comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est dilatet deus iafeth. et habi¬
tet n tabernaculis sem. Rde
sem lxbrei. de iafeth populus
gentium nascitur Quia eigo
lata est multitudo gentiũ. alaͦ¬
tituome que iafethdicitur:. la¬
titudo nomen accepit. Q uod
au̾t ait habitet in tabernaculiꝰ
sem⁊ de nobis ꝓphatur. qui m
est quod dicitur ingenesi. de
cuntates. Nam roboot pla-¬
teadicitur. Est ergo sensus.
Hic edificauit nimuen: et
platcas cutatis. AQuomo¬
tor contra dnin dicitur. RIdẽ
hominũ t̾renorũ sup̾ssor et
extinctor. Erigebat ergo con
ꝑantis in lingua est. ibi est dãp¬
nata superbia. ut nõ intellige¬
retur uibens homini. qui no¬
luit intelligere ut obediret do
ibenti. Sic illa cominaitio
dissoluta est. cum quisq ab
co quem non intelligebat disce¬
deret: nec se nisi ei cum quo loqͥ
poterat aggregaret. et per lĩgnaᷤ
cerras. A Cur dixit deus. descen¬
danuo et confundamus linguaᷤᷤ
nos actus inspicere. ueleoꝵ sensis¬
bus propinquãre. Ꝙ uero pla¬

Expanded text:
 Dilatet Deus Japheth, et habitet in tabernaculis 317 Sem. De Sem, Hebraei; de Japheth, populus gentium nascitur. Quia igitur lata est multitudo credentium, a latitudine, quae IAPHETH   dicitur, latitudo nomen accepit. Quod autem ait: Et habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetatur, qui in est quod dicitur in Genesi: Decivitates. Robooth namque platea dicitur. Est autem sensus: hic aedificavit Niniven et plateas civitatis. tor contra Dominum, id est hominum terrenorum suppressor et exstinctor. Erigebat ergo  Z.erantis in lingua est, et ibi est damnata superbia, ut non intelligeretur jubens homini, quae noluit intelligere, ut obediret Deo jubenti. Sic illa conjuratio dissoluta est, cum quisque ab eo quem intelligebat, abscederet, nec se nisi ei cum quo loqui poterat aggregaret, et per linguas Ms., dixit Deus: Descendamus et confundamus linguas enos actus inspicere, vel eorum sensibus propinquare. Quod vero plura
Abbreviated transcription (Latin):
Quia de illis uelde eoꝵ stirpe. a¬
liquid celebre postea gestumee
legitur. Igitur hiis de cuiꝰ stirpe¬
iob descendit scriptum ẽ mexor-¬
dio uoluminis ens. uirfint
in t̾rahus iob nomine. Male
igitur quidam estimant iobde
stirpe esan. secundus uatus est¬
de melchabit. ex cuius genere
est balaam ille diuinus. ut he-¬
breitradunt. qui in libro iob
dicitur heluu. primum uir sc̃s
mobedienciam et desiterium niͣ¬
israhel maledicere cupit. diuino
uocabulo ñcupatur. Dicitur¬
q in eodem libro. et nratus ĩ dig-¬
natusq heliu filius barachel. de
cunis indelicet buzi radice des¬
pater eius est damasçi. Ipsa enĩ
uocatur aran. que hic pro siri¬
a scripta est. et ip̃o nomine le-¬
gitur in ysaia. Caseth quoq
de quo rebecca et laban. pater
bus quondam condita est. Ar
triarche sepulti sunt. scilicet adã
magnus et humani generis pat̾.¬
et abralam. et isaac. et iacob.
Hec cademex nomine quordã

Expanded text:
Quia de illis vel de eorum stirpe aQuia de illis vel de eorum stirpe aliquid celebre postea gestum esse legitur. Igitur Chus, de cujus Job stirpe descendit, scriptum est in exordio voluminis ejus: Vir fuit in terra Chus, Job nomine. Male igitur quidam aestimant Job de gente Esau. Secundus natus de Melcha Buzi, ex cujus genere est Balaam ille, divinus, ut Hebraei tradunt, qui in libro Job dicitur Heliu: primum vir sanctnobedientiam et desiderium muIsrael maledicere coepit, divini vocabulo nuncupatus. Diciturque in eodem libro: Et iratus Heliu filius Barachiel Buzites. De hujus videlicet Buzi radice despater ejus Damasci. Ipsa enim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est et ipso nomine legitur in Isaia. Caseth quoque de quo Rebecca et Laban pater Lbus, a quibus quondam condita est: et triarchae sepulti sunt; Adam magnus humani generis pater; Abraham, et Isaac et Jacob. H
Abbreviated transcription (Latin):
entem significatur id quod effici¬
tur. sicut pigrum frigus dicimꝰ.
eo qd̾ pigros facit. Iillud autem
quod dixit. ude usq hodie dici¬
tur dñs in monte indebit. ex in
apud hebreos exiit inꝑũbium.
tur et nr̃i. Unde etͣ signũ dari
arietis. solent etiam nunc clan
cens. quia fecisti rem hanc. et
nõ pepercisti filio tuo unigenito
propter me. Rumquid. abra¬
ham propt̾ anglm non peꝑcic
fiuo suo. et nõ ꝑpter deum.
significatus est. qui sine du-¬
bio deus est. et maifeste a
ꝓpheta dictus est magi consilii
angelus. aut qd̾ deus in angelo
et ex persona dei ioquebatur. sic̃
in ꝓphis etiam soiet. Nam ni con¬
sequentibus. hoc magisuitetur
apparere ubilegitur. et uocait
angelus din abraham iterum
Quid secundo abraham eedem
et non alie ꝓmissiones facte fue
rnt: R̾ S ignificat duplex se-¬
men abrahe futurumeẽ. imum
caruale. aluid spirituale. Ideo dix̃
tore maris. in stellis celi spĩtales.
filios nachor fatris abrahe: R

Expanded text:
entem significatur id quod efficientem significatur id quod efficitur, sicut pigrum frigus dicimus, eo quod pigros facit. Illud autem quod dixit: Unde usque hodie dicitur: Dominus in monte videbit, exinde apud Hebraeos exiit in proverbium, tur et nostri. Unde et in signum dati arietis solent etiam nunc cornucens: Quia fecisti rem hanc et non pepercisti filio tuo unigenito propter me ham propter angelum non pepercit filio suo et non propter deum? significatus est, qui sine dubio deus est et manifeste apheta dictus est magni consili angelus. Aut quia Deus in angelo, et ex persona Dei angelus loquebatur, sicut in prophetis etiam solet. Nam in consequentibus hoc magis videtur apparere, ubi legitur: Et vocavit angelus Domini Abraham iterum quod secundo ad Abraham eaedem et non aliae promissiones factae sunt ?-- Resp. Significat duplex semen Abrahae futurum esse, unum carnale, aliud spirituale. Ideo dixitmaris: in stellis coeli, spirituales; filios Nachor, fratris Abrahae?
Abbreviated transcription (Latin):
tandi. Sciebat scertissime dm̃
fallere non posse. et licet puer oc¬
cideretur: pro missioneirtamen
dei saluã ꝑmanere. Unde et
panlus apostolus per spm̃ didi¬
intra sc. dum fidem laudait di¬
cens. Eite abraham nõ hesita¬
int. cum unicum offercet. inquo
acceperat reꝓmissiones. cogitanꝰ
quia amortius resuscicare poten¬
est deus. A nde mesiste qͥ
pro isaac imnolatus est uenerit.
solet queri. an de t̾ra subito ibi
creatus eẽt. uel aliunde ab ange-¬
lo allatus. R Aries iste non pu¬
tandus. s uerus eẽ credendus
est. Ideo magis a dectoribusesti¬
matur aliunde ab angelo eũ alla¬
tum fuisse. ꝙͣ ibi de t̾ra post.xi. die¬
rum opera dñm procreasse. AQua¬
re appellaint abraham nomen
loci illius dñs indet. cum nusqͣm
sit quod dñs non inteat. ẜ̾ didit
pro apparint dixit. hoc est interi
fecit. sicut ibi nunc cognoui qd̃
timeas dm̃n .i. feci ut cognoscatur.
eo genere locutionis. dum ꝑeffici¬

