comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonum quo modo laudabant bonum agricolam: Bo¬
numq colonum amplissime laudari existimabatur
qui ita laudabatur maxime quod plus quaestus. sta
bilissimusq consequitur: minimeq inuidiosus: mini¬
meq male cogitationes sunt: qui in eo studio occupa¬
tarunt: & in agro eolendo uixerunt: quae uita maxi¬
me disiuncta acupicditate. & cum officio coniuncta
illo & de caeteris talibus uiris existimabant itaque
ex minima tenuissimaq rep. maximam & florentis¬
simam reliquerunt nobis. Suos enim agros studiose
colebant: non alieno cupide appetebant. & item ĩ¬
fra: uita autem hȩc nostra: quam tu agrestem uocas
ꝑsimoniae: diligentiae iustitiae magistra est. Columes¬

Expanded text:
bonum quom laudabant, ita laudabant, bonum agricolam bonumque colonum. Amplissime laudari existimabatur qui ita laudabatur. Mercatorem aubilissimusque consequitur minimeque invidiosus, minimeque male cogitantes sunt qui in eo studio occupatarit et in agro colendo vixerit? quae vita maxime disiuncta a cupiditate et cum officio coniuncta illo et de ceteris talibus viris existimabant itaque ex minima tenuissimaque re publica maximam et florentissimam nobis reliquerunt. suos enim agros studiose colebant, non alienos cupide appetebant; quibus r; vita autem haec rustica quam tu agrestem vocas parsimoniae, diligentiae, iustitiae magistra est. verum
Abbreviated transcription (Latin):
efficerent. Nec sine causa inquestione est. quis p¬
mus tantum bonum inuenerit. Scipio: an meteslus
pedum ex anseribus terrere atq patinis cum galli¬
ex eo uidimus in appas sordibus exustis splendescen¬
sertis adustisq sole indie: ubi non cadunt imbres
assuescuntq uiuere ardendo. Rarum inuentu dif¬
colori unguentis madida caenatur: hunc habet exi¬
crotala gestantes saltare discebant. Matronȩ salta¬
inoratione quaritur docentur praestigias in bonestas
cum cynedulis & sambuca & psalterus eunt inludum
histrionum: discunt cantare quae maiores nostri in¬
genuis probo datum uoluerunt: eunt inquam inter

Expanded text:
etur. nec sine causa in quaestione est, quis tantum bonum invenerit, Scipio Metellus pedum ex iis torrere atque patinis cum galliex eo vidimus mappas sordibus exustis splendescensertis adustisque sole Indiae, ubi non cadunt imbresadsuescitque vivere ardendo, rarum inventu, difcolori, unguentis madida. hunc habet noviillic crotala gestantes saltare discebant! Taceo Gracchi sic ait: docentur praestigias inhonestas, cum cinaedulis et sambuca psalterioque eunt in ludum histrionum, discunt cantare, quae maiores nostri ingenuis probro ducier voluerunt. Eunt, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
docet Agnati sunt: qui ꝑ uirisis sexus ꝑsonas co¬
gnatione coniuncti sunt. quasi patre congeniti
uel frater eodem patre natus filius fratris nepos¬
alii ex transuerso: siue a latere: suꝑiores sunt pa¬
rentes inferiores liberi: ex transuerso fratres

Expanded text:
em adgnati, qui per uirilis sexus personas cogn‹a›tione iuncti sunt, quasi a patre cognati, ueluti frater eodem patre natus, fratris filius neposalii ex transuerso siue a latere. superioris ordinis sunt parentes. inferioris liberi. ex transuerso siue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓloci deuin: in pelle lanea noua nupta considere
solet: uel ꝑꝑ mortem uetustum: quia antiquitus
pellibus homines ita induti: uel ut testetur lani
adhibentur. unus qui facem praeferat ex spina al¬
ba quia noctu nubebant. duo qui nubentem tene¬
bant. Rapi solet fax: qua ꝑ lucente noua nupta.
deducta est ab utriusq amicis ne aut uxor eam sub
lecto uiri ea nocte ponat aut uir insepuschro com¬
burendam curet: quo utroq mors propinqua alte¬

Expanded text:
lde magnum. In pelle lanata nova nupta considere solet, vel propter morem vetustum, quia antiquitus pellibus homines erant induti, vel quod testetur lani, unus, qui facem praeferret ex spina alba, quia noctu nubebant, duo, qui nubentem tenet. ¶ Rapi solet fax, qua praelucente nova nupta deducta est ab utrisq. amicis, ne aut uxor eam sub lecto viri ea nocte ponat, aut vir in sepulcro comburendam curet, quo utroq. mors propinqua alte
Abbreviated transcription (Latin):
demitur sacrificũ causa ante ꝗͣ gustetur. Ioui enim
sua uina libabant: quȩ appessabant. Festa uinalia
Mos fuit latinus quo die quis primo gustaret mus¬
tum dicere: ominis gratia. Uetus nouum uinum bi¬
bo. ueteri nouo in orbo medeor aquibus uerbis medi¬
tricȩ deae nomen conceptum: cuius sacra retro medi¬
prorsus dici posse inquit: nꝙ uiribus corporis utilius
aliud: neq aliud uolupstatibus ꝑniciosius si modus

Expanded text:
demitur sacrificii causa, antequam gustetur. lovi enim prius sua vina libabant, quae appellabant festa Vinaliapopulis, quo die quis primum gustaret mustum, dicere ominis gratia: “Vetus novum vinum bibo, veteri novo morbo medeor.” A quibus verbis etiam Meditrinae deae nomen conceptum, eiusque sacra Mediut iure dici possit, neque viribus corporis utilius aliud neque voluptatibus perniciosius, si modus
Abbreviated transcription (Latin):
suitur. Ocrem montem confragosum dicebant antiꝗ
hinc ocreae dicte in aqualiter tuberate. patagiũ
num omne uestimentum quadratum unde ricina¬
ti mimmi.Ricae & Riculȩ uocantur parua ricinia
ut palliola adusum capitis facta. Supparus uesti¬
mentum puellare lineum quod & subucula idest
& puluini generis masculi inneutro puluinaria
Puluinus priuati hominis ceruical: ues culcitras.
puluinar uero & puluinaria principum uł regum

Expanded text:
uto. Ocrem montem confragosum dicebant antiqui. Hinc ocreae dictae intequaliter tuberatae. Occare um omne vestimentum quadratum, unde reciniati mimi. Ricae et riculae vocantur parva ricinia, ut palliola ad usum capitis facta. Rectaementum puellare lineum, quod et subucula, id est et puluini genere masculino. Neutro ‘puluinar puluinaria’. Sed puluinus priuati hominis ceruical uel culcitral. Puluinar uero ac puluinaria principum sunt uel regum,
Abbreviated transcription (Latin):
ria: quae nunc etiam in priuatis domibus auro re¬
guntur: post carthaginem euersam primo inaura¬
ta sunt. Incapitosio censura. L. muminii inde trã¬
uasa in aurantur: cum sua cetas uariae de catullo exis¬
timauerit quod tegulas aureas ereas capitolii in au¬

