comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corde mortificare. Plane cõpunctũ corde: sedin
m̃bris suis. De his autẽ qͥ ꝑsecutist̾ ut cõpunctũ
corde mortificarent: erat et saulus consentiens
in necẽ stephani. cõpuncti corde. qi et ipse ste¬
phanus de illis erat qͥ cõpunctist̾ corde. Sed sau.¬
lus recordatꝰ. ẽ. facere miscdiã: et qͥ mane rapie-¬
bat. ad uesꝑũ diuisit escas. Et ipse cõpunctꝰ cor¬
de. ut etiã in ipso illi ꝑsequerent᷑ in opẽ: uolentes
mortificare cõpunctũ corde. Hoc qͥppe od̾ant
in paulo apło: qr cõpunctꝰ corde p̃dicabat quẽ
fuerat ante ꝑsecutꝰ. In opẽ qͥppe et mendicũ et
cõpunctũ corde in m̃bris suis. et ipse ut morti¬
ficaret ꝑsequens: audiuit de celo. Saule saule.
qͥd me ꝑsequeris : Et factꝰ cõpunctꝰ corde: cȩpit
talia pati. qualia faciebat cõpunctis corde. Demn
et ei. Quanꝗͣ et iudas maledictionẽ dilexerit.
et furando de loculis. & dñm uendendo atq
tradendo: tamen aꝑtiꝰ ppłs ille dilex̃ maledicti-¬

Expanded text:
corde mortificare:» plane «compunctum corde,» sed in membris suis. De his autem qui persecuti sunt, ut compunctum corde mortificarent, erat et Saulus consentiens in necem Stephani compuncti corde ; quia et ipse Stephanus de illis erat qui compuncti sunt corde. Sed Saulus recordatus est facere misericordiam; et qui mane rapiebat, ad vesperum divisit escas : et ipse compunctus corde, ut etiam in illo ipsi persequerentur inopem, volentes mortificare compunctum corde. Hoc quippe oderant in Paulo apostolo, quia compunctus corde praedicabat quem fuerat ante persecutus. Inopem quippe et mendicum et compunctum corde in membris suis et ipse ut mortificaret, persequens, audivit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris?» et factus compunctus corde, coepit talia pati, qualia faciebat compunctis corde . 20. et ei.» Quanquam et Judas maledictionem dilexerit, et furando de loculis, et Dominum vendendo atque tradendo; tamen apertius populus ille dilexit maledicti
Abbreviated transcription (Latin):
tieiꝰ in int̾itũ. Utiq in int̾itũ sempit̾nũ. In genera¬
tione una deleatur nomen eiꝰ Quia generatist̾ ñ
regenerati: ideo in una generatione delentꝰ. Nã in
altera id ÷ in regeneratione: si eã cognoscerent & te¬
nerent: ñ delerent᷑. In memoriã redeat iniquitas pa¬
trũ eiꝰ i conspectu dñi: ut reddat eidẽ ppło dñs
ꝑseueranti in malitia. etiã patrũ eiꝰ iniqͥtatẽ Sie
enĩ eis dic̃. Testimoniũ estis uob̾metipsis qr filii estis

Expanded text:
nteritum:» utique in interitum sempiternum. «In generatione una deleatur nomen ejus.» Quia generati sunt, non regenerati, ideo in una generatione delentur: nam in altera, id est in regeneratione, si eam cognoscerent et tenerent, non delerentur. «In memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini:» ut reddat eidem populo Dominus perseveranti in malitia etiam patrum ejus iniquitatem. Sic enim eis dicit, «Testimonium estis vobismetipsis, quia filii estis
Abbreviated transcription (Latin):
te passione. tristis ẽ. anima mea usq ad mortem.¬
Sic̃ umbra cũ declinat. ablatꝰ sũ. Hoc ipsã mor¬
tẽ significauit. Sic̃ enĩ ex ũbra declinante fit nox:
sic ex carnali carne fit mors. Ex cussussũ sicut
locustȩ. Iã hoc in m̃bris eiꝰ. hoc. ẽ. fidelibꝰ eiꝰ. conueni¬
entiꝰ intelligi existimo. Qđ ut aliqͣnto aꝑtiꝰ expo-¬
neret: maluit dicere sic̃ locustȩ. quã sic̃ locusta:
quãuis et numero singulari possent accipi etiam
multȩ. sic̃ illud. ẽ: dix̃ et uerit locusta: sed ee̾t. ob¬
curiꝰ. Excussi sunt gͦ id. ẽ fugati a ꝑsecutoribꝰ fide¬

Expanded text:
te passione, «Tristis est anima mea usque ad mortemte passione, «Tristis est anima mea usque ad mortemSicut umbra cum declinat, ablatus sum.» Hoc ipsam mortem significavit. Sicut enim ex umbra declinante fit nox, sic ex mortali carne fit mors. «Excussus sum sicut locustae.» Hoc jam in membris ejus, hoc est fidelibus ejus, convenientius intelligi existimo. Quod ut aliquanto apertius poneret, maluit dicere, «sicut locustae,» quam sicut locusta: quamvis et numero singulari possent accipi etiam multae, sicut illud est, «Dixit, et venit locusta» ; sed esset obscurius. Excussi sunt ergo, id est, fugati a
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ cũ patre omp̃s. ẽ. ex qͦ et ipse adiutor ẽ homi¬
nis. Sic̃ enĩ pat̾ suscitat mortuos et uiuificat: sic
et filiꝰ quos uult unnficat. Nec alios pat̾ alios filiꝰ.
aut alit̃ pat̾ alit̾ filiꝰ: qr et eadẽ facit et similiter.
Unde in qͣntũ homo ẽ. filiꝰ dei: ds̃ illũ suscitauit
a mortuis: hoc ẽ. pat̾ cui dic̃ in psalmis. resuscita
me. et reddã eis. In quantũ autẽ ds̃. ẽ: etiã ipse se
ras. quȩ testimoniũ ꝑhibent de illo: ñ in suꝑficie
mecũ. ad didit ꝓpt̾ nomen tuũ: grãm cõm̃dauit.
Nullis enĩ oꝑũ meritis p̃cedentibꝰ. in tantã celsitu¬
dinẽ subuecta ẽ humana natura: ut totũ simul
ũbũ et caro. hoc ÷ ds̃ et homo: unigenitꝰ dei filiꝰ dli-
ceret᷑. Hoc autẽ factũ ẽ: ut ab illo qͥ creauerat. ꝑ¬
et pauꝑ ego sũ. Egestas et pauꝑtas. infirmitas. ẽ.
ex qua crucifixus ẽ. Et cor meũ conturbatũ ẽ
intrame. hoc ad illud refertur qđ ait apꝓpinqͥn-¬

Expanded text:
t ipse adjutor est hominis. «Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat» : nec alios Pater, alios Filius, aut aliter Pater, aliter Filius; quia et eadem facit, et similiter. Unde in quantum homo est Filius Dei, Deus suscitavit illum a mortuis, hoc est Pater, cui dicit in Psalmis, «Suscita me, et reddam illis» : in quantum autem Deus est, etiam ipse se ras, quae testimonium perhibent de illo , non in superficie mecum,» addidit, «propter nomen tuum;» gratiam commendavit. Nullis enim operum meritis praecedentibus in tantum celsitudinem subvecta est humana natura, ut totum simul Verbum et caro, hoc est Deus et homo, unigenitus Filius Dei diceretur. Hoc autem factum est, ut ab illo qui creaverat, pei pauper ego sum.» Egestas et paupertas, infirmitas est, ex qua crucifixus est. «Et cor meum conturbatum est intra me.» Hoc ad illud refertur, quod ait propinquan
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtates nr̃as in conspectutuo. Sẽꝑ autẽ dic̾. ut sine
remissione sit tantũ illud scelus. et hic & in futuro
scło. Disꝑeat de t̾ra memoria eoꝵ: patris scilicet
et matris eiꝰ. Memoriã dieit eoꝵ: quȩ in ꝓpagine
generationis custodit᷑. hanc ꝓpħauit de cra ꝑitu-¬
rã: qr et ipse uidas et filii eiꝰ qͥ erant tanꝗͣ memoria
patrũ. et matris eiꝰ sine successione ꝓlis sic̃ suꝑius
dictũ. ẽ. in breuitate uniꝰ generationis extincti sunt

