comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stantia fut᷑a ñ sit: s qd̾ car¬
nalis omis necessitudo de
fut᷑a : cariusq amor amo¬
re sp̃c absorbendus : et in¬
firme quę nẽ sunt huma¬
nȩ affectiones. in diumnas
quasdam habeant cõmu¬
tari. Tunc sagena carita¬
tis que nẽ tracta per hoc
mare magnũ ⁊ spaciosum
ex om̃i gn̾e piscium cong̃¬
gare ñ desinit. eum ꝑduc¬
ta ad lrtus fuerit. malos
foras mittens: bonos solũ¬
mͦ retinebit. Siquid̾e̾ in
hac uita ex om̃i gn̾e pisciũ
intra sinũ suę latitudiuis.
caritatis rete coneludit:
uibi se ꝓ tempore om̃ibus
conformans. om̃iũ q in se
ens. ac sua quodammͦ fa¬
ciens: ñ solum gaudere
cum gaudentib. s etiam
flere cũ flentib consue¬
uit. S eum ꝑuenerit ad
it tus: uelut malos pisceᷤ
om̃e qd̾ tͥste patitur foras
mittens: sola que place¬
re ⁊ iocunda ẽẽ poterunt
retinebit. Nunqͥd enĩ tunc
u̾bi gr̃ã paulꝰ aut infirmabr̃
cũ infirmis. aut uret᷑ ꝓ scan¬

Expanded text:
stantia futura non sit; sed quod carstantia futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisque amor amore spiritus absorbendus; et infirmae, quae nunc sunt, humanae affectiones in divinas quasdam habeant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum ex omni genere piscium congregare non desinit, cum perducta ad littus fuerit, malos foras mittens, bonos solummodo retinebit . Siquidem in hac vita ex omni genere piscium intra sinum suae latitudinis charitatis rete concludit: ubi se pro tempore omnibus conformans, omniumque in se ens, ac sua quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus consuevit . Sed cum pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scan
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpt̾ ipsum. Sane in hoc
gradi diu statur : et nescio
si a quoqͣm hominũ qrͣtus
in hac uita ꝑfecte app̾hen¬
datur: ut se seł homo dili¬
gat tm̃ ꝓpt̾ d̾m. Asserant hoc
si qui exꝑti sunt: mͥ fateor in¬
possibile uidet᷑. Erit aũ ꝓcul
dubio cum intͦductus flierit
seruis bomis ⁊ fideł in gau¬
diũ dñi sui: et mebriatus
ciens totus ꝑget in dm: et
deinceps adherens ei: unus
cum eo sp̃c erit. Arbitror hoc
ꝓꝓ ħam sensisse cũ diceret. In¬
troibo in potentias dñi: dñe
memor abor iuisticiȩ tue solius
Seiebat ꝓfecto cum intͦiret
in spũales potentias dñi. ex¬
utũ se iri uniu̾sis infirmitati¬
b carnis: ut iam nil de car¬
ne haberet cogitare: s totus
in spũ. memoraret iusticiȩ
dñi soluis. Tunc ꝓ certo sin¬
gula xp̃i menbra dicere po¬
terunt de se : qd̾ paulus aie
ibi se cognoscet scdm carnẽ.:
qr caro ⁊ sanguis regnũ dĩ ñ poᷤᷤ¬
sidebt᷑. Non qd̾ earnis illie sub¬

Expanded text:
sed propter ipsum. Sane in hoc sed propter ipsum. Sane in hoc gradu statur, et nescio si a quoquam hominum quartus in hac vita perfecte apprehenditur, ut se scilicet homo diligat tantum propter Deum. Asserant hoc si qui experti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubio cum introductus fuerit servus bonus et fidelis in gaudium Domini sui, et inebriatus ciens, 32 totus perget in Deum, et deinceps adhaerens ei unus spiritus erit. 9. Arbitror hoc prophetam sensisse cum diceret: Introibo in potentias Domini; Domine, memorabor justitiae tuae solius . Sciebat profecto cum introiret in spirituales potentias Domini, exutum se iri universis infirmitatibus carnis, ut jam nil de carne haberet cogitare, sed totus in spiritu memoraretur justitiae Dei solius. Tunc pro certo singula Christi membra dicere poterunt de se, quod Paulus aiebibi se cognoscit secundum carnem, quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Non quod carnis sub
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. Ueruntam̃ quia
carnales sumus. ⁊ de carnis
ꝯcupiscentia nascim : neceẽ
est cupiditas. uł amor noster.
a carne incipiat: que si re¬
cto ordine dirigitur. qͥbda
suis gͣdib du ce gr̃ã ꝓficiens
spũ tande̾ consu̾mabit᷑. quia
male: deinde qd̾ sp̃uale. łt
pͥus necesse est. portemusi¬
maginẽ t̾restris: deinde ce¬
lestis. In pͥmis gͦ : diligit se¬
ipsum homo ꝓpt̾ se. Caro qͥppe
est: et nil saꝑe ualet p̃ter se.
Cumq se uidet ꝑ se ñ posse
subsistere: d̾m quasi sibi ne¬
cessariũ. incipit ꝑ fidem in qͥ¬
rere ⁊ diligere. Diligit itaq
in sed̾o gͣdu dm: s ꝓpter se:
ñ ꝓpt̾ ipsum. At uͦ cum ipsũ
ceꝑit occasione ꝓpͥe necessita¬
tis colere ⁊ frequentare. co¬
gitando. legendo. orando. o¬
bediendo: quadã huiꝰscemõi
familiaritate paulatim sen¬
sim q d̾s innoteseit. conse¬
quent̃ ⁊ dulceseit : et sie
gustato qͣm suauis est dñs
transit ad terciũ gradum.
ut diligat dm̃ ñ iam ꝓpt̃ se:

Expanded text:
ipsum. 8. Verumtamen quia carnales sumus, et de carnis concupiscentia nascimur, necesse est cupiditas vel amor noster a carne incipiat: quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce gratia proficiens, spiritu tandem consummabitur: quia male, deinde quod 601 spirituale . Et prius necesse est portemus imaginem terrestris, deinde coelestis. In primis ergo diligit seipsum homo propter se; caro quippe est, et nil sapere valet praeter se. Cumque se videt per se non posse subsistere, Deum quasi sibi necessarium incipit per fidem inquirere, et diligere. Diligit itaque in secundo gradu Deum, sed propter se, non propter ipsum. At vero cum ipsum coeperit occasione propriae necestis colere et frequentare cogitando, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi familiaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit; et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium gradum, ut diligat Deum, non jam propter se,
Abbreviated transcription (Latin):
cutionis. quo sepe causa po¬
nitur ꝓ effectu. Deinde cu¬
piditas eẽ recte a suꝑueni¬
ente caritate ordinatur. cũ
mala quid̾e̾ penitus respium¬
tur: bonis uͦ meliora p̃feru¬
tur: nec boua nisi ꝑꝑ melio¬
ra appetunt᷑. Qd̃ cum plene
ꝑ dĩ grãm assecutũ fuerit.
diliget᷑ corpus ⁊ uniuersa

