comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liud ẽ magnitudo. aliud color. alii figu
dine manere idem color. & eadem figura:.
et colore mutato manere eadem figura
et eadem magnitudo: & figura eadem
ñ manente. tam maginum ẽẽ. & eodem
mͦ coloratum: & quȩcumq alia similiter
dicuntur decorpore possunt & simul et
plura sine cet̾is cominutari. ac ꝑhoc mul¬
tiplex ẽẽ comuncitur natura corporis.¬
simplex autẽ nullo mͦ: Creatura quoq
spiritalis sicut ẽ anina. est quidem incor-¬
poris comparatione simplicior: sine com¬
paratione autẽ corporis multiplex ẽ etiã
ipsa ñ simplex: Nam ideo simplicior est
corpore: quia ñ mole diffunditur ꝑspa-¬
cium loci: s muno quoq corpore & in
toto tota ẽ c& in qualibet parte eiꝰ tota ẽ
Et idõ cum fit aliquid inquamnis exigua
particła corporis quod sentiat amina:
quamuis ñ fiat intoto corpore illa tñ tota
sentit quia totam ñ latet S tñ etiam in
amma cum aliud sit artificiosum ẽẽ aliud
item. aliud acutum. aliud memorem.

Expanded text:
liud est magnitudo, aliud color, aliud figudine manere idem color et eadem figura, et colore mutato manere eadem figura et eadem magnitudo, et figura eadem non manente tam magnum esse et eodem modo coloratum, et quaecunque alia simul dicuntur de corpore, possunt et simul et plura sine caeteris commutari, ac per hoc multiplex esse cosimplex autem nullo modo. Creatura quoque spiritualis, sicut est anima, est quidem in corporis comparatione simplicior: sine comparatione autem corporis multiplex est, etiam ipsa non simplex. Nam ideo simplicior est corpore, quia non mole diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore, et in toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est; et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet: sed tamen etiam in anima cum aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
fines t̾rȩ. Non gͥ sic erant oblite iste s¬
tes dm̃ ut eiꝰ nec cominemorate recordan¬
tur: obliuiscendo autẽ dm̃ tanquam
obliuiscendo uitam suam. comũse fue¬
rant in mortẽ hoc ẽ minfernũ Com¬
memorate nͦ conũtuntur addm̃ tanał
reiuuascentes: reminiscendo uitam suam
cuius eas habebat obliuio. Itemlegtta
unonagesimo &ȩ tercio psalmo: Intelligi¬
te nunc qui insipientes estis in popło ẽt
stulti aliqͣndo sapite: Qui plantai au¬
rem ñ aiudiet ÷ Et cet̾a. Eis enim dictum ẽ:
qui adm̃ non intelligendo. de illo nana
dixerunt:¬

Expanded text:
fines terrae . Non igitur sic erant oblitae istae gentes Deum, ut ejus nec commemoratae recordarentur. Obliviscendo autem Deum, tanquam obliviscendo vitam suam, conversae fuerant in mortem, hoc est, in infernum. Commemoratae vero convertuntur ad Dominum, tanquam reviviscentes reminiscendo vitam suam, cujus eas habebat oblivio. Item legitur in nonagesimo tertio: Intelligite nunc, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet ? et caetera. Eis enim dictum est, qui Deum non intelligendo, de illo vana dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilem substantiam corpus appellant:
cum sciant ñ omñ locorum spatiis aliquibꝰ
longitudine & laatudine & altitudine con-¬
tineri: ñ eum ens de uocabuli questione pu¬
gnandum ẽ. Inhis om̃b sententiis quisqͥs
uidet m̃tis naturam & ẽẽ substantiam. et

Expanded text:
mutabilem substantiam corpus appellant, cum sciant non omnem locorum spatiis aliqua longitudine et latitudine et altitudine contineri, non cum eis de vocabuli quaestione pugnandum est. 10. In his omnibus sententiis quisquis videt mentis naturam et esse substantiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur a corpore ad ammum : s
psanio uino particłam corporis quam
iusterib dilauiatis uidemꝰ eam ẽẽ pu-¬
runt: alii ex minutissimis indiui¬
sq: corpusculis quȩ athomos dicunͣt

Expanded text:
corpore ad animam: sed ipsam omnino particulam corporis quam in visceribus dilaniatis videmus, eam esse putaverunt. Alii ex minutissimis individuisque corpusculis, quas atomos dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
iltꝰ scilicet uite quȩlux ẽ hominum. Huic
aute purticipationi ꝓrsus ihabiles &e minꝰ
idoneieramꝰ: ꝓpt̃ mmiditiã peccatorum¬
ut ad contemplandum dñi¬
itura sumuis. iusti peccato ñ sumis
onis necessit

Expanded text:
illius scilicet vitae quae lux est hominum. Huic autem participationi prorsus inhabiles, et minus idonei eramus, propter immunditiam peccatorum. Mut ad contemplandum Dnatura sumus, justi peccato non sumusdamnationis necessit
Abbreviated transcription (Latin):
ec ẽ uera pax & cum creatore
nob̃ firma conexio purgati
conciliatis ꝑmediatorem uitȩ. sicut
culati & alienati ab eo recesseramꝰ ꝑ
diatorem mortis: Sicut enm diaboli
suꝑbus hominem suꝑbientem ꝑduei
ad mortẽ: ita xp̃s humilis hominẽ obę¬
dientẽ redixit aduitam: Quxi funit ille
datus ceciait. & deiect¬

Expanded text:
ec est uera pax et cum creatore nostro nobis firma conexio purgatis et reconciliatis per mediatorem uitae, sicut maculati et alienati ab eo recesseramus per mediatorem mortis. sicut enim diabolus superbus hominem superbientem perduxit ad mortem, ita Christus humilis hominem oboedientem reduxit ad uitam; quia sicut ille elatus cecidit et deiec
Abbreviated transcription (Latin):
mens quȩ se nouit et amat. cum sua noti¬
cia ẽ inamore : et cum suo amore in noti¬
cia: amorq ipse & noticia. simul sunt in
m̃te quȩ se amat et nouit: Lota uero in
totis queadmoclum sint iam supͣ osten¬
aumus: cum se totam mens amat &e totã
nouit. et totum amorem suum nouum.
totamq amat noticiam suam: qͣndo
tria ista ad seipsa ꝑfecta sunt: Miro itaꝙ
modo tria ista inseparabilia sunt asemet¬
iꝑ sis et tam̃ eorum singulum quid
bstantia ẽ: et simul omnia una ssent¬

