comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. mortẽ aũ crucis. Talib concepit te
seminib: taliq in uitã ȩtͣnã conubio
pereat. Languescis. ⁊ contabescis in ue¬
tere̾ hominẽ: Itane matrẽ tͣrenam ñ
habebat imꝑator tuus : quȩ tnͣ cũ ei
nuntiaret᷑ agenti cȩlestia. respondit.
Qug mͥ mat̾. aut qui frẽs: & extendens
manũ in discipłos suos. dixͣ nͣ ꝑtinere.
ad cognationẽ suã. nͥ qui facerent uo¬
luntatẽ patris eiꝰ. In quo numero ꝓfecto
etiã ipsã mariã benignꝰ inclusit. facie
bat enĩ ⁊ illa uoluntatẽ patͥs. Ita opti¬
mꝰ magist᷑. atq diuinꝰ. ⁊ mat̾nũ nonĩ
qd̃ ei quasi pͥuatũ ꝓpͥumq nuntiaue.¬
rant. qr tͣrenũ erat. in cõparatione.
oelestis ꝓpinquitatis abiecit: ⁊ eandẽ
cȩleste ꝓpinquitate᷑ in discipłis suis
cõmemorans. quo sibi rursũ consor¬
tio gen̾is cũ cet̾is sc̃ĩs. uirgo coheret oster¬
dit. Et ne isto saluberrimo magisterioᷤ

Expanded text:
tem, mortem autem crucis. 9. Talibus concepte tem, mortem autem crucis. 9. Talibus concepte seminibus, talique in vitam novam connubio procreate, languescis et contabescis in veterem hominem! Itane matrem terrenam non habebat Imperator tuus? Quae tamen cum ei nuntiaretur agenti coelestia, respondit: Quae mihi mater, aut qui fratres? Et extendens manum in discipulos suos, dixit non pertinere ad cognationem suam, nisi qui facerent voluntatem Patris ejus . In quo numero profecto etiam ipsam Mariam benignuoluntatem patris. ita optimus magister atque diuinus et maternum nomen. quod ei quasi priuatum propriumque nuntiauerant, quia terrenum erat, in comparatione caelestis propinquitatis abiecit et eandem caelestem propinquitatem in discipulis suis commemorans, quo sibi rursum consortio generis cum ceteris sanctis uirgo illa cohaereret, ostendit. et ne isto saluberrimo magisterio, quo
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ lacꝰte nutriuit ⁊ nutrit: cibosq
maiores p̾parans. qd adhuc paruuli ⁊
sine dentib uagire. uultis horreseit.
hȩc mat̾ toto orbe diffusa. tã uarus
multiplicib erroꝵ infestationib agi¬
tat᷑. ut abortiui iã filii eiꝰ adũsus eam
infestis armis belligerare nͣ dubitent.
Ignauia etiã atq torpore quoꝵdã quos
gremo contiuet. m̃bra sua frigescere
plurimis locis. ⁊ fouendis paruulis mi¬
nꝰ idonea fieri dolet. Unͣ. nͥ ꝑ alios fili¬
os: Iñ. nͥ ꝑ alia m̃bra. quoꝵ e nume¬
ro es. iustuͣ ac debitũ poseit auxiliũ.
huiꝰ ne tu necessitates deseraͤns. ad car¬
nalia u̾ba conu̾teris. Nonne hȩc gra¬
iuoribꝰ quęrelis insonat aurib: Nõne
cariora uiscera: ⁊ celestia ub̃a ostendit:
A dde uiri eiꝰ susceptionẽ. carnis. ne car¬
nalib inhereres. ⁊ a u̾bo ętͣno uniu̾sa
q̃ tͥ mat̾ impꝑiat. ne his implicareris
assũpta. Adde contumelias. flagella. mor¬

Expanded text:
fidei lacte nutriuit et nutrit cibosque fidei lacte nutriuit et nutrit cibosque maiores praeparans, quod adhuc paruuli et sine dentibus uagire uultis, horrescit. haec mater toto orbe diffusa tam uariis et multiplicibus errorum infestationibus agitatur, ut abortiui etiam filii eius aduersus eam infrenis armis belligerare non dubitent. ignauia etiam atque torpore quorundam. quos gremio continet, et membra sua frigescere plurimis locis et fouendis paruulis minus idonea fieri dolet. unde nisi per alios filios, unde nisi per alia membra, quorum e numero es, iustum ac debitum poscit auxilium? huiusne tu necessitates desernalia verba converteris? Nonne haec gravioribus querelis insonat auribus? nonne haec chariora viscera, et coelestia ubera ostentat? Adde viri ejus susceptionem carnis, ne carnalibus inhaereres, et a Verbo aeterno universa quae tibi mater improperat, ne his implicareris assumpta; adde contumelias, flagella, mor
Abbreviated transcription (Latin):
obeundã mortẽ penitꝰ scłm repudia¬
re ꝑmitteret. S qͥd dicit. aut qͥd alle¬
gat forte decẽ m̃ses illos quibꝰ uisce¬
ra eiꝰ onerasti: ⁊ dolores parturitioĩs
ao labores educationis. Hoc hoc intͥfi¬
ce ũbo salutari: hoc ꝑde matris ut¬
in uitã ȩt̾nã inuenies eã. hoc mem̃¬
to ut oderis in ea si diligis eã. si tiro
xͥ es. si turris fundam̃ta posiusti: ne
dicant transeuntes. hic hõ cepit ȩdi¬
ficare. ⁊ ñ potuit ꝑficere. Carnalis
enĩ affectus ẽ iste: ⁊ adhuc ueterẽ
hoĩem sonat. llunc carnalẽ affectũ &
sit quisq parentibꝰ. ⁊ eadẽ ipsa bñfi¬
cia. quib in hanc uitã editus. susceptꝰ.
atq nutritꝰ ẽ. enumerata derideat.
Seruet potiꝰ ubiq pietatẽ. hñt ħ lo¬
cũ. uͥ maiora ñ uocant. Matͣ eccłia.
mat᷑ ẽ etiã matͥs tuȩ. llec nos de .xͦ
cõcepit. hec martyrũ sanguinẽ. par¬
turiuit. ħ sempit᷑na luce peꝑit. hec

Expanded text:
obeundam mortem penitus saeculum repudiaobeundam mortem penitus saeculum repudiare permitteret. 7. Sed quid dicit, aut quid allegat? Forte decem illos menses quibus viscera ejus onerasti, et dolores parturitionis, ac labores educationis. Hoc, hoc interfice verbo salutari; hoc in uitam aeternam inuenias cani: hoc memento ut oderis in ea, si diligis eam, si tiro Christi es, si turris fundamenta posuisti, ne dicant transeuntes: Hic homo coepit aedificare et non potuit perficere. carnalis enim affectus est iste et adhuc ueterem hominem sonat. hunc carnalem affectum etsit quisque parentibus et eadem ipsa beneficia, quibus in hanc uitam editus, susceptus atque nutritus est, enumerata derideat. seruet potius ubique pietatem; habeant haec locum, ubi maiora non uocant. Mater ecclesia mater est etiam matris tuae. haec uos de Christo concepit, haec martyrum sanguine parturiuit, haec in sempiternam lucem peperit, haec
Abbreviated transcription (Latin):
nalẽ affectũ eoꝵ quo ⁊ seipsos ⁊ eos qͦs ge¬
nuert̃ irritam̃tis huiꝰ scłi obligare conã¬
t᷑. pie fident᷑q ꝑcutiens ⁊ occidens. ut il¬
lud in eis uiuere faciat quo fr̃es st̃: quo
cũ filiis suis temporalib parentes etͣ̃nos
dm̃ eccłiamq cognoscunt. Eoce rapit te
studiũ ueritatis. ⁊ cognoscendȩ atq ꝑci¬
piendȩ uoluntatis dĩ in scripturis sc̃ĩs.
rapit eugłicȩ p̃dicationis officiũ. dat
signũ dñs ut uigilemꝰ in castris. ut e¬
dificemꝰ turrẽ de qua hoste̾ sempit᷑ne
mat᷑ ñ plane tał. quał machabeoꝵ fu¬
it. nec saltẽ. simił lacedemoniis matͥbꝰ.
de quib memoriȩ ꝓditũ ẽ. qd filios su¬
os ut ꝓ t̾rena patͥa sangͥnẽ fundent.
multo amplius atq ardentiꝰ in certa¬
mina bellica. ꝙͣ. signoꝵ sonitꝰ excitabañ.
Nã mat᷑ qͣ te ad discendã uitã remo¬
ueri a curis scłaribꝰ nͣ ꝑmittit: satis
ostendit quẽadmodũ te si opus e̾ẽt ad

Expanded text:
nalem affectum eorum. quo et se ipsos et eos, quos genuerunt, implicamentis huius saeculi obligare conantur, pie fidenterque percutiens et occidens illud in eis uiuere faciat. quo fratres sunt, quo cum filiis suis temporalibus parentes aeternos deum ecclesiamque cognoscunt. Ecce rapit te studium ueritatis et cognoscendae atque percipiendae uoluntatis dei in scripturis sanctis. rapit euangelicae psignum Dominus ut vigilemus in castris, ut aedificemus turrim, de qua hostem sempiternamater! non plane talis, qualis Machabaeorum fuit, nec saltem similis Lacedaemoniis matribus, de quibus memoriae proditum est quod filios suos, ut pro terrena patria sanguinem funderent, multo amplius atque ardentius in certamina bellica, quam signorum sonitus excitabant. Nam mater quae te ad discendam vitam removeri a curis saecularibus non permittit, satis ostendit quemadmodum te, si opus esset, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Solis eras. cũ te ratio pulcherrima mundi:
Ditior imꝑiis. ⁊ nectare dulcior omi:
Corripuit statuitq uagũ medioq locauit.
O nũbꝰ unͣ aciẽ posses iutendere rebꝰ.
Obone carpe iterannoꝵ. sapientia qͣntũ:
Trescit amore sui. ĩuenienᷤ noua culmina ses
ꝑge uiã qua te soboles p̾clara tonantis.
Producit st̃nens in planos ardua cãpos.
Et cũ luciferos p̾cordia uesꝑ in ortus.
Distulerit. scm̃q suꝑbe ne dix̾is igne:
Sis memor ipse mei. bibulã qͥ ponitis aurẽ
Legibꝰ inuictis cõtundite pectora palmis.
Sternite m̃bra solo. meritosq ciete dolores
A. dmonet antistes uenturaq flumina t̾reii.
Omͥ transactos reuocet si pͥstina soles.
Letificis aurora rotis quos lib̾a tecũ.¬

Expanded text:
solis eras, cum te ratio pulcherrima mundi solis eras, cum te ratio pulcherrima mundi ditior imperiis et nectare dulcior omni corripuit statuitque uagum medioque locauit, omnibus unde aciem posses intendere rebus. o bone, carpe iter annorum; sapientia quantum crescit amore sui inueniens noua culmina semper! perge uiam, qua te suboles praeclara Tonantis perducit sternens in planos ardua campos. 45 et cum luciferos praecordia uesper in ortus distulerit sanctumque super benedixeris ignem, sis memor ipse mei. bibulam qui ponitis aurem legibus inuictis, contundite pectora palmis, sternite membra solo meritosque ciete dolores admonet antistes uenturaquc fulmina terrent. o mihi transactos reuocet si pristina soles laetificis aurora rotis, quos libera tecu
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ea nãq fert̃ ueterũ cõm̃ta pelasgũ:
Q dũ sollicitis ñ uult aꝑire futura:i gͥs.
S pumea ꝑfliͥt unda. fremit leo. sibilat an
Captũ aliqñ tñ innumera parua uolucrũ.
At mͥ qͥ nimiũ curis grauiorib angor:
Pulcia queq aĩȩ. s dulcia pabula quęro.
Uarronis responsa latent: qͥ supplice cantu.
Presidiũ nẏmphã ue rogẽ. q̃ flumina poscã.
Ante uoce uocẽ clari quẽ rector olimpi:
Fontib infantũ pͣfecit. ⁊ abdita iussit:
U b̃tate animi longe ructare. fluenta:¬
Ferto magist᷑ opẽ. ac tu tu. ne desere. uire
Inualidas mecũq sacras subu̾tere glebas.
Incipe: tempꝰ enĩ nͥ me mortalia fallunt.
Labit᷑. inseniũq trahit. tͥ nrͣ apollo.
Torda replet. patrẽq suũ patrẽ q deoꝵ:
Conciliat. legẽq bonã. pacẽq cruentã:
Monstrat. ⁊ abducto uelamine. singła pandit
Uiginti em̃sus nã longos forsitan orbes.

Expanded text:
Protea namque ferunt veterum commenta Pelasgum, Protea namque ferunt veterum commenta Pelasgum, qui dum sollicitis non uult aperire futura, 20 spumat aper, finit unda, fremit leo, sibilat anguis, captum aliquando tamen in munera parua uolucrum. at mihi, qui nimium curis grauioribus angor, + dulcia quaeque animae, subdulcia pabula quaero, Varronis responsa latent. quod supplice cantu 25 praesidium nymphamue rogem, quae flumina poscam? an te uoce uocem, clari quem rector Olympi fontibus infantum praefecit et abdita iussit ubertate animi longe ructare fluenta?ferto magister opem actutum, ne desere uires 30 inualidas mecumque sacras subuertere glebas incipe; tempus enim, nisi me mortalia fallunt, labitur in seniumque trahit. tibi noster Apollo corda replet patremque suum patremque deorum conciliat legemque bonam pacemque cruentam 35 monstrat et-abducto uelamine singula pandit. uiginti emensus nam longos forsitan orbes\'
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mouet. cui plena caritatis modulatio¬
ne cantat᷑. Uerba quȩdã in epłis tuis me
mouert̃. s de his tractare eũ facꝰtoꝵ ui¬
teq totiꝰ tuȩ cura excoquat ineptũ pu¬
Mens heb adu̾sãq fugit c̃t̾ita lucẽ:
Nec mirũ. iacet om̃is enĩ mã cura legendi.
Te ñ dante manũ ⁊ c̾surg̾e sola ueretur
Nã simul ut ꝑplexa uiri compendia tanti
Uoluere suasit amor. sacrosq atting̾e sensꝰ.
Q numerũ dedit ille tonos. mũdũq tonãti.
Disseruit can̾e: ⁊ pariles agitare choreas:
Implicuit uaria nr̃m caligine pectus.
Induxitq aĩo rerũ iuolentia nube̾.
Inde figuraꝵ positas sine pulu̾e formas.
Posco amens. aliasq gͣues offendo tenebͣs
Ad sũmã astroꝵ causas. clarosq meatus.
Obscuros quoꝵ ille sitꝰ. ꝑ nubila monstrat.
Sic iacui nutans. ut talẽ omĩno ruinã
Nec qͥ nos ꝓhibet latebras agnosce̾ cęli.
Nec ꝑsona daret puncꝰtoꝵ freta cau̾nis

Expanded text:
non mouet, cui plena caritatis modulationon mouet, cui plena caritatis modulatione cantatur. uerba quaedam in epistulis tuis me mouerunt, sed de his tractare, cum factorum uitaeque totius tuae cura excoquat, ineptum puMens hebet, adversamque fugit conterrita lucem. Nec mirum, jacet omnis enim mea cura legendi Te non dante manum, et consurgere sola veretur. Nam simul ut perplexa viri compendia tanti Volvere suasit amor, sacrosque attingere sensus, Quis numerûm dedit ille tonos, mundumque tonando Disseruit canere, et pariles agitare choreas, Implicuit varia nostrum caligine pectus, Induxitque animo rerum violentia nubem. Inde figurarum positas sine pulvere formas Posco amens, aliasque graves offendo tenebras. Ad summam, astrorum causas clarosque meatus, Obscuros quorum ille situs per nubila monstrat. Sic jacui nutans, ut talem omnino ruinam, Nec qui nos prohibet latebras agnoscere coeli, Nec persona daret tunctorum treta cavernis.
Abbreviated transcription (Latin):
nexib erudierit: post ȩtͣnis amplixibꝰ
alligabit. Quo uinculo nec iocundius.
nec solidius cogitari quicꝗͣ. potest. Pri
ma ħ aliquantulũ dura ẽẽ confiteor.
Ia uͦ ultima nec dura dixerĩ qi dulcis¬
di asꝑitatẽ. hñt uerã. iocunditatem
falsa: certũ dolorẽ. incertã uoluptatẽ.
aurũ laborẽ: tinidã quietẽ: rẽ plenã
miserie. sipẽ beatitudinis manẽ. his ne
tu inseris ⁊ collũ ⁊ manꝰ ⁊ pedes. cũ
honorib huiꝰcemodi subiugari affectas.
⁊ fac̾ta tua ñ alitͣ frucꝰtuosa existimas. &
ambis inherere. quo ñ mͦ inuitatꝰ. s nec
cõpulsus quidẽ ire debuisti: hic tu for¬
tasse terentiani serui mͥ responsũ dedis.
Ohunc tu u̾ba fundis. hic sapientiã. sape
gͥ ut fundã potiꝰ ꝙͣ. effundã. dut si ego
canto. tu aũ ad aliã uocẽ saltas: nec sie
qͥdẽ me penitet. habet enĩ suã hilari¬
tatẽ ipsa cantantio: etiã cũ ad eã m̃bra

Expanded text:
nexibus erudiuerit, post aeternis amplexibus nexibus erudiuerit, post aeternis amplexibus alligabit, quo uinculo nec iucundius nec solidius cogitari quicquam potest. prima haec aliquantulum dura esse confiteor; illa uero ultima nec dura dixerim, quia dulcisdi asperitatem habent ueram, iucunditatem falsam; certum dolorem, incertam uoluptatem; durum laborem, timidam quietem; rem plenam miseriae, spem beatitudinis inanem. hisne tu inseris et collum et manus et pedes, cum honoribus huiusce modi subiugari adfectas et facta tua non aliter fructuosa existimas et ambis inhaerere, quo non modo inuitatus, sed nec compulsus quidem ire debuisti? Hic tu fortasse Terentiani serui mihi responsum dederis: Ohe! tu uerba fundis hic, sapientia? cape igitur, ut fundam potius quam effundam. aut si ego canto, tu autem ad aliam uocem saltas, nec sic quidem me paenitet. habet enim suam hilaritatem ipsa cantatio, etiam cum ad eam membra
Abbreviated transcription (Latin):
icentio augustinꝰ. Ilix reꝑiri occasi¬
onẽ scribendi tͥ. qui s eredat: S
mͥ tnͣ licentiũ necesse. ẽ credere: Nolo
te causas rationesq rimari. ꝗͣ etiã si
reddi possent. fidĩ tam̃ qua mͥ credis
ñ eas debeo. Nã ⁊ litt̾as tuas ñ ꝑ eos ac¬
ctpi. ꝑ quos possem scripta redhibere.
Que aũ petisti ut peterem. curaui ꝑ
quid effecerim tu uideris. Qd si ñdum
effectũ ẽ. ut̃ cũ sciero agã instantiꝰ. uł
cũ rursus ipse. ammonueris. Flactenus
q̃ huiꝰ uite uincła ꝑstrepunt. tecũ lo¬
quitꝰ sim. Nunc paucis accipe pectoris
mei estus. de spe tua ñ transitoria. qd̃
amͦ uia tͥ patescat in dm̃ mi licenti.
łtiã atq etiã recusantẽ ⁊ formidantẽ
compedes sapientiȩ: timeo te reb mor¬
talib uadissime ⁊ ꝑniciosissime com¬
pediri. Nã sapientia quos pͥmo alligau̾it.
⁊ exercitoriis quib dã laborib edomu¬
erit. soluet postea. libatisq sese donat
ad fruendũ. Et quos pͥmo temporalib

Expanded text:
TIO AUGUSTINUS. 1. Vix reperi occasionem scribendi tibi; quis credat? Sed mihi tamen Licentium necesse est credere. Nolo te causas rationesque rimari, quae etiamsi reddi possent, fidei tamen, qua mihi credis, non eas debeo. Nam et litteras tuas non per eos accepi, per quos possem scripta redhibere. Quae autem petisti ut peterem, curavi per quid effecerim tu videris. Quod si nondum effectum est, vel cum sciero, agam instantius, vel cum rursus ipse admonueris. Hactenus quae hujus vitae vincula perstrepunt, tecum locutus sim: nunc paucis accipe pectoris mei aestus de spe tua non transitoria, quonam modo via tibi patescat in Detiam atque etiam recusantem et formidantem compedes sapientiae timeo te rebus mortalibus ualidissime et perniciosissime compediri. nam sapientia quos primo alligauerit et exercitatoriis quibusdam laboribus edomuerit, soluet postea liberatisque sese donat ad fruendum; et quos primo temporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
in different᷑ mitte ut legamus. slam
pectꝰ tuũ. tale dñi oracłm ẽ: ut ex
eo nob̃ placita. ⁊ adu̾sus loqua eissimas
questiones explicatissima dari respon¬
sa pͣsumã. Libros beatissimi pape am¬
brosii. credo hab̾e. sc̃itatẽ tuã. Eos aũ
multũ desidero. quos adũsus ñnullos
imꝑitissimos ⁊ suꝑbissimos. qui de pla¬
tonis libris dnm̃ ꝓfecisse contendunt
diligentissime. ⁊ copiosissime scripsit.
Beatissimꝰ fr̃ seuerus de condiscipulati
nr̃o mileuitate antistes eccłie. bene
apͣ eandẽ euitatẽ frĩb cognitꝰ. debi¬
to nob̃cũ officio sc̃itatẽ ur̃am salutat.
fres qͦ om̃s nob̾eũ dño seruientes: tã
id faciunt ꝙͣ. uos desiderant. Tã uos
desiderant ꝙͣ uos diligt̃: ⁊ tã diligt
ꝙͣ estis boni. Panis quẽ misimꝰ. uhe¬
rior bñdictio fiet: dilectione acci¬
pientis ur̃ȩ benignitatis. Custołiat
uos dñs ab ista gͥn̾atione in ȩtͣnũ.

Expanded text:
indifferenter mitte ut legamus. Nam indifferenter mitte ut legamus. Nam pectus tuum tale Domini oraculum est, ut ex ntum placita et aduersus loquacissimas quaestiones explicatissima datum iri responsa praesumam. libros beatissimi papae Ambrosii credo habere sanctitatem tuam; eos autem multum desidero, quos aduersus nonnullos inperitissimos et superbissimos, qui de Platonis libris dominum profecisse contendunt, diligentissime et copiosissime scripsit. Beatissimus frater Seuerus de condiscipulatu nostro Mileuitanae antistes ecclesiae bene apud eandem ciuitatem fratribus cognitus debito nobiscum officio sanctitatem uestram salutat. fratres quoque omnes nobiscum domino seruientes tam id faciunt, quam uos desiderant, tam uos desiderant, quam uos diligunt, et tam diligunt, quam estis boni. panis, quem misimus. uberior benedictio fiet dilectione accipientis uestrae benignitatis. custodiat uos dominus ab ista generatione in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicabt᷑. Tres libros atq utinã tam
grandis questionis ita explicatores
ut grandes. tanto minus metuens
in te laborẽ legendi. quanto ardo¬
rem ꝑspicio diligendi. misi sc̃itati
cieitattuȩ siã questio eoꝵ est
de libero arbitrio. hos aũ ñ haber
aut om̃s ñ hab̾e. fre̾m romanianũ
aurib accõmodata scribere potui.
studio in nos tuo nͣ apportanda dedi.
s legenda iudicaui. Elabebat enĩ iã ile
omĩa secũ quȩ gestabat. ꝑ eũ aũ pri¬
ma rescripta transmisi. Credo iã exi¬
tam scĩtatẽ tuã sagacitate spitali. qͥ
claudicet. Unde humanitati ⁊ carita¬
ti tuȩ. tã ipsũ quã filiũ eiꝰ legisti ut
sꝑo. qua sollicitudine cõmendaueri
⁊ quanta mͥ necessitudine copulati sit̃.
Edificet eos ꝑ te dñs. Qd̾ ab illo magiꝰ
petendũ ẽ. Nam id tu quã uelis noui.
Adu̾sus paganos te scrib̾e didici ex fra¬
trib. Si qui.d de tuo pectore merem̃.

Expanded text:
dicabunt. tres libros atque utinam tam dicabunt. tres libros atque utinam tam grandis quaestionis ita explicatores ut grandes tanto minus metuens in te laborem legendi, quanto ardorem perspicio diligendi, misi sanctitati et caritati tuae; nam quaestio eorum est de libero arbitrio. hos aut non habere aut omnes non habere fratrem Romanianum auribus accommodata scribere potui, studio in nos tuo non apportanda dedi, sed legenda indicavi. Habebat enim jam ille omnia, secumque gestabat: per eum autem prima rescripta transmisi. Credo jam expertam Sanctitatem tuam sagacitate spirituali, claudicet. Unde humanitati et charitati tuae tam ipsum quam filium ejus, legisti, ut spero, qua sollicitudine commendaverim, et quanta mihi necessitudine copulati sint. Aedificet eos per te Dominus. Quod ab illo magis petendum est: nam id tu quam velis novi. 8. Adversus Paganos te scribere didici ex fratribus: si quid de tuo pectore meremur,
Abbreviated transcription (Latin):
temporib xp̃iana caritas conspicit ꝑ
dñi cũ tristitia dues audiuit. Quã¬
quã ullis u̾bis explicẽ conceptionẽ ac
parturitionẽ cordis mei: tñ qr pru
hoc eͣ humanã s in uob̃ dñi głam.
nã ⁊ inimicũ cautissime intuemini.
deuotissime: q agitis. ut tãꝙͣ. discipu¬
li. xp̃i humiles corde ⁊ mites sitis.
utiliꝰ enĩ tͣrena opulentia tenet᷑ hu¬
gua dixerim. Dixi enĩ de laudib xͥ.
quib sunt linguȩ impares angeloꝵ.
iugio ꝓposita utͥq sexui calcandȩ su¬
ꝑbiȩ. ñ desꝑandȩ ꝑfectionis exempla.
Nescio si quicꝗͣ miscłius agitis. quã si
tantũ nolitis latere qd̾ tales estis. qͣn¬
tũ tales ẽẽ uoliustis. Uetustinũ impi¬
is qͦ miserabilẽ puerũ. ur̃e benigni¬
ti caritatiq cõm̃do. Causas calamita¬
tis ⁊ ꝑegrinationis eiꝰ: audieritis ex ip¬
so. Nã ⁊ ꝓpositũ eiꝰ quo seruiturũ dõ
bustior. ⁊ transactus timor certiꝰ in¬

Expanded text:
temporibus Christiana caritas conspicit petemporibus Christiana caritas conspicit pedomini cum tristitia diues audiuit! Quamquam nullis uerbis explicem conceptionem ac parturitionem cordis mei, tamen quia hoc est humanam, sed in uobis domini gloriam — nam et inimicum cautissime intuemini deuotissimeqli Christi humiles corde ac mites sitis; utilius enim terrena opulentia tenetur hugua dixerim. Dixi enim de laudibus Christi, quibus sunt linguae impares Angelorumjugio proposita utrique sexui calcandae superbiae, non desperandae perfectionis exempla. Nescio si quidquam misericordius agitis, quam si tantum nolitis latere, quod tales estis, quantum tales esse voluistis. 7. Vetustinum impiis quoque miserabilem puerum vestrae benignitati charitatique commendo: causas calamitatis et peregrinationis ejus audietis ex ipso. Nam et propositum ejus, quo serviturum se bustior et transactus timor certius in
Abbreviated transcription (Latin):
ant oꝑa ur̃a ut uideant bona facꝰta
ur̃a. ⁊ glorificent patrẽ ur̃m qui in
oeł ẽ. Piscatores uocante dño qͥ naui¬
culas ⁊ retia dimisertͣ. oĩa se dimisisse
⁊ dñm sequutos ẽẽ cõmemorando lȩta¬
ti s̃. Et reuera omĩa contemuit: qͥ ñ
solũ quantũ potuit. s etiã qͥntũ uolu¬
it habere contemnit. S in eo qđ cupi¬
ebat᷑ ocłi dĩ testes st̃. in eo qd̵ habeba¬
tur ⁊ hominũ. Nescio quo aũ mͦ cum
suꝑflua ⁊ tͣrena diligunt᷑: artuis ad¬
epta.ꝙͣ. eupita constringt᷑. Nã unde
tristis ille discessit. qui consiliũ conse¬
quendȩ uitȩ ętͣnȩ querebat a dño.
cũ audisset uendenda ẽẽ omĩa sua.⁊
distribuenda pauꝑib. ⁊ habendũ the¬
saurũ in oelo. si uellet eẽ ꝑfecꝰtꝰ. nisi
re quȩ desunt : alud iã incorpora¬
ta diuellere. Illa uelut cibi repudi¬
ant᷑ : illa ut m̃bra p̾cidunt᷑. Quan¬
to gͥ ⁊ quantũ mirabili gaudio nr̃ĩs

Expanded text:
at opera uestra, ut uideant bona facta at opera uestra, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. piscatores uocante domino. quod nauiculas et retia dimiserunt, omnia se dimisisse et dominum secutos esse etiam commemorando laetati sunt. et re uera omnia contemnit, qui non solum. quantum potuit, sed etiam, quantum uoluit habere, contemnit. sed in eo, quod cupiebatur, oculi dei testes sunt, in eo, quod habebatur. et hominum. nescio quo autem modo, cum superflua terrena diliguntur. artius adepta quam concupita constringunt. nani unde tristis ille discessit, qui consilium consequendae uitae aeternae quaerebat a domino, cum audisset uendenda esse omnia sua et distribuenda pauperibus et habendum thesaurum in caelo, si uellet esse perfectus, nisi re, quae desunt, aliud iam incorporata diuellere: illi uelut cibi repudiantur, illa uelut membra praeciduntur. quanto igitur et quantum mirabili gaudio nostris
Abbreviated transcription (Latin):
te. tantoq ppłi studio. dñm id uelle
credidi. ñnullis iã exemplis p̃cedenti¬
b quib om̃is excusatio claudebatur.
urget hoc onus. ineffabilit̾ mͥ aliqͣnto
ur̃ȩ pͣsentiȩ solatio tolerabiliꝰ ⁊ porta¬
biliꝰ redderet᷑. Uos audio. curis eiꝰmo¬
di expeditiores. lib̾ioresq uiu̾e. Quare
ũ impudent᷑ ego rogo uos. ⁊ postulo ⁊
flagito. ut in affricam maiore talium
hominũ siti. ꝙͣ. siccitatis nobilitate la¬
borantẽ uenire dignemini. Scit ds̃. qr
ñ solũ ꝓptͣ desideriũ meũ. neq solum
proptꝰ eos qui uł ꝑ nos ur̃m ꝓpositum
uł undecũ fama pͣdicante didicert̃.
s etiã ꝓpt̾ cet̾os qui partĩ ñ aud¬
unt. partim audita nͣ credt᷑. tñ pos¬
st̃ comꝑta diligere. uos istis tͣris etiam
emporalit᷑ adeẽ cupimꝰ. Iua̾uis enĩ se¬
dulo atq miscdit̃ id agitis. tam̃ etiã
corã hominib regionũ nr̃arũ luce¬

Expanded text:
te tantoque populi studio dominum id uelle te tantoque populi studio dominum id uelle credidi, nonnullis iam exemplis praecedentibus, quibus mihi omnis excusatio claudebatur, urget hoc onus, ineffabiliter mihi aliquanto uestrae praesentiae solatio tolerabilius et portabilius redderetur. uos autem audio curis eius modi expeditiores liberioresque uiuere. qua re non ego inpudenter rogo uos et postulo et flagito, ut in Africam maiore talium hominum siti quam siccitatis nobilitate laborantem uenire dignemini. Scit deus. quam non solum propter desiderium meum neque solum propter eos, qui uel per nos uestrum propositum uel undecumque fama praedicante didicerunt, sed etiam propter ceteros. qui partim non audiunt, partim audita: non credunt, tamen possunt comperta diligere, uos istis terris etiam corporaliter adesse cupiamus. quamuis enim sedulo atque misericorditer id agatis, tamen etiam coram hominibus regionum nostrarum luce
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Scĩ fr̃es ⁊ dilecti dõ nr̃aq inui¬
cem mͣbra. qͥs dubitet nos uno spͣu ue¬
getari: nͥ qui ñ sentit qua nob̾ dilec¬
tione uinciam᷑: Hellẽ tñ scire utrũ
hanc absentiã corporalẽ. uos patientiꝰ
quã nos faciliꝰ toleretis. Si ita eͣ. fateor
ñ amo istã fortitudinẽ ur̃am. nͥ forte
qr nos tales sumꝰ. ut nunꝰ a uob̃ desi¬
derari. ꝙͣ. uos desiderare debeamꝰ. In me
certe. si eeͣt patientia urͣȩ absentiȩ ꝑ¬
ferendȩ. displiceret mͥ. Segnit᷑ enim
agerẽ. ut uos uiderẽ. Qd aũ absur¬
duis. ꝗͣ fortitudine fieri segniorem:
S qua ȩccłiȩ cura tenear. ex hoc ur̃a
caritas oportet attendat. qđ beatissi¬
mꝰ patͣ ualerius qͥ uos nob̃cũ qͣntum
salutet. quantũq sitiat. audiens ex
frĩb. nec p̾sb̾rm me ee̾ suũ passus ẽ.
nͥ maiorẽ mͥ coepiscopatꝰ sarcinã imn¬
poneret. Id̃ quidẽ qr tanta eiꝰ carita¬

Expanded text:
rent. sancti fratres dilecti deo nostraque inuirent. sancti fratres dilecti deo nostraque inuicem membra, quis dubitet nos uno spiritu uegetari, nisi qui non sentit, qua nobis dilectione uinciamur? Vellem tamen scire, utrum hanc absentiam corporalem uos patientius quam nos facilius toleretis. si ita est, fateor, non amo istam fortitudinem uestram, nisi forte quia nos tales sumus, ut minus a uobis desiderari quam uos desiderare debeamus. in me certe si esset patientia uestrae absentiae perferendae, displiceret mihi; segniter enim agerem, ut uos uiderem; quid autem absurdius quam fortitudine fieri segniorem? sed qua ecclesiae cura tenear, ex hoc uestra caritas oportet adtendat, quod beatissimus pater Valerius, qui uos nobiscum quantum salutet quantumque sitiat, audietis ex fratribus, nec presbyterum me esse suum passus est, nisi maiorem mihi coepiscopatus sarcinam inponeret. quod quidem quia tanta eius carita
Abbreviated transcription (Latin):
tiq dimittendi erant uelociꝰ. quan¬
to uoħ impensius obedire cupiebant
S quanto id cupiebant magis. tanto
uos nob̾ p̾sentius exhibebant. Cõ qͥp¬
pe iudicabant. ꝙͣ cara uiscera nr̃a
hamus: quanto iustuis ut dimitterent᷑
instabant. O rem ñ ferendã. nͥ a nob is¬
ta discessione ñ discederemꝰ: nͥ uniꝰ esse¬
mꝰ corporis mbra. unũ hab̾emꝰ caput.
una ꝑfunderemur gr̃a. uno pane uiu̾e¬
mꝰ. una incederemꝰ uia. eadẽ habitare¬
mꝰ domo. Cur enĩ ñ hisdemꝰ u̾bis utere¬
m: agnoscis enĩ ut credo. hȩc eẽ ex e
pła tua. S cur potiꝰ hȩc ur̃a sint u̾ba
quã mea: Quȩ utiq ꝗͣ uera stͣ. tam
nob̃ ab eiusdẽ. capitis comunione ꝓue¬
niunt. Et si aliquid ꝓpͥum uob̃ donatr̃
habent. tantomagis ea sic dilexi ut ob¬
siderent uiã pectoris mei. neq a corde.
ad linguã meã u̾ba transire sinerent.
donec tanto pͥora. qͣnta sunt ur̃a ꝓcede¬

Expanded text:
tique dimittendi erant ocius, quantique dimittendi erant ocius, quanto uobis inpensius oboedire cupiebant; sed quanto id cupiebant magis, tanto uos nobis praesentius exhibebant; eo quippe indicabant, quam cara uiscera uestra bamus, quanto iustius, ut dimitterentur, instabant. o rem non ferendam, nisi a nobis ista discessione non discederemus, nisi \'unius essemus corporis membra, unum haberemus caput, una perfunderemur gratia, uno pane uiueremus, una incederemus uia, eadem habitaremus domo\'! cur enim non etiam isdem uerbis uteremur? agnoscitis enim, credo, haec esse ex e uestra sint uerba quam mea, quae utique quam uera sunt, tam nobis ab eiusdem capitis communione proueniunt? et si aliquid proprium uobis donatum haberent, tanto magis ea sic dilexi, ut obsiderent uiam pectoris mei neque a corde ad linguam meam uerba transire sinerent, donec tanto puriora, quanto sunt uestra, procede
Abbreviated transcription (Latin):
dis in hiaremꝰ. auidiꝰ cũ magna ĩ ho
iocunditate suscepimꝰ. Unde aut qu
exigere: ut nos de uob̃ tanta seribendi
docẽtis. quanta eoꝵ ore didicimꝰ. Ila¬
erat etiã qđ nulli cartȩ adeẽ potest
tantũ narrantib gaudiũ. ut ꝑ ipsum
etiã uultũ oculosq loquentiũ. uos in
cordib eoꝵ scriptos. cũ in effabili leti¬
tia legẽmus. Hoc qͦ amplius erat. qd
pagina quȩlibet quantacũq bona sep¬
ta contineat. nicħ ipsa ꝓficit quauis
ad ꝓfecꝰtum explicet᷑ alioꝵ. Ełane au̾¬
epłam uram fr̃nam sciłc animã. sic in
eoꝵ colloqͥo legebamꝰ: ut tanto beatio
appareret nob̃. quanto ub̾ius conscrt¬
ta eeͣt ex nob̃. Itaq illã ad eiusdem
beatitatis imitationẽ studiossime de
nob̃ omĩa ꝑcuncꝰtando in nr̃a corda
transeripsimꝰ. Nlec idõ tñ eos tã eito
a nob̾ licet ad uos remeantes. sine mo¬
lestia passi sumꝰ. Nidete eniͣ queso uos.
quibꝰ quatiebam᷑ affectibꝰ. Tanto u¬

Expanded text:
dis inhiaremus auidius, cum magna in domino iucunditate suscepimus. unde aut quas possemus exigere, ut nos de uobis tanta scribendo doceretis, quanta eorum ore didicimus? aderat etiam, quod nulli chartae adesse potest, tantum in narrantibus gaudium, ut per ipsumetiam vultum oculosque loquentium, vos in cordibus eorum scriptos cum ineffabili laetitia legeremus. Hoc quoque amplius erat, quod pagina quaelibet quantacumque bona scripta contineat, nihil ipsa proficit, quamvis ad profectum explicetur aliorum: hanc autstram, fraternam scilicet animam. sic in eorum conloquio legebamus, ut tanto beatior appareret nobis, quanto uberius conscripta esset ex uobis. itaque illam ad eiusdem beatitatis imitationem studiosissime de uobis omnia percontando in nostra corda transcripsimus. Nec ideo tamen eos tam cito a nobis licet ad uos remeantes sine molestia passi sumus. uidete enim, quaeso uos, quibus quatiebamur affectibus. tanto u
Abbreviated transcription (Latin):
tra nouos hereticos pelagianos nou̾itis
ẽẽ conscriptã. qui dicunt gr̃am dĩ scđ̃m
merita nr̃a dari. ut qui głat᷑. ñ in dño
s in seipso głet᷑. hoc ẽ in hoĩe. ñ ĩ dño.
stos fieri putantes. quasi hoc eis ñ deus
dedit. s ipsi sibi: ñ utiq in dño sed in
Qͥs enĩ te discernit: Id idõ dic̃. qr de
massa illiꝰ ꝑditionis ꝗͣ̃ facta ẽ ex adã
ñ discernit hoiẽm ut eũ faciat uas
in honorẽ ñ in contumeliã nͥ deus.
S qmͣ homo carnał ⁊ inanit᷑ inflatꝰ
cũ audisset qͥs enĩ te discernit. posset
respondere uł uoce uł cogitatione ⁊⁊
dicẽ. disc̾nit me fides m̾a. disc̾nit me
orͣo m̾a. disc̾nit me iustitia mͣa: mox
apłs occurrit cogitatiõib eiꝰ ⁊ dixͣ. Qd
enĩ habes: qd̃ ñ accepisti: Si aũ accepis¬
ti: qͥd głaris quasi ñ acceꝑis: Si eniͣ glo¬
riant᷑ qͣsi ñ acceꝑint. qͥ se a seipsis uis¬
tificari putant: ac ꝑ hoc in semetipsis

Expanded text:
tra novos haereticos Pelagianos noveritis se conscriptam, qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari, ut qui gloriatur, non in Domino, sed in seipso glorietur, hoc est in homine, non in Domino. stos fieri putantdederit sed ipsi sibi, non utique in domino sed in Quis enim te discernit? quod ideo dicit, quia de massa illius perditionis, quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat uas in honorem non in contumeliam, nisi deus. sed quoniam homo carnalis et inaniter inflatus, cum audisset: Quis enim te discernit? posset respondere uel uoce uel cogitatione et dicere: Discernit me fides mea, discernit me oratio mea, discernit me iustitia mea\', mox apostolus occurrit cogitationibus eius et dixit: Quid enim habes, quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceriantur quasi non acceperint, qui se a se ipsis justificari putant; ac per hoc in semetipsis,
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs enĩ iħc ñ ab eis qͥ nͣ audiunt. s
eos int̾ se auditores u̾boꝵ suoꝵ latis¬
simo limite. ñ tenui distinctione.
discreuit. Qͥ audit. in qͥt u̾ba mea
h. ⁊ facit ea. sumi ar labo eũ uiro
prudenti qui ȩdificauit domũ suã suꝑ

Expanded text:
dominus enim Iesus non ab eis, qui non audiunt, sed dominus enim Iesus non ab eis, qui non audiunt, sed eos inter se auditores uerborum suorum latissimo limite, non tenui distinctione discreuit: Qui audit, inquit, uerba mea haec et facit ea, similabo eum uiro prudenti, qui aedificauit domum s
Abbreviated transcription (Latin):
ipse seruat᷑. Id̃ ipsũ qͥppe erit redditũ .
redditor: qr idipsũ erat debitũ ⁊ debitor.
ut beatus sit. a quo accepit ut sit. Iloc
significat qd̃ in eugłio dñs ait. Reddite
cesari q̃ cesaris st̃: ⁊ dõ quȩ dĩ st̃. hoc enĩ
dixit. cũ sibi demonstrato nũmo ⁊⁊ qͣ
g̾et ab hoĩe imaginẽ suã in hoĩe ipso.
sic̃ cesar sua̾ exigebat in nũmo. Quan¬
tomagis gͦ reddenda ẽ. cũ ꝓmittitur.
tatula scĩ ꝓpositi qd dõ uouisse uos cõ¬
ꝑi uberiꝰ laudare frucꝰtũ. ac demonstra¬
re qͥd distet intͣ xp̃ianos dilectores mũ¬
di huiꝰ ⁊ contẽptores. quãuis utriq fi¬
deles dicant᷑. eodẽ utͥq lauaero sacri.
fontis abluti sint. eisdẽ inbuti consecra¬
tiq mysteriis: utͥq eiusdẽ eugłii non
auditores tm̃. uerũetiã pͣdicatores: nec
utriq tnͣ regni dĩ lucisq participes.
⁊ uitȩ ȩtͣne q̃ sola ẽ beata coheredes.

Expanded text:
ipse seruatur. id ipsum quippe erit redditum et ipse seruatur. id ipsum quippe erit redditum et redditor, quia id ipsum erat debitum et debitor. ut beatus sit. a quo accepit, ut sit. hoc significat, quod in euangelio dominus ait: Reddite Caesari, quae caesaris sunt, et deo, quae dei sunt. hoc enim dixit, cum sibi demonstrato nummo et quageret ab homine imaginem suam in homine ipso, sicut suam Caesar exigebat in nummo. quanto magis ergo reddenda est, cum promittitur, tatula sancti propositi, quod deo uouisse uos comperi, uberius laudare fructum ac demonstrare, quid distet inter Christianos dilectores mundi huius et contemptores, quamuis fideles utrique dicantur, eodem utrique lauacro sacri fontis abluti sint, eisdem inbuti consecratique mysteriis, utrique eiusdem euangelii non auditores tantum uerum etiam praedicatores nec utrique tamen regni dei lucisque participes et uitae aeternae, quae sola est beata, coheredes.
Abbreviated transcription (Latin):
test a morbo desiderioꝵ nexioꝵ. lyse
ẽ enĩ medicus. qͥ clamat. Henite. ad me
om̃s qui laboratis. Iugũ suũ lene. ⁊ onꝰ
si sub hoc uno iugo. qͣnto minꝰ tumida
tantomagis lib̾a ceruice seruiat᷑. Et
hȩc ẽ una sarcina. qua eiꝰ barulus ñ
p̃mit᷑ s leuat᷑. Diuitie si diliguntur.
ibi seruent᷑: uͥ ꝑire ñ posst̃. flonor
si diligit᷑. illic habeat᷑: uͥ nemo in¬
dignꝰ honorat᷑. Salus si diligit᷑. ibi
adipiscenda itis desideret᷑: uͥ
adepte nicħ timet᷑. Nita si diligit᷑. ibi adqͥ¬
ratur: uͥ nulla morte finiat᷑. Reddite gͥ
qd̃ uoiuistis: qr uos ipsi estis. ⁊ ei uos red¬
ditis a quo estis. Reddite obsecro. Neq e¬
nuĩ qd̵ reddetis reddendo minuet᷑: s po¬
tiꝰ seruabit᷑ ⁊ augebit᷑. Benignꝰ enĩ erac¬
tor ẽ nͣ egenꝰ: ⁊ qui ñ crescat ex redditis.
s in se cresce faciat redditores. huic gͦ
ti addit᷑: immo uͦ in eo cui reddit᷑ reddeis

Expanded text:
test a morbo desideriorum noxiorum. ipse test a morbo desideriorum noxiorum. ipse est ergo medicus, qui clamat: Venite ad me omnes, qui laboratis, iugum suum lene et onus si sub hoc uno iugo quanto minus tumida tanto magis libera ceruice seruiatur. et haec est una sarcina, qua eius baiulus non premitur, sed leuatur. diuitiae si diliguntur, ibi seruentur, ubi perire non possunt; honor si diligitur, illic habeatur, ubi nemo indignus honoratur; salus si diligitur, ibi adipiscenda desideretur, ubi adeptae nihil timetur; uita si diligitur, ibi adquiratur, ubi nulla morte finitur. Reddite igitur, quod uouistis, quia uos ipsi estis et ei uos redditis, a quo estis; reddite, obsecro. neque enim, quod redditis, reddendo minuetur, sed potius seruabitur et augebitur; benignus enim exactor est, non egenus, et qui non crescat ex redditis, sed in se crescere faciat redditores. huic ergti additur, immo uero in eo, cui redditur, reddens
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ mitis sũ ⁊⁊ humł corde. ⁊ inuenietis
requiẽ aĩabꝰ ur̃is. Iugũ enĩ meũ lene. ẽ:
⁊ onꝰ meũ leue ẽ. hec disciplina pie hu¬
militatis uentosã ⁊ toruidã cupidita¬
tẽ auidã rerũ extra nr̃am potestatẽ con¬
stitutarũ pellit ex animo. ⁊ quodã modo
expirat. Ibi enĩ labor. uͥ multa qͣrunt᷑
⁊ diligunt᷑. Iuib adipiscendis atq reti¬
nendis uoluntas ñ satis ẽ: qr consequẽ¬
tẽ ñ htͣ facultatẽ. lusta uͦ uita cũ uo¬
lumꝰ adest: qr eã ipsã plene uelle iusti¬
tia ẽ. nec plus aliquid ꝑficienda iustitia.
ꝗͣ ꝑfectã uoluntatẽ requirit. Uide. si
labor ẽ: uͥ uelle satis ẽ. Unde. diuinitꝰ
dictũ ẽ. Pax in tra hominib bonȩ uolũ¬
tatis. Nbi pax: ibi requies. Ubi requies.
ibi finis appetendi: ⁊ nulla causa labo¬
randi.S ħ uoluntas. ut plena sit: opor¬
tet ut sana sit. Erit aũ sana si medi¬
cũ ñ refugiat: cuiꝰ soliꝰ gr̃a sanari po¬

Expanded text:
etis requiem animabus uestris; iugum enim meum lene est et onus meum leue est. haec disciplina piae humilitatis uentosam et turbidam cupiditatem auidam rerum extra nostram potestatem constitutarum pellit ex animo et quodam modo expirat. ibi enim labor, ubi multa quaeruntur et diliguntur, quibus adipiscendis atque retinendis uoluntas non satis est, quia consequentem non habet facultatem. iusta uero uita, cum uolumus, adest, quia eam ipsam plene uelle iustitia est nec plus aliquid perficienda iustitia quam perfectam uoluntatem requirit. uide, si labor est, ubi uelle satis est. unde diuinitus dictum est: Pax in terra hominibus bonae uoluntatis. ubi pax, ibi requies; ubi requies, ibi finis appetendi et nulla causa laborandi. sed haec uoluntas ut plena sit, oportet ut sana sit; erit autem sana, si medicum non refugiat, cuius solius gratia sanari po
Abbreviated transcription (Latin):
impinguari cap̃ meũ. frẽs non solũ
qui nob̃cũ habitant. ⁊ qui ubilibet
habitantes dõ parit᷑ seruiunt. s ꝓpe
om̃s qui nos in xp̃olibent᷑ nouert̃.
salutant. uenerant᷑ desiderant. ger¬
manitatẽ tuã. beatitudinẽ. humani¬
tatẽ tuã. Non audeo petere. s si tͥ
ab eccłiasticis munerib uacat. uides
quid mecũ sentiat affrica. Explieit.

Expanded text:
impinguari caput meum. Fratres non solum impinguari caput meum. Fratres non solum qui nobiscum habitant, et qui ubilibet habitantes Deo pariter serviunt, sed prope omnes qui nos in Christo libenter noverunt, salutant, uenerantur, desiderant germanitatem, beatitatem, humanitatem tuam. non audeo petere, sed si tibi ab ecclesiasticis muneribus uacat, uides, quid mecum sitiat Africa. + XXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ uocib. qͥ amicũ ñ scłarit᷑ dilig̃.
filiũ aũ eiꝰ filiũ nr̃m. cuiꝰ etiã nomen
in aliqͥb nr̃is libris inuenies: ⁊ si ad
tuȩ caritatis p̾sentiã ipse ñ ꝑgeret
statuerat litt̾is in manu tua trade
consolandũ. ex hortandũ. instruendũ
ñ tã oris sono. ꝙͣ exemplo roboris tu.
Ardeo qͥppe ut dum adhuc ȩtas in ui¬
ridi ligno ẽ. zizania conu̾tantur in
fruigem: ⁊ credat exꝑtis. qd̃ exꝑiri ꝑi¬
eulose desiderat. Nunc gͦ ex eiꝰ car¬
mine ⁊ ex eiꝰ epła quã ad eũ misi.
intelligit beniuolentissima ⁊ m an¬
luetissima prudentia tua. qͥd de illo
doleam. qͥd timeã. quid cupiã. nec
desꝑo affuturũ dñm. ut ꝑ te minis¬
trũ eiꝰ tantis curarũ ęstib liberer.¬
Sane qr multa scripta nr̃a lecturus
es. nulto mͥ erit gratior. dilecꝰtio tu¬
a: si ex his quȩ tͥ displicuerint. emen
me. Non enĩ tał es: cuiꝰ oleo timeã

Expanded text:
rum uocibus, qui amicum non saeculariter diligunt. rum uocibus, qui amicum non saeculariter diligunt. Filium autem eius, filium nostrum, cuius etiam nomen in aliquibus nostris libris inuenies, etsi ad tuae caritatis praesentiam ipse non pergeret, statueram litteris in manum tuam tradere consolandum, exhortandum, instruendum non tam oris sono quam exemplo roboris tui. ardeo quippe, ut, dum adhuc aetas eius in uiridi faeno est, zizania conuertat in frugem et credat expertis, quod experiri periculose desiderat. nunc ergo ex eius carmine et ex epistula, quam ad eum misi, intellegit beniuolentissima et mansuetissima prudentia tua, quid de illo doleam, quid timeam, quid cupiam. nec despero adfuturum dominum, ut per te ministrum eiSane quia multa scripta nostra lecturus es, multo erit mihi gratior dilectio tua, si ex his quae tibi displicuerint, emendme. Non enim talis es, cujus oleo timeam
Abbreviated transcription (Latin):
niuolentiã tuã: ⁊ nolebat ꝓpt᷑ uerecũ¬
diã suã. Suẽ cũ uiderẽ intͦ amorẽ pu
dorẽq flucꝰtuantẽ: onus ab illo in hu¬
meros meos transtuli. Nã hoc mͥ etiã ꝑ
sũ ego maxime ueritꝰ. ne ille uereretur
aꝑire omĩa ꝗͣ in eũ dñs contulit: ne
alicui minꝰ intelligenti nͣ enĩ abs te so¬
lo illa legerent᷑. ñ diuina munera con¬
cessa hominib s seppsũ pͣdicare uidere¬
tur: ⁊ tu qͥ nosti quomͦ hoc legas. ꝓpt̾
alioꝵ cauendã infirmitatẽ. frͣne noti¬
ciȩ debito fraudareris. Qd̃ iã fecissem
iãq illũ legeres. nͥ ꝓfecꝰtio fr̃i in ꝓui¬
sa repente placuisset. Quẽ si cõmendo
cordi ⁊ linguȩ tuȩ. ut ita comitẽ rei
te p̾beas. quasi ñ nẽ illũ s mecũ an¬
te didiceris. Si enĩ cordi tuo ñ dubi¬
tau̾it aꝑire seipsũ. aut ex omĩ aut
ex parte magna sanabit᷑ ꝑ linguam
tuã. Uolo enĩ eũ contundi numerosiꝰ

Expanded text:
niuolentiam tuam et nolebat propter uerecunniuolentiam tuam et nolebat propter uerecundiam suam. quem cum uiderem inter amorem pudoremque fluctuantem, onus ab illo in humeros meos transtuli; nam hoc mihi etiam sum ego maxime veritus, ne ille vereretur aperire omnia quae in eum Dominus contulit, ne alicui minus intelligenti non enim abs te solo illa legerentur, non divina munera concessa hominibus, sed ipsum praedicare videretur et tu, qui nosti, quo modo haec legas, propter aliorum cauendam infirmitatem fraternae notitiae debito fraudareris. quod iam fecissem iamque illum legeres, nisi profectio fratris inprouisa repente placuisset, quem sic commendo cordi et linguae tuae, ut ita comiter ei te praebeas, quasi non nunc illum, sed mecum ante didiceris. si enim cordi tuo non dubitauerit aperire se ipsum, aut ex omni aut ex magna parte sanabitur per linguam tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
lumine uidebimꝰ lumsnͥe. enigmate.
⁊ facie ad faciẽ. Hunc aũ in enig¬
mate uidemꝰ. In his gͦ q̃ ipse de uet̾e
ferm̃to eructuaui: eũ ea legens agnoᷤᷤ¬
co. me udico cũ dolore. In his uͦ
q̃ de atimo sinceritatis ⁊ u̾itatis do¬
no dĩ dixi. exulto cũ tremore: Qͥd e¬
enĩ melior ẽ qui maiorib ⁊ plurib.
qͣ qui minorib ⁊ pauciorib donis diͣ
diues ẽ. Qͥs negat: S rursus meliꝰ ẽ.
uł de paruo dĩ dono gr̃as ipsi agere.
ꝙͣ sibi agi uelle de magno. Flȩc ut
ex animo semꝑ confitear. meũq cor
a lingua mea ñ dissonet. ora pro me
fr̃. Ora obseero. ut ñ laudari uolens.
s laudans inuocem dnm. ⁊ ab inimicis
meis saluus ero. Est etiã alud. quo isti
frẽm amplius diligas. Nã ẽ cognatus ue
de illo uiro benigne cogitat. de mag
cogitat. Itaq cũ legisset petitionẽ dĩ
qua desid̾are te indicasti. ut historiã
suã tͥ scribat. ⁊ uolebat fac̾e ꝓpt᷑ be¬

Expanded text:
lumine uidebimus lumen sine aenigmate lumine uidebimus lumen sine aenigmate et facie ad faciem, nunc autem in aenigmate uidemus. in his ergo, quae ipse de ueteri fermento eructaui, cum ea legens agnosco, me iudico cum dolore; in his uero, quae de azymo sinceritatis et ueritatis dono dei dixi, exulto cum tremore. quid eenim melior est, qui maioribus et pluribus quam qui minoribus et paucioribus donis dei diues est. quis negat? sed rursus melius est uel de paruo dei dono gratias ipsi agere quam sibi agi uelle de magno. haec ut ex animo semper confitear meumque cor a lingua mea non dissonet, ora pro me, frater; ora, obsecro, ut non laudari uolens, sed laudans inuocem dominum, et ab inimicis meis saluus ero. Est etiam aliud, quo istum fratrem amplius diligas; nam est cognatus uende illo uiro benigne cogitat, de magnneribus cogitat. itaque cum legisset petitionem tuam, qua desiderare te indicasti, ut historiam suam tibi scribat, et uolebat facere propter be
Abbreviated transcription (Latin):
tam familiari amico m̃o uelim ere¬
das. que de me forte laudans dix̾it.
Sensi enĩ etiã ipsũ sepe ñ m̃tiendi
studio s amandi ꝓpensione falli ui¬
dicantẽ. ⁊ arbitrari iamiã me acce¬
pisse quȩdã. quib accipiendis a dño
patente ore cordis inhiarem. Et si h
in os meu̾ quis ñ conitiat quanta de
me absente meliora quã ueriora le¬
nescio me aliquid suie ad eoꝵ qͥ extͣ
eccłiam dĩ st̃. siue ad aures frm scrip¬
sisse. qd ipse nͣ habeat b tu cũ legis
mi sc̃e pauline. nͣ te ita rapiant qͣ
ꝑ nr̃am infirmitatẽ u̾itas loquit᷑: ut
ea qͣ ipse loquor minꝰ diligent᷑ adũ¬
tas: ne dũ auidiꝰ hauris bona ⁊ recta
quȩ data st̃ ministro. ñ ores ꝓ pecca¬
tis ⁊ erratis qͣ ipse cõmitto. In his enĩ
qͣ tͥ recte si adũteris displicebt᷑. ego
ipse conspieior. In his aũ q̃ ꝑ donum
bris meis. ille amandus. ille pͣdican¬
dus ẽ: apud quẽ ẽ fons uite. ⁊ in cuiꝰ

Expanded text:
tam familiari amico meo uelim cretam familiari amico meo uelim credas, quae de me forte laudans dixerit. sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli iudicantem et arbitrari iam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a domino patente ore cordis inhiarem. et si hoc in os meum, quis non coniciat, quanta de me absente meliora quam ueriora lae; nam nescio me aliquid siue ad eorum, qui extra ecclesiam dei sunt, siue ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant, quae per nostram infirmitatem ueritas loquitur, ut ea, quae ipse loquor, minus diligenter aduertas, ne, dum auidus hauris bona et recta, quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis, quae ipse committo. in his enim, quae tibi recte, si aduerteris, displicebunt, ego ipse conspicior, in his autem, quae perbris meis, ille amandus, ille praedicandus est, apud quem est fons uitae et in cuius
Abbreviated transcription (Latin):
parũ. qui me in illa epła tantis lau¬
dib honorare dignatus es. Et cũ tibi
me refundo: si parum hoc putẽ tͥ nͣ
credid̾isse conuincar. Pudet me qͥdẽ
tantũ boni de me credere: s plus pi
merarius. nec in te. ingratꝰ extitero.
łt cũ me. tͥ totũ offero. parũ nͣ eͣ. Offe¬
ro enĩ quẽ uehem̃tissime diligis. Et
offero. si ñ qualem me ẽẽ arbitraris:
cũ tñ ꝓ quo ut talis eẽ merear de¬
pͣcaris. Eloc enĩ magis iã peto facias.
ne minus optes mͥ adici ad id qd
sũ: dũ me existimas iã eẽ qd̃ nͣ sũ.
Soce carissimus m̾s ẽ. ⁊ abineunte.
adolescentia mͥ familiarit᷑ amicissi¬
mus qui hanc eximietati tuȩ. ac pͥs¬
tantissime caritati epłam asportat.
huiꝰ nom̃ ẽ in libro de uera religioe.
quẽ. tua sc̃ĩtas quantũ literis indi¬
cas libentissime legit. factus enĩ ẽ tͥ
etiã tanti uiri qͥ tͥ fieret eum misit
cõm̃datione. iocundior. Neq huic tͣm

Expanded text:
parum, qui me in illa epistula tantis lauparum, qui me in illa epistula tantis laudibus honorare dignatus es, ut, cum tibi me refundo, si parum hoc putem, tibi non credidisse conuincar. pudet me quidem tantum boni de me credere, sed plus pigmerarius nec in te ingratus extitero. et cum me tibi totum offero, parum non est; offero enim, quem uehementissime diligis, et offero, si non qualem me esse arbitraris, eum tamen, pro quo, ut talis esse merear, deprecaris. hoc enim magis iam peto facias, ne minus optes mihi adici ad id, quod sum, dum me existimas iam esse, quod non sum. Ecce carissimus meus est et ab ineunte adulescentia mihi familiariter amicissimus, qui hanc eximietati tuae ac praestantissimae caritati epistulam adportat. huius nomen est in libro de religione\', quem tua sanctitas, quantum litteris indicas, libentissime legit; factus enim tibi etiam tanti uiri, qui tibi eum misit, commendatione iucundior. neque huic tamen