comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ura abscondita ẽ cũ xp̃o in deo. Ualida ẽ. sic̃ mors
dilectio. Si gͦ ualida ẽ. fortis ẽ. et magnȩ uirtutis.
et ipsa ẽ uirtꝰ et ꝑ ipsã regunt᷑ infirmi a firmis. t̾ra
acelo. ppłi a sedibꝰ. Ideo fiat pax in iurtute tua: fiat
pax indilectione tua. Et ꝑ istã uirtutẽ. ꝑ istã dilecti¬
onẽ. ꝑ istã pacẽ: fiat abundantia in turribꝰ tuis id ẽ.
in excelsis tuis. Pauci enĩ sedebunt iniudiciũ sedes:¬
sed multi ad dexterã positi. faciunt ppłm ciuitatis il-¬
liꝰ. Multiem̃ ꝑtinebunt ad singulos quosq excelsos.
a qͥbꝰ recipiant᷑ in ęc̾na tab̾nacula. et erit abundan¬
tia in curribꝰ eiꝰ. Plenitudo autẽ delitiarũ et suffici¬
entia diuitiarũ: ipse ds̃. ipse idipsũ: ipse cuiꝰ parti¬
cipatio ciuitatis ẽ. in idipsũ. Ipsaerit abundantia
nra. Sedunde : Percaritatẽ: hoc ẽ ꝑ uircutẽ. In qͦ. ẽ.
caritas fr̃s: Qui ñ suaquerit in hacuita. Audi apłm¬

Expanded text:
scondita est cum Christo in Deo» . «Valida est sicut mors dilectio.» Si ergo valida est, fortis est et magnae virtutis, et ipsa est virtus, et per ipsam reguntur infirmi a firmis, terra a coelo, populi a sedibus; ideo, «Fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua. Et per istam virtutem, per istam dilectionem, per istam pacem, fiat «abundantia in turribus tuis:» id est, in excelsis tuis. Pauci enim sedebunt in judicio; sed multi ad dexteram positi facient populum civitatis illius. Multi enim pertinebunt ad singulos quosque excelsos, a quibus recipiantur in tabernacula aeterna; et erit abundantia in turribus ejus. Plenitudo autem deliciarum et sufficientia divitiarum ipse Deus, ipse idipsum, ipse cujus participatio est civitatis in idipsum: ipsa erit et abundantia nostra. Sed unde? Per charitatehac vita . Audi Apo
Abbreviated transcription (Latin):
loco: ait de ipsare. Qui multũ ñ abundauit. et
qͥ modicũ ñ defuit illi. Iuare qͥ multũ ñ abunda¬
uit: Quia qđ plus habebat. dedit indigenti. Et
qͥd ẽ qͥ modicũ ñ defuit illi: qi accepit ab illo qui
abundauit. Ue fiat inqͥt equalitas. Ipsa ẽ pax de

Expanded text:
multum, non abundavit; et qui modicum, non defuit illi.» Quare. «Qui multum, non abundavit?» Quia quod plus habebat, dedit indigenti. Et quid est, «Qui modicum, non defuit illi?» Quia accepit ab illo qui abundavit, «ut fiat,» inquit, «aequalitas» . Ipsa est pax de
Abbreviated transcription (Latin):
in cibos pauꝑũ omnẽ substanciã meã. et situdide¬
ro corpꝰ meũ ut ardeã caritatẽ autẽ ñ habea ndil
mͥ ꝓdest. Si autẽ sit sola caritas. quȩ ñ inuenat
qđ cistribuat pauꝑibꝰ: diligat solũ calice aqus fi¬
gidȩ det: tancũ illi imputabit᷑ quantũ ⁊acheos q
alumputabitur: ⁊ ancũ plane: Impar em̃ facultas

Expanded text:
uero omnem substantiam meam, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae non inveniat quod distribuat pauperibus, diligat: solum calicem aquae frigidae det ; tantum illi imputabitur, quantum Zacchaeo qui illi imputabitur? Tantum plane. Impar enim facultas,
Abbreviated transcription (Latin):
bar pacẽ de te. Oierłm ciuitas. cuiꝰ parcicipatio eiꝰ¬
in icdipsũ: ego in hac uita et in hac tr̃a. ego pauꝑ et
ꝑegrinꝰ et gemens. ñdũ ꝑfruens pacetua et predi-¬
cans pacẽ tuã. ñ ꝓpt̃ me illã p̃dico. sic̃ heretici :
qͥ querentes głam suã dicunt par uob̾eũ. et pacẽ
ñ habent quã ppłis p̃cdicant. Si enĩ haberent pacẽ
ñ conseinderent unitatẽ. Ego inqͥt loquebar pacẽ
dete. Sed quare: cẜpt̃ fr̃s meos et ꝓpinquos meos:
ñ ꝓpt̃ honorẽ meũ ñ ꝓpt̾ pecuniã meã ñ ꝓpt̃ ui¬
loquebar pacẽ de te: ꝓpt̃ fr̃s meos et ꝓpinqͦs mneos.
łIã cupiebat ipse dissolui. et eẽ cũ xp̃o. Et quis
ista p̃dicaret ꝓpinquis et fr̃ĩbꝰ: Manere inqͥt in carne:

Expanded text:
pacem de te. O Jerusalem, civitas cujus participatio in idipsum,» ego in hac vita et in hac terra, ego pauper, peregrinus et gemens, nondum perfruens pace tua, et praedicans pacem tuam; non propter me illam praedico, sicut haeretici, qui quaerentes gloriam suam dicunt, Pax vobiscum: et pacem non habent quam populis praedicant. Si enim haberent pacem, non conscinderent unitatem. Ego, inquit, «loquebar pacem de te.» Sed quare? «Propter fratres meos et propinquos meos:» non propter honorem meum, non propter pecuniam me«loquebar pacem de te, propter fratres meos et propinquos meos.» Nam cupiebat ipse «dissolvi, et esse cum Christo:» et qui ista praedicaret propinquis et fratribus, «Manere,» inquit, «in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
se. ipsos uocabunt ad ierłm: qr ipsa s̃ ad pace erłm.
Dilectio fortis res fr̃is: dilectio fortis res. Uultis indere
quã sit fortis dilectio: Quisqͥs ꝑ aliquã necessitatẽ
ñ potuerit implere qđ iubet ds̃. amet illũ qͥ imple
et in illo implet. Incendat caritas ur̃a. Uerbi gratia
Uxorẽ habet. quã dimittere ñ potest. Oportet ut
obtẽꝑet apło dicenti. Uxoriuir debitũ reddat. Et
alligatꝰ es uxori: ne quesieris solutionẽ. Uemet in
m̃tẽ qr melior. ẽ. illa uita. de qͦ dic̃ idẽ apłs. Uellẽ
om̃s homines eẽ sic̃ meipsũ. Actendit eos qͥha fe¬
cer̃. amat eos: et in ipsis implet qđ in se ñ potest.

