comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
continuo. Multi enĩ sunt uocati. pauẽi
uͦ electi. Quid ÷ hoc: Conuocasti turbas.
uenit ingens multitudo. annuntiasti. lo¬
cutus es. multiplicati sunt suꝑ numerum
impletȩ sunt nuptiȩ recũbentiũ. ꝓiectis
÷ inde solus unus & dicis. multi enim sunt
uocati pauci uͦ electi: Cur non potius om̃s
uocati. multi electi. unus piectus: Si diceret
multi enim sunt uocati. & plures electi pauo
reꝓbi: in paucis forte ueri similius intelliqo¬
cati. pauci uͦ electi. Dui sunt electi. nͥ quire¬
manserunt : Piecto uno: electi remansertꝰ.
Ouomͦ ꝓiecto uno demultiꝰ pauci electi. nsi
quia i illo uno multi : Om̃s qui terrenaso¬

Expanded text:
continuo: Multi enim sunt vocati, pauci continuo: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi . Quid est hoc? Convocasti turbas, venit ingens multitudo; annuntiasti, locutus es, multiplicati sunt super numerum , impletae sunt nuptiae recumbentium; projectus est inde solus unus, et dicis, Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Cur non potius: Omnes vocati, multi electi, unus projectus? Si diceret, Multi enim sunt vocati, et plures electi, pauci vero reprobi; in paucis forte verisimilius intelligecati, pauci vero electi. Qui sunt electi, nisi qui remanserunt? Projecto uno, electi remanserunt. Quomodo, projecto uno de multis, pauci electi, nisi quia in illo uno multi? Omnes qui terrena sa
Abbreviated transcription (Latin):
una ciuitas: Babilonia una. ierłm una.
Quib libet aliis etiam mysticis nominib
appelletur: una tam̃ ciuitas. & unad ciuitaᷤ.
Illa rege diabolo. ista rege xp̃o. Intendo eñi
euangelio quodam loco. & monet me. puto
qđ & uos. Postea quani inuitati sunt multi
adnuptias boni & mali. & impletȩ sunt
nuptiȩ recumbentium. serui enim missi
ut preceptum erat. inuitauerunt & bonos
& malos. in gressus aut̃ rex inspicere recum¬
bentes. & inuenit hominẽ ñ habentẽ uestẽ
nuptialẽ. & ait illi qͦd nostis. Amice. unde
huc uenisti. ñ habens uestem nuptialem :
At ille ommutuit. Et iussit illi ligari manꝰ
& pedes. & ꝓici eum intenebras exterioreᷤ.
Leuatus ÷ de conuiuio & missus ÷ inpenas.
nescio quis homo intam magna turba re¬
cumbentium. Sed tam̃ dñs uolens ostendere
illum unum hominem. unum corpꝰ essẽ
quod constat ex multis: ubi iussit eum
ꝓici foras & mitti indebitas penas: subie̾it

Expanded text:
una civitas? Babylonia una; Jerusalem una. una civitas? Babylonia una; Jerusalem una. Quibuslibet aliis etiam mysticis nominibus appelletur, una tamen civitas et una civitas: illa rege diabolo; ista rege Christo. Intendo enim Evangelio quodam loco, et movet me, puto quod et vos. Posteaquam invitati sunt multi ad nuptias boni et mali, et impletae sunt nuptiae recumbentium; servi enim missi, ut praeceptum erat, invitaverunt et bonos et malos; et ingressus est rex inspicere recumbentes, et invenit hominem non habentem vestem nuptialem, et ait illi quod nostis: Amice, unde huc venisti, non habens vestem nuptialem? At ille obmutuit. Et jussit ei ligari manus et pedes, et projici eum in tenebras exteriores. Levatus est de convivio, et missus est in poenas nescio quis homo in tam magna turba recumbentium. Sed tamen Dominus volens ostendere unum illum hominem, unum corpus esse quod constat ex multis, ubi jussit eum projici foras, et mittit in debitas poenas, subjecit
Abbreviated transcription (Latin):
fronte uenenũ. inseuientib & indignan¬
tibus ꝓpterea & hic cogitationis eoꝵ dicit:¬
honorẽ inqͥt meum cogitauert᷑ repellere.
Non enim audent uerbis ꝓferre qͦd cogitant.
Optemꝰ illis bene. etiam si optent mala Iudica
illos ds̃. decidant acogitationib suis. Quid eñi
illis melius. quid ut ilius. quam ut inde cadañ
ubi male stant. ut possint ipsi correpti dicere:
statuisti pedes meos supra petrã : Ueruntam̃
cogitauerunt honorẽ meum repellere.
Om̃s contra unum. an unus contra oñis. an
omnes contra om̃s. an unus contͣ unum :
Interim cum dicit. apponitis suꝑ hominẽ.
tanquã suꝑ unum. Et cum dicit int̾ficite
om̃s. quasi om̃s contra unum. S tam̃ & om̃s
contra om̃s. quia & xp̃iani om̃s. sed inuno.
Quid aut̃ : Illi diuersi errores inimici xp̃i.
om̃s tantũ dicendi sunt : Nonne & unus :
Plane audeo & unum dicere: quia una
ciuitas & una ciuitas. unus populus & unꝰ
populus. rex & rex. Ouid÷ una ciuitas. &

Expanded text:
e venenum in saevientibus et indignantibus. Propterea et hic cogitationes eorum dicit,Honorem, inquit, meum cogitaverunt repellere. Non enim audent verbis proferre quod cogitant. Optemus illis bona, etiamsi optant mala. Judica illos, Deus; decidant a cogitationibus suis . Quid enim illis melius, quid utilius, quam ut inde cadant ubi male stant? ut possint ipsi correcti dicere, Statuisti pedes meos supra petram . 6. Verumtamen cogitaverunt honorem meum repellere. Omnes contra unum, an unus contra omnes; an omnes contra omnes, an unus contra unum? Interim cum dicit, Apponitis super hominem; tanquam super unum: et cum dicit, Interficite omnes; quasi omnes contra unum: sed tamen et omnes contra omnes, quia et Christiani omnes, sed in uno. Quid autem illi diversi errores inimici Christi, omnes tantum dicendi sunt? nonne et unus? Plane audeo et unum dicere: quia una civitas et una civitas, unus populus et unus populus, rex et rex. Quid est, una civitas et
Abbreviated transcription (Latin):
mebra xp̾i: sicut innascente quodam non¬
lum quidem procedente capite ꝓcessit manꝰ.
sed tam capiti connectebat᷑ & manꝰ. Nolite
xͦ putare frs om̃s iustos qui passi sunt ꝑsecuti¬
onem iniquoꝵ. etiã illos qui uenerunt missi
ante dñi adduentũ p̾nuntiare dñi aduentũ:
non ptinuisse ad membra xp̃i. Absit. ut ñ
pertineat ad mẽbra xp̃i: qui ꝑtinet adciui¬
tatem que regẽ habet xp̃m. Illa una est
ierłm cȩlestis. ciuitas scã. hȩc una ciuitas.
unum habet rege. Rex huius ciuitatis. xp̃c
sedhomo. Mat̾ enim syon dicet homo. &
homo factꝰ: in ea & ipse fundauit eam
altssimꝰ Ille gͦ rex eiꝰ qui eã fundauit altis
simus: ipse iea homo factus ÷ humillimꝰ.
Ipse gͦ ante aduentũ incarnationis suȩ
prȩmisit quedã mẽbra sua pꝰ quȩ p̾nunti-¬
antia se uenturũ uenit & ipse c̃nexus eis.
Refer adsimilitudinẽ nascentis illius: qͥa
manus ante caput ꝓcedens. & cũ capite est
& subcapite. De xp̃o enim dictũ ÷. cũ lau¬