Expanded text:
tandi. Sciebat certissime Deum tandi. Sciebat certissime Deum fallere non posse, et licet puer occideretur, promissionem tamen Dei salvam permanere. Unde et Paulus apostolus per Spirituintra se, dum fidem ejus laudat, dixit: Fide Abraham non haesitavit, cum unicum offerret, in quo acceperat repromissiones quia a mortuis eum resuscitare potest Deus . Unde aries iste qui pro Isaac immolatus est, venit? Solet quaeri an de terra subito ibi creatus esset, vel aliunde ab angelo allatus? Aries iste non putativus, sed verus esse credendus est. Ideo magis a doctoribus aestimatur aliunde eum angelum attulisse quam ibi de terra post sex dierum opera Dominum procreasse Quare appellavit Abraham nomen loci illius, Dominus videt? Nusquam est quod Dominus non videat. Vidit pro apparuit dixit, hoc est, videri fecit, sicut ibi: Et nunc cognovi, quia times Deum, id est feci ut cognoscatur: eo genere locutionis dum per effici
Abbreviated transcription (Latin):
brei hunc ẽẽ montem. in quo post¬
ea templum conditum est. ma
filum carissimũ quem diligis
isaac : R uet ex caritatis ad momi¬
tione. et nomuns recordatione.
temptationis pondis accuu¬
laretur. et patermis affectustor¬
queretur.ex memoria promissĩ¬
in isaac uocabitur tibi semen.
quia si ille occideretur. tota spes
filium. s triduana itineris mo¬
ra cum immolaturus secum du¬
ci iussus est: k Quatiinis iongi¬
tudine temporis. temptationis
quoq angeretur incrementum.
Ramper triduum iter ꝓtendi¬
tur. et per totum tridius curis
crescentibus ꝑat̾na iuscera cru¬
ciantur. ut omni hoc spacio tã
plixo intueretur filium pater.
cibum cum eo sumeret tot noc¬
bus patris. mhereret pectori. cu¬
bitaret ingrennio: quatinus ꝑ
singula momenta in pat̾no affec¬
tu dolor occidendi filii accumula
mactare puerum dño ui holocauᷤ¬
tum. quid est quod dixit pue¬
ris sins. ex pectate hic. egoet pu¬
mo mactare se cuncredebat.
Ldeo utrumq et laudis est. ĩcons¬

Expanded text:
braei hunc montem esse, in quo postea templum conditum est, infilium tuum charissimum, quem diligis, Isaac ?-- Resp. Ut ex charitatis admonitione, et nominis recordatione tentationis pondus accumularetur, et paternus affectus torqueretur ex memoria promissioIn Isaac vocabitur tibi semen. Quasi  Ms., quia si ille occideretur, tota spes filium, sed triduana itineris mora, eum immolaturus, secum ducere jussus est?-- Resp. Quatenus longitudine temporis, tentationis quoque augeretur incrementum. Nam per triduum iter protenditur, et per totum triduum crescentibus curis paterna viscera cruciantur: ut omni hoc spatio tam prolixo intueretur filium pater, cibum cum eo sumeret, ut tot nocbus patris, inhaereret pectori, cubitaret in gremio; quatenus per singula momenta in pattu dolor occidendi filii accumularmactare puerum Domino in holocaustum, quid est quod dixit pueris suis: Vos exspectate hic. Ego et pumo mactare eum credebat, ideo utrumque utrumque laudis est et in cons
Abbreviated transcription (Latin):
R̾ In angelis dui sentiens. do¬
mino pocius ꝙͣ angelis loqui ele
et ante corporeos oculos ad tempꝰ
ex aere sumptis perangelos loqui¬
tur deus. sicut nunc abraham
nõ solum tres uiros uidere potu
cipere. et eorum usibus cibos
etiamad hibere. Nisi enĩ angli
cum quedam nobis int̾ra num¬
tiant. ad tempus ex aere corpus
assumerent. exteriorib pro fec¬
to nostris obtutibus nõ appa¬
rerent. nec cibos cum abraham
sumerent. nisi propter nos soli¬
dum aliquid ex celesti elemento
gestarent. Nec nurũ ꝙ illic ip̃i
qui suscepti sunt. modo angeli.
lorum uocabulo exprimitur. qd̾
ext̾ius mninustrabant. et appella¬
tione dm̃ ostenditur. qui eisin¬
terius p̾sidebat. ut per hoc p̃ siden¬
tis imperium. et per illud clareᷤ
dam et uidebo utrum clamore
qui uenit ad me opere comple¬
uerint: R Peccatumcun uore.

Expanded text:
r in angelis Dominum sentiens, Domino potius, quam angelis loqui eleget ante corporeos oculos, ad tempus ex aere assumptis per angelos loquitur Deus, sicut nunc Abraham non solum tres viros videre potuicipere et eorum usibus etiam cibos adhibere. Nisi enim angeli, cum quaedam nobis in terra nuntiant, ad tempus ex aere corpus assumerent, exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent. Nec cibos cum Abraham sumerent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. Nec mirum quod illi ipsi qui suscepti sunt, modo angeli, lorum vocabulo exprimuntur, qui exterius ministrabant, et appellatione Domini ostenditur, qui eis interius praeerat: ut per hoc praesidentis imperium, et per illud clarescdam et videbo, utrum clamorem qui venit ad me, opere compleverint ?-- Resp. Peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
putatur in familia hebet. ex quo
hebrei dicti sunt. in ea parte hõĩũ
qua dei portio permansit: in qua
et xpistus nasciturus erat. Opor¬
tint enĩ ut in ca lingua salus mũ¬
do pͥmo p̾dicaretur. per quam
pͥmum mors intrauerat ĩ mũ¬
dum. Ostendit quoq citulus
incruce saluatoris scriptus. hãc
cẽ omniũ linguarum primam.
A Si deus requieint ab omnibꝰ
operibus suis die septimo. unde
subito tanta apparint diu̾sitas
condere creatorem estimatur. s
dicendi modos et formas in diu̾¬
min̾a uel u̾ba aliud aliquid sig¬
inficancia malia lingua. atqr
aliud malia. ubi dicimus in ps¬
almo inuirga fertea. in greco
in latino sytera nõ ferrea signifi¬
cat. sicut ingrecos astra. ¶ Qd
fr̃e abrã. mortuus est arã añ tha
ignem colunt prodeo. Thare uo
aran cõsũptus est. Ethocẽ quod
ronimus in libro hebraicarum
de igne chaldeorum: et abrã babi¬
ionia uallatus incendio. quia
islud adorare nolebat. dei sit auxi¬

Expanded text:
-- Resp. Ut putatur in familia Heber, ex quo Hebraei dicti sunt in ea parte hominum, quae Dei portio permansit, in qua et nasciturus erat Christus. Oportuit enim ut in ea lingua salus mundo primo praedicaretur, per quam primum mors intraverat in mundum. Ostendit quoque titulus in cruce Salvatoris scriptus, hanc esse omnium linguarum primam. Inter. 151. Si Deus requievit ab omnibus operibus suis in die septimo, unde subito tanta apparuit diversitascondere Creatorem aestimatur, sed dicendi modos et formas in dmina vel verba aliud quid significantia in alia lingua, atque aliud in alia. Ubi dicimus in Psalmo: In virga ferrea , in Graeco in Latino sidera non ferrea significat sicut in Graeco, sed astra. Inter. tre Abraham: Mortuus est Aran ante Tharignem colunt pro Deo; Thare vero, Aran consumptus est. Et hoc est qusicut Hieronymus in Libro Hebraicarum de igne Chaldaeorum, et quod Abraham Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxi
Abbreviated transcription (Latin):
respiciente deo ad te et ad sacrifi¬
cium tuum: sinaũt male egeriᷤ
intrante te er exeunte semꝑ pec¬
citum tuum comitabitur. et
desmet dñs custodire introitũ

Expanded text:
 recipies, respiciente Deo ad te et ad sacrificium tuum; sin autem male egeris, intrantem te vel exeuntem semper peccatum tuum comitabitur, et desinet Dominus custodire introitum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
o chara. Igitur ab anno natunt᷑
qui transacti sunt ante ꝙͣ exiret
de igne chaldeoꝵ. dei liberatus pro
aut̃ genuit loth. et melchã et sarai.
cognomento iescham. Et accep¬
unt uxores. abram sarm. et nach
patruos. et frm̃ filios nupcie le¬
ge prohibite fuerant. QQuid¬
incrib islis egressiomibꝰ intelli¬
gendin est. in quib precipitur
adño abrĩ ut egrederetur deterra
suaet de cognatione sua. et dedo
homine. et de cognatione uicioꝵ
nrorum. et de domo patris.i. de
mundo. qui diaboli domus dicit᷑:
ut in psalmo. Oblunscere ipłi
tuum et doniũ patris tui: AQuã¬

Expanded text:
hare. Igitur ab anno nativitaqui transacti sunt antequam exiret de igne Chaldaeorum Dei liberatus protvero genuit Lot, et Melcham et Sarri, cognomento Jescham, et acceperunt uxores, Abraham Sarri, Nachor patruos et fratrum filios nuptiae lege prohibitae fuerant. Iribus illis egressionibus intelligendum est, in quibus praecipitur a Domino Abrahae ut egrediatur de terra sua et de cognatione sua, et de dohomine, et de cognatione vitiorum nostrorum, et de domo patris, id est, mundo, qui diaboli domus dicitur, ut in Psalmo: Obliviscere populum tuum et domum patris tui
Abbreviated transcription (Latin):
lotitum fecerit iuxta illud qd̾
alibi scriptum est. sedit popu¬
lus manducare et uibere. et
surrexerunt ludere. siue qd̃ ad¬
uersum isaac quasimaioris
etatis loco sibi et ludo pͥmoge
sarra audiens nonculit. et hoc
ex ip̃ius approbatur ẜmoue di¬
centis. eice ancillam et filium
enis. non enĩ erit heres filius
ancille.: cum filio meo isa ac.

Expanded text:
lothytum fecerit; juxta illud quod alibi scriptum est: Sedit populus manducare et bibere et surrexerunt ludere ; sive quod adversum Isaac, quasi majoris aetatis, joco sibi et ludo primogeSarra audiens non tulit. Et hoc ex ipsius approbatur sermone dicentis ei: Ejice ancillam hanc cum filio suo; non enim erit haeres filius ancil
Abbreviated transcription (Latin):
bulentum ut fertur trascendit.¬
ubi dicitur nec nubes inderi nec
it. cur nõ et. iqua crescendo: Sũt
tamen quidam qui putant nec
t̾re mequalitatem talẽ eẽ. nec
montiũ altitudinem tantam. añ
est de pace et concordia. et unde
se nuncem non debesl. rent diuer¬
si generis ammantia sentiendũ

Expanded text:
bulentum, ut fertur, traubi dicitur nec nubes videri, necit, cur non et aqua crescendo? Sunt tamen quidam qui putant nec terrae inaequalitatem talem esse, nec montium altitudinem tantam ante Inter. 120. Quid de pace et concordia, et unde se invicem non debellarent diversi generis animantia, sentiendum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sibi uult duõduo. septena
septena: an quatuor ex inniundi.
et quatuordecĩ ex mundis am¬
malibus intelligere debemus ni¬
troducenda ẽẽ. R̾ Nõ duo et duo
propter quatuor. s propter mas¬
culum et feminam. Nam de in¬
mundis tantum mͦ duo. et de
munda. munda uero impari:
RUt haberet noe ude hostiaᷤᷤ
ninunda : R̾ Propter fut̾um
humano generi usum: qui ex
mundis debebatur hominibu.
tanta capacitate archa describi¬
tur. ut ẽẽ anm aliatanta et tot
eorum ferre potuerunt. R̾ Hãc
questionem origenes solint cu¬
bito geometrico. asserens cubi¬
tum geometricum tantum ua¬
lere. quantum nr̃ã cubita sex

Expanded text:
Quid sibi vult: Duo et duo, septena et septena . An quatuor ex immundis et quatuordecim ex mundis animalibus intelligere debemus introducenda esse?-- Resp. Non duo et duo propter quatuor, sed propter masculum et feminam. Nam de immundis tantummodo duo, et de  munda vero impari?-- Resp. Ut haberet Noe unde hostias Deo immunda?-- Resp. Propter futurum humano generi usum, quia ex mundis debebatur hominibus, tanta capacitate arca describatur esse, quod animalia tanta, et tot eorum ferre potuerit. Hanc quaestionem Origenes solvit cubito geometrico, asserens cubitum geometricum tantum valere, quantum nostra cubita sex
Abbreviated transcription (Latin):
tur aque per aditum. quem hu
uel aliqua que cousueuerunt
carnibus inuere. pasci potuerũt:
R Forte et alia anmalia p̾ter
mmimerũ diffinitum:. propt̃ alioꝵ
escham in archa fuerunt missa.
nel aliqua cybaria preter carueᷤᷤ
a inro sapienti. uel deo demonstrã
escis conuemirent: quod magis

