comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lite. Hoc t̃ qđ ex ore illoꝵ audi¬
stis facite: qđ in oꝑe uidetis face¬
re nolite. Bicunt enĩ inqͥt: & ñ
faciunt. Ergo quãuis ñ faciant:
tam̃ dicunt. S alio loco tales ar¬
guens. hypocrite inqͥt quomͦ po¬
testis bona loqui: cũ sitis mali:
Ac ꝑ hoc etiã que dicunt. qñ bo¬
na dicunt. ñ ipsi dicunt: uolun¬
tate scilicet atq oꝑe negando qđ
dicunt. Unde contingit:. ut ho¬
mo disertꝰ & malus sermonẽ quo
u̾itas p̾dicet᷑ dicendũ ab alio non
diserto s bono. ipse cõponat. Qđ
cũ fit: ipse a se ipso tradit alienũ:
ille ab alieno accipit suũ. Cũ uͦ
boni fideles bonis fidelib hanc
oꝑam cõmendant: utriq sua
que ñ ipsi cõponere potuert̃: qui
scđm illa composite uiuunt. Siue
bet iamiamq dicturꝰ. siue qđ ad
popłm dicendũ. uł ab eis qͥ uolue¬
rint ut potuerint legendũ est
dictaturus: oret ut cls sermonẽ
bonũ det in os eiꝰ. Si enĩ regina

Expanded text:
lite; hoc est, Quod ex ore illorum audilite; hoc est, Quod ex ore illorum auditis, facite; quod in opere videtis, facere nolite: dicunt enim, inquit, et non faciunt . Ergo quamvis non faciant, dicunt tamen. Sed alio loco tales arguens: Hypocritae, inquit, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Ac per hoc et ea quae dicunt, quando bona dicunt, non ipsi dicunt, voluntate scilicet atque opere negando quod dicunt. Unde contingit ut homo disertus et malus, sermonem quo veritas praedicetur, dicendum ab alio non diserto sed bono, ipse componat; quod cum fit, ipse a seipso tradit alienum, ille ab alieno accipit suum. Cum vero boni fideles bonis fidelibus hanc operam commodant, utrique sua quae non ipsi componere potuerunt, qui secundum illa composite vivunt. CAPUTbet jamjamque dicturus, sive quod apud populum dicendum vel ab eis qui voluerint aut potuerint legendum, est dictaturus; oret ut Deus sermonem bonum det in os ejus. Si enim regina
Abbreviated transcription (Latin):
idipsũ dicant om̃s : & ñ sint in
eis scismata. Nec det̾rendi sunt
arguit eos qͥ furantur uerba eiꝰ.
unusqͥsq a ꝓximo suo. Q enĩ
furant᷑. alienũ auferunt. Uer¬
bũ aut̃ di ñ est ab eis alienũ: qͥ
obtẽꝑant ei. Potiusq ille dicit
aliena: qͥ cũ dicat bene. iuuit
male. Quecunq enĩ bona dicit.
ei ex cogitari uident᷑ ingenio: s
ab eiꝰ morib aliena st̃. Eos itaq dix
qłs furari u̾ba sua: qͥ boni uolunt
uderi loquendo quȩ di sunt: eũ
sint mali faciendo que sua sunt.
Nec sane ipsi dicunt bona que di¬
cunt: si diligent᷑ attendas. Quo¬
mͦ enĩ dicunt uerbis: qđ negant
factis: Non enĩ frustra de talib
ait apłs. Confitent᷑ se nosse d̃m:
factis aut̃ negant. Modo gͦ qͦdã
ipsi dicunt ⁊ & rursus alio modo
non ipsi dicunt: qm̃ utrunq ue¬
rũ est qđ ueritas ait. De talib
enĩ loquens: que dicunt inquit
facite: que aũ faciunt facere no¬

Expanded text:
idipsum dicant omnes, et non sint in idipsum dicant omnes, et non sint in eis schismata. Nec deterrendi sunt eos qui furantur verba ejus, unusquisque a proximo suo . Qui enim furantur, alienum auferunt; verbum autem Dei non est ab eis alienum, qui obtemperant ei: potiusque ille dicit aliena, qui cum dicat bene, vivit male. Quaecumque enim bona dicit, ejus excogitari videntur ingenio, sed ab ejus moribus aliena sunt. Eos itaque dixit Deus furari verba sua, qui boni volunt videri, loquendo quae Dei sunt; cum mali sint, faciendo quae sua sunt. Nec sane ipsi dicunt bona quae dicunt, si diligenter attendas. Quomodo enim dicunt verbis, quod negant factis? Non enim frustra de talibus ait Apostolus: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Modo ergo quodam ipsi dicunt, et rursus alio modo non ipsi dicunt, quoniam utrumque verum est quod Veritas ait. De talibus enim loquens. Quae dicunt, inquit, facite; quae autem faciunt, facere no
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ non solũ eloquent̾ uerũ etiã sapi¬
ent̾ dicere ÷ nssi uerba in sũmisso
genere sufficientia. in temꝑato splen¬
dentia. in grandi uehem̃tia. ueris
tam̃ reb quas audiri oportet ad hi¬
bere: S qui utrunq ñ potest: di¬
cat sapient̾ qđ ñ dicit eloquent̾:
potius quã dicat eloquent̾ qđ di¬
cit insipient᷑. Si aut̃ nec hoc qui¬
dem potest: ita conu̾set᷑ ut ñ so¬
lũ sibi p̾miũ comparet : s & p̃be¬
at aliis exemplũ: & sit eiꝰ quasi co¬
pia dicendi. forma uiuendi. Sũt
sane quidã qͥ bene ꝓnuntiare po¬
ssunt: qͥd aut̃ ꝓnuntient excogi¬
tare ñ possunt. Qđ si ab aliis su¬
mant eloquent̾ sapient̾q conscͥp¬
tũ. memorieq cõmendent. atq
ad popłm ꝓferant: si eã ꝑsonã ge-¬
runt. ñ imꝑbe faciunt etiã. Sic
enĩ qđ ꝓfect᷑o utile ẽ multi p̾dica¬
tores ueritatis fiuint. nec multi
magistri ⁊ si unius ueri magist᷑

Expanded text:
ergo non solum eloquenter, verum etiam sapiergo non solum eloquenter, verum etiam sapienter dicere, nisi verba in submisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia, veris tamen rebus, quas audiri oporteat, adhibere? Sed qui utrumque non potest, dicat sapienter quod non dicit eloquenter, potius quam dicat eloquenter quod dicit insipienter. CAPUT dem potest, ita conversetur, ut non solum sibi praemium comparet, sed et praebeat aliis exemplum et sit ejus quasi copia dicendi, forma vivendi. Sunt sane quidam qui bene pronuntiare possunt, quid autem pronuntient, cogitare non possunt. Quod si ab aliis sumant eloquenter sapienterque conscriptum, memoriaeque commendent, atque ad populum proferant, si eam personam gerunt, non improprie faciunt. Sic enim, quod profecto utile est, multi praedicatores veritatis fiunt: nec multi magistri, si unius rei magistri
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Ad nichil enĩ utile ẽ: nisi
ad subu̾sionẽ audientiũ. Neq enĩ
hoc icło dictũ est: ut aduersariis
oppugnantib ueritatẽ. nichil nos
ꝓ ueritate dicamꝰ. Et ubi erit. qđ
cũ ostenderet qualis esse ep̃s cle¬
beat. ait int̾ cȩt̾a : ut potens sit
in doctrina sua contͣdicentes redar-¬
guere: Herbis enĩ contendere. ẽ
non curare quomͦ error u̾itate uin-¬
cat᷑ : s quomͦ tua dictio dictioni pͣ¬
ferat᷑ alteriꝰ. Porro qͥ ñ uerbis con¬
tendit. siue sũmisse. siue temꝑate.
siue grandit̾ dicat ⁊ il agit uerbis
ut ueritas padeat. ueritas placeat.
u̾itas moueat : qm̃ nec ipsa quȩ p̃¬
cłpti id est finis plenitudo legis
est caritas ullomͦ esse recta potest.
si ea que diligunt᷑ ñ uera s falsa
st̃. Sic̃ aut̃ cuiꝰ pulchrũ corpꝰ et
deformis ẽ animꝰ magis dolendus
est quã si deforme haberet corpꝰ:
ita qͥ eloquent̾ ea que falsa st̃ di-¬
cunt. magis miserandi. quã si
talia deformit̾ dicerent. Quid ẽ

