comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adĩ sarios mom̃ib suis milicib pugnat: errorẽ urĩetiã pelagni lingua tanꝗ
bereticos dici qi om̃e malũ qđ peccatũ definit᷑ asseritis ñ innatura s in sola
noluntate consistere: iã rob pelagiꝰ imino ꝑlinguã pelagudñs amputauit.¬
linens qͥppe ille cdãpnari: dãpnauit eos qͥ diẽt infantes etiã si ñ baptitentur
habere uitã et̾nã. Qui gͦ negatis. eẽ. in paruulo malũ qđ baptismate diluat᷑:
dieite qͦ merito paruulus ñbaptitatꝰ etña morte plectat᷑. S qͥd estis dicturi.
n forte pelagio maledicturi : Quitam̃ si uob̾ maledicentib dicat: ⁊ qͥduel¬
lecisut facerẽ an dicente xp̃o si ñ manctucaueritis meã carnẽ ⁊ biberitis
meũ sanginẽ ñ habebitis uitã gc̃na in uob̃ dicturus fuerã paruulũ ha.¬
biturũ intã qͥ sine isto sacram̃to finisset istã uitã : puto qđ uos inaledixisse

Expanded text:
adversarios in suis omnibus militibus pugnat, errorem vestrum etiam Pelagii lingua tanquadversarios in suis omnibus militibus pugnat, errorem vestrum etiam Pelagii lingua tanquhaereticos dici, quia omne malum quod peccatum definitur, asseritis non in natura, sed in sola voluntate consistere, » jam infantes etiamsi non baptizentur, habere vitam aeternam. Qui ergo negatis esse in parvulo malum, quod Baptismate diluatur; dicite quo merito parvulus non baptizatus aeterna morte plectatur. Sed quid estis dicturi, nisi forte Pelagio maledicturi? Qui tamen si vobis maledicentibus dicat, Et quid velletis ut facerem? an dicente Christo, Si non manducaveritis meam carnem, et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis ; dicturus fueram parvulum habiturum vitam, qui sine isto Sacramento finisset hanc vitam? puto quod vos maledixisse
Abbreviated transcription (Latin):
executur ũ pleniꝰ polliorris. Qđ si feceris: aut redarguet᷑ sic̃ insicdiosũ. aut
contẽpnetur sic̃ mane qđ feceris. Quã lauta ⁊ lepida ÷ graculatio tua. qđ u
nũ cdicis egressũ qͥm se sũmã prel sicã optat incelligi: uidelicet ut pelagianis
tuindearis dd. ego aĩigolias. Uideris situ hoc indiresti pactũ ⁊ placitũ cũ
pelagianis: ut si uctꝰ fueris. nichil ulteriꝰ ili audeant. Ego aũi absit ut
admonomachiã uos ꝓuocẽ. quos ubicũq apparueritas ubiq affisus
xp̃i debellat exercit᷑: qui debellauit apud earthaginẽ celestiũ quilsic ipse ñ
erã: ⁊ rursus constantinopolĩ tã longearegionib africanis qͥ cebeliauit
in palestina pelagiũ. ubi causã uram suȩ dãpnacionis tiore dãpnauit.
Ibi enĩ om̃mo cecidit heresis urã. Et q ille ciuiꝰ figum eiit dał contra suos

Expanded text:
exsecuturum plenius polliceris. Quod si feceris, aut redarguetur sicut insidiosum; aut exsecuturum plenius polliceris. Quod si feceris, aut redarguetur sicut insidiosum; aut contemnetur sicut inane, quod feceris. 4. Quam vero lauta et lepida est gratulatio tua, quod « unum » dicis « egressum, qui in se summam praelii sitam optat intelligi; » videlicet ut Pelagianis tu videaris David, ego autem Golias. Videris, si tu hoc induxisti pactum et placitum cum Pelagianis, ut si victus fueris, nihil ulterius illi audeant. Ego autem absit ut ad monomachiam vos provocem, quos ubicumque apparueritis, ubique diffusus Christi debellat exercitus; qui debellavit apud Carthaginem Coelestium, quando illic ipse non eram; et rursus Constantinopoli tam longe a regionibus Africanis: qui debellavit in Palaestina Pelagium, ubi causam vestram suae damnationis timore damnavit: ibi enim omnino cecidit haeresis vestra. Et quia ille, cujus figura erat David, contra suos
Abbreviated transcription (Latin):
bere peccatũ: ut ñ sit ei necessariũ qđ in oratione dĩca tota diẽ eccłia. cintꝰ¬
te nobis cdebita nr̃a. hec in uobis nouerant: ⁊ rectissime oderant. Deniq si
hõib arbitriũ aut deũ. eẽ nascentiũ conditorẽ dixerit pelagianꝰ. ⁊ celestianꝰ
uocabit᷑: s qͥ libertatẽ in qua uocatisumꝰ ñ gr̃ẽdeitribuerit. ⁊ qui pariuloꝵ¬
liberatorẽ xp̃m negauerit. ⁊ qͥ cuiꝗͣ in hacuita iusto aliꝗ̃ inclnĩea oratione peti¬
tionẽ ñ ꝓpt̃ ipsũ dixerit nocessariã: ipse huiꝰ erroris accipit nom̃. qr errore cõmu¬
gasinfamare: ñ opꝰ ⁊ hic dicere. Sane ut dicis si ꝓuob̾ potiꝰ ab imꝑatore responsũ ẽ
crir ñ in mediũ psilitis. ⁊ hoc ultro priblicis potestatib allegatis. uos. eẽ monstran
tes quoꝵ xp̃ianꝰ pͥnceps appbauit fidẽ: Uerũ si deilegẽñ siẽ se habet s sic̃ uob̾
placet intelligitis. qͥd mirũsi ⁊ de lege imꝑatoris hoc facitis: S hec te alias

Expanded text:
rium, quod in oratione dominica tota dicit Ecclesia, Dimitte nobis debita nostra . Haec in vobis noverant, et rectissime oderant. Denique hominibus arbitrium, aut Deum esse nascentium conditorem dixerit, Pelagianus et Coelestianus vocatur: » sed qui libertatem in quam vocati sumus, non gratiae Dei tribuerit; et qui parvuloin hac vita justo aliquam in dominica oratione petitionem, non propter ipsum dixerit necessariam; ipse hujus erroris accipit nomen, quia errore commugas, infamare, non opus est hic dicere. Sane, ut dicis, si « pro vobis potius ab Imperatore responsum est, » cur non in medium prosilitis, et hoc ultro publicis potestatitianus princeps approbavit fidem? Verum si Dei legem non sicut sese habet, sed sicut vobis placet, intelligitis; quid mirum si et de lege Imperatoris hoc facitis? Sed haec te alias
Abbreviated transcription (Latin):
putec. cũ scriptura dicat mortuũ .uii. dieb. facuũ uͦ om̃ib dieb eẽ lagendũ &
Qͥs aũnesciat qͦs uilgo moriones uocant natura ita facuos. ut qͥb dagordi.
ne sensus pecoꝵ conferatur: Et ñ uultis faceri genꝰ hiimanũ ex uncio ꝗͣ edesepi¬
it deũ trahere dãpnatȩ originis noxã his om̃ib dignissimã penis: nͥ abi leru¬
cit ratione dispositionis occultȩ inscrutabilis sapientia conditoris. qͥ nec abius
uniũsa massa ꝑdicionis abstinet sui oꝑis bonũ: ut ex malis uitioꝵ condbi
licet cũ malis in qͣntũbona ÷ rationalẽ mortalẽq naturã. cuiꝰ nemo eẽ po¬

