comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paruauis nature est ratiomisq: quod um̃i hoc ani¬
mal sentit: quid sit ordo: quid sit quod deceat: i
factis dictisq: qui sit modus. Itaq corum ipoĩs
que aspectu sentumtur: nullum aliud anmal
pulcritudinem: Uenustatem: cõuenientia ꝑtiu᷑
Ilentit. Quam similitudinem natura ratioq¬
Eaboculis ad anm̃i transferens: multo etiam
Imagis pulchritudmem: constantiam ordinẽ
in consiliis factisq conseruanda putat cauetq
ne quid in decore effocminate ue faciat: tum
i omnibus: & opinionibus: & factis: ne quied
libidinose: aut faciat: aut cogitet. Quibus ex
rebus conflatur: et efficitur ied quod querinus
honcstum: quod etiam si nobilitatũ non sit:
tamen bonestum sit: quodq uere dicimus :
etĩã si a nullo laudet᷑: laudabile esse natura.¬

Expanded text:
parva vis naturae est rationisque. quod unum hoc aniparva vis naturae est rationisque. quod unum hoc animal sentit, quid sit ordo, quid sit, quod deceat, in factis dictisque qui modus. Itaque eorum ipsorum, quae aspectu sentiuntur, nullum aliud animal pulchritudinem, venustatem, convenientiam partium sentit; quam similitudinem natura ratioque ab oculis ad animum transferens multo etiam magis pulchritudinem, constantiam, ordinem in consiliis factisque conservandam putat cavetque, ne quid indecore effeminateve faciat, tum in omnibus et opinionibus et factis ne quid libidinose aut faciat aut cogitet. Quibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honestum, quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen honestum sit, quodque vere dicimus, etiamsi a nullo laudetur, natura esse lauda
Abbreviated transcription (Latin):
lebrari inter se & sibi obedire uelit: ob easq causas
studeat parare ea que suppeditent ad cultum:
et ad uictum: nec sibi soli: sed coniugi liberis
ceterisq quos caros habeat: tueriq debeat. Que
cura exsuscitat etiam amios: & maiores ad rem
gcrendam facit. Inprimisq hominis est propͥa
Ueri inquisitio atq inuestigatio. Itaq cum
sumus necessariis negoens: curisq uacui: tũ
auemus aliquid uidere: audire: ad discere. Co¬
gnitionesq rerum: aut occultarũ: aut admi¬
rabilium ad beate uiuendum necessariam ddu¬
cinus. Ex quo in telligitur ꝙ uerum simplex
sincerũq id esse nature honniins aptissimĩi. Hnc
Ucri dicendi cupiditati adiuncta est appetitio
quedam principatus: Ut nemini parere animus
bene informatus a natura uelit: nisi precipienti
aut docenti:aut utilitatis cansa: iuste et legitiẽ
imperanti.ex quo annni magnitudo existit:
humanarũq rerum conteniptio. Necxero illa

Expanded text:
lebrationes et esse et a se obiri velit ob easque causas lebrationes et esse et a se obiri velit ob easque causas studeat parare ea, quae suppeditent ad cultum et ad victum, nec sibi soli, sed coniugi, liberis ceterisque, quos caros habeat tuerique debeat; quae cura exsuscitat etiam animos et maiores ad rem gerendam facit. In primisque hominis est propria veri inquisitio atque investigatio. Itaque cum sumus necessariis negotiis curisque vacui, tum avemus aliquid videre, audire, addiscere cognitionemque rerum aut occultarum aut admirabilium ad beate vivendum necessariam ducimus. Ex quo intellegitur, quod verum, simplex sincerumque sit, id esse naturae hominis aptissimum. Huic veri videndi cupiditati adiuncta est appetitio quaedam principatus, ut nemini parere animus bene informatus a natura velit nisi praecipienti aut docenti aut utilitatis causa iuste et legitime imperanti; ex quo magnitudo animi exsistit humanarumque rerum contemptio. Nec vero illa
Abbreviated transcription (Latin):
paratione corum disserendum est.
tum:. Ut latibula: Ut alia ciusdem generis. Com¬
mnune autem animantiũ ommiu ełt cõiunctioĩs
appetitus: procreandi causa: et cura quedam corũ
que procreata sunt. Sed inter homiem & belũa
hoc maxnne interest: quod hec tantum quantũ
sensu mouetur ad id solum quod ad est: quodq
presens est: se accõmodat paulum ad modum seu¬
tiens preteritum: aut futurum. Homo autem
qui rationis est particeps: per quani consequẽtia
cernit causas retum uidet: carumq progressus
& quasi antecessiones non ignorat: similitudines cõ¬
parat rebusq presentibus adiungit atq annectit
futuris: facile totius uite cursum Uidet ad eamq
degendam preparat res necessarias. Eademq na¬
tura: uirationis hominem consiliat homini: et ad
orationis: & ad uite societatem. Ingeneratq in
primis precipuum quendam amorem in eos qui
procrcati sunt: ipellitq Ut hominui cetus: de ce¬

Expanded text:
paratione eorum disserendum. paratione eorum disserendum. tum, ut latibula, ut alia generis eiusdem. Commune item animantium omnium est coniunctionis adpetitus procreandi causa et cura quaedam eorum, quae procreata sint; sed inter hominem et beluam hoc maxime interest, quod haec tantum, quantum sensu movetur, ad id solum, quod adest quodque praesens est, se accommodat paulum admodum sentiens praeteritum aut futurum; homo autem, quod rationis est particeps, per quam consequentia cernit, causas rerum videt earumque praegressus et quasi antecessiones non ignorat, similitudines comparat rebusque praesentibus adiungit atque annectit futuras, facile totius vitae cursum videt ad eamque degendam praeparat res necessarias. Eademque natura vi rationis hominem conciliat homini et ad orationis et ad vitae societatem ingeneratque in primis praecipuum quendam amorem in eos, qui procreati sunt, impellitque, ut hominum coetus et ce
Abbreviated transcription (Latin):
quirunt: aut consultant aduite cõmoditatem
iocimditatemq ad facultates rerum:atq copĩas.
ad opes: ad potentiam: quibus et se possint iuuare
a suos conducat id nec ne de quo deliberant: que
deliberatio onmnis nirationem vtilitatis cadit.
Tertium dubitandi genus est: cum pugnare ui¬
detur cum honesto id quod uidetur esse utile.
Cum enim utilitas al se rapere honestas contra
reuocare ad se uidebitur: fit ut distrahatur in de¬
liberando amnius afferatq ancipitem curam co¬
gitandi. hac diuisione: cum preterire aliquid ma¬
ximũ uitium in diuidendo sit duo preterinissa
sunt. Necenim solum utruni honestum an turpe
sit deliberari solet: sed etiam duobus propositis
honestis: Utrum honestius. Itemq duobus propo¬
sitis utilibus: Utrum xtilius. Ita quam ille tripli¬
cem putauit esse rationem.inquinq partes distͥ.¬
bui debere reperitur. Prnniũ est igitut de honcsto
dupliciter tum pari ratione deutili: post de cõ¬