Expanded text:
membra Christi: sicut in nascente quodam, nondum quidem procedente capite, processit manus , sed tamen capiti connectebatur et manus. Nolite ergo putare, fratres, omnes justos qui passi sunt persecutionem iniquorum, etiam illos qui venerunt missi ante Domini adventum praenuntiare Domini adventum, non pertinuisse ad membra Christi. Absit ut non pertineat ad membra Christi, qui pertinet ad civitatem quae regem habet Christum. Illa una est Jerusalem coelestis, civitas sancta: haec una civitas unum habet regem. Rex hujus civitatis Christus sed homo. Mater enim Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Ille ergo rex ejus, qui eam fufactus est humillimus. Ipse ergo ante adventum incarnationis suae praemisit quaedam membra sua, post quae praenuntiantia se venturum venit et ipse, connexus eis. Refer ad similitudinem nascentis illius; quia manus ante caput procedens, et cum capite est, et sub capite. De Christo enim dictum est, cum lau
Abbreviated transcription (Latin):
transilite inimicos ur̃os repugnantes uob̾.
resistentes itineri ur̃o. odio uos habenteᷤᷤ
transilite. Sperate in eum omne scilium
pleb̾. eFFnorte cora illo corda GRa.
Nolite cedere eis quidicunt uob. ubi est

Expanded text:
transilite inimicos vestros: repugnantes vobis, resistentes itineri vestro, odio vos habentes transilite. Sperate in eum, omne concilium plebis; effundite coram illo corda vestra. Nolite cedere eis qui dicunt vobis: Ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ humiliationem carceris. post factionẽ
falsȩ testis. po̾t quã factũ ÷ qđ de illo dictũ
÷ ferrũ ꝑtransiuit animã eiꝰ iã honorifi¬
catus ÷ iam non ÷ subditus fr̃ib uenden¬
tibus. sed frumenta erogat esurientib.
Wicti eius humilitate & castitate. incor¬
ruptione. temptationibus. passionibus:
iã eum honoratũ uident. & honorem
ipsius cogitant repellere. Incogitationib
quippe eoꝵ ẽ. illud. Peccator uidebit.
neq enĩ non uidebit: quando ñ potest
ciuitas abscondi suꝑ montẽ posita pecca-¬
tor gͦ uidebit & irascet᷑. dentib suis frendet

Expanded text:
post humiliationem carceris, post factionem post humiliationem carceris, post factionem falsae testis, postquam factum est quod de illo dictum est, Ferrum pertransivit animam ejus ; jam honorificatus est, jam non est subditus fratribus vendentibus, sed frumenta erogat esurientibus . Victi ejus humilitate et castitate, incorruptione, tentationibus, passionibus, jam eum honoratum vident, et honorem ipsius cogitant repellere. In cogitationibus quippe eorum est illud, Peccator videbit: neque enim non videbit, quando non potest civitas abscondi supra montem constituta . Peccator ergo videbit, et irascetur; dentibus suis frende
Abbreviated transcription (Latin):
unus homo dicit. Quo usq apponitis suꝑ
hominem: Int̾ficite om̃s. Uideamꝰ si dele̾-¬
tis. uideamꝰ si extinguitis. uideamꝰ sitolli-¬
tis deterra nom̃ eiꝰ. uideamꝰ si ñ popłi in-¬
ania meditamini dicentes. quando mori-¬
etur & ꝑibit nom̃ eiꝰ: Tam quã parieti
inclinato & maceriȩ impulsȩ. incũbite.
impellite. Audite supra. susceptor m̃s.
ñ mouebor ampliꝰ. Qiia tãquam cumulꝰ
arenȩ impulsus sum ut caderẽ. & dñs susce¬
pit me. Seron⁊ acꝰ honorẽ meum cooi
TaGeRoNt Repellere. Uicti dũ int̾ficuiñ.
cedentes sanguini interfectoꝵ. multipli¬
cantes fideles. cedentes his. & iã ñ ualentẽ
occide: ueruntam honorẽ meũ cogitauer
repellere. Modo qͥa ñ potest occidi xp̃ianꝰ:
agitur ut exhonoretur xp̃ianus. Nunc
enim honore xp̃ianoꝵ. corda torquent᷑
impiorum. lam iosepl ille sp̃ualis post
uenditionem afr̃ib: pꝰtranslationẽ de
patria sua ad gentes tãquã in egyptum.

Expanded text:
usque apponitis super hominem? Interficite omnes. Videamus si deletis, videamus si exstinguitis, videamus si tollitis de terra nomen ejus, videamus si non populi inania meditamini , dicentes: Quando morietur, et peribit nomen ejus . Tanquam parieti inclinato, et maceriae impulsae incumbite, impellite. Audite supra: Susceptor meus, non movebor amplius; quia tanquam cumulus arenae impulsus sum ut caderem, et Dominus suscepit metaverunt repellere: victi dum interficiunt cedentes, sanguine interfectorum multiplicantes fideles, cedentes his et jam non valentes occidere. Verumtamen honorem meum cogitaverunt repellere. Modo quia non potest occidi christianus, agitur ut exhonoretur christianus. Nunc enim honore Christianorum corda torquentur impiorum: jam Joseph ille spiritualis post venditionem a fratribus, post translationem de patria sua ad gentes tanquam in Aegyptum,
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid pateris ab eis qui ñ st̃ in membriᷤ
xp̃i. deerat passionib xp̃i. Ideo additur qͥa
deerat. mensurã implens. nonsuꝑ fundens.
Tantum enim pateris: quantũ ex passio¬
nib tuis inferendum erat uniuerse pas
sioni xp̃i. qui passus ÷ incapite nr̃o & pa¬
aur in mẽbris suis. id ÷ inob̾ ipsis ad cõmu¬
iem hanc quasi rem publicã. Nam qͥsq pro
sone uiriũ nr̃arũ quasi canonẽ passionum

Expanded text:
quidquid pateris ab eis qui non sunt in membris quidquid pateris ab eis qui non sunt in membris Christi, deerat passionibus Christi. Ideo additur, quia deerat; mensuram imples, non superfundis: tantum pateris, quantum ex passionibus tuis infesioni Christi, qui passus est in capite nostro, et patitur in membris suis, id est in nobis ipsis. Ad communem hanc quasi rempublicam nostram, quisque pro ione virium nostrarum quasi canonem passionum
Abbreviated transcription (Latin):
hominem honera. Apponitis suꝑ hominẽ
quantum non potest ferre homo. sedut
ferat homo sub illo ÷ qui fecit hominem.
Quo usq apponitis suꝑ hominẽ : Si adhoni¬
nem attenditis. INT eRficite ooq̃s. Ecce an¬
ponite. sȩ uite. interficite om̃s. Dam ouao
parieti inclinato. et macerie impolse.
instate. impellite. quasi deiecturi. Etubi
÷ non mouebor ampliꝰ: S quare ñ moudo
amplius  Quia ipse est ds̃ salutaris m̃s
susceptor m̃s. Ergo homines potestis appo¬
nere honera suꝑ hominẽ. numquid sup
dm̃i qui tuetur hominẽ : Interficite om̃s
Qđ tantũ spaciũ corporis in uno homine
in requie una. Passiones itaq xp̃i. n̾ in sob
lum caput: passiones xp̃i ñ in solo xp̃o
Sieni passiones xp̃i insolo xp̃o. immo in
solo capite: unde dicit quoddã mẽbrum
eius paulus apłs. ut suppleã quȩ desunt
pressurarũ xp̃i incarne mea uds̃ igͦ in m̃ebri
audis sed tam̃ audis. si in membris xpi es:

Expanded text:
hominem onera; apponitis super hominem hominem onera; apponitis super hominem quantum potest ferre homo: sed ut ferat homo, sub illo est qui fecit hominem. Quousque apponitis super hominem? Si ad hominem attenditis, Interficite omnes. Ecce apponite, saevite, interficite omnes. Tanquam parieti inclinato et maceriae impulsae: instate, impellite, quasi dejecturi. Et ubi est, Non movebor amplius? Sed quare, Non movebor amplius? Quia ipse est Deus salutaris meus, susceptor meus. Ergo homines potestis apponere onera super hominem: numquid super Deum qui tuetur hominem? 4. Interficite omnes. Quod tantum spatium corporis in uno homine, in requie una. Passiones itaque Christi non in lum caput, passiones Christi non in solo Christo. Si enim passiones Christi in solo Christo, imo in solo capite; unde dicit quoddam membrum ejus Paulus apostolus, Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea ? Si ergo in membris audis sed tamen audis, si in membris Christi es;
Abbreviated transcription (Latin):
scio quis pretendat miscdiam suã scientib
se. scio subcuius alarum tegmine sꝑem.
non mouebor amplius. agitis quidem uos.
ait quibusdam transiliens eos ipsos quibus
dicit. agitis quidem uos ut mouear. sed non
ueniat mͥ pes suꝑbiȩ. Ex hoc eñi fit. qͥd &
in ipso psalmo sẽquitur. nec manus peccatoꝵ
dimoueat me. cui consonat non mouebor
amplius. Ad illud enim qͦd ibi dictũ est nec
manus peccatoꝵ dimoueat me. respon¬
det hic. non mouebor amplius. Ad illud
autem qͦd ibi dictum ÷ ñueniat mͥ pessuꝑ¬
biȩ: respondet hic. nonne dõ subdita
erit anima mea: Ergo de suꝑiore loco
munitus & tutus. cui factus ÷ dñs refugiũ.
cui ÷ ipse ds̃ in locum munitũ: respicit ad
eos quostransiliuit. & despiciens eos loqͥtur
tamquã de turri excelsa. Nam & hoc de¬
tum : de eo turris fortitudinis a faciem
mici. At tendit gͦ eos & dicit. Quouset ao¬
ponitis suꝑ hooieoo: Insultando opp

Expanded text:
scio quis praetendat misericordiam suam scientibus scio quis praetendat misericordiam suam scientibus se, scio sub cujus alarum tegmine sperem: non movebor amplius. Agitis quidem vos, ait quibusdam, transiliens eos ipsos quibus dicit: agitis quidem vos ut movear, sed non veniat mihi pes superbiae. Ex hoc enim fit quod et in ipso psalmo sequitur, Nec manus peccatorum dimoveat me : cui consonat, Non movebor amplius. Ad illud enim quod ibi dictum est, Nec manus peccatorum dimoveat me, respondet hic, Non movebor amplius: ad illud autem quod ibi dictum est, Non veniat mihi pes superbiae, respondet hic, Nonne Deo subjecta erit anima mea? 3. Ergo de superiore loco munitus et tutus, cui factus est Dominus refugium, cui est ipse Deus in locum munitum, respicit ad eos quos transilivit, et despiciens eos loquitur, tanquam de turri excelsa; nam et hoc dictum est de eo, Turris fortitudinis a facie inimici : attendit ergo ad eos, et dicit, Quousque apponitis super hominem? Insultando, opp
Abbreviated transcription (Latin):
onne gõ sobiuetor aniaia Mra:¬
Audierat enim. qui se exaltat hu¬
miliabitur. & qui se humiliat exaltabit᷑.
Et trepidus ne transiliendo suꝑbiret. ñ
elatus ex his quȩ infra essent. sed humilis
exeo qui supra esset. tãquã minantib ei
rumam inuidis qui eum transiliisse dolue¬
rant: respondet. Nonne dõ subiciet᷑ anima
mea : Quid ÷ qͦd m ueluti transilienti quȩ.¬
ritis laqueos: Insultatione deicere me uultiꝰ
aut seductione deciꝑe. Nũquid ita memini
supra qͦd sum. ut oblitus sim subqͦ sũ: Non¬
ne dõ subicietur anima meas Quantũcũq
accedã. quantum cumq ascendam. quantũ¬
cumq transiliam: subdõ ero ñ contra dm̃
Securus enim transcendo cȩtera. quando ille
me subse tenet. qui est suꝑ om̃ia. Nonne
dõ subicietur anima mea. Aipso enioo
SalotaRe meom. Etenioꝰ ipse ÷ d̃s cñs
e⁊ salotaris õs.soscepton mñs. Nonmo¬
uesor amplius. Scio quis supra me sit.

Expanded text:
Nonne Deo subjicietur anima meaNonne Deo subjicietur anima meaAudierat enim, Qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur : et trepidus ne transiliendo superbiret, non elatus ex his quae infra essent, sed humilis ex eo qui supra esset; tanquam minantibus ei ruinam invidis qui eum transilivisse doluerant, respondit, Nonne Deo subjicietur anima mea? Quid est quod mihi veluti transilienti quaeritis laqueos? Insultatione dejicere me vultis, aut seductione decipere. Numquid ita memini supra quod sum, ut oblitus sim sub quo sum? Nonne Deo subjecta erit anima mea? Quantumcumque accedam, quantumcumque ascendam, quantumcumque transiliam, sub Deo ero, non contra Deum. Securus ergo transcendo caetera, quando ille me sub se tenet, qui est super omnia. Nonne Deo subjecta erit anima mea? Ab ipso enim salutare meum. Etenim ipse est Deus meus et salutaris meus, susceptor meus, non movebor amplius. Scio quis supra me sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ELECTATIO DIUINORUMO ELOGOꝵ
& clulcedo intelligendi uerbi
dĩ adiuuante ip̃so quidat
suauitatẽ. ut terra nr̃a det
fructum suum: & nos adloquendũ.
& uos acd audiendum exhortatur. Uideo
uos sine fastidio audire. & gaudeo palato
cordis ur̃i. a quo id qd salubre ÷ ñ respuitur.
sed cum auiditate ꝑcipitur. &ut iliter con¬
tinetur. Loquam̃ gͣ uob & hodie. quantũ dñs
sit idithun recolo. Ex inter p̾tatione enĩ
hebreȩ linguȩ ut adnos ꝑuenit. latine
dicitur idithun transiliens eos. Transi lit
Siste qͥcantat. quosdam quos desuꝑ de¬
spicit. Uideamꝰ gͦ quo usq transilierit. & qͦs
transilierit. & usi quam uis quosdã transi¬
lerit positus sit. deqͦ spũali quodã & securo
loco intueatur ima. non ita respiciens ut
cadat. sed ut moneat qui transiliuit pigroᷤ
ut sequant᷑. & laudent locum qͦ transili¬
endo ꝑuenit. Ita eñi iste transiliens suꝑ.¬
aliquod ÷. ut sub aliquo sit. Unde prius
nobis in sinuare uoluit. subquo tutus sit.

