comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deo seruire cepimꝰ. ꝙ quantum
malũ sit in ꝑiurio indimꝰ: timu¬
imꝰ uehem̃t̾. ⁊ uet̾nosissimã con¬
suetudinẽ timore frenauimꝰ
frenata restrĩgitur: restrida.l̃¬
guescit: Languescens. emoritz
ꝙ male consuetudini bona suc¬
cedit: Deniq nõ uobis dicimus ñ
nos iurare: Si enĩ hoc dicimus:
mentimur: Quantum ad me ꝑ Noͣ¬
tinet iuro: s quantũ michi uidet᷑
magna necessitate cõpulsus Eñ
mͥ ñ credit nõ expedire quod non
credit: ac ꝑpensa ratione et consi¬
deratõne sibrata. cũ magno timo¬
re dico coram deo. aut testis est
in amino meo Ꝙ uideo quia plus
est. id est quia amplius est qmͣ
est. ẽ. ĩ. nõ. sed hoc quod amplius
est. amalo est: Et si nõ amalo ui¬
rantis: amalo est nõ credentis: De-¬
niq nõ ait si amplius facit ma¬
siqͥs amplius facit malus est:
s sit in ore ur̃o ẽ est. nõ nõ. Quod
aut̃ amplius est: amalo est. S
quere cuius s tam̃ aliud habet hu¬

Expanded text:
re coepimus, et quantum malum sit in perjurio vidimus, timuimus vehementer, et veternosissimam consuetudinem timore frenavimus. Frenata restringitur, restricta languescit, languescens emoritur, et malae consuetudini bona succedit. Denique non vobis dicimus, non nos jurare. Si enim hoc dicimus, mentimur. Quantum ad me pertinet, juro; sed quantum mihi videtur, magna necessitate compulsus. Cum mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, aut Testis est in animo meo. Et video quia plus est, id est, quod amplius est quam: Est, est; non, non; sed hoc quod amplius est, a malo est; et si non a malo jurantis, a malo est non credentis. Denique non ait, Si amplius facit, masi quis amplius facit, malus est: sed, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod autem amplius est, a malo est . Sed quaere cujus. Sed tamen aliud habet hu
Abbreviated transcription (Latin):
lingue repetiuetĩt: admoneat ꝓ¬
ximus ꝓxitrũ : hoc est qd̾ hodie
audiuimus. Noc est qd̾ obstricti
sum nõ fiat hodie: Lerte cñ recẽs
setm̾o est exꝑtꝰ loquor. nõ fiat
hodie: pigrius fit cras. si ⁊ cras
factum nõ fu̾it. minus laborã¬
te qui custodit: adiuuatur enĩ
consuetudĩe suꝑioris diei: Etiduo
moritur pestis dequa laboramꝰ.
⁊ gaudebimꝰ de ftuctu ur̃o. quia
magno bono habundabitis. si tã
magno malo carebitis: Conu̾¬
si ad̾ dnĩn¬

Expanded text:
linguae repetiverint; admoneat plinguae repetiverint; admoneat proximus proximum: Hoc est quod hodie audivimus, hoc est quod obstricti sumus. Non fiat hodie, certe cum recens sermo est, Expertus loquor: non fiat hodie, pigrius fit cras. Si et cras factum non fuerit, minus laborat qui custodit; adjuvatur enim consuetudine superioris diei. Triduo moritur pestis de qua laboramus: et gaudebimus de fructu vestro; quia magno bono abundabitis, si tam magno malo carebitis. Conversi ad Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ecco dico caritati ure Ꝙ qui ꝑ
lapidem falsum iurat: ꝑ iurus
est. Uñ dico hocͦ qui multi et
in hoc falliuitut. ⁊ putant qui¬
a nichil est. ꝑ qd̃ iurant: nõ secͥ¬
mine teneti ꝑ iuirii ÷ Prorsus ꝑ¬
iutus es: quia ꝑ id qd̾ scm pu¬
tas. falsum iuras: S ego illud
scm̃ ñ ꝓuto: sc̃m putat᷑ cui ui¬
tas. Non enĩ qñ uiras tͥ iuras
aut lapidi uiras: s ꝓximo iuiras.
Nomim iuras añ lapidemꝰ scõ
nũqͥd ñ añ drñ : nõ te audit lapis
loquentẽ: s ꝑugnit te deus fal
het loqui cõpulerit. Dico enim
facerẽ nõ auditutos. H odieã
plus timui. ue loqui recusatem:
quod loqui iuberer: Quasi uꝰ
prauus sit fructiis sudoris hu-¬
ius mĩ. si om̃s qui mͥ ad cla¬
mauerũt clament ⁊ contiase
ne falsum iurẽt adu̾sũ sez Si
tot homines qui me artentissune
audietu. attẽtisit̃ adu̾sus con¬
suetudinẽ suam : ꝙ admoneat
se hodiẽ cũ ad domos suas uene¬
rint. cũ cõsuetudinẽ suam lapsũ

Expanded text:
ecce dico Charitati vestrae, et qui per lapidem falsum jurat, perjurus est. Unde hoc dico? Quia multi et in hoc falluntur, et putant, quia nihil est per quod jurant, non se crimine teneri perjurii. Prorsus perjurus es, quia per id quod sanctum putas, falsum juras. Sed ego illud sanctum non puto. Sanctum putat cui juras. Non enim quando juras, tibi juras, aut lapidi juras; sed proximo juras. Homini juras ante lapidem: sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loquentem: sed punit te Deus fallhaec loqui compulerit. Dico enim facerem non audituros: hodie autem plus timui ne loqui recusarem, quod loqui juberer. Quasi vero parvus sit fructus sudoris hujus mei, si omnes qui mihi acclamaverunt, clament et contra se, ne falsum jurent adversum se: si tot homines qui me attentissime audierunt, attenti sint adversus consuetudinem suam, et admoneant se hodie, cum ad domos suas venerint, cum consuetudinem suam lapsu
Abbreviated transcription (Latin):
rare peius est. quã adulterait:
Non dico falsum uitare. iurare dicd
Iurare peius est. quam hominem
occidere: Ebsit: hominẽ occidere.
adulterare. Furari pccm̃ est. iura¬
re ñ est pcc̃m: S falsum iura¬
re pic̾m est: Quare gͦ ante onna:
Isto u̾bo qd̃ ait añ omĩa. cautos nꝰ
fecit adu̾sus linguam nrãm: añ
omĩa ait. ut actendatis prete¬
teris ut ingiletis. ne subrepat no¬
bis consuetudo uirandi Camꝙͣ
in specula. ita te posuit contra
te. Nñ omia leuauit te suꝑ ce¬
tera: unde te attendas: Sonside
occido illum Qẜ hec quodiens ꝑ
diem: quociens ꝑ horam: ñ apis
os. nͥ ad talem uiratõne. Nolles
ut dicetq tͥ añ omĩa. ut tead¬
u̾sus cõsuetudinẽ intentissimũ.
reddetq. ut omia tua. inspiceres.
om̃s motus lingne tue diligẽ¬
tissime custodires: ees custos ma¬
le consuetudinis tue. ad eam
cõstrmͣd̃a. audiente om̃ia dor¬
nniebas: Pungo añ omĩa. spi¬
nas ad moueo: Quid est ante

