comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que dñica dicitur sademq dies fuit in p̾mordiali
psalmus. p̾mo dicit totum orbem ẽẽ dei ut sicut nullꝰ
ab eius imperio. Ita nec a fide eius sit alienus. Scdõ
decminat quibus uirtutibus p̾diti suit in ecc̃a ibi. quis
ascendet ¶ercio supersticiosos a prauitate auocat ut
patulis cordibus recipiant ibi ¶ Attollite portas. propħã
Itaq asmuli p̾conis qui post t̾umphum totam terrã
clamat ecce uictoris resurreccionis xp̃i gloriam attendẽs

Expanded text:
Dominica dicitur: eadem quae dies fuit prima in primordiali artitus est psalmus. Primo dicit totum orbem esse Dei, ut sicut nullus ab ejus imperio, ita nec a fide ejus sit alienus. Secundo determinat quibus virtutibus praediti sint in Ecclesia, ibi, quis ascendet. Tertio, superstitiosos avocat a pravitate, ut patulis cordibus Christum recipiant, ibi, attollite portas. Propheta itaque a simili praeconis, qui post triumphum totam terram clamat esse victoris resurrectionis Christi gloriam attendens
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Modus bipertitus est p̃s ¶p̃mo dicit ea que tempore tri¬
bulationis uult xp̃o fieri secundo optat ⁊ affirmat q̃
tempore glorie fient ibi¶ Tribuat tib. optans igitur.
xp̃i ocem tanquam sacerdotis exaudiri ait .O. xp̃e.¬

Expanded text:
. Modus. Bipartitus est psal. Primo, dicit ea quae tempore tri. Modus. Bipartitus est psal. Primo, dicit ea quae tempore tribulationis vult Christo fieri. Secundo, optat et affirmat, quae tempore gloriae fient, ibi, tribuat tibi, Hier. Optans  vocem tanquam sacerdotis exaudiri, ait, o
Abbreviated transcription (Latin):
cienti. In finem ¶Idest̾ in xp̃m qui est finis om̃is con¬
sũmacionis uel in tempus plenitudinis hic emm prophã
respicit in fĩnem Pdest in xpm uel in ultima tempora
quibus acta sunt que hic tractantur ¶Intencio. monz
ut Relicta uetustate ad nouũ hominem et nouã legẽ
accedamus ¶nodus tripertitus est psalmus. p̾mo
noui. ⁊ ue.t. ibi. lex dñi ¶ercio petit purgaui a
uiciis ut sit dignus tanta sacramenta referre .ibi.
delicta quis¶Commendans ergo p̾dicacionẽ noue
legis quid p̾dicent ⁊ quid ⁊ quam discrete ⁊ qmͣ im¬
uifiçe et quam late in p̾ma parte dicens ita..¬
uaudiat te. tytulus ¶n finem p̃s dauid ꝑatet
luc agit propheta de xp̃o quasi de sacdote ĩola¬
turo ⁊ Rege pugnaturo ⁊ figura optandi. Canit ꝓphã
que uentura sunt xp̃o tempore affliccionis eius ꝙ
fuit usq ad passionem ⁊ tempore gaudii ꝙ fuit pꝰ
resiureccõnem Inten. monet fideles ad idem defideuũ¬

Expanded text:
cienti in finem, id est in Christum, qui est finis omnis concienti in finem, id est in Christum, qui est finis omnis consummationis, vel in tempus plenitudinis. Hic enim Propheta respicit in finem, id est in Christum, vel in ultima tempora, quibus acta sunt quae hic tractantur. Intentio. Monet ut relicta vetustate ad novum hominem, vel ad novam legem accedamus. Modus. Tripartitusnti, ibi, lex Domini. Tertio petit purgari a vitiis, ut sit dignus tanta sacramenta referre, ibi, delicta quis. Commendans ergo praedicationem novae legis, qui praedicent, et quid et qui discrete, et quam mirifice, et quam late, in prima parte ostenditaudiat te. Titulus: In finem, psalmus David, patet. Hic agit Propheta de Christo, quasi de sacerdote immolaturo et rege pugnaturo, Aug. ubi figura optandi canit Propheta quae ventura sunt Christo, tempore afflictionis ejus, quod fuit usque ad passionem; et tempore gaudii, quod fuit post resurrectionem. Intentio. Monet fideles ad idem desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
namq resurreccionis a dyabolo xpũs ereptus est
et membra absoluta sunt ¶ Et de manu saul pest
de potestate mortis xp̃m in re et m̃bra in spe et
de morte quia nouissima mimica destruetur mors
Et prohac spũali liberacione totus xp̃s a gens
.iiiiͦ. sunt particiones p̾mo ꝓpħã de liberacione
grãs agit sũmam bñficiorum dei colligens Secũde
agit de cladibus hũani gn̾is aute aduentum xp̃i.
et qualit̾ dominus sit misertus ibi Circondederũt¬
¶ Tercio xp̃c agit de uirtute at potencia sua ibi.
Deus qui preciuxit Quarto ecclesia leta mun̾a dei
laudat ibi. uiuit dominus de spuali gͦ liberacõne
ꝓpũs integer grãs agens ait. O.
agit de p̾mo aduentu xp̃i per quam tytannꝰ
dyabolus cadit et homo a peccato et a morte absoluitus
per finem uero accipitur xpus tel plenitũdins tempus de
quo Ecce nũt tempus acceptabile ecce nũt dies salutis
Et est sensus tituli. ꝑs. iste actribuitur. dauis respi¬