Expanded text:
em; quia ipsa «sunt ad pacem Jerusalem.» Dilectio fortis res, fratres; dilectio fortis res. Vultis videre quam sit fortis dilectio? Quisquis per aliquam necessitatem non potuerit implere quod jubet Deus, amet illum qui implet, et in illo implet. Intendat Charitas vestra. Verbi gratia, uxorem habet, quam dimittere non potest; oportet ut obtemperet Apostolo dicenti, «Uxori vir debitum reddat;» et, «Alligatus es uxori? ne quaesieris solutionem.» Venit in mentem quia melior est illa vita de qua dicit idem apostolus, «Vellem omnes esse sicut meipsum» . Attendit eos qui hoc fecerunt; amat eos, et in ipsis implet quod in se non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ trã exiuit sonꝰ eoꝵ : et in fines orb t̃rȩ ũba eorũ.
Queris quoꝵ: et inuenies celoꝵ. Sigͦ celũ sedes dĩ
apłi autẽ celũ. et ipsi factis sedes dei: ĩpsi s̃ throni
dei. Dictũ ẽ alio loco. Anima iusti: sedes sapientiȩ.
Magna res: magna res. Dicta ẽ thronꝰ sapientiȩ. ani-¬
ma iusti. Id.ẽ. in anima iusti sedet sapientia. tanꝗͣ
in sella sua. tanꝗͣ in throno suo: et inde iudicat
qͥcqͥd iudicat. Apłi gͦ erant throni sapientiȩ. Et idõ
ipsi s̃ sedes dei. De illis quippe dictũ ẽ: qm̃ ibi seder̃
Anima iusti. sedes sapientiȩ. Qui s̃ sedes : Cȩli. Qͥ
ẽ. Et ipsiiusti s̃ sedes: et habent sedes. Et in illa ierłm:
sedebunt sedes. Ad quã rẽ : In iudiciũ. Sedebitis
inquit suꝑ .xii. sedes. ouos sedes: iudicantes xii. tri

Expanded text:
nem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . nem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . Quaeris, quorum; et invenies, coelorum. Si ergo coelum sedes Dei, Apostoli autem coelum; et ipsi facti sunt sedes Dei, ipsi sunt thronus Dei. Dictum est alio loco: «Anima justi, thronus sapientiae.» Magna res, magna res dicta est: «Thronus sapientiae anima justi;» id est, in anima justi sedet sapientia tanquam in sella sua, tanquam in throno suo, et inde judicat quidquid judicat. Ergo erant throni sapientiae, et ideo ipsi sunt sedes Dei: de illis quippe dictum est, «Ibi enim sede«Anima justi, sedes sapientiae.» Qui sunt sedes? Coeli. Qipsi justi sunt sedes, et habent sedes; et in illa Jerusalem sedebunt sedes. Ad quam rem? «In judicium. Sedebitis,» inquit, «super duodecim sedes,» o vos sedes, «judicantes duodeci
Abbreviated transcription (Latin):
aut sedeant hic sellȩ. In sella sedet᷑. in sedibꝰ sedet᷑. in
cathedris sedet᷑: ñ ipsȩ sedes sedent. Quid gͦ ẽ. qm̃ ibi
te. Celũ mͥthronꝰ ẽ tra autẽ scabellũ pedũ meorũ.
Latine autẽ: tocũ fic dr̃. Celũ mͥ sedes.ẽ. Quis isti.
nasiusti Quis celi. nisi iusti : Qui celũ ipsi celi: quia
que eccłia. ipse ȩccłiȩ. Sic smultȩ: ut unasit. Sic
gͦ et iusti. Ita s̃ iusticelũ: ut celi sint. In ipsis autẽ se.¬
det ds. et de ipsis udicat ds̃ Et ñ sine causa dictũ
ẽ. cȩli enarrant głam dei. Apłi enĩ: facti scȩlũ. Unde
facti cęlũ: Quia iustificati Quomͦ peccator factꝰ ẽ
t̾ra. cui dictũ ẽ. t̾ra es et in trã ibis: sic iustificati fa¬
ctis cȩlũ. Portauerunt dm̃. et de ipsis ds̃ chorusca¬
bat miracula tonabat tr̃ores. pluebat consolationes
ueritis ipsos dictos celũ. ibi ait in ipso psalmo. In om¬

Expanded text:
aut sedeant hic sellae. In sella sedetur, in sedibus sedetur, in aut sedeant hic sellae. In sella sedetur, in sedibus sedetur, in cathedris sedetur; non ipsae sedes sedent. Quid est ergo hoc, «te, «Coelum mihi thronus est; terra autem scabellum» «pedum meorum» Latine autem totum sic dicitur, nisi justi? qui sunt coeli, nisi justi? Qui coelum, ipsi coeli: quia quae Ecclesia, ipsae Ecclesiae; sic sunt multae, ut una sit: sic ergo et justi; ita sunt justi coelum, ut coeli sint. In ipsis autem sedet Deus, et de ipsis judicat Deus. Et non sine causa dictum est, «Coeli enarrant gloriam Dei.» Apostoli enim facti sunt coelum. Unde facti sunt coelum? Quia justificati. Quomodo peccator factus est terra, cui dictum est, «Terra es, et in terram ibis» ; sic justificati facti sunt coelum. Portaverunt Deum, et de ipsis Deus coruscabat miracula, tonabat terrores, pluebat consolationes.veritis ipsos dictos coelum, ibi ait in ipso psalmo: «In om
Abbreviated transcription (Latin):
uentilata: tunc erit testimoniũ isrł. Iunc dicent om̃s
mali. Uere erant ibi iusti int̾ malos qͣndo nob̾ om̃s ma-¬
liuidebant᷑: et quales nos eramꝰ. tales om̃s putabamus¬
.I. Testimoniũ isrł. Quo ascendunt : quare ascendunt :¬
Ad confitendũ nomini tuo dñe. Magnificentiꝰ dici
ñ potest. Sic̃suꝑbia p̃sumit: sic humilitas conficet᷑.
Quomͦ gͦ p̃sũptor.ẽ. qͥ uult uideri qđ ñ ẽ: sic con-¬
fessor ẽ. qͥ ñ uult uideri qđ ñ ẽ. ipse. et amat qđ ẽ il¬
ascendunt: ad confitendũ nomini tuo dñe. Qñ¬
ibi seder̃ sedes in uidicio. Mirũ enigma. mira que-¬
stio. si ñ intelligat᷑. Sedes dic̃: quos greci thronos uo¬
cant Thronos greci sellas dicunt: tanꝗ̃ honorabiles.
Figo fr̃s mei ñ ẽ. mirũ: si sedeant homines in sedibꝰ.
in sellis. Ut autẽ ipsȩ sedes sedeant. qͦmͦ possumꝰ intel¬
ligere : tanꝗͣ si dicat aliqͥs. Sedeant hic cathedrȩ

Expanded text:
ventilata , tunc erit «testimonium Israel;» tunc dicent omnes ventilata , tunc erit «testimonium Israel;» tunc dicent omnes mali, Vere quia erant ibi justi inter malos, quando nobis omnes mali videbantur, et quales nos eramus, tales omnes putabamus. «Testimonium Israel.» Quo ascendunt? quare ascendunt? «Ad confitendum nomini tuo, Domine.» Magnificentius dici non potest. Sicut superbia praesumit, sic humilitas confitetur. Quomodo praesumptor est qui vult videri quod non est; sic confessor est qui non vult videri quod est ipse, et amat quod est ilascendunt, «ad confitendum nomini tuo, Dominibi sederunt sedes in judicium.» Mirum aenigma, mira quaestio, si non intelligatur. Sedes dicit, quos Graeci thronos appellant. Thronos Graeci sellas dicunt, tanquam honorabiles. Ergo, fratres mei, non est mirum si sedeant homines in sedibus, in sellis: ut autem ipsae sedes sedeant, quomodo possumus intelligere? Tanquam si dicat aliquis: Sedeant hic cathedrae,
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã intelligere difficile ẽ: difficile ẽ suꝑbos agno¬
scere. Uolunt gͦ suꝑbi uideri qđ ñ s̃ ideo ñ ẽ. partici¬
patio eoꝵ in idipsũ. Non ꝑtinent ad isrł: qui ẽ. ui¬
densdm̃. Quis gͦ ꝑtinet ad isrł: Qui particeps ẽ. in
i dipsũ Qsẽ qͥ participat in idipsũ: Qui confitetur
se ñ ec̃. qdđ ds ẽ: et ab illo habere qđ bonũ potest hab̾e.
Ase autẽ ñ habͤere nisi peccatũ: ab illo sibi e̾ẽ. iustitiã.
Talisẽ: in qͦdolus ñ ẽ. Et dñs uidens nathanahelẽ qͥd
ait : Ecce uere israhelita: in qͦ dolus ñ . ẽ. Si gͦ uerꝰ isrłita
in qͦ dolus ñ ẽ: illȩ tribꝰ ascendunt ad ierłm in qͥbꝰ do-¬
lus ñ ẽ Et ipsȩ s̃testimoniũ isrł: id ẽ ꝑ illas agnoscit᷑
qͥ erant grana int̃ illã paleã. quando area cũ uidere-¬
t᷑ tota palea putabat᷑. Erant gͦ ibi grana. Sed cũ ascen-¬
derint in sublimitatẽ illã splendoris. cũ fuerit area

