comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiam mentis in uissibilipo¬
testate in terrogaret. Peccaui in¬
quit. quod tradiderĩ sanguinẽ
iustum. Et si cassa est penitentia
.ẽ. tamen ullus in scelere pudor cul¬
confutatur: quos cum professiore¬
darguat uenditoris: scelerati ta¬
men uindicant sibi iura contractꝰ.
et exortes reatus se credunt dum
dicunt. Quid adnos: Tuuideris.
Amentes plane. qui putant ma¬
gis soluise auctoris scerere. quam
teneri. In pecumariis causis. refu¬
so pretioius soliitur. hi pretium
recipiunt: et sacrilegium per se¬
cuntur. Ac pertinacib studus.
funestam sibi uindicant sanguiniᷤᷤ
auctionẽ: cum refunderet uen-¬
ditor sacrilegii mercedem. Euidẽ.¬
ter itaq dum pretium sanguiniᷤᷤ
a iudeorum ga gofilacus separat᷑
et ager figuli. ea quauenditur
cus humandis peregrinorum re¬
liquiis dicatur. et propħie im ple¬
tur oraculum. et surgentis aeccłȩ
misterium reuelatur. Ager enim
scđm diuina precepta. mundus

Expanded text:
conscientiam mentis inuisibili poconscientiam mentis inuisibili potestate interrogaret, peccaui inquit, quod tradiderim sanguinem iustum. etsi cassa est paenitentia anctum, est tamen ullus in scelere pudor culudentia confutatur. quos cum professio redarguat uenditoris, scelerati tamen sibi uindicant iura contractus et exsortes reatus esse se credunt, dum dicunt: qui ad nos ? t u uideris. amentes plane, qui putent solui se magis auctoris scelere quam teneri. in pecuniariis causis refuso pretio ius soluitur: hi pretium recipiunt et sacrilegium persequuntur ac pertinacibus studiis funestam sibi uindicant sanguinis auctionem, cum refunderet uenditor sacrilegii mercedem. euidenter itaque, dum pretium sanguinis a Iudaeorum gazophylaciis separatur et ager figuli ea qua uenditurcus humandis peregrinorum reliquiis dicatur, et prophetiae inpletur oraculum et surgentis ecclesiae mysterium reuelatur. ager enim secundum diuina praecepta mundus
Abbreviated transcription (Latin):
Demiq et dauid quia dixerat. ego
dixi in mea abundantia. non mo¬¬
uebor in ȩgernum : eã sibi iactanti¬
am ob fuisse profitetur dicens
Auertisti faciem tuam ame: et fa-¬
ctus sum conturbatus. Ande te
euocẽ petre. ut doceas me. quid¬
flens cogitaueris : Vnde te inquit
euocẽ : De celo ubi iam choris in¬
sertus es angłorum. an etiam de
tumulo: quia non putas in iuriã
et ibi eẽ. unde dñs resurrexit.
Doce nos. quid tibi profuerint la¬¬
crimȩ tuȩ. Sed dociusti ilico. Nam
qui lapsus es ante quã fleres. post¬
quam fleuisti. electus es ut alios
erigeres. qui te ipsum ante non re¬
xeras. habebat ergo lacrimas petru.
pio quas fundebat affectu. non ha¬
bebat proditor fletus quib culpã
ablueret. sed tormenta conscientiȩ.
quibus sacrilegia fateretur. Ut dũ
suoreus iudiciodã natur. et sponta.¬
neo supplicio expiatur facinus.
pietas dni qui se ipso nollet ulci¬
sci. et diuinitas probaretur. qui

Expanded text:
denique et Dauid, quia dixerat: ego denique et Dauid, quia dixerat: ego dixi in mea abundantia: non mouebor in aeternum, eam sibi iactantiam obfuisse profitetur dicens: auertisti faciem tuam a me et factus sum conturbatus. Unde te euoceflens cogitaveris? Unde, inquam, te evocem? De coelo, ubi jam choro insertus es angelorum: an etiam de tumulo; quia non putas injuriam et ibi esse, unde Dominus resurrexit? Doce nos quid tibi profuerint lacrymae tuae. Sed docuisti illico: nam qui lapsus es, antequam fleres, postquam 1524 flevisti, electus es, ut alios regeres, qui te ipse ante non rexeras. 93. Habebat ergo lacrymas Petrus, pio quas fundebat affectu: non habebat proditor fletus quibus culpam ablueret, sed tormenta conscientiae quibus sacrilegium fateretur, ut dum suo reus iudicio damnatur et spontaneo supplicio facinus expiatur, pietas domini, qui se ipse nollet ulcisci, et diuinitas probaretur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Negauit et tertio : respexit cũ iħs.
et ille amarissime fleuit. Respice
dñe iħu: ut sciamus nr̃m deflere
rum utilais. Nichil michi nocuit
quod negauit petrus. profuit qđ
emendauit.Didici cauere .eloqui¬
a perfidorum. Petrus inter iudȩ̨¬
os negauit. salomon contubernio
gentili deceptus errauit. Fleuit
ergo et amarissime petrus. fleuit.
ut lacrimis suum lauaret delictũ.
Et tusi ueniam uis mereri. dilue
lacrimis culpam tuam. Eodẽ mo
mento. eodẽ tempore respicit te
quia secretorum tuorũ testis assistit.
respicit ut recorderis. et fatearis.
errorẽ. Imitare et petrũ. alibi dicen¬
tem tertio. dnẽ tuscis quia diligo
te. Et enim quia tertio negauerat
tertio confitetur. Sed negauit in no¬
cte. confitetur indie. h.aec autem
ideo dicta sunt. ut sciamus nemi.¬
nem iactare se debere. Nam et si pe¬
trus lapsus ẽ. quia dixit. et si alu
scandaligati fuerint. sed non ego.
quis alius iure de se presumat :

Expanded text:
Negavit et tertio, respexit Jesus, Negavit et tertio, respexit Jesus, et ille amarissime flevit. Respice, Domine Jesu, ut sciamus nostrum deflere orum utilis: nihil mihi nocuit quod negavit Petrus, profuit quod emendavit. Didici cavere alloquia perfidorum. Petrus inter Judaeos negavit, Salomon contubernio gentili deceptus erravit . 90. Flevit ergo et amarissime Petrus, flevit ut lacrymis suum posset lavare delictum: et tu si veniam vis mereri, dilue lacrymis culpam tuam: eodem mento, eodem tempore respicit te quia secretorum tuorum testis adsistit, respicit ut recorderis et fatearis errorem. imitare Petrum dicentem alibi tertio: domine, tu scis quia diligo t e. etenim quia tertio negauerat, tertio confitetur, sed negauit in nocte, confitetur in die. haec autem ideo scripta sunt, ut sciamus neminem iactare se debere; nam si Petrus lapsus est, quia dixit: etsi alii scandalizati fuerint, ego non scandalizabor, quis alius iure de se praesumat?
Abbreviated transcription (Latin):
sare peccatum. ut iustificaretur
fatendo. quã grauaretur negando
culpa obrepsit ei. Et ego soleo
flere. si culpa michi desit: hoc ẽ
si non me uindicẽ. si non obtineã
quodimprobe cupio. Petrus do¬
luit et fleuit. quia errauit ut hõ.
Non in uenio quid dixerit.non in¬
uemoquid fleuerit. lacrimas eius
lego. satis factionẽ non lego.Sed
quod defendi non potest. ablu
potest. Lauent lacrime delictũ.
quod uoce pudor.ẽ. confiteri. Et
uenie fletus consulunt: et uere¬
cundie lacrime sine horrore cul¬
pam locuntur. Lacrime crimen
sine offensione uerecundie confi¬
tentur: lacrime ueniam non po¬
stulant. et merentur. In uenicur
tacuerit petrus. Ne tam cito uemi¬
e petitio plus offenderet. Ante
flendum est. sic precandũ. Bo
ne lacrime. quȩ lauant culpam.
Deniq: quos iħs respicit. plorant¬
delictũ. Negauit primo petrus. et
non fleuit: quia non respexerat
dñs. N egauit scđo. non fleuit.
quia non adhuc respexerat dñs.

