comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pelia bessa susciꝑe: nisi priꝰ car¬
nis enł uerit cupiditates: Non
N cost ad contemplandum dm se¬
hiens erigere: que desideriis huiꝰ
enĩ alta conspicere poterit oculus:
quem pulius claucdlit: Omni pecca¬
to peior ẽ auaricia et amor pecum¬
arum: Unde et ꝑsalomonem dicit᷑.
Nichil est scelestius qͣm amare pe¬
cuniam: hec enim animam suam
uenalem facit ⁊ qm̃ in uita sua ꝓi¬
cit intima sua: Cupiclitas omnium
criminũ mater ẽ: Uncle et apłs ait:
Ralix omniũ malorũ ẽ cupiditas:
qmͣ quicdam appetentes errauert̃ a
fide: Si gͦ succiditur ralix crimi¬
num: ñ pullulant cetere soboles
peceatorũ: Multi causa cupidita¬
tis terrene: etiam ipsam fidem re¬
nuntiauert̃: Cupiclitas enim xp̃m
uendidit. Nam et plerisq tantũ
in reb alienis ẽ desideriũ⁊ ut etiã
homicidium ꝑpetrare ñ uereant᷑:
sicut ahab qui appetitum cupidita¬
tis sue sanguinis expleuit effusio
ne. Sepe iniqui mala que concupis¬
cunt asequunt᷑: quatinus de effec¬

Expanded text:
e, nisi prius carnis edomaverit cupiditates. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, cum desideriis huius e enim poterit alta conspicere oculus quem pulvis claudit. Omni peccato pejor est avariiarum. Unde per Salomonem dicitur: « Nihil est scelestius quam amare pecuniam , » haec enim animam suam venalem facit, quoniam in vita sua projecit intima sua. 4. Cupiditas omnium criminum mater est. Unde et Apostolus ait: Radix omnium malorum cupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tantum in rebus alienis est desiderium, ut etiam homicidium perpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affec
Abbreviated transcription (Latin):
cupidi ans exestuans. Flatu cdecs¬
borice in spitationis urunt᷑. Ae¬
cendit enim mentẽ ene suꝑbi⁊:
ut deligno uetito manclirare.
Accendit cain mentẽ in uicha: ut
frẽm occideret: Acre icdit salomo¬
nem luxurie facib: ut pamorn
libidinis uclela ad oraret. Accennit
ahab cupicutar: nt homicidu an
auaricie ad necteret: His gͦ in soi¬
rationib cdioboliis corda hominũ
occultis de puuat cupiditatibus:¬

Expanded text:
cupiditatis exaestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. Accendit enim mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret . Accendit Salomonem luxuriae facibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit Achab cupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspirationibus diabolus corda nominum occultis depravat cupiditatibus
Abbreviated transcription (Latin):
cendiis deputant᷑: De quib quib
bene ꝑ ꝓpħam dicit᷑: Ducunt in bo¬
nis clies suos: et in puncto ad infer¬
na descendunt: Iniquus moriens.
qͥ imitatione sua ad culpam młtos¬
traxerat delectatione peccati: młtoᷤᷤ
a culpa reuocat t̾rore tormenti:
Qd̃ etiam psalmista testat᷑ dicens.
Letabit᷑ iustus cum uid̾it uindic

Expanded text:
cendiis deputantur. De quibus cendiis deputantur. De quibus per Prophetam dicitur: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus, cum viderit vindic
Abbreviated transcription (Latin):
berare se cupiant cito uolendes exi¬
re cle corpore. cłi tamen dispositõ¬
ne plerumq diu in hac uita uer¬
sant᷑: ut ꝑ longum tolerantie ex¬
ꝑimentum. solilius eoꝵ paci¬
entia roboret᷑ Multi uitam o¬
clio habent. et tamen mori ti¬
men qd̾ plerisq in angustia
contingere solet: sicq contrario
affectu et uiuendi habent tediũ:
et moriencli metum: Sollicite de¬
bet uus quisq uiuere. & semꝑ
terminũ uite sue considerare: ut
de contemplatione illius. huiꝰ scli¬
In omnib oꝑib tuis memorare no¬
uissima tua: et in et̾num ñ pecca
bilis: Uenturi exitꝰ ignorantia in¬
certa ẽ: et dum mori qͥsq ñ estimat.
tollit᷑. Unde unꝰqͥsq festinet ne i
lus. eos qͦs uiuentes accencdit adui¬
tia: subito morientes ꝑtrahere ni¬
tit᷑ ad cormenta: Sepe diuites in hac
fallaci uita dum cle potentie gła.
uł rerum habunclantia gestiuit:
repente hora qua nesciunt in ꝓuiso
fundo cruciancli et̾nis gehenne in¬

Expanded text:
berari se cupiant, cito volentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa tolerantiae experimenta solidius eorum patientia roboretur. 2. Multi odio vitam habent, et tamen mori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contemplatione illius animusIn omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . 361 4. Venturi exitus ignorantia incerta est, et dum mori quis non existimat, tollitur. Unde unusquisque festinet ne inlus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso fundo, cruciandi aeternis gehennae in
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum. cid̃ ꝑlimensiones etatũ
ad mortis tendit detrim̃tum: Qi
uitam longam queris. ad eam
tende uitam. ꝓqua xp̃ianus es.
id. ẽ eternam ñ ad istam de qua
erudiendum te descendit uita
coniunctum: Hec enĩ uita ẽ uita
lis: nam ista uita mortalis ẽ: Mo¬
ri oportet hominem in carne mũ¬
do: ne moriat᷑ in anina xp̃o:¬
Nam tunc qͥsq uiuere credit᷑:
si sccłm scłm moriens. in solo
cło uiuere cdelectet᷑: De mora ui¬
te istius tedium patit᷑ iustus:
eo qd̃ ad desicderatam patriam

Expanded text:
mentum, quod per dimensiones aetatum mentum, quod per dimensiones aetatum ad mortis tendit detrimentum? 5. Qui vitam longam quaeris, ad eam tende vitam, pro qua Christianus es, id est, aeternam; non ad istam, de qua ad erudiendum te descendit vita conjunctum. Haec est enilis, nam ista vita mortalis est. Mori oportet hominem in carne mundo, ne moriatur in anima Christo. Tunc quisque vivere creditur, si secundum saeculum moriens, in solo Deo vivere delectetur. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam patriam
Abbreviated transcription (Latin):
antum in hac uita ẽ licitum
oꝑari bonum: Illuc namq
ñ iam oꝑatio expectat᷑ s retribu¬
tio meritoꝵ. Hec uita impiis lon¬
ga et grata ẽ: in oculis autẽ iꝰtoꝵ
amara & breuis ẽ: & licet uita is¬
ta breuis sit. moras tamensͥ fie¬
ri crelit: qͥa qnͣtolibet breue
sit temporis spatium: tamen¬
et si uiuenti parum ẽ:amanti
ꝓculdubio longum ẽ. Qui uite
presentis longitudinẽ ñ de suo
spatio s de eiꝰ fine consiclerat:
qmͣ sit misera et breuis. satis le¬
uiter pensat: Nita enĩ presens
qͥa ipsis suis in crementis defi¬
cit: breuis ẽ Suo enim augm̃to
ꝑit: dum id qd̃ uidetur in fut᷑o
ꝓficere: in p̾terito deficit: Item
ex ipso eẽ breuis uita p̾sens ostẽ¬
ditur: ex quo ñ ꝑ manet sed fi¬
nit᷑:. Tela enim consũmat᷑ filis:
et uita hominis explet᷑ di eb
singłis: Quamdiu in hac uita
uiuit᷑. querit᷑ utrum augm̃tũ
an rectiꝰ cletͥmentum dicatur.
S quomͦ possit recte dici aug¬

