comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. humano gradu sine diuino ductu possit
ascendert: Quis potest considerare altare
illud cȩleste: uerumq templum. sacerdotes.
et leuitas. non istos scđm carnus officia: sed ilos
ꝓ maximis optauit dauid dicens. Wnan petis
ã dño. hanc requirã. ut inhabitem in domo dñi
om̃s dies uitȩ meȩ : et ut uideam delectationẽ
dñi. et considerem templũ eiꝰ. Quis poterat co¬
gnoscere: quod offerret diues magnum munus
scđin quod potest manus eiꝰ. ut soluat᷑ eius pecca¬
tum: Quis poterat intelligere: si non haber&
quis offerre uerbi grã arietẽ. quia ñ soluebat᷑
cius peccatum: Quis poterat aduertere quȩ
essent illȩ immundiciȩ quas soluit ñ lex quã
putant uidȩi. sed lex spiritualis. quã paulus
agnouit. Quis poterat iuidere. remissiones
peccatorum ueras. quarũ exemplar in lege.
ueritas in cuangło est: dicente dño iħu. dimiᷤ¬
sa sunt tibi peccata. non ꝑ hẏrcoꝵ sanguinẽ:

Expanded text:
tatis humano gradu sine diuino ductu possit tatis humano gradu sine diuino ductu possit ascendere? Quis potest considerare altare illud caeleste uerumque templum, sacerdotes et leuitas, non istos secundum carnis officia, sed illospro maximis optabat Dauid dicens: unam petii a domino, hanc requiram: ut inhabitem in domo domini omnes dies uitae meae et ut uideam delectationem domini et considerem templum eius. quis poterat cognoscere, quod offerret diues magnum munus, secundum quod potest manus eius, ut soluatur eius peccatum? quis poterat intellegere, si non haberet quid offerre.uerbigratia arietem, quia non soluebatur eius peccatum ? quis poterat aduertere, quae essent illae inmunditiae, quas soluit non lex quam putant Iudaei, sed lex spiritalis quam Paulus agnouit ? quis poterat uidere remissiones peccatorum ueras, quarum exemplar in lege, ueritas in euangelio est, dicente domino Iesu: dimissa sunt tibi peecata, non per hircorum sanguinem,
Abbreviated transcription (Latin):
it eum. Caudam ergo serpentis app̃hendit
moyses: & apertũ est os eius. Non ergo locutꝰ
ẽc̃t de co: nisi ipse. dñs os cuis aperuisset. Da¬
uid adaperiri sibi oculos hic petit: & in su.¬
perioribꝰ dixit. uis ostendit nobis bona. E¬
rat sub lege nutritus: sciebat quia lex umbrã
habet futurorum bonorũ ipsa bona iã ꝑ um¬
bram: sed apertis oculis uidere cupiebat. No¬
uerat quia exemplari & unibrȩ cęlestiũ my¬
steriorum seruicbant. qui scđm legem moysi
deseruiebant: uolebat ipsam cultꝰ diuini com¬
prehendere ueritatẽ: & idõ ut ab oculis suis
uelam̃ decuter&. conuersus ad dñm. precabat᷑
dicens: Ad aperi oculos meos: & c̃siderabo mi¬
rabilia de lege tua. Intelligebat uere mili¬
tiam esse cȩlestem: quani possit unusquisq ex
lege cognoscere: cui tamen dñs reuclass&e: Qͥs
enim de terrenis ad cȩlestia. de umbra ad
claritatem. de exemplari ad penetralia ueri¬

Expanded text:
it eum. caudam ergo serpentis adprehendit it eum. caudam ergo serpentis adprehendit Moyses et apertum est os eius. non ergo locutus esset de eo, nisi ipse dominus os eius aperuisset.- Dauid adaperiri sibi oculos hic petit et in superioribus dixit: quis ostendit nobis bona? erat sub lege nutritus et sciebat, quia lex umbram habet futurorum bonorum; ipsa bona non iam per umbram, sed apertis oculis uidere cupiebat. nouerat, quia exemplari et umbrae caelestium mysteriorum seruiebant, qui secundum legem Moysi deseruiebant. uolebat ipsam cultus diuini conprehendere ueritatem et ideo, ut ab oculis suis uelamen discuteret, conuersus ad dominum precabatur dicens: adaperi oculos meos, et considerabo mirabilia delege tua. intellegebat uere militiam esse caelestem, quam posset unusquisque ex lege cognoscere, cui tamen dominus reuelasset. quis enim de terrenis ad caelestia, de umbra ad claritatem, de exemplari ad penetralia ueri
Abbreviated transcription (Latin):
in monte grauati erant somno: sed excitati
maiestatis fulgore diuinȩ. oculos cordis sui
aperuerunt. Et quia positi in corpore ple¬
ne uidere non poterañ. obumbrauit eos
nubes ne corporis oculos gloriȩ cȩlestis ful¬
gor hebetaret. Quis igitur tantꝰ. ut aperiat
oculos. et legis uideat sacramenta: nisi xp̃c de¬
monstret ei : Non moyses tantus. Deniq iu¬
bente. dño uirgam. ꝓiecit. et facta est serpens:
et fugit ab ea. Apprchendit caudam serpentis:
et facta est uirga & adhuc non cognoscebat
mysterium. quo declarabatur descensurum in
terras dñm iħm: qui cuni se exinanisset. po¬
ni in cruce. et pici pateretur in tumulũ: de
quo scđm oracula legis resurgens ingloriam
dĩ. diuinȩ.q sedis regale consortium. de ser-¬
pente remearet. Apprehendamus ergo &
nos caudam serpentis illiꝰ crucifixi: ut pote¬
statem eius regiam possimus agnoscere Et
illa quȩ in pedes eius misit unguentũ. tenu¬

Expanded text:
in monte grauati erant somno, sed excitati in monte grauati erant somno, sed excitati maiestatis fulgore diuinae oculos cordis sui aperuerunt. et quia siti in corpore plene uidere non poterant, obumbrauit eos nubes, ne corporis oculos gloriae caelestis fulgor hebetaret. Quis igitur tantus, ut aperiat oculos et legis uideat sacramenta, nisi ei Christus demonstret? non Moyses tantus. denique iubente domino uirgam proiecit et facta est serpens et fugit ab ea; adprehendit caudam serpentis et facta est uirga, et adhuc non cognoscebat mysterium. quo declarabatur descensurum in terras \' dominum Iesum, qui cum se exinanisset, deponi in crucem et proici pateretur in tumulum, de quo secundum oracula legis resurgens in gloriam dei diuinaeque sedis regale consortium de serpente remearet. adprehendamus ergo et nos caudam serpentis illius crucifixi, ut potestatem eius regiam possimus agnoscere. et illa, quae in pedes eius misit unguentum, tenu
Abbreviated transcription (Latin):
ananiȩ uelut squamȩ ceciderunt ab oculiᷤ eiꝰ.
& iudit qui ꝑ triduum ante non uiderat.
simul oculis corporis animȩ q sanatis: quia
medicamentũ ei medicus de monstrauerat
ille de cęlo. de quo scriptum est. misit u̾bũ
suũ. & sanauit eos: et ex om̃ibꝰ infirmitatibꝰ
suis liberauit eos. Non est medicus iste de
terris. qui omnes curat infirmitates: & po¬
pulos integros sanat: Aitte ergo pater me¬
dicum istum: ueniat uerbum tuũ: aperiat
oculos meos. Et apłorum oculi clausi erant:
nisi eos iłic aperuisset. Deniq duobus ex his
euntibꝰ in castellum cui nomen emaus. cum
interp̾taretur scripturas. & benedicer& eos:
aperti sunt inquit oculi eorum. & cognoue¬
runt eum. Ergo nisi iħc aperusset nob̾ ocu¬
los: nemo uidisset. Nisi iħc sustulisset uela¬
men: nulli euangelii gr̃a refulsisset. Et
petrꝰ clausos habebat oculos: & iohannes clau¬
sos habebat: & iacobꝰ clausos habebat. Deniq

