comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuii aic e oc̃. ⁊ latine translatꝰ
est in cõmixtũ. quẽ nos possumꝰ
uulgus ignobile ⁊ de diuersis
gentib hinc inde pplm congre¬
gatum intelligere. id est. ñ ci-¬
ues s ꝑegrinos: unde ⁊ ppłs isrł
qui egrediebat᷑ de egypto. Nõ¬
gentium habuisse narrat᷑. E
hic gͦ ut ita dicam nuxtitiꝰ ni¬
niue confert᷑ exilienti atchelibo
⁊ locustȩ quȩ in die frigoris eo
qd̃ auolare ñ possit resideat in
sepe. et postea orto sole. ⁊ illius
ardore calefacta. exiliat. et ad
alias regiones auolans. nequa¬
quã memin̾it sepis. in qua
tempore frigoris seclerat. Hec
facilius possit intelligi. dicta
sint. Ceterũ dubitare ñ pot̾is
multitudinẽ hoĩum qui ꝑ
latã uiã ꝑgens uersatur in
mundo bruchũ dicere. cũ ui¬
deris eos totos t̾rȩ deditos. sen¬
tentiȩ leuitate huc illuc q
discurrere. & ad sublimiora
uolare ñ posse. Cerne romã &
constantinopolim. cũ pͥori no¬
mine inopiam pͥstinã cõmu¬

Expanded text:
translatus est in commixticium, quem nos possumus vulgus ignobile, et de diversis gentibus hinc inde populum congregatum intelligere, id est, non cives, sed peregrinos. Unde et populus Israel qui egrediebatur ex Aegypto πhabuisse narratur. Et hic ergo, ut ita dicam, mixticius Ninive, confertur exsilienti attelabo et locustae, quae in die frigoris eo quod avolare non possit, resideat in sepe, et postea, orto sole, et illius ardore calefacta exsiliat, et ad alias regiones avolans, nequaquam meminerit sepis, in qua tempore frigoris sederat. Haec facilius possit intelligi, dicta sint. Caeterum dubitare non poteris, multitudinem hominum, quae per latam viam pergens, versatur in mundo, bruchum dicere, cum videris eos totos terrae deditos, sententiae levitate huc illucque discurrere, et ad sublimiora volare non posse. Cerne Romam et Constantinopolim cum priori nomine inopiam pristinam commu
Abbreviated transcription (Latin):
re principiũ. posito eoꝵ testi¬
monio. cepte explanationis or¬
dinẽ sequar.Lxx. Bruchꝰ
irruit ⁊ auolauit: exiliuit
quasi atthelibꝰ cõmixtitus: si¬
cut locusta quȩ ascendit suꝑ
sepẽ in die gelu. Sol ortus ẽ &
do niniue. absq rectore. sine
ordine. hinc inde cõmixta: et
quocunq impetꝰ tulerit ruers.
brucho comparari paruo ani¬
mali ⁊ innum̾abili. et qui mo¬

Expanded text:
 posito eorum testimonio, coeptae explanationis ordinem sequar. 581 LXX: Bruchus irruit, et evolavit: exsilivit quasi attelabus commixticius tuus, sicut locusta quae ascendit super sepem in die gelu: sol ortus est edo Ninive absque rectore, sine ordine hinc inde commixta, et quacumque impetus tulerit ruens, brucho comparari, parvo animali et innumerabili, et qui mo
Abbreviated transcription (Latin):
am in fenestris. Hic in portis asse-¬
res demonstrari. & has ipsas ad
sensus referes. Sciens enĩ sermo
diuinꝰ duplices ẽẽ sensus: ad
distinctionẽ maloꝵ sensuũ. in
ꝓuerbiis ait. Sensum diuinũ
inuenies. Sensum autẽ hic ñ
accipias ꝓ animo ⁊ mente quȩ

Expanded text:
am in fenestris, hic in portis asseres demonstrari, et has ipsas ad sensus referes. Sciens enim sermo divinus duplices esse sensus, ad distinctionem malorum sensuum, in Proverbiis ait: Sensum divinum invenies. Sensum autem hic non accipias pro animo et mente, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dimittet sedem ⁊ loca sua quib
tempore frigoris inherebat: & ad
meliora conu̾sa pͥoris sedis ñ recor¬
dabit᷑. Qd̃ autẽ generaliter de iu¬
dicii tempore diximꝰ. et nunc ex
parte intelligi potest: ut ꝑ erudi¬
tos ⁊ doctos uiros. huiꝰcemodi locu
stis iusticiȩ lumen oriatur solis.
et relinquentes spinas suas. in
purum ⁊ lib̾um transeant uo¬
latũ. Dormitauer̃t pastores tui
rex assur : sepelientur pͥncipes
tui. Disꝑsus est ppłs tuus super

Expanded text:
dimittet sedem et loca sua, in quibus dimittet sedem et loca sua, in quibus tempore frigoris inhaerebat; et ad meliora conversa, prioris sedis non recordabitur. Quod autem generaliter de judicii tempore 583 diximus, et nunc ex parte intelligi potest, ut per eruditos et doctos viros hujuscemodi locustis solis justitiae lumen oriatur; et relinquentes spinas suas, in purum et liberum transeant volatum. Dormitaverunt pastores tui, rex Assur: sepelientur principes tui, dispersus est populus tuus super
Abbreviated transcription (Latin):
phariseos q eorum ⁊ saduceos.
et eccłiȩ multiplices hereses: &
uidebimꝰ atthelibũ a t̾ra se pa¬
lulũ eleuantẽ. et locustam uo¬
lantẽ quidẽ s ñ pleno cursu:
& quia ñ habeat calorem solis
iustitiȩ. frigentẽ in dñi caritate.
sedere in spinosis sepib. Om̃ia
enim doginata eorum cũ fri¬
geant ⁊ uolare ñ possint: sedẽ
sibi ⁊ requiẽ int̾ aristotilis et
chrisippi spineta repperiunt. In¬
de eunomiꝰ ꝓfert. Qd̃ natũ est:
ñ fuit ante quã nasceret᷑. Inde
manicheus ut dm̃ a conditio¬
ne maloꝵ liberet.: alt̾um ma¬
li inducit auctorẽ. Inde noua¬
tus subtrahit ueniã : ut tollat
penitentiã. Et ut semel breui
cuncta concludã sermone: de
illis fontib uniu̾sa dogmata¬
⁊ argum̃tationũ suarũ riuuloᷤᷤ
trahunt: ita ut loca quoq ipsa
de quib argum̃ta sumunt᷑ to¬
pica suꝑscripserint. Hec gͥ locu¬
sta quȩ nunc sedet in sepib. cũ
iudicii tempus aduen̾it. ⁊ mun¬
dus ad ortum solis incaluerit.¬

Expanded text:
rum, et Sadducaeos, et Ecclesiae multiplices haereses, et videbimus attelabum a terra se paululum sublevantem, et locustam volantem quidem, sed non pleno cursu: et quia non habeat calorem solis justitiae, frigente in Deum charitate, sedere in spinosis sepibus. Omnia enim dogmata eorum, cum frigeant, et volare non possint, sedem sibi et requiem inter Aristotelis et Chrysippi spineta reperiunt. Inde Eunomius profert: Quod natum est, non fuit antequam nasceretur. Inde Manichaeus ut Deum a conditione malorum liberet, alterum mali inducit auctorem. Inde Novatus subtrahit veniam, ut tollat poenitentiam. Et ut simul brevi cuncta concludam sermone, de illis fontibus universa dogmata argumentationum suarum rivulos trahunt, ita ut loca quoque ipsa de quibus argumenta sumuntur, τοπικὰ superscripserint. Haec igitur locusta quae nunc sedet in sepibus, cum judicii tempus advenerit, et mundus ad ortum  Al. ab ortu solis incaluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uectiũ. hostes qui ꝑ portas
sensuũ tuoꝵ conabant᷑ irrũꝑe.
ꝓhibere posset ⁊ repellere: hoc
babylonio igne succensum ẽ.
Necnon aquam munitionis
attrahe tibi. De sermone cłĩ di¬
citur ut circundet sibi quasi
murũ firmissimũ. scͥpturarũ
doctͥnam atq rationẽ : ne ad
intĩora eiꝰ possit hostis irrũꝑe
Obtine inquit munitiones tuas.
Quicqͥd habes in te ꝑ naturã bo¬
nũ. ⁊ optimũ. conditoris in te
seruet exordium. Hoc infelix
anima niniue in defensionẽ