Expanded text:
enim in hac vita est licitum operari bonum; illic namque non jam operatio exspectatur, sed retributio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis sit, moras tamen sibi fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum est. 3. Qui vitae praesentis longitudinem spatio, sed ejus fine considerat, quam sit misera et brevis, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevis 360 vita praesens ostenditur, ex eo quod non permanet, sed finitur. Tela enim consummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo possit recte dici aug
Abbreviated transcription (Latin):
tus cernit᷑. ñ solum qͥ uicderit re¬
fugit: s alios etiam ab imitatio¬
ne illiꝰ qnͣta ualuerit exortatione
cõpescit: In exitu uite anime elec¬
toꝵ nimio terrent᷑ metu: incerti
utrum ad p̾mium. uł ad supplici¬
um tnͣseant: Quiclam autẽ ellecti
infine suo purgantur aleuib qͥb
rescunt et̾noꝵ contẽplatione bonoꝵ:
Quamuis enĩ qͥsq inhac uita sit
iustus: tamen dum de corpore isto
egredit᷑ ꝑtimescit nedignꝰ sup¬
plicio sit: Nullus ẽ enĩ homo abs¬
q peccato: nec qͥs qͣm pot̃ de dei se
curus eẽ iudicio. cum etiam de
ociosis uerb̃ reldenda sit ratio:
finem iustoꝵ optimũ uocatio tnͣ¬
eͥlla cõmendat: ut ex eõ intelligãt᷑
scõꝵ habere consortiũ angłoꝵ: ex
quo abhoc corpore sine ueratione
clura tolluntur: Prauos autẽ
homines apostate angłi excipi¬
unt morientes: ut eis sint tortõ¬
res inpenis. qui fuerunt suaso
⁊ tamen ꝓ eis lugere uetat. Illi
enĩ cdeplorandi sunt in mortem.

Expanded text:
tus cernitur, non solum qui viderit, refugit, sed alios etiam ab imitatione illius, quanta valuerit exhortatione, compescit. 7. In exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incerti, utrum ad praemium an ad supplicium transeant. 8. Quidam autem electi in fine suo purgantur a levibus quirescunt aeternorum contemplatione bonorum. 9. Quamvis enim quis in hac vita sit justus, tamen dum ex corpore isto egreditur, pertimescit ne dignus supplicio sit. Nullus enim homo absque peccato; nec aliquis potest de Dei esse securus judicio, cum etiam et de otiosis verbis reddenda sit ratio. 10. Finem justorum optimum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. 11. Pravos autem homines apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint ipsi tortores in poenis, qui fuerunt suasor tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte,
Abbreviated transcription (Latin):
unum cliem uite sue ñ habeat
in podestate: Iniqͥtatem enim
nr̃am si nos agnoscimꝰ: d̾s ignoᷤᷤ¬
cit: Multi enĩ se credebant lon¬
go tempore uiuere: & ita illos
mors repentina subtraxit: ut
nec ad illam momentaneam po¬
sint penitentiam ꝑuenire:. Eru¬
bescimꝰ mͦ paruo tempore peni¬
tentiam agere: & ñ timemus si¬
ne ullo t̾mine et̾na supplicia
sustinere: Qui enĩ ꝓpeccatis
sͥ ipsi ñ parcit: ds cito illi in dul¬
gentiam tribuit:

Expanded text:
unam diem vitae suae in potestate unam diem vitae suae in potestate non habeat? Iniquitatem enim nostram si nos agnoscimus, Deus ignoscit. Multi enim se credebant longo tempore victuros, et ita illos mors repentina subtraxit, ut nec ad illam momentaneam possint poenitentiam pervenire. Erubescimus modo parvo tempore poenitentiam agere, et non timemus sine ullo termino aeterna supplicia sustinere. Qui enim pro peccatis sibi ipsi non parcit, Deus illi cito indulgentiam tribuet
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ inclementiam cõmutabimnꝰ: Os̃
qͥ nos malos tolerat: ñ dubium ẽ
qd̃ conu̾sis clement̾ ignoscat: Sĩc
eñ ñ oportet reminiscy peccati
affectum: sic neceẽ ẽ umumquẽq
suum indeflendo cõmemorare
peccatũ: Omne peccatum ꝑpe
nitentiam recipit uulneris sa¬
nitatẽ. Nich autẽ peiꝰ. qm cul¬
pam agnoscere: nec deflere:
In hac uita tantum peniten¬
tie patet libertas: post mortẽ
uͦ nulla correptionis ẽ licentia:
Penitentib diuina clementia
subuenit: & ꝑpenitentiam in¬
dulgentia datur. Uulnꝰ iteratũ:
tardius sanat᷑. Secłm morbum
impendenda ẽ meclicina: Iux¬
ta uulnꝰ ad hibenda st̃ remedi¬
a: Cesariꝰ dic̃: llalde dura ꝙͦ
nimium dolenda conlicio ẽ:
omni intentione studium cor¬
pori impendere.: ꝙ fructum
ñ reciꝑe post laborem: Dĩc enĩ
aliquis: Cum ad senectam uene¬
ro: tunc ad penitentie medicam̃¬
ta confugiam: Quare hoc de se
fragilitas humana p̾sumit: cũ

Expanded text:
ejus in clementiam commutabimus. Deus ejus in clementiam commutabimus. Deus qui nos malos tolerat, non dubium est quia conversis clementer ignoscat. Sicut enim non oportet reminisci peccati affectus, sic necesse est unumquemque suum in deflendo commemorare peccatum. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. In hac vita tantum poenitentiae patet libertas, post mortem vero nulla est correctionis licentia. Poenitentibus divina clementia subvenit, et per poenitentiam indulgentia datur. Vulnus iteratum tardius sanatur. Secundum morbum impendenda est medicina. Juxta vulnus adhibenda sunt remedia. CAESARIUS. Valde dura et nimium dolenda conditio est, omni intentione studio tempus impendere et fructum non recipere post laborem. Dicit enim aliquis: Cum ad senectam venero, tunc ad poenitentiae medicamenta confugiam. Quare hoc de se fragilitas humana praesumat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Et idcirco inutroq penitentiam
agimus: ut & in compuntione
cilicii cognoscamus uitia que ꝑ
culpam cõmisimus: & ꝑ flagã¬
la cineris ꝑpendamꝰ mortis sen¬
tentiam. ad quam peccando ue
nimꝰ: ñ tam consideranda ẽ men¬
sura temporis qͣm doloris: Qͣnͣ¬
ta fuit in malum abrupte m̃¬
tis intentio: tanta debet eẽ in pe
penitentie genutꝰ: uł dum plan¬
gimꝰ qd̾̃ male gessimꝰ: uł dum ñ
egimꝰ qd̃ agere debueramꝰ: Ile
autẽ uere penitentiam agit: qͥ
nec p̾terita penitere negligit:
nec adhuc penitencla commtit:
Sibona ẽ in extrenus conu̾sio:
melior tamen ẽ que longe ande
finẽ agit᷑ ⁊ ut ab hac uita securiꝰ
tͣnseatur. In hoc scl̃o penitentiã
oꝑantib. dei misccłia subuenit:
in fut᷑o autẽ iam ñ oꝑam᷑ : s ratio¬
nem oꝑum nr̃oꝵ ponimꝰ: Nul¬
lus desꝑare debet ueniam: etiam¬
si circa finem uite ad penitentiã
conu̾tat᷑. Si enĩ penitendo dig¬
na cło acta gesserimꝰ: seueritatẽ