Expanded text:
quirunt aut consultant, ad vitae commoditatem quirunt aut consultant, ad vitae commoditatem iucunditatemque, ad facultates rerum atque copias, ad opes, ad potentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubitandi genus est, cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum enim utilitas ad se rapere, honestas contra revocare ad se videtur, fit ut distrahatur in deliberando animus afferatque ancipitem curam cogitandi. Hac divisione, cum praeterire aliquid maximum vitium in dividendo sit, duo praetermissa sunt; nec enim solum utrum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius, itemque duobus propositis utilibus utrum utilius. Ita, quam ille triplicem putavit esse rationem, in quinque partes distribui debere reperitur. Primum igitur est de honesto, sed dupliciter, tum pari ratione de utili, post de com
Abbreviated transcription (Latin):
genus est quod pertinet ad finem bonorũ :
alterum quod positum est in preceptis: quibus i
omnes partes usus uite confirmari possit: superi¬
oris generis huiusmodi exempla sunt. Omnia ne
officia perfecta sint: miquid ofsiciu᷑ aliud: alio
maius sit & que sunt ciusdem generis. Quorum
autem otticiorum precepta traduntur: ea quanꝗͣ
pertinent ad finem bonorum: tamen id ninius ap¬
paret:quia magis ad institutionem uite comunis
spectare uidentur: de quibus est nobis his libris
explicandum. Atq etiam alia diuilio est officii.
Nam & medium quoddam officium dicitur: et
perfectum. Pertectum autem officium rectum opi¬
officium esse diffimut. Medium autem officiũ
idesse diciuit: quod cur factum sit: ratio probabi¬
lis reddi possit.
Riplex igitur est ut fanctio uidetur consilii
capiendi deliberatio.Nam honestum ne fac¬
tum sit: an turpe dubitant id quod in deliberatio¬
ne cadit: in quo considerando: sepe animi in contra¬
rias sentencias distrahuntur. Tum autem aut in¬

Expanded text:
genus est, quod pertinet ad finem bonorum, alterum, quod positum est in praeceptis, quibus in omnis partis usus vitae conformari possit. Superioris generis huius modi sunt exempla: omniane officia perfecta sint, num quod officium aliud alio maius sit, et quae sunt generis eiusdem. Quorum autem officiorum praecepta traduntur, ea quamquam pertinent ad finem bonorum, tamen minus id apparet, quia magis ad institutionem vitae communis spectare videntur; de quibus est nobis his libris explicandum. Atque etiam alia divisio est officii. Nam et medium quoddam officium dicitur et perfectum. Perfectum officium rectum, opiperfectum esse definiant; medium autem officium id esse dicunt, quod cur factum sit, ratio probabilis reddi possit. riplex igitur est, ut Panaetio videtur, consilii capiendi deliberatio. Nam aut honestumne factu sit an turpe dubitant id, quod in deliberationem cadit; in quo considerando saepe animi in contraries sententias distrahuntur. Tum autem aut an
Abbreviated transcription (Latin):
ri in rebus asperis nec tumultuateni de gradu
deiici ut dicitur. Sed presentis amini T̾ti con¬
silio nec a ratione discedere. Quanꝗͣ hoc aĩ: il¬
lud etĩam ingeni magni est percipere cogita¬
cione futuree d aliquando ante constituere
quid accidere possit in utranq partem: et ꝗd
agendum sit cũ quid euenerit ne cõmictere
aliquid: Ut aliquando dicendum sit: non pu:¬
taueram. Nec sunt opera magni amnnꝰ et ex¬
celsi: & prudentia consilioq fidentis. Temere
autem in acie cõuersari: et manui ciun hoste cõ¬
fligere mnnane quiddam: et beluarũ siile
est. Sed cum tempus necessitasq postulat cdecer¬
tendum manu est: et mors seruituti turpitu¬
dimq an teponenda.¬

Expanded text:
ri is rebus asperis, nec tumultuantem de gradu ri is rebus asperis, nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur; sed praesentis animi uti consilio, nec a ratione discedere. Quamquam hoc animi, illud etiam ingenii magni est, praecipere cogitatione futura, et aliquanto ante const tuere, quid accidere possit, in utramque partem; et quid agendum sit, cum quod evenerit; nec committere aliquid, ut aliquando dicendum sit, Non putaram. Haec sunt opera magni animi, et excelsi, prudentia consilioque fidentis. 3. Temere autem in acie versari, et manu cum hoste confligere, immane quiddam et belluarum simile est; sed, cum tempus est, necessitasque postulat, decertandum manu est, et mors servituti turpitudinique anteponenda.
Abbreviated transcription (Latin):
Unt ergo domestice fortitudines non infe¬
riores militaribus in quibus plus etiam
qͥm his opere studii ponenduu est. Omnino em̾¬
illud honestum quol ex amnio excelso magnisi¬
coq querimus: animi efficitur non corporis ui¬
ribus. Exercendum tamen corpus: &ita affici¬
endum est: Ut obedire consilio rationiq possit
in exequendis negoens: et in lahore tolerando.
Honestum iitem id quod exquirimus totum
est positim in anum cura: et cogitacione. Eñd
non minorem utillitatem afserunt: qui toga
corum consilio sepͥe: aut non suscepta: aut con¬
fecta bella sunt. Nonunꝗͣ. autem illata. Ut .M.
Catonis bellum tercium pͥunicum. In quo etiã
mortui ualuit auctoritas. Quare expetẽda
quidem magis est decernendi ratio quam
decertandi fortitudo. Sed cauendũ ne id bel¬
landi genus magis fuga quem unlitatis ra
tione faciamus. Bellum autem ita suscipiat᷑
Ut nichil aliud insi pax quesita uideatur.
Fortis uero animi: a constantis est: utͣ perturba¬

Expanded text:
tur domesticae fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plus etiam quam in his operae studiique ponendum est. Omnino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis viribus. Exercendum tamen corpus et ita afficiendum est, ut oboedire consilio rationique possit in exsequendis negotiis et in labore tolerando. Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura et cogitatione; in quo non minorem utilitatem afferunt, qui togateorum consilio saepe aut non suscepta aut confecta bella sunt, non numquam etiam illata, ut M. Catonis bellum tertium Punicum, in quo etiam mortui valuit auctoritas. Quare expetenda quidem magis est decernendi ratio quam decertandi fortitudo, sed cavendum, ne id bellandi magis tione faciamus. Bellum autem ita suscipitatur, ut nihil aliud, nisi pax quaesita v deatur. Fortis vero animi et constantis est, non perturba
Abbreviated transcription (Latin):
merdo diues el le potius ꝗͥ maxinus corporis
sic ut honax. aliiuddo uoluptati antepoiiat
uires celeritati. Eaicrnoriuii aute at glia
diuitus. uertigalia xrhana custiois. Ex qͦ
genere comparatioms illud ołt Catonis leni
A quo cum quereretur quid maxme in re
familiari expediei relrendit bene palcare.
Quid lecudum. satis beia palcere. Qnidicr¬
Et eum ille qui quelierat dixilset: quid to¬
nerarni. Tum uato. Siud honime inquit
occidere. Ex quo & mulus alus intelligi dels

Expanded text:
s esse potius quam maximis corporis sic, ut bona valetudo voluptati anteponatur, vires celeritati, externorum autem, ut gloria divitiis, vectigalia urbana rusticis. Ex quo genere comparationis illud est Catonis senis: a quo cum quaereretur, quid maxime in re familiari expediret, respondit: Bene pascere; quid secundum: Satis bene pascere; quid teet cum ille, qui quaesierat, dixisset: Quid faenerari?, tum Cato: Quid hominem, inquit, occidere? Ex quo et multis aliis int
Abbreviated transcription (Latin):
Utilitate reiꝑ magnam ipsi adipiscent᷑. & gra
&e gloriam. In his autem utilitatu precep¬
tis Antipater tyrius stoicus qui athenis nu¬
per est mortuus: duo precepta censet esse
de pecume. Quas res siuno philosopho prete¬
ritas arbitror: ꝙ essent faciles sunt certe
Utiles. Sed ualitudo sustentatur noticia
sui corporis. & obseruatione earum terum¬
que res aut prodesse soleant aut obesse: &
continentia nxictu omni: arq cultũ corpore
iuendi caula: & pretermittendis xoluptatibus.
Postremo arte corum quoru ad scienttm hic
diligentia & parsimonia: isdeni etian rebus
iugeri. His res cominocissime Renophon

Expanded text:
utilitate rei publicae magnam ipsi adipiscentur et gratiam utilitate rei publicae magnam ipsi adipiscentur et gratiam et gloriam. In his autem utilitatum praeceptis Antipater Tyrius Stoicus, qui Athenis nuper est mortuus, duo praeterita censet esse et pecuniae; quas res a summo philosopho praeteritas arbitror, quod essent faciles; sunt certe utiles. Sed valetudo sustentatur notitia sui corporis et observatione, quae res aut prodesse soleant aut obesse, et continentia in victu omni atque cultu corporis tuendi causa praetermittendis voluptatibus, postremo arte eorum, quorum ad scientiam haec diligentia et parsimonia, eisdem etiam rebus augeri. Has res commodissime Xen
Abbreviated transcription (Latin):
repi tolleretur. Nunꝗ nec maius es alie¬
niui fuit: nec melius nec facilius dissolutũ
est. Fraudendi em specie sublata: soluendi
necessitas consecuta est. At uero hic noster
uictor nunc quidem uictus: que cogitarat
ca perfecit cum eius iam nichil interesset: ta¬
ta ni co peccandi libido fuit: Ut hoc ipsũ cum
deloctaret peccare etiam in causa non esset.
b hoc igitur genere largitionis. Ut aliis
detur: aliis auferatur: aberut hi qua
remp t uebiuitur. In primisq operam dabiit
Ut iuris de iudiciorum cquitate suui quisq
tencat. Et neq tenuiores propter imbecili¬
tatem circiiuemãtur: neq locupletibus ad
sua uel teneneda uel recuperanda obsit niui¬
dia. Preterea quibuscũq rebus. Uel belli uel
domi poterunt remp. augeant imiperio: agris
uectigalibus. Hec magnorum honimiũ lũt.
Hec ipud maiores nostros factitata. Hec ge¬
nera officiorii qui persequiitur cum suma

Expanded text:
publica tolleretur. Numquam nec maius aes aliepublica tolleretur. Numquam nec maius aes alienum fuit nec melius nec facilius dissolutum est; fraudandi enim spe sublata solvendi necessitas consecuta est. At vero hic nunc victor, tum quidem victus, quae cogitarat, ea perfecit, cum eius iam nihil interesset. Tanta in eo peccandi libido fuit, ut hoc ipsum eum delectaret, peccare, etiamsi causa non esset. Ab hoc igitur genere largitionis, ut aliis detur, aliis auferatur, aberunt ii, qui rem publicam tuebuntur, in primisque operam dabunt, ut iuris et iudiciorum aequitate suum quisque teneat et neque tenuiores propter humilitatem circumveniantur neque locupletibus ad sua vel tenenda vel recuperanda obsit invidia, praeterea, quibuscumque rebus vel belli vel domi poterunt, rem publicam augeant imperio, agris, vectigalibus. Haec magnorum hominum sunt, haec apud maiores nostros factitata, haec genera officiorum qui persequentur, cum summa
Abbreviated transcription (Latin):
precoms. At ille grecus: id quod fuit sapient
et prestantis uiri omnbus consulenchimn
putauit. Eaq est sũma ratio. & sapientia
non diuellere. atqr oes equitate eadem con¬
tinere: habitant gratis malieno. Quidita.
Ut cu ego emerimꝰ: edificarimi tuear impe̾¬
dam: tu me inuito fruare meo: quid el ÷
aliud alns sua eripere aliis dare aliena: Ta¬
bule uero nouem: quid habent argumenti
nisi et enias mea pecunia fundum cũ tu
habeas: ego non habean pecuniam. Quam
obrem nẽ sit es aliemi quod reip. noccat
prouidendum est: quod multis rationibus
caueri potest: si non fuerit: Ut locupletes
liui perdant debitores lucrentur alienum
Nec enim ulla res uehementius remp con
necessaria solutio terum creditaru. Nnqͥ¬
enim uehementius actuni elt q̃ me cosiil
ne soluerentur armis de castris tentata
res est ab omin genere homini de ordine
quibus sic restiti ut hoc tantũ nialii de

