comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
radiꝰ si forte incidat in carbunculũ: egrediens
aut reu̾b̾ans rutilus uicinũ facit aerem ruti¬
lare. Idem ignis: insmaragdo urescit. firmam̃¬
to purior in saphiro conformat᷑. Iacincti quoq
specieb efficit᷑ concolor. In topadio qui qͥ rario
eo p̃ciosior est: omniũ fere colore suꝑbit. Si eiy
rim obicias: thaumanciadis rep̃sentabit imagi¬
nem. Aque suꝑiectꝰ. unda in lacunari. sedd &
ignem celestẽ in supposita trahicit ꝑberillum.
Uides gͥ in multis quã multa sit ignisͤ. Sic in
nimitas spei in aliis: in hiis feruor est carctatiᷤ
Hic pacientia laboꝵ. illic doloꝵ consolatio. alibi
ꝑseuerantia bonoꝵ oꝑm: que tam̃ singula in
singulis est unꝰ & idem ds̃. At in futuro q̃nim
mediata facie ꝑ grãm eiꝰ uidebimꝰ eũ sicuti est:
om̃ia in om̃ib erit. qñ nulli ad beatitudinem
alicuiꝰ uirtutis sub̃a deerit. cũ ipse inom̃ib
futurus sit plenitudo uirtutis. & cumulus

Expanded text:
radius, si forte incidat in carbunculum, egrediens radius, si forte incidat in carbunculum, egrediens aut reverberans rutilus, vicinum facit aerem rutilare. Idem ignis in smaragdo virescit, firmamento puriori in sapphiro conformatur. Hyacinthi quoque speciebus efficitur concolor. In topazio, qui quo rarior est eo pretiosior est, omnium fere colore superbit. Si ei Irim objicias, Thaumantiadis repraesentabit imaginem. Aquae superjectus, undat in lacunari, sed et ignem coelestem in supposita trajicit per berillum. Vides igitur in multis quam multa sit ignis natura. Sic in nimitas spei in aliis. In his est fervor charitatis: hic patientia taborum, illic dolorum consolatio, alibi perseverantia bonorum operum, quae tamen singula in singulis est unus et idem Deus. At in futuro, quando immediata facie per gratiam ejus videbimus eum sicuti est, omnia in omnibus erit, quando nulli ad beatitudinem alicujus virtutis substantia deerit, cum ipse in omnibus futurus sit plenitudo virtutis, et cumulus
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ creaturã circuit. penetrat implet.&
ꝓtegit: ut nequaquã latere ualeat qͣlibet
rationabilẽ creaturam. Ipsa quoq irtatio¬
nabilia ipsũ ẽẽ & talem esse & tm̃: pluritᷤ
indiciis ꝓtestantur. Miro itaq modo sic intel¬
ligentiam sui infundit ut subtrahat: sic subr¬
hit. ut infundat: & sed̾m mensurã benepla¬
citi sui sic oꝑatur insingulis. ut cũ intensio¬
nis & remissionis uices ignoret: & si ñ ꝑessentia
qua omnẽ replet uniformit̾ creaturã. plus uł
minus iudeatur in eẽ ꝑ gr̃am. Nam ꝑunionẽ
in solo unigenito uirginis filio: esse fideliter
approbatur. Est itaq nc̃ quasi singula in sin¬
gulis: futurꝰ ut scriptũ est omĩa in omnibus
electis. Et sicut natura ignis. & collatione tñ
dispari. qm̃ ei nichil potest parilit̾ cõpatari. a
sic illa si tam̃ magna maximis conferre liceat.
in multis multiplicit̾ lucet. Solaris si quidem

Expanded text:
omnem creaturam circumit, penetrat, implet et omnem creaturam circumit, penetrat, implet et protegit, ut nequaquam latere valeat quamlibet rationabilem creaturam. Ipsa quoque irrationabilia ipsum esse, et talem esse, et tantum, plurimis indiciis protestantur. Miro itaque modo sic intelligentiam sui infundit, ut subtrahat: sic subtrahit, ut infundat, et secundum mensuram beneplaciti sui sic operatur in singulis, ut cum intensionis et remissionis vices ignoret, etsi non per essentiam, qua omnem replet uniformiter creaturam, plus vel minus videatur inesse per gratiam. Nam per unionem in solo unigenito Virginis Filio esse fideliter approbatur. Est itaque nunc quasi singula in singulis futurus, ut scriptum est, omnia in omnibus electis. Et sicut natura ignis, collatione tamen dispari, quoniam ei nihil potest pariliter comparari, a sic illa si tamen magna maximis conferre liceat in multis multipliciter lucet. Solaris siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑarent. feriarentur ab armis: iusticiã cole¬
rent: & ciuilem sibi inuicẽ imꝑtirent᷑ affec¬
tũ. Eoq ferocẽ redegit populũ : ut imperiũ
quod ui ut dr̃ & iniuiria occupauerat iusticre
& pietatis legib felicit̾ gubernaret. S quid
ꝓfero numã. cũ & patres fidei nr̃e uet̾is legiᷤᷤ
sacrificia asserant instituta. ne in demomioꝵ.
cultu popłs occupatus. uere resigionis dedis¬
ceret cultũ: ritu gentiũ sacrificia sua demo¬
niis immolans & ñ deo : Colitͣ gͦ ad̃s aut affe¬
ctu mentis: aut exhibitione oꝑis. d affectꝰ
dilectionis ipsũ pure attingit: licet aliquo
sensu corporis ł anime dũ ꝑegrinatur a dño.
e mens mole corporis p̃grauatur. plene ne¬
queat comp̃hendi. Et certe eo amatur ardentiꝰ
&e studiosius queritur. quo altitudo &e ĩmen¬
sitas diuiciarũ potentie & sapientie sue om¬
nẽ exuꝑat intellectũ. uirtute tamen tanta

Expanded text:
temperarent, feriarentur ab armis, justitiam coletemperarent, feriarentur ab armis, justitiam colerent, et civilem sibi invicem impartirent affectum; eoque ferocem redegit populum, ut imperium, quod vi, ut dicitur, et injuria occupaverat, justitiae et pietatis legibus feliciter gubernaret. Sed quid profero Numam, cum et patres fidei nostrae, veteris legis sacrificia asserant instituta, ne in daemoniorum cultu populus occupatus, verae religionis dedisceret cultum, ritu gentium sacrificia sua daemoniis immolans, et non Deo? Colitur ergo Deus, aut affectu mentis, aut exhibitione operis. Sed affectus dilectionis ipsum pure attingit, licet aliquo sensu corporis vel animae, dum peregrinatur a Domino, et mens mole corporis praegravatur, plene nequeat comprehendi; et certe eo amatur ardentius, et studiosius quaeritur, quo altitudo et immensitas divitiarum potentiae et sapientiae suae omnem exsuperat intellectum: virtute tamen tanta
Abbreviated transcription (Latin):
mate: donec earũ sp̃e ĩmutata ueritatis substa¬
tia plenarie illuceseat. Qui uͦ nullo potest sen¬
su ꝑspicue uideri: facile nequit agnosci. Quod
autẽ non cognoscit᷑. diligenter coli ñ pot̃ nisi
ꝑ mediũ. Unde & numã pompiliũ ceruonias
quasdam legimus in dixisse romanis. & sacri¬
ficia: ut subĩmortaliũ deoꝵ p̃textu ad colendã
pietatẽ religionẽ & fidẽ. & cet̾a que eis intimare
uolebat. ipsos faciliꝰ inutaret. Testantur hoc
ancilia atq palladiũ. sacra quedã imꝑũ pigno¬
ra. Ianus bifrons. belli &e pacis arbiter. focus
ueste uirginib consecratus: quo in honore cele¬
stiũ sẏderũ. flãma custos imperũ iugiter ui¬
gilaret. S & annus in menses .xii. dilatatus. fa¬
stoꝵ & ne fastori. dierũ uarietate depictꝰ. pon¬
tifi ces. augures. & sacerdotioꝵ uarii ritus::
quib ita barbariem occupauit: ut ab inuiriis