Expanded text:
mens quae se novit et amat, cum sua notimens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoque ipse et notitia simul sunt in mente, quae se amat et novit. Tota vero in totis quemadmodum sint, jam supra ostendimus, cum se totam mens amat, et totam novit, et totum amorem suum novit, totamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque substantia est, et simul omnia una subs
Abbreviated transcription (Latin):
noscens uł nota.: uł noscibilis. ad suam
noticiam relatiue diatur: Amans qͦ
et amata uł amabilis. ad amorem refe¬
tatur quo se amat: Et ioticia qͣmuis
referatur ad dm̃n tunc cognoscentẽ ul
cognitam: tanĩ et ad seipsam nota et
uoscens dicitur: Non enim sibi ẽ incog¬
nita noticia. qua se mens ipsa cognoscit:
Et amor quanuus referatur ad m̃tem amã¬
tem cuius amor ẽ: tam̃ et ad seipsum est
amor: ut sit etiam in seipso quia & amor
amatur. nec alic nisi amore amari potest
id est seipso: Ita sinit hȩc singula inseipsis:
In alternis autẽ ita sunt quia et mens
amans in amore est et amor inamantis
noticia: et noticia inm̃te noscente Sin¬
gula inbinis ita sunt: quia mens quȩ
se nouit et amat. inamore et noticia sua
est ÷ et amoramantis mentis seseq scien¬
tis: mninente noticiaq eius ẽ ͥ noticia m̃tis
se amantis et scientis inm̃te. atq inamore
eius ẽ: quia scientem se amat. & amantẽ
senouit: Ac ꝑhoc et bina insingłis: quia

Expanded text:
noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem referatur, quo se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et noscens dicitur: non enim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur ad mentem amantem, cujus amor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et mens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se novit et amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mentis seseque scientis, in mente notitiaque ejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Lorro aute inmñte ñ sic ẽ: Neq entin ad uen¬
ticia sibi ĩpͥsa ẽ quasi ad seipsam. que iam
erat uenerte aliunde eadem ipsa quȩ ũerat:
uit alinnde uenerit s inserpsa que iames¬
uait natasit ea ipsa quȩ ñ erat: sicut ininte
quȩ ian etat ouitin fides quȩ u̾erat i aut
post eognitionẽ sui recordanao seipsanit
uelut u nneion ⁊ si constitutam uidet.
qelasi nibi fuerit ante qtam serpsam
cognosceret : cuĩm ꝓfecto ex quo ẽe cer
ñ quani sinmeminisse. ñ quam semẽ¬
gere ñquam se amare desticerit: s
iam ostendimꝰ: Ac ꝑhoc auami

Expanded text:
utem in mente non sic est: neque enim adventitia sibi ipsa est, quasi ad se ipsam quae jam erat, venerit aliunde eadem ipsa quae non erat; aut non aliunde venerit, sed in se ipsa quae jam erat, nata sit ea ipsa quae non erat; sicut in mente quae jam erat, oritur fides quae non erat: aut post cognitionem sui recordando se ipsam velut in memoria sua constitutam videt, quasi non ibi fuerit antequam se ipsam cognosceret; cum profecto ex quo esse coepit, nunquam sui meminisse, nunquam se intelligere, nunquam se amare destiterit, sicut jam ostendimus. Ac per hoc quando
Abbreviated transcription (Latin):
int̾positione temporis antecedunt: sic̃ ea
sensibilia q̃iam erant in reb antequam
cognosc̃entur. uł ea omĩa quȩ ꝑhysto
cognoscunt᷑ : quȩdam uͦ simul eẽ incipural̃.
uelut si aliquid uisibile quod omĩio non
erat ante nr̃os ocłos oriatur. cogintionẽ
nrãm utiq ñ p̃cedit ł aut si aliquid sonet
ubi ad est auditor. sumil ꝓfecto incipuint
eẽ simulq desimunt: ce somis ce eiꝰ aucdiiꝰ:
Uerumptam̃ siue tem̃pore p̃cedentia. sine
siul eẽ incipientiã cognoscibilla: cognitio

Expanded text:
interpositione temporis antecedunt; sicut sunt ea sensibilia quae jam erant in rebus, antequam cognoscerentur; vel ea omnia quae per historiam cognoscuntur: quaedam vero simul esse incipiunt; velut si aliquid visibile, quod omnino non erat, ante nostros oculos oriatur, cognitionem nostram utique non praecedit; aut si aliquid sonet, ubi adest auditor, simul profecto incipiunt esse, simulque desinunt et sonus et ejus auditus. Verumtamen sive tempore praecedentia, sive simul
Abbreviated transcription (Latin):
Iieranus equales: Semꝑ eium natura
or ẽ faciente: quȩ facta ẽ: Et tunc qua¬
em ũbum nr̃m. ĩ erit falsum: quia neq
iñtiemur. neq fallemur: fortassis etiam
Tam̃ cum & hoc fuerit. & si hoc fuerit.
formata erit creatura quȩ formabiłis fuit
ut nichil iam desit eiꝰ forme ad quam ꝑ¬
uenire deberet: s tñ coequãnda ñ es uc
illi simplicitati ubi ñ formabile aliquid
formatũ uł reformatum ẽi s forma necan ir¬
infornus neq formatã. ipsa sibi xt̾naa¬
unimitabilisꝙ substantia rq id.¬

Expanded text:
illi erimus aequales. Semper enim natura minor est faciente, quae facta est. Et tunc quidem verbum nostrum non erit falsum, quia neque mentiemur, neque fallemur: fortassis etiam tamen cum et hoc fuerit, si et hoc fuerit, formata erit creatura quae formabilis fuit, ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet: sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, ubi formatum vel reformatum est, sed forma neque informis neque formata ipsa sibi est aeterna immutabilisque substantia; i
Abbreviated transcription (Latin):
illud dĩ uerbũ. ut dĩ cogitacio non
ꝯieatur: ne alĩquid ẽẽ quasi uolubile
Calatũr indo. qd̾ minc accĩpiat minc
ec piat formam ut u̾bum sit: eamq
possit amitt̾e atq informit quod ãmͦ
uoluntari: Bene quippe nouerat uerba
et uim cogitacionis inspexerat locutor
egregiꝰ: qui dixit incarmine Se cumq
uolutat euentus belluiarios. id ẽ cogi¬
tat: Non gͦ ille dĩ filiꝰ cogitatio dĩ: s u̾¬
bum dicitur dĩ Cogitacio quippe nr̃a

Expanded text:
 cogitatio non dicatur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo, quod nunc accipiat, nunc recipiat formam, ut verbum sit, eamque possit amittere, atque informiter quodam modo volutari. Bene quippe noverat verba, et vim cogitationis inspexerat locutor egregius, qui dixit in carmine, Secumque volutat Eventus belli varios: id est, cogitat. Non ergo ille Dei Filius cogitatio Dei, sed Verbum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
to alicuiꝰ linguȩ ẽ sic in corde d ꝗtu
Ac ꝑhoc etiam si coicedamꝰ. ne der¬
uersia uocabuli laborire uideam̃.
uocandum ẽẽ uerbũ quiddam illu
m̃tis nr̃e. qd̃ de nra scientia formar⁊ pd¬
test. etiam pͥusquam formatũ sit qu
iamut ita dicam formabile ẽ: quis no
uideat quanta hic sit dissimilitudo ab
illo dĩ uerbo quod informa dĩ sic ẽ ut
ñ ante fuerit formabile postq fr sna¬
tum. uec aliquando ẽẽ possit informe:
sit forma simplex & simplicit̃ equał
ei dẽ quo ẽ &e cui mirabilit̾ coetna est:¬

