comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onĩ cum deo: lapsum tuere ñ
poteris. Stans cum d̾o. poteris
dicere: eruit pedes meos a lapsu.
S ed ita eruit dñs pedes tuos ab
om̃i lapsu: si cognouerit qd̾ tu
ꝓhibeas pedes tuos a lapsu. Ideo
hoc meruit dauid ut d̾s a lapsu
pedes eiꝰ eruerit. qm̃ pedes suos
ipse ꝓhibebat. ne p̾cipiti atq
incauto peccatoꝵ laberent᷑ uesti¬
gio. unde ⁊ potuit uerba custodi¬
re durina. Non enĩ custodire qͥs
poterit : nisi potuerit priꝰstare.
Cũ aut̃ custodierit: ipsi incipit
d̾i uerbũ ferre custodiam Pro¬
hibitos pedes suos a uia malig¬
na bene dicit: qͥ xp̃m eẽ uiã nouit.
Nuidiciis tuis non declinaui:
qͥa tu legẽ̾ posiusti michi.
E xposuit qͥd eẽt a uia malig¬
ꝗ na ꝓhibere pedẽ. a uidiciis
utiq non declinare diuiinis. &
firmũ atq immobilẽ ꝑseueran¬
tis innocentie tenere uestigium.
ñ deflectere gradũ. nec de curri¬
culo auertere discipline. s semi¬
tis non solũ ueteris in syna sed

Expanded text:
enim cum deo lapsum timere non enim cum deo lapsum timere non poteris, stans cum deo poteris dicere: eruit pedes meos a lapsu. sed ita eruit dominus pedes tuos ab omni lapsu, si cognouerit quod tu prohibeas pedes tuos a lapsu. ideo hoc meruit Dauid, ut deus a lapsu pedes eius erueret, quoniam pedes suos ipse prohibebat, ne praecipiti atque incauto peccatorum laberentur uestigio, unde et potuit uerba custodire diuina. non enim custodire quis poterit, nisi potuerit prius stare. cum autem custodierit, ipse incipit ei dei uerbum ferre custodiam. prohibitos pedes suos a uia maligna bene dicit qui Christum esse uiam nouit. A. iudiciis tuis non declinaui, quon i a tu tu legem posuisti mihi. exposuit quid esset a uia maligna prohibere pedem, a iudiciis utique non declinare diuinis et firmum atque inmobile perseuerantis innocentiae tenere uestigium, non deflectere gradum nec de curriculo auertere disciplinae, sed semitis non solum ueteris in Sina, sed
Abbreviated transcription (Latin):
atq uimenta: ut teneros fructꝰ
n noua ruris huiꝰ nr̃i culta de¬
pascant. ꝓhibui inquit pedes
meos. Non utiq corporis pedes
ꝓhibuit. qui m̃tis pie plerumq
obsecunt᷑ arbitrio. Neq enĩ ꝓhi¬
bendi st̃ cum ꝓdeunt ad b̾i tem¬
plũ. uiduȩ opem ferre festinart:
impiũ p̾uenire. supplantare ali¬
quẽ frauidulentũ. Alius gͥ ẽ pes:
qui uire ꝓhibet᷑. Qui ille sit: ip¬
se ꝓpħa nos doccat. Non ueniat
inqͥt mͥ pes suꝑbie. Est etiam pes
iniquitatis qui cito labit᷑. stare
non potest: sicut pes ꝑfidoꝵ est:
de quib scriptũ ẽ. Ibi cecidert̃ qui¬
oꝑant᷑ iniqͥtatẽ: expulsi sunt nec
potuert̾ stare. Phibe gͦ pedes tuos
ne cadas. St̃ en̾um non solũ cri¬
muinũ. s etiã infirmitatis pedes.
E uidendũ ne cadas. ꝙ iuderis tͥ
forsitan bene stare. s dicat tͥ paulꝰ.
W tu qui stas: uide ne cadas. Bili¬
genter adtende uiam tuã: ut
audias: tu aut̾ hic sta mecũ. Stans

Expanded text:
atque iumenta, ut teneros fructus atque iumenta, ut teneros fructus et noua ruris huius nostri culta depascant. Prohibui, inquit, pedes meos. non utique cor- Puris pedes prohibuit, qui mentis piae plerumque obsecuntur arbitrio. neque enim prohibendi sunt, cum prodeunt ad dei templum, uiduae opem ferre festinant, impium praeuenire, subplantare aliquem fraudulentum. alius igitur est pes qui iure prohibetur. qui ille sit, ipse propheta nos doceat: non ueniat, inquit, mihi pes superbiae. est etiam pes iniquitatis, qui cito labitur, stare non potest, sicut pes perfidorum est, de quibus scriptum est: ibi ceciderunt operantes iniquitatem, expulsi sunt nec potuerunt stare. prohibe ergo pedes tuos, ne cadas; sunt enim non solum criminum, sed etiam infirmitatis pedes, et uidendum ne cadas. et uideris tibi forsitan bene stare, sed dicit tibi Paulus: et tu qui stas uide ne cadas. diligenter attende uiam tuam, ut audias: tu autem hic sta mecum. stans
Abbreviated transcription (Latin):
rit: ⁊ pionos informat hortatu.
Residet penes me stola illa: bonis
uia mala ꝓhibui pedes meos: ut
custodia uerba tua.
ere dignꝰ qui suꝑ seniores intel¬
lexerit : quando quidẽ diuino ẽ
honoratus sp̃u ut seniores doceret.
n̾ solũ intellectus ueritatẽ. uierum
etiam peccati fugã. culpeq caute¬
lam. Itaq cũ fragilitas humana
ꝓna sit ut ad unũ affectib et
currente uestigio feratur in uiti¬
um: docet quẽ admodũ uie istus
lubricũ. tuus itineris anfractus
uiantem implicare non possit.
ligna. hoc est ab istius scłi uanita¬
te: quia scłm in maligno positũ
est. Nubiũ non ẽ. quicqͥd ẽ & an¬
cipitis anfractus: hoc malignũ ẽ.
Ut lux dubia maligna dr̃: ita ma¬
lignũ ẽ quicqͣd admiscet malitie
tenebras ueritati. Reuoca gͦ ab
istitis mundi lubrico pedes anrmi
tuu: ⁊ m̾tis incessũ. Phibe inquã.
resiste cũpiditatib. obsiste motib.
qui uident᷑ inruere sicut bestie

Expanded text:
rit et pio nos informat hortatu. rit et pio nos informat hortatu. residet penes me stola illa bonis uia maligna prohibui pedes meos, ut custodiam uerba tua. uere dignus qui super seniores intellexerit, quandoquidem diuino est honoratus spiritu, ut seniores doceret non solum intellectus ueritatem, uerum etiam peccati fugam culpaeque cautelam. itaque cum fragilitas humana prona sit, ut ad imum affectibus et currente uestigio feratur in uitium, docet quemadmodum uiae istius lubricum, itineris huius anfractus uiantem implicare non possit. uia, hoc est ab istius saeculi uanitate, quia saeculum in maligno positum est. dubium quicquid est et ancipitis effectus, hoc malignum est; ut lux dubia maligna dicitur, ita malignum est quicquid admiscet malitiae tenebras ueritati. reuoca ergo ab istius mundi lubrico pedes animi tui et mentis incessum. prohibe, inquam, resiste cupiditatibus, obsiste motibus qui uidentur inruere sicut bestiae
Abbreviated transcription (Latin):
Exquiramꝰ gͦ mandata di: ut suꝑ
seniores intellegamꝰ. Fugiamꝰ iuã
lubricã peccatoꝵ: ut possimꝰ p̾cep¬
ta custodire celestia. Hoc enĩ decla¬
ratit sequentia. Suꝑ seniorem in¬
tellexit iacob uinior. fr̃: qͥa cum
senior esau p̾rogatiuã sͥ benedictio¬
nẽ pͥuilegio ȩtatis exposcit. reliqͥt
epulas mitiores. dũ querit agres¬
tes. ꝓfecto illo in uenationẽ. iumi¬
or fr̃ uestim̃ta eiꝰ accepit. ⁊ mͥ tra¬
didit popło nationũ: materno
usus consilio. Illã gͦ sapientie sto¬
lam quã habuit ante popłs uide¬
oꝵ: induit me rebecca. Stola eiꝰ
bona: lex ⁊ ꝓpħe. Hac stola ille
popłs ẽ nudatꝰ. nos induti sumꝰ:
induit nos mat̾ illa iherłem quȩ
in celo sursũ ẽ. Accedãmꝰ gͦ ad patrẽ.
offerimꝰ illi epulas mitiores: pa¬
cientie cibos. miscdie lenitatẽ. sua¬
uitatẽ intellectus. Acipio benedic¬
tionẽ: preripio fr̃i senori gr̃am
spũalem. Uenit ille. irascit᷑: non
inuenit qd̾ accipiat. Mater occur¬