Expanded text:
mate, donec earum species, immutata veritatis substanmate, donec earum species, immutata veritatis substantia, plenarie illucescat. Qui vero nullo potest sensu perspicue videri, facile nequit agnosci. Quod autem non agnoscitur, diligenter coli non potest, nisi per medium. Unde et Numam Pompilium caeremonias quasdam legimus indixisse Romanis et sacrificia, ut sub immortalium deorum praetextu, ad colendam pietatem, religionem et fidem, et caetera, quae eis intimare volebat, ipsos facilius invitaret. Testantur hoc ancilia atque Palladium, sacra quaedam imperii pignora, Janus bifrons, belli et pacis arbiter, focus Vestae virginibus consecratus, quo in honore coelestium siderum flamma, custos imperii, jugiter vigilaret. Sed et annus in menses duodecim dilatatus, fastorum et nefastorum dierum varietate depictus, pontifices, augures, et sacerdotiorum varii ritus, quibus ita barbariem occupavit, ut ab injuriis
Abbreviated transcription (Latin):
uiribus siuis. ꝓbatio uero dilectionis: exhibitio
oꝑis est. Et licet ꝑseipsũ possit amari tanquã
qui citra opẽ medii se infundat amanti: tamen
adcultũ exteriorẽ. alicuiꝰ medie tatis interuentꝰ
necessariꝰ est. eoquod deũ nemouiderit unquã.
Uidendi uero nom̃ ad appellationẽ omniũ sensu¬
um utriꝰq nature dilatabis: quia presentialit̾¬
& pure non sentiet eũ homo & iuuet. nisi forte
ea sensuũ parte que corporis nescit angustias.
nec defectũ tẽporis sentit. s uiuacitate siuex
gra ꝑmanet ineternũ. Caritatẽ loquor que ñ
euacuatur s ꝓficit: quanto ad eũ quẽ desiderat
familiariꝰ accedit. Nam fides uelũ habet: & spes
de gre meritiq fomento conscientiã demulcente.
uoti sui leticiã in futura ꝓtendit. Fides itaq &
spes imitantur quidẽ sensũ. subsistunt tamen
citra agentes interĩ quasi ꝑspeculũ & in euig¬

Expanded text:
viribus suis. Probatio vero dilectionis, exhibitio viribus suis. Probatio vero dilectionis, exhibitio operis est. Et licet per se ipsum possit amari, tanquam qui citra opem medii se infundat amanti, tamen ad cultum exteriorem alicujus medietatis interventus necessarius est, eo quod Deum nemo viderit unquam. Videndi vero nomen ad appellationem omnium sensuum utriusque naturae dilatabis, quia praesentialiter et pure non sentiet eum homo, et vivet, nisi forte ea sensuum parte, quae corporis nescit angustias, nec defectum temporis sentit, sed vivacitate sui, ex gratia permanet in aeternum. Charitatem loquor, quae non evacuatur, sed proficit, quanto ad eum, quem desiderat, familiarius accedit. Nam fides velum habet, et spes de gratiae meritique fomento, conscientiam demulcente, voti sui laetitiam in futura protendit. Fides itaque et spes imitantur quidem sensum, subsistunt tamen citra, agentes interim quasi per speculum, et in aenig
Abbreviated transcription (Latin):
dei.cultũ sui. disciplinã officialiũ & potestatũ
affectũ & ꝓtectionẽ subditoꝵ. Deũ gͦ in pͥmis
asserit honorandũ. de inde seipsũ colendum
apłm ñ agnoscat. unusquisq uas sciũ possi¬
deat in sanctificatione & honore. Post ut do¬
ctrinam p̃positi totiꝰ disciplina domꝰ redoleat.:¬
& tandem uniu̾sitas subiectoꝵ de capitis
p̃positoꝵ sibi in columitate letetͣ. Magnoꝵ
quoq uirorũ strate gẽmantib & strate gem¬
maticis utitur: que si ꝑ singula inserantur.:
tediosa erunt lectori: &e ꝓ parte afidei nr̃e
sinceritate recedent. Cẽterũ quia sci patreᷤᷤ
&e pͥncipũ leges illiꝰ deducta tamen ꝑfidia
uidentur in herere uestigus: doctrinã eiuᷤ
sermone catholico & succuicto. adiectis expar¬
te strategẽmaticis eiꝰ attingamus. Porro exni¬
tium a reuerentia numinũ est. nobis a deo:
qui ab om̃ib generaliter amandus ẽ &e colẽ¬
dus ex toto corde. ex tota anima ex om̃ibus

Expanded text:
Dei, cultum sui, disciplinam officialium et potestatum, affectum et protectionem subditorum. Deum ergo in primis asserit honorandum, deinde se ipsum colendum Apostolum non agnoscat, unusquisque vas suum possideat in sanctificatione et honore . Post, ut doctrinam praepositi totius disciplina domus redoleat, et tandem universitas subjectorum, de capitis praepositorum sibi incolumitate laetetur. Magnorum quoque virorum strategematibus et strategematicis utitur, quae si per singula inserantur, taediosa erunt lectori, et pro parte a fidei nostrae sinceritate recedent. Caeterum, quia sancti Patres, et principum leges, illius deducta tamen perfidia, videntur inhaerere vestigiis, doctrinam ejus, sermone catholico et succincto, adjectis ex parte strategematicis ejus, attingamus. Porro ei initium a reverentia numinum est, nobis a Deo, qui ab omnibus generaliter amandus est, et colendus ex toto corde, ex tota anima, ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ rex nobilis est: & cuniꝰ pͥncipes uescuntur
tempore suo ad refectionẽ ñ ad luxuriã. Ibi &e¬
nim sapientia eẽ ñ potest. Hinͤ sc̃s iob. Sapientia
uͥ muenit᷑: & qͥs ẽ locus intelligentie : Mescit
homo precui eiꝰ: nec inuenit᷑ in terra suauiter
uiuentiũ. Non equabitur ei labentiũ quicꝗͣ.
trahit᷑ enĩ sapientia de occultis. Longe utiliꝰ iuue¬
nes reppulisset ad quiescens consilio seniorũ. iutã
beati iob habens regnandi formam. Audigͦ qͥd de

