comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si d̾a chĩ exaltabo solium meum: sedebo ĩ
monte testam̃ti. in lat̾ib aqͥlonis: ascñ¬
dã suꝑ altitudinẽ nubium. ero similis al¬
tissimo. Pro eo qd̃ nos int̾p̃ tati sumꝰ
uerbum expͥmamꝰ ad uerbũ legit᷑. Quo¬
mͦ ceͣdisti de celo : Ulula fili dilucłi. Sig¬
flere debeat ⁊lug̾e: qͥ qndã sic fuerit
głiosꝰ ut fulgor luceferi conparatꝰ sit.
Sic̃ in qͥd lucifer discuciens cenebͣs. arders
.⁊ rut̾ilꝰ illucescit: sic ⁊ tuus ꝓgessꝰ i
S cecidisti in t̾rã gencium uuln̾ataꝵ.
qͥ ꝓpt̃ suꝑbiã loq̃baris. Tantam potenci¬
ã osequutꝰ sũ: ut celum mͥ restet ⁊ syde¬
ra. ut sub pedib meis suꝑna s debeant
se uelit intelligi: eo qd seqͥt᷑. Sedebo¬

Expanded text:
 sedebo in monte testamenti in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Pro eo quod nos interpretati sumus verbum exprimamus ad verbum, legitur: Quomodo cecidisti de coelo, ulula fili diluculi. Sigflere debeat et lugere, qui quondam sic fuerit gloriosus, ut fulgori luciferi comparatus sit. Sicut, inquit, lucifer discutiens tenebras, ardens et rutilus illucescit; sic et tuus progressus in sed cecidisti in terram gentium vulnerator, qui per superbiam loquebaris: Tantam potentiam consecutus sum, 178 ut coelum mihi restet et sidera ut sub pedibus meis superna debeant se velint intelligi, ex eo q
Abbreviated transcription (Latin):
lonia ur̃a: deletaest. dimulqur
considera qͦmodo laudauerit cal¬
deos Non dixit talis ppłs ultiañ e¬
rit. potentius quippe et durius¬
est regnum romanoꝵ: set antea
ñ fuit᷑. Qui priora negauit: conceꝰ¬
sit sequentia. Et erit indie illa
mobliuione eris otyre.lxx. anniᷤ¬
sicud dies regis unnus Aħloco
usque ad finem huis ꝓphetie tẏro
ꝓspera nuntiantur: quod debeat
agere penicentiam. quod iterũ
fuit. tyri subuerg̾o maneat. ut
cus rumis insultabat. et ruma¬
rum eꝰ tempꝰlũ imitetur. Seꝑtua¬
ciputant nabugodonosor dici.
salem ꝑ manserit. Alii generalit̃
tyro quasicanticũ meretricis. Su¬
me cytaram: cutui ciuitatẽ me¬
retris obluuoni tradita. Bene ca¬
ne. frequenta canticũ: ut memoria
tui sit. Quia cũ plurimis gentibꝰ
formcata es: ⁊ desolatã te ndã que
n captiuitatis squalentẽ sordibus.
amatores pristini ꝯtẽpsert̃. assinne
nunc cytharã. ꝯgemina carmina.

Expanded text:
lonia vestra deleta est. Simulque lonia vestra deleta est. Simulque considera, quomodo laudaverit Chaldaeos. Non dixit, talis populus ultra non erit: potentius quippe, et durius regnum est Romanorum; sed, ante non fuit. Qui priora negavit, concessit sequentia. Et erit in die illa, in oblivione eris, o Tyre, sicut dies regis unius. Ab hoc loco usque in finem hujus prophetiae, Tyro prospera nuntiantur, quod debeat agere poenitentiam, quod iterum esolatum fuit, Tyri subversio maneat: ut cujus ruinis insultabat, et ruinarum ejus tempus imitetur. Septuati putant Nabuchodonosor dici, salem permanserit. Alii generaliterTyro quasi canticum meretricis. Sume citharam, circumi civitatem, meretrix oblivioni tradita, bene cane, frequenta canticum, ut memoria tui sit. Quia cum plurimis gentibus fornicata es, et desolatam te nudamque et captivitatis squalentem sordibus, amatores pristini contempserunt, assume nunc citharam, congemina carmina,
Abbreviated transcription (Latin):
dauit eã: in cantiuitate traduxert̃
robustos eiꝰ. suffo dert̃ domos eiꝰ. po¬
suer᷑ eam ĩ ruinam. Ululate naueᷤᷤ
marts: quia deuastataest forcitudo ue¬
tin.¶ua su pra dixerat. ducent cã
pedes sui longe ad peregrinan¬
dũ et iterũ. transi terrã tuam qua¬
si flum̃: duplex fuit ppłs tyri eoꝵ
qui fugerant et trams᷑ fretauerant
ĩ cetym. et eoꝵ qui in urbe remã¬
serant: ad utrũ que loquitur.
De his qui fugerant supra ait.
Incetym ꝯsurgens trans freta᷑
ibi quoque ñ erit requies tibi.
De his qui remanserant et ducti
sunt ĩcautuntatem: ecce ĩquit
aquile terre caldeoꝵ. cusꝰ potenti¬
am nulli ante habuert̾: et que
ab assirio fundata est teira duxe¬
rt̃ robustos tẏri. sub fodert̃ ñ solũ
muros set cuneta habitacula ci¬
uitatis : posuert̃ que eã ĩ ruiiã.
Quia igitur alii. fugert̃ alii cau.¬
tiui st᷑ ululate naues maris uel
cartaginis. Negotiatio enim et co¬

Expanded text:
davit eam in captivitatem, traduxerunt davit eam in captivitatem, traduxerunt robustos ejus, suffoderunt domos illius, posuerunt eam in ruinam. Ululate, naves maris, quia devastata est fortitudo vestra. Quia supra dixerat: Ducent eam pedes sui longe ad peregrinandum: et iterum, Transi terram tuam quasi flumen, duplexque fuit populus Tyri, eorum qui fugerant, et transfretaverant in Cethim, et eorum qui in urbe remanserant, ad utrumque loquitur. De his qui fugerant, supra ait: In Cethim consurgens transfreta, ibi quoque non erit requies tibi. De his qui remanserant, et ducti sunt in captivitatem: Ecce, inquit, accolae terrae Chaldaeorum, cujus potentiam nulli populi ante habuerunt, et quae ab Assyrio fundata est, transduxerunt robustos Tyri. Suffoderunt non solum muros, sed et cuncta habitacula civitatis, posueruntque eam in ruinam. Quia igitur alii fugerunt, alii capti sunt, ululate, naves, vel maris, vel Carthaginis; negotiatio enim, et co
Abbreviated transcription (Latin):
ueut supra mare. ĩ quo ꝓpͥe sita es
Sñs mandauit adu̾sũ chinaã ut
ꝯtereret fortes eiꝰ stẽdit quod sit
mare. suꝑ qͦd extẽdit dñs manũ suam
ubi syro ẜheuissa ĩt pellans ꝓfilia.e¬
gredit᷑ de dera chanaan: et dicitur uni¬
ler chananea. Simulque quia dixerat
extendit manũ suam: ne operanteni
menbris et oftao corporali crederes dm̃
ad iecit mandauit. Nam dĩ fecisse. uissi¬
se est.Et dixit. Non adicies ultra
ut głeris calum niam sustmens. uir¬
biam omis glẽ. qui mandauit adu̾s
ehiauaa ut ꝯtereret fortes ciꝰ: ipse
dicit. Nequaquam ultra gloriaberiᷤᷤ
et ĩ tua ꝯfides potentia. o uirgo filia
sidonis: id est colona sydonioꝵ. fu¬
gies quid̾e nauibus ad in sulas occi.¬
dendis. seu ĩ eyprum et ceteras mace¬
donie grecie que texas: set tͥ aduersã¬
te do reqiuen ĩ uenire ñ poteris. Alio¬
quin: om̃s uagͥos aut que in urbe ꝑe¬
grinos. et ĩ cercarũ sediũ semꝑ ĩ angu¬
racaldeoꝵ: talis ppłs ñ fuit. assur fũ¬

Expanded text:
ve super mare, in quo proprie sita es. Dominus mandavit adversus Chanaan, ut contereret fortes ejus. Ostendit quod sit mare, super quod extenderit Dominus manum suam,ubi Syrophoenissa interpellans pro filia, egreditur de terra Chanaan, quae dicitur mulier Chananaea. Simulque quia dixerat: Extendit manum suam, ne operantem membris, et officio corporali crederes Dominum, adjecit, mandavit, ut Dei fecisse, jussisse sit. Et dixit: Non adjicies ultra ut glorieris, calumniam sustinens, virerbiam omnis gloriae, qui mandavit adversus Chanaan, ut contereret fortes ejus, ipse dicit, Nequaquam ultra gloriaberis, et in tua confides potentia. O virgo filia Sidonis, id est, colonia Sidoniorum, fugies quidem navibus ad insulas Occidentis, seu in Cyprum, et 231 caeteras Macedoniae Graeciaeque terras, sed et ibi, adversante Deo, requiem invenire non poteris. Alioquin, omnis vagus atque in orbe peregrinus, et incertarum sedium, semper in anguAssur fun
Abbreviated transcription (Latin):
que extrema est xꝑĩane felicitatis dẽ¬
pꝰ interp̃tor: qͦd postquã edificataes
i recepit pristinũ stratũ. ⁊om̃is ne¬
gotiator in antiquã ꝯsuetudinẽ por¬
tũ eiꝰ ĩgress est. ⁊ mercimomia ⁊ la¬
boreseiꝰ dño dedicentur. cernamꝰ
in tẏro structas xp̃i eccłias conside¬
remꝰ opes omĩum quod ñ reponã¬
tur nec cesaurirentur. set dẽtur
his qui habitant corã dño: qui
seruientes corã altari. participã¬
tur cũ altari. Ministrant autẽ
tyrii ñ ad diuitias nec ad cumulã¬
das sacer dotũ opes. set uictuine¬
cessaria suppetẽ da. ut iusta aposto¬
lũ habentes uictũ ad que uestitũ
his contenpti suit. W nota quod ñ
dix: rit negotiationes. ⁊ merres tỹ
ri scĩficatas oño: sicud iudei arbitrã¬
tur. set quifuerint coram dño. his¬
dãdas qͥ seruierint ei. Sicud enĩ et
dñs ꝯstituit. ut qui euuangeliũ
p̃dicant. uiuant de euuagelio. Ser¬
uire autẽ dño. ⁊ habitare cũ eo: ñ est

Expanded text:
ae felicitatis tempus interpretor: quod postquam aedificata est, et recepit pristinum statum, et omnis negotiator in antiquam consuetudinem, portum ejus ingressus est, et mercimonia, et labor eorum Domino dedicentur. Cernamus in Tyro exstructas Christi Ecclesias, consideremus opes omnium, quod non reponantur, nec thesaurizentur, sed dentur his qui habitant coram Domino, qui servientes altari participant cum altari . Ministrant autem Tyrii non ad divitias, nec ad cumulandas sacerdotum opes, sed ad victus necessaria suppetenda: 234 ut, juxta Apostolum, habentes victum atque vestitum, his contenti simus . Et nota quod non dixerJudaei arbitrantur; sed qui fuerint coram Domino, qui serviunt ei. Sic enim et Dominus constituit, ut qui Evangelium praedicant, vivant de Evangelio . Servire autem Domino, et habitare coram eo, non est
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ꝓuteum helim clamor eiꝰ. Eadẽ ꝓ
ca moabitaꝵ: In qͥb clamor ⁊ eiulacio capti¬
ui popłi descͥbit᷑. Quia aq̃ dimon reple.¬
te st̃ sanguine. Ubi pꝰ erat lirxuria ꝓpt̾
irriguos agros. ⁊ fontes iugit᷑ e manantes.
p̃multitudine int̾fectoꝵ riui sanguuus
fluent. Ponã enĩ fuꝑ dibon additam̃ta
his qͥ fuguit de moab leonẽ ⁊ reliquiis t̃re.
Ne qͥs scͥptoris uiciũ putet. ⁊ errorẽ dũ em̃¬
dare uult faciat: una urbs ⁊ ꝑ m. ⁊ ꝑb.
t᷑ dibon fluens: indito utͦq noie ꝓpt̾ la¬
tices qͥ tacite fluunt. Usq hodie ⁊ dimoss¬

Expanded text:
usque ad usque ad ca Moabitarum, in quibus clamor, et ejulatio captivi populi describitur. Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine. Ubi prius erat luxuria propter irriguos agros, et fontes jugiter emanantes, ibi prae multitudine interfectorum rivi sanguinis fluent. Ponam enim super Dibon additamenta his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Ne quis Scriptoris vitium putet, et errorem emendare dum vult, faciat, una urbs et per M, et ntur; Dibon, fluens. Indito utroque nomine propter latices qui tacite fluant, usque hodie indi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is herba exaruit: s ꝑ metaphoram seͥt᷑a
loqͥt᷑. W ẽ sensꝰ. In cuncꝰto moab aq̃ nẽri
erunt salse. ⁊ amare. W qͦmͦ ibi nulla
herba pullulat: sic totam ꝓuinciã sieet¬
ã siccitas consequet᷑. idẽ a segor usq oro¬
naim. ã finib usq ad fines. Id ipsum hiere¬
mias. aq̃ nerim pessimȩ.erunt. Scdm̃
magnitudinẽ oꝑis ⁊ uisitacio eoꝵ. Ad cor¬
rentẽ salicũ ducent eos. Pro salicib in
gi ⁊ legi orbim idẽ uilla in finb eoꝵ sita:
cuiꝰ ã plerisq accole in monte oreb hehe
p̃busse alim̃ta dicunt᷑. Qͦd nom̃ ꝑꝑ am¬
biguitatẽ tnͣsfert᷑ in coruos. atq occiden¬
tẽ. loca canpest᷑a. Est aut̃ sensꝰ. Iuxta
morbi magnitudinem. erit uisitacio. Ui¬
sitacionẽ ħ ñ ꝓ remedio. s ꝓ plaga accipe.
De qͥb i dauid. In salicib in medio eł sus¬
pendimꝰ organa nr̃a. Sue uallem arabier
ꝑ qmͣ ꝑgit᷑ ad asyrios. Qmĩ circuit clamor
t̃imuũ moab: usq ad gallim ululatꝰ eiꝰ. ⁊

Expanded text:
 per metaphoram Scriptura loquitur. Et est sensus: In cuncto Moab aquae Nemrim erant salsae et amarae, et quomodo ibi nulla herba pullulat, sic totam provinciam siccitas consequitur, id est, a Segor usque Oronaim, a finibus usque ad fines. Id ipsum nunc Jeremias: Aquae Nemrim pessimae erunt . Secundum magnitudinem operis, et visitatio eorum: ad torrentem salicum ducent eos. Pro salicibus ingi, et legi ORBIM  , id est, villa in finibus eorum sita, cujus a plerisque accolae in monte Oreb Eliae praebuisse alimenta dicuntur: qbiguitatem transfertur et in corvos, atque Occidentem, locaque campestria. Est autem sensus: juxta morbi magnitudinem erit visitatio. Visitationem hic non pro remedio, sed pro plaga accipe. de quibus David, In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra : sive vallem Arabiae, per quam pergitur ad Assyrios. Quoniam circuibit clamor terminum Moab, usque ad Agallim ululatus ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
arabia ⁊ coruꝰ ⁊ plameies. ⁊ occidũs appella¬
cognatos. Itaq p̾dicit᷑ nc̃ uideis. qͥ obsi¬
dionẽ babyloniã effuge̾ potu̾it erus⁊
de tociꝰ ꝓuincie uastitate. ad he̾mũ tͣnͣssire
uicinã : qͦd habitat᷑ sint in solitudine. ara¬
biȩ ĩ itiue̾ qͦd ducit ad frẽs. Rursiĩq ad hism¬
helitaᷤ sermo conu̾tit᷑. ⁊ eos ad miscdĩa
cohortat᷑. Currite. ⁊ lassis fr̾ib ac ꝑicli

Expanded text:
 corvus, et planities, et Occidens appellacognatos. Itaque praedicitur nunc Judaeis, qui obsidionem Babyloniam effugere potuerint, et de totius provinciae vastitate ad eremum transire vicinam, quod habitaturi sint in solitudine Arabiae in itinere quod ducit ad fratres. Rursumque ad Ismaelitas sermo convertitur, et eos ad misericordiam cohortatur: currite, et lassis fr
Abbreviated transcription (Latin):
Da s dnt cetas gñtes pont᷑. ⁊ reputat᷑
una de pluruis: neqͣqͣm mons appellatꝰ
rxta illud̾ ꝓphicum. fundam̃ta eiꝰ imon¬
tib sc̃is. diligit dñs portas syon suꝑ oĩa
tabernaclã iacob: s uallis ex eo qͦd humi¬
lata sit. Aiiis uerbis hoc ipsum ihere¬
mias loqͥtꝰ᷑. qnͣdo accepit calicẽ uini ple¬
nũ ⁊ dat untũsis gñtib. ac nouissime
mat ⁊ insaniat: significats a babyloniis
⁊ hanc eẽ uastandã. Qᵈ plemꝰ regum ⁊ ihe¬
remie pͥantt ystoria. Ex qͦ intellegimꝰ cre¬

Expanded text:
aeteras gentes ponitur, 220 et reputatur una de plurimis, nequaquam mons appellatur, juxta illud propheticum: Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob ; sed vallis, ex eo quod humiliata sit. Aliis verbis hoc ipsum Jeremias loquitur: quando accepit calicem plenum vini, et dat universis gentibus, ac novissime et insaniat: significans a Babyloniis, et hanc esse vastandam . Quod plenius Regum et Jeremiae narrat historia. Ex quo intell
Abbreviated transcription (Latin):
meũ.: tenebre. stupefecerunt me. Ba¬
bylon gilecta mea: posita ẽ nĩ in mira¬
tura sint. ut ipse qͥ narrat timore suꝑa¬
tꝰ nequeat in uerba ꝓrunꝑe uidens tan¬
te multitudinis sanguinẽ fundi. ⁊ mise¬
ricordie tactꝰ affectu. hõ enĩ de homine
loqͥt᷑ non munꝰ doleat. ꝙͣ mulier uͣlare. in
partu solet. s ꝯcͦbatꝰ ⁊ trepidꝰ. ⁊ in terra
corruens. caligantib ocłis nesciat qͥd
loqͣt᷑. Fro eo aut̃ qͦd nos uertimꝰ. babyloti
dilecta ña in hebreo legit᷑ nesephici. &¬
ẽ ipsum uerbũ qͦd in pncipio babylonii
onĩs posuimꝰ. suꝑ montẽ caligosum.
ꝓ caligoso enĩ ⁊ tenebroso. scͥptũ ẽ nele.
ꝓpͥe q hec urbs sic uocant᷑ ꝓpt̾ altitudi¬
nem. ⁊ erectum usq ad celum suꝑbie
uerticẽ. Pone mensam: ꝯtẽplarͥ ͤ n
specłã. Comedñtes ⁊ bibentes surgite
pͥncipes: arripite chipeum. Iocus

Expanded text:
meum, tenebrae obstupefecerunt me. Bameum, tenebrae obstupefecerunt me. Babylon, dilecta mea, posita est mihi in miratura sint, ut ipse qui narrat, timore superatus nequeat in verba prorumpere, videns tantae multitudinis sanguinem fundi: et misericordiae motus affectu homo enim de hominibus loquitur non minus doleat, quam mulier ululare in partu solet; sed conturbatus et trepidus, et in terram corruens, caligantibus oculis nesciat quid loquatur. Pro eo autem quod nos vertimus: Babylon, dilecta mea, in Hebraeo legit ipsum verbum quod in principio Babylonii Oneris posuimus, super montem caliginosum: pro caliginoso enim, seu tenebroso scriptum est Neseph. Proprieque haec urbs sic vocatur, propter altitudinem et erectum usque ad coelum superbiae verticem. Pone mensam, contemplare in specula comedentes et bibentes: surgite, princi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ duriꝰ ꝙͣ p̾sens captiuitas: Qri
ĩcredulꝰ ẽ: infidelit̃ agit. & qͥ depopłã¬
tor ẽ uastat. Pot̃ .⁊ in hebreo ita le¬
gi. Qi cedis cede. ⁊ qͥ uastas uasta: ut
re qͦd cepit. int̾p̃idũ ascendẽ. obsidẽ
pot̾ntissimã ciuitatẽ Sin aut̃ sic le¬
git᷑ ut tnͣstulimꝰ qͣsi de ꝑsona t̾cia di
depopłãtor ẽ uastat: cũ suꝑiorib co¬
plandũ ẽ in qͥb sͥ babylon uisionẽ
durã p̃dicat nunciatam. Ascende e¬
iã: obside mede. Omẽm gemitũ eiꝰ
cessare feci. Ne timeas inqͥd o ꝑsa
&x mede babylonis multitudinẽ: nͨ
illiꝰ potñciã reformides. Omẽm gemi
rat: cessare feci. Seu qͦd nullꝰ iã ge¬
mat ⁊ doleat p̾ssus potñcia babylonis.
seu qͦd tantis malis oppressa sit ipsa
babylon. ut ne gemitũ qͥdẽ liberum
habeat. Proppt̾ea repleti sunt lunbi
mei dolorẽ. Angͣstia possedit me: si an¬
gͥstia parturiencis Gorrui cũ audirẽ
cõtꝰbatꝰ sũ cum uiderẽ. Emarcuit cor

Expanded text:
sens captivitas? Qui incredulus est, infideliter agit: et qui depopulator est, vastat. Potest in Hebraeo ita legi: Qui caedis, caede; et qui vastas, vasta, ut re quod coepit, intrepidum ascendere, obsidere potentissimam civitatem. Sin autem sic legitur, ut depopulator est, vastat: cum superioribus copulandum est, in quibus sibi Babylon visionem duram praedicat nuntiatam. Ascende Elam, obside Mede: omnem gemitum ejus cessare feci. Ne timeas, inquit, o Persa et Mede, Babylonis multitudinem, ne itam potentiam reformides: omnem gemitrat, cessare feci: seu quod nullus jam gemat et doleat pressus potentia Babylonis: seu quod tantis malis oppressa sit ipsa Babylon, ut ne gemitum quidem liberum habeat. Propterea repleti sunt lumbi mei dolore: angustia possedit me, sicut angustrcuit cor
Abbreviated transcription (Latin):
bis in die illa armam̃tariũ domꝰ saltꝰ.⁊
cissuras ciuitatis dauid uidebitis: qͥa mul¬
tiplicatȩsunt. Manifeste. captiuitatẽ
desebit: q̃ undecimo anno regis sedechie
factaẽ. Ne qͣ ⁊ ile remias loqͥt᷑ Ecce ego
cõuocabo om̃s cognaciões regnoꝵ aqͥlons
ait dñs. ⁊ uement. ⁊ ponet imꝰquisq¬

Expanded text:
 die armamentarium domus saltus, et  die armamentarium domus saltus, et scissuras civitatis David videbitis, quia multiplicatae sunt. Manifeste captivitatem describit, quae undecimo anno regis Sedechiae facta est, de qua et Jeremias loquitur: Ecce ego convocabo omnes cognationes regnorum Aquilonis, ait D
Abbreviated transcription (Latin):
& oculcacionis ⁊ flecuũ dño dõ exercituũ
ĩ ualle insiõis. Reddit causas upeta tͥpli¬
cẽ intelligñciã qͣre dixit̾. recedite a me. a¬
mare blebo : ꝙ ꝯculcata sit syon. mons qndã
uisionũ. ⁊ nc̃ uallis fletuũ. scrutans murũ.
⁊ magnificꝰ suꝑ montẽ. Et elã sunsit
pharetmͣ. currũ hominis eqͥtes: ⁊ parietẽ.
nudauit dipeꝰ. Desebit᷑ babylonis exer¬
citꝰ intnͣs urbẽ. tẽplũ occupans. ⁊ qͣdri¬
gis ꝑplateas suꝑb incedñs. Qd̃q aura¬
tos postes ⁊ marmoꝵ crustis uestitos
elegant̾ in hebreo resouat. Sensꝰ q pulcher¬
eo qͦo ꝑ robur militũ õs opes erute sins.
Sin aut̃ e launte. ponunt᷑ in prelio q̃ urbs
assyrioꝵ ẽ: ñ pot̾ referri ad tẽpora Roma
ne subusioĩs. nͥ forte cuncta allegorice ĩ e¬
p̃tem᷑. Et erus̃ electe ualles tue ple¬
ne qͣdrigaꝵ. ⁊ eqͥtes ponent sedes suas in
porta : ⁊ reuelabit᷑ oꝑim̃tũ uide. Ꝙ uide

Expanded text:
et conculcationis, et fletuum Domino Deo exercituum in Valle visionis. Reddit causas juxta triplicem intelligentiam, quare dixerit: Recedite a me, amare flebo; quia conculcata sit Sion, mons quondam visionum, et nunc vallis fletuum. Scrutans murum, et magnificus super montem: et Elam sumpsit pharetram, currum hominis equitis, et parietem nudavit clypeus. Describitur Babylonis exercitus intrans urbem, templum occupans, et quadrigis per plateas superbus incedens. Quodque auratos postes, et marmorum crustis vestitos eleganter in Hebraeo resonat, sensusque pulchereo quod per robur militum omnes opes erutae sint. Sin autem Elamitae ponuntur in praelio, quae urbs Assyriorum est: non potest referri ad tempora Romanae 222 subversionis, nisi forte cuncta allegorice interpretemur. Et erunt electae valles tuae plenae quadrigarum, et equites ponent sedes suas in porta.
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ gallꝰ galliuaciꝰ.  qͣsi amicꝰtũ sic suble.¬
uabit te. Coronans coronabit te tͥbula¬
ciõẽ: qͣsi pulã mittet te in terrã latã &e
spaciosã sbi moueris ⁊ ibi erit currꝰ gle
tuȩ: ignominia domꝰ dñi dĩ tui. Et expellã
te de staciõe cua: ⁊ de ministio tuo depo¬
nã te. Qerit in die illa uocabo seruũ
meũ helyachĩ filiũ helchie. ⁊i induã illũ

Expanded text:
 gallinaceus, et quasi amictum sublevabit te. Coronans coronabit te tribulatione, quasi pilam mittet te in terram latam et spatiosam: ibi morieris, et ibi erit currus gloriae tuae, ignominia domus Domini Dei tui. Et expellam te de statione tua, et de ministerio tuo deponam te. Et erit in die illa: Vocabo servum meum E
Abbreviated transcription (Latin):
armam̃tariũ qd̾ nemore. ꝯsitũ erat hostili
poplãcioe ẽ resãtum. ⁊ ꝑ cunctas urbis
partes duusis muris hostis ingressꝰ ẽ.
Et ꝯgregistis aqͣs piscmȩ infi̾oris: &
domos iherłm numa̾stis. Q destruxistis
domos. admuniendũ murũ. ⁊ lacũ feci

Expanded text:
armamentarium, quod nemore consitum erat, hostili populatione reseratum, et per cunctas urbis partes divisis muris hostis ingressus est. Et congregastis aquas piscinae inferioris, et domos Jerusalem numerastis, et destruxistis domos ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd uir nobilis. tradunt enĩ hebrei
ysaiã socerũ fuisse manasse. filii erechie
regis uida non erubuerit nudꝰ mce¬
dere: s dĩ p̃ceptis nich ouestiꝰ iudi¬
caus deposuerit saccũ. Qͦ abiecto

Expanded text:
d vir nobilis tradunt enim Hebraei Isaiam socerum fuisse Manasse filii Ezechiae regis Juda non erubuerit nudus incedere; sed Dei praeceptis nihil honestius judicans, deposuerit saccum, quo abjecto
Abbreviated transcription (Latin):
tẽs reuoluat hẏstorias: ⁊ ab eufrate.
usq ad usq ad tigrin omem in medio
regiouẽ assyrioꝵ fuisse cognoscet.
Ergo qͦs ueteres assyrios. nũc nos uoca¬
mꝰ syros: a parte totũ appellantes. Quod
aut᷑ dr̃ egypcii seruient syris: uł sic
accipiendum qd romane legiones syro
instructe milite egyptũ custodiunt:
⁊ habundanciã egypti syre suscipi¬
ant ciuitates: ⁊ ecõtͣrio palestine. ⁊ fe¬
nicis bonis. egyptꝰ bonis irriget᷑. Su¬
dã nr̃oꝵ male hec ad mille annos re¬
ferunt. ⁊ more uidaico ĩ consunmaei¬
one mundi futura pronunciant:
qnͣdo antixͤ de assyriis ueniens egyp

Expanded text:
teres revolvat historias, et ab Euphrate usque ad Tigrim, omnem in medio regionem Assyriorum fuisse cognoscat. Ergo quos veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. Quod autem dicitur: Aegyptii servient Syris, vel sic accipiendum, quod Romanae legiones Syro instructae milite Aegyptum custodiant, et abundantiam Aegypti Syriae suscipiant civitates, sicut econtrario Palaestinae et Phoenicis bonis Aegyptus irrigetur. Quidam nostrorum male haec ad mille annos referunt, et more Judaico in consummatione mundi 210 futura pronuntiant, quando Antichristus de Assyriis veniens
Abbreviated transcription (Latin):
calciatã. dsscooꝑtis natib ignominiã
egypti. Et timebunt & confimañtꝰ
ab etiopia spe sua. ⁊ ab egypto gła
sua. Et dicet habitator insule huiꝰm
die illa. hec erat spes nr̃a: ad qͦs cõ¬
fuginꝰ i axciliũ. ut liberarent nos
a facie regis assyrioꝵ. Q̃ qͣmͦ effuge̾

Expanded text:
calceatum, discoopertis natibus, ignominiam Aegypti. Et timebunt, et confundentur ab Aethiopia spe sua, et ab Aegypto gloria sua. Et dicet habitator insulae hujus in die illa: Ecce haec erat spes nostra, ad quos confugimus in auxilium, ut liberarent nos a facie regis Assyriorum: et quomodo effugere
Abbreviated transcription (Latin):
diacones. fideles. cathecuminos.
senciunt. aut certe sp̃uale̾s intelli¬
uerbis loqui in ecdiis in sensumeo:
uidelicet iusticie. in cuiꝰ pennis ẽ. sani¬
tas.In die illa erit altare. dnĩ ĩ me¬
dio t̾re egypti: ⁊ titulꝰ uixta terminũ

Expanded text:
 catechumenos sentiunt: aut certe spiritualem legis intelliverbis loqui in Ecclesiis in sensu meo,208 videlicet justitiae, in cujus pennis est sanitas. In die illa erit altare Domini in medio terrae Aegypti, et titulus juxta terminum
Abbreviated transcription (Latin):
defert̃: post anti xp̃m ĩ mille amus
hec exsplẽda memorantes. Nec mirũ
si ista ꝯfingant. qͥspreta uerite xp̃i
organũ diaboli antrxp̃m recepturi
st: cũ etiã xp̃iai uidai zantes de
mille annoꝵ beatitu dine. hec dicta
cõtẽdant. Ego autẽ quomodo ĩuisio¬
ne babilonis sub typo euersionis aꝰ
destructis idolis. altare dñi collocatũ
adxp̃i tẽpꝰ refero: ⁊ĩ uisione moab.
tronũ saluatoris ĩ terra eiꝰ recogno
sco. positũ et ĩdamasci ceteris que ui¬
uisionibus. nostroꝵ esse tẽpoꝵ sacra¬

Expanded text:
differunt, post Antichristum in mille annis differunt, post Antichristum in mille annis haec si ista confingant, qui spreta veritate Christi, organum diaboli Antichristum recepturi sunt, cum etiam Christiani judaizantes, de mille annorum beatitudine haec dicta contendant. Ego autem quomodo in visione Babylonis sub typo eversionis ejudestructis idolis altare Domini collocatum, ad Christi tempus refero, et in visione Moab, thronum Salvatoris in terra ejus positum recognosco, et in Damasci caeterisque visionibus o
Abbreviated transcription (Latin):
forncahitur cũ umu̾sis regnis terre
lxx annos restaurata. ⁊ ad potentiã
pristinã sit reu̾sa. ⁊ negotiatio u¬
niu̾sarũ gentiũ fueritꝰ que ego pu¬
to formeationes appellari.  qͦmodo
tribuit: sic ⁊ ĩstitor de toto orbeꝰcur¬
rens. pulcͥtudinẽ urbis. quasi me¬
retricis impleuerit. Eterunt
negotiationes eiꝰ ⁊imerces esꝰ seifica¬
te dño. Non ꝯde̾ cur neque reponentur:
quia his qui habitauerint corã dño
erit negotiatia eiꝰ. ut mãducent ĩsaturi¬
te. ⁊ uestiantur usque ad uetustatẽ. Hec
scdm̃ hystoriã nec dũ facta ꝯperimus nisi
forte pritan dũ est. qͦd post edificatio¬
nẽ ierłm. ⁊ restaurationẽ tẏri. amice ĩcer
se fuer̾t᷑ quitates. ⁊ at tẽplum dĩ tyrii cre
bro dona trans miserint. sicud in e
⁊dra legimꝰ quod tyrios qui piscesuẽ¬
debant in salbato ab egerit. ⁊ inti¬
re urbẽ ñ ꝑmiserit. autque ex u¬
no mercimonio etiã de ceteris esti¬
mandũ sit. Iudei cassaĩfuturũ uota

Expanded text:
e LXX annos instaurata, ad potentiam pristinam sit reversa, et negotiatio universarum gentium fuerit, quas ego puto fornicationes appellari, ut quomodo tribuit: sic et instator, de toto orbe concurrens, pulchritudinem urbis quasi meretricis impleverit. Et erit negotiatio ejus, et merces ejus sanctificatae Domino: non condentur, neque reponentur. Quia his qui habitaverint coram Domino, erit negotiatio ejus, ut manducent in saturitate, et vestiantur usque ad vetustatem. Haec secundum historiam, necdum facta comperimus, nisi forte putandum est, quod post aedificationem Jerusalem, et instaurationem Tyri, amicae inter se fuerint civitates, et ad templum Dei crebro Tyri dona transmiserint: sicut et in Ezra legimus , quod Tyrios qui pisces vendebant, in sabbato abegerit, et introire urbem non permiserit: atque ex uno mercimonio, etiam de caeteris aestimandum sit. Judaei cassa in futurum vota
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ esdodi ubrs fuit potentissiua
palestine: de .uͭ. urbib hanc sargon
rex assyrioꝵ qͥ uii nominib appellat᷑.
misso duce exercitꝰ sui. cui nom̃ erat
thartan: cepit ⁊ tenuit. Eo gͥ tempr̃
qͦ uiciua ciuitas capta ẽ. p̃cipit᷑ ysaie
ut deposita saccea tinuca. ħ enĩ erat habitꝰ
ciam̃tis ẽ pedib. q̃ lxx çaligas uocant.

Expanded text:
r ESDOD  , urbs fuit potentissima Palaestinae de quinque urbibus: hanc Sargon rex Assyriorum, qui septem nominibus appellatur, misso duce exercitus sui, cui nomen erat Thartan, cepit et tenuit. Eo igitur tempore quo vicina civitas capta est, praecipitur Isaiae, ut deposita saccea tunica hic enim erat habitus ceamentis e pedibus, quae LXX caliga
Abbreviated transcription (Latin):
uent̃t. ⁊ omẽs uiroꝵ forciũ manꝰ qͣsi
mulierũ fuerint dissolute. eciã uoca¬
bulũ iude t̾rori sit egypto: qͥa duni
ei uult auxiliũ tͥbuere mala tanta ꝑ¬
tencias. ⁊ qͥq̃d dixiñt u̾ti ĩ stulticͥam:
dũ stupeant tantã gentis cõũ̾siouem.
⁊ mirent᷑ atq intelligant. Et qͥcunq

Expanded text:
fortium manus quasi mulierum fuerint dissolutae, etiam vocabulum Judae terrori sit Aegypto, quia dum ei vult auxilium praebere, tanta mala pertentias, et quidquid dixerint verti in stultitiam, dum stupeant tantam gentis conversionem, et mirentur atque intelligant 207
Abbreviated transcription (Latin):
credidiñt ꝯcurrentib egypciis ꝯtͣ egyp¬
tos. ⁊ uiro pugnante uiro ꝯtͣ frem̃ su¬
ũ. ⁊ cutitate cont᷑ ciutatẽ. dimican¬
te. cũ ꝑsequucionis tẽpꝰ irruerit. in
plorabunt dm̃ miscdĩã: statimmq sal

Expanded text:
currentibus Aegyptiis contra Aegyptios, et pugnante viro contra fratrem suum, et civitate contra civitatem dimicante: cum persecutionis tempus ingruerit, 209 implorabunt Domini misericordiam, statimque Sal
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra cȩthĩ. ꝙͣ. ciprũ qͥdã int̾pretant᷑. Usq
nostice sectȩ hẽsiarches fuit. Quanꝗͣ.
eñ scͥptura ꝯmemorat. qđ alexander rex
macedonũ eg̃ssꝰ sit de t̾ra cȩtĩ. Insulã qͦq
nominans. ñ ꝯ̃cit᷑. Postea enĩ ã nabugodo¬
nosor uł ab alexanaro t̾ra ꝯtinens factaẽ
ꝓpt᷑ expugnacioẽs: multis ĩ breui freto
aggerib ꝯportatis. Nlegociaqoem qͦq sy¬
donis appellat ixta se qntẽ ũ sicłm̃ ĩ qͦ ait.
rubesce sydoi ait mare. Traduts enĩ hysto¬

Expanded text:
 Cyprum quidam interpretantur: usque Zeno Stoicae sectae Haeresiarches fuit: quamquamenim Scriptura commemorat, quod Alexander rex Macedonum egressus sit de terra Cethim. Insulam quoque nominans, non mentitur: postea enim a Nabuchodonosor, 228 vel Alexandro terrae continens facta est, propter expugnationem multis in brevi freto aggeribus comportatis. Negotiationem quoque Sidonis appellat, juxta sequentem versiculum, in quo ait: Erubesce, Sido
Abbreviated transcription (Latin):
sabit adiutorium. ad ephraim. ⁊ regnũ
a damasco. ⁊reliqͥe syrie sicut gła filioꝵ
ispł erus: dicit dñs exercituum. Post
babylonẽ. ⁊ phylisteos ⁊ moab ad clamasct̃¬
scũ. id ẽ aram sermo conuertit᷑. q̃ ⁊ tp¬
sa regalis qnͦdam ciuitas fuit. ⁊ in onĩi
syria tenuit pͥncipatum. Nec dum flore¬
bat antiochia. ⁊ laodicia. ⁊ apamia:
quas urbes pꝰ alexandrum macedonem
inꝑio auctas eẽ cognouimꝰ. Quia gͥ sem¬
ꝑ decem tͥbub contͣ uidã p̃bebat auxi¬
lium. ut regum ⁊ ꝑalypomenon narrat
hystoria : eciam ipsi uastitatẽ ab assyri¬
is appropinqͣre significat. dicente re.¬
ge assyrioꝵ. Cepi arabiam. ⁊ damascũ
⁊ samaria. Sicut enim illas cepi ⁊ uni¬
uersa regna: capiam ⁊ te. Ꝙ in regũ
uolumine legimꝰ Ascendit rex assyrioꝵ
damascum. ⁊ cepit eam. ⁊ tnͣstulit in cy¬
renem: rasin qͦq interfecit qͥ erat rex
damasci. Qͤ omĩa etechia ierosolimis
regnante perpessa ẽ. Ecce inqͥd damaᷤᷤ¬

Expanded text:
djutorium ab Ephraim, et regnum a Damasco, et reliquiae Syriae sicut gloria filiorum Israel erunt, dicit Dominus exercituum. Post Babylonem et Philisthaeos et Moab, ad Damascum, id est, Aram sermo convertitur, quae et ipsa regalis quondam civitas fuit, et in omni Syria tenuit principatum: necdum florebant Antiochia et Laodicia et Apamia, quas urbes, post Alexandrum et Macedonum imperium, auctas esse cognovimus. Quia igitur semper decem tribubus contra Judam praebebat auxilium, ut Regum et Paralipomenon narrat historia: etiam ipsis vastitatem ab Assyriis appropinquare 193 significat, dicente rege Assyriorum: Cepi Arabiam, et Damascum, et Samariam. Sicut enim illas cepi, et universa regna, capiam et te. Et in Regum volumine legimus: Ascendit rex Assyriorum Damascum, et cepit eam, et transtulit in Cyrenem . Rasin quoque interfecit, qui erat rex Damasci: quae omnia, Ezechia Hierosolymis regnante, perpessa est. Ecce, inquit, Damasc
Abbreviated transcription (Latin):
in excelsum. id ẽ rumor in popłos uaga¬
uastandaos. Et qͥd respondebit᷑ nuncisᷤ
gentisim: Qa dñs fundauit syon: ⁊n
ipso sꝑabunt pauꝑes popłĩ eiꝰ. Quia dix¬
erat nullꝰ ẽ qͥ effugiat agm̃ eiꝰ: uidebat᷑
in gena̾li sentñcia  iudeos ẽẽ conp̃hensos.
S̾ inqͥd quesierint angli gentis assyriȩ qͣ¬
re solꝰ uidas euaserit: respondete ess qͥa
lem sua uirtute ꝓtexi̾t. Ro angłis lxx.¬

Expanded text:
in excelsum, id est, rumor in populis vagain excelsum, id est, rumor in populis vagaastandos. Quid respondebit nuntiis gentis? quia Dominus fundavit Sion, et in ipsa sperabunt pauperes populi ejus. Quia dixerat, Nullus est qui effugiat agmen ejus, videbatur in generali sententia etiam Judas esse comprehensus. Si; inquit, quaesierint Angeli gentis Assyriae, quare solus Judas evaserit, respondete eis, quia lum sua virtute protexerit: Pro Angelis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑũ: ⁊ pauꝑes fiducialit̃ reqͥescent.
qd̾ popło dĩ fiducilit᷑ reqͥescente sicce¬
Tͣ radix phylistiim: ⁊ onĩes reliqͥe ꝯsun¬
mant᷑. Qula porta. clama ciuitas:
ꝑstrata ẽ phylistuͤm om̃is. Ab aqͥlone¬
enĩ fumꝰ ueniet: ⁊ ñ est qͥ effugiat ag¬
m̃ eiꝰ. Portã uocat ꝓhis qͥ in portast̃.
⁊ ciuitatẽ ꝓ habitatorib ciuitatis:
Sermonẽ qͦ dirigit ad urbes palesti¬
noꝵ qd̃ erulare debeant ⁊ luge̾ ueni¬
ente sennacherib: ⁊ torrentis mͦ cuncta
uastante. Sub rege enĩ etechia uenit
assirꝰ: ⁊ int̾ ceteras naciones uastauit
phylisteos. Ad qͦs loqͥt᷑ ieremias. Ecceaq̃
ascendent ab aqͥlone: ⁊erunt qͣsi torrens
nundans. ⁊ oꝑienĩ t̾ram. ⁊ plenitudinẽ
eiꝰ urbẽ ⁊ habitatores illꝰ. Ab aqͥlone. enĩ
ueniet assyriꝰ ⁊ de eiꝰ ardore egredien¬
tis mniuiem. ⁊ naciones ceta̾s subiuganteᷤ
eo tenpore qͦ hec caneb̾at᷑ fumꝰ ascendebat

Expanded text:
rum, et pauperes fiducialiter requiescent. rum, et pauperes fiducialiter requiescent. quod, populo Dei fiducialiter requiescente, siccetur radix Philisthiim, et omnes reliquiae consumentur. Ulula porta, clama civitas, prostrata est Philistat agmen ejus. Portam vocat pro his qui in porta sunt, et civitatem pro habitatoribus civitatis. Sermonem quoque dirigit ad urbes Palaestinorum quod ejulare debeant, et lugere veniente Senacherib, et torrentis modo cuncta vastante. Sub rege enim Ezechia venit Assyrius, et inter caeteras nationes vastavit Philisthaeos. Ad quos loquitur Jeremias: Ecce aquae ascendent ab aquilone, et erunt quasi torrens inundans: et operient terram et plenitudinem ejus, urbem et habitatores ilius venit Assyrius, et de ejus ardore egredientur Niniven et nationes caeteras subjugantes. Eo tempore quo haec canebantur, fumus ascendebat
Abbreviated transcription (Latin):
lũ sit. Ne qͥd leteris õ phylistea. ne.
insulces popło meo. qd̾ ꝑcussoris cui
achar uirga cõfracta sit: qd̾ babcłs
qͥ te ferire solitꝰ erat uideat᷑ morce
cont̾tꝰ. qͦd coluber interfectus. Ro hoc
enim nocencior nascet᷑ etechias regulus.
qmͣ greci uocant basilisliscum. qͥ te suo
aspectu interciat. ⁊ sp̃u oris oceidat. Qͦ¬
mꝰ eñ milla auis reguli aspectum pot̾ ille¬
& pulere. seruauit metaphoram. Qͥa
enĩ serpentem ⁊ regulum nominarat:
regũ librum. Ipse ꝑcussit phylistũ.
usq gazam iusq ad terminos eiꝰ: ã
turre custodum. usq ad urbes mum¬
tas. sro eo aut̃ qͦd nos tnͣstulimꝰ absorbeis
uolucrẽ : in hebraico scͥptũ ẽ sarapħ.
Mophech. ⁊ interpretari pot̾ serpens
uolans: ut sit sengꝰ. De. radice colub̾
nascet᷑ reglꝰ. ⁊ fructꝰ illiꝰ id ẽ. regłi.
semrpens uolans. ut draconẽ uolantẽ in¬
telligas. Et pascent᷑ pͥmogeti paupe¬

Expanded text:
lum sit. Ne, inquit, laeteris, o Philisthaea, ne lum sit. Ne, inquit, laeteris, o Philisthaea, ne insultes populo meo, quod percussoris tui Achaz virga confracta sit; quod baculus qui te ferire solitus erat, videatur morte contritus; quod coluber interfectus. Pro hoc enim nocentior nascetur Ezechias regulus, quem Graeci vocant basiliscum, qui te suo aspectu interliciat, et spiritu oris occidat. Quomodo enim nulla avis reguli aspectum potest illaeEt pulchre servavit metaphoram: quia enim serpentem et regulum nominarat, Regum librum: Ipse percussio Philisthiim usque ad Gazam, et usque ad terminos ejus: a turre custodum usque ad urbes munitas . Pro eo autem quod nos transtulimus absorbens volucrem, et in Hebraeo scriptum est SARAPH MOPHETH  , interpretari potest, serpens volans: ut sit sensus: de radice colubri nascetur regulus, et fructus illius, id est, reguli serpens volans, ut draconem volantem intelligas. Et pascentur primogeniti paupe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ Rł q̃ scͥptura cõinemorat. Igitur
sub achar usq ad p̾sentẽ locum quẽ
nc̃ ex pon̾e nitun᷑. oiã q̃ in medio po¬
situa st̃ uaticininata cognoscimꝰ. Qͦ
mortuo quartꝰ id ẽ ultimꝰ sciecedit e¬
zechias: sub qͦ om̃is usq finẽ texit᷑ lit̃.
Ne leceris philistea om̃is tu: qm̃ cõmuiu h¬
ta ẽ uirga percussoris tui. De radice
enĩ colubͥ eg̃diet᷑ regłs: ⁊ sem̃ eiꝰ ab¬
sorbens uolucrẽ. Haturale ẽ qd̾ di¬
cimꝰ. Mortuo rege adu̾saꝵ genciũ.
senꝑ letatit᷑ ininuci: ex reb nouis
bella cuulia ⁊ sediciones. ac regnan¬
rant in iuiis regũ isrł. ⁊ cognacioeor
fuerant copulati: intelligimꝰ philiste.¬
os e uicino fuisse letatos. ⁊ insul.¬
tasse regno isrł. qͦd mortuo rege
perdito. etechie iuueni subracent.
Phylisteos aut̃ ut supͣ diximꝰ. palesti¬
nos significat. quos alienigenas uul¬
gata scͥbit edicio : cum ħ ñ uniꝰ gen¬
tis. s om̃iũ externaꝵ genciũ uocabu¬

Expanded text:
 quae Scriptura commemorat. Igitur sub Achaz usque ad praesentem locum, quem nunc exponere nitimur, omnia quae in medio posita sunt, vaticinata cognoscimus: quo mortuo quartas, id est, ultimus succedit Ezechias, sub quo omnis usque ad finem texitur liber. Ne laeteris Philisthaea omnis tu, quoniam comminuta est virga percussoenim colubri egredietur regulus, et semen ejus absorbens volucrem. Naturale est quod dicimus: mortuo rege adversarum gentium, semper laetantur inimici, ex rebus novis bella civilia et seditiones ac regnanrat in viis regum Israel, et cognatione eis fuerat copulatus, intelligimus Philisthaeos e vicino fuisse laetatos, et insultasse Israeli, quod maturo rege perdito, Ezechiae juveni subjacerent. Philisthaeos autem, ut supra diximus, Palaestinos significat, quos alienigenas Vulgata scribit editio: cum hoc non unius gentis, sed omnium externarum gentium vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
Idioma aut̃ sc̃pturaꝵ ẽ ut anglm ꝓ
regno ꝑonats: eo qͦd poplõs contine.¬
at: ⁊ qͣsi in tota domo forcissimũ sit.
lapis dr̃ anglaris. Qdq intulit. qͦ mͦ
dicitis pharaoni filiꝰ sapienciũ ego. filiꝰ
regum antiqͦrum: sigiuificat qđ egyp

Expanded text:
Idioma autem Scripturarum est, ut angulum pro regno ponant, eo quod populos contineat, et quasi in tota domo fortissimum sit. lapis dicitur angularis . Quodque intulit: Quomodo dicetis Pharaoni, filius sapientium ego, filius regum antiquorum, si
Abbreviated transcription (Latin):
nala suꝑueniant : ł qͦd tantis calamitati¬
b oppͥmenda. ut &ẽ ininicis miserabilis
fiat. Ipipsum hicremias. sropte̾a cor me¬
ũ ad moab qͣsi tibia resonabit. ¶ectes
eiꝰ usq ad segor uitulã ꝯt̾uantẽ. Et ie¬
remias: a segor in qͥd usq ad oronaĩ: iii¬
culã ꝯt̃uantẽ. De hac ⁊ in lõs quest onũ
hebraicaꝵ diximꝰ. ⁊ nc̃ breuit᷑ adnota

Expanded text:
mala superveniant: vel quod tantis calamitatibus opprimendi, ut etiam inimicis miserabiles fiant. Idipsum Jeremias ait: Propterea cor meum ad Moab quasi tibia resonabit. Vectes ejus usque ad Segor vitulam conternantem. Et Jeremias: A Segor, inquit, usque ad Oronaim vitulam conternantem. 187 De hac et in libris Quaestionum Hebraicarum diximus, et nunc br
Abbreviated transcription (Latin):
entes eos qͥ se ceperans: ⁊ subicient exac¬
tores suos. ¶Pultos de diũsis gnͣtib
cũ popłõ iudeoꝵ hierosolimam uenissẽ
conicimꝰ: credentes deo isrł. ⁊ erroꝵ y
dola relinqñtes. Qd̾. aut̃ reducti sint ad
litteras regis ⁊ acceꝑint muna. ⁊ inpen¬
sas templi: nulla dubitacio ẽ. In ħ solũ
artari uidet᷑ intelligencia. qͦmͦ possedi̾t
isrł ĩ t̾ra dñi uictores qndã suos. ⁊ sub

Expanded text:
nt exactores suos. Multos de diversis gentibus cum populo Judaeorum Jerosolymam venisse conjicimus, credentes Deo Israel, et errorum idola relinquentes. Quod autem reducti sint ad litteras regis, et acceperint munera et impensas Templi, nulla dubitatio est. In hoc solum 176 arctari videtur intelligentia, quomodo possederit Israel in terra Domini victores quonda
Abbreviated transcription (Latin):
ra destat᷑. qͥa paruulis non perꝑeuĩt. ꝙ
suis eos iaclĩs uuluaruit. ⁊ pregnauti¬
b ñ sits miserti. Romanũ aut̃ regnũ for¬
tissimũ ⁊ danielis scͥtura testat᷑: expo¬
cã nens itu. bestiã habentẽs dentes ⁊ uu¬
gues fereos. Et arescet aqͣ de ma¬
ri: ⁊ fiuuiꝰ desolabit᷑ atq siccabit᷑: ⁊ de

Expanded text:
ra testatur, qui parvulis non pepercerint, et suis eos jaculis vulnerarint, nec praegnantibus sint miserti. Romanum autem regnum fortissimum, et Danielis Scriptura testatur , exponens quartam bestiam habentem dentes et ungues ferreos. Et arescet aqua de mar
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã scͥptura ñ continet. E qͥa sarci
nis p̃peditꝰ uelociꝰ fuge̾ non poti̾t. de¬
ponet uasa sua in magmis. & gradu
concito tͣnsibit uallẽ qͣm & ipsã he¬
breꝰ sermo non resonat: ⁊ rursũ ueni¬
et in aggai. ¶ͤ bis in hoc loco ponit᷑.
⁊ in hebraico ñ habet᷑. Ad sonitum fu¬
ge eiꝰ: ꝯtremiscet rama curitas saul.
Qd ꝑspicue falsũ ẽ. Ciuitas enĩ saul.:
appellat᷑ gabaã: ut in hebraico conti¬
nec᷑. Ueindeueniet in gallĩ. Audiet
laisa. audiet anatoht: otremiscet me¬
demena. Habitatores autẽ sabun.
colles qͥ sc̃ in iherłm. id ẽ exelsi qͥque
adẽ die dũ inura ẽ assyriꝰ: ut mane¬
ant in locis suis. ⁊ ꝑtͦbati timore ne¬
qͣqmͣ fugiant. Hoc uixta luterã.
sit inuenire. nec se in libro hebraicor
incertũ : ut dicat in extremo mundi
tempore. ⁊ in ꝯsunmacioẽ huiꝰ secłi
miminentib penis sensũ magnũ pͥn¬
cip̾e assyrior eẽ fugiturũ. ⁊ ꝑdiũ¬

Expanded text:
ipsa Scriptura non continet. Et quia sarcinis ipsa Scriptura non continet. Et quia sarcinis suis praepeditus velocius fugere non poterit, deponet vasa concito transibit vallem, quam et ipsam Hebraeus sermo non resonat: et rursum veniet in Aggai, quae bis in hoc loco ponitur, et in Hebraico non habetur. Ad sonitum fugae ejus contremiscet Rama, civitas Saul: quod perspicue falsum est. Civitas enim Saul appellatur Gaba, ut in Hebraico continetur. Deinde veniet in Gallim: audiet Laisa, audiet Anathoth, contremiscet Medemena. Habitatores autem Gebim et colles, quae sunt in Jerusalem, id est, excelsi quique eadem die dum in via est Assyrius; ut maneant in locis suis, et perturbati timore nequaquam fugiant. Hoc juxta litteram.  non possit, nec se in libro Hebraicoruincertum, ut dicat in extremo mundi tempore, et in consummatione hujus saeculi imminentibus poenis, sensum magnum, principem Assyriorum esse fugiturum: et per dive
Abbreviated transcription (Latin):
tis in collib. qd̃ int̾precat᷑ ge̾bim firma¬
ti locoꝵ altitudine. confortamini: id ẽ
arina corripite. Adhuc tantũ suꝑerat
diei. ut stans in oppidulo nob̃. ⁊ ꝓcul
urbẽ conspiciens iersm agitaret ma¬
nũ suã atq ꝯcute̾t super montẽ syon
uł despiciens eã atq contentiens : uł
salutans &e. conminans ce admirans
qd̾ coto  oriente subiecto. tã par¬
ua ciuitas potñcie sue audeat repug¬
nare. Hec itxta hebreos ut nobis
ab eis traditũ ẽ. breui sermone ꝑtͥux¬
imꝰ. Nunc qͥd uicta ber. edicionẽ
eccłiastici uiri de hoc loco sencian:
subiciamꝰ. Cũ iugũ assyrii sitie ut qͥ¬
dã male arbitrant᷑ babylonii ab la¬
tũ fuerit de humis tuis atq corrup¬
tum: fugiens assyriꝰ sennacherib cũ¬
m
paucis reliqͥis ueniet in aggai q̃ in
hebraico ñ habet᷑ U tanta erit fugi¬
entis trepidacio: ut ibrmanere ñ au¬
deat. s tͣnsibit in maged do. Quã &

Expanded text:
tis in collibus, quod interpretatur Gebim, tutis in collibus, quod interpretatur Gebim, tuti locorum altitudine, confortamini, id est, arma corripite. Adhuc tantum supererat diei, ut stans in oppidulo Nob, et procul urbem conspiciens Jerusalem; agitaret manum suam, atque concuteret super montem Sion, vel despicienssultans et comminans, et admirans, quod toto sibi Oriente subjecto, tam parva civitas potentiae suae audeat repugnare. Haec juxta Hebraeos, ut nobis ab eis traditum est, brevi sermone perstrinximus. Nunc quid juxta LXX editionem Ecclesiastici viri de hoc loco sentiant, subjiciamus. Cum jugum Assyrii, sive ut quidam male arbitrantur, Babylonii, ablatum fuerit de humeris tuis, atque corruptum, fugiens Assyrius Sennacherib, cum paucis reliquiis veniet in Aggai, quae in Hebraico non habetur. Et tanta erit fugientis trepidatio, ut ibi manere non audeat, sed transibit in Mageddo, quam et
Abbreviated transcription (Latin):
ni montẽ filie syon: ⁊ collẽ iherłm.
¶ultũ in ħ loco ber. ab hebraico dis¬
cordant. Quã ob rẽ utͣnq edicioẽm
posumꝰ : ut qͥd nobis iudeat᷑ in sin¬
dicamꝰ. Descͥbit sermo ꝓpħicꝰ assyriĩ
iter. ponpanq redeuntis de egyp¬
cursu ad oppugnãdã eam ueniat. Ꝙ
in magron. Tantã q capiende urbis
habebit fiduciã : machinas conm̃det
sarcinas suas : qͣsi cito subu̾sa urbe
rediturꝰ. Nb depositis: tͣnsibit eam
cursĩ ⁊ in gabae habebit diu̾soriũ.
qͦ paululũ ibidẽ subsistñtẽ. lassũ re¬
foueat exercitũ. Rama urbr̾ uicina
filia gallĩ qͣ hebraice dr̃ hecħ gallim
ita eiulabit: ut equoꝵ arbitreris hin¬
nitũ. Unde õ laisa & pauꝑcła. uł o¬
bediens siue humilis anatoth. tͥb enĩ
modis interp̃tari pot̃: diligent᷑ attendi¬
te. ⁊ declinate currentis inpetũ si po¬
testis. Nigͣuit enĩ iã de sede̾b suis
urbrs me de mena. Uos aut̃ qͥ habita¬

Expanded text:
ni montem filiae Sion, et collem Jerusalem. ni montem filiae Sion, et collem Jerusalem. Multum in hoc loco LXX ab Hebraico discrepant: quam ob rem utramque Editionem posuimus, ut quid nobis videatur in sindicamus. Describit sermo propheticus Assyrii iter pompamque redeuntis de Aegypcursu ad oppugnandum eam veniet. Etin Magron, tantamque capiendae urbis habebit fiduciam, ut apud Machmas commendet sarcinas suas, quasi cito subversa urbe rediturus: quibus depositis, transibit eam cursim, et in Gabee habebit diversorium: quo paululum ibidem subsistente, ut lassum refoveat exercitum, Ramafilia Gallim, quae Hebraice dicitur BETH GALLIM  , ita ejulabit, ut equorum arbitreris hinnitum. Unde, o Laisa, et paupercula, vel obediens, sive humilis Anathoth tribus enim modis interpretari potest, diligenter attendite, et declimate currentis impetum, si potestis: migravit enim jam de sedibus suis urbs Medemena. Vos autem qui habita
Abbreviated transcription (Latin):
ãbulauint egopti ⁊ ñ in dño sint ꝯfi¬
fisi. Cũ aut̃ adm̃ reũsi fuerint & reliq̃¬
rint it̃ egypti: tc̃ flagellũ dĩ iudicio
suscitandũ ꝯt᷑ adu̾sarios. Madianenĩ
int̃p̃tat᷑ ex iudicio: ut sp̃u oris eiꝰ & o
leo miscłie ugũ hostium conputrescat.
entet in aiath transsibit imagron:
ap̃ magnias conm̃dabit uasa sua. Tran¬
sierunt cursim. gabee sedes nr̃a: siue¬
scrunt. Obstupuit rama: gabaa sauliꝰ
fugit. humi uoce tua filia gallĩ. Atten¬
de laisa. pauꝑcłã anatot : migrauit
medenena. habitatoreᷤ gebin: confor¬
tamini. Adhuc dies ẽ ut in nob. stetͫ
Agitabit manũ suã suꝑ montẽ filie
Q niet enĩ in ciuitate᷑ aggai: ⁊ tnͣsi¬
bit in magͤado: ⁊ in maᷤ mas ponet
uasa sua. ⁊ tͣnsibit uallẽ. ⁊ ueniet in
aggai. Timor app̾hendet rama : cunta¬
te sanl. fugiet filia gallĩ. Ad tñde lai¬
sa. audiet᷑ in anatoh: obstupuit me¬
demena. ꝙ habitatores gebim.ꝙ¬
die in uia: ut maneat. Consolami¬

Expanded text:
in Domino sint confisi. Cum autem ad Deum reversi fuerint, et reliquerint iter Aegypti, tunc flagellum Dei judicio suscitandum contra adversarios. Madian enim interpretatur ex judicio: ut spiritu oris ejus, et oleo misericordiae jugum hostium computrescat. eniet in Aiath transibit in Magron apud Machmas commendabit vasa sua transierunt cursim Gabee sedes nosstra: obstupuit Rama, Gabaath Saulis fugit. Hinni voce tua, filia Gallim; attende, Laisa, paupercula Anathot. Migravit Medemena: habitatores Gabin, confortamini. Adhuc dies est, ut in Nobe stetur: agitabit manum suam super montem filiae  in civitatem Aggai, et transibit in Mageddo: et in Machmas ponet vasa sua: et transibit vallem, et veniet in Aggai. Timor apprehendet Rama civitatem Saul: fugiet filia Gallim: attende Laisa: audietur in Anathot: obstupuit Medemena, et habitatores Gebim.die in via, ut maneat: consolami
Abbreviated transcription (Latin):
sarracenoꝵ ꝓpͥe gn̾tẽ descͥpserit: qͥ habi¬
tass in tentoriĩs. qͥ qsͣ nox conpuli̾t sedes
tenens. qͥb arm̃ta sunt ⁊ peccora. cameloꝵ¬
q greges: qͥ non habñt ostra nͦ uec̾tes. Non
em̃ u̾sant᷑ in urbib: s in solitudine. ꝙ hii¬
ciuitatẽ q̃ metͦpolis gn̾tis illiꝰ in he̾mo
meloꝵ ⁊ ouium greges capti siit. pelles¬
q eoꝵ atq tentoria sorte ditusa non õs¬
oĩs gñtiᷤᷤ illiꝰ significat᷑ intitꝰ. eo qͦd dro¬
medraisriis ⁊ camelis centũ anpliꝰ milia
uno die ꝑ uastã solitudin̾e fuge̾ solent.
Aufẽt᷑ in qͥd om̃is gła cedar: inninuto sa
gittarioꝵ numero qͣ maxime pollent ar¬

Expanded text:
Saracenorum proprie gentem descripserit, quia habitant in tentoriis: qui quas nox compulerit, sedes tenent: quibus armenta sunt, et pecora camelorumque greges: qui non habent ostia nec vectes: non enim versantur in urbibus, sed in solitudine hcivitatem, quae metropolis gentis illius in eremo fmelorum et ovium greges capti sunt, pellesque eorum et tentoria sorte divisa, nominis gentis illius significatur interitus, eo quod dromedariis camelis centum et amplius millia uno die per vastam solitudinem fugere solent. Aufertur, inquit, omnis Cedar in minuto numero sagittariorum, qua maxime pollent ar