comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lestia corporis. ipso sacratissimo uesperascente iam sab¬
bato paschali defunctus ẽ. Cuius corpus cũ longuis
esset efferendum: dir eodem sepeliri non potuit.
Cumque mora esset temporis ad explendum debitum
sepulturar. sorores eius morte illius afflicte. eucur¬
rtrunt flentes adurnerabilem fortunatum. rique
magnis uocib clamare corperunt. Scimus quia apos¬
tolorũ uitam tenes leprosos mundas. corcos inluminas.
ueni & resuscita mortuum nr̃um. Qui mox ut carum
fratr̃e cognouit. defunctum. flere ipse &ciam de mor¬
te illius coepit. risque respondit dicens. Recedite. &
hare dicere nolite. quia iussio ommipotentis dĩ est.
cui contra ire nullus hominum potest. Illis itaque
discidentib tristis exmorte eus mansit rpiscopus
S ubsequenti autem dir dominico. ante rxsurgentis
lucis crepusculum uocatis duobus diaconibus suis
perrexit addomum defuncti. Accrssit aalocum
ubi iacebat corpus exanime: ibiq se morationem

Expanded text:
lestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sablestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sabbato paschali, defunctus est. Cujus corpus cum longius esset efferendum, die eodem sepeliri non potuit. Cumque mora esset temporis ad explendum debitum sepulturae, sorores ejus, morte ejus afflictae, cucurrerunt flentes ad venerabilem virum Fortunatum, eique magnis vocibus clamare coeperunt: Scimus quia apostolorum vitam tenes, leprosos mundas, caecos illuminas, veni, et resuscita mortuum nostrum. Qui mox ut cognovit earum fratrem defunctum, flere ipse etiam de morte ejus coepit, eisque respondit, dicens: 201 Recedite, et haec dicere nolite, quia fussio omnipotentis Dei est, cui contraire nullus hominum potest. Illis itaque discedentibus, tristis ex morte ejus mansit episcopus. Subsequente autem die Dominico ante exsurgentis lucis crepusculum, vocatis duobus diaconibus suis, perrexit ad domum defuncti; accedensque ad locum ubi corpus jacebat exanime, ibi se in orationem
Abbreviated transcription (Latin):
atque ad gothum introgressus. benedictam aquam suꝑ
membra illius aspersit. Res mira. & uehementer stu¬
penda. Mox ut aqua benedicta gothi coxam contigit.
ita omnis fractura solidata ẽ & saluti pristinae coxa
restituta: ut hora cãdem delecto surgeret. & ascenso
equo ita coeptum iter ageret. ac si nullam umquam
larsionem corporis ꝑtulis set. Factũ que est: ut qui
sc̃õ uiro fortunato pueros cũ praetio reddere obordi¬
entia subiectus noluit. eos sine practio poena sub¬
actus daret. His igitur expletis. studebat adhuc
senex deeo & alia narrare. Sed quia non nulli ad¬
erant ad quos exhortandos occupabar. iamque dici
tardior hora incubuerat. facta uenerabilis fortu
nati diu mihi audire non licuit. quar audire si li¬
crat semꝑ uolo. Sed die alio idem senex remde illo
magis adhuc mirabilem narrauit dicens. In radẽ
tuteruna urbe. marcellus quidam bonae actionis
uir cũ duabus sororib suis habitabat. Qui uenunte mo¬

Expanded text:
atque ad Gothum introgressus, benedictam aquam super atque ad Gothum introgressus, benedictam aquam super membra illius aspersit. Res mira et vehementer stupenda! mox ut aqua benedicta Gothi coxam contigit, ita omnis fractura solidata est, et saluti pristinae coxa restituta, ut hora eadem de lecto surgeret, et ascenso equo ita coeptum iter ageret, ac si nullam unquam laesionem corporis pertulisset. Factumque est ut qui sancto viro Fortunato pueros cum pretio reddere obedientiae subjectus noluit, eos sine pretio poena subactus daret. His igitur expletis studebat adhuc senex de eo et alia narrare. Sed quia nonnulli aderant ad quos exhortandos occupabar, jamque diei tardior hora incubuerat, venerabilis Fortunati facta diu mihi audire non licuit, quae audire, si liceat, semper volo. Sed die alia idem senex rem de illo magis adhuc mirabilem narravit, dicens: In eadem Tudertina urbe Marcellus quidam, bonae actionis vir, cum duabus sororibus suis habitabat: qui eveniente mo
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq in eadem ciuitate ante brati petri apostoli ecle¬
siam uenisset. equa eius lapsus t̾. Qui cũ eoi cor¬
ruit. & eius max coxa confracta ẽ. ita ut induab
partib os esset diuisũ. Tunc leuatus in manibus.
reductus adhospitium ẽ. Qui festinus misit. &
purros quos premiserat reduxit. & uiro uenera¬
bili fortunato mandauit dicens. Rogo te pater.
mitte adme diaconum tuum. Cuius diaconus dum ad
iacent̾e̾ uenisset. pueros quos redditurũ se episcopo om¬
nino negauerat ad medium deduxit: eosque diacono illius
reddidit dicens. Uade & dic dño meo episcopo. quia male¬
dixisti mihi. ecce percussus sum. sed pueros quos quae¬
sisti recipe. & prome. intercede. Susceptos itaq pueru¬
los. adepiscopũ diaconus reduxit. Cui benedictã aquã
uenerabilis fortunatus statim dedit dicens. Uade citius.
& eam suꝑ iacentis corpus proice. Perrexit itaq diaconus.