Expanded text:
rare pejus est, quam adulterare? Non dico falsum jurare; jurare dico: jurare pejus est, quam hominem occidere? Absit. Hominem occidere, adulterare, furari, peccatum est: jurare non est peccatum; sed falsum jurare, peccatum est. Quare ergo, Ante omnia? Isto verbo quod ait, Ante omnia, cautos nos fecit adversus linguam nostram. Ante omnia, ait, ut attendatis prae caeteris, ut vigiletis ne subrepat vobis consuetudo jurandi. Tanquam in specula ita te posuit contra te: Ante omnia, levavit te super caetera, unde te attendas. Consideroccido illum: et haec quoties per diem, quoties per horam? Non aperis os, nisi ad talem jurationem. Nolles ut diceret tibi, Ante omnia, ut te adversus consuetudinem intentissimum redderet, ut omnia tua inspiceres, omnes motus linguae tuae diligentissime custodires, esses custos malae consuetudinis tuae, ad eam constringendam? Audi, Ante omnia. Dormiebas, pungo, Ante omnia, spinas admoveo. Quid est, Ante
Abbreviated transcription (Latin):
tus nocatur: Et tam̃ quid dicis:
uiuit. gaudet. Luxuriat᷑. qui
mͥ mũdũ iurauit: Quid est qd̾
me mittis ad inuisibilia: quia ⁊
ip̃ẽ d̾s ꝑ quẽ iurauit: inuisibi¬
lis est: Iurauit ꝑuisibilẽ: feri¬
tur pena inuisibili S iuuit
ĩquit. ꝙ quodã modo scatq ꝙ bul¬
lit luxurus. si hoc ita est: qd̾ sca¬
tet luxuriis. qd̾ bullit luxuriis.
u̾ies sunt anime mortue. De-¬
niq omĩs homo prudẽs. qͥ tales
luxuriantes ꝑiuroᷤ attendit sano
cordis. ol factu. au̾tit se. nõ uult
dite: Uñ se ista sanitas au̾tit. nͥ
quia pͥutet. anima mortua: bre¬

Expanded text:
tus vocatur? Et tamen quid dicis? tus vocatur? Et tamen quid dicis? Vivit, gaudet, luxuriatur qui mihi mendacium juravit: quid est, quod me mittis ad invisibilia? Quia et ipse Deus, per quem juravit, invisibilis est. Juravit per invisibilem, feritur poena invisibili. Sed vivit, inquit, et quodam modo scatet et bullit luxuriis. Si hoc ita est, quod scatet luxuriis, quod bullit luxuriis, vermes sunt animae mortuae. Denique omnis homo prudens, qui tales luxuriantes perjuros attendit, sano cordis olfactu, avertit se, non vult dire. Unde se ista sanitas avertit, nisi quia putet anima mortua?
Abbreviated transcription (Latin):
est: Moritur corpꝰ cũ recedit
aĩa: moritur gͦ aĩa: si teced it ds.
Recedit aiã cũ corpus ꝓcutitur
gladio: ⁊putas quia ñ recedit
deus cũ ip̃ã aĩa feritur ꝑiurio:
Uis uidere qͥa mortuus estide
quo loquetis: Lege scͥptutam: os
qd̃ mentitur. occidit aiãm S ed
tu presentem putas ultoremde¬
um: si ille qui te iuratione fal¬
sa deceperit. continuo expiret:
Si exspiret añ ocłos tuos: ex¬
spiranit caro ipĩus Qͥd est̃ ex-¬
pirauit. caro ip̃ius: sp̃m quõ
iuuificabatur eiecit: hoc est. ex¬
pirauit ex cluso sp̃u: quo uuifi¬
sabatur caro: Peierauit ex elu-¬
sit sp̃m quo inuebat anima:
Ex spirauit: sed nescis. Ex spira¬
uit: sed nõ uides: Carnẽ enim
latentẽ sine aĩa uides: aiãm mi¬
seram sine deo uidere nõ potes: Ete¬
de gͦ: adhibe ocłos fidei Nemo ĩpu¬
illo est pena sua. Si haberq ĩcubi¬
culo suo tortorem carnis: puiitꝰ
eꝙ̃ Habq insecreto cordis sui
tortorẽ cõscientie sue: ⁊ in puni¬

Expanded text:
est. Moritur corpus, cum recedit anima: moritur ergo anima, si recedit Deus. Recedit anima, cum corpus percutitur gladio: et putas quia non recedit Deus, cum ipsa anima feritur perjurio? Vis videre quia mortuus est, de quo loqquod mentitur, occidit animam . Sed tu praesentem Deum ultorem putas, si ille qui te juratione falsa deceperit, continuo exspiret. Si expiret ante oculos tuos, exspiravit caro ipsius. Quid est, exspiravit caro ipsius? Spiritum quo vivificabatur, ejecit. Hoc est, exspiravit excluso spiritu, quo vivebat caro. Pejeravit, exclusit spiritum quo vivebat anima. Exspiravit, sed nescis; exspiravit, sed non vides. Carnem enim jacentem sine anima vides, animam miseram sine Deo videre non potes. Crede ergo, adhibe oculos fidei. Nemo perillo est poena sua. Si haberet in cubiculo suo tortorem carnis, punitus esset: habet in secreto cordis sui tortorem conscientiae suae, et impuni
Abbreviated transcription (Latin):
ud teste filio faceres. et amico
ispximo tuo uł cuilibet homi
dicetes. nõ feci ꝙ tangetes
lio tuo caput quo teste fecisti
t dicetes ꝓhuius salutem quia
ũ feci exclamarꝙe forte filius tu
sub pat̾na manu cremẽs nec
nẽs Noli pat̾ ñ tͥ uilis sit salus
uã dm̃ suprame inuocasti:. Ego
rudi.ꝰ fecisti: noli peietare Te qͥ¬
in habeo genitorẽ. sed plus et
nũ ⁊ meũ timeo creatorẽ. Sed¬
dicit ego te uidi: noli iutare. fe¬
sti. Sed tunes ne te iste occidat:
lite anĩ oecidis. quia gͦ nõ dicit
rote iudi putas quia ñ uuidit : ꝙ
est qd̵ dicit. tacui tacui: nũqͥd
mꝑ tacebo : Et tam̃ plerumq
at ego te uidi: s alit̾ qñ iũdi¬
tat. Ideo hõĩes edificantur ad
templũ: Ego scio. ille mͥ falsũ
urauit ꝙ iuuit .. ille tͥ falsum
urauit ⁊ uiuit: Falsum iurauit
t uiuit. Ille falsum iurauit:
nuenies iacentẽ quẽ putas
niuentẽ: Quia pedib ambu¬
at. quia manib contractat.
quia ocłis uidet. q aurib audͭ.

Expanded text:
quid teste filio tuo faceres, et amico vel proximo tuo, vel cuilibet homini diceres: Non feci, et tangeres filio tuo caput, quo teste fecisti, et diceres: Per hujus salutem quia non feci; exclamaret forte filius tuus sub paterna manu tremens, nec mens, Noli pater, non tibi vilis sit salus mea; Deum super me invocasti, ego te vidi, fecisti, noli pejerare: te quidem habeo genitorem, sed plus et tuum et meum timeo Creatorem. tibi dicit, Ego te vidi, noli jurare, fecisti: sed times ne te iste occidat, tu te ante occidis: quia ergo non dicit, Ego te vidi, putas quia non vidit? Et ubi est quod dicit: Tacui, tacui; numquid semper tacebo ? Et tamen plerumque dicit, Ego te vidi: sed aliter qudicat: ideo homines aedificantur ad exemplum. Ego scio, ille mihi falsum juravit, et vivit. Ille tibi falsum juravit, et vivit? Falsum juravit, et vivit: ille falsum juravit. invenies jacentem, quem putas viventem. Quia pedibus ambulat, quia manibus contrectat, quia oculis videt, et audit auribus,
Abbreviated transcription (Latin):
Inuocauit inquit dm̃. testẽ
fecit dmñ: Nũqͥd iurauit: Qui
het dicunt. Nichil aliud uolunt:
nͥ inuocato deo teste. m̃tiri. Ita¬
ne uero quisqͥs es praui cordis¬
et ꝑu̾si cordis. si dicas ꝑ dm̃ iu¬
tas: et si dicas testis est ds̃. nõ
stis est deus: Aut quid est tes¬

Expanded text:
Invocavit, inquit, Deum, testem fecit Deum; nunquid juravit? Qui haec dicunt, nihil aliud volunt, nisi invocato Deo testem mentiri. Itane vero quis es pravi et perversi cordis, si dicas, Per Deum, juras; si dicas, Testis est Deus, non stis est Deus? Aut quid est, tes
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o ihu dño nr̃os Est aliolo¬
cõ iratio ꝓrsus certa ⁊ exp̃ssa
Testẽ dñ in uoco: suꝑ aiam me¬
am Epłs dicit: testem deum
inuoco suꝑ aiãm meã. quia ꝑ¬
cẽs nobis nõdũ ueni corinthũ
Ꝙ alio loco ad galathas: Que
aut̃ scribo uob̾: ecce coram dõ
u̾tite Q si ñ tã plausibilis sermo
uobis fit ꝓpt̾ angustias q̃stio¬
nis: utilis tam̃ ẽ si aduistera
ur̃a ꝓueniat: Ecce iurauit a¬
płs: Non uos fallant: qui nes¬
cio quomͦ uolentes ip̃as iurati¬
ones discernete uł pocius ñ in¬
tel ligere: Dicut nõ eẽ iurationẽ
qñ dicit hõ. scit deus. ĩuoco de

Expanded text:
 nostro. Est alio loco juratio prorsus certa et expressa: Testem invoco super animam meam. Apostolus dicit, Testem Deum invoco super animam meam, quia parcens vobis nondum veni Corinthum . Et alio loco ad Galatas: Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, vertite: et si non tam plausibilis sermo vobis sit, propter angustias quaestionis; utilis tamen est, si ad viscera vestra perveniat. Ecce juravit Apostolus. Non vos fallant, qui nescio quomodo volentes ipsas jurationes discernere, vel potius non intelligere, dicunt non esse jurationem, quando dicit homo, Scit Deus, Testis e
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ uetũ iurat. nõ peccat. s ꝓpe
ẽ ad pcc̃m Eat te abulate mali¬
luo loco uͥ aparte dextra spatĩ¬
osa sit t̾ra. nec usqũa angustias
patiaris: a sinistra p̃ceps locus
est: ubi eligis ãbulare suꝑ fi¬
nẽ t̾re in labio p̃cipitu. an inde
longe: puco quia inde longe. Sic
iqui uirat infinẽ ambulat: ⁊
abulat pedib infirmis: qͥa hu¬
manis Si offenderis: deorsum
id. Si lapsus fueris: deorsũ is¬
Et quid te excipit: ꝑrũris pena
uiuete: audi cõsiliũ dei: noli uita¬

Expanded text:
autem verum jurat, non peccat, sed prope est ad peccatum. Fac te ambulare in aliquo loco, ubi a parte dextera spatiosa sit terra, nec usquam angustias patiaris; a sinistra praeceps locus est. Ubi eligis ambulare? Super finem terrae in labio praecipitii, an inde longe? Puto quia inde longe. Sic et qui jurat, in fine ambulat; et ambulat pedibus infirmis, quia humanis. Si offenderis, deorsum is; si lapsus fueris, deorsuEt quid te excipit? Perjurii poena. urare: audi consilium Dei, Noli jura
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ uetũ sit. qd̾ scit falsũ eẽ dide¬
tis quã ista deͤstanda sit belua. ⁊
dereb humanis extetminãda
Quis em̃ hoc fieri uelit: Om̃s
homines talia detestant: fat ali
ũ. putat falsũ eẽ:⁊ Ꝙ iurat tãqsn
ut inteligatis: Pluit in illo lo¬
co: int̾rogas hominẽ ÷ et putat
ñ pluisse: ⁊ ad negociũ ip̃ius cõ¬
petit ut dicat pluit : S purat
nõ pluisse. Dt̃ eruere pluit: ue¬
re ⁊ uirat: ⁊ tam̃ pluit ibiͤ S il¬
le nescit: et putat ñ pluisse:
et piurus ẽ. Int̾ est ꝙ̃ ad modũ
n̾bũ ꝓcedat ex aĩo: Reã linguã
ñ facit: nͥ mẽs rea Quis ẽ aut̃
qͥ nĩ fallatur ꝙ si noluit fallee:
Quis homo crui nõ subrepat fal¬
latia ͦ ⁊ tam̃ iuratio ab ore non
discedit: freꝙ̃tat᷑. Plura st̃ ple¬
rũq iuram̃ta: quͣa u̾ba Si dis¬
cutiat homo quociẽs iurꝙ per
totũ diem. quociẽs se uulneret.
quociẽs gladio linguã feriat en
trans figat:⁊ quis in illo locus ĩ¬

Expanded text:
quam verum sit quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua, et de rebus humanis exterminanda? Quis enim hoc fieri velit? Omnes homines talia detestantur. Fac alium, um, putat falsum esse, et jurat tanquam ut intelligatis, Pluit in illo loco? interrogas hominem; et putat non pluisse, et ad negotium ipsius competit, ut dicat, Pluit: sed putat non pluisse; dicitur ei, Vere pluit? Vere, et jurat: et tamen pluit ibi, sed ille nescit, et putat non pluisse; perjurus est. Interest quemadmodum verbum procedat ex animo. Ream linguam non facit, nisi mens rea. Quis est autem qui non fallatur, etsi noluit fallere? Quis est homo cui non subrepat fallacia? Et tamen juratio ab ore non discedit, frequentatur: plura sunt plerumque juramenta, quam verba. Si discutiat homo quoties juret per totum diem, quoties se vulneret, quoties gladio linguae se feriat et transfigat, quis in illo locus in
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram sub f̾ra: dñ corpus qd̃ co¬
rũpitur adgrauat aĩam ⁊ depi¬
mit t̾rena inhabitatio sensum
nulta cogitantẽ: Intet ista multa
na cogitata incerta. uolatica. c̾iectu¬
is humanas. fallatias humanas.
p̃ nõ subrepit tͥ quod falsum est po¬
to inregione falsitatis: Nis gꝰ lon
urat. aliꝙͣdo uerũ iurate potest
lui aut ̃ uirat. mũdũ iurare m̃iꝙͣ¬
ptest: Iurq gͦ d̃s: qͥ uirat securus
ne nichil fallit: quẽ nichil latet
oĩo fallere ignorat: quia nec
alli potest: Cum enĩiurat: se ad¬
ilet testem Quomͦ cucũ iuiras.
m̃ adhibes testẽ: sic ipẽ cũturat.
letestem adhibet Cu qñ illimm
ohibes testẽ: forte supra mũdũ
tum. accipis inuanũ nom̃ diͦ¬