Expanded text:
electatio divinorum eloquiorum, et dulcedo intelligendi verbi Dei, adjuvante ipso qui dat suavitatem, ut terra nostra det fructum suum , et nos ad loquendum, et vos ad audiendum exhortatur. Video vos sine fastidio audire, et gaudeo palato cordis vestri, a quo id quod salubre est non respuitur, sed cum aviditate percipitur, et utiliter continetur. Loquamur ergo vobis et hodie, quantum Dominsit Idithun, recolo. Ex interpretatione enim hebraeae linguae ut ad nos pervenit, latine dicitur Idithun Transiliens eos. Transilit ergo iste qui cantat quosdam, quos desuper despicit. Videamus quousque transilierit, et quos transilierit, et ubi quamvis quosdam transilierit positus sit: de quo spirituali quodam et securo loco intueatur ima; non ita respiciens ut cadat, sed ut moveat qui transilivit pigros ut sequantur, et laudet locum quo transiliendo pervenit. Ita enim iste transiliens supaliquid est, ut sub aliquo sit: unde prius nobis insinuare voluit sub quo tutus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ futurũ ꝓmittitur. Et Replesit᷑
oła eiꝰ oconis terra.fiat. Fiat. lussisti
dñe. ita fit. ita fit: donec illud qđ cepit
a flumine. ꝑueniat om̃ino usq ad t̾minoᷤ

Expanded text:
finem futurum promittitur. Et replebitur gloria ejus omnis terra: fiat, fiat. Jussisti, Domine, ita fit; ita fit, donec illud quod coepit a flumine, perveniat omnino usque ad terminos
Abbreviated transcription (Latin):
quam si diceret. Si distribuero omiama
pauꝑib. & pauꝑ dĩ ñ fuero: nichil mͥ
ꝓdest. Caritas enĩ ñ inflat᷑. Nec ÷ ueri
dĩ: qr ñ sunt pauꝑes dĩ. Pauꝑes quinpe
dĩ dicunt. Nos aut̃ ñ sp̃m huiꝰ mundi
isto psalmo ꝓpt̾ suscepti hominis sacra¬
mentũ. quo uerbũ caro factũ ÷ dicatur
dõ patri regi. iustitiã tuã dafilio reg
nolunt isti sibi dari iustitiã. s asepss
eam habere confidunt. Ignorantes
enĩ dĩ iustitiam & suã uolentes consti¬
tuere: iustitie dĩ ñ sunt subiecti. Nonst̃
itaq ut dixi pauꝑes dĩ s diuites sui: qr ñ¬
sunt humiles s suꝑbi. Ueniet uͦ ille iuidi¬
care popłm dĩ iniustitia. & pauꝑes dĩ
iniudicio. & eo iudicio discernet adiui-¬
tibus eorum pauꝑes suos. s qͦs pauꝑtate
sua facit diuites suos. Clamat ei quip.¬
pe populus pauper. Iudica me deus&
discerne causam mean de gente ñ sc̃a.¬

Expanded text:
ero omnia mea pauperibus, et pauper Dei non fuero, nihil mihi prodest. Charitas enim non inflatur ; nec est vera Dei, quia non sunt pauperes Dei. Pauperes quippe Dei dicunt: Nos autem non spiritum hujus mundi isto psalmo, propter suscepti hominis sacramentum quo Verbum caro factum est , dicatur Deo Patri regi, Justitiam tuam da filio regis; nolunt isti sibi dari justitiam, sed a semetipsis eam habere confidunt. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Non sunt itaqles, sed superbi. Veniet vero ille judicare populum Dei in justitia, et pauperes Dei in judicio: et eo judicio discernet a divitibus eorum pauperes suos; sed quos paupertate sua fecit divites suos. Clamat ei quippe populus pauper: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sa
Abbreviated transcription (Latin):
rabile ÷ corã ipso & si cõtẽptibile uide
quo eñi ñposset hoc dici quantulo cũq
spatio tẽporis uiuente in hac̨ terra
nisi illa uita cõm̃daret᷑. inꝗͣ iã ñ morit.
& mors ei ultra ñ dñabit᷑. Atq ideo &
uiuet. qͥ contẽptꝰ ÷ moriens: qm̃ sicut alꝰ
psalmũ figurate traiectũ ÷ in alium
uerũ salomonẽ. id ÷ uerũ pacificum.
Non eñĩ ille dñatꝰ ÷ aflumine usq adt̃¬
minos orb̾ t̾rȩ. Sic gͦ prophetatũ ÷ etũ
sapientes huiꝰ mundi in xp̃m fuisse cre
dituros. ꝑ arabiã qͥppe gentes intelli¬
gimꝰ ꝑ aurũ sapientiam. quȩ ita excellet
int̾ omnes doctrinas: ut aurũ inter
me talla. Onde scriptũ ÷. Accipite pru¬
dentiã sic̃ argentũ: & sapientiã sicut
aurũ ꝓbatũ. ł ⁊ oRast̃ ne ipso sẽper.
Ođ habet grecꝰ ꝑiautũ. aliqͥ int̾p̃tati st̃
de ipso. nͥforte quod orainus dicentes.
adueniat regnũ tuũ: Xp̃i nãq aduentꝰ.

Expanded text:
rabile est coram ipso, etsi contemptibile videtrabile est coram ipso, etsi contemptibile videtquo enim non posset dici hoc quantulocumque spatio temporis vivente in hac terra? nisi illa vita commendaretur, in qua jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Atque ideo et vivet qui contemppsalmo figurate transjectum est in alium verum Salomonem, id est verum pacificum: non enim ille dominatus est a flumine usque ad terminos orbis terrae. Sic ergo prophetatum est, etiam sapientes hujus mudituros. Per Arabiam autem Gentes intelligimus: per aurum sapientiam, quae ita excellit inter omnes doctrinas, ut aurum inter metalla; unde scriptum est, Accipite prudentiam sicut argentum, et sapientiam sicut aurum probatum . Et orabunt de ipso semper. Quod habet grade ipso, nisi forte quod oramus dicentes: Adveniat regnum tuum ? Christi namque adventus
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ad faciendã iustitiã. Padẽ itãq duo
repetita sunt. que supra dicta erant.
Qđ enĩ supͣ ÷ parcet in opi & pauꝑi: hic
ex iniquitate: ut redimet ad utrũq sub¬
audiatur. Nã parcendo redimet ab usu¬
ris. saluos aut̃ faciendo redimet ab ini¬
qͥtate. Ita cũ parcet pauꝑi & in opi. & ani¬¬
mas pauꝑũ saluas faciet: ex usuris &
iniquitate redimet animas eoꝵ. EIHOꝗO¬
rabile nocõ eiꝰ corã ipsis. Dant enim
honorẽ nomini eiꝰ ꝓtantis beneficuis. qu
respondent dignũ & iustũ eẽ. gr̃as ag¬
re clño dõ suo. Uel qͦd habent codices
aliqͥ & honorabile nom̃ eoꝵ corã ipso
Quia & siuident᷑ huic scło c̃tẽptibiles
xp̃iani: nom̃ eoꝵ corã ipso ÷ honorabile
qui eis illud dedit. iã ñmemor nominũ
essent gentiliũ suꝑstitionib obligati ut
suoꝵ maloꝵ meritoꝵ signati uocabuls
antequã essent xp̃iani. qđ nom̃ hono¬

Expanded text:
etiam ad faciendam justitiam. Eadem itaque duo etiam ad faciendam justitiam. Eadem itaque duo repetita sunt quae supra dicta erant. Quod enim supra est, Parcet inopi et pauperi, hoc Ex iniquitate: ut redimet ad utrumque subandiatur. Nam parcendo redimet ab usuris; salvos autem faciendo redimet ab iniquitate. Ita, cum parcet pauperi et inopi, et animas pauperum salvas faciet; sic ex usuris et iniquitate redimet animas eorum. Et honorabile nomen ejus coram ipsis. Dant enim honorem nomini ejus pro tantis beneficiis, qui respondent dignum et justum esse gratias agere Domino Deo suo. Vel quod habent codices aliqui, Et honorabile nomen eorum coram ipso: quia etsi videntur huic saeculo contemptibiles Christiani, nomen eorum coram ipso est honorabile, qui eis illud dedit, jam non memor nominum essent Gentilium superstitionibus obligati, vel suorum malorum meritorum signati vocabulis, antequam essent christiani: quod nomen hono
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ dĩ adiuuet gr̃a. quia plenitudo legis
ñ ÷ nͥ caritas. quȩ ñ a nobis existit in nob̾.
sed diffunditur in cordib nr̃is ꝑ sp̃m scm̃¬
qui datꝰ ÷ nobis. EXUSURIS ET INIOUITATE
rebimet aNioas eoRuMꝯ. Quȩ sunt iste
usurȩ nͥ peccata. quȩ etiã debita nomi¬
nantur : Usuras eñi appellatas puto.
qͥa plus mali inuenit᷑ insupplicus. quã
cõmissũ ÷ in peccatis. Nã uerbi grã. cum
homicida corpꝰ tantũ hominis ꝑimat.
animȩ aut nocere nichil possit: ipsius
& anima & corpꝰ ꝑdit᷑ ingehenna ꝓpt̃
huiusmodi c̃tẽptores p̃sentis p̃cepti &
irrisores futuri supplicũ dictũ ÷ ego
ueniens cũ usuris exigerẽ. Ab his usuriꝰ
redimunt᷑ animȩ pauꝑum. sanguine
illo qͥfusus ÷ in remissionẽ peccatorũ.
Redimet gͦ ab usuris dimittendo peccata:
quȩ debebant ampliora supplicia. Redi-¬
met aut̃ abiniqͥtate: adiuuando ꝑgr̃am

Expanded text:
nisi Dei adjuvet gratia; quia plenitudo Legis nisi Dei adjuvet gratia; quia plenitudo Legis non est nisi charitas, quae non a nobis existit in nobis, sed diffunditur in cordibus nostris per S 14. Ex usuris et iniquitate redimet animas eorum. Quae sunt istae usurae, nisi peccata, quae etiam debita nominantur ? Usuras autem appellatas puto, quia plus mali invenitur in suppliciis, quam commissum est in peccatis. Nam, verbi gratia, cum homicida corpus tantum hominis perimat, animae autem nocere nihil possit; ipsius et anima et corpus perditur in gehenna. Propter hujusmodi contemptores praesentis praecepti, et irrisores futuri supplicii dictum est: Ego veniens, cum usuris exigerem . Ab his usuris redimuntur animae pauperum, sanguine illo qui fusus est in remissionem peccatorum. Redimet ergo ab usuris, remittendo peccata, quae debebant ampliora supplicia: redimet autem ab iniquitate, adjuvando per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ potentẽ adhomines sibi subdendos.
& incaptiuitate retinendos: ñ uirtꝰ eius
fecit. sed humana peccata. Idem ipse &
fortis ÷ dictus. ideo & hic potens. S qͥhu¬
miliauit calũniatorẽ & intͣuit indomũ
fortis. ut eo alligato uasa eiꝰ diripet: hic
lib̾auit egenũ apotente & pauꝑem cui
nͣ erat adiutor. Non enĩ hoc efficere po
nũ quidnã xp̃o qͥeruit egenũ apotente.¬
peccata placuert̃: Absit. Seo parert ipse
IN opΙ ET ΡΑUΡERI id ÷ peccata dimittit
humili. & ñ de suis meritis c̃fidenti. aut
de sua uirtute salutẽ sꝑanti. s indigenti
grã saluatoris sui. Cũ aut addidit & animaᷤ
pauꝑũ saluas faciet: utrũq ad iutoriũ
gr̃ẽ com̃dauit. & qͦd ÷ inremissione peccato
cũ ait. parcet pauꝑi & in opi. & qđ ÷ in parꝰ¬
ticipatione iustitiȩ cũ addidit. & animas
pauꝑũ saluas faciet. Nemo eñĩ sibi ÷ ido¬
neus ad salutẽ. quȩ salus ÷ ꝑfecta iustitia.

Expanded text:
quem potentem ad homines sibi subdendos quem potentem ad homines sibi subdendos et in captivitate retinendos non virtus ejus fecit, sed humana peccata. Idem ipse et fortis est dictus; ideo et hic potens. Sed qui humiliavit calumniatorem, et intravit in domum fortis, ut eo alligato vasa ejus diriperet , hic liberavit egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Non enim hoc efficere potnumquidnam Christo qui eruit egenum a potente,peccata placuerunt? Absit: sed, Parcet ipse inopi et pauperi; id est, peccata dimittet humili, et non de suis meritis confidenti, aut de sua virtute salutem speranti, sed indigenti gratia Salvatoris sui. Cum autem addidit, Et animas pauperum salvas faciet, utrumque adjutorium gratiae commendavit; et quod est in remissionem peccatorum, cum ait, Parcet pauperi et inopi; et quod est in participatione justitiae, cum addidit, Et animas pauperum salvas faciet. Nemo enim sibi est idoneus ad salutem, quae salus est perfecta justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam infideliũ gem̃tiũ infert᷑ aspectib.¬
n quod fortasĩe quęrendũ: qͥd dictũ sit. dona
acdducent. Ca quippe aclduci solent: que
ambulare possunt. Nũ qͥdnã cͦ de immolan.¬
ans uictimis dici potuit: Absitꝰ. ut talis oriat᷑
in cleb enis iusticia. S ista dona quȩ adducenda
p̃dicta sunt. homines m uident᷑ significare.
quos in societatẽ eccłȩ xp̃i regũ adducit
auctortas. Duamruis reges etiam ꝑsequenteᷤ
dona acdduxerint: non scientes quid facerent.
causas curꝰ ei tantꝰ honor deferret᷑ aregibus.
eiq seruiretur ab oñub gentib ꝯc̃o lisera¬
Ui inoͥt eoenm apotente et pauꝑemo
cui q̃erat aDIUToR. Iste egenꝰ & pauper.
popłs ÷ credentiũ in eum. In hoc popło st̃
etiam reges adorantes eum. Non eñi egeni
eẽ. dedignant᷑ & pauꝑes id÷ humilit̾ peceata
confitentes & egentes gła & gr̃a dĩ: ut eos
rex ille filiꝰ regis lib̾et apotente Idem dͥppe
⁊ potens ille qui suꝑiꝰ calũniator÷ dictus.