Expanded text:
ria, quae nunc et in privatis domibus auro teguntur, post Carthaginem eversam primo in Capitolio inaurata sunt censura L. Mummi. inde transi tamquam vasa inaurantur, cum varie sua aetas de Catulo existimaverit , quod tegulas aereas Capitoli inau
Abbreviated transcription (Latin):
gallia quoq cum damnatarum sororum ornamta
& supellectilem & seruos atq etiam liberos immen¬
sis pretuis uedidisset: inuitatus lucro quicquies
instrumenti ueteris aulae erat aburbẽ repetut.
comprehensis ad portandum meritoriis quoq ue¬
hiculis: & pistrinensibus iumentis: adeo ut panis
Romae scepe deficeret &litigatorum pleriq. quã
occurrere absentes ad uadimonium non possent

Expanded text:
Gallia quoque, cum damnatarum sororum ornamenta et supellectilem et seruos atque etiam libertos immensis pretiis uendidisset, inuitatus lucro, quidquid instrumenti ueteris aulae erat ab urbe repetiit, comprensis ad deportandum meritoriis quoque uehiculis et pistrinensibus iumentis, adeo ut et panis Romae saepe deficeret et litigatorum plerique, quod occurrere absentes ad uadimonium non possent,
Abbreviated transcription (Latin):
temere alia quam domestica usum esse asorore
uxore filia. & neptibus confecta: togis: neque
restrictis neque fusis clauo nec lato nec angusto
calciamentis altuisculis ut procerior ꝗͣ erat uide¬
retur hyeme quaternuis cum pingui toga tuni¬
chis & subucula. thorace laneo: & femara sibus
pennulas manulãtus. & armilatus inpublicum pro¬
cessit. Aliquando sericatus: & cicladatus. ac modo
increpidis & cothurnis: modo inspeculatoria cali¬
ga non nunquam socco muliebri. plerunq uero
Aurea barba fulmen tenens aut fuscinam: aut ca¬
duceum deorui insignia: atq etiam ueneris cultu
uisus est: Truimphalem quidem ornamentum ẽt̃
ante expeditionem asice gestauit. Binas nostri¬

Expanded text:
temere alia quam domestica usus est, ab sorore et uxore et filia neptibusque confecta; togis neque restrictis neque fusis, clauo nec lato nec angusto, calciamentis altiusculis, ut procerior quam erat uidereturcis et subucula et thorace laneo et feminalibus paenulas, manuleatus et armillatus in publicum processit; aliquando sericatus et cycladatus; ac modo in crepidis uel coturnis, modo in speculatoria caliga, nonnumquam socco muliebri; plerumque uero aurea barba, fulmen tenens aut fuscinam aut caduceum deorum insignia, atque etiam Veneris cultu conspectus est. triumphalem quidem ornatum etiam ante expeditionem assidue gestauit, int
Abbreviated transcription (Latin):
uehiculum gallicum. Alu hoste putant dictum
quod inpectora quattuor appellant: quattor enĩ
altius extollere: carpento capitolium ingredi. qui
mos sacerdotibus & sacris antiquis concessus Ue¬
nerationem augebat foeminae: quam impatore
geuitam. sororem cius qui rerum potitus fit: &
coniugem & matrem fuisse unicum adbunc diẽ

Expanded text:
vehiculum Gallicum. Alii Osce putant dictum, quod hi pitora quattuor appellant; quattuor enim extollere altius: carpento Capitolium ingredi, qui honos sacerdotibus et sacris antiquitus concessus venerationem augebat feminae, quam imperatore genitam, sororem eius qui rerum potitus sit et coniugem et matrem fuisse, unicum ad hunc diem
Abbreviated transcription (Latin):
crustouisse marmoribus. totius domus parietes in
de Perseo naualem duxit triumphum factam esle
porticum duplicem ad circum flaminium exere
quae coruitbia sit appellata a capitibus sercis colũ¬
numidico marmore posuit magna reprebensione¬

Expanded text:
crusta marmoris operuisse totos domus suae in de Perseo rege navalem triumphum egit, factam porticum duplicem ad circum Flaminium, quae Corinthia sit appellata a capitulis aereis columNumidico marmore in domo posuit magna reprensione
Abbreviated transcription (Latin):
centesiinum annum. Cassiusq hemina ex antiquis
auctor est. Primum e medicis uenisse Romam pelopõ¬
neso archagatum lisaniae filium aemilio. M licinio
eiq ius quiritum datum: & tabernam incompito acilio
in carnificem: & intedium artis omnes medicos. Uñ ẽ¬

Expanded text:
convenit. Cassius Hemina ex antiquissimis auctor est primum e medicis venisse Romam Peloponneso Archagathum Lysaniae filium L. Aemilio M. Livio e ius Quiritium datum et tabernam in compito Acilio in carnificem et in taedium artem omnesque medicos, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ditiae ornatus & cultus haec steminarum insigna st
his gaudent & gloriantur hunc mundum mulie¬
brem acpeliarunt maiores nostri & uarro mundꝰ
argento mundus muliebris est quo mulier mundior
sit. continentur eo speculum. Maculȩ. unguenta:
muliebria sunt quibus mulier ornatur: ueluti inau¬
res armillae. & uictole annuli prȩter signatorios

Expanded text:
ditiae et ornatus et cultus, haec feminarum insignia sunt, his gaudent et gloriantur, hunc mundum muliebrem appellarunt maiores nostri, quid abent. mundus mulieris est, quo mulier mundior fit: continentur eo specula matulae unguenta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, ueluti inaures armillae uiriolae anuli praeter signatorios
Abbreviated transcription (Latin):
ma actione nam: ut mos fuit bythiniae regibus. lec¬
tica aꝑta fore ferebatur. Inqua puluinus erat pla¬
cidus: melitensi rosa faitus. ip̃e autem coronam unã¬
habebat incapite asteram incollo: reticuliunq ad na¬
res sibi opponebat tenuissimo sino: minutis macusis
Antonio sic scribit. Uehebatur in essecso tribunus
plebis: lictores laureati antecedebant: inter quos
aꝑta sectica minima portabatur. Sequebatur re

Expanded text:
Nam ut mos fuit Bithyniae regibus, lectica octophoro ferebatur: in qua pulvinus erat perlucidus. Melitensi rosa farctus: ipse autem coronam habebat, unam in capite, alteram in collo: reticulumque ad nares sibi admovebat tenuissimo lino, minutisque maculis, antum dedecus. vehebatur in essedo tribunus plebis; lictores laureati antecedebant, inter quos aperta lectica mima portabatur, quam e
Abbreviated transcription (Latin):
sic habet Cilaucus color inter dum pro uiridi ponit.
est qui admixtum habet uirori alborem. Uirgilius
& equis glauci oculi prosplendidi ponuntur. legi¬
mus nonunquam & maris colorem glaucum: sed tuc̃
quando canescit fluctibus. Unde Cilaucus deus ma¬