Expanded text:
Ananiae; uelut squamae ceciderunt ab oculis eius Ananiae; uelut squamae ceciderunt ab oculis eius et uidit, qui per triduum ante non uiderat; simul oculus corporis animaeque sanatur, quia medicamentum ei medicus demonstrauerat ille de caelo, de quo scriptum est: misit uerbum suum et sanauit eos et ex omnibus infirmitatibus suis liberauit eos. non est medicus iste de terris, qui omnes curat infirmitates et populos integros sanat. mitte ergo, pater, medicum istum, ueniat uerbum tuum, aperiat oculos meos. et apostolorum oculi clausi erant, nisi eos Iesus aperuisset. denique duobus ex his euntibus in castellum, cui nomen Emmaus, cum interpretaretur scripturas et benediceret eos, aperti sunt, inquit, oculi eorum et cognouerunt eum. ergo nisi Iesus aperuisset nobis oculos, nemo uidisset; nisi Iesus sustulisset uelamen, nulli euangelii gratia refulsisset. et Petrus clausos habebat oculos et Iohannes clausos habebat et Iacobus clausos habebat. denique
Abbreviated transcription (Latin):
bat mentis ȩstimat᷑ obtutum. Irrepsit aegri¬
tudo ueteri fermento. eõquod non exiunus
uel gentilem. uł uidaicam suffusionem. cum
primũ ueniremꝰ ad ȩccłam: non auduumtꝰ
dicentẽ boni medici disciplinam. expolian¬
tes ueterẽ hominẽ cum actibꝰ eius. indiute
nouum. qui renouat᷑ in agnitione scđ̃m imi¬
ginem eius qui creauit cum Suꝑuestiuut ergo
se aliquis. non expoliauit: Serpit grauior ae¬
gritudo: grauat oculos duiturnũ uelam̃. Non
potest quisquã illud auferre: non angelus:
non uirtutes : non dominationes: non pote¬
states. Manet uelamen: lectionem impedit:
usionẽ obducit: Qđ ñ reuelat᷑ inquit apłs.
hoc est a quocumq alio. nisi in xp̃o fuerit
euacuatũ. Cum uero conuersus huiꝰmõi fue¬
rit ad dñm: auferetur uelam̃. Habes igitur.
quomͦ auferas uelamen. qđ manet supͣ ocu¬
los cordis tui. Conuertere ad dñm: & uelam̃
cad&. Conuersꝰ est paulus: ad benedictionẽ

Expanded text:
bat, mentis aestimatur obtutum. inrepsit aegribat, mentis aestimatur obtutum. inrepsit aegritudo ueteri fermento, eo quod non exuimus uel gentilem uel Iudaicam suffusionem, cum primum ueniremus ad ecclesiam , non audiuimus dicentem boni medici disciplinam: e xpoliantes ueterem hominem cum actibus eius, induite nouum qui renouatur i n agnitione secundum imaginem eius qui creauit eum. superuestiuit ergo se aliquis, non expoliauit: serpit grauior aegritudo, grauat oculos diuturnum uelamen, non potest quisquam illud auferre, non angelus, non uirtutes, non dominationes, non potestates. ; manet uelamen, lectionem inpedit, uisionem obducit; quod non reuelatur, inquit apostolus — hoc est: a quocumque alio —, nisi in Christo fuerit euacuatum. cum uero conuersus huiusmodi fuerit ad dominum, auferetur uelamen. Habes igitur quomodo auferas uelamen, quod manet supra oculos cordis tui; conuertere ad dominum, et uelamen cadet. conuersus est Paulus ad benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
sua uoluntaria largitate. Hoc uerbũ igitur
quod est caput om̃ium. hic ꝑ speculũ udeo:
& idõ uerba dĩ hic custodire non possũ: Sed
cum uidero głam eius reuelata facie. tunc
uiuam: & uita uiuens etiam uerba diuina
custodiam. Et ideo secundo uersu dicit:
Aoareri o euios aicos: & cOnsi¬
derabo mirabilia de LegeTUA:
Iui ad aperiri sibi oculos perit: utiq & gra¬
uari intelligit Neq enim medicum rogat:
nisi qui remedium egritudini suȩ poseit:
Dicit ergo iste ad medicum uenientẽ de cęlo
Ad aperi oculos meos. Si turbatus est oculus: fa¬
cile dolor om̃is sedatur collirio. Sin uero acieᷤ
cius tumoris suffusione pͣtexitur: maiora
remedia quęrunt᷑. Est ergo sicut in oculis
corporis. ita etiam in oculis animȩ huiꝰmodi
quedam passio: quȩ ingrauascat necesse est.
nisi bonꝰ medicꝰ uelamen illud abstulerit: &
nebulã quandã concreti humoris. quȩ impe¬
dire. uel potiꝰ operire ne uideat quȩ uide.¬

Expanded text:
sua uoluntaria largitate. hoc uerbum igitur, sua uoluntaria largitate. hoc uerbum igitur, quod est caput omnium, hic per speculum uideo et ideo uerba dei hic custodire non possum; sed cum uidero gloriam eius reuelata facie, tunc uiuam et uita uiuens etiam uerba diuina custodiam. Ideo ergo secundo uersu dicit: adaperi oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua. qui adaperiri sibi oculos petit, utique et grauari intellegit; neque enim medicum rogat nisi qui remedium aegritudini suae poscit. dicit ergo iste ad medicum uenientem de caelo: adaperi oculos meos. si turbatus est oculus, facile dolor omnis sedatur collyrio; sin uero acies eius umoris suffusione praetexitur. maiora remedia quaeruntur. est ergo, sicut in oculis corporis. ita etiam in oculis animae huiusmodi quaedam passio quae ingrauescat necesse est, nisi bonus medicus «elamen illud abstulerit et nebulam quandam concreti humoris, quae inpedire uel potius operire, ne uideat quae uide
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnia potest spc̃ sapientiȩ. Itaq sicut
alii operatio uirtutum: alii sp̃c cognitionis:
alii sp̃c consilii plenioris: Alii spc̃ fortitudi¬
nis: alii pictatis sp̃c: & in om̃ibꝰ unus atq
idem sp̃c est. diuidens singulis ꝓ ut uult. &
tificum sp̃c. sicut & beselehel & heliab. qͦs
impleuit dñs spũ diuino sapientiȩ & scien¬
tiȩ. & om̃is artis: ut facerent amictum & ta¬
dit his ds̃. et etiã ceteris sapientibꝰ intellige¬
re et ficere om̃ia opera scd̃m om̃ia quȩ dns
imperabat. Itaq fecerunt quȩ ñ didicerant
nec uderant: scđm ea quȩ his sp̃c̃ demonstra¬
bat. Et plerisq uidetur alius apłorum sp̃c.
non est diuersus: sed unꝰ est sp̃c. diuidens ge¬
nera diuersa uirtutum. Unde non dubiũ
uideri debet. si aliis uerbum apłicum. aliis
ꝓpheticum. aliis angelicum. aliis uerbũ ope¬
ratorium datum ẽ: & unũ est uerbum diui¬
dens se singulis ꝓ nr̃a possibilitate. uel pro

