comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ni facto par n sa uidi¬
cia quod postquam a¬
Mricam actigit speculatores
haninbalis in castris de prche¬
sos et ad se deperdutos nec suꝑ¬
plico aiffecit uec de consilis
at uiribus penorum percuc¬
tatus est: sed arca omnes
mampios diligentissime
ducentos curauit interraa¬
tosq ay satis ea considerasset
que speuilari aussii erant
prandro dato ipis iumentisq
corum incolumes dimisit.
quo tam ꝑleno fiducie spiritu
prues ammos hostium quan

Expanded text:
i facto par illa fiducia, quod, postquam Africam attigit, speculatores Hannibalis in castris deprehensos et ad se perductos nec supplicio adfecit nec de consiliis ac uiribus Poenorum percontatus est, sed circa omnis manipulos diligentissime ducendos curauit interrogatosque an satis ea considerassent, quae speculari iussi erant, prandio dato ipsis iumentisque eorum incolumes dimisit. quo tam pleno fiduciae spiritu prius animos hostium quam
Abbreviated transcription (Latin):
celeberrimas partes nutibz oculis et
len tractu labi cepit triduoq in ter le¬
ligiosam oñ admira coem conspectꝰ
haud dubiam prese appetite clarioris
sedis alacritatem ferens ad triremen
romanã pertexit pauentibqz iusita¬
to spectaculo nautis eo consaendit
ubiquinti ogulini legati taberna¬
culum erat in que multiplicem or¬
lem per sũmã quietem est cõuolutus
Cum legati perinde atq exoptate Rei cõ¬
rotes expleta graciatũ actione cuitu¬
q angius aperitis excepto letiinde
soluerunt ac prosperam emensi nco¬
iugacionem postquã anriũ appuse¬
runt anquis qui ubiq in rauigio
remanserat prolapsus m uestibulo
edis aesculapii mirto frequentibus ra¬
nus diffuse suꝑ emimentẽ excelse ałti¬
tudinus palmã arcundedit perque
tres dies rositis quib uesci solebat nõ
sine magno metu legatorũ ne mitti
remen teuerti nosset antien sis tepli
hospiciousus arbi senrẽ aduehen diun res¬

Expanded text:
celeberrimas partes mitibus oculis et celeberrimas partes mitibus oculis et leni tractu labi coepit triduoque inter religiosam omnium admirationem conspectus haud dubiam prae se adpetitae clarioris sedis alacritatem ferens ad triremem Romanam perrexit pauentibusque inusitato spectaculo nautis eo conscendit, ubi Q. Ogulni legati tabernaculum erat, inque multiplicem orbem per summam quietem est conuolutus. tum legati perinde atque exoptatae rei conpotes expleta gratiarum actione cultuque anguis a peritis excepto laeti inde soluerunt, ac prosperam emensi nauigationem postquam Antium appulerunt, anguis, qui ubique in nauigio remanserat, prolapsus in uestibulo aedis Aesculapii murto frequentibus ramis diffusae superimminentem excelsae altitudinis palmam circumdedit perque tres dies, positis quibus uesci solebat, non sine magno metu legatorum ne inde in triremem reuerti nollet, Antiensis templi hospitio usus, urbi se nostrae aduehendum res
Abbreviated transcription (Latin):
eout ceterorum ꝯuoqz deoꝵ
propeusum huic urbinumen
exequamur. triemuo continuo uerata
pestilencia auitas nrã cum finem
uideret. urta sacetdotũ inspectis sybi¬
sinis librs animaduertit non aliter
mistinamrecuperari salubritutem
posso quam si ab epidauro a esculapur
esses arto situs Itaq coseatie nissie
unicam fateli Remedi opem auctoritate
suaqueiam in terris crat amplisim a
impetraturã secredidit. neq eam opi¬
no decepit parinamqz studio petitũ
acpromissũ est presidiũ. euestigioq
epiauiri romanoꝵ legatos in templũ
a esculapii quod abeorũ irbe quĩoz mi¬
libus passuũ distant perductos. ut
quit quid inde salubre patrie laturos se
eristimassent pro suo uire sumerent
benignissime muitauerunt quorũ
tam promptam indulgenciam nomẽ
ipiũe dei subsecutũ uerba mortaliũ
celestiobse quio comprobauit. si quidẽ
is anguis quem epidauri laro sednũꝙͣ
sine magno ipõꝵ bono uisũ in modum
aespulag uenerati fuerunt perurbis

Expanded text:
ut ceterorum quoque deorum propensum huic urbi numen exequamur, triennio continuo uexata pestilentia ciuitas nostra, cum finem uideret, cura sacerdotum inspectis Sibyllinis libris animaduertit non aliter pristinam recuperari salubritatem posse quam si ab Epidauro Aesculapius esset accersitus. itaque eo legatis missis unicam fatalis remedii opem auctoritate sua, quae iam in terris erat amplissima, impetraturam se credidit. neque eam opinio decepit: pari namque studio petitum ac promissum est praesidium, e uestigioque Epidauri Romanorum legatos in templum Aesculapii, quod ab eorum urbe v passuum distat, perductos ut quidquid inde salubre patriae laturos se existimassent pro suo iure sumerent benignissime inuitauerunt. quorum tam promtam indulgentiam numen ipsius dei subsecutum uerba mortalium caelesti obsequio conprobauit: si quidem is anguis, quem Epidauri raro, sed numquam sine magno ipsorum bono uisum in modum Aesculapii uenerati fuerant, per urbis
Abbreviated transcription (Latin):
assa mencione. uibis
equa primordia ciuitas
nr̃a traxit diuus uilius fuusta
proles ciuis se nobis offert quẽ c̃
Cassius minquã sine prefaciõe
publici parricidii nominandus
cum a cie philippensi ardentissimo
ammo prestaret iudit humano
hĩtu augustiorem purpurco pa¬
ludamento amictũ mninaci il¬
tu ⁊ concitato equo in se impetũ
facientem quo aspectu perterritus
tergum hosti dedit uoce illa prius
emissa quid enim amplius agas
si occidisse parum est. Non occĩde¬
ins tu quidem Cassi. Cesarẽ neque
enm extingui ulla diuinitas ꝑt
sẽd mortali adhuc corpore utentẽ
uiolando meriusti ut tam infestũ

Expanded text:
acta mentione urbis, e qua primordia ciuitas nostra traxit, diuus Iulius fausta proles eius se nobis offert. quem C. Cassius numquam sine praefatione publici parricidii nominandus, cum in acie Philippensi ardentissimo animo perstaret, uidit humano habitu augustiorem, purpureo paludamento amictum, minaci uultu et concitato equo in se impetum facientem. quo aspectu perterritus tergum hosti dedit uoce illa prius emissa: 'quid enim amplius agam, si occidisse parum est?' non occideras tu quidem, Cassi, Caesarem, neque enim ulla extingui diuinitas potest, sed mortali adhuc corpore utentem uiolando meruisti ut tam infestum
Abbreviated transcription (Latin):
xx ͥ militarib sig̃nis capta sunt
postero die cum consula iter conorãdo
quorũ staenua opera sucrat usus
uallarem coronam ei se seruare dixisset
a quo castra erant oppressa nec mue¬
mietur ꝙ id premiũ peteret coqnitis
pariter atq ireditum est Mlartem pa¬
trem tunc populo suo affuisse inter
cetera huiuisce re mam festa uudicia
galcu quoq duabus distinctapimis
qua celeste ctiput sectui furrat arguniẽta
prebiut. Itaq fabrcn edicto
supplicaio macti est hĩta et
a laureatis militibz magna ã
ammorũ seticia oblati auxilii tes¬
timonium ei est redditum. tras.¬