Expanded text:
Et idcirco in utroque poenitentiam agimus, ut in compunctione cilicii agnoscamus vitia, quae per culpam commisimus; et per favillam cineris perpendamus mortis sententiam, ad quam peccando pen tantum consideranda est mensura temporis, quantum doloris. Quanta fuit in malo abruptae mentis intentio, tanta necesse est sit poenitentiae gemitus: vel dum plangimus quod male gessimus, vel dum non egimus quod agere debueramus. Iste autem vere poenitentiam agit, qui nec poenitere praeterita negligit, nec adhuc poenitenda committit. Si bona est in extremis conversio, melior tamen est quae longe ante finem agitur, ut ab hac vita securius transeatur. In hoc saeculo poenitentiam operantibus Dei misericordia subvenit. In futuro autem jam non operamur, sed rationem operum nostrorum ponimus. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae ad poenitentiam convertatur. Si enim poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem
Abbreviated transcription (Latin):
in orationib uigilare facit:
Nam qͥ repletus ẽ: sompnũ
infert grauissimũ: Sĩe enĩ
flãmamꝰ ignis: in paleas cur¬
rentẽ retinere ẽ impossibile:
sic & libidinis impetum ar¬
clentem uentre satiãt o reti¬
nere ẽ impossibile.. Napor ti¬
miamatis replet aerem: & ora¬
tio abstinentes odoratum do
mun: Mensura cõpetens: re¬
plet uas: Hent̾ uͦ disruptus:
ñ dic̃ sufficit: Passiones etiã¬
& uitia corporis nr̃i. si fame
ieiunioꝵ. ac igiliaꝵ labore
macerantur: tunc ad u̾sarioꝵ
qͥ reliquerit domos. uł fr̃s.
aut sorores. aut patrẽ. aut ma¬
trem. auit uxorem. aut filios.
aut filias. aut agros. ꝓpt̾ nom̃
meũ centuplum accipiet. &. ui¬
tam et̾nam possidebit. Paulus¬
a płs dic̃: Nolite conformari
huic scło: s reformamini in no¬
uitate sensus ur̃i: ut ꝓbetis q̃¬

Expanded text:
in orationibus vigilare facit. in orationibus vigilare facit. Nam qui repletus est, somnum infert gravissimum. Sicut enim flammam ignis in paleas currentem retinere est impossibile, sic et libidinis impetum ardentem, ventre satiato, retinere est impossibile. Vapor thymiamatis replet aerem, et abstinentis oratio adorat Deum. Mensura competens replet vas, venter vero disruptus non dicit: Sufficit. Passiones et vitia corporis nostri, si fame jejuniorum ac vigiliarum labore macerentur, tunc adversarioruqui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut filias, aut agros, propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . PAULUS. Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate sensus vestri, ut probetis q
Abbreviated transcription (Latin):
gamus. & mentẽ urãm ñ enĩ¬
dem᷑: aut que int̾iora st̃ ñ cu¬
remꝰ: Incollationib dr̃: Tan¬
tum sibi cibum unꝰquisq con¬
cedat: quantũ sustentatio cor¬
poris. ñ qͣntum desideriũ car¬
nis exposcit: Qui nuniũ cibis
utunt᷑: qͣntomagis uentrẽ cor¬
rumpunt: tanto amplius sen¬
sum obtundunt. In uita pa¬
trum dr̃: Quemadinolũ enĩ
flamina comburit siluam: sic
uisiones malas extinguit esu¬
ries: Qui continet uentrẽ suũ:
minuit uitia: Nam qͥ uincit᷑
abescis: augmentat uitia: In¬
crem̃tum ignis silua: ꝙ incre¬
mentum uentris esca multa: Lig¬
na multa magnam extollunt
flaminam: abundantia autẽ es¬
caꝵ mala nutrit desideria: flã
ma minuit᷑ deficiente silua: &.
escarũ indigentia marcescere
facit desideria mala: Desideriũ
esce. genuit in obedientiam: &
gustus suaiuis expulit depara¬
diso: Multe delectant esce gu¬
le: nutriunt autẽ uermẽ for¬
nicationis: Hacuus uenter:

Expanded text:
gamus, et mentegamus, et mentedemus, aut quae interiora sunt, non curemus? DE COLLATIONIBUS. Tantum cibum unusquisque comedat, quantum sustentatio corporis, non quantum desiderium carnis exposcit. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem corrumpunt, tanto amplius sensum obtundunt. EX VITIS PATRUM. Quemadmodum enim flamma comburit silvam, sic visiones malas exstinguit esuries. Qui continet ventrem suum, minuet vitia. Nam qui vincitur ab escis, augmentat vitia. Incrementum ignis silva, et incrementum ventris esca multa. Ligna multa magnam extollunt flammam, abundantiae autem escarum nutriunt desideria mala. Flamma minuitur deficiente silva, et escarum indigentia mitescere facit desideria mala. Desiderium escae genuit inobedientiam, et gustus suavis expulit de paradiso. Multae escae delectant gulas, nutriunt autem vermem fornicationis. Vacuus venter
Abbreviated transcription (Latin):
lius dic̃: Non bene possumꝰ ui¬
gilare: cum dapib fuerit uent̾
onustus: Higiliis stude copula¬
re ieiunia: ut cunctis uirtutib
florere possis: Sic̃ eqͥs frena st̃
apponenda: ita corda nr̃a. ieiuni¬
o sunt refrenancla: Esce enĩ plu¬
rime: ñ solum corda nr̃a. s etiã
corpꝰ & animam ledunt: Nicħ
ꝓdest uentrem abescis resecare:
& aĩam obruere passionib: La¬
lem te exhibe fili cum uolueris
ieiunare: ut cum te a cibis absti
ieiuniis: et mentẽ purgemꝰ aui¬
tiis: Aduigilandum autẽ int¬
tum ieiuntium ꝓlest: Sicut enĩ
miles plurimo honere p̾grauat᷑.
& impedit᷑ ad bellum: ita im¬
peditur monachus aduigilias
cum escarum largitate ferues¬
cit: Sepe enĩ ꝑciboꝵ auiditatẽ.
frangunt᷑ stomachi uires: nec¬
ñ abunclantiam sangͥnis. & co¬
lerum plurimas egritudines.
escarum largitate patimur:
esariꝰ dic̃: Quid ꝓdẽ si carnẽ
nr̃am ieiuniis & uigiliis affli¬

