comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clamor p̾dicantiuur: in lam¬
padibus claritas miracłorũ:
in lagenis fragilitas corpoꝵ
łales quippe secum dux nr̃¬
ad predicationis prelium du¬
xit. qui despecta salute corpoꝵ
hostes suos moriendo proster¬
nerent: eorumq: gladios ũ
armis s patientia suꝑarent.
Arinati eium uenerunt sub
dum predicant: confregert
lagenas dum soluenda inpaᷤ¬
sione sua corpora hostilib gla¬
diis opponunt: resplenduert
lampades. dum post solutio¬
nẽ corporum miraculis cho¬
ruscarunt. Aloxq hostes
in fugam uersi sunt: quia
dum martirũ corpora mira¬
culis choruscare couspiciunt.
luce ueritatis fracti. quod
impugnauerunt eͤdiderũt.
Cecinerunt gͦ tubis. ut lage¬
ne frangerentur:lagene frac¬
te sunt. ut lampades appare¬
rent: apparuerunt lampadeᷤ
ut hostes in fugam uerterẽ¬
tur: idz predicauerunt marti¬
res. donec eorum corpora n
morte soluerentur. Corpora
eorum in morte soluta sunt:
ut miraculis choruscarent.

Expanded text:
clamor praedicantium, in lamclamor praedicantium, in lampadibus claritas miraculorum, in lagenis fragilitas corporum. Tales quippe secum dux ad praedicationis praelium duxit, qui, despecta salute corporum, hostes suos moriendo prosternerent, eorumque gladios non armis, sed patientia superarent. Armati enim venerunt sub dum praedicant; confregerunt lagenas, dum solvenda in passione sua corpora hostilibus gladiis opponunt; resplenduerunt lampadibus, dum post solutionem corporis miraculis coruscaverunt. Moxque hostes in fugam versi sunt, quia dum martyrum corpora miraculis coruscare conspiciunt, luce veritatis fracti, quod impugnaverunt crediderunt. Cecinerunt ergo tubis, ut lagenae frangerentur. Lagenae fractae sunt, ut lampades apparerent; apparuerunt lampades, ut hostes in fugam verterentur, id est, praedicaverunt martyres, donec eorum corpora in morte solverentur. Corpora eorum in morte soluta sunt, ut miraculis coruscarent;
Abbreviated transcription (Latin):
dũm tanto uerus crucẽ tollũt.
qͣnto acrius sese edomant: ⁊¬
erga proximos suos caritatis
compassione cruciantur. Uñ
trecentis qui intau litt̾a con¬
tinentur hoc expͥmitur: quod
ferrum hostuim crucis ligno
superetur. Ducti itaq sunt ad
fluuium ut aquas biberent:
i quiq: aquas flexis genibus
hauserunt. a bellica interdicti¬
oue remoti sunt. Aquis nanq:
doctͥna sapientie designatur.
Stante autẽ genu: recta opera¬
tio designatur. Qui gͦ dum
aquas bibunt genu flexisse
ꝑhibũtur. ⁊ ab illorum certa¬
mine prohibiti recesserunt:
hii sunt qui doctrinam cum
Qui uͦ doctͥne fluenta ita han¬
riunt. ut nequaquam in pra¬
ius oꝑib carnaliter inflectã¬
tur: hii xp̃o duce contra hosteᷤ
fidei ad prelium pergunt.
Wadunt gͦ cum tubis cum
lampadib cum lagenis: atq:
lagenas autẽ sunt misse lam¬
pades. Confractis uͦ lagenis:
lampades ostense siit. Qui¬
rum choruscante luce. hostẽ
territi in fugam uertuntur.
Designatur itaq: in tubis

Expanded text:
um tanto verius crucem tollunt, quanto acrius sese edomant, et erga proximos suos charitatis compassione cruciantur. Undetrecentis qui in tau littera continentur hoc exprimitur, quod ferrum hostium crucis ligno superetur. Ducti itaque sunt ad fluvium, ut aquas biberent, et qui aquas flexis genibus hauserunt, a bellica intentione redoctrina sapientiae designatur. Stantis autem genu, recta operatio designatur. Qui ergo dum aquas bibunt, genu flexisse perhibentur, et a bellorum certamine prohibiti recesserunt, hi sunt qui doctrinam cum Qui vero doctrinae fluenta ita hauriunt, ut nequaquam in pravis operibus carnaliter inflectantur, hi Christo duce contra fidei hostes ad praelium pergunt. « Vadunt ergo cum tubis, cum lampadibus, cum lagenis; » atqlagenas autem sunt missae lampades; confractis vero lagenis, lampades ostensae sunt, quarum coruscante luce, hostes territi in fugam vertuntur. » Designatur itaque in tubis
Abbreviated transcription (Latin):
reri ad que supplicia ducatur
ignorare. Et quia udea. erro¬
ris sui laqueis capta. pro xp̃o
dem loco. repente in electorũ
uoce conuersus ẽ dicens. Salu¬
tare tuum expectabo domine:
idest ñ sicut infideles antixp̃m.
sed eum qui in redemptionem
nrãm uenturus ẽ. uerum credo
fideliter xp̃m.

Expanded text:
et ad quae supplicia ducatur ignorare. Et quia Judaea erroris sui laqueis capta, pro Chrisdem loco repente in electorum voce conversus est, dicens: Salutare tuum exspectabo, Domine ; id est, non sicut infideles Antichristum, sed eum qui in redemptionem nostram venturus est, verum credo fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
adumbrari mistia: ⁊ hoc ma¬
gis nobis indicari. ut pugna¬
tes aduersum uicia: nullum
penitus ex hus relinquere de¬
beamus: s omia int̾iere.
Nam si peꝑcerimus. reputari
nob inculpam potest: sicut
reputatum ẽ saul. qui uiuũ¬
seruauerat regẽ amalech.
Non enim quis piam ustus
manebit: si aliquid adhuc
peccati in semecipõ seruau̾it.
sicut saul. At uͦ sc̃i in figura
samuelis: ita seuunt super
hostes suos:id super nicla
pecc̃orum: ut ñ ꝑmittant re
nitum. De arreptiõe saul a spu ne.
tus ẽ maligno spũ a dño.
malus: si malus. cur dñi. Si
duob uerbis comphensa ẽhec
sententia:⁊ ui domino poctesta

Expanded text:
adumbrari mysteria, et hoc magis nobis indicari ut pugnantes adversus vitia, nullum penitus ex his relinquere debeamus, sed omnia interimere. Nam si pepercimus, reputari nobis in culpam potest, sicut reputatum est Saul, qui servaverat vivum regem Amalech. Non enim quisque justus manebit, si aliquid adhuc peccati in semetipso servaverit, sicut Saul: at vero sancti in figura Samuelis ita saeviunt super hostes suos, id est super vitia peccatorum, ut non permittant relnitum. CAPUT VIII. De arreptione Saul a spiritu tus est maligno spiritu a Domino. malus? Si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est haec sententia, et in Domino potesta
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam ꝑ os corporis sui. coe¬
cum nictit᷑. quod est sangui¬
iis xp̃i signum: pro remissiõe
pesc̃orum confiteri ad salutẽ.
Qui inuenti sunt in domo illiꝰ.
saluati sunt ab int̾itu urbis.
Et quicunq intra eccłiam re¬
ꝑiuntur: ip̃i tm̃ saluantur.
Extra hanc autẽ domum .i.
extra eccłiam: nemo saluatur.
interea de anatheinate
urbis iericho achar pallium.
i regulam aureã pro quo
manu hostili ex populo. Ieri¬
cho itaq ut dictum ẽ: mundi
gerit figuram. De anathema
tegͦ euis fraudans intab̃n acu¬
lo suo abscondit. qui seculareᷤ
mores insecretis ecclesie inserit:
qui sub cultu qi manens. sol¬
lempnitates scłi uł spectacula
diligit᷑ qui sortilegos aruspi

Expanded text:
tanquam per os corporis sui, coccum mittit, quod est sanguinis Christi signum pro remissione peccatorum confiteri ad saltuem. Qui inventi sunt in domo illius, salvi facti sunt ab interitu urbis, et quicunque intra Ecclesiam reperiuntur, ipsi tantum salvantur. Extra hanc autem domum, id est, extra Ecclesiam, nemo salvatur. interea de anathemate urbis Jericho Achan pallium, et linguam auream, pro quo,dam manu hostili ex populo. Jericho itaque, ut dictum est, mundi gerit figuram. De anathemate ergo ejus fraudans in tabernaculo suo absmores in secretis ecclesiae inserit: qui sub cultu Dei manens, solemnitates saeculi vel spectacula diligit; qui sortilegos, aruspi
Abbreviated transcription (Latin):
celestis reꝓmissionis patriam
dio iordanis duodecun lapides:
quos ꝓ testimonio reposuerũt.
Ilico secunde circumcisiomis se¬
quitur tipus: ad sig̃candum no¬
bis. ut dum de lauacro consur¬
gimus. apłice uite exemplafir¬
missima. nobiscum gestare de¬
beamus: quorum testimona

Expanded text:
elestis repromissionis patriam dio fluminis duodecim lapides, quos pro testimonio posuerunt. » Illico secundae circumcisionis sequitur typus, ad significandum nobis, ut dum de lavacro consurgimus apostolicae vitae exempla firmissima nobis congestare debeamus, quarum sem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsurgunt serpentes: ee artes
malefice. ad bella nos ꝓuo¬
caut. S nos custodia circũ¬
dautes cor nr̃m. obturemus
aures nr̃as ne audiamus uo¬
ces incantantiũ: ⁊ syrenarũ
car mina negligamus.

Expanded text:
surgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obturemus aures nostras, ne audiamus voces incantantium, et sirenarum carmina negligamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ces:i augures inquirit. uł qͥ
ceteros f̾itus persuadet: qui pꝰ
in iericho. io in hoc scło ha¬
bebautur. Iste gͦ quia post fide
indumentum conuersationis
scłaris occultum inducit.qͣ
pallium de anathemate tollit.
S ⁊ ille de auathemate iericho
fraudat: qui in eccl̃iam herets¬
corum infert doginata: uł suꝑ¬
sticiosa secularium litteratu
studia. Hanc enim liuguam
auream. luculento sermone ap¬
tatam: fraudati sunt arrius.
martion:⁊ basilides. Fraudati
sunt enum isti regulas aureas
de iericho: ⁊ philosophorum
sectam ñ rectam. in ecclesia cona¬
ti sunt introducere. ⁊ maculate
omnẽ eccł̃iam dm̃: ita ut alii uił¬
ti ꝑderent᷑ ꝑ eos. Ideoq abiecti
ꝓ anathemate quasi aceruo la¬
pidum. ita multitudine petc̃oru
suorũ oppressi atq: extincti sũt.
hoc ẽ diabolus. qui ꝑ illorum
impietatẽ fidelium quofdam
euis cerat. rursus suꝑatus euin¬
citur: atq: apopulo dĩ suspen¬
siis ligno. crucis uirtute necat᷑

Expanded text:
ces et augures inquirit, vel qui caeteros ritus persuadet, qui prius in Jericho, id est, in hoc saeculo, habebantur. Iste ergo, quia post fidei indumentum conversationes saeculares occulte inducit, quasi pallium de anathemate tollit: sed et ille de anathemate Jericho fraudat, qui in Ecclesia haereticorum infert dogma vel superstitiosa saecularium litterarum studia. Hanc enim regulam auream luculento sermone aptatam fraudati sunt Arius, Marcion et Basilides; fraudati sunt enim isti regulas aureas de Jericho, et philosophorum sectam non rectam in Ecclesiam conati sunt introducere, et maculare omnem Ecclesiam Domini, ita ut alii multi perderentur per eos; pro anathemate, quasi acervo lapidum, ita multitudine peccatorum suorum oppressi atque exstincti sunt: hoc est, diabolus, qui per illorum impietatem fidelium quosdam evicerunt, rursus separatus evincitur, atque a populo Dei suspensus ligno, crucis virtute necat
Abbreviated transcription (Latin):
ii. pater. Iubetur deũi abraham.
immolare unicũ filium fuum.
Ille aut̾ obtemꝑans dõ: soluit
uotũ. Strauit asinũ. imposuit
signa. seruos longe dimisit:
solus cum filio ascendit: tridu¬
o ad locum ꝑuenit. Anteqͣm
ueniret filius ad locum sacri¬
ficii. ip̃e sibi immolandus lig¬
na portabat. Dem̃ abraham
gladio armatur. Et cum iam
pene feriret: ammonetur ut par¬
cetet & ñ tamen sine sacrificio.
sine sanguinis feruore recedit.
Apparet nanq: aries in uepre
inherens cornib umnmolatur:
ꝑagiturq sacrificiũ. Pacto sac¬
ficio: dr̃ ad abraham. Benedi¬
cam tibi:⁊ multiplicabo semen
tuum sicut stellas celi: ⁊ uelut
harenam maris. Lossidebit se¬
men tuũ portas inimnicorũ su

Expanded text:
. 1. Jubetur deinde Abraham immolare unicum filium suum. Ille autem obtemperans Deo solvit votum, stravit asinum, imposuit ligna, servos longe dimisit, solus cum filio ascendit, triduo ad locum pervenit. Antequam veniret filius ad locum sacrificii, ipse sibi immolandus ligna portavit. 2. Deinde Abraham gladio armatur, et cum jam pene feriret, admonetur ut parceret; et non tamen sine sacrificio, sine sanguine fuso recedit. Apparet namque aries in vepre inhaerens cornibus, immolatur, peragiturque sacrificium. Peracto sacrificio, dicitur ad Abraham: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum, sicut stellas coeli, et velut arenam maris. Possidebit semen tu
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabat. Hoc nimirũ ⁊ uidai¬
cus populus in xp̃o p̃meditat᷑
ñ solum dñm patibulo crucis
tradidit: uerum etiã credenteᷤᷤ
in illo. usq ad effusionẽ san¬
guinis persecutus ẽ. Iacob aũ
dolos fugiens fratris. relicta
domo. patria & parñtib ua¬
dit in regionẽ longinqͣm: ut
acciꝑet sibi uixorẽ. A oraliter
xp̃c relictis parñtib scd̃m car¬
id ierosoluna:i om̃ib regiõib:
iudee: abiit ingñtib accipere
sibi inde eccl̃iam: ut impleret᷑
plebẽ meam plebẽ meã:i non
dilectam plebem. dilectam.
Et erit in loco ubi dc̃m est. ñ
plebs mea uos: ibi uocabun¬
tur filii d̃i iuimi. xxiiii.

