comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in agro. lecto. ⁊ molenclino. Noe
sunt prelati eccłiam gub̃̾nan¬
tes inscło. Quietiam in agro
sunt:dum t̾ram mentis nr̃e
aratro doctrine sue proscind̃t.
⁊ ꝑscindendo apte semen u̾bi
dei uñ proferat fructum bono¬
rũ oꝑum: credunt. Continen¬
tes:continens daniel designat.
Hi in lecto sirat: qm talib cõ¬
petit quieta uita.⁊ a sollicitu¬
dine muncdi semota. Iob qm̃
uxorem hũit: uxoratos insinu¬
at. His q̃m sollicitudo domus
laborq incumbit: clamosa mo¬
lendin ⁊ inqͥeta ihabitatio:
conuenit. Suo gͥ studio: singłi
insistant. Noe agru excolatar¬
chamq regat. fugiatq mulie¬
rum amplexus. qui extra femi

Expanded text:
in agro, lecto, et molendino. Noe sunt praelati Ecclesiam gubernantes in saeculo. Qui etiam in agro sunt, dum terram mentis nostrae aratro doctrinae suae proscindunt, et proscindendo, apte semen verbi Dei, unde proferat fructum bonorum operum, credunt. Continentes continens Daniel designat. Hi in lecto sunt, quoniam talibus competit quieta vita et a sollicitudine mundi semota. Job quoniam uxorem habuit, uxoratos insinuat. His quoniam sollicitudo domus laborque incumbit, clamosa molendini, et inquieta inhabitatio convenit. Suo igitur studio singuli insistant. Noe agrum excolat arcamque regat, fugiatque mulierum amplexus; qui extra femi
Abbreviated transcription (Latin):
adultasse. nͥ ꝯiuge cũ alt̾ius
concubuisse: Ip̃m aũt ꝯcũbe.
hoc in locoñ accusat᷑: nͥ quia
alt̾ius coniugi applicat᷑. Blas¬
phemia est de deo mala dic̃e.
Mala dicẽ. malum non ẽ. Nerũ
uͥ non oportet: malum ẽ. De deo
aũt: nefas ẽ. Nec facile iiueraes
actum. qui alit̾̃ accuset᷑: qmͣ
huiꝰmͦ actus facẽ: aut mandare.
nͥsi ea que importune comutã¬
tͣ. neqͣmͣqͣm repellant᷑. fac rem.
ad tempus: aut sẽꝑ: ut meliꝰ
agant. nͥ forte in ꝯtinenna ꝓ¬
hibeat: continẽ possunt. Q si
si ꝑpetẽ eligunt ꝯtinentiã: id
ant apd̃ se aut testimonio eccł̃ie
ostituent. Qd̃ uͥ firma rõne fi¬
xaq sententia statutũ e: mu¬
tarinͥ cũ ꝑiculo aĩe ñ pot̃. Uo¬
uote ⁊ reddire. Uerũ qd̃ occulte
decretũ est. si aut ab utroq aut ab
alt̾o iolentiam inferente. in¬
noxio infringat᷑. ds̃ qͥ id nouit.
ñ eccłia que nichil scit̃ ꝯtẽpto¬
rem uon iudicabit. Nota aũ

Expanded text:
adulterasse, nisi conjuge cum alterius adulterasse, nisi conjuge cum alterius concubuisse? Ipsum autem concumbere, hoc in loco non accusatur, nisi quia alterius conjugi applicatur. Blasphemia est de Deo mala dicere, mala dicere malum non est; verum ubi non oportet, malum est. De Deo autem nefas est. Nec facile invenies actum qui aliter accusetur quam hujusmodi actus facere aut mandare, nisi si ea quae importune comitantur nequaquam repellantur. Fac rem, ad tempus, aut semper ut melius agant nisi forte incontinentia prohibeat continere possunt. Quod si perpetem eligunt continentiam, id aut apud se, aut testimonio Ecclesiae constituent: quod ubi firma ratione fixaque sententia statutum est, mutari nisi cum periculo animae non potest. Vovete et reddite . Verum quod occulte decretum est, si aut ab utroque aut ab altero violentiam inferente innoxio infringatur, Deus qui id novit non Ecclesia quae nihil scit, contemptorem voti judicabit. Vota autem
Abbreviated transcription (Latin):
comestio. dormitio. actib.¬
naturales sunt. Nec quicqͣm
hñt mali ex se: s exadiunctis
deprauantur. Sicut homo et
angłs ex natura boni st̃. s ex
actidentimali fiunt. Nñ si pͥmi¬
homines ꝑstitissent quales facti st̃.
actus eoꝵ prami. Modo aũt cor¬
ruptibile qͥddam et hominib et
hominum actib se ingertt. un
utͣq corrumpunt᷑. Sunt autem
quidam actus qͦs sine culpa tͣn¬
sigi facile ẽ: ut sessio. ambula¬
tio. qͥdam aũt difficult̃ a reatu
defendunt᷑: ut cõmestio. locut̃o.
qͥdam aũt millatenꝰ absq cul¬
pa fiunt: ut concubitꝰ. Huiꝰmͦi
in ratura sua bona sunt. alum¬
cde uenit ut decolorent. Nñ uel¬
le. irasci. ꝯcupiscere: licet. Hec
aũt ilł applicare quib ñ decet:
minime conuenit. fit aũt se¬
pe ut uerbi cuilibet prolario¬
ne actio non ut in natura sua
se ht̃. s ut inuitio male se ħt:
designet᷑. Ut cum qͥs adult̾asse.
aut rapuisse: aut blasphemas¬
se pronunciat᷑. Quid enĩ est

Expanded text:
comestio, dormitio, a actus naturales sunt, nec quidquam mali habent ex se, sed ex adjunctis depravantur; sicut homo et angelus ex natura boni sunt, sed ex accidenti mali fiunt. Unde si prihomines perstitissent quales facti sunt; actus eorum pravi. Modo autem corruptibile quiddam et hominibus et hominum actibus se ingerit, unde et utraque corrumpuntur. Sunt autem quidam actus quos sine culpa transigi facile est, ut sessio, ambulatio; quidam autem difficulter a reatu defenduntur, ut comestio, locutio; quidam autem nullatenus absque culpa fiunt, ut concubitus. Hujusmodi in natura sua bona sunt, aliunde venit ut decolorentur. Unde velle irasci, et concupiscere licet; haec autem illis applicare quibus non decet, minime convenit. Fit autem saepe ut verbi cujuslibet prolatione actio, non ut in natura sua se habet, sed ut in vitio male se habet, designetur, ut cum quis adulterasse aut rapuisse, aut blasphemasse pronuntiatur. Quid enim est
Abbreviated transcription (Latin):
in mortem .i. ꝑ bapt̃m uitiis mortu.
in baptismo qͦ ad similitudinem
xͥ: sumꝰ sepulti. ut non solũ mor¬
tui apristina conuersatione ces¬
semus: s qͣi sepulti atq longis
amoti non ẽam ampliꝰ appetendo
cogitemus. S quid prodest uet̾
carere uita nisi ꝓmoueamur in
noua. ut quom surrex̃ xꝑcamor¬

Expanded text:
id est per baptismum vitiis mortui, in baptismo quoque ad similitudinem Christi sumus sepulti, ut non solum mortui a pristina conversatione cessemus, sed quasi sepulti atque longius amoti non eam amplius appetendo cogitemus. Sed quid prodest veteri carere vita, nisi promoveamur in nova, Ut quomodo surrexit Chris
Abbreviated transcription (Latin):
cogitetur mundare mentem. Laua¬
chro plerumq ignis adiungitur.
ut ꝑfecta purgatio intelligatur:
His niirum elementis. sordes
dilui solent. Absq igne tn: aqua
declaratur ñnũqͣm sp̃ualiũ per¬
mundatio sordium. Et q̃m aque
solum est lauare. lauandis sp̃u¬
aliter hominib aquã m̾ito scrip¬
tura assumit. Ceteros liquores ĩ¬
mo etiam cetera elementa: hiic
negotio sufficere non credit. Aqͣ
duim lauat sp̃m sc̃m mundan¬
tem designat. corpꝰ dũ lauatur.
mundatio anime designat᷑. Aqͣ
gͦ: sp̃m. lauatio: remissionẽ pec¬
catoꝵ designat. Nimirum instar
remisũo pecc̃oꝵ fit auctore paulo.
quicũꝙ baptirati sumus in xp̃o
iħu: in morte ip̃ius baptirati su¬
mus. Consepulti enim sumꝰ cum
illo ꝑ baptismũ m mortẽ. ut qͦmͦ

Expanded text:
cogitetur mundare mentem. Lavacro plerumque ignis adjungitur, ut perfecta purgatio intelligatur. His nimirum elementis sordes dilui solent; absque igne tamen aqua declaratur nonnunquam spiritualium permundatio sordium. Et quoniam aquae solum est lavare, lavandis spiritualiter hominibus aquam merito Scriptura assumit, caeteros liquores, imo etiam caeterae lementa, huic negotio sufficere non credit. Aqua dum lavat, Spiritum sanctum mundantem designat; corpus dum lavatur, mundatio animae designatur. Aqua ergo Spiritum, lavatio remissionem peccatorum designat. Nimirum instar remissio peccatorum fit, auctore Paulo: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus: consepulti enim sumus cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
Quare tu enarras iusticias me¬
as. ⁊ assumis testamentũ meũ ꝑ os
tuũ. Nota. iniquo nec lectionẽ
legem cdi enarret. Uñ aminist̾io
eccłie arrentur. qui cͥminum rei
conuincuntur. Qui tͣbem in o¬
culo suo ħt. ex oculo fr̃is festuc̃a
eicere non ualetͤ. Dñs namq cũ
mulier in adult̾io deprehensa m
medio staret. lege circumstan¬
tium lapidanda: sententiam
rogatus ait. Qui sñ peccõ ẽ primꝰ
ineam lapidem mutat. Qua sñ¬
tentia misericors. miseram lib̃a¬
ret. mentesq fidelium p̾strueret.
Quatinus is qui reum iudicat:
reatum apd̃ se nesciat. Qui gͦ ini¬
quus ẽ: et miquos sententia iu¬
dicii ferit: is. et institutũ xͥ tͣns¬
greditur. et det̾ior ind̃is: qui
illud exorruerunt: efficit᷑. Doc¬
tor gͦ. siue uidex. aut iustus si
id ñdum est fiat. ⁊ negoniũ suũ
agat: aut si talis ẽẽ ñ uult: ne¬
gotiũ deponat. Accumulat eñi
sͥ gehennam: quisquis iudice
se profitetur. si gladiũ ñ exerit:

Expanded text:
Quare tu enarras justitias meas et assumis testamentum meum per os tuum? Nota 230 iniquo nec lectionem legem Dei enarret: unde a ministerio Ecclesiae arcentur qui criminum rei convincuntur. Qui trabem in oculo suo habet, ex oculo fratris festucam ejicere non valet . Dominus namque, cum, muliere in adulterio deprehensa, in medio staret, lege circumstantium lapidanda, sententiam rogatus, ait: Qui sine peccato est, primus in eam lapidem mittat . Qua sententia misericors miseram liberaret, mentesque fidelium perstrueret, quatenus is qui reum judicat, reatum apud se nesciat. Qui ergo iniquus est et iniquos sententia judicii ferit, is et institutum Christi transgreditur, et deterior Judaeis, qui illud exhorruerunt, efficitur. Doctor ergo sive judex, aut justus, si id nondum est, fiat, et negotium suum agat; aut si talis esse non vult, negotium deponat: accumulat enim sibi gehennam quisquis judicem se profitetur, si gladium non exerit
Abbreviated transcription (Latin):
michaeł inclitũq suoꝵ expia¬
tio ꝑfructus penitentie ꝓcu¬
rata: plenã restaurat ꝓpicia¬
tionẽ. S in erechiele iã forsan
cherub igni accomodat᷑. ut
in tali negotio qͣi scientia ꝑle¬
no ip̃am intͥnsecus runem᷑.

Expanded text:
Michaelis militumque suorum, expiaMichaelis militumque suorum, expiatio per fructus poenitentiae procurata, plenam restaurat propitiationem. Sed in Ezechiele jam forsan cherub igni accommodatur, ut in tali negotio quasi scientia pleno, ipsam intrinsecus rimem
Abbreviated transcription (Latin):
ores sp̃s sola frui contemplãti¬
one: minores autẽ legatione
assumpta qualitate nouim:
iuxta nat᷑am officioꝵ. S ap̃o
erechielem: cherub extendit
manum ad ignem. ap̃d ysaiã:
seraph delet iniquitatẽ. cum
nom̃ serapħ conueniat igni:
expiatõ aũt michaeli. Solus
nimirũ est dñs qui delet iniqͥ
⁊ auferet᷑ miquitas tua. Qd̃
sui officii est:se in igne opera¬
tum fatetur. auferendam mi¬
quitatem dicit. s ablationem
hanc sͥ non ascribit. forte qm
suo minist̾io ignis applicabat᷑
alt̾ius: expiatio tradebatur.
Nel minist̾io serapħm. ñ solũ
extior ignis succendit᷑ uerum
et int̾ior que est caritas: fortas¬
se infłamatur. De qua dicit᷑
Unuersa delicta oꝑit caritas.
Unꝰ gͦ de seraphin: igne labia
ꝓpħe tangit. Fignem d̾s cari¬
latem accendit. Carttas aũt
peccata exurit. ut ꝓpha ñ ĩa
pollutus labiis: idoneus fiat
uerbo predicationis. Uñ for¬
tasse minist̾io seraphin ꝑ ca¬
ritatẽ corda mundant᷑ minist̾ĩo

Expanded text:
ores spiritus sola frui contemplatione; minores autem legatione, assumpta qualitate nominum juxta naturam officiorum. Sed apud Ezechielem cherub extendit manum ad ignem ; apud Isaiam seraph delet iniquitatem ; cum nomen seraph conveniat igni, expiatio autem Michaeli. Solus nimirum est Dominus qui delet iniquiut auferatur iniquitas tua . Quod sui officii est, se in igne operatum fatetur; auferendam iniquitatem dicit, sed ablationem hanc sibi non ascribit; forte quoniam suo ministerio ignis applicabatur, alterius expiatio tradebatur. Vel ministerio seraphim non solum exterior ignis succenditur, verum et 197 interior quae est charitas, fortasse inflammatur, de qua dicitur: Universa delicta operit charitas . Unus ergo de seraphim igne labia prophetae tangit; per ignem Deus charitatem accendit; charitas autem peccata exurit, ut propheta non jam pollutus labiis idoneus fiat verbo praedicationis. Unde fortasse ministerio seraphim, per charitatem corda mundantur; ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
mentum spei dicit᷑ qͣm qd̃
a fide ampliꝰ non receclat
de confirmato spes habet᷑
Eucharistia uero dicitur
sacramentum caritatis. q̃m
ꝑ assumptionem eiꝰmatas
eccłẽ et capius xp̃i designa¬
tur: que ex caritate ẽ in pre¬
senti. Caritas enum in d̾m
et in proximum. Ex cari¬
tate uͦ proximi sic fideles
sibi teniunt᷑. ut tamquam
m̃bra sibi comuncta unũ
corpus dlicant᷑. Quod corpꝰ
ex carnare di xp̃o capiti u¬
nitur. Que unio et si hic
sit aliqua in futuro tam̃¬
erit ꝑfecta.¬

Expanded text:
mentum spei dicitur, quoniam quod a fide amplius non recedat, de confirmato spes habetur. Eucharistia vero dicitur sacramentum charitatis, quoniam per assumptionem ejus unitas Ecclesiae, et capitis Christi designatur, quae ex charitate est in praesenti. Charitas enim in Deum, et in proximum. Ex charitate vero proximi sic fideles sibi uniuntur, ut tanquam membra sibi conjuncta unum corpus dicantur: quod corpus ex charitate Dei Christo capiti unitur. Quae unio etsi hic sit aliqua, in futuro erit perfecta.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc moriti sunul ascendant:
Itaq prius resurgent mortui:
qͣm uiui: s non priꝰ ascendant.
Et qm̃ teste apło om̃s quidẽ re¬
surgemus: om̃s ꝙͣ moriemͣ.
Non enim est resurrectio: nisi a
Non patitrõut mortuus reuiuz¬
scat aut sud contingit: ratio
minime est: ut aliud qͣm priꝰ
fiat. Alicui respondet apłs. ⁊ pͥ
ori questioni priꝰ. Insipiens tu
qd̃ seminas ñ uiuificabit᷑. nͥ
peiꝰ moriatur. Qĩ dixiss. Mor¬
tales ñ alit̃ immortalitate ui

Expanded text:
dant. Itaque prius resurgent mortui quam vivi, sed non prius ascendent. Et quoniam teste Apostolo: Omnes quidem resurgemus, , omnes quoque moriemur. Non enim est resurrectio nisi a Non patitur ratio ut mortuus reviviscat, aut, si id contingit, ratio minime est ut aliud quam prius fiat. Alicui respondet Apostolus, et priori quaestioni prius. Insipiens, tu quod seminas non vivificabitur nisi prius moriatur . Quasi dixisset: Mortales non aliter immo
Abbreviated transcription (Latin):
serit: qd̃ suꝑ edificauit. merce¬
dem accipiet. Siciiꝰ opus aRserit:
detͥmentum patiet᷑. Ip̃e autem
saluus erit: sictñ qͣi ꝑ ignem.
Qui suꝑ fundamentũ ficłiuir¬
tutes eclificant:alii purissinz
hinc abeunt: alii cum quibdã
noxis mortiferis. S cuiusq o¬
pus. ꝓ nutu suo nunc agentis:
dies dñi. qͥ pꝰ morte incipit. scd̾m
mita iidicantis ꝑ ignem pͤgato
ictu oculi fut᷑a est. nerum alt̾a in al¬
tero. alt̾a fortasse in alt̾o. Potest
queq fieriut priores ⁊ post̾ĩores
prius atq post̾ins: inuno eodem¬
q ictu oculi resurgant. Unꝰ atq
idem oculi ictus: prrus h̃t et po¬
st̾ius. Asseuerant tñ nonnuulli:
nec absurde forsan. primis resus¬
citatis. ⁊ sursum raptis. reliqͦs
achuc uiuos simul cum resus¬
citatis inaera rapiendos. ip̃oq
in raptu morituros ⁊ resurrec¬
turos. Qd̃ fortasse apłs insinu¬
abat dicens: mortu qui in xꝑo
sunt resurgent primi. dem̃ nos
qui uiuimꝰ simul rapiem cum

Expanded text:
 mercedem accipiet. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Qui super fundamentum fidei virtutes aedificant, alii purissimi hinc abeunt, alii cum quibusdam noxis mortiferis: sed cujusque opus pro nutu suo nunc agentis, dies Domini qui post mortem incipit secundum merita judicantis, per ignem purgatoictu oculi futura est: verum altera in altero, altera fortasse in altero. Potest quoque fieri ut priores et posteriores, prius atque posterius in uno eodemque ictu oculi resurgant. Unus atque idem oculi ictus prius habet et posterius. Asseverant tamen nonnulli, nec absurde forsan, primis resuscitatis et sursum raptis, reliquos adhuc vivos simul cum resuscitatis in aera rapiendos, ipsoque in raptu morituros et resurrecturos. Quod fortasse Apostolus insinuabat dicens: Mortui qui in Christo sunt resurgent primi; deinde nos qui vivimus simul rapiemur cum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmoꝵ resurrectio ultimos uiũe¬
tes non inueniret. Mortalium
enim uita. in ignem non diu
subsistere ualet. Constat autẽ
qd̃ resurrecto ñ priꝰ erit. qͣm tu¬
ba resurrectonem factura into
erit qͣm uidex aduen̾it. Dñs gͦ
neq añ ignem. neq diu pꝰigñe.
uidetur de celo descensurus. Id̾̃o

Expanded text:
primorum resurrectio ultimos vivenprimorum resurrectio ultimos viventes non inveniret; mortalium enim vita in igne non diu subsistere valet. Constat autem quod resurrectio non prius erit, quam tuba resurrectionem factura intonerit quam Judex advenerit. Dominus ergo neque ante ignem neque diu post ignem videtur de coelo discensurus
Abbreviated transcription (Latin):
nas ñ corpꝰ qd̃ futum ẽ seminas.
s nudũ granum. D̾̃s aũt dat
illi corpꝰ sicut uult: ⁊ unicuiq
semini ꝓprium corpus. Simi¬
lit̾ utiq corpus ħ deiectionis.
longe differt.⁊ qͣi nudum est
a decore future uenustatis: qͣm
unicuiq dat d̾s. sic̃ uult. Wt
qͦm distat gͣnum ab illo qd̾
ex se crestit: ita differat hoc
corpus ab illo qd̃ resurgit. Differat
enam unicuiq semim ꝓprium
det᷑ corpꝰ. ut tͥtico tͥticrordeo: ordei:
ita nob̾ nr̃a restituent᷑ antiqͣ.
Sigͦ sionul cum iam resuscita¬
tis ñdum mortu sursum rapi¬
untur:.cum omnes necẽe sit re¬
surgere. neq sit resur rectio.
nisi ex morte: m̾ito drͦ. in ip¬
so raptu. mortem futam atq re¬
surrectionem. Neq enim id dif¬
ferri decet. usq qͦ in aere ꝯsistans
iam cũ xp̃o. Si aũt resurrectio
antiquoꝵ: uitam inueniet p̃¬
sentium: necẽe ẽ circa ip̃a ultum
ignis exorclia. ip̃am fieri resurre¬
ctonem. Nam si qua mora fieret:

Expanded text:
futurum est seminas, sed nudum granum; Deus autem dat illi corpus sicut vult, et unicuique semini proprium corpus. . Similiter utique corpus hujus dejectionis longe differt et quasi nudum est a decore futurae venustatis quam unicuique dat Deus sicut vult; ut quomodo distat granum ab illo quod ex se crescit, ita differat hoc corpus ab illo quod resurgit; differat enim unicuique semini proprium datur corpus, ut tritico tritici, hordeo, hordei; ita nobis nostra restituentur antiqua. Si ergo simul cum jam resuscitatis nondum mortui sursum rapiuntur, cum omnes sit necesse resurgere, neque sit resurrectio nisi ex morte; merito dicitur in ipso raptu mortem futuram atque resurrectionem. Neque enim id differri decet, usquequo in aere consistant jam cum Christo. Si autem resurrectio antiquorum, vitam inveniet praesentium, necesse est circa ipsa ultimi ignis exordia ipsam fieri resurrectionem. Nam si quae mora fieret,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cum qua descendet: ante ignem
sonet. ⁊ ꝑ sonum suscitatore mor¬
tuorum:. resurrõ fiat cont᷑ omni¬
um opinionem aute et extͣ igñe
cum potius in igne resurrectio¬
nem fieri sentiant. Quatuus
illesi ꝑignem tͣnseant purgati.
purgandi uero. ut auctores tra¬
drint tam du in igne erunt.
qͣm dui meis quid pͣgandum
manifestum erit. Dies eñi dñs
declarabit. quia inigne reuela

Expanded text:
 cum qua descendet, ante ignem sonet, et per sonum suscitatorem mortuorum resurrectio fiat contra omnium opinionem ante et extra ignem; cum potius in igne resurrectionem fieri sentiant: quatenus illaesi per ignem transeant purgati, purgandi vero, ut auctores tradunt, tandiu in igne erunt, quandiu in eis quid purgandum manifestum erit, dies enim Domini declara
Abbreviated transcription (Latin):
aut sumina dñatiom: aut in¬
sedet. ut ꝑ eos iulicia sira
decernat. Et forte horũ ad of¬
ficiũ ꝑtinet. decreta cłĩ insinu¬
are. Nñ dameli uisionẽ iudnti
et intelligentiam querenti:
apparuit sp̃es uiri dicentis. Ga¬
briel: fac intelligere istam uisi¬
onem. Sp̃es iuirz apparuit. qͥa
ñ uir:s in sp̃e iuri angłs cerne¬
batur. Qui fortasse de thro¬
nis unus erat. gabrielem do¬
cens: idd̾m iudicasse ut ip̃e
ꝓpham de uisione instrueret.
qmqͣm tradant iudei: ⁊ in hoc
consentiant płuni: hunc mi¬
chaelem fuisse. S qͦͣm archan¬
głs archangło quid agendũ
sit mandat: fortasse princeps
uidoꝵ atq id̃o fautor danielis
illum qui preest p̾liis: rogat.
ut euentũ belloꝵ que scire de¬
cebat: ꝓpħ̾am edoceat. Et for¬
tasse thronis iudices subiec¬
ti sunt: eorũq suffragio iudici¬
a icorrupte decernunt. De che

Expanded text:
aut summa dominationi, aut insedet, ut per eos judicia sua decernat. Et forte horum ad officium pertinet decreta Dei insinuare. Unde Danieli visionem videnti et intelligentiam quaerenti apparuit spiritus viri dicentis: Gabriel, fac intelligere istam visionem . Species viri apparuit, quia non vir, sed in specie viri, angelus cernebatur: qui fortasse de thronis unus erat, Gabrielem docens id Deum judicasse, ut ipse prophetam de visione instrueret. Quanquam tradant Judaei, et in hoc consentiant plurimi hunc Michaelem fuisse. Sed quomodo archangelus archangelo quid agendum sit mandat? Fortasse princeps Judaeorum, atque ideo fautor Danielis illum qui praeest praeliis rogat ut eventum bellorum, quem scire decebat prophetam, edoceat. Et fortasse thronis judices subjecti sunt, eorumque suffragio judicia incorrupte decernunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tum credendi requirit.
In hac etate oprs est pecdͥcał. quorũ
minist̾io sacerdoti puer presertet᷑.
quorũ testimonio nedeuide questio¬
oriatur de baptismate:puer bap¬
tiretur. Nam quotiens baptisma
ambigit᷑: sipuer est: qm̃ absq la¬
uacro ꝑderetur: omnimodis bap¬
tidetur. Sc̃i enim haut iudicant
itãtum: ꝙ ignorat᷑ patratũ. Si ad¬
stici m̃cuint᷑ renatum: aut tacerł
uerũ. Nam more omniũ sempu¬
eritia baptiratum credit. Ite ad
patͥnos ꝑtinet. ⁊ pro prieris resp̃o¬
dere: ⁊ pactionis ꝑ responsionem
d̾m int̾ ⁊ hominem intte: spon¬
sores eẽ. Uñ curiꝰndum ẽ eis. ut
qd̃ pepigerunt pro pariuilis: la¬
borent fieri madultis. Cur enim
aut sacerdos int̾rogaret aut peo
puero patͥnus responderet: secre¬
dere. ⁊ diabolo abrenuntiare. nͥ
quia id sacerdos requirit. idq
patͥnus promittit. qd̃ tempore suo
puer credet. uiasq fidi inconces¬
sas inclinabit: In uanũ enĩ ⁊ il¬
le ꝓ pũo nich̃ intelligenti sermo¬

Expanded text:
acramentum credendi requirit. In hac aetate opus est patrinis, quorum ministerio sacerdoti puer praesentetur, quorum testimonio, ne deinde quaestio de baptismate oriatur, puer baptizatur. Nam quoties baptisma ambigitur, si puer est, quoniam absque lavacro perderetur, omnimodis baptizetur. Sancti enim haud judicant iteratum, quod ignoratur patratum. Si adstici mentiuntur renatum, aut tacent verum; nam more omnium se in pueritia baptizatum credit. Item ad patrinos pertinet et pro pueris respondere, et pactionis per responsionem Deum inter et hominem initae sponsores esse. Unde curandum est eis ut quod pepigerunt pro parvulis, laborent fieri in adultis. Cur enim aut sacerdos interrogaret, aut pro puero patrinus responderet, se credere et diabolo abrenuntiare, nisi quia id sacerdos requirit, idque patrinus promittit quod tempore suo puer credet, viasque fidei inconcessas declinabit? in vanum enim et ille puero nihil intelligenti sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Quite: dilectiones qͦ sunt due.
S he ad illas qͦm se hñt: Non
enim bona pot̾ esse uita: que
caritate ornata ñ est. Utraq
oꝑari uidet᷑: inutͣq. Dilectio
namq proximi. plerumq di¬
lectio di: precipue cã est ꝯtem¬
plationis. Nimirũ quia ꝓxi¬
mos diligimus: dulcedine
quadam exhilaramur. dum
ꝓ ip̃is desudamus. Qm̃ autẽ
dñm diligimus: et seriuis bñ¬
facere letamur. ⁊ ip̃m orare. eiq
gr̃as agere. obseq̃ndo qͦ illum
iugit᷑ meditari. iocundamur.
Iocunditas aũt ħutroq ex a¬
more apud nos nata: quid ẽ
ñ quedam futẽ contemplatõ¬
nis atq felicitatis contra huius
exilii dura prelibatio. ualens

Expanded text:
ae: dilectiones quoque duae sunt. Sed hae ad illas quomodo se habent? Non enim bona potest esse vita quae charitate ornata non est. Utraque operari videtur in utraque. Dilectio namque proximi, plerumque dilectio Dei; praecipue est causa contemplationis: nimirum quia proximos diligimus, dulcedine quadam exhilaramur, dum pro ipsis desudamus. Quoniam autem Dominum diligimus, et servis benefacere laetamur, et ipsum orare eique gratias agere obsequendo quoque illum jugiter meditari jucundamur; jucunditas autem ista utroque ex amore apud nos nata, quid est nisi quaedam futurae contemplatnis, atque felicitatis contra hujus exsilii dura praelibatio valens
Abbreviated transcription (Latin):
sint duo in carne una. ⁊ qd̃ s
homines ñ peccassent: lex coningii
binos tm̃ copulasset. ⁊ qd̃ mulier
uiro sit subdita. Et qd patͥarchis
ples concesse fuint uxores. et qͣre.
⁊ cͣ de cognatione ñ alienigene uel
idolatre ẽẽnt ducende. Et qd mul¬
tis de causis dimittebant᷑. ⁊ q̃r. et
qd̃ prius concesse inlege prohibi¬
catio xͥ in copła inuentos. ñ ab
ea s in ea uocauit. Et qd unciũ
gio uit̾ fidelem. ⁊ quid sit qd̃lex
prohibet infideles suscipi matͥ¬
monio uel teneri. apłs uero mo
redit: monstrat᷑. ⁊ q̃r fiat diuor¬
tium. ⁊ quid postea agendum. ⁊
ut uir prouideat tam corpori ꝗͣ
aĩe uxoris. ⁊ qd̾ cũ uir in aliis p̃¬
sit: in reddendo debito ut̃ꝙ par
est.⁊cum longe melius eẽt ces¬
sare: cur indulgẽtur nuptie.

Expanded text:
sunt duo in carne una, et quod si homines non peccassent, lex conjugii binos tantum copulasset; et quod mulier viro sit subdita. Et quod patriarchis plures concessae fuerint uxores, et quare, et cur de cognatione non alienigenae vel idololatrae essent ducendae. Et quod multis de causis dimittebantur, et quare: et quod prius concessae in lege prohibicatio Christi in copula inventos, non ab ea, sed in ea vocavit; et quod vitium et infidelem, et quid sit quod lex prohibet, infideles suscipi matrimonio vel teneri: Apostolus vero monredit, monstratur. Et quare fiat divortium, et quid postea agendum, et quod vir provideat tam corpori quam animae uxoris, et quod cur vir in aliis praesit, in reddendo debito uterque par est, et cum longe melius esset cessare, cur indulgetur nuptiae,
Abbreviated transcription (Latin):
Conuigium: ex d̃o est. Qd̃ aũt ẽ
uxorem ducis. admirans nobili¬
tatẽ gñis. affectans tutelã pote¬
statis. nimia illectus pecunia.
Om̃ aut oĩo obliuisceris: aut qd̃
fere idem est: pꝰ oĩa meditaris.
Er mirandum nullatenꝰ ẽ si qͥ
ita conueniunt: misere conuiuunt.
Qũaobr̃e oculos tuos erige add̃m.
eiusq inspectu: subito conugi¬
um. Neq nocet ĩmo fieri oportet:
intento: minmne sit opus alus ꝓ¬
uocari. Rõ qͦ est talem procurare
affinitatẽ: uñ in scl̃o habeas de¬
fensionem. im̃ pro ut opꝰ fu̾it sus¬
cipias rem. ⁊ ne minꝰ nobił igno¬
bilitate anxieris: nn sumas ho¬
norem. Honorẽ. ñ ut elatione in¬
tumescas. uerũ ut indignatio¬
ñe ex affinitate ñ incurras. Cũ
aũt due sint precipue matͥmo¬
nii cause: susceptio ꝓlis. ⁊ uita¬
tio fornicationis: fornicatõ tñ¬

Expanded text:
Conjugium ex Deo est; quod auteConjugium ex Deo est; quod auteuxorem ducis admirans nobilitatem generis, affectans tutelam potestatis, nimia illectus pecunia, Deum aut omnino oblivisceris, aut, quod fere idem est, post omnia meditaris. Quare mirandum nullatenus est, si qui ita conveniunt, misere convivunt. Quamobrem oculos tuos erige ad Deum, ejusque inspectu subito conjugium. Neque nocet; imo fieri oportet, intento minime sit opus aliis provocari. Ratio quoque est talem tibi procurare affinitatem unde in saeculo habeas defensionem. Unde, prout opus fuerit suscipias rem; et ne minus nobilis ignobilitate anxieris, unde sumas honorem; honorem non ut elatione intumescas, verum ut indignationem ex affinitate non incurras. Cum autem duae sint praecipuae matrimonii causae, susceptio prolis, et vitatio fornicationis; fornicatio t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugia potiꝰ aunt. Nam uera:
nr̃o presertim temꝑe: uiuentib
ꝯiugatis: insolubilia manent.
Niuiente enĩ uiro: ligata ẽ mu¬
lier. Et quide qͣs ꝑsonas ꝯiga¬
ri oporteat. qͥd ue ꝯuigio facto
consequi possit. qd̃ copulationẽ
disiungat: ꝑstrinximꝰ. Nã ple¬
ne de ꝯuigio ag̾e. sic̃ ne fere de
ulla re minime nos sufficere
arbitram. uͥuna questione absolu¬
ta: in num̾e usu ip̃o noue suboriunt᷑.
oculo nupnas estuñe subeundas.
quid ue secum ferant boni: quid
item mali. Id qͦ ex parte. Te gͦ con¬
iugem fieri oportet. aut ut fili¬
orum gen̾atione cultum di mul¬
tiplices. aut ut carnis tue incon¬
tinentiam modifices. Nam si rerũ
tuarũ heredem q̃ris. quid illud
ad dm: Si uoluptatib satisfac̾e
cupis. ñ ne id erit contͣ dm: Posst̾
⁊ alie cause rõnabiles ꝯcurrere.
item qͦ alie neqͣqͣm approbande.
⁊ que aut deo nicħ placeant: aut
ꝑualde displiceant. Nerũ he q̃
dicte sunt: sepuiscule ꝯting̃t.

Expanded text:
ugia potius aiunt: nam vera, nostro praesertim tempore, viventibus conjugatis insolubilia manent, vivente enim viro ligata est mulier. Et quidem quas personas conjugari oporteat, quidve conjugio facto consequi possit quod copulationem disjungat, perstrinximus. Nam plene de conjugio agere sicut nec fere de ulla re, minime nos sufficere arbitramur, ubi una quaestione absoluta, innumerae usu ipso novae suboriuntur.oculo nuptias aestimem subeundas; quidve secum ferant boni, quid item mali; id quoque ex parte. Te ergo conjugem fieri oportet aut ut filiorum generatione cultum Dei multiplices; aut ut carnis tuae incontinentiam modifices. Nam si rerum tuarum haeredem quaeris, quid illud ad Deum? si voluptatibus satisfacere cupis, nonne id erit contra Deum? Possunt et aliae causae rationabiles occurrere: item quoque aliae nequaquam approbandae, et quae aut Deo nihil placeant, aut per valde displiceant. Verum hae quae dictae sunt saepiuscule contingunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt: causa repellende for¬
nicationis. Conuenientes aũt:
simul cũ conubio. bona conu¬
bi suscipiunt: tria hec. fidem.
prolem. sacͣmentũ. fidem: ut
adult̾ino amplexu nuptiarum
puritas non fedeiur. Prolem: ut
religio xp̃iana augeatur. Sacra¬
mentum: ne quo diuortio copła
dirumpatur. Absq fide ⁊ sacra¬
mento comugium non est:absq
prole ẽẽ sepus pot̃. Nam ut dic¬
tum est.ũt senes ac steriles pro¬
creatõ nulla sꝑatur. Qui enim fi-¬
lioꝵ gen̾ationem nolentes. male¬
ficio quolibet idmachinari inten¬
dunt. ne nascant᷑: hi neq ꝯiuges
ꝯueniunt: neq pꝰ modũ subsistunt.
nͥforte contingat: ut parricidiũ
hoc: ab animo excludant. Con¬
qͣmuis filios susciꝑe non estimet:
minime tñ id agat. q̃r non susci¬
piat. Alicqͥn: quẽadmodũ qͥ fictꝰ
baptirat᷑. h̃t̃ utiq baptismũ ꝑ¬

Expanded text:
 causa repellendae fornicationis. Convenientes autem, simul cum connubio bona connubii suscipiunt tria haec, fidem, prolem, sacramentum. Fidem ut adulterino amplexu nuptiarum puritas non foedetur; prolem, ut religio Christiana augeatur; sacramentum, ne quo divortio copula disrumpatur. Absque fide et sacramento conjugium non est; absque prole esse saepius potest. Nam, ut dictum est, inter senes ac steriles procreatio nulla speratur. Qui enim filiorum generationem nolentes maleficio quolibet id machinari intendunt ne nascantur, hi neque conjuges conveniunt, neque postmodum subsistunt, nisi forte contingat ut parricidium hoc ab animo excludant. Conquamvis filios suscipere non aestimet, minime tamen id agat quare non suscipiat; alioquin quemadmodum qui fictus baptizatur, habet utique baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
est:cur ñ abinuicem diuidun¬
gant᷑: Quicqͥd enim in aĩo
lateat. dum mͦ cora eccl̃ia qd̃
conuigium reputatur. Licet enim
coniugium ñdum sit utilitate:
est tñ sacramenti uitate. Qd̃ contͣ
conuigium ẽ: cubat in corde. qd̃
cum coniugio ẽ: sonat more. Co¬
ram eccłia quia more eccł̃ie uco¬
rem ducit: quicqͥd mneptiarũ
corde premat: nicħ in coniugio
derogabit. Pot̃ utiq eẽ ut nich
aut parum ꝓsit. ñ t̾ñ id pot̃ eẽ
ut conuignim non sit.Sunt ⁊
alia płima. ꝑꝑ que si conugi¬
um suscipiatur: coniugiũuere
sit:⁊ nicħ̾ aut parum ꝓsit Incon¬
uigio tũ p̃dicta mala maxime¬
sunt uitanda:. quoꝵ contraria.
sũmoꝑe tamqͣm bona ꝯiugii st̃
appetenda. Si eñĩ sermo ꝯtin¬
gendoꝵ hec bona abdicau̾it:
dispensatio eccłe ꝯuinctioni
fornicarie contradicit. sic̃ bap¬
tirandum uetustati nolentem
renunciare: ñ recipit. Sacram̃
requirit. Si uero in ꝯuigio n¬

Expanded text:
est, cur non ab invicem dividunest, cur non ab invicem dividunguntur? Quidquid enim in animo lateat, dummodo coram Ecclesia quod conjugium reputatur. Licet enim conjugium nondum sit utilitate, est tamen sacramentum veritate. Quod contra conjugium est, cubat in corde; quod cum conjugio est, sonat in ore. Coram Ecclesia, quia more Ecclesiae uxorem ducit, quidquid ineptiarum corde premat, nihil inde conjugio derogabit. Potest utique esse ut nihil aut parum prosit, non tamen id potest esse ut conjugium non sit. Sunt et alia plurima propter quae si conjugium suscipiatur, conjugium vere sit, et nihil aut parum prosit. In conjugio tamen praedicta mala sunt maxime vitanda, quorum contraria summopere tanquam bona conjugii sunt appetenda. Si enim sermo conjungendorum haec bona abdicaverit, dispensatio Ecclesiae conjunctioni fornicariae contradicit. Sicut baptizandum vetustati nolentem renuntiare non recipit, sacramenrequirit. Si vero in conjugio n
Abbreviated transcription (Latin):
Hm gͦ conuinx. ex bono ꝯuigii
minime sibi sꝑet excusationẽ
moꝑe nuptiali. Tales uxorib
dampnabilit herent: ⁊ tñ inter
se coniugiũ forte hñt. Quis enĩ
aes qi ñ coniuiges abinuicem se¬
ꝑaret. ⁊ non potuis ab erratu corri¬
piendo reuocaret: Huiꝰmaleficii
coniunx si precognita fuisset:nul¬
latenus sano acapite ducenda fo¬
ret. Est fides conuigii sñ sacͣm̃to.
Sacrameniũ item: ñ nũqͣm ẽ absq
fide. Qd̃ accidit. quotiens conui¬
gandi:aut thoꝵ int̃ se ĩmacu¬
latum seruare disponunt. se¬
se tñ relinquere meditantur
aut conuersari simul more con¬
igii uolunt. nͥ qd undiq for¬
nicari desid̾ant. Qui animo ta¬
li conueniunt. q̃m a se bonum
conuigii repellunt:si ambo
sunt tales.ambo sunt int se
scortatores. Siimꝰ solus ẽ talis:
altꝰ solus est ꝯiunx. Huiꝰmͦ
conuges nũqͣm erunt. donec
uiciis que conuigium fieriñ
sinunt eliminatis: bona con¬
iugii amplectant᷑. S si inter
huiꝰcemi ꝑsonas coniugiũ ñ

Expanded text:
go conjux ex bono conjugii minime sibi speret excusationem in opere nuptiali. Tales uxoribus damnabiliter haerent, et tamen inter se conjugium habent. Quis enim eos quasi non conjuges ab invicem separet, et non potius ab erratu corripiendo revocaret? hujus maleficii conjux si praecognita fuisset, nullatenus sano a capite ducenda foret. Est fides conjugii sine sacramento; sacramentum item nonnunquam est absque fide; quod accidit quoties conjugandi, aut torum inter se immaculatum servare disponunt, sese tamen relinquere meditantur; aut conversari simul more conjugii volunt, nisi quod undique fornicari desiderant. Qui animo tali conveniunt, quoniam a se bonum conjugii repellunt, si ambo sunt tales, ambo sunt inter se scortatores. Si unus solus est talis, alter solus est conjux. Hujusmodi conjuges nunquam erunt donec vitiis quae conjugium fieri non sinunt eliminatis, bona conjugii amplectantur. Sed si inter hujusmodi personas conjugium non
Abbreviated transcription (Latin):
iidei atq gentes conubia habe
nismo initũ stare ñ ꝓhibet᷑. s neq
ꝑseuerare cogit᷑: utrũq enĩ cum
ita opus est:⁊ ẽe licet.⁊ ñ eẽ opor¬
tet: ita apud nos gn̾a quedam
aliqͣndui existunt. ⁊ qͥbdam
suꝑuenientib causis ꝯiuigia ẽe

Expanded text:
habebnismo initum stare non prohibetur, sed neque perseverare cogitur utrumque enim cum ita opus est et esse licet, et non esse oportet; ita apud nos genera quaedam aliquandiu existunt et quibusdam supervenientibus causis conjugia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenint: siulremanẽ. St alie
qͣs post oiugram ⁊simul ee non
nocet: ⁊ seꝑari culpa nẽ. Nam si
qua seruo qͣi libero nupserit: pꝰꝗͣ
rescierit. aut si cohabitare malit
matͥmoniũ ꝯfirmat. aut sipreele¬
gerit discidiũ. ꝗ dolo factum est:
eccłia em̃dat. Et si ita institutũ ẽ.
soluit. Soluta gͦ a lege uiri: cui
uult nubat. tm̃ in dño. Si alt̃
alt̾i aut maleficio sortiariaꝵ aut
defectu genitaliũ. nullo ualet mͦ
reddere debitum: uͥ istud diu dili¬
genterq neqͣ fraudulentia fiat
conubio. fu̾it examinatũ: inopti¬
one illoꝵ ponitur. si tñ nñꝗͣ debi¬
tum reddicłunt. aut simul conti¬
nent̃ uiui̾e: aut seꝑatos nouis se
thoris copulare. ita tñ: ut hii qͥb
iugor reddendi debiti: nature de¬
fectu ꝓrsus ẽ sublatus: a ꝯiugio
arceantur. S si mt̾ huiͦmi ꝑlo

Expanded text:
 remanere. Sunt aliae quas post conjugium, et simul esse non nocet, et separari culpa non est. Nam si quae servo quasi libero nupserit, postquam rescierit, aut, si cohabitare malit, matrimonium confirmat; aut, si praeelegerit dissidium quod dolo factum est, emendat Ecclesia; et si ita institutum est, solvit. Soluta ergo a lege viri: Cui vult nubat tantum in Domino. Si alter alteri aut maleficio sortiariarum, aut defectu genitalium nullo valet modo reddere debitum, ubi istud diu diligenterque ne qua fraudulentia fiat connubio fuerit examinatum, in optione illorum ponitur si tamen nunquam debitum reddiderunt, aut simul continenter vivere, aut separatos novis se toris copulare; ita tamen ut ii quibus vigor reddendi debiti naturae defectu prorsus est sublatus, a conjugio arceantur. Sed si inter hujusmo
Abbreviated transcription (Latin):
tit. qm̃ ascendit ad celos: m̃ uentͣs
idicare uiuos ⁊ mortuos. Nicħh
cendit descensurũ asseramꝰ: qn
indicat᷑us adueniet. ne si itẽq tc̃ẽꝙ
ascend̾e ac descend̾e astruimꝰ: fines
auctoritatis transg̾ssi ñ iã dnos
ĩmo płimos inducamꝰ aduentꝰ.
Qũaobrem nec unqͣm ascendit di¬
em añ quadragesimũ. nec pꝰ descũ

Expanded text:
cendit ad coelos, inde venturus judicare vivos et mortuos. Nihil cendit descensurum asseramus, quando judicaturus adveniet, ne si iterum iterumque ascendere ac descendere astruimus fines auctoritatis transgressi, non jam duos, imo plurimos inducamus adventus. Quamobrem nec unquam ascendit diem ante quadragesimum, nec prius desc
Abbreviated transcription (Latin):
uadraginta aũ det
dierum spatio discipulis
sius crebro apparens. ut eos infide
solidaret: sub celo moratus est:
multa scõrum numositatestipa¬
tus. quos om̃s mascensione celo
secũ muexit. Ascendens eñ mal¬
tũ. captuã duix̃ captiuitare. Illuc
enĩ ascenłunt trib trib dñ. Nã

Expanded text:
Quadraginta autem dierum spatio discipulis suis crebro apparens , ut eos in fide solidaret, sub coelo moratus est, multa sanctorum numerositate stipatus, quos omnes in ascensione coelo secum invexit: Ascendens enim in altum captivam duxit captivitatem . Illuc enim a
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt. Ut ñ uanitas munda¬
ne conuersationis. aut curum¬
uolutio molaris sit gͣta: uerũ
ut suo quisq in officio adõ sͥ
preordinato: id̾o demum libe¬
randus laboret. quatinꝰ int̾im
suo prostatu dño obsequium
prestet. Quamobrem ciiꝰcũq
negotii es. in ip̃o te promͦ tuo
uolupͣtatem: in numõ es illoꝵ.
qui suꝑ fidei fundamenũ
edificant aurum ⁊ argentum
lapides preciosos.qui inigne

Expanded text:
ti sunt, ut non vanitas mundanae conversationis, aut circumvolutatio molaris sit grata; verum ut suo quisquis in officio a Deo sibi praeordinato, ideo demum liberandus laboret, quatenus interim suo pro statu Domino obsequium praestet. Quamobrem cujuscunque negotii es, in ipso te pro modo tvoluptatem, in numero es illorum, qui super fidei fundamentum aedificant aurum et argentum, lapides pretiosos ; qui in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alii singłi suoꝵ ꝑferunt. s qͣre.
.xxxi. Om̃s ⁊̃ alios bonos angłos in nego¬
tiis hõium deo seruire: monstͣtur.
xxxii. Quos qͦ ordines cherubm
ac seraphmi dicit᷑ ininistͣre. Et qd̃
opinari põt̃ ex nõiũ int̾pretatione:
eoꝵ ĩmissio ne rubũ arsisse. et ci
ciis mancipari: apponit᷑. Et qͥd ⁊̃
ex u̾bis dionisii dat᷑ intelligi. Et
qͥd apd̃ erechielem cherubin faci¬
at. Et qd̾ apd̃ ysaiam seraphinde¬
let iniquitate:⁊ quare.
xxxiiii. Que ⁊̃ suit omniũ omina nõia¬

Expanded text:
et alii singuli suorum perferunt. CAP. et alii singuli suorum perferunt. CAP. XXX. Omnes etiam alios bonos angelos in negotiis hominum Deo servire monstratur. CAP. XXXI. Quos quoque ordines cherubim ac seraphin dicitur ministrare. Et quod opinari potest ex nominum interpretatione, eorum immissione rubum arsisse, et civciis mancipari, apponitur. Et quid etiam ex verbis Dionysii datur intelligi. Et quid apud Ezechielem cherubin faciat. Et quod apud Isaiam seraphin delet iniquitatem. CAP. XXXIII. Quae etiam sint omnium communia nomi
Abbreviated transcription (Latin):
Aunedtit᷑ ⁊̃ pͥncipes demonũ satel xxiiii.¬
lites suos ⁊d̃m eosdem mutere.
Et qͣm. lutrũ possint mortẽ in¬
flig̾e. ⁊ cuiꝰmͦi incõmoda inferant.
Et. ne qͣntũ uolunt noceatł:
cbͦ int̃dicit᷑. Et qͦs torq̃ant maliangłi
et homines. Et qd̃ boni angłi. maloe
homines torqueant reꝑit᷑. Et qd̃ non
semꝑ aministro torquet᷑ homo.
cdli ueniat. Et siq̃n euer̾ĩt: bonũ
a bono hominem angelo cedi. qͣ
ratione fiat. Et qͣm aĩab presint
angłi. ⁊ regnis.
Subicit michaelẽ qui fu̾at uideo xxui¬
rũ custos: ad nos migͣsse. cũ ilł.
qͦs ibi custodiebat. Et qd̃ similit̃
singłis regnis singłi deputant᷑
angłi. Et qͣm in nuituis certami
nib se habeant.
ostendit᷑ ꝑ tobiam ⁊ centurionẽ
Et qd̾ arthangłis ut ceti duo. sub
quo pͥncipe: est copia medicoꝵ.
.xxuiii. Et quib p̃sit gabeiel cũ suo ex̾citu.
.xxuiii. Et qd̃ michaeli legatõ expiationẽm
cõmissa est.
disum. Et suoꝵ p̃ces deo ꝑferre. sic̃

Expanded text:
Annectitur etiam principes daemonum satellites suos, et Deum eosdem mittere. Et quomodo. Et utrum possint mortem infligere, et cujusmodi incommoda inferant. Et ne quantum volunt noceant, crebro interdicitur. Et quos torqueant mali angeli, et homines. Et quod boni angeli malos homines torqueant, reperitur. Et quod non semper a ministro torquetur homo.Dei veniat. Et si quando evenerit, bonum a bono hominem angelo caedi, qua ratione fiat. Et quomodo animabus praesint angeli, et regnis.Subjicitur Michaelem qui fuerat Judaeorum custos, ad nos migrasse, cum illis quos ibi custodiebat. Et quod similiter singulis regnis singuli deputantur angeli. Et quomodo in mutuis certaminibus se habeant. ostenditur per Tobiam et centurionem. Et quod archangelus ut caeteri duo, sub quo principe est copia medicorum. CAP. XXVII. Et quibus praesit Gabriel cum suo exercitu. CAP. XXVIII. Et quod Michaeli legatio expiationum commissa est. disum. Et suorum preces Deo perducere, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
.xuiii. D em̃ dr᷑ omne genꝰ affliclionis ẽẽ
adeo.⁊ q̃ mala. Et qd̾ hõmale se¬
quit᷑. ⁊ male ꝯp̃hendit. ds bene
tribuit.
Et qͦmͦ possidemꝰ. Et an faciat d̾s̃
qͥ uideos uastauerunt. Et qd̃ eoꝵ
passio ñ romanoꝵ actio: ei placuit.

Expanded text:
 afflictionis esse a Deo, et quae mala, et quod homo male sequitur et male comprehendit, Deus bene tribuit. Et quomodo possidemus. Et an faciat Deus qui Judaeos vastaverunt. Et quod eorum passio non Romanorum actio, ei placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
suis in ordinib pͥncipi demonioꝵ de¬
seruire. qͦsdam ut angłos. qͦsdam ut
archangłos. alios ut uirtutes. alios
ut potestates. alios ut pͥncipatꝰ ⁊ dña¬
tiones. alios ut thronos. quosdã ut
cherubin. qͦsdam ut seraphin. Ft
demones tot modis nõce: nͥ iuxułĩ
possibile sit noue includi modis.
exxxuiii Unde ⁊ nouem ordines sump¬
serint uocabula dr᷑. Et qͦt modis
hoĩes aduuant᷑ uel deludant᷑: toti¬
dẽ fere modis aut adinuare aut
deludere. Et cur fere apponit᷑. Et qd̃
int̾dum que sine demone abhõi
b ꝑu̾se fiunt: sine eo ⁊̃ contrag̃t.
Et qd̾ credi pot᷑ et̃nam lib̾alitatem
ꝑ se corꝑalia ñ nũqͣm conferre b̃n¬
ficia. Et qd̃ aliqn ꝑ hoĩes. aliqñ
sit pͥnceps demonioꝵ. Et tandem
ostendit᷑. Et qd̃ licet magnꝰ eẽt:
plus de se sensit. qͣm eẽt. Et cui ce¬
teri obediant. Et un qͥdam cunc¬
tis efficatiꝰ debachant᷑. Et qͣntũ sint

Expanded text:
suis in ordinibus principi daemoniorum deservire, quosdam ut angelos, quosdam ut archangelos, alios ut virtutes, alios ut potestates, alios ut principatus et dominationes, alios ut thronos, quosdam ut cherubin, quosdam ut seraphin. Et daemones tot modis nocere, ut vix, vel impossibile sit novem includi modis. CAP. XLVII. Unde etiam novem ordines sumpserunt vocabula dicitur. Et quot modis homines adjuvantur, veldeludantur, totidem fere modis aut adjuvare aut deludere. Et cur fere apponitur. Et quod interdum quae sine daemone ab hominibus perverse fiunt, sine eo etiam contingunt. Et quod credi potest aeternam liberalitatem per se corporalia nonnunquam conferre beneficia. Et quod aliquando per homines, aliquando sit princeps daemoniorum. Et tandem ostenditur. Et quod licet magnus esset, plus de se sensit, quam esset. Et cui caeteri obediant. Et unde quidam cunctis efficacius debacchantur. Et quantum sint
Abbreviated transcription (Latin):
abriel. De officio gabrielis.
fortitudo di interp̃tatur.
qm̃ negotiis que uirib egent
qͣlia sunt bella p̃fertur. Uñ
uirgini matͥ eius in carnati¬
onem annuntiat. qui aerias
potestates debellare ueniebat.
huic archangło: angłoꝵ ex̃¬
citus famulatur. Et quis¬
nisi is qui subtanto principe ar¬
dius gerendis cooꝑetur: Hoꝵ

Expanded text:
I. De officio Gabrielis. Gabriel, fortitudo Dei interpretatur, quoniam negotiis quae viribus egent, qualia sunt bella, praefertur. Unde Virgini matri ejus incarnationem annuntiat, qui aerias potestates debellare veniebat. Huic archangelo angelorum exercitus famulatur. Et quisnisi is qui sub tanto principe arduis gerendis cooperetur? Ho
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ iuro uxorem: pͥmo pͥmam.
un unam condidit: atq
delit. Qd̃ re constituit: ũbo fir¬
mauit. Ait enim. Prunt duoi
carne una. Coniugium una ẽ
caro. non solum qd̃ de iuro muli¬
er sumpta est: uerum id̾o pons¬
simum. qd̃ oꝑe nuptiaꝵ ⁊ cõmix¬
tone genitalium: quedã utriꝰq
corꝑis naturalis fit unitio. Nñ
apłs. Qui adheret meretrici:
unum corpus efficit᷑. Homines
sinon peccassent.⁊mparadiso
multiplicancl ꝑstuissent: lex
ista comugiz binos solura sibi
inlissolubil nexu copłaret. Noz
enum sicut mͦ rupta morte copła:
necẽe foret pꝰ primam in eade
carne sciłam aut t̾ciam duoꝵ
fieri unionem. Neq umꝗͣ sicut
nunc contingit. ñ ñiqͣm succe¬
dent̃ essent tres aut ples in u¬
na carne.Eua non ꝑ se est fr̃a:
uerum de adam sumpta. ut
mulier iuiro subdenda sciatur
conigio. Nñ mulieri dictũ ẽ.
Sub uiri potestate eris: et ip̃e
dñabit᷑ tui. Ita abrahe se subie¬
ctam sara nouit: dñm eũ no¬

Expanded text:
s viro uxorem, primo primam, uni unam condidit atque dedit. Quod re constituit, verbo firmavit: ait enim: Erunt duo in carne una . Conjugium una est caro, non solum quod de viro mulier sumpta est, verum ideo potissimum quod opere nuptiarum et commistione genitalium quaedam utriusque corporis naturalis fit unitio. Unde Apostolus: Qui adhaeret meretrici unum corpus efficitur . Homines si non peccassent, et in paradiso multiplicandi perstitissent, lex ista conjugii binos solum sibi indissolubili nexu copularet. Non enim, sicut modo, rupta, morte, copula, necesse foret post primam, in eadem carne secundam aut tertiam duorum fieri unionem: neque unquam, sicut nunc contingit, nonnunquam succedenter essent tres aut plures in una carne Eva non per se est facta, verum de Adam sumpta, ut viro mulier subdenda sciatur conjugio. Unde mulieri dictum est: Sub potestate viri eris et ipse dominabitur tui . Ita Abrahae se subjectam Sara novit, dominum eum vo
Abbreviated transcription (Latin):
gent: tantum uirulen¬
tia nocent. ea paganis. ea ip̃a
h̾eticis falsi nominis scĩa ad¬
esse. ea demũ ip̃i uident᷑ anti

Expanded text:
gent, tantum virulentia nocent; ea paganis, ea ipsa haereticis, falsi nominis scientia adesse: ea demum ipsi videntur Anti
Abbreviated transcription (Latin):
atͥnis uero dirigit᷑ sermo. ⁊ qͥs ⁊ qͣmͦ
sit intelligendus: dr. Et quod sicut
cateritatio nectĩa est magnis. pot̃¬
ꝙ de cẽ paruuilis: sic patnoꝵ officio
quo egent parui:carere possunt
magni. Et qd̃ ⁊̃ absq om̃ patͥno
stare possit baptismꝰ.

Expanded text:
atrinis vero dirigitur sermo, et quis et quomodo sit intelligendus, dicitur. Et quod sicut catechizatio necessaria est magnis, potestque deesse parvulis; sic patrinorum officio quo egent parvi, carere possunt magni. Et quod etiam absque omni patrino stare possit baptism
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s .s. descendit. Et quid significet
ext̾ĩor ablut̾o. Et cur ignis lauacͦ
apponat᷑. Et cͤ aqͣ huic sacramento
apponat᷑. cet̾is liquorib pret̾missis:
relementis. Et quid aqua lauans:
⁊ corpꝰ lotum: significat.
Dispicit᷑ aũt dem̃. quid in baptismo
morti. quid sepult᷑e qͥd demũ cõpa¬
randum sit resurrectioni. Etcͦ ante
xꝑm dies cum seq̃nti nocte compu
Et qd̃ aqͣ significat sp̃m .s.¬
iffertur uero baptismꝰusq ad aliqͣ:

Expanded text:
sanctus descendit. Et quid significet exterior ablutio. Et cur ignis lavacro apponatur. Et cur aqua huic sacramento apponatur, caeteris liquoribus praetermissis et elementis. Et quid aqua lavans, et corpus lotum significet.Dispicitur autem deinde, quid in baptismo morti, quid sepulturae, quid demum comparandum sit resurrectioni. Et cur ante Christum dies cum sequenti nocte computEt quod aqua significat Spiffertur vero baptismus usque ad aliquam,
Abbreviated transcription (Latin):
de pͥncipib pͥmis ut in
daniele legitur: pͥnceps mili¬
tie angłoꝵ sius cũ copus id
agit. ut homines idonei fiant
temporali iuita: post eam mi

Expanded text:
de principibus primis, ut in Daniele legitur , princeps militiae angelorum, suis cum copiis id agit, ut homines idonei fiant temporali in vita, post eam mi
Abbreviated transcription (Latin):
fieret paulo nich obfi̾t: tam̃¬
districtio catholice institutionis ne¬
gligenda non est:qua cum salu¬
ti nich deꝑeat. cautele multum

Expanded text:
fieret, Paulo nihil obfuerint; tamdistrictio catholicae institutionis negligenda non est, qua cum saluti nihil depereat, cautelae multum