Expanded text:
tium infertur aspectibus: nisi fortasse quaerendum est quid dictum sit, dona adducent. Ea quippe adduci solent, quae ambulare possunt. Numquidnam ergo de immolandis victimis dici potuit? Absit ut talis oriatur in diebus ejus justitia. Sed ista dona quae adducenda praedicta sunt, homines mihi videntur significare, quos in societatem Ecclesiae Christi regum adducit auctoritas; quamvis reges etiam persequentes dona adduxerint, non scientes quid facerent causas cur ei tantus honor deferretur a regibus, eique serviretur ab omnibus gentibus: Quia liberavit, inquit, egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Iste egenus et pauper, populus est credentium in eum. In hoc populo sunt etiam reges adorantes eum. Non enim egeni esse dedignantur et pauperes, id est humiliter peccata confitentes, et egentes gloria et gratia Dei, ut eos rex ille, filius Regis, liberet a potente. Idem quippe est potens, ille qui superius calumniator est dictus:
Abbreviated transcription (Latin):
quam nouit & quęrit hic mundus.
eis solatium uerum. pace̾m super pace̾.
cũ scilicet paci rec̾ciliationis. additur
pax inmortalitatis. Nam post om̃ia
reddita quȩ ꝓmisit ds̃. nouissimam
pacẽ nos expectare debere qua cum
do uiuamus inȩt̾nũ idem ꝓpħa osten¬
omĩa enim dedisti nob̃. Pax erit plane
illa ꝑfecta. quando nouissima inimica
destruetur mors. Et in quo erit hoc
nisĩ inpacifico illo rec̃ciliatore nr̃o :
Sicut enim inadã om̃s moriuntur:
sic & in xp̃o om̃s uiuificabuntur. Om̃¬

Expanded text:
quam novit et quaerit hic mundus; quam novit et quaerit hic mundus; eis solatium verum, pacem super pacem ; cum scilicet paci reconciliationis additur pax immortalitatis. Nam post omnia reddita quae promisit Deus, novissimam pacem nos exspectare debere, qua cum Deo vivamus in aeternum, idem propheta ostenomnia enim dedisti nobis . Pax erit plane illa perfecta, quando novissima inimica destruetur mors. Et in quo erit hoc, nisi in pacifico illo reconciliatore nostro? Sicut enim in Adam omnes moriuntur; sic et in Christo omnes vivificabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
N saloooonem ouioem psalon huios
titulus p̾notatur. s hȩc in eo dicuntur.
que non possint illi salomoni regi isrł
seđm carnẽ. uxta ea quȩ deillo sc̃a
scriptura loquitur conuenire. dño aut
xp̃o aptissime possint. Unde in telligit᷑
etiam ipsum uocabulum salomonis ad
figuratam significicationẽ adhibitum.
ut᷑ in eo xp̃c accipiatur. Salomon qͥppe
interp̃tatur pacificus. ac ꝑhoc tale uo¬
cabulũ illi uerissime atq optime c̃gruit :¬
ꝑ quem mediatorẽ exmimicis accepta
remissione peccatoꝵ reconciliam᷑ deo.
Et enini cũ inimici essemꝰ. rec̾ciliati su̾mꝰ
qͥfecit utraq unũ. & mediũ parietem
maceriȩ soluens inimicitias in carne sua.
legen mandatorũ decretis euacuans.
& duos conderet inse unũ nouũ hominẽ.
faciens pacẽ. Ipse ueniens euangelizauit
pacẽ his qͥ longe. & pacẽ his qui p̾rope.
Ipse ineuangelio dicit. pacẽ meam do
Et multis aliis testimoniis dñs xp̃c pa-
cificus. eẽ. monstratur. ñ scđm pacẽ

Expanded text:
n Salomonem quidem psalmi hujus titulus praenotatur; sed haec in eo dicuntur, quae non possint illi Salomoni regi Israel secundum carnem, juxta ea quae de illo sancta Scriptura loquitur, convenire: Domino autem Christo aptissime possunt. Unde intelligitur etiam ipsum vocabulum Salomonis ad figuratam significationem adhibitum, ut in eo Christus accipiatur. Salomon quippe interpretatur Pacificus; ac per hoc, tale vocabulum illi verissime atque optime congruit, per quem mediatorem ex inimicis, accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo. Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus  parietem maceriae solvens inimicitias in carne sua, legemque mandatorum decretis evacuans, ut duos conderet in se unum novum hominem, faciens pacem: et veniens evangelizavit pacem his qui longe, et pacem his qui prope. Ipse in Evangelio dicit: Pacem relinquo Et multis aliis testimoniis Dominus Christus pacificus esse monstratur: non secundum pacem
Abbreviated transcription (Latin):
dicentur om̃s tribus terrȩ. Neq qͥ filii carniᷤ.
sed qui filii ꝓmissionis deputant᷑ in semine.
Oooues cenͦtes maonisicabun exmo.
Tanquã exponendo repecitũ ÷ qđ supra
dictum ÷. Quia enim benedicentur meo:
magnificabunt eũ. ñ ipsi faciendo ut mag¬
nus sit qui perse ipsum magnus ÷. sed
laucdando & magnum fatendo. Sic eñi
magnificamꝰ dm̃. sic etiam dicimꝰ scĩficet᷑
dictis: eructat᷑ ymnus. & benedicitur
dñs ds̃ isrł. Impletur enĩ qđ adillam
mirabilia solus. Om̃ quicunq faciunt
ipse ineis oꝑatur. qui facit mirabilia solꝰ.¬

Expanded text:
ii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine » . « Omnes gentes magnificabunt eum. » Tanquam exponendo repetitum est quod supra dictum est. Quia enim benedicentur in eo, magnificabunt eum: non ipsi faciendo ut magnus sit, qui per seipsum magnus est; sed laudando et magnum fatendo. Sic enim magnificamus Deum; sic etiam dicimus: Sanctificetur dictis eructatur hymnus, et benedicitur Dominus Deus Israel. Impletur enim quod ad illam mirabilia solus: quoniam quicumque faciunt, ipse in eis operatur, qui facit mirabilia sol
Abbreviated transcription (Latin):
tia. & abundantia pacis donec extollat᷑
luna. Si ȩccła hic recte significat᷑ uoca¬
bulo lunȩ: consequenter ostendit quã
late eandẽ ȩccłam fuerat diffusurus
cũ adiecit. & dñabit᷑ amari usq ad mare.
Mari quippe magno cingit᷑ terra qͥuo
catur occeanꝰ. dequo influit qͦddã exi¬
guum in medio terrarum. & facit ista
maria nota nob̾. quȩ nauigis frequen¬
cuatur. Pinde amari usq admare. aquurũ¬
ubet fine trȩ usq adquelibet finẽ dñ atisto
dxt cui nom̃ && potestas toto orbe fuerat

Expanded text:
tia et abundantia pacis, donec extollatur tia et abundantia pacis, donec extollatur luna. Si Ecclesia hic recte significatur vocabulo lunae, consequenter ostendit quam late eamdem Ecclesiam fuerat diffusurus, cum adjecit: Et dominabitur a mari usque ad mare. Mari quippe magno cingitur terra, qui vocatur Oceanus; de quo influit quiddam exiguum in medio terrarum, et facit ista maria nota nobis, quae navigiis frequentantur. Proinde, a mari usque ad mare, a quolibet fine terrae, usque ad quemlibet finem dominaturum dixit, cujus nomen et potestas toto or
Abbreviated transcription (Latin):
storum ex infirmitate mortalitatis ͦ
erit iu illo scło cuiꝰ tenemꝰ fidelẽ ꝓmissi¬
Orietur indieb eius iustitia. & ab undan¬
tia pacis: donec morde omnino deuicta
atq destructa. om̃is mortalitas ab sumat.
Siuero uocabulo lunȩ ñ mortalitas car¬
nis ꝑquam nc̃ transit ȩccła. s ipsa om̃i¬
no ȩccła significata ÷ quȩ ꝑmaneat
in eternũ ab hac mortalitate lib̾ata:
ita dictũ accipiendũ ÷. orietur indieb
enus iustitia & abundantia pacis donec
ex tollȩt᷑ luna: tanquã diceret. Oriet᷑
in dieb eiꝰ iustitia. quȩ c̃tradictionẽ
ac rebellationẽ carnis uincat. & fiat
pax intantũ crescens & abundans do
tura qͥeam in hac gła pͥmogenitus
amortuis antecessit᷑. ut sederet ad dex¬
terã patris. ita cũsole ꝑmanens ante
lunam qͦ pꝰea extollet᷑ & lunia.
ETONABITUR AMARI USO AD MARE ET
a flicoie usq adteronnos oRBistre.
Deqͦ utiq dixerat orietur indieb eiꝰ iusti¬

Expanded text:
atorum ex infirmitate mortalitatis; quod atorum ex infirmitate mortalitatis; quod erit in illo saeculo, cujus tenemus fidelem promissiOrietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis: donec morte omnino devicta atque destructa, omnis mortalitas absumatur. Sin vero vocabulo lunae, non mortalitas carnis per quam nunc transit Ecclesia, sed ipsa omnino Ecclesia significata est, quae permaneat in aeternum, ab hac mortalitate liberata; ita dictum accipiendum est, Orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec extollatur luna, tanquam diceretur: Orietur in diebus ejus justitia, quae contradictionem ac rebellationem carnis vincat, et fiet pax in tantum crescens et abundans, dotura, qui eam in hac gloria primogenitus a mortuis antecessit, ut sederet ad dexteram Patris ; ita cum sole permanens ante lunam, quo postea extolleretur et luna.nabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae. De quo utique dixerat: Orietur in diebus ejus justi
Abbreviated transcription (Latin):
oonec tollator Lunra. Id qđ dictum
est tollat᷑. alii int̾p̃tati sunt auferatur.
alii uͦ extollatur. unũ uerbũ grecum
ñ usq adeo dissonant. Tllat᷑ enĩ magiꝰ
habet consuetudo ita dici. ut auferatur
& non sit. quam ita ut altiꝰ eleuetur.
Auferat᷑ uͦ ꝓrsus alit̾ intelligi moie
potest. nͥ ut ꝑdat᷑. hoc ÷ ut nꝰ sita r¬
Extollaturꝰ aut̃ nichil nͥ ut alt̾ius
eleuetur. Qđ qͥdem cum in malorpͥo¬
nitur. superbiam solet significare:
sicuti ÷ in tua sapientia noli extolli.
In bono aut̃ adhonorẽ ꝑtinet ampliorẽ.
uł cũ aliqͥd eleuat᷑ sicuti ÷ in noctibus
extollite manus ur̃as in sc̃ã. & benediete
dñm̃. hic gͦ si auferatur dictũ intellex¬
rimus. quid erit donec auferat᷑ luna n
efficiatur ut ñ sit : Fortassis eni hocm
telligi uoluit. neulteriꝰ sit mortalitis
quando nouissima inimica destrueur
mors ut pacis abundantia usq adhor
ꝑducatur. nequid resistat felicitati iu¬

Expanded text:
donec tollatur luna. Id quod dictum donec tollatur luna. Id quod dictum est, tollatur, alii interpretati sunt, auferatur: alii vero, extollatur; unum verbum graecum non usque adeo dissonant. Tollatur enim magis habet consuetudo ita dici, ut auferatur et non sit, quam ita ut altius elevetur; auferatur vero prorsus aliter intelligi non potest, nisi ut perdatur, hoc est, ut non sit: extollatur autem nihil nisi ut altius elevetur. Quod quidem cum in malo ponitur, superbiam solet significare; sicuti est: In tua sapientia noli extolli . In bono autem ad honorem pertinet ampliorem, velut cum aliquid elevatur; sicuti est: In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum . Hic ergo si auferatur dictum intellexerimus, quid erit donec auferatur luna, nisi efficiatur ut non sit? Fortassis enim hoc intelligi voluit, ne ulterius sit mortalitas, quando novissima inimica destruetur mors : ut pacis abundantia usque ad hoc perducatur, ne quid resistat felicitati be
Abbreviated transcription (Latin):
ite pͥmum ad illas: ostendit & p̾ea cũ iã
esset area compluenda. ituros eos etiam
ad alias oues quȩ non essent exueteri popło¬
isrł. De quib dicit. Habeo alias oues
quȩ ñ sunt de hoc ouili. oportet me
& ipsas adducere. ut sit unus grex &imꝰ
pastor. hinc & apłs. Dico eñi inquit xp̃m
ministrũ fuisse circũcisionis ꝓpt̾ uerita¬
tẽ dĩ. ad confirmandas ꝓmuissiones patrũ.
Sic pluuia descendit suꝑ uellus. sicca ad
plenis nubib cõplui. Alio qͥppe uerbo
ueandem pluuiã significauit dicens. gut¬
te stillantes ñ iã suꝑ uellus s suꝑ terra¬
et Quid ÷ enim aliud pliuua. quam guttę
stillantes: Ideo aut̃ illã gentẽ uelleri
nomine significari puto: uelqr expoli¬
anda fuerat auctoritate doctrine.
sicut ouis expoliat᷑ uellere. uł qr hins
abdito eandem pluuiã detinebat. qͣm
nolebat p̃putio p̃dicari. id÷ incircum
PIUS IUSTITIA ET ABUNDANTIA PaciS:

Expanded text:
Ite primum ad illas, ostendit et postea, cum jam Ite primum ad illas, ostendit et postea, cum jam esset area compluenda, ituros eos etiam ad alias oves quae non essent ex veteri popIsrael, de quibus dicit: Habeo alias oves quae non sunt ex hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor . Hinc et Apostolus: Dico enim, inquit, Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Sic pluvia descendit super vellus, sicca adhplenis nubibus complui. Alio quippe verbo eamdem pluviam significavit, dicens, Guttae stillantes; non jam super vellus, sed super terram. Quid est enim aliud pluvia quam guttae stillantes? Ideo autem illam gentem velleris nomine significari puto, vel quia exspolianda fuerat auctoritate doctrinae, sicut ovis exspoliatur vellere; vel quia in abdito eamdem pluviam detinebat, quam nejus justitia et abundantia pacis,
Abbreviated transcription (Latin):
an accusatiuus pluralis tas geneas id÷ has
generationes ñ euident̃ apparet. nͥ quia
merito sensus ille p̃latꝰ:: ut tanquã expo-¬
nendo qͦd dixerit lunam. secutus ad iunge
m̃onuit illud qđ factum ÷ ꝑuidicẽ gedeon.
derxp̃o id habere finem. Petut quippe
ille signũ adño ut mareã positũ solum
uellus cõplueretur. & sicca esset area. & rur-¬
sum solum uellus siccũ eẽt. & cõplueretur
area. & ita factum ÷. Od significauit tã¬
quam marea in toto orbe terrarũ. siccũ
cum adhuc area sicca esset Unde eciam
dixit. Nonsum missus. nͥ ad oues quȩ ꝑierañ
domus isrł. Ibi matrẽ dequa formã serui
iacciꝑet. inqua hom̃ib appareret elegit.
ibns discipulos. quib hoc idem p̃cepit dicenꝰ.
Inutam gentiũ ne abieritis & in ciuitate
samaritanoꝵ ne introieritis. ite pͥmum
adoues que ꝑierunt domꝰ isrł. Cũ dicit

Expanded text:
an accusativus pluralis τὰς γενεάς, id est, has an accusativus pluralis τὰς γενεάς, id est, has generationes, non evidenter apparet; nisi quia merito sensus ille praelatus est, ut tanquam exponendo quid dixerit lunam, secutus adjungeremonuit illud quod factum est per judicem Gedeon, de Christo id habere finem. Petiit quippe ille signum a Domino, ut in area positum solum vellus complueretur, et sicca esset area; et rursum solum vellus siccum esset, et complueretur area; et ita factum est . Quod significavit, tanquam in area in toto orbe terrarum, siccum a in vellus, cum adhuc area sicca esset; unde etiam dixit: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Ibi matrem de qua formam servi acciperet, in qua hominibus appareret, elegit; ibi discipulos quibus hoc idem praecepit, dicens: In viam Gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne introieritis: ite primum ad oves quae perierunt domus Israel . Cum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sicut de ista uisibili creatura inqua sun
corpora cȩlestia quorũ illustrius eminet
sol. de qͦ hȩc similitudo adhibita ÷ sicut
adhibet᷑ etiã de t̾restrib petra. leo. agnus.
homo habens duos filios & cętera. Ergo hu¬
miliato calumniatore ꝑmanet cũ sole. qr
uicto diabolo ꝑresurrectionẽ. sedet ad dexte¬
ram patris ubi iamͭ morit᷑. & mors ei ultra
ñ dominabit᷑. Et hoc ante lunã tãquã pͥmo¬
genitꝰ amortuis. p̃cedens ȩccłam mortaliũ
decessione ac successione transeuntẽ. Ipse
sunt generationes generationũ. Vut forte
qr generationes sunt qͥb generam̃ mortalit̃.
generationes aut̃ generationũ quib gene-¬
antecessit. ut maneret ante lunã pͥmogenitꝰ
ex mortiuis. Sane qͦd ÷ ingreco. geneas geneon.
ñ nulli intͣp̃tati sunt ñ generationes s gene¬
rationis generationum: qr geneas ambiguus
est casus ingreco. & utrum genitiuus singu

Expanded text:
non sicut de ista visibili creatura, in qua sunt non sicut de ista visibili creatura, in qua sunt corpora coelestia, quorum illustrius eminet sol, de quo haec similitudo adhibita est; sicut adhibetur etiam de terrestribus, petra, leo, agnus, homo habens duos filios, et caetera. Ergo humiliato calumniatore permanet cum sole; quia victo diabolo per resurrectionem, sedet ad dexteram Patris , ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Et hoc ante lunam, tanquam primogenitus a mortuis praecedens Ecclesiam, mortalium decessione ac successione transeuntem. ionum. Aut forte quia generationes sunt, quibus generamur mortaliter; generationes autem generationum, quibus regeneantecessit, ut permaneret ante lunam, primogenitus ex mortuis. Sane quod est in graeco γενεας γενεῶν, nonnulli interpretati sunt, non generationes, sed generationis generationum: quia γενεας ambiguus est casus in graeco, et utrum genitivus singul
Abbreviated transcription (Latin):
&ante sole. qͦd intelligeret᷑ & cũ tẽporibus
&ante tẽpora. Od eͦs tempꝰ ante cedit: et̾nũ
est. Et hoc uere habendũ ÷ et̾nũ qͦd nullotẽ¬
pore uariat᷑. sicut inpͥncipio erat uerbũ.
S plunã significare maluit increm̃ta de¬
fectꝰq mortaliũ. Deniq cũ dixisset antelunã
uolens qͦdã mͦ exponere ꝓquare lunã po¬
suerit. generationes inquit generationũ
Tanquam diceret. Ante lunã id ÷ ante
generationes generationũ quȩ transeun
decessione ac successione mortaliũ. tãquã
detrim̃tis merem̃tisq lunarib. Ac ꝑhoc qͥd
meliꝰ intelligit᷑ ꝑmanere ante lunã. nͥ omĩa
mortalia immortalitate p̃cedere : Qd etiã
sic ñ inc̃uenient̃ accipi potest ut qm̃ hu
miliato calũniatore sedet addexteram
patris. hoc sit ꝑmanere cũ sole. Splendor
enĩ ȩt̾nȩ głȩ intelligit᷑ filiꝰ. ta̾quã solsit pat᷑.
& splendor eiꝰ filiꝰ eius. s sicut ista dici pos¬
sunt de inuisibili substantia creatoris.

Expanded text:
olem; quod intelligeretur, Et cum temporibus, et ante tempora. Quod ergo tempus antecedit, aeternum est: et hoc vere habendum est aeternum, quod nullo tempore variatur, sicut in principio erat Verbum. Sed per lunam significare maluit incrementa defectusque mortalium. Denique cum dixisset, ante lunam; volens quodammodo exponere pro qua re lunam posuerit, generationes, inquit, generationum: tanquam diceret, Ante lunam, id est ante generationes generationum, quae transeunt decessione et successione mortalium, tanquam decrementis incrementisque lunaribus. Ac per hoc quid melius intelligitur permanere ante lunam, nisi omnia mortalia immortalitate praecedere? Quod etiam sic non inconvenienter accipi potest, ut quod jam humiliato calumniatore sedet ad dexteram Patris, hoc sit permanere cum sole. Splendor enim aeternae gloriae intelligitur Filius ; tanquam sol sit Pater, et splendor ejus Filius ejus; sed sicut ista dici possunt de invisibili substantia Creatoris:
Abbreviated transcription (Latin):
nee adiunctũ ÷ omne frum̃tũ. qđ ꝓcul dubio
ñ p̃teriret᷑. nͥ feni nomine etiã hoc intel¬
ligeretur. Et multis aliis scripturarum
locis hoc inuenit᷑. Si aut̃ sic accipiendũ :
forebunt sicut fenũ terrȩ quẽ ad modũ
dictu: om̃is caro fenũ & claritas hominiꝰᷤ
ut fios feni ꝓfecto & cuutas illa intelligen.
da ÷. quȩ scłi huiꝰ societatẽ significat. Nor
en frustra pͥmus cam condidit ciuitatẽ.
Ex altato itaq fructu xp̃i suꝑlibanum
id ÷ suꝑ arbores diuturnas. & ligna im¬
putribilia qͥa ille fructꝰ ȩt̃nus ÷. om̃is
claritas hominis scd̾m tẽporalem scłi
celsitudinẽ feno cõparat᷑. qm̃ acrelentib

Expanded text:
nec adjunctum est, omne frumentum; quod procul dubio nec adjunctum est, omne frumentum; quod procul dubio non praeteriretur nisi feni nomine etiam hoc intelligeretur; et in multis aliis Scripturarum locis hoc invenitur. Si autem sic accipiendum est, Et florebunt sicut fenum terrae, quemadmodum dictum est, Omnis caro fenum, et claritas hominis sicut flos feni; profecto et civitasda est, quae saeculi hujus societatem significat: non enim frustra primus Cain condidit civitatem . Exaltato itaque fructu Christi super Libanum, id est super arbores diuturnas et ligna imputribilia, quia ille fructus aeternus est; omnis claritas hominis secundum temporalem saeculi celsitudinem feno comparatur, quoniam a creden