comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ alter ñ habeat. om̃s se diligt̃. om̃s inuicẽ se
porcu se conlidunt: intrat quasi securitatẽ sꝑans
neminẽ quẽ tolene habiturꝰ Inuenit ibi fisͣ
malos: qui mali inueniri ñpossent. nͥ admade.¬
rent᷑: Et necesse ÷ ut pͥmo tolerent᷑.: neforte com¬
gant᷑. Nec exludi facile possunt nisi priꝰ fu¬
rint tolerati. Et fit ipsȩ intolerainde patientiȩ.
Quis me huc quęrebat: Eg̃o putabã: qr caritas
est hic. Et paucoꝵ hominũ molestia irritatꝰ:
dũ ñ ꝑseuerauerit implere qđ uouit. fit desertor
tã scĩ ꝓpositi. ⁊ reus uotiñ redditi. Iam uͦ cũ in¬
de exierit. fit ⁊ ipse uituꝑator & maledicꝰ: ⁊ dic̃
ea sola quȩ quasi se pati ñ posse asseuerat. & ali¬
qͣndo uera. S uera maloꝵ toleranda sunt. ꝓpt̾
societate᷑ bonoꝵ. Dicit illis script᷑a. Uehis qui ꝑ¬
didert̾ sustinentiam. Et qđ ÷ ampliꝰ. ructat indͥq¬

Expanded text:
quod alter non habeat; omnes se diligunt, omnes invicem se quod alter non habeat; omnes se diligunt, omnes invicem se portu collidunt, intrat quasi securitatem sperans, neminem quem toleret habiturus; invenit ibi fratres malos, qui mali inveniri non possent, nisi admitterentur et necesse est ut primo tolerentur, ne forte corrigantur; nec excludi facile possunt, nisi prius fuerint tolerati: et fit ipse intolerandae impatientiae. Quis me huc quaerebat? Ego putabam quia charitas est hic. Et paucorum hominum molestia irritatus, dum non perseveraverit implere quod vovit, fit desertor tam sancti propositi, et reus voti non redditi. Jamvero cum inde exierit, fit et ipse vituperator et maledicus: et dicit ea sola quae quasi se pati non potuisse asseverat; et aliquando vera. Sed vera malorum toleranda sunt propter societatem bonorum. Dicit illi Scriptura: «Vae his qui perdiderunt sustinentiam» . Et quod est amplius, ructat indig
Abbreviated transcription (Latin):
spinarũ. ita ꝓxima mea inmedio filiarũ.
Ita ⁊ melericis laudatores clericoꝵ: intendunt:
ibi bonos mntnnistros. fideles dispensatores. ot᷑ũ
toleratores. iuscera fua impendentes his quos
uolunt ꝓficere ñ quȩrentes que fua sunt: s
quȩ iħii xp̃i. Laudant hec: obliuiscunt᷑ qi
mixti funt malis. Rursus qui rep̃hendittł
auariciam clericoꝵ: imꝓbitates clericoꝵ. li.¬
tes clericoꝵ. appetentes res alienas. ebriosos
uoraces iactant: & tu inuide iutuꝑ as. & tu
incaute laudas. T qui laudas dic mixtos
malos. tuqͥ uituꝑas uide ibi ⁊ bonos. Sic
& milla uita cõmunis fr̃m quȩ ÷ inmonas.¬
terio. magni uiri scĩ. cotidie inhymnis. in
orationib. inlaudib dĩ. indeuiuunt. cũ
lectione illis res÷: laborant inmanibꝰ suis
unde se transtgunt. ñ auare aliqͥd petunt.
Quicquid eis infert᷑ apiis fr̾ibꝰ. cũ sufficientia &
cũ caritate utunt᷑ Nemo sibi usurpat aliquid

Expanded text:
spinarum, sic proxima mea in medio filiarum.» spinarum, sic proxima mea in medio filiarum.» Ita et in clericis. Laudatores clericorum intendunt ibi bonos ministros, fideles dispensatores, omnium toleratores, viscera sua impendentes his quos volunt proficere, non quaerentes quae sua sunt, sed quae Jesu Christi. Laudant haec, obliviscuntur quia mixti sunt malis. Rursus qui reprehendunt avaritiam clericorum, improbitates clericorum, lites clericorum, appetentes res alienas, ebriosos, voraces, jactant. Et tu invide vituperas, et tu incaute laudas: tu qui laudas, dic mixtos malos; tu qui vituperas, vide ibi et bonos. Sic et in illa vita communi fratrum, quae est in monasterio: Magni viri, sancti, quotidie in hymnis, in orationibus, in laudibus Dei, inde vivunt, cum lectione illis res est; laborant manibus suis, inde se transigunt; non avare aliquid petunt, quidquid eis infertur a piis fratribus, cum sufficientia et cum charitate utuntur; nemo sibi usurpat aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
missis malis. Uenit laude iruitatꝰ: inuenit
cõmixtos malos. qͥ ñ illi p̾dicti sunt antequã
uenire. Offendit᷑ a falsis xp̃ianis: refugit a
ueris xp̃ianis. Rursiis odiosi. maledici. ir-¬
ruunt muituꝑationẽ. Quales. xp̃iant: qui
xp̃iani : Auari. feneratores. Nonne ipsi ft̾
qui ceathia ⁊ anphiteatra implent: ꝑ lu-¬
dos. &ꝑ alia spectacła : Qui implent eccłias
ꝑdies festos. ebriosi. uoraces. mudi. insecta¬
tores alterutrũ. Sunt tales. s ñ solũ tales.
& iste uituꝑator cȩco animo tac& bonos: &
ille laudator incauto animo tac& malos:
Si autẽ sic lauclat᷑ inhoc tẽꝑe eccłia dĩ: qͦmͦ
laudant script᷑e dĩ : fcce qͣm᷑ nunc dixi.
Sicut lilium in medio spinarũ: sic ꝓxima
mea in medio filiarũ. Audit hõ: conside.¬
rat. Plac& illi lilium: intrat. adhene lilio.
tolerat spinas. Merebit᷑. eẽ. in laude ⁊ in
ocłis sponsi: qui dicit sicut liltũ inmedio

Expanded text:
mixtis malis, venit laude invitatus, invenit mixtis malis, venit laude invitatus, invenit commixtos malos, qui non illi praedicti sunt antequam veniret; offenditur a falsis christianis, refugit a veris christianis. Rursus odiosi, maledici, irruunt in vituperationem: Quales Christiani? qui Christiani? Avari, feneratores. Nonne ipsi sunt qui theatra et amphitheatra implent per ludos et per alia spectacula, qui implent ecclesias per dies festos? Ebriosi, voraces, invidi, insectatores alterutrum. Sunt tales, sed non soli tales. Et iste vituperator caeco animo tacet bonos; et ille laudator incauto animo tacet malos. Si autem sic laudatur in hoc tempore Ecclesia Dei, quomodo laudant Scripturae Dei, ecce quomodo nunc dixi, «Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum:» audit homo, considerat, placet illi lilium, intrat, adhaeret lilio, tolerat spinas; merebitur esse in laude et in osculis sponsi, qui dicit, «Sicut lilium in medio
Abbreviated transcription (Latin):
aute̾ ne securꝰ laudes quãlib& utta ante mor¬
te̾: nec laudes hominẽ quẽquã. Hicaute᷑ fal¬
lunt᷑ homines. ut uł ñsuscipiant meliorẽ uita̾:
uł cemere aggrediant᷑: qr & cũ laudare uolunt
sic laudant: ut ñ ibi dicant mala quȩ mixta
sunt: et qui uituꝑare uolunt tã iniudo
animo ⁊ ꝑuerso uituperant: ut claudant
ocłos atluersus bona: ⁊ sola mala quȩ ibi uł
sunt uł putent᷑ exaggerent. Inde sit ut una¬
homines laude sua: inueniant illi qͥ illuc¬
uenunt aliqͦs quales ibi. eẽ. ñ credebant: & of¬
fensi amalis resiliant abonis. Fr̃s disciplinã istã
aduitã urãm conferte: & sic audite ut uiuatis.
Laudat᷑ ut generalit̾᷑ dicã eccłia dĩ. magni ho¬
mines xp̃iani soli xp̃iani magni catholici.
diligunt se om̃s. Impendunt sibi qͥsq quod
possunt: orationib. ieniniis. hymins: uacat᷑
ꝑtotũ orbẽ tr̃arũ. una consensione pacis: lau¬
dat᷑ ds̃. Audit forte qͥnescit:: tacitũ ÷ de cõ-¬