Expanded text:
namque resurrectionis a diabolo Christus ereptus est, et membra absoluta sunt. Et de manu Saul, id est de potestate mortis Christum in re, et membra in spe, et de morte, quia novissima inimica destruetur mors. Et pro hac spirituali liberatione totus Christus agens Quatuor sunt partitiones: primo Propheta de liberatione gratias agit, summam beneficiorum Dei colligens. Secundo agit de cladibus humani generis ante adventum Christi, et qualiter Dominus sit misertus ibi, circumdederunt. Tertio, Christus agit de virtute ac potentia sua ibi, Deus qui praecinxit. Quarto, Ecclesia laeta munera Dei laudat ibi, vivit Dominus. De spirituali ergo liberatione Christus integer gratias agens, ait: O agit de primo adventu Christi, per quem tyrannus diabolus cadit, et homo a peccato et a morte absolvitur. Per finem vero accipitur Christus, vel plenitudinis tempus. De quo: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutisEt est sensus tituli: Psalmus iste attribuitur David respi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de manu saul ⁊ dixit. legitur in libro Regum ꝙ
rex inquus saul persecutus est dauid mittem ⁊ mã¬
regnauit pro hac liberacione uidetur dauidhunc
quam totum dominꝰ eripuit in die resurreccõis pͥ. de
s ꝑmissus ad tempus regnare. sicut dicitur in Iob
facit deus regnare ypoeritam propt̾ ꝑu̾sitatẽ populi
dauid aut̃ elegit deus ad ꝑmanendum de quo xp̃t natꝰ
est rex met̾num ¶ S non añ dauid tenet regnũ ꝙͣ
libatur a ꝑsequentibus Et sicut dauid prius sust̾muit
ꝙ est ecca et bene saul persecutor dauid mors dicit᷑
que sola nos persequitur, Nisi enm mortales essemꝰ
nichil nobis faceret immicus et sicut deus illum
Regem non elegit, Ita hant non fecit deus s ipni
manibus et uerbis accersierunt et est sensus tituli¬

Expanded text:
 dixit.  Legitur in libro Regum quod rex iniquus Saul persecutus est David mitem et manregnavit. Hier. et Rem. Pro hac liberatione videtur David hunc is, quem totum Dominus eripuit in die resurrectionis Christ, Alcuin. sed permissus ad tempus regnare, sicut dicitur in Job: Facit Deus regnare hypocritam propter perversitatem populi. . David autem elegit Deus ad permanendum, de quo Christus natus est rex in aeternum. Sed non ante David tenet regnum, quam liberatur a persequentibus. Et sicut David prius sustinuit quod est Ecclesia. Et bene Saul persecutor David mors dicitur, quae sola nos persequitur. Nisi enim mortales essemus, nihil nobis faceret inimicus. Et sicut Deus illum regem non elegit, ita hanc non fecit Deus , sed impii manibus et verbis accersierunt. Hier., Au
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus est eorum qui nomine oracionis inti¬
tulantur ⁊ secuntur alii quatuor qui bene oratõe
precitulantur quia cum malus int̾seratur orõ.
uoce sui corporis ꝙ est ecca et facit iste ps̃ iea
humanitatis naturam in xpo actendere. qui
in eadem uoce Cum membris suis orat non
stendo lazarum car tantem proximi nos habere docuit.
et sicut persecutores fug̃ ut inconsulte temitatis nobis
auferet audaciam. Ita orauit ueformam orandi nõb̃
proponeret et est sensus ty. Oracio. huius pd̃i con¬
uenit dauid .i. persone domini adiũcta sibi ecͣca que
¶ uodus tripertitus est põlpͥmo petit secundũ iusti¬
ciam retribiui scbi¶ Secimdo petit a iudeorum nisi¬
diis liberari ibi ¶ Ego clamaui ¶ Tercio orat sibi et
poris ait .O.¬