Expanded text:
LIUS. Non bene possumus viLIUS. Non bene possumus vigilare, cum dapibus fuerit venter onustus. Vigiliis stude copulare jejunia, ut cunctis virtutibus florere possis. Sicut equis frena sunt imponenda, ita corda nostra jejuniis sunt frenanda. Escae enim plurimae non solum corda nostra, sed etiam corpus et animam laedunt. Nihil prodest ventrem ab escis resecare, et animam obruere passionibus. Talem te exhibe, fili, ut cum volueris jejunare, et cum te a cibis abstinjejuniis, et mentem purgemus a vitiis. Ad vigilandum autem multum jejunium prodest. Sicut enim miles plurimo onere praegravatur, et impeditur ad bellum, ita et impeditur monachus ad vigilias, cum escarum largitate fervescit. Saepe enim per ciborum aviditatem franguntur stomachi vires, necnon abundantiam sanguinis, et cholerae plurimas aegritudines escarum largitate patimur. CAESARIUS. Quid prodest, si carnem nostram jejuniis et vigiliis affli
Abbreviated transcription (Latin):
uoto abescis carnium se suspen¬
dunt: hii potiuis execrandi st᷑:
qͥa dei creaturam usib humaniᷤ
concessam reiciunt: Sꝑnit᷑ ie
iunium: qd̾ in uesꝑa repletio¬
ne ciboꝵ reficitur. Sꝑnit᷑ ie¬
unium: qd̾ in uesꝑum deliciis
compensat᷑. Cota enĩ clie epulas
in cogitatione ruminat: qui ad
explendam gulam. uespere sibi
delicias p̾parat. Corporis debili¬
tas nunia. etiam uires anime frã¬
git: mentisq ingenium facit mar¬
cescere: nec ualet qͥcqͣm boni ꝓpt̾
in becillitatẽ ꝑficere. Quicquid¬
enĩ cum mͦ & tẽꝑam̃to fit: salu¬
tare ẽ: Quicqͥd antẽ nimis s ult᷑
modum ẽ ꝑniciosum fit stucliũq
suum. in contrarium u̾tit:. Corpꝰ
autẽ qd̃ abstinentia frangit: tem¬
ptatio ñ urit: Sicut om̃s carnaleᷤᷤ
cupiditates abstinentia resecant᷑:
ita om̃s anime uirtutes ecdaci¬
tatis uitio destruunt᷑:. Neq
enĩ quispiam pot̃ uirtutẽ ꝑfec¬
tionis ad tingere: nͥ pri uentͥs
eclomauerit ingluuiem: Basi¬

Expanded text:
voto ac escis carnium se suspendunt. Hi potius exsecrandi sunt, quia Dei creaturam usibus humanis concessam rejiciunt. Spernitur enim jejunium quod in vesperum repletione ciborum reficitur. Spernitur jejunium quod in vesperum deliciis compensatur. Tota enim die epulas in cogitatione ruminat, qui ad replendam gulam vespere sibi delicias praeparat. Corporis debilitas nimia vires animae frangit, mentisque ingenium facit marcescere, nec valet quidquam boni per imbecillitatem perficere. Quidquid cum modo et temperamento fit, salutare est. Quidquid autem nimis et ultra modum est, perniciosum fit, studiumque suum in contrarium vertit. Corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non urit. Sicut omnes cupiditates carnales abstinentia resecantur, ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruquispiam potest virtutem perfectionis attingere, nisi prius ventris edomaverit ingluviem. BASI
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam conu̾tatur: consequi poᷤ
bet ad dm penitendo unus qͥsq
dum pot̾: ne si dum pot̾ nolu¬
erit: omnino cum tarde uo¬
letat᷑ ds de anima desꝑata &. ali¬
qͣndo conuersa: qͣm de ea q̃ nũ¬
qͣm extitit ꝑdita: Plus ẽ enĩ
gaudium coram deo et angłis
eiꝰ. de eo qͥ aꝑiculo liberat᷑: qͣm
de eo qͥ nũqͣm nouit peccati ꝑi¬
culum: Quantum enĩ contris¬
tat res ꝑdita: tantomagis si
fuerit inuenta letificat:. Mul¬
ti suꝑna respecti gratia. in extre¬
mus suis ad d̾m reuertunt᷑ ꝑ pe¬
nitentiam: quecũq mala gesse¬
runt cotidianis fletib purgant:
atq in bonis factis mala gesta cõ¬
mutant: quib iuste totum qd̃
deliquerant ignoscit᷑: qͥa ipsa q̃
male gesserunt penitendo cog¬
noscunt: Est autẽ penitentia me¬
dicam̃tum uulneris: spes salu
p̾enitentia autẽ nomen sumpsit
apena: qͥa anima cruciat᷑ & mor¬
nitentiam agunt. ꝓinde capilloᷤ
& barbam nutriunt: ut de mon¬

Expanded text:
tentiam convertatur, consequi creditur tentiam convertatur, consequi creditur bet ad Deum poenitendo unusquisque dum potest: ne, si dum non potest, voluerit omnino, cum tarde volaetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Plus est enim gaudii coram Deo et angelis ejus de eo qui a periculo liberatur, quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto contristat res perdita, tanto magis si fuerit inventa, laetificat. Multi superna respersi gratia, in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam. Et quaecunque mala gesserunt, quotidianis fletibus purgant: atque bonis factis mala gesta commutant, quibus juste totum quod deliquerant, ignoscitur. Quia ipsi quod male gesserunt poenitendo cognoscunt. Est autem poenitentia medicamentum vulneris, spes salutPoenitentia autem nomen sumpsit a poena, quia anima cruciatur, et mornitentiam agunt, proinde capillos et barbam nutriunt, ut demon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdit. Ibi iam a do ñ pot̃ mere¬
ri qd̃ petit: qͥ hic noluit audire
qd̃ iussit: Qui tempꝰ congrue
penitentie ꝑdit: frustra ande
regni ianuam cum precib ue
corrigit᷑ culpa: que cito cognos¬
cit᷑: Tardius autẽ sanat᷑ uulnꝰ:
cum iam putrescentib membris
qui consuetudinẽ facit peccan¬
Grande scelus: grandem habet¬
&. necessariam satisfactionem:
Qui gͦ cupit certus eẽ in mor¬
te de indulgentia: sanus pe¬
niteat: sanusq ꝑpetrata faci¬
nora defleat: Lauamnz mun¬
di estote: Lauat᷑ itaq & mundꝰ
ꝙ ñ ẽ mund̾: qͥ plangit qd̾ gessit
nec deserit: & post lacrimas hec¬
q̃ fleuerat repetit: Qui autem
praue iuuendi penitentiam in
morte agit: ꝑicłosum ẽ Sic̃
eiꝰ dampnatio in certa ẽ: sic &
remissio dubia: Ille penitentiã
digne agit. qͥ reatum suum sa
tiffactione legitima plangit :
cõdempnãdo se scilicet ac deflen
fundius: qͣntum extitit in p̾ec¬
sit peccator &. impius: si ad peni¬

