comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanto contra eos acriori immanitate
se exibet: quanto se despici & iam cla-
eorum interitu colligit: cunctosq re¬
ꝓbos in necem fideliũ unanimi crude
litate coniungit. ut seuitiam suam
tanto robustius exerat: quanto ⁊ in
eis quȩ ꝑuerse agere appetit. nulla
ubi sui corporis menbra discordant.
acdhian istiꝰ sunt om̃s reꝓbi: qui ad intel¬
iectum sp̃ualis patrię ꝑ desid̾ium non
ad surgunt. Menbra uͦ sunt carnium:¬
hii qui eisdem ꝑuerse agentib & sese
ad iniquitatem p̃cedentib coniungun¬
tur. Sic̃ econtra ꝑ paulũ de dñieo cor¬
demenbro. Aliud quippe ẽ. menbrum
corporis: aliud menbrum menbri. Men¬
brum quippe corporis pars ad totum:
menbrũ uͦ menbri ÷. paracła ad partẽ.
Menbrum namq menbri ẽ: digitus ad
manum. manus ad brachium. Menbrũ
uͦ ẽ. corporis: totũ simul ad corpus uni¬
uersum. Sic̃ gͦ in sꝑuali dĩco corpore
menbra de menbro dicimꝰ eos qui in

Expanded text:
tanto contra eos acriore immanitate tanto contra eos acriore immanitate se exhibebit, quanto se despici etiam clareeorum interitum colliget, cunctosque reprobos in necem fidelium litate conjungit, ut saevitiam suam tanto robustius exerat, quanto et in eis quae perverse agere appetit, nulla sibi sui corporis membra discordant. athan hujus sunt omnes reprobi, qui ad intellectum spiritualis patriae per desiderium non assurgunt. Membra vero sunt hi qui eisdem perverse agentibus, et sese ad iniquitatem praecedentibus conjunguntur, sicut e contra per Paulum dominico corde membro . Aliud quippe est membrum corporis, aliud membrum membri. Membrum quippe corporis pars ad totum, membrum vero membri est particula ad partem. Membrum namque membri est digitus ad manum, manus ad brachium; membrum vero est corporis totum hoc simul ad corpus universum. Sicut ergo in spiritali dominico corpore membra de membro dicimus eos qui in
Abbreviated transcription (Latin):
gligunt: dum signis uisibilib non tenen¬
tur. dum gͥ humilitas fidelium. multitu-¬
dine ⁊ manifestatione signorum quasi des-¬
tituitur: terribili occultȩ dispositionis
examine. inde bonis miscdia largior.
unde malis iusta ira cumulat᷑. Qa gͦ le¬
uiathan iste priꝰꝗͣ manifestus ⁊ conspi-¬
cuus ueniat. ex magna parte in sc̃a ec¬
cła signa uirtutum cessant: recte nc̃ dr̃
fatiem eius: p̃cedit egestas. ante enim
afidelib miracłorum diuitiȩ subtrahun¬
tur. ⁊ tunc contͣ eos antiquus ille ꝑ aꝑta¬
ꝑ signa excollitur. eo afidelib sine sig¬
nis robustuis laud abiliusq uincatur.
Quamius & iam fidelib in euis certamine
signa ñ deerunt: s tanta erunt illius.
ut nr̃orum aut pauca. aut nulla ui¬
deantur. Quorũ nimirum uirtus om̃ib
signis fit potior: cum om̃e qđ ab illo
fieri t̾ribilit̾ conspicit. ꝑ int̾nę constan¬
tiȩ calcem p̃mit.S malignus hostis

Expanded text:
gligunt, dum signis visibilibus non tenengligunt, dum signis visibilibus non tenentur. Dum igitur humilitas fidelium multitudine et manifestatione signorum quasi destituitur, terribili occultae dispositionis examine inde bonis misericordia largior, unde malis justa ira cumulatur. Quia ergo Leviathan iste priusquam manifestus et conspicuus veniat ex magna parte in sancta Ecclesia signa virtutum cessant, recte nunc dicitur: Faciem ejus praecedet egestas. Ante enim a fidelibus miraculorum divitiae subtrahuntur, et tunc contra eos antiquus ille per signa extollitur, eo a fidelibus sine signis robustius laudabiliusque vincatur. Quamvis etiam fidelibus in ejus certamine signa non deerunt, sed tanta erunt illius ut nostrorum pauca aut nulla videantur. Quorum nimirum virtus omnibus signis fit potior, cum omne quod ab illo fieri terribiliter conspicitur, per internae constantiae calcem premit. Sed malignus hostis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quamuis de eo quod eius fatiem. egesta¬
tẽm p̃ire cognoscimus: suppeat aliud
qđ tam̃ tristius exponamꝰ. lerribili quip¬
pe ordine dispositionis occultȩ. priꝰqͣ
leuiathan iste in illo dampnato homi-
ne quem assumłt appareat: a sc̃a ȩccła
uirtutum signa subtrahunt᷑. Nam ꝓpħĩa
absconditur. curationum gr̃a aufertur.
ꝓlixioris abstinentiȩ uirtus imminuit᷑.
doctrinȩ uerba conticescunt. miracłoꝵ
ꝓdigia tolluntur. Quȩ quidem nequaꝗͣ
suꝑna dispensatio funditus subtrait. s
ñ hȩc sic̃ priorib temporib aꝑte ac multi¬
pliciter ostendit. Ud tam̃ mna dispensati¬
one agitur: ut una exre. diuina simul
pietas ⁊iustitia compleatur. Dum enu
subtractis signorum uirtutib sc̃a ȩccła
uelut abiectior apparet ⁊ bonorum p̃mi¬
um crescit qui illam ꝓspe celestium ⁊
non ꝓpt̾ p̃sentia signa uenerant᷑: ⁊ ma¬
lorum mens contra illam citius ostendi¬
tur. qui sequi quȩ ꝓmitait inuisibilia ne¬

Expanded text:
Quamvis de eo quod ejus faciem egestatem praeire cognoscimus, suppetit aliud quod tamen tristius exponamus. Terribili quippe ordine dispositionis occultae, priusquam Leviathan iste in illo damnne quem assumet, appareat, a sancta Ecclesia virtutum signa subtrahentur. Nam prophetia absconditur, curationum gratia aufertur, prolixioris abstinentiae virtus imminuitur, doctrinae verba conticescunt, miraculorum prodigia tolluntur. Quae quidem nequaquam superna dispensatio funditus subtrahit, sed non haec sicut prioribus temporibus aperte ac multipliciter ostendit. Quod tamen mira dispensatione agitur, ut una ex re divina simul pietas et justitia compleatur. Dum enim subtractis signorum virtutibus sancta Ecclesia velut abjectior apparet, et bonorum praemium crescit, qui illam pro spe coelestium, et non propter praesentia signa venerantur, et malorum mens contra illam citius ostenditur, qui sequi quae promittit invisibilia ne
Abbreviated transcription (Latin):
lestis patriȩ annuntiant.: angłorum
sol& nomine designare: possumꝰ hoc lo¬
co. angłos &iam scõs p̃dicatores acciꝑe:¬
I inc.ẽ. enim qđ iohannes in apocaly psi
septem ecclesiis scribens: angłis eccłar̃
loquit᷑ idest p̃dicatorib popłorum.
Hinc ꝓpħa ait. et angłi pacis: amarȩ
flebunt. Hinc rursus malachias ꝓpħa
loquit᷑: dicens. Labia sacerdotis custo¬
diunt scientiam. ⁊ legem requirent ex
ore eiꝰ : qr angłs dñi exercituum . ẽ. hinc

