comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coloratum. ꝑ quȩlibet locoꝵ spacia uł finita
uł infinita diffusum. ab his quantũ potest õibꝰ¬
aciẽ suȩ contemplationis uł intentionis auer¬
tat. & ñ inquiratur ȩqualis patri filius ubi
sit. qm̃ nemo inuenit ubi ñ sit. S qui uult
querere querat ponus ut cũ illo sit. ñ ubiq
sicut ille. s ubicunq cẽ potuerit. Qui enim
homini penaliter pendenti & salubriter con¬
fitenti ait. hodie mecum eris in paradyso.
sccłm id quod homo erat. anima eius ipso die
futura fuerat in inferno. caro in sepulchro.
sccł̃m id aut̃ quod ds erat. utiq & in para cỹso
erat. & idõ latronis anma ab p̾stinis facino¬
rib absoluta. ꝙ illius munere iam beata.
quãuis ubiq sicut ille eẽ non poterat. tam̃
etiam ipso die cum illo in paradyso eẽ poterat
unde ille qui ubiq semꝑ ẽ non recesserat.
Propterea nimirum ñ ei satis fuit tlicere. uolo
ut ubi ego sum & illi sint. s addidit mecum.

Expanded text:
coloratum, per quaelibet locorum spatia vel finita coloratum, per quaelibet locorum spatia vel finita vel infinita diffusum: ab his omnibus quantum potest aciem suae contemplationis vel intentionis avertat; et non inquiratur aequalis Patri Filius ubi sit, quoniam nemo invenit ubi non sit; sed qui vult quaerere, quaerat potius ut cum illo sit, non ubique sicut ille, sed ubicunque esse poterit. Qui enim homini poenaliter pendenti et salubriter confitenti ait: Hodie mecum eris in paradiso , secundum id quod homo erat, anima ejus ipso die futura fuerat in inferno, caro in sepulcro. Secundum id autem quod Deus erat, utique et in paradiso erat; et ideo latronis anima a pristinis facinoribus absoluta, et illius munere jam beata, quamvis ubique sicut ille esse non poterat, tamen etiam ipso die cum illo in paradiso poterat, unde ille qui ubique semper est non recesserat; propterea nimirum ut ubi ego sum et ipsi sint, sed addidit, mecum:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ multam dilectionẽ qua dilexit nos. ꝙ
cum eẽmus mortui in peccatise conuiuificauit
nos xp̃o. cuius gr̃a sumus saluati. & fimul exci¬
tauit & simul sedere fecit in cȩlestib in xp̃o
ihũ. Hoc gͦ potest intelligi dixisse dñs. ut ubi
ego sum &. illi sint mecũ. Et ipse quidem de
se dixit quod ibi iam eẽt. de nobis aũt̃ uelle
se dixit ut ẽtmus ibi cum illo. ñ quod iam ẽẽ¬
mis ostendit. Apłs aut̃ quod dñs uelle se
dixit ut fieret tanqͣm factum fuerit ẽ locutꝰ.
ñ enim ait. excitaturus ẽ nos. or. in celestib
sedere facturus. s excitauit. & sedere in cȩle¬
stib fecit. quia ñ inaniter s fideliter iam
putat factum. quod futurũ esse ñ dubitat.
Quod uͦ attinet ad formã dei in qua equalis ẽ
patri. si scdm eam uelimus intelligere quod
dictum ẽ uolo ut ubi ego sum & illi sint me
cum. abscedat ab animo omnis imaginũ cor¬
poralium cogitatio. qͥcquid menti occurrerit
longũ. latum. crassum. qualibet luce corporea

Expanded text:
dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo, cujus gratia sumus salvi facti; et simul excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus in Christo Jesu . Hoc ergo potest intelligi dixisse Dominus, Ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Et ipse quidem de se dixit quod ibi jam esset; de nobis autem velle se dixit ut essemus ibi cum illo, non quod jam essemus ostendit. Apostolus autem quod Dominus velle se dixit ut fieret, tanquam factum fuerit est locutus. Non enim ait, Excitaturus est, et in coelestibus sedere facturus; sed, excitavit, et sedere in coelestibus fecit: quia non inaniter sed fideliter jam deputat factum quod futurum esse non dubitat. Quod vero attinet ad formam Dei in qua aequalis est Patri, si secundum eam velimus intelligere quod dictum est, Volo ut ubi ego scum, abscedat ab animo omnis imaginum corporalium cogitatio. Quidquid menti occurrerit longum, latum, crassum, qualibet luce corporea
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. fideli seruitute seruiuit. strenua
militia militauit. Qualis aũt ista locutio ẽ. dile¬
ctio qua. dilexisti me. tali o apłs usus ẽ. bonũ
certam̃ certaui. Non ait bono certamine. qͦd
usitatius & tanqͣm rectius diceretur. Quomͦ
aũt dilectio qua dilexit pat filium. ẽ ꝙ in nobͣ.
nͥ quia eius m̃bra sumus. o in illo diligimur
cum ipse diligitur totus. id ẽ caput & corpus:
Ido subiunxit. & ego in ipsis. tanqͣm diceret.
qm̃ ego sum &e in ipsis. Aliter enim ẽ in nobis.
tanquã in templo suo. aliter aũt. quia q nos
ipsi sumus. cum scd̃m id quod ut caput nr̃m
eẽt homo factus ẽ. corpus eius sumus. finita
ẽ saluatoris oratio. incipit passio. Ergo. iste ser
mo finiatur. ut de passione qͦd ipse donauerit
aliis sermonib disputetur¬
cxi. In¬

Expanded text:
videatur: Fideli servitute servivit, strenua videatur: Fideli servitute servivit, strenua militia militavit. Qualis autem ista locutio est: Dilectio quam dilexisti me, tali et Apostolus usus est, Bonum certamen certavi ; non ait: Bono certamine, quod usitatius et tanquam rectius diceretur. Quomodo autem dilectio qua dilexit Pater Filium, est et in nobis, nisi quia membra ejus sumus, et in illo diligimur, cum ipse diligitur totus, id est, caput et corpus? Ideo subjunxit: Et ego in ipso, tanquam diceret: Quoniam ego sum et in ipsis. Aliter enim est in nobis tanquam in templo suo, aliter autem quia et nos ipse sumus, cum, secundum id quod, ut caput nostrum esset, homo factus est, corpus ejus sumus. Finita est Salvatoris oratio. Incipit Passio. CAPUT mo finiatur, ut de passione quod ipse donaverit, aliis sermonibus disputeturCXII. In
Abbreviated transcription (Latin):
merito s gr̃a cognouit. Quid ẽ enim eum cog-¬
noscere nͥ uita ȩterna. quã mundo dampna¬
Tutiq ñ dedit. reconciliato dedit: ꝓpterea
itaq mundus te ñ cognouit quia tu iustuses.¬
& meritis eius ut ñ cognosceret retribuisti. ꝙ.
ꝓpterea mundus reconciliatus cognouit quia
misericors es. & ut cognosceret non es meritos
grã subuenisti. Demiꝰq sequitur. ego autem
cognoui te. Ipse fons gratiȩ est deus natura.
homo aũt de sp̃u scõ er uirgine ineffabiligr̃a.
tu me misisti. Ipse ẽ mundus reconciliatus.
Sed quia tu me misisti. idõ cognouerunt. Ergo
nomeñ tuum. & notum faciam. Notum feci
ꝑ fidem. notũ faciam ꝑ spetiem. Notum feci
cum fine ꝑegrinantib. notũ faciam sine fine
regnantib. Ut dilectio inquitqua dilexist
me in ipsis sit. & ego in ipsis. Non ẽ usitata
quidem ista trans lata ẽ. s sunt similes q lati¬
nȩ. sic̃ dicimus. fidelem seruitutẽ seruiuit
strenuã militiam militauit cũ dici debuisse

Expanded text:
merito, sed gratia cognovit. Quid est enim eum cognoscere, nisi vita aeterna? quam mundo damnato utique non dedit, reconciliato dedit. Propterea utique « mundus non cognovit, » quia justus es, meritis ejus, ut non cognosceret, tribuisti, et propterea mundus reconciliatus cognovit, quia misericors es, et ut cognosceret non ei merito, sed gratia subvenisti. Denique sequitur, Ego autem cognovi. Ipse fons gratiae est Deus natura, homo autem de Spiritu sancto et Virgine ineffabili gratia: tu me misisti. Ipse est mundus reconciliatus. Sed quia tu mnomen tuum, et notum faciam, hoc est, notum feci per fidem, notum faciam per speciem, notum feci cum fide peregrinantibus, notum faciam sine fine regnantibus: Ut dilectio, inquit, qua dilexisti me, in ipsis sit, et ego in ipsis. Non est usitata quidem ista translata est; sed sunt similes et Latinae, sicut dicimus: Fidelem servitutem servivit, strenuam militiam militavit; quod dici debuisse
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatesq t̾renas reuelantur amantib. trahiũ.
qm̃ uerum ẽ. trahit sua quẽq uoluptas. Non
trahit reuelatus xp̃s a patre. Quid enĩ fortius
desiderat anima qͣm ueritatẽ: quo auidas fauces
habere debet: Unde optare ut sanũ sit intus
palatum uera iudicandi. nͥ ut manducet ꝙ bi¬
bat sapientiã. usticiam. ueritatẽ & ȩterntatẽ::
Ubi aũt hoc. ibi melius. uerius ibi. plenus ibi. Nam
hic facilius possumus efurire. & hoc. si bonã spem
Et ego
resuscitabo eum in nouissimo die. Reddoili

Expanded text:
et voluptates terrenas revelantur amantibus, trahunt; et voluptates terrenas revelantur amantibus, trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo i
Abbreviated transcription (Latin):
trahit pat̃ ad filium. Arrius credidit ereaturã.
ñ eum traxit pat̾: quia non considerat patrem.
qui filium ñ credit ȩqualem. Quid dicis o arri:
Quid heretice loqueris: Quid est. xp̃s. Non inquit
ds̃ uerus. s quem fecit cds uerus. Honte traxit
pat̃. Non enim intellexisti patrẽ. cuius filium
negas. Aliud cogitas. Hon ẽ ipse filius: Nec a pa¬
tre traheris: nec ad filium traheris. Aliud ẽ enĩ
filius.: aliud qͦd tu dicis. Fotinus dixit. homo
solus est xp̃s. non ẽ & ds̃. Quisic credit: ñ pater
tractus ẽ. Beatus es symonbariona. quia ñ cibi
reuelauit caro &. sanguis. s pater m̃s qͥ inglis ẽ.
Ista reuelatio: ipsa ẽ aitractio. Ramũ uiridem
ostendis oui. & trahis illam: nuces puero demon¬
strantur. & trahitur. & qͦd currit trahitur. aman¬
do trahitur. sine lesione corporis trahitur. lordis
uinculo trahitur. Sic ergo ista quȩ inter delicias

Expanded text:
trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice, loqueris? quid est Christus? Non, inquit, Deus verus; sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum est Christus, non est et Deus. Qui sic credit, non Pater tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis inculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab ubertate domus tuȩ.: & torrente uolupta¬
tr tuȩ domus potabis eos: qm̃ apud te ẽ fons uicȩ
& in lumine tuo uidebimus lumen: Da amantẽ
q sentit qͦd dico: da desiderantẽ. da feruentem:
da in ista solitudine ꝑegrinantem atq sicientem.
q fontẽ suꝑnȩ patriȩ suspirantẽ: da talem. & scit
qͥd dicam. Si aũt frigido loquor. qͥd loquor: Tales
erant isti qͥ murmurabant. Pater inqͥt quem
traxerit: uenit ad me. Quid est aut̃ pater quem
traxerit : Ipse xp̃s trahat. Quare uoluit dicere
quẽ traxerit pater: Si trahendi sumus. ab illo tra¬
hamur cui dicit quȩdam quȩ diligit: post odo¬
rem ungentoꝵ tuoꝵ currimus. S qͥd incelligi
uoluit aduertamus fr̃s: & quantum possumus
capiamus. Trahit pat̾ ad filium eos. qͥ ꝓpterea
credunt in filium: qͥa eum cogitant pacrem ha¬
bere dm̃. Ds̃ enim pat̾ ȩqualem sibi genuit fili¬
um. ut qͥ cogitat atq in fide sua sentit. ꝙ ruminat
equalem ẽẽ patri cum in quẽ credidit: ipsum