Expanded text:
perdit. Ibi jam a Deo non potest mereperdit. Ibi jam a Deo non potest mereri quae petit, qui hic noluit audire quod jussit. Qui tempus congruae poenitentiae perdit, frustra ante regni januam cum precibus vecorripitur culpa quae cito manifestatur. Tardius autem sanatur vulnus, cui jam putrescentibus membris qui consuetudinem facit peccanGrande scelus grandem habet necessario satisfactionem. Qui ergo cupit esse certus in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mundus non est mundus, qui plangit quod gessit, nec deserit, et post lacrymas quae fleverat repetit. Ei autem qui prave vivendo poenitentiam in morte agit, periculum est; sicut enim damnatio incerta est, sic et remissio dubia. Ille poenitentiam digne agit qui reatum suum legitima satisfactione plangit: condemnando scilicet, ac deflendrofusius, quanto exstitit in pecsit peccator et impius, si ad poeni
Abbreviated transcription (Latin):
tis expectat: Metuendum ẽ: ne
dum sꝑat misccł̃iam. incidat in¬
iudicium, Penitentiam qͥppe
agere ẽ: ꝑpetrata mala plange¬
re. & plangenda ñ ꝑ petrare: Nã
qͥ sic peccata de plorat. ut tamen
alia committat: ad huc peniten¬
tiam agere. aut ignorat. aut
dissimulat: Ds̃ omĩps laborare
se denuntiat: cum duras homi¬
nũ prauitates portat: Siqͥs de
peccato forinseco te correxerit:
tu confitere int̾iora. que ille neᷤ¬
cit: Neq enĩ pot̃ ẽẽ gratia de¬
lictoꝵ: nisi ubi fuerit uenia
peccatoꝵ: Magis gͦ de pecca¬
tore conu̾so: quam de iusto stan¬
te gaudiũ fit in celo: Necessari¬
gare a peccato: pͥmum ipsas
causas culpe succicdere: Int̾nus
iudex: mentẽ potiꝰ qͣm u̾ba cõ¬
sicłat. Numqͣm peccatores ad
lamentũ penitentie redirent: si
nulla eẽnt bonoꝵ exempla. que
eoꝵ mentẽ traherent.. Omne eñ
peccatum graue ẽ: qd̃ ñ ꝑmittit
Neq enim tunc ueniam inue¬
nit: qͥ mͦ aptum uenie tẽpus

Expanded text:
illi revertantur ad vitia; nec mala quae peccatoribus comminatur, si illi revejudicium. Poenitentiam quippe agere, est perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic peccata deplorat ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Deus omnipotens laborare se denuntiat, cum duras hominum pravitates portat. Si quis te de peccato forinsecus correxerit, dis nata fuerit compunctio. GREcit. Neque enim potest esse gratia delictorum, nisi ubi fuerit venia peccatorum. Majus ergo de peccatore converso, quam de justo stante gaudium fit in coelo. Necessarigare a peccato, primum ipsas culpas succidere. Internus judex mentem potius quam verba considerat. Nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. Omne enim peccatum grave est, quia non permittit Neque enim tunc veniam inveniet, q
Abbreviated transcription (Latin):
reptum manifestare penitentiã:
sic enĩ effugiet uoluntarie pec¬
peccato noli eẽ sine metu: neq
adicias peccatum suꝑ peccatum:
Ne tarcles conuerti ad dñm: &
ne differas de die in diem: Ne
despicias hominẽ au̾tentem se
peccatores: & misertꝰ ẽ penitentib
Conuertere ad dm: & relinque pec¬
cata tua: Fili peccasti: ñ adicias
iterum: s de pristinis deprecare.
ut remittant᷑ tͥ: Quasi a facie cõ¬
lubri fuge peccata: & si accesse¬
ris ad illa suscipient te. Orige¬
nes dic̃: Penitentia qͣmius exi¬
gua: ñ despicit᷑ apud iudicem
iustum d̃m: Augustinus dic̃
Ille uͦ qͥsua scelera cogitat. & sta¬
tim conu̾sus fuerit: ueniam sͥ
credat: Si enĩ tunc uis peniten¬
tiam agere qͣndo peccare ñ po¬
tes: peccata te dimiser̃t. ñ tu il¬
la. Impia anima plangit᷑ in
Imalis: dum desꝑat de bonis:
Hieronimꝰ dic̃: Htinam tam

Expanded text:
reptum manifestare poenitentiam: sic enim effugies voluntarium pecpeccato noli esse sine metu, neque adjicias peccatum super peccatum . Non tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem. Ne despicias hominem avertentem se peccatores, et misertus est poenitentibus . Convertere ad Dominum, et relinque peccata tua . Fili, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de pristinis deprecare, ut remittantur tibi . Quasi a facie colubri fuge peccata, et si accesseris ad illa, suscipient te . ORIGENES. Poenitentia, quamvis sit exigua, non despicitur apud judicem justum Deum. AUGUSTINUS. Ille vero qui sua scelera cogitat, et statim conversus fuerit, veniam sibi credat. Si enim tunc vis poenitentiam agere, quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Impia anima plangitur in malis, dum sperat de bonis. HIERONYMUS. Utinam tam
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ minis. nc̃ plagis. nc̃ reuela.¬
tione. quos dam concutit: ut
qͥ uoluntate conuerti despici¬
unt: cõmoti t̾rorib corrigant᷑¬
Ipse dic̃: Tunc enĩ amorem nr̃ẽ
conu̾sationis ostendimꝰ si d̃m
ut patrem diligimꝰ. quẽ priꝰ
seruili mente. uere ut dñm
formidabamꝰ: Cesariꝰ dic̃: Ni¬

Expanded text:
nunc minis, nunc plagis, nunc revelanunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si Dominum ut patrem diligimus, quem prius servili mente vere ut Deum formidabamus. CAESARIUS. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ uelut adu̾sa refugiunt: plus
pud dm refulget grã: qͥ huic
mundo cõtemptibilis fuerit:
Nam reuera necẽẽ ẽ: ut quẽ
mundus odit.⁊ diligatur ado
hoc mundo tabernaculum ñ ẽ:
bi dic̃: Qui enĩ hunc mundũ
diligunt: turbulentis eiꝰ curis
ꝙ sollicitudinib conturbantur:
antes. ita huic mundo moruint᷑:
uersatione se subtrahunt: tan¬
tum int̾ne mentis acie. p̾sen¬
tiam ł̃i angłoꝵq societatis fre¬
quentiam contemplant᷑. Item
dicit: Si ita qͥsq renuntiat qͥb
nuntiet morib: ñ ẽ xp̃i disci
at reb: sua abnegat: Qui uͦ
renuntiat morib praius: se¬
dic̃ Longe qͥppe a cdo ẽ animmꝰ:
cui adhuc hec uita dulcis ẽ¬
Itẽ dic̃ Multi cupiunt conuo¬
lare ad gr̃am clei s timent ca¬
rere oblectamentis mundi: O¬
uocat qͥdem eos amor xp̃i: s re¬
Trib modis t̾ret ds homines:
ut uł sero conu̾tant᷑. atq ma¬
gis erubescant. qd̃ taindiu ex¬
pectati st̃. ut redirent: Nam

Expanded text:
i velut adversa refugiunt, plusqpud Deum fulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit, diligatur a hoc mundo tabernaculum non est, t. Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. antes, ita huic mundo moriuntur, versatione se subtrahunt, tanto internae mentis acie praesentiam Dei, et angelicae societatis frequentiam contemplantur. 2. Mur. Si ita quisque renuntiet quae nuntiet moribus, non est Christi at rebus, sua abnegat. Et qui renuntiat moribus pravis, s. Longe quippe a Deo est animus, cui adhuc haec vita dulcis est. Multi cupiunt convolare ad gratiam Dei, sed timent carere oblectamentis mundi. Provocat quidem eos amor Christi, sed retis modis terret Deus homines, ut vel sero convertantgis erubescant quod tandiu exspectati sint ut redirent. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s beata possessio.. Hic ñ renũ¬
tiat niundo: quẽ t̾rene posses¬
sionis delectat ambitio: Dum
sua qͥsq ñ relinqͥt: mundo cuiꝰ
bona retinet seruit: regoriꝰ¬
dic̃: Qui celestis uite duacedinẽ
in qͣntum possibilitas ẽ homi¬
ni ꝑfecte cognouerit: ea que
in terris amauerat. libenter.
cuncta derelinqͥt: Quis qͥs gͥ
iam eternam uitam cognoiit:
apud eiꝰ animum temporales
fructꝰ uilescunt: Lergat gͦ sor¬
des praui oꝑis: qͥ deo prepa¬
rat cdomum mentis: Iterum¬
implicant: ad hec necẽe est ut
post conu̾sionem animus ñ
sum ñ est homini relinque¬
re sua: s ualde laboriosum
ẽ relinquere semetipsum:¬
gare qd̃ habet: Halde enĩ int̾.¬
nuntiatio corporis: sine abrenũ¬
Sunt enĩ ñ nulli. qͥ despectis
carnis desideriis. omĩa relin¬
quere ꝑtractant: s cum ceci¬
disse etiam alios post bom o¬
ꝑis iuitia conspiciunt: hoc ip¬
sum facere qd delib̾auerant ꝑ¬
timescunt. Basilius dic̃:

Expanded text:
Deus beata possessio. Is non renunDeus beata possessio. Is non renuntiat mundo, quem terrenae possessionis delectat ambitio. Dum sua quisque non relinquit, mundo, cujus bona retinet, servit. GREGORIUS. Qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat, libenter cuncta relinquit. Quisquis igitur jam aeternam vitam cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescunt. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Elecimplicant; ad hec necesse est ut post conversionem animus non sum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsumgare quod habet, valde enim mulnuntiatio corporis sine abrenunSunt nonnulli qui, despectis carnis desideriis, cuncta relinquere pertractant; sed cum cecidisse et alios post boni operis initia conspiciunt, hoc ipsum facere quod deliberaverunt pertimescunt. BASILIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
ad precepta caritatis tendit᷑: res¬
tat ꝓculdubio. ut ꝑ abstinentiã¬
caro maceretur: Non enĩ deo
s sͥ qͥsq ieiunat: si ea que ad
tempus uentri subtrahit. ñ in¬
opib tribuit: s uentri postmo¬
dum offerenda custoclit: Am¬
monendi st̃ abstinentes: ut no¬
uerint qͥa tunc placentẽ deo
abstinentiam offerunt: cum
ea que sͥ de alimentis subtra¬
hunt. indigentib largiuntur:.
ysilorus dic̃: Qui acibis¬
se abstinent. & praue agunt:
demones unitant᷑. Illi autẽ¬
bene a cibis se abstinent: qͥ
a malis actib. uel amundi
ambicione ieuinant: Escis enĩ
libido crescit: ieiunium luxu
occulta misterioꝵ reuelant᷑:
diuiniq sacramenti arcana
panduntire. Ie iuinia: fortia
cunt᷑: In munli enĩ sp̃s. ibi
magis in sistunt: uͥ plus ui¬
derint escam et potum: Caro
nium abstinet & arescit᷑: Ab¬
stinentia ui uificat meclerata:
et occidit suꝑflua: hiiuficat
anuam: corpus uecat: Quidã
increclibiliter abstinent ut ho¬

Expanded text:
de praecepto charitatis tenditur, restat proculdubio ut per abstinentiacaro maceretur. Non enim Deo, sed sibi quisque jejunat, si ea quae ad tempus ventri subtrahit, non inopibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Admonendi sunt abstinentes, ut noverint quia tunc placentem Deo abstinentiam offerunt, cum ea quae sibi de alimentis subtrahunt indigentibus largiuntur. ISIDORUS. Qui a cibis abstinent, et prave agunt, daemones imitantur. Illi autem a cibis bene abstinent, qui a malis actibus vel a mundi ambitione jejunant. Escis enim libido crescit, jejunio luxuriocculta ministeriorum revelantur, et divini sacramenti arcana panduntur. Jejunia fortia cuntur. Immundi enim spiritus ibi magis insistunt, ubi plus viderint escam et potum. Caro nium abstinet et arescit. Abstinentia vivificat moderata, et occidit superflua: vivificat animam, corpus necat. Quidam incredibiliter abstinent, ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Non nulli uitam pudicam ap¬
petentes. in medio itinere corruũt:
dum solam abstinentiam carniũ
putant: & leguminib onerant sto¬
macum: Nichil sic in flaminat.¬
& titillat membra genitalia. ut in¬
digestus cib ructusq conuulsus:
Parcus cib & semꝑ uent̾ esuriens:
triduanis ieumiis p̾fert᷑: Sensus.
bonum nr̃m debent: ñ uelare
peccatum: Ille abstinens iur cre¬
dendus ẽ: qͥ uitioꝵ omĩum lib̾
effectus ẽ. Neq enĩ reputanda
est abstinentia: ubi fuerit uentͥs
saturitas subsequuta: Mhembra
sua que sunt suꝑ t̾ram mortifi¬
cant: qͣndo insolens corpꝰ ieiunioꝵ
continuatione castigant: Nichil
contra abscinentiam faciunt: qͥ
hos eis offeret uoluntas: s ꝑ mt¬
tit infirmitas: Abstinentia cibo¬
rũ sola ñ sufficit: nͥ oꝑa bona ei¬
iungant᷑. Gregoriꝰ dic̃: Plus ẽ
enĩ uerbi pabulo uicturam in