Expanded text:
XX militaribus signis capta sunt. XX militaribus signis capta sunt. postero die cum consul inter honorandos, quorum strenua opera fuerat usus, uallarem coronam ei se seruare dixisset, a quo castra erant oppressa, nec inueniretur qui id praemium peteret, cognitum pariter atque creditum est Martem patrem tunc populo suo adfuisse. inter cetera huiusce rei manifesta indicia galea quoque duabus distincta pinnis, qua caeleste caput tectum fuerat, argumentum praebuit. itaque Fabricii edicto supplicatio Marti est habita et a laureatis militibus magna cum animorum laetitia oblati auxilii testimonium ei est redditum. R
Abbreviated transcription (Latin):
Quid martis auxilrum quouic¬
toriam romanorũ adiucut nõus
memoria celebrandum est. cum brutu
atorlitam odionicitatissimomaxi¬
misq uitib turme urbis peterent
exitum ac precipuo stuoco eius incolu¬
mitatem caiuis fabuauoluciniũs
consul protegeret res qz ancipiti euẽtu
collatis unũm locu utuusq rurtis
copus geretur non audontib cõmam
prelum ingredi eximue magnitudims
uiuens primũ eos hortaria d capescen¬
dam fortitudinem cepit dei de ubi la¬
diores ammaduertit arreptie scalis ꝑ
mediam hoslim aciem ad conteatia
castra euasit et admotis uallũ con¬
scendit inde uoce nigenti clanniatis
factum uictorie gradam et mrõs ad alie¬
na castra capienda etlucanos bruti¬
osqz ud sua deffendenda illuc traxit
ubi conserti dubio certamme terebã¬
tur sedidem impulsu armorũ suorĩ
prostratos hostes bigilandos capiendos¬
q romanis tcadidit xx ͭ emm milia
cesa quiq iillia crm stacio statillo
duci utcuisq gents et tribus atq

Expanded text:
Quid? Martis auxilium, quo uictoriam Romanorum adiuuit, nonne memoria celebrandum est? cum Bruttii atque Lucani odio incitatissimo maximisque uiribus Thurinae urbis peterent excidium ac praecipuo studio incolumitatem C. Fabricius Luscinus consul protegeret, resque ancipiti euentu conlatis unum in locum utriusque partis copiis gereretur, non audentibus Romanis proelium ingredi eximiae magnitudinis iuuenis primum eos hortari ad capessendam fortitudinem coepit. deinde, ubi tardiores animaduertit, arreptis scalis per mediam hostium aciem ad contraria castra euasit et admotis uallum conscendit. inde uoce ingenti clamitans factum uictoriae gradum et nostros ad aliena castra capienda et Lucanos Bruttiosque ad sua defendenda illuc traxit, ubi conferti dubio certamine terebantur. sed idem inpulsu armorum suorum prostratos hostes iugulandos capiendosque Romanis tradidit: XX enim milia caesa, quinque cum Statio Statilio duce utriusque gentis et tribus atque
Abbreviated transcription (Latin):
eferam nunc. quod suo
seculo cognitum manaͭ
ad posteros penates deos aeneam
Troia auectos lauimi colocasse
id̃em ab ascanio filio eius. Albam
quam ipe condiderat translatos
pristinum sacrarium repetisse. Et
quia iõ humana mami factum
existimari poterat relatos. Allum
uoluntatem suam altero transitu

Expanded text:
eferam nunc quod suo saeculo cognitum manauit ad posteros, penetTroia aduectos Lauini conlocasse: inde ab Ascanio filio eius Albam, quam ipse condiderat, translatos pristinum sacrarium repetisse, et quia id humana manu factum existimari poterat, relatos Albam uoluntatem suam altero transitu
Abbreviated transcription (Latin):
ec me preterit. de motu
⁊ uoce deorum inmorta¬
lium humanis oculis auribusque
percepto quam ancipiti opimone
existimacio uersetur sed quia non
noua dicuntur sed tradita repetunt᷑
fidem auctores uendicent et nrin-¬

Expanded text:
ec me preterit de motu et voce deorum immortalium humanis oculis auribusque percepto, quam in ancipiti opinione estimatio versetur. Sed quia non nova dicuntur, sed tradita repetuntur, fidem auctores vendicent.
Abbreviated transcription (Latin):
Iel miills ioluntanus inuibe
S mum̃ onoms transitus capti ᷤ
a furio camillo ueuo milites iussumi¬
peratoris simelaciũ io lononis moncte
quod ibi precipua religiene cultũerat
nurlem trauslaturi sede suamouere
conabuntut quorũ abunoperiocum
interrogata deaan Romanmigtare
uellet uellese respondit hacboce au¬
dita iusus i adamaceen bersus est
Iamq non simulacrũ sed ĩꝑam̃ celo
Iunonem petitam portare se credentes
leti in caparte auentim montis m
quaiuẽ templũ eius cerminus col¬

Expanded text:
ec minus uoluntarius in urbem nostram Iunonis transitus. captis a Furio Camillo Veis milites iussu imperatoris simulacrum Iunonis Monetae, quod ibi praecipua religione cultum erat, in urbem translaturi sede sua mouere conabantur. quorum ab uno per iocum interrogata dea an Romam migrare uellet, uelle se respondit. hac uoce audita lusus in admirationem uersus est, iamque non simulacrum, sed ipsam caelo Iunonem petitam portare se credentes laeti in ea parte montis Auentini, in qua nunc templum eius cernimus, col
Abbreviated transcription (Latin):
alerio autem publitola con¬
sule qui post exactos regez bel¬
lum cuuementibz et hetrusis gessit
illis tarquinio pristinũ impecium
restituere uamanis nupet partem
libertatem retinere cupientibus
hetruscis et tarquinioin cornu dex¬
troprelii superiorib tantus tetror
subito incessit. ut non solũiuttous
ipĩ profugerent sed etiam pauouis
sui consortes secu uementes traherẽt
cui rei pro carguinento miraculũ
adgetur in gens repeute uox e proxima
selua arsia que ore siluam in hunc pene
modum iis sa traditur unoplus hec
usci cadent romanis excercitus uictor
abibit miram dicti fidem digesta nũo
cadauera exibuere. Tyanslateur.¬