Expanded text:
justitiam intelligere difficile est, difficile est superbos agnoscere. Volunt ergo superbi videri quod non sunt: ideo non est participatio eorum in idipsum; non pertinent ad Israel, qui est videns Deum. Quis ergo pertinet ad Israel? Qui est particeps in idipsum. Quis est qui participat in idipsum? Qui confitetur se non esse quod Deus est, et ab illo habere quod bonum potest habere; a se autem non esse nisi peccatum, ab illo sibi esse justitiam. Talis est in quo dolus non est. Et Dominus videns Nathanaelem, quid ait? «Ecce vere Israelita, in quo dolus non est» . Si ergo verus Israelita, in quo dolus non lus non est. Et ipsae sunt «testimonium Israel;» id est, per illas agnoscitur quia erant grana inter illam paleam, quando area cum videretur, tota palea putabatur. Erant ergo ibi grana: sed cum ascenderint in sublimitatem illam splendoris, cum fuerit area
Abbreviated transcription (Latin):
iã dicta ẽ. et sepe dicat᷑. force eni et si recens dicta
ẽ excidit. Dicendo nos faciamꝰ ut ñ excidat. Etiã
eis qͥ legere ñ nouer̃. aut noluer̃: nos simꝰ codex ip¬
sorꝵ. lirł̃ uidens dm̃ intp̃tat᷑. Immo diligentiꝰ discus-¬
so ũbo sic int̃p̃cat᷑ isrł. ẽ. uidens. Utrũq ẽ. uidens¬

Expanded text:
a est jam, et saepe dicatur: forte enim etsi recens dicta est, excidit. Dicendo, nos faciamus ut non excidat etiam eis qui legere non noverunt aut noluerunt: nos simus codex ipsorum. Israel, Videns Deum interpretatur; imo diligentius discusso verbo, sic interpretatur, Israel. Est videns
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑: induas partes diuident᷑. Una ad dexterã: altera
ad sinistrã erit. Iudicabunt cũ xp̃o sci. Ueniet enĩ
in iudiciũ cũ senioribꝰ ppłi: ait isaias. Alii s̃ gͦ qui
cũ illo iudicabunt: alii qͥ ab illo iudicabunt. et ab
illis qͥ cũ eo uidicabunt. Diuident᷑ gͦ isti in duas
partes. Una ponet᷑ ad dexterã: eui enumerabunt᷑
elemosinȩ quas fecer̃. Alia ponet᷑ ad sinistrã. ciu e.¬
numerabit᷑ crudelitas et sterilitas miscdiȩ. Et illis
ad dexterã constitutis dicet᷑. Uenite benedicti prĩs
mei ꝑcipite regnũ qđ uob̾ paratũ ẽ ab origine mun-¬
di. Quare: Esuriui inqͥt. t dedistis mͥ manducare.
mona iniqͥtatis: ut et ipsi inqͥt recipiant uos its
ec̾na tab̾nacula. Sci sedebunt cũ dño. actendere
qͥ fecer̃ miscdiam: et assument illos separatos ad
dexterã. in regnũ cȩloꝵ. Et ipsa ẽ. paxierł̃m. Quȩ

Expanded text:
xteram, altera ad sinistram erit. Judicabunt cum Christo sancti. «Veniet» enim «in judicium cum senioribus populi,» ait Isaias . Alii sunt ergo qui cum illo judicabunt; alii qui ab illo judicabuntur, et ab illis qui cum eo judicabunt. Dividentur ergo isti in duas partes: una ponetur ad dexteram, cui enumerabuntur eleemosynae quas fecerunt; alia ponetur ad sinistram, cui enumerabitur crudelitas, et sterilitas misericordiae. Et illis ad dexteram constitutis dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Quare? «Esurivi,» inquit, «et dedistis mihi manducare.»mona iniquitatis; «ut et ipsi,» inquit, «recipiant vos in aeterna tabernacula» . Sancti sedebunt cum Domino attendere qui fecerunt misericordiam, et assument illos separatos in dexteram in regnum coelorum: et ipsa est pax Jerusalem. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ. ubistent pedes nr̃i. ciuitatẽ quȩ ȩdificat᷑
ut ciuitas cuiꝰ participatio eiꝰ in idipsũ. Quid enĩ
debescenere: Q đ ꝓte factꝰ ẽ xp̃s qr ipse ẽ xp̃s.¬
ma dei. ubi ñ rapinã arbitratꝰ ẽ eẽ. ȩqualis deo.
Ibi ẽ idipsũ. Ut autẽ tu eficiaris particeps in idip¬
sũ factusẽ ipse pͥor particeps tui. Et ũbũ caro fi¬
ctũ ẽ ut caro participet ũbũ. Quia uͦ qd uerbũ
caro factũ ẽet habreaut in nob̾ ex semine uenit
abrahȩ ꝓmissũ ẽ autẽ abrahȩ et isaac et iacob qđ in se¬
mine eoꝵ benedicerent᷑ om̃s gentes et inde uidemꝰ ȩccłiã
ad uos. Sed ñdũ habes forte contẽplationẽ. Noli defi-¬
cere: noli desꝑare. Iui ẽ. uoluit. eẽ. homo: ut tu es. Et
ideo secutꝰ ait moysi: quasi expauescenti nom̃. Id nom̃ :¬

Expanded text:
civitatem ubi stent pedes nostri; civitatem «quae aedificatur civitatem ubi stent pedes nostri; civitatem «quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum.» Quid enim debes tenerema Dei. Ubi non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo , ibi est idipsum. Ut autem efficiaris tu particeps in idipsum, factus est ipse prior particeps tui; et Verbum caro factum est, ut caro participet Verbum. Quia vero quod Verbum caro factum est et habitavit in nobis , ex semine venit Abraham; promissum est autem Abrahae et Isaac et Jacob, quod in semine eorum benedicerentur omnes gentes ; et inde videmus Ecclesiam ad vos.» Sed nondum habes forte contemplationem: noli deficere, noli desperare. Qui est, voluit esse homo, ut tu es; et ideo secutus ait Moysi quasi expavescenti nomen. Quod nom
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ: fr̃s si potestis intelligite idipsũ. Nã et ego qͥcqͥd
ad cogitandũ idipsũ. Qͥd ẽ. idipsũ: Id sẽꝑ eodem
modo ẽ: qđ ñ mͦ aliud et mͦ aliud ẽ. Quid ẽ. gͦ id¬
sed ñ sũme ẽ. Et quid ẽ. qđ. ẽ: nisi ille qͥ qͣndo mit.¬
tebat moisen dix̃ illi. ego sũ qͥ sũ : Qͥd ẽ hoc. nisi
ille cui cũ diceret famulus eiꝰ ecce mittis me. si dixe¬
rit mͥppłs quis te misit qͥd dicã ei. nom̃ suũ noluit
aliud dicere. quã ego sũ qui sũ : Et adiecit et ait.
Dices itaq filis isrł. Qui. ẽ misit me aduos. Ecce
idipsũ. Egosũ qͥsũ: qͥ ẽ misit me aduos. Non potes
caꝑe. Multũ ẽ. intelligere: multũ ẽ. app̃hendere.
Retine qđ ꝓ te factꝰ. ẽ. quẽ ñ potes caꝑe. Retine car-¬
nẽ xp̃i in quã leueris egrotꝰ et auulneribꝰ latronũ
semiuuus relictꝰ ut ad stabulũ ꝑducaris et ibi sa¬
neris Ergo curramꝰ ad domũ dñi. et ꝑueniamꝰ ad

Expanded text:
ipsum?» Fratres, si potestis, intelligite «idipsum.» Nam et ego quidquid ad cogitandum «idipsum.» Quid est «idipsum?» Quod semper eodem modo est; quod non modo aliud, et modo aliud est. Quid est sed non summe est. Et quid est quod est, nisi ille qui quando mittebat Moysen, dixit illi: «Ego sum qui sum?» Quid est hoc, nisi ille qui cum diceret famulus ejus, «Ecce mittis me: si dixerit mihi populus, Quis te misit? quid dicam ei?» nomen suum noluit aliud dicere, quam, «Ego sum qui sum;» et adjecit et ait, «Dices itaque filiis Israel, Qui est, misit me ad vos.» Ecce «idipsum, Ego sum qui sum, Qui est, misit me ad vos.» Non potes capere; multum est intelligere, multum est apprehendere. Retine quod pro te factus est, quem non posses capere. Retine carnem Christi, in quam levabaris aegrotus, et a vulneribus latronum semivivus relictus, ut ad stabulum perducereris , et ibi sanareris. Ergo curramus ad domum Domini, et perveniamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
qr tumͦ fluctuas. et mutabilitate rerũ et uarietate
mortalitatis humanȩ ꝑciꝑe ñ potes. qđ ẽ idipsũ. Ego¬
maripossis ad uidendũ eũ qͥ uenit ad te insemine
abrahe. Ergo hoc ẽ. idipsũ: de qͦ dictũ ẽ. Mutabis ea
et mutabunt᷑: tu autẽ idẽ ipse es et annitiu ñ defici¬
ent. Ecce idipsũ: cuꝰ anni ñ deficient. fr̃s ñne anni
nr̃i quotidie deficiunt. nec stant om̃ino: Nã et qͥ ue-¬

Expanded text:
rerum et varietate mortalitatis humanae percipere non potes quod est idipsum. Egomari possis ad videndum qui venit ad te in semine Abrahae. 6. Ergo hoc est idipsum de quo dictum est, «Mutabis» «ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Ecce «idipsum,» cujus «anni non deficient.» Fratres, nonne anni nostri quotidie deficiunt, nec stant omnino? Nam et qu
Abbreviated transcription (Latin):
tas illa ꝑfecta. sed uidebat in spũ ruiturã et iterũ ȩdifi-¬
candã: Expugnata enĩ ẽ illa ciuitas: et factꝰ ẽ tran-¬
sitꝰ in babiloniã ppłi captiuati. Et dicta ẽ ista in scri¬
pturis transmigratio in babiloniã. Et ꝓpħauit iere¬
mias. post. lxx. annos captiuitatis ȩdificari posse illã
ciuitatẽ quȩ destructa erat a debellantibꝰ. Forte ait
ex scĩs. tanꝗͣ ex lapidibꝰ uiuis. Qͥd seqͥt᷑. ut tollat
totã dubitationẽ : Ait enĩ. Stantes erant pedes
rusalẽ quȩ edificat᷑ ut ciuitas. Quare ñ ciuitas sed
ut cuutas. nisi qr ista structura parietũ quȩ erat in
tas illa autẽ edificat᷑ tanꝗ̃ ciuitas. qi et illi qͥ in eã
intrant tanq̃ uiui lapides s. Non em̃ uere lapides st̃.
Sic̃ illilapides ñ lapides: sic illa ut ciuitas ñ ciuitas.
qr dix̃ edificat᷑. Nomine qͥppe ȩdificii. structurã cõpa¬
gẽq corpoꝵ atq parietũ uoluit intelligi. Nã ciuitas

Expanded text:
tas illa perfecta; sed videbat in spiritu ruituram, et iterum aedificandam. Expugnata est enim illa civitas, et factus est transitus in Babyloniam populi captivati, et dicta est ista in Scripturis, transmigratio in Babyloniam. Et prophetavit Jeremias, post septuaginta annos captivitatis aedificari posse illam civitatem quae destructa erat a debellantibus . Forte aiex sanctis, tanquam ex lapidibus vivis. Quid sequitur, ut tollat totam dubitationem? Ait enim, «Stantes erant pedes rusalem quae aedificatur ut civitas.» Quare non civitas, sed «ut civitas;» nisi quia ista structura parietum, quae erat in bus civitas: illa autem aedificatur tanquam civitas, quia et illi qui in eam intrant, «tanquam vivi lapides» sunt; non enim vere lapides sunt? Sicut illi ut lapides, non lapides; sic illa «ut civitas,» non civitas; quia dixit, «aedificatur.» Nomine quippe aedificii, structuram compagemque corporum atque parietum voluit intelligi. Nam civitas
Abbreviated transcription (Latin):
in uia sis: hoc tͥ pone ante oculos quasi ibi stes qͣsi
iã int̾ angłos indeficiens gaudeas: et fiat in te qđ di-¬
ctũ ẽ. Beati qͥ habitant in domo tua: in scła scłoꝵ
laudabt̾ te. Stantes erant pedes nr̃i: in atrus ierłm.¬
Cuiꝰierłm: solet enĩ dici. et ista ierłm. Sedista ierłm:
ũbra illiꝰ ẽ. Et qͥd magnũ ẽ. stare in ista ierłm. quȩ in

Expanded text:
in via sis, hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi in via sis, hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi jam inter Angelos indeficiens gaudeas, et fiat in te quod dictum est, «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . «Stantes erant pedes nusalem? Solet enim dici et ista Jerusalem; sed ista Jerusalem umbra est illius. Et quid magnum est stare in ista Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. in atriis ierłm. Ecce habes domũ dñi: si que¬
rebas qͥd sit domꝰ dm̃. In illa domo dñi: laudat᷑ qͥ
condidit domũ. Ipse delitiȩ omniũ habitantiũ in
domo ipse sola spes bc et resibi. Quigꝰ curr̃ qͥd
debent cogitare: quasi ibi iã sint.: et ibi stent. Oignũ
enĩ ẽ. ibi stare int̾ angłos: et ñ deficere. Iui em̃ inde
ritate stant. Et ille stat. qͥ deo fruit᷑. Iui autẽ se friuiuo¬
luerit: cadit. Qͥs autẽ se fruiuult: Qui suꝑbꝰ ẽ. Ideo
ille qͥ semꝑ stare uolebat in atrus serłm. in lumine
tuo inqͥt uidebimꝰ lum̃. ñ in lumine meo. Et apud
te inqͥt fons uitȩ: ñ apud me. Et qͥd adiecit: Ponue¬
niat mͥ pes suꝑbiȩ: et manꝰ peccatoꝵ ñ moueat me
stare. Sigͦ illi ñ potuer̃ stare qr suꝑbi fuer̃ humilit̃
ascende. ut dicas. Stantes erant pedes nr̃i: in atrus
ierłm. Cogita qualis ibi futurus sis. Et quãuis adhuc

Expanded text:
nostri in atriis» «Jerusalem.» Ecce habes domum Domini, si quaerebas quid sit domus Domini. In illa domo Domini laudatur qui condidit domum: ipse deliciae omnium habitantium in domo; ipse sola spes hic, et res ibi. Ergo qui currunt, quid debent cogitare? Quasi ibi jam sint, et ibi stent. Magnum enim est ibi stare inter Angelos, et non deficere. Qui enim inde si, in veritate stant: et ille stat, qui Deo fruitur; qui autem se frui voluerit, cadit. Quis autem se frui vult? Qui superbus est. Ideo ille qui semper stare volebat in atriis Jerusalem, «In lumine tuo,» inquit, «videbimuss lumen;» non, in lumine meo: et, «Apud te,» inquit, «fon vitae;» non, apud me. Et quid adjecit? «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me. stare» . Si ergo illi non potuerunt stare, quia superbi fuerunt; humiliter ascende, ut dicas, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cogita qualis ibi futurus sis; et quamvis adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ets uos Ipsagͥ cuutis m̃ ȩdificat᷑ siecidunt᷑ lapides
gemontis ꝑ menꝰ pdicantiũ ueritatẽ conquadant᷑ ut
intent in structut̃ senpit̃nã. Acdhuc multi lapides in
manbꝰ atisicis s. Noncadant de manibꝰartisicis : ut
posut ꝑsfeti coȩelificari instruetiura tẽpli. Est gͦ ista

