comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fideles. Sed qͦmͦ goliȩ ꝓstrato tollit᷑ gladiꝰ. ut ipsi
goliȩ de suo gladio caput ãputet᷑ ita cũ credunt
ipsi infideles. dr̃ eis. Fiustis aliqͥndo tenebrȩ: nc̃ aut̃
lux in dño. Pignastis de manugoliȩ: iã in manu
xp̃i tollite caput goliȩ. Hoc unũ preliũ. Alterũ
autẽ unicuiq in seipso. Hoc genꝰ belli mͦ ex apłica
epłã legebat᷑. Caro concupiscit adũs sp̃m. sp̃s ad¬
ũs carnẽ: ut ñ ea quȩ uultis faciatis. Et hoc graue
bellũ: et qdđ molestiꝰ ẽ int̾nũ In qͦ bello sisit qͥsq
uictor: illos qͦs ñ uidec inimicos continuo suꝑabit.
Non enĩ tẽptat diaboł uł angłi eiꝰ: nisi qđ inte car.¬
dnat᷑ auaritia. Dominante tͥ auaratia: diabolꝰ
formsecꝰ lucrũ cũ fraude ꝓponit. Plerũq eni ñ
forinsecꝰ auaritiȩ cuȩ ꝗ̃ intꝰ ñ uicisti ꝗ̃ ñ domuisti

Expanded text:
fideles. Sed quomodo Goliae prostrato tollitur gladius, ut ipsi fideles. Sed quomodo Goliae prostrato tollitur gladius, ut ipsi Goliae caput de gladio suo amputetur; ita cum credunt ipsi infideles, dicitur eis: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Pugnastis de manu Goliae, jam in manu Christi tollite caput Goliae. 5. Hoc unum praelium: alterum autem unicuique in seipso. Modo genus hoc belli ex apostolica Epistola legebatus carnem; ut non ea quae vultis, faciatis.» Et hoc grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te cardominatur avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim aforinsecus avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti
Abbreviated transcription (Latin):
Ali illud aliihoc: diusiones oꝑationis s. Om̃ia hȩc
oꝑat᷑ unꝰ atq idẽ sp̃s. radix ẽ. unitatis. hisgͦ digitis
unũbellũ qđ cõmemorat apłs. Non ẽ uob̃ collucta.¬
tio adũs carnẽ et sanguinẽ: id ẽ. adũsꝰ homines
a qͥbꝰ uidemini patimolestias. Adũs ipsos ñ pugna¬
tis. sed adũs pͥncipes et potestates et rectores mun-¬
di Et ne intelligeres mundi cęli et t̾rȩ: ostendit
qͥd diceret: Tenebrarũ inqͥt harũ. Mundi scilicet.
qͥ eũ ñ cognouit. qr et mundꝰ eũ ñ cog̃nouit. Hȩ
tenebrȩ: ñ s̃natura sed uoluntate. Anima enĩꝑ se¬
ipsã ñ lucet: qr humilit̃ ac ueracit̾ cantat. tuillu
Nã et oculi nr̃i lumina uocant᷑: et tam̃ lux extrin-¬
secꝰ si desit. etiã sani et patentes in tenebris remane¬
bunt. Ergo bellũ gerimꝰ adũs rectores tenebrarũ
harũ rectores scilicet infideliũ diabolũ et angłos
eiꝰ : ectores gladii illiꝰ de qͦ prignat diabolꝰ adũsus

Expanded text:
c operatur unus atque idem Spiritus;» radix est unitatis. His ergo digitis unum bellum quod commemorat Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines a quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: quia humiliter et veraciter cantat, «Tu illNam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejus, rectores gladii ejus de quo pugnat diabolus adversus
Abbreviated transcription (Latin):
filio ñ peꝑcit. sed ꝓ nob̃ om̃ibꝰ tradidit eũ : Qͦmͦ ñ
et cũ illo om̃ia nob̾ donauit: Qͥ hanc annonã dedit
pugnanti. qͥd seruat uincenti : Ego sũ inqͥt panis
uiuus qͥ de celo descendi. Hȩc ẽ. annona p̃liantiũ
de horreis inuecta dñicis. unde pascunt᷑ angeli:
qr panẽ angl̃oꝵ manducauit homo. Post p̃lia uͦ et
hanc annonã: qͥd seruat. qͥd dabit uictoribꝰ nifi
qđ in alio psalmo dr̃ unã petii a dño hanc reqͥrã.
ut in habitẽ in domo dñi ꝑ om̃s dies uitȩ meȩ. ut

Expanded text:
percit, sed pro nobis omnibus tradidit eum? Quomodo non et cum illo omnia nobis donavit» ? Qui hanc annonam dedit pugnanti, quid servat vincenti? «Ego sum,» inquit, «panis vivus, qui de coelo descendi» . Haec est annona praeliantium, de horreis invecta dominicis, unde pascuntur Angeli: quia, «Panem Angelorum manducavit homo» . Post praelia vero et hanc annonam quid servat? quid dabit victoribus, nisi quod in alio psalmo dicitur: «Unam petii a Domino, hanc requiram, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sub qͦ ponas: sup̃ qͥd ponas. Estimatio enĩ ẽ qͣnti
preti sit qͥdq Qnci estimauit hominẽ qͥ ꝓ eo
unici sanguinẽ fudit: Qͥd ẽ. homo qm̃ in notu¬
istiei: Cui : Quis innotuisti : Qͥd ẽ. filiꝰ hominis
q̃m̃ estimas eũ: qm̃ tanti eũ pendis. tanti euor
estimas: p̃tiosũ qͥddã. ẽẽ. ostendis Nonenĩ sic esti-¬
mat ds̃ hominẽ : qͦmͦ homo estimat hominẽ. qͣndo
inuenit seruũ uenalẽ. Cariꝰemit eqũu: quã homi

Expanded text:
sub quo ponas, supra quid ponas. Aestimatio enim est, quanti pretii sit quidque. Quanti aestimavit hominem, qui pro eo Unici sanguinem fudit? «Quid est homo, quoniam innotuisti ci?» Cui, quis innotuisti Quid est «filius hominis, quoniam aestimas eum?» Quoniam tanti eum pendis, tanti eum aestimas, pretiosum quiddam esse ostendis. Non enim Deus sic aestimat hominem, quomodo homo aestimat hominem: quando invenit servum venalem, carius emit eq
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ. qͦmͦ ꝑ int̾ualla loca altiora s̃. Nã si talis al¬
titudo querenda ẽ: uincunt nos aues ad dm̃. Ergo
intꝰ ds̃ altꝰ ẽ. et sp̃ualit̃ altꝰ: nec ꝑuenit anima ut¬
eũ contingat nisi transierit se. Nã qͥcqͥd de dõ sen¬
tis scđm corpꝰ: multũ erras. Multũ infanses. sisen-¬
tis de deo etiã scđm animã humanã qđ ds̃ obliuis-¬
cat᷑ aut ita sapiat aut desipiat. aut faciat aliqͥd
et peniteat eũ. Om̃ia enĩ ista posita s̃ in scriptura.
ut nob̾ lactentibꝰ cõm̃daret᷑ ds: ñ ut ꝓpͥe de illo
intelligebat. et reminiscat᷑ qđ oblitꝰ erat. Talia enĩ
animȩ s: ñ dei. Hisigͦ transierit et modũ animȩ suȩ:

Expanded text:
odo per intervalla loca altiora sunt. Nam si talis altitudo quaerenda est, vincunt nos aves ad Deum. Ergo intus Deus altus est, et spiritualiter altus; nec pervenit anima ut contingat eum, nisi transierit se. Nam quidquid de Deo sentis secundum corpus, multum erras. Multum infans es, si sentis de Deo etiam secundum animam humanam, quod Deus aut obliviscatur, aut ita sapiat ut desipiat, aut faciat aliquid et poeniteat eum: omnia enim ista posita sunt in Scripturis, ut nobis lactentibus commendaretur Deus; non ut proprie de illo intelligebat, et reminiscatur quod oblitus erat. Talia enim animae sunt, non Dei. Nisi ergo transierit et modum animae suae,
Abbreviated transcription (Latin):
iã manducant solidũ cibũ. iã uident᷑ eẽ. ꝑfecti.
qr intelligunt ȩqͣlitatẽ ũbi cũ patre. Adhuc ñ
sic uident qͦmꝰ uidendũ ẽ facie ad faciẽ: adhuc
ex parte in enigmate currunt. Ergo qr cũ uia fi-¬
nita fuerit. tẽ redimꝰ ad pacriã: currant. exten-
in aliqͦ. quare ñ redis ad lac matris: Si enĩ ñ
extollimini. si ñ exaltatis cor ur̃m. si ñ ingredi-¬
mini in mirabilibꝰ suꝑ uos. sed obseruatis humi-¬
litatẽ: reuelabit uob̃ ds̃ qđ alit̾ sapitis. Si autẽ
hoc ipsũ qđ alit̾ sapitis defendere uultis. et ꝑti-¬
separamini. foris a uisceribꝰ matris: fame morie¬
mini.Si autẽ ꝑseueratis in pace catholica: si qͥd
forte alit̾ sapicis ꝗͣ oportet saꝑe. ds̃ uob̃ reuelabit
humilibꝰ. Quare: Quia suꝑb̃ ds resistit. humilibꝰ

Expanded text:
jam manducant solidum cibum. Jam videntur esse perfecti, jam manducant solidum cibum. Jam videntur esse perfecti, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: adhuc non sic vident, quomodo videndum est, facie ad faciem; adhuc ex parte, in aenigmate . Currant ergo, quia cum via finita fuerit, tunc redimus ad patriam: currant, extendain aliquo, quare non redis ad lac matris? Quia si non extollimini, quia si non exaltatis cor vestrum, quia si non ingredimini in mirabilibus super vos, sed servatis humilitatem, revelabit vobis Deus quod aliter sapitis. Si autem hoc ipsum quod aliter sapitis, defendere vultis, et pertiseparamini, foris a visceribus matris fame moriemini. Si autem perseveratis in pace catholica, si quid forte aliter sapitis quam oportet sapere, Deus vobis revelabit humilibus. Quare? Quia Deus superbis resistit, humilibus
Abbreviated transcription (Latin):
audet dicere. qr cõp̃hendit: Eece paulus ñ app̃¬
hendit: et dic̃. ñ me arbitror cõp̃hendisse. Et qͥd
agis o paule: Ad hoc curro inqͥt. ut apphendã.
Ad huc paulus in uia.ẽ. et tu te putas in patria
ñ te delectet. Quȩ retro oblitꝰ inqͥt. in ea quȩ an¬
te s̃ extentꝰ: scd̾m intentionẽ sequor ad palmã ĩ¬
suꝑnȩ uocationis dei in xp̃o iħu. Audio uocẽ q̃¬
dei desuꝑ: et curro ut app̃hendã. Non enĩ di¬
misit me in uia remanere: qͥ ñ cessat alloqui
me. Ergo fr̃s: ds̃ ñ cessat alloqͥ nos. Nã si cessat.
qͥd ẽ. qđ agimꝰ: Qͥd ẽ qd agunt lectiones diui¬
nȩ. et cantica diuina: Obliuisciminigͦ quȩ recro
s̃. et in ea quȩ ante s uos extendite. Sic sugite
lac: ut crescatis ad cibũ. Cũ gͦ ueneritis: gaude¬
qͥbꝰ adhuc ñ possũ loqͥ sapientiã: qͥ adhuc lacte
potant᷑. ñ solido cibo pascunt᷑: sed illis dico qui

Expanded text:
audet dicere quia comprehendit? Ecce Paulus non appreaudet dicere quia comprehendit? Ecce Paulus non apprehendit, et dicit, «Non me arbitror apprehendisse.» Et quid ais, o Paule? «Adhuc curro», inquit, «ut apprehendam.» Adhuc Paulus in via est, et tu te putas in patria?non te delectet «Quae retro oblitus,» inquit, «in ea quae ante sunt extentuspernae vocationis Dei in Christo Jesu.» Audio vocem Dei desuper, et curro ut apprehendam. Non enim dimisit me in via remanere, quia non cessat alloqui me. Ergo, fratres, non cessat Deus alloqui nos. Nam si cessat, quid est quod agimus? quid est quod agunt lectiones divinae et cantica divina? Obliviscimini ergo quae retro sunt, et in ea quae ante sunt vos extendite. Sic sugite lac, ut crescatis ad cibum. Cum ergo venequibus adhuc non possum loqui sapientiam, qui adhuc lacte potantur, non solido cibo pascuntur; sed illis dico, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ in hoc tẽpore in area. inhorreo decũ ñ erit. hȩc
quȩ tͥ p̃cepit dñs illa cogita sẽꝑ. A lacte ñ seꝑab̾is.
qͦadusq suꝑ matrẽ tuã es: ne priꝰ fame moriaris.
anteꝗͣ panẽ manducare possis idoneus. Cresce. et¬
er̃ ualidȩ uires tuȩ: et uidebis qđ ñ uidebas. et
capies qđ ñ capiebas. Qͥdgͦ: Cũ uidero quȩ ñ
pocerã uidere. et cȩꝑo quȩ ñ poterã caꝑe: iã secu¬
rusero. iã ꝑfectꝰ ero: Non. ꝗͣdiu hic uiues. Ipsa ẽ.
ꝑfectio. nr̃a humilitas. Audistis qđ conclusit
mͦ apłica lectio: si hȩsit in memoria ur̃a. Quomͦ
ille qͥ accepit colaphũ ne extolleret᷑ in reuelatio¬
nibꝰ qͣnta ei reuelabant᷑: ꝓpt̃ ipsã magnitudinẽ:
reuelationũ qr pocerat extolli nisi acciꝑet angłmi
sathanȩ. Et cam̃ cui tanta reuelabant᷑ qͥd ait :¬
fr̃s. ego meipsũ ñ arbitror app̃hendisse. Paulus
accepit cola fitantẽ angłm sathanȩ. ne extolle¬
ret᷑ in magnitudine reuelationũ suarũ. Quis

Expanded text:
c «quae tibi praecepit Dominus, illa cogita semper.» A lacte non separaberis quoadusque super matrem tuam es; ne prius fame moriaris, antequam panem manducare sis idoneus. Cresce; erunt validae vires tuae, et videbis quod non poteras, et capies quod non capiebas. 14. Quid ergo? cum videro quae non poteram videre, et cepero quae non poteram capere, jam securus ero? perfectus ero? Non, quamdiu hic vivis. Ipsa est perfectio nostra, humilitas. Audistis quo conclusit modo apostolica lectio, si haesit in memoria vestra; quomodo ille qui accepit colaphum ne extolleretur in revelationibus quanta ei revelabantur! propter ipsam magnitudinem revelationum, quia poterat extolli, nisi acciperet angelum satanae: et tamen cui tanta revelabantur, quid ait? «Fratres, ego meipsum non arbitror apprehendisse.» Paulusaccepit colaphizantem angelum satanae, ne extolleretur in magnitudine revelationum suarum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tre. equalitatẽ sp̃s scĩ cũ patre et ũbo ñ potest
uidere: credat hoc et sugat. securus ẽ. qr cũ cre-¬
uerit manducabit. qđ ñ poterat anteꝗͣ sugendo
cresceret: et habet ubi se extendat. Altiora te ne
quesieris et fortiora te ne scrutatꝰ fueris: id ẽ. ad
quȩ capienda minꝰ idoneus es. Et qͥd facio inquit:
Sic remanebo: Sed quȩ p̃cepit tͥ dñs. illa cogita sẽꝑ¬

Expanded text:
tre, aequalitatem Spiritus sancti cum Patre et Verbo nondum potest tre, aequalitatem Spiritus sancti cum Patre et Verbo nondum potest videre; credat hoc, et sugat. Securus est, quia cum creverit, manducabit, quod non poterat antequam sugendo cresceret: et habet ubi se extendat. «Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris;» id est, ad quae capienda minus idoneus es. Et quid facio, inquis? sic remanebo? «Sed quae praecepit tibi Dominus, illa cogita se
Abbreviated transcription (Latin):
dũ qͥ ablactatꝰ ẽ alacte suꝑ matrẽ suã. sic retri-¬
butio in animã meã. Hic mͥ nescio qͥd tale occur-¬
rit: ut uideã qr maledictũ ẽ. Ablactat᷑ enĩ ñ in¬
fans. sed iã grandiusculus. Qui autẽ infirmꝰ ẽ.
pͥma infantia. quȩ uera infantia ẽ: suꝑ matrẽ
suã ẽ. Si forte fuerit a lacte ablactatꝰ: extingui
ctari enĩ om̃s poss̃ crescendo. Qui crescit. et sic ab¬
a lacte. Sed neqͥs tc̃ a lacte separet᷑. qͣndo adhuc
suꝑ matrẽ suã ẽ. Cũ autẽ portat᷑ manibꝰ matris
qͥ portatꝰ ẽ utero: portatꝰ enĩ ẽ. utero ut nasceret᷑.
portat᷑ manibꝰ ut crescat: lacte opꝰhabet. ad huc
suꝑ matrẽ suã ẽ. Nongͦ uelit tc̃ ex altare: animam
suã. cũ forte minꝰ idoneus ẽ ad capiendũ cibũ sed
impleat p̃cepta humilitatis. Habet ubi se exerceat.
Credat in xp̃m: ut possit intelligere. xp̃m. Uidere
ũbũ ñ potest. caꝑe ñ potest ȩqualitatẽ ũbi cũ pa-¬

Expanded text:
dum qui ablatus est a lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Hic mihi nescio quid tale occurrit, ut videam quia maledictum est. Ablactatur enim non infans, sed jam grandiusculus: qui autem infirmus est prima infantia, quae vera infantia est, super matrem suam est; si forte fuerit a lacte ablatus, exstinguituctari enim omnes possunt crescendo. Qui crescit, et sic abladis puer separatur a lacte. Sed ne quis tunc a lacte separetur, quando adhuc super matrem suam est. Cum autem portatur manibus matris, qui portatus est utero portatus est enim utero, ut nasceretur; portatur manibus, ut crescat, lacte opus habet; adhuc super matrem suam est. Non ergo velit tunc exaltare animam suam, cum forte minus idoneus est ad capiendum cibum, sed impleat praecepta humilitatis. Habet ubi se exerceat: credat in Christum, ut possit intelligere Christum. Videre Verbum non potest, capere non potest aequalitatem Verbi cum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ meȩ panis die ac nocte: dũ dr̃ mͥ qͦtidie. ubi. ẽ
ds̃ tuus. Ut autẽ inueniret dm̃ suũ qͥd egit: hȩc
ꝓpt̃ suꝑbiã: altꝰ esto ꝓpt̾ sapientiã. Audi euiden-¬
tẽ sententiã de hac re. Nolite pueri efficim̃tibꝰ
sed malitia infantes estote. ut m̃tibꝰ ꝑfectisitis.
Certe explicatũ ẽ fr̃s mei ubi nos ds̃ uoluit esse
humiles: ubi altos. humiles ꝓpt̃ cauendã suꝑbiã:¬
altos ꝓpt̃ capiendã sapientiã. Lactare: ut nutria¬
ris. Sic nutrire. ut crescas: sic cresce ut panẽ man-¬
duces. Cũ enĩ cȩꝑis panẽ manducare. ablacta
uidet᷑ dixisse. Si ñ humilit̃ sentiebã. sed exalta¬
ui animã meã: id ẽ. si ñ m̃te. sed malitia paruu-¬

Expanded text:
e meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus?» Ut autem inveniret Deum suum, quid egit? «Haec propter superbiam; altus esto, propter sapientiam. Audi evidentem sententiam de hac re: «Nolite pueri effici mentibus; sed malitia infantes estote, ut mentibus perfecti sitis» . Certe explicatum est, fratres mei, ubi nos Deus voluit esse humiles, ubi altos: humiles, propter cavendam superbiaaltos, propter capiendam sapientiam. Lactare, ut nutriaris; sic nutrire, ut crescas; sic cresce, ut panem manduces. Cum enim coeperis panem manducare, ablactabvidetur dixisse: «Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam;» id est, si n
Abbreviated transcription (Latin):
et alia sententia. et aliꝰ incellectꝰ in his ũb̾. quẽ ñ
tacebo caricati urẽ. Hoc enĩ dixer̃. Om̃is suꝑbus
displicet deo: et debet se anima humiliare. ne
deo displiceat: et toto corde intueri qđ dictũ ẽ.
qͣnto magnꝰ es bumilia te in om̃ibꝰ et corã deo
inuenies grãm. Sed rursũ s̃qͥdã homines qͥ cũ au-¬
dierint q humiles eẽ. debent dimittunt se nichil
uolentes discere: et putant qr si aliqͥd didicerint.
suꝑbi er̃. et remanent in solo lacte. Hos rep̃hendit
scriptura dicens. facti estis opꝰ habentes lacte. ñ soli¬
docibo. Sic enĩ nos ds̃ uult nutriri lacte. ut ñ ĩbi
remaneamꝰ: sed crescendo ꝑ lac. ad solidũ cibũ ꝑue¬
namꝰ. Ergo ñ debet homo extollere cor suũ in suꝑ-¬
biã. sed debet leuare in doctrinã ũbi dei. Nã si le¬
uanda anima ñ esset: ñ diceret᷑ alia uoce psalmi.
Ad te dñe leuaui animã meã Et nisi scipsa anima
suꝑ se effundat: ñ ꝑuenit ad uisionẽ dei. et ad cogni¬

Expanded text:
tia, et alius intellectus in his verbis, quem non tacebo Charitati vestrae. Hoc enim dixerunt: Omnis superbus displicet Deo, et debet se humana anima humiliare, ne Deo displiceat, et toto corde intueri quod dictum est, «Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam» . Sed rursus sunt dierint quia humiles esse debent, dimittunt se, nihil volunt discere, putantes quia si aliquid didicerint superbi erunt; et remanent in solo lacte. Quos reprehendit Scriptura, dicens: «Et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo» . Sic enim nos Deus vult nutriri lacte, ut non ibi remaneamus; sed crescendo per lac, ad solidum cibum perveniamus. Ergo non debet homo extollere cor suum in superbiam, sed debet levare in doctrinam verbi Dei. Nam si levanda anima non esset, non diceretur in alia voce psalmi: «Ad te, Domine, levavi animam meam» . Et nisi se ipsa anima super se effundat, non pervenit ad visionem Dei, et ad cogni
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ: ipso lacte nutriam᷑. Anteꝗͣ ualidi simꝰ ad
capiendũ ũbũ: ñ recedamꝰ a fide lactis nr̃i. Illi
autẽ heretici uolentes disputare de eo qđ ñ po-¬
terant caꝑe: dixer̃ qr filiꝰ minor ẽ ꝗͣ pat̾. et sp̃s¬

Expanded text:
camus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad camus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad capiendum Verbum, non recedamus a fide lactis nostri. Illi autem haeretici volentes disputare de eo quod non poterant capere, dixerunt quia Filius minor est quam Pater, et
Abbreviated transcription (Latin):
qr dserat hominẽ assum̃ do sed ñ ẽ mutatꝰ inbo.¬
minẽ. Quomͦ ñ potes dicere ñ te passũ inuriã.
si uestis cua conscindat᷑: Et qͣndo querers uel
amicis uel in iudicio. hoc dicis iudici. conscidit me:
ñ dicis conscidit birrũ meũ sed conscidit me. Si
ũbi unitũ cũ ũbo. ut qͥcqͥd in carne pateret᷑ ipse
pi nec mutari nec occidi: sed qͥeqͥd hoꝵ passũ ẽ. in
carne passũ ẽ. Et nolimirari: qr ũbũ nichil passũ
ẽ. Nec anima hominis potest aliqͥd pati oceisa car-¬
ne dicente dño ipso. Nolite timere eos qͥ corpꝰ oc-¬
cidunt: animã autẽ ñ poss occidere. Si anima ñ
potest occidi ũbũ dei poterat occidi : Et tam̃ qͥd
dic̃: Plagellauit me. colafuauit me. ꝑcussit me.
dilaniauit me. Totũ hoc ñ fit in anima: et tam̃ ñ
dic̃ nisi me ꝓpt̾ unitatẽ consortii ipsiꝰ. Dñs gͦ iħs
talibꝰ: ut in eo finiret᷑ mors. et ñ aberraremꝰ auer¬
bo credentes in carnẽ. qđ factũ ẽ ũbũ. Hinc cres-¬

Expanded text:
inem assumendo; sed non est mutatus in hominem: quomodo non potes dicere non te passum injuriam, si vestis tua conscindatur. Et quando quereris vel amicis vel in judicio, hoc dicis judici, Conscidit me: non dicis, Conscidit birrum meum; sed, Conscidit me. Si Verbi unitum cum Verbo, ut quidquid in carne pateretur, Deupi, nec mutari, nec occidi; sed quidquid horum passum est, in carne passum est? Et noli mirari quia Verbum nihil passum est: nec anima hominis potest pati aliquid occisa carne, dicente ipso Domino, «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Si anima non potest occidi, Verbum Dei poterat occidi? Et tamen quid dicit? Flagellavit me, colaphizavit me, percussit me, dilaniavit me: totum hoc non fit in anima; et tamen non dicit, nisi, me, propter unitatem consortii ipsius. 11. Dominustalis; ut in eo finiretur mors, et non aberraremus a Verbo, credentes in carnem quod factum est Verbum. Hinc cres
Abbreviated transcription (Latin):
lido cibo: uolunt se tendere ad id qđ capere ñ
possunt. Et si aliqͥd ut cũq ceꝑint. aut uisi sibi
fuerint caꝑe qđ ñ cȩper̃ extollunt᷑ inde et suꝑ¬
biunt. Inde uident᷑ sibi quasi sapientes. Hoc autẽ
contingit om̃ibꝰ hereticis. Quicũ essent animales
et carnales defendendo sententias suas qͣs falsas

Expanded text:
lido cibo; volunt se extendere ad id quod capere non possunt: et si aliquid utcumque coeperint, aut visi sibi fuerint capere quod non ceperunt, extolluntur inde, et superbiunt inde; videntur sibi quasi sapientes. Hoc autem contingit omnibus haereticis; qui cum essent animales et carnales, defendendo sententias suas pravas
Abbreviated transcription (Latin):
dei esset ñ rapinã arbitratꝰ ẽ. eẽ ȩqualis deo. qualẽ
caꝑent ꝓ modo suo angli. et unde in celo potestates
et uirtutes sp̃s intellectuales pascerent᷑:. homo au-¬
tẽ infirmꝰ et carne inuolutꝰ iaceret in t̾ra nocposet
ad eũ ꝑuenire panis cęlestis: ut panẽ angło man¬
ducaret homo. et manna descenderet ad ueriorẽ
mutatꝰ ẽ. Mutatꝰ ẽ homo in illo. ut melior fieret
quã erat: ñ ut in ipsã ũbi substantiã conũteret᷑.
Peridgͦ qđ homo erat: mortuus ẽ ds̃ Per id qđ as

Expanded text:
Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo ; qualem caperent pro modo suo Angeli, et unde in coelo Potestates et Virtutes, spiritus intellectuales pascerentur; homo autem infirmus et carne involutus jaceret in terra, nec posset ad eum pervenire panis coelestis: ut panem Angelorum manducaret homo , et manna descenderet ad veriorem mutatus est. Mutatus est homo in illo, ut melior fieret quam erat, non ut in ipsam substantiam Verbi converteretur. Per id ergo quod homo erat, mortuus est Deus; et per id quod
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud dm̃: et dserat ũbũ hoc erat in pͥncipio
apud dm̃. Omĩa ꝑ ipsũ facta s̃. et sine ipso factũ ẽ
nichil Panis gͦ ẽ. inde uiuunt angeli. Ecce parat᷑ ẽ
tͥ: sed cresce de lacte. ut ad panẽ ꝑuenias. Et qͦmꝰ inqͥs
derit filiũ minꝰ idoneũ ad capiendũ cibũ ipsof cibos
eidat: sed traiectos ꝑ carnẽ suã. Nã ipse ẽ panis qͦ
infans pascit᷑: qͦ et mat̾ eiꝰ pascit᷑. Sed ad m̃sã infans
minꝰ idoneus ẽ: ad mamillã idoneus ẽ. Panisgͦ de

Expanded text:
t in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Panis ergo est; inde vivunt Angeli. Ecce panis paratus est tibi; sed cresce de lacte, ut ad panem pervenias. Et quomodo, inquis, derit filium minus idoneum ad capiendum cibum, ipsos cibos ei dat, sed trajectos per carnem suam: nam ipse est panis quo infans pascitur, quo et mater ejus pascitur; sed ad mensam infans minus idoneus est, ad mamillam idoneus est. Panis e
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ plebẽ suã dñs Separauit gͦ. ñibi inueniet qͦs
in regnũ suũ restituat. Plane inueniet. Et in ser¬
ius sius aduocabit᷑. Non repulit ait apłs plebẽ suã:
quã p̃sciuit. Et unde ꝓbas: Nã et ego israhelita
sũ Ergo iudicauit dñs plebẽ suã. seꝑando bonos¬
amał: hoc ẽ. et in seruissius aduocabit᷑. A quibꝰ:
agentibꝰ. Quantȩ enĩ gentes credendo uener̃ qͣnti
fundi qͣnta loca desertamͦ ueniunt: in de nescio
qͣnti credere uolunt. Dicimꝰ eis. Qͥ duultis : Res¬
ponent nob̃. Nosse uolumꝰ głam dei. Credite fr̃s
mirarinos. et gaudere ad tales uoces rusticanorũ.
Veniunt nescio unde: excitati a nescio qͦ. Ed dicã.
de deserto. de remotissimis et ardius montibꝰ acd
ȩxcłiã.: et hanc uocẽ habent pleriq et pene om̃s
eoꝵ ut uideamꝰ uere intꝰ docentẽ dm̃. Implet scri¬
pturã ꝓpħicã qͣ dictũ ẽ Er̃ om̃s docibilesdõ. Di¬

Expanded text:
 plebem suam.» Separavit ergo, et non ibi inveniet quos in regnum suum restituat? Plane inveniet: «Et in servis suis advocabitur. Non repulit,» ait Apostolus, «plebem suam, quam praescivit.» Et unde probat? «Nam et ego Israelita sum» . Ergo «Judicavit Dominus plebeEt in servis suis advocabitur.» A quibus? A Gentibus. Quantae enim gentes credendo venerunt! quanti fundi, quanta loca deserta modo veniunt! Veniunt inde nescio quanti, credere volunt, dicimus eis: Quid vultis? Respondent: Nosse gloriam Dei. Credite, fratres, mirari nos et gaudere ad talem vocem rusticanorum. Veniunt nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicade deserto, de remotissimis et arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent plerique et pene omnes eorum, ut videamus vere intus docentem Deum: impletur Scriptura prophetica qua dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ habent et ñ oꝑant᷑: pedes habent et ñ am-¬
bulant. Omĩa ista artifex faber argentariꝰ auri-¬
fex facere potuit. et oculos et aures et nares et os
et manꝰet pedes. sed nec lucẽ oculis nec audituor
auribꝰ nec uocẽ ori. nec sensũ naribꝰ nec motũ ma-
culdubio qđ fecisti: si a qͦ factꝰ es agnoiusti. De il¬
fris ex pͥmi in eis qͣndã similitudinẽ idoloꝵ. ñ qͥdẽ
in carne eoꝵ. sedin int̾ĩore homine eoꝵ. Nã aures
habent: et ñ audiunt. Ad illos qͥppe clamat ũbũ¬
dei: qͥ habet aures audiendi audiat. Oculos ha-¬
bent et ñ uident. Habent enĩ oculos corporis:
sed ñ habent oculos fidei. Deniq implet᷑ hȩc ꝓ-

Expanded text:
manus habent, et non operabuntur; pedes habent, et non ammanus habent, et non operabuntur; pedes habent, et non ambulabunt.» Omnia ista artifex, faber argentarius, aurifex facere potuit, et oculos, et aures, et nares, et os, et manus, et pedes; sed nec lucem oculis, nec auditum auribus, nec vocem ori, nec sensum naribus, nec motum maocul dubio quod fecisti, si a quo factus es agnovisti. De ilfratres, exprimi in eis quamdam similitudinem idolorum, non quidem in carne eorum, sed in interiore homine eorum. Nam aures habent, et non audiunt: ad illos quippe clamat Deus, «Qui habet aures audiendi, audiat» . Oculos habent, et non vident: habent enim oculos corporis, sed non habent oculos fidei. Denique impletur haec p
Abbreviated transcription (Latin):
cã dispositionẽ et dispensationẽ: conũtit se sp̃s
dei ad exꝓbranda et irridenda idola. quȩ iãri-¬
dent᷑ a cultoribꝰ suis. Idola gentiũ argentũ et
aurũ. Ita omĩa deo faciente qͥ in celo et in t̾ra
omia quȩcũq uoluit fec̃. qͥ iudicauit plebẽ su¬
ã et inseruis sius aduocabit᷑: qͥd restat figm̃tũ.
nisiridendũ ñ ad orandũ: Idolagentiũ. Dic-¬
turus erat fortasse: ut contẽpneremꝰ ista om̃ia
Dicturus erat idolagentiũ : lapides et ligna.
gipsũ et testa. Non hȩc dico. Uilis materia . ẽ. Il¬
lud qđ ualde amant. qđ ualde honorant: di-
aurũ ideo oculos habent et uident sic. qͦmͦ ar-
Immo uͦ nec auaro utile. sed utile bene utenti:
m̃ nc̃ eũ ista insensata sint: qͥd facitis homines
de argento et auro deos: Qͦs deos facitis. ñ ne
uidetis qđ ñ uideant: Oculos habent et ñ
uident. Aures habent et ñ audiunt: nares ha-¬
bent et ñ odorant. os habent et ñ loquuntur.

Expanded text:
tam dispositionem et dispensationem, convertit se Spiritus Dei ad exprobranda et irridenda idola, quae jam irridentur a cultoribus suis: «Idola Gentium argentum et aurum.» Ista omnia Deo faciente, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit, qui judicavit plebem suam, et in servis suis advocabitur; quid restat figmentum, nisi ridendum, non adorandum? Idola Gentium dicturus erat fortasse, ut contemneremus ista omnia; dicturus erat idola Gentium, lapides et ligna, gypsum et testam? Non haec dico; vilis materia est: illud quod valde amant, vel quod valde honorant dico,aurum, ideo oculos habent et vident? Sic, quomodo imo vero nec avaro utile, sed utile bene utenti, men nunc cum ista insensata sint, quid facitis homines de argento et auro deos? Quos deos facitis, nonne videtis quod non videant ? «Oculos habent, et non videbunt»; «aures habent, et non audient; nares habent, et non odorabunt; os habent, et non loquentur;
Abbreviated transcription (Latin):
lã iudicauit ipsã plebẽ Excepto iudicio futuro:
iudicata ẽ plebs iudȩoꝵ. Qͥd ẽ iudicata : Seꝑati
s̃ inde iusti. et remanser̃ iniusti. Si autẽ m̃tior
aut m̃ciri existimor. q cdxi iã iudicata ẽ: audi
dñm dicentẽ. In iudiciũ ueni in hec̃ mundũ. ut
qͥ ñ uident uideant. et qͥ uident cȩci fiant. Excȩ

Expanded text:
t ipsam plebem; excepto judicio futuro, judicata est plebs Judaeorum. Quid est, judicata? Separati inde sunt justi, et remanserunt injusti. Si autem mentior aut mentiri existimor, quia dixi, Jam judicata est; audi Dominum dicentem: «In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videa
Abbreviated transcription (Latin):
saẽ domꝰ iacob: quȩ ẽ et domꝰ ifrł. Qu eñ iacob ip¬
se ẽ isrł. Nostis scãs scripturas et puto qđ uob̃ ue¬
niat in m̃tẽ: qr ipse iacob qͣndo uidit angłm secõ
luctari tc̃ accepit nom̃ ut appellaret᷑ isrł Un ho¬
moẽ siue iacob siue isrł. Una ꝑsona ẽ domꝰ iacob
et domꝰ isrł: una gens una plebs. hanc inuitat: et
hanc dimictit. Et nc̃ iã certe occidisti xp̃m Odomꝰ
lacob iã occidisti xp̃m iã caput ante crucẽ agitasti.
iãpendentẽ irrisisti: iã dixisti. si filiꝰ dei ẽ. descendat
de cruce. lã rogauit medicꝰ ꝓ freneticis: pat̾ ignos¬
ce illis qr nesciunt qͥd faciunt. Certe. iã fecisti om̃ia
ista Et nc̃ crede in eũ quẽ occidisti: bibe sanguinẽ
quẽ fudisti Et nc̃ tu domꝰ i acob. Testimonio is aiȩ ex-¬
ponere cupio qđ hic dix̃. qm̃ iudicabit dñs plebẽ
suã et in seruis sĩ aduocabit᷑. Iudicasse enĩ intelligi¬
t᷑ plebẽ suã: seꝑando in ipsa plebe suabonos ama¬¬

Expanded text:
sa est domus Jacob, quae est domus Israel; qui enim Jacob, ipse est Israel. Nostis sanctas Litteras, et puto quod vobis veniat in mentem quia ipse Jacob quando vidit angelum secum luctari, tunc accepit nomen ut appellaretur Israel . Unus homo est sive Jacob, sive Israel; una persona est: domus Jacob, et domus Israel, una gens, una plebs; hanc invitat, et hanc dimittit. Et nunc jam certe occidisti Christum, o domus Jacob; jam occidisti Christum, jam caput ante crucem agitasti, jam pendentem irrisisti, jam dixisti: «Si filius Dei est, descendat de cruce.» Jam rogavit medicus pro phreneticis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Certe jam fecisti ista omnia, et nunc crede in eum quem occidisti, bibe sanguinem quem fudisti. Et nunc tu domus Jacob, testimonio Isaiae exponere cupio quod hic dixit, «Quoniam judicavit Dominus plebem suam, et in servis suis advocabitur.» Judicasse enim intelligitur plebem suam, separando in ipsa plebe sua bonos a ma
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑtinent add sem̃ abrahȩ ñ carne sed fide. Domꝰ
isrł benedicite clñm. Sed fac de domo illa dici:
et domũ ifrł uocari. Credider̃ inde apł̃i. et milia
curũcisoꝵ. Domꝰ ifrł benedicite dñm. Pomꝰ a aron
benedicite dñm. Domꝰ leiu benedicite dñm. Bene-¬