Expanded text:
Valerio autem Publicola consule, qui post exactos reges bellum cum Veientibus et Etruscis gessit, illis Tarquinio pristinum imperium restituere, Romanis nuper partam libertatem retinere cupientibus, Etruscis et Tarquinio in cornu dextro proelio superioribus tantus terror subito incessit, ut non solum uictores ipsi profugerent, sed etiam pauoris sui consortes secum Veientes traherent. cuius rei pro argumento miraculum adicitur, ingens repente uox e proxima silua Arsia, quae ore Siluani in hunc paene modum missa traditur: 'uno plus e Tuscis cadent, Romanus exercitus uictor abibit'. miram dicti fidem digesta numero cadauera exhibuere. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ortune eciam muliebre smui¬
lacrum qued est in latina ua
ad quarum mliariũ eo tempore cum
ede sua consecratum quo coriolanũ
ab eulio urbis materia preces repul¬
lerunt non semel sedbis locutum cõ¬
stitit prius his uerbis rite me mu¬
trone iudistis riteqz de dicastis

Expanded text:
Fortunae etiam Muliebris simulacrum, quod est Latina uia ad quartum miliarium, eo tempore cum aede sua consecratum, quo Coriolanum ab excidio urbis maternae preces reppulerunt, non semel sed bis locutum constitit † prius his uerbis: 'rite me, matronae, dedistis riteque dedicastis
Abbreviated transcription (Latin):
gracchus anguibz
domi sue mare ac femina
apprehensis: certior factus
ab aruspice mare dimisso
uxori eius femma ipsi celẽ¬
yem obitum instare: salu¬
tarem comugi potius quã
rii marem necari feminam
dimitti iussit: sustinuitqz
in conspectu suo seipsum
in iteritu serpentis occidi.
Itaq corneliam nescio utrr
feliciorem dixerim quod ta¬
lem uirum habuerit: an
miscriorem quo amisexit.
O thessalie rex admete cru-¬
delis et diri fati crmime
sub magno iudice damna¬
te: qui comugis tue fata
pro tius permutaxi passa
es: eaq ne tu extingucieris
uoluntario obitu consupta
lucem intueri potiusti: et
certe prius parentum in¬
dulgenciam temptaueras

Expanded text:
Gracchus anguibus domi suae mare ac femina deprehensis, certior factus ab aruspice mare dimisso uxori eius, femina ipsi celerem obitum instare, salutarem coniugi potius quam tus marem necari, feminam dimitti iussit sustinuitque in conspectu suo se ipsum interitu serpentis occidi. itaque Corneliam nescio utrum feliciorem dixerim, quod talem uirum habuerit, an miseriorem, quod amiserit. o te, Thessaliae rex Admete, crudelis et duri facti crimine sub magno iudice damnatum, qui coniugis tuae fata pro tuis permutari passus es, eaque, ne tu extinguerere, uoluntario obitu consumpta lucem intueri potuisti, et certe parentum prius indulgentiam temptaueras
Abbreviated transcription (Latin):
ilis dem ut nominis
Lita amoris quoq. m.
p̃sancius: nam cũm imꝑio
senatus classem sociorum se¬
xaginta nauium in asiam
reduceret. earentumq ap¬
pulissit: atqz ibi uxor cus
horestilla queeam illue pro¬
fecuta fucrat morbo pressã
decessisset: funcrata ea et
in rocctum imposita inter of¬
ficium ungendi et osculan¬
di stricto ferro incubũt: que
amici sicut erat togatum et
calciarum corpori conugis
iunxerunt: ac deinde subiectis
facibus utrũqz una cremaue¬
xunt: quorum ibi factum se¬
pulchrum est tarentieciam
minc conspicitur quod uocat᷑.
bito quin si quis modo extinc¬
tis sensus mest plautius et ho¬
restilla fati consortione gesti¬
entes uultus tenebris intulert
saneqz ubuidem et maximus
et honestissimus amor est oili¬
quanto prestat morte iungi

Expanded text:
iusdem ut nominis, ita amoris quoque M. Plautius: nam cum imperio senatus classem sociorum sexaginta nauium in Asiam reduceret Tarentumque appulisset, atque ibi uxor eius Orestilla, quae illuc eum prosecuta fuerat, morbo oppressa decessisset, funerata ea et in rogum inposita inter officium unguendi et osculandi stricto ferro incubuit. quem amici, sicut erat, togatum et calceatum corpori coniugis iunxerunt ac deinde subiectis facibus utrumque una cremauerunt. quorum ibi factum sepulcrum est,—Tarenti etiam nunc conspicitur—quod uocatur bito quin, si quis modo extinctis sensus inest, Plautius et Orestilla fati consortione gestientes uultus tenebris intulerint. saneque, ubi idem et maximus et honestissimus amor est, aliquanto praestat morte iungi
Abbreviated transcription (Latin):
llior graccho inique
fortune uictima quã¬
ius sencitorn uir or diis . C
psautius humnida scd in con¬
simili amore par exemplum:
morte enim uxoris audita
doloris impotens pectus
suum gladio ꝓcussit: inter¬
uentu deinde domesticorum
inceptum exequi prohibitus
colligatusq. ut primum¬
est occasio daitu scissis fascix:
ac uusncre diuulso constan¬
ti dextera spiritum luctus
accerbitate permixtum ex
ipsis prccordiis et uisceribus
harisit: tam uiolenta morte
testatus quantum marita¬
lis flamme illo pectore clau¬
sum habuisset. Transia¬

Expanded text:
lior Graccho iniquae fortunae uictima, quamuis senatorii uir ordinis, C. Plautius Numida, sed in consimili amore par exemplum: morte enim uxoris audita doloris inpotens pectus suum gladio percussit. interuentu deinde domesticorum inceptum exequi prohibitus colligatusque, ut primum occasio data est, scissis fasceis ac uulnere diuolso constanti dextra spiritum luctus acerbitate permixtum ex ipsis praecordiis et uisceribus hausit, tam uiolenta morte testatus quantum maritalis flammae illo pectore clausum habuisset. Eiusde
Abbreviated transcription (Latin):
Iophocles autem etate
Iam semor: cum ab co
quidam quereret an etiam
nunc rebus uencyeis uteretur:
dn meliora inquit; libenter
emim istinc tanquam ex a¬
liqua furiosa profugi domi-¬

Expanded text:
ophocles autem aetate iam senior, cum ab eo quidam quaereret an etiam nunc rebus ueneriis uteretur, 'di meliora!' inquit: 'libenter enim istinc tamquam ex aliqua furiosa profugi domi
Abbreviated transcription (Latin):
rei in estimabile mo¬
mentum occasiomis que fabi¬
um maximum tot ante se¬
cula ob paruam pecunie
suminam erogate ad hoc us¬
qz tempus laudabilem fecit:
captiuos enm ab hanmbale
interposita pactionc nummo¬
rum receperat: qui cum a se¬
natu non prestarentur mis¬
so in urbem filio fundum
quem unicum possidebat uen¬
didit eiusqz pretim hanni¬
bali protinus numerauit
Si ad calculos reuocetur:
paruum ut pote septem iu-¬
geribus et hoc in pupinia
abditis redactum: si ammo
prerogantis: ommi peccuma
maius se enm patrimoni
quam patriam fidei mope
esse maluit: eoquidem ma¬
iore cum commendatione
quod prom studni certius iu¬
ditium est supra uires inti
quam uiribus ex facili uti
alter emi quod potest pre¬
stat: alter etiam plusquã