Expanded text:
tur aquae per aditum, quod  Fvel aquilae, qui consuerunt carnibus vivere, pasci potuerunt?-- Resp. Forte et alia animalia praeter numerum definitum propter aliorum escam, in arcam fuerunt missa; vel aliqua cibaria praeter carnes a viro sapiente vel Deo demonstrataescis convenirent; quod magis
Abbreviated transcription (Latin):
latus. et altitudo a dorso usq¬
ad uentrem. Que figura apte
xpisto comuenire noscitur. propt̾
longiminitatẽ omĩa sufferentis
fidei. et amp litudinem caritatis.
et sublimitatem spei et̾ne. A Ad
qd̾ fenestra in summitate arche
ibetur fieri: RUt haberet un¬
de emutere potuisset aues. ad exꝑ¬

Expanded text:
latus, et altitudo a dorso latus, et altitudo a dorso in ventrem. Quae figura apte Christo convenire noscitur, propter longanimitatem omnia sufferentis fidei et amplitudinem charitatis, et sublimitatem spei aeternae. Inter. 109. Ad quid fenestra in summitate arcae jubetur fieri?-- Resp. Ut haberet unde emittere potuisset  Al., e
Abbreviated transcription (Latin):
isse distinctas. Ouperiores uero
partes que tricamerate dicunt᷑.
ad habitaculum primo bestis
uel ammalibus imitioribus
uel ẜpentibus deputatas esse.
ab his uero congrua insuperi¬
oribus loca mitiorib amman¬
tibus stabula fuisse. Onpraoĩa
uero mexcelso hominib sedez
locatam. ut pote sicut honore
et sapiencia antecedit. ita ⁊ loco
cuncta p̾cesleret animalia. et
sic quinq mansionebus mea
ẽẽ intelliguntur. Prima ster-¬
corina. secunda apothecaria. t̾¬
cia feris ammantibus. quarta
mansuctis: quinta ho minibꝰ.
um quod ex latere arche fcm̃
dicitur. eo loco finsse. ut inferi¬
ora que dixit bicamerata intͣ
se haberet. et que dixit tricame¬
rata. superiora locaostii appellata
sunt. et inde ingressa inuuersa
bet mysterii mensura arche :
es hibet longitudo latitudinez.
et decies altitudinem. Nam lõ¬
gitudo ucentis homnus. auer¬
tice usq ad uestigia mentienda
est: et latitudo alatere usq ad

Expanded text:
isse distinctas: superiores vero isse distinctas: superiores vero partes, quae tricameratae dicuntur, ad habitaculum primo bestiis vel animalibus immitioribus, vel serpentibus deputatas esse. Ab his vero congrua in superioribus loca mitioribus animantibus, stabulaque fuisse: supra omnia vero in excelso hominibus sedem locatam; ut pote sicut honore et sapientia antecedit, ita et loco cuncta praecelleret animalia. Et sic quinque mansiones in ea esse intelliguntur; prima, stercorina; secunda, apothecaria; tertia, feris animantibus; quarta, mansuetis; quinta, hominibus.um, quod ex latere factum est, eo loci fuisse, ut inferiora, quae dixit bicamerata infra se haberet; et quae dixit tricamerata, superiora a loco ostii appellata sunt. Et inde ingressa animalia bet mysterii mensura arcae?--es habet longitudo latitudinem, et decies altitudinem. Nam longitudo jacentis hominis a vertice usque ad vestigia metienda est, et a latere usque in
Abbreviated transcription (Latin):
debemus intelligere: R uidet᷑
assurgere. et eistem paulatim
usq ad suminũ in angustiun
attractis. in spricium uniꝰ cubi¬
ti fuisse collectam. Sic refertꝰ
s collecta in cacumen angustũ.
ita ut cubitus sit longitudinis
et latitudinis. Et uere milla
potint tam conueniens et cõ-¬
grua arche species dari. ꝙͣ ut sũ¬
mo uelut etecto quodam an¬
gusto cuimen de funderet imbri¬
um rumas. et mia maquisqua¬
drata stabilitate consistens. nec
impulsu uencoꝵ. nec impetu a¬
uctuum. nec in quietudine am¬
malium que intrinsecus erant.
et tricam eratam intelligere debe¬
mus: R̾ Bicameratam in infe¬
riorib. cricameratam uero ĩ su¬
perioribus. ita ut quĩq habitã¬
tium distinctiones in ea fuisse
adũtamus. inferiora enis lori
stercoribus et spurciciis eẽ depu¬
cata/ ne animalia et p̾cipue ho¬
mines fimi fetore uerarentur.
Hinc aũt superior et contigua
camera. ẜuandis pabulis am¬
malium deputaretur. In hos

Expanded text:
debemus intelligere ?-- Resp. debemus intelligere ?-- Resp. assurgentes, et iisdem paulatim usque ad summum in angustum attractis in spatium unius cubiti fuit csed collecta in cacumen angustum, ita ut cubitus sit longitudinis et latitudinis. Et vere nulla potuit tam conveniens et congrua arcae species dari, quam ut summo velut e tecto quodam anMs., culmine diffunderet imbrium ruinas, et ima in aquis quadrata stabilitate consistens nec impulsu ventorum, nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium, quae intrinsecus erant, et tricameratam intelligere debemus ?-- Resp. Bicameratam in inferioribus, tricameratam vero in superioribus, ita ut quinque habitationum distinctiones in ea esse advertamus; inferiora 313 ejus loca stercoribus et spurcitiis esse deputata, ne animalia et praecipue homines fimi fetore vexarentur. Huic autem superior et contigua camera conservandis pabulis animalium deputaretur. In hos
Abbreviated transcription (Latin):
annos uenit dilumnũ. AQuid¬
est qd̾ de deo dicitur. penitet me
fecisse hominẽ. et iterum ractus
dolore cordis intrin secus: Nũ¬
qͥd in dĩn penitencia aut dolor
cordis cadere potest: R Non
cia qͣncerta prese̾ncia: s utit᷑
scripcuri sacra usitatis nob̃ u̾bi
nus ex cognitis. incognita cog
sine peccato. quomõ aliquis per
ficiendi sunt sancti in illa ĩmor¬
talitate. qua equabiitur an¬
gelis dei : s sicut ẽẽ possunt in
finis uenit inuierse carins.¬
genenera: pret̾ islos qui ĩ archa sal¬
nandi erant. Illi igitur quasi
seminarum sccłe origiins ẜuati
sunt. A Mind est disꝑdam eos cũ
t̾ra: Quomõ cũ terra. dum frra
ditatem. longe inferiorẽ cẽ post
diluinũ q̃m fuit ante. et idcirco
Fortia et insolubilia. de quibus
alia translatio dicit quadrata.
bitumins : R̾ Bitum̃ est feruẽ¬
tissimũ et molentissimũ glutẽ.
cuius hec uirtus. que ligna obli¬
uel aquarum possunt inunda
go arche spetiem uel formam

Expanded text:
annos venit diluvium. Iannos venit diluvium. I Poenitet me fecisse hominem. Et iterum: Tactus dolore cordis sui intrinsecus . Nunquid in Deum poenitentia aut dolor cordis cadere potest?-- Resp. Non tia, quam certa praescientia: sed utitur Scriptura sancta usitatis nobis verbnus ex cognitis incognita cognsine peccato, quomodo aliquis perfficiendi sunt sancti in illa immortalitate, qua aequabuntur angelis Dei; sed sicut esse possunt in Finis universae carnes, praeter illos qui in arca salvandi erant. Illi igitur quasi seminarium secundae originis servati sunt. Inter. 102. Disperdam eos cum terra. Quomodo cum terra, dum terra ditatem longe inferiorem esse post diluvium quam ante; et idcirco -- Resp. Fortia et insolubilia, de quibus alia translatio dicit, quadrata, bituminis?-- Resp. Bitumen est ferventissimum et violentissimum gluten, cujus est haec virtus, ut ligna, qnec aquarum possint inundatgo arcae speciem vel formam
Abbreviated transcription (Latin):
A Unde eneit diabolo pͥma
ritur. ea merito occurrit. quia
noluerunt ad illum qui est sũ
ꝓpria delectati potestate. et iste
primus defectus est. et pͥma
mopia rationalis creature. Et
filios noc secunda origo seculi
surrexit: R At tres partes
mundi. atrium generatione ĩ¬
plerentur. Porro sem in filuiᷤᷤ
pulchre: R Eilias hominum
ꝓgeniem cam. et filios dei sobo¬
lem sech. appellare uoluit. quia
hii auita benedictione religio¬
si. illi pat̾na editione erant in¬
pudici. S postꝙͣ filii sech con¬
cupiscencia uicti. ex filiabus
cam conubia duxerunt. Ex
homines. iniñso corpore. inribꝰ
superbi. moribus inconditi:
quos scriptura gignites nomi
pmanebit spiritus ineus ĩ ho¬
humane nature. Quasidice¬
ret. Quia fragilis est in hoĩ¬
bus conditio. non. ad eternos
tituam quod merentur. AQd̾
eruntq dies eius .cxx. anin.¬
N Datus est iste mimerus ad
augendam penitenciam huma¬
no generi: s contemptores pre¬
uenit uindicta. Nam post.c.

Expanded text:
 Unde evenit diabolo primaritur, ea merito occurrit, quia noluerunt ad illum custodire fopropria delectati potestate. Et iste primus defectus est et prima inopia rationalis creaturae. Etfilios Noe secunda origo saeculi surrexit ?-- Resp. Ut tres partes mundi a trium generatione implerentur. Porro Sem in filiis sliter filias hominum progeniem Cham, et filios Dei sobolem Seth appellare voluit Scriptura, hi avita benedictione religiosi, illi paterna maledictione impudici. Sed postquam filii Seth, concupiscentia victi, ex filiabus Cham connubia conjunxerunt, ex homines immenso corpore, viribus superbi, moribus inconditi, quos Scriptura gigantes nominpermanebit spiritus meus in hohumanae naturae; quasi dixisset: quia fragilis est in hominibus conditio, non ad aeternos tituam quod merentur. InterEruntque dies illius cen Datus est ille numerus ad agendam poenitentiam humano generi; sed contemptores praevenit vindicta: nam post centum
Abbreviated transcription (Latin):
elazar genuit finees. Caath
cum patre suo leui ingressus est
mnegyptum. rursum eleazar
cum patre suo aaron egressusẽ
ab egypto. A caathergo usq ad
eleazar computantur genera¬
tiones quatuor. Qd̾ secundũ¬
exodum generatione. uͣ. egressi
sunt filu israhel defra egypti tribꝰ
tribu uite ordo muneretur. Iudaᷤ
genuit. phares. phares genuit
esron. esron geuint arã. arã genu¬
it ammadap. ammadap genu¬
it naason. naason genuit salmõ.
Phares cum patre suo iuda ings
filius salmon. t̾ram repmissioĩs
introit. Computa aphares
usq naason. et muemes genera¬

Expanded text:
Eleazar genuit Finees. Caath Eleazar genuit Finees. Caath cum patre suo Leui ingressus est Aegyptum. rursum Eleazar cum patre suo Aaron egressus est Aegyptum. a Caath usque ad Eleazar conputantur generationes quattuor, licet ququinta generatione egressi sunt filii Israel de terra Aegypti, tribus tibi Judae ordo numeretur. Juda genuit Phares, Phares genuit Esron; Esron genuit Aram; Aram genuit Aminadab; Aminadab genuit Naasson; Naasson genuit Salmon. Phares cum patre suo Juda ingreitur, cujus filius Salmon terram repromissionis introivit. Computa a Phares usque ad Naasson, et invenies genera
Abbreviated transcription (Latin):
it super abraham. terror est in
lios statuens in sinistram. alioᷤᷤ
indexteram. Aues uero que
super cadauera uolitant. demo
doctor sedula admouitione a¬
tuum int̾ra nõ sua. et subici¬
enc eos ẜuituti. et affligent.¬
R̾ Non accipiendumesttamꝙͣ
natiuitatis isaac usq ad annũ
promissione usq ad annũ ysa¬
lum excrescit aut infraest. nõ
referendum est. tamꝙͣ per tot
annos eos habuerint inẜui¬
tutem. sed referendum est qd̃¬
dcm̃ est. pegrinumerit semen
tuum int̾ra non sua. quia siue
interra chanaan seu megypto
qin hereditate sineret terram
post ꝙͣ de egypto liberati sunt.
ut hẏ pbaton hic intelligatur.
quia ꝑegrinum erit semen tu¬
megypto populus dei duram
abrahe. quarta pͦgenie reu̾ten¬
tur huc. et in exodo legitur qͥn¬
gyoti: REgressi sunt qͣrta
generatione filii israhel de t̾ra¬
egypti. Replica genealogiam
lem. Leingenuit caath. caath
genuit amrã. amrã genuit
aaron. aaron genuit elazar.

Expanded text:
it super Abraham, terrorem signiit super Abraham, terrorem signilios statuens ad dextram, alios ad sinistram . Aves vero quae super cadavera volitant, daemodoctor sedula admonitione atuum in terra non sua, et subjicient eos on sic accipiendum est tanquam nativitatis Isaac usque ad annum promissione usque ad natum lum excrescit aut infra est, nonreferendum est, tanquam per tot annos eos habuerint in servitute: sed referendi sunt quadictum est: peregrinum erit semen tuum in terra non propria, quia siue in terra Chanaan siue in Aegypto equam haereditate sumerent terram postquam ex Aegypto liberati sunt, ut hyperbaton hic intelligatur, quia peregrinum erit semen tuAegypto populus Dei duram Abraham: Quarta progenie revertentur huc ? Et in Exodo legitur: Quinsit. egressi sunt quarta generatione filii Israhel de terra Aegypti. replica genealogiam Leui: Leui genuit Caath, Caath genuit Ambram, Ambram genuit Aaron, Aaron genuit Eleazar,
Abbreviated transcription (Latin):
A Quis fuit damascus eliezer.
he. qui post ea ut aiunt damas¬
cum condidit. et nomenciuita¬
ti dedit. regnumq mea obtin
dei abrahe ut signum quasi du¬
bius quereret adño dicens. do¬
tate generis sin abrahe intelligẽ¬
dumerat. uelcur triumannoꝵ
animalia illierant sumenda.
uel cur aninalia diuidit. et
annorum animalia. trestempo¬
rum articulos designant. qͥ bꝰ
populus ad ninium honoris¬
es
culmen adoleuit. Atemporibꝰ
ergo patriarche abrale. ꝑ rep¬
missiones usq ad cempora mo¬
ysi populus coniunctus est
deo. Atẽporibus aut̃ moysi le¬
gis iatoris a deo legis. acceptioẽ
et miraciuoꝵ ostensione. trium¬
phisq et terre reꝑmissionis
ingressione glorificatus. atem¬
poribus uero dauid: regio ho¬
uctione eleuatus est. Aries aũt
regiam et sacerdotalem dignita¬
tem. uacca sub legis littera ser¬
uientem. capra etiam eundem
nales semper eẽ ostendunt. An
eo ergo ꝙ aues nondusit. pax
et unitas spĩtualiũ intelligit᷑.
O curi uesperam panor irru¬

Expanded text:
 Quis fuit Damascus Eliezer, hae, qui postea, ut aiunt, Damascum condidit, et nomen civitati dedit, regnumque in ea obtinudei Abrahae ut signum quasi dubius quaereret a Domino dicens: Dotate generis sui Abrahae intelligendum erat? vel cur trium annorum animalia illi erant sumenda? vel cur animalia dividit et vannorum animalia tres temporum articulos designant, quibus populus ad summum honors culmen adolevit. A temporibus vero patriarchae Abrahae per repromissiones usque ad tempora Moysis conjunctus est Deo. A temporibus autem Moysis legislatoris, a Deo legis acceptione, et miraculorum ostensione, triumphisque et terrae repromissionis ingressione glorificatus; a temporibus vero David regio houctione elevatus est. Porro aries regiam et sacerdotalem dignitatem; vacca sub legis littera servientem; capra etiam eamdem nales semper esse ostendunt; in eo vero quod aves non divisit, pax et unitas spiritualium intelligitur. Quod circa vesperam pavor irru
Abbreviated transcription (Latin):
frĩcidi superadelere scelus: ideo
maiori maledictione digmis
carm qd̾ posuit cideus ut non
occideretur: RIpsum iudeli.¬
cet siguum: quod tremens. et
gemens. et uagus. et profugu.
semꝑ unuieret. nec auderet uspi¬
am orbist̾rarum sedes habere
quietas: et forte ideo cinitatẽ
uit. dicendo omĩs qui inuene¬
do dixit: uelut cõpendio mortiᷤᷤ.
cruciatus euaderet presentes.
AQuomõ septuplum pum¬
libet rei. Quasidixisset graius¬
sima ultione pumendum estẽ.
qui nõ et tante dampnationis
acerbitate. admonitus. a sangui
ri. de lamech uero septuagieᷤᷤ
sepcies: RQuia homicidn pec¬
catum. septima generatione
uindicatum ẽẽ legitur. adulcn
uero scelus quod lamech pͥmꝰ
misit. nõ nisi sangnine xpisti

Expanded text:
fratris superaddere scelus; ideo majore maledictione dignus Cain, quod posuit ei Deus, ut non occideretur ?-- Resp. Ipsum videlicet signum, quod tremens et gemens, vagus et profugus semper viveret; nec audere eum uspiam orbis terrarum sedes habere quietas. Et forte idcirco civitatem vit dicendo: Omnis qui invendo dixit, vel ut compendio mortis cruciatus evaderetQuomodo septuplum punielibet rei poni: quasi dixisset gravissima ultione puniendum esse, qui nec tantae damnationis acerbitate admonitus a sanguinein: de Lamech, septuagies septies. Quia homicidii peccatum septima generatione diluvio vindicatum esse legitur, adulterii vero scelus, quod Lamech primus ribus, non nisi sanguine Christi
Abbreviated transcription (Latin):
pater excelsus. et postea uocatus ẽ
abraham .i. pater multarum.
am gentium nõ habetur ĩ no¬
mine. s subauditur. Nec minm¬
dum qr̃ cum apud grecos et qͦs¬
dam .a. litt̾a indeatur a delita. noc
.c. litteram hebream adlitam di¬
xerums. Idioma enĩ lingue est

Expanded text:
pater epater eAbraham, pater multarum. Nam gentium non habetur in nomine, sed subauditur. Nec mirandum quare, cum apud Graecos et quosdam alios a littera videatur addita, nos  Ms., e litteram Hebraeam additam dixerimus; idioma enim linguae il
Abbreviated transcription (Latin):
magno egypti dix hec est mlo.
s aparuo ꝙ diudit int̾ egyptũ
ditur abraham adulterii reus
non cẽ. dum uiuente legituna
uxore coniunctus est ancille suc:
bebat quoq promisionẽ ateo
multiplicandi semius. s nec¬
dum sciebat exqua uxore. qr
postea dictum e ei desara habe
sa non fuit. etiam et sarra ꝓlen
quam de se habere non potint. de
ancilla habere uoluit. consentie¬
bat nt̃q in facto. quia ut̃q scie¬
Inuenit angelus dñi agar super
fontem. aque in deẜto. ad foncem
in ma assur que ducit per here
mũ ad egyptum ire festinabat.
et nocaint nom̃ enis hismael.q
exaudunt dñs huimlitatem his¬
mael. Hismael int̾pretatur ex
manus eius contra om̃s. et manꝰ
omĩum contraeum. et contra fa¬
ciem oiñum frm suorum habita¬
bit. Bignificat aũt semen ens
habitatoꝵ  in deserto.i. sarracenos
uagos incertisq sedibus. qui um¬
uersas gentes quibr deẜtum ex la¬
illos tetragramatõ est.c. lit̾am
abrabe et sare adcliterit. Diceba¬

Expanded text:
magno Aegypti, hoc est, Nilo; sed a parvo, qui dividit inter Aegyptum ditur Abraham adulterii reus non esse, dum vivente legitima uxore sua conjunctus est ancillae suaebebat quoque promissionem a Deo multiplicandi seminis sui, sed necdum sciebat, ex qua uxore, quia postea dictum est ei, de Sarra habere sa non fuit. Etiam et Sarra, cum prolem de se habere non potuit, de ancilla habere voluit. Consentiebat uterque in facto, quia uteenim angelus Domini Agar super fontem aquae in deserto ad fontem in via Assur, quae per eremum ducit ad Aegyptum, ire festinabat: Et vocavit nomen ejus Ismael, quia exaudivit Dominus humilitatem ejus Ismael interpretatur examanus ejus super omnes, et manus omnium super eum, et contra faciem omnium fratrum suorum habitabit. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Sarracenos vagos, incertisque sedibus, qui universas gentes, quibus desertum ex laillos tetragrammaton est, h litteram Abrahae, et Sarae addiderit. Diceba
Abbreviated transcription (Latin):
index reum quem puniat. Cui
c̾iym ad cumulum peccati sui.
faslaciter ac superbe respondit.
micidii illius reatus. inconspꝰ
iusti¬
tu iudicis apparebat. Ande¬

Expanded text:
judex reum, quem puniat. Cui Cain ad cumulum peccati sui fallaciter ac superbe respondit. micidii illius reatus in conspectu justi judicis apparebat. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
confusio. qui a contusum est ibi
labium umu̾se fre. et in linguas
constructionem gentium cõmẽ¬
dat hystoria. cuius minia dispo¬
nebatur altitudo. siue turris iuiꝰ.
eius quam precipuam molieba¬
tur int̾ alias crigere incelum. si¬
ue omĩum turrium que ꝑ nume¬
rum singularem ita significace
sunt. ut dicitur miles. et intelli¬
gintur mili.a militum. A In qͣ¬

Expanded text:
confusio, quia confusum est ibi labium universae terrae, et in linguas varias constructionem gentium commendat historia; cujus nimia disponebatur altitudo, sive unius turris ejus quam praecipuam moliebantur inter alias erigere in coelum, sive omnium turrium, quae per numerum singularem ita significatae sunt, ut dicitur miles, et intelliguntur millia militum  Q
Abbreviated transcription (Latin):
titus eius. et tudñab̾is illius:
lx Tu quia liberies arbitru nõ
habet peccatum superte dm̃ium.
s tu super islud. et in tua potes¬
tate est. sine conpescere. sine con¬
cupiscere islud. A Quare dñs¬

Expanded text:
 ejus, et tu dominaberis illius ?-- Resp. Tu quia liberis es arbitrii, habet peccatum super te dominium, sed tu super illud; et in tua potestate est sive compescere, sive concupiscere illud. Inter.
Abbreviated transcription (Latin):
oppidum est qd̾ nunc paneas
dicitur. ubi unus de foncibus
iordams oritur. qui dicitur dã.
alt̾ si ior. et his duobus fonti¬
bus quiaut procul a se distant
in unum riuulum federatis. ior¬
danis appellatur. sicut ex duobuꝰ
fontibus unus fluius. ita ex
nominibus una appellatio ap
apostolus dixit sine patre et matͤ
turaa non narrat. Anint enim
hebrei. hunc melchi sedech nui¬
tato nomine. ẽẽ sem filium uoe.
et suputantes annos inte enis:
pontifices fuisse. hostias deo ym¬
molasse. usq ad tempora a aro.
et legis cerimonias. et hec cẽ pri¬
mogenta. que uendidit esau
fratri suoiacob. Quietiam mel¬
chisedech. iure de triumphis ac
Porro salem. i pãm eẽ uolunt q̃
postea iherusalem dicebatur.
Hec etiam primo iebus. pꝰca
ihxrusalem dicta est. Iste autem
melchisedech. figuraliter xpistũ
sigificat. uxta apostolum. qr
xpistus sine matre incelis: sine
patre interris. offerens deo ꝓ nb̃
in t̾rris sin corporis panem. et
sin sangniins uinũ. ad quem

Expanded text:
oppidum est, quod nunc Paneas dicitur, ubi unus de fontibus Jordanis oritur, qui dicitur Dan; alter vero Jor: et his duobus fontibus, qui haud procul a se distant, in unum rivulum foederatis, Jordanis appellatur: 319 et sicut ex duobus fontibus unus fluvius, ita ex nominibus una appellatio proApostolus eum absque patre et absque tura non narrat. Aiunt enim Hebraei, hunc Melchisedech mutato nomine Sem esse filium Noe, et supputantes annos vitae ipsius pontifices fuisse, et hostias Deo immolasse usque ad tempora Aaron et legis caeremonias; et haec esse primogenita, quae vendidit Esau fratri suo Jacob. Qui etiam Melchisedech jure de triumphis abnPorro Salem eam ipsam esse volunt, quae postea Jerusalem dicta est. Haec etiam primo Jebus, ut reerusalem dicta est. Iste autem Melchisedech figuraliter Christum significat secundum apostolum, quia Christus sine matre in coelis, et sine patre in terris, offerens Deo pro nobis in terris sui corporis panem et sui sanguinis vinum; ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine delinquendi: da¬
ta est lex lit̾e per moysen. ut bo¬
na que sciebuntur. auctoritatẽ
haberent. et que latere ceperũt.
inamife starentur: ut t̾ror discip¬
uine corrigeret delinquentes: et
quid abel sacrificium susceptũ
ferebat: Cni uero iuliora et hu¬
mana inuentione excogitata ut
ticie p̾coma. meo eẽ leguntur.
uirginitas. sacerdotiũ. et mar¬
tirium. In quib xpisti pͥmus¬
figuram gestauit: qui fuit uir¬
enoch tantotempore ẜuabatur
a morte: R Uot ostenderetur.
quia om̃s homines potuissent.
si non peccassent. ACur idem
enoch moriturus erit: R̾ Qt
modis est operatiodinina: R
Q natuor. Primo: ꝙ in u̾bidi
disposicione omina eterna sunt.
Secundo: ꝙ in mat̾ia informi.

Expanded text:
consuetudine peccandi, daconsuetudine peccandi, data est lex litterae per Moysen, ut bona quae sciebantur auctoritatem haberent, et quae latere coeperant, manifestarentur; et ut terror disciplinae corrigeret delinquentes, et quid Abel sacrificium susceptum ferebat, Cain vero viliora et humana inventione excogitata, uttitiae praeconia in eo esse leguntur: virginitas, sacerdotium, et martyrium, in quibus Christum praefiguram gessit, qui fuit virEnoch tanto tempore servabatur a morte ?-- Resp. Ut ostenderetur quid omnes homines potuissent, si non peccassent. Inter. 18. Cur idem Enoch moriturus est ?-- Respmodis est operatio divina?-- Resp. Quatuor. Primo, quod in verbi Dei dispensatione omnia aeterna sunt. Secundo, quod in materia informi
Abbreviated transcription (Latin):
inte quasi medicina ut corrupti¬
cie bomet mali. quasi ueneno ut
morerctur. A Quare adam mũ¬
di dũs legem accepit: Ruot nõ
tanto extolleretur dũo: s mobs
est. ꝙ inspirauit ds̃ infaciem ade
spuriculum uite: R Inspiritio
p̾pararet: et post introduceret¬
dictum manducauit homo: nõ
de aquis bibit. et quia predesti
catum. quod de fructu terre con¬
tria animalia plus maledictioĩs
habent. qͣm aquatilia: R Quia¬
plus uiuunt ꝙͣ aquatilia. et idõ
xpistus post resurrectionẽ de pi¬
ce manducare uolinit. nõ de ali¬
ip̃e creator hominis peccatum ꝑ
se expiare uoluit. et nõ per an¬
gelum: RQuia non sufficie¬
bat unuis angelimeritũ. ad redep̃¬
tionem tocius generis huinam.
nec tantum sceleris incurrisset
diabolus in nece angeli. qͣntũ
Cur diabolus cani infestus est
hominũ saluti: RPropter o
minẽ. et desperationẽ sue salu
post ea per moysentradidit.
ubi iex naturalis euanuit. oblita