Expanded text:
quia omnia potest spiritus sapientiae. Itaque sicut quia omnia potest spiritus sapientiae. Itaque sicut alii operatio uirtutum, alii spiritus cognitionis, alii spiritus consilii plenioris, alii spiritus for- titudinis, alii pietatis spiritus, et in omnibus unus atque idem spiritus est, diuidens singulis prout uult. etificum spiritus, sicut et Beselehel et Eliab, quos impleuit dominus spiritu diuino sapientiae et scientiae et omnis artis, ut facerent amictum et tadit his Deus ; sed etiam caeteris sapientibus intelligere et facere omnia opera secundum omnia quae Dominus imperabat. Itaque fecerunt quae non didicerant, nec viderant, secundum ea quae his Spiritus demonstrabat. Et plerisque videtur alius apostolorum spnon est diversus, sed unus est spiritus, dividens genera diversa virtutum. Unde non dubium uideri debet, si aliis uerbum apostoucum, aliis propheticum, aliis angelicum, aliis uerbum operatorium datum est, et unum est uerbum diuidens se singulis pro nostra possibilitate uel pro
Abbreviated transcription (Latin):
in quo creata sunt om̃ia. in cęlestibꝰ et in terri:
siue usibilia. siue inusibilia. siue sedes. siue
dominationes. siue principatꝰ. siue potestates
om̃ia ꝑ ipsum & in ipso creata sunt Unum
est igitur uerbum. quod operatur in singuliᷤᷤ
& cum in singulis operatur. operatur om̃ia. et
in om̃ibꝰ. Hoc uerbũ unicum apud patrẽ se
diffudit in plurima: quia de plenitudine
cius om̃s accepimꝰ ltaq si uideas singła om̃i¬
um quȩ creata sunt in ipso: uidebis in singu¬
lis unum uerbũ esse om̃ium. cuiꝰ pro captu
nr̃o participes sumꝰ. In me uerbũ est huma¬
num: in alio uerbum cȩlestt: uerbũ angłoꝵ
in plerisq. Sunt qui habent uerbum domi¬
nationum. & potestatum. Uerbũ ẽ iusticiȩ:
uerbum castitatis: uerbũ prudentiȩ: uerbũ
pietatis: uerbũ etiã uirtutis. Sic unũ uerbũ
multa sunt: & multa uerba unũ sunt. Nec
uero arduum istud aestimari: cum legerimꝰ

Expanded text:
in quo creata sunt omnia in caelestibus et in terra, in quo creata sunt omnia in caelestibus et in terra, siue uisibilia siue inuisibilia, siue sedes siue dominationes siue principatus siue potestates; omnia per ipsum etin ipso creata sunt. unum est igitur uerbum quod operatur in singulis, et cum in singulis operatur, operatur omnia et in omnibus. hoc uer- bum unicum apud patrem se diffudit in plurima, quia de plenitudine eius omnes accepimus. itaque si uideas singula omnium, quae creata sunt in ipso, uidebis in singulis unum uerbum esse omnium, cuius pro captu nostro participes sumus. in me uerbum est humanum, in alio uerbum caeleste, uerbum angelorum in plerisque, sunt qui habent uerbum dominationum et potestatum. uerbum est iustitiae, uerbum castitatis, uerbum prudentiae, uerbum pietatis, uerbum etiam uirtutis. sic unum uerbum multa sunt et multa uerba unum sunt. nec uero arduum est istud aestimari, cum legerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
accipiens. uenit in nube leui: & cum ess&
uirtus altissimi. obumbrauit mari. .e. ut
transfigurar& corpꝰ humilitatis nr̃ȩ con-¬
forme fieri corpori głȩ suȩ : Sicut ille
ergo formam mutauit. cum ex uirgine
nascerctur: ita et nobis sermones dĩ trans.¬
sigurati uidentur. cum leguntur in cuangło.
cum species eorum uidetur i scriptis quasi
ꝑ speculum: quia tota ueritas hic non potest
comp̃hendi. Cũ autẽ uenerit. quod ꝑfectũ
est: non iã ꝑ descensionem. non ꝑ speciẽ. ut
transfigurati. sed integra atq ex pressa ue¬
ritate resplendent. Neq te moueat qđ
ait. multa uerba custodiam. Qui unũ uer¬
bum cognouerit: multa uerba cognoscit.
In uno multa sunt: & in multis uoium est
P robandum est igitur. quomͦ unum uerbũ mul¬
ta sint: & multa unum uerbũ sint. Nec diffici¬
le doceri: cum dixerit apłs. quia ipse ẽ imia¬
go dĩ inuisibilis. primogenitꝰ om̃is creaturȩ.

Expanded text:
accipiens? uenit in nube leui et, cum esset accipiens? uenit in nube leui et, cum esset uirtus altissimi, obumbrauit Mariae, ut transfiguraret corpus humilitatis nostrae conforme fieri corpori gloriae suae. sicut ille ergo for- Diam mutauit, cum ex uirgine nasceretur, ita et nobis sermones dei transfigurati uidentur, cum leguntur in euangelio, cum species eorum uidetur in scripturis quasi per speculum, quia tota ueritas hic non potest conprehendi. cum autem uenerit quod perfectum est, non iam per descensionem, non per speciem, ut transfigurati, sed integra atque expressa ueritate resplendeant. Neque te moueat, quod ait: \'multa uerba custodiam\', quia, cum unum uerbum cognouerit, multa uerba cognoscit. in uno multa sunt et in multis unum est. probandum est igitur, quomodo unum uerbum multa sint et multa uerba unum uerbum sit. nec difficile doceri, cum dixerit apostolus, quia ipse est imago dei inuisibilis, primogenitus omnis creaturae,
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ absoluat. In umbra igitur hic uiuimꝰ &
ideo in umbra custodimꝰ uerba dĩ. Et ut exc̃¬
plo utamur. unq ante eramꝰ sub umbra legis.
quando custodiebamꝰ homines sabbata. quę
sunt umbra futuroꝵ: sicut hodieq uidȩi.
qui uerum sabbatum non uident: qui exẽ¬
plari et umbrę seruiunt. Nos quoq scdm
euangłm nunc uiuentes: umbram sequim᷑
uerborum dĩ. Nathanael sub arbore fici ui-¬
detur: dauid in umbra alarum dñi ihesu
sperare se dicit: Zacheus in arborẽ siconiori
ascendit. ut xp̃m uideret. Nobis quoq ex¬
pandit manus suas iħc: ut totum mundũ
obumbrar&. Quomodo non sumus in ũ¬
bra: qui crucis euis ꝓtegimur uelamento :
Quomͦ non sumꝰ in umbra: quos crucifixꝰ a
malignitate seculi & corporis ardore defen¬
dit : An nescimus. qm uerbum dĩ ueniens
in hunc mundum. non sicut uerbũ aduenit.
quale erat in principio. quale erat apud dm̃:
sed semet ipsum exinaniuit. formam serui