Expanded text:
rei inaestimabile momentum occasionis. quae Fabio Maximo tot ante saecula paruam pecuniae summam erogatam ad hoc usque tempus laudabilem fecit. captiuos ab Hannibale interposita pactione nummorum receperat. qui cum a senatu non praestarentur, misso in urbem filio fundum, quem unicum possidebat, uendidit eiusque pretium Hannibali protinus numerauit, si ad calculos reuocetur, paruum, utpote septem iugeribus et hoc in Pupinia addictis redactum, si animo † praerogantis, omni pecunia maius: se enim patrimonii quam patriam fidei inopem esse maluit, eo quidem maiore cum commendatione, quod proni studii certius indicium est supra uires niti quam uiribus ex facili uti: alter enim quod potest praestat, alter plus etiam quam
Abbreviated transcription (Latin):
mrraibile quod seruilis animꝰ
cepit seruus barbarus hasdru¬
halem quod dominũ suum occi¬
disset grauiter ferens subito
agressus interemit cumque
comprehensus omni modo cru¬
ciaretur leticiam tamen quã
esc uindicta ceperat in ore con¬
stancie petinuit Non ergo fa¬
stidioso aditu uirtus excitata
uiuida ad se penetyare patitur
ne que haustum sui cum aliq
personarum discrimine largũ
malignumue prebet sed õt¬
bus equaliter exposita quod
cupiditatis pociusquã quid
dignitatis abstuleris estimat
inque captu bonorum suoꝵ
tibi ipsi pondus exammati¬
dum reliquit ut quãtum su¬
bire amio sustimieris tantũ
tecum auferas quo euenit ut
et humili loco nati ad summã
dignitatem consurgarit et gẽ¬
neposissimatum ĩmaginum
fetus in aliquod peuoluti delec
acceptam a maiorib lucẽ ad
tenebras conuertant que qui¬
dem planiora suis exemplis pe¬
duntur ac prius de his ordiar
quorum ĩ meliorem statũ fcã
mutacio splendidam uelatu
prebet materiam.

Expanded text:
mirabile seruilis animus cepit. seruus barbarus Hasdrubalem, quod dominum suum occidisset grauiter ferens, subito adgressus interemit, cumque conprehensus omni modo cruciaretur, laetitiam tamen, quam ex uindicta ceperat, in ore constantissime retinuit. non ergo fastidioso aditu uirtus: excitata uiuida ingenia ad se penetrare patitur neque haustum sui cum aliquo personarum discrimine largum malignumue praebet, sed omnibus aequaliter exposita quid cupiditatis potius quam quid dignitatis attuleris aestimat inque captu bonorum suorum tibi ipsi pondus examinandum relinquit, ut quantum subire animo sustinueris, tantum tecum auferas. quo euenit ut et humili loco nati ad summam dignitatem consurgant et generosissimarum imaginum fetus in aliquod reuoluti dedecus acceptam a maioribus lucem in tenebras conuertant. quae quidem planiora suis exemplis reddentur, ac prius de his ordiar, quorum in meliorem statum facta mutatio splendidam relatu praebet materiam.
Abbreviated transcription (Latin):
licior progeme sua
superior catho aquo
porcie familie prmnapia mana¬
runt qui cum ab hoste in acie
uehementi penculo peteretur ua¬
gina gladius eius elapsus de¬
adit quem fubiectum prelianci¬
um globo atque undique hosti¬
lib pedibus circundatum postꝙͣ¬
sibi abesse ammaduectit: a deo
constanti ammo in suam po¬
testatem redegit ut illum non
periculo opressus rapere sed me¬
lu uacus sumere uideretut. qͥ
spectaculo attoniti hostes postero
die ud cum suppices pacem pe¬
tentes uenerunt. Translate;¬

Expanded text:
licior progenie sua superior Cato, a quo Porciae familiae principia manarunt. qui cum ab hoste in acie uehementer † paruulo peteretur, uagina gladius eius elapsus decidit. quem subiectum proeliantium globo atque undique hostilibus pedibus circumdatum postquam abesse sibi animaduertit, adeo constanti animo in suam potestatem redegit, ut illum non periculo oppressus rapere, sed metu uacuus sumere uideretur. quo spectaculo adtoniti hostes postero die ad eum supplices pacem petentes uenerunt. Togae
Abbreviated transcription (Latin):
diiciam. scene eiusdem
¶exemplum antigemdas
tibicem Discipulo suo magni
profectus sed parum feliater
populose approbanti cunctis
audientib dixit michi cane
et musis quia uidelicet per¬
fecta ays fortune lenocimo de¬
fecta iusta fiducia non exuit᷑
quam que scit laudem m̃itaz
eam et si ab aliis non impe¬
trat domestuco tamẽ acceptã
iudicio refert. Translaceur¬

Expanded text:
diciam scaenae eiusdem exemplum. Antigenidas tibicen discipulo suo magni profectus, sed parum feliciter populo se adprobanti cunctis audientibus dixit 'mihi cane et Musis', quia uidelicet perfecta ars fortunae lenocinio defecta iusta fiducia non exuitur, quamque se scit laudem mereri, eam si eam ab aliis non impetrat, domestico tamen acceptam iudicio refert. Zeu
Abbreviated transcription (Latin):
Aldeo ne dextere sue multum
pictor ayroguuit: ut ea tantũ
forma comprehensum crederet
quantum aut leda celesti ꝑtu
edere aut honerus diuino inge¬
mo exprimere potuit. Trans.¬

Expanded text:
adeone dextrae suae multum pictor adrogauit, ut ea tantum formae conprehensum crederet, quantum aut Leda caelesti partu edere aut Homerus diuino ingenio exprimere potuit? Phid
Abbreviated transcription (Latin):
culis autem cum helena
pixisset quid de co
opere hommnes sensuri essent
expectendam: non putauit
sed protinus hos uersus gre¬
cos adiecit

Expanded text:
uxis autem, cum Helenam pinxisset, quid de eo opere homines sensuri essent expectandum non putauit, sed protinus se ad hos uersus adiecit
Abbreviated transcription (Latin):
tragico poete pespon¬
dit probabile apud quem cũ
quererettur quod eo triduo nõ
ultra tres uersus maximo mi¬
penso labore deducere potuisset
atque is ce centum perfacile
scripsisse gloriaretur sed hoc
inquit interest quod tui in
triduum tantũmedo mei uero
in omne tempus fufficient al¬
terius enim fecundi cursus
scripta intra primas meiio¬
rie metas corruerunt alteriue
cunctante stilo elucubratum
opus per omne eui tempus
plemis glorie uelis feretur.