Expanded text:
tinent ad semen Abrahae, non carne, sed fide: «Domus Israel, benedicite Dominum.» Sed fac de domo illa dici, et populum Israel vocari; crediderunt inde Apostoli et millia circumcisorum. «Domus Israel, benedicite Dominum; Domus Aaron, benedicite Dominum;
Abbreviated transcription (Latin):
scripta uidemꝰ: nouimꝰ. laudamꝰ. Si autẽ aliqͥd
significant: ñ sim onerosus. dũ explicout pote-¬
ro. Ecce in ipsis hominibꝰ possũ agnoscere: qi in
celo et in tr̃a omĩa quȩcũq uoluit fec̃. Celũ eñ¬
spũales accipio: t̃rã carnales. Ex his duob̾ tanq̃ cȩ¬
lo et tra: constat ȩccłia dei. Et ad sp̃ales ꝑtinet
p̃dicatio: ad carnales ꝑtinet obsecundatio. Nã
celi enarrant głam dei: et factura manꝰ eiꝰ annun-¬
ciat firmam̃tũ. Si autẽ tra dei ñ esset plebsdei. ñ
diceret apłs. Dei edificatio. dei agricultura estis.
Sic̃ sapiens architectꝰ fundam̃tũ posui. Aliꝰ suꝑ.¬
edificat. E dificiũ gͦ deisumꝰ. et ager dei sumꝰ Qs
inqͥt plantat uineã. et de fructu eiꝰ ñ ꝑcipit:
fgo plantaui. apollo rigauit: sed ds increm̃tũ
dedit. Ergo in eccłia sua. et inp̃dicatoribꝰ suis.
et in plebibꝰ suis tanꝗͣ in cȩlo et int̾ra. om̃ĩa que.¬

Expanded text:
scripta sunt videmus, novimus, laudamus. Si autem aliquid scripta sunt videmus, novimus, laudamus. Si autem aliquid significant, non sim onerosus, dum explico ut potero. Ecce in ipsis hominibus possum agnoscere quia «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit.» Coelum enuales accipio; terram, carnales: ex his duobus tanquam coelo et terra constat Ecclesia Dei; et ad spirituales pertinet praedicatio, ad carnales pertinet obsecundatio. Nam et «coeli enarrant gloriam Dei, et facta manuum ejus annuntiat firmamentum» . Si autem terra Dei non esset plebs Dei, non diceret Apostolus, «Dei aedificatio, Dei agricultura estis: sicut sapiens architectus fundamentum posui; alius superaedificat.» Ergo aedificium Dei sumus, et ager Dei sumuseam, et de fructu ejus non percipit» ? «Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit» . Ergo et in Ecclesia sua, et in praedicatoribus suis, et in plebibus suis, tanquam in coelo et in terra, omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ne putes te contẽpni. ne putesdm̃ dormire. At¬
tende exẽplũ beneficioꝵ dei. cũ ea recolis. et cũ
undictã dei recolis. time. Om̃ps ẽ : et ad consolan¬
dũ. et ad castigandũ. Ideo utilia s̃ ista cũ legunt᷑.
Quando enĩpiꝰ uidet qđ passus ẽ. impiꝰ. purgat
se ab omĩ iniqͥtate. ne ueniat et ipse in talẽ pęnã.
talẽq uindictã. Bene gͦ hȩc accipitis. Qͥd demde
Ine nom̃ tuũ in scłm. Post ista omia quȩ feristi
qͥd enĩ uideo quȩ fecisti: Inspicio ereaturã tuã
quã fecistun celo. inspicio hanc parcẽ ubi habita¬¬
mꝰ. et hic uideo beneficia tua. nubiũ. uentorũ.
pluuiarũ: ppłm tuũ attendo. Eduxisti eos de
domo seruitutis. Signa et ꝓdigia fecisti int̃ mi-¬
micoseoꝵ: punisti eos qͦs molestos patiebant᷑. Impi¬
os de tra sua eiecisti reges eoꝵ occidisti: trã eo pplo
tuo dedisti. Uidi omĩa: et impletꝰ laude dixi.

Expanded text:
ne putes te contemni, ne putes Dominum dormire: atne putes te contemni, ne putes Dominum dormire: attende exempla beneficiorum Dei, cum ea recolis; et cum vindictam Dei recolis, time. Omnipotens est, et ad consolandum, et ad castigandum. Ideo sunt ista utilia cum leguntur. Quando autem pius videt quod passus est impius, purgat se ab omni impietate, ne veniat et ipse in talem poenam talemque vindictam. Bene ergo haec accepistis. Quid deinde «Domine, nomen tuum in saeculum;» post ista omnia quae fecisti. Quid enim video quae fecisti? Inspicio creaturam tuam quam fecisti in coelo, inspicio hanc imam partem ubi habitamus; et hinc video beneficia tua, nubium, ventorum, pluviarum. Populum tuum attendo: eduxisti eos de domo servitutis, et signa et prodigia fecisti inter inimicos eorum, punisti eos quos molestos patiebantur, impios de terra sua ejecisti, reges eorum occidisti, terram eorum populo tuo dedisti; vidi omnia, et impletus laude dixi:
Abbreviated transcription (Latin):
benedicimꝰ dñm. Uideamꝰ quȩ fec̃ in hominib
ꝓpt̃ ppłm suũ. Qui ꝑcussit pͥmogenita egipti
Etenĩ ista diuina dictas quȩ amares. et ñ erant
dicta quȩ timeres. Attende. qr et qͣndo irascitur
fac̃ qđ uult. Percussis pͥmogenitis egipti ab hõie
usq ad pecꝰ mmisit signa et ꝓdigia in medio
stis. legistis. qͣnta ꝑ moisen fecerit manꝰ dñi in ȩ-¬
gipto. ad trendos ad confundendos ad deicien-¬
multas: quȩ possidebant t̾rã. quã uolebat ds̃
dare ppło suo. Et occidit reges fortes. Eeon
regẽ amorreoꝵ. et og regẽ basan: et omĩa regna
psalmꝰ: sic ea legimꝰ in aliis libris dñicis. Et ma-¬
gna ibimanꝰ dm̃. Iuando uides quȩ factas in
impios caue ne fiant in te. Ad hoc enĩ in illos
facta s: ut cu transires. et ñ eos imitareris. ne
talia patereris. Iam̃ uide q flagellũ dm̃ ẽ super
omnẽ carnẽ ne putes te ñ uideri qͣndo peceas.

