᷤ ꝓpħa testat᷑ dicens:
& tu t᷑ris gregis nebulosa filia syon: & cetera:
Illoq tẽpore iacob tͣns locũ ubi postea tem¬
plũ edificatũ ẽ. habuisse tentoria. Sed si
sequam᷑ ordinẽ uiȩ pastoꝵ. iuxta bethleẽ
locus ẽ. uͥ uel angłoꝵ grex in ortu dñi ce¬
cinit. uł iacob pecora sua pauit. loco nom̃
imponens: uł qđ ueriꝰ ẽ. qͦdam uaticinio
futurũ iam mysteriũ monstrabatur Et
uenit iacob ad ysaac patrẽ suũ in mam¬
bre ciuicatẽ arbee: hec ẽ chebron. Pro
eliphar: cuiꝰ scriptura in iob uolumine
recordatur. Isti filii esau: & isti pͥncipes
eoꝵ. Iste est edomn: & hi filii seir. Esau & edom
& seir. uniꝰ ẽ nom̃ hoĩs E quare uarie

Expanded text:
fectus est Israel, et extendit tabernaculum suum fectus est Israel, et extendit tabernaculum suum trans turrim Ader. Hunc locum esse Hebraei volunt, ubi postea templum aedificatum est, et turrim Ader turrim Gregis significari, hoc est congregationis et coetus: quod et Michaeas Propheta testatur, dicens: Et tu turris gregis nebulosa, filia Sion , et caetera: illoque tempore Jacob trans locum, ubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethleem locus est, ubi vel Angelorum rex in ortu Domini cecinit: vel Jacob pecora sua pavit, loco nomen imponens: vel quod verius est, quodam vaticinio futurum jam tunc mysterium monstrabatur, Et venit Jacob ad Isaac patrem suum in Mambre, civitatem Arbee, haec est Chebron. PRO Eliphaz, cujus Scriptura in Job volumine recordatur. Isti filii Esau, et isti principes eorum: ipse est Edom, et hi filii Seir. Esau, Edom et Seir, unius nomen est hominis, et quare varie
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnstulert̃: uͥ in hebreo dicit᷑. & sepelierunt
hippodromꝰ esse ñ possit. Aquila autẽ hoc
ita tͣnstulit. Et factũ est kaceaonuictiic¬
id ẽ. in itinere introiens in effratan. S meliꝰ
ẽ. si tͣnsferatur in electo t̾rȩ tempore. cum
intͦiret effratan. Porro uernũ tempꝰ signifi¬
cat. cum in florẽ cuncta rumpunt᷑. & anni
tempꝰ electũ ẽ. uł cum tͣnseuntes ꝑ uiam
carpunt & eligunt e uicinis agris qͦdeũq
ad manũ uenerit. diu̾sis florib inuitati.
Effrata uͦ & bethleem. uniꝰ urbis uocabulũ
ẽ. sub int̾ptatione consimili. Siqͥdẽ in frugi
uocauit nom̃ eiꝰ. filius doloris mei. Pat̃ uͦ
eiꝰ uocauit nom̃ eiꝰ beniamin. In hebreo sum¬
litudo nois resonat: filius enĩ doloris mei.
qd nom̃ moriens mat̃ imposuit: dicitur
iacob mutauit: uocat᷑ beniamin. Unde
errant qͥ putant beniamin filiũ dierum
int̾ptari. Cum enĩ dext̾a appellet᷑ iamin.
& finiat᷑ in .n. litt̾am. dies qͥdẽ & ipsi ap¬

Expanded text:
tatim ibi, ubi in Hebraeo dicitur: Et sepelierunt Hippodromus esse non possit. Aquila autem hoc ita transtulit: Et factum est id est, in itinere terrae, introiens in Ephrata. Sed melius est si transferatur, in electo terrae tempore cum introiret Ephratha. Porro vernum tempus significat, cum in florem cuncta rumpuntur, et anni tempus electum est: vel cum transeuntes per viam carpunt, et eligunt e vicinis agris quodcumque ad manus venerit, diversis floribus invitati. Ephrata vero et Bethleem unius urbis vocabulum est, sub interpretatione consimili. Siquidem in frugivocavit nomen ejus, Filius doloris mei: pater vero ejus vocavit nomen ejus Benjamin. In Hebraeo similitudo nominis resonat; filius enim doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitur Jacob mutavit, appellatur BENJAMIM. Unde errant qui putant BENJAMIM   filium dierum interpretari. Cum enim dextera appelletur JAMIN  , et finiatur in n litteram: dies quidem ap
Abbreviated transcription (Latin):
ahaptẽa aenoici. id ẽ. consũmatos atq
ꝑfectos. ꝓ qͦ in hebreo legit᷑ salamin. Ex
qͦ ꝑspicuum ẽ uerũ eẽ illud qd̃ supͣ de
salem diximꝰ. Et intͦgressi st̃ ciuitatẽ
diligent̃: & int̾fecerunt omnẽ mascułu
Pro eo qł in grecis legit᷑. acouC. id est
diligent̃: in hebreo scriptũ ẽ bete. id est
audacter & confident̃. Et uenit iacob
mays. ut supͣ dictũ est: s luzam id est
amigdalum añ uocitatã. Et mortua
ẽ. delbora nutͥx rebecoȩ:. Ss sepulta ẽ uxta
bethel. Si mortua ẽ nutͥx rebecce. nomine
delbora. ut .lxx. qͦq hic intp̃tes tͣnstule¬
runt. & ipsũ uerbũ est hebraicũ mene¬
cha: scire ñ possumꝰ quare ibi substantiam.¬

Expanded text:
consummatos atque perfectos, pro quo in Hebraeo legitur   SALAMIM. Ex quo perspicuum est, verum esse illud quod supra de Salem diximus. Et introgressi sunt civitatem diligenter, et interfecerunt omne masculum. Pro eo quod in Graecis legitur ἀσφαλὼς, id est, diligenter: in Hebraeo scriptum est, BETE  , id est, audacter et confidenter. Et venit Jacob maus, ut supra dictum est, sed Luzam, id est, amygdalon ante vocitatam. Et mortua est Debbora nutrix Rebeccae, et sepulta est juxta Bethel. Si mortua est nutrix Rebeccae nomine Derunt, et ipsum verbum est Hebraicum Meneket, scire non possumus quare ibi substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
ei nom̃ ĩponit᷑: s qđ imponendũ a dõ sit
p̃dicit᷑. Qd gͦ ibi futurũ ꝓmittit᷑: hic doce¬
t᷑ expletũ. Et factũ ẽ cũ appropinquaret
chabratha in t̾ra chanaan. ut ueniret ef¬
frata: peꝑit rachel: Nerbũ hebraicũ chabra¬
tha. in conseq̃ntib ubi iacob loquit᷑ ad io¬
seph. ego aut̃ cũ uenirẽ de mesopotamia
tua rachel in t̾ra chanaan in uia hippodro