Expanded text:
praeconis. 6. At ille Graecus, id quod fuit sapientis praeconis. 6. At ille Graecus, id quod fuit sapientis et praestantis viri, omnibus consulendum putavit, eaque est summa ratio, et sapientia non divellere atque omnis aequitate eadem continere. Habitent gratis in alieno. Quid ita? ut, cum ego emerim, aedificarim, tuear, impendam, tu me invito fruare meo? Quid est aliud aliis sua eripere, aliis dare aliena? Tabulae vero novae quid habent argumenti, nisi ut emas mea pecunia fundum, eum tu habeas, ego non habeam pecuniam? Quam ob rem ne sit aes alienum, quod rei publicae noceat, providendum est, quod multis rationibus caveri potest, non, si fuerit, ut locupletes suum perdant, debitores lucrentur alienum; nec enim ulla res vehementius rem publinecessaria solutio rerum creditarum. Numquam vehementius actum est quam me consule, ne solveretur; armis et castris temptata res est ab omni genere hominum et ordine; quibus ita restiti, ut hoc totum malum de
Abbreviated transcription (Latin):
se proficilci uelle dixit: remq integram ad re¬
dirum luu iussit esse. Isq celeriter ad Ptho¬
lomeu suu̾ hospitem uenit: qui tu regnabat
ilter post ilexandriam ꝯditam que cii ex¬
poluisset patriam se liberare uelle: causamq
docuisset a rege opulento uir sumus facile
impetrauit. Ui grandi pecuna adiuuarei
Durum cim ni sitionem actulisset adhibu¬
it lihi in concilium quĩdecim pricipes: cu
quibus caulas cognouit. et eorum qui alie¬
na aetinehant. et eorum qui sua amiscrai
prctecitq extimendis possessiombus: et Ut
persuaderant aliis. ut pecuniam accipere
mallent:. possessionibus cederent aliis Ut
comodius putarent mimerari sibi. ꝙ tanti
esset q̃ siii recuperare. Ita perfectum est
Ut omes constituta concordia ime querela
discederent. Orirũ magnũ dignũq qui
in nostra rep. natus esset. Sic par est agere
cum ciuibus: non ut bis iam Uidmius hasta
in foro ponere. de bona ciuiiĩ uoci subiacere

Expanded text:
se proficisci velle dixit remque integram ad rese proficisci velle dixit remque integram ad reditum suum iussit esse, isque celeriter ad Ptolomaeum, suum hospitem, venit, qui tum regnabat alter post Alexandream conditam. Cui cum exposuissedocuisset: a rege opulento vir summus facile impetravit, ut grandi pecunia adiuvaretur, quam cum in Sicyonem attulisset, adhibuit sibi in concilium quindecim I'rincipes, cum quibus causas cognovit et eorum, qui aliena detinebant, et eorum, qui amiserant, praefecitque aestimandis possessionibus et uti persuaderent aliis, ut pecuniam accipere mallent, et possessionibus cederent: aliis, ut commodius putarent, numerari sibi quod tanti esset, quam suum recuperare. ita perfectum est, ut omnes, constituta concordia, sine querela discederent, ô virum magnum, dignumque qui in nostra Rep. natus esset. Sic par est agere cum civibus, non, ut bis iam vidimus, hastam in foro ponere, et bona civium voci subicere
Abbreviated transcription (Latin):
quo eo iempore tante dilcordie lecute sunt
Ut tyranni exillerent: d optimates extermi¬
marentur. &e preclarissime constituta rcip.
dilaberentur. Nec uero solum ipa cccidu
sedetiam reliquã greciam euertit cogitatioi¬
bus malorum: quẽ a lacedemoniis profecte
manarent latius. Quid nostros gracchos
Thiberii gracchi sumi uixi filios Africani nepo¬
tes. nõue agrarie contentiones perdiderunt.
At xero Aratus siuonius iure laidat
introitu urbe est potitus. Cũq tyra̾nĩr Me
ruit. reqp. aduenui suo liberauit. Sed cum
magnam aiaduerteret in bonis & possessioni¬
bus difficultatem: ꝙ et eos quos &c ip̃e restitue¬
rat: quorum bona alii poslederant. egere iniqͥ
i ꝙ taui longo spatio multa hereditatibus
multa emptionibus: multa dotibus detineba¬
tur liue iniria iudicauit: neq illis adimi
neqr his non saristieri quoꝵ illa fuerant opor¬
tere. Cum igitur statuisset opus else: ad eam
rem constituendam pecuma alexandrina

Expanded text:
que eo tempore tantae discordiae secutae sunt, que eo tempore tantae discordiae secutae sunt, ut et tyranni exsisterent et optimates exterminarentur et praeclarissime constituta res publica dilaberetur; nec vero solum ipsa cecidit, sed etiam reliquam Graeciam evertit contagionibus malorum, quae a Lacedaemoniis profectae manarunt latius. Quid? nostros Gracchos, Ti. Gracchi summi viri filios, Africani nepotes, nonne agrariae contentiones perdiderunt? At vero Aratus Sicyonius iure laudatur, introitu urbe est potitus, cumque tyrannum Nicque publicam adventu suo liberavit. Sed cum magnam animadverteret in bonis et possessionibus difficultatem, quod et eos, quos ipse restituerat, quorum bona alii possederant, egere iniquiquod tam longo spatio multa hereditatibus, multa emptionibus, multa dotibus tenebantur sine iniuria, iudicavit neque illis adimi nec iis non satis fieri, quorum illa fuerant, oportere. Cum igitur statuisset opus esse ad eam rem constituendam pecunia, Alexandream
Abbreviated transcription (Latin):
primiũ tollunt que esse non potest: cum
aliis adnnuntur alnis condonantur pecu¬
mae. Demde equitatem que tollitur omnis.
se habere suu cuiq non licet. Id enini est
proprium ut supra dixi ciuitatis: atq urbis
Ut sit libera: & non sollicita sue rei ciuusq
custodia. atq ĩnas perintie reĩp. ne illa qui de
consequntur quam putant gloriam. Nam
cui res crepta est: mimicus: eui data eltetia¬
si dissimulat se accipere uoluilse: &e maxime
in pecumis creditis occultãt suum gaudiũ
ne uideatur non fuisse soluendo. At xcro
ille qui accipit miuriam: & meminit. o pre
se fert dolorem suũ. Nec si plures sunt h.
quibus improbe datum est: ꝗͣ illi quibus iu¬
ulte adeptũ est. lecirco plus etiam ualent
non enim numero hec iudicantur led ponde¬
re. Quam autem habet equitatem. ut agrũ
multis annis. aut etiam seculis ante pos
hoc iniurie genus lacedeniomi Lix andruni
ephorii expulerunt. Hagnu regem quod nũ¬

Expanded text:
primum, quae esse non potest, cum primum, quae esse non potest, cum aliis adimuntur, aliis condonantur pecuniae, deinde aequitatem, quae tollitur omnis, si habere suum cuique non licet. Id enim est proprium, ut supra dixi, civitatis atque urbis, ut sit libera et non sollicita suae rei cuiusque custodia. Atque in hac pernicie rei publicae ne illam quidem consequuntur, quam putant, gratiam; nam cui res erepta est, est inimicus, cui data est, etiam dissimulat se accipere voluisse et maxime in pecuniis creditis occultat suum gaudium, ne videatur non fuisse solvendo; at vero ille, qui accepit iniuriam, et meminit et prae se fert dolorem suum, nec, si plures sunt ii, quibus inprobe datum est, quam illi, quibus iniuste ademptum est, idcirco plus etiam valent; non enim numero haec iudicantur, sed pondere. Quam autem habet aequitatem, ut agrum multis annis aut etiam saeculis ante posshoc iniuriae genus Lacedaemonii Lysandrum ephorum expulerunt, Agim regem, quod num
Abbreviated transcription (Latin):
eius collega in censura fuit. L. mutius: mi¬
quid copiosior cum copiosissimam urbem
funditus sustulisset: italiam ornare quã
domũ suam maluit: quẽꝗͣ italia ornata
domus ipsa uidetur michi ornatior. Nul¬
lum igitur uitium tetrius ut eo unde es¬
ressa est referat se oratio qͣ auaritia preser¬
tim in principibus &e remp gubernantib.
Habere enim questui remp. non modo tur¬
pe est sed sceleratũ etiam: &e nefariu. Itaqr
quod Appolo Phytius oraculo edidit: spar¬
tam milla re alia: nisi auaritia esse peritu
ram id uidetur non solũ lacedeniomis 
de omnibus opulentis populis predixisse
Nulla auteni re conciliare facilius beniuo¬
lentiam multitudinis possunt hi qui reip
Uero se populares uolunt: ob eamq causa
aut agrariam rem tentant: Ut possesso¬
res pellantur sis sedibus aut pecumas
creditas debitoribus condonandas putãt
labefactant fundamenta reip. concordias

Expanded text:
eius collega fuit in censura. L. Mummius, numeius collega fuit in censura. L. Mummius, numquid copiosior, cum copiosissimam urbem funditus sustulisset? Italiam ornare quam domum suam maluit; quamquam Italia ornata domus ipsa mihi videtur ornatior. Nullum igitur vitium taetrius est, ut eo, unde egressa est, referat se oratio, quam avaritia, praesertim in principibus et rem publicam gubernantibus. Habere enim quaestui rem publicam non modo turpe est, sed sceleratum etiam et nefarium. Itaque, quod Apollo Pythius oraclum edidit, Spartam nulla re alia nisi avaritia esse perituram, id videtur non solum Lacedaemoniis, sed etiam omnibus opulentis populis praedixisse. Nulla autem re conciliare facilius benivolentiam multitudinis possunt ii, qui rei nentia. Qui vero se populares volunt ob eamque causam aut agrariam rem temptant, ut possessores pellantur suis sedibus, aut pecunias creditas debitoribus condonandas putant, labefactant fundamenta rei publicae, concordiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ne illi quidem multa secula expectanda
fueruit: modo enim hoc malum i hãc rep
pontium fuisse: si quidem m illo tantum
liuit roboris. nondum centuni. & decem
amni sunt: cum de pecumis repetundis a
S. Pisone lata est ler: milla antea cũ fuiss
Auri ero postea tot leges de proximeq que
duriores: tot rci. tot damnati tantũ ita¬
licum bellum propter iudiciorum metu
excitatiun: tanta sublatis legibis : & uidi¬
ors epilatio: direptioq socioruni. Ut mi¬
becilitate alioruni non m nostra. Uircute
paleanius. Laudat africami Panctis ꝙ̃
fuerit abstinens: quid m laudetiu: sed imn
illo alia maiora. Laus sapientie non hois
est solum sed etiam temporiun illorũ. Si
macedonũ gata que fuit maxinia potit
ist fautus tantum in crariii pecumt
muexit: Ut Unius iipcratoris pda finc
actulerit tributorum. At hic nichil domu
suam intulit preter memoriam nominis se¬
piternam. Imitatus patrem Africanus inch
locupletior carthagine euerla. Quid: qui

Expanded text:
Ne illi multa saecula exspectanda Ne illi multa saecula exspectanda fuerunt; modo enim hoc malum in hanc remPontium fuisse, siquidem in illo tantum fuit roboris. Nondum centum et decem anni sunt, cum de pecuniis repetundis a L. Pisone lata lex est, nulla antea cum fuisset. At vero postea tot leges et proximae quaeque duriores, tot rei, tot damnati, tantum Italicum bellum propter iudiciorum metum excitatum, tanta sublatis legibus et iudiciis expilatio direptioque sociorum, ut imbecillitate aliorum, non nostra virtute valeamus. Laudat Africanum Panaetius, quod fuerit abstinens. Quidni laudet? Sed in illo alia maiora; laus abstinentiae non hominis est solum, sed etiam temporum illorum. Omni Macedonum gaza, quae fuit maxima, potitus est Paulus tantum in aerarium pecuniae invexit, ut unius imperatoris praeda finem attulerit tributorum. At hic nihil domum suam intulit praeter memoriam nominis sempiternam. Imitatus patrem Africanus nihilo locupletior Carthagine eversa. Quid? qui
Abbreviated transcription (Latin):
spe cultodie rerum suarum urbiũ presidia
Andactiam opera est: ne quodeepid
maiores noltros sepe fiebat: propter
erarii tenuitatem assiduitatemq bellor
tributum sit conferendum. Idq ne eue¬
mat populo ante erit prouidendĩ. Siu
qua necellitas hius munexis alicui reii.
obuenerit malo cinmalteri ꝗͣ nostrac o¬
minari neq tamen de nostra sed de omi
rep. disputo. danda erit opera: Ut omnes
intelligant si salui esse xelint necessitati
esse parendum. Atq etiani omnnes qui
remp. gubernabunt: consulere debebiut
ut eaxum cerum copia sit: que sunit ne¬
cessarie. Quaru qualis operatio fieri soleat.
et debeat non est necesse disputare. Est .n.
in promptu tantũ locus attigendus fuit.
Aput utem est i omni procuratiõe
negoen: & muncris pu. Et auaritic
pellatur ętiam mininia suspitio. Utmami
inquit. E poncius samins ad illa tempora
quando nomam dona accipere coepissent
non essem passus diutius eos nuperare

Expanded text:
spe custodiae rerum suarum urbium praesidia spe custodiae rerum suarum urbium praesidia am opera est, ne, quod apud maiores nostros saepe fiebat propter aerarii tenuitatem assiduitatemque bellorum, tributum sit conferendum, idque ne eveniat, multo ante erit providendum. Sin quae necessitas huius muneris alicui rei publicae obvenerit malo enim quam nostrae ominari; neque tamen de nostra, sed de omni re publica disputo, danda erit opera, ut omnes intellegant, si salvi esse velint, necessitati esse parendum. Atque etiam omnes, qui rem publicam gubernabunt, consulere debebunt, ut earum rerum copia sit, quae sunt necessariae. Quarum qualis comparatio fieri soleat et debeat, non est necesse disputare; est enim in promptu; tantum locus attingendus fuit. utem est in omni procuratione negotii et muneris publici, ut avaritiae pellatur etiam minima suspicio. Utinam, inquit C. Pontius Samnis, ad illa tempora quando Romani dona accipere coepissent! non essem passus diutius eos imperare.
Abbreviated transcription (Latin):
E quonia de eo genere beneficioꝵ
dictum est que ios singulos spectaut
autem ipõrum partim ciusmodi siit: Ut
ad unuuerlos ciues pertineant: partim sin¬
gulos utattingant: que sunt ctiam gratio¬
ra. Handa est opera onnmno si possit vtrĩt¬
q. nec minus ut etiam lingulos consulat᷑.
Sedita ut eares aut prosit᷑. aut certe ne
obsit rcip. Celii gracchi frumentaria magua
largitio fuit exhauriehat igitur crarium Mo
In penius autem uidendum erit eit qui
rempublicam ad nimistrabit: Ut suum quilq
teneat. neq de bonis priuatorum publice di¬
minutio fiat. Peruitiole enims hilippus in
tribumatu cum legem agrariam ferret: quã
tamen.antiquari ⁊.icile passus est: de in eo
uehementer se moderatum prebuit : s cũ
inagendo multa populariter: tiu illued
male dixit: non elle in ciuitate duo milia
hominĩ qui rem haberent. Capitalis or̃o
est ad equationem honorum pertinens.
Qua peste que potest esse maior. Hanc em
ce natura congre gebantur homines tanie

Expanded text:
 quoniam de eo genere beneficiorum dictum est, quae ad singulos spectant, autem ipsorum partim eius modi sunt, ut ad universos cives pertineant, partim, singulos ut attingant; quae sunt etiam gratiora. Danda opera est omnino, si possit, utrisque, nec minus, ut etiam singulis consulatur, sed ita, ut ea res aut prosit aut certe ne obsit rei publicae. C. Gracchi frumentaria magna largitio; exhauriebat igitur aerarium; moIn primis autem videndum erit ei, qui rem publicam administrabit, ut suum quisque teneat neque de bonis privatorum publice deminutio fiat. Perniciose enim Philippus, in tribunatu cum legem agrariam ferret, quam tamen antiquari facile passus est et in eo vehementer se moderatum praebuit—sed cum in agendo multa populariter, tum illud male, non esse in civitate duo milia hominum, qui rem baberent. Capitalis oratio est, ad aequationem bonorum pertinens; qua peste quae potest esse maior? Hanc enim ce natura congregabantur hominess, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uertiniuse Sed urilitarum compiratio
quoniam hic locus erat quarius is anctio p̃¬
terinissus sepe est necellaria. N nn̾ oe corpoti
cõmoda cum exierius: &e oxterna cum tor¬
poris de ipla interle corporis: de exterua cum

Expanded text:
est. Sed utilitatum comparatio, quoniam hic locus erat quartus, a Panaetio praetermissus, saepe est necessaria. Nam et corporis commoda cum externis et externa cum corporis et ipsa inter se corporis
Abbreviated transcription (Latin):
pem probum tamenꝰ: &e modestum onmes
non inprobi humiles: que magna in ꝑpło
multitudo est presidium sibi paratum
Uident. Quamobrem melius apud bo¬
nos qͣ apud fortunatos beneficium col¬
locari pͥuto.¬
Anda omnino opera est Ut ommi
generi satiffacere possimus. Sed
si res m contentioneni uemet mnmirum
Themistoeles est auctor adhibendus: qui
cũ consuleretur: Utxum bono uiro pau¬
peri aut mminus probato diuiti filiam
collocaret: ego inquit malo uirũ qui pe¬
cuma egeat. ꝗͣ pecumam que uiro. Sed
corrupti mor̾es. deprauatiq sut admiratios¬
diuitiarum: quarum magnitudo quid ad
unum quemq noltrum pertinet illũ fortalle
uliuuat quihabet ne ia quidem semper. S
fac inuare potentior lane sit: honestior uero
quoniodo: Ouod si etiam bonus erit uir
ne impediant diuitie: quo ininus iuuct᷑
modone. adiuuent: sit que omne iudiciu
non qͣ locuplex: sed qualis quisq sit. Ex¬
tremum aitem peeceptum in beneticus

Expanded text:
pem, probum tamen et modestum, omnes pem, probum tamen et modestum, omnes non improbi humiles, quae magna in populo multitudo est, praesidium sibi paratum vident. Quam ob rem melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto.anda omnino opera est, ut omni generi satis facere possimus; sed si res in contentionem veniet, nimirum Themistocles est auctor adhibendus; qui cum consuleretur, utrum bono viro pauperi an minus probato diviti filiam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum, qui pecunia egeat, quam pecuniam, quae viro. Sed corrupti mores depravatique sunt admiratiodivitiarum; quarum magnitudo quid ad unum quemque nostrum pertinet? Illum fortasse adiuvat, qui habet. Ne id quidem semper; sed fac iuvare; utentior sane sit, honestior vero quo modo? Quodsi etiam bonus erit vir, ne impediant divitiae, quo minus iuvetur, modo ne adiuvent, sitque omne iudicium, non quam locuples, sed qualis quisque sit! Extremum autem praeceptum in beneficiis
Abbreviated transcription (Latin):
rum.n. mops ille si bonus est uix: etiam si
referre gratiam non potest habere certe
potest. Cõmode autem quicunq dixit po¬
cumam qui habeat non redidisse. oͦ qui
reddiderit non habere gram̃ autem. et
qui reddiderit habere:et qui habeat retu¬
lisse. Atqui se locupletes honoratos heatos
putant: hi ne obligari quidem beneficio
Uolunt quin etiãm beneficiũ se dedisse
arbitrantur. Cum ipłi ꝗͣuis aliquid ma¬
gniun acceperint: eque etͥiam a se aut postu¬
lari: aut expectari aliquid suspicantur.
Patrocinio uero se usos aut clientes appel.¬
lari mortis instar putant. At uero ille
tenuuis cum quid sactum sit sele spectatũ
non fortunam putat non modo illi qui
est meritus: sedetiam illis a quibus expec¬
tat eget enim multis gratum se uideri
studet. Neq enim uerbis auget sisũ mu¬
nus si quo forte fungitur: sed ex teruiat.
Uidendũq illud idem ꝙ si opulentũ for¬
liberis eius manet gratia. Sin autẽ mo¬

Expanded text:
rum enim inops ille, si bonus est vir, etiamsi rum enim inops ille, si bonus est vir, etiamsi referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem, quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddidisse, qui reddiderit, non habere, gratiam autem et, qui rettulerit, habere et, qui habeat, rettulisse. At qui se locupletes, honoratos, beatos putant, ii ne obligari quidem beneficio volunt; quin etiam beneficium se dedisse arbitrantur, cum ipsi quamvis magnum aliquod acceperint, atque etiam a se aut postulari aut exspectari aliquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenuis, cum, quicquid factum sit, se spectatum, non fortunam putet, non modo illi, qui est meritus, sed etiam illis, a quibus exspectat eget enim multis, gratum se videri studet neque vero verbis auget suum munus, si quo forte fungitur, sed etiam extenuat. Videndumque illud est, quod, si opulentum fori forte, in liberis eius manet gratia; sin autem ino
Abbreviated transcription (Latin):
ria. At illud non sunt ad mouendi: est eni
in promptu ut aiaduertant: cum alios u¬
nare ueluit. ne quos offenddant. Sepe cium
uuit cos ledunt quos non debent. aut cos
quos non expedit. Si imprudentes negligẽ¬
tie est. si scientes temeritatis. Utendũ etia
est excusatione aduersus eos quos inuitus
offendas quacunq possis. Quare ied quod
feceris necelle fuerit: nec aliter facere potu¬
cris. Ceterisq operis: de offiens erit quod
Ed cum in homimibus uuandis:. aut
mores spectari: aut fortuna soleat dic¬
tu quidem est procliue. Itaq Uulgo loquũ¬
tur se se in benefiens collocandis mores hoi¬
mĩ non fortunam sequi. Honesta ratio
est. Sed quis est tandem qui mopis: et op¬
timi uiti cause: non anteponat in opera
danda gratiam fortunati &e potentis. A
quo emm expeditior oc celerior remunera¬
tio fore uidetur: in eim fere est uoluntas
nostra propensior. Sed aĩaduertenduni
est diligentius que natura rerũ sit. Nnni¬

Expanded text:
ria. Iam illud non sunt admonendi est enim ria. Iam illud non sunt admonendi est enim in promptu, ut animadvertant, cum iuvare alios velint, ne quos offendant. Saepe enim aut eos laedunt, quos non debent, aut eos, quos non expedit; si imprudentes, neglegentiae est, si scientes, temeritatis. Utendum etiam est excusatione adversus eos, quos invitus offendas, quacumque possis, quare id, quod feceris, necesse fuerit nec aliter facere potueris, ceterisque aperis et officiis erit id, quod ed cum in hominibus iuvandis aut mores spectari aut fortuna soleat, dictu quidem est proclive, itaque volgo loquuntur, se in beneficiis collocandis mores hominum, non fortunam sequi. Honesta oratio est; sed quis est tandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et celerior remuneratio fore videtur, in eum fere est voluntas nostra propensior. Sed animadvertendum est diligentius, quae natura rerum sit. Nimi
Abbreviated transcription (Latin):
Tq huic arti funtiua est dicendi gra
audientium uel spe meligentium uel corum
qui defensi sunt gratia. Nuic quoq ergo a
inaioribus nostrĩs est in tota dignitate priu¬
cipatus datus. Diserti igitur honinus: & fa¬
cile laborãtis quodq in patriis est moribus
multorum causas: & non grauate seed gratu¬
ito defendentis: beneficia: & patroenna late
patent. Ad mouebat me res: Ut hoc qͦ loco
internuissionem eloquentie ne dicam pire¬
cum deploraren. Ni uererer ne de uiapso
aliquid uiderer queri. Sed tamen uidemus
quibus extinctis oratoribus: ꝗͣ in paucis spes
ꝗͣ in paucioribus facultas: q in multis sit au¬
datia. Cum autem omnes non pollint: ne
multi quiedem aut iuris periti elle: aut diser¬
ti: licet tamen opera prodelle multis: benefi¬
cia petentem: cõmendantam iudicibus ma¬
gistratibus uigilantem pro re alterius: cos
ipos qui aut consulunt aut defendiuit roga¬
tem: quod qui faciunt plurmnui gratiae cõ¬
secuntur. Latissime eorum manat mdult¬

Expanded text:
tque huic arti finitima est dicendi gravaudientium vel spe indigentium vel eorum, qui defensi sunt, gratia? Huic quoque ergo a maioribus nostris est in toga dignitatis principatus datus. Diserti igitur hominis et facile laborantis, quodque in patriis est moribus, multorum causas et non gravate et gratuito defendentis beneficia et patrocinia late patent. Admonebat me res, ut hoc quoque loco intermissionem eloquentiae, ne dicam interitum, deplorarem, ni vererer, ne de me ipso aliquid viderer queri. Sed tamen videmus, quibus exstinctis oratoribus quam in paucis spes, quanto in paucioribus facultas, quam in multis sit audacia. Cum autem omnes non possint, ne multi quidem, aut iuris periti esse aut diserti, licet tamen opera prodesse multis beneficia petentem, commendantem iudicibus, magistratibus, vigilantem pro re alterius, eos ipsos, qui aut consuluntur aut defendunt, rogantem; quod qui faciunt, plurimum gratiae consequuntur, latissimeque eorum manat indust
Abbreviated transcription (Latin):
Uoluptate minia gestinit. Quorũ oninu
Uultus: Uoces motu: stitusq nuitantur
Ex quibus illud intelligitur ut ad osticii fornĩ
reuertamur appetitus õmnes contrahendos. se¬
dandosq: excitandamq esse aiaduersionem: &
diligentiam Ut ne quid temere: ac fortiitu nico¬
siderate negligenterq aganius. Neq enim iti
generati a natura sumiu̾s: Ut ad ludiun d iocu
facti esse uicdeamur: sed ad seueritatem potius
et ad quedam stuedia: grauiora atq maior.a.
Ludo auteni et ioco uti illis quidem licet: sed
sicut sonmo: et quictibus ceteris: tun cum gra¬
uibus: sernsq rebus satisfecerimus. Ipsumq ge¬
nus iocandi non profusum nec ĩmuodestum:. Ted
ingemiũ: et facetum esse debet. Ut enm pueris
non omnnen licentiam ludendi damus: sed eam
que abhonestatis actionibus non sit alicna sic
m iplo ioco aliquid probi ingemi lumeneluccit¬

Expanded text:
voluptate nimia gestiunt; quorum omnium voluptate nimia gestiunt; quorum omnium voltus, voces, motus statusque mutantur. Ex quibus illud intellegitur, ut ad officii formam revertamur, appetitus omnes contrahendos sedandosque esse excitandamque animadversionem et diligentiam, ut ne quid temere ac fortuito, inconsiderate neglegenterque agamus. Neque enim ita generati a natura sumus, ut ad ludum et iocum facti esse videamur, ad severitatem potius et ad quaedam studia graviora atque maiora. Ludo autem et ioco uti illo quidem licet, sed sicut somno et quietibus ceteris tum, cum gravibus seriisque rebus satisnus jocandi non profusum nec immodestum, sed ingenuum et facetum esse debet. Ut enim pueris non omnem ludendi licentiam damus, sed eam quae ab honestatis actionibus non sit aliena, sic in ipso joco aliquid probi ingenii lumen eluceat
Abbreviated transcription (Latin):
ture. Una pars in appetĩtu posita est
rapit. Altera in ratione. que docet et explanat
quid faciendum fugiendumq sit. Ita fit ut
ratio presit appetitus uero obtemperet: om̃ĩs
auten actio uacare debet temeritate. et ne¬
gligentia. Ne uero agere quicꝗͣ cuius non
possit causam probabilem reddere. Nec est ẽĩ
fere descriptio officii. Efficiendum autẽ est
Ut appetitus ratiom obediant: eamq neq
procurrant. nec propter pigritiam aut igna¬
uuam descrant sintq tranquilli. atq om̃m ꝑ
omnis constancia omnisq moderacio. Nani
qui appetitus longius euagantur: & tanqͣ ex¬
ultantes: siue cupiendo siue fugiendo: non la¬
tis a ratione retmetur. Hi smnẽ dubio finem
et modum transeunt. Relinqunt enim et ab¬
iciunt obedientiam: nec ratiom parent: ciu
suut subiecti lege nature. Aquibus non nio
auui perturbantur: sed etiam corpora. lic
dra ipa cernere iratorũ: uit coruiii qui aut̃
libidinc aliqua: aut incti cõmoti sunt. Auit

Expanded text:
nimorum atque naturae. Una pars in appetitu posita est;rapit. Altera in ratione quae docet et explanat quid faratio praesit, appetitus vero obtemperet. Omnis enim actio vacare debet temeritate et negligentia; nec vero agere quidquam, cuius non posfere discriptio officii. Efficiendum autem est, ut appetitus rationi oboediant eamque neque praecurrant nee propter pigritiam aut ignaviam deserant sintque tranquilli atque omni anomnis constantia omnisque moderatio. Nam qui appetitus longius evagantur et tamquam exsultantes sive cupiendo sive fugiendo non satis a ratione retinentur, ii sine dubio finem et modum transeunt; relinquunt enim et abiciunt oboedientiam nec rationi parent, cui sunt subiecti lege naturae; a quibus non modo animi perturbantur, sed etiam corpora. Licet ora ipsa cernere iratorum aut eorum, qui aut libidine aliqua aut metu commoti sunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
poneneda nõnunꝗͣ. Uacandum autem est omi
anmi perturbatione: tum cupiditate: et me¬
tu: tum etiam agritudine: de uoluptate animi
et iracundia: cum transquilitas ad sit: a securi¬
tas que afferat constantiam: tum etiam digni

Expanded text:
ponenda nonnumquam, vacandum autem est omni ponenda nonnumquam, vacandum autem est omni animi perturbatione, tum cupiditate, et metu, tum eriam aegritudine, et voluptate animi, et iracundia, ut tranquillitas animi adsit et securitas, quae afferat tum constantiam, tum etiam digni
Abbreviated transcription (Latin):
tur parua ducere ea ratione stabili: firinaq cõ¬
tennere fortis ammi: magniq dicenduni est.
Et ea que uidentur acerba: quorum multa: et
Uaria i hominũ uita fortuaq uersantur: ita
fere ut nihil astatu nature iscedas: inchil adi¬
gnita te lapientis robusti animi elt: magneq coͣ¬
Iłtancie. Non est autem consent. meũ qui metu
non frangatur eum frangi cupiditate. Nec qhi
Iiuictum se alabore prestiterit: Uinci uoluptate
Ꝙ obreni &̾ hec uitanda sunt et pecune fugiẽda
cupiditas. Nichil enim est tam angulti aniu.
tamꝙpraui: quam amare diuitias. Nichil ho¬
neltius magnificentiulq ꝗͣ pecumam cõtennere
si non haheas: si habeas ad beneficentiam libera¬
litatem conferre. Cauenda est eriam glorie cu¬
Spiditas: Ut supra dixi. Eripit enimiliberalitatẽ
pro qua magnauimis uiris omnis debet elle
contencio. Nec uero imperia expetenda: at po¬
tius autem non accipienda interdum: aut de¬

Expanded text:
tur, parva ducere eaque ratione stabili firmaque contur, parva ducere eaque ratione stabili firmaque contemnere fortis animi magnique ducendum est, et ea, quae videntur acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur, ita ferre, ut nihil a statu naturae discedas, nihil a dignitate sapientis, robusti animi est magnaeque constantiae. Non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et haec vitanda et pecuniae fugienda cupiditas; nihil enim est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias, nihil honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere, si non habeas, si habeas, ad beneficentiam liberalitatemque conferre. Cavenda etiam est gloriae cupiditas, ut supra dixi; pro qua magnanimis viris omnis debet efse contentio. Nec vero imperia expetenda, ac potius non accipienda interdum, aut de
Abbreviated transcription (Latin):
Anmo fortis aminus: a magnus: duabus
rebus maxime cernitur: quarũ una in re¬
rum externarum despicientia ponitur: cũ per¬
suasum sit nichil hommẽ insi quod honestu deco¬
rumq sit: aut ad mirari: aut optare: aut expe¬
tere oportere: nulli neq homnii neq ꝑturbatioẽ
.aiimii: nec fortune succ̃ũbere. Altera est res: Ut
ciun ita sis animo affectus: ut supra dixi : res
geras maguas illas quiden: et maxime utiles:
sed ut uehementer arduas plerasq laborũ: et pi¬
culorum tum causa uite: tum multarũ causa¬
rerum que aduitam pertinent. Harum rerum
duarum splendor omnis: amplitudo est: addo
etiam utilitatem in posteriore Causa autemd
ratio efficiens magnos uiros est in priore: ni eo
cmmi est illud quool excellentes animos & hĩiaña
contẽnentes facit. Id autem iplum cernitur i
duobus et si solum id quod honestum sit bonũ
iudices: et ab ammi perturbatione liber sis.
Nam et ea que eximia plerisq et preclara uidẽ¬

Expanded text:
no fortis animus et magnus duabus rebus maxime cernitur, quarum una in rerum externarum despicientia ponitur, cum persuasum est nihil hominem, nisi quod honestum decorumque sit, aut admirari aut optare aut expetere oportere nullique neque homini neque perturbationi animi nec fortunae succumbere. Altera est res, ut, cum ita sis affectus animo, ut supra dixi, res geras magnas illas quidem et maxime utiles, sed ut vehementer arduas plenasque laborum et periculorum cum vitae, tum multarum rerum, quae ad vitam pertinent. Harum rerum duarum splendor omnis, amplitudo, addo etiam utilitratio efficiens magnos viros est in priore. In eo enim est illud, quod excellentes animos, et humana contemnentes facit. Id autem ipsum cernitur in duobus, si et solum id, quod honestum sit, bonum iudices et ab omni animi perturbatione liber sis. Nam et ea. quae eximia plerisque et praeclara viden