Expanded text:
dere; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium . Neque enim hoc ideo dictum est, ut adversariis oppugnantibus veritatem, nihil nos pro veritate dicamus. Et ubi erit quod cum ostenderet qualis esse episcopus debeat, ait inter caetera: Ut potens sit in doctrina sana et contradicentes redarguere ? Verbis enim contendere, est non curare quomodo error veritate vincatur, sed quomodo tua dictio dictioni praeferatur alterius. Porro qui non verbis contendit, sive submisse, sive temperate, sive granditer dicat, id agit verbis ut veritas pateat, veritas placeat, veritas moveat; quoniam nec ipsa, quae praecepti finis et plenitudo Legis est charitas , ullo modo recta esse potest, si ea quae diliguntur, non vera, sed falsa sunt. Sicut autem cujus pulchrum corpus et deformis est animus, magis dolendus est, quam si deforme haberet et corpus; ita qui eloquenter ea quae falsa sunt dicunt, magis miserandi sunt, quam si talia deformiter dicerent. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibile hoc induere incorruptionẽ.
&̾e mortale hoc ind̾uere immortalitatem.
cũ eñi hoc factum fuerit iam ñ erit earo
& sanguis. s celeste corpus: ñ sie accipi¬
endum ẽ qu̾asi carnis ñ sit fut᷑a substan

Expanded text:
corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem; cum enim hoc factum fuerit, iam non erit caro et sanguis, sed caeleste corpus, non sic accipiendum est, quasi carnis non sit futura substan
Abbreviated transcription (Latin):
gone xꝑiano fr̃ib in eloquio latino
ineruditis humili sermone conseri¬
ptus ẽ. fid̃i regłam continens & p̃¬
cepta uiuendi. in quo illud̃ qđ po¬
situm ẽ. nec eos audiamꝰ qui carnis
resurrectionẽ futura negant. & com¬

Expanded text:
gone Christiano fratribus in eloquio latino ineru-. ditis humili sermone conscriptus est fidei regulam continens et praecepta uiuendi. In quo illud, quod positum est: nec eos audiamus, qui carnis resurrectionem futuram negant et com
Abbreviated transcription (Latin):
Dicis itaq mͥ. Qid ad hue conqueri¬
tur: Nã uoluntati eiꝰ quis resi¬
stit Cui sane inqͥsitioni. inqͥs. fie
respondet. ut intelligamꝰ sꝑitalib
luris etiã ñ scłm terrenũ homine
uiuentib patere posse pͥma meri¬
ta fid̃ĩ & impietatis: quomͦ d̾s p̃¬
scientia eligat credit᷑os & dãnet in¬
credulos. nec illos exoꝑib eligens. nec
istos ex oꝑib damnans: s & illoꝵ
impietat̃ẽ deserendo obdurans
ut male oꝑent᷑. & iterũ in eode
libro suꝑiꝰ. Equales om̃s stͥ añ
meritũ: nec potest in reb om̃ĩmͦ
equalib electio noĩari. S qm̃ sꝑs¬
ses ñ dat᷑ nisi credentib ͥ ñ quide
na oꝑemur. S tñ eligit fide: qr
nͥ quisq credat & in accipiendi uo¬
luntate ꝑmaneat. ñ accipit donũ
ritate bonũ possit oꝑari. Non gͦ
eligit oꝑa cuiusꝗͣ in p̃scientia quȩ
ipse donat᷑us ẽ. s fide eligit in ꝑre¬
scientia: ut quẽ crediturũ esse p̃¬

Expanded text:
Dicis itaque mihi, Quid adhuc conqueriDicis itaque mihi, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit ? Cui sane inquisitioni, » inquis, « sic respondet, ut intelligamus spiritualibus viris, etiam non secundum terrenum hominem viventibus, patere posse prima merita fidei et impietatis, quomodo Deus praescientia eligat credituros, et damnet incredulos: nec illos ex operibus eligens, nec istos ex operibus damnans; sed et illorum impietatem deserendo obdurans, ut male operentur. » Et iterum in eodem libro superius: « Aequales omnes sunt ante meritum, nec potest in rebus omni modo aequalibus electio nominari. Sed s non datur nisi credentibus, non quidem na operemur, sed tamen eligit fidem, quia, nisi quisque credat et in accipiendi uoluntate permaneat, non accipit donum ritate bonum possit operari. non ergo eligit opera cuiusquam in praescientia, quae ipse donaturus est, sed fidem eligit in praescientia, ut, quem crediturum esse prae
Abbreviated transcription (Latin):
contemnere qͥs ualeat uel obedi¬
re÷ de cõpendio putant rationẽ
reddi electoꝵ. uel reiectoꝵ : in eo
qđ unieuiq meritũ ꝓpriȩ uolun¬
tatis adiungit᷑. Cũ aut̃e dr eisq̃¬
re aliis uł alicubi p̃dicet᷑ uł ñpr
dicet᷑. uł nẽ predicet᷑ qđ aliq̃n pe¬
ne om̃ib sicut nẽ aliquib grtib
ñ predicatũ sit: dicunt id p̃sasi¬
tiȩ ẽẽ diuinȩ: ut eo tẽpore sibi
& illis ueritas annuntiaret᷑ ues
ẽẽ eredenda. & hoc ñsolũ alioꝵ
catholicoꝵ testimoniis. s etiam
scĩtatis tuȩ disputatione antiqo¬
ri se ꝑbare testant᷑: ubi tñ ean¬
de gram ñ minore ueritatis ꝑspi¬
euitate docueris: ut ẽ illud̃ qł
dixit sc̃itas tua in questione cont
porfiriũ de tẽpore xꝑianȩ religi¬
õnis. tẽ uoluisse hõib apparert¬
xꝑi. & apud eos p̃dicari doctri¬
nam suã. qnsciebat & ubi serebat
ẽẽ qui in eũ fuerant credit᷑: uel
illud de libro inepła ad romano.

Expanded text:
contemnere quis ualeat uel oboedicontemnere quis ualeat uel oboedire. de compendio putant reiectorum reddi electorum uel reiectorum in eo, quod unicuique meritum propriae uoluntatis adiungitur. Cum autem dicitur eis, quare aliis uel alicdicetur vel nunc praedicetur quod aliquando pene omnibus, sicut nunc aliquibus gentibus non praedicatum sit; dicunt id praescientiae esse divinae, ut eo tempore, et ibi, et illis veritas annuntiaretur, vel esse credenda. Et hoc non solum aliorum catholicorum testimoniisanctitatis tuae disputatione antiquiore se probare testantur, ubi tamen eandem gratiam non minore ueritatis perspicuitate docueris, ut est illud, quod dixit sanctitas tua in quaestione contra Porphyrium de tempore Christianae religionis: Tunc uoluisse hominibus apparerChristum, et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat et ubi sciebat esse, qui in eum fuerant credituri » : vel illud de libro in Epistolam ad Romanos, «
Abbreviated transcription (Latin):
Qd eñi dr. crede & saluus erisꝰ u
nũ hoꝵ exigi assert̾. aliud offer¬
ri : ut ꝓpter id qđ exigit᷑ si reddi¬
tum fuerit. id qd offert᷑ de inceps
tribuat᷑. Unde consequens pu¬
tant exhibendã ab eode. eũ natͣr
id uoluntate conditoris concessũ
est: & nullã ita deprauata uel
extinctã putant. ut ñ debeat uł
possit se uelle sanari: ꝓpt̾ qdđ uł
sanet᷑ quis a sua. uł si noluerit
cũ sua egritudine puniat᷑: nec ne¬
gari grãm si p̃cedere dicat᷑ talis
uoluntas q̃ tantũ medicũ querat.
ñ autẽ quicquã ipsa iã ualeat
Lã illa testimonia ut ẽ illud. sicut
unieuiq partitus ẽ mensurã fi¬
d̃i & similia. ad id uolunt uale¬
re ut uiuet᷑ qui ceꝑit uelle: ñ
ut etiã donetur ut uelit: reiectis
ab hoc dono aliis pariter reis
& qui possent similiter liberari.
si ea q̃ pariter indignis p̃stat᷑ ere¬
dendi uoluntas etiam ipsis similit̾
p̃staret᷑. Si autẽ. aiuint. dicat᷑ uł
talem om̃ib remansisse qua uel

Expanded text:
dicitur: \'Crede et saluus eris\', unum horum exigi adserunt aliud offerri, ut propter id, quod exigitur, si redditum fuerit. id, quod offertur, deinceps tribuatur. unde consequens putant exhibendam ab eo fidem, cuius naturae id uoluntate conditoris concessum est, et nullam ita deprauatam uel extinctam putant. ut non debeat uel possit se uelle sanari. propter quod uel sanetur quis a sua uel, si noluerit, cum sua aegritudine puniatur. nec negari gratiam. si praecedere dicatur talis uoluntas, quae tantum medicum . quaerat, non autem quicquam ipsa iam ualeat. nam illa testimonia, ut est illud: Sicut unicuique partitus est mensuram fidei et similia, ad id uolunt ualere, ut iuuetur. qui coeperit uelle, non ut etiam donetur. ut uelit, reiectis ab , hoc dono aliis pariter reis et qui possent similiter liberari, si ea, quae pariter indignis praestatur, credendi uoluntas etiam ipsis similiter praestaretur. si autem, aiunt, dicatur uel talem omnibus remansisse, qua uel
Abbreviated transcription (Latin):
obtinendũ uł ad admitendũ eui¬
dens ẽ qualecũq sit iuitiũ uolun¬
tatis. Illud etiã testimoniũ qđ
posiusti. raptus ẽ ne malicia mu¬
taret intellectũ eiꝰ: tãquã ñ eano¬
nicũ definiunt omittendũ. Unde
am a qua ñ ꝑmittat᷑ preuaricari.
s a qua possit sua uoluntate de¬
ficere: & infirmari assert̾ tam
utilem exhortandi consuetudiñe.
si nich̃ in hoĩe remansisse dicat᷑ qđ
correptio ualeat excitare. Qđ
quidem inesse nat᷑e sic se dicere
fitent᷑ ᷤ ut hoc ipso qđ ignorãti¬
ueritas p̃dicat᷑. ad beneficiũ pre¬
sentis gr̃e referendũ sit. Nã si sic
p̃destinati st̃. inquiunt. ad utr̃aq
partem ut de aliis ad alios nullus

Expanded text:
obtinendum vel amittendum, eviobtinendum vel amittendum, evidens est qualecumque initium voluntatis. Illud etiam testimonium quod posuisti, Raptus est ne malitia mutaret intellectum ejus ; tanquam non canonicum definiunt omittendum. Unde am, a qua non permittatur praevaricari; sed a qua possit sua voluntate deficere et infirmari. 5. Asserunt tum inutilem exhortandi consuetudinem, si nihil in homine remansisse dicatur, quod correptio valeat excitare: quod quidem inesse naturae sic se dicere confitentur, ut hoc ipso quod ignoraueritas praedicatur, ad beneficium praesentis gratiae referendum sit. nam si sic praedestinati sunt, inquiunt, ad utramque partem, ut de aliis ad alios nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ta in eode oꝑe q̃ se acceptare & ꝓ¬
bare testantur. tamquã conueni¬
entia euangłicȩ ueritati. Ceterũ
p̃scientiã & predestinationẽ uł ꝓ¬
positũ ad id ualere contendt̃. ut
eos p̃scierit uł p̃destinauerit uł ꝓpo¬
suerit eligere qui fuerant credituri:
Nee de hac fide posse dici. qͥd habes
qd ñ accepisti. cũ in eade nat᷑a re-¬
ꝑfecta donata sit. Qđ aut̃ẽ dicit
sẽitas tua nemine ꝑseuerare nͥ ꝑse¬
uerandi uirtute ꝑcepta. hactenꝰ¬
accipiunt ut quib dat᷑ meriti li¬
cet precedenti. tñ ꝓprio arbitrio
tribuat᷑. Qd ad hoc tm̃ liberũ as¬
sert. ut uelit uł nolit admittere
medicinã. Ceterũ & ipsa abomina
ri & damnare se testant᷑: siqͥs quie¬
quã uiriũ in aliquo remansisse quo
adsanitatẽ ꝓgredi possit existimet.
Nolunt autẽ ita hanc ꝑseuerantiam
p̃dicari : ut ñ uł suppliciter emere¬
ri uł amiti contumaciter possit.
Hec adincertũ uoluntatis di deduci
uolunt se : uͥeis quantũ putant. ad

Expanded text:
tera in eodem opere. quae se acceptare et probare testantur tamquam conuenientia euangelicae ueritati. Ceterum praescientiam et praedestinationem uel propositum ad id ualere contendunt, ut eos praescierit uel praedestinauerit uel proposuerit eligere, qui fuerant credituri. nec de hac fide posse dici: Quid habes, quod non accepisti? cum in eadem natura reana ac perfecta donata sit. quod autem dicit sanctitas tua neminem perseuerare nisi perseuerandi uirtute accipiunt, ut quibus datur, inerti licet, praecedenti tamen proprio arbitrio tribuatur: quod ad hoc tantum liberum asserunt, ut velit vel nolit admittere medicinam. Caeterum et ipsi abominari se et damnare testantur, si quis quidquam virium in aliquo remansisse, quo ad sanitatem progredi possit, existimet. Nolunt autem ita hanc perseverantiam praedicari, ut non vel suppliciter emereri, vel amitti contumaciter possit. Nec ad incertum voluntatis Dei deduci se volunt; ubi eis, quantum putant ad
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ. hoc ⁊ ne homo coniugales
patiat᷑ molestias dispitabat.
Cito tñ ista heresis opp̾ssa ⁊ extincta
est: nec usq ad deceptionẽ aliquoꝵ
sac̾dotũ potuit ꝑuenire. cap̃ lxxxii
um eusebii hystoriã scrutatꝰ eẽm
cui rufmꝰ a se in latinã linguam
tͣnslatȩ subsequentiũ etiã tp̃orũ
duos libros addidit. nõ iueni aliꝙͣ
heresem quã nõ legerim ap̃ istos.
nisi quã in sexto libro ponit eusebiꝰ
narrans extĩsse in arabia. Itaq hos
hereticos qm̃ nullũ eoꝵ ponit au.¬
torẽ. arabicos possumꝰ nuncupare:
qͥ dix̾unt aiãs cũ corꝑib mori atq dis¬
solii. ⁊ in fine scłi utrũq resurgere.
S eos disputatione origenis pre¬
sentis ⁊ eos alloquentis: celerrime
dicit fuisse corrertos. Iam nunc
ille cõme̾mo. rande st̃ hereses.
quȩ a nob̾ nõ apud istos reꝑtȩ st̃.
s in recordationẽ nr̃am quomo¬

Expanded text:
sitatem, hoc est, ne homo conjugales patiatur molestias, disputabat. Cito tamen ista haeresis oppressa et exstincta est, nec usque ad deceptionem aliquorum sacerdotum potuit pervenire. LXXXIII. Cum Eusebii historiam scrutatus essem, cui Rufinus a se in latinam linguam translatae subsequentium etiam temporum duos libros addidit, non inveni aliquam haeresim, quam non legerim apud istos, nisi quam in sexto libro ponit Eusebius, narrans eam exstitisse in Arabia. Itaque hos haereticos, quoniam nullum eorum ponit auctorem, Arabicos possumus nuncupare: qui dixerunt animas cum corporibus mori atque dissolvi, et in fine saeculi utrumque resurgere. Sed hos disputatione Origenis praesentis et eos alloquentis, celerrime dicit fuisse correctos . Jam nunc illae commemorandae sunt haereses, quae a nobis non apud istos repertae sunt, sed in recordationem nostram quomo
Abbreviated transcription (Latin):
nem lauacro regñationis accepto:
nec aliquid ꝓdesse ieiunia uł ã ci¬
bis aliquib abstinentiã. Uirginita¬
tem mariȩ destruebat dicens. eã
pariendo fuisse corruptã. Uirgini¬
tatẽ etiã scĩmonialiũ ⁊ continen¬
tiam sexꝰ iuirilis in scĩs eligentibus
celibem uitã coniugioꝵ castoꝵ atq
fideliũ meritis adequabat: ita ut
qued̾a uirgines sacre ꝓuecte iam
etatis in urbe roma ubi hec doce¬
bat eo audito nupsisse dicant᷑. Nõ
sane ipse uł habebat uł uolebat¬

Expanded text:
nem lavacro regenerationis accepto, nec aliquid prodesse jejunia, vel a cibis aliquibus abstinentiam. Virginitatem Mariae destruebat, dicens eam pariendo fuisse corruptam. Virginitatem etiam sanctimonialium, et continentiam sexus virilis in sanctis eligentibus caelibem vitam, conjugiorum castorum atque fidelium meritis adaequabat: ita ut quaedam virgines sacrae provectae jam aetatis in urbe Roma, ubi haec docebat, eo audito nupsisse dicantur. Non sane ipse vel habebat, vel ha
Abbreviated transcription (Latin):
do naturã siue animȩ suie corporis
quã ds creauit & quȩ tota bona ẽ
accuisamꝰ: s eã dicimꝰ ꝓpria uolun¬
ancuius libet alteriꝰ. Si ipsiꝰ hoĩs:
quomͦ culpa hominis ẽ. si hoc ñ est
qđ esse potest: Despondemꝰ ideo
esse hominiculp̃ã qđ ñ est
sine peecato: qr sola hõis uoluntate
factum ẽ. ut ad istam necessitatem
ueniretͥ quã sola hominis uolun¬
tas suꝑare ñ possit. Iterũ ait que¬
rendum ẽ. si nat᷑a ho Aminis bona
ẽ qđ nullus negare nͥ martion & ma¬
nicheus audebit: quomͦ igit᷑ bona
ẽ si malo ẽi ẽarere ñ est possibile:
Om̃e enĩ peccatũ malũ esse qͥs dubitet:

Expanded text:
do naturam siue animae siue corporis, do naturam siue animae siue corporis, quam deus creauit et quae tota bona est, accusamus, sed eam dicimus propria uolunan cuiuslibet alterius? si ipsius hominis, quomodo culpa hominis est, si hoc non est quod esse non potest?" Respondemus ideo esse hominis culpam, quod non est sine peccato, quia sola hominis uoluntate factum est, ut ad istam necessitatem ueniret, quam sola hominis uoluntas superare non possit. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, si natura hominis bona est, quod nullus negare nisi Marcion aut Manicheus audebit: quomodo igitur bona est, si malo ei non est carere possibile? omne enim peccatum malum esse quis dubitet
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a : peccatũ ñ est. Si uoluntate:
ꝑfacile potest uoluntas uolunta¬
te mutari. Nespondemꝰ admo¬
nentes ẽẽ cogitandũ quan¬
ta sit ista p̃sumptio. qua dicit᷑
ñ solum posse qđ quide adiuuan
te gr̃a di negandum ñ est. s etiã
ꝑfacile posse uoluntatẽ uolunta¬
te mutari: cũdicat apłs. caro
concupiseit aduersus sꝑm &e sꝑs¬
faciatis. Non eñi ait hȩc inuic̃e aduer¬
sant᷑ ut quȩ potestis facere nolitis:
s ñ ut ea quȩ uultis faciatis. Cur
ergo concupiscentia carnis q̃ utiq
culpabilis atq uitiosa ẽ. nichilq ẽ a¬
luid quã desideriũ peccati. qđ idem
apls precipit ne regnet innr̃o mor¬
tali corpore. ubi satis ostendit esse
tñ in nr̃o mortali corpore. qđ ꝑmit¬
tendum ñ sit ut regnet. Cur gͦ ista
concupiscentia ñ mutata ẽ ea uolun¬
tate. quã uoluntatẽ satis euidenter
exp̃ssit apl̃s dicens. ut ñ ea quȩ uultis
faciatis. si facile potest uoluntas uo¬
luntate mutari: Nec sane isto mo¬

Expanded text:
natura, peccatum non est; si uoluntate, perfacile potest uoluntas uoluntate mutari." Respondemus admonentes esse cogitandum, . quanta sit ista praesumtio, qua dicitur non solum posse, quod quidem adiuuante dei gratia negandum non est, sed etiam perfacile uoluntatem posse uoluntate mutari, cum dicat apostolus: caro concupiscit aduersus sfaciatis: non enim ait, haec invicem adversantur, ut quae potestis facere nolitis, sed, ut non ea quae vultis faciatis. Cur ergo concupiscentia carnis, quae utique culpabilis atque vitiosa est, nihilque est aliud quam desiderium peccati, quod idem Apostolus praecipit ne regnet in nostro mortali corpore, ubi satis ostendit esse tamen in nostro mortali corpore quod permittendum non sit ut regnet; cur ergo ista concupiscentia non mutata est ea uoluntate, quam uoluntatem satis euidenter expressit apostolus dicens: ut non ea quae uultis faciatis, si facile potest uoluntas uoluntate mutari ? nec sane isto mo
Abbreviated transcription (Latin):
neq ualuerint aꝑire atq explicare qͦd
eupiunt: ianit̾ me laborasse arbitrabunt᷑
& qi ipsi ñ adiuuabunt᷑ hoc oꝑe: nullũ ad¬
iuuari posse censeb̾t. Terciũ genꝰ ẽ repre¬
hensorũ. qͥ diuinas scͥpturas uel reuera
bene tractant. uel bene tractare sibi ui¬
dent᷑: qͥ qm nullis huiꝰmodi obseruationib
lectis quales nc̃ tradere institui. facultatẽ
exponendoꝵ scõꝵ libroꝵ se asseentos uł ui¬
dent uł putant: nemini ẽẽ ista p̾cepta neces

Expanded text:
neque valuerint aperire atque explicare quod neque valuerint aperire atque explicare quod cupiunt, inaniter me laborasse arbitrabuntur; et quia ipsi non adjuvabuntur hoc opere, nullum adjuvari posse censebunt. Tertium genus est reprehensorum, qui divinas Scripturas vel revera bene tractant, vel bene tractare sibi videntur: qui quoniam nullis hujusmodi observationibus lectis, quales nunc tradere institui, facultatem exponendorum sanctorum Librorum se assecutos vel vident, vel putant, nemini esse ista praecepta neces
Abbreviated transcription (Latin):
unt precepta
quȩdã tractan¬
darũ seriptur.¬
rũ. quȩ studio¬
sis earũ uideo
ñ incõmode pot¬
se tradi: ut ñ
solũ legendo
alios qͥ diunaz
litterarũ oꝑta
aꝑuer̃t. s etiã ipsi aꝑiendo ꝓficiant. Hȩc
tradere institui uolentib ⁊ ualentib disce¬
re: si dñs ac ds̃ n̾r ea quȩ de hac re cogitai¬
ti solet suggerere: etiã seribenti mͥ ñ ddene¬
get. Qͦa anteqͣm exordiar. uidet᷑ mͥ respon¬
dendũ ẽe his qͥ hȩc rep̾hensuri st̃: aut re¬
p̃hensuri ẽent. si ñ eos ante placaremꝰ. Qͦ a
si n̾nulli etiã post ista rep̃henderint: saltẽ
alios ñ moueb̾t nec ab utili studio ad im¬
ꝑitiȩ pigritiã reuocab̾t: qͦs mouere possent.
nͥ p̃munitos p̾paratos q inuenirent. Quidã
enĩ rep̃bensuri st̃ hoc opus nr̃m: cũ ea quȩ
p̃cepturi sumꝰ ñ intellexerint. Quidam uͦ
cũ intellectis uti uoluerint. conatiq fueris
scͥpturas diuinas seđ̃m hȩc p̃cepta tractare

Expanded text:
unt praecepta quaedam tractandarum Scripturarum, quae studiosis earum video non incommode posse tradi; ut non solum legendo alios qui divinarum Litterarum operta aperuerunt, sed et aliis ipsi aperiendo proficiant. Haec tradere institui volentibus et valentibus discere, si Deus ac Dominus noster ea quae de hac re cogitanti solet suggerere, etiam scribenti mihi non deneget. Quod antequam exordiar, videtur mihi respondendum esse his qui haec reprehensuri sunt, aut reprehensuri essent, si eos non ante placaremus. Quod si nonnulli etiam post ista reprehenderint, saltem alios non movebunt, nec ab utili studio ad imperitiae pigritiam revocabunt, quos movere possent, nisi praemunitos praeparatosque invenirent. 2. Quidam enim reprehensuri sunt hoc opus nostrum, cum ea quae praecepturi sumus non intellexerint. Quidam vero cum intellectis uti voluerint, conatique fuerint Scripturas divinas secundum haec praecepta tractare,
Abbreviated transcription (Latin):
et radicatũ & edificatũ in car¬
te quã scientia inflare ñ possi
accedat ad ambigua signa in s¬
ꝑturis consideranda & discuti¬
da. De quib iam tercio. uoli¬
ne dicere aggrediar. qđ dñs d¬
re dignabitur: Aurelii au¬

Expanded text:
et radicatum et aedificatum in charitate, quem scientia inflare non possit, accedat ad ambigua signa in Scripturis consideranda et discutienda, de quibus jam tertio volumine dicere aggrediar, quod Dominus donare dignabitur. LIBER TE
Abbreviated transcription (Latin):
appellare testamentũ uetus: nisi qͦd datũ
est in monte sẏna. & in eo qͦd dixi de
temporũ hẏstoria sane ambrosium sol¬
iusse questionẽ. tanqͣm coe umi fuerint
plato & ieremias: me fefellitenigia.
in libro eius legitur. quẽ de sactamentis
siue de phylosophia seripsit. Hoc opus
sic incipit. Sunt precepta quȩdam.

Expanded text:
appellare testamentum uetus, nisi quod datum appellare testamentum uetus, nisi quod datum est in monte Sina. et in eo, quod dixi: de temporum historia sanctum Ambrosium soluisse quaestionem, tamquam coaetanei fuerint Plato et Hieremias, me fefellit memoria. dixerit, in libro eius legitur, quem de sacramentis siue de philosophia scripsit. Hoc opus sic incipit: Sunt praecepta quaedam.
Abbreviated transcription (Latin):
ibros de doctrina xp̃iana
cũ imꝑfectos comꝑissem: ꝑfi¬
cere malui. qͣm eis sic relictis ad alia
tractanda transire. Compleui gͦ terciũ:
qͥ seriptus fuerat usq ad eũ loeum ubi
cõmemoratũ est ex eugłii testimonio. de
muliere quȩ abscondit fermentũ in tril
mensuris farinȩ donec ferm̃taret᷑ totũ.
Addidi etiã nouissimũ librũ: & quatuor
libris opus illud impleui. Quoꝵ primi
tres adiuuant. ut seripturȩ intelligant᷑:
quartꝰ autẽ quomiꝰ quȩ intelligimꝰ profe¬
renda sint. In scdo sane libro. factorem
libri quẽ plures uocant sapientiã salomo¬
nis. qͦd etiã ipsũ sicut eccłasticũ filiꝰ syraeh
scripserit. ñ ita constare ut a me dictũ
est postea didici: & omĩno ꝓbabiliꝰ comꝑi
ñ esse hunc etꝰ au torẽ. Ubi autẽ dixi.
his quadragintaquatuor libris testam̃¬
ti ueteris terminat᷑ auctoritas: ex consu¬
etudine qua iam loquit᷑ eccła. uetus te¬
stamentũ appellaui. Apłs autẽ ñ uidet᷑

Expanded text:
ibros de Doctrina Christiana, cum imperfectos comperissem, perficere malui quam eis sic relictis ad alia retractanda transire. Complevi ergo tertium qui scriptus fuerat usque ad eum locum ubi commemoratum est ex Evangelio testimonium de muliere, quae abscondit fermentum in tribus mensuris farinae donec fermentaretur totum . Addidi etiam novissimum librum, et quatuor libris opus illud implevi; quorum primi tres adjuvant ut Scripturae intelligantur, quartus autem quomodo quae intelligimus proferenda sint. 2. In secundo sane libro de auctore libri, quem plures vocant Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Jesus Sirach scripserit, non ita constare sicut a me dictum est , postea didici, et omnino probabilius comperi non esse hunc ejus libri auctorem. Ubi autem dixi, His quadraginta quatuor libris Testamti ueteris terminatur auctoritas, ex consuetudine, qua iam loquitur ecclesia, uetus testamentum appellaui; apostolus autem non uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
otest ꝓinde recte dici paruulos
sine baptismo de corꝑe exeuntes
in damnatione omniũ mitissi¬
ma futuros. Multũ aut̃ fallit
fallit᷑: qui eos in dãnationẽ
p̾dicat ñ futuros: cum dicit ap¬
postolus. Iudiciũ ex uno delicto
in condemnationẽ E paulopꝰt.
er unius delictũ in om̃s hõies
ad condemnationẽ. Qndo ergo
peccauit adam ñ obediens deo:
tẽ eius corpꝰ qͣmuis esset aĩale
ac mortale. gr̃am ꝑdidit qua
euis animȩ om̃i exparte obe¬
diebat. Tunc ille extitit bestia¬
lis motus pudendus hominibe
quem in sua erubuit nuditate.

Expanded text:
otest proinde recte dici parvulos sine baptismo de corpore exeuntes in damnatione omnium mitissima futuros. Multum autem fallit et fallitur, qui eos in damnatione praedicat non futuros, dicente Apostolo: « Judicium ex uno delicto in condemnationem: » et paulo post, « Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. Quando ergo peccavit Adam non obediens Deo, tunc ejus corpus, quamvis esset animale ac mortale, gratiam perdidit, qua ejus animae omni ex parte obediebat; tunc ille exstitit bestialis motus pudendus hominibus, quem in sua erubuit nuditate.
Abbreviated transcription (Latin):
uis legis xp̃e. ad iustitiã om̃i
credenti. Hic enĩ finis ꝑfectionẽ
significat: ñ consũmationẽ.
utrũ aũ om̃e canticũ psalmis
sit. an potiꝰ om̃is psalmꝰ canticũ: an
sint queda cantica quȩ ñ possint dici
psalmi. ⁊ quid̾a psalmi qͥ non possut
dici cantica: queri potest. S aĩaduer¬
tendȩ scͥpturȩ st̾: ne forte canticũ le-¬
titiã indicet. Esalmi aũ dicunt᷑ qui
cantant᷑ ad psalteriũ: qͦ usũ e̾e datiid
ꝓpħam in magno mysterio ꝓdit hy-¬
storia. Le quare ñ hic est disserendi
locus: quia diuturnã inqͥsitionẽ ⁊
longã disputationẽ desiderat. Ns
interĩ aut u̾ba dñici hõis post resor

Expanded text:
is Legis Christus ad justitiam omni credenti : hic enim finis perfectionem significat, non consumptionem. Utrum autem omne canticum psalmus sit, an potius omnis psalmus canticum; an sint quaedam cantica quae non possint dici psalmi, et quidam psalmi qui non possint dici cantica, quaeri potest. Sed animadvertendae Scripturae sunt, ne forte Canticum laetitiam indicet: Psalmi autem dicuntur, qui cantantur ad psalterium; quo usum esse David prophetam in magno mysterio, prodit historia . De qua re non est hic disserendi locus; quia diuturnam inquisitionem et longam disputationem desiderat. Nunc interim aut verba Dominici hominis post res
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ posse remediũ facere: quippe qui nec ad
illas partes custodiendas se testat᷑ posse suf¬
ficere. Imꝑet gͦ illi d̾s nr̃is uelociter ꝑicłis
subuenire: anteꝗͣ nefandissime gentis exer¬
citꝰ loca que adhuc a re publica detinent᷑.
do sibi contrario. qđ absit preualeant oc¬
cupare. Pres biterũ aũ ad nos retransmit

Expanded text:
nobis posse remedium facere scribit, quippe qui nec ad nobis posse remedium facere scribit, quippe qui nec ad illas partes custodiendas se testatur posse sufficere. Imperet ergo illi Deus nostris velociter periculis subvenire, antequam nefandissimae gentis exercitus loca quae adhuc a republica detinentur, Deo sibi contrario, quod absit, praevaleant occupare. Presbyterum autem ad nos,
Abbreviated transcription (Latin):
uennã usq nunc cũ iuiro głoso domno
decio patricio fuit. ipse sua relatione te
ex om̃ib studeat informare. uł si qua necessa¬
ria iudicaueris. possit domno imꝑatori sug¬
gerere: qr tante calamitates ac tribulati¬
ones nob̃ a ꝑfidia langobardorũ illate st̃
contra suũ ppͥũ iusiurandũ. ut nullꝰ possit
ad referendũ sufficere. Predictũ aũ fr̃em
sebastianũ quomͦ susceꝑimꝰ: uł in quali apd̃
nos te suggerente fuerit caritate: ipsiꝰ pote¬
ris relatione cognoscere. Q etiã ꝓmisit nob̃
necessitates uł ꝑicła totiꝰ italiȩ piissimo dõ¬
no imꝑatori suggerere. Loquimini gͦ &
ẽ res publica. ut nisi ds piissimi in corde
siuis famulis largiat᷑. & suꝑ illa diacoposin
uł unũ magistrũ militũ & unũ ducẽ dig¬
uet᷑ concedere. in om̃i simꝰ angustia destitu¬
ti: qr maxime partes romane om̃i presidio
uacuate uident᷑: & exarchiis scribit nullũ

Expanded text:
vennam usque nunc cum viro glorioso domno vennam usque nunc cum viro glorioso domno Decio patricio fuit, ipse sua relatione te ex omnibus studeat informare; vel si qua necessaria judicaveritis, possit domno imperatori suggerere. Quia tantae calamitates ac tribulationes nobis a perfidia Langobardorum illatae sunt, contra suum proprium jusjurandum, ut nullus possit ad referendum sufficere. Praedictum autem fratrem Sebastianum quo modo susceperimus, vel in quali apud nos, te suggerente, fuerit charitate, ipsius poteris relatione cognoscere. Qui etiam 34 promisit nobis necessitates vel pericula totius Italiae piissimo domno imperatori suggerere. Loquimini ergo et est respublica, ut nisi Deus piissimi in corde cordiam suis famulis largiatur, et super illa diacoposin, vel unum magistrum militum, et unum ducem dignetur concedere, in omni simus angustia destituti, quia maxime partes Romanae omni praesidio vacuatae videntur, et exarchus nullum
Abbreviated transcription (Latin):
qr pene nullꝰ erat qui eiꝰ dicta sequeretur.
gregoriꝰ dissimu lauit cepta ꝑsequi: ne in
fauillas uideret᷑ uerba iaculari.
uanta aũ autoritate ministeriũ sui apo¬
crisi aratꝰ impleuerit. quante reueren¬
tie apd augustos ex titerit. qnͣta qz sollici¬
tudine afflicte italie succurri sepiꝰ fecerit:
si qͥs pleniꝰ nosse desiderat: epłas antecessoris
sui pape pelagii ad eũ suꝑ multimodis eccłȩ
d̃i necessitatib destinatas. que hactenꝰ in
scrinio sc̃e sedis apl̃ice studiosissime conser¬
uant᷑. ꝑcurrat. Ex quarũ multitudine hic
unã intersero : quatinꝰ ⁊ illius ministerii
qualitas. & reliquarũ qͦq consequentia cog
dilecto filio gregorio uenerabili diacono.
Omĩa quidẽ quȩ necessaria fuert̃. ꝑ honora¬
tum notariũ tibi curauimꝰ indicare. quẽ
cũ fr̃e & coep̃o sebastiano ad dilectionẽ tu¬
am direximꝰ : ut qr in illis partibꝰ ad ra¬

Expanded text:
quia pene nullus erat qui ejus dicta sequeretur, quia pene nullus erat qui ejus dicta sequeretur, Gregorius dissimulavit coepta persequi, ne in favillas videretur verba jaculari. 31. Quanta autem auctoritate ministerium sui apocrisiariatus impleverit, quantae reverentiae apud Augustos exstiterit, quantaque sollicitudine afflictae Italiae succurri saepius fecerit, si quis plenius nosse desiderat, epistolas antecessoris sui papae Pelagii ad cum super multimodis Ecclesiae Dei necessitatibus destinatas, quae hactenus in scrinio sanctae sedis apostolicae studiosissime conservantur, percurrat, ex quarum multitudine hic unam intersero, quatenus et illius ministerii qualitas, et reliquarum quoque consequentia cogns episcopus dilecto filio Gregorio venerabili diacono. Omnia quidem quae necessaria fuerunt, per Honoratum notarium tibi curavimus indicare: quem cum fratre et coepiscopo Sebastiano ad dilectionem tuam direximus, ut quia illis in partibus ad Ra
Abbreviated transcription (Latin):
sed deesse qđ erat. Tunc itaq gregorius
romanꝰ diaconꝰ & euticius constantinopo¬
litanus ep̃s hac de re in longa contenti¬
one ꝑducti. grauissima ceperunt abinui¬
cem simultatione resilire: cũ piȩ memoriȩ tyberius
constantinꝰ imperator secreto utrũq suscipiens.
quid inter eos discordie uersaret᷑ agnouit: & utri¬
usq partis allegationẽ subtiliter pensans.
eundẽ librũ quẽ euticiꝰ de resurrectione
conscͥpserat. suis qͦq allegationib destruens.
deliberauit ut flammis cremari debusset.
A quo uidelicet piissimo imꝑatore ut simul
egressi st̃. post longissime disputationis con¬
flictũ: pariter egrotantes. in lectũ decidere.
Cum gͦ gregoriꝰ ualidissimis febrib estua¬
ret: euticiꝰ cũ morte confligens. pellẽ manꝰ
sue tenebat corã om̃ib dicens. Confiteor quia
om̃s in hac carne resurgemꝰ. Post quã catho¬
lice fidei confessionẽ. defunctꝰ ẽ. Quo mortuo.

Expanded text:
sed deesse quod erat. » 29. Tunc itaque Gregorius sed deesse quod erat. » 29. Tunc itaque Gregorius Romanus diaconus et Eutychius Constantinopolitanus episcopus, hac de re in longam contentionem perducti, gravissima coeperunt ab invicem simultatione resilire. Tum piae memoriae Tiberius Constantinus imperator, secreto utrumque suscipiens, quid inter eos discordiae versaretur agnovit, et utriusque partis allegationem subtiliter pensans, eumdem librum quem Eutychius de resurrectione conscripserat suis quoque allegationibus destruens, deliberavit ut flammis cremari debuisset. A quo videlicet piissimo imperatore ut simul egressi sunt, post longissimae disputationis conflictum pariter aegrotantes in lectulum deciderunt. 30. Cum ergo Gregorius validissimis febribus aestuaret, Eutychius, cum morte confligens, pellem manus suae tenebat coram omnibus, dicens: Confiteor quia omnes in hac carne resurgemus. Post quam catholicae fidei confessionem defunctus est; quo mortuo,
Abbreviated transcription (Latin):
scđm culpã intelligi uoluit: ñ carnẽ scđm
naturã. Unde & mox ꝙ carnẽ scđm culp̃ã
diceret. ostendit subdens: neq corruptio incor¬
incorruptione regnabit. Quib auditis euti¬
cius. consentire se ꝑtinꝰ respondit: sed tñ ad¬
huc palpabile corpus resurgere posse dene¬
qd seminas ñ uiuificat᷑ nisi priꝰ moriatur:
& qđ seminas ñ corpus qđ futurũ ẽ seminas.
sed nudũ granũ: hoc nimirũ ostendere festi¬
nans. qr caro uł impalpabilis. uł ipsa ñ erit: dũ
sc̃s apłs de resurrectionis agens gła. ñ corpus
qđ futurũ ẽ seminari dixerit. Sed ad hec ci¬
ñ corpus qdđ futurũ ẽ seminas sed nudum
granũ. hoc insinuat qđ uidemꝰ : qr uide¬
licet granũ cũ culmo & foliis nascit᷑: qđ
sine culmo & foliis seminat᷑. Ille itaq in aug¬
mento głe resurrectionis ñ dixit grano
seminis deesse qđd erat: s adesse qđ non
erat. Tu aũ dũ uerũ corpus resurgere
denegas: nequaquã dicis adesse qđ deerat.

Expanded text:
culpam intelligi, non carnem secundum naturam; unde et mox quia carnem secundum culpam diceret, ostendit subdens: Neque corruptio incorincorruptione regnabit. Quibus dictis idem Euticius consentire se protinus respondit. Sed tamen adhuc corpus palpabile resurgere posse denequod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur; et quod seminas, non corpus quod futurum est, seminas, sed nudum granum ; hoc nimirum ostendere festinans quia caro vel impalpabilis, vel ipsa non erit, dum sanctus apostolus de resurrectionis agens gloria: Non corpus quod futurum est seminari dixerit. Sed ad haec ci33 Non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum, hoc insinuat quod videmus, quia videlicet granum cum culmo et foliis nascitur, quod sine culmo et foliis seminatur. Ille itaque in augmento gloriae resurrectionis non dixit grano seminis deesse quod erat, sed adesse quod non erat. Tu autem dum verum corpus resurgere denegas, nequaquam dicis adesse quod deerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ne mea. Et uerbũ caro factũ ẽ : & habi¬
tauit in nob̃. Caro uero iuxta culpã: si¬
cut scͥptũ ẽ. Non ꝑm̾anebit in hominib
uadens & ñ rediens. Unde & discipłis paulꝰ di¬
cebat. uos aũi carne ñ estis: sed insꝑu. Neq

Expanded text:
Et: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; caro vero juxta culpam, sicut scriptum est: Non permanebit in hominibusvadens et non rediens ; unde et discipulis Paulus dicebat: Vos autem in carne non e
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatione sanata. Qͥd enim deteriꝰ dici
potest:quã ut hoc nob̃ de eius uera car¬
ne dubiũ fiat. ꝑ qđ discipłi eiꝰ ad fidẽ ab
om̃i st̃ dubietate reparati: Si enĩ hoc non
habuisse astruitur qđ ostendit: unde fides
dit: sed post confirmata corda palpantium.
omne illud in dño qđ palpari potuit. in sub¬
tilitatẽ ẽ aliquã redactũ. Ad hȩc gregorius
iã ñ moritur: mors ei ultra ñ dñabet᷑. Si qͥd
ergo in eiꝰ corpore post resurrectionẽ potu¬
it immutari: contra ueridicã pauli senten
Qđ quis dicere uł stultus presumat: nisi qͥ
uerã carnis eiꝰ resurrectionẽ negat: Tunc
euticius obiecit dicens. Cum scͥptũ sit. caro
& sangus regnũ di possidere ñ possunt:
qua ratione credendũ ẽ resurgere ueraci¬
eloquio aliter caro dicitur iuxta naturã:
atq aliter iuxta culpã. uł corruptionẽ.

Expanded text:
dubietate sanata. Quid enim deterius dici dubietate sanata. Quid enim deterius dici potest quam ut hoc nobis de ejus vera carne dubium fiat, per quod discipuli ejus ad fidem ab omni dubietate sunt reparati? Si enim hoc non habuisse astruitur quod ostendit, unde fides dit. Sed post confirmata corda palpantium, omne illud in Domino, quod palpari potuit, in subtilitate est aliqua redactum. Ad haec ipse jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Si quid ergo in ejus corpore post resurrectionem potuit immutari, contra veridicam Pauli sententd quis dicere vel stultus praesumat, nisi qui veram carnis ejus resurrectionem denegat? Tunc mihi objecit, dicens: Cum scriptum sit: Caro et sanguis regnum Dei possidere non possunt , qua ratione credendum est resurgere veracieloquio aliter caro dicitur juxta naturam, atque aliter juxta c
Abbreviated transcription (Latin):
de statu nr̃e resurrectionis. cũ ipso quo orta
ẽ ĩnitio. iuuante gr̃a catholice ueritatis at¬
triuit. Si quide euticius enisde ciuitatis eꝑs
libro de resurrectione mortuoꝵ confecto: dog¬
matizabat corpus nr̃m in illa resurrectiõis
gła impalpabile. uentis. aere qs subtiliꝰ esse
futurũ. Qđ gregoriꝰ audiens: & ratione ue¬
ritatis. & exemplo dñice resurrectionis ꝓ¬
bauit hoc dogma. orthodoxe fidei om̃ibus
esse contrariũ. Catholica et enĩ fides habet.
qđ corpus nr̃m in illa immortalitatis gła
sublimatũ. subtile quidẽ sit ꝑ effectũ sꝑi¬
talis potentie: s palpabile ꝑu̾tate natu¬
re iuxta exemplũ dñici corporis: de quo
euglice ueritatis testimoniũ gregoriꝰ ꝓtulis¬
set: euticiꝰ ait. Iccirco hoc dñs fecit : ut dubi¬
tationẽ resurrectionis sue de discipłoꝵ cordi¬
bus amoueret. Cui gregoriꝰ dix̃. Mira res ẽ
ualde quã astruis: ut inde nob dubietas
surgat: unde discipłoꝵ corda fuerunt a

Expanded text:
o orta est initio, juvante gratia catholicae veritatis, attrivit . Siquidem Eutychius, ejusdem civitatis episcopus, libro de Resurrectione mortuorum confecto, dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum. Quod ille audiens, et ratione veritatis et exemplo Dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica etenim fides habet quod corpus nostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile perae, juxta exemplum dominici corporis, de quo 32 evangelicae veritatis testimonium Gregorius protulisset, Eutychius ait: « Idcirco hoc Dominus fecit, ut dubitationem resurrectionis suae de discipulorum cordibus amoveret. » Cui Gregorius dixit: « Mira res est valde quam astruis, ut inde nobis dubietas surgat unde discipulorum corda fuerunt a
Abbreviated transcription (Latin):
nitiani. & candidũ pb̃rm gallitiani. hȩc
aũ prudentissimꝰ pater gregoriꝰ ñ solũ
in romana. s ꝑ diuersas ecclesias ꝑpetu¬
aliter obseruanda censebat. Unde ianua¬
rio caralitano ep̃o inter cetera seribit di¬
cens. Indicatũ nob ẽ qđ laicis quibusdã
curã ur̃i patrimonii cõmittentes: post¬
modũ in rusticorũ ur̃oꝵ depredationi¬
bus atq ꝑ hoc ex fatigationib fuerint
discuti conuenit. atq inter eos ȩeclȩ qz
ur̃e rusticos causam examinare subtiliꝰ: & qͥc¬
qͥd in eis fuerit fraudis inuentũ. cũ pena le¬
gibus statuta reddere compellantur.

Expanded text:
ec autem prudentissimus Pater Gregorius, non solum in Romana, sed et per diversas Ecclesias perpetualiter observanda censebat. Unde Januario Caralitano episcopo inter caetera scribit, dicens: « Indicatum est nobis quod, laicis quibusdam curam vestri patrimonii committentes, postmodum 65 in rusticorum vestrorum depraedationibus, atque per hoc exfatigationibus, fuerint discuti convenit, atque inter eos ecclesiaeque vestrae rusticos causam examinare subtilius. Et quicquid in eis fuerit fraudis inventum, cum poena legibus statuta reddere compellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere potuit. annualiter mittere ꝓcurauit.
ichilominꝰ ꝑ diuersas ꝓuintias ꝓꝑ custodia
sacre religionis. rebus q pauꝑum stre¬
nue gubernandis. ȩccłȩ sue uiros industri¬
os rectores patrimonioꝵ asciuit: in quibus
cyprianũ diaconẽ patrimonis siculi. panta¬
leonẽ notariũ syracusani. fantinũ defen¬
sorẽ panormitani. sergiũ defensorẽ cala¬
brittani. romanũ notariũ apulii. bene¬
natũ defensorẽ sannitici. anthemiũ subdi¬
aconũ neapolitani. petrũ subdiaconũ cap¬
puani. candidũ defensor̃e tusci. urbicũ de¬
fensorẽ sabini. obtatũ defensorẽ mursini:
benedictũ notariũ carseolani. felicẽ subdia¬
conẽ appie. castoriũ cartulariũ rauenna¬
tis. castoriũ notariũ istriani. antoniũ sub¬
diaconũ delmatini. ioħem notariũ illiri¬
tiani. sẏminachũ defensorẽ sardinie: bo

Expanded text:
ivere potuit annualiter mittere procuravit. 53. Nihilominus per diversas provincias pro custodia sacrae religionis, rebusque pauperum strenue gubernandis, Ecclesiae suae viros industrios, rectores patrimoniorum ascivit. In quibus Cyprianum diaconum patrimonii Siculi, Pantaleonem notarium Syracusani, Fantinum defensorem Panormitani, Sergium defensorem Calabritani, Romanum notarium Apuli, Benenatum defensorem Samnitici, Anthemium subdiaconum Neapolitani, Petrum subdiaconum Campani, Candidum defensorem Tusci, Urbicum defensorem Sabini, Optatum defensorem Nursini, Benedictum notarium defensorem Carseolani, Felicem subdiaconum Appiae, Castorium chartularium Ravennatis, Castorium notarium Histriani, Antonium subdiaconum Dalmatiani, Joannem notarium Illyricani, Symmachum def
Abbreviated transcription (Latin):
rant limine repellendi : in accusatione ip¬
sius incerti ꝑmanere ꝑmissi st̃. S ne di¬
cta eũ saltẽ lacerare potuisset opinio. li¬
bellum fidei obtulit: in qͦ se patenter
ostendere fidei rectȩ ꝓmissorẽ studuit &
sequacẽ. S hunc a sc̃issimo ioħe coep̃o meo¬
iudices deputati. iniuste ac irrationabili¬
ter negligentes : dũ in eiꝰ senis st̃ occuꝑa¬
t grauamine. se potiꝰ reprehensibiles
ostendert̃. Nã nullꝰ ambigit infidelitatẽ
esse: ficde fidelibus ñ habere.
tẽ narsi comiti de eode post alia. De iohe

Expanded text:
rant limine repellendi in accusatione rant limine repellendi in accusatione ejus incerti permanere permissi sunt. Sed, ne dicta eum 148 saltem lacerare potuisset opinio, libellum fidei obtulit, in quo se patenter ostendere fidei rectae professorem studuit et sequacem. Sed hunc a sanctissimo Joanne, udices de putati, injuste ac irrationabiliter negligentes, dum in ejus se nisi sunt occupare gravamine, se potius reprehensibiles ostenderunt. Nam nullus ambigit infidelitatem esse, fidem fidelibus non habere. » Item Narsi comiti de eodem post alia: « De