comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoce p̃uenit᷑. cũ ait. Dicebãq. Innidus
meo moriar. Quia uero hoc ipsũ sibi
pacis ociũ exmultoꝵ dierũ longitudi¬
ne ꝓmit cebunt: recte sub iungit diccd
Et sic̃ palma multiplicabo dies. Palma
enĩ tarde ꝓficit: sed du iniuriditate
sub sistit. Cũ multis aut̃ difficultatibus
scã aeccła ad fidei statũ uenit: ⁊ procol¬
lectione plurimoꝵ in eiusdẽ fidĩ gła
cdiutius stare concupiscit. Sic̃ palma
gͦ multiplicare se dies credidit quȩ e¬
mergente subitȩ tẽptationis articulo.
pacis suȩ grãm ⁊ tarde afidelibꝰ ad eptã.
N ec in merito uistoꝵ uita uitę palme
cõparat᷑ : quia scilic&e palma inferiuis
tactu aspera est. & quasi aridis corticibꝰ
ob uoluta: superuis uero ⁊iusu ⁊ frue¬
tibꝰ pulera. Inferus corticũ suarũ inuo¬
lutionibꝰ angustat᷑ : sedsuꝑiꝰa mplitudine
pulcre iuiriditatis expandit᷑. Sic quippe ÷
electoꝵ uita despecta inferiꝰ : superus

Expanded text:
voce praevenitur, cum ait: Dicebamque: In nidulo voce praevenitur, cum ait: Dicebamque: In nidulo meo moriar. Quia vero hoc ipsum sibi pacis otium ex multorum dierum longitudine promittebant, recto subjungit, dicens: Et sicut palma multiplicabo dies. Palma enim tarde proficit, sed diu in viriditate subsistit. Cum multis autem difficultatibus sancta Ecclesia ad fidei statum venit, et pro collectione plurimorum in ejusdem fidei gloria diutius stare concupiscit. 630 Sicut palma ergo multiplicare se dies credidit, quae, emergente subitae tentationis articulo, pacis suae gratiam et tarde a fidelibus adeptam, Nec immerito justorum vita palmae comparatur, quia scilicet palma inferius tactu aspera est, et quasi aridis corticibus obvoluta, superius vero et visu fructibus pulchra. Inferius corticum suarum involutionibus angustatur, sed superius amplitudine pulchrae viriditatis expanditur. Sic quippe est electorum vita, despecta inferius, superius
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hoc loco ꝑnidi nom̃ exprimit᷑. nisi
tranqͥlla quies fidei. qua unꝰ quisq in¬
firmꝰ nutrit᷑ : Multitudo quippe illa
bonoꝵ quȩ ꝑsecutionũ tẽporibꝰ fuerit
clep̃hensa: nutrim̃toꝵ suoꝵ dies quasi
in nido sic in loco qͥetis explere se cre¬
didit. Nã nisi scã accła infirmos quosq
filios nunc innido pacis enutrira: psal¬
mista nondicer&. & enĩ passer inuenit
sibi domũ: ⁊ turtur nidũ ubi reponat
pullos suos. Iã quippe domũ inuenit
passer: quia a t̃nũ cęli habitaculũ nr̃
redẽptor intrauit. Q turtur inuenit
nidũ: quia scã aeccła amore conditoris
affecta. crebris gemitibꝰ utit᷑. & uelut
nidũ sibi idẽ. pacatissimã fidei qͥetem
construit: inqua crescentes filios. quasi
plumescentes pullos. quo adusq ad su¬
periora euolent. Karitatis gremio cale¬
factos fonet. Igit᷑ quia tẽ erunt. qͥ paci
tẽpore se adsuꝑna migrare. idẽ. anido
euolare credider̃: eorũ uox beati iob

Expanded text:
Quid hoc loco per nidi nomen exprimitur, nisi tranquilla quies fidei, qua unusquisque infirmus nutritur? Multitudo quippe illa bonorum, quae persecutionum temporibus fuerit deprehensa, nutrimentorum suorum dies quasi in nido, sic in loco quietis, explere se credidit. Nam nisi sancta Ecclesia infirmos quosque filios nunc in nido pacis enutriret, Psalmista non diceret: Etenim passer invenit sibi domum, et turtur nidum, ubi reponat pullos suos . Jam quippe domum invenit sibi passer, quia aeternum coeli habitaculum noster Redemptor intravit. Et turtur invenit nidum, quia sancta Ecclesia amore conditoris affecta, crebris gemitibus utitur, et velut nidum sibi, id est pacatissimam fidei quietem construit, in qua crescentes filios quasi plumescentes pullos, quousque ad superiora evolent, charitatis gremio calefactos fovet. Igitur quia tunc erunt qui pacis tempore se ad superna migrare, id est a nido evolare crediderunt, eorum vox beati Job
Abbreviated transcription (Latin):
uenient̃ accipit᷑: cũ ꝑfecte animȩ cor¬
ꝑibꝰ abstractȩ. uelut mature segeces
at᷑r & decisa. ad celestia horrea demigͣnt.
Q đ quia ñ nostra uir tute sed celesti grã
largiente agit᷑: bene ait. & ros morabit᷑
inmessione mea. Ros nãq de suꝑcadit:
messis deorsũ colligit᷑. Ergo ros morat᷑
in messione: quia grã de suꝑ ueniens
agit ut cdignisimꝰ qͥ de inferioribꝰ colligam᷑.
psa quippe nos de suꝑ infundente. fruc¬
tũ bonoꝵ oꝑm ferimꝰ. Unde recte qͦq

Expanded text:
nienter accipitur, cum perfectae animae a corporibus abstractae, velut maturae segetes a terra decisae, ad coelestia horrea demigrant; quod quia non nostra virtute, sed coelesti gratia largiente agitur, bene ait: Et ros morabitur in messione mea. Ros namque desuper cadit, messis deorsum colligitur. Ergo ros moratur in messione, quia gratia desuper veniens agit ut digni simus qui de inferioribus colligamur. Ipsa quippe nos desuper infundente, fructum bonorum operum ferimus. Unde recte quoque
Abbreviated transcription (Latin):
sime inuestigabã. Quę scilic& uerba.
ȩtiã ꝑ uocẽ accłȩ ad int̃pretationẽ typi¬
cã possumꝰ non inconuenient̃ referre.
Ipsa quippe ꝑ electos suos cũ mala car-¬
naliũ uidicat. hoc qđ nescit inuestigat:
Quia mala quȩ nescit oꝑando: inuesti¬
gat ꝑuiditiũ corrigendo. Scã itaq
xccła cũ iniustoꝵ fuerit adtẽpus in¬
ꝓbitate cõp̃ssa: reminiscit᷑ dicens.
Causã quã nesciebã : diligentissime in¬
uestigabã. Aesi aꝑte dicat. Mala quȩ
inelectis meis agendo ñ nouerã: in ini¬
quis hominibꝰ districte uidicando
plectebã. A quia nunc uirtute p̃dica¬
tionis suȩ diabolũ conterit. atq deeius
orr uniꝰ cuiusq quẽ suscipit animã ra¬

Expanded text:
am. Quae scilicet verba etiam per vocem Ecclesiae ad interpretationem typicam possumus non inconvenienter referre. Ipsa quippe per electos suos cum mala carnalium judicat, hoc quod nescit investigat, quia mala quae nescit operando investigat per judicium corrigendo. Sancta itaque Ecclesia cum injustorum fuerit ad tempus improbitate compressa, reminiscitur dicens: Causam quam nesciebam diligentissime investigabam. Ac si aperte dicat: Mala quae in electis meis agendo non noveram, in iniquis hominibus districte judicando plectebam. Et quia nunc virtute praedicationis suae diabolum conterit, atque ex ejus ore uniuscujusque quem suscipit animam ra
Abbreviated transcription (Latin):
cęlis ẽ.: aliꝗndo scĩ uiri et corã homi¬
nibꝰ conpellunt᷑ bonafacere. aut eadẽ
hominibꝰ sua facta narrare: sed adeũ
fortasse despicit᷑. quoꝵ uita nescitur.
Conpellunt᷑ gͦ uitã suã dicere: ut auditoꝵ
suoꝵ ualeant uitã mutare. Et facta
sua referunt : ut uenerationi sint: ue¬
nerari appetunt. ut rluerent̃ audiant᷑.¬

Expanded text:
eliqua; aliquando sancti viri et coram hominibus compelluntur bona facere, aut eadem hominibus sua facta narrare; sed ad eumfortasse despicitur quorum vita nescitur. Compelluntur ergo vitam suam suorum valeant vitam mutare, et facta sua referunt, ut venerationi sint; venerari appetunt, ut reverenter audiant
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ paulꝰ apłs dic̃. Contentibiles qui s̃
in acoła. illos constituite ad iudicandũ.
Auditores enĩ suos. aduirtutẽ sapientię.
ad linguarũ genera. ad ꝓphetiȩ quoq
indaganda misteria succendebat : di¬
cens. E mulamini spualia: magis aut̃
ut ꝓphetetis. Sed quia spũalia dona
non caperent: sit̃rena eos negotia de¬
pssissent: longe eos ante p̃monuit: di¬

Expanded text:
tibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Auditores etenim suos ad virtutem sapientiae, ad linguarum genera, ad prophetiae quoque indaganda mysteria succendebat, dicens: Aemulamini spiritalia, magis autem ut prophetetis . Sed quia spiritalia dona non caperent, si terrena eos negotia depressissent, longe ante praemisit, di
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigabã. P lerũq enĩ multa homineᷤᷤ
pauperibꝰ largiuint᷑ : nonqr eosdẽ pauꝑes
diligunt. sed quia si minime tribuant.
irã uidicis suꝑni formidant. Qui sidiñ
non metuerent. quȩ habent dare noluis¬
entiũ gradus ẽ. ut qͥadhuc nescit ꝓximũ
sic̃ se diligere. iã tam̃ incipiat iuditia
suꝑna formidare. Quia ig̾ aliud ÷ bonũ
opus exp̃cepto. aliud uͦ ętiã exaffectu
facere: sc̃s uir ut m̃tẽ nob̾ sue oꝑationis
insinuet. dicat. Pat̃ erã pauꝑũ. Nongͦ
se patronũ uł ꝑximũ uł ad iutorẽ pauꝑũ
sed patrẽ fuisse testat᷑ : quia nimirũ mag¬
in affectũ nature: ut eos quasi filios cer¬
nerce ꝑ amorẽ. quibꝰ quasi pat̾ pre erat ꝑ¬

Expanded text:
ignoret favoris. Plerumque multa homines pauperibus largiuntur, non quia eosdem pauperes diligunt, sed quia si minime tribuant, iram Judicis superni formidant; qui si Deum non metuerent, quae habent dare noluisentium gradus est ut qui adhuc proximum sicut se nescit diligere, jam tamen incipiat judicia superna formidare. Quia igitur aliud est bonum opus ex praecepto, aliud vero etiam ex affectu facere, sanctus vir ut mentem nobis suae operationis insinuel, dicat: Pater eram paudjutorem pauperum, sed patrem fuisse testatur. Quia nimirum magin affectum naturae, ut eos quasi filios cerneret per amorem, quibus quasi pater praeerat
Abbreviated transcription (Latin):
dixiss&. Filii alieni m̃titis mͥ: filii alieni
inueteraner̃ ⁊ claudicauer̃ a semitis sui.
Quinimirũ popłs claudus idcirco no¬
minat᷑. qr sanũ gressũ inoꝑatione non
habuit: quippe quiutroq pede uti noluit
dũ unũ testam̃tũ recipit. aliud sꝑnit.
Quẽ cũ adse uenientẽ scã accła suscipit. qi
ei iã uetꝰ tenenti. ętiam nouũ testam̃tũ
inserit. ad dirigendos gressꝰ illius quasi
popłs ad huc recte sub iungit: pat̾ erã
pauꝑũ: quia iudelicae humiles qͥpau¬

Expanded text:
 Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Qui nimirum populus claudus idcirco nominatur, qui sanum gressum in operatione non habuit, quippe qui utroque pede uti noluit, dum unum Testamentum recepit, aliud sprevit. Quem cum ad se venientem sancta Ecclesia suscipit, quia ei jam Vetus tenenti, etiam Novum Testamentum inserit, ad dirigendos gressus illius, quasi clesiae populus adhuc recte subjungit: Pater eram pauperum, 626 quia videlicet humiles, qui pau
Abbreviated transcription (Latin):
sã quã nesciebã. diligentissime inuesti¬
gabã. In quibꝰ uidelic& uerbis. pensanda
s̃ omĩa quã distincte narrant᷑: qđ nulla
ab eo merces p̃tͣmit tit᷑. Iustꝰ qͥppe est in
actionibꝰ sius: pius in infir mitatibꝰ ꝓ
ximoꝵ strenuus innegotiis pauperũ.
Quienĩ at̾̃nȩ retributionis bona cogitat:
nec eẽ. ÷ ut oͦmẽm se causã secuturȩ
mercedis extendat. Hinc enĩ ꝑsalomo¬
nẽ dr̃. Quidm̃ timet. nichil negligit:
hinc ȩtiã paulus ait. Ad omẽ opus bonũ
parati. Sedint̾ hac sciendũ est : quia
aliquando mactionibꝰ nr̃is minora bona
p̃t̃ mittenda s̃ ꝓutilitate maiorũ. Nã
qͥs ignor&̾ ex̃. boni oꝑis meritũ mortuũ
sepelire : & tam̃ cuidã qͥ ad sepeliendũ
patrẽ se dimit ti poposcerat. dictũ est.
S ine. ut mortui sepeliant mortuos suos:
tu aut̃ ua de ⁊ annuntia regnũ dei.
P ost ponendũ nãq erat obsequiũ huiꝰ
ministerii offitio p̃dicationis: qr illo car¬

Expanded text:
sam quam nesciebam diligentissime investigabam . In quibus videlicet verbis pensanda sunt omnia, quam distincte narrantur, quod nulla ab eo merces praetermittitur. Justus quippe est in actionibus suroximorum, strenuus in negotiis pauperum. Qui enim aeternae retributionis bona cogitat, necesse est ut ad omnem se causam secuturae mercedis extendat. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui Deum timet, nihil negligit . Hinc etiam Paulus ait: Ad omne opus bonum parati . Sed inter haec sciendum est quia aliquando in actionibus nostris minora bona praetermittenda sunt pro utilitate majorum. Nam quis ignoret esse boni operis meritum, mortuum sepelire? et tapatrem se dimitti poposcerat, dictum est: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos: Tu autem vade, et annuntia regnum Dei . Postponendum namque est obsequium hujus ministerii, officio praedicationis; quia illo car
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtenebras qͦ irȩ debeant non uideant:
qui ⁊ si recta iuiderint. meis tam̃ ꝑlubri¬
cũ stare non possint. Iste itaq ꝑlubric̃
int̾ bona claudicat: ille ꝑtenebras quȩ
bona sequit᷑ ignorat. Sca itaq accła ex¬
tremis tribulationibꝰ de p̃hensa. atitiquoꝵ
reminiscit᷑ tẽporũ: quando ⁊ docendo
illum inare consueuerat. & adiuuando
firmare : ⁊ p̃cedentiᷤ m̃bri sui ore loqͥt᷑.
dicens. Occulus fui cęco: ⁊ pes claudo.
cũ scilica atq gentilẽ : recte etiã potest
cȩco gentilis. claudo aut̃ udaicꝰ popłs
de signari. Gentił quippe quasi occłos ñ
habuit: quia ñ accepta lege non uidit
quo irȩ debuiss&. At cont᷑ uidaicꝰ ha¬
bens occłos claudus fuit: quia legẽ qͥdem
sciendo tenuit. sed mea gressiũ recti oꝑis

Expanded text:
ideant, qui etsi recta viderent, in eis tamen per lubricum stare non possent. Isti itaque per lubricum inter bona claudicant, illi per tenebras quae bona sequantur ignorant. Sancta itaque Ecclesia extremis tribulationibus deprehensa, antiquorum reminiscitur temporum, quando et docendo illuminare consueverat, et adjuvando firmare, et praecedentis membri sui ore loquitur, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo.cum scilicet atque gentilem, recte etiam potest caeco gentilis, claudo autem Judaicus populus designari. Gentilis quippe quasi oculos non habuit, quia non accepta lege, non vidit quo ire debuisset. At contra Judaicus habens oculos claudus fuit, quia legem quidem sciendo tenuit, sed in ea gressum recti operis
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit auctori: ⁊ hoc qd mauis seruaũ
iniquitati. Bene itaq ꝑbeatũ iob priꝰ
dr̃ : iusticia indutꝰ sũ. & uestiuit me
sic̃ uestim̃tũ. ⁊ sic̃ diademate uiditio
meo: ac deinde sub iungit᷑. occłs fuicco
⁊ pes claudo. Quia tunc÷ apd̾ dm̃ obla¬
tio uera rectitudinis: cũ de radice
iusticiȩ ꝓdeunt ramipiȩtatis. Sed qr
in ipso misccłe oꝑe. plus sola apd̃ int̾nũ
uidicẽ animꝰ pensari quã factu: notan¬
dũ qđ cȩci occłm fuisse se asserit. pedẽ
claudi. Hac aenĩ dicens. ꝑfecto indi¬
cat. quia & illi ꝑsemet ipsũ manũ p-¬
buerat : ⁊hunc portando sustinuerat.
ẜ xqua re colligitur: suꝑ egenos ac debiles
quantũ miscłe illuis uiscera fundebãs.
Unde i subdit᷑. Pat̃ erã pauꝑũ. Quȩ ui¬

Expanded text:
obtulit auctori, et hoc quod majus est servavit obtulit auctori, et hoc quod majus est servavit iniquitati. 625 Bene itaque per beatum Job prius dicitur: Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento; et sicut diademate, judicio meo. Ac deinde subjungitur: Oculus fui caeco, et pes claudo. Quia tunc est apud Deum oblatio verae rectitudinis, cum de radice justitiae prodeunt rami pietatis. Sed quia in ipso misericordiae opere plus solet apud internum judicem animus pensari quam factum, notandum quod caeco oculum fuisse se asserit, pedem claudo. Haec etenim dicens, profecto indicat quia et illi per semetipsum manum praebuerat, et hunc portando sustinebat. Ex qua re colligitur, super egenos ac debiles quantum misericordiae illius viscera fundebantur. Unde et subditur: Pater eram pauperu
Abbreviated transcription (Latin):
bene agit quȩ pia sunt. qͥscit prĩ seruare
quȩ ustaͤ nt collatꝰ in ꝑximis riuus mi¬
sed inusticiȩ facta nondeser̃. Quisi
ueracit̾ ꝓximis miscđiam facere student
sibiipsis prius debuerant iuste iuuendo
misereri. Unde scriptũ ÷. Miserere
animȩ tuȩ : placens dõ. Quigͦ miscreri
uult ꝓximo: a se trahat necesse ÷ origine
mi serendi. Seriptũ nãq est. Diliges ꝓ¬
ximũ tuũ. sic̃ te ipsũ. Quomͦ gͦ alteri mi¬
serendo puis est.: Qui adhuc in iuste
uiuendo fit impius sibimet ipsi: Unde
eui bonꝰ erit: Ad exhibendã quippe
miscdiã. ut indigentibꝰ plene exceriꝰ
ualeat impendi. duo sibi necessaria con¬
gruunt: idest homo qͥp̃beat. & res quȩ
p̾beatur. Sed longe inconparabilit̾ melior
est homo quã res. Qui itaq indigenti
ꝓximo exteriorẽ substanciã p̃bet: sed
uitã suã anequitia noncustod: rr̃ suã
dõ tribuit. & sepeccato. Hoc qđ minꝰẽ

Expanded text:
bene agit quae pia sunt, qui scit prius servare bene agit quae pia sunt, qui scit prius servare quae justa, ut collatus in proximos rivus mised injustitiae facta non deserunt. Qui si veraciter proximis misericordiam facere student, sibi ipsis prius debuerant juste vivendo misereri. Unde scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Qui ergo misereri vult proximo, a se trahat necesse est originem miserendi. Scriptum namque est: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Quomodo ergo alteri miserendo pius est, qui adhuc injuste vivendo fit impius sibimetipsi? Unde cui bonus erit ? Ad exhibendam quippe misericordiam ut indigentibus plene exterius valeat impendi, duo sibi necessaria congruunt, id est homo qui praebeat, et res quae praebeatur. Sed longe incomparabiliter melior est homo quam res. Qui itaque indigenti proximo exteriorem substantiam praebet, sed vitam suam a nequitia non custodit, rem suam Deo tribuit, et se peccato. Hoc quod minus est
Abbreviated transcription (Latin):
& aduersariis portiorẽ de monstr&. Os¬
tendit discipłis quid humilitatis acceꝑit:
ostendit aduersariis quid sub limitatis¬
habuerit. Innotescit contra adũsarios quid haberet
ex munere: innotescit discipulis qualis apud se mane
bona narrare quȩ faciunt: non elationi ser¬
uiunt: sed utilitati. Unde beatus iob
amicis sius se iniuste increpantibꝰ atq
ic circo nescisntibꝰ bona sua loquendo
aꝑit: ut nimirũ discerent. non contra
eiꝰ uitã increpantes erigi: sed hanc ta¬
centes imitari. Quã uis ut supͣ iãdiximꝰ.
hunc ad memoriã facta sua reducere.
in uecta ab increpantibꝰ desperatio con¬
pellebat. Nã int̾ tot dolores uulneris &
uerba desꝑationis. cũ bona quȩ fecit
narrat. quasi collapsũ uerbis ⁊ uerbibꝰ
adspẽ animũ reformat. Dicat gͦ bona
quȩ fec̃: ut noncogat᷑ int̾ tot mala dese
desꝑare. quȩ audit. Occulus fui cęco:
do seruet᷑: ut ante usticie. & post mi¬
secđȩ oꝑa de seribant᷑. Ille quippe

Expanded text:
 adversariis potiorem demonstret. Ostendit discipulis quid humilitatis acceperit, ostendit adversariis quid sublimitatis. Innotescit contra adversarios quid habent ex munere, innotescit discipulis qualis apud se maneabona narrare quae faciunt, non elationi serviunt, sed utilitati. Unde beatus Job amicis suis se injuste increpantibus, atque idcirco nescientibus bona sua, loquendo aperit, ut nimirum discerent non contra ejus vitam increpantes erigi, sed hanc tacentes imitari, quamvis, ut supra jam diximus, hunc ad memoriam facta sua reducere, invecta ab increpantibus desperatio compellebat. Nam inter tot dolores vulneris et verba desperationis, cum bona quae fecit narrat, quasi collapsum verbis et verberibus ad spem animum reformat. Dicat ergo bona quae fecit, ut non cogatur inter tot mala de se desperare quae audit. Oculus fui caeco, do servetur, ut ante justitiae, et post misericordiae opera describantur. Ille quippe
Abbreviated transcription (Latin):
quia uebiĩ luc&. Ipsa pes elaudo. qi ꝑ
ad iutoriũ contina. Cȩcos enĩ p̃dican¬
do illuminat: claudos uero opitulando
sustentat. Cȩcus quippe ẽ. qui adhuc
qͦ ꝑgat non uido. Claudus aut̃ ẽ: qͥ
non potest ire quo uidec. Crebro nãq
peccatũ aut ignorantia aut infirmitate
ꝑpetrat᷑: ut uł nesciat homo. quid uelle
debeat. uł non omẽ qđ uoluerit possit.
Quo contͣ. recte ꝑpsalmistã dr̃. Dns il¬
Quia enĩ & scientiã dñs uirtutẽ p̾b&:

Expanded text:
quia per verbum lucet, ipsa pes claudo, quia per adjutorium continet. Caecos enim praedicando illuminat, claudos vero opitulando sustentat. Caecus quippe est qui adhuc quo pergat non videt; claudus autem est, qui non potest ire quo videt. Crebro namque peccatum aut ignorantia aut infirmitate perpetratur, ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non omne quod voluerit possit. Quo contra recte per Psalmistam dicitur: Quia enim Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ut seniores inporta consisterent: &
cansas introeuntiũ udicarent: qͣtinꝰ
tanto esset pacificꝰ urb̾ popłs. quanto
adhanc discordes ingredi non liceret.
Sed nos sacrã historiã uenerantes. hare
agisse beatũ iob ꝓcultu iusticiȩ certũ
tenemꝰ: atq ad indagenda allegorie
misteria ducim᷑. Qiuid gͦ ꝑciuitatis portã
nͥ bona quȩq actio designat᷑. ꝑquã ani¬
ma ad conuentũ regnicelestis ingredit᷑:
Unde ꝓpħa ait. Quiexaltas me deportis
mortis: ut annuntiẽ onis laudes tuas
inportis filię sẏrs. Porte quippe mortis
sunt actiones prauę: quȩ ad interitũ
trahunt. Quia aut̃ sion speculatio
drꝰ: portas sion actiones bonas accipimꝰ:
ꝑquas suꝑnã patriã ingrȩdim̃. ut
regis nr̃i głam condẽplem᷑. Quid uero
ꝑ eathedra nͥ magisterii auctoritas de

Expanded text:
ut seniores in porta consisterent, et causas introeuntium judicarent, quatenus tanto esset pacificus urbis populus, quanto ad hanc discordes ingredi non liceret. Sed nos sacram historiam venerantes, haec egisse beatum Job pro cultu justitiae certum tenemus, atque ad indaganda allegoriae mysteria ducimur. Quid ergo per civitatis portam, nisi bona quaeque actio designatur, per quam anima ad conventum regni coelesteta ait: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Portae quippe mortis sunt actiones pravae, quae ad interitum trahunt. Quia autem Sion speculatio dicitur, portas Sion, actiones bonas accipimus, per quas supernam patriam ingredimur, ut Regis nostri gloriam contemplemur. Quid vero per cathedram, nisi magiste
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã uram faciatis corã hominibꝰ:
quibꝰ ilico scriptũ ÷: quia illi ab euntes
diffamauerunt eũ ꝑ totã t̾ram illã.
Sed quereudũ nobis ÷ quidsit hoc qđ ipse
omp̃s. cui hoc ÷ uelle qđ posse. ⁊ taceri
uirtutes suas uoluit. & tam̃ ab his qͥ
illuminati s̃ quasi in uitus indicatur:
nisi qđ seruis suis se sequentibꝰ exẽplũ
dedit. ut ipsi qͥdẽ uirtutessuas occultari
desiderent: ⁊ tam̃ ut alii eoꝵ exẽplo
ꝓficiant ꝓdant᷑ in uiti: & facta qͥ dẽ
sua occultando. se ipsos custodiant. sed
dũ ꝓdunt᷑ inuiti. bona adꝑximos
suos exẽpla transmit tant: Occultent᷑
gͦ studio. necessitate priblicent᷑: & coꝵ
occultatio sit custodia ꝓpͥa. eoꝵ pu
blicatio sit utilitas aliena. Rursũ qr
scriptũ ÷ neq accendunt lucernã. ꝙ
ponunt cã sub modio. sed supͣ candelabrũ
ut luceat omibꝰ qͥ indomos. ⁊sic luceat

Expanded text:
justitiam vestram faciatis coram hominibus, justitiam vestram faciatis coram hominibus, quibus illico scriptum est quia illi abeuntes diffamaverunt eum per totam terram illam. Sed quaerendum nobis est quid sit hoc quod ipse Omnipotens, cui hoc est velle quod posse, et taceri virtutes suas voluit, et tamen ab his qui illuminati sunt quasi invitus indicatur, nisi quod servis suis se sequentibus exemplum dedit, ut ipsi quidem virtutes suas occultari desiderent, et tamen, ut alii eorum exemplo proficiant, prodantur inviti, et facta quidem sua occultando seipsos custodiant, sed dum produntur inviti, bona ad proximos suos exempla transmittant. Occultentur ergo studio, necessitate publicentur; et eorum occultatio sit custodia propria, eorumque publicatio sit utilitas aliena. Rursum quia scriptum est: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat om
Abbreviated transcription (Latin):
atq uiditio. causã suã ⁊ ꝑ ximi uixta
tabulas diuinȩ legis inforo cordis
examinant. Bene gͦ dicit᷑. cogitationeᷤᷤ
uistoꝵ iudicia: quia ipse eorũ intimus
motꝰ cordis. quasi quędã libra ÷ uidicia¬
riȩ potestatis. Quibꝰ ꝑactis. qr retributi¬
oñe inferiꝰ nonrequir̾: recte eoꝵ uidi¬
tia diademati cõparant᷑. Diadema qͥp¬
pe insuꝑiore parte corꝑis ponit᷑. Lustoꝵ
gͦ uiditiũ diadema dicit᷑: quia ꝑhec ñ in
t̾renis unfimis. sed sursũ remunerari
concupiscunt. Sequit᷑. Oculus fui cȩco:¬
⁊ pes claudo. Pat̾ erã pauperũ: ⁊ causã
quã nesciebã diligentissime in uestigabã
Int̾ hac lectoris animꝰ forsitan quęrat:
cur beatꝰ iob tãsubtilit̾ suas uirtutes
enumerat. Scõꝵ quippe uiroꝵ bona
quȩ fecerint ẽ. occultare : necontingat
eos lapsũ elationis incurrere. Unde
ꝑ semet ipsã ueritas dic̃. At tendite ne

Expanded text:
atque judicio causam suam et proximi juxta atque judicio causam suam et proximi juxta tabulas divinae legis in foro cordis examinant. Bene ergo dicitur: Cogitationes justorum judicia, quia ipse eorum intimus motus cordis, quasi quaedam libra est judiciariae potestatis. Quibus peractis, quia retributionem inferius non requirunt, recte eorum judicia diademati comparantur. Diadema quippe in superiori parte corporis ponitur. Justorum ergo judicium diadema dicitur, quia per hoc non in terrenis et infimis, sed sursum remunerari concupiscunt. Sequitur CAPUT XXIet pes claudo, pater eram pauperum, et causam quam nesciebam diligentissime investigabam. - Inter haec lectoris animus forsitan quaerat cur beatus Job suas tam subtiliter virtutes enumerat. Sanctorum quippe virorum est bona quae fecerint occultare, ne contingat eos lapsum elationis iper semetipsam Veritas dicit: Attendite ne
Abbreviated transcription (Latin):
qđ oꝑatꝰ fuerit non custodit: cui hoc
surripit qđ ꝓhibet᷑. Beatꝰ gͥ iob. qi ex
onũ parte bono seoꝑe texerat. dicat.
lusticia indutꝰ sũ: ⁊ uestiuit sic̃ uestim̃tũ.
conparantur: quia ꝑmagni oꝑis głam.
adretributionis ducunt᷑ coronã. Quȩ
nirũ uiditia. sec̃ cotidie introrsus
agunt. quiddõ. qͥd proximo debeant
sollert̃ aspicunt: atq ad agenda bona
se uelxm̃ter accendunt. & de ꝑpetratiᷤᷤ
malis districte redarguunt. Unde bene
quoq ꝑsalomonẽ dr̃. Cogitationeᷤᷤuis¬
toꝵ uiditia. Intꝰ quippe ab omĩ stre¬
pitu scłari ad corda sua redeunt: ibiq
ascendunt tribunal m̃tis. atq ante
occłos se & proximũ statuunt. Deduẽt̃
ad mediũ regulã testam̃ti: qua dr̃.
Quȩ uultis ut faciant uob̾ homines.
& uos eadẽ facite illis. Trans fer̃ in se
ꝑsonã ꝓximi: ⁊ sollicite at tendunt.
quid sibi si ita ẽẽnt fieri uł nonfieri
iuste uoluissent. Sicq districto uire

Expanded text:
quod operatus fuerit non custodit, cui hoc quod operatus fuerit non custodit, cui hoc subrepit quod prohibetur. Beatus igitur Job, quia ex omni parte bono se opere texerat, dicat: Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento. comparantur, quia per magni operis gloriam ad retributionis ducunt coronam. Quae nimirum judicia secum quotidie introrsus agunt, quid Deo, quid proximo debeant, solerter aspiciunt, atque ad agenda bona se vehementer accendunt, et de perpetratis malis districte redarguunt. Unde bene quoque per Salomonem dicitur: Cogitationes justorum judicia . Intus quippe ab omni strepitu saeculari ad corda sua redeunt, ibique ascendunt tribunal mentis, atque ante oculos se et proximum statuunt, deducunt ad medium regulam testamenti, qua dicitur: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis . Transferunt in se personam proximi, et sollicite attendunt quid sibi si ita essent fieri vel non fieri juste voluissent, sicque districto jure
Abbreviated transcription (Latin):
Unde magnoꝑe oportae. ⁊ bona sẽꝑ agere.
&̃ ab ipsis nos bonis oꝑibꝰ caute incogita¬
tione custodire: nesi m̃tẽ eleuant bona
nonsint. que ñ auctori militant sed
stexlibris licae ñ canonicis. sed tam̃ ad
hedificationẽ acłȩ̃ xditis. testimoniũ
ꝓ feramꝰ. E leazar nãq inprelio elephan¬
tẽ feriens strauit: sed sub ipso quẽ
extuixit occubuit. Quos gͦ iste significat.
quẽ sua uictoria opp̾ssit. nisi eos qͥuitia
suꝑant. sed sub ipsa q̃ subigunt suꝑbiendo
succũbunt: Quasi enĩ sub hoste quẽ
ꝓsternit morit᷑ : qui de culpa quã suꝑat
eleuant᷑. Pensandũ gͦ magnoꝑe est.:
qr bona ꝓdeẽ nequeunt. sim̾ala quȩ
surripiunt noncauent᷑. Perit omẽ qđ
agit᷑ : si non sollicite in humilitate cꝰ¬
todit᷑. Unde bene quoq de ipso pͥmo
parente dr̃. Posuit eũ dñs inparadiso
uoluptatis: ut oꝑaretꝰ. ⁊ custodiret.
Oꝑatꝰ quippe: qͥ agit bonũ qđ p̃cipit᷑. Sed

Expanded text:
Unde magnopere oportet et bona semper agere, Unde magnopere oportet et bona semper agere, et ab ipsis nos bonis operibus caute in cogitatione custodire, ne si mentem elevant, bona non sint, quae non auctori militant, sedsi ex libris, licet non canonicis, sed tamen ad aedificationem Ecclesiae editis, testimonium proferamus. Eleazar namque in praelio elephantem feriens stravit, sed sub ipso quem exstinxit occubuit . Quos ergo iste significat quem sua victoria oppressit, nisi eos qui vitia superant, sed sub ipsa quae subigunt, superbiendo succumbunt? Quasi enim sub hoste quem prosternit moritur, qui de culpa quam superat elevatur. Pensandum ergo magnopere est quia bona prodesse nequeunt, si mala quae subrepunt non caventur. Perit omne quod agitur, si non sollicite in humilitate custoditur. Unde bradiso voluptatis, ut operaretur et custodiret . Operatur quippe qui agit bonum quod praecipitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas contra insidiantes inimicos mag
ingredit᷑. qͥundiq exclusus eẽ. uideba¬
tur. ẜ hariseus nãq qui intẽplo oraturꝰ
ascendit. ciuitatẽ m̃tis suę quanta mu
sideo. Qni p̃ misit. Grãs tͥ ago. Magna
certe munimina adhibuit. Sed ui¬
deamꝰ. ubi insidianti hosti inmunitũ
foram̃ reliquid. Suia nonsũ sic̃ publi¬
canꝰ iste. Ecce ciuitatẽ cordis sui insidi¬
antibꝰ hostibꝰ ꝑelationẽ aꝑuit: quã frus¬
tra ꝑ ieuiniũ ⁊ hele mosinas clausit. In¬
cassũ munita s̃ cȩtera: cũ locꝰ unꝰ dequo
hosti pater& aditus clausus non ÷. Grãs
recte agit: sedꝑuerse se suꝑ publicanũ
extulit. Ciuitatẽ cordis sui excollendo
ꝓdidit: quã abstinendo & largiendo
seruauit. Uicta ÷ ꝑabstinentiã gula.
destructa uentris ingluues: superata
est largitate tenatia. auaritia dep̃ssa.
Quibꝰ hoc laboribꝰ actũ credimꝰ : Sed. oh
quot labores uno uitio ꝑcussi cecidert̃:
quanta bona culpe gladio sunt ꝑ ẽpta.

Expanded text:
civitas contra insidiantes inimicos magningreditur qui undique exclusus esse videbatur. Pharisaeus namque ille, qui in templum oraturus ascendit, civitatem mentis suae quanta munsideo . Qui praemisit: Gratias ago tibi, magna certe munimina adhibuit. Sed videamus ubi insidianti hosti immunitum foramen reliquit: Quia non sum sicut publicanus iste . Ecce civitatem cordis sui insidiantibus hostibus per elationem aperuit, quam frustra per jejunium et eleemosynas clausit. Incassum munita sunt caetera, cum locus unus, de quo hosti patet aditus, munitus non est. Gratias recte egCivitatem cordis sui extollendo prodidit, quam abstinendo et largiendo servavit. Victa est per abstinentiam gula, destructa ventris ingluvies, superata est 622 largitate tenacia, avaritia depressa. Quibus hoc laboribus actum credimus? Sed o quot labores uno vitio percussi ceciderunt, quanta bona unius culpae gladio sunt perempta!
Abbreviated transcription (Latin):
sistat. Quãuis hoc intelligi ⁊ alit̾ potest.
N ã uia eiꝰ ñ inconuenient̃ accipit᷑ hoc ipsũ
qđ uenit adcor: seseq nob̾ intrinsecus
infundit. Locꝰ uero eius fit cor: ad qđ ue-¬
niens ꝑmanet. Dehac qͥppe uia illuis dr̃.
Uox clamantis in deserto. Parate uiã dño:¬
id ÷ incorde ur̃o uenienti sapientiȩ aditũ
reserate. Sic & alias dr̃. It̾ facite ei qͥascen¬
dit suꝑ occasũ. Suꝑ occasũ fuit dño as¬
cendere: ipsã mortẽ quã ꝑtulerat resur¬
gendo suꝑasse. Ait gͦ. Ei qui ascendit
suꝑ occasũ it̃ facite: id ÷ resurgenti dño
in ur̃is cordibꝰ ꝑfidẽ uiã p̃bete. Hinc
ioħi ꝑ spm̃ dr. Pre ibis ante faciẽ dñi:
parare iuas eius. Quisqͥs ⁊enĩ p̃dicando
a sordibꝰ uitioꝵ corda audientiũ mundat:
uenienti sapientie uiã pparat. Haba gͦ¬

Expanded text:
sistat. Quamvis hoc intelligi et aliter potest. Nam via ejus non inconvenienter accipitur hoc ipsum quod venit ad cor, seseque nobis intrinsecus infundit. Locus vero ejus fit cor, ad quod veniens permanet. De hac quoque via illius dicitur: « Vox clamantis in deserto: Parate viam Doin corde vestro venienti Sapientiae aditum reserate, sicut alias dicitur: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum fuit ascendere, ipsam mortem quam pertulerat resurgendo superasse. Ait ergo: Ei qui ascendit super occasum, iter facite; id est, resurgenti Domino in vestris cordiicitur: Praeibis ante faciem Domini parare vias ejus . Quisquis etenim praedicando a sordibus vitiorum corda audientium mundat, venienti sapientiae viam praeparat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
mȩcaberis: dixit. & non occides. Qđ si
non meclaberis. occidas aut̃: factus es
trans gressor legis. Cord̃ gͦ occłis cir¬
cũquaq porrectis. undiq nob̾ ad hi¬
benda custodia est. Unde recte qͦq
ꝑ salomonẽ dr̃. Onuĩ custodia serua
cortuũ: qm̃ exipso uita ꝓcedit. Dicturꝰ
enĩ custodiã. p̃misit om̃em : ut uidelic&
unꝰ quisq hinc inde se diligent̃ inspi¬
ciat. ⁊ qua diu in hac uita÷ cont᷑ spũales
inimicos macie se positũ sciat: ne mer-¬
cedẽ quã ꝑhas actiones collegit. ꝑ alias

Expanded text:
moechaberis, dixit, Non occides. Quod si non moechaberis, occidas autem, factus es transgressor legis . Cordis ergo oculis circumquaque porrectis, undique nobis adhibenda custodia est. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit . Dicturus enim custodia, praemisit omni, ut videlicet unusquisque hinc inde se diligenter inspiciat, et quandiu in hac vita est, contra spiritales inimicos in acie se positum sciat, ne merced
Abbreviated transcription (Latin):
notandũ uideo. ne ad ꝑferendã senten¬
ciã ũquã p̃cipites ex̃. de beamꝰ: ne teme¬
re indiscussa uidicemꝰ. ne quȩ liba mala
audita nos moueant: nepassim dicta
sine ꝓbatione credamꝰ. Qđ ꝓfecto ꝑ¬
petrare ꝑtimescimꝰ: si auctoris nr̃i sub¬
tilius facta pensamꝰ. Ipse qͥppe ut nos
a precipitata sencentie ꝓlatione com¬
pescerae: cũ omĩa nuda ⁊ aꝑta sint occłis
eiꝰ. mala tam̃ sodomȩ noluit audita ui

Expanded text:
notandum video ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne temere indiscussa judicemus, ne quaelibet mala audita nos moveant, ne passim dicta sine probatione credamus. Quod profecto perpetrare pertimescimus, si auctoris nostri subtilius facta pensamus. Ipse quippe ut nos a praecipitata sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audit
Abbreviated transcription (Latin):
bono oꝑe ꝓtegit: ⁊nullã partẽ actionis
suȩ peccato nudã reli̾qͥd. Nã qui in aliis
actionibꝰ iustus ÷ in aliis in uistus: qͣsi
hoc latus cooꝑuit: illud nudauit. Nec
iã bonas oꝑa: quȩ subortis aliis prauis
Qii inuno offenderit. multa bona ꝑdet.

Expanded text:
bono opere protegit, et nullam partem actionis suae peccato nudam relinquit. Nam qui in aliis actionibus justus est, in aliis injustus, quasi hoc latus cooperuit, illud nudavit; nec jam bona sunt opera quae subortis aliis pravis Qui in uno offenderit, multa bona perdet .
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ audiuimꝰ. quidsit in nob̾. cũ dr̃. Ecce
timor dnĩ. ipsa ÷ sapientia. Sed quia
ille ueracit̾ iuĩ diumni timoris intelligit.
qͥse acunctis prauis oꝑibꝰ eustodit: recte
subdit᷑. & recedere amalo. intelligentia.
sint. ipsa sacre historiȩ u̾ba testantur

Expanded text:
Dei audivimus quid sit in nobis, cum dicitur: Ecce Dei audivimus quid sit in nobis, cum dicitur: Ecce timor Domini, ipsa est sapientia. Sed quia ille veraciter vim divini timoris intelligit, qui se a cunctis pravis operibus custodit, recte subditur: Et recedere a malo, intelligentia. spiritu plena sunt, ipsa sacrae historiae verba testantur
Abbreviated transcription (Latin):
nitratꝰ: Quis nãq intelligat uł uerbũ
sine tꝑ̃r. uł speciẽ sine circũ seriptione:
Dicendũ gͦ erat aliquid: qđ de illa homo
cognoscera inse. Unde apte subdit᷑. Et
Sentia: ⁊ recedere amalo intelligentia.
Aesi aꝑte diceret᷑. Ad tema̾ ipsũ homore¬
uer tere: cordis tui secreta ꝑscrutare.
Sidiñ te timere dep̃hendis: ꝓfecto cons¬
tat. qr hac sapientia plenus es. Quãsi
adhuc cognoscere non potes quid sit
inse: iã cognoscis interĩ quidsit inte.
Quȩ enĩ apud se ab angłis metuit᷑: apd te
timor dñi uocat᷑. Q uia hanc hab̾e te
certũ ÷: si tuereͣdim incertũ non ÷
Hinc & iã ꝑ psalmistã dr̃. Initiũ sapientiȩ
timor dni. Quia tc̃ penitrare cor incoat:
cũ hoc extremi uiditii pauore ꝑ turbat.
Ad paruitatẽ igit᷑ nram diunꝰ sermo se
at trahit: sic̃ pat̾ cũ paruulo filio loqͥt᷑.
ut ab eo possit intelligi sponde balbutit.
Qiuia enĩ naturã sapientiȩ penstrare ñ
possumꝰ. quid sit inse: excondescensione

Expanded text:
 intelligat, vel verbum sine tempore, vel speciem sine circumscriptione? Dicendum ergo erat aliquid quod de illa homo cognosceret in se. Unde apte subditur: CAentia, et recedere a malo intelligentia.si aperte diceretur: Ad temetipsum homo revertere, cordis tui secreta perscrutare. Si Deum te timere deprehendis, profecto constat quia hac sapientia plenus es. Quam si adhuc cognoscere non potes quid sit in se, jam cognoscis interim quid sit in te. Quae enim apud se ab angelis metuitur, apud te timor Domini vocatur, quia hanc habere te certum est, si timere te Deum incertum non est. Hinc etiam per Psalmistam dicitur: Initium sapientiae, timor Domini ; quia tunc penetrare cor inchoat, cum hoc extremi judicii pavore perturbat. Ad parvitatem igitur nostram divinus sermo se attrahit: sicut pater cum parvulo filio loquitur, ut ab eo possit intelligi, sponte balbutit. Quia enim naturam sapientiae penetrare non possumus quid sit in se, ex condescensione
Abbreviated transcription (Latin):
Principes cessabant loqͥ: ⁊ digitũ suꝑ po¬
nebant ori suo. Uocẽ suã cohibebant¬
duces: & linga eoꝵ gut turi suo ad¬
herebat. Acsi aꝑte dicat. Cũ p̃dicare
mͥ uoce publica licuit: omis me qͥue
ritati non fuit sub iectꝰ expauit. Iilo
tur: prauis qͥbusq p̃dicatoribꝰ licentia
remias intuens ait. Sed ⁊ lamie nuda¬
uert maniã: lactauer̃ catulos suos.
Quid nãq lamias. nͥ hereticos appellat.
humanã quidẽ faciẽ. sed beluina ꝑ in¬
pietatẽ corda gestantes: Suitẽ mãmã
nudant: quia errorẽ suũ liberr p̃dicãt.
Tc̃ catulos lactant: quia male sequaces
paruuloꝵ animas. dũꝑuersa insinuant
ad impietatẽ nutriendo confirmant.

Expanded text:
nt loqui, et digitum superponebant ori suo. Vocem suam duces cohibebant, et lingua eorum gutturi suo adhaerebat. Ac si aperte dicat: Cum praedicare mihi voce publica licuit, omnis me qui veritati non fuit subjectus expavit. Illo tur, pravis quibusque praedicatoribus licentia nge ante Jeremias intuens, ait: Sed et lamiae nudaverunt mammam, lactaverunt catulos suos . Quid namque lamias, nisi haereticos appellat, humanam quidem faciem, sed belluina per impietatem corda gestantes? Qui tunc mammam nudant, cum errorem suum libere praedicant. Tunc catulos lactant, quia male sequaces parvulorum animas dum perversa insinuant, ad impietatem nutriendo confirmant.
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ beatificari se ab audientibꝰ sibiq testimo¬
nũ reddi a uidentibꝰ fatet᷑ beatꝰ iob: quał
lingue prauitas contͣ dic̃: aut insermo¬
ne laudabilis quihoc qđ loqͥt᷑ oꝑe n ostenđ.
Ut ig᷑ beatꝰ iobamicoꝵ suoꝵ increpatio¬
nibꝰ exactꝰ. utraq se habuisse ꝑhibeat:
se se ⁊uidentibꝰ &audientibꝰ uenerationi
quȩ auclierit oꝑe consumat. Ille ei tes¬
bene uuendo responda. Sc̃ãm &enĩ
eccłam ille ueracit᷑ iudet: cuiꝰ testat᷑

Expanded text:
Dum beatificari se ab audientibus, sibique testimonium reddi a videntibus fatetur beatus Job, qualis linguae pravitas contradicit; aut in sermone laudabilis, qui hoc quod loquitur opere non ostendit. Ut igitur beatus Job amicorum suorum increpationibus exactus utraque se habuisse perhibeat, sese et audientibus et videntibus venerationi quae audierit opere consummat. Ille ei tesbene vivendo respondet. Sanctam etenim Ecclesiam ille veraciter videt
Abbreviated transcription (Latin):
uuenes & ab scondebant᷑. Nunc astruit.
cor uiduȩ consolatꝰ sũ. Quanta discipli¬
na regiminis. ut ante eũ uiuenes abs¬
condant᷑: quanta mansuetudo piȩtatis.
ut ꝑeũ iuduarũ corda consolent᷑ . Sunt
nãq nulli. uta districti: ut om̃em ȩtiã
mansuetudinẽ benignitatis amittant:
& sunt nonnulli. ita mansueti. ut ꝑdãt
districti uira regiminis. Unde cunctis
rectoribꝰ utraq sũmoꝑe s̃ tenenda: ut
nec indiscipline iugore benignitatem
mansuetudinis. nec rur sũ inmansuetu¬
dine districtionẽ deserant disciplinȩ:
quatinꝰ nec ac̃passione pietatis obdures¬
cant. cũ cõtumaces corrigunt. nec disci¬
pline uigorẽ molliant. cũ in firmoꝵ
animos consolant᷑. Regat gͦ discipline
ugor mansuetudinẽ. ⁊ mansuetudo
orn& iugorẽ: & sic alterũ c̃mendetur
exaltero: ut nec iugor sit rigidus. nec
mansuetudo dissoluta. Hac aut̃ quȩ supͣ¬
exhiba: ⁊spualit̾ exhibere noncessat.
Nampauperem uociferantẽ lib̾at: con

Expanded text:
astruit: Cor viduae consolatus sum. Quanta disciplina regminis, ut ante eum juvenes abscondantur; quanta mansuetudo pietatis, ut per eum viduarum corda consolentur! Sunt namque nonnulli ita districti, ut omnem etiam mansuetudinem benignitatis amittant, et sunt nonnulli ita mansueti, ut perdant districti jura regiminis. Unde curectoribus utraque summopere sunt tenenda, ut nec in disciplinae vigore benignitatem mansuetudinis, nec rursum mansuetudine districtionem deserant disciplinae, quatenus nec a compassione pietatis obdurescant, quum contumaces corrigunt, nec disciplinae vigorem molliant, quum infirmorum animos consolantur. Regal ergo disciplinae vigor mansuetudinem, et mansuetudo ornet vigorem, et sic alterum commendetur ex altero, ut nec vigor sit rigidus, nec mansuetudo dissoluta. C. XV. Vera juexhibet, et spiritaliter exhibere non cessat. Nam pauperem vociferantem liberat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Cui quia sp̃italiter anima iuncta.ẽ: eo mortuo
uidua dr̃. Sed sc̃e aeccł̃iȩ uocib ex eiꝰresurrectione refouet᷑.
Magnam ergo consolationẽ cor uidue suscipit:
quando fidelis anima in uerbis deccłiae de aduentu
illius aliquid eui sp̃ualit̾ est conuincta cog¬

Expanded text:
Cui quia spiritaliter anima juncta est, eo mortuo Cui quia spiritaliter anima juncta est, eo mortuo vidua dicitur, sed sanctae Ecclesiae vocibus ex ejus resurrectione refovetur. Magnam ergo consolationem cor viduae suquando fidelis anima in verbis Ecclesiae de adventu illius, aliquid, cui spiritualiter est conjuncta, cog
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ ÷ regnũ cęloꝵ. & taliĩ pauperũ
factisumꝰ nimis. Pupillũ ił cui non:
ad utor lib̾at: dũ unus quisq mortuo
antiquo patre diabolo ad seȩ̃ xcełe sinũ
currens. in ea exhortationis adiutoriũ
inuenit: qui ĩ desideria mundi pse¬
quentis fugit. Potest pupilli nomine
fidelis quisq aciã ꝓpt̾ mortẽ bomipatris
in telligi: cuiꝰ ad tempꝰ uisione destitut᷑
ẽ. qͣuis solatio destitutꝰ non est. Beneditꝰ¬
tio etiã perituri suꝑ ea uenit: cũ pecca¬
toris interitũ p̃uenit. ⁊ eũ scĩs exhortati¬
onibꝰ a culpe fouea reducit. Unde serꝙ
tum est. Quiconuerti fecerit peccatorẽ
a morte: ⁊oꝑit multitu dinẽ peccatorũ.
Sienĩ magnę mercedis est amorte eriꝑe
carnẽ quandoq moriturã. quanti est
meriti amorte animã liberare. inceles¬
ti patria sinfine uicturã : Coraut̃ uiduȩ
consolat᷑: dũ fideli cuiq animȩ quia at̾naᷤᷤ
dnĩ retributiones narrat quasi uri sui bona ad memoriã reuocat

Expanded text:
st regnum coelorum . Et talium pauperum facti sumus nimis . Pupillum vero cui non est adjutor liberat, dum unusquisque, mortuo antiquo patre diabolo, ad sanctae Ecclesiae sinum currens, in ea exhortationis adjutorium invenit, qui jam desideria mundi persequentis fugit. Potest pupilli nomine fidelis quisque etiam propter mortem boni patris intelligi, cujus ad tempus visione destitutus est, quamvis solatio destitutus non est. Benedictio etiam perituri super eam venit, cum peccatoris interitum praevenit, et cum sanctis exhortationibtorem t operiet multitudinem peccatorum . Si enim magnae mercedis est a morte eripere carnem quandoque morituram, quanti est meriti a morte animam liberare, in coelesti patria sine fine victuram? Cor autem viduae consolatur, dum fideli cuique animae qui aeternas Domini retributiones narrat, quasi viri sui bona ad memoriam revocat.
Abbreviated transcription (Latin):
mero annorũ cõputata. Canis aut̃ sens
hominis: & ȩtas senectutis uita in macu¬
lata. Unde recte quoq ad moy sen dñs
sint. In quibꝰ quid aliud quã senectꝰ
cord̾ requirit᷑. cũtales iuibent᷑ eligi qͥ
senes sciunt᷑: Sienĩ senectꝰ meis cor¬
poris quereretur: a tantis sciri poterãt.
aquantis uideri. Dũ uͦ dr̃. quos tu nosti
qđ senes popłi sunt: ꝓfecto liquet. qr
assistunt : quia uigorẽ eiꝰ atq rectitu¬
dinẽ inmaturi formidant. grandeui
głificant. Leues quiq s̃ fuguint: gͣues
uero atq ꝑfecti. hanc uitȩ suȩ meritis
assurgendo uenerant᷑. Disciplinã qͥppe
illuis ꝑ fectidiligunt: in ꝑfecti rephen¬
dunt. Uident gͦ hanc uuenes. &
abscondunt᷑ : qͥa de p̃hendi insius oc¬
cultis actibꝰ metiuint. Senes uͦ assur¬
gentes stant: qr ꝑfecti quiq ex humi¬
litate indicant quantũ inbona oꝑatio¬
ne ꝓfecer̃. Sed quia hec desius loqͥtur:¬

Expanded text:
tata. Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Hinc est ergo quod ad Moysem Dominus sint ; in quibus quid aliud quam senectus cordis requiratur, cum tales jubentur eligi qui senes sciuntur? Si enim senectus in eis corporis quaereretur, a tantis sciri poterant, a quantis videri. Dum vero dicitur: Quos tu nosti quod senes populi sunt, profecto liquet quia assistunt, quia vigorem ejus atque rectitudinem immaturi formidant, grandaevi glorificant. Leves quique sunt, fugiunt; graves vero atque perfecti hanc vitae suae meritis assurgendo venerantur. Disciplinam quippe illius perfecti diligunt, imperfecti reprehendunt. Vident ergo hanc juvenes et absconduntur, quia deprehendi in suis occultis actionibus metuunt. Senes vero assurgentes stant, quia perfecti quique ex humilitate indicant, quantum in bona operatione profecerunt. Sed quia haec de suis loq
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. Qiihoc loco alii duces intelligi
uł principes possunt. nͥ hereticȩ pra¬
uitatis auctores : Deqͥbꝰ ꝑ psalmistã¬
dr̃. ẜ ffusa ÷ contentio suꝑ principes aoꝵ
& seduxer̃ eos in inuio ⁊ non inuia.
psi &̃ enĩ dũdispensationẽ dnĩ ꝑuerse
int̾ p̃tari non metuunt: ꝓfecto plebes
inuiũ trahunt. Suꝑquos recte quoq
effusa contentio dr̃: quia suis sibi ui¬
cissim alligationibꝰ contͣ dicunt. Arriꝰ
qͥppe tres ꝑsonas indiuinitate suscipienᷤ.

Expanded text:
 Qui hoc loco alii duces intelligi vel principes possunt, nisi haereticae pravitatis auctores? De quibus per psalmum dicitur: Effusa est contentio super principes eorum, et seduxerunt eos in invio, et non in via. psi etenim dum dispensationem Dei perverse interpretari non metuunt, profecto plebes invium trahunt. Super quos recte quoque effusa contentio dicitur, quia suis sibi vicissim allegationibus contradicunt. Arius quippe tres personas in divinitat
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. Atcont᷑ iouinianꝰ quia concedi
conuigia cognouit. uirguntatis mun¬
diciã despex̃. Unde fit. ut sẽꝑ hereticiᷤᷤ
ꝑuersa intelligentia confusis. uicissim
sibieoꝵ neqͥtia & inculpa concorda: &
insententia discrep&. At contͣ scã ac¬
clesia ꝑmedias utrarũq partiuĩ lites
ordinata pace gradit᷑ : ⁊ sicscit superiora
bona suspicere. ut nouerit ȩtiam in¬
feriora uenerari. quatinꝰ nec sũma
xquet infimis. nec rursũ ina des¬
piciat cũsũma uenerat᷑. Nc̃ gͦ hereti¬
non ratione uocis se reprimi sed iuir¬
tutis manu significant. Uocẽ suam
duces cohibent: quia nimirũ hi qui
post se errantes popłos trahere conant᷑.
ne loqͥ ꝑ uersa nunc audeant. ⁊ aucto.¬
ritatis frenant᷑ pondere. & uirtute
rationis. Quoꝵ linga suogutturi ad
cuncta quȩ cont᷑ uerã fidẽ ꝓponere
falsa moluint᷑. Hoꝵ gͦ tẽpoꝵ̾. sequen¬
ti tribulatione depssa reminiscens accła.
deplorat. dicens. Quando ꝓcedelũ ad

Expanded text:
i conjugia cognovit, virginitatis munditiam despexit. Unde fit ut semper haereticis perversa intelligentia confusis, vicissim sibi eorum nequitia et in culpa concordet, et in sententia discrepet. At contra sancta Ecclesia per medias utrarumque partium lites 619 ordinata pace graditur, et sic scit superiora bona suscipere, ut noverit etiam inferiora venerari, quatenus nec summa aequet infimis, nec rursum ima despiciat, cum summa veneratur. Nunc ergo haeretinon ratione vocis se reprimi, sed virtutis manu significant. Vocem suam duces cohibent, quia nimirum hi qui post se errantes populos trahere conantur, ne loqui perversa nunc audeant, et auctoritatis frenantur pondere, et virtute rationis. Quorum lingua suo gutturi adhcuncta quae contra veram fidem proponere falsa moliuntur. Horum ergo temporum, sequenti tribulatione deprehensa, reminiscens Ecclesia deplorat, dicens: Quando procedebam ad
Abbreviated transcription (Latin):
tis portã ꝓcedit: qr ut adituĩ cȩlestis
regni ꝑcipiat. inscis se actionibꝰ exerit.
Cui inplatea parat᷑ cathedra: qͥa in
magnȩ auctoritatis latitudine sui
magisteriĩ exhib& libertatẽ. Quȩ
enĩ recta quȩ sentit publica uoce
p̃dicat. quasi inplatea cathedrã sedet.
cũnullũ de sua p̾dicatione metuit.
nullus p̃ssa t̾roribꝰ se subsilentio abs¬
condit. An ñ inpublico ad docendũ
p̃sidet. quã simul ⁊ seneiendi ueritas
& docendi potestas fuleit: Sedeũ ad
portã ꝓceder&. ⁊inplatea cathedran
sederet: quid a leuibꝰ quid ue agͣuibꝰ
ageretur ad iuingit: dicens. Uidebant

Expanded text:
tis portam procedit, quia ut aditum coelestis regni percipiat, in sanctis se actionibus exerit. Cui in platea paratur cathedra, quia in magnae auctoritatis latitudine sui magisterii exhibet libertatem. Quae enim recta quae sentit publica voce praedicat, quasi in platea cathedram sedet, cum nullum de sua praedicatione metuit, nullius pressa terroribus, se sub silentio abscondit. An non in publico ad docendum praesidet, quam simul et sentiendi veritas, et docendi potestas fulcit? Sed cum ad portam procederet, et in platea cathedram sederet, quid a levibus, quidve a gravibus ageretur, adjungit dicens: CAPUT