comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis. sedebitis suꝑ sedes. iudicãtes duodecĩ trib isclł. Ecte quie
sessionis. et honor iuditii. Nã et ip̃e dñs ad hoc noluit ꝑuenire.
nisi per humilitatẽ et laborẽ. Unde et morte turpissima. condẽpnat᷑
est. int̾rogatus tormẽtis. et obprobriis saturatꝰ. utiq ut ĩimitꝰ indu¬
atur confusione. ipse pariter. et omnes qui imitant᷑ eũ. et p̃tergre¬
diũtur uiã. Ipse est o inique. ip̃e est qui sessurꝰ est. in sede maiesta¬
tis. similis altissimo. et coaltissimꝰ ei. Hoc utiq cogitauerũt angłi
sc̃i. qui cadẽte maligno apostasie illiꝰ non cõsenserũt. nobis relin¬
quẽtes exẽplũ. ut quẽ admodũ ipsi elegerũt ministrare. sic ⁊ nos
faciamus. Nã et laborẽ fugiũt. et honorẽ captant. illũ se nouerĩt
imitari. qui sessionẽ altitudinẽq quesiuit. et si nõ satis terret
eos illius culpa. terreat uel uindicta. Omnia enĩ in cõtrarium

Expanded text:
tes duodecim tribus Israel . Ecce quies sessionis, et honor judicii. Nam et ipse Dominus ad haec noluit pervenire, nisi per humilitatem et laborem. Unde et morte turpissima condemnatus est, interrogatus tormentis, et opprobriis saturatus: utique ut inimicus induatur confusione, ipse pariter et omnes qui imitantur eum, et praetergrediuntur viam. Ipse est, o inique, ipse est qui sessurus est in sede majestatis suae similis Altissimo, et coaltissimus ei. Hoc utique cogitaverunt angeli sancti, qui cadente maligno apostasiae illius non consenserunt, nobis relinquentes exemplum, ut quemadmodum ipsi elegerunt ministrare, sic et nos faciamus. Nam etiam qui laborem fugiunt et honorem captant, illum se noverint imitari, qui sessionem altitudinemque quaesivit: et si non satis terret eos illius culpa, terreat vel vindicta. Omnia enim in contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
Et uos itaq fr̃es mei. exinanite uos. humiliate uos. seminate uos.
perdite uos. Seminate corpus animale. et resurget corpus spũale.
Perdite aĩas ur̃as: et in uitã eternã seruabitis eas. Wltis nosse quo¬
modo id fecerit apłs. quod ip̃e docuit : Siue inqͥt mẽte excedimꝰ deo.
siue sobrii sumꝰ uobis. Quid ergo tibi: Ego inquit factus sũ. tãqͣm
uas ꝑditũ. Bene seip̃m ꝑdit. qui nichil umqͣm facit. sed omĩs intẽtio¬
eius. et omne desideriũ tendit ad dei placitũ. et utilitatẽ fratrum
suoꝵ. In felix enĩ qui seminat in carne. quia de carne metet corrup¬

Expanded text:
tres charissimi, exinanite vos, humiliate vos, seminate vos, perdite vos. Seminate corpus animale, et resurget corpus spirituale. Perdite animas vestras, et in vitam aeternam servabitis eas. Vultis nosse quomodo id fecerit Apostolus ipse qui docuit? Sive, inquit, mente excedimus Deo; sive sobrii sumus, vobis . Quid ergo tibi? Ego, inquit, factus sum tanquam vas perditum . Bene seipsum perdit, qui nihil unquam pro se facit; sed omnis ejus intentio et omne desiderium tendit ad Dei placitum, et utilitatem fratrum suorum. Infelix enim qui seminat in carne, quia de carne metet corrup
Abbreviated transcription (Latin):
stabis. sed iudicãdus astabis. Nescitis ait apłs. qd et angelos iudicabi¬
mus: Ipsi utiq qui euntes ibant. et flebant mittẽtes semina sua:
uenientes uenient cũ exultatione. portãtes manipulos suos. Duo
manipuli sũt qͦs q̃ris. honoris seculi. et quietis. Sessionẽ enĩ affectas
et altitudinẽ. sed non sic impie nõ sic. non semines quia nõ semi-¬
nasti. Qui seminauerũt laborẽ et uilitatẽ. metẽt honorẽ pariter
et quietẽ. Pro cõfusione enĩ sua duplici et rubore. in t̾ra sua du¬

Expanded text:
stabis, sed judicandus astabis. Nescitis, ait Apostolus, quia et angelos judicabistabis, sed judicandus astabis. Nescitis, ait Apostolus, quia et angelos judicabimus? Ipsi utique qui ibant et flebant, mittentes semina sua, venientes autem venient cum exsultatione portantes manipulos suos . Duo manipuli sunt quos quaeris, honoris scilicet et quietis. Sessionem affectas et altitudinem; sed non sic, impie, non sic: non colliges, quia non seminasti. Qui seminaverunt laborem et vilitatem, metent honorem pariter et quietem. Pro confusione enim sua duplici et rubore  alias,
Abbreviated transcription (Latin):
Seminauit et filius. ip̃e enĩ est. qui exiit seminare semen suũ. Pacer
enĩ non exiit. sed filius a patre processit. et uenit in mũdũ. ut qui
prius erat cogitatio pacis. in corde patris. fieret ip̃a pax nr̃a in ut̾o
matris. Seminauit et spũs scũs. quia et ip̃e uenit. et apparuerũt
apłis disꝑtite lingue tãqͣm ignis. Ita tota crinitas seminauit scilie
lucifer. sed tenebrifer et uesperus. Sedebo inqͥt in mõtẽ testamenti.¬
et similis ero altissimo. O impudens. o imprudens. Milia milium
ministrant. et deties centena milia assistunt. et tu sedebis: Cheru¬
bin ait ꝓpheta stabant. et nõ sedebant. Quid laborasti. ut iã sedeas ͤ
tis. et tu sedebis. Quid seminasti. ut iã metas: Non est tuũ. non est
tuũ hoc. sed quib paratũ est apatre. Quid enĩ inuides : Profecto ip̃i
sedebunt. ipsi inqͣm u̾miculi terre. iudicãtes sedebũt. et tu nõ modo

Expanded text:
Seminavit et Filius: ipse enim est qui exiit seminare semen suum. Pater Seminavit et Filius: ipse enim est qui exiit seminare semen suum. Pater enim non exiit, sed Filius a Patre processit, et venit in mundum; ut qui prius erat cogitatio pacis in corde Patris, fieret et ipse pax nostra in utero matris. Seminavit et Spiritus sanctus; quia et ipse venit, et apparuerunt discipulis dispertitae linguae tanquam ignis. Ita tota Trinitas seminavit: Pater slucifer, sed tenebrifer et vesperus: Sedebo in monte testamenti, similis ero Altissimo . O impudens et imprudens! Millia millium ministrant ei, et decies centena millia assistunt ; et tu sedebis? Cherubin, ait propheta, stabant , et non sedebant; quid laborasti, ut jam sedeas? tis; et tu sedebis? quid seminasti, ut jam metas? Non est tuum, non est tuum hoc, sed quibus paratum est a Patre. Quid eis invides? Profecto ipsi sedebunt; ipsi, inquam, vermiculi terrae judicantes sedebunt, et tu non modo non
Abbreviated transcription (Latin):
et angelis et hõib. Seminemꝰ igitur hõib exẽplũ bonũ. ꝑ aꝑta oꝑa.
seminemꝰ angelis gaudiũ magnũ. per occulta suspiria. et ꝑ cetera
huiusmodi. que solis eis sunt nota. Gaudiũ enĩ est angelis dei. suꝑ
uno pectatore. penitentiã agente. Hinc dicebat apłs. Prouidẽtes bona.
uoltui eius assistunt. Ipsis enĩ maxime placet. cũ nos uident octulte
orantes. aut ruminãtes psalmũ aliquẽ. aut tale aliquid facientes.
Sic seminate. sic fructificate km̃i. Seminate et uos. qͥa tam multi
ante uos seminauerũt. fructificate. qm̃ uobis seminauerũt. Ogenꝰ
adam. qͣm multi seminauerũt in te. et qͣm p̃ciosũ semen. Quam
nale peribis. et qm merito. si perierit in te semẽ tãtũ. simul et se¬
minantiũ labor. cui ꝑditioni traderis ab agricola. si in te ꝑierint
hec uniu̾sa ͤ Seminauit in t̾ra nr̃a. tota tͥnitas: seminauerunt
angeli pariter et apłi. seminauerũt et martyres. et confessores. et

Expanded text:
et angelis, et hominibus . 10. Seminemus igitur hominibus exemplum bonum per aperta opera; seminemus angelis gaudium magnum per occulta suspiria, et per caetera hujusmodi, quae solis eis sunt nota. Gaudium enim est angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. Hinc dicebat Apostolus: Providentes bona vultui ejus semper assistunt. Ipsis enim maxime placet, cum vos vident occulte orantes, aut ruminantes psalmum aliquem, aut tale aliquid facientes. Sic seminate et vos, sic fructificate, charissimi. Seminate et vos, quia tam multi ante vos seminaverunt; fructificate, quia vobis seminaverunt. O genus Adam, quam multi seminaverunt in te, et quam pretiosum semen! quam male peribis, et quam merito, si perierit in te tantum semen, simul et seminantium labor! Cui perditioni traderis ab agricola, si in te perierint haec universa? Seminavit in terra nostra tota Trinitas, seminaverunt angeli pariter et apostoli, seminaverunt martyres, et confessores, et
Abbreviated transcription (French):
Maĩs par unc iour. quãt ele erreiuet uaglemẽt par corage. ele ꝑiẽt
sens. ensi com celee unke ne wist tenut alcune deruerie del chief.
la queile fẽme remanit ꝑ tout le tens de sa uie en cele meisme
santeit. cui ele auoit prise. pire dist. Le disons nos estre. ke a la¬
fie en meisme les aibes des marte ensi sentons estre. ke ill nient
ne demõstrent si grans benefices ꝑmy leur corps. ke ꝑ leur reliques.
et ke ilh illuc font plus grans signes. ou ilh ne gisent pas ꝑ soi meis
me. Grigoire. Ia ou li sains martre gisent en leur corps. nest
pas doute piere. ke ilh pulent monstreir mult de signes. ensi com illi
font. Et si demostrẽt pluseurs miracles. a chiaus ki les quierẽt. ꝑ pure
pensee. Mais pour tant. ke des enfermes pensee puet estre doteit. se ill
la sunt present pour oir. ou certe chose est. ke en leur corps ne sunt
mie. pour chu leur couient la demostreir plus grans signes. ou la
enfermee pensee puet doteir de leur presence. Mais cilh cui pensee

Expanded text:
Mais par un ior cant ele erreuet uable par corage, ele paruint sens, alsi com celei unkes n'eust tenut alcune deruerie del chief. La queile femme parmeist par tot lo tens de sa uie en cele meisme santeit cui ele auoit prise. fie en meismes les aiues des martres ensi sentons estre, ke il nient ne demonstrent si granz benefices parmei lur cors, ke par lur reliques, et ke ilokes font plus granz signes, u il ne gisent pas par soi meisGregoires. La u li saint martre gisent en lur cors, n'est pas dote, Pieres, ke il puent mostreir mult de signes, alsi com il font, et si demonstrent pluisors miracles a ceaz ki les quierent par pure pense. Mais par tant ke des enfermes penses puet estre doteit, se il la sont present per oir, u certe chose est ke il en lur cors ne sont mie ; poruec lur couient la demostreir plus grandes signes, u la enferme pense puet doteir de lur presence. Mais cil cui pense
Abbreviated transcription (Latin):
femina. ad cellã ꝓpriã recessiss. uir dei ad monasteriũ rediit.
et eite post triduũ. in cella cõsistens. eleuatis in aera oculis. uidit
eiusdẽ sororis sue aĩam. de eius corꝑe egressã. in colũbe specie. celi
secreta penetrare. Qui tante eiꝰ głie congaudẽs. õipotẽti deo. in
ymnis. ⁊ laudib. grãs reddidit. eiꝰ q obitũ. fr̃ib nũtiauit. Quos enã
protinꝰ misit. ut eiꝰ corpus. ad monasteriũ deferrent. atq in sepulchro
quod sibi ip̃e parauerat ponerẽt. Quo facto contigit. ut quoꝵ mens
una. sẽper in deo fuerat. eoꝵ quoq corꝑa. nec sepultura separaret.

Expanded text:
femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret.
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Ille autẽ signa u̾tutis dedit subditis. qͥ se daturũ signũ ione. ꝑ¬
misit ĩmicis. ut corã suꝑbis mori dignaret᷑. corã humilib resurgere
qͣtinꝰ et illi uiderẽt qd̾ contẽpnerẽt. ⁊ isti qd̾ am̾are uenerãtes debuissẽt.
Ex qͦ mysterio actũ est. ut dũ suꝑbi aspiciũt. despectũ mortis. hũiles
cõtra mortẽ acciperẽt głiam potestatis. Petr

Expanded text:
dere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr.
Abbreviated transcription (French):
desertes.mains al obedienche de celui. Et al encõtre maurus disoit.
chu est fait. por le soul sien comandemẽt. soy nient estre sachable. en
ycel uertu. ke il eut faite nient sachans. Mains en ycest amiable
ie astoie trais de laeme. adonc ueige le peas de mon albeit sour
mon chief. et si regardaie lui meisme moy fours meneir de laewe.
Pire dist. Mult grant sont les choses. ke tu rakontes. et si aide¬
ront al edification des pluseurs. Mains ie les miracles del bon ho
me. com ieles plus boie. tant les desire ie plus aboire.

