comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solis. Secundum solluna atheniet¬
ses asata hora dici securidum roma¬
nos imedia nocte unde & tunc
gallicinitm est chorum uoxdici
hosteridit practchonium. quando &
nc sonictius a fflatus fit
des gemina appellari sol& ꝓprice
a solis &ostudonccrursus ouatur
Abustue a solis ortu usquacquo uenat
ad occasum spacia diciduosunt
Interdianum & nocturnum & est
spatium horarum .xii. partes ab¬
usun dici tressunt arieme¬
ridic & supraema initia dicialii
a solis ostu putant. alii ab occasu
alii amedia nocte nam caldei
a solis &ottu diciinitium faciunt
tocum idspatium unum diemappel¬
tes Aegrptii añt ex mtio noc¬
tis finiri. Fasti dies sunt quibus¬
ius fatur iđ dicitur ut ne fasti
quibus nondicitur. Fcriati
dicsinquibus resdiuina fit & ab¬
tinere homines altibus opotat¬
profesti festis contraruidđ sine
religioni festitantu. lemotuare
ligonis surt Udridies suret
qui& communes uocantur
Sideralis in quibus sideramo¬
uentur & homines anauigatio¬

Expanded text:
solis: secundum Athenienses a sexta hora diei; secundum Romanos a media nocte. Unde et tunc gallicinium est, quorum vox diei ostendit praeconium, quando et mesonyctius afflatus fit. gemine appellari solet: proprie a solis exortu, donec rursus oriatur, abusive a solis ortu, usquequo veniat ad occasum. Spatia diei duo sunt, interdianum et nocturnum; et est spatium, horarum XII. 2. Partes abusivi diei tres sunt: mane, meridies, et suprema. Initia diei alii a solis ortu putant, alii alii a media nocte. Nam Chaldaei a solis ortu diei initium faciunt, totum id spatium hi diem appellantes. Aegyptii autem ex initio noctis finiri. Fasti dies sunt, quibus fatur, id est dicitur, ut nefasti quibus non dicitur. Feriati dies, in quibus res divina fit, et abstinere homines a litibus opoProfesti, festis contrarii, id est, sine religione; festi tantumdem otii et religionis sunt; atri dies sunt qui et communes vocantur. Siderales, in quibus sidera moventur, et homines a navigatio
Abbreviated transcription (Latin):
tinguitur inmari angues int̃ra
serpentes in templo dracones ut
inrgilius terram que illam
proalta cogues & pando post
Serpens amplexis uterque icem
ddubra ad fumma dracoraes¬

Expanded text:
In mari angues, in terra serpentes, in templo dracones. Ut Virgilius: Tranquilla per alta angues; et paulo post: Serpens amplexus uterque. Item: Delubra ad summa dracones
Abbreviated transcription (Latin):
Audirescnim iiri explorant dra¬
conum spccus Spar gint ibiga¬
mina meheata & dincitanda in
drachon̾um soporem at quae ita
somno sopitis capita deserarit
OCgemas detra unt. Suat aut̃ ocuło
candore translucido V fucarum
ouentes reges praccipue glouant᷑¬

Expanded text:
Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriant
Abbreviated transcription (Latin):
timonia sc̃arum seripturarum
uet ib: ad scporationẽ ołrpiacelo
is punctis uncti quimbis apponebass
Quac tenotus epbesus nonrtete
adierat aut detraxerat aut per¬
mut auerat in his a nonricuasistag

Expanded text:
timonia sanctarum Scripturarum.versibus ad separationem Olympi a caelo. nis punctis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Diriuata Digesta uł separa¬
ta curiuatio enm dicitur aliqua oeuibi¬
rumrerum digestio uł se paratio
unde discriptores dicuntur qui popu¬
lum ꝑcentarias a tribus diunirit

Expanded text:
Diribita, digesta uel separata. Diribitio enim dicitur aliquarum rerum digestio uel separatio. Vnde diribitores dicuntur, qui populum per centurias et tribus diuidunt.
Abbreviated transcription (Latin):
abstruitum corisiderat quan¬
ticatem abstructacnum quanti¬
tas dicitur. quamintellectuama occił¬
teria separantes uł ab alus acciden¬
tibus ut est par in par uł alia¬
iucemodi in solarationatione

Expanded text:
abstractam considerat quantitatem. « Abstracta » enim « quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, et hujusmodi, in sola ratiocinatione
Abbreviated transcription (Latin):
Ebrius arbor in india &a hiopia
nascitur. quac susdurescit in lapi¬
deni ciius lignum nigrim est
& corit leuis ut laui ⁊ Sednii¬
dicum maculo suinest inniruulii
distuitionibus albis acsulii
cum Sed est igrum lene & cor¬
nerim Est aut mire otidapalus
mindia unde berus uerut¬
lucanus eb cnus inare otidans
inligitur ut infincem insiuiira

Expanded text:
Ebenus in India et Aethiopia nascitur, qui caesus durescit in lapidem. Cuius lignum nigrum est et cortex levis, ut lauri; sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvitum, sed est nigrum, lene et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus veLucanus: Ebenus Mareotica, illigatur, ut infantem visu nigra
Abbreviated transcription (Latin):
Donacio est Cuiliba retransaet gͥo
dicł aniait̃ chount donationem quasi
donatione m & dotemquasi doitem
Precedente enim inniptus donatio¬
ne quiscquitur nam antiquiis nupti¬
arum eratritus. Quo se maritus&
aria id eodicitur quia donatur exea
Serdato eui donata est uirt
Vonatiorecta Idconuncupatur quia

Expanded text:
Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et aria ideo dicitur, quod donator ex ea servato cui donatum est iure. Donatio directa ideo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Duo abina Ercero inepstolarum
adfilium duas cpistolas nonbitias
epistola significat . Nondicimos
bina nisi caquat singularem nume¬
rum non adniit Vtbina castra
bina arma Ca aut dicimus duo que
singulare admittunt numerun¬

Expanded text:
et bina. Cicero in epistola sua ad filium: duas epistolas, non binas; epistolam significant. Nam non dicimus bina nisi ea quae singularem numerum non admittunt, ut bina castra, bina arma. Ea autem dicimus duo quae singularem admittunt numeru
Abbreviated transcription (Latin):
niumini Est uit domusgenus fanadlat
siue coruuncio uri& iixoris incipt
uitem aduobis & est nomen grecumnã
lominata greci tetta dicunt
Nomus Cxgreti appellatione uocata
Hundoniata grecitecta dicurit
Est uit domis unius familiae habitatio
uerunt aliiaedem habedendo sũpsis¬
se niomen & istimant dantis cxcmplo
depluito. Siuocassem uosinedem
N÷ fucrit prius adhaedendum factũ¬
domus ad propiosa ut tores pertin&
Nam hospitium uocatur cuimaut
ciliquam rccipimus aut ab alico ipsire

Expanded text:
umani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus et est nomen grecum, nam domata grece tecta dicuntomus ex Graeca appellatione vocata. Nam domata Graeci tecta dicunt. Est autem domus unius familiae habitatio,verunt. Alii aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem um, eo quod fuerit prius ad edendum factuDomus ad proprios habitatores pertinet. Nam hospitium tunc uocatur cum aut aliquem recipimus, aut cum ab aliquo ipsi re
Abbreviated transcription (Latin):
Dolonessunt Vlagmne ligne
intraquas laco pngio subbaculi
spetie Dolones a st adolodictis
qđ fallunt & decipiunt ferro
Cum spetiem prae ferant ligni
Hos uulgus greco nomine oxos
uocat iđ acstacuto unde & apud
medicos acutus moribus oroca¬

Expanded text:
Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant et decipiant ferro, quum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocant, id est acutos. Unde et apud medicos acutus morbus
Abbreviated transcription (Latin):
nideos asserunt homines
olimfuisse ꝓdurtur & pro
unius cuiusq: uitauł meriti¬
scoli apud suos post mor¬
tem cocperunt apudegrp¬
cum hisis. apud cretumiouis
Apud maurosiuuam Apud dcqło¬
latinios phatius
Apud romanos quirinus
minerua. Aput samum uno
apud pauos uetius cipudlem¬
nos uulcanius cipud naxosliber
Apul delos apollo Inquorum& a
luidibus accciscrunt & pocte acox¬
positis carmimibus incaelum cossus¬
cullerunt nam quorum dam &
inuentiones astium cultum pepe¬
ris sedicunitur Vt scol apio medi¬
cina uul cano fabrica Abactibus
uit̃ uocantur ut mercurius qđ mer¬
cibus preest. Liberalibestate fu¬
erunt &iam &quidam uiri fores
aut urbium coriditores. Quibus
mortius homines quicosdilexerunt
simulacra sinerunt ut habereit
aliquod&imaginum contemplatine
solatium Sed paulatiml
rorem pisudentibus de monibus ita
in posteris in repsisse ut quos illip
sola nominis memoria honorauerun
successores deos & istimarent atque

Expanded text:
ni deos asserunt, homines olim fuisse produntur, et pro uniuscuiusque vita vel meritis coli apud suos post mortem coeperunt, ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos existimarent atque
Abbreviated transcription (Latin):
Dipsa Coenus aspidisqui
latine situla dicit᷑ quiaquem
momorderit sitiperit. ESIDORI¬
Dipsa serpcns Icenta exigtu¬
tatis esse feftur ut cluncalcat᷑
nonuideatur ut facies praceuensa
morte nec tristitiam induat
morituri Dequa pocta Signe¬
uerum iuuenem terre ne sangui¬
nis aulum toato kaputro trodip¬
ses calcatt momordit uixdo¬
lor ausenisus dentibus fuit

Expanded text:
Dipsas genus aspidis est, quae Latine situla dicitur, quia quem momorderit, siti perit. Hujus serpentis tanta exiguitas esse fertur, ut cum calcatur, ntiatur, ut facies praeventa morte, nec tristitiam induat morituri. De quo poeta: Signiferum juvenem Tyrrheni sanguinis Aulum Torta caput retro Dipsas calcata momordit. Vix dolor, aut sensus dentis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Dlaunum dictum Quodaquarum
cladeonniaque mundauerit deleat
pronum diliuuum &citit subnoꝵ
quando omnium scelcribus offensus
omĩps coco orb concecto deletiscune¬
tisunum spatium cacli fuit acpelagi
cunus inditium actemis indimus
in lapidibus quos in remotis montibi
concisedostreis corigregatos sept
ctum cauatos aquis iusere solemus
secundum diluiuum fuit inacuia
ia cobpatriarche Ecogigi
temporibus quieleusineteo¬
& conditor fuit nomen quelo co
xcempore dedit Tercium di¬
luiuum intessalia morsi siuelam¬
fixiom temporibus fuit
Quitercius post ercropem
regnauit cuius temporibus
aquarum in luuies maiorem par¬
tem popultrum tessaliae ad sũp¬
sit paucis prefugia montium libe¬
ratis. Uax imem monte parnaso
meuius circuitude ucaliontunc
regno potiebatur. Quitunc ad
scratibus consugientes susceptor deq̃ł
ꝑgemina parna su iuga fouit orrea¬
& aluit a quo ꝓpterea genus homi¬
num grethorum fabule ex lapi¬
dibus reparatum ferunt habeo
ꝓpt̃ hominum in sitam cordisduri¬

Expanded text:
Diluvium dictum quod aquarum clade omnia quae inundaverit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphictyonis temporibus fuit, qui tertius post Cecropem regnavit. Cuius temporibus aquarum inluvies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso; in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reparatum ferunt ab eo propter hominum insitam cordis duri
Abbreviated transcription (Latin):
homini Cona Proprie diuina ch¬
cuntur munera hominum nãmune¬
ra dicuntur obsequia que pauperes
diuitibus locum inunerum soliuint
Itaque munus hominidatur domũ
dõ Vnde oe iam intemplis donaria
dicimus. UQuinera aũt uocantur
Donum dicit᷑ quicquid auro argento¬
que aut qualibae aliqua spctie
efficitur Sacrificium aut est
uictima & quecum que in articre

Expanded text:
 Dona proprie divina dicuntur, munera hominum. Nam munera dicuntur obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur Donum dicitur quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cre
Abbreviated transcription (Latin):
ultoscolant & hominibus mortuis
quineque cuminuerent uere uixer̃
templis altaribus sacrificns sccer¬
dotibus. Que ominia cumectasint
nonnisi dõ uiuo & uero debetur in¬
Diomedias. Aues a sotus diomedis
appellatas. Quosferunt fabule
in easdem uolucres fuisse c̃uersos
Forma fulicesimiles magnitudinẽ
cignorum colere candidoduris
& grandis rostris. Sunt autem
circa apulium in insula diomedia
interscopolos litorum & saxauo¬
litantes iudicant intersuos&aduenas
Namsiã greci est ꝓprus accedunt
&blandiunt Si abietigetiamo¬
suinpugnant & uulnerant lacri¬
mosis quasiuo cibus dolentes uel¬
suam mutationem uł regis intertũ
Nun diomedis ab illirus temptatus cst
Acaut̃ aues latine diomedie uocant᷑

Expanded text:
ultos colant et hominibus mortuis, ultos colant et hominibus mortuis, qui nec cum uiuerent uere uixerunt, templis altaribus, sacrificiis sacerdotibus quae omnia cum recta sunt non nisi uni Deo uiuo et uero debentur inDiomedias aves a sociis Diomedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos; forma fulicae similes, magnitudine cygnorum, colore candido, duris et grandibus rostris. Sunt autem circa Apuliam in insula Diomedia inter scopulos litorum et saxa volitantes; iudicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blandiunt; si alienigena, morsu inpugnant et vulnerant, lacrimosis quasisuam mutationem, vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Hae autem aves Latine diomediae vocantur,
Abbreviated transcription (Latin):
nam dio medias uolucres Qnando
nudem enus earum ꝑsicces sonemꝓ
paginis durare ꝓcribatur nom inutatis
hominibus factas Sed subtractis crt¬
do fuisse subpositas Scut cerua pro
ipigenua regis a gamem non filia
neque cnim demonibus iuditiodci
pmis ñ hunis modi prestigii difficilt ẽt
potuit. Sed quia illa uirgo postea
uiua reppestacst. sub positam fuisse
pilla ceruam facile cogncum est
Sociiuero diomedis quianus quam subito
apparuerunt & postta nullo loco appa¬
ruerioit ꝑdentibus cos ultorbus augt¬
lis malis in casaues quae ꝓillis sunt occul¬
te caliis locis ubi est hocgerius autum
adealoca ꝑducte acrepente subpo¬
sitt creduntur. eẽ conuersi
Quodaũt diomedis cemploaquamn
rostris afferunt & aspargunt & qđ
blandiuntur grẽc̃ Rgenus at quac
alienigenus ꝑsecuritur: uarandum
non est sicri demorium instintu quo¬
rum inter est ꝑsuadere dm̃ factumes¬
sediomedemad dccipiendos homines
ut falsos deos cumueridĩimuriam¬

Expanded text:
as autem uolucres, quando quidem genus earum per successionem propaginis durare perhibetur, non mutatis hominibus factas, sed subtractis credo fuisse subpositas, sicut cerua pro Iphigenia, regis Agamemnonis filia. Neque enim daemonibus iudicio Dei permissis huius modi praestigiae difficiles esse potuerunt; sed quia illa uirgo postea uiua reperta est, subpositam pro illa esse ceruam facile cognitum est. Socii uero Diomedis quia nusquam subito conparuerunt et postea nullo loco apparuerunt, perdentibus eos ultoribus angelis malis, in eas aues, quae pro illis sunt occulte ex aliis locis, ubi est hoc genus auium, ad ea loca perductae ac repente subpositae, creduntur esse conuersi. Quod autem Diomedis templo aquam rostris adferunt et adspergunt, et quod blandiuntur Graecigenis adque alienigenas persequuntur, mirandum non est fieri daemonum instinctu, quorum interest persuadere deum factum esse Diomeden ad decipiendos homines, ut falsos deos cum ueri Dei iniuria m
Abbreviated transcription (Latin):
Dominicus dies Pinde uocatus quia
decliraicuscit Et uillohabere
ccpit festiuata in sciam In llisenĩ
sdum caelel randum sabbatumtra¬
dicum. fi quiaerat anteareques
mortuorin Resurretio auecin¬
uiliuserat quircsurgens amortus
non mouritur Post quamaut̃¬

Expanded text:
atur. Qui declaratus est, et ex illo habere coepit festivitatem suam. Illis enim solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum; resurrectio autem nullius erat qui resurgens a mortuis non moreretur. Postquam aut
Abbreviated transcription (Latin):
torica adilla quenittur docerda facun¬
dior illa ad scolasnonnumquamuenit
istaiugiter ꝓcedit inforum illa requi¬
rt rrissimosstudiosus hacc freqren¬
ter & populos solenths philosophi antt¬
quam adisago genueniant exponendũ
diffinitionem phrlosophre ostendere
qđ facilius eaque ad ctimꝑtmnent
de monstrentur

Expanded text:
torica ad illa quae nititur docenda facuntorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnumquam venit: ista iugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos: haec frequenter et populos. Solent autem Philosophi antequam ad isagogen veniant exponendam, definitionem Philosophiae ostendere, quo facilius ea, quae ad eam pertinent, demonstrentur
Abbreviated transcription (Latin):
Dialciticaest. Ritio siucregula
disputandi intelleetum metitis
acuensuer aq a falsis dutingucis¬
haec ut quidam ait. Sicut ferrum uene¬
no sic sencentia mariate loquio¬
definiendi quacretidi& disserenchipo¬
ceris doct enimin pluribus grerib
⁊uescionum quem ad modicm disputando
uerr& falsa di udicetitur hanc qiudem
prim pbirlo sopbi insius dictiombus habia
tontame nadastis redigere pitiam post
hos aristotelis adre: ulas quasd aombanũ
doctrint argumerita ꝑduxit & dialet¬
ticani nunc cupauit ꝓeo quodinea de
dictis desputatur nam lecton dictio di¬
citur ideob aute mretoricam disciplinam
dialectica es̃t sequitur quia inmultis
ut rac quae comiminia existunt
DEDITERENTIA DIALECTI¬
CAE ET RE TORICE ARTS
Dialecticam uro & retucam iur¬
ro in nouem disciplinarum libristali
similicudine definuit dialectica &re¬
tori caest quodimnanu hominis pugnus
adstrictus & palma distensa illa uerba
contrahens ista distendens. dialectiea
si quidemad disserendas resacutior re¬

Expanded text:
Dialectica est ratio siue regula disputandi, intellectum mentis acuens, ueraque a falsis distinguHaec, ut quidam ait, sicut ferrum ueneno sic sententiam armat eloquiodefiniendi, quaerendi, et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa dijudicentur. 2. Hanc quidem primi philosophi in suis dictionibus habuerunt, non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam hujus doctrinae argumenta perduxit, et dialecticam nuncupavit pro eo quod in ea de dictis disputatur; nam λεκτὸν dictio dicitur. 99 Ideo autem post rhetoricam disciplinam dialectica sequitutraque communia existunt. De differentia Dialecticae et Rhetoricae artis . Dialecticam et Rhetoricam Varro in novem disciplinarum libris tali similitudine definivit: 'Dialectica et Rhetorica est quod in manu hominis pugnus adstrictus et palma distensa: illa verba contrahens, ista distendens'. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior: Rhe
Abbreviated transcription (Latin):
os non reuertis seeiꝰꝗ sotiosi
uolucres fuisse conuersos nor
fabuloso pocticoquemendatios
& storica ad cestatione confor¬
mant quibus necds̃ ut putant
factus humanamreuocare Na¬
turam uł ipse potuit ułceftioue
suoroge tamquam caelicola
eius esse aiunt ininsul adiome¬
dia non longe a monte gargano
quiest in capulia. Et hoctemplũ
cutum uolast atque in colere
salitestam mirabili obsequiout
aquam impleant & aspargant
& cossigreciuenerint uelagre¬
corum stirpe progenati non solũ
quictas cẽ uerum & in super
adolare si aũt alienigenas
u.derint subuolart ad capita
tamquam grauibus hictibus ut¬
&iam perimant uulncrare
namduris & grandibus rostris
satis ad haee proclia peribent᷑¬

Expanded text:
os non reuertisse: eiusque socios in uolucres fuisse conuersos non fabuloso poeticoque mendacio, sed historica adtestatione confirmant; quibus nec deus, ut putant, factus humanam reuocare naturam uel ipse potuit uel certe a Ioue suo rege tamquam caelicola eius esse aiunt in insula Diomedea, non longe a monte Gargano, qui est in Apulia, et hoc templum circumuolare adque incolere has alites tam mirabili obsequio, ut aquam inpleant et adspergant; et eo si Graeci uenerint uel Graecorum stirpe prognati, non solum quietas esse, uerum et insuper adulare; si autem alienigenas uiderint, subuolare ad capita tamque grauibus ictibus, ut etiam perimant, uulnerare. Nam duris et grandibus rostris satis ad haec proelia perhibent
Abbreviated transcription (Latin):
Dictamnus herba Nome nac
uulnerata saltus ꝑ agrat dicta ocq̃¬
cos. tanta enimpoteatia est
ut serrum a corporae expel¬
lat sagittas &cutiat unde
& cius pabulo fere ꝑcusse sa¬
gittas a corpore inherentes
eitientes. In hanc quidem la¬
tionorum puleram astis dicuñ uit
propterbellitela excucienda
Dictatores Quinto annopost orẽ¬
reges expulsus romani sibicre¬
auerunt dumge ss nertur¬
quimi ad iniuriam soceriuiti¬
dicandam ingentem ad uersus
romam collegisset &ercitũ
huquuqua cnu temporis impe socqt
ruutebantur pluse nimhono
sules quiannuas pocestace sce ne¬
bant & dicti cantores quasi
principes & precepta corpores
Unde & magistripopuli nomi¬
nbantur unde &dicta dicuntur¬

Expanded text:
dictamnum herba nomen acclnerata saltus peragrat Dictaeos. Tantae enim potentiae est ut ferrum a corpore expellat, sagittas excutiat; unde et eius pabulo ferae percussae sagittas a corpore inhaerentes eiciunt. Hanc quidam Latinorum puleium Martis dicunt, propter belli tela excutiendatores quinto anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim sules, qui annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et praeceptores. Unde et magistri populi nominabantur. Unde et edicta dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Diastemaest. Uocis spatium gx
duobus ud pluribus sonis abtatur¬
Diastole Idest distinctioque
concrarias separat detra pars
circuli subposita uersa sit ita

Expanded text:
diastema est vocis spatium ex duobus vel pluribus sonis aptatuDiastole, id est, distinctio, quae e contrario separat, dextera pars circuli supposita versui fit ita
Abbreviated transcription (Latin):
tius contra quem duplicipaoio
patienta uelata est aute muestis
mlitariscuius ufuscallicis prenum
xpeditionibus caepit a praeda
De qua est uoxilla senatiuto¬
gis depositis quiritesa figa fuer̃
Sagum aũt galicum nomenest
dictum aũt sagum qua drum eo
qđ apud eos primum quadratus

Expanded text:
 Contra quem duplici panno patientia velat. Est autem vestis militaris, cuius usus Gallicis primum expeditionibus coepit e praeda hostili. De qua est vox illa senatui: 'Togis depositis Quirites ad saga fuerunt.' Sagum autem Gallicum nomen est: dictum autem sagum quadrum eo quod apud eos primum quadratus
Abbreviated transcription (Latin):
Digiti nunc cupati Vł quia de¬
cemsunt uł qua decent̃ iuneet᷑
xistunt nam habent in se & mi¬
merum ꝑfectum & ordinem de¬
centissimũs primus pollex uocat
co qđ intercteros polleaor
uirtute & potestate
Secutidus salutaris scude mons¬
tracorius quieo fere salutamus ÷
primitur. Quartus anularis
co qđ inipso anulus ingeritur
Idem & medicinalis qđ cotrita
xolliria a medicis colligunt᷑
Quintus auricularis ꝓeo

Expanded text:
Digiti nuncupati, vel quod decem sunt, vel quia decenter juncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectum, et ordinem decentissimum. Primus pollex vocatus, eo quod inter caeteros polleat virtute et potestate. Secundus salutaris, seu demonstratorius, 13 quia eo fere salutamus, aprimitur. Quartus annularis, eo quod in ipso annulus geritur; idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro
Abbreviated transcription (Latin):
putantur a maneus que id marie
quac sequitur ab ipso mane qđ factũ
est a post ipsam orationem sit uespe¬
roc de inde mane & transit alter
dics atq ita de incepscatridieseran

Expanded text:
putantur a mane usque in mane. quae sequitur ab ipso mane quod jam factum est, et post ipsam operationem fit vespera, deinde mane, et transit alter dies: atque ita dei
Abbreviated transcription (Latin):
cabulis dicrum deore xp̃rano
ritus loquendi gede siasticus
procedit Iãmensiquide rafor¬
tt consuctudo traxerit ut illud
exeat exore qđ in probat cord
intellogat illos omnes decorum
nominibus appellacisunt hudies
culo delati sunt ci ab amatoribus
suis diuini honores & indiebuso
in sideribus sed primum a nominibus
hominuim sideranm cupata &asi¬
deribus diessunt appellatis deglosis¬

Expanded text:
cabulis dierum de ore Christiano ritus loquendi ecclesiasticus procedit. Tamen si quem forte consuetudo traxerit, ut illud exeat ex ore quod inprobat corde, intellegat illos omnes, de quorum nominibus appellati sunt hi dies,culo, delati sunt eis ab amatoribus suis divini honores et in diebus et in sideribus; sed primum a nominibus hominum sidera nuncupata, et a sideribus dies sunt appellati.
Abbreviated transcription (Latin):
udeatur. Stdlegem statuit ut ui¬
Nocturne dei taritum nomine defini¬
tuor horarum metis ura umus hicitero¬
pusest Sicut cnim urum generatio
coriputatur & intellegitur & iam
s .in. aarum quia nectuntur secunda
porionuibus itaociam dies. umcrantur
& noc esstimantur ad iuncte¬
Pulchre aũt iuicem ut roemque
unum dicturus dies matutiiocum
fine condusit. ut aluce inchotire
diemdo certe & in luce desinere
Non est enimintegrum dieitempus
Noctem enim adequictem corporis
datti messe cognostimus tion admig¬
muneris alicuius &operis functionẽ
que somno &c obliuonem transcurrit᷑
Et factumest uespera oe faccum est
manediesuaus hinc calum mantur
manchei dumputant ita dictum esse quasi
auespera dies coeperit Nomptel¬
legunt operatioricn illam qualux
facti est & diuisum est interlucem &
tenebras & uocatiest lire dies &
terebroce nox Hancirgocotamopt¬
rationem nonintellegunit ad diemꝑt mere
Scd quiaa iam nox addiem suum pti¬

Expanded text:
uidebatur - sed legem statuit, ut Xuidebatur - sed legem statuit, ut Xnocturnae diei tantum nomine definihorarum mensura unius diei tempus est. sicut enim uirorum generatio conputatur et intellegitur etiam feminarum, quia nectuntur secunda potioribus, ita etiam dies numerantur et noctes aestimantur adiunctpulcre autem uicem utramque unum dicturus diem matutino eum fineline conclusit, ut et a luce incohare diem doceret et in lucem desinere. non enim est integrum diei tempus noctem enim ad quietem corporis datam esse cognoscimus, non ad excutitur alicuius et operis functionem, quae somno et obliuione transcurEt facta est vespera, et factum est mane dies unus. Et hic calumniantur Manichaei, dum putant ita dictum esse, quasi a vespera dies coeperit. Non intelligunt operationem illam qua lux facta est, et divi sum est inter lucem et tenebras, et vocata est lux dies, et tenebrae nox; hanc ergo totam operaSed quia etiam nox ad diem suum per
Abbreviated transcription (Latin):
finem diei sgnificauit postquẽ
secuturr noxessae deinde postra
finemnaxtis adiunexit eousq atu
aut̃ noctem diei scriptura ante¬
festur non potuit ut aditia noc¬
tis temꝑora dici appellatione
conclierit & tamquam principa¬
lis auccoritatem tiominis uirdi¬
craerit & hanc seripturẽ esse
consuetudiem ut potiori ap¬
pellationem deputena fieqaeꝗtibas
exemplis ꝓbamus. Si quideme ucob
dicit. Dic siutemeae pusilli& magni.
posuit dics annorum incorum
Nondixit & noc tes unde iducstimus
caquenunc inspeciae historie cra¬
duntur. Vimstatiusse leges it pos¬
terum. Principium ergo diciuo ałi:
Fut lux & ficta est lux Finisdiciues
ueperaest &iam sequens dicsa noctis
fine succcdit. Sententiam autem
dicic uidens. quia primo diem uocauit
lucem & secundo uocauit te tiebraes
noctem praceclare &iam unum ton
primuro diem dixit. Nan secuturo
secundo & tertio & de inceps reliquis
prinum potuit dicere & hoc cadinis

Expanded text:
finem diei significauit, post quam finem diei significauit, post quam secutura nox esset, deinde postea finem noctis adiunxit. eo usque autem noctem diei scriptura anteferre non potuit, ut et diei et noctis tempora diei appellatione concluserit et tamquam principalis auctoritate nominis uindicauerit. et hanc scripturae esse consuetudinem, ut potiori appellationem deputet, frequentibus exemplis probamus, siquidem et Iacob dixit: dies uitae meae pusilli et mali et posuit: dies annorum meorum, non dixit et noctes, unde aduertimus ea quae nunc in specie historiae traduntur uim statuisse legis in posterum. principium ergo dieiuox dei est: fiat lux. et facta est lux. finis diei uespera est. iam sequens dies ex noctis fine succedit. sententia autem dei euidens, quia diem primo uocauit lucem et secundo uocauit tenebras noctem. praeclare etiam unum, non primum diem dixit; nam secuturo secundo et tertio die et deinceps reliquis primum potuit dicere — et hoc ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
Diesest Puresentia solis siue iol suꝑ
tras sinor sol subt̃ris ut enim. di¬
es aut nox sit causi est. uit suprater¬
ram solaut subptris
Dies legitimus Vigintiquattu¬
or horarumest us quedumdies
& nox spatia suicursus abouene
usque ad alium horientale mso¬
lem caeliuol ubilite coricludat
busiue aũt die sunus est spacium
ab ouente sole usq ad hoc cidenẽ
sunt aut̃ dies spacia duo intdianũ
atꝗ noctionum & est diesquidẽ
orarum iuginati quattuor spaciũ
ũt̃ horarum duo decim uocatus
aut̃ dies apastemeliore undeo
usus est ut sine commemoratione
noctis numerum dicamus dicrum.
sicut in legeduitia striptumest
Querunt aliqui Quur primũ
uesperum pasteamane scriptura
memorauerit ne forte noctem
prius quam diem significare uide¬
atur nec aduestunt primumqđ
praemiserit dieidicendo & uoca¬
uocait noctem deinde qđ uesꝑ
finis dici sit & mane sinis noctis
ergo ut praerogatiuam & prima¬
tus natutatis dicid ir&prius

Expanded text:
. Dies est praesentia solis, sive sol supra terras, sicut nox sol sub terris. Ut enim dies aut nox sit, causa est aut supra terram sol, aut sub terris. Dies legitimus viginti quattuor horarum, usque dum dies et nox spatia sui cursus ab oriente usque ad alium orientalem solem caeli volubilitate concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab oriente sole usque ad occidentem. Sunt autem diei spatia duo, interdianum atque nocturnum; et est dies quidem horarum viginti quattuor, spatium autem horarum duodecim. Vocatus autem dies a parte meliore. Unde et in usu est ut sine commemoratione noctis numerum dicamus dierum, sicut et in lege divina scriptum estquaerunt aliqui, cur prius uesperum, postea mane scriptura memorauerit, ne forte noctem prius quam diem significare uideatur. nec aduertunt primo quod praemiserit diem dicendo: et uocauocauit noctem, deinde quod uespere finis diei sit et mane finis noctis. ergo ut praerogatiuam et primatus natiuitatis diei daret, prius
Abbreviated transcription (Latin):
um uerbrm esse uolunt quod
significatur semꝑ iđ quodilla
quibus hoc in ponitur sempiẽna
esse corifirment quidam uero
grecum uerbum existimant᷑
quosignificatur interuallum
psallendiut psalmasit qđ psallitꝰ
Diapsalma uero inteꝵ posicum
inpsallendo silcutium ut quem¬
modum sipsalma dicitur
uocis copulatio incantando
ita diapsalma disiunctio ca¬
rum ubi quacdam requies dis¬
tincto continiationis ostende
Vnde illud probabile estt̃
coruungenassententiasinpal¬
lendo ubi diapsallma interposita

Expanded text:
um verbum esse volunt, quo um verbum esse volunt, quo significatur semper; id est, quod illa, quibus hoc interponitur, sempiterna esse confirment. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi; ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. Unde illud probabile est, non coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita
Abbreviated transcription (Latin):
Diamcrus. Circulicst rectaque¬
dam linca ꝑcentrum ducta & abutre¬
que paste adcircumo ferentiamer¬
culitermanata queinduas ȩquas
pastes circulum diuidt o coloxe
lunam a uiãm pracesidem paga ma¬
iunt unde & urginem uolunt
qđiuia mhil pariat et idco ambos
sage tas habere singunt qđipsa
dua sidera decadoradiosuserad
cerra scnittunt: dianam autem
uocatam quasiduatam qđ linani¬
cediac & nocit appareat ipsam
& lucinam asscuerant coqđ luce¬
at caudem & truuam&oquod
tribus fungatur figuris dequa
quia eadem luna cademdiana
cadem ꝓserpina uocatur. sedcũ
amictu cum subeicta iacit ca¬
lamos latonia uirgo est. Cum
sub nixa sed& solio pluconia
conuix latoma aut̃ diana eo
qđ lacone fuerit filia
quibus haec ad nectitur sempit̃¬
naesse confirmat iđ non com¬
municationem metri signifi¬
cat ut quidam significant uł
sp̃s propheticire fectiorem
Sunt &iamqui diapsal ma
ideo scribiputant ut &choc
siue sensuum intellegatar
D apsalma Q iudam hebre¬

Expanded text:
Diametrus circulus est recta quaedam linea per centrum ducta, et ab utraque parte ad circumferentiam circuli terminata, quae in duas aequas partes circulum dividit. Selunam et viarum praesidem aiunt. Unde et virginem volunt, quod via nihil pariat. Et ideo ambo sagittas habere finguntur, quod ipsa duo sidera de caelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam quasi Duanam, quod luna et die et nocte appareat. Ipsam et Lucinam adseverant, eo quod luceat. Eandem et Triviam, eo quod tribus fungatur figuris. De ququia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cumamictu. cum subcincta iacit calamos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filiaquibus hoc adnectitur, sempiterna esse confirmet a Deo; non commutationem metri significat, ut quidam existimant, vel spiritus prophetici refectionem. Sunt etiam qui diapsalma ideo inscribi putent, ut ex hoc sive sensuum intelligatur Diapsalma quidam Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
Dubolus hebreice dicitur deor¬
sum fluensꝰ qui quictus inc iclic ul minc
stare tontempst sed supbiac ponde¬
redeor sum corruens ctidit nece
uero drbolus criminator uocatur
qđ uł crimina in quaipse inlicitad
dm̃ referit uł quae lectorum inno¬
certia criminibus fatis accusat unde
& mapocalipiinuox ingelica dett᷑¬

Expanded text:
bolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat; unde et in Apocalypsi voce angelica d
Abbreviated transcription (Latin):
quidme ꝑsequeres. Sextum
genus accepti parttuola sicut
aput selomanem in orouerbus
&aput balaam cũ euocar&cur
abalac. Septimumgemũ repleco
scĩ sp̃s. sicut pene aput om̃s
ꝓpesas. Aluitriagenera iusionũ
ẽẽ dixerunt. Onũ sec undum
oculos corporis. sicut uidit abraã
tres uiros subilice mambre.
Et moyses ignem in rubo. Et dis¬
cipuli trans figuratum dñmin
montẽ . Int̃ moisen& heliã. &c eor
hulus modi. Alterũ secundum
sentimus. Sicut uidit p&tus
discũ illũ submitti decelo cum
uaris animalibE sicut
isaiis dnmm in sede al tssim
Noncorporalit̃ s& spiłaliter uidit
Non enimdm̃ ferma cerporea circum¬
ter imnat. sed que ad moda figoratae
onperae multedicuntur. ita &tiam
siguinte muli mons trantuns. Tertium
autem genus uisionis est qđ ne qi cor¬
pereis sensib neq illa parte amime
qua cosporaliũ rerũ imagines capiumnt
seddȩ intuitũ mentis quod intelle e
conspicit ueritas. sicut danibel pddict

Expanded text:
quid me persequeris?' Sextum genus accepta parabola; sicut apud Salomonem in Proverbiis, et apud Balaam, cum evocaretur a Balac. Septimum genus repletio sancti Spiritus; sicut pene apud omnes prophetas. Alii tria genera visionum esse dixerunt. Unum secundum oculos corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre, et Moyses ignem in rubo, et discipuli transfiguratum Dominum in monte inter Moysen et Heliam, et cetera huiusmodi. Alterum secundum sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de caelo cum variis animalibus, et sicut Esaias Deum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate, non proprie multa dicuntur, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus visionis est, quod neque corporeis sensibus, neque illa parte animae qua corporalium rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis quo intellecta conspicitur veritas sicut Daniel praeditus
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur. Ne fastidum faciut aomen
psut dũiteratur Nancũ dicimus
urgilius scripsit bocolicam ad dimꝰ
ꝓ nom̃ ipse scripsit georticam
Sicq uiriecas signficationis a fas¬
cidiuntollit & or natum inducit.
ꝓ nomina autem uit finita sunt
aut infinita funta ꝓ nomina dicta
eo quot desimant certam ꝑsonam
ut egomee nimstitim intellgis.
Infinitidicunt᷑ qina nonsunt cesfo
ꝑsonie. Deabsentib enĩ dicitur
quamfinita apellant᷑ quia com¬
nemorationem faciunt note ꝑsone
Ut ipse iste cestum ÷ enĩ dequo
dicit᷑. Possesiuti uocantur eo quoc
aliquit nos possidere oscendat
Namdum dico meuitius defino
aliquit meũ eẽ ueltuũ Relatiuo
dicunt᷑ quit ad int̃ rogationem
referuncur ut quis ÷ quifecit¬
demons tratiua eo quot habent
demons trantis significationẽ
Aliquem enim p̃sentemhis de¬
ut hec. hic hec. que tra a irriculi
miuntur: Articuli autmdi
mos nominbi artintur ides cor¬

Expanded text:
ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronomen, 'ipse scripsit Georgica'; sicque varietas significationis et fastidium tollit et ornatum inducit. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta eo, quod definiunt certam personam, ut 'ego'; me enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicitur quod'. Minus quam finita appellantur quia commemorationem faciunt notae personae, ut 'ipse', 'iste'. Certum est enim de quo dicitur. Possessiva vocantur eo, quod aliquid nos possidere ostendunt. Nam dum dico 'meus', 'tuus', definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur, ut quis estDemonstrativa, eo quod habent demonstrantis significationem. Aliquem enim praesentem his deut hic, haec, hoc, quae tria et articuli nominantur. 4. Articuli autem dicti, quod nominibus arctantur, id est, co
Abbreviated transcription (Latin):
Pronuba dicito eo qđ nubentib De
p̃ est queq nubente uiro coniungt
Ipsa est paranimpha. Nam nmpla
sponsa innuptus. & cumpha ꝓla
uationis offitio qđ et ad nomñ
nuptus adludit᷑.
Properare & festinare marcus cato
sic distinguit chcens. Qui unũ quõq.
mature transigit ꝓperat qui multa sim il
incipit Necꝑficit. insfestinit ego unuim¬
quidq quod adhortꝰ erã truasigebam.

Expanded text:
Pronuba dicta, eo quod nubentibus praeest, quaeque nubentem viro coniungit. Ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha pro lavationis officio, quod et ad nomen nubentis adluditur. Properare et festinare. Marcus Cato sic distinguit dicens: Qui unumquodque mature transigit, is properat. Qui multa simul incipit, neque perficit, is festinat. Ego unumquodque quod adortus eram transigebam o.
Abbreviated transcription (Latin):
quesĩ p̃fatores quia porro fant
& defuturis uera p̃dicant. Qui
autem a nob ꝓpħae. inueter tes¬
tam̃to uidentes appellabantus.
quia uidebant ea quae taetesi
nenuidebant. & praesciebant
quae inminis terio abscondicte
erant. Hinc est quod scriptu ÷¬

Expanded text:
quasi praefatores, quia porro fantur et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur, quia videbant ea quae ceteri non videbant, et praespiciebant quae in mysterio abscondita erant. Hinc est quod scriptum e
Abbreviated transcription (French):
dunc liuestent: son uesimere
& el medeps si pres. sacrua
auantor uai. i pasiua
Femnes iuiuan de tras segueri
ploran louan. & gaimentan
isis lipius redre garder. ab
les femnes pres a parler
Aude ⁊ fillies iherłm perme
non uos est obplorer mais ꝑ
uos. & ꝑ uostres filt plore
assat qui olis. uoses:
Cũ el ꝑ ueng agolgota dauan
laporta. delaciptat dunc lor
gurpit soe chamisae. chise &s
custurae. fo faitice:
Il nol. auser deramar mais
aura sort. angitad. non fut
partiz. sos uestiment tofu
grant signa tot ꝑuer.
En huna fa huna uerite
tuit soi fidel deuen ester
losos regnat nones deuis
encaritad tor es unit:
E dels feluns que uuos dis
anz laidei uenir oeulaisei
quar illo fel mesclen ab uiti
nr̃ae senior. loten denil.
Cũ lan leuad. susen lacru:¬
gtam dos asos latpendeti
las runs entre cels dospen¬
dent iłim. il ꝑ escarnofan
trestot:

Expanded text:
dunc li vestent son vestiment,  dunc li vestent son vestiment,  et el medeps si pres sa cruz,  avan toz vai a pasïun.   Femnes lui van detras seguan  ploran lo van et gaimentan.  Jesús li pius redre garder,  ab les femnes pres a parler.   « Audez, fillies Jerusalém ;  per me non vos est obs plorer ;  mais per vos et per vostres filz  plorez assaz, qu'i obs vos es. »   Cum el perveng a Golgota,  davan la porta de la ciptat,  dunc lor gurpit soe chamisae  chi sens custurae fo faitice.   Il no l'auseren deramar,  mais chi l'aura, sort an gitad ;  non fut partiz sos vestimenz,  zo fu granz signa tot per ver.   En huna fet, huna vertet  tuit soi fidel devent ester ;  lo sos regnaz non es devis,  en caritad toz es uniz.   E dels feluns qu'eu vos dis anz,  lai dei venir o eu laisai ;  quar il lo fel mesclen ab vin,  nostrae senior lo tenden il.   Cum l'an levad sus en la cruz,  dos a sos laz penden lasruns :  entre cels dos pendent Jesúm.  Il per escarn o fan trestot.
Abbreviated transcription (French):
ilacusa nd lasoa mort mult demandus
Pilix erodlenenui et cui desabant¬
am se paierent aciel iorti
Aofel herodes cũ loiud multlet
semꝑ enesdeuint delu long comps
bons mot nolsonediudeu lacuses
el se tais ad un respondre ñ de nait
Dunc lodespciselecar nt lisel
herodes encel diblanc uestiment
si lauestit fel lonpilad lore trames
Pilat̃ que ant lenicol laieor nolcon¬
sentunt fellun iudeu uida ꝑdonens
tuit ensems : Cũ aucidrai eu
En semis crident cuit lifellun
Pilat sas mans dunques laued
que desamore poschos negert
enseins crideat tint luudeu
sobrenostaitot li peche t:
ilar cũiudidtils prisons ualor
gurpis nr̃e sennior donolore¬
tebent lisellun forslencon¬
ducent crila cort
Depur purt dono louestir ens
bintene lifellon
dunc losaludentꝰ cũ senior &
adescarn emperador:
Etcũ aset. lont escirnid

Expanded text:
il acusand,  la soa mort mult demandant.  il acusand,  la soa mort mult demandant.   Pilaz Erod l'en enviet,  cui des abanzam se paierent a ciel jorn.   Lo fel Herodes cum lo vid,  mult lez semper en esdevint.  De lui long temps bons mot no ·l soned.  Judeu l'acusent, el se tais ;  ad un respondre non denat.   Dunc lo despeis e l'escarnit  li fel Herodes en cel di ;  blanc vestiment si l'a vestit,  fellon Pilad lo retramist.   Pilaz que anz l'en vol laiser,  no ·l consentunt fellun Judeu.  Vida perdonent tuit ensems.   « Cum aucidrai eu »   Ensems crident tuit li fellunt   Pilaz sas mans dunques laved,  que de sa mort posche ·s neger.  Ensems crident tuit li Judeu :  « Sobre nos sia toz li pechez ! »   Pilaz cum audid tals raisons,  ja lor gurpis nostre sennior ;  donc lo recebent li fellun,  fors l'en conducent en la cort.   De purpure donc lo vestirent  crebantent li fellon ;  dunc lo saludent cum senior  et ad escarn emperador.   Et cum asez l'ont escarnid,
Abbreviated transcription (French):
iesum nos defended ne nos sus¬
ted alar mort uai cum uns anel
Sanct pedre sols ueuar lo uol
eftrais. lofer que allas or
siconserued. useru fellati
ladestre aurda liexcos. Ihs
libens benred ꝑ mal laurelia
ad seru semꝑ saned liadens
mans cum eladron silent meneri
a passiun. Danc idgurpissen sei
fedel cumel desang dii lor
auei sant pedre sols seguen
louai quas sua fin ueder uoldrat
I nna nomnauent le iudeu. acuiibs
fur& mener donc sad unouent
lstlon ueder annouent pres̃m
D quant il querent le sors fuit cum
crident adunmilio fors fait que
acoleur fellot lo presient enso¬
brẽtit silescar nissent dinos
luseire les uaardou & desaraison
ules rrrd quelo deufil li fai ne ier
mult seplor&. ꝓcio laissed ds̃ se
neier quedenos aiet pited
Cũ lematins fud esclairez dauant
pilat len ant men& fortment lonag̃

Expanded text:
Jesúm.  No ·s defended ne no ·ssusJesúm.  No ·s defended ne no ·ssusted ;  a la mort vai cum uns anels.   Sanct Pedre sols venjar lo vol ;  estrais lo fer que al laz og,  si consegued u serv fellon,  la destre aurelia li excos.   Jesús li bons ben red per mal,  l'aurelia ad serv semper saned.  Lïadens mans, cume ladron,  si l'ent menem a passïun.   Donc lo en gurpissen sei fedel,  cum el des anzdiz lor aveit ;  sanz Pedre sols segwen lo vai,  quae sua fin veder voldrat.   Anna nomnavent le Judeu  a cui Jesús furet menez.  Donc s'adunouent li felon,  veder annouentpres Jesúm.   De quant il querent le forsfait  cum crident adun :  « Maior forsfait que a colejar fellon lo prisdrent ;  ensobre tot si l'escarnissent :  « Dl'useire l'aeswardevet.  De sa raison si l'esfreded  que lo Deu fil li fai neier.  mult se ploret,  per cio laissed Deus se neier ;  que de nos aiet pïeted !   Cum le matins fud esclairez,  davant Pilat l'en ant menet ;  fortment lo vant
Abbreviated transcription (Latin):
que in apader tor sos fidels ben
en garnel. Alo sinc pedre percho¬
inded quȩ cęla nait luinciarr pedres
nez tor sos fidels seder rouet
eiun orar sols enanet. Grant fu
lidols fort marriment sicori dor¬
mirent tuit ades iħscum uet los
esueled tres tor orir benlos
manided. E dunc oiar cum el amed
si fort sudor dun. ques suded quȩ
cum losis eria c̃urr desasudor
aptois med ab gnain cum pannie
dels uideus. Ins cum uidra los
iudeus tolor demandes
cade gren ios terce ueg lor ode¬
manded atotas creis chedent enuers
Mais lifelun cut crassudad uers
nostre donsor aprois mad uidas li
uel ensenna fei celui pren¬
dec cui bassaerai. Iudas cum uer¬
groc ad iħm semper litend
loson mentor dis libons nol re¬
fuded altradetur baisair donel¬
trade: intobassol meli tisura nõ
fusses nat que me tradas
ꝑ cobetad At mand esterent
euitum decotas part presdrent

Expanded text:
que an a padir      toz sos fidels ben que an a padir      toz sos fidels ben en garnid.       Alo sanc Pedre perchoindad      que cela noit lui neiara;   Pedres nez.  Toz sos fidels seder rovet,  evanorar sols en anez.   Granz fu li dols, fort marrimenz,  si condormirenttuit ades ;  Jesús cum veg, los esveled,  trestoz orar bein los manded.   E dunc orar cum el anned,  si fort sudor dunques suded,  que cum lo sags a terra current  de sa sudor aproismed  ab gran compannie dels Judeus.   Jesús cum vidra los Judeus,  zo lor demandez : cadegrent jus.  Terce vez lor o demanded,  a totas treis chedent envers.   Mais li felun tuit trassudad  vers nostre don son aproismad.  Judas li fel ensenna fei :  « Celui prendet cui bassaerei. »   Judas cum veggra a Jesúm,  semper li tend lo son menton ;  Jesús li bons no ·l refuded,  al tradetur baisair donetrades in to baisol ?  Melz ti fura non fusses naz,  que me tradas per cobetad. »   Armand esterent evirum,  de totas part presdrent