Expanded text:
sare peccatum, ut iustificaretur sare peccatum, ut iustificaretur fatendo quam grauaretur negando culpa obrepsit ei. ego soleo flere. si culpa mihi desit, hoc est si non me uindicem, si non obtineam quod inprobe cupio; Petrus doluit et fleuit, quia errauit ut homo. non inuenio quid dixerit, inuenio quod fleuerit. lacrimas eius lego, satisfactionem non lego; sed quod non potest ablui potest. lauent lacrimae delictum. quod uoce pudor est confiteri. et ueniae fletus consulunt et uerecundiae. lacrimae sine horrore culpam loquuntur, lacrimae crimen sine offensione uerecundiae confitentur, lacrimae ueniam non postulant et merentur. inueni cur tacuerit Petrus, ne tam cito ueniae petitio plus offeflendum est, sic precandum. 89. Bonae lacrymae, quae lavant culpam. Denique quos Jesus respicit, plorant. Negavit primo Petrus, et non flevit; quia non respexerat Dominus. Negavit secundo, non flevit; quia adhuc non respexerat Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
lucas quoq scripsit. petrũ in ter¬
rogatum utrũ ex illis ẽẽt. respon¬
disse prima uoce. Non noui illũ.
Et bene dixit. Iemerarium ꝗp¬
pe erat. ut diceret quia nouerat
eum. quem mens humana non
potest cõprehendere. Nemo eñĩ
nouit filium. nisi pater. Rursus
scđa uoce scđm lucã idẽ petrus
ait. Non sum ego. Maluit uideli.¬
cet se negare quã xp̃m. Aut quia
uidebatur negare xp̃i societatẽ
utiq negauit se. Certe cũ de ho¬
mine negat. infilium peccauit
hominis. ut remitteretur ei. non
in sp̃m scm. Tertio quoq: in terro¬
gatus ait. Nescio quid dicas. hoc
est sacrilegia ur̃a nescio. Sed nos
excusamus. ipse non excusauit.
Non enim sat ẽ. in uoluta respon¬
sio confitentis iħm: sed aperta ẽ¬
fessio. Quid enim prodẽ. uerba
in uoluere. siuidere uis denegasse:
Et ideo petrus non de indrustria
respondisse sic inducitur: quia
postea recordatus ẽ: et tamenfle¬
uit. Maluit enim ipse suũ accu¬

Expanded text:
Lucas quoque scripsit Petrum interLucas quoque scripsit Petrum interrogatum utrum ex illis esset respondisse prima uoce: non noui illum. et bene dixit. temerarium quippe erat, ut diceret quia nouerat eum, quem mens humana non potest conprehendere; nemo enim nouit filium nisi pater. rursus secunda uoce secundum Lucan idem Petrus ait: non sum ego; maluit uidelicet se negare quam Christum. aut quia uidebatur negare Christi societatem, utique se negauit. certe cum de homine negat, in filium peccauit hominis, ut remitteretur ei, non in spiritum sanctum. tertio quoque interrogatus ait: nescio quid dicas, hoc est: sacrilegia uestra nescio. Sed nos excusamus, ipse non excusauitj non enim sat est inuoluta responsio confitentis Iesum, sed aperta confessio. quid prodest uerba inuoluere, si uideri uis denegasse? et ideo Petrus non de industria sic respondisse inducitur, quia postea recordatus est, et tamen fleuit. maluit enim ipse suum accu
Abbreviated transcription (Latin):
ex pressit. Hinc et ille profecit.
Error petri. doctrina iustorũ ẽ.
Et titubatio petri. om̃ium petra
est. Deniq super undas titubat.
sed dexterã porrigit xp̃s. In mon¬
te cadit. sed leuatur axp̃o. Titu¬
bauit idẽ petrus in mari. sed am¬
bulauit. Firmior titubatio pe-¬
tri. quam nr̃a est firmitudo. Ibi
cadit. quo nullus ascendit. Ibi
nutat. ubi nemo ambulat. Et ta¬
men inter undas licet titubet.
non labitur. Nutat. non cadit.
fluitat. non precipitatur. Et sice.¬
cidit in monte. tamen cecidit.
Sed felicius ille cecidit. quã alui
steterunt. felicius cecidit : qũe
xp̃s leuauit. Iterum autẽ in ter¬
rogatum quod ex discipulis cius
eẽt: ioħs scripsit negasse. Et be¬
ne negauit. quia ex eius dicebat᷑
eẽ discipulis. quẽ hominẽ in supe.¬
rioribus sunt locuti. Nam et ter¬
tio quod cũ illo eẽt uisꝰ negauit.
hoc desuperioribus deriuatur.
Cum illo quẽ hominẽ nuncupatis
non fui. sed adei filio non recessi.

Expanded text:
expressit; hinc et ille profecit. expressit; hinc et ille profecit. error Petri doctrina iustorum est et titubatio Petri omnium petra est. denique super undas titubat, sed dexteram porrigit Christo, in monte cadit, sed leuatur a Christo; titubauit idem Petrus in mari, sed ambulauit. firmior titubatio Petri quam nostra est firmitudo. ibi cadit, quo nullus ascendit, ibi nutat, ubi nemo ambulat. et tamen inter undas licet titubat, non labitur, nutat, non cadit, fluitat, non praecipitatur. et si cecidit, in monte tamen cecidit, sed felicius ille cecidit quam alii steterunt, felicius cecidit, quem Christus leuauit, iterum autem interrogatum quod ex discipulis eius esset Iohannes scripsit negasse. et bene negauit, quia ex eius dicebatur esse discipulis, quem hominem in superioribus sunt locuti. nam et tertio quod cum illo uisus esset negauit, hoc et de superioribus deriuatur: cum illo quem hominem nuncupatis non fui. sed a dei filio non recessi.
Abbreviated transcription (Latin):
erat hominis apostolus: qui erat
xp̃i. Deniq et paulus hominis
apłm se eẽ negauit dicens. Pau¬
lus apłs.non abhominibus.neq:
per hominẽ. sed per iħm xp̃m et
deũ patrẽ. Sed ne uideretur ambi¬
guũ aliquod in carnationis affer¬
re. subiecit: qui suscitauit eum
amortuis : ut et hominẽ credas.
cum dnm̃ ante credideris. Quod
alibi quoq eodẽ tenore custodit
ubi dicit. Unus enim ds̃. et unus
mediator dei et hominũ. homo
xp̃s iħs. Prius utiq mediatorem
dei. quamhominum nuncupa¬
uit. Non enim fas ẽ utrũq cre¬
dere. nisi fidei ordoseruetun.
Concordat igitur ubiq respon¬
sio. Nam qui dixit nescio hominẽ.
equũ erat ut in terrogatus utrũ
eẽt ex discipulis hominis. dice¬
ret. non sũ. Itaq non xp̃i disci¬
pulum se negauit. sed hominis¬
se negauit eẽ discipłm. Itaq et
petrus et paulus hominẽ nega¬
uerunt. quẽ dei filium fatebãt᷑.
Quod sensit petrus. et paulus