Expanded text:
et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. Pater, inquit, quem traxerit, venit ad me. 5. Quid est autem, Pater quem traxerit; cum ipse Christus trahat? Quare voluit dicere, Pater quem traxerit? Si trahendi sumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, advertamus, fratres, et quantum possumus capiamus. Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum: Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: ut qui cogitat, atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
trahit sua quẽq uoluptas .ͥ ñ necessitas s uoluptas.
ñ obligatio s delectatio: quanto nos fortius dicere
debemus. trahi hominẽ ad xp̃m: Qui delectatur
ueritate. delectatur beatitudine. delectat᷑ iusticia.
delectatur sempit̾na uitã. qͦd totum xp̃s est.
An uͦ habent corporis sensus uoluptates suas. ꝙ amimꝰ
deseritur a uoluptatib suis: Si non habet animus¬

Expanded text:
trahit sua quemque voluntas, non necessitas sed voluntas, trahit sua quemque voluntas, non necessitas sed voluntas, non obligatio sed delectatio, quanto nos fortius dicere debemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna vita, quod totum Christus est? An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a
Abbreviated transcription (Latin):
credere. hoc ẽ noli me tangere. ñdum enĩ ascendi
ad patrem meũ: tibi ñ ascendi: nam inde nunqͣm
recessi. In terra ñ tangebat stantem: quomͦ tange¬
ret ad patrẽ ascendentem: Sic tam̃ sic se tangi uo¬
luit. sic tangitur ab eis a quib bene tangitur:
ascendens ad patrẽ. manens cum patre equalis pa¬
tri. Inde & hic si aduertis: nemo uenit ad me. nͥ
quem pat̃ attraxerit. Nolite cogitare inuitum
trabi. Inuitus trahitur aninus & amore. Nec
timere debemus. ne ab hominib qͥ uerba ꝑpendt᷑.
q a reb maxime diuinis intelligendis remoti
sunt. in hoc scripturarũ scãrum engłico uerbo
forsitan rep̃hendamur. & dicatur nobis. quomͦ
uoluntate credo si trahorᷤᷤ ego dico parũ uoluntate.
&. iam uoluptate traheris. Quid ẽ uoluptate¬
trahi : Delectare in dño: & dabit tͥ petitiones cor¬
dis tui. Est quȩdam uoluptas cordis. cui panis
dulcis ẽ ille celestis. Porro si poetȩ dicere licuit.

Expanded text:
credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo in xꝑm corde creclatur: quod nemoutiq
facit inuitus. qui aũt trahitur. tanqͣm inuitus cogi
uidetur. quomͦ istam soluimus questionẽ. nemo
uenit nͥ pater qui misit me traxerit eum: Si tra
hitur ait aliqͥs inuitus uenit. si inuitus uenit
ñ credit: si ñ eredit nec uenit. Non eium ad xp̃m
ambulando currimus. s credendo. nec motu cor¬
poris. s uoluntate cordis accedimus. Ido illa mulier
quȩ fimbriam tetigit: magis tetigit qͣm turba quȩ
pressit: ideo dñs dixit. qͥs me tetigit. Et mirantes
discipłi dixerunt. turbȩ te compͥmunt. & dicis qͥs
me tetigit : Et ille repetiuit. tetigit me aliquis.
Iua tangit. turba p̃mit. Quid ẽ tetigitꝰ. nͥ credidit:
Unde & mulieri illi. post resurrectionẽ dixit uo¬
lenti se mittere ad pedes eius. noli me tangere:
ñdum enim ascendi ad patrẽ meum. Quod uides
hoc solum me ẽẽ putas: noli me tangere. Quid ẽ
hoc solum me eẽ putas quod tͥ appareo: Noli sie

Expanded text:
Cum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxeritur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic
Abbreviated transcription (Latin):
es. ne contempnas dnm. ad optatus es. s non
meritis tuis. quere eius głam a quo habes hanc
grãm homo adoptatus. cuius głam quesiuit. qͥ
est ab illo unicus natus.
Qui aũt̃ querit
głam eius qͥ misit illum. h̃ic uerax ẽ. & iniu¬
sticia in illo non est. In antichristo aut̃ in

Expanded text:
es, ne contemnas Dominum; adoptatus es, sed non es, ne contemnas Dominum; adoptatus es, sed non meritis tuis; quaere gloriam ejus a quo habes hanc gratiam, 536 o homo adoptatus, cujus gloriam quaesivit, qui est ab illo unicus natus. Qui autem quaerit gloriam ejus, qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. In Antichristo autem in
Abbreviated transcription (Latin):
nomine suo. Re. hunc suscipietis. Significauit
eos antichristum suscepturos. qui glãm nomi¬
nis sui quesiturus ẽ. inflatus. ñ solidus. & ido
ñ stabilis. s utiq ruinosus. Dñs aut̃ nr̃ ihs xp̃s.¬
magnũ exemplum nobis p̃buit humilitatis.
Nempe equalis ẽ patri. nempe in pͥncipio erat
uerbum. & uerbum erat apud dm̃. & ds̃ erat
uerbum. nempe ipse dixit. & uerissime dixit.
tanto tempore uobiscum sum & ñ cognouistis
me. phylippe qͥ uidet me uidet q patrẽ. nem¬
pe ipse dixit & uerissime dixit. ego &s pater¬
unũ sumus. Si gͦ ille ꝙͣ  pater unũ. equalis
patri. ds̃ de deo. ds̃ apud dm eoet̃nus. immor¬
talis. pariter in cõmutabilis. parit̾ sine tempo¬
re. parit̾ creator & dispositor tempoꝵ. tamen
quia uenit intempore. & formã serui accepit.
e habitu ẽ inuentus ut homo. querit głam
patris ñ suam. qͥd tu homo facere debes. qui qͣn
Intende tͥ. Creatura es. agnosce creatorẽ. seruus