Expanded text:
udes quamlibet vitam; ante mortem ne laudes hominem quemquam . 12. Hinc autem falluntur homines, ut vel non suscipiant meliorem vitam, vel temere aggrediantur; quia et cum laudare volunt, sic laudant, ut non ibi dicant mala quae mixta sunt; et qui vituperare volunt, tam invido animo et perverso vituperant, ut claudant oculos adversus bona, et sola mala quae ibi vel sunt vel putantur, exaggerent. Inde fit ut unahomines laude sua, inveniant illi qui illucveniunt, aliquos quales ibi esse non credebant; et offensi a malis, resiliant a bonis. Fratres, disciplinam istam ad vitam vestram conferte, et sic audite ut vivatis. Laudatur, ut generaliter dicam, Ecclesia Dei: magni homines Christiani, soli Christiani, magna Catholica; diligunt se omnes, impendunt sibi quisque quod possunt, orationibus, jejuniis, hymnis vacatur per totum orbem terrarum, una consensione pacis laudatur Deus. Audit forte qui nescit tacitum esse de com
Abbreviated transcription (Latin):
Q đ dicit apłs. Ego plantatii. apollo rigauit.: s d̃s
incrementũ dedit. Dĩ agricultura ÷: inagro labo.¬
ramꝰ. Duo mnagro clerici sunt: unꝰ assumet᷑. & unꝰ
relinquet᷑. Assumet᷑ bonꝰ: reliquet᷑ malus. In mo¬
lendino due: adplebes retulit. Quare in molen¬
dino: qr deiuncte scło cirruitu rerũ temꝑalum.
taꝗͣ mola detinent᷑: ⁊ inde una assumet᷑. ⁊ una
relinquet᷑. Quȩ inde assumet᷑ : faciens oꝑa bona.
adtendens indigentiam seruoꝵ dĩ indigentiam
pauꝑum. Inconfessione fidelis: inleticia spei
certa. Uigilans addm: nulli impcans mala. O¬
ligens qͣntũ potest: ñ solũ amicos. s etiam initi¬
cos. Pret̃ ipxorẽ suam nesciens aliquã: pret̃ mari.

Expanded text:
Quod dicit Apostolus: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Dei agricultura estis» . In agro laboramus. «Duo in agro,» clerici sunt: «unus assumetur, et unus relinquetur;» assumetur bonus, relinquetur malus. «In molendino duae,» ad plebes retulit. Quare «in molendino?» Quia devinctae saeculo, circuitu rerum temporalium, tanquam mola detinentur. Et inde «una assumetur, et una relinquetur.» Quae inde assumetur? Faciens opera bona, attendens indigentiam servorum Dei, indigentiam pauperum, in confessione fidelis, in laetitia spei certa, vigilans ad Deum, nulli imprecans mala, diligens quantum potest, non solum amicos, sed etiam inimicos, praeter uxorem s
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ppłs eiꝰ: & oues pascuȩ eiꝰ. Oues & oius: ipse
oues una ouis. Et quã amantissimũ nr̃i pa¬
storẽ babemꝰ: Dimisit nonaginta nouem.
descendit querere unã: reportat in humeris
sius redẽptã sangiine suo. Securꝰ mortuus ÷¬

Expanded text:
 oves pascuae ejus.» Oves et ovis: ipsae oves una ovis. Et quam amantissimum nostri pastorem habemus! Dimisit nonaginta novem, descendit quaerere unam, reportat in humeris suis redemptam sanguine suo. Securus mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
humile conuigium: quã suꝑba uirginitas. Si
enĩ nubene ñ haber& nomen unde extolleret᷑:
& haber&. frentĩ quo regeret᷑. S nũqͥd ꝓpt̃ ur¬
laudare cogimͣ: Undiq unꝰ assuet᷑: & unꝰ
Seruite dnõ iniocunditate. Uos alloquit᷑ qui¬
cũq incaritate omiã toleratis: & spe gaudetis.
Seruite dnõ in iocunditate. ñ in amaritudine.
murmurationis: s in iocunditate dilectionis.
ytrate inconspectu eiꝰ: inexultatione. fãlile
Sest exultare foris: inconspectu di exiata. hon
ualde lingua exulte: s conscientia existtee.
Intrate inconspectu eiꝰ: mexuttatione. Scito¬

Expanded text:
est humile conjugium, quam superba virginitas. Si est humile conjugium, quam superba virginitas. Si enim nuberet, non haberet nomen unde extolleretur, et haberet frenum quo regeretur. Sed numquid propter virlaudare cogemur? Undique unus assumetur, et unus Servite Domino in jucunditate:» vos alloquitur, quicumque in charitate omnia toleratis, et spe gaudetis. «Servite Domino,» non in amaritudine murmurationis, sed «in jucunditate» dilectionis. «Intrate in conspectu ejus, in exsultatione.» Facile est exsultare foris; in conspectu Dei exsulta. Non valde lingua exsultet; conscientia exsultet. «Intrate in conspectu ejus, in exsultatione.
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ aut̃ alit̃ fuerit: relinquet᷑. Alii aut̃ dicitb̃
Q̃uietẽ uolutnꝰ neminẽ uolumꝰ pati. Remoueꝰ nos
aturbis: bene erit nob̾ inquadã securitate. Si qui¬
etẽ quȩris: quas ledũ queris. ut sine aliqua solli¬
citudine raquescas.  inde unꝰ assumet᷑: & uriis
relinquet᷑ demo uos fallat fis̾. Si ñ uultis falli:
Euuiltis amare. fr̃s. scitote omnẽ ꝓfessionẽ mȩclia
habar fictos Hon dixi omne̾ hominẽ. eẽ fictũ: sed
omnẽ ꝓfessionẽ habere fictas ꝑsonas. Sunt xp̃ia¬
ni mali: s sunt ⁊boni. Quasi plures malos uides.
qi palea sunt: ⁊ te ad grana ꝑuenire ñ ꝑmittunt.
Sunt ibi ⁊ grana: accede. tẽpta. excute. Adhibe
oris iudicium inuenis scĩmoniales indisciplina¬
tas. Numqͥd ideo sci̾monium rep̃hendendũ est:
Multe ñstant: indomibꝰ suis. Curũeunt domos
alienas. curiose agentes: loquentes quȩ ñ opor¬
tet. Suꝑbe. linguate. ebriosȩ. Et si uirgines st̾
qͥd ꝓd ÷ integra caro. mente corrupta : Meliꝰ:

Expanded text:
quae autem aliter fuerit, relinquetur. Alii autem dicunt: Quietem volumus, neminem volumus pati, removemus nos a turbis; bene erit nobis in quadam securitate. Si quietem quaeris, quasi lectum quaeris, ut sine aliqua sollicitudine requiescas. Et inde «unus assumetur, et unus relinquetur.» Nemo vos fallat, fratres: si non vultis falli, et vultis amare fratres, scitote omnem professionem in Ecclesia habere fictos. Non dixi omnem hominem esse fictum, sed omnem professionem habere fictas personas: sunt christiani mali, sed sunt et boni. Quasi plures malos vides, quia palea sunt, et te ad grana pervenire non permittunt: sunt ibi et grana, accede, tenta, excute adhibe oris judicium. Invenis sanctimoniales indisciplinatas; numquid ideo sanctimonium reprehendendum est? Multae non stant in domibus suis, circumeunt domos alienas, curiose agentes, loquentes quae non oportet, superbae, linguatae , ebriosae: etsi virgines sunt, quid prodest integra caro, mente corrupta? Melius
Abbreviated transcription (Latin):
lilium int̾ spinas. Quid eniꝰ audit ȩcclias. Sicut
liliũ in mectio spinarũ. ita ꝑxima mea in meclio
filiarũ. Nondictũ: inmałio alienarũ. s in medo
filiarũ. O dnẽ qͣmͦ consolaris qͦmͦ confortas. qͦmͦ
tres: Quid ÷ qđ dicis sicut lilutm in medio
dicit spinas. ipsas filias respond&. Spine sunt
ꝓpt̾ mores suos: filiȩ ꝓpt̾ sacramenta mea. Uti¬
nã gͦ int̾ gemitꝰ alienarũ gemeret᷑: minꝰ gene.¬
ret᷑. Ine ÷ maior gemitꝰ qm̃ si intmicꝰ meus
exꝓbrass& mͥ: sustinuissem utiq Et̃ si his qui¬
oderat me suꝑ me magna locutꝰ fuissie. abs¬
conderẽ me utiq ab eo. Psalmi uoces sunt qui
lnterulas nr̃as nouit sequat᷑: qͥ ñ nouit discat.
ut sequat᷑. Sihis qui odemt me stꝑ me mag¬
ira locutꝰ fuiss&e: absconderẽ me utiq ab eo
Tuuͦ hõ unanimis dux ms ⁊ notꝰ mõ: qͥ sunul mo¬
cũ dulces capiebas cibos:. Quos dulces cibos no¬

Expanded text:
lilium inter spinas. Quid enim audit Ecclesia? «Sicut lilium inter spinas. Quid enim audit Ecclesia? «Sicut lilium in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum» . Non dictum est, In medio alienarum; sed, «in medio filiarum.» O Domine, quomodo consolaris, quomodo confortas, quomodo terres? Quid est quod dicis? «Sicut lilium in» «mediospinas, ipsas filias? Respondet: Spinae sunt propter mores suos; filiae, propter sacramenta mea. Utinam ergo inter gemitus alienorum gemeretur; minus gemeretur. Ille est major gemitus, «Quoniam si inimicus exoderat me, super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo.» Psalmi voces sunt: qui Litteras nostras novit, sequitur; qui non novit, discat, ut sequatur. «Si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo: tu vero unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos» . Quos dulces cibos no
Abbreviated transcription (Latin):
tas faciat. qr liberũ te. ueritas facit. Si man¬
seritis inqͥt inuerbo meo uere discipłi mei estiᷤ:
&ecognoscecis ueritatẽ. & ueritas liberabit uos
Simul es &e seruus aeliber. Seruus qi factꝰ es: liber
qr amaris adeo. aqͦ factꝰ es ĩmo etiam qr amas
lus seruus seriias: Seruis enĩ es dnĩ. libertꝰ es
dm̃ ñte sic queras manu mitti: ut recedas de
domo manti missoris tui. Seruite dnõ: iniocun¬
ditate. Plena erit illa & ꝑfecta iocunditas. cum
corruptibile hoc induerit incorruptionẽ: & mor¬
tale hoc incluerit ĩmortalitatẽ. Tunc erit ꝑfeda
iocunditas: tunc illa ꝑfecta uibilatio. tunc laue
sine defectti. tunc amor sine scandalo. tume
fructꝰ sine timore. tc̾ uita sine morte. Quidine
nullĩme gauchums Si nullũ gaudirm: nulla
iubilatio. Quomꝰ iubilate dnõ untuersa tr̃a:
Est płane &e hnc gaucdium: desp̃e future uite. Gustat᷑
hic unde ibi saciem̃: s necesse : ut multa ꝑferant
frum̃ta int̃ ⁊irania. Sunt grana int̾ paleas: est

Expanded text:
anseritis,» inquit, «in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . Simul es et servus et liber: servus, quia factus es; liber, quia amaris a Deo a quo factus es: imo etiam inde liblus servus servias. Servus es Domini, libertus es Domini; non te sic quaeras manumitti, ut recedas de domo manumissoris tui. 8. «Servite Domino in jucunditate.» Plena erit illa et perfecta jucunditas, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc erit perfecta jucunditas, tunc illa perfecta jubilatio, tunc laus sine defectu, tunc amor sine scandalo, tunc fructus sine timore, tunc vita sine morte. Quid hic? nullumne gaudium? Si nullum gaudium, nulla jubilatio: quomodo, «Jubilate Domino, universa terra?» Est plane et hic gaudium; de spe futurae vitae gustatur hic unde ibi satiemur. Sed necesse est ut multa perferant frumenta inter zizania: sunt grana inter paleam , est
Abbreviated transcription (Latin):
meis sunt: adtendimꝰ singula origines hab̃ȩ.¬
& causas suas seminũ uum. nascendi ordinẽ ꝑ¬
manendi modũ: intereundi decessuᷤ. Currere.
uolumina scłoꝵ sine ulla ꝑturbatione. stellas
uolui qͦdã mͦ aboriente moccidente̾: ꝑagere cur¬
sus annoꝵ udemꝰ dimensiones mensium. distie¬
siones horarĩ. Inquȩ his omtibꝰ nescio qͥd miusibi

Expanded text:
eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus nescio quid invisi
Abbreviated transcription (Latin):
enimtiant: inserunt uoces qͣsdã sine uerb̾ me
latione exultantis antmi: ⁊ hȩc uocat᷑ uibila¬
tio. Siqͥs forte ꝓptẽa ñ recognoscit: qr nũꝗͣ ad¬
uertit. aduertat decetero. Atq uttnã ñ inueniat.
qͦs aduertat. ne ds̃ inueniat qͦs euertat. S ta

Expanded text:
enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat q
Abbreviated transcription (Latin):
animi diffiisi leticia. qͣntũ potest exprimentis
affectũ: ñ sensũ cõprehendentis. Gaudens homo
mexultatione sua exuerb̃ quibꝰdã q̃ nonpostunt
dici re intelligi: erũpit inuocẽ qͣndã exultati.¬
onis sine uerbis. ita ut appareat eũ ipsa uoce
gaudere quidẽ: s quasi repletũ gaudio nimio
ñposse uer̃ explicare qđ gaud&. Anĩaduertite
hoc meis: qͥ cantant etiã ñ honestȩ. Nonenĩ talis
erit iubilatio mã: qͣlis illoꝵ ÷. Nos enĩ miꝰtifi¬
catione iuibilare debemꝰ: illi aute̾ iubilant mint¬
qͥtate. Itaq nos inconfessione: illi inconfusione.
Tam̃ ut hoc qđ dico intelligatis : recordemini rẽ
cognttã. Oꝓxime iubilant qͥ aliqͥd inagris oꝑ¬
ant᷑ copia fructuum iocundati uł messores.
uł uindemiatores: uł aliqͦs fructꝰ mecentes & in
ipsa fecunditate t̾rȩ ⁊ fercilitate gaudentes:
exultando cantant. Et int̾ cantica quȩ uerb̾

Expanded text:
animi diffusi laetitia, quantum potest, exprimentis animi diffusi laetitia, quantum potest, exprimentis affectum, non sensum comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non possunt dici et intelligi, erumpit in vocem quamdam exsultationis sine verbis; ita ut appareat eum ipsa voce gaudere quidem, sed quasi repletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantant etiam non honeste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi in confusione. Tamen ut hoc quod dico intelligatis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fructus metentes, et in ipsa fecunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uocẽ audit urtiuersa t̾ra. Iã tubrlat.
dño: uniuersa t̾ra. Et qđ adhuc ñ iubilat::
iubilabit. ꝑtendens enĩ eccłia incipiente
ti sunt mali bonis: & mali ꝑ omnẽ t̾rã. &
boni ꝑomnẽ tr̃am. Inmalis murmurat ois
tr̃a. ibonis iubilat omĩs t̾ra. Quid ÷ gͦ ui¬
bilare: Multũ enĩ nos adtentos facit ad
hoc uerbũ: ⁊ p̃sentis psalmi titulus qr in¬
scribit᷑ inconfessione. Quid ÷ inconfessione.
uibilare: Et alteriꝰ cuĩtlã psalmi sententia
ligere qđ dicã: de uob̃ irtelligere q̃ auditis.
beatꝰ ppłs qͥ intelligit iubilationẽ Curramꝰ gͦ ad
hanc beatitudinẽ intelligamꝰ iubilationẽ: ñ eam
sine intellectu fundumꝰ. Quidopꝰ÷ ubilare. ⁊ ñ
obtẽꝑare huic psalmo dicenti iubilate dnõ oĩs
tr̃a. & ñ intelligere uibilationẽ ut uox nrã sola
iubil& ⁊ cor ñ iubil&: Sonꝰ enĩ cordis: intellectꝰ
est. Q nostis: dicturꝰ sũ. Qti tuibilat ñ uerba
dicit. s sonꝰ quidã ÷ leticie sine uerb̃. Uox: enĩ

Expanded text:
terra. Jam jubilat Domino universa terra; et quae adhuc non jubilat, jubilabit. Pertendens enim benedictio, incipiente ti sunt boni malis, et mali per omnem terram, et boni per omnem terram. In malis murmurat omnis terra, in bonis jubilat omnis terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ad hoc verbum et praesentis psalmi titulus, quia inscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam psalmi sententia ligere quod dicam, det vobis intelligere quod auditis: «Beatus populus qui intelligit jubilationem.» Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo, omnis terra,» et non intelligere jubilationem, ut vox nostra sola jubilet, et cor non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. Qui jubilat, non verba dicit, sed sonus quidam est laetitiae sine verbis: vox est enim
Abbreviated transcription (Latin):
go corde uideri dm: nec posse nͥ mundo corde
conspici. S audio aliam scriptum̃. Quis głabit᷑
castũ se habere cor. aut qͥs głabit᷑ mundũ se. eẽ
apeccato: Adtendi gͦ uniuersã creaturã qͣntũ¬

Expanded text:
go, corde videri Deum, nec posse nisi mundo corde go, corde videri Deum, nec posse nisi mundo corde conspici; sed audio aliam Scripturam: «Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Attendi ergo uni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ceta. s qđ intelligat dm̃ qđ admentẽ ꝓpriȩ ꝑti¬
neat: qđ sicut occłs albũ ⁊ nigrũ. ita equitatem
miqͥtatẽꝙ discernat. In hac tota consideratione
creatinȩ quã nominare utcũq ⁊ ꝑcurrere po.¬
tiumꝰ: int̾rog& se anima qͥs fecit hȩc omĩa. qͥs
crant hȩc. quis his te ipse. qui a funt ista quȩ con¬
sideras. quid tu qui consideras. qͥs illȩ qui fecit.
consideranda ⁊ considerantẽ. Quis ÷ istȩ: Dic
illũ. Ut dicas illũ: cogita illũ. Potes enĩ cogi¬
poteris dicere. qđ ñ poteris cogitare. Ergo cogita
illũ: priꝰꝗͣ dicas illũ. Ut cogites illũ: accede ad
illũ. Qđ enĩ ius bene uidere: ut habeas qđ
loquaris. accedis ut inspicias. neforte longe uiden¬
do fallaris. S ut ocłis ista corꝑa: fic ille mente
conspicit᷑: corde adtendit᷑: & iudet᷑. Etubi ÷ cor
unde illȩ uideat᷑: Beati ait mundi corde: qm̃
ipsi dm̃ uidebunt:. Audio. credo. ut possuꝰ intelli¬

Expanded text:
elligat Deum, quod ad mentem proprie pertineat, quod sicut oculus albam et nigrum, ita aequitatem iniquitatemque discernat. In hac tota consideratione creaturae, quam nominare utcumque et percurrere potuimus, interroget se anima: Quis fecit haec omnia? quis creavit haec? quis in his teipsam? Quid sunt ista quae consideras? quid tu quae consideras? Quis ille qui fecit consideranda et considerantem? quis est iste? Dic illum; ut dicas illum, cogita illum. Potes enim alipoteris dicere quod non potueris cogitare. Ergo cogita illum priusquam dicas illum; ut cogites illum, accede ad illum. Quod enim vis bene videre, ut habeas quod loquaris, accedis ut inspicias, ne forte longe videndo fallaris. Sed ut oculis ista corpora, sic ille mente conspicitur, corde attenditur et videtur. Et ubi est cor unde ille videatur? «Beati,» ait, «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Audio, credo, ut possum intelli
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e dederĩ. nelaborẽ timeatis. Ui.¬
deamꝰ tam̃ attentiꝰ: ⁊ qͣnto liberiꝰ
tanto diligentiꝰ. qͥd sibi uelint ea ipsa que
aꝑte sonant. ut qͣntũ dñs donare dignatur:
sp̃ũalit̃ intesligat᷑. Uox cli qͦlib& organo so¬
nans. tam̃ uox d̃i. Neq enĩ delectat aures eiꝰ :
nͥ uoxeiꝰ. Nã ⁊ nos cũ loqͥmͣ tunc tum delec-¬
tam᷑: cũ ipse denob̾ sic loquit᷑. Psalmꝰ sic iẽ¬
fesione sic inscribit᷑: Hic ÷ titulus eiꝰ: psalmꝰ
inconfessione. Pauci uersus ft̾: magnaru᷑ re¬
rũ grauidi. Pariant. semina incordibꝰ urĩs:
ut paret᷑ horreum messi dnũce. ꝓsalmꝰ iste.
inconfessione. Hoc nos uib&: adhoc nos hor¬
tat᷑. ut tubilemꝰ dõ. Hec hortat᷑ uelut ali¬
quẽ unũ angulũ tr̃ȩ. aut unã aliquiã ha¬
bitationẽ congregationẽue hominuĩ. s qr¬
se ubiq nouit seminasse benedictionẽ: uti

Expanded text:
 dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sonant, ut quantum Dominus donare dignatur, spiritualiter intelligantur. Vox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Dei; neque enim delectat aures ejus, nisi vox ejus: nam et nos cum loquimur, tunc eum delectamus, cum ipse de nobis loquitur. 2. fessione:» sic inscribitur, hic est titulus ejus, «Psalmus in confessione.» Pauci versus sunt, magnarum rerum gravidi: pariant semina in cordibus vestris, ut paretur horreum messi dominicae. Psalmus iste in confessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terrae, aut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia ubique no
Abbreviated transcription (Latin):
miocunditate. Omĩs seruitꝰ a maritudine
plena ÷: om̃s conditione obligati. & seruiunt
& murmutrant. Nolite timere illiꝰ dm̃ serui¬
tute̾: ñ erit ibi gemitꝰ. ñ murmͣ ñ indigna¬
tio. llemo se put&e inde uenale̾: qi dulce ẽ.
qł redẽpti om̃s sumꝰ. Magna felicitas fr̃s.
et̃ in ista domo magna seriũ: & sicũ cõpedibꝰ
noli timere serue cõpelite. confitere dnõ. me¬
ritis tiis adtribue cõpedes tuas. Confitere in
cõpedibꝰ. siuis ut inornamentũ uertantur.
Nonfrustra nec sine exauditione dictum ÷ in¬
troe inconspectu tuo gemitꝰ cõpeditoꝵ. Ser¬

Expanded text:
cunditate.» Omnis servitus amaritudine plena est: omnes conditione servili obligati et serviunt, et murmurant. Nolite timere illius Domini servitutem: non erit ibi gemitus, non murmur, non indignatio; nemo se petit inde venalem, quia dulce est quod redempti omnes sumus. Magna felicitas, fratres, esse in ista domo magna servum, etsi cum compedibus. Noli timere, serve compedite, confitere Domino: meritis tuis attribue compedes tuas; confitere in compedibus, si vis ut in ornamenta vertantur. Non frustra, nec sine exauditione dictum est, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum» . «Ser
Abbreviated transcription (Latin):
eo. qͥ ubiq ÷: fsto gͦ similis pietate. & diltgens
cogitatione: qm̃ iniusibilia eiꝰ ꝑ ea quȩ facta
st̾. intellecta conspiciunt᷑: Ea quȩ facta sunt
intuere. mirare. quȩre auctore. Si dissimilis
sis repelleris si similis exaltaberis: Et̃ cum
accedere ceꝑis: similis & p̃ientis cdiscere dmͣ.
qͣntũ inte caritas crescit. qi & caritas ds̃ ÷
senties qͥd̾dã qđ dicebas & ñ dicebas: Ante enĩ quã
sentires: dicere ce prtabus dm̃. Incipis sentire: ae
ibi sentis dici ũposse qd sentis. Cũ aut̃ ibi didi¬
ceris dici ñposse qd sentis: tacebis ñ laudabis:
E igo mutꝰ eris inlaudibꝰ cũ ⁊ gr̃arũ actiones ñ
reddes ei. qui uoluit se notũ tibi facere: Lau¬
dabas cũ quȩreres. silebis cũ inueneris : Nullo
pacto ñeris ingratꝰ debet᷑ honor. debet᷑ re.¬
uerentia. debet᷑ magna laudatio. Ad cende te¬

Expanded text:
gens cogitatione: quoniam invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur ; ea quae facta sunt intuere, mirare, quaere auctorem. Si dissimilis sis, repelleris; si similis, exsultabis. Et cum accedere coeperis similis, et persentiscere Deum, quantum in te charitas crescit, quia et charitas Deus est , senties quiddam quod dicebas, et non dicebas. Ante enim quam sentires, dicere te putabas Deum: incipis sentire, et ibi sentis dici non posse quod sentis. Cum autem ibi didiceris dici non posse quod sentis, tacebis, non laudabis? Ergo mutus eris in laudibus Dei, et gratiarum actionem non reddes ei qui voluit se notum tibi facere? Laudabas, cum quaereres; silebis, cum inveneris? Nullo pacto; non eris ingratus. Debetur honor, debetur reverentia, debetur magna laudatio. Attende te
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ arenã. Qui nec audit nec facit: nicħ ȩdi¬
ficat. S: quomͦ qͥ edificat suꝑ arenã ruinam
sibi edificat. sic illȩ qui ñ edificat suꝑ petrã
ueniente fluiuo fine domo rapit᷑: Nonẽ. qđ
facere nͥ & edificare. & suꝑ petrã edificare: id÷
& audire & facere. Nlec aliꝰ dicat. ut qͥt ꝓcedo
adecełiam: Ecce qui cotidie ad ȩccłiam ꝓce-¬
dunt: ñ faciunt qđ audiunt. faciunt tam̃
ut audiant. sic possiint facere ut audiant &
faciant. łu autẽ qͣntũ longe es afaciendo. qͥ
tantũ fugis abau. endo: S ego in qͥt ñ ȩdifico
suꝑ arenã. Nudũ te inuenturus ẽ. fluinus:
Nũqͥt ũ ideo te ablaturꝰ est: Nũqͥt ñ ideo pluuia
te necabit: Nũqͥt uenti ꝓpt̾ea ñ arripient :
Ergo ueniam: & audiam. S cũ audieris: fac. Nlã
si audieris & ñ feceris: edificasti quidẽ s suꝑ
arenã. Quia gͦ sine ędificio constituti nudi

Expanded text:
super arenam : qui nec audit nec facit, nihil aedisuper arenam : qui nec audit nec facit, nihil aedificat. Sed quomodo qui aedificat super arenam, ruinam sibi aedificat; sic ille qui non aedificat super petram, veniente fluvio, sine domo rapitur. Non est quod facere, nisi et aedificare et super petram aedificare; id est, et audire et facere. Nec alius dicat: Utquid procedo ad ecclesiam? ecce qui quotidie ad ecclesiam procedunt, non faciunt quod audiunt. Faciunt tamen ut audiant; sic possunt facere ut audiant et faciant: tu autem quantum longe es a faciendo, qui tantum fugis ab audiendo? Sed ego, inquit, non aedifico super arenam. Nudum te inventurus est fluvius: numquid ideo te non ablaturus est? numquid ideo pluvia non necabit? numquid venti propterea non abripient! Ergo veniam et audiam. Sed cum audieris, fac. Nam si audieris, et non feceris, aedificasti quidem, sed super arenam. Quia ergo sine aedificio constituti, nudi
Abbreviated transcription (Latin):
& oculũ illuminatũ cordis. int̾̃ refrigerium
castitatis & flãmã libidinis. int̾ securitatẽ
spei & timorẽ facinoris. Cũ uiderit hoc: dis¬
cernat se. lau& manꝰ suas in sanguine ipsiꝰ.
& bisso. & adhuc epulat᷑ cotidie splendide
Nondũ ꝓduxit spmas ramnꝰ. ñdũ dix̃ erucior
in hac flãma. s iã ẽ. m̃tis cecitas. iã oculus
mentis extinctꝰ ẽ. Si cecꝰ ocłis carnis adm̃sa
stã quãlib& optimã discũber&. miserũ eu̾
diceres. Cecꝰ autẽ interiꝰ panẽ xp̃m ñ uidet.
& beatꝰ ẽ  hoc ñ dicit: nisi parit̃ cecꝰ. Ergo est
fructꝰ iusto. gͦ ẽ. ds̃ uidicans eos intra. Si ali¬
qͣnto ꝓlixiores fumꝰ: date ueniam. Exhortam᷑
uos inomine xpi. ut hiȩ quȩ audistis ad
fruecũ cogitetis: quia & p̃dicare ueritatẽ ni¬
chil ẽ: sicor alingua dissentiat. Et audire
ueritatẽ ncħ ꝓd ẽ: si homo ñ suꝑ petrã edi
fie&. Qui edificat suꝑ pecrã: ipsȩ ẽ. qͥ audit
& facit. Quti autẽ audit & ñ facit. edificat

Expanded text:
uminatum cordis; inter refrigerium castitatis, et flammam libidinis; inter securitatem spei, et timorem facinoris. Cum viderit hoc, discernat se, et lavet manus suas in sanguine ipsius. et bysso, et adhuc epulatur quotidie splendide. Nondum produxit spinas rhamnus; nondum dicit, Crucior in hac flamma : sed jam est mentis caecitas, jam oculus mentisopimam discumberet, miserum eum diceres: caecus interius, panem Christum non videt, et beatus est? Hoc non dicit nisi pariter caecus. Ergo est fructus justo: ergo est Deus judicans eos in terra. 23. Si aliquanto prolixiores fuimus, date veniam. Exhortamur vos in nomine Christi, ut haec quae audistis, ad fructum cogitetis. Quia et praedicare veritatem nihil est, si cor a lingua dissentiat; et audire veritateedificat super petram, ipse est qui audit et facit: qui autem audit et non facit, aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ posst̃. qͣntãcũq posst̃. S & molas
decurrens. Nonuos t̾reant fr̃s quidã fluitĩi
qui dñr torrentes hiemalib aquis ĩplent᷑
Noli timere p paululũ transis: decurr& aqͣ
Adtẽp ꝑstrepit: mox cessabit. Duistare non
posst̾ multe hereses: iã emortuest᷑. sucurr¬
rt̾ inriuisstris. qͣntũ potuert̾ decurrerunt.¬

Expanded text:
quantam possunt, quantamcumque possunt. Sed et molas quantam possunt, quantamcumque possunt. Sed et molas decurrens. Non vos terreant, fratres, quidam fluvii qui dicuntur torrentes; hiemalibus aquis implentur: nolite timere; post paululum transit, decurrit aqua, ad tempus perstrepit, mox cessabit; diu stare non possunt. Multae haereses jam emortuae sunt: cucurrerunt in rivis suis quantum potuer
Abbreviated transcription (Latin):
patoris ad tuã suggestionẽ. cur ea tu ñ ute¬
ris adcciã correctionẽ  Ecce eicit hereticũ
tuũ ex lege imꝑatoris sui. quare tu exeadẽ
lege ñ uis ut te eiciat: Replicamꝰ qđ fecistis
Ecce basilicȩ tenebant᷑ amaximianistis: mͦ
a uob̃ tenent᷑. Exclusi st̃ exeis maximiani¬
ste: extant iussiones ꝓconsutũ. extat me¬
moria gestoꝵ. Apparitores accipiunt᷑. ctui¬
tates excitant᷑: pellunt᷑ homines delocis
suis. Quare: quia heretici fc̃. Qua lege: pel¬
tunt᷑: responde. Uideamꝰ: si nondũ contriti
st̃ dentes itr̃i more ur̾o. falsa lex ẽ: ñ ualeat
ihercticũ titũ. Uera lex ẽ: ualeat & inte.
N onẽ. qđ respondeant. Deus contriuit dentes
eoꝵ: more ipsoꝵ. Idõq ubi ñ posst̾ lubri¬
ca fallacia serpere ut aspides: aꝑta uiolen¬
tia fremunt ut leones. Prosiluunt & seutut
armatȩ turbȩ circũ cellionũ: dant stragẽ

Expanded text:
peratoris ad tuam suggestionem, cur ea tu non uteperatoris ad tuam suggestionem, cur ea tu non uteris ad tuam correctionem? Ecce ejecit haereticum tuum ex lege imperatoris sui: quare te ex eadem lege non vis ut ejiciat? Replicamus quod fecistis: ecce basilicae tenebantur a Maximianistis, modo a vobis tenentur; exclusi sunt ex eis Maximianistae: exstant jussiones proconsulum, exstant memoriae Gestorum; apparitores accipiuntur, civitates excitantur, pelluntur homines de locis suis. Quare? Quia haeretici sunt. Qua lege pelluntur? Responde: videamus si nondum contriti sunt dentes vestri in ore vestro. Falsa lex est? Non valeat in haereticum tuum. Vera lex est? Valeat et in te. Non est quod respondeant; Deus contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Ideoque ubi non possunt lubrica fallacia serpere ut aspides, aperta violentia fremunt ut leones. Prosiliunt et saeviunt armatae turbae Circumcellionum; dant stragem
Abbreviated transcription (Latin):
illi dãpnati ñ deberent tenere bafilicas.
& ꝓmitiauit ꝓ consul ex lege. Exqua
lege: Quȩ lata ẽ. contra hereticos. Sicon¬
tra hereticos: & contra te. Quare inquis
contra me: Nlon enĩ sũ hereticꝰ. Si tu he¬
reticꝰ non es: falsȩ st̃ illȩ leges. Abtis enĩ
imꝑatorib late st̃: qui ñ fc̾ cõmunionis
tuȩ. Oñs qui ñ st cõmunionis eorũ:
legib siis hereticos uocant. Non quero
utrũ uere. anfalse. Sequestrata illa fit
questio. si adhuc questio ẽ. Interĩ scđ̾m
te mͦ int̃rogo. Uere leges ft̾. anfalsȩ leges
sut: suiere st̃: credat᷑ eis. Si false sunt:
quare iteris eise Dixisti ꝓ consuli catho¬
lieus fũ: exclude hereticũ. Quesuut ille.
unde ꝓbaret᷑ hereticꝰ. Protulisti concili¬
um tittĩ: ostendisti qđ eũ dãpnaueris.
Iilȩ uł cohibens ił ñ inteltigens.: ususẽ.
tam᷑ lege. ficut tudex. Et fecisti de iudice: qd
dete ñ uis facere. Siem̃ uidex usus ẽ. lege im¬

Expanded text:
illi damnati non deberent tenere basilicas, illi damnati non deberent tenere basilicas, et pronuntiavit proconsul ex lege. Ex qua lege? Quae lata est contra haereticos. Si contra haereticos, et contra te. Quare, inquit, contra me? non enim ego haereticus sum. Si tu haereticus non es, falsae sunt illae leges: ab his enim imperatoribus latae sunt, qui non sunt communionis tuae; omnes qui non sunt communionis eorum, legibus suis haereticos vocant. Non quaero ultrum verae an falsae; sequestrata illa sit quaestio, si adhuc quaestio est: interim secundum te modo interrogo, Verae leges sunt, an falsae leges sunt? Si verae sunt, credatur eis: si falsae sunt, quare uteris eis? Dixisti proconsuli: Catholicus sum, exclude haereticum. Quaesivit ille unde probaretur haereticus: protulisti concilium tuum, ostendisti quod eum damnaveris. Ille vel connivens, vel non intelligens, usus tamen est lege sicut judex: et fecisti de judice quod de te non vis facere. Si enim judex usus est lege im
Abbreviated transcription (Latin):
q appellant hereticos. qui ñ st̾ cõmunio¬
nis eoꝵ: int̃ qͥs itiq & uos estis. Si uere
st̾ leges: ualeant & murõs hereticos. Si
false stͥ leges: quare ualent contra itrõs
hereticos : fr̃s. paululũ adiitite. intelli¬
gite qđ diximꝰ. Qñdo egert̃ causas suas
adũsus maximianistas tit eos ase dãp¬
natos & scisinaticos suos eicerent delocis
quȩ illi loca tenebant antiquitꝰ. & succes
seit̾ epis decessorib suis uolentes illos in¬
de exeludere. egert̾ legib publicis. ad
uidices uenert᷑ dixert̾ se catholicos ut pos¬
sent excludere hereticos. Quare te dicis
catholicũ ut excludat᷑ hereticꝰ. & ñ pociꝰ
es catholicꝰ nesis exclusus hereticꝰ: Modo
catholicꝰ es: ut ualeas ad exludendũ
hereticũ. ludex enĩ. ñ poss& nͥ legib su¬
is iuidicare. Dixert̃ se catholicos. admissi
st̃ agere. Dixeit̾ illos hereticos: quȩ sunt
unde ꝓbaret᷑ lectũ ẽ. conciliũ bagaita¬
tũ ẽ. actis ꝓconsularib. Probatũ ẽ. qđ

Expanded text:
cos, qui non sunt communionis eorum, inter quos utique et vos estis. Si verae sunt leges, valeant et in vos haereticos; si falsae sunt leges, quare valent contra vestros haereticos? Fratres, paululum advertite, et intelligite quod diximus: quando egerunt causas suas adversus Maximianistas, ut eos a se damnatos et schismaticos suis ejicerent de locis, quae illi loca tenebant antiquitus, et successerant episcopis decessoribus suis; volentes illos inde excludere, egerunt legibus publicis, ad judices venerunt, dixerunt se catholicos, ut possent excludere haereticos. Quare te dicis catholicum, ut excludatur haereticus, et non potius es catholicus, ne sis exclusus haereticus? Modo catholicus es, ut valeas ad excludendum haereticum. Judex enim non posset nisi legibus suis judicare. Dixerunt se catholicos; admissi sunt agere: dixerunt illos haereticos; quaesivit unde probaretur: lectum est concilium Bagaitatum est Actis proconsularibus, probatum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
utiq iusticiam loquimini. recta udicate.
filii hominũ. Nunc aitt̃ qͥa alia loqͥmini.
alia iudicatis: ypocrite estis. Quid me tẽp¬
tatise Nunc conterã dentes ur̃os: in ore urõ.
Ostendite mͥ itũmũ. Et demonstrauert̃ ei.
Et ille ñ dic̃ cesaris ẽ: s int̾rogat ciiꝰ ẽ. ut
eoꝵ dentes more ipsoꝵ conterant᷑. Queren¬
te qͥppe illo cuiꝰ haber& imaginẽ & inscripti

Expanded text:
itiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Nunc autem quia alia loquimini, alia judicatis, hypocritae estis: quid me tentatis? Nunc conteram dentes vestros in ore vestro: ostendite mihi nummum. Et demonstraverunt ei. Et ille non dicit, Caesaris est; sed interrogat, Cujus est? ut eorum dentes in ore ipsorum conterantur. Quaerente quippe
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qui datꝰ ẽ. nob̃. Gaud& ebriosus: & non
gaud& iustꝰ. Incaritate ẽ. fructꝰ iusto. Miser
illȩ eciã cũ se in ębriat. Beatꝰ istȩ etiam cũ
esurierit & sitit. Illũ ingurgitat uinolen¬
tia: istũ spespascit. Uideat gͦ illiꝰ penã suũ
gaudiũ. & dm̃ cogit& qui tale gaudium
mͦ dedit defide. de spe. de caritate. deueri¬
tate seripturarũ suarũ. quale p̃parat in
finẽ. Inua sic pascit. inpatria quomͦ sagi

Expanded text:
m, qui datus est nobis . Gaudet ebriosus, et non gaudet justus? In charitate est fructus justo. Miser ille, etiam cum se inebriat: beatus iste, etiam cum esurit et sitit. Illum ingurgitat vinolentia; istum spes pascit. Videat ergo illius poenam, suum gaudium, et cogitet Deum. Qui tale gaudium modo dedit de fide, de spe, de charitate, de veritate Scripturarum suarum, quale praeparat in finem! In via sic pascit, in
Abbreviated transcription (Latin):
adhortat᷑. Ait enĩ. Astuti sicut serpentes.
Quid ÷ astuti sic̃ serpentes: offer omĩa me̾bra
cuiꝰdã: & quasi senecta ueteris hominis.
A udi apłm dicentẽ. Exuentes uos ueterẽ hominẽ:
mauentes nouũ. Et quomͦ exuo inqͥs ue¬
derẽ hominẽ : imitare astuciã serpentis.
Quid enĩ facit serpens. ut exuat se ueterem
tunicã: Coartat se ꝑforamen angustũ. Et
ubi inqͥs inuenio hoc foram̃ angustũ: Au¬
di. Arta & angusta uia ẽ quȩ dricit adui¬
tã. & pauci st̃ qͥ ingrediunt᷑ meam. Refor-¬
midas eam & ñus ambulare. quia pauci
st̃ : Ibi ponenda ẽ. uecusta tunica alibi
poni ñ pot̃. Aut sius uetustate impediri
grauari. premi. noli ire ꝑangustã. Si aui¬
tẽ grauaris uetustate. quadã peccati tui.
& pͣtertte uitȩ: transire ñ potes. Quia ergo
corp qđ corrũpit᷑ aggrauat animã. uł
cupiditates tẽꝑales ñp̃mant: uł concu¬
piscentis carnis exuant᷑. Unde exuunt᷑

Expanded text:
exhortatur. Ait enim: Estote astuti sicut serpentes . exhortatur. Ait enim: Estote astuti sicut serpentes . Quid est, astuti sicut serpentes? Offer omnia membra cujusdam et quasi senecta veteris hominis. Audi Apostolum dicentem, Exuentes vos veterem hominem, et induentes novum . Et quomodo exuo, inquis, veterem hominem? Imitare astutiam serpentis. Quid enim facit serpens, ut exuat se veterem tunicam? Coarctat se per foramen angustum. Et ubi, inquis, invenio hoc foramen angustum? Audi: Arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam . Reformidas eam, et non vis ambulare, quia pauci sunt? Ibi ponenda est vetus tunica, et alibi poni non potest. Aut si vis vetustate impediri, gravari, premi, noli ire per angustam. Si autem gravaris vetustate quadam peccati tui et praeteritae vitae, transire non potes. Quia ergo corpus quod corrumpitur, aggravat animam ; vel cupiditates corporales non premant, vel concupiscentiae carnis exuan
Abbreviated transcription (Latin):
xpõ sꝑantes sumꝰ: miserabiliores sumꝰ om̃ib
hominib. Obliuiscere gͦ precerita quib
male uxxisti contẽpne p̃sentia quib tẽꝑa¬
lit̃ uiuis: ne te aliqndo p̃sentia ñ ꝑmittant
ꝑuentre ad futura. S ienĩ p̃sens uita te de¬
lectat: aurẽ int̾ra posiusti. Si tuis p̃teritis
ctiam retro labentib delectaris: aurẽ de cau¬
da obturasti. Debes gͦ tre inlucẽ. exire de
tenebris audita uoce medicam̃ti medicati
asapiente ut iã inlucẽ ambulans & exul¬
tans dicas quȩ retro st̃ oblitꝰ. in ea que ante
st᷑ excentꝰ. Non dixit quȩ retro oblitꝰ. & exp̃¬
sentib deleccatꝰ. Cũ dicit quę retro oblitꝰ.
ñ obturat aurẽ de cauda. Cũ dicit in ea quȩ
ante st̃ excentꝰ: is & p̃sentib ñ obsurduit.
Alerito audiens. merito p̃dicans. merito exul¬
tat lingua eiꝰ p̃dicans ueritatẽ inluce noua:
depofita tietere. tumca. Et adhoc enĩ ual&
astutia serpentis. adquã nos imitandã dñs

Expanded text:
perantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Obliviscere ergo praeterita, quibus male vixisti; contemne praesentia, quibus temporaliter vivis, ne te alligando, praesentia non permittant pervenire ad futura. Si enim praesens vita te delectat, aurem in terra posuisti: si tuis praeteritis etiam retro labentibus delectaris, aurem de cauda obturasti. Debes ergo ire in lucem, exire de tenebris, audita voce medicamenti medicati a sapiente; ut jam in luce ambulans, et exsultans dicas: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus . Non dixit: Quae retro oblitus, et ex praesentibus delectatus. Cum dicit, Quae retro oblitus, non obturavit aurem de cauda; cum dicit, In ea quae ante sunt extentus, his et praesentibus non obsurduit: merito audiens, merito praedicans, merito exsultat lingua ejus, praedicans veritatem in luce nova, deposita vetere tunica. Et ad hoc enim valet astutia serpentis, ad quam nos imitandam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uidicas. Illȩ gͦ & cõminat᷑: & ñ irascit᷑. Neq
enĩ ꝑturbat᷑. s tãquã irascit᷑: qͥa punit &
uindicat. Et qui corrigi nolunt: tãquã
iuuunt. s ñ iutiunt. Uindicta enĩ primi
peccati. & eoꝵ que addidert̃: man& suꝑ eos.
Et ipsa uocat᷑ ira dei: qr de iudicio dĩ uenit.
nde dñs de ñ credente ait. s ira dĩ man&
fuꝑ eũ. Cũ ira enĩ dĩ: mortales nascimͣ unde

Expanded text:
udicas . Ille ergo et cum minatur, non irascitur. Neque enim perturbatur, sed tanquam irascitur, quia punit et vindicat. Et qui corrigi nolunt, tanquam vivunt, sed non vivunt. Vindicta enim primi peccati, et eorum quae addiderunt, manet super eos: et ipsa vocatur ira Dei, quia de judicio Dei venit. Unde Dominus de non credente ait: Sed ira Dei manet super eum . Cum ira enim Dei mortales nascimur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ignis iste.Non enĩ parua pena ẽ. qđ mͦ ñ ui-¬
hac uita mala quasi pͥ: ea ꝓcessuras. uosenĩ
inqͥt: ramnꝰ estis. Quẽ rãnũ id ÷ uos ipsos ui-¬
uentes. id ÷ adhuc inhac uita constitutos.
priꝗͣ infituro iudicio spinas penarũ ur̃arũ
manifestas ꝓdricat. Nunc mira conbibit
id ÷ quasi absorbendo apparere ñ sinit. Hic
itaq ordo uerborũ qͣntũ puto planiꝰ ita
contexit᷑. Suꝑ cetidit ignis. & ñ uideit̾ solem.
Qin ignis tãꝗͣ in ira. tãquã utuentes uosram
nũ conbibit ante mortẽ. priꝰquã eadẽ ramnꝰ
spinas ur̃as p mortẽ in illa penali resurrec¬
tione ꝓducat. Quare autẽ ñ dixit uuientes
s tãquã uiuentes. nͥ qͥa falsa ẽ. hȩc uita im¬
pioꝵ: Neq enĩ uiuunt: s utuere sibi ui

Expanded text:
ignis iste. Non enim parva poena est quod modo non viignis iste. Non enim parva poena est quod modo non visuras. Vos enim, inquit, rhamnus estis; quem rhamnum, id est vos ipsos, viventes, id est adhuc in hac vita constitutos, priusquam in futuro judicio spinas poenarum vestrarum manifestas producat, nunc in ira combibit, id est, quasi absorbendo apparere non sinit. Hic itaque ordo verborum, quantum puto, planius ita contexitur: Supercecidit ignis, et non viderunt solem: qui igni combibit ante mortem, priusquam idem rhamnus spinas vestras post mortem in illa poenali resurrectione producat. Quare autem non dixit, viventes, sed, tanquam viventes, nisi quia falsa est haec vita impiorum? Neque enim vivunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fac. mͦ cõpungere. ne inte fiat qđ diccũ ẽ.
de quibꝰdã decestabilib. discissi sunt nec cõ¬
punctist̃. Attendite qui discissi ft̾. nec cõpun¬
ctist̃. Uidetis discissos: & ñ uidetis cõpunctos.
Ecce prec̃ eccłiam st̃: & ñ eos penit& ut redeant
unde discissi ft̃. ddic& p ea spmas eoꝵ ramnꝰ.
Hl olunt mͦ habere copunctionẽ medicinalem.
habebunt pꝰea penalẽ. S etiam mͦ priꝰꝗͣ pro¬
ducat spmnas ranmꝰ: suꝑ cecidit ignis qui eos
ñ pmittit uidere solẽ. qui eos adhuc uiuentẽ
mira dĩ combibit ignis concupiscentiarum
Et qͥcquid eos p̃mit ne cognoscant ueritatem.
ne uicti uideant᷑: ne subiciat illos uł ipsa
ueritas. Quid enĩ głosius fr̃s quã subici¬
cupiscentiarũ malarũ: qui suꝑ cecidit ut
ñ iudeant solem. conbibit rãnũ priꝰquã
ꝓdiicat spinas eoꝵ. id ẽ. occultateoꝵ malã
uitã. priꝰꝗͣ pariat eadẽ uita manifestos in
fine cruciatus. S mira dei: occultat rãnt᷑

Expanded text:
pungere; non in te fiat quod dictum est de quibusdam detestabilibus, Discissi sunt, nec compuncti sunt . Attendite qui discissi sunt, nec compuncti sunt. Videtis discissos, et non videtis compunctos. Ecce praeter Ecclesiam sunt, et non eos poenitet, ut rideant unde discissi sunt. Producet postea spinas eorum rhamnus. Nolunt modo habere compunctionem medicinalem; habebunt postea poenalem. Sed etiam modo, priusquam producat spinas rhamnus, supercecidit ignis qui eos non permittit videre solem, qui eos adhuc viventes in ira Dei combibit: ignis concupiscentiarum et quidquid eos premit ne cognoscant veritatem, ne victi videantur, ne subjiciat illos vel ipsa veritas. Quid enim gloriosius, fratres quacupiscentiarum malarum, qui supercecidit ut non videant solem, combibit rhamnum, priusquam producat spinas eorum: id est, occultat eorum malam vitam, priusquam pariat eadem vita manifestos in fine cruciatus; sed in ira Dei occultat rhamnum