comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
expresserint: et omnia uede-¬
ris instrumenti uolumina
origenes obelis asteriscisq
distinxerit. quos uel addi¬
tos. uel de theodotione sũp¬
tos. translationi antique
inseruit: ꝓbans defuisse
quod additum ẽ. Discant
igitur obtrectatores mei re¬
ciꝑe in toto quod in partib
susceꝑunt: aut interp̃tati¬
onem meam cum asteriscis
suis radere.Neq enim fieri
pot̃. ut quos plura intermi¬
sisse conspererint. ñ eosdem
etiam in quibusdam erras-¬
se fateantur: precipue in
iob: cun si ea que sub asteriᷤ¬
cis. addita sunt subtraxeriᷤ :
pars maxima detruncabit᷑
Cẜhoc dumtaxat. apud gre¬
cos. Ceterum apud latinos.
ante eam translationem qͣm
sub asteriscis et obelis nuꝑ
edidimus. septingenti ferme
aut octingenti uersus sunt:
quib decurtatus et laceratꝰ
corrosiisq liber. feditatem
sui publice legentib p̃beat.
Hec autem translatio nullum
de uet̾ib sequitur interp̃tẽ:
sed ex ipso hebraico arabicoq
sermone et interdum syro.

Expanded text:
expresserint, et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit: quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur: praecipue in Job, cui si ea quae sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars maxima detruncabitur. Et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latiante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt; ut decurtatus et laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermone, et interdum Syro,
Abbreviated transcription (Latin):
ante finem uolumims scͥp¬
tum ẽ. iccirco ipse me rep̃¬
hendo et ago penitentiam
in fauilla et ernere: exame¬
tri uersus sunt. dactilo spon¬
deoq currentes: et ꝓpter lin¬
guȩ idioma crebro recipien-¬
tes et alios pedes. ñ eartn-¬
dem sillabarum sed eoru-¬
dem demporum. Interdum
quoq richinus ipse dulciᷤ
et tinnulus fertur numeri
lege resolutus: quod metri¬
ei magis. quam simplex lec-¬
tor intelligunt. N supͣdicto
autem uersu usq ad finẽ
libri: partum comina qd̾
remanet ꝓsa oratione con¬
dexitur. Quod si cui indet᷑
incredulum. metra scilicet
eẽ apud hebreos: et in mo-¬
rem nr̃i flacei. greciq pin¬
dari et alchei et saphon tił
psalterium. uł lamentationeᷤ
iheremiȩ uł omnia ferme
scͥpturarum cantica compre

Expanded text:
oluminis scriptum est: Idcirco ipse me reprehendo, et ago poenitentiam in favilla et cinere: hexametri versus sunt, dactylo spondaeoque currentes: et propter linguae idioma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex lector intelligunt. A supradicto autem versu usque ad fidem libri, parvum comma quod remanet, prosa oratione contexitur. Quod si cui videtur incredulum, metra scilicet esse apud Hebraeos, et in morem nostri Flacci, Graecique Pindari, et Alcaei, et Sappho, vel Psalterium, vel Lamentationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica compre
Abbreviated transcription (Latin):
pitius esto sorti et fumicło¬
te luctum nr̃m in gaudi¬
um: ut uiuentes laudemꝰ
nomen tuum domine:et
ñ elatidaᷤᷤ ora te canentium.
Omnis quoq isrł pari m̃te
et obsecͣtione clamauit ad
dm̃: eo quod eis certa morᷤ
pauens ꝑiculum quod
imminebat. Cumq depo¬
suisset uestes regias: fletib
et luctui apta uestimenta
suscepit: et ꝓunguentis ua¬
riis.cinere et stercore im¬
pleuit caput: et corpus
suum humiliauit ietum¬
is: omniaq loca in quibꝰ
letari ante consueuerat.
crinium laceratione com¬
pleuit: et dep̃cabatur do¬
minum dm̃ isrł. dicens.
Domine mi. qui rex ñr es
solus: adiuua me solitari¬
am: et cuius preter de nul¬
lus auxiliator ẽ alitis. Pe¬
rictilum meum in manib
meis ẽ. Fudiui a patre me¬
o. quod tu domine tcilisseᷤ
isrł de cunctis gentib. et

Expanded text:
i et funicte luctum nostrum in gaudium, ut viventes laudemus nomen tuum, Domine, et ne claudas ora te canentium. Omnis quoque Israel pari mente et obsecratione clamavit ad Dominum, eo quod eis certa mors pavens periculum, quod imminebat. Cumque deposuisset vestes regias, fletibus et luctui apta indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore implevit caput, et corpus suum humiliavit jejuniis, omniaque loca, in quibus laetari ante consueverat, crinium laceratione complevit. Et deprecabatur Dominum Deum Israel, dicens: Domine mi, qui rex noster es solus, adjuva me solitariam, et cujus praeter te nullus auxiliator est alius. Periculum meum in manibus meis est. Audivi a patre meo, quod tu, Domine, tulisses Israel de cunctis gentibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
reddant imꝑio nr̃o pacẽ
quam turbauerant. Huc¬
usq exemplar epłe. Quȩ
sequuntur. pꝰ eum locum
scripta repꝑi. ubi legitur.
ꝑgens mardocheus. fecit
omma que ei mandauat
hester: nec tamen haben¬
tur in hebraico. et apud
nullum penitus ferunt᷑
interpretum. Mardoche¬
us antem deprecatus est¬
dominum. memor om̃iũ
oꝑum eius: et dixit. Dñe
domine rex omnipotens.
inditione enim tua cun¬
eta sunt posita: et non ẽ
qui possit resistere duȩ uo¬
luntati. si decreueris sal¬
tiare isrł . Tu fecisti cȩlum
et terram: et quiequid cȩli
ambitu continetur. Dñs
omnium es: nec ẽ qui re¬
sistat maiestati tuȩ. Cucta
et contumelia. et aliqua
gloriȩ cupiditate fecerim
hoe. ut ñ adoraut̾m aman
suꝑbissimum: libenter e¬
nm ꝓ salute isrł. etiam ue¬
stigia pedum eius deoscła¬
ri paratus eem: s timo
nehondrem dĩ mei trans¬
ferrem adhominem. et
ne quenquam adorarem
excepto dõ meo. ꝙẜ nunc¬

