comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pitur re adeptus quoil nomuine
głi erat minus puritate quam
nomine. s nunc felitius glori¬
osi in eo interpretatio nominiꝰ
ad ĩpletur quãdo pari cuman¬
gelis gloria et felicitate letanur
angłs noster ascenttit acl cuies
suos pro filiis captiuitatis lega¬
tione fungens corla nobis tõci¬
lians beatoꝵ. uota illis intimãs
tissimi inquam et exultemus
quia celestis illa cura ex nobis
habet cui sit cura nostri qui su¬
is nos protegat mentis quos ĩ¬
forma uit exemplis miraculis
cofiriuauit. Sanctus pontifex q̃
in spnitu humilitatis hostias
pacificas celis frequenter in¬
uexerat. hoclie per semet in¬
trout ad altare clei ipse ho¬
stia et sacerdos. Migrante sa¬
cerdote sacrificii ritus in me¬
lius mutatus est. fons lacri¬
marum sictatus est. holotau¬
stum omne cõctitur in letici¬
a et exultatione. Benecdictꝰ
dñs cleus malachie quitan¬
ti pontificis ministerio uisi¬
tauit plebem suant et nũc

Expanded text:
pitur, re adeptus, quod nomine dpitur, re adeptus, quod nomine dus erat non minus puritate, quam nomine; sed nunc felicius gloriosi in eo interpretatio nominis adimpletur, quando pari cum angelis gloria et felicitate laetaturangelus noster ascendit ad cives suos, pro filiis captivitatis legatione fungens, corda nobis concilians beatorum, vota illis intimans  inquam, et exsultemus, quia coelestis illa curia ex nobis habet, cui sit cura nostri, qui suis nos protegat meritis, quos informavit exemplis, miraculis confirmavit. 6. Sanctus pontifex, qui in spiritu humilitatis hostias pacificas coelis frequenter invexerat, hodie per semetipsum introivit ad altare Dei, ipse hostia et sacerdos. Migrante sacerdote, sacrificii ritus in melius mutatus est; fons lacrymarum siccatus est, holocaustum omne conditur in laetitia et exsultatione. Benedictus Dominus Deus Malachiae, qui tanti pontificis ministerio visitavit plebem suam, et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
non oraudi stucdio. nõ ip̃o ocio
cõtẽplancli. Sermo illi in tẽꝑe
ocii aut serus aut nullus. Aspͤ
tus aut officiosus aut cdemissuᷤs
aut cohibitus intra se. Nem¬
pe quod non methiocri laucli cdu¬
citur inter sapientes. oculus e¬
ius in capite eius nusquam a¬
uolans nisi cum uirtuti patu¬
isset. Risus aut uulicans cari¬
tatis aut prouocans rarus tñ
et ipse .&. quidem interclũ esluc¬
tus excussus nũquam. Quiita
nũtiaret cordis leticiam. ut
ori grãm non minueret sea
augeret tam motlestus ut le¬
uitatis non posset esse suspec¬
tus tantillus tamen ut hila¬
rem uultum ab omni tristici¬
e neuo uł nubilo uencticare
sufficeret. O munus perfectum.
O holocaustum pingue obseqͥũ
gratum mente et manu. Eram
bonus odor leo in orationibus
ociosi. Quam bonus hominib
in sucdorib occupatis. pro huiꝰ¬
mocti ergo ddilectus a deo et ho¬
minib nõ inmento hocdie ma¬
lachias in cõsortio angłoꝵ reci¬

Expanded text:
non orandi studio, non ipso otio non orandi studio, non ipso otio contemplandi. Sermo illi in tempore otii aut serius, aut nullus. Aspectus ejus aut officiosus, aut demissus, et cohibitus intra se. Nempe quod non mediocri laudi inter sapientes ducitur oculus ejus in capite ejus , nusquam avolans, nisi cum virtuti paruisset. Risus aut indicans charitatis, aut provocans: rarus tamen et ipse. Equidem interdum eductus, excussus nunquam: qui ita nuntiaret cordis laetitiam, ut ori gratiam non minueret, sed augeret. Tam modestus, ut levitatis non posset esse suspectus: tantillus tamen, ut hilarem vultum ab omni tristitiae naevo vel nubilo vindicare sufficeret. O munus perfectum! o holocaustum pingue! o obsequium gratum mente et manu! Quam bonus odor Deo in orationibus otiosi! quam bonus hominibus in sudoribus occupati! 5. Pro hujusmodi ergo dilectus a Deo et hominibus, non immerito hodie Malachias in consortium angelorum reci
Abbreviated transcription (Latin):
batur illa s utebatur. Magna
illi tam in hoc quam in cunctiᷤᷤ
utriusq hominis sur motibus
regenis uel cohibendis censu¬
re ailigentia et circũspexio ml¬
ta. Non enim ita omnib initẽ¬
clebat ut se solum exponeret
solum cure extiperet genera¬
li. Erat et sui sollicitꝰ se ipm
custodiebat. Ita cleniq totus
suus et totus omnium erat
ut nec caritas a custoctia sui
nec ꝓprietas ab utilitate com¬
muni eum ĩpectire uł retar¬
dare in aliquo uileretur
Si uileres hominem mectiis
linmersum turbis et ĩplici¬
tum curis diceres patrie na-¬
tum non sibi. Si iuideres ho-¬
minem solum secum habi-¬
tantem putares soli leo ui
uere et sibi. Sine turbatio¬
ne uersabatur in turbis. si¬
ne ocio tempus quod ocio dede¬
rat transigebat. Epo mͦ ociosꝰ
quando exercebatur in uisti¬
ficationib clm̃i: Nam et si ha¬
bebat tempus liberum a ne¬
cessitatib plebium non tam̃
a scis metlitationib feuatũ

Expanded text:
batur illa, sed utebatur. Magna batur illa, sed utebatur. Magna illi tam in hoc, quam in cunctis utriusque hominis sui motibus regendis vel cohibendis, censurae diligentia, et circumspectio multa. Non enim ita omnibus intendebat, ut se solum exponeret, solum curae exciperet generali. Erat et sui sollicitus. Seipsum custodiebat. Ita denique totus suus, et totus omnium erat, ut nec charitas a custodia sui, nec proprietas ab utilitate communi eum impedire vel retardare in aliquo videretur. Si videres hominem mediis immersum turbis, et implicitum curis, diceres patriae natum, non sibi. Si videres hominem solum, et secum habitantem, putares soli vivere Deo et sibi. 4. Sine turbatione versabatur in turbis: sne otio tempus, quod otio dederat, transigebat. Quomodo otiosus, quando exercebatur in justificationibus Domini? Nam etsi habebat tempus liberum a necessitatibus plebium, non tamen a sanctis meditationibus feriatum,
Abbreviated transcription (Latin):
tio niuium cũ subito factus
est in fluuium magnũ qui
riuulus erat et uuius ibat et
intumescebat in undans et
negans omnino transitum
uolentib malignari. Quan¬
ta audiuimꝰ et cognouimꝰ
ea de Relo uin et ultione ini-¬
nuttis et multe misccłie om¬
nib necessitatem pacientib
Roi quasi uus omnium parẽs
iuuebat om̃ib. Et quasi gali-¬
tio liscernebatur. aut ꝑsona
deerat nemini expanso om̃ib
gremio pietatis de quatumq
tribulatione clamaretur ad
eum propnam reputabat nisi
quod in sua paciens in auiena
cõpaciens erat plerumq et
inpaciens. nũ nũqũa siqͥdẽ
repletus zelo pro aliis ĩ ali¬
os mouebatur ut enpiens
mopes et repumens fortes
cõsuleret proinde omnib
scimini et nolite peccare. ñ
ira illi s ipse animo lñaba¬
tur. Erat suimet potis. Sa.¬
ne uictor sui. ira suꝑa ri non
poterat. Ira eius in manu
eius. uocata ueniebat en¬
ens non erumpens nutu nõ
impetu ferebatur. Non ure¬

