comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citis quod ꝓmittitis: expediti
ꝑgite coram dño ad pugnam.
et omis uir bellator armatus
iordanem transeat: donec fub¬
uertat dñs inimicos suos: et su¬
biciatur ei om̃ĩs terra. Tunc eri
tis inculpabiles apud dñm et
apud isrł̃: et obtinebitis regio¬
nes quas uultis coram dño. Sin
aut̃ quod dicitis non feceritis:
nulli dubiũ quin peccetis in dñm:
et scitote q̃m peccatũ ur̃m appre¬
hendet uos. Edificate ergo urbes
paruulis ur̃is: et caulas et sta¬
bula ouibus ac iumentis: et
qͦd polliciti estis implete. Dixert̃¬
q filii gad et ruben: ad moysen:
Serui tui sumus: faciemus quod
iubet dñs nr. Pariulos nr̃os et
mulieres et pecora ac iumenta.
relinquemꝰ in urbibꝰ galaad: nos
aut̃ famuli tui om̃s expediti ꝑ¬
gemus ad bellum. sic̃ tu dñe lo¬
queris. Precepit ergo moyses ele¬
azaro sacerdoti ⁊ iosue filio nun.
et pͥncipibꝰ familiaꝵ ꝑ tribꝰ ifrł.
et dixit ad eos. Si transierint fi¬

Expanded text:
citis quod promittitis expediti citis quod promittitis expediti pergite coram Domino ad pugnam et omnis vir bellator armatus Iordanem transeat donec subvertat Dominus inimicos suos et subtis inculpabiles apud Dominum et apud Israel, et obtinebitis regiones, quas vultis, coram Domino: Sin autem quod dicitis, non feceritis, nulli dubium est quin peccetis in Dominum: et scitote quoniam peccatum vestrum apprehendet vos. Aedificate ergo urbes parvulis vestris, et caulas et stabula ovibus ac jumentis, et quod polliciti estis, implete. Dixeruntque filii Gad et Ruben ad Mosen: Servi tui sumus, faciubet dominus noster parvulos nostros et mulieres et pecora ac iumenta relinquemus in urbibus Galaad nos autem famuli tui omnes expediti pergemus ad bellum sicut tu domine loqueris praecepit ergo Moses Eleazaro sacerdoti et Iosue filio Nun et principibus familiarum per tribus Israhel et dixit ad eos si transierint fi
Abbreviated transcription (Latin):
eum ꝑ desertũ quadraginta an
nis: donec consumeret᷑ uniuer-¬
sa generatio. que fecerat malum
in conspectu eiꝰ. Et ecce inquit
uos surrexistis ꝓ patribꝰ ur̃is.
incrementa et aliunni hominũ
peccatoꝵ : ut augeretis furorẽ
dñ contra isrł. Quod si nolue¬
ritis sequi eũ. in solitudine po¬
pulũ derelinquet: et uos causa
eritis necis omniũ. At illi ꝓpe ac¬
cedentes: dixerunt. Caulas ouiũ
fabricabimꝰ: et stabula ium̃toꝵ:
paruulis quoq nr̃is urbes mu¬
nitas. Nos aut̃ ipsi armati et
accincti ꝑgemus ad p̃lium ante
filios isrł᷑: donec introducamꝰ
eos ad loca sua. Paruuli nr̃i et
quicquid habere possumꝰ. erunt
in urbibus muratis: ꝓpt̾ habi¬
tatoꝵ insidias. Non reuertem᷑
in domos nr̃as: usq dũ posside¬
ant filii isrl hereditatẽ suam
Nec quicquã querimus trans
iordanem. qͥa rã habemus posses¬
sionem nr̃am in orientali eius
plaga. Quibꝰ moyses ait. Si fã¬

Expanded text:
eum per desertum quadraginta aeum per desertum quadraginta anis, donec consumeretur universa generatio, quae fecerat malum in conspectu ejus. Et ecce, inquit, vos surrexistis pro patribus vestris, incrementa et alumni hominum peccatorum, ut augeretis furorem Domini contra Israel. Quod si nolueritis sequi eum, in solitudine populum derelinquet, et vos causa eritis necis omnium. At illi prope accedentes, dixerunt: Caulas ovium fabricabimus, et stabula jumentorum, parvulis quoque nostris urbes munitas: nos autem ipsi armati et accincti pergemus ad praelium ante filios Israel, donec introducamus eos ad loca sua. Parvuli nostri et quidquid habere possumus, erunt in urbibus muratis, propter habitatorum insidias non revertemur in domos nostras usquequo possideant filii Israhel hereditatem suam nec quicquam quaeremus trans Iordanem quia iam habemus possessionem nostram in orientali eius plaga quibus Moses ait si fa
Abbreviated transcription (Latin):
et nos serui tui habemꝰ iumenta
plurima. Precam᷑q si inuenimꝰ
gr̃am coram te. ut des nob̾ fa-¬
mulis tius eam in possessionem:
nec facias nos transire iordanẽ:
Quibꝰ respondit moyses. Num¬
quid fr̃s ur̃i ibunt ad pugnam:
et uos hic sedebitis: Cur subuer¬
titis mentes filioꝵ isrł̃. ne tran-¬
sire audeant ad locum quẽ eis
daturus est dñs: Nonne ita
egerunt patres ur̃i: quando
misi de cades barne ad exploran-¬
dam terrã. Cumq uenissent
usq ad uallem botri. lustrata oi
regione. subuerterunt cor filioꝵ
isrł: ut non intrarent fines quoᷤᷤ
eis dñs dedit. Qui iratus: iura-¬
uit dicens. Si uidebunt homi¬
nes isti qui ascenderunt ex egy¬
pto. a uiginti annis ⁊ supͣ. ter¬
ram quã sub iuram̃to pollicitꝰ
sum abraham. yfaach. ⁊ iacob:
et noluerunt sẽqui me preter
caleph filiũ iephone cenezeum.
et iosue filiũ nuin. Isti impleue¬
runt uoluntatẽ meã. Iratusq
dñs aduersum isrł. circũduxit

Expanded text:
et nos servi tui habemus jumenta et nos servi tui habemus jumenta plurima: precamurque, si invenimus gratiam coram te, ut des nobis famulis tuis eam in possessionem, nec facias nos transire Jordanem. quibus respondit Moses numquid fratres vestri ibunt ad pugnam et vos hic sedebitis cur subvertitis mentes filiorum Israhel ne transire audeant in locum quem eis daturus est Dominus nonne ita egerunt patres vestri quando misi de Cadesbarne ad explorandam terram cumque venissent usque ad vallem Botri lustrata omni regione subverterunt cor filiorum Israhel ut non intrarent fines quos eis Dominus dedit qui iratus iuravit dicens si videbunt homines isti qui ascenderunt ex Aegypto a viginti annis et supra terram quam sub iuramento pollicitus sum Abraham Isaac et Iacob et noluerunt sequi me praeter Chaleb filium Iepphonne Cenezeum et Iosue filium Nun isti impleverunt voluntatem meam iratusque Dominus adversum Israhel circumduxit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes exercitus ad moysen. et
tribuni. centurionesq: dixer̃t:
Nos serui tui recensiumus nu-¬
merum pugnatoꝵ quos habiu¬
mus sub manu nr̃a: et ne unus
quidem defuit. Ob hanc causam
offerimꝰ in donariis dñi singuli
quod in preda auri potuimus
inuenire: perischelides. et ar¬
millas: anulos. et dextralia.
ac murenulas: ut depreceris
ꝓ nobis dñm. Susceꝑiintq moy¬
ses et eleazar sacerdos om̃e au
et centurionibꝰ. Unusquisq e¬
nim quod in preda rapuerat:
suum erat. Et susceptũ intule¬
runt in tab̾naculũ testimonii:
ta: et erat illis in iumentis in
finita substantia. Cumq uidis-¬
sent iazer et galaad aptas alen¬
runt ad moysen et ad eleazarũ
sacerdotẽ. et pͥncipes multitudi¬
nis: atq dixerunt. ilstaroth. et¬
dibon. et iazer. et nemra. et ese¬
bon. et eleale. et saban. et nebo.
et beon. terra quã ꝑcussit dñs
in conspectu filioꝵ isrł: regiones
uberrime ad  pastũ animalium.