Expanded text:
est. Nonnulli vitam pudicam apest. Nonnulli vitam pudicam appetentes in medio itinere corruunt, dum solam abstinentiam carnis servant, et leguminibus onerant stomachum. Nihil sic inflammat et titillat membra genitalia, quam indigestus cibus ructusque convulsus. Parcus cibus semper ventri esurienti triduanis jejuniis praefertur. Sensus bonum nostrum debent, non velare peccatum. Ille abstinens vir credendus est, qui vitiorum omnium liber effectus est. Neque enim reputanda est abstinentia, ubi fuerit ventris saturitas subsecuta. Membra sua quae sunt supra terram mortificant, quando insolens corpus jejuniorum continuatione castigant. Nihil contra abstinentiam faciunt qui hoc eis offert voluptas, sed permittit infirmitas. Abstinentia ciborum sola non sufficit, nisi opera ei bona jungantur. GREGORIUS. Plus enim est verbi pabul
Abbreviated transcription (Latin):
lucerna. Sic̃ lucerna que sine ole¬
O accendit᷑ fumigare potest. lucẽ
habere ñ pot̃: ita ieiuniũ sine be¬
lemosina. carnem qͥdem cruciat::
s caritatis lumine animã ñ illus¬
trat. Aneronimꝰ dic̃. Iernia m̃o¬
derata debenit eẽ. ne nimiᷤᷤ debilitens
stomacum: qͥa modicꝰ ꝙ temꝑatus
cib carni & anime utilis ẽ: P̃ingͥs
uent̾: ñ gignit sensum tenuem:
plenꝰ uent̾: facile de ieiuniis dis¬
putat: Meliꝰ ẽ enĩ stomacum dole¬
re quã mentẽ: Tantum tͥ ieiuni¬
um impone: qͣntum ferre potes:
Multoq melius ẽ cotidie parum:
qͣm raro satis sumere: Pluuia illa
optima ẽ: que sensim descendit in
tͥram. Subitꝰ & nimiꝰ ymber: im¬
preceps arua subu̾tit: In ipsis etiã¬
leguminib: inflantia queq & gra¬
uia declinanda st̃. Nichilq sic
scias conclecere xp̃ianis ad olescenti¬
b: ut hesum holerum: Ardorq
corpoꝵ: frigidiorib epulis tẽꝑandꝰ

Expanded text:
lucerna. Sicut lucerna quae sine olelucerna. Sicut lucerna quae sine oleo accenditur, fumigare potest, lumen habere non potest; ita jejunium sine eleemosyna carnem quidem cruciat, sed charitas lumine animam non illustrat. HIERONYMUS. Jejunia moderata debent esse, ne nimis debilitent stomachum, quia modicus et temperatus cibus carni et animae utilis est. Pinguis venter non gignit tenuem sensum. Plenus venter facile de jejuniis disputat. Melius est stomachum dolere quam mentem. Tantum tibi jejunium impone, quantum ferre potes: multoque melius est quotidie parum, quam raro satis sumere. pluuia illa optima est, quae sensim descendit in terras; subitus et nimius imber praeceps arua subuleguminibus inflantia quaeque et gravia declinanda sunt Nihil tam scias conferre Christianis adolescentibus, ut esum olerum. Ardorque corporum frigidioribus epulis temperandus
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃aꝵ accione ꝑcipit᷑: Scĩficatur
enĩ: ꝑ uerbũ clei os orationẽ: Sa¬
lomon dic̃: Iustꝰ comedit .& replet
animam suam: uent̾ autẽ impi¬
oꝵ in satiabilis: Anima satura¬
ta calcabit fauum: anima esu¬
Qui abstinens ẽ: adiciet sͥ uitam:
Augustinꝰ dĩc̃: Mens ciboꝵ in ma¬
nitate lassata: ꝑdit ꝑdit orationis
uigorem: Nichil ꝓdest tota die
longum ducere ieunium: si poste¬
a ciboꝵ sacietate uł nimietate aĩa
obruat᷑: Si sit gͦ temꝑatus cib es¬
ce & irrigata corporis nr̃i t̾ra: spi¬
nas libidinum ñ germinabit:
Qualis ẽ caro que post multos cdieᷤ
ꝑcipit cibum: talis ẽ anima que
ñ assidue pascit᷑ d̃ĩ uerbo: Item
dic̃: Qui ñ pot̾ ieiunando curari:
pot̾ elemosinam dando redimi:
Bonum ẽ ieiunare: s melius ẽ he¬
lemosinam cdare: Helemosina suf¬
ficit sine ieiunio: ieiunium ñ suf¬
ficit sine helemosina: Ieiuniũ
nullũ bonum ẽ: Tale ẽ ieiuniũ
sine helemosina: qualis sine oleo

Expanded text:
 actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei et orationem . SALOMON. Justus comedit, et replet animam suam, venter autem impiorum insatiabilis . Anima saturata calcat favum, anima esuQui abstinens est, adjiciet sibi vitam . AUGUSTINUS. Mens ciborum inanitate lassata perdet orationis vigorem. Nihil prodest tota die longum ducere jejunium, si post ciborum satietatem vel nimietatem anima obruatur. Sit ergo temperatus cibus escae, et irrigata corporis nostri terra spinas libidinum non germinabit. Qualis est caro quae post multos dies percipit cibum, talis est anima quae non assidue pascitur Dei verbo. Item dicit: Qui non potest jejunando curari, potest eleemosynam dando redimi. Bonum est jejunare, sed melius est eleemosynam dare. Eleemosyna sufficit sine jejunio, jejunium non suffduplex bonum est. Tale est jejunium sine eleemosyna qualis sine oleo
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: s affectꝰ sinceritatis peniten¬
lapsus mortuus fuerit in pecca¬
do: fide sua uiuit ineternum:
Cauendum ẽ uulnꝰ: qd̾ dolore
curat᷑. Putredo carnis: ferro in.¬
diget & cauterio: Catena sordis
come ñ st̃ diadematis signa: s fle¬
tus lacrimarũ: Saccus s ieuinũ
arma st̃ penitentie. & remediũ
peccatoꝵ: qͥa manis uenter. & ha¬
minũ dep̾cat᷑ Os̃ natura miseri¬
cors ẽ & paratus ut saluet clem̃¬
tia: qͦs ñ pot̾ saluare iustitia: Ds̃¬

Expanded text:
us, sed affectum sinceritatis poenitenlapsus mortuus fuerit in peccato, fide sua vivet in aeternum. Cavendum est vulnus quod dolore curatur. Putredo carnis ferro indiget et cauterio. Catena, sordes et comae, non sunt diadematis signa, sed fletus et lacrymarum. Saccus et jejunium arma sunt poenitentiae et remedium peccatorum, quia inanis venter et ham deprecantur. Deus natura misericors est, et paratus ut salvet clementia quod non potest salvari justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
erbosi iudices et elati. ut sa¬
pientes uideant᷑. ñ discutuĩt
causas s asserunt: sicq contͣbant
iudicii ordinem:⁊ dum ñ suo con¬
tenti officio aliena presumunt:
Quidam dum iudicare incipi¬
unt irascunt᷑: ipsamq iudicii
sententiam in insaniam u̾tunt:
iratꝰ iudicat. in furore iudicium¬
mutat mutat: et aute ꝓfert sen¬
tentiam qmͣ agnoscant᷑: furor in
iudice inuestigationẽ ueri ñ ua¬
let attingere. qͥa mens eiꝰ turbata
furore ab scrutatione alienat᷑ iꝰti¬
tie Iracundus iudex iudicii exa¬
ligine furoris ñ udet. Qui antẽ
repulso furore discutit. faciliꝰ ad cõ¬
tuendam u̾itatẽ m̃tis serenitate
consurgit: et sine ulla ꝑ tͦbatione
ad eqͥtatis intelligentiã
LUIII. De acceptione ꝑ

Expanded text:
erbosi judices et elati, ut sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt, sicque conturbant judicii ordinem, dum suo non contenti officio, aliena praesumunt, quidam dum judicare incipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vertunt,iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam, quam agnoscat. 15. Furor in judice investigationem veri non valet attingere, 347 quia mens ejus turbata furore ab scrutatione alienatur justitiae. 16. Iracundus judex judicii exaligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit, et sine ulla perturbatione ad aequitatis intelligentiam CAPUT LIII. De acceptione
Abbreviated transcription (Latin):
ta Cani st̃ autẽ sensus hominis: &
etas senectutis uita immaculata pla¬
cens cło Touersio paruuloꝵ int̾¬
ficiet eos: Intelligite paruili astu¬
tiam: & insipientes animadu̾tite.
Relinquide infantiam & uiuite:
& ambulate ꝑsemitas prudentie:
Ex studiis suis intelligit᷑ puer: si
cdignitatis: senectꝰ. que in uiis ĩtitie
reꝑiet᷑: Exultatio iuuenum forti¬
tudo eorũ: & dignitas senum cani¬
in iuuentute tua ñ congregasti: qͦ¬
mͦ inuenies ea in senectute: fili a
iuuentute tua suscipe doctrinam:
& usq ad canos inuemies sapien¬
tiam: Alibi dic̃: Corona senum
multa ꝑitia: & gła eoꝵ timor dei:¬
Itẽ dic̃: fili in uita tua tempta
animam tuam: & si fuerit neqͣm
ne des illi potestatem: Non enĩ
omnib omĩa expediunt: Hrego¬
mi sumus. contempnere nosmet¬
ipsos debemus: ne dum bona itme
ra citiꝰ ostendimꝰ: amittamus: Hasi¬
lius dic̃. Inquib dam te exhibe se¬
nem: in quibꝰdam infantẽ: ꝑfectꝰ

Expanded text:
ani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata placens Deo . Adversio parvulorum interficiet eos . Intelligite parvuli astutiam, et insipientes animadvertite . Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate per vias prudentiae . Ex studiis suis intelligit puer, si dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur . Exsultatio juvenum fortitudo eorum, et dignitas senum caniin juventute non congregasti, quomodo invenies ea in senectute? Fili, a juventute excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam . Corona senum multa peritia, et gloria eorum timor Domini. Fili, in vita tua tenta animam tuam: et si fuerit nequam, non des illi potestatem: non enim omnibus omnia expediunt . GREGOmi sumus, continere nosmetipsos debemus, ne dum bona terrena, quae citius ostendimus, amittamus. BASILIUS. In quibusdam te exhibe senem, in quibusdam infantem. Perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
libro clementis dr̃. Hoc queramꝰ¬
qd̃ nobis libenter agere oportet:
Nam si exiguum hoc uite tempꝰ
uacui ꝑgimus addm. ubi iudiciũ
oꝑum nr̃oꝵ fiet. Gregoriꝰ dĩc̃:
Om̃s heretici dum dm defendere
nitunt᷑: offendunt: Hereticoꝵ sa¬
crificia accepta eẽ deo nequeunt:
Hysidorꝰ dĩc: In nulla causa con¬
tenclas: qͥa contentio lites parat:
Contentio lites parit: rixas gignit:
& contentio concordiam rumpit:¬

Expanded text:
LIBRO CLEMENTIS. Hoc quaeramus, quod libenter agere oportet. Nam si exiguum hoc vitae tempuvacui pergemus ad Deum, ubi judicium operum nostrorum fiet. GREGORIUS. Omnes haeretici dum Deum defendere nituntur, offendunt. Haereticorum sacrificia accepta esse Deo nequeunt. ISIDORUS. In nulla causa contendas, quia contentio litem parat. Contenti contentio concordiam rumpit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iuuenilia desideria fuge: secta¬
re uͦ iustitiam: Senex sobrii sint:
pudici ⁊ prudentes: sani fide :
dilectione. pacientia: Nolite pueri
effici sensib: s malitia pariuli esto¬

Expanded text:
utem desideria fuge . Sectare vero justitiam . Senes sobrii sint, pudici, prudentes: sani in fide, dilectione et patientia . Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli esto
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ eẽ in uiclia. q̃ alienis torquet᷑
bonis: & qd̃ ipse ñ habet. alio in¬
uidet habere: Omĩb inmica ẽ bo¬
nis. inuidia Ubi ẽ ĩuidia: caritaᷤᷤ eẽ
ñ pot̃ Et uͥ caritaᷤᷤ ñ ẽ: ibi ncħ boni
eẽ pot̾it: Qui in uidet diabolo si¬
milis ẽ: qͥ ꝑ in uicliam hominẽ de
paradisi felicitate deiecit: Magnꝰ
uir ẽ qͥ inuidiam humilitate suꝑ¬
at: discordiam caritate destruit:
Quid infeliciꝰ ẽ homini: qͣm alte¬
rius bonum. suum egisse supplici¬
um: Omnis enĩ in uidꝰ: animo tor¬
quet᷑: Unde gͥ bonꝰ ꝓficit: inde
inuidus contabescit:. Meliꝰ ẽ bonoꝵ
imitari exempla: qͣm eos in uidie
stimulis agitare: In uidia sensũ
mordet: pectꝰ urit: mentẽ affligit.
Nullus de alteriꝰ cuilibet doleat bo¬
no: uł felicitate aliena contriste¬
tima: Potest itaq homo alteriꝰ bo¬
num suum facere: dum amat in
.xxiii. De suꝑ

Expanded text:
potest esse invidia, quae alienis torquetur potest esse invidia, quae alienis torquetur bonis: et quod ipsa non habet, alios invidet habere. Omnibus inimica est bonis invidia. Ubi est invidia, charitas esse non potest. Et ubi charitas non est, ibi nihil boni esse poterit. Qui invidet, diabolo similis est, qui per invidiam hominem de paradisi felicitate dejecit. Magnus vir est, qui invidiam humilitate superat, discordiam charitate destruit. Quid infelicius est homini, quam alterius bonum suum egisse supplicium? Omnis enim invidus animo torquetur. Unde igitur bonus proficit, inde invidus contabescit. Melius est 140 bonorum imitari exempla, quam eos invidiae stimulo agitare. Invidia sensum mordet, pectus urit, mentem affligit. Nullus de alterius cujuslibet doleat bono, vel felicitate aliena constristetur. Potest itaque homo alterius bonum suum facere, dum amat in XXIII. De su