Expanded text:
nendum a Deo sit, praedicitur. Quod igitur ibi futurum promittitur, hic docetur expletum. Et factum est dum appropinquaret Chabratha in terra Chanaan, ut veniret Ephratha, peperit Rachel Verbum Hebraicum   CHABRATHA, in consequentibus, ubi Jacob loquitur ad Joseph: Ego autem cum venirem de Mesopotamia tua Rachel in terra Chanaan, in via Hippodro
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ post mortẽ thare. abrã exiens de carri.
lxx .u. annoꝵ fuisse memorat᷑: cũ a natin¬
tate abre usq ad mortẽ patͥs eiꝰ.c.xxxu. an¬
ni fuisse doceant᷑: Tera est gͥ illa hebreor
cũ filiis de igne chaldeoꝵ: & qđ abrã ba

Expanded text:
ns de Haran LXXV annorum fuisse memoratur, cum a nativitate Abram usque ad mortem patris ejus CXXXV anni fuisse doceantur? Ergo vera est illa Hebraeorum cum filiis suis de igne Chaldaeorum, et quod A
Abbreviated transcription (Latin):
gelus. qm̃ pleriq uarie int̃p̃tant᷑. pugna¬
re potuisti: qͣntomagis cũ hõib. hoc ẽ. cũ
esau. qͤm formidare ñ debes: Illud uͦ qđ
in libro nominũ int̾ptat᷑ isrł. uir uidens
dm̃. siue mens uidens dm. õium pene
sermone detͥtum: ñ tã uere ꝗͣ uolent̃
mͥ int̾ptari uidet᷑. Hic enĩ isrł. ꝑ has lit¬
teras scribit᷑. ioth. sin. Res. aleph. lamech.¬

Expanded text:
lerique varie interpretantur, pugnare potuisti, quanto magis cum hominibus? hoc est cum Esau, quem formidare non debes. Illud autem quod in libro Nominum, interpretatur Israel vir videns Deum, sive mens videns Deum, omnium pene sermone detritum, non tam vere quam violenter mihi interpretatum videtur. Hic enim Israel per has litteras scribitur: io
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti ꝓ seruo tuo. Pro eo qđ posuimꝰ minor
sum: aluid nescio qͥd qd sensũ turbet
in grecis & latinis codicib continet᷑ Et
dixit ei. Qd nom̃ ẽ tibi: Qui ait. Iacob.
antiqͥtatũ libro. isrł ido appellatũ putat.
qd adu̾sum angłmn steterit. Qd̃ ego diligen¬
ter excutiens: in hebreo penitꝰ inuenire ñ
potui. & qͥd me necesse ẽ. opiniones q̃rere
singłoꝵ. cũ ethimologiã nõis exponat ipse
qͥ posuit: Non uocabit᷑ inqͥt nom̃ tuum
iacob: s isrł erit nom̃ tuũ. Quare int̃p̾ta¬

Expanded text:
fecisti pro servo tuo. Pro eo quod nos posuimus, minor sum, aliud nescio quid, quod sensum turbet, in Graecis et Latinis codicibus continetur. Et dixit ei: Quod nomen tibi? Qui ait, Jacob. Antiquitatum libro, Israel ideo appellatum putat, quod adversum Angelum steterit: quod ego diligenter excutiens, in Hebraeo penitus invenire non potui. Et 357 quid me necesse est opiniones quaerere singulorum, cum etymologiam nominis exponat ipse qui posuit? Non vocabitur, inquit, nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum. Quare? Interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
cauit nom̃ eiꝰ. dina. Nec tͣnsfert᷑ in causã.
quã significantiꝰ grece. ãteq̃ uocant. Iur¬
gii enĩ in sichimis causa extitit. Post filiq̃
& parentũ noĩa sunt ponenda. Lia inter¬
p̃tat᷑ laborans: rachel. ouis. Cuiꝰ filiꝰ ioseph.
ab eo qd sibi addi aliũ mat̾ optauerat:
uocatur augmentũ. Transi nc̃ hodie
in uniu̾so pecore tuo. separa inde omne
pecꝰ uariũ & discolor: & om̃e pecus uniꝰ
coloris in agnis. & uariũ & discolor in
capris: & erit merces mea. Et responde¬
bit iusticia mea in crastina die: cũ uenȩ¬
rit merces mea corã te. Omme pecus in
quo ñ fuerit uariũ & discolor in capris
& agnis. furtũ erit apud me & cet̾a. Mul¬
tum apud septuaginta sensus confusus ẽ.¬

Expanded text:
 . Haec transfertur in causam, quam significantius Graeci δίκην vocant. Jurgii enim in Sicimis causa exstitit. Post filios, et parentum ponenda sunt nomina. LIA  , interpretatur laborans. RACHEL  , ovis, cujus filius IOSEPH  , ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur augmentum. Transibo in universo pecore tuo hodie: separa inde omne pecus varium et discolor: et omne pecus unius coloris in agnis et varium et discolor in capris, erit merces mea: et respondebit mihi justitia mea in die crastino, cum venerit merces mea coram te: omne in quo non fuerit varium et discolor in capris, et in agnis, furtum erit apud me, et caetera. Multum apud Septuaginta Interpretes confusus e
Abbreviated transcription (Latin):
Sẏmeon qͥppe int̾pretat᷑ exauditio. De t̾eio.
uͦ sequit᷑. Et concepit adhuc & peꝑit filiũ.
& dix̃. Nunc mecũ erit uir m̃s: qr peperi
ei tres filios. Et iccirco uocauit nomen eiꝰ
leui. Ubi nos legimꝰ apud me erit uir m̃s:
aquila int̃pretatꝰ ẽ. ter applicabit᷑ mͥ uir.
m̃s: qd̾ hebraice dicit᷑ illaue. Et a doctori¬
bus hebreoꝵ alit̃ transfert᷑. ut dicant. ꝓseqͥ¬
tur me uir mĩs: id ẽ ñ ambigo de amore
in me uiri mei. Erit mͥ in hac uita comes
& eiꝰ dilectio me ad mortẽ usq deducet:
& ꝓsequet᷑. Tres enĩ filios genui. Concept
& peꝑit filiũ: & dix̃. Nẽ super hoc confite

Expanded text:
uditio. De tertio vero sequitur: 350 Et concepit adhuc, et peperit filium, et dixit: Nunc mecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios: ideo vocavit nomen ejus Levi. Ubi nos legimus, Apud me erit vir meus, Aquila interpretatus est, applicabitur mihi vir meus, quod Hebraice dicitur  , ILLAVE, et a doctoribus Hebraeorum aliter transfertur, ut dicant, prosequetur me vir meus, id est, non ambigo de amore in me viri mei: erit mihi in hac vita comes, et ejus dilectio me ad mortem usque deducet, et prosequetur: tres enim filios ei genui. Et concepit, et peperit filium, et dixit: Nunc super hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Sẽs qͥppe & cõ deditꝰ uir. oppressus sencc tute
sic habebat lectulũ positũ: ut ipse iacentis
babitꝰ absq difficultate ad orationẽ eẽt ya¬
ratꝰ. Et nunciatũ ẽ. ioseph. Eoce pat̾ tuus
egrotat. E tulit duos filios suos secũ: ma
filios habuerit: effrã & manasse. Si enim
post multos annos moriente iacob pat suo
duos tm̃mͦ filios duxit ad bñdictionem:
utiq illo tẽpore cũ filii eiꝰ generare neqͥue¬
rant paruuli. atq lactentes. in ingressu
patͥs & fr̃m: nepotes ex eis habere ñ potut
cur lxx. ide u̾bum alit̃ & alit̾ ediderunt
nescio Hoc unũ audacter dico. qđ ipsũ
u̾bũ metħã. qd hic in lectulũ tͣnstulert̃
supͣ uͥ diximꝰ adorasse iacob. uirgã potꝰ qͣ
lectulũ noĩauerunt. Et nc̃ ecce duo fili

Expanded text:
Sanctus quippe, et Deo deditus vir, oppressus senectute, Sanctus quippe, et Deo deditus vir, oppressus senectute, sic habebat lectulum positum, 372 ut ipse jacentis habitus absque ulla difficultate ad orationem esset paratus. Et nuntiatum est Joseph, Ecce pater tuus aegrotat: et tulit duos filios secum, Manassenfilios habuerit, Ephraim et Manassen. Si enim post multos annos, moriente Jacob patre suo, duos tantummodo filios duxit ad benedictionem, utique illo tempore, cum filii ejus generare non quiverant, parvuli atque lactentes, in ingressu patris et fratrum, nepotes ex eis habere non potuit. retes idem verbum aliter atque aliter ediderint, nescio; hoc unum audacter dico, quod ipsum verbum META , quod hic in lectulum transtulerunt, supra ubi diximus, adorasse Jacob, virgam potius, quam lectulum nominaverunt. Et nunc ecce duo
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ debuit sc̃s lucas. qͥ ipsiꝰ scriptor hysto¬
riȩ ẽ. in gentes actuũ apłoꝵ uolum̃ emitteps
contͣriũ aliqͥd scͥbere. adu̾sus eã scripturã
maioris opinionis illo dũtaxat tẽpore. lxx.
int̃p̃tum habebat᷑. auctoritas: qͣ lucas qͥ
ignotꝰ & uilis. & ñ magne fidei in natiõib
tur. q̃ iam fuerant in gentib diuulgata:
licet pleriq tradant eugłistã lucã ut ꝓse
litũ hebreas litt̾as ignorasse. Iudam uͦ
misit añ se ad ioseph: ut occurreret ei ad
urbẽ heroum. in t̾ra ramesse. In hebreo
gesen. Nonnulli iudeoꝵ asserunt gesen
nc thebaiden uocari. & id qđ postea sẽit̃
in ramesse. pagũ arsenoitem. sic oli uocatũ
autumant. Et dix̃ ei. Iura mͥ. E iurauit
ei. Ꝙ adorauit isrł contͣ summnitatẽ uirge
eiꝰ. In hoc loco qͥda frustra simulant adoras
se iacob sũmitatẽ scept̾ ioseph: qͦ uidelicet
honorans filiũ potestatẽ eiꝰ adorauerit: cũ
in hebreo multo alit̾ habeat᷑. & adorauit

Expanded text:
Non enim debuit sanctus Lucas, qui ipsius scriptor historiae, in gentes Actuum apostolorum volumen emittens, contrarium aliquid scribere adversum eam Scripturam majoris opinionis illo duntaxat tempore LXX interpretum habebatur auctoritas, quam Lucas, qui ignotus et vilis, et non magnae fidei in nationibustur quae jam fuerant in gentibus divulgata, licet plerique tradant Lucam elytum Hebraeas litteras ignorasse. Judam vero misit ante se ad Joseph, ut occurreret ei ad urbem Heroum in terram Ramesse. In Hebraeo Gesen. Nonnulli Judaeorum asserunt, Gesen nunc Thebaidem vocari. Et id quod postea sequitur: pto optimam terram in Ramesse, pagum Arsenoitem sic olim vocatum autumant. Et dixit ei, jura mihi. Et juravit ei: et adoravit Israel contra summitatem virgae ejus. Et in hoc loco quidam fse Jacob summitatem sceptri Joseph: quod scilicet honorans filium potestatem illius adoraverit, cum in Hebraeo multo aliter legatur: « Et adoravit
Abbreviated transcription (Latin):
quent ĩmutari nom̃ suum. & ꝑire qͥd̃
de merito eoꝵ: cũ etiã ille rep̃hendatur
occulte. qͥ inuitꝰ acceꝑit. Et posuit seri
manũ suã sub femore abrahȩ. dñi sui: &
iurauit ei. Suꝑ uerbo hoc tradunt iudei
qd̃ in scĩficatione eiꝰ. hoc ẽ. in circũcisione
iurau̾it. Nos aut̃ dicimꝰ urasse eũ in semi
ne abrahȩ: hoc ẽ in xp̃o. qͥ erat ex illo nasci
liber generationis iñu xp̃i filii dauid fili

Expanded text:
quent, immutari nomen suum, et perire quid quent, immutari nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur occulte, qui invitus acceperit. Et posuit servus manum suam sub femore Abrahae domini sui, et juravit ei super verbo hoc. Tradunt Hebraei, quod in sanctificatione ejus, hoc est, in circumcisione juraverit. Nos autem dicimus, jurasse eum ine Abrahae, hoc est, in Christo, qui ex illo nascitLiber generationis Jesu Christi filii David, filii
Abbreviated transcription (Latin):
se. Arboc enĩ nichil omnino significat.
Sed dicit᷑ arbe. hoc ẽ qͣtuor: qr ibi abrahã.¬
& ysaac & iacob conditꝰ ẽ. & ipse pͥnceps
humani generis adam: ut in ihu libro
a deo tu es nob̃: in electo sepulchro nr̃o
sepeli mortuũ tuũ. Prege: pͥncipẽ hab&.
siue ducẽ. Nasim qͥpꝑe. ñ rex. s dux dicit᷑.
Et audiuit abraham efron: & appendit
abrahã efran argentũ qd locutꝰ est in
aurib filioꝵ hech. In hebreo sicut hic
posuimꝰ pͥmũ nom̃ eiꝰ scribit᷑ efron: se¬
cundu efran. Postqͣ enĩ p̃cio uictus est.¬
ut sepulchrũ uenderet. & argentum
acciꝑet. licet cogente abrahã: uay. lit¬
tera. q̃ apud illos ꝓ .o. legit᷑. ablata de eiꝰ
noĩe est. & ꝓ efron. appellatꝰ est efran:
significante seriptura ñ eum fuisse con¬
summate ꝑfecteq uͥtutis: qͥ potuerit¬
qͥ sepulchra uenditant. & ñ cogunt᷑ ut
accipiant p̾ciũ. s a nolentib qͦq extor¬