Expanded text:
tragico poetae respondit probabile. apud quem cum quereretur quod eo triduo non ultra tres uersus maximo inpenso labore deducere potuisset, atque is se centum perfacile scripsisse gloriaretur, 'sed hoc' inquit 'interest, quod tui in triduum tantum modo, mei uero in omne tempus sufficient': alterius enim fecundi cursus scripta intra primas memoriae metas conruerunt, alterius cunctante stilo elucubratum opus per omne aeui tempus plenis gloriae uelis feretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad cum accersendum
a senatu missi erant ad im¬
perium populi romani susci¬
piendum semen aspergentem
Uiderunt: sed ille rustico opere
accrite manus salutem pu¬
blicam stabilierunt: ingen-¬
tes hostium copias pessunde¬
derunt. queq modo aranti-¬
um boum ugum rexerant
triumphalis cuprus halrnas
retinuerunt: nec fuit is rubor
eburneo scipione deposito a¬
grestem stiuam aratri repeterx.
potest pauperes consolari atti¬
lius: sed multo magis docere
locupletes: quam non sit nec¬
cessaria so lide laudis cupidi¬
in anxia diuitiarum compa¬

Expanded text:
ad eum arcessendum a senatu missi erant ad imperium populi Romani suscipiendum, semen spargentem uiderunt. sed illae rustico opere adtritae manus salutem publicam stabilierunt, ingentes hostium copias pessum dederunt, quaeque modo arantium boum iugum rexerant, triumphalis currus habenas retinuerunt, nec fuit his rubori eburneo scipione deposito agrestem stiuam aratri repetere. potest pauperes consolari Atilius, sed multo magis docere locupletes quam non sit necessaria solidae laudis cupidini anxia diuitiarum conpa
Abbreviated transcription (Latin):
e appolloniale quidem pem¬
tenciam egerunt quod cum
belloillyricopressi epidaminios ut sibi
opem ferrent orassent atq Illi flumẽ
pinius quod datur respondetunt eiq
primũ in acie locum perinde acouci
assignauerunt ex insperutoemm
superatio hostib successũ suũ omini
acceptum referentes et tunc eanti ut
deo mimolauerunt et deniceps omĩb
preliis duce uti mstituetunt trans¬

Expanded text:
e Apolloniatae quidem paenitentiam egerunt, quod, cum bello Illyrico pressi Epidamnios ut sibi opem ferrent orassent atque illi flumenpimus quod datur' responderunt eique primum in acie locum perinde ac duci adsignarunt: ex insperato enim superatis hostibus successum suum omini acceptum referentes et tunc Aeanti ut deo immolauerunt et deinceps omnibus proeliis duce uti instituerunt
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ius ⁊ fas multos fucĩt ꝑtho¬
lomce nocentes dat pena laudata
fides dum fustinet illos. Quas
fortuna premiit accĩde drisq satis
Et cole felices miseros fuge syde¬
ra terra. Ut distant ⁊ flamina
mari sit utile recto. Et sequitur

Expanded text:
 Ius et fas multos faciunt, Ptolemaee, nocentes. Dat poenas laudata fides, cum sustinet, inquit, Quos Fortuna premit. Fatis accede deisque, Et cole felices; miseros fuge. Sidera terra Ut distant, ut flamma mari, sic utile recto. Sceptr
Abbreviated transcription (Latin):
lictus prenauigans ii
quo guei pompen magin prefi¬
dia ptolomei regis interempti
corpus concisse scaphe lignis
comburebatur ignarus casus
cius cum ip̃i fortune erubescen¬
dum rogum iudisset cum ilito¬
mbz dixit: quid scimus an ĩ hac
flumina. Oneus pompeius cre¬
metur duunitus misse uocis

Expanded text:
litus praenauigans, in quo Cn. Pompei Magni perfidia Ptolomaei regis interempti corpus concisae scaphae lignis conburebatur, ignarus casus eius, cum ipsi Fortunae erubescendum rogum uidisset, conmilitonibus dixit 'qui scimus an hac flamma Cn. Pompeius cremetur?' diuinitus missae uocis
Abbreviated transcription (Latin):
Inquant nemcideret thyma si¬
Eteus lepantanorũ princeps con¬
siliosibi et aliis atqz unuierse patrie
utili prouidit exemplo. excepta namqz
infirto a cuubus sius piraticã excer¬
centib magni ponderis aurea cratera
quam fomanr phithio apollini deci¬
marũ nomine dicaueranti incituto
ad eam parciendam pplõut comperit

Expanded text:
In quam ne incideret Timasitheus Liparitanorum princeps † consilio sibi aliter atque uniuersae patriae utili prouidit exemplo: excepta namque in freto a ciuibus suis piraticam exercentibus magni ponderis aurea cratera, quam Romani Pythio Apollini decimarum nomine dicauerant, incitato ad eam partiendam populo, ut comperit
Abbreviated transcription (Latin):
leM uictorias aureus et pateras
et coronus que simulacrorũ por¬
rectis manib sustinebantur tollebat
et eus seuccipere nõ aufferre dicelat.
per quam stultum esseargumentãdo
aquibz bona p̾camur abhis porrigen¬
tibz nolle sumere Qui tamet si debeta
supplicianon exoluit. de decore tamen
filii mortuus penas rependit quas uiuꝰ
effugerct. lento enĩ gradu aduindic¬
tai sui diuina procedit ira. tardita¬
teniqz supplitii grauitate coupensat

Expanded text:
idem Victorias aureas et pateras et coronas, quae simulacrorum porrectis manibus sustinebantur, tollebat et eas se accipere, non auferre dicebat, perquam stultum esse argumentando, a quibus bona precamur, ab his porrigentibus nolle sumere. qui, tametsi debita supplicia non exsoluit, dedecore tamen fili mortuus poenas pependit, quas uiuus effugerat: lento enim gradu ad uindictam sui diuina procedit ira tarditatemque supplicii grauitate pensat.
Abbreviated transcription (Latin):
Soui olimpio magmi ponderis
aureo amiculo quo eum tyrãnus hicco
emanubiis carthaginenciũ ornaue¬
rat miectoq ei laneo pallio dixit esta¬
te grauemesse aurcum amiculum
hreme fugidum laneũ autem ad
utrumoz a tempus anm apcius.
lapio harlam auream demi uis¬
apollinẽ imberbẽ ipm̃ uerobarbatum

Expanded text:
Ioui Olympio magni ponderis aureo amiculo, quo eum tyrannus Gelo e manubiis Karthaginiensium ornauerat, iniectoque ei laneo pallio dixit aestate graue esse aureum amiculum, hieme frigidum, laneum utrunque tempus anni aptius. lapio barbam auream demi iusApollinem imberbem, ipsum vero barbatum
Abbreviated transcription (Latin):
It non limiliter masanissa
fectibz classis meliram appulisset.
eque fanolunoms dentes eburneos
eximie magnitudinis sublatos ad
eum prodono attullisset ut cõperit
unde aduecti essent quin queremi re¬
portandos meliram inique templo
lunonis collocandos curauit: inscul¬
tos gentis suc litteris significantib
regemignorantem eos accepisse libenter
dee redd̃idisse factũ masanisse ammo
quã pugnico sanguii cõueniens.
quãquã quid attinet mores nacione
perpendi in media barbaria octus sa¬

Expanded text:
t non similiter Masinissa fectus classis Melitam appulisset et aeque ex fano Iunonis dentes eburneos eximiae magnitudinis sublatos ad eum pro dono adtulisset, ut conperit unde essent aduecti, quinqueremi reportandos Melitam inque templo Iunonis conlocandos curauit, insculptos gentis suae litteris significantibus regem ignorantem eos accepisse, libenter deae reddidisse. factum magis Masinissae animo quam Punico sanguini conueniens! Quamquam quid attinet mores natione perpendi? in media barbaria ortus sa
Abbreviated transcription (Latin):
diomsius tot sacrilegia sua quot
Iam Recegnoscimus iocosis dictis prose qui
Uolurtatis loco duxit.: fand emi prospme
spoliato. locris cum per altum secundo
hento classe ueheretur. ridens amitis ui¬
detisne art quam bona nauigatio ab
ipsis diis iimortalib sacrilegis tribuat᷑¬

Expanded text:
nysius tot sacrilegia sua, quot iam recognoscemus, iocosis dictis prosequi uoluptatis loco duxit: fano enim Proserpinae spoliato Locris, cum per altum secundo uento classe ueheretur, ridens amicis 'uidetisne' ait 'quam bona nauigatio ab ipsis dis inmortalibus sacrilegis tribuat
Abbreviated transcription (Latin):
Mlntl amplitudinis
.M. mencmum agrip¬
pam fuisse arbitremur: quẽ
senatus et plebs pacis in sefa¬
ciende auctorem clegit quãte
scilicet esse debut arbiter
publice salutis: hic insi a
populo collatis in capita sex¬
tantibus funeratus esset:¬
ita pecunie mnops decessit ut¬
scpulturt honore curius set :
uerum idcnco perniciosa se¬
ditione diuidua ciutas ma¬
nibus agrippe in unum con¬
trahi uoluit: quia cas paupe¬
res quidem sed sanctas an¬
maduerterat: cuius ut sup¬
sticis nullum fuit quod in
censum deffcpretux: ita ex¬
tincti hodie quod amplissimũ
est patrimonium romana

Expanded text:
ntae amplitudinis Menenium Agrippam fuisse arbitremur, quem senatus et plebs pacis inter se faciendae auctorem legit? quantae scilicet esse debuit arbiter publicae salutis. hic, nisi a populo conlatis in capita sextantibus funeratus esset,—ita pecuniae inops decessit—sepulturae honore caruisset. uerum idcirco perniciosa seditione diuidua ciuitas manibus Agrippae in unum contrahi uoluit, quia eas pauperes quidem, sed sanctas animaduerterat. cuius ut superstitis nullum fuit, quod in censum deferretur, ita extincti hodieque amplissimum est patrimonium Romana
Abbreviated transcription (Latin):
Ittaci quo modera¬
tione pectus instructum
qui alceum poctam et amaritu¬
dine odii et iuiribus ingeim adu̾¬
sus se pertinacissime usum: tiya¬
indem a ciuibus delatam adep¬
tus tantummodo quid in oppri¬
mendo possẽt admonuit. trans¬

Expanded text:
itachus moderatione pectus instructum habuit qui Archeum poetam et amaritudine odii et viribus ingenii contra se pertinacissime usum tyrannidem a civibus delatam adeptus, tantummodo quid in opprimendo posset admonuit. Plat
Abbreviated transcription (Latin):
populi maiestatem
uenerando pubhcole nomichi
assecutus est cum exactis pe¬
gibus imperii eorum unii
uinũsam ommaq insigna
sub titulo consulatus in se
translata cerneret mindiosu
magistratus fastigium mo¬
deracione sua ad tollerabilẽ
hitum deduxit fasces securib
uacuefaciendo et in concione
pp̃lo suminittendo nuimerũ
quoqͣ corũ Siundia ex parte
dimiuut ultro spurio lucre¬
cio collega assumpto ad quẽ
qua maior natu erat priore
fasces transferri uissit legẽ
eciam cominitiis centuriatis
tullit ne quos magistratus
ciuem romanũ aduersus
prouocacionẽ uerberare aut
necare uellet ita quo ciuitatis
condicio liberior eet imperiũ
suum paulatim destruxit ꝙ
quod edes suas diruit quia
excelsiore loco posite instar ar¬
cs habere indebantur nõne
quantu domo inferior tan¬
tum gloria superior euasit

Expanded text:
populi maiestatem uenerando Publicolae nomen adsecutus est, cum exactis regibus imperii eorum uim uniuersam omniaque insignia sub titulo consulatus in se translata cerneret, inuidiosum magistratus fastigium moderatione ad tolerabilem habitum deduxit fasces securibus uacuefaciendo et in contione populo summittendo. numerum quoque eorum dimidia ex parte minuit ultro Sp. Lucretio collega adsumpto, ad quem, quia maior natu erat, priorem fasces transferri iussit. legem etiam comitiis centuriatis tulit, ne quis magistratus ciuem Romanum aduersus prouocationem uerberare aut necare uellet. ita, quo ciuitatis condicio liberior esset, imperium suum paulatim destruxit. quid quod aedes suas diruit, quia excelsiore loco positae instar arcis habere uidebantur, nonne quantum domo inferior, tantum gloria superior euasit
Abbreviated transcription (Latin):
Auid rex Alexander:
Idiuiciis eum quatere
potuit: ab illo quoq statuã
equidem eque frustra temp¬
tatam putes: legatos ad cum
cum aliquot talentis miserat:
quos in acadeniam ꝑductos
solito sibi id est modico appa¬
ratu et admodum paxuulis
copys excepit postero dic in¬
terroguntibz cui nam annu-¬
merari uellet: quid uos ĩquit
hesterna cena non intellexi¬
stis ea me non indigere: itu
rex philoz ophi amiciciam
enere uoluit : philoz ophus
regi suam uendere noluit.

Expanded text:
uid? rex Alexander diuitiis quatere potuit? ab illo quoque statuam et quidem aeque frustra temptatam putes. legatos ad eum cum aliquot talentis miserat. quos in academiam perductos solito sibi, id est modico apparatu et admodum paruulis copiis excepit. postero die interrogantibus cuinam adnumerari pecuniam uellet, 'quid? uos' inquit 'hesterna cena non intellexistis ea me non indigere?' ita rex philosophi amicitiam emere uoluit, philosophus regi suam uendere noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
plasido et sem¬
affectu ad eque
honestum uerum
aliquanto arden¬
tiorem et concitatiorem ꝑgã
legittimiqz amoris quasi quas¬
Sam imagines non sine ma-¬
xima ueneratione contemplã¬
das sectoris oculis subixiam
ualenter: inter comuges sta¬
bilitate fidei opera percuprẽs:
ardua initatu ceterum cog¬
no sci utilia: quia excellentis¬
sima ammaduertenti ne me-¬
bioena quidem prestaie ru¬
bort opportet esse.

Expanded text:
placido et lenadfectu ad aeque honestum, uerum aliquanto ardentiorem et concitatiorem pergam legitimique amoris quasi quasdam imagines non sine maxima ueneratione contemplandas lectoris oculis subiciam, ualenter inter coniuges stabilitae fidei opera percurrens, ardua imitatu, ceterum cognosci utilia, quia excellentissima animaduertenti ne mediocria quidem praestare rubori oportet esse.
Abbreviated transcription (Latin):
Don minoris admratio¬
mo illud. S tasippus te¬
tegeates hortantibus amicis ut
grauem in administratione reiꝑ
ornatum uirum qualibet rãtõẽ
tolleret uel sum moueret: nega¬
uit se facturum ne in quem tutel¬
lam patrie bonus ciuis locum ob¬
tineret malus et improbus occu¬
paret: se que potius uehementer
aduersario urgeri quam patriã
egregio aduocato carcir preopta¬

Expanded text:
on minoris admirationis illud. Stasippus Tegeates hortantibus amicis ut grauem in administratione rei pornatum uirum qualibet ratione uel tolleret uel summoueret negauit se facturum, ne quem in tutela patriae bonus ciuis locum obtineret, malus et inprobus occuparet, seque potius uehementer ab aduersario urgueri quam patriam egregio aduocato carere praeopta
Abbreviated transcription (Latin):
eligionem. ludorum
¶arescentibus opibz sccu¬
tu liuticia ẽ cuius instinctu
Q. Catulus campanam mn¬
tatus luxuriã primus spectan¬
aium concessum uelorum uni¬
yo. ¶ Oncus pompeius ante
omnes aque ꝑsemitas de cursu
estuiũ minut fcruore. De cdãu¬
rietate coloram adumbrauit
uacuis ante pictura tabulis
oxtentam ꝙͣ totam argento. C
anthonus auro petreuis ehore
Q. catulus pretexuit ucrsatilem
quem argentatis coragis. ꝑ le¬
tulus spinter adornauit.¬
¶ Translatum antea plenccis
indutum tumcis. m. scaurus
ex quisito genere uestis cultum in¬
duxit nam gladiatorum imu¬
ns precuim rome datum est ĩ
foro bario appio. Claudio⁊ Q
fuliuo consulibus dederunt .m. et
decius fisuis Bruti furiebri memo¬
ra pris enreres honorando. Se¬
a mara scaurĩ tractũ est mun¬

Expanded text:
eligionem ludorum crescentibus opibus secuta lautitia est. eius instinctu Q. Catulus Campanam imitatus luxuriam primus spectantium consessum uelorum um. Pompeius ante omnes aquae per semitas decursu aestiuum minuit feruorem. Claurietate colorum adumbrauit uacuis ante pictura tabulis extentam. quam totam argento C. Antonius, auro Petreius, ebore Q. Catulus praetexuit. uersatilem argentatis choragiis P. Lentulus Spinther adornauit. translatum antea poenicis indutum tunicis M. Scaurus exquisito genere uestis cultum induxit. 7. nam gladiatorium munus primum Romae datum est in foro boario App. Claudio Q. Fuluio consulibus. dederunt Marcus et Decimus filii Bruti Perae funebri memoria patris cineres honorando. a M. Scauri tractum est mun
Abbreviated transcription (Latin):
aram diti pr̃i proscrpineque in¬
scriptam hoc postquam Ualcrius
minciante seruo accepit omissio
emende arc proposito hostias i¬
gras que antiquitus fuiue di¬
celantur Tharenti inmolauit
sudosq et lectisterma contimus
tribus noctibz quia totidem filii
picullo liberati erant fecit. De p. ua¬
plum ualerius publicola ciu pri¬
mus consul fuit studio succuicti¬
di cuubus sius secutus apud
candam aram publice mincu¬
patis Uocs cesisq atris bobus
diti maribs feuius proserpie
lectistermqz ac sudis trmoctio
fuctis aram terra ut ante fuerat

Expanded text:
aram Diti patri Proserpinaeque inaram Diti patri Proserpinaeque inscriptam. hoc postquam Valesius nuntiante seruo accepit, omisso emendae arae proposito hostias nigras, quae antiquitus furuae dicebantur, Tarenti immolauit ludosque et lectisternia continuis tribus noctibus, quia totidem filii periculo liberati erant, fecit. cuplum Valerius Publicola, qui primus consul fuit, studio succurrendi ciuibus secutus apud eandem aram publice nuncupatis uotis caesisque atris bubus, Diti maribus, feminis Proserpinae, lectisternioque ac ludis trinoctio factis aram terra, ut ante fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
lecior pertulit duunitusq dati
remedii quasi uestigia quedam
in propiiquo seuatum existĩans
in que solo magis fumante
quam ullas igis habente resi¬
quias diun tenaaus omnem
apprchendit conctractis leuibus
a que sors obtulerat iutrimẽ¬
tis pectinaci spũ flamina euo¬
mit calefactamq pucris biben¬
dam dedit qua potata salutari
quiete sopiti dutina iu morbi
repente sunt liberati prĩq indi¬
cauerunt uidisse se insompniis
nescio a quo deorum spongia cor¬
pora sua pertergi et precipi ut
a ditis prĩs et proscipina arã
aqua pocio ip̃is fuerat allata
furue sostie mnmolarentur lee¬
tistermaque et ludi nocturm
ficrent is qui eo loc mllam
aram uiderat desiderari credens
ut ad se constueretur aram ẽp¬
turus in uebem perrexit relictis
serius q̃ fundamentoram con¬
stituendorums gracia terram ad
solidum foderunt i domim im¬
perium cxequentes cum ad .xx. pe¬
dum altitudinem humo eges¬
ta puenissent ammaduerterũt

Expanded text:
laetior pertulit, diuinitus dati laetior pertulit, diuinitus dati remedii quasi uestigia quaedam in propinquo nanctum se existimans, inque solo magis fumante quam ullas ignis habente reliquias, dum tenacius omen adprehendit, contractis leuibus et quae fors obtulerat nutrimentis pertinaci spiritu flammam euocauit calefactamque aquam pueris bibendam dedit. qua potata salutari quiete sopiti diutina ui morbi repente sunt liberati patrique indicauerunt uidisse se in somnis a nescio quo deorum spongea corpora sua pertergeri et praecipi ut ad Ditis patris et Proserpinae aram, a qua potio ipsis fuerat adlata, furuae hostiae immolarentur lectisterniaque ac ludi nocturni fierent. is, quod eo loci nullam aram uiderat, desiderari credens ut a se constitueretur, aram empturus in urbem perrexit relictis qui fundamentorum constituendorum gratia terram ad solidum foderent. hi domini imperium exequentes, cum ad xx pedum altitudinem humo egesta peruenissent, animaduerterunt
Abbreviated transcription (Latin):
Num ingenti pestilencia
Iurbis agrique uastatẽ¬
tur Ualesius uix locuplex ru¬
stiee uite duobus filiis et filia
Ad desperacionem usq medicoꝵ
laborantibus aquam calidam
is a foco petens gembz mixꝰ
lares familiares ut periculũ
pueroram in ipius caput trans¬
ferrent orauit orta denide uox ẽ
hiturum eos saluos si cotinuo
flume thyberis deuectos tureu¬
tum portasset ibiq ex dius pris
et proserpisia ara petita aqua
reasset co predito magnorere
confusus quod et longu et ꝑi¬
culosa naiigacio imperabãtur
spe tñ dubia presentem metum
uincente pueros ad riremi thy¬
beuis protinus detulit hĩtabat¬
uilla sua prope uicinum sabiẽ
regiomis fictum ac lintre hostiã
petens nocte concubia ad mar¬
cium campum appulit saicien¬
tibusq egris succurrere cupies
igne in naigio non suppectã¬
le exgulrrnatore coguosãt aut
proul apparere funnum et ab
co ussus egredi. Chirentum id
nomen loco est ei cupide atrepto
calice aquam flumine haustã
io unde fumus erat aborrus ia

Expanded text:
Cum ingenti pestilentia urbs agrique uastarentur, Valesius uir locuples rusticae uitae duobus filiis et filia ad desperationem usque medicorum laborantibus aquam calidam iis a foco petens, genibus nixus lares familiares ut puerorum periculum in ipsius caput transferrent orauit. orta deinde uox est, habiturum eos saluos, si continuo flumine Tiberi deuectos Tarentum portasset ibique ex Ditis patris et Proserpinae ara petita aqua . eo praedicto magnopere confusus, quod et longa et periculosa nauigatio imperabatur, spe tamen dubia praesentem metum uincente pueros ad ripam Tiberis protinus detulit—habitabatuilla sua propter uicum Sabinae regionis Eretum—ac luntre Ostiam petens nocte concubia ad Martium campum appulit, sitientibusque aegris succurrere cupiens, igne in nauigio non suppetente ex gubernatore cognouit haud procul apparere fumum, et ab eo iussus egredi Tarentum—id nomen ei loco est—cupide adrepto calice aquam flumine haustam eo, unde fumus erat obortus, iam
Abbreviated transcription (Latin):
Itatuant. auratam nec
in ulle nec in nussa
parte ytalit quisquam priuis
aspexit quam a i. actilio.
glabrione equestri prĩ ponere¬
tur medem. pietatis cam aulẽ
cdem .p. Cornesio. Lentulo ⁊ .in.¬
lebio pamphilo consulibus
ip̃e dedicauerat compos uoti
fcũs rege. anricho apud ther¬

Expanded text:
Statuam auratam nec in urbe nec in ulla parte Italiae quisquam prius aspexit quam a. M'. Acilio Glabrione equestris patri poneretur in aede Pietatis. eam autem aedem P. Cornelio Lentulo M. Baebio Tamphilo consulibus ipse dedicauerat compos uoti factus rege Antiocho apud Ther
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ¶Lo imperio prop¬
ter niniam tarquinii
superbiam finito: consulatus
initium ualerius publicola
cum iumo bruto auspicatus
est: idemqz postea tres consu¬
latus acceptissimos populo
romano gessit: et plurimo¬
rum ac maximorum oꝑum
pretextu titulum imaginum
suarum amplificauit: cum
interim fastorum illud colu¬
men patrimonio ne ad excqui¬
arum quidem impensam suf¬
ficiente decessit: ideoq publica
pecunia ducte sunt: non acti¬
net ulteriore disputatione tã¬
ti uiri paupertatem scrutari:
abunde enim patet quid uiuꝰ
possederit: cui mortuo lectus
funebris et rogus defuit.

Expanded text:
o imperio propter nimiam Tarquinii superbiam finito consulatus initium Valerius Publicola cum Iunio Bruto auspicatus est idemque postea tres consulatus acceptissimos populo Romano gessit et plurimorum ac maximorum operum praetexto titulum imaginum suarum amplificauit, cum interim fastorum illud columen patrimonio ne ad exequiarum quidem inpensam sufficiente decessit, ideoque publica pecunia ductae sunt. non adtinet ulteriore disputatione tanti uiri paupertatem scrutari: abunde enim patet quid uiuus possederit, cui mortuo lectus funebris et rogus defuit.
Abbreviated transcription (Latin):
audenda. eciam popuisi. ro¬
Uerecundia est qui impi¬
gre se luboribus et periculis mili¬
ce offerendo dabat operã ne miꝑã¬
teribus capite censos sacramento
rogure cẽt necesse quorũ mima
mopia suspecta erat ideoqz his
publica acmia non commictebã¬
tur sid hanc diutma usurpaciõe
firmatã consuctudinẽ .C. mariꝰ
capite censum legendo militẽ ab¬
rupit cuus alioquĩ magnificus
sed nouitatis sue consciencia De¬
tustati non sane propicius me¬
morq si imilitars ignaria hu¬
militatem syernere perseueraret
se a maligno uirtutum inter¬
prete uelũt capite censum impe¬
ratorem compellari posse itaqz
fastidiosum delectus genus in
execcitibus romanis ob licteran¬
dum duxit ne talis note conta¬
gio ad ip̃ius quoq glorie sugil¬

Expanded text:
audanda etiam populi uerecundia est, qui inpigre se laboribus et periculis militiae offerendo dabat operam ne imperatoribus capite censos sacramento rogare esset necesse, quorum nimia inopia suspecta erat, ideoque his publica arma non committebant. sed hanc diutina usurpatione formatam consuetudinem C. Marius capite censum legendo militem abrupit, ciuis alioqui magnificus, sed nouitatis suae conscientia uetustati non sane propitius memorque, si militaria signa humilitatem spernere perseuerarent, se a maligno uirtutum interprete uelut capite censum imperatorem conpellari posse. itaque fastidiosum dilectus genus in exercitibus Romanis oblitterandum duxit, ne talis notae contagio ad ipsius quoque gloriae subgil
Abbreviated transcription (Latin):
Adem censor. cumi.P.
cecio sedicionis fimiẽde
gracia qua comicia ĩ humili¬
mi cuiusqz ptãtem redacta ac¬
cesserant omnemqz forensam
turbam in quatuor tm̃modo
tribus descripsit casq urba¬
nas appellauit quo tam salu¬
operibus excellens maximus
cognominatus est ẽ ranssa.¬

Expanded text:
dem censor cum P. Decio seditionis finiendae gratia, quam comitia in humillimi cuiusque potestatem redacta accenderant, omnem forensem turbam in quattuor tantummodo tribus discripsit easque urbanas appellauit. quo tam saluoperibus excellens Maximus cognominatus est. Lauda