Expanded text:
nomine suo, et hunc suscipietis . Significavit nomine suo, et hunc suscipietis . Significavit eos Antichristum suscepturos, qui gloriam nominis sui quaesiturus est, inflatus, non solidus, et ideo non stabilis, sed utique ruinosus. Dmagnum exemplum nobis praebuit humilitatis. Nempe aequalis est Patri; nempe « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; » nempe ipse dixit, et verissime dixit: « Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui vidit me, videt et Patrem . » Nempe ipse dixitunum sumus . Si ergo cum Patre unum, aequalis Patri Deus de Deo, Deus apud Deum, coaeternus, immortalis, pariter incommutabilis, pariter sine tempore, pariter creator, dispensator temporum, tamen quia venit in tempore, et formam servi accepit, et habitu est inventus ut homo, quaerit gloriam Patris, non suam: quid tu homo facere debes, qui quanIntende tibi, creatura es, agnosce Creatorem; servus
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ intelliges quia xp̃s filius di. qui ẽ doctrina
patris. ñ est ex seipso. s filius ẽ patris. Sabel¬
lianã heresim. sententia istaꝰ soluit. Sabelliani
aũ dicere ausi sunt. ipsum ẽẽ filium qui ẽ &
pat̃. duo eẽ nomina. s unã rem. Si duo eñt
nomina & resuna. ñ diceretur. mea doctrina
ñ est mea. Utiq si tua doctrina ñ est tua. odñe
cuius ẽ. nͥ alicuius sit. cuius sit: Quod dixisti.
sabelliani ñ intelligunt. Non enĩ trinitatem
uiderunt. s sui cordis errorẽ secuti sunt. Nos
cultores trinitatis & unitatis. patris os filii & sp̃s
sc̃ĩ & unius dĩ. intelligamus de doctrina xp̃i qm̃n
est. quia qui a semetipso loq
Hoc erit ille qui uocatur
Antichristus. extollens se ficut dicit apłs. supra
om̃e quod dr̃ ds̃. aut quod colitur. Ipsum qͥppe
annuntians dñs głam suam quesicurũ non
głãm patris. ait ad iuideos. ego ueni in nomine
patris mei & ñ suscepistis me. alius ueniet in¬

Expanded text:
s quia Christus Filius Dei, qui est doctrina Patris, non est ex seipso, sed Filius est Patris. 7. Sabellianam haeresim sententia ista dissolvit. Sabelliani enim dicere ausi sunt ipsum esse Filium qui est et Pater; duo esse nomina, sed unam rem. Si duo essent nomina, et res una, non diceretur, Mea doctrina non est mea. Utique si tua doctrina non est tua, o Domine, cujus est, nisi alius sit cujus sit? Quod dixisti, Sabelliani non intelligunt: non enim Trinitatem viderunt, sed sui cordis errorem secuti sunt. Nos cultores Trinitatis et unitatis Patris et Filii et Spiritus sancti, et unius Dei, intelligamus de doctrina Christi, qs est. 8. Qui a semetipso loquHoc erit ille qui vocatur Antichristus, extollens se, sicut Apostolus ait, supra omne quod dicitur Deus, et quod colitur . Ipsum quippe annuntians Dominus gloriam suam quaesiturum, non gloriam Patris, ait ad Judaeos: Ego veni in nomine Patris mei, et
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ dei. oꝑari opus eius. id est qͦd illi placet:
Ipse aut̃ dñs aꝑte alio loco dicit. hoc ẽ opus dei. ut
crecdatis in eum quẽ ille misit. ut credatis in eum
ñ eͣredatis ei. s si creditis in cum creditis ei. Non
aut̃ continuo qͥ credit ei credit i eum. nam &
demones credebant ei. & ñ credebant in eum.
Rursus etiam de apłis ipsius possumus dicere. cre¬
dimus paulo. s ñ credimus in paulum. Creclimus
petro. s ñ credimus in petrũ. Credenti enim in
eum qͥ ustificat inpiũ. deputatur fides eius ad
iusticiam. Quid ẽ cͣredere in eum: Credendo a-¬
mare. credendo diligere. credendo in eum ire.¬
&. in eius m̃bris in corporari. Ipsa est gͦ fides. quã
de nobis exigit ds̃. & ñ inuenit quod erigat.
nͥ donauerit qͦd inueniat. Quȩ fudes. nͥ quam
definit alio loco plenissime apłs dicens. neq cir¬

Expanded text:
voluntatem Dei, operari opus ejus, id est, quod illi placet? voluntatem Dei, operari opus ejus, id est, quod illi placet? Ipse autem Dominus aperte alio loco dicit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Ut credatis in eum; non, ut credatis ei. Sed si creditis in eum, creditis ei: non autem continuo qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumus dicere, Credimus Paulo; sed non, Credimus in Paulum: Credimus Petro; sed non, Credimus in Petrum. Credenti enim in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Quid est ergo credere in eum? Credendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Ipsa est ergo fides quam de nobis exigit Deus: et non invenit quod exigat, nisi donaverit quod inveniat. Quae fides, nisi quam definivit alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
cet de doctrina utrum exdõ sit. an ego a me¬
ipso loquar. Quid ẽ hoc. siqͥs uoluerit uo¬
luntatẽ eius facere : S ego dixeram. siqͥs credi¬
derit. & hoc consilium dederam. si ñ intellexisti
inqͣm crede. Incellectus enĩ. merces est sidei.
Ergo noli querere intelligere ut credas. s crede
ut intelligas. qm̃ nisi credideritis. ñ intellige¬
tis. Cum gͦ ad possibilitatẽ intelligendi consi¬
quenti sententia inuenimus dixisse. siqͥs
uoluerit uoluntatẽ enis facere. cognos¬
cet de doctrina. Quid ẽ cognoscet: hoc ẽ intel
liget. Quid est aut̃. siqͥs uoluerit uoluntatem
eius facere: Hoc est credere. S quia cognos
cet. hoc ẽ incelliget. om̃s intelligunt. Quia uͦ
qͦd ait. siqͥs uoluerit uoluntatẽ euis facere. hoc
ꝑtinet ad credere. ut diligentius intelligatur.
opus ẽ nobis ipso dño nr̃o expositore. ut indicet
nobis utrũ reuera ad credere ꝑtineat facere
uoluntatẽ patris eius. Quis nesciat hoc ẽẽ facere

Expanded text:
cet de doctrina, utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquar. Quid est hoc, Si quis voluerit voluntatem ejus facere? Sed ego dixeram, Si quis crediderit; et hoc consilium dederam. Si non intellexisti, inquam, crede. Intellectus enim merces est fidei. Ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas; quoniam nisi credideritis, non intelligetis. Cum ergo ad possibilitatem intelligendi consiquenti sententia, invenimus eum dixisse, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina. Quid est, cognoscet? Hoc est intelliget. Quid est: Si quis voluerit voluntatem ejus facere? hoc est credere. Quis neshoc est intelliget, omnes intelligunt: quia vero quod ait, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc pertinet ad credere, ut diligentius intelligatur, opus est nobis ipso Domino nostro expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum uocati sunt scĩ. ꝓpositum scilicet
uocantis ñ uocatoꝵ. Quod alibi aꝑtius ita po¬
sicum ẽ. collabora euglio scdm uirtutem dei
saluos facientis nos. & uocantis uocatione sua
or grãm. Nam si naturã cogitemus in qua cre-¬
atiꝰ sumus. cum om̃s ueritas creauerit. quis ñ
ẽ ex ueritate: S non om̃s sunt qͥbꝰ dictum ẽ
ut audiant ueritatẽ. hoc ẽ obediant ueritati
q credant in ueritatẽ. quia ex ipsa ueritate
p̃statur nullis ꝓculdubio p̃cedentib meritis.
ne gr̃a non sit gr̃a. Si enum dixisset omnis
qui audit meam uoce ex ueritate ẽ. ideo dictũ
ex ueritate putaretur. quia obtemꝑat uerita¬
ti. Non aut̃ hoc att. s ait. omnis qui ẽ ex ue¬
ritate audit meã uocem. ac ꝑ hoc ñ ideo ẽ ex
ueritate quia eius audit uocẽ. s ideo audit qͥa
ex ueritate ẽ. id ẽ. quia hoc illi donũ ex uerita¬
te collatum ẽ. Quod quid ẽ aluid. quã donan-