Expanded text:
Cumque in eadem civitate ante beati Petri apostoli eccleCumque in eadem civitate ante beati Petri apostoli ecclesiam venisset, equo ejus pes lapsus est; qui cum eo corruit, et ejus coxa mox fracta est, ita ut in duabus partibus os esset divisum. Tunc levatus in manibus, reductus est ad hospitium. Qui festinus misit, et pueros quos praemiserat reduxit, et viro venerabili Fortunato mandavit, dicens: Rogo te, Pater, mitte ad me diaconum tuum. Cujus diaconus dum ad jacentem venisset, pueros quos redditurum se episcopo omnino negaverat, ad medium deduxit, eosque diacono illius reddidit, dicens: Vade, et dic domino meo episcopo: Quia maledixisti mihi, ecce percussus sum; sed pueros quos quaesisti, recipe, et pro me, rogo, intercede. Susceptos itaque puerulos diaconus ad episcopum reduxit, cui benedictam aquam venerabilis Fortunatus statim dedit, dicens: Vade citius, et eam super jacentis corpus projice. Perrexit itaque diaconus,
Abbreviated transcription (Latin):
abstulistis reddite. mihi hoc ur̃e gratiae munus pre¬
brte: Iunc is qui prior eoꝵ ẽẽ uidebatur. respondit
dicens Quic quid aliud p̃ceperis facere parati sumus.
nã istos puerulos nullatenus reddemus. Cui ue¬
nerandus uir blande minatus ẽ dicens. Contristas me.
& non audis patrem tuum. Noli me contristare : ne non
expediat. Sed idem gothus in cordis sui feritate ꝑ¬
manens. nrgando discessit. Diͤͤ uero altera digressu¬
rus. rursus adepiscopum uenit. quem eisdem ũbis
ꝓp̃dictis purrulis iterũ episcopus rogauit. Cũq ad
reddendum nullomodo consentire uoluisset. contris¬
tatus episcopus hixit. Scio quia tibi non expedit. qđ me
contristato discedis. Quȩ gothiis uerba despexit atq
ad hospitiũ reuersus eosdem puerulos de quib age¬
batur equis suꝑ impositos cũ suis hominib p̃misit.
ipse uero statim ascendens equum sub secutus est.

Expanded text:
abstulistis reddite, mihique hoc gratiae vestrae munus praeabstulistis reddite, mihique hoc gratiae vestrae munus praebete. Tunc is qui prior eorum esse videbatur, respondit dicens: Quidquid aliud praecipis, facere parati sumus, nam istos puerulos nullatenus reddemus. Cui venerandus vir blande minatus est, dicens: Contristas me, fili, et non audis patrem tuum: noli me contristare, ne non expediat tibi. Sed idem Gothus in cordis sui feritate permanens, negando discessit. Die vero altera digressurus, rursus ad episcopum venit, quem eisdem verbis pro praedictis puerulis iterum episcopus rogavit. Cumque ad reddendum nullo modo consentire voluisset, contristatus episcopus dixit: Scio quia tibi non expedit quod me contristato discedis. Quae Gothus verba despexit, atque ad hospitium reversus, eosdem pueros de quibus agebatur, equis superimpositos cum 200 suis hominibus praemisit. Ipse vero statim ascendens equum subsecutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tutertĩna ẽẽ ciuitate respondit. Cui in qu̾a: Quarso te
pater. fortunatũ episcopum nostio Quiait. Noui . & be¬
ne noui. Tunc ipse sub iunxit. Dic rogo siqua illius
miracula cognousti. & desideranti mihi qualis uir fu¬
erit in notesce. Quiait. Homo ille. longe fuit abistis
hominib quos uidemus modo. Nam quic quid ab omni¬
potente dõ petut. itadum peteret impetrauit. Cuius
hoc unum narro miraculum. quod ad presens animo
occurrit. Quodam nam que die gothi uixta tuter¬
tinam ciuitatem uenerunt. qui ad partes rauenar
ꝓperabant. Sed duos paruos puerulos depossessione
abstulerant quar possessio praefate tutertinae
ciuitati sub iacebat. Hoc cũ uiro sc̃issimo fortuna¬
to nuntiatũ fuisset:. ꝓtinus misit. atq eosdem¬
gothos ad se fecit uocari. quos blando sermone alloquens.
roꝵ prius studuit asprritate placare. & post intulit
dicens. Q uale uultis pretium dabo. & puerulos quos

Expanded text:
Tudertina civitate respondit. Cui inquam: Quaeso te, Tudertina civitate respondit. Cui inquam: Quaeso te, Pater, num Fortunatum episcopum nosti? Qui ait: Novi, et bene novi. Tunc ipse subjunxi: Dic, rogo, si qua illius miracula nosti, et desideranti mihi qualis vir fuerit innotesce. Qui ait: Homo ille longe fuit ab istis hominibus quos videmus modo. Nam quidquid ab omnipotenti Deo petiit, ita dum peteret impetravit. Cujus hoc unum narro miraculum, quod ad praesens animo occurrit. Quadam namque die Gothi juxta Tudertinam civitatem venerunt, qui ad partes Ravennae properabant, et duos parvos puerulos de possessione abstulerant, quae possessio praefatae Tudertinae civitati subjacebat. Hoc cum viro sanctissimo Fortunato nuntiatum fuisset, protinus misit, atque eosdemGothos ad se evocari fecit. Quos blando sermone alloquens, eorum prius studuit asperitatem placare, ac post intulit, dicens: Quale vultis pretium dabo, et puerulos quos
Abbreviated transcription (Latin):
edidit. cunctam rius rabiem in mansurtudin̾e mu¬
tauit. ita ut mitior post existeret quã ante illam
uesaniam fuisset. Tunc idem miles equum suum
quem celerrimo miraculi imperio asua uesama ui¬
dit inmutatũ. eidem sco uiro deerruit offerendũ.
Quem cũ suscipere ille renueret. ipse uero in precib
nedespiceretur rius oblatio ꝑseueraret. sc̃s uir mediã
duarũ partiũ uiam tenens. & petitionẽ militis audiuit.
& munus suscipere ꝓ exhibita uirtute recusauit.
Prius namq dignũ pretium praebuit. & post equum
qui sibi offerebatur accepit. Quia enuim si non susci¬
peret eum contristari conspexerat. caritate cogente.
emit quod necessariũ non habebat. Neque hoc silere
de huis uiri uirtutib debeo. quod ante dies fere duo¬
decim agnoui. Quidam namq adme deductus ẽ senex
pauper. atq ut mihi senum collocutio e̾e semꝑ amabi¬
lis solet. studiose hunc unde esset inquisiui. Qui se de

