comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanat se ipsos punientes : in se seuerum uidiciũ
exercentes. ut possuit ẽẽ illius miscđiam senti¬
entes. tales sanat: s ꝑfecta eoꝵ sanitas transacta
mortalitate fiet. quando corruptibile hoc indu¬
erit incorruptionem. et mortale hoc induerit
immortalitatẽ: quando nichil erit quod ea carnis
labe sollicitet: non solum nichil cui consentiamꝰ.
s nichil quod suggeratur ex carne. Et eñi modo
fr̃s mei. quante illicite delectationes animum
tangunt: quamius eis non consentiamus. ut mẽ¬
bra nr̃a iusticie seruiant non iniquitati: tamen
uł delectaris talib. et si non consentis. Nondum ẽ.
ꝑfecta sanitas: sanaberis. Ergo corde contrito sa¬
naberis. Noli erubescere conterere cor. Tales sa¬
nat ds̃. S quid ago inquies modo: Condelector
enĩ legi dĩ scđ̃m interiorem hominẽ: uideo aut̃
aliã legem ui mebris meis repugnãtem legi mẽ¬
tis meȩ. et captiuum me ducentem in lege pec¬

Expanded text:
sanat seipsos punientes, in se severum judicium sanat seipsos punientes, in se severum judicium exercentes, ut possint esse illius misericordiam sentientes. Tales sanat; sed perfecta eorum sanitas transacta mortalitate fiet, quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; quando nihil erit quod ex carnis labe sollicitet, non solum nihil cui consentiamus, sed nihil quod suggeratur ex carne. Etenim modo, fratres mei, quantae illicitae delectationes animum tangunt! Quamvis eis non consentiamus, ut membra nostra justitiae serviant, non iniquitati; tamen vel delectari talibus, etsi non consentis, nondum est perfecta sanitas. Sanaberis ergo, corde contrito sanaberis. Noli erubescere, contere cor; tales sanat Deus. Sed quid ago, inquies, modo? «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem; video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege pec
Abbreviated transcription (Latin):
uoce nr̃a quidam cantans dicebat: qm̃ si uo¬
luisses sacrificium dedissem. Utiq dõ dicebat.
si uoluisses sacrificium dedissem: utiq holo¬
caustis nõ delectabis. Quid gͦ: Sine sacrificui
oblatione remanebimus: Audi quid te uelit
offerre. Sequitur et dicit. Sacrificium do sp̃s
contribulatus: cor contritum et humiliatũ ds̃
nõ sꝑuit. Sanat ergo contritos corde: quia illis
ꝓpinquat ut sanet: sicut dr̃ alio loco: prope ẽ.
dñs his qui obtriuerunt cor. Qui obtriuerunt
cor: humiles. Qui non obtruerunt core supbi
Contritum sanabitur: elatum elidetur. Adhoc
enim forte eliditur: ut contritũ sanetur. Ne
uelit ergo fr̃s cor nr̃m eẽ erectum: antequam
sit rectum. Male erigitur: quod nõ primo corri¬
gitur. Qui sanat contritos corde: et alligat con¬
triciones eoꝵ. Sanat inquit contritos corde: Sa¬
nat ergo humiliatos cordeł sanat confitentes.

Expanded text:
voce nostra quidam cantans, dicebat, «Quoniam si vovoce nostra quidam cantans, dicebat, «Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique:» Deo dicebat, «Si voluisses sacrificium, dedissem utique; holocaustis autem non delectaberis.» Quid ergo? Sine sacrificii oblatione remanebimus? Audi quid te velit offerre. Sequitur, et dicit: «Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernet» . «Sanat» ergo «contritos corde:» quia illis propinquat ut sanet; sicut dicitur alio loco, «Prope est Dominus his qui obtriverunt cor» . Qui obtriverunt cor? Humiles. Qui non obtriverunt cor? Superbi. Contritum sanabitur, elidetur elatum. Ad hoc enim forte eliditur, ut contritum sanetur. Ne velit ergo, fratres, cor nostrum esse erectum, antequam sit rectum: male erigitur, quod non primo corrigitur. 6. «Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Sanat,» inquit, «contritos corde:» sanat ergo humiliatos corde, sanat confitentes,
Abbreviated transcription (Latin):
suum. Porta inquit tecum saccum: ferto ibi
precium captiuoꝵ. Induit enim se mortalitatẽ
carnis: et ibi erat sanguis quo fuso redimerẽ¬
tur. Illo sangiune: collegit disꝑsiones isrł. Et
si ille collegitꝰ olim dispersos: quomodo sata¬
gendũ est ut colligantur modo disꝑsiͤ Si col¬
lecti sunt disꝑsi ut in manu artificis ad edifici¬
um formarentur: quomodo colligendi sunt
qui de manu artificis inquietudine ceciderũt:
E dificans iherłm dñs. Ecce quem laudamus:
ecce cui laudẽ tota uita nr̃a debemus. Edi¬
ficans iherłm dñs: et disꝑsiones isrł colligens
Q uomodo colligit: Quid agit ut colligat: Qui
sanat inquit contritos corde. Ecce quomodo
colliguntur disꝑsiones isrł: ut sanentur con¬
triti corde. Qui cor non cõterunt: non sanã¬
tur. Quid est conterere cor: Notum sit km̃i
fiat ut sanari possitis. Dictum ẽ. enĩ multis
aliis scripturarum locis: et maxime illo loco

Expanded text:
suum. Porta, inquit, tecum saccum, ferto ibi suum. Porta, inquit, tecum saccum, ferto ibi pretium captivorum. Induit enim se ille mortalitatem carnis, et ibi erat sanguis quo fuso redimeremur. Illo sanguine collegit dispersiones Israel. Et si ille collegit olim dispersos, quomodo satagendum est ut colligantur modo dispersi? Si collecti sunt dispersi, ut in manu artificis ad aedificium formarentur; quomodo colligendi sunt, qui de manu artificis inquietudine ceciderunt? «Aedificans Jerusalem Dominus.» Ecce quem laudamus, ecce cui laudem tota vita nostra debemus. «Aedificans Jerusalem Dominus, et dispersiones Israel colligensQuomodo colligit? quid agit, ut colligat? «Qui sanat contritos corde.» Ecce quomodo colliguntur dispersiones Israel, ut sanentur contriti corde. Qui cor non conterunt, non sanantur. Quid est, conterere cor? Notum sit, charissimi; fiat, ut sanari possitis. Dictum est enim multis aliis Scripturarum locis; et maxime illo loco,
Abbreviated transcription (Latin):
tacionem nominis discutiamus. Quia et ipse
ia cob mutato nomine uocatus est isrł. Magis
ibi nom̃ isrł: et utinam et nos sequẽtes simus
isrł. Quid enim inq̃retat᷑ isrł: Uidens dm̃.
Om̃s ergo ciuitatis ulltus ciues uidendo diñ gau¬
dent in ula magna ciuitate et ampla et cȩlesti:
spectaculum eis ds̃ ipse est. S nos ab illa ciuita¬
te ꝑegrinamur peccato expulsi ne ibi mane¬
remus : et mortalitate pregrauati ne illo redi¬
remus. Respeait ds̃ ꝑ egrinationem nr̃am: et
ille qui edificat iherłm. restituit lapsam partẽ.
Unde restituit lapsam partem: Disꝑsiones ifrł
colligens. Cecidit enuim pars quedam: et facta
est ꝑegrina. hanc ꝑegrinationem miscđiter
uidit ds̃: et quesiuit non querentes se. Unde
quesunt: Quem misit ad captiuitatem nt̃am :
Misit redemptorem scđm quod ait apłs: cõm̃dat
peccatores eẽmus. xp̃c ꝓ nobis mortuus ẽ. Misit
eigo ad captiuitatem nr̃am: redemptorẽ filiũ

Expanded text:
tationem nominis discutiamus, quia et ipse tationem nominis discutiamus, quia et ipse Jacob mutato nomine vocatus est Israel ; magis ibi nomen Israel: et utinam et nos sequentes simus Israel. Quid enim interpretatur Israel? Videns Deum. Omnes ergo cives illius civitatis, videndo Deum gaudent in illa magna civitate et ampla et coelesti; spectaculum eis Deus ipse est. Sed nos ab illa civitate peregrinamur, peccato expulsi, ne ibi maneremus; et mortalitate praegravati, ne illo rediremus. Respexit Deus peregrinationem nostram, et ille qui aedificat Jerusalem, restituit lapsam partem. Unde restituit lapsam partem? «Dispersiones Israel colligens.» Cecidit enim pars quaedam, et facta est peregrina: hanc peregrinam misericorditer vidit Deus, et quaesivit non quaerentes se. Unde quaesivit? quem misit ad captivitatem nostram? Misit Redemptorem, secundum quod ait Aposts, Christus pro nobis mortuus est.» Misit ergo ad captivitatem nostram redemptorem Filium
Abbreviated transcription (Latin):
p̃staturis: s multa ab illo potius accepturis.
Quomodo ergo comiñdat se nobis ds̃ : Audite
apłm paulum. Cõmendat aut̃ inquit suam¬
dilectionẽ ds̃ in nobis. Quomiodo cõmẽdat:
Audite. Ipse dicat apłs: ut comparet᷑ et psal¬
ergo seruat laudatorib: qui sic se comiñdat
peccatorib: Quia gͦ sic dixit apłs commen¬
dasse dm̃ nobis dilectionẽ suam ut ap̃c more¬
retur ꝓ impiis. nõ ut unpii remaneret᷑. s ut
morte iusti ab iniusticia sanarentur: hic qͥd
audis cũ dixisset. dõ nr̃o iocunda sit laus:¬
U ideamus si ipsa ẽ. cõmendatio quã dixcit apłs:¬
quia xp̃c ꝓ peccatorib et ꝓ impiis mortuus
disꝑsiones popłi ipsius. Popłs enĩ iherłm: popłs
ifrł. Et est iherłm ȩterna in cęlis: ubi oiues eti¬
am angłi sut. Quid ergo ibi ifrł: Si hominẽ
illũ nepotem abrahȩ consideres qui dictus ẽ.
iacob. quom̃ anglos urtelligimus isrł: Interp̃¬

Expanded text:
praestaturis, sed multa ab illo potius accepturis. praestaturis, sed multa ab illo potius accepturis. Quomodo ergo commendat se nobis Deus? Audite apostolum Paulum: «Commendat autem,» inquit, «dilectionem suam Deus in nobis.» Quomodo «commendat?» Audite; ipse dicat Apostolus, ut comparetur et Psalergo servat laudatoribus, qui sic se commendat peccatoribus? Quia ergo sic dixit Apostolus commendasse Deum nobis dilectionem suam, ut Christus moreretur pro impiis; non ut impii remanerent, sed ut morte justi ab injustitia sanarentur: hic quid audis, cum dixisset, «Deo nostro jucunda sit laus?» Videamus si ipsa est commendatio quam dixit Aposus pro peccatoribus et pro impiis mortuus dispersiones populi ipsius. Populus enim Jerusalem, populus Israel. Est Jerusalem aeterna in coelis, ubi cives etiam Angeli sunt. Quid ergo ibi Israel? Si hominem illum nepotem Abrahae consideres, qui dictus est et Jacob; quomodo Angelos intelligimus Israel? Si interp
Abbreviated transcription (Latin):
landetur. Audi quia tunc erit ili iocuinda laus.
A ho loco dicit᷑: non est speciosa laus in ore pec¬
catoris. Si gͦ in ore peccatoris speciosa laus nõ
est: iocunda non ẽ. Hoc enim iooũdũ: quod
speciosum. Uis gͦ ut deo tuo iocunda sit laus:
Noli bone cantilenȩ tuȩ obstreꝑe morib malis:
dõ nr̃o iocunda sit laus. Quid dixit: Qui
laudatis: bene uiuite. Laudatio impiorum
offendit dm̃. Plus ille attendit quid uiuas:
quã quid sones. Certe cum eo quẽ laudas
pacem habere uis: quomodo cum illo queris
pacem: quando a te ipso dissonas: Quomodo
inquies a me ipso dissono: Alud sonat lingua:
aliud indicat uita. dõ nr̃o iocunda sit laus.
Potest enim laus iocunda ẽẽ homini: cum
audit concuinis acutisq sententiis et suaui
uoce laudantem. S dõ nr̃o iocunda sit laus:
cuius aures non ad os s ad cor. non ad lingũa
dat se nobis: gr̃ãs dignationi enis. Dignatur
enim comiñdare se nobis. nõ quasi aliquid

Expanded text:
landetur. Audi quia tunc erit illi jucunda laus. Alio loco dicitur, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» . Si ergo in ore peccatoris speciosa laus non est, jucunda non est; hoc enim jucundum, quod speciosum. Vis ergo ut Deo tuo jucunda sit laus? Noli bonae cantilenae tuae obstrepere moribus malis. «Deo nostro jucunda sit laus.» Quid dixit? Qui laudatis, bene vivite. Laudatio impiorum offendit Deum. Plus ille attendit quid vivas, quam quid sones. Certe cum eo quem laudas, pacem habere vis: quomodo cum illo quaeris pacem, quando a teipso dissonas? Quomodo, inquies, a memetipso dissono? Aliud sonat lingua, aliud indicat vita. «Deo nostro jucunda sit laus.» Potest enim laus jucunda esse homini, cum audit concinnis acutisque sententiis et suavi voce laudantem: sed «Deo nostro jucunda sit laus;» cujus aures, non ad os, sed ad cor; non ad linguam, dat se nobis: gratias dignationi ejus. Dignatur enim commendare se nobis, non quasi aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nifi blasphemia est: et quedã figmĩta unagi¬
num corporaliũ: quandoquidem uolentes intel¬
ligere dm̃. usq ad lucis istius usibilis cogitatio¬
nẽ uenerunt: ultra ire non potuerũt. Et tales
campos luois fecerunt in regno dĩ : qualem ude¬
bant hunc solem quasi fructũ lucis illius. totum
aũt hoc quicquid ꝑ terrã carnis tangitut: terra
est dõ. habemus enim unde uideamus: unde au¬
diamus. unde hodoremus. unde gustemus. unde
tangamus. Caro ista ꝑ quinq nuncios quosdã
quos appellamus sensus: ꝑcipit non nisi corpora¬
lia. Intelligibilia uero et sp̃ualia: mente capiũ¬
tur. Quia ergo illi obscuritatẽ scripturarũ irri¬
serut̃: que ꝓpt̾ea clause erant ut pulsantes ex¬
ercerent᷑. nõ ut paruulis negarent᷑. humiliati
sunt usq ad t̾ram: ut cogitare ampliꝰ nõ posset̃
quã quod ꝑ t̾ram ꝑoipit᷑. Per terrã quid dico:

Expanded text:
nonnisi blasphemia est, et quaedam figmenta imaginonnisi blasphemia est, et quaedam figmenta imaginum corporalium: quandoquidem volentes intelligere Deum, usque ad lucis istius visibilis cogitationem venerunt, ultra ire non potuerunt; et tales campos lucis fecerunt in regno Dei, qualem videbant hunc solem, quasi fructum lucis illius. Totum autem hoc quod per terram carnis tangitur, terra est Deo. Habemus enim unde videamus, unde audiamus, unde odoremus, unde gustemus, unde tangamus. Caro ista per quinque nuntios quosdam, quos appellamus sensus, percipit nonnisi corporalia: intelligibilia vero et spiritualia mente capiuntur. Quia ergo illi obscuritatem Scripturarum irriserunt, quae propterea clausae erant, ut pulsantes exercerentur, non ut parvulis negarentur, humiliati sunt usque ad terram, ut cogitare amplius non possent, quam quod per terram percipitur. Per terram quid dico?
Abbreviated transcription (Latin):
milias aut̃ peccatores usq ad tertã. Quos pecca¬
tores: nisi contrarios mansuctis: Ea eo quippe
quod ait suscipiens mãsuetos dñs. humilians aut̃
peccatores usq ad terrã: speciem quandã pecca¬
torum ea predicta mãsuetudine uoluit intelli¬
gi. Peccatores ergo hoc loco unmites et eos qui
mansueti nõ sunt: intelligimꝰ. Quare humiliat
usq ad terram : Reprehendũt intelligibilia:
terrena sensuri sũt̃. Hoc facit hominib: qui
uoluerut irridere legem antequã nossent.
Non enĩ fuerut̃ mansueti. Intelligat hearitas ura:
Extitit quedam ꝑditissima secta manicheoꝵ: ac¬
ceptas scripturas et lectas irrisit: rephendere uo¬
luit quod nõ intelligebat: et exagitando et
reprehendendo nõ intellecta: multos illaqueaũ
S humiliati funt qui hoc facere uoluerut᷑: usq
ad terram. Nõ sut̃ ꝑmissi intelligere cęlestia: ter¬
rena sapuerut᷑. Quicqͥd audis in fabulis ipsorum

Expanded text:
milians autem peccatores usque ad terram;» quos peccamilians autem peccatores usque ad terram;» quos peccatores, nisi contrarios mansuetis? Ex eo quippe quod ait, «Suscipiens mansuetos Dominus, humilians autem peccatores usque ad terram;» speciem quamdam peccatorum ex praedicta mansuetudine voluit intelligi. Peccatores ergo hoc loco immites, et eos qui mansueti non sunt, intelligimus. Quare humiliat usque ad terram? Reprehendunt intelligibilia, terrena sensuri sunt. 13. Hoc fecit hominibus qui voluerunt irridere Legem, antequam nossent; non enim fuerunt mansueti. Intelligat Charitas vestra. Exstitit quaedam perditissima secta Manichaeorum; acceptas Scripturas et lectas irrisit: reprehendere voluit quod non intelligebat, et exagitando et reprehendendo non intellecta, multos illaqueavit. Sed humiliati sunt, qui hoc facere voluerunt, usque ad terram. Non sunt permissi intelligere coelestia, terrena sapuerunt. Quidquid audis in fabulis ipsorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tem scripturȩ. Peruersũ hic nichil est. Obscu¬
rũ aut̃ aliquid ẽ: non ut tibi negetur. s ut
exerceat accepturũ. Ergo quando obscurum
ẽ: medicus illud facit ut pulses. Uoluit ut
exercereris inpulsando: uoluit ut pulsanti a¬
ꝑiret: pulsando exerceb̃is. exercitatus latior
efficieris : latior factus capies quod donatur.
Ergo noli indignari quod clausũ ẽ. Mitis esto
mansuetus esto. Noli recalcitrare: et dicere.
melius diceretur si sic diceretur. Quando enĩ
potes ta sic dicere: aut uidicare quomodo
dici erpediat: Sic dictũ ẽ: quomodo dici de¬
buit. Non corrigat eger medicam̃ta sua. No¬
uit ea medicus modificare: ei crede qui te
ourat. Idõ quid sequitur: Suscipiens mansue¬
tos dñs. Holi ergo resistere aduersus clausa dĩ.
mansuetus esto ut suscipiat te. Si aut̃ refistis:
audi quod sequit᷑. humilians aut̃ peccatores
usq ad terrã. Multa gn̾a sunt peccatoꝵ: hu¬

Expanded text:
tem Scripturae. Perversum hic nihil est; obscutem Scripturae. Perversum hic nihil est; obscurum autem aliquid est, non ut tibi negetur, sed ut exerceat accepturum. Ergo quando obscurum est, medicus illud fecit, ut pulses: voluit, ut exercereris in pulsando; voluit, ut pulsanti aperiret . Pulsando exerceberis; exercitatus, latior efficieris; latior factus, copies quod donatur. Ergo noli indignari quod clausum est; mitis esto, mansuetus esto. Noli recalcitrare adversus obscura, et dicere: Melius diceretur, si sic diceretur. Quando enim potes tu sic dicere aut judicare, quomodo dici expediat? Sic dictum est, quomodo dici debuit. Non corrigat aeger medicamenta sua; novit ea medicus modificare: ei crede, qui te curat. Ideo quid sequitur? «Suscipiens mansuetos Dominus.» Noli ergo resistere adversus clausa Dei; mansuetus esto, ut suscipiat te. Si autem resistis, audi quod sequitur: «Humilians autem peccatores usque ad terram.» Multa genera sunt peccatorum: «Hu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dixit. Et cuius rei erimus participes: qua¬
si partes sint apud dm̃. aut ꝑ partes diuidatur
ds̃: Quis ergo explicat: quomodo sint parti¬
cipes unius simplicis multi : Non gͦ exrigatis: qd
a me dici non possit. Puto quia nõ uidetis: s re¬
dite ad remedia saluatoris. conterite cor. con¬
fringatur animi duricia. conteratur animi
ꝑtinatia : accusetur in malo. renascat᷑ in bono.
Diriget ipse. alligabit fracturam. consolidabit
sanitatem: et nõ erunt iam impossibilia nobis
que modo impossibilia sunt. Bonũ ẽ. enim ciuq¬
ut confiteatur infirmitatem: qui uult ꝑueni
intelligendi: ostendit tibi cũ consequent̃ dic̃.
Suscipiens mansuetos dñs. Uerbi grã. Nõ intelli.¬
gis. parum intelligis. nõ sequeris: honora scrip¬
turam dĩ. honora uerbum dĩ etiam nõ aꝑtũ:
differ pietatem itelligentia. Noli ꝓteruus eẽ:
accusare aut obscuritatẽ. aut quasi ꝑuersita¬

Expanded text:
hoc dixit. Et cujus rei participes erimus, quahoc dixit. Et cujus rei participes erimus, quasi partes sint apud Deum, aut per partes dividatur Deus? Quis ergo explicat quomodo sint participes unius simplicis multi? Non ergo exigatis quod apte dici non posse, puto quia videtis: sed redite ad remedium Salvatoris; conterite cor, confringatur animi duritia, conteratur animi pertinacia, accusetur in malo, renascatur in bono. Diriget ipse, alligabit fracturam, consolidabit sanitatem; et non erunt jam impossibilia nobis, quae modo impossibilia sunt. Bonum est enim ut confiteatur infirmitatem, qui vult pervenintelligendi, ostendit tibi, cum consequenter dicit: «Suscipiens mansuetos Dominus.» Verbi gratia, non intelligis, parum intelligis, non consequeris: honora Scripturam Dei, honora verbum Dei, etiam non apertum; differ pietate intelligentiam. Noli protervus esse accusare aut obscuritatem, aut quasi perversita
Abbreviated transcription (Latin):
cipes erimꝰ : quia dictũ est de iherłm cuius disꝑsio¬
nes colligit. dictũ ẽ. de illa quiddã magnum.
I herłm que edificatur ut ciuitas: cuiꝰ participatio
euis in id ipsum. In id ipsũ quid ait: nisi quod mu¬
tari nõ potest: Cecera que creata sunt alit̾ et
alit̾ possunt ẽẽ: qui creauit aut̃ alit̾ et alit̃ ẽẽ
mutabis ea et mutabunt᷑: tu aut̃ idem es. et an¬
ni tui nõ deficient. Igitur si ipse idem ipse et
mutari ex nulla parte potest: participando
eius diumnitatẽ. erimus et nos unmortales in ui¬
tam ȩternã. Et hoc nobis pignus datum ẽ. de
filio dĩ. qd̾ iam dixi scĩtati ur̃e: ut antequam
efficeremur participes immortalitatis ipsiꝰ: fierae
ipse prius particeps mortalitatis nr̃ȩ. Sicut aũ
ille mortalis nõ de sua substantia. s de nr̃a: sic
nos immortales nõ de nr̃a substantia. s de ipsiꝰ.
articipes ergo erimus: nemo dubitet: scriptura

Expanded text:
cipes erimus; quia dictum est de Jerusalem, cujus dispersiocipes erimus; quia dictum est de Jerusalem, cujus dispersiones colligit, dictum est de illa quiddam magnum: «Jerusalem quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum» . «In idipsum» quid ait, nisi quod mutari non potest? Caetera quae sunt creata, aliter et aliter possunt esse; qui autem creavit, Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Igitur si ipse idem ipse est, et mutari ex nulla parte potest; participando ejus divinitatem erimus et nos immortales in vitam aeternam. Et hoc nobis pignus datum est de Filio Dei, quod jam dixi Sanctitati vestrae, ut antequam efficeremur participes immortalitatis ipsius, fieret ipse prius particeps mortalitatis nostrae. Sicut autem ille mortalis, non de sua substantia, sed de nostra: sic nos immortales, non de nostra substantia, sed de ipsius. Participes ergo erimus: nemo dubitet, Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
harena numerata est. Quicquid ergo infinitum
mundus iste complectit᷑: etiam si homini. nõ tam̃
deo. Parũ dico dõ: angłis numeratum ẽ. Intelligẽ¬
tȩ illius nõ est numerus. Excedit om̃s numerarios
intelligentia eius. Humerari a nob̾ nõ potest. Ipsũ
numerũ quis num̃at: Numero numerant᷑: quecũq
numerant᷑. Si quicquid numerat᷑ numero num̾a¬
tur: numeri nõ potest ẽẽ numerus. Numerari nu¬
merus nullo pacto potest. Quid ergo ẽ. apud dm̃:
ipsam mẽsurã et ipsum num̾um et ipsum pondꝰ
ubi ds omĩa disposuit: aut numerare potest
aut metiri. aut appendere : Ergo intelligentiȩ
eius non ẽ. numerus. Conticescant humanȩ uoces:
requiescant humanȩ cogitationes. Ad in compre¬
hensibilia nõ se tendant quasi comp̃hensuri: s
tanquã participaturi. Participes enĩ erimus: nõ hoc
quod capimꝰ erimus: nec totum capiemꝰ. s parti¬

Expanded text:
arena numerata est. Quidquid ergo infinitum arena numerata est. Quidquid ergo infinitum mundus iste complectitur, etiamsi homini, non tamen Deo: parum dico, Deo; Angelis numeratum est. «Intelligentiae ejus non est numerus.» Excedit omnes numerarios intelligentia ejus, numerari a nobis non potest. Ipsum numerum quis numerat? Numero numerantur quaecumque numerantur. Si quidquid numeratur, numero numeratur; numeri non potest esse numerus, numerari numerus nullo pacto potest. Quid ergo est apud Deum, ipsam mensuram, et ipsum numerum, et ipsum pondus, ubi Deus omnia disposuit, aut numerare potest, aut metiri, aut appendere? Ergo, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Conticescant humanae voces, requiescant humanae cogitationes: ad incomprehensibilia non se extendant quasi comprehensuri, sed tanquam participaturi; participes enim erimus. Non hoc quod capimus erimus, nec totum capiemus: sed parti
Abbreviated transcription (Latin):
rus estin fine non noui uos: quia eos nõ numera¬
uit in multitudine stellarum. nec eis noĩa uoca¬
uit : nolite inquit in hoc gaudere quia sp̃s uobis
subiecti sunt. s gaudete quia nomina ur̃a scrip¬
Impletus est gaudio : eructauit in effabilit̾ nescio
que. que dicere non ualebat: et cogitabat quo¬
quomodo ualebat. Magnus dñs nr̃ et magna
uirtus eius: et intelligentiȩ eius non ẽ. numerus.
Ille ipse qui numerat multitudinẽ stellarũ: nume¬
rari non potest. Magnus dñs nt̃ et magna untꝰ
eius: et intelligentie cus non ẽ. numerus. Quis
hoc exponat: Quis digne uł cogitet quod dictũ
est. intelligentiȩ eius non est numerus: Atq uti¬
nã infundat se nob et ubi nos defecimus: quia
ipse potens est. lpse iliustret m̃tes ur̃as: ut scutis
quid sit intelligentiȩ eius nõ est num̾us. Uidetis
enu frs nunqͥd e numerius harenȩ : hobis nonẽ.¬
dõ est. cui capilli capitis nr̃i numerati sunt: et

Expanded text:
rus est in fine, «Non novi vos;» quia eos non numerarus est in fine, «Non novi vos;» quia eos non numeravit in multitudine stellarum, nec eis nomina vocavit: «Nolite,» inquit, «in hoc gaudere, quia spiritus vobis subjecti sunt; sed gaudete quia nomina vestra scripImpletus est gaudio, eructavit ineffabiliter: nescio quid dicere non valebat; et cogitare quomodo valebat? «Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et intelligentiae ejus non est numerus.» Ille ipse qui numerat multitudinem stellarum, numerari non potest: «Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et intelligentiae ejus non est numerus.» Quis hoc exponat? quis digne vel cogitet quod dictum est, «Et intelligentiae ejus non est numerus?» Atque utinam infundat se vobis, et ubi nos deficimus, quia ipse potens est, ipse illustret mentes vestras, ut sciatis quid sit, «Intelligentiae ejus es; numquid est numerus arenae? Nobis nonDeo est: cui capilli capitis nostri numerati sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
et si ad tempus habet hec dona auferentur ab eo
Aufertur quod habet: quia quiddã nõ ht̃. Et ips̃i
quiddam hoc nõ habet unde cetera teneantur:
et ipse non ꝑeat. Quid est illud quod modo ait
dñs. qui habet addetur eiͥ qui aut̃ non habet. et
quod habet auferetur ab eo: Qui ergo non habce.
et quod ht̃ auferetur ab eo. habet gr̃am possiden¬
di: s ñ ht̃ bearitatẽ utendi. Quia ergo illud non
habet: et quod habet auferetur ab eo. ł ropterea
discipuli ut haberẽt karitatẽ quos uolebat facere
in celo stellas ambulantes suꝑeminentẽ uam. ille
qui num̾abat multitudinẽ stellarum. et om̃ib eis
nomina uocans: cum redirent discipłi quo missi
erant. exultauerũt et dixerut. dñe ecce sp̃s imn¬
mundi subiecti sut̃ nobis. ꝓpter nom̃ tuũ: et ille
qui numerat multitudinem stellarũ. et om̃ibꝰeis
nomina uocans. sciens multos dicturos eẽ. nõne
in nomine tuo demonia eiecius. quib dictu¬

Expanded text:
etsi ad tempus habet haec dona, auferentur ei. etsi ad tempus habet haec dona, auferentur ei. Auferetur ei quod habet, quia quiddam non habet: et ipsum quiddam hoc non habet, unde caetera teneantur et ipse non pereat. Quid est illud quod modo ait Dominus: «Qui habet, addetur ei; qui autem non habet, et quod habet auferetur ab eo» ? Qui ergo non habet, et quod habet auferetur ab eo. Habet gratiam possidendi, sed non habet charitatem utendi: quia ergo illud non habet, et quod habet auferetur ab eo. Propterea discipuli, ut haberent charitatem, quos volebat facere in coelo stellas ambulantes supereminentem viam, ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans;» cum redirent discipuli quo missi erant, exsultaverunt, et dixerunt: «Domine, ecce spiritus immundi subjecti sunt nobis propter nomen tuum.» Et ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans,» sciens multos dicturos esse, «Nonne in nomine tuo daemonia ejecimus?» quibus dictu
Abbreviated transcription (Latin):
mus: In nomine tuo omĩa ista. Et quid dicã
eis: Nunquã noui uos: discedite a me qui oꝑ¬
amini iniquitatem. Quidͤ ergo eẽ iam lumen
cęli. consolans noctẽ: et quod non uincatur
a nocte : Adhuc inquit suꝑeminentiorem uiã
uobis demõstro. Si lingius hominũ loquar &
angłoꝵ. karitatem aut̃ non habeam: factus
sum ut eram̃tum sonans. aut cymbalum tin¬
mens. Quale donum ẽ. Ioqui linguis angłoꝵ
et hominum : Tamen si karitatem inquit
nõ habeam: eram̃tum sum sonans. aut cym¬
balum tuimens. Si sciero inquit om̃ia sacram̃¬
ta et omẽm scientiam: et si habuero omẽm
ꝓpħiam et omẽm fidem ita ut montes tusferam .a¬
quanta ista dona sunt. karitatem aut̃ nõ habea
inqͥt: nichil sum. Quale est istud donũ martir:
et distributionis rerum suarũ: Et tam̃ si distri¬
buero inquit omĩa mea pauꝑib. et tradidero
corpus meũ ut ardeam: Karitatem aut̃ nõ habe¬
am: nichil michi ꝓdest. Qui gͦ nõ ht̃ karitatem.

Expanded text:
uid dicet eis? «Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quid est ergo, esse jam lumen coeli consolans noctem, et quod non vincatur a nocte? «Adhuc,» inquit, «supereminentiorem viam vobis demonstro» . «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens.» Quale donum est loqui linguis Angelorum et hominum! Tamen «si charitatem,» inquit, «non habeam, aeramentum sum sonans, aut cymbalum tinniens. Si sciero,» inquit, «omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam» quanta ista dona sunt!; «charitatem autem non habeam,» inquit, «nihil sum.» Quale est illud donum martyrii, et distributionis rerum suarum! Et tamen «si distribuero,» inquit, «omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Qui ergo non habet charitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cũ ad illam ciuitatẽ ꝑ uenerimus: quando
effecti fuerimus equales angłis dĩ: quando nul
la nos corporalis necessitas ulla ex parte sollici¬
tat: nõ fames nõ sitis int̾pellat: non estus fati¬
gat. nõ frigus constringit: non febris deicit.
nõ mors finit. Ad illam ꝑfectissimam laudem
ererceamus nos. Laudationẽ istam inbonis oꝑi¬

Expanded text:
Dei, cum ad illam civitatem venerimus, quando Dei, cum ad illam civitatem venerimus, quando effecti fuerimus aequales Angelis Dei ; quando nos nulla corporalis necessitas ulla ex parte sollicitat, non fames, non sitis interpellat, non aestus fatigat, non frigus constringit, non febris dejicit, non mors finit. Ad illam perfectissimam laudem exerceamus nos laudatione ista in bonis o
Abbreviated transcription (Latin):
uoracitatis excedas. et uinolentia te ingurgices:
quantas libet laudes dĩ lingua tua sonet. uita
blasphemat. Post cibum et potũ requiescis ut
dormias: nec in lecto aliquid turpit̾ agasnec excedaᷤᷤ
ult̾ ẽcessam licentiã ui lege dĩ. Sit castus cum
coniuge thorus. Et si est cura ꝓpagandi liberos
non sit effrenata luxuries libidinum. differ
in lecto tuo a coniuge tua: qm̃ menbra ap̃i
estis ambo. Ambo ab illo conditi: ambo sangui¬
ne ipsius reparati. hec agens laudas eum : nec
omino sibebit laudatio tua. Quid cum somnus
aduenerit: Et cũ dormis non te excitet a quie¬
te mala conscientia tua: et innocentia somni
tui laudat dm̃. Si gͦ laudas. nõ tantum lingua
canta. s etiam assumpto bonoꝵ oꝑm psalterio.
qũi bonus psalmus. Laudas : cum agis nego oiũ.
Laudas : cum cibũ et potũ capis. Laudas: cum
in lecto requiescis. Laudas: cum dormis. Qnͣ¬
do non laudas : Perficietur in nob laudatio

Expanded text:
voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuae, quia membra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni tui laudat Deum. Si ergo laudas, non tantum lingua canta, sed etiam assumpto bonorum operum psalterio; «quoniam bonus psalmus.» Laudas cum agis negotium, laudas cum cibum et potum capis, laudas cum in lecto requiescis, laudas cum dormis; quando non laudas? Perficietur in nobis laudatio
Abbreviated transcription (Latin):
cogitas: Siluisti a laude dĩ: et quod ẽ. grauurs
no solum alaude siliusti. s in blasphemiam ꝑre¬
mistie ens onuids lauidatur de bono ope tuo: ope
tuo laudas diñ. Et cum blasphenatur ds̃ de ma
lo oꝑe tuo: blasphemas dĩ. Itaq ad auriũ excitaci¬
onem canta uoce: corde ne sileas: uita ne taceas.
N on cogitas in negocio friudẽ. psallis dõ. Cum man¬
ducas et bibis. psalle: nõ int̾nuscendo sonoꝵ sua¬
uitates ad aures aꝑtas: s modeste et frugalit̾ et
temꝑant̾ manducando et bibendo: quia hoc di¬
cit apłs. Siue manducatis siue bibitis. siue aliqͥd
ficitis: omĩa in gła dĩ facite. Si gͦ bene agis quod
et manducas et bibis et ad refectionem corporis
sumis reparationẽq mẽbroꝵ: gr̃as agens ei qui
tibi p̃buit mortali et fragili ista supplementoꝵ
solatia: et cib tuus et potus tuus laudat dm̃.
Si uero modũ nature debitum in immoderatiõẽ

Expanded text:
cogitas; siluisti a laude Dei: et quod gravius est, cogitas; siluisti a laude Dei: et quod gravius est, non solum a laude siluisti, sed in blasphemiam perrexisti. Cum enim Deus laudatur de bono opere tuo, opere tuo laudas Deum; et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, opere tuo blasphemas Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agis, quod et manducas et bibis, et ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione
Abbreviated transcription (Latin):
sic pretereamus. Laudate dũm dictũ est: et trã¬
siit. factum ẽ: et taciunus. Laudauimus: et siliumꝰ.
Cantauimus : et conquieuimus. Imus in aliud forte
agendum quod restat: et aliȩ actiones cũ occur¬
rorint nobis: laudatio diuina cessabit ĩ nobis:
Non sic. Ham lingua tua ad horã laudet: uita tua
semꝑ saudet. Inde gͦ bonus psalmus. P salmus quip¬
pe can tus ẽ. non quilibet: s ad psalterium. Psal¬
terium aut̃ organum quoddã est cantilenȩ: sicut
lira. sicut eythara. et huiꝰmodi organa. que inuẽ¬
ta sunt ad cantandũ. Qui gͦ spallit. nõ sola uo¬
ce psallit: s assumpto etiam quodam organo qd
uocatur ꝓsalterium accedentib manib uoci cõ¬
cordat. U is gͦ psallere: Non sola uox tua sonet
laudes dĩ: s oꝑa tua concordet᷑ cũ uoce tua. Cũ
ergo uoce cantaueris. silebis aliquãdo: uita sec
tat᷑ ut nunꝗ sileas. Nego oium agis: et fraudem

Expanded text:
sic praetereamus laudare Dominum. Dictum est, et transic praetereamus laudare Dominum. Dictum est, et transiit; factum est, et siluimus; laudavimus, et tacuimus; cantavimus, et conquievimus. Imus in aliud forte agendum quod restat, et aliae actiones cum occurrerint nobis, laudatio divina cessabit in nobis? Non sic; nam lingua tua ad horam laudat, vita tua semper laudet. Inde ergo bonus psalmus. 2. Psalmus quippe cantus est, non quilibet, sed ad psalterium. Psalterium autem quoddam organum est cantilenae, sicut lyra, sicut cythara, et hujusmodi organa, quae inventa sunt ad cantandum. Qui ergo psallit, non sola voce psallit; sed assumpto etiam quodam organo, quod vocatur psalterium, accedentibus manibus voci concordat. Vis ergo psallere? Non solum vox tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem
Abbreviated transcription (Latin):
tanĩ daturum quicquid cupimus. Pat̃ est eñi: et
quod mali cupiunt filii nõ dat. Laudomus et spe¬
mus & desideremus. nõ illud aut illud: s quod
uidicat dandum eẽ. quem laudamus. Ile enim
nouit quid nob̵ dari eacpediat: nos aut̃ intondai¬
mus quid nobis ꝓsit acciꝑe. Apłs ait. Quid en
oremus sicut oportet: nesoinus. Et idem ipse
apłs paulus sꝑabat sibi ꝓdeẽ si auferretur ab illo
stimulus carnis suȩ angłs sathanȩ. a quo colaphi¬
⁊abatur sicut ipse confitetur : et ait. Propter qd̾
ter dñm rogaui ut auferret eum a me: et dix̃
michi. Sufficit tibi gr̃a mea: nam uirtus in in¬
firmitate ꝑficitur. Desiderauit aliquid: nõ con¬
cessum ẽ. ad uoluntatẽ. ut consuleret᷑ ad sanita¬
tem. Hic gͦ quid nobis ꝓpositum ẽ : Laudate in
est psalmus. Ipse psalmus laus dñi est. Hoc gͦ ait.
Laudate dñm : qm̃ bonũ est laudare dũm. Non

Expanded text:
tamen daturum quidquid cupimus. Pater est enim, et tamen daturum quidquid cupimus. Pater est enim, et quod mali cupiunt filii, non dat. Laudemus, et speremus, et desideremus non illud aut illud, sed quod judicat dandum esse, quem laudamus. Ille enim novit quid nobis dari expediat; nos autem intendamus quid nobis prosit accipere. Apostolus ait: «Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus» . Et ipse idem apostolus Paulus sperabat sibi prodesse, si auferretur ab eo stimulus carnis suae, angelus satanae a quo colaphizabatur, sicut ipse confitetur et ait: «Propter quod Dominum ter rogavi, ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Desideravit aliquid; non concessum est ad voluntatem, ut consuleretur ad sanitatem. Hic ergo quid nobis propositum est? «Laudate,» i«Quoniam bonus est psalmus.» Ipse psalmus laus Domini est. Hoc ergo ait, Laudate Dominum, quoniam bonum est laudare Dominum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
AUDATE dñm. Dicite hoc om̃ib gentib:
non solis nobis. Et istam uocem ꝑ loca
quidem singła sonantẽ a lectorib singulatĩ
audiunt ȩccłiȩ: una uoax tam̃ dĩ suꝑ om̃s non
tacet ut laudemus eum. Et quasi quereremꝰ
quare laudare dm̃ debeamus: udete quam
demus dñm. Quare : Qm̃ bonus psalmus.¬
U ellem ego inqͥt aliquis laudare dñm: si michi
aliquid ꝓ ista laude donaret. Quis enim lau¬
det gratis uł hominem: Expectant ergo ali¬
quam mercedem laudatores hominum. Nul¬
lam ne mercedẽ expectare aut petere: aut
sꝑare debet laudator dĩ: Laudat᷑ infirmus.
et sꝑatur de illo aliquid: laudatur omp̃s. et
nulla merces est: An forte hoc cupio: quod illes
non potest dare: Quid homo desiderat: quod
in manu dĩ non sit: Cũ laudaueris hominẽ: forte
hoc cupis quod ab illo prestari non potest. dm̃
securus lauda: queni nemo potest dicere nõ pos¬
se p̃stare. quod tu poteris desiderare. P roposita x
spe mercedis aliciius laudare debemus dm̃: no̾

Expanded text:
audate Dominum.» Dicitur hoc omnibus gentibus, non solis nobis: et istam vocem per loca quidem singula sonantem a Lectoribus, singillatim audiunt Ecclesiae; una vox tamen Dei super omnes non tacet, ut laudemus eum. Et quasi quaereremus quare laudare Deum debeamus, videte quam demus Dominum. Quare? «Quoniam bonus psalmus.» Vellem ego, inquit aliquis, laudare Dominum, si mihi aliquid pro ista laude donaret. Quis enim laudet gratis vel hominem? Exspectant ergo aliquam mercedem laudatores hominum; nullamne mercedem exspectare, aut petere, aut sperare debet laudator Dei? Laudatur infirmus, et speratur de eo aliquid; laudatur Omnipotens, et nulla merces est? An forte hoc cupio, quod ille dare non potest? Quid homo desiderat, quod in manu Dei non sit? Cum laudaveris hominem, forte hoc cupis quod ab illo praestari non potest: Deum securus lauda, quem nemo potest dicere non posse praestare quod tu poteris desiderare. Proposita ergo spe mercedis alicujus laudare debemus Deum, non
Abbreviated transcription (Latin):
mat quod loquimur siue exꝑtos siue in exꝑtos:
ut exꝑti approbent. in exꝑti desiderent: et om̃i¬
b suauis sit disputatio inea: quę primum dño
suauiserit si ueridica erit: ueridica aut̃ erit. si
non michi a me s ab illo erit. Sic cepit psalmus.

Expanded text:
niat quod loquimur, sive expertos, sive inexpertos, niat quod loquimur, sive expertos, sive inexpertos, ut experti approbent, inexperti desiderent, et omnibus suavis sit disputatio mea: quae primum Domino suavis erit, si veridica erit; veridica autem erit, si non mihi a me, sed ab illo erit. Sic coepit Psalmus.
Abbreviated transcription (Latin):
abba pat. cum aliud nichil sit abba quã pater.
Non tam̃ frustra dixit apłs. in quo clamamus
abła pat̾: nisi quia unus paries ueniens ad lapi¬
dem angularem clamat ablu. alius ex alio late¬
re clamat pater: in illo utiq lapide angulari
qui ẽ. pax nr̃a. qui fecit utraq unum. Uideamꝰ
ꝰ hic quid aminoneatur. et unde gratulemur.
et unde gemamus. et unde auxilium postule¬
inus. unde deseramur. unde nob̃ subueniatur:
quid simus ꝑ nos. quid ꝑ miscdiam dĩ: quo modo
nr̃a suꝑbia conteratur. ut illius gr̃a glorificetur
U nieuiq hominum quid dicturus sum : Si fieri
potest conferat in se. Loquor aut̃ hominib qͥ
ambulant uiam dĩ: et constituti sunt in aliqͦ
ꝓfectii sp̃uali. Unde sĩqui forte ꝓpter hoc minꝰ
me intelligunt. inueniant ubi sint: et ꝓficien¬
do ad intellectum festinent. Non aut̃ arbitror
deserturum dm̃ conatum nr̃m. ut ad om̃s ꝑue¬

Expanded text:
«Abba, Pater.» Cum aliud nihil sit «Abba,» quam «Pater:» «Abba, Pater.» Cum aliud nihil sit «Abba,» quam «Pater:» non tamen frustra dixit Apostolus, «In quo clamamus, Abba, Pater» : nisi quia unus quidem paries veniens ad lapidem angularem, clamat, «Abba;» alius ex alio latere clamat, «Pater;» in illo utique lapide angulari, qui est pax nostra, qui fecit utraque unum . Videamus ergo hic quid admoneamur, et unde gratulemur, et unde gemamus, et unde auxilium postulemus; unde deseramur, unde nobis subveniatur; quid simus per nos, quid per misericordiam Dei; quomodo nostra superbia conteratur, ut illius gratia glorificetur. Unicuique hominum quod dicturus sum, si fieri potest, occurrat in se. Loquor autem hominibus qui ambulant viam Dei, et constituti sunt in aliquo provectu spirituali: unde si qui forte propter hoc minus me intelligunt, inveniant ubi sint, et proficiendo ad intellectum festinent. Non autem arbitror deserturum Deum conatum nostrum, ut ad omnes perve
Abbreviated transcription (Latin):
raciones dĩ cominendat no¬
bis ꝓbatas in nobis: et idõ ex¬
ꝑtis ẽ. dulcior. Et mirum si
poterit suauis eẽ. ciulibet:
non illi qui quod in isto psalmo audit in se
diseit: non tamen un alicui uł duob s po¬
pło dĩ conscriptus ẽ. ⁊ ad se agnoscendum tan¬
quam in speculo ꝓpositus: cuius titulus nõ nẽ
tractandus ẽ. Et̾ enim alleliua: et bis alleluia:
eni et hoc. sine sactamento certis dieb cantamꝰ
alleliua. Certis quidem dieb cantamus: s om̃i
die cogitamus. Sic eñi hoc uerbo significatur
laus dĩ. ⁊ si non in ore carnis certe in ore cordis.
semꝑ laus eius in ore meo. Quod aut̃ non semel
s bis habet alleliua titulus iste: non huius psai¬
mi proprium ẽ. s et alius suꝑior sic habet: et
quantũ appiret ex eius textu cantatus ẽ. ille de
popło ifrł. Cantatur aut̃ iste de uniuersa ȩccłia
di: diffusa toto orbe t̾rarum. Forte nõ immeri¬
to bis habet alleliua: ꝓpter quod damamus et

Expanded text:
rationes Dei commendat nobis, probatas in nobis, et ideo expertis est dulcior. Et mirum si potuerit suavis esse cuilibet, nisi illi qui id quod in isto psalmo audit, in se didicit. Non tamen uni alicui vel duobus, sed populo Dei conscriptus est, et ad se agnoscendum tanquam in speculo propositus. Cujus titulus non nunc tractandus est: est enim, «Alleluia,» et bis «Alleluia.» m: neque enim et hoc sine sacramento certis diebus cantamus. Alleluia certis quidem diebus cantamus, sed omni die cogitamus. Si enim hoc verbo significatur laus Dei, etsi non in ore carnis, certe in ore cordis, «Semper laus ejus in ore meo» . Quod autem non semel, sed bis habet «Alleluia» titulus iste, non hujus psalmi proprium est, sed et alius superior sic habet. Et quantum apparet ex ejus textu, cantatus est ille de populo Israel; cantatur autem iste de universa Ecclesia Dei diffusa toto orbe terrarum. Forte non immerito bis habet «Alleluia:» propter quod clamamus et
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: et ds̃ erat uerbũ. Hoc erat in principio: apd̾
dm̃. Omĩa ꝑ ipsũ facta sut̃: et sine ipso factũ est
nichil. Per quid facta sũt: Per uerbũ. Quomodo
hic ostendit: quia ꝑ uerbũ facta sunt omĩa : Ipse
dixit et facta sut̃: ipse mandauit et creata sunt.
Nemo dicit. nemo mandat: nisi uerbo. Statuit ea¬

Expanded text:
erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» . Per quid facta sunt? Per Verbum. Quomodo hic ostendit quia per Verbum facta sunt? «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt.» Nemo dicit, nemo mandat, nisi verbo. 8. «
Abbreviated transcription (Latin):
nõ discere opꝰ habetis. s commemorari. Ad hoc aut̃ uoluit
ds obsoure ponere quosdã uersus suos: nõ ut aliquid
nouũ de illis seruetur. s ut iã qd̾ usitatũ erat obscuris er¬
positis innouet᷑. Houimꝰ reges factos xp̃ianos. nouimꝰ
nobiles gentiũ factos ap̃ianos: sut̃ hodieq et fuerũt
et erũt: et nõ cessat frameȩ bis aoutȩ in manib scõꝵ¬
Quomͦ gͦ ligatos compedib et uĩclis ferreis intelligimꝰ e
Scit haritas ur̃a et erudicio. quia in ęccłia nucriti estis.
et soletis audire diuinas lectiones. qm̃ infirma mũdi
elegit d̾s̃ ut confũderet fortia. et stulta mũdi eleg̃
ds̃ ad cõfundendos sapientes: et ea que nõ sut̃ tanquã
que sint. ut que sut̃ euacuent᷑. Sio eñi ait apłs. Ui
dete eñi uocationẽ ur̃am fr̃s. quia nõ multi sapiẽtes¬

Expanded text:
non discere opus habetis, sed commemorari. Ad hoc autem voluit non discere opus habetis, sed commemorari. Ad hoc autem voluit Deus obscure ponere quosdam versus suos, non ut aliquid novum de illis eruatur; sed ut quod jam usitatum erat, obscuris expositis innovetur. Novimus reges factos christianos, novimus nobiles gentium factos christianos. Sunt hodieque, et fuerunt, et erunt; et non cessant frameae bis acutae in manibuso ergo ligatos compedibus et vinculis ferreis intelligimus? Scit Charitas vestra et eruditio quia in Ecclesia nutriti estis, et soletis audire divinas lectiones, quoniam «infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia; et stulta mundi elegit Deus, ad confundendos sapientes; et ea quae non sunt tanquam ea quae sunt, ut quae sunt evacuentur.» Sic enim ait Apostolus: «Videre eni
Abbreviated transcription (Latin):
brũ adorare erubescis: adorare que faber fecit nõ eri¬
besces: Cũ ceꝑit erubescere. cũ ceꝑit conpũgi. fecisti uii¬
nus de framea. ꝑuenit ad cor: moriturus ẽ. ut uiuat
Erameȩbis acutȩ in manib eoꝵ ad faciendã iundictã in
gentib: obuirgationes in ppłis. Ut alliget̃ reges eoꝵ in
compedib: et nobiles eoꝵ in uincłis ferreis. Ut facias
in eis uidioiũ cõscriptũ. Facile exposuimꝰ quomͦ de fi¬
meis cadat̃ ut exurgant: separẽtur ut cõ gregentur.
uulnerẽtur ut sanent᷑. moriant᷑ ut uiuat̃. S qͥd facie¬
mꝰ. quomͦ exponimꝰ ad alligandos reges eoꝵ in cõpedibꝰ
Reges gẽtium alligãdi in cõpedib: et nobiles eoꝵ in uĩ¬
culis. addidit ferreis. Ad estote ut agno̾catis qd̾ nostis. Isti
eñi uersus quos cȩpimꝰ exponere obscuri st̃. s illud qd
ex illis dicturus sũ. nõ est nouũ. lam notũ ẽ. uob̃: modo

Expanded text:
brum adorare erubescis, quod faber fecit, non erubrum adorare erubescis, quod faber fecit, non erubescis? Cum coeperit erubescere, cum coeperit compungi, fecisti vulnus de framea; pervenit ad cor, moriturus est ut vivat: «Frameae bis acutae in manibus eorum, ad faciendam vindictam in gentibus, objurgationes incompedibus, et nobiles eorum in vinculis ferreis. Ut faciant in eis judicium conscriptum.» Facile exposuimus quomodo de frameis cadant ut exsurgant, separentur ut congregentur, vulnerentur ut sanentur, moriantur ut vivant: sed quid faciemus? quomodo exponemus, «Ad alligandos reges eorum in compedibus?» Reges gentium alligandi in compedibus; «et nobiles eorum in vinculis,» addidit «ferreis.» Adestote, ut agnoscatis quod nostis. Isti enim versus quos coepimus exponere, obscuri sunt; sed illud quod ex illis dicturus sum, non est novum. Jam notum est vobis; modo
Abbreviated transcription (Latin):
tur: unde dictũ ẽ. petro. macta et manduca : I ñ
ipse saulus ocoisus ẽ. ꝑsecutor: et paulus erectus
ẽ. p̃dicator: Quero saulũ ꝑsecutorẽ: et nõ inuenio.
Occisus ẽ. Unde: de framea bis acuta. s quia occi¬
sus in se. et uiuificatus in xp̃o: idõ cõfidẽs dicit.
Uiuo aut̃ iã nõ ego : uiuit aut̃ in meap̃c. Quomiͦ¬
ille fit: sic ꝑ illũ. Et eñ cũ factus eẽt p̾dicator:
accepit et ipse in manib frameã bis acutã. ad fa¬
ciendã uĩdictã in gentib. Et ne uere tu putares
carne fieri : sequit᷑. et exponit. Obiuirgationes in
ppłis. Obiurgatio que ẽ: Correptio ꝓcedat ex uo¬
bis. framea bis acuta. nolite cessare: dedit illã uob̾
ds ꝓ modulo ur̃o. Qualis homo es qui ydola colis.
dic amico tuo: si tam̃ remãsit cui dicas. Qualis ho¬
mo es qui dimisisti eũ a quo factus es. et adoras quod
fecisti: Melior ẽ fiber: quã qd̾ fabricat faber. Si fa.¬

Expanded text:
tur, unde dictum est Petro: «Macta et manduca» ? Unde tur, unde dictum est Petro: «Macta et manduca» ? Unde ipse Saulus occisus est persecutor, et Paulus erectus est praedicator? Quaero Saulum persecutorem, et non invenio; occisus est. Unde? De framea bis acuta. Sed quia occisus est in se, et vivificatus est in Christo, ideo confidens dicit: «Vivo autem jam non ego; viilli fit, sic per illum. Etenim cum factus esset praedicator, accepit et ipse in manibus frameam bis acutam, «ad faciendam vindictam in gentibus.» Et ne vere tu putares carne fieri, sequitur, et exponit: «Objurgationes in populis.» Objurgatio quae est? Correptio. Procedat ex vobis framea bis acuta, nolite cessare; dedit illam vobis Deus pro modulo vestro. Qualis homo es, qui idola colis? Dic amico tuo, si tamen remansit cui dicas: Qualis homo es, qui dimisisti eum a quo factus es, et adoras quod fecisti? Melior est faber, quam quod fabricat faber. Si fa