Expanded text:
positum Dei vocati sunt ; propositum scilicet vocantis, non vocatorum: quod alibi apertius ita positum est, Collabora Evangelio secundum virtutem Dei, salvos nos facientis et vocantis vocatione sua et gratiam . Nam si naturam cogitemus, in qua creati sumus, cum omnes Veritas creaverit, quis non est ex Veritate? Sed non omnes sunt quibus datum est ut audiant Veritateet credant in veritatem, ex ipsa veritate praestatur; nullis procul dubio praecedentibus meritis, ne gratia non sit gratia. Si enim dixisset, Omnis qui audit meam vocem, ex veritate est; ideo dictus ex veritate putaretur, quia obtemperat veritati: non autem hoc ait; sed ait, Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Ac per hoc non ideo est ex veritate, qex veritate est; id est, quia hoc illi donum ex veritate collatum est: quod quid est aliud, quam, donante
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ diuersum. si sumus: gͦ & pat̃ &. filius. Sumus
enim ñ diceret de uno: s unum ñ diceret de diuer¬
so. Ergo ido uerum ẽ inquit iudiciũ meum. bre¬
qͥa mecum ẽ pater: ñ sic sum filius ut eũ deseru-¬
crim. ñ ita hic sum ut cum illo ñ sim. ñ ita ibi ille
est. ut mecum ñ sit. formã serui accepi. s formã
e. In lege inquit
ur̃a scriptum est.
quia duoꝵ hominũ testimonium uerum ẽ

Expanded text:
ergo diversum; si sumus, ergo et Pater et Filius. Sumus ergo diversum; si sumus, ergo et Pater et Filius. Sumus enim, non diceret de uno; sed et unum non diceret de diverso. Ergo ideo verum est, inquit, judicium meum, brequia mecum est Pater: non sic sum Filius ut ipsum deseruerim; non ita hic sum, ut eum ipso non sim; non ita ibi ille est, ut mecum non sit: formam servi accepi sed formam e. In Lege, inquit, vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum e
Abbreviated transcription (Latin):
nauiga. utrũq ꝑiculosum latus euita. Pat̃ pater
ẽ. filius filius ẽ. Iam dicis pat̾ pater ẽ. filius filius
ẽ. Bene ꝑiculosum absorbentis gurgicis euasisti.
Quis uis ire in alcerã partem. ut dicas pat̾ aliud est
filius aliud: Alius ẽ recte dicis. aliud ñ recte.
Alius enim filius. quia non est ipse qui pater. et
alius pat̾. quia ñ est ipse qui filius. ñ tamen ali¬
ud. s hoc ipsum ẽ & pat̾ & filius. Quid ẽ hocipsũ
est: Unus ds est. Audisti quia ñ sum solus. s ego
& qͥ me misit pater. audi quomͦ credas patrẽ & fi¬
lium. Audi ipsum filiũ. ego & pater unũ sumus.
Non dixit pat̾ ego sum. aut ego & pat̃ unus est. s cũ
dicit. ego & pat̾ unum sumus. utrũq audi. & unum
ꝙ sumus. & a charibdi & a scilla liberaberis. In du¬
ob istis uerbis quod dixit. unũ. liberat te ab arrio.
qͦd dixit. sumus. liberat te a sabellio. Si unum. ñ

Expanded text:
naviga, utrumque periculosum latus evita. Pater, Pater naviga, utrumque periculosum latus evita. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Jam dicis, Pater, Pater est; Filius, Filius est: bene periculum absorbentis gurgitis evasisti; quid vis ire in alteram partem, ut dicas, Aliud est Pater, Filius aliud? Alius est, recte dicis; aliud, non recte. Alius enim est Filius, quia non est ipse qui Pater; et alius Pater, quia non ipse qui Filius: non tamen aliud, sed hoc ipsum est et Pater et Filius. Quid est, hoc ipsum est? Unus Deus est. Audisti, Quia non sum solus, sed ego et qui misit me Pater; audi quomodo credas Patrem et Filium, audi ipsum Filium: Ego et Pater unum sumus . Non dixit, Pater ego sum; aut, Ego et Pater unus est: sed cum dicit, Ego et Pater unum sumus: utrumque audi, et unum, et sumus, et a Charybdi et a Scylla liberaberis. In duobus istis verbis quod dixit, unum, liberat te ab Ario: quod dixit, sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, non
Abbreviated transcription (Latin):
sum filius. s solus ñ sum inquit. Quare solus
ñ es Quia mecũ est pat̃. Ego sum. & qui me mi
sit pat̃. Audis ego sum. & qui me misit. ne ꝑdas
ꝑsonam. distingue ꝑsonas. distingue intelligentiã.
noli separare ꝑsidia. ne iterũ quasi fugiens charib¬
diͣ inscillam incurras. Uorabat teñ te gurges
impietatis sabellianoꝵ. ut diceres ipsum eẽ patrẽ
qui ẽ filius. Modo didicisti solus ñ sum. s ego et
qui me misit pat̃. Agnoscis quia pat̾ pater est.
q filius filius ẽ bene cognoscis. s noli dicere pater
maior ẽ. filius minor ẽ. noli dicere pat̃ aurum ẽ.
filius argentum ẽ. Una substantia ẽ. una diui¬
nitas. una coet̾nitas. ꝑfecta equalitas. dissimilitu¬
do nulla. Nam si tantummͦ alterum credideris
ẽẽ xp̃m. non eum qui pat̾ est. in aliquo tam̃ distan¬
tem scd̃m naturam ẽẽ putaueris. a charibdi qͥdem
euasisti. s in scilleisi scopulis naufragasti. In medio

Expanded text:
sum Filius; sed, solus non sum, inquit. Quare solus sum Filius; sed, solus non sum, inquit. Quare solus non es? Quia mecum est Pater. Ego sum, et qui misit me Pater: nudis. Ego sum, et qui me misit. Ne perdas personam, distingue personas. Distingue intelligentia, noli separare perfidia; ne iterum quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Vorabat enim te gurges impietatis Sabellianorum, ut diceres ipsum esse Patrem qui est Filius: modo didicisti, Solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Agnoscis quia Pater, Pater est; et Filius, Filius est Bene agno eis: sed noli dicere, Pater major est, Filius minor est; noli dicere, Pater aurum est, Filius argentum est. Una substantia est, una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Nam si tantummodo alterum credideris esse Christum, non eum qui Pater est, in aliquo tamen distantem secundum naturam esse putaveris; a Charybdi quidem evasisti, sed in Scyllaeis scopulis naufragasti. In medio
Abbreviated transcription (Latin):
Si descendero ad infernũ ades. Si gͦ & in inferno
dicitur qͦd assit. quid rerũ remanet ubiñ sit:
Uex enim deiẽ apud ꝓpħam. cȩlum & t̾ram ego im¬
pleo. ubiq gͦ est. qͥ nullo clauditur loco. Noliab
illo auerti. o tecũ est. Si uis ad eum ꝑuenire. noli
piger amare. Non enĩ pedib s affectib curris.
uno loco manens. uenis. si credis & diligis. Ergo
ubiq ẽ. Si ubiq ẽ. quomͦ cum filio ñ est: Ita ne
cum filio ñ est. qui sicredis & tecũ est: Unde gͦ
uerum ẽ iudicium enus. nͥ quia uerus ẽ filius:
Hoc enĩ dixit. Et si iudico. uerum ẽ iudicium
meũ. quia solus ñ sum. s ego & qͥ me misit pat.
Tanqͣm diceret. uerum ẽ iudicium meũ. quia
filius dĩ sum. Unde ꝓbas quia filius cłĩ es: Quia
solus ñ sum.s ego & qui me misit pat̾. Erubesce
sabelliane. audis filiũ. audis patrem. Pater pat̾ ẽ.
filius. filius ẽ. Non dixit ego sum pat̃. & ego ipse

Expanded text:
Si descendero ad infernum, ades . Si ergo et in inferno Si descendero ad infernum, ades . Si ergo et in inferno dicitur quod adsit, quid rerum remanet ubi non sit? Vox enim Dei est apud prophetam, Coelum et terram ego impleo . Ubique ergo est, qui nullo clauditur loco. Noli ab illo averti, et tecum est. Si vis ad eum pervenire, noli piger esse amare: non enim pedibus, sed affectibus curris. Uno loco mancus venis, si credis et diligis. Ergo ubique est: si ubique est, quomodo cum Filio non est? Itane cum Filio non est, qui, si credis, et tecum est? 9. Unde ergo verum est judicium ejus, nisi quia verus est Filius? Hoc enim dixit, Et si judico, verum est judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Tanquam diceret, Verum est judicium meum, quia Filius Dei sum. Unde probas quia Filius Dei es? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Erubesce, Sabelliane, audis Filium, audis Patrem. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Non dixit, Ego sum Pater, et ego ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sałm diuinitatẽ. & cum patre erat. & a patre ñ
recesserat. Quod gͦ dicitur missus uenisse ad nos.
incarnatio eius cõmendatur. quia pat̾ non ẽ in¬
carnatus. Nam sabelliani dicti sunt qͥdam he-¬
retici. qͥ uocantur & patripassiani. qͥ dicunt ipsũ
patrẽ fuisse passum. Noli tu catholice. Si enim
fueris patripassiamis. ñ eris sanus. Ergo incellige
missionẽ filii. nominatã incarnationem filii.
patrem aut̃ incarnatum ẽẽ non credas. s a filio
incarnato patrẽ recessisse ñ credas. Ille carnẽ por¬
tabat. ille cũ filio erat. Si in cȩlo pat̃. in terra filius.
quomͦꝰ pater cũ filio erat: Quia q pat̾ & filius ubiq
erant. Non enĩ in celo sic est ds. ut ñ sit in terra
Audi illum qͥ uolebat fugere iudicitm d̃i. & non
inueniebat qua. Quo abibo inquit a sp̃u tuo.
os a facie tua quo fugiam: Si ascendero in cȩlum
tu ibi es. De terra erat questio. Audi qͥd sequitur.

Expanded text:
secundum divinitatem: et cum Patre erat, et a Patre non secundum divinitatem: et cum Patre erat, et a Patre non recesserat. Quod ergo dicitur missus venisse ad nos, incarnatio ipsius commendatur, quia Pater non est incarnatus. 8. Nam Sabelliani dicti sunt quidam haeretici, qui vocantur et Patripassiani, qui dicunt ipsum Patrem passum fuisse. Noli tu, catholice: si enim fueris patripassianus, non eris sanus. Ergo intellige missionem Filii nominatam incarnationem Filii: Patrem autem incarnatum esse non credas, sed a Filio incarnato Patrem recessisse non credas Ille carnem portabat, ille cum Filio erat. Si in coelo Pater, in terra Filius; quomodo Pater cum Filio erat? Quia et Pater et Filius ubique erant: non enim in coelo sic est Deus, ut non sit in terra. Audi illum qui volebat fugere judicium Dei, et non inveniebat qua: Quo abibo, inquit, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es. De terra erat quaestio; audi quid sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. s ego & qui me misit pat̾. Quid gͦ dñe
ihũ si solus eẽs. falsum eẽt iudicium tuũ. & ideo
uerũ iudicas quia solus ñ es. s tu & qͥ te misit
pater: Quid responsurus sum: Ipse respondeat.
Uerum ẽ inquit iudiciũ meum. Quare: Quia so¬
lus ñ sum. s ego. & qui me misit pat̃. Si tecũ ẽ.
quomꝰ te misit: Et misit te. & tecũ est: Ita ne
ꝙ missus ñ recessisti: ita ne ꝙ ad nos uenisti. ꝙ ibi
mansisti: Quomͦ istud creditur: quomͦ istud
capitur. Ad hȩc duo respondeo. Quomͦ capitur
recte dicis. quomͦ creditur ñ recte dicis. Immo idõ
bene credicur. quia ñ cito capitur. Nam si cito
capetur. non eẽt opus ut crefleretur. qͥa uideretur.
Iło credis quia ñ capis. s crecdendo fis idoneus ut
capias. Nam si ñ credis nunqͣm capies. qͥa minus
idoneus remanebis. Fides gͦ mundet te. ut intel¬
Sic uideo. sic intelligo. postremo sic credo. ne arro-¬
gantiȩ sit dicere. sic intelligo. ꝓrsus & hic est dñs