Expanded text:
edidit, cunctam ejus rabiem in mansuetudinem muedidit, cunctam ejus rabiem in mansuetudinem mutavit, ita ut postea mitior existeret, quam ante illam insaniam fuisset. Tunc idem miles equum suum, quem celerrimo miraculi imperio a sua vesania vidit immutatum, eidem sancto viro decrevit offerendum. Quem cum suscipere ille renueret, ipse vero in precibus, ne despiceretur ejus oblatio, perseveraret, sanctus vir mediam duarum partium viam tenens, et petitionem militis audivit, et munus recipere pro exhibita virtute recusavit; prius namque dignum pretium praebuit, et postea equum qui sibi offerebatur accepit. Quia enim si non susciperet, eum contristari conspexerat, charitate cogente emit quod necessarium non habebat. Neque hoc silere de hujus viri virtutibus debeo, quod ante dies fere duodecim agnovi. Quidam namque ad me deductus est senex pauper; atque ut mihi senum collocutio esse semper amabilis solet, studiose hunc unde esset inquisivi, qui se esse de
Abbreviated transcription (Latin):
sed laude boni qua ceteros praemunt. Quade re exis¬
timo hunc uirũ qui malignum spiritum in hospitalita¬
te suscepit. ostentationi potius intendisse quã operi.
ut meliora quã episcopus fecisse uideretur. quatinus
ipse susciperet eũ. quem uir dñi fortunatus expulisset.
Petrus. Vt dicitur ita ẽ. Nam finis operis probat: qđ
munda suscrptio in operatione non fuerit.
Uregorius: Alio aut̾ẽ tẽpore dum oculorũ quidam
lumen amississet. adhunc deductus. in tercessionis
eius opem petiit. & impetrauit. Nam cum uir dĩ orati¬
one facta eius oculis signum crucis in primeret. ab
eis ꝓtinus luce reddita. nox carcitatis abscessit. Pre¬
terea equus cuiusdam militis inrabiem fuerat uer¬
sus ita ut amultis teneri uix posset. sed quos cũq
potius set inuadere. eoꝵ membra morsib dilaniar&.
unc ut cumq amultis ligatus. ad uirũ dĩ deductus ẽ.
Qui mox ut eius capiti extensa manu signũ crucis

Expanded text:
sed laude boni qua caeteros premunt. Qua de re exissed laude boni qua caeteros premunt. Qua de re existimo hunc virum qui malignum spiritum in hospitalitatem suscepit, ostentationi potius intendisse quam operi, ut meliora quam episcopus fecisse videretur; quatenus ipse susciperet eum, quem vir Domini Fortunatus expulisset. PETR. Ita est ut dicis; nam finis operis probabat, quod munda intentio in operatione non fuerit. GREGOR. Alio quoque tempore, cum oculorum quidam lumen amisisset, ad hunc deductus intercessionis ejus opem petiit, et impetravit. Nam cum vir Dei oratione facta oculis ejus signum crucis imprimeret, ab eis, protinus luce reddita, nox caecitatis abscessit. Praeterea equus cujusdam militis in rabiem fuerat versus, ita ut a multis teneri vix posset: sed et quoscunque potuisset invadere, eorum membra morsibus dilaniaret. Tunc utcunque a multis ligatus 197 ad virum Dei deductus est. Qui mox ejus capiti extensa manu signum crucis
Abbreviated transcription (Latin):
eius animam excussit. Qui orbatus miser. uelquẽ
ipse susceperit. uelqu̾e episcopus expulisset agnouit.
erRus. Quidnam hoc ẽẽ dicimus ut occidendi
ausum in eius hospitio antiquus hostis acciperet. qui
hunc peregrinum aestimans. ad se hospitalitatis
gratia uocasset⁊ Gregorius Multa petre ui¬
dentur bona sed non sunt: quia bono animo non fiunt.
Vnde & in euangelio ueritas dicit. Si oculus tuus ne¬
quam fuerit totũ corpus tuum tenebrosu̾ erit :
quia cũ ꝑuersa ẽ intentio quar p̃cedit. prauum est
omne opus quod sequitur. quam uis rectũ esse ui¬
deatur. Ego namque hunc uirum quidũ quasi
hospitalitatẽ exhiberet. orbatus ẽ nonpietatis
opere delectatum aestimo: sedepis copi derogatione :
Nam porna subsequens innotuit: quia p̾cedens illa
susceptio sine culpa non fuit. Sunt namque non nul¬
li qui id circo bona facere student. ut gratiã aliene.
operationis obnubilent. nec pascuntur bono qđ faciunt.

Expanded text:
ejus animam excussit. Qui orbatus miser, vel quem ejus animam excussit. Qui orbatus miser, vel quem ipse susceperit, vel quem episcopus expulisset, agnovit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus, ut occidendi ausum in ejus hospitio antiquus hostis acciperet, qui hunc peregrinum aestimans, ad se hospitalitatis gratia vocasset? GREGOR. Multa, Petre, videntur bona, sed non sunt, quia bono animo non fiunt. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Si oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quia cum perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis esse rectum videatur. Ego namque hunc virum, qui dum quasi hospitalitatem exhiberet orbatus est, non pietatis opere delectatum aestimo, sed episcopi derogatione; nam poena subsequens innotuit, quia praecedens illa susceptio sine culpa non fuit. Sunt namque nonnulli, qui idcirco bona facere student, ut gratiam alienae operationis obnubilent; nec pascuntur bono quod faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& in uno corpore contrase adsistere legionis aciem
murnit. Cum non post multos dies ita sanam
atque in columen reddidit. acsi in eam ius pro¬
prium diabolus numquam habuisset. Alio
quoque tr̃pore idem uir omnipotentis dĩ famu¬
lus fortunatus exobsesso quodã homine. in¬
mundũ spiritũ excussit. Qui malignus spirit᷑
cũ uesperascente iam die secretã ab hominib horam cer¬
neret. peregrinum quempiam esse se simulans. circure
coepit ciuitatis platras & clamare. Ouirũ sem fortuna¬
tũ episcopum. ecce quid fecit. peregrinum hominem
de hospitio suo expulit. Quaero ubi requirscere debeã.
& inciuitate rius non inurnio. Iunc quidam in hospitio
cũ uxore sua & paruulo filio ad prunas sedebat. Qui
uocem eius audiens & quid ei episcopus fecerit requi¬
rens. hunc inuitauit hospitio. Sedere secum iuixta
prunas fecit. Cumque uicissim aliqua confabularen¬
tur. paruulum eius filium idem malignus spiritus
inuasit. atque in risdem prunis ꝓiecit. ibiq mox