Expanded text:
cogitat. Hoc nimirum et Judaicogitat. Hoc nimirum et Judaicus populus in Christo praemeditatus, non solum Dominum patibulo crucis tradidit, verum etiam credentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens, fratris, relicta domo patria vel parentibus, vadit in regionem longinquam, ut acciperet sibi uxorem. Non aliter Christus relictis parentibus secundum car Jerosolyma, et omnibus regionibus Judaeae, abiit in gentes accipiens sibi inde Ecclesiam, ut impleretur plebem meam non plebem meam, et non dilectam plebem dilectam. Et erit in loco ubi dictum est: Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi.
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt eos implentes humo.
⁊ reliqͣ. Ouis ẽ iste ysaac nisi
saluator nr̃: Qui dum descen¬
disset in hunc torrrentẽ gerarã:
pͥmũ om̃ium fodere illos pute
os uult. quos foderant pueri
patris sui. Moyses puteũ legis
foderat. dauid. salomon.⁊ꝓphe¬
de libros scͥpserunt ueteris testa¬
m̃ti: quos tam̃ terrena ⁊ sordi¬
da repleuerat intelligñtia iu¬
deorũ. Et eorũ os cũ uellet pur¬
gare ysaac. ut oftuderet quia
quecunq: lex ⁊ ꝓpħe dixerunt.
de ip̃o dixerunt: rixati sunt
cũ eo palestini. id udei a reg¬
no di aliem. Sed discessit ab eiͤ¬
ñ enim potest ẽẽ cum huis qui
terram: & dicit eis. Ecce relin¬
quetur uobis domus ur̃a de¬
serta. Fodit gͦ ysaac nouũ pute¬
um: inmo preri ysaac fodiunt.
Queri sunt ysaac. matheus. mar¬
cus. lucas. ioh̃es. petrus. ⁊ iacobꝰ.¬

Expanded text:
xerunt eos, implentes humo, xerunt eos, implentes humo, et reliqua . Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster, qui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri patris sui, id est, Moyses puteum foderat David, Salomon, et prophetae; libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleverat intelligentia Judaeorum; et eorum os cum vellet purgare Isaac, ut ostenderet quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Palaestini, id est Judaei a regno, Dei alieni. Sed descendit ab eis: non potest esse cum his qui terram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra aeserta . Fodit ergo Isaac, novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Marcus, Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
ris causa fix sororẽ. Quã rex
aliengena ysaac conuigẽ tunc
ẽẽ cognouit: quando eum cũ
ea luoñtem uidit. Quid aũ sͥ
quod tantus patriarcha cum
coniuge luserit: comugiũq:
illud indesit cognitũ: ¶ ideat
ꝓfecto quisq: ne aliquid erran¬
do in ecclesia peccet: si secretum
uiri eius in scripturis scĩs dili¬
gnter intueatur: inueniet eñ
maiestatẽ suam qua in forma
di equalis ẽ patri. paulisper
abscondisse in forma seruiꝰ ut
eius capax ẽe humana infir¬
mitas posset: eoq: modo se coi¬
iugi congruenter aptaret.
Quid eium absurdum. ĩmo
quid ñ conuenienter futuro
le lusit. ut eum caꝑet affectus
uxoris: cum ip̃m uerbũ d̃ĩ caro
fcm̃ sit. ut habitaret in nobisꝰ
ost hec refert scͥptura.xxii.¬
qd̾ ysaac postqͣm benedix̃¬
illum dominus:⁊ magnificatuᷤ
ẽ ualde ⁊ aggressus ẽ opus: ce
pit fodere puteos: quos foderal
pueri patris eius abrahe. S ed
inuidentes ei palestini: obstru¬

Expanded text:
ris causa finxit sororem. Quam rex ris causa finxit sororem. Quam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem vidit. 2. Quid autem sibi lesiae, quod tantus patriarcha cum conjuge luserit, conjugiumque illud inde sit cognitum? Videt profecto quisquis ne aliquid errando in Ecviri ejus in Scripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forma servi, ut ejus capax esse humana infirmitas possit, eoque modo se conjugi congruenter aptaret. Quid enim absurdum, imo quid non convenienter futuroriquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in nobis . Post haec refert Scriptura illuquod Isaac postquam eum benedixit Dominus, et magnificatus est valde, aggressus est opus, et coepit fodere puteos, quos foderant pueri patris ejus Abrahae; sed invidentes ei Palaestini, obstru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter filiorũ ꝓcreationẽ: dumil
agar ⁊ hysmael sig̾cauerunt
carnales ueteris testamenti:
nouũ existimant ꝑtinere. sed¬
filii concubine dñr. Sola sara
semꝑ uxor uocatur: sicut scͥptũ ẽ.
Una ẽ enim columba mea: per¬
fecta mea. D edit aut̃ abraham
cuncta que possidebat. filio suo
ysaas. Filus aut̃ concubinaꝵ
largitus ẽ munera: & separa¬
uit eos ab ysaac filio suo. Qd
hoc sig̾cat. nisi quia dantur
⁊ ñnulla munera filiis concu¬
binarũ. ib carnalium: sed ñ
ꝑuenunt ad regnũ ꝓmissum.
nec heretici nec iudei. qui car¬
nalia lucra sectantur. Preter
ysaac enim nullus ẽ heres:
lii ꝓmissionis deputantur in
semine. Dem̃ mortuus ẽ abra¬
ham centũ septuaguita qͥnq:
annorũ: sepultusq: ẽ in spelũ¬
ca duplici. In cuius interiori
parte adam ẽẽ positum: traditio
abiit ysaac ad abimelech
regem palestinorũ in geraram.
ex precepto ⁊ bñdictione dñi:
ibiq: rebeccam uxorẽ suam. timo¬

Expanded text:
pter filiorum procreationem, dum ilpter filiorum procreationem, dum ilAgar et Ismael significaverunt carnales ueteris testamenti, nouum existimant pertinere? utraeque concubinae dicuntur. Sola Sara semper vocatur uxor, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem Abraham cuncta quae possidebat filio suo Isaac, filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit eos ab Isaac filio suo. 3. Quid hoc significat, nisi quia dantur nonnulla munera filiis 316 concubinarum, id est, carnalium? sed non perveniunt ad regnum promissum nec haeretici, nec Judaei, quia carnalia lucra sectantur. Praeter Isaac enim nullus est haeres, lii promissionis deputantur in semine. Deinde mortuus est Abraham centum septuaginta quinque annorum, sepultusque est in speluca duplici, in cujus interiori parte Adam esse positum traditio abiit Isaac ad Abimelech regem Palaestinorum in Gerara, ex praecepto, et benedictione Domini; ibique Rebeccam uxorem suam timo
Abbreviated transcription (Latin):
hitur. Que ysaac uiso descendit:
quia dño agnito uicia sua genti¬
litas deseruit: ⁊ ab elatione celsi¬
tuduns uiam humilitatis peci¬
uit. Que etiam ⁊ uerecundata
pallio uelat᷑. quia corã eo. de ex¬
rorib prioris uite confunditur.
Quod uͦ inclinato iam die. egreᷤ¬
sus ẽ in agro ysaac: hoc sigea¬
bat. quod extremo huius mũ¬
di tp̃r. uelut in diei fine ueniens
xp̃c. quasi in agrum foras exi¬
it: quia cum sit inuisibilis.
se tamen uisibilem in hoc mun¬
do. uenienti ex gñtib eccl̃ie. de¬
monstrauit. Inueuit autẽ eũ
eccl̃ia ad puteũ uisionis: id in
contemplatione ⁊ intelligñtia
ueritatis: ubi intellectũ ꝑcipi¬
at altiorẽ. siue lauacrũ aque
ubi purificetur: sicq dehinc
copulatur sponso suo xp̃o. ad¬
herens illi gloria. eternitate.
uid aut̃ sibi uult quod xx¬
abraham post obitũ sare.
cethurã dux̃ uxorẽ: Nunquid
ob in continentiã dum ẽẽt iã
etate gͣndenus: Absit. Sed nec¬

Expanded text:
nitur. Quae, Isaac viso, descendit, nitur. Quae, Isaac viso, descendit, quia, Deo agnito, vitia sua gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis viam verae humilitatis petivit. 6. Quae etiam et verecundata pallio velatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die egressus est in agro Isaac, hoc significabat quod, extremo hujus mundi tempore, veluti diei fine, veniens Christus, quasi in agrum foras exiit, quia, cum sit invisibilis, se tamen visibilem in hoc mundo venienti ex gentibus Ecclesiae demonstravit. 7. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplationeveritatis, ubi intellectum percipiat altiorem, sive lavacrum aquae, ubi purificetur; sicque dehinc copulatur sponso suo Christo, adhaerens illi gloria aeternitatis Quid enim sibi velit quod Abraham post obitum Sarae Ceturam duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset jam aetate grandaevus? Absit, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
mur abrahe. nisi ut cognoscat᷑
sacram̃tum:. Per femur enim:
genus intłłigitur. Ergo q̃ fuit
illa oniratio. nͭ qr sig̃cabat᷑ de
gen̾e abrahe uenturũ in carne
ginẽ habuit legiꝰ ꝑ qͣm sponsa xp̃i
eccł̃ia despondebatur. Qui tam̃
ꝓpter anti quitatẽ. senior nuncii¬
patur. Abiit itaq puer ĩmeso¬
potamiã incuntatẽ nachor: ste¬
titq circa fontẽ. querens sponsã
filio dñi sui. Sic & lex que post
fidem ẽ. uenit ad fontẽ baptis¬
matis: & ibi orans occurrit iuir¬
go ei rebecca. id eccl̃ia. Uidit
autẽ rebecca puerum: id: ser
ro hydriam. utiq elatam scl̃i
facundiã: ⁊ ad humilẽ se ꝓpħi¬
Accẽp̃ aureos scͥpturarũ sensus:
⁊ clarum argenti eloquium.
Sicq secuta puerũ rebecca ue¬
nit ad ysaac: secuta uerbũ ꝓpħi
tamen cameli dorso deducitur
quia ad xp̃m ex gñtilitate ec¬
clesia ꝓperans: in tortis uiciosiꝰq:
iute ueteris conu̾satiomibr unu̾e¬

Expanded text:
mur Abrahae, nisi ut cognoscatur mur Abrahae, nisi ut cognoscatur sacramentum? Per femur enim genus intelligitur. Ergo quae fuit illa conjuratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne imaginem habuit legis, per quam sponsa Christi Ecclesia despondebatur: qui tamen propter antiquitatem senior nuncupatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque circa fontem, quaerens sponsam filio domini sui. Sic et lex, quae post fidem est, venit ad fontem baptismatis; et ibi adorans, occurrit ei virgo Rebecca, id est, Ecclesia. 4. Vidit autem Rebecca puerum, id est, ro hydriam, utique elatam saeculi facundiam, et ad humilem prophetiaccepit aureos Scripturarum sensus, et clarum argenti eloquium. Sicque secuta puerum Rebecca, venit ad Isaac. Secuta verbum prophtamen cameli dorso deducitur, quia, ad Christum ex gentilitate Ecclesia properans, in tortis vitiosisque vitae veteris conversationibus inve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ysaac filio suo. uocauit nom̃
loci illius domnus uidet: ꝓ eo
qͦd ẽ dominuᷤᷤ uiderisefec̃utiq ꝑ
incarnationẽ. Der̃ moritur sa¬
ra. centesimo uicesimo septimo¬
anno uite sue: ⁊ empto abrahã¬
agro ab effron. sepelunt eam.
Sed quid sibi uelit. qỹ sara inse¬
pulcro duplici sepelitur: nisi qͥa
anima que seculo moritur. ut
uõ uiuat: gemina uite requie
suscipitur. id in actione boni ope
ris. ⁊ contemplatione diuinita¬
rat aut̃ abraham senex
dierumq: multorũ: dĩxq¬
seruo suo semori. qui supra õia
eius erat. Pone manũ tuam sub
femore meo. ut adiurem te per¬
dũm deum cęli ⁊ terrȩ. ut ñ acci¬
pias uxorem filio meo de filia¬
bus chananeorũ. sed ad terram¬
⁊ ad cognationẽ meã proficisca¬
ris: & inde accipies uxorẽ filio
meo ysaac. Sed quid sibi uelit
qd̾ abraham seruo suo dixit.
postulans iureuirando fidem:
pone inquit manum tuam sub
semore meo. ut adiurẽ te ꝑ dm̃
celi: Quid uult deus celi adfe¬

Expanded text:
o Isaac filio suo, vocavit nomen loci illius, Dominus videt, pro eo quod est, Dominus videri se fecit, utique per incarnationem. Deinde moritur Sara centesimo vigesimo anno vitae suae, et empto agro ab Ephron, 314 sepelivit eam. Sed quid sibi vult, quod Sara in sepulcro duplici sepelitur, nisi quia anima, quae saeculo moritur, ut Deo vivat, gemina vitae requie suscipitur, id ris, et in contemplatione divinitarat autem Abraham senex, dierumque multorum servo suo seniori, qui supra omnia ejus erat. Pone manum tuam sub femur meum, ut adjurem te per Deum coeli et terrae, ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum; sed ad terram et cognationem meam proficiscaris, et inde accipias uxorem filio meo Isaac. 2. Sed quid sibi velit quod Abraham servo suo dixit postulans jure jurando fidem: Pone, inquit, manum tuam sub femore meo, et adjuro te per Deum coeli? Quid vult Deus coeli ad fe
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. sed gr̃e celestis que meter¬
num manebit cognatio cõmen¬
datur: scd̃m quam grãm genus
mortale ñ erimus: accepta pote¬
state. ut filii dei uocemur ⁊ simꝰ.
Neq enim gr̃am. hanc de syna
de deo patre ꝑcepimus. Hanc
uͦ cognationẽ terrenã. uocans
moritur. negare nos xp̃c docuit
ñ fateriͥ cum discipuliis ait.
Ne uobis dicatis patrẽ interra.
Unus ẽ enim pater ũr qui in
celis ẽ. Quod uͦ ecclł̃ia cuius
uxor sit occultatur alienigenis:
cuius autẽ soror ñ tacetur. hec
interim causa facile occurrit. qͥa
occultum ẽ ⁊ difficile ad intelli¬
illud ds̃. ista creatura. Sed̾m
hoc etenĩ sponsus ⁊ sponsa. uł¬

Expanded text:
bitur, sed gratiae coelestis, quae in aeterbitur, sed gratiae coelestis, quae in aeternum manebit, cognatio commendatur. Secundum quam gratiam genus mortale non erimus, accepta potestate, ut filii Dei vocemur, et simus. Neque enim gratiam hanc de Synagde Deo patre percepimus. 6. Hanc vero cognationem terrenam vocans moritur, negare nos Christus docuit, non fateri, cum discipulis ait: Ne vobis dicatis patrem in terra, unus est enim pater vester, qui in coelis est . Quod autem Ecclesia cujus uxor sit occultatur alienigenis, cujus autem soror non tacetur, haec interim causa facile non occurrit, quia occultum est et difficile ad intelliillud Deus, ista creatura; secundum hoc enim sponsus et sponsa,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sinitur. ut sit uiro suo sine
tudo eiꝰ honor sit uiro eiꝰ: sicut ⁊¬
abraham ꝓpter sare pulchritu¬
dinẽ inter alienigenas honora
to reges offer̃t mimera: sicut sare
optulit rex abimelech. plus in
ea miraus forme decus quod
amare potuit:⁊ uiolare nõ potu
humana inheret uerbo d̃i ut
sint duo incarne una. Qd̾ mag¬
num coniugi sacramentĩr in xͦ
⁊ in eccłia comm̃dat apłs. Prom̃
regnũ terrenũ seculi huius. cu¬
uis figurã gerebant reges qui
saram polluere ꝑmissi ñ sunt. ĩt
lare temptauit. Diuino enim
testimonio ꝑfidẽ inr̃m cessit: cor¬
rectumq in posteriorib regibus
honorauit munere: quam cor¬
ruptiõi sue subdere in priorib
ñ ualuit. Nam quod tunc in eo¬
dem rege prius ⁊ posterius figu¬
ratum ẽ: hoc ẽ in isto regno pͥori¬
b:⁊ post̾iorib regib adimpletũ.
Cum aut̃ dicitur de patre ẽẽ so¬
ror xp̃i eccł̃ia ñ de matre: non
terrene gñationis que euacua¬

Expanded text:
non sinitur, ut sit viro suo sine non sinitur, ut sit viro suo sine tudo ejus honori sit viro ejus, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alienigenas honorabto reges offerunt munera; sicut Sarae obtulit rex Abimelech, plus in ea mirans formae decus, quod amare potuit, et violare non potuihumana inhaeret Verbo Dei, ut sint duo in carne una: quod magnum conjugii sacramentum in Christo et in ecclesia commendat apostolus. proinde regnum terrenum saeculi huius. cuius figuram gerebant reges, qui Saram polluere permissi non sunt, non lare tentavit. Divino enim testimonio per fidem martyrum cessit, correptamque etiam in posterioribus regibus honoravit munere, quam corruptioni suae subdere in prioribus non valuit. 5. Nam quod tunc in eodem rege prius ac posterius figuratum est, hoc in isto regno prioribus et posterioribus regibus adimpletur. Cum autem dicitur de patre esse soror Christi Ecclesia, non de matre, non terrenae generationis, quae evacua
Abbreviated transcription (Latin):
loth ad angłm dicit. E st ciu¬
tas hȩc iuxta. ad quã possum
fugere parua:⁊ saluabor in ea.
Nunquid ñ modica est. & uiriet
aĩa mea in ea  Iuxta igitur d̃r.¬
quia actualis uita. nec a mun¬
di curis. ex toto discreta est. nec
cum a sodonus liberatus ẽ. sed
aliud figuratũ ẽ. Tunc enim ip̃e
loth future legis uidebatur
gestasse ꝑsonam: quam quidã¬
ex illa ꝓcreati: ⁊ sub lege positi
male intlłigñdo. quoquo mo¬
do se in ebriant: eaq: non le¬
gituime utndo. infidelitatis
oꝑa pariunt. Bona ẽ enim lex
inquit apłs: si quis ea legitti
sororem: ne se occif o ab alien¬
genis captiua possideretut. cer¬
tus de deo qu eam iuolati ñ
ꝑmitteret: sicut nec pͥmũ apha¬
raone. Uñ ⁊ abimelech sompno
cõmonitus: ñ cõmaculauit eã
concubitu. sed intactam restau¬
rauit marito. Uerumptamẽ
quis t̾c in illo figurabatur uiro
scire uolo: & cuius sit uxor que
in hac ꝑ egrinatiõe. atq: inter
alienigenas pollui maculariq:

Expanded text:
Lot ad angelum dicit: Est civitas haec juxta ad quam possumus fugere parva, et salvabor in ea. Nunquid non modica est, et vivit in ea anima mea? Juxta igitur diquia actualis vita nec a mundi curis ex toto discreta est, nec cum a Sodomis liberatus est, sed aliud figuratum est. Tunc enim ipse Loth futurae legis videbatur gestasse ex illa procreati, et sub lege positi, male intelligendo, quodammodo se inebriant, eaque non legitime utendo, infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, inquit Apostolus, si quis ea legitime et dixit sororem, ne, se occiso, ab alienigenis captiva possideretur; certus de Deo, quod eam violari non permitteret, sicut nec primum a Pharaone. Unde et Abimelech, somno commonitus, non commaculavit eam concubitu, sed intactam restituit marito. 2. Verumtamen quis tunc in illo figurabatur viro, scire volo; et cujus sit uxor quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui macularique
Abbreviated transcription (Latin):
Aliz hunc arietem cornib in ue
pribus obligatum: eundẽ xp̃m
senserunt. auteqͣm immolaret᷑
spinis a iudeis coronatũ. ꝑacto
igitur sacrificio: drad abrahã.
In semine tuo benedicentur om̃s
gentes. Qnͣdo enim hoc fc̃m ẽ.
nisi quando dicit ille aries. fo¬
dexunt manus meas ⁊ pedes me¬
os. ⁊ dinumerauerunt om̃ia os¬
sa mea: Hoc enim qñ ꝑactum ẽ
illud in psalmis sacrificiũ: tc̃
in ip̃o psalmo dc̃m est. Comme¬
morabuntur ⁊ conuertent᷑ ad do¬
mniũ uniuersi fines terre: & ado¬
rabunt in conspectu eius om̃s
patrie gentiũ: qm̃ dñi est reg

Expanded text:
Alii Alii pribus obligatum eumdem Christum senserunt, antequam immolaretur, spinis a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacrificio dicitur Abrahae: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Quando enim hoc factum est, nisi quando dicit ille aries: Foderunt manus meas et pedes meos, et dinumeraverunt omnia ossa mea? Hoc enim quando peractum est illud in psalmis sacrificium, tunc in ipso psalmo dictum est: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae. Et adorabunt in conspectu ejus, omnes pa
Abbreviated transcription (Latin):
a dño.⁊ quicquid restat: terciꝰ
dies gr̃e est. In qua tercia etate.
qͣi post triduum: sacram̃tũ sacͥ¬
ficii xp̃i impletũ est. Deiñ ysaac
ligatis pedib altari supponrͣ:
⁊ dominus in ligno suspensus
cruci affigitur. Sed illud quod¬
tͣns figuratum ẽ in ysaac. tns¬
gressum ẽ ad arietem. Cur.
Quia xp̃c ouis. Ip̃e enum filiꝰ.
ip̃e agnus filius quia natus:
aries quia immolatus. Sed
quid est qd̃ in uepribus here¬
bat aries ille. Crux cornua h̃t.
Sic enuim duo ligna cõpingũ¬
tur in se: cum speciem crucis red¬
ount. Unde ⁊ scͥptum ẽ de deo.
Cornua in manib eius sunt.
Cornib gͦ herens aries: crucifi¬
xum dñm significat. Uepres aũ
spine sunt. Spine iniquos ⁊ pec¬
catores sig̾cant: qui suspendert̃
drr̃m in cruce. Inter spinas itaq
pec̃corum uideorũ suspensus ẽ
cominus: sicut ꝑ ieremiam idem
dicit. Spinis pec̾corum suorum:
circumdeclit me populus hic.

Expanded text:
a Domino, et quidquid restat. Tertius a Domino, et quidquid restat. Tertius dies gratia est, in qua tertia aetate quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur: et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed illud quod figuratum est in Isaac, transgressum est ad arietem. Cur? quia Christus ovis: ipse enim filius, ipse agnus; filius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille? Crux cornua habet. Sicut enim duo ligna cum compaginantur, in se speciem crucis reddunt. Unde et scriptum est de eo, Cornua in manibus ejus sunt. Cornibus ergo haerens aries crucifixum Dominum significat. Vepres autem spinae sunt. Spinae iniquos et peccatores significant, qui suspenderunt Dominum in cruce. Inter spinas itaque peccatorum Judaeorum suspensus est Dominus, sicut per Jeremiam idem dicit: Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic.
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigñdus. Duo autẽ serui
illi dimissi.:⁊ ñ perducti ad locũ
sacrificii. iudeos figurabant. qͥ
cum seruiliter uiuerent ⁊ carna¬
lit̾ saꝑent. ñ ĩtlłi gebãt hũilitate x. ñ¬
r̃t ad locũ sacrificii. Cur autẽ duo
serui: nisi quia populus ip̃e.
in duas partes diuidũdus eratꝰ.
Q dͦ fc̃m ÷ salomone peccaute: q̃n
duusus ẽ ioem popłs loco regni:
deorũ. Ista insensata stulticia.
portabat om̃ia sacram̃ta:⁊ qd̃
ferebat nesciebat. Iam quod
dictum ẽ eis expectate hic cũ asi
Cecitas inquit ex parte in isrł.
tum ꝑ gñtes ꝑuenerit p̾dicatũ:
hoc est ut plenitudo gentiũi intͣ¬
ret. Quid ÷ reuertemur ad uosꝰ
Et sic om̃is isrł saluus fiet. R̃i
duum aut̃ illud in quo uenert
ad locum immolationis: tres
mundi etates sig̃cat. Unam
añ legem. aliam sub lege. t̾ciã
sub gratia. Ante legẽ: ab adã
usq ad moysen. Sub lege a
moyse usq ad ioħ̃em. Inde iã

Expanded text:
crucifigendus. Duo autem servi crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii, Judaeos figurabant, qui cum serviliter viverent, et carnaliter saperent, non intelligebant humilitatem runt ad locum sacrificii. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est Salomone peccante quando divisus est idem populus loco regni, daeorum. Ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum asin audi. Caecitas, inquit, ex parte Israel tum per gentes fuerit praedicatum, hoc est, ut plenitudo gentium intraret . Quid est: Et revertemur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fiduum autem illud in quo venerunt ad locum immolatmundi aetates significantur: unam ante legem, aliam sub lege, tertiam sub gratia. Ante legem, ab Abraham usque ad Moysen; sub lege, a Moyse usque ad Joannem, inde jam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã dei patris. Si quid est qͦd
eũ senex scepit. Non enĩ senescit
iam quodammꝰ senuerat: quan¬
do natus ẽ xp̃c. Inchoatũ est e¬
ium ab adam. ubi dictum ẽ.
erunt duo incarne una. Safsa¬
⁊ in eccł̃ia. completũ est sexta
etate scłi: que senectam sig̃cat
abrahe. quia ip̃m sacramentũ.
iam dõ longeuum erat. Et se
ex ip̃a plebe sc̃arum aĩarum
eius intinat qd̃ in hoc seculo
spe salui fc̃i sumus: ⁊ in xp̃o tas¬
quam in ysaac. omnes natisu¬
mus. Quem partũ eccł̃ia infi¬
ue temporũ mirabili di gr̃a:
ñ naturali fecunditate ꝓcreaũ.
Iam dehinc de seq̃nt is historie
sacram̃tis: qd̃ umaginarie pre¬
tendebat inspiciendũ est. Quis
ergo in abraham ut predictũ
ẽ. ꝑ illam ummolationẽ figura¬
batur: nisi pater excelsus: Qs
ham unicum filium ⁊ dilectum.
dõ uictuam obtulit. ita dñs
tradidit. Et sicut ysaac ip̃e sibi
ligna portabat quibi erat impo¬
nendus: ita ⁊ xp̃c gestabat in hu¬
meris lignum crucis. in quoerat

Expanded text:
. Sed quid est quod eum senex suscipit? Non enim senescit jam quodammodo senuerat quando natus est Christus: inchoata est enim ab Adam, ubi dictum est: Erunt duo in carne una ; sacrao et Ecclesia ; et completa est saetate saeculi, quae senecta significabatur Abrahae, quia ipsum sacramentum Dei jam longaevum erat. Et senex ipsa plebe sanctarum animarum ejus intimat quod in hoc saeculo spe salvi facti sumus, et in Christo tanquam in Isaac omnes nati sumus. Quem partum Ecclesia in fine temporum mirabili Dei gratia, non naturali fecunditate, procreavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum quid imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo in Abraham, ut praedictum est, per illam immolationem figurabatur, nisi Pater excelsus? Qui sicut Abraham unicum filium et dilectum Deo victimam obtulit, ita Deus tradidit. Et sicut Isaac ipse sibi ligna portavit, quibus erat imponendus, ita et Christus gestavit in humeris lignum crucis, in quo erat
Abbreviated transcription (Latin):
consecuturi ẽent: qui ex eis cre¬
didissent in xp̃o. Quod autẽ
eundem angłm qui loquitur
ad agar. prius angłm scriptu¬
ra denunciat. dẽm dm̃: filium
dei eum fuisse credendũ est: qͥ
ꝑ legem ⁊ ꝓpħas semꝑ locutus ẽ.
Qui ꝓpter obedientiã paterne
uoluntatis. angelus uocatur.

Expanded text:
consecuturi essent, qui ex eis creconsecuturi essent, qui ex eis credidissent in Christo. Quod autem eumdem angelum qui loquitur ad Agar prius angelum Scriptura pronuntiat, deinde Deum, Filium Dei eum fuisse credendum est, qui per legem et prophetas semper locutus est, qui propter obedientiam paternae voluntatis ange
Abbreviated transcription (Latin):
in toto orbe errare: ⁊ uiam qͤ ẽ
lius illius siti deꝑit: ostũdit
popłm nullam hr̃e spũalem pu¬
rificationẽ. ¶dͦ autẽ filium mo¬
rientem siti sub arbore ꝓiecit: ⁊
sic demonstͣnte angło aspicit
fontẽ:sig̃cabat quosdam ex eo
popło. ad umbram ligni cruciᷤ
refugium petituros. Quod ex¬
clamat puer plorans.⁊ exau¬
diuit eum deus:⁊ sic demon¬
stnͣte angl̃o aspicit fontem: hoc
ꝓ illis dicit. qui ex uideis ad
actos errores exaudiunt᷑. Rese¬
ratisq ocłis cordis uident fon
uiue: qui fitit ueniat ⁊ bibat.
Unde hismael exauditio inter¬
pretatur. Angelus autem iste
similitudo ⁊ helye. ꝑ quem popłs
iste ÷ crediturus: sicut ꝑ malachi¬
am dr̃. E cce ego mittam uobis
helyam: qui conu̾tat coeda patix
cauit angls dm̃i agar dicens:
surge tolle puerũ quia in gñtẽ
magnã faciam eũ. hoc sigcabat
suie quod copiosus iudeorũ po¬
pulus ẽẽt regnaturus in scłoͫ
sine quia celestis regni głam

Expanded text:
in toto orbe errare, et viam quae in toto orbe errare, et viam quae lius ejus siti deperit, ostendit populum nullam habens spiritalem purificationem. Quod autem filium morientem siti sub arbore projecit, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crucis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exaudivit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicit qui ex Judaeis ad actos errores exaudiuntur. Reseratisque oculis cordis vident fontvivae: qui sitit, veniat et bibat . Unde Ismael exauditio interpretatur. Angelus autem iste similitudo est Eliae per quem populus iste est crediturus, sicut per Malachiam dicitur: Ecce ego mitto vobis Eliam, qui convertat corda patrum cavit angelus Domini Agar dicens: Surge et tolle puerum, quia in gentem magnam faciam eum, hoc significabat, sive quod copiosus Judaeorum populus esset regnaturus in saeculo, sive quia coelestis regni gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑanes ⁊ utrem aque deditq a¬
gar: ⁊ imposint suꝑ humeros eiꝰ
infantẽ:⁊ dimisit eam. Exiens
autem agar: errabat in solitudi¬
ne. Et cum morientẽ siti filium
ꝑiecisset sub arbore: apparuit
ei angłs dñi: ⁊ demonstrauit
fontem aque: ⁊ potauit filium
suũ. Quid gͦ sigcat quod exien
agar infantẽ in humeros suos
imposuit: nisi qd̾ ꝑec̃cor popłs
⁊ insipiens. ceruicẽ matris sue
synagoge grauabat dum diẽ.
sangus huius suꝑ nos ⁊ super
filios nros:Nanes aut̃ hoc in¬
dicabant. qd uetus sacerdociũ
panes ꝓpõitionis sicut scͥptũ ẽ.
portabat secum ut uesceretur.
Utre uͦ aque que defecit udai¬
ca purificatio sig̃cabatur defec¬
turaᷤ sue doctrina eorũ carna¬
lis. inpelle mortua clausa. idz
sitim: sed estu tepida. uomitũ fac̃.
Quod uͦ errat agar in solitudĩe
cum filio suo: sig̃cat sinagogã
cum populo suo expulsã de t̾ra
sua. sine sacrificio ⁊ sacerdocio

Expanded text:
panes et utrem aquae et dedit Apanes et utrem aquae et dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar, errabat in solitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et demonstravit fontem aquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat, quod exiens Agar, infantem in humeros suos imposuit, nisi quod peccator populus et insipiens cervicem matris suae Synagogae gravabat, dum dicit: Sanguis hujus super nos et super filios nostros . Panes autem hoc indicabant quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret secum, et vesceretur. Utre vero aquae, quae defecit, Judaica purificatio significabatur defectura: sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id esitim, sed aestu tepida vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo, significat Synagogam cum populo expulsam de terra sua sine sacerdotio et sacrificio,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s sc̃i: gr̃a diuina. ñ consan¬
guinitate t̾rena. hoc ⁊ de patre
ñ de matre: & affabilius dr̃:⁊ ca¬
patius auditur. Nam inter. se
sponsus aut̃ ceterorũ societate. De
genuit ex sara incore sua fi¬
lium. quem uocauit ysaac. Hc̃
tum uidisset mater ludentem.
cum ysinahel: dixit ad abrahã.
Eice ancillam: ⁊ filiũ eius. Noz
enum erit heres filius ancillsc̃
filio meo ysaac. Nunc igitur
querendum ẽ. cur antea sarauo¬
luit maritũ de ancilla susciꝑe
filium: aut cut nunc cũ matͤ
uibet expellide domo. Q uod
ũ zelo fecit accensa: si mysterio
ꝓphetie compulsa. ¶ gar quippe
uero libera populum genuit. qͥ
ñ ÷ scd̃m carnem. sed in libertate
gurabatur priorem populum
in seruitute gñatum peccatorũ:
i domo sare. id ecclesie ñ ma
manere ieternum: neq: ẽe here¬
dem uł consortẽ cultorib xp̃i
nec cur filio nobili. id fideli po¬
pulo. regnum celestis glorie pos¬
sessurum. Cum eiceret igitur
abraham agar de domo: accep̃

Expanded text:
omnes sancti, gratia divina, non consanguinitate terrena, hoc est, de patre, non de matre, et effabilius dicitur, et capacius auditur. Nam inter se 3sponsus autem in eorum societate genuit ex Sara uxore sua filium, quem vocavit Isaac. Hunc cum vidisset mater ejus ludentem cum Ismael, dixit ad Abraham: Ejice ancillam et filium ejus, non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Nunc igitur quaerendum est cur antea Sara voluit maritum de ancilla suscipere filium, aut cur nunc cum matre jubet expelli domo, quod fecit non zelo accensa, sed mysterio prophetiae compulsa. Agar quippe, Sara vero libera populum genuit qui non est secundum carnem, sed in libertatemgurabatur priorem pin servitute pectorum generatum, in domo Sarae, id est Ecclesiae, non manere in aeternum, neque esse haeredem vel consortem cultoribus Christi, nec cum filio nobili, id est, fideli populo, regnum coelestis gloriae possessurum. Cum ejiceret igitur Abraham Agar de domo sua, accepit
Abbreviated transcription (Latin):
ses inmontem. iterũq dat laz¬
ei deu̾s legem in aliis tabulis
ad instar priorũ p̾cisis. S qͥd
sig̾cauerunt eedem tabule qͣs
pͥmum a dño moyses accepit.
⁊i sine mora confregit. Tabule
prisce legis ñ post longum ra¬
teruallum ꝓ popłi pecc̃o cessan¬
tis. Alie uͦ ad instar priorum
iteratim incise: noui testaĩti
hũere figuram. Iste ñ frangun

Expanded text:
denuo in montem. Iterumque dat ei Deus legem in aliis tabulis ad instar priorum praecisis. Sed quid significaverunt eaedem tabulae, quas primum a Domino Moyses accepit, et sine mora confregit? 2. Tabulae priscae legis, non post longo intervallo populi peccato cessantis. Aliae vero ad instar priorum iteratim incisae, Novi Testamenti habuere figuram: istae non frangun
Abbreviated transcription (Latin):
ost mortem aut̃ sainueł.
congregati sunt philisti¬
im contra isrł: consuluitq:
saul dominũ.⁊ ñ respondit
ei. Quesiuit autẽ saul phito¬
nissau que suscitaret illisa¬
muelem. Statimq suscitatuᷤ
ait ad eum. Quare inquieta¬
sti me ut suscitarerͦ Querit᷑
scd̃m hystoriam. utrum phi¬
tonissa ip̃m propħam de in¬
ferno euocau̾it: an aliquam
imaginariam illusionẽ fal¬
latia demonum factam. Deqͥ
sium episcopo ita scribit. Inqͥ¬
ris iuquam. utrum potuit.
maliguus sp̃e exritare aiam

Expanded text:
ost mortem autem Samuelis congregatis Philisthiim contra Israel, consuluit Saul Dominum, et non respondit ei. Quaesivit autem Saul Pythonissam, quae suscitaret ei Samuelem: statimque suscitatus ait ad eum, Quare inquietasti me ut suscitarer? Quaeritur secundum historiam, utrum Pythonissa ipsum prophetam de inferno evocaverit, an aliquam imaginariam illusionem fallacia daemonum factam. De qua si episcopo, ita scripsit: « Inquiris, inquam, utrum potuerit malignus spiritus excitare anim
Abbreviated transcription (Latin):
uuli ñ scd̃m opus. sed sedm ori¬
giuẽ in pͥmo hoĩe pactum d̃ĩ dis¬
siꝑauert in qͦ om̃s peccauer̃t : Nascũ¬
Quem nisi reguatio liberet. peri¬
bit aĩa eius de populo suo: quia
pactum dĩ urritum fecit: qͣndo in
adam originałr etiã ip̃e peccaũ.
Cunq eleuasset ocłos suos: ap¬
paruerunt tres uiristantes iuxͣ
eum. Quos cum uidiss adora¬
uit ⁊ ait. Dñe. si inueni grãm
in ocłis tuis: lauentur pedes ue¬
stri. ⁊ requiescite sub arbore. Et
abiit abraham ad saramri ius¬
sit eam ex tribus satme satis fa¬
cere subcinericios panes. quos
parauit ilł cum iutulo quẽ para¬
uerat. Simiłr ⁊ lac ⁊ butirum.
Ip̃e uͦ stabat iuxta eos sub arbore.
Cunq comedissent dixerunt ad
eum. Ubi ẽ sara uxor tua:. Et ille¬
Ecce inquit in tabernaculo ẽ.
Cui dix. Reu̾tens ueniam ad te
tp̃r isto: ⁊ habebit filiũ sara ux¬
ortua. Quo audito sara risit.
Notandũ quippe ẽ qd̃ abrahã¬

Expanded text:
vuli non secundum opus, sed secundum orivuli non secundum opus, sed secundum originem in primo homine pactum Dei dissipaverunt, in quo omnes peccaverunt. 6. NascitQuem nisi regeneratio liberet, peribit anima ejus de populo suo, quia pactum Dei irritum fecit, quando in Adam originaliter etiam ipse peccavit. cumque levasset oculos suos, apparuerunt tres viri stantes juxta eum. Quos cum vidisset, adoraet ait: Domine, si inveni gratiam in oculis tuis, laventur pedes vestri, et requiescite sub arbore. 2. Et abiit Abraham ad Saram, et jussit eam ex tribus satis facere subcinericios panes, quos apposuit illis cum vitulo, quem 303 paraverat, similiter et lac et butyrum. ipse vero stabat iuxta eos sub arbore cumque comedissent dixerunt ad eum ubi est Sarra uxor tua Ecce, inquit, in tabernaculo est. Cui dixit: Revertens veniam ad te tempore isto, et habebit Sara filium. Quo audito, Sara risit . Notandum quippe quod Abra
Abbreviated transcription (Latin):
dñs adueniens a crecdentibr ex¬
ceptus: ab incredulis in ligno
qui uener̃t ad illum. dñi nr̃i
Cum quo duo angl̃i comitabas¬
tur: quos pleriq: moysen ⁊ hely¬
am accipiunt: unum prisce le¬
gis latorẽ. qui ꝑ eaudem legẽ ad¬
untum dĩi iudicauit: alium qͥ
infiue mundi uenturus est. de¬
nunciaturus ⁊ secundũ aduen¬
tum xp̃s atq eius eungłium ui¬
deis predicaturus. Unde ⁊ dum
hii duo moyses ⁊ helyas cum eo

Expanded text:
stus adveniens a credentibus exceptus, ab incredulis in ligno qui venerunt ad illum, Domini cum quo duo angeli comitabantur, quos plerique Moysen et Eliam accipiunt, unum priscae legis latorem, qui per eamdem legem adventum Domini indicavit; alium, qui in fine mundi venturus est, denuntiaturus secundum Christi adventum, atque ejus Evangelium Judaeis praedicaturus; unde et in tus, hi duo, Moyses et Elias, cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutiᷤ. nisi qͦd carnaleᷤ⁊ in popło
uet̾i:i nc̃ int̾ se diuidunt᷑: Porro
dui sunt. Scisma ñ cogitant. ñ
seducuntur. ab hereticis: sed pax
÷ semꝑ in ip̃is. siie a turbis se re¬
moueant ut turtui:. sine initer
illas conuersent᷑. sie nit colum¬
ba. utraq: tam̃ auis ẽ. hñs sim¬
aut̃ descũdentes suꝑ corpora que
de carnalium diuisione quer̃nteᷤ.
gustiis liberandos. Q tͦ autẽ cir¬
ca solis occasum pauor irruit in
abraham:horror magnus ⁊tes¬
nebros us. sig̾cat circa huius scłi
finẽ. magnam ꝑturbationẽ ab
antix̃po in scĩs futuram. Dequa
dñs in euͣngłio dicit. Erit enum
tunc tribulatio magna: quał

Expanded text:
constitutis, nisi quod carnales et in populo constitutis, nisi quod carnales et in populo veteri et nunc inter se dividuntur. Porro idui sunt. Schisma non cogitant, non seducuntur ab haereticis, sed pax est semper in ipsis. Sive a turbis se removeant, ut turtur, sive inter illas conversentur, sicut columba: utraque tamen avis est simautem descendentes super corpora, quae de carnalium divisione quaerentes. 9. gustiis liberandos. Quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abram, et horror magnus et tenebrosus, significat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ab Antichristo in sanctis futuram. De qua Dominus in Evangelio dicit: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis