comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
familias quem ad modum agrisui
& plantator : & locator uineae
suae : Mit tamunicum filiũ meũ.
forte uł ipsum reuerebuntur :¬
& misit inquit &iam filiũ suũo :¬
dixerunt illi apud se ipsos: Hic ẽ
heres uenite occidamus eum :
& nr̃a erit hereditas &occi-¬
derunt eum dixit : & proiecer̃
extrauineam : Cum uenerit
dñs uineae. quid faci& illis ma-¬
lis colonis: responsum est:
malos maleperd&. & uineam
suam locabit aliis agricolis.
qui redd& ei fructum in tempo¬
resuo: plantata est uine
legedata in cordib: iuda eorum:
Missi sunt proph&ȩ quaerentes
fructum. bonam uitam eorum:
Proph&ae ab eis contumeliis af-¬
ideo perdiderunt hereditatem:.
In contrarium eisuertit malum
consilium : ut possiderent: occiderunt:
& quia occiderunt perdiderugit: Et¬
modo audistis similitudinem ex euan¬
gelioscõ. quia simile est regnum cae¬
lorum homini patrifamilias. qui exiit
conducere operarios aduineam
suam: exiitmane & quos inuenit

Expanded text:
familias, cultor agri sui, familias, cultor agri sui, et plantator et locator vineae suae: Mittam unicum filium meum; forte vel ipsum verebuntur. Et misit, inquit, etiam filium suum. Dixerunt illi apud se ipsos: Hic est haeres; venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas. Et occiderunt eum; et projecerunt extra vineam. Cum venerit Dominus vineae, quid faciet illis malis colonis? Responsum est: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum in tempore suo . Plantata est vinea, lege data in cordibus Judaeorum. Missi sunt Prophetae, quaerentes fructum, bonam vitam eorum: Prophetae ab eis contumeliis afredem, et ideo perdiderunt haereditatem. In contrarium eis vertit malum consilium. Ut possiderent, occiderunt: et quia occiderunt, perdiderunt. modo audistis similitudinem ex Evangelio sancto, quia simile est regnum coelorum patrifamilias, qui exiit conducere operarios ad vineam suam. Exiit mane, et quos invenit
Abbreviated transcription (Latin):
colithomines. quasi ex pauescit
auditor quando audit: quia non
est in usu hominum utdicatur:
quia dĩ colithomines : sed quia
dm̃ colunt homines : Debemus
ergo probare uobis : quia & ds̃
col& homines : neforte pute¬
mur uerbum in disciplinatum
dixisse : & aliquis incorde suo :¬
Disput& contranos & nesciens
quid dixerimus repraehendat
nos. Hoc ergo constitutum est
demonstrare uobis : quia & dr̃
colit nos: sed iam dixi sicut
agrum ut meliores faciat : V¬
dñs dicit in euangelio : Egosum
uitis. uos estis sarmentec pater
m̃s est agricola: Giud facit agri¬
cola: Interrogateuos : quia a¬
gricolȩ estis: quid facit agrico¬
las puto quia a grum coltt
Siergo pater dĩ agricola est :
hab& agrum. & col& agrũ suũ :¬
tum temporib propriĩs :¬
& misit ad eos seruossuos. ut p&e¬
rent mercedem uineae. Illi autem
contumeliis affecerunt : Aliquos
& occiderunt. & fructum redde¬
re contempserunt: Misit alios.
talia perpessi sunt: &dixille pat̾

Expanded text:
colit homines, quasi expavescit colit homines, quasi expavescit auditor quando audit: quia non est in usu hominum ut dicatur quia Deus colit homines; sed quia Deum colunt homines. Debemus ergo probare vobis quia et Deus colit homines; ne forte putemur verbum indisciplinatum dixisse, et aliquis in corde suo disputet contra nos, et nesciens quid dixerimus reprehendat nos. Hoc ergo constitutum est demonstrare vobis; quia et Deus colit nos; sed jam dixi, sicut agrum, ut meliores nos faciat. Dominus dicit in Evangelio: Ego sum vitis, vos estis sarmenta, Pater meus est agricola . Quid facit agricola? Interrogo vos, qui agricolae estis; quid facit agricola? Puto quia agrum colit. Si ergo Pater Deus agricola est, habet agrum, et colit agrum suum, etum temporibus propriis. Et misit ad eos servos suos, ut peterent mercedem vineae. Illi autem contumeliis eos affecerunt, aliquos et occiderunt, et fructum reddere contempserunt. Misit alios; talia perpessi sunt. Et dixit ille pater
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & colit nos dĩ : sed non sic dm̃ coli-¬
mus. ut nos eum meliorem colendo
faciamus : Colimus enim eum ad oran-¬
do non arando: Ille aũt̃ colitnos
tam quam agricola agrum : Quod
ergo illenos col& meliores nosred¬
d& ꝓ quia & agricola a grũ colen¬
do facit meliorem : &ipsum fruc¬
tum in nobisquerit. ut eũ colamus:
Cultura ipsius est in nos. quod non
cessat uerbo suo stirpare mala
semina de cordibus nr̃is. aperire
cornr̃m tam quam aratro sermo¬
nis plantare semina praecepto¬
rum exspectare fructum pi&a¬
tis: Cum enim istam culturam in
cor nostrum sic accipimus ut eum
benecolamus non exisbimus ingra¬
tia gricolae nr̃o. sed fructum
reddimus quogaudeati & fruc¬
tus nr̃ non illum ditiorem facit sed nos¬
sd iorbeatiores : Ecce audite quia¬
sicut dixi colitnos ds̃: Nam quia
nos colimus dm̃. non opus est ut
prob&ur uobis: Omnis enim
homo hoc hab& in orequiaho¬
mines colunt dm̃: quia uero ds̃

Expanded text:
Deum, et colis nos Deus. Sed non sic Deum coliDeum, et colis nos Deus. Sed non sic Deum colimus, ut nos eum meliorem colendo faciamus. Colimus enim eum adorando, non arando. Ille autem colit nos tanquam agricola agrum. Quod ergo nos ille colit, meliores nos reddit; quia et agricola agrum colendo facit meliorem: et ipsum fructum in nobis quaerit, ut eum colamus. Cultura ipsius est in nos, quod non cessat verbo suo exstirpare semina mala de cordibus notris, aperire cor nostrum tanquam aratro sermonis, plantare semina praeceptorum, exspectare fructum pietatis. Cum enim istam culturam in cor nostrum sic acceperimus, ut eum bene colamus, non existimus ingrati agricolae nostro, sed fructum reddimus quo gaudeat. Et fructus noster non illum ditiorem facit, sed nos beatiores. sicut dixi, colit nos Deus. Nam quia nos colimus Deum, non opus est ut probetur vobis. Omnis enim homo hoc habet in ore, quia homines colunt Deum. Quia vero Deus
Abbreviated transcription (Latin):
thes aurus tuus ubi collegebantur
mala opera tucc. &impl&uralius
thesaurus tuus ubi bona omnia
operatua colligantur
sed forte conuersus ad
dm̃ statim morieris
operatua milla : forte
niuntur illo thesauroy plane inue
nies ibi operatua quia scriptum est :
paxinterra hominibus bone uolun¬
tatis: ds̃ non ad notat facultatẽ.
sed coronat uoluntatẽ scit quia
uoliusti & nom potuisti sicte ad¬
notat. quasi feceris quod uoliusti:
ergo opus est ut conuertaris. neu
differendo subito moriaris. &
omnino nihil inueniatur quodin
prȩsenti habeccs. & infuturo pos¬
SER MOMABITUS DIE DOAII¬
SIMILE ESTREGNŨ CELORŨNO¬
MINI PATRI FAMILIAS OUIM¬
SITOPERARIOS ADUINTÃ SUAM
escõ euangelio praesenti tẽm.¬
pori consonantem similitu¬
dinem aud istis. dehis quiope¬
rantur inuineam: est enim modo
tempus uindemiae corporalis: est
aut̃ & sp̃iticlis uindemia: ubids̃ gaud&
ad fructum uineae suȩ : Colimus enim

Expanded text:
thesaurus tuus, ubi colligebantur thesaurus tuus, ubi colligebantur mala opera tua, et implebitur alius thesaurus tuus, ubi bona opera tua colligantur. Sed forte conversus ad Deum, statim morieris, opera tua nulla forte nientur in illo thesauro? Plane ibi invenies opera tua, quia scriptum est, Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Deus non annotat facultatem, sed coronat voluntatem. Scit quia voluisti, et non potuisti; sic te annotat, quasi feceris quod voluisti. Ergo opus est ut convertaris, ne differendo subito moriaris, et omnino nihil inveniatur quod in praesenti habeas, et in futuro posSERMOSimile est regnum coelorum homini patrifamilias, qui misit operarios in vineam suamncto Evangelio praesenti tempori consonantem similitudinem audistis de his qui operantur in vinea. Est enim modo tempus vindemiae corporalis. Est autem et spiritualis vindemia, ubi Deus gaudet ad fructum vineae suae. Colimus enim
Abbreviated transcription (Latin):
in terram posui. laturarios
uobis institui qui opera ura in.
thes aurum ineum portarent:¬
& nihil in eorum manibus posuistis
proptereac apud me nihil inuenis
apparebit. Id eodictum est non
silebit. modo autem dicit illud
lector decodice & contemnitur.
dicit illud deore suo tractator
Num quid sic in ridere hab& quan¬
do ab ipso udice potentissi mo
dicitur. unus quisq recipi& quod
fecit. siue bonum siue malum
Tunc dicturi sunt homines sera
& infructuosa pȩnitentia:
Osi possimus iterum uiuere. & qđ
contemsimus audire & facere:
Tunc dicent illi quos exaduerso
constituent iniquitates eorum.
sicut dicit in libro sapientiae:
quid nobis profuit suꝑbia. & diui¬
tiarum uctantia : quid contulit
nobis: transier̃ omnia tamquã
umbra Vid &is quia penitebitaor
sedista penitentia cruciabilis :
non sanabilis : uis habere utilem
pęnitentiam. modo habe Si eñi
modo habueris corrigeris : Cum
correctus fueris. fund&ur ille

Expanded text:
in terra posui, laturarios in terra posui, laturarios vobis institui, qui opera vestra in thesaurum meum portarent: nihil in eorum manibus posuistis, propterea apud me nihil invenistapparebit: ideo dictum est, Non silebit. Modo autem dicit illud Lector de codice, et contemnitur: dicit illud de ore suo tractator etur. Numquid sic irrideri habet, quando ab ipso judice potentissimo dicetur? Unusquisque recipiet quod fecit, bonum sive malum . Tunc dicturi sunt homines sera et infructuosa poenitentia: O si possemus iterum vivere; et quod contempsimus, audire et facere! Tunc dicent illi, quos ex adverso constituunt iniquitates eorum, sicut dicitur in libro Sapientiae: Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia sicut umbra . Videtis quia poenitebit eos: sed ista poenitentia cruciabilis, non sanabilis. Vis habere utilem poenitentiam? Modo habe. Si enim modo habueris, corrigeris: cum correctus fueris, fundetur ille
Abbreviated transcription (Latin):
paratus est diabolo &angelis eius
esuriui& non de distis mihi manduca¬
re. aut si aliquid inuenitis inthes¬
auro isto. aut aliquid misistis
cogitate & redditur uobis: Sed
num quam te inquiunt uidimus¬
ipsi esurientem: & ille: quando
uni exminimis meis non fecistis.
nec mihi fecistis: forteenim ideo
mihi non faciebatis. quia in terra¬
me. ambulare non uidebatis.
tam mali estis. ut siuideritis: sicut
iudei crucifigeritis: Hodie enim
malihomines qui conantursifi¬
ecclesia sub illis p̃redicentur prae¬
occiderent. si in terram uiuentẽ
inuenirent. sed audebunt dicere
quasi illiqui nesciat cogitationes
hominum : Dnẽ quando teuidimus
esurientem. & ille quando uni
exminimis meis non fecistis. nec mihi
fecistis Minimos meos egentes
posueram uobis in terram. ego tam¬
quam caput dicit in cȩlo sedebam
ad dexteram patris. sed membra
mec interra laborabañ mẽbrameas n t̃ra
quod dar&is & scir&is quia mini¬
nos neos egentes quando uobis

Expanded text:
paratus est diabolo et angelis ejus. paratus est diabolo et angelis ejus. Esurivi, et non dedistis mihi manducare. Aut si aliquid invenistis in thesauro isto, aut aliquid misistis, cogitate, et reddetur vobis. Sed nunquam te, inquiunt ipsi, vidimus esurientem. Et ille: Quando uni ex minimis meis non fecistis, nec mihi fecistis . Forte enim ideo mihi non faciebatis, quia me in terra ambulare non videbatis? Tam mali estis, ut si videretis, sicut Judaei crucifigeretis. Hodie enim mali homines, qui conantur, si ficlesias ubi illis praedicentur praeocciderent, si in terra viventem invenirent? Sed audebunt dicere, quasi illi qui nesciat cogitationes hominum: Domine, quando te vidimus esurientem? Et ille: Quando uni ex minimis meis non fecistis, nec mihi fecistis. Minimos meos egentes posueram vobis in terra: ego tanquam caput, dicet, in coelo sedebam ad dexteram Patris, sed membra mea in terra laborabant, membra mea in terra quod daretis. Et sciretis quia minimos meos egentes quando vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ab initio mundi Regnũ cȩlorũ
ra num sempiternũ. soci&atem
cum angelis &ernã
uitã ub inullus orit᷑
neq
moritur. hoc perci¬
pite:. Quando enim operaura
inthesdurũ mit tebatis. regnum
cȩlorum amcobatis. ꝑcipite
regnũ qđ uobis paratum est ab
initio mundi. &iam ostenditillis
thes auros suos. esuriui & dedistis
mihi manducare : sitiui& potastis
me. nudus & uestistisme: hospes
fui & adduxistis me. In carcerem
fui &uenistis adme. aeger fui &
uisi tastis me: & respondentilli:
Dñe quando teuidimus in his necessita¬
tib: constitum & ministrabimus
tibi & ille: quando uni exminimis
meis fecistis. mihi fecistis: Quia
ergo quando uni exminimis meis
fecistis mihi fecistis. ꝑcipite quotł
misistis. possid& equodemifus
mihi enim seruatori. ideo credidis¬
tis: Deinde conuertit se & ad illos
qui sunt asinistris & ostendit illis
thes auros suos in anes operis boni:
Iteinquit in ignem &ernum. qui

Expanded text:
ab initio mundi. Regnum coelorum, ab initio mundi. Regnum coelorum, regnum sempiternum, societatem cum Angelis, aeternam vitam, ubi nullus oritur, neque moritur, hoc percipite. Quando enim opera vestra in thesaurum mittebatis, regnum coelorum emebatis. Percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi. Etiam ostendit illis thesauros suos: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et potastis me; nudus fui, et vestistis me; hospes fui, et adduxistis me; in carcere fui, et venistis ad me; aeger fui, et visitastis me. Et respondent illi: Domine, quando te vidimus in his necessitatibus constitutum, et ministravimus tibi? Et ille: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Quia ergo quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis, percipite quod misistis, possidete quod emistis. Mihi enim Servatori ideo credidistis. Deinde convertet se ad illos qui sunt a sinistris, et ostendet illis thesauros suos inanes operis boni: Ite, inquit, in ignem aeternum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt. num quid uident arcã
ipsam. uel in arcam pecuniam
semꝑ colligunt &mittunt aut
in fodiunt & seruant. nonuideq᷑
& tam̃ quia si conscientia eorum
scit quia ibi est in loco illo ubi po¬
suer̃. & forteiam furtulit &
uanus gaud& quiin aniter reser¬
uauit. Inthesauro autẽ cęlesti.
siquid posuerimus. & dedni custo¬
dia securisumus. &omnino furẽ
nullum patimur. necdamnum
aliquod sustinemus: Mali uero
& ipsimittunt inthesauro om̃a
mala opera sua seruat illis ds̃:
hoc est quod dix̃ apłs: Thesauri¬
⁊astibi iram indieire iusti ui¬
quid mali faciunt nesciunt.
ubi uenerit dĩ nr̃manifestus
& non silebit. Conuocabit ad seom̃s
gentes sic ut dicit euangł. & sepa¬
rabit. quosdam ponens ad exterã.
quosdamadsinistram. & incipit
iam tractare thesauros utrorũq
quid quisq posuit ut inueniat:
Venite inquid benedicti patris mei
ad eos qui sunt addexteram. ꝑcipi¬
te regnũ quoduobis paratum est

Expanded text:
ligunt, numquid vident arcam ligunt, numquid vident arcam ipsam, aut in arcam pecuniam semper colligunt et mittunt, aut infodiunt et servant? Non vident; et tamen quasi conscientia eorum scit quia ibi est in loco illo ubi posuerunt. Et forte jam fur tulit, et vanus gaudet qui inaniter reservavit. In thesauro autem coelesti si quid posuerimus, et de Domini custodia securi sumus, et omnino furem nullum patiamur, nec damnum aliquod sustinemus. Mali vero et ipsi mittunt in thesaurum omnia mala opera sua, et servat illis Deus. Hoc est quod dixit Apostolus, Thesaurizas tibi iram in die irae justi juquid mali faciunt, et nesciunt: ubi venerit Deus noster manifestus, et non silebit, convocabit ad se omnes gentes, sicut dicit in Evangelio, et separabit, quosdam ponens ad dexteram, quosdam ad sinistram: et incipiet jam tractare thesauros utrorumque, quid quisque posuit ut inveniat. Venite, inquit, benedicti Patris mei, ad eos qui sunt ad dexteram, percipite regnum quod vobis paratum est
Abbreviated transcription (Latin):
coscoꝵ ꝑueniunt & ideo sequisq frau¬
dat nollens manducare ut ditescat
do ergo colligunt quidem scien¬
tes. sed cui colligant nesciunt:
sic contra inthes aurum cę̧lestẽ
boniquid colligant sciunt. mali
quid colligant nesciunt: bonds
enim ponit inthesauro caelesti
om̃a opera misericordiae quae
fecit circa homines quib subue¬
nit. & scit qm̃ fidelis est custasqui
illi seruat om̃aquȩ reponit & non
eauid&. Sed d& hesauro suo cer¬
tus est. quia neq aliquid afure
subrepitur neq ab hoste in ua¬
ditur. neq ab inimico &improbo
& potenti quasi euictu tollitur:
sed semꝑ manebit. quia ad nõ
potentis simo custoditur: Si enim
commendant & securi ssint
miseri cordias suas cõmendant
potentidño & solliciti sunt :
nouerunt ergo. quia quicquid
reponunt. totum ibi saluum ẽ.
qui fideles sunt potentia e dñĩ sui
fidem iungunt credunt ei. quia
seruant & inueniunt quod seruat:
Nam & homines qui pecuniam col¬

Expanded text:
cos eorum perveniunt. Et ideo se quisque fraucos eorum perveniunt. Et ideo se quisque fraudat nolens manducare , ut ditescat, do ergo colligunt quidem scientes, sed cui colligant, nesciunt: sic contra in thesaurum coelestem boni quid colligant sciunt, mali quid colligant, nesciunt. Bonus enim ponit in thesauro coelesti omnia opera misericordiae, quae fecit circa homines quibus subvenit; et scit quoniam fidelis est custos, qui illi servat omnia quae reponit. Et non ea videt, sed de thesauro suo certus est, quia neque aliquid a fure subripitur, neque ab hoste invaditur, neque ab inimico et improbo et potente quasi e victo tollitur; sed semper manebit, quia a Domino potentissimo custoditur. Si enim commendant, et securi sunt; misericordias suas commendant potenti Domino, et solliciti sunt? Noverunt ergo quia quidquid reponunt, totum ibi salvum est: qui fideles sunt, potentiae Domini sui fidem jungunt. Credunt enim quia servat, et inveniunt quod servat. Nam et homines qui pecuniam col
Abbreviated transcription (Latin):
tantur: Non enim amat dr̃
damnare : sed saluare : &ideo
patiens est inmalos. ut demalis
faciatbonos: Sic dicit apłs: Quia
reuel abitur iradĩ suꝑ omnem
impi&atem : & red d& ds̃ uni-¬
cuiq scđm opera sua: Ammo¬
n&aũt & corripit hominem
contemnentem. &dicit. andi¬
uitias bonitatis & longanimi¬
tatis ei: contemnis: qui abonus
est inte. quia longanimis est:
quia patiens ẽ inte. quia differt
te & non aufertte : Contẽnis
& omnino nullũ iudiciũ diputas.
ignorans qm̃ patientia dĩ ad pȩ¬
nitentiam te adducit: Tuautem
secundum duritiamcordistui thes¬
aurizas tibi iram indieire & re¬
uelationis iusti iudiciidĩ. qui red¬
Quicquidergo homo facit modo
inthes aurum mittit. sed nescit
quid collegit . quo mododiuites qͥinchesau¬
rũ terrȩmittunt quasi scuunt epd eolligunt.
sedneiciunt cuicolligunt. quis enĩ posideat
diuitiascoꝵ postmor tẽ ipsorũ prorsusig¬
nerant & aliquando diuitiae eoꝵadinimi¬

Expanded text:
tantur. Non enim amat Deus tantur. Non enim amat Deus damnare, sed salvare: et ideo patiens est in malos, ut de malis faciat bonos. Sed dicit Apostolus, quia revelabitur ira Dei super omnem impietatem , et reddet Deus unicuique secundum opera sua. Admonet autem et corripit hominem contemnentem; et dicit, An divitias bonitatis et longanimitatis ejus contemnis? Quia bonus est in te, quia longanimis est in te, quia patiens est in te, quia differt te et non aufert te, contemnis, et omnino nullum judicium Dei putas: ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam cordis tui thezaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui redQuidquid ergo homo facit modo, in thesaurum mittit, sed nescit quid colligat: quomodo divites, qui in thesaurum terrae mittunt, quasi sciunt quid colligunt, sed nesciunt cui colligunt. Quis enim possideat divitias eorum post mortem ipsorum, prorsus ignorant: et aliquando divitiae eorum ad inimi
Abbreviated transcription (Latin):
praesentia & non credunt fu¬
tura qm̃ istabona &mcla.
prȩsentis sȩculi ꝑmiscue haben¬
tur abonis & malis. sidiuitias
obtrent uident habere diuitias
& pessimos homines & bonos ho¬
mines : uident &iam si ex orrens
paupertatem & miserias huuis
seculi. laborare in hismiseriis. non
solum bonos. seđ &iam malos. & di¬
cunt in cordesuo: quia res huma¬
nas dĩ nec respicit. nec regit sed
omnino in intimo quodam fundo
mundi huius: dimisit noscasib
uolui. nec aliquam protuden.¬
tiam ex hib& nobis: Ac ꝑ hoo fit
in illis contemtus prȩcepti.
quia non uident manifestationẽ
modo deb & quisq ad tendere.
quia quando uultds̃ respicit &
iudicat adhoram non differt.
quando aut̃ uult differt: &
unde hoc: quia sinumquam in
prȩfenti iudi car&. non eẽ ds̃ cre¬
der&ur siomnia in prȩsentiuin¬
dicar& nihil iudicio reserũa¬
r& : adhoc enim multa seruan¬
tur iudicio. & quȩdam in prae¬
sentia idicantur. ut illiqui
differuntur timeant & conuer¬

Expanded text:
praesentia et non credunt fupraesentia et non credunt futura, quoniam ista bona et mala praesentis saeculi promiscue habent boni et mali. Si divitias optant, vident habere divitias et pessimos homines et bonos homines; vident etiam, si exhorrent paupertatem et miserias hujus saeculi, laborare in his miseriis non solum bonos, sed etiam malos: et dicunt in corde suo, quia res humanas Deus nec respicit, nec regit, sed omnino in intimo quodam mundi hujus fundo dimisit nos casibus volvi, nec aliquam providentiam exhibet nobis. Ac per hoc fit in illis contemptus praecepti, quia non vident manifestationem modo debet quisque attendere, quia quando vult Deus, respicit et judicat, et ad horam non differt: quando autem vult, differt. Et unde hoc? Quia si nunquam in praesenti judicaret, non esse Deus crederetur: si omnia in praesenti judicaret, nihil judicio reservaret. Ad hoc enim multa servantur judicio, et quaedam in praesentia judicantur, ut illi qui differuntur, timeant et conver
Abbreviated transcription (Latin):
d exortandas mentes caritatis uñe
pauca de prȩsenti psalmoquȩ
donat dñs gratanter accipite.
ueni& manifestus: quando uenit
occultus. non in notuit nisi seruis
suis: quando ueni& manifestus
in notescitbonis & malis: Quando
uenit occultus. uenit iudicandus
quando ueni& manifestus. ueni &
iudicaturus: Deniq. tunc ut udi
car&ur siluit : & desilentio ei : pro¬
ph&a prȩdixerat: Sicut oui sad
immolandum ductus est : & sicut
agnus coram tondente sic non
Non quomodo siluit. quando iudi¬
candus erat. Ita silebit quando
iudicaturus erit: & nunc non sil&
sisit qui audiat. sed dictumẽ tunc
non silebit quando uocem eius.
agnoscent & qui modo contẽnent.
modo enim quando dicuntur prae¬
ceptic dĩ quibdam in risu ueniunt.
&qm̃ quod promisit ds̃ modo non
ostenditur & quod minatur mo¬
do non uid&ur : quod praecipit
in rid&ur. modo enim felicitatẽ
quȩ dicitur mundi huius. habent¬
& mali. infelicitatem quȩ dicitur
mundihuius habent & boni
attendunt homines quicredunt.

Expanded text:
d exhortandas mentes Charitatis vestrae, pauca de praesenti psalmo, quae donat Dominus, gratanter accipite. veniet manifestus. Quando venit occultus, non innotuit nisi servis suis: quando veniet manifestus, innotescet bonis et malis. Quando venit occultus, venit judicandus: quando veniet manifestus, veniet judic de silentio ejus propheta praedixerat, Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente, sic non Non quomodo siluit, quando judicandus erat, ita silebit, quando judicaturus erit. Et nunc non silet, si sit qui audiat: sed dictum est, Tunc non silebit, quando vocem ejus agnoscent et qui modo contemnunt. Modo enim quando dicuntur praecepta Dei, quibusdam in risum veniunt: et quoniam quod promisit Deus modo non ostenditur, et quod minatur modo non videtur, quod praecipit irridetur. Modo enim felicitatem quae dicitur mundi hujus, habent et mali; infelicitatem quae dicitur mundi hujus, habent et boni. Attendunt homines qui credunt
Abbreviated transcription (Latin):
& malos conspicuus omnibus. ds̃
occultus: homo manifestus. ds̃
regens homines: homo apparens
interhomines. loquebatur ergo
ab hominibus uidebatur. quando
hoc dixit quando & ab eis uidebat᷑
a quibus non diligebatur. quomodo
ergo se ostensurus erat dilectorib
suis : nisiquia talem qualem se pro
ergo quia forma dĩ seruabatur
formam hominis ostendebat: Per
formam hominis hominib: omnib
est dilectorib suis : post resurrec¬
tionem corporis. quando toll&ur
impius neuidect claritatẽ dñi
Tuncenim uerum apparebit simi¬
les ei erimus. qm̃ uidebimus eum

Expanded text:
et malos, et conspicuus omnibus, Deus et malos, et conspicuus omnibus, Deus occultus, homo manifestus; Deus regens homines, homo apparens inter homines: loquebatur ergo ab hominibus videbatur. Quando hoc dixit? Quando et ab eis videbatur, a quibus non diligebatur. Quomodo ergo se ostensurus erat dilectoribus suis, nisi quia talem qualem non Ergo quia forma Dei servabatur, forma hominis ostendebatur: per formam hominis hominibus loquenest dilectoribus suis? Post resurrectionem corporis, quando tolletur impius, ne videat claritatem Dei. Tunc enim, cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus
Abbreviated transcription (Latin):
tantum erit & tantic reserit
ut in ei comparatione nih ilsit
totum quod dixi. quod uidentes
quod salui & in columes. quod
famem sitimq non patiemus
quod in lassitudinẽ non cacdemus
quod somnus non nos praemit. to¬
tum hoc quid est adillam felicita¬
tem : qu a dm̃ uidebimus: Quia
ergo ds̃ ipse ut est modo ostendi
non potest. quem tamen uidebi¬
mus. Ideo quod oculus nonuidit
necauris audiuit hocuidebunt
boni. hoc uidebunt pii. hoc uide¬
bunt misericordes. hoc uidebumt
fideles. hoc uidebunt qui habebuis
bonam sortem in resurrectione
corporis: Quia habuerunt bonã
oboedientiam in resurrectione cordis
ergo & malus dm̃uisurus est. dequo
dicit esaias. Tollatur impius neui¬
decct claritatem dñi: ergo & im¬
pius &pius uidebunt formamil¬
lam. &cum fuerit dicta sententia.
tollatur impius neuidect clari¬
tatem dñi. restat ut circapios &
bonos impleatur quod dñs ipsepro¬
misit. cum hic incarne ess& &uide¬
r&ur non solum abonis. sed &iam
amalis: loquebatur in terbonos

Expanded text:
t tanta res erit, ut in ejus comparatione nihil sit totum. Dixi quod viventes erimus, quod salvi et incolumes, quod famem sitimque non patiemur, quod in lassitudinem non cademus, quod somnus non nos premet. Totum hoc quid est ad illam felicitatem, qua Deum videbimus? Quia ergo Deus ipse ut est, modo ostendi non potest, quem tamen videbimus; ideo quod oculus non vidit, nec auris audivit, hoc videbunt boni, hoc videbunt pii, hoc videbunt misericordes, hoc videbunt fideles, hoc videbunt qui habebunt bonam sortem in resurrectione corporis, quia habuerunt bonam obedientiam in resurrectione cordisErgo et malus Deum visurus est? de quo dicit Isaias, Tollatur impius, ne videat claritatem Dei . Ergo et impii et pii videbunt formam illam: et cum fuerit dicta sententia, Tollatur impius, ne videat claritatem Dei; restat ut circa pios et bonos impleatur quod Dominus ipse promisit, cum hic in carne esset, et videretur non solum a bonis, sed etiam a malis. Loquebatur inter bonos
Abbreviated transcription (Latin):
Qquid enim accepturi sunt boni:
ecceiam dico quod paulo ante
non dixi. & dicendo nondico. dixi
enim quia erimus illic salui. eri¬
mus in colomes erimus uiuentes
erimus sine poenis. sine fame
& siti. erimus sine defectu eri¬
mus sine orbitate carorum
nr̃orum. Totum hoc dixi &
quid plus habebimus nondum¬

Expanded text:
Quid enim accepturi sunt boni? Ecce jam dico, quod paulo ante non dixi; et tamen dicendo non dico. Dixi enim quia erimus illic salvi, erimus incolumes, erimus viventes, erimus sine poenis, erimus sine fame et siti, erimus sine defectu, erimus sine orbitate oculorum nostrorum. Totum hoc dixi: et quid habebimus plu
Abbreviated transcription (Latin):
Vt semperuiuat non potest: Siergo
labore. tanto conatu. tantis impen¬
duĩs. tantac instanti& tanta uigilanl¬
tia. tantec cura agitur ut aliquanto
plus uiuamus : quo modo agendũ est
ut semꝑ uiuamus : &si prudentes di¬
cuntur qui omnib: modis aguntut
differant mortem : & uiuant paucos
dies. neperdant paucos dies quam
stulti s qui sic uiuunt : ut ꝑdant &er¬
num diem : Ponamus ergo nobis¬
ante oculos talemuitam. cum pro¬
mittitur &erna : ut remoueamus
ab illa : Quic quid hic molestum pa-¬
timur facilius enim inuenimus quid
ibi non sit : quam quid ibi sit: ec cehic
incorpore : Saluierimus &ibi: &
quando nobis bene est. In hac uita
nullas poenas patimur : nullas pa-¬
tiemur &ibi: ponehic ergo homi
quam ut semꝑsic ess& et hoc bonũ
non finir& : quantũ gauder&¬
quantum extoller&ur : quo modo
st̃ non caper& l&itia Etcumei

Expanded text:
ut semper vivat, non potest. Si ergo ut semper vivat, non potest. Si ergo labore tanto, tanto conatu, tantis impendiis, tanta instantia, tanta vigilantia, tanta cura agitur, ut aliquantum plus vivatur; quomodo agendum est, ut semper vivatur? Et si prudentes dicuntur, qui omnibus modis agunt, ut differant mortem, et vivant paucos dies, ne perdant paucos dies, quam stulti sunt, qui sic vivunt, ut perdant aeternum diem? ante oculos talem vitam, cum promittitur aeterna, ut removeamus ab illa quidquid hic molestum patimur. Facilius enim invenimus quid ibi non sit, quam quid ibi sit. Ecce hic in corpore: salvi erimus et ibi. Et quando nobis bene est in hac vita, nullas poenas patimur: nullas patiemur et ibi. Pone ergo hic quam ut semper sic esset, et hoc bonum non desineret, quantum gauderquantum extolleretur? quomodo s
Abbreviated transcription (Latin):
uiutum timent mori. promissa est
llis &erna: Quid amasiui uerer
hoc habebis : quid timese mori
non poteris : Hoc sufficere ui sum
est. humane in firmitati ut dicere¬
tur habebitis uitam &ernam:
Capit hoc mens humana : ut cumq
ex hoc quod agit. quod futurum est
capit Sed quantũ capit: ex hoc
paruo quod agit : quia uiuit &
mori nonuult: Amatuitam
&ernam : uult semper uiuere:
num quam mori : Sed & illi qui
tor quebuntur in poenis : uelle
habent mori: & non posse : non
ergo magnum est diuuiuere
aut semꝑ uiuere : sed magnum
laborare debeccmus : Cum uide¬
mus homines amactores prae¬
sentis uitȩ temporalis: atq fi¬
niendȩ: Sic pro illa laborare
ut quando uenerit mortis me¬
tus quicquid possunt faciant:
Non ut auferant. sed ut differaNT
mortem : quantum homo labo¬
rat quando mors immin&. fu¬
medicos adhibendo & quicquid aliud
homo potest faceres ulid&e quia cen¬
sumptis laborib & facultatib sus ut
aliquantum uiuat potest facera

Expanded text:
multum timent mori, promissa est multum timent mori, promissa est illis aeterna. Quid amas? Vivere. Hoc habebis. Quid times? Mori. Non patieris. Hoc sufficere visum est humanae infirmitati, ut diceretur, Habebis vitam aeternam. Capit hoc mens humana, utcumque ex hoc quod agit, quod futurum est capit. Sed quantum capit ex hoc parvo quod agit? Quia vivit, et mori non vult; amat vitam aeternam, vult semper vivere, nunquam mori. Sed et illi qui torquebuntur in poenis, velle habent mori, et non possunt. Non ergo magnum est diu vivere, aut semper vivere: sed magnum laborare debemus, cum videmus homines amatores praesentis vitae temporalis atque finiendae, sic pro illa laborare, ut quando venerit metus mortis, quidquid possunt faciant, non ut auferant, sed ut differant mortem. Quantum homo laborat, quando mors imminet, fumedicos adhibendo, et quidquid aliud homo potest? Videte quia consumptis laboribus et facultatibus suis, ut aliquantum vivat, potest facere:
Abbreviated transcription (Latin):
me ambulantem operantem :
loquentem : postpaucos annos
talis eris : at tendens se & ille quã¬
uis quod promit ter&ur uider&
tamen suam considerans in firmi.¬
tatem : non creder& : & uider&
tamen quod promit tebatur :
nobis aũt tamquam in fantib in hac
carne atq infirmitate iacentib:
& magnum est quod promittit᷑
& nonuid&ur : &erigitur fides
qua credamus quod non uidemus:
ut mereamur uidere quodere¬
in hac fide ut ideo put& non sibi
eẽ credendum quia non uid& :
quando uenerit quod non crede.¬
sus separatur Separatus. dam¬
natur qui autem credidit segre¬
gatur addexteram : & stabit
cum magna fiducia : & l&itia
inter illos quib: dicitur: Venite
benedicti patris mei. ꝑcipite
regnum quod uobis paratum est
ab initio mundi Conclusit aut̃
dñs cum hȩc uerba dicer&.
Sic ibunt isti in ambustionẽ &er-¬
nam : iusti aũt inuitam &ernã:
Hȩc estuita &erna quȩ nobis pro-¬
homines uiuere in hae terra :
promissa est illiuitaꝵ & quice

Expanded text:
me ambulantem, operantem, me ambulantem, operantem, loquentem, post paucos annos talis eris: attendens se et illum, quamvis quod promitteretur, videret; tamen suam considerans infirmitatem, non crederet, et videret tamen quod promittebatur. Nobis autem tanquam infantibus in hac carne atque infirmitate jacentibus, et magnum est quod promittitur, et non videtur: et erigitur fides qua credimus quod non videmus, ut mereamur videre quod cre hanc fidem, ut ideo putet non sibi esse credendum, quia non videt; quando venerit quod non credesus separatur, separatus damnatur. Qui autem crediderit, segregatur ad dexteram, et stabit cum magna fiducia et laetitia inter illos quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Conclusit autem Dominus, cum haec verba diceret, sic: Ibunt isti in ambustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Haec est vita aeterna, quae nobis prohomines vivere in hac terra, promissa est illis vita; et quia
Abbreviated transcription (Latin):
pes nr̃a fratres non deisto tempore.
neq dehoc mundo est. neq mne&
felicitate qua excecantur homines.
qui obliuscuntur dm̃: hoc nossopri:¬
mitus & xp̃iano corde tenere de¬
bemus: non ad prȩsentis temporis
bona nos factos esse xp̃ianos. sednes¬
ciqquid aliud quodds̃ promittit.
& homo nondum capit: dehoc enĩ
bono dictum est: Quodoculus nonui-¬
dit nec auris audiuit. nec in corho¬
minis ascendit. quae praeparauit
dĩ diligentib se: Ergo quia hocbonũ
tam magnũ. tam prȩ clarũ tam
in effabile non inuenit hominem
perceptorem : dm̃ tenuit promis¬
sorem: & enim quod promissum est.
homo angusto corde non ꝑcipit :
nec ei potest ostendi in praesenti
quid ipse cui promittitur sit futu¬
rus: Quia & infansnatus si poss&
uerba loquentis intelligere cum
ipse loqui non poss&. nec ambulare.
nec aliquid agere Sed sicut eum
uidemus infirmũ iacentem. indi¬
gum opis alienae: Tantum modo
intellegere possit eum qui sibilo¬
quer&ur & dicer& ei. Ecce sicut uides

Expanded text:
pes nostra, fratres, non de isto tempore, neque de hoc mundo est, neque in ea felicitate qua excaecantur homines qui obliviscuntur Deum. Hoc nosse primitus et christiano corde tenere debemus, non ad praesentis temporis bona nos factos esse christianos; sed ad nescio quid aliud, quod Deus jam promittit, et homo nondum capit. De hoc enim bono dictum est, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. Ergo quia hoc bonum tam magnum, tam praeclarum, tam ineffabile, non invenit hominem perceptorem, tenuit Deum promissorem. Nunc enim quod ei promissum est, homo caecus corde non percipit: nec ei potest ostendi in praesenti, quid ipse cui promittitur sit futurus. Quia et infans natus si posset verba loquentis intelligere, cum ipse loqui non posset, nec ambulare, nec aliquid agere, sed sicut eum videmus infirmum, jacentem, indigum opis alienae, tantummodo intelligere posset eum qui sibi loqueretur, et diceret ei, Ecce sicut vides
Abbreviated transcription (Latin):
deminimo: Id est dehumilitate gran¬
dem: non inuenitantam fidem si¬
milem grano sinapis. quantomino¬
re tanto feruentiore: Inserebat
ergo iam dñs oleastrum in oliua:
Tunc hoc faciebat quando dicebat:
Amendico uobis iron inueni tantã

Expanded text:
De minimo, id est, de humilitate granDe minimo, id est, de humilitate grandem. Non inveni tantam fidem: similem grano sinapis, quanto minutiori, tanto ferventiori. Inserebat ergo jam Dominus oleastrum in oliva. Tunc hoc faciebat, quando dicebat, Amen dico vobis, non inveni tantam
Abbreviated transcription (Latin):
apłs quod oleaster insertus sit ino.¬
lecc: rami aut̃ naturales fractisi Ñ
illi fracti propter suꝑbiã insertus
oleaster propt̃ humilitatem. Hanc
humilitatem ostendebat mulier
dicens Ita dñe canissum micas
desidero. in hac humilitate &iam
centurio ille placuit. quicum de-¬
siderar& puerũ suũ ad nõ curari
& dñs dicer& ego ueniam &curabo
eum : Respondit ille. dñe non sum
dignus qui sub tectum meum intres.
sed tantum dic uerbo. & curabitur
puermeus. Non sum dignus qui sub
tectum meum intres: tecto ̃ recipi¬
ebat. cordereceperat: Quanto
humilior : tanto capatior. tanto
plenior: Colles cnim aquas repel:¬
lunt. uallesimplentur quid de¬
indesquid ad hoc dñs postea quã
dixit : non sum dignus qui subtec¬
tum meũ intres. ad eos qui
sequebantur: amendicouobis nonin:¬
uenitantam fidem in isrł. Idest illo
populo ad quemueni non inueni
tantam fidem. tantam quid est :
tam magnam. Vnde magnam e

Expanded text:
Apostolus, quod oleaster insertus sit in oApostolus, quod oleaster insertus sit in olea, rami autem naturales fracti sint. Illi fracti propter superbiam: insertus oleaster propter humilitatem . Hanc humilitatem ostendebat mulier, dicens: Ita, Domine, canis sum, micas desidero. In hac humilitate etiam Centurio ille placuit: qui cum desideraret puerum suum a Domino curari, et Dominus diceret, Ego veniam et curabo eum; respondit ille, Domine, non sum dignus qui sub tectum meum intres; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus. Non sum dignus qui sub tectum meum intres. Tecto non recipiebat, corde receperat. Quanto humilior, tanto capacior, tanto plenior. Colles enim aquam repellunt, valles implentur. Quid deinde, quid ad hoc Dominus, posteaquam dixit, Non sum dignus qui sub tectum meum intres, ad eos qui sequebantur, Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel: id est, in illo populo ad quem veni, non inveni tantam fidem. Tantam, quid est? Tam magnam. Unde magnam?
Abbreviated transcription (Latin):
iudec. & peripsam suꝑbiam factũ
est ut xp̃o noll& humiliari aucto¬
rihumilitatis repraessoritumo¬
ris : medicodõ qui propt̃ hoc cũ
ds̃ ess& homo factus est. ut sehomo
hominem agnoscer&: magna
medicina. Hȩc medicina si suꝑbiã
noncurat quid ea ccur& nescio
ds̃ est & fithomo seponit diuinita¬
tem dest quodam modo seques¬
trat. hoc est occultat suum quod
erat. appar& quod acceperat.
fit ille homocum sit ds̃. & non se
agnoscit homo hominem d est
seagnoscit fragilem non se ag¬
noscit peccatorem non seag¬
noscit ȩgrotum. ut quęrat᷑
uel ȩgrotus mehicũ sed quodt̃
periculosius sanus sibi uid&ur:¬
ergo propterhoc ille populus non
accessit. id est propter superbiam
& dicti sunt ex arbore oleae hoc̃ de
illo populo a patri archis creato
fracti rami naturales idestiudei
merito steriles spũ superbiae & in
illa olea insertus oleaster est: ole.¬
aster populus exgentib Sicdicit

Expanded text:
Judaea, et per ipsam superbiam factum Judaea, et per ipsam superbiam factum est ut Christo nollet humiliari auctori humilitatis, repressori tumoris, medico Deo, qui propter hoc, cum Deus esset, homo factus est, ut se homo hominem cognosceret. Magna medicina. Haec medicina si superbiam non curat, quid eam curet nescio. Deus est, et fit homo: seponit divinitatem, id est, quodammodo sequestrat, hoc est, occultat quod suum erat, apparet quod acceperat. Fit ille homo, cum sit Deus: et non se agnoscit homo hominem, id es non se agnoscit fragilem, non se agnoscit peccatorem, non se agnoscit aegrotum, ut quaerat vel aegrotus medicum! sed quod est periculosius, sanus sibi videturErgo propter hoc ille populus non accessit, id est, propter superbiam: et dicti sunt ex arbore oleae, hoc est, de illo populo a Patriarchis creato, fracti rami naturales, id est. Judaei merito steriles spiritu superbiae; et in illa olea insertus est oleaster. Oleaster populus ex Gentibus. Sic dicit
Abbreviated transcription (Latin):
beneficium desidero non men¬
sam inuado sed micas quȩro
uid &equem ad modum humi-¬
litas commendatac est. Canẽ
illam dñs dixerat. Non dixit
non sum. sed dixit sum.
& dñs continuo quia se agnouit
canem. omulier magnaest
fidestua fiat tibi sicut uis: tu
te agnouisticanem : egote
iam agnosco hominẽ. Omulier
magna est fides tua: p&isti.
quȩ sisti pulsasti: accipe inueni
a periatur tibi: Vid& efr̃s quẽ¬
admodum in hac muliere quȩ
chananea erat Id est quȩde
gentibus ueniebat. & typum
hoc est figuram ecclesi aegere¬
bat. maxime humilitas
commendata est: & enim gensiudȩa
ut ab euangelio repeller&ur suꝑbia
inflatic esti quod legem accipere
meruisset. quod in ipsa gente
patriarchȩ praecesserint prophe¬
tȩ extiterint: Moyses dĩseruus
miracula magna quȩ audiuimus
inpsalmo in aegypto fecerit
permare rubrum aquis receden¬
tibus populum duxerit: legem
acceperit quam ipsi populo dede¬
rit: Erat unde excoller &ur gens

Expanded text:
beneficium desidero: non menbeneficium desidero: non mensam invado, sed micas quaeroidete quemadmodum humilitas commendata est. Canem illam Dominus dixerat; non dixit, Non sum; sed dixit, Sum. Et Dominus continuo, quia se agnovit canem: O mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut petisti. Tu te agnovisti canem, ego te jam agnosco hominem. O mulier, magna est fides tua! petisti, quaesisti, pulsasti; accipe, inveni, aperiatur tibi. Videte, fratres, quemadmodum in hac muliere quae Chananaea erat, id est, quae de Gentibus veniebat, et typum, hoc est, figuram Ecclesiae gerebat, maxime humilitas commendata est. Etenim gens Judaea, ut ab Evangelio repelleretur, superbia inflata est, quod Legem accipere meruisset, quod de ipsa gente Patriarchae processerint, Prophetae exstiterint, Moyses Dei servus miracula magna, quae audivimus in Psalmo, in Aegypto fecerit, per mare Rubrum aquis recedentibus populum duxerit, Legem acceperit, quam ipso populo dederit . Erat unde extolleretur gens
Abbreviated transcription (Latin):
disrum pantuosd est post contẽp¬
tum magacritarum ur̃arum &ia
molesti sint uobis: Nolite ergo illis
derent quisint porciquisint ca-¬
nes hoc in ista muliere demons¬
tratum est: Nam illi mulieri ins
tere canibus. Canis es unaes ex
gentibus idola adoras. quid aut̃
tam familiare canibus quam la-¬
pides lingere : Non est ergobo¬
num panẽ filiorum tollere & mit¬
tere canibus. Illa si recederet
posthȩc uerba canis accesserat.
canis abscesserat: sed pulsando.
homo facia est excane Institit
enim p&endo & ex ipso ueluti
conuitio humilitatem ostendit.
misericordiam in p&rauit:
neq enim commota est. aut suc¬
censuit quod canis appellata
fuerit. p&ens beneficium ro¬
gans miseri cordiã : sed ait. Ita
dnẽ dixisti mecanem planeca¬
nissum agnosconomen meũ
ueritas loquitur Sed nonide
abeneficio repellenda sum :
prossus canissum sed & canes
ed ł demicis quȩ cadunt de
mensadominorum suorum:
modicum quoddam exiguum

Expanded text:
disrumpant vos : id est, post contempdisrumpant vos : id est, post contemptum margaritarum vestrarum etiam molesti sint vobis. Nolite ergo illis derent qui sint porci, qui sint canes? Hoc in ista muliere demonstratum est. Nam illi mulieri instmittere canibus. Canis es, una es ex Gentibus, idola adoras. Quid autem tam familiare canibus, quam lapides lingere? Non est ergo bonum, panem filiorum tollere, et mittere canibus. Illa si recederet post haec verba, canis accesserat, canis abscesserat: sed pulsando, homo facta est ex cane. Institit enim petendo, et ex ipso veluti convicio humilitatem ostendit, misericordiam impetravit. Neque enim commota est, aut succensuit, quod canis appellata fuerit petens beneficium, rogans misericordiam: sed ait, Ita, Domine: dixisti me canem; plane canis sum, agnosco nomen meum; Veritas loquitur: sed non ideo a beneficio repellenda sum. Prorsus canis: sed et canes edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Modicum quoddam et exiguum
Abbreviated transcription (Latin):
post om̃s uocatus est postom̃scre¬
didit. plus omnib sanauit: Nonerat
missus dñs nisi ad ouesquȩ perieruit
domus isrł: Sed quia & populus quẽ
non cognouerat seruitur erat in
obauditu auris ob auditurus erat:
Nec deillo tacuit ibi constitutus:
Ait enim quodimloco idem dñs:
habeo alias oues quȩ non sunt dehoc
ouile:Oport& me & has ad ducere:
ut sit unus grex & unus pastor: Inde¬
mulier istic erat: Ideo non contemne¬
batur sed differebatur. Non missus¬
sum inquit. nisi adoues quȩ perieruñ
domusisrł. & illa clamando instabat.
perseuerabat. pulsabat: tam quã
iam audiss& p&e &accipequer e
& inuenies. pulsa & aperi&urtibi
Institit pulsauit: Nam & dñsquan¬
do dixit hȩc uerba p&ite &acei¬
pi&is quȩrite & inueni&is. pul¬
sate & aperi&ur uobis supra
dixerat: Nolite dare scm̃ canib
neq proieceritis marguritas
ur̃as ante porcos neforte concul¬
cent eas pedibus suis & conuersi

Expanded text:
post omnes vocatus est, post omnes crepost omnes vocatus est, post omnes credidit, plus omnibus sanavit. Non erat missus Dominus, nisi ad oves quae perierant domus Israel. Sed quia et populus quem non cognoverat, serviturus erat, in obauditu auris obauditurus erat, nec de illo tacuit ibi constitutus. Ait enim quodam loco idem Dominus: Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et has adducere, ut sit unus grex et unus pastor non contemnebatur, sed differebatur. Non sum, inquit, missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Et illa clamando instabat, perseverabat, pulsabat, tanquam jam audisset, Pete, et accipe; quaere, et invenies; pulsa, et aperietur tibi. Institit, pulsavit. Nam et Dominus quando dixit haec verba, Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis; supra dixerat, Nolite sanctum dare canibus, neque projeceritis margaritas vestras ante porcos; ne forte conculcent eas pedibus suis, et conversi
Abbreviated transcription (Latin):
interrogat. non solum qui hoc
sciebat. sed &iam qui c&era prȩ¬
sciebat Aliquid est utiq quod
nobis significante mysterio
synagogi. significabat popu¬
propt̃ quem uenerat xp̃s. qui
dixit : Non sum missus nisi adoues
quȩ perierunt domus isrł: Illa
uero mulierquȩ fluxum sangui-¬
nis patiebatur. ecclesiam figura¬
bat exgentib: ad quam xp̃s per
prȩsentiam corporis non erat
missus. adillam ibat. illius salutẽ
intendebat. Hȩc intercurrit
tangit fimbriam quasi nescientis:
id est sanatur. tamquamꝰ absente.
dicit ille quis me t&igit. quasi dice¬
r& non noui hunc populum. po-¬
pulus quem non cognoui seruiuit
mihi: Tetigit me aliquis. ego enim
sensi uirtutem de me exisse d est
euangelium missum. totum orbem im¬
pleuisse: Tangitur autem fimbria.
exigua pars uestimenti & extrema
facuestem xp̃i quasi a postolos. ibi fim¬
bria pauluserat. hoc est: extremus
&minimus : Nam utrumq desedixit :
ego sum minimus a postolorum : Nc̃c

Expanded text:
interrogat non solum qui hoc interrogat non solum qui hoc sciebat, sed etiam qui caetera praesciebat. Aliquid est utique, quod nobis significante mysterio synagogi significabat popupropter quem venerat Christus, qui dixit, Non sum missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Illa vero mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, Ecclesiam figurabat ex Gentibus, ad quam Christus per praesentiam corporis non erat missus. Ad illam ibat, illius salutem intendebat: haec intercurrit, tangit fimbriam quasi nescientis, id est, sanatur tanquam ab absente. Dicit ille, Quis me tetigit? quasi diceret, Non novi hunc populum. Populus quem non cognovi, servivit mihi. Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse, id est, Evangelium emissum totum orbem implesse. Tangitur autem fimbria exigua pars vestimenti et extrema. Fac vestem Christi quasi Apostolos. Ibi fimbria Paulus erat: hoc est, extremus et minimus. Nam utrumque de se dixit: Ego sum minimus Apostolorum . Nam
Abbreviated transcription (Latin):
lam filiam archisynagogi inuen¬
tam mortuam suscitauit: factum¬
quidem est. & itaut narraturim¬
pl&um : sed tamen &iam ipsa
quȩ ad ñõ facta sunt aliquid sig-¬
nificantia erant quasi uerba sidici
potest uisibilia aquid & significan-¬
tia quod maxime appar& in eo
quod pr&er tempus pomaquȩ¬
siuit in arbore. & quia non inuenit.
arbori maledicens aridam fecit:
Hoc factum nisi figuratum accipi¬
atur stultum inuenitur. Primo¬
quesisse pomas illa arbore quando
tempus non erat ut essent in ulla
arbore: Deinde si pomorum
iam tempus ess& : non habere poma :¬
quaeculpa arboris fuiss& : Sed quia
significabat quȩ rerese non solum
folia sed & fructum d est non solũ
uerba sed & facta hominum are-¬
faciendo. ubi sola folia inuenit sig¬
nificauit eorum poenam. quilo¬
quibona possunt. facerebona
nolunt : sic ergo & hic: Nam utiq¬
& hic mysterium est : prȩscius
om̃nium dicit quisine t&igit:
fit imperito similis creator &

Expanded text:
lam filiam Archisynagogi invenlam filiam Archisynagogi inventam mortuam suscitavit . Cquidem est, et ita ut narratur, impletum: sed tamen etiam ipsa, quae a Domino facta sunt, aliquid significantia erant, quasi verba, si dici potest, visibilia et aliquid significantia. Quod maxime apparet in eo quod praeter tempus poma quaesivit in arbore, et quia non invenit, arbori maledicens aridam fecit . Hoc factum nisi figuratum accipiatur, stultum invenitur: primaesisse poma in illa arbore, quando tempus non erat ut essent in ulla arbore; deinde, si pomorum jam tempus esset, non habere poma quae culpa arboris esset? Sed quia significabat, quaerere se non solum folia, sed et fructum, id est, non solum verba, sed et facta hominum; arefaciendo ubi sola folia invenit, significavit eorum poenam qui loqui bona possunt, facere bona nolunt. Sic ergo et hic. Nam utique mysterium est. Praescius omnium dicit, Quis me tetigit? Fit imperito similis Creator, et