Expanded text:
cutionis, quo saepe causa pocutionis, quo saepe causa ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum mala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et universa
Abbreviated transcription (Latin):
inuitis:: s uos tollite si
s laborem in uenietis ani¬
mab ur̃ĩs. Bona itaq lex
caritas ⁊ suauis: que non
solum leuit᷑ suauit᷑q por¬
tat᷑. s etiam seruoꝵ ⁊ mer¬
cennarioꝵ leges. portabi¬
les ac leues reddit: quas
utiq ñ destruit. s facit
ut impleant᷑ : dicente dño
ñ ueni legem soluere s ad¬
implere. Illam temꝑat:
istam ordinat : utͣmq leui¬
gat. Nũqͣm erit caritas sine
timore s casto: ñqͣm sine
cupiditate : s ordinata. Im¬
plet gͦ caritas legem serui.
eum infundit deuotionẽ:
implet et m̾cennarii: cũ
ordinat eupiditatem.
porro timori ꝑmixta deuo¬
tio. ipsum ñ adnullat. s
castificat. Pena tm̃ tollit᷑.
sine qua ẽẽ ñ potuit dum
fuit seruilis: et timor ma¬
net in scłm scłi castus ⁊ fili¬
alis. Nam qd̾ legit᷑. ꝑfecta
caritas foras mittit timorẽ:
pena intelligenda est. quȩ
seruili ut diximus ñ quam
deest timori: illo scł gñe lo¬

Expanded text:
invitis, sed vos tollite si invitis, sed vos tollite si sed laborem invenietis animabus vestris. Bona itaque lex charitas et suavis, quae non solum leviter suaviterque portatur, sed etiam servorum et mercenariorum leges portabiles ac leves reddit, quas utique non destruit, sed facit ut impleantur, dicente Domino: Non veni legem solvere, sed adimplere . Illam temperat, istam ordinat, utramque levigat. Nunquam erit charitas sine timore, sed casto; nunquam sine cupiditate, sed ordinata. Implet ergo charitas legem servi, cum infundit devotionem; implet et mercenarii, cum ordinat cupiditatem. Porro timori permixta devotio ipsum non annullat, sed castificat. Poena tantum tollitur, sine qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet in saeculum saeculi castus et filialis . Nam quod legitur, Perfecta charitas foras mittit timorem , poena intelligenda est, quae servili, ut diximus, nunquam deest timori, illo scilicet genere lo
Abbreviated transcription (Latin):
iustis ñ est lex posita. S
seiendũ qd̾ alia est lex pro¬
mulgata a spũ seruitutis
in timore: alia a spu lib̾¬
tatis data in suauitate.
Nec sub illa cogunt᷑ ẽẽ filii.
nec sine ista esse patiunt᷑.
Uis audire quia uistis ñ ẽ
lex posita Non accepistis
ait spm̃ seruitutis iterũ
in timore. Uis audire qd
cam̃ sine lege caritatis ñ
sint. S accepistis inqͥt¬
spm̃ adoptionis filioꝵ. Ue¬
niq audi iustũ utrumq
de se fatentẽ: et qd̾ non
sit sub lege : cũtñ ñ sit sine
lege. factus sum in qͥt his
qui sub lege erant. quasi
sub lege essem. cum ipse
ñ essem sub lege: his qui
sine lege erant. Canqͣm
sine lege eẽm. cũ sine le¬
Unde apte ñ dicit᷑. iusti non
habent legẽ. aut iusti sunt
sine lege: s iustis ñ est lex
posita. hoc ͭ ñ tanqͣm inuitis
imposita. s uoluntariis eo li¬
beralit data: quo suauit᷑ in¬
spirata. Un̾ et pulebre dñs¬
acsi diceret. Non impono

Expanded text:
Justis non est lex posita . Sed Justis non est lex posita . Sed sciendum, quod alia est lex promulgata a spiritu servitutis in timore; alia a spiritu libertatis data in suavitate. Nec sub illa coguntur esse filii; nec sine ista esse patiuntur. Vis audire quia justis non est lex posita? Non accepistis, ait, spiritum servitutis iterum in timore. Vis audire quod tamen sine lege charitatis non sint? Sed accepistis, inqspiritum adoptionis filiorum . Denique audi justum utrumque de se fatentem, et quod non sit sub lege, nec tamen sit sine lege. Factus sum, inquit, his qui sub lege erant, quasi sub lege essem, cum ipse non essem sub lege; his qui sine lege erant, tanquam sine lege essem, cum sine leUnde apte non dicitur: Justi non habent legem; aut, Justi sunt sine lege: sed Justis non est lex posita; hoc est, non tanquam invitis imposita, sed voluntariis eo liberaliter data, quo suaviter inspirata. Unde et pulchre DomiAc si diceret: Non impono
Abbreviated transcription (Latin):
iugũ suaue ⁊ onus leue ca¬
ritatis abiecit : ꝓpͥe uolunta¬
tis onus importabile sustine¬
ret inuitus. Miro itaq ⁊ i
sto mͦ. et̾na lex fugitiuũ suũ.
legem euasit: nec tam̃ eũ
d̾o in sua luce. in sua requie
in sua gła remansit: subie¬
ctus potestati. ⁊ submotus
felicitati. Dñe d̾s meus cur
ñ tollis pecẽm meũ. ⁊ qͣre
ñ aufers iniquitatẽ meã:
ut abiecta graui sarema
ꝓpͥe uoluntatis. sub leui o¬
nere caritatis respirem. nec
iam seruili timore coherce¬
ar. nec m̃cenuaria cupidita¬
te illiciar. s agał sp̃u tuo.
spũ libertatis. quo agunt᷑
filii tui: qui. testimoniũ
reddat spũi meo. qd̾ ⁊ ego
sim unus ex filiis. dũ eadẽ
et sieut tu es. ita et ipse
sim in hoc mundo: H si
quidẽ qui hoc faciunt qd̾
d̾s̃ est. et ipsi sunt in hoc
mundo: nec serui aut mer¬
cennarii sunt: s filii. Itaq
nec filu sunt sine legẽ: nͥ
forte aliquis alit̾ sentiat.
ꝓpt̾ hoc qd̾ seriptum est:

Expanded text:
jugum suave et onus leve chajugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile sustineret invitus. Miro itaque et justo modo aeterna lex fugitivum suum elegem evasit; nec tamen cum Deo in sua luce, in sua requie, in sua gloria remansit, subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tollis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam? ut abjecta gravi propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem, nec jam servili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar, sed agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui: qui testimonium reddat spiritui meo, quod et ego sim unus ex filiis, dum eadem et sicut tu es, ita et ipse sim in hoc mundo? Hi siquidem qui hoc faciunt, quoDeus est, et ipsi sunt in hoc mundo; nec servi aut mercenarii 31 sunt, sed filii. Itaque nec filii sunt sine lege, nisi forte aliquis aliter sentiat propter hoc quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ꝑuerse utiq tolens
suũ imitari ereatorẽ. ut siẽ
ipse sͥ lex. suiq uiris est.
ita is quoq se ipsum rege¬
ret: et legẽ sͥ. suã faceret
uoluntatẽ. Graue quidẽ et
importabile uigũ suꝑ om̃s
filios adam: heu melinans
et neuruans ceruices nr̃as:
adeo ut uita nr̃a inferno ap¬
ꝓpinquauerit. Infelix ego
homo : quis me liberabit
de corꝑe mortis huiꝰ. Quo
utiq p̃mor. et pene oppri¬
mor: ita ut nisi quia du̾s ad¬
nut me: paulominus ha¬
bitasset in inferno aĩa mea.
Sub hoc onere gͣuatus: ge¬
mebat qui dicebat. Quare
posuisti me contͣriũ tibi: et
factus sum michimet ipsi gͣ¬
uis. Ubi dixit factus sum
mͥmet ipsi gͣuis: ostendit
qd̾ lex ipse sibi esset : nec
asius hoc quã sibi ipse feciss
Qd̃ aũ loquens d̾o p̃misit.
posusti me contͣriũ tibi: di
se tam̃ ñ effugisse legeni in¬
dicauit. Hoc quippe ad et̃¬
nam iustamq d̾i legem ꝑ¬
tinuit: ut qui noluit sua¬
uit̾ regi. penalit̃ a se ipso
regeretur: quiq sponte

