comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ consuetudine etiã in uicio e adu̾sus
fidẽ catholicam optinente. Si uero ueniatur
ad u̾ba. in eo iam romanus grecoꝵ ꝑfidiã an¬
tecedit: qui eousq adulandi le nociniũ docuit.
ut a docili popło facillime transeatur. Uoces
quib mentimͣ dnis. clũ singularitatẽ honore
multitudinis decoramus. natio hec inuenit.
e ad finitimos posterosq sui nõis auctoritate
transmisit. Si qñ queris: illud tibi tẽpꝰ occͣrat.
qͥ gauis cesar exuens. nescio anꝑficiens dicta¬
torẽ. om̃ia factus omĩa occupauit. Illiꝰ oerte tẽ¬
ꝑis mͥ sepe occurrit imago. cũ ad potentioris
nutũ subiectoꝵ oiã disponant᷑: e. licet animo
reluctante inseipsos parati sunt exilii aut mor¬
tis dictate sententiam. Hinc quippe potestas ter¬
ribilis: hinc angentis & urentis conscientie sti¬
muli meticulosa corda concutiunt: & p̃cipuam
in om̃ib sibi uendicant auctoritatẽ. Adeo quidẽ.

Expanded text:
quidem consuetudine etiam in vitio, et adversus quidem consuetudine etiam in vitio, et adversus fidem catholicam obtinente. Si vero veniatur ad verba, in eo jam Romanus Graecorum perfidiam antecedit, qui eo usque adulandi lenocinium docuit, ut a docili populo facillime transeatur. Voces quibus mentimur dominis, dum singularitatem honore multitudinis decoramus, natio haec invenit, et ad finitimos posterosque sui nominis auctoritate transmisit. Si quando quaeris, illud tibi tempus occurrat, quo C. Caesar, exuens nescio an perficiens dictatorem, omnia factus, omnia occupavit. Illius certe temporis mihi saepe occurrit imago, cum ad potentioris nutum, subjectorum omnia disponantur, et licet animo reluctante, in se ipsos parati sunt exsilii, aut mortis dictare sententiam. Hinc quippe potestas terribilis; hinc angentis et urentis conscientiae stimuli meticulosa corda concutiunt, et praecipuam in omnibus sibi vindicant auctoritatem. Adeo quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s fraudulentis unerib expugnari. Et qͦs
munuscula non deiciunt. honorib capiunt᷑.
Urbis. auspicia. sacrilegio parricidii & frat̾tu
sanguinis cruore. numinib suis romuilus conse¬
crauit. Deinde lemurib infestatus: honore uan
simulata cõmunicatione imperii fratrẽ placauit
oecisũ. Suos. quoq imꝑatores quos de more: rona¬
nus populus fidelit̾ igulabat. deificauit fidelꝰ.
in ani solatio ꝑfidiam p̃texens manufestam. ꝑ m̃
ac si sorbiciunculas ei quẽ ꝑemerat ministraret.
łosq mentiebantur in sortẽ transisse numinũ
ac si celo suo mundoq regendo. nisi tirannis as¬
citis om̃ipotentis ñ sufficiat manus facti sun
gͣ diui indigetis. aut ut aliis placet he roes. qͦs
nec etiã humana sorte dignos romanoꝵ ꝑfida
reputauit. Tractũ ẽ hinc nom̃ qͦ pͥncipes ure¬
tutũ titulis & uere fidei luce p̃signes. se ds¬
uos audeant. ne dũ gaudeant appellari: ucc̾e

Expanded text:
omnes fraudulentis muneribus expugnari. Et quos omnes fraudulentis muneribus expugnari. Et quos munuscula non dejiciunt, honoribus capiuntur. Urbis auspicia, sacrilegio parricidii, et fraterni sanguinis cruore, numinibus suis Romulus consecravit. Deinde lemuribus infestatus, honore vano simulata communicatione imperii, fratrem placavit occisum. Suos quoque imperatores, quos de more Romanus populus fideliter jugulabat, deificavit fidelius inani solatio, perfidiam praetexens manifestam, perinde ac si sorbitiunculas ei, quem peremerat, ministraret; eosque mentiebantur in sortem transiisse numinum ac si coelo suo mundoque regendo, nisi tyrannis ascitis, Omnipotentis non sufficiat manus. Facti sunt ergo divi indigetes, aut, ut aliis placet, heroes, quos nec etiam humana sorte dignos Romanorum perfidia reputavit. Tractum est hinc nomen, quo principes virtutum titulis, et verae fidei luce praesignes, se divos audeant, nedum gaudeant appellari, veteri
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑. Qualiter ei hannibal cesserit. & ma¬
nifestã uictoriam nota in puppi pretoria lau¬
rus polliceret᷑: scriptor belli pͥunici titus luuꝰ
refert. Ceterũ in tanti triumphi gła quid illo
ciue modestius. qui se intanto successu nec do¬
minũ neq uictorẽ ab aliquo nisi ab hanniba¬
le paucisq cõplicib qui equaᷤᷤ conditiones pa¬
cis rupto federe fraudulenter oͥbiecerant. pas¬
sus est salutari: Eos quoq qui castigati non
obtemperabant ꝓhibentis imperio quasi adu¬
lationis reos & publice salutis hostes ab exer¬
citu iussit. cũ tam̃ genus eneadũ hanc molli¬
ciem auriũ nondũ exuerit. quin adulationi¬
bus delectent᷑. Cũ uero ab unitio grauissimi
fuerunt in quo troianȩ leuitatis originẽ p̃ci¬
pue diffitentur. eos hoc uicio continue labo¬
rasse historiarũ celebre testimoniũ est. Inde
est ulud. Romanus om̃is adulatione corrũpit
aut corrũpit. Certe si non uerbis. possunt

Expanded text:
videretur. Qualiter ei Hannibal cesserit, et mavideretur. Qualiter ei Hannibal cesserit, et manifestam victoriam nota in puppi praetoria laurus polliceretur, scriptor belli Punici Titus Livius refert. Caeterum in tanti triumphi gloria, quid illo cive modestius, qui se in tanto successu, nec dominum, nec victorem, ab aliquo, nisi ab Hannibale, paucisque complicibus, qui aequas conditiones pacis, rupto foedere, fraudulenter abjecerant, passus est salutari? Eos quoque, qui castigati non obtemperabant prohibentis imperio, quasi adulationis reos, et publicae salutis hostes, ab exercitu removeri jussit; cum tamen genus Aeneadum hanc mollitiem aurium nondum exuerit, quin adulationibus delectentur. Cum vero ab initio gravissimi fuerint, in quo Trojanae levitatis originem praecipue diffitentur, eos hoc vitio continue laborasse, historiarum celebre testimonium est. Inde est illud: « Romanus omnis adulatione corrumpitur, aut corrumpit. » Certe si non verbis, possunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ insigne preconiũ meruit. Hannibal nã¬
q romanoꝵ cicidit exercitũ. usq ad hosti¬
um sacietatẽ: & donec preciperet militi suo.
ut uel ferro parceret. De cesorũ cadauerib.
in torrente uergello pons solidus factus est
uictoris iussu. Ouo modũ anuloꝵ cartaginẽ
missi sunt: unde martẽ suũ libiȩ p̃sidem au¬
reo clipeo obinsignẽ iuctoriã honoraret. Essetq
ꝓculdubio tunc roma diem ultimũ habitura.
si hannibal quẽadmodũ iuncere. sic & uictoria
utisciret. Inuindictã istoꝵ a senatu missus est
scipio affricanus: qui a pireneis montib ad co¬
lumpnas herculis & occea anũ usq tanta feli¬
citate ꝓ uinciã recuꝑauit amissam: ut ux
sciatur citiꝰ an facilius uicerit. Qui etiã cap¬
tiuos pueros & puellas egregiȩ pulchritudi¬
nis restituit barbaris: nec in conspectũ suũ
eon quẽ piam uenire passus est: ne quid de
uirginitatis integritate saltẽ oculis delibasse

Expanded text:
tiae insigne praeconium meruit. Hannibal namtiae insigne praeconium meruit. Hannibal namque Romanorum cecidit exercitum usque ad hostium satientatem, et donec praeciperet militi suo, ut vel ferro parceret. De caesorum cadaveribus in torrente Vergello pons solidus factus est victoris jussu. Duo modii annulorum Carthaginem missi sunt, unde Martem suum Libyae praesidem aureo clypeo, ob insignem victoriam, honoraret, essetque procul dubio tunc Roma diem ultimum habitura, si Hannibal quemadmodum vincere, sic et victoria uti sciret. In vindictam istorum a senatu missus est Scipio Africanus, qui a Pyreneis montibus ad columnas Herculis et Oceanum usque tanta felicitate provinciam recupaverit amissam, ut vix sciatur, citius an facilius vicerit. Qui etiam captivos pueros et puellas egregiae pulchritudinis, restituit barbaris, nec in conspectum suum, eorum quempiam venire passus est, ne quid de virginitatis integritate, saltem oculis delibasse
Abbreviated transcription (Latin):
soleũ regũ recepit Sibiq nobilissimis ex more
induta cultib. odorib conquisitis. solioq diui¬
cus usq quaq referto. se uixta suũ collocauit
antonuĩ & maraillis uenisq seus apponens as¬
pides. sic morte quasi somno resci luta ẽ. Psulli
siquidẽ augrsti mandato adhibiti. qͥ maliciã
ueneni solent linguis educere: eo qd̾ sero uo¬
cati essent opem ferre non ualuerunt. Dig¬
na quidẽ sic ꝑire meretrix uenenosa: nata
nores corrumpere. nobiliũq iuroꝵ pudiciciã
expugnare: ꝓfecto antea regib imꝑauerat.
postinodũ misera nec miserabilis sibi forte
tragicũ. sed romano imperio qd̾ subuertere
moliebatur. finẽ comicũ fecit. Iter cetera cla¬
riorib augusti titulis onnumeratur: quod
in tantȩ pestis congressu mansit inuictus. Ue¬
runtamen in scipionȩ affricano aliquid ñ
inferius inuenitur. qui post singularem
de hannibale uictoriam singularis continẽ¬

Expanded text:
soleum regum recepit, ibique nobilissimis ex more soleum regum recepit, ibique nobilissimis ex more induta cultibus, odoribus conquisitis, solioque divitiis usquequaque referto, se juxta suum collocavit Antonium, et mamillis venisque suis apponens aspides, sic morte quasi somno resoluta est. Psylli siquidem, Augusti mandato adhibiti, qui malitiam veneni solent linguis educere, eo quod sero vocati essent, opem ferre non valuerunt. Digna quidem sic perire meretrix venenosa, nata mores corrumpere, nobiliumque virorum pudicitiam expugnare. Profecto antea regibus imperaverat, postmodum misera, nec miserabilis sibi sorte tragicum, sed Romano imperio, quod subvertere moliebatur, finem comicum fecit. Inter caetera clarioribus Augusti titulis connumeratur, quod in tantae pestis congressu, mansit invictus. Verumtamen in Scipione Africano aliquid non inferius invenitur, qui post singularem de Hannibale victoriam, singularis continen
Abbreviated transcription (Latin):
peratoris coniuigio fuerat głata. principis
Nec frustra: cũ ad om̃ia paratũ inuenisset
antoniũ. Putabat enĩ ad cesaream głam sibi
nichil defore. si lectũ eiꝰ ascenderet. qͥ successor
rerũ pompeii & ut simulabat ttiris ce sarei. ma¬
gis de temeritate fortunȩ. quam de iurtutis
conscientia confidebat. Porro cũ ad sollicitan¬
duĩ augustũ muliebris impudicicie audatia
accessisset.⁊ spe sua frustrata aniorẽ honesta¬
tis reputauit iniuriam: castitati notuen dedit
suꝑdie. bellũq credidit indicendũ ei quẽ ui¬
lio cesare exꝑta fuerat fortiorem. Om̃s nocen¬
di artes aggressa est: tandemq capta & ꝓuio¬
luta adpedes augusti. etiam tunc sollicitauit
oculos ducis. Sed frustra quidẽ. Nam pulcritudo
eius infra pudiciciam pͥncipis fuit. Quod ubi des¬
ꝑata se ad triumphũ pudoris ꝑ̃nouit reseruari.
in cautiorem nacta custodiã: egressa se in mau¬

Expanded text:
peratoris conjugio fuerat gloriata, principis peratoris conjugio fuerat gloriata, principis Nec frustra, cum ad omnia paratum invenisset Antonium. Putabat enim ad Caesarem gloriam sibi nihil defore, si lectum ejus ascenderet, qui successor rerum Pompeii, et ut simulabat juris Caesarei, magis de temeritate fortunae, quam de virtutis conscientia confidebat. Porro cum ad sollicitandum Augustum muliebris impudicitiae audacia accessisset, spe sua frustrata, amorem honestatis reputavit injuriam, castitati nomen dedit superbiae, bellumque credidit indicendum ei, quem Julio Caesare experta fuerat fortiorem. Omnes enim nocendi artes aggressa est, tandemque capta, et provoluta ad pedes Augusti, etiam tunc sollicitavit oculos ducis. Sed frustra quidem. Nam pulchritudo ejus infra pudicitiam principis fuit. Quod ubi desperata se ad triumphum victoris praenovit reservari, incautiorem nacta custodiam, egressa, se in Mau
Abbreviated transcription (Latin):
cus diuertant. totiꝰ actus facies im¬
mitatur: ut si gliceriũ tollas aut pamphilũ.
Sublato etũ alterutro nomen alteriꝰ perit.
&e si cũ amantib suspiciosũ senẽ tollas. nullꝰ
est aut inutilis omnino dauus. Hinc ẽ illud.
fortis in armis cesareis labienus erat: nunc
transfuga uilis cũ duce pruato terras atq
equora lustrat. Sienĩ ꝑsonas que sibi assueue¬
runt sibiq faciunt decretũ fortune dissociet.
fit plerũq ut utraq ad om̃ia agenda sua ui¬
deantur inepta: & quasi exelusa ratione ofi¬
ficii dep̃ciatur. Fracta st̃ lenocinia cleõpatre.
ex quo nec iuliũ inuenit nec antoniũ. Eqͥdẽ
orbis uictorẽ cesarem donis flexit: & inuicti
iuri insuꝑabilẽ animũ meretriciꝰ decor. &
ꝓstituta facies suꝑauit. Unde lenocinũ eius
sollicitudinẽ poeta exprimens adiecit. Uultꝰ
adẽ p̃cib. faciesq incesta ꝑorat. Cũ uͦ iulius
reb humanis exemptꝰ ẽẽt: que romani im¬

Expanded text:
cus divertant, totius actus facies imcus divertant, totius actus facies immutatur, ut si Glycerium tollas, aut Pamphilum. Sublato enim alterutro, nomen alterius perit, et si cum amantibus suspiciosum tollas senem, nullus est, aut inutilis omnino Davus. Hinc est illud: . . . . . . . . . . Fortis in armis Caesareis Labienus erat, nunc, transfuga vilis, Cunt duce privato, terras atque aequora lustrat. Si enim personas, quae sibi assueverunt, sibique faciunt, decretum fortunae dissociet, fit plerumque, ut utraque ad omnia agenda sua videatur inepta, et quasi exclusa ratione officii depretiatur. Fracta sunt lenocinia Cleopatrae, ex quo nec Julium invenit, nec Antonium. Equidem orbis victorem Caesarem donis flexit, et invicti viri insuperabilem animum meretricius decor et prostituta facies superavit. Unde lenocinii ejus sollicitudinem poeta exprimens, adjicit: Vultus adest precibus, faciesque incesta perorat. Cum vero Julius rebus humanis exemptus esset, quae Romani im
Abbreviated transcription (Latin):
mundi despiciunt. ludũq fortunȩ contempnen¬
tes. nullis illecebris impellunt᷑ ad uanitates
& insanias falsas. Hi iam in suis gaudent elisiis.
ad utilitatẽ suã uident plurima. & ad eam oĩa
uisa retorquent. Cũ enĩ fidelis anima exaltat᷑
a terra: tunc demũ omĩa trahit ad seipsam. Spe¬
culantur isti comediam mundaniã cũ eo qui de¬
suꝑ astat: ut homines actusq eoꝵ. & uosunta¬
tes indesinent̾. ꝓspiciat. Cũ enĩ om̃s exerceant
histrionẽ. aliquẽ ẽẽ necesse est spectatorẽ. Ne
querat᷑ aliquis motus suos ab aliquo ñ uideri
cũ in conspectu dei agat. angeloꝵq eiꝰ. paucoꝵ¬
q sapientũ: qui & ipsi ludoꝵ istoꝵ circensiũ
spectatores sunt. Erubescat potiꝰ si quis in tan¬
ta luce indecenter moueat᷑: & se totũ exerci¬
tatione inimica deuenustet.x¬
eterũ in hoc fortune ludibrio ꝑsone
sibi inuicẽ coaptantur: & si altrinse¬

Expanded text:
mundi despiciunt, ludumque fortunae contemnenmundi despiciunt, ludumque fortunae contemnentes, nullis illecebris impelluntur ad vanitates, et insanias falsas. Hi jam in suis gaudent Elysiis, ad utilitatem suam vident plurima, et ad eam omnia visa retorquent. Cum enim fidelis anima de terra exaltatur, tunc demum omnia trahit ad se ipsam. Speculantur isti comoediam mundanam cum eo qui desuper astat, ut homines actusque eorum, et voluntates indesinenter prospiciat. Cum enim omnes exerceant histrionem, aliquem necesse est esse spectatorem. Nec queratur aliquis, motus suos ab aliquo non videri, cum in conspectu Dei agat, angelorumque ejus, paucorumque sapientium, qui et ipsi ludorum istorum circensium spectatores sunt. Erubescat potius, si quis in tanta luce indecenter moveatur, et se totum exercitatione mimica devenustet.eterum in hoc fortunae ludibrio, personae sibi invicem coaptantur, et si altrinse
Abbreviated transcription (Latin):
bantis popłi moysi mansuetudo ostenditur: &
ĩminentib aduersis confidentis iosue magna¬
nimitas declaratur. Iob pacientie indicit ex¬
emplũ.: & p̃ambulus gr̃e baptista saluatoris.
dũ penitentiã p̃dicat & uicus indicit fugam.
confessionẽ eruit ueritatis: & ad increpationẽ
inuirie &e condempnationẽ iniquitatis omni¬
um fideliũ linguas exacuit. Quid noui testa¬
menti referam patres: quor. exẽpla sunt dis¬
ciplina moꝵ & rectissima instituta utuendi:
Hi quidẽ sunt in septẽ milib iuroꝵ. quos sibi
dñs reseruauit ut non euruarent genua sua
ante baal: aut qͦuicũq uanitati ꝓstituant ani¬
mas preciosas. Hisunt qui inter insensatos ha¬
bent᷑ saui. quia aliene insanȩ nolunt esse
participes. Et finẽ sine honore creduntur ha¬
bituri. quia dignitatẽ naturȩ mundani histri¬
onis habitu polluere dedignantur. Hii sunt
forte qui de alto uirtutũ culmine theatrum

Expanded text:
bantis populi, Moysi mansuetudo ostenditur, et bantis populi, Moysi mansuetudo ostenditur, et imminentibus adversis, confidentis Josuae magnimitas declaratur. Job patientiae indicit exemplum. Et praeambulus gratiae Baptista Salvatoris dum poenitentiam praedicat et vitiis indicit fugam, confessionem eruit veritatis, et ad increpationem injuriae, et condemnationem iniquitatis, omnium fidelium linguas exacuit. Quid utriusque Testamenti referam Patres, quorum exempla sunt disciplina morum, et rectissima instituta vivendi? Hi quidem sunt in septem millibus virorum, quos sibi Dominus reservavit, ut non curvarent genua sua ante Baal, aut cuicunque vanitati prostituant animas pretiosas. Hi sunt qui inter insensatos habentur insani, quia alienae insaniae nolunt esse participes. Et finem sine honore habituri creduntur, quia dignitatem naturae mundani histrionis habitu polluere dedignantur. Hi sunt forte qui de alto virtutum culmine theatrum
Abbreviated transcription (Latin):
Porro p̃dicti & consimiles magni quidẽ &e lau¬
dabiles uiri quasi quedam scłoꝵ. suoꝵ sidera
splenduert̃ illustrantes tẽpora sua. p̃ambuli
coetaneoꝵ suoꝵ in id iusticie & ueritatis quod
dispositione diina illuxerat eis. Sic quoq in
successionib fidesis populi nunquã humanoge¬
neri ad noctis suȩ tenebras cecitatisq molestias
depellendas sua sẏdera defuerunt: uiri quidẽ
uirtutis titulo nobiles. magnoꝵq operum
fulgentes insignib: quoꝵ exemplis ad cultũ
iusticiȩ semꝑ alii ꝓuehantur. Nonne abes
in nocentiã docuit: enoch mundiciã actionis
Quid de longanumitate spei & oꝑis ñ habuit
noe : qͥd de obedientia fidelit̾ implenda defuit
abrahe. Isaac coniugii castimoniã instruit.
& iacob laboris tolerantiã ostendit. Ioseph par¬
ricidas fr̃s boni retͥbutione remunerat: eoq
docet abonis. bona ꝓ malis tribuenda. In multis
milib increduli. indurati. & deũ semꝑ exacet¬

Expanded text:
Porro praedicti, et consimiles magni quidem et lauPorro praedicti, et consimiles magni quidem et laudabiles viri, quasi quaedam saeculorum suorum sidera splenduerunt, illustrantes tempora sua, praeambuli coaetaneorum suorum in id justitiae et veritatis, quod dispositione divina illuxerat eis. Sic quoque in successionibus populi fidelis, nunquam humano generi ad noctis suae tenebras, caecitatisque molestias depellendas, sua sidera defuerunt, viri quidem virtutis titulo nobiles, magnorumque operum fulgentes insignibus, quorum exemplis ad cultum justitiae semper alii provehantur. Nonne Abel innocentiam docuit, Enoch munditiam actionis? Quid de longanimitate spei et operis non habuit Noe? Quid de obedientia fideliter implenda defuit Abrahae? Isaac conjugii castimoniam instruit, et Jacob laboris tolerantiam ostendit. Joseph parricidas fratres boni retributione remunerat, eoque docet a bonis bona pro malis tribuenda. In multis millibus increduli, indurati, et Deum semper exacer
Abbreviated transcription (Latin):
non tacuit. qui eoꝵ qui p̃cedebant & sequeban¬
tur xp̃m eandẽ confessionẽ ẽẽ asseruit. Sc̃oꝵ
quippe ueteris & noui testamenti in eo distin¬
guitur fides: qd̾ isti iam sibi gaudent impleta.
que illi expectabant & desiderabant ĩplenda.
Sit ergo uenerabilis imago uirtutis. dũ sine fi¬
de & dilectione substantia uirtutis eẽ ñ possit.
Et utinam inueniatur in nobis. qui uel uir¬
tutis imaginem teneat. Quis enĩ uirtutem
amplectitur ipsam: Quis etiam umbras uir¬
tutũ induit. quib uidemus floruisse gentiles:
licet eis subtracto xp̃o uere beatitudinis ñ appre¬
henderint fructũ: Quis temistoclis diligentiã.
frontonis grauitatẽ. continentiam socratis. fab̾¬
cii fidẽ. innocentiã numȩ. pudiciciam scipionis.
longanimitatẽ ulixis. catonis parcitatẽ. titi pie¬
tatem imitatur. Quis non cum admiratione
ueneratur. ꝓbitas si quidem laudatur & alget.

Expanded text:
non tacuit, qui eorum, quae praecedebant et sequebannon tacuit, qui eorum, quae praecedebant et sequebantur Christum, eamdem confessionem esse asseruit: sanctorum quippe Veteris et Novi Testamenti in eo distinguitur fides, quod isti jam sibi gaudent impleta, quae illi exspectabant et desiderabant implenda. Sit ergo venerabilis imago virtutis, dum sine fide et dilectione substantia virtutis esse non possit. Et utinam inveniatur in nobis, qui vel virtutis imaginem teneat! Quis enim virtutem amplectitur ipsam? Quis etiam umbras virtutum induit, quibus videmus floruisse gentiles, licet eis subtracto Christo, verae beatitudinis non apprehenderint fructum? Quis Themistoclis diligentiam, Frontonis gravitatem, continentiam Socratis, Fabricii fidem, innocentiam Numae, pudicitiam Scipionis, longanimitatem Ulyxis, Catonis parcitatem, Titi pietatem imitatur? Quis non cum admiratione veneratur? Probitas siquidem laudatur, et alget.
Abbreviated transcription (Latin):
ruerunt. Unde ẽthicus. Satis est orare iouẽ
qui donat & aufert. deͬ uitam det opes. an¬
mũ michi ego ipse parabo. Alius quoq. qul¬
ł lũ numen habes nͥ sit prudentia. sed nos. te
facimus fortuna deam. celoq locamꝰ. Catoquo¬
q licet uerũ non agnouisset deũ. gentiũꝙ
suꝑsticionib aberraret in libia. tameniouis
quẽ colebat contempsit oracula: se adea que
sibi gerenda erant sufficere arbitratus. Et
quidẽ etiã ipsa iniago uirtutis suã quandã
habet uenustatis decorisq claritatẽ: ut qui¬
quid in ea cernitur eiꝰ merito uenustum
credat᷑. & decoꝵ. Nontamen tisq quaq deoi¬
rũ est. quod in tenebris ignorantie obseura¬
tur. nec potest quisquã clarescere. nisi m¬
fide illius qui lux uera est. & illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. Ex quo pa¬
tet quod nisi inueri dei noticia. ⁊ cultu. ue¬
ra uirtus ẽẽ non possit. Quod &e uisio ez echielis

Expanded text:
ruerunt. Unde ethicus: . . . . Satis orare Jovem ruerunt. Unde ethicus: . . . . Satis orare Jovem qui donat et aufert, Det vitam, det opes, animum mihi ego ipse parabo. Alius quoque. Nullum numen habes si sit prudentia; sed nos Te facimus, fortuna, deam, coeloque locamus. Cato quoque, licet verum non agnovisset Deum, gentiumque superstitionibus aberraret, in Lybia tamen Jovis, quem colebat, contempsit oracula, se ad ea quae sibi gerenda erant, sufficere arbitratus. Et quidem etiam ipsa imago virtutis, suam quamdam habet venustatis decorisque claritatem, ut quidquid in ea cernitur, ejus merito venustum credatur et decorum. Non tamen usquequaque decorum est, quod in tenebris ignorantiae obscuratur: nec potest quisquam clarescere, nisi ifide illius, qui lux vera est, et illuminat omnem hominem, venientem in hunc mundum . Ex quo patet, quod nisi in veri Dei notitia et cultu, vera virtus esse non possit. Quod et visio Ezechielis
Abbreviated transcription (Latin):
undus gͥ suios habet elisios: solemq
suũ &e sua sẏdera nouit. Uirtus siqͥ¬
dem solaris quidam radiꝰ est afonte
claritatis om̃ib datus inusũ. & qui om̃ia que
actiungit. claritate sui facit eximia. Inde est q
etiam illi quos huiꝰ tadii uenustas quasi reper¬
cussa sp̃e sui iudetur afflasse: statim in subie¬
ctoꝵ conspectu clarescunt. fiuntq quodãmͦ
uirtutis titulo głosi. Absit enĩ ut quisquam
uere sit głosus: nisi qui in dño głatur. Non
enĩ qui scipsũ aut quẽ homo cõmendat ille
ꝓbatus est: sed quẽ deus cõmendat. Quod utiq
uera & sola uirtus meretur. ñ quantacũq
uirtutis imago. Hoc autẽ ẽẽ arbitror qͥcqua
in morib egregiũ de nature beneficio & ex¬
ercicio mentis citra gr̃am philosophi uibi re¬
ꝓmittunt. eoq ipso euanuerunt in cogitatiotu¬
bus suis de libero confisi arbitrio: & dicetres
se ẽẽ sapientes. stulti facti sunt. stultiq appa¬

Expanded text:
undus igitur suos habet Elysios, solemque undus igitur suos habet Elysios, solemque suum et sua sidera novit. Virtus siquidem solaris quidam radius est, a fonte claritatis omnibus datus in usum, et qui omnia quae attingit, claritate sui faciat eximia. Inde est, quod etiam illi, quos hujus radii venustas, quasi repercussa specie sui videtur afflasse, statim in subjectorum conspectu clarescunt, fiuntque quodammodo virtutis titulo gloriosi. Absit enim, ut quisquam vere sit gloriosus, nisi qui in Domino gloriatur. Non enim qui se ipsum, aut quem homo commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat . Quod utique vera et sola virtus meretur, non quantacunque virtutis imago. Hoc autem esse arbitror, quidquid in moribus egregium de naturae beneficio, et exercitio mentis citra gratiam, philosophi sibi repromittunt, eoque ipso evanuerunt in cogitationibus suis, de libero confisi arbitrio, et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt , stultique appa
Abbreviated transcription (Latin):
e non est finis possesionis eoꝵ:. Statimq¬
subiecit. quod usu & assidutate iam om̃ib ꝑsua¬
sum est. Hi ad inferos descendert̃. & alii in locũ
illoꝵ succesterunt. Ueruntamen bene eũ egre¬
dientib agitur. qui non ab hoc fortune ludo tͦus¬
ferunt᷑ eiciendi in tenebras exteriores ubi erit
fletus e stridor dentiũ: & qui ab aquis niuium
quas sc̃s iob cõmemorat ad calorẽ igniũ mirune
transeunt. Bene cũ illis agitur qui suos expec¬
tant elisios: quos p̃sentia sua iusticiȩ sol uerus
illustrat. Sed qͥd est quodelisios campos a muta¬
biliũ rerũ septis uerbis excludo: Terte ꝓ parte
inclusi sunt. patentes in latitudine bonarum
mentiũ. quib apatre luminũ datũ est. ut in
noticia && amore boni toto sui agitatu u̾sentur.
Unde ethicus. in quieto extra se in eptam beati¬
tudinẽ inquirenti: quod queris ubiq est. Est
ulubris anius si te ñ deficit equus. ix.¬

Expanded text:
et non est finis possessionis eorum . Statimqet non est finis possessionis eorum . Statimqsubjecit, quod usu et assiduitate jam omnibus persuasum est: Hi ad inferos descenderunt, et alii in locum illorum successerunt . Verumtamen bene cum egredientibus agitur, qui non ab hoc fortunae ludo transferuntur, ejiciendi in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium , et qui ab aquis nivium, quas sanctus Job commemorat , ad calorem nimium minime transeunt. Bene cum illis agitur, qui suos exspectant Elysios, quos praesentia sua justitiae sol verus illustrat. Sed quid est, quod Elysios campos a mutabilium rerum septis verbis excludo? Certe pro parte inclusi sunt, patentes in latitudine bonarum mentium; quibus a Patre luminum datum est, ut in notitia et amore boni, toto sui agitatu versentur. Unde ethicus inquieto extra se ineptam beatitudinem inquirenti: Quod quaeris ubique est, Est Ulubris, animus si te non deficit aequus.
Abbreviated transcription (Latin):
sine om̃i attritione transiri. Alioquin. integer
nemo egreditur: forte ideo quia capacẽ areã
stix nouies interfusa coheret. Uidi inquit ec¬
clesiastes cuncta subsole. & ecce statim om̃ia
uanitas: eo qd̾ omĩa que a solido uanitatis sta¬
tu recedunt. uanitati que nr̃ãm comediã
deceat. subiecta st̃. Uanitati etũ subiecta ẽ
ereatura non uolens licet autẽ noueni orbib
siue globis potiꝰ sediũ nr̃arũ habitatio tota
claudatur. om̃ib tam̃ qñq egrediendũ est
om̃sq caron ille in exorabilis uetusta siu tẽ¬
poris naue trahiciet. Om̃ib quoq succedent
alĩ. & sic transiens homo manet in sp̃e: quẽ¬
admodũ aqua p̃tereunte. notus aninis ma¬
net influmine Ubi sunt inquit uiri poten¬
tes. abinitioscientes bellũ. aut qui in auib
celi ludunt. & thesaurixant sibi aurũ in
quo confidunt homines. iungentes agrũ
agro. domũ domui. usq ad terminos loci.

Expanded text:
sine omni attritione transiri. Alioquin integer sine omni attritione transiri. Alioquin integer nemo egreditur; forte ideo, quia capacem hanc aream « Styx novies interfusa coercet. » Vidi, inquit Ecclesiastes, cuncta sub sole, et ecce statim omnia vanitas , eo quod omnia, quae a solido veritatis statu recenant, vanitati, quae nostram comoediam deceat, subjecta sunt. Vanitati enim subjecta est creatura non volens. Licet enim novem orbibus, sive globis potius sedium nostrarum habitatio tota claudatur, omnibus tamen quandoque egrediendum est, omnesque Charon ille inexorabilis vetusta sui temporis nave trajiciet. Omnibus quoque succedent alii, et sic transiens homo manet in specie, quemadmodum aqua praetereunte, notus amnis manet in flumine. Ubi sunt, inquit, viri potentes, ab initio scientes bellum, aut qui in avibus coeli ludunt, et thesaurizant sibi aurum, in quo confidunt homines, jungentes agrum agro, domum domui, usque ad terminos loci,
Abbreviated transcription (Latin):
uellet. Unde &. fidelis anima cui uerȩ beatitu¬
dinis gaudia differunt᷑ cũ inferiori irriguo.
irriguũ suꝑius petit. Ut gͦ gentiliũ figmentis
piũ accõmodemꝰ auditũ: terũ omniũ tragicꝰ
finis est. Aut si ñ comedie gratiosiꝰ est. ñ duco
contentionis funem: dũ constet inter nos quod
fere totus mundus iuxta petroniũ exerceat
histrionẽ. Quod ce quidã temporis nr̃i scͥptor
egregius infideliũ tam̃ uerbis elegant̾ exp̃ssit.
Ridiculos hominũ uersat sors ceca labores scła
nr̃a ioeus. ludibriũq deis. Huiꝰ itaq tã ĩmense.
tam mirabilis & in enarrabilis tragedie uel
comediȩ teatrũ quoꝑagi possit ei mirabilit̾
coequatur. Tanta est area eius: quantus & ord̾.
Difficillimũ est ut quisquã admittatur exclu¬
sis. uel emittatur inclusis. dũ carnis gerit lu¬
tetĩ indumentũ. Eam quippe tanta subtilita¬
te necesse est exui: ut ꝑforamen acus possit

Expanded text:
vellet. Unde et fidelis anima, cui verae beatituvellet. Unde et fidelis anima, cui verae beatitudinis gaudia differuntur, cum inferiori irriguo, irriguum superius petit. Ut ergo gentilium figmentis pium accommodemus auditum, rerum omnium tragicus finis est. Aut si nomen comoediae gratiosius est, non duco contentionis funem, dum constet inter nos, quod fere totus mundus, juxta Petronium, exerceat histrionem. Quod et quidam temporis nostri scriptor egregius, infidelium tamen verbis, eleganter expressit: Ridiculos hominum versat sors caeca labores, Saecula nostra jocus, ludibriumque deis. Hujus itaque tam immensae, tam mirabilis et inenarrabilis tragoediae vel comoediae theatrum, quo peragi possit, ei mirabiliter coaequatur. Tanta est area ejus, quantus et orbis. Difficillimum est ut quisquam admittatur exclusus, vel emittatur inclusus, dum carnis gerit luteum indumentum. Eam quippe tanta subtilitate necesse est exui, ut per foramen acus possit
Abbreviated transcription (Latin):
gui ut prediximus nunerua agentes de sin¬
gulis. de nullo subtilem reddentes rationẽ.
Quod si hoc ipsũ pacient᷑ admutitur. ea que
a philosophis gentiũ publice utilitatis gr̃a
scripta sunt. audiri quid phibet: Quecũq
abest filus adam. qui ad laborẽ nati sunt.
parati adflagella. concepti in peccatis. editi in
labore. nontam euntes quam currentes ad mor¬
tem. qua nichil tristius est: necessaria ẽ pacien¬
tia. itilis consolatio. que de oleo leticie in con¬
seientia. & de ĩmensitate clementiȩ dei. p̃desti¬
natos ad uitam spe futuroꝵ fouet & roborat.
Oeustos hominũ inquit beatus iõb humani ge¬
ueris calamitates in se exprimens. quare posci¬
isti me contrariũ tibi: & factus sũ michi met
ipsi grauis. Nemo si quidẽ ẽ qui exigentibus
culpis in seipso non inueniat causas materiã¬
q doloris: cũ ipsiꝰ philosophie testimonio. uni¬
cuiq contingat adeẽ qd̾ nollet. uel abẽẽ quod

Expanded text:
gui, ut praediximus, Minerva agentes de singui, ut praediximus, Minerva agentes de singulis, de nullo subtilem reddentes rationem. Quod si hoc ipsum patienter admittitur, ea quae a philosophis gentium publicae utilitatis gratia scripta sunt, audiri quid prohibet? Quaecunabest filiis Adam, qui ad laborem nati sunt, parati ad flagella concepti in peccatis, editi in labore, non tam euntes quam currentes ad mortem, qua nihil tristius est, necessaria est patientia, utilis consolatio, quae de oleo laetitiae in conscientia et de immensitate clementiae Dei, praedestinatos ad vitam, spe futurorum fovet et roborat. O custos hominum, inquit beatus Job, humani generis calamitates in se exprimens, quare posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimet ipsi gravis? Nemo siquidem est qui, exigentibus culpis, in se ipso non inveniat causas materiamque doloris, cum ipsius philosophiae testimonio, unicuique contingat adesse, quod nollet, vel abesse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
causa. Ueruntam̃ quia p̃ter intentionẽ geren¬
tiũ aliqua. non nulla contingunt pret̾ opini¬
onẽ. casus appellatione clauduntur: licet eq̃
disponentis ratione preuisa sint. sicut ea q̃
lege naturȩ necessitatis nexib uidẽt᷑ artata.
Piñ & hec ipsa contingentia primeue omniũ
cause sic ẽẽ constat adnexa. uit ad eam omtua
referantur: & ꝓ mea opinione hec ipsa ad po¬
sitionẽ omniũ que sunt necessario consequat᷑.
Ridebunt forte prudentiores insipientiã meã
qui deũ eẽ ad existentiã ommiũ. sequi consentio.
sed ab effectu cãm inferi uel ꝓpabilit̾ me ꝑi¬
patetici docuerunt. Porro doctores fidei eam
ex om̃ib causã necessario inferunt ex qua
omĩa. ꝑ quã om̃a. & in qua sutit om̃ia. & si¬
ne qua factũ est. & subsistere potest nichil.
Quod ergo aliquid fortune uidemur ascribere.
ei nequaquã p̃iudicat. Sed quia nobis ad ho¬
mines sermo est. hominũ uerbis utimͣ: pni¬

Expanded text:
causa. Verumtamen quia praeter intentionem gerencausa. Verumtamen quia praeter intentionem gerentium aliqua, nonnulla contingunt praeter opinionem, casus appellatione clauduntur, licet aeque disponentis ratione praevisa sint, sicut ea quae lege naturae, necessitatis nexibus videntur arctata. Proinde et haec ipsa contingentia, primaevae omnium causae sic constat esse annexa, ut ad eam omnia referantur; et pro mea opinione, haec ipsa ad positionem omnium quae sunt, necessario consequatur. Ridebunt forte prudentiores insipientiam meam, qui Deum esse, ad existentiam omnium, sequi consentio; sed ab effectu causam inferri, vel probabiliter me Peripatetici docuerunt. Porro doctores fidei eam ex omnibus causam necessario inferunt, ex qua omnia, per quam omnia, et in qua sunt omnia, et sine qua factum est, aut subsistere, nihil potest. Quod ergo aliquid fortunae videmur ascribere, ei nequaquam praejudicat. Sed quia nobis ad homines sermo est, hominum verbis utimur, pin
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uia illoꝵ. qui in labore hominũ non sunt.
neq cũ hominib flagellantur. Utiq deiecit
eos consiliũ dñi dũ alleuarent᷑. Ei siquidẽ hec
potius ascribenda sunt om̃ia quã fortunt. q̃
aut abipso est. aut qd̾ magis reor omnino non
est. Ait namq ethicus. Noli fortunam que ñ
est. dicere cecam. Homerus quoq in illo celebet¬
rimȩ ꝑfectionis oꝑe dedignatus est nosse forcu¬
nã: ad eo quidẽ ut in nulla parte tanti carmi¬
nis nominet᷑. Maluit enĩ soli deo quẽ moipc̾u
nominauit. uniuersa regenda cõmutere. quã
ut aliquid ascriberet temeritati fortune. Quã
titiq sic constat minime ẽẽ deam. sicut certũ
est. dici & pingi cecam. frustra gͦ cecitas eiꝰ arguit᷑.
que in natura rerũ inueniri non potest. Unde
& casus non esse conuincitur. si eũ quis in pro¬
uisũ euentũ ẽẽ diffiniat: cũ nichil fiat cuiꝰ
ortũ legitima causa & ratio non p̃cedat: & fide¬
lis concionator nichil interra doceat fieri sine

Expanded text:
unt, neque cum hominibus flagellabuntur . Utique dejecit eos consilium Domini, dum allevarentur. Ei siquidem haec potius ascribenda sunt omnia, quam fortunae, quae aut ab ipso, aut, quod magis reor, omnino non est. Ait namque ethicus: Noli fortunam, quae non est, dicere caecam. Homerus quoque in illo celeberrimae perfectionis opere dedignatus est nosse fortunam, adeo quidem ut in nulla parte tanti carminis nominetur. Malui. enim soli Deo, quem Morphan nominavit, universa regenda committere, quam ut aliquid ascriberet temeritati fortunae, quam utique sic constat minime esse deam, sicut certum est, dici et pingi caecam. Frustra ergo caecitas ejus arguitur, quae in natura rerum inveniri non potest. Unde et casus non esse convincitur, si eum quis improvisum eventum esse definiat, cum nihil fiat, cujus ortum legitima causa, et ratio non praecedat, et fidelis concionator nihil in terra doceat fieri sine
Abbreviated transcription (Latin):
marescunt. & extrema gaudĩ luctus occu¬
pat. Quantũlibet in uiis suis iniqui flore¬
ant. & ꝓsperoꝵ concursu in aurentur. eis
ad nutum fortuna seruiat: subuercet infi¬
ne gressus eoꝵ. & tandẽ amara e̾it quasi
absinthiũ. Quare inquit beatus iob impii
uitiunt: subleuati sunt. confortatiq diui¬
cus : Semen eor ꝑmanet corã eis: ꝓpinquoꝵ

Expanded text:
marescunt, et extrema gaudii luctus occumarescunt, et extrema gaudii luctus occupat . Quantumlibet in viis suis iniqui floreant, et prosperorum concursu inaurentur, eis ad nutum fortuna serviat, subvertet in fine gressus eorum, et tandem amara erit, quasi absinthium. Quare, inquit beatus Job, impii vivunt, sublevati sunt, confortatique divitiis? Semen eorum permanet coram eis, propinqu
Abbreviated transcription (Latin):
uendi consuetudinẽ ab ineunte etate elige.
eam tibi iocundam usus efficiet. Magnorũ
ꝓm̃ uiroꝵ sensus. secularis hec expugnat
comedia. Uaria figura tempoꝵ. actuũ quedã
uarietas est. Porro actibus ꝑsonȩ deseruiunt.
dũ in eis fortune iocantis ludus impletur.
Quid enĩ aliud est. quodnouũ quemlibet &
ignotũ nc̃ amplissimo induit potentatu. &
in regni fastigiũ erigit. nc̃ aliũ purpuratũ
antequã natũ de regni culmine in cathenas
hostiles ꝓicit. & seruituti addictũ in mise¬
rias extremas p̃cipitat: aut qd̾ frequens est
non modo tirannoꝵ s & principũ sanguine.
infimoꝵ hominũ. aut etiã uiliũ seruoꝵ in¬
fames eruentat gladios: Si fortuna uolet in¬
quit: fiet de rethore consul. Si uolet hec
eadem: fiet de consule rethor. Ineoq uita ho¬
minũ tragedie quã comedie uidetur ẽẽ si¬
milior. qd̾ omniũ fere tristis ẽ exitus: dũ
omĩa mundi dulcia quantacũq fuerint a¬

Expanded text:
ivendi consuetudinem ab ineunte aetate elige, ivendi consuetudinem ab ineunte aetate elige, eam tibi jucundam usus efficiet. » Magnorum proinde virorum sensus, saecularis haec expugnat comoedia. Varia figura temporum, actuum quaedam varietas est. Porro actibus personae deserviunt, dum in eis fortunae jocantis ludus impletur. Quid enim aliud est, quod novum quemlibet, et ignotum, nunc amplissimo induit potentatu, et in regni fastigium erigit, nunc alium purpuratum antequam natum de regni culmine in catenas hostiles projicit, et servituti addictum, in miserias extremas praecipitat. Aut, quod frequens est, non modo tyrannorum, sed et principum sanguine, infimorum hominum, aut etiam vilium servorum, infames cruentat gladios? Si fortuna volet, inquit, fiet de rhetore consul: Si volet haec eadem, fiet de consule rhetor. In eoque vita hominum tragoediae quam comoediae videtur esse similior, quod omnium fere tristis est exitus, dum omnia mundi dulcia quantacunque fuerint a
Abbreviated transcription (Latin):
urna. saxũ sisiphi de est: dum uoluntas min¬
do implicita nequit impłe ꝓpositũ. quam diuꝑ
egrinatur a dño. Istoꝵ. uita milicia & certe malicia
est. Quod si abhorres. alia interpretatione doce¬
beris. qͥa uita hominis suꝑ tertam temptatio ẽ.
que si pprietatẽ nominis sequimͣ. mali frequentiꝰ
h̃t̃ notam. In hac utiq temptatione uel milicia.
licet sibi .uii. milia iuiroꝵ dñs reseruauerit: fe¬
re totus mundus ex arbitri nr̃i sententia mi¬
mũ uidetur implere. ad comediam suã qͦdãmͦ
respiciens. Et qd̾ deterius est eousq comediȩ sue
insistunt: ut in se cũ opus fuerit. redire ñ pos¬
sunt. Uidi pueros tamdu balbutientiũ icia
imitari: ut postinodũ nec cũ uellent recte loqͥ
potuerint. Usus enĩ ut ait quidã egrȩ dediscit᷑.
&e consuetudo alt̾i nature assistit: quã licet ex¬
pellas furca . tam̃ usq recurret. Unde & echicꝰ.
ꝓude quidẽ & utiliter. Optimã inquit u¬

Expanded text:
urna, saxum Sisyphi deest, dum voluntas murna, saxum Sisyphi deest, dum voluntas mdo implicita, nequit implere propositum, quandiu peregrinatur a Domino. Istorum vita militia, et certe malitia est. Quod si abhorres, alia interpretatione doceberis, quia vita hominis super terram tentatio est: quae, si proprietatem nominis sequimur, mali frequentius habet notam. In hac utique tentatione, vel malitia, licet sibi septem millia virorum Dominus reservaverit, fere totus mundus ex arbitri nostri sententia mimum videtur implere, ad comoediam suam quodammodo respiciens, et, quod deterius est, eo usque comoediae suae insistunt, ut in se cum opus fuerit, redire non possint. Vidi pueros tam diu balbutientium vitia imitari, ut postmodum nec cum vellent, recte loqui potuerint. « Usus enim, ut ait quidam, aegre dediscitur, et consuetudo alteri naturae assistit. » quam licet Expellas furca, tamen usque recurret, Unde et ethicus provide quidem et utiliter: « Optimam, inquit, v
Abbreviated transcription (Latin):
milius est. Milicia inquit est uita hominis sa¬
ꝑ terram. At si nr̃a tempora ꝓpheticus sp̃s conce¬
pisset: dic̾etur egregie quia comedia est uita ho¬
minis suꝑterrã. ubi quisq sui oblitus ꝑ sonam
exprunit alienam. Sed forte eo ꝓpħe tendit oraci¬
lũ. ut eos quos nondũ terra absorbuit. doceat ii¬
giter militare. Nam qui captiui uicioꝵ. impul¬
su trahunt᷑. ad penã sicut bos ĩmolandus ad ui¬
cdiman. ab euntes post concupiscentias suas. st¬
si corpore uideantur in habitare superficiẽ t̾re
uiui tam̃ absorti sunt &e descendunt ini̾fernũ
uiuentes. Et si aliũ orationis sequimͣ tropum:
terrã usq quaq in habitatit. quoꝵ conuersatio
minune in celis est. nec sibi sciunt aliquid
in celo eẽ: &. id dũtaxat affectant anuo. quod
ceruitur suꝑ terrã. His quoq militia uigis
indicitur. quib ut ad fabulas redeamꝰ. nͨ unda
tantali. ticu uultur. rota yxions. belidum

Expanded text:
milius est. Militia est, inquit, vita hominis sumilius est. Militia est, inquit, vita hominis super terram . At si nostra tempora propheticus spiritus concepisset, diceretur egregie, quia comoedia est vita hominis super terram, ubi quisque sui oblitus, personam exprimit alienam. Sed forte eo prophetae rendit oracutum, ut eos quos nondum terra absorbuit, doceat jugiter militare. Nam qui captivi vitiorum impulsu trahuntur ad poenam, sicut bos immolandus ad victimam, abeuntes post concupiscentias suas, etsi corpore videantur inhabitare superficiem terrae, vivi tamen absorpti sunt, et descendunt in infernum viventes. Et, si alium orationis sequimur tropum, terram usquequaque inhabitant, quorum conversatio in coelis est minime, nec sibi sciunt aliquid in coelo esse, et id duntaxat affectant animo, quod cernitur super terram. His quoque militia jugis indicitur, quibus, ut ad fabulas redeamus, nec unda Tantali, Tytii vultur, rota Ixionis, Belidum
Abbreviated transcription (Latin):
est sapientis indignũ amiciciȩ lugentis occasũ
Illud amiciciȩ ꝗͣdã uenerabile nom̃. ꝓstat. & in
questu ꝓ meretrice sedet. Quod ex eo constat. quod
si cesset utilitas. rarus aut nuiꝰ est qui ꝓpter
se uirtutẽ amiciciȩ colat. In tot circulis scłorũ
in tanto etatũ lapsu. in tanta multitudine &
diffr̃a ꝑsonarũ: uix ut ait lelius tria inueni¬
untur aut .iiii. paria in amore. Hoc ipsũ arbit̾
nr̃ ingemiscit: & si alterius uideat᷑ induisse ꝑ¬
sonam. Ait enĩ. Nomen amicicie si quatenus
expedit. heret. Calculus in tabula. mobile du¬
cit opus. Cũ fortuna manet uultũ seruatis
amici.Cũ cecidit. tuxpi uertitis ora fuga. Gre
agit in scena mimũ : pater ille uocatur. filius
hic: nom̃ diuitis ille tenet. Mox ubi ridendas
inclusit pagina partes: uera redit facies. dissimui
fere quicquid in turba ꝓphanȩ multitu¬
dinis agitur. comedie quã rei geste si¬

Expanded text:
est sapientis, indignum amicitiae lugentis occasum: est sapientis, indignum amicitiae lugentis occasum: Illud amicitiae quondam venerabile nomen Prostat, et in quaestu pro meretrice sedet. Quod ex eo constat, quod si cesset utilitas, rarus aut nullus est, qui propter se virtutem amicitiae colat. In tot circulis saeculorum, in tanto aetatum lapsu, in tanta multitudine et differentia personarum, vix, ut ait Laelius, tria inveniuntur, aut quatuor paria in amore. Hoc ipsum arbiter noster ingemiscit, etsi alterius videatur induisse personam. Ait enim: Nomen amicitiae si, quatenus expedit, haeret, Calculus in tabula mobile ducit opus. Cum fortuna manet, vultum servatis amici, Cum cecidit, turpi vertitis ora fuga. Grex agit in scena mimum, pater ille vocatur, Filius hic, nomen divitis ille tenet. Mox ubi ridendas inclusit pagina partes, Vera redit facies, dissimulafere quidquid in turba profanae multitudinis agitur, comoediae quam rei gestae si
Abbreviated transcription (Latin):
simũ suspendant esuriem oblatoꝵq ciborũ copi¬
am asꝑuentur. una saturitate contente. Sane
longe alia conditio diuitũ: imnio eor qui ue¬
nalem ꝓstituunt grãm. Magis enĩ aliquatenꝰ
accedunt ad homines: qui necesse habent quia
crebro esuriunt. crebro refici. Uix possunt
collectam esuriem in diem .xl. ꝓtelare. quin indig¬
nentur amicis. si ñ auaricie hiatũ obpleuerint:
Solebant antiquitus gr̃arũ simulachra effigiari
nuda. eo quod soliditas amicicie & ueritas fidei si¬
ne qua nec gr̃e quidem nom̃ subsistit. nullo simu¬
lationis fuco ualeat obumbrari. S iam cum ad
homities uentũ sit. qui ñ amicos s seipsos in sin¬
gulis amant: multiplicitatis fucus ut placeat
necessariꝰ est. Apudistos enĩ gr̃a quia gratis ñ est.
iam ñ gra. sed lucri in escatoriũ est. facies si qd̾
meretricis facta ẽ ei: nec quodcũq uiciũ erubes¬
cit. dũ lucri tendit ad questũ. Uetus que rela

Expanded text:
simum suspendant esuriem, oblatorumque ciborum copisimum suspendant esuriem, oblatorumque ciborum copiam aspernentur, una saturitate contentae. Sane longe alia conditio divitum, imo eorum qui venalem prostituunt gratiam. Magis enim aliquatenus accedunt ad homines, qui necesse habent, quia crebro esuriunt, crebro refici. Vix possunt collectam esuriem in diem quadragesimum protelare. quin indignentur amicis, si non avaritiae hiatum oppleverint. Solebant antiquitus Gratiarum simulacra effigiari nuda, eo quod soliditas amicitiae, et veritas fidei, sine qua nec gratiae quidem nomen subsistit, nullo simulationis fuco valeat obumbrari. Sed jam cum ad homines ventum sit, qui non amicos, sed se ipsos in singulis amant, multiplicitatis fucus ut placeat necessarius est. Apud istos enim gratia, quia gratis non est, jam non gratia, sed lucri inescatorium est. Facies siquidem meretricis facta est ei, nec quodcunque vitium erubescit, dum lucri tendit ad quaestum. Vetus querela
Abbreviated transcription (Latin):
mel sũpta dultius esse putas. ꝓbatio siquidẽ uere
dilectionis est. sub huiꝰ tempestatis corruptione. fre¬
quentatio muneris. Aes artiũ ẽ si placere uis fre¬
quenter dato. Si calidũ scis ponere sumen. comitẽ
horridulũ trita donare lacerna. alter mercurius
eris ei. & siuis amplius. es apollo. pheboq puichri¬
or & sorore phebi. Nec est qd̾ de suffragio ipsiꝰ des¬
peres: quẽ munerib pascis. Alimenta siquidẽ
umbratilis gr̃e & nominis ꝓstituti munuscula
sunt: & nisi fuerint frequentata. amicicie no¬
men interimunt. Frust᷑ de mun̾is qmͣtitate p̾sumit᷑
nisi animam cupiditatis igne succensam. crebre
uisitationis refrigerio temꝑes: & auaricie iugẽ
esuriẽ srequenti be neficioꝵ interpolatione de¬
mulceas. Aquilarũ dr̃ esse natura. ut cũ stoma¬
cũ pleniori refectione ingurgitauerint: in qͥn¬
tũ decimũ diem uel ut aliis placet in quadrage¬

Expanded text:
mel sumpta dulcius esse putas. Probatio siquidem verae mel sumpta dulcius esse putas. Probatio siquidem verae dilectionis est sub hujus tempestatis corruptione, frequentatio muneris. Ars artium est, si placere vis, frequenter dato. . . . Si calidum scis ponere sumen, Scis comitem horridulum trita donare lacerna, alter Mercurius eris ei, et si vis amplius, es Apollo: Phoeboque pulchrior, et sorore Phoebi. Nec est quod de suffragio ipsius desperes, quem muneribus pascis. Alimenta siquidem umbratilis gratiae, et nominis prostituti munuscula sunt, et nisi fuerint frequentata, amicitiae nomen interimunt. Frustra, de muneris quantitate praesumitur, nisi animam cupiditatis igne succensam, crebrae visitationis refrigerio temperes, et avaritiae jugem esuriem frequenti beneficiorum interpolatione demulceas. Aquilarum dicitur esse natura, ut cum stomachum pleniori refectione ingurgitaverint, in quintum decimum diem, vel, ut aliis placet, in quadrage