Expanded text:
ego et qui misit me Pater. Quid ergo, Domine Jesu? Si solus esses, falsum esset judicium tuum; et ideo verum judicas, quia solus non es, sed tu et qui te misit Pater? Quid responsurus sum? Ipse respondeat: Verum est, inquit, judicium meum. Quare? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Si tecum est, quomodo te misit? Et te misit, et tecum est? Itane et missus non recessisti? itane et ad nos venisti, et ibi mansisti? Quomodo istud creditur? quomodo capitur? Ad haec duo respondeo: Quomodo capitur, recte dicis; quomodo creditur, non recte dicis. Imo ideo bene creditur, quia non cito capitur: nam si cito caperetur, non opus erat ut crederetur; quia videretur. Ideo credis, quia non capis; sed credendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis, numquam capies; quia minus idoneus remanebis. Fides ergo mundet te, ut intelSic video, sic intelligo: postremo sic credo, ne arrogantiae sit dicere. Sic intelligo. Prorsus et hic est Do
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sentire uoluerunt hominẽ fuisse solum. ñ
łm factum hominẽ. aut ita dm̃ ut in sua diuinica¬
te mucabilem. aut ita dm ut ñ oe hominẽ. a fide
naufragauerunt. & de portu eccliȩ ꝓiecti sunt.
ne inquietudine sua naues secũ positas frangerent
Quȩ res coegit. ut etiã nos minimi. & qͣntum ad nes
ꝑtinet incligni ꝓrsus. qͣntum aut̃ ad illius miseri¬
cordiam in aliquo dispensatoꝵ eius numero con-¬
stituti. ñ uobis taceamus. qͦd aut intelligatis me¬
cumq gaudeatis. aut si intelligere ñdum ualel
credendo securi in portu maneatis. Dicam gͦ.
capiat qui potest. credat qui ñ potest. tamen
dicam qͦd ait dñs. uos sccłm carnem iudicatis.
ego ñ iudico quenqͣm. aut mͦ. aut scdm carnẽ.
s & si ego iudico. iudicium meũ uerum est.

Expanded text:
etiam sentire voluerunt hominem fuisse solum, non etiam sentire voluerunt hominem fuisse solum, non Deum factum hominem, aut ita Deum ut in sua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide naufragaverunt, et de portu Ecclesiae projecti sunt, ne inquietudine sua naves secum positas frangerent. Quae res coegit ut etiam nos minimi, et quantum ad nos pertinet prorsus indigni, quantum autem ad illius misericordiam in aliquo dispensatorum ejus numero constituti, non vobis taceamus quod aut intelligatis, mecumque gaudeatis; aut si intelligere nondum valetis, credendo securi in portu maneatis. 7. Dicam ergo; capiat qui potest, credat qui non potest: tamen dicam quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemquam, aut modo, aut secundum carnem. Sed et si e
Abbreviated transcription (Latin):
mus. aut capi dum dicimus. Quare ista dixi:
Forte enĩ post hȩc uerba qͥsquam mͥ iuste dicat. po¬
ne gͦ codicem. qͦd excedit m̃suram tuã. Quid
sumis in manũ tuam : quid ei cõmittis linguã
tuam: Ad hoc respondeo. Multi heretici ha-¬
bundant. & ad hoc ds̃ eos habundare ꝑmisit. ne
semꝑ lacte nutriamur . & in bruta remaneamus¬
infantia. Quia enim ñ intellexerunt quomodo
cõmendaretur diuinitas xp̃i. sapuerunt sicut
uoluerunt. non aut̃ recte sapiendo. fidelib catho¬
licis molestissimas questiones intulerunt. Ceꝑunt
exagitare & fluctuare corda fidelium. Iam tunc
eugl̃io. s etiam intellexerant. ut contra arma
diaboli. xp̃i arma ꝓferrent. & de. xp̃i diuinitate
aduersus falsos fallacesq doctores. qͣntis possent
uirib aꝑtissima conflictatione pugnarent. ne
cũ ipsi tacerent. alii ꝑirent. Quicũq enim sen
ut ipse sit pat̾. ipse sit filius. ipse sit sp̃s sc̃s. quicũq

Expanded text:
mus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? mus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? Forte enim post haec verba quisquam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit mensuram tuam, quid sumis in manum tuam? quid ei committis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, et ad hoc eos Deus abundare permisit, ne semper lacte nutriamur, et in bruta infantia remaneamus. Quia enim non intellexerunt quomodo commendaretur divinitas Christi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas intulerunt; coeperunt exagitari et fluctuare corda fidelium. Jam tunc Evangelio, sed etiam intellexerant, ut contra arma diaboli Christi arma proferrent: et de Christi divinitate adversus falsos fallacesque doctores, quantis possent viribus, apertissima conflictatione pugnarent; ne cum ipsi tacerent, alii perirent. Quicumque enim sensut ipse sit Pater, ipse sit Filius, ipse sit Spiritus sanctus: quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
lo deputatus ẽ. quia magna uictima uitulus
erat in sacrificio sacerdotũ. Aarco homo xp̃s
merito assignatus ẽ. quia neq de regia potesta¬
te aliqͥd dixit. neꝰ de sacerdotali cepit. s tantũ
ab homine xp̃o exorsus ẽ. Hii om̃s ꝓpe de t̾renis.¬
recesserunt. de diuinitate eius pauca locuti sunt.
tanqͣm in terra cũ illo ambulantes. Restat aqͥla.
Ipse ẽ iohannes sublimiũ predicator. & lucis ȩt̾nȩ
fixis oculis contemplator. Dicuntur enim&
pulli aquilarũ a parentib sic ꝓbari. patris scili¬
cet ungue suspendi. & radiis solis opponi. qui
firme contemplatus fuerit filius agnoscitur. si
acie papitauerit. tanqͣm adulterinus ab ungue
dimittitur. Iam gͦ uidete qͣm sublimia. loqui
debuit qui ẽ aquilȩ cõparatus. ꝙ tam̃ etiã nos
humo repentes infirmi. & uix ullius mom̃ti
int̃ homines audemus ista tractare. & ista expo¬
nere. q putamus nos aut caꝑe posse dum cogita¬