Expanded text:
to alicujus linguae est, sic in corde dicatur. Ac per hoc etiam si concedamus, ne de controversia vocabuli laborare videamur, jam vocandum esse verbum quiddam illud mentis nostrae quod de nostra scientia formari potest, etiam priusquam formatum sit, quia jam, ut ita dicam, formabile est; quis non videat, quanta hic sit dissimilitudo ab illo Dei Verbo, quod in forma Dei sic est, ut non antea fuerit formabile priusquam formatum, nec aliquando esse possit informe, sed sit forma simplex et simpliciter aequalis ei de quo est, et cui mirabiliter coaeterna est
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. quanto faciliꝰ de illa in cominuta¬
bili dĩ substantia debenꝰ acciꝑe. ut ita
dicatur relatine aliquid ad creaturam.
ut quamuis temporaltt̃ inen
AN enim refertur: Et tunc relugnu
tint fic aliqrud ineiꝰnatura qd̵ ante qͣm¬

Expanded text:
fiat: quanto facilius de illa incommutafiat: quanto facilius de illa incommutabili Dei substantia debemus accipere ut ita dicatur relative aliquid ad creaturam, ut quamvis temporaliter incinos enim refertur; et tunc refugiumtunc fit aliquid in ejus natura quod antequ
Abbreviated transcription (Latin):
is auferri uideatur contro¬
uerlia certe ut certe ut tuus dñs eẽt aut
nis quimͦ ẽẽ cepimꝰ extempore accidit dõ
dñm ẽẽ materiȩ. aliud eẽ añm iam facce
nature: Adio enim tempore ẽ etiam homo
uis ex ipso ligno fabricate quod utiꝙ. ñ
erat cumligi dns iam eẽt: Quomͦ gͥ opti¬
neb imꝰ nichil scłm accidens dici dm̃. mli
quia i phiꝰ naturȩ incħ̃ accidit quio mutetur.
ut ea sint accidentia relatiua quȩ cuma
liqua mutacione rerum dequib dicunt᷑
accidunt: sicut amicus relatiue dr̃. Neq
enum eẽ a cͥcipit. nͥ cum amare ceꝑit: sit
ergo aliqua mutacio noluntatis. ut ami¬
cus dicatur: Numinus autẽ cum dicit᷑
pcium relatiuie dicitur. nec tñ mutatus
est cum ẽẽ cepit p̃cium neq cum dicit᷑
pigmis. & si qua similia: Sigͦ numiꝰ
pocest nulla sui mutacione multotiens
dici relatiue. ut neq cum incipit dici.
neq cum desut aliquid in eiꝰ natura
u forina qua numimnus ẽ mutacionis

Expanded text:
is auferri uideatur controuersia, certe ut tuus dominus esset aut meus, qui modo esse coepimus, ex tempore accidit deo; num esse materiae, aliud esse dominum jam factae naturae. Alio enim tempore est etiam homo vis ex ipso ligno fabricatae, quod utique non erat, cum ligni dominus jam esset. Quomodo igitur obtinebimus nihil secundum accidens dici Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur, ut ea sint accliqua mutatione rerum de quibus dicitur, accidunt. Sicut amicus relative dicitur, neque enim esse incipit nisi cum amare coeperit: fit ergo aliqua mutatio voluntatis ut amicus dicatur. Nummus autem cum dicitur pretium relative dicitur, nec tamen mutatus est cum esse coepit pretium, neque cum dicitur pignus, et si qua sunt similia. Si ergo nummus potest, nulla sui mutatione, multoties dici, relative, ut neque cum incipit dici, neque cum desinit, aliquid in ejus natura vel forma qua nummus est mutationis
Abbreviated transcription (Latin):
ig
luti hoc ipsum quod donatum diximus:
Nam sempit̾ne sps̃ donum. temporaliter
autẽ donatum. Nam & si dñs non dicitur.
nͥ cum hab̃e incipit seruum: etiam ista
appellatio relatiua ex tempore ẽ deo: Non
enim sempit̾na creatura ẽ cuiꝰ est ille dñs:
Quomͦ ergo obtinebimꝰ nec ipsa relatiua¬
ẽẽ accidentia qm̃ nichil accidit deo tempo¬
ralit̃ quia ñ est mutabilis sicut in exor¬
dio huius disputationis tractauimꝰ: Ecce
dnm̃ eẽt ñ sempit̾num ht̃. ne cogamur
etiam creaturam sempit̾nam dicere: qͥa
ile sempit̾ne ñ añaretur nͥ etiam ista sem¬
ptt̃ne famularet᷑: Sicut aut̃ ñ potest eẽ
seruus qui ñ ht̃ dnm: sic nec dñs qui ñ
ht̃ seruum Et quisquis extiterit qui ẽt̃¬
num quidem dm̃ solum dicat tempora
autẽ ñ eẽ eterna ꝓpt̾ uarietatẽ & muta¬
bilitatem s tñ tempora ñ in tempore. ẽẽ
cepisse ñ enim erat tempꝰ antequam in

Expanded text:
io luti hoc ipsum quod donatum ‹dicimus›. Nam sempiterne spiritus donum, temporaliter autem donatum. Nam etsi 'dominus' non dicitur nisi cum habere incipit seruum, appellatio relativa ex tempore est Deo: non enim sempiterna creatura est, cujus est ille Dominus. Quomodo ergo obtinebimesse accidentia, quoniam nihil accidit deo temporaliter, quia non est mutabilis, sicut in exordio huius disputationis tractauimus? ecce dominum esse non sempiternum habet, ne cogamur etiam crille sempiterne non dominaretur, nisi etiam ista sempiterne famularetur. sicut autem non potest esse seruus qui non habet dominum, sic nec dominus qui non habet seruum. et quisquis extiterit qui aeternum quidem deum solum dicat, tempora autem non esse aeterna propter uarietatem et mutabilitatem, sed tamen tempora non in tempore esse coepisse —
Abbreviated transcription (Latin):
ipłu specłm q̾ iudent sciant ẽt spellm.
eS eat imagnie: Quod si seirent: fortassis
et eaimeusiis ẽ hoc spedm ꝑhoc queren¬
dum et ꝑ hoc ut cumq interim uden¬
dum et fertirent: fide ñ ficta. corda mũ¬
lum ee set facie ad fatiem possit uidet¬

Expanded text:
ipsum speculum quod vident sciant esse speculum, id est, imaginem. Quod si scirent, fortassis et eum cujus est hoc speculum, per hoc quaerendum et per hoc utcumque interim videndum esse sentirent, fide non ficta corda mundante , ut facie ad faciem possit vide
Abbreviated transcription (Latin):
tauita cum illo ma
nemo se alici. id uolendo nec habendo.
nlantominus beaiꝰ ẽ qui ñ honore non
Dossessione. ũ qualibet alia re s ipsa
beata uita nolens deseritur: quando
te Unde & si nullus
tur quo sit misera ꝓpt̃¬

