comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onsũmatis q̃ diei sollempnitas exigebat
⁊ ecc̃e cõgregatione dimissa: reu̾si ad cellã
senis. refecti pͥmũ lautissime sumꝰ. Nam pro mu¬
ria q̃ suꝑiecta olim gutta cotidiane refestioni so¬
lebat apponi modicũ liqͣminis miscuit: ⁊ olei
non ut eiꝰ ex hoc gustu ꝑcipiat suauitatẽ s ut hoc¬
tione blande solet ac latent̾ irreꝑe ⁊ stimulos ela¬
tionis obtundat. Deinde apposuit salem frictum:¬
oliuas t̾nas. Quib post hec suꝑintulit canistrũ
habẽs citer frictũ. qd̾ illi trogalia uocant. ex qͥb
quina tm̃ sũpsimꝰ grana unxaria bina: cãricas
singulas. hũc .n. num ĩ illa ħemo. quẽqmͣ exces¬
sisse culpabile est. Qua refectione transacta ita¬
ac ꝓferat q̃ ad hominũ uictũ sine aliq̃ ignis co¬
ctione ꝓficiãt: q̃dam nisi pͥus flãme calore mi¬
tigata atq mollita omnẽ asꝑitatẽ sue deposue¬
tin̾t cruditatis uł in congrua usib humanis
uł noxia sentient᷑: Nõnulla uͭ ita utriꝙ usiu¬

Expanded text:
onsummatis quae diei sollemnitas exigebat et ecclesiae congregatione dimissa reuersi ad cellam senis refecti primum lautissime sumus. nam pro muria, quae superiecta olei gutta cotidianae refectioni solebat adponi, modicum liquaminis miscuit et olei non ut eius ex hoc gustu quandam percipiat suauitatem quippe ctiore blande solet ac latenter inrepere, et stimulos elationis obtundat, quiaoliuas ternas: quibus post haec superintulit canistrum habens cicer frictum quod illi trogalia uocant, ex quibus quina tantum sumpsimus grana, myxaria bina, caricas singulas. hunc enim numerum in illa heremo quemquam excessisse culpabile est. qua refectione transacta ac proferat quae ad hominum victum sine aliqua ignis coctione proficiant, quaedam nisi prius flammae calore mitigata atque mollita omnem asperitatem suae deposuerint cruditatis, vel incongrua usibus humanis vel noxia sentientur. Nonnulla vero ita in utru
Abbreviated transcription (Latin):
ne subiestio conterat: istos ne locue suꝑio
ne plus iusto iubeant q̃ cõpleant᷑. Illi discant¬
quo mͦ ante ecculti arbitri oculos interiora sua
debent. qr si ꝑu̾sa unqm pecpetrant: tot moitib
digni sunt: qͦt ⁊ subrectos suos ꝑditionis exẽ

Expanded text:
ne subjectio conterat, istos ne locus superior ne plus justo jubeant quae compleantur. Illi quomodo ante occulti arbitri oculos sua interiora debent , quia si perversa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad su
Abbreviated transcription (Latin):
bat et uoluit nͨ illis qͥdem se pͥus a loco mo¬
uentib donec benedictiõe cum signo crucis
et licentia eis data similit̾ ip̃e recessit. Cunc
hactenꝰ omiserat auib p̾dicare. Igit᷑ ab illo tẽ¬
pore uir dei cuiꝰ ori sꝑ laus affuit saluatoris
it s ⁊ aues ⁊ bestias ⁊ qͣslibet alias creatuas

Expanded text:
bat ut voluit; nec illis quidem se prius a loco mobat ut voluit; nec illis quidem se prius a loco moventibus, donec benedictione cum signo crucis et licentia eis data, similiter ipse recessit.Tunc hactenus omiserat avibus praedicare. Igitur ab illo tempore vir Dei, cuius ori semper laus affuit, laus utiquit, sed et aves et bestias et quaslibet creaturas
Abbreviated transcription (Latin):
longe a castello cui nomẽ menanniũ multitu¬
dinẽ magnã diu̾si gen̾is auiũ cõuolasse uide¬
ret. Et qm̃ ob p̃cipuũ creatoris amorẽ miro¬
⁊ ĩ om̃s creaturas ducebat᷑ affestu: sociis in
ma relictis alacrit̾ contͣ locũ ubi stabant ad¬
unate cucurrit easq ꝓut ei cõsuetudines erat
ueluti rõns humane rapaces salutauit. Uidẽs
ã qd̃ pp̃ ip̃m loco non cederent: admirans usq
ad illas accessit s nec tũc una quidẽ illarũ
dũ adueniret abscessit. Repletꝰ itaq magno
gaudio uir dei: sollicite illas ad audiendum
multũ tenemini ur̃m laudare et diligere crea¬
torẽ qui plumis uos induit. qui pennus uos
at̾ra subuehit. qui uobis int̾ creaturas no¬
bilib ĩpuriori mansiones aere tribuit qui
nec serentes nec metẽtes nec ĩ horrea cõgregã¬
tes absq ur̃a sollicitudĩe uos enutrit ⁊ ha¬
bũdanter ĩ om̃ib q̃ uobis sunt oportuna ꝓ¬
uidit. Ip̃e u̾o auicule rostris aꝑtis alis colli¬

Expanded text:
nomen Mevanium, multitudinem magnam diversi generis avium convolasse videret. Et quoniam ob praecipuum Creatoris amorem miro in omnes etiam creaturas ducebatur affectu, sociis in via relictis, alacriter contra locum ubi stabant adunatae cucurrit, easque, prout ei consuetudinis erat, veluti rationis humanae participes salutavit. Videns propter ipsum loco non cederent, admirans usque ad illas accessit; sed nec tunc una quidem illarum, dum adveniret, abscessit. Repletus itaque gaudio magno, vir Dei sollicite illas ad audiendum multum tenemini vestrum laudare et diligere Creatorem, qui plumis vos induit, qui pennis a terra vos subvehit, qui vobis inter creaturas nobilibus in puriore mansiones aëre tribuit; qui nec serentes nec metentes, nec in horrea congregantes, absque vestra sollicitudine vos enutrit et abundanter in omnibus quae vobis sunt opportuna providit". Ipsae vero aviculae, rostris apertis, alis colli
Abbreviated transcription (Latin):
liores tũc erunt qͥ illos corroboient. Nam tu
illa. plura tñ futura ex pcedentib egnosco
tib roborata succreuit. Cũ aute senescere ce¬
perit. aut tp̃rs diuturnitate latescens aut
negligentia tẽporis deficiens ab incremẽtis pro¬
priis minuet᷑. Post hec paconiꝰ instantͤ ora¬
se futur᷑ ẽẽt. Qui ꝑ uisionẽ a se fc̃am edoctus
est est. qd̃ monasteria quidem multipliceter
dilatarẽt᷑. ⁊ nõnulli pie ⁊ continent̾ iuuerent

Expanded text:
liores erunt, qui illos corroborent? nam tu illa: Plura tamen, ait, futura ex praecedentibus cognoscoiis virtutibus roborata succrevit; cum autem senescere coeperit, aut temporis diurnitate lacescens, aut negligentia teporis deficiens a propriis stanter orase futurus esset. Qui per visionem ad se factam edoctus est, quod monasteria quidem multipliciter dilatarentur, et nonnulli pie et continenter viverent
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ hec dño delibastis ubertim benedicebam cre
minũ ⁊c̾. Qmͣ deuotionem fidelit̾ exequen¬
tes: scitote uos legis antiq cõsũmasse iu¬
sticiam: sub qͣ tunc positi ⁊ transgredien¬
tes eam reatum in euitabilit̾ incurrebant
⁊ implentes ad ꝑfectioĩs apicẽ ꝑuenire nõ
ꝓbant᷑ nõ ẽẽ sub lege: ut iusticias legis nõ so¬
lñ ĩplere uerũ ⁊̃ suꝑare cõtendãt. sitq deuotio
ni eoꝵ legali maior imꝑio. q̃ obseruantiã cu-¬
mulans p̃ceptoꝵ uoluntarie addat ĩdebita. Ita
namq ⁊ abrahã future legis p̾cepta legimꝰ suꝑ¬
gressũ. cũ suꝑatis qͣtuor regib de spoliis sodomoꝵ
q̃ sͥ nelut iuctori nõ ĩmerito debebant᷑. ⁊ qͥdem
rege ip̃o cuiꝰ spolia retulerat supplicit̾ offerente.
ente moyse. ut inimicis talio redderet᷑. nõ solum
hoc nõ fecit uerũ ⁊̃ cordis affc̃u cõplexus est ꝑse¬
lege: qͥ cũ licito uti cõiugio absq rep̃hensione

Expanded text:
 haec Domino delibastis, ubertim benedicendam crent. quam deuotionem fideliter exsequentes scitote uos legis antiquae consummasse iustitiam, sub qua tunc positi et transgredientes eam reatum ineuitabiliter incurrebant et implentes ad perfectionis apicem peruenire non probantur non esse sub lege, ut iustitias legis non solum implere, uerum etiam superare contendant sitque deuotio eorum legali maior imperio, quae obseruantiam cumulans praeceptorum uoluntaria addat ad debita. Ita namque Abraham futurae legis praecepta legimus supergressum, cum superatis quattuor regibus de spoliis Sodomorum, quae sibi uelut uictori non inmerito debebantur, et quidem rege ipso cuius spolia reduxerat suppliciter offerente, ente Moyse, ut inimicis talio redderetur, non solum hoc non fecit, uerum etiam dilectione conplexus est perselege, qui cum licito uti coniugio absque reprehensione
Abbreviated transcription (Latin):
uauer̃t atq ante altare sc̃i andree apłi proiecert̃.
ipiq pro eo ĩ or̃one prostrati sũt. Qui statim ad
se reu̾sus qͥd passus fuerat confessus est. quia senex
quidam ei apparuit ⁊ canẽ ngrũ ad eum dilani
potiussem: uenerũt quidã monachi ⁊ eundẽ senẽ
pro me rogauerũt. Qui statim uissit canẽ abscede.

Expanded text:
averunt, atque ante altare sancti Andreae apostoli projecerunt, ipsique pro eo in orationem prostrati sunt. Qui statim ad se reversus, quid passus fuerat confessus est, quia senex quidam ei apparuit, et canem nigrum ad eum dilaniapotuissem, venerunt quidam monachi, et eumdem senem pro me rogaverunt. Qui statim jussit c
Abbreviated transcription (Latin):
mosinã ĩ simi parꝑis ⁊ hec ꝓ te orabit: Si gͦ apud
secretas aures dñi ht̃ ip̃a bona oꝑatõ uocem suam
siue nos clamemꝰ siue taceamꝰ. hoc ip̃m qd̾ bene eg¬
stis clamat. Indico autẽ qr tanta miracula tanta
sterii narrantib oognoru. Quadã die duo erinde fr̃es
trãsmissi sũt qͥ aliq̾d emere ꝓ monast̾ii humilitate
nior qui custos unoris ẽet Prexerũt utͥq: ⁊ de p̾cio
qd̃ accepert̃: ip̃e qui custos iunioris missus fuerat
ut̾ monast̾iũ sũt reu̾si atq añ oratorii luen uene¬
rũt: arreptꝰ a demonio is qui furtũ fecerat cecidit et
furtũ fecisset. negauit iterũ uexatꝰ est. Dimissus ita
q uicib negauit: octo uicib uexatꝰ ẽ. Post octauã
uo negationem cõfessus est qͣntos nũmos furto

Expanded text:
sinu pauperis, et haec pro te exorabit . Si ergo apud secretas aures Dei habet ipsa bona operatio vocem suam, sive nos clamemus, sive taceamus, hoc ipsum quod bene egistis, clamat. Indico autem quia tanta miracula, tanta sterii narrantibus agnovi, quadam die duo exinde fratres transmissi sunt, qui aliquid emere pro monasterii utilitatnior, qui custos junioris esset. Perrexerunt utrique, et de pretio quod acceperunt, ipse qui custos junioris missus fueranior, qui custos junioris esset. Perrexerunt utrique, et de pretio ad monasterium sunt reversi, atque ante oratorii limen venerunt, arreptus a daemonio is qui furtum fecerat, cecidit, efurtum fecisset; negavit, iterum vexatus est. Dimissus aque vicibus negavit, octo vicibus est vexatus. Post octavam vero negationem confessus est quantos nummos furto
Abbreviated transcription (Latin):
ani : dicebant eis subdole. Deuicimꝰ francos. Et
sic intia portas eorum recipiebant᷑. Ingressi ã
domos eoꝵ et ecc̃as dep̾dabant᷑. ⁊ anferebant
eis oĩa cõcupiscibilia. ⁊ filios ⁊ filios. Hiis au¬
ditis xp̃iam eos inseq̃ntes nenerut hichoniũ.
In ad cuntatem erachiã que turtis abiectis il¬

Expanded text:
stiani, dicebat eis subdole, devicimus Francos, et stiani, dicebat eis subdole, devicimus Francos, et sic intra portas eorum recipiebantur. Ingressi autem domos eorum et ecclesias depraedabantur, et auferebant eis omnia concupiscibilia, et filios et filias. His auditis, Christiani eos insequentes venerunt Iconium, in
Abbreviated transcription (Latin):
palicuis amicicias miit. Iñ uentũ est ad cuuta¬
tem fusam. fix .iiii. ante cenam dm̃. Uenerũt
nicheam pͥdienonas maii. Obsessa est ciurtas
ꝑ septem ebdomadas et tres dies. ⁊ tandẽ capta
est a xp̃ianis. imꝑatori alexio reddita qui tͥur¬
cos qui ab ea ad se refugerant ĩ pace susceꝑat.
Iñ ad quẽdam ꝑuenit pontem exertitꝰ deiter¬
tia die tuitos ĩnuimeros offendetunt. sarrace¬
gautrid de monte scabioso. et multialii. Lux¬
di a iaditant se defrancorum strrpe genitos ⁊
eoum proanos axp̃ianitate descendisse.: nui¬
losq naturalit militare debere. nisi se ⁊ fran
tent̾oriis auri ⁊ argenti plurimũ: equi boues
et cameli mule ĩuieces et asim. et copiosa su¬
reslex. Solimannꝰ ã solimãni senioris filiꝰ de
nichea fugiens inuenit arabum decem milia
quib fugam ꝑsuasit. Et uenientes ad ciuita¬
tes et cascella. in quib morabant᷑ sutiani xp̃i¬

Expanded text:
palatiis amicitias iniit. Inde ventum est ad civitapalatiis amicitias iniit. Inde ventum est ad civitatem Cusa feria IV, ante coenam Domini. Venerunt Nicaeam pridie Nonas Maii. Obsessa est civitas per septem hebdomadas: et tres dies, et tandem capta, et a Christianis imperatori Alexio reddita: qui Turcos, qui ab ea ad se refugerant, in pace susceperat. Inde ad quemdam pervenit pontem exercitus Dei. Tertia die Turcos innumeros ostenderunt, SarraceGaufridus de Monte scabioso, et multi alii. Turci jactitant se de Francorum stirpe genitos, et eorum proavos a Christianitate descendisse; nullosque naturaliter militare debere, nisi se, et Fram est in eorum tentoriis auri et argenti plurimum, equi, boves, et cameli, mulae, verveces, et asini, et copiosa supellex. Solimanus autem Solimani senioris filius de Nicaea fugiens invenit Arabum decem millia; quibus fugam persuasit; et venientes ad civitates et castella, in quibus morabantur Suriani Chri
Abbreviated transcription (Latin):
balduno et eustachio ⁊ baldumꝰ de mon¬
te cũ turmis suis ꝑ hungariam cõmeantes cõ¬
stantinopolim appropinquabant. podiensis ep̃t
et comes raimũdus ꝑ danariã gradiebant᷑. Hu¬
go magnus et comes flandrensis robertꝰ. ⁊ aliꝰ
tobeitꝰ comes normannoꝵ cũ sus romã p̾tereũ¬
tes in apuliam deuenerant. Audiens boamundꝰ
famã aduentus eoꝵ singulorũ probitatib sig¬
tribuit. suamq sͥ retinuit. Imꝑator cõstantmo¬
politanꝰ alexuis malũ exertitui dm̃ machinaba¬
tur Uentũ est castoriam ibi natale dñi celebra¬
tierunt. Inde ĩ pelagoniã castcũ munitissimũ
hereticoꝵ om̃ib bonis refectũ. Quo radicitꝰ diru¬
touenerũt ad flumẽ bardoꝵ ubi tangredꝰ tũ
suis imꝑatoris satellites fugauit. et quosdã
pemũt quosdam iuctos boamundo p̾sentauit.
Pec bellum fc̃m est. ferͣ .iiiiʳ. ĩ capite ieuinii. Iñ
uentũ est ad suꝑam ciuitatem: ubi sufficiẽs
hũere mercatum. Ibi boamundꝰ cũ duob cor¬

Expanded text:
Balduino et Eustachio, et Balduinus de Monte cum turmis suis per Hungariam commeantes, Constantinopolim appropinquabant, Podiensis episcopus, et comes Raimundus per Sclavariam gradiebantur. Hugo Magnus, et comes Flandrensis Robertus, et alius Robertus comes Normannorum cum suis Romam praeeuntes, in Apuliam devenerunt. Audiens Boamundus famam adventus eorum, singulorum probitatibus sigtribuit, suamque sibi retinuit. Imperator Constantinopolitanus Alexis malum exercitui Dei machinabatur. Ventum est Castoriam, ubi Natale Domini celebrarunt. Inde in Palagoniam castrum munitissimum haereticorum, omnibus bonis refertum. Quo radicitus diruto, venerunt ad flumen Bardarum; ubi Tancredus cum suis imperatoris satellites fugavit; et quosdam peremit, quosdam vinctos Boamundo praesentavit. Hoc bellum factum est feria IV, in Capite jejunii. Inde ventum est ad Surram civitatem, ubi sufficiens habuere mercatum. Ibi Boamundus cum duobus Cor
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ colũbani discipulus a scotia ueniẽs apud an¬
glos clarebat sc̃itate et doctrina. Helynandꝰ.¬
ic qñ u̾bũ faciebat ad ppłm scotia lingͣ: si
deerat int̾pres. ip̃e rex oswaldꝰ indutꝰ ueste regia
int̾pretis officio fungebat᷑. Idem ip̃e rex: cibos sͥ
in frantia hoc tp̃re tres fr̃es. ado. rado dado. qui
⁊ audoenꝰ est dictus. Qui suam erga deũ deuo¬
tionẽ ostender̃t singuli singula cenobia fundã¬
do. Ex quib dado fuit referendariꝰ regis dagober
ti. Referendari ã dicebat᷑: ad quẽ publice con¬
scriptiones referebant᷑ ut ꝑ eum anulo seu si¬
gillo regis confirmarent᷑. Hos ad hoc aĩarat ely¬
gius aurifex iamdudũ ĩ aula regis locharii ela¬
rus qui ⁊̃ ex dono dagoberti regis sollempniatũ
monast̾iũ cõstruxit. Ybi sc̃s remaclus ab aqui¬
tania ueruiẽs: se ĩ xp̃i tyrocino sub eo exertend̾

Expanded text:
ti Columbani discipulus, a Scotia veniens, apud Anglos claret sanctitate et doctrina. Hic quando verbum faciebat ad populum Scotica lingua, si deerat interpres, ipse rex Oswaldus indutus veste regia, interpretis officio fungebatur. Idem ipse rex cibos sibi in Francia hoc tempore tres fratres, Ado, Rado, Dado, qui et Audoenus dictus est; qui suam erga Deum devotionem ostenderunt singuli singula cenobia fundando. Ex quibus Dado fuit referendarius Dagoberti regis. Referendarius autem dicebatur, ad quem publicae conscriptiones referebantur, ut per eum anulo seu sigillo regis confirmarentur. Hos ad hoc animavit Eligius aurifex, jam dudum in aula regis Lotharii clarus, qui etiam ex dono Dagoberti regis, Solemniaeum monasterium construxit, ubi sanctus Remaclus ab Aquitania veniens, se in Christi tirocinio sub eo exercendum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sarracenos bellũ ĩ placabile oritur: hac
de causa. Quia cũ quidã spado imperatoris
heraclii distribueret togas militib et inter
alios ⁊̃ sarcaceni sub imꝑatore militantes ad
dicente. Uix sufficit imꝑator dare mulitib to¬
gas qͣntomagis canib istis: Illi dolore ⁊ pu¬
grediunt᷑. ⁊ cũ multis tres ãmirei a romanis
ꝑimũt᷑. Sygibettus infans filius dagoberti.
a sc̃o amando baptirat᷑. ubi tacentib eunc¬
tis ip̃e infans .xl. dietũ amen. Rudit ⁊ amã¬
dus traiectensium ep̃c ordinat᷑. Anno eius
arglorũ qd̾ oswaldus filius delfredi regis reg¬
no nordamĩbroꝵ post eduinũ suscepto ceduallã¬
scotos. britones ⁊ anglos. subditione acceperit.

Expanded text:
 Saracenos bellum impacabile oritur hac de causa, quia cum quidam spado imperatoris Heraclii distribueret rogas militibus, cum inter alios etiam Saraceni sub imperatore militantes vendicente: Vix sufficit imperator dare militibus rogas: quanto magis canibus istis, illi dolore et pugrediuntur, et cum multis tres amirei a Romanis perimuntur. Sigibertus infans filius Dagoberti regis a sancto Amando baptizatur; ubi tacentibus cunctis, ipse infans 40 dierum Amen respondit, et Amandus Trajectensium episcopus ordinatur. 634. 22. ulit. Oswaldus filius Edilfridi regis, regno Nordanymbrorum post Eduinum suscepto, CedualaScotos, Britones, Anglos, sub ditione accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
anteponũt. S qi sũt młti qui ĩ se ĩpares tan¬
te sartine norũt tales iuste se ⁊̃ q̃siti nõ offerũt.
ne uideant᷑ nõ ecc̃asticos labores uelle suscipere.
s honores ambire: cũ dignitas ecc̃astica nec am¬
bienda sit nec uitanda.

Expanded text:
qui se impares tantae sarcinae norunt, tales juste se, etiam quaesiti, non offerunt: ne videantur non ecclesiasticos labores velle suscipere, sed honores ambire, cum dignitas ecclesiastica nec ambienda sit nec vitanda.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ s ⁊ gen̾i humano nos natos utiles ẽe creda¬
mus: ⁊ quicqͥd cuilib hõi noce pot̾ tanqmͣ si no¬
bis noceat eiutem. Qui .n. hõies sumꝰ nicħ hu¬
mani a nobis alienũ putare debemꝰ. Si quidẽ bel¬
uaꝵ est sͥ uiu̾e. nec suas utilitates ĩ cõmune cõ¬

Expanded text:
m generi humano nos natos esse credamus; et quidquid cuilibet homini nocere potest, tanquam si nobis noceat, evitemus: quia qui homines sumus, nihil humani a nobis alienum putare debemus. Siquidem bellarum est sibi vivere, nec suas utilitates in commune con
Abbreviated transcription (Latin):
qr sunt aĩalia mũda septena ⁊ septena qui sep¬
tiformi gr̃a. ⁊ oꝑib lucis. sabb̃m ex salbõ adep¬
ti. iam digni sunt octaue cõscribi: qui nume¬
rus tm̃ ĩ archa saluatus est. Introduc ⁊ nos ad
te ꝑ ostiũ lateris tui. qd̾ est fides eccłie ⁊ claude
ostium lat̾is tui. qd̃ est fides eccł̃ie ⁊ claude osti¬
ũ a foris donec ꝑtranseat iniquitas: ⁊ cessante
diluiuo it̾m nobis apetias ostium. nõ iã fidei
s spei ostium contͣostiũ: qd̾ ĩ montis edificio
ꝓphete monstratũ est. It̾um tñ ⁊ fenestrã hẽs
in archa: ꝑ quam dilectus mittit manũ suã
⁊ colũbam suã excitat. Surge ĩquiẽs amica
mea. speciosa mea. colũba mea: et ueni. Et eũ
euolat pt̃ te ut apprehendat te. tu effugis ⁊
ascendis suꝑ cherubin et uolas suꝑ pennas
uentoꝵ: ut nõ ĩueriat pes columbe ͭ tue soli-¬
dũ. Quid dete ubi requiescat. insi it̾m ad archã
tuã reu̾tat᷑. ⁊ tu manu app̃hensam it̾m ĩ tua

Expanded text:
a sunt animalia munda septena et septena qui septiformi gratia et operibus lucis. Sabbatum ex Sabbato adepti jam digni sunt octavae conscribi; qui numerus tantum in arca salvatus est. Introduc et nos ad te per ostium lateris tui, quod est fides Ecclesiae, et claudostium lateris tui, quod est fides Ecclesiae, et claude ostium a foris donec pertranseat iniquitas. Et cessante diluvio, iterum nobis aperias ostium, non jam fidei sed spei; ostium contra ostium quod in montis aedificiostratum est. Interim tamen et fenestram habes in arca, per quam dilectus mittit manum suam, et columbam suam excitat: Surge, inquiens, amica mea, speciosa mea, columba mea; et veni. Et cum evolat post te ut apprehendat te, tu effugis, et ascendis super cherubim, et volas super pennas ventorum: ut non inveniat pes columbae tuae solidum quid de te ubi requiescat; nisi iterum ad arcam tuam revertatur, et tu manu apprehensam iterum in sua
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris cum uid̾e requires molari claiuis
ta lacrimaꝵ amaritudĩe cũ ille potaret᷑ ama¬
ritudĩe fellis: Cur non es cõpassa castissime uͥ¬
gini dignissime mr̃i eiꝰ. henignissime dñe tue:
Dña mea miscd̾issima qͦs fontes dicam eru¬
pisse de pudicissimis eculis. cũ atcend̾es uunncũ
filiũ tuũ ĩocentem coram te flagellari. ligau¬
lit̾ dissecari: Qͥb singultib estimabo purissimũ
pestꝰ uexatũ eẽ. cũ tu audires muliet. ecce filius
tuus. et discipulus. ecce mat̾ tua. Utinã cũ fe¬
lice ioseph dñ meũ de cruce deposuissem aro
latus loca uulnerũ fixutas clauoꝵ. Non enim¬

Expanded text:
Salvatoris, cum videre nequires violari clavis ta lacrymarum amaritudine, cum ille potaretur amaritudine fellis? Cur non es compassa castissimae Virgini, dignissimae matri ejus, benignissimae dominae tuae? Domina mea misericordissima, quos fontes dicam erupisse de pudicissimis oculis, cum attenderes unicum filium tuum innocentem coram te ligari, flaliter dissecari? Quibus singultibus aestimabo purissimum pectus vexatum esse, cum tu audires: Mulier, ecce filius tuus; et discipulus, Ecce mater tua : cum lice Joseph Dominum meum de cruce deposuissem, arolatus loca vulnerum, fixuras clavorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iss: cepit ualde ĩquirere quis eũ baptiraret. Et
sit ei in mentẽ uenit: ut amandũ pp̃ hoc requi¬
traire metueret. ad regem ueniẽs cũ magno gau
ei deus dederat baptiraret. Ille uero pͥmam eiꝰ¬
petitionẽ benigne concessit. S secularib nego¬
tiis metuẽs implicari: scd̃am prorsus rennuit ⁊
abscessit. Rex tũ misit ad eum sc̃m eligiũ ⁊ soci¬
ũ eius dadonem: qui tunc ĩ cutia morabantur.
Quoꝵ p̾cib fatigatꝰ: amandꝰ ad regem ueniẽs
eiꝰ filiũ baptirauit.

Expanded text:
isset, cepit ualde inquirere quis eum baptizaret et isset, cepit ualde inquirere quis eum baptizaret et sic ei in mente uenit ut Amandum propter himperio contrariare metueret, ad regem ueniens cum magno gaudlium quem deus ei dederat baptizaret. Ille uero primam petitionem eius benigne concessit, sed secularibus negotiis metuens implicari secundam prorsus renuit et discessit. Rex tamen misit ad eum sanctum Eligium et socium eius Dadonem, qui tunc in curia morabantur, quorum precibus fatigatus Amandus ad regem rediens eius filium baptizauit.
Abbreviated transcription (Latin):
stis eius. Hic ex nobilib parentib ortus: ab
infantia sactis litteris eruditꝰ parentes suos reliqͥt
et in quodam monast̾io religionis hĩtũ assumpsit
Qui dũ quadam die circa monast̾iũ ambularet.
repente quemdã maximũ serpentẽ inuenit quem
statim uirtute crucis et oĩonis: ad foueã suam
nũqm inde excturũ redire coegit. Post hec exiens
de monast̾io illo qd̾ erat ꝓpe mare. c̃a ꝑegrinatio¬
ns uenit turonis ad sepulchꝵ sc̃ĩ martini: et
fuit ibi ĩ quadã cella quindecim amnis cilicio
sꝑ testus ⁊ aqua ⁊ pane ordeaceo sustentatꝰ. Er
huic iuit romã ad scm̃ petrũ. Ubi dũ qͣdã nocte
tugilare uoluit: inueniens eũ custos ecc̃e nimis
irreuerent̾ eiecit. Qui dũ ante fores ec̃ce dormi
remearet. Quo dũ ueniss ⁊ u̾bũ dei constãtissĩe
paret de regno eits expulsus est. O andẽ rer fi¬
liũ nõ habens orauit dñm ut ei daret filiũ qui
succed̾e poss ad regnũ. Cũ gͦnutu dei filiũ geriu¬

Expanded text:
s Amandus ex nobilibus parentibus ortus et ab infantia sacris litteris eruditus, parentes suos reliquit et in quodam monasterio habitum religionis assumpsit. Qui dum quadam die circa monasterium ambularet, repente quendam maximum serpentem inuenit. Quem statim uirtute crucis et orationis ad foueam suam nunquam inde exiturum redire coegit. Post hoc exiens de monasterio illo quod erat prope mare amore peregrinationis uenit Turonis ad sepulchrum sancti Martini et fuit ibi in quadam cella XV annis cilicio semper tectus et aqua et pane ordeaceo sustentatus. Ex hinc iuit Romam ad sanctum Petrum ubi dum quadam nocte uigilaret inueniens eum custos ecclesie nimis irruenter eiecit. Qui dum ante fores ecclesie dormitremearet. Quo dum uenisset et uerbum dei constantissime paret, de regno eius expulsus est. Tandem rex filium non habens orauit deum ut ei daret filium qui succedere posset ad regnum. Cum ergo nutu dei filium genu
Abbreviated transcription (Latin):
chielis int̾pretaret᷑ oppansũ uelum int̾ ip̃m ⁊ ex
ceptorẽ eundẽ tractatus sin illo ꝑ int̾ualla pro¬
lixius recitãte. isdem minist̾ eiꝰ stilo ꝑforauerit.
et euentũ ꝑforamen conspiciẽs iudit columbã
niue candidiorẽ suꝑ caput eiꝰ sedentẽ rostrũq ip¬
sius ori diu tenere appositũ. Que cũ se ab ore eius¬
dem amoneret: incipiebat pontifex loqͥ ⁊ anotha¬
rio graphiũ ceris imprimi. Cũ uͦ reticebat scĩ
sp̃c organũ ininist̾ eiꝰ oculũ foramini iterũ ap¬
plicabat eũq ac si ĩ or̃one leuatis ad celũ ma¬
nib suul ⁊ oculis columbe rostrũ more solito
cõspicabat᷑ ore susciꝑe. Qd̃ tandẽ eodem sp̃u reue¬
stis effectus. ĩt̾minatꝰ est auctoritate apłica mi¬
raculi diuini ĩ se perpetrati cõsciũ. ne in uita
sua id alicui quoquo mͣ patefaceret. Qͦ is inte¬
rim secretũ custodiẽs post defuctionẽ sc̃issimi
sacerdotis cõpulsus quoꝵdã inuidia qui obtrec¬

Expanded text:
chielis interpretaretur, oppansum velum inter ipsum et eumdem exceptorem tractatus sui, illo per intervalla prolixius reticente, idem minister ejus stylo perforaverit, et eventu per foramen conspiciens, vidit columbam nive candidiorem super ejus caput sedentem, rostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex loqui, et a notario graphium ceris imprimi. Cum vero reticebat sancti Spiritus organum, minister ejus oculum foramini iterum applicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, columbae rostrum more solito conspicabatstis effectus, interminatus est auctoritate apostolica miraculi divini in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quoquo modo patefaceret. Quod is interim secretum custodiens, post defunctionem sanctissimi sacerdotis compulsus quorumdam invidia, qui obtrec
Abbreviated transcription (Latin):
reputans direptionẽ illaꝵ sepe ꝑtulit non iratꝰ
Quin ⁊̃ p̾ceptoꝵ talem huit mensuram. ne aut
nimia remissio. aut seueritas excedẽs. Sp̃u quo
tus iccundebatur enis solatio. diuina reuelatiõe
cõmonitꝰ mortẽ guilłmi regis anglie momenta¬
neam p̾nũtiauit ⁊ ut p̃dixerat accidit. Nam
dũ ille ꝑ saltus fugaces cernos sagitta
stiret. saigittam subito ĩ corde suscepit. qua miles
suus cernũ impetebat. Alio tp̃re cum dormiret idẽ
p̃r uidit ꝑ sompniũ sub capite suo cubare serpen¬
tiũ multitudinem et feraꝵ. Subito capitale extu¬
tiens et exquirens supposita inuenit librũ maro¬
nis forte ibi collocatũ mox abiesto codice secula
ĩ pace qͥerut. Cognouitq modũ mat̾ie libri uisi¬
omi cõgruere. quẽ obscenitatib et gẽtiliũ ritib
plenũ. indignũ erat cubiculo sc̃i substerm.
bas. nõ ĩ cõgruuis de hinc ad tholosanum ep̃atũ

Expanded text:
reputans, direptionem illarum saepe pertulit non iratus, reputans, direptionem illarum saepe pertulit non iratus, quin etiam praeceptorum talem habuit mensuram, ne aut nimia remissio, aut severitas excedens haberetur. tus jucundabatur ejus solatio, divina revelatione admonitus, mortem Willhelmi regis Angliae momentaneam praenuntiavit; et ut praedixerat, accidit. Nam dum ille per saltus fugaces servos sagittare gestiret, sagittam subito in corde suscepit qua miles suus cervum impetebat. Alio tempore, cum dormiret idem Pater, vidit in somno sub capite suo cubare serpentium multitudinem et ferarum; qui sub capite excutiens et exquirens supposita, invenit librum Maronis forte ibi collocatum. Mox abjecto saeculari codice in pace quievit, cognovitque modum materiae libri, visioni congruae, quem, obscenitatibus et gentilium ritibus plenum, indignam erat cubiculo sancti viri subbas non incongruus, dehinc ad Tolosanum episcopa
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ egit et probabilit̾ cõfutauit. t̾giu̾satores qui con¬
uotis ardentib ut eum uid̾e mereret᷑ impetrauit
Primo qr a captione fr̃is sui sancii p̃cib sc̃i hugo¬
nis em̾sit. deinde qr. cõuinctione pr̃is sui fredelandi
et cluuacensiũ cõpaginare fortius disponebat. Alio¬
qͥn bõ petro ĩobediens beneficiis q ĩgratus cõstitu¬
eret᷑. Is .n. cum artissima teneret᷑ custodia ⁊ cluna¬
censes pro eo or̃oni ĩcomberẽt. ꝑ ep̃m quẽdam b̃s pe¬
⁊ suoꝵ pulsatꝰ ĩ breui ip̃m ꝓpͥe potestati reconsig¬
naret. ⁊ ad sceptrum usꝑ proueheret. Nec mora
clauiger celi santio regnum nsurpanti tribilit̾ no¬
ctu apparens mortem intentauit. nisi frẽm mox di¬
mitteret. Surrexit ccius conturbatꝰ tyrannꝰ. ⁊ co a
untuł emancipato. cubitũ rediit. Ita fc̃m est ut
rex liberatꝰ duplicato sensu p̃rno intercessorib suis
ducentas auri uncias annuatim destinaret. diem¬
ꝙ liberatioĩs celebrem nr̃is relinq̃ret. Multa ad

Expanded text:
liter egit et probabiliter consultavit tergiversationes eootis ardentibus ut eum videre mereretur impetravit; primo quia a captione fratris sui Sancii precibus sancti Hugonis emersit, deinde quia conjunctionem patris sui Fredelandi et Cluniacensium compaginare fortius disponebat, alioquin B. Petro inobediens et beneficiis ingratus constitueretur. Is enim cum arctissima teneretur custodia, et Cluniacenses pro eo orationi incumberent, per episcopum quemdam innoet suorum pulsatus ut brevi ipsum propriae potestati reconsignaret, et ad sceptrum usque proveheret. Nec mora claviger coeli, Sancio regnum usurpanti, terribiliter noctu apparens, mortem intentavit, nisi fratrem mox dimitteret. Surrexit ocius exturbatus tyrannus, et eo a vinculis emancipato, cubitum rediit. Itaque factum est ut rex liberatus, duplicato censu paterno, intercessoribus suis diversas auri uncias annuatim etiam destinaret, diemque liberationis nostris celebrem derelinqueret. 6. Multa S.
Abbreviated transcription (Latin):
ens eum increpans nec satis proficiens. de futu¬
eo migrante cõstat fuisse cõpletũ. Nam siguino
cuidam capellano pũs spumoso ore apparẽs. pos¬
tulabat flebilit̾ eius iuuamen cui noluit obe¬
dire dum uiueret. Hoc ubi dño abbĩ siguinus re¬
tulit p̾cepit ut septem fr̃es una ebdomada ꝓ defunc¬
to taciturnitate ꝓpui oris cõtinuarent. Ad hoc sep¬
tem frĩb electis. ceteris odedientib unꝰ eoꝵ uoti
eidem denuo reuelatꝰ. est ualde cõquestꝰ suꝑ illo
fr̃e ꝑfido qui dũ non siluit. sanitatem illiꝰ int̾po¬
lauit. Audiens ista piissimꝰ hugo p̾cepit ut frac¬
tura silentii q̃ ꝑ unũ cõtigerat. alioꝵ septem
dierũ silentio sarciret᷑. Quo fc̃o aĩa pontificis
t̾tio reuelata in statu apłico se exibens. purgato¬
ri suo memorato sꝑq memorando hugoni gͣ¬
tias suc integritatis reportauit.

Expanded text:
 multoties eum increpans, nec satis proficiens, de futuane vaticinium eo migrante constat esse completum. Nam Siguino cuidam, capellano Patris, spumoso ore apparens, postulabat flebiliter ejus juvamen, cui noluit obedire, dum viveret. Hoc ubi domino abbati Siguinus retulit, praecepit ut septem fratres una hebdomada pro defuncto taciturnitatem proprii oris continuarent, ad hoc fratribus septem electis; caeteris obedientibus unus eorum voti eidem denuo revelatus, est valed conquestus super illo fratre perfido, qui dum non siluit, sanitatem ejus interpolavit. Audiens ista piissimus Hugo, praecepit ut fractura silentii, quae per unum contigerat, aliorum septem dierum silentio sarciretur. Quo facto anima pontificis tertio apparens, in statu apostolico se exhibens, purgatori suo memorato semperque memorando Hugoni gtias integritatis suae reportavit.
Abbreviated transcription (Latin):
illuc cũ magno exercitu. Cũq obsideret pampi¬
loniã. trib mensib ⁊ eam caꝑe nõ poss. p̃p mu¬
ros ĩ expugnabiles orauit scm̃ iacobũ. ut pp̃ ho¬
norem noĩs sui daret ei caꝑe ciuitatẽ. Tũc mu¬
ti funditꝰ corruerũt. Qui de sarracenis bapti¬
tari uoluer̃t reseruati sũt ad uitam qui nolu¬
erũt occisi sũt. Hiis auditis mirabilib om̃s
urbes se dederũt. ⁊ fc̃a est tota t̾ra sub tributo.
Deinde iusitato sarcophago uenit ad petroniũ
⁊ inficit ibi ĩ mari lanceam suã agens d̾o gr̃as
⁊ scõ iacobo qui eũ illuc usq ꝑduxit. Postea iuit
ꝑ totã hyspaniã a mari usq ad mare. In gale
ĩ q̃ solebant ẽẽ turres xcͣ. In petroissa fit argẽ¬
tũ optimũ. In ciuitate accinctina iacet beatꝰ
torquat᷑. qui fuit bĩ iacgbi eliens ad cuiꝰ sepul¬
chrũ arbor oliue diuinitꝰ florens matuus fru¬
ctib onustat᷑ ꝑ unũquẽq annũ ĩ eiꝰ sollemp¬

Expanded text:
illuc cum magno exercitu; cumque obsideret Pampiloniam tribus mensibus et eam capere non posset propter muros inexpugnabiles, oravit sanctum Jacobum, ut propter honorem nominis sui daret ei capere civitatem. Tunc muri funditus corruerunt. Qui de Saracenis baptizari voluerunt, reservati sunt ad vitam; qui noluerunt, occisi sunt. His auditis mirabilibus, omnes urbes se dediderunt; et facta est tota terra sub tributo. Denique visitato sarcophago, venit ad Petronium, et infixit ibi in mari lanceam suam, agens Deo gratias et sancto Jacobo, qui eum illuc usque perduxit. Postea ivit per totam Hispaniam a mari usque ad mare. In Gallain qua solebant esse turres nonaginta. In Petronissa fit argentum optimum. In civitate Accinctina jacet beatus Torquatus, qui fuit beati Jacobi cliens; ad cujus sepulcrum arbor olivae divinitus florens maturis fructibus onustatur per unumquemque annum in ejus solem
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra castellanoꝵ t̾ra mauroꝵ. tellus nauatroꝵ.
tellus portugallorũ. tellus sarratenoꝵ. tellus
alanoꝵ tellus biscaioꝵ. tellus baschorũ. tellui
palargorũ. Harũ ur̃biũ quasdam sine pug¬
na cep̾it karolus quasdam cũ bello magno
⁊ arte maxima. Lucernã urbẽ q̃ est ĩ ualle¬
turidi nequiuit caꝑe donec ad ultimũ. No¬
uissime uͦ obsedit eam quatuor mensib et
fc̃a p̃ce d̾õ ⁊ sc̃o iacobo ceciderunt muri eius
⁊ ẽ desecta usq ĩ hodiernũ diem. Quidã gur¬
ges atri annis ĩ mediꝯ eiꝰ surcexit. ĩ quo ni¬
gti pisces hntur. Hee sunt urbes qͣs karolꝰ
maledixit pp̃ hoc qd graui labore eas acquisi¬
uit. ⁊ idcirto sine hĩtatore ꝑmanent usq ĩ hodi¬
ernũ diem. lucerna uentosa caparra. adania.
mĩa ydola ⁊ simulachra que tũc ĩ hyspa

Expanded text:
ra Castellanorum, terra Maurorum, tellus Navarrorum, tellus Portugallorum, tellus Saracenorum, tellus Alavarum, tellus Biscaiorum, tellus Basclorum, tellus Palargorum. Harum urbium quasdam sine pugna cepit Carolus: quasdam cum bello magno et arte maxima, Lucernam urbem munitiviridi, nequivit capere, usque ad ultimum. Novissime vero obsedit eam quatuor mensibus, et facta prece Deo et sancto Jacobo, ceciderunt muri ejus: et est deserta usque in hodiernum diem. Quidam enim gurges Atti amnis in medio ejus surrexit, in quo nigri pisces habentur. Hae sunt urbes, quas Carolus maledixit, propter hoc, quod gravi labore eas acquisivit: et ideo sine habitatore permanent usque in hodiernum diem, Lucerna, Ventosa, Caparra, Adonia. Omnia idola et simulacra, quae tunc in Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ ⁊ ebedei frat᷑ iohis euuageliste quẽ dñs supͣ
mate galylee ad p̃dicandũ ppłis sua ĩ effabili
gr̃a elig̾e dignatus est. quem herodes rex gladio
ꝑemit. cuiꝰ corpꝰ ĩ galecia q̃ a sarracenis turpit̾
adhuc opprimit᷑. ĩ cognitũ reqiiescit. Unde miror
cur t̾ram meam nõdũ liberasti qui tot ⁊ tantas
urbes acquisisti. Qͣ pp t̾ notifico q sicut dñs po¬
tentiorẽ oĩ regũ tͣrenoꝵ te fecit. sic ad p̃paran¬
dũ it meũ ⁊ liberandam t̾ram de manib mrioa¬
bitaꝵ te int̾ om̃s ut tͥ coronã et̾ne retributio¬
nis exinde p̃paret elegit. Uia stellaꝵ ꝙͣ ĩ celo ui¬
dissi. significat qd̃ tu cũ magno exertitu ad ex¬
pugnandũ gentẽ paganoꝵ ꝑfidam ad lib̾and̃
iter meũ. ⁊ ad iusitandũ sarcophagũ meũ ab
hiis horis usq ad galetiã iturus es. ⁊ p̃t te om̃s

Expanded text:
is evangelistae, quem Dominus supra mare Galilaeae, ad praedicandum populis, sua ineffabili gratia eligere dignatus est; quem Herodes rex gladio peremit; cujus corpus in Gallaecia, quae a Saracenis turpiter adhuc opprimitur, incognitum requiescit. Unde miror, cur terram meam nondum liberasti, qui tot et tantas urbes acquisisti. Quapropter tibi notifico quia, sicut Dominus potentiorem omnium regum terrenorum te fecit, sic ad praeparandum iter meum et liberandam terram de manibus Moabitarum, te inter omnes, ut tibi coronam aeternae retributionis exinde praeparet, elegit. Via stellarum, quam in coelo vidisti, significat quod tu, cum magno exercitu ad expugnandam gentem paganorum perfidam et liberandum iter meum et ad visitandum sarcophagum meum, ab his oris
Abbreviated transcription (Latin):
postqͣm multa regna acquisierat ꝓpoch¬
suit quiescere a p̃liis. Statimq intuitꝰ est in¬
celo tuam quamdam stellaꝵ incipientẽ a ma¬
ri frisie ⁊ tendentẽ int̾ tentonicã ⁊ ytaliã ⁊ int̾
galiam ⁊ aquitaniã ⁊ recte transeuntẽ ꝑ gas
cognit᷑. Hanc iuã ꝑ singulas noctes aspicie¬
bat karolus ⁊ cegitabat quid significaret. Cui
hec cogitanti iux quidam optime ⁊ pulcherti¬
paruit dicens. Quid agis fili mi: Cui karolus

Expanded text:
postquam multa regna acquisierat, proposuit quiescere a praeliis: statimque intuitus est coelo viam quamdam stellarum incipientem a mari Frisiae, et tendentem inter Teutonicam et Italiam. inter Galliam et Aquitaniam et recte transeuntem per Gacognitum. Hanc viam per singulas noctes aspiciebat Carolus et cogitabat quid significaret. Cui hoc cogitanti vir quidam optimae et pulcherriparuit, dicens: « Quid agis, fili mi? » Cui Carolus
Abbreviated transcription (Latin):
santes sͥ quosdam exauctorauit. Alios exibaa¬
uit. alios bonis pͥuauit: ac ꝑ hoc filios ⁊ op¬
timates suos magis contra se exacerbauit.
iudich .q. causam maloꝵ abdicauit. Anno
xixͦ. ludouicꝰ imꝑator. a sius desertus ac ꝓditꝰ
arma deposuit. ⁊ ad ageridam pñiam ĩclus
est. Sol ⁊ luna ꝑ eclipsim deficiunt. Anno
xͦx. ludonicus imꝑator relaxat᷑. arma ⁊ ĩꝑiũ
et uxorẽ accipit ac filiũ lothariũ ĩ ytaliam
redire coegit. Anno .xxi. monente gregorio
ppͣ ⁊ om̃ib ep̃is assentientib. ludouicus ĩꝑa¬
tͥor statuit. ut ĩ gallia ⁊ germania festiui
romani ex ĩsiituto bonefacii ppͦ celebrabant
Hec tp̃re reliqͥue uiti mrͣis apatisius ad cor¬
beiam saronie transferunt᷑. Unde ip̃i fran¬
ci testati sunt. ꝙ ab illo tp̃re gła francoꝵ ad
saxones transsata sit. Cbdo remoꝵ archi ep̃c
deponit᷑. aliiq multi qͥ cũ eo ĩdeiectionem¬
filio suo Lothario sub fide ad seuenienti recõ

Expanded text:
rsantes sibi alios exauctoravit, alios exiliavit, alios bonis privavit; ac per hoc filios et optimates suos magis contra se exacerbavit.Judith, quasi causam malorum, abdicavit. 833. 19. 3. Ludowicus imperator a suis desertus ac proditarma deposuit, et ad agendam poenitentiam inclusus est. Sol et luna per eclypsim deficiunt. 834. 20. 4. Ludowicus imperator relaxatus, arma, imperium et uxorem recipit, ac filium Lotharium in Italiam redire cogit. 835. 21. 5. Monente Gregorio papa et omnibus episcopis assentientibus, Ludowicus imperator statuit ut in Gallia et Germania festivitRomani ex instituto Bonefacii papae celebrabant. Hoc tempore reliquiae Viti martyris a Parisius ad Corbeiam Saxoniae transferuntur; unde ipsi Franci testati sunt, quod ab illo tempore gloria Francorum ad Saxones translata sit. Ebbo Remorum archiepiscopus deponitur; aliiqfilio suo Lothario sub fide ad se venienti reconc
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut qd loquim᷑ ꝑ exemplũ manifestiꝰ fiat. In
imo ponamus mundũ. in sũmo deũ ĩ medio
collecemꝰ humanũ animũ. Deinde consideremꝰ
deorsum in mũdo isto magnã qͣndã ⁊ horribilem
retũ cõfusionem ⁊ infunitam humanaꝵ menti¬
um distractionẽ: sursũ a̾ apud deũ perpetuã et ĩ¬
cõcussam stabilitatẽ. Post hoc ymaginem᷑ q. huma¬
nũ animũ de hoc mundo sursũ ad deũ ascendentẽ
⁊ ascendendo mag̾ sꝑ ac mag̾ ĩ unũ se colligentẽ:
⁊ tũc specialit̾ uidere poterimꝰ formã acche nr̃e. q̃
ĩ imo lata fuit. ⁊ sursum ĩ angustũ suxrexit quo¬
usq ad mensiram unius cubiti ĩ cacumine suo

Expanded text:
Et ut quod loquimur, per exemplum manifestius fiat, Et ut quod loquimur, per exemplum manifestius fiat, imo ponamus mundum, in summo Deum, et in medio collocemus humanum animum. Deinde consideremus deorsum in mundo isto magnam quamdam, et horribilem omnium rerum confusionem, et infinitam humanarum mentium distractionem; sursum autem apud Deum perpetuam et inconcussam stabilitatem. Post haec imaginemur quasi humanum animum de hoc mundo sursum ad Deum ascendentem, et in ascendendo magis semper ac magis in unum sese colligentem, et tunc spiritaliter videre poterimus formam arcae nostrae, quae in imo lata fuit, et sursum in angustum surrexit, quousque ad mensuram unius cubiti in cacumine suo
Abbreviated transcription (Latin):
dane qͣs ĩ ordinare appetimꝰ infinite sũt. Cogi¬
tationes quo qͣs ex ip̃aꝵ rerum memoria ĩ trĩ¬
secus excipimꝰ: fuute ẽe non possunt. Nam dũ
ꝑsingula momĩta alie ex aliis exorientes mul¬
tiplicit̾ predeunt: nec ip̃i nos cõprehend̾e uale¬
mus. quo ordine uł quo ad corueniũt aut a
corde recedũt. ꝓinde si ordinatas ⁊ stabiles ac
quietas cogitationes hr̃e uolumꝰ: ab hac ĩmo¬
derata distractione corda nr̃a cohibere studeamꝰ.
Hec a fieri poterit. si tertas quasdam et determi¬
natas res nobis p̾scribamꝰ: in quib assidue ⁊¬
intentio cordis nr̃i u̾sari et meditatõ exerce¬
ri possit. Tria .n. sunt idest. ꝑ infinita distra¬
hi. in eodem sꝑ ꝑsist̾e̾ moderate uagari. Quoꝵ¬
biles ẽẽ non possumꝰ. interim saltem abĩmo¬
derata distractione corda nr̃a intelligamꝰ ut
dũ sꝑ nitimur minꝰ ĩstabiles fieri. sꝑ mag̾ ac
magis incipiamꝰ neram stabilitatẽ inutari.

Expanded text:
infinitae sunt, cogitationes quoque, quas ex ipsarum rerum memoria intrinsecus concipimus, finitae esse non possunt. Nam dum per singula momenta aliae ex aliis orientes multipliciter prodeunt, nec ipsi nos comprehendere valemus, quo ordine, vel quomodo ad cor veniunt, aut a corde recedunt. Proinde si ordinatas, et stabiles, ac quietas cogitationes habere volumus ab hac immoderata distractione corda nostra cohibere studeamus. Hoc autem fieri poterit, si certas quasdam et determinatas res nobis praescribamus, in quibus assidue intentio cordis nostri versari, et meditatio exerceri possit. Tria enim sunt, id est per infinita distrahi, in eodem semper persistere, moderate vagari, quobiles esse non possumus, interim saltem ab immoderata distractione corda nostra colligamus, ut dum semper nitimur minus instabiles fieri, semper magis ac magis incipiamus veram stabilitatem imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
maria transire ⁊ ignotas exquirere regiones ad
cõparandos lapides p̾ciosos ⁊ marmorea electa
nec cedros excelsas ĩcisas de libano ꝑ alta maria
cũ milia ꝯgregare qͥ ⁊ thesauros regum atte-¬
nuare possent. Nlchil hoꝵ a tepostulatͣ inte ⁊ de
rare ꝓuide non debet homo suam impericiam
aut infirmitatẽ cõsiderans desperare s eũ potiꝰ
qui secũ operari dignetur atcendere. Deus .n. est
uirtus ⁊ sap̃ia et nõ potest aliqͥs aut cũ iurtu¬
te deficere. aut cũ sãpia ignorare. Maxime cum
idem ip̃e sit qui ⁊ nobis oꝑantib bonũ cooꝑar᷑
⁊ nõ oꝑantib ut uelimꝰ ⁊ possimꝰ operari. bonũ¬
largitur. In om̃i edificatione tria sunt p̾cipue
cõsideranda. ordo. dispõ. ⁊ diffinita ⁊ dimensio.
Suꝑ est gͥ nũc ut inquiramꝰ qualem ẽẽ opo
ordinem ⁊ dispositionẽ cegitationũ nr̃aꝵ: ut¬

Expanded text:
maria transire, et ignotas exquirere regiones ad comparandos lapides pretiosos, et marmora electa, nec cedros excelsas incisas de Libano per alta maria cum millia congregare, qui et thesauros regum attenuare possent. Nihil horum a te postulatur in te, et de rare. Proinde non debet homo suam imperitiam aut infirmitatem considerans desperare, sed eum potius, qui secum operari dignatur, attendere. Deus enim est virtus et sapientia, et non potest aliquis aut cum virtute deficere, aut cum sapientia ignorare, maxime cum idem ipse sit, qui et nobis operantibus bonum cooperatur, et non operantibus ut velimus, et possimus bonucas. In omni aedificatione tria sunt praecipue consideranda, ordo, dispositio et definita dimensio, Superest nunc igitur inquiramus qualem esse oportet ordinem, et dispositionem cogitationum n
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad eã tot certis ⁊ aꝑtis signoꝵ indiciis
tanqͣm quibdã clamantib p̾conib uoca¬
rent᷑ nec possent: qr tã ualide eoꝵ ĩ stantie ñ
parere ad ip̃iuis lucem fidei de sui erroris nu¬
bilo ẽ cõu̾sa. Quid plura: Hiis ⁊ qͣm mul¬
tis aliis miraculis głosis magnificauit
dñs sc̃m suũ ⁊ colendum exhibuit iuiu̾sis.

Expanded text:
et ad eam tot certis et apertis signorum indiciis et ad eam tot certis et apertis signorum indiciis tamquam quibusdam clamantibus preconibus vocarentur, nec possent quasi tam valide illorum instantie non parere ad ipsius lucem fidei de sui erroris nubilo est conversa. Quid plura? His et quam multis aliis miraculis gloriosis magnificavit Dominus sanctum suum, et colendum exhibuit universis.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Y dropica quedã ad locũ passioĩs ip̃ius
auxilio inde ꝑueniẽs: fusa ibi or̃one sami¬
tatẽ integrã mox recepit. Obsesse a demo¬
nib longo tp̃re mulieres mira res mͣr ip̃e
deiectis illis cũ multo sangͥnis uomitu de
corporib liberauit febres expulit: languo¬
res q curauit plurimos ⁊ diu̾sos. ¶udã
sinistre man̾ digitũ ex morso fistule plari¬
ũ foraminũ cõcauitate defossũ mira cõsoli¬
datione sanauit. Quidã puer ex casu gra¬
uissimo sic oppressus ut motu ⁊ sensu penit᷑
destitutus tanqͣm mortũ defleret᷑. mox appo¬
sito de t̾ra suo pectori sacro eiusdem mris cru¬
ore cõtacta ĩcolumis resurrexit. Quidã cuiꝰ
carnẽ cancer edax sedula corrosione uocabat
linitis hĩ t̾ra uulnerib: est curatus. Alii ⁊̃
diu̾sis infirmitatib eccupati qui sepulchrũ
ip̃ius ĩ uehitulis ⁊ alii sustentaculis adie
tudo cũ tantã fidei aduerterẽt efficatiam:

Expanded text:
tus. Idropica quedam ad locum passionis ipsius tus. Idropica quedam ad locum passionis ipsius auxilio viri perveniens, fusa ibi oratione, sanitatem integram mox recepit. Obsessas a demonibus longo tempore mulieres martir ipse, deiectis illis cum multo sanguinis vomitu de corporibus liberavit. Febres expulit languoresque curavit plurimos et diversos. Cuiusdam sinistre manus digitum ex morbo fistule, plurium foraminum concavitate defossum, mira consolidatione sanavit. Quidam insuper puer ex casu gravissimo sic oppressus, et motu et sensu penitus destitutus, tanquam mortuus defleretur, mox apposita de terra suo pectori, sacro eiusdem martiris cruore contacta, incolumis exurrexit. Quedam cuius carnem cancer edax sedula corrosione vorabat, linitis huiusmodi terra vulneribus, est curata. Alii etiam diversis infirmitatibus occupati, qui sepulchrum eius in vehiculis et aliis substentaculis adiertudo, cum tantam fidei adverterent efficaciam
Abbreviated transcription (Latin):
luto ligamine benieficiũ loquele cõcessit. Hec
et alia plura dũ uiueret dignatus est ꝑ eũ
dñs oꝑari. Pt̃ mortẽ u̾o ip̃ius lampades ad
sepulcheũ eius uenerabile dependentes: pluri¬
es ꝑseipas absꝙ om̃i humano studio ⁊ mini¬
f̾io diuinitꝰ sunt accense. Quia cõueniẽs ni¬
mis erat ut qui igne ac lumme fidei excellen¬
ter claruerat singulare de ip̃o ignis ⁊ lumi¬
nis nruraculũ appareret. Quidam ã dũ ues¬
ceret᷑ cũ aliis ⁊ illius sc̃itatẽ et miratula depͣ¬
uaret: sumpto qͦdam sub hac obtestatione
morsello qd eũ non posset si circa hec delin¬
q̃ret transglutire sensit mox ip̃m suo guttu
ri lic herentẽ ut eũ indut̾e uel educ̃̾e nõ ualeret
quia ille illud penitens ⁊ iam ultias mutato
colore ꝙ sentiens incine mortis euentum
fc̃o infra se uoto ꝙ linguã de cet̾o ad talia
nõ laxaret fuit ꝓtinus illo euomito libera¬

Expanded text:
luto ligamine, beneficium loquele concessit. Hec luto ligamine, beneficium loquele concessit. Hec et alia plura, dum viveret, dignatus est per eum Dominus operari. Post mortem vero ipsius lampades ad sepulchrum eius venerabile dependentes pluries per se ipsas absque omni humano studio et ministerio divinitus sunt accense. Quia conveniens nimis erat, ut quoniam igne ac lumine fidei excellenter claruerat singulare de ipso ignis et luminis miraculum appareret. Quidam autem dum vesceretur cum aliis et illius sanctitatem et miracula depravaret, sumpto quodam sub hac obtestatione morsello, quod eum non posset, si circa hec delinqueret transgluctire, sensit mox ipsum gutturi suo sic herentem, ut illum educere vel inducere non valeret. Quare illico penitens et iam vultus mutato colore, quasi sentiens vicine mortis eventum, facto intra se voto, quod lingua de cetero ad talia non laxaret, fuit protinus, illo evomito, libera