Expanded text:
reddant imperio nostro pacem, quam turbaverant. Hucusque exemplar epistolae. Quae sequuntur, post eum locum scripta reperi, ubi legitur. Pergensque Mardochaeus, fecit omnia quae ei mandaverat Esther. Nec tamen habentur in Hebraico, et apud nullum penitus feruntur interpretum. Mardochaeus autem deprecatus estDominum, memor omnium operum ejus, et dixit: Domine, Domine, rex omnipotens, in ditione enim tua cuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati, si decreveris salvare Israel. Tu fecisti coelum et terram, et quidquid coeli ambitu continetur. Dominus omnium es, nec est qui resistat majestati tuae. Cuncta et contumelia, et glorię cupiditate fecerim hoc, ut non adorarem Aman superbissimum. Libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum eius deosculari paratus essem, sed timui, ne honorem dei mei transferrem ad hominem et ne quemquam adorarem excepto deo meo. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
t suscepit ionathas tẽ¬
pore illo principatũ:
et surrexit loco iude frĩs
sui. E cognouit bachides:
et querebat eũ occidẽ. Ꝙ co¬
gnouit ionathaᷤᷤ ⁊ symonfr̃¬
eiꝰ. ⁊õs qͥ cũ eo erãt: et fuiger̃
indesertũ thecue.⁊ ꝯseder̃ ad
aqͣm lacꝰ asphar. Ꝙ cognouit
bachides: et die sabbatoꝵ
uenit ipse et omnis exer¬
eitus eius trans iordanem.
Omisit fratrem suum du¬
cem ppłi. ẜrogauit na¬
batheos amicos suos: ut
commendaret illis appa¬
ratum suum. qui erat copi¬
osus. Ꝙ exierunt filii iam¬
bri exmadaba. et compre¬
hendunt iohannem et

Expanded text:
t suscepit Ionathas tempore illo principatum et surrexit loco Iudae fratris sui et cognovit Bacchides et quaerebat eum occidere et cognovit Ionathas et Simon fres qui cum eo erant et fugerunt in desertum Thecuae et consederunt ad aquam lacus Asphar et cognovit Bacchides et die sabbatorum venit ipse et omnis exercitus eius trans Iordanem et misit fratrem suum ducem populi et rogavit Nabatheos amicos suos ut commendaret illis adparatum suum qui erat copiosus et exierunt filii Iambri ex Madabas et conprehenderunt Iohannem et
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc uanissimum iudico.
Laudam igitur letitiam qd̃
ñ eẽt homini bonum sub so¬
le. insi quod comedet et bi¬
beret. atq gauderet: et hoc
solum secum auferret de la¬
bore suo. in dieb inte quoᷤ
dedit ei ds sub sole. E appo¬
sui cor meum ut serrem sa¬
pientiam: et intelligerem
distentionem quȩ uersat᷑
interra. Est homo qui radi¬
ebus et noctib somn um
ocuilis ñ capit Cẜ intellexi
quod omnum oꝑum dei
nullam possit inuenire ho¬
mo rationem eorum que
fiunt sub sole: et quanto
plus laborauĩt ad queren¬
dum: tantominus inue¬
mat: etiam si dixerit sapi¬
ens se nosse. ñpoterit reppi¬
re.Omina hec tctau in cor¬
de meo: ut curiose intellige¬
unt iusti atq sapienteᷤᷤ.

Expanded text:
et hoc vanissimum iudico laudavi igitur laetitiam quod non esset homini bonum sub sole nisi quod comederet et biberet atque gauderet et hoc solum secum auferret de labore suo in diebus vitae quos dedit ei Deus sub sole et adposui cor meum ut scirem sapientiam et intellegerem distentionem quae versatur in terra est homo qui diebus ac noctibus somnum oculis non capit et intellexi quod omnium operum Dei nullam possit homo invenire rationem eorum quae fiunt sub sole et quanto plus laboraverit ad quaerendum tanto minus inveniat etiam si dixerit sapiens se nosse non poterit repperire omnia haec tractavi in corde meo ut curiose intellegunt iusti atque sapient
Abbreviated transcription (Latin):
et nichil deest anime eius
ex omnib que desiderat:
nec tribuit ei potestatem¬
d̃s ut comedat ex eo: sed ho¬
mo extraneus uorabit il¬
lud. Hoc uanitas et mag¬
na miseria ẽ. Si genuit qͥs¬
piam centum liberos. et
uixerit multos annos. et
plures dies etatis babuit:
et anima illius ñ utatur
bomis substantie suȩ. sepul¬
turaq careat: de hoc ego ꝓ¬
nuncio. quod melior illo
sit abortiuus. Frustra enĩ
uenit et ꝑgit ad tenebras:
et obliuione delebitur nom̃
eius. Non uidit solem: neq
cognoint distantiam bom
et mali. Etiam si duob mi¬
lib annis uixerit. et ñ fuit
ꝑfruitus bonis. Nonne ad
unum locum ꝓꝑant omia:
Omiis labor hominis in
ore etus: sed amma illius
ñ implebitur. Quid habet
amplius sapiens ab stulto:
et quid pauꝑ. nisi ut ꝑgat
illuc ubi ẽ uita: Melius ẽ
uidere quod cupias: qͣm
desidare quod nescias. M
et hoc uanitas ẽ: et p̃sum¬
ptio sp̃s. Qui futurus ẽ iã
uocatum ẽ nomen eius: et¬

Expanded text:
et nihil deest animae ejus ex omnibus quae desiderat; nec tribuit ei Deus potestatem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum liberos, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illsit abortivus frustra enim venit et pergit ad tenebras et oblivione delebitur nomen eius non vidit solem neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nescias sed et hoc vanitas est et praesumptio spiritus qui futurus est iam vocatum e
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad eam orias pͥncepᷤ
iude. Uade in pace: et do¬
minus sit dectm in ulti¬
one inmieorum nr̃orũ.
Wreuertentes abierunt.
Quib abscedentib: iudith
ingressa ẽ oratorium suũ:
et induens se eilieio. po¬
suit emerem suꝑ caput
suum: et ꝓsternens se do¬
mino. elamauit ad dnm
dicens. Domine ds̃ pat̾s
mei symeon. qui dedisti
illi gladium in defensio¬
ne aliemgenarum.qui
tnolatores extiterunt in
coiquinatione sua. et
denud auerant femur
turginis in confusionem:
et dedisti mulieres illorũ
inpredam. et filias eorum
in captiuitatem. et omnẽ
predam in diuisionem ser¬
uis tins qui zelauerunt
zelum tuum: subueni
queso te domine d̃s meuᷤ
michi uiduȩ. Tu enim fe¬
cisti priora: et illa pꝰ illa
cogitasti: et hoc factumẽ
quod ipse uoluisti. Om̃s
enim uie tue parate sunt:
et tua iudicia in ꝓuiden¬
tia tua posinsti. Respice
castra assyriorum nune.
sicut tunc castra egyptio¬
rum uidere dignatus es.
quando post seruos tuoᷤ
armati currebant. confi¬

Expanded text:
dixit ad eam Ozias princeps Iudaeae vade in pace et Dominus sit tecum in ultione inimicorum nostrorum et revertentes abierunt quibus abscedentibus Iudith ingressa est oratorium suum et induens se cilicio posuit cinerem super caput suum et prosternens se Domino clamavit ad Dominum dicens Domine Deus patris mei Symeon qui dedisti illi gladium in defensione alienigenarum qui violatores extiterunt in coinquinatione sua et denudaverunt femur virginis in confusionem et dedisti mulieres eorum in praedam et filias eorum in captivitatem et omnem praedam in divisionem servis tuis qui zelaverunt zelum tuum subveni quaeso te Domine Deus meus mihi viduae tu enim fecisti priora et illa post illa cogitasti et hoc factum est quod ipse voluisti omnes enim viae tuae paratae sunt et tua iudicia in providentia tua posuisti respice castra Assyriorum nunc sicut tunc castra videre Aegyptiorum dignatus es quando post servos tous armati currebant confi
Abbreviated transcription (French):
te orientalis. Post eum
edificauerunt. anania fi¬
lius selemiȩ. et a non filiꝰ
selon sextus: mensuram
scdam. Post etim ȩdifica

Expanded text:
e orientalis. Post eum aedificavit Anania filius Selemiae, et Anun filius Seleph sextus mensuram secundam: post eum aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
ad se clamantis audiret
memoraretur quoq ini¬
quissimas mortes innocen¬
tium paruulorum. et bla¬
pbemias nomini suo illa¬
tas: et indignaret᷑ suꝑhiᷤᷤ.

Expanded text:
ad se clamantis audiret memoraretur quoque iniquissimas mortes innocentium parvulorum et blasphemias nomini suo inlatas et indignaretur su
Abbreviated transcription (Latin):
et ppłm qui extendit ma¬
num suam ut repugnet
et dissipet domum di illã.
que ẽ iniherłm. Ego dariꝰ
statui decretum: quod stu¬
diose impleri uolo. Igitur
tatannai dux regionis tnͣs
p̃ceꝑat darius rex. sic dili¬
genter exequuti sunt. Se¬
mores autem iudeorum
edificabant: et ꝓsꝑaban¬
tur iuxta ꝓphetiam aggei
ꝓpħe et rachariȩ filii addo.
C edificauerunt et constru¬
xerunt rubente dõ isrł: et
iubente cyro et dario. et
artarxerxe regib ꝑsarũ.
Wcompleuerunt domũ
dĩ istam usq ad diem ter¬
ctum mensis adar: quiẽ
annus sextus regni darii
regis.fecerunt autem filii
isrł sacerdotes et leuitȩ et
reliqui filiorum tͣnsmigra¬
donis dedicationem domꝰ
dĩ in gaudio: et obtulerut¬
in dedicationem domus dĩ
uitulos centum: ariedes
ducentos: agnos quadrin

Expanded text:
et populum qui extenderit manum suam ut repugnet, et dissipet domum Dei illam, quae est in Jerusalem. Ego Darius statui decretum quod studiose impleri volo. Igitur Tatannai dux regionis, quaeperat Darius rex, sic diligenter exsecuti sunt. Seniores autem Judaeorum aedificabant, et prosperabantur juxta prophetiam Aggaei prophetae, et Zachariae filii Addo: et aedificaverunt et construxerunt, jubente Deo Israel, et jubente Cyro, et Dario, et Artaxerxe, regibus Persarum: et compleverunt domum Dei istam usque ad diem tertium mensis Adar, qui est annus sextus regni Darii regis. Fecerunt autem filii Israel, sacerdotes et Levitae, et reliqui filiorum transmigrationis, dedicationem domus Dei in gaudio. Et obtuleruin dedicationem domus Dei vitulos centum, arietes ducentos, agnos quadrin
Abbreviated transcription (Latin):
Iusce morientes: ꝑdunt
suauitatem unguenti.
Preciosior ẽ sapientia et glo¬
ria: partia ad tempus stul¬
tieia. Cor sapientis in dex¬
tera eius: et cor stulti insim¬
stra illius. Sed et inuia stul¬
tus ambulans: cum ipse
insipiens sit. omnes stultoᷤ
estimat. Si sp̃s potestatẽ
habentis ascendłit suꝑ te.
locum tuum ne dimiseris:
quia curatio cessare faciet
peccata maxima. Est malũ
quod uidi sub sole quasi ꝑ
errorem egrediens a facie
pͥncipis: positum stultum
indignitate sublimi. et di

Expanded text:
uscae morientes perdunt suavitatem unguenti. Pretiosior est sapientia et gloria, parva ad tempus stultitia. Cor sapientis in dextera ejus, et cor stulti in sinistra illius. Sed et in via stultus ambulans, cum ipse insipiens sit, omnes stultos aestimat. Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris: quia curatio cessare faciet peccata maxima. Est malum quod vidi sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis: Positum stultum in dignitate sublimi, et di
Abbreviated transcription (Latin):
facti sunt patres nr̃i in
mari rubro: cum sequere¬
tur eos pharao. eum exer¬
mus in cęlum: et miserebi¬
mor erit testamenti patrũ
nr̃orum: et conteret exer¬
citum istum ante faciem
nr̃am hodie: et seient om¬
nes gentes quia ẽ qui redi¬
mat. et lib̾et isrł. W leuia¬
uerunt alienigene oculos
suos: et uiderunt eos ueni¬
entes ex aduerso. Wẜ exiert̃
de castris in prelium. O
tuba cecmnerunt bi qui fu¬
erant cum iuda. E congreᷤᷤ¬
si sunt. Sẜ contrite sunt
gentes: et fugertint incã¬
pum. Nouissimi autem ce

Expanded text:
facti sunt patres nostri in facti sunt patres nostri in mari Rubro cum sequeretur eos Pharao cum exermus in caelum et miserebiri et testamenti patrum nostrorum et conteret exercitum istum ante faciem nostram hodie et scient omnes gentes quia est qui redimat et liberet Israhel et levaverunt alienigenae oculos suos et viderunt eos venientes ex adverso et exierunt de castris in proelium et tuba cecinerunt hii qui fuerant cum Iuda et congressi sunt et contritae sunt gentes et fugerunt in campum novissimi autem ce
Abbreviated transcription (Latin):
mori in bello quam uide
mala gentis nr̃e. et scõrum.
Sicut autem fuit uoluntaᷤᷤ
in cęlo: sic fiat. Eẜ assum uu¬
psit gorgias quinq milia
uirorum. et mille equites
electos: et mouerunt castra
nocte. ut applicarent ad ca-¬
stra iudeorum: et ꝑcuterẽt
eos subito. W filii qui erañ
ex arce: erant illis duces.
W audunt iudas: et surrex̃
ipse et potentes ꝑcutere
uirtutem exereituum regiꝰ
quȩ erat in ammaum. Ad¬
huic enim disꝑsus erat exer¬
citus a castris. E uenit gor¬
gias in castra iude nocte:
et neminem inuenit. Q
querebant eos in montib:
qm̃ dixit. fugiunt hi a no¬
bis. Wcum dies factus eẽt
apparint iudas in campo.
cum trib milib uirorũ
tantum: quia tegumenta
et gladios ñ habebant. O
uiderunt castra gentium
ualida. et loricatos. et equi¬
tatus inetrcintu eorum:
et hi docti ad prelium. Eẜ
ait iudas uiris qui secum
erant. Ne timueritis mul¬
ditudinem eorum: et impe¬
tum eorum ne formidetis.
Nementote qualiter salui

Expanded text:
mori in bello quam videre mala gentis nostrae et sanctorum sicut autem fuerit voluntas in caelo sic fiat et adsumpsit Gorgias quinque milia virorum et mille equites electos et moverunt castra nocte ut adplicarent ad castra Iudaeorum et percuterent eos subito et filii qui erant ex arce erant illi duces et audivit Iudas et surrexit ipse et potentes percutere virtutem exercituum regis quae erat in Ammaum adhuc enim dispersus erat exercitus a castris et venit Gorgias in castra Iudae noctu et neminem invenit et quaerebant eos in montibus quoniam dixit fugiunt hii a nobis et cum dies factus esset apparuit Iudas in campo cum tribus milibus virorum tantum quia tegumenta et gladios non habebant et viderunt castra gentium valida et loricatos et equitatus in circuitu eorum et hii docti proelium et ait Iudas viris qui secum erant ne timueritis multitudinem eorum et impetum eorum ne formidetis mementote qualiter salvi
Abbreviated transcription (Latin):
suis: et in magna domo
auctus ẽ sonus suauitatiᷤᷤ
plenus. Erogauit ppłs do¬
minum excelsum in prece.
tisq dum ꝑfectus ẽ honor
domini: et munus suum
ꝑfecerunt. Tunc descenden ᷤᷤ
extulit manꝰ suas in omẽm
congregationem filiorum
isrł: dare gloriam dõ a labi¬
is suis. et in nomine ipsiuᷤ
gloriari. Cẜ iterauit orationẽ
suam. uolens ostende uirtu¬
omnium. qui magna fecit
in omni terra: qui auxit di¬
es nr̃os a uientre matris nr̃e:
et fecit nob̃cum scd̾m suiã
miscłiam.Det nobis iocun¬
ditatem coidis. et fieri pacẽ
nob̾cum ẽẽ miscdiam dĩ.
ut lib̃et eos in dieb sunis.
Duas gentes odit antma me
a: tercia autem non ẽ genᷤ
quam oderim.Qui sedent
inmonte seyr. et philistiim:
et stultus ppłs qui habitat
insichimis.Doctrmam sa
in codice isto. ihesus filius
sirach. iherosolimita: qui re¬
nouauit sapientiam de cor¬
de suo.Beatus qui mistis
uersatur bonis: qui ponit
illa incorde suo.sapiens e¬

Expanded text:
suis et in magna domo suis et in magna domo auctus est sonus suavitate plenus et rogavit populus Dominum excelsum in prece usque dum perfectus est honor Domini et munus suum perfecerunt tunc descendens extulit manus suas in omnem congregationem filiorum Israhel dare gloriam Deo a labiis suis et in nomine ipsius gloriari et iteravit orationem suam volens ostendere virtuomnium qui magna fecit in omni terra qui auxit dies nostros a ventre matris nostrae et fecit nobiscum secundum suam misericordiam det nobis iucunditatem cordis et fieri pacem nobiscum esse misericordiam Dei ut sanet vos in diebus suis duas gea: tertia autem non est gens, quam oderim; qui sedent in monte Seir, et Philisthiim, et stultus populus qui habitat in Sichimis. » Duas in codice isto Iesus filius Syrach Ierosolimita, qui renovavit sapientiam de corde suo beatus qui in istis versatur bonis qui ponit illa in corde suo sapiens e
Abbreviated transcription (Latin):
piendo ipsum. stolam głȩ
et uestiri eum consummati¬
one uirtutis: in ascensu al¬
taris sci gloriam dedit sc̃i¬
tatis amictum. In accipien¬
do autem partes de manu
sacerdotum: et ipse stans
nixta aram. et eirca illum
corona fr̃m: quasi planta¬
tio cedri in monte libano.
Sic circa illum steterunt qͦsi
rami palme: et omnes filii
aaron in gloria sua.Oblatio
autem domini in manibuᷤᷤ
ipsorum: coram omni syna¬
goga isrł. Wẜconsummationẽ
fungens inaram: amplifica¬
re oblationem excelsi regis.
Porrexit manum suam in
libatione: et libauit de san¬
gume uuȩ. Effudit in fun¬
damento altaris odorem di¬
uinum excelso principiT̃ c̃
exclamauerunt filii aaron:
in tubis ꝓductilib sonue¬
runt: et auditam fecerunt
magnam uocem in memo¬
riam coram dõ. Tunc omniᷤ
ppłs simul ꝓꝑauerunt. et
cecid̾unt infaciem suꝑ t̾rã
adorare dominum suum:
et dare preces ommpotenti¬
deo excelso. Ꝙ amplificaue¬
runt psallentes inuocib

Expanded text:
piendo ipsum stolam gloriae piendo ipsum stolam gloriae et vestiri eum consummatione virtutis in ascensu altarii sancti gloriam dedit sanctitatis amictum in accipiendo autem partes de manu sacerdotum et ipse stans iuxta aram circa illum corona fratrum quasi plantatio cedri in monte Libano sic circa illum steterunt quasi rami in palma et omnes filii Aaron in gloria sua oblatio autem Domini in manibus ipsorum coram omni synagoga Israhel et consummationem fungens in ara amplificare oblationem excelsi Regis porrexit manum suam in libatione et libavit de sanguine uvae et fudit in fundamenta altarii odorem divinum excelso Principi tunc exclamaverunt filii Aaron in tubis productilibus sonaverunt et auditam fecerunt magnam vocem in memoriam coram Deo tunc omnis populus simul properaverunt et ceciderunt in faciem super terram adorare Dominum suum et dare preces Deo omnipotenti excelso et amplificaverunt psallentes in vocibus
Abbreviated transcription (Latin):
ymon onie filius. sacer¬
dos magnus. qui inui¬
ta sua suffulsit domum: et
in dieb sins corroborauit
templum. Templi etiam al¬
titudo ab ipso fundata est:
duplex edificatio excelsa pa¬
rietis templi. In dieb ipsiuᷤ
remanauerunt putei aqͣꝵ:
et quasi mare adimpleti ft̃
supra modum. Qui eurauit
gendem suam. et lib̃auit illã
aꝑnicie: qui preualuit am¬
plificare ciuntatem: qui ad¬
eptus ẽ gloriam in conuer¬
satione gentis: et ingressũ
domus et atrii amplifica-
uit. Quasi stella matutina
in medio nebule: et quas
luna plena indieb sins lu¬
cet: et quasi sol refulgens ÷
sie ille effulsit in templo dĩ.
Quasi arcus refulgens inter
nebulas gloriȩ: et quasi floˢ
rosarum in dieb tieris: qͣsi
lilia quȩ sunt intransitu
aquȩ: et quasi thus redolenᷤ
in dieb estatis: quasi ignis
effulgens. et thus ardens
migne: quasi uas auri soli¬
dum. ornatum omni lapi¬
de precioso: quasi oliua pul¬
lulans. et eypressus in alti¬
tudinem se tollens in acci¬

Expanded text:
ymon Onie filius, sacerdos magnus, qui in vita sua suffulsit domum et in diebus suis corroboravit templum. Templi etiam altitudo ab ipso fundata est duplex aedificatio excelsa parietis templi in diebus ipsius remanaverunt putei aquarum et quasi mare adimpleti sunt supra modum qui curavit gentem suam et liberavit illam a pernicie qui praevaluit amplificare civitatem qui adeptus est gloriam in conversatidomus et atrii amplificatus est. Quasi stella matutina in media nube: et quasi luna plena in diebus suis lucet. Et quasi sol refulgens: sic ille refulsit in templo Dei. Quasi arcus refulgens inter nebulas glorie: et quasi flos rosarum in diebus verni. Quasi lilia quae sunt in transitu aquae et quasi tus redolens in diebus aestatis quasi ignis effulgens et tus ardens in igni quasi vas auri solidum ornatum omni lapide pretioso quasi oliva pullulans et gyrus in altitudinem se tollens in acci
Abbreviated transcription (Latin):
occilis eius: et dep̾catio me¬
IIa non ei indetur ẽẽ contra¬
ria: obsecro ut nouis epłiᷤ
ueteres aman litcerȩ insi¬
diatoris et hostis iudeoꝵ.
quib eos in cunctis regiꝰ
ꝓuinciis perire p̃ceꝑat
corrigantor. Quomodo
enim potero sustinere ne
cem: et interfectionem po¬
ptili mei: Responditq rex
asuerus hester reginȩ: et
mardocheo tudeo. Domũ
aman concessi hesteret
ipsum russi affigi erueiꝰ
quia ausus ẽ manumin¬
itideos mutere. Scribite
gͦ iudeis sicut uob̃ placet.
ex regis nomine: signanteᷤᷤ
literas anulo meo. Hȩc e¬
mm consuetudo erat: ut
epłis quȩ ex regis nomine
mitebantur. et illius anu¬
lo signatȩ erant. nemo au¬
deret contradicere. Necitiq
scribis. et librariis regis:
erat autem tempus teii
mensis qui appellatur si¬
ban: uicesima et tereia illiꝰ
die. scͥpte sunt epłȩ ut mar

Expanded text:
oculis eius et deprecatio mea non ei videtur esse contraria obsecro ut novis epistulis veteres Aman litterae insidiatoris et hostis Iudaeorum quibus eos in cunctis regis provinciis perire praeceperat corrigantur quomodo enim potero sustcem, et interfectionem populi mei? Responditque rex Assuerus Esther reginae, et Mardochaeo Judaeo: Domum Aman concessi Esther, et ipsum jussi affigi cruci, quia ausus est manum mIudaeos mittere scribite ergo Iudaeis sicut vobis placet ex regis nomine signantes litteras anulo meo haec enim consuetudo erat ut epistulis quae ex regis nomine mittebantur et illius anulo signatae erant nemo auderet contradicere accitisque scribis et librariis regis erat autem tempus tertii mensis qui appellatur siban vicesima et tertia illius die scriptae sunt epistulae ut Mar
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝓnus est ad miscđiam
benedicetur: de panib enl̃
suis dedit pauꝑi. Eice de¬
risorem et exibit cum eo
iurgium:cessabuntq cau¬
se et contumelie. Qui diligit
cordis mundiciam: ꝓpter
grãm labiorum suorum.
habebit amicum regem.
Oculi domini custodiunt sci¬
entiam: et supplantantur
uerba iniqui. Dicit piger.
Leo ẽ foris in medio platearũ:
occidendus sitm. Fõuea pro¬
funda os aliene: cin iratus
ẽ dominus incidet in eam.
Stulticia colligata ẽ in corde
pueri: et uirga discipline
fugabit eam. Qui calum¬
matur pauꝑem ut augeat
diuitias suas: dabit ipse
ditiori et egebit. Inclina au¬
rem tuam et audi uerba sa¬
pientium: appone autem
cor ad doctrinam meam. q̃
dabit in labiis tuis: ut sit
in domino fiducia tua: un¬
de et ostendi eam tͥhodie.
Ecce descripsi eamtͥ tͥplicit̃.
in cogitationib et scientia:
ut ostenderem tͥ firmitatẽ.
et eloquia ueritatis. respon¬
dere exhis illis qui misert̃
te. Non facias uiolentiam

Expanded text:
qui pronus est ad misericordiam qui pronus est ad misericordiam benedicetur de panibus enim suis dedit pauperi eice derisorem et exibit cum eo iurgium cessabuntque causae et contumeliae qui diligit cordis munditiam propter gratiam labiorum shabebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicit piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in eam. Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit. Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium: appone autem cor ad doctrinam meam. Quae dabit in labiis tuis: Ut sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam
Abbreviated transcription (Latin):
enim quicquam manus eiꝰ
oꝑari Tota die concupiscit
et desiderat: qui autem iu¬
stus ẽ tribuet et ñ cessabit.
Hostiȩ impiorum abhomina¬
biles: quȩ offeruntur ex sce¬
lere. Testis mendax ꝑibit:uir
obediens loquetur uictoriã.
Uir impius ꝓcacit̾ offirmat
uultum suum: qui autem
rectus ẽ cotrigit uiam suã.
Non ẽ sapientia non ẽ pruden¬
tia: non ẽ consilium contͣ
dominum. Equus paratꝰ
ad diem belli: dominus aut̃
aurum gr̃abona.Diues et
pauꝑ obuiauerunt sibi: u¬
triusq oꝑator ẽ dominus.
Callidus uidet malum. et
abscondit se: innocens ꝑtͣn¬
siit et afflictus ẽ dampno.
Emis modestiȩ timor domin:
diuitie et gloria et uita. Ar¬
ma et gladii miia ꝑuersi:
custos autem animȩ sue lon¬
ge recedit ab eis. Prouerbi¬
um ẽ adolescens iuxta inã
suam: etiam cum senuerit.
ñ recedet ab ea. Diues pau¬
ꝑib imꝑat: et qui accipit
mutuum sertius ẽ feneran¬
tis. Qui seminat iniquita¬
dem metet mala: et uirga
tre sue consummabitur.

Expanded text:
enim quidquam manus ejus operari; Tota die concupiscit et desiderat: qui autem justus est, tribuet, et non cessabit. Hostiae impiorum abominabiles, quia offeruntur ex scelere. Testis mendax peribit: vir obediens loquetur victoriam. Vir impius procaciter obfirmat vultum suum: qui autem rectus est, corrigit viam suam. Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum. Equus paratur ad diem belli: Dominus autemaurum, gratia bona. Dives et pauper obviaverunt sibi: utriusque operator est Dominus. Callidus vidit malum, et abscondit se: innocens pertransiit, et afflictus est damno. Finis modestiae timor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis proverbium est adulescens iuxta viam suam etiam cum senuerit non recedet ab ea dives pauperibus imperat et qui accipit mutuum servus est fenerantis qui seminat iniquitatem metet mala et virga irae suae consummabitur
Abbreviated transcription (Latin):
erat lux: et horum qui¬
dem uocem audiebant: s
figuram ñ uidebant. &ẜ quia
ñ et ipsi ꝑ eadem passi erant
magnificabant: et qui ante
lesi erant qm̃ ñ ledebantur
gratias agebant: et ut eẽt
differentia donum petebãt.
ꝓpter quod ignis ardentẽ
columpnam ducem habti¬
erunt ignote me: et solem
sine lesura bom hospitii p̃¬
stitisti. Digni quidem illi
carere luce. et pati carcerem
denebrarum: qui inclusoᷤ
custodiebant filios tuos.
ꝑ quos incipiebat incorru¬
ptum legis lumen scło dari:
cum cogitarent iustorum
occide infantes: et uno ex¬
posito filio et lib̾ato in tra¬
ductionem illorum mul¬
titudinem filiorum abstu¬
listi: et pariter illos ꝑdidi¬
sti in aquam ualidam. Illa
nox enim ante cognita ẽ
a patrib nr̃is: ut uere sci¬
entes quib utramentis cre

Expanded text:
quidem vocem audiebant sed figuram non videbant et quia non et ipsi per eadem passi erant magnificabant et qui ante laesi erant quoniam non laedebantur gratias agebant et ut esset differentia donum petebant propter quod igni ardentem columnam ducem habuerunt ignotae viae et solem sine laesura boni hospitii praestitisti digni quidem illi carere luce et pati carcerem tenebrarum qui inclusos custodiebant filios tuos per quos incipiebat incorruptum legis lumen saeculo dari cum cogitarent iustorum occidere infantes et uno exposito filio et liberato in traductionem illorum multitudinem filiorum abstulisti et pariter illos perdidisti in aquam validam illa nox ante cognita est a parentibus nostris ut vere scientes quibus iuramentis cre
Abbreviated transcription (Latin):
cunidam nuꝑ apud grecoᷤ
accidit: ut interdum scͥp¬
turȩ sensum relinquens.
umuscuruslibet int̃p̃tis
sequeretur errorem.Nos
autem qui hebreȩ linguȩ
saltem paruam habemuᷤᷤ
seientiam: et latinus nob̃
ut eumq sermo non deẽ:
et de aliis magis possumꝰ
iudicare: et ea quȩ ipsi in¬
telligimus in nr̃a lingua
ꝓmere. Itaq licet excethra

Expanded text:
apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest: et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in nostra lingua promere. Itaque licet et excetra
Abbreviated transcription (Latin):
crum suum. Post eum e¬
dificauit melchias filiꝰ
aurificis. usq ad domũ
nathinneorum. et scuta
uendentium. contra por¬
tam iudicialem: et usq
In porta gregis ȩdificaue¬
runt artifices et negocia¬
utores. Factum ẽ autem cũ
audisset sanaballath. qd̃
edificaremus murum:
tratus ẽ ualde. Wẜ motus
nimis. subsannauit iu¬
deos: et dixit coram fr̃ib
suis. et frequentia sama¬
ritanorum. Quid iudei
imbecilla facrunt.: Num
dimittent eos gentes: Num
sacrificabunt et comple¬
b̃t̃ in una die: Numquid

Expanded text:
cium suum post eum aedificavit Melchias filius aurificis usque ad domum Nathinneorum et scruta vendentium contra portam Iudicialem et usque in porta Gregis aedificaverunt artifices et negotiatores factum est autem cum audisset Sanaballat quod aedificaremus murum iratus est valde et motus nimis subsannavit Iudaeos et dixit coram fratribus suis et frequentia Samaritanorum quid Iudaei inbecilli faciunt num dimittent eos gentes num sacrificabunt et conplebunt in una die numquid
Abbreviated transcription (Latin):
ut timerent uniuerse gen¬
tes quȩ erant in erreuitu
nr̃o: et conciderent intra
semetipsos: et seirent qd̃
a dõ factum eẽt opus hoc
Sed et in dieb illis. multȩ op¬
dimatum iudeorum epłe
mittebantur ad tobiam:
et a tobia tieniebant ad eoᷤ.
Multi enim erant in uudea
habentes iuramentum eiꝰ.
quia gener erat secheniȩ
filii iorei. et iohannen filiꝰ
eius acceꝑat filiam mosol¬
lam filii barachiȩ.Sed et
laudabant eum coram me:
et uerba mea nunciabant
ei. W dobias mittebat epłaᷤ.¬
u ut terrerent me. Postquã
autem edificatus ẽ murtiᷤ.
et posui ualuas. et recensui
ianitores.et cantores. et le¬
uitas: p̃cepi anani fr̃i meo.
et ananiȩ principi domus
de iherłm. ipse enim quasi

Expanded text:
ut timerent universae genut timerent universae gentes quae erant in circuitu nostro et conciderent intra semet ipsos et scirent quod a Deo factum esset opus hoc sed et in diebus illis multae optimatium Iudaeorum epistulae mittebantur ad Tobiam et a Tobia veniebant ad eos multi enim erant in Iudaea habentes iuramentum eius quia gener erat Secheniae filii Orei et Iohanan filius eius acceperat filiam Mosollam filii Barachiae sed et laudabant eum coram me et verba mea nuntiabant ei et Tobias mittebat epistulas ut terreret me postquam autem aedificatus est murus et posui valvas et recensui ianitores et cantores et Levitas praecepi Aneni fratri meo et Ananiae principi domus de Hierusalem ipse enim quasi
Abbreviated transcription (Latin):
sarent manus nr̃e aboꝑe.
et quiesceremus.Quam
ob catisam: magis confor¬
taui manum meam. O
ingressus sum domum sa¬
maie filii dalaie. filii me¬
thabehel. secreto: qui ait.
Tractemus nob̃cum in do¬
mo dĩ in medio templi. et
claudamus portas edis:
quia uenturi sunt ut in¬
terficiant te. E nocte uen¬
turi sunt: ad occidendũ
de. Cẜ dixi. Num quisquam
similis mei fugit: ꝙ qͥs
ut ego ingredietur demplũ
et uiuet: Non ingrediar:.
Cẜ intellexi quod ds̃ ñ misis¬
set eum:s quasi uaticinanᷤ
loquutus eẽt ad me: et to¬
bia et sanaballath condu¬
xissent eum. Neceꝑat enĩ
precium. ut territus face¬
rem et peccarem: et habe¬
rent malum quod exꝓbra¬
rent michi. Memento mei
domine ꝓtobia et sanabal¬
lath. ruixta oꝑa eorum tali¬
a: sed et noadiȩ ꝓph̃ȩ. et ce¬
terorum ꝓpħarum qui der¬
rebant me. Cõmpletus ẽ
autem murus uicesimo
quinto die mensis elul:
quinquaginta duob die¬
bus. factum ẽ gͦ cum audiᷤ¬
sent omnes inimici nr̃i.

Expanded text:
sarent manus nostrae ab opere, et quiesceremus. Quam ob causam magis confortavi manus meas; et ingressus sum domum Semaiae filii Dalaiae filii Metabeel secreto. Qui ait: Tractemus nobiscum in domo Dei in medio templi, et claudamus portas aedis: quia venturi sunt ut interficiant te, et nocte venturi sunt ad occidendum te. Et dixi: Num quisquam similis mei fugit? et quis ut ego ingredietur templum, et vivet? non ingrediar. Et intellexi quod Deus non misisset eum, sed quasi vaticinans locutus esset ad me, et Tobias, et Sanaballat conduxissent eum; acceperat enim pretium, ut territus facerem, et peccarem, et haberent malum, quod exprobrarent mihi. Memento mei, Domine, pro Tobia, et Sanaballat, juxta opera eorum talia sed et Noadiae prophetae et ceterorum prophetarum qui terrebant me conpletus est autem murus vicesimo quinto die mensis elul quinquaginta duobus diebus factum est ergo cum audissent omnes inimici nostri
Abbreviated transcription (Latin):
Ioppite uero tale quoddã
flagictum ꝑpetrarunt.
Rogauerim̃t iudeos et̃
quib habitabant ascen-¬
dere scafas quas paraue¬
runt. cum uxorib et fili¬
is: quasi nullis tuimi¬
ciciis inter eos subiacen¬
tib. Scdm commune i

Expanded text:
Ioppitae vero tale quoddam flagitium perpetrarunt rogaverunt Iudaeos cum quibus habitabant ascendere scaphas quas paraverant cum uxoribus et filiis quasi nullis inimicitiis inter eos subiacentibus secundum communem i
Abbreviated transcription (Latin):
diuidet. Edificauit sicut di¬
nea domum suam: et sicut
custos fecit umbraculum.
Diues cum dormierit mebil
secum auferet: aꝑit oculoᷤᷤ
suos et mehil muemet. Ap¬
prehendet eum quasi aqͣ
mopia:nocte opprimet e
et uelut turbo rapiet eũ
de loco suo: et mitcet suꝑ
eum. et ñ parcet. De manu
get suꝑ eum manus suas.
et sibilabit suꝑ illum in
euiui tuens locum eius. Habet
ẽ in quo conflatur. ferrum
de terra tollitur: et lapis
solutus calore in es uertit᷑
Tempus posint denebris:
et umuersorum finem ip¬
se considat. Lapidem qͦq
caliginis et umbram mor
litus ẽ pes egentis homi

Expanded text:
dividet. Aedificavit sicut tinea domum suam, et sicut custos fecit umbraculum. Dives cum dormierit, nihil secum auferet: aperiet oculos suos, et nihil inveniet. Apprehendet eum quasi aqua inopia, nocte opprimet euet velut turbo rapiet eum de loco suo. Et mittet super eum, et non parcet: de manu get super eum manus suas, et sibilabit super illum, intuens locum ejus. Cap. est, in quo conflatur. Ferrum de terra tollitur: et lapis solutus calore in aes vertitur. Tempus posuit tenebris, et universorum finem ipse considerat, lapidem quoque caliginis, et umbram mortlitus est pes egentis homi
Abbreviated transcription (Latin):
cum uirtute dominum
habentes: illi autem du¬
cem belli ammum habe¬
bant. Sed eum tiehemenᷤᷤ
pugna eẽt: apparuerunt
aduersariis de celo unt

Expanded text:
cum virtute Dominum habentes illi autem ducem belli animum habebant sed cum vehemens pugna esset apparuerunt adversariis de caelo
Abbreviated transcription (Latin):
patiens. commiscetur rixe
alterius. Sient noxius est
qui mittit lanceas et sagit¬
tas in mortem: sie uir qui
fraudulent̃ nocet amico suo.
Cẜcum fuit deprehensus: di¬
cit. ludens feci. Cum defece¬
rint ligna. extinguetur ig¬
nis: et sussurrone subtracto

Expanded text:
inpatiens commiscetur rixae inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amico suo et, cum fuerit deprehensus, dicit: ludens feci. cum defecerint ligna, extinguetur ignis: et susurrone detracto
Abbreviated transcription (Latin):
Desponde stulto iuxta
stulticiam suam: ne sibi
sapiens ẽẽ undeatur. Clau¬
dus pedib et imquitatem
bibens: qui mitt uerba ꝑ
nuncium stultum. Quomͦ
ptilchras frustra habet clau¬
dus tibias: sic indecens ẽ
more stultorum parabola.
Sieut qui mitit lapidem in
aceruum mercurii: ita qui
tribuit insipienti honorẽ.
¶uomodo si spina nascatur
in manu demulenti: sic pa¬
rabola more stultorum. Iu¬
dicium dederminat causaᷤ.
et qui imponit stulto silen¬
tium iras mitigat. Sicut
canis qui reuertitur ad
uomitum suum: sic im¬
priidens qui iterat stulti¬
ciam suam. Uidisti homi¬
nem sapientem sibi uid̃i:
magis illo spem habebit
stultus. Dicit piger: leo in
tna leena initinerib. Siẽ
ostium uertitur in cardine
suo: ita piger in lectulo suo.
Abscondit piger manus sub
ascellas suas: et laboiat.
si ad os suum eas conuerte¬
rit. Sapientior sibi piger¬
ẽẽ uidecur: septem uiris
loquentib sententias. Si¬
eut qui app̃hendit aurib
canem: sic qui transit i

Expanded text:
esponde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit stulto silentium, iras mitigat. Sicut canis, qui revertitur ad vomitum suum, sic imprudens, qui iterat stultitiam suam. uidisti hominem sapientem sibi uideri? magis illo spem habebit stultus. dicit piger: leaena in uia, leo in itineribus. sicut ostium uertitur in cardine suo, ita piger in lecto suo. abscondit piger manus sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et
Abbreviated transcription (Latin):
etus ẽ iniqua pretergredi.
Sicut fremitus leonis ita et
regis ira: et sicut ros suꝑ her¬
bam. ita et hylaritas eius.
Dolor patris filius stultus: et
tecta iugiter ꝑstillantia. liti¬
giosa mulier.Domus et di¬
uitiȩ dantur a parentib:
a domino autem ꝓpͥe uxor
prudens. Pigredo immittit
soporem: et anma dissolu¬
ta esuriet. Qui custodit
mandatum custodit animã
suam: qui autem negligit
uias suas mortificabitur.

Expanded text:
ejus est iniqua praetergredi. ejus est iniqua praetergredi. Sicut fremitus leonis, ita et regis ira: et sicut ros super herbam, ita hilaritas ejus. Dolor patris, filius stultus: et tecta jugiter perstillantia, litigiosa mulier, Domus, et divitiae dantur a patribus: a Domino autem proprie uxor prudens. Pigredo immittit soporem, et anima dissoluta esuriet. Qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem negligit vias suas, mortificabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ues effabitur rigide. Uir
amabilis ad societatem: ma¬
gis amicus erit quam fr̃.
Melior ẽ pauꝑ qui ambulat
in simplicitate sua: quam¬
diues torquens labia insi¬
piens. Ubi non ẽ scientia
anmȩ non ẽ bonum: et qͥ
festinus ẽ pedib offendit.
Stulticia hominis supplan¬
tat gressus eius: et contra
dm̃ feruet anmo suo. Di¬
uitiȩ addunt plurimos ã¬
micos: apaupe audem et
hi quos habuit separant᷑
Testis falsus non erit impu¬
nitus: et qui mendacia lo¬
quitur ñ effugiet. Multi
colunt ꝑsonam potentis:
et amici sunt dona tribu
entis. Frẽs hominis patiꝑiᷤᷤ
oderunt eum: insuꝑ et a¬
miei ꝓcul recesserunt ab eo.
Qui tantum uerba sectatur
nichil habebit: qui autem
possessor ẽ mentis. diligit a¬
minam suam: et custos pru¬
dentiȩ inueniet bona. Testiᷤ
falsus ñ erit impunitus: et
qui loquitur mendacia ꝑi¬
bit. Non decent stultum de¬
licie: nec seruum dominari
pͥncipib Doctrina uiri ꝑ
patientiam noscitur: et gła

Expanded text:
ues effabitur rigide. uir amicalis ad societatem magis amiMelior est pauper, qui ambulat in simplicitate sua, quam torquens labia insipiens. Ubi non est scientia animae, non est bonum, et qui festinus est, pedibus offendit. stultitia hominis supplantat gressus eius, et contra deum feruet animo suo. diuitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi quos habuit separantur. testis falsus non erit inpunitus, et qui mendacia loquitur, non effugiet. multi colunt personam potentis et amici sunt dona trentis. Fratres hominis pauperis oderunt eum: insuper et amici procul recesserunt ab eo. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam, et custos prudentiae inveniet bona. Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia, peribit. Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. Doctrina viri per patientiam noscitur: et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
oris eorum: et de manu ui¬
olenti pauꝑem: et erit ege¬
no spes. miquitas autem
contrahet os suum. Beatuᷤᷤ
homo qui corripitur a dõ.
Increpationem gͦ domini
ne reꝓbes: quia ipse uulne¬
rat et medetur: ꝑcutit. et
manus etus sanabunt. In
sex tribulatiõiblib̾abit te:
et in septima ñ tanget de
malum. In fame eruet de de
morte: et inbello de manu
gladii. N flagello linguȩ
absconłis: et ñ timebis ca¬
lamitatem cum uen̾it. In
uastitate et fame ridebis: et
bestiam terre ñ formidabis:
s cum lapidib regionum
pactum tuum: et bestie t̾rȩ
pacifice erunt tͥ. Wẜ scies qđ
pacem habeat tab̃naculũ
tuum: et unsitans speciem
tuam ñ peccabis. Wscies qͦ¬
nam multiplex erit semen
duum: et ꝓgemes tua qua¬
si herba terrȩ. Ingredieris in
abundantia sepulchrum:
sieut infertur aceruus in
tempore suo. Ecce hoc ut
inuestigauimus ita ẽ: qđ
auditum mente ꝑtracta.ui

Expanded text:
oris eorum et de manu violenti pauperem et erit egeno spes iniquitas autem contrahet os suum beatus homo qui corripitur a Domino increpationem ergo Domini ne reprobes quia ipse vulnerat et medetur percutit et manus eius sanabunt in sex tribulationibus liberabit te et in septima non tanget te malum in fame eruet te de morte et in bello de manu gladii a flagello linguae absconderis et non timebis calamitatem cum venerit in vastitate et fame ridebis et bestiam terrae non formidabis sed cum lapidibus regionum pactum tuum et bestiae terrae pacificae erunt tibi et scies quod pacem habeat tabernaculum tuum et visitans speciem tuam nquoniam multiplex erit semen tuum, et progenies tua quasi herba terrae. Ingredieris in abundantia sepulcrum, sicut infertur acervus in tempore suo. Ecce, hoc, ut investigavimus, ita est: quod auditum, mente pertracta.
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationem eorum. Q
delinquit in conspectu eiuˢ
qui fecit eum: incidat in
ili. in mortutm ꝓduc la¬
crimas: et quasi dira
passus incipe plorare: et
secundum iudicium conte¬
ge corpus illius: et ñ despi¬
cias sepulturam illius. Pro
pter delaturam autem ama¬
re fer luctum illius uno die:
et consolare ꝓpter tristitiã:
et fac luctum secundum me¬
ritum etus: uno die uel du¬
ob ꝓpter decͣcͣtionem. Atri¬
stitia enim festinat mors.
et cooꝑiet uirtutem: et tri¬
stitia coidis fleccit ceruiẽe
In abductione ꝑmanet tri¬
stitia: et substantia in opis
secundum coretus.Non de¬
deris intristitia eor tuum:
s repelle eam ate: et mem̃¬
to nouissimorum. Noli ob¬
liuisci: neq enim ẽ conu̾sio.
O huie nichil ꝓd̾is: et te pp¬
sum pessimabis. Memoresto
iudieii mei: sic enim erit et

Expanded text:
conversationem illorum qui delinquit in conspectu eius qui fecit eum incidat in ili in mortuum produc lacrimas et quasi dira passus incipe plorare et secundum iudicium contine corpus illius et non despicias sepulturam illius ppter delaturam autem amare fer luctum illius, uno die, et consolare propter tristitiam: et fac luctum secundum meritum ejus uno die, vel duobus propter detractionem. A tristitia enim festinat mors, et cooperit virtutem, et tristitia cordis flectit cervicem. In abductione permanet tristitia: et substantia inopis secundum cor ejus. Non dederis in tristitia cor tuum, sed repelle eam a te: et memento novissimorum, noli oblivisci: neque enim est conversio, et huic nihil proderis, et te ipsum pessimabis. Memor esto judicii mei: sic enim erit et
Abbreviated transcription (Latin):
lius sicut exceptoria aqua¬
rum: qm̃ in precepto ipsiuᷤᷤ
placor fit: et non ẽ minora¬
tio in salute illius. Opera
omnis carnis coram illo:
et non ẽ quiequam abscon¬
ditum ab occilis etus. Ascł̃o
et usq in seculum respicit:
et niehil ẽ intrabile in con¬
rentur: Benedictio illius qͣsi
fluinus mundabit: et quo¬
modo cathaclismus aridam
in ebriauit: sic tra ipsius gen¬
tes quȩ ñ exquisierunt eũ
hereditabit. Quomodo con¬
uertit aquas insiceitatem.
et siccata ẽ terra: et ue illius

Expanded text:
ejus sicut exceptoria aquaejus sicut exceptoria aquarum. Quoniam in praecepto ipsius placor fit, et non est minoratio in salute illius. Oomnis carnis coram illo, et non est quidquam absconditum ab oculis ejus. A saeculo et usque in saeculum respicit, et nihil est mirabile in conrentur. Benedictio illius quasi fluvius inundabit. Quomodo cataclysmus aridam inebriavit, sic ira ipsius gentes quae non exquisierunt eum, haereditabit. Quomodo convertit aquas in siccitatem, et siccata est terra, et viae illius