Expanded text:
ta vita cum illo mannemo sit aliquid volendo nec habendo, quanto minus est beatus qui non honore, non possessione, non qualibet alia re, sed ipsa beata vita nolens deseritur, quando erit? Unde etsi nullus tur, quo sit misera p
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uiuit beate : cui ñ ad est qd̾ uult:
Nullo mͦ igitur uita ẽẽ pot̾it ueraciter
beata: nͥ fuerit sempit̾na Hanc utrũ.
capiat humana natura qͣm tñ desid̾a¬
bilem confitetur ⁊ ñ parua questio ẽ:
S si files ad sit quȩ in est eis quibꝰ de¬
dit potestatem iħs filios dĩf¬

Expanded text:
autem vivit beate, cui non adest quod vult: autem vivit beate, cui non adest quod vult: nullo modo igitur esse poterit vita veraciter beata, nisi fuerit sempiterna. CAPUT IX. capiat humana natura, quam tamen desiderabilem confitetur, non parva quaestio est. Sed si fides adsit, quae inest eis quibus dedit potestatem Jesus filios Dei f
Abbreviated transcription (Latin):
enim e ueauita quam n amat beatus:
Aut quomͦ amatur quod ul.um igeat
an ꝑeat indifferent̾ accipitur: Dosi for¬
te uirtutes quas ꝓpt̾ solam beatitudinẽ
sic amamus. ꝑsuade nob audent ut ip¬
sam beatitudinẽ non amemus: Qd
si faciunt : etiam ipsas utiq amare de¬
sistimus. quaudo illam ꝓpt̃ qͣm solam
istas amiauimꝰ. ñ amamus: Deinde qͦmͦ
erit uera illa tam ꝓspecta. tam examina¬
ta. tam eliquata. tam certa sententia. bea-¬
tos ẽẽ om̃s homines uelle supsi qui iam
beati sunt beati ẽẽ nec nolunt nec uolun:
Aut si uolunt ut ueritas elamat. ut natu¬
ra compellit. cui summe bonꝰ & immu-¬
tabilit beatꝰ creator hoc in didit si uolt̃
in quam beati ẽẽ qui beati st̃. beati ñ eẽ
utiq nolunt: Si autẽ beati ñ eẽ nolunt:
ꝓculdubio nolunt consium & ꝑire qd̾
beati sunt. nec nisi uiuentes beati ẽẽ pos¬
sunt: Nolunt igitur ꝑire quod uiuunt:
Immortales ergo ẽẽ uolunt: quicumq
uere beati uł sunt uł ẽẽ cupiunt: Non

Expanded text:
enim est beata vita, quam non amat beatus? Aut quomodo amatur, quod utrum vigeat, an pereat, indifferenter accipitur? Nisi forte virtutes, quas propter solam beatitudinem sic amamus, persuadere nobis audent, ut ipsam beatitudinem non amemus. Quod si faciunt, etiam ipsas utique amare desistimus, quando illam propter quam solam istas amavimus, non amamus. Deinde quomodo erit vera tam illa perspecta, tam examinata, tam eliquata, tam certa sententia, beatos esse omnes homines velle, si ipsi qui jam beati sunt, beati esse nec nolunt, nec volunt? Aut si volunt, ut veritas clamat, ut natura compellit, cui summe bonus et immutabiliter beatus Creator indidit hoc; si volunt, inquam, beati esse qui beati sunt, beati non esse utique nolunt. Si autem beati non esse nolunt, procul dubio nolunt consumi et perire quod beati sunt. Nec nisi viventes beati esse possunt: nolunt igitur perire quod vivunt. Immortales ergo esse volunt, quicumque vere beati vel sunt vel esse cupiunt. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tis. uelit temꝑans. uelit uistus ⁊ atq ut
hȩc ueratit̃ possit : potentiam plane op¬
tet atq: appetat ut potens sit inseipsoͥ
et miro modo adu̾sum seipsum ꝓseipso.
Cetera uͦ quȩ bẽne uult & tam̃ ñ p¬

Expanded text:
tis, velit temperans, velit justus, atque ut tis, velit temperans, velit justus, atque ut haec veraciter possit, potentiam plane optet, atque appetat ut potens sit in seipso, et miro modo adversus se ipsum pro se ipso. Caetera vero quae bene vult, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
elsis deo: & interra pax hominib bone
uoluntatis: Potentia uero sequi debet
iusticiam non p̃ire: & ideo inreb scd̃is
ponitur id est ꝓsꝑis: Scd̃e autẽ assequen¬
do sunt dicte: Cum enim beatim faciant
sucut suꝑiꝰ disputauimꝰ due res. bene
uelle & posse quod uelis: ñ debet ẽẽ illa
ꝑuersitas quȩ meadem disputacione
notata ẽ. ut exduab reb quȩ faciunt
beatum. posse quod uelit homo eligat.
et uelle quod oportet neglegat.¬
neglegat.
cum priꝰdebeat habere uoluntatẽ
bonam. magnam uͦ postea potestatem:
Bona porro uoluntas purganda ẽ auitiis:
a quib siuincitur homo. ad hoc uincitur
ut male uelit. & bona iam uoluntas eiꝰ
quomͦ erit: Optandum ẽ itaq ut po¬
testas minc detur : s contra uitia ꝓpter
quȩ uincenda potentes nolunt ẽẽ homi-¬
nes : & uolunt ꝓpt̾ uincendos homine:
Ut quid hoc nisiut uere uicti falso iuin¬
cant: nec sint ueritate s opinione uic¬
tores: Uelit homo prudens eẽ. uelit for¬

Expanded text:
elsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Potentia vero sequi debet justitiam, non praeire: ideo et in rebus secundis ponitur, id est prosperis: secundae autem a sequendo sunt dictae. Cum enim beatum faciant, sicut superius disputavimus, duae res, bene velle, et posse quod velis, non debet esse illa perversitas, quae in eadem disputatione notata est, ut ex duabus rebus quae faciunt beatum, posse quod velit homo eligat, et velle quod oportet negligat; cum prius debeat habere voluntatem bonam, magnam vero postea potestatem. Bona porro voluntas purganda est a vitiis, a quibus si vincitur homo, ad hoc vincitur ut male velit, et bona jam voluntas ejus quomodo erit? Optandum est itaque ut potestas nunc detur, sed contra vitia, propter quae vincenda potentes nolunt esse homines, et volunt propter vincendos homines; utquid hoc, nisi ut vere victi falso vincant, nec sint veritate, sed opinione victores? Velit homo prudens esse, velit for
Abbreviated transcription (Latin):
quo sepultus est ubi nullus erãt positus.
mortuorum nec ante nec postea. congriut
uterus uirginis quo conceptus ẽ ubi nuil
usseminatus ẽ mortalium: Natus autẽ
isirmdestum cõmputati. ducenti sep.
Canerum quadiagies sȩxies łñt
uoriiumero annorum templun edifi¬
catum ẽ quia eo numero senariorur
pus dnĩ ꝑfectum ẽ quod mortis passi
destructum triduo resuscitaiut. dice
hoc de templo corporis sui: sicut
tissimo & robustissimo euangłii testiri
declaratur:¬