Expanded text:
lo deputatus est; quia magna victima vitulus lo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali coepit, sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omnes precesserunt: de divinitate ejus perpauca locuti sunt, tanquam in terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia loqui debuit, qui est aquilae comparatus: et tamen etiam nos humi repentes, infirmi et vix ullius momenti inter homines, audemus tractare ista, et ista exponere; et putamus nos aut capere posse cum cogita
Abbreviated transcription (Latin):
Ecre habes &
iudicẽ. s agnosce saluatorẽ. ne sentias iudicem.
Quare aut̃ dixit iudiciũ suum uerum esse:
Qua solus inquit non sum. s ego os qui me
eugłista multũ alte uolat. uix ẽ eum mente
comp̃hendere. Mysterium aũt altius uolan¬
tis opus ẽ ut commemorẽ caritatem urãm.
Et apud ez echielem ꝓpħam ꝙ in apocalipsi ipsius
ioħis cuius ẽ hoc eugłm. cõmemoratur animal
quadruplex. quatuor habens ꝑsonas. hominis
uituli. leonis. aquile. Qui ante nos scriptura¬
rum scãrum mysteria tractauerunt. pleriq in
hoc animali. uł potius in his animalib qͣtuor
eugłistas intellexerunt. leonẽ ꝓ rege positum.
potentiã & terribilem fortitudinẽ. Hec ꝑsona
tributa ẽ matheo. quia in generationib dñi
regiã seriem ꝓsecutus ẽ. quẽ admodum eẽt dñs
ꝑ stẏrpem regiã de semine dauidregis. Lucas
aut̃ qm̃ cepit a sacerdotio. ⁊ achariȩ sacerdotis
faciens mentionẽ patris iohannis baptistȩ: uitu¬

Expanded text:
Ecce habet et judicium. Sed agnosce salvatorem, ne sentias judicem. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego, et qui me us multum alte volat: vix est eum mente comprehendere. Mysterium autem altius volantis opus est ut commemorem Charitatem vestram. Et apud Ezechielem prophetam, et in Apocalypsi ipsius Joannis, cujus est hoc Evangelium, commemoratur animal quadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae . Qui ante nos Scripturarum sanctarum mysteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel potius in his animalibus quatuor Evangelistas intellexerunt. Leonem pro rege positum, potentiam et terribilem fortitudinem. Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generationibus Domini regiam seriem prosecutus est, quemadmodum esset Dominus per stirpem regiam de semine David regis. Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis, faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitu
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e. missus ante ipsũ. illuminatus ab illo qui
lumen ẽ. Deioħe enĩ dictum ẽ. Nonerat illelu-¬
men . s ut testimoniũ ꝑbibere delumine. Lot
quide dicilum. & benedicit᷑ & ipse lum̃. sed
illuminatum. non illuminans. aliud ẽ enĩ
lumen quod illuminat. aliud lum̃ quod il¬
luminatur. Nam & oculi nr̃i lumina dicun¬
tur. & tamen intenebris patent. & ñ uident.
dum̃ aũ illuminans se ipso lum̃ est & sibi lum̃
ẽ. non indiget alio lumine. ut lucere possit.
s ipso indigent cȩtera ut luceant. Confessus
ergo ẽ ioħes sicut audistis. quia cũ discipu¬
lut instigaretur. quasi inuido eñi narraue¬
runt. ecce ille facit plures discipulos qũa tu
ille confessus ẽ quid ẽẽt. & inde meruit ad
ipsum ꝑtinere. quia non ẽ ausus sedicere.
quod ẽ ille. Noc ergo dix̃ ioħes. Bon pot homo

Expanded text:
gratiae missus ante ipsum; illuminatus ab illo qui lumen est. De Joanne enim dictum est, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Potest quidem dicd est enim lumen quod illuminat, et aliud lumen quod illuminatur: nam et oculi nostri lumina dicuntur, et tamen in tenebris patent, et non vident. Lumen autem illuminans a seipso lumen est, et sibi lumen est, et non indiget alio lumine ut lucere possit, sed ipso indigent caetera ut luceant. 2. Confessus est ergo Joannes, sicut audistis, quia cum discipu eum veluti ut instigaretur; quasi invido enim narraverunt, Ecce ille facit plures discipulos quam tu: ille confessus est quid esset, et inde meruit ad ipsum pertinere, quia non est ausus se dicere quod est ille. Hoc ergo dixit Joannes, « Non potest homo
Abbreviated transcription (Latin):
non intellexerimus. rogemus eũ qui dat
decelo. quia homines sumus. & non pos¬
sumus accipere quicꝗͣ nͥille dedenit qui
bomo non ẽ ħ oc ergo sequitur. & dicit io¬
hannes. hos ergo gaudiũ meũ impletũ ẽ
Quod ẽ gaudium ipsuis. Ut gaudeat aduo¬
cẽ sponsi. Implecu est in me. habeo grãm
meam. plus michi non assumo. nequod
accepi amitam. Quod ẽ gaudiũ. Gaudeo
gaud& propt̃ uocẽ sponsi. Intelligat etgo¬
gaude homo non se debere desapientia sua. s de
sapientia quã accepit. ado niehil plus
querat. & non amittit quod inuenit. Mul-¬
ti enĩ idõ facti sunt insipientes. quia dix
festũ ẽ mistis. Ds enĩ illis manifestauit

Expanded text:
ui dat de coelo: quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixefestum est illis: Deus enim illis manifestavit
Abbreviated transcription (Latin):
erunt incogitationib suis. & obscuratũ ẽ insi¬
piens cor illoꝵ. dicentes enĩ ẽẽ sapientes stulti
facti sunt. Sienĩ đm cognouerant. simul cog¬
nouerant. quia non eos fecerat sapientes.
nͥds. Non ergo sibi tribuerent quod ase ñ
habebant. s & aquo acceꝑant. Hon aũ agen¬
dogrãs insipientes facti sunt. Ergo ds quod
dederat gratis tulit ingratis. Holuit hoc eẽ
ioħes. gratus ẽẽ uoluit. confessus ẽ accepisse
se & gaudere se dic̃ ꝓpt̃ uoc̃e sponsi. & ait.¬

Expanded text:
t in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt » . Si enim Deum cognoverant, simul cognoverant quia non eos fecerat sapientes nisi Deus. Non ergo sibi tribuerent quod a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit