comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtolerabił pestilentia corripuit ciuitatẽ: ut pp̃ eã qͣcũ¬
q rõe sedandã libͦs sibillinos ꝯsulendos putauerĩt. hor¬
rend̾q illũ epidaurũ colubeũ cũ ip̃o esculapii lapide
aduexerst. qͣi uͦ pestilentia aut añ sedata nõ sit: aut ptꝰ
pius excusabat. ꝙ archiatrũ se nõ obstetricẽ ꝓfite¬

Expanded text:
intolerabilis pestilentia tunc corripuit ciuitatem, ut propter eam quacumque ratione sedandam libros Sibyllinos consulendos putarint horrendumque illum Epidaurium colubrum cum ipso Aesculapi lapide aduexerint: quasi uero pestilentia aut ante sedata non sit aut post pius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profite
Abbreviated transcription (Latin):
chrũ. Adest it̾m demon: it̾m dat Rsa. Tũc sacͥe
in semetipm ꝯu̾sus ait. Qũo nõ multo melior ⁊
gregoriꝰ isto apolline cꝰ obtẽꝑat iussis: Ꝙ descen¬
dens eadẽ hora ad gregoriũ. referẽsq epłam. rem
ordine pandit: utq se offerar deo rogat Tũc re¬
licta gentilitate fc̃s ab eo cathetuminꝰ. cũ se cas¬
tissime uite ⁊ abstinentissime mancipass. ⁊̃ bap¬
gregorii successor ĩ epãtu efficit᷑¬

Expanded text:
erum daemon, iterum dat responsa. Tunc sacerdos, in semetipsum conversus, ait: Quomodo non multo melior est Gregorius isto Apolline, cujus obtemperat jussis? et descendens eadem hora ad Gregorium, referensque epistolam, rem ordine pandit, utque se offerat Deo, rogat. Tunc, relicta gentilitate, factus est ab eo catechumenus, et cum se castissimae vitae et abstinentissimae mancipasset, etiam bapcit, quod B. Gregorii successor in episcopatu efficit
Abbreviated transcription (Latin):
ceret ecclesiã construi. Rupis q̃dã uicini mõtis
ex ꝑte orientis obiecta: ex alt̾a uͦ p̃t̾fluens fluuiꝰ
spatiũ qnͣtũ ecc̃e suffic̾e̾t denegabat. & cũ alius õi¬
no nõ eẽt locꝰ. õsq mesti agerẽt ꝙ solũ ad ꝯstruen¬
cem coeuntib ppłis inuenta ẽ rupis ĩportuna seces¬
sisse tm̃. qnͣtũ spacii ad cõdendã q̃rebat᷑ ecc̃am. Ha

Expanded text:
ceret ecclesiam construi, rupes quaedam vicini montis ex parte Orientis obiecta, ex alia vero preterfluens fluvius spatium, quantum ecclesiae sufficeret, denegabat. II 143 Et cum alius omnino non esset locus, omnesque mesti aierent, quod solum ad construence coeuntibus populis, inventa est rupes importuna secessisse tantum, quantum spatii ad condendum querebatur ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. ad fanũ diu̾tit apollinis: ibiq ꝑnoctat. Quo
mane recedente. recessit ⁊ demon. Poscit᷑ dare rensa
sicut pͥus. obmutescit. Consulitur a sacerdote. op¬
ponit titulũ aduentꝰ gregorii. Mox sac̾dos occu¬
pat uia. pueniensq ad gregorũ. q̃relã expulsi
numinis exponit: questũq ẽ amissũ deplorat l¬

Expanded text:
tus, ad fanum divertit Apollinis, ibique pernoctat. Quo mane recedente, recedit daemon; poscitur dare responsa ut prius, obmutescit, consulitur a sacerdote, opponit titulum adventus Gregorii. Mox sacerdos occupat viam perveniensque ad Gregorium, querelam expulsi numinis exponit, quaestumque deplorat amissum. At
Abbreviated transcription (Latin):
uit ĩ ciuitatẽ dauid: ĩ qͣ posuit p̃sidiũ macedonũ. qͥ
uideis erãt ĩ oĩb ĩhũani. Nã qͦscũq cͥcũcidisse filios
suos reꝑissẽt. suspendebãt. ⁊ ꝑuulos ad colla eoꝵ. ui¬
dentes ã samarite iudeos ħ pati de ꝯsuetudĩe neͣ sue
se ñ ẽẽ ꝯgnatos uideoꝵ fatebant᷑. ⁊ ꝙ hactenꝰ p̃dica¬

Expanded text:
itate David, in qua posuit praesidium Macedonum, qui Judaeis erant in omnibus inhumani. Nam quoscunque circumcidisse filios suos reperissent suspendebant, et parvulos ad colla eorum . Videntes autem Samaritae Judaeos haec pati, de consuetudine naturae suae se non esse cognatos Judaeorum fateban
Abbreviated transcription (Latin):
scͥbaꝵ ⁊ etate ꝓuectꝰ: aꝑto ore hyans. ꝯpellebatur
suillas ⁊ carnes sacͥficii mãducare. Qͥdã uͦ uet̾es¬
eiꝰ amici: crͣnes licitas secreto affe̾ntes: rogabant
ut sił̃aret se ad ĩꝑiũ regis mãducare. Ꝙ rẽnuẽs
aiebat. Adolescentib pociꝰ exemplũ forte delinqͣm.

Expanded text:
aetate provectus, aperto ore hians compellebatur suillas carnes sacrificii manducare. Quidam vero veteres amici ejus carnes licitas secreto afferentes, rogabant ut simularet se ad imperium regis manducare, quod renuens aiebat: « Adolescentibus exemplum forte malum
Abbreviated transcription (Latin):
qui accepit
uxorẽ ꝯtribu¬
lem iocabeth.
Qui nolebat
acced̾e ad ux¬
orem post edcm̃ ph̾onis: malens carere lib̾is: qũã
ĩ netẽ ꝓcreare. Cui dñs ꝑ sompniũ astitit ut ait
iosephꝰ. dicens ne tim̾et uxorẽ ꝯgnosce̾: qr puer q̃
timebat egyptii. nasciturꝰ erat ex ea. S ⁊ de sacer¬

Expanded text:
qui accepit uxorem contribulem nomine Jocabeth, qui nolebat accedere ad uxorem post edictum, malens carere liberis quam in necem procreare. Cui Deus per somnium astitit, ut ait Josephus, dicens, ne timeret uxorem cognoscere, quia puer, quem timebant Aegyptii, nasciturus esset ex ea: etiam de sacer
Abbreviated transcription (Latin):
iurgati st̃ adu̾sus moysen: ꝓ uxore eiꝰ ethiopissa
tie: ut alt̾a memoriã. alt̾a obliuionẽ ꝯferret. Cũq
parib anus eas ĩseruiss: alt̾m .s. obliuionis anu
dẽ libe̾ ĩ egyptũ regressus ẽ.¬

Expanded text:
jurgati sunt adversus Moysen pro uxore ejus Aethiopissa jurgati sunt adversus Moysen pro uxore ejus Aethiopissa ciae, ut altera memoriam, altera oblivionem conferret. Cumque paribus annulis eas inseruidem libere in Egyptum regressus e
Abbreviated transcription (Latin):
pes uastauert̃ egyptũ us ad mephim et
sũ acceperĩt. ut auxiliatore ut̾ent᷑ hebreo. Ex uix
obtinuert̃ ath̾muth. ut ex̾citui quẽ ꝑauerãt. mo¬
ysen p̃fice̾nt ducẽ: pͥus p̃stitis sacram̃tis ne ei no¬
cerẽt. Erat ã moyses uir bellicosus ⁊ ꝑttissimꝰ. Qui
flũs int̾ tãquã longiꝰ p̃t̾mittens ꝑ t̾rã duxir ex̾ci¬
tũ uia breuiori: ut ĩpiusos ethiopes p̃ueniret.S ꝑ
loca plena serpentib it̾ faciens. tulit ĩ artis papi¬
riis sr̃ plaust̃ ibices. ꝙyconias .s egyptias nałr ĩfesta
serpentib: q̃ rostro ꝑ post̾iora ĩmisso aluũ purgãt.
sastq metaturꝰ ꝓferebat eas: ut s̾pentes fugarẽt
⁊ deuorarent. Et ita tutꝰ ꝑ noctes tͣnͣsibat ex̾citꝰ. Tã¬
dem p̃uentos ethiopes expugnãs ĩdusit eos fugiẽ¬
tes ĩ ciuitatẽ salba regiã ꝙͣ post cãbises a noĩe so¬
roris sue m̾ciã denoĩauit. Q cũ qr ĩexpugnabił
filia regis ethiopũ. E ex ꝯdcõ tͣdidit ei ciuitatẽ. si

Expanded text:
egyptum, usque ad Memphim et runt responsum, ut auxiliatore uterentur Hebraeo; et vix obtinuerunt a Terimith, ut exercitui, quem paraverant, Moysen praeficeret ducem, prius praestitis sacramentis, ne ei nocerent. Erat autem Moyses vir bellicosus, et peritissimus, qui fluminis iter tanquam longius praetermittens, pertum itinere breviori, ut improvisos Etyopes preveniret. Sed per loca plena serpentibus iter faciens, tulit in archis papiriis super plaustra ibices ciconias, scilicet egyptias naturaliter infestas serpentibus que rostro per posteriore immisso alvum purgant. Castraque metatus proferebat eas ut serpentes fugarent et devorarent, et ita tutus per noctem transibat exercitus. Tandem preventos Ethiopes expugnans inclusit eos fugientes in civitatem regiam Saba, quam post Cambises a nomine sororis sue Meroen denominavit. Quam cum quia inexpugnabilis mis filia regis Ethiopum et ex condicto tradidit ei civitatem si
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ cũ qͣdã die obtuliss phoni. ut ip̃e eũ adopta¬
ret: admirãs rex pu̾i uenustatẽ. coronã ꝙͣ forte
gestabat capiti illiꝰ ĩposuit. Erat a̾ ĩ ea ymago
hamonis fabͤfc̃a. Puer ã toronã ꝓiecit ĩ t̾rã: ⁊ fre¬
git. Sactos ã heliopoleos alat̾e regis surgẽs: extla
mauit. H ẽ puer que nob̾ occidend̾ d̾s mostrauit.
ut de cet̾o timore tareamꝰ. & uoluit irruere ĩ ei S
auxilio regis lib̾tus ẽ.⁊ ꝑsuasiõe cͦdã sapientis qui
ꝑ ignorãtiã ħ ftm̃ eẽ a ꝓu̾o asseruit. In t̾ rti argum̃¬
tũ cũ pͥnas allatas pu̾o obtuliss. puer ori suo appo¬

Expanded text:
e Terimith obtulisset Pharaoni, ut et ipse eum adoptaret, admirans rex pueri venustatem, coronam, quam tunc forte gestabat, capiti illius imposuit. Erat autem in ea Ammonis imago fabrefacta. Puer autem coronam projecit in terram, et fregit. Sacerdos autem Heliopoleosmavit: Hic est puer, quem nobis occidendum Deus monstravit, ut de caetero timore careamus, et voluit irruere in eum, sed auxilio regis liberatus est, et persuasione cujusdam sapientis qui per ignorantiam hoc factum esse a puero asseruit. In cujus rei argumentum cum prunas allatas puero obtulisset, puer eas ori suo oppo
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃m .uiii. idus augusti. Qͥ cũ adhuc pu̾ litteris
ĩbuerent᷑: ꝓiectis ĩ scoł tabuł sponte ad mͣriũ cu¬
currerũt. Moxq a datiano teneri iussi cũ se mu-¬
tuis exhortationib ꝯstantissime roborarent: extͣ
hyspaniaꝵ datiano. apud toletũ dira carceris
custodia macerata. cũ gͣuissimos bẽ eulalie ⁊ re¬
liquoꝵ mͣrm audiss cruciatꝰ: in or̃onib posita¬

Expanded text:
s imbuerentur, projectis in schola tabulis, sponte ad martyrium cucurrerunt; et mox a diacono teneri jussi, cum se mutuis exhortationibus constantissime roborarent, extra Hispaniarum Daciano, apud Toletum dura  Bouillart, dira, carceris custodia macerata, cum gravissimos beatae Eulaliae et reliquorum martyrum audisset cruciatus, genibus
Abbreviated transcription (Latin):
tuli. nec unqͣm marcescẽt: nec odorẽ amittẽt. Ptꝰ
ħ disparente angło. tyburtiꝰ fr̃ ualeriani ad eos
ingressus ẽ. ⁊ statim mirari cepit unde tantꝰ odor
rosarũ ⁊ lilioꝵ spiraret. Dicit ei ualerianꝰ. Sic̃
me orante hũc odorẽ sensisti. iͣ coronas ex rosis ⁊ li¬
liis qͣs hẽmꝰ. ⁊ uidere ñ p̃uales: si mͥ credideris. mͦ

Expanded text:
tuli nec unquam marcescent nec odorem amittent». Post tuli nec unquam marcescent nec odorem amittent». Post hec disparente angelo Tyburtius frater Valeriani ad eos ingressus est et statim mirari cepit unde tantus odor rosarum et liliorum spiraret. Dicit ei Valerianus: «Sicut me orante hunc odorem sensisti, ita coronas ex rosis et liliis quas habemus et uidere non preuales si michi credideris
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾is eũ uide̾. Statĩ ualerianus ꝑrexit. ⁊ scd̾ sig¬
na q̃ acceꝑat. inuenit scm̃ urbanũ ppͣm. qͥ ĩter
sepulchra mrͣm latitabat. Cui cũ dixisset u̾ba
cecilie. gauisus est ualde. ⁊ genib flexis cepit ꝓ
illo orare. Tũc subito apparuit ĩ niueis uestib
qͥdã senex tenẽs libꝵ aureis lris scͥptũ. Qũe uidẽs
ualerianꝰ p̃ nimio timore . q. mortuus cecidit:⁊
a sene eleuatus sic legit. Unꝰ deus. una fides. uñ
nobis. Eẜ dixit ei senex. Credis ita ẽẽ an adhuc du¬
bitas: Exclamauit ualerianꝰ dicẽs. Non ẽ aliud
qd̃ ueruis possit credi sub celo. ꝙ statim senex il¬
le disparuit ⁊ ualerianꝰ a sco urbano baptizatꝰ
⁊ diligent̾ instructꝰ ad ceciliã rediit. uiditq pro¬
tinꝰ angłm cecilie oranti astantẽ. qui duas coro-¬
nas ex rosis ⁊ liliis ferens. alterã cecilie: alteram
ualeriano dedit. dicẽs. Istas coronas mũdo corde ⁊
corpore custodite. qr de paradyso dei ad uos eas at¬

Expanded text:
tatim Valerianus perrexit et secundum signa que acceperat inuenit sanctum Vrbanum papam qui inter sepulchra martyrum latitabat. Cui cum dixisset uerba Cecilie gauisus est ualde et flexis genibus cepit pro illo orare. Tunc subito apparuit in niueis uestibus quidam senex tenens librum aureis litteris scriptum. Quem uidens Valerianus pre nimio timore quasi mortuus cecidit et a sene eleuatus sic legit: ‘Vnus dominus, una fides, unum nobis’. Et dixit ei senex: «Credis ita esse an adhuc dubitas?». Exclamauit Valerianus dicens: «Non est aliud quod uerius possit credi sub celo». Et statim senex ille disparuit et Valerianus a sancto Vrbano baptizatus et diligenter instructus ad Ceciliam rediit; uiditque protinus angelum Cecilie oranti astantem; qui duas coronas ex rosis et liliis ferens alteram Cecilie alteram Valeriano dedit dicens: «Istas coronas mundo corde et corpore custodite, quia de paradiso dei eas ad uos at
Abbreviated transcription (Latin):
ecilia ħ nata ex p̃claro gen̾e romanoꝵ ab
ipsis cunabuł in fide xp̃i nutrita: dieb at nocti¬
b uirginitatẽ suã cõseruari a dño p̃cabat᷑. De
sponsata ã cuidã iuueni ualeriano. dũ dies nup¬
ciã custodiret. Dũ ħ agerent᷑: cecilia sponsũ su¬
ũ in cubiculo sic hortatur. Secretũ amice dulcis¬
sime tͥ uolo dr̃e: si te illd̾ sub iuram̃to ꝓmiseris
obseruare. Quo iurante: angłm dei habeo ĩquit
amatorẽ. qui nimio zelo tustodiens corꝰ meũ. si uł
leuit̾ senserit ꝙ tu castitatẽ meã iolare p̃su¬
mas: cõtra te grauissime irascet᷑. Si uͦ sincere di
ligas me ⁊ castitatẽ meã custodias. ita quo te di¬
liget. sicut ⁊ me. ⁊ ostendet tͥ grãm suam. Tũc
ualerianꝰ nutu dei timore correptꝰ: siuis ĩquit
ut credã qd̾ dicis. ostende mͥ angłm ip̃m. Ꝙ si ꝓ

Expanded text:
ecilia nata ex preclaro genere Romarorum ab ipsis cunabulis in fide Christi nutrita, diebus ac noctibus uirginitatem suam conseruari a domino precabatur esponsata autem cuidam iuueni Valeriano, dum dies nuptiam custodiret. Dum hec agerentur Cecilia sponsum suum in cubiculo sic hortatur: «Secretum amice dulcissime tibi uolo dicere, si te illud sub iuramento promiseris obseruare». Quo iurante, «Angelum dei», inquit, «habeo amatorem, qui nimio zelo custodiens corpus meum si uel leuiter senserit quod tu castitatem meam uiolare presumas contra te grauissime irascetur. Si uero sincere me diligas et castitatem meam custodias, ita te quoque diliget sicut et me, et ostendet tibi gratiam suam». Tunc Valerianus nutu dei timore correptus: «Si uis», inquit, «ut credam quod dicis, ostende michi ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
it gͥ uin isesite enttẽdite uob̾. qd acturi estis sr̃ ho¬
mus istis. ac si dicet. Nõ debetis subito iudicare. Sex
qa r qp dei. stabit ñ potit destrui. Q ħ ostendit exͦ¬
duoꝵ s. theode ⁊ iude galilei. Theodas magꝰ ut tͣ¬
⁊ iosephꝰ dicebat se ꝓph̾am. Ad cꝰ ꝑsuasionẽ młti uẽ¬

Expanded text:
i Israelite, adtendite vobis quid acturi estis super hominibus istis. Quasi dicat: non debetis subito iudicare, sed  opus Dei stabit, nec poterit destrui. Et hoc ostendit exicet Theodae et Judae Galilaei. Theodas Magus, ut tradit Josephus, dicebat se prophetam, ad cujus persuasionem multi, ven
Abbreviated transcription (Latin):
adductũ sibi kalixtũ sine cibo ⁊ potu qͥnz diebus
mohiberi. Ille ã apparente sibi sc̃õ kalepodio ꝯforta
uenientẽ ad se puatũ militẽ ulcerosũ: baptiza¬
uit ⁊ sanauit. Tũc seuiens alexander iussit illumn
militt̃ plũbatis usq ad mortẽ cedi. ⁊ kalixtũ de fe¬
nestra p̃cipitatũ. alligatũq saxo ĩ puteũ iactari
nocte leuauit eũ de puteo ⁊ ĩ cunit̾io sc̃i calepodii
sepeliuit. Ideoq asteriꝰ post sex dies de ponte p̃cipi¬
tatus. ⁊ inuentꝰ ĩ urbe hostia: mͣrͣiũ cõsũmauit.

Expanded text:
adductum sibi Calixtum sine cibo et potu quinque diebus adductum sibi Calixtum sine cibo et potu quinque diebus ntroitum prohiberi. Ille autem apparente sibi sancto Calepodio confortatus uenientem ad se Priuatum militem ulcerosum baptizauit et sanauit. Tunc seuiens Alexander iussit illum militem plumbatis usque ad mortem cedi et Calixtum de fenestra precipitatum alligatumque saxo in puteum iactari nocte leuauit eum de puteo et in cimiterio sancti Calepodii sepeliuit; idemque Asterius post sex dies de ponte precipitatus et inuentus in urbe Hostia martyrium consummauit.
Abbreviated transcription (Latin):
spm ꝓsratꝰ ⁊ ueritatẽ ꝓfessus postulauit. baptis¬
mũ Sͥtañq baptizatꝰ cũ uxore ⁊ familia. num̃o
trididit. ut eũ mansuete tractando cõu̾tẽt: eo qd̾
te ⁊ orante. uenit ad eũ quidã felix noĩe. rogans ꝓ
ntore sua paralitica: ꝓmittens qd̾ crede̾t si eam
sanaret. Cũ gͦ palmachiꝰ orass. illa statĩ sanata
caturrit cũ uiro suo ad domũ simplicii senatoris
dicens. Baptiza me ĩ noĩe xͥ. qui tenuit manũ
meã ⁊ eleuauit me. Tũc palmachiꝰ misit eã ad
kalixtil ppͣm. ⁊ ueniens baptizauit felicẽ cũ ux¬
ore sua blanda: ip̃mq simpliciũ ⁊ familiã eius
num̃o .lxuiii. Hec audiens imꝑator. iussit õs
qui baptizati fuerãt decollari. ⁊ calcpodiũ pb̃rm.
dtollatũ ⁊ distractũ ꝑciuitatẽ in tyberĩ iactari. ⁊
capita om̃ qui decollati fu̾ant. ꝑ õs portas ciuita¬
ns ad exemplũ xp̃ianoꝵ suspendi. Tũc ppͣ kalixtꝰ
fugiens cũ clericis suis ĩ domo pontiani tñs tybe

Expanded text:
s et ueritatem professus postulauit baptismum. Statimque baptizatus cum uxore et familia numero tradidit ut eum mansuete tractando conuerteret eo quod te et orante uenit ad eum quidam Felix nomine rogans pro uxore sua paralytica promittens quod crederet si eam sanaret. Cum ergo Palmatius orasset illa statim sanata cucurrit cum uiro suo ad domum Simplicii senatoris dicens: «Baptiza me in nomine Christi qui tenuit manum meam et alleuauit me». Tunc Palmatius misit ad Calixtum papam; et ueniens baptizauit Felicem cum uxore sua Blanda ipsumque Simplicium et familiam eius numero LXVIII. Hoc audiens imperator iussit omnes qui baptizati fuerant decollari; et Calepodium presbyterum decollatum et distractum per ciuitatem in Tybes portas ciuitatis ad exemplum christianorum suspendi. Tunc papa Calixtus fugiens cum clericis suis in domo Pontiani trans Tyber
Abbreviated transcription (Latin):
nno dñi. cc .xxiiͦ. diuino incendio cõcrema¬
ta ẽ pars eminentior urbis rome: ⁊ ĩteplo
cerdotes ad alexandꝵ imꝑatorẽ. petentes ut dii ra¬
ti satrificiis placarent᷑. ⁊ dũ iubente alexandio sacri¬
ficarent. subito celo sereno. mane die iouis. fismira¬
ti sũt .iiͦiͦi. sac̾dotes ydoloꝵ cũ ara iouis. ⁊ dies obsc¬
ratꝰ ẽ: ita ut romanꝰ ppłs fug̾et extra muros ll
rio immolarẽt. Ꝙ dũ fieret. uirgo templi nõie
uiliana atrepta a demone clamauit durs
frasralxti uiuus est ⁊ uer: qui ur̃is poluttiom¬
i indignatut. Audiens ħ palmachiꝰ accurrit ad

Expanded text:
nno domini CCXXII diuino incendio concremata est pars eminentior urbis Rome et in templuenerunt sacerdotes ad Alexandrum imperatorem petentes ut dii irati sacrificiis placarentur; et dum iubente Alexandro sacrificarent subito celo sereno mane die Iouis fulminati sunt quatuor sacerdotes ydolorum cum ara Iouis et dies oscuratus est ita ut Romanus populus fugeret extra muros. Aurio immolarent. Quod dum fieret uirgo templi nomine Iuliana arrepta a demone clamauit dicens: «Deus Calixti unus est et uerus, qui uestris pollutionibus indignatur». Audiens hec Palmatius cucurrit
Abbreviated transcription (Latin):
sermones qm cũ incredibilia. q dephensa narrant᷑.
Qit̃e ẽ ã ꝯtentiosius loquaris qͥcqͥd. ꝓbare ñ possis.
⁊ affirmatõnẽ sumit ex hoĩe qͥcqͥd nõ ht̃ ex u̾ita
ymptissimo sermone facile delinquimus ut ꝯstã¬
nã racendi nec ĩ aliis ferre possimus. Idẽ ĩ .xuiii.¬

Expanded text:
sermones, quam cum incredibilia quasi deprehensa narrantur. Necesse est contentiosius loquaris quod probare non possis, et adfirmationem sumit ex homine quicquid non habet ex veritapromptissimo sermone facile delinquimus, ut constantiam tacendi neque in aliis ferre possimus. crimen hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
quid in reb humanis excogitaret nat᷑a
restantius amicicia. qd cõcordia cõtra fortunã
maius auxiliũ. Quid .n. foret humano genere¬
felicius si õs ẽẽ possent amici: Nõ bella. nõ seditõ¬
nes. nõ latrocinia. nõ lites. cet̾aq mala q̃ hõib ex
seip̃is nata sũt fortune accessissent. Celestis ꝓuidẽ¬
tia multa uarietate pectora nr̃a distinxit. nec mi¬
nus num̾osas aĩoꝵ qmͣ corpoꝵ dedit formas. Idem¬

Expanded text:
quid in rebus humanis excogitarit natura praestantius amicitia, quid concordia contra fortunam maius auxilium. nfelicius, si omnes esse possent amici? non bella, seditiones, latrocinia, lites ceteraque mala, quae hominibus ex se ipsis nata sunttas multa varietate pectora nostra distinxit nec minus numerosas animorum quam corporum dedit formas.
Abbreviated transcription (Latin):
tris quõ ea q̃ habes tu-¬
a facias dando. Consule reb tuis. ⁊ eaꝵ tͥ certã at
in expugnabilẽ possessionẽ para ñ solũ honestiores
illas fc̃urus : s ⁊̃ tutiores. Illud quo te diuitẽ putas:
qm diu possides sub sordido noĩe iacet. Dñs ẽ. seruus
ẽ. nũmi sũt. Cũ ã donasti: bñficiũ ẽ. Sũ me ma-
lignitatis ẽ ñ uocare bñficiũ nͥ qd̾ dantẽ aliquo
bi magis de est qͣm ubi credit᷑ habundare. Idẽ ĩ .uiiͦ.
libro. oluptas fragilis ẽ. breuis fastidio obiecta
inde ncc̃e ẽ ut aut peniteat. aut pudeat. Nõ ẽ ma-¬

Expanded text:
ris quomodo ea que habes, tua facias: dando. Consule rebus tuis et earum tibi certam atque inexpugnabilem possessionem para: non solum honestiores illas facturus, sed etiam tutiores. Illud quo te divitem putas, quamdiu possides, sub sordido nomine iacet: domus est, servus est, nummi sunt. Cum autem donasti, beneficium est. lignitatis est non vocare beneficium, nisi quod dantem aliquo bi magis deest, quam ubi creditur abundare. Quid ? Istos tu is Voluptas fragilis est, brevis fastidio obiecta, inde necesse est ut aut peniteat aut pudeat. Seneca
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nõ dare s negare bñficiũ ẽ Estimemꝰ itaq u
tilitatẽ potius qm uolũtatẽ petentiũ. Sepe .n. no¬
iudiciũ int̾pellat affestus. S cũ subsedit cupidites
cũ impetus ille flagnͣtis eũ qui consiliũ fugat. cecidit
detestamur ꝑnitiosos maloꝵ munerũ actore:¬

Expanded text:
itaque utilitatem potius quam voluntatem petentium. Sepe enim noiudicium interpellat affectus. Sed cum subsedit cupiditas, cum impetus ille flagrantis animi, qui consilium fugat, cecidit, detestamur perniciosos malorum munerum auctore
Abbreviated transcription (Latin):
p̃p malol. ¶on ẽ leuitas a cognito ⁊ dãpnato erre¬
re disced̾e ⁊ ingenue attendendũ ẽ. Aliud putaui:
deceptus sũ. Hec uͦ sr̃be stulticie ꝑseuerantia ẽ. Ꝙ se¬
mel dixi qͣletũq ẽ. fixũ ratũq sit. Non ẽ turpe cũ re
mutare cõciliũ. Quidã cũ aliqd̃ sibi missũ ẽ munus¬
culũ subinde ĩtempestiue aliud remitũt. ⁊ nich se
debere testant᷑. Reiciendi signũ ẽ ꝓtinꝰ aliud ĩuicẽ
mitt̾e. ⁊ munꝰ mun̾e expugnare.
nimis ci-¬
to solu̾e cupit inuitꝰ debet. ⁊ qui inuitus deb: ĩgra-

Expanded text:
 ? Non est levitas a cognito et damnato errore discedere, et ingenue fatendum est : " Aliud putavi, deceptus sum." Haec vero superbae stultitiae perseverantia est: " Quod semel dixi, qualecumque est, fixum ratumque sit." Non est turpe cum re eficiis Quidam cum aliquod sibi missum est munusculum, subinde intempestive aliud remittunt et nihil se debere testantur. Reiiciendi signum est, protinus aliud invicem mittere et munus munere expugnare. Qui nimis cito solvere cupit, invitus debet,
Abbreviated transcription (Latin):
a fu̾at: Maledc̃s dies in quo mͥ cõtrarius natꝰ es.
Quid fecisti mͥ pelagia: ⁊ tu in me iudã ĩuitata
es Dña mea margarita qͥd tͥ unqm mali feci᷑
sonne te lapidib p̃ciosis ornaui: Nõne te auro
i argento ⁊ cũctis diuitiis cumulaui: E tͥ satisfa
at illa protinꝰ se signauit: ⁊ flatu suo dyabolũ ef¬
fugauit. Tertia die ꝯgregatas ꝑseruũ suũ om̃s
diuicias suas ad cõsiliũ ep̃i nich sibi retinẽs pau¬
pib erogauit. ⁊ induta cilitio nocte fugit. Post
eiep̃s. ut int̾ alios monachos hoĩem dei pelagiũ
diligent̾ inqͥreret: ⁊ humiłr salutar. Ꝙ ñ ĩtelli¬
gens cleritꝰ qͥd hoc eẽt pelagiã sub noĩe pelagii ĩ
illa reclusã. In monte oliueti repperit: ⁊ cognitꝰ¬

Expanded text:
a fuerat? Maledictus dies in quo michi contrarius natus es! a fuerat? Maledictus dies in quo michi contrarius natus es! Quid fecisti michi Pelagia? Et tu in me Iuda mutata es? Domina mea Margarita quid tibi unquam mali feci? Nonne te lapidibus pretiosis ornaui? Nonne te auro et argento et cunctis diuitiis cumulaui? Dic michi in At illa protinus se signauit et flatu suo dyabolum effugauit. Tertia die congregatas per seruum suum omnes diuitias suas ad consilium episcopi nil sibi retinens pauperibus erogauit et induta cilicio nocte fugit. Post ei episcopus ut inter alios monachos hominem dei Pelagium diligenter inquireret et humiliter salutaret; et non intelligens clericus quid hoc esset Pelagiam sub nomine Pelagii in cella reclusam in monte Oliueti reperit. Et cognit
Abbreviated transcription (Latin):
ad hospiciũ ep̃i se uenisse mandauit: ⁊ ille cõuece¬
tis ep̃is eã intrare p̃cepit. Que statĩ prostrata cl
eiulatu magno pedes eiꝰ lacrimis rigans: ac triil¬
b tergens. dixit. Misere dñe p̾catricis. Ego n le¬
pelagia pelagus iniquitatis exundãs fluctib pc̃coꝵ.
fto su abyssus ꝑditõis ⁊ uorago ⁊ laqueꝰ aĩarũ. fac¬
is ordib emũdari. Cui sc̃s. Canones ꝯtinẽt ñ de¬
hers metricẽ añ baptizari nͥ ꝑ fideiussores sponde¬
at qd̾ se ultͣ prauis actib nõ ĩuoluat. Tũc illa
si me distuleris baptizare. Tũc scs nom̃ eiꝰ q̃siuit.
⁊illa dixit se a natiuitate pelagiã: s ꝓpter pom¬
pa omnam̃toꝵ nuncupari a ppło margaritã. Cũ
sͦ baptizata ⁊ cõicata suiss: ecce dyabolꝰ .q. nudꝰ
flamabet dicens. O uiolentia qm patior ab hoc
sene: nõ tͥ sufficiebat eliopolis ciuitas q̃ qͦndã me¬

Expanded text:
ad hospitium episcopi se uenisse mandauit. Et ille conuocaad hospitium episcopi se uenisse mandauit. Et ille conuocatis episcopis eam intrare precepit. Que statim prostrata cum magno eiulatu pedes eius lacrimis rigans et crinibus tergens dixit: «Miserere domine peccatricis. Ego ePelagia pelagus iniquitatis exundans fluctibus peccatorum. Ego sum abissus perditionis et uorago et laqueus animarum. Factis sordibus emundari». Cui sanctus: «Canones continent non debere meretricem ante baptizari nisi per fideiussores spondeat quod se ultra prauis actionibus non inuoluat». Tunc illa si me distuleris baptizare». Tunc sanctus nomen eius quesiuit. Et illa dixit se a natiuitate Pelagiam, sed propter pompam ornamentorum nuncupari a populo Margaritam. Cum ergo baptizata et communicata fuisset, ecce dyabolus quasi nudus clamabat dicens: «O uiolentia quam patior ab hoc sene! Non tibi sufficiebat Helyopolis ciuitas que quondam me
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hiꝰ dr̃et ⁊ fortit̾ ciularet. subito obdornĩ¬
uit. ⁊ ecce uisũ ẽ ei qd̃ colũba nigra sordida ⁊ fitia
nimis eũ circũuolans. dũ .q. ad missã stans tache
missã rediens. ⁊ ab ip̃o ep̃o ĩ uase aq̃ m̾sa inde nũda
⁊ tandida exiens: tã alte uolauit ꝙ uideri nõ poru¬
it. Euigilans ep̃c cũ hoc suo clico retuliss. ad ecĩar
processit. E dũ ppłõ p̃dicarz. illa m̾etrix que tunc
cũ aliis illũ p̃dicantẽ audiuit: in tantã ꝯpuncõ¬
nẽ mutata ẽ. ꝙ sero ad hospiciũ ep̃i nũtios suos
s pro pcc̃orib de celo descendit: ⁊ cũ publicanis ⁊ pã¬
rib comedit ⁊ bibit. Si gͦ discipłs eiꝰ es: ne me despi¬
cias penitentẽ ⁊ saluari cupientẽ. Ad hec ep̃e. Que¬
cũq es deo nota es. s tñ ꝑcc̃orẽ nõ tẽptes. Ꝙ si la¬
uari ⁊ me uid̾e deposcis: int̾ alios ep̃os me uidelis
Nam solũ me uidere nõ pot̾is. At illa nõ differens

Expanded text:
 diceret et fortiter eiularet subito obdormiuit; et ecce uisum est ei quod columba nigra sordida et fetida nimis eum circumuolaret, dum quasi ad missam stans cathemissam rediens et ab ipso episcopo in uase aque mersa inde munda et candida exiens tam alte uolauit quod uideri non potuit. Euigilans episcopus cum hoc suo clerico retulisset ad ecclesiam processit et dum populo predicaret illa meretrix que tunc cum aliis illum predicantem audiuit in tantam compunctionem mutata est quod sero ad hospitium episcopi nuntios suos  pro peccatoribus de celo descendit et cum pubblicanis et peccatoribus comedit et bibit. Si ergo discipulus eius es ne me despicias penitentem et saluari cupientem». Ad hoc episcopus: «Quecumque es deo nota es, sed tamen peccatorem non temptes. Quod si saluari et me uidere deposcis inter alios episcopos me uidebis. Nam solum uidere non poteris». At illa non differens
Abbreviated transcription (Latin):
alios cũ audiss famã magnã pelagii: rursus ad
cũ rediit. Ꝙ cũ se uocanti ñ R̾nd̾et: aꝑiens fenestm
defunctũ ĩuenit. & cõuocati monachi cũ ep̃o io̾so
minã ĩuener̃t. ⁊ laudantes deũ qͥ multos ht̃ seruos
absconditos. honorifice eã ĩ loco mũdissimo posue¬
rũt. Tũc reu̾sus clitꝰ antiochie. ep̃o suo retulit qd̃
hrata. pelagiũ se fecerat appellari

Expanded text:
alios cum audisset magnam famam Pelagii rursus ad eum rediit. Et cum se uocanti non responderet aperiens fenestram defunctum inuenit. Et conuocati monachi cum episcopo Ihminam inuenerunt; et laudantes deum qui multos habet seruos absconditos honorifice eam in loco mundissimo posuerunt. Tunc reuersus clericus Antiochie et episcopo suo retulit quod baptizata Pelagium se fecerat appellari
Abbreviated transcription (Latin):
mis s ⁊ inops. om̃iq nc̃cariarũ rerĩ egentissi¬
nit miseratõe potius qͣm felicitate dignus ẽẽ
uideat᷑. Non .n. armat᷑ ꝓductione cornuũ nõ
ungutum uł dentiũ munitõe munit᷑. nec ali¬
quo atules letiferũ infundit uitus. quib reb
pleraq feraꝵ atq serpentiũ ĩ ultione sui natui¬
rali instruunt᷑. Net pilis corpus obtegit᷑ cũ opor¬
teret eũ qui ad alioꝵ p̃ponebatur ĩꝑũĩ. ꝓpriis
armis naturali ꝓuisione uallari ne ad tusto¬
diã sui alioꝵ adminiculis indigeret. Nam leo
iꝑnicitas lepori. teruoc saltus ⁊ certus intui¬
tus ⁊ aliis aialib magnitudo. ⁊ cet̾is prominẽs
atuleũ. cunctisq prorsus unũ qͥd naturale presi
destitut᷑ ut hiis quidẽ qui currendi uelocitate
peminẽt pigrior. illis a qui mole cor̾s emment
tenuor. hiis ⁊̃ qͥ naturalib armis excellũt. de
uitor ee difficae demonsrare q ꝑ io qd nature
nr̃e desse credit᷑ certa datur occ̃o. qͣ subditoꝵ oĩm

Expanded text:
 rerum egentissinitur miseratione potius quam felicitate dignus esse videatur. Non enim armatur productione cornuum, non unguium vel dentium tuitione munitur, nec aliquo aculeo lethiferum virus infunditur; quibus rebus pleraque ferarum atque serpentium in ultionem sui naturaliter instruuntur; nec pilis corpus obtegitur, cum oporteret eum qui ad aliorum proponebatur imperium propriis armis naturali provisione vallari, ne ad custodiam sui aliorum adminiculis indigeret. Nunc autem leo pernicitas lepori, cervoque saltus et certus intuitus, et aliis animantibus magnitudo, et caeteris prominens aculeum, cunctisque prorsus unum aliquod naturale praesidestitutus, et his qui currendi velocitate proeminent pigrior, illis autem qui corporis eminent mole tenuior, his etiam qui naturalibus armis excellunt despbitror esse difficile demonstrare, per id quod naturae nostrae deesse creditur, certa datur occasio, qua subditorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
tarditas ⁊ ad motũ celerẽ difficultas. equorũ
nobis adhibere ꝓuidentiam fecit. que ⁊ anmuuis la¬
narũ redditib ea q̃ nature deerant supplemẽta
ꝓspexit. Ex aliis quo causis que ad uitã ncͣt¬
one bestias. id qd̾ nobis defuit canũ n᷑a supple

Expanded text:
tarditas et ad motum celerem difficultas, equorum nobis adhibere providentiam fecit, quin etiam annuis lanarum reditibus ea quae naturae deerant supplementa prospiciens: ex aliis quoque causis quae ad vitam nles bestias ultione, id quod nobis defuit canum natura supple
Abbreviated transcription (Latin):
bant eũ ĩt̾fic̾e. Aderant eo tpre qͥdã nũtiantes ei
de galileis: quoꝵ sanguinẽ miscu̾at pylatꝰ cum
sacrificiis eoꝵ. Qͥdã .n. dicens se dei filiũ: młtos se¬
duxerat de galileis. Qͦs cũ duxiss ĩ garizim. ubi
dixat se ascensurũ ĩ celũ corã eis. dũ sacrificarẽt
ei. sr̃uenit pylatꝰ. ip̃mq cũ oĩb occidit. Timuit
.n. ne ⁊ iudeos seduce̾t. Cũq putarẽt eos ꝑisse id̾o
q det̾iores eent cet̾is galileis: ait dñs uideos ñ mi¬

Expanded text:
bant eum interficere . » Aderant eo tempore quidam nuntiantes ei de Galilaeis, quorum sanguinem Pilatus miscuerat cum sacrificiis eorum. Quidam enim, dicens se Dei Filium, multos seduxerat de Galilaeis, quos dum duxisset in Garizim, ubi dixerat, se ascensurum coelum coram eis, dum sacrificarent ei, superveniens Pilatus, ipsum cum omnibus occidit, timuit enim ne et Judaeos seduceret. Cumque putarent eos periisse, ideo quia nequiores essent caeteris Galilaeis, ait D
Abbreviated transcription (Latin):
liqͣs tenebraꝵ suaꝵ nebulas tãto splendori possit im
dis leticiã gestu cors ⁊ plausu manuũ demostrabet.
W ꝯu̾sus ad matrẽ aiebat. Cernis mr̃ noctẽ nati¬
te ortu oĩa sił celestia ⁊ t̾restria letabunt᷑ : u ẽ ñce
nõiose detͣpatꝰ Qml̃to planctu ⁊ eiulertu ut ad mie¬
t̾et᷑ orabat. R si ait ĩ nlła ꝑte eccẽ admittor: ĩ aliqͥ
saltẽ reliqͣꝵ officinaꝵ loco suscipiar. & filius iurgĩs
lam̃teris. tẽpta qd̃ pot̾is. At ille solutꝰ artũ capli peti¬
it. ĩtͣre conatꝰ nõ potuit. In tm̃ .n. ⁊ se tumidũ ⁊ intro¬
itũ capłi angustũ ĩuenit: ut ulłatenꝰ intͣre uale

Expanded text:
liquas tenebrarum suarum nebulas tanto splendori possit intdis laetitiam gestu corporis et plausu manuum demonstrabat: et conversus ad Matrem aiebat: « Cernis, Mater, noctem natite ortu omnia similiter coelestia et terrestria laetabuntur. Ubi est nunc nominiose deturpatus, cum multo planctu et ululatu, ut admitteretur orabat: « Et, si, ait, in nulla parte ecclesiae admittor, in aliquo saltem reliquarum officinarum loco suscipiar. » At Filius Virgilamenteris, tenta quod poteris. » At ille solutus, aditum capituli petiit; et intrare conatus, non potuit; intantum enim et se tumidum, et introitum capituli angust
Abbreviated transcription (Latin):
irasci turpe ẽs ei p̃sertim qui de malo irt sepuis dis¬
ceptauerat: librũq pulcherrimũ scripserat de pa¬
tientia. Adiciebet ẽẽ ꝓbrosũ qd̾ doctrinã morlh
impugnabat. qui mentis ꝓ integritate ꝓlapsis.
effusus ⁊ prouolutꝰ in irã plurimis plagis mule
⁊ sũma cũ grauitate ait. Nunqͥd qd̾ uapilas tͥ
irasci uideor: Est ne ira mea si a me debitũ ren¬
pis: Ex uultu ne meo an ex uoce an ex colore. al
saltẽ ex u̾bis ira me corruptũ intelligis aut a¬
reptũ: W mͥ quidẽ. neq oculi ut opinor triuis
sunt. neq turbidũ. neq ĩmanit̾ clamo. neq in
spumã ruborẽq feruesco. neq pudenda dico alt
penitenda. neq õino trepido ira aut gestio. He
hic disputamus. tu hic age. ⁊ sine iracũdia me¬
a retunde seruilẽ ꝯtumaciã ⁊ iniqũ penttert

Expanded text:
irasci turpe esse: sertaverat, librumque pulcherrimum scripserat de patientia. Adjiciebat esse probrosum, quod doctrinam suam moribus impugnabat, eo quod a mentis integritate prolapsus, effsed summa cum gravitate: « Nunquid quod vapulas tibi irasci videor? Estne ira mea si a me debitum recipis? Ex vultune meo, an ex voce, an ex colore, an etiam ex verbis, ira me corruptum intelligis aut correptum? Mihi quidem neque oculi opinor truces sunt, neque os turbidum, neque inaniter clamo, neque in spumam ruboremque fervesco, neque pudenda dico aut poenitenda, neque omnino trepido ira aut gestio. Haec  ego atque hic disputamus, tu hoc age; et sine iracundia mea retunde servilem contumaciam, et iniquum poenitere
Abbreviated transcription (Latin):
munꝰ ad altare offerre solebat: surgens cã lacrimis¬
ẽ ingressus. Cũq obtuliss: sic̃ solitꝰ erat intͣ cancel¬
losstetit. Rursus a ambrosius nõ quieuit .s differẽ¬
tiã locoꝵ edocuit. Et pͥmo qͥdẽ requisiuit qͥd ibidem
etpectaret. Imꝑatore dicente. sustinere se sacroꝵ ꝑcop
tanti suscipiens remandauit dicens. Non audacie
cã intͣ cancellos mansi: s in ꝯstantinopolitana ur

Expanded text:
at offerre, surgens cum lacrimis, ingressus est. Cum vero obtulisset sicut solitus erat, intra cancellos stetit. Rursus autem Ambrosius non acquievit, sed differentiam locorum edocuit, et primo quidem requisivit quid ibi expectaret. Imperatore dicente, sustinere se sacrorum pertanti suscipiens, remandavit: Non audaciae causa intra cancellos mansi, sed in Constantinopolitana urb
Abbreviated transcription (Latin):
plagasq curasti: Ad ħ imperato. Tuũ inquit opues¬
¶ s doce ⁊ medicamina tẽperare: meũ ẽ oblata susti¬
pers. Tc̃ ses ãbrosius. Qm̃ furori inquit tuũ iudiciũ
comisisti: ⁊ nõ rõ ꝓtulit sñiam s potiꝰ iracũdies seri¬
be legẽ q̃ decreta furoris euacuet. Scribe inqͣm legte ut

Expanded text:
plagasque curasti? At imperator: Tuum, inquit, opus est et docere, et medicamina temperare; meum vero oblata suscipere. Tunc sanctus Ambrosius: Quoniam furori, inquit, tuum judicium commisisti, et non ratio protulit sententiam, sed potius iracundia: scribe legem quae decreta furoris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadebis ambrosio. Noui .n. decretũ illiꝰ et iustum:
neq reuerebit᷑ imꝑialẽ potentiã ut legẽ possit p̃ua¬
ricare diuinã. S cũ rufinꝰ u̾bis pł̾imis uteretur ⁊
ꝓmitteret ambrosiũ ẽẽ flectendũ: imꝑator eũ ꝑgere cũ
festinatõe p̃cepit. ipe ⁊̃ spe data post paululũ est setu¬
tus: credens rufini ꝓmissionib. Porro uir mirandus
ambrosiꝰ mox ut uidit rufinũ ait. Impudentiã ca¬
nũ secutꝰ es: o rufine. Tante uidlc uescis auctor existẽs¬
⁊ nc̃ pudorẽ ex fronte det̾gens. nõ erubescis nec meruis
contra maiestatẽ latrare diuinã: Cũq rufiꝰ sup¬
plicass ⁊ imperatorẽ dicẽt statim ẽẽ uenturũ: suꝑ¬
no zelo accensus ambrosius ait. Ego inquit rufi¬
ne tibi p̃dico: qm̃ eũ ingredi sacra limina probibe¬
bo. Si u̾o imꝑiũ in tyranuidẽ mutau̾it: nece liben
uotũ antistitis: monens ut ad palatiũ temearit
ab ustas in facie suscipio ꝯtumelias. ⁊ ut ad sacra

Expanded text:
tum; neque reverebitur imperialem potentiam, ut legem possit prevaricare divinam. Cumque Rufinus verbis plurimis uteretur et promitteret Ambrosium esse flectendum, imperator eum pergere cum festinatione precepit; ipse vero spe data post paululum est secutus, credens Rufini promissionibus. Porro vir mirandus Ambrosius mox ut Rufinum vidit, ait: Impudentiam canum imitatus es, o Rufine, tantae videlicet necis auctor existens, et pudorem ex fronte detergens, nec erubescis, nec metuis, contra imaginem latrare divinam. Cumque Rufinus supplicaret, et imperatorem diceret esse venturum, superno zelo accensus Ambrosius ait: Ego vero, inquit, Rufine, praedico, quoniam eum ingredi sacra limina prohibebo; si vero imperium in tyrannidem mutaverit, necem libenvotum antistitis, monens ne de palatio forte proc Pergo, inquit, et justas in facie suscipio contumelias. Cumque ad sacra
Abbreviated transcription (Latin):
cã uir bonꝰ faciet: ⁊̃ si udex fu̾it de ip̃o amico. Po¬
nit .n. ꝑsonã amici. cũ ĩduit iudicis. S tm̃ dabit
amicicie. ut amici causã malit ẽẽ uerã: ⁊ ut morã-¬
de litis tp̃s qͦ ad leges ꝑmiserĩt. accõmodet. Cũ a̾ iu¬
ram̃to snĩa dicẽda sit. meminit se d̾m testẽ adhi¬

Expanded text:
causa vir bonus faciet, ne si iudex quidem erit de ipso amico; ponit enim personam amici, cum induit iudicis. Tantum dabit amicitiae, ut veram amici causam esse malit, ut orandae litis tempus, quoad per leges liceat, accommodet. Cum vero iurato s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥncipe rethoricã docuit. ⁊ ĩ extrema señ¬
suite xp̃o se tradens fidei scͥpsit adu̾sũ arriũ libros
nore dyaletico ualde obscuros. qui ñ ab eruditis
ño intelligunt᷑. ⁊ cõm̃tarios ĩ apłm. Fu̾at ã ⁊ a¬
liuis uitorinꝰ pictabiabronensis ep̃t. qui ñ eque
latine ut grete nou̾at. unde oꝑa eiꝰ grandia sen
ĩ erechiel. ĩ abacuc. ĩ ecc̃asten. ĩ canticũ canticoꝵ

Expanded text:
ncipe rhetoricam docuit, et in extrema senectute, Christi se tradens fidei, scripsit adversus Arium libros more dialectico valde obscuros, qui nisi ab eruditis non intelliguntur, et Commentarios in Apostolum. 936 IV. Victorinus, Petavionensis episcopus, non aeque Latine ut Graece noverat. Unde opera ejus grandia sensin Ezechiel, in Abacuc, in Ecclesiasten, in Cantica Canti
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ⁊ ĩ pͥmis suũ qͦ maior ꝑmanendi ncc̃itas ĩpo¬
net᷑. auxilio fuge crepto. Utebat᷑ ã eqͦ ĩsigni. pedib
ꝓpe huͣnis . ⁊ ĩ mod̾ digitoꝵ unguł fixis. quẽ nͨ paci¬
solus sepe restituit: obsistens fugientib retinẽsq sĩ¬
gulos. ⁊ ꝯtortis faucib ꝯu̾tẽs ĩ hostẽ. Alexandrie cͥca¬
oppugnatone pontis. eruptõe hostiũ subita ꝯpulsꝰ
ĩ scapbã. płib eodẽ p̃cipitantib cũ desiliss ĩ mare.
nãdo ꝑ ducẽtos passus euasit ad proximã nauem.
elata leua. ne libelli qͦs tenebat madefieret: paluda¬
m̃tũ mordicꝰ tͣhens. ne spolio potiret᷑ hostis

Expanded text:
bat et in primis suum, quo maior permanendi necessitas imponeretur auxilio fugae erepto. utebatur autem equo insigni, pedibus prope humanis et in modum digitorum ungulis fissis, quem nasolus saepe restituit obsistens fugientibus retinensque singulos et contortis faucibus conuertens in hostem et oppugnationem pontis eruptione hostium subita conpulsus in scapham pluribus eodem praecipitantibus, cum desilisset in mare, nando per ducentos passus euasit ad proximam nauem, elata laeua, ne libelli quos tenebat madefierent, paludamentum mordicus trahens, ne spolio poteretur hostis
Abbreviated transcription (Latin):
coni. sac̾dotes. Om̃s tñ cl̾ici uocantur .i. sortit.
Corona .n. signaculũ ẽ quo signant᷑ ĩ partẽ sortis
ministerii diuini.Corona regale detus sigͣt. ⁊ sit
uire deo regnare ẽ.Unde ministri ecc̃e reges ẽ
debent. ut se ⁊ alios regãt. quib petrus ait uos
estis genus electũ regale sac̾dotiũ ⁊ c̾. Sũ mites

Expanded text:
ni, sacerdotes; omnes tamen clerici vocantur, id est, sortiti. Corona enim signaculum est quo signantur in partem sortis ministerii divini. Corona regale decus significat, quia servire Deo regnare est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibus Petrus ait, 1, 2: Vos estis genus
Abbreviated transcription (Latin):
Cleritꝰ .n. setretoꝵ dei nõ ignarꝰ eẽ debet. Tondert᷑
p̃cidenda. ne audiendũ ⁊ intelligend̾ u̾bũ dei p̃pe¬
diatur. pro quo seruato. reddetur in excelsis coro¬
na. Tonsure ã ecc̃astice usus a narareis exortus
uidetur. qui prius crine seruato. deniq ob uirte
cõtinentiã caput radebãt. ⁊ capillos ĩ igne sas¬
ficii ponebant. Primũ gͥ ordinẽ ht̃ ostiariꝰ ui f

Expanded text:
Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur praecidenda, ne ad audiendum et intelligendum verbum Dei praepediatur mens, pro quo servato reddetur in excelsis corona. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant
Abbreviated transcription (Latin):
micũ. Ii ẽ illa ĩꝯꝑabił hũilitas sb̾ flagello d̾i. ⁊ c̾uix
regia ĩ dñico uigo sb̾dita. ut armatꝰ ⁊ armatis comi¬
tatꝰ amara ex ore ũmiti ꝯuicia paciẽtissiẽ sustii̾et.
suũq comitẽ accẽsũ iracũdia ꝙ talia rex eiꝰ audiret.
⁊ ĩa ĩ ꝯuiciatoris caput dext̾a ultrice ꝑgentẽ mode¬
stissiẽ refrenaret. regali sue iͦsiomi din timoris põdꝰ
adiciẽs. ⁊ dicẽs m̾itis suis ħ redditũ sr̃no iudicio ꝙ il¬
le ĩiuriosꝰ missꝰ eẽt. ut tal ĩ eũ iacłaret᷑ obpbria. sbi ĩ
qñ ppło nũato pccm̃ elatõis eiꝰ sic punire placuit d̾o
ut eũdẽ nũm minueret morte młtoꝵ. cꝰ młtitudiẽ
cor regis fu̾at sr̃bia ꝑtẽptatũ. In qͦ occłto dĩ uidicio.
huic uite sb̾tͣxit: ⁊ ĩ eo qͥ de hom̃i copia se extulerat.
tumorẽ aĩ huͣm eĩdẽ copie diminutõe sanauit. Ibi
ut coreiꝰ pia sollicitudiẽ tͤpidau̾it: qñ exiguã ꝑticu¬

Expanded text:
. Ibi memorabilis humilitas sub flagello Dei, et cervix regia dominico jugo ita subdita, ut armatus et comitatus armatis amara ex inimici ore conuicia patientissime sustineret suumque comitem accensum iracundia, quod talia rex eius audiret et iam iamque in conuiciatoris caput dextera ultrice pergentem modestissime refrenaret. regali suae iussioni diuini timoris pondus adiciens et dicens meritis suis hoc redditum superno iudicio, quo ille iniurpulo numerato peccatum elationis ejus sic punire placuit Deo, ut eumdem numerum minueret morte multorum, cujus multitudine cor regis fuerat superbia pertentatum: in quo occulto judicio huic uitae et in illo, qui de hominum copia se extulerat, tumorem animi humani eiusdem copiae diminutione sanauit. ibi ut cor eius pia sollicitudine trepidauerit, quando exiguam particu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ latantius. arnobii discipls. Hit sub dyocle¬
tiaui pͥncipe assitus. cũ flaunio gramatico.cꝰ
de medicina libri u̾su cõpositi extant. nichome¬
die rethoricã docuit: ac penuria discipłoꝵ ob gͦ¬
cã uidłc ciuitatẽ ad scribendũ se cõtulit. Hẽmꝰ
aiꝰ simposiũ qd̃ adolescentulꝰ scͥpsit affrice ⁊ odoe¬

Expanded text:
qui et Lactantius Arnobii discipulus sub Diocletiano principe accitus cum Flauio grammatico, cuius De medicinalibus uersu conpositi extant libri, Nicomediae rhetoricam docuit ac penuria discipulorum ob Graecam uidelicet ciuitatem ad scribendum se contulit. habemus eius Symposium, quod?adulescentulus sc
Abbreviated transcription (Latin):
ueꝵt̃ amaros cortices at arida ligna p̃ridit.
repẽtino abrepte uento at ĩ globos toacte porta¬
teq du ꝑ aerẽ. affricano pelago ĩm̾se st̃. Harũ
cũ ĩm̃sos ac̾uos longis undis urgentes fuictꝰ per
extenta late litora ꝓpulissent: tetrũ nimis at il
t᷑ opinionẽ pestifeꝵ odorẽ tabida ⁊ putresta ꝯten¬

Expanded text:
 amaros cortices atque arida ligna perrosissent, repentino abreptae vento, atque in globos coactae, portataeque diu per aerem, Africano pelago immersae sunt. Harum cum immensos acervos, longe undis urgentibus fluctus per extenta late littora propulissent, tetrum nimis atque ultra opinionem pestiferum odorem, tabida et putrefacta conger
Abbreviated transcription (Latin):
para isula. ⁊ uicinũ cirta et̃ mare ĩ tiñ eferbuit.
ut exustas ꝙ rupes dissolu̾it. tabulataq nansi
liq̃ffis ceris excorru̾it: exanimatos pisces srnre
flacco. ꝯsulib: int̾dũ affricã abelloꝵ extidis
escẽtẽ horribił. ⁊ ĩusitata ꝑditõ ꝯsetuta ẽ Nan

Expanded text:
pare insula, et vicinum circa eam mare in tantum efferbuit, ut adustas quoque rupes dissolverit, tabulata navium liquefactis ceris extorruerit, exanimatos pisces, superFlacco coss., vix dum Africa a bellorum excidiis quiescente, horribilis et inusitata perditio consecuta est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uarta die rex ĩdubitatã mortẽ sentiens:
agnosce se fatũ domꝰ sue ait. ⁊ suoꝵ maioꝵ. Nã
płosq ea cidarũ intͣ .xxx. ãnũ defunctos. Tu ml̾¬
tuantes deiñ milites ĩsidiis q ꝑire regẽ suspicã¬
tes. ip̃e sedauit. eosq õs cũ ꝓlatꝰ ess ĩ editissimũ

Expanded text:
uarta die Alexander indubitatam mortem sentiens, agnoscere se fatum domus majorum suorum ait: nam plerosque Aeacidarum intra tricesimum annum defunctos. Tumultuantes deinde milites et insidiis perire regem suspicantes ipse sedavit, eosque omnes, cum prolatus in editis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ docturus sis. Non ꝯtͣ naturã affectes eloqñtiã:
nec more pu̾oꝵ argutas sñiolas ĩ clausulis stru
inquit fabius eent artes: si de illis soli artifices
iuditarent. Hec p̾teriens tetigi: ut eruditi ꝯten¬
tꝰ aurib nõ magnoꝑe cures qͥd ĩꝑitoꝵ de ingeno
tiquus: magis ꝯtinentie qͣm inimicoꝵ ẽẽ certa¬
men. Facile abicit᷑: ꝙ heret extrinsetꝰ. Intestinũ
apłi pauꝑes ⁊ qͣntũ ad diuitias nicħ: qnͣtũ ad
uolũtatẽ totũ mũdũ parit̾ reliquert̃. Si offera¬
mus xp̃o opes cũ aĩa nr̃a. libent̾ suscipiet. Si a̾
q̃ foris sũt deo. q̃ intꝰ dyabolo demus: ñ ẽ eqͣ ꝑtitõ.¬
Ꝙꝑ pr̃icii gris pͥmus int̾ pͥmos monachos ẽẽ ce¬
pedib. fusca tunica uestiaris. ⁊ equeris pauꝑib.¬
tas. ligna ꝯcidas: focũ extruas. Ubi uincula. ubi
alape. ubi sputa. ubi flagella. ubi patibulũ. ubi
mors: Q cũ oĩa q̃ dixi feceris: ab eustochia tua
paulaq uinceris. si nõ oꝑe at certe sexu. Het di¬

Expanded text:
 virtutum est. Non cothurnatam affectes eloquentiam: nec more puerorum, argutas sententiolas in clausulis struinquit Fabius, essent artes, si de illis soli artifices iudicarent. ptus auribus, non magnopere cures quid imperitorum de ingenio tiquus, majus continentiae quam nummorum esse certamen. FACILE ABJICITUR, quod haeret extrinsecus; intestinum i autem, quantum ad diuitias, nihil, quantum ad uoluntatem, totum mundum pariter reliquerunt. si offeramus Christo opes cum anima nostra, libenter suscipit; si autem, quae foris sunt, deo, quae intus, diabolo demus, non estricii generis primus inter primos monachus esse coepedibus, fusca tunica uestiaris, aequeris pautes, ligna concidas, focum extruas: ubi uincula? ubi alapae? ubi sputa? ubi flagella? ubi patibulum? ubi mors? et cum omnia, quae dixi, feceris, ab Eustochio tua Paulaque uinceris, si non opere, at certe sexu. e
Abbreviated transcription (Latin):
da pauꝑib: nõ locupletib. nõ suꝑbis. Da quo nc̃cas
sustentet᷑. nõ que augeant᷑ opes. Cũq legeris illd̾
re pathenas ⁊ phasides aues lentis uaporib discoqͥ:
ubi argenti pondꝰ. feruentes buricos. comatulos
pueros. ꝑciosas uestes picta tapetia ubi ditior est
largitore. tui largiendũ ẽ. Pars sacrilegii ẽ: rem
pauperũ dare nõ pauꝑib. Et tñ nõ est ꝑfectio satis

Expanded text:
da pauperibus, non locupletibus, non superbis. Da quo necessitas sustentetur, non quo augeantur opes. Cumque legeris illud re patinas et Phasides aues lentis uaporibus discoqui, ubi argenti pondus, feruentes mannos, comatulos pueros, pretiosas uestes, picta tapetia, ubi ditior est largitore, cui largiendum est, pars sacrilegii est rem pauperum dare non pauperibus. et tamen non est satis