Expanded text:
primus est eorum qui nomine orationis intitulantur, et sequuntur alii quatuor, qui bene ab oratione praetitulantur, quia cum in aliis interseratur oratio, voce sui corporis, quod est Ecclesia; et facit iste psalmus veram humanitatis naturam in Christo attendere, qui in eadem voce cum membris suis hic orat,flendo Lazarum, charitatem proximi nos habere docuit, et sicut persecutores fugit, ut inconsulte terminatis nobis auferret audaciam: Ita oravit, ut formam orandi nobis proponeret. Aug. Et est sensus tituli: Oratio hujus psalmi, convenit David, id est personae Domini adjuncta sib. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo petit secundum justitiam retribui sibi. Secundo petit a Judaeorum insidiis liberari. ibi, ego clamavi. Tertio orat sibi et poris, ait: O
Abbreviated transcription (Latin):
munctus est in ebron in Regem mortuo saule et reg¬
qui su per alias tribus regnabat ¶Sercio unttus ẽ
ibidem ut regnarz suꝑ uniũ sum ifrael et ascendens
in ihrlm in pace regnauit ¶ S due ext̾me ꝓ una
habuit post secundam in pace Regnauit. huic his¬
torie alludit titulus. s quia omia in figura cõtiu¬
gebant illis sciendum quod olim due persone ungebãt
xp̃us rex ⁊ sacdos rex qui nos regit et ducit.
Satdos quia pro nobis int̾pellat ⁊ sacrificiũ deo
obtulit non alud ꝙͣ se ip̃m. nos uero simius corpꝰ
xp̃i et in eo xp̃t suius quia oñĩs unginur de eiꝰ¬

Expanded text:
inunctus est in Hebron in regem mortuo Saüle, et reginunctus est in Hebron in regem mortuo Saüle, et regSaül, qui super alias tribus regnabat, tertio inunctus est ibidem, ut regnaret super universum Israel . Et ascendens in Jerusalem, in pace regnavit. Sed duae extremae st secundam in pace regnavit. Huic historiae alludit titulus. Sed quia omnia in figura contingebant illis , sciendum quod olim duae personae ungebanChristus rex et sacerdos: Rex, quia nos regit et ducit; sacerdos, quia pro nobis interpellat, et sacrificium Deo obtulit, non aliud quam seipsum. Nos vero sumus corpus Christi, et in eo Christus sumus, quia omnes ungimur de e
Abbreviated transcription (Latin):
qui hic loquitur ¶Intencio hec ẽ. p̃s. iste monet ui¬
tari consorcia iiquorum et iuugi iustis. quia ex
conuittu mores formantui¶ Modus. biꝑtitus est
Cum iniquis ⁊ petit discermi ab eis in futuro ¶Secundo
petit ne malis in iudicio misteatur ibi. domine dilexi
Et nota differentiam int̾ p̾mam ⁊ fecundam partem
In p̾ma enim parum de iudicio et multum de innocẽtia
sua agit¶ In secunda de utirq pene parit̾ tangit. Et
in p̾ma p̾mus de Iudicio post de Innocencia sua agit
In Secinida econu̾so. uidens ergo uit iste sc̃s nunc bonos
cum malis grana cum paleis ita ut pauca uel nulla
uideantur grana sicut helyas se solum Relictum putaut
orat in futuro se localit̾ diuidi sic dicens. O. domimne ⁊ cͤ¬
ommius illiimacio mea ¶Titulus. In finem p̃s dd
libri regum ubi legitur dauid ter fuisse munctus. pͦ
in bethleem di salomone sanuele in domo prĩs sui
ysai non utiq in Regem s in signum futuri regni
Et ab illa die directus est in eum spũs domini. scdõ

Expanded text:
qui hic loquitur. Intentio haec est. Psalmus iste monet vitari consortia iniquorum, et jungi justis, quia ex convictu mores formantur. Modus. Bipartitus escum iniquis, et petit discerni ab eis in futuro. Secundo petit ne malis in judicio misceatur, ibi, Domine dilexi. Et nota differentiam inter primam et secundam partem. In prima enim parum de judicio, et multum de innocentia sua agit; in secunda de utroque; pene pariter tangit, et in prima, prius de judicio, post de innocentia sua agit; in secunda econverso. Aug. Videns ergo vir iste sanctus nunc bonos cum malis, grana cum paleis, ita ut pauca vel nulla videantur grana, sicut Elias, se solum relictum putavit , orat in futuro localiter dividi, sic dicens: O, VERS. ominus illuminatio mea. Titulus. In finem, psalmulibri Regum, ubi legitur David ter fuisse inunctus. Primo in Bethlaeem a Samuele in domo patris sui Esai, non utique in regem, sed in signum futuri regni . Et ab illa die directus est in eum spiritus Domini. Secundo
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem hic loq̃r de quo tytulus regalis in passione
emmuit scriptus hebraite. grece ⁊ latine ut osten¬
bebatur rome titulus quo triumpht regnum monstrant᷑
Ita et xp̃o citulus fuit inscriptus qui erat sue¬
li uictorie nota ¶Tres emin sunt tytuli qui scbũtur
onus super tumulos mortuorn alius in lũb
ciuitatis uel domorum¶Tercius. In uictoriam
regis, hic ergo de tytulo regis nostri dicit et ẽ¬

Expanded text:
 Aug. de quo titulus regalis in passione eminuit, scriptus Hebraice, Graece et Latine, ut ostenbebatur Romae titulus quo triumphi regum monstrantur, ita et Christo titulus fuit inscriptus, qui erat suae victoriae nota. Hier. Tres enim sunt tituli qui scribuntur: Unus super tumulos mortuorum; alius in liminibus civitatis vel domorum; tertius, in victoriam regis. Hic ergo de titulo regis nostri dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃atet. Iste est psalmus tercius eotum qui de duias
qñ xp̃o naturis agunt. de qua precesserunt des duo¬
.s. secundus ⁊ octauus Et secmitur adhuc alii quidã
de eodem in quibus om̃ibus monstratur una persona
xp̃i subsistens in duabus naturis crcahẽticos qui uel
personam diuidunt sel naturas nephanda cõmiptioẽ
confindunt hic autem propheta destribit xp̃m celeste
Regem Gerum denin et hominem ut audiũ credat mũdh
quam bisum contempsit iudeus ¶ꝑten. mon et ut xp̃m
deum ⁊ hoiem credamus ¶modus. tripertitus ẽ ps̃.¬

Expanded text:
 Iste est tertius psalmus eorum qui de duabus naturis in Christo agunt, de qua re praecesserunt duo, scilicet secundus et octavus, et sequuntur adhuc alii quidam de eodem, in quibus omnibus monstratur una persona Christi, subsistens in duabus naturis, contra haereticos qui vel personam dividunt, vel naturas nefanda conjunctione confundunt. Hic autem Propheta describit Christum coelestem regem, verum Deum et hominem, ut auditum credat mundus, quem visum contempsit Judaeus. Intentio: Monet ut Christum Deum et hominem credamus. Modus: Tripartitus est ps
Abbreviated transcription (Latin):
itla dicit se corporali nccͣitate ẽẽ constructum
Ita ut tedeat eum orabe uel operaui. gorpus enĩ quo cor-¬
cumpitur aggrauat ammam. ⁊ t̾rena inhabitatio de¬
p̾mit sensum multa cogi tantem ¶ S sola d̃ pietate
se saluandum dicit et quia in hac nccͣitate positus
semper tunet relabi. Ideo congrue huit octonario
pmictitur lict̾a ¶Deleth que int̾pretatur timor hic
emim docetur ꝙ lex timentem relabi confortat. et ad
ex qua natiuitate est timor ꝙ hic de plorat homo
deiectus in t̾ram de celo qui aute beatissimus aurã
carpebat etheream. curas huius uite ⁊ tedia nestiebat