Expanded text:
cujus rex nobilis est, et cujus principes vescuntur cujus rex nobilis est, et cujus principes vescuntur tempore suo, ad refectionem non ad luxuriam . Ibi enim sapientia esse non potest. Hinc sanctus Job: Sapientia ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? Nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium. Non aequabitur ei labentium quidquam, trahitur enim sapientia de occultis . Longe utilius juvenes repulisset, acquiescens consilio seniorum, vitam beati Job habens regnandi formam. Audi ergo quid de
Abbreviated transcription (Latin):
tur successio liberoꝵ si tam̃ ut p̃scriptũ ẽ am¬
bulauerint in iusticiis dñi. Si uͦ auia paulisꝑ
deflexerint: non statĩ usq quaq deiciuntur. s
pacient̾ corripit᷑ iniusticia: done fiat conspicuũ
eos ꝑtinaces esse in malo. Neq enũ roboam statĩ
excussus est a solio patris. ex quo senioꝵ contẽpto
consilio recessit a uia salomonis: onus importabile
tamen scissũ ẽ regnũ eiꝰ recedentib .x. tͥbubus
post ieroboam seruũ salomonis. fueruntq reg¬
na diuisa: dũ regnũ habuit iuda uł istł. Sensit
sanguinis misericordiã: ut rex quidẽ maneret.¬
s magna regni parte mutilatus. Unde hoc illis
Quia adhet᷑at consiliis iuuenũ. contemꝑnens ui¬
as &e p̃cepta prudentit. Impossibile enĩ ẽ ut sa¬
lubriter disponat principatũ: qui non agit᷑ con¬
silio sapientũ. Ue inquit t̾re cuiꝰ rex ꝑuer est:
&e. cuiꝰ consiliarii mane comedunt. Beata terra

Expanded text:
tur successio liberorum, si tamen ut praescriptum est amtur successio liberorum, si tamen ut praescriptum est ambulaverint in justitiis Domini. Si vero a via paulisper deflexerint, non statim usquequaque dejiciuntur, sed patienter corripiuntur in justitia, donec fiat conspicuum eos pertinaces esse in malo. Neque enim Roboam statim excussus est a solio patris, sed ex quo seniorum contempto consilio, recessit a via Salomonis, onus importabile tamen scissum est regnum ejus, recedentibus decem tribubus post Jeroboam servum Salomonis, fueruntque regna divisa, dum regnum habuit Juda vel Israel. Sensit sanguinis misericordiam, dum rex persisteretsed magna regni parte mutilatus. Unde hoc illi? Quia adhaeserat consiliis juvenum, contemnens vias et praecepta prudentiae. Impossibile enim est, ut salubriter disponat principatum, qui non agit consilio sapientum. Vae, inquit, terrae cujus rex puer est, et cujus consiliarii mane comedunt. Beata terra
Abbreviated transcription (Latin):
Si eam tam̃ manifestiꝰ queris: eam tibi auctore
dño loco suo &e tempore cũ p̃ceꝑis explanabo: adi¬
ciens indumentor. & quorũdã sacram̃toꝵ. signi¬
ficationes. Hic autẽ plane nulla ẽ popli accla¬
mantio. nulla consangͥnitatis ratio. nulla ꝓpinqͥ¬
tatis habita contemplatio est. Mortuo salpħa at:
filie pat̾nã apud moysen uendicant hereditatem.
Peticionẽ earũ ustã esse: ds̃ ipse testatur. ꝓpin¬
quis uanq agroꝵ & p̃dior hereditas relĩquenda
est: &e ut płimũ actionũ. Gubernatio uero popłi
illi tradenda est quẽ ds̃ elegerit homini.s. tali
qui habet sp̃m dei in se. & p̃cepta dei in conspe¬
ctu eiꝰ st̃: qui moysi ualde notus sit. & familia¬
ris .i. in quo sit claritas legis & scientia: ut pos¬
sint eũ audire filii isrł. Nec tam̃ licitũ ẽ fauo¬
re nouoꝵ reced̾e a sanguine pͥncipũ quib pri¬
uilegio diuine ꝓmissionis & iure generis debe¬

Expanded text:
Si eam tamen manifestius quaeris, eam tibi auctore Si eam tamen manifestius quaeris, eam tibi auctore Domino, suo loco et tempore cum praeceperis, explanabo, adjiciens indumentorum, et quorumdam sacramentorum significationes. Hic autem plane nulla est populi acclamatio, nulla consanguinitatis ratio, nulla propinquitatis habita contemplatio est. Mortuo Salphaat, filiae paternam apud Moysen vindicant haereditatem. Petitionem earum justam esse, Deus ipse testatur. Propinquis namque agrorum et praediorum haereditas relinquenda est, et, ut plurimum, actionum. Gubernatio vero populi, illi tradenda est, quem Deus elegerit, homini scilicet tali, qui habet Spiritum Dei in se, et praecepta Dei in conspectu ejus sunt, qui Moysi valde notus sit et familiaris, id est in quo sit claritas legis et scientia, ut possint eum audire filii Israel. Nec tamen licitum est favore novorum, recedere a sanguine principum, quibus privilegio divinae promissionis, et jure generis debe
Abbreviated transcription (Latin):
geret᷑ astante popło ne qua post modũ retractatio
cuiquã nequis scrupulus resideret. Legitur in
libro regnoꝵ. qd̾ saul rex futurus apparens in fa¬
cie popłi: ab humeris sursũ suꝑeminebat uniu̾¬
sũ populũ. Quare queso. nisi quia quẽ oportet
p̃esse aliis. pectore debet & ore ꝓminere:ut qͣsi
bonoꝵ oꝑm ulnus cociꝰ populi latitudinem ample¬
xari ualeat. & ꝓtegere tanquam doctior. sanctior.
circũspectior. & om̃i uirtute pr̃antiorͤ Dicit enĩ
dñs ad moysen. Assume ad temetipsũ iħ̾m filiũ
naue. hominẽ qui habet sp̃m dei in semetipso. &
impones manus tuas suꝑ eũ. & statues corã elea¬
taro sacerdote. & p̃cepta ei dato in conspectu tociꝰ
synagoge: & p̃cipe de ipso corameis & dabis elari¬
tatẽ tuam suꝑ illũ. ut audiant illũ filii isrł. Au¬
dis eiudent̾ ordinationẽ pͥncipis popłi tam mani¬
feste descriptã. ut pene expositione uon egeat.

Expanded text:
geretur astante populo, ne qua postmodum retractatio geretur astante populo, ne qua postmodum retractatio cuiquam, ne quis scrupulus resideret. Legitur in libro Regum, quod Saul rex futurus, apparens in facie populi, ab humeris sursum supereminebat universum populum. Quare, quaeso, nisi quia quem oportet praeesse aliis, pectore debet et ore prominere, ut quasi bonorum operum ulnis totius populi latitudinem amplexari valeat, et protegere tanquam dectior, sanctior, circumspectior, et omni virtute praestantior? Dicit enim Dominus ad Moysen: « Assume ad temetipsum Jesum filium Nave, hominem qui habet Spiritum Dei in semetipso, et impones manus tuas super eum, et statues coram Eleazaro sacerdote, et praecepta ei dato in conspectu totius synagogae, et praecipe de ipso coram eis, et dabis claritatem tuam super illum, ut audiant illum filii Israel. » Audis evidenter ordinationem principis populi tam manifeste descriptam, ut pene expositione non egeat.
Abbreviated transcription (Latin):
tis iurib anhelare. ut minis & terrorib urgeant
sacerdotes. ad absolutionẽ pr̃andam: quã nec isti
fidelit̾ dare. nec illi in contumacia utiliter acciꝑe
possunt. Sane faciliꝰ est utrũq in uolui: quam
alterũ istoꝵ. expediri. Utriꝰ tam̃ cuipa sit grauior:
ñ facile dixerim. Hec de his que in politica consti-¬
tutione plutarchi uicẽ anime obtinent..u¬
equitur ut eiꝰ unitantes uestigia de mẽ¬
bris reipublice dispiciamꝰ. Dictũ ẽ autẽ
pͥncipem locũ obtinere capitis: & qͥ soliuᷤ
mentis regat᷑ arbitrio. Hunc itaq ut iã dictũ ẽ
dispositio diuina mnarce reipublice collocauit᷑. &
eũ nc̃ archano ꝓuidentie sue misterio oeteris p̃¬
fert: ñc quasi suoꝵ. uidicio sacerdotũ. nc̃ ad eũ p̃fi¬
ciendũ tociꝰ popłi uota concurrunt. Unde & inue¬
teri testam̃to legit᷑ quia moyses ordinaturꝰ eũ qui
p̃ẽẽt in popło: conuocauit omnẽ sitiagogã ut eli¬