Expanded text:
huius absoluat? In umbra igitur hic uiuimus et huius absoluat? In umbra igitur hic uiuimus et ideo in umbra custodimus uerba dei. et ut exemplo utamur, utique ante eramus sub umbra legis, quando custodiebamus neomenias et sabbata quae sunt umbra futurorum, sicut hodieque Iudaei, qui uerum sabbatum non uident, exemplari et umbrae seruiunt. nos quoque secundum euangelium nunc uiuentes umbram sequimur uerborum dei. Nathanael sub arbore fici uidetur, Dauid in umbra alarum domini Iesu sperare se dicit, Zachaeus in arborem sycomori ascendit, ut Christum uideret. nobis quoque expandit manus suas Iesus, ut totum mundum obumbraret. quomodo non sumus in umbra, qui crucis eius protegimur uelamento ? quomodo non sumus in umbra, quos crucifixus a malignitate saeculi et corporis ardore defendit ? an nescimus, quoniam uerbum dei ueniens in hunc mundum non sicut uerbum aduenit, quale erat in principio, quale erat apud deum, sed semet ipsum exinaniuit formam serui
Abbreviated transcription (Latin):
gione umbrȩ mortis consistimꝰ. Sed siqͥs
non ad terrena oculos mentis intendat.
sed ad spiritualia erigat. ut possit dicerc
erit qui dicat. in umbra eius uiuemꝰ. xp̃s
enim uita est: et idõ qui in umbra xpisti
uiuit. in umbra uitȩ est. Meritoq alibi
dicit sc̃s dñi. in umbra alarum tuarum ꝓ¬
tege me: Omnes ergo etiam scĩ in umbra
cte. sed ex parte cognoscunt. Ipse pauluᷤ
ait. Ex parte cnim cognoscimꝰ. Ipse uas
electionis eui xp̃c oculos reddidit. & sua
illuminauit gr̃a. non facie ad faciem. sed
ꝑ speculum uidebat: & daud reuelari
petit oculos suos: ut remoueretur umbra
quȩ integrum oculorum impediebat ob¬
tutum Regionem autem hanc mortuorũ
esse quis dubit&: cum sc̃s ipse dicat. place¬
bo dño in regione uiuorũ: Quia perfecte
hic placere nemo potest: ubi etiam si fieri
possit ut sua peccata non habeat. in ipsa
tamen mortuoꝵ regione uiuendo purifi¬
catione indig&: quȩ a contagio eum regionis

Expanded text:
gione umbrae mortis consistimus. sed si quis gione umbrae mortis consistimus. sed si quis non ad terrena oculos mentis intendat, sed ad spiritalia erigat, ut possit dicere:erit qui dicat: in umbra eius uiuemus. Christus enim uita est et ideo, qui in umbra Christi uiuit, in umbra uitae est, meritoque alibi dicit sanctus domini: in umbra alarum tuarum protege me. omnes ergo etiam sancti in umbra cte, sed ex parte cognoscunt. ipse Paulus ait: ex parte enim cognoscimus, ipse uas electionis, cui Christus oculos reddidit et sua inluminauit gratia, non facie ad faciem, sed per speculum uidebat, et Dauid reuelari petit oculos suos, ut remoueretur umbra, quae integrum oculorum inpediebat obtutum. regionem autem hanc mortuorum esse quis dubitet, cum sanctus ipse dicat: placebo domino in regione uiuorum, quia perfecte hic placere nemo potest, ubi, etiamsi fieri possit ut sua peccata non habeat, in ipsa tamen mortuorum regione uiuendo purificatione indiget, quae a contagio eum regionis
Abbreviated transcription (Latin):
in illa paradysi amcenitate. gr̃as agat dñosuo
dicens: induxisti nos in refrigerium. Qui
ergo ꝑ ignem transicrit. intrat in requiem.
transit a materialibꝰ atq mundanis. ad illa
incorrupribilia atq ꝑpetua. Alius ignis
iste quo exuruntur peccata non uoluntaria.
sed fortuita. quem parauit seruulis suis
dñs iħc. ut eos ab ista cominemoratione.
quȩ ꝑmixta est mortuis emund&. Alius
ille ignis. quem deputauit diabolo. & ange¬
lis eius. de quo dicit. intrare in ignẽ xt̃nuĩ.
quo ille diues ardebat. qui stillari sibi de
lazari digito poscebat humorẽ. At uero
lazarꝰ in abrahȩ sinu recumbens. uitã car¬
pebat ȩternã: quam sibi ꝓmittit ꝓpheta
dicens. uiuã. et custodiam uerba tua. Ui¬
uam ait: quasi nondum uiuens. Hic enĩ
in umbra uiuimꝰ. Ergo ista uita in corpo¬
re. umbra est uitȩ. atq imago. ñ ueritaᷤᷤ.
Deniq in imagine ambulat homo: et in re¬

Expanded text:
in illam paradisi amoenitatem gratias agat domino suo in illam paradisi amoenitatem gratias agat domino suo dicens: induxisti nos in refrigerium. qui ergo per ignem transierit, intrat in requiem, transit a materialibus atque mundanis ad illa incorruptibilia atque perpetua. Alius ignis iste est, quo exuruntur peccata non uoluntaria, sed fortuita, quem parauit seruulis suis dominus Iesus, ut eos ab ista commoratione, quae permixta est mortuis, emundet; alius ille ignis, quem deputauit diabolo et angelis eius, de quo dicit: intrate in ignem aeternum, quo ille diues ardebat, qui stillari sibi de Lazari digito poscebat umorem. at uero Lazarus in Abrahae sinu recumbens uitam carpebat aeternam, quam sibi promittit propheta dicens: uiuam et custodiam uerba tua. \'uiuam\' ait quasi nondum uiuens; hic enim in umbra uiuimus. Ergo ista uita in corpore umbra est uitae atque imago, non ueritas; denique in imagine ambulat homo et in re
Abbreviated transcription (Latin):
hoc igni. Uenide ergo baptista magnꝰ: Sic enĩ
cum nommno: quomodo nominauit gabrihel
dicens. Hic erit magnus: Uidebit multos ante
paradẏsi stantes uestibulum: mouebit rũpheã
uersatilem: dicet his qui a dextris sunt. non
habentibꝰ grauia peccata. Intrate qui pͣsumitis.
qui ignem non timetis. Predixeram etiã uobiꝰ.
ecce uenio sicut ignis: & ꝑ ie rechiel dixerã.
ecce ꝓficiscar in iherusalem. & insufflabo in
uos in igne irȩ meş: ut tabescatis a plumbo &
ferro. Ueniat ergo ignis consumens: exurat
in nobis plumbum iniquitatis: ferrũ peccati.
faciat nos aurum sinccrum. Urat renes meos.
& cor meum. ut bona cogitem: ea que castita¬
tis sunt concupiscam: Sed quia hic purgatꝰ.
iterum necesse hab& illic purificari: illic
quoq nos purific& quando dic& dñs. intra¬
te in requiem meã: & unꝰquisq nr̃m ustꝰ
rumphea illa flammea. ñ exustꝰ. introgressꝰ