Expanded text:
putet; cum Scriptura dicat, Mortuum septem diebus, fatuum vero omnibus diebus esse lugendum ? putet; cum Scriptura dicat, Mortuum septem diebus, fatuum vero omnibus diebus esse lugendum ? Quis autem nesciat, quos vulgo moriones vocant, natura ita fatuos, ut quibusdam eorum pene sensus pecorum conferatur? Et non vultis fateri genus humanum ex initio quo deseruit Deum, trahere damnatae originis noxam his omnibus dignissimam poenis, nisi ubi parcit ratione dispositionis occultae inscrutabilis sapientia Conditoris. Qui nec ab ipsa universa massa perditionis abstinet sui operis bonum: ut ex malis vitiorum condat, licet cum malis, in quantum bona est, rationalem mortalemque natura
Abbreviated transcription (Latin):
dicite. fundit᷑ ꝓ eis sanguis in remissionẽ peccatoꝵ: s nuilliꝰ peccati remissione
onne ipse dixisti administratioriẽ corporis sic animo. ẽẽ cõmissã ut fruetꝰ
oꝑis fieret utriq cõmunis. ⁊ uł uirtutis exereitȩ gaudia uł insolentiȩ penas
cũ eiꝰ ꝗͣ hic ñbene regerat carnis afflictione sentiret: Responde gͥ quare ihac
tpsa uita affuctione carnis aĩa cruciet᷑ infantis: cuiꝰ ei meritũ qr ñbene reperit
carnẽ adhuc ñ potest imputari. Naturã dicis humanã in exordus nascentiũ
innocentiȩ dote lecupletẽ. Fatemꝰ sane qͣntũ add peccata ꝑtinet ppa. Cũ autẽ
etiã originali negatis obnoxios: respondete qͦ merito tanta in nocentia ñnũq̃
fides ex auditu. Iã uͦ qͥs ferat qđ ac ipsĩ spectat arumũ unaginẽ deiumnoce¬
tiȩ sic̃ asseris loce locupletẽ fatuã nasci. si nulla exparentib mala merita
in pariulis transeant: Anita ẽ qͥs ꝗͣ ur̃m fatuus. ut fatiuitatẽ nullũ malũ

Expanded text:
nguis in remissionem peccatorum, sed nullius peccati remissione imus. CAPUT IV. 10. Nonne ipse dixisti, « Administrationem corporis sic animo esse commissam, ut fructus operis fieret utrique communis, et vel virtutis exercitae gaudia, vel insolentiae poenas cum ejus quam hic non bene rexerat, carnis afflictione sentiret? » Responde igitur, quare in hac ipsa vita afflictione carnis anima crucietur infantis, cujus ei meritum, quia non bene rexerit carnem, adhuc non potest imputari. « Naturam » dicis « humanam in exordiis nascentium innocentiae dote locupletem. » Fatemur sane, quantum ad peccata pertinet propria: cum autem etiam originali negatis obnoxios, respondete, quo merito tanta innocentia nonnunquauis ferat, quod ad ipsum spectat animum, imaginem Dei « innocentiae, » sicut asseris, dote locupletem, fatuam nasci, si nulla ex parentibus mala merita in parvulos transeunt? An ita est quisquam vestrum fatuus, ut fatuitatem nullum malum
Abbreviated transcription (Latin):
catũ ipsius parentũ id eẽ factũ s ut manifestarent᷑ oꝑa dei millo. Mul¬
diqͥppe nec sanant᷑ omino: s cũ eisdẽ uitus siue in qualibet ȩtate. siue m
ipsa moriunt᷑ infantia. Nonnullis eciã paruulis iã renatis uł ꝑmanent
c̃i quio natis uł accidunt huimodi mala: absit ut dicamꝰ indigne. secl
hinc poti intelligam᷑ eis aed alcerũ scłm ꝓdesse qł renascunt᷑: huiꝰ aũ scłi dis¬

Expanded text:
catum ipsius, vel parentum, id esse factum, sed ut manifestarentur opera Dei in illo . Multi quippe nec sanantur omnino, sed cum eisdem vitiis, sive qualibet aetate, sive in ipsa moriuntur infantia. Nonnullis etiam parvulis jam renatis, vel permanent cum quibus sunt nati, vel accidunt hujusmodi mala, absit ut dicamus indigne: sed hinc potius intelligamus eis ad alterum saeculum prodesse, quod renascuntur; hujus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃emereacionis. cui aictor ÷ diabolus. Absit aũ ut quẽ adinodũ calũpniaris di¬
camꝰ horine adͥ hoc a ceo ficri: ut a diabolo legitimo iure teneant᷑. Quãuis enĩ et
hoc duuine st magis q̃ di abolice pocestatis ut immundo pͥncipi gn̾atio irginunda
fubodat n regñatione mundet᷑ : cam̃ ad hoo ñ facit ds hoĩes ut familiã qͦdã mͦ
diabolus habeat s ea bonitate qͥ naturis om̃ib p̃stat ut sint: qua etiã ipsũ facit
subsistere cdiabolũ. Quãbonitatẽ si reb subtraheret: continuo nichil ẽẽnt. Sic̃ ñ
icleo ereat pecora in arm̃tis ⁊ gregib impioꝵ ut dȩmonib immolent᷑. q̃iuis hoc eos
riũ quẽ disposuit ordinẽ scłoꝵ suã ñ abstinet ab eiꝰ conditione bonitatẽ
ris solitũ maledictũ. Ac deinde subnectis qđ forsitan dicã scripturarũ ñ
Nuogismoꝵ debere testirnonio cõꝑbari. filios de corpoꝵ cõmixtione nascentes

Expanded text:
evaricationis, cujus auctor est diabolus. 19. Absit autem ut, quemadmodum calumniaris, dicamus « homines ad hoc a Deo fieri, ut a diabolo legitimo jure teneantur. » Quamvis enim et hoc divinae sit magis, quam diabolicae potestatis, ut immundo principi generatio immunda subdatur, nisi regeneratione mundetur: tamen non ad hoc Deus facit homines, ut familiam quodam modo diabolus habeat; sed ea bonitate, qua naturis omnibus praestat ut sint, qua etiam ipsum facit subsistere diabolum. Quam bonitatem si rebus subtraheret, continuo nihil essent. Sicut non ideo creat pecora in armentis et gregibus impiorum, ut daemonibus immolentur, quamvis hoc eos rimum quem disposuit ordinem saeculorum, suam non abstinet ab ejus conditione bonitatem.ris solitum maledictum, ac deinde subnectis, « Quod forsitan dicam, Scripturarum, non syllogismorum debere testimonio comprobari, filios de corporum commixtion
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. homo. ẽ: hõaũ natura.ẽ. Hoĩes gͥ sic̃ peccati actione maiores: itamino¬
res maioꝵ contagione s̃ rei. Isti ex eo qđ̃ faciunt: illi ex qͥb originẽ ddueunt.

Expanded text:
est, homo est. homo autem natura est hominis. igitur sicut peccati actione maiores, ita minoest, homo est. homo autem natura est hominis. igitur sicut peccati actione maiores, ita minores maiorum contagione sunt rei, isti ex eo quod faciunt, illi ex quibus originem ducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
possec expelli. Ecce ego ut sinc pariuili in cdiaboli potestate causã nuptias. eẽ.
ñ dico: qđ me dicere calũpniaris. Puptiȩ qͥdẽ hñt ordine suũ: ⁊ benedictionẽ
suã borũq suũ nec subintrance peceato amittere potuer̃. Iu aũ quare sic
sub cliabolo ille saltẽ infans qͥ manifestissume uexat᷑ a diabolo. ita ut aliqrclo
ipsa uexatione moriat᷑: responde si potes. Nuis enĩ quenꝗ̃ ullã penã ꝑ alieras
subire peccatis: ne hinc fiat credibile eti ã contagia peccatoꝵ in nascences ex
gignentib posse transire. S iudelieet ut egregiꝰ dialecticꝰ ñ me pacieris el abi:
s presse introgabis ⁊ breuit̃. in paruulis actionẽ reã annaturã putẽ. Et ad
utrũq resporidens: si actionẽ inqͥs. ostende qͥd fecerint. Si naturã: ostende
qͥs cos fecerit. Quasi ⁊ actio mala faciat nͥ naturã reã. Actione qͥppe qͥ reus

Expanded text:
posset expelli. ecce ego, ut sint paruuli in diaboli potestate, causam nuptias esse posset expelli. ecce ego, ut sint paruuli in diaboli potestate, causam nuptias esse non dico, quod me dicere calumniaris. nuptiae quidem habent ordinem suum et benedictionem suam bonumque suum, quod nec subintrante peccato amittere potuerunt. tu autem, quare sit sub diabolo ille saltem infans, qui manifestissime uexatur a diabolo, ita ut aliquando ipsa uexatione moriatur, responde, si potes. non uis enim quemquam ullam poenam pro alienis subire peccatis, ne hinc fiat credibile etiam contagia peccatorum in nascentes ex gignentibus posse transire. Sed uidelicet egregius dialecticus non me pateris elabi, sed presse interrogabis et breuiter, in paruulis actionem ream an naturam putem, et ad utrumque respondens: "si actione" inquis "ostende, quid fecerint; si natura, ostende quis eos fecerit". quasi et actio mala faciat nisi naturam ream. actione quippe qui reus
Abbreviated transcription (Latin):
s a potestate denebrarũ ñ eruant᷑: sic eoꝵ p̃tiũ sanguis qͥ in remissionẽ fususẽ
peccatoꝵ. s nulliꝰ peccati remissione purgent᷑. Hoc tocũ ꝓptẽa qr tunetis clice¬
re ñ bapcitent᷑: ne ñ solũ facies ur̃ȩ sputis obliniant᷑ uiroꝵ. uerũ etiã capita
sandaliis mubiercularũ cõmitigent᷑. Noscerte causãeur sub diabolo sit qͥ
nascit᷑ donec renascat᷑ in xp̃o: peccati ex origine dicimꝰ. eẽ. contagiũ. Uos aũqͥ hͥ
negatis. ea saltẽ quȩ aꝑtas intuemini. cur ñnullietiã demonẽ patiant᷑ infantes:
nͥ forte ⁊ ipsos aut. ẽẽ. aut sub diabolo. ẽẽ. negabitis. Nec uos ei igłiũ cõmonebit.
ubi forsitan ꝓpt̾ uos int̾rogauit dñs qđ sciebat: ut pat̾ pueri responderet filiũ
suũ ab infantia sua a demonio tã graui grauit̾q uexari. ut axp̃i discipulis ñ

Expanded text:
sed a potestate tenebrarum non eruantur, sit eorum pretium sanguis, qui in remissionem fusus est sed a potestate tenebrarum non eruantur, sit eorum pretium sanguis, qui in remissionem fusus est peccatorum, sed nullius peccati remissione purgentur; hoc totum propterea, quia timetis dicere: "non baptizentur", ne non solum facies uestrae sputis oblinantur uirorum, uerum etiam capita sandaliis muliercularum commitigentur. Nos certe causam, cur sub diabolo sit qui nascitur, donec renascatur in Christo, peccati ex origine dicimus esse contagium. uos autem, qui hoc negatis, ea saltem quae aperta sunt intuemini, cur nonnulli etiam daemonem patiantur infantes. nisi forte et ipsos aut esse aut sub diabolo esse negabitis, nec uos euangelium commonebit, ubi forsitan propter uos interrogauit dominus quod sciebat, ut pater pueri responderet filium suum ab infantia sua daemonio tam graui uexari, ut a Christi discipulis non
Abbreviated transcription (Latin):
rustra itaq pritas ideo in paruulis ñ. eẽ. elictũ:
qr sine uoluntate quȩ in eis nulla. ẽ. eẽ. ñ potest. Hoc enĩ recte dr̃ ꝓpt̃ ppͥs¬
cuiꝰq peccatũ: ñ ꝓpt̃ pͥmi peocati originale contagiũ. Qđ si nullũ eẽt: ꝓfecto
nulli malo pariuili obstricti. nichil maliuł in corporeuł in anima sub tanta
iusti dei potestace paterent᷑. Qd tam̃ ec ipsũ: a mala uoluntate pͥoꝵ hominũ sũ¬
origo peccati. Hec si sapias: simplicit̃ et ueracit̃ grãm xp̃i erga paruulos confice¬
beris. Nec cogeris res impiissimas atq absurcissimas chicere: aut baptit̾andos ũ oe
paruules. qđ qͥdẽ postea estis fortasse dicturi: aut tã magnũ sacram̃tũ sic in eis
ẽẽ ludibriũ. ut in saluatore bapcirent᷑ s ñ saluent᷑. a liberatore redimant᷑ s ñ
liberent᷑. lauachro regñationis lauent᷑ s ñ abluant᷑. exorcitent᷑. ⁊ exsufflent᷑

Expanded text:
rustra itaque putas, « ideo in parvulis non esse delictum, a sine voluntate, quae in eis nulla est, esse non potest. » Hoc enim recte dicitur pcuiusque peccatum, non propter primi peccati originale contagium. quod si nullum esset, profecto nullo malo paruuli obstricti nihil mali uel in corpore uel in anima sub tanta iusti dei potestate paterentur. quod tamen et ipsum a mala uoluntate primorum hominum suorigo peccati. haec si sapias, simpliciter et ueraciter gratiam Christi erga paruulos confiteberis nec cogeris res impiissimas atque absurdissimas dicere, aut baptizandos non esse paruulos, quod quidem postea estis forte dicturi, aut tam magnum sacramentum sic in eis esse ludibrium, ut in saluatore baptizentur, sed non saluentur, a liberatore redimantur, sed non liberentur, lauacro regenerationis lauentur, sed non abluantur, exhorcizentur et exsufflentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uod aũ in hoc oꝑe tuo qͦm fiant a dialecticis sillogisii unde questionẽ tͥ
nullus obiecit docere conaris: quaticũ tͥ places. tartũ grauib lectorib dis¬
plices. Et qdđ ÷ peiꝰ fingis me dicere qđ ñ dico. coneludere siẽ ñ coneludo. conce-¬
dere qđ ñ concedo: ⁊ coneludis tͥ ipse qđ renuo. Quando enĩego negaui natu¬¬
rã hominũ. eẽ. laudabilẽ. in quantũ hoĩes s: Quando dixi obhocipsũ reos esse
reꝑbandã. cũ ad benedictionẽ ꝑtineat nuptiarũ : Quomꝰ ade peterẽ ut hoc
poꝵ mala ẽ: nichil minꝰ ÷ ꝗ̃ ut dicas me etiã uim et aquȩ accusasse cõmixtio¬
nẽ quando nobis potio tẽꝑat᷑. qr et ibi corpoꝵ ÷ siue dubitatione cõmixtio.
Et si omnẽ cõmixcionẽ corpoꝵ malã dixi: neq hancutiq p̃t̃misi. Sed nee
ipsã cõmixtionẽ sexus utriꝰq rep̃hendi: silegitima atq nuptialis . ẽ. Sine
aliud qd mechicere adiungis. filii aũ de corpoꝵ cõmixtione nascunt᷑: dico

Expanded text:
uod autem in hoc opere tuo, quomodo fiant a dialecticis syllogismi, unde quaestionem tibi nullus objecit, docere conaris; quantum tibi places, tantum gravibus lectoribus displices. Et, quod est pejus, fingis me dicere quod non dico, concludere sicut non concludo, concedere quod non concedo, et concludis tibi ipse quod renuo. Quando enim ego negavi, « naturam hominum esse laudabilem, » in quantum homines sunt? Quando dixi, « ob hoc ipsum reos reprobandam; » cum ad benedictionem pertineat nuptiarum? Quomodo a te peterem ut hoc porum mala; » nihil minus est, quam ut dicas, me etiam vini et aquae accusasse commixtionem, quando nobis potio temperatur: quia et ibi corporum est sine dubitatione commixtio; et si omnem commixtionem corporum malam dixi, neque hanc utique praetermisi. Sed nec ipsam commixtionem sexus utriusque reprehendi, si legitima atque nuptialis est. Sine aliud quod me dicere adjungis, « Filii autem de corporum commixtione nascuntur, » dico
Abbreviated transcription (Latin):
ore libro respondi: qr si tales uidices quales defimuit ũn hoc cdixisti salustiꝰ
quereretis. sẽõ ambrosio ⁊ coep̃is eiꝰ qͥ de hac re ab odio ur̃i uł amicitiauł r
er̃ qñ de hac re ueras tranquillasq sententias tuler̃ utiq crederetis: quos
nẽ uob̃ parũ ÷ iudices nolle. nisietiã reos facere insuꝑ audeatis. S obsecror¬
qͦmͦ causã urãm qͥ dãpnauer̃. añ oeper̃ odisse ꝗͣ nosse: Quia eã ꝓcul cubio
nouerant: oderant. Nouerint enĩuos dioere nichil maliparuulos habe¬
re nascendo: qđ purgari debeat renascendo. Nouerant uos dicere grãm
dei sccłm merita nr̃a clari : ut iã grã ñ eẽe gr̃a. qr ñ gracis daret᷑ s sccłm¬

Expanded text:
ore libro respondi : Quia si tales judices, quales definivit, unde hoc dixisti, Sallustius, ore libro respondi : Quia si tales judices, quales definivit, unde hoc dixisti, Sallustius, quaereretis; sancto Ambrosio et coepiscopis ejus, qui de hac re ab odio vestri vel amicitia,ore libro respondi : Quia si tales judices, quales definivit, unde hoc dixisti, Sallustius, erunt, quando de hac re veras tranquillasque sententias protulerunt, utique cederetis. Quos nunc vobis parum est judices nolle, nisi etiam reos facere insuper audeatis. Sed, obsecro causam vestram qui damnaverunt ante coeperunt odisse quam nosse? Qui eam procul dubio quia noverant, oderant. Noverant enim vos dicere, nihil mali parvulos habere nascendo, quod purgari debeat renascendo. Noverant vos dicere, gratiam Dei secundum merita nostra dari: ut jam gratia non esset gratia , qui
Abbreviated transcription (Latin):
pueris ut incelligere ista ñ possis. uł ex eo numero fueris qͦs in scis psalinis ue¬
ritas notat dicens. noluit intelligere ut bene ageret: uł exeo de qualib item
seriptũ ẽ. ũbis ñ em̃dabit᷑ seruus durus. si eñĩ ⁊ incellexerie ñ cbaudietꝰ nee sie
instruat defensa uł corrigat: si ñ defuer̃ qͦs irrepens error insolitꝰ aut subs ter
aut moueret. Ac ne longũ faciã. ñ omĩa t̃iba tua pon̾ã: s si dñs aliuuerit ere¬
rũ uelut acutarũ argum̃tationũ nichil ñ solutũ destructũq dimittã. Denia¬
eib apud qͦs dicis ꝓpt̃ea ñ potuisse uios agere causã urãm qr nemo de reb tbs
bene consultat nͥ qͥ ab oclio irã amicitia uacuũ pectꝰ atculerit. quales ñfus¬
se dicis qͥ de causa urã iudicauer̃ qr priꝰ eã ceper̃ odisse ꝗͣ nosse. iã qͥde qi¬

Expanded text:
bueris, ut intelligere ista non possis; vel ex eo numero fueris, quos in sanctis Psalmis vebueris, ut intelligere ista non possis; vel ex eo numero fueris, quos in sanctis Psalmis veritas notat dicens, Noluit intelligere, ut bene ageret ; vel ex eo, de qualibus item scriptum est, Verbis non emendabitur servus durus; si enim et intellexerit, non obaudiet : nec sic instruat defensa, vel corrigat, si non defuerunt quos irrepens error insolitus aut subverteret, aut moveret. Ac ne longum faciam, non omnia verba tua ponam; sed si Dominus adjuverit, tuarum velut acutarum argumentationum nihil non solutum destructumque dimittam. ea dicis non potuisse vos agere causam vestram, quia nemo de rebus dubiis bene consultat, nisi qui ab odio, ira et amicitia vacuum pectus attulerit, quales non fuisse dicis qui de causa vestra judicaverunt, quia prius eam coeperunt odisse quam nosse; jam supe
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiȩ regimine tã clara memoria⁊⁊ laude pollentiũ auctoritati siñ cesseris
nec acquieueris siue contumeliosissime sic̃ me. stue illos uerccunchꝰ ⁊ miti eũ
aliqua ꝑsonarũ acceptione tractaueris. tam̃etiã ipsoserrasse dictuꝰ es. ita
tͥ dilecte filiuuliane dño donante respondere debeo: ⁊ sic librostuos atq argu¬
m̃ta refellere: ut si possis incelligas maletͥ fuisse ꝑsuasũ qđ aliis psuadere moli¬
Iris. teq salubrit᷑ peniteat incautȩ actemerariȩ uuenalis ꝓgressionis ⁊ ꝓlapsi¬
onis tuȩ: ñ tantũ tͥ tua correctione uerũ etiã plurib ꝓfutura. cognoscentib
uob̾ atq fatentib ꝗͣ ñ ianit̃ q̃q ueracit᷑ toc ⁊ tanti xpianoꝵ rectores decto¬
resq ppłoꝵ hoc in eccłia dei didicer int ⁊ docuerint: qđ uerisimilinoutate
decepti eupiebatis eũtere. Si añ qđ abs te dñs autat uł sie denebratũ cor ha¬

Expanded text:
Ecclesiae regimine tam clara memoria et laude pollentium auctoritati si non cesseris, nec acquieveris, sive contumeliosissime sicut me, sive illos verecundius et mitius cum aliqua personarum acceptione tractaveris, tamen etiam ipsos errasse dicturus es: ita tibi, dilecte fili Juliane, Domino donante respondere debeo, et sic tuos libros atque argumenta refellere, ut si possis, intelligas, male tibi fuisse persuasum, quod aliis persuadere moliris; teque salubriter poeniteat incautae ac temerariae juvenilis progressionis et prolapsionis tuae, non tantum tibi tua correctione, verum etiam pluribus profutura, cognoscentibus vobis atque fatentibus quam non inaniter quamque veraciter tot et tanti christianorum rectores doctoresque populorum hoc in Ecclesia Dei didicerint et docuerint, quod veri simili novitate decepti cupiebatis evertere. Si autem, quod abs te Dominus avertat, vel sic tenebratum cor ha
Abbreviated transcription (Latin):
miser̃ sortẽ. Quod factũ ẽ cũ iãpendet inligno: Itd ÷ gͦ qm̃ cribulatio ꝓrima :
in qua media loquebat᷑  Snimirũ illud itult intelligi: qr cũ caro indoloribus :
& inpoenis: ꝓfecto amina tẽ ht̃ magñ agonẽ. patientiȩ : in quo nedefficiat. labo-¬
ꝑfectusq contentor: cũ alibi patit᷑ nchil patit᷑: potest enĩ adhibere uigilẽ iationẽ.
cũ ãmitit bona quȩ excruisecꝰ st̃. E ab aĩo sapiencis qu excupiditate nonheret
fine dubio longest̃: & ñ curare qđ pacit᷑: qr nec patit᷑. Cũ uͦ amiccte p̾ cipua carꝑis
bona idẽ corꝑis uitã ac salutẽ: iã tribulatio ꝓxima: anmi bonis: quib ipse¬
unitꝰ cãꝙͣ corꝑis dñs: Iuid ꝰ fac̃ qualib& ratioẽ ue ñ doleat eũ corpꝰ uulsiat᷑ aut
urtt᷑. cui taneo ĩplicat᷑ consortio. it patiꝰ possit. dolere non possit: Idõ ⁊diabolꝰ
hunc nocendi ordinẽ tenens. illiꝰ magni uiri quẽ postulau̾at cẽptandũ priꝰ

Expanded text:
miserunt sortem ; quod factum est cum jam penderet in ligno. Quid est ergo, tribulatio proxima est, in qua media loquebatur? Sed nimirum illud vult intelligi, quia cum caro in doloribus est et in poenis, profecto anima tunc habet magnum agonem patientiae, in quo ne deficiat, laboperfectusque contemptor cum alibi patitur, nihil patitur. potest enim adhibere uigilem rationem, cum amittit bona, quae extrinsecus sunt et ab animo sapientis, qui ex cupiditate non haeret, sine dubio longe sunt, et non curare, quod patitur, quia nec patitur. cum uero amittit praecipua corporis bona, id est corporis uitam acqualibet ratione, ut non doleat, cum corpus uulneratur aut uritur, cui tanto implicatur consortio, pati possit, dolere non possit? Ideo et diabolus hunc nocendi ordinem tenens illius magni uiri, quem postulauerat temptandum, prius
Abbreviated transcription (Latin):
me uituli multi: hoc est minores inplebe. lauri pingues obseder me. Hoc ẽ. fipbi ae
diuites pͥncipes plebds. Appuer̃ in me osfuũ. damando crucige cracige. Quasi leo iu¬
piens & rugiens. Rapuer̃ enĩ cõphensũ ad ducentes adp̃fidẽ. & rugierur

Expanded text:
me uituli multi, hoc est minores in plebe. tauri pingues obsederunt me, hoc est superbi ac me uituli multi, hoc est minores in plebe. tauri pingues obsederunt me, hoc est superbi ac diuites, principes plebis. ape rue run t in me os suum — clamando: Crucifige, crucifige — quasi leo rapiens et rugiens; rapuerunt enim comprehensum adducentes ad praesidem et rugier
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad ĩpietatẽ cor molmaret. etiã bona aĩ deptrẽt: qitib ꝑdendis iã in coꝵpe
senuens uicinꝰ tẽptator insta Obat. domꝙ ille uir intanta tẽptatiõe ubi erat
animi bonis ꝑrima tribulatio quãuts multa ꝓpħice loquat᷑. longe cam̃ali  lo¬
quã cũ illa ext̾na depussent bona. in quib filios non amiserat. s p̃miserat. Clamat ego
int̾rena felictcate. s quȩ cũ illo÷ inspe uitȩ ȩc̃nȩ. Ne discedas ame qm̃ tribulatio urima:
Nonẽ in agro meo. ñ in auio. non inpeccore. ñ intectis atq parietib ñ in meoꝵ orbita¬
tib. s in carne mã est eui copulor. cui conector. euiꝰ sensũ ñ hab̾e ñ possũ. Uñ me de
ꝓxtmo urget: ut apacientiȩ uirtute deficiã. Ne discedas a me qm̃ ñẽ. qui ad uruet
aliqͥt eoꝵ quo terrenȩ felicitatis ritina fulctt᷑: neq ipła quȩ in aĩo meo ẽ. humana
untꝰ. quia si cu deseris. quȩ hõĩs uircꝰ: Quid ẽ. ho. enĩ nisi qđ memores ei: Etrẽdederꝰ

Expanded text:
ad impietatem cor inclinaret, etiam bona animi deperirent, quibus perdendis iam in corpore saeuiens uicinus temptator instabat. denique ille uir in tanta temptatione, ubi erat animi bonis proxima tribulatio, quamuis multa prophetice loquatur, longe tamen alquam cum illa externa deperissent bona, in quibus filios non amiserat, sed praemiserat. Clamat ergo in terrena felicitate, sed quae cum illo est in spe uitae aeternae: Ne discedas a me, quoniam tribulatio proxima est; non est in agro meo, non in auro, non in pecore, non in tectis atque parietibus, non in meorum orbitatibus, sed in carne mea est, cui copulor, cui conector, cuius sensum non habere non possum; unde me de proximo urget, ut a patientiae uirtute deficiam. ne discedas a me, quoniam non est,  quo terrenae felicitatis ruina fulcitur, neque ipsa, quae in animo meo est humana uirtus. quia, si tu deseris, quae hominis uirtus? quid est enim homo, nisi quod memor es eius? Circumdederunt
Abbreviated transcription (Latin):
diuna luceclarissimis. diuina auetoritate certissimis ñ ue u̾itas sine ulla ãbigutate pro¬
dubitatioe testat᷑. ñ obaliud ad ihma hoc ẽ. ad saluatorẽ ⁊ad medicũ ꝓpm̃. pus gestantiũ
manib ferri. nͥ ut ꝑ medicinã sactam̃toꝵ ᷤ possint apeccati peste sanari: Quid & cunctam̃
apłi uerba. deqͥb forte dubitam: &iã ipsa sic intelligere ut his ẽgruant testimoniis. de
ꝑuniꝰ iustitram.i multoꝵ ustificationẽ. apłs loqͥt᷑. nchił mͥ ã bigui uidet᷑. nͥ ꝗͥ

Expanded text:
diuina luce clarissimis, diuina auctoritate certissimis nonne ueritas sine ulla ambiguitate produbitatione testatur eos non ob aliud ad Iesum, hoc est ad saluatorem et ad medicum Christum, piis gestantium manibus ferri, nisi ut per medicinam sacramentorum eius possint a peccati peste sanari? quid ergo cunctamur apostoli uerba, de quibus forte dubitabamus, etiam ipsa sic intellegere, ut his congruant testimoniis, de per unius iustitiam multorum iustificationem apost
Abbreviated transcription (Latin):
Hac phoc si abigui aliqͥd habent ũba apłiea qͥb dic̃. ꝑ unũ hominẽ peratũ intrauit ĩ mundũ¬

Expanded text:
8. Ac per hoc si ambigui aliquid habent verba apostolica quibus di8. Ac per hoc si ambigui aliquid habent verba apostolica quibus di
Abbreviated transcription (Latin):
t dũat᷑ expectet. ⁊ iõ qđ illidicant qͥ c̃t᷑ pecĩ tͣducẽ sentiunt. nectacere uoluit ut q̃stio dis
cutienda ĩ siaret᷑: iaꝑsona sua remoũ ne hoc eciã ipse sentire iudicaret᷑. E go autẽ ⁊ si
pestellere istor argum̃ta ãualeã. uicleo tũ inherendũ ẽẽ hisq̃ inscpt᷑is st̃ aptissi ma.
ntcclis ⁊euelent᷑ obscura: aut si mens ñcdũ ẽ. idonea q̃ possit eałdemonstrata cer nere
ł abstrusa ĩ uestigare. sine ulla hesitatiõe credant᷑. Quid aũ aꝑtiꝰ tot tantisq testimoniis
hominũ puenire: nec diuinouidicio ĩ nuaste aliquẽ posse dãpnari. hocẽ ab illauita: salute
ł corpi m̃brisq socient᷑. manifestũ sit eos ad clãpnationẽ nͥ eis collatũ fuerit ꝑtine. ł sonaũ
dapnari possent: si peccatũ utiq ñ hab̾ent. hoc qr illaȩtas nulla ĩ uitaꝓpͥa contͣhere potuit:
Iaestit ĩ tellig̾e̾ uł si hoc ñ dũ possumꝰ saltĩ credere trahere paruulos originate peccatũ.

Expanded text:
 dicatur expectet; et ideo quid illi dicant qui contra peccati traducem sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur, et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur Ego autem etsi refellere istorum argumenta non ualeam, uideo tamen inhaerendum esse his quae in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae possit ea uel demonstrata cernere uel abstrusa uestigare, sine ulla haesitatione credantur. quid autem apertius tot tantisque testimoniis  posse quemquam hominum peruenire nec diuino iudicio iniuste aliquem posse damnari, hoc est ab illa uita et salute risque socientur; manifestum sit eos ad damnationem, nisi hoc eis collatum fuerit, pertinere. Non autem damnari possent, si peccatum utique non haberent. Hoc quia illa aetas nulla in vita propria contrahere potuit, restat intelligere vel si hoc nondum possumus, saltem credere, trahere parvulos originale peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃ñã mortẽ sine peccõ p̃cipitet᷑. ł qͣ ẽ. absuediᷤ extͣ rtgnũ di habeat uitã egcuã. cũ dñs pdicens
qͥd siuis iifine detur᷑ sit. uenite bñditi pats mne ꝓcipite ragnũ q uob̾ paratũ ẽ abmicio
mundi. manifestau̾it
tẽ qͥd sit ipsũ regnũ q clicebat. ⁊ta c̃eludens. Sic ibt̃ illi in con¬
bustionẽ ȩt̾nã. ⁊iusti aũ¬

Expanded text:
dicens quid suis in fine dicturus sit: ucnitc, benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab initio mundi, manifestauerit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat ita concludens: sic ibunt illi in ambustionem aeternam, iusti aut
Abbreviated transcription (Latin):
ficatorib pastorib ntricorib creuit. Ideo ꝓfanas uoces ur̃e nouuitatis ex-¬
pauit: ⁊cauta ac sobria ex admonitione apłica nesic̃ serpens euã sectuxit
astutia sua sic ⁊ mens eiꝰ corrũꝑet᷑ a castitate que ÷ in xp̃o. catholicȩ fidei uir¬
guntate inficlias ur̃i dogmatis subrepentis exhorruit:  tanꝗͣ caput colubri
caleauit. obtriuit. abiecit. his gͥ eloquiis ⁊ tanta auctoritate sc̃oꝵ ꝓfecto aut
sanaberis dei mĩa donante. qđ qͣntũ tͥ optẽ uidet qͥ faciat: aut si qđ ab hominor
in eadẽ quȩ tͥ uidet᷑ sapientia ⁊. ẽ. magna stultitia ꝑduraueris ñ tuiudices
quesituruses ubi causã tuã purges. s ubi tot scõs doctores egregios atq me¬¬
baria fidelit̃ ministrantes. ingenti in dño gła elaruer̃. Adũsus hanc aũ
miserabilẽ q̃ d̃ ate aũtat insaniã sic respondendũ eẽ indeo lioris tuis. ut

Expanded text:
ficatoribus, pastoribus, nutritoribus crevit. Ideo profanas voces vestrae novitatis exficatoribus, pastoribus, nutritoribus crevit. Ideo profanas voces vestrae novitatis expavit sic et mens ejus corrumperetur a castitate quae est in Christo , catholicae fidei virginitate insidias vestri dogmatis subrepentis exhorruit; et tanquam caput colubri calcavit, obtrivit abjecit. His igitur eloquiis et tanta auctoritate sanctorum, profecto aut sanaberis Dei misericordia donante, quod quantum tibi optem, videt qui faciat: aut si, quod abominor, in eadem quae tibi videtur sapientia, et est magna stultitia, perduraveris; non tu judices quaesiturus es, ubi causam tuam purges; sed ubi tot sanctos doctores egregios atque mebaria fideliter ministrantes, ingenti in Domino gloria claruerunt. Adversus hanc autem miserabilem, quam Deus a te avertat, insaniam, sic respondendum esse video libris tuis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fersores adusus garrulas uanitates: in quoꝵ ratione eruditione libertate
ouiorei a bono rdici tribuisti ñ podes inuenire qđ sꝑuas. Si ep̃alis sinodus ex
coto orbe congregaret᷑. mirũ si tales possent illie facile tet sedere: ꝗi nec
istiuno tẽpore fuer̃. S fideles ⁊ multis excellentiores paueos dispen-¬
satores suos ds ꝑdiũsas etates tẽpoꝵ locoꝵq distantias sic̃ ei placet atq
ex pectire uidic̃at ipse dispensat. hositaq de aliis atq aliis tẽporib atq
regionib ab oriente⁊ occidente congregatos iuides: ñ in locũ qͦ nauigare
eogant᷑ ħ oĩes: s in librũ qͥ naiigare possit ad hoĩes. Quanto tͥ eẽnt isti uiddi¬
ces optabiliores si tenieres catholicã fidẽ. tantotͥ s̃ t̃ribiliores qr oppugnas ca-¬
tholiea fidẽ: q̃ in lacte suxer̃. ꝗͣ̃ in cibo sũpser̃. eiuꝰlaei cibũ parius magnisq
imortrauer: quã cont᷑ inimicoseciãtios tẽ ñ dũ natos uñ nẽ reuelamina aꝑtissi¬

Expanded text:
fensores adversus garrulas vanitates, in quorum ratione, eruditione, libertate, quae tria bona judici tribuisti, non potes invenire quod spernas. Si episcopalis synodus ex toto orbe congregaretur, mirum si tales possent illic facile tot sedere. Quia nec isti uno tempore fuerunt: sed fideles et multis excellentiores paucos dispensatores suos Deus per diversas aetates temporum, locorumque distantias, sicut ei placet atque expedire judicat, ipse dispensat. Hos itaque de aliis atque aliis temporibus atque regionibus ab Oriente et Occidente congregatos vides, non in locum quo navigare cogantur homines, sed in librum qui navigare possit ad homines. Quanto tibi essent isti judices optabiliores, si teneres catholicam fidem; tanto tibi sunt terribiliores, quia oppugnas catholicam fidem: quam in lacte suxerunt, quam in cibo sumpserunt, cujus lac et cibum parvis magnisque ministraverunt, quam contra inimicos etiam vos tunc nondum natos, unde nunc revelamini, apertissi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enĩ qđ uolobonũ hoc ago: ⁊ hoc p̃elaro intellectunec conũsatioris sordes
iuriis. Et hȩc mala quȩ tu ñ facis faciebat ãbrosiꝰ cũ collegis sius eactẽ sentientib
ago: ⁊ iudeo aliã legẽ inm̃ebris meis repugnantẽ legim̃tis meȩ ⁊ cȩc̾a hitiꝰmodi
Istigͦ scĩ talia docendo suffodiunt sic̃ mͥ obieis murũ pudoris: ⁊ uos ob ꝑfectio¬
nis p̃dicationẽ patimini iiudiã. S de ut scribis plurimũ consolaris: qm̃laudis
genꝰ ÷ ei displicuisse qͥ apłis ñ peꝑcic. Si ego apłis dicendotalia ñ peꝑei: gͦ noc am¬
apłos ista docuer: qͥd meunũ appetis: Ipsos aspice: ipsosetiã atq etiã deposito
paulisꝑ tumore ceruicis inciere. Itane tandẽ unienis consicdentissime consolari

Expanded text:
Non enim quod volo bonum, hoc ago: » et hoc praeclaro intellectu, nec conversationis sordes Non enim quod volo bonum, hoc ago: » et hoc praeclaro intellectu, nec conversationis sordes juriis: et haec mala quae tu non facis, faciebat Ambrosius cum collegis suis eadem sentientibus, ago; et, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae ; et caetera hujusmodi? Isti ergo sancti talia docendo, suffodiunt, sicut mihi objicis, murum pudoris, et vos ob perfectionis praedicationem patimini invidiam? Sed te, ut scribis, plurimum consolaris, quoniam laudis genus est, ei displicuisse qui Apostolis non pepercit. Si ego Apostolis dicendo talia non peperci; ergo nec Amecundum Apostolos ista docuerunt, quid me unum appetis? Ipsos aspice, ipsos etiam atque etiam deposito paulisper tumore cervicis intuere. Itane tandem, juvenis confidentissime, consolari
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ dei ex illo numero. ẽẽ. beatoꝵ. de qͥb p̃dictũẽ. heat̾ uir eui ñ imputa¬
uit dñs peccatũ. nẽc. ẽ. iore eiꝰ dolus: Consitrt᷑ enĩeciã peccata iustoꝵ ma-¬
orxeiꝰ dolꝰ. immo in ore illoꝵ om̃iũqͥb huiꝰ ueracis humilitatis ⁊ humuis
grãm: tantũ uos bellũ geritis adũsus ipsã dei grãm. S utinãsic̃ uos uinẽ
in sius: ita suos faciens uos qͦq ipsos uincat in uob. Itane in cordeur̃odice
audecis qđ cũ uos audiunt accendunt᷑ hoĩes ad iurcutẽ cũ aũ istos auduuu
tantos actales iuros cipͥanũ hilariũ gregoriũ ambrosiũ cecerosq sac̃dotes
dnĩ desꝑatione frangunt᷑. ac renunciant studus ꝑfectionis : hȩccine monstra
tuꝑatione naturx̧. qr eos dicunt incorpore mortis huiꝰ ut tenerent castitatis bo¬
nũ dimicasse cont᷑ ingenitũ concupiscentiȩ malũ. ꝓdeigrãm priꝰ conflictatione
uincindũ. postea nouissima regñatione sanandũ: Tu intelligis iudeũ. ẽẽ qͥ dic̃

Expanded text:
 vir cui non imputavit Dominus peccatum, neque est in ore ejus dolus ? Confitetur enim etiam peccata justorum, maore ejus dolus, imo in ore illorum omnium, quibus hujus veracis humilitatis vel humilis gratiam, tantum vos belum geritis adversus ipsam Dei gratiam. Sed utinam sicut vos vincit in suis; ita suos faciens, vos quoque ipsos vincat in vobis. 30. Itane in corde vestro dicere audetis, quod cum vos audiunt, accenduntur homines ad virtutem, cum autem istos audiunt tantos ac tales viros, Cyprianum, Hilarium, Gregorium, Ambrosium, caeterosque sacerdotes Domini, desperatione franguntur, ac renuntiant studiis perfectionis? Haeccine monstra tuperatione naturae; quia eos dicunt in corpore mortis hujus, ut tenerent castitatis bonum, dimicasse contra ingenitum concupiscentiae malum, per Dei gratiam prius conflictatione vincendum, postea novissima regeneratione sanandum? Tu intelligis Judaeum esse qui dicit, «
Abbreviated transcription (Latin):
te ulliꝰ multitudinis numerositate ꝑturbo. q̃uis ꝓpitio deo de hac ficle cui con¬
tradicitis cacholica sanũ sapiat etiã multitudo: in qͣ usq quaq plurumm ubi
a me ista ꝗͣmͥobicis arrogancia: ut meistã causã cont᷑ uos unũ ꝓ om̃b agere
pollicerer. Qd̾ cũ tuint̃ pelagianos facis. ñ erubescens dicere ⁊ seribere maioris
tͥ ẽẽ. apud deũ głe destitutã ueritatẽ tueri: multũ abiecti ⁊ uere destitutis
tpsis pelagio scilicet ⁊ celestio urm̃ om̃iũ doctorib anceporas: quasi ulliã
cesserint: ⁊ turemanseris qͥ destitutã tuearis ꝗ̃ ueritatẽ putatis. Uerũqi de
delectat ñ numerare multitudinẽ s appendere paueitatẽ: excepcis iudicib
palestins qͥ heresim urãm in absoluto pelagio dãpnauer̃. quẽ timore cõp̃sũ
pelagiana ipsa dogmata dãpnare coeger᷑: decẽ ep̃osiã defunctos. ⁊ unũ tͥ¬

Expanded text:
te ullius mutitudinis numerositate perturbo; quamvis propitio Deo, de hac fide, cui conte ullius mutitudinis numerositate perturbo; quamvis propitio Deo, de hac fide, cui contradicitis, catholica sanum sapiat etiam multitudo; in qua usquequaque plurimi, ua me ista, quam mihi objicis, arrogantia, « ut me istam causam contra vos, unum pro omnibus agere pollicerer. » Quod cum tu inter Pelagianos facis, non erubescens dicere et scribere, « majoris tibi esse apud Deum gloriae, destitutam veritatem tueri; » multum abjecti et vere destituti sunt, am ipsis Pelagio scilicet et Coelestio, vestrum omnium doctoribus anteponis; quasi et illi jam cesserint, et tu remanseris, qui destitutam tuearis, quam veritatem putatis. Verum quia te delectat, non numerare multitudinem, sed appendere paucitatem; exceptis judicibus Palaestinis, qui haeresim vestram in absoluto Pelagio damnaverunt, quem timore compressum Pelagiana ipsa dogmata damnare coegerunt, decem episcopos jam defunctos et unum
Abbreviated transcription (Latin):
hõ sis. tam̃qr hõ es uidere mͥ uideor uerecundiã tuã. si tam̃ñ ite spes
ẽ om̃is emortua sanitatis: ⁊ qͦdã mͦ aucho uocẽ tuã. Responeles. Absit iu
dudeã cecos uiros istos uł cogicare uł dicere. Eoꝵ gͦ appende senteria. Nolo ⁊
plures ut eas te pigeat numerare. s ñ s̃ leues ut eas decligneris appendolo
immotãs graues ut te uideã sub earũ onere laborare. Nũqͥd ⁊ cle istõ digto¬
ruses me imbellẽ tͥ opinionẽ consortis opponere ⁊ uelut consternatũ metu cora¬
cios nominare : Dicis in causa uidicandi amoto strepitu turbarũ de om̃i orc¬
ne conũsations hominũ siuesac̃dotũ siue administrantiũ siue pͥcerond¬
discussionẽ taliũ rerũ ñ solũ nomina s eligendã ẽẽ prudenciã. ⁊ honorand
ẽẽ paucitacẽ: ꝗͣratio erudicio lib̾tasq sublimat. Ita uͦ. ẽ ut dicis. Snce ema

Expanded text:
homo sis, tamen quia homo es, videre mihi videor verecundiam tuam si tamenhomo sis, tamen quia homo es, videre mihi videor verecundiam tuam si tamenam modo audio vocem tuam. Respondes, Absit ut audeam caecos istos viros vel cogitare, vel dicere. Eorum ergo appende sententias. Nolo esse plures, ut eas te pigeat numerare: sed non sunt leves, ut eas dedigneris appendere; imo tam sunt graves, ut te videam sub earum onere laborare. Numquid et de istis dicturus es, « me imbellem tibi opinionem consortis opponere, et velut consternatum metu, conscios nominare? » 36. Dicis, « in causa judicandi, amoto strepitu turbarum, de omni ordine conversationis hominum, sive sacerdotum, sive administrantium, sive prcussionem talium rerum non sola nomina, sed eligendam esse prudentiam, et honorandam esse paucitatem, quam ratio, eruditio, libertasque sublimat. » Ita vero est, ut dicis: sed nec ego
Abbreviated transcription (Latin):
neq uos miseratis. Qđ inuener̃ in eccłia tenuer̃. qđ didicer̃ docuer̃: qł a pa.¬
trib acceper̃ ħ filiis tradider̃. Pclũ uob̾cũ apud istos iudices aliqͥd agebamꝰ:
⁊ apud eos actaẽ causa nr̃a. Nec uos nec nos eis noti fueramꝰ: ⁊ eoꝵ ꝓ nob̃latas
cont᷑ uos sententias recitamꝰ. Ndũ uob̾cũ cercabamꝰ : ⁊ eis ꝓnunciantib inci
mͦ. Dicis me si sub potestate iudicũ p̃merer qualestͥ cõponis ñ habiturũ fu¬
re ñ possẽ. Ego plane haberẽ qđ facerẽ: haberẽ qͦ confugerẽ. Apelagianis
enĩ tenebris al hȩc tã clara catholica lumia ꝓuocarẽ: qđ ⁊nẽ iã facio. bu
gͦ responde qͥd facias: dic qͦ confugias. Ego apelagianis ad istos. lu ab istis
ad ͦs: An qr ñ numerandas s ponderandas oenses. ẽẽ sententias: et adelis
longus sũma dies. usq adeo tenebrȩ lux ⁊ lux tenebre ẽẽ dicunt᷑: ut uide¬
ant pelagiꝰ celestiꝰ ulianꝰ. ⁊ oxci sint hilariꝰ. gregoriꝰ. abrosi: S quałcuq

Expanded text:
tenuerunt; quod didicerunt, docuerunt; quod a patribus acceperunt, hoc filiis tradiderunt. Nondum vobiscum apud istos judices aliquid agebamus, et apud eos acta est causa nostra. Nec nos nec vos eis noti fueramus, et eorum pro nobis latas contra vos sententias recitamus. Nondum vobiscum certabamus, et eis pronuntiantibus vicimus. 35. Dicis, « me, si sub potestate judicum premerer, » quales tibi re non possem. » Ego plane haberem quid facerem, haberem quo confugerem: a Pelagianis enim tenebris ad haec tam praeclara catholica lumina provocarem; quod et nunc jam facio. Tu ergo responde quid facias, dic quo confugias. Ego a Pelagianis ad istos: tu ab istis ad quos? An quia « non numerandas, sed ponderandas » censes « esse sententias, » et addis longus summa dies usque adeo tenebrae lux, et lux tenebrae esse dicuntur, ut videant Pelagius, Coelestius, Julianus, et caeci sint Hilarius, Gregorius, Ambrosius? Sed qualiscumque
Abbreviated transcription (Latin):
solut᷑. ur̃o tam̃ palã cãpnato dogmate egressus ẽ. At ego ubicũq sis. ubicũq
legere ista pocueris. te añ stos uidices intꝰ intuo corde constituo: qͦs ñ amicos
meos ⁊ minicos tuos aliqua in meã partẽ grã ꝓpendentes. aliqͦ abs te merito

Expanded text:
solutus, vestro tamen palam damnato dogmate, egressus est. At ego, ubicumque sis, ubicumque solutus, vestro tamen palam damnato dogmate, egressus est. At ego, ubicumque sis, ubicumque legere ista potueris, te ante istos judices intus in corde tuo constituo; quos non amicos meos et inimicos tuos, aliqua in meam partem gratia propendentes, aliquo abs te merito
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsiinctor insultas tanꝗ̃ ñ inuenirẽ qͥd facere qͦͥ confugerẽ sinidicũ pneter
pocestate. si in medio eruditoꝵ consisterẽ tecũ: siuere ꝙ dicis rationis tuba ate
scilieet magno tubicie inflata. si aulitoꝵ arma crcũstaritiũ ⁊i tͥ fauentiũ
concreparent: ita enit᷑ poris añ oculos nr̃m in disputatione certam̃: i te
argumtante me qͥ eł respondeã ñ habentẽ fingis ut placet. Sic tecũ ua
aaiunsanatiucordis imaginatio fabulat᷑ quasi me añ pelagianos rudi¬
res terĩ consticuas: qͥb plau̾dentib tͥliceat exaltare tanꝗ tubã uoeẽ tuã
i p̃cdicare contra catholicã fidẽ ⁊ cont̃ grãm xp̃i qͦ pusilli eũ magnis libant᷑¬
amalo cd̃murẽ tͥ ⁊ illis nouitie huiꝰ impietatis errore. Tales iudiees meccłia
de nec sire adũsario ex parte alcera stante pocuit eruditor ur̃ pelagiꝰ inuem¬
rẽ. De qͦ iuclicio: ipse quidẽ qͣntũ ad hominũ conspectũ attinet uelut ab¬

Expanded text:
ictor insultas, tanquam non invenirem quid facerem, quo confugerem, si judicum premerer potestate, si in medio eruditorum consisterem tecum, si verae, quam dicis, rationis tuba, a te scilicet magno tubicine inflata, si auditorum arma circumstantium et tibi faventium concreparent? Ita enim tibi ponis ante oculos nostrum in disputatione certamen, et te argumentante, me quid respondeam non habentem, fingis ut placet. Sic tecum vana et insana tui cordis imaginatio fabulatur, quasi me ante Pelagianos judices tecum constituas, quibus plaudentibus tibi liceat exaltare tanquam tubam vocem tuam, et praedicare contra catholicam fidem et contra gratiam Christi, qua pusillia malo, communem tibi et illis novitiae hujus impietatis errorem. Tales judices in Ecclesia Dei, nec sine adversario ex parte altera stante potuit eruditor vester Pelagius invenire. De quo judicio, ipse quidem quantum ad hominum conspectum attinet, velut ab
Abbreviated transcription (Latin):
cruditate rũpat᷑: in hc̃ euome si audes calũpniosas cuas uanitates ⁊ insa¬
nias m̃daces. Ad hec inqͥt nos uicia: naturȩ nr̃e ꝓpellit instutꝰ. Quȩ istana¬
tura.ẽ: Nũqͥdgens tenebrarũ. q̃ manicheoꝵ fabula inlueit: Absit. Ca
s ipsa sananda: cui diabolũ a nob constitui calũpnaris auctorẽ. dũtu ei
xp̃minuides saluatorẽ: ⁊ eiꝰ hic uitã itaut sine ullo sit omĩno peccato ꝑ¬
fectã cdueiposse contendis. S audi qͥd te eti ã hinc acdmoneat beatꝰ hilarius.

Expanded text:
cruditate rumpatur, in hunc evome, si audes, calumniosas tuas vanitates, et insacruditate rumpatur, in hunc evome, si audes, calumniosas tuas vanitates, et insanias mendaces. Ad haec, inquit, nos vitia naturae nostrae propellit instinctus. Quae ista natura est? Numquid gons tenebrarum, quam Manichaeorum fabula inducit? Absit. Cata divisione separanda, sed ipsa sananda: cui diabolum a nobis constitui calumniaris auctorem, dum tu ei Christum invides salvatorem, et ejus hic vitam, ita ut sine ullo sit omnino peccato, perfectam duci posse contendis. 29. Sed audi quid etiam hinc te admoneat beatus Hilarius.