comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
assummuntur ad diuersos ordines ãge¬
lorum ita aĩe dannatoꝵ trahunt ad diu̾sa
supplicia demoniorum ur cum illo ordiẽ
partem habeant quem unitati fuerunt
inuita. Boni itaq ⁊ iuirtuosi sapientes
assumuntur ad ordinẽ chenibin quorũ
scientie ad heserunt. Mali u̾o ⁊ malitio¬
si sapientes trahuntur ad illa cherubin
quorum sapientia in malitiam ẽ muta¬
ta. Et ideo quia iste comes fraudulentũ
ꝯsilium dedit a fraudulento demone dr̃
esse captus. Bonus chenib interpretatũ
plenitudo scientie. malus uero cherubi
plenitudo malitie.
ꝑ lacontradiction che nol ꝯsente.
ꝑbat hie chemb coniti memorato ꝙ ab¬
solutõ quam fecerat ei papa bonifatius
nil ualebat quia absolui non potest qui
nõ penitet depeccato. nͥ enim ꝯtritio ꝯfes¬
sionem inpeccatore p̃cedat quãuis talis ab¬
soluatur etiã apapa ab solutio nulla ẽ.
Et hor saus pater ꝑ formam absolutiõis
qua utitur ecclia dam peccatores. Que

Expanded text:
assummuntur ad diversos ordines angeassummuntur ad diversos ordines angelorum, ita anime dannatorum trahuntur ad diversa supplicia demoniorum, ut cum illo ordine partem habeant quem imitati fuerant in vita. Boni itaque et virtuosi sapientes assumuntur ad ordinem cherubin, quorum scientie adheserunt. Mali vero et malitiosi sapientes trahuntur ad illa cherubin quorum sapientia in malitiam est mutata. Et ideo, quia iste comes fraudulentum consilium dedit, a fraudulento demone dicitur esse captus. Bonus cherub interpretatur <plenitudo scientie>; malus vero cherub <plenitudo malitie>.per la contradiction che nol consente». Probat hic cherub comiti memorato quod absolutio quam fecerat ei papa Bonifatius nil valebat, quia absolvi non potest qui non penitet de peccato; nisi enim contritio confessionem in peccatore precedat, quamvis talis absolvatur etiam a Papa, absolutio nulla est. Et hoc satis patet per formam absolutionis qua utitur ecclesia dandam peccatores. Que
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Nam beatus nichosaus in hora mõ¬
tis uidit ad se sanctos angelos uemẽtes.¬
¶ Beatus aũt marinus in hora sue mõtiͤ
uidit sibi dyabolum assistentem. Cui
mantinus. Quid hic astas eruentu be¬
stia. Nichil ime funestum repies abra¬
he sinus me recipiet. ¶Ed mortẽ auten
beati forosci ep̃i sicut senbit uenerabilis
doctor beda ⁊ boni ⁊ mali angeli aduenert̃¬
⁊ multa prelia inter se ꝓ hñda illa aĩa cõ¬
miẜunt. Isto itaq modo poetiee hie fin¬
gitur ab autore admortem comitis Gui¬
donis sanctum aduenisse franciscum.
sed unus nngrorũ cherubin ibi illico pre¬
sto fuit dicens. Ronportare supple istr̃.
Nomni far torto.
Uenir sene dee giu tramiei mischini
ꝑche diedel cõsiglio frodolente
dalquale in qua stato lisono acrini.
Quert aut hie quare potius unus ĩfer¬
nalis cherub quã aliquis de aliis otdĩb
uenit ꝓ anima comitis montis feltri.
Et dicendum ꝙ sicut anime beatorum

Expanded text:
unt. Nam beatus Nicholaus in hora morunt. Nam beatus Nicholaus in hora mortis vidit ad se sanctos angelos venientes. Beatus autem Martinus in hora sue mortis vidit sibi dyabolum assistentem. Cui Martinus: «Quid hic astas, cruenta bestia? Nichil in me funestum reperies, Abrahe sinus me recipiet». Ad mortem autem beati Forosci episcopi, sicut scribit venerabilis doctor Beda, et boni et mali angeli advenerunt et multa prelia inter se pro habenda illa anima commiserunt. Isto itaque modo poetice hic fingitur ab autore ad mortem comitis Guidonis sanctum advenisse Franciscum; sed unus nigrorum cherubin ibi illico presto fuit dicens: «Non portare – supple istum – Non mi far torto. Venir se ne dee giù tra' miei mischini perchè diede 'l consiglio frodolente, dal quale in qua stato li sono a' crini»; Queritur autem hic quare potius unus infernalis cherub quam aliquis de aliis ordinibus venit pro anima comitis Montis Feltri? Et dicendum quod sicut anime beatorum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am. Or cummissum fuisset inuentẽ
eẽt aurum fuit palamedes ad clamorem
ppłi pellacis ulixis ingenio lapidatus.
Uñ ouidius xuii libromech
Pdere rẽ danqã fix̃ fictũq ꝓbauit
Crim̃ ⁊ ostẽdit ꝙiam p̃foderat aurũ.
¶Si u̾o quis utaturipis dolosis ingeniis
uł fraudulentis ꝯsiliis ꝓpter emolumẽ¬
tum aliquod temporale tunc oritur ex a¬
uantia sicut fecisse creditur comes quido
qui dedit u̾sipelle ꝯsilium ip̃i pape ut ipe
dominus papa ciuitates ⁊ castra que ip̃e
dominus guido comes usinpauerat suo
filio condonaret. ¶Sed quia prius fuit
absolutus quam peccasset ideo in morte
dannatus ponitur exemplanter uel figu¬
raliter ab autore ibi.
ꝑme maundeneri chembini
li disse non portar non mi fartorto.
Licet mortemistius comitis poetiee fĩgat
autor tñ creditur ⁊ sic inmultis librĩs sã¬
ctorum autenticis reꝑitur ꝙ ad mortes ho¬
minum ⁊ boni angeli atq mali conueni¬

Expanded text:
nostram». Quod cum missum fuisset et inventum nostram». Quod cum missum fuisset et inventum esset aurum, fuit Palamedes ad clamorem populi pellacis Ulixis ingenio lapidatus. Unde Ovidius, XIII libro Meth.: Prodere rem Danaam finxit fictumque probavit Crimen et ostendit, quod iam prefoderat, aurum. Si vero quis utatur ipsis dolosis ingeniis vel fraudulentis consiliis propter emolumentum aliquod temporale, tunc oritur ex avaritia, sicut fecisse creditur comes Guido, qui dedit versipelle consilium ipsi Pape ut ipse dominus Papa civitates et castra que ipse dominus Guido comes usurpaverat, suo filio condonaret. Sed quia prius fuit absolutus quam peccasset, ideo in morte dannatus ponitur exemplariter vel figuraliter ab autore, ibi:per me; ma un de' neri cherubini li disse: «Non portar: non mi far torto». Licet mortem istius comitis poetice fingat autor, tamen creditur, et sic in multis libris sanctorum autenticis reperitur, quod ad mortes hominum et boni angeli atque mali conveni
Abbreviated transcription (Latin):
lut colonus arabat ⁊ sal uelut insanu̾
spargebat. palamedes autẽ cumeẽt ual¬
de astutus ulixis insaniam fietam ẽẽ mõ¬
strauit. nam arante ulixe palamedes fili¬
um ip̃ius ulixis ante aratrum posuit s
ulixes quando uenit ad filium aintru
substulit. Quod palamedes ꝯprehendẽs
ip̃m ulixem ad troiam uenire coegit. Uli¬
ues aũt in ip̃a troyana obsidione de ip̃a pa¬
lamede se taliter suis dolosis ingeniio yĩ¬
dicauit. Furtiue en im sub lecto ip̃ius pa¬
la medis fecit fodi. ⁊ magnum auripondꝰ
abscondi. Et licteris falsas sub nomiẽ
⁊ sigillo priami regis fingens/ que fal¬
so dingebantur ad palamidem ad greco¬
rum consilium deportandas uer sipelliter
ordinauit. Quib licteris inpublico reci¬
tatis dumpalamedes se excusaret ulixe
assurgens ai. Oreges ⁊ principes ꝗ asta¬
cis. si licteris non ereditis mittatis ad ten¬
torium palamedis ⁊ sublecto muenieti
aurum quo iste intendit prodere gentez

Expanded text:
lut colonus arabat, et sal velut insanus lut colonus arabat, et sal velut insanus spargebat. Palamedes autem, cum esset valde astutus, Ulixis insaniam fictam esse monstravit. Nam arante Ulixe, Palamedes filium ipsius Ulixis ante aratrum posuit; sed Ulixes quando venit ad filium aratrum substulit. Quod Palamedes comprehendens, ipsum Ulixem ad Troiam venire coegit. Ulixes autem in ipsa troyana obsidione de ipso Palamede se taliter suis dolosis ingeniis vindicavit. Furtive enim sub lecto ipsius Palamedis fecit fodi, et magnum auri pondus abscondi; et licteras falsas sub nomine et sigillo Priami regis fingens, que falso dirigebantur ad Palamidem, ad Grecorum consilium deportandas versipelliter ordinavit. Quibus licteris in publico recitatis, dum Palamedes se excusaret, Ulixes assurgens ait: «O reges et principes qui astatis, si licteris non creditis, mittatis ad tentorum Palamedis et sub lecto invenietis aurum, quo iste intendit prodere gentem
Abbreviated transcription (Latin):
euulsit. crossos detruncauit ⁊ subtiles
extra proiecit. Ad quemfilius. Intelli¬
go consilium patris mei. Consulit enĩ
ut si uolo hane tenere firmiter ciuitatẽ
ꝙ magnos occidam ⁊ ꝑuos expellam. Ec¬
ce ista sunt dolosa ingenia ⁊ fiaudulen¬
ta ꝯsilia. S hic queñtur uñ .i. ex quo ca¬
pitali peccato ista ingenia ⁊ ꝯsilia orian¬
tur. Rco. Si homo utitur istis dolosis ĩ¬
geniis ⁊ fraudulentis ꝯsiliis ut humany
capter honorem tunc oritur a suꝑbia que
ẽ appetitus ꝓprie excelsentie ¶ Si uo homo
utitur ipis dolosis ingeniis ut honorem
uelstatum obnubilet aliorum. tunc orit
ex inuidia que dolet de aliena felicitate.
¶Si aut utatur ipĩs ut uindietam capiãt
de inimicis tunc oritur exira que est appe¬
titus urdicte. Sicut ulixeo dolosum ad¬
inuenit ingenium ut se de palamide uin¬
dicaret. Cuius ystoria talis est. Ulixes
enim ne cum aliis regibuo ueniret ad tͦ¬
iam se simulauit ĩsanum. Nã terrã ue¬

Expanded text:
evulsit, crossos detruncavit, et subtiles evulsit, crossos detruncavit, et subtiles extra proiecit». Ad quem filius: «Intelligo consilium patris mei. Consulit enim ut, si volo hanc tenere firmiter civitatem, quod magnos occidam et parvos expellam». Ecce ista sunt dolosa ingenia et fraudulenta consilia. Sed hic queritur unde, idest ex quo capitali peccato, ista ingenia et consilia oriantur. Respondeo: Si homo utitur istis dolosis ingeniis et fraudulentis consiliis ut humanum captet honorem, tunc oritur a superbia, que est appetitus propie excellentie. Si vero homo utitur ipsis dolosis ingeniis ut honorem vel statum obnubilet aliorum, tunc oritur ex invidia, que dolet de aliena felicitate. Si autem utatur ipsis ut vindictam capiat de inimicis, tunc oritur ex ira, que est appetitus vindicte; sicut Ulixes dolosum adinvenit ingenium ut se de Palamide vindicaret. Cuius ystoria talis est: Ulixes enim, ne cum aliis regibus veniret ad Troiam, se simulavit insanum; nam terram ve
Abbreviated transcription (Latin):
.s. fredencus quandamcepit in marchia
ciitatem. Qua capta ꝑ ip̃m misit ad pa¬
trem nuntium cũ his uerbis: Pater ta¬
lem meis uinbus possideo ciuitatem doce
me ꝑistum nuntiũ qua uia ⁊ quo ordine
regam ip̃am. Ꝙ cum comes quido audiᷤ¬
set obreuerentiam habitus nichil sibiuẽ¬
bo respondit sedip̃mnuntium mortum
uelut spatiandi gr̃a secum duxit. Et cu
in ortum intrasset cepit euellere multos
porros/ crossos quidem detruncando sub¬
tiles autem ⁊ paruos extmortum ꝓicien¬
do. Nuntius auteminstabat ut sibi daẽt
responsum ad filium portaturum. Come
u̾o nichil ei respondebat sed porros ut pri¬
mitus euellebat. Ꝙ nuntius uidens af¬
fectus tedio ab ip̃o recessit/ ⁊⁊ ad comitẽ fre¬
dercum quãtotius proꝑauit/ asserens pa¬
trem nichil sibi breuiter respondisse. Ꝙ
cum ille admiraretur.ait. Quid fec̃. qñ
sibi mãm ambaxiatam ⁊ rogamina por¬
rigebas: Cui ille. ortum intrauit porroᷤᷤ

Expanded text:
scilicet Fredericus, quandam cepit in Marchia scilicet Fredericus, quandam cepit in Marchia civitatem. Qua capta per ipsum misit ad patrem nuntium cum his verbis: Pater, talem meis viribus possideo civitatem; doce me per istum nuntium qua via et quo ordine regam ipsam. Quod cum comes Guido audisset, ob reverentiam habitus nichil sibi verbo respondit, sed ipsum nuntium in ortum velut spatiandi gratia secum duxit. Et cum in ortum intrasset, cepit evellere multos porros crossos, quidem detruncando, subtiles autem et parvos extra ortum proiciendo. Nuntius autem instabat ut sibi daret responsum ad filium portaturum. Comes vero nichil ei respondebat, sed porros, ut primitus, evellebat. Quod nuntius videns, affectus tedio ab ipso recessit et ad comitem Fredericum quantotius properavit, asserens patrem nichil sibi breviter respondisse. Quod cum ille admiraretur ait: «Quid fecit? quando sibi meam ambaxiatam et rogamina porrigebas?» Cui ille: «Ortum intravit, porros
Abbreviated transcription (Latin):
modo.s. penestre posset funditus extupa¬
re. Est autempenestre quedamanti qua
ciuitas sita inmontib prope romam.
Dequa.uii. libro eneidorum facit uirgi¬
lius mentionem. Nec penestrine funda¬
tor defuit urbis. Loquitur enim de cecu
ꝯsilium titubauit. iõ ait ei boĩfatius.
sua absolutione aliqualiter dubitaret i
adiunxit.
come tu sai pero son due lechiaui
chel mio antecessor nõ che care.
Lo quitur hie de papa celestino qui papa¬
tini abrenuntiauit de quo habetur supra
cantu c̾tio. Tunc comes guido quasi co¬
actus dedit sibi ꝯsilium uersipelle dicẽs
ut habetur intextu.
Padre dache tumi laui
diquel peceato oue mocader deggio
lunga ymessa con lattender corto
ti faratriumphar nellalto seggio.
Propter dolo saitaꝙ ingenia ⁊ fraudulẽ¬
ta consilia inquibus iste comes studuit
in hacuita ideo hic exemplanter eũ ulixe
⁊ dyomede ponitur abautore. ¶Existẽte
etiã ipõ comite inter fratres filius eius

Expanded text:
omodo scilicet Penestre posset funditus extirpaomodo scilicet Penestre posset funditus extirpare. Est autem Penestre quedam antiqua civitas sita in montibus prope Romam: de qua VII libro Eneidorum facit Virgilius mentionem: «Nec Penestrine fundator defuit urbis». Loquitur enim de Ceculconsilium titubavit, ideo ait ei Bonifatius: sua absolutione aliqualiter dubitaret, adiunxit: come tu sai; però son due le chiavi, che 'l mio antecessor non ebe care». Loquitur hic de papa Celestino, qui papatui abrenuntiavit; de quo habetur supra, cantu tertio. Tunc comes Guido, quasi coactus, dedit sibi consilium versipelle, dicens ut habetur in textu: «Padre, da che tu mi lavi di quel peccato ove mo cader deggio, lunga promessa con l'attender corto ti farà triumphar nell'alto seggio». Propter dolosa itaque ingenia et fraudulenta consilia in quibus iste comes studuit in hac vita, ideo hic exemplariter cum Ulixe et Dyomede ponitur ab autore. Existente etiam ipso comite inter fratres filius eius,
Abbreviated transcription (Latin):
Pax tecum c⁊ de celo tibi uictoria ministre¬
tur. Constantinus autem postquamnã¬
muit cidem sui sonmii uisionem abipso
fuit cathecuminus factus. Et unuis eb¬
domade ꝯpleto ieiumo ⁊ carcenb reẜatiᷤᷤ
maquam baptismatis mox descendit.
Et ecce splendor minibilis de celo descen¬
dens ip̃m cooꝑuit constantinũ in qͦ splẽ¬
dore xpm̃ asseruit se uidisse. Et sie de la¬
uacro mundatus exiens ⁊ purgatus / ro¬
manam ec̃cam dotib magnificis ãplia¬
uit. Quas dotes require supra cãtu xxiiii.
Exemplificat itaq comes Guido ꝙ quẽad¬
modum constantinus ꝓsua lepra curan¬
da ad montemsirapti misit ut consulẽt
sanctũ papã ita bonifatius eꝯu̾so ad lo¬
cum fratrum minorum mi sit ut ꝓ sua su¬
perba febre suo more curanda ip̃m consu¬
leret comitem memoratum. Ideo sequit᷑
intextu.
Cosi michiese questi ꝑ maestro
aquerir de la sua superba febre.
Consilium antem ꝙ ab ip̃o petiuit fuit qͦ¬

Expanded text:
«Pax tecum et de celo tibi victoria ministre«Pax tecum et de celo tibi victoria ministretur». Constantinus autem, postquam narravit eidem sui somnii visionem, ab ipso fuit cathecuminus factus. Et unius ebdomade completo, ieiuno et carceribus reseratis, in aquam baptismatis mox descendit. Et ecce splendor mirabilis de celo descendens ipsum cooperuit Constantinum, in quo splendore Christum asseruit se vidisse. Et sic de lavacro mundatus exiens et purgatus, Romanam Ecclesiam dotibus magnificis ampliavit. Quas dotes require supra, cantu XVIIII. Exemplificat itaque comes Guido quod, quemadmodum Constantinus pro sua lepra curanda ad montem Sirapti misit ut consuleret sanctum papam, ita Bonifatius e converso ad locum fratrum minorum misit, ut pro sua superba febre suo more curanda ipsum consuleret comitem memoratum. Ideo sequitur in textu: così mi chiese questi per maestro a guerir de la sua superba febre; Consilium autem quod ab ipso petivit, fuit qu
Abbreviated transcription (Latin):
uenerant ad loca sua plene munerib cũ
gaudio redierunt. Ipẽ autem impator
ad suum la temanense palatium est regres¬
suo. ¶Sequenti u̾o nocte beatissum apłi
petrus ⁊ paulus sibi appanierunt dicẽtes
Qni exhormisti effusionem sanguinis ĩ¬
nocentum misit nos dominus ihesus xp̃s
dare tibi recuperande consilium sanitatiᷤ.
montem siraptim latitat accersire hic tͥ
piscinam ostendet in qua immersus t̾tio
ab omni curabeno lepre morbo. Tu u̾o
hanc uicissitudinem xp̃o reddas ut ydolo¬
rum templa duuas xp̃i restaures eccl̃ias
et eius demeepo cultor fias. ¶Eiuigilans
igitur constantinus statim misit ad mõ¬
tem syraptim milites ꝓsiluestro. Uidens
autem siluest̾ milites ad palmam mar¬
tuii eredidit se uocan domino aũt se recom¬
mendans ⁊ socios deosculans ⁊ confortãs
Constantino intrepidus presentatur. Cxi
assurgens angustus. Bene inꝗt te uenis¬
se gratulemur. Cui siluester respondit.

Expanded text:
venerant ad loca sua, plene muneribus cum venerant ad loca sua, plene muneribus cum gaudio redierunt. Ipse autem imperator ad suum Lateranense palatium est regressus. Sequenti vero nocte beatissimi apostoli Petrus et Paulus sibi apparuerunt dicentes: Quoniam exhorruisti effusionem sanguinis innocentium, misit nos Dominus Ihesus Christus dare tibi recuperande consilium sanitatis. montem Siraptim latitat accersire hic tibi piscinam ostendet, in qua immersus tertio ab omni curaberis lepre morbo. Tu vero hanc vicissitudinem Christo reddas, ut ydolorum templa diruas, Christi restaures ecclesias, et eius deinceps cultor fias. Evigilans igitur Constantinus statim misit ad montem Syraptim milites pro Sylvestro. Videns autem Silvester milites, ad palmam martirii credidit se vocari; Domino autem se recommendans et socios deosculans et confortans, Constantino intrepidus presentatur. Cui assurgens Augustus: «Bene», inquit, «te venisse gratulemur». Cui Silvester respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
filiis facerenius ꝙ fien phibimus alie¬
nis. Quid iuuat barbaros suꝑasse si a
cnidelitate uincamiur. Namuicisse ex¬
trancas nationes iuitus est bellantium
populorum. Uncere aũt uitia ⁊ peccata
uirtus ẽ morum. In illis ergo preliis fõ¬
tiores nos extitimus illis. In hiis u̾o no¬
bis ip̃is sumus ꝓtinus fortiores. Qui
eniministo fuerit certamine suꝑatus i
uictoriam obtinet uictus. Uietor enĩ post
triumphum uincitur sipietas ab impi¬
ctate uincatur. Uincat enronos pictas
inisto congressu. Bene enim aduer santi¬
uin ominum poterimus ẽẽ uictores si a
sola pietate uincamur. Omnium ⁊ enĩ
se dominum ꝯꝓbabit qui ẜuum se mon¬
stinuent pietatis. Melius est erro me ĩ
recuꝑare incertum ẽ cum certũ sit ꝙ sic re¬
cuꝑata ꝓtimus sit crudelis. Et his dictis
uissir ut puer suis matrib redderentur
⁊ dona plurma acetiam uehicula prebe¬
rentur. Sicqz matres que flendo uacuei

Expanded text:
filiis faceremus quod fieri prohibuimus aliefiliis faceremus quod fieri prohibuimus alienis? Quid iuvat barbaros superasse, si a crudelitate vincamur? Nam vicisse extraneas nationes virtus est bellantium populorum. Vincere autem vitia et peccata virtus est morum. In illis ergo preliis fortiores nos extitimus illis. In hiis vero nobis ipsis sumus protinus fortiores. Qui enim in isto fuerit certamine superatus, victoriam obtinet victus; victor enim post triumphum vincitur si pietas ab impietate vincatur. Vincat ergo nos pietas in isto congressu. Bene enim adversantium omnium poterimus esse victores si a sola pietate vincamur. Omnium etenim se dominum comprobabit qui servum se monstraverit pietatis. Melius est ergo me morrecuperare incertum est, cum certum sit quod sic recuperata protinus sit crudelis». Et his dictis, iussit ut pueri suis matribus redderentur et dona plurima ac etiam vehicula preberentur. Sicque matres, que flendo vacue
Abbreviated transcription (Latin):
sequente constantino imꝑatore enideliter
xp̃ianos beatus siluester deurbe cxiuit ⁊
acmmonte simpti sibi ⁊ suis clericis la¬
tibula adinuenit. Constantinus u̾o ꝓter
sua scelera a deo ꝑcutitur incumabili plaga
lepre. Qui ad consilium pontificum paga¬
norum congregan mãdauit triamilia pu¬
enorum ut se imp̃orũ calido sanguĩẽ bal¬
nearet. Etrrediente u̾o eo ad locumubi i
balneum paran debebat matres sorores i
atq nutrices dictorum puerorum ei obui¬
ant ⁊ tunicis sassis ⁊ ennib resolutis q̃¬
nilosis uocibus ipm̃pulsant. Constanti¬
nus autem iussit illico stare curum/ et
se engens ⁊⁊ manusilentium in dieẽs po¬
pulum sic affatur. Au dite me comites
⁊ commilicones mei omnesq ppłi qui a¬
statis. Dignitas romanumperii de fõte
nascitur pietatis que hanc etiam legem
dedit ut capitali sententia puniretur qui¬
cunq in bello aliquem occidisset infantẽ.
Quanta ergo enidelitas eẽt si hor nr̃is

Expanded text:
ersequente Constantino imperatore crudeliter ersequente Constantino imperatore crudeliter Christianos, beatus Silvester de urbe exivit ac in monte Sirapti sibi et suis clericis latibula adinvenit. Constantinus vero, propter sua scelera a Deo percutitur incurabili plaga lepre; qui ad consilium pontificum paganorum congregari mandavit tria milia puerorum ut se in ipsorum calido sanguine balnearet. Egrediente vero eo ad locum ubi balneum parari debebat, matres, sorores, atque nutrices dictorum puerorum ei obviant et, tunicis scissis et crinibus resolutis, querulosis vocibus ipsum pulsant. Constantinus autem iussit illico stare currum et, se erigens et manu silentium indicens, populum sic affatur: «Audite me, comites et commilitones mei, omnesque populi qui astatis. Dignitas romani imperii de fonte nascitur pietatis, que hanc etiam legem dedit ut capitali sententia puniretur quicunque in bello aliquem occidisset infantem. Quanta ergo crudelitas esset si hoc nostris
Abbreviated transcription (Latin):
cem obtulit atq dedit. nec ⁊̃ hũit respec¬
tum ad ipm̃i comitem qui mundi guerraᷤᷤ
reliquerat. et religionis pacẽ quesierat /i
nec ad habitũ suum qui corda nõ ense p̃¬
guardo inse ne imme q̃l capestro
che sole far li suo cinti piumaeri.
Paingulum in sacra scriptum ꝯtinẽtia
accipimus que religiosos maxime cãna¬
li ci terreno desideno cohibet et ꝯstringit.
Uñ ip̃os admonet xp̃s dicens. Sint lum
biur̃ precineti. Ubi dicit beatus gg. Lum
nam ꝑcontinentiam coartamus. Uult
itaꝙ hie dicere comes Guido ꝙ fres miõ¬
res non sunt hodie ita at̾reno desideriis
⁊⁊ actibus nacui siuemaer sicut insue re¬
ligionis exordio iam fuerunt.
Ma come eostantin chiese sil uestro
dentro simpti aguenr de lelebbre.
Simipti ẽ quidam mons intuscia ꝓpero¬
mam in quo mõte beatus siluester papa
tempore ꝑsecutionis cum suis clencio la¬
titaibat. Cuius ystoria breuiter ista ẽ ¶P¬

Expanded text:
cem obtulit atque dedit. Nec etiam habuit respeccem obtulit atque dedit. Nec etiam habuit respectum ad ipsum comitem qui mundi guerras reliquerat, et religionis pacem quesierat, nec ad habitum suum, qui corda non ense preguardò in sè, nè in me quel capestro, che sole' far li suo' cinti più macri. Per cingulum in Sacra Scriptura continentiam accipimus, que religiosos maxime carnali et terreno desiderio cohibet et constringit. Unde ipsos admonet Christus dicens: Sint lumbi vestri precinti. Ubi dicit beatus Gregoriuriam per continentiam coartamus. Vult itaque hic dicere comes Guido quod fratres minores non sunt hodie ita a terrenis desideriis et actibus vacui sive macri, sicut in sue religionis exordio iam fuerunt.Ma come Costantin chiese Silvestro dentro Sirapti a guerir de le lebbre, Sirapti est quidam mons in Tuscia prope Romam, in quo monte beatus Silvester papa, tempore persecutionis, cum suis clericis latitabat. Cuius ystoria breviter ista est: P
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia etiam iporum bona deleuit ⁊ ꝯ¬
fiscauit. Et quia illo tempore soldanus
babilonie xp̃ianitatem infestabat ꝯtra
quem pastor ecc̃e debebat insurgere. Iõ
intextu inuchitur ꝯtra illum dicendo
Auẽdo guerni p̃sso alaterano
⁊ non consanicin ne conguidei.
Quasi dicat debebat facere gueramini
⁊ nessunem stato auincer aeri
ne mercatante interr disoldano. Lict̾a
plana ẽ Gacitaq peniersa ꝯsciẽtia de pra¬
uatus ⁊ arroganti suꝑbia eleuatus cu¬
piens tyrannca rabie ip̃os colũnenses
funditus extirpare ꝯsuluit comitẽ me¬
moratum qualiter posset ciuitatem qͣn¬
dam ip̃orum colũnensium quã hostili mã¬
te obsederat que penestre uocatur terre ⁊¬
planitiei equare. Et in hoc aetu non hũit
respectum adse qui erat uicarius illius re¬
gis pacifici qui paceminmundum porta¬
uit pacem nascendo adnuntiauit inuẽ¬
do predicauit. moriendo incestamẽto sue
familie dereliquit ⁊ resurgendo eisdẽ pa¬

Expanded text:
omnia etiam ipsorum bona delevit et comnia etiam ipsorum bona delevit et confiscavit. Et quia illo tempore soldanus Babilonie Christianitatem infestabat, contra quem pastor Ecclesie debebat insurgere, ideo in textu invehitur contra illum dicendo: avendo guerra presso a Laterano, et non con saracin, nè con giudei, Quasi dicat: debebat facere guerram inet nessun era stato a vincer Acri, nè mercatante in terra di Soldano. – Lictera plana est. Hac itaque perversa conscientia depravatus et arroganti superbia elevatus, cupiens tyrannica rabie ipsos Columnenses funditus extirpare, consuluit comitem memoratum qualiter posset civitatem quandam ipsorum Columnensium quam hostili Marte obsederat, que Penestre vocatur, terre planitiei equare. Et in hoc actu non habuit respectum ad se, qui erat vicarius illius regis pacifici qui pacem in mundum portavit, pacem nascendo adnuntiavit, vivendo predicavit, moriendo in testamento sue familie dereliquit, et resurgendo eisdem pa
Abbreviated transcription (Latin):
se nectutem uenisse cuncta mundi placi¬
bilia dereliquit ⁊ contritus ⁊ confessus
ut deo satisfaceret de commissis fratrũ
minorum ordinem introiuit. in quo ꝗdẽ
saluus fuisset ni si dedisset u̾sipelle con
¶Lo principe denuoui phansci .i. papa bo¬
nifatius caput romani collegii .i. cardi¬
nalium quos phariseos appellat qr ip̃oꝵ
culpa ut dicitur ꝑdita fuit aiuicas achon
un de xp̃ianitas fuit debellata ⁊ sarrace¬
niea perfidia exaltata.
¶Auendo guermpresso alaterano. Late¬
ranum est quedam pars urbis in qua cõ¬
stantinus augustus ecc̃am xp̃o saluatori
domino dedieauit ⁊ ip̃am caput om̃ium
ecc̃arim urbis ⁊ orbis statuit ⁊ sãciuit.
Iuxta itaq lateranensem ecc̃am habuis¬
se dicitur Bonifatius guerram in qͣntũ
cum colũnensibus luctabatur ¶Nam
ip̃os colũnenses papa ip̃e bonifatius/ ex¬
comunieauit. duos cardinales priuauit
de domo predictorũ ⁊ igni adiudicauit.

Expanded text:
senectutem venisse, cuncta mundi placisenectutem venisse, cuncta mundi placibilia dereliquit, et contritus et confessus, ut Deo satisfaceret de commissis, fratrum minorum ordinem introivit; in quo quidem salvus fuisset, nisi dedisset versipelle consLo principe de' nuovi Pharisei, idest papa Bonifatius, caput romani collegii, idest cardinalium, quos Phariseos appellat quia ipsorum culpa, ut dicitur, perdita fuit civitas Achon, unde christianitas fuit debellata et sarracenica perfidia exaltata. Avendo guerra presso a Laterano. Lateranum est quedam pars urbis in qua Constantinus Augustus ecclesiam Christo Salvatori domino dedicavit, et ipsam caput omnium ecclesiarum urbis et orbis statuit et sancivit. Iuxta itaque Lateranensem ecclesiam habuisse dicitur Bonifatius guerram, inquantum cum Columnensibus luctabatur. Nam ipsos Columnenses papa ipse Bonifatius excomunicavit, duos cardinales privavit de domo predictorum et igni adiudicavit;
Abbreviated transcription (Latin):
dimia eta doue ciascundourebe
calar le uele ⁊ nccollier le sarte
Cio chepriami piaceua allor mĩcrebe
⁊ pentuto ⁊ confesso mirendei.
Eece uem peceatorio ꝯu̾sio displicere sibi
cuncta que ip̃m attrahũt ad peccatum uł
detinent inpeccato: quia siẽ ꝑ peecatum
au̾sus est a deo ita ꝑ penitentiam conuẽ¬
tatur ad deum. Unde clamat dominus
ꝑ prophetam. Conu̾tunini ꝯuercimĩ filii
reuertentes. Quasi dieat. Sicut recessi¬
stis ame ꝑ peccati placentiam/ ita reuertu¬
mini adme ꝑ eusdem displicentiam.
Postquam uero incipit homini displice¬
re peceatum statim contentur ⁊ peniter
depeceato/ ideopost displicentiam pecca¬
ti statun sequitur contritio que sola ua¬
let ad salutem si confessio ⁊ sacisfactio
sequi non possint. dummodo displicen¬
tia ip̃ius peccati precedat ꝯtritionem.:
Nam ut senbit beatus Ieronimꝰ inepi¬
stola ad iuisticum monacum. Nisi ode¬
muus masum bonum amare nõ pos¬
sumus. Comes aũt quãdo seuidit ad

Expanded text:
di mia etade ove ciascun dovrebbe calar le vele e raccoglier le sarte, ciò che pria mi piacëa, allor m'increbbe, et pentuto et confesso mi rendei. Ecce vera peccatoris conversio: displicere sibi cuncta que ipsum attrahunt ad peccatum vel detinent in peccato; quia sicut per peccatum aversus est a Deo, ita per penitentiam convertatur ad Deum. Unde clamat Dominus per prophetam: Convertimini, convertimini filii revertentes. Quasi dicat: Sicut recessistis a me per peccati placentiam, ita revertamini ad me per eiusdem displicentiam. Postquam vero incipit homini displicere peccatum, statim conteritur et penitet de peccato, ideo post displicentiam peccati statim sequitur contritio, que sola valet ad salutem, si confessio et satisfactio sequi non possint, dum modo displicentia ipsius peccati precedat contritionem. Nam, ut scribit beatus Ieronimus in epistola ad rusticum monacum: Nisi oderimus malum, bonum amare non possumus. Comes autem, quando se vidit ad
Abbreviated transcription (Latin):
de .ui. circulo qui icip̃ inprecedenticã¬
tu Ibi. Uentrouentramo sençalcuna guẽ¬
ra. Et funnt in subsequeti. Ibi. Lonrõ scẽ¬
der conuuenesser tardo. Et pont inisto
circulo hereticos euiuscunq secte sepulto.
Deductio textus deuulgan inlatinum.

Expanded text:
de VI circulo, qui incipit in precedenti cantu, ibi: «Dentro v'entramo senz'alcuna guerra»; et finit in subsequenti, ibi: «Lo nostro scender convien esser tardo». Et ponit in isto circulo hereticos cuiuscunque secte sepultos. DEDUCTIO TEXTUS DE VULGARI IN LATINUM.
Abbreviated transcription (Latin):
S qr naticimiũ iã ẽ suꝑius explicatũ ideo
Uoles autor demõstrare quo ⁊ qualit̾ ꝗe¬
uerunt latintꝰ illi t̾rbiles quos cerberus
suꝑ aĩas damnatas emitait. ⁊ tũ mag sr
eum emisit. Dic̃ ꝙ queadmodum canis
dũlatrat si ꝑiciatur in os eiꝰ aliquod fiu¬
strum panis sratĩꝗetat᷑ intendens solum¬
modo ad cibum q̃ dentib cont̾it deuoran¬
dum. sic c̾berus postꝙͣ uirgilius t̾ram ĩ
eiꝰ ora piecit stati siluit a latratu. ꝑhoc
innuens ꝙ gulosis nisi ꝑiectũ fu̾it aliꝗd

Expanded text:
 vaticinium iam est superius explicatum, ideo Volens autor demonstrare quomodo et qualiter quieverunt latratus illi terribiles quos Cerberus super animas damnatas emittit et tam magis super eum emisit, dicit quod quemadmodum canis, dum latrat, si proiciatur in os eius aliquod frustrum panis, statim quietatur, intendens solummodo ad cibum quem dentibus conterit devorandum, sic Cerberus, postquam Virgilius terram in eius ora proiecit, statim siluit a latratu. Per hoc innuens quod gulosus n
Abbreviated transcription (Latin):
Nisto .xxuiiͦi eantu autor tractat de
nona bulgia in qua ponit scismati¬
eos ⁊ seandali seminatores. Pena quorũ
est ꝙ abuno demone cum una spata per
diu̾sa membra diuersimode ieiduntur ⁊
laceraintur. Et incipit ista bulgia in prin¬
cipio huius cantus Ibi.
Chiporia mai pur conparole sciolte
dicer delsãgue ⁊ delepiaghe apieno

Expanded text:
isto XXVIII cantu autor tractat de nona bulgia, in qua ponit scismaticos et scandali seminatores; pena quorum est quod ab uno demone cum una spata per diversa membra diversimode inciduntur et lacerantur. Et incipit ista bulgia in principio huius cantus, ibChi poria mai pur con parole sciolte dicer del sangue e de le piaghe a pieno
Abbreviated transcription (Latin):
¶Come dunstico u̾de carso sia
dalun decapi cheda laltro geme
⁊ cigola ꝑuento cheuauiã
Si delaschegia rotta uscia ĩseme
parole ⁊ sangue. Cõparatio talis ẽ. Qy
unus stipes uiridis ab uno capite ꝯburi¬
tur ab alio capite duo fac̃. pͥmum ẽ qr
de illo capite exit aqua.s. de capite nõ ꝯ¬
busto. Secundũ u̾o qr cum illa aqua si¬
misit̾ exit uentus. dicit itaq hic autor
ꝙ isto modo de illa fractur quam feçit
inprimo duo exiuerunt simul⁊ semel.s.¬

Expanded text:
Come d'un stizzo verde ch'arso sia da l'un de'capi, che da l'altro geme e cigola per vento che va via, sì de la scheggia rotta usciva insieme parole et sangue. Comparatio talis est: Quando unus stipes viridis ab uno capite comburitur, ab alio capite duo facit: primum est quia de illo capite exit aqua, scilicet de capite non combusto; secundum vero quia cum illa aqua similiter exit ventus. Dicit itaque hic autor quod isto modo de illa fractura quam fecit in pruno duo exiverunt simul et semel
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Maestro mio li tuoi ragionam̃ti
mi son sicerti a⁊ prendonsimia fede
che li altri misariã carboni spẽti.
In hoc pulcro notabili admoẽt nos hic au
setuneuedi alcun degno dinoca
che solo acio la miamẽtenfiede.
Hꝰ docet nos autor ꝙ ĩ oͥ nr̃o ex̾citio sẽꝑ uti¬
lia ⁊ honorabilia ꝑscrutem̃ .⁊ ip̃a nr̃e mco
ne ꝯmendemus siẽ ip̃e qui nõ nisi ea q̃ di¬
gna sunt nota .i. laude ⁊ fama serurando
q̃rebat.

Expanded text:
Maestro mio, li tuoi ragionamenti mi son sì certi, e prendon sì mia fede, che li altri mi sarian carboni spenti». In hoc pulcro notabili admonet nos hic autse tu ne vedi alcun degno di nota; chè solo a ciò la mia mente rifiede». Hic docet nos autor quod in omni nostro exercitio semper utilia et honorabilia perscrutemur, et ipsa nomendemus, sicut ipse, qui non nisi ea que digna sunt nota, idest laude et fama, scrutando querebat.
Abbreviated transcription (Latin):
forse ꝑforza gia diꝑlasia
sitrauosse cosi alcun del tutro
maio noluidi necredo che sia.
Cõꝑatio talio. Istie̾ ꝗ mista bulgia puni¬
unt᷑ hñt admodũ ꝑałiticoꝵ colla ⁊ capi¬
ta ita dissoluta siũ retorta ꝙ retro facies ha¬
bẽt u̾sas.Palisis ẽ aliqñ i tam̃bra dissol¬
uit ⁊ uosuit ꝙos ⁊ nasũ ⁊ faciẽ totã uer¬
tit. ẜ nõ eo mͦ quo istimalefici puniũt ¶E
Qui uiue la pieta quãdebenmorta
chie piu scelerato che colui
c al guidicio diuin passion cõporta.¬
ẽ ꝙ erga sceleratos tunc pietas uiuit qñ
totałr ẽ defueta.sic̃ ẽ cunalitas rusticita¬
tẽ nistico exhibere. Uñ ĩ cantu zͦ. ait autõ.
Et cortesia fului esẜ uillano. ¶ ẽ ꝙ ꝯ¬

Expanded text:
Forse per forza già di parlasia si travolse così alcun del tutto; ma io nol vidi, nè credo che sia. Comparatio talis: isti enim qui in ista bulgia puniuntur habent ad modum paraliticorum colla et capita ita dissoluta sive retorta, quod retro facies habent versas. Paralisis enim aliquando ita membra dissolvit et volvit quod os et nasum et faciem totam vertit; sed non eo modo quo isti malefici puniuntur. Qui vive la pietà quand'è ben morta; chi è più scellerato che colui che al giudicio divin passion comum est quod erga sceleratos tunc pietas vivit quando totaliter est defuncta; sicut est curialitas rusticitatem rustico exhibere. Unde infra, cantu 33°, ait autor: «et cortesia fu lui esser villano». Se
Abbreviated transcription (Latin):
issud grecis. De qua etate ouidius ut sͣ.
¶Uertia post illainsuecessit enea ꝓles.
Seuior ingemis ⁊ ad horrida ꝓmptiõ arma.
Nõ scelerata tñ de duro est ultima ferro
Ptinus irrupit uene peioris in euum.
Ome nefas. fugere pudor uerũq fidesq
Inquoꝵ subire loco finudesq doliq
Insidieq ⁊ ius ⁊ amor sceleratus hñdi
Uela dabat uentis. neq adhue bñ nou̾at illoᷤᷤ.
Nauita que ꝙ diu steterant ĩmõtib altis.
Fluctib ignotis insultauere carne
Cõemq pͥus cen lumina solis ⁊ aure
Cautus humũ longo signaũ limite messor.
Aec tm̃ segetes alim̃taq debita diues
Poscebat᷑ huniꝰ s itum ẽ in uiscera t̾re
Quasq recondiderat stigiisꝙ ad mou̾at ũbris
Effodiunt᷑ opes irritam̃ta malorum.
¶Tibie uo ⁊ crura ferrea regnũ sigͥficant
romanorũ qr sic̃ ferrum domat omĩa me¬
calla ita illud regnum domuit oͥ regna
quedam latea signifieat ꝙ in illo regͦ de¬

Expanded text:
illud Grecis. De qua etate Ovidius ut supra: illud Grecis. De qua etate Ovidius ut supra: Tertia post illam successit Enea proles, Sevior ingeniis et ad horrida promptior arma, Non scelerata tamen; de duro est ultima ferro. Protinus irrupit vene peioris in evum Omne nefas: fugere pudor verumque fidesque; In quorum subire loco fraudesque dolique Insidieque et vis et amor sceleratus habendi; Vela dabat ventis, neque adhuc bene noverat illos, Navita; queque diu steterant in montibus altis, Fluctibus ignotis insultavere carine, Communemque prius ceu lumina solis et aure Cautus humum longo signavit limite messor. Nec tantum segetes alimentaque debita dives Poscebatur humus, sed itum est in viscera terre: Quasque recondiderat stigiisque admoverat umbris, Effodiuntur opes, irritamenta malorum. Tibie vero et crura ferrea regnum significant Romanorum, quia sicut ferrum domat omnia metalla, ita illud regnum domuit omnia regquedam lutea, significat quod in illo regno de
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ primum. Et istud regnum siue istam
etatem pagani actribuunt Ioui qui patre
¶Pcꝙͣ saturno tenebrosa intãtara misso
Sub Ioue mundus erat subiitq ãgẽtea ꝓles
Auro det̾ior fuluo p̃tiosior ere
Iupit̾ antiqui ꝯtraxit temꝑa ueris
ꝑꝙ hyemes estusq ⁊ inequales autũnoᷤᷤ
Et breuẽ uer spaciis exegit quatuor annũ
Uum pͥmũ siccis aerferuorib ustus
Canduit ⁊ uencis glacies astrieta pepẽdit
Tumpͥmum subiere domos domꝰant᷑ funt
Et depsi frucices/ ⁊ iunete cortice uirge
Semina tũ primũ logis cerealia sulcis
Obruta sũt pressiq iugo gemu̾e iuuẽci.¬
¶ Uent̾ at̃ ex ere signat regnum macedoĩe.
nam alexandri. qd ꝗdẽ regitũ fuit tãto
deterꝰ ad bñiuendum dico pͥmis duo¬
b regnis ꝙͣto detenꝰ ẽ es auro ⁊ argẽto
l sit sonorius ⁊ uocalius Et istud regnͦ
siue istam etatem pagani attribiunt
Marti filio Iouis. s xp̃iani attribuũt

Expanded text:
sicut primum. Et istud regnum sive istam sicut primum. Et istud regnum sive istam etatem pagani attribuunt Iovi, qui patrem pra: Postquam Saturno tenebrosa in tartara misso Sub Iove mundus erat, subiitque argentea proles, Auro deterior, fulvo pretiosior ere. Iupiter antiqui contraxit tempora veris, Perque hyemes estusque et inequales autumnos Et breve ver spatiis exegit quatuor annum. Dum primum siccis aer fervoribus ustus Canduit et ventis glacies astricta pependit. Tum primum subiere domos; domus antra fuerunt Et dempsi frutices et vincte cortice virge. Semina tum primum longis cerealia sulcis Obruta sunt, pressique iugo gemuere iuvenci. Ventus autem ex ere signat regnum Macedonie; am Alexandri, quod quidem regnum fuit tanto deterius ad bene vivendum, dico primis duobus regnis, quanto deterius est es auro et argento, licet sit sonorius et vocalius. Et istud regnum, sive istam etatem, pagani attribuunt Marti filio Iovis, sed christiani attribuunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nõdum cesa sũt pegͥnum ut uiẜet orbẽ
Montib inliquidas pinꝰ descenderat ũdas
Nullaq mortales pret̾ sua litora norãt.
Nõdum p̃cipites cingebant oppida fosse
⁊õ tuba direeti nõ eris cornua flexi
Non galee nõ ensis erat sine militis usu
Mollia secure ꝑagebant otia gentes
Ip̃a quoq immunis instroꝙ ĩtacta nͨ ullis
Saucia nom̃ib ꝑse dabat omĩa tellus
Cõtentiq cibis nullo cogente creatis
Arbuteos fetus montanaq fraga legebãt
Cornuaq induris herentia mora rubetis
Et que deciderant patula Iouis ãbore glades
Uer enait et̾iũ. placidiq tepentib auris
Mulcebant çephyri. natos sine semie floreᷤᷤ
Mox c⁊̃ fruges tellus inarata ferebat
Necrenouatꝰ ag̾ grauidis canebat anstiᷤ
Flumina iã lactis ia flumiã nectaris ibãt.
Ilauaq de uiridi stillabant ylice mella.
Pectus u̾o ⁊ brachia de argento signant
regnum ꝑsaꝵ medorum ⁊ caldeorum.
Quod quidem regnum nõ fuit ita bonũ

Expanded text:
Nondum cesa sunt, peregrinum ut viseret orbem, Montibus in liquidas pinus descenderat undas, Nullaque mortales preter sua litora norant. Nondum precipites cingebant oppida fosse: Non tuba directi, non eris cornua flexi, Non galee, non ensis erant; sine militis usu Mollia secure peragebant otia gentes. Ipsa quoque inmunis rastroque intacta nec ullis Saucia vomeribus per se dabat omnia tellus; Contentique cibis nullo cogente creatis Arbuteos fetus montanaque fraga legebant Cornuaque in duris herentia mora rubetis Et que deciderant patula Iovis arbore glandes. Ver erat eternum; placidique tepentibus auris Mulcebant zephyri natos sine semine flores; Mox etiam fruges tellus inarata ferebat, Nec renovatus ager gravidis canebat aristis; Flumina iam lactis, iam flumina nectaris ibant, Flavaque de viridi stillabant ylice mella. Pectus vero et brachia de argento signant regnum Persarum, Medorum et Caldeorum; quod quidem regnum non fuit ita bonum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qualicolombe daldisio chiamate
conlali alçate ⁊ ferme al dolce nido
uegnon perlaer daluoler portate
Cotaluscir delaschiera oue dido. Utitur
hic autor similitudine columbaꝵ q̃ qñ
audiũt desidena filioꝵ piulantium ⁊ ci¬
bũ um̃̃ pascant expectantiũ statĩ uolatu
celerimo descẽ dt̃ ad eos.tali ita q filitu ͫ. ⁊ forͣ
p̃dc̃i ad uorẽ dãtis exiuert deacie uͥ ẽ dido ⁊ re¬
nert adeos cũ eis afftu osissie locutiũ. Pͥmũ rioi¬

Expanded text:
Quali colombe dal disio chiamate con l'ali alzate et ferme al dolce nido vegnon per l'aer, dal voler portate; cotal uscir de la schiera ov'è Dido, Utitur hic autor similitudine columbarum, que quando audiunt desideria filiorum piulantium et cibum unde pascantur expectantium, statim volatu celerrimo descendunt ad eos; tali itaque similitudine et forma predicti ad vocem Dantis exiverunt de acie ubi est Dido et venerunt ad eos, cum eis aff
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sexto facit mentionem de quodam ꝯ sorte i¬
stius camiscionis qui adhucuiuir nomiẽ
karlinus. qui quoddam castrum quod uo¬
catur planum, ad cuius castri custodiam ꝑ
ꝯsortes suos fuerat deputatus ydidit ꝑ pe¬
cumam florentins. Ideo ꝯsors suus qui lo¬
quebatur autori yronice inquit.
Et aspetto karlin cheriscagioni.
¶Postquam u̾o aritormentionem fecit dei¬
stis septem summis proditorib qui om̃s
suam carnem ⁊ sanquinem prodiderunt
dicit ꝙ uidit ineadem cayna mille facies
ingras ꝓpter fuigus ⁊ pouit hicnumeiuz
determinatum ꝑ in decerminato sic̃ mos ẽ
etiam sacre scnpture. Un ait ntextu.

Expanded text:
; Sexto facit mentionem de quodam consorte i; Sexto facit mentionem de quodam consorte istius Camiscionis qui adhuc vivit, nomine Karlinus, qui quoddam castrum quod vocatur Planum, ad cuius castri custodiam per consortes suos fuerat deputatus, prodidit per pecuniam Florentinis. Ideo consors suus, qui loquebatur autori, yronice inquit: et aspetto Karlin che mi scagioni. Postquam vero autor mentionem fecit de istis septem summis proditoribus qui omnes suam carnem et sanguinem prodiderunt, dicit quod vidit in eadem Cayna mille facies nigras propter frigus, et ponit hic numerum determinatum pro indeterminato, sicut nos est etiam Sacre Scripture. vv.
Abbreviated transcription (Latin):
conessun colꝑo ꝑlamandartu
non foraccia non questi chemingõbra.
Supple ẽ digna inglaçie magis figi.T
tio facit mentionem de quodam ciue pi
ne int̾feẽ. Iõ dicitur intextu. Nõ focaccia.
lus masche roni. Iste remanẜat tutor fi¬
sii fratnis sui ꝗauaritia ductus dietum
puerum qui erat suus nepos camaliout sra
bona possideret nequit̾ in terfecit. Ideo dicit᷑
Non questi che mingombra
colcapo si chinon ueggioltre ꝑui
⁊ su nomato sassolmascheroni
secosco se ben saiomai chifu.
¶Quinto facit mentionem de quodamno¬
bili uiro qui ꝓpt̾ frigus ꝑdiderar ambas au¬
res, ⁊ iste estille qui inista parte cociti loꝗtur
cum autore ⁊ sibi ꝓditores qui stant incayna
nommat ac ⁊̃ manifestat. Iste nãq fuit do¬
minus ubertus camiscione de paçis uallis
arni de tuscia qui quendam suumi ꝯsortem
Et ꝑche non mimetti in ꝑiu ꝓmom
sappi chi fuil camiscion de paçi.¬

Expanded text:
con ess'un colpo per la man d'Artù; con ess'un colpo per la man d'Artù; non Focaccia; non questi che m'ingombra – Supple: «Est digna in glacie magis figi». – Tertio facit mentionem de quodam cive pisrie interfecit. Ideo dicitur in textu: non Focaccia – lus Mascheroni. Iste remanserat tutor filii fratris sui, qui, avaritia ductus, dictum puerum, qui erat suus nepos carnalis, ut sua bona possideret, nequiter interfecit. Ideo dicitur non questi che m'ingombra col capo sì, ch'i' non veggio oltre più, et fu nomato Sassol Mascheroni: se tosco se', ben sai omai chi fu. Quinto facit mentionem de quodam nobili viro qui propter frigus perdiderat ambas aures; et iste est ille qui in ista parte Cociti loquitur cum autore, et sibi proditores qui stant in Cayna nominat ac etiam manifestat. Iste nanque fuit dominus Ubertus Camiscione de' Pazzis, vallis Arni de Tuscia, qui quendam suum consortem Et perchè non mi metti in più sermoni, sappi ch'i' fu' il Camiscion de Pazzi
Abbreviated transcription (Latin):
mentionem de.uii. summnis proditorib.
¶Et primo de duob comitib/ q̃uorunix
comitatus ẽ inmontib tuscĩe int̾ ipã
dicitur autori.
Se uuoi saꝑ chison cotesti due
laualle on de bisentio si dichina
delpadre lor alberto ⁊ dilor fue.
Bisentium enĩ ẽ quidam fluuius ꝗ de
alpibus q̃ sunt inter tusciam ⁊ lombar¬
diam inamum descendit. Et facit quan¬
dam uallem que dicitur uallis bisentii.
Que quidem uallis ẽ illorum comitum
qui comites dicunt᷑. Fuit aũt int̾ ipõs
comites quida nomine albertus ꝗ ha¬
buit duos filios unus uocatꝰ ẽ alexandẽ
⁊ alter Neapoleo qui duo germani toto
Duncorꝑo usciro ⁊ tutta la cayna
potrai cerrare ⁊ nontrouaiombra
degna ꝑiu desser futa ingelatina.
¶ Go facit mentionem de quodam milite
qui fuit nepos regis arthu nomine mor¬
dereth. quem mordrech uno ictu manu
ꝓpria inter fecit: qr ip̃m inuenit in crim̃sre
Non quella a cui furottolpetto ⁊ lobra

Expanded text:
mentionem de VII summis proditoribus; mentionem de VII summis proditoribus; et primo de duobus comitibus, quorum comiticitur autori: Se vuoi saper chi son cotesti due, la valle onde Bisentio si dichina del padre lor Alberto et di lor fue. Bisentium enim est quidam fluvius qui de Alpibus que sunt inter Tusciam et Lombardiam in Arnum descendit; et facit quandam vallem que dicitur vallis Bisentii; que quidem vallis est illorum comitum qui Comites dicuntur. Fuit autem inter ipsos comites quidam nomine Albertus, qui habuit duos filios, unus vocatus est Alexander et alter Neapoleo; qui duo germani toto D'un corpo usciro; et tutta la Cayna potrai cercare; et non troverai ombra degna più d'esser fitta in gelatina: Secundo facit mentionem de quodam milite qui fuit nepos regis Arthu, nomine Mordreth, quem Mordreth uno ictu manu propria interfecit; quia ipsum invenit in crimen sunon quella a cui fu rotto 'l petto et l'ombra
Abbreviated transcription (Latin):
o fecit. sua secieta eis reuelabat/. ⁊ adip̃o¬
rumꝯsilium atq nutum imꝑiũ guber¬
nabat.Talis nanq dilectio maioris ad
minorẽ caritus quodammodo ẽ censeda
licer non sit ꝓpter deum. ¶Xp̃s aut filiꝰ
deiuiui Iudam discipulum suum fecit
quem fratre ⁊ amicum uocabat cũ ip̃o ĩ
una scutella manducabat sibi pacis o¬
sculum prebebat. Et nichilominus ip̃z
sciebat suuminimicũ ⁊ pessimum pro¬
ditorem. Et ista talis dilectio ẽ ꝓprie a
sanctis cantas appellata. Qui igitur
suos beneficos dominos ꝑdit ꝓditor est
pessimus uidicandus. Et sie pater de du¬
ob nus qui afonte electionis ꝓcedũt.
Itaq primi ꝓditores piniuntur in p᷑
ꝑtecociti que dicit᷑ cayna ¶ Secundi in
ẜa que dicitur anthenora. ¶Gertii in t̾tia
que dicitur ꝑtolomea. Quarti u̾o ĩ quã¬
ta que appellatur Iudeca. Dequib suis
locis dicetur. ¶nista itaq parte pͥma
que de cayna facit autor exemplanter

Expanded text:
o fecit; sua secreta eis revelabat, et ad ipsoo fecit; sua secreta eis revelabat, et ad ipsorum consilium atque nutum imperium gubernabat. Talis nanque dilectio maioris ad minorem caritas quodammodo est censenda, licet non sit propter Deum. Christus autem, filius Dei vivi, Iudam discipulum suum fecit, quem fratrem et amicum vocabat, cum ipso in una scutella manducabat, sibi pacis osculum prebebat; et nichilominus ipsum sciebat suum inimicum et pessimum proditorem. Et ista talis dilectio est proprie a sanctis caritas appellata. Qui igitur suos beneficos dominos prodit, proditor est pessimus iudicandus. Et sic patet de duobus rivis qui a fonte electionis procedunt. Itaque primi proditores puniuntur in prima parte Cociti, que dicitur Cayna; secundi in secunda, que dicitur Anthenora; tertii in tertia, que dicitur Ptolomea; quarti vero in quarta, que appellatur Iudeca; de quibus suis locis dicetur. In ista itaque parte prima, que dicitur Cayna, facit autor exemplariter