comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ dĩ. Uince peccatũ & uoluptacẽ
eius. Peccatũ & iniquitatẽ oderis. ut iun¬
gas te dõ. qͥ cecũ illud oderit. Iã c̃iunctus
mence legi dĩ. mente serui legidi. Ec si
carne ꝓpeerea seruis legi peccati. qͥa sunt
inte delectaciones quedã carnales: tc̃ nulle
erunt. quando iã ñ pugnab̾.¬

Expanded text:
raecepti Dei. Vince peccatum et voluntatem ejus. Peccatum et iniquitatem oderis, ut jungas te Deo qui tecum illud oderit. Jam conjunctus mente legi Dei, mente servis legi Dei. Et si carne propterea servis legi peccati , quia sunt in te delectationes quaedam carnales, tunc nullae erunt quando jam non pugnab
Abbreviated transcription (Latin):
quedã cam̃ facta uł legimꝰ. uł nouimꝰ
uł audiuimꝰ. quȩ scđ̾m iusticie regu¬
lã non solũ uicuꝑare ñ possumꝰ. uerũ
ae iã merito recteq laudamꝰ. quanꝙͣ
si discutianius qͦ fine fiant uix inue¬
niunc᷑ quȩ iustitie debitã laudem̃
defensionẽ ue mereant᷑: ueruntam̃
qi ñusq ad eo in anima humana ima¬
godĩ terrenoꝵ affectuũ labe decrita
ẽ ut nulla inea uł ut limamenca ex¬
trema remanserint: unde merico
dicipossint &riã in ipsa inmpietace
uite suȩ facere aliqͣ legis uł sapere:
si hoc ÷ qd̾ dictũ ẽ. quia gentes quae
legem ñ habent. hoc ÷ legẽ dĩ nacu¬
ralit̾ que legis s̃ faciunt: & qͥa huiꝰ¬
mundi homines. ipsi sibi s̃ lex & scrip¬
illa differentia ñ ꝑturbabit᷑ qͣ distac
a ueteri testam̃to nouum: eo qd̾ per
nouũ scribit᷑ lex dĩ incorde fideliũ

Expanded text:
 uel nouimus uel audiuimus, quae secundum iustitiae regulam non solum uituperare non possumus, uerum etiam merito recteque laudamus — quamquam si discutiatur, quo fine fiant, uix inueniuntur quae iustitiae debitam laudem defensionemue mereantur. Verum tamen quia non usque adeo in anima humana imago dei terrenorum affectuum labe detrita est, ut nulla in ea uelut liniamenta extrema remanserint — unde merito dici possit etiam in ipsa impietate uitae suae facere aliqua legis uel sapere, si hoc est quod dictum est, quia gentes quae legem non habent, hoc est legem dei, naturaliter quae legis sunt faciunt et quia huiusmodi homines ipsi sibi sunt lex et scripilla differentia non perturbabitur, qua distat a uetere testamentum nouum, eo quod per nonum scribitur lex dei in corde
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missa sibi lege ueniunt aa fiae
ꝓpħico etiam hoc apostolicũ testimoniũ.
ut hoc sit ꝑtinere ad testam̃tũ nouum
legẽ di hab̾e ñ intabuł s incordib scrip¬
tam. hoc ẽ. intͥimo affectu iusticiã legis
amplecti ubi fides ꝑdilectionẽ oꝑatur
quia exfide iustificat gentes dĩ: Quos
scriptura p̃uidens p̃nuntiauit habra¬
he dicens: insemine tuo benedicentur
om̃s gentes: ut ꝑhanc ꝓmissionis grã
oliuie insereretur oleaster. ꝙ fierent
ipsam circũcisionẽ credidit dõ: ⁊ depur¬
ntatũ ẽ ei ad iustitiam: Ac sic cale erit
incabuł lapideis. s incabuł cordis car¬
nalibꝰ Ita enim fiunc: ⁊ domꝰ ifrł. cũ p̃pu¬
cium eorum incircũcisionẽ deputatur.
eo qd̾ iusticiam legis ñ p̃cislõe carnis os¬
tendunt. s cordis caritate custodiunt:
qm̃ si p̃putiũ iusticias legis custodiat.
ñne p̃putiũ eiꝰ inquit incircũcisionẽ
deputabit᷑: Et ꝓpterea in domo ueri
isrł. inqͦ dolus non ẽ. parcicipes sunt

Expanded text:
aemissa sibi lege ueniunt ad fideme concordat prophetico etiam hoc apostolicum testimonium. ut hoc sit pertinere ad testamentum nouum legem dei habere non in tabulis. sed in cordibus scriptam, hoc est intimo affectu iustitiam legis amplecti, ubi fides per dilectionem operatur, quia ex fide iustificat gentes deus, quod scriptura praeuidens praenuntiauit Abrahae dicens: in semine tuo benedicomnes gentes: ut per hanc promissionis gratiam olivae insereretur oleaster, et fierent ipsam circumcisionem, credidit Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Ac sic tale erit in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Ita enim fiunt de domo Israel, cum praeputium eorum in circumcisionem deputatur, eo quod justitiam legis non praecisione carnis ostendunt, sed cordis charitate custodiunt: quoniam si praeputium iustitias legis custodiat, nonne praeputium eius, inquit, in circumcisionem deputabitur? et propterea in domo ueri Israhel, in quo dolus non est, participes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
force ut micius puniantur: Sicut
enim ñ impediunt a uita ętͣna uistũ
quedam peccata uenialia. sine quib
hȩc uita ñ ducit᷑: sic ad salutẽ ęt̾nã
nichil ꝓssunt imyio aliqua bona oꝑa.
sine quib difficillime uita cuiꝰ libet
pessimi hominis inuenit᷑ Uerũcam̃
sic̃ in regno dĩ uelud stella abstella
quidã duplo ampliꝰ qͥbusdã gehen¬
nȩ filii. ita nec illud iniudicio dei
uacabit. qd̾ in ipsa impietace dam¬
nabili magis alius aliominus ue pec¬
cauerit Quid gͦ hinc apłs efficere
uoluit: qd̾ iaccanciam cohibens u-¬
deoꝵ cũ dixisset ñ auditores legis
iusti s̃ apud dm̃ s factores legis
iustificabuntur. continuo subiecit
dehis qui legẽ ñ habentes natura¬
licer quȩ legis sunt faciunt: Si ñ
illi s̃ intelligendi qui ꝑtinent ad
grãm mediatoris s illi potiꝰ qͥ c̃ dñĩ
uerũ. uera pietate ñ colant. habñc
tam̃ quedam oꝑa bona inuia impia :

Expanded text:
forte ut mitius puniantur? sicut forte ut mitius puniantur? sicut enim non inpediunt a uita aeterna iustum quaedam peccata uenialia, sine quibus haec uita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime uita cuiuslibet pessimi hominis inuenitur. uerum tamen sicut in regno dei uelut stella ab stella quidam duplo amplius quibusdam gehennae filii. ita nec illud in iudicio dei uaeabit, quod in ipsa impietate damnabili magis alius alio minusue peccauerit. Quid ergo hinc apostolus efficere uoluit, quod iactantiam cohibens ludaeorum, cum dixisset: non auditores legis insti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur, continuo subiecit de his, qui legem non habentes naturaliter quae legis sunt faciunt, si non illi sunt intellegendi, qui pertinent ad gratiam mediatoris, sed illi potius, qui cum deum uerum uera pietate non colant, habent tamen quaedam opera bona in uita impia?
Abbreviated transcription (Latin):
delecũ ẽ puetustatẽ: Ham sic̃ ipsa imago
dĩ renouat᷑ inmentẽ credentiũ. ꝑtesta¬
mentum nouũ quam ñ penitꝰ impie¬
tas aboleuerat. nã remanserat utiq
id qđ animã hominis nͥ rationał e̾e
ñ potest: ita eciã ibi lex dĩ non eroĩ
parte deleta ꝑiniusticiã. ꝓfecto scri¬
bitur renouata ꝑgram: Hec istã in¬
scripcionẽ que ustificatio ẽ poterat
efficere inuideis. lex intabuł scrip¬
tam: s solũ p̃uaricationẽ: Nã & ipsi
homines erant: & ius illa nature
inerat eis. qͣ legitimũ aliquid ani¬
mal rationale & sencit & facit: Sed
pietas quȩ in aliã uitam cransfert.
beatam & ęternam legẽ htͥ in ma-¬
culatam conlitentem animas: ut ex
illo iumine renouentur. fiatq in
meruerunt: renouari aut̃ nͥ gr̃ã
quib agimus. qui scđm illũ modũ
dequo suꝑus satis diximꝰ. nacuralit̃
quȩ legis s̃ faciunt. quid eis ꝓderuił
excusantes cogitaciones indie quia
iudicabit ds̃ occulta hominũ nisi

Expanded text:
deletum est per uetustatem. nam sicut ipsa imago dei renouatur in mente credentium per testamentum nouum, quam non penitus impietas aboleuerat — nam remanserat utique id quod anima hominis nisi rationalis esse non potest — ita etiam ibi lex dei non ex omni parte deleta per iniustitiam profecto scribitur renouata per gratiam. nec istam scriptionem, quae iustificatio est, poterat efficere in Iudaeis lex in tabulis scripta, sed solam praeuaricationem. nam et ipsi homines erant et uis illa naturae inerat eis, qua legitimum aliquid animal rationale d sentit et facit; sed pietas, quae in aliam uitam transfert beatam et aeternam, legem habet inmaculatam, conuertentem animas. ut ex illo lumine renouentur fiatque in meruerunt; renouari autem nisi graquibus agimus, qui secundum illum modum, de quo superius satis diximus, naturaliter quae legis sunt faciunt, quid eis proderunt excusantes cogitationes in die, qua iudicabit deus occulta hominum. nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mea quia peccaui cibi Proide: natu¬
ralit̾ homines quȩ legis s̃ faciunt:
Qui enĩho c faciunt: uicio suo ñ faci¬
unt. quo uicio lex dĩ ẽ. deleta de cordibꝰ
Ae ꝑ hoc uicio sanato. c̃ illic scribit᷑. fuid
quȩ legis sunc nacuralit̾: non qd̾ ꝑna¬
homine renouato iusticia scribit᷑:

Expanded text:
eccaui tibi. proinde naturaliter homines quae legis sunt faciunt; qui enim hoc non faciunt, uitio suo 11011 faciunt. quo uitio lex dei est deleta de cordibus ac per hoc uitio sanato, cum illic scribitur, fiunt quae legis sunt naturaliter, non quod per nahom
Abbreviated transcription (Latin):
pore. Non enĩ &e ille sustanciam carnis
accusat. cũ dicit lib̾ari se cuꝑe de cor¬
pore mortis huiꝰ. cũ etiam corporis sẽ
anime natura dõ bono auctori tribu¬
enda sit Sed utiq de uitiis corporis
dicit. Nam de corpore mors corporl
separat. Sed cuntracta ex illo uitia
coherent qͥb iusta poena debetur qͣm
etiam in inferno ille diues inuenit.
Hinc se ñ pocerat utiq lib̾are qͥ dicit.
qͥs me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ.¬
An ꝓpt̾ cõmissa peccata p̃terita ut ea
tantũ ignoscant᷑. quȩ fieri infecta non
possunt. Dimitte hominẽ clamet qͥ
clamabat. Non enĩ tantũ desidat ut
ꝑ indulgentiã sit de p̃teritis inpunitꝰ:
s etiam ut sit de cȩtero ad ñ peccandũ
fortis & ualidus. Condelectat᷑ eiũ legi
dĩ scd̾m interiorẽ hominẽ. Uidet au
aliam legem inm̃bris suis repugnan¬
tem legi mentes suȩ. Uidet eẽ. ñ reco
lit fuisse. Ptesentib urgetur. ñ p̃cerita
reminiscitur. Nec tantũ repugnantẽ

Expanded text:
 non enim et illo substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de corpore mortis huius, cum etiam corporis sicut animae natura deo bono auctori tribuenda sit, sed utique de uitiis corporis dicit. nam de corpore mors corporis separat; sed contracta ex illo uitia cohaerent, quibus iusta poena debetur, quam etiam in inferno ille diues inuenit. hinc se non poterat utique liberare qui dieit: quis me liberabit d e corpore mortis huian propter commissa praeterita, ut ea tantum ignoscantur, quae fieri infecta non possunt? dimitte hominem, clamet quod clamabat. non enim tantum desiderat, ut per indulgentiam sit de praeteritis inpunitus. sed etiam ut sit de cetero ad non peccandum fortis et ualidus. condelectatur enim legi dei secundum interiorem hominem, uidet autem aliam legem in membris suis repugnantem leglit fuisse, praesentibus urgetur, non praeterita reminiscitur. Nec tantum repugnantem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ credentibꝰ in macedonia.
&e achaia. A uob enĩ diffamat᷑ ẽ
sermo dñi. non solũ in macedo¬
nia &e achaia sed in om̃i loco
loqui. Ipsi enim de nob annunci¬
ante qualem incroitum babuerunꝰ
ad uos. & quomͦ conuersiestis ad
dm a simulacris.seruire uiuodõ
& urro. & expectare filiũ eus de
celis. quem suscitauit ex mortuiᷤ
dnm iħm qui eripuit nos abira
uentura. Nam ipsi scitis fr̃s intro¬
itum nr̃m ad uos. quia non ina¬
nis fuit. sed ante passi & contume
liis affecti sicut scitis in philipiꝰ
fiduciam habiumꝰ in dño nr̃o lo¬
qui ad uos euangłidĩ in multa
sollicitudine. Exhortatio enim
nt̃a nonde errore. neq de ĩmun¬
dicia. neq in dolo sed sicut ꝓbati
sumus a deo ut crederet᷑ nobis
euangłm ita loquimur. nonqͣi
hominibꝰ placentes sed deo. qui
ꝓbat corda nr̃a. Neq enim aliq̃n
fumus in sermone adulatioĩs
sicut scitis: neq in occasione

Expanded text:
credentibus in Macedonia et in Achaia a vobis enim diffamatus est sermo Domini non solum in Macedonia et in Achaia sed in omni loco loqui ipsi enim de nobis adnuntiant qualem introitum habuerimus ad vos et quomodo conversi estis ad Deum a simulacris servir vero et expectare Filium eius de caelis quem suscitavit ex mortuis Iesum qui eripuit nos ab ira ventura nam ipsi scitis fratres introitum nostrum ad vos quia non inanis fuit liis affecti, sicut scitis, in Philippis, fiduciam habuimus in Deo nostro loqui ad uos euangelium Dei in multa sollicitudine. Exhortatio enim nostra non de errore, neque de immunditia, neque in dolo, sed sicut probati sumus a Deo, ut crederetur nobis Evangelium: ita loquimur, non quasi hominibus placentes, sed Deo, qui probat corda nostra. Neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis, sicut scitis: neque in occasione
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m iħm xp̃m qui mortiuis est
ꝓ nob̾. ut siuie uigelemꝰ. siue dor¬
miamus simul cum illo uiuamꝰ.
ꝓpt̃ quod consolamini inuicem.
oe edificate alterutrũ sicut oe
facitis. Rogamus autẽ uos fr̃s
ut noueritis eos qui laborant
inter uos. & presunt uob in dr̃o.
&r monent uos. ut habeatis illos

Expanded text:
m, qui mortuus est pro nobis: ut sive vigilemus, sive dormiamus, simul cum illo vivamus. Propter quod consolamini invicem, et aedificate alterutrum, sicut et facitis. Rogamus autem vos, fratres, ut noveritis eos, qui laborant inter vos, et praesunt vobis in Domino, et monent vos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
at labor nr̃. Nunc autẽ ueniente
thimotheo ad nos auob̃. & annun-¬
ciante nob fidem & caricatem
tir̃am. & quia memoriam nri
chabetis bonam st̃ ꝑdesiderintes
uidere nos. sicut nos quoq uos.
ideo consolati sumus fr̃s in uob
inom̃i necessitate & tribulatio¬

Expanded text:
te Timotheo ad nos a vobis, et annuiante nobis fidem et charitatem vestram, et quia memoriam nostri habetis bonam semper, desiderantes nos videre, sicut et nos quoque vos: ideo consolati sumus, fratres, in vobis, in omni necessitate et tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ autẽ & momentis fr̃s non in¬
digetis ut scribamꝰ uob̃ Ipsi enĩ
diligenter scitis: quia dies dñi
sicut fur ita in nocce ueniet.
Cum enu dixerit pax &e secu¬
ritas tunc repentinus illis suꝑ¬

Expanded text:
ribus autem, et momentis, fratres, non indigetis, ut scribamus vobis. Ipsi enim diligenter scitis, quia dies Domini, sicut fur in nocte, ita veniet: cum enim dixerint pax, et securitas, tunc repentinus
Abbreviated transcription (Latin):
eq enĩ nesciebat qͥd loqueret᷑ tantus
apłs: qui duo cestam̃ta in ancilla & li¬
bera. allegorica significatione distincta
eẽ. dicebat. Ueteri filios carnis. nouo fi¬
lios ꝓmissionis attribuens. Ñ qͥ filii car¬
nis ingtͥ hi filii dĩ: s filii ꝓmissionis de¬
putant᷑ insem̃: filiĩ gͦ carnis ꝑtinent ad
t̾renã ierłem: quȩ seruit cũ filiis suis:¬

Expanded text:
neque nesciebat enim quid loqueretur tantus apostolus, qui duo testamenta in ancilla et libera allegorica significatione distincta esse dicebat ueteri filios carnis, nouo filios promissionis attribuens. non qui filii carnis, inquit, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. filii ergo carnis pertinent ad terrenam Ier
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ sem̃. Id ÷ in qtͥ ñ qui filii carnis. hi
filui dĩ. s filii ꝓmissionis deputantur
in semi ac ꝑhoc filii ꝓmissionis ut
sint sem̃ abrabȩ in ysaac uocant᷑: hoc
est inxp̃m uocante gr̃ã cong̃gant᷑:¬

Expanded text:
it, non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine. Ac per hoc filii promissionis, ut sint semen Abrahae, in Isaac uocantur, hoc est in Christo uocante gratia congregant
Abbreviated transcription (Latin):
ricors fuero. Igͥ nõ uolentis neq curren¬
tis: s miserantis est dĩ. Ubi nunc meri
liberi arbitrii uirib adimpleta. siue
adimplenda : Nno aꝑtã ꝓtulit apłs
de gratuitȩ gr̃ȩ. hoc ÷ uerȩ gr̃ę cõmen¬
datione sententiã : Nõne stultã fecit
ds̃ heretioꝵ sapientiã : quiꝰ aũ agebat᷑
ut hoc apłs dicerce : ut eore geminoꝵ
cõmemoraret exemplũ. qͥd ꝑsuadere
moliebat᷑ : qd inculcare cupiebat:
Nempe hoc qd ipsoꝵ oppugnat amentia.
qđ suꝑbi ñ capiunt. qđ sapere nolum
qͥ ignorant dĩ uistitiã &e suã uolentes
constituere: iustitiȩ dĩ ñ sunt subiest
De ipsa qͥppe gr̃a satis agebat aplo: &e¬
Qd̃ enĩ ꝓmitit ds̃: ñ facit nisi deud
cerib &e senectute confectis. Ut infilu s
⁊ sem̃. hoc ÷ non qui filii carnis hifiliidĩ.
s flli ꝓmissionis deputant᷑ in seminẽ:¬

Expanded text:
ricors fuero\\ igitur non uolentis neque currenricors fuero\\ igitur non uolentis neque currentis sed miserentis est dei. ubi nunc meritliberi arbitrii uiribus adimpleta siue adimplenda? nonne apertam protulit apostolus de gratuitae gratiae, hoc est uerae gratiae commendatione sententiam? nondeus haereticorum sapientiam? ; Quid autem agebatur, ut hoc apostolus diceret, ut eorum geminorum commemoraret exemplum? quid persuadere moliebatur? quid inculcare cupiebat? nempe hoc, quod ipsorum oppugnat amentia, quod superbi non capiunt, quod sapere nolunt. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de ipsa qQuod enim promittit Deus, non facit nisi Deus. ceribus et senectute confectis. ut in filiistibi semen. hoc est non qui filii carnis, hi filii dei, sed filii promissionis deputant
Abbreviated transcription (Latin):
ex uocante minori seruiturũ. ee̾. maiorẽ :
Inquã sententiã beatꝰ apłs etiã testimo¬
nium ꝓpħȩ longe posterioris assũpsit.
Ia cob dilexi: esau aut̃ odio habui. Ut in
tione ꝑ grãm. Qͥd enĩ dilegebat in iacob
anteꝗͣ natꝰ fecisset aliqͥd mali. nͥ origina¬
le peccatũ: Nam nec in illo diligeret
iustitiã quã nullã ille fecerat: neq in
isto odisset nat᷑am quã bonã ipse fece¬
As cdilexerit. alterũ odio habuert᷑ mn.
sibi obietta questione. motũ expne ri
auditoris.Qa gͦ dicemꝰ inqt nquo
iiquitas ãpuo diñ: Absit He gartto
locus: ut diceret qđ isti senciunt. futura
enĩ ds̃ oꝑa p̃uidebat. quando minori
maiorẽ seruiturũ. eẽ. dicebat. Ñ aũ hoc
apłs dicit. S pocius neqͥs ꝗ de suor
dicit. Cũ enĩ dixisset absit. ut sit iniqͥ¬
tas apud dm̃: tanꝗͣ ei diceremꝰ. unde hoc
ostendis cũ asseras non exoꝑib sed ex
uocante dictũ ÷ maior seruiet minori:
cus ero: & miscdiam p̃stabo cui mise¬

Expanded text:
dicit minori seruiturum esse maiorem? in quam sententiam beatus apostolus etiam testimonium prophetae longe posterioris adsump- sit: Iacob dilexi. Esau autem odio habui, ut inttione per gratiam. quid enim diligebat in Iacob.antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret iustitiam, quam nullam ille fecerat. neque in isto odisset naturam. quam bonam ipse fecenum deus dilexerit, alterum odio habuerit, ipse sibi obiecta quaestione motum exprimens auditoris: Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas apud deum? absit! hic ergo erat locus, ut diceret. quod isti sentiunt: \'Futura enim deus opera praeuidebat. quando minori maiorem seruiturum esse dicebat." non autem hoc apostolus dicit, sed potius, ne quisquam de suorum dicit. cum enim dixisset: Absit, ut sit iniquitas apud deum, tamquam ei diceremus: Unde hoc ostendis, cum vocante dictum est; Major serviet minori? ero, et misericordiam praestabo, cui mise
Abbreviated transcription (Latin):
Ne gr̃a euacuet᷑. si non gratis donatur.
s mitis reddit᷑. Si enim dixerimus
fidẽ p̃cessisse inqua. ẽẽt. meritũ gr̃
quid meriti habebat homo añ fidem.
ut acciꝑet fidem: Qͥd enĩ habet qđ
ñ accepit : Si aũt accepit. qͥd głat᷑
qsi non acceꝑit : Sicut enĩ ñ habet¬

Expanded text:
ne gratia euacuetur. si non gratis donatur, ne gratia euacuetur. si non gratis donatur, sed meritis redditur. Si enim dixerimus fidem praecessisse. in qua esset meritum gratiae, quid meriti habebat homo ante fidem, ut acciperet fidem? quid enim habet, quod non accepit? si autem accepit. quid gloriatur. quasi non acceperit? sicut eni
Abbreviated transcription (Latin):
h ie isti terũ libi arbitrii de fensora.
immo deceptores qͥa inflatores & intla¬
tores qr p̃sumptores. Non aduersus
nos s aduisũ eũgłiũ locuturi qͥd aliuo
dicent quã id qd apłs sibi quasi atalib
diceretur obiecit: Dicis itaq m̃. Qa
adhuc conqͣrit᷑: nam uoluntati el qͥs
resistit: hanc contelictionẽ sibi met
ipsi tanꝗͣ ab altero opposuit. uelut ex
eoꝵ uoce qͥ nolunt reciꝑe qd superiꝰ
dixerat. gͦ cuiꝰ uult miseret᷑. & quem
uult obdurat. Talib itaq cũ apło
dicamꝰ. Non enĩ meliꝰ illo inuenire
possumꝰ qͥd dicamꝰ. O homo tu qͥs es
qͥ respondeas dõ: Querunꝰ enĩ men-¬
tũ obdurationis: & inuenimꝰ. Merito
nanq peccati uniusa massa dãpnata
est Nec obdurat ds̃ imꝑtiendo mali¬
tiã. s ñ imꝑtiendo miscłiã. Quib enĩ
nõ imꝑtit᷑ nec digni sunt nec merent᷑:
ac pocius ut non imꝑciat᷑. hoc digni
sunt hoc merent᷑. Querimꝰ aut̃ meri¬
tũ miscdiȩ. nec inuenimꝰ. ꝗa nullũ est.

Expanded text:
 isti liberi arbitrii defensores. immo deceptores quia inflatores et inflatores quia praesumptores non aduersus nos sed aduersus euangelium locuturi quid aliud dicent quam id, quod apostolus sibi, quasi a talibus diceretur. obiecit? Dicis itaque mihi: \'Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit?\' hanc contradictionem sibimet ipsi tamquam ab altero opposuit uelut ex eorum uoce. qui nolunt accipere, quod superius dixerat: Ergo, cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat. talibus itaque cum apostolo dicamus — non enim melius illo inuenire possumus, quid dicamus -:s o homo. tu quis es. qui respondeas deo? Quaerimus enim meritum obdurationis et inuenimus. merito namque peccati uniuersa massa damnata est nec obdurat deus impertiendo malitiam sed non impertiendo misericordiam. quibus enim non impertitur. nec digni sunt nec merentur ac potius, ut non impertiatur, hoc digni sunt hoc merentur. quaerimus autem meritum misericordiae nec inuenimus. quia nullum est.
Abbreviated transcription (Latin):
frangeret irã eiꝰ di : S in confractione id÷
inplaga qua erant illi feriendi. obie
tis illis peccatũ: dimitte: sin aut̃: dele
me de libro tuo. Ubi demonstratũ ÷
intercessio scoꝵ. quantũ ꝓ illis uale¬
at apud dm̃ Securus moyses de
iustitia dĩ qua eũ delere ñ posset.

Expanded text:
frangeret iram Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga qua erant illi feriendi: id estis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo» . Ubi demonstratum est intercessio sanctorum quantum pro aliis valeat apud Deum. Securus enim Moyses de justitia Dei, qua eum delere non posset,
Abbreviated transcription (Latin):
exuno concubitu. Nͥ ut non solũ de suis
neq de parentũ meritis alioꝵ. sed nec
de ipsus quidẽ uniꝰ patris mutata forte
idõ se acreatore dilectũ. qͥa pat̾ aliquando
eũ seminauit. meliorib laudabilior mo¬
rib fuit: Ex uno enĩ concubitu. Unũ
tunc ad eos seminandos meritũ patris.
unũ ad concipiendos meritũ matris
Quia &e mat̾ eos donec pareret. uscerib
portauit inclusos. &e forte uoluntates af¬
sectionesq uariauit. Non uni s ambob
utiq uariauit: qͦs parit̃ uentre portaũ.
cõmendandã nolit eũ de qͦ dictũ est iacob
patit. eadem matre uno concubitu
anꝗ aliqͥd egissent boni aut mali. al¬
terũ ds̃ diligit. alterum odit. Intelligat
iacob exilla massa originalis iniqͥtatis.
udelicet ꝑuistitiam meruisse dãpnari.
ñ i ꝑgr̃am se potuise discerni: Nõdũ
enĩ nascentib inqͥt. nec aliqͥd agentib
boni aut mali. ut scdm electionẽ ꝓpositũ
dĩ maneret: non ex oꝑib s exuocante

Expanded text:
ex uno concubitu, nisi ut non solum de suis, neque de parentum meritis, sed nec de ipsius, id est, unius patris mutata forte ideo se a creatore dilectum, quia pater eius, quando eum seminauit, melioribus laudabilior moribus fuit? ex uno,\' inquit, \'concubitu\': unum tunc ad eos seminandos meritum patris. unum ad concipiendos meritum matris, quia, etsi mater eos. donec pareret, uisceribus portauit inclusos et forte uoluntates affectionesque uariauit, non uni sed ambobus utique uariauit. quos pariter uentre portauit. commendandam nolit eum de quo dictum est, Jacob patre, eadem matre, uno concubitu, antequam aliquid egissent boni aut mali, alterum Deus diligit, odit alterum; intelligat Jacob ex illa massa originalis iniquitatis,videt per justitiam meruisse damnari, nonnisi per gratiam se potuisse discerni. Nondum enim nascentibus, nec agentibus boni aut mali. ut secundum electionem propositum dei maneret, non ex operibus sed ex uocante
Abbreviated transcription (Latin):
ysaac ꝓmusꝰ: cũ dictũ est ad hoc tempꝰ
ueniã. & erit sarȩ filiꝰ. qͥ utiq nullis oꝑi¬
b ꝓmeruerat dm̃. ut nascit᷑us ꝓmit¬
uret᷑. ut inysaac uocaret᷑ sem̃ abrahȩ.
suꝑbientes de meritis suis s gr̃ȩ uo¬
cationis deputantes qd coheredes
nihil utiq meruer̃ qͥ ñdum erant.
S &e rebecea ex uno concubitu hñs
ysaac patris nr̃i. Uigilantissi me u¬
ait: exuno concubitii. Genim enĩ
concepti eranti Ne uł pat̾ eiꝰ meritis
tribuert᷑. si qͥsꝗͣ forte diceret. Ioeo
calis natus: filius. qͥ pat̾ ita erat
afsectus illo intempore cum sȩuit
inutero matris :ͥ Aut ita mat̾ erat
ifeta cũ eũ concepit. Simul enĩ
ambo sunt ^ teͣmpore concepti:

Expanded text:
 est, cum dictum est, ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius , qui utique nullis operibus promeruerat Deum, ut nasciturus promitteretur, ut in Isaac vocaretur semen Abrahae, superbientes de meritis suis, sed gratiae vocationis deputantes, quod cohaeredes nihil utique meruerunt qui nondum erant, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri, vigilantissime ait, ex uno concubitu, gemini concepti erant, ne vel paternis meritis tribueret, si quisquam forte diceret: ideo talis natus est filius, quia pater ita erat affectus illo in tempore, cum sevit in utero matris, aut ita erat mater affecta, cum eum concepit, simul enim ambo sunt uno tempore concepti
Abbreviated transcription (Latin):
filio eiꝰ foras eciendis. uoluntatẽ ꝯiu¬
gis nollet implere. In isaac uocabit᷑
tͥ sem̃ Et certe ibi seqr acdicit᷑. Et
filiũ aũ ancillȩ huiꝰ in magnã gen¬
tẽ faciã illum: qr sem̃ cuũ est. Qͦ mͦ¬

Expanded text:
filio eius foras eiciendis uoluntatem coniugis nollet inplere: In Isaac uocabitur tibi semen. Et certe ibi sequitur ac dicitur: Et filium autem ancillae huius in magnam gentem faciam illum, quia semen tuum est. Quo m
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens qͥd eis largiat᷑: cũ id ad sup¬
pliciũ recipiant uasa irȩ. q parit᷑ oĩb
debeͤatur. Satis sit interim xp̃iano ex
credere qđ neminẽ ds̃ lib̾et nͥ gͣcuta
non liberet: scrutet᷑ qui pot̾ iudicioꝵ
eiꝰ tam magnũ ꝓfundũ. Uerũtamen
caueat p̃cipiciũ. Nunqͥd enĩ iniqͥtas:

Expanded text:
ostendens, quid eis largiatur, cum id supostendens, quid eis largiatur, cum id supplicium recipient uasa irae, quod pariter omnibus debebatur? satis sit interim Christiano ex credere. quod neminem deus liberet nisi gratuita non liberet, scrutetur, qui potest, iudiciorum eius tam magnum profundum. uerum tamen caueat praecipitium. numquid enim iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
udiat¬
hȩc & non contempnat: Qđ si contẽpse¬
rit. etiam ut contempneret: se inueniat
obduratũ. Si aũ non contempserit. etiã
ut non contempneret. se credat aduitũ
S obduratũ debitȩ adiutũ gratis: Qmonã¬
se isti excusabunt . Nempe illo quẽ bre¬
uit̃ tanꝗͣ ex eoꝵ uoce sibi obiecit apłs.
ut dicant. Qͥd ad huc conquerit᷑. nã uo¬
luntati ełꝰ quis resistit : Hoc est enĩ dice.
Qd de nob̾ fit querela. qd dm̃ offendamꝰ
male uiuendo. cum ipsiꝰ uoluntati ne¬
mo possit resistere. qui nos obdurauit
miscđiam ñ p̃stando : Si gͦ illos ñ pu-¬
det. hac excusatione non uob̾ s apło con¬
tradicere: cur nos pigeat eis qđ dixit
apłs. hoc idem atq identidem dicere.
Ohomo tu qͥs es ut respondeas dõ: Ñ qͥd
dicit sigm̃tũ ei qui se finxit. quare sic
me fecisti : Annon habet potestatẽ fi¬
gulus luti ex eadem massa utiq me¬
rito recteq dampnata. facere aliud
ꝓpter irȩ iustitiã : & ut notas ficeret

Expanded text:
udiatec et non contemnat. quod si contempserit. etiam ut contemneret, se inueniat obduratum; si autem non contempserit, etiam ut non contemneret, se credat adiutum. sed obduratum debite, adiutum gratis. Nse isti excusabunt modo? nempe illo, quem breuiter tamquam ex eorum uoce sibi obiecit apostolus. ut dicant: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? hoc est enim dicere: \'Quid de nobis fit querela, quod deum offendamus male uiuendo. cum illius uoluntati nemo possit resistere. qui nos obdurauit misericordiam non praestando?\' si ergo illos non pudet hac excusatione non nobis sed apostolo contra dicere, cur nos pigeat eis, quod dixit apostolus, hoc idem atque identidem dicere:s o homo. tu quis es, qui respondeas deo? numquid dicit figmentum ei, qui se finxit: \'Quare sic me fecistigulus luti ex eadem massa, » utique merito recteque damnata, « facere aliud propter irae iustitiam et ut n otas faciat
Abbreviated transcription (Latin):
tis. s miserentis ÷ dĩ. Atq inuasis quȩ
ꝑfecta sunt ad ꝑdicionẽ. quȩ damnatȩ
debita ÷ massȩ. agnoscant uasa ex eadẽ
massa in honorem facta. qͥd eis miscđia
cdiuina largita sit Picit enĩ script᷑a
ostendam inte potentiã meã. & ut głifi¬
cetur nom̃ meum inuniu̾sa terra Deniq
ad utrunq concludit. Ergo eui uult
miseret᷑. & quẽ uult obdurat.
oc facit apud quẽ non ⁊ iniquitas:
miseretur utiq gratiuito dono: obdurat¬
aut̃ iustissimo merito: S dicat adhuc.
suꝑbi & infidelis elatio: uł puniti damp¬

Expanded text:
rentis est Dei . Atque ut in vasis quae perfecta sunt in perditionem, quae damnatae debita est massae, agnoscant vasa ex eadem massa facta in honorem, quid eis misericordia divina largita sit, dicit enim, inquit, ostendam in te patientiam meam, et ut glorificetur nomen meum in universa terra . Denique ad utrumque concludit: Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Hoc facit apud quem non est iniquitas. Miseretur itaque gratautem justissimo merito. Sed dicat adhuc superba et infidelis elatio, vel puniti dam
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatẽ: & filiꝰ hominis uerꝰ scdm
carnẽ. N exeo q̃ est suꝑ om̃ia bñdictꝰ
in scła ex femina natus est. s ex illa
infirmitate quã suscepit ex nob̃. ut
in ea moreret᷑ ꝓ nob̾. & eam sanaret
in nob̾ Ñ ex forma dĩ inqua cum eet.
ñ rapinã arbitratꝰ ÷. eẽ. equalis dõ
natus ex femina ÷: s ex forma serui
quã accipiendo semet ipsũ ex inaniut.
Neq enĩ ob aliuo ex inanisse se dictus
est: nͥ accipiendo formã serui. non

Expanded text:
divinitatem, et filius hominis verus secundum carnem, non ex eo quod est super omnia Deus benedictus in saecula ex femina natus est; sed ex illa infirmitate quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis, et eam sanaret in nobis: non ex forma Dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, natus ex femina est; sed ex forma servi, quam accipiendo, semetipsum exinanivit . Neque enim ob aliud exinanisse se dictus est, nisi accipiendo formam servi, non
Abbreviated transcription (Latin):
odio habui.¶ Qundo enĩ dictũ est in
ysãac uocabitur tibi semen. ꝑtinens utiq
sem̃ ad ciuitatẽ dĩ. Separatũ ÷ inde sem̃
alud abrahȩ: qđ erat in ancillȩ filio. & q
fut᷑um erat infiliis cethiirȩ: s adhuc erat
ambiguum de duob geminis filiis ysaac
adutrũq an ad unum eors illa bñdictio
tuitȩ dĩ. ꝑtinacissima aduersent᷑ ĩ sania.
Sinant filium homuns. inq̃lib& etate q̃¬
rere & saluum facere qd ꝑierat. Nec de in¬
scrutabilib iudiciis eiꝰ audeant iudicare.
quidẽ illi rebeccȩ habenti geminos ex uno
concubitu ysaac patris nr̃i. cũ illi ñdum
nati nichil egissent boni uł mali: ut scđ̾m

Expanded text:
Esau. Quando enim dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen, pertinens utique semen ad ciuitatem Dei, separatum est inde aliud semen Abrahae, quod erat in ancillae filio, et quod futurum erat in filiis Cetturae. Sed adhuc erat ambiguum de duobus geminis filiis Isaac, ad utrumque an ad unum eorum illa benedictio tuitae dei pertinacissima aduersentur insania. sinant filium hominis in qualibet aetate quaerere et saluum facere, quod perierat, nec de inscrut-abilibus iudiciis eius audeant iudicare, quidem ille Rebeccae habenti geminos ex uno concubitu Isaac patris nostri, cum illi nondum nati nihil egissent boni uel mali, ut secundum
Abbreviated transcription (Latin):
illuc eam incelestib uelin quib liba aliis
mundi partib ancea male geste merica
conpulerint. Nundũ enĩ nacos apłos cũ
de rebeccȩ geminis loqueretur. nichil
egisse dicit boni uł mali. Ue non exoꝑib
quib nullis alt̃ distinguebacur ab alt̾o.
sed ex uocante diceretur minori seruitu¬
rũ eẽ maiorẽ. His gͥ firmissime consticutis.
si tam recondicũ acq abditum ẽ. in oc¬
cultis oꝑib dĩ ut nec scripturarũ diui¬
narũ manifesto eloquio declaretur.
utrũ ꝓpterea nichil boni uł mali non¬
dum nati egisse credendi sint. quia ñ
exaliis ꝓpagatas. s mox exnichilo crea¬
tas animas singuli accipiunt. an quia
cũ ẽẽnt originalit̾ inparentib. ad huc
ipsi nulli erant qui suas & ꝓprias uitas
agerent: illa tam̃ sic fides salua qͦ credi¬
mus. nullũ hominẽ siue maioris. siue
paruule quamlib& ⁊ recentis etatis liba¬
ri acontagio mortis ancique & obligatio¬
ne peccati qđ prime naciuitate contrax̃.

Expanded text:
illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuslibet aliis mundi partibus antea male gestae merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Rebeccae geminis loqueretur, nihil egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides salua, qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis liberari a contagione mortis antiquae et obligatione peccati, quod prima na
Abbreviated transcription (Latin):
Siue aut̃ a muliere: siue ab adã dicat̃
Utrumq ad pͥmũ hominẽ ꝑcinec: qm̃ sic̃¬
nouimꝰ. mulier exuno ẽ. & utriusq una
caro est. Unde ⁊ illuo qd̾ seriptum ẽ: Et
erunt duo in carne una: Igitur ia non
duo inquit dñs sed una caro Sic homo¬
ht̃ ꝓpͥam poenã: qua iam corporis morte
punitus ẽ Mortis enĩ quippe supplici¬
um ds̃ cõminatus fuerat. si peccaret: sic
eum munerans li̾o arbitrio: ut tam
regerar imperio. cerrer& exicio. atq in
paradisi felicitate tanquã inumbra uitȩ
unde iusticia custodĩa in meliora cons¬
cenderce: collocauit: Hinc post pecca¬
tũ exul effeccus stirpem quoq suam
quã peccando inse tanꝙͣ in radice incia¬
uerat pena morcis. & dap̃nationis obstri¬
xic: ut quic quid ꝓlis ex illo & simul
damnata ꝑ quã peccauerat coniuge ꝑ
carnalem concupiscentiã in ꝗͦ inobe¬
dientia pena simił recributa ẽ. nasce¬
retur. traheret originale peccatũ. qͦ

Expanded text:
siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoninovimus, mulier ex viro est, et utriusque una caro est. Unde et illud quod scriptum est, Et erunt duo in carne una. Igitur jam non duo, inquit Dominus, sed una caro . habet poenam propriam, qua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit: ut quidquid prolis ex illo et simul damnata per quam peccaverat conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa eretur, traheret originale peccatum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
consticuri s̃ multi. lta ꝑ obedienciam
uniꝰ homiis. iusti consticuent᷑ multi.
Lex auc̃ subinerauit ut habundaret de¬
lictum. Hoc ad originale homines
Quia ubi abundaũ peccatũ. suꝑ abundaũ
grã. ut quẽ ad modum regnauit pecca¬
tũ in mortẽ. Etiam qđ nan ex adam
trauerunt homines. s sua uoluntate
addid̾unt: Sic & grã regnet ꝑiusticiã
inuicã eternam Hon cam̃ aliqua ius¬
ticia p̃ter xp̃m. sic̃ aliqua peccata p̃ter
adã. Idõ cũ dixisset quẽ ad modũ regna¬
uit peccatũ in mortẽ. Hic non addidit
de peccato illo qd̾ sub intrante lege abũ
quia generante carne illud tantũ modo
trahitur. qđ ẽ originale peccatum. rege
uoluntariorum fit remissio peccatorũ.
Simul itaq peccato ⁊ morti pͥmi hominis
obnoxũ nascuntur in carnę: & simul
iusticiȩ uitęq &̃ne secundi hominis so¬
ciati. renascuntur inbaptismo Sic & in
ȩccłastico scriptum ẽ Amuliere initiuĩ
factum ẽ peccati: ⁊ ꝑ illã om̃s morimur:¬

Expanded text:
lti, ita per obedientiam unius hominis justi constituentur multi. 20. Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Hoc ad originale homines quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia: ut quemadmodum regnavit peccatum in mortem, etiam quod non ex Adam traxerunt homines, sed sua voluntate addiderunt; sic et gratia regnet per justitiam in vitam aeternam. Non tamen aliqua justitia praeter Christum, sicut aliqua peccata praeter Adam. Ideo cum dixisset, quemadmodum regnavit peccatum in mortem; hic non addidit,rat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundinum nostrum : quia generante carne illud tantummodo trahitur, quod est originale peccatum; regen, sed etiam voluntariorum fit remissio peccatorum.simul itaque peccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne et simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scriptum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamomnesmorimur.
Abbreviated transcription (Latin):
Etiam ineiͦs qui non peccauerunt. qͫͥ simi¬
litudinẽ p̃uaricationis adaȩ. id÷ qͥ non¬
dum sua ⁊ ꝓpria uoluntace sic̃ ille pec¬
cauerunt. s ab illo peccatũ originale
trauxerunt. qui ẽ forma futuri. Quia
in illo consticura ÷ forma condẽpnationis
fucuris posteris qui eiꝰ ꝓpagine crearent᷑:
ut ex uno om̃s in condẽpnationẽ nasce¬
rentur. ex qua non lib̾at nͥ grã saluato¬
ris. Scio quidẽ plerosq latinos codicens
sic hab̾e Regnauit mors ab adam usq
ad moysen in eos qui peccauerunt insi¬
militudinẽ p̃uaricationis ade. Quod oriã
ipsum qui ita legunt ad eundẽ referunt
intellectum: ut insimilicudinẽ p̃uari¬
cationis ade peccasse accipiunt. qui
in illo peccauerunt ut ei similes crea¬
rentur sicut ex homine homines. ita
ex peccatore pecratores. ex morituro¬
morituro morituri. damnatoq damnan¬
di. Greci aut̃ codices unde in latinã linguã

Expanded text:
ergo et in eis qui non peccauerunt in simiergo et in eis qui non peccauerunt in similitudine praeuarieationis Adae, id est qui nondum sua et propria uoluntate sicut ille peccauerunt, sed ab illo peccatum originale traxerunt, qui est forma futuri, quia in illo constituta est forma condemnationis futuris posteris, qui eius propagine crearentur, ut ex uno omnes in condemnationem nascerentur, ex qua non liberat nisi gratia saluatoris. scio quidem plerosque latinos codices sic habere: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen in eos qui pecc.auerunt in similitudinem praeuaricationis Adae, quod etiam ipsum qui ita legunt ad eundem referunt intellectum, ut in similitudinem praeuaricationis Adae peccasse accipiant, qui in illo peccauerunt, ut ei similes crearentur, sicut ex homine homines, ita ex peccatore peccatores, ex morituro morituri damnatoque damnati. graeci autem codices, unde in latinam linguam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ab ipso dnõ dõ canꝙ non eet habeba¬
tur: cum scriptum sic. Quicũq sine le¬
gi peccauerunt: sine lege ꝑibunt:
Sed regnabit inquit mors ab adam usq
admoꝵ sen: idẽ a primo homine usq ad
ipsam etiam legem quȩ diuinitꝰ ꝑmulga¬
ta : quia nec ipsa poruit regnũ mortis an¬
ferre. Regnũ enĩ mortis uult intelligi.
quando ita dominat᷑ in o̾m̃ib reatus pec¬
cati. ut eos aduitam etexnam quę uera
uita ẽ uenire ñsinat. s ad scdm eciam
aue penalit̾ etexna ẽ. mortẽ trahat. Hoc
regnũ mortis sola inqͦlib& homine grã
destruit saluatoris. quȩ oꝑara ẽ etiam in
antiquis scĩs: quicũq anteq incarne
xpx̃ uenira. ad eius tanĩ ad uiuantẽ grãm
non aͦlegis licteram quȩ iubere tancũ.
ñ ad unare poterat ꝑtinebant. hoc nãꝙ
occultabatur inuetere testam̃to ꝓtempor̃
dispensatione iustissima: qd nͭ reuelat᷑
sunt ut in eis regnũ morcis destrueretur.

Expanded text:
enim ab ipso domino deo tamquam non esset habebaenim ab ipso domino deo tamquam non esset habebatur. cum scriptum sit: quicumque sine lege peccauerunt sine lege peribunt. Sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, id est a primo homine usque ad ipsam etiam legem quae diuinitus promulgata est, quia nec ipsa potuit regnum mortis auferre. regnum enim mortis uult intellegi, quando ita dominatur in hominibus reatus peccati, ut eos ad uitam aeternam, quae uera uita est, uenire non sinat, sed ad secundam etiam, quae poenaliter aeterna est, mortem trahat. hoc regnum mortis sola in quolibet homine gratia destruit saluatoris, quae operata est in antiquis sanctis, quicumque, antequam in carne Christus ueniret, ad eius tamen adiuuantem gratiam, non ad legis litteram, quae iubere tantum, non adiuuare poterat, pertinebant. hoc namque occultabatur in uetere testamento pro temporum dispensatione iustissima, quod nunc reuclatur sunt, ut in eis regnum mortis destrueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
fistius dr̃. cũ hoc idẽ ita dicacur. Bene¬
dicentur insemine tuo om̃s gentes. Dic¬
cum auc̃ queꝙ̃ diuinis eloquiis peccas¬
se uel peccare indiabolo. Cum eũ iniqui
umpir om̃s imitentur: nescio uerũ
quisꝙ reꝑiat. Qđ tam̃ cũ apłs de pri¬
mo homine dixerit: attende eciam quȩ¬
secuntur. Cum enĩ disxisset in qͦ om̃s
peccauerunt: secutus ad iunxit. Usq
enĩ ad legẽ peccatũ inmundo fius.
Hoc ẽ qi nec lex potuit auferre peccatũ
quę subincrauit ut magis habundaree
peccatũ: siue naturał lex inꝗͣ quisq
um ratione utens incipit peccato origi¬
nali adere & ꝓpͥa. siue ipsa que scripta
ꝑmoysen popło data ẽ. Si enĩ data esset
lex que possec uuificare: omĩno ex le
ge ee̾t iusticia. Sed conclusit scrpͥcura
omiã subpeccato ut ꝓmissio exfide iħu
xp̃i darecur credencibus: Peccatũ aut̃
non deputabatur cum lex non esset:
Quid÷ non deputabatur nͥ ignorabatur.
ce peccatum eẽ non putabatur: Neq

Expanded text:
r, cum hoc idemitadicitur: benedicentur in semine tuo omnes gentes. dictum autem quemquam diuinis eloquiis peccasse uel peccare in diabolo, cum eum iniqui et impii omnes imitentur, nescio utrum quisquam repperiat. quod tamen cum apostolus de primo homine dixerit — in qusecuntur. cum enim dixisset: in quo omnes peccauerunt, secutus adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, hoc est, quia nec lex potuit auferre peccatum, quae subintrauit ut magis abundaret peccatum, siue naturalis lex, in qua quisque iam ratione utens incipit peccato originali addere et propria, siue ipsa quae scripta per Moysen populo data est. si enim data esset lex, quae posptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus. peccatum autem non deputabatur, cum lex non esset. quid est \'non deputabatur\' nisi \'ignorabatur et peccatum esse non putabatur\'? neque
Abbreviated transcription (Latin):
ob unius delictum mulci moreui s̃. mulco
magis grã dĩ ⁊ donũ ingrãm uniꝰ hominis
iłu x in multis habundauit. Non magis
mulcos id÷ multo plures homines. neq
enĩ plures iustificant᷑ꝗͣ comdeninantur.
s multomagis habundau̾. Adã quippe ex
nale in qͦ nati s̃. ad dider̃ grã sua soluit att
donauit. Quod euidentius in consequencib
dicit. Uerũ illud diligentius incuere: qđ
aic ab unius delictum mulcos mortuos:
sua ꝓpria sua. si hoc loco intelligenda est.
imitacio ñ ꝓpagacio: S adtende qđ seqͥtur.
Et non sic ꝑunũ peccantẽ ita &e donũ: Nã
iuditium quidẽ ex uno incondemnacioẽ:
grã aut̃ ex multis dilectis inuistificatioẽ:
Ex uno inquit incondemnationẽ: Quouno
nisi delicto: hoc enĩ explanat cũ ad iuingit.
grã aut̃ exmultis delictis iniustificatioẽ: s¬

Expanded text:
unius delictum multi mortui sunt, multo magis gratia dei et donum in gratia unius hominis Iesu Christi in multos abundauit: non \'magis multos\', id est multo plurcs homines - neque enim plures iustificantur quam condemnantur —, sed \'multo magis abundauit\'. Adam quippe ex nale, in quo nati sunt, addiderunt gratia sua soluit atque donauit, quod euidentius in consequentibus dicit. Verum illud diligentius intuere, quod ait ob unius delictum multos mortuos. sua propria, si hoc loco intellegenda est imitatio, non propagatio? sed adtende quod sequitur: et non sicut per unum peccantem ita est et donum; nam iudicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis dex uno, inquit, in condemnationem: quo uno, nisi delicto? hoc enim explanat, cum adiungit: gratia autem ex multis delictis in iustificati
Abbreviated transcription (Latin):
pagatio generis humani sumpsit exor¬
dium. Imitantur q̃uidẽ adã quot qͦt per
inobedientiam trans grediuntur man¬
datum dĩ. Sed aliud ẽ qđ exemplũ ẽ uolun¬
tate peccantib: aliud qd̾ origo est. cum
peccato nascentibꝰ: Nam & exp̃m imit¬
sitantur iscĩ eius ad sequendam iusticiã:
Unde & idem apłs dic̃. Imitatores mei esto¬
ce. sic̃ ⁊ ego xp̃i. Sed p̃ter hanc imitaei¬

Expanded text:
ropagatio generis humani sumpsit exorropagatio generis humani sumpsit exordium. Imitantur quidem Adam, quotquot per inoboedientiam transgrediuntur mandatum dei; sed aliud est quod exemplum est uoluntate peccantibus, aliud quod origo est cum peccato nascentibus. nam et Christum imitantur sancti eius ad sequendam iustitiam. unde et idem apostolus dicit: imitatores mei estote sicut et ego Christi. sed praeter hanc imitati
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ati sumus. Proinde qm̃ ꝓpt̾ unũ illũ
tenebat diabolus um̃s peius uiciatam
carnẽ concupiscentialit᷑ generacos: uis t̾¬
tumẽ. ut ꝓpter hunc unũ dimittat om̃s
ꝑ ipsius inmaculatam grãm spiritaliter
catum: non ꝓpagatione in alios homines
uexprimo homine. s inntacione transisse¬
inparuuł nolunc credere pbaptismum
solui originale peccatũ: qd̾ innascentib
qd̾ in hunc mundũ non ꝓpagatione sed
imitacione incuerit ͤ ptincipẽ ñ adam.
sed diabolũ diceret dequo scripeum est
Abinitio diabolus peccat. deqꝰ etiam legitur
in libro sapientie: Inuidia. aut̃ diaboli.
umors intrauit in orbẽ terrarum. Nã ꝗm̃
ista mors sic adiabolo uenit in homines.
ñ qđ ab illo fuerint ꝓpagati. s qd̾ eum
fuerint imitati: concinuo subiunxit:
Li mitantur aut̃ eum qui s̃ ex parte ipsius.
Proinde apłs. cum illud peccatũ ac mortẽ
cõmemorar&e quȩ ab uno in onĩs ꝓpagatio¬
ne cransisset. eũ principẽ posuit. aquo ꝓ¬

Expanded text:
liberati sumus. Proinde quoniam propter unum illum tenebat diabolus omnes, per ejus vitiatam carnem concupiscentialiter generatos, justum est ut propter hunc unum dimittat omnes per ipsius immaculatam gratiam spiritualiter catum non propagatione in alios homines ex primo homine, sed imitatione transissin paruulis nolunt credere per baptismum solui originale peccatum quod in nascentibust, quod in hunc mundum non propagatione, sed imitatione intrauerit, eius principem non Adam, sed diabolum diceret, de quo scriptum est: ab initio diabolus peccat, de quo etiam legitur in libro Sapientiae: inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. nam quoniam ista mors sic a diabolo uenit in homines, non quod ab illo fuerint propagati, sed quod eum fuerint imitati, continuo subiunxit: imitantur autem eum qui sunt ex parte ipsius. proinde apostolus cum illud peccatum ac mortem commemoraret, quae ab uno in omnes propagatione transisset, eum principem posuit, a quo p
Abbreviated transcription (Latin):
certe manifestum ẽ alia ẽẽ ꝓpria cuiq
peccata. in quib hi tantum peccant. qͦrũ
peccata s̃: aliud hoc unũ in qͦ om̃s pec¬
cauerunt. quando om̃s ille unꝰ homo fue¬
rit fuerũnt. Si aut̃ non petcacũ s ipse
unꝰ homo intelligitur. in qͦ uno homine
onis peccauerunt. quid etiam ista manifes¬
tacione manifestius : Nempe legimus.
iustificari in xp̃o qͥ credunt ineũ ꝓpt̃ occul¬
tam conmutacionẽ ⁊ inspirationẽ grate
spĩtał. qua quis quis herec. dõ: unꝰ sps e.

Expanded text:
certe manifestum est alia esse propria cuique peccata, in quibus hi tantum peccant, quorum peccata sunt, aliud hoc unum, in quo omnes peccauerunt, quando omnes ille unus homo fuerunt. si autem non peccatum, sed ipse unus homo intellegitur, in quo uno homine omnes peccauerunt, quid etiam ista manifestatione manifestius? nempe legimus iustificari in Christo qui credunt in eum propter occultam communicationem et inspirationem gratiae spiritalis, qua qui