Expanded text:
iquitates nostras in conspectu tuo» . «Semper» autem dicit, ut sine remissione sit tantum illud scelus, et hic, et in futuro saeculo. «Dispereat de terra memoria eorum:» patrum scilicet et matris ejus. Memoriam dicit eorum, quae in propagine generationis custoditur: hanc prophetavit de terra perituram, quia et ipse Judas, et filii ejus qui erant tanquam memoria patrum et matris ejus, sine successione prolis, sicut superius dictum est, in
Abbreviated transcription (Latin):
Ualedicent illi et cu benedices. Uana ẽ gͦ et falsa
maledictio filioꝵ hominũ diligentiũ uanitatẽ: & que¬
rentiũ mendaciũ. Ds autẽ cũ benedicit: fac̃ qđ dic̃.
ui insurgunt in me confundant᷑. Ut enĩ insur¬
gant. aliqͥd se adũsus me ꝓficere arbitrant᷑. Sed cũ
ex altatꝰ fuero suꝑ cęlos et eẽ. ceꝑit suꝑ omnẽ terrã

Expanded text:
aledicent illi, et tu benedices.» Vana est ergo et falsa maledictio filiorum hominum, diligentium vanitatem, et quaerentium mendacium ; Deus autem cum benedicit, facit quod dicit. «Qui insurgunt in me, confundantur». Ut enim insurgant aliquid se adversus me proficere arbitrantur; sed cum exaltatus fuero super coelos, et esse coeperit super omnem t
Abbreviated transcription (Latin):
quã si suos inimicos sine dilatione ꝑdendo ad
hoc nos ȩdificaret. ut impatient̃ festinaremꝰ de
his qͦs malos patim᷑ iuindicare. cũ scriptũ sit. meli-¬
or ÷ patiens quã fortis. Docent gͥ nos diuna eloqͥ-¬
a dñcũ exẽplũ. cũ audimꝰ ꝓ eo ut diligerent
me detrahebant mͥ. ego autẽ orabã: ut qͦndo aliqͦs¬
sentimꝰ ingratos. ñ solũ ñ reddentes bona. sed insup
reddentes mala ꝓ bonis: nos oremꝰ. Et ipse quidẽ
ꝓ aliis uł seinentibꝰ uł dolentibꝰ et in fide ꝑielitan-¬
tibꝰ: nos uero ꝓ nob̾ pͥmitꝰ ut animũ nr̃m deo mise

Expanded text:
quam si suos inimicos sine dilatione perdendo, ad quam si suos inimicos sine dilatione perdendo, ad hoc nos aedificaret, ut impatienter festinaremus de his quos malos patimur vindicari: cum scriptum sit: «Melior est patiens quam vir fortis» . Docent igitur nos divina eloquia dominico exemplo, cum audimus, «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi; ego autesentimus ingratos, non solum non reddentes bona sed insuper reddentes mala pro bonis, nos oremus, et ipsi quidem pro aliis, vel saevientibus, vel dolentibus, et in fide periclitantibus. Nos vero etiam p
Abbreviated transcription (Latin):
trahunt. et ꝑ hoc animas interficiunt: quã qͥ eius
mortalẽ carnẽ mox p̃sertĩ resurrecturã seuiendo
ꝑemerunt. Sed cũ dixisset ꝓ eo ut me diligerent
decrahebant mͥ. qͥd ait: Ego autẽ orabã. Non
qͥdẽ dixit qͥd orabat. Sed quid meliꝰ intelligere de¬
bemꝰ. quã ꝓ eis ipsis : Crucifixo enĩ maxime detra-¬
hebant: quando uelut hominẽ quẽ quasi uicerañ
illudebant. De qͦ cruce ille dix̃. pat̾ ignosce illis.
qr nesciunt qͥd faciunt: ut qm̃ in ꝓfundo malig-¬
nitatis reddebant ipsi mala ꝓbonis: ille in sũmo
benignitatis redderet bona ꝓ malis. Quanquam
bene intelligat᷑ etiã ꝓ discipulis suis orasse: qdeti-¬
ã ante passionẽ suã dix̃. ne deficeret fides eorũ:
quando ipse pendens in ligno ut cõmendaret
patientiã ñ ostendebat potentiã. int̾ uerba de¬
trahentiũ: quos posset diuina potestate delere.
Sed nob̃ utiliꝰ erat qđ patientiȩ prebebat exẽplũ.

Expanded text:
trahunt, et per hoc animas interficiunt, quam qui ejus trahunt, et per hoc animas interficiunt, quam qui ejus mortalem carnem, mox praesertim resurrecturam, saeviendo per emerunt. 5. Sed cum dixisset, «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi;» quid ait? «Ego autem orabam.» Non quidem dixit quid orabat; sed quid melius intelligimus, quam pro eis ipsis? Crucifixo enim maxime detrahebant, quando velut homini, quem quasi vicerant, illudebant; de qua cruce ille dixit, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt:» ut quoniam in profundo malignitatis reddebant ipsi mala pro bonis, ille in summo benignitatis redderet bona pro malis. Quanquam bene intelligatur etiam pro discipulis suis orasse, quod etiam ante passionem suam dixit, ne deficeret fides eorum , quando ipse pendens in ligno, ut commendaret patientiam, non ostendebat potentiam inter verba detrahentium, quos posset divina potestate delere. Sed nobis utilius erat quod patientiae praebebat exemplum,
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ ꝓdente. Quȩ si dici potest: iniustoꝵ iustitia
ẽ. Non qr iniquũ ẽ. ut recipiat qͥsq qđ fecerit :
di libido uitiosa ẽ magisq ad iudicẽ ꝑtinet int̾ ali¬
os hoc discernere. quã bonũ hominẽ sibi ex petere.
Quaꝓpt̃ impii ex illa benignitatis sũmitate dela-¬
psi ubi reddunt᷑ bona ꝓ malis: ad qͣntã malignita-¬
tis ꝓfunditatẽ uener̃ retribuendo mala ꝓ bonis.
Quanto p̃cipitio. tot gradus int̃positos transierunt.
Nec parũ aliqͥd putari debet. qr ñ ait ꝓ eo ut me¬
diligerent int̾siciebant me: sed decrahebant mͥ.
Dm̃ qͥppe int̾fecer̃ qi detraxer̃ : negantes filiũ dei
et dicentes. qđ in pͥncipe demonioꝵ eicit demonia:
et demoniũ habet. et insanit: qͥd eũ auditis: et
cȩtera talia. Qua detractione: ab illo aũtebant
eos quoꝵ conũsionẽ ille querebat. Et ideo potius
hoc dix̃: ut ostenderet magis eos nocere qͥ xp̃o de-¬

Expanded text:
dentem pro dente» : quae, si dici potest, injustorum justitia dentem pro dente» : quae, si dici potest, injustorum justitia est. Non quia iniquum est ut di libido vitiosa est, magisque ad judicem pertinet inter alios hoc decernere, quam bonum hominem sibi expetere. Quapropter impii ex illa benignitatis summitate delapsi, ubi redduntur bona pro malis, ad quantam malignitatis profunditatem venerunt, retribuendo mala pro bonis! quanto praecipitio tot gradus interpositos transierunt! Nec parvum aliqdiligerent me, interficiebant me; sed, detrahebant mihi. Ideo quippe interfecerunt, quia detraxerunt, negantes Filium Dei, et dicentes quod in principe daemoniorum ejicit daemonia ; et, daemonium habet et insanit; quid eum auditis ? et caetera talia. Qua detraeos quorum conversionem ille quaerebat: et ideo potius hoc dixit, ut ostenderet magis cos nocere qui Christo de
Abbreviated transcription (Latin):
dr ꝓ eo ut diligerent me detrahebant mͥ. Dilectionẽ
qͥppe debebant tantis dñi beneficiis: quã ñ solũ mi¬
nime reddebant. uerũ etiã ꝓ illo bono irrogabant ma¬
lũ. Duo uͦ media quȩ diximꝰ hominũ qͦdãmͦ eẽ medi¬
orũ. ita se habent: ut eoꝵ priꝰ qđ ẽ reddere bona ꝓ
bonis. habeant et boni. et mediocrit̾ boni. uł medio¬
erit̃ mali. Ideo dñs hoc ñ reprehendit: sed ñ uult
in eo solo suos discipulos ꝑmanere. quos uult ad ma-¬
iora ꝓuehere. qͥbꝰ dic̃. Si dilexeritis eos qͥuos diligunt.
id ÷ reddideritis bona ꝓbonis. quã mercedẽ habebitis.
id ẽ. qͥd magnũ facietis: Nonne et publicam hoc fa¬
ciunt: Wit autẽ hoc illos facere: et longe amplius.
id ẽ. ut ñ solũ amicos sed etiã immicos diligant. Po¬
steriꝰ autẽ qđ. ẽ. malũ reddere ꝓ malis: habent et ma-¬
li et medioerit̃ mali. uel medioerit̃᷑ bomi. usq adeo
ut lex eis dederit ulciscendi modũ: oculũ ꝓ ocło.

Expanded text:
ro eo ut diligerent me, detrahebant mihi.» Dilectionem quippe debebant tantis Domini beneficiis; quam non solum minime reddebant, verum etiam pro illo bono irrogabant malum. Duo vero media quae diximus hominum quodam modo esse mediorum, ita se habent, ut eorum prius, quod est reddere bona pro bonis, habeant et boni, et mediocriter boni, vel mediocriter mali. Ideo Dominus hoc non reprehendit, sed non vult in eo solo discipulos suos permanere, quos vult ad majora provehere, quibus dicit: «Si dilexeritis eos qui vos diligunt,» id est, si reddideritis bona pro bonis; «quam mercedem hababitis,» id est, quid magnum facietis? «nonne et publicani hoc faciunt» ? id est, ut non solum amicos, verum etiam inimicos diligant. Posterius autem, quod est reddere mala pro malis, habeant et mali, et mediocriter mali, vel mediocriter boni; usque adeo ut Lex eis dederit ulciscendi modum, «Oculum pro oculo,
Abbreviated transcription (Latin):
Et tanꝗͣ diceretur. qͥd gͦ fiet de numero sacratissimo
uoluit: continuo subiecit. Et ep̃atũ eiꝰ accipiat
alt̾. Ianꝗ̃ dicens. et ipse ꝓ suo merito puniat᷑: et ille
numerus suppleat᷑. Qđ si qͥs quẽ ad modũ factũ sit
scire desiderat: actꝰ apłoꝵ legat. Fiant filii eius

Expanded text:
Et tanquam diceretur, Quid ergo fiet de sacratissimo numero Et tanquam diceretur, Quid ergo fiet de sacratissimo numero oluit? continuo subjecit, «Et episcopatum ejus accipiat alter.» Tanquam dicens, Et ipse pro suo merito puniatur, et ille numerus, suppleatur. Quod si quis quemadmodum factum sit, scire desiderat, Actus Apostolorum legat. 11. «vers
Abbreviated transcription (Latin):
adextris : mͥ ne cõmouear. Diabolus gͦ stetit a
dextris eiꝰ qͣndo p̃posuit auaritiã sapientiȩ. et
pecuniã salutisuȩ: ut eũ traderet a qͦ debuit pos¬
sideri. ne ab illo possideret᷑ cuiꝰ oꝑa ipse xp̃s soluit.
sta oratio: nisi ꝑ xp̃m. quẽ uendidit immanitate
test delere peccatũ. sed etiã ipsa fit in peccatũ. En-¬
doautẽ iudas ita orare potuerit. ut oratio eiꝰ fie¬
ret in peccatũ. queri potest. Credo ante quã dñin
traderet: et de tradendo illo iã cogitaret. Non enim
iã poterat orare ꝑ xp̃m. Nã postea quã eũ tradidit.
eũq penituit: si ꝑ xp̃m oraret. indulgentiã roga¬
ret. Sundulgentiã rogaret: sp̃e haberet. Si spem
haberet: miscdiã sꝑaret. Simiscdiã sꝑaret: ñ sibi
desꝑatione collũ ligaret. Pinde cũ dixisset. eũ u¬
dicat᷑ exeat condẽpnatꝰ: ne ab imminente condẽp¬
didicerat cũ condiscipulis suis ubi dr̃. dimitte no¬
b̃ debita nr̃a sic̃ et nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is:

Expanded text:
dextris est mihi, ne commovear» . Diabolus ergo stetit a dextris ejus, quando praeposuit avaritiam sapientiae, et pecuniam saluti suae, ut eum traderet, a quo debuit possideri, ne ab illo possideretur, cujus opera ipse Christus solvit, sta oratio, nisi per Christum, quem vendidit immanitate m non potest delere peccatum, sed etiam ipsa fit in peccatum. Quando autem Judas ita orare potuerit, ut oratio ejus fieret in peccatum, quaeri potest. Credo, antequam Dominum traderet, et de illo tradendo jam cogitaret: non enim jam poterat orare per Christum. Nam posteaquam illum tradidit, eumque poenituit, si per Christum oraret, indulgentiam rogaret; si indulgentiam rogaret, spem haberet; si spem haberet, misericordiam speraret; si misericordiam speraret, non sibi desperatione collum ligaret. Proinde cum dixisset, «Cum judicatur, exeat condemnatus;» ne ab imminente condemdidicerat cum condiscipulis suis, ubi dicitur, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris:
Abbreviated transcription (Latin):
grãm spũalẽ. Unde et xp̃s appellat᷑ a chrismate.
melia. in gła ĩmortalitatis ex surgens. Cũ itaq di-¬
xisset genua mea infirmatast̾ a ieuinio. ubi signifi-¬
catũ ee̾ arbitror eos qͥ in m̃bris eiꝰ fortes eẽ. uide-¬
bant᷑. tanꝗ̃ p̃sentia panis qͦ sustentabant᷑ abstracta
in eiꝰ passione defecisse. usq ad negationẽ quȩ appa-¬
ruit in petro: tanꝗ̃ ad eos confirmandos ne succũ-¬
bendo penitꝰ caderent: & caro mea in qͥt ĩmucata
ẽ ꝓpt̃ oleũ. ut eos mea morte deficientes. mea resur-¬
rectione firmarẽ: et misso spũ scõ ungerent᷑. qͥ ñ ad
eos uenisset. nisi ego abissem. Hoc em̃ dixerat. ñ pocest
ille uenire: nisi ego abiero. Et euangelista dix̃ ñdũ e¬
rat immutata caro eiꝰ. Siue autẽ ꝑ aquã ꝓpt̃ ablu¬

Expanded text:
gratiam spiritualem. Unde et Christus appellatur a chrismate: melia in gloriam immortalitatis exsurgens. Cum itaque dixisset, «Genua mea infirmata sunt a jejunio,» ubi significatum esse arbitror eos qui in membris ejus fortes videbantur, tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, in ejus passione defecisse usque ad negationem, quae apparuit in Petro; tanquam ad eos confirmandos, ne succumbendo penitus caderent, «Et caro mea,» inquit, «immutata est propter oleum,» ut eos mea morte deficientes, mea resurrectione firmarem, et misso Spiritu sancto unguerem, qui non ad eos venisset, nisi ego abiissem. Hoc enim dixerat, «Non potest ille venire, nisi ego abiero» : et Evangelista dixit, «Nondum erat
Abbreviated transcription (Latin):
pluribꝰ querela fuerit: nunc de uno loqͥt᷑ psalmꝰ.
Suꝑiꝰ autẽ dixerat. locuti st̾ adũsũ me lingua
dolosa: et sermonibꝰ odii cucũ deder̃ me. et ex-¬
pugnauer̃ ie gratis ꝓ eo ut me diligerent de-
trahebant mͥ: ego autẽ orabã. Et posuert̾ adũ¬
sũ me mala ꝓ bonis: et odiũ ꝓ dilectione mea.
Omia de pluribꝰ. Nunc uͦ qͥd digni essent ꝓhis ini-¬
qͥtatibꝰ suis. et qͥd de eo diuino udicio futurũ e̾e̾t.
p̃nuncians: constitue inqͥt suꝑ eũ peccatorẽ. tãꝗͣ
intendens in eũ qͥ se tradidit talibꝰ: de qualibꝰ suis
p̃nunciet puniendũ. qͥd ÷ constitue suꝑ eũ pec-¬
catorẽ. nisi eũ quẽ sequenti ũsu indicat cũ dicit
et diabolus stet a dextris eiꝰ : Hoc itaq meruit.
ut suꝑ se habeat diabolũ: id ÷ diabolo subditꝰ sit.
qͥ xp̃o subditꝰ eẽ. noluit. Stec autẽ a dextris eiꝰ di¬
ctũ ẽ: qͥ oꝑa diaboli p̃posuit oꝑibꝰ dei. hoc enim

Expanded text:
pluribus fuerit, nunc de uno loquitur Psalmus. Superius autem dixerat: «Locuti sunt adversum me lingua dolosa, et sermonibus odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis: pro eo udetrahebant mihi; ego autem orabam: et posuerunt adversum me mala pro bonis, et odium pro dilectione mea.» Omnia de pluribus. Nunc vero quid digni essent pro his iniquitatibus suis, et quid eis divino judicio futurum esset praenuntians, «Constitue,» inquit, «super eum peccatorem:» tanquam intendens in eum qui se tradidit talibus, de qualibus suipraenuntiet puniendum ; quid est, «Constitue super eum peccatorem,» nisi eum quem sequenti versu indicat, cum dicit, «Et diabolus stet a dextris ejus?» Hoc itaque meruit, ut super se habeat diabolum, id est, diabolo subditus sit, qui Christo subditus esse noluit. «Stet» autem «a dextris ejus,» dictum est, quia opera diaboli praeposuit operibus Dei. Hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
et iterũ sumendi eã..
sus altior ñ ẽ. p̃t̃mittendus: ita dixisse filiũ pa-¬
tri fac mecũ. qr eadẽ oꝑa sunt patris et filii.
Ubi etiã simiscdiã intelligamꝰ. seqͥt᷑ enĩ Quia
suauis. ẽ. miscdia tua: et ipsã qr ñ dix̃ fac in me.
uł fac suꝑ me.uł aliqͥd huiꝰ modi. sedait fac mecũ:
bene intelligimꝰ patrẽ et filiũ simul facere miscdi¬
ã. inuasa miscdię. Potest hoc etiã sic intelligi fac
mecũ. id. ẽ. adiuua me: qđ inqͦtidiana loquen¬
di consuetudine habemꝰ. cũ de aliqͣ re quȩ ꝓpar¬
tibꝰ nr̃is ẽ dicimꝰ. nob̾cũ facit. Pat̃ qͥppe adiuuat
filiũ in qͣntũ ds̃ hominẽ ꝓpt̃ formã serui: cui ho

Expanded text:
eo iterum sumendi eam» . sus altior non est praetermittendus, ita dixisse Filium Patri, «Fac mecum,» quia eadem sunt opera Patris et Filii. Ubi etiamsi misericordiam intelligamus sequitur enim, «Quia suavis est misericordia tua», et ipsam quia non dixit, Fac in me; vel Fac super me; vel aliquid hujusmodi; sed ait, «Fac mecum;» bene intelligimus et Patrem et Filium simul facere misericordiam in vasa misericordiae . Potest hoc etiam sic intelligi: «Fac mecum,» id est, adjuva me. Quod in quotidiana loquendi consuetudine habemus, cum de aliqua re quae partibus nostris est, dicimus: Nobiscum facit. Pater quippe adjuvat Filium, in quant
Abbreviated transcription (Latin):
nauert̾ me gratis. Sicut autẽ pii gratis amant xp̃m:
sic impii gratis odert̾. Iuia sic̃ ueritas nullo extra eã
ꝓposto cõmodo ꝓpt̃ seipsã expetit᷑ ab optimis: ita
iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores scłariũ
litterarũ dictũ ÷ de qͦdã pessimo: gratuito potiꝰ ma¬
lus atq erudelis erat. Pro eo inquit ut diligerent
me. detrahebant mͥ. Sex st̾ in isto genere differentiȩ:
quȩ cõmemoratȩ anĩadũti facillime possunt. Redde¬
re bona ꝓ malis: ñ reddere mala ꝓ malis. Reddere bo-
naꝓ bonis: reddere mala ꝓ malis. Non reddere bona
ꝓbonis: red dere mala ꝓ bonis. Hoꝵ duo pͥma: bonoꝵ
sunt. Et eoꝵ duoꝵ: priꝰ meliꝰ Postrema duo maloꝵ: et
eoꝵ posteriꝰ deceriꝰ. Duo media quodã mͦ medioꝵ: sed
eoꝵ priꝰ ꝓpinquũ bonis. posteriꝰ ꝓpinquũ malis hȩc
in scripturis scĩs: oportet attendere. Reddit bona ꝓ

Expanded text:
naverunt me gratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, naverunt me gratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, sic impii gratis oderunt; quia sicut veritas nullo extra eam proposito commodo propter seipsam expetitur ab optimis, ita iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores saecularium litterarum dictum est de quodam pessimo: «Gratuito potius malus atque crudelis erat . 4. «vers. 4. Pro eo,» inquit, «ut diligerent me, detrahebant mihi.» Sex sunt in isto genere differentiae, quae commemoratae animadverti facillime possunt: reddere bona pro malis, non reddere mala pro malis; reddere bona pro bonis, reddere mala pro malis; non reddere bona pro bonis, reddere mala pro bonis. Horum duo prima, bonorum sunt, et eorum duorum prius melius; postrema duo malorum, et eorum posterius deterius; duo media quodammodo mediorum, sed eorum prius propinquum bonis, posterius propinquum malis. Haec in Scripturis sanctis oportet attendere. Reddit bona pro
Abbreviated transcription (Latin):
losus. et uerã eẽ. laudẽ quã ñ tacet ds̃. Ds enĩ uerax.
om̃is autẽ homo mendax: qr ñ . ẽ. homo uerax. nisi
in qͦ loquit᷑ ds̃. Laus autẽ maxima ÷ unigeniti fi¬
li dei. qua hoc ipsũ qđ ẽ. unigenitꝰ dei filiꝰ p̃dicat᷑.
hoc autẽ ñ apparebat. sed apparente infirmitate ᷑ la
aꝑtũ osdolosi: quia odiũ qđ dolo tegebat᷑. erupit
in uocẽ hoc eñĩ in consequentibꝰ ũsibꝰ. plamꝰ dicȩtur.
ocutist̃ adũsũ me lingua dolosa. Tunc utiq qͣndo
eũtanꝗ̃ magistrũ bonũ captiosa adulatione lauda-¬
bant. Unde alibi dr̃. Et qͥ laudabant me aduersũ
me uirabant. Deinde qr cruper̃ clamantes. crucifige
crucifige secutꝰ adiunx̃. Et sermonibꝰ odii circũ¬
deder̃ me. Illi qͥ lingua dolosa quasi ñ odii sed dile¬
ctionis ũba locutist̾ ideo adũsũ me qr hoc insidian¬
do faciebant: postea sermonibꝰ ñ falsȩ et dolose sedu-¬
ctionis sed aꝑti odu curcũ deder̃ me. Et expug¬

Expanded text:
 et veram esse laudem quam non tacet Deus. Deus enim verax, omnis autem homo mendax ; quia non est homo verax, nisi in quo loquitur Deus. Laus autem maxima est unigeniti Filii Dei, qua hoc ipsum quod est, unigenitus Dei Filius praedicatur. Hoc autem non apparebat, sed apparente infirmitate ejus «Apertum est os dolosi,» quia odium quod dolo tegebatur, erupit in vocem. Hoc etiam in consequentibus versibus planius dicitur.ocuti sunt adversum me lingua dolosa:» tunc utique quando eum tanquam magistrum bonum captiosa adulatione laudabant. Unde alibi dicitur: «Et qui laudabant me, adversus me jurabant» . Deinde quia eruperunt clamantes, «Crucifige, crucifige» ; secutus adjunxit, «Et sermonibus odii circumdederunt me.» Illi qui lingua dolosa, quasi non odii, sed dilectionis verba locuti sunt; ideo «adversus me,» quia hoc insidiando faciebant; postea «sermonibus,» non falsae et dolosae dilectionis, sed aperti «odii circumdederunt me, et expug
Abbreviated transcription (Latin):
alas suas. et noliusti. Deinde quę ꝓ ipsa impietate
recipiant: incipit. ꝓpħare. Et eo mͦ illa dic̃ tanꝗͤ
ulciscendi cupiditate optet ut fiant. cũ dicant᷑
futura certissima ueritate. et ꝑ dei iusticiã suꝑ ca-¬
les digna uentura. Quẽ modũ futura p̃dicendi.
uelut spetiẽ male optandi. qͥdã ñ intelligentes:
putant odiũ odio. et malũ animũ malo animo
reddi: qm̃ reuera paucoꝵ ÷ dinoscere qͦmͦ placeat
pena iniquoꝵ accusatori inimicitias exsaturare
cupienti. et quã longe alio mͦ placeat iudici re-¬
cta uoluntate peccata punienti. Ille qͥppe reddit
malũ ꝓ malo: iste autẽ etiã cũ uindicat. ñ reddit

Expanded text:
. Deinde quae pro ipsa impietate recipiant, incipit prophetare; et eo modo illa dicit, tanquam ulciscendi cupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne ventura. Quem modum futura praedicendi, velut specie male optandi, quidam non intelligentes, putant odium odio, et malo animo malum animum reddi: quoniam revera paucorum est dignoscere, quomodo placeat poena iniquorum accusatori inimicitias exsaturare cupienti, et quam longe alio modo placeat judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe reddit malum pro malo; iste autem etiam cum vindicat, non reddit
Abbreviated transcription (Latin):
Ec qͥd÷ hoc msi eciã in conspectu hominũ de iniqͥ¬
tate głari: Et sic̃ rona inqͥt qua semꝑ precin.¬
git᷑. Maxime homines ideo p̃cingunt᷑. ut ad ope¬
randũ sint aptiores: ne uestis sinibꝰ p̃pediantur.
Frgo in aledictione se p̃cingit: qͥ malũ ñ repentinẽ
secd dispositũ aggredit᷑. Et ita discit male facere.
ut sẽꝑ paratꝰ sit. Unde et hic ait.: et sic̃ rona qua
sẽꝑ p̾cingitꝰ. N oc opꝰ eoꝵ qͥ detrahunt mͥ apud
dñm. Non dix̃ merces eoꝵ: sed opꝰ eoꝵ. Manifestũ
ẽ enĩ qđ indum̃to et oꝑtorio & aqua et oleo et
tona ipsa oꝑa describebat. a qͥbꝰ ȩcña maledictio
herode mortuo dictũ ẽ ab angelo. defunctist qͥ
querebant animã pueri. Sed qͥ magis detͣhunt

Expanded text:
etiam in conspectu hominum de iniquitate gloriari? «Et sicut zona,» inquit, «qua semper praecingitur.» Maxime homines ideo praecinguntur, ut ad operandum sint aptiores, ne vestis sinibus praepediantur. Ergo maledictione se praecingit, qui malum non repentinum, sed dispositum aggreditur, et ita discit malefacere, ut semper paratus sit: unde et hic ait, «Et sicut zona quant mihi apud Dominum.» Non dixit, merces eorum; sed, «opus eorum:» manifestum est enim quod indumento, et opertorio, et aqua, et oleo, et zona, ipsa opera describebat quibus aeterna maledictio Herode mortuo, dictum est ab angelo: «Mertui sunt qui quaerebant animam pueri» . Sed qui magis detrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
Mala ꝓ malis ñ. eẽ. reddenda: Paulus apłs dic̃. Nulli
malũ ꝓmalo reddentes. Et apłs petrus. Hon redden¬
tes malũ ꝓ malo: uł maledictũ ꝓ maledicto. Unde et
in psalmo legit᷑. si reddidi retribuentibꝰ mͥ mala. Duoꝵ
postremoꝵ. illud mitiꝰ ad nouẽ lȩꝓsos ꝑtinet: qͥ cum¬

Expanded text:
Mala pro malis non esse reddenda Paulus apostolus dicit, «Nulli malum pro malo reddentes» ; et apostolus Petrus, «Non reddentes malum pro malo, vel maledictum pro maledicto» : unde et in Psalmis legitur, «Si reddidi retribuentibus mihi mala» . Duorum postremorum illud mitius ad novem leprosos
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. et sac̃dotẽ in ȩcñũ scd̾m ordinẽ melchisedec.
fiant dies eiꝰ pauci: scł̾m regnũ accipiendũ ẽ. qr ñ
diu postea ꝑseuerauit regnũ iuidȩoꝵ. Et ep̃atũ eius
ministrũ fiusse circũcisionis ꝓpt̾ ueritatẽ dei: ad
confirmandas ꝓmissiones patrũ. Et ipse ait. Non¬

Expanded text:
 et sacerdotem in aeternum secundum ordinem Melchisedec . «Fiant dies ejus pauci.» Secundum regnum accipiendum est, quia non diu postea perseveravit regnum Judaeorum. «Et episcopatum ejus ministrum fuisse circumvisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patru
Abbreviated transcription (Latin):
exclamet inꝗͣ. Si dixerimꝰ qi peccatũ ñ habemꝰ
nosipsos seducimꝰ: et ueritas in nob̃ ñ . ẽ. Qđ sicon¬
fessi fuerimꝰ delicta nrã: fidelis ẽ et ustꝰ ut dimnit
tat nob̃ peccata nr̃a. et mundet nos iniquitate
hȩc ut dicunt᷑ ita sentiant᷑. Tunc enĩ erit humi¬
tasuera. si ñ sola ostentet᷑ in lingua: ut simꝰ scdm
Non ait colloquentes. sed consentientes: qđ ñfit ore
sed corde. Sed tu ypocrita. sidicis te hab̾e. eũ eredas
te ñ habere peccatũ: foris fingis humilitatẽ intꝰam¬
plecteris uanitatẽ. Eirgo et in ore et in corde: ñ helis
ueritatẽ. Qͥd tͥ ꝓdest uderi hominibꝰ humile est
qđ dicis. si ds̃ uidet alcũ eẽ. qđ sapis: Certe si auoꝰ
diuinũ insonaret oraculũ. noli altũ dicere: nec sic
immerito dãpnareris. si humile corã hominibꝰ et al.¬
lialtũ saꝑe sed time. ñ enĩ ait dicere sed saꝑe.cur ñ

Expanded text:
exclamet, inquam: «Si dixerimus quia peccatum non habemus, exclamet, inquam: «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Quod si confessitat nobis peccata nostra, et mundet nos ab omni iniquitate.» Haec ut dicuntur, ita sentiantur. Tunc enim erit humilitas vera, si non sola ostentetur in lingua; ut simus secu: non ait, colloquentes, sed, «consentientes;» quod non fit ore, sed corde. Hypocrita, si dicis te habere, cum credas te non habere peccatum; foris fingis humilitatem, intus amplecteris vanitatem. Ergo et in ore et in corde non habes veritatem. Quid tibi prodest videri hominibus humile esse quod dicis, si Deus videt altum esse quod sapis? Certe, si auribus divinum insonaret oraculum, Noli altum dicere; nec sic immerito damnareris, si humile in ore coram hominibus, et alli altum sapere, sed time» non enim ait, dicere, sed, «sapere»; cur non
Abbreviated transcription (Latin):
fatendã ñ dicunt scĩ se ñ habere peccatũ. qͥd ẽ qđ
confitent᷑. ut remissionẽ mundationẽq hanc
mereant᷑ : Et hoc fit ut arrogantia deuitetur.
Qͦ mͦ gͦ impetrabit᷑ peccatoꝵ uera mundatio. qͦrũ
ẽ falsa confessio: Conticescat gͥ et arescat elatio
fenea suꝑboꝵ seipsã seducens: quȩ in auribꝰ homi¬
nũ simulata humilitate dic̃ se habere peccatũ.
in corde autẽ suo impia elatione dic̃ se ñ habere
peccatũ. Qui enĩ hoc dicunt. seipsos seducunt: et
ueritas in eis ñ .ẽ. Sed qͣndo in auribꝰ hominũ hoc
dicunt: ñ tantũ seipsos. sedet alios qͦq doctrinȩ¬
insanȩ ꝑũsitate seducunt. Cũ uͦid in corde
suo dicunt. illic seipsos seducunt: illic ueritas
in eis ñ ẽ. Ac ꝑ hoc seipsos in corde suo seduc̃t:
et in suo corde lum̃ ueritatis amittunt. Exclant
autẽ scã familia xp̃i. fructificans et crescens num¬
ũso mundo: humilit̃ uerax. & ueracit̃ humilis

Expanded text:
cunt sancti se non habere peccatum; quid est quod confitentur, ut remissionem mundationemque mereantur? An et hoc fit, ut arrogantia devitetur? Quomodo ergo impetrabitur peccatorum vera mundatio, quorum est falsa confessio? Conticescat igitur et arescat elatio fenea superborum, se ipsa seducens, quae in auribus hominum simulata humilitate dicit se habere peccatum, in corde autem suo impia elatione dicit se non habere peccatum. Qui enim hoc dicunt, seipsos seducunt, et veritas in eis non est. Sed quando in auribus hominum hoc dicunt, non tantum seipsos, sed alios quoque doctrinainsanae perversitate seducunt: cum vero id in corde suo dicunt, illic seipsos seducunt, illic veritas in eis non est; ac per hoc seipsos in corde suo seducunt, et in suo corde veritatis lumen amittunt. Exclamet autem sancta familia Christi, fructificans et crescens in universo mundo, humiliter verax et veraciter humilis;
Abbreviated transcription (Latin):
habitat in me peccatũ. Ecce quẽ ad modũ qͥ ambu¬
lant inuiis dm̃ ñ oꝑant᷑ peccatũ. et tam̃ ñ st̾ sine
peccato: qr iã ñ ipsi oꝑant᷑ illud. sed qđ habitat in
eis peccatũ. hic dic̃ aliqͥs. Cͦmͦ agebat qđ nolebat
malũ. et qͦmͦ ipse id ñ agebat. sed qđ habitabat
in eopeccatũ : Interĩ iã illa questio soluta ẽ. satisq
se. ut ambulantes inuisdñi quãuis ñ sint sine
peccato. ñ tamen idoꝑant᷑ ipsi. Non enĩ qͥ oꝑant᷑
inqͥtatẽ hoc ẽ. peccatũ. qr peccatũ iniqͥtas ẽ: in
uis eiꝰ ambulauer̃. Iã uͦ qͣ ratione possit intelligi.
et agens illud ꝓpt̃ corpꝰ mortis huꝰ in qͦlex peccati
habitat. et ñ ipse agens illud ꝓpt̃ uias dñi in qͥbꝰ am¬
bulat: aliꝰ sermo necessariꝰ ẽ qr iste claudendus est.¬

Expanded text:
habitat in me peccatum» . Ecce quemadmodum qui ambuhabitat in me peccatum» . Ecce quemadmodum qui ambulant in vipeccato; quia jam non ipsi operantur illud, sed quod habitat in eis peccatum. 3. Hic dicet aliquis: Quomodo agebat quod nolebat malum, et quomodo ipse non id agebat, sed quod habitabat in illo peccatum? Interim jam ista quaestio soluta est, satisque se ut ambulantes in viis Domini, quamvis non sint sine peccato, non tamen id operentur ipsi. «Non enim qui operantur iniquitatem,» hoc est peccatum, quia «peccatum iniquitas est, in viis ejus ambulaverunt.» Jam vero qua ratione possit intelligi, et agens illud propter corpus mortis hujus, in quo lex peccati habitat, et non ipse agens illud propter vias Domini in quibus ambulat; alius sermo necessarius est, quia iste claudendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
debũ qͣndo dicebã unũ autẽ quȩ retro oblitꝰ in ea
que ante st̃ extentꝰ. scdm incentionẽ sequorad palmã
suꝑnȩ uocationis dei in xp̃o iħu: Postremoin qua
alia uia cucurierã qͣndo dicebã bonũ certam̃ certa.¬
u cursũ consũmaui: Satissint ista responsa. quibꝰ
apłm paulũ in iuis dñ ambulasse dicimꝰ sed aliud
abillo inqͥramꝰ. Dic obsecro apłe. qͣndo adhuc in car-¬
ne uiuens in uis dñ ambulabas. habebas peccatũ.
ansine peccato eras: Audiamꝰ utrũ se ipse seducat.
in eis. Hic gͦ respondet. Nonne legistis ubi confiteor
dicens. ñ enĩ qđ uolo facio bonũ. sed qđ nolo malũ
hoc ago: Et hoc audumꝰ. Iã itaq illud int̾rogamꝰ.
Qͦ mͦ inuiis dñi ambulabas. si malũ qđ nolebas hoc
agebas. cũ sc̃ psalmꝰ insonet dicens. ñ enĩ qͥ oꝑant᷑
imqͥtatẽ in uiis eiꝰ ambulauerunt : Audi continu¬
o respondentẽ ꝑ sententiã consequentẽ. Si qđ no-¬
lo inqͥt ego hoc facio. iã ñ ego oꝑor illud. sed quod

Expanded text:
 in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu» ? Postremo in qua alia via cucurreram, quando dicebam, «Bonum certamen certavi, cursum consummavi» ? Satis sint ista responsa, quibus apostolum Paulum in viis Domini ambulasse didicimus: sed ab illo et aliud inquiramus. Dic obsecro, o Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas; habebas peccatum, an sine peccato eras? Audiamus utrum se ipse seducat, in eis. Et hic ergo respondet: Nonne legistis ubi confiteor, dicens, «Non enim quod volo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago?» Et hoc audivimus: jam itaque illud interrogamus, Quomodo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas hoc agebas; cum Psalmus sanctus insonet dicens, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt?» Audi continuo respondentem per sententiam consequentem: «Si quod nolo,» inquit, «ego hoc facio, jam non ego operor illud, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
et legitur: et uerũ ẽ. in hoc psalmo.
Uonem̃ qͥ oꝑantur iniqͥtatẽ.: inuiis
eiꝰ ambulauer̃. Sed elaborandũ ẽ. opi-¬
tulante deo in cuiꝰ sunt manu et nos et sermones
nr̃i: ne recte dictũ. ne recte intellectũ. lectorẽ au¬

Expanded text:
est, in hoc psalmo, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt.» Sed elaborandum est, opitulante Deo, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri , ne recte dictum, non recte intellectum, lectorem au
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ: ñ habent peccatũ qm̃ peccatũ
iniqͥtas ẽ. Exurge in adiutoriũ mͥ dñe ihu. et con-¬
trahereticũ suꝑbientẽ. opitulare mͥ ꝑ apłm confiten
at᷑ te: Ipsũ audiamꝰ fr̃s mei: ipsũ de hac questione
si placet immo qr placet int̾rogemꝰ. Dic nob̾beatis.¬

Expanded text:
n operantur iniquitatem, non habent peccatum; quoniam «peccatum iniquitas est.» Exsurge in adjutorium mihi, Domine Jesu, et contra haereticum superbientem opitulare mihi per Apostolum atur te? Ipsum audiamus, fratres mei; ipsum de hac quaestione, si placet, imo quia placet, interrogemus. Dic nobi
Abbreviated transcription (Latin):
luti posiusti suꝑ me manũ tuã. mirꝰ mͥfactꝰ es. ñ te
cõphendo cũ qͦ erã. Iuã facilis mͥerat uultꝰ patris.
qͣndo dixi: damͥ substantiã meã quȩ me c̃c̃ingit.
Fcce ꝓfecto in regionẽ longinꝗͣ et fame ẽtrito mul¬
tũ mͥ ẽ. et labor ẽ. antẽ me: ñ possũ ꝑciꝑe qđ di-¬
to meofactũ ẽ ut mirificatamͥ eẽt: et incõphensi¬
bilis mͥ existeret. Nã erat mͥ facilitas contẽplandite:
qͣndo insuꝑbia reliquerã te: Mirificata ẽ scientia
tua ex me: inualuit. ñ potero ad illã. subaudis ex me.
Hon potero adillã ex me. Cũ gͦ potero: ñ potero nisi

Expanded text:
 me manum tuam: mirus mihi factus es; non te comprehendo cum quo eram. Quam facilis mihi erat vultus patris, quando dixi, «Da mihi substantiam meam, quae me contingit.» Ecce profecto in regionem longinquam et fame contrito , multum mihi est, et labor est ante me; non possum percipere quod dito meo factum est ut mirificata mihi esset, et incomprehensibilis mihi existeret. Nam erat mihi facilitas contemplandi te, quando non superbia reliqueram te. «Mirificata est scientia tua ex me: invaluit; non potero ad illam:» sed subaudis, «ex me. Non potero ad illum ex me.» Cum ergo potero, non potero nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ut ante tẽpꝰ uentilationis ꝑdã colerantiã su¬
stinendi paleã. ut antequã om̃ia genera pisciũ
ad finẽ scłi canꝗ̃ ad litꝰ separanda ꝑueniant. re.¬
tia pacis unitatisq disrũpã: Nũqͥd maloꝵ s̃ sa¬
nico: Nonne eos qͥ oderant te dñe odio habui.
et suꝑinimcis cuis tabescebã : Nonne cũ reł domꝰ
tuȩ comederet me. uidebã insensatos et tabesce¬
bã : Nonne tediũ detinebat me apeccatoribꝰ re.¬
linquentibꝰ legẽ tuã: Qͥ eñ sinimici tui. nisi qͥ ui¬
tasua indicant quã oderint legẽ tuã : hos gͦ cũ
odissẽ. cur mͥ calũpniant᷑ qͥ accipiunt in uanita¬
te ciuitates suas. qđ mͥ imputari possint eoꝵ pec-¬
cata qͦs oderã. et suꝑ qͥbꝰrelodomꝰ dei tabescebã :

Expanded text:
em, ut ante tempus ventilationis perdam tolerantiam sustinendi paleam? ut antequam omnia genera piscium ad finem saeculi, tanquam ad littus separanda perveniant, retia pacis unitatisque dirumpam? Et nonne snico? «Nonne eos qui oderant te, Domine, odio habui; et super inimicis tuis tabescebam?» nonne cum zelus domus tuae comederet me , videbam insensatos, et tabescebam? nonne et taedium detinebat me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam ? Qui enim sunt inimici tui, nisi qui vita sua indicant quam oderint legem tuam? Hos ergo cum odissem, cur mihi calumniantur qui accipiunt «in vanitate civitates suas,» quod mihi imputari possint eorum peccata, quos oderam, et super quibus zelo domus Dei tabescebam?
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dices incogitatione. accipient in uanitate ciui
ãppłossuos uanitate ꝓpͥa corrũpendos. qr tuin
cogitatione dices unri sanguinũ dedinate a me:
ut scilicet merito suꝑbiȩ peccatores in spũ occisi.
ꝓpt̃ẽa ciuitates suas hoc ẽ. ppłos suos in uanũ
accipiant. hoc ẽ. in erroris uanitatẽ separando
traducant. et quasi offensi cõmixtione paleaꝵ
disrupta unitate triticũ deserant: qr ipsũ tri¬
ticũ id ẽ bonos fideles mones. ut ante uentila.¬
tionẽ quȩ norussima uentura ẽ ñ aꝑte se a mał
segreget. ne adhuc eis cõmixtos deserat bonos:
sed ꝑ bonã conũsationẽ et dissimilitudinẽ ui-¬
tȩ qͦdã mͦ tacite illis dicat corpꝰxp̃i. uiri sangui-¬
nũ declinate a me. hoc enĩ eis uoce dĩ dic̃: quȩ
uox in cogitatione ẽ. Sic eã ds̃ dic̃. in cogitatione

Expanded text:
quoniam dices in cogitatione, accipient in vanitate quoniam dices in cogitatione, accipient in vanitate populos suos, vanitate propria corrumpendos, «quia» tu «in cogitatione dices, Viri sanguinum, declinate a me:» ut scilicet merito superbiae peccatores in spiritu occisi, propterea civitates suas, hoc est populos suos, in vanum accipiant, hoc est, in erroris vanitatem separando traducant, et quasi offensi commixtione palearum, disrupta unitate triticum deserant; quia ipsum triticum, id est bonos fideles, monet ut ante ventilationem, quae novissima futura est, non aperte se a malis segreget, ne adhuc eis commixtos deserat bonos; sed per bonam conversationem et dissimulitudinem vitae quodammodo tacite illis dicat, «Viri sanguinum, declinate a me.» Hoc enim eis voce Dei dicit, quae vox in cogitatione est, sicut eam Deus dicit in cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃senĩ sp̃s disciplinȩ effugiet fictũ. et auferet se a
cogitationibꝰ quȩ s̃sine intellectu. Sic occidunt᷑
peccatores: qr obscurati intelligentia alienant᷑ a
uia dei. Amittunt enĩconfessionẽ ꝓpt̃ elationẽ:
atq ita in eis occisis fit qđ scriptũ ẽ. A mortuo
tanꝗ̃ qͥ ñ sit ꝑit confessio. Etsic accipiunt in uani¬
tate ciuitates suas id ẽ. ppłos suos uanos eoꝵ ua¬
nitatẽ sectantes: cũ inflati iusticiȩ nomine. ꝑsua¬
dent ut difrupto unitatis uineulo eos tanꝗͣ u
stiores cȩci et imꝑiti sequant᷑. Et q plerũq hinc
inueniunt occasionẽ separandi se ab unitate xp̃i
dũ malos accusant cũ qͥbꝰ se cõmunionẽ habere
nolle confingunt. et q fieri pocest ut ñ tantũ infa¬
ment innocentes quos tanquã malos se fugere si¬
mulant. sed etiã uera de qͥbꝰdã siuissimilibꝰ clicant.
int̃ qͦs eriticũ xp̃i seruato unitatis uinculo gemit:
ꝓptẽa int̃posuit. uiri sanguinũ decdinate a me:

Expanded text:
s enim sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu» . Sic occiduntur peccatores, quia obscurati intelligentia alienantur a vita Dei . Amittunt enim confessionem propter elationem: atque ita in eis occisis fit quod scriptum est, «A mortuo, tanquam qui non sit, perit confessio» . Et sic accipiunt «in vanitate civitates suas,» id est, populos suos vanos, eorum vanitatem sectantes; cum inflati justitiae nomine persuadent ut disrupto unitatis vinculo, eos tanquam justiores caeci et imperiti sequantur. Et quia plerumque hinc inveniunt occasionem separandi se ab unitate Christi, dum malos accusant, cum quibus se communionem nolle habere confingunt; et quia fieri potest, ut non tantum infament innocentes, quos tanquam malos se fugere simulant, sed etiam vera de quibusdam malis sui similibus dicant, inter quos triticum Christi servato unitatis vinculo gemit: propterea interposuit, «Viri sanguinum, declinate a me,
Abbreviated transcription (Latin):
mata ñ s̃ facienda: Nũqͥdiã ñ sciebatis qi intra
illa retia quȩ capiunt bonos et malos pisces ꝑdu-¬
randũ ẽ usq ad litꝰ. nec rȩtia rũpendas q in litore
separabunt᷑ boni ad uasa. et mali. ꝓicient᷑: Iã ista
noueratis: uersus autẽ istos psalmihuiꝰ ñ intellige¬
batis. Expositũ ẽ qđ ñ intelligebatis: et innouatũ
ẽ quod noueratis.

Expanded text:
mata non sunt facienda? Numquid non jam sciebatis quia intra mata non sunt facienda? Numquid non jam sciebatis quia intra illa retia quae capiunt bonos et malos pisces, perdurandum est usque ad littus, nec retia rumpenda sunt; quia in littore separabuntur boni ad vasa, et mali projicientur? Jam ista noveratis; versus autem istos psalmi hujus non intelligebatis: expositum est quod non intelligebatis, et innovatum est quod noveratis.
Abbreviated transcription (Latin):
tocor meũ. Serutare me et cognosce semitas
ȩt̾na. Scrutare inqͥt semitas meas id ẽ consilia
et cogitationes meas: et uide si uia iniqͥtatis sit
in me. siue faciendo siue consentiendo. Et deduc
me inuia ȩt̃na. qͥd aliud dix̃ quã deduc me in
enĩ qͥ dix̃. Ego sũ uia. ueritas et uita. Si gͦ aliqͥd in-¬
ueneris in uia mea qđ displiceat ocłis tuis. qm̃
uia mea mortał. ẽ: tu deduc me in ua ȩtna. ubi
nulla ẽ. iniqͥtas: qr et si qͥs peccauerit. aduocatũ
ꝓpeccatis nr̃is. ipse ẽ. uia ȩt̾na sine peccato: ipse. ẽ.
litias Qͥd ẽ. hoc rogamꝰ uos fr̃s: Unde dulcioraͤ
Quo obscuriora. Conficit nob̃ potionẽ ad amo¬
rẽ suũ: quibꝰdã miris modis mirificat ipsa sua
dicta: ut cũ ea diceremꝰ quȩ iã noueratis tam̃ q
ex illis locis eruebant᷑ quȩ obscura uidebantur.
tanꝗͣ noua fieret ipsa cognitio. Nũ qͥd ñ noue-¬
ratis fr̃s qr in ȩccłia dei tolerandis mali. et scis.¬

Expanded text:
rutare me, et cognosce semitas aeterna. Scrutare,» inquit, «semitas meas,» id est consilia et cogitationes meas: «et vide si via iniquitatis sit in me,» sive faciendo, sive consentiendo; «et deduc me in via aeterna.» Quid aliud dicit, quam, deduc me in est qui dixit: «Ego sum via, veritas et vita» . Si ergo aliquid inveneris in via mea quod displiceat oculis tuis, quoniam via mea mortalis est; tu «deduc me in via aeterna,» ubi nulla est iniquitas: quia «etsi quis peccaverit, advocatum II, 1; ipse est via aeterna sine peccato; ipse est licias? Quid est hoc, rogamus vos, fratres? unde dulciora, quo obscuriora? Conficit nobis potionem ad amorem suum, quibusdam modis miris. Mirificat ipsa dicta sua, ut cum ea diceremus quae jam noveratis, tamen quia ex illis locis eruebantur quae obscura videbantur, tanquam nova fieret ipsa cognitio. Numquid non noveratis, fratres, quia in Ecclesia Dei tolerandi sunt mali, et schis
Abbreviated transcription (Latin):
separationẽ ñseqͣnt᷑ sed abonis usq in fine coleran.¬
diin eadẽ ꝑmixtione remaneant. qͥd int̃ hȩcagit
corpꝰ xp̃i. siue centenũ siue sexagenũ siue tricenũ
fructũ afferens cũ tolerantia : Qͥd agit ꝓxima
xp̃i in medio filiarũ. sic̃ liliũ in mediospinarũ:
Quȩ s̃ uoces eiꝰ: Quȩ conscientia: quȩ species filiȩ
regis intrinsecꝰ: Ecce audi qͥd dicat. Proba me
ds̃ et scito cormeũ. Iudĩ tu ꝓba: tuscito. ñ homo
ñ hereticus. qͥ nec ꝓbare nouit. nec scire potest
cormeũ: ubitu ꝓbas. et scis qi ñ consentiã factis
maloꝵ & illi me putant contaminari posse pec-¬
catis alioꝵ: ut dũ ego in longinqͣ ꝑegrinatione me-¬
a facio qđ in alio psalmogemo. id ẽ. cũhis qͥode-¬
r̃ pacẽ sũ pacificus donec ꝑueniã ad illã uisio-¬

Expanded text:
separationem non sequantur, sed a bonis usque in finem toleranseparationem non sequantur, sed a bonis usque in finem tolerandi, in eadem permixtione remaneant: quid inter haec agit corpus Christi, sive centenum, sive sexagenum, sive tricenum fructum afferens cum tolerantia ? Quid agit proximi in medio filiarum. sicut lilium in medio spinarum ? Quae sunt voces ejus? quae conscientia? quae species filiae regis intrinsecus ? Ecce audi quid dicat: «Proba me, Deus, et scito cor meum.» Tu Deus, tu proba, tu scito; non homo, non haereticus, qui nec probare novit, nec scire potest cor meum, ubi tu probas et scis quia non consentiam factis malorum, et illi me putant contaminari posse peccatis aliorum: ut dum ego in longinqua peregrinatione mea facio quod in alio psalmo gemo, id est, cum iis qui oderant pacem sum pacificus , donec perveniam ad illam visio