comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Henit enimeis qd̃ ꝑfeclum ẽ: de euacuatum
ẽ quod ex parte ẽ. Henit enim cognitio: &
euacuata est fides. Henit species ce desũt spes.
Ita & xp̃c. in quo fuerunt bona patrie. c̃didit
quidem &e sꝑauit resurrectionẽ. t̃tio die futurã:
ꝓ qua & patrem ce orauit: nec tam̃ fidẽ uirtutẽ.
uł spem habuit: quia ñ enigimaticam &e spe-¬
cularem s clarissimam de ea cognationẽ ha¬
buit: quia ñ ꝑfectius eam cognouit p̃tĩtam.
quam intellexit futuram. S ꝑauit tam̃ xp̃c

Expanded text:
Venit enim eis quod perfectum est, et evacuatum Venit enim eis quod perfectum est, et evacuatum est quod ex parte est. Venit enim cognitio, et evacuata est fides. Venit species, et desiit spes. Ita et Christus, in quo fuerunt bona patriae, credidit quidem et speravit resurrectionem tertia die futuram, pro qua et Patrem oravit, nec tamen fidem virtutem et spem habuit, quia non aenigmaticam et specularem, sed clarissimam de ea cognitionem habuit, quia non perfectius eam cognovit praeteritam, quam intellexit futuram. Speravit tamen C
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec suꝑ est inuestigare utrum fides
ce spes in xp̃o fuerint: unde tͣcͣtatus iste.
sumpsit exordium. Quibdam ñ indocte ui¬
detur. fidem uirtutem & spem. in eo ñ fuisse:
sicut in scĩs iam beatificatis uł in angłis ñ
sunt: &e tam̃ scĩcredunt & sperant resurrec¬
tionem futuram. & angłi eandem credunt:
nec tam̃ in eis fides uł spes. uutus ẽ. qr & deo
ꝑspeciem contemplando fiuunt᷑: & ind̾i ũ¬
bo resurrectionem futuram. siue iuditium.
ñ ꝑ speculum in eniginate s p̃clarissime in¬
spiciunt. Si enĩ quia credunt resurrectionẽ
futuram Id̾o uerum ẽ eos fidem habere: gͦ
ea consũmata post iudicium. similit̃ ce ficłe
habere dicentur: quia credent eam p̾tĩtam:
s sicut tunc credent. nec tam̃ fidem que fideleᷤ
facit habebunt. quiañ credent absq scientia
que ñ erit enigmatica. s ꝑspeciem. ita ce mͦ
credunt & sꝑant resurrectionem. nec tam̃
fidem habent. quia credendo cognoscunt.

Expanded text:
ost hoc superest investigare utrum fides et spes in Christo fuerint; unde tractatus iste sumpsit exordium. Quibusdam non indocte videtur fidem virtutem et spem in eo non fuisse, sicut in sanctis jam beatificatis, vel in angelis non sunt, et tamen sancti credunt et sperant resurrectionem futuram, et angeli eamdem credunt; nec tamen in eis fides vel spes virtus est, quia et Deo per speciem contemplando fruuntur, et in Dei Verbo resurrectionem futuram sive judicium, non per speculum in aenigmate, sed praeclarissime inspiciunt. Si enim quia credunt resurrectionem futuram, ideo verum est eos fidem habere; ergo ea consummata post judicium similiter et fidem habere dicentur, qui credent eam praeternam. Sed sicut tunc credent, nec tamen fidem quae fideles facit, habebunt; quia non credent absque scientia, quae non erit aenigmatica, sed per speciem; ita et modo credunt et sperant resurrectionem; nec tamen fidem habent, quia credendo cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gai numquam se non diligat: s. qroman
qui odit auquem. nocere uustudlet n amanto
ce mens borenis quando sibinocee seodise
dicatur. Nesciens enim sidiiuuilt male oluist
ni putat sibrobesse quod ualt. s tam iaue
sibiuudt. qũdo iduit quod obsit sibe sclm¬

Expanded text:
t, nunquam se non diligat; sed quoniam qui odit aliquem, nocere illi studet, non immerito et mens hominis quando sibi nocet, se odisse dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod vult; sed tamen male sibi vult, quando illud vult quod obsit sibi, s
Abbreviated transcription (Latin):
diugtt deum etiam si sc diligit quod einata¬
liter inditum est. tamen non incongrue se
odisse dicitur cumid agit quod sibiaduisat
e se ipsum tamquam suus immicus insequit᷑¬
autem se diugat ce ꝓdesse sibi uelit. dubitare
denĩtis est. Modus autem p̃cipitur cum ait.
sicut te ipsum: ut ꝓximum diligas ail quodte¬
ipsum. Sig̾ te non ꝓpt̃ te dilgere debes scca
ꝓpter illum ubi dilectionis tue rectissimus fi¬
nis est: ñ succenseat alius aliquis homo. si ce
ipsum ꝓpt̃ deum dilig̃is. huius dilectionis mo-¬
dum. ueritas insinuat. dicens. Mandatũ no-¬
uum do uobis. ut diligatis inuicem. sic̃ dilex
uos. id est ad quod dilexi uos scilicet ut filii
sitis. ut uitam habeatis
De mͦ diligendicdm̃.

Expanded text:
diligit Deum, etiam si se diligit, quod ei naturaliter inditum est, tamen non inconvenienter odisse se dicitur, cum id agit quod sibi adversatur, et se ipsum tanquam suus inimicus insequitautem se diligat, et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Modus autem praecipitur cum ait, sicut teipsum, ut proximum diligas ad quod teipsum. Si ergo te non propter te diligere debes, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius aliquis homo, si et ipsum propter Deum diligis. Hujus dilectionis modum Veritas innuit dicens: Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem sicut dilexi vos, id est, ad quod dilexi vos, scilicet, ut filii sitis, ut vitam habeatis. 5. De modo diligendi D
Abbreviated transcription (Latin):
borum quis iuret. d̃s tam̃ qui conscien¬
tie testis ẽ. ita hoc accipit sicut ille tui urat᷑
intelligit. Dupplicit̃ autem reus fit: qui ce no¬
men di inuanum assumit. & ꝓximum indo
ipit. De illo qͥ cogit aliquẽ iurare.clii.

Expanded text:
t, Deus tamen qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et nomen Dei in vanum assumit, et proximum dolo capit. 11. De illo qui cogit aliquem jurare.
Abbreviated transcription (Latin):
filii ñ eramus. s ꝑ grãm facti fuimus:. ñ nati.
neq regenerati .s acquisiti. Ad quisiuit enĩnoᷤ
d̃s sibi: et ꝑhoc dicitur nos genuisse. Genuisse
enim dm̃ filios: numquam cum ꝓprietatis si¬
gnificatione cognoscimus dici. Exadoptiõe
enim homo factus est filius di. ñ exgñatione:
neq euprietas est.s nuncupatio: ac ꝑ id ñ
uere filius: quia nec ꝓprie natus dicitur. nec
semꝑ filius fuit. Inigenitus autem d̃s. nec
fuit aliquando ñ fuiꝰ. nec fuit aliqͥd. anteqũa
filius. at nec quicquam ipse nisi filius. Atq
ita qui semꝑ ẽ fiulius. nascibuitatis ꝓprietate
ac ueritate filius ẽ. eius sonus qͥ genuit: &
iue tantum qui genuit pat̾ ipsiꝰ ẽ. quia sic̃
iue fuius origine. ita ille pat̾ generationẽ.

Expanded text:
gratiam facti sumus, non nati neque generati, sed acquisiti. Acquisivit nos Deus sibi, et per hoc dicitur nos genuisse. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus filius Dei, non ex generatione; neque ei proprietas est, sed nuncupatio, ac per id non vere filius est, quia nec proprie natus dicitur, nec semper fuit filius. Unigenitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filiusita qui semper est Filius nascibilitatis proprietate ac veritate, filius ejus solius est qui genuit, et ille tantum qui genuit, Pater ipsius est; quia, sicut ille Filius est origine, ita ille Pater generatione.
Abbreviated transcription (Latin):
deo soiet queri utrum sicut solus pat̃ dicit᷑
ingenitus. ita ipse solus debeat dici ñ gemie
uł non filius: ut nec etiã sp̃c sc̃s possit dici
ñ filius uł ñgenitꝰ. Quib damui Quoꝵdã¬
detur quod pat̾ soius debeat di oppinio.
ingenitus: itainquiunt ñ ẽ dicendus ñge¬
nitus uł ñ filius. Debet quidem dici et creili
dici ẽẽ nongenitus. uł ñ fuius. Aliis aut̃em
genitus: pot̾ tam̃ dici ñ genitus uł ñ fuliꝰ.
Quod uͦ augustinus supra ait tantum uałe
cum dr ingenitus. quantũ cũ d̾r Alior
ñgenitus uł ñ filius Ethimolo opini o.¬
giam nominis ostendendo eum hoc dixisse
dicunt. ñ ratione p̃dicationis. Que sit ꝓpͥe¬

Expanded text:
deo solet quaeri utrum sicut solus Pater dicitur ingenitus, ita ipse solus debeat dici non genitus, vel non Filius; ut nec etiam Spiritus sanctus possit dici non Filius, vel non genitus. Quibusdam videtur quod Pater solus debeat ingenitus, ita, inquiunt, non est dicendus non genitus vel non Filius. Debet quidem dici et credi dici non genitus vel non Filius. Aliis autem genitus, potest tamen dici non genitus vel non Filius. Quod autem Aug. supra ait, tantum valere cum dicitur ingenitus, quantum cum dicitur non genitus vel non Filius, etymologiam nominis ostendendo eum hoc dixisse dicunt, non ratione praedicationis. 3. Quae sit proprie
Abbreviated transcription (Latin):
reterea consid̾ari opor¬
tet quod ñ tantum tres p̃dicte ꝓprie¬
tates siue notiõnes inꝑsonis sunt: uerum eti-¬
am alie que aliis notantur nominib. Nã
etiam hoc nom̃ ingenitus relatiue dr de pa-¬
tre tantum: & aliam designat notionẽ quam
pat̃ uł genitor. Non ẽ enim idem eẽ patrẽ ce eẽ
ingenitum: idẽ. ñ ea notione pat̾ cłr. quainge¬
nitus. Pat̃ enimut p̃dictum ẽ dicitur scd̃m
ꝓpritatem gn̾ationis. Ingenitus autem:
scdm ꝓprietatem innascibiitatis. Differt gͦ
pat̾ afilio auctoritate generationis. Differt
etiam ꝓprietate innascibilitatis: idẽ quia in¬
genitus. Uñ ausꝰ distinguens int̃ ꝓprietatem

Expanded text:
eterea considerare oportet quod non tantum tres praedictae proprietates sive notiones in personis sunt, verum etiam aliae quae aliis notantur nominibus. Nam etiam hoc nomen ingenitus, relative dicitur de Patre tantum, et aliam designat notionem quam pua ingenitus. Pater enim, ut praedictum est, dicitur secundum proprietatem generationis, ingenitus autem secundum proprietatem innascibilitatis. Differt ergo Pater a Filio auctoritate generationis, differt etiam proprietate innascibilitatis, id est, quia ingenitus. Unde Aug., distinguens inter proprietatem
Abbreviated transcription (Latin):
uriosi quoq dum in amentia sunt:
mat̾monium contrahere nonposst̃.
matrimonium contrahere pot̾ ibi . s. si¬
contractũ fuerit ñ separent᷑. Itẽ: nicholauꝰ.¬
hii qͥ mat̾moniũ sani contrareit. et uni exdu¬
ob uł ambobꝰ amentia uł furor uł aliqua
m̃bris truncant᷑. uł a barbaris exsecti fue¬

Expanded text:
uriosi quoque, dum in amentia sunt, matrimonium contrahere non valent. matrimonium contrahere possunt; sed scontractum fuerit, non separentur. Item NicolauHi qui matrimonium sani contraxerunt, et uni ex duobus dementia, aut furor, aut aliqua membris truncantur, aut a barbaris exsecti fue
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ sit illud. sensus ꝓficiebat humanus.¬
ed exqua causa ullius dicti intelligentia
Iscit sensus ꝓficiebat humanus assum̃da
matrem ignoraũit: quod nec eccł̃ia recepit.
nec p̃misse auctoritates patiuntur sic intelli¬
gi. S ita sane potest accipi. ut quantum ad
uisum hominum &e sui sensus ostensionẽ. xp̃c
ꝓfecisse dicatur. ꝓficiebat gͦ humanus sensitꝰ
in eo. scd̃m ostensionem. & alioꝵ hominum sp¬
opinionem. Ita etiam patrem ce matrẽ dicitur
ignorasse in infantia: quia ita se habebat ce
gerebat. acsi agnitionis eẽt expers

Expanded text:
ligendum illud: Sensus proficiebat humanus. Sed ex qua causa illius dicti intelligentia, scilicet, sensus proficiebat humanus, assumendmatrem ignoraverit; quod nec Ecclesia recipit, nec praemissae auctoritates patiuntur sic intelligi. Sed ita sane potest accipi, ut quantum ad visum hominum et sui sensus ostensionem, Christus profecisse dicatur. Proficiebat ergo humanus sensus in eo secundum ostensionem, et aliorum hominum opinionem. Ita etiam patrem et matrem dicitur ignorasse in infantia, quia ita se habebat et gerebat ac si agnitionis expers
Abbreviated transcription (Latin):
qua pena temꝑali & et̾na: ab eterna quid̃¬
relaxando debitum: atemꝑali uͭ penitꝰ
nos lib̾abit infuturo: quando nouissima mot̾
inimica destruet᷑. Ad huc enim expectamꝰ re¬
demptionem corꝑis: scd̃m animas uͭ. iã redẽp¬
tisumꝰ ex parte. ñ extoto: aculpa ñ apena. Nec
omnino aculpa. Non enim ab ea sic redempti
sumus. ut ñ sit. ẜut ñ dominet᷑. Quom̃ penam

Expanded text:
qua poena? temporali et aeterna. Ab aeterna quiderelaxando debitum; a temporali vero penitus nos liberabit in futuro, quando novissima mors inimica destruetur, ad Cor. 15. Adhuc enim expectamus redemptionem corporis; secundum animas vero jam redempti sumus ex parte, non ex toto, a culpa, non a poena, nec omnino a culpa. Non enim ab ea sic redempti sumus, ut non sit, sed ut non dominetur, Rom.
Abbreviated transcription (Latin):
retẽa sciri oportet. qm̃ sic̃ de maioribus
ae de minorib quida ꝑstitert̃. ita de utro¬
q gradu. quidam corruerunt: int̾ quos unꝰ fuit
õib Aluscadñtibus excellentior. nec int̾ stantes
aliquis eo fuit dignior sicut testimoniis au¬
ctoritatum monstratur. Ait enim iob. Ip̃ses
pͥncipiũ uiarum di. Et in ezechiele legitur.
Tii signaculum similitudinis. plenꝰ scientia c&
ꝑfectione decorus: indelitiis paradisi di fuis
tilior est natura: eo magis in illo imago d̾i si¬
milis insinuat᷑ imp̃ssa. Item in ezechiele le
fuit. Nñ & uocatus est lucifer: sicut testatur y
oriebaris: & cet̃a. Qui ñ unꝰ ordo: s unus sp̃c ac¬
cipiendꝰ ẽ. Qui teste ysidoro. postqũa creatus
est. eminentiã nature & ꝓfunditatẽ scientie
sue ꝑpendens. insuum creatorẽ supbiuit:
intantum. quod etiam deo se equare uoluit.

Expanded text:
rea scire oportet quoniam sicut de majoribus et minoribus quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. Ait enim Job, c. 40: Ipse principium viarum Dei. Et in Ezechiele legitur, c. 28: Tu signaculum similitudinis, plenus scientia et perfectione, decorus in deliciis paradisi Dei fuistilior est natura, eo magis in illo imago Dei similis insinuatur impressa. Item in Ezechiele legfuit, unde vocatus est Lucifer, sicut testatur Isoriebaris? etc.; qui non unus ordo, sed unus spiritus accipiendus est, qui teste Isidorest, eminentiam naturae et profunditatem scientiae suae perpendens, in suum Creatorem superbivit, in tantum quod etiam Deo se aequare voluit:
Abbreviated transcription (Latin):
riumẽ ꝓpt̃ alios. Sic misceri feminis uire nup¬
tiaꝵ. offitiosũ fuit scĩs uirił ñ ubidinosum.
Qs̃ enim cibꝰ ẽ. ad salutẽ hominis. hoc ẽ concu¬
te temꝑantia musũ naturaie redacta libido ẽ
ñ pot̃. Quod autẽ insubstentando uitam
illicitꝰ ẽ cib. hoc ẽ inquerenda ꝓle fornicariꝰ
uł illicitꝰ concubitus: et qdđ ẽ in cibo licito
immodatior appetitus. hoc ẽ in conuigib
uenialis ille concubit¬
nitas iohannis castitati abrahe. Cap̃. clrxxxi.

Expanded text:
rium est propter alios. Sic misceri feminis jure nuprium est propter alios. Sic misceri feminis jure nuptiarum officiosum fuit sanctis viris, non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concute temperantia in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod autem in sustentando vitam illicitus est cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel illicitus concubitus; et quod est in cibo licito immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille concubitnitas Joannis castitati Abrahae. Quod ver
Abbreviated transcription (Latin):
iusti offitio ꝓpagandi nuptias contrahebant:
nec uicti libidine. s ducti pietate: qui multo faci¬
liꝰ contin̾e possent & uellent. Utebant᷑ tamen
ꝯiugib & plures uni uiro hr̃e licebat: quas
castius habebat qm nc̃ unã quilibet istorum
inquib uidemꝰ qd scd̃m ueniam concedit apłs.
habebant enĩ eas in oꝑe generandiñ in morbo
me dominus: ut ñ pariam. Intra. gͦ ad ancilła
meã: ut filiũ facias ex ea & ita factum. Consi¬
dera primum: qd̾ habraham añ legẽ moysi. &
añ euangłiũ fuit. Nongͦ in lege commisit ha¬
uage succensus libidinis. ñ petulantis forme
captꝰ decore. anciue. contub̃nio conuigałe post¬
ꝓpagande sobolis. aAdhuc post diluuiũ raritaᷤᷤ
& loth sci hanc filie causã q̃rende posfĩtatis
habuerunt. ne genꝰ deficeret humanum: &
id̃o publici munĩs grã p̾uatam culpã p̾texit.
cũ xͦ. tam̃ sumit alim̃tũ ũ cupiditate uiuen¬
di. s officio consulendi. ut maneat. qd̃ necessa¬

Expanded text:
justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus, et plures uni viro habere licebat; quas castius habebat, quam nunc unam quilibet istorum in quibus videmus quod secundum veniam concedit Apostolus. Habebant enim eas in opere generandi, non in morbo ut non pariam. Intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex ea; et ita factum est. Considera primum quod Abraham ante legem Moysi et ante Evangelium fuit. Non ergo in legem commisit Avagae succensus libidinis, non petulantis formae captus decore, ancillae contubernio conjugalem postpropagandae sobolis. Adhuc post diluvium raritas et Loth sancti filiae hanc causam quaerendae posteritatis habuerunt, ne genus deficeret humanum; et ideo publici muneris gratia privatam culpam praetexit. cum Christo, tamen sumit alimentum, non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessa
Abbreviated transcription (Latin):
is autem que uidentur adũsari que
quida sacre scripture tractatores catho¬
lici insuis scriptis tradiderunt. In quib sig¬
nificare uidentur quod eẽntia diuina sit
qd̃dam commune & uniũsale uelut speciẽ.
Tres uero ꝑsone sint tria particularia. tͥa
indiuidua num̃o differentia. Uñ iohannes¬

Expanded text:
is autem videntur adversari quae quidam sacrae Scripturae tractatores catholici in suis scriptis tradiderunt. In quibus significari videatur quod essentia divina sit quiddam commune et universale, velut species; tres vero personae sint tria particularia, tria individua numero differentia; unde Joan
Abbreviated transcription (Latin):
sic. lilud os̃i. pluit dñs & c̃ non ad
criminis ueniam. s ad oꝑis peccati de¬
sertionem referendum est: ut ideo pars
ciuitatis dicatur complui. quia ab actu
& delectatione peccati. cui ante seruie¬
bat. mͦ cessat: ñ quod eius ueniam habe¬
at. Uocaturq pluiia. illa talis continen¬
tia qua aboꝑe peccati reuocatur: quia
ex fonte gr̃e cłĩ id cordi instillatur: ut
uel sic paulatim ad penitentiam ueni¬
at: uel eo minus adeo puniatur: qui di¬
uturniori delectatione & actu peccati.
maius sibi accumulasset torm̃tũ.Si uͦ
ad indulgentiã reatus pluuia referat᷑
euangłice sententie contraire uidebi¬
tur. Si enim ꝓpt̾ inmiscłiam qua quis
primo non miseretur:. etiam que dimis¬
sa sunt replicantur ad penam: multo
magis que nondum sunt dimissa ꝓpt̃
odium frat̾num ad penam reseruari ꝓ¬
uitam ut ait ausꝰ. nisi peniteat eum uete¬
ris uitȩ: quomodo ad nouitatẽ indul-¬
gentie ꝑueniet. qui odii uetustatẽ non

Expanded text:
sic: Illud Greg.: Pluit Dominus, etc., non ad criminis veniam, sed ad operis pravi desertionem referendum est; ut ideo pars civitatis dicatur complui, quia ab actu et delectatione peccati cui ante serviebat modo cessat, non quod ejus veniam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel sic paulatim ad poenitentiam veniat, vel eo minus a Deo puniatur qui diuturniori delectatione et actu peccati magis sibi accumulasset tormentum. Si vero ad indulgentiam reatus pluvia referatur, evangelicae sententiae contraria videbitur. Si enim propter misericordiam qua quis proximo suo non miseretur, etiam quae dimissa sunt replicantur ad poenam, multo magis quae nondum sunt dimissa propter odium fraternum ad poenam reservari itam, ut ait Augustinus, nisi poeniteat eum veteris vitae, quomodo ad novitatem indulgentiae perveniet qui odii vetustatem non
Abbreviated transcription (Latin):
deposuit : Illud etiam quod amb̃r ait.
&e si fides desit. pena satisfacit. & c̃ ñ de fi¬
de intelligitur qua creditur indeum:
s de conscientia delicti. Deest enim fides:
conscientiam. Unde apłs. Nichil mͥ consciꝰ
sum: s ñ in hoc iustificatus sum. Cũ gͥfla¬
gellatur quis ꝓ peccato. cuius ñ ẽ consciꝰ
si patienter fert penam. & humilit̃ am¬
plectitur. cogitans peccatum se forte ha¬
bere quod ñ intelugit & ꝓ eo puniri adeo:
pena illa satisfacit & releuat grauatum.
Ad hoc autem quod obicitur de satisfactiõe
illa. si satisfactio ñ fuit iterũ imponenda ẽ
Siũ iterum imponenda non ẽ satisfactio
fuit: & si satisfactio fuit. ueniam impetra¬
uit. responderi potest satisfactionẽ non
fuisse: quia ille dignos fructus penitentie
non fecit. Est enim satisfactio penitentie
nec suggestionib earum aditum indul-¬
gere. Idem. Sañe qui scelerate uiuunt.
nec curant talem uitam moresq corrigere.
tur: quia dominus ait. Date elemosiã:

Expanded text:
deposuit? Illud etiam quod ait Ambrosius: Etsi fides desit, poena satisfacit, etc., non de fide intelligitur qua creditur in Deum, sed de conscientia delicti. Deest enim fides, conscientiam. Unde Apostolus: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum. Cum ergo quis flagellatur pro peccato cujus non est conscius, si patienter fert poenam et humiliter amplectitur, cogitans se forte peccatum habere quod non intelligit et pro eo puniri a Deo, poena illa satisfacit et relevat gravatum. Ad hoc autem quod objicitur de satisfactione illa: si satisfactio non fuit, iterum imponenda est; si vero iterum imponenda non est, satisfactio fuit: et si satisfactio fuit, veniam impetravit; responderi potest satisfactionem ideo non fuisse, quia ille dignos fructus poenitentiae non fecit. Est enim satisfactio poenitentianec suggestionibus eorum aditum indulgere. Idem, nec curant talem vitam moresque corrigere, tur, quoniam Dominus ait, Date eleemosynam,
Abbreviated transcription (Latin):
libro. Intelligentia dictorum ex causis est
assumenda dicendi: quia non sermoni
res. s rei est sermo subiectus. Hec ergo ũba:
bet genitus quam ille quigenuit: ita ta¬
men ut natus ille non sit. qui genuit. Nã
quomodo erit ipse. cumgenitus sit: Sed
in his ipsis subsistat ille qui genitus est.
inquib totus est ipse quigenuit: quia ñ
est aliunde qui genitus est: &e ideo non re¬
fertur ad alud quod inuno subsistit ex u¬
no: ac sic ingeneratione filii et naturam su¬
am ut ita dicam. sequitur inde mutabilis
deus. inde mutabilem gignens deum:
nec naturam suam deserit ex inde muta¬
bili deo. inde.mutabilis dei ꝑfecta natiui¬
tas. Subsistentem igitur in eo dei naturã
intelligamus. cum indeo deus in sit: nec p̃¬
ter eum qui est deus. quisquam deus ailꝰ
sit: quia ipse deus. et in eo deus. Nature gͦ
dei patris. ueritas. indeo filio ẽẽ docetur:
cum in eo deus intelligitur eẽ. qui deus est
Est enim unus in uno: & unus ab uno. Qd̾

Expanded text:
intelligentia dictorum ex causis est assumenda dicendi. Non enim sermoni res, sed rei est sermo subjectus. Haec ergo verbabet genitus, quam ille qui genuit; ita tamen ut natus non sit ille qui genuit. Nam quomodo erit Pater ipse, cum genitus sit? Sed in his ipsis subsistit ille qui genitus est, in quibus totus est ipse qui genuit; quia non est aliunde qui genitus est, et ideo non refertur ad aliud quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indemutabilis Deus indemutabilem Deum gignens, nec naturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum qui Deus est, quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus. Naturae ergo Dei Patris veritas in Deo Filio esse docetur, cum in eo Deus intelligitur esse qui Deus est. Est enim unus in uno, et unus ab uno. 9. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
factura: ñ natiuitatis ꝓprietate. D̾s autẽ fuiꝰ
originis ꝓprietate filiꝰ ẽ & ueritate natiuita¬
tis. ñ factura uł ad optione: & uli quidem an¬
te sunt: quam filii di sint. fiunt enim filii. ñ
nastuntur filii di. Uñ hylarius. Solum dm̃
natum origuns ꝓp̾etate dĩ filium ostendens.
int̃ ipsũ et homines fiuos dei a¬

Expanded text:
s autem Filius, originis proprietate Filius est, et veritate nativitatis, non factura vel adoptione. Et illi quidem ante sunt, quam filii Dei sint. Fiunt enim filii, non nascuntur filii Dei. Hilarius unum solum Deum natum originis proprietate Dei Filium ostendens, inter ipsum et homines filios Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nifesta patet ratio. quia suggerente diabo¬
lo odii fomite erosam eam habuit: & ido eã
dimittere mendatii falsitate molit. Qs̃ si
mulier causatur et dic̃ uolo ẽẽ mat̾ & fui¬
os ꝓcreare: Ut̃q eorum .uii. manu ꝓpinqr
tactis sacruscĩs reliquiis iure uirando dicat.
ut numquã ꝑ cõmixtionem carnis conuincdi.
una caro effecti fuissent. Tc̃ uidet᷑ mulier
scd̾as posse contrahere nuptias. humanũ
dico: ꝓpt̾ infirmitatẽ carnis eoꝵ. Hir autẽ
qui frigide nature ẽ: maneat sine coniuge.
Quod si ce ille aliã acceꝑit coniugẽ. tẽ hi qͥ
penitentia ꝑacta. priora cogant᷑ recipere
conubia. hoc seruandum ẽ: cũ ut̃q idem
fatetur. S uir si asserit se debitum reddi¬
disse uxori. & illa diffitetur: cui potius
fides habenda sit. mĩto querituiz de hoc
ita statutum ẽ. Siq̃uis acceꝑit uxorem &
habuerit eam aliquo tempore. & ipsa fe¬
mina dic̃ quod numqmͣ coisset cum ea. &

Expanded text:
nifeste patet ratio, quia suggerente diabonifeste patet ratio, quia suggerente diabolo odii fomitem exosam eam habuerit, et dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur, et dicit: Volo esse mater, et filios procreare, uterque eorum septima manu propinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat ut nunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuis sent, tunc videtur mulierem secundas posse contrahere nuptias. Humanum dico propter infirmitatem carnis eorum. Vir autem qui frigidae naturae est, maneat sine conjuge. Quod spoenitentia peracta priora cogantur recipere connubia. Hoc servandum est, cum uterque idem fatetur. Sed vir si asserit se debitum reddidisse uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit merito quaeritur. De hoc ita statutum est: Si quis ita acceperit uxorem, et habuerit eam aliquo tempore, et ipsa femina dicit quod nunquam coisset cum eo, et
Abbreviated transcription (Latin):
frigiditatis debitum reddere ñ
possunt: consulit beatus oꝵ ut ꝑmane¬
ant. S si mulier causatur dicens. uolo
ẽẽ mat̾ & filios ꝓcreare: decernit ut ut̃q
eorum .uii. manu ꝓpinquoꝵ iuret. qđ
numquã carnalit̃ conuenerint: & tẽ mulier
scdas nuptias contrahat. Hir autẽ qͥ frigi¬
de nature ẽ: absq spe coniugii ꝑmaneat.
Ait enim sic. Introgasti de his qui matri¬
monio iuncti st̃ & nubere ñ possunt. si ille
aliam ut illa aliũ ducẽ possit: de quib scͥp¬
tum ẽ. Hir & mulier si se coniunxerint. &¬
post dixerit mulier de uiro quod coire
ñ possit cum ea. si pot̾ ꝓbare qd̾ dic̃. ꝑ iu¬
his qͥ ob causam frigide nature dicunt
se ñ posse inuicem oꝑam carni dantes
commisceri. Iste uͦ si ñ pot̾ ea uti ꝓuxore:
hat eam quasi sororem. Quod si retinaculũ
conuigale uoluerit rescinde: maneant
utriq innupti. Nam si huic ñ potuit na¬
turalit̾ concordare: quomͦ altĩ comieniet:
Igit᷑ si uir aliam uxorem uult acciꝑe. ma¬

Expanded text:
frigiditatis debitum reddere non possunt, consulit Greg. ut permaneant . Sed si mulier causatur dicens: Volo esse mater, et filios procreare, decrevit ut uterque eorum septima manu propinquorum juret, quod nunquam csecundas nuptias contrahat. Vir autem qui frigidae naturae est, absque spe conjugii permaneat. Ait enim sic: Interrogasti de his qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, de quibus scriptum est: Vir et mulier, si se conjunxerint, et post dixerit mulier de viro quod coire non possit cum ea, si potest probari quod dicit per juhis qui ob causam frigidae naturae dicunt se non posse invicem operam carni dantes, commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habet eam quasi sororem. Quod si retinaculum conjugale voluerit rescindere, maneant uterque innupti, nam si huic non potuit naturaliter concordare, quomodo alteri conveniet? Item: Si vir aliam uxorem vult accipere, ma
Abbreviated transcription (Latin):
intelligo me intelligere. & uelle atq memi¬
nisse. &e uolo me uelle. & meminisse & intel¬
igere. hic quomodo tota illa tria me

Expanded text:
intelligo me intelligere, et velle, atque meminisse; et volo me velle, et meminisse, et intelligere. 9. Quomodo tota illa tria me
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia. Miseriagͥ hominis & miscdia domini
plena ẽ t̾ra: ñ celi. qui ñ indigent miscd̃ia. Indi¬
gent tam̃ regente dño. Om̃ĩa enim indigent dño.
ee miser: a & felicia: qr sine ulo miseri ñ subleuant᷑
seras: bonitas erga quosubet̃. Int̾idũ tam̃ mĩa

Expanded text:
misericordia. Miseria hominis et misericordia Domini, plena est terra; non coeli, qui non indigent misericordia, indigent tamen regente Domino. Omnia enim indigent Domino, et misera et felicia, quia sine illo miser non sublevatur, seros, bonitas erga quoslibet. Interdum tamen mise
Abbreviated transcription (Latin):
uod uͦ dicunt sine grã homine plibe¬
rum arbitrium omnia iussa implere.
Huiusmodi inductionib muniunt. Sunqͥ¬
unt non pot̾ ea facere homo que iubentur
non ẽ ei imputandum ad mortem: sicut cui
ipse auoꝰ. in li. de libero arbitrio. asseris. Os
inquis peccat ineo quod nullom cauerinon
potest: peccatur autem: cauerigͥ pot̃. hoc te¬
stimonio augustini pelagus usus est. dispe¬
tans adu̾sus eum. immo adũsus grãm: sic̃
auoꝰ. in libro retractationum ulud ce aliahusꝰ.¬
modiretractans commemorat inquiens. In
his atꝙ huiusmodi ũbis meis. quia gr̃a dĩ
commemorata non est.de qua tunc ñ age¬
batur. putant pelagiam suam nos teniisse
sententiam: s frustra hoc putant. Nolim¬
tas quippe est qua peccatur. & recte uiuitt
quod his ũbis egimus: s ipsansid̾igrã li¬
beretur. & ut uitia suꝑet adiuuetur: recte
amortalib uiui non põt̃. Ecce aꝑte deter¬
minat ex quo sensu illa dixerit immicos
gr̃e refellens
Aliud testimoniũ ponit ausꝰi.

Expanded text:
uod vero dicunt, sine gratia hominem per liberum arbitrium omnia jussa implere, hujusmodi inductionibus muniunt. Si, inquiunt, non potest ea facere homo quae jubentur, non est ei imputandum ad mortem, sicut tu ipse August. in libro de libero Arbitrio asseris. Quis, inquis, peccat in eo quod nullo modo caveri potest? Peccatur autem. Caveri ergo potest. Hoc testimonio August. Pelagius usus est disputans adversus cum, imo adversus gratiam; sicut August. in libro Retract. illud et alia hujusmodi retractans commemorat, inquiens: In his atque hujusmodi verbis meis, quia gratia Dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani suam nos tenuisse sententiam; sed frustra hoc putant. Voluntas quippe est qua peccatur et recte vivitur, quod his verbis egimus: sed ipsa nisi Dei gratia liberetur, et ut vitia superet adjuvetur, recte a mortalibus vivi non potest. Ecce aperte determinat ex quo sensu illa dixerit, inimicos gratiae refellens. 3. Aliud testimonium Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
regñfaciamꝰ ip̃ẽ p̃misit qͦd debemꝰ maducare ut eũgli¬
zemꝰ. Cum autem hec ita facimus: actionis
ulius finem euangłium constitiumus s hc̃
finem ad regnum dĩ referimus. Manduca¬
mus enimꝓpt̃ euangłium. & manducans᷑
ce euangłizamus ꝓpt̃ regnum. Ouos gͦ fines
nobis inmanducando constitumꝰ. S ista
facientes numqͥuid peccamius: Aost. San
& ipse sic facere suadet. si diligent̾ eius ũba

Expanded text:
ei faciamus, ipse praemisit quod debemus manducare ut evangelizemus. Cum autem hoc ita facimus, actionis illius finem Evangelium constituimus; sed et hunc finem ad regnum Dei referimus. Manducamus enim propter Evangelium, et manducamus et evangelizamus propter regnum Dei. Duos igitur fines nobis in manducando constituimus. Sed ita facientes numquid peccamus? Absit. Nam et ipse sic facere suadet, si diligenter ejus verba
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiam sciri opportet quia cũ supͣ dictũ
sit imaginem relatiue dici de filio. sic̃ ũbũ
imaginem. Nom̃ ñ discrepat. natura ñ diffeit.
Ina ẽ. enim ad quam homo creatus ẽ: species.
Exhis ũbis ostenditur qd imago aliqͣndo
eẽntie intelligentiã facit: &e ic̃ ad se d̃r. & ñ
relatiue. Est p̃terea aliud nom̃ multiplicẽ
notans relationem: scił: pͥncipiũ. De pͥncipio.¬
Dicitur enim pͥncipium semꝑ ad qd̾ relatiue¬
lius pͥncipiũ. & sp̃c sc̃s pͥncipium. plicẽ nõtat¬
s different̃. Nam pat̾ dicit᷑ pͥnci relationẽ.¬
principium tocius diuinitatis. pat̃ pͥncipi¬

Expanded text:
llud etiam sciri oportet, quia cum supra dictum sit imaginem relative dici de Filio, sicut Verbuimaginem; nomen non discrepat, natura non differt. Una est enim ad quam homo creatus est species. Ex his verbis ostenditur quod imago aliquando essentiae intelligentiam facit; et tunc ad se dicitur, et non relative.notans relationem, scilicet principium. Dicitur enim principium semper ad alilius principium, et Spiritus sancd differenter. Nam Pater dicitur principrincipium totius Deitatis, quia ip
Abbreviated transcription (Latin):
plicib. quib ñ erat reuelatum mystĩum
incarnationis: qui pie credebant qd̃ eis traditũ
ce moysi. aliisq maiorib qui diftinctionẽ arti¬
culorum ficł̃i habebant: uelata. ut simplicib
quib reuelatum erat ẽẽ credenda. que crede¬
bant illi maiores. &e docebant. s eoꝵ distincli¬
onem aꝑtam ñ habebant: sic̃ &e ineccłia aliqui
minus capaces sunt qui articulos simboli dis¬
tinguere ce assignare ñ ualent. omma tamen
credunt que in simbolo continent᷑ credunt
enim que ignorant. habenteᷤ fidem uelatã.
inmistĩo. Itace tunc minus capaces. ex reuela¬
tione sibi facta. maiorib credendo inherebãt:
quib suam fidem quasi committebant. Inde
iob boues arabant: ce asine pascebant᷑ uixta
eos. Simplices & minores. sunt asine pascen¬
tes unta boues: quia humilitate maioribus
adherendo. inmistĩo credebant que &e illi
inmistĩo docebant: qualis forte fuit udua
sareptena.
Que ante aduentũ x credere de medi¬

Expanded text:
plicibus quibus non erat revelatum mysterium Incarnationis, qui pie credebant quod eis traditum , ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta boves; quia humilitate majoribus adhaerendo, in mysterio credebant quae et illi in mysterio docebant; qualis forte fuit vidua Sareptana. 3. Quae ante adventum Christi de Medi
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem dicuntur. quia no lationes.¬
tant relationes que ñ sunt deo accidenta¬
les. s impsis ꝑsonis ab etno sunt immuta¬
bilit̾. ut ñ modo appeliationes sint relatiue
s etiamipse relationes. siue notiones inrebꝰ
ipsis scilicer in ꝑsonis sint

Expanded text:
invicem dicuntur, quia notant relationes quae non sunt Deo accidentales, sed in ipsis personis ab aeterno sunt immutabiliter; ut non modo appellationes sint relativae, sed etiam relationes sive notiones in rebus ipsis, scilicet in personis, sint
Abbreviated transcription (Latin):
inseparabilia sunt oꝑa trinitatis: solus tam̃
filius accepit hominem insingularitatẽ ꝑso¬
ne ñ inunitatẽ diuine nature: idẽ. id quod ẽ
ꝓprium filii. ñ qd̾̃ commune ẽ trinitati. Idem

Expanded text:
inseparabilia sunt opera Trinitatis, solus tamen inseparabilia sunt opera Trinitatis, solus tamen en accepit hominem in singularitate personae, non in unitate divinae naturae, id est id quod est proprium filii, non quod commune trinitati. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit. formam gͦ serui. idẽ. naturã serui:
insuam accepit d̃s ille ꝑsonam. Itemd̃s enĩ
ũbum. ñ accepit ꝑsonam hominis s naturã.
Itemdẽi filius unigenttꝰ. ut carnem hominis
animamq mundaret: susceptione carnis a¬
nimeq rationalis. incarnatus ẽ. His aliisq¬
auctoritatib plurib euident̃ ostendit᷑. ñ
naturã ꝑsonam. nec ꝑsonam ꝑsonã: s ꝑso¬
nam naturam accepisse. De quaito uͦ q̃stioĩs
articulo. utrum scilicet natura naturam
assumpserit: scrupulosa etiam int̾ doctoᷤ
questio est. ¶ ĩia &e in hoc plurimum dis-¬
sentire uidentur: qui auctoritate p̃clari aliis
tum alii ab aliis. uerum etiam idem a se ipsĩ
dissonare uident᷑: sicut subiecta capitula do¬
cent. Legit᷑ enim inconcilio tolletano .uiii.¬
traditum sic. Solum ũbum caro factum est
&e habitauit in nobis & cum tota trinitas
oꝑata sit formationem suscepti hominis. qm̃

Expanded text:
implevit. Formam ergo servi, id est, naturam servi, implevit. Formam ergo servi, id est, naturam servi, in suam accepit ille Deus personam. Item: Deus Verbum non accepit personam hominis, sed naturam. Item: Dei Filius unigenitus, ut carnem hominis animamque mundaret, susceptione carnis animaeque rationalis incarnatus est. His aliisqauctoritatibus evidenter ostenditur, non naturam personam, nec personam personam, sed personam naturam accepisse. De quarto vero quaestionis articulo, utrum scilicet natura naturam assumpserit, scrupulosa etiam inter doctos quaestio est, quia et in hoc plurimum dissentire videntur, qui auctoritate praeclari aliitum alii ab aliis, verum etiam iidem a seipsis dissonare videntur, sicut subjecta capitula docent. Legitur enim in concilio Toletano II: Solum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Et cum tota Trinitas operata sit formationem suscepti hominis, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
reterea inquiri oportet cum ex p̃missiꝰ
constet ũbum dĩ carnem ce animam si¬
mul assumpsisse munitatem ꝑsone. quid
horum potuis concedendum sit scił. quod ꝑ¬
sona ꝑsonam. uł natura naturam uł ꝑsona
naturam. uł natura ꝑsonam assumpserit: &
an ita conueniat dici diuinam naturã ẽẽ in¬
carnatam. sicut d̃s incarnatus. & ũbũ incar¬
natum. sane dicit᷑. Hec inquisitio siue queren¬
di ratio: iuxta sacrarum auctoritatum testi¬
monia. partim implicita atq ꝑplexa. partim
uͦ explicita est &e aꝑta. Certum enim & sine
ambiguitate uerum quod ñ natura ꝑsonã
nec ꝑsona ꝑsonam. s ꝑsona naturam assũp
sit: quod scõrum subditis comꝑbatur testi¬
dum conciperet᷑ uĩtatem carnis accepit ex
uirgine: & cum nasceretur. & integritatẽ
uirginitatis seruauit inmatre: & paulo p̾t:
hic d̾̃s humanam naturam inunitatẽ ꝑsone
suscepit: qui se humilians ꝑ miscd̃iam incor¬
rupte uirginis uterum ex ea nasciturus

Expanded text:
eterea inquiri oportet, cum ex praemissis constet Verbum Dei carnem et animam simul assumpsisse in unitatem personae, quid horum potius concedendum sit, scilicet quod persona personam, vel natura naturam, vel persona naturam, vel natura personam assumpserit. Et an ita conveniat dici divinam naturam esse incarnatam, sicut Deus incarnatus, et Verbum incarnatum sane dicitur. Haec inquisitio sive quaerendi ratio, juxta sacrarum auctoritatum testimonia, partim implicita atque perplexa, partim vero explicita est et aperta. Certum est enim et sine ambiguitate verum, quod non natura personam, nec persona personam, sed persona nasit, quod sanctorum comprobatur, testidum conciperetur, veritatem carnis accepit ex Virgine; et cum nasceretur, integritatem virginitatis servavit in matre; et paulo post: Sic Deus humanam naturam in unitatem personae suscepit, quod se humilians per misericordiam, incorruptae Virginis uterum ex ea nasciturus
Abbreviated transcription (Latin):
ce afilio. Ecce his uerbis aꝑte ostenditur.
eadem relatione dici sp̃m sc̃m et donum. Do¬
num autem: quia ꝓcedit a patre & afilio. ꝓ¬
cessio ipsa est. de qua post plenius agemus
cum aliis. Cum ergo ab et̃no ꝓcesserit: ab
utroq et ab eterno donum fuit. Non gͦ sp̃s
sc̃s̃ eo tantum dicitur donum: quia donat᷑.
Nam et ante fuit donum: quã donaretur.
s ab et̃nitate ꝓcedit: s quia sic per ꝓcedit.¬
ꝓcedebat. ut eẽt donabile: iam donum erat
antequam eẽt cui donaretur. Altt̃ enm in¬
telligitur cum dicitur donum: auit̃ cumd̃r
donatum. Nam donum pot̾ ẽẽ etiam ante¬
quam detur: donatum autem nisi datũ fuĩt
num: temꝑalit̃ aũdateł donatum̃. His ũbis
ꝓcedit. ita ab et̾no donumẽ ñ quia donare¬
tur a patre filio: uł afilio patri. s quia ab
tri & filio: antantum nobis. qui nondum
eramus. Si autem ñ erat donabilis patͥ
ce fiuo. s tantum nobis. & ex eo donum erat.

Expanded text:
et a Filio. Ecce his verbis aperte ostenditur et a Filio. Ecce his verbis aperte ostenditur eadem relatione dici Spiritum sanctum, et donum. Donum autem, quia procedit a Patre et Filio. Pcessio, ipsa est de qua post plenius agemus cum aliis. Cum ergo ab aeterno processerit ab utroque, et ab aeterno donum fuit; non ergo Spiritus sanctus eo tantum dicitur donum, quia donatur; nam et ante fuit donum quam donaretur. x aeternitate procedit: sed quia sic procedebat, ut esset donabile, jam donum erat, et antequam esset cui donaretur. Aliter enim intelligitur, cum dicitur donum, aliter cum dicitur donatum. Nam donum potest esse et antequam detur: donatum autem, nisi datum fuerit, num, temporaliter autem donatum. His verbis b aeterno procedit, ita ab aeterno donum est; non quia donaretur a Patre Filio, vel a Filio Patri, sed quia ab tri et Filio, an tantum nobis qui nondum eramus. Si autem non erat donabilis Patri et Filio, sed tantum nobis, et ex eo donum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
onum uͦ dicitur ñ ex eotantum quod
donetur: s exꝓprietate quam habuit
ab et̃no. Unde & ab et̃no fuit donum. Sem¬
ptt̃ne enim donum fuit: ñ quia daretur.
s quia ꝓcessit a patre ce filio. Inde augusti¬
natum ẽẽ. est fuio apatre ẽẽ. ita lio ẽẽ apat᷑
cedere & afiliõ. hic apte ostenditur quod
sp̃c sc̃s eo donum est quod ꝓcedit apatre
&e filio:. sicut filius eo ẽ a patre. qd̃ natus ẽ
ab eo. Non ẽ enim idem filio ẽẽ apatre. &
sp̃ui sc̃o: ioẽ. non ea ꝓprietate filius dicitur
ẽẽ apatre. qua sp̃c sc̃s. Nam filius dr ẽẽ. a
patre: quia genitus est ab eo. Sp̃c sc̃s uero d̃r
& filii. idest quia ꝓcedit ab utroq. Eo enim
donum. quo ꝓcedens. Unde aus̃. quo donũ:¬
relatiue dr. cum et ad patrem et ad filium
refertur: quia sp̃c sc̃s et patris et filii sp̃c est:
sed ipsa relatio non apparet in boc nomine
Apparet autem cum dr donumd̃i. Donum¬
est enim patris ce filii: quia et apatre ꝓcedit

Expanded text:
onum vero dicitur non ex eo tantum quod donetur, sed ex proprietate quam habuit ab aeterno, unde et ab aeterno fuit donum. Sempiterne enim donum fuit, non quia daretur, sed quia processit a Patre et Filio. Unde Augnatcedere et a Filio. Hic aperte ostenditur quod sanctus eo donum est, quia procedit a Patre et Filio, sicut Filius eo est a Patre, quod natus est ab eo. Non enim idem est Filio esse a Patre, et Spiritui sancto, id est, non ea proprietate Filius dicitur esse a Patre qua Spiritus sanctus. Nam Filius dicitur esse a Patre, quia genitus est ab eo; Spiritus sanctus veonum Patris et Filii, id est, quia procedit ab utroque. Eo enim donum quo procedens. Unde Aug. ctus, relative dicitur, cum et ad Patrem et ad Filium refertur, quia Spiritus sanctus et Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donumest enim Patris et Filii, quia et a Patre procedit,
Abbreviated transcription (Latin):
uł filium fecit pater. quem ñfecit ipse filius:
ñ omĩa ꝑfilium facta sunt. At om̃ia ꝑ filiũ
facta sunt: Ipse gͥ factus ñẽ: ut cum patre fa¬
ceret omnia que facta sunt. Ideminlibro.I
fecit d̃s pater ꝑfilium: qui ñ pot̃ appellari
creatura. qm̃ꝑ ipsum facta sunt omnia. ambꝵ
in pͥmo libro de trinit̃. Pbemus inquit crea¬
turam ñ ẽẽ dĩ filium: audiuimus enim in eu
glio dñm mandasse discipulis: p̃dicate euan¬
głium uniũse creature qui uniũsã creaturã
dicit: nullam excipit. Et ubi sunt qui creatu¬
ram xp̃m appellant: hamsi creatura eẽt. sibi
mandaret euangłium p̃dicari. & subiectꝰ eẽt
creator: qui docende creature discipulis mai

Expanded text:
cit ipse Filius, non omnia per Filium facta sunt; at omnia per Filium facta sunt; ipse ergo factus non est, ut cum Patre faceret omnia quae facta sunt. Idem in lib. fecit Deus Pater per Filium; qui non potest appellari creatura, quoniam per ipsum facta sunt omnia. Ambr. in libro 1 de Fide: Probemus, inquit, creaturam non esse Dei Filium. Audiviangelio Dominum mandasse discipulis: Praedicate Evangelium omni creaturae. Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ubi sunt, qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, sibi mandaret Evangelium praedicari, et subjectus esset reatura est, sed Creator, qui docendae creaturae discipulis ma
Abbreviated transcription (Latin):
rum rerum aebonarum:.quia ce bona
creduntur & mala: e hoc fide bona. ñ mala.
Est etiam fides & p̃t̾itarum rerum &e p̃sentiũ
& futurarum. C redimus enim mortem xp̃i que
iam p̃terũt: credimꝰ sessionẽ que nc̃ ẽ. credimiᷤ
uenturum ad iudicandũ. qd̾ futurũ ẽ. Iterum
fides &e suarum rerum ẽ & alienarũ. Nam ce se
quisq credit eẽ. cepisse. nͨ fuisse utiq sempit̃¬
numꝰ & alia atq alia ñ modo de aliis homini¬
bus multa. que ad religionem ꝑtinent: uerũ
spem gerere ꝑhibetur.
Redit ad p̃missã q̃stio¬
nẽ sci. anfides &e spes in xp̃o fuerint. sap̃. lxxxix

Expanded text:
rum rerum et bonarum; quia et bona creduntur et mala, et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. Credimus enim mortem Christi, quae jam praeteriit; credimus sessionem, quae nunc est; credimus venturum ad judicandum, quod futuruet alienarum. Nam et se quisque credit esse, coepisse, nec fuisse utique sempiternum: et alia atque alia non modo de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum spem gerere perhibetur. 3. Redit ad praemissam quaestionem, scilicet an fides et spes in Christo fuerint? Post
Abbreviated transcription (Latin):
ausa uͦ institutionis baptismi ẽ. innouatio
m̃tisfut homo qui ꝑ pecratũ uetus fuerat ꝑ
gram baptismi renouetur. qd̃ fit depositione ii-¬
torum. ꝙ collatione uirtutum. Sicenim fit qͥsq
nouus homo: cum abolitis peccatis ornatur uir¬
tutib. Abolitio pecc̃ꝵ. peuit feditatẽ: appositio
uirtutum affert decorem. Et hec ẽ res huiꝰ sacͣ¬
m̃tr scilicet int̾ior munditia. Anbapt.
anbaptismꝰ aꝑuit ce-

Expanded text:
ausa vero institutionis Baptismi est innovatio mentis: ut homo qui per peccatum vetus fuerat, per gratiam Baptismi renovetur, quod fit depositione vitiorum et collatione virtutum. Sic enim fit quisque novus homo, cum abolitis peccatis ornatur virtutibus. Abolitio peccatorum pellit foeditatem: appositio virtutum affert decorem, et haec est res hujus sacramenti, scilicet, interior munditia. 12. Quaeritur an Baptismus aperuit c
Abbreviated transcription (Latin):
chilo s de p̃iacenti matia formalit̃ facdũs.
ut iux eẽt. & ium lucendi haberet Cumql̃
bies peoma eroia ost qua ant lucem nec dies
fuit noe nox licet tempus fuertd is an nec idlies
factas uoi soi apoaret que int aqua lar cle

Expanded text:
hilo, sed de praejacenti materia formaliter factum est, hilo, sed de praejacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerit. 3. Quod lux illa facta est ubi sol apparet, quae in aquis luce
Abbreviated transcription (Latin):
i queritur qualis illa lux fuerit copꝑa¬
ls scuł. anspiritualis: Id respondemus
qd̾ a scĩs legimus traditũ. Dicit enim auoꝰ. qd̾
spiritualis accipitur. angłica natura intelli¬
gitur: que prius informis fuit. s postea forna¬
ta est. cum ad creatorem conũsa. ei cartiate
adhesit: cuius informitatis creatio suꝑius
significata est. ubi dictum est. In pͥncipio
creauit s celum &e t̾ram. Hic uͦ eiusdem
formatio ostenditur: cum ait. fiat lux. Et fac¬
ta est lux. hec gͦ anglica natura prius tene¬
bre. &e postea lux fuit: quia prius habuit in¬
formitatem & imꝑfectionem. deinde formatio¬
nis ꝑfectionem: et ita diuisit d̃s lucẽ atene¬
bris. Nam ut ait auoꝰ suꝑ genesim. huiꝰ ere¬
ature informitas &e imꝑfectio fuit anteq̃m
formaretur in amore conditoris. formatau̾
ẽ quando conũsa est ad in commutabue lu¬
menũbi. Siũ corꝑalis fuit lux illa quod itd¬
ꝙ. ꝓbabile est. corpus lucidum fusse intel¬
ligitur. uelut lucida nubes. quod nondeni¬

Expanded text:
i quaeritur qualis illa lux fuerit, corporalis scilicet an spiritualis, id respondemus quod a sanctis legimus traditum. Dicit enim Aug. quia est. Si spiritualis accipitur, angelica natura intelligitur, quae prius informis fuit, sed postea formata est, cum ad Creatorem conversa ei charitate adhaesit, cujus informitatis creatio superius significata est, ut dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram. Hic vero ejusdem formatio ostenditur cum ait: Fiat lux, et facta est lux. Haec ergo angelica natura prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde formationis perfectionem; et ita divisit Deus lucem a tenebris. Nam, ut ait Aug. super Genes.: Hujus creaturae informitas et imperfectio fuit antequam formaretur in amore Conditoris. Formata vero est quando conversa est ad incommutabile lumen Verbi. Si vero corporalis fuit lux illa, quod utique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quod non de ni