comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parenam. Qui nec audit nec facit: nichil elifi-¬
cat. Seti quomodo qui etlificat suꝑ harenam
runam sibi edificat: sic ille qui non eclificat su
ꝑpetram. ueniente fluuio sine cdomo rapitur.
Nonest quod facere nisi et eclificare. et suꝑ pe¬
tram etlificare: il est et auclire et facere. Nec a¬
liud dicat: ut quid ꝓcetlo ad eccłam: Ecce qͥ
cotidie ad ȩccłam ꝓcecdunt: non faciunt quod
audiunt. faciant tamen quod audiunt: sic pos¬
sunt facere ut aucliant et faciant. Tu enim quan¬
tum longe es a faciendo: qui tantum fugis ab
audiendo: Secl ego inquit non etlifico suꝑ hare¬
nam. ludum te inuenturus fluuius est: nũqͥd
ideo te ablaturus non est: Numquid ideo pluuia
non uocabit: Numquid uenti ꝓpterea non arri¬
pent: frgo ueniam et aucdiam. Secd cum auli¬
enis fac. Namsi auclieris et non feceris: etlificasti
quicdem secl suꝑ harenam. Quia ergo sine edifi¬
ddoconstiti nucdi sumus. in etlificio autem suꝑ

Expanded text:
per arenam : qui nec audit nec facit, nihil aedifiper arenam : qui nec audit nec facit, nihil aedificat. Sed quomodo qui aedificat super arenam, ruinam sibi aedificat; sic ille qui non aedificat super petram, veniente fluvio, sine domo rapitur. Non est quod facere, nisi et aedificare et super petram aedificare; id est, et audire et facere. Nec alius dicat: Utquid procedo ad ecclesiam? ecce qui quotidie ad ecclesiam procedunt, non faciunt quod audiunt. Faciunt tamen ut audiant; sic possunt facere ut audiant et faciant: tu autem quantum longe es a faciendo, qui tantum fugis ab audiendo? Sed ego, inquit, non aedifico super arenam. Nudum te inventurus est fluvius: numquid ideo te non ablaturus est? numquid ideo pluvia non necabit? numquid venti propterea non abripient! Ergo veniam et audiam. Sed cum audieris, fac. Nam si audieris, et non feceris, aedificasti quidem, sed super arenam. Quia ergo sine aedificio constituti, nudi sumus, in aedificio autem super
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ uidicans eos in terra. Nondum inle
uita: nonlum in ignem eternum niꝰ
apud inferos. sed hic in terra. Ecce dulx
le alhuc incluitur purpura et bylo.e
huc epulatur cotidie splendide. Nons
ꝓcduxit spinas ramnus: nondum das
cior in hac flãmar sed iam est mentle
tas: iam ocis mentis extinctus est. Sice
ocłis carnis ad mensam suam quas
aptinam discumberet: miserum eum diceres. Ce.¬
cs nterius panem xp̃m non uilet: et beatus est:
hoc non dicit: nisi pariter cecus. Ergo est fructus
nuso aergo est csis iuidicans eos in terra. Si aliquan
ci pxiores fuimus:. clate ueniam. Exhortamur
uos in nomine. xp̃i. ut hȩc quȩ audistis ad fruc¬
tum cogitetis: quia et predicare ueritatem nicħ
et sicor a lingua dissentiat. et audire ueritatẽ
nichil ꝓdest. si homo non suꝑ petram edificet.
Quedificat suꝑ petram: ipse est qui audit et
facit. Qui autem audit et non facit: edificat su¬

Expanded text:
est Deus judicans eos in terra: nondum in illa est Deus judicans eos in terra: nondum in illa vita, nondum in igne aeterno, nondum apud inferos, sed hic in terra. Ecce dives ille adhuc induitur purpura et bysso, et adhuc epulatur quotidie splendide. Nondum produxit spinas rhamnus; nondum dicit, Crucior in hac flamma : sed jam est mentis caecitas, jam oculus mentis exstinctus est. Si caecus oculis carnis ad mensam suam quamlibet opimam discumberet, miserum eum diceres: caecus interius, panem Christum non videt, et beatus est? Hoc non dicit nisi pariter caecus. Ergo est fructus justo: ergo est Deus judicans eos in terra. 23. Si aliquanto prolixiores fuimus, date veniam. Exhortamur vos in nomine Christi, ut haec quae audistis, ad fructum cogitetis. Quia et praedicare veritatem nihil est, si cor a lingua dissentiat; et audire veritatem, nihil prodest, si homo non super petram aedificet. Qui aedificat super petram, ipse est qui audit et facit: qui autem audit et non facit, aedificat su
Abbreviated transcription (Latin):
datus est nobis. Gauclet ebriosus et nons
det iustus: In caritate est fructus iustus
ser ille etiam cum se inebriat: beatus ist
etiam cum esurit et sitit. Illum inguige
uinolentia: istum spes pascit. Uideat enp
illius penam: suum gaudium: et dm̃cus
Qui tale gaudium modo dedit. de fide a
spe. de caritate. de ueritate scripturano
suarum: quale preparat in finem. Inu
sic pascit: in patria quomodo saginabt
Et dicet homo: ergo est fructus iusto. Em¬
III qui uident: uideant et intelligant. e¬
bitur iustus cum uiderit uindictam
autem non habet ocłos unde uideat u¬
dictam: contristabitur: nec corrigetur
illa. Si enim uidet illam: uidet quidu
sit inter contenebratum ocłm cordis.¬
illuminatum cordis: inter refrigeris
castitatis et fłamam libidinis. inter im¬
tatem spei. et timorem facinoris. Cuns
rit hoc cliscernat se: lauet manussis
sanguine ipsiuse ꝓficiat ex compatis
et dicat. Ergo est fructus iusto. E p

Expanded text:
datus est nobis . Gaudet ebriosus, et non gaudet justus? In charitate est fructus justo. Miser ille, etiam cum se inebriat: beatus iste, etiam cum esurit et sitit. Illum ingurgitat vinolentia; istum spes pascit. Videat ergo illius poenam, suum gaudium, et cogitet Deum. Qui tale gaudium modo dedit de fide, de spe, de charitate, de veritate Scripturarum suarum, quale praeparat in finem! In via sic pascit, in patria quomodo saginabit! Et dicet homo: Si ergo est fructus justo. Credant qui vident, et videant et intelligant. Laetabitur justus, cum viderit vindictam. Si autem non habet oculos unde videat vindictam, contristabitur, nec corrigetur ex illa. Si autem videt illam, videt quid intersit inter contenebratum oculum cordisilluminatum cordis; inter refrigerium castitatis, et flammam libidinis; inter securitatem spei, et timorem facinoris. Cum viderit hoc, discernat se, et lavet manus suas in sanguine ipsius. Proficiat ex comparatione, et dicat, Ergo est fructus justo: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥicere quod scripsi scripsi: Prorsus rex uester
ꝙ. huius rex uester est: occisus rex uester est.
Sce resurrexit: et in cȩlo rex uester. Ecce uen¬
curus est: ue uobis quia rex uester est. Ite
nuine et loquimini iusticiam: et nolite rec¬
ca udicare filii hominum. Non uultis rec¬
a uidicare: recte iudicabimini. Uiuit enĩ
ule rex uester et iam non moritur: et mors
esultra non dñabitur. Ecce uenit: redite
preuaricatores ad cor. Ecce ueniet: corrigi¬
mini ante quam ueniat. Preuenite faciem
eius in confessione. Ecce ueniet: rex uester est.
Recordamini titulum suꝑ crucem. Sed ñ
eum uidetis scriptum: manet tamen. In
terra non legitur: sed in cęlo seruatur.
Putatis enim illam inscriptionem esse cor-¬
ruptam: Et quid ait titulus psalmi huius:
Infinem ne corrumpas ipsi clauid intituli
inscriptionem. Non ergo corrumꝑitur
et ipse dñabitur gentium. Si ergo rex est:
ecce ante quam ueniat dicet uobis. Ad¬