Expanded text:
principes exercitus ad Mosen, et principes exercitus ad Mosen, et tribuni, centurionesque, dixerunt: Nos servi tui recensuimus numerum pugnatorum, quos habuimus sub manu nostra, et ne unus quidem defuit. Ob hanc causam offerimus in donariis Domini singuli quod in praeda auri potuimus invenire, periscelides et armillas, annulos et dextralia, ac muraenulas, ut depreceris o nobis Dominum. Susceperuntque Moses et Eleazar sacerdos omne auret centurionibus. Unusquisque enim quod in praeda rapuerat, suum erat. Et susceptum intulerunt in tabernaculum testimonii, ta, et erat finita substantia cumque vidissent Iazer et Galaad aptas alenrunt ad Mosen et ad Eleazarum sacerdotem et principes multitudinis atqDidon et Jazer, et Nemra, et Hesebon, et Eleale, et Saban, et Nebo, et Beon, terra quam percussit Deus in conspectu filiorum Israel, regiones uberrimae sunt ad pastum animalium:
Abbreviated transcription (Latin):
triginta duo milia. Dataq ẽ
media pars his qui in prelio
fuerant. ouium trecenta trigin¬
ta sept̾e milia quingente. E qͥ¬
bus in partem dñi supputate
sunt oues sexcente: septuagin¬
ta quinq. Et de bubꝰ triginta
sex milibꝰ: boues septuaginta et
duo. De asinis triginta milibus
quingentis: asini sexaginta unꝰ.
De animabꝰ hominũ sẽdec̃i milibꝰ:
cesserunt in partẽ dñi triginta
due anime. Tradiditq: moyses
numerum pͥmitiaꝵ dñi eleazaro
facerdoti. sic̃ ei fuerat imꝑatum.
ex media parte filioꝵ isrł: quã
seꝑauerat his qui in prelio fue¬
rant. De media uero parte que
contigerat reliquie multitudini.
id est de ouibus trecentis trigin¬
ta septẽ milibꝰ quingentis. et de
bubus triginta sex milibus. ⁊ de
asinis triginta milibꝰ quingentis.
et de hominibꝰ sedecim milibus.
tulit moyses quinquagesimum
caput: et dedit leuitis qui excu
babant in tabernaculo dñi : sic̃
preceꝑat dñs. Cumq accessissent

Expanded text:
triginta duo millia. Dataque est triginta duo millia. Dataque est media pars his qui in praelio fuerant, ovium trecenta triginta septem millia quingentae: e quibus in partem Domini supputatae sunt oves sexcentae septuaginta quinque. Et de bobus triginta sex millibus boves septuaginta et duo: de asinis triginta millibus quingentis, asini sexaginta unus: de animabus hominum sedecim milibus cesserunt in partem Domini triginta duae animae tradiditque Moses numerum primitiarum Domini Eleazaro sacerdoti sicut ei fuerat imperatum ex media parte filiorum Israhel quam separaverat his qui in proelio fuerant de media vero parte quae contigerat reliquae multitudini id est de ovium trecentis triginta septem milibus quingentis et de bubus triginta sex milibus et de asinis triginta milibus quingentis et de hominibus sedecim milibus tulit Moses quinquagesimum caput et dedit Levitis qui excbabant in tabernaculo Domini, sicut praeceperat Dominus. Cumque accessissent
Abbreviated transcription (Latin):
ixitq dñs ad moysen. Tolli¬
te summã eoꝵ que capta sũt
ab homine usq ad pecus. tu et
eleazar sacerdos et om̃s princi-¬
pes uulgi: diuidesq ex equo pre¬
dam inter eos qui pugnauerunt
et egressi sunt ad bellum. ⁊ inter
omnẽ reliquã multitudinẽ. Et
separabis partem dño ab his qͥ
pugnauerunt et fuerunt in bel¬
lo. unã animã de quingentis.
tam ex hominibꝰ quã ex bubus
et asinis et ouibus: et dabis eã
eleazaro sacerdoti: qͥa pͥmitie
dñi sunt. Ex media quoq par-¬
te filioꝵ isrł accipies quinqua¬
gesimũ caput hominũ. ⁊ boũ.
et afinoꝵ. et ouium. cunctorũ¬
q animantium: et dabis ea
leuitis qui excubant in custo¬
diis tabernaculi dñi. Fecerunt¬
q moyses et eleazar: sic̃ p̃ce¬
perat dñs. Fuit aut̃ preda qͣm
exercitus ceꝑat: ouium sexcen¬
ta septuaginta quinq milia
boum septuaginta duo milia.
Asinoꝵ sexaginta milia ⁊ mille.
Enime hominũ sexus feminei
que non cognouerant uiros:

Expanded text:
ixitque Dominus ad Moysen: Tollite summam eorum quae capta sunt, ab homine usque ad pecus, tu et Eleazar sacerdos, et principes vulgi: dividesque ex aequo praedam inter eos qui pugnaverunt et egressi sunt ad bellum, et inter omnem reliquam multitudinem. Et separabis partem Domino ab his qui pugnaverunt et fuerunt in bello, unam animam de quingentis, tam ex hominibus quam ex bobus et asinis et ovibus, et dabis eam Eleazaro sacerdoti, quia primitiae Domini sunt. Ex media quoque parte filiorum Israel accipies quinquagesinum caput hominum, et boum, et asinorum, et ovium, cunctorumque animantium, et dabis eam Levitis qui excubant in custodiis tabernaculi Domini. Feceruntque Moyses et Eleazar sicut praeceperat Dominus. Fuit autem praeda, quam exercitus ceperat, ovium sexcenta septuaginta quinque millia, boum septuaginta duo millia, asinorum sexaginta millia et mille: animae hominum sexus feminei, quae non cognoverant viros,
Abbreviated transcription (Latin):
runt predam. et uniuersa que
ceꝑant tam ex hominibꝰ quã ex
iumentis:: et adduxerunt ad mo¬
ysen. et ad eleazarũ sacerdotem:
et ad omnẽ multitudinem filioꝵ
isrl. Reliqua aut̃ utensilia por¬
tauerunt ad castra in campestri¬
bus moab iuxta iordanem: contͣ
iericho. Egressi sunt aut̃ moyses
et eleazar sacerdos. et om̃s prin¬
cipes synagoge in occursũ eoꝵ:
extra castra. Iratusq moyses pͥn