Expanded text:
quo sepultus est, ubi nullus erat positus mortuorum nec ante nec postea, congruit uterus uius seminatus est mortalium. Natus autem die usque ad istum computati, ducenti septunumerum quadragies sexies habent. Quo numero annorum templum aedificatum est, quia eo numero senariorum corpus Domini perfectum est, quod mortis passione destructum, triduo resuscitavit. Dicebat enim hoc de templo corporis sui , sicut evidentissimo et robustissimo Evangelii testimonio declaratur
Abbreviated transcription (Latin):
in gener humaro ut
io it aliquis inuenri: S potius
lum ẽ m̃tis in tellectualis itacon
ẽẽ naturam. ut reb intelligin
uirali ordine disponente conli-
atuuncta sic ista uideat inqua
aad mosm ocłs carius iudet quȩ in
hac corporea luce circumadiacent cuiꝰ
luicis capax eiq congruens ẽ cratus:
Noim et ipse idõ sine magisto al¬
b e⁊ nigra discernit: quia iam io¬
erat anteqͣm in hac carne crearetu
poq cur de solis reb intelligibilis
id eri potest ut bene int̾rogatus
quei respondeat quod ad quam ꝑ
dndisciplinã etiam si eiꝰ ignarus ẽ.
hoc facere de teb sensibilib nulłꝰ
Est nisi quas isto uidit in corpore¬

Expanded text:
in genere humano, ut vix possit aliquis inveniri: sed potius credendum est mentis intellectualis ita conditam esse naturam, ut rebus intelligibilibus naturali ordine, disponente Conditore, subjuncta sic ista videat in quamadmodum oculus carnis videt quae in hac corporea luce circumadjacent, cujus lucis capax eique congruens est creatus. Non enim et ipse ideo sine magistro alba et nigra discernit, quia ista jam noverat antequam in hac carne crearetur. Denique cur de solis rebus intelligibilibus id fieri potest, ut bene interrogatus quisque respondeat quod ad quamque pertinet disciplinam, etiamsi ejus ignarus est? Cur hoc facere de rebus sensibilibus nullus potest, nisi quas isto
Abbreviated transcription (Latin):
amatur Tria ergo sunten
mo et amor: Amans enun
amatur. hoc idem est qua
amat: sicut amare et amari coden
id ipsum ẽ cum se quisq amat
quippe res bis dicitut. cum s
amat se. et amatur a seni
quod amatur unum ẽ: Undeti
non eẽ. consequens ut uhitumq
fuerit. iam tria intella¬

Expanded text:
amatur. Tria ergo sunt; aamo, et amor? Amans enim et quod amatur, hoc idem est, quando se ipse amat: sicut amare et amari, eodem modo idipsum est, cum se quisque amat. Eadem quippe res bis dicitur, cum dicitur, Amat se, et amatur a se. Tquod amatur unum est. Unde videtur non esse consequens ut ubicumque amor fuerit, jam tria intell
Abbreviated transcription (Latin):
licet ꝑ eandem temporalẽ fidem adue¬
ritatem nitatur & tendat: et̾na tamen
in ei̾dem fidei temporalis retentione con¬
templatione. dilectione. ñ dum. talis est
trutas. ut dĩ iam nago dicenda su
ne inreb temporalib c̃onstituta iudea¬
tuir quȩ constituenda ẽ inet̾nis: Mens
Qu ippe humana cum fidem suam uid¬
det qua credit quod ñ idet: ñ aliquid
sempitnum uidet Non enim semꝑ
hoc erit: quod utiq ñ erit. quando istar
ꝑegrinatione finita qua ꝑegrinamur
a dnõ ut ꝑfidem ambulare necesse sit
species illa succedet ꝑ quam uidebimꝰ
facie ad faciem: sicut mͦ ñ uidentes.
dñ quia credimus uide merebimur:
atq ad spẽm nos ꝑfidem ꝑductos ẽẽ
gaudebimꝰ: Neq enim iam fides erit̃.
qua credantur quȩ ñ uidentim ĩ san
sp̃es qua uideantur quȩ credebantur
tunc gͦ ce si uitȩ huius mortalis trans
recoluerimꝰ: in p̃teritis a

Expanded text:
licet per eamdem temporalem fidem ad veritatem nitatur, et tendat ad aeterna, tamen in ejusdem fidei temporalis retentione, contemplatione, dilectione, nondum talis est trinitas, ut Dei jam imago dicenda sit: ne in rebus temporalibus constituta videatur, quae constituenda est in aeternis. Mens quippe humana cum fidem suam videt, qua credit quod non videt, non aliquid sempiternum videt. Non enim semper hoc erit, quod utique non erit, quando ista peregrinatione finita, qua peregrinamur a Domino, ut per fidem ambulare necesse sit, species illa succedet, per quam videbimus facie ad faciem : sicut modo non videntes, tamen quia credimus, videre merebimur, atque ad speciem nos per fidem perductos esse gaudebimus. Neque enim jam fides erit, qua credantur quae non videntur; sed species, qua videantur quae credebantur. Tunc ergo etsi vitae hujus mortalis transarecoluerimus, in praeteritis a
Abbreviated transcription (Latin):
equalis do: Querimus scdm quid equalis
Srenim ñ seđm substantiam aicitur eolis.
admttunt ut dicatur aliquid de do. non
sbstantiam dici ingenitum & genitum.
Quod itgt̃ea ñ ad mutunt. quia omĩ
dõ scãm substanti am dici uolunt: sed¬

Expanded text:
equalis Deo : quaerimus secundum quid aequalis. Si enim non secundum substantiam dicitur aequalis, admittunt ut dicatur aliquid de Deo, non cundum substantiam dici ingenitum et genitum. Quod si propterea non admittunt, quia omnia de Deo secundum substantiam dici volunt, se
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem: sic genitus ad genitorem re¬
fertur. & sicut pater ad filium : ita ge¬
nitor ad genitum: Ideoq alia notio ẽ
qua intelligitur genitor: alia qua in¬
genitus : Nam quamuis de patre deo
itrumq dicatur : illud tñ ad genitum
se ad filium dicitur Quod nec illi
int: Hoc autẽ quod ingenit᷑ dicitur:
ad seipsum dici ꝑhibent: Ticunt ergo.
Si aliquid ad seipsum dicitur pater. qd
ad seipsum dici ñ potest filiꝰ & quicquio
ad seipsum dicitur. scdm substantiam
d̾r. & ad seipsum d̾r ingenitus. qla
ci ñ potest filius: ergo scđm substai
dicitur ingenitus. quod filiꝰ quia dit
ñ potest ñ est eiusdem substantiȩ: Cui
uersutie respondetur ita ut ipsi cogant᷑
dicere scđ̃m quid sit equalis filiꝰ patri utrũ¬
dicitur. ille autem ñ filiꝰ s pater est quia ñ
sic a se dicuntur pater & fi¬

Expanded text:
ad patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut pater ad filium, ita genitor ad genitum. Ideoque alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Nam quamvis de Patre Deo utrumque dicatur, illud tamen ad genitum, id est, ad Filium dicitur; quod nec illi negant: hoc autem quod ingenitus dicitur, ad se ipsum dici perhibent. Dicunt ergo: Si aliquid ad se ipsum dicitur Pater, quod ad se ipsum dici non potest Filius, et quidquid ad se ipsum dicitur, secundum substantiam dicitur, et ad se ipsum dicitur ingenitus, quod dici non potest Filius; ergo secundum substantiam dicitur ingenitus, quod Filius quia dici non potest, non ejusdem est substantiae. Cui versutiae respondetur ita, ut ipsi cogantur dicere secundum quid sit aequalis Patri dicitur, ille autem non filius, sed pater est. Quia non sic ad se dicuntur pater et fi
Abbreviated transcription (Latin):
mutacione eiꝰ rei cui accidit amitti.
⁊. Nam && si quędam dicuntur acci¬
tia in separabilia quȩ appellantur gre¬
amitit eum tñ non quidem quamdiu plu¬
ma ẽ s quia ñ semꝑ est pluma: Quaꝓpter
ipsa materies mutabilis ẽ & ex eo quod de¬
sinit eẽ illud animal uł illa pluma totũq
illud corpꝰ int̾ra mutatur & uertitur amit¬
ui illum colorem: Quamius
separabile dicitur. ñ sep

Expanded text:
mutatione ejus rei cui accidit amitti potest. Nam etsi quaedam dicuntur accidentia inseparabilia, quae graece appellantur ἀamittit eum tamen, non quidem quamdiu pluma est, sed quia non semper est pluma. Quapropter ipsa materies mutabilis est, et ex eo quod desinit esse illud animal vel illa pluma, totumque illud corpus in terram mutatur et vertitur, amitetiam illum colorem. Quamvis separabile dicitur, non sep
Abbreviated transcription (Latin):
quent̃ enodatiꝰ expli¬
canda. limatior accedat¬
intentio: ac primum¬
quia rem prorsus¬
ignotam amare onũ¬
no nullus potest: diligent̃ intuendum. est
cunismodi sit amorstudentium. dest non
iam scientium s ad huc scire cupientium
quamq doctrinam:. Et inhis qruppereb
iñ quib ñ usitate dr̃ studium. solent existe¬
re amores ex auditu: dum cuiusq pulcri¬
tudinis fama ad udendum acfruendũ
anumis accenditur: quia generalit̾ nouit
corporimi pulchritudines exeo qd̃ plu¬
rimasuidit. et in est intrinsecus unde
apꝓbedur. cum forisecus inhiatur: Quod
cuni fit ñ rei penitus incognite amore
excitatur c̾uius genus ita agnitum est.
Cum autẽuirum bonũ amamus. cuuis
faciem ñ uidimꝰ: ex noticia urtutum
mamũs. quas nouimꝰ inipsa uerit
Ad doctrmnas autẽ cognoscendas plua
nus laudantiũ atq p̃cͤantium acces art

Expanded text:
quenter enodatius explcanda limatior accedantentio. Ac primuquia rem prorsusignotam amare omnino nullus potest, diligenter intuendum est cujusmodi sit amor studentium, id est, non jam scientium, sed adhuc scire cupientium quamque doctrinam. Et in his quippe rebus in quibus non usitate dicitur studium, solent existere amores ex auditu, dum cujusque pulchritudinis fama ad videndum ac fruendum animus accenditur, quia generaliter novit corporum pulchritudines, ex eo quod plurimas vidit, et inest intrinsecus unde approbetur, cui forinsecus inhiatur. Quod cum fit, non rei penitus incognitae amor excitatur, cujus genus ita notum est. Cum autem virum bonum amamus, cujus faciem non vidimus, ex notitia virtutum amamus, quas novimus in ipsa veritate. Ad doctrinas autem cognoscendas, plerumque nos laudantium atque praedicantium accendit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniat: ñ secum ad sitmiã ꝑtraihat
qd̾ contempnt infimis: Nec enim eru¬
buit quidam uxorẽ sibi eligere sapien¬
tiam: quia nom̃ uxors inꝓle gignen¬
da corruptibilẽ concubitũ ingerit cõ¬
gitanti: At uͦ ipsa sapientia sexũ femina
ẽ: quia feminini generis uocabulo. et
ingreca et inlatina lingua ñtiatur

Expanded text:
perveniat, non secum ad summa pertrahat perveniat, non secum ad summa pertrahat quod contemnit in infimis. Nec enim erubuit quidam, uxorem sibi eligere sapientiam, quia nomen uxoris in prole gignenda corruptibilem concubitum ingerit cogitanti: aut vero ipsa sapientia sexu femina est, quia feminini generis vocabulo et in graeca et in latina lingua enuntiatur
Abbreviated transcription (Latin):
re et conugẽ pat̾s. fortassis quippe respo.¬
deatur hec incarnalib habe offensionẽ dũ
corporei conceptus partusq cogitant᷑. quã¬
quam et hȩc ipsa castissime cogitent. quib
mundis omĩa munda st̃ Immundis
autẽ et infidelib quoꝵ polluta sunt et
mens et conscientia: ita nichil ẽ mun¬
dum. ut quosdam eoꝵ etiam de uirgine
scđm carnẽ natꝰ xp̃s offendat S tam̃ in
spiritalib illis summis ubi ñ ẽ aliquid
uolabile aut corruptibile. nec natum
ex tempore. nec ex informi formatũ. & si qͣ
dicunt᷑ talia ad quoꝵ similitudinẽ etiam
ista inferioris creaturȩ genera. quãuis
longe remotissime facta st̃: ñ debent
cuiusqͣm sobriã ꝑturbare ꝑrudentiã:
ne cum uanũ deuitat horrorem. imꝑni-¬
tiosum incurrat errorem: Assuescat in
corporib ita spiritalium repperire ue¬
stigia: ut cum inde sursum uersus duce
ratione ascende ceꝑit. ut ad ipsam incõ¬
mutabilẽ ueritatẽ ꝑquam facta st̃ ista

Expanded text:
re et conjugem Patris: fortassis quippe respondeatur haec in carnalibus habere offensionem, dum corporei conceptus partusque cogitantur. Quanquam et haec ipsa castissime cogitent, quibus mundis omnia munda sunt: immundis autem et infidelibus, quorum polluta sunt et mens et conscientia, ita nihil est mundum , ut quosdam eorum etiam de virgine secundum carnem natus Christus offendat. Sed tamen in spiritualibus illis summis, ubi non est aliquid violabile aut corruptibile, nec natum ex tempore, nec ex informi formatum, si qua dicuntur talia, ad quorum similitudinem etiam ista inferioris creaturae genera, quamvis longe remotissime facta sunt, non debent cujusquam sobriam perturbare prudentiam, ne cum vanum devitat horrorem, in perniciosum incurrat errorem. Assuescat in corporalibus ita spiritualium reperire vestigia, ut cum inde sursum versus duce ratione ascendere coeperit, ut ad ipsam incommutabilem veritatem per quam sunt facta ista
Abbreviated transcription (Latin):
tannis
uitali sicut ẽ amnimais. Ita cum dm̃ nouimꝰ
quaniuis meliores efficiamur quam eramus
antequam nossemus: maximeq cum eadẽ
uoticia etiam placita. digneq amata uer-¬
bum ẽ fitq aliqua dĩ similitudo: illa no¬
ticia tñ inferior ẽ quia in inferiore natura
est: Creatura quippe animus: creator autẽ
ds̃. Exquo colligitur quia cum se mens ipsa¬
ipsa nouit atq apꝓbat. sic ẽ eadem noticia
uerbum eiꝰ ut ei sit par omĩno & equale
atq identidem: quia neq inferioris ẽẽntiȩ
noticia ẽ sicut corporis ueq suꝑioris sicut
dĩ Et cum habeat noticia similitudinem
mens ipsa quȩ nouit ẽ nota: Idõq & ima¬
go et uerbum ẽ quia de illa expͥmitur.
cum cognoscendo eidem coequatur: o est
gignenti equale quod genitum est: q¬
rii. Cut sicuc noticia m̃tis est proles ñ etiã

Expanded text:
tantia vitali, sicuti animus est: ita cum Deum novimus, quamvis meliores efficiamur quam eramus antequam nossemus, maximeque cum eadem notitia etiam placita digneque amata verbum est, fitque aliqua Dei similitudo illa notitia: tamen inferior est, quia in inferiore natura est; creatura quippe animus, Creator autem Deus. Ex quo colligitur, quia cum se mens ipsa novit atque approbat, sic est eadem notitia verbum ejus, ut ei sit par omnino et aequale, atque identidem: quia neque inferioris essentiae notitia est, sicut corporis; neque superioris, sicut Dei. Et cum habeat notitia similitudinem mens ipsa, quae novit, est nota. Ideoque et imago et verbum est, quia de illa exprimitur, cum cognoscendo eidem coaequatur, et est gignenti aequale quod genitum est. CXII. 17. Cur sicut notitia mentis est proles, non etia
Abbreviated transcription (Latin):
uaꝓpt̃ ridenda ẽ dialestica enno-¬
mii. a quo eunonam hereaici ex¬
ortisunt: Qui cum ñ potuisset intellig̃e
nec credere uoluisset unigenitũ dei uẽ¬
biun ꝑ qd̃ facta sunt omĩa. filium dei.
nitura. hoc ẽ de substantia patris genu¬
tum: ñ naturȩ uł substantiȩ siue eẽnt
accidentẽ scilicet dõ uolens asserere uolo¬
iatẽ. qua gigneret filiuni: Uidelicet id
quia nos aliquid aliqua idodca¬

Expanded text:
a ridenda est dialectica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt: qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset, unigenitum Dei Verbum, per quod facta sunt omnia , Filium Dei esse natura, hoc est, de substantia Patris genitum; non naturae vel substantiae suae sive accidentem scilicet Deo volens asserere voluntatem qua gigneret Filium: videlicet ideo quia nos aliquid aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑta atq comꝑta: Quȩ u̾ba quasi a
partu dicta resonant: quia concupiscẽ
cum conceꝑit parit. peccatum: Unde
dr clamat: Uenite ad me om̃s qui labo¬
ratilethonerati estis: Et alio loco: Ue pu¬
nantib et mammantib. indieb. illis

Expanded text:
reperta atque comperta, quae verba quasi a reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum conceperit, parit peccatum . Unde Dominus clamat, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis : et alio loco, Vae praegnantibus et mammantibus in illis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfitt et natuni. idipsum ẽ cum uoluntas
impsa noticia conquiescit: quod fit in a¬
more spiritalium: Qui enim uerbi grã ꝑ
fecte nouit. ꝑfecteq amat iusticiam: iam
iustus ẽ. etiam si nulla existat scđ̃m eam
foruiseciis ꝑm̃bra corporis oꝑandi necessi¬
tas: In amore autem carnalium tempora¬
liumq rerum sicut in ipsis animalium:
enim quod cupiendo concipitur. ad ipis¬
cendo nascitur : qm̃ ñ sufficit auaricie.
nosse et amare aurum. nisi & habeat: neq
nosse et amare uesci. aut concumbere. nsi
etiam id agat: neq nosse et amare hono¬
res et imꝑia nisi ꝓueniant: Quȩ tñ omĩa.
nec ad epta sufficiunt: Qui enim biberit
et in psalmis: Concepit inqIorem:
et peꝑit inquitatẽ: Dolorem et laborẽ
dici concipi: cum ea concipiuntur quȩ
nosse ac uelle ñ sufficit: et in ardescit atq
egrotat auimus indigentia donec ad ea
ꝯueniat. et quasi pariat ea: Unde elegã¬
ter in latina lingua: parta dicuntur. et

Expanded text:
 et natum idipsum est, cum voluntas in ipsa notitia conquiescit, quod fit in amore spiritualium. Qui enim, verbi gratia, perfecte novit, perfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fenim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etiam id agat; neque nosse et amare honores et imperia, nisi proveniant. Quae tamen omnia, nec adepta sufficiunt. Qui enim biberit et in Psalmo: Concepit, inquit, dolorem, et peperit iniquitatem . Dolorem vel laborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, donec ad ea perveniat, et quasi pariat ea. Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et
Abbreviated transcription (Latin):
talem facillime intueor: dum alicui for¬
ne uolatili qualem uidi. ad uingo alioᷤ
duos pedes quales itidem uidi: Quaꝑꝑ
dum coniuncta cogitamus. quȩ singil¬
latinsensa menuimmꝰ: idemis ñ id qd̾
memnummꝰ cogitare. cum id agamꝰ more¬
derante memoria. unde sumimꝰ onnia
quȩ multiplicit᷑ ac̃ uarie ꝓnra uolunta¬
te componimꝰ: Nam neq: ipsas mag¬
nitudines corporum quas ñ quam ui¬
dimis: sine ope memoriȩ cogitamus:
Qͣntum enim spati let occupare ꝑ ma-¬
gnitudinẽ mundiñ obtutus. in tantũ
extendinꝰ quasubet corporum moles:
cum eas maxime cogitamꝰ: Et ratio qui¬
dem ꝑgit in ampliora s phantasia ñ
sequitur : quippe cum infinitatẽ quoꝙ.
nuimeri ratio remuintiet: quam nulla
uisio corporalia cogitantis app̃hendit
Eadem ratio docet minutissima etiam
corpusła infinite diuidi: Cum tam̃
ad eas tenuitates uł inmutias ꝑuentũ
fũit. quas uisas meminimꝰ ̃ exiliores.
minutioresq phantasias iam ñ possit¬

Expanded text:
talem facillime intueor, dum alicui formae volatili qualem vidi, adjungo alios duos pedes quales itidem vidi . Quapropter, dum conjuncta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidimus, sine ope memoriae cogitamus. Quantum enim spatii solet occupare per magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quaslibet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quippe cum infinitatem quoque numeri ratio renuntiet, quam nulla visio corporalia cogitantis apprehendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tenuitates vel minutias perventum fuerit, quas visas meminimus, exiliores minutioresque phantasias jam non possu
Abbreviated transcription (Latin):
d enim siñ meminimꝰ nisi quod
sensimꝰ neq cogitamꝰ nisi quod me¬
mninus: cur plerumq falsa cogitamꝰ
cum ea quȩ sensimus ñ utiq falsa meui¬
nerunus. nsi quia uoluntas illa quam
conuinctricẽ Ac se paratricẽ huuisce modi
rerum iam quantũ potiui demonstrare
curam. formandam cogitautis aciem ꝑ
condditam memone ducit ut sibitum ẽ
et as cog̃itansa ea quȩ s̃ meinimms:
ex eus qug̃ mnemĩnmꝰ aliud hinc aliud m̃
it sumat appellit: quȩ inunam uisiol¬
nem cocuntia faciunt aliquid. quod idõ
falsum dicatur quia uł ñ est forisire¬
rum corpoxarũ natuta : nt ñ de memoria
uidetur ex p̃ssum. cum tale ucħ nos sit¬
sise mnemimimꝰ: Quis enim mare cis
ngrums. Et ꝓpt̾ea nemo memini
icare tũ quis ñ potest  facile ẽ enie
tam figuram quam uideudo. cogre¬
imiis mgro colore ꝑfurderar quadns

Expanded text:
 enim si non meminimus nisi quod sensimus, neque cogitamus nisi quod meminimus; cur plerumque falsa cogitamus, cum ea quae sensimus non utique falso meminerimus: nisi quia voluntas illa quam conjunctricem ac separatricem hujuscemodi rerum jam quantum potui demonstrare curavi, formandam cogitantis aciem per abscondita memoriae ducit ut libitum est, et ad cogitanda ea quae non meminimus, ex eis quae meminimus, aliud hinc, aliud inde, ut sumat impellit; quae in unam visionem coeuntia faciunt aliquid quod ideo falsum dicatur, quia vel non est foris in rerum corporearum natura, vel non de memoria videtur expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim vidit cycnum nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile est enim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro colore per
Abbreviated transcription (Latin):
quia accepit in hominibꝰ. Dedit hominmi¬
bas: tanqͣm caput m̃bris suisͥ accepit tu
Hominibꝰ: idem ipse utiq inm̃bris suis:
Pcer quȩ m̃bra sua clamauit de cȩlo
uile saule quid me ꝑlerueris: Et deqͥbꝰ¬
uib m̃bris sius ait: Quanlo um exini¬
limis meis fecistis: mͥfecistis: Iple S xp̃s¬

Expanded text:
quia accepit in hominibus. Dedit hominibus, tanquam caput membris suis: accepit in hominibus idem ipse, utique in membris suis; propter quae membra sua clamavit de coelo: Saule, Saule, quid me persequeris? et de quibus membris suis ait: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
scã scͥptina ꝓ clamat ds̃ earitase ulla que
e dõ est ce minobio agit ut mao manea¬
nuis & ipse in nob: & hoc inde cogbos
maiꝰ e caritate. & nullum ẽ maius dorm
dĩ quam sp̃s scs̃: quid consequentiꝰ: qͣ tu
ut ipse sit caritas quȩ dr̃ ce ds̃ ce exdõ: Et s
caritas qua pat̾ diligit filium. & pat̾rem
diligit filiꝰ ineffabilit̃ communionẽ demõ¬
strat amboꝵ: quid conuenientiꝰ quam ut

Expanded text:
ptura proclamat; Deus charitas est, illa quae ex Deo est, et in nobis id agit, ut in Deo maneamus, et ipse in nobis, et hoc inde cognoscmaius est caritate, et nullum est maius donum Dei quam Spiritus Sanctus, quid consequentius quam ut ipse sit caritas quae dicitur Deus et ex Deo? Et si caritas, qua Pater diligit Filium et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum; quid convenientius quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
iltẽ dona obhoc ambo dixerunt d acła¬
Non enim singuli quiq hñt omĩaͥ sed
hii illa. alii illa: quamuis ipsum do
ant. id est sp̃m sc̃m: Nam ce alibi
multa dona cominemorasset: om̃ ua¬

Expanded text:
iter dona ambo dixerunt, quianon enim singuli quique habent omnia, sed hi illa et alii illa, quamuis ipsum doant, id est, Spiritum sanctum. Nam et alibi cum multa dona commemorasset, Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
malle melegendo quam legenda
dictando laborare : Qui autem
hoc nolunt credere. expeririuero
& possunt & uolunt: dentquȩ
legendo uel meis inquisitionib
respondeatur uel inter rogatio¬
nibus aliorum : quas prome

Expanded text:
malle me legendo quam legenda dictando laborare. Qui autem hoc nolunt credere, experiri autem et possunt et volunt, dent quae legendo vel meis inquisitionibus respondeantur vel interrogationibus aliorum, quas pro me
Abbreviated transcription (Latin):
factaes exer¬
cere lectorẽ
malib ancecellit: Id ẽ racione
uelbi tellegencia & quid quid
aliud deanim racionali uelin¬
tellectuali dicipocest: Quodꝑri¬
n& adeã rem queniens uocat᷑
uelanimꝰ quo nortine ñ nulli
auctoris linguaebatinae idqđ
excella in bomine & ñ ẽ in peco¬
re ab anima quae ntẽ & pocori
autem me sic ubi hesito: quereri
Nec pudebit sic ubi erro : discere

Expanded text:
factae sunt, exercere lectorem, imalibus antecellit, id est ratione vel intelligentia, et quidquid aliud de anima rationali vel intellectuali dici potest, quod pertineat ad eam rem quae mens vocatur vel animus. Quo nomine nonnulli auctores linguae latinae, id quod excellit in homine, et non est in pecore, ab anima quae inest et pecori, t me, sicubi hesito, querere nec pudebit, sicubi erro, discere
Abbreviated transcription (Latin):
Huc flectens oculos paulum subsiste uiator
Disceq quis fuerit quem tumulus tegit hic
Haec corpus parua landrici detinet urna
N ostri pastoris ae patris eximu
Uiuere dum quiuit subiectos qͥbene rexit
Ostendens factis quod docuit monitis
Mitibus extitit hic clemens pius atq benignus
Inflatos sꝑnens fortiter hos reprimens
Uir bonus ec prudens ad grandẽ uexit honorem
Hanc sibi cõmissam digniter aeccłiam

Expanded text:
Huc flectens oculos paulum subsiste, viator, Disceque quis fuerit, quem tumulus tegit hic. Haec corpus parva Landrici continet urna, Nostri pastoris et Patris eximii. Vivere dum quivit, subjectos qui bene rexit, Ostendens factis, quod docuit monitis. Mitibus exstitit hic clemens, pius atque benignus; Inflatos spernens, fortiter hos reprimens. Vir bonus et prudens ad grandem vexit honorem Hanc sibi commissam digniter Ecclesiam