Expanded text:
us lapides per manus praedicantium veritatem, conquadrantur ut intrent in structuram sempiternam. Adhuc multi lapides in manibus artificis sunt; non cadant de manibus artificis, ut possint perfecti coaedificari in structuram templi. Est ergo ista
Abbreviated transcription (Latin):
diceret illue ascender̃ tribꝰ ne om̃s tribꝰ intelligeres
de bonis tribubꝰ quȩ cognouer̃ fabricatorẽ ciuuita¬
cis. Et ipsa erant grana int̃ illas tribꝰ quȩ int̾ pale-¬
as cõmixt. s̃ Ascendunt autẽ ñ cũ paleis. sed tribͦ
purgate electȩ. quasi tr ibꝰ dñ Illuc ascender tribꝰ:

Expanded text:
diceret, «Illuc enim ascenderunt tribus;» ne omnes tribus intelligeres, de bonis tribubus quae cognoverunt fabricatorem civitatis; et ipsa erant grana inter illas tribus, quae inter paleas commixta sunt. Ascenderunt autem, non cum paleis, sed tribus purgatae, electae, quasi tribus Domini. «Illuc ascenderunt tribus,
Abbreviated transcription (Latin):
stant habent quasdã mutationes suias et si oceultas.
Certe de locis in loca mutant᷑: Ascendunt ab oriente
in occidentẽ. et rursũ curũeunt ad orientẽ Nlongꝰ
stant ñ sidipsũ Anma humana nec ipsasftat Iuan¬
tisem̃ mutationibꝰ et cogitationibꝰ uariat᷑. qͣntis uolin¬
tatibꝰ immutat᷑ qͣntis cupiditatibꝰ diuierberat᷑ ad

Expanded text:
stant: habent quasdam mutationes suas, etsi occultas; stant: habent quasdam mutationes suas, etsi occultas; certe de locis in loca mutantur, ascendunt ab oriente in occidentem, et rursus circumeunt ad orientem: non ergo stant, non sunt idipsum. Anima humana nec ipsa stat. Quantis enim mutationibus et cogitationibus variatur! quantis voluptatibus immutatur! quantis cupidit
Abbreviated transcription (Latin):
quim᷑: in mom̃to .ẽ. Preteritȩ hore transier: futurȩ
ñdũ uener̃. Et cũ uenerint: et ipsȩ transibunt. et de¬
ficient. Quis anni qͥ ñ deficiunt. nisi qͥ stant: Si gͦ
ibi annistant. et ipsi anni qͥ stant unꝰ annꝰ ẽ: et ipse an-
nꝰ qͥ stat unꝰ dies ẽ. qr ipse unꝰ dies nec ortũ habet nec
occasiĩ nec inchoat᷑ ab hesterno nec excludit᷑ a crasti¬
no. sed stat semꝑ ille dies. Et qͦmꝰ uis: uocas illũ diẽ.
Siinis anni s̃ siuis dies ẽ. Qđcũq cogitaueris: stat.
Tam̃ ipsi stabilitatis. participat illa ciuitas ciuꝰ par¬
ticipatio ẽ in idipsũ. Merito gͦ q illiꝰstabilitatis fit
parciceps: dic̃ iste qͥ illuc currit. Stantes erant pe¬
des nr̃i in atriis ierb̃n. Om̃ĩa em̃ ibistant: ubi nchil
transit. Uiset tuibi stare. et ñ transire: Illuc curre.
mutationes locoꝵ ac cẽpoꝵ: mutat᷑ ꝑ morbos et defe¬
ctꝰ carnales. Nongͦ insestat. Corpora cȩlestia ñ in se

Expanded text:
quimur in momento est. Praeteritae horae transierunt, futurae nondum venerunt; et cum venerint, et ipsae transibunt et deficient. Qui sunt anni qui non deficiunt, nisi qui stant? Si ergo ibi anni stant, et ipsi anni qui stant unus annus est, et ipse unus annus qui stat unus dies est; quia ipse unus dies nec ortum habet nec occasum, nec inchoatur ab hesterno, nec excluditur a crastino, sed stat semper ille dies: et quod vis vocas illum diem; si vis, anni sunt; si vis, dies est; quodcumque cogitaveris, stat tamen: ipsius stabilitatis participat illa civitas «cujus participatio est in idipsum:» merito ergo, quia illius stabilitatis fit particeps, dicit iste qui illuc currit, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Omnia enim ibi stant, ubi nihil transit. Vis et tu ibi stare et non transire? Illuc curre. mutationes locorum ac temporum, mutatur per morbos et defectus carnales: non ergo in se stat. Corpora coelestia non in se
Abbreviated transcription (Latin):
locũ tẽporalẽ sic rapit amor sc̃s: qualis amor de-¬
bet. ee̾. qͥ concordes rapit in cȩlũ. dicentes sibi in
domũ dñuibimꝰ: Ergo eurramꝰ. curramꝰ: q in do-¬
mũ dñi ibimꝰ. Curramꝰ et ñ facigem᷑: q illuc ꝑue-¬
nienꝰ ubi ñ lassabim᷑. Curramꝰ in domũ dñi. Io-
cundet᷑ anima nrã: in his qͥea nob̾ dicunt. Qui
enĩ ea nob̾ dicunt. priores uider̃ ipsã patriã de
longinquo: clamantes ad posteriores. In domuor
dñi ibimꝰ. Ambulate. currite. Uider̃ illã apłi: et
dixer̃ nob̃. Currite. ambulate: seqͥmini. In domũ

Expanded text:
locum temporalem sic rapit amor sanctus; qualis amor delocum temporalem sic rapit amor sanctus; qualis amor debet esse qui concordes rapit in coelum, et dicentes sibi, «In domum Domini ibimus?» Ergo curramus, curramus, quia in domum Domini ibimus. Curramus, et non fatigemur; quia illuc perveniemus, ubi non lassabimur. Curramus in domum Domini, jucundetur anima nostra in his qui ea nobis dicunt. Qui enim ea nobis dicunt, priores viderunt ipsam patriam, de longinquo clamantes ad posteriores, «In domum Domini ibimus:» ambulate, currite. Viderunt illam Apostoli, et dixerunt nobis, Currite, ambulate, sequimini; «In domum
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ iste quẽ hodie suscẽpimꝰ tractandũ scĩtati ur̃ȩ.
ipsã ierłm desiderat: id ẽ iste qͥ ascendit in hoc psal
tiũ. Ascendere gͦ uult iste. Et qͦ uult ascendere. ni¬
si ad celũ: Qͥd ẽ in cęlũ: Utrũ ideo uult ascendẽ.
ut sit cũ sole et luna exstellis: Absit. Sed ẽ. in cȩlo
uibꝰ. ꝑegrinam᷑ in t̾ra. In ꝑegrinatione suspiramꝰ. in
ciuitate gaudebimꝰ. Inuenimꝰ autẽ et socios in ista
ꝑegrinatione. qͥ iã uider̃ ipsã ciuitatẽ: et inuitant
nos ut curramꝰ ad illã. Ad hos gaudet iste: qͥ dicit.
ocundat᷑ sũ in his qͥ dixer̃ mͥ: in domũ dñi ibimus.
Er̃s ueniat in m̃tẽ caricaci ur̃ȩ: si qͣ forte festiuitas¬
ẽ martirũ. et locus aliqͥs sc̃s̃ nominatꝰ. qͦ certo die
turbȩ confluant ad celebrandã sollennitatẽ: illȩ
gulatĩ faciunt unã flãmã. Et ipsa una flãma. fa¬
cta ex colloquutione sese accendentiũ. rapit illos
ad locũ scm̃: et cogitatio scã scĩficat eos. Si gͦ ad

Expanded text:
almus iste, quem hodie suscepimus tractandum Sanctitati vestrae, ipsam Jerusalem desiderat, id est, iste qui ascendit in hoc psalmtium . Ascendere ergo vult iste. Et quo vult ascendere, nisi in coelum? Quid est, in coelum? Utrum ideo vult ascendere, ut sit cum sole et tris peregrinamur in terra. In peregrinatione suspiramus; in civitate gaudebimus. Invenimus autem et socios in ista peregrinatione, qui jam viderunt ipsam civitatem, et invitant nos ut curramus ad illam. Ad hos gaudet iste qui et dicit, «Jucundatus sum in his qui dixerunt mihi, In domum Domini ibimus.» Fratres, veniat in mentem Charitati vestrae, si qua forte festivitas martyrum et locus aliquis sanctus nominatur, quo certo die turbae confluant ad celebrandam solemnitatem; illae illatim faciunt unam flammam: et ipsa una flamma facta ex collocutione sese accendentium rapit illos ad locum sanctum, et cogitatio sancta sanctificat eos. Si ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ fundam̃tũ nr̃m incelo. ẽ ad celũ ȩdificem᷑.
Corpora edificauer̃ istã structurã quã uidecis ãplã
surrexisse huiꝰ basilice. Et qi corpora ȩdificauer̃ fun-¬
dam̃tũ in imo posuer. Quia uͦ spũ alit̃ ȩdificamur:
fundam̃tũ nr̃m in sũmo positũ ẽ. Illuc gͦ curramꝰ u
bi ȩdificem᷑ qr de ipsa ierłm dictũ ẽ. Stantes erant

Expanded text:
trum in coelo est, ad coelum aedificemur. Corpora aedificaverunt istam structuram, quam videtis amplam surrexisse, hujus basilicae; et quia corpora aedificaverunt, fundamentum in imo posuerunt: quia vero spiritualiter aedificamur, fundamentum nostrum in summo positum est. Illuc ergo curramus, ubi aedificemur; quia de ipsa Jerusalem dictum est, «Stante
Abbreviated transcription (Latin):
pħas. et lapidas missos ad te: Qͥa gͦ magnũ iste c̃¬
cupiscebat. stare int̾ illos qͥ int̾ficiebant ꝓpħas. et
lapidabant missos ad se: Absit ut de ista ierłm sic
cogitet qͥ sic amat. qͥ sic ardet: qͥ sic uult ꝑuenire
ad illã ierłm matrẽ nrãm de qͦ dic̃ apłs. ȩtnã in¬
cęlis. Audi postremo. Noli mͥ credere. Audi qͥd se-¬
quat᷑ et quã ierłm designet m̃tibꝰ nr̃is. Cũ eñ di¬
xisset stantes erant pedes nr̃i in atruis ierłm. quasi
diceret᷑ illi de qͣ ierłm dicis. de qͦ ierłm loqueris:
subiec̃ statĩ. Ierłm quȩ ȩdificat᷑ ut ciuitas. frs.
qͣndo dicebat ista dauid ꝑfecta erat illa euntes ñ
ȩdificabat᷑. Nescio quã gͦ euutatẽ dic̃ que mͦ ȩdifi¬
cat᷑. ad quã iã curr̃ infide lapides uiui de qͥbꝰ dẽ

Expanded text:
as, et lapidas missos ad te» ? Quid magnum ergo iste concupiscebat, stare inter illos qui interficiebant Prophetas, et lapidabant missos ad se? Absit ut de ista Jerusalem sic cogitet qui sic amat, qui sic ardet, qui sic vult pervenire ad illam Jerusalem matrem nostram , de qua dicit Apost Audi postremo, noli mihi credere; audi quid sequatur, et quam Jerusalem designet mentibus nostris. Cum enim dixisset, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem;» quasi diceretur illi, De qua Jerusalem dicis? de qua Jerusalem loqueris? subjecit statim, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas.» Fratres, quando dicebat ista David, perfecta erat illa civitas, non aedificabatur. Nescio quam ergo civitatem dicit, quae modo aedificatur, ad quam currunt in fi
Abbreviated transcription (Latin):
lis ubi gemebat eciã iste ciuꝰ hȩc uox ẽ. quã cõmemo.¬
raui: De mediis gͦ scandalis a cõmixtione maloꝵ ho¬
minũ a paleis qͥbꝰ grana cõmixtas. uolare uult ubi
ñ patiat᷑ coniunctionẽ et societatẽ iniqͥ alicuiꝰ sed ui-

Expanded text:
lis, ubi gemebat etiam iste cujus haec vox est quam commemolis, ubi gemebat etiam iste cujus haec vox est quam commemoravi? De mediis ergo scandalis, a commixtione malorum hominum, a paleis quibus grana commixta sunt, volare vult, ubi non patiatur conjunctionem et
Abbreviated transcription (Latin):
AICUT aoxor immundus inflãmat animã.
et ad t̾rena concupiscenda et ꝑiturase-¬
ctanda ꝑiturã uocat. et in ima p̃cipi¬
tat. atq̃ in ꝓfunda demergit: sic amor sc̃s ad su¬
ꝑna eleuat. et ad ȩt̾na inflãmat: & ad ea quȩ non
transeunt neq moriunt᷑ excitat animã et de ꝓfun-¬
do inferni leuat ad cęlũ. Habet autẽ om̃is amor iuĩ
suã : nec potest uacare amor in animã amantis.
Necesse ẽ. ducat. Sed uis nosse qualis amor sit :
Uide qͦ ducat. Non gͦ monemꝰ ut nichil ametis: sed
monemꝰ ne mundũ ametis. ut eũ qͥ fec̃ munduo
lib̾e ametis. Obligata enĩ amore treno anima: quasi
uiscũ habet in pennis. uolare ñ potest. Mundata uͦ
ab affectibꝰ sordidissimis scli. tanꝗͣ extensis pennis. et
ascendens uolando. qr ascendit amando: Qđ ante¬
quã possit gemit in t̾ra. si iã in est ei uolandi deside.¬
riũ. &e dic̃. Qͥs dabit mͥ pennas sic̃ colũbȩ et uolabo
et reqͥescã: Quo autẽ uolabit nisi de mediis scanda-¬

Expanded text:
icut amor immundus inflammat animam, et ad terrena concupiscenda et peritura sectanda perituram vocat, et in ima praecipitat, atque in profunda demergit: sic amor sanctus ad superna levat, et ad aeterna inflammat, et ad ea quae non transeunt neque moriuntur, excitat animam, et de profundo inferni levat ad coelum. Habet tamen omnis amor vim suam, nec potest vacare amor in anima amantis; necesse est ducat. Sed vis nosse qualis amor sit? Vide quo ducat. Non ergo monemus ut nihil ametis; sed monemus ne mundum ametis, ut eum qui fecit mundum, libere ametis. Obligata enim anima amore terreno, quasi viscum habet in pennis; volare non potest. Mundata vero ab affectibus sordidissimis saeculi, tanquam extensis pennis et ascendens volando, quia ascendit amando? Quod antequam possit, gemit in terra, si jam inest ei volandi desiderium; et dicit: «Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam» ? Quo autem volabit, nisi de mediis scanda
Abbreviated transcription (Latin):
lege tua miserere mei.Suꝑb̃ resistit ut obdurentur.
humilibꝰ autẽ cdat gram: ut diligant obedientiã. et
recipiant excellentiã. MNeditatione qͥppe legis huꝰ
uoluntaria seruat᷑ humilitas: ut penalis humilitas
me: ut discã iustificationes tuas. Uicinũ aliqͥd et
suꝑiꝰ iã dixerat: priquã humiliarer ego deliqͥ ꝓpt̾ẽa
eloqͥũ cuũ custodiui. Ipso qͥppe fructu ostendit:
qđ bonũ illi fuerit humiliari. Sed illic dix̃ et cau¬
sã. qđ humilitatẽ penalẽ delinquendo p̃cesserit.
Qđ uͦ ibi ait ꝓptẽa eloqͥũ tuũ custodiui. hic autẽ
ut discã iustificationes tuas: satis significasse mͥ ui-¬
det᷑ hoc e̾ẽ. ista nosse qđ custodire. hoc custodire
et tam̃ arguebat peccatũ. cũ dictũ de illo sit qđ ñ
nouerat peccatũ. Nouerat gͦ qͦdã nocitia: et rur¬
sus qͦdã ignorantia ñ nouerat. Sic et iustificationes¬

Expanded text:
lege tua miserere mei.» Superbis resistit, ut obdurentur; lege tua miserere mei.» Superbis resistit, ut obdurentur; humilibus autem dat gratiam , ut diligant obedientiam, et recipiant excellentiam. Meditatione quippe legis hujus, voluntaria servatur humilitas, ut poenalis humilitas  aliquid et superius jam dixerat, «Priusquam humiliarer, ego deliqui; propterea eloquium tuum custodivi.» Ipso quippe fructu ostendit quod bonum illi fuerit humiliari; sed illic dixit et causam, quod humilitatem poenalem delinquendo praecesserit. Quod vero ibi ait, «Propterea eloquium tuum custodivi;» hic autem, «Ut discam justificationes tuas:» satis significasse mihi videtur hoc esse ista nosse quod custodire, hoc custodire et tamen arguebat peccatum, cum dictum de illo sit quod «non noverat peccatum» . Noverat ergo quadam notitia, et rursus quadam ignorantia non noverat. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt᷑ Nultiplicata ẽ suꝑ me iniqͥtas suꝑboꝵ eoꝵ sci¬
licet quibꝰ ñ ꝓfuit qđ postea quã deliquit humilia-¬
ta ẽ natura humana. Ego autẽ in toto corde meo
serutabor mandata tua. Qntalibet inqͥt habundet
iniqͥtas: ñ in me refrigescet caritas. Tanꝗ̃ ille hoc dic̃:
qͥ in eiꝰsuauitate iustificationes dĩ discit. Qͥntomagis
enĩ suaiua s̃ quȩ iubet: tantomagis eascrutat᷑ amans
ut cognita faciat. et faciendo cognoscat: q ꝑfectiꝰ co¬
Quoꝵ nisi suꝑboꝵ. quoꝵ suꝑ se multiplicatã dixit
iniqͥtatẽ : Obduruisse autẽ cor eoꝵ ciult intelligi:
hoc ũbo et hoc loco. Nã dicit᷑ et in bono. sic̃ in psal¬
mo septuagesimo septimo dr̃: mons incaseatꝰ mons
uber: et intelligit᷑ grã plenꝰ. Nã et illic qͥdã coagulatꝰ
int̃p̃tatis. Sed uide qͥd a se opponat duritiȩ cordis e¬
oꝵ. Ego autẽ inqͥt legẽ tuã meditatꝰ sũ. Qualẽ :
Utiq iustissimã et misericordissimã. Unde illi dr̃ et

Expanded text:
quitur, «Multiplicata est super» «me iniquitas superborum:» eorum scilicet quibus non profuit, quod posteaquam deliquit, humiliata est humana natura. «Ego autem in toto corde meo scrutabor mandata tua.» Quantalibet, inquit, abundet iniquitas, non in me refrigescet charitas . Tanquam ille hoc dicit, qui in ejus suavitate justificationes Dei discit. Quanto magis enim suut cognita faciat et faciendo cognoscat; quia perfectius coQuorum, nisi superborum quorum super se multiplicatam dixit iniquitatem? Obduruisse autem cor eorum vult intelligi hoc verbo et hoc loco. Nam dicitur et in bono, sicut in psalmo sexagesimo septimo dicitur, «Mons incaseatus, mons uber» ; et intelligitur gratia plenus: nam et illud quidam, «coagulatus,» interpretati sunt. Sed vide quid a se opponat duritiae cordis go vero,» inquit, «legem tuam meditatus sum.» Quam legem? Utique justissimam et misericordissimam: unde illi dicitur. «Et
Abbreviated transcription (Latin):
didicisset: si iste docuisset. Ideo ds̃ qͣndo uult do¬
cere. priꝰ dat intellectũ: sine qͦ ea quȩ ad diuinã
doctrinã ꝑtinent homo ñ potest discere. Unde
ta tua. Pocest itaq homo cũ docere aliquẽ cupit.
dicere illa quȩ dix̃ dñs discipulis suis pꝰ quã re¬
surrex̃ a mortuis. sed facere qđ ille fecit ñ potest.
Ait enĩ euangłm. Tunc aꝑuit eis sensũ ut intelli¬
gerent scripturas. et dix̃ illis. Qͥd autẽ illis dixe

Expanded text:
didicisset, si iste docuisset. Et ideo Deus, quando vult dodidicisset, si iste docuisset. Et ideo Deus, quando vult docere, prius dat intellectum, sine quo ea quae ad divinam doctrinam pertinent, homo non potest discere: unde ta tua.» Potest itaque homo, cum docere aliquem cupit, dicere illa quae dixit Dominus discipulis suis, posteaquam resurrexit a mortuis; sed facere quod ille fecit, non potest. Ait enim Evangelium: «Tunc aperuit eis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit illis» . Quid autem illis dix
Abbreviated transcription (Latin):
sed doce me: qͦmͦ suauitas docet᷑ siñ det̃. qͣndo¬
qͥdẽ multi qd eos ñ delectat seiunt. et quarũ re¬
rũ habent cognitionẽ ñ habent suauitatẽ. sua¬
uitas autẽ disci ñ potest nisi delectet: Itẽ disei¬
plina quȩ significat em̃clatoriã tribulationẽ ac¬
cipiendo discit᷑ idẽ. ñ audiendo. uł legendo. uł
cogitando sed exꝑiendo. At uͦ seientia q̃ derciã
posut in his quȩ ait doce me: docendo dat᷑: Nã
qͥd aliud ẽ. docere. quã scientiã dare: et hȩc duo
ita sibi conexas: ut alterũ sine altero eẽ ñ possit.
Nemo eni docet᷑ nsi discat: et nemo discit ni.¬
sidoceat᷑. Et ideo si discipulꝰ capax ñ sit eoꝵ quȩ
adoctore dicunt᷑:. ñ potest doctor dicere. ego eũ
docui sed ipse ñ didicit. Dicere autẽ potest. ego
ei dixi qd discendũ fuit: sed ipse ñ didicit. qr ñ
ꝑcepit. ñ cõp̃hendit. ñ intellex̃. Nã ꝓfecto et ille

Expanded text:
sed «Doce me:» quomodo suavitas docetur, si non detur? Quandosed «Doce me:» quomodo suavitas docetur, si non detur? Quandoquidem multi quod eos non delectat sciunt, et quarum rerum habent cognitionem, non habent suavitatem. Suavitas enim disci non potest, nisi delectet. Item disciplina, quae significat emendatoriam tribulationem, accipiendo discitur; id est, non audiendo vel legendo, vel cogitando, sed experiendo. At vero scientia, quam tertiam posuit in his quae ait, «Doce me,» docendo datur. Nam quid est aliud docere, quam scientiam dare? Et haec duo ita sibi connexa sunt, ut alterum sine altero esse non possit. Nemo enim docetur nisi discat, et nemo discit nisi doceatur. Et ideo si discipulus capax non sit eorum quae a doctore dicuntur, non potest doctor dicere, Ego eum docui, sed ipse non didicit: dicere autem potest, Ego ei dixi quod dicendum fuit, sed ille non didicit; quia non percepit, non comprehendit, non intellexit. Nam profecto et ille
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ inspirat boni delectationẽ: atq ut aꝑtiꝰ id
explicẽ cui donat᷑ a deo caritas dei. et ꝓpt̾ deũ
caritas ꝓximi ꝓfecto instant̃ orare debet. qͦ tan-¬
cũ sibi augeat᷑ hocbonũ: ut ñsolũ ꝓ illo contẽp¬
nat delectationes cęteras. sed etiã ꝓ illo ꝑferat¬
qͣslibet passiones. Ita suauitati salubrit᷑ addit᷑
disciplina. Non enĩ qͥntulȩcũq suauitati uł boni-
tã magne ut sub eiꝰ pressura ñ possit extingui. sed
sic̃ ingens flãma sub impetu uenti. qͦnto magis re-¬
pͥmit᷑. tanto ardentiꝰ excitari. Ideo parũ fuit dice-¬
re suauitatẽ fecisti cũ seruo tuo. nisi rursus pete¬
ret ut eũ doceat suaiitatẽ: tantã utiq ut disci¬
plinã patientissime possit sustinere. Tercia po¬
disciplina: tẽ utilis erit scientia qͣ innoteseet etiã
sibi homo qͥd̃ ipse meruerit. et quȩ a deo donata
sei ꝑ quȩ posse se sciat quȩ se posse nesciebat. et
ꝑ seipsũ om̃ĩno ñ poterat. Qđ autẽ ñ ait da mͥ.