Expanded text:
lestis annuntiant, angelorum lestis annuntiant, angelorum solet nomine designare, possumus hoc loco angelos sanctos praedicatores accipere. Hinc est enim quod Joannes in Apocalypsi, septem Ecclesiis scribens, angelis Ecclesiarum loquitur, id est praedicatoribus populorum . Hinc propheta ait: Et angeli pacis amaflebunt . Hinc rursum Malachias propheta loquitur, dicens: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est ; hinc
Abbreviated transcription (Latin):
numero suꝑbiȩ lapsus eiecerit: ilos
adrobustiuis standũ timor ipse solidares.
tioum sunt: qr nimirum isto cum reꝓbis
igionib exeunte:. soli in cȩlestib sedib qͥ
Terruit. ne conditorem suum suꝑbe despi¬
cerent: purgauit uero. qr exeuntib rep¬
bis actum ẽ. ut electi soli remanerent.
Et qr cunctorum opifex ds̃ seit ad bono¬
rum custodiam bene uti &iam ma¬
la actione repborum: lapsum caden¬
tium uertit in ꝓuectum manentium.
Et unde punita. ẽ. culpa suꝑbientium:
inde humilib angłis. ⁊ inuenta ⁊ soli¬
data sunt augmenta meritorum. Istis
namq cadentibus: illis in munere da¬
tum ẽ ut cadere omĩno ñ possint. Sc̃i
enim angłi. dum in istis naturȩ suȩ dãp¬
na conspitiunt: inse ipsis iam cautius
robustuisq consistunt. Unde fit. auctore
te: ut illi electorum sp̃uum patriȩ. ꝙĩa
ruinȩ suȩ dampna ꝓfitiant. dum in de
firmius constructa. ẽ: unde fuerat ex

Expanded text:
numero superbiae lapsus ejiceret, illos numero superbiae lapsus ejiceret, illos ad robustius standum timor ipse solidaret. ti enim sunt; quia nimirum isto cum reprobis legionibus exeunte, soli in coelestibus sedibus qui terruit, ne Conditorem suum superbe despicerent; purgavit vero, quia exeuntibus reprobis, actum est ut electi soli remEt quia cunctorum opifex Deus scit ad bonorum custodiam etiam bene uti mala actione reproborum, lapsum cadentium vertit in profectum manentium; et unde punita est culpa superbientium, inde humilibus angelis et inventa et solidata sunt augmenta meritorum. Istis namque cadentibus, illis in munere datum est ut cadere omnino non possent. Sancti enim angeli, dum in istis naturae suae damna conspiciunt, in seipsis jam cautius robustiusque consistunt. Unde fit, auctore te, ut illi electorum spirituum patriae etiam ruinae suae damna proficiant, dum inde 1122 firmius constructa sit unde fuerat ex
Abbreviated transcription (Latin):
ita nũnũ quã tempꝰ p̃teritum futurũ
q ꝑmiscet: ut aliquando futuro ꝓp̃
terito. aliquando uͦ utatur p̃terito ꝓ
futuro. Futuro namq ꝓ p̃terito utitur.
cum iohann mulier paritura mas¬
culum qui regat gentes in uirga fer¬
rea demonstrat᷑. Qđ qr in carnato
dño ueniente. iam tunc factum fue¬
rat: res gesta nuntiabatur. Rursum.
p̃terito utitur ꝓfuturo: sic̃ ꝑ psalmis¬
tam dñs loquitur. dicen ᷤ. Foderunt
manꝰ meas ⁊ pedes meos: dinumera¬
uerunt omĩa ossa mea. Quib uideli¬
cet uerbis. spes dñicȩ passionis quasi
iam transacta describitur. s tam̃ ad-¬
huc longe post futura nuntiatur.
hoc gͦ loco qđ dr̃. cum sublatus fuerit
timebunt angłi: nichil obstat intel¬
ligi. qr sub futuri temporis modo. p̃¬
terita describunt᷑. Nec rectȩ intelligen¬
tiȩ sensum relinquimꝰ.: si credamꝰ. le¬
uathan isto ab arce beatitudinis ca¬
dente. in ruina eiꝰ &iam electos an¬
głos expauisse. Ut cum istum ex illorũ

Expanded text:
ita nonnunquam tempus praeteritum futurumque permiscet, ut aliquando futuro pro praeterito, aliquando vero utatur praeterito pro futuro. Futuro namque pro praeterito utitur, cum Joanni mulier paritura masculum qui regat gentes in virga ferrea demonstratur. Quod quia incarnato Domino veniente jam tunc factum fuerat, res gesta nuntiabatur. Rursum praeterito utitur pro futuro, sicut per Psalmistam Dominus loquitur, dicens: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea . Quibus videlicet verbis species dominicae passionis quasi jam transacta describitur, sed tamen adhuc longe post futura nuntiatur. Hoc ergo loco quo dicitur: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, nil obstat intelligi quia sub futuri temporis modo praeterita describuntur. Nec rectae intelligentiae sensum relinquimus, si credamus Leviathan isto ab arce beatitudinis cadente, in ruina egelos expavisse. Ut cum istum ex illorum
Abbreviated transcription (Latin):
in uitam ȩtnam. Si gͥ hoc uerũ ñ ẽ. qđ mi-¬
natus ẽ: neq illd uerum ẽ. qđ ꝓmisit.
at in quiunt idõ ȩtnã penã peccantib
minatus. ẽ: ut eos apeccatorum ꝑpetra-¬
tione compescer&. qr creaturȩ suȩ ęt̃na
supplitia minari debuit. ñ inferre. Qb
citius respondemꝰ. Si falsa minatus ẽ:
ut ab iniustitia corriger&: & iam falsa¬
÷ pollicitus ut ad iustitiam ꝓuocar&.
& quis hanc eorum uesaniam toler&.
qui dum ꝓmissionib suis rȩꝓborum sup-

Expanded text:
in vitam aeternam. Si igitur hoc verum non est quod miin vitam aeternam. Si igitur hoc verum non est quod minatus est, neque illud verum est quod promisit. At inquiunt: Ideo aeternam poenam peccantibus minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compesceret, quia creaturae suae aeterna supplicia minari debuit, non inferre. Quibus citius respondemus: Si falsa minatus est ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa pollicitus est ut ad justitiam provocaret. Et quis hanc eorum vesaniam toleret qui dum promissionibus suis reproboru
Abbreviated transcription (Latin):
bysls soleant nomine designari: ꝑsal¬
mista testatur. dicens. Iuditia tua. abrisrꝰ
multa. Senectus uͦ aliquando ꝓ finis ꝓpin¬
quitate ponitur: unde ait apis. Qđ ꝓpti¬
quatur ⁊ senescit: ꝓpe interitum. et Leui¬
atdham itaq iste estimabit abyssum qͣsi
senescentem: qr reꝑborũ corda sic fatuat.
ut suspectionem eis de uenturo iuditio
qđ quasi finiat᷑ infundat. Abyssum nãq
senescere estimat: qui t̾minari quandoꝙ
insupplitiis suꝑnam animad uersionem
putat. Igit᷑ antiquiis iste ꝑsuasor in m̃
penas quasi certo fine det̾minat: ut eoꝵ¬
culpas sine termino correctionis exten-¬
dat. & eo magis hic peccata ñ finiant.
quo illic estimant peccatarũ supplitia
finienda. St̃ enim nc̃ & iam qui idcirco
peccatis suis ponere finẽ negligunt: qr
hab̾e quandoq finẽ. futura suꝑse iuditia
suspicantur. Quib breuit̃ respondemus.
beatorum. ꝑ sem& ipsã quippe: ueritas dic̃.
Ibunt hii insupplitium ȩt̃nũ: iusti autem