Expanded text:
tio nivium: cum subito factus tio nivium: cum subito factus est in fluvium magnum, qui rivulus erat: et rivus ibat, et intumescebat inundans, et negans omnino transitum volentibus malignari. 3. Quanta audivimus et cognovimus ea de zelo viri et ultione inie omnibus necessitatem patientibus? Qui quasi unus omnium parens, vivebat omnibus; quasi gallitio discernebatur, aut persona: deerat nemini, expanso omnibus gremio pietatis. De quacunque tribulatione clamaretur ad eum, propriam reputabat: nisi quod in sua patiens, in aliena compatiens erat, plerumque et impatiens. Nonnunquam siquidem repletus zelo, pro aliis in alios movebatur, ut eripiens inopes, et reprimens fortes, consuleret proinde omnibus scimini, et nolite peccare , non ira illi, sed ipse animo dominabatur. Erat suimet potis. Sane victor sui, ira superari non poterat. Ira ejus in manu ejus. Vocata veniebat, exiens, non erumpens; nutu non impetu ferebatur. Non ure
Abbreviated transcription (Latin):
obpressoꝵ. Hilaris dator pe¬
titor rarus. acceptor ueretũ¬
dus. pacis reformanide int̾
discordantes fuit illi maxi
ma cura et efficatia multa
Quis eque puis ad cõpacien¬
dum. ad subueniendum
promptꝰ. Ad corripiendum
liber:Nam et zelans erat
nec deerat scientia zeli ip̃iꝰ
moderatrix. s quidem in¬
firmꝰ infirmis s nichilo mi¬
nus potens potentibus su¬
perbis resistebat. tirannos
uerberabat regum magist̾
ac puncipum. Ip̃e est qui
regiorando uisum et ma¬
lignanti tulit et humiliato
restituit. Ipse est qͥ pacis quã
feterat miolatores spintui er¬
roris traclitos fiustratus est in
malo quod fatere cogitabãt
at denuo coegit ad pacem
cõfusos quidem ac stupefcõs
in eo quod sibi cõtigerat. Ip̃e
est cui aduersus alios parti
eque preuaricatores ruinis
offisiosissime affuit miro mͦ
obiectu sui euacuans molimi¬
na impioꝵ. Imbres nõ erant
non illuuies aquarum. non
cõcursus nubiũ. nõ liquefac¬

Expanded text:
oppressorum. Hilaris dator, peoppressorum. Hilaris dator, petitor rarus, acceptor verecundus. Pacis reformandae inter discordantes fuit illi cura maxima, et efficacia multa. Quis aeque pius ad compatiendum, ad subveniendum promptus, ad corripiendum liber? Nam et zelans erat, nec deerat scientia, zeli ipsius moderatrix. Et quidem infirmus infirmis, sed nihilominus potentibus potens, superbis resistebat, tyrannos verberabat, regum magister ac 1047 principum. Ipse est, qui regi orando visum et malignanti tulit, et humiliato restituit. Ipse est, qui pacis quam fecerat violatores, spiritui erroris traditos, frustratus est in malo quod facere cogitabant: ac denuo coegit ad pacem, confusos quidem et stupefactos in eo quod sibi contigerat. Ipse enim est, cui adversus alios, pacti aeque praevaricatores, rivus officiosissime adfuit, miro modo objectu sui evacuans molimina impiorum. Imbres non erant, non illuvies aquarum, non concursus nubium, non liquefac
Abbreviated transcription (Latin):
bat quod emerat et emerat
precio sanguinis sui. ignomi¬
na crucis horrore passionis
Qram libens de manib ma-¬
lachie pro eo quod gratis mi¬
iuistraret. Ergo in ministro qͥ¬
dem gratum munus gratui¬
tum in ministerio autem
placita cõuersatio peccatorũ
Grata inquam et placita in
ministro simplicitas oculi
in ministerio salus populi
Quamquam et si ministeris
quidem minor efficientia se-¬
queretur nichilominus tñ
ad malachiam et ad opera
eius ille merto respexisset
cui amica puitas cui fami-¬
lians simplicitas cuius iusti¬
cie est de intentione pensare
opus. et de ocłi qualitate to-¬
tius estimare corporis statũ
Nunc uero magna opera dlo¬
mini exquisita in omnes
uolontates eius. et stuctia
malachie magna et multa
et bona ualdde. et sipro bo¬
na caste intentionis origine
meliora. Quod opus pietatiᷤᷤ
preteriit ma lachiam: pau¬
per sibi. s cluies pauꝑib e¬
rat. pater orphanoꝵ. Mantꝰ
iuduarum. ꝑatronus extitit

Expanded text:
bat quod emerat, et emerat bat quod emerat, et emerat pretio sanguinis sui, ignominia crucis, horrore passionis! Quam libens de manibus Malachiae, pro eo quod gratis ministraret! Ergo in ministro quidem gratum erat munus gratuitum, in ministerio autem placita conversio peccatorum. Grata, inquam, et placita in ministro simplicitas oculi, in ministerio autem salus populi. 2. Quanquam etsi ministerii quidem minor efficientia sequeretur, nihilominus tamen ad Malachiam et ad opera ejus ille merito respexisset, cui amica puritas, cui familiaris simplicitas: cujus justiae est de intentione pensare opus, et de oculi qualitate totius aestimare corporis statum. Nunc vero magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates et studia Malachiae: magna et multa, et bona valde, etsi pro bona castae intentionis origine meliora. Quod opus pictatis praeteriit Malachiam? Pauper sibi, sed dives pauperibus erat. Pater orphanorum, maritus viduarum, patronus exstitit
Abbreviated transcription (Latin):
iquet dilectissimi qd̃
dum corꝑe retinem᷑ peregͥnam᷑
quam gaudium miseranttũ
gaudere cum gaudentib am¬
monemur in omnem nos su¬
scitari leticiam tempus et cã
requirit. Nam si uere quoil ꝓ¬
pheta requirit sensit exultãt
iusti in cõspectu cłi. exultat
sine ctubio malathias qui die¬
bus suis platuit deo et inuẽ¬
tus est iustus. In sanctitate
et iustitia coram ipso mini-¬
strauit. placuit niinisterium
placuit et minister. Quid ni
placuerit: Posuit sine sũptu
euuangelium. Repleuit e¬
wangelio patriam suoꝵ. max¬
une feralem etlomuit bar¬
bariem hybernoꝵ leni iugo
xͥ in glactio spiritꝰ externas
subcidit nationes usq ad ex¬
trema terre restituens here¬
ditatem suam illi. o ministe¬
num frucitiosum: o minis¬
teir stium fidelem nũquid
nõ per ipsum filio est pat̾na
sio: Nunquia non hunc olĩ
intuebatur pater cũ ad filiũ
loqueretur Dabo tibi gentes
hereditatem tuam et posses¬
sionem tuam termi nos t̾re
Quam libens saluator recipie-¬

Expanded text:
iquet, dilectissimi, quod dum corpore retinemur, peregrinamur quam gaudium, miserandum gaudere cum gaudentibus admonemur , in omnem nos suscitari laetitiam, tempus et causa requirit. Nam si vere, quod Propheta sensit, exsultent justi in conspectu Dei , exsultat sine dubio Malachias, qui in diebus suis placuit Deo, et inventus est justus. In sanctitate et justitia coram ipso ministravit: placuit ministerium, placuit et minister. Quidni placuerit? Posuit sine sumptu Evangelium, replevit Evangelio patriam, suorum maxime feralem edomuit barbariem Hibernorum; levi jugo Christi in gladio spiritus exteras subdidit nationes, usque ad extrema terrae restituens haereditatem suam illi. O ministerium fructuosum! o ministrum fidelem! Nunquid non per ipsum Filio est paterna sio? Nunquid non hunc olim intuebatur Pater, cum ad Filium loqueretur: Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae? Quam libens Salvator recipie
Abbreviated transcription (Latin):
tis pauperib qd̾ hoc sibi non
minus humlitatem saperet
quam humanitatem. Nec de¬
fuit nouo nr̃o thobie retiui-¬
ua a muliere tẽptatio. immo
a serpente per mulierem.
Germana eius indignitatẽ.
ut sibi uidebatur officii exhor¬
rens. quid facis in quit o insa¬
ne: Dimitte mortuos sepelire
mortuos suos. Et hoc illi coti¬
die exprobrans ingerebat. sed
respondebatur mulieri stulte
uxta stulticiam suam. Misera
tu eloquii casti uocem tenes:
sed uirtutem ignoras. Ita mi ni¬
sterium ad quod toactus acces¬
serat deuotus tenuit: inlefes¬
sus exercuit. Unde et censue¬
runt eciam sacertlotale offici¬
um inponendum illi. Et fac¬
tum est ita. Erat autẽ cũ sac̾¬
dos orcinatus est annos natus
quaũ iuginti quinq. Inqua eiꝰ
utraq ordinatione. si quid pre¬
ter canonum formam proces
leuiticum ministerium anfra
triginta adeptus est sacerdo-¬
cii dignitatem. donanaũ sc̃m̃
delo orcdinatõis cum meritis
ordinati. Ego uero istud nec

Expanded text:
tis pauperibus, quod hoc sibi non tis pauperibus, quod hoc sibi non minus humilitatem saperet, quam humanitatem. Nec defuit novo nostro Tobiae rediviva a muliere tentatio, imo a serpente per mulierem. Germana ejus indignitatem ut sibi videbatur officii exhorrens: Quid facis, inquit, o insane? dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Et hoc illi quotidie exprobrans ingerebat. Sed respondebatur mulieri, stultate juxta stultitiam suam: Misera, tu eloquii casti vocem tenes, sed virtutem ignoras. Ita ministerium, ad quod coactus accesserat, devotus tenuit, indefessus exercuit. Unde et censuerunt etiam sacerdotale officium imponendum illi. Et factum est ita. Erat autem, cum sacerdos ordinatus est, annos natus quasi viginti quinque. In qua ejus utraque ordinatione, si quid praeter Canonum formam processtum annum leviticum ministerium, infra tricesimum adeptus est sacerdotii dignitatem donandum sane tum zelo ordinatoris, tum meritis ordinati. Ego vero istud nec
Abbreviated transcription (Latin):
Adolescentulus sum ego et con¬
temptus. iustificationes tuas
non sum oblitus. Et sedebat ĩ¬
terim sollitarius. quia et sine
sotio ⁊ sine exemplo. Quis e¬
niin ante malachiam clistrictis¬
summi uiri ꝓpositum. uel cogita¬
ret attemptare. Nempe mi-¬
rabile omnib habebatur nõ
mutabile. Malachias muta-¬
bile persuasit sedendo dũtaxat
et tacentlo. Intra paucos clies
habuit mutatores non paucos:
prouocatos exemplo sui. Ita qͥ
primo solitarius secit et uni¬
cus patris sui. fit iam unus
ex multis. fit ex unigenito pͥ¬
mogenitus in multis fratb.
Ꝙ ut prior in cõuertione ita
in conuersatione sublimior:
et qui ante omnes uenit. om¬
nium iudicio supra omnes
eminuit in uirture. et aignꝰ
ad ciaconi gractum promo¬
ueretur et coegerunt eum.
leuira dñi puplice se
add omne opus pieta¬
tis acce ssit. plus uͦ ad eas res
in quib aliqua in iuria uile¬
retur. Peniq cura erat ei
maxima in sepelienlis de fũt¬

Expanded text:
Adolescentulus sum ego et conAdolescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . Et sedebat interim solitarius, quia et sine socio, et sine exemplo. Quis enim ante Malachiam districtissimum viri propositum vel cogitaret attentare? Nempe mirabile omnibus habebatur, non imitabile. Malachias imitabile persuasit, sedendo duntaxat, et tacendo. Intra paucos dies habuit imitatores non paucos, provocatos exemplo sui. Ita qui primo solitarius sedit, et unicus patris sui, fit jam unus ex multis, fit ex unigenito primogenitus in multis fratribus. Et ut prior in conversatione, ita in conversatione sublimior: et qui ante omnes venit, omnium judicio supra omnes emicuit in virtute. Et dignusad diaconi gradum promoveretur. Et coegerunt eum. levita Domini publice se ad omne opus pietatis accinxit: plus vero ad eas res, in quibus aliqua injuria videretur. Denique cura erat ei maxima in sepeliendis defunc
Abbreviated transcription (Latin):
tu pensantes factum plang̾e̾
et ddolere. quod dilectus om̃ib
delicatusq adolescens: auris se
a cleo laborib mancipasset.
Alii suspicati leuitatem ꝓpter
etatem ctiffilere de ꝑseueranti-¬
a: timere de casu. Non nul¬
li temeritatem causantes: ineug¬
uari et fremere in eum quͦd su¬
pra etatem et uires inconsulte
rem arduam fuisset aggressus
uerum ille sine consilio egit ni¬
chil. Nam habuit cõsilium a ꝑ¬
ph̾a qui ait. Bonum est homui¬
ni si portauerit iugum ab ato¬
lescia. Et addidit. Sedebit so¬
litarius et tacebit.: quia leua¬
uit se supra se. Secdebat sibi iu¬
uenculus secus pecles ymari. hoc
e nun nomen uiro et aut clisce¬
bat obelientiam: aut se didicis¬
se docebat. Sedebat ut quietus
ut mansuetus ut humilis. Sele¬
bat et tacebat sciens scł̾m pro¬
ph̾am cultum iusticie esse sile¬
tium. Selebat ut perseuerans.
tacebat ut ueretundus: isi qd̾
suo illo silentio in dei aurib
loquebatur cum sc̃o dauid.