Expanded text:
se. Arboc enim nihil omnino significat, se. Arboc enim nihil omnino significat, sed dicitur Arbec, hoc est quatuor, quia ibi Abraham, Isaac et Jacob conditi sunt, et ipse princeps humani generis Adam, ut in Jesu libroa Deo tu es nobis, in electo sepulcro nostro sepeli mortuum tuum. Pro rege principem habet sive ducem. NASI   quippe non rex, sed dux dicitur. Et audivit Abraham Ephron, et appendit Abraham Ephron argentum, quod locutus est in auribus filiorum Heth. In Hebraeo sicut hic posuimus, primum nomen ejus scribitur EPHRON, secunduut sepulcrum venderet, et accepit argentum, licet cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro au f. o legitur, ablata de ejus nomine est, et pro Efron appellatus est Efran: significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potueritqui sepulcra 341 venditant, et non coguntur, ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extor
Abbreviated transcription (Latin):
aquila posuit & symmachꝰ. ꝑ sin. littam
seribit᷑: hic uͦ samech litt̾a posita ẽ. Ex
q̃ manifestũ ẽ. ñ int̾p̾tationẽ stirpium
condensarũ & in modũ retis int̃ se uir¬
gulta contexta u̾bum sabech. s nomen
sonare uirgulti: qđ ita hebraice dicitur.
Ego uͦ diligent̃ inquirens. eỹneina. per
samech litt̾am scribi crebro repperi. E t
uocauit abrahã nom̃ loci illiꝰ dñs uidit.
sint. & dñi oꝑtent auxilio subleuari: di¬
cant. In monte dñs uidebit: hocẽ. sicut
abrahȩ misertꝰ est: & miserebit᷑ nr̃i. Un¬
& in signũ dati arietis: solent etiã cornu
clangere Et nuntiauert̃ abrahã di¬
centes. Ecce peꝑit melcha & ipsa filios
nachor fr̃i tuo: hus pͥmogenitũ eiꝰ. & biir
chasech de melcha uxore eiꝰ filia aram.
natꝰ ẽ. De cuiꝰ iob stirpe descendit: sicut
scriptũ est in exordio uoluminis eiꝰ. Uir
fuit in t̾ra huis: iob nom̃ eiꝰ. Male gͥ qͥda

Expanded text:
Aquila posuit, et Symmachus per sin litteram Aquila posuit, et Symmachus per sin litteram scribitur: hic vero   SAMECH littera posita est: ex quo manifestum est non interpretationem stirpium condensarum, et in modum retis inter se virgulta contexta verbum Sabech, sed nomen sonare virgulti, quod ita Hebraice dicitur. Ego vero diligenter inquirens, συχνεῶνα per SAMECH   litteram scribi crebro reperi. 339 Et vocavit Abraham nomen loci illius, Dominus videt: sunt, et Domini optant auxilio sublevari, dicant: In monte Dominus videbitur, hoc est, sicut Abrahae misertus est, miserebitur et nostri. Unde et signum dati arietis solent etiam clangere. Et nuntiaverunt Abraham, dicentes: Ecce peperit Melcha et ipsa filios Nachor fratri tuo: Us primogenitum ejus, et Buz Cased. natus est, Huz de cujus Job stirpe descendit: sicut scriptum est in exordio voluminis hujus: Vir fuit in terra Hus nomine Job . Male igitur quidam
Abbreviated transcription (Latin):
eciã hanc tͥ. Postꝗͣ lyam iacob fraude decep¬
tus ꝓ rachel uxorẽ acceꝑat: dicit᷑ ei a socero
laban. ut septẽ dies post nuptias sororis
prioris expleat. & sic accipiat rachel. ꝑq̃
iterũ septem annis aliis seruiturꝰ sit Non
gͥ ut quidã male existimant post septem
annos alios rachel accepit uxorẽ. s post
septẽ dies nuptiarũ uxoris pͥmȩ. Nã seqt᷑.
& ingͥssus ẽ ad rachel: & dilexit magis racda
quã lyam: & seruiuit ei septẽ annis aliis.

Expanded text:
est, quod postquam Liam Jacob fraude deceptus pro Rachel uxorem accepit, dicitur ei a socero Laban, ut septem dies post nuptias sororis prioris expleat, et sic accipiat Rachel, pro qua iterum septem annis aliis serviturus sit. Non igitur, ut quidam male existimant, post septem annos alios Rachel accepit uxorem, sed post septem dies nuptiarum primae: nam sequitur: Et ingressus est ad Rachel, et dilexit illam magis quam Liam, et servivit i
Abbreviated transcription (Latin):
Econtͣrio in hebreo. cui int̃p̾tationi aq̃la¬
qͦq consentit & syminachꝰ. hoc significat
qd inuenerint aquã. & ꝓpt̾ea appellatꝰ
sit puteus ille saturitas. & uocata ciuitas
bersabee: hoc ẽ puteus saturitatis: licet
remꝰ bersabee appellatã: tñ ñc ex eo quod
aqua inuenta est. ysaac ad nom̃ ciuitatiꝰ
q̃ ita uocabat᷑ alludens. declinauit paie¬
lulũ litt̾am: & ꝓ stridulo hebreoꝵ sin. a qͦ
sabee incipit᷑. grecũ syminachꝰ. ñ hebreũ
samech posuit. Alioqͥn uixta allegoriȩ
legẽ. post tantos puteos in finẽ uͥtutum
nequaꝗͣ congruit: ut ysaac aquã mini¬
me repiret. Et ecce esau fr̾ m̃s uir pilo¬
sus ẽ. & ego lenis sum. Ubi nos pilosum
legimꝰ: in hebreo scriptũ est seir: Inde
postea mons seir. regio in qua uersabat᷑
ẽ dicta. Diximꝰ de hoc & supͣ. Et sumꝑ¬
sit rebecca uestim̃ta esau filii sui maioris
que erant desiderabilia ualde apud se
domi. & in hoc loco tradunt hebrei pͥmoge¬

Expanded text:
E contrario in Hebraeo, cui interpretationi Aquila consentit et Symmachus, hoc significat, quia invenerint aquam, et propterea appellatus sit puteus ipse saturitas: et vocata civitas BERSABEE, hoc est, puteus saturitatis : licet, asseruerimus BERSABEE appellatam: tamen nunc ex eo quod aqua inventa est, Isaac ad nomen civitatis, quae ita vocabatur alludens, declinavit paululum litteram, et pro stridulo Hebraeorum SIN, a quo SABEE incipitur, Graecum sigma, id est Hebraeum SAMECH posuit: alioquin et juxta allegoriae legem, post tantos puteos in fine virtutum, nequaquam congruit, ut Isaac aquam minime repererit. Ecce Esau frater meus vir pilosus, et ego sum vir levis. Ubi nos pilosum legimus, in Hebraeo scriptum est SEIR  . Unde postea montes Seir, et regio, in qua versabatur, est dicta: diximus de hoc et supra. Et sumpsit Rebecca vestimenta Esau filii sui majoris, quae erant desiderabilia valde apud se domi. Et in hoc loco tradunt Hebraei, primoge
Abbreviated transcription (Latin):
in exodo scriptũ sit. qͥnta generatione
egͥssi st̃ filii isrł de t̾ra egypti. Suꝑ quo
capitulo paruũ uolumen edidimꝰ. Eoce
conclusit me dñs ut ñ pariã. ingredere gͦ
ad ancillã meã: ut habeã filios ex ea. Dili¬
gent̾ nota qd̃ ꝓ creatione filioꝵ: in hebreo
edificatio scripta ẽ. Legit᷑ enĩ ibi ingrede¬
re ad ancillã meã: si quo modo edificer
ex ea. & ne forte hoc sit qͥd in exodo dicit᷑.
bndixit ds obstetͥcib. & edificauerunt
sibi domos Et inuenit eã angłs dñi suꝑ
fontẽ aquȩ in deserto: ad fontẽ in uia sur.
Consequent̃ egyptia in uia sur quȩ per
heremũ ducit ad egyptũ. ire festinabat.
Et uocauit nom̃ eiꝰ ismahel: qr exaudiuit

Expanded text:
do scriptum sit: Quinta autem generatione egressi sunt filii Israel de terra Aegypti . Super quo capitulo parvum volumen edidimus. Ecce conclusit me Dominus, ut non pariam: ingredere ergo ad ancillam meam, ut habeam filios ex ea. Diligenter nota, quod procreatio filiorum, in Hebraeo aedificatio scripta est. Legitur enim ibi: Ingredere ad ancillam meam, si quo modo aedificer ex ea. Et vide, ne forte hoc sit, quod in Exodo dicitur: Benedixit Deus obstetricibus, et aedificaverunt sibi domos . Et invenit eam Angelus Domini super fontem aquae in deserto ad fontem in via Sur. Consequenter Aegyptia in via Sur, quae per eremum ducit ad Aegyptum, ire festinabat. Et vocavit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
qmi etenticiñ transtulert̃. id ẽ. adu̾sum
atq contrariũ: in hebreo ht̃ sathanan.
Ex qͥ intelligimꝰ sathanan. cont̾rium int̾¬
pretari Et foderunt puteũ aliũ: & ñ
litigauerunt cũ eis. Et uocauit nom̃ eiꝰ
latitudo. Pro latitudine in hebreo ht̃¬

Expanded text:
id est, adversum atque contrarium, in Hebraeo habet, SATANA  . Ex quo intelligimus satanam, contrarium interpretari. Et foderunt puteum alium, et non litigaverunt cum eis: et vocavit nomen ejus latitudo. Pro latitudine, in Hebraeo h
Abbreviated transcription (Latin):
&e dñs abscondit a me. Ergo alma quod
int̃p̾tat᷑ abscondita. id est uirgo. nimia
diligentia custodita: maioris mͥ uidetur¬
esse laudis. qͣm uirgo. Uirgo qͥppe iuxta
apłm potest ẽẽ corpore: & non sp̃u: Abscon

Expanded text:
Et Dominus abscondit a me . Ergo ALMA, quod Et Dominus abscondit a me . Ergo ALMA, quod interpretatur abscondita, idest, virgo, nimia diligentia custodita, majoris mihi videtur laudis esse, quam virgo. Virgo quippe juxta Apostolum potest esse c
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ditus ẽ: dedicans regenerationẽ nr̃am
& baptismi sacram̃tũ Et fodert̃ pueri
ysaac in ualle gerara: & inuenerunt ibi
puteũ aquȩ uiuȩ. Et hic ꝓ ualle torrens
scriptꝰ est. Numꝗͣ enĩ in ualle inuenit᷑
puteus aquȩ uiuȩ Et foderunt puteũ
alt̾m. & alt̾cati sunt etiã suꝑ eo: & uoca

Expanded text:
traditus est: dedicans regenerationem nostram et Baptismi sacramentum. 347 Et foderunt pueri Isaac in valle Gerarum, et invenerunt ibi puteum aquae vivae. Et hic pro valle, torrens scriptus est; numquam enim in valle invenitur puteus aquae vivae. Et foderunt puteum alterum, et altercati sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
brei hc̃ montẽ ẽẽ. in q̃ postea templũ con¬
ditũ est in area orne iebusei.ͥ Sicut & in
paralipomenon seriptũ ẽ. & ceꝑunt edifi¬
care templũ in mense sedo. in scda ddie
mensis: in monte moria. Q iecirco illu¬
minans int̾ptat᷑ & lucens. qr ibi ẽ. dabit.

Expanded text:
braei hunc montem esse in quo postea templum conditum est, in Area Ornae Jebusaei, sicut in Paralipomenon scriptum est: Et coeperunt aedificare templum in mense secundo, in secundo die mensis, in monte Moria , qui idcirco illuminans interpretatur et lucens, quia ibi est dabir
Abbreviated transcription (Latin):
& ex p̃senti loco. qđ ysaac ñ sit natꝰ ad ques¬
cum mambre. siue in aulone mambre.
ut in hebreo ht̃. s in geraris. uͥ & berla¬
bee usꝙ hodie opidũ ẽ. quȩ prouintia
ante ñ grande tempꝰ ex diuisione p̃sidũ
palestinȩ salutaris ẽ dicta. Huiꝰ rei scͥptura
testis ẽ quȩ ait. Et habitauit abrabã in

Expanded text:
et ex praesenti loco, quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur, sed in Geraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est: quae provincia ante non grande tempus ex divisione praesidium Palestinae, salutaris est dicta. Hujus rei Scriptura testis est quae ait: Et h
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupandus ẽ. Et mutasti mercedem
meã decẽ uicib. Idẽ error qͥsupͣ. Numerꝰ
enĩ ꝓ annis legendus ẽ Et dixit iacob
frĩb suis. Colligamꝰ lapides. Et cong̾gatiᷤᷤ
lapidib fecerunt aceruũ: & comederunt
suꝑ eũ. & uocauit illũ laban aceruus
testimonii: & iacob uocauit illũ aceruꝰ
testis. Aceruus lingua hebrea: gal dicitur:
aad uͦ testimoniũ. Rursũ syra lingua. a
lingua uocauit hebrea. Laban uͦ id ipsũ.
idẽ. accruũ testimonii. igar sediit: a gentiᷤ
suȩ sermone uocauit. Erat enĩ syrus: et
antiꝗͣ linguã parentũ ꝓuinciȩ in q̃ habi¬
tabat sermone cõmutauerat. Et occur¬
rerunt ei angłi di: & dixit iacob ut uidit
eos. Castra di st̃ hȩc: & uocauit nom̃ loci
illiꝰ castra. Ubi hic castra posita st̃: in hebreo
ht̃ manaim: ut sciamꝰ si qͣndo ñ int̾p̾tatũ
in alio loco ponit᷑. quẽ locũ significet.
& pulcbie ad frẽm iturꝰ inimicũ angloꝵ sẽ

Expanded text:
nuncupatus est. Et mutasti mercedem nuncupatus est. Et mutasti mercedem meam decem agnis. Idem error, qui supra: Numerus enim pro agnis legendus est. Et dixit Jacob fratribus suis, Colligamus lapides. Et congregatis lapidibus fecerunt acervum, et comederunt super eum. Et vocavit illum Laban acervum testimonii, et Jacob vocavit illum acervum testis. Acervus Hebraea lingua   GAL dicitur: AAD   vero testimonium. Rursum lingua Syra lingua appellavit Hebraea: Laban vero idipsum, id est, acervum testimonii, IGAR SEDUTHA, gentis suae sermone vocavit. Erat enim Syrus, et antiquam linguam parentum, provinciae, in qua habitabat, sermone mutaverat. Et occurrerunt ei Angeli Dei, et dixit Jacob ut vidit eos: Castra Dei haec sunt, et vocavit nomen loci ejus Castra. Ubi hic castra posita sunt, in Hebraeo habet MANAIM  ; ut sciamus, si quando non interpretatum in alio loco ponitur, quem locum significet. Et pulchre, ad fratrem iturus in
Abbreviated transcription (Latin):
singłos fetus. semꝑ laban conditionem
mutau̾it. Si uidebat uariũ nasci pecus:
post fetum dicebat. Nolo ut in futurũ
mͥ uaria nascant᷑. Rursũ cũ uidisset
uniꝰ coloris nasci pecora: iacob qͥppe hoc
audito uirgas in canalib ñ ponebat:
dicebat ut futuros fetus unius coloris
sibi pecora ꝓcrearent. E qͥd plura: Isq
ad uices decẽ semꝑ a laban pecoris sui
siue a iacob mutata conditio ẽ: & qͦdeũq
sibi ꝓposuerat ut nasceret᷑. in colorẽ contra¬
riũ u̾tebat᷑. Necui aut̃ in septẽ annis decẽ
pariendi uices fuisse incredibile uideatur.
lege iurgiliũ in qͦ dicit᷑. Bis grauide pecudẽ.
Natura aut̃ italicarũ ouiũ & mesopothanie
ẽẽ una tͣditur. Et furata ẽ rachel idola
patris sui. Ubi ñc idola legimꝰ: in hebreo
id est figuras uł imagines int̃ptat᷑. Eoc aut̃
ad mons diceret᷑: s ꝑ anticipationẽ. ut
frequent̃ diximꝰ. illo uocat᷑ noĩe. qͦ postea

Expanded text:
singulos fetus semper Laban conditionem singulos fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat, volo ut in futurum mihi varia nascantur. Rursum cum vidisset unius coloris nasci pecora Jacob quippe hoc audito, virgas in canalibus non ponebat, dicebat, ut futuros fetus unius coloris sibi pecora procrearent. Et quid plura? usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui, sive Jacob, mutata conditio est. Et quodcumque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices inirgilium , in quo dicitur: bis gravidae pecudes. Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae una esse traditur. Et furata est Rachel idola patris sui. Ubi nunc idola legimus, in Hebraeo id est, figuras vel imagines interpretatur. Hoc autem ad mons diceretur; sed per anticipationem, ut frequenter diximus, 356 illo vocatur nomine quo pastea
Abbreviated transcription (Latin):
horis acciꝑet: & laban ñ penit᷑ spoliaret᷑.
uerniis ẽ. fetus añ ipsas ponebat uir¬
gas: ut uaria soboles nasceret᷑. Quecũꝙ
ant̃ oues cͤapre sero querebant marem:
añ harũ ocłos ñ ponebat: ut uniꝰ coloris
postea. laban: Inuis enĩ tã in nigro ꝙͣ i
albo coloris pecus oriebat᷑. In eo aut̃ loco
uͥ scriptũ ẽ. ut conciꝑent in uirgis: in he
omne concutit᷑. & patranti uoluptati
uicinꝰ est finis. Et pat̾ ur mentitꝰ ẽ mͥ:.¬
& mut auit mercedẽ meã decẽ uicib:
& ñ dedit ei ds ut noceret mͥ. Si dixerat
hoc uariũ pecus erit merces tua: nasceba¬
tur omẽ pecꝰ uariũ. Et si dixerat. unius
coloris erit merces tua. nascebat᷑ omne
pecus uniꝰ coloris. Pro eo qđ nos posuimꝰ
mutauit mercede meã decẽ uicib. lxx.¬
posuerunt decẽ annis. nescio qͣ opinione
rum magis ꝗͣ annos sonet. Deniq ex con¬
seqͤntib hic magis sensus ꝓb̃atur: qđ ꝑ

Expanded text:
boris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur; boris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur; vernus est fetus, ante ipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur. Quaecumque autem oves et caprae sero quaerebant marem, ante earum oculos non ponebat, ut unius coloris postea, Laban: unius enim tam in nigro, quam in albo, coloris pecus oriebatur. In eo autem loco ubi scriptum est, ut conciperent in virgis: in Hebomne concutitur, et patranti voluptati vicinus est finis. Et pater vester met mutavit mercedem meam decem vicibus; et non dedit ei Deus ut noceret mihi. Si dixerat hoc: Varium pecus erit merces tua, nascebatur omne pecus varium; et si dixerat: unius coloris erit merces tua, nascebatur omne pecus unius coloris. Pro eo quod nos posuimus, mutavit mercedem meam decem vicibposuerunt, decem agnis, nescio qua opinione rum magis quam agnos sonet. Denique et ex consequentibus hic magis sensus probatur, quod per
Abbreviated transcription (Latin):
& uniꝰ coloris gͥgib. separabat iacob ilb̾
& ꝓcul ẽẽ faciebat a pͥstino grege. Si qͥ
aut̃ nascebant᷑ uniꝰ coloris id ẽ albi uel
nigri tradebat in manib filioꝵ laban
& ponebat uirgas qͣs decorticauerat i
canalib uͥ effundebant᷑ aquȩ. & uenie¬
bant ad potandũ contͣ ꝑecora. ut conci¬
pent eo tẽpore qͦ conuenirent ad potal¬
dũ: & concipiebant pecora contͣ uirgas.
Iacob uirgas qͣs posuerat corã pecorib
na laban: & tẽporanea iacob. Hoc ĩ lx¬
ñ habet᷑: s ꝓ serotinis & tẽporaneis ali¬
ud nescio qͥd. qd̾ ad sensũ ñ ꝑtinet. tͣnfo¬
lerunt. Qd̃ aut̃ dicit scriptura. hoc ẽ.
Iacob prudens & callidꝰ. iusticiã & eqͥs¬
tem etiã in noua arte seruabat. Si eñ
om̃s agnos & hedos uarios pecora ꝓcd¬
assent: erat aliqua suspicio doli: &
aꝑte huic rei laban inuictꝰ contisset
Ergo ita oĩa temꝑauit. ut ipse fruetũ sui la¬

Expanded text:
et unius coloris gregibus, separabat illos Jacob, et unius coloris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat a pristino grege. Si qui autem nascebantur unius coloris, id est, albi vel nigri, tradebat in manus filiorum Laban, et ponebat virgas quas decorticaverat, in canalibus quibus effundebantur aquae, et veniebant ad potandum contra pecora, ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum. Et concipiebant pecora contra virgas Jacob, virgas quas posuerat coram pecoribusna Laban, et temporanea Jacob. Hoc in n habetur, sed pro serotinis et temporaneis, aliud nescio quid, quod a sensum non pertinet, transtulerunt. Quod autem dicit Scriptura, hoc est: Jacob prudens et callidus justitiam et aequitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora assent, erat aliqua suspicio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit ut ipse fructum sui la
Abbreviated transcription (Latin):
in uirga corticẽ reliqͥsset. antiquus ꝑma¬
neret color: ubi uͦ tulisset corticẽ. color
candidus panderet᷑. Obseruabat gͥ iacob:
& tẽpore qͦ ascendebant᷑ pecora. & post
calorẽ diei auida ad potandũ ꝑgebant.
discolores uirgas ponebat in canalibus
& admissis arietib & hyrcis. in ipsa potan¬
di auiditate oues & capras faciebat as¬
cendi. ut ex duplici desiderio. dũ auidȩ
bibunt. & ascendunt᷑ a marib tales fecͥ
conciꝑent. quales umbras arietũ & byr¬
coꝵ desuꝑ ascendentiũ in aquarũ specus
contemplabant᷑. Ex iurgis enĩ in canalib
positis uariꝰ erat imͣ ginariꝰ color. Nec
ẽẽ naturã. ut quales ꝓspexerint. uel mei¬
te conceꝑunt in extremo uoluptatis esti
hoc ipsum etiam in equarũ gͥgib apis
hispanos dicat᷑ fieri: & qͥntilianꝰ in ea con¬
trouersia in qua accusabat᷑ matrona
qd ethiopẽ peꝑerit ꝓ defensione illiꝰ argu¬
mentetur hancesse conceptuũ naturã

Expanded text:
in virga corticem reliquisset antiquus permain virga corticem reliquisset antiquus permaneret color; ubi vero tulisset corticem, color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob, et tempore quo ascendebantur pecora et post calorem diei ad potandum avide pergebant, discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis, in ipsa potandi aviditate oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio, dum et avide bibunt et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in canalibus positisesse naturam, ut quales perspexerint sive mente conceperint, in extremo voluptatis aestu, hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri, et Quintilianus in ea controversia qua accusatur matrona quod Aethiopem peperit, pro defensione illius argumentetur hanc conceptuum esse naturam
Abbreviated transcription (Latin):
illo loco exponeret. Uis inquit iacob me
seruire tͥ etiã alios septẽ annos: fac qd
postulo. Separa om̃s discolores & uarias
tam oues ꝗͣ capras: & trade in manꝰ filioꝵ
tuoꝵ. Rursus ex utroq grege alba & n¬
gra pecora. id ẽ. uniꝰ coloris da mͥ. Si qͥdgͥ
ex albis & nigris quȩ uniꝰ coloris st̃ uari¬
um natũ fuerit: meũ erit. Siqͥd uͦ unius
coloris: tuũ. Rem ñ difficilẽ postulo: tecũ
faciat natura pecoꝵ. ut alba ex albis. et
nigra nascant᷑ ex nigris: mecũ iusticia mea.
dum ds humilitatẽ meã respicit. & laborẽ.
Optionẽ datã. laban libent̾̃ arripuit: & ita
ut iacob postulabat faciens. triũ dierum
iter inter iacob & filios suos separauit:
ne quis ex uicinitate pecoris nasceret᷑
dolus. Itaq iacob nouã strophã cominen¬
tatꝰ est & cont̾ naturã albi & nigri pecors
naturali arte pugnauit. Tres enĩ uirgas
plataninas habeant. ex parte decorticanᷤ
uariũ uirgarũ fecit colorẽ: ut ubicumq

Expanded text:
ur exponeret. « Vis, inquit, Jacob me servire tibi, etiam alios septem annos? fac quod postulo. Separa mihi omnes discolores et varias, tam oves quam capras; et trade in manus filiorum tuorum. Rursus ex utroque grege, alba et nigra pecora id est, unius coloris da mihi. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius sunt, varium natum fuerit, mecum erit; si quicoloris, tuum. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris, mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat faciens, trium dierum iter inter Jacob et suos filios separavit, ne quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaque Jacob novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri pecoris naturali arte pugnavit. Tres enim virgas t nuceas, et plataninas, habeant, ex parte decorticans, varium virgarum fecit colorem, ut ubicunque
Abbreviated transcription (Latin):
siue qd adu̾sũ ysaac qͣsi maioris etatis lo
sius approbat᷑ sermone dicentis. Eice
ancillã hanc & filiũ eiꝰ. Non enĩ exit¬
heres filiꝰ ancille: cũ filio meo ysaac. Et
sumpsit pane & utrẽ aquȩ. & dedit
agar. ponens suꝑ humerũ eiꝰ: & paruti¬
lum. & dimisit eã. Quando ysaac natꝰ¬
ẽ.xiii. annoꝵ erat ismahel: & post ablacta¬
tionẽ eiꝰ iste cũ matre domo pellit᷑. Int̾
hebreos aut̃ uaria opinio ẽ: asserentib
aliis qͥnto anno ablactationis tempꝰ
statutum: & aliis duodecimo anno
uendicantib. Nos gͥ ut breuiorẽ eligamꝰ
etatẽ: post .xuiii. annos ismael supputa¬
mus eiectũ ẽẽ cũ matre: & ñ conuenire
iã adolescenti. mat̾s sedisse ceruicib Ue¬
rum ẽ gͥ illud hebreoꝵ linguȩ idioma.
qd̃ om̃is filiꝰ ad cõparationẽ parentũ

Expanded text:
sive quod adversum Isaac, quasi majoris aetatis locsius approbatur sermone dicentis, Ejice ancillam hanc cum filio suo; non enim eerit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et sumpsit panes, et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus, et parvulum, et dimisit eam. Quando Isaac natecim annorum erat Ismael. Et post ablactationem ejus, iste cum matre expellitur domo. Inter Hebraeos autem varia opinio est, asserentibus aliis, quinto anno ablactationis tempus statutum, aliis duodecimum annum vendicantibus. Nos igitur ut breviorem eligamus aetatem, post decem et octo annos Ismael supputavimus 336 ejectum esse cum matre, et non convenire jam adolescenti matris sedisse cervicibus. Verum est igitur illud Hebraeorum linguae idioma, quod omnis filius ad comparationem p
Abbreviated transcription (Latin):
sponsos qui accepturi erant filias eius.
Necdũ gͦ uirgines filiȩ. mat̾monio fuerant
copulatȩ. Et dixit ei. Ecce admiratꝰ sum
faciẽ tuã. In hebreo ht̃ suscepi faciẽ tuam.
id est acquiesco p̃cib tuis. Qd syminachꝰ

Expanded text:
sponsos, qui accepturi erant filias ejus. sponsos, qui accepturi erant filias ejus. Necdum igitur virgines filiae matrimonio fuerant copulatae. 334 Et dixit ei: Ecce admiratus sum faciem tuam. In Hebraeo habet: Ecce suscepi faciem tuam: id est, acquiesco precibus tuis. Quod Symmachus
Abbreviated transcription (Latin):
locũ ita tͣnstulie. Postꝙͣ uetustate conse¬
nui. facta ẽ. mͥ adolescentia: Et dixit.
Nẽ quid ẽ. dñe si loquor: Qd̃ grece scriptũ¬
locutꝰ ad dñm: qͦd ñ uidet᷑ sonare mani¬
feste qͥd dicat. In hebieo gͥ pleniꝰ scribit̃
Ne queso irasçaris dñe. si locut᷑ fuero. Quia
eni uidebat᷑ int̾rogans dñm artare respon¬
sione: tẽꝑat prefatione qđ querit. E t̃
locutꝰ est ad generos suos: qͥ acceꝑant filiã
eiꝰ. Quia postea duȩ filie loch. uirgines fuis¬
se dicunt᷑. de quib & ipse dudũ ad sodo¬
menos dixerat ecce duȩ filiȩ meȩ quȩ non
cognouerunt uirũ. & nc̃ scriptura. cõme¬
morat eũ habuisse generos. nonnulli ar¬
bitrant᷑ illas quȩ uiros habuerant in so¬
domis remansisse: & eas exisse cum patre
quȩ uirgines fuert̃. Quod cũ scriptura ñ
dicat. hebrea ueritas exponenda ẽ. in qͣ
scribit᷑. Egressus ẽ. loth: & locutꝰ est ad

Expanded text:
locum ita transtulit: Postquam vetustate conselocum ita transtulit: Postquam vetustate consenui, facta est mihi adolescentia? Et dixit: Numquid est, Domine, si loquar? Quod Graece scriptulocutus ad Dominum: quod non videtur manifeste sonare quid dicat. In Hebraeo igitur planius scribitur: Ne, quaeso, irascaris, Domine, si locutus fuero. Quia enim videbatur interrogans, Dominum arctare responsione, temperat praefatione quod quaerit. Et locutus est ad generos suos, qui acceperant filias ejus. Quia postea duae filiae Lot virgines fuisse dicuntur de quibus et ipse dudum ad Sodomaeos dixerat: Ecce duae filiae meae, quae non cognoverunt virum , et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos; nonnulli arbitrantur illas, quae viros habuerunt, in Sodomis remansisse, et eas exisse cum patre, quae virgines fuerunt. Quod cum Scriptura non dicat, Hebraea veritas exponenda est, in qua scribitur: Egressus est Lot, et locutus est ad
Abbreviated transcription (Latin):
risisse sarã. Sciendũ tñ qdđ quatuor in
uet̾i testam̃to absq ullo uelamine nõib
suis ante ꝙͣ nascerent᷑ uocati st̃. Ismahel
ysaac. salomon. iosias. Lege scripturas.
Et dixit ei. festina: tres mensuras farinȩ
similȩ cõmisce. Qͥa tres mensurȩ absolu¬
te hic dictȩ uident᷑. & ẽ incerta mensura:
id ẽ tres anforas: ut idem mysteriũ & hic
& in eugłio. uͥ mulier tria sata fermenta¬
re dicit᷑. agnoscamꝰ. Dixit aut̃. Reu̾tens
ueniã ad te in tẽpore hoc: & in hora: et
habebit filiũ sara. Pro hora. uitã legimꝰ in
hebreo. Ut sit ordo uł sensus: reutar ad ce
in tempore uitȩ. Quasi dixerit. si iuixero.
si uita fuerit comitata. Hȩc aut̃ as̃ poti¬
met ipsa dicens. Necdũ m factũ est usꝙ ñc.
& dñs m̃s senex ẽ. Alit̃ multo legit᷑ in he¬
breo. Et risit sara. in semet ipsa dicens.
Postꝗͣ attrita sũ facta ẽ. mͥ uoluptas: Si¬
mul nota qd uͥ nos posumꝰ uoluptatem:
eden scriptũ ẽ in hebreo. Syminachꝰ hunc

Expanded text:
quatuor in veteri Testamento absque ullo velamine, nominibus suis antequam nascerentur, vocati sunt: Ismael, Isaac, Salomon, et Josias. Lege Scripturas. Et dixit ei: Festina, tres mensuras farinae similae commisce. Quia tres mensurae absolute hic dictae videntur, et est incerta mensura: id est tres amphoras: ut idem mysterium et hic, et in Evangelio, ubi mulier tria sata farinae fermentare dicitur, cognoscamus . 333 Dixit autem: Revertens veniam ad te in tempore hoc, et in hora, et habebit filium Sara. Pro hora, vitam legimus in Hebraeo: ut sit ordo vel sensus: Revertar ad te in tempore vitae: quasi dixerit, si vixero, si fuerit vita comitata: haec autem metipsa, dicens: Necdum mihi factum est usque nunc, et dominus meus senex est. Aliter multo legitur in Hebraeo: Et risit Sara in semetipsa, dicens: Postquam attrita sum, et facta est mihi voluptas? Simul nota quod ubi nos posuimus, voluptatem EDEN scriptum est in Hebraeo. Symmachus hunc
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ: & eris pat̾ multitudinis gentiũ:
& ñ uocabit᷑ ultra nom̃ tuũ abrã. s erit
nom̃ tuũ abrahã: quia patrẽ multarũ
gentium posui te. Notandũ qđ ubicũꝙ
in greco. testamentũ legit᷑. ibi in hebraico
sermone sit fedus suie pactũ. id ẽ. berith
Dicunt aut̃ hebrei qđ ex noĩe suo ds̃ qđ
apud illos tetragrãmũ est. he. litt̾am
abrahȩ & sarȩ addiderit. Dicebat᷑ enĩ priꝰ¬

Expanded text:
gentium, et non vocabitur ultra nomen tuum Abram, sed erit nomen tuum Abraam, quia patrem multarum gentium posui te. Notandum 331 quod ubicumque in Graeco, Testamentum legimus, ibi in Hebraeo sermone sit foedus, sive pactum, id est, BERITH  . Dicunt autem Hebraei, quod ex nomine suo, Deus, quod apud illos Tetragrammum est, HE litteram, Abraae et Sarae addiderit: dicebatur enim pri
Abbreviated transcription (Latin):
rant gygantes in astaron. carnaim: & gen¬
tes fortes simul cũ eis in zorim. in hom. et¬
emin. in sauhe ciuitate. Ante ꝗͣ sodomam
ꝑuemrent quatuor reges ꝓfecti de babylo¬
ne. intfecerunt gygantes. hoc ẽ raphaim.

Expanded text:
runt gigantes in Astaroth Carnaim, et genrunt gigantes in Astaroth Carnaim, et gentes fortes simul cum eis: et Ominaeos in Save civitate, antequam Sodomam pervenirent. Quatuor reges profecti de Babylone, interfecerunt gigantes, hoc est RAPHAIM  ,