comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in temꝑantiã ur̃am. quod ut peccatũ eẽ de monstraret. s infirmitati concessum sub¬
iecit statim. Hoc aũ dico scđ̾m ueniã: ñ scdm imꝑium. Sola enim generandi causa :
in culpabilis: sexiis utriusq conmixtio. Quã multasint alia peccata. siue inloquendo
clerebus ⁊ negociis alienis. qñ adte ꝑtinent. siue inuanis chachinnationibꝰ. eñ stripa¬
tumsit stultꝰ inrisu exaltat uocem suam. sapiens aũ uix tacite ridebit: siue inipsis
escis. q̃ ad necessitatẽ sustentande inuꝰ uitȩ pre parantur audior atꝙ in modera¬
cior. appetitus. sepe excessum modum pꝰ triduanã cru̾ ͤ litatẽ contestans: siue in
uendendis ⁊ emendis reb caritatis ⁊ utilitatis uota ꝑuersa: piger cuncta col¬
ligere. q̃ qͥsq inse ipso certus conp̃hendit̾: si diuinarũ scripturarũ speculum

Expanded text:
intemperantiam vestram. Quod ut peccatum esse demonstraret, sed infirmitati concessum; subintemperantiam vestram. Quod ut peccatum esse demonstraret, sed infirmitati concessum; subjecit statim: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium . Sola enim generandi causa est inculpabilis sexus utriusque commixtio. Quam multa sunt alia peccata, sive in loquendo de rebus et negotiis alienis, quae non ad te pertinent; sive in vanis cachinnationibus, cum scriptum sit, Stultus in risu exaltat vocem suam, sapiens autem vix tacite ridebit : sive in ipsis escis, quae ad necessitatem sustentandae hujus vitae praeparantur, avidior atque immoderatior appetitus, saepe excessum modum postridiana cruditate contestans: sive in vendendis et emendis rebus charitatis et vilitatis vota perversa. Piget cuncta colligere, quae quisque in se ipso certius comprehendit atque reprehendit, si divinarum Scripturarum speculum
Abbreviated transcription (Latin):
omĩꝙ luxuria a crudelitate ⁊ odioꝵ ⁊ inimiciciarũ ꝑtinatia. ab onti demꝙ
idolatriȩ feditate spectaculoꝵ nugatitate. heresum atq sciꝰmatum. inpia
uanitatȩ. atꝙ ab om̃ib huiꝰ cemodi flagitũs ⁊ facinorib in munes. priri.
atq in tegri ẽẽ debñt: tñ ꝓpt̃ administracionẽ. rerum familiariũ ⁊ coniu¬
gioꝵ artissima uincula. tam multa peccant. ut ñtam deisto mundi puluere
fraudamini: Nã illud execrabile ẽ: qͣd ꝓpt̾ quosdã addit ⁊ dicit. Si uos iniqͥtatẽ
facitis: et fraudatis: &. hoc fr̃ib Exceptis tñ unqͥtatib ⁊ fraudib hoc ipsum habe. int̾ se
cemodi. finiantur. hinc ẽ. c̃ ulud. Q sine uxore ẽ. cogitat q̃ sunt dĩ. quomodo placeit
dõ. Q aut̃ inatrimonio uinctus ẽ: cogitat ea q̃sunt mundi. qͣm̾ placeat uxori. qͥd õe

Expanded text:
omnique luxuria, a crudelitate odiorum et inimicitiarum pertinacia, ab omni denique omnique luxuria, a crudelitate odiorum et inimicitiarum pertinacia, ab omni denique idololatriae foeditate, spectaculorum nugacitate, haeresum atque schismatum impia vanitate, atque ab omnibus hujuscemodi flagitiis et facinoribus immunes, puri atque integri esse debeant: tamen propter administrationem rerum familiarium, et conjugiorum arctissima vincula, tam multa peccant, ut non tam de istius mundi pulvere fraudamini? Nam illud exsecrabile est, quod propter quosdam addit et dicit: Sed vos iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc fratribus . Exceptis tamen iniquitatibus et fraudibus, hoc ipsum habere inter se cemodi finiantur. Hinc est etiam illud: Qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt Dei, quomodo placeat Deo: qui autem matrimoni
Abbreviated transcription (Latin):
ut fructum ad feramus cum ta lerantia: s &̃ ꝓpt̃ ipsum puluerẽ mundi
huuis. qͥ pitinera consulendi. consulentum pedibus adherescit. ⁊ danpna
q̃ inipsa negociosissima dispensationis actione contingunt. q̃ dñs p̃stet ut
cũ lacͥmis marorib conpensentur. cotidianam debemꝰ agerȩ penitenciam. Et sih¬
dispensatores uerbi dĩ ⁊ misri sacramentoꝵ eius milites xp̃i. quã tomagis cęt̾a.
mipendaria multitudo. ⁊ quedã ꝓuintia magni regis. ꝗͣneforte uł faisa suspicioẽ
auaricie miles ille fidelicsimus atꝗ fortissimꝰ apłs paulus offenderet: suis stipen-¬
duus militauit. Et ubi forte defuit sumptꝰ necessaruis. alias eccłias inquit ex¬
poliaui. accipiens ab eis sipendium adurãm ministracionẽ. quanto gͦ magis
tenciam : qͥ ꝗͣuis. a furtis. arapinis. a fraudib ab adulteriis. ⁊ fornicationibus.

Expanded text:
ut fructum afferamus cum tolerantia: sed etiam propter ipsum pulverem mundi ut fructum afferamus cum tolerantia: sed etiam propter ipsum pulverem mundi hujus, qui per itinera consulendi consulentium pedibus adhaerescit, et damna quae in ipsa negotiosissima dispensationis actione contingunt, quae Dominus praestet ut cuinistri Sacramentorum ejus, milites Christi; quanto magis caetera stipendiaria multitudo, et quaedam provincia magni regis? Quam ne forte vel falsa suspicione avaritiae miles ille fidelissimus atque fortissimus apostolus Paulus offenderet, suis stipendiis militavit: et ubi forte defuit sumptus necessarpoliaui accipiens stipendium ad uestram ministrationem; et cum apud tentiam? Qui quamvis a furtis, a rapinis, a fraudibus, ab adulteriis et fornicationibus
Abbreviated transcription (Latin):
tatȩ: siue cum carnalib necessitatilꝰ pauꝑm aliqͥd eroget: siue cũ panis celestis dispeu¬
sator. in incta aduersꝰ diabolum castra incredeneium cordib construit. hilarem
aut in portune inopia coactus petit aut negotio suo qͣnto in apore occupat esti
indiferent̃ flagitat subuentri: aut inuerbo manifeste iꝰticie resistat ceca cupidi¬
pito: aut miserabili tarditate ñdet quicꝗͣ ampliꝰ aut minus quã oportet ñ loquat᷑
amplius quam opusẽ: aut cum &̃ ñ ẽ opus speciosi enim pedes ȩuangłizanciũ
pacem: euangłi tancium bona. s tñ decĩa sicea: puluerem contraunt. &ͥ sane in
radieiti  eoꝵ ex etititur: qui sibi hanc exhibitioriẽ ꝑuersa uoluntate contenr¬
ninti ti solum gͣ ꝓpt̃ ipsam uite hurus mortalitatẽ ⁊ ignorantiã. ⁊ ꝑꝑ di.. ma¬
liciam. q̃ utinam sufficeret. sic̃ de illa dictum ẽ. sufficit diei malicia sua. cum
iubemur ferre atꝙ portare donec transeat. ⁊ sustinere dñm uirilit̾ agendo.

Expanded text:
arnalibus necessitatibus pauperum aliquid erogat, sive cum panis coelestis dispensator invicta adversus diabolum castra in credentium cordibus construit. Hilarem aut inopportune inopia coactus petit; aut negotio suo, cum tu majore occupatus es, indifferenter flagitat subveniri; aut in verbo manifestae justitiae resistit caeca cupiditate, aut miserabili tarditate. Non det quidquam amplius vel minus quam oportet: non loquatur amplius quam opus est, aut cum etiam non opus est. Speciosi enim pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona . Sed tamen de terra sicca pulverem contrahunt, qui sancontemnunt. Non solum ergo propter ipsam vitae hujus mortalitatem et ignorantiam, et propter diei malitiam, quae utinam sufficeret, sicut de illa dictum est, Sufficit diei malitia sua ; quam jubemur ferre atque portare, donec transeat, et sustinere Deum viriliter agendo,
Abbreviated transcription (Latin):
imago futi iudicii. ut cum alii accedt̃. ad altare dĩ q ipse ñ accedit. cogi¬
tet qͣsit contremescenda ila pena q̃ ꝑcipientibꝰ aliis intam ȩt̾nam alĩ in
mortẽ. p̃cipitent᷑ et̾nam. adħenim altare qd̵ nc̃ in ȩccłaȩ̃. intr̾a positum trains ocłis expo¬
situm admisterioꝵ diuinoꝵ signacła celebranda. multi ⁊̃ scelerati. poss accedȩ. cum ds̃ con¬
mendat ins tẽpore pacientiã suã ut infut᷑o exerat seueritatẽ suã. Accedñt enim ignoran¬
tes qm̃ pacientia dĩ ad penitentiã eos adducit. Iui aũ seđdm duritiam cordis sui ⁊ cor inpe¬
nitens. des aurirant siram indie ire. ⁊ reuelatiõis ĩti uidicii dĩ qͥreddet unicuiꝙ scđm

Expanded text:
imago futimago futtet, quam sit contremescenda illa pęna, qua percipientibus aliis vitam aeternam alii in mortem praecipitantur ęternam. situm, ad mysteriorum divinorum signacula celebranda, multi etiam scelerati possunt accedere: quoniam Deus commendat in hoc tempore patientiam suam, ut in futuro exserat severitatem suam. Accedunt enim ignorantes quoniam patientia Dei ad poenitentiam eos adducit. Illi autem secundum duritiam cordis sui et cor impoenitens, thesaurizant sibi iram in die irae et revelationis
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ apłs ait: qm̃ qͥtalia agunt: regñ dĩ ñpossidebunt. In hac gͦ penitencia i aiorẽ
inse qͥsq seueritatẽ debt̃ exerce: ut a se ipso udicatꝰ ñ iudicetur adño: sicut idem
apłs ait. Si enĩ nos udicaremꝰ: adño ñiudicaremͣ. Asendat itaꝗ hõ adu̾sum set᷑bunal
m̃tis suȩ: sitimet illut qͥd oportetnos exiberi añ t̾bunal x. ut ulic recipiat unꝰ qͥsꝙ¬
ꝗͣ ꝑcorpꝰ gessit siue boñ. se ue malũ. const̾uat se añ faciẽ suam: neħ ei pꝰea fiat. Nã mini¬
tur ħ ds̃ peccatori dicñs. Arguante ⁊ statuã contra faciem tuam. Atꝙ ita consti¬
tuto incorele uidicio: ad sit accusatrix cogitacio. testis consciencia. carnifextima.
Inde qͥdã sangͥs animi confitentis. ꝑlacͥmat᷑ ꝓfluat: pꝰtremo abipsa mente tał
sentencia. ꝓferat᷑. ut se indigñ hõ uidicet. participatione corꝑis ⁊ sangͥnis
cam disciplinã. a sacͣmento celestis panis interin. separetur. Uersetur añ ocłos

Expanded text:
it, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt . In hac ergo poenitentia, majorem quisque in se severitatem debet exercere; ut a se ipso judicatus, non judicetur a Domino, sicut idem apostolus ait: Si enim nos judicaremus, a Domino non judicaremur . Ascendat itaque homo adversum se tribunal mentisante faciem suam, ne hoc ei postea fiat. Nam minatur hoc Deus peccatori, dicens: Arguam te, et statuam te ante faciem tuam . Atque ita constituto in corde judicio, adsit accusatrix cogitatio, testis conscientia, carnifex timor. Inde quidam sanguis animi confitentis per lacrymas profluat. Postremo ab ipsa mente talis sententia proferatur, ut se indignum homo judicet participatione corporis et sanguinis cam disciplinam a sacramento coelestis panis interim separetur. Versetur illi ante oculos
Abbreviated transcription (Latin):
aecipimꝰ. ⁊ ueritas in nobis ñ: Iuut enĩ expͥmiciis noui hominis. ħ exreliquus ueis
dictũ ẽ. Utrumq enĩ agimꝰ uta in hac Paulatim aut̃ nouitas accedit: ⁊ paulatimuo¬
s qͥs crebriꝰ. feriat. qͥs fortiꝰ. confligat adtenditur. done alios secũ insempit̾nã mote̾
ꝑtrahaat: qͥ hõĩs tanti laps inuidit. ⁊ abaliis triumphantibꝰ. infinȩ dicat᷑. u̾ẽ mors en¬
tentio tua: u̾ẽ. mors aculeuꝰ tuiꝰ: S neq faciliꝰ abinimico deicim᷑. qͣcum eũ supbiends
dolores infligimꝰ quã cũ plagas peccatoꝵ nr̃oꝵ confitendo ⁊ penitendo sanamus

Expanded text:
reliquiis veteris dictum est: utrumque enim agimus in hac vita. Paulatim autem novitas accedit, et paulatim vesed quis crebrius feriat, quis fortius confligat attenditur; donec alios secum in sempiternam mortem pertrahat, qui homini stanti lapsus invidit, et ab aliis triumphantibus in fine dicatur: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Sed neque facilius ab inimico dejicimur, quam cum eum sdolores infligimus, quam cum plagas peccatorum nostrorum confitendo et poenitendo sanamus
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ inm̃bris mis repugnantẽ legi mñtis mee. ⁊ captiuantẽ me inlege peccati.
q̃ ẽ. inm̃bris m̃is: et cũ ipso pleratu clamaremꝰ. Infelix ego hõ qͥs mȩ libabit aecorꝑs
mortis mu. Et succurreret nobis exaudiantȩ illo qͥerig eliss. soluit conpeditos inluminat
uetuĩqꝰ ꝓpuers nato dolores enseant: qb uisca urgebantur ad partũ: triticiam leticia
consequat᷑. Dis enim qͥ iãsue uoluntatis arbit̃ constitut᷑ ẽ. eũ accetlit ad sac̃m̃ta fio eliũ

Expanded text:
repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis: et cum ipso ploratu clamaremus, Infelix ego homo! quis me liberabi de corpore mortis hujus? et succurreret nobis, exaudiente illo qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat ut tanquam puero nato dolores transeant, quibus viscera urgebantur ad partum, et tristitiam laetitia consequatur. Omnis enim qui jam arbiter voluntatis suae constitutus est, cum accedit
Abbreviated transcription (Latin):
uerit: ñ gͥ se arbitret᷑. ab olis dĩ. abscondi suꝑbra: as̃ enĩ excelsa cognoc. Nec se rurs dõ cm¬
iunctã putet: excelsa em̃ a longe cognoc̾. qͥsqͥs itaq penitencie retusat humilitatẽ: d̃p
pinquare ñ cogitat. Aliud ẽ enim leuare se addm̃: alud leuarȩ se cont̾ dm̃. Qͥ añ illum
sepic̾: abillo erigit᷑. Qadu̾s illũ se erig̾: ab illo ꝓicit᷑. aliaẽ. soliditas magnitudims.
alia ẽ. uanitas. inflatiõis: qͥ foris tumesc̾: intꝰ tabesc̾. Qͥ ęlig̾ abici in domo dñi. magis ꝗͣ
abitare intabnacłis petcatoꝵ: elig̾ ilũ ds̃ ut in habitet inatruis eiꝰ. ⁊ nichil ͥs adsumte
ille insedẽ scĩtatis ad sumit. Uñ in psalmis suauissime ⁊ uerissime canitur. Beat᷑uir cuis
opineris eiꝰ exaltacionẽ. inocłis hoi̾um ꝑsublimitates fieri corꝑales. cũ enĩ dixiss bettꝰ

Expanded text:
go se arbitretur ab oculis Dei abscondit superbia: Deus enim excelsa cognoscit. Nec se rursus Deo conjunctam putet: excelsa enim a longe cognoscit. Quisquis itaque poenitentiae recusat humilitatem, Deo propinquare non cogitat. Aliud est enim levare se ad Deum; aliud est levare se contra Deum. Qui ante illum se projicit, ab illo erigitur: qui adversus illum se erigit, ab illo projicitur. Alia est enim soliditas magnitudinis, alia est inanitas inflationis. Qui foris tumescit, intus tabescit. Qui eligit abjici in domo Dei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum; eligit illum Deus, ut inhabitet in atriis ejus; et nihil sibi assumentem ille in sedem beatitatis assumit. Unde in Psalmo suavissime et verissime canitur, Beatus vir cujopineris ejus exaltationem in oculis hominum per sublimitates fieri corporales; cum enim dixisset, Beatus
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus. & euigilantes. ħ÷ resurgñtes remanserint foris. qr uirgines ñ fc̃. s quia
nescientes uñ habeant qd st̃ stultȩ tirgines st̃. Merito foris er̃ qr int̾nȩ affectũ¬
ab illo. exp̃sstus uolit cõm̃dare etiã ħ ab illo. nob̾ eẽ. ut eũ diligamꝰ. karitas enĩ.
diligat dm̃. qͥ ñ abillo s ase ipso boñ se arbit̾t᷑ effectũ. Uñ aũt fieri potest. ut

Expanded text:
sponsus, et evigilantes, hoc est resurgentes remanserint foris; non quia virgines non sunt, sed quia sponsus, et evigilantes, hoc est resurgentes remanserint foris; non quia virgines non sunt, sed quia nescientes unde habeant quod sunt, stultae virgines sunt, meritoque foris erab illo\' expressius uoluit commendare etiam hoc ab illo nobis esse, ut eum diligamus. caritas enim dei diligat Deum, qui non ab illo, sed a seipso bonum se arbitratur effectum: unde autem fieri potest ut t
Abbreviated transcription (Latin):
mimicos suos uiuentes. & diutiis ĩplesti & ab ostib eriusti. głosasq uictorias repor¬
tare fecisti. & de diu̾sis eos mortib lib̾asti. Pro alio subiecisti nefertt᷑ anetẽ. Aliũ¬
depucredine sana & ei dupla quȩ amiserat reddidisti. Aliũ int̃ leones efurien¬
tes illesũ integrũq seruasti. Alioꝵ int̃ flãmas de abulantiũ. gͣta uoce laudatꝰ.
es. Tale aliqͥd adõ in xp̃o expectabant fieri uidei. uñ ꝓbarent si uere filiꝰ dei eẽt. Ex
eoꝵ ꝑsona & inlibro sapinciȩ dr̃. Morte turpissima condẽpnemꝰ eũ. Erit enĩ respec¬
tꝰ in sermonib ipfiꝰ. Sienĩ uerꝰ ẽ. filiꝰ dĩ. suscipiet eũ & liberabit eũ de manibus

Expanded text:
inimicos suos viventes, et divitiis implesti, et ab hostibus eruisti, gloriosasque victorias reportare fecisti, et de diversis eos mortibus libde putredine sanum et ei dupla, quae amiserat, reddidisti; alium inter leones esurientes inlaesum integrumque seruasti; aliorum inter flammas deambulantium grata uoce laudatus es. tale aliquid in Christo expectabant fieri Iudaei, unde probarent, si uere filius dei esset. ex eorum persona et in libro sapientiae dicitur: Morte turpissima condemnemus eum; erit enim respectus in sermonibus ipsius. si enim uerus filius dei est. susci
Abbreviated transcription (Latin):
inttas uocẽ uerbi ꝑ qͦd facta st̃ om̃ĩa: dudi potiꝰ uocẽ cernis quȩ facta ÷ int̾
om̃ia. qm̃ uerbũ caro factũ ÷ ⁊habitauit ur nobis. Andiꝑoeiꝰ medicinȩ uocẽ
qua sanaris ut uideas dm̃. quẽ tͥ uidendũ distulit. Hoiem aut̃ uidendũ at¬
tulit. oceidendũ obtulit. iniitandũ contulit. credendũ eͣnstulit. ut ista fide
ds̃ ms respiceme quare me dereliquisti. sic auditumꝰ eciã xp̃i uocẽ inȩcła
patientis. saule saule quid me ꝑsoqueris. Cũ itaq non exaudim᷑ adtẽ¬
poralia bona retinenda. uł adipiscenda. qñ pro eis deprecam᷑ dm̃. in eo qͦd nos
non exaudit derelinquit nos s ad potiora quȩ uultͣ incelligemꝰ & p̃feiomꝰ &¬

Expanded text:
is, quae facta est inter omnia, quoniam uerbum caro factum est et habitauit in nobis; audi potius medicinae uocem, qua sanaris, ut uideas deum, quem tibi uidendum distulit, hominem autem uidendum adtulit, occidendum obtulit, imitandum contulit, credendum transtulit, ut ista fide deus meus, respice me; quare me dereliquisti? sic audiuimus etiam Christi uocem in ecclesia patientis: Saule, Saule, quid me persequeris? Cum itaque non exaudimur ad temponon exaudit, derelinquit nos: sed ad potiora, quae vult ut intelligamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad com̃dandã humilitatẽ siplicit̃ dictũ. ut se in ocdis ꝑsequentiũ ab iectissimũ
qͥddã. & contẽptissimũ de monstraret. s ñ est contẽpnenda altitudo secreti pro-¬
funditasq misterii. p̃sertĩ in eis u̾bis q̃ tanto saluatori in ꝑpħeciȩ p̃dicatioẽ coaptan¬
t.dictus : hic senfus elegantistimꝰ apͥorib ideo hoc se nõe xp̃m p̃nuntiari uoluisse¬
qr u̾mis de carne sine concubiti nascit᷑ fic̃ natꝰ : ille de uigine. S ⁊ inlibro fuo
iob c̃decieat᷑is cȩlestib loqueret᷑. qđ indĩ conspectu etiã ipsa uix mundafint. qͣn¬
to magis hõ inqͥt putredo. & filiꝰ hõis u̾mis. Putredinẽ ꝓmortalitate pofuit q̃ iã
uelut conceptã gerit moriendi necessitatẽ. in qua peccando contrusus÷ homo
& filum hõĩs u̾niẽ natũ de pucredine quasi putrẽ. hoc ÷ de mortalitate mortalẽ
Ac ꝑ hoc in his ũbis psalmi aliũ sen sũ nos querere admonuit. illo quidem

Expanded text:
ut se in oculis persequentium abiectissimum quiddam et contemptissimum demonstraret; sed non est contemnenda altitudo secreti profunditasque mysterii praesertim in eis uerbis. quae tanto saluatori in prophetiae praedicatione coaptantur. dictus est hinc sensus elegantissimus a prioribus, ideo se hoc citur, sicut natus est ille de uirgine. sed in libro suo Iob cum de creaturis caelestibus loqueretur, quod in dei conspectu etiam ipsa uix munda sint: Quanto magis, inquit, homo putredo et filius hominis uermis. putredinem pro mortalitate posuit, quae iam uelut conceptam gerit moriendi necessitatem, in quam peccando contrusus est homo, et filium hominis uermem natum de putredine quasi putrem, hoc est de mortalitate mortalem. ac per hoc in his uerbis psalmi alium sensum nos quaerere admonuit illo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsũ facta st̃: & sine ipso factũ÷ nichil. Id factũ: in tpso utca erat. ł uita
eiat lux homiñ. & lux intenebris lacet. & tenebre eam ñ conprebenderunt.
hic gͦ ds uerbũ dĩ. ꝑ qđ facta st̃ om̃ia filiꝰ dri:÷ incõmutabilit̾ manens ubiq p̃-¬
sens. nullo claufus loco. nec ꝑ crincta diffusus parcilit̃.: cãq minorẽ partẽ habeat
inminore loco. & in maiore maiorẽ: s. ubiq totꝰ. Atq ita ñ absens etiã m̃tibus
ĩpioꝵ. quã ius eũ ñuideant. fic̃ nec istalux uidet᷑ occłis p̃sentata cȩcoꝵ. Lucot gͦ
& intenebris tałib quales apłs significat dicens. Fiustis aliquando tenebrȩ nẽ¬

Expanded text:
t. in ipso uita erat et uita t. in ipso uita erat et uita erat lux hominum et lux in tenebris lucet et tenebrae eam non comprehenderunt. hic ergo deus, uerbum dei, per quod facta sunt omnia, filius dei est incommutabiliter manens. ubique praesens, nullo clausus loco nec partiliter per cuncta diffusus, tamquam minorem partem habeat in minore loco et in maiore maiorem, sed ubique totus atque ita non absens etiam mentibus impiorum, quamuis eum non uideant, sicut nec ista lux uidetur oculis praesentata caecorum. lucet ergo et in tenebris talibus, quales apostolus significat, ubi dicit: Fuistis eni
Abbreviated transcription (Latin):
tsã & quiando cẽꝑalẽ felicitatẽ agebant ȩcnã ueram. & preferendã intelligebãt
&lstã ministrabant. i misterio: ut illã consequerent᷑ inpremio.  si quando
paciehant᷑ ad uersa. ad hoc patuebant᷑. ut euidentissimo diino ad tutorio lib̾ati
dificarent dm̃ bonorũ om̃iũ largitorẽ.: ñ solũ sẽpit̾noꝵ. quȩ pie spaͣnt uerũ¬
etiã tẽpalium quȩ ꝓpħecice gub̾nabant. Cũ aũ uenit plenitudo tẽꝑis: ut gr̾̃a
q̃ occultabat᷑ in ueteri testa m̃to. iã reuelaret᷑ in nouo. misit ds̃ filiũ fuum
factũ exmuliere. Iuo nomine ꝓpetate hebraice linguę om̃ts femina numn-¬
cupaitur: siue uuo intacta. fiue iã mixea. Iuẽ aũ filiũ miserit fieriq ex mu-¬
liere uoluertt. quantꝰ ille ds sit. qui hanc humilicatẽ ꝓsalute fideliũ fusci¬
pere dignatus fuent. ut agnoscas. nc̃ accende ȩũ głiũ. In principio erat uerbũ
& uerbũ erat apł dm̃. & deus erat ũbũ. Hoc erat inprincipio apd dm̃. Omĩa

Expanded text:
ndo temporalem felicitatem agebant, aeternam ueram et praeferendam intellegebant et istam ministrabant in mysterio, ut illam consequerentur in praemio. et si quando patiebantur aduersa, ad hoc patiebantur, ut euidentissimo diuino adiutorio liberati glorificarent deum bonorum omnium largitorem nabant. Cum autem uenit plenitudo temporis, ut gratia, quae occultabatur in uetere testamento, iam reuelaretur in nouo, misit deus filium suum factum ex muliere, quo nomine proprietate Hebraicae linguae omnis femina nuncupatur sine uiro intacta siue iam mixta. quem autem filium miserit fierique ex muliere uoluerit, quantus ille deus sit. qui hanc humilitatem pro salute fidelium suscipere dignatus fuerit, ut agnoscas, nunc adtende euangelium: In principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; hoc era
Abbreviated transcription (Latin):
diumitatẽ. Itaq a p̃s hõ. ut ꝑ et̃ reuelaret᷑. noui grã testam̃ti: quȩ ñ adcẽpalem
s ad ȩt̾nã uitã ꝑtinet. ñ tciq cerrena felicitate cõm̃dandus fuit. Inde subiectio.
tñ passio. iñ flagella. sputa concumetiȩ. crex. iniln̾a. & tãq. suꝑato subiactoq mors
ipsa. ut fideles eiꝰ discerent. quale pietatis p̃miũ ab illo cuiꝰ filii facti eent. pec̃e atq: fpa¬
re deberent: ne adhoc ꝓ magno seriuirit᷑ dõ. ut t̾renã felicitatẽ adipisci quererent:¬
ipsi qui seruirent ipsi abitientes & concultantes fidẽ suã. estimando eã mererde uilis¬
sia. Uĩ beneficentisima piudentia om̃ps ads̃ cerienã felictatẽ concesit ⁊ tpis. nep
magno quereret᷑ abonis. hinc ille psalmꝰ. septuagesim. seds induc̃ homine peat¬
centẽ qđ ali quando corde ñ recto ꝓhac dõ m̾cede serutierit. Ia ẽpollere atq ex celle¬

Expanded text:
oni gratia testamenti, quae non ad temporalem sed ad aeternam uitam pertinet, non utique terrena felicitate commendandus fuit. inde subiectio, inde passio, inde flagella, sputa, contumeliae, crux, uulnera et tamquam superato subiectoque mors ipsa, ut fideles eius discerent, quale pietatis praemium ab illo. cuius filii facti essent, petere atque sperare deberent, ne ad hoc pro magno seruiretur deo, ut terrenam felicitatem adipisci quaererent, qui seruirent ipsi, abicientes et conculcantes fidem suam aestimando eam mercede uilissima. unde beneficentissima prouidentia omnipotens deus terrenam felicitatem concessit et impiis, ne pro magno quaereretur a bonis. hinc ille psalmus septuagesimus et secundus inducit hominem paenitentem, quod aliquando corde non recto pro hac deo mercede seruierit, qua cum pollere atque excelle
Abbreviated transcription (Latin):
eramꝰ. ł hoc tpsũ aliquid multo inferiꝰ hoc÷ filii hõmũ. descendit gͦ ille ut
nos ascendemꝰ. & manens infua nat᷑a factꝰ ÷ particeps nat᷑e nr̃ȩ: ut̃ nos
manentes in nt̃a nat᷑a effic̾em᷑ participes nat᷑ȩ ipsiꝰ. N tñ fic. Nã illum
nat᷑e nr̃e participatio ñ fec̃ det̾iorẽ: nos aut̃ fec̃ nat᷑e illiꝰ participatio me¬

Expanded text:
eramus, et hoc ipsum aliquid multo inferius, hoc est filii hominum. Descendit ergo ille ut eramus, et hoc ipsum aliquid multo inferius, hoc est filii hominum. Descendit ergo ille ut nos ascenderemus, et manens in natura sua factus est particeps naturae nostrae, ut nos manentes in natura nostra efficeremur participes naturae ipsius. Non tamen sic: nam illum naturae nostrae participatio non fec
Abbreviated transcription (Latin):
ex uoluntate carnis. neq ex uoluntate uiris ex dõ natist᷑. Hȩc ÷ grã noui testa¬
menti qđ inuet̾e latuit : nec tñ figuris obũbrantib ꝓpħari. p̃mntiariq
cessauit: ut incelligat anima dm̃ fuũ: & grã eiꝰ renascat᷑. illi. hȩc quippena¬
tinitas spũalis : : ideo ñ exsanguinib neq eruioluntate camis neq ex uolun-¬
tate uni s ex dõ. natist̃ liȩc eciã ad optio uocat᷑. C̃ramꝰ illi aliqͥd añq. eẽmꝰ filii dĩ
& abhac generatiõe gr̃e discernit᷑ ille filiꝰ qͥcũ eẽt filiꝰ dĩ. uenit ut fieret fliꝰ
hoĩs donaretq nobis. qui eramꝰ filii hominis filios dĩ fier. Factus quippe est.¬
ille quod non erat. s tñ aliud aliqͥd erat. Et hoc ipsũ aliquid uerbũ dei erat
ꝑ qđ facta sc̃ omĩa. & lum̃ uerũ qđ illuminat omẽm homine᷑. & ds̃ apud
am̃. Nosquoq ꝑ eiꝰ gr̃am facti sumꝰ qđ non eramꝰ. id est filii dĩ. s tñ aliqͥa¬

Expanded text:
ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Haec est gratia Novi Testamenti, quod in Vetere latuit, nec tamen figuris obumbrantibus prophetari pronuntiarique cessavit, ut intelligat anima Deum suum, et gratia ejus renascatur illi. Haec quippe nativitas spiritualis est, ideo non ex sanguinibus, non ex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo.  ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius dei, uenit, ut fieret filius\' hominis donaretque nobis, qui eramus filii hominis, filios dei fieri. factus est quippe ille, quod non erat, sed tamen aliud aliquid erat et hoc ipsum aliquid uerbum dei erat, per quod\'I facta sunt omnia, et lumen uerum, quod inluminat omnem hominem, et deus apud deum. nos quoq
Abbreviated transcription (Latin):
la dubitatioẽ credemꝰ. aiãm rationale ñ eẽ nat᷑am dĩ illa qͥppe in cõmu¬
Stabilis ÷:
patione illuminat᷑. s participatione illuminant᷑ quȩ ab illo illuminant᷑. dema
sequit᷑. Eait lum̃ uerũ. Et̾ãq. queremꝰ quomͦ discern̾et᷑ a lumine illuminato lum̃
uerũ: id est xp̃s a ioħe: erat in qͥt lum̃ uerũ. qđ illuminat ominẽ hominẽ uem¬
entẽ inhunc mundũ. Si oẽm hominẽ: gͦ & ioh̾em. atq ut magis ostendat di
uinteatẽ huiꝰ longe prestantioro destantia: in hoc mundo inqͥt erae. & mundꝰ
enĩ iĩ cognoscendi eũ: nisi rationał creat᷑a. quãuis etiã mundus iste uifibilis.
ꝑ eũ factꝰ sit. hoc÷ celũ & t̾r̾a. s mundũ ñ cognoscentẽ in crepando: significauit
infideles constitutos. in mundo. dem̃ adiung̃. In sua pͥa tieñ: & fui eũ ñ receꝑut᷑ ⁊

Expanded text:
a dubitatione credamus animam rationalem non esse naturam Dei; illa quippe incommutabilis est: pando illuminatur, sed ejus participatione illuminantur quae ab illo illuminantur. 8. Denique sequitur, Erat lumen verum : et tanquam quaereremus quomodo discerneretur lumen verum a lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem, ergo et Joannem. Atque ut magis ostendat hujus divinitatem longe praestantiore distantia, In hoc mundo, inquit, erat, et mundus enim habet uim cognoscendi eum nisi rationalis creatura, quamuis etiam mundus iste uisibilis per eum factus sit, hoc est caelum et terra, sed mundum non cognoscentem increpando significauit infideles constitutos in mundo. Deinde adiungit: In sua propria uenit et sui eum non receperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos qui fub lege erant tedim̾et. continuo subumx̃: ut ad optionẽ filioꝵ
reciꝑemꝰ: ut uidelicet grãm huiꝰ beneficii discern̾et ab illa filii natura
homiñ adpartipandã eciã suã nat᷑am ad optaret filios homiñ. Iuaꝑpt̾
intelligeret᷑ natiuitas qđ scilicet eisprestiteroͥt qui credunt in nomine
exdõ nati fẽ. mox cõm̃dauit huiꝰ quasi uicissitudinis sacram̃tũ. Tãq. enĩ
mirati tantũ boñ ñ auderemꝰ optare: statĩ fub tunx̃. Q u̾bũ caro factũ est.

Expanded text:
ub Lege erant redimeret, continuo subjunxit, Ut adoptionem filiorum reciperemus ; ut videlicet hujus gratiam beneficii discerneret ab illa Filii natura,hominum, ad participandam etiam suam naturam adoptaret filios hominum. Quapropintelligeretur nativitas, quod scilicet eis id praestiterit, qui credunt in nomine sed ex deo, mox commendauit huius quasi uicissitudinis sacramentum. tamquam enim mirati tantum bonum non auderemus optare, statim subiunxit: Et uerbum caro factum est
Abbreviated transcription (Latin):
Lantã hc̃ uĩ carnis & anime dulce consortiũ. Nemo enĩ umꝗͣ. carnẽ suã odio
habuit. E ꝓpt̾ea ñ uulͭ anima uł adtẽpꝰ ab eiꝰ infirmitate discedere. quã ius
sat & refugit. & sifieri possit nonuult expoliari: s suꝑ uestiri: ut absor¬
beat᷑ mortale a uita. io est ut ab infirmitate ad ĩmortalitatẽ eciã ipsu
corpꝰ sine morte media tranfferat᷑. S: hȩc ũba quib hunianꝰ dies & uitȩ
hiũ proliritas concupiscit᷑. uba st̃ delictoꝵ. aȩ ienge st ab illa salute cuiꝰ ñdũ rẽ:
gra pollicet᷑ : quãꝙͣ eciã sic distingui potest. ds̃ dẽ meus respiceme quare me
dereliquisti longe asalute mea. tã quã dic̾et. Relinquendo me hoc ẽ ñ me exau¬
diendo longe factus es asalute mea. p̃senci scilicet salutis huiꝰ uitȩ: ut aliꝰ sensus

Expanded text:
 carnem suam. odio habuit et propterea non uult anima uel ad tempus ab eius etiam infirmitate discedere, quamuis sat et refugit et, si fieri possit, non uult expoliari sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita, id est ut ab infirmitate ad inmortalitatem etiam ipsum corpus sine morte media transferatur. Sed haec uerba, quibus humanus dies et uitae huius prolixitas concupiscitur, uerba sunt delictorum et longe sunt ab ea salute, cuius nondum rem gratia pollicetur. quamquam etiam sic distingui potest: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti longe a salute mea? tamquam diceret: Relinquendo me, hoc est non me exaudiendo longe factus es a salute mea praesenti scilicet salute huius uitae, ut alius sensus
Abbreviated transcription (Latin):
inpeniaᷤ. Uolens itaq ds ostendere etiã terrenã cẽꝑalẽq felicitatẽ suũ
donĩ eẽ. nec aliunde nisi ab illo fꝑari oportere priorib scłi tẽꝑib dispen¬
sandũ iudicauit testam̃tũ uetꝰ. quod ꝑtiñet. ad hominẽ ueterẽ:a qͦ ista
utta necesse: incipiat. S ille felicitates patrũ dĩ beneficio concesse pre-
dicant᷑. quã uis ad istã uitã transitoriã ꝑtinentes. Illa quippe terre¬
na munera in manifesto ꝓ miccebant᷑. & cribuebant : in occulto aũ
illis om̃ib reb nouũ cestam̃tũ frgurate prenantiabat᷑. & capiebat᷑ intelli-¬
gentia paucoꝵ. quos eadẽ gr̃a propħico min̾e dignos fecerat. difpensabant

Expanded text:
in poenis. Volens itaque deus ostendere etiam terrenam temporalemque felicitatem suum in poenis. Volens itaque deus ostendere etiam terrenam temporalemque felicitatem suum donum esse nec aliunde nisi ab ipso sperari oportere prioribus saeculi temporibus dispensandum iudicauit testamentum uetus, quod pertineret ad hominem ueterem, a quo ista uita necesse est incipiat. sed illae feldicantur, quamvis ad istam vitam transitoriam pertinentes. Illa quippe terrena munera in manifesto promittebantur et tribuebantur; in occulto autem illis omnibus rebus Novum Testamentum figurate praenuntiabatur, et capiebatur intelligentia paucorum, quos eadem gratia prophetico munere dignos fecerat. Dispensabant
Abbreviated transcription (Latin):
de morte lib̾an fic̃ lib̾atist̃ patres nr̃i. qñ cõmendabat
as etiã correne felicitatis p̃t̃ se ñ eẽ aliũ laigitorẽ. Illa
felicitas aduet̾em hom̃ẽ ꝑtinet quȩ uetustas abadã cepit. eg
adã hoĩes: a xp̃o filii homiñ. Nenĩ fine causa familiarissime dñs in ȩũgło se
filiũ hoĩs dic̃. magisq. hominẽ. nec fine causa in alio psalmo. hoiẽs in qͥt & u¬

Expanded text:
de morte liberari, sicut liberati sunt patres nostri, quando commendabat deus etiam terrenae felicitatis praeter se non esse alium largitorem? illa felicitas ad ueterem hominem pertinet, quae uetustas ab Adam coepit. eAdam homines, a Christo filii hominum. non enim sine causa familiarissime dominus in euangelio se filium hominis dicit magis quam hominem nec sine causa in alio psalmo: Homines, inquit, et iu
Abbreviated transcription (Latin):
tib p̃cipue concupiscit᷑ uitȩ huiꝰ ꝓductio tẽꝑalis: ut aliquanto duitiꝰ teneat᷑.

Expanded text:
tibus praecipue concupiscitur uitae huius productio temporalis, ut aliquanto diutius teneatur, tibus praecipue concupiscitur uitae huius productio temporalis, ut aliquanto diutius teneatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũpender&. cõmemorando exponendoq ꝑcurrã. ut ex hoc intelligas quẽ ad mods
grã testam̃ti noui nec eo tẽꝑe tacebat᷑ quando inuet̾i uelabat᷑. Dicit᷑ exꝑsona ap̃i
q̾ adformã serui. attinec. in qͣ nr̃a portabat᷑ infirmitas. dix̃ enĩ de illo &isaias.
Ille infirmitates ñas portat & pro nob̾ in dolorib est. Ex huiꝰ gͥ uoce. infir¬
mitatis de qͣ paulus ineo qđ pecebat ñ ẽrauditꝰ. & id̃o quodã mͦ derelictus.
audiute tñ a dño stiffic̃ cibi grã mea nã untꝰ in infirmitace ꝑficit᷑ ex uoce gͦ¬
ñ exaudit᷑. hanc inse uocẽ tranffigͣauit iħe. uocẽ scilicet corꝑis suu. hoc ẽ excłe
fuȩ a uet̾e hõe innouũ hominẽ reformandȩ: uocẽ scdicet infirmitatis nr̃e
cui de negandafuerant bona uet̾is cestam̃ti: ut bona noui testam̃ci optare
atq sꝑare iã disceret. In illis aut̃ uet̾is testam̃ti bonis aduec̾em hominẽ ꝑtinen-¬

Expanded text:
no, commemorando exponendoque percurram, ut ex hoc intellegas, quem ad modum gratia testamenti noui nec eo tempore tacebatur, quando in uetere uelabatur. dicitur eni ad formam serui adtinet, in qua nostra portabatur irfirmitas. dixit enim de illo et Esaias: Ille infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. ex huius igitur infirmitatis uoce, de qua Paulus in eo. quod petebat, non exauditus et ideo quodam modo derelictus audit tamen a domino: Sufficit tibi gratia mea; nanon exauditur. hanc in se uocem transfigurauit Iesus, uocem scilicet corporis sui, hoc est ecclesiae suae a uetere homine in nouum hominem reformandae, uocem scilicet infirmitatis humanae, cui deneganda fuerant bona ueteris testamenti, ut bona noui testamenti optare atque sperare iam disceret. In illis autem ueteris testamenti bonis ad ueterem hominem pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑfust̃ cũ ad passionẽ ducet᷑. uł cũ cẽt paffiis & mortius. factã ẽ. cormet̃ tãꝗ.
cera liquescens inmedio uentris mei. hoc sane quẽ ad modũ captai m̃s tpsius
auporis saluacori co aptetͦ: inuentre difficile ẽ. Naq enĩ nisi magno pauore
contingit. ut cor uelud cera liquescat: humanũ. Quod un ficri poss. quipo

Expanded text:
pse duceretur uel cum esset passus et mortuus. factum est cor meum tamquam cera liquescens in medio uentris mei. hoc sane quem ad modum capiti nostro, ipsius corporis saluatori coaptetur, inuenire difficile est. neque enim nisi magno pauore contingit, ut cor uelut cera liquescat humanum. quod unde in illo fi
Abbreviated transcription (Latin):
uindo. qͦ ꝑ illã diabołꝰ arrimã retinebat. ⁊ int̾clusiõe clestitcta. q homine asuo ere¬
atore separabat. maneat inc̾tamine ꝗͦ corpꝰ ur̃in castigamꝰ ⁊ seruititi subicunꝰ.
ł adusus licitos ⁊ necessarios relaxanda łc̃tinentia cohibenda. S qm̃ diuno spũ
na. p̃cognita atq p̃dicta ÷ ut ñ iustificte᷑ utt espectu dĩ õis uiuens: sit ut ꝑignoran¬
tiã ł infirmitatẽ ñ exertis adu̾sꝰ eã totisuirib uoluntatis eidẽ adillicita &̃ ñ nulla
cedamꝰ. tantomagis ⁊ crebriꝰ qͣnto dec̾iores: tanto muiꝰ rariꝰ qͣnto meliore sumꝰ. S qm̃
de hac q̃stiõẽ inqͣ q̃rit᷑ utrũ possit ł utrũ sit. fuerit. fut᷑us tie fit hõ sine pecc̃o ĩ hac
iuta. excepto illo qͥdix̃. ecce uenit pͥnceps mundi ⁊ ĩme nicħ in ueniet: aliqna potͥ¬

Expanded text:
uo per illam diabolus animam retinebat, et interclusione destructa, qua hominem a suo creatore separabat, maneat in certamine, quo corpus nostrum castigamus et seruituti subicimus, uelad usus licitos et necessarios relaxanda uel continentia cohibenda. sed quoniam diuinoa atque praedicta est, ut non iustificetur in conspectu dei omnis uiuens, fit ut per ignorantiam ucl infirmitatem non exertis aducrsus cam totis uiribus uoluntatis eidem ad inlicita etiam nonnulla cedamus, tanto magis et crebrius quanto deteriores, tanto minus et rarius quanto meliores sumus. sed quoniam de hac quaestiovita, excepto illo qui dixit, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet , aliquant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere nullus homo ẽ. abhominibus certa asseueratione dicendus. nͥcã
behoc scło exierit. In hac aut̃ uita humana. que tenptacio ÷ suꝑ t̾ram
Qui indetur stare. uideat ne cadat. Ideo quippe sicut iam supra dixi¬
mus ñ ꝑseueraturi ꝑseueraturis ꝓuidentissima dĩ uoluntate miscent᷑
ut ẽe oiscamus ñ alta sapientes. S humilib consentientes. ⁊ cũ timore

Expanded text:
pertinere nullus est homo ab hominibus certa asseveratione dicendus, nisi cum pertinere nullus est homo ab hominibus certa asseveratione dicendus, nisi cum de hoc saeculo exierit: in hac autem vita humana quae tentatio est super terram , qui videtur stare, videat ne cadat . Ideo quippe non perseveraturi perseveraturis providentissima Dei voluntate miscentur, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. quos eũ pseunt. ds acturum fuisse siui uere. Hane puersicatẽ sa¬
nitati ficłi tam uehement̃ aduersam quis pacient᷑ audiat. qͥs ferat  ⁊̾n
hoc dicerȩ urgentur: qͥñ paciuntur grãm dĩ. ñsca̾m merita nr̃a dari. Qui
aũ nolunt dicere unum quẽq mortuoꝵ scd̾m ea iudicari quȩ ds̃ illũ p̃¬
sciuit acturum fuisse Siuiueret: intuentes qͥ manifesta falsitate &
quanta ab surditate dicatur. non eis remanae quur dicant qd pelã¬
gianis danpnauit. & abipso pelagio clanpnari fecit ecctia di scam mexita
non detidissent. si anteꝗͣ laberentur hinc issent. &rursũ qͥsdam lapsos.
qͥusꝙ redeant non exire dehac uita: qͥutiq perirent sianteꝗ̃ redirets.¬
tissimãq uoluntatẽ. Qm̃ quos p̃destinauit ipsos. et uocauit. Uocatione illa de
qua dictum ẽ Sine penitentiam sunt. dona & uocatio dĩ. Ad quã uocationẽ

Expanded text:
bitur, quos eum praescivit Deus acturum fuisse si viveret. Hanc perversitatem sabitur, quos eum praescivit Deus acturum fuisse si viveret. Hanc perversitatem sanitati fidei tam vehementer adversam, quis patienter audiat? quis ferat? Et tamen hoc dicere urgentur, qui non fatentur gratiam Dei non secundum merita nostra dari. Qui autem nolunt dicere unumquemque mortuorum secundum ea judicari, quae Deus illum praescivit acturum fuisse si viveret, intuentes quam manifesta falsitate et quanta absurditate dicatur; non eis remanet cur dicant, quod in Pelagianis damnavit, et ab ipso Pelagio damnari fecit Ecclesia, gratiam Dei non decidissent, si antequam laberentur hinc exissent; et rursus quosdam lapsos quousque redeant non exire de hac vita, qui utique perirent, si antequam redirenttissimam voluntatem: quoniam quos praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa de qua dictum est, Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei . Ad quam vocationem
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ibi agant suꝑna uidicia: tamꝗͣ ipsi quihoc modo. male mori¬
untur. parentes sibi negligentes uoluntate ꝓpͥa de qͥb nascerentur ele
succurri possit. expirat. Plerũq enim festiantibꝰ parentibꝰ ⁊ ꝑatis mi¬
nistris ut baptismus paruulo detur: dõ tam̃ nolentȩ ñ datur qͥ eũ
paululum inhac inta non tenuit. ut daret᷑. Quid ȩtiam qͦd aliquando
paruulis infidelium filiis potuit neirent inꝑditionẽ ⁊ filus fidellũ
non potuit baptismate subueniri: uͥ certȩ ostenditur qͦͥd ꝑsonaꝵ apud
chm̃ non sit acceptio. Alioquim cultoꝵ suoꝵ pociꝰ ꝗͣ inimicoꝵ filios¬
lib̾ar&e. Iam uͦ qm̃ debono ꝑseuerantie nunc agimꝰ. qͥd ẽ. qͦd moricuro
ñbaptizato subuenitur. nesine baptismate moriatur. ⁊ baptirato casuro
non sub uenitur ut añ moriatur. nͥ forte adhuc illi ab surditati auscista

Expanded text:
nihil ibi agant superna judicia; tanquam ipsi qui hoc modo male morinihil ibi agant superna judicia; tanquam ipsi qui hoc modo male moriuntur, parentes sibi negligentes voluntate propria de quibus nascerentur, elesuccurri possit, exspirat? Plerumque enim festinantibus parentibus et paratis ministris ut Baptismus parvulo detur, Deo tamen nolente non datur, qui eum paululum in hac vita non tenuit ut daretur. Quid etiam, quod aliquando parvulis infidelium filiis potuit, ne irent in perditionem, et filiis fidelium non potuit Baptismate subveniri? Ubi certe ostenditur quod personarum apud Deum non sit acceptio : alioquin cultorum suorum potius, quam iniiam de dono perseverantiae nunc agimus, quid est quod morituro non baptizato subvenitur, ne sine Baptismate moriatur; et baptizato casuro non subvenitur, ut ante moriatur? Nisi forte illi adhuc absurditati auscultab
Abbreviated transcription (Latin):
iłm xp̃m qua nobuna pꝰ lapsum pͥmi hominis in qua om̃s cecidimus subue¬
int᷑ scdm merita nr̃a dari. Adhoc s existiment esse credendum. ⁊ disputa¬
cione insuꝑ ꝑferendum quod ipse pelaguis añ ouentales ep̃os iudices danpna¬
cionis sue timore danpnatuit. hoc aũ siñ dicatur demortuoꝵ scilicet oꝑibꝰ
dĩ ñ scđm merita nr̃a dari. qͥ ꝯtra heresim pelagianã catholica defendit eccłia.
Remota contencionis caligine fateam. atqͣ admaxime inparuut euden¬
cior ueritate cernamus. Neq enĩ fato cogitur ds ilł infantibꝰ subuenirȩ.
ilł aũ non subuenire: cumsit utrisq causa ꝯmunis. aut res humanas in
paruulis ñ diuma ꝑuidencia s fortuitis agi casibꝰ opinabim. cũ racio¬
nales uł danpnandȩ ł libandesint anime: ⁊uando qͥdem nec passer
cadit intram sine uoluntatȩ patͥs nr̃i qͥincelis ẽ Aut parentũ negle¬
genciȩ sic tribuendum ÷ qͥ paruuli sine baptismatȩ moriuntur ut

Expanded text:
m, qua nobis una post lapsum primi hominis, in quo omnes cecidimus, subvenitur, secundum merita nostra dari sibi adhuc existiment esse credendum, et disputatione insuper proferendum. Quod ipse Pelagius ante orientales episcopos judices, damnationis suae timore damnavit. Hoc autem si non dicatur, de mortuorum scilicet operibus, Dei non secundum merita nostra dari, quod contra haeresim Pelagianam catholica defendit Ecclesia, remota contentionis caligine fateamur; atque id maxime in parvulis evidentiore veritate cernamus? Neque enim fato cogitur Deus illis infantibus subvenire, illis autem non subvenire; cum sit utrisque causa communis: aut res humanas in parvulis non divina providentia, sed fortuitis agi casibus opinabimur, cum rationales vel damnandae vel liberandae sint animae; quandoquidem nec passer cadit in terram sine voluntate Patris nostri qui in coelis est : aut parentum negligentiae sic tribuendum est, quod parvuli sine Baptismate moriuntur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ut de continentia taceamꝰ. & desola ħ loco sapientia disputemus.
Nẽpe supͣ memoratꝰ apłs iacob dic̾. queᷤᷤ sursũ est: sapientia. pͥmũ qͥdem
nis. inestimabilis. sinȩ simulatione. cernitis ne obsecro apatre lumi

Expanded text:
stibus comprobatur? 44. Ecce, ut de continentia taceamus, et de sola in hoc loco sapientia disputemus; stibus comprobatur? 44. Ecce, ut de continentia taceamus, et de sola in hoc loco sapientia disputemus; nempe supra memoratus apostolus Jacobus dicit, Quae desursum est sapientia, primum quidem uctibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione . Cernitisne, obsecro, a Patre lumi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ non p̃scire potiusse. hac ꝑħ p̃destinatos abillo ẽẽ quos libat ⁊ coronat.
Respondendum putant p̃destinationis definitionẽ utilitate p̃dicatioris ad¬
u̾sam. eo qͥd auditam nemo possȩt correpcionis aimulis hexcitari. ħ dicen¬
tes: nolunt hominib p̃dicari dona di esse ut ueniatur adfidẽ: ⁊ ꝑmaneant᷑
infide. neplus desꝑatio ꝗͣ exhortacio uideatur afferri. dũ cogitant qͥ audiunt.
incertum esse humane ignorantie cui largiatur ds̃ cui ñ largiaturħ dona.
quur gͦ ⁊ipsi nob̃cũ. p̃dicant dona dĩ ẽẽ sapientiam ⁊ continentiam: qͥa siħ
cum dona dĩ ẽẽ p̃dicantur: non ipeditur hortacio ꝗͣ homines hortamur
ẽẽ sapientes. ⁊ contuentes. q̃ tandem causa ẽ. ut exitimant inpediri ex¬
hortacionẽ qua exhortamur homines uenire adfidem. ⁊ inea ꝑmanere.

Expanded text:
Deum non praescire potuisse; ac per hoc praedestinatos ab illo esse, quos liberat et coronat: Deum non praescire potuisse; ac per hoc praedestinatos ab illo esse, quos liberat et coronat: respondendum putant, « praedestinationis definitionem utilitati praedicationis adversam, eo quod hac audita, nemo possit correptionis stimulis excitari. » Haec dicentes nolunt « hominibus praedicari dona Dei esse, ut veniatur ad fidem, et permaneatur in fide, ne plus desperatio quam exhortatio videatur afferri, dum cogitant qui audiunt, incertum esse humanae ignorantiae cui largiatur Deus, cui non largiatur haec dona. » Cur ergo et ipsi nobiscum praedicant, dona Dei esse sapientiam et continentiam? Quod si haec cum Dei dona esse praedicantur, non impeditur hortatio qua homines hortamur esse sapientes et continentes; quae tandem causa est ut existiment impediri exhortationem, qua exhortamur homines venire ad fidem, et in ea perman
Abbreviated transcription (Latin):
morationẽ meã ferant quib ingenio p̃uolare donatũ ẽ dic̃ apłs iacob. Siqͥs ur̾m¬
in libro sãpienti& cuuis auetoritate usisunt magni & docti uiri. quilonge ante nos elo¬
qua dĩ tractauerunt. Ibi gͥ legicur. cum itirem quia nemo esse pot̾ continens
iusi dĩ det: ⁊ hoc ipsuni erat sapientie scire cuuis esset ⁊ hoc donũ. hec gͦ dĩ do-¬
nasunt. ⁊dẽ ut de aliis taceam sapientia ⁊ continentia. ad quiescunt ⁊ isti
neq enĩ pelagiani sunt: ut a du̾sꝰ istam ꝑspicuam ueritatẽ dura ⁊ heretica.
puersitate contendant. S hec inquiunt ut adeo dentur nob̃ fides inpetrat
quȩ uncipit a nob̾. ꝙͣ fidem ⁊ inciꝑe habere. ⁊ inea usꝗ insinẽ ꝑmanere: tãꝗ
id non adño accipiamus nr̃m ẽẽ contendunt. Hiç ꝓculdubio contra dicitur.
aplo dicenti. qͥd enĩ habes. qͦd non accepisti. contradicit᷑ ⁊ martiri cipͥano di¬
tiam dĩ dona esse. nec ulla sua fut᷑a dona ⁊ q̃ danda essent et qͥb danda eẽnt

Expanded text:
morationem meam ferant, quibus ingenio praevolare donatum est. Dicit apostolus Jacobuin libro Sapientiae, cujus auctoritate usi sunt magni et docti viri, qui longe ante nos eloquia divina tractarunt: ibi ergo legitur, Cum scirem quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Haec ergo Dei dona sunt, id est, ut de aliis taceam, sapientia et continentia. Acquiescunt et isti: neque enim Pelagiani sunt, ut adversus istam perspicuam veritatem dura et haeretica perversitate contendant. « Sed haec, » inquiunt, « ut a Deo dentur nobis, fides impetrat, quae incipit a nobis: » quam fidem et incipere habere, et in ea usque in finem permanere, tanquam id non a Domino accipiamus, nostrum esse contendunt. Hic procul dubio contradicitur Apostolo dicenti, Quid enim habes quod non accepisti ? Contradicitur et martyri Cypriano ditiam, Dei dona esse; nec ulla sua futura dona, et quae danda essent, et quibus danda essent,
Abbreviated transcription (Latin):
cantabo tͥ dñe nȩc p̃destinatioĩs gͥ. p̃dicatione inpediaenda: p̃dicatio fidi ꝑ¬
seuerantis ⁊ ꝓficientis ut d oportet audiant qͥb datum : ut obediant. auq¬
mͦ enĩ audiant sine p̃dicante: nec rurs p̃dicatione fidi ꝓfitientis. iusq
ad ultimum ꝑmanentis inpedienda ÷ p̾chicatio p̃destinatiõis ut qͥfidelit
robedient̃ uiuit: non deipsa obȩclientia tamꝗͣ desiro non accepto bono

Expanded text:
ne . 36. Nec praedestinationis igitur praedicatione impedienda est praedicatio fidei perseverantis et proficientis, ut quod oportet audiant, quibus datum est ut obediant: quomodo enim audient sine praedicante ? Nec rursus, praedicatione fidei proficientis et usque ad ultimum permanentis, impedienda est praedicatio praedestinationis, ut qui fideliter et obedienter vivit, non de ipsa obedientia tanquam de suo non accepto bono
Abbreviated transcription (Latin):
ferat in regñ filii dĩ. caritatis sue. Ineo gͦ qͦd aliis eãdat. alus ñdat: cur no¬
cognouit. sensum dñi. qͥs inscrutabilia scrutari ualeat. quis inuestigabilia
uestigare : conficit᷑ itaq grãm dĩ ñ sełm merita accipientũ dari. ẜ scãm.
placitũ uoluntatis eius in laudẽ ⁊ głiam ipsiꝰ gr̃e eius: ut qͥ gloriatur

Expanded text:
ferat in regnum Filii charitatis suae ? In eo ergo quod aliis eam dat, aliis non dat, cur noferat in regnum Filii charitatis suae ? In eo ergo quod aliis eam dat, aliis non dat, cur nocognovit sensum Domini? quis inscrutabilia scrutari valeat? quis investigabilia vestigare? Conficitur itaque, gratiam Dei non secundum merita accipientum dari, sed secundum placitum voluntatis ejus in laudem et gloriam ipsius gratiae, ut qui gloriatur