Expanded text:
 Glaucus color interdum pro uiridi ponitur et qui admixtum habet uirori alborem. Nam Virgilius hoc sciens hominibus ‘glauci oculi’ pro splendidi ponuntur. Legimus nonnumquam et maris colorem glaucum dici, sed tunc, quando canescit fluctibus, unde Glaucus deus ma
Abbreviated transcription (Latin):
& ate sciri cupio que consilio aut qua mente feceris
uti inepulo.Q. arũ fainiliaris mei cum toga pulsa ac¬
cumberes: quem unquam uideris quem audieris
quo exemplo: quo more fueris. Quis unquam coe
ne̾uit atratus ita enim illud epusum fuisse funebre
ratu oruatuq uisendo. Quis unquam in luctu domesti¬
co quis infunere familiari coenauit cum toga pulla
cui de Balneis ex eunti preter te taga pulla data ẽ
cum tot hominum milia accumberent cum ip̃e epu¬
li dominus. Q. arius albatus esset. Quales uero alii

Expanded text:
illud scire ex te cupio, quo consilio aut qua mente feceris ut in epulo Q. Arri, familiaris mei, cum toga pulla accumberes? quem umquam videris, quem audieris? quo exemplo, quo more feceris? dicenarit atratus? ita enim illud epulum est funebre ratu ornatuque visendo: quis umquam in luctu domestico, quis in funere familiari cenavit cum toga pulla? cui de balineis exeunti praeter te toga pulla umquam data est? Cum tot hominum milia accumberent, cum ipse epuli dominus, Q. Arrius, albatus esset, tu in templum
Abbreviated transcription (Latin):
uestimenta stragula: amphicipe & goga: & reli¬
qua similia puerilia sunt quae ad nullum alium
usum ꝑtinent nisi puerilem: ueluti togae praetextę
aliculae. chlamides pallia: quae filiis nostris com¬
paramus. Muliebria sunt: quae matris familias cã
comparata sunt: quibus uir non facile uti potest
causa sunt comparata: plagule: poenulȩ: palliuin
uestes & reliqua huiusmodi: quibus siẽ reprehẽ¬
saga: tuniche penule: lintea: uestunenta stragula¬
& ccetera similia: uestis etiam expellibus consta¬
cum & tunichas & stragulas pelliceas non nusli
habeant. Argumento sunt etiam nãtiones quae¬
dam ueluti sarinatarum quae pellibus teguntur
acisto etiam coactilia. uesti cedere ait & tegu¬
menta subselliorum uice margaritarum Tapeta¬
sed stragulas: & basionica quae equia instermi
solent non puto uestis esse sse fasciae cinxiles
pẽdulesq & impilea uestis loco sunt. quia ꝑte
corporis uestiunt alia causa odonum: quia usũ
calciamentorum prestant ceruicalia quoq uestis

Expanded text:
uestimenta stragula amfitapa et saga reliquaque similia. puerilia sunt, quae ad nullum alium usum pertinent nisi puerilem, ueluti togae praetextae aliculae chlamydes pallia quae filiis nostris comparamus. muliebria sunt, quae matris familiae causa sunt comparata, quibus uir non facile uti potest causa sunt comparata, plagulae penulae. communest et reliqua huiusmodi, quibus sine reprehensaga tunicae penulae lintea uestimenta stragula et consimilia. Uestis etiam ex pellibus constacum et tunicas et stragula pellicia nonnulliabinum. Argumento sunt etiam nationes quaedam, ueluti Sarmatarum, quae pellibus teguntur. Aristo etiam coactilia uesti cedere ait et tegimenta supselliorum huic legato cesed stragulas et babylonica, quae equis insterni solent, non puto uestis esse. Fasciae crurales pedulesque et inpilia uestis loco sunt, quia partem corporis uestiunt. alia causa est ‹u›donum, quia usum calciamentorum praestant. Ceruicalia quoque uestis
Abbreviated transcription (Latin):
desabrum argenteum: argenti esse uidetur: & erro¬
rari solent: de tappetis quaeri potest. Subsellia & ca¬
thedralia quibus insterni solent utrum in ueste sit̃
stragula an in supellectili sint: sicut orasia: quae ꝓ¬
teis quibus insternuntur uehicula dubitari potest
an sint insuppellectili: sed dicendum ẽ potius instru¬
menti uiatorii ea eẽ: sicut pelles quibus in uoluunt
uestimenta: Lora quoq quibus he pelles constringi

Expanded text:
delabrum argenteum, argenti esse uidetur, et errodelabrum argenteum, argenti esse uidetur, et erroad Sabinum. De tapetis quaeri potest, subsellia cathedraria quibus insterni solent utrum in ueste sint, sicut stragula, an in suppellectili, sicut toralia, quae pteis, quibus insternuntur uehicula, dubitari potest, an sint in suppellectili. sed dicendum est potius instrumenti uiatorii ea esse, sicut pelles, quibus inuoluuntur uestimenta, lora quoque, quibus hae pelles constringi
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ: & trulle. Item uasa aenea uulgaria: idest quae nõ
proprio essent soco attributa: preterea capse: arma¬
ria. Sed sunt qui recte putant capsas & armaria si
librorum aut uestium: aut armorum gratia parata
sunt: non esse insupellectili. quia ne quidem ip̃e res
quibus attribute essent supellectisis instrumento
cederent: uitrea escaria. & potoria: insupellectili st̃
sicut fictisia: nec solum quae inpretio magno sũt
tatos uel inauratos atq genmatos insupellectili eẽ
non dubitatur usq adeo idem iuris sit & si totaar¬
gentea ues aurea sit. De inyrehinis & christassiuis
dubitari potest an debeant ad numerari suppellectili
ꝑꝑ eximium usum & pretium: sed craterem argeu
teum hodie ꝑꝑusum non esse insupessectisi nec ul¬
lum uas argenteum secundum secusi seueritatem
nodum admnittentis suppellectisem argenteam: hodie
ꝑꝑusum imperatorum si in argento relatum sit can¬

Expanded text:
nae, trulla, Item uasa aenea uulgaria, id est quae non nae, trulla, Item uasa aenea uulgaria, id est quae non proprie essent loco adtributa: Praeterea capsae, armaria. sed sunt qui recte putant capsas et armaria, si librorum aut uestium aut armamentorum gratia parata sint, non esse in suppellectili, quia ne hae quidem ipsae res, quibus adtributae essent, suppellectilis instrumento cederent. Uitrea escaria et potoria in supellectili sunt sic ut fictilia, nec solutatos uel inauratos atque gemmatos in supellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et si tota argentea uel aurea sint. De murrinis et crystallinis dubitari potest an debeant adnumerari supellectili propter eximium usum et pretium: teum non esse in supellectili nec ullum uas argenteum secundum saeculi seueritatem nondum admittentis supellectilem argenteam hodie, propter usum imperitorum si in argento relatum sit can
Abbreviated transcription (Latin):
us qui inlegationem proficiscerentur: legari peslibus¬
solerent: quae supplellectisis usui forent. Tubero hic
demonstrare supellectilem temptat quodam instru¬
mento patris familias rerum ad quotidianum usum pa¬
ratarum quod in aliam speciem non caderet: uerbi grã
pecuniam: argentum: uestem: oruamentum instrumen¬
tum aori: aut domus: nec mirum est: cum moribus ci¬
uitatis ex usu rerum appellationem eius mutatam esse
Nam fictisi aut lignea: aut uitrea deniq supellectili
cunq materia scisicet: uel argenteas: uel argento in¬
clusas placet. Nam & argenteos lectos: item argentea
candelabra suppellectili cedere posterior aetas recepit
cum: & ulyssem ex auro: & argento lectum inuentis
arborum truncis aedificatum ornasse. quem penelope
recognoscendi uiri signum accepit: ut uoluit home¬
rus. Pomponius eodem titulo. Supellecti legata hec
continentur: mensae traspȩ. amphora. desphica: sub¬
lmꝑialia uasa: pelues: aquiminaria: candelabra: lucer¬

Expanded text:
d olim his, qui in legationem proficiscerentur, locari solerent, quae sub pellibus usui forent. Tubero hoc modo demonstrare supellectilem temptat: instrumentum quoddam patris familiae rerum ad cottidianum usum paratarum, quod in aliam speciem non caderet, ut uerbi gratia penum argentum uestem ornamenta instrumenta agri aut domus. nec mirum est moribus ciuitatis et usu rerum appellationem eius mutatam esse: nam fictil‹i› aut lignea aut uitrea aut uscumque materiae, scilicet uel argenteas uel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Ulixem ex auro et argento lectum uiuentis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homeus libro quarto ad Sabinum. Suppellectili legata haec continentur: mensae, trapezophora, delficae, su‹b imperia, uasa aquaria, pelues, aquiminalia, candelabra, lucer
Abbreviated transcription (Latin):
Certamen in sacello pudicitiae patriciae que inforo
liam patre plebeio nuptam. L uolumio consuli matro
ꝑte aedium quod satis esset loci modico sacello extru¬
xit aramq ibi posuit pudicitiae plebeiae. & Plinius
terculi filia. uxor filii fuluii flacci: electa senatus cõ¬
sulto: quae sacrum ueneris ex sybillinis sibris dedi¬

Expanded text:
certamen in sacello Pudicitiae Patriciae, quae in foliam, patriciam plebeio nuptam, L. Volumnio consuli, matroparte aedium quod satis esset loci modico sacello exclusit, aramque ibi posuit et convocatis plebeiis matronis terculi filia, uxor Fulvi Flacci, electa ex centum praeceptis quae simulacrum Veneris ex Sibyllinis libris dedi
Abbreviated transcription (Latin):
narum nomine senatorum filie nisi quae uiros cla¬
rissimos sortitae sunt non habentur. Foeminis enim
igitur clarissima foemina erit: quandui senatori
nupta est: uel clarissimo uł seꝑata abeo alii infe¬
rioris dignitatis non nupsit: Sed nupte prius
ꝑraro ut nupte minoris dignitatis uiro nihilomin
inconsusari maneant dignitate: ut scio Antonium¬
magnum Augustum iuliae wagne consobrinae sua

Expanded text:
narum nomine senatorum filiae, nisi quae viros clarissimos sortitae sunt, non habentur: feminis enim igitur clarissima femina erit, quamdiu senatori nupta est uel clarissimo aut separata ab eo alii inferioris dignitatis non nupsit. 9 Papinianus perraro, ut nuptae iterum minoris dignitatis uiro nihilominus in consulari maneant dignitate: ut scio Antoninum Augustum Iuliae Mamaeae consobrinae suae
Abbreviated transcription (Latin):
signa: que spectantur externorum artificum nec
haera aut marmora. Expressi caera uultus singulis
disponebantur armariis: ut essent imagines: quae
comitarentur gentilitia funera: populus semꝑq defunc¬
to aliquo tota aderat familia eius: quae unquam fuerat
& monumentis rerum inmagistratu gestarum. aliae foris
& circa limina gentium imagines erant affixis hostium
spolus: quae nec emptori refigere liceret. Triumpha
in bellem dominum intrare inalienum triumphum. Paui¬

Expanded text:
signa externorum artificum nec aera aut marmora: expressi cera vultus singulis disponebantur armariis, ut essent imagines, quae comitarentur gentilicia funera, semperque defuncto aliquo totus aderat familiae eius qui umquam fuerat et monimentis rerum in magistratu gestarum. aliae foris et circa limina animorum ingentium imagines erant adfixis hostium spoliis, quae nec emptori refigere liceret, triumphabinbellem dominum intrare in alienum triumphum
Abbreviated transcription (Latin):
probari: mutariq uissi quo loco te inporticũ scribẽ
aiunt ut atriolum fiat. Equidem hoc quod melius¬
intelligo affirmo mirifica suauitate te uillam habi¬
turum piscina & salientibus additis palestra & sys¬
hilosophia uidetur esse. quae obirget ceterarum
nam eopolitionem. Expolitiones utriusq uostrum
sunt inianibus sed tua ad ꝑfectum. Plinius autẽ¬

Expanded text:
probavi mutarique iussi. quo loco in porticu te scribere aiunt ut atriolum fiat, intellego adfirmo, mirifica suavitate villam habiturum piscina et salientibus additis, palaestra et silphilosopha videtur esse quae obiurget ceterarum amant. expolitiones utriusque nostrum sunt in manibus sed tua ad perfectum iam re
Abbreviated transcription (Latin):
principis ne serio quidem aut solemni aut incȩri¬
moniarum aliquo apparatu: sed conuiuium etiam spõ¬
salium coenam uidi sinaragelis margaritis q oꝑ tam
alterno textu fulgentibus toto capite crinibus sꝑa
auribus: collo monilibus: digitisq quae summa qua¬
dringentis sextertium colligebat. nec dona prodi
gi principis fuerunt. sed auitae opes prouinciarum

Expanded text:
principis matrona, ne serio quidem aut sollemni caerimoniarum aliquo apparatu , sed mediocrium etiam sponsalium cena, vidi smaragdis margaritisque opertam, alterno textu fulgentibus toto capite , crinibus spira, auribus, collo monilibus , digitis. quae summa quadringentiens HS colligebat, gi principis fuerant, sed avitae opes, provinciarum
Abbreviated transcription (Latin):
uiri utemur praetextati in magistratibus & sac er lo¬
tuis: liberi nostri praetextis purpura togis utentur
magistratibus incoloniis inmunicipus qͣ togae prȩ¬
tantum insigne: sed etiam: ut cum eis crementur
gula uti matrem familias tuam purpurcum auc¬
tum habere non sines. Et equus tuus speciosius :¬
purpure appellatione omnis generis purpuram cõ¬
tineri puto. sed coccum non continebitur: succinum
& acinum continebuntur. pirpurȩ etiam appellatio
ne subteginen factum contineri nemo dubitat de

Expanded text:
viri utemur, praetextati in magistratibus, in sacerdotiis; liberi nostri praetextis purpura togis utentur; magistratibus in coloniis municipiisque, hic Rtantum insigne, sed etiam ut cum eo crementur gulam uti, matrem familiae tuam purpureum amiculum habere non sines, et equus tuus speciosius inutem appellatione omnis generis purpuram contineri puto: sed coccum non continebitur, fucinum et ianthinum continebitur. purpurae appellatione etiam subtemen factum contine
Abbreviated transcription (Latin):
cum trecentis concubinis: quas ex matronarum: mere¬
tricumq delectu adformae fpeciem constituerat: ac¬
trecentis aliis puberibus exoletis quos aque exple¬
de rosis & lectos & porticus: & sic ꝑea deambulabat
oppressit ꝙ aliquando intriclinus uersatilibus parasitos
suos uolis: & floribus sicut animam aliqui efflauerint
guento nobili aut croco piscinis infectis natauit. Nec
cubuit in accubitis facile nisi iniis: qui pilum leporinũ
habuerint: aut plumas ꝑdicum sub alares. sepe culcitras

Expanded text:
cum trecentis concubinis, quas ex matronarum meretricumque dilectu ad formae speciem concivit, trecentisque aliis puberibus exoletis, quos aeque ex plede rosa et lectos et porticus ac sic ea deambulavitoppressit in tri- cliniis versatilibus parasitos suos violis et floribus, sic ut animam aliqui efflaverint, guento nobili aut croco piscinis infectis natavit.Nec cubuit in accubitis facile nisi his, quae pilum leporinum haberent aut plumas perdicum subalares, saepe culcitas
Abbreviated transcription (Latin):
rentinus uero fundi appessatione omne aedificium
& omnis ager continetur: sed inusti urbana edificia
aedes: rustica uille dicuntur: locus uero sine aedificio
inurhe area: rure autem ager appellatur idemq ager
cum aedificio fundus dicitur. Et paulus fundus om̃e¬

Expanded text:
tionum. 'Fundi' appellatione omne aedificium et omnis ager continetur. sed in usu urbana aedificia 'aedes', rustica 'uillae' dicuntur. locus uero sine aedificio in urbe 'area', rure autem 'ager' appellatur. idemque ager cum aedificio 'fundus' dicitur. 212 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
tam sordido stetit hoc issum pauimentum tam uile insti¬
tuit sustinuit. At nunc siquis est qui sic lauari sustineat
pauper sibi uideretur: ac sordidus: nisi parietes magnis
& preciosis orbibus refulserint uisi alexandrina marmo¬
ra numidicis crustis distincta sint: nisi illis undique
oposa: & in modum picturę uariata circum lutio p̃¬
texitur: nisi uitro ascenditur camera: nisi tophus
lapis quondam rarus in aliquo spectaculi templo
piscinas nostras circum dedit: inquas multa sudatio¬
ne corpora exinanita dunittimus: nisi aquam ar¬
gentea epithonia fuderint: & adhuc plebeas fis¬
tulas loquor: quid cum adbalnea sibertinorumꝑ
uenero: quantum statuarum cosuinarum est ni¬
hił substinentium: sed inornamentum positarum ĩ¬
pensa causa quantum aquarum ꝑgradus cum fra¬
gore labentium. Eo deliciarum ꝑuenimus: ut nihis¬
nisi u gemmas calcare uolumus. Et alio loco Seneca
byeme concupiscunt rosam fomentioq aquarui ca¬
lentium: & calorum aꝑta mutatione brumalium flo¬

Expanded text:
tam sordido stetit, hoc illum pavimentum tam vile sustinuit. At nunc quis est, qui sic lavari sustineat ? Pauper sibi videtur ac sordidus, nisi parietes magnis et pretiosis orbibus refugerunt, nisi Alexandrina marmora Numidicis crustis distincta sunt, nisi illis undique erosa et in picturae modum variata circumlitio praetexitur, nisi vitro absconditur camera, nisi Thasius lapis, quondam rarum in aliquo spectaculum templo, piscinas nostras circumdedit, in quas multa sudatione corpora exinanita demittimus, nisi aquam argentea epitonia fuderunt. Et adhuc plebeias fistulas loquor; quid, cum ad balnea libertinorum pervenero ? Quantum statuarum, quantum columnarum est nihil sustinentium, sed in ornamentum positarum inpensae causa! Quantum aquarum per gradus cum fragore labentium ! Eo deliciarum pervenimus, ut nisi gemmas calcare nolimus. In hoc bahieme concupiscunt rosam fomentoque aquarum calentium et calorum apta mutatione bruma lilium, flo
Abbreviated transcription (Latin):
tinum reducere studuit ac uisa quondam p̾ro cõ¬
tione bullatorum turba indignabundus & cla¬
mitans. En ait Romanos rerum dominos gentẽq
togatam. Negotium aedisibus dedit ne quem
posthac paterentur inforo circoq nec nisi positis
Lacinus togatum consistere. Et Hladrianus se¬
tos esse iussit. nisi a coena reuerterentur. Ip̃e cũ
in italia esset semꝑ togatus incessit. M. ꝙ anto

Expanded text:
tinum reducere studuit, ac uisa quondam pro contione pullatorum turba indignabundus et clamitans: 'en Romanos, rerum dominos, gentemque togatam!' negotium aedilibus dedit, ne quem posthac paterentur in foro circaue nisi positis lacernis togatum consistere. Liberalitatem omtos esse iussit, nisi si a cena reverterentur, ipse, cum in Italia esset, semper togatus processit, ad co
Abbreviated transcription (Latin):
Catilinae de eius delectu: immo uero de amplexii eius: ac
sinu: quos pexo capillo nitidos. aut imberbes: aut nõ¬
bene barbaros uidetis manicatis: & talaribus & tritis¬
tunichis. Uesis amictos non togis: quorum omnis in¬
dustria uitȩ: & uigilandi sabor inante sucanis caenis
exprimitur. Inhis gregibus omnes aleatores omnes
adulteri: omnes impuri: impudiciq uersantur cinȩ¬

Expanded text:
Catilinae est, de eius dilectu, immo vero de complexu eius ac sinu; quos pexo capillo, nitidos, aut imberbis aut bene barbatos videtis, manicatis et talaribus tunicis, velis amictos, non togis; quorum omnis industria vitae et vigilandi labor in antelucanis cenis expromitur. in his gregibus omnes aleatores, omnes adulteri, omnes impuri impudicique versantur. hi
Abbreviated transcription (Latin):
ne sic habet. Ostendam inaedibus priuatis uerrem lõ¬
ge: difficiliq uectura coluinnas singulasq inpluuiũ¬
citur habere eum ꝑhona toreuinata inhis pocula¬
duo quaetsam. que heraclea nominatur mentoris
manu summo artificio facta: duo pocula non magꝰ¬
uerum tamen cum emblematis: hic quasi festiuuin a¬
croma. Ne sine corrolario de conuuio discederet
ibidem conuiuis inspectantibus emblemata auesse¬

Expanded text:
 facere. ostendam in aedibus privatis longa difficilique vectura columnas singulas ad impluvicitur habere eum perbona toreumata, in his pocula quaedam, quae Thericlia nominantur, Mentoris manu summo artificio facta. quod iste ubi averum tamen cum emblemate. hic tamquam festivum acroama, ne sine corollario de convivio discederet, ibidem convivis spectantibus emblemata evelle
Abbreviated transcription (Latin):
artifices omues cesatores & uascusarios conuocari
iubet: & ip̃e suos complures habebat. Eo conducunt
magnam hominum multitudinem Menses octo conti¬
nuos opus his non defuit cum uas nullum fuerit ni¬
si aureum Tu illa exc patellis thuribulis quae uelle¬
rat: ita scithae scirẽ in aurcis poculis ilsigabat ita
aꝑte insciphis aureis includebat ut ea ad illam rem
iste non modo Romae: sed omnibus inuillis habet
triginta lectos optime stratos cum caeteris ornamen¬
tis cum uiui quaereret nimia musta comparare uidere¬
tur. nulla domus insicilia locuples fuit ubi iste nõ
testrinum instituerit. Iam uero lectos eratos & cã

Expanded text:
artifices omnis, caelatores ac vascularios, convocari iubet, et ipse suos compluris habebat. Eos concludit, magnam hominum multitudinem. mensis octo continuos his opus non defuit, cum vas nullum fieret nisi aureum. tum illa, ex patellis et turibulis quae evellerat, ita scite in aureis poculis inligabat, ita apte in scaphiis aureis includebat, ut ea ad illam rem iste non modo Romae sed in omnibus villis habet, tricenos lectos optime stratos cum ceteris ornamentis convivi quaereret, nimium multa comparare videretur; nulla domus in Sicilia locuples fuit ubi iste non textrinum instituerit. mulier est Segestana
Abbreviated transcription (Latin):
ornauit aecles ꝑ aulaea & insignia serius adostenta¬
tionem histrionum fabricatis. sicut croco sparsa hu¬
mus & alia inmodum templi celeberrimi: cum sede
machinato strepitu coronam ei imponebat: tum ue¬
nienti quasi deo thure supplicabatur: toga picta ple¬
runq amiculo erat acumbenti: sed preter liuium: &¬
mo deuicta luccuriam misit in italiam. Siquidem.L
ta: Pariter & luxuria nata est. & carthago subacta
congruentibus fatis: ut siberet amplecti uitia: hinc
uictoriam cimbricam cantaris potauit liberi patris
exemplo ille arator arpinas: & manipularis imꝑa¬

Expanded text:
ornatis aedibus per aulaea et insignia scenisque ad ostentationem histrionum fabricatis. Simul croco sparsa humus et alia in modum templi celeberrimi. Praetereamachinato strepitu tonitruum coronam ei inponebat, tum venienti ture quasi deo supplicabatur. Toga picta plerumque amiculo erat accumbenti, epulae vero mum devicta luxuriam misit in Italiam, siquidem L.t, pariter quoque luxuria nata est et Carthago sublata, ita congruentibus fatis, ut et liberet amplecti vitia et licvictoriam Cimbricam cantharis potasse Liberi patris exemplo traditur, ille arator Arpinas et manipularis im
Abbreviated transcription (Latin):
omnia Lanea lineaq ues sericea uel benbycina quae
induendi procingendi: amiciendi iusteruendi: accu
cedunt: quae sunt institutȩ picture: clauiq ꝗ ues¬
tibus insuuntur. Uestimenta omnia aut uirilia st
aut puerilia. aut musiebria. aut communia: aut fa¬
miliaria uirisia sunt quae ipis patris familias causa pa¬

Expanded text:
omnia lanea lineaque uel serica uel bombycina, quae induendi praecingendi amiciendi insternendi iniciecedunt, quae sunt insitae picturae clauique qui uestibus insuuntur. Uestimenta omnia aut uirilia sunt aut puerilia aut muliebria aut communia aut familiarica. uirilia sunt, quae ipsius patris familiae causa pa
Abbreviated transcription (Latin):
cellus captis syracusis: cum caetera insicisia tanta siđ
atq integritate composuisset: ut non modo suam glo¬
riam. sed etiam maiestatem populi Romani auxisset
arnamenta signa urbis: tabulasq quibus abundant
syracuse Romam deuexit: hostium quidem illa spo¬
lia & parta belli iure. Cȩterum inde primum initiũ
libro xl. Luxuriae enim peregrinȩ origo ab exerci¬
tu asiatico in urbem inuecta est. Inde primum lectos
eratos: uestem stragulam preciosam. Plagusas & alia
textilia: & quae tum magnifice supellectisis habebat᷑
Monopedia & abacos Romam adduxerunt: tum psas¬
addita epulis. Epule quoq ip̃e & cura: & sumptu ma¬
iore apparari coeptae: tum quoquus uilissimum man¬
cipium est antiquis aestimatione & usu inpretio eẽ
& quod in inisterium fuerat ars haberi coepta: uix ta¬
men illa quae tum conspiciebantur saemina erant fu¬