Expanded text:
 in uno corpore contra se assistere legionis aciem invenit. Cum non post multos dies ita sanam atque incolumen reddidit, ac si in ea jus proprium diabolus nunquam habuisset. 196 Alio quoque tempore idem vir omnipotentis Dei famulus ex obsesso quodam homine immundum spiritum excussit. Qui malignus spiritus cum vesperascente jam die secretam ab hominibus horam cerneret, peregrinum quempiam esse se simulans, circuire coepit civitatis plateas et clamare: O virum sanctum Fortunatum episcopum! ecce quid fecit? peregrinum hominem de hospitio suo expulit. Quaero ubi requiescere debeam, et in civitate ejus non invenio. Tunc quidam in hospitio cum uxore sua et parvulo filio ad prunas sedebat, qui vocem ejus audiens, et quid episcopus ei fecerit requirens, hunc invitavit hospitio, sedere secum juxta prunas fecit. Cumque vicissim aliqua confabularentur, parvulum ejus filium idem malignus spiritus invasit, atque in easdem prunas projecit, ibique mox
Abbreviated transcription (Latin):
urticarũ &ueprium uixta densa suc crescere
frutreta conspiciens. exutus indumento
nudum se in illis spinarũ aculeis &urticarũ
incendis ꝓiecit. Ibique diu uolutatus toto ex
cis corpore uulneratus exiit. & ꝑ cũtis uul¬
nera eduxit a corpore. uulnus mentis: quia

Expanded text:
urticarum et veprium juxta densa succrescere urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia
Abbreviated transcription (Latin):
gratiã abestiali mente mutati sunt. Nomen
itaque eius ꝑ uicina loca cunctis in notuit. Fac¬
tum que ẽ : ut exillo iam temꝑore amultis fre¬
quentari coepisset. Qui cũ ei cibos deferrent
corporis ab eius ore in suo pectore alimenta re¬
ferebant uitae.: Quadam uero die dum solus ẽ&¬
temptator ad fuit. Nam nigra paruaque auis
quae uulgo merula uocatur circa eius faciem
uolitare coepit. eiusque uultui in portune insis¬
tere. ita ut capimanu posset. si hanc uir sc̃s tene̾re
uoluisset. Sed signo crucis edito. recessit auis.
Tanta autem carnis temptatio aui radem rece¬
dente secuta ẽ: quantam uir sc̃s numquam
fuerat expertus. Quandam namque aliquan¬
do feminã uiderat. quam malignus sp̃s ante
eius mentis oculos reduxit. Tantoque igne
serui dĩ animum inspecie illius accendit. ut
&iam pene deserere heremum uoluptate uic¬
tus deliberaret. Cum subito superna gratia
respectus ad semet ipsum reuersus ẽ : atque

Expanded text:
gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. CAPUT tentator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut iam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque
Abbreviated transcription (Latin):
eumq inspecu repperit. Cumque oratione
facta & benedicentes omnipotentem dñm¬
consedissent. post duleia uitae colloquia. is
qui aduenerat praesbiter dixit. Surge¬
& sumamus cibum: quia hodie pascha est
Cui uir dñi respondit dicens. Seto quia pas¬
cha est : quia uidere te merui: Longe quippe
ab hominib positus. quia die eodem paschalis e̾&¬
sollemnitas ignorabat. Uenerabilis aut̃t praes bit̃
rursus adseruit dicens. Ueraciter hodie resur¬
rectionis dominicat pasehalis dies ẽ. Abstinere
tibi minime congruit: quia & ego ad hoc missus sũ
ut dona omnipotentis dñi pariter sumamusn
Benedicentes igitur dm̃. sumpserunt cibum.¬
Expleta itaque refectione & colloquio. ad rcclesiã
praesbiter recessit. Eodem quoque tempore
hunc inspe culatitant̾e. &ĩa pastores inurnerunt.
Quem dum uestitũ pellibus inter frutecta cer¬
nerent. aliquam bestiã ẽe crediderunt. Sed
cognoscen tes dĩ famulũ. eorũ multi ad pietatis

Expanded text:
eumque latere in specu reperit. Cumque oratione eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum.Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
&iam resti paruum tintinnabulum inseruit.
ut ad sonum tintinnabuli uir dĩ cognosceret
quando sibi romanus pane preberet. quem
exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius
caritati in uidens alterius refectioni. cum
quadam die submitt pane conspiceret. iacta¬
uit lapidem: & tintinnabulũ fregit. Roma¬
nus tamen. modis congruentibus ministrare
uellet alabore quiescere & benedicti uita
mnexemplũ hominib demonstrare ut posita
super candelabrum lucerna claresceret. qua¬
tinus omnib qui indomo dĩ sunt luceret.
cuidam praesbitero longius manenti qui
refectione sibi in paschali festuitate para¬
uerat. ꝑuisum dñs apparere dignatus est
dieens. Tutibi delicias praeparas. & struus
m̃s illo in loco fame eruciatur n qui protinus
surrexit. atque in ipsa sollemnitate paschali
cũ alimentis quae sibi parauerat adlocum te¬
tendit. & uirum dĩ ꝑ abrupta montium per
concaua ualliũ ꝑdefossa terrarũ quaesiuit.

Expanded text:
etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit,
Abbreviated transcription (Latin):
aquas. Quar illic uidelicet aquarum abun¬
dantia in extenso prius laci colligitur. ad post¬
tremĩi uero in anme diriuatur. Quo dum
fugiens pergeret. monachus quidam romanus
nomine hunc euntem repperit. quotender&¬
requisiuit. Cuius cũ desiderium cognouisset.
& seeretum tenuit & adiutoriũ impendit. eiq
scãe conuersationis habitum tradidit. & u
quantum licuit ministrauit. Uir autemdĩ
adeundem locum per ueniens in artissimo
specu se tradidit. Tribus annis excepto romano
monacho. hominibus in cognitus mansit.
Qui uidelicet romanus non longe in monasterio
sub adeo dati patris regulam degebat. Sed pre
eiusdem patris sui oculis furabatur horas. &
quem sibi admanducandum subripere poterat
diebus certis benedicto panem ferebat. Ad
eundem uero specũ aromani cella iter nonerat.
quia excelsa de super rupis eminebat. sed ex
eadem rupe in longissimo fune religatum
romanus de ponere pane consueuerat. Inqua

Expanded text:
aquas. Quae illic videlicet aquarum abunaquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderrequisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua
Abbreviated transcription (Latin):
secum utrisque fracti capisterui partibi se se
cum lacrimis inorationem dedit. Qui aboratione
surgens. ita iuxta se uas sanum repperit. ut in
eo fracturae inurniri uestigia nulla potuissent.
Mox autem nutricem suam blande consolatus
ei sanum capisterium reddidit. quod fractum
tulerat. Quae res in loco eodem acunctis est
agnita . atque intanta admiratione habita:
ut hoc ipsum capisterium eius loci in cole in
ecclesie ingressu suspenderent. quatinus &¬
praesentes & secuturi omnes agnoscerent.
benedictus puer conuersionis gratiam aquan¬
ta perfectione coepisset. Quod annis multis
illic ante oculos omnium fuit. & usque ad
haec langobardorum tempora suꝑ fores eccle¬
siae pependit. Sed benedictus plus appetens
mala mundi perpeti quam laudes. ꝓ dõ
extolli. nutricem suam occulte fugiens. deserti
loci secessum petut. cui sub lacus uocabulum
ẽ : qui aromana urbe quadraginta fere milib
distans. frigidas atque per spicuas emanat

Expanded text:
secum utrisque fracti capisterii partibus, sese secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit ut in eo inveniri fracturae nulla vestigia potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et pluextolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat
Abbreviated transcription (Latin):
tis lateranensi monasterio p̃fuit. simplicio qui con¬
gregationẽ illius post rum tertius rexit. honorato
&iam qui nunc ad huc cellae eius inqua prius conuer¬
satus fuerat pre ẽ. hic itaque cum iam relictis littr¬
rarũ studus petere deserta de creuisset. nutrix
quae hunc artius amabat sola secuta ẽ. Cumque
ad locum uenissent quifide dicitur. multisque ho¬
nestioribus uiris caritate se illic detinentibus in
brati petri ecclesia demorarentur: prae dicta
nutrix illius adpur gandum triticum auicinis mu¬
lierib praestari sibi capisterium petit. Quod suꝑ
mensam in caute derelictum. casu accidente frac¬
tũ ẽ : sicque ut induabus partib inuenire tur
diuisum. Quod mox ut rediens nutrix illius in
urnit. uehementissime flere corpit. quia uasqđ
praestitum acceperat. fractũ uidebat. Bene dic¬
tus autẽ religiosus & pius puer cũ nutric̃e suã
flere conspiceret. eius dolori conpassus. ablatis

Expanded text:
tis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui contis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, prrarum studiis petere deserta decrevisset, nutrix quae hunc arctius amabat, sola secuta est. Cumque ad locum venisset qui Enfide dicitur, multisque honestioribus viris charitate se illic detinentibus, in beati Petri apostoli ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis gratia benedictus & nomi¬
corgerens srnibe. artat̃r quippe
moribus transsiens. nulli animum
uoluptati dedit. Sed dum in hac terra ad hue
esset quo tẽporaliter libere uti potuisfet.
despexit iam quasi aridum mundum cum
flore. Qui liberiori genere exprouintia
nursiat exortus. romar liberalibus litterarũ
studus traditus fuerat. Sed cũ in eis multos ire
per abrupta uitiorum cerneret. eum quẽ quasi
Miningressu mundi posuerat retraxit pedem.
ne siquid de scientia eius at tingeret. ipse quoq
post modum in immane p̃cipitium totus iret.
D espectis itaque litterarũ studis. relicta domo¬
rebus que patris. soli dõ placere desiderans. scãe con¬
uersationis habitũ quaesiuit. Recessit igitur scien¬
ter nescius. & sapienter indoctus. Huius ego omnia
gesta non didici. sed pauca quar narro quat tuor disci¬
pulis illius referentibus agnoui. constantino scilic&
reuerentissimo ualde uiro qui ei in monasteru regi¬
mine successit. ualentiniano quoque qui annis mul¬

Expanded text:
rabilis, gratia Benedictus et nomicor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domorebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis mul
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis gratia benedictus & nomi¬
ne: ab ipso pueritiae suar t̾rƿore
corgirens senibe. artat̃r quippe
moribus transsiens. nulli animum
uoluptati dedit. Sed dum in hac terra adhue
esset quo tẽporaliter libere uti potuisset.
despexit iam quasi aridum mundum cum
flore. Qui liberiori genere exprouintia
nursiat exortus. romae liberalibus litterarũ
studus traditis fuerat. Sed cũ in eis multos ire
per abrupta uitiorum cerneret. eum quẽ quasi
in ingressu mundi posuerat retraxit pedem.
ne siquid de scientia eius attingeret. ipse quoq
postmodum in immane p̃cipitium totus iret.
Pespectis itaque litterarũ studis. relicta domo
utilitati proximorũ. & inquantũ dõ largiente u
qđ anima post carn̾e̾ uiuat. sub sequenti hoc quari¬