Expanded text:
tis viribus anhelare, ut et minis et terroribus urgeant tis viribus anhelare, ut et minis et terroribus urgeant sacerdotes ad absolutionem praestandam, quam nec isti fideliter dare, nec illi in contumacia utiliter accipere possunt. Sane facilius est utrumque involvi, quam alterum istorum expediri. Utrius tamen culpa sit gravior, non facile dixerim. Haec de his quae in politica constitutione Plutarchiequitur ut ejus imitantes vestigia de membris reipublicae despiciamus. Dictum est autem principem locum obtinere capitis, et qui solius mentis regatur arbitrio. Hunc itaque, ut jam dictum est, dispositio divina in arce reipublicae collocavit, et eum nunc arcano providentiae suae mysterio, caeteris praefert, nunc quasi suorum judicio sacerdotum, nunc ad eum praeficiendum totius populi vota concurrunt. Unde et in Veteri Testamento legitur, quia Moyses ordinaturus eum, qui praeesset in populo, convocavit omnem synagogam, ut eli
Abbreviated transcription (Latin):
cos conueniri: & si quis in aliquẽ de clero uio¬
lentas manus mniecerit. anatħ̾e firiat᷑. ut nisi
ꝑ romanũ pontificẽ absolui non possit. Huiꝰ cri¬
minis alibi frustra querit᷑ uenia nisi articulus
mortis forte ĩmineat: quia nec ꝑium excorqueri
nec surripi potest ꝑ fraudẽre. Auctore claudiano
contricio cordis. confessio oris. & satisfactio operis
ꝓm̾entur. Utiqũ uis s grã sola iustificat ĩpiũ:
& fraus peccatori ñ ꝓdest: quia sp̃s sc̃s discipli¬
ne effugit fictũ. nec habitat in corpore subdito
pecc̃is. Alibi me dixisse recolo. quia teste magno
patre augusti simulata innocentia ñ ẽ innocen¬
tia: s duplex malicia: quia & malicia ẽ & si¬
mulatio. Equitas quoq simulata ñ ẽ equitas.
s duplex iniquitas: quia & iniquitas ẽ &e simu¬
latio. Mnde in moderato stupore confundor
cũ frequentissime uideã nescio fideles an infideles
dicam insacrilegio huiꝰmodi dep̃hensos. ad hoc to¬

Expanded text:
iolentas manus injecerit, anathemate feriatur, ut nisi per Romanum pontificem absolvi non possit. Hujus criminis alibi frustra quaeritur venia, nisi articulus mortis forte immineat, quia nec per vim extorqueri, nec subripi potest per fraudem. Auctore Claudiano contritio cordis, confessio oris, et satisfactio operis promerentur. Utique non vis, sed gratia sola justificat impium, et fraus peccatori non prodest, quia Spiritus sanctus disciplinae effugit fictum, nec habitat in corpore subdito peccatis. Alibi me dixisse recolo, quia, teste magno patre Augustino, simulata innocentia non est innocentia, sed duplex malitia, quia et malitia est, et simulatio. Aequitas quoque simulata non est aequitas, sed duplex iniquitas, quia iniquitas est et simulatio. Unde immoderato stupore confundor, cum frequentissime videam, nescio fideles an infideles dicam, in sacrilegio hujusmodi deprehensos, ad hoc to
Abbreviated transcription (Latin):
qui subtanta ambiguitate de risu loquitur.
ut & si riserit. non credatur. Et lux uultus
mei non cadebat in terrã. Risit forte iuir ustꝰ
sed eũ in hilaritate. tẽporalũ ineptia nulla re¬
soluit. Et quiequid terrenũ erat in morib: nius¬
tũ uerebatur austerũ. Si uoluissem ire ad eos.
sedebam pͥmus. Prima si quidẽ cathedra dignꝰ
erat: qui alios tantarũ uirtutũ itiu̾e p̃cedebat.
Cumq sederet quasi rex famulantib aliis: la¬
crimas merentiũ abstergebat. Ioounda quidẽ
ScL usio. cũ potestas publica sic studet preesse:
ut in unu̾sitate sua tristẽ aliquẽ ẽẽ ñ patiat᷑.
Qua uͦ arte id fiet: moralis campus subiectus
exequit᷑.Tanta quidẽ amenitate floꝵ. & fruc¬
tuum ubertate: ut siquis eũ ingreditur: para¬
dysi se delicus gaudeat intereẽ. Miraris forte
& atconitus obstupe seis qut̃quã in exilio car¬
nis hiuꝰ tante dulcedinis eẽ participẽ: & celesti¬

Expanded text:
qui sub tanta ambiguitate de risu loquitur, qui sub tanta ambiguitate de risu loquitur, ut etsi riserit non credatur. Et lux vultus mei non cadebat in terram. Risit forte vir justus, sed eum in hilaritate, temporalis ineptia non resolvit, et quidquid terrenum erat in moribus, vultum verebatur austerum. Si voluissem ire ad eos, sedebam primus. Prima siquidem cathedra dignus erat, qui alios tantarum virtutum itinere praecedebat. Cum sederet quasi rex famulantibus aliis, lacrymas moerentium abstergebat. Jucunda siquidem conclusio; cum potestas publica sic studet praeesse, ut in universitate sua tristem aliquem esse non patiatur. Qua vero arte id fiet, moralis campus subjectus exsequitur, tanta quidem amoenitate florum, et fructuum ubertate, ut si quis eum ingreditur, paradisi se deliciis gaudeat interesse. Miraris forte et attonitus obstupescis, quemquam in exsilio carnis hujus, tantae dulcedinis esse participem, et coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
se fabulis & nugis ĩmisceat: & int̾ congarrientẽ
ꝑscrepat uel uti rabulus anser admixtus olori¬
bus: & omnẽ materiã credat aptã ẽẽ litigiis. Am¬
bigit᷑ quid enĩ castor sciat andocilis plus. Brun¬
dusiũ nunici meliꝰ uia ducat anapii. Preterea
que habundant. sui copiositate uilescunt: &e cũ
multiloquio peccatũ ñ desit: pauca prudenter
loquentis. sermo ẽ p̃ciosus. Unde socrates querenti
quomͦ quis famã optimã cõꝑaret. si gesserit inqͥt
optima. & locutus fuerit pauca. Hoc ẽ quod iur
iustus & ueritꝰ delinquere in sermone: dicit
stillasse eloquiũ suũ. Qui enĩ ñ delinquit in
u̾bo: hic ꝑfectꝰ est uir. Siqñ ridebam ad eos:
ñ credebant. Risus leuitatis indiciũ. & quo pa¬
tentior: eo impudeutior & rep̃hensibilior ẽ. Ait.
enĩ. Stultus in risu exaltat uocẽ suam. Et sai¬
uator fleuit: qui utiq risisse non legit᷑. Nec
eũ facile crediderim pnũ esse ad cachinnum:

Expanded text:
se fabulis et nugis immisceat, et inter congarrientes se fabulis et nugis immisceat, et inter congarrientes perstrepat, veluti rabulus anser admistus oloribus, et omnem materiam credat aptam esse litigiis: Ambigitur quid enim Castor sciat, an docilis plus, Brundusium Numici melius via ducat, an Appi. Praeterea quae abundant, sui copiositate vilescunt, et cum multiloquio peccatum non desit, pauca prudenter loquentis sermo est pretiosus. Unde Socrates quaerenti quo modo quis famam optimam compararet: « Si gesserit, inquit, optima, et locutus fuerit pauca. » Hoc est quod vir justus, et veritus delinquere in sermone, dicit stillasse eloquium suum. Qui enim non delinquit in verbo, hic perfectus est vir. Si quando ridebam ad eos, non credebant. Risus levitatis indicium, et quo patentior, eo impudentior, et reprehensibilior est. Ait enim: Stultus in risu exaltat vocem suam ; et Salvator flevit, qui utique risisse non legitur. Nec enim facile crediderim pronum esse ad cachinnum,
Abbreviated transcription (Latin):
rabitur in messione mea. Indellige bonoꝵ oꝑũ:
quoꝵ. inanipulos electis reponet apud se in ula
die iustus uidex. Unde sequitur. Gła mea semꝑ
in nouabitur. & arcus m̃s instaurabit᷑: quia ẽ
aliquid quo tendit. & in quo dirigit arcũ iustꝰ
Nec passim sequit᷑ coruos testaq lutoq. Qui me
audiebant: expectabant sententiã. &c̃. Sepe
dictũ est. sententiã in bono semꝑ accipiendã esse¬
iuxta illud. Sapientior iuidet᷑ sibi pig̾ septem
iuris loquentib sententias. Audis in sapiente
tria concurrere. Intenti inquit tacebant ad con¬
siliũ meũ: u̾bis meis nichil addere audebant.
stillabat suꝑ eos eloquiũ meũ. Res arduã deside¬
rat attentionẽ: & uirũ grauẽ decet consilia me¬
ditari: ut quicqͥd agit qͥcqͥd loquit᷑. sit ꝓconsilio
homini sapientiã affectanti. Est autẽ oris cir¬
cũcisi illa ꝓferre: quib nichil demi liceat ues
apponi. Est autẽ uiro graui turpissimũ si iugit̾

Expanded text:
rabitur in messione mea. Intellige bonorum operum, quorum manipulos electis reponet apud se in illa die justus judex. Unde sequitur: Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus instaurabitur, quia Est aliquid quo tendit, et in quo dirigit arcum justus, Nec passim sequitur corvos testaque lutoque. Qui me audiebant, exspectabant sententiam, etc. Saepe dictum, sententiajuxta illud: Sapientior videtur sibi piger septem viris loquentibus sententias . Audis in sapiente tria concurrere. Intenti, inquit, tacebant ad consilium meum, verbis meis nihil addere audebant, stillabat super eos eloquium meum. Res ardua desiderat attentionem, et virum gravem decet consilia meditari, ut quidquid agit, quidquid loquitur, sit pro consilio homini sapientiam affectanti. Est autem oris circumcisi illa proferre, quibus nihil liceat demi vel apponi. Est autem viro gravi turpissimum, si jugiter
Abbreviated transcription (Latin):
nidebet᷑. s meritis: & inutiliter regnat. qui
rex nascit᷑ ñ meret᷑. Et ꝓculdubio parentis af¬
fectũ exuit: qui paruulos suos importabili mo¬
le suꝑiecta extinguit. Hoc quidẽ ẽ suffocare
liberas.ñ ꝓmouere. Alendi priꝰ st̃. & inuͥtutibꝰ
exercendi. & cũ in eo ꝓfecerint ut ꝓbent᷑ illos
uirtutib antecede quos debent honorib ante¬
ire: inuitati ascendant. & se ciiũ suoꝵ neqͣ¬
quã subtrahant uotis. Quis eñ illos ambigit
aliis p̃ferendos. qui qͣi naturalis probitatis.
pͥuilegio ampliati. maioꝵ titulis inuitantur
ad̾ uirtutẽ: & eorũdẽ beneficio fut᷑e bonitatis
aliis faciunt fidem:. Hec ille: & quidẽ esegant̃
pͥuilegiũ exp̃ssit. pͥncipis: cui ex antiqͥ mun̾e
dei succedunt filii indubitant᷑. nisi iniquitas
subuertat pͥncipatum. xii.

Expanded text:
ni debetur, sed meritis: et inutiliter regnat, qui ni debetur, sed meritis: et inutiliter regnat, qui rex nascitur, non meretur. Et procul dubio parenti: affectum exuit, qui parvulos suos importabili mole superjecta exstinguit. Hoc quidem est suffocare liberos, non promovere. Alendi prius sunt, et in virtutibus exercendi; et cum in eo profecerint, ut probentur illos virtutibus antecedere, quos debent honore anteire, invitati ascendant, et se civium suorum nequaquam subtrahant votis. Quis enim illos ambigit aliis praeferendos, qui quasi naturali probitatis privilegio ampliati, majorum titulis invitantur ad virtutem, et eorumdem beneficio futurae bonitatis aliis faciunt fidem? » Haec ille. Et quidem eleganter privilegium expressit principis, cui, ex antiquo munere Dei, succedunt filii indubitanter, nisi iniquitas subvertat principatum. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ab iniquitate ꝑ penitentiã reuertantur
Quo solo remedio apudillos om̃is cessat tẽpestaᷤᷤ
Adiciebat etiã qd merita popłi omnẽ euacuant.
pͥncipatũ: aut eũ faciunt eẽ mitissimũ: cuti
e contrario certũ sit qdꝰ ꝓpt̾ peccata populi pe¬
mittit d̾s regnare hẏpochritã.de impossibile
et̃ uit diu regno gaudeat: qui in popłi humiladẽ
& propͥo fastigio suꝑbe nimis exultat. S illius
dicebat ꝓtendi principatũ. qui apud se de con¬
scientia humilitatis semꝑ in se angitur: qua¬
si regnet inuitus. Hec michi placentinꝰ hos¬
pes. & ut credo fidei consentaneũ ẽ. Tale aliqͥd
inuenit᷑ in scriptis maioꝵ. Cũ enĩ hesiꝰ rome
p̃fecturã splendidiꝰ ageret: ex senatore imꝑator
creatus est. Qui eũ obsecrante senatu ut filiũ
cesarem quẽ habebat augustũ appellaret: suf¬
ficere inquit debet quod ego ipse in uitꝰ regna¬
uerim. cũ ñ mererer. Principatꝰ enĩ ñ sãgui¬