Expanded text:
benedicimus Deum: videamus quae fecit in hominibus benedicimus Deum: videamus quae fecit in hominibus propter populum suum. «Qui percussit primogenita Aegypti.» Etenim illa divina dicta sunt quae amares, et non erant dicta quae timeres: attende, quia et quando irascitur, facit quod vult. «Percussit primogenita Aegypti, ab homine usque ad pecus. Immisit signa et prodigia in medio stis, legistis quanta per Moysen fecerit manus Domini in Aegypto ad terrendos, ad contundendos, ad dejicienmultas:» quae possidebant terram quam volebat Deus dare populo suo. «Et occidit reges fortes; Seon regem Amorrhoeorum, et Og regem Basan, et omnia regna er Psalmus, sic ea legimus in aliis Libris dominicis, et magna ibi manus Domini. Quando tu vides quae facta sunt in impios, cave ne fiant in te: ad hoc enim in illos facta sunt, ut tu transires, et eos non imitareris, et talia non patereris. Tamen vide quia flagellum Domini est super omnem carnem. Ne putes te non videri quando peccas,
Abbreviated transcription (Latin):
te hane suaintatẽ laudate: Incelligite dñm: qͥ omĩa
quȩcũq uoluit fec̃ in celo et intra. Ipse in uob̾
faciet qđ uultis: ipso adiuuante urãm uolunta
tẽ implebitis. Sed dũ ñ potestis confitemini: cuo
poteritis grãs agite. Iacentes clamate: erectinolite¬
nubes ab extremo trȩ. Uidemꝰ ista oꝑa dñi in eiꝰ
creatura. Ueniunt enĩ nubes ab extremo t̃rȩ
ad mediũ: et pluunt. Vnde surrexer̃ nescis. In
dicat gͦ illud ꝓpħa: ab extremo trȩ. siue ab imo.
siue a circũdatione finiũ t̾rȩ. Unde uult excitat
nubes: tam̃ atra. Fulgura in pluuiã fec̃ Nã ful¬¬
gura sine pluua t̾e t̾rerent: et nichil tͥ darent.
fulgura in pliunã fec̃ Fulgura s̃ contremiscis Plu-¬
tis causis unde nescis. Iuia enĩ flat uentꝰ sentis:
qͣ causa flat. uł de qͦ thesauro rationis eductꝰ sit.
nescis. Debestam̃ deo pietatẽ credendi: qri ñ flaret
nisi iussisset ille qͥ fec̃ nisi ꝓduxisset ille qͥ creaũ

Expanded text:
laudate. Intelligite Deum qui «omnia quaecumque voluit, fecit in coelo et in terra;» ipse et in vobis faciet quod vultis, ipso adjuvante voluntatem vestram implebitis. Sed dum non potestis, confitemini; cum poteritis, gratias agite: jacentes, clamate; erecti, supe Videmus ista opera Domini in ejus creatura: veniunt enim nubes ab extremo terrae ad medium, et pluunt; unde surrexerint nescis. Ergo indicat illud Propheta: «ab extremo terrae,» sive ab imo, sive a circumdatione finium terrae, unde vult excitat nubes, tamen a terra. «Fulgura in pluviam fecit.» Nam fulgura sine pluvia, terrerent te, et nihil tibi darent. «Fulgura in pluviam fecit.» Fulgura sunt, contremiscis; plutis causis, unde nescis. Quia enim flat ventus, sentis; qua causa fiat, vel de quo thesauro rationis eductus sit, nescis: debes tamen Deo pietatem credendi, quia non flaret nisi jussisset ille qui fecit, nisi produxisset ille qui creavit
Abbreviated transcription (Latin):
irridetur. Tc̃ ille qͥ mͦ suꝑbit: ñ utilit̃ sed penaliter
s̃ de tra egipti. Fũtit spũalit̃ nc̃: nec cessat manꝰ
eiꝰ usq in finẽ. Ideo ne istas potentias dei tc̃ putes
re ista: quȩ tc̃ p̃nunciasti figurando. Omĩa eni illa
in figura contingebant illis. Scriptas autẽ ad cor-¬
reptionẽ nrãm: in qͦs finis scłoꝵ deuenit. Dñe me-¬
moriale tuũ in gn̾ãtionẽ et gnãtionẽ. Generatio
ista. et gñatio alia. Generatio qͦ fideles efficim᷑. et ꝑ
baptismũ nascim᷑: generatio qͦ a mortuis resurgemꝰ.
et angłis conuncti uiuemꝰ. In ȩc̃nũ memoriale tuũ
dñẽ et suꝑ istã generationẽ: qr nec nc̃ nos oblitꝰ est
ut uocaret nec tc̃ obliuiscet᷑ ut coronet. Memoria-¬

Expanded text:
irridetur; tunc ille qui modo superbit, non utiliter, sed poenaliter irridetur; tunc ille qui modo superbit, non utiliter, sed poenaliter sunt de terra Aegypti; evertit spiritualiter nunc, nec cessat manus ejus usque in finem. Ideo ne istas potentias Dei tunc putes re ista, quae tunc praenuntiasti figurando: «Omnia enim illa in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis smoriale tuum in generationem et generationem». Generatio ista et generatio altera: generatio qua fideles efficimur, et per Baptismum renascimur; generatio qua a mortuis resurgemus, et Angelis conjuncti vivemus in aetern et super illam generationem: quia nec nunc nos oblitus est, ut vocaret; nec tunc obliviscetur, ut coronet. «Memoria
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ et craducent eos ex adũso iniqͥtateseoꝵ Tẽ
dicent impii confusi. Qͥd nob̾ ꝓfuit suꝑbia :
Magna misteria fr̃s mei. Dissipatio ex afflictio¬
ne. Dissipant᷑. ut affligant᷑. Magna misteria. Tẽ¬
ptatio oculoꝵ id ẽ. fallacia: rex amaricantiũ. fal¬
lunt enĩ: ut amaricent. Concdusio: rex confusionis
Concludunt᷑ enĩ: ne transeant ad fidẽ. Et cũ ue¬
nerit in quẽ credimꝰ: confundent᷑. Et omnia
regna chanaan: occidit ds̃. Chanaan int̾p̃tat᷑ pa.¬
ratꝰ humilitati. Humalitas quasi bonũ aliqͥd signi-¬
ficat: secd si sit utilis humilitas. Nã mala humilia.¬
exaltat cor suũ: ñ uult credere in dm̃. Sed hȩc
exaltatio: parata ẽ humilitati in die iudicii. Tc̃
humiliabit᷑: qͣndo ñ uult. Sunt enĩ uasa irȩ:
mͦ extendant se suꝑ fideles irrideant fideles blas¬
phement xp̃ianos. et dicant. Anicularia s ista:
quȩ dicunt de die iudicii. Ista elatio eoꝵ parataẽ
humilitati. qͣndo uenerit uidex qͥ mͦ annunciatꝰ

Expanded text:
dentur, et traducent eos ex adverso iniquitates eorum. Tunc dicent impii confusi: «Quid nobis profuit superbia» ? Magna mysteria, fratres mei. Dissipatio rex afflictionis; dissipantur ut affligantur. Magna mysteria. Tentatio oculorum, id est fallacia, rex amaricantium; fallunt enim ut amaricent. Conclusio rex confusionis; concluduntur enim ne transeant ad fidem, et cum venerit in quem credimus, confundentur. «Et omnia regna Chanaan» occidit Deus. Chanaan interpretatur, Paratus humilitati. Humilitas quasi bonum aliquod significat, sed si sit utilis humilitas: nam mala humiliaexaltat cor suum; non vult credere in Deum. Sed haec exaltatio parata est humilitati in diem judicii; tunc humiliabitur, quando non vult: sunt enim vasa irae, , extendant se super fideles, irrideant fideles, blasphement Christianos; dicant, Anicularia sunt ista quae dicunt de die judicii. Ista elatio eorum parata est humilitati. Quando venerit judex, qui modo annuntiatus
Abbreviated transcription (Latin):
abhomine usq ad pecꝰ. Dicã fr̃s qđ sentio. homi-¬
nes intelligas spũalit̃ significari: tanꝗͣ doctos ꝓpt̃
rationalẽ animã. qđ ẽ homo. Pecora uͦ indoctos:
sed tam̃ habentes fidẽ. Nã ñ haberent pͥmoge¬
nita. Sunt docti qͥ affligunt ȩccłiã. scismara
et hereses faciendo. Proinde nec in illis inuenis fidẽ:
mogenita eoꝵ. Irahunt pꝰ se turbas indoctas. Ipsa