Expanded text:
dicere, Quod scripsi, scripsi? Prorsus rex vester dicere, Quod scripsi, scripsi? Prorsus rex vester est: vivus, rex vester est; occisus, rex vester est. Ecce resurrexit, et in coelo rex vester est: ecce venturus est; vae vobis, quia rex vester est. Ite nunc, et loquimini justitiam, et nolite recta judicare, filii hominum. Non vultis recte judicare, recte judicabimini. Vivit enim ille rex vester, et jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur. . Ecce venit; redite, praevaricatores, ad cor . Ecce veniet, corrigimini antequam veniat, praevenite faciem ejus in confessione . Ecce veniet; rex vester est. Recordamini titulum super crucem. Si non eum videtis scriptum, manet tamen: in terra non legitur, sed in coelo servatur. Putatis enim illam inscriptionem fuisse corruptam? Et quid ait titulus psalmi hujus? In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem. Non ergo corrumpitur et ipse dominabitur gentium . Si ergo rex est, ecce, antequam veniat, dicit vobis: Ad
Abbreviated transcription (Latin):
chritȩ quomodo potestis bona loquiuͥ
sitis mali: Si uere utiq iusticiam loqu¬
mini: recta iudicate filii hominum.
Nonne iusticiam locuti estis quando a¬
xistis. magister scimus quia iustus es
nullius ꝑsonam accipis: Quare dolui
in corde tegebatis: Quare imaginem
saris creatori ur̃o ostendebatis et eu
ginem in ur̃is cordibus delebatis: Nm
auditum est quid locuti fueritis: et s¬
tum est quemadiodum uidicaua
Nonne uos crucifixistis eum: quem iꝰ
esse dixeratis: Si uere ergo iusticiam l¬
mini: recta iudicate filii hominum. li¬
enim fecistis seuuendo aduersus dm̃ q
homo erat: occidendo regem ur̃m
enim ideo rex non erat futurus: quꝰ
occisus est a uobis resurrecturus: In as
ubi scriptum erat rex iudeorum. pas
suꝑ crucem dñi linguis tribus hebrd
greca. latina. nouerat dicere iuderł
quod scripsi scripsis et deus non noues

Expanded text:
ocritae, quomodo potestis bona loqui, cum ocritae, quomodo potestis bona loqui, cum istis mali? Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Nonne justitiam locuti estis, quando dixistis: Magister, scimus quia justus es, et nullius personam accipis ? Quare dolum in corde tegebatis? quare imaginem Caesaris Creatori vestro ostendebatis, et ejus imaginem in vestris cordibus delebatis? Nonne auditum est quid locuti fueritis, et expertum est quemadmodum judicaveritis? Nonne vos crucifixistis eum quem justum esse dixeratis? Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. enim fecistis saeviendo adversus Deum qui homo erat, et occidendo regem vestrum? Non enim ideo rex non erat futurus, quia occisus est a vobis resurrecturus. In titulo ubi scriptum erat, Rex Judaeorum, posito super crucem Domini, linguis tribus, hebraica, graeca, latina , noverat dicere judex homo, Quod scripsi, scripsi: et Deus non noverat
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam. Quis enim audet non loqui
eam: ne dicatur iniustus: Cum ergo
tamquam audiret omnium uoces. et
intenderet omnium labia: clamabat
ad eos. Si uere utiq iusticiam loquimi¬
me si non falso rusticiam loquimini. si
non aliud in labiis ꝑstrepit. aliud cela¬
tur in cordibus: recte iudicate filii ho¬
minum. Audi ex euglio ꝓpriam uocem:
eamdem ipsam quȩ in hoc psalmo est
hypochritȩ ait dñs phariseis: quomodo
potestis bona loquir cum sitis mali: ig
facite arborem bonam et fructum eius
bonum: aut facite arborem malam et
fructus eius malos. Quid te uis dealban
paries lutee. Noui interiora tua: non fa¬
lor tectorio tuo.Noui quid pretendas:
noui quiel tegas. Neꝙ enim opus ei erat
ait eugłista: ut quisquam ei ꝑhiberet is¬
timonium de homine. Ipse enim scielit
quid esset in homine. Sciebat quid esst
in homine qui fecerat hominem: et hon
factus erat ut quereret hominem. Uti¬
te ergo: si non sequantur uoces iste. hyi¬

Expanded text:
justitiam. Quis enim audet non loqui justitiam. Quis enim audet non loqui eam, ne dicatur injustus? Cum ergo tanquam audiret omnium voces, et intenderet omnium labia, clamabat ad eos: Si vere utique justitiam loquimini, si non falso justitiam loquimini, si non aliud in labiis perstrepit, aliud celatur in cordibus, recta judicate, filii hominum. Audi ex Evangelio propriam vocem, eamdem ipsam quae in hoc psalmo est. Hypocritae, ait Dominus Pharisaeis, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? em bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum . Quid te vis dealbare, paries lutee? Novi interiora tua, non fallor tectorio tuo: novi quid praetendas, novi quid tegas. Neque enim opus ei erat, ait evangelista, ut quisquam ei perhiberet testimonium de homine: ipse enim sciebat quid esset in homine . Sciebat quid esset in homine, qui fecerat hominem, et homo factus erat ut quaereret hominem. Videte ergo si non sequuntur se voces istae: Hyp
Abbreviated transcription (Latin):
isti precepto. Sed uincit cupiditas cur ñ
potius ueritas: Et ubi est quod loquebaris:
Ecce cogitas aurum negare: ecce cogitas
heretli amici tui prorsus abscondere. In¬
terrogaueram paulo ante quid sit cari¬
us. et quid sit melius: aurum an fides.
Quare aliud dicis aliud agis: Non times
minis recta iudicate filii hominum: Ecce
locutus es michi meliorem esse fidem: et
in iudicio tuo melius dixisti aurum.
non sic uidicasti. ut locutus es. Uera locu¬
tus es: et falsa iudicasti. Ergo et cum lo¬
quebaris iusticiam: non uera loqueba¬
ris. Si enim uere iustici hus am loquimi¬
ni: recta iudicate filii hominum. Quan¬
do michi de iusticia respondebas: erubes¬
cenclo non fatendo loquebaris. Sed ad
c̃ausam presentem iam ueniamus: si
placet. Nox est enim illa dulcis: et nota
um et adhulantium ꝑicła uiuentis.
Non timebis comminatorem: si non
amas adulatorem. Adtendit ergo ille
cuius hȩc uox est: et uidet omnes loqͥ