Expanded text:
tu pensantes factum, plangere tu pensantes factum, plangere et dolere, quod dilectus omnibus, delicatusque adolescens, duris se adeo laboribus mancipasset. Alii suspicati levitatem propter aetatem, diffidere de perseverantia, timere de casu. Nonnulli temeritatem causantes, indignari et fremere in eum, quod supra aetatem et vires inconsulte rem arduam fuisset aggressus. 661 Verum ille sine consilio egit nihil. Nam habuit consilium a Propheta, qui ait: Bonum est homini, si portaverit jugum ab adolescentia; et addit: Sedebit solitarius, et tacebit, quia levavit se supra se . Sedebat sibi juvenculus secus pedes Imarii hoc enim nomen viro, et aut discebat obedientiam, aut se didicisse docebat. Sedebat, ut quietus, ut mansuetus, ut humilis. Sedebat, et tacebat, sciens secundum prophetam, cultum justitiae esse silentium : sedebat ut perseverans, tacebat ut verecundus, nisi quod suo illo silentio in Dei auribus loquebatur cum sancto David:
Abbreviated transcription (Latin):
us corde. Si nesciebamꝰ hoc uel
solo nobis ipse probauit. Legãt
hoc qui docere que non clidicere
tonantur discipulos sibi coater¬
uantes. qui nũquam discipuli
extiterunt ceti ftuces cecoꝵ. Ma-¬
lachias doctus a deo. doctorem
nichilominus quesiuit homi¬
nem. et quidem caute et sapien¬
ter. Quial simile queso afferre
quibat. in quo eque daret cape¬
ret ue experimentum profectꝰ¬
sui: Si malachie exemplum eis
pro miuimo est. pauli opus at¬
tenclant Nonne euuangeliũ
suum quod non ab homine ac¬
ceperat secl a xp̃o. cum homini¬
bus tñ censuit conferenctum
non est nec ego. Si quis hoc sit
uicłi̾t ne non tam securitas sit
quam temeritas: S hec alteriꝰ
temporis. Nũc uero sonuit ĩ ciui¬
tate quod factum est: et cõmota
est unmuersa ad mopinatam no¬
uitatem. Stupebant autem om¬
eoq amplius quo minus usita¬
tam in gente fera. Iiderestt̃
reuelari ex multoꝵ tordib cogi¬
tationes. Pleriq humano affec¬

Expanded text:
lis corde. Si nesciebamus, hoc vel lis corde. Si nesciebamus, hoc vel solo nobis ipse probavit. Legant hoc, qui docere quae non didicere conantur, discipulos sibi coacervantes, qui nunquam discipuli exstitere, caeci duces caecorum. Malachias doctus a Deo, doctorem nihilo minus quaesivit hominem, et quidem caute, et sapienter. Quid simile, quaeso, afferre quibat, in quo aeque daret caperetque exprimentum profectusui? Si Malachiae exemplum eis pro minimo est, Pauli opus attendant. Nonne Evangelium suum, quod non ab homine acceperat, sed a Christo cum hominibus tamen censuit conferendum, non est, nec ego. Si quis hoc scit, viderit, ne non tam securitas sit, quam temeritas. Sed haec alterius temporis. 5. Nunc vero sonuit in civitate quod factum erat, et commota est universa ad inopinatam novitatem. Stupebant autem omeoque amplius, quo minus usitatam in gente fera. Videres tunc revelari ex multorum cordibus cogitationes. Plerique humano affec
Abbreviated transcription (Latin):
licitus. ad retinendum potens.
ad restituendum fidelis: Serua¬
bit turo: restituet oportune.Si¬
ne retractatione me lo ad ser-¬
uanclum uienclum illi de cdonis
suis. Non potest mͥperire ex om¬
nib que in opus pietatis exp̃n-¬
dero. forte et sperare plus an¬
quid licet. Solet reddere cum
usura qui dat gratis. Ita est e¬
ciam cumulabit. et multipli¬
cabit in anima mea uirtutẽ
Hec cogitauit et fecit sciens
absq facto uanas esse cogita
qua alitus est malachias. et ho¬
mo ille sanctus et austere ad¬
motum uite: mexorabilis casti¬
gator corporis sui. cellam habẽs
iuxta eccłiam. i nea manebat ie¬
iuniis et obsecrationib seruiẽs
che ac nocte. Fa hunc se contu¬
lit malathias formam uite accep¬
turus ab eo qui uiuũ se tal dãp¬
nauerat sepultura. Et iude hu¬
nulitatem. Aprimeua etate in
sancta arte magistrum qd̾ au¬
bium non est habuerat deum.
et ecce factus est denuo cliscipłs
hominuis. homo mittis et humi¬

Expanded text:
licitus, ad retinendum potens, licitus, ad retinendum potens, ad restituendum fidelis? Servabit tuto, restituet opportune. Sine retractatione me do ad serviendum illi de donis suis. Non potest mihi perire ex omnibus, quae in opus pietatis expendero. Forte et sperare plus aliquid licet. Solet reddere cum usura qui dat gratis. Ita est. Etiam cumulabit, et multiplicabit in anima mea virtutem. » Haec cogitavit, et fecit, sciens absque facto vanas esse cogitatqua alitus est Malachias, et homo ille sanctus, et austerae admondum vitae, inexorabilis castigator corporis sui, cellam habens juxta ecclesiam. In ea manebat, jejuniis et obsecrationibus serviens die ac nocte. Ad hunc se contulit Malachias, formam vitae accepturus ab eo, qui vivum se tali damnaverat sepultura. Et vide humilitatem. A primaeva aetate in sancta arte magistrum quod dubium non est habuerat Deum: et ecce factus est denuo discipulus hominis, homo mitis et humi
Abbreviated transcription (Latin):
quam in maligno mundus po¬
situs sit. et cogitans qualem
sp̃m accepisset dicebat intra
se. Non est spiritꝰ huiꝰ muncti
iste. Quid isti et illi: Non ẽ
societas alteri ad alterum: Nõ
plus quam luci ad tenebras
Meus ex deo est et scio que
in illo donata sunt michi.
Inde mͥ interim adhuc ĩno.
secretior gła mea testimo ni¬
um cõscientie mee. Nil hoꝵ
m tutũ: sub principe mũdi
Deincle habeo tesaurum hũc
in uase fictili. Uerenclum ne
inpingat et frangatur. et ef¬
fundatur oleum leticie quod
porto. Et quidem non inpĩ¬
gere inter saxa et scopulos
distorte et amfractuose uie
et uite huius difficilimum
Ita ne ini momento perdam oĩs
simul quibus ab initio preuentꝰ
sum beneclictiones aulcetinis.
Resigno illi potuis a quo sunt.
et me pariter. & ego enim i psiꝰ
perdo ipsam ad tempus animã
ne perdam ineternum. Et quod
sum et que habeo omuia. ubi
mͥ eque salua uti in manu aucto¬
uis: Quis ita ad seruanchum sol¬

Expanded text:
quam in maligno mundus poquam in maligno mundus positus sit , et cogitans qualem spiritum accepisset, dicebat intra se: « Non est spiritus hujus mundi iste. Quid isti, et illi? Non est societas alteri ad alterum, non plus quam luci ad tenebras. Meus ex Deo est, et scio quae in illo donata sunt mihi. Inde mihi interim adhuc innocesecretior, gloria mea est, testimonium conscientiae meae. Nil horum mihi tutum sub principe mundi. Deinde habeo thesaurum hunc in fictili vase. Verendum ne impingat et frangatur, et effundatur oleum laetitiae quod porto. Et quidem non impingere inter saxa et scopulos distortae et anfractuosae viae et vitae hujus difficillimum. Itane momento perdam simul omnes, quibus ab initio praeventus sum, benedictiones dulcedinis? Resigno illi potius, a quo sunt, et me pariter. Et ego enim ipsius. Perdo ipsam ad tempus animam meam, ne perdam in aeternum. Et quod sum, et quae habeo omnia, ubi mihi aeque salva, uti in manu Auctoris? Quis ita ad servandum sol
Abbreviated transcription (Latin):
liberales: adiit ulum discen¬
di cupitate. Nouppe extma¬
iam puericie captans: ad eas li¬
teras anhelabat. Intrans uͦ
domum uidit uirum luden¬
tem subula. crebris q scultan¬
tem tradib. nescio quo nota¬
bili modo parietem. Et solo
uisu offensus puer rͥerius qd̾
leuitatem redoleret resiliuit
ab eo. et deinceps illum nec
uidere curauit. Ita cum esset
studiosissimꝰ litterarum: pre
honesto tñ spreuit eas uirtu¬
tis amator. Tali quodam pre¬
ludio puer preparabatur ad
eum. qui se manebat in fortio¬
ri etate conflictum: iamq ipse
aduersarium prouocabat et
malachie quidem pueritia sic
erat. Porro adolescentiam si¬
mili transiuit simplicitate
et puritate. nisi quod crescen¬
te etate crescebat simul ili
sapientia ⁊ gr̃a apud d̾m
et homines
inc iam ilest abeun¬
te aclolescentia eius ce.¬
pit manifestius apar̃e
quid esset in homine: et grã
dei ui illo uacua non iuicleri. ui¬
dens enim inclustrius adolescẽs

Expanded text:
liberales, adivit illum discenliberales, adivit illum discendi cupiditate. Quippe extjam pueritiae captans, ad eas litteras anhelabat. Intrans vero domum, vidit virum ludentem subula, crebrisque sulcantem tractibus nescio quo notabili modo parietem. Et solo visu offensus puer serius, quod levitatem redoleret, resilivit ab eo, ac deinceps illum nec videre curavit. Ita cum esset studiosissimus litterarum, prae honesto tamen sprevit eas virtutis amator. Tali quodam praeludio puer praeparabatur ad eum, qui se manebat in fortiori aetate conflictum: jamque ipse adversarium provocabat. Et Malachiae quidem pueritia sic erat. Porro adolescentiam simili transivit simplicitate et puritate: nisi quod crescente aetate, 660 crescebat simul illi sapientia et gratia apud Deum et homines. 3. Hinc jam, id est ab ineunte adolescentia ejus, coepit manifestius apparere quid esset in homine, et gratia Dei in illo vacua non videri. Videns enim industrius adolescens,
Abbreviated transcription (Latin):
tius. orare frequentius. Et
quia eccłiam frequentare
nec uacabat ꝓpter stuctiũ.
et pro uerecũdia nõ licebat¬
loco: ubi tñ secreto id posset
Iam tunc si quidem cautus
quo magister eius freqũet
pergere solitus erat. ipso so¬
lo comite. Illo euntib ambo¬
bus pauter ip̃e ut postea refe¬
rebat. retrahebat pedem siste¬
bat gradum. et stans a tergo
magistri illo quidem nõ cõpt¬
riente expansis ad celum ma¬
nib. raptam quodam mͦ ac
ueluti eiaculatam enuttebat
orationem: et sic dissimulans
magistrum denuo sequebat᷑
istius mocti pio furto puer sepiꝰ
eludebat comitẽ pariter et ma¬
gistrum. Non est clicere omĩa
q̃ eius principia colore bone in¬
dolis decorauere. ad maiora at¬
q utiliora currendum. UInũ
tñ refero adhuc. qd̾ hoc meo qͥ¬
dem iudicio non m bone secl et
magne in pu̾o dedi̾t insigne
sper
xcitus aliquando o¬
pinione cuiusdam
mnagistri. erat enim famosus
in chisciplinis quas cicunt

Expanded text:
arcius, orare frequentius. Et arcius, orare frequentius. Et quia ecclesiam frequentare nec vacabat propter studium, et pro verecundia non libebatlum, ubi tamen secrete id posset. Jam tunc siquidem cautus quo magister ejus frequenter pergere solitus erat, ipso solo comite. Illo euntibus ambobus pariter, ipse, ut postea referebat, retrahebat pedem, sistebat gradum, et stans a tergo magistri, illo quidem non comperiente, expansis ad coelum manibus, raptim quodammodo, ac veluti jaculatam emittebat orationem: et sic dissimulans, magistrum denuo sequebatur. Istiusmodi pio furto puer saepius illudebat comitem pariter et magistrum. Non est dicere omnia, quae ejus principia colore bonae indolis decoravere: ad majora atque utiliora currendum. Unum tamen refero adhuc, quod hoc, meo quidem judicio, non modo bonae, sed et magnae in puero dederit insigne spei. Excitus aliquando opinione cujusdam magistri erat enim famosus in disciplinis, quas dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
ciosus. Bi bebat autẽ pro lacte
de pectore materno aquas sapi¬
entie salutaus. et fiebat insties
se ipso prudentior. prudentior
dicam an sanctior: utrumq
si cluxero nõ me penitebit. ue¬
ntatẽ eium adicam. Agebat se¬
nem morib annus puer ex¬
pers lascuue puerilis. Cumq
ex hoc cuntis esset reuerenti¬
e et stupori: non tñ indent
assolet insolentior inuenie¬
batur s magis quietus et sb¬
ditus in omni mansuetuctine
Non inpaciens magisterii nõ
fugitans discipline nõ lectio¬
nis fastudiens: nõ ludorum
me illa etas duice ac familiare
haberesolet. Et proficiebat
supra omnes coetaneos suos.
in ea quidem litteratura tua
illi cõpetebat etati. Nam in
disciplina morum profectu¬
q uirtutum: eciam suꝑ om¬
nes docentes se. in breui eni¬
tuit non tam matre tñ quã
unctione magistra. Hac sol¬
licitante haut segniter. et ĩ
diuinis exercebatur petere
secretum anticipare uigili¬
as: meclitari in lege. refici ꝑ¬

Expanded text:
iosus. Bibebat autem pro lacte iosus. Bibebat autem pro lacte de pectore materno aquas sapientiae salutaris, et fiebat in dies se ipso prudentior. Prudentior, dicam, an sanctior? Utrumque si dixero, non me poenitebit: veritatem enim dicam. Agebat senem moribus, annis puer, expers lasciviae puerilis. Cumque ex hoc cunctis esset reverentiae ac stupori, non tamen inde, ut assolet, insolentior inveniebatur; sed magis quietus et subditus in omni mansuetudine. Non impatiens magisterii, non fugitans disciplinae, non lectionis fastidiens, non ludorum maxime illa aetas dulce ac familiare habere solet. Et proficiebat supra omnes coaetaneos suos in ea quidem litteratura, quae illi competebat aetati. Nam in disciplina morum profectuque virtutum, etiam super omnes docentes se in brevi enituit, non tam matre tamen, quam unctione magistra. Hac sollicitante, haud segniter et in divinis exercebatur, petere secretum, anticipare vigilias, meditari in lege, refici p
Abbreviated transcription (Latin):
a lachias nost̾
ortus hiberni¬
a de ppło barbaro ibi educatus
ibi luteras edoctus est. Ceterũ
de natali barbarie traxit ni-¬
chil nõ magis quam de sale
materno pisces maris. Quam
uͦ suaue. quod inculta nobis
barbaries tam urbanũ protu¬
lit ciuem sc̃orum et domesticũ
d̾i. Qui producit mel de petra
oleumq de saxo ddurissimo. ip¬
se fecit hoc. Parentes tñ illi
fuere genere et potentia mag¬
ni: ixta nomen magnorũ
qui sunt in terra. At mater¬
tam mente quam sanguine
generosior. satagebat in ipso
initio uiaꝵ suarum notas ꝑ¬
uulo facere uias ute. hanc
pluris illi existimans uento¬
sa scientia litterature secula-¬
us: Ad utramq tam̃ huic nõ
defuit ingeniũ pro etate. In
scolis litteras: tlomi timorem
dñi docebat᷑ et coticlianis pro¬
fectibus respondebat ambob
satis magistro et matri Nempe
a principio sp̃m sortitus est bo¬
num. per quem erat puer docr¬
lis. et amabilis ualde. mur ad¬
modum omnib per omnia gra.¬

Expanded text:
alachias noster, ortus Hibernia de populo barbaro, ibi educatus, ibi litteras edoctus est. Caeterum de natali barbarie traxit nihil, non magis quam de sale materno pisces maris. Quam vero suave, quod inculta nobis barbaries tam urbanum protulit civem sanctorum, et domesticum Dei! Qui producit mel de petra, oleumque de saxo durissimo, ipse fecit hoc. Parentes tamen illi fuere genere et potentia magni, juxta nomen magnorum qui sunt in terra. At mater mente, quam sanguine generosior, satagebat in ipso initio viarum suarum, notas parvulo facere vias vitae: hanc pluris illi existimans ventosa scientia litteraturae saecularis. Ad utramque tamen huic non defuit ingenium pro aetate. In scholis litteras, domi timorem Domini docebatur, et quotidianis profectibus respondebat ambobus satis, magistro et matri. Nempe a principio spiritum sortitus est bonum, per quem erat puer docilis, et amabilis valde, mire admodum omnibus per omnia grat
Abbreviated transcription (Latin):
un aũt ꝑ totũ ab
eadem ꝓuintia re¬
ditũ. uiri scĩ magis
magisq signa crebrescerent.
et multiplicarent᷑ in aies: s̃
p̃tereundũ quidnã ip̃e iñt
hec animi gereret: q̃ a xp̃õ
humilitatẽ coris et man¬
suetudinem cdiclicisset. Dis¬
putans enĩ secum in cogra.¬
tionib suis: et ex ip̃a demĩ
locutꝰ abundantia corctis fui
domesticis sibi religiosis qͥ¬
busdã frĩb aiebat᷑. plun¬
mũ m̾ror quidña sibi hec
mi racula ueluit. ant
quid uisum sit d̾o talia ac.¬
titare ꝑ talem. Nil mͥuideor
in sacris paginus. suꝑ hoc
gen̾e legisse signorum. Si¬
quidem facta sunt aliqñ

Expanded text:
um autem per totum ab eadem provincia reditum Viri sancti magis magisque signa crebrescerent, et multiplicarentur in dies, non praetereundum quidnam ipse inter haec animi gereret, qui a Christo humilitatem cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitationibus suis, et ex ipsa demum locutus abundantia cordis sui, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum miror quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super 1125 hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ret eos qui sub eius cura ĩ
adaucti: Nam ex hiis solis
qui speciales eius filii uide¬
bantur p̃ter eos qui ꝑ alia
loca fuerant propagati: ea
die qua felicissimꝰ pat̾ exda.¬
ra ualle montem ascenclere
meruit clauorem: reliquit
habitantes in ea septingẽtas
ferme animas dño seruien¬
tes. Quid gͥ mirum si gratꝰ
curie. si acceptus regi. si excep¬
tus cũ leticia et exultatione
credat᷑ in quo grã tłi usq a¬
deo uatua nõ fuit qui tam
fidelit̾ tam efficacit̾ plus
om̃ib sui temporis et ml¬
tarũ retro generationum
laborauit qui talentũ sibi
tractitũ tam copiose multi¬
plicauit. tanta deniq luc᷑
hiis hactenus ne quis nos
arguat eius ꝙͣ polliciti sumꝰ
metas exrecłe breuitatis¬
ane in monasterio
presticti illiꝰ arbatiᷤᷤ
qui sic eius natale
preuiderat. ea nocte ꝙͣ nobis¬
cum pater sanctus mane
ꝓfecturus ultimã fecit ue¬
nerabili p̃posito eius appa-¬
rens uale fecit illi et ait.

Expanded text:
ret eos qui sub ejus cura in ret eos qui sub ejus cura in am sunt adducti? Nam ex his solis, qui speciales ejus filii videbantur, praeter eos qui loca fuerant propagati, ea die qua felicissimus Pater ex Clara-Valle montem ascendere meruit Clariorem, reliquit habitantes in ea septingentas ferme animas, Domino Servientes. Quid igitur mirum si gratus curiae, si acceptus Regi, si exceptus cum laetitia et exsultatione credatur: in quo gratia Dei usque adeo vacua non fuit, qui tam feliciter, tam efficaciter, plus omnibus sui temporis, et multarum retro generationum laboravit; qui talentum sibi traditum tam copiose multiplicavit, tanta denique lucra his hactenus, ne quis nos arguat ejus, quam polliciti sumus, metas excedere brevitatis. 21. Sane in monasterio praedicti illius abbatis, qui sic ejus natalem praeviderat ea nocte, quam nobiscum Pater sanctus mane profecturus ultimam fecit, venerabili ejus praeposito apparens, valefecit illi, et ait: «
Abbreviated transcription (Latin):
ornatum sacertlotalibus ĩ¬
dumenus et extellenti per¬
fusum gła: cum ingenti
sollempnitate ad altare
decluci. Ad cuiꝰ introitum
eccł̃ia magna magnis re-¬
sultans uotib exclama bat
puer natus est nobis. Nere
et enĩ puer ipse erat mittis
et humilis corae et sicut
paruulus accipiens regnũ
dłi in cuiꝰ mi̾to gratulabun¬
da natali angłica multitu¬
do et om̃is parit̾ scõꝵ eccl̃ia
dum nobis uideret᷑ mori:
sibi illũ nasti dum hic cõsũ¬
maretur ibi incipere: nõ tã
sonoris uocib ꝙͣ uotis panb
cõtinens exultabat. Si enim
ad unius penitentiam pecca¬
toris tota illa celestis regio
in leticiam suscitatur quenã
illi gaudia exibuisse crelen¬
da est ꝑ quem gaudia tanta
receperat de tam multorũ
cõuersione et penitentia
peccatoꝵ. Quis enĩ ualeat
estimare quantis in secłati
habitu et cõuersatione ma-¬
huiꝰ fidelis famuli ministe¬
rium declit añs penitentiã
ad salutem: Ant quis nume¬

Expanded text:
ornatum sacerdotalibus inornatum sacerdotalibus indumentis, et excellenti perfusum gloria, cum ingenti solemnitate ad altare deduci. Ad cujus introitum ecclesia magna magnis resultans vocibus conclamabat: Puer natus est nobis . Vere etenim puer ipse erat mitis et humilis corde; et, sicut parvulus, accipiens regnum Dei: in cujus merito gratulabunda natali angelica multitudo, et omnis pariter Sanctorum ecclesia, dum nobis videretur mori, sibi illum nasci; dum hic consummaretur, ibi incipere, non tam sonoris vocibus quam votis paribus concinens exsultabat. Si enim ad unius poenitentiam peccatoris tota illa coelestis regio in laetitiam suscitatur; quaenam illi gaudia exhibuisse credendus est, per quem gaudia tanta receperat de tam multorum conversione et poenitentia peccatorum? Quis enim valeat aestimare, quantis in saeculari habitu et conversatione mahujus fidelis famuli ministerium dedit Dominus poenitentiam ad salutem? Aut quis nume
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. Mane gͦ frater ille
cui hoc ostensum fuerat
cõsolatus est ceteros uelud
iam inminentem patris
obitum formulantes: et
qd̃ uiderat et audierat ĩ¬
slicauit. Adhuc autẽ hy¬
emꝑs erat
o temꝑe altera
qͦq uisio prioris
cõfirmatio fuit
nisi quod euiden¬
tius iam utriusq cõpleta
ueritas probat: quã eui¬
denter in utraq qd̃ futu¬
rum erat dñs reuelauit
Nidebat enim frater qͥ¬
dam et ecce parabat uir
beatissimus astenclere
iherosoluam. iamq ip¬
so in procinctu itineris
erat. Ad quem uenerabi¬
lis odo qui a prims fere
annis strenuue satis et lau¬
dabilit̾ cõuersatus in mo-¬
nasterio absentium cõsue¬
uerat prepositoꝵ supplere
uices reuerent accedẽs ili¬
cebat se pretessinũ. Cuius
uisionis sic ostensa est ueri¬
tas ut p̃ictus uir deo dig¬
nus ad celestem ierłm ubi
uere usio patis parantem
iam egredi et paulo post
secuturũ patr̃e felici functꝰ
legatione preiret
ed et abbas quicdam

Expanded text:
cessit. Mane ergo frater ille, cessit. Mane ergo frater ille, cui hoc ostensum fuerat, consolatus est caeteros, velut jam imminentem Patris obitum formidantes, et quod viderat et audierat indicavit. Adhuc autem hiems erat tempore altera quoque visio prioris confirmatio fuit: nisi quod evidentius jam utriusque completa veritas probat, quam evidenter in utraque quod futurum erat, Dominus revelavit. Videbat enim frater quidam, et ecce parabat Vir beatissimus ascendere Jerosolymam, jamque ipso in procinctu itineris erat. Ad quem venerabilis Odo, qui a primis fere annis strenue satis et laudabiliter conversatus in monasterio, absentium consueverat praepositorum supplere vices, reverenter accedens, dicebat se praecessurum. Cujus visionis sic ostensa est veritas, ut praedictus vir Deo dignus ad coelestem Jerusalem, ubi vere visio pacis, parantem jam egredi, et paulo post secuturum Patrem sanctum, felici functus legatione praeiret. 20. Sed et abbas quidam,
Abbreviated transcription (Latin):
monasterii claustra ĩnume¬
rabilis multitudo. In qua
tam̃ processione solos qͣtuor
p̃euntes idem frat̾ qui ui¬
debat agnouit magnum
illum diectorem eiꝰ atq ili¬
lectum cuiꝰ et ipse in libro
quarto de cõsideratione cũ
laude menuinit. Gaufridtũ
ep̃m carnotensem. Humber¬
tum qͦq qui igiuacensi ceno¬
bii fuerat primus albas: et
duos eius germanos guido¬
nem stilicet et Gerardum.
Exteptus itaq reuerent et
post osculum pacis amica
dui colloquia miscens pater
expectante seorsum multitu¬
dine ceteroꝵ nouissime sa-¬
lutantes eum preticti uiri
ex hoc sibi iam redeunctum
clicebant. Tunc uero expal¬
luit ille. et circũfusa sibi
mesticia internũ declarans
animi ilolorem Qoͥ gͦ ait:
Sine me uultis abire.  il
li. Non possumꝰ adhuc tuo
donec ueniat tempꝰ no¬
uoꝵ. Dicebant aut tẽpꝰ
nouorũ quo fruges noue
colligerent᷑ sicut euident̃
post moctũ probauit euentꝰ
dum in augusto mense de¬

Expanded text:
monasterii claustra innumemonasterii claustra innumerabilis multitudo. In qua tamen processione, solos quatuor praeeuntes idem frater qui videbat agnovit: magnum illum dilectorem ejus atque dilectum, cujus et ipse in libro quarto de Consideratione cum laude meminit. Gaufridum episcopum Carnotensem; Humbertum quoque, qui Igniacensis coenobii fuerat primus abbas; et duos ejus fratres germanos, Guidonem scilicet et Gerardum. Exceptus itaque reverenter, et post osculum pacis amica diu colloquia miscens Pater exspectante seorsum multitudine caeterorum. Novissime salutantes eum praedicti viri, ex hoc sibi jam redeundum esse dicebant. Tum vero expalluit ille, et circumfusa sibi moestitia internum declarans animi dolorem: « Quid ergo, ait, sine me vultis abire? » Et illi: « Non potest adhuc tuo, donec veniat tempus novorum. » Dicebant autem tempus novorum, quo fruges novae colligerentur, sicut evidenter postmodum probavit eventus, dum in Augusto mense de
Abbreviated transcription (Latin):
nus robertus qui hocdie ab¬
bas est de clunis post hunc
beatum patrem abbas futu.¬
rus est clareuallis. Nam quod
uicturũ dicebat ad hoc ꝑti¬
nuisse uidetur qd̃ inuentꝰ
sit terminꝰ ulem ultra sep¬
timum annũ infra septi-¬
mum tamen
rope erat iam tẽ¬
pus: et festinabat
pater sanctus ad
metam. Infirmabat᷑ enim
sicut in huiꝰ libelli principi-
cleretur. Interea fratres insta¬
re supplicationib et obsecra¬
tionib quib poterant apud
d̾m. Nnde eciã sanctus ipse
cognoscens eoꝵ p̃tib dlesiden¬
um suũ lifferri cũ aliqnͣto
melius scm corpus habere
cepisset: Congregatis fratͥb
hec eadem uerba locutꝰ est.
Quid tenetis miserũ homi¬
nem: fortiores estis et inna.¬
liustis. Parcite queso parcite¬
et sinite me abire. Prius tñ
cum in sũmo ꝑicuło et timo¬
re fratres omnes in oratiomi¬
bus humiliarẽt animas
suas: uni eoꝵ uisio talis ap¬
paruit. Occurrebat cũ mag¬
na exultatione uiro tłi extͣ

Expanded text:
inus Robertus, qui hodie abinus Robertus, qui hodie abbas est de Dunis, post hunc beatum Patrem abbas futurus est Clarae-Vallis. » Nam quod victurum dicebat, ad 1158 hoc pertinuisse videtur, quod inventus sit terminus idem ultra sextum annum, intra septimum tamen. 18. Prope erat jam tempus, et festinabat Pater sanctus ad metam. Infirmabatur enim, sicut in hujus libelli principio deretur. Interea fratres instare supplicationibus et obsecrationibus, quibus poterant, apud Deum. Unde etiam Sanctus ipse cognoscens eorum precibus desiderium suum differri, cum aliquanto melius secundum corpus habere coepisset, congregatis fratribus haec eadem verba locutus est: « Quid tenetis miserum hominem? Fortiores estis, et invaluistis. Parcite, quaeso, parcite, sinite me abire. » Prius tamen cum in summo periculo et timore fratres omnes in orationibus humiliarent animas suas, uni eorum visio talis apparuit. Occurrebat cum multa exsultatione Viro Dei extra
Abbreviated transcription (Latin):
anno uiͦ. Erant duo fratres
in monasterio de sacra beati
patus uita et felicib eiꝰ acti¬
bus colloquentes. Qroꝵ alt̾
ab meunte adolescentia estu¬
catus ibulem ad alterum ait
Nosti qͦt amus sit uicturus
hic beatissimus pater nost̾:
Eui ille. Nescio inquit. Et
alter. Ego ait noui eum sex
aut septem annis acdhuc ĩ
came uicturum. Hoc aũt
uude sciret minime iam
stire possumus quia nec
tunc inclicauit et ante pa¬
trem scm̃ ip̃e decessit. Por¬
ro alterius hocdie suꝑstitis
relatione hoc uerbũ nobis
innotuit: qui tũc primũ¬
magis miratus est se audis¬
se quando ut ab olu au¬
dierat ita uidit. Talis uero
ille est de cuius testimonio
nͨ nos ambigimꝰ nͨ cuilibet
alteri qui eũ nouent credi¬
mus tlubitandũ. Neq id so¬
lum s qd̾ nõ minori dignũ
admiratione uidet᷑. nomen
qͦq et ꝑsonam successoris ip¬
sius indicante sibi eodẽ fr̃e
ex tunc innotuisse testatur
Manifeste enĩ eadem hora
frater ille prectiat quia dõ¬

Expanded text:
. Erant duo fratres in monasterio, de sacra beati Patris vita et felicibus ejus actibus colloquentes: quorum alter ab ineunte adolescentia educatus ibidem, ad alterum ait: « Nosti quot annos sit victurus hic beatissimus Pater noster? » Cui ille: « Nescio, » inquit. Et alter: « Ego, ait, novi eum sex aut septem annos adhuc in carne victurum. » Hoc autem unde sciret, minime jam scire possumus, quia nec tum indicavit, et ante Patrem sanctum ipse decessit. Porro alterius hodieque superstitis relatione hoc verbum nobis innotuit, qui tunc magis miratus est se audisse, quando ut ab olim audierat, ita vidit. Talis vero ille est, de cujus testimonio nec nos ambigimus, nec cuilibet alteri qui eum noverit, credimus dubitandum. Neque id solum, sed quod non minori dignum admiratione videtur, nomen quoque et personam successoris ipsius, indicante sibi eodem fratre, extunc innotuisse testatur. Manifeste enim eadem hora frater ille praedixit, « quia dom
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ fiat nobis deniq iuxta
uerbum tuũ et ubi est tes¬
auius tuns ibi sit et cor tu.¬
um. ibi grã et misccłia. et
respectus assiaue pietatiͤ
nomine cõgregatos quod
est suꝑ omne nomen sicut
et tu suꝑ omĩa d̾s benectie.¬
tus in secła ameN

Expanded text:
ditur. Fiat nobis denique juxta ditur. Fiat nobis denique juxta verbum tuum, ut ibi est thesaurus tuus, ibi sit et cor tuum , ibi gratia et misericordia, et respectus assiduae pietatis nomine congregatis, quod est super omne nomen, sicut et tu super omnia Deus benedictus in saecula. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
iam abaltera egͥtudme tu¬
a si ab altera us sanari
epm̃ pete. Fecerunt illi ut
ille uoluit: et cõtinuo fac¬
tum est sicut lictum erat
ad illum. Padem die sanꝰ
factus post paucissimos di¬
eS it amipuit et ĩ columis¬
in hoc opere spuitum tuũ
agnoscimus pater clultissi¬
me zelum: tuam cõsidera-¬
tionem. Tuum hoc opus sic
deferre college tuo ut hanc
qͦq ei cõmunicares qualem
Immo uero tui sunt hec oĩ¬
a operis.Tui muneris deus
noster. Tu enĩ omnẽ reple-¬
sti ab iuitio temꝑis terrã
p̃sentia tue diuinitatis om¬
nem aliqũ repleturꝰ gloria
maiestatis: cuius tamen
ꝑtes interim quasclã et etͥnaͦ
preelecta loca cõsilia extellen¬
tius uisitans. reples specia-¬
li grã sanctitatis. Fac tlñe
spuitali semꝑ habundare
frumento uallem. ꝙͣ ut fa-¬
ceres re ꝙͣ nomine clariorẽ
Dignatus es tam eximie
claritatis syderib illustra¬
re duob. Custoci domum
in qua tͥ geminũ hoc tam
p̃ciosum depositum custo¬

Expanded text:
jam ab altera aegritudine tujam ab altera aegritudine tua, si ab altera vis sanari, episcopum pete. » Fecerunt illi ut ille voluit, et continuo factum est sicut dictum erat ad illum. Eadem die sanus factus, post paucissimos dies iter arripuit et incolumisin hoc opere spiritum, tuum agnoscimus, Pater dulcissime, zelum, tuam considerationem: tuum hoc opus, sic deferre collegae tuo, ut hunc quoque ei communicares honorem Imo vero tui sunt haec omnia operis, tui muneris, Deus noster. Tu enim omnem replesti ab initio temporis terram praesentia tuae divinitatis, omnem aliquando repleturus gloria majestatis: cujus tamen partes interim quasdam, et aeterno praeelecta loca consilio excellentius visitans, reples speciali gratia sanctitatis. Fac, Domine, spirituali semper abundare frumento Vallem, quam ut faceres re quam nomine clariorem, dignatus es tam eximiae claritatis sideribus illustrare duobus. Custodi domum, in qua tibi geminum hoc tam pretiosum depositum custo