Expanded text:
erat hominis apostolus, qui erat erat hominis apostolus, qui erat Christi. denique et Paulus hominis apostolum se esse negauit dicens: Paulus apostolus non ab hominibus neque per hominem, sed per legum Christum et deum patrem. sed ne uideretur ambiguum aliquod in incarnationis adferre, subiecit: qui suscitauit eum a mortuis, ut et hominem credas, cum deum ante credideris. quod alibi quoque eodem tenore custodit, ubi dicit: unus enim deus et unus mediator dei et hominum homo Christus Iesus. prius utique mediatorem dei quam hominum nuncupauit; non enim sat est utrumque credere, nisi fidei ordo seruetur. concordat igitur ubique responsio; nam qui dixit: nescio hominem, aequum erat ut interrogatus utrum esset ex discipulis hominis diceret: non sum. itaque non Christipulum se negauit, sed hominis negauit esse discipulum. itaque et Petrus et Paulus hominem negauerunt, quem dei filium fatebantur. quod sensit Petrus et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
quod ex illis eẽt. scđm marcum
negauit. ut scias eugłistã uerita¬
ti quã gre plus dedisse. Sed ta¬
men negauit ex illis se ẽẽ. non
xp̃m negauit. Negauerit homi¬
num consortia. non dei gratiã.
Negauerit ex illis se eẽ qui cũ
galileo erant. non negauit cũ
dei filio. Deniq scđdm matheum
proditus quod cũ iħu naçareno
fuisset. ait nescio hominẽ. hoc
idẽ et in tertiam uocẽ uterq de
quibus proposiumus. Eugłiste¬
eũ cũ uiramento respondisse po
suerunt. quia nesciret hominem.
Et bene negauit hominẽ. quẽ
sciebat dm̃. Deniq ubi ius iuiran¬
dum ẽ. cauta responsio ẽ.N am
et sinegauit petrus. non tamen pe¬
ierauit. quia nec dñs peieraturũ
ẽẽ memorauerat. Quod si in pe¬
tro dubium ẽ. quã periculosum
est. quam iusiurandũ. Ioħ̃s aut̃
sic posuit. qm̃ in terrogatus aban¬
cilla petrus. utrũ exdiscipulis
eẽt illius hominis. prima uoce
responderit. nonsum. Non enim

Expanded text:
quod ex illis esset, secundum Marcum quod ex illis esset, secundum Marcum negauit, ut scias euangelistam ueritati quam gratiae plus dedisse, sed tamen negauit ex illis se esse, non Christum negauit. negauerit hominum consortia, non dei gratiam. negauerit ex illis se esse qui cum Galilaeo erant, non negauit cum dproditus, quod cum Jesu Nazareno fuisset, ait: Nescio hominem. Hoc idem et in tertia voce uterque de quibus proposuimus evangelista, cum juramento ressuerunt quia nesciret hominem. et bene negauit hominem, quem sciebat deum. denique ubi iusiurandum est, cauta responsio est. nam etsi negauit Petrus, non tamen perierauit, quia nec dominus perieraturum esse memorauerat. quodsi in Petro dubium est, quam periculosum est iusiurandum! Iohannes autem sic posuit quoniam interrogatus ab ancilla Petrus utrum ex discipulis esset illius hominis prima uoce responderit: non sum; non enim
Abbreviated transcription (Latin):
uit cũ dĩ fuisse se filio: Hoc. ẽ.
dicere. Nescio galileum. nescio
naçarenũ. quẽ dĩ filium noui.
habeant homines locorũ uoca¬
bula. dei filu patria non potest
nuncupari. cuius maiestatẽ lo¬
eus nulus includit. Et ut scias
hoc uerum ẽẽ: etiam exemplo
probatur. Nam alibi cum in ter.¬
rogaret dñs discipulos. quẽ di¬
cunt homines eẽ filiũ hominiᷤᷤ
alii. heliã. alui ieremiam dixe¬
tunt. aut unũ exprophetis. Pe.¬
trus autem ait. Tues xp̃s. filius
dei uiui. Nũquid et ibi negauit
quia xp̃m non hominis filium
sed dei maluit confiteri: Certe
quid hic putamus ambiguũ. qđ
cipe. Interrogatus enĩ petrus. et
tu ex illis es. qui cũ ihũ galileo e¬
rant. uerbum aeternitatis refugit.
Non erãt qui eẽ cȩperunt. hoc
est dicere. Ille solus erat. qui in
principio erat.Deniq: ait. Non
sum ego. Illius ẽ cm̃ eẽ. qui sẽper
est. Unde et moyses ait. Qui ẽ
misit me. Rursus cum urgueret᷑

Expanded text:
uit cum dei fuisse se filio? hoc est uit cum dei fuisse se filio? hoc est dicere: nescio Galilaeum, nescio Nazarenum, quem dei filium noui. habeant homines locorum uocabula, dei filium patria non potest nuncupare, cuius maiestatem locus nullus includit. et ut scias hoc uerum esse, etiam exeprobatur; nam alibi cum interrogaret Dominus discipulos: Quem dicunt esse homines Filium hominis? Alii Eliam, alii Hieremiam dixerunt, aut unum de prophetis : Petrus autem ait: Tu es Christus Filius Dei vivi . Numquid et ibi negavit, quia Christum non hominis Filium, sed Dei maluit confiteri? Certe quid hic putamus ambiguum, quocipe. Interrogatus enim Petrus: Et tu ex illis es, qui cum Jesu Galilaeo erant ? Verbum aeternitanon enim erant qui esse coeperunt - hoc est dicere: ille solus erat qui in principio erat. denique ait: non sum ego; illius est enim esse qui semper est. unde et Moyses ait: qui est misit me. rursus cum urgueretur
Abbreviated transcription (Latin):
et sanguinis. sed oculi mentis. qui
non condẽno elementa. quia ñ
sunt iudeorum elementa. sed alia
ẽ quam condẽno flamma perfi.¬
die. Hanc flammã condemno
iudeorum. diuina secutus oracula
Dicit enĩ dñs argentum ur̃m
reprobũ ẽ. Si argentum reprobũ¬
iudeorum caput uituli figutatũ
ẽ : hoc ẽ sacrilegu principatus.
Sed udeamus negandi tenorẽ.
que inter eugłistas indõ ẽẽ di¬
uersũ. Ita nouum fuit petrum
potuisse peccare. ut peccatum
eius nec ab eugłistis potuerit
comprehendi. Petrũ itaq pro-¬
denti ancille. quod exillis eẽt
quicũ iħu galileo erant. prima
uoce matħs posuit respondisse
Nescio quid dicis. hoc etiã mar¬
cus qui secutus ẽ. petrũ : et ex ip¬
so potuit uerius cognoscere. Pri¬
ma uox negantis est petri. qua
tam̃ ñ negare dñm. sed aprodi¬
tione mulieris se separasse uide
atur. Quid tamen negauerit ẽ¬
sidera. Ex illis utiq se ẽẽ. qui cũ

Expanded text:
et sanguinis, sed oculi mentis, quibet sanguinis, sed oculi mentis, quibNon condemno elementa, quia non sunt Judaeorum, sed Christi: sed alia est quam condemno, flamma perfidiae. Hanc flammam condemno Judaeorum, divina secutus oracula; dicit enim Dominus: Argentum vestrum reprobum est . Si argentum Judaeorum caput vituli figuratum est , hoc est, sacrilegii principatus. 78. Sed videamus negandi tenorem, quem inter evangelistas video esse diversum. Ita novum fuit Petrum potuisse peccare, ut peceius nec ab euangelistis potuerit conprehendi. Petrum itaque prodenti ancillae quod ex illis esset qui cum Iesu Galilaeo erant prima uoce Matthaeus posuit respondisse: nescio quid dicas. hoc etiam Marcus, qui secutus est Petrum et ex ipso potuit uerius cognoscere. prima uox negantis est Petri, qua tamen non negare dominum, sed a proditione se separasse mulieris uidetur. quid tamen negauerit considera. ex illis utique se esse qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
negat. ubi ueritas non ẽ. Ibi negat.
ubi xp̃s captus ẽ: ubi iħs ligatus
est. Quid non erraret. que intro¬
misit ostiaria. et interrogauit o-¬
stiaria uideorum: Male ȩua in¬
troduxit adã. male petrũ intro¬
duxit femina. Sed ille in para.¬
diso labitur. ubi non uemabilis
culpa: hic inpretorio iudeorũ.
ubi difficilis in nocentia. Illi in¬
terdictus lapsus. huic predictus
error. Ille cõmissus huic preiuidi¬
cauit : hic illũ re soluit. Conside¬
remus etiam quo instatu neget.
Frigus inquit erat. Si tẽpus con¬
sideremus. frigus eẽ non poterat.
Sed frigus erat. ubi iħs non agno¬
scebatur. Ubi non erat qui lucẽ
uideret. ibi negabatur ignis con¬
sumens. Erigus ergo erat menti.
non corporis.Demq: ad carbones
stabat petrus. quia algebat af-¬
fectu. Mala flamma iudaica.U¬
rit. non calefacit. Malus focus.
fuliginẽ erroris aspergit. Iuxta
que etiã petri interiores oculi.
caligarunt. Illi oculi. non carnas

Expanded text:
negat, ubi ueritas non est; ibi negat, negat, ubi ueritas non est; ibi negat, ubi Christus captus, ubi Iesus ligatus est. quidni erraret, quem intromisit ostiaria et interrogauit ostiaria Iudaeorum? male Eua induxit Adam, male Petrum introduxit femina; sed ille in paradiso labitur, ubi non ueniabilis culpa, hic in praetorio Iudaeorum, ubi difficilis innocentia. illi interdictus lapsus, huic praedictus error. ille cocavit, hic illum resolvit. . 76. Consideremus etiam quo in statu neget. Frigus, inquit, erat . Si tempus consideremus, frigus esse non poterat: sed frigus erat ubi Jesus non agnoscebatur, ubi non erat qui lucem videret, ubi negabatur ignis consumens. Frigus ergo erat mentis, non corporis. Denique ad carbones stabat Petrus, quia algebat affectu . Mala flamma Judaica: urit, non calefacit. Malus focus, fuliginem erroris aspergit, juxta quem etiam Petri interiores oculi caligarunt. Illi oculi non carnis
Abbreviated transcription (Latin):
quia clauso dnõ. calor mentis etiã
in ipso refrixent. Quid sibi uult:
quod prima eum prodit ancilla. cũ
uiri utiq magis eum potuerint re-¬
cognoscere. nisi ut iste sexus peccas.¬
se in necẽ dñi uideretur. ut et iste
sexus redimeretur per dni passio¬
nem: Et ideo mulier resurrectio¬
nis accepit prima misteriũ. et man¬
data custodit. ut ueterẽ preuari¬
cationis aboleret errorẽ. Petrus er¬
go pro ditus negat. Ponamus ergo
negasse petrum. quia dñs dixit.
Ter menegabis. Et malo negasse
petrum: quam dnm fefellisse.
Quid negauit: Quod promisit
in caute. Deuotionẽ considerauit.
non respexit conditionẽ. Multa¬
tus quia dixit se animã ponere.
quod non humane infirmitatis. sed
diuine ẽ. potestatis. Cum tã grauẽ
in prudentis sermonis multã lue¬
erit : quanta est pena perfidie.
Vbi tamen negat petrus : Non in
monte. non in tẽplo.non in sua do¬
mo. sed inpretorio iudeorum. in
domo principis sacerdotum.Ibi

Expanded text:
quia clauso Domino, calor mentis etiam quia clauso Domino, calor mentis etiam in ipso refrixerat. 73. Quid sibi vult quod prima eum prodit ancilla, 1520 cum viri utique magis eum potuerint recognoscere; nisi ut et iste sexus peccasse in necem Domini videretur, ut et iste sexus redimeretur per Domini passionem? Et ideo mulier resurrectionis accepit prima mysterium et mandata custodit, ut ueterem praeuaricationis aboleret errorem. Petrus ergo proditus negat -— ponamus enim negasse Petrum, quia dixit dominus: ter me negabis, et malo negasse Petrum quam dominum fefellisse -; quid negauit? quod promisit incaute. deuotionem considerauit, non respexit condicionem multatus, quia dixit se animam ponere, quod non humanae infirmitatis, sed diuinae est potestatis. cum tam grauem inprudentis sermonis multam luerit quanta est poena perfidiae! Ubi tamen negat Petrus? non in monte, non in templo, non in sua domo, sed in praetorio Iudaeorum, in domo principis sacerdotum. ibi
Abbreviated transcription (Latin):
rari maluit. Vt cognoscamus ipsũ
ẽẽ. qui elimo terrȩ corporis m̃bra
nr̃i uarus apta formauit officus.
et infuso uigore mentis ammauit.
uenerunt ergo. et cõprehenderũt
eum. Grauius perituri studu sui
fructu. nec in tellexerunt in felice̾
misterium. nec uenerati sunt tam
clementẽ pietatis affectum. quod
etiam hostes suos non passus ẽ uul¬
nerari. Illi ustomortẽ inferebant.
per secutorum uulnera iste sana¬¬
bat. Petrus uero sequebatur alon
ge. Et bene alonge sequebatur. iã
proximus negaturus. Neq em̃
negare potuisset. si xp̃o proximuᷤ
adhesisset. Sed fortasse. et in hoc
nobis maxima fit ammiratione.
reuerendus. quod dnm non reliꝗt.
etiam cũ timeret. Metus nature
ẽ. cura pietatis. Alienũ quod timet.
suum. quod non fugit. Quod se¬
quitur deuotionis. quod negat ob¬
rectionis. Commune quod labitur.
fidei quod penitet.Iam in domo
principis sacerdotũ ignis ardebat.
accessit petrus ut calefaceret se.

Expanded text:
rari maluit, ut cognoscamus ipsum rari maluit, ut cognoscamus ipsum esse qui e limo terrae corporis membra nostri uariis apta formauit officiis et infuso uigore mentis animauit. uenereum, gravius perituri studii sui fructu: nec intellexerunt infelices mysterium, nec venerati sunt tam clementem pietatis affectum, quod etiam hostes suos non passus est vulnerari. Illi justo mortem inferebant: persecutorum vulnera iste sanabat. Petrus vero sequebatur a longe. . 72. Et bene a longe sequebatur, jam proxime negaturus; neque enim negare potuisset, si Christo proximus adhaesisset. Sed fortasse et in hoc nobis maxima sit admiratione reverendus, quod Dominum non reliquit, etiam cum timeret. Metus naturae est, cura pietatis. Alienum, quod timet: suum, quod non fugit. Quod sequitur, devotionis: quod negat, obreptionis. Commune, quod labitur: fidei, quod poenitet. Jam in domo principis sacerdotum ignis ardebat: accessit Petrus, ut calefaceret se;
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in impia domo. ubi etiam mori¬
turus pro omnbus prophetatur.
Quã amentes igitur. qui benefici¬
a confitentur. et beneficiorum au.
ctorem persecuntur. Ideo aurem
perdunt. quia perdiderunt audi¬
tum. Pro fecto. auditum multi ñ
habent. qui habere se credunt.
In aeccła om̃s habent. extra aeccłam
non habent. Aut fortasse ideo
aur̃ẽ tulit. ne amplius delinque¬
rent audientes. qui audita serua¬
re non possent.Sic et aliquando
confudit dñs linguas extruentiũ
turrim. ne se audirent. et opus suȩ
impietatis augerent. Comprehen¬
de si potes. quomodo addextre
saluatoris ad tactũ. fugiat dolor.
et uulnera non medicamento asper¬
sa: sed tactu obducta sanentur.
Operatorẽ suum limus agnoscit.
et operatriticẽ suam dñi manum
sequitur caro. Quomodo uult cnĩ
opus suum creator in staurat. Sic
et alibi ceco illi uisus luto super ocu¬
los illinito. quasi in naturã redierit
reformatur. Iubere potuit. sed ope¬

Expanded text:
est in inpia domo, ubi etiam moriest in inpia domo, ubi etiam moriturus pro omnibus prophetatur. quam amentes igitur qui beneficia confctorem persequuntur!. 69. Ideo aurem perdunt, quia perdiderunt auditus profectum. Auditum multi non habent, qui habere se credunt. In Ecclesia omnes habent, extra Ecclesiam non habent. Aut foraurem tulit, ne amplius delinquerent audientes, qui audita seruare non possent. sic et aliquando confudit dominus linguas exstruentium turrem, ne se audirent et opus suae inpietatis augerent. conprehende, si potes, quomodo ad dexterae salutaris adtactum fugiat dolor at uulnera non medicamento aspersa, sed tactu obducta sanentur. operatorem suum limus agnoscit et operatricem suam domini manum sequitur caro; quomodo uult enim opus suum creator instaurat. sic et alibi caeco illi uisus luto supra oculos inlinito, quasi in naturam redierit, reformatur. iubere potuit, sed ope
Abbreviated transcription (Latin):
eptus. ẽ. potestatẽ. Tollit aurem
male audientis. tollit autem
gladio spũali aurem in teriorẽ
male intellegentis. Caueamus
necui tollatur auncula. Legitur
passio dñi. Si ad diuinitatẽ eius
referimus infirmitatẽ corporeȩ
passionis. exciditur auricula. et
exciditur apetro. qui non passus. ẽ.
xp̃m propħam estimari. sed dei fi-¬
lium docuit fideli confessione
signari. Ergo cum legimus teneri
iħ̃m. caueamus neab aliquo audi¬
amus. ut putemus eum scđm diui-¬
nitatem teneri. teneri in uitũ. te¬
neri quasi infirmũ. Tenetur quidẽ.
et ut dixit ioħs. ligatur scđm cor¬
poris ueritatẽ. Sed ue illis qui li-¬
gant uerbum. Ligant enĩ. qui tan-¬
tum modo xpm̃ hominẽ putant.
ligant qui prescũrt non putant.
qui omnipotentẽ non confitent᷑.
Mala uincula iudeorum quibus
non xp̃m ligant. sed se ipsos alligãt
Ligatur autẽ in domo non pii alicu¬
ius et iusti. sed indomo caiphȩ. hoc

Expanded text:
eptus est potestatem. tollit autem aurem eptus est potestatem. tollit autem aurem male audientis, tollit autem gladio spiritali aurem interiorem male intellegentis. Caueamus ne cui tollatur auricula. legitur passio domini: si ad diuinitatem eius referimus infirmitatem corporeae passionis, exciditur auricula et exciditur a Petro, qui non passus est Christum prophetam aestimari, sed dei filium docuit fideli confessione signari. ergo cum legimus teneri Iesum, caueamus ne ab aliquo audiamus, et putemus eum secundum diuinitatem teneri, teneri inuitum, teneri quasi infirmum. tenetur quidem et, ut dixit Iohannes, ligatur secundum corporis ueritatem, sed uae illis qui ligant uerbum! ligant enim qui tantummodo Christum hominem putant. ligant qui praescium non putant. qui omnipotentem non confitentur. mala uincula Iudaeorum, quibus non Christum ligant, sed se ipsos adligant. ligatur autem in domo non pii alicuius et iusti, sed in domo Caiphae, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uulnera cruenta de tersit. miste¬
ria diuina subiecit. ut seruus pͥn¬
cipis mundi. hoc ẽ non nature
conditione. sed culpe. seculariũ
famulus potestatũ. auris sue uul¬
nus exciperet. qui non audisset uͭ¬¬
ba sapientiȩ.O mãs demiq qui fa¬¬
cit peccatũ. seruus ẽ peccati. Pec¬
cat is in quit uris uenditi estis. Uen¬
ditio propter peccata nr̃a. propt̃
bonitatẽ autẽ dei redẽptio pecca¬
torum. Aut si petrus uolens percuᷤ.¬
sit aurẽ. docuit quod aurẽ habere
in specie non deberent. quã in mi¬¬
sterio non haberent.Sed bonus
dñs. et ipse refundit auditũ. scđm
prophica dicta. Demonstrans et
ipsos si conuertantur posse sana¬
ri. qui inpassione dñi uulneratist̃.
eo quod om̃e peccatũ fidei miste¬
riis abluatur. Tollit itaq petrus
aurẽ. Quare petrus: Quia ipse ẽ
qui accepit claues regni cȩlorum.
Iue enĩ condemnat. qui et absolũ.
qm̃ ligandi idẽ et absoluendi ad¬

Expanded text:
vulnera cruenta detersit, mystevulnera cruenta detersit, mysteria divina subjecit; ut servus principis mundi, hoc est, non naturae conditione, sed culpae, saecularium famulus potestatum, auris suae vulnus exciperet; quia non audisset verba sapientiae. omnis deinde qui facit peccatum seruus est peccati. peccatis inquit uestris uenditi estis. uenditio propter peccata nostra, propter bonitatem autem dei redemtio peccatorum. aut si Petrus uolens percussit aurem, docuit quod aurem habere in specie non deberent, quam in mysterio non haberent. sed bonus dominus et ipsi refundit auditum secundum prophetica dicta demonstrans et ipsos, si conuertantur, posse sanari qui in passione domini uulnerati sunt, eo quod omne peccatum fidei mysteriis abluatur. tollit ergo Petrus aurem. quare Petrus? quia ipse est qui accepit claues regni caelorum; ille enim condemnat qui et absoluit, quoniam ligandi idem et soluendi ad
Abbreviated transcription (Latin):
lo oris sui. Et osculatus ẽ eũ.
Non quo simulare nos doceat.
sed ut neq proditionẽ refuge¬
re uideretur. et plus afficere
proditorẽ. cui a moris officia
non negaret.Scriptũ ẽ eram.
Cũ odientibus pacẽ. erã pacifi¬
cus. Et signo datoinquit. ab
his qui cũ fustibus uenerant cõ¬
prehenditur. Sed dñm om̃iũ
misteria non arma tenuerũt.
Deniq locutus ẽ : et cecidert̃
retrorsum. Quo michi legioneᷤ
angłorũ : quo celestẽ exercitũ:
uox dñisola plus terret. Hanc
ille ad demonstrandũ diune
maiestatis in diciũ. qui in pec.¬
tore xp̃i recũ bebat elegit. No.¬
lenti autẽ inic̃ manus turba. ne¬
ctuntur uincula. Oamentes.
opetfidi. non sic cõprehendit̃
sapientia. non sic tenetur iusti¬
tia. Nec discipulorum studia
defuerunt. Deniq: petrus erudi¬
tus in lege. promptus affectu. ꝗ
sciret fineȩ reputatũ adiustitiã
quod sacrilegos peremisset. per¬
cussit principis seruũ. Sed dñs

Expanded text:
is oris sui. et osculatus est, is oris sui. et osculatus est, non quo simulare nos doceat, sed ut neque ! proditionem refugere uideretur et plus adficere proditorem, cui amoris officia non negaret; scriptum est enim: cum odientibus pacem eram pacificus. et signo dato inquit ab his qui cum fustibus uenerant conprehenditur. sed dominum omnium mysteria, non arma tenuerunt. denique locutus est et ceciderunt retrorsum. quo mihi legiones angelorum, quo caelestem exercitum? uox domini sola plus terret. hanc ille ad\' demonstrandum diuinae maiestatis indicium qui in pectore Christi recumbebat elegit. uolenti ergo inicit manus turba, ! nectuntur uincula.s o amentes o perfidi! non sic conprehenditur sapientia, non sic tenetur iustitia. Nec discdefuerunt. Denique Petrus eruditus in Lege, promptus affectu, qui sciret Phineae reputatum ad justitiam quod sacrilegos peremisset, percussit principis servum . Sed Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Magna dunne significatio po-¬
testatis. magna disciplina uirtu¬
tis. et consiliũ proditionis aperi¬
tur. et adhuc patientia non ne¬¬
gatur. O stendisti dm̃ quẽ pro-¬
deret. dũ occulta manifestas.
Ostendisti etiã quẽ traderet. dũ
dicis filium hominis. Quia ca
Illud tamen plus confutat ingͦ¬
tũ. quod eũ tradiderit : qui cũ
cẽt dĩ filius. propter nos tam̃
filius hominis eẽ uoluisset. Qua.¬
si dicat. Propter te suscepi iN¬
grate. quod tradis in ypocrisi.
Ergo per in terrogationẽ pronũ¬
tiandũ puto. quasi amantis af.¬
fectu corripiat proditorẽ. Iud a
osculo filium hominis tradis:
hoc ẽ. amoris pignore uulnus
infligis. et caritatis officio san¬
guinẽ fundis. et pacis instrum̃¬
to mortẽ irrogas. Seruus dñm.
discipulus prodis magistrum.
electus auctorẽ. hoc ẽ illud.
Utilia uulnera amici. quã uo¬
luntaria oscula ininnei. Pro¬
ditorihoc. Pacifico uero quid
dicitur : Osculetur me ab oscu¬¬

Expanded text:
magna diuinae significatio pomagna diuinae significatio potestatis, magna disciplina uirtutis. et consilium proditionis aperitur et adhuc patientia non negatur. ostendisti, domine, quem proderet, dum occulta manifestas. ostendisti etiam quem traderet, dum dicis: filium hominis, quia carehenditur. illud tamen plus confutat ingratum quod eum tradiderit, qui cum esset dei filius, propter nos tamen filius hominis esse uoluisset, quasi dicat: propter te suscepi, ingrate, quod tradis. en hypocrisin! ergo per interrogationem pronuntiandum puto, quasi amantis adfectu corripiat proditorem: Iuda, osculo filium hominis tradis? hoc est: amoris pignore uulnus infigis et caritatis officio sanguinem fundis et pacis instrumento mortem inrogas? seruus dominum, discipulus prodis magistrum, electus auctorem? hoc est illud: utilia uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. proditori hoc, pacifico uero quid dicitur? osculetur me ab oscul
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitas libera. Deniq sp̃s prõ¬
ptus. caro autẽ infirma. Tristiᷤᷤ
autẽ ẽ. non ipse sed anima. Nõ
ẽ tristis sapientia. non diuina
ut aliud eẽt. et aliud uideretur.
Tristis uidebatur. et tristis erat.
Non prosua passione.sed pronr̃a
dispersione.Demq: ait.Per cu.¬
tiam pastorẽ. et dispergentur
oues gregis. Tristis erat. quia par¬
uulos nos relinquebat. Ceterum
quã constanter se morti obtule.¬
rit. scriptura declarat: quando¬
quidẽ querentibus occurrit. tur¬
batos confirmauit.trepidos pro¬
uocauit. proditorẽ osculi digna¬
tione suscepit.N ec illud distat
auero.si tristis erat pro persecu¬
toribus suis. quos sciebat in ma¬
lis sacrilegi penas daturos. Et
idõ dixit. Transfer hunc calicẽ
ame. Nonquia dei filius mortẽ
timebat. sed quia uel malos pe¬
rire nolebat. Deniq ait. Pater.
ne statuas illis hoc peccatũ: ut
passio sua eẽt om̃ibus salutaris:
Iuda. osculo filiũ hominis tradiᷤ:

Expanded text:
diuinitas libera - denique : spiritus prodiuinitas libera - denique : spiritus promtus, caro autem infirma. tristis autem est non ipse, sed anima. non est tristis sapientia, non diuina ut aliud esset et aliud uideretur: tristis uidebatur et tristis erat non pro sua passione, sed pro nostra dispersione. denique ait: percutiam pastorem et dispergentur oues gregis. tristis erat, quia nos paruulos relinquebat. ceterum quam constanter se morti obtulerit scriptura declarat, quandoquidem querentibus occurrit, turbatos confirmauit, trepidos prouocauit, proditorem osculi dignatione suscepit. nec illud distat a uero, si tristis erat pro persecutohbus suis, quos sciebat in malis sacrilegii poenas daturos. et ideo dixit: transfer hunc calicem a me, non quia dei filius mortem timebat, sed quia uel malos perire nolebat. denique ait: domine, ne statuas illis hoc peccatum, ut passio sua esset omnibus salutaris. Iuda, osculo filium hominis tradis?
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc scło recedendũ. ut mo¬
rieẽt necesse. Ds̃ enĩ mort̃e ñ
fecit. nec letatur per ditione
uiuorũ. Et idõ fastidit. quod
ipse non fecit. Demq ait. Tranᷤ¬
ferame calicẽ istum. Quasihõ
mortẽ recusans. quasi ds̃ sentẽ¬
tiã suã seruans. Oportet nos mo
ri scło: ut resurgamus dõ. ut
iuxta diuinã sententiã. Lex ma¬
ledictionis. itsoluto in terre li¬
mumnature fine soluatur. Qđ
autẽ ait. non meauoluntas sed
tua fiat. suã adhominẽ retulit.
patris ad diuinatatẽ. Uoluntas
enim hominis tẽporalis. uolun:¬
tas diuinitatis aeterna. Non alia
uoluntas patris. alia filii. Una
enimuoluntas. ubi una diuim¬
tas. Disce tamen deo eẽ subie¬
ctus. ut quod ipse uis non eligi.
sed quod dõscias eẽ placiturũ.
Deniq uerborum ipsorũ propri¬¬
etatẽ consideremus. Tristis est
animamea. Et alibi. Nunc aia
mea turbata ẽ. N onergo susci-¬
piens. sed suscepta turbatur. A.¬
nima enĩ obnoxia passionibus.

Expanded text:
ex hoc saeculo recedendum, ut moex hoc saeculo recedendum, ut mori esset necesse: Deus enim mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum ; et ideo fastidit quod ipse non fecit. 59. Denique ait: Transfer a me calicem istum, quasi homo mortem recusans, quasi Deus sententiam suam servans; oportet enim mori nos saeculo, ut resurgamus Diuxta diuinam sententiam lex maledictionis resoluto in terrae limum naturae fine soluatur. quod autem ait: non mea uoluntas, sed tua fiat, suam ad hominem rettulit, patris ad diuinitatem; uoluntas enim hominis temporalis, uoluntas diuinitatis aeterna. non alia uoluntas patris, alia filii; una enim uoluntas, ubi una diuinitas. disce tamen deo esse subiectus, ut non quod ipse uis eligas, sed quod deo scias esse placiturum. deinde uerborum ipsorum proprietatem consideremus: tristis est anima mea et alibi: nunc anima mea turbata est ualde - non ergo suscipiens, sed suscepta turbatur; anima enim obnoxia passionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
modum discipuli crederent fu¬
isse moriturum. nisi morituri.
tristitiam comperissent: si a d¬
huc dormiunt: et nesciunt do¬
lere. pro quibus xp̃s dolebat:
ita enilẽgimus. ꝗa x peccata ñra
portat ⁊ ꝓnob̾ dolet. Doles ergo
Non tuã mortẽ s ñram infirmita¬
tem. Et nos estimaumus te
esse indoloribus:cum tu non
prote. sed pro me doleres
Infirmatus enim
es. sed propter delicta nr̃a. Non
quia tibi illa in firmitas erat ex
patre assũpta: sed prome susce¬
pta. quia michi proderat ut e¬
ruditio pacis nr̃ȩ eẽt inte : et
liuore tuo uulnera nr̃a sanare.
Sed quid mirũ sipid om̃ib do¬
luit. qui prouno fleuit: Quid
mirũ si moriturus pro om̃ib te¬
diat. quilazarũ resuscitaturus
illacrimat: Sed et ibi pie soro¬
ris lacrimis cõmouetur. quia m̃¬
tẽ humanã tangebat. et hic al¬
to operatur affectu. ut quia in
carne sua peccata nr̃a perimebat.
tasse idõ tristis ẽ. quia pͥus adȩ
lapsum tali transitu nobis erat

Expanded text:
modum discipuli crederent fumodum discipuli crederent fuisse moriturum, nisi morituri tristitiam comperissent? Sed adhuc dormiunt, et nesciunt dolere, pro quibus Christus dolebat; ita enim legimus: Quia peccata nostra portat, et pro nobis dolet . Doles ergo, non tuam mortem, sed nostram infirmitatem: et nos aestimavimus te esse in doloribus, cum tu non pro te, sed pro me doleres; infirmatus enim es, sed propter peccata nostra : non quia illa tibi infirmitas erat ex Patre assumpta, sed pro me suscepta; quia mihi proderat ut eruditio pacis nostrae esset in te, et livore tuo vulnera nostra sanares. 58. Sed quid mirum si pro omnibus doluit, qui pro uno flevit? Et quid mirum si moriturus pro omnibus taedeat, qui Lazarum ressuscitaturus illacrymat ? Sed et ibi piae sororis lacrymis commovetur; quia mentem humanam tangebant: et hic alto operatur affectu; ut quia in carne sua peccata nostra perimebat, tasse ideo tristis est, quia post Adae lapsum tali transitu nobis erat
Abbreviated transcription (Latin):
it. qui prose nichil habuit quod
doleret. Et sequestrata delectiatiõe
diuinitatis aeterne. tedio meȩ infir.¬
mitatis afficitur. Suscepit enim
tristitiã meã. ut michisuam le¬
titiam largiretur. Et uestigus
nr̃is descendit usq ad mortis e¬
rumnã. ut nos suis uestiguis reuo¬
caret ad uitã. Confident᷑ ergo tri.¬
stitiam nomino. quia crucẽ p̃dico.
Neq enim speciem in carnationis
suscepit. sed ueritatẽ. Debuit gͦ et
dolorẽ suscipere. ut uinceret tri¬
stitiã. non excluderet. Neq enĩ
habent fortitudinis laudẽ. qui
stuporẽ magis uulnerũ tulerint
quã dolorẽ. homo enim in plaga
et sciens inquit ferre infirmita¬
tes. nos uoluit erudire. Vt quia
in ioseph didiceramus carcerem
non timere. mortẽ uincere disce¬
remus in xp̃o: et quod ẽ ampli¬
us. quẽ ad modum future mor¬
tis mestitiam uinceremus. Qm̃o
enim te imitaremur dñe iħu. ni-¬
si sequeremur ut hominẽ est:
nisi mortuum crederemus. nisi

Expanded text:
it, qui pro se nihil habuit quod it, qui pro se nihil habuit quod doleret, et sequestrata delectatione diuinitatis aeternae taedio meae infirmitatis adficitur. suscepit enim tristitiam meam, ut mihi suam laetitiam largiretur, et uestigiis nostris descendit usque ad mortis aerumnam, ut nos suis uestigiis reuocaret ad uitam. confidenter ergo tristitiam nomino, quia crucem praedico; neque enim speciem incarnationis suscepit, sed ueritatem. debuit ergo et dolorem suscipere, ut uinceret tristitiam, nhabent fortitudinis laudem, qui stuporem magis vulnerum tulerint quam dolorem: Homo enim in plaga, et sciens, inquit, ferre infirmitates . 57. Nos vult erudire, ut quia in Joseph didiceramus carcerem non timere, mortem vincere disceremus in Christo: et quod est amplius, quemadmodum futurae mortis moestitiam vinceremus. Quomodo enim te imitaremur, Domine Jesu, nisi sequeremur ut hominem, nisi mortuum crederemus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
colligere potiss. qui sũ mã om̃ium
coronã siquis ꝑsecutionẽ patiat᷑
pro iustitia predicauerit. Deniq
ut scias quia de passione locutus
ẽ: ne turbaret discipłorũ animaᷤ
de se exemplũ protulit dicens.
stis deputatus ẽ. Mouet tamen
ad huc. quod duos gladios discipu¬¬
li protuler̃. Ne forte unũ noui.
unũ ueteris testamenti. quibus
aduersus diaboli armamur in¬
sidias. Deniq dicit dñs: satis ẽ.
quasi nichil desit ei: quẽ utriusq
testamenti doctrina munierit.
Pater si possibile ẽ. transfer ame
calicẽ hunc. Herent pleriq hoc
loco. qui tristitiã saluatoris adar¬
gumentum inolite potius aprin-¬
cipio. quã suscepte ad tempus
infirmitatis inclinant. et natu¬
ralis sensũ cupiunt detorquere
sententie. Ego autẽ non solum
excusandum non puto. sed etiã
nusquã magis pietatẽ eus maie-¬
statẽq demiror. Minus enim
contulerat michi: nisi meũsusce¬
pisset affectũ. Ergo prome dolu¬

Expanded text:
colligere potes, qui summam omnium colligere potes, qui summam omnium coronam, si quia persecutionem patiatur pro iustitia, praedicauit. denique ut scias quia de passione locutus est, ne turbaret discipulorum animos, de se exemplum protulit, dicens: stis deputatus est. mouet tamen adhuc quod duos gladios discipuli protulerunt, ne forte unum noui, unum ueteris testamenti, quibus aduersum diaboli armamur insidias. denique dicit dominus: sat est quasi nihil desit ei quem utriusque testamenti doctrina munierit. Pater, si possibile est, transfer a me calicem hunc. haerent plerique hoc loco, qui tristitiam saluatoris ad argumentum inolitae potius a principio quam susceptae ad tempus infirmitatis inclinant et naturalis sensum cupiunt detorquere sententiae. ego autem non solum excusandum non puto, sed etiam nusquam magis pietatem eius maiestatemque demiror; minus enim contulerat mihi, nisi meum suscepisset affectum. ergo pro me dolu
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis. ẽ: aliud speciale uirtu.¬
tis. Et ideo instruitur ad cauen¬
dũ. non cogitur ad negandum.
Quihabet in quit sacculũ. tollat.
similiter et perã. Et quinonha¬
bet. uendã tunicã suã. et emat
qui ferire me prohibes: Cur ha¬
beri precipis. que uetas promi.
nisi forte ut sit parata defensio.
non ultio necessaria: et uideare
potuisse uindicari: sed noluisse:
Lex tamen referire non me ue'¬
tat. Et idõ foitasse petro duos
gladios offerenti. satis ẽ. dicit:
quasi licuerit usq ad eugłm. ut
sit in lege equitatis eruditio. in
euglio bonitatis per fectio. Mul¬
tis hoc iniquũ uidetur.: sed non
iniquus dñs. quicũse posset ulci¬
sci: maluit immolari. Est etiã
gladius spũalis: ut uendas patri¬
moniũ. emas uerbũ. quo mentis
penetralia uestiuntur. Est etiam
gladius passionis. ut exuas corpuᷤ.
et immolate carnis exuuis. ema¬
tur tibi sacri corona martirii.ꝙ
ex benedictionibus dominicis

Expanded text:
ditionis est, aliud speciale virtuditionis est, aliud speciale virtutis. Et ideo instruitur ad cavendum, non cogitur ad negandum. Qui nunc habet, inquit, sacculum tollat similiter et peram: et qui non habet, vendat tunicam suam, et emat qui ferire me prohibes? Cur habere praecipis, quem vetas promi? Nisi forte ut sit parata defensio, non ultio necessaria; et videar potuisse vindicari, sed noluisse. Lex tamen referire non vetat, et ideo fortasse Petro duos gladios offerenti: Satis est , dicis, quasi licuerit usque ad Evangelium; ut sit in Lege aequitatis eruditio, in Evangelio bonitatis perfectio. 54. Multis hoc iniquum videtur: sed non iniquus Dominus, qui cum se posset ulcisci, maluit immolari. Est enim gladius spiritalis, ut vendas patrimonium, emas verbum, quo nuda mentis penetralia vestiuntur. Est etiam gladius passionis, ut exuas corpus, et immolatae carnis exuviis ematur tibi sacri corona martyrii: quod ex benedictionibus Dominicis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃a dei secutus. ẽ. uocẽ. quis potest
dixit. Omĩa reliquimus. et secu-¬
tisumus te. Deinde contuendũ
ẽ. quia nonom̃is honorificentia
studio humilitatis definitur. Po¬
test enĩ de ferre alicui propter
scłi grãm. potentie metũ. utilita¬
tisq contuitũ. Tua edificatio que¬
ritur. non alterius honor. Et idõ
una datur om̃ib forma sententiȩ.
ut non deprelatione iactantia
sit. sed de humilitate contentio.
Ideoq: se dñs proponit imitandũ.
Egebamus om̃iũ. ipse nullo. Et
tamen prebuit se humilitatis au.¬
ctorẽ. cũ discipłis ministraret.
Quod utiq faciebat. non studio
utilitatis: sed exercitatione uir¬
tutis. Petrus autẽ et sispũ prom¬
ptus. corpore tam̃ adhuc infir¬¬
mus. affectu denuntiatur dñm
denegaturus. Neq enĩ poterat
diuine constantiã in tentioras
equare. Passio dñi. emulos ha¬
bet. pares non.habet. Ita non re¬
prehendo quod negauit. laudo
quod fleuit. Aliud cõmune cõ¬

Expanded text:
mam Domini secutus est vocem , quis potest mam Domini secutus est vocem , quis potest dixit: Omnia dimisimus, et secuti sumus te . 51. Deinde contuendum est quia non omnis honorificentiae studio humilitas definitur; potes enim deferre alicui propter saeculi gratiam, potentiae metum, utilitatisque contuitum. Tua aedificatio quaeritur, non alterius honor: et ideo una datur omnibus forma sententiae, ut non de praelatione jactantia sit, sed de humilitate contentio; eoque se Dominus proponit imitandum. Egebamus omnium, ipse nullorum; et tamen praebuit se humilitatis auctorem, cum discipulis ministraret. Quod utique non faciebat studio utilitatis, sed exercitatione virtutis. 52. Petrus autem etsi spiritu promptus, corporis tamen adhuc infirmus affectu denuntiatur Dominum negaturus; neque enim poterat divinae constantiam intentionis aequare. Passio Domini aemulos habet, pares non habet. Ita non reprehendo quod negavit, laudo quod flevit. Aliud commune con