Expanded text:
corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; inter ista multa tua cogitata incerta, volatica, conjecturas humanas, fallacias humanas, quando non subrepit tibi quod falsum est, posito in regione falsitatis? Vis ergo longe jurat, aliquando verum jurare potest; qui autpotest. Juret ergo Deus, qui jurat securus, quem nihil fallit, quem nihil latet, qui omnino fallere ignorat; quia nec falli potest. Cum enim jurat, se adhibet testem. Quomodo tu cum juras Deum adhibes testem: sic ipse cum jurat, se testem adhibet. Tu quando illum adhibes testem, forte supra mendacium tuum accipis in vanum nomen Dom
Abbreviated transcription (Latin):
rate. neq ꝑcelum qͥ dei sedes est:
neq ꝑ t̾ram. qͥa scabellũ ẽ pedũ eiꝰ
Neq ꝑcaput tuũ iutabis: qͥa ñ
tͥ est pocestas facere unũ capillũ
albũ. aut nigrũ: Sit aũt sermo
tualo est: Huic dñice admoni¬
tiom memorata apłi lectio om̃is
sic cõgruitꝰ ut nichil aliud ds
iussisse uideatur Quia ⁊ tuissꝰ
alius hoc dixit qͥmͣ ille qͥ ꝑapla¬

Expanded text:
es Dei est; neque per terram, quia scabellum est pedum ejus; neque per caput tuum jurabis, quia non tibi est potestas facere unum capillum album aut nigrum. Sit autem sermo malo est . Huic dominicae admonitioni memorata Apostoli lectio omnino sic congruit, ut nihil aliud Deus jussisse videatur: quia nullus alius hoc dixit, quam ille qui p
Abbreviated transcription (Latin):
lã iurationẽ Dãno aut̃ falsam
iurationẽ Falsa iiratõ exiciosaẽ.
uera iuratio peticulosa ẽ: nulla iũ¬
ratio secura est: Scio eẽ diffic¬
lem q̃stionẽ: ⁊ caritati ur̃e fateor.
Semper illã uitaui sunc aut̃ ꝯ
die dñico debito teddendi sermo¬
ne tecitaretur eadem lectõ. diui¬
nitus mͥ ĩpetatũ eẽ credidi: ut m̃
tractatẽ: Hinc me dicere deus uo-¬
luit: hinc uos audire Obsecto
ne ꝯtẽpnatis: obsecro ut cor sta¬
biliatis: lingue mobilitates mu¬
tetis: Non frustra est: oĩo nõ ua¬
cat. qd̾ cũ eã ut dixi questionẽ sẽ¬
ꝑ de uitate uoluetĩ. ĩ posita ẽ neces¬
sitati mee. uit ĩponat᷑ͦ ⁊ caritati

Expanded text:
ationem: damno autem falsam jurationem. Falsa juratio exitiosa est, vera juratio periculosa est, nulla juratio secura est. Scio esse difficilem quaestionem, et Charitati vestrae fateor, semper illam vitavi. Nunc autem cum die dominico debito reddendi sermonis recitaretur eadem lectio, divinitus mihi inspiratum esse credidi, ut inde tractarem. Hinc me dicere Deus voluit: hinc vos audire. Obsecro ne contemnatis, obsecro ut cor stabiliatis, linguae mobilitates mutetis. Non frustra est omnino, non vacat quod cum eam, ut dixi, quaestionem semper devitare voluerim, imposita est necessitat
Abbreviated transcription (Latin):
geretur: fidẽ mãntis
in humilitate laudari. Addomũ
quippe centurionis cũ se ꝓmit¬
teret dñs ih̾c iturum. nͣt pu-¬
erum eius sanaret: ille respõ¬
dit: Non sum dignus ut sub te¬
ctum meum intres: sed tantũ
dic u̾bum ⁊ sanabitur PHicẽ¬
do se mdignum᷑ p̃stitit dignũ:
nõ incuius parietes. s in cuius
cor xp̃c intraret: Neq hoc dig-¬
ceret cum tanta fide et humi¬
litate. nͥ illum ꝙͣ timebat intra-
re domũ suam: corde gestaret.
Nam nõ erat magna felicitas:
si dñs ih̃e intraret in parit᷑es
eius: et nõ eẽt in pectore eius
Magiste quippe humilitatis
et u̾bo q exemplo: discubuit
indomo ciuusdam pharisei su¬
ꝑbi. nomine symonis: Et cum
in domo eius recumberet: nõ e¬
rat in corde eius ubi caput filiꝰ
hominis reclamaret: Ita enim¬

Expanded text:
geretur, fidem nostram in humilitate laudari. Ad domum quippe Centurionis cum se promitteret Dominus Jesus iturum, ut puerum ejus sanaret, ille respondit: Non sum dignus ut sub tectum meum intres: sed tantum dic verbum, et sanabitur. Dicendo se indignum, praestitit dignum; non in cujus parietes, sed in cujus cor Christus intraret. Neque hoc diceret cum tanta fide et humilitate, nisi illum, quem timebat intrare in domum suam, corde gestaret. Nam non erat magna felicitas, si Dominus Jesus intraret in parietes ejus, et non esset in pectore ejus. Magister quippe humilitatis et verbo et exemplo, discubuit et in domo cujusdam pharisaei superbi, nomine Simonis . Et cum in domo ejus recumberet, non erat in corde ejus ubi caput Filius hominis reclinaret. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
amina dm̃. Sicut enĩ iuta cor¬
poris auima est: sic uita ani
me deus. Sicit exꝑirat cor
.corporis: Mors corporis neces¬
saria: mors amme uoluntari
a Discũbebat gͦ dñs. in domo
pharisei cuiꝰdã suꝑbi. In domo
eius erat ut dixr. et in pectore
euis non erat : In huius uero cẽ¬
turionis domum nõ intrauit
et pectus posiedit ⁊ zecheus uͦꝰ
dñi ⁊ domo suscepit. ꝙ amino
Nuius tamẽ fides: in humli¬
tate laudatur: Hixit enĩ Nõ
sum dignus: ut sub tectum
meum̃ intres: Et dñs: Amẽ
dico uobis nõ inuem tantam
nem: Nam et iste iam ifrahe¬
litis erat scd̃m spm̃ Henerat
dũs ad isrłiditas: in quo ꝓpło.¬
et de quo ppło. ⁊̃ corpus assup̃¬
serat: Non ibi inuenit tantã
fidem. ipẽ dicit: Possumus
nos metiri fidem homimiun.
sicut homines: Ille qui inte¬
riora cernebat: ille quẽ nemo
fallebat ᷑ ꝑhibuit testimomi¬
um cordis hominis: audiẽs
uerba humilitatis ꝓmiritiãs

Expanded text:
anima Deum. Sicut enim vita coranima Deum. Sicut enim vita corporis animae deus. Sicut exspirat corpcorporis. Mors corporis necessaria, mors animae uoluntari Discumbebat ergo Dominus in domo pharisaei cujusdam superbi. In domo ejus erat, ut dixi; et in pectore ejus non erat. In hujus vero Centurionis domum non intravit, et pectus possedit. Zacchaeus vero Dominum et domo suscepit, et animo . Hujus tamen fides in humilitate laudatur. Dixit enim, Non sum dignus ut sub tectum meum intres. Et Dominus, Amen dico vobis, non inveni tantam nem. Nam et iste jam Israelites erat secundum spiritum. Venerat Dominus ad Isret de quo populo etiam corpus assumpserat: Non ibi inveni tantam fidem, ipse dicit. Possumus nos metiri fidem hominum, sicut homines: ille qui interiora cernebat, ille quem nemo fallebat, perhibuit testimonium cordi hominis, audiens verba humilitatis, pronuntians
Abbreviated transcription (Latin):
inquit foueas habent.q uola¬
tilia celi nidos: filius aut̃ hõis
nõ habet ub̃i caput suum te¬
ͣclinet. Noc ẽ. habitant inte ĩ¬
sidie sicut uulpes: habitat suꝑ¬
hominis: simplex contra insi¬
dias: humilis contra suꝑbia
nõ habet ubi caput suum recli¬
net: Et ipã reclinatio capitis.
nõ erectionis. s humilitatis m¬
gistra est: Reuocat ergo istũ
ire cupientẽ: trahit hinic aliũ
recusantẽ: Eodem qͥppe loco ait
cuidam: Sequere me: Et illez
Sequor te dñe: sed sine me pri¬
mo ire. q sepelire patrẽ meũ
Pie quidem excusauit: ⁊ ide
dignior. cuiꝰ excusatõ temoue¬
tetur: uocatio firmaretur: Pi¬
um erat qd̾ uolebat facere.
sed docuit magister quid debe¬
ret preponere: Nolebat enim
eum ẽẽ uim uerbi predicatorẽ
ad faciendos uicluros: Etant at
alii: ꝑ quos illa necessitas im¬
pleretur: Sine inquit mortuos
sepelire mortuos suos. In fidel
cadauet quando sepeliunt: m&¬
tui mortuum sepeluuit: Illi¬
us corpus aiãm ꝑdidit. Illoꝵ

Expanded text:
habent, et volatilia coeli nidos: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. Hoc est, Habitant in te insidiae sicut vulpes, habitat suphominis simplex contra insidias, humilis contra superbiam, non habet ubi caput suum reclinet. Et ipsa reclinatio capitis, non erectio, humilitatis magistra est. Revocat ergo istum ire cupientem, trahit alium recusantem. Eodem quippe loco ait cuidam: Sequere me. Et ille: Sequar te, Domine: sed sine me primo ire et sepelire patrem meum. Pie quidem excusavit: et ideo dignior cujus excusatio removeretur, vocatio firmaretur. Pium erat quod volebat facere: sed docuit magister quid deberet praeponere. Volebat enim eum esse vivi verbi praedicatorem, ad faciendos victuros. Erant autem alii, per quos illa necessitas impleretur. Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos . Infideles cadaver quando sepeliunt, mortui mortuum sepeliunt. Illius corpus animam perdidit: illorum
Abbreviated transcription (Latin):
et seruo meo. fac hoc. et facit.
Potestas sum quibusdam sb̃
me positis: sub ꝑotestate qua¬
dam suꝑ me: Si ergo in qͥt.
homo sub potestate. iubendi
habeo potestatẽ: quid tu possis.
cui om̃s seruiunt potestates:
Erat aut̃ iste de gentib: erat
quippe centurio: Iam iudea gẽs
habebat militem romãiimꝑii.
Ibi iste mulitem agebat qmͣtũ
agere centurio poterat: ꝙ sub
potestate.q habens potestatẽ
Subditus obediens: subditos regẽs
Dñs aut̃ quid: Intendat p̃cipu¬
e necessario caritas ur̃a Quãuis
abat eccłam toto orbe terrarũ
futuram: in qua exat missurus
apłos. Ipẽ agentib non uisus
et creditus. a uideis iusus et occi¬
sus. Quomͦ enim dñs. huius
domũ corpore nõ intrauit. et
eius tam̃ fidem atq ipãm do¬
mũ absens corpore. presens

Expanded text:
ac hoc, et facit. Potestas sum quibusdam sub me positis, positus sub potestate quadam super me. Si ergo ego, inquit, homo sub potestate, jubendi habeo potestatem; quid tu possis, cui omnes serviunt potestates? Erat autem iste de Gentibus: erat quippe centurio. Jam Judaea gens habebat militem Romani imperii. Ibi iste militem agebat, quantum agere centurio poterat; et sub potestate, et habens potestatem; subditus obediens, subditos regens. Dominus autem quod intendat praecipue necessario Charitas vestra, quamvis abat Ecclesiam toto orbe terrarum futuram, in quam erat missurus Apostolos: ipse a Gentibus non visus et creditus, a Judaeis visus et occisus. Quomodo enim domum hujus Dominus corpore non intravit, et ejus tamen fidem atque ipsam domum absens corpor
Abbreviated transcription (Latin):
uificat. Itẽ si qm̃ dixit pater ĩ me
manes facit opera ipse. ꝓpterea
putatut nõ alius cẽ ꝑaicet alius
ipse andiatur qd̾ dixit Quocñcs¬
ꝑater. facit. hec ⁊ filius simulit
facit. et intelligatur nõ bis uus
sed duo unum̃ Derum quia ses
equalis alter alteri. ut tamẽ t
ex alteto. Ideo nõ loquitur a sep¬
so quia nõ est a se ipsgldeo pan
in illo manens facit opera ipse
quia ꝑ quem et in quo facra
est nisi ab ipso Deniq adiuins
et dicit: Non creditis quia ei
in patre ⁊ parer in me est
lio quim ꝓpter ipsa opera cres¬
tez Ante solus philippus argue

Expanded text:
ificat. Item si quoniam dixit, Pater in me manens, ipse facit opera, propterea putatur non alius esse Pater, alius ipse; audiatur quod dixit, QuaPater facit, haec et Filius similiter facit ; et intelligatur non bis unus, sed duo unum. Verum quia sic aequalis alter alteri, ut tamen alter ex altero, ideo non loquitur a semetipso, quia non est a seipso: et ideo Pater in illo manens facit opera ipse, quia per quem et cum quo facit, non est nisi ab ipso. Denique adjungit, et dicit: Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. Antea solus Philipp
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ minuis: ꝙ nobis cũ ambo ꝯ¬
sistitis: quia nec nec tu tostis nec
tu minius eum qui ⁊ alt̾ est a
patte ⁊ conuincat sabellianum
& oqualis patti. ⁊ comuncat ar¬
riamumi: Uttisq enin clamat: ego
⁊ pater unum sumus: Quod ait
unium. audiant attram Quod a¬
it sumꝰ. audiant sabelliani ꝙ nec
illi equalem: nec illi alterum ne¬
gando. sint uani: Si ergo qm̃ dixit
uerba que ego loquor uobis ame¬
ipso nõ loquor: ꝓꝓterea putatur
eẽ in pacris potestate. ut nõ quod¬

Expanded text:
quem minuis, et nobiscum ambo conquem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre, ut convincas sabellianum, et aequalis Patri, ut convincas arianum. Utrisque enim clamat, Ego et Pater unum sumus . Quod ait, unum, audiant Ariani; quod ait, sumus, audiant Sabelliani: et nec illi aequalem, nec illi alterum negando sint vani. Si ergo quoniam dixit, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor, propterea putatur usque adeo imparis potestat
Abbreviated transcription (Latin):
ni quippe dicunt : Ecce in equalis
est patri filius: Nõ a se ip̃o loquitur:
Dicunt sabelliam contra: idẽ prĩ¬
passiani: Ette qui pater est: ipse
go qui facio: contraria dicitis. sed
nõ eo modo sicut est falsum Con¬
trarium uero. s sicut sunt inter
se duo falsa contraria: Errando
in diu̾sa istis: ĩ medio est iua quã
reliquistis. Inter uos ipos lomgiore
inter uallo. separati estis. quam
ab ipsa uia cuius desertores es¬
tis. Uos hinci uos. ant̃ illinc. huc
uenite altetpad alteros transire
nolite: s hinc aq illint ad nos
ueniendo. inuicem uos muenite: Sa¬
belliam agnoscite quẽ piet᷑ mitti¬
tis. attiani aequate quẽ subdi¬
tis: ꝙ in uia ueta nobiscũ ambu¬
latis: Est enĩ qd̾ muitem ex nob̾
alteri ex alteris ad moneri utri¬
q dobeatis Audi sabelliane us
tat prĩ Nudi artiane Usq adeo
filius equalis est patri. ut sa¬
bellianus cumdẽ ẽẽ dicat ⁊ pre.
Tu adde quẽ tollis: tu adimple

Expanded text:
ni quippe dicunt: Ecce inaequalis ni quippe dicunt: Ecce inaequalis est Patri Filius, a seipso non loquitur. Dicunt Sabelliani contra, id est Patripassiani: Ecce qui Pater est ipse ego qui facio? Contraria dicitis: sed non eo modo sicut est falsum contrarium vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem illinc, huc venite: alteri ad alteros transire nolite, sed hinc atque illinc ad nos veniendo, invicem vos invenite. Sabelliani, agnoscite quem praetermittitis; Ariani, aequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. Audi, sabelliane: usqrat Patri. Audi, ariane: usque adeo Filius aequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem. Tu adde quem tollis, tu adimple
Abbreviated transcription (Latin):
Udite. aurib accipite men¬
tib diletissimi. loquemib
quidemenobis: s ip̃õ docenꝰ¬
te qui non recedit a nobis: Dñs di¬
cit. quod modo cim legeretur au-¬
distis: Uerba que loqior uobis: a
me ip̃o nõ loguor. PAter aut̃ inme
manẽs. facit opera Pse Ergo et
u̾ba opera sunt : plane ita sunt
Nam ꝓfecto qui ꝓximũ loquẽdo
edificat: bonum opus operatut
S quid est ame ipo nõ loquor᷑ nͥ
a me ip̃o nõ sum qui loquorͤ eiqͥp¬
pe tribuit quicquid facit. de quo ẽ
ipse qui facit: Pater enim deus
nõ est de aliquo: filius aut̃ deus
ille deus. s nõ de deo. ⁊ lumẽ sed
nõ de luminẽ: Iste uero deus de dõ.
lumẽ de luminez Nemin his dua¬
b sentẽciis una qua dictũ est nõ
ame ip̃o loquor. alia qua dc̃m ẽ
pater aut̃ in me manẽs ipse fa¬
cit oꝑa Singulas tenẽtes diuer¬
si nobis adu̾sant᷑ heretici. qui nõ ex
una parte. s in contraria conãtes.
ama ueritatis ex orbitant: Arria¬

Expanded text:
udite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso non loquor, nisi, a meipso non sum qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deusille Deus, sed non de Deo; et lumen, sed non de lumine: iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. 2. Nam in his duabus sententiis, una qua dictum est, Non a meipso loquor: alia qua dictum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via veritatis exorbitant. Aria
Abbreviated transcription (Latin):
ciem eius in confessione I Iubi
i psalmo. p̃uemens faciemeiꝰ
n confessione: Accusans te iubilãs
psalmo. lauda illum acusando
ꝙ landando eum qui fecit tez
eniet qui mortuus est ꝓte. et
sistite: Nemo uariet. nemo leꝓ¬
ussit: Doctrina in constans. nd
hibens unum colorem: mentis
lepam significat:  istam xp̃s
nundat: Forte in aliquo uariasti
s inspexisti. ꝙ in melius senten¬
tam ꝯmutasti: ꝙ qd uarium erat
mus coloris effectum est: Noli
cibuere: nesis int̾ nouemi qui
sus nõ egerunt : Unus egit grãs:
eteni iudei erant: Ille aliengena
etat: gentes aliemgenas signifi¬
alut: Numetꝰ ille: xp̃o decimas
Dit. Illi gͦ debemus qd̾ sumus.
mines sumus. qd̾ bene uiximus.
O tecte intelleximiis. illi debemꝰ:
ns̃m nichil nͥ peccatom qd̾ habemus
ud enĩ habes qd̾ nõ accepisti:
iis gͦ maxime qui scitis. qͥd audi¬
utis: curant̾ ab egritudine. mũ-¬
Num auarictate. sursum cor po¬
nte: ꝙ deo grãs agite¬

Expanded text:
ciem ejus in confessione. Jubila in Psalmo: praeveniens faciem ejus in confessione, accusa te; jubilans in Psalmo, lauda illum. Accusando te, et laudando eum qui fecit te; veniet qui mortuus est pro te, persistite. Nemo variet, nemo leprosus sit. Doctrina inconstans, non habens unum colorem, mentis lepram significat: et istam Christus mundat. Forte in aliquo variasti, et inspexisti, et in melius sententiam commutasti; et quod varium erat, unius coloris effectum est. Noli tibi tribuere, ne sis inter novem qui gratias non egerunt. Unus egit gratias: caeteri Judaei erant: ille alienigena erat, gentes alienigenas significabat, numerus ille Christo decimas dedit. Illi ergo debemus quod sumus, homines sumus, quod bene viximus, quod recte intelleximus, illi debemus. Nostrum nihil, nisi peccatum quod habemus. Quid enim habes, quod non accepisti ? Vos ergo, maxime qui scitis quid audiatis, curandum ab aegritudine, mundatum a varietate sursum cor ponite, et Deo gratias agite
Abbreviated transcription (Latin):
ut esses. ut sentires. ut audias
aliquo iram eius: In quo inqs m
quo : confitere ista omĩa aderte
habere qͥcqͥd bomi hales: ate quis¬
quid mali: ne in boms tuis ili
cõtennas. te laudes: ne in maliai
is illum accuses te ex cuses: Ipsil
uera confeffio. ille qui intantob
nis preuenit te: uenturus ẽ al
Ꝙ in specturus dona sua ⁊ malli
eris: in spicit te Eego quia mõ
psalmũ. Preueniamus fato¬

Expanded text:
. Ut esses, ut sentires, ut audires, aliquo iram ejus. In quo, inquis, in quo? Confitere ista omnia a Deo te habere quidquid boni habes, a te quidquid mali. Ne in bonis tuis illum contemnas, te laudes; ne in malis tuis illum accuses, te excuses: ipsa est vera confessio. Ille qui in tantis bonis praevenit te, venturus est ad te, et inspecturus dona sua et mala eris, inspicit te. Ergo quia in omnibus Psalmum, Praeveniamus fa
Abbreviated transcription (Latin):
qñ nemo tecreat nͥ qui curasi
lio psalmo. Ipse fecit nos tus
habes & tuip̃e qd̾ facias: Nones¬
cum curtas: medicum mmplrs
qui ubiq est E ut implerares

Expanded text:
a nemo recreat, nisi qui creat; alio psalmo: Ipse fecit nos, et habes et tu ipse quod facias; ad medicum curras, medicum implores, qui ubique est. Et ut implorares
Abbreviated transcription (Latin):
tniquitatũ euelle ⁊ corpꝰ ad frugem
retributionis excole.ger bomun
opus ut in ennͣ. Ager eniitur ip̃
thesaurum. qr bonum opus exce¬
tur ꝓpt̾ celeste desid̾ium get stꝑ¬
tura sat᷑ ut in iob. Agr̾ nõ sĩ de¬
metũt. quid scͥptãm saciñ. que sua

Expanded text:
iniquitatum evelle, et corpus ad frugem retributionis excole. Ager bonum opus, ut in Evangelio ager emitur propter thesaurum, quod bonum opus exercetur propter coeleste desiderium. Ager, Scriptura sancta, ut in Job: « Agrum non suum demetunt, » quod Scripturam s
Abbreviated transcription (Latin):
loquimur:. ꝙ hic nichil est. qd̃
sic quisq cogitare debeat. nisi ut
in semet ipm̃ ocłos hũtat: In se
discat. se discutiat. se inspiciat.
se querat. q se mueniat::q qd̃
displicos necet. et qd̾ placet op¬
tet q plantet: Cum enĩ se hõ
ĩanẽ inueni̾t. melioꝵ bonorum
ut quid est auidus externoꝵ
lonoꝵͦ Ꝙ quit ꝓdest plena bo¬
nis archa in anis consciencia:
Bona uis habere: et bonus nõ
ius eẽ. Non uides erubescere te¬
debete bonis tuis: si domꝰ tua ple¬
na est bonis. q te habet malũs᷑
Quid enĩ est qd̾ uelis malum
habere: Bic michi. Nichil om̃i¬
no: Non uxorem. nõ filiũ. nõ fi
Rogo te p̃pone uitã tuã: calige
tue Omĩa que circa iacent ocłis
tuis elegantia et pulchra tͥ
ne tͥ clamarẽt. sicut tu nos bo¬
na uis habere. sic q nos uolu¬
mus bonũ habere dñm : Gaci¬
ta uoce interpellant ꝯtra te do¬
minũ tuũ Ecce bona tanta de¬
disti huic et ip̃e malus est Qͥ

Expanded text:
loquimur. Et hic nihil est, quod loquimur. Et hic nihil est, quod sic quisque cogitare debeat, nisi ut in semetipsum oculos convertat, in se discat, se discutiat, se inspiciat, se quaerat, et se inveniat: et quod displicet, necet; quod placet, optet et plantet. Cum enim se homo inanem invenerit meliorum bonorum, utquid est avidus externorum bonorum? Et quid prodest plena bonis arca, inani conscientia? Bona vis habere, et bonus non vis esse? Non vides te erubescere debere de bonis tuis, si domus tua plena est bonis, et te habet malum? Quid enim est quod velis habere malum? Dic mihi. Nihil omnino; non uxorem, non filium, non filRogo te, praepone vitam tuam caligae tuae. Omnia quae circumjacent oculis tuis, elegantia et pulchra tibi et tibi clamarent, Sicut tu nos bona vis habere, sic et nos volumus bonum habere Dominum? Tacita voce interpellant contra te Dominum tuum: Ecce bona tanta dedisti huic, et ipse malus est! Quid
Abbreviated transcription (Latin):
si manoz arbor malaz Non erit fruc¬
tus bonus nͥ arboris bone: Muta
cor et mutabitur opus Estir¬
ꝑa cupiditatẽ. planta caritatem
Sicut enĩ est radix om̃ium ma-¬
loꝵ cupiditas: sit radix oĩium
cẽtes. Qͥd ẽ bonũ: O si scires qͥd
est bonũ Qd̾ halere uis: nõ est
ualde bonũ Qd̾ eẽ nõ us: hoc ẽ
bonũ: His enĩ habere sanitatem
corporis Est bonum: nec tamẽ
putes magnũ bonũ eẽ qđ habet
et malus. Aurũ et argentũ ha¬
bere ius: Ecce et hoc elico bonũ
est. sed si bene usus fueris: Bene a̾
nõ uteris: si malus fuetis: de ꝑ
hoc aurum et argentũ malis
malum est. bonis bonũ est: ñ
quia eos bonos facit aurũ et ar¬
gentũ. sed quia bonos inuenit ĩ
usum bonum conu̾titur. Hono¬
rem habere iuis Bonũ est. sed ꝙ
hoc si bene utaris: Qͣ multis
honor octasio exitii fuit. qmͣ mł¬
tis honor ministeriũ boni operis
sipossumꝰ. quia debonis arborib

Expanded text:
si manet arbor mala. Non erit frucsi manet arbor mala. Non erit fructus bonus, nisi arboris bonae. Muta cor, et mutabitur opus. Exstirpa cupiditatem, planta charitatem. Sicut enim radix est omnium malorum cupiditas ; sic centes: Quid est bonum? O si scires quid est bonum! Quod habere vis, non est valde bonum: quod esse non vis, hoc est bonum. Vis enim habere sanitatem corporis; hoc est bonum: nec tamen putes magnum bonum esse, quod habet et malus. Aurum et argentum habere vis; ecce et hoc dico, bonum est; sed si bene usus fueris: bene autem non uteris, si malus fueris. Ac per hoc aurum et argentum malis malum est, bonis bonum est: non quia eos bonos aurum et argentum facit; sed quia bonos invenit, in usum bonum convertitur. Honorem habere vis, bonum est: sed et hoc si bene utaris. Quam multis honor occasio exitii fuit? Quam multis honor ministerium boni operis si possumus, quia de bonis arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit deus abraham. ꝙ isaac
et iacob In lege autem si nõ ui¬
sitaret: ipam̃ legem nõ daret
Dost legem uenit et ipẽ par̾¬
familias. passus est. mortuus
fructuosa ꝑmansit: Est quedã
ad huc pars generis humani.
adhuc se nõ corrigit: intercedit
colonus. ꝓ plebe: Orabat apłs.
flecto inquit genua mea pro
uobis ad patrem ut incaritate
radicati et fundati. ualeatis app̃¬
hendere cũ omnib scĩs. que sit
latitudo. ꝙ longitudo. altitudo. ꝙ
ꝑfundũ : cognoscere etiam suꝑ¬
eminẽtẽ scienciã caritatis xp̃i:
ut impleamini ĩ om̃e plenitu¬
dinẽ dei Nlectendo genua pro
nobis. int̾cedit apud patremn¬
familias. ne eradicemur: Ergo
quia necesse est ut ueniat. a¬
gamus ut fructuosos nos ĩue¬
miet: Circũfossio arboris est. hu¬
militas penitentis: Omĩs enim
fossa: humilis: Cophinũ ster¬
coris: sortes penitentie: Quid eĩ
stertore sordidius: Et tam̃ si be¬
ergo unus quisq arbo  bona: Non
se arbitretur habere fructꝰ bonos:

Expanded text:
inquit, Deus Abraham, et Isaac, et Jacob . In Lege autem si non visitaret, ipsam Legem non daret. Post Legem venit et ipse paterfamilias: passus est, mortuus fructuosa permansit. Est quaedam adhuc pars generis humani, quae adhuc se non corrigit. Intercedit colonus; pro plebe orat Apostolus: Flecto, inquit, genua mea pro vobis ad Patrem, ut in charitate radicati et fundati, valeatis apprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo et longitudo, altitudo et profundum; cognoscere etiam supereminentem scientiam charitatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei . Flectendo genua, pro nobis intercedit apud patremfamilias, ne eradicemur. Ergo quia necesse est ut veniat, agamus ut fructuosos nos inveniat. Circumfossio arboris, est humilitas poenitentis. Omnis enim fossa humilis. Cophinus stercoris, sordes poenitentiae. Quid enim stercore sordidius? et tamen, si beergo unusquisque arbor bona: non se arbitretur habere fructus bonos,
Abbreviated transcription (Latin):
tem: luctam̃ nõ sentires: Canꝙͣ detuis
nirib supetbires ⁊ ꝑistam suꝑbram
nunꝙͣ ad uictoriam ꝑuenires. Dictũ
est quidem Adhuc te loquente dicã:
ecce adsum sed deus ꝙ cũ differt ad¬
ẽ. ꝙ qd̃ differt adẽ: q differendo adẽ.
nep̃ ꝓperam cũ implet uoluntatem:
ꝑfectam nõ impleat bonitatem: lõ¬

Expanded text:
 luctamen non sentires, tanquam de tuis viribus superbires; et per istam superbiam nunquam ad victoriam pervenires. Dictum est quidem, Adhuc te loquente dicam. Ecce adsum : sed Deus et cum differt adest, et quod differt adest, et differendo adest; ne praeproperam cum implet voluntatem, perfectam non impleat sanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
la. spũ inuoca. domũ dei queres
Ꝙ si lex ĩ m̃bris Pugnat legimen¬
tis tue ex parte inferiore idẽ a
carne: ⁊ ex captiuũ te tenet sub
lege peccati: Ꝙ hoc emendabitur.
et hoc transiet in iura uiclorie
T̃u tantũ clama: tantũ inuo¬
ca Oportq semꝑ orare.q nõ
deficere: Inuoca omĩo: inuoca ad¬
iutorium: Ad huc te loquente
dicat ecce ad sum Post intelli¬
ge ⁊ cuidis dicentem anime
me salus tua ego sum Cũ gͦlee
carnis repugnare cepent legim̃¬
ns q captuium te ducere in legẽ
pettati que est in m̃bris tius. orã¬
do dic: confitendo dic Oriser ego
homo:. Quid enim aliud ẽ. homor
homo: Ex clama in angustiis. Qͥs
me liberabit de corpore mortis hu¬
ius: ubi lex in membris meis repu¬
guat legimentis mee: cũ de lector
enim legi dei secundum interio¬
rem hominemz Quis me lib̾abit
de corpore mortis huius: Si hoc fi¬
deliter. si humiliter dicis. uecissime

Expanded text:
Dei quaere. Et si lex in membris repugnat legi mentis tuae ex parte inferiori, id est, a carne, captivum te tenet sub lege peccati: et hoc emendabitur, et hoc transiet in jura victoriae. Tu tantum clama, tu tantum invoca. Oportet semper orare, et non deficere . Invoca omnino, invoca adjutorium. Adhuc te loquente, dicit, Ecce adsum. Post intellige, et audis dicentem animae tuae, Salus tua ego sum . Cum ergo lex carnis repugnare coeperit legi mentis, et captivum te ducere in lege peccati, quae est in membris tuis: orando dic, confitendo dic, Miser ego homo. Quid enim aliud est homo? homo. Exclama in angustiis, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? ubi lex in membris meis repugnat legi mentis meae. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Si hoc fideliter, si humiliter dicis; verissime
Abbreviated transcription (Latin):
desua uirtutt p̃sumetent: Ideo ⁊
hic cũ dixissq aculcus mortis p᷑¬
catum  uirtus aut̃ ꝑcc̃i lex: quid
times: ꝗd laboras ⁊ qͥd sudas : au¬
di qd̾ sequitur Grãs aut̃ deo. qui
dedit nobis uictoriam ꝑ dñm nr̃m

Expanded text:
de sua virtute praesumerent; ideo et hic cum dixisset, Aculeus autem mortis peccatum, virtus autem peccati lex: quid times? quid laboras? quid sudas? Audi quod sequitur: Gratias autem Deo, qui dedit nobis victoriam per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ur post captiuitatem: Nouissima
enim inimica destruetur mors: cum
ortuptibile hoc induerit incorrupti¬
mẽ: q mortale hoc induerit immor¬
alitatem:. Premeditamini uerba
tiumphantium: Ibi est mors cõtẽ¬
ao tua : truimphantium ista uoxẽ.
nõ pugnantium: Pugnantium aut̃

Expanded text:
tur post captivitatem. Novissima tur post captivitatem. Novissima enim inimica destruetur mors, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem. Praemeditamini verba triumphantium: Ubi est, mors, contentio tua ? Triumphantium ista vox est, non pugnantium. Pugnantium autem
Abbreviated transcription (Latin):
carnem Het enĩ inuicem ad uas¬
tur. ut ea que uultis facere. imriꝰ¬
le sint in uobis prorsus reruml
cupiscentias carnis confuieie
oncupistencias carius ne ꝑficiatis: Cõ¬
hinere quidem quidem illas atq fini
et penitus extirpare omn modo uel
debitis: sed quam du sunt inuob̾.
est alia lex in m̃ebris ur̃is repug¬
qus legimẽtis ur̃e. Concupiscentias
itius neꝑfeceritis: Quid eñĩuultis.
p om̃io non sint: Cõcupiscentie car¬
s nõnos ꝑmittũt implere quod uul¬
is. nolite eas ꝑmittere implere qd̃
islunt: Quid uultis: ut om̃io ñ fiit.
sͥsunt: Caro concupiscit adu̾sus sp̃m.
incupistat sp̃s aduersus carnem: ut
p̃ea que uultis faciatis. ⁊dest ut nõ sint
imobis ipse concupiscentie carius nͦ
ise faciant qd̃ uolunt: ut opus eaꝵ
ꝑstatis: Si nõ tibi in totũ ceditur.
noli ⁊ tu cedẽ. Prius equetur pug¬
pculdubio frẽs mĩ erit: Credatnus. spe¬
sinus. aluemius. erit aliqñ uictoria
indedicatione domꝰ: que modo edifica¬

Expanded text:
carnem. Haec enim invicem adversantur; ut ea quae vultis facere, ut nullae sint in vobis prorsus rerum ioncupiscentias carnis consumatis, concupiscentias carnis ne perficiatis. Consumere quidem illas atque finire, et penitus exstirpare omni modo velle debetis: sed quamdiu sunt in vobis, et est alia lex in membris vestris repugnans legi mentis veceritis. Quid enim vultis? Ut omnino non sint concupiscentiae carnis. Non vos permittunt implere quod vultis; nolite eas permittere implere quod volunt. Quid vultis? Ut omnino non sint. Sed sunt. Caro concupiscit adversus spiritum: concupiscat spiritus adversus carnem. Ut non ea quae vultis faciatis, id est, ut non sint in vobis ipsae concupiscentiae carnis; nec ipsae faciant quod volunt, ut opus earum perficiatis. Si non tibi in totum ceditur, noli et tu cedere. Prius aequetur pugprocul dubio, fratres mei, erit: credamus, speremus, amemus, erit aliquando victoria, in dedicatione domus, quae modo aedifica