Expanded text:
desertes, mais a l'obedience de celui. Mais la encontre Mors disoit desertes, mais a l'obedience de celui. Mais la encontre Mors disoit ce estre fait por soul lo sien comant, et soi nient estre sachable en icele uertut cui il eust faite nient sachanz. Mais en ceste amiable ge astoie traiz de l'aigue, dunkes ui ge les peaz de mon abeit sor mon chief, et si regardai lui meisme moi fors meneir de l'aigue.Pirres. Mult grandes sont les choses cui tu racontes, et si aideront a la edification des pluisors. Mais ge les miracles del bon homme tant com ge plus les boif, tant les soele ge plus.
Abbreviated transcription (French):
me uenerable benois. estisoit in la cele. li deseur dis enfes. pla¬
cidus. le moynes de sains home. eissit fours por puisier de laewe de lak
li queis le uasial kil tenoit. en laewe. nient sagemẽt abaissãs. il me¬
isme siwit ensimẽt entomãt. le queil tantost leminat laewe. ⁊ le lõ¬
deuens la cele. cest chose conut tantost. Et hukrat maurũ hastiuemẽt.
disãt. Sfrere maure keure. Kar li enfes ki sen alat a puissier laeroe
liroe ou li enfes astoit de laewe meneis. par le terre pensoit aleir.
la il courit sour laewe. se tien lenfan por les cheneas.⁊ hastieuemẽt¬
coran reuient. Li queis si tost kil atochat le terre. a soy retourneis.
regardat apres son dos. si conut ke il auoit corut sour laewe. et ke
il ne pout pas presumer. ke fait seroit. il meruilhies cremit le fais.
Il soy retournat a son peire. si racontat le chose ki fait estoit. Maĩs
si uen̾able home bonois. comẽchat cest chose a raconteir nient a ses

Expanded text:
mes honorables Benoiz astisoiten la cele, li dessoure diz enfes Placidus li moines del saint homme eissit fors por puisier aigue del lai. Li queiz lo uaissel cui il tenoit en l'aigue maluoisousement abaissanz, il meismes sewit alsiment encheant. Lo queil manes rauit ldeuenz la cele ceste chose conut enhelement, si uochat Mor hastiuement disanz : Frere Mor, cur, car cil enfes ki s'en alat a puisier l'aigue,liu u li enfes astoit de l'unde meneiz par terre soi quidanz aleir corut sor l'aigue, si tint l'enfant par les cheuiacurs. Li queiz manes ke il atochat la terre, a soi retorneiz regardat apres son dos, et si conut ke il auoit corut sor les aigues, et ke il ne pot pas presumir ke fait seroit, il meruilhiez cremit lo fait. Il soi retornat a son pere, si racontat la chose ki faite astoit. Et li honorables hom Benoiz comenzat ceste chose a raconteir nient a ses
Abbreviated transcription (Latin):
uidã autẽ eiꝰ moͣchus. mobilitati mentẽ dedit. ⁊ ꝑman̾e in mo-¬
nasterio nolebat. Cũq eũ uir dei assidue corriꝑet. frequẽter am¬
moneret. ip̃c u̾o nullomodo cõsentiret. in cõgregatione ꝑsistere. atq ĩ¬
portunis p̃cib. ut relaxaret̾ ĩmineret. qͣdã die idem uen̾abilis pacer.
nimietatis eiꝰ tedio affectꝰ. iratꝰ. iussit ut disced̾et. Qui mor ut mo-¬
nasteriũ exiic. cõtra se assist̾e. aꝑto ore. draconẽ in itin̾e inuenit.
Cũq eũ idem draco qͥ apparuerat. deuorare uellet. cepit ip̃e tremẽs.
et palpitãs. magnis uocib clamare dicẽs. Currite. currite. quia
draco iste. me deuorare uolt. Currẽces autẽ frẽs. draconẽ minime
uiderũt. sed trementẽ. atq palpitantẽ moͣchũ. ad mosteriũ reduxe¬
runt. Qui statĩ ꝓmisit. nũqͣm se esse iã a moͣsterio recessurũ. ãtq
ex hora eadẽ. in sua ꝓmissione ꝑmãsit. quippe qͥ sc̃i uiri or̃onibus:

Expanded text:
uidam autem ejus monachus mobilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
signe. il se doiuent tous leueir. De decanis uel ppositis monasterii. xxii.
et ꝯstituãtur decani. qui sollicitudinẽ gerant suꝑ decanias suas. in oĩb. scd̾m
mandata dei. ⁊ p̃cepta abbatis sui. Qui decani tales eligant᷑. in quib secutꝰ abbas
partiat onera sua. Et nõ eligant᷑ ꝑ ordinẽ. sed scd̾m uite mericũ. ⁊ sapientie
doctͥnã. Quod si qͥsq ex eis aliqͣ forte inflatꝰ suꝑbia. reꝑtꝰ fui̾t rep̃hensibilis. cor¬
reptꝰ semel. et iterũ. atq t̾tio. si emendare noluerit. deiciat᷑. et alter in loco eiꝰ.
qui dignꝰ est subroget᷑. Et de pp̃osito eadẽ ꝯstituimꝰ.¬

Expanded text:
it t constituantur decani, qui sollicitudinem gerant super decanias suas in omnibus secundum mandata Dei et praecepta abbatis sui. Qui decani tales eligantur, quibus securus abbas partiat onera sua. Et non eligantur per ordinem, sed secundum vitae meritum et sapientiae doctrinam. Quique decani, si ex eis aliqua forte quis inflatus superbia repertus fuerit reprehensibilis, correptus semel et iterum, atque tertio, si emendare noluerit, dejiciatur, et alter in loco ejus, qui dignus est, subrogetur. Et de praeposito eadem constituim
Abbreviated transcription (Latin):
Ireuerẽtia. qͣntomagis dño deo uniu̾soꝵ. cũ oĩ huilitate. ⁊ puritatis de¬
uocione supplicandũ est: Et nõ in młtiloqͥo. sed in puritate cordis. ⁊ ꝯpũctõe
lacͥmaꝵ. nos exaudiri sciamꝰ. Et ideo breuis debet esse et pura or̃o. nisi forte
ex affectu inspiratõis diuine gr̃e ꝓtendat᷑. In ꝯuẽtu tñ õĩno breuiet᷑ oracio
et facto signo a priore. oes parit̾ surgant. Del reuerenche des orisons.¬

Expanded text:
ino Deo universorum cum omni humilitate, et puritatis devotione supplicandum est. Et non in multiloquio, sed in puritate cordis et compunctione lacrymarum nos exaudiri sciamus. Et ideo brevis debet esse et pura oratio nisi forte ex affectu inspirationis divinae gratiae protendatur. In conventu tamen omnino brevietur oratio, et facto signo, a priore, omnes pariter surgant. Item alia cons
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ag̾e uidet᷑. domnꝰ et ałba uocet᷑. nõ sua assũptõe. sed honore et amore
cristi. Ip̃e aũt cogitet. et sic se exhibeat. ut dignꝰ sit tali honore. Ubicũq
autẽ sibi obuiãt fr̃es. unior a pͥore bñdc̃onẽ petat. Tuãseũte maiore. minor
surgat. ⁊ det ei locũ sedendi. Nec p̃sumat unior ꝯsed̾e. nisi ei p̃cipiat.
senior suus. ut fiat qͦd scͥptũ est. honore ĩuicẽ p̃ueniẽtes. Pueri parui.
uel adolescẽtes. in oratorio. uel ad mensã. cũ disciplina ordines suos
cõseruẽt. foris autẽ. uel ubi. et ubi. custodiã habeãt et disciplinã. usq
dũ ad intelligibilẽ etatẽ ꝑueniãt.

Expanded text:
Christi agere videtur, dominus et abbas vocetur, non sua assumptione, sed honore et amore Christi agere videtur, dominus et abbas vocetur, non sua assumptione, sed honore et amore Christi. Ipse autem cogitet, et sic se exhibeat ut dignus sit tali honore. Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat: transeunte majore minor surgat, et det ei locum sedendi; nec praesumat junior consedere, nisi ei praecipiat senior suus, ut fiat quod scriptum est: honore invicem praevenientes. Pueri parvi vel adolescentes in oratorio vel ad mensas cum disciplina ordines suos consequantur. Foris autem, vel ubi et ubi custodiam habeant et disciplinam, usque dum ad intelligibilem aetatem perveniant.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui abbas nõ ꝯturbet gregẽ sibi ꝯmissũ. nec qͣsi lib̾a utẽs potestate.
iniuste disponat aliqͥd. sed cogicet sẽꝑ. qr de oĩb iuditiis. ⁊ oꝑib suis.
redditurꝰ est deo rationẽ. Ergo scd̃m ordines qͦs ꝯstituerit. uel qͦs ha¬
buerint ip̃i fr̃es. sic accedãt ad pacẽ. ad cõmunionẽ. ad psalmũ ĩponẽ¬
p̃iudicet. qr samuel et daniel pueri. pbr̃os iudicauerũt. Ergo exte¬
ptis hiis. quos ut diximꝰ altiori ꝯsilio albas p̃tulerit. uel degradaui̾t.
certis ex cansis. reliqui om̃s. ut qu̾tunt᷑ ita sint. Ut u̾bi gr̃a. qͥ scd̾a
hora diei uenit in moͣst̾iũ. iuniorẽ se noui̾t illiꝰ esse. qͥ pͥma hora ue¬
nit diei. cuiꝰ libet etatis uel dignitatis sit. Pueris ꝑ oĩa ab oĩbus
res suos diligant. In ip̃a appellatõe nominũ. nulli liceat aliũ puro noĩe
appellare. sed pͥores uniores suos fratres nominẽt. iuniores autẽ pͥores
suos. nonnos uocent. quod intelligit᷑ pat̾na reuerẽtia. Albas aũt qr uites

Expanded text:
potestate injuste disponat aliquid, sed cogitet semper quia de omnibus judiciis et operibus suis redditura est Deo rationem. Ergo secundum ordines, quos constituerit, vel habuerit, ipsae sorores sic accedant ad pacem, ad unionem, ad psalmum componenpraejudicet, qptis his quos, ut diximus, altiori consilio abbas praetulerit, vel degradaverit certis ex causis, reliqui omnes, ut convertuntur, ita sint: ut verbi gratia, qui secunda hora diei venerit in monasterio, juniorem se noverit illius esse qui prima hora venit diei, cujuslibet aetatis aut dignitatis sit. Pueris vero per omnia abres suos diligant. In ipsa autem appellatione nominum nulli liceat alium puro nomine appellare: sed priores juniores suos fratrum nomine; juniores priores suos nonnos vocent, quod intelligitur paterna reverentia. Abbas vero, quia vices
Abbreviated transcription (French):
terre. A cui quãt lhome de dieu li dest dois fois et trois. lieue tu sus
maĩs ilh nosat pas soy leueir de la terre deuãt lui. Adunt benois li
us esternit. le q̃il ih leuat de la terre. ilh le reprist de ses fais en pou
de paroles. Et li anũchat toutes les choses ki li deuoient auenit. en disãt
deporte deta iniquiteit. Et certes tu entreras a rome. tu trespasseras
la meir. nuef ans regneras.en diseme tu morras. Quãt li royches
chose oit. ilh fut mult espaueteis. Quãt ilh out demãdeit son orison
la apres reuient a rome. ilh alat en sicile. et el diseme an. de son roy¬
alme.par le iugemẽt del tout poissant dieu. auoet la me perdit
sa regne.

Expanded text:
terre. A cui cant li hom de deu dist dous fies et trois : Lieue sus, mais il n'osat pas soi leueir de la terre deuant lui, dunkes Benoiz liius esterneit. Lo queil il leuat de la terre, il lo chosat de ses faiz, et en poi de paroles deuant nunzat a lui totes les choses ki li deuoient uenir disanz : aisente de ta iniquiteit. Et certes tu enterras en Romme, tu trespasseras la meir, nuef ans regneras, el disme morras. Quant li rois cez choses ot oies, il mult espowenteiz, quant il ot demandeie l'orison, en apres requist Romme, il alat a Sicile, et el disme an de son regne par lo iugement del tot poissant deu auoc la uie perdit lo regne.
Abbreviated transcription (Latin):
sui benedc̃i ita ꝑterruerat. ut nullomodo resistere auderẽt.
aut minimo fuso sãguine fugati seu capti sũt. Cicto¬
res u̾o omni potiti p̃da. nobiliorib quoq ex hostili agmi¬
ne captis. ad salense cenobiũ uenerũt. rogãtes memora¬
tũ benedictũ p̃positũ. ut quitqͥd int̾ manubias. ex suorũ
agnosci posset. substãcia paupeꝵ gratis reciperet. Quod
ille libẽs accepit. et receptis suoꝵ spoliis. tripudiãtes bella¬
tores ad ꝓpria siuit abire. Sequũt᷑ alia duo myracula
haut multũ huic dissimilia. a dño per sũmũ cõfesso

Expanded text:
sui Benedicti ita perterruerat ut nullo modo resistere auderent; sui Benedicti ita perterruerat ut nullo modo resistere auderent; aut minimo fuso sanguine, fugati, seu capti sunt. Victores vero omni potiti praeda, nobilioribus quoque ex hostili agmine captis, ad Salense coenobium venerunt rogantes memoratum Benedictum praepositum ut quidquid inter manubias ex suorum agnosci posset substantia pauperum gratis re iperet. Quod ille libens accepit, et receptis suorum spoliis, tripudiantes bellaopria sivit abire. Sequuntur alia duo miracula haud multum huic dissimilia, a Domino per summum confesso
Abbreviated transcription (Latin):
pugnaturi prosiluere portis. S in unũ cõglobati cũ se
hostib numero inferiores uiderẽt. cõgredi cũ hiis pauitabãt.
Iunc unꝰ ex ip̃is diuinitꝰ animatꝰ. sotiis infit. Nunc
interim o fidissimi cõmilitones. terrã sc̃i benedicti adu̾sa¬
rios dep̃datũ ingredi sinamꝰ. Et quia dñs nr̃ giraldus eiꝰ
est aduocatꝰ. eã uice ip̃iꝰ defensaturi hostes uirilit̾ secureq
aggrediam. Misso prius legato. qui e monasterio salensi.
quod est sc̃i benedicti. uexillũ ipsius p̃tiosi cõfessoris quod
nobis p̃sidio sit. maturato deferat. Con sentiẽtibus
cũctis. ac eiꝰ cõsilio obtẽperãtib. post susceptionẽ uexilli.
adu̾sariis nil tale uerẽtib. quadragĩta solũmodo iuuenes
totis uirib sc̃m inuocãtes benedictũ ex inprouiso p̃donib
suꝑueniũt. Adu̾sarioꝵ u̾o̾ corda omps d̾s meritis dilecti

Expanded text:
pugnaturi prosiliere portis; sed in unum conglobati, cum se pugnaturi prosiliere portis; sed in unum conglobati, cum se hostibus numero inferiores viderent, congredi cum his pavitabant. Tunc unus ex ipsis divinitus animatus sociis infit: « Nunc interim, o fidissimi commilitones, terram Sancti Benedicti adversarios depraedatum ingredi sinamus; et quia dominus noster Giraldus ejus est advocatus, eam vice ipsius defensaturi, hostes viriliter secureque aggrediamur, misso prius legato, qui e monasterio Salensi, quod est sancti Benedicti, vexillum ipsius pretiosi confessoris, quod nobis praesidio sit, maturato deferat. » Consentientibus cunctis ac ejus consilio obtemperantibus, post susceptionem vexilli, adversariis nil talex improviso praedonibus superveniunt. Adversariorum vero corda omnipotens Deus meritis dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
aliis exẽplũ p̃buit. nec scõs oportere contẽpni. nec
uiduaꝵ debere lacrimas esse despectui. Que ut ait sa¬
lomon. ab oculis ad maxillas. a maxillis. ad terram
decidunt. et dominus omnium susceptor est earum.¬
aput teruiũ possessio quedã est sc̃i benedc̃i. de qua
in sequẽtib pleniꝰ fauente dño narraturi sumus
quomodo inde habitatio monachoꝵ ad salense castrum
mutata sit. Cui possessioni gubernande. paulo ante memo¬
ratus uir uenerabilis benedictꝰ monachus prepositus est.
Qua tẽpestate ex castris. que creberrima ꝑ eã regionẽ habẽ¬
tur ad centũ quadraginta armati. in argẽtomagenses
agros. qui ei loco uicini sunt sese diffuderãt. p̃das ex eis
acturi. I dtirto ex uillis ⁊ iã predicte possessionis ar¬
mẽta. seu pecudes abegerãt. Cũq argẽtomagẽsib. dãpna
suaꝵ ꝑlata fuissent rerũ. e castrẽsib cõfestim. adu̾sus eos

Expanded text:
aliis exemplum praebuit nec sanctos oportere contemni, nec aliis exemplum praebuit nec sanctos oportere contemni, nec viduarum lacrymas debere esse despectui, quae, ut ait Salomon, ab oculis ad maxillas, a maxillis ad terram decidunt, et Dominus omnium susceptor est earum Sacerge  possessio quaedam est Sancti Benedicti, de qua in sequentibus plenius, favente Deo, narraturi sumus quomodo inde habitatio monachorum ad Salense castrum mutata sit. Cui possessioni gubernandae paulo ante memoratus vir venerabilis Benedictus monachus praepositus est. Qua tempestate ex castris, quae creberrima per eam regionem habentur, ad centum quadraginta armati, in Argentomagenses agros, qui ei loco vicini sunt, sese diffuderant, praedas ex eis acturi; idcirco ex villis etiam praedictae possessionis armenta seu pecudes abegerant. Cumque Argentomagensibus damna suarum perlata fuissent rerum, e castrensibus confestim adversus eos
Abbreviated transcription (Latin):
accidisse ꝓuidẽtia. ad ostendendũ mortalib. huic sa¬
ad uillã ad ius monasterii sci benedicti ꝑtinentẽ
cui uitriarias nomẽ est. Ingressusq domũ cuiusdam ui¬
due. ĩuenit sextariũ auene. Quã pabulo equoꝵ necessa¬
riã sibi tollere uolens. a muliere ꝓhibebat᷑ dicẽte. Si in¬
quit uiduitatis mee pauꝑtatẽ auferẽdo me despectu
habes. saltẽ sc̃issimũ reuerere benedc̃m. cuiꝰ iuris hoc
rus est quod incolo. Cui miles. Tantũ ait. ꝓ sc̃o bñdc̃o.
quantũ pro te dimitto. Cocatoq armigero. auenã
quã ip̃e in sacculo pauꝑcule transfuderat. collo equi
ferendã tradidit. sicq discessit. Nec longũ itineris
spatium em̃sus. subito at nullis urgẽtib calcariũ
stimulis. equo ad cursũ procliuo in preceps labitur.
Sonipes dirupto gutture interiit. Ip̃e fracto debilitatus
erure. diu languit. Sua igit᷑ pena ip̃e didicit. et

Expanded text:
accidisse providentia, ad ostendendum mortalibus, huic saaccidisse providentia, ad ostendendum mortalibus, huic sain villam ad jus monasterii Sancti Benedicti pertinentem, cui Vitriarias nomen est; ingressusque domum cujusdam viduae, invenit sextarium avenae, quam pabulo equorum necessariam sibi tollere volens, a muliere prohibebatur, dicente: « Si, inquit, viduitatis meae paupertatem auferendo me despectui habes, saltem sanctissimum reverere Benedictum, cujus juris hoc rus est quod incolo. » Cui miles, « Tantum, ait, pro sancto Benedicto, quantum pro te dimitto; » vocatoque armigero, avenam quam ipse in sacculum pauperculae transfuderat, collo equi ferendam tradidit, sicque discessit. Nec longum itineris spatium emensus, subito, ac nullis urgentibus calcarium stimulis, equo ad cursum proclivo in praeceps labitur. Sonipes disrupto gutture interiit; ipse fracto debilitatus crure diu languit. Sua igitur poena ipse didicit et
Abbreviated transcription (Latin):
extingui. Mos u̾o a priscis institutus pr̃ib. obser¬
uari solitũs erat. quod nos quoq in nr̃a ꝑspeximꝰ fieri pueri¬
tia. ut tã dieb quã noctib triũ lucernaꝵ lumine. me¬
morata illustraret᷑ eccłia. Ex tinctã ergo predictꝰ frater
candelã ad aliã que sepulchro beati cõfessoris p̃lucere con¬
sueuerat ut accenderet deferẽs ip̃am quoq defecisse reppe¬
rit. Tertiã et iã que oratoria cripte illustrare solita erat
dũ inuisisset. et ip̃am emortuã offendit.¶¶Durbatus
igit᷑ animo. dũ concito gradu se effert ut lumẽ basilice
restitueret. Regressus ꝑspexit unũ e cereis eminẽtiorib
qui penes altare regine uirginũ poni solent. et in festi¬
uitatib tantũ accendi diuinitꝰ illuminatũ. flãmis ruti¬
lare choruscis. Quã rem ualde ãmirãs. gr̃as deo reddi¬
dit. In telligẽs extinctionẽ luminũ nõ tasu. sed diuina

Expanded text:
exstingui. Mos vero a priscis institutus Patribus obserexstingui. Mos vero a priscis institutus Patribus observari solitus erat, quod nos quoque in nostra perspeximus fieri pueritia, ut tam diebus quam noctibus, trium lucernarum lumine memorata illustraretur ecclesia. Exstinctam ergo praedictus frater candelam, ad aliam quae sepulcro beati confessoris praelucere consueverat, ut accenderet deferens, ipsam quoque defecisse reperit; tertiam etiam, quae oratoria cryptae illustrare solita erat, dum invisisset, et ipsam emortuam offendit. Turbatus igitur animo, dum concito gradu se effert, ut lumen basilicae restitueret, regressus perspexit unum e cereis eminentioribus, qui penes altare Reginae virginum poni solent, et in festivitatibus tantum accendi, divinitus illuminatum, flammis rutilare coruscis. Quam rem valde admirans, gratias Deo reddidit, intelligens exstinctionem luminum, non casu, sed divina
Abbreviated transcription (Latin):
Et iple cupidus sanitatis. insueto actẽptabat uiam
tereremore. Paulatim itaq se subrigendo. ꝓcessu tem¬
poris ãbulandi firmissimas adeptus uires. meritis
repetere. Postulata itaq abeundi licentia. gratias
liberatori deo. scõq pro posse. referẽs benedc̃o. cũ ꝓpriis
quos ad hoc ip̃m euocauerat fr̃ib ad sua reuersus
agriculture de reliquo operam dedit.
epe noĩati abbatis. richardi tẽporib. cuidã monacho
benedicto. cui niger prenomẽ fuit. ab eodẽ abbate
cum aliquãtis aliis ex cetu frũm. tuende sacre edis man¬
data sollicitudo fuit. Illius sane. que sc̃e dei genitͥcis ma̾ie
sub honore deodicata. celestis thesauri corporis dico st̃issi
mi benedicti. cunctis uenerabile in se retinet marga¬
ritũ. Una itaq dieꝵ dũ ei in ordine uicis sue ꝓpẽsioris
cure ĩmineret diligẽs cautela. accidit lucernã ante al¬
tare ꝑpetue u̾ginis marie. uenerationis gr̃a. accensam

Expanded text:
et ipse cupidus sanitatis, insueto attentabat viam et ipse cupidus sanitatis, insueto attentabat viam terere more. Paulatim itaque se subrigendo, processu temporis ambulandi firmissimas adeptus vires, meritis em telluris. Postulata itaque abeundi licentia, gratias liberatori Deo sanctoque pro posse referens Benedicto, cum propriis quos ad hoc ipsum evocaverat fratribus ad sua reversus, agriculturae de reliquo operam dedit.epe nominati abbatis Richardi temporibus, cuidam monacho Benedicto, cui Niger praenomen fuit, ab eodem abbate cum aliquantis aliis ex coetu fratrum tuendae sacrae aedis mandata sollicitudo fuit, illius sane quae sanctae Dei Genitricis Mariae sub honore Deo dicata, coelestis thesauri, corporis dico sanctissimi Patris Benedicti, mirabile cunctis in se retinet margaritum. Una itaque dierum, dum ei in ordine vicis suae propensioris curae immineret diligens cautela, accidit lucernam ante altare perpetuae Virginis Mariae venerationis gratia accensam
Abbreviated transcription (Latin):
bueret effectũ. Cuiꝰ precib richardus abbas ãnuẽs. in
numero duodecim egenoꝵ eũ haberi instituit. qͦs dili¬
gens boni antiquoꝵ cura patrũ in hoc nr̃o floriacẽsi
cenobio ob duodenariũ apłoꝵ numerũ. cõmunibus
stipendiis diatim ali ac uestiri sanciuit. Qui cotidia¬
nis suspiriis. aures piissimi pulsans cõditoris. dona
cupite. poscebat sospitatis. Et quia iuxta ueritatis di¬
ctum. celoꝵ uim patit̾ regnũ. et instantia rapit᷑ uiolẽ¬
toꝵ. petens accipere. querẽs inuenire. pulsansq ut sibi
miscdẽ aperiret᷑ aditus meruit obtinere.Dandẽ
enĩ suffragio in pͥmis alme genitricis xp̃i marie. in
cuiꝰ extubabat aula. ad deinde excellẽtissimi monacho¬
rum legislatoris benedicti. quẽ mediatorẽ uit̾ se. et
deũ. elegerat precũ. arẽtes humectari nerui. cruraq
cõtracta cepere resolui. Hoc ubi lãguidus persensit.

Expanded text:
bueret effectum. Cujus precibus Richardus abbas annuens, in bueret effectum. Cujus precibus Richardus abbas annuens, in numero duodecim egenorum eum haberi instituit, quos diligens boni antiquorum cura Patrum in hoc nostro Floriacensi coenobio, ob duodenarium apostolorum numerum, communibus stipendiis diatim ali ac vestiri sancivit. Qui quotidianis suspiriis aures piissimi pulsans Conditoris, dona cupitae poscebat sospitatis. Et quia juxta Veritatis dictum, coelorum vim patitur regnum, et instantia rapitur violentorum , petens accipere, quaerens invenire, pulsansque ut sibi misericordiae aperiretur aditus , meruit obtinere. Tandem enim suffragio in primis almae Genitricis Christi Mariae, in cujus excubabat aula, ac deinde excellentissimi monachorum legislatoris Benedicti, quem mediatorem inter se et Dominum suarum elegerat precum, arentes humectari nervi, cruraque contracta coepere resolvi. Hoc ubi languidus persensit,
Abbreviated transcription (Latin):
tor noster: ostendisse narrat᷑. Mulier quedã demonio
obsessa ad monasteriũ est deducta. atq in cripta interio¬
ri. ut ubi curaret᷑ intromissa. Unde post aliquãtulas
debacationis sue moras retracta. ante altare.scẽ dei gen¬
tricis marie constitit. Ex euiꝰ ore. ut nobis relatum est.
tres demones. in modũ scarabeoꝵ cũ uiridi colera. in
conca decidentes erea. sonitũ aere reꝑcusso cierunt.
Sicq ꝑsona illa mũdata est. obtẽtu gloriose matris
dñi. ac incliti confessoris eius benedicti.
omo fuit quidã. wastinẽsis pagi indigena. qui ab
utero matris pedũ priuatꝰ offitiis scamelloꝵ ami¬
niculo iter conficiebat humũ uerrendo. Hic ter beati
patris nr̃i benedicti audita fama. eiꝰ uenerãda adiit
limina. Susceptꝰ autẽ in domũ alendoꝵ pauperibus
delegatam. petiit se alimonia sustentari frũm. donet
interuẽtu sancti cõfessoris sui. dñs obtate ei salutis tri¬

Expanded text:
tor noster ostendisse narratur. Mulier quaedam daemonio tor noster ostendisse narratur. Mulier quaedam daemonio obsessa, ad monasterium est deducta, atque in crypta interiori, ut ibi curaretur, intromissa. Unde post aliquantulas debacchationis suae moras retracta, ante altare sanctae Dei Genitricis Mariae constitit; ex cujus ore ut nobis relatum est, tres daemones in modum scarabaeorum cum viridi cholera in concha decidentes aerea, sonitum repercusso aere cierunt. Sicque persona illa mundata est, obtentu gloriosae Matris Domini ac inclyti confessoris ejus Benedicti. omo fuit quidam Wastinensis pagi indigena, qui ab utero matris pedum privatus officiis, scammellorum adminiculo iter conficiebat, humum verrendo. Hic, ter beati Patris nostri Benedicti audita fama, ejus veneranda adiit limina. Susceptus autem in domum alendorum pauperum usibus delegatam, petiit se alimonia sustentari fratrum, donec interventu sancti confessoris sui Dominus optatae ei salutis tri
Abbreviated transcription (Latin):
irta tẽpus uo illud quo sũmo studio. restauratio eiꝰ
perficiebat᷑. architectus quidã qui nũc adhuc suꝑ est
dominicus noĩe. operã cooperiẽdo fr̃um dabat refectorio.
Cũq in sũmo operture fastigio cõsisteret. ac cuidã sibi po¬
culũ porrigẽti ultra quã neccesse erat intenderet. lapso pe¬
de. subito int̾ inmẽsas trabiũ moles ad t̾rã decidit. Cõcur¬
rentes fr̃es qui eũ tam ictib tignoꝵ quãq duritie terre.
exanimatũ putabant nõ solũ uiuentẽ sed et iã om̃ibus
mẽbris integerrimũ reppererũt. Quod non ambigitur
meritis sc̃i uiri benedicti fuisse obtentũ. ne homo eius. dedi¬
tus seruitio. uite aut mẽbroꝵ quodlibet sustineret dispẽdiũ.
a et iã tẽpestate. qua adhuc. instaurationi eius. stu¬
diosus impendebat᷑ labor. et sacratissima patris
sui benedicti ossa in eccłia sc̃i petri. deuotus filioꝵ asser¬
uabat amor tale quid. in priori tumłacõis sue loco. hic tu¬

Expanded text:
irca tempus vero illud quo summo studio restauratio ejus perficiebatur, architectus quidam, qui nunc adhuc superest, Dominicus nomine, operam cooperiendo fratrum dabat refectorio. Cumque in summo operturae fastigio consisteret, ac cuidam sibi poculum porrigenti, ultra quam necesse erat, intenderet, lapso pede subito inter immensas trabium moles ad terram decidit. Concurrentes fratres, qui eum tam ictibus lignorum quam duritia terrae exanimatum putabant, non solum viventem, sed etiam omnibus membris integerrimum reperiunt. Quod non ambigitur meritis sancti viri Benedicti fuisse obtentum, ne homo ejus deditus servitio, vitae aut membrorum quodlibet sustineret dispendium. 25. Ea etiam tempestate qua adhuc instaurationi ejus studiosus impendebatur labor, et sacratissima Patris sui Benedicti ossa, in ecclesia Sancti Petri devotus filiorum asservabat amor, tale quid in priori tumulationis suae loco hic tu
Abbreviated transcription (Latin):
Tum renouãte deo antiqua myracula. qui sub moyse
rubum mediis in flãmis seruauit incõbustũ. mẽsa lignea
uaporẽ non sensit igneũ. Uidebat᷑ ergo. nõ ardẽs ardere tri¬
pes. nec iuncta calori materies alimenta dabat. ut aꝑte
claresceret. ip̃m aliquãdo suꝑ hanc discubuisse mẽsam. qͥ
sibi fatet᷑ tribui. quod egenis aut mẽdicis cõfertur. Ffit
cõcursus ingẽs ad hoc spectaculũ. uiderũtq quib est uide
datũ. quasi turbinẽ. a predicta mẽsa exurgentẽ congeriẽ¬
carbonũ huc illucq disꝑgentẽ. ¶idere erat lugubres¬
dudũ pro ĩminẽti calamitate młcoꝵ uoltus repẽte huius
prodigii alacritate ꝑmutatos. Consũptis igit᷑ omĩbus:
hec remãsit inusta. Nec his in cõmoditatib fracti ani¬
mi bonoꝵ. quin ĩmo ꝓcurãte uenerabili dei cultore abbate.
in eũ quo nũc est statũ intra triũ spaciũ ãnoꝵ hoc sacrũ

Expanded text:
Tunc renovante Deo antiqua miracula, qui sub Moyse Tunc renovante Deo antiqua miracula, qui sub Moyse rubum mediis in flammis servavit incombustum, mensa lignea vaporem non sensit igneum. Videbatur ergo non ardens ardere tripes, nec juncta calori materies alimenta dabat, ut aperte claresceret ipsum aliquando super hanc discubuisse mensam qui sibi tribui fatetur, quod egenis ac mendicis confertur . Fit concursus ingens ad hoc spectaculum, videruntque quibus est videre datum, quasi turbinem a praedicta mensa exsurgenteuc illucque dispergentem. Videre erat dudum lugubres pro imminenti calamitate multorum vultus, repente hujus prodigii alacritate permutatos. Consumptis igitur omnibus, haec remansit inusta. Nec his incommoditatibus fracti animi bonorum; quin imo procurante venerabili Dei cultore Richardo abbate in eo quo nunc cernitur statum, intra trium spatium annorum, hoc sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
illud admirabile margaritũ. Et cũ palla. suꝑ quã pridie sa¬
crosc̃m torpus ihu xp̃i fuerat cõfectũ. circũ ducit᷑. Cũ repẽte
aquilone qui ad horrea fr̃um flãmas ĩpellebat. flare cessãte.
totꝰ igniũ globus. uolumine facto telũ uersus cacumẽ extẽdit
xenodochio eiusq coquina. nec nõ et pͥstino ac si dñs non
uerbis. sed oꝑib seruis suis dice̾ uideret᷑. Et si uobis pro cõ¬
missis iniqͥtatib iratus uideor. p̃cib tamẽ fideliũ meoꝵ. qͣs
huic loco tutores delegi. mitigatꝰ aliqua uobis ad inha¬
meritis gł̾iose u̾gĩs marie. scissimiq cõfessoris xp̃i bene¬
dicti. sius se obtentũ ad mestoꝵ solamẽ monachoꝵ. Tripo¬
da erat exigua ad usus refitiẽdoꝵ. qui forte tarde aduenissẽt
peregrinoꝵ p̃parata. Hec casu sub turri ẽ qua signa depen¬
debant elata. decidẽtib ãbustis circũ uallat᷑ trabibus.

Expanded text:
illud admirabile margaritum, et cum palla, super quam pridie saillud admirabile margaritum, et cum palla, super quam pridie sacrosanctum corpus Jesu Christi fuerat confectum, circumducitur. Cum repente aquilone, qui ad horrea fratrum flammas impellebat, flare cessante, totus ignium globus volumine facto coelum versus cacumen extendit; xenodochio ejusque coquina, necnon et pistrino, ac si Dominus non verbis, sed operibus, servis suis dicere videretur: Etsi vobis pro commissis iniquitatibus iratus videor, precibus tamen fidelium meorum, quos huic loco tutores delegi, mitigatus, aliqua vobis ad inhais Mariae sanctissimique confessoris Christi Benedicti fuisse obtentum, ad moestorum solamen monachorum. Tripoda erat exigua, ad usus reficiendorum qui forte advenissent peregrinorum praeparata. Haec casu sub turri e qua signa dependebant, elata, decidentibus ambustis circumvallatur trabibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ra futuri. dũ non ueret᷑. dũ non metuit sibi. ingruẽtia ne¬
quaquã considerãs adu̾sa. cadit in deteriora. Etenim
nõ longo labẽte ãnoꝵ curriculo. p̃cellẽtissimi richardi ab¬
batis in dustria. fusile eris uas. ad cõuocandos in oratorio
accensã candelã postib affixã obliti extinguere reliq̃rũt.
Que decidens. stramẽ lectoꝵ stipula extructũ accendit.
A quo domꝰ cõpleta flãmis cũ iã uehemẽtius arderet. et
simi dñi benedicti. incendia sparsit. ¶ lamor subite
ac luctus ingeĩscẽdũ tolut̾ frũm uerẽtiũ ne comp̃hensis
omĩb. educendi sacri corporis sc̃i pr̃is benedicti sibi fa¬
cultas deperiret. Quib et si spes mnerat eundẽ excellẽtis¬
simũ pr̃em. suos posse incõtaminatos seruare artus. hu¬
manus tamẽ animꝰ fragilitatis sue uẽto agitatus. in
incertũ agebat᷑. Effert̾ deniq lugentiũ merentiũq manib

Expanded text:
ra futuri, dum non veretur, dum non metuit, sibi ingruentia nera futuri, dum non veretur, dum non metuit, sibi ingruentia nequaquam considerans adversa, cadit in deteriora! 22. Etenim non longo labente annorum curriculo, praecellentissimi Richardi abbatis industria fusile aeris vas ad convocandos in oratorio accensam candelam postibus affixam obliti exstinguere reliquerunt. Quae decidens, stramen lectorum stipula exstructum accendit, a quo domus completa flammis, ut jam vehementius arderet, etitissimi domini Benedicti incendia sparsit. Clamor subito ac luctus ingemiscentium tollitur fratrum, verentium ne comprehensis omnibus educendi sarci corporis sancti Patris Benedicti sibi facultas deperiret. Quibus etsi spes inerat eumdem excellentissimum Patrem suos posse incontaminatos servare artus, humanus tamen animus, fragilitatis suae vento agitatus, in incertum agebatur. Effertur denique lugentium moerentiumque manibus
Abbreviated transcription (Latin):
flãmis uoracib uenerabilis hic locus floriacẽsis.
scilicet purgari debuisset. que et quãta ꝑfidis quidẽ despi¬
cienda. nobis autẽ et quibusq sanũ sapiẽtib. miranda
acciderint ꝓdigia. paucis memorare libet.¶Primum
quidẽ satis obstupescendũ. quod basilica sancti petri prin¬
cipis apłoꝵ. tasuali cõflagrãte incendio. ea que st̃issime dei
genitrici ac ꝑpetue u̾guii marie dicata. cũctis deũ timen¬
tib. multiplicit̾ diligendũ. retinet thesaurũ. torpus uide¬
licet st̃issuni pr̃is benedicti illisa resedit. Non solũ autem
illa. que sexaginta ⁊ nõ multo ãplius ab ip̃a distabat pas¬
sibus. uerũ uniu̾sa intra ambicũ castri. ad modũ artum
cõstructa edificia. uno dũ taxat horreo. ardẽtis eccłe̾ parie¬
ti adherẽte. incorrupta mansere ab ignib. Eceruus
torio. uoraces euasit igniũ flãmas. Mouere debuerat hoc
dãpnũ. corda mortaliũ. Sed heu mens hominũ. nimiũ igna¬

Expanded text:
flammis voracibus venerabilis hic locus, Floriacensis scilicet, purgari debuisset, quae et quanta, perfidis quidem despicienda, nobis autem et quibusque sanum sapientibus miranda, acciderint prodigia, paucis memorare libet. Primum quidem satis obstupescendum quod basilica Sancti Petri principis apostolorum, casuali conflagrante incendio, ea quae sanctissimae Dei Genitrici ac perpetuae Virgini Mariae dicata, cunctis Dominum timentibus multipliciter diligendum retinet thesaurum, corpus videlicet sanctisimi Patris Benedicti, illaesa resedit. Non solum autem illa quae sexaginta et non multo amplius ab ipsa distabat passibus, verum universa intra ambitum castri admodum arctum constructa aedificia, uno duntaxat horreo ardentis ecclesiae parieti adhaerente, incorrupta mansere ab ignibus. Acervustorio, voraces evasit ignium flammas. Movere debuerat hoc damnum corda mortalium; sed heu! mens hominum nimium igna
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Eite aqua. ecte pratũ. ecce amenꝰ locus. ĩ quo possumꝰ refici. ⁊ parũ
reqͥesc̾e. ut ualcamꝰ iter nr̃m post modũ ĩcolumes explere. Cũ gͥ ⁊ u̾ba
aurib. ⁊ loca oculis blãdirẽt᷑. hac tertia ãmonitõe ꝑsuasus. cõsensit
et comedit. Uesꝑtina u̾o hora. ꝑueĩt ad cellã. Presentatꝰ autẽ uene¬
rabili bñdc̃o patri. sibi or̃onẽ petiit. S mox ei uir sc̃s. hoc qͦd in uia
sit. et te ad hoc qͦd uoluit suꝑauit. Tũc ille reatũ infirme sue mentis
agnoscẽs. eiꝰ pedib ꝓuolutꝰ tãtomagis cepit culpã deflere. et eru-¬
besc̾e. qͣnto se cognouit etiã absentẽ. in bñdc̃i pr̃is oculis reliquisse.
petrus. E

Expanded text:
atum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via sit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr. E
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sius õib capiũt᷑. trahunt᷑. spoliant᷑. cõtumeliis afficiũt᷑. ad ultimũ.
ad uincula cõuinciũt᷑. predonili sane mirãtib. ꝑit̾ et indignãtibus.
ꝙ in tãtis malis ipsis a se illatis. ne unũ qͣdem u̾bũ ab eis ullatenꝰ ex¬
torquere potuissẽt. Tãqͣm enĩ muti. et elingues. seu dãpna et cõtume¬
lias nõ sentiẽtes. in silentio durabãt. quousq nocturne. et matutine
laudis solẽpnitate ꝑacta. aurora qͦ radios suos uibrãte. linguã ad loquẽ¬
dũ. laudabili discretione soluerẽt. quã pͥus laudabiliore cẽsura. ꝓpt̾ ti¬
morẽ dei. et ordĩs disciplinã coertuerant.

Expanded text:
 ad ultimum in vincula conjiciuntur, praedonibus sane mirantibus pariter et indignantibus, quod in tantis malis ipsis a se illatis, ne unum quidem verbum ab eis ullatenus extorquere potuissent. Tanquam enim muti et elingues seu damna et contumelias non sentientes, in silentio durabant, quousque nocturnae et matutinae laudis solemnitate peracta, aurora quoque radios suos vibrante, linguam ad loquendum laudabili discretione solverent, quam prius laudabiliore censura propter timorem Dei et Ordinis disciplinam coercuerant.