Expanded text:
ata dei, ut super seniores intellegamus, fugiamus uiam lubricam peccatorum, ut possimus praecepta custodire caelestia; hoc enim declarant sequentia. super seniorem intellexit Iacob iunior frater, quia, cum senior Esau praerogatiuam sibi bene- dictionis priuilegio aetatis exposcit, reliquit epulas mitiores, dum quaerit agrestes. profecto illo in uenationem iunior frater uestimenta eius accepit et mihi tradidit populo nationum, materno usus consilio. illam ergo sapientiae stolam, quam habuit ante populus Iudaeorum, induit me Rebecca; stola eius bona, lex et prophetae. hac stola ille populus est nudatus, nos induti sumus; induit nos mater illa Hierusalem quae in caelo sursum est. accedimus ergo ad patrem. offerimus illi epulas mitiores, patientiae cibos, misericordiae lenitatem, suauitatem intellectus. accipio benedictionem, praeripio fratri seniori gratiam spiritalem. uenit ille, irascitur, non inuenit quod accipiat; mater occur
Abbreviated transcription (Latin):
bea iusti. audit plebs d̾i p̾cepta sa¬
pientis. delectat᷑ suauitate alio¬
quii: moralis disputationis iocũ¬
ditate mulcet᷑ dicens. Quã dulcia
faucib meis uerba tua: suꝑ mel
⁊ fauũ ori meo. Quia mel apũ
ad horã delectat. s cito sapor eiꝰ
euanescit. & plerũq uitiosa iusce¬
ra ledunt᷑: uerboꝵ. aut̃ moraliũ¬
Cognosce tam̃ cui illa credantur.
Scriptũ ẽ enĩ. In aure insipien¬
tis nichil dicas: ne quando irri¬
deat prudentes sermones tuos.
E uomet enĩ ⁊ reiciet sermonem
Amandatis tius intellexi: ꝓpterea¬

Expanded text:
ba iusti, audit plebs dei praecepta saba iusti, audit plebs dei praecepta sapientis, delectatur alloquii suauitate, moralis disputationis iucunditate mulcetur dicens: quam dulcia faucibus meis uerba tua, super mel et fauum ori m e o, quia mel apum ad horam delectat, sed cito sapor eius uanescit et plerumque uitiosa uiscera laeduntur, uerborum autem moraliuCognosce tamen cui illa credantur; scriptum est enim: In aurem insipientis nihil dicas; ne quando irrideat prudentes sermones tuos . Evomet enim, et rejiciet sermonem A mandatis tuis intellexi: pr
Abbreviated transcription (Latin):
memor sollicitudinum animus
nr. uino iocunditatis hilaretur.
b̾ona mense spũalis ebrietas. De
multiplica generationes eiꝰ:
eo qd̾ ebrietas terre cũ infusa
fuerit ibre celesti. suscitare
semina fructus multiplicare
consueuerit. Itaq uerbũ dei qd̵̃
sicut pluua descendit de celo ubi
uienas terrȩ nr̃e uł anime ac men¬
tis inebriauit p̾dicatione diru.¬
na: excitauit uirtutũ studia. di¬
uersarũ. fructusq fidei ⁊ caste
deuotionis adoleuit: meritoq dr̃
ei. Uisitasti terrã. &. inebriasti eã.
Susceptione & enĩ corporis uisi¬
tauit. ut sanaret infirmos: me¬
briauit gr̾ã sp̃uali. ut anxios io¬
cunditate mulceret. Recte gͦ spon¬
se dr̃. Fauũ ddistillant labia tua.
sponsa: mel ⁊ lac sub lingua tua.
Os enĩ iusti distillat sapientiã.
De ore iusti. suauitatis & miscd̃iȩ
mella ꝓcedunt. In ore iusti nul¬
lus dolus. nulla fallatia: nulla est
amaritudo petcati. Audit ȩccła uer¬

Expanded text:
memor solicitudinum animus memor solicitudinum animus noster uino iucunditatis hilaretur. bona mensae spiritalis ebrietas; denmultiplica generationes eius, eo qoud ebrietas terrae, cum infusa fuerit imbre caelesti, suscitare semina, fructus multiplicare consueuerit. itaque uerbum dei, quod sicut pluuia descendit e caelo, ubi uenas terrae nostrae uel animae ac mentis inebriauit praedicatione diuina, excitauit uirtutum studia diuersarum fructusque fidei et castae deuotionis adoleuit. meritoque dicitur ei: uisitasti terram et inebriasti eam. susceptione etenim corporis uisitauit, ut sanaret infirmos, inebriauit gratia spiritali, ut anxios iucunditate mulceret. Recte ergo sponsae dicitur: fauum distillant labia tua, sponsa; mel et lac sub lingua tua. os enim iusti distillat sapientiam, de ore iusti suauitatis et misericordiae mella procedunt, in ore iusti nullus dolus, nulla fallacia, nulla est amaritudo peccati. audit ecclesia uer
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd sit fauus: doce nos sa¬
lomon. Tn enĩ dixisti. fa¬
ui mellis: sermones boni.
Ꝙ uere bonꝰ fa¬
uus quẽ man¬
dueat eccła
tarũ uelut
apũ spiritali hul¬
hub̾tate conges¬
ta mella redolentem. Hoc ẽ mel de quo
ait. Manducaui panẽ meũ cũ melle¬
meo: bibi uinũ meũ cũ lacte
meo. Mysticus sermo celestium
scͥpturarũ sic̃ panis ẽ: qͥ confir¬
mat cor hominis uelut fortior
cibus uerbi. Suasoriꝰ aut̃ ethicus
dulcis ⁊ mollior. eo qd̃ & hic a
p̃dicatione m̃tis interna mulcen¬
tur: amara febrib id ẽ penuiten¬
tia delictoꝵ. miti corda sermo¬
ne dulcescunt. Stillant mel la¬
bia p̾dicantis : quando conlisa
duris casib uł riunis lapse ani¬
me menbra refouent᷑. Est etiã
uis feruentior. uerbi: sic̃ uini.
Est etiã in lactis specie sermo
lucidior. E dite inqͥt ꝓximi mei:
& bibite ⁊ inebriamini. Bona ebri¬
etas. quȩ ad meliora atq iocunda
facit m̃tis quendã excessũ: ut in¬

Expanded text:
qui sit fauus, doce nos, Saqui sit fauus, doce nos, Salomon; tu enim dixisti: faui mellis sermones boni. et uere bonus fauus quem manducat ecclesia, tarum uelut apum spiritali ubertate congesta mella redolentem. hoc est mel de quo ait: manducaui panem meum cum mellemeo, bibi uinum meum cum lacte meo. mysticus sermo c-aelestium scripturarum sicut panis est, qui confirmat cor hominis uelut fortior cibus uerbi; suasorius autem ethicus dulcis et mollior, eo quod ethica praedicatione mentis interna mulcentur, amara febribus, id est paenitentia delictorum, miti corda sermone dulcescunt. stillant mel labia praedicantis, quando conlisa duris casibus uel ruinis lapsae animae membra refouentur. Est etiam uis feruentior uerbi sicut uini, est etiam in lactis specie sermo lucidior. edite, inquit, proximi mei, et bibite et inebriamini. bona ebrietas, quae ad meliora atque iucunda facit quendam mentis excessum, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
atq carnale consortiũ bestiarũ:
altero ꝑ unaginẽ di ⁊ carnis dñice
sacram̃tũ. Dignitas cepit eẽ quȩ ig¬
nobilitas uidebat᷑. Merito gͦ non de¬
clinauit a iudiciis di popłs nationũ:
qͥ potest dicere qm̃ tu legẽ posuisti mͥ.
iħu legem posiusti mͥ: hoc est eugłm.
d̾o non declinaui. quia te aspexi. te cog¬
noui: tua itinera n⁊ te secuttis. uerã cog¬
noui uiã. Itaq p̾dicationẽ audiens eu¬
głii quã ꝓpheticus sp̃s precinebat: ait.
Quam dul
t bene dulcia. qͥb p̃dicat᷑
remissio peccatoꝵ. uite ꝑennitas.
resurrectio etiã defunctoꝵ: quȩ ꝑpetue
mortis ⁊ acerbȩ a maritudinẽ tẽperart̾.
Phȩc mortẽ cepimꝰ non timere qͥ cepimꝰ
cdicere: ubi ẽ mors iuctoria tua: Ꝙ. be¬
ne faucib dulcia: eo qd̃ intimis infusa
iuscerib grã spũalis sit. Suꝑ mel &
fauũ inquit ori meo dulcia .E. id̾o qͥa
nob̾ dulcia uerba tua ct̃perunt¬
ẽẽ: dicis ad eccł̃am. fauũ dis¬
tillant labia tua sponsa.

Expanded text:
consortium bestiarum, alterum per imaginem dei et carnis dominicae sacramentum. dignitas coepit esse quae ignobilitas uidebatur. Merito ergo non declinauit a iudiciis dei populus nationum, qui potest dicere: quoniam tu legem posuisti mihi. Jesu, legem posuisti mihi, hoc est, Evangelium. Ideo non declinavi a via; quia te aspexi, te cognovi, tua itinera secutus veram cognovi viam. 22. Itaque praedicationem audiens Evangelii quam propheticus spiritus praecinebat, ait: Quam dulceo! Et bene dulcia, quibus praedicatur remissio peccatorum, vitae perennitas, resurrectio etiam defunctorum, quae perpetuae mortis et acerbae amaritudinem temperarunt. per haec mortem coepimus non timere, qui coepimus dicere: ubi est, mors, uictoria tua? et bene \'faucibus dulcia\', eo quod intimis infusa uisceribus gratia spiritalis sit. Super melet fauum, inquit, ori meo dulcia. et ideo, quia nobis dulcia uerba tua esse coeperunt, dicis ad ecclesiam: fauum distillant labia tua, sponsa.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scͥbe ⁊ seniores ut ait marchus:
& iterũ. fecert̃ sacerdotes consiliũ
cũ semiorib. ut eũ traderent. Et
aduersũ apłos in acͦtib eoꝵ qͦd̃
seniores isrł conuenerint: petrꝰ
sc̃s ⁊ lucas eugłista testat᷑. Non gͦ
senili derogauit ȩtati. s uoce popłi
uinioris. indocibilẽ di uetustũ illũ
uit: qͥ qd in uiuentute non aqͥsi¬
erit. in senecꝰtute inuentre non po¬
tuit. Namq a pͥncipo frequentib
dnm̃ exasꝑanit offensis. Cuiꝰ igit᷑
grãm cũ esset uiuenis ñ potuerat
emereri: huiꝰ aduentũ senex non
meruit agnoscere. donũ tenere ñ
potuit. Sponsũ aut̃ in canȩ iudi¬
ciũ senectutis incensus ẽ: & uetera¬
ni consilii scientia. intellectus ma

Expanded text:
et scribae, et seniores, ut ait Marcus . et scribae, et seniores, ut ait Marcus . Et iterum: Fecerunt sacerdotes concilium cum senioribus; ut eum traderent . Et adversum apostolos in Actibus eorum, quod seniores Israel convenerint, Petrus sanctus, et Lucas Evangelista testantur . Non ergo senili derogavit aetati: sed voce populi senioris indocibilem Dei vetustum illum vit, qui quod in juventute sua non acquisierat, et in senectute invenire non potuit. Namque a principio frequentibus Dominum exasperavit offensis. Cujus igitur gratiam cum esset juvenis, non potuerat emereri, hujus adventum senex non meruit agnoscere, donum tenere non potuit. Sensus autem in canitie, indicium senectutis in sensu est, et veterani consilii s
Abbreviated transcription (Latin):
lexi: quia mandata tua quesiui
ec hoc quidem difficile. ut
his quẽ dñs docuerit super
seniores intellegat: siquidẽ dei
gr̃a ad doctrinam maturitatẽq
etatis ꝓgrediat᷑ senilis. Cum enĩ
etas senecꝰtutis uita unmacula¬
ta sit : utiq docꝰtrina uite un¬
maculate. senilẽ prestat ętatem
Deniq excusanti iheremiȩ quod
uiuenis ẽẽt: responsũ est ei. No¬
li dicere uiuenis sum: eo qđ̵ ñ
estimaret᷑ uiuenis diffinitione
duuna. qͥ canã haberet pruden¬
tiã: quȩ scĩficationis celestis gr̃a
reluceret. Uerũtam̃ non mͥ uide¬
t᷑ seipsũ ꝓpħa laudare ⁊⁊ p̾ferre
seniorib. cũ legerit ñ te p̃tereat
narratio senioꝵ: & ipsi enĩ di¬
dicert̃ a patͣb. Nam ⁊ alibi si¬
rach dixit saꝑientia. Ubi sr̃ se¬
ues: ñ multũ loquaris. Sed no¬
uit qͥb se p̾ferat seniorib: inue¬
tera tis scilicet in peccato. & ue¬
terno impietatis. atq senio ꝑfi¬
didert᷑. Conuenert̾ enĩ sacerdotes

Expanded text:
lexi, quia praecepta tua quaesiui. nec hoc quidem difficile, ut is quem dominus docuerit super seniores intellegat, siquidem dei gratia ad doctrinam maturitatemque aetatis progrediatur senilis. cum enim aetas senectutis uita inmaculata sit, utique doctrina uitae inmaculatae senilem praestat aetatem. denique excusanti Hieremiae, quod iuuenis esset, responsum est: noli dicere: iuuenis sum, eo quod non aestimaretur iuuenis definitione diuina qui incanam haberet prudentiam, quae sanctificationis caelestis gratia reluceret. Uerumtamen non mihi uidetur se ipsum propheta laudare et praeferre senioribus, cum legeris: non te praetereat narratio seniorum; et ipsi enim didicerunt a patribus. nam et alibi Sirach dixit Sapientia: ubi sunt senes, non multum loquaris. sed nouit quibus se pteratis scilicet in peccato, et veterno impietatis, atque senio perfididerunt: Convenerunt enim sacerdotes,
Abbreviated transcription (Latin):
stinerent. Recte gͦ tunc dicerent
singuli. Et enĩ secderunt pͥicipes. &
aduersus me detractabant. Sederunt
principes aduersus ysayam. et dis¬
putauerunt ut secaretur: s ñ ti¬
mebat eos qͥ dicebat. Audite prin¬
cipes sodomoꝵ Selerunt aduersus
hieremiã ut mittererur in lacum.
sedert̃ aduersus ⁊ acheatriã qͥ occisus
ẽ int̾ tẽplũ et altare. resederunt
aduersus susannã. et contra castita¬
tis feminã iudicabant. S ut ostẽ¬
deretur principũ bonũ ñ e̾ẽ con¬
ciliũ. excitauit pueri sp̃m dñs: et
quã pͥncipes ream mortis pronun¬
tiauerant. eande ꝓpħa totiꝰ innoxiã
criminationis absoluit. St̃ & alii pͥn¬
cipes qͥ aduersus nos detracꝰtant. De

Expanded text:
risti nomine sustinerent. recte ergo tunc dicerent risti nomine sustinerent. recte ergo tunc dicerent singuli: etenim sederunt principes et aduersum me detrectabant. Sederunt principes aduersus Esaiam et disputauerunt, ut secaretur; sed non timebat eos, qui dicebat: audite, principes Sodomorum. sederunt aduersus Hieremiam, ut mitteretur in lacum; sederunt aduersus Zachariam, qui occisus est inter templum et altare; sederunt aduersus Susannam et contra castitatis feminam iudicabant, sed ut ostenderetur principum bonum non esse concilium, excitauit pueri spiritum dominus et quam principes ream mortis pronuntiauerant, eandem propheta totius innoxiam criminationis absoluit. Sunt et alii principes, qui aduersus nos detrectant, de
Abbreviated transcription (Latin):
qr tribunaliũ fulchro sublimes e¬
rant. dñm ñ uidebant. Selebrint
gͦ. Erat fastigio pͥncipatꝰ. nec princi¬
pem pͥncipũ cogitabant: s parum
hoc. aduefsus me inquit detrac¬
tabant. Ego eoꝵ redemptor aduene¬
ram. ego uenerã ut omniũ peccata
mundarẽ. ut recuꝑarẽ amissos. res¬
tituerẽ paraclyso scĩ iacob heredi¬
tatẽ: & illi aduersus me detracta¬
bant. Et ideo imitatores mei. disci¬
puli mei. nolite iniuriã erubesc̾e
si stetis ante principes ꝓ nomine
meo. cũ ego steterint ꝓ ur̃a salute.
Beniq tradit᷑ in custodiã petrus
cũ ceteris apłis: & postera die sta¬
tutꝰ ante conciliũ constant̃ dice¬
bat. frincipes popłi et seniores. isrł.¬
hoc ẽ uos estis qͥ statiustis et xp̃m. gle
ꝓ egroti homines sanitate. Hanc he¬
reclitatẽ seruulis saluator omniũ
dereliquit. At illi confre nsebant in¬
ter se dicentes. Qd faciemꝰ istis homi¬
nib ꝯ Et dimisert̃ eos. Głabat᷑ gͦ pe¬

Expanded text:
quia tribunalium fulcro sublimes equia tribunalium fulcro sublimes erant, dominum non uidebant. sedebant ergo elati fastigio principatus nec principem principum cogitabant. sed parum hoc. \'a due r sum me, inquit, detrectabant. ego eorum redemptor adueneram, ego ueneram ut omnium peccata mundarem, ut recuperarem amissos, restituerem paradiso sancti Iacob hereditatem, et illi aduersum me detrectabant. et ideo, imitatores mei, discipuli mei, nolite iniuriam erubescere, si stetis ante principes pro nomine meo, cum ego steterim pro uestra salute\'. Denique traditur in custodiam Petrus cum ceteris apostolis et postera die statutus ante concilium constanter dicebat: principes populi et seniores Isrhoc est: \'uos estis qui statuistis et Christum. gloriae mur pro aegroti hominis sanitate; hanc hereditatem seruulis saluator omnium dereliquit\'. at illi conferebant inter se dicentes: quid faciemus istis hominibus? et dimiserunt eos. gloriabatur ergo Pe
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia. Multi quicle sunt qui
uolunt inferre obꝓbriũ serus tuis.
s ipsi sunt ꝓbrosi magis. qr ꝓ noĩe
tuo pati obꝓbriũ głosũ est. &. id̾o ait.
Et em̃ĩ sederrant pricipes: et ad¬
Iuersum me de tractabant.
ex martyris ẽ: qͥ ꝑductus ad
udiciũ ꝑsecutorũ. cũ coge¬
retur idolis immolare et constan¬
ter resisteret: Iudices aut̃ sedentes
in tribunalib stipati officiis. in¬
dignantes qd suis ñ obsecundaret᷑
imꝑiis conferrent qd̃ dignũ sup¬
pliciu᷑m censerent. stabat intre¬
pidus dicens. Sederunt principes:
et aduersum  detractabant. Est
etiã dĩi uox ista cũ conuenisset
presbiteriũ plebis & pͥncipes saccer¬
dotũ & scribe et ad conciliũ uide¬
orũ deluctꝰ ee̾t dicentiũ. Quid
adhuc desideramꝰ testese audiui¬
mus enĩ de ore ipsius. & cũ staret
ante presid̃e et duceretur ad crucẽ.
qͥd pulchriꝰ diceret quã sederunt pͥn¬
cipes: & aduersus me detrac̾tabant
Hoc ẽ. me stante sedert̃ pͥncipes. Et

Expanded text:
testimonia. multi quidem sunt qui uoluntinferre obprobrium seruis tuis, sed ipsi sunt probrosi magis, quia pro nomine tuo pati obprobrium gloriosum est. Et ideo ait: etenim sederunt principes et aduersum me detrectabant. uox martyris est, qui perductus ad iudicium persecutorum, cum cogeretur idolis immolare et 23 constanter resisteret, iudices autem sedentes in tribunalibus stipati officiis, indignantes, quod suis non obsecundaretur imperiis, conferrent quo dignum supplicio censerent, stabat intrepidus dicens: sederunt principes et aduersum medetrectabant. est etiam domini uox ista. cum conuenisset presbyterium plebis et principes sacerdotum et scribae et ad concilium Iudaeorum deductus esset dicentium: quid adhuc desideramus testes? audiuimus enim de ore ipsius, et staret ante praesidem et duceretur ad crucem, quid pulchrius diceret quam: sederunt principes et aduersum m e detrectabant ? hoc est: \'me stante sederunt principes et,
Abbreviated transcription (Latin):
uisticiã eiꝰ. Et bonũ ẽ ut consilũ d̃i
sequantur hominũ consilia. qr dei
consilium certũ semꝑ. nr̃a aut̃ plerũ¬
ꝙ incerta consilia. et ut rerũ ꝓbrnt¬

Expanded text:
ustitiam; et bonum est ut consilium dei sequantur hominum consilia, quia dei consilium certum semper, nostra autem plerumque incerta consilia ex rerum probant
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo ab illo estimantur. Neniq
gentilitas ñ ẽ: deuotio aut̃ manet
ineternũ. Caue gͦ ne xp̃o obprobrio
sis. Nolo mͥ qͥcũq maleclicat: &. qͣsi
peccatorẽ despiciat. quã graue. si xp̃c
cdignũ obꝓbrio ducat. Hȩ tͥ inquit¬

Expanded text:
nihilo ab illo aestimantur. denique nihilo ab illo aestimantur. denique gentilitas non est, deuotio autem manet in aeternum. caue ergo, ne Christo obprobrio sis. nolo mihi quicumque maledicat et quasi peccatorem despiciat: quam graue, si Christus dignum obprobrio ducat!
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit mandatũ dm̃ lucidũ illu¬
minans oculos. Si lucidũ manda¬
tũ qͦmͦ abscondit᷑. cũ lucernã ne¬
mo ponat submodio: nͥ forte lucidũ
ẽ unũ mandatũ. multa aut̃ man¬
data abscondita st̃. INam iudicia
tua inquit sic̃ abyssus multa. Non
ĩidiciũ sicut abẏssus s uidicia
dicunt᷑. Nide aut̃ ordinẽ. Supͣ ait
ue repellas me a manclatis tius. in
sequenti ait. ne absconclas a me
mancdata tua. Hic ait maledicti
qͥ declinant a mandatis tuis. Nere
maledicti qͥ declinant a mandatis
tius. qͥ referre grãm debuerunt: pͥ¬
mo qr ñ sunt repulsi. scd̃o qr ñ abs¬
condi a se duuna manclata merue¬
runt. Declinat gͦ aliquis. qd̃ optauit
ufer a me obprobriũ et ssequitur.
Ibrii loco ducitur: qͦmͦ scriptũ
est contemptibilia huiꝰ mundi e¬
legit dłs: S considera qr mundi
dit. ñ appetiuit ꝓrimũ suũ. adn¬
chilũ deductus ẽ inconspectu eiꝰ ma¬
lignus: omnia quȩ malitiȩ sunt ꝓ

Expanded text:
dixerit: mandatum domini lucidum, in ludixerit: mandatum domini lucidum, in luminans oculos. si lucidum mandatum, quomodo absconditur, cum lucernam nemo ponat sub modio ? nisi forte lucidum est unum mandatum, multa autem mandata abscondita sunt. nam iudicia tua, inquit, sicut abyssus multa: non \'iudicium sicut abyssus\', sed \'iudicia\' dicuntur. Uide autem ordinem. supra ait: ne repellas me a mandatis tuis, in sequenti ait: ne abscondas a me mandata tua, hic ait: maledicti qui declinant a mandatis tuis. uere maledicti qui declinant a mandatis tuis, qui referre gratiam debuerunt, primo quia non sunt repulsi, secundo quia non abscondi a se diuina mandata meruerunt. declinat ergo aliquis quod optauitufer a me obprobrium et c o ntemptubrii loco ducitur, quomodo scriptum est: c o ntemptibilia huius mundi elegit deus? sed considera, quia mundi dit, non adpetiuit proximum suum. ad nihilum deductus est in conspectu eius malignus; omnia quae malitiae sunt pro
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Quantũ crim̃ suꝑbiȩ: ut ei etiã
adulteria p̃ferant᷑. Ieniq dñs qͥ alii
donat. suꝑbis resistit. .&. tamquã con¬
gredit᷑ his qͥ se exaltant. sibiq hoc
certam̃ uindicant: & qͥ aliis conpatit᷑.
arrogantes increpͥat. q nichil gra¬
uius ẽ quã fr̃es nr̃os pauꝑes suꝑbo
oculo despiciamꝰ. conformes nobis
intolerabili repellamꝰ fastidio. nr̃a
indignos grã iudicantes: q st̃ ino¬
pes cũ pauꝑtas facilius sit deo quã
thesaurus accep tior Waledicti inquit
qͥ declinant a mrandatis tiuis. Sipra
dixerat. ne abscondas a me mandata tua.
et ideo quasi reuelata sibi mandata
cognoscens. condempnat eos qͥ decli¬
nauerint a mandatis cȩlestib et
brne dixit. qui declinant. Hirectũ
enĩ mancdatũ est. ido ne ab eo ne¬
mo deflectat. Monet aut̃ qua ra¬
tione hic dixerit: ne abscondas a
me mandata tua. Nd̃ enĩ abscon¬
dit᷑ obscurũ. fit occultũ: cũ supra

Expanded text:
uit; quantum crimen superbiae, ut ei etiam uit; quantum crimen superbiae, ut ei etiam adulteria praeferantur! Denique dominus, qui aliis donat, superbis resistit et tamquam congreditur his, qui se exaltant, sibique hoc certamen uindicat et, qui aliis conpatitur, adrogantes increpat, quia nihil grauius, quam ut fratres nostros pauperes superbo oculo despiciamus, conformes nobis intolerabili repellamus fastidio, nostra indignos gratia iudicantes, quia sunt inopes, cum paupertas facilius sit deo quam thesaurus acceptior. Maledicti, inquit, qui declinant a mandatis tuis. supra dixerat ne abscondas a me mandata tua et ideo quasi reuelata sibi mandata cognoscens condemnat eos, qui declinauerint a mandatis caelestibus. et bene dixit \'qui declinant\'; directum enim mandatum est, ideo ab eo nemo deflectat. Mouet autem, qua ratione hic dixerit: ne abscondas a me mandata tua. quod enim absconditur, obscurum fit et occultum, cum supra
Abbreviated transcription (Latin):
ulcere graui. ut ñ teneret caput
mente carnis inflatꝰ. & in eo in qͦ
laudabilis fore crederetur. ibi re¬
prehensibilior iudicaret᷑. Agebat
enĩ grãs d̾o qd̾ ñ ee̾t raptor. adult̃.
iniustꝰ. Iuã noxiȩ ei luctatus est
serpens. & grauib eũ spiris ligauit:
supꝑiorẽ fecit ut de altiore deiceret.
Inferiorẽ se prebuit: ut sublimiorẽ
casu grauiore ꝓsterneret. Mala ru¬
ina ẽ arrogantię suꝑiorem subrui.
Mala hec lucta serpentis: qua se in
plurimos torquet amfractus. Infla
rat: ita ut stimulũ carnis suȩ qͥ se
humiliabat raccaret auferri. s bonꝰ
dñs qͥ paulũ infirmitatib uellet fa¬
cere fortiorẽ adhibuit ei angłm satͥa¬
ne: ut suis diabolus artib unceret᷑.
Non mentiebat᷑ phariseus: immo etiã
uerũ dicebat: s omnis qͥ se exaltat.
etiã si uera dicat offendit. leniq ꝓ¬
babilior phariseus ingressus ẽ tẽptũ
quã publicanus: & condempnatꝰ exi¬

Expanded text:
ulcere graui, ut non teneret caput ulcere graui, ut non teneret caput mente carnis inflatus et in eo, in quo laudabilis fore crederetur, ibi reprehensibilior iudicaretur. agebat enim gratias deo, quod non esset raptor adulter iniustus. quam noxie ei luctatus est serpens et grauibus eum spiris ligauit! superiorem fecit, ut de altiore deiceret, inferiorem se praebuit, ut sublimiorem casu grauiore prosterneret. mala ruina est adrogantiae, quae superiorem subruit, mala haec lucta serpentis, qua se in plurimos torquet anfractus. Inflarrat, ita ut stimulum carnis suae. qui se humiliabat, rogaret auferri. sed bonus dominus. qui Paulum infirmitatibus uellet. facere fortiorem, adhibuit ei angelum satanae, ut suis diabolus artibus uinceretur. non mentiebatur Pharisaeus, immo etiam uera dicebat; sed omnis qui se exaltat, etiamsi uera dicat, offendit. denique probabilior Pharisaeus ingressus est templum quam publicanus et tamen condemnatus exi
Abbreviated transcription (Latin):
ra his facietis: ut qͥb serpens ademe¬
rat plus quã ipse a miserat. maio¬
ra xp̃c facere donaret quã ipse in
t̾ris feccerat. In se enĩ uoluit prin¬
cipem mundi fallere: in discipłis
triumphare. Itaq a tanto uolens
crimine uindicare humanũ genꝰ.
introduxit phariseũ & publicanũ
in templo orantes. et docuit etiã si
bona cetera habeat. qd̾ magis suꝑb
offendat quã humilis. qͥ nuilla uir¬
tutũ dote subnixus sit. Studet enĩ
subplantare diabolus. bonis oꝑib in¬
tentos. Iuantũ laborauit phariseus
illeꝰ^ raꝑet aliena: ne inustus e̾ẽt. ne
adulteraret: Quantũ laborauit ne
peccaret: sicut peccauit publicanꝰᷤ
Quantũ laborauit. ut bis in sabbo
ieuinaret.Iuantũ laborauit: ut
decunã daret omuũ quȩ adqͥrerete
Is nrm hec facite Quanti habent
possessiones & soli incimbunt fructi¬
bus. & soli sibi messes recondunt dͥ
aduertit hoc diabolus. & ꝑfudit eñ

Expanded text:
ra his facietis, ut, quibus serpens plus ademera his facietis, ut, quibus serpens plus ademerat quam ipse amiserat, maiora Christus facere donaret quam ipse in terris fecerat; in se enim uoluit principem mundi fallere, in discipulis triumphare. Itaque a tanto uolens crimine uindicare humanum genus introduxit Pharisaeum et publicanum in templo orantes et docuit, etiamsi bona cetera habeat, quod magis superbus offendat quam humilis, qui nulla uirtutum dote subnixus sit: studet enim subplantare diabolus bonis operibus intentos. quantum laborauit Pharisaeus ille, ne raperet aliena, ne iniustus esset, ne adulteraret! quantum laborauit, ne peccaret; sicut peccauit publicanus! quantum laborauit, ut bis in sabbato ieiunaret! quantum laborauit, ut decimam daret omnium quae adquireret! quis nostrum haec facit? quanti habent possessiones et soli incubant fructibus et solis sibi messes recondunt! aduertit hoc diabolus et perfudit eum
Abbreviated transcription (Latin):
desidesuo concupiscens remissionẽ
tribuere peccatoꝵ. Concupiscamꝰ gͦ
et nos desiderare uidicia di. Bona cõ
ut nullũ momentũ bonȩ p̾tereat.
uacuũ cupiditatis. Seqͥt᷑ uersus qͥntꝰ.
Increpasti superbos: maledic̾ti qui
decliniant a mandrtis tui.s.
genus humanũ redimeret.
iusticiã reformaret. serpens aut̃¬
aut̃ ꝑ in obedientiã peccatũ intro¬
duxerit: qͥd uitii habeat suꝑb ia
hĩc estimare po̾sumꝰ cuiꝰ auctor
diabolus ẽ: quẽ inducit propħa
dicentẽ. Fonã thronũ meũ suꝑ nu¬
bes: & ero sumilis altissimo. Itaq cũ
sit nequissimꝰ ut honorẽ ñ dederit
dño d̾o nr̃o: peiores tam̃ discipłos
erudiuit. Ille enĩ se sic exaltauit.
ut uellet equare & similis esse
altissimo. Discipłs aut̃ eiꝰ ut figs¬
nificatur ab apło inclignaturꝰ c̃ cqͣlem
similẽq se estimars cło. Scriptũ ẽ enĩ.
Cũ reuelatꝰ fuerit homo unqͥtatis
et dñs ad discipłos suos dix̃ Maio¬

Expanded text:
desiderio concupiscens remissionem desiderio concupiscens remissionem tribuere peccatorum. concupiscamus ergo et nos desiderare iudicia dei—bona consut nullum momentum bonae praetereat uacuum cupiditatis. Sequitur uersus quintus: increpasti superbos; maledicti qui declinanta mandatis tuis. genus humanum redemerit, iustitiam reformarit, serpens autem per inoboedientiam peccatum introduxerit, quid uitii habeat superbia hinc aestimare possumus, cuius auctor diabolus est, quem inducit propheta dicentem: ponam thronum meum supernubes et ero similis altissimo. itaque cum sit nequissimus, ut honorem non dederit domino deo nostro, peiores tamen discipulos erudiuit. ille enim se sic exaltauit, ut uellet aequari et similis esse altissimo, discipulus autem eius significatur ab apostolo indignaturus aequalem similemque se aestimari deo. scriptum est enim: cum reuelatus fuerit homo inet dominus ad discipulos suos dixit: maio
Abbreviated transcription (Latin):
tua in omĩ tempore. Non dixit con¬
cupiui uidicia. s concupuu desi¬
derare. Sicut enĩ uita uiuere plus
ẽ quã uiuere. uiuere nãq cõmune
etiã huiꝰ ẽ uitȩ: uita autͣ uiuere
beatorũ ẽ: sic concupiscere ut desi¬
deremꝰ uidicia dei plus ẽ quã desi¬
derare uidicia. Concupiscimꝰ enĩ
desiderare: quasi ñ sit potestatis nr̃e
desideriũ s gr̃e dĩ. Cũ enĩ dñs oblecta¬
ri nos uiderit cupiditate desiderii
uidiciorũ suoꝵ sobriũ auget affec¬
tũ. Cũ aut̃ peccamꝰ: ñ concupiscimꝰ
desiderare uidicia d̃ĩ. Neq enĩ egro¬
tus uri desiderat uł incidi ut po¬
ssit reciꝑe sanitatẽ. refugit qͥ gra¬
uius egrotat ne uratur. ne incida¬
tur. ne alliget᷑. ne abstineat a cibo.
Iui aut̃ salutarẽ habet ualitudinẽ.
medico securus occurit. Inde etiã
dñs ñ otiose ait. Nesiderio desixͤaui
hoc pascha manducare uobiscum:
ñ solũ desiderans. s etiã gemunato

Expanded text:
tua in omni tempore-. Non dixit \'contua in omni tempore-. Non dixit \'concupiui iudicia\', sed \'concupiui desiderare\'. sicut enim uita uiuere plus est quam uiuere — uiuere namque commune etiam huius est uitae, uita autem uiuere beatorum est —, sic concupiscere, ut desideremus iudicia dei, plus est quam desiderare iudicia; concupiscimus enim desiderare, quasi non sit potestatis nostrae desiderium, sed gratiae dei. cum enim dominus oblectari nos uiderit cupiditate desiderii iudiciorum suorum, sobrium auget affectum; cum autem peccamus, non concupiscimus desiderare iudicia dei. neque enim aegrotus uri desiderat uel incidi, ut pcssit recipere sanitatem. refugit qui grauius aegrotat, ne uratur, ne incidatur, ne alligetur, ne abstineatur a cibo; qui autem salutarem habet ualitudinem, medico securus occurrit. unde etiam dominus non otiose ait: desiderio desideraui hoc pascha manducare uobiscum, non solum desiderans, sed etiam geminato
Abbreviated transcription (Latin):
citucdinis secłaris. s etiã a iuncłis
caritatis. Numana uincła conplu¬
ria st̃ in hoc scło. Hincula st̃ desi¬
deria uiuendi. uincula sunt oblec¬
tamenta uoluptatũ. uincula sunt
honorũ. uincła sunt conuigii. Deniq
dicit tͥ bonus magister. solutꝰ es ab
uxore. ne quesieris uxorẽ. Nec tam̃
peccat qͥ uxorẽ acceꝑit. s in nectit
sibi uincula mentis. qr sollicitꝰ ẽ qͣmͦ
placeat uxori. Beatior eẽt: si do soli
placere desideraret. Carni aut̃ quia
ligatꝰ ẽ quis: ñ habet corporis potes¬
tatẽ. Ergo qr mandatũ cłi ẽ qd̵ legis
oraculo & apłqco sermone de ꝓm¬
ptũ ẽ: ne qͥs uxorẽ diuitias. honorẽ
necessitirdines d̾o p̃ferat. qͥ aut̃ pre¬
tulerit. fit obnoxius iudiciis dei.
icło priꝰ poposcit ne abscondat ab eo
d̾s mandata sua. Qͥ enĩ mancdata
cognouerit et custocdierit: ñ refugi
uidicia diuina. s desicderat. Meri¬
toq tãquã reuelatis sibi mandatis
ait. Concupiui desiderare uudicia

Expanded text:
am a vinculis charitatis humanae. Vincula complura sunt in hoc saeculo: vincula sunt desideria vivendi, vincula sunt oblectamenta voluptatum, vincula sunt honorum, vincula conjugii. Denique dicit tibi bonus Magister: Solutus es ab uxore? Ne quaesieris uxorem . Nec tamen peccat, qui uxorem acceperit, sed innectit sibi vincula mentis; quia sollicitus est quomodo placeat uxori. Beatior esset, si Deo soli placere desideraret. Cernis autem quia ligatus est, qui sui non habet corporis potestatem. Ergo quia mandatum Dei est, quod Legis oraculo et Apostolico sermone depromptum est, ne quis uxorem diuitias honorem necessitudines deo praeferat, qui autem praetulerit, fit obnoxius iudiciis dei, ideo prius poposcit, ne abscondat ab eo deus mandata sua. qui enim mandata cognouerit et custodierit, non refugit iudicia diuina, sed desiderat meritoque tamquam reuelatis sibi mandatis ait: \'concupiui desiderare iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
ant esse . consilia uisti.
ut meditetur mandata d̃i & exerceat᷑
in cli laudib et oraculis: ut iustifi¬
cet dnm̃ semꝑ. Iui facit quȩ d̃s man¬
dat. quȩ do credit placere: dm̃ iusti¬
ficat. Qd ex lectione eugłii possumuᷤᷤ
intellegere. dicente eugłista qr pha¬
risei spreuerunt consiliũ d̃ĩ: ñ bap¬
tizati baptismo iohannis. Hoc in uno
libro in alio aut̃ habes. ñ iustificaue¬
runt dm. ꝙ baptitari noluerunt.
cło dñs ad ioħem dicentẽ ego ate
debeo baptirari et tu uenis a me:

Expanded text:
ant esse consilia iusti, ant esse consilia iusti, ut meditetur mandata dei et exerceatur in dei laudibus et oraculis, ut iustificet dominum semper? qui facit quae deus mandat, quae deo credit placere, deum iustificat. quod ex lectione euangelii possumus intellegere, dicente euangelista. quia Pharisaei spreuerunt consilium dei, non baptizati baptismo Iohannis. hoc in uno libro, in alio autem habes: non iustificauerunt deum, qui baptizari noluerunt. ideo dominus ad Iohannem dicentem: ego a te debeo
Abbreviated transcription (Latin):
studium ei ñ exercende. ad belli ar¬
tes fuerit uiuentutis. ñ decipiendi
aduertis astucia ulla cordis: s ut
illũ uinceret quẽ uidebat. aduer¬
sus eos preliabat᷑ quos ñ uidebat.
maior in eo pietas quã uirtus
corporis militabat. Itaq in dei exer¬
cebrt᷑ iustificationib ut contrario
ictu diabũ uulneraret. Ille eũ ab
intentione iusticie. & studio dleuo¬
tionis occupationib bellicis conaba¬
tur adducere. hic magis se diuini
oꝑis et cultis meditationib occupa¬
bat. Itaq dñs ꝓtexit eũ in quẽ spe¬
rabat. cũ quo loquebat᷑ cui toto ad¬
herebat affectu. Iustus enĩ aut deo
loquitur orando. aut diuina loquit᷑
opera laudandos & semꝑ loquit᷑ oꝑa
cdei. ne loquatur os suũ oꝑa hominũ.
Nichil t᷑renũ iustus loqͥt᷑. nichil
mortale agit: ideoq dicit. Et¬
enĩ testimonia tua mecditatio mea
est: et consilia mea iustificatio tua
duertis quid doce¬
at. qd̃ hec debe¬

Expanded text:
studium ei non exercendae ad belli arstudium ei non exercendae ad belli artes fuerit iuuentutis, non decipiendi aduersantis astutia ulla cordis, ut illum uinceret quem uidebat, sed aduersum eos proeliabatur quos non uidebat maiorque in eo pietas quam uirtus corporis militabat. itaque in dei exercebatur iustificationibus, ut contrario ictu diabolum uulneraret. ille eum ab intentione iustitiae et studio deuotionis occupationibus bellicis conabatur abducere, hic magis se diuini operis et cultus meditationibus occupabat. itaque dominus protexit eum, in quem sperauit, cum quo loquebatur, cui toto adhaerebat affectu. iustus enim aut deo loquitur orando aut diuina loquitur opera laudando et semper loquitur opera dei, ne loquatur os suum opera hominum. nihil terrenum iustus loquitur, nihil mortale agit. Ideoque dicit: etenim test i m on i a tua medi tatio me a est et consilia mea iustificatio tua. aduertis quid doceat, quod haec debe
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ꝓderet: & hospitalẽm humanita¬
tẽ deduceret in periculũ sacerdotis.
Qs in flaminauit ardorem amnon
ut domũ inccstaret ꝓpħicã et con¬
tristaret animum patris alteruis
incesta libidine alterius iniuria:
qui aliiss ꝓphetabat: domis suȩ mra
la ꝓuidere ñpotuit. Quis armauit
furorẽ asalon ut patrẽ domo exclu
inferior. hoc uno incensa aduersũ
se cdiaboli restrinxit spicula. quod
cũ filius necem patris peteret. il¬
le tam̃ salutẽ filii pietatis man¬
dabrit affectu. Ergo principes popłi
ut achitofel et ceteri ballantiũ
duces seclerunt tractabant prin¬
cipes populi cũ absalon. aduersuᷤ
principes & aduersũ me detractabeas.
Seruus aut̃ tuus meditabatur in
Istificationibus tuis:
duertimus arma iusti. quib
omnes aduersariorũ repellat
impetus. Alibi ait. circuierunt
me et expugnauerunt me gratis.
ꝓ eo ut me diligerent detrahebant
mͥ: ego aut̃ orabam. Hic ait quod

Expanded text:
uirum proderet et hospitalem humanitauirum proderet et hospitalem humanitatem deduceret in periculum sacerdotis? quis inflammauit ardorem Amnon, ut domum incestaret propheticam et contristaret animum patris alterius incesta libidine, alterius iniuria, ut, qui aliis prophetabat, domus suae mala praeuidere non potuerit ? quis armauit furorem Abessalon, ut patrem domo excludinferior, hoc uno incensa aduersum se diaboli restinxit spicula, quod, cum filius necem peteret patris, ille tamen salutem filii pietatis mandabat affectu. Ergo principes populi, ut Achitofel, et ceteri bellantium duces sederunt; tractabant principes populi cum Abessalon aduersus principes et aduer sum m e detrectabant; s eru-us autem tuus meditabatur i n iustificationibus tuis. aduertimus arma iusti, quibus omnes aduersariorum repellat impetus. alibi ait: cireumierunt me et expugnauerunt me gratis. pro eo ut me diligerent, detrahebant mihi, ego autem orabam. hic ait, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mundi huiꝰ rectores tenebrarum:
aduersus spũalia nequitiȩ. quȩ st̃
in cȩlestib Isti seclent & explorant
qͥ uistus sit in hoc scło: qͥ. xp̃ianus
intente deo seruiat. studiosus bo¬
ni oꝑis et facti detrectant de eo
dicentes. Insidiemur illi. impediamꝰ
eũ ꝓhibeamꝰ eũ efficere quȩ deside¬
ratꝰ. Conteramꝰ eiꝰ mentẽ. frangamꝰ
aiumũ aduersis frequentib ac re-¬
pentinis: & si cło ꝓbatꝰ ẽ ꝓpter ui¬
sticiã. rogemꝰ dari nob̾ temptatio¬
nes eiꝰ. lleq enĩ ꝓpħa tẽptationũ
eiꝰ quas plurimas subiit potesta¬
tẽ habere potuisset. nͥ dñs proban¬
di sui militis causã dedisset: ut
maiorẽ eũ gła coronaret. Quis gͥ
regẽ saul excitauit in eũ. nͥ sp̃c ma¬
lus sicut legimꝰ qͥ se dolebat ex¬
cludi quotiescũq dauid uł chi¬
tare sono. uł bonorũ consiliorũ
atq oꝑm. fidib ac nerius mentẽ
regis animũq mulcebat. Lis exci¬
tauit doec syri nequitiã ut scm̃ iu

Expanded text:
tores, tenebrarum harum, adversus spiritalia nequitiae, quae sunt in coelestibus . Isti sedent et explorant, qui justus sit in hoc saeculo, qui Christianus intente Deo serviat, studiosus boni operis et facti. Detrectant de eo dicentes: Insidiemur illi, impediamus eum, prohibeamus eum efficere quae desiderat, conteramus ejus mentem, frangamus animum ejus adversis frequentibus ac repentinis; et si Deo probatus est propter justitiam, rogemus dari nobis tentationes ejus. Neqejus quas plurimas subiit, potestatem habere potuissent, nisi Dominus probandi sui militis causa dedisset, ut majore eum gloria coronaret. Quis igitur regem Saul excitavit in eum, nisi spiritus malus, sicut legimus, qui se dolebat excludi quotiescumque David vel citharae sono uel bonorum consiliorum atque operum fidibus ac neruis mentem regis animumque demulcebat? quis excitauit Doech Syri nequitiam, ut sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
tis & libertatis ñ ignorasse myste
qͥ ait. Seruies fr̃ĩ tuo. & erit. cum
depostieris & solueris uigũ eiꝰ a col¬
lo tuo: significans forte tempus qͦ
& siqͥs serruerit hic pofitꝰ fr̃i suo.
postea tam̃ ex actũ annis qͥ ex istis
dieb atq istis qͦs hic exigunꝰ men¬
sib colligunt᷑. soluat uigũ a cer¬
iice sua: qd̾ fit septino anno re

Expanded text:
tis et libertatis non ignorasse mysterium, tis et libertatis non ignorasse mysterium, qui ait: seruies fratri tuo. et erit cum deposueris et solueris iugum eius a collo tuo, significans fore tempus, quo etsi quis seruierit hic positus fratri suo, postea tamen exactis annis, qui ex istis diebus atque istis quos hic exigimus mensibus colliguntur, soluat iugum a ceruice sua, quod fit septimo ann
Abbreviated transcription (Latin):
re celeste fidei manib offerendo
peccatũ suũ soluerit: ille uidit
uerũ sacerdotem. qͥ uidit pͥnci¬
pem sacer od Rotũ. Ille templum
considerat uerũ: qͥ audit dicen¬
duo resuscitabo illud. Magnum
tẽplũs de qͦ uirtus exibat & sana¬
bat om̃s. Mirabile illud altare.
In quo umꝰ agni sacrificium
tulit peccata miundi: ille pres¬
tantissimꝰ leuita qͥ uenit ñ ut
mẏnisteriũ exigeret. s ut om̃ib
exiberet suȩ ministeriũ passioniᷤͤ
cui portio d̾s. qͥ hic nichil posse¬
derit. & omĩa possederit. Qͥd aut
dicã de hebreo quẽ lex sex tantũ¬
mͦ uibet serrure anñis: & septi¬
mo anno exire a seruitid. quis
iste hebreus seruus: qͥs hebreus
liber poterat intellegi. Qͥs tantuᷤ
ut annos eternos in mente labeis
uideat uirũ hebreuĩ qͥ ñ imꝑpe¬
tuũ manet seriuis. s sex aimis
seruilis fiuictꝰ officio. septuno an¬
no grãm liberͤatis adipiscit᷑. Cuiꝰ
uidet᷑ ysaac patriarcha seruitu¬

Expanded text:
re caeleste fidei manibus offerendo re caeleste fidei manibus offerendo peccatum suum soluerit; ille uidet uerum sacerdotem, qui uidet principem sacerdotum, ille templum uerum considerat qui audit dicenduo resuscitabo illud. magnum templum, de quo uirtus exibat et curabat omnes, mirabile illud altare, in quo unius agni sacrificium tulit peccata mundi, ille praestantissimus leuita, qui uenit non ut ministerium exigeret, sed ut omnibus exhiberecui portio Deus, qui hic nihil possederit, ut omnia possideret. 27. Quid autem dicam de Hebraeo, quem Lex sex tantummodo jubet servire annis, et septimo anno exire a servitio ? Quis iste Hebraeus servus? Quis Hebraeus liber poterat intelligi? Quis tantus, ut annos aeternos in mente habens uideat uerum Hebraeum. qui non in perpetuum manet seruus. sed sex annis seruili functus officio septimo anno gratiam libertatis adipiscitur? cuius uidetur Isaac patriarcha seruitu
Abbreviated transcription (Latin):
plũ. sacerdotes & leuitas ñ istos se¬
solam sibi grãm ꝓmnariiis optauit
dauid dicens. nã petu a dño. hanc
requirã: ut in babitẽ in domo dñi
om̃s dies uitȩ meȩ. & ut uideã de¬
lectationẽ dñi:. & considerẽ tẽplũ
eiꝰ. Qͥs poterat cognosc̾e qd̵ offeret
diues magnũ munus scd̃m qd̵ po¬
test manus ex᷑ ut soluatur eius pec¬
catũt Qͥs poterat intellege si ñ ha¬
beret qͥs offeree uerbi gr̃a arietẽ.
qr ñ soluebatur ei peccatũ. s po¬
terat aduertere quȩ eẽnt ille u¬
munditiȩ quas soluit ñ lex quiam
putant uidei: s lex sp̃italis quam
paulus agnouit: Qͥs poterat ud̾e
remissiones peccatoꝵ ueras. quaꝵ.
exemplar in lege. ueritas in eucl̃io
est: dicente dño iħli. diissa sunt
gunẽ s ꝑ hostiã sui corporis: Ille
itaq diues in lege qͥ ꝑfecte maiesta¬
tis in xp̃o plenituclinẽ confitendo.
et quiafi eã quibrd̃a ad illud alta¬

Expanded text:
plum, sacerdotes et leuitas, non istos seplum, sacerdotes et leuitas, non istos sesolam sibi gratiam pro maximis optabat Dauid dicens: unam petii a domino, hanc requiram: ut inhabitem in domo domie meae et ut uideam delectationem domini et considerem templum eius. quis poterat cognoscere, quod offerret diues magnum munus, secundum quod potest manus eius, ut soluatur eius peccatum? quis poterat intellegere, si non haberet quid offerre.uerbigratia arietem, quia non soluebatur eius peccatum ? quis poterat aduertere, quae essent illae inmunditiae, quas soluit non lex quam putant Iudaei, sed lex spiritalis quam Paulus agnouit ? quis poterat uidere remissiones peccatorum ueras, quarum exemplar in lege, ueritas in euangelio est, dicente domino Iesu: dimissa sunt guinem, sed per hostiam sui corporis ? ille itaque diues in lege, qui perfectae maiestatis in Christo plenitudinem confitendo et quasi eam quibusdam ad illud alta