Expanded text:
ipsi ab iniquitate per poenitentiam revertantur. ipsi ab iniquitate per poenitentiam revertantur. Quo solo remedio apud illos omnis cessat tempestas. Adjiciebat etiam quod merita populi omnem evacuant principatum, aut eum faciunt esse mitissimum, cum econtrario certum sit quod propter peccata populi permittit Deus regnare hypocritam, et impossibile esse ut diu regno gaudeat qui populi humiliatione et proprio fastigio superbe nimis exsultat. Sed illius dicebat protendi principatum, qui apud se de conscientia humilitatis semper in se angitur quasi regnaret invitus. Haec mihi Placentinus hospes, et, ut credo, fidei consentaneum est. Tale aliquid invenitur in scriptis majorum. Cum enim Helius Romae praefecturam splendidius ageret, ex senatore imperator creatus est: qui, eum obsecrante senatu, ut filium Caesarem, quem habebat, Augustum appellaret: « Sufficere, inquit, debet, quod ego ipse invitus regnaverim cum non mererer. Principatus enim non sangui
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ. ut deo rege sibi ñ uideret᷑ ẽẽ contentus
Si enĩ ꝑse iusticiam coluisset᷑. si n mandatis dñi
fidelit̾ ambulasset: ꝓ nichilohumiliaret ds̃ host̾
eoꝵ. &. suꝑ tribulantes eos mict̾et manũ suã.
ut solito dei auxcilio unꝰ ꝑ sequeret᷑ mille: & duo
fugarent decẽ milia. Hospitẽ metĩ placentinũ
dixisse recolo. uirũ utiq sanguine generosũ. ha¬
bentẽ prudentiã mundi huiꝰ in timore dñi hoc
in ciuitatib italie usu frequenti celeberrinũ
eẽ: qd̾ dũ pacẽ diligunt. &. iusticiam colunt. &
ꝑuiriis abstinent. tante libertatis & pacis gau¬
dio ꝑfruunt᷑ : qd̾ nichil om̃ino ẽ qd̾ uel in mini¬
mo quietẽ eoꝵ concutiat. Cũ uͦ plabunt᷑ adfrau¬
des. & ꝑ uarias iniusticie semitas scinduntur
in semetipsis: statĩ uel fastũ romanũ uel furo¬
rẽ theutonieũ. aliud ue flagellũ inducit dñs
super eos. ce ꝑmauet mauꝰ dm̃ extenta. donte

Expanded text:
gentium, ut Deo rege sibi non videretur esse contentus. gentium, ut Deo rege sibi non videretur esse contentus. Si enim justitiam per se coluisset, si in mandatis Domini fideliter ambulasset, pro nihilo humiliaret Deus hostes eorum, et super tribulantes eos mitteret manum suam, ut solito Dei auxilio unus persequeretur mille, et duo fugarent decem millia. Hospitem meum Placentinum dixisse recolo, virum utique sanguine generosum, habentem prudentiam mundi hujus in timore Domini, hoc in civitatibus Italiae usu frequenti celeberrimum esse, quod cum pacem diligunt, et justitiam colunt, et perjuriis abstinent, tantae libertatis et pacis gaudio perfruuntur, quod nihil est omnino, quod vel in minimo quietem eorum concutiat. Cum vero prolabuntur ad fraudes, et per varias injustitiae semitas, scinduntur in semetipsis, statim vel fastum Romanum, vel furorem Teutonicum, aliudve flagellum inducit Dominus super eos, et permanet manus ejus extenta, donec
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ qui ante noctẽ contra uotũ sumeret cibum.
ionathas filiꝰ etꝰ mel qd̾ sceptro .i. hasta tetigerat
p̃gustasset. paterno motus affectu contra religio¬
nis uotũ peꝑcit filio: cuiꝰ p̃uaricatione populus
isrł ea die uisus est corruisse. Heli quoq lieet sẽs
in se fuisse legat᷑: quia filioꝵ peꝑcit uiciis. au̾sa
sella fractis ceruicib corruens expirauit. Ut de
ceteris taceam: quantũ queso publicam hominũ
dilexit & quesiuit salutem. qui ꝓprio filio non
peꝑcit. s pro nobis om̃ib tradidit illũ. ut q̃ me¬
rueramus iuncla. flagella. crucẽ. sustineret in¬
munis. & innocens morte turpissima condempta
tus: Regũ scrutare historiam. ad hoc petitũ regẽ
a deo inuenies: ut p̃cederet faciẽ popłi. & prelia¬
retur bella eoꝵ. & ad similitudinẽ gentiũ tocꝰ
popłi onera sustineret. Qui tñ ñ fuerat necessa¬
rius: nisi &e isrłꝰ p̃uaricatꝰ esset insimilitudinẽ

Expanded text:
illius qui ante noctem contra votum sumeret cibum, illius qui ante noctem contra votum sumeret cibum, Jonathas filius ejus mel, quod sceptro, id est hasta tetigerat, praegustasset, paterno motus affectu, contra religionis votum pepercit filio, cujus praevaricatione populus Israel ea die visus est corruisse. Heli quoque licet sanctus in se fuisse legatur, quia filiorum pepercit vitiis, aversa sella, fractis cervicibus corruens, exspiravit. Ut de caeteris taceam, quantum, quaeso, publicam hominum dilexit, et quaesivit salutem, qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit illum , ut quae merueramus vincula, flagella, crucem sustineret immunis, et innocens morte turpissima condemnatus est. Regum scrutare historiam, ad hoc petitum regem a Deo invenies, ut praecederet faciem populi, et praeliaretur bella eorum, et ad similitudinem gentium totius populi onera sustineret. Qui tamen non fuerat necessarius, nisi et Israel praevaricatus esset in similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
docet. Cet̾m & brutũ e mulierẽ deliqͥsse consen¬
tiã facile. eo qd̾ excesserit medicina modũ. nimi
umq secuta est qua morbi duxere manũ. &e.
licet magna fuerint crimina. pr̃antiꝰ fuerat
eadem sine punientis crimine uindicari. Uñ
& infelicitatis testimoniũ bruto ꝑhibet etiam
poeta laudator. Ait enĩ in .uͭi. uirguliꝰ. Natosq pa¬
ter noua bella mouentes. ad penam pulchra ꝓ
libertate uocabit. Infelix. ut cũq ferent ea facta
minores. At infortuniũ parricidii sic u̾su seq̃n¬
ti excusat: ut uranis głe arguat uanitatem
dicets. Uli.cet amor patrie laudũq imm̃sacũ¬
pido. S nequis amodo brutũ imitet᷑ populũ
liberis p̃ferens. frustra sollicitaberis: cum uł
uicia liberoꝵ saluti rei publice p̃feratit᷑. licet
certũ sit qd̾ salutẽ popłi liberis om̃ib oporteat
ante ferri. In libro regnoꝵ arguitur saul quod
cũ uoto facto de diuruo ieinio sub discrimine

Expanded text:
docet. Caeterum et Brutum, et mulierem deliquisse consendocet. Caeterum et Brutum, et mulierem deliquisse consentiam facile, eo quod excesserit medicina modum, . . . . . . nimiumque secuta est, Qua morbi duxere manum. Et licet magna fuerint crimina, praestantius fuerat eadem sine punientis crimine vindicari. Unde et infelicitatis testimonium Bruto perhibet etiam poeta laudator, ait enim in sexto Virgilius: . . Natosque pater nova bella moventes, Ad poenam pulchra pro libertate vocabat Infelix, utcunque ferent et facta minores. At infortunium parricidii sic versu sequenti excusat, ut inanis gloriae arguat veritatem, dicens: Vincet amor patriae, laudumque immensa cupido. Sed, ne quis amodo Brutum imitetur, populum liberis praeferens, frustra sollicitaberis, cum vel vitia liberorum saluti Reipublicae praeferantur, licet certum sit quod salutem populi liberis omnibus oporteat anteferri. In libro Regum arguitur Saul, quod cum facto voto de diurno jejunio, sub discrimine
Abbreviated transcription (Latin):
&e innocentissimũ iuuenẽ exceptũ insidiis ne¬
quiter occidissent. si bilicitũ eẽ asserens ex indui¬
gentia legũ & uis ignorare. & suam & suoꝵ.&.¬
tociꝰ rei.pͭ. sue. tam attroẽ iniuriã uindicare. Ius
extra causã erat: cũ de facto constaret: & de uire
quereret᷑. Cũ gͦ dolobellarẽ in consiliũ deduxisset:
ñ fuit qui in causa ut putabat᷑ ancipiti manife¬
stũ ueneficiũ & parricidiũ auderet absoluere:
łuindictã que in impios & parricidas ꝓcesserat
condẽpnare. Rem itaq ad ariopagitas athenien¬
siũ tanquã ad iudices grauiores exercitati  qͣ.
reiecit. At illi causa cognita: actores & ream mu¬
lierem centesimo anno adẽẽ uissert̃. Sic autem
neq ueneficiũ qd̾ de lege ñ licuit absolutum est:
neq nocens punita mulier. cui ex sententia mul¬
toꝵ uenia poterat indulgeri. Hoc ita fuisse: nonꝰ
lib memorabiliũ dictoꝵ uel factoꝵ ualerii max̃t

