comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uemꝰ. maximũq fructũ cepisse
nos ducimꝰ. si uel fictis laudib p̾di
res est. ut neglecta ueritate meri¬
ti. de sola opinione curemꝰ: qͥ testi¬
moniũ uitȩ nr̃e ñ a conscientia s
a fama petimꝰ. Beata mens est quȩ
ꝑfecte hoc uiciũ uincit: et Nec
adulatur aliquando nec adula
ti credit. que neq decipit alterũ
nec ipsa decipit᷑. tantũq malum
nec facit aliquando nec patitui.¬
Nichil umqũã in te fictũ sit: nicħ
om̃ino fucatũ. sonscientiã tuã q̃
certe deo semꝑ patet in multitu¬
dine uersari puta. Nũqua aliud
incorde teneas: aliud ore ꝓtendaᷤ.
etiã cogitare. Illud uero notũ
iam oĩb atq diuulgatũ est qũa
utilis quaq huic ꝓposito noces¬
saria ẽ ieninioꝵ et abstinentiȩ
iurtus: maxime inhis annis in
quib maior corporis estus in est.
Nõ manducare itaq carnẽ Neq
bibere uinũ:. apłica uoce lauda¬
tũ est. Qͥequid illud. qd inflam¬

Expanded text:
vemus, maximumque fructum cepisse vemus, maximumque fructum cepisse nos ducimus, si vel fictis laudibus praeres est, ut neglecta veritate meriti, de sola opinione curemus, qui testimonium vitae nostrae non a conscientia nostra, sed a fama petimus. Beata mens est, quae perfecte hoc vitium vincit, nec adulatur aliqti credit. Quae nec decipit alterum, nec ipsa decipitur, tantumque hoc malum nec facit aliquando, nec patitur.Nihil umquam in te fictum sit, nihil omnino fucatum. Conscientiam tuam, quae certe Deo semper patet, in multitudine versari puta. Numquam aliud corde teneas, aliud ore proferas etiam cogitare. Illud vero notunt jam omnibus atque divulgatum est, quam utilis quamque huic proposito necessaria est, jejuniorum et abstinentiae virtus, maxime in his annis, in quibus corpori major aestus inest. Non manducare itaque carnem, neque bibere vinum, Apostolica voce laudatum est . Quidquid illud est quod inflam
Abbreviated transcription (Latin):
scam. nͥ suꝑ humilem ⁊ quietũ et
trementẽ sermones meos: Nũ¬
qũa in irã exardescat animꝰ: qd ÷
seminariũ odii. Tantus m̃tem tuã
repleat timor di: ut indignari oĩo
ñ audeas. ⁊ iram metu uncas. Bea¬
tus apłs mundans animã nr̃am. eã¬
q in habitacłm dei p̾parans: elamat
⁊ dicit. Om̃is a maritudo ⁊ ira et
indignatio ⁊ clamor & blasfemia¬
rũ sermones suꝑ oleũ molles. ⁊ ip¬
si st̃ iacula. Corrumpunt fictis lau¬
dib leues animas: ⁊ male credulis
m̃tib blandũ uulnꝰ infigunt. Cre¬
uit hoc in nr̃a etate uiciũ. ⁊ in ul¬
timo fine stetit: nec ĩa augeri po¬
test. In hanc om̃s scolã studiũq¬
nos dedimꝰ. ut officiũ putemꝰ iblit
illudere. quodq ipsi ab alus libent̾
accipimꝰ. id alteris quasi quoddã
munꝰ offerimꝰ. ⁊ spe recipiende lau¬
dis eos a quib laudari uolumꝰ añ
laudamꝰ. Sepe adulantiũ resistimꝰ
uerbis ad faciẽ. ⁊ in secreto m̃tis fa¬

Expanded text:
si super humilem, et quierum, et trementem sermones meos ? Et numquam in iram exardescat animus, quod est seminarium odii. Tantus mentem tuam repleat timor Dei, ut indignari omnino non audeas, et iram metu vincas. Beatus Apostolus, mundans animam nostram, eamque in habitaculum Dei praeparans, clamat et dicit: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, rum sermones super oleum molles, et ipsi sunt jacula. Corrumpunt fictis laudibus leves animas, et male credulis mentibus blandum vulnus infligunt. Crevit hoc in nostra aetate vitium, et in ultimo fine stetit, nec jam augeri potest. In hanc omnes nos scholam studiumque dedimus, ut officium putemus illudere; quodque ipsi ab aliis libenter accipimus, id aliis quasi quoddam munus offerimus, et spe recipiendae laudis, eos a quibus laudari volumus, ante laudamus. Saepe adulantium resistimus verbis ad faciem, et in secreto mentis fa
Abbreviated transcription (Latin):
pis: debes honorẽ tuũ semꝑ p̾ciũ¬
q cogitare. Tanto enĩ se unus qͥs¬
q negligentiꝰ utit᷑ quanto se exi¬
stimat uiliorẽ. Non ob aliã causã
magis nobis in scripturis duui¬
nis tam frequent̾ filioꝵ dei nom̃

Expanded text:
pis, debes honorem tuum semper pretiumpis, debes honorem tuum semper pretiumque cogitare. Tanto enim se unusquisque negligentius utitur, quanto se existimat viliorem. Non ob causam aliam magis nobis in Scripturis divinis tam frequenter filiorum Dei nomen
Abbreviated transcription (Latin):
in famã: moꝵ uero bona quȩ se¬
cretiora sunt negligunt. Tu uero
quȩ calcasti mundũ & concupiscẽ¬
tias eiꝰ. ut calcato eo gradũ tibi q̃n¬
mundi głam ñ requiras. Illi tan¬
tum placere stude. cui sepe displi¬
cet quod hõib placet: ⁊ qui ipsa
hominũ uidicia iudicaturus est.
Abstinentia tua atq ieuiniũ tuũ¬
eo magis deo grata sunt. quo cum
morib sc̃is offerunt᷑: ut quȩ in ali¬
is sunt umbracula uicioꝵ. in te
secro ad ipsam qua apud dm illu¬
strata es dignitatẽ. quȩ ꝑ baptis¬
mũ in di filiã renata es. rursus q
ꝑ consecrationẽ uirginitatis. spon¬
sa xp̃i ẽẽ cepisti. Ex utroq hic tu¬
us honor te ad sollicitudinẽ tui
ꝓpositi amoneant. At nullus ibi¬
debet ẽẽ negligentiȩ locus: ubi tã
a macula. Multo quesita auro
gemina. maiori sollicitudine poᷤ¬
sidet᷑: & generalit̾. grandi cura.
magna queq seruant᷑. Unde et
tu si te ipsam bene custodire cu¬

Expanded text:
in famam; morum vero bona, quae sein famam; morum vero bona, quae secretiora sunt, negligunt. Tu vero quae calcasti mundum et concupiscentias ejus, ut calcato eo gradum tibi quemundi gloriam ne requiras; illi tantum placere stude, cui saepe displicet quod hominibus placet, et qui ipsa hominum judicia judicaturus est. Abstinentia tua et jejunium eo magis Deo grata sunt, quo cum sanctis moribus offeruntur; ut quae in aliis sunt umbracula vitiorum, in te secro, ad ipsam, qua apud Deum illustrata es, dignitatem, qua per Baptismum in Dei filiam renata es, rursumque per consecrationem virginitatis sponsa Christi esse coepisti. Ex utroque hic tuus honor te ad sollicitudinem tui propositi admoneat. At nullus debet esse ibi negligentiae locus, ubi tam iore custoditur a macula; multo quaesita auro gemma majori sollicitudine possidetur: et generaliter grandi cura magna quaeque servantur. Unde et tu si te ipsam bene custodire cu
Abbreviated transcription (Latin):
bra. fom̃ta balnei contẽmere.ne¬
cessarias res negare corpor.⁊ ium
quanda inferre nature: Da tan¬
tum in ceteris magnitudinẽ ani¬
mi: ⁊ uide quid ñ possis efficere.
S nos propudor quada dilectiõe
peccati. cum in quibdam osten¬
dimꝰ quanda uim nr̃e naturȩ. in
aliis om̃ino torpescimꝰ: ⁊ qui uo¬
luptates corporis uirtutum amo¬
re contempsimꝰ. rursũ amore ui¬
cioꝵ tormenta suscipimꝰ: atq ita
malis nr̃is cedimꝰ. ut ea nec pute¬
mus posse deponi. Qđ hoc queso cos¬
siliũ: que namhec noua uuendi
racio est: Res difficiles ⁊ laboris
plenas securus aggredior. ⁊ faci¬
liora ñ posse fieri credo. Uinco
maxima. uincendus a paruis. ⁊¬
excelsa ⁊ ardua indefessus exu¬
pero: ⁊ cũ uenit᷑ ad plana deficio.
Libent fugio quod delectat: ⁊ no¬
lo uitare qđ cruciat. Uerũ hȩc eo¬
rum sint. qui dei uoluntate co
tempta. id solũ petunt qđ lauđe
facilius inuenit. quod cito exit

Expanded text:
bra, fomenta balnei contemnere, nebra, fomenta balnei contemnere, necessarias res negare corpori, et vim quamdam inferre naturae! Da tantam in caeteris magnitudinem animi, et vide quid non possis efficere. Sed nos, proh pudor! quadam delectatione peccati, cum in quibusdam ostendimus quamdam vim naturae nostrae, in aliis omnino torpescimus, et qui voluptates corporis, virtutum amore contempsimus, rursum amore vitiorum tormenta suscipimus. Atque ita malis nostris cedimus, ut ea nec putemus posse deponi. Quod hoc, quaeso, consilium, quaenam haec nova vivendi ratio est? Res difficiles et laboris plenas securus aggredior, et faciliora non posse fieri credo. Vinco maxima, vincendus a parvis. Excelsa, et ardua indefessus exsupero, et cum venitur ad plana, deficio. Libenter fugio quod delectat, et nolo vitare quod cruciat. Verum haec eorum sunt, qui, Dei voluntate cotempta, id solum petunt quod laudem facilius invenit, et cito exit
Abbreviated transcription (Latin):
cunditatis. tñ multũ amaritu¬
dinis habent. queq cũ ad uitan¬
dum multo sint faciliora. raro
a quib utent᷑ inuenies. Quid
oro te iniudo delectationis pre¬
stat inuidia. quẽ secretis quib¬
dam conscientie ungulis luior
ipse discerpit: ⁊ alienã felicita¬
tem torm̃tũ eus facit: Quid
uero alt̾ ab odio a e  c ipit. nisi hor¬
ribiles aĩe tenebras. ⁊ confuse
mentis horrorem: qui uultu
semꝑ animoq merente. uoto qͦ
alteri uult nocere seipsũ cru¬
ciat: Quid aũ iracundo furor
suus confert. que seussimis ex¬
agitatũ stimulis conscientiȩ.
ita ab om̃i consilio ac m̃te detur¬
bat. ut dũ irascit᷑ insanire cre¬
datur. Similit curre ꝑ singu¬
la. inuenies tot animȩ tormenta qͦt
uicia. quȩ utiq eo facilius uinci pͥoᷤ¬
sunt quo nulla nos illiciunt uolup¬
tate. Quanto illd̃ difficihꝰ quant o
durus. ut de castitatis labore tace
post biduũ int̾dũ triduũq uix ca¬
pere. fracta ieiunio uigiliisq m̃e¬

Expanded text:
n  Al. tam multum amaritudinis habent, quaeque cum ad vitandum multo sint faciliora, raro a quibus vitentur, invenies. Quid, oro te, invido, delectationis praestat invidia, quem secretis quibusdam conscientiae ungulis livor ipse decerpit, et alienam felicitatem tormentum ejus facit? Quid vero alter ab odio mercedis accipit, nisi horribiles animae tenebras, et confusae mentis horrorem? Qui vultu semper animoque moerente, voto quo alteri vult nocere, seipsum cruciat? Quid autem iracundo furor suus confert, quem saevissimis exagitatum stimulis conscientiae, ita ab omni consilio ac mente deturbat, ut dum irascitur, insanire credatur? Similiter curre per singula, invenies tot animae tormenta quot vitia: quae utique eo facilius vinci possunt, quo nulla illiciunt nos voluptate. Quanto illud difficilius, quanto durius, ut de castitatis labore taceapost biduum interdum triduumque, vix capere! fracta jejuniis vigiliisque mem
Abbreviated transcription (Latin):
tionis illecebra: ⁊ a plerisq eti¬
am ea quȩ uident᷑ dulcissima
respuantur. Duo nãq st̃ ex oĩb¬
uicia quȩ maxime homines de¬
cipiunt sui uoluptate. gula sci¬
licet ac libido: que deponere eo
difficilius est. quo eis uti dulciꝰ.
delectatione sui periculosa. ita
a multis calcari uidimꝰ. ut tota
etate sua uirgines ꝑmanserint
in sua abstinentia: ut de illis ta¬
ceam qui post deliciarũ longuo
bidinis. castitati ac tẽperantiȩ
se dederunt. ⁊ utrũq uiciũ
contraria sibi uirtute mutaue¬
runt. Alioꝵ uero uicioꝵ ẽ lon

Expanded text:
tationis illecebra, et a plerisque ea etitationis illecebra, et a plerisque ea etiam, quae videntur dulcissima, respuantur. Duo namque sunt ex omnibvitia, quae maxime homines decipiunt sui voluptate, gula scilicet ac libido, quae deponere eo difficilius est, quo eis uti dulcius delectatione sui periculosa, ita a multis calcari vidimus, ut tota aetate virgines permanserint in summa abstinentia. Ut de illis taceam, quae post deliciarum longum bidinis, castitati ac temperantiae se dederint; et utrumque vitium, contraria sibi virtute mutaverint. Aliorum vero vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
guloꝵ meritis mansiones. Du̾isi¬
tas enĩ operũ: diuersitatẽ facit pre¬
mioꝵ. Quantũq hic aliquis in sc̃i¬
tate fulserit: tantũ ibi fulgebit
in honore. Ne ergo ad om̃em moꝵ
ad celeste p̾miũ celestẽ uitã para.
Resplendeat om̃ib clarissimi sy de¬
turi p̾mu magnitudinẽ de no¬
uitate conu̾sationis ostendat.
Tibi facilior in bonis cursus est.
qũa maloꝵ consuetudo ñ retinet.
Hec timemꝰ ne te a uirtutib
uicia retardent: ⁊ maligna dia¬
boli semina xp̃i frugẽ necent.
Nam si etiã illi qui longo peccas¬
di usu bonũ quodã modo obrue¬
re nature. instaurari ꝑ peniten¬
tiã possunt. ⁊ mutata uolunta¬
te inuendi. consuetudinẽ consu
etudine extinguere: optimi quo¬
q de pessimis fieri: quantoma¬
gis tu potes illa superare. a qui¬
b non superata es: Cui ñ tam
expellenda sunt uicia quã refel¬
lenda. quȩ utiq ñ suscipere faci
do est ut ea debeamꝰ preferre uir¬
tutib:. cũ nec in om̃ib sit dilee¬

Expanded text:
merita mansiones. Diversitas enim operum, diversitatem facit praemiorum: quantumque aliquis hic in sanctitate fulserit, tantum ibi fulgebit in honore. Nunc ergo ad omnem morum ad coeleste praemium coelestem vitam para. Resplendeat omnibus clarissimi in moturi praemii magnitudinem, de novitate conversationis ostendat. Tibi facilior in bonis cursus est, quam malorum animi consuetudo non retinet. Nec timemus ne te a virtutibus vitia retardent, et maligna diaboli semina Christi frugem necent. Nam si etiam illi qui longo peccandi usu, bonum quodammodo obruere naturae, instaurari per poenitentiam possunt: et mutata voluntate etudine exstinguere, ac optimi quoque de pessimis fieri; quanto magis tu potes illa superare, a quibus non superata es? cui non tam expellenda sunt vitia, quam refellenda; quae utique non suscipere facildo est, ut ea debeamus praeferre virtutibus, cum nec in omnibus sit delec
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ut int̾ malos uiuentes. om̃e
malũ uincatis. Int̾ quos lucete ᷤ
ait sicut sieut luminaria in hoc
mundo. Et rursũ in eugłio legimꝰ
Tunc iusti fulgeb̃t sic̃ sol in regno
patris eoꝵ. Cõparat᷑ uita p̾mio.
ut qui in futuro solis fulgore do
nandi st̃. hic ia simili iustitiȩ cla¬
ritate resplendeant:⁊ infideliũ
cecitatẽ operib sc̃itatis illuminen.
huic loco ille sensus aptandus est:
que ad corinthios idem apłs disse¬
rens ait. Alia claritas solis: alia cla¬
ritas lunȩ: alia claritas stellarũ.
Stella enĩ ab stella differt in clari

Expanded text:
tis, ut inter malos viventes, omne tis, ut inter malos viventes, omne malum vincatis. Inter quos lucetis, ait, sicut luminaria in hoc mundo. Et rursum in Evangelio legimus: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno patris eorum . Comparatur vita praemio, ut quihic jam simili justitiae claritate resplendeant, et infidelium caecitatem, operibus sanctitatis illuminent. Huic loco ille sensus aptandus est, quem ad Corinthios idem Apostolus disserens, ait: Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum. Stella autem a stella differt in clar
Abbreviated transcription (Latin):
bis uirtutẽ posse donauit. Nec ĩ¬
possibile aliquid uoluit impera¬
re qui iustꝰ est: nec dãynaturusẽ
hominẽ ꝓ eo quod uitare ñ potu¬
om̃em moꝵ ꝑfectionẽ unũ ħ suf¬
fic̾e u̾bũ potest. qd̾ etiã in ep̃o d̾s
eligendo queri iubet Qua enĩ
circũspecta uita ẽ qũa sc̃a est: quȩ
nichil rep̾hensionis incurrit. Quis
autẽ sanctior potest ẽe quã qͥ uere
simplicitatis uirtutẽ tenens. nũ¬
qũa aliud corde ꝓmittit. aliud ore
uultuq m̃titur: Sic̃ filii dei ĩma¬
culati. Non est exhortatio uehem̃ti¬
or. qũa qua nos scriptura diuina
filios dei uocat. Qͥs enĩ non erube¬
scat ⁊ metuat tanto patre agere
aliquid indignũ: ut qui dicitur
d̾i filiꝰ ipse efficiat᷑ uicii seruus:
& ic circo adungit: ut simꝰ ima
onis prauȩ ⁊ ꝑuersȩ. Hoc ẽ dicere.
Qu̾aius infinita uos cingat pec¬
cantiũ multitudo. ⁊ innumera
sint exempla uicioꝵ: uos tñ ita ce¬
lestis natiuitatis memores ẽe debe¬

Expanded text:
bis nostri posse donavit. Nec impossibile aliquid voluit imperare, qui justus est; nec damnaturus hominem fuit pro eo quod vitare non potuomnem morum perfectionem unum hoc sufficere verbum potest; quod etiam in episcopo eligendo Deus quaeri jubet. Quam enim circumspecta vita est, quam sancta est, quae nihil reprehensionis incurrit! Quis autem sanctior potest esse, quam qui, verae simplicitatis virtutem tenens, numquam aliud corde promittit, aliud ore vultuque mentitur. Sicut filii Dei immaculati. Non est exhortatio vehementior, quam qua nos Scriptura divina filios Dei vocat. Quis enim non erubescat, et metuat tanto patre agere aliquid indignum, ut qui dicitur Dei filius, ipse efficiatur vitii servus? Et idcirco adjungit, Ut simus immaconis pravae, et perversae, hoc est dicere: Quamvis infinita vos cingat peccantium multitudo, et innumera sint exempla vitiorum: vos tamen ita coelestis nativitatis memores esse debe
Abbreviated transcription (Latin):
habere dñi: S dat consiliũ. Dicit¬
igitur secuta consiliũ. beatitudinẽ
specialis aggressa ꝓpositi. serua ge¬
nerale mandatũ. Dixi. idemq n̾c
repeto. In causa iustitiȩ unũ debemꝰ¬
om̃s: uirgo. iudua. nupta. sũmꝰ me¬
dius. & imus gradus. equalit̾ uiben¬
tur implere precepta. Nec a lege
soluitur qui supra legẽ facere ꝓpo¬
nit. quin immo nullus magis ulici¬
ta uitare debet. quã qui respuit q̃
licebant: nec quisquã ita a se man¬
data pollicetur implenda. ut ille qͥ
amore ꝑfectionis supra mandata.
conscendit. Et dũ ampliꝰ statuit
facere ꝗͣ p̾ceptũ est ostendit minꝰ
sibi p̾ceptũ ẽt quã potuerit. Demñ
qui se tante esse obedientiȩ ꝓfite¬
tur. ut etiã diuinũ consiliũ libent̾
audiat: quomodo debet audire pre¬
ceptũ: Illa enĩ res ꝑfectionis ẽ: ista

Expanded text:
habere Domihabere Domiigitur secuta consilium, beatitudinem specialis aggressa propositi, serva generale mandatum. Dixi, idemque nunc repeto. In causa justitiae omnes unum debemus: virgo, vidua, nupta, summus, medius, et imus gradus, aequaliter jubentur implere praecepta. Nec a lege solvitur, qui supra legem facere proponit. Quinimmo nullus magis illicita vitare debet, quam qui respuit quae licebant. Nec quisquam ita a se mandata pollicetur implenda, ut ille qui amore perfectionis supra mandata conscendit, et dum amplius statuit facere quam praeceptum est, ostendit minus sibi praeceptum esse quam potuerit. Deinde qui tantae se esse obedientiae profitetur, ut etiam consilium divinum libenter audiat, quomodo non debet audire praeceptum? Illa enim res electionis  A
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpsisti uirgo conuigiũ licitũ tibi
priusquã contẽpneret᷑. maioris pre¬
mu amore flagrans. uouisti deo ñ
imperatã. s laudatã uirginitatẽ. ͥ
consilio apłi legẽ tuã fecisti latiorẽ
Certaminis ingressa campũ.: ñ tã la¬
borẽ cursus qũa brauis uictoris co¬
gitasti. Legeras credo ulud euglicib
de ꝑpetua castitate p̾coniũ. ⁊ ipsiꝰ
te elñi sermo ad amorẽ seruandȩ
uirginitatis accenderat. qui petri
suꝑ hoc sententiã. ipsa rei magni¬
tudine ac difficultate laudauit.
⁊ uoluntariis spadonib regna ce¬
loꝵ ꝓmittens ait. Qͥ potest̃ capere
capiat. Rem itaq tã magnã non im¬
pero. ñ impono. s offero: neq qũ eqũa
ad hoc cogo s ꝓuoco. Quãꝗͣ de uiris
tantũ sonare uideatur. ñ solis tñ ui¬
ris dicitur: s equalis utriq sexiu uͥ¬
ginitatis palma ꝓmittit᷑. Et apłs de
uirginib p̾ceptũ quide se dicit ñ

Expanded text:
tempsisti, virgo, conjugium licitum tibi, tempsisti, virgo, conjugium licitum tibi, priusquam contemneretur. Majoris praemii amore flagrans, vovisti Deo non imperatam, sed laudatam virginitatem: et consilio Apostoli, legem tuam fecisti latiorem. Certaminis ingressa campum: non tam laborem cursus, quam bravium victoriae cogitasti. Legeras, credo, illud evangelicum de perpetua castitate praeconium: et ipsius te Domini sermo ad amorem servandae virginitatis accenderat, qui Petri super hoc sententiam, ipsa rei magnitudine ac difficultate laudavit: et voluntariis spadonibus regnum coelorum promittens, ait: Qui potest capere, capiat . Rem itaque tam magnam non impero, non impono, sed offero. Neque quemquam ad hoc cogo, sed provoco. Quamquam de viris tantum sonare videatur, non solis tamen viris dicitur, sed aequalis utrique sexui virginitatis palma promittitur. Et Apostolus de virginibus praeceptum quidem se dicit non
Abbreviated transcription (Latin):
breuit᷑ quide. s plenissime cõpre¬
hendens ait. Quecũq uultis ut
faciant uobis hõies bona. hȩc &ͥ factte
illis: hoc est ut nichil mali inferamꝰ
alus. & p̾stemꝰ om̃e qd bonũ est: qr uo¬
iuimꝰ hocabalus in nos utrũq serua¬
ri. hȩc sententia ȩquo uire p̾cepti
unuersos tenet. nec ulli om̃ino t̾ns¬
gredi licet qd̵ om̃ib imperatũ este
aꝑtusq contẽptus di est. uel face¬
re ꝓhibita. uł uissa ñ facere. Duo
uero reliqua quȩ sequunt᷑. quorũ
unũ conceditur. suadetur aliud. in
nr̃a potestate dimissa st̃. ut aut cũ
minori gła concessis utamͣ. aut ob
maus premiũ. etiã ea quȩ nob̾ per¬
missa sunt. respuamꝰ. Conceduntur
quide nuptiȩ. carniũ usus ⁊ uni
s hoꝵ om̃iũ abstinentia. consilio
ꝑfectiore suadetur. Ad uirginita¬
tis honorẽ ꝑtinet licentia nuptia¬
rũ: ⁊ escarum indulgentia. uirtu¬
tẽ abstinentiȩ clariorẽ facit. Con¬

Expanded text:
breviter quidem, sed plenissime comprebreviter quidem, sed plenissime comprehendens, ait: Quaecumque vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illis : hoc est, ut nihil mali inferamus aliis, sed praestemus omne, quod bonum est: quia volumus hoc ab aliis in nos utrumque servari. Haec sententia aequo jure praecepti universos tenet. Nec ulli omnino transgredi licet, quod omnibus imperatum est: apertusque contemptus Dei est, vel facere prohibita, vel jussa non facere. Duo vero reliqua, quae sequuntur: quorum unum conceditur, et suadetur aliud, in nostra potestate dimissa sunt: ut aut cum minori gloria concessis utamur, aut ob majus praemium etiam ea, quae nobis permissa sunt, respuamus. Conceduntur quidem nuptiae, carnium usus et vini: sed horum omnium abstinentia, consilio perfectiore suadetur. Ad virginitatis honorem pertinet licentia nuptiarum: et escarum indulgentia virtutem abstinentiae clariorem facit. Con
Abbreviated transcription (Latin):
didicit. Et ut mauis est uoluntatẽ
dei facere qũa nosse: ita priꝰ est nos¬
se qũa facere. Illud enĩ merito p̾ce¬
dit: hoc ordine. Unde ꝓpħa dicit. Et
tu isrł noli ignorare. Et beatꝰ apłs.
Qͥ autẽ ignorat: ignorabit᷑. Itẽq
alibi. Ppterea nolite fieri impru¬
dentes: sed intelligentes quȩ sit
uoluntas dei. Iniciũ obȩdientiȩ est
quid p̾cipiatur uelle cognoscere:⁊
pars est obsequii didicisse qͥd faciaᷤ.
Scito itaq in scripturis diuinis ꝑ
quas solas potes plane dei intellige¬
re uoluntatẽ: ꝓhiberi qued̃a. p̾cipi
quedam: concedi aliqua: non nulla
suaderi. Phibent᷑ mala: p̾cipiunt᷑
bona. concedunt᷑ media. ꝑfecta sua¬
dent᷑. In duob illis que priori loco
st̃: peccatũ om̃e concluditur. In utͦ¬
q enĩ di continet᷑ imperiũ: ⁊ non
solũ p̾cipere. s ⁊ ꝓhibere ipsũ ui¬
bentis ẽ Generalit̾ nãq om̃ib mas¬
dat᷑ ustitia. quã saluator in eugłio

Expanded text:
didicit: et, ut majus est voluntatem didicit: et, ut majus est voluntatem Domini facere quam nosse, ita prius est nosse quam facere. Illud enim merito praecedit, hoc ordine. Unde propheta dicit, Et tu, Israel, noli ignorare. Et beatus Paulus, Qui autem ignorat, ignorabitur . Idemque alibi, Propterea nolite fieri imprudentes, sed intelligentes quae sit voluntas Domini . Initium obedientiae est, quid praecipiatur velle cognoscere; et pars est obsequii didicisse quid facias. Scito itaque in Scripturis divinis, per quas solas potes plenam Dei intelligere voluntatem, prohiberi quaedam, praecipi quaedam, concedi aliqua, nonnulla suaderi. Prohibentur mala, praecipiuntur bona, conceduntur media, perfecta suadentur. In duobus illis, quae priori loco sunt, peccatum omne concluditur: in utroque enim Dei continetur imperium; et non solum praecipere, sed et prohibere ipsum, jubentis est. Generaliter namque omnibus mandatur justitia: quam Salvator in Evangelio,
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ ut diximꝰ. ⁊ multo ante dñi
nr̃i saluatoris aduentũ. uiste qui¬
dam uxisse ⁊ sc̾e uixisse referant᷑:
quanto magis pꝰ illustrationẽ aduẽ¬
tus eiꝰ nos id posse credendũ est. qui
exemplo ad ꝑfectã ustitiã incitati.
meliore uł e̾e debemꝰ qͥ an. legẽ fuer̃t.
meliores etiã quã fuer̾t sub lege
dicente apło: peccatũ in uob̃ iam ñ
dñabitur. ñ enĩ estis sub lege s sub
diximꝰ: ñc instituamꝰ ꝑfectã uirgi¬
nẽ: quȩ ex utroq semꝑ accensa. et
nature simul et gr̃ȩ bonũ. moꝵ
scitate testetoR.
Rima igitur uirginis cura. pri¬
mũ q studiũ sit. scire uolunta¬
tẽ dñi sui. ⁊ qͥd ei placeat. quid ue
displiceat. diligent̾ inquirere: ut
sequiim: totũq uitȩ suȩ cursum
ex eiꝰ possit ordinare sententia. Im¬
possibile ẽ enĩ ei quẽꝗͣ placere. cui
quid placeat. ignorat. Fieriq potest
ut etiã obsequendi uoto offendat.
qui quomodo obseqͥ debeat ante ñ

Expanded text:
\'ut diximus, ac multo ante domini nostri et saluatoris aduentum iuste quidam et sancte uixisse referuntur, quanto magis post illustrationem aduentus eius nos id posse credendum est, qui exemplo ad perfectam justitiam incitati, meliores illis esse debemus, qui ante legem fuerunt: meliores etiam quam fuerunt sub lege, dicente Apostolo: Peccatum in vobis jam non dominabitur. Non enim estis sub lege, sed subdiximus, nunc instituamus perfectam virginem, quae ex utroque semper accensa et naturae simul et gratiae bonum morum sanctitate testetur. Prima igitur virginis cura primumque studium sit, scire voluntatem Domini sui, et quid ei placeat, quidve displiceat, diligenter inquirere; ut sequium , totumque vitae suae cursum ex ejus possit ordinare sententia. Impossibile est enim ei quemquam placere, cui quid placeat ignorat; fierique potest ut etiam obsequendi voto offendat, qui quomodo obsequi debeat ante non
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinẽ boni facimꝰ cũ mabõ
tãdiu didicerimꝰ.
Sec de naturȩ bono cursim quasi
in alio opere dicta st̃. Quod ideo a
nobis faciendũ fuit. ut tͥ planiorẽ
uiã ad ꝑfectã uistitiã sterneremꝰ:
quã eo faciliꝰ currere possis. quo in

Expanded text:
consuetudinem boni facimus, cum malum consuetudinem boni facimus, cum malum tamdiu didicerimus? Haec de naturae bono cursim, quasi in alio opere dicta sint: quod ideo a nobis faciendum fuit, ut tibi planiorem viam ad perfectam justitiam sterneremus, quam eo facilius currere possi
Abbreviated transcription (Latin):
guit. nec humanȩ rationi uelut
quandã caliginẽ longus usus pec¬
candi obduxit. sine lege dimissa
natura ẽ. ad quã dñs nimus ĩa uici¬
is obrutã. ⁊ quad̾a ignorantiȩ rubi¬
gine infectam. limã legis ad mouit:
ut huiꝰ frequenti admonitione ex
poliretur. & ad suũ posset redire
fulgorẽ. Neq uero alia nob̃ causa
cit. qua longa consuetudo uicioꝵ.
Quȩ nos infecit a paruo. paulatĩ¬
q ꝑ multos corrupit annoᷤ. ita post.¬
ea obligatos sibi et addictos tenet:
ut uim quodãmodo uideat᷑ habe¬
re naturȩ. om̃e illud tẽpus quo
negligenter edocti. idest ad uicia e¬
ruditi sumꝰ. quo mali etiã ẽe studu¬
imꝰ. cũ ad incitam̃tũ nequitiȩ in no¬
centia ꝓ stultitia duceretur. ñc no¬
bis resistit. contraq nos uenit: ⁊ no¬
uam uoluntatẽ impugnat usus
uetus: ⁊ miramͣ cur ñ nobis ꝑ ocium
atq desidiã nescientib etiã quasi
ab alio scĩtas conferat᷑. qui nullam

Expanded text:
guit, nec humanae rationi velut guit, nec humanae rationi velut quamdam caliginem longus usus peccandi obduxit, sine lege dimissa natura est. Ad quam Dominus nimiis jam vitiis obrutam, et quadam ignorantiae rubigine infectam, limam Legis admovit, ut hujus frequenti admonipoliretur, et ad suum posset redire fulgorem. Neque vero alia nobis causacit, quam longa consuetudo vitiorum, quae nos infecit a parvo: paulatimque per multos corrupit annos, et ita postea obligatos sibi et addictos tenet, ut vim quodammodo videatur habere naturae. Omne illud tempus, quo negligenter edocti, id est, ad vitia eruditi sumus: quo mali etiam esse studuimus, cum ad incitamenta nequitiae, innocentia pro stultitia duceretur: nunc nobis resistit, contraque nos venit: et novam voluntatem impugnat usus vetus; et miramur cur nobis per otium atque desidias nescientibus, etiam quasi ab alio sanctitas conferatur: qui nullam
Abbreviated transcription (Latin):
n qr cũ om̃s id̾e possimꝰ diu̾sa faci¬
amꝰ: Idq ut clariꝰ lucere possit.
aliqua exempla sunt ꝓferenda.
Adam de paradyso eicit̃: enoch e
mundo rapit̃: in utroq dñs liber¬
tatem arbitrui ostendit. Ut eñĩ place¬
re potuit ille qui deliquit: ita pecca¬
re potiuit iste qui placuit. Non eñi
a iusto deo aut ille puniri meruis¬
set aut hic eligi. nisi uterq utrũq
potiuusset. Hoc de cain ⁊ abel fr̃ib hoc
etiã de esau ⁊ iacob geminis intelli¬
gendũ est: ac sciendũ solam uolun¬
tatis causam ẽẽ qd̾ cũ in eade nato¬
ra merita diu̾sa sint ⁊ sodomoꝵ cri
mina. loth sc̃itas uidicauit. Nec il¬
lud est pariũi argum̃tũ ad cõꝓbas¬
dũ naturȩ bonũ quod primi illi ho¬
mines ꝑ tot annoꝵ spacia. absq ulla
admonitione legis fuer̾t. ñ utiq qd
deo aliquando creaturȩ suȩ cura ñ fuerit
naturã. ut eis ꝓ lege ad exercendum
uistitiã sufficeret. Deniq qũadui ad
recentioris adhuc naturȩ usus ui¬

Expanded text:
 cum omnes idem possimus, diuersa facimus? Itaque ut clarius lucere possit, aliqua exempla sunt proferenda : Adam de paradiso eicitur; Enoch e mundo rapitur. In utroque dominus libertatem arbitrii ostendit. Ut enim placere potuit ille, qui deliquit, ita potuit peccare iste, qui placuit. Non enim a iusto Deo aut ille puniri meruisset aut hic eligi, nisi uterque utrumque potuisset. Hoc et de Cain et Abel fratribus, hoc etiam de Jacob et Esau geminis intelligendum est ac sciendum solam uoluntatis causam esse, quod in eadem natura merita diuersa sunt. Item mina Lot sanctitas judicavit. Nec illud est parvum argumentum ad probandum naturae bonum, quod illi primi homines per tot annorum spatia absque ulla admonitione legis fuerunt; non utique quod Deo aliquando creaturae suae cura non fuerit, naturam, ut eis pro lege ad exercendam justitiam sufficeret. Denique quamdiu recentioris adhuc naturae usus vi
Abbreviated transcription (Latin):
ostendimꝰ ac ꝓbauimꝰ. Et ne e contͣ¬
rio. ad ipsius culpã ꝑtinere pute¬
tur. quod aliqui iniqui fuer̃t. scͥp¬
turarũ utar testimoniis. quȩ pec¬
cantes ubiq crimine uoluntatis
grauant. ñ excusent necessitatem
naturȩ. In genesy legimꝰ. Sy meon
⁊ leui fr̃s consũmauert̃ iniquita

Expanded text:
ostendimus, ac probavimus. Et ne e contraostendimus, ac probavimus. Et ne e contrario ad ipsius culpam pertinere putetur, quod aliqui iniqui fuerint; Scripturarum utar testimoniis, quae peccantes ubique crimine voluntatis gravant, non excusant necessitate naturae. In Genesi legimus, Simeon et Levi fr
Abbreviated transcription (Latin):
si ancillam lesi: om̃ia tu scis dñe. Pri¬
usqũã idem apłs p̾ciperet diuitib
ñ sublime sapere.neq sperare in in¬
certo diuitiarũ: sic habuit ille diui¬
tias ut se alibi eẽ diuitẽ demonst᷑¬
ret. In diuitus inqͥt ñ confidebã:
nec in lapide p̾cioso. Et hoc ñ uer¬
bis tantũ: s ipsis quoq rebus ꝓba¬
uit. Qͥ cũ om̃ia ꝑderet. ñ dolebat:
dicebatq ꝑ singula. Dñs dedit. dĩs
abstulit: sic̃ dño placuit ita fac¬
tũ est. sit nom̃ dñi benedictũ in
scła. Nudus exiuii de utero matͥs
mee. nudꝰ redeã illuc. Qͦ animi poᷤ¬
affectu possideamꝰ aliquid. docemꝰ
cũ id amiserimꝰ: ⁊ cupiditatẽ fru¬
endi. carendi dolor ꝓdit. que qͥ in
carendo ñ habuit. neq in fruendo
diũ ꝓferens. ex se qͥd om̃s possimꝰ
ostendit. docuitq quantꝰ sit ille
chesaurus aĩe que nos sine usu
possidemꝰ. ⁊ ꝗͣ ꝓferre nolumꝰ. nec
habere nos credimꝰ
mus: etiã sc̃oꝵ exemplis bonũ eiꝰ

Expanded text:
e. Priusquam idem Apostolus praeciperet divitibus non sublime sapere, neque sperare in incerto divitiarum : sic habuit ille divitias ut se alibi divitem esse monstraret. In divitiis, inquit, non confidebam, nec in lapide pretioso . Et hoc non verbis tantum, sed ipsius quoque rebus probavit: qui cum omnia perderet, non dolebat, dicebatque per singula: Dominus dedit, Dominus abstulit: sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benesaecula. Nudus exivi de utero matris meae, nudus redeam illuc . Quo enim affectu possideamus aliquid, docemus cum id amittimus: et cupiditatem fruendi, carendi dolor prodit; quam qui in carendo non habuit, in possidendo dium proferens, ex se quid omnes possimus ostendit; docuitque quantus sit ille thesaurus animae, quem nos sine usu possidemus, et quod proferre nolumus, nec habere nos credimusmus, etiam sanctorum exemplis bonum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
q enĩ nudũ illũ ac sine p̾sidio re¬
liquit. nec diu̾sis periculis uelut
exposuit infirmũ: s quẽ inermem
extrinsecus fecerat. meliꝰ intꝰ arma¬
uit. ratione scilicet atq prudentia:
ut ꝑ intellectũ uigorẽq m̃tis. quo
ceteris p̾stabat animalib. factorẽ
om̃iũ solus agnosceret. ⁊ inde ser¬
uiret deo. unde alus dñabat᷑. Qũe

Expanded text:
que enim nudum illum, ac sine praesidio reque enim nudum illum, ac sine praesidio reliquit, nec diversis periculis velut xposuit infirmum. Sed quem inermem extrinsecus fecerat, melius intus armavit: ratione scilicet atque prudentia, ut per intellectum vigoremque mentis, quo caeteris praestabat animalibus, factorem omnium solus agnosceret: et inde serviret Deo, unde aliis dominabatur. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eas se didicerit habere. Optima
enĩ animi incitam̃ta st̃: cũ docet᷑.
aliquis posse qd cupiat. Nã & i
bello ea exhortatio maxima est eaq
plurimũ auctoritatis ht̃. quȩ pug¬
natorẽ de uirib suis admonet.
Primũ itaq debet naturȩ huma¬
nȩ bonũ de eiꝰ au tore metiri. do
scilicet. Qͥ cũ uniu̾sa mundi. & q̃
intra mundũ st̃ opera bona. ⁊ ual¬
de bona fecisse referat᷑. quanto pu¬
tas prestantiorẽ ipsũ hõiem fecit.
ꝓpter que om̃ia etiã intelligit᷑ il¬
la condidisse: Qũe dũ ad imaginẽ
ostendit. Peinde cũ subiecit ei uni¬
uersa animalia. eũ q etiã consti¬
tuit dñm om̃iũ quȩ uel mole cor¬
poris. uel uiriũ magnitudine. uł
armis dentiũ. multo ualentiora
hõie fecerit. satis declarat quan¬
to pulchrior sit hõ ipse conditos.
que uł ex hoc uoluit naturȩ suȩ
intelligere dignitatẽ. dũ fortia si¬
bi subiecta mirat᷑ animalia. Ne¬

Expanded text:
cum eas se habere didicerit. Optima cum eas se habere didicerit. Optima enim animi incitamenta sunt, cum docetur aliquis posse quod cupiat. Nam et in bello ea exhortatio maxima est, eaque plurimum auctoritatis habet, quae pugnatorem de viribus suis admonet. Primum itaque debes naturae humanae bonum de ejus auctore metiri, Deo scilicet, qui cum universa mundi, et quae intra mundum sunt, opera bona, et valde bona fecisse referatur: quanto, putas, praestantiorem ipsum hominem fecit: propter quem omnia etiam intelligitur illa condidisse! Quem dum ad imaginem ostendit. Deinde cum subjecit ei universa animalia: eumque etiam constituit eorum dominum, quae vel mole corporis, vel virium magnitudine, vel armis dentium multo valentiora homine fecerit: satis declarat, quanto pulchrius sit homo ipse conditus, quem vel ex hoc voluit naturae suae intelligere dignitatem, dum fortia sibi subjecta miratur animalia. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
conuersatione dicendũ est. soleo
priꝰ humanȩ naturȩ ium quali¬
tatẽ q monstrare. & qͥd efficere
possit ostendere: ac ĩa inde audi¬
entis animũ ad species incitare
uirtutũ: ne nichil ꝓsit ad ea uo¬
cari quȩ sibi forte impossibilia
esse p̾sũpserit. Nequaquã enĩ uir¬
tutũ uiã ualemꝰ ingredi. nͥ spe co¬
mite ducam̃. Siqͥdem appetendi
om̃is conatꝰ perit: consequendi
desperatione. Qũe exhortatiõis
ordinẽ. cũ in alus quoq opuscul
tenuerĩ. tũ hic maxime obseruas¬
dũ puto: ubi eo pleniꝰ nature bo¬
nũ declarari debet. quo instituẽ¬
da ẽ uita ꝑfectior. ne tanto re¬
missior sit ad uirtutẽ animꝰ ac
tardior. quanto minꝰ se posse cre¬
dat. ⁊ dũ quod inesse sibi ignorat.
id se existimat ñ habere. Proferenda
semꝑ in noticiam ea res est. quicqͣd
ꝓbatur. implendũ est. Hȩc gͥ prima
sc̾ȩ ac sc̃itatis uitȩ fundam̃ta iaci¬
ent᷑ ut uires suas uirgo agnoscat.
quas demũ bene exercere poterit.

Expanded text:
conversatione dicendum est, soleo primo humanae naturae vim qualitatemque monstrare, et quid efficere possit ostendere; ac jam inde audientis animum ad species incitare virtutum, ne nihil prosit ad ea vocari, quae forte sibi impossibilia esse praesenserit. Nunquam enim virtutum viam valemus ingredi, nisi spe ducamur comite: siquidem appetendi omnis conatus perit consequendi desperatione. Quem ego exhortationis ordinem cum in aliis quoque opusculis tenuerim, tum hic maxime observandum puto, ubi eo plenius naturae bonum declarari debet, quo instituenda est vita perfectior; ne tanto remissior sit ad virtutem animus ac tardior, quanto minus se posse credat, et dum quod inesse sibi ignorat, id se existimat non habere. Proferenda semper in notitiam ea res est, cujus usprobatur, implendum est. Haec igitur prima sanctae ac spiritualis vitae fundamenta jaciantur, ut vires suas virgo agnoscat: quas demum bene exercere poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis annumerant. atq ꝓ p̾mio
impunitatẽ petunt. uel certe im¬
pudentiore uecordia coronandas. ẽe
se putant. ⁊ in regno celoꝵ ceteris
preferendas. quȩ sibi transgressione
mandatoꝵ aditũ clausere celoꝵ. Nõ¬

Expanded text:
nitatis annumerant, atque pro praemio nitatis annumerant, atque pro praemio impunitatem petunt; vel certe impudentiori vecordia coronandas esse se putant, et in regno coelorum caeteris praeferendas, quae sibi transgressione mandatorum aditum clausere coelorum. No
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is arbor quȩ ñ facit fructũ bonũ
excidetur ⁊ in ignẽ mitet᷑. Consi¬
dera queso. quantũ a consilio distat
imperium. Ibi aliquos excepit: hic¬
om̃s generalit̾ cõprehendit. Ibi p̾mi¬
um ꝓponit: hic penã. Ibi inuitat
ut facias: hic nͥ feceris cõminat᷑. Hec
igitur optima ratione distinguens
animadũte qͥd offeras. animadu̾te
quid debeas: immo qr ia utrũq de
bes. ⁊ uirginitatẽ quã ultro obtuli¬
sti deo. ⁊ iustitiã quã ipse precepit:
integrũ utrũq ꝑsolue. Ille seruꝰ
dño placet. qui ita aliquid utrius¬
q operis exercet. ut tñ etiã impera¬
ta ꝑficiat: qui ñ facit aliud ꝓ alio.
s utrũq: nec mutat. s addit obse¬
quid̃. Nec earũ te exempla decipi¬
ant. quȩ sibi in sola castitate plau¬
dentes. ut pꝰ suas uoluptates eant
dei uoluntatẽ abiciunt: que ꝑpe¬
tue castitatis bonũ non cũ ustitia
s ꝑ iustitia offerre uolunt: & in cõ¬
pensatione peccatoꝵ p̾miũ uirgi¬

Expanded text:
Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Considera, quaeso, quantum a consilio distet imperium. Ibi aliquos excipit, hic generaliter omnes comprehendit; ibi praemium proponit, hic poenam; ibi invitat ut facias, hic nisi feceris comminatur. Haec igitur optima ratione distinguens, animadverte quid offeras, animadverte quid debeas: imo quia utrumque jam debes, et virginitatem quam ultro obtulisti Deo, et justitiam quam ipse praecepit, integrum utrumque persolve. Ille servus domino placet, qui ita aliquid ultro operis exercet, ut tamen etiam imperata perficiat; qui non facit aliud pro alio, sed utrumque; nec mutat, sed addit obsequium. Nec te earum exempla decipiant, quae sibi in sola castitate plaudentes, ut post suas voluptates eant, Dei voluntatem abjiciunt: quae perpetuae castitatis bonum, non cum justitia, sed pro justitia offerre volunt, et in compensatione peccatorum praemium virgi
Abbreviated transcription (Latin):
Illud ornam̃tũ serua capitis qd
acquisisti crismatis sacram̃to: cũ tͥ
in celestis regni ministeriũ diadema
quodða regalis unctionis impositõ
est. Optima ornam̃ta sint aurium
uerba dei: ad ea sola paratus ẽe debet
auditus uirginis. eaq p̾ciosissimis
lapidib anteferre. Om̃ia ꝓrsus m̃¬
bra decorent᷑ operib sc̃itatis: tota¬
q uirginalis pͣulcritudo. geminati
monilis instar uario uirtutũ ful

Expanded text:
Istud ornamentum serva capitis, quod Istud ornamentum serva capitis, quod acquisivisti Chrismatis sacramento, cum tibi in coelestis regni mysterium, diadema quoddam regalis unctionis impositum est. Optima ornamenta sunt aurium, verba Dei. Ad ea sola paratus esse debet auditus virginis: eaque pretiosissimis lapidibus anteferre. Omnia prorsus membra decorentur operibus sanctitatis: totaque virginalis animi pulchritudo, gemmati monilis instar, vario virtutum ful
Abbreviated transcription (Latin):
formare student: ⁊ naturalẽ corpo¬
ris pulcritudinẽ. ornandi arte cõ¬
mendant. Hȩc est illis ꝑ dies singu¬
los cura p̾cipua. decentib fucis eo¬
lorare faciem. implicare auro cri¬
nem. ⁊ ardentes concarũ lapides ca¬
pitis honorẽ facere. suspendere ex
aurib patrimonia. brachia ornare
monilib ac latera. inelusas auro
gẽmas a collo inpectꝰ demittere. Nõ
minorẽ sponsus tuus requirit orna¬
tum: qui cum uniuersam eccłiam sa¬
lutaris aquȩ lauachro purificatã si¬
ne macula ruga q reddiderit. cotidie
cupit eã fieri pulcrior̃e. ut semel a
uiciis peccatis q mundata. semꝑ or¬
netur decore uirtutũ. Et si hocͥ ã
tota requirit eccłia. in qua ⁊ uiduȩ
continentur ⁊ nuptȩ: quantũ pu¬
tas expectat a uirgine. quȩ ex pul¬
uelut augustior quida flos uide¬
tur electã: Assume gͦ om̃em ilbõ
ornatũ. ꝑ quẽ placere. xp̃o potes.:
satis pulcram deo crede faciem. si ho¬

Expanded text:
formare student, et naturalem corpoformare student, et naturalem corporis pulchritudinem, ornandi arte commendant. Haec est illis per dies singulos cura praecipua: decentibus fucis colorare faciem, implicare auro crinem, et ardentes concharum lapides, capitis honorem facere, suspendere ex auribus patrimonia, brachia ornare monilibus ac latera, et inclusas auro gemmas a collo in pectus demittere. Non minorem sponsus tuus requirit ornatum, qui cum universam Ecclesiam salutaris aquae lavacro purificatam sine macula rugaque reddiderit, quotidie cupit eam fieri pulchriorem, ut semel a vitiis peccatisque mundata, semper ornetur decore virtutum . Et si hoc a tota requirit Ecclesia, in qua et viduae continentur etnuptae: quantum, putas, exspectat a virgine, quae ex pulvelut augustior quidam flos videtur electa! Assume ergo omnem illum ornatum, per quem placere Christo potes. Satis pulchram Deo crede faciem tuam, si ho
Abbreviated transcription (Latin):
facilius facere possunt. qui recenteᷤᷤ
corporis uires de scło ad ꝓpositũ af¬
ferunt. mores uero mutare. singu¬
las q uirtutes animi formare in se.
atq ꝑficere. grandis studii ẽ. ⁊ lon¬
ge consuetudinis. Itaq multi in
hoc ꝓposito senescimꝰ: ⁊ ea ꝓpter
quȩ ad ipsũ ꝓpositũ uenimꝰ nõ ha¬
bemꝰ. Tua uero conu̾satio noua ẽẽ
debet. mira grauitas. patientia.
mansuetudo. pietas. Quicqͥd sane¬
tuis est atq ꝑfectiꝰ: quicqͥd magis
te deo cõmendare potest. ⁊ maiorẽ
in celo facere: id semꝑ sequere. id sẽ¬
per amplectere. Sponsa xp̃i nichil
debet esse ornatiꝰ. Tanto maiore pla¬
cendi studio opus ẽ: quanto maior
est ille cui placendũ est. Scłi uero
uirgines quȩ se nuptis preparant
siliũ sequi malunt. magis amplec¬
tuntur incontinentiȩ remedium
qua p̾mium continentie: ut spon¬
sis placeant eosq in amorẽ sui ma¬
gis incitent. mira sollicitudine se¬

Expanded text:
facilius facere possunt, qui recentis facilius facere possunt, qui recentis corporis vires de saeculo ad propositum afferunt: mores vero mutare, singulasque virtutes animi formare in se atque perficere, grandis studii est, et longae consuetudinis. Itaque multi in hoc proposito senescimus, et ea propter quae ad ipsum propositum venimus non habemus. Tua vero conversatio nova esse debet, mira gravitas, patientia, mansuetudo, pietas. Quidquid sanctius est atque perfectius, quidquid magis Deo te commendare potest, et majorem in coelo facere; id semper sequere, id semper amplectere. Sponsa Christi nihil debet esse ornatius. Tanto majore placendi studio opus est, quanto major est ille cui placendum est. Saeculi vero virgines, quae se nuptiis praeparant, silium sequi malunt, magisque amplectuntur incontinentiae remedium, quam praemium continentiae, ut sponsis placeant, eosque in amorem sui magis incitent, mira se sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
sap̃iam cũ iustitia. Sit aũ ipsa lec¬
tio temperata. cui finẽ consiliũ
non lassitudo imponat. Nã ut ĩmo¬
derata ieuinia ⁊ ardor abstinentiȩ
⁊ enormes inordinatȩ q uigiliȩ
intemperantiȩ coarguunt᷑. idq
nimietate sui paruint. ut hȩc ip¬
sa postea quide nec mediocrit̾ fie
ri possint: ita studiũ lectionis in
rep̾hensionẽ intẽperans eadit. ⁊ qd
laudabile ẽ in genere suo. fit de ni¬
mietate sui culpabile. Generalit̾
dũ excesserit uiciũ est. Magna ẽ
magna inquã. ⁊ quȩ grandi constat
studio. ꝑfecte uite ratio: consũma¬
tȩq sapientie ẽ. scire quid quo in¬
sequaris modo: ⁊ ad omnẽ actũ p̾¬
ferendũ consiliũ. nichil facere qđ
fecisse peniteat. Intra uniꝰ horȩ spa¬
cũi mutatur habitus. ieuinare. ab¬
stinere. psallere. uigilare: ñ tã stu¬
dio opus habent quã uoluntate.
Qui libet incipiens statĩ ut uolue¬
rit ad ista ꝑfectus ẽ umio hȩc illi

Expanded text:
sapientiam cum justitia. Sit autem ipsa lecsapientiam cum justitia. Sit autem ipsa lectio temperata, cui finem consilium, non lassitudo imponat. Nam ut immoderata jejunia, et ardor abstinentiae, et enormes inordinataeque vigiliae, intemperantiae coarguuntur, idque nimietate sui pariunt, ut haec ipsa postea nec mediocriter quidem fieri possint; ita studium lectionis in reprehensionem intemperans cadit, quodque laudabile est in tempore suo, fit de nimietate sui culpabile. CAPUT XXIV.dum excesserit, vitium est. Magna est, magna, inquam, et quae grandi studio constat, perfectae vitae ratio; consummataeque sapientiae est scire, quid, quo insequaris modo, et ad omnem actum praeferendo consilium, nihil facere quod fecisse poeniteat. Intra unius horae spatium mutatur habitus; jejunare, abstinere, psallere, vigilare, non tam studio opus habent quam voluntate. Quilibet incipiens statim ut voluerit ad ista perfectus est; imo illi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
am impleri iubet. Nichil eni ꝑdest
facienda didicisse ⁊ non facere Op¬
time uteris lectione diuina. si eã
tibi adhibeas speculi uice. ut ibi
uelut ad imaginẽ suã aĩa respici¬
at: ⁊ uel feda queq corrigat. uel
pulchra plus ornet. Lectionẽ fre¬
quent̾ int̾rũpat oratio: ⁊ animã
ilgit̾ adherentẽ deo grata uicissi¬
tudo sc̃i operis accendat.
Uiic te gͥ ordo instruat celestis hy¬
storiȩ. nc̃ sc̃m dauid oblectet canti¬
cum. nunc salomonis erudiat sa¬
pientia. nunc ad timorẽ dñi in¬
crepationes incitent ꝓphetarũ:
nunc eugłica ⁊ apłica ꝑfectio te
xp̃o in om̃i moꝵ sc̃itate coniungat.
Quȩ paranda sunt. memoriȩ penitꝰ
insere: eaq uigi meditatione con¬
serua. Quȩ maturanda sunt freqͣn¬
ter reuolue. ut diuinũ hoc studiõ
⁊ celestis scola. & mores uirginis si¬
mul ornent ⁊ sensũ. tradantq tͥ
cũ sap̃ia sc̃itatẽ unde scriptura
dicit Qͥ querunt d̃m: inueniuint

Expanded text:
am impleri jubet. Nihil enim prodest am impleri jubet. Nihil enim prodest facienda didicisse et non facere. Optime uteris lectione divina, si tibi eam adhibeas speculi vice, ut ibi velut ad imaginem suam anima respiciat, et vel foeda quaeque corrigat, vel pulchra plus ornet. Lectionem frequenter interrumpat oratio, et animam jugiter adhaerentem Deo grata vicissitudo sancti operis accendat. Nunc te igitur ordo instruat coelestis historiae; nunc sanctum David oblectet canticum; nunc Salomonis erudiat sapientia; nunc ad timorem Domini increpationes incitent Prophetarum; ngelica et Apostolica perfectio te Christo in omni morum sanctitate conjungat. Quae paranda sunt, memoriae penitus insere: eaque jugi meditatione conserva. Quae maturanda sunt, frequenter revolve, ut divinum hoc studium, et coelestis schola, et mores simul virginis ornent et sensum, cum sapientia sanctitatem. Unde Scriptura dicit: Qui quaerunt Deum, inveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sit: debet tñ e̾e aliquis det̾mina¬
tus ⁊ constitutꝰ hor arum numerus
quo pleniꝰ deo uaces. ⁊ qͥ te ad sũmã
animi intentionẽ uelut quadã le¬
ge contineat. Optimũ est huic ope¬
ri matutinũ deputari tempꝰ. id÷
meliorẽ diei partẽ. & usq ad horã
terciã animã cotidie in celesti ago¬
ne certantẽ. hoc uelut sp̃ualis quo¬
dam palestrȩ exercere gymnasio.
his tu ꝑ singulos dies horis in se¬
cretiori domꝰ parte clauso cubicło
tuo. adhibe tibi etiã in urbe soli¬
tudinẽ ⁊ remota paulisꝑ ab hõib
ꝓpius deo iungere: aspectuiq tuo¬
rum reddita. lectionis fructũ et
orationis ostende. Nichil eñĩ in ħ
secreto magis agere debes. quã ant¬
mam diuinis eloquiis pascere: et
quantũ ei ꝑ totã syfficere possit
diẽ hoc eã uelut cibo pingui resa¬
tiare. Ita scripturas sc̃as lege ut
semper memineris dei illa uerba
esse. qui legẽ suã non solũ sciri. s eti¬

Expanded text:
dum sit ; debet tamen aliquis esse determinadum sit ; debet tamen aliquis esse determinatus et constitutus horarum numerus, quo plenius Deo vaces, et qui te ad summam animi intentionem velut quadam lege contineat. Optimum est ergo huic operi matutinum deputari tempus, id est meliorem diei partem, et usque ad horam tertiam animam quotidie in coelesti agone certantem, hoc velut spiritualis quodam palaestrae exerceri gymnasio. His tu per singulos dies horis in secretiori domus parte ora, clauso cubiculo tuo. Adhibe tibi etiam in Urbe solitudinem, et remota paulisper ab omnibus, propius Deo jungere; aspectuique tuorum reddita, lectionis fructum et orationis ostende. Nihil enim in hoc secreto magis agere debes, quam animam divinis eloquiis pascere, et quantum ei per totam sufficere possit diem, hoc eam veluti cibo pinguiore satiare. Ita Scripturas sanctas lege, ut semper memineris Dei illa verba esse, qui Legem suam non solum sciri, sed eti