comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quo palla iiuraculo suꝑ lectũ stĩ inc̃esa redintegrata
Miraculũ misse auis ⁊ de signoꝵ scĩ iiri multiplicate
Sorrettio eiꝰ qui caballũ quẽ nouerat frande retinuit
Fera de furto oblata inlapidem cõuersa
pronũciando scͥptoris de qualitate aꝑis assũpti
Queadmodũ pupinus emidem los othinaro ꝯpuilegio et doms c̃o
Qualit᷑ pcauẽtib uĩctoris ĩcursũ ppłs signũ celitꝰ sit datũ suẽdauit
Qua admmauersitate idem comes a sua p̃sũpcõe sit i pressu
Paralititꝰ. cecꝰ ⁊ surdꝰ. bñ galli meritis sanat
Qualit̾ eoꝵdem instinctu. sidomus ep̃c eñdem loꝯ inuaserit
Od̾ dampnũ iureb sius ꝓ eadem temeritate incurrerit
Qua se ueritate frĩb insteterit ⁊ ꝙͣ turpiter decesserit
Miraculũ insetgeua portoꝵ ex hibituni
Qualitꝰ ⁊ep̃hensi sunt qͥ stabula ince̾nderunt
Quã per iurus unidictam pertulerit
Puella a dimomio liberata
Miraculo olei de fluentis. auxietas increpata custodis

Expanded text:
o palla super lectum sancti incensa redintegrata sit. 5. Miraculum missae avis et de signorum sancti viri multiplicitatCorrectio eius qui caballum quem voverat fraude retinuit. 8. Cera de furto oblata in lapidem conversa. 9. Pronuntiatio scriptoris de qualitate operis assumpti. 10. Quemadmodum Pippinus eundem locum Otmaro cum privilegio et donis coQualiter, praecaventibus Victoris incursum populis, signum caelitus sit datum. 12. Qua animadversione idem comes a sua praesumptione sit repressus. 13. Paraliticus, caecus et surdus beati Galli meritis sanatuQualiter eorundem instinctu Sidonius episcopus eundem locum invaserit. 16. Quod damnum in rebus suis pro eadem temeritate incurrerit. 17. Qua severitate fratribus institerit, et quam turpiter decesserit. 18. Miraculum in sagina porcorum exhibitum. 19. Qualiter depraehensi sint, qui stabula incenderunt. Quam periurus vindictam pertulerit.Puella daemonio liberata. 24. Miraculo olei defluentis anxietas increpata custodis. 25.
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ꝯ gr̃aꝵ accione susceptis. cibum sup̃serũt. Et post
corporis refectionẽ spũalis colloquii dapibus aĩas suas pas-¬
ces distuduerũt. Drtinuit añt eos beatꝰ gallus aliquãtis
soꝰ dieb: ⁊ caritatis intuitu. om̃i humanitatis fouit obse¬
quio. Parrauit quoq de cõmum̃ pr̃ bt̃o uidelicet colũbano
qd̃ certa relacõe didicerat. Deuide osculo pacis oblato: di¬
muisit eos. Et illi bñdictioni tanti patris armati ad sua re
et ꝓpagator ao athletam suũ de mũdi agone sublatũ
p̃mioꝵ laureis uellet ꝑhennib adoruare nuillimarus
presbiter nenens ad celłam mri sc̃i rogauit eũ ut secum

Expanded text:
Quibus cum gratiarum actione susceptis, cibum sumpserunt et post Quibus cum gratiarum actione susceptis, cibum sumpserunt et post corporis refectionem spiritalis colloquii dapibus animas suas pascere studuerunt. Detinuit autem eos beatus Gallus aliquantis secum diebus et caritatis intuitu omni humanitatis fovit obsequio. Narravit quoque de communi patre, beato videlicet Columbano, quod certa relatione didicerat. Deinde, osculo pacis oblato, dimisit eos, et illi benedictione tanti patris armati, ad sua renium auctor et propagator athletam suum de mundi agone sublatum praemiorum laureis vellet perennibus adornare, Willimarus presbyter veniens ad cellam viri sancti, rogavit
Abbreviated transcription (Latin):
giri pisciculos. Cũq ꝑuenissent ad gurgitẽ. uiderunt
piscem magnũ in aque collectione natantẽ: duos q illũ
palmos duodeciu: et in latitudine quatuor. Quo facto lutri
se ꝓfuudis ĩmergñt. Iposito rursum rete. cũ piscatores
st̃ĩ pisciũ latebras pulsando inquietarent. iterato lutri
apparuerũt. pisciũ tantã multitudinem ꝓpellentes in rete
ut sua pluralitat: ꝑloca disrumperent. Predas itaq ad
litus ꝑducta uir discrecioni pleuissimꝰ quosdam ꝓisces ad¬
iuuantib qui aderant n rursus ĩ aquam ꝓiecit. ⁊ frĩbus
dixit. Lhodie ꝓpt̾ aduentũ ur̃m mirabilem sue largitatis
eindenciam doꝰ manifestare dignatus est. Illi contra
meritis ipsius qd̾ fc̃m fuerat impntantes. eo alacriter
preenute: domũ redierunt. Et ecce iuxta introitum
cellule uir irurs apparuit. fereus duos utres uiuo ple¬
uos. et ternos farine modios: obsue donocõis indicium.

Expanded text:
giri pisciculos. Cumque pervenissent ad gurgitem, viderunt giri pisciculos. Cumque pervenissent ad gurgitem, viderunt piscem magnum in aquae collectione natantem, duosque illum palmos duodecim, et in latitudine quatuor. Quo facto, lutri se profundis immergunt. Imposito rursum reti, cum piscatores sancti piscium latebras pulsando inquietarent, iterato lutri apparuerunt, piscium tantam multitudinem propellentes in rete, ut id sua pluralitate per loca disrumperent. Praeda itaque ad littus perducta, vir discretione plenissimus quosdam pisces, adiuvantibus qui aderant, rursus in aquam proiecit et fratribus dixit: 'Hodie propter adventum vestrum mirabilem suae largitatis evidentiam Dominus manifestare dignatus est'. Illi econtra meritis ipsius quod factum fuerat imputantes, eo alacriter praeeunte, domum redierunt. Et ecce! iuxta introitum cellulae vir unus apparuit, ferens duos utres vino plenos et ternos farinae modios ob suae devotionis indicium.
Abbreviated transcription (Latin):
riam pauꝑtatẽ scłi inplicabor negociis exaltabor hono¬
ribus ponderibus adgrauabor: Absit inquam ut qui uu¬
nũ maratrũ misi. oculos ad relicta retoriineam: et sicͣ
cans reuertar ad nomitũ. Scitis ip̃i me inter uos po¬
sitũ. humilitati semꝑ dedisse eꝑa et subiectioni. ⁊ quomor
creditis ad tanti culminis me ꝓuocare posse fastigiumͦ.
diouate co sibia. Alior sum nos uertite. inͥ qd̃ animo semel
iios coro aspe ipetracõis huiꝰ amonit. Wocaiut nũ d
Si frabtuas C interrdeluit. quid essent tẽpore refectuns
ummpturi ab ũq respensum esset tautũ mͦ seotariũ fstin
trd e suiuihabera cuuctoꝵ. iussit fieri paues diceus. po¬
tens ẽ doꝰ ꝓarare mensam indeseto. Et cñ fecisset olefa
pulligi ip̃e simieus rete et unũ ex discipłis sius cũ frib
qui suꝑuenerdut iuit ad gurgitem dicens. Uide ansus
utrũ iisericors doꝰ aliquos nr̃is uelit necessitatibus lar¬

