comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gnat᷑ quia sicut panis ex
multis granis. et uinum
ex multis acinis: sic eccłã
ex uarus ꝑsonis colligit᷑.
It quia panis et uinum
ꝓprie ꝓpruis eib est ⁊ po¬
tus. non bestiarum sed
głaris et ꝓpͥa hominum
cred̾etur refectio: cui e¬
tiam postinodũ ꝑ apłos
aquã admisceri uoluit.
quȩ cõmunis potus est
bestiarũ et hoiũm: ut
ad unitatẽ tanti mist̾ii
ꝑtinere signaret ñ solũ
iustoꝵ. s et peccõꝵ si pe¬
nitere uellent. consortiũ
ut qd̃ suũ erat. ip̃e ꝑ se
in exordio sacram̃ti pͥꝰ
exequeret᷑: et nos quod
nr̃i erat misterii. postmodu
adderemus. Qd̃ autẽ cibꝰ
mortalitatis uideri uoluit ext̾i
in sacram̾̃to. cum intͥnsecꝰ¬
uita ęt̾na sit. nr̃o contẽꝑa¬
tur misterio: ut qͥa eod̾e
suo saeram̃to interuis re¬
nouam᷑ ad uitam. nec tñ
exteruis ĩmutamur ad
ĩmortalitatis głam᷑: ita
ni suo saeram̃to nicħ ex¬
teruis ĩmutaret᷑. sicut &
in nobis nicħ exterius in¬

Expanded text:
gnatur; quia sicut panis ex gnatur; quia sicut panis ex multis granis, et vinum ex multis a cinis, sic Ecclesia ex variis personis colligitur. Item, quia panis et vinum proprie proprius cibus et potus est, non bestiarum sed gularis et propria hominum crederetur refectio, cui etiam postmodum per apostolos aquam admisceri voluit, qui communis potus est bestiarum et hominum, ut ad unitatem tanti mysterii pertinere signaret, non solum justorum sed et peccatorum, si poenitere vellent, consortium: ut quod suum erat, ipse per se in exordio sacramenti prius exsequeretur, et nos quod nostri erat mysterii postmodum adderemus. Idem autem cibus mortalitatis videri voluit exterius in sacramento, cum intrinseco contemperavit mysterio, ut quia eodem suo sacramento interius renovamur ad vitam, nec tamen exterius immutamur ad immortalitatis gloriam, ita in suo sacramento nihil exterius immutaretur, sicut et in nobis nihil exterius in
Abbreviated transcription (Latin):
uñ etiam quia cibo & po¬
tu ita iuiumus. ut alte¬
rutro carere nequeamꝰ.
utrũq in sacram̃to suo
ẽẽ uoluit. ne si alteru¬
trũ deesset. quasi imꝑfe¬
cto uite signo. ip̃e non
plena s unꝑfecta uita
signari uideret᷑. Dignũ
etiam fuit. ut eisdem
spẽbus quib alitur et
creatur caro et sanguiꝰ
in quolibet homine na¬
turalit̾. consecretur etiã
in dũico homine spũalit̃:
ñ solum ꝓpter cõmodiorẽ
aptitudinem sacram̃ta¬
lis ꝑceptionis: s et ut ad¬
iuuetur fides aliqua e¬
uidentia similitudiuis:
quia si panis in carnẽ.
et uinum in sangumẽ
cuis libet tͣnsformatur
naturalit̾: qͣntomagis
si deus uoluerit in car¬
nem et sanguinẽ suũ
transfertur om̃ipoten¬
tialiter S & aliis sp̃eb
ñ potuit aptuis sig̃cari in
nobis unitas suȩ incorꝑa¬
tionis: quã eis quȩ in cõ¬
munib cibis et potibus
familiarius et ueruis so¬
lent incorꝑari nobis. Itẽ
ipsuis ȩccłastici corꝑis u¬
nitas ad inuicẽ aptius si¬

Expanded text:
Unde etiam quia cibo et potu ita vivimus, ut alterutro carere nequeamus, utrumque in sacramento suo esse voluit, ne si alterutrum deesset, quasi imperfecto vitae signo, ipse non plena, sed imperfecta vita signari videretur. Dignum etiam fuit, ut eisdem speciebus quibus alitur et creatur caro et sanguis in quolibet homine naturaliter, consecretur etiam in Dominico homine spiritualiter, non solum propter commodiorem aptitudinem sacramentalis perceptionis, sed et ut adjuvetur fides aliqua evidentia similitudinis, quia si panis in carnem, et vinum in sanguinem cujuslibet transformatur naturaliter, quanto magis, si Deus voluerit, in carnem et sanguinem suum transfertur omnipotentialiter. Sed et aliis speciebus non potuit aptius significari in nobis unitas suae incorporationis, quam eis quae in communibus cibis et potibus familiarius et verius solent incorporari nobis. Item ipsius Ecclesiastici corporis unitas ad invicem aptius si
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd tam gͣte offerri ⁊ suscipi
posset: qͣm caro sacrificii nr̃i
mediator ꝑ sacrificiũ pacis
reconcilians nos dõ. unũ cũ
illo maneret cui offerebat.
unũ in se faceret. ꝓ qͥb offe
rebat: unus ip̃e ẽẽtꝰ qͥ offere¬
bat. et qd̾ offerebat. Item
leo papa in epła anatholio
ep̃o missa. Alit̃ in eccła dei
quȩ corpꝰ est xp̃i. nec rata sunt
sacerdotia. nec uera sac̾ficia. nͥ
in nr̃e ꝓpͥetate nat᷑e uerus noᷤ
pontifex reconeiliet: uerꝰ un¬
macłati agni sanguis emunds:
qͥ licet in patͥs sit dext̃a consti¬
tutus. in ead̾ tam̃ carne qͣm
sũpsit ex uirgine. sacram̃tũ
ꝓpitiatiõis exequit᷑. Item leo.¬

Expanded text:
d tam grate offerri, et suscipi posset quam caro sacrificii nostrMediator per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum irebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod offerebat. » Item Leo papa in epistola Anatholio episcopo missa : « Aliter in Ecclesia Dei, quae corpus est Christi, nec rata sunt sain nostre proprietate nature uerus nos pontifex reconciliet, uerus immaculati agni sanguis emundet. Qui licet in patris sit dextera constitutus, in eadem tamen carne quam sumpsit ex uirgine sacramentum propitiationis exequitur. Item
Abbreviated transcription (Latin):
terit. caro hominis S ut
uocatꝰ. Cum gͦ hac s nodo
satis astructũ sit. ñ alicuiꝰ
de uulgo hoĩs carnẽ ⁊ san¬
guinẽ in mist̃io sumi. s car¬
nem uiuificateẽ. et ipsius¬
dñi. ñ hoc corpꝰ qd̾ uidetis man¬
ducat᷑i estis. quasi illud remo¬
uendo a se. et irm̃. misterũ
ur̃m in mensa dñi positũ ẽ.
estote qd̵ uidetis. et accipite
qd̾ estis: ne ex hac qͣi unita¬
tis familiaritate surrepat
ut ad hanc dignitatẽ aspira¬
re p̃sumat aliqͥs. ut suũ uł
alicuiꝰ corpꝰ de uulgo suini ĩ¬

Expanded text:
terit caro hominis? Sed pterit caro hominis? Sed pvocatus. » Cum ergo hac synodo satis astructum sit, non alicujus de vulgo hominis carnem et sanguinem in mysterio sumi, sed carnem vivificatDomini, non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, quasi illud removendo a se, et iterum mysterium vestrum in mensa Domini positum est, estote quod videtis et accipite quod estis, ne ex hac quasi unitatis familiaritate subrepat, ut ad hanc dignitatem aspirare praesumat aliquis, ut suum vel alicujus corpus de vulgo sumi
Abbreviated transcription (Latin):
ex ip̃iꝰ dñi uerb. nata ẽ heresis
tp̃r cȩ̨lestini p̃p. et cirilli alexan¬
drini ep̃i. quib adnitentib ce¬
lebrata ẽ synodꝰ ephesina. et
destructa heresis. quȩ dicebat
mutari: s in carnem ⁊ san¬
guinẽ cuiꝰlibet filii hominis
iusti ⁊ scĩ. qͥ templũ dĩ ⁊ m̃ito
in epheso ꝯg̾gati contͣ hanc
heresim: ita scͥpserunt nesto¬
participes scĩ corꝑis ⁊ preciosi
dẽptoris effecti: ñ ut cõmu¬
nẽ carnẽ ꝑcipientes qd̾ absit.
nec ut uiri sc̃ĩficati ⁊ u̾bo
ꝯiuncti scd̃m dignitatis ue¬
ritatẽ. aut sicut diuinã pos¬
sidentis habitõnẽ: s uere ui¬
uificatͥcem. ⁊ ip̃iꝰ uerbi ꝓpͥã
factam. Uita eñ nat᷑aliter
ut q̃s existens qui eide ꝓpͥe
carni unitꝰ ẽ: uiuficatricẽ
eam ẽẽ ꝓfessus ẽ.  id̾o qͣmuiᷤᷤ
dicat. nili manducau̾itis car¬
nem filii hõis: ñ tam̃ eã ut
hõis unius ex nob̾ existima¬
re debemꝰ. Quomͦ enĩ iuxta
nat᷑am suã uiuificat᷑x ẽẽ po¬

Expanded text:
haeresis tempore Coelestini papae, et Cyrilli Alexandrini episcopi, quibus adnitentibus celebrata est synodus Ephesina, et destructa est haeresis, quae dicebat mutari, sed in carnem et sanguinem cujuslibet filii hominis justi et sancti, qui templum Dei, et merito in Epheso congregati, contra hanc eresim, ita scripserunt Nestoparticipes sancti corporis et preciosi demptoris effecti. Non ut communem carnem percipientes quod absit, nec ut uiri sanctificati et uerbo coniuncti secundum dignitatis unitatem, aut sicut diuinam possidentis habitationem, sed uere uiuificatricem et ipsius uerbi propriam factam. Vita enim naturaliter ut deus existens quia proprie carni unitus est, uiuificatricem eam esse professus est. Et ideo quamuis dicat: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, non tamen eam ut hominis unius ex nobis existimare debemus. Quomodo enim juxta naturam suam vivificatrix esse po
Abbreviated transcription (Latin):
fide respice. mente continge.
honore mirare. cordis manu
suscipe. et maxime hastu
Ad agnoscend̾u et ꝑcipiendum
sacrificiũ ueri corꝑis. ipsius
te robur et potentia consecͣn¬
p̃figuratꝰ in manna: ẽ tibi
manifestatus in gr̃a. Ipsũ
Panẽ angłoꝵ manduc auit
tatis exsatiat :

Expanded text:
fide respice, mente continge, fide respice, mente continge, honora, mirare, cordis manu suscipe, et maxime haustu« Ad agnoscendum et percipiendum sacrificium veri corporis, ipsa te roboret potentia consecranpraefiguratus in manna, est tibi manifestatus in gratia. IpsuPanem angelorum manducavit tatis exsatiat
Abbreviated transcription (Latin):
tis carnẽ filii hõis. ⁊ bib̾itis eiꝰ
sanguinẽ ñ habebitis uitam
in uob̾: sie saere mense cõmu¬
nicare debetis. ut nicħ ꝓrsꝰ
de ue : iitate corꝑis xp̃i et
sangñis ambigatis. Hoc enĩ
ore sumit᷑. qd fide creditur:
disputat᷑. Itẽ eusebiꝰ emisenꝰ.
guinis sui uerbo suo secreta
potestate conu̾tit. ita dicens.
Hoc ẽ corpꝰ meũ: et sc̃ificatiõẽ
repetita. h c ẽ sangͥs meus¬
Qͣ ad nutũ p̃cipientis repente
ex nichilo substitert excelsa
celoꝵ. ꝓfunda fluctuũ. ua¬
sta terraꝵ: pari potentia in
spũalib sacram̃tis. ubi p̾cipit uir¬
tus. rei seruit effectꝰ. ¶Qs gͦ de
uulgo talis ut unicus dĩ filius
in carne ead̾e qͣm sũpsit ex uir¬
gine. sacram̃tũ ꝓpitiatioĩs nobis
in dext̃a d̃ sedens exequat᷑. S in¬
uisibił sacerdos uisibles creat᷑as
qua p̃sũptione eusebiꝰ nos prorsꝰ
cõpescens ait. Cum reuerendũ
altare eibis saorandꝰ ascendis.
sacrũ di tui corpꝰ ⁊ sanguinẽ

Expanded text:
rnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis, sic sacrae mensae communicare debetis, ut nihil prorsus de veritate corporis Christi et sanguinis ambigatis. Hoc enim ore sumitur, quod fide creditur; disputatur. » Item Eusebius Emissenus : « guinis sui verbo suo secreta potestate convertit, ita dicens: Hoc est corpus meum, et sanctificatione repetita: Hic est sanguis meu ad nutum praecipientis repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum, pari potentia in spiritualibus sacramentis ubi praecipit virtus, rei servit effectus. Quis ergo de vulgo talis, ut unicus Dei Filius, qui in eadem carne quam sumpsit ex virgine sacramentum propitiationis nobis in dextera Dei sedens exsequitur, et invisibilis sacerdos visibiles creaturas qua praesumptione Eusebius prorsus nos compescens, ait: « Cum ad reverendum altare cibis satiandus accedis, sacrum Dei tui corpus et sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ꝑuersitate dantis
uł accipientis posse uio¬
lari. Item idẽ in iͦ. Illud
et in homine iusto. & in
hoĩe iniusto. semꝑ sc̃m ẽ.
qd̃ neq alieuius ȩquita¬
te auget᷑. neq alicuius
iniquitate minuit᷑. Itẽ
idem libro .iii. de unico¬
baptismo. Catholica ec¬
clesia ꝓpt̾ea non debeti¬
terare baptismũ qui ap̃
hereticos datus est. ne
rint. amittere utiq fo¬
ras exeundo non possũt.
¶Unus gͥ idemq baptis¬
mus xp̃i est apud omnes
bonos scił et malos. dã¬
natos et ñ damnatos.
hereticos et ñ ħeticoᷤ.
ita ut ꝑ dispares mini¬
stros munus di semꝑ e
quale sit. quia ñ illoꝵ
s eius est. nec peius nec
meluis quantũ ad scĩ¬
tatẽ. nec maius nec mi¬
nus qͣntum ad ueri ta

Expanded text:
nulla perversitate dantis vel accipientis posse violari. » Item idem in 6: « Illud et in homine justo, et in homine injusto semper sanctum est, quod neque alicujus aequitate augetur, neque alicujus iniquitate minuitur. » Item idem in libro III De baptismo : « Catholica Ecclesia propterea non debet iterare baptismum qui apud haereticos datus est, ne rint, amittere utique foras exeundo non possunt. Unus igitur idemque baptismus Christi est apud omnes, bonos scilicet et malos, damnatos et non damnatos, haereticos et non haereticos: ita ut per dispares ministros munus Dei semper aequale sit, quia non illorum sed ejus est, nec melius nec pejus quantum ad sanctitatem, nec majus nec minus quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsa liquescere. atꝙ
in d̾i penitus tͣnsfundi uo¬
luntatẽ. Alioquin quomͦ
omĩa in om̃ib erit deus:
si in homine qͥeqͣm de ho
quidẽ substantia. sed in
alia forma: alia gła: alia¬
q potentia. Quando hoe
erit: Oͥs hec uidebit.
Quis possidebit Quando
ueniam et apparebo ante
faciẽ d̾i Dñe d̾s meus tͥ
dixit cor meu̾ exquisut
te facies mea: faciem tuã

Expanded text:
metipsa liquescere, atque metipsa liquescere, atque in Dei penitus transfundi voluntatem. Alioquin quomodo omnia in omnibus erit Deus, si in homine de homine quiquidem substantia, sed in alia forma, alia gloria, aliaque potentia. Quando hoc erit? quis hoc videbit? quis possidebit? Quando veniam, et apparebo ante faciem Dei? Domine Deus meus, tibi dixit cor meum, exquisivit te fac
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatẽ. Delectabit sa¬
ne. ñ tam ur̃a uł sopita
necessitas. uł sortita feli¬
citas: qͣm qd̾ eius in nob̾
et de nob̾ uoluntas ue¬
qd et cotidie postulamꝰ
in oratione. eum dicimꝰ
fiat uoluntas tua. sicut
in celo et in t̃ra. O amor
sẽs et castus : o dulcis et
suauis affectio: o pura
et defecata intentio uo¬
luntatis : eo certe defeca¬
tior et purior. quo in
ea de ꝓprio nil iam ad¬
mixtuni relinquit᷑: eo
suauior et dulcior. quo
totũ diuinũ est qd̾ sen¬
titur. Sic affici: difica¬
ri est. Quomͦ stilla aquȩ
modica multo unifusa
uino deficere a se tota
uidet᷑. dum ⁊ saporem
uini induit ⁊ colorem:
et quomͦ ferrum igni¬
tum et candens. igni
simillimũ fit. pristina
et quomͦ solis luce ꝑfusus
aer. in eand̾e tͣnsformat᷑
luminis claritatẽ. ad eo
ut ñ tam illuminatus.
qͣm ipsum lumen esse
uideatur: sic omẽm dẽ
in scĩs humanã affectio¬
nem. quod̾a meffabili
modo necesse erit ase¬

Expanded text:
voluptatem. Delectabit savoluptatem. Delectabit sane non tam nostra, vel sopita necessitas, vel sortita felicitas, quam quod ejus in nobis, et de nobis voluntas quod et quotidie postulamus in oratione cum dicimus, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra . O amor sanctus et castus! o dulcis et suavis affectio! o pura et defaecata intentio voluntatis! eo certe defaecatior et purior, quo in ea de proprio nil jam admistum relinquitur: eo suavior et dulcior, quo totum divinum est quod sentitur. Sic affici, deificari est. Quomodo stilla aquae modica, multo infusa vino, deficere a se tota videtur, dum et saporem vini induit, et colorem; et quomodo ferrum ignitum et candens, igni simillimum fit, pristina et quomodo solis luce perfusus aer in eamdem transformatur luminis claritatem, adeo ut non tam illuminatus, quam ipsum lumen esse videatur: sic omnem tunc in sanctis humanam affectionem quodam ineffabili modo necesse erit a se
Abbreviated transcription (Latin):
tire te ipsum. et a temet¬
ipso exmaniri. ⁊ pene an¬
nullari: celestis est ꝯuer¬
sationis: non humane af¬
fectionis.Dsi quide̾ e mor¬
talib quispiã ad illud. ra¬
ptim uit̾dum ut dictũ ẽ
et ad mom̃tum admittit᷑.
subito inuidet scłm neqͣm:
ꝑturbat diei malicia: cor¬
pus mortis aggͣuat: solli¬
citat carnis necessitas
defectus. corruptionis ñ
sustinet: qd̃ ꝙbis uio¬
lentiũs est. frat̾narreuocat
caritas. heu redire in se.
recid̾e in sua compellitur.
et miserabilit̾ exclamare.
Dñe iim patior: respond̃
ꝓ me. illud. Infelix e¬
go hõ: quis me lib̾abit
de corꝑe mortis huius.¬
Qm̃ tam̾ scriptura loquit᷑
dm̃ omĩa fecisse ꝑꝑ semet¬
ipsum: erit ꝓfecto ut fa¬
ctura sese qũq confornt
et concordet auctor. O¬
portet ꝓuide in eundem
nos affectũ qñcumq tͣn¬
sire: ut quomͦ ds omĩa
esse uoluit pꝑ semet ip̃m.
sie nos quoq nec nos ipsoᷤᷤ
nec aliud aliquid fuisse.

Expanded text:
tire teipsum, et a tetire teipsum, et a teipso exinaniri, et pene annullari, coelestis est conversationis, non humanae affectionis. Et si quidem e mortalibus quispiam ad illud raptim interdum ut dictum est et ad momentum admittitur, subito invidet saeculum nequam, perturbat diei malitia, corpus mortis aggravat, sollicitat carnis necessitas, defectus corruptionis non sustinet, quodque his violentius est, fraterna revocat charitas. Heu! redire in se, recidere in sua compellitur, et miserabiliter exclamare, Domine, vim patior, responde pro me : et illud, Infelix ego homo, quis 596 me liberabit de corpore mortis hujusm tamen Scriptura loquitur, Deum omnia fecisse propter semetipsum; erit profecto ut factura sese quandoque conformet et concordet Auctori. Oportet proinde in eumdem nos affectum quandocunque transire: ut quomodo Deus omnia esse voluit propter semetipsum, sic nos quoque nec nosipsos, nec aliud aliquid fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
elix qui meruit deum.¬
ad quartũ usq ꝑtiunge¬
re : quatinus ne  se ip̃m
diligat homo. nisi ꝑꝑ dm̃i.
Iusticia tua ds̃: sieut mon¬
tes dĩ. Amor iste mons ẽ.
et mons dĩ excelsus: re¬
uera mons coagulatus.
mons pinguis. Quis a¬
scendet in monte̾m dñi
Qͥs dabit mͥ pennas sicut
columbȩ: et uolabo et
requiescã Factus est in
pace locus iste: et habi¬
tatio hȩc in syon. Heu
mͥ quia incolatus meus.
ꝓlongatus est. Caro ⁊ san¬
gius. uas luteũ. t̾rena
inhabitatio. quando ca¬
pit hoc. qͣndo huusce¬
modi exꝑitur affectum.
ut ditino debriatꝰ amo¬
totus ꝑgat in d̾m: et ad¬
herens dõ unus cũ eo sp̃e
fiat. et dieat. de fecit caro
mea et cor meũ: d̾s cordiᷤ
mei et pars mea deus in
et̾num: Beatũ dixerun
et scm̃n eui tale. aliquid
in hac mortali uita raro
int̃dum. aut uel semel.
et hoc ipsum raptim. atq
nuius uix momĩti spacio:
exꝑiri donatum est. Tee¬
nim quodãmͦ ꝑdere tanꝗͣ
qui ñ sis. et om̃ino ñ sen¬

Expanded text:
elix qui meruit ad quartum usque pertingere, quatenus nec seipsum diligat homo nisi propter Deum. Justitia tua, Deus, sicut montes Dei . Amor iste mons est, et mons Dei excelsus. Revera mons coagulatus, mons pinguis . Quis ascendet in montem Domini? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? Factus est in pace locus iste, et habitatio haec in Sion . Heu mihi quia incolatus meus prolongatus est! Caro et sanguis, vas luteum, terrena inhabitatio quando capit hoc? quando hujuscemodi experitur affectum, ut divino debriatus amototus pergat in Deum, et adhaerens Deo unus cum eo spiritus fiat . et dicat: Defecit caro mea et cor meum, Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum? Beatum dixerim et sanctum, cui tale aliquid in hac mortali vita raro interdum, aut vel semel, et hoc ipsum raptim, atque unius vix momenti spatio experiri donatum est. Te enim quodammodo perdere, tanquam qui non sis, et omnino non sen
Abbreviated transcription (Latin):
lecebra : nulla molestia
cont᷑ͣbabit. Putamꝰ ue tñ
hane grãm uł ex parte
scõs martyres assequu¬
tos. in ilł uictoriosis cor¬
porib adhuc constituto ᷤᷤ:
Magna ui ꝓrsus amoris
illas animas intͦrsum ra¬
puerat: quȩ ita sua
corꝑa foris exponere. et cor¬
nĩta contẽpnere ualuert.
at ꝓfecto doloris acerrimi
sensus ñ potuit nͥ turbare
serenũ: etsi ñ ꝑturbare.
Quid aũ iam solutas corꝑi¬
bus. Immersas ex toto
credimus illi immenso pe
lago et̾ni luminis. et lu¬
minose et̾nitatis. Qđ nec¬

Expanded text:
lecebra, nulla molestia lecebra, nulla molestia conturbabit. Putamusne tamen hanc gratiam vel ex parte sanctos martyres assecutos, in illis victoriosis corporibus adhuc constitutos? Magna vis prorsus amoris illas animas introrsum rapuerat, qua ita sua corpora foris exponere, et tormenta contemnere valuerunt. At profecto doloris acerrimi sensus non potuit non turbare serenum, etsi non perturbare.Quid autem jam solutas corporibus? Immersas ex toto credimus immenso illi pelago aeterni luminis, et luminosae aeternitatis. Se
Abbreviated transcription (Latin):
puto ñ aute sane ꝑfecte
implecumari. diliges do¬
minũ dm̃ tuũ ex coto cor¬
de tuo. ⁊ ex tota anima
tua: et ex tota uirtute
tua : quousq ipsum cor
cogitare iam ñ cogat᷑ de
corꝑe: et anima eidem
in hoc statir uiuificando
et sensificando intendẽ
desinat: et uirtus eiꝰ¬
dem releuata mole¬
stiis. in d̾i potentia
robo retur. Impossibłẽ
namq est. tota hec ex to¬
to ad d̾m colligere. et di¬
uino infigere uultui : qͣm¬
diu ea huie fragili et erũ¬
noso corꝑi. intenta et distẽ¬
ta necesse est subseriure.
Itaq in corꝑe spiritali & ĩ¬
mortali. in corꝑe integro.
placido placito q et ꝑ oĩa
subiecto spui : sꝑet se anuna
qͣrtum app̾hendere amoris
gradũ. uł potuis in ipso
app̃hendi: quippe qd d̾i po¬
tentie est dare eui uult:
ñ humane industriȩ as¬
sequi. Tunc inqͣm sum¬
niũ obtinebit facile gra¬
dum : cum in gaudium
dñi sui ꝓmptissime ⁊ aui¬
dissime festinantẽ. nulla
lam retardabit carnis il¬

Expanded text:
puto non ante sane perfecte impletum iri, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua ; quousque ipsum cor cogitare jam non cogatur de corpore, et anima eidem in hoc statu vivificando et sensificando intendere desinat, et virtus ejusdem relevata molestiis, in Dei potentia roboretur. Impossibile namque est tota haec ex toto ad Deum colligere, et divino infigere vultui, quandiu ea huic fragili et aerumnoso corpori intenta et distenta necesse est subservire. Itaque in corpore spirituali et immortali, in corpore integro, placido, placitoque, et per omnia subjecto spiritui, speret se anima quartum apprehendere amoris gradum, vel potius in ipso apprehendi: quippe quod Dei potentiae est dare cui vult, non humanae industriae assequi. Tunc, inquam, summum obtinebit facile gradum, cum in gaudium Domini sui promptissime et avidissime festinantem nulla jam retardabit carnis il
Abbreviated transcription (Latin):
et potus sunt uita nr̃a
tp̃ralis qͣmdui d̾o placu¬
erit : sic et multo ampliꝰ
ipse panis celestis sit ui¬
ta eterna quib ip̃se uo¬
luerit. S̾ quid mirũ
si creator ereaturȩ con¬
ferre possit uitã et̾nam :
cum etiam creatura cre¬
aturȩ retinere potuerit
et̾naliter eamSicut
enim lignũ uitȩ in pa¬
radyso positum est. qͦ
et̾naliter homo in cor¬
in eccła lignũ uite se¬
ipsum posuit. ut in se
credentib uita eterna
eẽt: qd̾ ñ solum fuit ip¬
fidi nr̃e magnũ firma¬
m̾tum: quia si hoc cre¬
ature ñ uiuenti fuit
naturale. ut corꝑi ȩter
nalit̾ retineret uitam.
quantomag̾ uero ligno
uitȩ uiuentis creatori
xp̃o est om̃ipotentiale.

Expanded text:
et potus sunt nostra vita temporalis, quandiu Deo placuerit, sic et multo amplius ipse panis coelestis sit vita aeterna, quibus ipse voluerit. Et quid mirum si Creator creaturae conferre possit vitam aeternam, cum etiam creatura creaturae retinere potuerit aeternaliter eam? Sicut enim lignum vitae in paradiso positum est, quo aeternaliter homo in corin Ecclesia lignum vitae seipsum posuit, ut in se credentibus vita aeterna esset: quod non solum fuit ipfidei nostrae magnum firmamentum. Quia si hoc creaturae non viventi fuit naturale, ut corpori vitam aeternaliter retineret, quanto magis vero ligno vitae viventis, creatori Christo est omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
dieas. ⁊ dm patͤm a qͦ uncꝰ¬
t̾us est filius. ⁊ ip̃m qui
unctꝰ est filiũ. et sp̃m quo
unctus est designasti. Scͥp¬
tum ẽ enĩ. Iħm a narzarech.
qͦq est sp̃e. ñcupasti. Cum
trinitatis eccłam suam
fundari disponat. qͥs con¬
tra hanc institutionem
est. ⁊ pret̾ qͣm aliud fun¬
dam̃tũ neminem posse

Expanded text:
dicas et Deum Patrem a quo unctus est Filius, et ipsum qui unctus est Filium, et Spiritum quo unctus est designasti: scriptum est enim, Jesum a Nazareth, quoque est Spiritus, nuncupasti. Cum Trinitatis Ecclesiam suam fundari disponat, quis contra hanc institutionem est, et praeter quam aliud fundamentum neminem posse
Abbreviated transcription (Latin):
tutes ii corꝑis regimine. uir¬
tus aũ est babitus oꝑationis
u menbro. ad id qd efficit᷑.
Quȩ. alia naturał in epate: a¬
lia spũalis in corde: alia anima¬
lis in cerebro. Om̃ia aũ corꝑis
regũta aut ex anima st̃ et
nat᷑a : aut ex sola natura. Id̾
a nata ⁊ anima regit᷑. est ani¬
matũ. qd̾ a sola nat᷑a. in ani¬
matũ. De in animatis mͦ nicħ
ad rem. In ess uͦ quȩ st̃ ani¬
mata. necesse est anime et
nat᷑ȩ quandã uirtute̾ inẽẽ:
qua ualeant suã implere
actionẽ. Que nirtus ex actio¬
nib concipit᷑. In eo enĩ qd̵
appetinꝰ. continemꝰ. dig̾imꝰ
in eo qd sentimꝰ et uolunta

Expanded text:
oris regimine. Virtus autem est habitus operationis in membro, ad id quod efficitur. Quae alia naturalis in epate, alia spiritualis in corde, alia animalis in cerebro. Omnia autem corporis regimenta aut ex anima sunt et natura, aut ex sola natura. Quod a natura et anima regitur, est animatum; quod a sola natura, inanimatum. De inanimatis modo nihil ad rem. In eis vero quae sunt animata, necesse est animae et naturae quamdam virtutem inesse, qua valeant suam adimplere actionem. Quae virtus ex actionibus concipitur. In eo enim quod appetimus, continemus, digerimus in e
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis meatus si quouis
mͦ obstruitur.: ad ipsum rẽ¬
fugit semꝑ qͣmdui in eo
aliquid inuenit aeris.
unde pascat᷑. Qui si omĩno
deficit : cor moritur. Uñ
dicunt phisici. hominem
ñ plꝰ qͣ septem dieb uiu̾e
posse sine cibo: nec plus quã
septem horis sine aere.
Uirtus gͦ sp̃ualis est quȩ
iuuiuificat om̃a: et a qua
uiuit. quic qͥd uiuit in eor

Expanded text:
actionis meatus si quovis actionis meatus si quovis modo obruitur, ad ipsum refugit semper, quandiu in eo aliquid invenit aeris unde pascatur. Qui si omnino deficit, cor moritur. Unde dicunt physici hominem non plus quam septem diebus vivere posse sine cibo; nec plus quam septem horis sine aere. Virtus ergo spiritualis est quae vivificat omnia, et a qua vivit quidquid vivit in cor
Abbreviated transcription (Latin):
de. Cor enim sp̃uał caloris ẽ
fundam̃tum. Adium̃ta eius.
pulmo. panniculi. lacerti pec¬
tͥoris. Lacerti enim nerui st̃
cum carne mixti : quoꝵ mo¬
tu aer trahit᷑ ad refrigeran¬
dum: ⁊ calor expellit᷑ flmosꝰ
quad̾a sp̾c digestione. Sp̃e aũ
est uirtus uirtutũ : ad ꝑagen¬
das suas actiones. Est enĩ sp̃c
quȩdam uis anime. ꝑ quam
uirtutes suos actus oꝑant᷑.
tutes uł tres sp̃e fundant᷑
in trib pͥncipalib menbris
istis. epate. corde. cerebro:
et ab his ui totum corpus dif
dilatationẽ ⁊ constͥctionem.
dilatatio ẽ cum se cor dilatat.
et dilatant᷑ arterie ad aerẽ
attͣhendum mͦ ꝯuenientẽ.
mͦ suꝑfluũ: ⁊ sanguinem
subtilissimũ a uenis. llisi e¬
nun cordis calor sie temꝑa¬
retur: et sedem suã ⁊ omĩa
quȩ uicina sunt. cõburer&.
Unde etiam dr̃ cor requi¬
escere in sinui pulmonis
quasi in sinu nutͥcis: ae¬
rem sibi ad sui mitm̃tum
iugit̾ attͣhentis. Cuiꝰ attͣ¬

Expanded text:
de. Cor enim spiritualis caloris est de. Cor enim spiritualis caloris est fundamentum. Alimenta ejus, pulmo, panniculi, lacerti pectoris. Lacerti enim nervi sunt cum carne misti, quorum motu aer trahitur ad refrigerandum; et calor expellitur fumosus quadam spiritus digestione. Spiritus autem est virtus virtutum ad peragendas suas actiones. Est enim spiritus quaedam vis animae, per quam virtutes suos actus operantututes vel tres spiritus fundantur in tribus principalibus membris istis, epate, corde, cerebro, et ab his in totum corpus diffdilatationem et constrictionem. Dilatatio est, cum se cor dilatat, et dilatatur arteria ad aerem attrahendum, modo convenientem, modo superfluum, et sanguinem subtilissimum a venis. Nisi enim cordis calor sic temperaretur, sedem suam et omnia quae vicina sunt combureret. Unde etiam dicitur requiescere cor in sinu pulmonis, quasi in sinu nutricis, aerem sibi ad sui nutrimentum jugiter attrahentis. Cujus attr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hominib. Uirtus animał¬
lib similit̾ in quibd̾a. in qͥbda
ñ. Nam fautasiã ⁊ memoriã
ꝑfecte ñ potest hab̾e. nisi
animal rõnale. Uirtus aũ
naturał tͥa ht̃ id est tres
iurtutes: gn̾atiuã. pasciti¬
uam. nutͥtuiam. Gñatiuã
in sꝑmate : paseituiã in ue¬
getatione: nutͥtuiã in aug¬
m̾tatione de paruo in mag¬
nũ. Hec au̾ maxime sangͥs
oꝑatur : qui uirtutẽ bab⁊
nutͥtiuam ⁊ augm̾itatiuã.
Cui subseruiunt in hoc. su¬
ꝑfluitates eius mundificã¬
tes. fel. splen. renes. Fel cole
ram atͣtrahens ad se ne eum
exurat: splen suꝑfluitates
eiꝰ in se suscipiens: renes uͦ
suꝑfluitates aquosas de san¬
guine in uesicã emittunt
egerendas. sic̃ intestina gͦssoᷤᷤ
cibos a stomacho suscipiunt
te. uirtutẽ naturalẽ augm̾tat
et regit. actiones eius custodiẽs:
animał in cerebro: Tres enu
sunt sp̃c : tres uirtutes regen¬
tes ⁊ iuiufieantes  sic̃ na¬
turał originem ⁊ sedem ht̃

Expanded text:
s animalibus similiter in quibusdam, in quibusdam non. Nam phantasiam et memoriam perfecte non potest habere, nisi animal rationale. Virtus autem naturalis tria habet, id est tres virtutes, generativam, pascitivam, nutritivam. Generativam in spermate, pascitivam in vegetatione, nutritivam in augmentatione de parvo in magnum. Haec autem maxime sanguis operatur, qui virtutem habet nutritivam et augmentativam. Cui subserviunt in hoc superfluitates ejus mundificantes, fel, splen, renes. Fel choleram rubeam attrahens ad se, ne eum exurat; splen superfluitates ejus in se suscipiens, renes vero superfluitates aquosas de sanguine in vesicam emittunt egerendas, sicut intestina grossos cibos a stomacho suscipiunt te virtutem naturalem augmentat et regit, actiones ejus custodiens; animalis in cerebro. Tres enim sunt spiritus, tres virtutes regentes et vivificantes. Et sicut naturalis originem et sedem habet
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. ut appetitũ confortet. hec
est humoꝵ distributio ex di¬
gestione epatis ꝓcedens de¬
inde ex ipsius digestionis
feruore fumus quidã proce¬
dens. gn̾at sp̃m qui dicitur
naturał: epar ipsum iuuifi¬
caus ad seruiendũ naturȩ.
in quocũq uirtus expecit

Expanded text:
titur, ut appetitum confortet. Haec est humorum distributio ex digestione epatis procedens. Deinde ex ipsius digestionis fervore fumus quidam procedens generat spiritum, qui dicitur naturalis, epar ipsum vivificans ad serviendum naturae, in quodcunque virtus e
Abbreviated transcription (Latin):
ret rõnẽ: ⁊ muti ad inuicẽ rõn abi¬
les eẽ ñ possemꝰ. Ne aũ talẽ admi¬
nistrationẽ manꝰ i seipsas tnsfe¬
rentes: aptũ ⁊ liberũ seruitio r̃õ¬
nis os dimiser̃t. Animꝰ uͦ loq̃ndo
suas exerens motiones: aurĩ. o
ad se recip̃ alienas: tanta hñs in¬
t̾nã capacitatẽ. in qũa oĩa ꝯflu¬
ant. q̃ undeẽq uifundunt᷑. stilos¬
q suos hñs qͥb ea describat ĩ me¬
moria. diligentiꝰ alia. id̃oq mag̃
inherentia: alia negligentiꝰ. ⁊ iõ
citiꝰ abolenda. Sic q ad imaginẽ
eiꝰ qͥ c̾auit eũ. qͥ stabił in seipso.
dat cuncta mou̾i. una quide ẽ
potentia ipse insitꝰ aĩus: qͥ ꝑ sra-¬
gła sensuũ instrum̃ta exiens.
q̃c̃q occurrentia tͣnscurrit. ĩpse
ꝑ aures audiens. ipse ꝑ ocłos iu
dens. sic q de reliqͥs. In ħ tñ longe dissi¬
milis ẽ ab eo cuiꝰ ẽ imago qr dif̃-¬
ferentib potentiis ds ea q̃ st̃. ñ tai¬
git. qr absurdũ ẽ in simplicitate

Expanded text:
 muti ad invicem rationabiles esse non possemus. Nunc autem talem administrationem manus in seipsas transferentes, aptum et liberum servitio rationis os dimiserunt. Animus vero loquendo suas exerens motiones, aurium, oad se recipit alienas, tantam habens internam capacitatem in quam omnia confluant, quae undecunque infunduntur; stylosque suos habens, quibus ea describat in memoria; diligentius alia, ideoque magis inhaerentia; alia negligentius, et ideo citius abolenda. Sicque ad imaginem ejus qui creavit eum, qui stabilis in seipso dat cuncta moveri, una quidem est potentia ipse insitus animus, qui per singula sensuum instrumenta exiens quaecunque occurrentia transcurrit, ipse per aures audiens, ipse videns per oculos, sicque de reliquis. In hoc tamen longe dissimilis est ab eo cujus est imago; quia differentibus potentiis Deus ea quae sunt non tangit, quia absurdum est in simplicitate
Abbreviated transcription (Latin):
pars uͦ carnosa circa dentes soli¬
carnẽ comebentib: sicq ꝯtin¬
g̾et si manꝰ corꝑi dee̾ent. ut ar¬
ticłata uox formata ori der̾et.
dũ oris ꝯstitutio ad usũ soni ñ ꝯ¬
formaret᷑. s nece̾e e̾ẽt hominẽ
aut balare. aut mugire. aut la¬
trare. seri aliquẽ aliũ bestialẽ
fremitũ emitt̾e. Nc uͦ dũ manꝰ
seruit ori. os famulat᷑ rõni. ac
cõmunicabił c̃ aĩalib irrõnabi¬
lib addita ẽ gr̃a. ut plect instar¬

Expanded text:
pars vere carnosa circa dentes solipars vere carnosa circa dentes solicarnem comedentibus: sicque contingeret si manus corpori deessent, ut articulata vox formata ori deesset, dum oris constitutio ad usum soni non conformaretur, sed necesse esset hominem aut balare, aut mugire, aut latrare, seu aliquem alium bestialem fremitum emittere. Nunc vero dum manus servit ori, os famulatur rationi, ac incommunicabilis cum animalibus irrationabilibus addita e
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt᷑. qđ suũ ẽ oꝑat᷑: in his uͦ
q̃ infirmant᷑. artificialẽ sui mo¬
tũ pigrũ ht̃ ⁊ mactuosũ. Un
⁊ natura organũ corꝑis usui r̃õ¬
nis ꝑ oĩa ꝯponit ⁊ cõaptat. Uer¬
bi gr̃a. uide manꝰ corꝑi copula¬
tas : qđ in nullo inuenies aĩali
irrõnali. Ex qͦ qͣnta ĩ corꝑis hu¬
mani organo subsequat᷑ armo¬
nia. adiite. Primũ qd̃ in ant̾i¬
ori parte õs bestiȩ pedes hñt:
hõies uͦ manꝰ. Uem̃ ⁊ si multi
sint hꝰ uitȩ usus ad qͦs emachi-¬
nauit nat᷑a manuũ officia seu
ĩ pace seu ĩ bello: tñ añ oĩa ideo
nat᷑a corꝑi manꝰ adiecit certa rõ¬
nis necessitate. ne si hõ manuũ
exꝑs finsset. uixta morẽ quadro¬
pedũ. escȩ usui oris forma ꝯfigͣa¬
retur: scił dũ colli modꝰ ꝓlonga¬
retur ad ꝑcipiendã escã de t̾ra.
more brutoꝵ aĩaliũ extenua.¬
rent᷑ nares. añ os ꝓmin̾ent la¬
bia callosa. pondosa. crassa. ad sec¬
tionẽ pabuli oportunitatẽ hñtia:

Expanded text:
 suum est operatur: in his vero quae infirmantur, artificialem sui motum pigrum habet et inactuosum. Unde et natura organum corporis usui rationis per omnia componit et coaptat. Verbi gratia, vide manus corpori copulatas, quod in nullo invenies animali irrationali. Ex quo quanta in corporis humani organo subsequatur harmonia, adverte. Primum quod in anteriori parte omnes bestiae pedes habent, homines vero manus. Deinde etsi multi sint hujus vitae usus, ad quos emachinavit natura manuum officia, seu in pace seu in bello, tamen ante omnia ideo natura corpori manus adjecit certa rationis necessitate, ne si homo manuum expers fuisset, juxta morem quadrupedum escae usui oris forma configuraretur, scilicet dum colli modus prolongaretur ad percipiendam escam de terra, more brutorum animalium extenuarentur nares ante os prominerent labia callosa, ponderosa, crassa, ad sectionem pabuli opportunitatem habentia:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ singłaritate uariũ. inuenit᷑ u
nũ ĩ uarietate. Ꝙͥnpotiꝰ qr ĩ sim-¬
plo nicħ uariũ pot̾ ꝯsibari: nec
aliud ẽ c̃ tangit. nͨ aliud ẽ olfac̃.
nec aliud ẽ gustat. sicq de reliqͥ.
Uide gͦ qͣntũ distat sensualitas
hõis rõnalis a sensualitate bruti
aĩalis. Sileat ⁊̃ oĩs ꝯiecturał ac
uana rõcinatio eoꝵ qͥ ĩ particuł
quib da corꝑis intellectualẽ in¬
cludunt uͥtutẽ: quoꝵ alii quib̃e
in corde pͥncipatũ eẽ ꝯstituunt

Expanded text:
in singularitate varium invenitur, unum in varietate. Quin potius quia in simplo nihil varium potest considerari, nec aliud est cum tangit, nec aliud cum olfacit, nec aliud cum gustat, sicque de reliquis. Vide ergo quantum distat sensualitas hominis rationalis a sensualitate bruti animalis. Sileat etiam omnis conjecturalis ac vana ratiocinatio eorum qui in particulis quibusdam corporis intellectualem includunt virtutem; quorum alii quidem in corde princ
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nec dici pot̾ nͨ intelligi. oĩo na-¬
turȩ ꝑmeabił ẽ. ⁊ ad suas oꝑati¬
ones efficax. Nõ  ĩ parte aliqͣ
s ĩ toto tota intellec tuał illa na¬
tura. neq in ꝯcauitatib eorpoꝵ
int̾iꝰ locatur. neq abundantia car¬
nis uł alt̾iꝰ cuiꝰ lib. t rei expellit᷑:
s ueluti organũ musicũ totũ corpꝰ
ĩ suos creat effecł  sic̃ ĩ organo
musico modular: scientes. aptũ
artis suȩ instrum̃tũ inuenientes.:
sollemuit artis ipsus officiũ ex¬
ereent. si uͦ carie uł uetustate
fuerit atcritũ ł quolibet euento
turbatũ. artifex quide de arde
nil ꝑdit. organũ uͭ ĩ ac tuosum
manet ⁊ absonũ. sic ⁊ aĩus to¬
intellectualib oꝑationib sin-¬
głas partes sic̃ ꝯsueuit tangeis:

Expanded text:
qui nec dici potest nec intelligi, omnino naturae permeabilis est, et ad suas operationes efficax. Non enim in parte aliqua, sed in toto tota intellectualis illa natura, neque in concavitatibus corporum interius locatur; neque abundantia carnis vel alterius cujuslibet rei expellitur, sed veluti organum musicum totum corpus in suos creat effectus. Et sicut in organo musico modulari scientes, aptum artis suae instrumentum invenientes solemniter artis ipsius officium exercent: si vero carie vel vetustate fuerit attritum, vel quolibet eventu turbatum, artifex quidem de arte nihil perdit, organum vero inactuosum manet et absonum, sic et animus tointellectualibus operationibus singulas parte
Abbreviated transcription (Latin):
I similitudinẽ uidet᷑ caracferriare.
Adhue aliud. Qͥds̾ uult corꝑeȩ fi¬
⁊ gurȩ rectitudo: Erecta hõis fig̾a.
ad celũ extensa:⁊ sursũ aspicieis¬
T imꝑialem regalẽq dignitat̃e aĩe
rõnalis sig̾iat: ostendens traditũ
Qs a c̾atore dñiũ om̃iũ aspicientiũ
deorsũ: ⁊ multũ se hr̃e cũ suꝑnis.
⁊si ingẽnite imaginis eustodit
Edignitatẽ. scił ut imꝑet aĩus rõ¬
Eni. nec patiat᷑ qͥn eligat qđ̃ utile
Sẽ. huiꝰ dignitatis exꝑtes st̃ qͥ rõ¬
nẽ q̃ naturalit̾ dña ẽ. seriure fa¬
ł sensuũ aĩus seq̃r. minister eoꝵ
factus quoꝵ dñs ẽt debuit ⁊ ui¬
dex. Id̃o q nat᷑a corꝑis ad libitũ
aĩo imponit ⁊ ꝯtͥstati sensũ ⁊ le¬
tantis ꝯcupiscentiã Huiꝰmodi
N hõies imagine c̾atoris exuta:
aliã induer̃t imaginẽ t̾rã respici¬
entẽ. pecudalẽ. bestialẽ. Nõ i sed̃m
furorẽ hõis ad dm ẽ similitubo᷑. ñ¬

Expanded text:
m similitudinem videtur characterizare. Adhuc aliud quid sibi vult corporeae figurae rectitudo. Erecta hominis figura ad coelum extensa, et sursum aspiciens, imperialem regalemque dignitatem animae rationalis significat; ostendens traditum sibi a Creatore dominium omnium aspicientium deorsum, et multum se habere cum supernis, si ingenitae imaginis custodit dignitatem, scilicet ut imperet animus rationi, nec patiatur quin eligat quod utile est. Hujus dignitatis expertes sunt, qui re naturaliter domina est, servire favel sensuum animus sequitur; minister eorum factus, quorum dominus esse debuit et judex. Ideoque natura corporis ad libitum animo imponit et contristati sensum, et laetantis concupiscentiam. Hujusmodi enim homines imagine Creatoris exuta, aliam induerunt imaginem terram respicientem, pecudalem, bestialem. Non enim secundum furorem hominis ad De
Abbreviated transcription (Latin):
sania. inuibia. m̃daciũ. insi diȩ.
Hȩc aũ oĩa malignȩ oꝑationes
degen̾antis ãĩ st̃. Nã sĩ denudata
foret passioᷤ cogitatioñ auxilio ei¬
to deficiens. bullȩ instar deꝑiret.
Et ħ oĩa sic̃ dictũ ẽ ex pecudalige¬
n̾atiõe ĩ ꝯstitutionẽ hõis cointra¬
uert. c̃ auctor nat᷑e. eiꝰ seruitio ea
ꝯtradidisset. Nã cui duplicis for¬
ma rõnis occasiones ꝯstituit.
corpori animũ t̾renũ diuin io
cõmiscens. uoluit ut ꝑ cognationẽ
⁊ socutatẽ qͣ ad utrũq potiebat᷑.
alto frueretur. alt̾o uͦ uteret᷑. deo
frueret᷑ ꝑ diuiniorẽ naturã: t̾re¬
nis uͦ bonis uteret᷑ ꝑ cognatũ sen¬
sũ In oꝑationẽ quippe regni ꝯmo¬
dã ⁊ aptã natura nr̃am optimꝰ ar¬
tifex ꝯdidit. ⁊ ĩ obseruationib aĩe.

Expanded text:
sania, invidia, mendacium, insidiae. sania, invidia, mendacium, insidiae. Haec autem omnia malignae operationes degenerantis animi sunt. Nam, si denudata foret passio cogitationum auxilio, cito deficiens bullae instar deperiret. Et haec omnia, sicut dictum est, ex pecudali generatione in constitutionem hominis cointraverunt; cum auctor naturae ejus servitio ea contradidisset. Nam cui duplicis forma rationis occasiones constituit, corpori animum, terrenum divino commiscens; voluit ut per cognationem et societatem qua ad utrumque potiebatur, altero frueretur, altero vero uteretur: Deo frueretur, per diviniorem naturam; terrenis vero bonis uteretur per cognatum sensum. In operationem quippe regni commodam et aptam naturam nostram optimus artifex condidit: et in observationibus animae,
Abbreviated transcription (Latin):
iu .i. ⁊ s. ẜ. ẽ illis. Nã sic̃ dictũ ẽ q̃
ĩ bestiis stͥ nat᷑a. ĩ hõib st̃ uicia.
Furore ⁊ ferunt᷑ carne uescentia:
uoluptatis amor fecunditatẽ
seruat aĩaliũ: infirmũ formido:
debiliores a fortiore timor:corpu¬
lentũ seruat edacitas. A nullo ho¬
rũ passiones pecudib uł bestiis
libidinẽ st̃. tristitiȩ mat̾ies in ix¬
rõnalib ẽ. Humana uͦ miseria
passiones has patulo corde in se
ipsã admittens. ipsar̃ q passionũ
pͥncipia ꝑ delibationũ cooꝑationẽ
penes seipsã in multitudinẽ ⁊ ro-¬
bur quodda eoaugens: turbulen¬
tissimã ambiguãq exin ꝯseq̃n¬
tiũ uicioꝵ gn̾ationẽ oꝑat᷑. Sic uo¬
luptatis amor pͥncipiũ qͥde hũit
ex ipsa similitudine ad irrõnalia:
s ĩ humanis delictis eoaugm̃tatꝰ.
tantas pecc̾oꝵ differentias ꝑ libi¬
dinẽ ꝓgenuit qͣntas ĩ irr̃onalib
nemo pot̃ inuenire. Hȩc n ⁊ talia
onũ auxilio. Inde ex ira nascit᷑ in¬

Expanded text:
sicut dictum est, quae in bestiis sunt natura, in hominibus sunt vitia. Furore enim feruntur carne vescentia; voluptatis amor fecunditatem servat animalium, infirmum formido; debiliores a fortiore timor; corpulentum servat edacitas. A nullo horum passiones pecudibus vel bestiis libidinem sunt, tristitiae materies in irrationalibus est. Humana miseria passiones has patulo corde in se ipsam admittens, ipsarumque passionum principia per deliberationum cooperationem penes se ipsam in multitudinem et robur quoddam coaugens; turbulentissimam ambiguamque exinde consequentium vitiorum generationem operatur. Sic voluptatis amor principium quidem habuit ex ipsa similitudine ad irrationalia; sed in humanis delictis coaugmentatus, tantas peccatorum differentias per libidinem progenuit, quantas in irrationalibus nemo potest invenire. Haec enim in talia  cogitationum auxilio. Inde ex ira nascitur in
Abbreviated transcription (Latin):
litate ⁊ degen̾atiõi ẽẽ longe nat᷑a¬
lit̾ segͥgatã : c̃ sit lib̾a ⁊ ꝑ se poteis
imꝑet oĩb ⁊ seruire faciat sui ip¬
sa uoluntatib siuisq potentiis ad.¬
ministrata. qd̃ ꝓͥũ regiȩ dignitatiᷤ
ẽ. ꝓpt̾ ħ nudus qͥde naturalib ꝓ¬
tectionib mnermis q intm̃ ut ẽ ĩ¬
aliis alioꝵ aĩantiũ pͥmordiis leta
mat̾ appareat nat᷑a. ĩ hõie solo ui¬
deat᷑ tristis nou̾ca. Aliis qͥppe aĩan¬
tib uariȩ qualitatis tegium̃ta ꝯtͣ¬
didit testas scił. cortices. spinas. co-¬
ria. iullos. setas pilos. plumã. pen¬
nas. squamas. uellera. truncos ⁊̃ ł
arbores cortict in tͥdũ gemino a
frigorib ⁊ calore tutauit. hõiem

Expanded text:
ate et degeneratione esse longe naturaliter segregatam, cum sit libera et per se potens imperet omnibus, et servire faciat suis ipsa voluntatibus, suisque potentiis administrata, quod proprium regiae dignitatis est. Propter hoc nudus quidem naturalibus protectionibus, inermisque ns laeta mater appareat natura, in homine solo videatur tristis noverca. Aliis quippe animantibus variae qualitatis tegumenta contradidit; testas scilicet, cortices, spinas, coria, villos, setas, pilos, plumam, pennas, squamas, vellera: truncos etiam, vel arbores, cortice interdum gemino a frigoribus et calore tutavit: hominem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ. dehine morit᷑ ueluti uicta
languore. Bruta uͦ aĩalia ꝑ mo¬
tũ uoluntariũ ⁊ adiectionẽ sen¬
suũ. digniꝰ aliqͦ modo uiuere ui¬
s dentur
qũa herbȩ uł arbores.: ñ tñ usq
ad ꝑfectionẽ quȩ ĩ rõnis ⁊ intel¬
ligentiȩ gr̃a ꝯsistit. ꝓpt̾ea dm̃s
uerã quibe ꝑfectãq anim̃a hu¬
manã ẽe solã: q̃ in õi ualet acti¬
one. Si uͦ quippiã aliud uitã par¬
ticipet: abusiue dm̃s aĩatũ. qr
nitas. Bruta quippe oĩo st̃ siuis
sensib dedita. hucusq ualentia:
qͥ sensus istos rõne suꝑgredunͭ
se exerentia. sic̃ fluuiꝰ qui lenit̃
decurrens. ubi quo uis repagulo
ꝓhibet᷑ ne ꝓg̾diat᷑. ibi uehem̃tio¬
ri impetu se agit. Sp̃s uͦ hõis
dens rõ ĩ media ciuitatis sue ar¬
ce: portis sensuũ undiq paten¬
tib. domesticos domestica. ꝑegͥ¬
nos ꝑegrina ingerentes. suo unũ.¬
queq uultu ⁊ habitu discernit.

Expanded text:
primum, dehinc moritur veluti victa primum, dehinc moritur veluti victa languore. Bruta vero animalia per motum voluntarium et adjectionem sensuum dignius aliquo modo vivere videntur quatelligentiae gratia consistit. Propterea dicimus veram quidem perfectamque animam humanam esse solam, quae in omni valet actione. Si vero quidpiam aliud vitam participet, abusive dicimus animatum, quia nitas. Bruta quippe omnino sunt suis sensibus dedita, huc usque valentia, qui sensus istos ratione supergrediuntur, se exerentia: sicut fluvius qui leviter decurrens, ubi quovis repagulo prohibetur ne progrediatur, ibi vehementiori impetu se agit. Spiritus vero dens ratio in media civitatis suae arce, portis sensuum undique patentibus, domesticos domestica, peregrinos peregrina ingerentes, suo unumquemque vultu et habitu discernit
Abbreviated transcription (Latin):
fuint. Est i ibi uita quauis ñ sit
aĩa. Ad qũa ꝯficiendã intuere
uide õiũ elem̃toꝵ particulatĩ se¬
mina ꝯuenisse. Est quippe illi t̾¬
ra ĩ crassitudine: aqͣ ĩ humore:
aer ĩ ꝓg̾ssione. ignis in germine.
Et cũ inferiora rato rerũ ordine
semꝑ suꝑiorib afficiant᷑. transae¬
to brumali frigore. ꝑ ꝯu̾sionẽ celi
recursu sẏderũ calor a suꝑiorib
ueniens. aerẽ sibi ⁊ loco ⁊ natura
ꝓximũ pͥus afficit. Qͥ qm̃ tanto
gradu igni cedit. quanto ipse
aqũa suꝑeminet: ꝑ radices ar¬
imis aquas attrahit. eoqd ignis
elem̃tũ oĩa naturalit̾ rapiens.
tepefactũ aerẽ ad se cogit. ꝑ q
arboris medullã sic̃ ipse haurit
aerẽ. sic aer aqũa: sic aqua t̾rã.
sic̃ nos c̃ uolumꝰ ꝑ festucã de in¬
feriorib aqũa haurimꝰ. Ex his e¬
lem̃tis quat uor. qͣ mod̾ate mu¬
sice q in arboris uitã sͥ ꝯcinun.
si qͥd eontra m̃surã ł defluit
forte uł suꝑfluit. egrescit arbor

Expanded text:
ibi vita, quamvis non sit anima. Ad quam conficiendam intuere et vide omnium elementorum particulatim semina convenisse. Est quippe illi terra in crassitudine, aqua in humore, aer in progressione, ignis in germine. Et cum inferiora raro rerum ordine semper superioribus afficiantur, transacto brumali frigore per conversionem coeli recursu siderum calor a superioribus veniens aerem sibi et loco et natura proximum prius afficit. Qui quoniam tanto gradu igni cedit, quanto ipse aquam supereminet, per radices arimis aquas attrahit, eo quod ignis elementorum omnia naturaliter rapiens tepefactum aerem ad se cogit; perque arboris medullam sicut ipse haurit aerem, sic aer aquam, sic aqua terram; sicut nos cum volumus per festucam de inferioribus aquam haurimus. Ex his elementis quatuor, quae modulate musiceque in arboris vitam sibi concinunt, si quid contra mensuram vel defluit forte vel superfluit, aegrescit arbor
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾es scd̃m subiecti analogiã
p̃monstrat᷑. imꝑfecta in ĩꝑfecto:
in ꝑfecto ꝑfecta fut᷑a. Quẽ ex pͥn¬
upio ꝑfecta ẽet. si in suo pͥncipio
nec ꝯtinuo nec nͥ ẽ magnis ⁊ di¬
uturnis laborib reluce pot̾ in
nob factoris unago: s longa qua.¬
dã uia ꝑ mat̾iales ⁊ pecuales aĩe
pͥetates ad ꝑfectionẽ suã hõ du¬
citur. Gr̃as tñ ereatori suo ñ qͣn¬
tas debet s qͣntas pot̾ totꝰ hõ re¬
ferat: qͥ ĩ ipsis suis pͥmor diis oĩs
c̃aturȩ ei ꝯfert ꝑfectiont̃: õipo

Expanded text:
ecti analogiam praemonstratur, imperfecta in imperfecto, in perfecto perfecta futura. Quae et principio perfecta esset, si in suo principio nec continuo, nec nisi cum magnis et diuturnis laboribus relucere potest in nobis Factoris imago; sed longa quadam via per materiales et pecuales animae proprietates ad perfectionem suam homo ducitur. Gratias tamen Creatori suo non quantas debet, sed quantas potest, totus homo referat, qui in ipsis suis primordiis omnis creaturae ei confert perfectionem, o
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ in tibiȩ foraminib. ex mul¬
tiplici uarietate in una formas
melodiã. Sicq u̾ba sua huma¬
na digit natura: ronis uͦ ẽ ea
dispensare. Si gͦ ut dictũ ẽ graue
⁊ laboriosũ seruitutis officiũ. eir

Expanded text:
ceptum in tibiae foraminibus ex mulceptum in tibiae foraminibus ex multiplici varietate in unam formant melodiam. Sicque verba sua humana digerit natura, rationis vero est ea dispensare. Si ergo, ut dictum est, grave et laboriosum servitutis officium