Expanded text:
vitae quasi medicina, ut incorruptivitae quasi medicina, ut incorruptitiae boni et mali, quasi ut veneno, ut moreretur. Inter. 7. Quare Adam mundi dominus legem accepit?-- Resp. Ut non tanto extolleretur dominio, sed is inspiravit in faciem Adae spiraculum vitae ?-- Resp. Inspiratio praepararet, et post introduceretdictum manducavit homo, non de aquis bibit; et quod  Ms., qucatum, quod de fructu terrae contria animalia plus maledictionis habent quam aquatilia?-- Reserra vivunt quam aquatilia; et ideo Christus post resurrectionem de pisce manducare voluit, non de ali 12. Quare ipse Creator hominis peccatum per seipsum expiare voluit, et non per angelum?-- Resp. Quia non sufficiebat unius angeli meritum ad redemptionem totius generis humani; nec tantum sceleris  Ms., scelus incurrisset diabolus in nece angeli, quantumer. 13. Cur diabolus tam infestus est hominum saluti?-- Resp. Propter odminem, et desperationem suae salupostea per Moysen tradidit?ubi naturalis lex evanuit, oblata
Abbreviated transcription (Latin):
acio. Quomodo con¬
uenit quod in genes̃ le¬
gitur. requient deu die
septimo. ab omnib operi¬
bus sins. et in euangelio.
pater mens usq modo oꝑa¬
tur. et ego operor: Respon
tunc creator in sexdieꝵ creatio¬
ne putandus est: nunc uero gu¬
bernator in totius mundi nat᷑i.
gelos. et homines. et celum an¬
gelis. terram hominibꝰ delegauit
habitationem. A Quare ange¬
licum peccatum in genesi silentõ
absconditum est. et homius pa¬
tefactum: R Quia angelicum
uulnus deus nõ p̾destinauit cu¬
li peccatum insanabile fuit. ho
ninus sanabue: R Quia an¬
gelus sui sceleris nuentor fuit.
homo uero. alterius fraude seduc¬
tus. Item qͣuto sublunior ange¬
lus ingła: tanto maior ĩruma.
Homo uero quanto fragilior ĩ
natura: tanto facilior ad ueni¬
sitate ẽẽt subiectus. tunc nec bo¬
nioperis haberet głam. nec ma
inite. et ligniĩ sciencie boni et ma¬
li creatum est: R̾ Dt per illud¬
homo potinsset imortalis ẽẽ.
per hoc uero mortalis. Ligno

Expanded text:
. Quomodo convenit quod in Genesi legitur, Requievit Deus die septimo ab omnibus operibus suis ; et in Evangelio, Pater meus usquemodo operatur, et ego operor ? RESP. tunc creator in sex dierum creatione putandus est, nunc vero gubernator in totius mundi naturisgelicam et humanam; et coelum Angelis, et terram hominibus habitationem. XXXI. INT. Quare angelicum peccatum silentio in Genesi absconditum est, et hominis patefactum est? RESP. Quia angelicum vulnus Deus non praedestinavit culi peccatum insanabile fuit, et hominis sanabile? RESP. Quia angelus sui sceleris inventor fuit, homo vero alterius fraude seductus. Item quanto sublimior angelus in gloria, tanto major in ruina. Homo vero quanto fragilior in natura, tanto facilior ad venisitati esset subjectus, tunc nec boni operis haberet gloriam, nec malvitae et lignum scientiae boni et mali creatum est?-- Resp. Ut per illud potuisset homo immortalis esse, per hoc vero mortalis; ligno
Abbreviated transcription (Latin):
quam monstrauero tibi. et faci¬
amte ingentem magnam. A¬
lia n̾o longe p̾stancior. qd̾ pater
est non uniꝰ tamen gentis israhe
his u̾bis pro mittitur. In semne¬
tuo. benedicentur o mnes gente ᷤ¬
terre. Illi scilicet in semme abra¬
he benedicentur. qui abrahx fidẽ
cumq mulierum placuisset re-¬
gi apud ueteres. ui. mensibus
ungebatur oleo ninteo. et.ui.
mensibus inpigĩti uariiserat.
et curationibus feminar um.
et tunc demum ingrediebutur
ut sacra postꝙͣ placuisset regi.
dum permanũ enis ad regem
paratur introitus. abrahe pha-¬
rao multa donauerit. et post¬
ei pharao pcussus sit adno. illa
adhuc intacta ab enis concubitu
in deo non magis poneret spem su¬
am. ne occideretur arege: ROstẽ
non debet temptare diũ din suũ.
quando habet quid faciat ex rati¬
onabili consilio. Eecit enĩ quod
potint pro uitasua. quod aũt nõ
pocuit. illi cõmisit in quem spera¬
uit. cui et pudiciciam coniugis
cõmendauit. nec eumfides ac speᷤ

Expanded text:
Ms., monstravero tibi, et faciam te in gentem magnam . Alia vero longe praestantior, quod pater est non unius gentis Israelihis verbis promittitur: Et benedicentur in te omnes gentes terrae; illi scilicet in semine Abraham benedicentur qui Abrahae fidemcunque mulierum placuisset regi apud veteres, sex mensibus ungebatur oleo myrteo, et sex mensibus in pigmentis variis erat et curationibus feminarum, et tunc demum ingrediebatur ut Sarra, postquam placuerat regi, dum per annum ad regem ei praeparatur introitus, Abrahae Pharao multa donaverit, et Pharao postea percussus sit a Domino, illa adhuc intacta ab ejus concubitu m, et non magis poneret in Deo spem suam, ne occideretur a rege ?-- Resnon debet tentare Dominum Deum suum, quando habet quid faciat ex rationabili consilio. Fecit enim quod potuit pro vita sua; quod autem non potuit, illi commisit in quem speravit, cui etiam pudicitiam conjugis commendavit. Nec enim fides ac spes
Abbreviated transcription (Latin):
significant duo tempora.
ante legem. et sublege. Pascha:
tempus sub gracia. Salbato
pedes ilxsu. Ad cuius imitati¬
onem. papa gregorius elemo¬
sinam faciebat. Ideoq officiũ
pasche. Agnus ĩmolandus
tatem. Feria.iiii. consiliũ fece¬
runt iudei ut occiderent ihesu.¬
sonant. dñc labia. benedictio.
capituła. oratio nõ dicitur: qr
pastor nr̃ xpistus recessit. Ideo¬
apostolorum: propter metum
sinim faciunt officiunt. in ꝑsal¬
mis. lectiomb. responsorus.
uersibus. in eremplo eoꝵ qui
nõ erant cogniti ẽẽ discipuli

Expanded text:
significant duo tempora significant duo tempora ante legem, sub lege, Pascha tempus sub gratia. Sabbato pedes Jesu, ad cujus imitationem papa Gregorius eleemosynam faciebat, ideoque Officium Paschae agnus immolandus ilium fecerunt Judaei ut Jesum occiderent . Qussant; Domine, labia mea, benedictio, capitula, oratio non dicuntur, quia Pastor noster, Christus, recessit, ideoapostolorum propter metum suum faciunt Officium in psalmis, lectionibus, responsoriis, versibus, in exemplis eorum qui erant cogniti discipuli