Expanded text:
et innocentissimum juvenem exceptum insidiis neet innocentissimum juvenem exceptum insidiis nequiter occidissent, sibi licitum esse asserens ex indulgentia legum, et jus ignorare, et suam, et suocae suae, tam atrocem injuriam vindicare. Jus extra causam erat, cum de facto constaret, et de jure quaereretur. Cum ergo Dolabella rem in concilium deduxisset, non fuit qui, in causa, ut putabatur, ancipiti, manifestum veneficium, et parricidium auderet absolvere, vel vindictam, quae in impios, et parricidas processerat, condemnare. Rem itaque ad areopagitas Atheniensium, tanquam ad judices graviores exercitatioresque rejecit. At illi, causa cognita, actores et ream mulierem centesimo anno adesse jusserunt. Sic autem neque veneficium, quod de lege non licuit, absolutum est, neque nocens punita mulier, cui ex sententia multorum venia poterat indulgeri. Hoc ita fuisse, nonus liber memorabilium dictorum vel factorum Valerii Maximi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtraxit in forũ: & in media conditione iurgi
cesos tandẽ securi ꝑcuti iussit: ut plane publi¬
cus parens in locũ liberoꝵ uideret᷑ popłm ad¬
optasse. Ego quidẽ & si parricidiũ ꝑ hortescã:
consulis non possũ non approbare fidẽ: qͥ malu¬
it salutẽ liberoꝵ suoꝵ ꝑiclitari. quã popłi. Rec¬
te ne fecerit: iudicent sapientes. Ego enĩ cãpũ
istũ. oratorib late pat̾e cognoui. & in eo declama¬
tores in ancipiti mat̾ia sepiꝰ desudasse: dũ in ab¬
solutione parricidii fides laborat. & parricidaliᷤᷤ
impietas meritũ fidei conatur extinguere. Qd̃
sime ad sententiã urges: respondeo qd̾ in causa
smirnensi ariopagitas gneio dolobelle inuenio
respondisse. Ad quẽ ꝓuintiã asiã ꝓconsulari im¬
pio optinentẽ mulier smirnensis adducta ẽ. con¬
fitens se maritũ & filiũ datis elam uenenis occidis¬
se̾: eo qd̾ illi filiũ eiꝰ ex alt̾o matrimonio optimum

Expanded text:
protraxit in forum, et in media concione virgis protraxit in forum, et in media concione virgis caesos, tandem securi percuti jussit, ut plane publicus parens, in locum liberorum videretur populum adoptasse. Ego quidem, etsi parricidium perhorrescam, consulis non possum non approbare fidem, qui maluit salutem liberorum suorum periclitari, quam populi. Recte ne fecerit, judicent sapientes. Ego enim campum istum oratoribus late patere cognovi, et in eo declamatores in ancipiti materia saepius desudasse, dum in absolutione parricidii fides laborat, et parricidalis impietas meritum fidei conatur exstinguere. Quod si me ad sententiam urges, respondeo quod in causa Smyrnensi areopagitas Cn. Dolabellae invenio respondisse. Ad quem, provinciam Asiam proconsulari imperio obtinentem, mulier Smyrnensis adducta est, confitens se maritum, et filium, datis clam venenis, occidisse, eo quod illi filium ejus ex altero matrimonio optimum,
Abbreviated transcription (Latin):
tib filii. eundẽ suis imꝑtientes affectũ quo a pa¬
rentib accepti sunt: licet aliũ ordinẽ exigat cari¬
tas ordinata. quẽ poetarũ doctissimꝰ prudenter
exp̃ssit. Senẽ nanq anchisẽ eu̾sa troia in hum̾is¬
pii filii collocauit. parentis enee dexterã dedit
aschanio: & marito conuunx chreusa cohesit.
ante dedentiũ ꝓ mulebri infirmitate legens
uestigia. Cõpatriotis om̃ib duucẽ deoit: uĩrum
armis &e pietate p̃signem. Alias enĩ dux esset
inutilis: cũ sine uirib regna ad quiri ñ uale¬
ant. aut sine iusticia retineri. Nunc uͦ unica
omniũ sollicitudo ẽ. liberos qualescũq sint:
diuiciis & honorib potiꝰ quã uirtutib insigni¬
re. Negligit᷑ & enĩ. qd̾ onus rei publice ĩponat᷑.
Expulso suꝑbo tarquinio qui regnauit ĩ urbe
nouissimꝰ. cũ brutꝰ primꝰ consul liberos suos de
reuocandis in ur̃bẽ regib ag̾e cognouisset: eos

Expanded text:
tibus filii, eumdem suis impartientes affectum, quo a patibus filii, eumdem suis impartientes affectum, quo a parentibus accepti sunt, licet alium ordinem exigat charitas ordinata, quem poetarum doctissimus prudenter expressit. Senem nacavit, parentis Aeneae dextram dedit Ascanio, et marito conjux Creusa cohaesit, antecedentium pro muliebri infirmitate legens vestigia. Compatriotis omnibus ducem dedit, virum armis, et pietate praesignem. Alias enim dux esset inutilis, cum sine viribus regna acquiri non valeant, aut sine justitia retineri. Nunc vero omnium unica sollicitudo est, liberos, qualescunque sint, divitiis et honoribus potius, quam virtutibus insignire. Negligitur etenim quod onus reipublicae imponatur. Expulso Superbo Tarquinio, qui regnavit in Urbe novissimus, cum Brutus primus consul liberos suos de revocandis in Urbem regibus agere cognovisset, eos
Abbreviated transcription (Latin):
der: nullam ra tꝰ uictoriã. si eor pacẽ ꝑpetuã
turbaret: in quiete sua dimisit. Et forte si
eos bello fuisset aggressus minime p̃ualuisset
adu̾scis innocentes: eo qd̃ innocentia ñ facile
suꝑatͣ. & u̾itas sius uirib constatis de malicia
quantũ uis armata triumphat. S quia nicħ
ẽ qd̾ magis desiderent homines quã ut ĩ boni
suis hãnt filios successores: ut qͥ ꝓpriam ex con¬
ditione p̃uident mortẽ in ꝓpagine carnis sue
ꝓpetuent uitã. hoc pͥncipib ẽ ꝓmissũ. unde
maxime possunt ad cultũ iusticie inuitari.
Contingit enĩ eos qui de seipsis securi st̃: de
statu filioꝵ iugiter ẽẽ sollicitos. In eoq mini¬
mũ caritatis ordo seruat᷑. qd̾ amorẽ qui patrie a
parentib p̃cipue debebat᷑. pat̾ transfundit in
filios : dũ filialis affectꝰ pat̾ni pectoris cellã solus
exhaurit. Condigna quoq uice respondent paren¬