Expanded text:
delectationem, atque ut apertius id explicem, cui donatur a Deo charitas Dei, et propter Deum charitas proximi, profecto instanter orare debet quo tantum sibi augeatur hoc donum, ut non solum pro illo contemnat delectationes caeteras, sed etiam pro illo quat passiones. Ita suavitati salubriter additur disciplina. Non enim quantulaecumque suavitati vel bonitatam magnae, ut sub ejus pressura non possit exstingui, sed sicut ingens flamma sub impetu venti, quanto magis reprimitur, tanto ardentius excitari. Ideo parum fuit dicere, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» nisi rursus peteret ut eum doceat suavitatem, tantam utique ut disciplinam possit patientissime sustinere. Tertia podisciplina; tunc utilis erit scientia, qua innotescit etiam sibi homo quid ipse meruerit, et quae a Deo donata sint ei, per quae posse se sciat quae se posse nesciebat, et per seipsum omnino non poterat. 3. Quod autem non ait, Da mihi;
Abbreviated transcription (Latin):
s mandata: alia ꝓmissa. Mandata facienda sus-¬
credidi. nisi credidi qđ tu illa mandaueris ñ ali¬
qͥs homo. ꝗuis ꝑ homines hominibꝰ ministrata
sint: quia utiͦq credidi tua ee̾ mandata: ipsa
fides mea qđ credidi. impetret abs te grãm qua
faciã qđ mandasti. Si eñ homo hȩc uiberet for-¬
te forisecus. nũqͥd ut etiã facerẽ qđiubebat adiu¬
uaret intrinsecus: Poce gͦ me suauitatẽ inspiran-¬
do caritatẽ: doce me disciplinã. donando patienti¬
ã: doce me scientiã illuminando intelligentiã. qm̃
ds̃ es et homini donas unde facias eũ facere qđ man
cuũ. uł sic̃ alii exp̃ssiꝰ habent ꝓtẽa eloqͥũ tuũ cu-¬
stodiui: ne rursus humiliarer. Qđ ad illã meliꝰ hu

Expanded text:
enim mandata, alia promissa. Mandata facienda susenim mandata, alia promissa. Mandata facienda sus «mandatis tuis credidi,» nisi, credidi quod tu illa mandaveris, non aliquis homo, quamvis per homines hominibus ministrata sint? Quia itaque credidi tua esse mandata, ipsa fides mea qua id credidi, impetret abs te gratiam qua faciam quod mandasti. Si enim homo mihi haec juberet forinsecus; numquid, ut etiam facerem quod jubebat, adjuvaret intrinsecus? Doce ergo me suavitatem inspirando charitatem, doce me disciplinam donando patientiam, doce me scientiam illuminando intelligentiam: «Quoniam i Deus es, et homini donas unde facias eum facere quod matuum,» vel, sicut alii expressius habent, «propterea eloquium tuum custodivi:» u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑet᷑ aꝑuit. Docet gͦ ds̃ suauitatẽ inspirando di-¬
lectionẽ. docet disciplinã tẽꝑando tribulationẽ.
docet scientiã insinuando cognitionẽ. Cũ itaq
alia sint quȩ ideo discimꝰ ut tantũmͦ sciamꝰ. alia
uͦ ut etiã faciamꝰ: qͣndo ds̃ ea docet. sic docet: ut
scienda sciamꝰ aꝑiendo ueritatẽ. sic docet ut fa¬
cienda faciamꝰ inspirando suauitatẽ. Neq enĩ ei¬
frustra dr̃: doce me ut faciã uoluntatẽ tuã. Sic
inqͥt doce ut faciã: ñ ut tantũ mͦ sciã. Ipsa qͥppe
recte facta. fructꝰ nr̃ ẽ: quẽ reddimꝰ agricolȩ nr̃o.
Sed scriptura dic̃: dñs dabit suauitatẽ. et t̾ra
nr̃a dabit fructũ suũ. Quȩ autẽ ista tra. ẽ: nisi
de qͦ dr̃ eidẽ ipsi qͥ dat suauitatẽ. animamea sic̃
t̃ra sine aquatͥ: Qd uͦ cũ dixisset suauitatẽ et
disciplinã et scientiã doce me adiunx̃ atq ait.
qm̃ mandatis tuis credidi: ñ immerito queripo¬
test cur ñ dixerit obȩdiui. sed credidi. Alia enĩ

Expanded text:
uit. Docet ergo Deus suavitatem inspirando delectationem, docet disciplinam temperando tribulationem, docet scientiam insinuando cognitionem. Cum itaque alia sint quae ideo discimus ut tantummodo sciamus, alia vero ut etiam faciamus; quando Deus ea docet, sic docet ut scienda sciamus, aperiendo veritatem, sic docet ut facienda faciamus, inspirando suavitatem. Neque enim frustra ei dicitur, «Doce me ut faciam voluntatem tuam» . Sic, inquit, «doce ut faciam,» non tantummodo tu sciam. Ipsa quippe recte facta, fructus est noster quem reddimus agricolae nostro: sed Scriptura dicit, «Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum» . Quae autem ista terra est, nisi d et disciplinam, et scientiam doce me;» adjunxit atque ait, «Quoniam mandatis tuis credidi:» non immerito quaeri potest cur non dixerit, obedivi; sed, «credidi.» Alia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣndo suauitatẽ aliqͣndobonitatẽ nr̃i int̃p̃tes
transtuler. Uerũ qr suauitas potest. eẽ. et in malo.
qͣndo et illicita quȩq et immunda delectant.
potest etiã in ea quȩ concedit᷑ uoluptate carnali:
sic debemꝰ intelligere suauitatẽ quã chrestote cã gre-¬
ciuocant. ut in bonis spũalibꝰ deputet᷑. ꝓpt̃ hoc
enĩ eã. et bonitatẽ nr̃i appellare uoluer̃ Nichil
hic gͦ aliud dictũ existimo. suauitatẽ fecisti cũ ser¬
uo tuo: nisi fecistiut me delectaret bonũ. Quan¬
do enĩ delectat bonũ: magnũ ẽ. dei donũ. Endo
autẽ bonũ opꝰ qđ lex imꝑat fit timore pȩnȩ ñ de¬
lectatione iustitiȩ cũ ds̃ metuit᷑ ñ amat᷑ seruili¬
t̃ fit ñ lib̾alit̃. Seruus autẽ ñ manet in domo in

Expanded text:
aliquando «suavitatem,» aliquando «bonitatem» nostri interpretes transtulerunt. Verum quia suavitas potest esse et in malo, quando illicita quaeque et immunda delectant, potest etiam esse et in ea quae conceditur voluptate carnali; sic debemus intelligere «suavitatem,» quam χρηστότητα Graeci vocant, ut in bonis spiritualibus deputetur: propter hoc enim eam et «bonitatem» nostri appellare voluerunt. Nihil hic ergo aliud dictum existimo, «Suavitatem fecisti cum servo tuo,» nisi, fecisti ut me delectaret bonum. Quando enim delectat bonum, magnum est Dei donum. Quando autem bonum opus quod lex imperat, fit timore poenae, non delectatione justitiae, cum Deus metuitur, non amatur; serviliter fit, non liberaliter. Servus aute
Abbreviated transcription (Latin):
nouer̃. Eomͦ gͦ hic intelligendꝰẽ dixisse: ut discã
Ronũ mͥ lex oris tui suꝑ milia auri et argenti:
ut ampliꝰ diligat caritas legẽ dei. quã diligit cupi¬
ditas milia auri et argenti.:¬

Expanded text:
o hic ergo intelligendus est dixisse, «Ut discam «Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti:» ut amplius diligat charitas legem Dei, quam diligit cupiditas millia auri et argenti.