Expanded text:
hoc igni. ueniet ergo baptista magnus—sic enim hoc igni. ueniet ergo baptista magnus—sic enim eum nomino, quomodo nominauit Gabriel dicens: hic erit magnus —, uidebit multos ante paradisi stantes uestibulum, mouebit romphaeam uersatilem, dicet his qui a dextris sunt non habentibus grauia peccata: \'intrate qui praesumitis, qui ignem non timetis. praedixeram etiam uobis: ecce uenio sicut ignis, et per Ezechiel dixeram: ecce proficiscar in Hierusalem et insufflabo in uos in igne irae meae, ut tabescatis a plumbo et ferro\'. Leniat ergo ignis consumens, qui exurat in nobis plumbum iniquitatis, ferrum peccati faciatque nos aurum sincerum. urat renes meos et cor meum, ut bona cogitem, ea quae castitatis sunt concupiscam. sed quia hic purgatus iterum necesse habet illic purificari, illic quoque nos purificet, quando dicet dominus: \'intrate in requiem meam\', ut unusquisque nostrum ustus romphaea illa flammea, non exustus, introgressus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aquã. illic ꝑ ignem ꝑ aquam. ut ablu¬
antur peccata: ꝑ ignem. ut exurant᷑.  đ
est grauius. hic ignem. & illic sustinemꝰ. Is
est. qui in hoc igne bapti⁊ at: Non prbr:
ro in pententia: non anglo. ñ archangłs:
non dominationes.: non potestates: sed ille de
quo iohannes ait. qui uenit pꝰ me. fortior me
est. cuiꝰ non sum dignꝰ calciamenta portare. ipse
uos baptirabit in spu scõ et igni. Habet uenti¬
labrum in manu sua: & ꝑmundabit arcã suã.
et congregabit triticũ in horrcũ suũ: palcas
autẽ comburae igni in extingiubili Non de hoc
baptismate quod fit ꝑ sacerdotes eccł̃ȩ dictũ.
ipse dñs testificatur. Si quidẽ pꝰ consũmationẽ
scculi missis angelis qui segregent bonos & ma¬
los. hoc futurũ est baptisma. quando ꝑ cami¬
num ignis inquitas exuretur: ut in regno dĩ
fulgeant iuisti. sicut sol ipse in regno patriᷤᷤsui
Et si aliquis ut petrꝰ sit. ut iohannes: baptizat᷑

Expanded text:
per aquam, illic per ignem, per aquam, ut abluper aquam, illic per ignem, per aquam, ut abluantur peccata, per ignem, ut exurantur. sed, quod est grauius, et hic ignem et illic sustinemus. Quis est qui in hoc igne baptizat ? non presbyzo in paenitentiam, non angelus, non archangelus, non dominationes, non potestates, sed ille, de quo Iohannes ait: qui uenit post me fortior m e est, cuius non sum dignus calciamenta portare: ipse uos baptizabit in spiritu sancto et igni: habet uentilabrum in manu sua et permundabit aream suam et congre- gabit triticum in horreum suum, palcas autem conburet igni inextinguibili. non de hoc baptismate, quod fit per sacerdotes ecclesiae, dictum ipse dominus testificatur, siquidem post consummationem saeculi missis angelis, qui segregent bonos et malos, hoc futurum est baptisma, quando per caminum ignis iniquitas exuretur, ut in regno dei fulgeant iusti sicut sol ipse in regno patris sui. et si aliquis sanctus ut Petrus sit, ut Iohannes, baptizatur
Abbreviated transcription (Latin):
satur. necesse habet etiam ipse purificari:
ut isaias cum dixissa. o miser ego. qm inmun¬
da labia habeo. & in medio populi uersor
immunda labia habentis. statim descendit
unꝰ de seraphim. et contigit labi eiꝰ carbo¬
ne: ut immunda eis labia mundara. Non
unũ est baptisma. Unum ẽ. quod hic tracdit
ptizari catecuminos: est & aliud baptisma.
de quo dicit dñs iħc. baptismo habeo bapti¬
zari. qđ uos nescitis. Et utiq iam baptizatꝰ
in iordane fuerat. sicut superiora declarad:
sed sit hoc baptismũ passionis: quia etiam
sanguine suo unꝰquisq mundatur. Est ba¬
ptismũ etiam in paradisi uestibulo. qđ ante
non erat: sed postea quã peccator exclusus ẽ.
cȩpit esse rũphea ignea. quã posuit ds̃. Ante
non erat. quando peccatum non erat: culpa
cȩpit. & baptismũ quo purificent᷑ qui in
paradysum redire cupiebant: ut regressi
dicerent. transiuimꝰ ꝑ ignẽ & aquam. Hic

Expanded text:
satur, necesse habet etiam ipse purificari: satur, necesse habet etiam ipse purificari: unde Esaias cum dixisset: o miser ego, quoniam inmunda labia habeo et in medio populi uersor inmunda labia habentis, statim descendit unum de Seraphim et contigit labia eius carbone, ut inmunda eius labia mundaret. Non unum est baptisma. unum est quod hic tradit eptizari catechumenos. est et aliud baptisma, de quo dicit dominus Iesus: baptisma habeo baptizari quod uos nescitis. et utique iam baptizatus in Iordane fuerat, sicut superiora declarant; sed sit hoc baptismum passionis, quo etiam sanguine suo unusquisque mundatur. est baptismum etiam in paradisi uestibulo, quod ante non erat. sed postea quam peccator exclusus est, coepit esse romphaea ignea quam posuit deus, quae ante non erat, quando peccatum non erat. culpa coepit et baptismum coepit, quo purificentur qui in paradisum redire cupiebant, ut regressi dicerent: transiuimus per ignem et aquam; hic
Abbreviated transcription (Latin):
dari iub&. Quis tantꝰ. ut supra legem sit :
Ipsum nazareum scm̃ dĩ si is tetigerit mor¬
tuũ immundum ꝓnuntiat: ideoq radit
caput suũ. et deponit capillũ quasi non sc̃m:
et iterũ orat ut exaudit᷑. qui ante propter
mortui attactũ exorare non potuit Irrati¬
onabiles duxit dies: quia irrationabili ap¬
ꝓpinquauerat: Deponit igitur mortua &
suꝑflua capitis sui: ut xp̃o reconcilietur:
Ergo si narareus purificatur: & nos purificari
oport&. Om̃s contingimꝰ mortuũ. Quis enim
głabitur castum se habere cor: aut quis
audebit dicere mundum se a peccatis: Sit
aliquis fortasse. qui in sermone non deliquerit
licet rarꝰ iste. de quo ds̃ dicat. sicut de scõ iob.
ille ñ peccauit labiis suis: tam̃ non semper
habere potuit mundas cordis sui cogitatio.¬
nes Inicit se diabolus in cor hominis. Pene
parata semꝑ & ꝑuigili custodia quisꝗͣ cor
suũ sepserit: tamen in medio peccatoꝵ uer¬

Expanded text:
dari iubet: quis tantus, ut supra legem sit? dari iubet: quis tantus, ut supra legem sit? ipsum nazaraeum sanctum dei, si is tetigerit mortuum, inmundum pronuntiat. ideoque radit caput suum et deponit capillum quasi non sanctum et iterum orat ut exaudiatur, qui ante propter mortui adtactum exorare non potuit. inrationabiles duxit dies, quia inrationabili adpropinquauerat: deponit igitur mortua et superflua capitis sui, ut Christo reconcilietur. ergo si nazaraeus purificatur, et nos purificari oportet. Omnes contigimus mortuum. quis enim gloriabitur castum se habere cor? aut quis audebit dicere mundum se a peccatis?sit aliquis fortasse qui in sermone non deliquerit, licet rarus iste, de quo deus dicat sicut de sancto Iob: ille non peccauit labiis suis; tamen non semper habere potuit mundas cordis sui cogitationes; inicit se diabolus in cor hominis. pone parata semper et peruigili custodia quisquam cor suum saepserit: tamen in medio peccatorum uer
Abbreviated transcription (Latin):
in loco mortis est. Dolet ꝓpheta in puluerẽ
mortis se esse deductũ: apłs cupit ex hoc
mortis corpore liberari. Et putamꝰ quod de
hac uita sibi blandiat᷑ ꝓpheta: Om̃ia hic
plena mortis sunt. Intrat mors ꝑ fenestrã:
intrat ꝑ ostiũ. si dñs ostio tuo ñ ponat cu¬
stodiã. Deniq ex multiloquio peccatũ nasci¬
tur. Lege mandata legis: inuenies scriptũ
Qui uiuens mortuũ contigerit: inquinatur
Quantos tangimꝰ mortuos: int̾ quantos mortu¬
os uersam᷑. Idõ tibi auctor uite dicit. Re¬
qui dormis: & exurge a mortuis. Quomodo
tibi diceretur. surge ã mortuis: nisi inter
mortuos uiueres:  Ponamꝰ te mundũ esse
ab operibꝰ mortuis: a peccati colluuione
Quomꝰ mundꝰ es. qui in corpore mortis es:
qui inter sepulchra uiuis mortuoꝵ: Opor¬
tebat petrũ loqui mortuis: ut ꝓcedere
de sepulchris suis. indigemꝰ ergo purgatio¬
ne : quia tangumꝰ mortuo ᷤ. Lex nos mun¬

Expanded text:
in loco mortis est. dolet propheta in puluerem in loco mortis est. dolet propheta in puluerem mortis se esse deductum, apostolus cupit ex hoc mortis corpore liberari: et putamus quod de hac uita sibi blandiatur propheta? omnia hic plena mortis sunt; intrat mors per fenestram, intrat per os tuum, nisi dominus ori tuo ponat custodiam; denique ex multiloquio peccatum nascitur. lege mandata legis et inuenies scriptum, quia uiuens, si mortuum contigerit, inquinatur. quantos tangimus mortuos, inter quantos mortuos uersamur! ideo tibi auctor uitae dicit: requi dormis, et exsurge a mortuis. quomodo tibi diceretur \'surge a mortuis\', nisi inter mortuos uiueres ? ponamus te mundum esse ab operibus mortuis, a peccati colluuione: quomodo mundus es, qui in corpore mortis es, qui inter sepulchra uiuis mortuorum ? oportebat Petrum loqui mortuis, ut procederent de sepulchris suis. Indigemus ergo purgatione, quia tetigimus mortuos. lex nos mun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxima inca: ecce es bona. Qm cognouerat
eccła mysterium. et ꝓ touꝰ mundi redẽpti¬
one crucifixũ dñm iħm prȩdicabut: me¬
retur audire. ecce es bona. Quȩ me bonũ
dicis: & ppsa bona es. Iuȩ uidisti gloriã
meã & decorem: & ipsa speciosa es. & deco¬
ra. Quid est autẽ. xp̃m dicere. bona es. uel
decora es: nisi illud euangłicum. constans
esto filia. remissa sunt tͥ peccata tua: Ergo
cui xp̃e peccata donauit: Recte dicit
sper&: quia dñs iħc mundũ uenit saluare.
ñ ꝑdere Idõq immemor ẽ inuiriȩ: memor
dicens ego sum. ego sum. qui deleo iniquitates
tuas: & memor nͣ ero. Tu autẽ memor esto. &
udicem᷑ : dic mniquitates tuas. ut iustificeris
Quicũq ergo dicit iniquitates suas dõ: iustifica¬
tur & quicũq iustificat᷑. retributionẽ non
tim&: sed exposcit. Qui retributionẽ non ti¬
met. uiurt. Sed quare dixit iuiuã. & ñ dix̃
uiuo: Quia hȩc iuta non est loco premii: quȩ

Expanded text:
proxima mea, ecce es bona. quoniam cognouerat proxima mea, ecce es bona. quoniam cognouerat ecclesia mysterium et pro totius mundi redemptione crucifixum dominum Iesum praedicabat, meretur audire: ‘ecce es bona. quae me bonum dicis, et ipsa bona es et, quia uidisti gloriae meae decorem, et ipsa speciosa es et decora\'. quid est autem Christum dicere \'bona es\' uel \'decora es\' nisi illud euangelicum: constans esto, filia, remissa sunt tibi peccata tua? Ergo, cui Christus peccata donauit, recte dicit:speret, quia dominus Iesus mundum uenit saluare, non perdere, ideoque inmemor est iniuriae, memor o iniquitates tuas, et memornon ero. tu autem memor esto et iudicemur; dic iniquitates tuas, ut iustificeris. quicumque ergo dicit iniquitates suas deo, iustificatur, et quicumque iustificatur, retributionem non timet, sed exposcit, qui retributionem non timet, uiuet. Sed quare dixit \'uiuam\' et non dixit \'uiuo\' ? quia haec uita non est loco praemii, quae
Abbreviated transcription (Latin):
samũ ex arbore. sic uirtꝰ exibat ẽ corpore
Unde ait. Sentio uirtutem de me exisse In¬
de opobalsamum expressio dr̃: eoquod com¬
punctione ligni balsamum per cauernã
punctionis erũpit. Compunctꝰ igit᷑ iħc :
odorem remissionis peccatorũ & redẽpti¬
onis effudit Nam & constrictꝰ erat. ubũ.
cum ess& homo factuᷤ: et pauꝑ factꝰ est cũ
diues ẽẽt. ut nos illius inopia ditaremur.
Potens erat. & despiciendũ se prebuit: ita ut
herodes sperner& eum. & illuder& ei. Terrã
mouebat: & herebat in ligno. Cȩlum obdu¬
cebat tenebris: mundum crucifigebat: &
crucifixꝰ erat. Inclinabat caput: & exibat ũ¬
bum. Ex inanitꝰ erat: & replebat om̃ia. De¬
scendit ds̃: ascendit homo. Uerbum caro
factũ est: ut caro sibi uerbi soliũ in dĩ dex¬
tera undicar&. Wlnꝰ erat: et fluebat un¬
guentũ. Scarabeus audiebat᷑: & ds̃ agno¬
scebatur Respondit & xp̃c. Ecce esbona

Expanded text:
samum ex arbore, sic uirtus exibat e corpore. samum ex arbore, sic uirtus exibat e corpore. unde ait: sentio uirtutem exisse de me. inde opobalsamum expressio dicitur, eo quod conpunctione ligni balsamum per cauernam punctionis erumpit. conpunctus igitur Iesus odorem remissionis peccatorum et redemptionis effudit. nam et constrictus erat, uerbum cum esset, homo factus. et pauper factus est, cum diues esset, ut nos illius inopia ditaremur, potens erat, et despiciendum se praebuit, ita ut Herodes sperneret eum et inluderet ei, terram mouebat, et haerebat in ligno, caelum obducebat tenebris, mundum crucifigebat, et crucifixus erat, inclinabat caput, et exibat uerbum, exinanitus erat, et replebat omnia. descendit deus, ascendit homo, uerbum caro factum est, ut caro sibi uerbi solium in dei dextera uindicaret, uulnus erat. et fluebat unguentum, scarabeus audiebatur. et deus agnoscebatur. Respondet ei Christus: ecce es bona.
Abbreviated transcription (Latin):
passionibꝰ naturalibꝰ. sed etiam cruci u inxit
idõq sicut botri in ȩccłȩ fide & morali re¬
quiescit gr̃ã Bardus eypri consobrinꝰ meu̾
in uineis engaddi: Si locũ querimꝰ. regioniᷤ
cuiusdã quȩ in uidea c̃ locꝰ sic dicit᷑. in qua
ptatio latine significatur In illis eigo uine¬
is lignum est: qđ siquis conpungat. ungen¬
tum emittit. Hic fructꝰ est ligni: Si non
incidatur lignum: non ita fraglat. & redol&
Cum autẽ conpunctũ fuerit artificis manu.
tc lacrimã distillat: Sicut & xp̾c in illo tẽ¬
ptationis ligno crucifixꝰ. illacrimabat po¬
culum. ut peccata nr̃a diluer&e. & de uisce¬
ribꝰ misedĩȩ suȩ fundebat ungentũ dicens
P at̃ dimitte illis: quia nesciunt quid faciuus
⁊ e cro in ligno conpunetꝰ est lanca. et
exiuit de eo sanguis & aqua. om̃i ungento
suauior accepta dõ hostia. per totũ mundũ
odorem sc̃ificationis effundenᷤ. & quasi bal¬

Expanded text:
passionibus naturalibus, sed etiam cruci uinxit passionibus naturalibus, sed etiam cruci uinxit ideoque sicut botryo in ecclesiae fide et morali requiescit gratia. nardum Cypri consobrinus meus, in uineis Engaddi. si locum quaerimus, regionis cuiusdam est quia in Iudaea et loeus sic dicitur, in qua gaddi \'temptatio\' Latine significatur. in illis ergo uineis lignum est, quod, si quis conpungat, unguentum emittit; hic fructus est ligni. si non incidatur lignum, non ita fragrat et redolet, cum autem conpunctum fuerit artificis manu, tunc lacrimam destillat; sicut et Christus in illo temptationis ligno crucifixus inlacrimabat populum, ut peccata nostra dilueret, et de uisceribus misericordiae suae fundebat unguentum dicens: pater, dimitte illis, quia nesciunt quid faciunt. tunc ergo in ligno conpunctus est lancea et i-xiuit de eo sanguis et aqua omni unguento suauior, accepta deo hostia, per totum mundum odorem sanctificationis effundens, et quasi bal
Abbreviated transcription (Latin):
lege sunt & ꝓphetis mediocrit᷑ aute credide
ꝑ populos. quo frequentiꝰ ex aminata. eõ am¬
pluis est. ꝓbata: Erebrȩ enim ꝑsccutiones
eccłẽ. iustoꝵ nobis titulos martẏrii uicto¬
rus ediderunt Itaq sicut aurũ bonum. ita
eccłai cũ urit᷑ decrim̃ta non sentit. magis ful¬
gor eus auget᷑.: donet. xp̃c ueniat in regnũ
suũ. & reclin& caput suũ in eccłȩ fide: qui
cũ ueniss& ad oues ꝑditas domꝰ isrł. non habe¬
bat ubi caput suũ reclinar&. Nc̃ autẽ iam
redolet fides: idõq dicit ȩccła. nardꝰ mea
dedit odorẽ suũ: & dicit cũ prȩsumptione.
expectans retributionẽ Fr̃aglat ungentũ
gr̃ȩ. ex quo uirgo generauit: & dñs iħc sa¬
eramentũ in carnationis assũpsit. Colligatio
inquit guate consobrinꝰ meus: botri cypri
frat᷑ meus mͥ. int̾ media uhera requiescit.
Corpꝰ enĩ suscipiens dñs iħc. caritatisse uincu¬
lis illigauit. & non solũ se menbris nr̃is &

Expanded text:
lege sunt et prophetis, mediocriter ante crediderlege sunt et prophetis, mediocriter ante crediderper populos quo frequentius examinata, hoc amplius est probata: crebrae enim persecutiones ecclesiae iustorum nobis titulos martyrii uictoriis ediderunt. itaque sicut aurum bonum, ita ecclesia, cum uritur, detrimenta non sentit, sed magis fulgor eius augetur, donec Christus ueniat in regnum suum et reclinet caput suum in ecclesiae fide. qui cum uenisset ad oues perditas domus Israel, non habebat ubi caput suum reclinaret: nunc autem iam redolet fides ideoque dicit ecclesia: nardum meum dedit odorem suum et dicit cum praesumptione, expectans retributionem. Fragrat unguentum gratiae, ex quo uirgo generauit et dominus Iesus sacramentum incarnationis adsumpsit. colligatio, inquit, guttae consobrinus meus, botryo Cypri frater meus mihi. inter media ubera mea requiescit. corpus enim suscipiens dominus Iesus c-aritatis se uinculis inligauit et non solum se membris nostris et
Abbreviated transcription (Latin):
sed qͥ dicit. seruus mnutilis sum. qđ debiu fa¬
cere feci: bene is dicit. retribue seruo tuo
bi seruitio iundicare. Amat ergo xp̃c bo¬
ni lib̾tatẽ seriuili. Deniq in canticis dicit.
Quã speciosȩ factȩ sunt genȩ tuȩ sicut t᷑turiᷤ.
cerux tua sicut redimicula. Uultꝰ liberior
est. ubi est caritatis conscientia: & portare
xp̃i uigum suaue est. si ornamenta putes
ceruicis tuȩ esse ñ onera. At tolle ergo ocu
inuenias. E rige ceruicẽ: redimicula. non
uincula geris. Muta qͦq animalia redimi¬
culis gaudent: & falerari sibi magis quã nu¬
dari uidentur Goenȩ sicut turturis prȩfe¬
rant insignia uerecundiȩ: redimicula cerui¬
cis libertatis attollant fiduciam. Leue
est enĩ uigum xp̃i: & idõ ccruix eo ñ p̃mit᷑.
s leuat᷑. Similitudines inquit auri faciemꝰ
ibi. ex distmetionibꝰ argenti: quo adusꝙ st
rex in declinatione sua. Ex his enun qui ex

Expanded text:
sed qui dicit: seruus inutilis sum, quod debui fased qui dicit: seruus inutilis sum, quod debui facere feci, bene is dicit: retribue seruo tuo. bi seruitio uindicare. amat ergo Christus boni libertatem seruuli; denique in Canticis dicit: quam speciosae factae sunt genae tuae sicut turturis, ceruix tua sicut redimicula! uultus liberior est, ubi est castitatis conscientia, et portare Christi iugum suaue est, si ornamenta putes ceruicis tuae esse, non onera. adtolle ergo oculinuenias. erige ceruicem; redimicula, non uincula geris. muta quoque animalia redimiculis gaudent et falerari sibi magis quam nodari uidentur. genae sicut turturis praeferant insignia uerecundiae, redimicula ceruicis libertatis attollant fiduciam: leue est enim iugum Christi et ideo ceruix eo non premitur, sed leuatur. Similitudines, inquit, auri faciemus tibi ex distinctionibus argenti, quoad usque rex in declinatione sua. ex his enim, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
innocentis ẽ conscientiȩ. ab ipso cui seruieri
petere mercedẽ: quã desperare segnitiȩ ma¬
teria. sperarc autẽ incentiuũ laboris est. Pete
igitur confident᷑ si merita suffragant᷑. ut talia
petendo studiosus elabores. quo ea petitione
sis digiuor. Quis athleta si desper& coronam.
descendat in stadium: aut si eam postulet ui¬
ctor offendat:. Pbatio spem facit: spes con¬
fidentiam. Iusti ergo talis oratio est. Delecta¬
tur dñs tali p̾catione: ut ꝓpuruate consci¬
entiȩ utaris auctoritate. Tamͣ quo minꝰ ui¬
deatur petitio arrogans. bene addidit seruo
tuo: in quo & humilitatis ẽ gr̃a. & premium
seruitutis. Qui enĩ uocatꝰ est in dño seruus:
libertꝰ ẽ dñi. Quare non p̾sumat fauorem
dñi. tã precioso emptꝰ sanguine: Magnum
tibi est uocare puerum meum: quasi ad ser¬
uum dicit᷑ Siquis ergo est seruus. et bene ser¬
uit dño. et nihil facit quasi seruus peccati.

Expanded text:
innocentis est conscientiae, ab ipso cui seruieris innocentis est conscientiae, ab ipso cui seruieris petere mercedem, quam desperare segnitiae materia, sperare autem incentiuum laboris est. Pete igitur confidenter, si merita suffragantur, ut talia petendo studiosius elabores, quo ea petitione sis dignior. quis athleta, si desperet coronam, descendat in stadium aut. si eam postulet uictor, offendat? probatio spem facit, spes confidentiam. iusti ergo talis oratio est; delectatur dominus tali precatione, ut pro puritate conscientiae utaris auctoritate. Tamen, quo minus uideatur petitio adrogans, bene addidit: seruo tuo, in quo et humilitatis est gratia et praemium seruitutis. qui enim uocatus est in domino seruus, libertus est domini; quare non praesumat fauorem domini, tam pretioso emptus sanguine ? magnum tibi est uocari puerum meum quasi ad seruum dicitur. si quis ergo est seruus et bene seruit domino et nihil facit quasi seruus peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
fidei atq iusticiȩ. de dñi fauore mercedẽ
usurpare: Deniq rep̾hendit᷑ petrꝰ qr suꝑ
fluctꝰ ambulans. humano magis dubitauit af¬
fectu. quã apłica auctoritate p̃sũpsit: In eu¬
angelio quoq doccinur habere fidẽ. et non
hȩsitare de his quȩ supͣ hominẽ st̃ gerendis
Merito ergo dauid in superioribꝰ quasi adhuc
imꝑfectꝰ. scđm̃ peccata sibi reddi refugit.
atq declinat: in hoc autt̃ psalmo qui est po¬
sterior quasi fundato uirtutis ꝓcessu. retri¬
bui sibi scđm fidei operisq certamina dep̃¬
catur Si quidẽ etiã paulus qui ante dixerat.
ñ sum dignꝰ uocari apłs: postea ait. reposita
est mihi corona iusticiȩ. quã reddet mͥ dñs
in illa die iustꝰ uidex: non solũ autẽ mihi. s
et his qui diligunt aduentũ eiꝰ Et apłs sibi
pollicetur : hic autẽ uerecundius adhuc p̃¬
catur. Qđ utiq ñ insolentis arrogantiȩ. s

Expanded text:
fidei atque iustitiae de domini fauore mercedem fidei atque iustitiae de domini fauore mercedem usurpare. denique reprehenditur Petrus, quia super fluctus ambulans humano magis dubitauit affectu quam apostolica auctoritate praesumpsit. in euangelio quoque docemur habere fidem et non haesitare de his quae supra hominem sunt gerendis. merito ergo Dauid in superioribus, quasi adhuc inperfectus, secundum peccata sibi reddi refugit atque declinat. in hoc autem psalmo, qui est posterior, quasi fundatus uirtutis processu retribui sibi secundum fidei operisque certamina deprecatur, siquidem etiam Paulus, qui ante dixerat: non sum dignus uocari apostolus, postea ait: reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus in illa die, iustus iudex, non solum autem mihi, sed e t his qui diligunt aduentum eius. et apostolus sibi pollicetur, hic autem uerecundius adhuc precatur, quod utique non insolentis adrogantiae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iħu. dñi mandata cognoscit: et considerat uias
eius. quibꝰ finis est xp̃c: qui ait. ego sum ia:
pturarũ nos eẽ debere. & iusticias eiꝰ ñ solũ
sermone. s etiã operis imitatione meditari
N enĩ qui disputant legẽ. et non faciunt quȩ
legis sunt: sed qui factores legis st̃ iustificant᷑
secundum peccata nr̃a reddas nobis.
neq scdm miquitates nr̃as restitua
nobis: & hic poscit retributionẽ
llla uidet᷑ uox peccatoris ẽẽ:
hȩc bene sibi conscii. qui premia boni operis
exposcat. Unde possumꝰ hoc etiã intelligere.
quod euis ꝑsona psalmꝰ iste formet᷑. qui natus
ex iurgine ꝓtotiꝰ mundi redẽptione. ad dexte¬
rã patris sedere p̾sumat. Sicut ipse ait. amo¬
do uidebitis filiũ hominis sedentẽ ad dexterã
uirtutis. Non est tam̃ alienũ. nec arrogans.
Si enĩ dauid remunerationẽ a dño dõ suo ꝓ
egregiis laboribꝰ postulet: prȩrogatiua t̃

Expanded text:
domini mandata cognoscit et considerat uias domini mandata cognoscit et considerat uias eius. quibus finis est Christus, qui ait: ego sum uia. pturarum nos esse debere et iustitias eius non solum sermone, sed etiam operis imitatione meditari. non enim qui disputant legem et non faciunt quae legis sunt, sed qui factores legis sunt iustificantusecundum peccata nostra reddas nobis neque secundum iniquitates nostras restituas nobis, et hic poscit retributionem ? illa uidetur uox peccatoris esse, haec bene sibi conscii, qui praemia boni operis exposcat. unde possumus etiam hoc intellegere, quod eius persona psalmus iste formetur, qui natus ex uirgine pro totius mundi redemptione ad dexteram patris sedere praesumat, sicut ipse ait: amodo uidebitis filium hominis sedentem ad dexteram uirtutis. Non est tamen alienum nec adrogans, si Dauid remunerationem a domino deo suo pro egregiis laboribus postulet: praerogatiua est
Abbreviated transcription (Latin):
tas cogitationes habet. quas dñi habena restrin¬
git. & reuocat: ne quod in p̃ruptum nr̃ hic
currꝰ feratur Ammadab autẽ interpͣtatione
significatur pat᷑ beneplaciti: cuiꝰ filius legit᷑
in numeris naason. princeps populi. Quiꝰ sit.
intellige int̃pretatione serpentinꝰ & istud
agnoscis si repetas. quia sicut serpens pepen¬
dit in ligno. qui te redemit. Ergo amina cur¬
rus c̃ diꝰ : ut ira eiꝰ. et libido. & timor. & om̃s
seculares concupiscentiȩ refrenent᷑. Eccła
quoq currꝰ est dĩ. quȩ regenda est guberna¬
culis xp̃i: ne diuersorũ płorũ motꝰ eam dis¬
sensionesq ꝑturbent Ille quoq naason. be¬
ne intelligitur xp̃c: quia uirga aaron conũ¬
sa in serpentẽ. illos serpentes egyptio ᷤᷤ de¬
uorauit. Has ergo diuitias habeamꝰ.: his de¬
lectemur: ut currant nobis equi rationabi¬
les: & cõmoremur in preceptis eoꝵ. Et idõ ait

Expanded text:
tas cogitationes habet, quas domini habena restrintas cogitationes habet, quas domini habena restringit et reuocat, ne quod m praeruptum noster hic currus feratur. Aminadab. autem interpretatione significatur \'pater beneplaciti, cuius filius legitur in Numeris Naason princeps populi: qui sit, intellege interpretatione \'serpentinus\', et istud agnoscis, si repetas, quia sicut serpens pependit in ligno qui te redemit. Ergo anima currus est dei, ut ira eius et libido et timor et omnes saeculares concupiscentiae refrenentur. ecclesia quoque currus est dei, quae regenda est gubernaculis Christi, ne diuersorum populorum motus eam dissensionesque perturbent. illo quoque Naason bene intellegitur Christus, quia uirga Aaron conuersa in serpentem illos serpentes Aegyptios deuorauit. has ergo diuitias habeamus, his delectemur, ut currant nobis equi rationabiles et commoremur in praeceptis eorum. Et ideo ait: