comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui credimꝰ inrequiem
u̾am nos qͥ credidimꝰ ingre¬
diemͣ. quẽ ad̾m exopposito
troibt̃. sic̃ iura. mira .m. illi
enĩ nec in palestinã. nec inue¬
ram reqͥem intͦiert. nos aut̃
introibimꝰ inuerã requiem.
Et qd̾. qr dix̾at mũtiatũ ẽẽ de

Expanded text:
nos qui credidimus in requiem veram. Nos qui credidimus ingrediemur, quemadmodum ex opposito  ira. Illi enim nec Palaestinam, nec in veram requiem introierunt. Nos autem introibimus in veram requiem. Et quidem. Quia dixerat nuntiatum esse de
Abbreviated transcription (Latin):
inicialẽ qui boisꝰ: ⁊ sufficiens: ⁊ castũ. qui bonꝰ: ⁊ ꝑficiens. dequo hic agitur.
cordis : ñ labioꝵ. intꝰ souat aurib dĩ. qualit̃ fusanna clauso ore. labiisq in motis
clamabat Iudĩ quid̾ clamant. abba. gentiles uͦ ꝑater. qd̾ tñ idem: abba enim
dñm inpassione dixisse cõmemorat.⁊ fortasse dñs ꝓpt̾ satram̃tum eecłie. insi¬
nuandũ ut̾rũꝙ dix̃. eui factꝰ: angularis lapis. uenienti partim exhebreis ad quos
ptinet. abba pardim eygentib ad quos ꝑtinet pat̃. Quia eccłia ÷ de utroq poplo
nimino angulari lapide collecta. qui fecit utͣq unũ. ut unꝰ eẽt grex. ⁊ unꝰ pasto
rare. si qua forte tp̃c passionis eoꝵ exhnmana fragilitate tristicia inrepit cumeam
uinẽnt uolunt̾ati suȩ s̃ponendo uoluntatẽ dĩ . Elegant᷑ gͥ ⁊ ñ frustia ubba duarumn
linguarũ posint.⁊ id̾ significantia ꝑꝑ uniu̾sum popłm. qui demdis exgentib in¬

Expanded text:
initialem, qui bonus est et sufficiens; et castum, qui bonus est et perficiens, de quo hic agitur. cordis est non labiorum, intus sonat auribus Dei, qualiter Susanna clauso ore labiisque immotis clamabat. Judaei quidem clamabant: Abba; gentiles vero, Pater. Quod tamen idem est. Abba enim t fortasse Dominus propter sacramentum Ecclesiae insinuandum utrumque dixit, cui factus est angularis lapis, venienti partim ex Hebraeis, ad quos pertinet, Abba, partim ex gentibus, ad quos pertinet, Pater, 40 quia Ecclesia est de utroque populo in uno angulari lapide collecta, qui fecit utraque unum, ut unus esset grex, et unus pastor; rare, si qua forte tempore passionis eorum, ex humana fragilitate tristitia irrepit cum eam vicerint, voluntati suae praeponendo voluntatem Dei. Eleganter ergo, et non frustra duarum linguaru
Abbreviated transcription (Latin):
sierant. hic agit de ẏdolothitis.i. immolaticiis ydoloꝵ. in quib adeo indisc̾tum
usũ qͥdã habebant: ut ex eo: aut scandali⁊ent᷑: aut saltẽ ꝯfident᷑ infirmi. ⁊ ip̃ qui
licitis inordinate utebant᷑ eccłiasticã inse formã ꝯfund̾ent. ⁊ u̾itatẽ scind̾ent. Scientes
enĩ oĩa ẽẽ excreatione munda ĩmolata. ydolis corã infirmis. inỹdolio manducabant.
qd̃ infirmi uidentes. putabant eos ed̾e. subuen̾atiõe ydoli. ⁊ exẽplo quesistis. ⁊ docua¬
docui. s de istis aliis. ñ fuit opꝰ querere. qr de istis scitis ut ego. ⁊ hoc ẽ qd̾ ait. De his aũ
eos maiorib qui hñtes scĩam cũ offendicło minoꝵ edebant. qͦs pͥmũ arguit. nec

Expanded text:
sierant. Hic agit de idolothytis, id est immolatitiis idolorum, in quibus adeo indiscretum usum quidam habebant, ut ex eo aut scandalizarentur, aut saltem confunderentur infirmi: et ipsi qui licitis inordinate utebantur, ecclesiasticam in se formam confunderent, et unitatem scinderent. Scientes enim omnia ex creatione munda, immolata idolis coram infirmis in idolio manducabant. Quod infirmi videntes, putabant eos edere sub veneratione idoli, et exemplo eoructis quaesistis, e docui, sed de istis aliis non fuit opus quaerere, quia de istis scitis ut ego. Et hoc est quod ait: De his autem dicit qui habentes scientiam cum offendiculo edebant. Quos primum arguit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
rem partẽ int̾pretem᷑ ut decibis. qr possunt bono aĩo ⁊ simplici corde
sñ uitio ꝯeupiscentie quic̃q humani cibi indifferent̃ sumi. De talib
enĩ reb que possunt bono aĩo fi̾: ⁊ ñ bono. uolebant illi cũ hoĩes eẽnt.
ferre sententiã in occulto cordis. dequib solꝰ ds̃ indicat. Uñ d̾r. Nolite añ
tempꝰ uidicare. Sunt gͦ quedã facta media. que ignoramꝰ quo aĩo fiant.
qr bono ⁊ malo fĩ possunt. dequib tem̾ariũ ẽ iudicare. maxime ut ꝯdẽp¬

Expanded text:
ibis, quia possunt bono animo et simplici corde sine vitio concupiscentiae quicunque humani cibi indifferenter sumi. De talibus enim rebus quae possunt bono animo fieri, et non bono, volebant illi, cum homines essent, ferre sententiam in occulta cordis, de quibus solus Deus judicat. Unde dicitur: Nolite ante tempus judicare . Sunt ergo quaedam media facta, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt. De quibus temerariu
Abbreviated transcription (Latin):
uidicare. suo. ⁊c̃.q. de incognito corde aliem serui. tu ñ hs̃ iudicare. s
diẽ qr ãbiguũ ÷. qi forsitan stat qͥ putat᷑ cad̾e. Uł suo dño stat qr qͣ ꝯscĩa edat.¬
ł ñ edat ds̃ udex ẽ. cuiꝰ seruis ẽ. stabit aũ .i. stare pot̾it. dnõ suo. qr neq si
edit reus ẽ neq siñ edit culpabił ẽ. s tñ deuotione hoc agit. Uł ita stabit aũ.¬
qͣuis oĩb regn̾atis. ⁊ pie uiuentibꝰ loqueret᷑ apłc dicens. seruũ alienũ. ꝯti¬
nuo tñ respex̃ ad p̃destinatos cũ aitistabit aũ. ħ de p̃destinatis dic̃. ⁊ ne gͥ
aũ qd̾ ait. stat aut cadit. ostñdit se nescire. qͦ aĩo ille se agat indubiis. Cũ uͦ
add̾. stabit aũ. ħinnuit. qd̾ ãbigua debemꝰ inineliorẽ partẽ u̾t̾e. ⁊ plꝰ salti¬
tẽ ꝗͣ mortẽ reoꝵ optare. ⁊ infut᷑o spẽ bomi hr̃e. ⁊ si alit̃ sit inp̃senti. Lã aliꝰtu.

Expanded text:
dicat: De incognito corde alieni servi, tu non habes judicare, quia dicit, quia ambiguum est, quia forsitan stat qui putatur cadere; vel, suo domino stat aut caditvel non edat, Deus judex est, cujus servus est. Stabit autem, id est stare poterit, domino suo, quia neque si edit reus est; neque si non edit, culpabilis est, si tamen devotione hoc agit. Vel ita: Stabit auibus regeneratis, et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens servum alienum, continuo tamen respexit ad praedestinatos cum ait, stabit autem, hoc de praedestinatis dicit. Et ne sibi m. Per hoc autem quod ait, stat aut cadit, ostendit se nescire quo animo ille se agat in dubiis. Cum vero addit, stabit autem, hic innuit quod ambigua debemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi a
Abbreviated transcription (Latin):
ne cũ scrupulo edat. Uł infirmꝰ d̾r ꝓtis ad casum qui facile impetu libidi
.i. qui timet calꝰ uitioꝵ. manducet olus .i. tenues ⁊ aridos cibos. qui ñ sunt
qui ñ sunt fom̃tũ uitioꝵ.⁊ abstineat abillis quib libido excitatur. Cras¬
situdo enim carniũ ⁊ deliciose epłe ꝓuocant corpꝰ adlibidinẽ. Is qͥ man.¬
⁊ asserat eũ peccare. cũ nesciat quo aĩo faciat. De manifestis aũ ñ de occul¬
tis uidicandũ ẽ. Manifesta uͦ st̃ que ñ possunt bono aĩo fi̾. ut st̃ stupra.

Expanded text:
ne cum scrupulo edat. Vel infirmus dicitur pronus ad casum, qui facile impetu libidinst, id est qui timet casus vitiorum, manducet olus, id est tenues et aridos cibos qui non fomentum vitiorum, et abstineat ab illis quibus libido excitatur. Crassitudo enim carnium, et deliciosae epulae provocant corpus ad libidinem. Is qui man asserat eum peccare, cum nesciat quo animo faciat. De manifestis enim, non de occultis judicandum est. Manifesta vero sunt quae non possunt animo bono fieri, ut sunt stu
Abbreviated transcription (Latin):
maxime uideo. iudei enim hanc euangłii salutẽ. ⁊ lib̾atiouẽ habebant ne¬
cessariã ualde. ut pote etiã alios seducentes. Iusticia enim dĩ ex eo reuelat᷑
est credenti insalutẽ. qr ẽ ei inuisticiã. que ẽ causa salutis. qd̾ clare ostenditui
inipso euanglio. ⁊ hoc ẽ qd̾ ait. Iusticia. ⁊t. dĩ reuelat᷑ in eo euangłio. Iusticia¬

Expanded text:
maxime Judaeo. Judaei enim hanc Evangelii salutem et liberationem habebant nemaxime Judaeo. Judaei enim hanc Evangelii salutem et liberationem habebant necessariam valde, utpote etiam alios seducentes. VERS. 17.-- « Justitia est credenti in salutem, quia est ei in justitiam, quae est causa salutis, quod clare ostenditur in ipso Evangelio. Et hoc est quod ait: Justitia enim Dei revelatur in eo, sci
Abbreviated transcription (Latin):
exigit. fiunt miracła. quib comm̃dat᷑ doctrina. qr enim incredibile uidebatur.
qd̾ p̃dicabat᷑. idõ signis ⁊ ꝓdigiis ab apłis factis firmabat᷑ ne diffident homines
idõꝙ: se ñ dicit apłc. erubesc̾e de euangłio dĩ. illos autẽ erubesc̾e sig̾e. qui quod
tradidant in rep̃hensionẽ uemiebat nec quo qͣm uirtutis testimonio firmaba¬
fidem.⁊ dat salurẽ omm credenti. dum pecc̃a remittit. ⁊ iustificat. ut a scda¬
morte detim̃ ñ ualeat. signatꝰ mift̾io crucis. uiñ subd̾. euangłium dico ua¬
lens. insalutẽ omĩ creden. Qd̃ uͦ dixit om̃i det̾minat. uideo pͥmũ. credenti. ⁊
greto .i. gͣentili qd̃ ingreco manifestum ẽ. Ingreco enim gentilẽ significat. qͣm¬
uis ant p̃ponat uideũ causa patrũ. tñ ⁊ psum siniili mͦ indig̾e dicit. dono euã¬
sublege: Uł ita. Idõ iudeo pͥmũ ⁊ greco.q. dicat euangłium ualet in salutẽ
dĩ credenti. euangłium dico necessariũ. iudeo ⁊ greco .i. gentili. s pͥmum .i.

Expanded text:
nt miracula quibus commendatur doctrina. Quia enim incredibile videbatur quod praedicabatur, ideo signis et prodigiis ab apostolis factis firmabatur, ne diffiderent homines Ideoque non se dicit Apostolus erubescere de Evangelio Dei; illos autem erubescere significat, quia quod illis tradiderat in reprehensionem veniebat, nec quoquam testimonio firmabadem, et dat salutem omni credenti, dum peccata donat, et justificat, ut a smorte detineri non valeat, signatus mysterio crucis. Unde subdit: Evangelium dico, valens in salutem omni credenti. Quod vero dixit omni, determinat: Judaeo primum credenti, et Graeco, id est gentili, quod in Graeco manifestum est. In Graeco enim gentilem significat. Quamvis autem praeponat Judaeum causa patrum, tamen et ipsum simili modo indigere dicit dono Evansub lege? omni credenti; Evangelium dico, necessarium Judaeo, et Graeco, id est gentili; sed primum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quo̾ gn̾atione carnali ꝓpagandus ẽ ppłs dĩ. s regeneratione sp̃ua¬
li colligendus.⁊ quia tempꝰ breue ẽ. reliquum ẽ .i. hoc solum restat
agendum. ut qui hñt uxores sint tanqͣm ñ habentes. studendo dĩ
seruitio. ñ oꝑi carnis. qd̾ utiq facit. qui habens uxorẽ reddit. non
exigit debitũ.⁊ qui ꝑꝑ infirmitatẽ ꝓpͥam: ducit uxorem plangens
marime qui pari consensu continentiã seruant. Beãtiora saue ꝯ¬
uigia iudicanda sunt. que siue filiis ꝓcreatis. siue etiam ꝓle ꝯ¬
tempta continentiam pari: consensu seruare potuerunt. Seqͥt̃.
scłi. sunt tanꝗͣ ñ flentes. ut spe futuri bomi ñ
cedant. ł frangant᷑. Et qui gauelent. ꝓ aliqua
ꝓspitate scłi. sint tanqͣm ñ gaudentes. ut init᷑
timeant sp̾ualit̃ corrumpi. Et qui ennunt. ut
faciunt comugati. qui ꝓuident filiis sint tã¬
quã ñ possidentes. ut .s. ñ apponant corꝑtt᷑is
tanqͣm ñ utautur. ut .s. exbonis eiꝰ faciant

Expanded text:
on generatione carnali propagandus est populus Dei, sed regeneratione spirituali colligendus. Et quia tempus breve reliquum est, id est hoc solum restat agendum, ut qui habent uxores sint tanquam non habentes, studendo Dei servitio, non operi carnis: Quod utique facit, qui habet uxorem; reddit, non exigit debitum. Et qui propter infirmitatem propriam ducit uxorem plangens maxime quia pari consensu continentiam servant. Beatiora sane conjugia indicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive prole contempta continentiam pari consensu servare potuerunt. VERS.saeculi, sint tanquam non flentes, et spe futuri boni non cedant, vel frangantur; et qui gaudent pro aliqua prosperitate saeculi, sint tanquam non gaudentes, ut intus timeant spiritualiter corrumpi; et qui emunt, ut faciunt conjugati, qui provident filiis, sint tanquam non possidentes, scilicet non apponant cor perituris tanquam non utantur, ut scilicet ex bonis ejus faciant
Abbreviated transcription (Latin):
dicione humane nat̾e: ꝑ qͣm hoĩes angłis assimilant᷑. Maio. en
uie̾toria uirgiũ qͣm angłoꝵ. Angłi em̃ sine carne uiuunt. iuirgi¬
nes uͦ: incarne tumphant. Inde ẽ qd̾ intabnacło dm̃ supp̃iũ opim̃¬
suꝑ celestib similant᷑. hii st̃ qui cũ mulierib ñ sunt coiquiati.
u̾e ita ẽ.s. honũ ẽ homini sic eẽ .i. inuirginitate.: ⁊ licet sit hocbonũ.
tñsi. Alligatus es uxori: noli querere solutionẽ.⁊ si instet necessi¬
ꝯsilia sunt que nullo diũ constringentis imꝑio. inpotestate dimiis¬

Expanded text:
ilantur. Major tamen victoria virginum quam angelorum. Angeli enim sine carne vivunt, virgines vero in carne triumphant. Inde est quod in tabernaculo Domini supremum operimensupercoelestibus similantur. Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinatvere ita est, bonum est homini sic esse, id est in virginitate; et licet sit hoc, bonum tamen si alligatus es uxori, noli quaerere solutionem, et si instat necessi Haimo, Ambrosius Haec consilia sunt quae nullo Domini constringentis imperio, in potestate dimis
Abbreviated transcription (Latin):
quisq uir suã
uxorem hãt.
et una queq:¬
uirum hãt.
Axori uir de¬
bitum reddat.
similit autẽ
et uxor uiro.
Mulier sui cor¬
poris potesta¬
tem ñ habet
s uuir. Sumili¬
ter autem et
uir sui corꝑis
potestatem
ñ habet s mu¬
lier. Nolite
fraudare iiui

Expanded text:
 suam uxorem habeat, et unaquaequirum habeat. uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. mulier sui corporis potestatem non habet, sed uir. similiter autem et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. nolite fraudare inui
Abbreviated transcription (Latin):
dat ẽ scĩs qr ñ plus exigitur: qͣm sͥ reti̾e debet sic̃ ⁊a-¬
te suppleat ura habundantia illoꝵ inopiã. ñ utiq hoc
dico scdm paritatẽ s ut sustñtent᷑ deurĩs rebꝰ: sic̃ ⁊ uoᷤ.
hoc ẽ equalitas. ut qͥ accipiunt spũalia: tribuant car¬
oꝑib p̃dicõnis sp̃ualib ⁊ fiat paxdando: ⁊ accipiendo.

Expanded text:
sanctis, quia non plus exigitur quam retinere sibi debet: sic Za inopiam, non utique haec dico secundum paritatem, sed ut sustententur de vestris rebus, sicut et vos. Haec est aequalitas, ut qui accipiunt spiritualia, tribuant caroperibus predicationis spiritualibus, et fiat pax dando et accipiendo.
Abbreviated transcription (Latin):
assentiri. Seq̃t. Grecis ac bar. sapientib ⁊ insipientib debitor sit. ita qd inine
quia debitor sũ. om̃ib euangłizare. grecis ac barbaris .i. om̃ib gentib grecoᷤᷤ
sposuit. quia ab eis omĩs philosopła mundana: exordium sumpsit. bar.¬
baros uͦ eos dicit. qui sunt q̃ exleges. qui uͦ hebrei nec greci. nec latini st̃.
Et debrto sum euanglitare. sapientib ⁊ insipientib. ut nemo de utroꝙ

Expanded text:
assentire. Graecis et barbaris, sapientibus et insipientibus debitor sum. Requirequia debitor sum omnibus evangelizare. Graecis ac barbaris, id est omnibus gentibus. Graecos praeposuit, quia ab eis omnis philosophia mundana exordium sumpsit; barbaros vero eos dicit, qui sunt quasi exleges, qui nec Hebraei, nec Graeci, nec Latini sunt. Et debitor sum evangelizare, sapientibus et insipientibus, ut nemo de utroqu
Abbreviated transcription (Latin):
rent infaciem eiꝰ qd eua-¬
cuatur. s obtusi sunt sẽ¬
sus eorum. Usq in ho.¬
diernum enun diem id¬
ipsum uelamen inlectio¬
ne ueteris testamenti
manet non reuelatum
s usq in hodiernum.
diẽ cũ legit᷑ moyses uela¬
men ẽ positũ suꝑ cor eoꝵ¬

Expanded text:
in faciem ejus, quod evacuatur, sed obtusi sunt sensus eorum. Usque in hodiernum enim diem, idipsum velamen in lectione Veteris Testamenti manet non revelatum, sed usque in hodiernum diem cum legitur Moyses, velamen positum
Abbreviated transcription (Latin):
seiłiam. Uñ dñs ait. dimittite ⁊ dimitcetur uobis. date ⁊ dabitur uob̾
⁊ hoc utiq iustum ẽ ut dimittatur dimittenti:⁊ detur danti. In est
quippe dõ ⁊ miscdia iudicanti ⁊ ndicium miserenti. Quis quis ue¬
ro quasi niis ustis. ⁊ secutus indicium expectat sine miscł̃ia.
ubi ait. qui tribuit insimplicitate. hic dicit in hẏlaritate. Sim¬
plicitas excludit ypocrisim. hylaritas .i. gaudium: ostendit fru¬
fieri. Sequit᷑. Dilectio qua diu̾sa dona uniunt᷑. sit sine simu¬
latione. ⁊ sic erit alt̃ alteriꝰ m̃brum. ⁊ sitis. Odientes malum. ⁊
adberentes bono. ut nec dilectio amici faciat malum amare. nec
malum faciat bonũ dimittere. ⁊ sitis diligentes iniicẽ cartra¬

Expanded text:
iam . Unde Dominus ait: Dimittite et dimittetur vobis. Date et dabitur vobis . Et hoc utique justum est ut dimittatur dimittenti, et detur danti. Inest quippe Deo et misericordia judicanti, et judicium miserenti. Quisquis vero quasi nimis justus et securus judicium exspectat sine misericordubi ait, qui tribuit in simplicitate, hoc dicit in hilaritate. Simplicitas excludit hypocrisim. Hilaritas gaudium ostendit frefieri. Dilectio qua diversa dona uniuntur, sit sine simulatione, et sic erit alter alterius membrum; et sitis odientes malum et adhaerentes bono; ut nec dilectio amici faciat malum amare, nec malum faciat bonum dimittere, et sitis diligentes invicem charita
Abbreviated transcription (Latin):
hominib loquitur ad
edificationem ⁊ exhorta
Qui loquitur lingua se¬
met ipsum edificat. qui
autẽ ꝓpħitat eccł̃iam dĩ¬
edificat. Tolo autẽ uos
omnes loqui linguis.
magis autem ꝓphizare.
Nam maior est qui ꝓ¬
pħat qͣm qui loquitur
linguis. nisi forte inter¬
pretetur. ut eccłia edifi¬
autem fratres si uenero
aduos linguis loquens.
uobis loquar aut inre¬
uelatione. aut inscientia.
aut inꝓpħia. aut in do¬

Expanded text:
hominibus loquitur ad aedificationem et Qui loquitur lingua semetipsum aedificat, qui autem prophetat aecclesiam aedificat. Volo autem uos omnes loqui linguis, magis autem prophetare. Nam maior est qui prophetat quam qui loquitur linguis, nisi forte interpretetur ut aecclesia aedifiautem, fratres, si uenero ad uos linguis loquens, uobis loquar aut in reuelatione aut in scientia ant in prophetia aut in do
Abbreviated transcription (Latin):
citati estis in lege ⁊ ꝓpħis ab
antiqͦ. in digetis rursũ. s. ũ
pueri qͥb pͥma elem̃ta lit¬
elem̃ta exordii sermonũ dĩ.
Exordiũ sermonũ dĩ ẽ sim¬
plex doctͥna .i. simbolũ fidĩ.
ut natiutas passio. ⁊ fc̾i estiᷤᷤ
te ad similitudinẽ infantiũ
do cibo. qͥ ꝯfirmet cor.i. d¬

Expanded text:
citati estis in lege et prophetis ab antiquo, indigetis rursus, scilicpueri quibus prima elementa litelementa exordii sermonum Dei. Exordium sermonum Dei est simplex doctrina, id est symbolum fidei ut nativitas, passio. Et facti estis, id te, ad similitudinem infantium, do cibo, qui consumat cor,
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Dies isrłitici pentecostes seruant. uernon ⁊ clangorẽ tubaꝵ pͥma die m̃sis sep¬
uatis. ut neomenias. Menses ⁊̃ eustodiunt. qr pͥmũ ⁊ septimũ m̃sẽ obseruant. et
tp̃a. ut tp̃s egressionis de egypto. tꝑ̃a ⁊̃ colebant. qui ꝑ annos singłos ierosoli¬
equidẽ ħ de septimo remissionis anno dici ⁊ deqͥnqͣgesimo: qͥ ab ilł iubileus
it quẽ iudĩ aliqn suo orame seruare neqͥuer̃. captiuitate p̃sii. q̃ soluta: ꝓ eo¬

Expanded text:
tant. Dies Israelitici Pentecostes servant, nec non et clangorem tubarum, primo die mensis sepgiam. Et menses observatis, ut neomenias. Menses etiam custodiunt, quia primum et septimum mensem observant; et tempora, ut tempus egressionis de Aegypto: tempora etiam colebant qui per annos singulos Hierosolyequidem hoc de septimo remissionis anno dici, et de quinquagesimo qui ab illis jubileus dicitur, quem Judaei aliquando suo ordine servare nequiverunt captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ corꝑm maere quodãmͦ seminari. atq ibi ꝓtinꝰ inmortalit̾ ⁊
incorruptibilit̃ reuiusc̾e. eũ credamꝰ mictu ocłi. futurã resurrectionẽ. ⁊ in
m̃bra sine fine uictura. tanta facilitate. tãq in estimabili uelocitate reditu¬
rũ. antiquissimoꝵ cadauerũ pulu̾e̾me Nec abilla sententia illos arbitra¬
mur futuros immues. qua dictũ ẽ t̃ra es. ⁊ int̾rã ibis .i. inħ ibis amissa
uita. qd̾ eras añquã assumes uitã. ħ eris exai̾atus. qd̾ eras añꝗͣ eẽs aĩat᷑.
enĩ ait. ⁊ sic semꝑ cũ dño. eri. ñ ita accipiendũ ẽ. qͣi in aere nos dix̾it. cum
dnõ semꝑ ẽẽ mansuros. qr nec ip̃e ibi manebit. s ita. ⁊ sic .i. hñtes corꝑa

Expanded text:
tinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta subtilitate, tanquam inaestimabili velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Nec ab illa sententia illos arbitramur futuros immunes qua dictum est, terra es, et in terram ibis , id est in hoc ibis amissa vita, quod eras antequam sumeres vitam. Hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus. enim ait, et sic semper cum Domino erimus, non ita accipiendum est, quasi in aere nos dixerit, cum Domino semper mansuros, quia nec ipse ibi manebit; sed ita, et sic, id est ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsolamini de morte amicoꝵ. inuicẽ alt̃ alt̾m. inu̾bis istis. tan¬
te spei. Peat ꝯtristã cio ubi ẽ tanta ꝯsolatio. Det̾gatur
luctꝰ ex aĩo. fides expellat dolorẽ. Intanta spe. ñ decet ẽẽ tͥste tẽplũ dĩ ibi
habitat bonꝰ ꝯsolator. ibi qui ñ fallit ꝓmissor. Qd mortũ dui plangimꝰ
inquies. qr mors amara ẽ. s ꝑillã transiuit dñs. Consolem᷑gͦ nos. s dices.
Potest ñ dołe corhumanũ defuncto km̃o: ĩmo meliꝰ cũ dolet. sanat᷑ cor
humanũ. ꝗͣ ñ dolend̃o fit inhumanũ. Maria .n. dñm querebat. ⁊ mortuũ

Expanded text:
solamini, de morte amicorum, invicem, alter alterum in verbis istis tantae spei. Pereat contristatio, ubi est tanta consolatio. Detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei; ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit promissor. Quid enim mortuum diu plangimus? inquies, quia mors amara est, sed per illam transivit et Dominus. Consolemur ergo nos. Sed dices: Potest non condolere cor humanum, defuncto charissimo? Imo melius cum dolet, sanatur cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria enim Dominum quaerebat, et mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sumꝰ filiĩ noctis. ñ debemꝰ dormite. qi illi qͥ dormiũt
nis corpore. nocte .i. pꝑ noctẽ dormunt .i. uicia et
per̾ta sua trarert̃ eos adhoc ut obliti uite et̾ne inistis qͥescant. et
qui ebrii st̃. his tẽporalib ĩnod̾ate utendo. nocte ebru st̃ .i. ex no
gnã ꝯtra hostes p̾arati. pħsimus sobri. quia
sumꝰ in duti loritã fidĩ. ⁊ caritatis ⁊ galeã sꝑem
salutis. Recte lorice fidẽ compatat. ⁊ caritatẽ. ⁊ ga¬
lee spem. Sic̃ enim lorica muit uitalia. ita fi¬
des ⁊ caritas. nos muniunt ꝯtͣ appetitũ t̾renoꝵ. Si
uitã ꝑauit. qͥ st qͣi coħentes hami fidĩ. si ⁊ caritati
insistimꝰ. nũꝗͣ m̃tes nr̃as uincet tꝑ̃alis appetitꝰ. si ⁊̃ spes
et̃ne salutis ad suꝑna tẽdens. ut galea iñtẽ obuoluit. ñ¬

Expanded text:
n sumus filii noctis, non debemus dormire, quia illi qui dormiunt carnis torpore, nocte, id est per noctem, dormiunt, id est vitia et peccata sua traxerunt eos ad hoc, ut oblili vitae aeternae in istis quiescant. Et qui ebrii sunt, his temporibus immoderate utendo, nocte ebrii sunt, id est gnam contra hostes parati. Per hoc simus sobrii, quia sumus induti loricam fidei, et charitatis, et galeam spem salutis. Recte loricae fidem comparat et charitatem, et galeae spem. Sicut enim lorica munit vitalia, ita fides et charitas vos muniunt contra appetitum terrenorum. Si vitam paravit, qui sunt quasi coherentes hami fidei, si et charitati insistimus, nunquam mentes nostras vincet temporalis appetitus; sed etiam spes aeternae salutis ad superna tendens ut galea mentem obvolvit, n
Abbreviated transcription (Latin):
uitores sumꝰ gaudii ur̃i.
Namfidẽ statis. S tatui
aut hoc ip̃m apud me.
ne it̾m int̾sticiam uenirẽ
aduos. Si enim ego cõ¬
tristo uos. ⁊ qͥs ẽ qui me
letificet. nͥ qui ꝯtͥstatur

Expanded text:
utores sumus gaudii vestri nam fide stetistis statui autem hoc ipse apud me ne iterum in tristitia venirem ad vos si enim ego contristo vos et quis est qui me laetificet nisi qui contristatur
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s est in nob Ego aut̃. ħ aꝑit qͣr ad eos ñ iuit sic̃ dix̾at. ne putent se
ꝯtẽptos ad qͦs ire distulit. ut tunc iet: cũ iamꝓpe õs enim datos inueniret.
his .N. loquit nunc. qui dicebant᷑ uelle se corrig̾e. s oꝑam ñ dabant. ut im¬
plerent id .q. ꝓlenitate ł t̾reno ꝯmͦ ñ dimissi: s parcens uob̃. ⁊ de h. ego
.s. ne ꝯtͣstarem multos asꝑe corripiendo. in quo peꝑcit eis. ne eo asꝑi¬
ore u̾terent᷑ inseditionẽ. Uult gͦ priꝰmitigari eos: ⁊ em̃dari: ⁊ ĩo ñex
leuitate. ł carnali cogitatõne ñ impleuit que disposuit. Sp̃ualis .it. tẽ¬

Expanded text:
tus est in nobis. Ego autem. Hic aperit quare ad eos non ivit sicut dixerat, ne putent se contemptos ad quos ire distulit, ut tunc iret cum jam prope omnes emendatos inveniret. His enim loquitur nunc qui videbantur velle se corrigere, sed operam non dabant ut implerent; id quod pro levitate vel terreno commodo non dimisi, sed parcens vobis, et de hoc, ego obis, scilicet ne contristarem multos aspere corripiendo, in quo pepercit eis, ne eo asperiore verterentur in seditionem. Vult ergo prius mitigari eos et emendari, et ideo non ex levitate vel ex carnali cogitatione non implevit quae disposuit. Spiritualis enim t
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm cari .i. qd̾ desidium em̃dationis ur̃e habeo.ł habeã. cari¬
tatẽ dico ostensã. in uob habundantꝰ. ꝗͣ putai̾itis qi os ut se¬
ip̃m diligebat apłc. ⁊̃ quos corripiebat. adħ .i. corripieat.
ut ostñdet: quo amore eos dilig̾et: quoꝵ pectis. plus illis do¬
lebat. qui aũ ĩ hoc affectu corripit frẽm: ꝯtͣstat. insultat ał.
uob̾. quib de iure meo cessi. Siquis aũ. ħ p̃cipit forncato

Expanded text:
strae habeo, vel, habeam. Charitatem dico ostensam in vobis abundantius, quam putaveritis, quia omnes ut seipsum diligebat Apostolus, et quos corripiebat. Ad hoc enim corripiebat ut ostenderet quo amore eos diligeret, quorum peccatis plus illis dolebat. Qui autem non hoc affectu corripit fratrem, contristat; insultat enim vobis, quibus de jure meo cessi. Si quis autem. Ambro
Abbreviated transcription (Latin):
lo ñ nube. s hoc dico adurãm utilitatẽ. maiorẽ . s. ut expe¬
ditiꝰ dõ seruiatis. ñ ut. si in ꝯtinentes estis. initiã uobla
queũ. fornioonis. ñ hoc dico ut laqueũ uob̃ initiam. s hoc
dico ad idtendens qd̾ honestũ ẽ .s. ut homo sit castus. aĩo¬
honestiꝰ ẽ ⁊ ad id tendo. qd̾ p̃beat facultatẽ ł facilitatẽ ali¬
cui obseruandi se dño sñ impeduũto. qd̾ : incomugio.
Cum gͥ ait. ad io qd̾ honestum ẽ ñ matͥmoniũ turpe eẽ mõ¬
strauit. s qd̾ honesto erat honestiꝰ. gn̾alis honesti nomi¬

Expanded text:
on nubere, sed hoc dico ad vestram utilitatem majorem, scilicet ut expeditius Deo serviatis, non ut, si incontinentes estis, injiciam vobis laqueum fornicationis. Non hoc dico ut laqueum vobis injiciam, sed hoc d ad id tendens dico, quod honestum est, ut homo sit castus cohonestius et cui observandi 86 se Domino sine impedimento, quod est in conjugio. Cum igitur ait ad id quod honestum est, non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius, generalis honesti nomi
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃o. ut potestate sua uti ñ possit. cͥca obedientiã legit. Ade quippe p̃uaricone. atq ut
ita dicã dampnosa negociatõne. fraudulentaq cõmestione uenditi sumꝰ. Omnẽ. it. ꝓlẽ suã¬
serpentis ꝑsuasione. seductꝰ illiciti cibi ꝑceptione ꝑpetue seruituti addix̃. soletq ħͥ mos¬
ut̃ uendentes em̃tesq seruari. ut his qui se cupit alieno dñio mãcipari. aliqͥd p̃cii
ꝓ iactura ꝓͥe lib̾tatis. ⁊ addictione ꝑpetue seruitutis asuo ꝯsequat᷑ emptore. qd̾ etiam
unt̃ adam ⁊ serpentẽ manifestum ẽ int̾cessisse. Ille .N. p̃ciũ lib̃tatis noxie. ⁊ morti fĩ
pomi aserpente accipiens anat᷑ali lib̾tate discessit. Maluit .N. se ꝑpetue dare serui
et ita ñ inm̾ito omnẽ post̾itatis ꝓgeniẽ eiꝰ subdidit famulatui cuiꝰ effectꝰ seruus¬
e. Henłe nos potuit. s redimẽ ñ ualuit. uendidit nos ꝯsensu pecc̃i. redimim̃ ĩticia

Expanded text:
 dubio Adae, cuius praeuaricatione atque ut ita dicam negotiatione damnosa fraudulentoque conmercio uenditi sumus. omnem enim prolem suaserpentis persuasione seductus inliciti cibi perceptione distrinter vendentes ementesque servari, ut is qui se cupit alieno domino mancipari aliquid pretii o jactura propriae libertatis et additione perpetuae servitutis, a suo consequatur emptore, quod etiam inter Adam et serpentem manifestum est intercessisse. Ille enim pretium libertatis noxiae, et mortiferi pomi a serpente accipiens, a naturali libertate discessit. Maluit enim se perpetuae ejus seet ita non immerito omnem posteritatis progeniem ejus subdidit famulatui, cujus effectus est servus. Vendere nos potuit, sed redimere non valuit. Vendidit nos consensu peccati, redimimur justitia
Abbreviated transcription (Latin):
dit pect̃m. ñ abstulit. Ergoler semꝑbona ẽ suie obfit inanib gr̃a. siue ꝓsit plenis grã.
Multa eium bona que tñ qrubꝰdam uitio ipsoꝵ sunt noxia. sic̃ sol sanos quidẽ ocłos mul¬
cet. dolentib auget dolorẽ. Similit̃ gͦ lex ꝓdest. hñtib grãm. que est m̃tium sanitas. Ina¬
nib autẽ ob est. ñ suo.s illoꝵ uitio dico oꝑatum ẽ mͥ imortem int̃m. ut pecc̃m .i. fomes
accreuit p̃uariẽo. Concimiscentia .at. carnis. que radix ẽ omniũ maloꝵ ꝑmandatũ ma¬

Expanded text:
dit peccatum, non intulit. Ergo lex semper bona est, sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia. Multa enim sunt bona quae tamen quibusdam vitio ipsorum sunt noxia, sicut sol sanos quidem oculos mulcet, dolentibus auget dolorem. Similiter ergo lex prodest habentibus gratiam, quae est mentium sanitas. Inanibus obest non suo, sed illorum vitio. Dico operatum est mihi mortem, in tantum, ut peccatum, id esaccrevit praevaricatio. Concupiscentia enim carnis quae radix est malorum per mandatum ma
Abbreviated transcription (Latin):
orrecno. neqñ .i. si aliqñ. ds̃ det itł penitentiã alit̃ ñ ꝓdest
rrectio. nͥ suꝑnꝰ medicꝰ. respiciat .i. nͥ faciat. ut pecẽi sui. ꝗ̃q
penateat. que penitñtia. pudore ⁊ timore. displicendi aliis
Litt̾dũ impedit᷑. dũ plus delectat hoĩem alioꝵ existimatio.
quã iusticia. qua ᷤ quisq humiliat penitendo. Idõq ñ solũ

Expanded text:
 si aliquando, Deus det illis poenitentiam, aliter non prodest correctio, nisi supernus medicus respiciat, id est nisi faciat ut peccati sui quemque poeniteat, quae poenitentia pudore et timore displicendi aliis interdum impeditur, dum plus delectat hominem aliorum existimatio quam justitia, qua se quisque humili
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hñt fidẽ. qr eoꝵ nullus fidẽ ht. s est error qd̾ teuent. s uosha
tor uos orare. ut sermo dĩ currat. ⁊ clarificet᷑. qr nec. etiã uob oran
tib .o. ẽ. si .i. ñ om̃s sunt credituri: s t̃m p̃ordinati inuitã et̾nã.
tã ingenio tardꝰ qui ñ uideat dm̃ face̾. qd̾ rogari se p̃cipit. ut faciat.
Et ẽ sciendũ. qr posse hr̃e fidẽ sic̃ posse hr̃e caritate. Natura ẽ ho¬
minũ hab̾e aut fidẽ. sic̃ hr̃e caritatẽ. gr̃a ẽ fideliũ. s cũ uoluntas

Expanded text:
t fidem, quia eorum nullus fidem habet, sed est error quod tenent, sed vos qui icat: Ideo hortor vos orare ut sermo Dei currat et clarificetur, quia nec, etiam vobis oranid est non omnes sunt credituri, sed tantum praeordinati in vitam aeternam, tam ingenio tardus, qui non videat Deum quod rogari se praecipit, ut faciat. Et sciendum quia posse habere fidem sicut posse habere charitatem natura est homi
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis t̾nsiturꝰ celebrato sacram̃to uet̾is pas¬
ce post tẏpicũ agnũ. mnultimo corpꝰ snũ. ⁊ sangui¬
nẽ: insp̃e panis ⁊ uini: tradidit discipłis suis.
uͥ diligent̃ aĩadu̾tendũ ẽ: qͣr post typici agni
ista. ⁊ cũ subista: qͣr sub dupplici. deĩn qͣr aqua
misceat᷑: post qͥd abonis: ⁊ qͥd amalis sumatur.
Desn que ibi uident᷑ ẽẽ ł fi̾. utrũ u̾e sint ł non.
uet̾is legis sacram̃ta cessatura. int̾que p̃cipuũ
erat: agni paschalis sacram̃tũ ⁊ noue legis sacra.¬
m̃ta substituenda. int̾que excellit dñci corꝑis
sacram̃tũ. Idõ ⁊̃ post alia dedit: mmemorie dis¬
cipłoꝵ tenaciꝰ infig̾etur: ⁊ ab eccł̃ia deinceps fre¬
quentaret᷑. sub alia uͦ sp̃e. iõ tradidit. ⁊ afidelibꝰ¬
sum̃dum deinceps instituit: ut fides hab̃et m̃i¬
tum. que ñ ÷ de his que uident᷑. Quia fides ñ
⁊ ne abhorreret ocłs qd̾ ten̾et manꝰ. ⁊ ne ab in¬
credulis nob insultaret᷑. In hac aut̃ sp̃e tͣdidit:

Expanded text:
majestatis transiturus celebrato sacramento veteris Paschae, post typicum agnum in ultimo corpus suum et sanguinem in specie panis, vini tradidit discipulis. Ubi diligenter animadvertendum est quare post typici agni ista; et cum sub ista, quare sub duplici. Deinde quare aqua admisceatur, post quid a bonis et quid a malis sumatur; deinde quae ibi videntur esse vel fieri, utrum vere sint vel non. veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Dominici corporis sacramentum. Ideoque etiam post alia dedit, ut memoriae discipulorum tenacius infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sub alia vero specie ideo tradidit, et a fidelibus deinceps sumendum instituit, ut fides haberet meritum quae non est de his quae videntur, quia fides non Et ne abhorreret oculus quod teneret manus, et ne ab incredulis nobis insultaretur; in hac enim specie tradidit 99
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾cat. ⁊ utusq gͥit exp̃ssam similitudinẽ. Nã
sic̃ panis p̃cet̾is cibis corpꝰ reficit. ⁊ sustentat: et
uinũ hominẽ letificat. atq inebriat: sic̃ caro
xp̃i int̾iorẽ hominẽ. magis cet̾is graciis sp̾uałr
reficit ⁊ saginat. quẽ ⁊ sanguis xp̃i sp̃nalit le¬
tificat. ⁊ sic inebriat ut sobriũ reddat. Uñ calix

Expanded text:
dinem. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem magis caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginat, quem et sanguis spiritualiter laetificat, et sic inebriat, ut sobrium reddat. Unde: Calix
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it: ille suppleat: qui de nichilo fecit qd̾ uoluit. Et si qͥd in parte aliqͣ enormit
habundauit ꝑ totũ spargit᷑. Indecoꝵ quippe nicħ erit ibi: s qͥcqͥd futurũ ẽ hoc

Expanded text:
ui defuerit, ille suppleat qui de nihilo fecit quod voluit; et si quid in parte aliqua enormiter abundavit, per totum spargetur. Indecorum quippe ibi nihil erit, sed quidquid futurum erit, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsi apłi. miseriam hñtes ut alii. gemi intranos. ł innob ipsi. carne ⁊m̃te. qr inno¬
bis : uñ gemimꝰ. ñ solum ꝓaliis. ħ capitłm. si ita ut tractatũ ÷ aꝑiatur. ñ incidimꝰ itullaᷤᷤ
molestias. quib płiq hoĩes ꝯtra catholicã disciplinã. quedam dr̃e cogunt᷑. Scio.⁊t. ua¬
nos heticos. de hoc capitło multa impia. ⁊ inepta iactasse. qr .it. apłe uniu̾salit̾ ait. Õs
creat᷑a inge. ⁊c. Dñt qͥdam ut origenes qd̃ ⁊̃ dignior creat᷑a .i. summi angłi. sublimesq
ne dolore hoc fac̾e̾ credendi ft̃. ne miseri existim̃tur. Presertĩ qr dix̃ eandẽ creat᷑am. q̃¬
cũ gemiscit ⁊ dolet. uanitati ẽẽ sub̃tam. qd̾ de sũmis ⁊ excellentib angłis. nefas ⁊ dic̾e¬

Expanded text:
ii gemimus in nos, vel in nobis ipsis carne et mente, quia in nobis est, unde gemimus, non solum pro aliis. Hoc capitulum si ita ut tractatum est aperiatur, non incidimus in illas molestias, quibus plerique homines contra catholicam disciplinam quaedam dicere cogantur. Scio enim vanos haereticos de hoc capitulo multa impia et inepta jactasse, quia enim Aposnt quidam, ut Origenes, quod etiam dignior creatura, id est summi angeli sublimesque ne dolore hoc facere credendi sunt, ne miseri existimentur, praesertim quia dixit eamdem creaturam quae ingemiscit et dolet, vanitati subjectam es
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ ronem postulat. iõꝙ. oportet infirmitatẽ hanc. aspũ scõ adiuuari. ad¬
iuuat aũ. qr ñ sinit. ł añ peti qͣm debeat ł ꝯtraria. Et nõta qr ñ solum illud
euident̃ ostendit᷑ donũ dei ẽẽ. ne hõ existimet ase ipso ẽẽ. qd̾ si inpotestate
T hr̾et: ñ utiq posc̾et. s ⁊ ip̃m orare: ex grã ẽ. nulla .Nt. oĩonis p̃cedunt mi-¬
ta. quib ñ gratuita detur. s debita reddat᷑. iam enĩ: ñ eẽt: gr̃a. ⁊ necc̾e ẽ.¬
tit sp̃c adiuuet. Nam nos nescimꝰ. Ecce infirmitas. qͥd oremꝰ. sic̃ oportet.
Ecce infirmitatẽ orationis nr̃e. ignorantiã ẽẽ declarat. Fallim᷑ .it. putan-¬
tes ꝓdeẽ qd̾ poscimꝰ. cũ ñ ꝓsint. ut ipsi paulo ꝯtigit. dũ oraret: ut sp̃c ab
eo discedet. qui ex responso dĩ didic̃ contͣ se eẽ qd̾ petebat. ⁊ etiã aliqñ suꝑ¬
nos postulare. ⁊ hoc gemitib menarrabilib quia facit nos gene. płqͣm¬

Expanded text:
contra rationem postulat, ideoque oportet infirmitatem hanc a Spiritu sancto adjuvari. Adjuvat autem quia non sinit vel ante peti quam debeat, vel contraria. Et nota quia non solum illud evidenter ostenditur donum Dei esse, ne homo existimet a seipso esse: quod si in potestate haberet, non utique posceret, sed ipsum orare ex gratia est. Nulla enim orationis praecedunt merita, quibus non gratuita dentur, sed debita reddantur, jam enim nescimus. Ecce infirmitas, quid oremus, sicut oportet orari. Ecce infirmitatem orationis nostrae ignorantiam esse declarat. Fallimur enim putantes prodesse quod poscimus, cum non prosit, ut ipsi Paulo contigit, dum oraret ut spiritus ab eo discederet, qui ex responso Dei didicit contra se esse quod petebat. Est etiam aliquando supnos postulare, et hoc gemitibus inenarrabilibus, quod facit nos gemere p
Abbreviated transcription (Latin):
futura uero ñ ea remittendo tulit: s grãm qua uitatentur conferendo: qͥ futura tulit
lis. Gehennalẽ ꝓrsus deleuit. ut eam ñsentiant uẽ penitentes. Tp̃alem uͭ ñdum penic̾ tulit
manet enĩ fames sitis. mors. ⁊ huiꝰmnodi. s regnũ ⁊ onĩa eiꝰ deiecit. ⁊ tandẽ innouissimo
eand̾ penitꝰ ext̾minabit. sic̃ aliqͥs capiens hostẽ atrocissimũ. ñ statim tnt̃ficit eum s patit᷑¬

Expanded text:
futura vero non ea remittendo tulit, sed gratiam qua vitarentur conferendo. Ergo futura tulitfutura vero non ea remittendo tulit, sed gratiam qua vitarentur conferendo. Ergo futura tulitlis. Gehennalem prorsus delevit, ut eam non sentiant vere poenitentes; temporalem vero nondum penitus tulit. Manet enim fames, sitis, mors et hujusmodi; sed regnum et dominium ejus dejecit, et tandem in novissimo eamdem penitus exterminabit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ficõnẽ ipsi mortis ꝯuenient̾ in̾ligno exaltat᷑ ẽ. Inilla enunfigina serpeñpe¬
debat inligno. Qd̃ autẽ pependit in ligno crucis nisi mors dñi. ut morte mo¬
riendo suꝑarit. ⁊ maledictumn gemine uetustatis nr̃e factus maledictũ ꝓnob
consumeret. Qualit̾ autẽ uecustas nr̃a incruce consumpta sit uideamꝰ uetustas
nrã. sicut ⁊ maledictio induob consistit.s. inculpa ⁊ inpena. Att̾m assumpsit
xpc .i. penam. Uñ ⁊ dr factus maledictum ⁊ utrũꝙ inobis consumpsit. quia
nrãm duplam uetustatem. sua simpla consumpsit. Uñ ⁊ mimo die. ⁊ duab
noctib insepulchro quieuit. punum diem simpla eius uetustas signatur.
ꝑduas noctes gemina nrã netustas. Quieuit ergo insepulcro una die.⁊ dua¬
bus noctib quia sua simpla uetustate nrãm geminam tulit. ⁊ qualiter ui¬
cata tulit ea remitendo p̃sentia. homines abeis retrabiendo. ⁊ itẽ renintendo.

Expanded text:
enienter in ligno exaltatus est. In illa enim figura serpens pendebat in ligno. Quid autem pependit in ligno crucis nisi mors Domini, ut mortem moriendo superaret, et maledictum geminae vetustatis nostrae factus maledictum pro nobis consumeret? Qualiter autem vetustas nostra in cruce consumpta sit videamus. Vetustas nostra sicut et maledictio in duobus consistit, scilicet in culpa et in poena. Alterum assumpsit est poenam. Unde et dicitur factus maledictum, et utrumque in nobis consumpsit, quia nostram duplam vetustatem sua simpla consumpsit. Unde et uno die et duabus noctibus in sepulcro quievit. Per unum diem simpla ejus vetustas signatur, per duas noctes gemina nostra vetustas. Quievit ergo in sepulcro una die et duabus noctibus, quia sua simpla vetustate nostram geminam tulit. Et qualiter vicata tulit ea remittendo, praesentia, homines ab eis retrahendo, et item remittendo;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nolite peccare. Igno¬
rantiã enun dĩ qͥdam
hñt ad reu̾entiam uo¬
bis loquor Sed dic̃
aliquis quomͦ resur¬
corꝑe uenient: Insi¬
piens tu qd̃ seminas:
ñ uiuificat᷑: nisi priꝰ
moriat᷑ Et qd̃ semi¬
nas ñ corpꝰ qd̾ fut̾im
ẽ seminas .s nudũ gͣ

Expanded text:
 nolite peccare: ignorantiam enim Dei quidam habent. Ad reverentiam vobis loquor. Sed dicet aliquis: Quomodo resurcorpore venient? Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur. Et quod seminas, non corpus quod futurum est semi
Abbreviated transcription (Latin):
utiq młtis incognitũ ÷. qui eas lit̾as nesciunt. inqͥb ẽ doct̾na de loconũ mͦis.
qͣs gͥai t᷑pos uocant. quo nocabło ⁊̃ nos utim᷑ ꝓlatmo. ut .ai. scemata. usitatiꝰ
dm̃s qͣm figuras: ita usitatiꝰ tpos qͣm modos. Est aũ allegoria tͦpus qͥdã. huiꝰ
tropi .i. allegorie. sunt plures sp̃es. qͣrũ una ẽ que d̾r enigina. Enigina uͦ
est ut breuit explicẽ ñ omĩs: s obscura allegoria ꝓm̃. qͣntũ mͥ uidet᷑: sic̃

Expanded text:
 est doctrina de locutionum modis, quos Graeci tropos vocant, quo vocabulo etiam nos utimur pro Latino. Ut enim schemata usitatius dicimus quam figuras, ita usitatius tropos quam modos. Est autem allegoria, tropus quidam hujus tropi, id est allegoriae sunt plures species, quarum una est quae dicitur aenigma. Aenigma vero est ut breviter explicem, non omnis, sed obscura allegori
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾a: illata a ꝑximis inala: eqͥrunit portat. alt̾a suabona ꝓximi. Qd̾a¬
pendenda bona erigit unitatẽ: quatinꝰ ⁊ odioꝵ tela potent̃ excipiat: ⁊ amo¬
ris iacła ualent̃ reddat. Non .at. adbella armatꝰ ꝑgit. qui aut clipeũ sumens.
glacdiis ñutit᷑: aut utens gladiis. elipeo ñ munit᷑. Uñ ⁊ miles dĩ adu̾sitatis
bello dep̃hens. ⁊ scutũ pacientie debet añferre.⁊ ad p̃dicandũ ꝓmpt᷑: amo¬
credendo ⁊ sꝑando diligimꝰ. qd̾ ñdũ uidet᷑. qͣntomag̃ cũ uidebit᷑: ñ excidet
gue cessabunt. infuturo. Qd .ii. alicui drẽt᷑. uͥ om̃s ead̾ intelligent : siue scĩa¬

Expanded text:
altera illata a proximis mala aequanimiter portat, altera sua bona proximis desiderapendenda bona erigit unitatem, quatenus et odiorum tela potenter excipiat, et amoris jacula valenter reddat. Non enim ad bella armatus pergit, qui aut clypeum sumens gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non communitur. Unde et miles Dei adversitatis bello deprehensus, et scutum patientiae debet anteferre, et ad praedicandum promptus amocredendo et sperando diligimus quod nondum videtur, quanto magis cum videbitur. Non excidet guae cessabunt in futuro. Quid enim alicui diceretur, ubi omnes eadem intelligent, sive sci
Abbreviated transcription (Latin):
cio forniconis. Sunt̾ ⁊ alie cause honeste. ut mimicoꝵ reconciliatio. ⁊ pacis reintegratio
⁊ huiꝰmͦi. ꝑsone aut̃ legitime ad mat̾moniũ. sunt iuxta institutionẽ eccłie. Aliẽ nãq
fuere legitime in exordio ur̃e originis. ⁊ añ legẽ moysi. alie sublege. Alie intꝑ̃e gre.
ł in legitime. quedam sunt plene legiame quedã omĩno inlegitime. quedã neut᷑ ple-¬
ne legitime. qͣs ñ impedit uotũ ꝯtinentie ł ordo ł cognatio. ł dispar cultꝰ. ł conditio ł
nat᷑e frigiditas. omĩno aut̃ uilegitime st̃. ꝑuotũ ꝑ ordinẽ ꝑcognationẽ. ꝑ disparẽ cul¬
tum. Neutre uͦ .i. nec omĩno inlegitime. nec plene legitime sunt ꝑ ꝯdicionẽ. ł frigidita¬
tem. Si enĩ tales nescient ꝯiunc̾ti fuerunt. possunt ꝑmane. quibdã accedentib causis.¬

Expanded text:
tegratio, et hujusmodi. Personae autem legitimae ad matrimonium sunt, juxta institutionem Ecclesiae. Aliae namque fuere legitimae in exordio nostrae originis, et ante legem Mosi. Aliae sub lege, aliae in temporevel illegitimae, quaedam sunt plene legitimae, quaedam omnino illegitimae, quaedam neutrae. Plene legitimae sunt quas non impedit votum continentiae, vel ordo, vel cognatio, vel dispar cultus, vel conditio, vel naturae frigiditas. Omnino autem illegitimae per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultum. Neutrae vero, id est nec omnino illegitimae, nec plene legitimae sunt, per conditionem vel frigiditatem. Si enim tales nescientes conjuncti fuerint, possunt permanere quibusdam causis
Abbreviated transcription (Latin):
lis coitꝰ. Conuigiũ itaq siue matͥmoniũ ẽ maritalis ꝯiunctio maris ⁊ femine: int̃
legitimas ꝑsonas: indiuidualẽ uite ꝯsuetudinẽ retinens. hac aũ descͥptione. mat̾mo¬
mũ fidelium. ac legitimoꝵ tandẽ includit᷑ ⁊ ẽ bona res ꝯugii. Cnim ẽ uñ desacram̃tis
ixp̃o ⁊ ineccłia. Constat itaq rẽ bonam ẽẽ ꝯugiũ. qd̾ qͥdam ħetici negant. nuptias de¬
testantes. qͣs xp̃s approbans nuptiis int̾fuit.⁊ eas miracło cõm̃dauit. ħ ĩ ꝑ ħ apparet.¬

Expanded text:
monium, est maritalis conjunctio maris et feminae inter legitimas personas, individualem vitae consuetudinem retinens. Hac autem descriptione matrimonium fidelium ac legitimorum tantum includitur, et est bona res conjugium. Est enim unum de sacramentis isto et in Ecclesia . Constat itaque rem bonam esse conjugium; quod quidam haeretici negant, nuptias detestantes, quas Christus approbans nuptiis interfuit, et eas miraculo commendavit. Hoc et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugũ sepationes ip̃am doctͥnã salitti s hoĩes offensi ex horreant: int̾eed̾ apłc. e
monet ñfi̾. Sic gͦ abinfidelib nec iubent᷑ a dnõ. nec ꝓhibent᷑ fideles recede.
tis uxores dimitt̾ẽ alienigenas. ꝑ qͣs ibant addõs alienos. ñ ille ꝑma
ritos acquirebant᷑ dõ. recte utiq ħ p̃cepit. qr ñdum tanta giã saluatoris
illurãt. Et ꝑ moysen dñs uisserat. Neqͥs uxorẽ aliemgenã ducet. Merito gͦ

Expanded text:
ugum separationes ipsam doctrinam salutis homines offensi exhorreant, intendit Apostolus et monet non fieri. Si ergo ab infidelibus nec jubentur a Domino, nec prohibentur fideles recederetritos acquirebantur Deo. Recte itaque hoc praecepit, quia nondum tanta gratia Salvatoris illuxerat. Et per Moysen Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓeo: fidẽ: fideł deserat. Eo. n mͦ mulie : in fidelis rectissime dimutit᷑ si ui¬
ro suo dicat. ñ ero uxortua. nͥ m̃ delat̾i uuo diuitias ꝯg̾gas ñ solita leno¬
amore diuine gre: ꝗͥ carnis uxorie. ⁊ m̃ brum qd̾ eũ scandalizat: fortit̃ am
.s. in cohabitatione ⁊ ialiis talib i ñ co git᷑ fideł. sequi infidelẽ odio fidi dẽ¬
soluit us mat̾monii. cͥca eũ qui relin quit. ne accuset᷑: alii copłat̃. Infide
lis aũ discedens: ⁊ in dm̃ ⁊ inmatͥmonu ĩ peccat. Itaq ñ ÷ ei fides seruanda

Expanded text:
non pro eo fidem fidelis deserat. Eo enim modo mulier infidelis rectissime dimittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua nisi mihi de latrocinio divitias congeras, nisi solita lenoamore divinae gratiae, quam carnis uxoriae, et membrum quod eum scandalizat fortiter amp in cohabitatione, et in aliis talibus, id est non cogitur fidelis sequi infidelem odio fidei dissolvit jus matrimonii circa eum, qui relilis autem discedens et in Deum et in matrimonium peccat. Itaque non est ei fides servanda
Abbreviated transcription (Latin):
fides. Ut ait iacob. fĩes sñ oꝑib mortua ẽ. ⁊ ipse paułꝰ ait. Si habuero omnẽ fidẽ.
sine oꝑib: p̃cedentib fit hõ ustꝰ. Ut ñ magis sint usti. qui oꝑalegis timore fe¬
cerant. cũ fides ꝑdilectionẽ oꝑat̃. in corde ⁊̃ si foris ñ exit inoꝑe. Nam fides que
magne uires ⁊ cursus celerrimꝰ p̃ter uiã. Nemo gͦ cõputet uẽ bona oꝑa sua an
fidẽ. uͭ fides ñ erat. bonũ opus ũ erat. Bonum. it. opꝰ intentio facit intentionẽ fi¬
des dirigit. Non ualde attendas qͥd hõ faciat. s qͥd c̃ faciat attendat. qͦ lac̾tos op¬
tune gub̃nationis dirigat. seqͣr. An iuideoꝵ ds̃ tm̃. a.d. arbitram᷑ quẽcũꝙ hoĩem¬

Expanded text:
fides, ut ait Jacobus: Fides sine operibus mortua est . Et ipse Paulus ait: Si habuero omnem fidem, sine operibus praecedentibus fit homo justus, ut non magis sint justi qui opera legis timore fecerant; cum fides per dilectionem operetur in corde, etiam si foris non exeat in opere. Nam fides quae magnae vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet vere bona opera ante fidem, ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
unt Quaꝓpt̾. Durit̾ eis
increpatis ⁊ culpatis eo ꝙ
uelint sẽꝑ ead̾ ip̃a discẽ. tc̾m
blandit᷑ ilł. se eis ꝯnuman¬
do.hortans eos ad ꝑfectio

Expanded text:
 Quapropter. Duriter eis increpatis et culpatis, eo quod velint semper eadem ipsa discere, iterum blanditur illis se eis connumerando, hortans eos ad perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo tui ꝓficiant esto exẽplũ dico inũbo. ut tuo exẽplo caute
loqͣnt᷑. ⁊ in ꝯu̾satione. honesta int̃ alios. incaritate dĩ ⁊ ꝓ¬
oĩa exẽplũ eẽt aliis. ũ inadolescẽte mirabił uide̾t᷑ ⁊ gla¬
nis disciplina ut actꝰ eiꝰ excusarẽt etatẽ. ⁊ ñ qͣi uiuenis.
s qͣi semor hr̾et᷑. ⁊ erubesc̾ent maiores natu. si ñse exi¬

Expanded text:
exemplo tui proficiant. Esto exemplum, dico, in verbo, ut tuo exemplo caute loquantur, et in conversatione honesta inter alios, in charitate Dei et pomnia exemplum esset aliis, ut in adolescente mirabilis videretur, et gravis disciplina, ut actus ejus excusarent - et non quasi juvenis sed quasi senior habeatur, et erubescerent majores natu, si non exhi