Expanded text:
byssi soleant nomine designari, Psalmista testatur dicens: Judicia tua abyssus multa . Senectus vero aliquando pro finis propinquitate ponitur. Unde Apostquatur et senescit, prope interitum est . Leviathan itaque iste aestimabit abyssum quasi senescentem, quia reproborum corda sic infatuat, ut suspicionem eis de venturo judicio quod quasi finiatur infundasenescere aestimat qui terminari quandoque in suppliciis supernam animadversionem putat. Igitur antiquus iste persuasorum poenas quasi certo fine determinat, ut eoculpas sine termino correptionis extendat; et eo magis hic peccata non finiant, quo istic aestimant peccatorum supplicia finienda. 35. Sunt enim nunc etiam qui idcirco peccatis suis ponere finem negligunt, quia habere quandoque finem futura super se judicia suspicantur. Quibus breviter respbeatorum. Per semetipsam namque Veritas dicit: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem
Abbreviated transcription (Latin):
supplitia ad que decipiens trahit. horum
corda leuiathan iste qr sc̃ĩtatis ostentatione
ĩ intcipit: in alia se eis illisione. componit.
luosdam nãq hec seientes s tam̃ p̃sentẽ.
uitam diligentes conspicit: quorũ ꝓtinꝰ m̃ti¬
bꝰ uentura supplitia leuigat. finienda
quandoq districtionis uditia asse Nit:¬
⁊ deceptos callide ad p̃sentes uolupca¬
des rapit. Unde ⁊ apte mox subditua.¬

Expanded text:
supplicia ad quae decipiens trahit. Horum supplicia ad quae decipiens trahit. Horum corda Leviathan iste, quia sanctitatis ostentatione non intercipit, in alia se eis illusione componit. Quosdam namque haec scientes, sed tamen praesentem vitam diligentes conspicit, quorum protinus mentibus ventura supplicia levigat, finienda quandoque districtionis judicia asserit, et deceptos callide ad praesentes voluptates rapit. Unde et apte mox subditu
Abbreviated transcription (Latin):
dit ut tanto atrociores ad crudelitatem
fiant. quanto se & iam mereri p̃mia ql
dere ⁊ custodire negligunt. Aispitionis
iuȩ odore fallant᷑. Unde ⁊ ad illusionis ag¬
iñcũ eos crudelia ꝑpetrantes. signa quoq
ac ꝓdigia subsecuntur: sic̃ ⁊ recte subiungi¬
quippe semita lucere ꝑhibetur: qr quaqͣ
transit ammirationem nimiam ex mira¬
cłorum suorum claritate derelinquit.
&ẜ fue ꝑse seu ꝑ ministros suos quolib&
ꝓdeat: mendacib signis coruscat. Unde
⁊ hoc qđ iam sepe ꝓtulimꝰ: in eugłio ue¬
ritas dicit. Surgent pseudo xꝑ̃i ⁊ pseudo¬
ita ut in errorẽ inducant̾ si fieri potest & iã
electi. Semita gͥ post leuiathan luc&s: qr
quorum corda penitrat. eorum oꝑa ꝓdigi¬
is illustrat. Ut nimirũ tanto altius corũ
mentes in eꝑ roris tenebras teneat :. quan¬
to ꝑ eos foris quasi potentiꝰ lucẽ de mira¬
scid̾nt ⁊ falsa eẽ. signa quȩ exib&: ⁊ uera

Expanded text:
dit, ut tanto atrociores ad crudelitatem dit, ut tanto atrociores ad crudelitatem fiant, quanto se etiam mereri praemia qdere et custodire negligunt, suspicionis suae odore fallantur. Unde et, ad illusionis augmentum, eos crudelia perpetrantes signa quoque ac prodigia subsequuntur, sicut et recte subjungiquippe semita lucere perhibetur, quia quaqua transit, admirationem nimiam ex miraculorum suorum claritate derelinquit; et sive per se, seu per ministros suos quolibet prodeat, mendacibus signis coruscat. Unde et hoc quod jam saepe protulimus in Evangelio Veritas dicit: Surgent pseudochriita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Semita igitur post Leviathan lucet, quia quorum corda penetrat, eorum opera prodigiis illustrat, ut nimirum tanto altius eorum mentes in erroris tenebris teneat, quanto per eos foris quasi potentius lucem de mirasciant et falsa esse signa quae exhibet, et vera
Abbreviated transcription (Latin):
tur se obsequium p̃stare deo. Igitur sic̃
olla feruent: dum crudeliter ꝑsecunt᷑.
S aput eos ipsa ꝑsecutio unguentorum
fraglantiam redol&: dũ mens eorum ua¬
nis suspitionib decepta. estimat qr dõ ob-¬
sequium ꝑsoluat. In scriptura & eni sacra
ungentorũ odorib opinio sol& signari
uirtutum. Unde sponsa in canticis spon¬
sum desid̾ans: dicit. In odorẽ. ungentorũ
tuorum curremꝰ. Eunde paulꝰ apłs uit
tucũ laude fraglare ͤ sciens: ait. xp̃i bonꝰ
odor sumꝰ dõ. Itaq qr leuiathan iste minis¬
tros illiꝰ ꝑditi uasis sui in crudelitatis oꝑa
sub opinione laudis ⁊ p̃textu uircutis int̾¬
cipit: postquã dictũ ẽ. feruescere faciet qͣsi
ollã ꝓfundũ mare: recte mox subditus.
Pontt quasi cum ungenta builliunt: idem̃
ꝑ crudelitatis incendiũ mare ferua. hoc
in eorumdẽ iuditio qui excitant᷑ falso no¬
mine uirtutis. aesi ungenta bulliant osten¬

Expanded text:
tur obsequium se praestare Deo . Igitur sicut tur obsequium se praestare Deo . Igitur sicut olla fervent, dum crudeliter persequuntur; sed apud eos ipsa persecutio unguentorum fragrantiam redolet, dum mens eorum, vanis suspicionibus decepta, aestimat quia Deo obsequium persolvat. In Scriptura enim sacra unguentorum odoribus opinio solet signari virtutum. Unde sponsa in Canticis canticorum sponsum desiderans dicit: In odore unguentorum tuorum currimus . Et unde Paulus apostolus virtutum laude fragrare se sciens, ait: Christi bonus odor sumus Deo . Itaque quia Leviathan iste ministros illius perditi vasis sui in crudelitatis opera sub opinione laudis et praetextu vitututis intercipit, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, recte mox subdidit: Ponet quasi cum unguenta bulliunt. Quod enim per crudelitatis incendium mare fervet, hoc in eorumdem judicio qui excitantur falso nomine virtutis, ac si unguenta bulliant, osten
Abbreviated transcription (Latin):
abditȩ eorum cogitationes expͥmun¬
tur: qđ ꝓfundum mare leuiathan
crudelitatis excitare. lunc ꝓfundum
mare. quasi olla feruescłt: cñ corda elec̃¬
dilectorum scłi ualido ardore succendit.
& quȩ hoc pacis tempore intra suam
malitiam clausa latuerunt: cuneit
estum immanissimȩ. ꝑsecutionis ebulliuq.
acꝑ ab ruptam crudelitatis aꝑtȩ licentiã
ea quȩ diu presserant odia antiqui liuo.¬
ris exhalant. Qa autem pestifero errore
ꝑsuasi sic in istis famulant᷑ angixp̃o ut
tunc uerius p̾bere se estiment obsequiũ
xp̃o : postquã dixit feruescere fatiet qͦs
ollã ꝓfundũ mare : apte subiunxit.¬
genta quippe cum bulliunt: fraglantiã
suauitatis reddunt. Quia gͦ leuiathan
iste ita seducit corda reꝓborum ut quic¬
quid agunt ex iniquitate ꝑfidiȩ ꝓuerita¬
te rectȩ fidei se agere suspicent᷑: quasi
bene eis ol& id qđ zelo religionis exer¬
cent. Unde in euangłio discipłis ueritas
dicit. Ut omĩs qui int̾ficit uos: arbitre¬

Expanded text:
abditae eorum cogitationes exprimuntur? Quod profundum mare Leviathan crudelitatis excitare. Tunc enim profundum mare quasi olla fervescit, cum corda dilectorum saeculi valido ardore succendit, et quae hoc pacis tempore intra suam malitiam clausa latuerunt, tunc in aestum immanissimae persecutionis ebulliunt, ac per abruptam crudelitatis apertae licentiam ea quae diu presserant odia antiqui livoris exhalant. Quia autem pestifero errore persuasi, sic in istis famulantur Antichristo, ut tunc verius praebere se aestiment obsequium Christo, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, apte subjunxitenta quippe cum bulliunt, fragrantiam suavitatis reddunt. Quia ergo Leviathan iste ita seducet corda reproborum, ut quidquid agunt ex iniquitate perfidiae pro veritate rectae fidei se agere suspicentur, quasi bene eis olet id quod zelo religionis exercent. Unde in Evangelio discipulis Veritas dicit: Ut omnis qui interficit vos, arbitre
Abbreviated transcription (Latin):
nalis inquinari. hoc gͥ loco aurũ claritas
sitatis accipitur: lutũ uͦ uł t̾renarum
rerum auaritiam. uł prauarum conta¬
gia doctrinarum. uł sordes carnaliũ
uoluptatum nil obstat intelligi. Qͥa e¬
nĩ multos leuiathan iste qͥ intra scãm
eccłam fulgore iustitiȩ resplende ui¬
debantur. tunc uł terrenarũ rerum
concupiseentia. uł errantis doctrinȩ con¬
tagio uł carnalib s uoluptatib subicit.
aurum sibi ꝓculdubio quasi lutũ ster¬
nt. durũ enĩ quasi lutũ sternere. ẽ: in
quibusdam uitȩ munditiam ꝑ illieita
desideria conculcare. Ut hii & iam sor¬
didis enis uestigiis seruiant: qui cont᷑
illũ prius uirtutũ splendore rutilabant
antiquus itaq hostis alios tumc subipẽ
scĩtatis illudit alios autem ꝑfeda uita
uitȩ carnalis intercipit. S tune ꝑhes
aꝑte erassabitur: nc̃ autẽ multoruri
cordib occulte dñat. Sic̃ ꝑuł apl̃s diẽ¬

Expanded text:
a inescat.---Hoc ergo loco aurum claritas sanctitatis accipitur, lutum vero vel terrenarum rerum avaritiam, vel pravarum contagia doctrinarum, vel sordes carnalium voluptatum nil obstat intelligi. Quia enim multos Leviathan iste, qui intra sanctam Ecclesiam fulgore justitiae resplendere videbantur, tunc vel terrenarum rerum concupiscentia, vel errantis doctrinae contagio, vel carnalibus sibi voluptatibus subjicit, aurum sibi procul dubio quasi lutum sternit. Aurum enim quasi lutum sternere, est in quibusdam vitae munditiam per illicita desideria conculcare, ut hi etiam sordidis ejus vestigiis serviant, qui contra illum prius virtutum splendore rutilabant. Antiquus itaque hostis aliis tunc sub specie sanctitatis illudit, alios autem per foeda vitia vitae carnalis intercipit. Sed tunc per haec aperte grassabitur, nunc autem multorum cordibus occulte dominatur, sicut Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ molestiis reuerb̾atꝰ: hoc qđ ꝑdidit
comtem plari p̃pedit᷑. S hanc pauptatem¬
repbi considare nesciuint. quia duise¬
cunt᷑ ea quȩ conspitiunt. cogitare einu¬
sibilia negligunt quȩ ꝑdiderunt. Un¬
tur uitiis. uirtutũ diuitiis uacuantur.
Quib sepe euenit ut ꝑ elationis demen-¬
tiam subleuati. dum nequaquã rune
sue dampna consid̾ant: esse se aiam
abonis actib inopes non cognoscant. un¬
de: uoce angłi p̃dixcatori laodii̇ dr̃
Dicis qđ diues sum. ⁊ locupletatus. ⁊ inlliꝰ
egeo: ⁊ nescis qr tii es miser ⁊ miserabilis.

Expanded text:
suae molestiis reverberatus, hoc quod perdidit suae molestiis reverberatus, hoc quod perdidit contemplari praeunt, quia dum sequuntur ea quae conspiciunt, cogitare invisibilia negligunt quae perdiderunt. Untur vitiis, virtutum divitiis vacuantur. Quibus saepe evenit ut per elationis dementiam sublevati, dum nequaquam ruinae suae damna considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
criȩ ad eorum animũ redeund. ⁊ in hoc
erumpnoso p̾sentis uite exilio positi. pau-¬
ꝑes se ee̾ meminerunt. Illas quippe di¬
uitias sine cessatione suspitant: de
quib paulꝰ dicit. Ut sciatis quȩ sit
spes uocationił eius ⁊ quȩ diuitiȩ głȩ
hereditatis eiꝰ in scĩs. & qr adhuc eas ne¬
quaquam conspitiunt: studiosi interĩ
in erumpna istius pauꝑtatis gemunt.
Hanc ꝓculdubio pauꝑtatem hieremias
inspexerat: cum dicebat. Ego uir. uidens
pauꝑtatẽ meã: in uirga indignationis eꝰ.
Uirga enim indignationis dei.ẽ. ꝑcussio
distrietions. Quam in dignationem tc̃
bomo ꝑtulit. cumex paradiso pulsus. ueras
uitni gaudii diuitias amisit.S qi elea
quiq incessant᷑ conspitunt. qđ ii p̃sen¬
tis uite penuria ab illa potestatis ingor¬
enim hȩc adbuc uisibilia appetit. ꝑegri
tatem dauid ꝓpħa intuens: ait. Infirnsta
peregrinatione animꝰ. ⁊ corruptionis

Expanded text:
triae ad eorum animum redeunt, et in hoc triae ad eorum animum redeunt, et in hoc aerumnoso praesentis vitae exsilio positi, pauperes se esse meminerunt. Illas quippe divitias sine cessatione suspirant, de quibus Paulus dicit: Ut sciatis quae sit spes vocationis ejus, et quae divitiae gloriae haereditatis ejus in sanctis . Et quia adhuc eas nequaquam conspiciunt, studiose interim in aerumna istius paupertatis gemunt. Hanc procul dubio paupertatem Jeremias inspexerat, cum dicebat: Ego vir videns paupertatem meam in virga indignationis ejus . Virga enim indignationis Dei est percussio districtionis. Quam indignationem tunc homo pertulit, cum ex paradiso pulsus, veras interni gaudii divitias amisit . Sed quia electi quique incessanter conspiciunt quod in praesentis vitae penuriam ab illa potestatis ingeenim haec adhuc visibilia appetit, peregrertatem David propheta intuens, ait: Infirmata peregrinatione animus, et corruptionis
Abbreviated transcription (Latin):
corrigit᷑. Unde ⁊ nimis timendũ ẽ
ne sequantur ꝓsꝑa cum desidant᷑ is¬
iusta: qr difficilius malum corrigit᷑
qđ ꝑfectionis & iam ꝓsꝑitate fulcituR.
Leuiathan itaq iste qui cũ menbris su¬
is eternis ÷ cruciatib deputatus ⁊ dolꝰ
in manu eius dirigitur. ⁊ in collo eiꝰ
fortitudo demoratur. qr hoc qđ tempo¬
ralit̾ ꝑuersa contra bonos uoluntate.
desidat. ꝑuersiore facultate comsũ¬
mat: ut tanto ei de aduersitate in p̃¬
senti nichil obstet. quanto ei in poste-¬
rum de ꝓsꝑitate nichil reman&. & qr
omĩs qui ꝑuersis motib amiͨtͣiis eiꝰ inno.¬
tescit. prius ueras m̃tis diuitias amit¬
notitia designari. Unde scriptum. ẽ:
Faties mea p̃cedet te: id est notitia duca¬
tum p̃bebit. Sciendum uͦ. ẽ: qđ egestas
in sacro eloquio alit̃ electorum ponit᷑.
atq alit̃ reꝓborum. Egestas namq elec-¬
torum.ẽ: cum uerȩ diuitiȩ cęlestis pa-¬

Expanded text:
corrigit. Unde et nimis timendum est corrigit. Unde et nimis timendum est ne sequantur prospera cum desiderantur injusta, quia difficilius malum corrigitur, quod perfectionis etiam prosperitate fulcitur. Leviathan itaque iste qui cum membris suis aeternis est cruciatibus deputatus, et dolus in manu ejus dirigitur, et in collo ejus fortitudo demoratur, quia hoc quod temporaliter perversa contra bonos voluntate desiderat, perversiore facultate consummat, ut tanto ei de adversitate in praesenti nil obstet, quanto ei in posterum de prosperitate nihil remanet. Et quia omnis qui perversis moribus amicitiis ejus innotescit prius veras mentis divitias amitnotitia designari. Unde scriptum est: Et facies mea praecedet te , id est notitia ducatum praebebit. Sciendum vero est quod egestas in sacro eloquio aliter electorum ponitur, atque aliter reproborum. Egestas namque electorum est, cum verae divitiae coelestis pa
Abbreviated transcription (Latin):
quetur amatores suos. ⁊ non apprehen-¬
Uadam ⁊ reuertar ad uirum meum pͥorẽ:
Spinis enim electorum uiȩ sepiuntur
dum dolorum punctiones inuemunt
in hoc qđ temporalit̃ concupiscunt.
Quasi int̾posita macheria. uiis eorum ob¬
uiat: quorum nimirum desidia ꝑfes¬
tionis difficultas impugnat. Horum
ꝓfecto animȩ. ⁊ amatores suos quer̃
⁊ non inueniunt: dum sequendo ma-¬
lignos sp̃s. nequaquam eas quas ap¬
petunt huiꝰ scłi uoluptates app̃hendt̃.
Bene autẽ subditur: qđ ex ipsa difficpl-¬
tate mox dicat. Uadam. ⁊ reuertar
ad uirum meum prioren: qr melius
lerat mͥ tunc. magis quam nunc. Prior
quippe uir. dñs. ẽ: qui castam sibi a
multiplices amaritudines uelut quas¬
dam spinas inuenit. in eis delectati¬
onib quas temporalit̃ concupiscit.
Nam dum aduersitatib mundi quẽ
diligit. morderi anima ceꝑit: tune
aemnius intelligit quanto illi cũ pͥore
uro melius fuit. Pos gͦ quos uoluntas
praua ꝑuertit: plerumq aduersias¬

Expanded text:
apprehenVadam et revertar ad virum meum priorem, see, II, 6. Spinis enim electorum viae sepiuntur, dum dolorem punctionis inveniunt in hoc quod temporaliter concupiscunt. Quasi interposita maceria viis eorum obviat, quorum nimirum desideria perfectionis difficultas impugnat. Horum profecto animae amatores suos quaerunt, et non inveniunt, dum sequendo malignos spiritus, nequaquam eas quas appetunt hujus saeculi voluptates apprehendunt. Bene autem subditur quod ex ipsa difficultate mox dicat: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc . Prior quippe vir Dominus est, qui castam sibi anmultiplices amaritudines velut quasdam spinas invenit in iis delectationibus quas temporaliter concupiscit. Nam dum adversitatibus mundi quem diligit morderi anima coeperit, tunc lenius intelligit quanto illi cum priore viro melius fuit. 4. Quos voluntas prava
Abbreviated transcription (Latin):
guntur. & miro internȩ dispositionis
ordine ꝑ conuersionẽ mutatio malȩ uo¬
luntatis sequitur: dũ ꝑinfirmitatem
ꝑfectio denegatur. hinc ÷ enim qđ sub
speͣ nnis cuiusq animȩ. de infirman¬
te iudea atq in prauis itinerib gradi

Expanded text:
guntur, et miro internae dispositionis guntur, et miro internae dispositionis ordine, per conversionem mutatio malae voluntatis sequitur, dum per infirmitatem perfectio denegatur. Hinc est enim quod, sub specie uniuscujusque animae, de infirmante Judaea, atque in pravis itineribus gr
Abbreviated transcription (Latin):
redarguit dicens. Ambulauerunt ex¬
tento collo. In collo gͦ leuiathan istiꝰ
fortitudo demorari dr̃: qr elationi
illius & lam subiuncta potentia suf¬
fragatur. Nam quicqͥd tunc suꝑbe. ex¬
tollitur. quicquid callide machinat᷑.
ꝙ.iam cum uirtute potentie scłaris
exequitur. Qđ danibel ꝓpħ̃a intuens:
ait. Dolus in mami eius diriget᷑. Dolꝰ¬
quippe in inanu ÷ fraus in uirtute:
qr om̃e qđ nequit̃ uolet. hoc ad tempꝰ
exequi & iam fortiter potest. Dolus¬
uͦ inmanai eius dirigi dr̃: qr fraudis
eus malitia. nulla difficultate p̃pe¬
ditur. hoc enim leuiathan iste uł
uasa eius habere crebro ꝓpͥum so¬
lent: qd̾ ad iniquitatis suȩ cumulũ.
firmant᷑ electi.⁊ atq in desidũis illici¬
tis ruunt. in hoc plerumq diuni mu¬
neris manu retinentur. qđ uoluntatis
miserȩ nullos effectus inueniunt. Cum¬
q eorum uotis uaria contrariecas nascit᷑.
plerumq. exipsa impossibilitate corri¬

Expanded text:
redarguit, dicens: Ambulaverunt exredarguit, dicens: Ambulaverunt extento collo . In collo ergo Leviathan istius fortitudo demorari dicitur, quia elationi illius etiam subjuncta potentia suffragatur. Nam quidquid tunc sutollitur, quidquid callide machinatur, etiam sub virtute potentiae saecularis exsequitur. Quod Daniel propheta intuens ait: « Dolus in manu ejus dirigetur quippe in manu est, fraus in virtute, quia omne quod nequiter volet, hoc ad tempus exsequi etiam fortiter potest. Dolus vero ejus dirigi dicitur, quia fraudis ejus malitia nulla difficultate pditur. Hoc enim Leviathan iste vel vasa ejus habere crebro proprium solent, quod ad iniquitatis suae cumulum firmantur electi, atque in desideriis illicitis ruunt, in hoc plerumque divini muneris manu retinentur, quod voluntatis miserae nullos effectus inveniunt. Cumque eorum votis valida contrarietas nascitur, plerumque ex ipsa impossibilitate corri
Abbreviated transcription (Latin):
ciniorem sentit ad penam. Conl¬
derat quippe qđ uixta sit ut liaen¬
tiam nequissimȩ libertatis amie¬
tat: & quantum brenitate cemp¬
ris angustatu tantũ multipliẽ ds
crudelitatis expandit᷑. Sic̃ de illo uoce
qr descendit diabolꝰ ad uos habens iram
magnam. sciens qđ modicum tempꝰ hab&.
Tune gͦ in magnȩ ire feruorem se dilatat.
ne qui in beatitudine stare non potuit.
in dampnationis suȩ foueam cum pau¬
cis ruat. Lunc quicqͥd nequit̾ ualuerit.
callidius exquirit. tunc ceruicem su¬
ꝑbiȩ altus erigit: & ꝑ dampnatum
illum quem gestat hominem. om̃e
qđ temporalit̾ p̃ualet nequit̃ osten¬
dit. Unde diuina uoce: recte nunc dĩ.¬
Incollo euis: morabitur fortitudo. Qͥdꝰ
enim collo leuiathan istius nͥ elatio¬
nis extensio designatur. qua contra
dm̃ se erigens. cum simulatione scĩta¬
tis & iam tumore ꝑ otestatis extollit᷑:
Qa enim ꝑcollum suꝑbia expͥmitur.
ysaias ꝓpħa testatu. qui ierłem filias

Expanded text:
ciniorem sentit ad poenam. Consciniorem sentit ad poenam. Considerat quippe quod juxta sit ut licentiam nequissimae libertatis amittat, et quantum brevitate temporis angustatur, tantum multiplicitate crudelitatis expanditur; sicut de illo voce escendit diabolus ad vos habens iram magnam, sciens quod modicum tempus habet . Tunc ergo in magnae irae fervorem se dilatat, ne qui in beatitudine stare non potuit, in damnationis suae foveam cum paucis ruat. Tunc quidquid nequiter valuerit, callidius exquirit; tunc cervicem superbiae altius erigit, et per damnatum illum quem gestat hominem omne quod temporaliter praevalet nequiter ostendit. Unde et divina voce recte nunc diIn collo ejus morabitur fortitudo. - Quid enim collo leviathan istius, nisi elationis extensio designatur? Qui contra Deum se erigens, cum simulatione sanctitatis, etiam tumore potestatis extollitur. Quia enim per collum superbia exprimitur, Isaias propheta testatur, qui Jerusalem filias
Abbreviated transcription (Latin):
Ua ex hoe
MUNDO COR¬
UNIeRSPIA¬
tiym. ex ea
lens eors.
Citius quippe qualus
sit mundi finis agnos¬
cimus: si sollicite aspi¬
cimus hoc qđ de mundo gestamus đ¬
tas & enim nr̃a ꝑ iuueniles annos rohis¬
tius uiget: Insemli autem tempore
crebrescentib morbis excoquitur. & di
diutius distenditur ut subsistat: mon¬
endi uice cotidie deficit ꝑ mom̃ta ui-¬
nendi. Ita & iam mundi tempus dum
uenientib annis augetur: crebrescen¬
tib malis afficitur. & unde ȩcatis aug¬
mentum ꝑcipit: inde salutis dispend¬
um sentit. Tribulationes namq ill
cũ temporibꝰ crescunt: ⁊ eo detrimen¬
ta uitȩ aebilior tolerat. quo quasi
ad uitam puectior durat. Totis eni
contra ilłum antiquus hostis uirib
soluitur. & quãuis iam nunc interis¬
nem amisit: tunc tam̃ plenius exo¬
guitur. quando ⁊ atemtandi licenda
abstractus. ȩt̃nis incendiis religatia.
Unde : extrema mundi atrocius temꝑ¬
taturus. ad greditur. Qͥ tanto sit fs¬
uentior ad seuitiam: quanto seul¬

Expanded text:
a ex hoc mundo coruniversitaminum ex ea pensemus. Citius quippe qualis sit mundi finis agnoscimus, si sollicite aspicimus hoc quod de mundo gestamus. Aetas etenim nostra per juveniles annos robustius viget, in senili autem tempore crebrescentibus morbis excoquitur; et dum diutius distenditur ut subsistat, moriendi vice quotidie deficit per momenta vivendi. Ita etiam mundi tempus dum venientibus annis augetur, crebrescentibus malis afficitur; et unde aetatis augmentum percipit, inde salutis dispendium sentit. Tribulationes namque illi cum temporibus crescunt, et eo detrimenta vitae debilior tolerat, quo quasi ad vitam provectior durat. Totis enim contra illum hostis antiquus viribus solvitur, qui quamvis jam nunc interinem amisit; tunc tamen plenius exstinguitur, quando et a tentandi licentia abstractus, exterius incendiis religatur. Unde et extrema mundi atrocius tentaturus aggreditur: quia tanto fit ferventior ad saevitiam, quanto se vi
Abbreviated transcription (Latin):
hendi ab eis possit: ⁊ sic eorum urtutes
euacuat. quatinus astutiȩ suȩ maliti¬
am ñ ostendat: fatiem eus egestas p̃¬
ire phibetur. Acsi aꝑte diceret. Qa cũ
insidians temptat: priusquam uide¬
telligi apostatȩ sp̃s solent. I robur come
dunt: cum uirtutem mentis ꝑuertendo
consumunt. Qđ effraim & ꝑtulit & nes¬
ciuit: qr intemptatione malignorum
sꝑuum. ⁊ robur animi ꝑdidit: ⁊ hoc ip¬
sum qr ꝑdiderit non intellexit. Leuia¬
than gͦ fatiem ȩgestas antecedit: quia
negligentium mentes ante temptando
spoliat. quam euis insidias is qui temp¬
tatur agnoscat. ꝑ hoc gͦ qđ dictum est.
in collo eius morabit᷑ fortitudo. uirtꝰ uiolentiȩ
ostenditꝰ. Per hoc uͦ qđ subdit᷑. faciẽ eius precedet

Expanded text:
hendi nequaquam possit, et sic eorum virtutes evacuat, quatenus astutiae suae malitiam non ostendat, faciem ejus egestas praeire perhibetur, ac si aperte diceretur, quia cum insidians tentat, priusquam videtelligi apostatae angeli solent, dunt cum virtutem mentis pervertendo consumunt. Quod Ephraim et pertulit et nescivit, quia in tentatione malignorum spirituum et robur animae perdidit, et hoc ipsum quia perdiderit non intellexit. Leviathan ergo faciem egestas antecedit, quia negligentium mentes ante tentando spoliat, quam ejus insidias is qui tentatur agnoscat. Per hoc ergo quod dictum est: In collo ejus morabitur fortitudo, virtus violentiae ostenditur. Per hoc vero quod subditur: Et faciem ejus praecedet
Abbreviated transcription (Latin):
qr iartutum diuitias non habet Cxil̃
qr nec pauꝑtatem quam patitur udetꝰ
Nudus: qr primam stolam ꝑdidit s poꝰ
datio meritorum: tecde de leuadul
dr̃. fatiem euis p̃cedĩt egestas heno
bonas cogitationes subtait: ⁊ tuin es
aptiorem nocitiam suȩ iniquitatis infiui¬
dit ał gestas gͦ fatiem illius p̃cedere dẽ

Expanded text:
irtutum divitias non habet; caecus, quia nec paupertatem quam patitur videt; nudus, quia primam stolam perdidit, seddatio meritorum, recte de Leviathan dicitur: Faciem ejus praecedet egestas. Nemo bonas cogitationes subtrahit, et tunc eis apertiorem notitiam suae iniquitatis infundit. Egestas
Abbreviated transcription (Latin):
sensum internȩ rectitudinis subtrait.¬
Rursum auri nomine splendor sc̃ĩtatis
accipit᷑: sc̃ iudaicum popłm ab splendo¬
re iustitiȩ ad nequitiȩ tenebras cõmu¬
tatum iheremĩas deplorat dicens. Qͦmͦ
obscuratum. ẽ aurũ. mutatus ÷ color
optimꝰ : Sic̃ enim ⁊ suꝑiꝰ diximꝰ. aurum
obscuratur: cum sub sequentib iniqͥta-¬
tum tenebris. iustitiȩ pulcritudo deseri¬
tur. Color optimꝰ mutatur : cũ splendor
in nocentiȩ in.. fedi.tatem uertitur cul
pȩ. Luti qͦq nomine in sa
quio. aliquando trenarũ
rerũ
multiplicitas. aliquando sordidum
sapiens inqua doctrina. aliquando autẽ¬
desiderii carnalis illecebra designatur.
Flutum quippe terrenarum rerum mul
tiplicitas figuratur: sicut ꝑ abacuc ꝓpħam¬
dĩ. Ue ei : qui multiplicat ñ sua. Usq qͦ
aggrauat contra se densum lutum. Den
tiam terrena multiplicans peccati sui se
oppressione coangustat. Pursum luti
nomine. doctrina sordidum sapiens de

Expanded text:
sensum internae rectitudinis subtrasensum internae rectitudinis subtraRursum auri nomine splendor sanctitatis accipitur. Sicut Judaicum populum a splendore justitiae ad nequitiae tenebras commutatum Jeremias deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Sicut enim superius diximus, aurum obscuratur, cum subsequantibus iniquitatum tenebris, justitiae pulchritudo deseritur. Color optimus mutatur, cum splendor innocentiae in foeditatem vertitur culLuti quoque nomine, in sacro eloquio aliquando terrenarum rerum multiplicitas, aliquando sordidum sapiens iniqua doctrina, al quando desiderii carnalis illecebra designatur. Per lutum quippe terrenatiplicitas figuratur, sicut per Habacuc dicitur: Vae ei qui multiplicat non sua: usquequo aggravat contra se densum lutum ? Dentiam terrena multiplicans, peccati sui se oppressione angustat. Rursum luti nomine doctrina sordidum sapiens des
Abbreviated transcription (Latin):
iuitim pspicua designetur. Pursum auri
nomine caritas intimatur: sic̃ angłm ꝗͤ
abi loqui isdem ioħs aspexit. ad mamillaᷤ
cona aurea cinctum uidit. Quia nimi¬
rum suꝑnorũ ciuum pectora dum pe¬
nali iam nequaquam tunori subiecta
sunt. atq ase uicissim nulla scissione
soluuntur: ex sola se caritate constrin-¬
gunt.Zonam quippe auream circa ma-¬
millas habere.ẽ. cunctos mutabiliũ
cogitationum motus ꝑ soliꝰ iam amoris
uincła restringere. Rursum auri nomi-
babilonis nomine. nͥ huiꝰ mundi gła de¬
signatur: Luȩ calix aureus dr̃: qr dum
pulcra e̾ẽ temporalia ostentat. stultas
mentes insui concupiscentiã debriat. ut
spetiosa temporalia appetant. ⁊ muisibi¬
lia pulera comtempnant. hoc aureo ca¬
lice pͥma sponte sua eua debriata. ẽ.
de qua historiȩ ueritas dicit. qr cũ ueti¬
tum lignũ concupiscer&. uidit qđ ess&
pulcrum uisu. aspectuq delectabile. ⁊ co¬
uisum exterioris pulcritudinis ostendit.

Expanded text:
vitrum perspicua designetur. Rursum auri vitrum perspicua designetur. Rursum auri nomine charitas intimatur, sicut Angelum quem sibi loqui idem Joannes aspexit , ad mamillas zona aurea cinctum vidit, quia nimirum supernorum civium pectora dum poenali jam nequaquam timori subjecta sunt, atque a se vicissim nulla scissione solvuntur, ex sola se charitate constringunt. Zonam vero auream circa mamillas habere, est cunctos mutabilium cogitationum motus per solius jam amoris vincula restringere. Rursum auri nomineBabylonis nomine, nisi hujus mundi gloria designatur? Quae calix aureus dicitur, quia dum pulchra esse temporalia ostentat, stultas mentes in sua concupiscentia debriat, ut speciosa temporalia appetant, et invisibilia pulchra contemnant. Hoc aureo calice prima sponte sua Eva debriata est, de qua historia veritatis dicit, quia cum vetitum lignum concupisceret, vidit quod esset pulchrum visu, aspectuque delectabile et co dum visum exterioris pulchritudinis ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
erigunt. uł sũma quȩ sapiunt postpo¬
nentes. sordidis carnis desideriis in qui¬
nantur. uł obliti cȩlestium terrena am¬
biunt. uł non reminiscentes qr terra sunt.
de cognitione cȩlestium in aniter głan-
quippe auri insacro eloquio. aliquando
diuinitatis claritas. aliquando splendor
suꝑnȩ ciuitatis. aliquando caritas. aliqꝗͣdo
nitor głȩ scłaris: aliquando autẽ pul¬
critudo scitatis accipit᷑. Auri enim nomi¬
ne ipsa intima diuinitatis claritas de¬
signatur: sicut in canticorum canticis spȩ¬
ties sponsi deseribitur. Caput eius: aur̃
optimum. Quia enĩ caput xꝑi deus. nil
uero ẽ. in metallis auro fulgentuis: spon¬
si caput aurum dr̃. qr eius humanitas
ex diuinitatis suȩ nobis claritate princi¬
patur. Pursum auri nomine splendor su¬
ꝑnȩ ciuitatis accipitur: sic̃ hanc ioħs se
uidisse testatur dicens. Ipsa ciuitas auro
mundo: simi le uitro mundo. Anrũ
namq exquo illa ciuitas constat.

Expanded text:
erigunt; vel summa quae sapiunt postpoerigunt; vel summa quae sapiunt postponentes, sordidis carnis desideriis inquinantur; vel obliti coelestium, terrena ambiunt; vel non reminiscentes quia terra sunt, de cognitione coelestium inaniter glorianquippe auri in sacro eloquio aliquando divinitatis claritas, aliquando splendor supernae civitatis, aliquando charitas, aliquando nitor gloriae saecularis, aliquando pulchritudo sanctitatis accipitur. Auri enim nomine ipsa intima divinitatis claritas designatur, sicut in Canticorum canticis sponsi species describitur: Caput ejus aurum optimum . Quia enim caput Christi Deus, nil vero est in metallis auro fulgentius, sponsi caput aurum dicitur, quia ejus humanitas ex divinitas suae nobis claritate principatur. Rursum auri nomine splendor supernae civitatis accipitur, sicut hanc Joannes se vidisse testatur, dicens: Ipsa civitas aurum mundum simile vitro mundo . Aurum namque ex quo illa civitas constat,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ illis sic̃ sol desuꝑ fuit ex celesti mu¬
nere antiqui hostis pedib substernat᷑ ex
terrena cupiditate. Unde & nc̃ cum quisq
sapientientũ atq doctorum ꝓ cõmodo uł
gła uitȩ temporalis: ꝑ adulationis lapsum
cerrens se potestatib ꝑuersa agentibuis.
subicit. quasi sub uestigiis uenientis an¬
axꝑi solis se. radics sternit. E uelut cȩli
lucem sibi beemot humiliat: dum ꝑ
pestiferum assensum sapientium mentes
calcat. lotiens leuiathan istius pedib se
radii solis subcunt: quotiens hii qͥ doc¬
trinȩ uident᷑ lumine resplendere. im¬
modato acumine pͣua in sacro eloquio
sentiunt. ꝓuersisq sensib eiꝰ se errorib
susternunt. Qa dum contra fidelia ueri¬
tatis p̃dicam̃ta se erigunt: leuiathan
huiꝰ uestigiis falsa sentiendo famulant᷑.
Totiens radii solis sub ipso sunt: quoti¬
ens docti quiq ⁊ intelligentiȩ luce pol¬
lentes. uł despectis ceteris in elatione se

Expanded text:
quae illis sicut sol desuper fuit ex coelesti muquae illis sicut sol desuper fuit ex coelesti munere, antiqui hostis pedibus substernatur ex terrena cupiditate. Unde et nunc cum quisque sapientium atque doctorum pro commodo vel gloria vitae temporalis per adulationis lapsum terrenis se potestatibus prave agentibus subjicit, quasi sub vestigiis venientis Antichristi solis se radiis sternit. Et velut coeli lucem sibi Behemoth humiliat, dum per pestiferum assensum sapientium mentes calcat. Toties vero Leviathan istius pedibus se radii solis subdunt, quoties hi qui doctrinae videntur lumine resplendere, immoderato acumine prava in sacro eloquio sentiunt, perversisque sensibus ejus se erroribus substernunt, quia dum contra fidelia veritatis praedicamenta se erigunt, Leviathan istius vestigiis falsa sentiendo famulantur. Toties radii solis sub ipso sunt, quoties docti quippe, et intelligentiae luce 1128 pollentes, vel despectis caeteris in elatione se
Abbreviated transcription (Latin):
tium designant᷑: ꝑ comparationẽ quoq a
salomone dr̃. Sapiens ut sol ꝑman&: stultꝰ
ut luna mutabit᷑. hoc gͦ loco ꝗͥd ꝑsolis radi¬
os. nͥ acumina sapientium demonstrant᷑:¬
resplendere uidebant᷑. tunc uł ꝑsuasioni¬
bus capti. uł minis territi. uł cruciatib
fracti: leuiathan istiꝰ seditioni subitiunt᷑.
recte. dr̃. sub ipso erunt radii solis. Acsi aꝑ
te diceretur. hii qui intra scãm ȩccłam ꝑ
acumina sapientiȩ quasi radios uidebant᷑
lucis asꝑgere. ⁊ ꝑ auctoritatem rectitudi¬
nis desuꝑ resplende: potestate. leuiathan
istius iniqua se oꝑatione substernunt.
ut ñ iam recta p̃dicando desuꝑ luceant.
s ei puerse obsequendo famulentur. Solis
gͦ radii sub ipso st̃. cum non nulli & iam
docti uiri sapientiȩ suȩ acumina ñ libere
agendo subleuant. s ad uestigia leuia¬
than istius ⁊ ꝑuersitate oꝑis ⁊blandim̃to
adulationis inclinant. ut intelligentia

Expanded text:
tium designatur, per comparationem tium designatur, per comparationem Salomone dicitur: Sapiens ut sol permanet, stultus ut luna mutabitur . Hoc ergo loco quid per solis radium nisi acumina sapientium demonstrantufulgore videbuntur, tunc vel persuasionibus capti, vel minis territi, vel cruciatibus fracti, leviathan istius se ditioni subjiciunt. Recte derte diceretur: Hi qui intra sanctam Ecclesiam per acumina sapientiae quasi radios videbantur lucis aspergere, et per auctoritatem rectitudinis desuper resplendere, potestati Leviathan istius iniqua se operatione substernunt, ut non jam recta praedicando desuper luceant, sed ei perverse obsequendo famulentur. Solis ergo radii sub ipso sunt, cum nonnulli etiam docti viri sapientiae suae acumina non libere agendo sublevant, sed ad vestigia Leviathan istius et perversitate operis, et blandimento adulationis inclinant, ut intelligentia,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑueniente ꝑsecutionis ardore siceant᷑.
Rursum sole manifeste uisionis ostensio
culis apparentem denuntiat. dicens. Insole
posuit tabnacłm suum. Ac si dicer&. huma¬
nitatis assũptȩ sacramentum: in lumine
manifestȩ uisionis ostendit. & sic̃ eidem
in abscondito: ego uͦ fatiam uerbum isud
in conspectu om̃is isrł. ⁊ in conspectu solis
Qa enim ꝑ conspectum solis. nͥ cognitionen
inannat m anseste ausionis : Lar am dals
nomine sapientium intellectus exprimitur:
sic̃ in apocaly psim scriptum.ẽ. Q uartus angłs
effudit phialam suam insole: ⁊ datum ẽ. illi
tia uiris sapientiȩ splendore fulgentib
irrogare. & datum. ẽ. illis ut afficeret ho¬
mines estu ⁊ igni : qr dum sapientes uiri
cruciatib uicti male agendi errore tangun¬
tur. illorum exemplo ꝑsuasi infirmi quiq
temporalibus desicdiis in ardescunt. Rumȩ
namq fortium : augimenta prestant ꝑditi¬
onib infirmorum. Qͥa sole acumina sapien¬

Expanded text:
superveniente persecutionis ardore, siccantur. superveniente persecutionis ardore, siccantur. Rursum sole manifestae visionis ostensio torum oculis apparentem denuntiat, dicens: In sole posuit tabernaculum suum . Ac si diceret: Humanitatis assumptae sacramentum in lumine manifestae visionis ostendit. Et sicut eidem in abscondito, ego vero faciam verbum istud in conspectu omnis Israel, et in conspectu solis . Quid enim per conspectum solis, nisi cognitionem insinuat manifestae visionis? Rursum solis nomine, sapientium intellectus exprimitur, sicut in Apocalypsi scriptum est: Quartus angelus effudit phialam suam in solem, et datum est icia viris sapientiae splendore fulgentibus irrogare. Et datum est illi ut afficeret homines aestu et igne, quia dum sapientes viri cruciatibus victi, male agendi errore tanguntur illorum exemplo persuasi infirmi quique temporalibus desideriis inardescunt. Ruinae namque fortium augmenta praestant perditionibus infirmorum. Quia sole acumen sapien