Expanded text:
der, nullam ratus victoriam, si eorum pacem perpetuam der, nullam ratus victoriam, si eorum pacem perpetuam turbaret, in quiete sua dimisit. Et forte si eos bello fuisset aggressus, minime praevaluisset adversus innocentes, eo quod innocentia non facile superatur, et veritas suis viribus constans, de militia quantumvis armata triumphat. Sed quia nihil est quod magis desiderent homines, quam ut in bonis suis habeant filios successores, ut qui propriam ex conditione praevident mortem, in propagine carnis suae perpetuent vitam. Hoc principibus est promissum, unde maxime possunt ad cultum justitiae invitari. Contingit enim eos qui de se ipsis securi sunt, de statu filiorum jugiter esse sollicitos. In eoque nimium charitatis ordo servatur, quod amorem, qui patriae parentibus praecipue debebatur, pater transfundit in filios, dum filialis affectus paterni pectoris cellam solus exhaurit. Condigna quoque vice respondent paren
Abbreviated transcription (Latin):
xatider ultimũ litus occeami ꝑlustraret: brag¬
mannoꝵ insulam debellare parabat. Ad quemn
illi in his u̾bis epłam miserunt. Auduumus ĩ¬
uictissime rex p̃lia tua. & felicitatẽ uictorie u¬
biq subsecutã. Sed qͥd erit homini satis eui totꝰ
non sufficit orbis: Diuitias ñ habemꝰ quarũ
cupiditate nos debeas expugnare. omnium
bona om̃ib coĩa st̃. Esca ẽ nobis ꝓdiuiciis: ꝓeul¬
tib & auro: uilis & rara uestis. Femine autẽ
nr̃e. ñ ornaut᷑ ut placeant: que quidẽ ornam̃¬
toꝵcuitũ potiꝰ oneri deputant quã decori. Et¬
enĩ nesciunt in augenda pulchritudine plus
affectare quã qd̾ nate st̃. Antra nobis duplicẽ
usũ pr̃ant. tegum̃tũ in uita. in morte sepul¬
turã. Regẽ habemꝰ. ñ ꝓ iusticia. s ꝓ nobilitate
conseruanda. Quẽ enĩ locũ haberet iundicta.
ubi nulla fit iniusticia: His u̾bis motꝰ alexan¬

Expanded text:
xander ultimum littus Oceani perlustraret, Bracxander ultimum littus Oceani perlustraret, Brachmanorum insulam debellare parabat. Ad quem illi in his verbis epistolam miserunt: « Audivimus, invictissime rex, praelia tua, et felicitatem victoriae ubique subsecutam. Sed quid erit hujusmodi satis, cui totus non sufficit orbis? Divitias non habemus, quarum cupiditate nos debeas expugnare, omnium bona omnibus communia sunt. Esca est nobis pro divitiis, pro cultibus et auro, vilis et rara vestis. Feminae autem nostrae non ornantur, ut placeant; quem quidem ornamentorum cultum, potius oneri deputant, quam decori. Etenim nesciunt in augenda pulchritudine plus affectare, quam quod natae sunt. Antra nobis duplicem usum praestant, tegumentum in vita, in morte sepulturam. Regem habemus, non pro justitia, sed pro nobilitate conservanda. Quem enim locum haberet vindicta, ubi nulla fit injustitia? » His verbis motus Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
ut translato regno de gente ingentẽ. & deletis
his ħedib qui scdm carnẽ eẽ uident᷑ in semine:
transferat᷑ successio ad illos qui fidei & usticie
inueniunt᷑ ħedes. In eoq ꝑmissionis subsistit
u̾itas. & rata ꝑmanent que ex ore altissimi ꝓces¬
serunt. qd̃ iustis regib successione fidelitim
sem̃ ꝑmanet ineternũ. Hoc autẽ ut ad p̃sens
de xp̃o qui dictꝰ ex semine daid seđm carnẽ
rex regũ est. & dñs dñantiũ mulia sit mentis.
etiam secundũ litteram ꝑpetuo arbitror optin̾e.
ut succedant parentib filui. si eos in mandatis
diuĩ fidelit̾ fuerint imitati. Adeo quidẽ ut si oĩb
recte dispositis & in eo manentib nulla udeat᷑
esse sollicitudo uel offm̃ p̃sidentis: constat his
q̃ semel pͥncipẽ admiserunt de semine illiꝰ suc¬
cessorẽ non defuturũ: & si ñ ob aliud. ł ad conser¬
uandam sanguinis claritatẽ. Q uod &e historiar̃
liqͣt exemplis. Sfertur enĩ qd̾ cũ magnꝰ ale¬

Expanded text:
ut translato regno de gente in gentem, et deletis his haeredibus, qui secundum carnem esse videntur in semine, transferatur successio ad illos, qui fidei et justitiae inveniuntur haeredes. In eoque promissionis subsistit veritas, et rata permanent quae ex ore Altissimi processerunt, quod justis regibus successione fidelium semen permanet in aeternum. Haec autem ut ad praesens de Christo, qui factus ex semine David secundum carnem, Rex regum est, et Dominus dominantium, nulla sit mentio, etiam secundum litteram, perpetuo arbitror obtinere, ut succedant parentibus filii, si eos in mandatis Domini fideliter fuerint imitati. Adeo siquidem, ut si omnibus recte dispositis, et in eo manentibus, nulla videatur esse sollicitudo, vel officium praesidentis, constat his qui semel principem admiserunt, de semine illius successionem non defuturam, etsi non ob aliud, vel ad conservandam sanguinis claritatem. Quod et historiarum liquet exemplis. Fertur enim quod cum magnus Ale
Abbreviated transcription (Latin):
tori animaliũ ope mouebit᷑. Ponit in hunc mo¬
dũ more suo quã plurima que diligentius
diffusiore tractatu ꝓsequitur ad informationẽ
rei publice. & magistratuũ eruditionẽ. Que
om̃ia sillabatim exequi. seruilis interp̃tatio¬
nis est: que potiꝰ affectat speciẽ quamuires
auctoris exprimere. Et quia apud ipsũ de ce¬
rimoniis & cultura deor plura qͦ resigioso pͥn¬
cipi putabat ingerenda suꝑsticiosiꝰ disputata
sunt: his omissis que ad idolatrie cultũ ꝑtiuẽt.
ꝑstringamus breuit̾ sensũ hominis. qͦ prin¬
cipẽ & officia rei publice ad cultũ iusticie in

Expanded text:
torum animalium ope movebitur. Ponit in hunc motorum animalium ope movebitur. Ponit in hunc modum, more suo, quam plurima, quae diligentius diffusiore tractatu prosequitur, ad informationem Reipublicae, et magistratuum eruditionem. Quae omnia syllabatim exsequi, servilis interpretationis est, quae potius affectat speciem, quam vires auctoris exprimere. Et quia apud ipsum de caeremoniis, et cultura deorum, plura quae religioso principi putabat ingerenda, superstitiosius disputata sunt, his omissis, quae ad idololatriae cultum pertinent, perstringamus breviter sensum hominis, quo principem et officia Reipublicae ad cultum justitiae in