Expanded text:
isti praecepto. Sed vincit cupiditas: cur non isti praecepto. Sed vincit cupiditas: cur non potius veritas? Et ubi est quod loquebaris? Ecce cogitas aurum negare, ecce cogitas haeredi amici tui prorsus abscondere. Interrogaveram paulo ante quid sit charius, et quid sit melius, aurum an fides. Quare aliud dicis, aliud agis? Non times mini, recta judicate, filii hominum? Ecce locutus es mihi meliorem esse fidem, et in judicio tuo melius duxisti aurum. Non sic judicasti ut locutus es: vera locutus es, et falsa judicasti. Ergo et cum loquebaris justitiam, non vere loquebaris: Si enim vere justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Quando mihi de justitia respondebas, erubescendo, non fatendo loquebaris. 3. Sed ad causam praesentem jam veniamus, si placet. Vox est enim illa dulcis et nota um et adulantium pericula viventis. Non timebis comminatorem, si non amas adulatorem. Attendit ergo ille cujus haec vox est, et vidit omnes loqui
Abbreviated transcription (Latin):
ibi cleus. Ad est accusatrix conscientia: tor¬
tor timor. In rebus humanis es: in societate
humana detineris. Cogita quid uelis pre-¬
stari filio tuo: ab amico tuo. Noui quid ti¬
bi respondeat cogitatio tua. Sic iudicat:
sicut audis. Iudica. Uox erit: uox ueritatis
non tacet non labiis clamat: sed uocife¬
ratur ex corde: adhibe aurem: ibi esto
cum filio amici tii. Uides fortasse etiam
incligentem uacari: nescientem quid pa¬
ter eius habuerit: ubi posuerit. cui com¬
mendauerit. Cogita et filium tuumr fac
illum uiuere quem contempnis mortuũ:
te mortuum cogita ut uiuas. Sed aliud
rubet auaricia: iubet contra deum. Deus
aliud: aliud auaricia. Aliud in paradiso
conditor noster: aliud de transuerso seduc¬
tor serpens. Ueniat in mentem: prior ca-¬
sus tuus. Propterea mortalis. ꝓpterea labo¬
rans. ꝓpterea in sudore uultus tui panem
comedens. ꝓpterea spinas et tribulos tibi
terra generat. Exꝑimento disce: quod nolu¬

Expanded text:
ibi Deus, adest accusatrix conscientia, toribi Deus, adest accusatrix conscientia, tortor timor. In rebus humanis es, in societate humana detineris: cogita quid velles praestari filio tuo ab amico tuo. Novi quid tibi respondeat cogitatio tua: sic judica, sicut audis. Judica, vox erit. Vox veritatis non tacet; non labiis clamat, sed vociferatur ex corde: adhibe aurem; ibi esto cum filio amici tui. Vides fortasse etiam indigentem vagari, nescientem quid pater ejus habuerit, ubi posuerit, cui commendaverit: cogita et filium tuum, fac illum vivere quem contemnis mortuum, te mortuum cogita ut vivas. Sed aliud jubet avaritia, jubet contra Deum; Deus aliud, aliud avaritia; aliud in paradiso conditor noster, aliud de transverso seductor serpens. Veniat in mentem prior casus tuus: propterea mortalis, propterea laborans, propterea in sudore vultus tui panem comedens, propterea spinas et tribulos tibi terra generat : experimento disce, quod nolu
Abbreviated transcription (Latin):
eio unde amicus uenit: et nullo teste au¬
rum cominenclauit. Solus hor nouit: et cu
uantum ad homines attinet. Est ibi aliꝰ
deilis qui non uidetur: et uidet. Et ille ti¬
bi aurum in secreto et in cubiculo tuo
forte remotis omnibus arbitris cominenda¬
uit. Cestis est: qui adest. Non in cubiculo
adest parietum: sed in cubilibus conscienti¬
arum ur̃arum. Commendauit ille atꝙ
discessit: nulli suorum notum fecit. reditu¬
rum se sꝑans: et ab amico quod declerat
recepturum. Ut humana sunt: mortuus
est. filium habet: heredem reliquit. Ignorat
filius quid pater habuerit: quid tibi com¬
mendauerit. Eia tu redi preuaricator ad
ad cor: ubi scripta lex est. quod tibi fieri ñ¬
uis: alii ne feceris. Te ipsum cogita comm̃¬
dasse: nulli tuorum dixisse. mortuum esse.
filium reliquisse. Quid ei uelis a tuo ami¬
co prestaris Responde: iudica causam⁊ iu.¬
dicis tribu que nal est in mente tua: sedet

Expanded text:
cio unde amicus venit, et nullo teste aucio unde amicus venit, et nullo teste aurum commendavit; solus hoc novit, et tu, quantum ad homines attinet. Est ibi alius testis qui non videtur et videt: et ille tibi aurum in secreto et in cubiculo tuo, forte remotis omnibus arbitris, commendavit; testis qui adest, non in cubiculo adest parietum, sed in cubilibus conscientiarum vestrarum. Commendavit ille atque discessit, nulli suorum notum fecit, rediturum se spernas, et ab amico quod dederat recepturum: ut humana sunt, mortuus est, habet haeredem, reliquit filium; ignorat filius quid pater habuerit, quid tibi commendaverit. Eia tu redi, redi, praevaricator, ad cor, ibi scripta lex est: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris. Teipsum cogita commendasse, nulli tuorum dixisse, mortuum esse, filium reliquisse: quid ei velles a tuo amico praestari? Responde, judica causam: judicis tribunal est in mente tua; sedet
Abbreviated transcription (Latin):
isse refugium. Sentit iniquitatem qrua pa¬
atur: tu forte non sentis. Sed oportet ut
it te cogites ꝑegrinum: et uideas quomo¬
dotibi possit displicere qui tibi non pres¬
titerit quod tu in patria tua non uis ꝑe¬
grino prestare. Interrogo om̃s. Uera sunt
hec: Uera. Iusta sunt hȩc: Iusta. Sel psal¬
mum audite. Si uere ergo iusticiam lo¬
quimini: recta iudicate filii hominum.
Non sit iusticia labiorum: secl et factorum.
Sienim aliter agis quam loqueris: bona
loqueris. et mala udicas. Si enim agis: quo¬
modo iudicas: Interrogatus quid sit me¬
lius aurum an fides: non usq ad eo ꝑuer-¬
sus et deuiꝰ es ab omni ueritate. ut aurũ
melius esse respondeas. Preponis ergo in¬
terrogatus auro fidem. Locutus es istici¬
am: audisti psalmum. Si uere ergo iusti-¬
ciam loquimini: recta uidicate filii ho-¬
minum. Et ubi ꝓbabo non te ita ut locu¬
tus es iudicare: Iam deneo responsionem
tuam: ꝓponentem auro fidem. Ec̃ce nes¬

Expanded text:
isse refugium. Sentit iniquitatem, quia paisse refugium. Sentit iniquitatem, quia patitur: tu forte non sentis; sed oportet ut et te cogites peregrinum, et videas quomodo tibi possit displicere qui tibi non praestiterit quod tu in patria tua non vis peregrino praestare. Interrogo omnes: Vera sunt haec? Vera. Justa sunt haec? Justa. 2. Sed Psalmum audite: Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Non sit justitia labiorum, sed et factorum. Si enim aliter agis quam loqueris, bona loqueris, et male judicas. Si enim agis quomodo judicas? Interrogatus quid sit melius, aurum an fides, non usque adeo perversus et devius es ab omni veritate, ut aurum melius esse respondeas: praeponis ergo interrogatus auro fidem; locutus es justitiam. Audisti Psalmum? Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Et ubi probabo non te ita ut locutus es judicare? Jam teneo responsionem tuam praeponentem auro fidem. Ecce nes
Abbreviated transcription (Latin):
corde conseripta. faciebas: et clamabat
inter manus tuas. Quomodo cogeris r¬
re ad cor tuum: cum hoc pateris inter
nus alienas: furtum bonum est: Nonsi
rogo. Adutterium bonum est: Et om̃sd
mant. Non. Homicidium bonum est.
clamant detestari se. Concupiscere tena
mi bonum est: Non. Nox omnium essi
si adhuc non consiteris: accedat qui coll¬
piscat rem tuam. Paceat tibi: et respond
quod uis. Omnes enim de his rebus int̃¬
gati: clamant hȩc bona non esse. Rrs
cde beneficiis non solum de non noce nd
uerum etiam de non prestando atq tribu¬
endo Interrogatur omnis anima esuriens.
finen pateris: Alius habet panem: et redun¬
dat ei ultra omnem sufficientiam. Nouit
ce egere. non dat. Displicet tibi esurienti:
displiceat et satiato. cum alterum esurire
cognoueris. Peregrinus tecto indigens. ue¬
nit in patriam tuam: non suscipitur ille.
s̃unc clamat inhumanam esse illam ciui.¬
tatem: facile apud barbaros sibi esse potu¬

Expanded text:
corde conscripta. Faciebas, et clamabatur corde conscripta. Faciebas, et clamabatur inter manus tuas: quomodo cogeris redire ad cor tuum, cum hoc pateris inter manus alienas? Furtum bonum est? Non. Interrogo: Adulterium bonum est? Omnes clamant: Non. Homicidium bonum est? Omnes clamant detestari se. Concupiscere rem proximi bonum est? Non, vox omnium est. Aut si adhuc non confiteris, accedit qui concupiscat rem tuam: placeat tibi, et responde quod vis. Omnes ergo de his rebus interrogati, clamant haec bona non esse. Rursus de beneficiis, non solum de non nocendo, verum etiam de praestando atque tribuendo. Interrogatur omnis anima esuriens, Famem pateris; alius habet panem, et redundat ei ultra sufficientiam, novit te egere, non dat: displicet tibi esurienti; displiceat et satiato, cum alterum esurire cognoveris. Peregrinus tecto indigens venit in patriam tuam, non suscipitur: ille tunc clamat inhumanam esse illam civitatem, facile apud barbaros sibi esse potu
Abbreviated transcription (Latin):
conscripta lex. non quia in cordibus scrip
non erat. sed quia tu fugitiuus eras corcis
tui. ab illo qui ubiq est comprehenderis.
et ad te ipsum intro reuocaris. Proptera
scripta lex quid clamat eis qui deseruem
legem scriptã in cordibus suis : Rẽdite p̃uanc¬
tores ad cor. Quis enim te docuit nolle accen¬
ab ab alt̾o ad uxorẽ tuam: Quis te docuit
nolle tibi furtum fieri: Quis te docuit n¬
le iniuriam pati: et quicquid aliud ue
uniuersaliter uel particulariter dici po¬
test: Muita enim sunt de quibus singius
interrogati homines. clara uoce respona¬
ant nolle se pati. Age. Si non uis patist
numquid solus es homo: Nonne in soci¬
tate generis uiuis humani: Qui tecum
factus est. socius tuus est. et omnes factiu
imaginem dei nisi terrenis cupiditatii
conterant quod ille formauit. Quode
tibi non uisfieri: noli alteri facere Iudͥ
enim malum esse in eo quod pati non
et hoc te cogit nosse lex intima. in ipsous

Expanded text:
conscripta lex: non quia in cordibus scripta conscripta lex: non quia in cordibus scripta non erat; sed quia tu fugitivus eras cordis tui, ab illo qui ubique est comprehenderis, et ad teipsum intro revocaris. Propterea scripta lex quid clamat eis qui deseruerunt legem scriptam in cordibus suis ? Redite praevaricatores ad cor . Quis enim te docuit, nolle accedi ab altero ad uxorem tuam? quis te docuit, nolle tibi furtum fieri? quis te docuit, nolle injuriam pati, et quidquid aliud vel universaliter vel particulariter dici potest? Multa enim sunt, de quibus singulis interrogati homines, clara voce respondeant, nolle se pati. Age, si non vis pati ista, numquid solus es homo? nonne in societate vivis generis humani? Qui tecum factus est, socius tuus est; et omnes facti ad imaginem Dei, nisi terrenis cupiditatibus conterant quod ille formavit. Quod ergo tibi non vis fieri, noli alteri facere. Judicas enim malum esse in eo quod pati non vis: et hoc te cogit nosse lex intima, in ipso tuo
Abbreviated transcription (Latin):
in contione generis humani ueritas clamat.
i uere utiq iusticiam loquimini:
recta iudicate filii hominum. Cui
enim mniquo nondum facile est
Toqui iusticiam: Aut quis de iusticia inter¬
rogatus: quando non habet causam. non
facile respondeat quid sit iustum. quan¬
doquidem manu formatoris nr̃i in ipsis
cordibus nr̃is ueritas scripsit quod tibi ñ
uis fieri. alteri ne facias: Hoc et ante quam
lex daretur nemo ignorare ꝑmissus est ut
esset unde iudicarentur: et quibus lex non
esset data. Sed ne sibi homines aliquid
defuisse quererentur: scriptum est et in ta¬
bulis quod in cordibus non legebant. Non
enim scriptum non habebant: sed legere
nolebant. Oppositum est oculis eorum. qđ
in conscientia uidere cogerentur: et qua¬
si forusecus admota uoce dei ad interiora
sua homo compulsus est dicente feriptura.
In cogitationibus enim impii: interrogatio
erit. Ubi interrogatio: ibi lex. Sed quias
mines appetentes ea que foris sunt etiam
semetipsis exules facti sunt. clata est etiam

Expanded text:
in concione generis humani veritas clamat: Si vere utique justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Cui enim iniquo non facile est loqui justitiam? aut quis de justitia interrogatus, quando non habet causam, non facile respondeat quid sit justum? Quandoquidem manu formatoris nostri in ipsis cordibus nostris veritas scripsit: Quod tibi non vis fieri, ne facias alteri . Hoc et antequam Lex daretur nemo ignorare permissus est, ut esset unde judicarentur et quibus Lex non esset data. Sed ne sibi homines aliquid defuisse quaererentur, scriptum est et in tabulis quod in cordibus non legebant. Non enim scriptum non habebant, sed legere nolebant. Oppositum est oculis eorum quod in conscientia videre cogerentur; et quasi forinsecus admota voce Dei, ad interiora sua homo compulsus est, dicente Scriptura: In cogitationibus enim impii interrogatio erit . Ubi interrogatio, ibi lex. Sed quia homines appetentes ea quae foris sunt, etiam a seipsis exsules facti sunt, data est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
est ignis eternus: aut ignis inferni iã dãp.
natorum. Inter illud primum peccatum.
et hanc ultimam penam quȩ sunt medi¬
a et peccata sunt. et penȩ peccatorum.
Tam multa enim dixit apłs fieri ab eis quȩ
ens clea Aror ciet estabilia: et tamen penas
es dicit. Propter hoc inquit tradidit illos

Expanded text:
est ignis aeternus, aut ignis infernus; jam enim est ignis aeternus, aut ignis infernus; jam enim damnatorum. Inter illud primum peccatum et hanc ultimam poenam, media quae sunt, et peccata sunt et poenae. Tam multa enim dicit Apostolus fieri ab eis, quae peccata sunt detestabilia; et tamen poenas eas dicit. Propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nam. De cogitatu adulterii cum ioqueret᷑
serptura: ait. Alligabit ignem quis in sinu̾r:
et uestimenta sua non comburet: Gestas in
sinu prunas: ꝑforatur tunica. Gestas in co¬
qitatione adulterium: et integra est anima:
Sedistas penas pauci uident: ꝓpterea ma
xime eas cõmendat sp̃s dĩ. Audi apłm di¬
centem. Tradidit illos ds̃ in concupiscenti¬
as cordis eorũ. Ecce ignis a cuiꝰ facie tãqu̾a
cera liquescunt: soluunt enim a qualam
constantia castitatis: ꝓpterea et ipsi euntes
in libidines suas soluti et fluxi dicuntur.
Unde fluxi: Unde soluti: Ab igne concu¬
piscentiarum. Tradidit illos ds̃ in concu¬
piscentia cordis eorum. ut faciant quȩ ñ
conueniunt: repletos om̃i iniquitate. Et
enunerat multa quȩ peccata sunt: et pe¬
nas dicit esse peccatorum. Nam dicit pri¬
mam penam suꝑbiam: immo non penã
sed primum peccatum suꝑbiam. Primũ
peccatum suꝑbia est. Ultima enim pena

Expanded text:
mam? De cogitato adulterio cum loqueretur mam? De cogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas maxime commendat Spiritus Dei. Audi Apostolum dicentem: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ecce ignis, a cujus facie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concupiscentiarum. Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt, repletos omni iniquitate. Et enumerat multa quae peccata sunt, et poenas dicit esse peccatorum. Nam dicit primam poenam superbiam: imo non poenam, sed primum peccatum superbiam. Primum peccatum superbia est: ultima poena
Abbreviated transcription (Latin):
qualia adhuc ipse paruulus desiderala
a dño: et nutauerunt illi petles usquen
sꝑandum sit. Ait enim in eodem psalmn
hoc labor est ante me: clonec intro eami
scũarium dĩ. et intelligam in nouissim
Non ergo penas inferorum: non pend
post resurrectionem ignis ȩterni: non
istas que aclhuc in hoc scło ꝓmiscuȩ li
iustis et iniustis. et plerumq grauiariu
storum quam iniustorum: sed nescio a
penam presentis uitȩ uult cominen
I sp̃s dei. Aduertite: audite hoc me clo¬
rum quod noueratis: sed dulcius est q
in psalmo ostenditur: qui obscurus as¬
quam ostenderetur pitabatur. fa uis
ꝓfero quȩ iam noueratis: sed quia id
ꝓferuntur ubi nondum ea uidebats
ut etiam nota tamquam noua delids
Audite penam impiorum. Sicut cims
quit liquefacta auferentur. Dixi ꝓus
piscentiis suis hoc eis fieri. Concupiscas
mala: quasi arclor est ignis. Ignis conl
uestem: libido adulterii non consumit ani¬

Expanded text:
qualia adhuc ipse parvulus desiderabat qualia adhuc ipse parvulus desiderabat a Domino: et nutaverunt illi pedes, usquequo ndum sit. Ait enim in eodem psalmo: Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima . Non epost resurrectionem ignis aeterni, non poenas istas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt justis et injustis, et plerumque graviores justorum quam injustorum: sed nescio quam poenam praesentis vitae vult commendare Spiritus Dei. Advertite, audite hoc me dicturum quod noveratis: sed dulcius est cum in Psalmo ostenditur, qui obscurus antequam ostenderetur, putabatur. Ecce enim profero quae jam noveratis: sed quia inde proferuntur, ubi nondum ea videbatis, fit ut etiam nota tanquam nova delectent. Audite poenam impiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala, quasi ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, libido adulterii non consumit ani
Abbreviated transcription (Latin):
ad resurrectionem mortuorum. Modo
ergo nulla pena est: et prorsus inpunita
sinit ds peccata usq ad illum diem. Est
hic quedam pena occulta: de ipsa modo
tractatur. Hanc uult cõmendare sp̃s dei:
hanc intelligamus: hanc caueamus: hanc
uitemus: et in illas multum terribiles
non incidemus. Forte cdicturus est michi
aliquis. Sunt et hic penȩ: carceres. exilia.
tormenta. mortes. diuersa genera dolou
et tribulationum. Sunt quidem et ist
et dĩ iudicio dispensantur: sed multisa
ꝓbationem: multis ad clampnationei
Uidemus tamen aliquando in his pene
iustos affligi: et ab his penis iniustos esse
lienos. unde nutauerunt pedes illi qu
postea gratulatus ait. quam bonus css m
rectis corde. mei autem cominoti sunt
cles: quia telaui in peccatoribus pacem
peccatorum uitlens. Niclerat enim felit¬
tem malorum: et delectatus erat esse mi
uidens regnate malos. bene illis esse. ab¬
cdare eos om̃i copia rerum temporalum

Expanded text:
ad resurrectionem mortuorum. Modo ad resurrectionem mortuorum. Modo ergo nulla poena est, et prorsus impunita sinit Deus peccata usque ad illum diem? Est et hic quaedam poena occulta; de ipsa modo tractatur. Hanc vult commendare Spiritus Dei: hanc intelligamus, hanc caveamus, hanc evitemus, et in illas multum terribiles non incidemus. Forte dicturus est mihi aliquis: Sunt et hic poenae, carceres, exsilia, tormenta, mortes, diversa genera dolorum et tribulationum. Sunt quidem et ista, et Dei judicio dispensantur; sed multis ad probationem, multis ad damnationem. Videmus tamen aliquando in his poenis justos affligi, et ab his poenis injustos esse alienos: unde nutaverunt pedes illi, qui postea gratulatus ait, Quam bonus Israel Deus rectis corde! Mei autem pene commoti sunt pedes, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Viderat enim felicitatem malorum, et delectatus erat esse malus, videns regnare malos, bene illis esse, abundare eos in omni copia rerum temporalium,
Abbreviated transcription (Latin):
enim eras. Non om̃s sic infirmant̾ quomo¬
do ego: ut credant. Eseuerabunt multi in
malo suo: et in malicia sua. Et de ipsis ni¬
chil timeas. Sicut cera liquefacta auferent᷑.
slon contra te stabunt: non ꝑcdurabunt.
Igne quodam concupiscentiarum suarũ
liquefient. Est enim hic quetlam pena
occulta. De illa dicturus est modo psalmꝰ.
lisꝙ infinem pauci sunt uersus: intenti
estote. Est quetdam pena futura gehennię
ignis. ignis eternus. futura enim pena:
duas speties habet. Aut infernorum est
ubi ardebat ille diues. qui uolebat sibi
stillam aque stillari in lingua de digito
pauꝑis. quem ante ianuam suam contẽp.¬
serat. quando ait. quoniam crucior in hac
flãma: et altera est illa in fine de qua au¬
dituri sunt qui ad sinistram ponendi sc̃.
ite in ignem ȩternum. qui paratus est
diabolo et angłis eius. Illȩ penȩ manife¬
stȩ erunt eo tempore quando exitum fu¬
erit ex hac uita: aut finito scło ꝑuentum

Expanded text:
enim eras: Non omnes sic infirmantur, quomoenim eras: Non omnes sic infirmantur, quomodo ego, ut credant; perseverant multi in malo suo et in malitia sua. Et de ipsis nihil timeas: Sicut cera liquefacta auferentur. Non contra te stabunt, non perdurabunt: igne quodam concupiscentiarum suarum peribunt. Est enim hic quaedam poena occulta: de illa dicturus est modo Psalmus usque in finem. Pauci sunt versus: intenti estote. Est quaedam poena futura, gehennae ignis, ignis aeternus. Futura enim poena duas species habet. Aut inferorum est, ubi ardebat dives ille, qui volebat sibi stillam aquae stillari in linguam de digito pauperis, quem ante januam suam contempserat, quando ait: Quoniam crucior in hac flamma . Et altera est illa in fine, de qua audituri sunt: qui ad sinistram ponendi sunt: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Illae poenae manifestae erunt eo tempore, quando exitum fuerit ex hac vita, aut finito saeculo perventum
Abbreviated transcription (Latin):
terea exaltauit caput. Exaltatum est iam
caput nr̃m: sequantur eum membra sua.¬
Sꝑnentur tam quam aqua decurrens.
ntendet arcum suum: donec infirment᷑.
Minȩ clĩ non cessant: arcus dĩ minȩ dei.
Intenditur arcus: nondum ferit. Intendet
arcum suum: donec infirmentur. Et mul¬
ti infirmati sunt: ipsius intensione arcꝰ
territi. Nam hinc infirmatus est ille qui
cdixit. Quid me iubes facere: Ego sum in¬
quit iħs natarenus. quem tu ꝑsequeris.
Qui clamabat cde cęlo: arcum tendebat.
Multi ergo qui fuerunt inimici: infirma.
ti et conuersi sunt. Noluerunt erigere
diu ceruices suas: aduersus ꝑseuerantiã
extenti arcus. Nam sic infirmatus est ille¬
qui. ait: ne timeamus infirmari. Quando
infirmor: tunc potens sum. Et cum oraret
a se tolli stimulum carnisꝰ quid illi respon¬
sum est: Uirtus in infirmitate ꝑficitur.
Intendit arcum suum donec infirment᷑.
icut cera liquefacta auferentur. Dicturus

Expanded text:
terea exaltavit caput. Exaltatum est jam terea exaltavit caput. Exaltatum est jam caput nostrum: sequantur eum membra suaSpernentur tanquam aqua decurrens. Intendit arcum suum, donec infirmentur. Minae Dei non cessant: arcus Dei, minae Dei. Intenditur arcus, nondum ferit. Intendit arcum suum, donec infirmentur. Et multi infirmati sunt ipsius intentione arcus territi. Nam hinc infirmatus est ille qui dixit: Quid me jubes facere? Ego sum, inquit, Jesus Nazarenus, quem tu persequeris . Qui clamabat de coelo, arcum tendebat. Multi ergo qui fuerunt inimici, infirmati sunt, et conversi noluerunt erigere diu cervices suas adversus perseverantiam extenti arcus. Nam sic infirmatus est et illequi ait, ne timeamus infirmari: Quando infirmor, tunc potens sum. Et cum oraret a se tolli stimulum carnis, quid ei responsum est? Virtus in infirmitate perficitur . Intendit arcum suum, donec infirmeicut cera liquefacta auferentur. Dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
Suai ntuussuis: quantum potuerunt
deturetunt. Siccati sunt riuui ues eorum
memoria repperitur uel quia fuerint.
Sꝑnentur tamquam aqua decurrens.s
non solum ipsi. Totum hoc scłm ad tempus
ꝑstrepit: et querit quem trahat. Omnes
impii. omnes suꝑbi. sonantes ad saxa suꝑbiȩ
suȩ. quasi aquis irruentibus et confluenti¬
bus. non uos terreant. Hiemales aquȩ sunt.:
semꝑ manere non possunt. Necesse est de¬
in finem suum. Et tamen de isto torrente
scłi: bibit cdr̃s. Passus est enim. Hic ipsum
torrentem bibit. sed in uia bibit: sed in
transcursu: quia in uia peccatorum non
stetit. Sed quid ait cde illo scriptura: De
torrente in uia bibit: ꝓpterea exaltabit
caput: id est ꝓpterea glorificatus est. quia
mortuus est. ꝓpterea resurrexit quia pas¬
sus est. Si nollet bibere in uia de torrente:
non moreretur. Si non moreretur: non
resurgeret. Si non resurgeret: non glorifi
caretur. Ergo de torrente in uia bibit. ꝓp¬

Expanded text:
runt in rivis suis quantum potuerunt, runt in rivis suis quantum potuerunt, decurrerunt, siccati sunt rivi, vix eorum memoria reperitur, vel quia fuerint. Spernentur tanquam aqua decurrens. Sed non solum ipsi: totum hoc saeculum ad tempus perstrepit, et quaerit quem trahat. Omnes impii, omnes superbi, sonantes ad saxa superbiae suae quasi aquis irruentibus et confluentibus, non vos terreant; hiemales aquae sunt, semper manare non possunt: necesse est dein finem suum. Et tamen de isto torrente saeculi bibit Dominus. Passus est enim hic, ipsum torrentem bibit; sed in via bibit, sed in transcursu, quia in via peccatorum non stetit . Sed quid ait de illo Scriptura? De torrente in via bibet, propterea exaltabit caput : id est, propterea glorificatus est, quia mortuus est; propterea resurrexit, quia passus est. Si nollet bibere in via de torrente, non moreretur; si non moreretur, non resurgeret; si non resurgeret, non glorifcaretur. Ergo de torrente in via bibit, prop
Abbreviated transcription (Latin):
silice tenebantur a maximianistis: modo
a nobis tenentur. Exclusi sunt ex eis maxi¬
mianiste: extant ussiones ꝓconsulum: ex¬
tant memoriȩ gestorum: apparitores accipi¬
untur: ciuitates excitantur: pelluntur ho¬
mines de locis suis. Quare: Quia heretici ft̃.
Qua lege pelluntur: Responcle. Hideamus
si non contriti sunt dentes ur̃i inore ur̃o.
falsa lex est.Non ualeat in hereticum tuum.
Uera lex est. Ualeat et in te. Non est quod res¬
poncleant. Deus contriuit dentes eorum
in ore ipsorum. Ideoꝙ ubi non possunt
lubrica fallacia serꝑe ut aspides: aꝑta uio¬
lentia fremunt ut leones: ꝓsiliunt et seui¬
unt armatȩ turbȩ circum cellionum: dãt
siagem quantum possunt. quamcumq
posunt: sed et molas leonum confregit
duidicuntur torrentes. hiemalibus aquis
inplentur. Noli timere. post paululum
danse decurrens aqua. Ad tempris ꝑstre¬
Bu mar cessabit. Diu stare non possunt.
ut hereses iam emortuȩ sunt: cucurre¬

Expanded text:
silicae tenebantur a Maximianistis, modo silicae tenebantur a Maximianistis, modo a vobis tenentur; exclusi sunt ex eis Maximianistae: exstant jussiones proconsulum, exstant memoriae Gestorum; apparitores accipiuntur, civitates excitantur, pelluntur homines de locis suis. Quare? Quia haeretici sunt. Qua lege pelluntur? Responde: videamus si nondum contriti sunt dentes vestri in ore vestro. Falsa lex est? Non valeat in haereticum tuum. Vera lex est? Valeat et in te. Non est quod respondeant; Deus contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Ideoque ubi non possunt lubrica fallacia serpere ut aspides, aperta violentia fremunt ut leones. Prosiliunt et saeviunt armatae turbae Circumcellionum; dant stragem quantam possunt, quantamcumque possunt. Sed et molas leonum confregit qui dicuntur torrentes; hiemalibus aquis implentur: nolite timere; post paululum transit, decurrit aqua, ad tempus perstrepit, mox cessabit; diu stare non possunt. Multae haereses jam emortuae sunt: cucurre
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Si tu hereticus nones: falsȩ sunt il
leges. Ab eis enim imꝑatoribus latȩ sus
qui non sunt communionis tuȩ. Omis
qui non sunt communionis eorum. ls
sius hereticos uocant. Non quero uttis
uerȩ an falsȩ. Sequestrata illa sit quest
sed adhuc questio est. Interim scđo mil
te interrogo. Uerȩ leges sunt. an falsȩ los
sunt: Siuerȩ sunt: credatur eis. Si fali
quare uteris eis: Dixisti ꝓconsuli cat dͤ
sum. exclude hereticum. Quesiuit ille unde
puaretur hereticus. Protuilisti concilium tu¬
um ostendisti quod eum dampnaueris Iue
uel cohibens uel non intelligens. usus est ta
men iege sicut iudex: et fecisti de iudice qd
de de non uis facere. Si enim udex usus est
lege imꝑatoris ad tuam suggestionem: cur
ea tu non uteris ad tuam correptionem:
fect eicit hereticum tuum ex lege imꝑato¬
rissui: quare tu ex eadem lege non uis ut
iteeiciat: Replicamus quod fecistis. Ecce ba¬

Expanded text:
sum. Si tu haereticus non es, falsae sunt illae sum. Si tu haereticus non es, falsae sunt illae leges: ab his enim imperatoribus latae sunt, qui non sunt communionis tuae; omnes qui non sunt communionis eorum, legibus suis haereticos vocant. Non quaero ultrum verae an falsae; sequestrata illa sit quaestio, si adhuc quaestio est: interim secundum te modo interrogo, Verae leges sunt, an falsae leges sunt? Si verae sunt, credatur eis: si falsae sunt, quare uteris eis? Dixisti proconsuli: Catholicus sum, exclude haereticum. Quaesivit ille unde probaretur haereticus: protulisti concilium tuum, ostendisti quod eum damnaveris. Ille vel connivens, vel non intelligens, usus tamen est lege sicut judex: et fecisti de judice quod de te non vis facere. Si enim judex usus est lege imperatoris ad tuam suggestionem, cur ea tu non uteris ad tuam correctionem? Ecce ejecit haereticum tuum ex lege imperatoris sui: quare te ex eadem lege non vis ut ejiciat? Replicamus quod fecistis: ecce ba
Abbreviated transcription (Latin):
natos et scismaticos suis eicerent de locis
quȩ illi loca tenebant antiquitus. et sun¬
serunt ep̃is decessoribus siuis uolentes eost
cluclere: egerunt legibus publicis: ad ue¬
ces uenerunt. dixerunt se catholicos it
possent excludere hereticos. Quare t o
catholicum ut excluclatur hereticus
non potius es catholicus. ne sis exclusu
hereticus: Modo catholicus es: ut ualea
ad excludendum hereticum. Iudex en
non posset: nisi legibus sius uidicare.
xerunt se catholicos: ꝑmissi sunt agere.
Dixerunt illos hereticos: quesiuit und
II ꝓbaretur. Lectum est concilium bagit¬
num ubi cdampnati sunt maximians
insertum est actis ꝓconsularibus. ꝓb
est quod illi clampnati non cleberem
nere basilicas: et ꝓnuntiauit ꝓconsils
lege.Ex qua lege: Quȩ lata est contul
reticos. Si contra hereticos: et contra te
re inquit contrame: Non enim heretis

Expanded text:
damnatos et schismaticos suis ejicerent de locis, damnatos et schismaticos suis ejicerent de locis, quae illi loca tenebant antiquitus, et successerant episcopis decessoribus suis; volentes illos inde excludere, egerunt legibus publicis, ad judices venerunt, dixerunt se catholicos, ut possent excludere haereticos. Quare te dicis catholicum, ut excludatur haereticus, et non potius es catholicus, ne sis exclusus haereticus? Modo catholicus es, ut valeas ad excludendum haereticum. Judex enim non posset nisi legibus suis judicare. Dixerunt se catholicos; admissi sunt agere: dixerunt illos haereticos; quaesivit unde probaretur: lectum est concilium Bagaitanum, ubi damnati sunt Maximianistae; insertum est Actis proconsularibus, probatum est quod illi damnati non deberent tenere basilicas, et pronuntiavit proconsul ex lege. Ex qua lege? Quae lata est contra haereticos. Si contra haereticos, et contra te. Quare, inquit, contra me? non enim ego haereticus
Abbreviated transcription (Latin):
licis. Modo illos interroga. Debent excludi
heretici de basilicis. an non: Respondeant
modo: dicant non debere: repetant maxi¬
mianiste basilicas. Ne autem repetant ma¬
ximianistȩ basilicas: dicunt debere. Quid
est ergo quod dicebatis aduersum nos: An
contriti sunt dentes ur̃i in ore ur̃o: Quid
nobis et regibus inquiunt: Quid nobis et
imꝑatoribus: Uos de imꝑatoribus presumi¬
tis. Quero et ego. Quid uobis ad ꝓconsules:
quos miserunt imꝑatores: Quid uobis ad
leges: quas contra uos dederunt imꝑatores:
Imꝑatores communionis nr̃ȩ: leges aduer¬
sus omnes hereticos dederunt. fos utiq
appellant hereticos. qui non sunt cominu¬
nionis eorum. inter quos utiq et uos estis
Siuerȩ sunt leges: ualeant et in uos herete
Si falsȩ sunt legesi quare ualent contira ui
hereticos: fr̃s paululum ad tendite: intelio¬
te quod diximus. Quando egerunt caus
suas aduersus maximianistas. ut eos ase

Expanded text:
licis? Modo illos interroga: Debent excludi licis? Modo illos interroga: Debent excludi haeretici de basilicis, an non debent? Respondeant modo. Dicant non debere: repetunt Maximianistae basilicas. Ne autem repetant Maximianistae basilicas, dicunt debere. Quid est ergo quod dicebatis adversum nos? An contriti sunt dentes vestri in ore vestro? Quid nobis et regibus, inquiunt? quid nobis et imperatoribus? Vos de imperatoribus praesumitis. Quaero et ego: Quid vobis ad proconsules, quos miserunt imperatores? quid vobis ad leges, quas contra vos dederunt imperatores? Imperatores communionis nostrae leges adversus omnes haereticos dederunt: eos utique appellant haereticos, qui non sunt communionis eorum, inter quos utique et vos estis. Si verae sunt leges, valeant et in vos haereticos; si falsae sunt leges, quare valent contra vestros haereticos? Fratres, paululum advertite, et intelligite quod diximus: quando egerunt causas suas adversus Maximianistas, ut eos a se
Abbreviated transcription (Latin):
ipsorum. Postea clamauerunt. Crucifige. cru¬
cifige. Iam non est lingua aspidis: sed fremi¬
tus leonis. Sed et molas leonum confrin¬
get dñs. Forte hic non uaccat: quod non
addidit in ore eorum. Insidiantes enim
captiosis interrogationibus: cogebantur
responsione sua uinci. Isti enim qui aꝑte
seuuebant: numquid interrogationibus
conuincendi erant: Tamen et eorum mo¬
lȩ contritȩ sunt. Crucifixus resurręxit: as¬
cendit in celum: glorificatus est xp̃c. adora¬
tur ab omnibus gentibus: adoratur ab om¬
nibus regibus. Seuiant modo iudei: si pos¬
sunt. Non seuiunt: molas leonum confre¬
git dr̃s. Habentes et in hereticis hoc cdocu¬
mentum et expimentum. quia ipsos inue¬
nimus esse serpentes indignatione obsurda¬
tos: nolentes audire medicamentum me-¬
dicatum a sapiente. Et in ore ipsorum: con¬
triuit dñs dentes eorum. Quomodo seuie¬
bant in nos: Reprehendendo. quod quasi
ꝑsecutores essemus. excludendo illos de basi¬

Expanded text:
ipsorum. Postea clamaverunt, Crucifige, cruipsorum. Postea clamaverunt, Crucifige, crucifige : jam non est lingua aspidis, sed fremitus leonis. Sed et molas leonum confregit Dominus. Forte hic non vacat quod non addidit, in ore eorum. Insidiantes enim captiosis interrogationibus, cogebantur responsione sua vinci: isti autem qui aperte saeviebant, numquid interrogationibus convincendi erant? Tamen et eorum molae contritae sunt: crucifixus resurrexit, ascendit in coelum, glorificatus est Christus, adoratur ab omnibus gentibus, adoratur ab omnibus regibus. Saeviant modo Judaei, si possunt. Non saeviunt. Molas leonum confregit Dominus. 15. Habemus et in haereticis hoc documentum et experimentum, quia et ipsos invenimus esse serpentes indignatione obsurdatos, nolentes audire medicamentum medicatum a sapiente: et in ore ipsorum contrivit Dominus dentes eorum. Quomodo saeviebant in nos, reprehendendo quod quasi persecutores essemus, excludendo illos de basi
Abbreviated transcription (Latin):
tiones hospitis audiebat: et respondit quȩ
nostis. Et ne diu hinc loquar. tamen in ore
eius uoluit cõterere dentes eius. Proposuit
enim. Duo debitores erant cuicdam fenera
bo uncde redderent: dimisit ambobus. Quis
eum plus diligit: Ad hoc interrogat ille: ut
ille respondeat. d hoc ille respondit: ut
clentes eius in ore eius conterantur. Respon¬
dit: confusus est. exclusus est. admissa illa
ad ꝑcipiendam miscdiam quȩ irruerat
in habitaculum alienum: sed non accesserat
ad dnĩm alienum. Contriuit dñs clentes
eorum in ore ipsorum: molas leonum
confringet dñs. Notandum aspidum. Qͥn
de aspilibus: Aspides insidiose uolunt
uenena immittere: et spargere et insibilare.
IAꝑtissime seiuerunt gentes et fremuerunt
sicut leones. Quare fremuerunt gentes.
et ppłi meditati sunt in ania: Quando in-¬
sidiabantur deo. licet dari tributum ce¬
sari aut non licet: aspicles erant. serpentes
erant. Contriti sunt dentes eorum in ore

Expanded text:
tiones hospitis audiebat, et respondit quae tiones hospitis audiebat, et respondit quae nostis. Et ne diu hinc loquar, tamen in ore ejus voluit conterere dentes ejus Proposuit enim: Duo debitores erant cuidam feneratobo unde redderent; dimisit ambobus. Quis eum plus dilexit? Ad hoc interrogat ille, ut ille respondeat: ad hoc ille respondet, ut dentes ejus in ore ejus conterantur. Respondit confusus, exclusus est: admissa est illa ad percipiendam misericordiam, quae irruperat in habitaculum alienum, sed non accesserat ad Deum alienum : Contrivit Dominus dentes eorum in ore ipsorum. 14. Molas leonum confregit Dominus. Non tantum aspidum. Quid de aspidibus? Aspides insidiosae volunt venena immittere, et spargere, et insibilare. Apertissime saevierunt gentes, et fremuerunt sicut leones. Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? Quando insidiabantur Domino, Licet dare tributum Caesari, an non licet? aspides erant, serpentes erant: contriti sunt dentes eorum in ore