Expanded text:
rabilis, gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo utilitati proximorum, et, in quantum Deo largiente valuero, quod anima post carnem vivat subsequenti hoc quar
Abbreviated transcription (Latin):
na quae fiunt bonae uitr testimonium ferunt.
quarso adhuc siqua sunt referas: ut esurientem
me ꝑ exempla bonorũ pascas. Gregorius. Uel¬
lem tibi in laudibus redemptoris de uiri uenera¬
bilis benedicti miraculis aliqua narrare. sedad
harc explenda hodiernum tr̃pus uideo non posse
sufficere. Liberius itaque hoc loquimur: si aliud

Expanded text:
na quae fiunt, bonae vitae testimonium ferunt, quaeso te adhuc si qua sunt referas, ut esurientem me per exempla bonorum pascas. GREGOR. Vellem tibi in laudibus redemptoris de viri venerabilis Benedicti miraculis aliqua narrare, sed ad haec explenda hodiernum tempus video non posse sufficere. Liberius itaque haec loquemur, si aliud
Abbreviated transcription (Latin):
OSTQUAM DEPARADYSN gaudiis culpa exigen¬
te expulsus ẽ primus humani grneris parens
nã urnit. quia prccando extra sem&ipsum fusus iam
illa celestis patru gaudia que prius contemplabatur
uidere non potuit. In paradiso quippr homo adsi¬

Expanded text:
ostquam de paradisi gaudiis, culpa exigente, expulsus est primus humani generis parens, aerumnam, quia peccando extra semetipsum fusus, jam illa coelestis patriae gaudia, quae prius contemplabatur, videre non potuit. In paradiso quippe as
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit. ut uel ꝑcussꝰ alibi grauit̾ senti¬
re non possit. S mox iterum ut se manꝰ
a cerebri impressione suspenderit. ad
intellectum consuetudinariũ redit.
uocem sensumq recipiens. quid de ipso
iam agatur agnoscit. Quod in aliis utiq
membris noñ ꝓbatur accidere. quãuis
rem ꝑtinentia ñ minuna signa ꝓueni¬
unt. Dam cum fuerit aliquis nimia
indignatione flaminatꝰ. animũq suũ¬

Expanded text:
enit, ut vel percussus alibi graviter, sentire non possit; sed mox iterum, ut se manus a cerebri impressione suspenderit, ad intellectum consuetudinarium redit, vocem sensumque recipiens, quid de seipso jam agatur agnoscit. Quod in aliis utique membris non probatur accidere, quamvis rem pertinentia non minima signa proveniunt. Nam cum fuerit aliquis nimia indignatione flammatus, animumque suu
Abbreviated transcription (Latin):
Ille siquidẽ benedicit᷑ dõ astare. qͥ dignꝰ
potest eiꝰ conspectib apparere. sic̃ hely¬
as de se dicit. Uiuit dñs in cuiꝰ conspec¬
tu asto. Supͣ dixit exaudies. hic addit᷑
& uidebo Qm̃ in illa resurrectione
ipsum conspiciet. cui hic scĩs orationib

Expanded text:
Ille siquidem bene dicitur Deo astare, qui dignus Ille siquidem bene dicitur Deo astare, qui dignus potest ejus conspectibus apparere; sicut Elias de se dixit: Vivit Dominus, in cujus conspectu asto . Supra dixit, exaudies: hic additur, Et videbo, quoniam in illa resurrectione ipsum conspiciet, cui hic sanctis orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
sententia repperiri. Ouapt̾ mane dep̾ca-¬
tur. qui in lucida degere conuersatione
dinoscit᷑. Tunc enim mane dicimꝰ. qͣndo
discussis tenebris. clari luminis aduentꝰ
insulserit. Eccłia enĩ quȩ se cognoscit
babuisse tenebras peccatoꝵ. & de nocte
mundi istiꝰ congregatã. tẽ se exaudiri
merito credidit. cum in lucẽ celestis con¬
uersationis erupit. Repent qͦ mane.
quia necessario mentẽ lucidã beneficio
dñi astare suis sẽꝑ orationib sentiebat.
Et intuere quare mane dictũ est. scilicet
cũ in ipso exordio bonoꝵ actuũ uerita¬
tem ceꝑit mens clarificata cognoscere.
ne putares post peccata morã fieri. qua
potuisset audiri. sicut ierechiel ꝓpħa.
dicit. Impiꝰ quacũq die se auerterit ab
impietate sua. om̃s impierates eiꝰ ñ ert̃
in nemoria. Astare est enĩ. p̾sentem
semꝑ assistere. Per hoc aut̃ uerbũ: re¬
ligiose deuotionis continuitas indicatur.

Expanded text:
sententia reperiri. Quapropter mane deprecasententia reperiri. Quapropter mane deprecatur, qui in lucida degere conversatione dignoscitur. Tunc enim mane dicimus quando discussis teninfulserit. Ecclesia enim, quae se cognoscit habuisse tenebras peccatorum et de nocte mundi istius congregata, tunc se exaudiri merito credit, cum in lucem coelestis conversationis erupit: repetit quoque mane, quod necessario mentem lucidam beneficio Domini astare sui semper orationibus sentiebat. Et intuere, quare mane dictum est, scilicet cum in ipso exordio bonorum actuum veritatem coeperit mens clarificata cognoscere: ne putares post peccatum moram fieri, qua potuisset audiri, sicut Ezechiel propheta dicit: « Impius quacunque die se averterit ab impietate sua, omnes impietates ejus non erunt in memoriam . » Astare est enim praesentem semper assistere. Per hoc autem verbum religiosae devotionis continuitas indicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uerit pͥncipatũ. Dicit enĩ rex m̃s &
d̾s m̃s. adiciens qm̃ ad te orabo dñe.
S his trib ꝑsonis. non dixit intendite.
s intende. qm̃ eccłia catholica unũ dm̃
scãm p̾dicat trinitatem: Non ut sabel¬
liꝰ confuse s distincte atq ꝑfecte. Pater
& filiꝰ & sp̃s sc̃s ñ tres dii. s unꝰ est ds̾
Nichil aut̃ ibi ampliꝰ minꝰ ue est. nisi
in arriana prauitate. que se tot scłis
adhuc non cognoscit errare. Inruere
etiam ipsoꝵ uocabuloꝵ mirabilẽ dis-¬
pensationẽ. Priꝰ ponit regẽ. qͦ nomĩe
scripture diuine frequent̃ appellant
ipse testat᷑ cũ dicit. Per me itur ad pa¬
trem. Deinde dicit patrẽ dm̃. tercio
ꝑsonas expͥmendas uideant᷑. eẽ. discreta.
unꝰ tam̃ ꝑfecte creditur ac dicitur d̃s.
sicut legitur. Audi isrł. dñs ds tiuis.
ds unꝰ est. Quappt̃ sigatur aninuis
salutaris ista sententia. Distinctio in
stat. eẽ. iungendum. ut ꝑfecta possit

Expanded text:
verit principatum? Dicit enim: Rex meus et verit principatum? Dicit enim: Rex meus et Deus meus, adjiciens: Quoniam ad te orabo, Domine. Sed his tribus personis non dixit intendite, sed intende: quoniam Ecclesia catholica unum Deum, sanctam praedicat Trinitatem; non ut Sabellius confuse, sed distincte atque perfecte. Pater iritus sanctus non tres dii, sed unus est Deus. Nihil autem ibi amplius minusve est, nisi in Ariana pravitate, quae se tot saeculis adhuc non cognoscit errare. Intuere etiam ipsorum vocabulorum mirabilem dispensationem. Prius ponit Regem: quo nomine Scripturae divinae frequenter appellant ipse testatur, cum dicit: Per me itur ad Patrem . Deinde dicit Patrem Deum; tertiopersonas exprimendas videantur esse discreta, unus tamen perfecte creditur ac dicitur Deus, sicut legitur: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Quapropter figatur animis salutaris ista sententia: distinctio in stat esse jungendum, ut perfecta possit
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ad te orabo dñe. Supͣ dixit intellis
clamorem meũ. modo dicit intendẽ
uoci orationis meȩ. ut declararet graus¬
uem hanc. eẽ. ꝑfectam. quȩ affectũ meu¬
tis inflammat. Quappt̾̃ discutiendum
est: quare nutans uerbis sensꝰ nr̃os il¬
misceat: Intende dicit uoci. que solet au¬
diri. Propterea quia ds non partib mẽ¬
broꝵ sensꝰ istos discerut. s una uirtute
cuncta ꝑagit. Ille enĩ que a nobis uiden¬
tur audit. & que a nob̾ audiunt᷑ uidet.
& quȩ a nob̃ cogitant᷑ intro inspicit. nec
est quicquã qd̾ eiꝰ lumini se possit ab¬
scond̾e. Hoc schema dicit᷑ metabole. id :
iteratio uniꝰ rei. sub uarietate uerboꝵ.
Trina enĩ repeticione unũ idemq signi¬
ficat. Dixit enim. uerba mea aurib
ꝑcipe dñe. deinde intellige clamorem
meũ. tercio uitende uoci orationis meȩ
Os totũ ad unã respicit peticionẽ: Le si
diceret. Exaudi orationem meã. Se¬
siculo beata ęccłia tercio celestẽ nomina¬

Expanded text:
m ad te orabo, Domine. Supra dixit: Intellige clamorem meum; modo dicit: Intende voci orationis meae, ut declararet orationem hanc esse perfectam, quam affectus mentis inflammat. Quapropter discutiendum est quare mutatis verbis sensus nostros immisceat? Intende, dicit, voci, quae solet audiri: propterea quia Deus non partibus membrorum sensus istos discernit, sed una virtute cuncta peragit. Ille enim quae a nobis videntur, audit; et quae a nobis audiuntur, videt; et quae a nobis cogitantur, intro inspicit; nec est quidquam, quod ejus lumini se possit abscondere. Hoc schema dicitur metabole, id est iteratio unius rei sub varietate verborum: trina enim repetitione unum idemque significat. Dixit enim: Verba mea auribus percipe, Domine; deinde: intellige clamorem meum; tertio: intende voci orationis meae quod totum ad unam respicit petitionem; ac si diceret: Exaudi orationem 25 meam. Sesiculo beata Ecclesia tertio coelestem nomina
Abbreviated transcription (Latin):
illis hereditas. Et id̾o in et̾nũ exultabt̃.
quia de et̾no dño głabunt᷑. Om̃s qͥ dili¬
gunt nom̃ tuũ. significat in illa patru
felici om̃s quidẽ dñi participatione głari.
quamuis in effabili dispensatione pro
meritoꝵ qualitate unicuiq se iudeatur
maiestas scã concedere. Qm̃ tu dñe¬

Expanded text:
illis haereditas; et ideo in aeternum exsultabunt, illis haereditas; et ideo in aeternum exsultabunt, quia de aeterno Domino gloriabuntur. Omnes qui diligunt nomen tuum. Significat in illa patria felici, omnes quidem Domini participatione gloriari; quamvis ineffabili dispensatione pro meritorum qualitate unicuique se videatur majestas sancta concedere. Quon
Abbreviated transcription (Latin):
est sinis. dum continue ꝑcepta p̃remia
possident᷑. Intuere qd̾ in et̃num exulta¬
re dicit sꝑantes in dño. qm̃ in ista tempo¬
ralitate gaudere uident᷑ & impii. in fu¬
turũ aut̃ sola exultabit semꝑ eccłia.
t in habitabis in eis. & głabunt᷑ in te õs
qͥ diligunt nom̃ tuũ. De suꝑiore uersu
pendet ista sententia. quȩ tangi quidẽ
potest. s ad liquidum non ualet expla-¬
nari. Nam si queras quȩ sit illa pollici¬
tatio quam suꝑiꝰ dixit in et̾nũ exaltabt̃.
audi dictum breuit᷑. & habitabis ĩ eis.
O magna & ineffabilis largitas donatoris.
Quid̾ simile potest dari. quã ubi cognoscit᷑
rerũ dñs ipse concedi:Nam quilibet
munificus donat illa que possidet. ds¬
qui est meffibile bonũ: se largit᷑ in p̃¬
mio. Et quid iã potest. cẽ. simile. quã
cũ nos bonoꝵ om̃ium ceꝑit auctor im¬
plere:E łabunt᷑ dixit. quia effectu
ꝑsruent᷑ optato. In te: quia tu es ꝓmissa

Expanded text:
est finis, dum continue percepta praemia est finis, dum continue percepta praemia possidentur. Intuere quod in aeternum exsultare dicit sperantes in Domino, quoniam in ista temporalitate gaudere videntur et impii; in futuro autem sola exsultabit semper Ecclesia. Inhabitabis in eis. Et gloriabuntur in te omnes qui diligunt nomen tuum. De superiori versu pendet ista sententia, quae tangi quidem potest, sed ad liquidum non valet explanari. Nam si quaeras quae sit ista pollicitatio quam superius dixit: in aeternum exsultabunt? audi dictum breviter: et inhabitabis in eis. O magna et ineffabilis largitas donatoris! Quid simile potest dari, quod ibi cognoscitur rerum Dominus ipse concedi? Nam quilibet munificus donat illa quae possidet; Deffabile bonum, se largitur in praemio. Et quid tam potest esse simile quam cum nos bonorum omnium coeperit auctor implere? Gloriabuntur, dixit: quia effectu perfruuntur optato. In te: quia tu es promissa
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. Per banc sententiã disciniꝰ. quod
tantũ unusqͥsq a diuinitate repellitur.
quantũ eiꝰ peccata cumulant᷑. Quanti¬
tas enĩ delicti. mensura repudii est. dũ
tantũ ab illo reus longior reddit᷑. q̃ntũ
numeroso crimine dilatat᷑. Expelle.
ꝓpt̾ cogitationes p̃sumptas dicit᷑. quia
iam temeraria uoluntate decepti. uide¬
bant᷑ sibi bonis om̃ib intromissi. Ex¬
pulsos enĩ illos dicimꝰ qͥ de loco aliquo
interiori iactant᷑. Eracerbauerunt enĩ
egroti mali medicũ bonũ. qͥ remedia
salutis suȩ insensibili duricia respuert̃.
tributiones asseruit. nunc eccłia redit
ad scõs. quoꝵ congregatione beata dinos¬
citur. ne sileret bonoꝵ p̃mia. quȩ noue¬
rat. eẽ. uentura. Considã qd̃ ea quȩ in
capite uersꝰ supplicans petit. sequenti
parte eadẽ ꝓmittit. ne putaret᷑ ambi¬
guũ qd̾ ceruissime sꝑabat᷑. cẽ. uenturũ.
Et ne crederet᷑ temporalis esse leticia.
dictũ est in et̾num. ubi giuidii nuliꝰ

Expanded text:
ne. Per hanc sententiam discimus, quod tantum unusquisque a Divinitate repellitur, quantum ejus peccata cumulantur. Quantitas enim delicti mensura repudii est: dum tantum ab illo reus longior redditur, quantum numeroso crimine dilatatur. Expelle, propter cogitationes praesumptas, dicitur: quia jam temeraria voluntate decepti, videbantur sibi bonis omnibus intromissi. Expulsos enim illos dicimus, qui de loco aliquo interiore jactantur. Exacerbaverunt enim aegroti mali medicum bonum, qui remedia salutis suae insensibili duritia respuerunt.tributiones asseruit, nunc Ecclesia redit ad sanctos, quorum congregatione beata dignoscitur: ne sileret bonorum praemia quae noverat esse ventura. Considera quod ea quae in capite versus supplicans petit, sequenti parte eadem promittit: ne putaretur ambiguum quod certissime sperabatur esse venturum. Et ne crederetur temporalis esse laetitia, dictum est: in aeternum: ubi gaudii nullus
Abbreviated transcription (Latin):
uam suauis oratio scẽ matris audita
est. que nos & fide generat. & religio
institutione confirmat. ignaros docet.
paluulos fõuet. afflictos releuat. & illos
ad ꝓpria ubera nutriendos colligit. qͥs
sui dogmatis. eẽ. cognoscit. Supplicat
enĩ ut rogare discamꝰ. malos resugit.
ut pessimos execrem᷑. Confidit in dño.
ut & nos de ipso presumere debeainꝰ Sic
tamquã ueneranda mat̾ uerba tradit.
pariuilis ad loquendũ. ut in nob̾ coales¬
cens orationis affectꝰ. & psalmodiã p̃stet
humanis actib consolatricẽ. & congruen¬
tem diuinis iussionib actionẽ. Loqua¬
mur gͦ qd̾ ammonet. & sipiamꝰ qd̾ cred̾.
amemꝰ certe qd̾ diligit. ut cũ eiꝰ animũ
sequimur. tc̃ ipsiꝰ silii sine dubitatione
reddamur. Quintꝰ aut̃ numerꝰ in quo
hic psalmꝰ noscit᷑ constitutꝰ tribuendꝰ est
pentateucho. qd̾ sola eccłia catholica uere
intelligit. quȩ ꝓmissam atq expectatã
plenitudinẽ legis accepit. E xplic

Expanded text:
uam suavis oratio sanctae matris audita uam suavis oratio sanctae matris audita est, quae nos et fide generat, et religiosa institutione conformat. Ignaros docet, parvulos fovet, afflictos relevat, et illos ad propria ubera nutriendos colligit, quos sui dogmatis esse cognoscit. Supplicat enim, ut rogare discamus; malos refugit, ut pessimos exsecremur; confidit in Domino, ut et nos de ipso praesumere debeamus. Sic tanquam veneranda mater, verba tradit parvulis ad loquendum; ut in nobis coalescens orationis affectus, et psalmodiam praestet humanis actibus consolatricem, et congruentem divinis jussionibus actionem. Loquamur ergo quod admonet, sapiamus quod credit, amemus certe quod diligit, ut cum ejus animum sequimur, tunc ipsius filii sine dubitatione reddamur. Quintus autem numerus, in quo hic psalmus noscitur constitutus, tribuendus est Pentateucho, quod sola Ecclesia catholica vere intelligit, quae promissam atque exspectatam plenitudinem legis accepit.