Expanded text:
«ab homine usque ad pecus.» Dicam, fratres, quod sentio. Homi«ab homine usque ad pecus.» Dicam, fratres, quod sentio. Homines intelligo spiritualiter significari tanquam doctos, propter rationalem animam, quod est homo: pecora vero, indoctos; sed tamen habentes fidem, nam non haberent primogenita. Sunt docti qui affligunt Ecclesiam, schismata et haereses faciendo. Proinde nec in illis invenis fidem, mogenita eorum: trahunt post se turbas indoctas; ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ tanꝗ̃ pͥmogenita nr̃a: tam̃ in nob̾mec ipsis in-¬
gemiscimꝰ adoptionẽ ex pectantes redẽptionẽ cor-¬
poris nr̃i. Sigͦ magna dei grã. ẽ ut conseruet᷑ fi¬
des nr̃a: magna pena ẽ. occidere pͥmogenita. En-¬
dohomines in afflictione eccłiȩ constituti ꝑ dt̃
fidẽ: affligunt enĩ ȩccłiã ut ꝑdant fidẽ. nã et
ipsa egiptꝰ afflictio int̾p̃tat᷑: qͥcũq gͦ affligunt
eccłiã. qͥcũq scandala ȩccłiȩ immittunt: et si
xp̃iani appellant᷑ moriunt᷑ pͥmogenita eorũ.
Fr̃ infideles. er̃ in anes: habentes nom̃ tantũ et si¬
gnũ. In corde aucẽ pͥmogenitũ suũ sepelier̃: usq
adeo ut qͣndo ei aliqͥd dixeris ꝓpt̃ bonã uitã ꝓ¬
subsanet: aut si talis ẽ. audeat corã te os torque¬
re: et dicat. Qͥ s huc inde reũsus ẽ : Bicunt sibi
homines qđ uolunt. Et xp̃ianꝰ. ẽ. Sedq affligens¬
ẽ: occisus ẽ pͥmogenitꝰ eiꝰ. mortua ẽ fides eiꝰ. et hoc

Expanded text:
ra; «tamen in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri» . Si ergo magna Dei gratia est ut conservetur fides nostra; magna poena est occidere primogenita, quando homines in afflictione Ecclesiae constituti perdunt fidem. Affligunt enim Ecclesiam, ut perdant fidem: nam et ipsa Aegyptus afflictio interpretatur. Quicumque ergo affligunt Ecclesiam, quicumque scandala Ecclesiae immittunt, etsi christiani appellentur, moriuntur primogenita eorum. Erunt infideles, erunt inanes, habentes nomen tantum et signum: in corde autem primogenitum suum sepelierunt; usque adeo, ut quando ei aliqsubsannet; aut si talis cet ut audeat coram te, os torqueat et dicat: Quis huc inde reversus est? dicunt sibi homines quod volunt. Et christianus est; sed quia affligens, occisus est primogenitus ejus, mortua est fides ejus: et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eos ꝓpħa dic̃ sophonias. adũsus repugnantes. ad¬
ũsus rebellantes. et de occisione fideliũ martires
facientes: sed tam̃ nescientes. Preualuit dñs adũsus
eos. Et qͦmꝰ p̃ualuit: In ȩccł̃ia sua. Uidemꝰ qr p̃ualu¬
it adũsus eos. Uolebant paucos xp̃ianos extinguer
occidere: sanguinẽ fuder̃. De sanguine occisoꝵ tan¬
ti exsurrexer̃: a qͥbꝰ illi int̾fectores martirũ suꝑa¬
rent᷑. Iam̃ et mͦ quer̃ ubi abscondant idola sua. qͥ
pͥmo xp̃ianos ꝓpt̃ idola trucidabant. Nonne p̃ua¬
luit adũsus eos dñs: Uide si fac̃ qđ seqͥt᷑. Preualuit
dñs adũs eos. Et qͥd fec̃ : Et ext̾̃minauit om̃s deos
gentiũ terre: et adorabt̃ eũ unꝰqͥsq de loco suo.
om̃s insulȩ gentiũ. Qͥd ẽ hoc : ñne p̃dictũ ẽ ñne
cõpletũ: ñ ne ut legit᷑ sic uidet᷑: Et illi qͥremanse¬
r̃ oculos habent et ñ uident: nares habent et ñ
odorant. ñ sentiunt illũ odorẽ xp̃i. Bonꝰ odor sumꝰ¬

Expanded text:
eta dicit Sophonias. Adversus repugnantes, adversus rebellantes, et de occisione fidelium martyres facientes, sed tamen nescientes; «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quomodo praevaluit? In Ecclesia sua videmus quia praevaluit adversus eos. Volebant paucos Christianos exstinguere, occidere; sanguinem fuderunt: de sanguine occisorum tanti exsurrexerunt, a quibus illi interfectores martyrum superarentur. Tamen et modo quaerunt ubi abscondant idola sua, qui primo Christianos propter idola trucidabant. Nonne praevaluit adversus eos Dominus? Vide si facit quod sequitur, «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quid fecit? «Extt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae Gentium» . Quid est hoc? Nonne praedictum erat? nonne completum est? nonne ut legitur, sic videtur? Et illi qui remanserunt, oculos habent, et non vident; nares habent, et non odorant. Non sentiunt illum odorem: «Christi bonus odor sum
Abbreviated transcription (Latin):
tat in ea. quȩ ẽ. uisio pacis. ȩtna ierłm pacis illius
fr̃s mei cui laudandȩ lingua ñ suffic̃. ubi nullũ
hostẽ iã sentiemꝰ. nec in excłia. nec extra ȩcdesiã:
nec in carne nr̃a. nec in cogitatione nr̃a: qr absor-¬
bebit᷑ mors in uictoriã. et uacabimꝰ ad uidendũ

Expanded text:
todit eam: quae est visio pacis aeterna Jerusalem, pacis illius, fratres mei, cui laudandae lingua non sufficit, ubi nullum hostem jam sentiemus nec in Ecclesia, nec extra Ecclesiam, nec in carne nostra, nec in cogitatione nostra. Absorbebitur mors in victoriam , et vacabimus ad videndum
Abbreviated transcription (Latin):
Endo iniqͥs om̃ibꝰ displicet. placuit illis: et sub
flagellaꝰ eiꝰ in erũnis in laboribꝰ inuulneribꝰ in ege¬
state constituti. laudauer̃ dm̃. Non eis displicuit
nec torquens. Hoc ẽ gratis amare. ñ quasi ꝓposita
acceptione mercedis: qr ipsa merces tua sũma ds̃
ipse erit. quẽ gratis diligis: et sic amare debes. ut
ipsũ ꝓ mercede desiderare ñ desinas qͥ sol te satiet:
sic̃ philippꝰ desidabat cũ diceret. Ostende nob̃ pa.¬
tre : et suffic̃ nob̃̾. Merito qr hoc de lib̾a uoliutate
facimꝰ et de lib̾a uoluntate facere debemꝰ qr delecta¬
tifacimꝰ amando facimꝰ: qr et si corripimꝰ ab illo. no¬

Expanded text:
Quando iniquis omnibus displicet, placuit illis; et sub Quando iniquis omnibus displicet, placuit illis; et sub flagello ejus, in aerumna, in laboribus, in vulneribus, in egestate constituti laudaverunt Deum: non eis displicuit nec torquens. Hoc est gratis amare, non quasi proposita acceptione mercedis; quia ipsa merces tua summa Deus ipse erit, quem gratis diligis: et sic amare debes, ut ipsum pro mercede desiderare non desinas, qui solus te satiet; sicut Philippus desiderabat, cum diceret, «Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis» . Merito, quia hoc de libera voluntate facimus, et de libera voluntate facere debemus, quia delectati facimus, amando facimus; quia etsi corripimur ab illo, no