Expanded text:
tem, perverse utique volens suum imitari Creatorem: ut sicut ipse sibi lex, suique juris est, ita is quoque se ipsum regeret, et legem sibi suam faceret voluntatem. Grave utique et importabile jugum super omnes filios Adam, heu! inclinans et incurvans cervices nostras, adeo ut vita nostra inferno appropinquarit . Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? quo utique premor, et pene opprimor, ita ut nisi quia Dominus adjuvit me, paulo minus habitasset in inferno anima mea . Sub hoc onere gravatus gemebat qui dicebat: Quare me posuisti contrarium tibi, et factus sum mihimet ipsi gravis? Ubi dixit, Factus sum mihimet ipsi gravis, ostendit quod lex ipse sibi esset, nec alius hoc quam sibi ipse fecisset. Quod autem loquens Deo, praemisit, Posuisti me contrarium tibi; Dei se tamen non effugisse legem indicavit. Hoc quippe ad aeternam justamque Dei legem pertinuit, ut qui a Deo noluit suaviter regi, poenaliter a seipso regeretur: quique sponte
Abbreviated transcription (Latin):
gaudet᷑ de uictoria. laborat᷑
tñ in pugna: ⁊ plerũq ꝑieli¬
tat᷑ de uita. In illa aũ patͥa.
nulla ꝓrsꝰ admittet᷑ adũsitas.
siue tͥsticia: quẽ admodũ de
illa canct᷑. Sic̃ letantiũ õĩũ.
hab̾o in te. rursũ. Lecicia
sẽpit̾na erit eis. Deniq quomͦ
miscd̾iȩ recordabit᷑. uͥ meniora¬
bit᷑ iusticie dĩ soluis: Pinde
uͥ iã ñ erit miserie locus. aut

Expanded text:
gaudetur de victoria, laboratur tamen in pugna, et plerumque periclitatur de vita: in illa autem patria nulla prorsus admittitur adversitas sive tristitia, quemadmodum de illa canitur: Sicut laetantium omnium habitatio in te ; et rursum: Laetitia sempiterna erit eis . Denique quomodo misericordiae recordabitur, ubi memorabitur justitiae Dei solius? Proinde ubi jam non erit miseriae locus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ratã etiã et certã eẽ uoluit.
baptismate instituit fun¬
dari nouã fidem xp̃ianita¬
tis: ut unde haberet rege¬
nerationis inixiũ. renoua¬
tionis conse queret᷑ effectũ.
certiꝰq et fortius contra
om̃s hereses fidem illain
obtineret. sine qua nulli
patere ingͣssum uł ecclẽ
uł celestis patrie cognosce¬
ret. Nouo etiã noĩe tͥni¬
tatis xp̃ianam regnatio¬
nem inidiari uoluit ⁊ con

Expanded text:
ratam etiam et certam esse voluit. ratam etiam et certam esse voluit. baptismate instituit dari novam fidem Christianitatis: ut unde haberet regenerationis initium, renovationis consequeretur effectum, certiusque et fortius contra omnes haereses fidem illam obtineret, sine qua nulli patere ingressum vel Ecclesiae vel coelestis patriae cognosceret. Novo etiam nomine Trinitatis Christianam regenerationem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Qd̾ autẽ in nomine
tͥnitatis hoc maxue fie¬
ri uoluit. ideo factũ est.
quia in eo xp̃iane fidei
ꝑfectio sũmaq consistit.
quia et gnationis filii a
patre. et ꝓcessionis sp̃ẽ
scĩ ab utroq continet
archanũ: ueroq deo ita
nulli falso d̾o fuerit cõ¬
municatũ: quia eum ut
ait apłs. sint quidẽ di
tam in nullo potuit
ut tͥnus et unus dicerẽt᷑
iuueniri. Hoc enĩ nom̃
a scło uariis myst̾iorum
figuris occultatũ. non
solũ ꝓ sua nouitate. est
mirabile : s et diuine
maiestatis archano. in ef¬
fabile: quia in eo et qd̾ tͥ¬
nũ est. unitatẽ ñ exced̾:
et qd̾ unũ est. tͥnitatẽ
ñ amiccit. Ut gͦ nos a
caret ac distingueret:
ñ noĩe falsi d̾i cõmuni¬
cato. s soluis ueri dĩ ꝓpͥo no¬
mine tͥnitatis. ad omĩa pec¬
cata diluenda. in baptisma¬
te daturus plenitudiuem
gr̃e. plenitudinẽ etiã huiꝰ
fidei dignatus Neuelare.
qͣm quia ad innouandos
homines nouã. ad consum¬
mandos ꝑfectã dedit. con¬

Expanded text:
tur. Quod autem in nomine Trinitatis hoc maxime fieri voluit, ideo factum est, quia in eo Christianae fidei perfectio summaque consistit, quia et generationis Filii a Patre, et processionis sancti Spiritus ab utroque continet arcanum, veroque Deo ita nullo falso Deo fuerit communicatum. Quia cum, ut atamen in nullo potuit ut trinus et unus diceretur inveniri. Hoc enim nomen a saeculo variis mysteriorum figuris occultatum, non solum pro sua novitate est mirabile, sed et pro divinae majestatis arcano ineffabile; quia in eo et quod trinum est, unitatem non excedit, et quod unum est, trinitatem non adimit. Ut ergo nos a tingueret, non nomine falsis diis communicato, sed solius veri Dei proprio nomine Trinitatis ad omnia peccata diluenda in baptismate daturus plenitudinem gratiae, plenitudinem etiam hujus fidei dignatus est revelare: quam quia ad innovandos homines novam, ad consummandos perfectam dedit con
Abbreviated transcription (Latin):
bȩ suꝑ eũ uisus est ut eccła
in suo cred̾et tͥnitatem ñ
deesse. qͣm in capitis sui¬
xp̃i baptismate corꝑalit̃
etiã cognouisset adesse:
pat᷑m in sono audiens. fili¬
sp̃e columbȩ p̃sentẽ uidenᷤ.
Suꝑ huiꝰ fidei firmitateni¬
xp̃s ȩccłam suã fundari iu¬
stituens. eccłe suę pastori
petro dicenti. tu es xp̃e filiꝰ
d̾i uiui. quia in hoc de tͥni¬
tate ꝑfecte senserat: respon¬
dit. Iego dico tͥ. qͥa tu es .p.¬
id est. suꝑ huiꝰ fidei firmi¬
tatẽ. Unde etiã d̾s pater

Expanded text:
per eum visus est : ut Ecclesia in suo crederet Trinitatem non deesse, quam in sui capitis Christi baptismate corporaliter etiam cognovisset adesse, Patrem in sono audiens, Filispecie praesentem videns. Super hujus fidei firmitatem Christus Ecclesiam suam fundari instituens, Ecclesiae suae pastori Petro dicenti: Tu es Christus Filius Dei vivi , quia in hoc de Trinitate perfecte senserat, respondit: Et ego dico tibi, quia tu es Petid est, super hujus fidei firmit
Abbreviated transcription (Latin):
num scĩ priorib scłis cre¬
didissent tͥnitatẽ. sine cu¬
iuis fide salui ẽẽ ñ pote¬
rant: tam̃ ñ ita manife¬
ste ut in plenitudine gr̃ȩ:
quia ut ait dñs in eugłio.
multi reges ⁊ ꝓphe uolue¬
runt uidere que uidetis.
et ñ uidunt. ⁊ audire que
auditis ⁊ ñ audierunt.¬

Expanded text:
i prioribus saeculis credidissent Trinitatem sine cujus fide salvi esse non poterant; non tamen ita manifeste ut in plenitudine gratiae, quia, ut ait Dominus in Evangelio: Multi reges et prophetae voluerunt videre quae videtis et non viderunt, et audire quae auditis et non audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
dubitare: Item hylariꝰ
in libro. iͦx. de tͥuitate. Ip̃e
ait. Qui edit carnẽ meã
et bibit sanguniẽ meũ
in me manet. ego in eo.
De ueritate caruis et san¬
guiis. ñ est relictꝰ am¬
bugendi locus. Nune enĩ
et ipsius dñi ꝓfessione
et fide nr̃a. uere caro ẽ
et uere sanguis est. et
hec accepta atq hausta
id efficiunt. ut et nos ĩ
Anue hoc ueritas non ẽ.
Est gͦ in nob̾ ip̃e ꝑ earnẽ.
et sumus in eo: dum secũ
hoc qd̾ nos sumꝰ. in d̾o ẽ.
nr̃e causa est. qd in nob
ris nobis ꝑ eum conditi¬
one quia uiuit ille per
senus. Celestis confirmat
autoritas. quia caro
mea uere est cibus et
sanguis meus uere est
potus. Recedat gͦ onĩe
infidelitatis ambiguũ:
qñquide̾ qui ai tor est
mumeris. ip̃e testis est
ueritatis. Item ł eroñ¬
in epła ad ebidiam. Nos
aũi audiamus panẽ quẽ
fregit dñs. dedit q disci¬
pulis. ẽẽ corpus saluato¬
ris. ip̃o dicente ad eos.
hoc est corpus meũ: & ca¬

Expanded text:
dubitare? » Item Hilarius dubitare? » Item Hilarius in lib. VIII. De Trinitate : « Ipse ait: Qui edit carnem meam et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in eo . De veritate carnis et sanguinis, non est relictus ambigendi locus. Nunc enim et ipsius Domini professione et fide nostra, vere caro est, et vere sanguis est; et haec accepta atque hausta, id efficiunt, ut et nos in Anne hoc veritas non est? Est ergo in nobis ipse per carnem, et sumus in eo, dum secum hoc quod nos sumus in Deo est. nostrae causa est, quod in nobis ris nobis per eum ea conditione, qua vivit ille per erito coelestis confirmat auctoritas quia caro Christi vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor est muneris ipse etiam testis est veritatis. in epist. ad Hedibiam : « Nos autem audiamus panem quem fregit Dominus, deditque discipulis, esse corpus Domini Salvatoris, ipso dicente ad eos: Hoc est corpus meum; et ca
Abbreviated transcription (Latin):
to: restat tantũ ut scan¬
dalizatoꝵ stulticiam iutan¬
tes. ip̃m ut pater de cȩlo
iuissit audiamꝰ: et quia ue¬
ritas et uita est. ueracen
ẽẽ sicut uere est.credamtꝰ.
Qd̾ ut certius et uerus fiat:
seandiliratis discipłis a xp̃o
recedentib. pͥnceps apłor
petrus requisitus cum aliis
num et ipse uellet abire:
quid respondit audiamus.
Ait enun ꝓ se et ꝓ aliis. Do¬
mine ad quem ibimꝰ: uer¬
ba uitę ȩterne habes. Qmͣ
eiuis responsionẽ. ne meo
sensu interp̃tari uidear:
expount ausꝰ in sermone
te quẽadmodũ petrus
dante d̾o intellexit. uñ. nͥ
quia credid̾. Uerba uite
et̾nę habes. uitam enim
et̃nam habes in ministra¬
tione corꝑis et sanguiniᷤ
tui: et nos credidunꝰ et
in carne et sanguine tuo
nisi qd̾ es. ¶ Ercce idem
sui. testat᷑ et petrus. et qͥa
ꝓ aliis etiam loquebatur
et aliis aplĩs. attestentur
etiam cęt̾i scĩ. Ait ambro¬
Nũnqͥd debemus de eiuis
fide et cestificatione du¬

Expanded text:
to, restat tantum, ut scanto, restat tantum, ut scandalizatorum stultitiam vitantes, ipsum, ut Pater de coelo jussit, audiamus; et quia veritas et vita est, veracem esse sicut vere est, credamus. Quod ut certius et verius fiat, scandalizatis discipulis a Christo recedentibus, princeps apostolorum Petrus requisitus cum aliis num et ipse vellet abire, quid responderit videamus? Ait enim pro se et pro aliis: Domine, ad quem ibimus? verba vitae aeternae habes . Quam ejus responsionem ne meo sensu interpretari videar, exponit Augustinus in sermone te quemadmodum Petrus, dante Deo, intellexerit. Unde, nisi quia credidit? Verba vitae aeternae habes. Vitam enim aeternam habes ministratione corporis et sanguinis tui. Et nos credidimus etin carne et sanguine tuo, nisi quod es. Ecce idem sui, testatur et Petrus, et quia pro aliis etiam loquebatur,et aliis apostolis attestentur etiam caeteri sancti. Ait AmbroNunquid debemus de ejus fide et testificatione
Abbreviated transcription (Latin):
q discipuł. ne in mist̾io
mistice et ñ ꝓprie & ue¬
re loqui putaretur. ait.
Non futurum p̃dico. non
absens aliquid denuncio.
s hoc qd̾ presentialiter
do. est corpͦ meũ. ñ figu¬
ratũ s uerum. ipsũ qd̾
ꝓ uobis tradetur: hic ẽ
sangius idem ipse qui pro
uobis effundetur.: addens
uii remissionẽ peccatorũ.
Cũm enĩ soluis dĩ sit remit¬
tere pecc̾a cui soli peccat᷑
posset remnissionẽ pecc̃oꝵ
oꝑari: Ut enĩ hoc pͥuile¬
gim remoueat᷑ ab om̃i
filio hominis. si etiaui siue
unitate dĩ filius eẽt uirgi¬
nis. quomͦ remissionem
peccoꝵ mundo faceret.
eum adam sine patre. sũ
matre. de uirgine terra
formatus. ñ modo hoc nõ
p̃stiterit. s etiam om̃ib
pecẽm ꝓpagau̾it. quia nec
ds̃ fuit. nec di uerbo regi
uoluit. Cum gͦ certissi¬
mo sui sanguinis pͥuilegi¬
o ueritatẽ carnis et sangͥ¬
nis sui astruxerit in mist̃¬
lo. ille eutꝰ obedientia no¬
bis iniuncta ẽ patͥs edie¬

Expanded text:
que discipulis, ne in mysterio que discipulis, ne in mysterio mystice, et non proprie vevere loqui putaretur, ait: Non futurum praedico, non absens aliquid denuntio, sed hoc quod praesentialiter do, est corpus meum, non figuratum, sed verum, ipsum quod pro vobis tradetur. Hic est sanguis meus, idem ipse, qui pro nobis effundetur, addens ein remissionem peccatorum. Cum enim solius Dei sit remittere peccata, cui soli peccatorposset remissionem peccatorum operari? Ut enim hoc privilegium removeatur ab omni filio hominis, si etiam sine unitate Dei, filius esset virginis, quomodo remissionem peccatorum mundo faceret, cum Adam sine patre, sine matre de virgine terra formatus, non modo hoc non praestiterit, sed etiam omnibus peccatum propagaverit, quia nec Deus fuit, nec Dei Verbo regi voluit. Cum igitur certissimo sui sanguinis privilegio, veritatem carnis et sanguinis sui astruxerit in mysterio, ille, cujus obedientia nobis injuncta est Patris edic
Abbreviated transcription (Latin):
ignaris ignaris infantilia
uerba diũ hȩc: nisi quis
ipsius. Quasi insanus pu¬
tabatur dñs. qͣndo hec
dicebat: s norunt fideleᷤ
quia sacram̃ta p̃dicabat.
Item idem in libro de uer¬
bis dñi. Audiuimꝰ ueracẽ
magistrum. diuinũ re¬
demptorẽ. hominũ salua¬
torem. cõmendantẽ nob̾
preciũ nr̃m sanguinem
suũ: locutus est nobis
de corꝑe et sanguine suo:¬
et sanguinẽ potum. Sa¬
cram̃tum fidelium agno¬
seunt fideles. Cum gͣ com¬
mendans calem escam &
talem potum dixisset. nͥ
manducau̾itis carnẽ meã.
S biberitis sanguinẽ meũ.
non habebitis uitam in
uobis. et hoc diceret de ui¬
uita᷑ Erit autẽ illi homi¬
ui mors ñ uita. qui men¬
dacem putauerit uitamꝰ
scandalizati sunt disciplĩ eiꝰ
¶Ne gͦ ut isti discipuli pu¬
tabant ꝑ frusta discerptꝰ
et crudus uel coctus man¬
mus sacerdos se ip̃m pro
nobis patri offerens. saera¬
mentum quo uere et sa¬
lubrit̃ manducari posset
ac bibi confecit: tradens¬

Expanded text:
ur ignaris infantilia ur ignaris infantilia verba Domini haec: Nisi quis ipsius. Quasi insanus putabatur Dominus, quando haec dicebat; sed norunt fideles quia sacramenta praedicabat. » Item idem in libro De verbis Domini: « Audivimus veracem magistrum, divinum Redemptorem, humanum Salvatorem, commendantem nobis pretium nostrum, sanguinem suum. Locutus est nobis de corpore et sanguine suo:et sanguinem potum. Sacramentum fidelium, agnoscunt fideles. » Cum ergo commendans talem escam et talem potum, dixisset: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis , et hoc diceret de vi quam ipsa vita? Erit autem illi homini mors, non vita, qui mendacem putaverit vitam. Scandalizati erant discipuli ejus. Ne ergo, ut isti discipuli putabant, per frusta discerptus, et crudus vel coctus manmus Sacerdos seipsum pro nobis Patri offerens, sacramentum quo vere et salubriter manducari posset ac bibi, confecit; tradens
Abbreviated transcription (Latin):
.s. uere in sacram̃to suo ẽẽ
credatur. quo nos sͥ et ip̃e
nobis unitur: de ueritate
corꝑis eius. qͣmuis suꝑius
manifeste dictũ sit. certꝰ
uita qui mendacẽ existima¬
uerit uita: quis ñ credat
ei quẽ pater d̾s mundo cõ¬
mẽdans. et ut sũmũ pon¬
tificem preferens ait. hic
est filius meus dilectꝰ. in
quo mͥ complacui. ipsuni
audite. Inobedientes eriosꝰ
d̾̃o patri: si ut ip̃e precepit
ñ audierimꝰ filium aurib
audiendi. idest aurib fider.
Ipse aut̃ filius testatus ẽ
mundo: quia nͥ manduca¬
uerttis carnem filii homi¬
nis et biberitis meũ san¬
guinẽ. non habebitis ui¬
tam in uobis et qͥa om̃is
caro. sua pͣotestate. ne pos¬
set alia qm sua ꝓpria caro
intelligi. subiecit. qui
manducat me. iuiuit ꝓpt̃
me. S quia manducare
hominẽ erat contra hu¬
manam consuetudinẽ
et legeni: discipuli eius
scandalirati dixerunt. du¬
rus est hic sermo: et receᷤ¬
serunt ab eo. Unde aus
in ps̃o xxxiii. uidebant᷑¬

Expanded text:
to suo esse credatur, quo ipse nobis et nos sibi unimur: de veritate corporis ejus, quamvis superius manifeste dictum sit, certius vita, qui mendacem existimaverit vitam, quis non credat ei, quem Pater Deus mundo commendans, et ut summum pontificem praeferens, ait: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, ipsum audite? Inobedientes erimus Deo Patri, si, ut ipse praecepit, non audierimus Filium, auribus audiendi, id est auribus fidei. Ipse autem Filius testatus est mundo, quia nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Et, quia omnis caro in sua est potestate, ne posset alia quam sua propria caro intelligi, subjecit: Qui manducat me, vivet propter me . Sed, quia manducare hominem, erat contra humanam consuetudinem et legem, discipuli ejus scandalizati dixerunt: Durus est hic sermo, et recesserunt ab eo. Unde Augustinus in psal. XXXIII : « Videbant
Abbreviated transcription (Latin):
do. posset esse in celo et in terra:
Artificio humano molentis mo¬
la circuitus sui nimiã cełitatẽ
stabilitatẽ esse mentit᷑ nat᷑a
huinana ictu oculi. tot t̾raꝵ
maris et aeris spacia ab occi¬
dente ad orientẽ in uidendo
sole tͣnsuolans athomũ mo¬
menti equare creditur: et cũ
celitas angłoꝵ sit uelocior his.
in quo his creaturis caro xp̃i
suꝑexaltabit᷑. si qd̾ est in celo
et in terra non potestati s cele

Expanded text:
do, posset esse in coelo et in terra? do, posset esse in coelo et in terra? Artificio humano molentis mola circuitus sui nimiam celeritatem, stabilitatem esse mentitur. Natura humana in ictu oculi tot terrarum maris, et aeris spatia ab occidente ad orientem in videndo solem transvolans atomum momenti aequare videtur, et cum celeritas angelorum sit velocior, in quo his creaturis caro Christi superexaltabitur, si quod est in coelo et in terra, non potestati, sed cele
Abbreviated transcription (Latin):
dicat quia om̃ra subiecta sunt
ei preter eum qui s subiecit
omĩa. et ipse filius dĩ testetur
quia om̃is potestas ei data est:
sic in unitate ꝑsone dõ coniun¬
ctam credimꝰ ut qd̾ ds habet
ꝑ naturã. hoc ipsa ꝑ grãm. Cũ
gͦ nos habituri simus. et angłi
mͦ habeant ut qͣntacũq int̃¬
ualla locoꝵ. nullo fere tp̃ris
int̃uallo nimia sua celitate
ꝑtranseant: ñ tam̃ hoc habẽt
ut unde recedunt. ibi rema¬
neant: quo pͥuilegio sola caro xp̃i¬
ut ꝑ om̃ipotentiã quȩ ei data
est in celo et in terra. uͥcũq
quomͦcũq sibi placuerit. ñ de
loco ad locum tͣnseundo. s ibi
ubi est remanendo. et alibi uͥ¬
cumq uoluerit existendo. to¬
ta et integͣ substantialit sit
in celo et in terra. Qͣm enim
om̃ipotentiã ab eo qui ^ ubiꝙ
est. reciꝑet. si ipsa uͥcumq uelle
substantialit̃ tota ẽẽ ñ possa
Uel in quo differet ab angelis
quib est suꝑexaltata: si ñ alit̃
nui de loco ad locum receden¬

Expanded text:
dicat, quia omnia subjecta sunt ei, praeter eum qui sibi subjecit omnia : et ipse Filius Dei testetur, quia omnis potestas ei data est, sic in unitate personae Deo conjunctam credimus, ut quod habet Deus per naturam, hoc ipsa per gratiam. Cum ergo nos habituri simus, et angeli modo habeant, ut quantacunque intervalla locorum, nullo fere temporis intervallo, nimia sua celeritate pertranseant, non tamen hoc habent, ut unde recedunt, ibi remaneant. Quo privilegio sola caro Chriut per omnipotentiam, quae ei data est in coelo et in terra, ubicunque, quomodocunque sibi placuerit, non de loco ad locum transeundo, sed ibi, ubi est, remanendo, et alibi ubicunque voluerit existendo, tota et integra et substantialiter sit et in coelo et in terra. Quam enim omnipotentiam ab eo, qui totus ubique est reciperet, si ipsa ubicunque vellet substantialiter tota esse non posset? Vel in quo differret ab angelis, quibus est superexaltata, si non aliter nisi de loco ad locum receden
Abbreviated transcription (Latin):
tate dĩ. Surget corpus spũale.
quia spui summa et mirabili
obtemꝑandi facilitate subdet᷑
usq ad implenda ĩmortalitatiᷤᷤ
indissolubił securissimã uolun¬
tatẽ. om̃i molestię sensu. omni
corruptibli̾tate. om̃i tarditate
detͣcta. Et post pauca. Corꝑa
caruis sunt habitura substantiã.:
s nulłã tarditatẽ corruptionẽ ꝙ
carnalem sp̃u iuuificante passu¬
ra. ¶ Qd̃ si tante facilitatis fu¬
tura sinit corꝑa scõꝵ. ut ad ĩpleu¬
dam uoluntatẽ sp̃c nulla sua tar¬
ditate ipediantur. qͥd de corꝑe
xp̃i capitis nr̃i credendũ est. cui
ñ mͦ facilitas qua ñ tardetur ad
faciendum quȩ uoluerit. s et̃
ut ipse ait. om̃is potestas data
est michi in oelo et in terra. ut
cum d̾o in unitate ꝑsone om̃ia
possit: Si corꝑa nr̃a sp̃ualia
futura sunt. quia sp̃ui ꝑsonalit̃
Iuncta: qͥd corpꝰ dĩ nisi diumũ
quia do unitũ Carnẽ gͥ diui

Expanded text:
i : « Surget corpus spirituale, quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur, usque ad implendam immortalitatis indissolubilis securissimam voluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate, omni tarditate detracta. » Et post pauca: « Corpora carnis sunt habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu vivificante passura. Quod si tantae facilitatis futura sunt corpora sanctorum, ut ad implendam voluntatem spiritus nulla sua tarditate impediantur, quid de corpore Christi capitis nostri credendum est, cui non modo facilitas qua non tardetur ad faciendum quae voluerit, sed etiam, ut ipse ait, omnis potestas data est in coelo et in terra, ut cum Deo in unitate personae omnia possit? Si corpora nostra spiritualia futura sunt quia spiritui corporaliter juncta, quid corpus Dei nisi divinum, quia Deo unit
Abbreviated transcription (Latin):
sedet ad dext̃am patͥs in ea. It̃
idem in ps̃o.lxxx. Si patrẽ et
filiũ scd̃m diumutatẽ cogitas:
ubiq p̃sens est. Si aũ filium
sic intelligis. quomͦ uisus est
in carne utt̃ homines. et cru
lum. et in circuitu eius sunt
angłi. Item ide in psalmo. Liiii.
Donec scłm finiatur sursum
est dñs: s tam̃ hic nobͥiscum ẽ
uerttas dñs. Corpus enĩ in qͦ
resurrex̃. uno in loco ẽẽ opor¬
tet. ueritas aũ eius ubiq dif
loquebatur. Sic erat filius ho¬
minis in celo: qͦmͦ filius dei in
terra. Filius dĩ in terra in su¬
scepta carne: filius hominis in
notandum est. quia forma illa
humana in qua xp̃c cenans cũ
discipul. tͣlidit illis se ipsum in
sacram̃to quasi alium. et tam̃
eund̾e. uno loco est in celo ad de¬
xt̾am patͥs. uttegra sicut integͣ
fuit in cena. qͣndo in saeram̃to
comedebat᷑ a discipuł. et tam̃
et ui humana. et in sacrauĩtali
in epła anatholio ep̃o missa. Qͥ
licet in patͥs sit dext̃a constitu

Expanded text:
sedet ad dexteram Patris in ea. » Item idem in psal. LXXV : « Si Patrem et Filium secundum divinitatem cogitas, ubique praesens est. Si autem Filium sic intelligis, quomodo visus est in carne inter homines, et cruclum, et in circuitu ejus sunt angeli. » Item idem in psal. LIV: « Donec saeculum finiatur, sursum est Dominus: sed tamen hic etiam nobiscum, veritas Dominus. Corpus enim in quo resurrexit, uno loco esse oportet; veritas autem ejus ubique diffloquebatur. Sic erat Filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei in terra. Filius Dei in terra in suscepta carne: filius hominis in o notandum est quia forma illa humana, in qua Christus, coenans cum discipulis, tradidit illis seipsum in sacramento quasi alium, et tamen eumdem: uno loco est in coelis ad dexteram Patris integra, sicut integra fuit in coena, quando in sacramento comedebatur a discipulis; et tamen et in humana, et in sacramentali in epistola Anatholio episcopo missa: « Qui licet in Patris sit dextera const
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i et sanguinẽ in sacra¬
mento pauis et uini uere et
substantialiter ẽẽ. ipsuis xp̃i
et tot scõꝵ testimoniis eui¬
denter astructum ẽ: qd̾ de ue¬
ritate constat. de eus etiam
potestate uideamꝰ. Qmuis e¬
nim corpꝰ om̃isq ereatura lo¬
calis sit: de hoc tam̃ suꝑsubstan¬
tiali corpore credendũ ẽ qͥ eodẽ tꝑe
et uere est ⁊ in sacram̃to suo
in terris et uere in ce¬
lo sedet ad dext̾am patris:
Frustra enĩ immolationis suȩ
tp̃e diceremꝰ. qui sedes ad de¬
xt̃am patris miserere nobis.
si quẽ adoramus in sacram̃to.
mentirem᷑ esse in celo. Quia
gͦ astructum ẽ de sacram̃to.
ubi minus ẽẽ uidebat᷑: astru¬
amus et de celo. ubi ascendens
det ad dext̃am patͥs: inde uen¬
turus est uidieare uinos& mor¬
tuos. Cum gͥ usq ad diem uidi¬
cii ibi sedere eredatur: quin ibi
sit etiam hora ĩmolationis suę
nicħ dubietatis relinquit᷑. Un
ut dictum est. ausꝰ in libro sedo
cont᷑ maximinũ. Adhuc in for

Expanded text:
 in sacramento panis et vini vere et substantialiter esse, ipsius Christi et tot sanctorum testimoniis evidenter astructum est: quod de veritate constat, de ejus etiam potestate videamus. Quamvis enim omne corpus, omnisque creatura localis sit, de hoc tamen supersubstantiali corpore credendum est, quod eodem tempore et vere est in sacramento suo in terris, et vere in coelo sedet ad dexteram Patris. Frustra enim immolationis suae tempore diceremus: Qui sedes ad dexteram Patris, miserere nobis, si quem adoramus in sacramento, mentiremur esse in coelo. Quia ergo astructum est de sacramento ubi minus esse videbatur, astruamus et de coelo, ubi ascendens det ad dexteram Dei Patris, unde venturus est judicare vivos et mortuos. Cum igitur usque ad diem judicii ibi sedere credatur, quin ibi sit etiam hora immolationis suae nihil dubitationis relinquitur. Unde, ut dictum est, Augustinus libro secundo contra Maximinum:
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionẽ est ͥ se ipso: cuiꝰ
gle et uirtutis corꝑa nr̃a post re¬
surrectionẽ futura suit uideanꝰ
ut uisis m̃enbris. facilius p̃rogati¬
uam tante dignitatis in capite
cognoscamꝰ. Ait auoꝰ in libro enchi¬

Expanded text:
post resurrectionem est in seipso, cujus post resurrectionem est in seipso, cujus gloriae et virtutis corpora nostra post resurrectionem futura sint videamus, ut visis membris, facilius praerogativam tantae dignitatis in capite cognoscamus. Ait Augustinus in libro Enchi
Abbreviated transcription (Latin):
ad dext̃am patris: sacͥficii tam̃
tp̃re hominũ manib continet᷑.
Uñ etiam sacerdos uice xp̃i. corpꝰ
dñicum in t̃reno altari confi¬
ciens. nec tam̃ quid suis meri¬
tiȩ attͥbuens: orat in canone deuos
patrẽ dicens. Iube hec oblata tͥ ꝑ
manus et uirtutẽ filii tui angeli
tui. quia est angłs magni consilii.
ñ in hoc humile et uisibͥle altare uͥ mͦ ẽ.
s in sublime altare tuu. id ẽ filiũ
tuũ. quẽ usq ad dext̃am tuam
ui conspectu maiestatis tuȩ subli¬
masti. deferri: ut fiat nobis corpꝰ
x sauguis dilecti filii tui. estendenᷤ
ip̃m filium iussione patͥs in ceł eẽ.
offereutẽ et hostiam. et id super
qd̾ offertur. quia om̃ino fidei et
gr̃e eius iniutumͣ. qd̾ terrena cor¬
pora in xp̃m conuerti. ip̃m ꝙ in
celestib ad dext̃am patͥs sedentẽ
ꝓ nob̾ unt̃pellare. et in sacram̃to
altaris consecrari et ẽẽ credimꝰ.
Cum gͦ dictun sit quia corpꝰ xp̃i
tale accipimus in sacram̃to. quale

Expanded text:
 sacrificii tamen tempore hominum manibus continetur. » Unde etiam sacerdos vice Christi corpus Dominicum in terreno altari conficiens, nec tamen aliquid suis meriatiae attribuens, orat in Canone Deum Patrem, dicens: Jube haec ablata tibi per manus et virtutem Filii tui, angeli tui, qui est angelus magni consilii, non in hoc humile et visibile altare ubi modo est, sed in sublime altare tuum, id est Filium tuum, quem usque ad dexteram tuam in conspectu majestatis tuae sublimasti, deferri; ut fiat nobis corpus et sanguis dilecti Filii tui: ostendens ipsum Filium, jussione Patris in coelis esse offerentem, et hostiam, et id super quod offertur; quia omnino fidei et gratiae ejus innitimur, quod terrena corpora in Christum converti, ipsumque in coelestibus ad dexteram Patris sedentem, pro nobis interpellare, et in sacramento altaris consecrari et esse credimus. Cum ergo dictum sit quia corpus Christi tale accipimus in sacramento, quale
Abbreviated transcription (Latin):
Ineẽ ñ ꝑcepto baptismo:
s contempto ñ potest.
Neq ullom̾i dicenda ẽ
conuersio cordis ad d̾m
cum di sacram̃tum con¬
tẽpuitur. Itẽ in libo sen¬
tentiarũ ꝓsꝑi. Uerus
baptismus constat ñ
tam ablutione corporiᷤ
qͣm fide cordis : quẽad¬
tradit dicens. fide mun¬
dans corda eoꝵ.Salibi.
Saluos facit baptisma:
ñ carnis depositio sor¬
dium. s conseientiȩ bo¬
ne int̾rogatio in deũ.
sece cum dñs dicat in
eugłio. qui crediderit ⁊
baptixatus fuerit. sal¬
uus erit: et sola fide si¬
ne baptismo saluant᷑
homines. ut latro: et
solo baptismo sine fide
ut pueri: s t̾c tantũ.
cũ non coutẽptꝰ religio¬
nis. s articulus necessita¬
tis alterutrũ excludit.

Expanded text:
n percepto baptismo, sed contempto non potest. Neque ullo modo dicenda est conversio cordis ad Deum, cum Dei sacramentum contemnitur . » Item in libro Sententiarum Prosperi: « Verus baptismus constat non tam ablutione corporis quam fide cordis, quemadtradit dicens: Fide mundans corda eorum . Et alibi: Salvos facit baptisma, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum . Ecce cum Dominus dicat in Evangelio: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit , et sola fide sine baptismo salvantur homines ut latro, et solo baptismate sine fide ut pueri; sed tunc tantum cum non contemptus religionis, sed articulus necessitatis alterutrum excludit.
Abbreviated transcription (Latin):
in unius ꝑsone tantũ
se posse baptirari credãt.
qd̾ tam̃ ubi sine ꝑiculo
heresis fieri potuit. nicho¬
laus ppͣ concessit. s contͣ
ausꝰ in libro de unico ba¬
ptismo ait. Satis osten¬
dimus ad baptismũ qui
uerb̾ euangłicis conse¬
crat᷑. non ꝑtuiere euiꝰ¬
quã uł dantis uł accipi¬
entis errorẽ: siue de pa¬
tre suie de filio siue de
spũ scõ aliter sentiat. qͣn
doctruna celestis insinu¬

Expanded text:
i unius personae tantum i unius personae tantum se posse baptizari credant, quod tamen ubi sine periculo haeresis fieri potuit, Nicolaus papa concessit. Sed econtra Augustinus in libro De unico baptismo, ait: « Satis ostendimus ad baptismum qui uerbis euangelicis consecratur non pertinere cuiusquam uel dantis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insinu
Abbreviated transcription (Latin):
ctum est. nicholaus ppͣ
ad consulta bulgarox.
baptizari in nomune tri¬
nitatis uł tantũ in noĩe
xp̃i. unũ id̾e q teste eti¬
am ambrosio astruat.
econtͣ pelagus ppͣ. quia
ꝑ hoc heresim uidit in
duci. id fieri uetat. dicẽs
gaudentio ep̃o. Multi st̃.
qui in nomine solumm
xp̃i. una etiã mersione se
asserunt baptixari. Eaian¬
głicum uͦ p̃ceptum ipso dõ
in nomine tͥuitatis. tͥna
etiam mersione sem̃ ba¬
ptisma unicuiq tͥbuere.:
discipuł. Ite baptizate
om̃s gentes in nomine
patͥs et filii et sp̃e scĩ. Si
reuera de p̃fatis hereti¬
cis qui in locis ditioni tu¬
e uicinis cõmorari dñr.
solũm se in nomine dñi
baptizatos fuisse forsitan
confitent᷑ sine euiusqͣm
dubietatis ambiguo. eo
ad catholicam uenien¬
tes. in scẽ tͥuitatis noĩe
baptizabis. Qd̃ id̾o dicit.
quia forsitan isti here¬
tici. ut paulianiste. no¬
men tͥnitatis refictabãt.
et ideo eos in nomine tͥ¬
nitatis rebaptiari pre¬
cipit. ne in noĩe dñi qͣsi¬

Expanded text:
us papa ad consulta Bulgarorum baptizari in nomine Trinitatis vel tantum in nomine Christi, unum idemque, teste etiam Ambrosio, astruat, econtra Pelagius papa, quia per hoc haeresin induci vidit, id fieri vetat, dicens Gaudentio episcopo: « Multi sunt qui in nomine solummodo Christi, una etiam mersione se asserunt baptizari. Evangelicum vero praeceptum ipso Domiin nomine Trinitatis, trina etiam mersione sanctum baptisma unicuique tribuere, is: Ite, baptizate omnes gentes in nomine Patris et filii et Spiritus sancti . Si revera de praefatis haereticis qui in locis tuae ditionis vicinis commorari dicuntur, solummodo in nomine Christi baptizatos fuisse forsitan confitentur, sine cujusquam dubietatis ambiguo eos ad catholicam fidem venientes in sanctae Trinitatis nomine baptizabis. » Quod ideo dicit quia forsitan isti haeretici ut Paulianistae nomen Trinitatis refutabant. Et ideo in nomine Trinitatis eos rebaptizari praecepit, ne in nomine Domini quas
Abbreviated transcription (Latin):
ade dormientis. sie et
eccła ꝓducta credatur
de latere xp̃i in morte
quiescentis. quia sicut
inde ꝑxiretis : nec tam̃¬
ideo non habetis. qͥa ñ
estis ibi unde dabatis.
ta que ñ mutastis sicut
habetis approbant᷑ a nob̾:
sunt. sacrilegam faciamꝰ
bro de baptismo. capło
societate cet̾oꝵ separan¬
tes. unitatis uincłm rũ¬
punt: si nicħ faciunt il¬
loꝵ quȩ in unitate acce¬
perunt. in om̃ib separa¬
faciunt: ñ se in eis sepa¬
rauerunt. et ex ea par¬
te eccłe cornectiunitur.¬
In sacram̃ti scĩtate qua
contͣ nos ñ sunt. ꝓ nob̾
sunt: in scismatis uulne¬
re quo cũ xp̃o ñ colligt.
spargunt. ¶ Cum gex ca¬
tholica eccła sint om̃a sa

Expanded text:
Adae dormientis, sic et Adae dormientis, sic et Ecclesia producta credatur de latere Christi in morte quiescentis; quia, sicut inde ideo non habetis, quia non estis ibi unde dabatis. » nta, quae non mutastis, sicut habetis, adprobantur a nobis, sunt, sacrilegam faciamus bro De baptismo, cap. societate caeterorum separantes unitatis vinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum quae in unitate acceperunt, in omnibus separafaciunt, non se in eis separaverunt, et ex ea parte Ecclesiae connectunturIn sacramenti sanctitate, qua contra nos non sunt, pro nobis sunt in schismatis vulnere, quo cum Christo non colligunt, spargunt. » Cum igitur ex catholica Ecclesia sint omnia sa
Abbreviated transcription (Latin):
ut᷑q legis et gr̃e iitio
fecerit uideamus. Ait
et duces eos ad tab̾ua¬
culũ federis dñi. et au-¬
feram de spũ tuo trada¬
q eis. Non dixit. auferes
et trades. s auferam et
tradam. Qd̃ ne forte
ducatui moysi imputa¬
ret᷑ duo ex his qui de¬
scripti fuerant. ad tab̾¬
naculũ non uenerunt.
et tam̃ moyse ñ dueen¬
te. sieut et eet̾i spm̃ ac¬
ceꝑunt. Similit̃ et in
noua gr̃a crun soleret
tantũ dari ꝑ impositio¬
nem manus : tam̃ adhuc
loquente petro cecidit
cet meritis. uł officris
cum in legis latore. in
eam ꝓut uult distribu¬
endam neutrũ horũ
assũpserit. uiii.¬
uia gͥ astructũ est
ad officialiũ ierita
baptismi grãm non at¬
tinere. uideamus etiã
de xp̃i corꝑe et sangui¬
ne conficiendo: qͣmius
ubi constat de ninori.
satis etiam de maiori
uideat᷑ sacram̃to. Cor¬
pus enim xp̃i ⁊ sangͥs
ñ solum pars baptismi
est. s et fundam̃tũ
euis et cõpletio: adeo
ut sieut eua de latere

Expanded text:
utroque legis et gratiae in initio utroque legis et gratiae in initio fecerit videamus. Ait et duces eos ad tabernaculum foederis, et auferam de spiritu tuo, tradamque eis . Non dixit: Auferes, et trades, sed auferam et tradam. Quod ne forte ducatui Moysi imputaretur, duo ex his qui descripti fuerant, ad tabernaculum non venerunt, et tamen Moyse non ducente sicut et caeteri spiritum acceperunt. Similiter et in nova gratia, cum solebat tantum dari per impositionem manus, tamen adhuc loquente Petro cecidit tet meritis vel officiis, cum in legislatore, in eam prout vult distribuendam, neutrum horum assumpserit? igitur astructum est ad officialium merita baptismi gratiam non attinere, videamus etiam de Christi corpore et sanguine conficiendo: quamvis ubi constat de minori satis etiam de majori videatur sacramento. Corpus enim Christi et sanguis non solum par baptismo est, sed et fundamentum ejus et completio, adeo ut sicut Eva de latere
Abbreviated transcription (Latin):
alio ꝓfitente baptizant᷑.
quia adhuc loqui uł ere¬
dere nescuint: sicut egri.
muti et surdi. quoꝵ uice
alius ꝓfitet᷑ ut ꝓeis res¬
pondeat dum baptixant᷑.¬
Item aus̃ de libero arbito¬
homines solent. sacram̃¬
tum baptismi xp̃i quid
eis pueris ꝓsit. cum eo
accepto plerumiq mori
ruit. Qua in re satis pie
recteq creditur ꝓdesse
paruulo eoꝵ fides. a qͥb
consecrandus offertur:
et hoc eccłe cõmendat.
saluberruna ait toritas
ut ex eo sentiat quisq¬
quid sibi ꝓsit fides sua.
quando in alioꝵ qͦq be¬
neficiũ qui ꝓpriam ñdũ
habent pot̾estatem. cõ¬
moda fit. ¶O meffabił di
gr̃a: que ubi alterutrum
de est necessitatis articu¬
lo. et fidem p̃uenis sac¬
menti mysterio. et sacͣ¬
menti uicem comples
fidei merito: ut nullis
legib tenearis astͥcta.
ne quantũ in te est sa¬
lutis eterne aliquatenꝰ
patiamͦ dispendia. Ne
tamen sit mirũ qd̃ sine
ministris d̾s ꝑ se qd̃ su¬
um est oꝑatur. quid in

Expanded text:
alio profitente baptizantur, quia adhuc loqui vel credere nesciunt, sicut et aegri, muti et surdi quorum vice alius profitetur ut pro eis respondeat dum baptizanttinus De libero arbithomines solent, sacramentum baptismi Christi quid parvulis prosit, cum eo accepto plerumque moriut. Qua in re satis pie recteque creditur prodesse parvulo eorum fidem, a quibus consecrandus offertur. Et hoc Ecclesiae commendat saluberrima auctoritas, ut ex eo quisque sentiat quid sibi prosit fides sua, quando in aliorum quoque beneficium, qui propriam nondum habent, potest aliena commodari. O ineffabilis Dei gratia, quae ubi alterutrum deest necessitatis articulo, et fidem praevenis sacramenti mysterio, et sacramenti vicem comples fidei merito, ut nullis legibus tenearis astricta, ne quantum in te est salutis aeternae aliquatenus patiamur dispendia! Ne tamen sit mirum quod sine ministris Deus per se quod suum est operetur, quid in