Expanded text:
nem vectium, hostes qui per portas nem vectium, hostes qui per portas sensuum tuorum conabantur irrumpere, prohibere posset et repellere, hoc Babylonio igne succensum est. Nec non, 580 aquam munitionis attrahe tibi, de sermone Dei dicitur, ut circumdet sibi quasi murum firmissimum Scripturarum doctrinam atque rationem, ne ad interiora ejus possit hostis irrumpere. Obtine, inquit, munitiones tuas. Quidquid in te habes per naturam bonum, et optimi conditoris in te servat exordium, hoc infelix anima Ninive, in defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
syon. Quando uid̃is amatorem
uoluptatũ magis quã amatorẽ
dĩ. ⁊ luxuriȩ deditũ: statĩ d̾ eo di¬
cito. Inimicis suis aꝑuit portas
t̾rȩ suȩ. Non enĩ amicis animȩ
suȩ: s inimicis aꝑiunt portas
t̾re niniue. Qd̾ si et hi qui pͥncipes
putant᷑ in ppło eadem fecerint
de his qͦ dicere ñ timebis. du¬
ces ppłi mei de domo delitiaꝵ
eiecti sunt. Si autẽ uideris eoᷤ
uoluptatib ⁊ hinc inde ambi¬
ente luxuria p̃peditos. nullã
habere miscdiam in pauꝑes.
nec de ppło dĩ ẽẽ sollicitos: ap-¬
tabis eis qd̃ sequit᷑. Qui dormi¬
unt suꝑ lectos eburneos.⁊ fru¬
unt᷑ uoluptate in stratis suis:
qui comedunt hedos de gregib
& uitulos lactentes de armen¬
tis: qui bibunt defecatum ui-¬
num. ⁊ pͥmis unguentis deli¬
buti sunt : et ñ patiebant᷑ qͥc¬
quã suꝑ contͥtione ioseph. Por¬
ro qd dicit᷑ comedet ignis uecꝰ¬
tes tuos : huiꝰ scemodi ẽ. Si qͥd
naturalis bomi in anima tua

Expanded text:
Sion . Quando videris amatorem voluptatum magis quam amatorem Dei, et luxuriae deditum, statim de eo dicito: Inimicis suis aperuit portas terrae suae, non enim amicis animae suae, sed inimicis aperiunt portas terrae Ninive. Quod si et hi qui principes putantur in populo, eadem fecerint, de his quoque dicere non timebis: Duces populi mei de domo deliciarum suarum ejecti sunt. Si autem videris eos voluptatibus, et hinc inde ambiente luxuria praepeditos, nullam habere misericordiam in pauperes, nec de populo Dei esse sollicitos, aptabis eis quod sequitur: Qui dormiunt super lectos eburneos: et fluunt voluptate in stratis suis: qui comedunt haedos de gregibus, et vitulos lactentes de armentis: qui bibunt defaecatum vinum, et primis unguentis delibuti sunt; et non patiebantur quidquam super contritione Joseph . Porro quod dicitur: Comedit ignis vectes tuos, hujuscemodi est: Si quid naturalis boni in anima tua
Abbreviated transcription (Latin):
ninue corporales sensus intel¬
ligunt᷑ : portȩ autẽ ierłm celestis.
om̃is sensus diuinꝰ & de suꝑnis
ueniens. Has portas ninuie a¬
peruit ppłs eius ꝑ uisum ⁊ au¬
ditum. & om̃s reliquos sensus.
quasi ꝑ latam ⁊ spaciosam ui¬
am quȩ ducit ad mortẽ. corpo¬
rales querens uoluptates. quib
claudunt homines d̃i portas
suas. obturantes aures ne
audiant iudiciũ sangui¬
nis. claudentes oculos suos ne
uideant iniqͥtatem. obturantes
nares ne unguenta pͥma in effe¬
minationẽ animȩ suȩ. odoresq
suscipiant: claudentes os gulȩ
uentri rapido. ⁊ a tactu molli re¬
trahentes manus suas. ne ad li¬
bidinẽ uenter exestuans. in fe¬
mineos ardentẽ animã cogat
amplexus. Qui autẽ homines di
sunt. aꝑiunt sensus suos. idest
portas celestis ierłm. ut ad eas
ingrediat᷑ sermo dĩ. Malarũ
portaꝵ illud exemplum ẽ. qͥ ex¬
altas me de portis mortis : bo

Expanded text:
ales sensus intelligantur: portae autem Jerusalem coelestis, omnis sensus divinus et de supernis veniens. Has portas Ninive aperit populus ejus per visum et auditum, et omnes reliquos sensus, quasi per latam et spatiosam viam quae ducit ad mortem , corporales quaerens capere voluptates, quibus claudunt homines Dei portas suas, obturantes aures, ne audiant judicium sanguinis, claudentes oculos suos ne videant iniquitatem, obturantes nares, ne unguenta prima in effeminationem animae suae odore suscipiant: claudentes os gulae, et ventri avido, et a tactu molli retrahentes manus suas, ne ad libidinem venter exaestuans, in femineos ardentem animam cogat amplexus. Qui autem homines Dei sunt, aperiunt sensus suos, id est, portas coelestis Jerusasalem, ut ad eos ingrediatur sermo Dei. Malarum portarum illud exemplum est: Qui exaltas me de
Abbreviated transcription (Latin):
earum depascar. ⁊ cõmouebo ci-¬
uitates quȩ habitant᷑: et dicat᷑
ei. Olucifer qui mane oriebariͤ
qui mittebas igniculos tuos ad
cunctas gentes: quomͦ cecidisti¬
⁊ in t̾ram contritus es: Destru¬
cta ẽ niniue ciuitas tua specio¬
sa ⁊ potens. in qua tantũ tibi
imꝑium p̃sumebas. ut filio qͦq
dei auderes dicere. hec om̃ia tra¬
dita sunt mͥ: si ꝓcidens adora¬
ueris me: dabo tibi ea. Dormita¬
uerunt pastores ⁊ reguli tui. qͥ
ñ pascebant homines in salutẽ.
s nutͥebant eos int̾fectioni tuȩ:
ut saginatiores hostias deuora¬
res. Om̃is ppłs tuus ⁊ turba
populoꝵ quȩ te quondã colebat
deseruit te ⁊ urbem tuã. & con

Expanded text:
earum depascar, et commovebo ciearum depascar, et commovebo civitates quae habitantur , et dicatur ei: O Lucifer, qui mane oriebaris, qui mittebas igniculos tuos ad cunctas gentes: quomodo cecidisti in terram, et contritus es ? Destructa est Ninive civitas tua speciosa et potens, in qua tantum tibi imperium praesumebas, ut Filio quoque Dei auderes dicere: Haec omnia tradita sunt mihi: si procidens adoraveris me, dabo tibi ea . Dormitaverunt pastores et reguli tui, qui non pascebant homines in salutem, sed nutriebant eos interfectioni tuae, ut saginatiores hostias devorares. Omnis populus tuus et turba populorum, quae te quondam colebat, deseruit te et urbem tuam, et con
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ obscurũ uulnus tuum:
nec talis plaga quȩ medici pos¬
sit curari manu. Om̃s qui ni
re seminecem. & in suo sanguine
uolutari. uel stupebunt ꝓpter
rei magnitudinẽ ⁊ insꝑatum
nuntiũ. et compͥment manus
suas: uel certe ꝓ magnitudine
gaudii insultantes tibi applau¬
dent manib . & quodã gaudii
strepitu concrepabunt. Nullus
enĩ est qui possit suꝑ te dolere¬
et eu̾siomi ⁊ uulm̾ tuo donare la¬
pulchre transierit. N enĩ potest
malitia regis assyrii: in hostib
eiꝰ iugit̾ ꝑmanere. Hucusq hy¬
storiȩ ordo textus sit. Debemꝰ
autẽ ⁊ iuxta hebraicum ante ꝙͣ.
editionẽ. lxͣx. disseramꝰ. in illis
enĩ longe alius ⁊ diu̾sus ẽ sensus.
paululum ab hystoria in subh¬
mi conscendere. & docere qd̵ in
ad diabolum fiat. sensum magnũ
pͥncipem assyrioꝵ. qui quondã
głabundꝰ dixerat. fortitudine fa¬
ciam ⁊ sapientia intellectus
auferam t̾minos gentiũ. ⁊ ures

Expanded text:
Non est obscurum vulnus tuum, Non est obscurum vulnus tuum, nec talis plaga quae medici possit curari manu. Omnes qui Nire seminecem, et in suo sanguine volutari, vel stupebunt propter rei magnitudinem, et insperatum nuntium, et compriment 584 manus suas, vel certe prae magnitudine gaudii insultantes tibi applaudent manibus et quodam gaudii strepitu concrepabunt. Nullus enim est qui possit super te dolereeversioni et vulneri tuo donare lapulchre transierit: non enim potest malitia regis Assyrii in ostibus ejus jugiter permanere. Hucusque historiae ordo sit textus. Debemus autem et juxta Hebraicum, antequam editionem Septuaginta disseramus in illis enim longe alius et diversus est sensus, paululum ab historia in sublime conscendere, et docere quod in ad diabolum fiat, sensum magnum, principem Assyriorum, qui quondam gloriabundus dixerat: Fortitudine faciam, et sapientia intellectus auferam terminos gentium, et vires
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiũ tuũ. plaudent manib
suꝑ te: quia suꝑ quẽ ñ irruit
malicia tua semꝑ Non mirũ
si dormitauer̃t̃ pastores tui orex
assur. qui dñatus es niniue. ⁊ se¬
peliant᷑ uel uagent᷑ pͥncipes tui.
reguli scilicet. ⁊ om̃ium gentium
duces. qui tibi antea seruiebant.
cum ppłs tuus mulieres fuerint
in medio ciuitatis tuȩ. ⁊ inimiceᷤ
tuis aꝑtȩ sint portȩ eius. & om¬
nis multitudo suꝑ murũ sedeis
locustȩ sit comparata. quȩ qͣsi
incalescente sole. sic ad aduen
ꝓpugnaculis ⁊ immicis terga
uerterit: nec inuentus ẽ locus
eius. Irato itaq deo quia ppłm
etꝰ uastaueras o assur. ⁊ subli¬
maueras usq ad celum nidũ
tuũ. unde ⁊ magnus sensus
diceris. destructa ẽ ciuitas tua.
et cunctis pͥncipib int̾fectis qͥ
resistere pot̾ant aduersariis
reliquus ppłs tuus imbellis ⁊
ignobilis disꝑsus est in montib.
et nemo de ducib inueniri po¬
test qui congreget eos ⁊ de col¬
lectis rursum cogat exercitum.

Expanded text:
tuum, plaudent manibus super te, quia super quem non irruit malitia tua semper? Non mirum est, si dormitaverunt pastores tui, o rex Assur, qui dominatus es in Ninive, et sepeliantur, vel vagentur principes tui, reguli scilicet, et omnium gentium duces, qui tibi antea serviebant: cum populus tuus mulieres fuerint in medio civitatis tuae; et inimicis tuis apertae sint portae ejus, et omnis multitudo super murum sedens locustae sit comparata, quae quasi incalescente sole, sic adventum propugnaculis, et inimicis terga verterit, nec inventus sit locus ejus. Irato itaque Deo, quia populum ejus vastaveras, o Assur, et sublimaveras usque in coelum nidum tuum, unde et magnus sensus diceris, destructa est civitas tua. Et cunctis principibus interfectis, qui resistere poterant adversariis, reliquus populus tuus imbellis et ignobilis dispersus est in montibus, et nemo de ducibus inveniri potest qui congreget eos, et de collectis rursum cogat exercitum.
Abbreviated transcription (Latin):
ro dente consumet: et quasi
bruchus uolatu ꝑdito. ⁊ gra-¬
uatus pondere suo. ita et tu
grauata onere peccatoꝵ de¬
traheris in t̾ram. Igitur ne tali¬
a ⁊ tanta patiaris. multiplica¬
re ut bruchus. et quantum il¬
le habet num̾um tantas tu
habeto uirtutes. Quȩ enĩ mul
tias congregasti. debes multi-¬
tudinẽ pecc̃oꝵ multitudine ex-¬
equare uirtutũ. Supra iuxta
hebraicum usq ad illum locũ
uenerã. ubi dicit᷑. sol ortus ẽ. et
auolauert̃. ⁊ ñ ẽ cognitꝰ locus e¬
fuerint. ⁊ qͥd mͥ ui

Expanded text:
i bruchus volatu perdito: et gravatus pondere suo: ita et tu gravata onere peccatorum, detraheris in terram. Igitur ne talia et tanta patiaris, multiplicare ut bruchus, et quantum ille habet numerum, tantas tu habeto virtutes. Quae enim multtias congregasti, debes multitudinem peccatorum multitudine exaequare virtutum. Supra juxta Hebraicum usque ad illum locum veneram, ubi dicitur: Sol ortus est, et avolaverunt: et non est cognitus locus ef
Abbreviated transcription (Latin):
apud consulares uiros et machade¬
mia plausus excitate consueuerat.
te matrona de philosophia disputa-¬
re. Quid referam catonis filiam. bru-¬
ticoniugem ÷ cuius uirtus facit. ne
patris maritiq constantiã tantoꝑt
mirem᷑: Plena ẽ hystoria tam greca
qͣm latina uirtutib feminarũ: et
que integros libros flagitet. Michi
tantũ quia aliud oꝑis incũbit infi¬
ne ꝓlogi dixisse sufficiat. dñm resur¬
gentẽ pͥmũ apparuisse mulierib et
rent uiri ñ querere quẽ fragilior se

Expanded text:
apud consulares viros et in Acadeapud consulares viros et in Academia plausus excitare consueverat, te matrona, de philosophia disputare. Quid referam Catonis filiam, Bruti conjugem, cujus virtus facit ne patris maritique constantiam tantopere miremur? Plena est historia tam Graeca quam Latina virtutibus feminarum, et quae integros libros flagitent  Al. flagitet. Mihi tantum, quia aliud operis incumbit, in fine prologi dixisse sufficiat, Dominum resurgentem primum apparuisse mulieribus , rent viri non quaerere, quem jam fragilior se
Abbreviated transcription (Latin):
Intequam sophoniam
aggrediar qͥ nonus ẽ in or¬
dine duodecĩ ꝓpħarũ: res¬
pondendũ uidetur his
opaula et eustochiũ. Qui si sciret ol¬
dam uiris tacentib ꝓph̾asse. et debbo¬
rain udicẽ pariter et ꝓpheten hostes
isrł. barach timente supasse : et iu¬
dith et hester in typo eccłie. et occidis¬
se aduersarios. et ꝑiturũ isrł de ꝑi¬
culo lib̾asse: nũqm post tergũ meũ
manũ curuarent in ciconiam. Cacep
de anna et h elẏsabeth et ceteris scĩs
mulierib: quarũ uelut sycd̃ii migni¬
culos. clarũ mariȩ lum̃ abscondit. Nd̃
gentiles feminas ueniã: ut et apud se¬
culi philosophos uideant animarũ
differentias queri solere ñ corpoꝵ. Pla-¬
to inducis aspasiã disputantẽ :s a-¬
phocũ pindaro scribitur et alct̃ eo: the¬
misto inter sapientissimos greciȩ ꝑhi¬
losophat᷑: corneliam graᷤcoꝵ ide ue¬
stram tota romanȩ urbis turba mi¬
rat᷑: carneades eloquentissimꝰ pbilo¬
sophoꝵ. acutissimus rethorum. qui

Expanded text:
ntequam Sophoniam aggrediar, qui nonus est in ordine duodecim prophetarum, respondendum videtur his o Paula et Eustochium. Qui si scirent Oldam, viris tacentibus, prophetasse, et Debboram judicem pariter et propheten, hostes Israel, Barac timente, superasse : et Judith et Esther, in typo Ecclesiae, et occidisse adversarios, et periturum Israel de periculo liberasse: numquam post tergum meum manum curvarent in ciconiam. Taceo de Anna et Elisabeth, et caeteris sanctis mulieribus, quarum velut siderum igniculos, clarum Mariae lumen abscondit. Ad gentiles feminas veniam, ut et apud saeculi philosophos videant animorum differentias quaeri solere, non corporum. Plato inducit Aspasiam disputantem: Sappho cum Pindaro scribitur, et Alcaeo: Themista inter sapientissimos Graeciae philosophatur: Corneliam Gracchorum, id est, vestram, tota Romanae urbis turba miratur: Carneades eloquentissimus philosophorum, acutissimus rhetorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ac tribuni apłi sunt: et om̃s apłici uiri
atq doctores. qui xp̃i exercitui p̃fuer̃t.
Qui nolunt sibi alios inuenire. nisi eos
qͥ habitent in ierłm uisione pacis: et ha¬
bitent in dño oĩpotente dõsuo. De his
ducib paulus apłs fuit: qͥmuenit ti

Expanded text:
ac tribuni apostoli sunt, et omnes apostolici viri ac tribuni apostoli sunt, et omnes apostolici viri atque doctores, qui Christi exercitui praefuerunt, qui nollent sibi alios invenire nisi eos qui habitent in Jerusalem, visione pacis, et qui habitent in Domino omnipotente Deo suo. De his ducibus Paulus apostolus fuit, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ dñs lum̃ eternũ. Hecẽ grauissims la¬
ꝑidis laceratio: qmͣ in aduersarios suos
qͥ ierłm leuare et uexare conati st̃ dñs
cõminat᷑. Et dicent duces iuda m¬
cordesuo. Confcrtent᷑ mͥ habitatores ierłm:
in dño exercituũ dosuo. Lxx. Et di¬
b suis. Inueniemꝰ nobis qͥ habitent ierłm:
oculos suos suꝑuidã. et ꝑcusserit omnes
cquos gentiũ cecitate: duces iuda de quo
supͣdictũ ẽ. s ec iuda erit in obsidione
contraierłm. uota facient in cordib sił.
quia libere loqͥ ñ audebt̃ ut uincat ierłm:
et uictus uidas cũ hostib uicat cũ qui-¬
bus sus. P eo qd̾ nos diximꝰ confortent᷑
idẽ inueniemꝰ nobis ⁊ in hebraico scͥptũ
moy. id ẽ confortam: ut sit sensus. Opta¬
bunt chiliarci et tribuni. ac duces uida.
ec facient uota in abscondito m̃tis ar¬
chano: ut dñs confortet habitatores
ierłm in dño dosuo. et uincat aduer-¬
sariossuos. Iuxta tropologĩa: ducẽs

Expanded text:
tibi Dominus lumen aeternum . Haec est gravissimi latibi Dominus lumen aeternum . Haec est gravissimi lapidis laceratio, quam in adversarios suos, qui Jerusalem levare et vexare conati sunt, Dominus comminatur. Et dicent duces Juda corde suo: Confortentur mihi habitatores Jerusalem in Dbus suis: Inveniemus nobis, qui habitant Jerusalem, oculos suos super Judam, et percusserit omnes equos gentium caecitate, duces Juda, de quo supra dictum est: Sed et Judas erit in obsidione contra Jerusalem, vota facient in cordibus suis, quia loqui libere non audebunt, ut vincat Jerusalem, et victus Judas cum hostibus vincat cum cibus suis. Pro eo quod nos diximus: confortentur οῖς, inveniemus nobis; in Hebraico scriptum μοι, id est, conforta mihi, ut sit sensus: Optabunt chiliarchi, et tribuni, ac duces Juda, 899 ac vota facient in abscondito mentis arcano, ut Deus confortet habitatores Jerusalem in Domino Deo suo, et vincant adversarios suos. Juxta tropologiam, duces
Abbreviated transcription (Latin):
ne uertent᷑ in amentiã. Et suꝑ domũ ii¬
da qͥ contra meropolim sũa facere aliqͥi
cogebant᷑. aꝑiet dñs oculos suos. ut er
misereat᷑: et eos dignos suo faciat ape¬
tu. ocłcꝵq suor illustret lumine. mñs
autẽ equos ppłoꝵ: eterna ꝑcutiet am¬
te. Qui spũalit̃ equi intelligendist
supradiximꝰ. Fallax equus in salutẽ: e
hi incurrib et hi in equis: et cetera hs
similia. Ascensores qͦq eoꝵ: uel demont
uel falsos magistros diximꝰ. Qui om̃s n
stupor̃ẽ uertentur et amentĩa ut mehil
sapere conuncant᷑. s palpabiles eos oꝑ¬
pmant tenebre: quales fuerunt qnͣds
egyptioꝵ pͥmitiua ꝑcussa st̃. Suꝑ dotũ
autẽ uicda. idẽ ppłm qui confitet᷑ du
et fractus ꝑsecutionis angustiis ac timo¬
re ꝑtertitꝰ. uidet᷑ eẽ in numero ꝑsequenti¬
um ⁊ aꝑiet dñs oculos suosut plerosꝙ
respiciat dicentes ad se. respice in meci
misereremei: et mereant᷑ audire. et erit

Expanded text:
ne, vertentur in amentiam, et super domum June, vertentur in amentiam, et super domum Juda, qui contra metropolim suam facere aliquid cogebantur, aperiet Dominus oculos suos, ut eorum misereatur, et eos dignos suo faciat aspectu, oculorumque suorum illustret lumine: omnes autem equos populorum aeterna percutiet caecitate. Qui spiritualiter equi intelligendi sint, supra diximus: Fallax equus in salutem . Et: Hi in curribus, et hi in equis , et caetera his similia. Ascensores quoque eorum, vel daemones, vel falsos magistros diximus, qui omnes in stuporem vertentur et amentiam, ut nihil sapere convincantur: sed palpabiles eos opprimant tenebrae, quales fuerunt quando Aegyptiorum primitiva percussa sunt . Super domum autem Juda, id est, populum qui confitetur Deum, et fractus persecutionis angustiis ac timore perterritus, videtur esse in numero persequentium: aperiet Dominus oculos suos, ut plerosque respiciat dicentes ad se: Respice in me, et miserere mei , et mereantur audire: Erit
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm: illudens illudec. Qui manifestus ẽ
sensus qd̾ utroq modo ierłm et ab imimicis
gentib et a ꝑsecutorib conculcanda sit: et
illudendũ ei ꝓ uoluntate illuclentiũ.S
melior et uerior ẽ sensus suꝑior. Breuit sin¬
gula exponimꝰ ut tandem ueniamꝰ ad cal-¬
cẽ: ne siplxius scͥpserimꝰ. et rerũ obscurita¬
te et sermonis longitudine. lectoris animꝰ
tiã omñẽ equũ instupore: et ascensorem
eius in amentra. Et suꝑ domũ uida aꝑr̃a
oculos meos: et omnẽ equũ ppłoꝵ ꝑcutiam
censorẽ eiꝰ in amentia: suꝑ domũ autẽ ui¬
da aꝑiã ocłos meos: et om̃s equos ppłoꝵ ꝑ
cutiã in cecirate. IN illo tp̃r hoc enim
significat dies quando obsessa fuerit
ierłm. ita ut uidas quoq eã obsicłe cogit.
et carnalit̾ et spũalit̃ ꝑcutiet dñs om̃s ad¬
uersarioꝵ equos in stupore : ita it om̃s
stuꝑeant qͥ eosuiderint ẽẽ ꝑcussos: et as¬
censores eoꝵ maloꝵ p̾mente magnitudi¬

Expanded text:
illudet. Qui manifestus est sensus, quod utroque modo Jerusalem et ab inimicis gentibus, et a persecutoribus conculcanda sit et illudendum ei pro voluntate illudentium. Sed melior et verior est sensus superior. Breviter singula exponimus, ut tandem veniamus ad calcem, ne si prolixius scripserimus, et rerum obscuritate, et sermonis longitudine, Lectoris animus tiam omnem equum in stuporem et ascensorem eius in amentiam et super domum Iuda aperiam oculos meos et omnem equum populorum percutiam censorem ejus in amentia: super domum autem Juda aperiam oculos meos, et omnes equos populorum percutiam in caecitate. In illo tempore hoc enim significat dies  quando obsessa fuerit Jerusalem, ita ut Judas quoque eam obsidere cogatur, et carnaliter et spiritualiter percutiet Dominus omnes adversariorum 898 equos in stuporem, ita ut omnes stupeant qui eos viderint esse percussos, et ascensores eorum, malorum premente magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s familie relique. familie et famile
seoesũ: et mulieres eoꝵ secesũ. L .xx. li
die illa magnus erit planctus in ierłm
sicut planctus mali granati. qd̾ incãpo
succiditur: et planget terra ꝑ trib actͥb
Tribus dauid seorsũ: et mulieres eoꝵ seor¬
sum. Tribus domus ude scorsũ: et muli¬
eres eoꝵ seorsũ. Trib domus nathan seor
sum: et mulieres eoꝵ seorsũ. Trib domus
leui scorsũ: et mulieres eoꝵ seorsũ. T̃rib¬
symeonis seorsũ. et mulieres eoꝵ seorsũ¬

Expanded text:
et familiae seorsum, et mulieres eorum seorsum. LXX: In die illa magnus erit planctus in Jerusalem, sicut planctus malogranati quod in campo succiditur, et planget terra per tribus ac tribus: tribus David seorsum, et mulieres eorum seor tribus domus Dauid super se et mulieres eorum super se, tribus domus Nathan super se et mulieres eorum super se, tribus domus Leui super se et mulieres eorum super se, tribus domus Simeon super se et mulieres eoru
Abbreviated transcription (Latin):
exer̃t. siue confixer̃t accipit᷑. Sin autẽ e¬
contrario ordine litteris cõmutatis. rã
et obsimilitudinẽ litterarũ error natus¬
ẽ.Ioh̃es autẽ eugłista. qui de pectore
dñi hausit sapĩam. hebreus ex hebreis
pere curauit quid grece littere contine¬
rent: s uerbũ interp̃tatus ẽ euerbo ut
in hebreo legerat: et tẽpore dñice passi¬
onis dixit ẽẽ cõpletũ. Quod si qͥs ñ reci¬
pit ⁊ det testimoniũ de quoscãrũ scͥptu¬
rarũ loco ioħes ista ꝓtulerit: et cũ non
receꝑit cogetur ingratus susciꝑe ueritatẽ.
Dlangent autẽ uidei: quasi suꝑ unigen¬
nature ꝓpͥetatẽ: pͥmogenitus iuxta apo¬
stolũ ex mortuis resurgentiũ. Pro unige¬
in eugłio legimus. hic ẽ filius meus caris¬
simus: in quo mn cõplacui. Tunc dolebt̃
a se crucifixũ: cũ uiderint in claritate reg¬
non ab illusione s asalutatu cõpositũ
ẽ: quod scilicet contra dnm̃ quasi ludep¬
do salutauerint: qnͣdo dicebant illuden¬

Expanded text:
xerunt sive confixerunt accipitur: sin autem contrario ordine, litteris commutatis, RACAgitur. et ob similitudinem litterarum error est natus. Joannes autem evangelista, qui de pectore Domini hausit sapientiam, Hebraeus ex Hebraeis pere curavit quid Graecae litterae continerent; sed verbum interpretatus e verbo est, ut in Hebraeo legerat, et tempore Dominicae passionis dixit esse completum. Quod si quis non recipit, det testimonium, de quo sanctarum Scripturarum loco Joannes ista protulerit: et cum non repererit, cogetur ingratis suscipere veritatem. Plangent autem Judaei quasi super unigennaturae proprietatem: Primogenitus juxta Apostolum, ex mortuis resurgentium . Pro unigein Evangelio legimus: Hic est Filius meus charissimus, in quo mihi complacui . Tunc dolebunt a se crucifixum, cum viderint in claritate regnon ab illusione, sed a saltatu compositum est, quod scilicet contra Dominum quasi ludendo saltaverint, quando dicebant illuden
Abbreviated transcription (Latin):
Huiꝰcemodi potio ñ solũ estus stomachi fu
gat. s et corruptũ uentre sanare dr et
reliqͥs ꝓdesse uscerib. Nichil hoc pomo
pulchriꝰ. In rubore eccłie significat uerecun-¬
diã: in granoꝵ ordine. gradus et mẽbra
totius corporis. ꝑ singula officia distribu¬
ta. Cũ in huiꝰcemodi uinea et malis. fru¬
ctũ saluator ñ inuenerit: dicet. Omñẽ
palmitẽ ñ ferentẽ fructũ tollet pat̾: et
omnẽ qui fert fructũ purgabit eũ. ut
sructũ plus afferat. Et in alio loco iohes
baptista conclamat. Iam securis adra

Expanded text:
Hujuscemodi potio non solum aestus stomachi 906 Hujuscemodi potio non solum aestus stomachi 906 fugat, sed et corruptum ventrem sanare dicitur, et reliquis prodesse visceribus. Nihil hoc pomo pulchrius; in rubore, Ecclesiae significat verecundiam: in granorum ordine, gradus et membra totius corporis per singula officia distributa. Cum in hujuscemodi vinea et malis fructum Salvator non invenerit, dicet: Omnem palmitem non ferentem fructum, tollet Pater; et omnem qui fert fructum, purgabit eum ut fructum plus afferat . Et in alio loco Joannes Baptista conclamat: Jam securis ad ra
Abbreviated transcription (Latin):
Qeui refertur ad sacerdotes: ex quo ortũ ẽ
sacerdotiũ. In semer: doctores accipiuntur.
Ex hac enum tribu: magistroꝵ agmura
pullularunt. Reliquas tͥbus tacuit: que
non habent aliquod pͥuilegiũ dignitatꝰ.
n eo aũt qd̾ ait õs tͥb reliqͣt̾b et tͥb seorsũ.¬
etux ores eoꝵ seorsiĩ uniuersas absq nõie
cõprehendit. Hicamus et iuxta. lxx
Rooñ appellat᷑ ñ una arbor malogͣnatoꝵ
sitꝰ. De quo uxta intelligentiã sp̃ira¬
lem: sponsus dicit incantico canticoꝵ.
Descendi ut uiderẽ germina torrrentis:
si floruisset uinea. si floruissent mala
pimnica. Descendit enĩ saluator ad tor¬
rentẽ huius scłi et turbidas aquas. de
qͥb et in typo eiꝰ helyas bibisse descͥbitur:
ut post flores uinee et mali punici fruc¬
tũ utrũq susciꝑet: et in ebrians eccl̃iam
suã audiret. ab ea. potabis me de uino
ungͥentarii. de uino malo granator meoꝵ.

Expanded text:
Levi refertur ad sacerdotes, ex quo ortum est Levi refertur ad sacerdotes, ex quo ortum est sacerdotium. In Semei doctores accipiuntur: ex hac enim tribu magistrorum agmina pullularunt. Reliquas tribus tacuit, quae non habent aliquod privilegium dignitatis. In eo autem quod ait: Omnes tribus reliqet uxores eorum seorsum, universas absque nomine comprehendit. Dicamus, et juxta LXX ῥοῶν appellatur, non una arbor malorum gransitus, de quo juxta intelligentiam spiritualem sponsus dicit in Cantico canticorum: Descendi, ut viderem in genimine torrentis si floruisset vinea, si floruissent mala punica . Descendit enim Salvator ad torrentem hujus saeculi et turbidas aquas, de quibus et in typo ejus Elias bibisse describitur : ut post flores vineae et mali punici fructum utrumque susciperet, et inebrians Ecclesiam suam, audiret ab ea: Potabis me de vino unguentarii, de vino malorum granatorum meorum .
Abbreviated transcription (Latin):
de et in iohel captiuitate ꝓpinqua dicit᷑
dente diluuio imꝑat᷑ noe. ingredere in¬
gredere in archã tu et filiitui: uxortua
et uxores filioꝵ tuoꝵ. Postea finito dilu
tua. filii tui et uxores filioꝵ tuoꝵ ⁊ ut qui
in archa impendente discrimine fuerant
separati: redditi mundo. generationi
et liberis deseruirent. Hoc autẽ non solũ
intẽpore fit angustie: s et intẽpoee ora¬
tionis. qnͣdo uolumꝰ dñm dep̃cari: di¬
cente apło ad corinthios. Nolite frau¬
dare inuicẽ: nsi forte ex consensu ad tẽ¬
pus ut uacetis orationi. Igit᷑ et ñc tribꝰ
domꝰ dauid̃. et tͥbus domꝰ nathan. et tri¬
bus domꝰ leui. et tribus domꝰ semei. asius
uxorib separant᷑ : ut plangant uinge¬
nitũ et pͥmogenitũ dñm iħm: de q̃ di¬
ocerunt. sanguis eiꝰ suꝑ nos et suꝑ filios
nr̃os. In dauid. regia tribus accipitur: hoc
ẽ iuda. In nathan: ꝓpħalis ordo descͥbit᷑

Expanded text:
de et in Joel, captivitate propinqua, dicitur de et in Joel, captivitate propinqua, dicitur dente diluvio, imperatur Noe: Ingredere in arcam tu, et filii tui, et uxor tua, et uxores filiorum tuorum . Et postea finito diluvtua, et filii tui, et uxores eorum , ut qui in arca, impendente discrimine, fuerant separati, redditi mundo, generationi et liberis deservirent. Hoc autem non solum in tempore fit angustiae, sed et in tempore orationis: quando volumus Dominum deprecari, dicente Apostolo ad Corinthios: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi . Igitur et nunc tribus domus David, et tribus domus Nathan, et tribus domus Levi, et tribus domus Semei, a suis uxoribus separantur: ut plangant unigenitum et primogenitum Dominum Jesum, de quo dixerat: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . In David regia tribus accipitur, hoc est, Juda. In Nathan prophetalis ordo describitur.
Abbreviated transcription (Latin):
lem. que hoc olim uocabulo nuncupal a
ẽ: et hodie uocatur maximianopolis
in cãpo mageddo. In quo iosias rex iuffͦ
apharaone cognom̃to nechao. uulnera¬
tus ẽ. suꝑ quo lam̃tationes scͥbit ieremi¬
as. que leguntur in eccłia: et scͥpsisse eum
paralypomenon testatur liber. Sicut g
eo tẽpore post reges peccatores. spes om̃is
ppłi erat in iosia ⁊ et occiso illo magnus
planctus in urbe cõmotꝰ ẽ sicut legimus
est inpeccatis nr̃is. cui diximꝰ. in umbra
tua niuemꝰ in gentib. licet alii uixta m¬
telligentia spũalem hoc referant ad do¬
minũ iħm: ita crucisixo saluatore reno¬
uabit᷑ planctus in ierłm. sicut qͦndã fu¬
it murbe ad adreminon. in cãpo maged¬
do. Quodq sequit᷑. plangent familie
ec familie. siue tribꝰ et tribꝰ seorsũ: fami¬
lie domꝰ dauid seorsũ. et uxores siue
mulieres eoꝵ seorsũ: hoc significat qd
tẽpore tribulationis et luctus. ñ debeamꝰ
seruire comugiis et oꝑi miptrarũ. Un¬

Expanded text:
l, quae hoc olim vocabulo nuncupata est, et hodie vocatur Maximianopolis in campo Mageddo, in quo Josias rex justus a Pharaone, cognomento Nechao, vulneratus est : super quo Lamentationes scripsit Jeremias, quae leguntur in Ecclesia, et scripsisse eum, Paralipomenon testatur liber . Sicut igitur eo tempore post reges peccatores spes omnis populi erat in Josia, et occiso illo, magnus planctus in urbe commotus est, sicut legimus est in peccatis nostris, cui diximus: In umbra tua vivemus in gentibus licet alii juxta intelligentiam spiritualem hoc referant ad Dominum Jesum, ita crucifixo Salvatore renovabitur planctus in Jerusalem, sicut quondam fuit in urbe Adadremmon, in campo Mageddon. Quodque sequitur: Plangent familiae et familiae, sive tribus et tribus seorsum: familiae domus David seorsum, et uxores, sive mulieres eorum seorsum, hoc significat, quod tempore tribulationis et luctus non debeamus servire conjugiis 905 et operi nuptiarum. Un
Abbreviated transcription (Latin):
memorant. Nos aut̃ẽ post aduentũ xp̃i
cotidie impleri intelligimꝰ et ꝓbamꝰ. Et
aspicient ad me quẽ confpxerunt ⁊ et plan¬
gent eũ planctu quasi suꝑ unigenitũ:
ec dolebunt suꝑ eũ ut dolexi solet in mor¬
te pͥmogeniti. Lxx. Et aspicient
ad me ꝓ eo qđ insultauer̃t ei: et plangent
suꝑ eũ planctu quasi suꝑ carissimũ: et
dolebunt dolore quasi suꝑ pͥmogentiũ.
Hebraice littere delech. hech. et rẽs. de
orsũ similes sunt: et paruo tm̃ apice dis¬
tingͣunt᷑. Ex qͦ euenit: ut idem uerbũ
d̃iuerse legentes. alit̃ atq alit̃ transfe¬
rant. Intelligentie grã unũ demꝰ exẽplũ.
Et uestitꝰ inqͥt erat samuhel ephodbad:
io ẽ indum̃to lineo. B̾ad enĩ: linũ appella¬
tur. Unde et badim. lina dicunt᷑. P qua
hebraico latinoq sermone: male qͥdã
legunt ephodbar. Siqͥdem bãr. aut fi¬
lius appellatur. aut frum̃ti manipulus.
aut electus. aut oyaoc. idẽ crispus. Qđ

Expanded text:
memorant. Nos autem post adventum Christi memorant. Nos autem post adventum Christi quotidie impleri intelligimus et probamus. Et aspicient ad me quem confixerunt: et plangent eum planctu quasi super unigenitum: et dolebunt super eum, ut doleri solet in morte primogeniti. LXX: Et aspicient ad me, pro eo quod insultaverunt: et plangent super eum planctum, quasi super charissimum: Et dolebunt dolore, quasi super primogenito. Hebraicae 903 litterae DALETH et RES, hoc est D et R, similes sunt, et parvo tantum apice distinguuntur. Ex quo evenit ut idem verbum diverse legentes, aliter atque aliter transferant. Intelligentiae gratia unum demus exemplum: Et vestitus, inquit, erat Samuel EPHOD BAD , id est, indumento lineo, BAD enim linum appellatur: unde et BADDIM lina dicuntur. Pro quo Hebraico Latinoque sermone, male quidam legunt EPHOD BAR: siquidem BAR, aut filius appellatur, aut frumenti manipulus, aut electus, aut οὖλος, id est, crispus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
nris: ꝑspm̃ scm̃ qͥ datus ẽ nob̾. Et in su¬
pͣdicto uolumine continet᷑. Que in celo
sunt qͥs inuestigabit: nisi qł tu dedisti
sis: Et sic correcte st̃ semite eoꝵꝵ qͥ uersa¬
bant᷑ in terra: et que tͥ placent eruditi st̃
hoĩes. Et in ysaia loqͥt᷑ l̃s. Decd̃i spirttũ
scm̃ suꝑte. Et rursũ de eodem scͥptura
dit: sicut manifestũ ẽ in eo qđ diximus.
caritas di diffusa ẽ in cordib nr̃is. Et m
alio loco ex ꝑsona cli. Effundã de spũ
meo suꝑ omñe carne. Qui sit autẽ sp̃s
tomagis putatis deteriora mereri suppł¬
cia. eũ qui filiũ dei conculcauerit : et
sanguinẽ testam̃ti pollutũ duxerit. in qͦ¬
sc̃ificatus ẽ. et spĩi gr̃e contumeliã fecerit:
Inde et sp̃s sc̃i diuerse gr̃e ẽẽ dicuntur.
Et salutatio apłi. gr̃a inquit uob̃ et pax
multiplicet᷑: ut postqm nobis peccata
donauerit. tunc pax ꝑ miscdiam conse¬
quat᷑. Hec uidei ex parte iam facta: et ple¬
nͥus in consũmatione mundi futura cõ¬

Expanded text:
ritum sanctum, qui datus est nobis . Et in supradicto volumine continetur: Quae in coelo sunt, quis investigabit? nisi quod tu dedisti sis: et sic correctae sunt semitae eorum qui versantur in terra: et quae tibi placent, eruditi sunt homines . Et in Isaia loquitur Deus: Dedi spiritum meum super te . Et rursum de eodem Scriptura dit: sicut manifestum est in eo quod diximus: Charitas Dei diffusa est in cordibus vestris. Et in alio loco ex persona Dei: Effundam de spiritu meo super omnem carnem . Qui sit autem spirito magis putatis deteriora mereri supplicia eum qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamsanctificatus est, et spiritui gratiae contumeliam fecerit ! Unde et Spiritus sancti diversae gratiae esse dicuntur. Et salutatio Apostoli: Gratia inquit vobis et pax multiplicetur : ut postquam nobis peccata donaverit, tunc pax per misericordiam consequatur. Haec Judaei ex parte jam facta, et plenius in consummatione mundi futura com
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. C onuertere autẽ non in ꝑditione
s in emendatione: ut aduersũ ierłm mi¬
litare desistant. et ẽẽ inciprant de ierłm.
Sienim de nichilo creauit omĩa: ñ iccirco
fecit ut ꝑderet que creauit: s ut illiꝰ mise¬
ricordia que creata sunt saluarent᷑. In¬
de et insapientia que salomonis inseri-¬
bitur. sicui tam̃ placet librũ recipere: scͥp¬
tũ reppimus. Creauit ut ẽẽnt omnia :
et salutares fecit generationes mundi: et
ñ erit eis uenenum mortiferũ. Sicut enĩ
uenit dñs ut quereret qd̾ pierat: et sal¬
uauit humanũ genꝰ: sic et gentes in eo
ꝑdidit qđ gentes erant aduersarie. De¬
niq sequit᷑. Effundã suꝑ domũ dauid̃

Expanded text:
non in perditionem, sed in emendationem, ut adversum Jerusalem militare desistant, et esse incipiant de Jerusalem. Si enim de nihilo creavit omnia, non idcirco fecit ut perderet quae creavit; sed ut illius misericordia quae creata sunt salvarentur. Unde et in Sapientia, quae Salomonis 902 inscribitur si cui tamen placet librum recipere, scriptum reperimus: Creavit ut essent omnia, et salutares generationes mundi: et non erit eis venenum mortiferum . Sicut enim venit Dominus ut quaereret quod perierat, et salvavit humanum genus: sic et gentes in eo perdidit, quod gentes erant adversariae. Denique sequitur: Effu
Abbreviated transcription (Latin):
cisos. in sacerdotib et falsis ꝓpb̃is et
regib intelligi uideoꝵ: qđ post passio¬
nẽ xp̃i uno omĩa succisa sunt tp̃r:
de quib loqͥtur ieremias. Sacerdo¬
tes ñ dꝑxer̃t uͥ ẽ dñs : tenentes legem
et ydola secuti st̃. Nec hac explanatiõe
contentꝰ: tres pastores in uno mense
succisos. eos uult accipi qͥ in patrem
et filiũ et sp̃m scm̃ peccauer̃t. Om̃s em̃
hereticos: aut inunã. aut in duas. ant
in tres simul peccare personas. Dixent
ille qđ uoluit. Neq eñi alteriꝰ sensui
detrahendũ ẽ. Nobis tres pastores qͥ
in uno mense succisi sunt: moyses u¬
detur et aaron et maria. Quoꝵ maria
in m̃se pͥmo qͥ uocat᷑ insan. mortua ẽ
in deserto. siñ: et in eodem loco ꝓpt
aquã contradictionis. eodẽq mense
moyses et aaron condennati sunt.
ne terrã ꝓmissionis intrarent Atq ta
factũ ẽ: ut ex trib pastorib alia p̃sen¬
ti morte succideret᷑ alii sententia mor¬

Expanded text:
cisos, in sacerdotibus et falsis prophetis et cisos, in sacerdotibus et falsis prophetis et regibus intelligi Judaeorum; quod post passionem Christi, uno omnia succisa sint tempore, de quibus loquitur Jeremias: Sacerdotes non dixerunt: Ubi est Dominus. Tenentes legem et idola secuti sunt . Nec hac explanatione contentus, tres pastores in uno mense succisos, eos vult accipi, qui in Patrem et Filium et Spiritum sanctum peccaverunt; omnes enim haereticos, aut in unam, aut in duas, aut in tres simul peccare personas. Dixerit ille quod voluit, neque enim alterius sensui detrahendum est. Nobis tres pastores qui in uno mense succisi sunt, Moyses videtur, et Aaron, et Maria ; quorum Maria in mense primo, qui vocatur NISAN  , mortua est in deserto Sin, et in eodem loco propter aquam contradictionis, eodemque mense, Moyses et Aaron condemnati sunt, ne terram repromissionis intrarent. Atque ita factum est, ut e tribus pastoribus, alia praesenti morte succideretur, alii sententia mor
Abbreviated transcription (Latin):
Creator et pastor cuiꝰ oues cognoscunt uo¬
cẽ et secuntur eum ÷ duas sibi assũpsit
qui hebraice dicunt᷑ machaloth: ut pa¬
storis habitũ demonstraret. Unã uir¬
gã uocauit decorẽ. hoc ẽ sub noe om̃e
humanũ genꝰ sua benedictiõe ꝓtexit:
qnͣdo instaurato mundo. necdũ pec¬
cata sorduerant. Et iccirco uocatio
pulchra: quia nichil iustiꝰ ẽ quã uni¬
uersitatis parentẽ uocare om̃s equa¬
lit̃ qͦs equali conditiõe generauit. Et
alterã uocauit funcłm. Quando enim
diuidebat altissimꝰ gentes et dissemi¬
nabat filios adam: statuit t̾minos gen-¬
tiũ iuxta numerũ angłoꝵ dĩ : et facta
ẽ pars dñi ppłs eius iacob: funicłs h̃e
ditatis eiꝰ isrł. Et paui in qͥt gregẽ: si¬
ue ip̃m isrł. siue cũ ipso isrł omne hu¬
manũ genꝰ. Et succidi in qͥt tres pasto¬
res inm̃se uno. Legi in cuiꝰdã cõmenta.¬
riis pastores dñi indignatiõe sue-¬

Expanded text:
Creator et pastor cujus oves cognoscunt voCreator et pastor cujus oves cognoscunt vocem, et sequuntur eum, duas sibi assumpsit qui Hebraice dicuntur MACALOTH  , 888 ut pastoris habitum demonstraret. Unam virgam vocavit decorem, hoc est, sub Noe omne hominum genus sua benedictione protexit: quando instaurato mundo, necdum peccata sorduerant. Et idcirco vocatio pulchra, quia nihil justius est, quam universitatis parentem vocare omnes aequaliter, quos aequali conditione generavit. Et alteram vocavit funiculos; quando enim dividebat Altissimus gentes, et disseminabat filios Adam, statuit terminos gentium, juxta numerum angelorum Dei . Et facta est pars Domini populus ejus Jacob; funiculus haeditatis ejus Israel. Et pavi, inquit, gregem: sive ipsum Israelem, sive cum Israele omne hominum genus. Et succidi, inquit, tres pastores in uno mense. Legi in cujusdam Commentariis: Pastores Domini indignatione suc
Abbreviated transcription (Latin):
duas habuisse se uirgas. quarũ alterã qͥe¬
corẽ uocauerit. alterã funicłm. et in du¬
ab uirgis iunctũ pauerit gregẽ: tresqͦq
pastores in uno m̃se succiłit. et contracta
qͥn pastores significet. qͦs succidit in m̃se
uno. Redditq causã cur pastorib inclig¬
natus sit: intm̃ ut eos in uno m̃se succi¬
derit. Siquidẽ et anima inquit eoꝵ uarra¬
uit inme. Et est sensus. Nonme pleno am-¬
mo dilexer̃t: nec pastores mercennarii ue-¬
rũ amauere pastorẽ: quia pastor bonus
ponit ammã suã ꝓ ouib fuis. Quã obrẽ
et ego inqͥt indignatꝰ sententiã ꝓtuli: et
ad ipsos pastores quos mea indignatiõe
succiderã ÷ siue succisis pastorib ad reli
quũ gregẽ locutus sũ. Non pascã uos:
s qd̾ mortẽ elegit sua noluntate moriat᷑:
et se alterutrũ deuorent: mutuaq cede
dilanient. Hec parafrasticos diximus:
ut future explanationis semitã stern̾emꝰ.

Expanded text:
duas habuisse se virgas, quarum alteram deduas habuisse se virgas, quarum alteram decorem vocaverit, alteram funiculos, et in duabus virgis vinctum paverit gregem: tres quoque pastores in uno mense succiderit, et contracta quin pastores significet, quos succidit in mense uno. Redditque causam cur pastoribus indignatus sit intantum, ut eos in uno mense succiderit: Siquidem et anima, inquit, eorum variavit in me. Et est sensus: Non me pleno animo dilexerunt: nec pastores mercenarii verum amavere pastorem: Quia pastor bonus ponit animam suam pro ovibus suis . Quamobrem et ego indignatus sententiam protuli, et ad ipsos pastores, quos mea indignatione succideram, sive succisis pastoribus ad reliquum gregem locutus sum: Non pascam vos; sed quod mortem elegit, sua voluntate moriatur, et se alterutrum devorent, mutuaque caede dilanient. Haec παραφραστικῶς diximus, ut futurae explanationis semitam sterneremus.
Abbreviated transcription (Latin):
uos: qđ morit᷑ moriatur⁊ et qđ succidit᷑
succidat᷑: et reliqͥ deuorent unꝰqͥsq carñe
pximi sui. L.xx. Et assumã mͥ dũas
uirgas: unã uocaui decorẽ. et alterã uoca¬
i funiculũ: et pascã oues. Et auferãtres
pastores in mense uno: et ingrauescet am¬
ma mea suꝑ eos. Siqͥdem et anime eoꝵ ru
reliqͥ deuorent unꝰ qͥsq carnẽ ꝓximi sui.
Supͣ dix̾at ꝓp̃t hoc o paupes gregis. et fa¬
cta apostropha subaudiebat᷑ attendite. qͥa
liban porte aꝑte sunt. et quertus basan¬
et abietes. cedriq succise: et intulerat cõ¬
minans. ñ parcã ultra suꝑ habitatores
t̃re dicit dñs. et de hoc uno iudaico ipło
dicere uidebat᷑. qđ interfectis ꝓpħis. etiã
in filiũ dĩ misissent manꝰ. et uoce teme¬
raria conclamassent. sanguis eiꝰ suꝑ nos.
et suꝑ filios nr̃os: ñc̃ creator unu̾sitatis
et dñs. misteria sui oris exponit. et dicit

Expanded text:
vos; quod moritur, moriatur, et quod succiditur 887 vos; quod moritur, moriatur, et quod succiditur 887 succidatur, et reliqui devorent unusquisque carnem proximi sui. LXX: Et assumam mihi duas virgas: unam vocari decorem, et alteram vocavi funiculum, et pascam oves. Et auferam tres pastores in mense uno, et ingravescet anima mea super eos: siquidem et animae eorum rugreliqui devorent unusquisque carnes proximi sui. Supra dixerat: Propter hoc, o pauperes gregis, et facta ἀποσιωπήσει, subaudiebatur, attendite, quia Libani portae apertae sunt, et quercus Basan, abietes cedrique succisae, et intulerat comminans: Non parcam ultra super habitatores terrae, dicit Dominus. Et hoc de uno Judaico populo dicere videbatur, quod interfectis prophetis, etiam in Filium Dei misissent manus, et voce temeraria conclamassent: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros ! Nunc Creator universitatis et Dominus mysteria sui orbis exponit, et dicit