Expanded text:
cellus captis Syracusis, cum cetera in Sicilia tanta fide atque integritate composuisset ut non modo suam gloriam sed etiam maiestatem populi Romani augeret, ornamenta urbis, signa tabulasque quibus abundabant Syracusae, Romam deuexit, hostium quidem illa spolia et parta belli iure; ceterum inde primum initium r. luxuriae enim peregrinae origo ab exercitu Asiatico invecta in urbem est. ii primum lectos aeratos, vestem stragulam pretiosam, plagulas et alia textilia et, quae tum magnificae supellectilis habebantur, monopodia et abacos Romam advexerunt. tunc psaladdita epulis; epulae quoque ipsae et cura et sumptu maiore adparari coeptae. tum coquus. vilissimum antiquis mancipium et aestimatione et usu, in pretio esse et, quod ministerium fuerat, ars haberi coepta. vix tamen illa, quae tum conspiciebantur, semina erant fu
Abbreviated transcription (Latin):
tus argento escario legato id solum debebitur. qͣ
adepulandum in ministerio habuit: id est ad esum
& potum. Unde de aquiminario dubitatum est. &
puto contineri nam & hoc ꝑꝑescam paratur. Cer¬
te si cacabos argenteos habebat uel misi arium ar¬
genteum. uel Partaginem: uel aliud uas ad coquen¬
diun dubitari potest: an escario contineatur. & hȩ
magis coquinat̾orii instrumenti funt. Et paulus a¬
quippe aunuiorum hec sunt cunbria argentea crus¬
tis aureis illigata. Margarite qua ita ornamentio mu¬
liebribus contexte sunt. ut inħis aspectus auri potẽ¬
tor sit auro facto annumerantur: aurea emblema¬
tata quae in lapidibus. assidibus argenteis essent. &¬
replumbari possent deberi gallus ait: idem inre cõ¬

Expanded text:
um argentum legatum sit, id solum debebitur, quod ad epulandum in ministerio habuit, id est ad esum et potum. unde de aquiminario dubitatum est: et puto contineri, nam et hoc propter escam paratur. certe si caccabos argenteos habebat uel miliarium argenteum uel sartaginem uel aliud uas ad coquendum, dubitari poterit, an escario contineatur. et haec magis cocinatorii instrumenti sunt. Perueniaquippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis muliebribus contextae sunt, ut in his aspectus auri potentior sit, auro facto adnumerantur. aurea emblemata, quae in lapidibus apsidibus argenteis essent et replumbari possent, deberi Gallus ait: sed Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
gatum id erit quod tempestatis arcendae aut incendii
causa paratur: non quod uoluptatis gratia itaq uec spe¬
cularia: neq uela frigoris causa uel umbre iudomo sut̃
ad tutelam domus ꝑtinent. ornamenti quae aduolupta¬
tem sicuti tabulas pictas. Uella autem & cisicia instrumẽ¬
ti esse cassius ait: quae ideo parantur: ne aedificia uẽto
uel puluere laborent. Acetum quoq quod extingen¬
di iucendii causa paratur:Item centones: funes: ꝑticas
quoq scalas. harpiones & spongias. hamos: & scopas
autem & harpagonas. & hamos instrumento contineri
constat. Item ꝑtic&e quibus aranee detergiintur. Itẽ
spongiȩ quibus columne pauinenta podia extergũt
crateres: & canuales. & si qua sunt alia aci aquas salien
mentum sunt. Specularia quoq affixa magis pͥuto do¬
mus esse ꝑtem. & inemptionem domus. & speculatia

Expanded text:
sse, quod tempestatis arcendae aut incendii causa paratur, non quod uoluptatis gratia: itaque neque specularia neque uela quae frigoris causa uel umbrae in domo sunad tutelam domus pertinent, ornamenti, quae ad uoluptatem, sicuti tabulas pictas. Uela autem Cilicia instrumenti esse Cassius, vel pluvia laborent. Acetum quoque, quod exstinguendi incendii causa paratur, item centones sifones, perticae quoque et scalae, et formiones et spongias et amas et scopasautem et harpagones et amas instrumento contineri constat. Item perticae, quibus araneae detergantur, item spongiae, quibus columnae pauimenta podia extergantur, canales et crateres et si qua sunt alia ad aquas salientmentum sunt. Specularia quoque adfixa magis puto domus esse partem: nam et in emptione domus et specularia
Abbreviated transcription (Latin):
seruos contineri: id est minisderia quibus erat in¬
ꝑant. & rure morari solebant. si instrumento fundũ
legasse tapedogia que ibi habebat. ut cum ibi uenis¬
setꝰ presto essent intriclinio: legato continentur. Contu¬
bernales quoq seruorum idest uxores: & gnatos. & biblio¬

Expanded text:
seruos contineri, id est ministeria, quibus inseruos contineri, id est ministeria, quibus inperunt, et qui rure morari solebant. Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi uenisset, praesto essent in triclinio, legato continentur. Contubernales quoque seruorum, id est uxores, et natos, i
Abbreviated transcription (Latin):
labeo contineri putat: qui fructuum seruandorum
gratia paratus sit: non etiam qui finium custodiẽ
fabrum qui uillȩ conficiende causa paratus sit. &
mulieres quae panem coquunt queq uillam seruãt
Item molitores: siqui adusum rusticum parati sut¬
foratiam: & uillam uillicam: simodo: aliquo officio
uirum adiuuant. Item lanifices qui famisiam rusticã
uestiunt: & musieres quae pulmentaria rusticis co¬
est: ut rationes salue sint. Item bostiarium mulionẽ¬
q instrumenti esse constat & molas: & machinas. foe¬
num: stipulas: asinum machinarium inachinam frumẽ¬
tariam: uas aeneum inquo sapa coquitur. ut defrutũ
Uspianus item si fundus sit instructus legatus & sup¬
pellex continebitur quae illic fuit usus ipsius grã
& uestis non solum stragula. Sed qua ibi uti solebat
Mense quoq & borẽte. uel siquę aliae. item myrrhi¬
na. & aurum: & argentum: uitra quoq siqua ibi fuit᷑¬
item cessus ait & supellectiarios & caeteros hoc genꝰ

Expanded text:
demum contineri, qui fructuum seruandorum gratia paratus sit, eum non, qui finium custodiendt contineri, item fabrum, qui uillae reficiendae causa paratus sit, et muliitem molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et vilicam, si modo aliquo officio virum adiuvet: item lanificas quae familiam rusticam vestiunt, et quae pulmentaria rusticis corationes saluae sint, item ostiarium mulionemque instrumenti esse constat. Et molas et machinas, fenum stipulas, asinum machinarium, machinam frumentariam, uas aeneum, in quo sapa coqueretur et defrutum Proinde si fundus sit instructus legatus, et suppellex continebitur, quae illic fuit usus ipsius gratia, et vestis non solum stragula, sed et qua ibi uti solebat: mensae quoque eboreae vel si quae aliae, item vitrea et aurum et argentum: vina quoque, si qua ibi fuerit etiam suppellecticarios et ceteros hoc genus
Abbreviated transcription (Latin):
sub terra putant calore densari amplitudine nunꝗͣ
paruos extendunt abacos. Inpretio est uarietas colo
rum: sub inde circum agentibus se maculis inpurpu¬
ram: candoremq tertium ex utro ignescente ue¬
luti ꝑtransitum coloris purpure: aut rubescente

Expanded text:
sub terra putant calore densari. amplitudine numquam parvos excedunt abacos, crassiturum subinde circumagentibus se maculis in purpuram candoremque et tertium ex utroque, ignescente veluti per transitum coloris purpura aut rubescente
Abbreviated transcription (Latin):
ut bene sint positae uillae: quante sint. quo spectẽt
porticibus hostiis: ac fenestris. An non ille hippora
medicus in magna pestilentia: non modo agrum sed
cum corcyrrhe esse exercitus ac csassis & omnes
domus replete essent aegrotis ac funeribus: admisso
fenestris nouis aquilone: & obseratis pestisentibus
ianuaq ꝑmutata: caeteraq eius generis diligentia
suos comites ac famisiam incolumes reduxit. & in
tius ad antiquorum diligentiam ꝗͣ ad horum luxu¬
riem dirigas aedificationem: illi enim faciebant ad
fructuum rationem. hi faciunt ad sibidines indo¬
tectorio. & intestino ac pauimentis nobibsibus li¬
thostratis inspectandam parum: putassent: ni intus
quoq literis exornati parietes essent. Cato autem¬
de re rustica: ullam urbanam pro copiam edificato
inbono predito. Si hene aedificaueris: bene posueris
si recte habitaueris libentius & saepius uenies: fundo
mesius erit: minus peccabitur: fructi plus capies. frõs

Expanded text:
ube sint positae villae, quantae sint, quo spectent porticibus, ostiis ac fenestris. An non ille Hippocrates medicus in magna pestilentia non unum agrum, sed cum Corcyrae esset exercitus ac classis et omnes domus repletae essent aegrotis ac funeribus, immisso fenestris novis aquilone et obstructis pestilentibus ianuaque permutata ceteraque eius generis diligentia suos comites ac familiam incolumes reduxit? V. tius ad anticorum diligentiam quam ad horum luxuriam derigas aedificationem. Illi enim faciebant ad fructum rationem, hi faciunt ad libidines indotectorio et intestino ac pavimentis nobilibus lithostrotis spectandam et parum putasses esse, ni tuis quoque litteris exornati parietes essent, ego qu Villam urbanam pro copia aedificato. In bono praedio si bene aedificaveris, bene posiveris, ruri si recte habitaveris, libentius et saepius venies; fundus melius erit, minus peccabitur, fructi plus capies; frons
Abbreviated transcription (Latin):
agrum colunt: & qui eum exercent: prepositique
stercorandi causa: uasa: quae utilia culturę sunt. a¬
ratra ligones: sarculi: falces putatoriae: bidentes &
ces fenariae quali uindemiatorii exceptoruq inquib
uuȩ comportantur conseruandi causa dolia licet defos¬
sa non sint & culpe quibusdam in regionibus accedũt
iustrumento si uilla cultior est atrienses serui: scopa¬
rii. sed etiam si uiridaria sunt topiarii: si fundus: sal¬
tus pastionesq habe̾ greges porcorum pastores saltua
rii instrumenta fructus conseruandi causa ueluti gra¬
naria: quia inhis fructus conseruatur: urceos capsel¬
las inquibus fructus componuntur. & quando de

Expanded text:
agrum colunt, et qui eos exercent praepositiue sstercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et ces fenariae quali uindemiatorii exceptoriique, in quibus uuae comportantur. conseruandi, quasi dolia, licet defossa non sint, et cuppae. Quibusdam in regionibus accedunt instrumento, si uilla cultior est, ueluti atrienses scoparii, si etiam uirdiaria sint, topiarii, si fundus saltus pastionesque habet, greges pecorum pastores saltuart. Conseruandi fructus causa, ueluti granaria, quia in his fructus custodiuntur, urceos capsellas, in quibus fructus componuntur: sed e
Abbreviated transcription (Latin):
de fundo instructo innuit: si inagro uenationes sũt
puto uenatores quoq & uestigatores canes: & caetera
quȩ aduenationui sunt necessaria iustrumento cõ¬
tineri: maxime si ager ex hoc reditum habuerit & si
ab aucupio reditus fuit aucupes & plagę & huiusmõi
gratia instrumentum instrumento coutinebuntur:

Expanded text:
icendum. Si in agro uenationes sint, puto uenatores quoque et uestigatores et canes et cetera quae ad uenationem sunt necessaria instrumento contineri, maxime si ager et ex hoc reditum habuit. Et si ab aucupio reditus fuit, aucupes et plagae et huius rei instrume
Abbreviated transcription (Latin):
disq lingue utriusq auctoribus nihil. ȩque se¬
quutum fuisse. ꝗͣ precepta. & exempla publice
& priuatim salubria: eaq ad uerbum excerpta: aut ad
domesticas. aut ad exercitum: prouinciarumq
rectores aut adurbis inagistratus. plerunq misisse
prout quinꝙ monitione indigebant. Etiam sena¬
tes maxime fouit: primusq ex fiseo satinis. grae¬
cisq rbetoribus auuua centena constituit. pres¬
tantes poctas: nec non & artifices ornauit. biblio

Expanded text:
dis utriusque linguae auctoribus nihil aeque sectabatur, quam praecepta et exempla publice uel priuatim salubria, eaque ad uerbum excerpta aut ad domesticos aut ad exercituum prouinciarumque rectores aut ad urbis magistratus plerumque mittebat, prout quique monitione indigerent. etiam uel maxime fouit. primus e fisco Latinis Graecisque rhetoribus annua centena constituit; praestantis poetas, nec non et artifices, Co
Abbreviated transcription (Latin):
de caesare scribit. Iudicia adduo genera iudicũ
redegit: equestris ordinis:& senatorii tribunos
erarios. quod erat tertium sustulit. Et de augus
to adͥres iudicum decurias quartam addidit ex ĩ¬
feriore censu: quae ducentariorum diceretur: in¬
dicaretq de leuioribus summis: iudices: atrigesi¬
mo atatis anno collegit: idest quinquennio ma¬
turius ꝗͣ solebat: ac plerisq iudicandi munus de¬
tractactantibus uix concessit: ut singulis decuriis
ꝑuices annua uacatio esset. Et Cialba uidicibus sex¬
tam decuriam adiici p̾eecantibus non modo nega¬
uit. sed & concessum a Claudio benesicium: ut hye¬
me: initioq: iam adiudicandum euocarentur eri¬

Expanded text:
eros. iudicia ad duo genera iudicum redegit, equestris ordinis ac senatorii; tribunos aerarios, quod erat tertium, sustulit. Recenst. ad tris iudicum decurias quartam addidit ex inferiore censu, quae ducenariorum uocaretur iudicaretque de leuioribus summis. iudices a tricensimo aetatis anno adlegit, id est quinquennio maturius quam solebant. ac plerisque iudicandi munus detractantibus uix concessit, ut singulis decuriis per uices annua uacatio esset et utam decuriam adici precantibus non modo negauit, sed et concessum a Claudio beneficium, ne hieme initioque anni ad iudicandum euocarentur, eri