Expanded text:
runt praedam et universa quae runt praedam et universa quae ceperant tam ex hominibus quam ex iumentis et adduxerunt ad Mosen et Eleazarum sacerdotem et ad omnem multitudinem filiorum Israhel reliqua etiam utensilia portaverunt ad castra in campestribus Moab iuxta Iordanem contra Hiericho egressi sunt autem Moses et Eleazar sacerdos et omnes principes synagogae in occursum eorum extra castra i
Abbreviated transcription (Latin):
oquutusq est dñs ad moysen:
dicens. Ulciscere prius filios isrł
de madianitis: et sic colligeris
ad ppłm tuum. Statimq moyses.
armate inquit ex uobis iuros ad
pugnam: qui possint ultionem
dñi expetere de madianitis. Mil¬
le uiri de singulis tribubꝰ eligan¬
tur ex isrl̃: qui mittant᷑ ad bellũ:
Dederuntq millenos de cunctis
tribubꝰ id est duodecim milia ex¬
peditoꝵ ad pugnã: quos misit
moyses cũ phinees filio eleazari
facerdotis. Uasa quoq sc̃a et tu¬
bas ad clangendũ. tradidit eis
Cumq pugnassent contͣ madi-¬
anitas atq uicissent: om̃s mares
occiderunt: et reges eoꝵ. eui.
et recem. ⁊ sur. et ur. et rebe:
quinq principes gentis. Balaã
quoq filiũ behor: int̾fecerunt
gladio. Ceperuntq mulieres eoꝵ
et paruulos: omĩaq pecora. et
cunctam suppellectilem: quicqͥd
habere poterant. depopulati sũt.
Tam urbes quã uiculos et castel¬
la: flamma consumpsit. Et tule-¬

Expanded text:
locutusque est Dominus ad Mosen locutusque est Dominus ad Mosen dicens ulciscere prius filios Israhel de Madianitis et sic colligeris ad populum tuum statimque Moses armate inquit ex vobis viros ad pugnam qui possint ultionem Domini expetere de Madianitis mille viri de singulis tribubus eligantur Israhel qui mittantur ad bellum dederuntque millenos de cunctis tribubus id est duodecim milia expeditorum ad pugnam quos misit Moses cum Finees filio Eleazari sacerdotis vasa quoque sancta et tubas ad clangendum tradidit ei cumque pugnassent contra Madianitas atque vicissent omnes mares occiderunt et reges eorum Evi et Recem et Sur et Ur et Rebe quinque principes gentis Balaam quoque filium Beor interfecerunt gladio ceperuntque mulieres eorum et parvulos omniaque pecora et cunctam supellectilem quicquid habere potuerant depopulati sunt tam urbes quam viculos et castella flamma consumpsit et tule
Abbreviated transcription (Latin):
uerbãq quibꝰ obstrixerat aĩam
suam: ꝓpicius ei erit dñs. Uidua
et repudiata: quicquid uouerĩt
reddent. Uxor in domo uiri cũ
se uoto constrinxerit ⁊ iuram̃to:
si audierit uir ⁊ tacuerit. nec
contradixerit sponsioni: reddet
quodcũq ꝓmiserat. Sin autẽ
extimplo contradixerit: non
tenebit᷑ ꝓmissionis rea. qͥa mari-¬
tus contradixit: et dñs ei ꝓpicius
erit. Si uouerit et iuramento se
constrinxerit. ut ꝑ reniniũ uel
ceteraꝵ rerũ abstinentiã affligat
animã suam: in arbitrio uiri
erit ut faciat siue non faciat:
Quod si audiens uir tacuerit.
et in alteram diem distulerit sen¬
tentiam: quicquid uouerat atq
ꝓmiserat reddet: quia statim ut
audiuit tacuit. Sin aut̃ contra¬
dixerit postquã resciuit: porta¬
bit ipse iniquitatẽ eiꝰ. Iste sunt
leges quas constituit dñs moy¬
si inter uirum ⁊ uxorem: inter
patrẽ et filiam que in puellari
ad huc etate est: uel que manet
in parentis domo.

Expanded text:
verbaque quibus obstrinxerat animam verbaque quibus obstrinxerat animam suam: propitius ei erit Dominus. Vidua et repudiata quidquid voverint, reddent. Uxor in domo viri cum se voto constrinxerit et juramento: si audierit vir et tacuerit, nec contradixerit sponsioni, reddet quodcumque promiserat; sin autem extemplo contradtenebitur promissionis rea quia maritus contradixit et Dominus ei propitius erit si voverit et iuramento se constrinxerit ut per ieiunium vel ceterarum rerum abstinentiam adfligat animam suam in arbitrio viri erit ut faciat sive non faciat quod si audiens vir tacuerit et in alteram diem distulerit sententiam quicquid voverat atque promiserat reddet quia statim ut audivit tacuit sin autem contradixerit postquam rescivit portabit ipse iniquitatem eius istae sunt leges quas constituit Dominus Mosi inter virum et uxorem inter patrem et filiam quae in puellari adhuc aetate est vel quae manet in parentis domo
Abbreviated transcription (Latin):
loquutus est ad pr̃mcipes tri-¬
buum filioꝵ isrł. Iste est ser-¬
mo quẽ precepit dñs. Siquis
uiroꝵ uotũ dño uouerit. aut
se constrinxerit iuramento:
non faciet irritũ uerbũ suũ:
sed omne quod ꝓmisit implebit.
Mulier si quipprã uouerit. et se
constrinxerit iuramento que ẽ
in domo patris sui. et in etate
adhuc puellarr: si cognouerit
pater uotũ quod pollicita ẽ. et¬
iuramentũ quo obligauit ani-¬
mam suã et tacuerit: uoti rea
erit. Quicquid pollicita est et
iurauit: oꝑe implebit. Sin aũt
statim ut audierit contradixe¬
rit pater: et uota ⁊ iuramenta eiꝰ
irrita erunt: nec obnoxia tene¬
bitur sponsioni: eo quod contra¬
dixerit pater. Si maritũ habu¬
erit et uouerit aliquid. ⁊ semel
uerbũ de ore eiꝰ egrediens ani¬
mam illiꝰ obligauerit iuram̃to:
quo die audierit uir et nõ con¬
tradixerit. uoti rea erit: reddet
quodcũq ꝓmiserat. Sin aut̃ au¬
diens statim contradixerit. ⁊ ir¬
ritas fecerit pollicitationes eius:

Expanded text:
locutus est ad principes tribuum filiorum Israel: iste est sermo quem praecepit Dominus. Si quis virorum votum Domino voverit, aut se constrinxerit juramento, non faciet irritum verbum Dei, sed omne quod promisit implebit. Mulier si quidpiam voverit, et se constrinxerit juramento, quae est in domo patris sui, et in aetate adhuc puellari, si cognoverit pater votujuramentum, quo obligavit animam suam, et tacuerit, non rea erit, sed quicquid pollicita est et juravit, opere complebit. Sin autem statim, ut audierit, contradixerit pater, et vota et juramenta ejus irrita erunt, nec obnoxia tenebitur sponsioni eo, quod contradixerit pater. Si maritum habuerit, et voverit aliquid, et semel verbum de ore ejus egrediens animam illius obligaverit juramento: quo die audierit vir, et non contradixerit, voti rea erit, reddetque quodcumque promiserat. Sin autem audiens statim contradixerit, et irritas fecerit pollicitationes ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
Dñm d̾̃m tuũ timebis ⁊ illi soli seruies ꝓo
Non ibis post d̾os alienos ne eradiceminz. xxi
Non temptabis dñm d̾m tuũ s facies xxii¬
que p̾cepit tͥ ⁊ filio tuo dices quẽad¬
modũ eduxerit te dñs de egypto.
Quod si introduxerit te dñs in t̾ram xxiii
quã possessurus es disꝑdes õs gentes
ipsas ⁊ aras eoꝵ. ⁊ uitulos ⁊ sculptilia.¬

Expanded text:
um Deum tuum timebis, et illi soli servies. XXI. Non ibitis post deos alienos, ne eradicemini. XXII. Non tentabis Dominum Deum tuum, sed facies quae praecepit tibi, et filio tuo dices quemadmodum eduxerit te Dominus de Aegypto. XXIII. Quod si introduxerit te Dominus in terram, quam possessurus es, disperdes omnes gentes ipsas, et aras earum, et titulos et sculptilia
Abbreviated transcription (Latin):
dño suꝑ peccato phegor. unde ⁊
ꝑcussus est ppłs: Ergo cunctos
int̾ficite. quicquid generis est¬
masculini: etiã paruulos. Et
mulieres que norunt uiros in
coitu: iugulate. Puellas aut̃
et om̃s feminas uirgines reser-¬
uate uob̃: et manete extra castra
septem diebꝰ. Qui occiderit ho¬
minem uel occisũ tetigerit: lus¬
trabit᷑ die tercio ⁊ septimo.  de
om̃i preda fiue uestimentũ fue-¬
rit siue uas. et aliquid in uten¬
silia preꝑatũ de capraꝵ pellibus
et pilis ⁊ ligno: expiabit᷑ Glea¬
zar quoq sacerdos. ad uiros
exercitus qui pugnauerant: sic
loquutus est. Hoc est preceptũ
legis: quod mandauit dñs mo¬
ysi. Eurum ⁊ argentũ. et es. et
ferrũ. ⁊ stagnũ. et plumbũ. et
omẽ quod potest transire ꝑ flã¬
mas: igne purgabit᷑ Quicquid.
aut̃ ignẽ non potest sustinere:
aqua expiationis scĩficabitur.¬

Expanded text:
no super peccato Phogor unde et percussus est populus ergo cunctos interficite quicquid est generis masculini etiam in parvulis et mulieres quae noverunt viros in coitu iugulate puellas autem et omnes feminas virgines reservate vobis et manete extra castra septem diebus qui occiderit hominem vel occisum tetigerit lustrabitur die tertio et septimo et de omni praeda sive vestimentum fuerit sive vas et aliquid in utensilia praeparatum de caprarum pellibus et pilis et ligno expiabitur Eleazar quoque sacerdos ad viros exercitus qui pugnaverant sic locutus est hoc est praeceptum legis quod mandavit Dominus Mosi aurum et argentum et aes et ferrum et stagnum et plumbum et omne quod potest transire per flammas igne purgabitur quicquid autem ignem non potest sustinere aqua expiationis s
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ seon ⁊ og regũ ꝑ oĩa que p̃cepit
Dixit moyses ad ppłm in tp̃r illo nõ u¬
potero solus sufferre uos ⁊ ordina¬
ui uob̾ uiros sapientes qͥ p̾ẽent uob̃.
t tollentes se de choreb ambulauer̃ ni¬

Expanded text:
 omnia quae praecepit Dixit Moyses ad populum in tempore illo, Non potero solus sufferre vos, et ordinavi vobis viros sapientes, qui praeessent vobis. III. Tollentes se de Horeb, ambulaverun
Abbreviated transcription (Latin):
ne discendant a mandatis.
xiii Uidete ne faciatis uob̃ sculptile similitu¬
cerbaueritis dm̃. testor uob̾ hodie celũ
et t̾rã. qͥa perietis de t̾ra illa.
In terrogate si a quo creauit d̾s hoĩem
auditũ ẽ hoc si ẽ gens sub celo cui lo¬
quutꝰ sit dñs de medio igni. Sg̾iũ homicidaꝵ.¬

Expanded text:
ne discedant a mandatis. XIII. Videte ne faciatis vobis sculptile, similitucerbaveritis Deum, testor vobis hodie coelum et terram, quia peribitis de terra illa. XV. Interrogate si a quo creavit Deus hominem, auditum est hoc, si est gens sub coelo cui locutus sit Dominus de medio ignis. XVI.
Abbreviated transcription (Latin):
egypto. id est in terra gessen.
et possedit eam: auctusq est ⁊
multiplicatus nimis. Et uixit
in ea decem et septẽ annis. Fac¬
tiq sunt omnes dies uite illiꝰ.
centum quadraginta septẽ an-¬
noꝵ. Cumq appropinquare cer¬
neret mortis diem. uocauit fi¬
lium suum ioseph: et dixit ad
eum. Si inueni gr̃ãm in cons¬
pectu tuo. pone manũ sub fe-¬
in egipto: sed dormiam cũ pa-¬
tribus meis: et auferas me de
iura ergo inquit michi. Quo
iurante adorauit isrł d̾m: con¬
uersus ad lectuli caput. Lxxunii.
est ioseph quod egrotaret
pater eius. Qui assũptis duobꝰ
filiis manasse et ephraim: ire
perrexit. Dictumq est sẽni. Ecce
filius tuus ioseph. uenit ad te.
Qui confortatus: sedit in lec¬
tulo. Et ingresso ad se: ait. Deus
omnipotens apparuit michi in
luza que est in terra chanaan:
benedixitq michi. et ait. Ego te
in possessionem sempiternã. Duo
uenirem ad te: mei erunt. Eph¬
raim et manasses. sicut ruben
et symeon: reputabunt᷑ michi.

Expanded text:
egypto, id est, in terra Gessen, et possedit eam; auctusque est, et multiplicatus nimis, et vixit in ea decem et septem annis. Factique sunt omnes dies vitae illius centum quadraginta septem annorum. Cumque appropinquare cerneret diem mortis, vocavit filium suum Joseph, et dixit ad eum: Si inveni gratiam in conspectu tuo, pone manum tuam sub fein Aegypto: sed dormiam cum patribus meis, et auferas me de  Et ille: Jura ergo, inquit, mihi. Quo jurante, adoravit Israel Dominum, conversus ad lectuli caput. His est Joseph quod aegrotaret pater suus. Qui assumptis duobus filiis Manasse et Ephraim ire perrexit. Dictumque est seni, Ecce Joseph filius tuus venit ad te. Qui confortatus sedit in lectulo, et ingresso ad se, ait, Deus omnipotens apparuit mihi in Luza, quae est in terra Chanaan: Benedixitque mihi, et ait: Ego te in possessionem sempiternam. Duo venirem ad te, mei erunt: Ephraim et Manasses, sicut Ruben et Simeon reputabuntur mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
celebrantes exequias planctu
magno atq uehementi: imple¬
uerunt septem dies Quod cũ
uidissent habitatores terre cha-¬
naan: dixerunt. Planctus mag-¬
nus est iste egyptiis. Et iccirco
appellauerunt nomen loci illius:
planctus egypti. Fecerunt ergo
filii iacob. sicut p̃ceꝑat eis. Et
portantes eũ in terrã chanaan.
sepelierunt in spelunca duplici:
quã emerat abraham cũ agro
in possessionẽ sepulchri. ab ephron

Expanded text:
celebrantes exequias planctu celebrantes exequias planctu magno atque vehementi, impleverunt septem dies. Quod cum vidissent habitatores terrae Chanaan, dixerunt: Planctus magnus est iste Aegyptiis. Et idcirco appellaverunt nomen loci illius, Planctus Aegypti. Fecerunt ergo filii Jacob sicut praeceperat eis: et portantes eum in terram Chanaan, sepelierunt in spelunca duplici, quam emerat Abraham cum agro in poss
Abbreviated transcription (Latin):
Quod cernens iosẽph ruit su¬
per faciem patris: flens et de¬
osculans eum. Precepitq ser-
ius siuis medicis: ut aroma¬
tibus condirent patrẽ. Quibus
iussa explentibus: transierunt
qua draginta dies. Iste quippe
mos erat cadauerum conditoꝵ:
fleuitq eũ egyptus septuagin¬
ta diebus. E t expleto planctus
mini in auribꝰ pharaonis: eo
quod pater meus adiurauerit
me dicens. En morior. In se-¬
pulchro meo quod fodi michi
in terra chanaan: sepelies me:
Escendam igit᷑ ac sepeliam pa¬
trem meũ: ac reuertar. Dixitq
ei pharao. Ascende ⁊ sepeli pa¬
trem tuũ : sicut adiuratus es.
Quo ascendente ierunt cũ eo
om̃s senes domus pharaonis:
cunctiq maiores natu terre e¬
gipti. Domus ioseph cum fr̾ibꝰ
sius absq paruulis et gregibus
atq armentis: que reliquerunt
in terra gessen. Habuit quoq
in comitatu currus et equites:
et facta est turba non modica.
Ueneruntq ad aream atthat:
que sita est trans iordanem. Ubi

Expanded text:
quod cernens Ioseph ruit suquod cernens Ioseph ruit super faciem patris flens et deoscis suis medicis ut aromatibus condirent patrem. Quibus jussa explentibus, transierunt quadraginta dies: ipse quippe mos erat cadaverum conditorum: flevitque eum Aegyptus septuaginta diebus. Et expleto planctus mini in auribus Pharaonis: eo quod pater meus adjuraverit mihi, dicens: En morior, in sepulchro meo quod fodi mihi in terra Chanaan, sepelies me. Ascendam igitur, et sepeliam patrem meum, ac revertar. Dixitque ei Pharao: Ascende et sepeli patrem tuum sicut adjuratus es. Quo ascendente, ierunt cum eo omnes senes domus Pharaonis, cunctique majores natu omnis terrae Aegypti: domus Joseph cum fratribus suis, absque parvulis et gregibus, atque armentis, quae dereliquerunt in terra Gessen. Habuit quoque in comitatu currus et equites: et facta est turba non modica. Veneruntque ad aream Atad, quae sita est trans Jordanem: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
si racentis deorsum: benedicti¬
ombus uberum et uulue. Be¬
nedictiones patris tui confor¬
tate sunt benedictionibꝰ patrũ
eius: donec ueniret desiderium
collium eternoꝵ. Frant in capi¬
te ioseph.⁊ in uertice nazarei:
inter fr̃s suos. Bemamin lupus
rapax : mane comedet p̃dam:
et uesꝑe diuidet spolia. Om̃s
hi: in tribubus ifrł duodecim.
Hec loquutus est eis pater su¬
us. b̾enedixitq singulis bene¬
dictionibus ꝓpriis: et p̃cepit
eis dicens. Ego congregor ad
ppłm meũ:: sepelite me cũ pa-¬
tribus meis in spelunca dupli¬
ci que est in agro ephron hethei.
contra mambrẽ. in terra chana-¬
an: quã emit abraham cũ agro
ab ephron hetheo. in possessionẽ
sepulchri. Ibi sepelierunt eum
et saram uxorem eius. Ibi sepul¬
tus est ysaac cũ rebecea conu¬
ge: ibi et lia condita iacet. Se¬
mitisq mandatis quibus
filios instruebat: collegit
pedes suos suꝑ lectulũ: ⁊ obiit.
Eppositusq est ad ppłm suum.

Expanded text:
si jacentis deorsum. Benedictisi jacentis deorsum. Benedictionibus uberum et vulbe: benedictiones patris tui confortate sunt. Benedictionibus patrum eius: donec veniret desiderium collium eternorum. Fiant in capite Ioseph et in vertice nazarei inter fratres suos Beniamin lupus rapax mane comedet praedam et vespere dividet spolia omnes hii in tribubus Israhel duodecim haec locutus est eis pater suus benedixitque singulis benedictionibus propriis et praecepit eis dicens ego congregor ad populum meum sepelite me cum patribus meis in spelunca duplici quae est in agro Ephron Hetthei contra Mambre in terra Chanaan quam emit Abraham cum agro ab Ephron Hettheo in possessionem sepulchri ibi sepelierunt eum et Sarram uxorem eius ibi sepultus est Isaac cum Rebecca coniuge ibi et Lia condita iacet finitisque mandatis quibus filios instruebat collegit pedes suos super lectulum et obiit adpositusque est ad populum suum
Abbreviated transcription (Latin):
bona. et terrã quod optima: et
supposuit humerũ suum ad por¬
tandum: factusq est tributis
seruiens. Dan iudicabit ppłm
suũ: sicut ⁊ alia tribꝰ in isrł. fi¬
at dan coluber in uia. cerastes
in semita: mordens ungulas e¬
qui: ut cadat ascensor eius re¬
tro. Salutare tuũ expectabo dñe.
Gad accinctus preliabitur ante
eum: et ipse accinget᷑ retrorsũ.
Eser pinguis panis eius: et pre¬
bebit delicias regibꝰ. Neptalim
ceruus emissus: et dans eloqͥa
pulchritudinis. Filius accrescenᷤ
ioseph. filius accrescens: et de¬
corus aspectu. filie discurrerũt
suꝑ murũ. et exasperauerunt
eum et iurgati sunt: inuider̃t¬
q illi habentes iacula. Sedit
in forti arcus eius: et dissoluta
sunt uincula brachioꝵ ⁊ ma¬
nuum illius: ꝑ manus poten¬
tis iacob. Inde pastor egressus ẽ
lapis ifrl̃. Deus patris tui erit
adiutor tuus: et omnipotens
benedicet tibi. Benedictionibꝰ
celi desuꝑ: benedictionibꝰ abys¬

Expanded text:
bona et terram quod optima et bona et terram quod optima et subposuit umerum suum ad portandum factusque est tributis serviens Dan iudicabit populum suum sicut et alia tribus Israhel fiat Dan coluber in via cerastes in semita mordens ungulas equi ut cadat ascensor eius retro salutare tuum expectabo Domine Gad accinctus proeliabitur ante eum et ipse accingetur retrorsum Aser pinguis panis eius et praebebit delicias regibus Nepthalim cervus emissus et dans eloquia pulchritudinis filius adcrescens Ioseph filius adcrescens et decorus aspectu filiae discurrerunt super murum sed exasperaverunt eum et iurgati sunt invideruntque illi habentes iacula sedit in forti arcus eius et dissoluta sunt vincula brachiorum et manuum illius per manus potentis Iacob inde pastor egressus est lapadiutor tuus: et omnipotens benedicet tibi. Benedictionibus celi desuper: benedictionibus abys
Abbreviated transcription (Latin):
mea. et in cetu illoꝵ non sit głã
mea: quia in furore suo occide¬
runt uirum: et in uoluntate
sua suffoderunt murum. Male¬
dictus furor eoꝵ quia ꝑtinax:
et indignatio illoꝵ quia dura.
Diuidam illos in iacob: et disꝑ¬
gam eos in isrł. Iuda te lauda¬
bunt fr̃s tui. Manus tua in cer-¬
uicibus inmicoꝵ tuoꝵ. Adora-¬
bunt te filii patris tui. Catulus
leonis iuda. Ad predam fili mi
ascendisti: requiescens accubiusti
ut leo: et quasi leena. Quis sus¬
citabit eum: Non auferetur cep¬
trum de iuda. et dux de femoribꝰ
eius: donec ueniat qui mitten¬
dus est: et ipse erit expectatio
gentium. Ligans ad uineã pul¬
lum suum: et ad uitem o fili mi
asinam suam. Lauabit uino sto¬
lam suã: et sanguine uue palli¬
um suũ. Pulchriores ocłi eius
uino: et dentes lacte candidioreᷤ.
Sabulon in littore maris habi¬
tabit. et in statione nauium: ꝑ¬
tingens usq ad sydonem. Iachar
asinus fortis: accubans int̾ ter¬
minos. Uidit requiem quod ẽẽt

Expanded text:
et in coetu illorum non sit gloria mea quia in furore suo occiderunt virum et in voluntate sua suffoderunt murum maledictus furor eorum quia pertinax et indignatio illorum quia dura dividam eos in Iacob et dispergam illos in Israhel Iuda te laudabunt fratres tui manus tua in cervicibus inimicorum tuorum adorabunt te filii patris tui catulus leoniascendisti. Requiescens accubuisti ut leo et quasi leęna. Quis suscitabit eum? Non auferetur sceptrum de Iuda et dux de femoribus eius donec veniat qui mittendus est et ipse erit expectatio gentium ligans ad vineam pullum suum et ad vitem o fili mi asinam suam lavabit vino stolam suam et sanguine uvae pallium suum pulchriores oculi eius vino et dentes lacte candidiores Zabulon in litore maris habitabit et in statione navium pertingens usque ad Sidonem Isachar asinus fortis accubans inter terminos vidit requiem quod esset
Abbreviated transcription (Latin):
Ne infantibꝰ hebreoꝵ quos p̃ce¬
pit pharao in flumine ꝓiei.
Dortuo pharaone exaudiuit dñs.¬
UI De signo qͦd dedit dñs in manu mo¬
Ubi uenit ad socerũ moyses ⁊ dixit ei.
xi Dicit dñs ad aaron. uade in obuiã¬
xii. Dicunt pharcioni ut dimittat isrł.
roiecit aaron uirgã corã pharaone
wii Ubi aqua fluminis facta ẽ sangus fe¬
II. Percussit iterũ aaron aquas egypti
ercussit aaron in limo t̃re ⁊ factis̃¬

Expanded text:
e infantibus Hebraeorum, qupit Pharao in flumen projiciMortuo Pharaone, exaudivit D De signo quod dedit Dominus MoUbi venit ad socerum Moyses, et dixit eiXI. Dixit Dominus ad Aaron: Vade obviaXII. Dicunt Pharaoni, ut dimittat IsraelProjecit Aaron virgam coram Pharaone Ubi aqua fluminis facta est sangui2. Percussit iterum Aaron aquas Aegypti Percussit Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
q ad terciã generationẽ. Filii
quoq machir filii manassẽ: na-¬
ti sunt in genibus ioseph. xet.¬
uibus transactis: loquutꝰ
est fr̃ibus suis. Post mortẽ
meam ds̃ iusitabit uos. ⁊ ascen¬
dere faciet de terra ista: ad t̾ram

Expanded text:
ue ad tertiam generationem filii ue ad tertiam generationem filii quoque Machir filii Manasse nati sunt in genibus Ioseph quibus transactis locutus est fratribus suis post mortem meam Deus visitabit vos et ascender
Abbreviated transcription (Latin):
sepulto patre. Quo mortuo ti¬
quentes. ne forte sit memor in
iurie quã passus ẽ. et reddat no¬
bis malũ om̃e quod fecimꝰ: man¬
dauerunt ei dicentes. Pater tu¬
us p̾cepit nobis antequã more¬
retur: ut hec tibi uerbis illius
diceremꝰ. Obsecro ut obliuisca¬
ris sceleris fr̃m tuoꝵ: et peccati¬
Hatq malitie quã exercuerunt
in te. Nos quoq oramus: ut
seruo dei patri tuo dimittas
miquitatẽ hanc. Quibꝰ auditis:
fleuit ioseph. Ueneruntq ad eũ¬
fr̃s sui: et prom in terrã adora¬
tui fumus. Quibꝰ ille respondit.
Nolite metuere. Num dei pos¬
sumus resistere uoluntati: Uos
cogitatis de me malũ. et deus
uertit illud in bonum: ut ex¬
altaret me sicut inp̾sentiarum
cernitis: et saluos faceret mul¬
tos ppłos. Nolite timere. Ego
pascam uos et paruulos ur̃os.
Consolatusq est eos: et blande
leniterq est loquutusͤ ꝓhabi¬
tauit in egypto. cũ omĩ domo
patris sui. Uixitq centũ decẽ
annis: et uidit effraim filios us-¬

Expanded text:
. Quo mortuo, tiquentes: Ne forte memor sit injuriae quam passus est, et reddat nobis malum omne quod fecimus, mandaverunt ei dicentes: Pater tuus praecepit nobis antequam moreretur, ut haec tibi verbis illius diceremus: Obsecro ut obliviscaris scelerum fratrum tuoatque malitiae quam exercuerunt in te. Nos quoque oramus ut servo Dei patri tuo dimittas iniquitatem hanc. Quibus auditis, flevit Joseph; veneruntque frafratres sui: et proni in terram ditui sumus. Quibus ille respondit: Nolite metuere: num Dei possumus renuere voluntatem? Vos cogitastis de me malum: et Deus vertit illud in bonum, ut exaltaret me sicut in praesentiarum cernitis, et salvos faceret populos multos. Nolite metuere: ego pascam vos et parvulos vestros: consolatusque est eos, et blande ac leniter est locutus. Et habitavit in Aegypto cum omni domo patris sui vixitque centum decem annis et vidit Ephraim filios usq
Abbreviated transcription (Latin):
De fauilla quã sparsit moyses de ce
et pluit dñs ignem et grandinem.
Lenit locusta fuꝑ õs fines egypti. xxiii
Facte s̃ tenebre ĩ totã t̾rã egipti triduo. xeu
Dicit dñs moysi adhuc unã plagã ego xxui¬
in duco in pharaonẽ. pasche.
Loquit᷑ dñs moysi ⁊ aaron de sacͤm̃to. ꝓouii¬

Expanded text:
De favilla quam sparsit Moyses in coeet pluit Dominus ignem et grandinem. 8. Venit locusta super omnes fines Aegypti. 9. Factae sunt tenebrae in tota terra Aegypti triduo.Dicit Dominus Moysi, adhuc unam plagam ego induco in Pharaonem. XVIII. Loquitur Dominus Moysi et Aaron de sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
Non erunt tibi dii alii absq me. Snem. xbuiii
Non facies tͥ ydolũ neq ullã similitudi xlix
on sumes nomen dĩ tui in uanũ.L
s mente habe diem sabbatoꝵ.
onora patrem tuũ et matrẽ tuam.

Expanded text:
Non erunt tibi dii absque me. 2. Non facias tibi idolum neque ullam similitudinem. 3. Non sumes nomen Dei tui in vanum. 4. In mente habe diem sabbatorum. 5. Honora patrem tuum et matrem. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
racob. Cũq adiurasset eos atq
dixisset. d̃s iusitabit uos. aspor¬
isto: mortuus est expletis cen¬
tum decẽ uite sue annis: et con¬
ditus aromatibus repositus ẽ
in loculo in egypto.

Expanded text:
 adjurasset eos, atque dixisset: Deus visitabit vos, asporisto, mortuus est, expletis centum decem vitae suae annis. Et conditus aromatibus, repositus est in loco in Aegypto.
Abbreviated transcription (Latin):
Murmurauit ppłs in deserto ꝓ aqua. xxxui
Durmurauerunt ⁊ ꝓ carnibꝰ. E petra. xxxuii
Dedit dñs ppło coturnices ⁊ manna. xxuiui
Uenit iethro ad moysen in deserto. xlii
Consiliũ dedit iethro moysi ut p̃pone xliui¬
ret tribunos et centuriones. Stẽ solꝰ
Testat᷑ dñs ꝑ moysen ppłõ ut audiat eũ. xliui
Descendit dñs in montẽ syna in ignẽ. xlu

Expanded text:
Murmuravit populus in deserto pro aqua. XXVII. Murmuraverunt et pro carnibus. XXVIII. Dedit Dominus populo coturnices et manna. XXIX. Venit Jethro ad Moysen in desertum. XXXIII. Consilium dedit Jethro Moysi, ut praeponeret tribunos et centuriones. XXXIV. Testatur Dominus per Moysen populo, ut audiant eum. XXXV. Descendit Dominus in mont
Abbreviated transcription (Latin):
mitionẽ cuius uita uirtutis
exemplũ est.⁊ hos libros quoᷤ
eustochio uirgini xp̃i negare
non potui. decreuimus dum
sp̃s hos regit artus. ꝓpħaꝵ ex¬
planationi incombere: et o-¬
missum iam diu opus quodã
postliminio repetere: p̃sertim
cũ ⁊ admirabilis sanctiisq
uir pammachius hoc idem
litteris flagitet: et nos ad pa-¬
triam festinantes: mortiferos
syrenaꝵ cantus surda debea-¬
mus aurȩ transire.

Expanded text:
mitionem, cujus vita virtutis mitionem, cujus vita virtutis exemplum est, et hos libros, quos Eustochio virgini Christi negare non potui, decrevimus, dum spiritus hos regit artus, Prophetarum explanationi incumbere, et omissum jamdiu opus, quodam postliminio repetere: praesertim cum et admirabilis sanctusque vir Pammachius hoc idem litteris flagitet, et nos ad patriam festinantes, mortiferos Sirenarum cantus surda debeamus aure transire.
Abbreviated transcription (Latin):
quod ero tui similis: arguã te.
et statuam illa contra faciem tuã:¬
Que enim audientis aut legen¬
tis utilitas est nos laborare:
sudare: et alios detrahendo
laborare. dolere iudeos quod
calumniandi eis ⁊ irridendi
xp̃ianos sit ablata occasio:
et ecclie homines id despicere.
immo lacerare. unde aduer¬
sarii torqueant᷑: Quod si ue¬
tus eis tantũ int̾pretatio pla¬
cet. que ⁊ michi nõ displicet:
et nichil extra recipiendũ pu¬
tant: cur ea que sub astericis
et obelis uel addita sunt uel
amputata. legunt ⁊ negligũt:
Quare danihelem iuxta theo¬
dotionis translationem ecclẽ
susceꝑunt: Cur origenem mi¬
rantur ⁊ eusebium pamphili:
cunctas editiones similit̾ dis-¬
serentes: Aut que fuit stulti¬
cia postquã uera dixerint :¬
ꝓferre que falsa sunt: Unde
aut̃ in nouo testamento ꝓba¬
re poterunt assumpta testimo-¬
nia:: que in libris ueteribꝰ nõ
habent᷑: Hec dicimꝰ: ne omni¬
no calumniantibꝰ tacere uidea¬
mur. Ceterũ post scẽ paule dor¬

Expanded text:
s: arguam te, et statuam contra faciem tuaQuae enim audientis vel legentis utilitas est, nos laborando sudare, et alios detrahendo laborare? dolere Judaeos quod calumniandi eis et irridendi Christianos sit ablata occasio, et Ecclesiae homines id despicere, immo lacerare, unde adversarii torqueantur? Quod si vetus eis tantum interpretatio placet, quae et mihi non displicet, et nihil extra recipiendum putant: cur ea quae sub asteriscis et obelis, vel addita sunt, vel amputata, legunt, et negligunt? Quare Danielem juxta Theodotionis translationem, Ecclesiae susceperunt? Cur Origenem mirantur, et Eusebium Pamphili, cunctas editiones similiter disserentes? Aut quae fuit stultitia, postquam vera dixerint, proferre quae falsa sunt? Unde autem in novo Testamento probare poterunt assumpta testimonia, quae in libris veteribus non habentur? Haec dicimus, ne omnino calumniantibus tacere videamur. Caeterum post sanctae Paulae dor
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾m filium naue manũ mit¬
timus: quẽ hebrei iosue ben
niin. id est filiũ nun uocant:
et ad iudicũ librum quẽ so¬
phtim appellant: ad riith qͦ
et hester: quos hisdem nomi-¬
nibꝰ efferunt. Monemusq lec¬
torem. ut siluam hebraicorũ
nominũ. ⁊ distinctiones per
membra diuisas diligens scri-¬
ptor conseruet: ne nr labor.
et illius studiũ ꝑeat. Et ut in
primis quod sepe testatus sum.
sciat me non in rep̃hensione
ueterũ noua cudere. sic̃ amici
mei criminant᷑: sed ꝓ uili par¬
te offerre lingue mee homini
Et sicubi in antiquoꝵ uolumi¬
num lectione dubitarint: hec
illis conferentes inueniant qͦd
requirunt. Maxime cũ ⁊ apud
latinos tot sint exemplaria qͦt
codices: et unusquisq ꝓ arbi¬
trio suo uel addiderit uel sub¬
traxerit qͦd ei uisum est: ⁊ uitiq
non possit uerũ ẽẽ qͦd dissonat:
Unde cesset arcuato uulnere
contͣ nos insurgere scorpius: et
sẽm opus uenenata carpere lin¬
gua desistat: uel suscipiens si

Expanded text:
e manum mittimus, quem Hebraei JOSUE BEN NUN , id est, Josue filium Nun, vocant, et ad Judicum librum, quem SOPHTIM appellant, ad RUTH quoque et ESTHER , quos iisdem nominibus efferunt. Monemusque lectorem, ut silvam Hebraicorum nominum, et distinctiones per membra divisas diligens scriptor conservet, ne et noster labor et illius studium pereat. Et ut in primis, quod saepe testatus sum, sciat me non in reprehensionem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur; sed pro virili parte offerre linguae meae hoEt sicubi in antiquorum voluminum lectione dubitarint, haec illis conferentes, inveniant quod requirunt: maxime cum apud Latinos tot sint exemplaria, quot codices; et unusquisque pro arbitrio suo vel addiderit, vel subtraxerit quod ei visum est: et utique non possit verum esse quod dissonat. Unde cesset arcuato vulnere contra nos insurgere scorpius, et sanctum opus venenata carpere lingua desistat, vel suscipiens, si
Abbreviated transcription (Latin):
Quodecĩ lapides electi. de iordanis alueo ui¬
ob cõmemorationẽ futuri tp̃ris.
Introeunte isrł t̾rã chanaan t̾riti sunt uii¬
ciuicti reges.
Hec aut̃ causa ẽ sed̃ẽ eircuicisionis. uiii¬

Expanded text:
uodecim lapides electi de Jordanis alveo ob commemorationem futuri temporis. VII. Introeunte Israel terram Chanaam, territi sunt cuncti reges. VIII. Haec autem causa est secundae circumcisionis. I
Abbreviated transcription (Latin):
De fenore ⁊ de pignore.
Primitias offerendas. lxxxx..
Omne pͥmitiuũ dño offerendum. xei
Carnem a bestia captã ñ edendũ. xci
Non credendũ facile qͦd audier

Expanded text:
De fenore et pignore. LXIX. omino offerendas. LXXI. Omne primitivum Domino offerendum. LXXII. Carnem a bestia praegustatam non edendam. LXXIII. Non credendum facile quod audier
Abbreviated transcription (Latin):
sui quẽ genuit ei sara: ysaac:
Et̃ circumcidit eũ octaua die
sicut preceꝑat ei ds̃: cum centũ
ẽẽt annoꝵ. Hac quippe etate
patris: natus est yfaac. Dixitq
sara. Risum fecit michi deus:
Quicũq audierit: corridebit
michi. Rursumq ait. Quis au¬
ditoꝵ crederet abraham. quod
sara lactaret filium: quẽ pepe¬
rit ei iam seni : Creuit igitur
puer: et ablactatus ẽ. Fecitq ab¬
raham grande conuiuium: in
die ablactationis eius. xbort.
umq uidisset sara filium
agar egyptie ludentẽ cũ¬
ysaas. dixit ad abraham. Eice
ancillam hanc : et filium eius.
Non enĩ heres erit filiꝰ ancille:
cũ filio meo ysaac. Dure acce-¬
pit hoc abraham: ꝓ filio suo.

Expanded text:
sui, quem genuit ei Sara, Isaac: sui, quem genuit ei Sara, Isaac: et circumcidit eum octavo die, sicut praeceperat ei Deus, cum centum esset annorum hac quippe aetate patris natus est Isaac dixitque Sarra risum fecit mihi Deus quicumque audierit conridebit mihi rursumque ait quis auditurum crederet Abraham quod Sarra lactaret filium quem peperit ei iam seni crevipuer et ablactatus est: fecitque Abraham grande convivium in die ablactationis ejus. C. XL. Cumque vidisset Sara filium Agar Aegyptiae ludentem, dixit ad Abraham: Ejice ancillam hanc et filium ejus; non enim erit haeres filius ancillae cum filio meo Isaac. Dure accepit hoc Abraham pro fil
Abbreviated transcription (Latin):
mea est. filia patris mei. ⁊ ñ filra
matris mee: et duxi eã uxorem.
Postquã autẽ eduxit me deus
de domo patris mei: dixi ad
eam. Hanc miscd̃iam facies me-¬
cum. In om̃i loco ad quẽ in¬
grediemur: dices quod frat̃
tuus sim. Tulit igit᷑ abimelech
oues. et boues: et seruos ⁊ an¬
cillas.⁊ dedit abraham Reddi¬
ditq illi saram uxorẽ suam:
et ait. Terra corã uobis est:
ubicumq placuerit tibi habi-¬
ta. Sare autẽ dixit. Ecce mil¬
le argenteos dedi fr̃i tuo. Hoc
erit tibi in uelamen oculoꝵ
ad om̃s qui tecũ sunt: ⁊ quo¬
cũq ꝑrexeris. Mementoq te
deprehensam. Orante autem
abraham sanauit d̃s̃ abime¬
lech. ⁊ uxorem. ancillasq eius:
et pepererunt. Concluserat enĩ
d̃s omnẽ uuluã domꝰ abimelech:
ꝓpter saram uxorẽ abrahe.xlut.
loquutus est. Concepitq et pe¬
perit filium in senectute sua:
tempore quo p̃dixerat ei deus.
Uocauitq abraham nom̃ filii

Expanded text:
mea est, filia patris mei, et non filia mea est, filia patris mei, et non filia matris meae, et duxi eam in uxorem. Postquam autem eduxit me Deus de domo patris mei, dixi ad eam: Hanc miscum: in omni loco, ad quem ingrediemur, dices quod frater tuus sim. Tulit igitur Abimelech oves et boves, et servos et ancillas, et dedit Abraham: reddiditque illi Saram uxorem suam, et ait: Terra coram vobis est, ubicumque tibi placuerit habita. Sarae autem dixit: Ecce mille argenteos dedi fratri tuo, hoc erit tibi in velamen oculorum, et ad omnes qui tecum sunt, et quocumque perrexeris: memento te deprehensam. OraAbraham, sanavit Deus Abimelech, et uxorem ancillasque ejus, et pepererunt: concluserat enim Dominus omnem vulvam domus Abimelech propter Saram uxorem Abrahae. T. locutus est. Concepitque et peperit filium in senectute sua, tempore quo praedixerat ei Deus. Vocavitque Abraham nomen filii
Abbreviated transcription (Latin):
num gentem ignorantem et
iustam interficies: Nonne ipse
dixit michi soror mea est. et
ipsa ait frat̃ meus ẽ: In sim-¬
plicitate cordis mei et mundi¬
cia manuum meaꝵ: feci hoc.
Dixitq ad eũ d̃s. Et ego scio:
quod simplici corde feceris. id̃o
custodiui te ne peccares in me:
et non dimisi ut tangeres eã.
ꝓ te. ⁊ uiues. Sin aut̃ nolueris
reddere: scito quod morte mo¬
rieris: tu et omĩa que tua sũt.
Statimq de nocte consurgens
abimelech. uocauit om̃s seruoᷤ
hec in auribꝰ eoꝵ. Cimuerunt¬
q omnes uiri ualde. Uocauit
aut̃ abimelech etiã abraham:
et dixit ei. Quid fecisti nobis:
Quid peccauimus in te. qura
induxisti suꝑ me ⁊ fuꝑ regnũ
meũ peccatum grande: Que
non debiusti facere: fecisti no-¬
bis. Rursumq expostulans:
ait. Quid uidisti. ut hoc face¬
res: Respondit abraham. Co¬
gitaui mecũ: dicens. forsitan
non est timor d̃i in loco isto:
et int̾ficient me ꝓpt̾ uxorem
meam. flias autem uere soror

Expanded text:
num gentem ignorantem et num gentem ignorantem et justam interficies? Nonne ipse dixit mihi: Soror mea est, et ipsa ait: Frater meus est? in simplicitate cordis mei et munditia manuum mearum feci hoc. Dixitque ad eum Deus: Et ego scio quod simplici corde feceris, et ideo custodivi te ne peccares in me, et non dimisi ut tangeres eam. pro te, et vives: si autem nolueris reddere, scito quod morte morieris tu, et omnia quae tua sunt. Statimque de nocte consurgens Abimelech, vocavit omnes servos haec in auribus eorum, timueruntque omnes viri valde. Vocavit autem Abimelech etiam Abraham, et dixit ei: Quid fecisti nobis? quid peccavimus in te, quia induxisti super me et super regnum meum peccatum grande? quae non debuisti facere, fecisti nobis. Rursusque expostulans, ait: Quid vidisti, ut hoc faceres? Respondit Abraham: Cogitavi mecum, dicens: Forsitan non est timor Dei in loco isto: et interficient me propter uxorem meam: alias autem vere soror