Expanded text:
riam paupertatem saeculi implicabor negotiis, exaltabor honoriam paupertatem saeculi implicabor negotiis, exaltabor honoribus, ponderibus aggravabor? Absit, inquam, ut qui manum in aratrum misi, oculos ad relicta retorqueam, et sicut canis revertar ad vomitum. Scitis ipsi me inter vos positum humilitati semper dedisse operam et subjectioni: et quomodo creditis ad tanti culminis me provocari posse fastigium? Innovate consilia, aliorsum vos vertite; mihi quod animo semel nimos eorum ab spe impetrationis hujus amovit. s, et eum interrogavit quid essent tempore refectionis sumpturi. Cumque responsum esset tantummodo sextarium farinae ad usum haberi cunctorum, jussit fieri panes, dicens: Potens est Deus parare mensam in deserto. Et cum fecisset olera colligi, ipse sumens rete et unum ex discipulis suis cum fratribus qui supervenerant, ivit ad gurgitem, dicens: Videamus utrum misericors Dominus aliquos nostris velit necessitatibus lar
Abbreviated transcription (Latin):
luxomũ dicit᷑ nõĩe enstasius. qne bone memorie colũ¬
banus eidemi loco prefecit. ab huiꝰ exilio iute. ad superua
patriam comigrauit. Frẽs gͦ in eodem cenobio cestituti.
cõsiliũ uuerunt ut uenerabilem gallum renocarent et
eiꝰ regimini se subdendo contraderent. mriserunt
itaq sex fras ex his qui ab hibernia uenerunt
qui epłam ferrent cotinentẽ causas huiꝰ legac̃o is.
Igitur illi reite itiuere ꝯ adiuiri deĩ cellam ꝑuissent
nũciati aduenisse: ducti sũt ad or̃onẽ. Qua expleta
domũ ingressi : porrexerũt epłam. Quaui ut nir stũs
mitari dicentis. extranens factus ficõr sum. frĩb meis
et peregrinus filiis matris mee: deserui notos meos et
pinquos. Et ut liberius possim dño nocare solitudinis
elegi secreta. ut q parentũ et predioꝵ diaissienem pre¬
terea episcopatꝰ honorẽ ⁊ dinicias mũdi susçipere non
cõsensi. et quo pacto post hanc renuuciationẽ et uolũta¬

Expanded text:
Luxovium dicitur, nomine Eustasius, quem bonae memoriae Columbanus eidem loco praefecit, ab hujus exsilio vitae ad supernam patriam commigravit. Fratres ergo in eodem coenobio constituti consilium inierunt ut venerabilem Gallum revocarent, et ejus regimini se subdendo contraderent. Miserunt itaque sex fratres ex his qui ab Hibernia venerunt, qui epistolam ferrent continentem causas ejusdem legationis. Igitur illi recto itinere cum ad viri Dei cellam pervenissent, nuntiati advenisse, ducti sunt ad orationem: qua expleta, domum ingressi porrexerunt epistolam. Quam ut vir sanctus  cupiens imitari dicentis: Extraneus factus sum fratribus meis, et peregrinus filiis matris meae , deserui notos meos et propinquos, et ut liberius Domino possem vacare, solitudinis elegi secreta; utque parentum et praediorum dimissionem praeteream, episcopatus honorem et divitias mundi suscipere non consensi. Et quo pacto post hanc renuntiationem et volunta
Abbreviated transcription (Latin):
ardenter defiderabas hec tua mors est fructuosa. nobis
sũt intot nũdialiũ ꝓturbacionũ ꝓcellis loborantibus nł¬
tiplicot est lurtuosa. Sed qui de nite corporalist ntuit¬
uuxtions dolemus de aniue in mortalis libertate geu¬
a locu sexulehri deducene. Eũꝙ archamiquas cieui ꝓoei
defeauer. feretro inpositum ad fossan a puqus clandebat᷑
defent en unllis iuribus usquam potiut comionere. cuioe uoa
seluis qiracul. Du nuitius mirttudo colloquus ⁊ett aeu
patisi ipeo diello dueritate cognosco: hanc se pultrhistam
parri meo gallo nõ pace. Et iussit presbitero. ut duos equos
iuemrer niderutos et faceret ntroduci. Quos oietisquot

Expanded text:
ardenter desiderabas, haec tua mors est fructuosa; nobis ardenter desiderabas, haec tua mors est fructuosa; nobis autem in tot mundialium perturbationum procellis laborantibus multipliciter est luctuosa. Sed qui de vitae corporalis interruptione dolemus, de animae immortalis libertate gauad locum sepulcri deducere. Cumque arcam qua claudebatur cadaver feretro impositum, ad fossam sepulturae conarentur deferre, nullis viribus usquam potuit commoveri. Quod novi genus miraculi dpus dixit: In veritate cognosco hanc sepulcri sedem Patri meo Gallo non placere. Et jussit presbytero ut duos equos inveniret indomitos, et faceret introduci. Quod cum factum
Abbreviated transcription (Latin):
in domo presbiteri planctum magnũ circa fums uiri dei ce¬
lebrari. et interrogauit que tanti esset causa plorantis.
Audiens aũt gallum uenerabilem firmissimũ sue familia¬
ritatis custodem. de huiꝰ seculi emigrasse periculis misit
se in aquam. neq eñ poterat ꝓpter nĩmium dolorem sustine¬
re. donec nanicula litus actingeret. Descendens q cũ h
qui secũ uenerant. intrauit domũ presbiteri. lugubri
uoce et corporis gestu merorem cordis insimuans. Inuerit
aũt corpꝰ mri stĩ iam inuolutũ: ⁊ in loculo repositum. p̃¬
periens q sarcophalgñ. et exanime amici cadauer in spici¬
ens amariores cũ hac uoce lacrimas dedit. Hen hen pater
amate. heu dottor egregie. eur me de domo patris edur¬
tum. in his periculis quasi orphanũ dimisisti. et cõfidentia
meam qua de tius cõsibiis plurimũ p̃sumebam: inmatura
uiortererpisti: Tibi quidem in ꝑcepcione p̃mii quod tam

Expanded text:
in domo presbyteri planctum magnum circa funus viri Dei cein domo presbyteri planctum magnum circa funus viri Dei celebrari, et interrogavit quae tanti esset causa ploratus. Audiens autem Gallum venerabilem, firmissimum suae familiaritatis custodem, de hujus saeculi emigrasse periculis, misit se in aquam neque enim poterat propter nimium dolorem sustinere donec navicula littus attingeret, descendensque cum his qui secum venerant, intravit in domum presbyteri, lugubri voce et corporis gestu moerorem cordis insinuans. Invenit autem corpus viri sancti involutum et in loculo repositum; aperiensque sarcophagum, et exanime amici cadaver inspiciens, amariores cum hac voce lacrymas dedit: Heu, heu, Pater amate, heu doctor egregie, cur me de domo patris eductum in his periculis quasi orphanum dimisisti, et confidentiam meam, qua de tuis consiliis plurimum praesumebam, immatura morte rupisti? Tibi quidem in perceptionem praemii, quod tam
Abbreviated transcription (Latin):
nandatis. mam ueritatis desiderantib aperi. et solite uo
Docato añt młtituenre indie sollempni. iir st̃s p̃dicaciomi
dulcedine aiideoꝵ corda refecit. et tantaq dixerat sapi¬
encie luce uest̾iuit. ut sũma om̃ium gͣtulacõe auditus et
plena emictoꝵ neneracõe sic honoratus. Biduo itaq ibidẽ
ducto tertia die felre correptus. tantũ inbrem eiꝰ molẽcia
odepressus est ut nec ad cellam redire. nec cibi sustenta¬
culim potuisset ꝑcipere. Eñip hac infirmitate ꝑ dies qua¬
tuordecim laborasset. die sexto decio mensis octobris id
xuii. kł nonenibis expletis nonaguita quiuq anius sue e¬
tatis insenctute bona quiꝰ uite liberatꝰ ergastulo Animami
meritis plenam fulicib reddidit bonis inhesuram ꝑ hemiub
gallum apud arbonam infumari. ascendens innauiculã
potĩuas ciboꝵ ea secũ genera tulit. quo infirmitate labo
ranti nonerat cõgruere. ut indelicet sua insiticõe fidissi¬
mum refoneret amicum. Eñq portui ꝓpinquaret. admit

Expanded text:
andatis, viam veritatis desiderantibus aperi et solitae nobVocata autem multitudine, in die sollemni vir sanctus praedicationis dulcedine avidorum corda refecit et tanta quae dixerat sapientiae luce vestivit, ut summa omnium gratulatione auditus et plena cunctorum veneratione sit honoratus. Biduo itaque ibidem ducto, tertia die febre correptus, tantum in brevi eius violentia depressus est, ut nec ad cellam redire nec cibi sustentaculum potuisset percipere. Cumque hac infirmitate per dies quattuordecim laborasset, die sexto decimo mensis Octobris, id est XVII. Kl. Novembres, expletis nonaginta quinque annis suae aetatis in senectute bona, huius vitae liberatus ergastulo, animam meritis plenam felicibus reddidit bonis inhaesuram perennibGallum apud Arbonam infirmari, ascendens naviculam, potuum et ciborum ea secum genera tulit, quae infirmitate lranti noverat congruere, ut videlicet sua visitatione fidelissimum refoveret amicum. Cumque portui propinquaret, audivit
Abbreviated transcription (Latin):
post preceptum ducis consilium discedendi.
Qualiter discedentib ceteris gallus ob ĩfirmitaten
remanserit quaq sedulitate a uullaro presbitero
receptus sit et apud eum recreatus.
insiuacio hiltiboldi diaconi de boco solitarie habitacio¬
nis quam iir dĩu desiderabat.
Omodo cũ diatono desertum penetrans obtatũ reppi¬
rit locum sibiq p̃elegit et obedaencia ursi.
Ut demonũ fantasinata inspecre mulierũ ostensa
eodem loco stñs pater depulerit.
Luci ipsius electio et serpencium discessis.
Qualiter locum eftudeni ieiunio dedicanerit. e

Expanded text:
post praeceptum ducis consilium discedendi. 9. post praeceptum ducis consilium discedendi. 9. Qualiter, discedentibus ceteris, Gallus ob infirmitatem remanserit, quaque sedulitate a Willimaro presbytero receptus sit et apud eum recreatus. 10. Insinuatio Hiltibodi diaconi de loco solitariae habitationis, quam virDomini desiderabat. 11. Quomodo cum diacono desertum penetrans optatum reppererit locum sibique praelegerit, et oboedientia ursi. 12. Ut daemonum fantasmata, in specie mulierum ostensa, eodem loco sanctus pater depulerit. 13. Loci ipsius electio et serpentium discessio. 14. Qualiter locum eundem ieiunio dedicaverit, e
Abbreviated transcription (Latin):
O pater ͦ patris ꝓles . o. sp̃t alme
Une ⁊ triue d̾s. uos miseyate rege
me tua iussa ligant.do tua me ꝓmissa guberuent
enceat iudictis. lux tua queso meis.
In te galle deũ dño te galle fatebor.
Qu ꝓ me sacras funde precet̃ dño.¬
Ut ueniam moeͤ dictis moderamina prestet.
stĩ colũbam usq ad sacerdocii ꝓfecerit dignitateni.
Qualit̾ stĩ uiri ꝓuoĩe dm̃i peregrinacõem aggressi. ad
sigibertũ rege̾i ꝑueuerunt ⁊̃ luxoniũ ceperĩt ĩcolere.
Qua anctoritãte beatꝰ colũbans theodoritũ regem¬
et corripuerit. et quib odiis eũ brunhildis de rẽgno
illo erecerit. qualiterq ad lochariũ regẽ indeq ad
theodobertum cum suis peruenit.
nitas eiꝰ ⁊ brigancii cõmemoracio.
Ut enudem loꝰ ad ieruit et quie ĩcõuentu płłi beatꝰ
gallus fecerit. qualiter oratoriũ restauaauerunt
Quas demonũ uoces gallus andierit et quomodo ter¬
ror abscescerit.
Quot nato ⁊ malicia incolaꝵ aduersus scõs uiros et

Expanded text:
O Pater, o Patris Proles, o Spiritus alme, Une et trine Deus, nos miserate rege. Me tua jussa ligant, tua me promissa gubernent, Luceat in dictis lux tua, quaeso, meis. In te, Galle, Deum in Domino te, Galle, fatebor; Tu pro me sacras funde preces DoUt veniam noxis, dictis moderamina praestet, cti Columbani usque ad sacerdotii profecerit dignitatem. 2. Qualiter sancti viri pro nomine Domini peregrinationem aggressi, ad Sigibertum regem pervenerint et Luxovium coeperint incolere. 3. Qua auctoritate beatus Columbanus Theodericum regem corripuerit, et quibus odiis eum Brunihildis de regno illo eiecerit, qualiterque ad Lotharium regem indeque ad Theodebertum cum suis perveneritnitas eius et Brigantii commemoratio. 6. Ut eundem locum adierint, et quid in conventu populi beatus Gallus fecerit, qualiter oratorium restauraverint, Quas daemonum voces Gallus audierit, et quomodo idem terror abscesserit. 8. Machinatio et malitia incolarum adversus sanctos viros et
Abbreviated transcription (Latin):
po Icõs ilio eadem puella thalamos regis enadeus diuĩ¬
ne se subderit seruituti.
Quantum ex uiri dei doctrina et exemplis supͣdictis
iohannes triennio profecerit.
Qͦm beatꝰ gallus ab episcopali se promocione excu¬
sauerit in concibio principali.
Promecio ⁊ cõsecracio ioh̃is supͣdicti. ⁊ curam quam
post uodũ sibi inuicem exibuerint.
Ut transitũ bt̃i colũbaui st̃s gallus sicut prius ꝑ
nisionem cognouerat. ita post discipuli la gacõem
fratrum compererit.
mu aculum tabule incremento maustratum.
Qua: acõe frĩb iuponio nementib satis fecerit
et quara nurabili eos doni celestibus ub̾tate refouerit.
uam migrarit ad dñm.
cognonerit non ibi eñ debere recondi.
Debilis ꝑ nestimentaꝵ st̃ĩ iuri munꝰ acceptũ sanatub.
Sigua mortificacõis eiꝰ post transitũ deprebnsa
Qͣ miͣ ab equis indomitis ad locũ sepulture corpꝰ eiꝰ delatũ sit
Miraculũ incereis ostensummi et cõclusio libelli

Expanded text:
o consilio eadem puella thalamos regis evadens, divinae se subdiderit servituti. 23. Quantum ex viri Dei doctrina et exemplis supradictus Iohannes triennio profecerit. 24. Quomodo beatus Gallus ab episcopali se promotione excusaverit in concilio principali. 25. Promotio et consecratio Iohannis supradicti et cura, quam postmodum sibi invicem exhibuerunt. 26. Ut transitum beati Columbani sanctus Gallus, sicut prius per visionem cognoverat, ita post discipuli legationem factum compererit. 27. Miraculum tabulae incremento monstratum. 28. Qua ratione fratribus Luxovio venientibus satisfecerit et quam mirabili eos doni caelestis ubertate refoverit. nam migrarit ad Dominucognoverit, non ibi eum debere recondi. 31. Debilis per vestimentorum sancti viri munus acceptum sanatus. 32. Signa mortificationis eius post transitum deprehensa. 33. Quomodo ab equis indomitis ad locum sepulturae corpus eius delatum sit, 34. Miraculum in cereis ostensum et conclusio libelli
Abbreviated transcription (Latin):
Pmͦ ad ducem cũ presbitero sit enocatꝰ et illut ire nolẽs
retiam cõmearit et a iohãne diacono susceptus eit
filiam ducis liberare non ualentes. Ad regem cũ cõ¬
fusione redierunt. cõfesso demene br̃i galli urtutem.
Ut nir dei ꝑ presbiter⁊ renocatus ad ducem nener
Qua racõe oblatũ episco patꝰ honorem respueĩ
et qͣm᷑ pauperib dona ducis distribuerit discipul ñ
ad elemosmam ortatus sit
Quo caritatis feruore iohãnem diaconem licteris

Expanded text:
 ad ducem cum presbytero sit evocatus, et illuc ire nolens, Rhetiam commearit et a Iohanne diacono susceptus sit. 16. filiam ducis liberare non valentes, ad regem cum confusione redierint, confesso daemone beati Galli virtutem. 17. Ut vir Dei per presbyterum revocatus ad ducem veneri19. Qua ratione oblatum episcopatus honorem respuerit, et quomodo pauperibus dona ducis distribuens, discipulum ad elemosinam hortatus sit. 20. Quo caritatis fervore Iohannem diaconum litteris
Abbreviated transcription (Latin):
respõdit. Obsecro te fili ue moleste feras quod dico. Quia¬
dũs uos fecit quod quesiniuꝰ inuenire: Hunc eciam dien
iihoc loco ducamꝰ. Tolle rete ⁊ ad gurgitẽ nade . Ego quos
post te quaratocius ibo. forsitan dñs solitam nobis largi¬
tatẽ ostendet: ut regredientes ad castrum offeraimus patri
donabit. Diaconus respõdit. Gratum habeo qued p̃¬
cĩpis pr̃. Et surgens cito. cũ ĩuocatõe uõis dñi assũ¬
to reciaculo ꝑrexit ad fluutũ. Eũq ilłud ingurgiten

Expanded text:
resporespoDominus nos fecit quod quaesivimus invenire, hunc etiam diem in hoc loco ducamus. Tolle rete, et ad gurgitem vade: ego quoque post te quantocius ibo. Forsan Dominus solitam nobis largitatem ostendet, ut regredientes ad castrum, offeramus patri donavit. Diaconus respondit: Gratum habeo quod praecipis, Pater: et surgens cito cum invocatione nominis Domini, assumpto retiaculo perrexit ad fluvium. Cumque illud in gurgitem
Abbreviated transcription (Latin):
ram crucis ante capsellam. et preces dño deuotas effu-¬
dit. Interea descendens ursus de monte. micas et frag¬
mẽta que cõninantib deciderunt cante legebant. Hoc
fc̃mh ut uidit hõ dei dixit ad feram. Precipio tibi be̾stia
ĩ uõĩe dñi : tolse lignũ ⁊ mitte in igñe. Ad emꝰ p̃cẽptum
belua ꝯu̾sa ualidissimũ lignũ actulit ⁊ igni muiecit. Ad
uir benignissimꝰ ad peram accedens de paruo cellario pa¬
uem in tegrũ famulanti porrexit. Et accipienti ita pre¬
cepit. In nõie dñi nr̃i ihñ xp̃i ab hac ualle discede et hoc
pacto montes et colles citũ positos habeto ꝯmunes ut nul¬
lum hit hoĩem nil depectorib ledas. Sum hec agerentur
dormire diacouns se sumulans quod uir deo carus gessit cũ
diunt tibi. Ille aũt dixit ei. C ane ue omnino hoc alicui
dixeris. donec uideas gloriam dei
diciconꝰ ait. Pater mi quid facturi sumꝰ hodie: Ad ille

Expanded text:
ram crucis ante capsellam, et preces Domino devotas effuram crucis ante capsellam, et preces Domino devotas effudit. Interea descendens ursus de monte micas et fragmenta quae convivantibus deciderant, caute legebat. Hoc factum ut vidit homo Dei, dixit ad feram: Praecipio tibi, bestia, in nomine Domini, tolle lignum et mitte in ignem. Ad cujus praeceptum bellua conversa, validissimum lignum attulit, et igni injecit. At vir benignissimus ad peram accedens, de parvo cellario panem integrum famulanti porrexit, et accipienti ita praecepit: In nomine Domini mei Jesu Christi ab hac valle discede, et hoc pacto montes et colles circumpositos habeto communes, ut nullum hic hominem, nil de pecoribus laedas. Dum haec agerentur, diaconus dormire se simulans, quod vir Deo charus gessit cum diunt tibi'. Ille autem dixit ei: 'Cave, ne omnino hoc alicui dixeris, donec videas gloriam Dei'diaconus ait: 'Pater mi, quid facturi sumus hodie?' At ille
Abbreviated transcription (Latin):
aũti gallus duui orandi gr̃a modicũ ab illo diuulsus esser
iiter condensa ueprium ꝑfrutecta ambulans. ⁊ pede herens
ad terram corruit quod diaconus uidens acturrit. ut suble
uaret prostratũ. Sed uir dei prescius futuroꝵ sine me ait
eñ post or̃onẽ surrexisset sumens uirgam colurnam fe¬
it trucem eti fixit interram. Babebat aũt pendeutem
colło capsellam: in qua cõtinebantur reliquie bt̃e dei geni
crute suspendisset nocanit diaconũ. ⁊ ꝓstrauerunt so
pariter in or̃one. Tunit iur uenerabilis. huiꝰ modi preces
desiderĩ mneũ ꝓpcc̃is meis. Sed in honore stẽ geniti ias
tuis aptam sermciis. Funta orone sole occumbente funt᷑
est dies ⁊ ip̃i tandem cũ grͣaꝵ accione cibum sumpserunt
Rursum q deo gr̃as exhibentes strauerũt sibi interia. ut
aliquantulum requiescerent. sed nir stũs ꝯcomitẽ sunm
alto teneri sopore puitaret: surgens ꝓstrauit se in fign¬

Expanded text:
autem Gallus dum orandi gratia modicum ab illo divulsus esset, autem Gallus dum orandi gratia modicum ab illo divulsus esset, inter condensa veprium frutecta ambulans et pede haerens, ad terrvaret prostratum. Sed vir Dei, praescius futurorum: Sine me, aitcum post orationem surrexisset, sumens virgam colurneam fecit crucem, et fixit in terram. Habebat autem pendentem collo capsellam, in qua continebantur reliquiae beatae Dei gecruce suspendisset, vocavit diaconum, et postraverunt se pariter in oratione. Tum vir venerabilis hujusmodi preces desiderium meum pro peccatis meis; sed in honore sanctae genitrictuis aptam servitiis. Finita oratione, sole occumbente finitus est dies, et ipsi tandem cum gratiarum actione cibum sumpserunt, rursumque Deo gratias exhibentes, straverunt se in terra, ut aliquantulum requiescerent. Sed vir sanctus cum comitem suum alto teneri somno putaret, surgens prostravit se in figu
Abbreviated transcription (Latin):
sus est. Eũq ꝑ totũ diem iter agerent. cirta horam nonan
dixit diaconus. Idater horã refectionis iam iustat. sumamꝰ
paululũ panis ⁊ aque: quia ita cõfortati. me qd̾ restat uiel
cõsũmare poteriuꝰ. Homo dei respondit. Tu iuxta necessitatẽ
corporis. refectionẽ ꝑcipe fili. ego nõ gustabo quicquam an¬
tequam doꝰ michi locũ desiderate mansionis ostendat. Et ille.
Sieut inquit socii sumꝰ passionis. sic erimꝰ et cõsolacionis. His
dictis ceperũt iter agire festinato quia dies iam declinaba t
et solaris fernor ꝓpiquabat occasm. Uenerunt ad quẽdam
flumolum qui stemaha nõĩat᷑ ambulantes q ꝑ decur sum ĩ¬
ipsins dum uenissent ad rupem de qua idem cũ impetu descen¬
dens. gurgitem facit speciosi uiderunt ibi plurimos ꝑisces.
Et imponẽtes recia sua ceperunt eos. Igne deinde succẽso
diaconus pisces assauit. ⁊ panem posuit suꝑ peram. Beatub

Expanded text:
sus est. Cumque per totum diem iter agerent, circa horam nonam sus est. Cumque per totum diem iter agerent, circa horam nonam dixit diaconus: Täter, hora refectionis iam instat. Sumamus paululum panis et aquae, quia ita confortati viae quod restat melius consummare poterimus'. Homo Dei respondit: 'Tu iuxta necessitatem corporis refectionem percipe, fili; ego non gustabo quicquam, antequam Dominus mihi locum desideratae mansionis ostendat'. Et ille: 'Sicut'. inquit, 'socii sumus passionis, sic erimus et consolationis'. His dictis, coeperunt iter agere festinato, quia dies iam declinabat et solaris fervor propinquabat occasui. Venerunt autem ad quendam fluviolum qui Steinaha nominatur; ambulantesque per decursum ipsius, dum venissent ad rupem de qua idem cum impetu descendens gurgitem facit speciosum, viderunt ibi plurimos pisces, et imponentes retia sua, coeperunt eos. Igni deinde succenso, diaconus pisces assavit et panem posuit super peram. Beatus
Abbreviated transcription (Latin):
qũi diligentibus dñi oĩa cooperautar inbonũ. Qui damielem
lib̾auit de lacu leonũ. potest et me eriꝑe de mami bestiarum.
Cui diaconꝰ hͨ respondit. Micte inperam tuã cibaria et rete
paruissimũ cras em̃ inducam te in heremũ. Et si iuueneris
locũ tibi acteptabilem. age gr̃as deo. ⁊ p̃cepti dñici comple
rigorem. Dens aũt qui eduxit te deregione longinqua. ip̃e
sicut tobie famulo suo ed mitem celitus dedit. ita mictet¬
angelũ suñ nobiscum ⁊ ostendet nobisꝰ desideriis salutarib
aptum. Igitur uir b̃s die eodem ieuiniis ꝑ mansit. ⁊ usquẽ
ad alterius diei dilucubũ. in or̃onib ꝑuoctauit. Dignũ qmipp
detexisset ⁊ sol inferiora dimittens cursu cõsueto supioris
orbis plagas ĩuiseret ignenmq inbar ab orientis axe mai¬
talib demonscraret. athleta dei ea que ductor suns dixci mo
secũ assumens. ꝯor̃onis bñdictione. illo preemite uiam aggres¬

Expanded text:
quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum. Qui Danihelem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum. Qui Danihelem liberavit de lacu leonum, potest et me eripere de manu bestiarum'. Cui diaconus haec respondit: 'Mitte in peram tuam cibaria et rete parvissimum; cras enim introducam te in heremum. Et si inveneris locum tibi acceptabilem, age gratias Deo et praecepti dominici comple rigorem. Deus autem qui eduxit te de regione longinqua, ipse, sicut Tobiae famulo suo comitem caelitus dedit, ita angelum' suum mittet nobiscum et ostendet nobis locum desideriis salutaribus aptum'. Igitur vir beatus die eodem ieiunus permansit et usque ad alterius diei diluculum in orationibus pernoctavit. Dignum quippe detexisset, et sol inferiora dimittens, cursu consueto superiores orbis plagas inviseret igneumque iubar ab orientis axe mortalibus demonstraret, athleta Dei ea quae ductor suus dixerat secum assumens, cum orationis benedictione, illo praeeunte, viam aggres
Abbreviated transcription (Latin):
que sũt ab eo au ĩuenisset uinꝙͣ ĩsolitudine locũ aquis habu¬
dantem ꝓuris ⁊ salubrib planicie stratũ ⁊ humanis cultibus
eportumũ. Aesideris inquiens amun feruentis ex estuo cuprene
usolitudine dies duc̾e huic uite cõcessos iuxta quot psalmi stdi
ꝓuũciat dicens. Ecce elongam fugiens. ⁊ mansi insolitudie.
expectabam eñ qui saluũ me facerẽt. Diaconus respondit.¬
Hec o pr̃ solitudo aquis est infusa frequentib asperitate ter¬
ribilis. mõtib plena precelsis. angustis uaslib flexuosa bes¬
tiis possessa seuissimis. Nai p̃ter çeruos ⁊ ĩ nocnor greges a¬
nimaliũ. ursos giguit plurimos apros mnumerabiles. lupos
uumeꝵo excedentes. rabie singłares. Timeo gͥ ne si te ilłut
duxero. ab huiꝰ modi hostib deuereris. Ad hec uir st̃s apostoli
inquit sentencia esti. Si d̾s ꝓ nobis quis cõtra nos: Et san¬

Expanded text:
quaesivit ab eo, an invenisset umquam in solitudine locum aquis abuquaesivit ab eo, an invenisset umquam in solitudine locum aquis abundantem puris et salubribus, planitiae stratum et humanis cultibus oportunum: 'Desiderio', inquiens, 'animi ferventis exaestuo, cupiens in solitudine dies ducere huic vitae concessos, iuxta quod psalmista pronuntiat, dicens: Ecce! elongavi fugiens et mansi in solitudine. Expectabam eum, qui salvum me faceret', et reliHaec, o Pater, solitudo aquis est infusa frequentibus, asperitate terribilis, montibus plena praecelsis, angustis vallibus flexuosa, bestiis possessa saevissimis. Nam praeter cervos et innocuorum greges animalium, ursos gignit plurimos, apros innumerabiles, lupos numerum excedentes, rabie singulares. Timeo igitur ne si te illuc induxero, ab hujusmodi hostibus devoreris. Ad haec vir sanctus: Apostoli, inquit, sententia est: Si Deus pro nobis, quis contra nos ? Et, S
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝯmẽdauit. ut ꝯ omm diligentia eiꝰ recuperaciomsu¬
ure̾nt. Exactis aliquot dieb. Dño qui medicus est uerus
medelam imꝑticiente. cepit sum̾e cibos ⁊ ꝑiucrementa tẽ¬
poꝵ cõfortãtus ꝑfecta adeptus est sanitatem. O infirmitatẽ
omui humano robore forciorem. O febrem orimi laude colen¬
dam. O languorem sanitati ⁊ gandiis ascribendum. Ex¬
emplo emi dni ꝓ nobis gallus doluit ut animaꝵ morbos
p̃dicacõe sacrs depelleret. ire Ꝯ magistro non potrat
ut nobis mam ueritatis ostenderet. Uere paciens et mĩ¬
seritors dñs ĩ predicatorib suis iam pridem cõtemꝑtus
dñ quersionẽ pcc̃oꝵ sustinet doctorem ne errantes deserat
hiltibodus om̃s heremi semitas notas habebas et sd¬
cessus. Solebat em̃ piscium et accpitrum cansa capiendor/
sepuis solitudinem ꝑuagari et secreta locoro usu cortidiano
ꝑ discere. Iuit ꝯũu sc̃s familiaritatis sue gr̃am prescitisset.

Expanded text:
inem commendavit, ut cum omni diligentia eius recuperationi seinem commendavit, ut cum omni diligentia eius recuperationi servirent. Exactis aliquot diebus, Domino, qui medicus est verus, medelam impertiente, coepit sumere cibos, et per incrementa temporum confortatus, perfectam indeptus est sanitatem. O infirmitatem omni humano robore fortiorem! O febrem omni laude colendam! O languorem sanitati et gaudiis asscribendum! Exemplo enim Domini pro nobis Gallus doluit, ut animarum morbos praedicatione sacra depelleret; ire cum magistro non potuit, ut nobis viam veritatis ostenderet. Vere patiens et misericors Dominus! In praedicatoribus suis iam pridem contemptus, dum conversionem peccatorum sustinet, doctorem, ne errantes deserat,Hiltibodus omnes heremi semitas notas habebat et secessus. Solebat enim piscium et accipitrum causa capiendorum sepius solitudinem pervagari et secreta locorum usu cottidiano perdiscere. Huic cum vir sanctus familiaritatis suae gratiam praestitisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositũ non posse ꝑfic̾e̾. Ille u̾o existimans eñ ꝓ laborib
ibidem ꝯsũmandis amore loci detentũ: me longioris detrec¬
tare laborem dixit ei. Scio fr̾ iam tibo ouerosũ ẽẽ tãtis
ꝓ me laborib fatigari. tamen hoc discessurꝰ denũcio ne
me uinente incorpore missam celebrare p̃siꝑas. Et cũ
ei licençiam ꝑ se ꝯuersandi dedisset: mam ingressus est
abemudi. Post disscessum magistri ⁊ socioꝵ Gallus re¬
cia sua et sagenam naui ĩponens ad mullimaꝵ presbiteꝵ
uenit. Et cũ obtulisset ei recia inter lacrimas ⁊ suspu
retexuit oĩa que gesta fuerant cirta fr̃s suos. Beide ĩ¬
firmitatis sue cansas aperiens. rogauit eũ ut sui criram
dignaretur habere. Qͥ suscipiens eũ cũ om̃i caritatis tis¬
obsequio. domũ nicinam eccłie eiꝰ necessitati concessit:
⁊ dnob clericis suis. magno aldo ⁊ theodore hanc sellicitud¬

Expanded text:
propositum non posse perficere. Ille vero existimans, eum pro laboribus propositum non posse perficere. Ille vero existimans, eum pro laboribus ibidem consummatis amore loci detentum viae longioris detrectare laborem, dixit ei: 'Scio, frater, iam tibi onerosum esse tantis pro me laboribus fatigari; tamen hoc discessurus denuntio, ne, me vivente in corpore, missam celebrare praesumas'. Et cum ei licentiam per se conversandi dedisset, viam ingressus est abeundi. Post discessum magistri et sociorum Gallus retia sua et sagenam navi imponens, ad Willimarum presbyterum venit, et cum optulisset ei retia, inter lacrimas et suspiria retexuit omnia quae gesta fuerant circa fratres suos. Deinde infirmitatis suae causas aperiens, rogavit eum, ut sui curam dignaretur habere. Qui suscipiens eum cum omni caritatis obsequio, domum vicinam ecclesiae eius necesitati concessit et duobus clericis suis Magnoaldo et Theodoro hanc sollicitud
Abbreviated transcription (Latin):
adueniens de illo eos loco cõmeare p̃cepit. Nec ĩ mer
quia non societas est luci ad tenebras. Egit aũt hoc ar¬
te sua diabolꝰ. ut ppłm quẽ inp̃sencia lucis auct̾e cepit
discedenti stĩtatis fulgore tenebris occuparet autiquis.
St̃i gͥ uiri moleste ferentes qd̾ sede pelłerent᷑ amabili:
cõsilio cõmuni italiam petere decreuerunt ⁊ dũ nimio te¬
uerentur dolore. stũs pr̃ colũbanꝰ his u̾bis cepit eos
cõsolari. Inuenimꝰ quidem frẽs his in ꝑtib. auream concam
sed uenenatis serpentib plenam. Cedat tamẽ triscicie lau¬
guor exitialis. quia certa est fiducia de auxilio ꝓtectori
Deus enint cui seruimꝰ angłm suũ mrtet nobiscuu qui
nos ꝑducat ad agilol phum langobardoꝵ regem ubi ei
clemencia preparante humanos affectus ⁊ pfice plenũ
tiua febris iuasit. Unde abb̃is sui pedib adnobatus
indicanit se infirmitate ne hementi labotare ⁊ ideo iter

Expanded text:
adveniens, de illo eos loco commeare praecepit nec immerito, adveniens, de illo eos loco commeare praecepit nec immerito, quia non est societas luci ad tenebras. Egit autem hoc arte sua diabolus, ut populum, quem in praesentia lucis amittere coepit, discedente sanctitatis fulgore, tenebris occuparet antiquis. Sancti igitur viri moleste ferentes, quod sede pellerentur amabili, consilio communi Italiam petere decreverunt; et dum nimio tenerentur dolore, sanctus pater Columbanus his verbis coepit eos consolari: 'Invenimus quidem, fratres, his in partibus auream concam, sed venenatis serpentibus plenam. Cedat tamen tristitiae languor exitialis, quia certa est fiducia de auxilio protectoris. Deus enim, cui servimus, angelum suum mittet nobiscum, qui nos perducat ad Agilulfum Langobardorum regem, ubi, eius clementia praeparante, humanos affectus et pace plenum tina febris invasit. Unde abbatis sui pedibus advolutus, indicavit se infirmitate vehementi laborare et ideo iter
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea nõ miłłi ciuiũ ꝓpt̾ idoloꝵ suoꝵ abolicionẽ p̃dica¬
cõis eoꝵ monita cõtempnẽtes. ceperũt cõtra eos̾ odia
cõcitare insidias machinari. Qua eciam ĩ tencione locor
ip̃oro ducem nõĩe gunzonem adierũt et apud eũ acci¬
sauerunt scõs dicentes uenacionẽ publicã meisdem locit
ꝓpter illoꝵ infestacõem peregͥnoꝵ esse turbatam. Quo
audito dux furore succensus missis mĩciis. famulos dei
de loco eodem discedere iussit. Sed neq hoc sufficit satelli¬
tib demonũ. quin eciam uactam eoꝵ furto abscrahentes
ĩ iuiuia ducunt siluaꝵ. Quos cñ duo de frĩb e uestigio
insecũt᷑. cõsurgentes latrurituli interficuunt eos: et
anferentes spolia eoꝵ discedũt. Mirati aũt frẽs cur
tam diu differant redire. uiitiuit alios qui eos requi¬
rant/. Illi uestigia eoꝵ secuti occisos ĩuenerũt. ⁊ cada¬
uera ip̃oro sis humeris imponẽtes ad cellant ⁊eporta
Inter hos angustiaꝵ ⁊ tristitie fluctus nunciꝰ uncis

Expanded text:
ea nonnulli civium propter idolorum suorum abolitionem praedicationis eorum monita contemnentes, coeperunt contra eos odia concitare, insidias machinari. Qua etiam intentione locorum ipsorum ducem nomine Gunzonem adierunt et apud eum accusaverunt sanctos, dicentes, venationem publicam in eisdem locis propter illorum infestationem peregrinorum esse turbatam. Quo audito, dux furore succensus, missis nuntiis, famulos Dei de loco eodem discedere iussit. Sed neque hoc sufficit satellitibus daemonum; quin etiam vaccam eorum furto abstrahentes, in invia ducunt silvarum. Quos cum duo de fratribus e vestigio insecuntur, consurgentes latrunculi, interficiunt eos, et auferentes spolia eorum, discedunt. Mirati autem fratres, cur tam diu differant redire, mittunt alios, qui eos requirant. Illi vestigia eorum secuti, occisos eos inveniunt, et cadavera ipsorum suis humeris imponentes, ad cellam reportant. Inter hos angustiarum et tristitiae fluctus nuntius ducis
Abbreviated transcription (Latin):
michi cũ principib scłi : Nam inherenũ unde exiri
reuertar. Noli ait ita ag̾e sed ꝑge mecũ ne forte
dux qui inuexacõe filie nimiũ cõtristat᷑. irra cõmot
unctat sacellites. teq uiuctũ illuc façit ꝑdnã. Uir de
plenꝰ respondit. Badam prius ad cellulam meã ut ꝓ¬
uideam utilitatẽ ⁊ necessaria frm: qui ibi sunt dño
seruituri. Hoc idcirco dixit: ne ad principem iret.
Et cõsurgens ad delecte pͥdem habitacõis locũ. mi les
dm̃i tendebat egregns. Sequenti die frĩb qͥ secñ
erant inter dixit ne quis illoꝵ cuipiam quo ꝑ geret
indicaret. Sed ⁊ si ciniosius interrogati fuissent a
quoqua. iussit ut eũ ꝑ epłam magistri sui italian
dicerent iuuitatũ. His dictis sumens secũ dnos de
discipulis suis ꝑsolitudinem rhetiam curiensem cõme

Expanded text:
mihi cum principibus saeculi? Nam in heremum, unde exivi, mihi cum principibus saeculi? Nam in heremum, unde exivi, revertar'. 'Noli', ait, 'ita agere, sed perge mecum, ne forte dux, qui in vexatione filiae nimium contristatur, ira commotus mittat satellites teque vinctum illuc faciat perduci'. Vir Deo plenus respondit: 'Vadam prius ad cellulam meam, ut provideam utilitatem et necessaria fratrum, qui ibi sunt Domino servituri'. Hoc idcirco dixit, ne ad principem iret. Et consurgens ad electae pridem habitationis locum miles Domini tendebat egregius. Sequenti die fratribus qui secum erant interdixit, ne quis illorum cuipiam, quo pergeret, indicaret; sed etsi curiosius interrogati fuissent a quoquam, iussit, ut eum per epistolam magistri sui Italiam dicerent invitatum. His dictis, sumens secum duos de discipulis suis, per solitudinem Rhetiam Curiensem comme
Abbreviated transcription (Latin):
quo dum diu̾sis torqueret᷑ molestiis. pene cõtinua m toi¬
lerauit mediam. Et sepiꝰ terre ꝓstrata ⁊ inter spumac
horribiles. miserabili uoluptabatur insania. adeo ut
uix quatuor uiroꝵ tenen posset instancia. Post trigni¬
ta aũt diero circulũ. ex quo ei hoc accidit. cepit ille ha¬
bitator malignus ꝑ eam diras emittere uoces. Hant
obcansam pr̃ eiꝰ nucios misit ad regem sigibertum
theodorici filiũ qui eam habuit desponsatam. ut ei nũci¬
arent quicqͥd circa puellam agebatur. Rex u̾o cũ omuiꝰ
festinacõe misit duos põtifices. d quoꝵ meritis potis¬
sunũ p̃sumebat cũ donis regiis ad ꝓuellam. ut eam
mediçamine or̃onũ a furore uesani languore sana¬
rent. Agitur mullimarꝰ presbit᷑ uolens tempore
ꝑ epłam defiuito ad ducem uenire. dixit bt̃o gallo
Sc̃is ducib mandatũ: eamꝰ ad illum. Et ille. Tummi
est in quit hoc iter non. meũ. En gͦ ꝓficissere: quid

Expanded text:
quo dum diversis torqueretur molestiis, paene continuam toquo dum diversis torqueretur molestiis, paene continuam toleravit inediam, et sepius terrae prostrata, inter spumas horribiles miserabili volutabatur insania, adeo ut vix quattuor virorum teneri posset instantia. Post triginta autem dierum circulum, ex quo ei hoc accidit, coepit ille habitator malignus per eam diras emittere voces. Hanc ob causam pater eius nuntios misit ad regem Sigibertum, Theoderici filium, qui eam habuit desponsatam, ut ei nuntiarent, quicquid circa puellam agebatur. Rex vero cum omni festinatione misit duos pontifices, de quorum meritis potissimum praesumebat, cum donis regiis ad puellam, ut eam medicamine orationum a furoris vesani languore sanarent. Igitur Willimarus presbyter, volens tempore per epistolam definito ad ducem venire, dixit beatissimo Gallo: 'Scis ducis mandatum; eamus ad illum'. Et ille: 'Tuum est', inquit, 'hoc iter, non meum. Tu ergo proficiscere. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
intlusit. ut uidelicet locum quem spiritali milicie ꝓuidebat
ꝑsimonie cõsecraret miciis. Quarto itaq die heremo di¬
rediẽns. domuni reuisit pbi prb̃i Et inter amice salutacio¬
uis officia officia gr̃as deo pro om̃ib bonis que ei ostendit:
ũ debita laude persoluit. Prbr añt suscipiens illũ cum
gaudio: iussit mensam apponi. Et cũ cõsedissent/. bñdicen
dum diacomis dicit prbo. St ursus adesset fortassis gallus
perbexisset illi bñditioneni. Inter rogauit q unde hnꝰ mos
uerba ꝓfercet nairauit oĩa que gesta erautꝰ inhede uo.
ftu illo die ⁊ denceps. habueruuit en sicut ꝓphetaui. et ur̃
siũ coctidie meritoi ddeiis magintudieii. ꝑuite illris
asperitatẽ ⁊ uirtutũ scudia metientes. Intere  cũmauen¬
ad hiburuiugas uillar uemiret. ⁊ uirũ dei secũ adducere
Pam filuar ciꝰ nõie fridiburgam que illi erat muica su¬
głari pulcritudine fulgens: sp̃c muasit malignus. Aͫ

Expanded text:
ermansit, ut videlicet locum, quem spiritali militiae providebat, ermansit, ut videlicet locum, quem spiritali militiae providebat, parsimoniae consecraret initiis. Quarto itaque die heremo digrediens domum revisit presbyteri et inter amicae salutationis officia gratias Deo pro omnibus bonis, quae ei ostendit, cum debita laude persolvit; presbyter antem snscipiens illum cum gaudio, iussit mensam apponi. Et cum consedissent , benedicendum diaconus dicit presbytero: 'Si ursus adesset, fortassis Gallus porrexisset illi benedictionem', interrogantique, unde huiusmodi verba proferret, narravit omnia quae gesta erant in heremo. Ex illo die et deinceps habuerunt eum sicut prophetam et virum sanctum, cottidie meritorum eius magnitudinem per vitae illius asperitatem et virtutum studia metientes. Interea, illis commanenad Iburningas villam veniret et virum Dei secum adduceret. Nam filiam eius nomine Fridiburgam, quae illi erat unica, singulari pulchritudine fulgens, spiritus invasit malignus; a
Abbreviated transcription (Latin):
uiter abscesserunt. ut postea ibi nõ cõparerent. Cõ grut
hoc miratulũ cũ prioribus. Nam diabolo inde Exuniso
digim erat ut auunal ꝑ qd̾ hoĩem deceperat habitacõi
Uũq reu̾si fuissent ad locum Ncederet sanctitatis¬
prime stacõius. ubi pridem uir dei cruciacnlam defix
ad ꝓpria reuertere. ego n̾o his in locis aliquantis ꝑmoratꝰ
post triduum d̾o duce te subsequarꝭ. Diaconus dixitͣ
Ne quaquam te absente remeabo ad patrem nr̃m ne for¬
te dicat te ꝓpt̾ spolia a me interemptum. Uel si homi¬
cidiũ negare uoluero: Hec mͥ obiciet Cur illum diuisisti
insolitudine: Fato reuersus educ eũ ad me. Et erunt
iichi duo. pariter labor duplicatus et manista manifesif¬
dfusio. Ad h iir stñs respondit. Uade fili ego post uesti¬
nefite tigia quam tocius ꝓperaba. Quo abeuate athleta
ei toto triduo ab oraui uittꝰ adiumento corporei ieuinus ꝑ¬

Expanded text:
niter abscesserunt, ut postea ibi non comparerent. Congruit niter abscesserunt, ut postea ibi non comparerent. Congruit hoc miraculum cum prioribus. Nam, diabolo inde expulso, dignum erat, ut animal, per quod hominem deceperat, habitatiationi cederet sanctitatisprimae stationis, ubi pridem vir Dei cruciculam defixerad propria revertere; ego vero his in locis aliquantisper moratus, post triduum Deo duce te subsequar'. Diaconus dixit: 'Nequaquam te absente remeabo ad patrem nostrum, ne forte dicat te propter spolia a me interemptum; vel si homicidium negare voluero, haec mihi obiciat: „Cur illum dimisisti in solitudine? Cito reversus educ eum ad me". Et erunt mihi duo pariter, labor duplicatus et manifesta confusio'. Ad haec vir sanctus respondit: 'Vade fili, ego post vestigia tua quantocius properabo'. Quo abeunte, athleta Dei toto triduo ab omni victus adiumento corporei ieiunus p
Abbreviated transcription (Latin):
limi absoluunt. audiuit insũmitate mõtes uoces quasi
duaꝵ mulierum defunctos plangenciũ. et dicebant.
Heu quid faciemꝰ nel quo ꝑgemꝰ. peregrimꝰ de hic in ter
hornines nos hĩtare non sinit. in h̾emo quoq manere
nõ patitur. Non solũ añt tunt he uoces audite sunt.
uerũ eciam post modũ trib uicib dñ ip̃e diaconus
saltũ ad capiendos accipitres intranisser audiuit
demonia de quodam monte qui huiti humiluiberech dict᷑¬
clamancia. et utrum galłus esset in h̾emo sciscitantia: nel
ces inter duos fluuiolos multa desider abilia. siluam spe¬
ciosam mõtes ꝑ girum planiciem in medio. ꝓbanei. miꝑ
sentẽcie quam iacob post uisionem scale et augeloꝵ ascen¬
deuciũ et descendenciũ ꝑram ꝓtulit dicens. uere do  est
ilocousto. frat añt ũsq ad ulud temꝑus meadem nałi
pluruns serpentiũ miltitudo. portorepfadie taiple¬

Expanded text:
lini absolvunt, audiunt in summitate montis voces quasi lini absolvunt, audiunt in summitate montis voces quasi duarum mulierum defunctos plangentium, et dicebant ad invicem: Heu! quid faciemus, aut quo pergemus? Peregrinus hic inter homines nos habitare non sinit, in eremo quoque manere non patitur. Non solum autem tunc hae voces auditae sunt, verum etiam postmodum tribus vicibus, dum ipse diaconus saltum ad accipitres capiendos intravisset, audivit daemonia de quodam monte qui Himilimberg dicitclamantia et utrum adhuc Gallus esset in eremo, sciscitantia; vel tes inter duos fluviolos multa desiderabilia, silvam speciosam, montes per girum, planitiem in medio, probaverunt anctus sententiae, quam Iacob post visionem scalae et angelorum ascendentium et descendentium per eam protulit, dixit: 'Vere Dominus est in loco isto'. Erat autem usque ad illud tempus in eadem valle plurima serpentium multitudo. Porro ex illa die tam ple
Abbreviated transcription (Latin):
lapides itrtauerunt cõtra eũ. et dixerunt. Tn ĩ dux¬
isti uirũ istumm in hanc ħemũ: uirũ ĩiquum ⁊ ĩ iͣdia ple¬
num qui suis maleficiis semꝑ nos nuc̾e cõsuenit. Itte
aũt reu̾sus ad uirum dei indicanit illi que uiderat et au¬
dierat. Electꝰ dei bellator pariter cũ diacono ꝓstrauit
se. ⁊ huiꝰ modi uerbis dñm dep̃catus est atens om̃ĩps
ineffabilis bouitas. mestimabilis maiestas scd̾m mire¬
ricordiam tuã nõ scd̾m merita mea auditu ꝑiacido has¬
suscipe p̃ces. iube hos demones hunc locũ deserere nt
sit stificatꝰ in houore nõis tui. Sm gentes ab oracione
uenerũt ad gurgitẽ Et cõtinuo demones in fugam cõ¬
u̾si. ierũt ꝑ decursum flumoli cõtra ꝓꝑimũ moutem
St̃s u̾o gallus dixit iłlis. Precipio nobis fautasmata
ꝑ iuinẽse potenciam tͥnitatis. ut hunc locũ deserentes ĩ
mõtes desertos eatis. et reuertendi ulterus non habe¬
quaritos noluerunt uolebant Et dum pisces de maculis

Expanded text:
iactaverunt contra eum et dixerunt: 'Tu induxisti virum istum in hanc heremum, virum iniquum et invidia plenum, qui suis maleficiis semper nos vincere consuevit'. Ille autem reversus ad virum Dei, indicavit illi quae viderat et audierat. Electus Dei bellator pariter cum diacono prostravit se et huiusmodi verbis Dominum depraecatus est: 'Deus omnipotens, ineffabilis bonitas, inaestimabilis maiestas, secundum misericordiam tuam, non secundum merita mea auditu suscipe preces, et jube hos daemones hunc locum deserere, ut sit sanctificatus in honore nominis tui. Surgentes ab oratione, venerunt ad gurgitem, et continuo daemones in fugam conversi, ierunt per decursum fluvioli contra proximum montem. Sanctus vero Gallus dixit illis: Praecipio vobis, phantasmata, per immensae potentiam Trinitatis, ut hunc locum deserentes, in montes desertos eatis, et huc revertendi ulterius non habequantos volebant; et dum pisces de maculis