Expanded text:
a dicit se corporali necessitate esse constrictum, ita ut taedeat eum orare, vel operari. Corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensumse salvandum dicit, et quia in hac necessitate positus, semper timet relabi, ideo congrue huic octonario praemittitur littera daleth quae interpretatur timor. Hic enim docetur quod lex fidei timentem relabi confortat; et ad ex qua nativitate est timor, quod hic deplorat homo dejectus in terram de coelo, qui ante beatissimus auram carpebat aetheream. Curas hujus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
egem pone. helIn hac. 6ͭͣ liti̾a precatur xp̃o
beniente sibi qui beterem tenuit. nouã le gem
constitui que semper exquiretur cum tam ardent̾
defideretur et quia per eam berũ ẽẽ habet. Ideo hunic
octonario congrue p̾mictitur litta¶he. que int̾p̾tat᷑
ẽẽ quia per legem nouam confortatus Iam berũ¬

Expanded text:
egem pone. In hac quinta littera precatur Christo veniente sibi qui veterem tenuit, novam legem constituit, quae semper exquiretur, cum tam ardenter desideretur. Et quia per eam verum esse habet, ideo huic octonario congrue praemittitur littera he quae interpretatur esse, quia per legem novam confortatus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quo corrigit beth ¶In p̾ma lic̾ia ꝑtes beatitudĩs¬
exposuit in quibus p̾catur se custodiri. in hac
uñcongrue huit octonario p̾mictitur lit̾i̾a. beth que
int̾ pretatur confusio quia hic ostendit p̾cepta dei
liberare hoĩem de conũsione .i. de lapsu pcc̃i .q. d.¬

Expanded text:
a littera partes beatitudid. in quibus precatur se custodiri. In hac unde congrue huic octonario praemittitur, littera Beth, quae interpretatur confusio, quia hic ostendit praecepta Dei liberare hominem de confusione, id est de lapsu peccati. Q
Abbreviated transcription (Latin):
toti p̃o doctrina morali redolenti quia iste octonariꝰ
est. q. prologus tociꝰ ꝑsalmi breuit tangens q̃¬
in sequentibus continentur octonariis quia cũ cõstet
ꝙ om̃s uolũt ẽẽ beati eciam mali his que desiderant
adeptis docet ꝙ plurimi nestiĩt. si quomodo bere bãti
sunt ne quis iam erret de uia beatitudĩs.¶Et hic chorꝰ
sauctoꝵ loq̃r totus a p̾mo iusto usq ad ultimũ quasi¬

Expanded text:
toti psalmototi psalmoest quasi prologus totius psalmi, breviter tangenn sequentibus continentur octonariis, quia cum constet quod omnes volunt esse beati etiam mali, Aug. his quae desiderant adeptis, docet quod plurimi nesciunt, scilicet quomodo vere beati sint, ne quis jam erret de via beatitudinis. Et hic chorus sanctorum loquitur totus, a primo usque ad ultimum, Aug
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hic elementa pio perscõ mio iustorũ designando
partes uero huius psalmi sunt secundũ nũm lictarũ
quot emiꝰ lict̾e sunt tot sunt particiones ut in singłis
octonariis sut particionũ distincciones ¶ Octonarius
uero ip̃e in singulis dist̾inccionibus inuit ꝙ bra q̃q¬
pars perfc̃ã est ⁊ sufficit. ut si quis eam seruet in
bita .uii. dierum ꝑueniat ad octauam resurreccõnis
uel circũcisionem cordis habeat ꝙͣ̃ ottonarius sigͣt.¬
¶ Eingule autem lict̾e sunt quasi tituli suorũ uersuũ
continenciã eorum declarantes huius autẽ octonarii
in his uere deus laudatur in quibus est remissio
de quo in superiori pb̃o egit qui hũt mũdũ diluit
ut dignus fieret ñnaculato corde denin laudare. Alepl
que est p̾ma litt̾a int̾p̾tatur doct̾na plenos gͦ doct̾ne
sequentes uersus sollicite actende. Congrue autẽ hui
octonario p̾stribitur ¶Leph .i. doct̾na que est cõmũs

Expanded text:
sunt hic elementa, profecto numero justorum designando. sunt hic elementa, profecto numero justorum designando. Partes vero hujus psalmi sunt secundum numerum litterarum. Quot enim litterae sunt, tot sunt partitiones, ut in singulis octonariis sint partitionum distinctiones. Octonarius vero ipse in singulis distinctionibus innuit, Apars perfecta est et sufficit, ut si quis eam servet in vita septem dierum, perveniat ad octavam resurrectionis, vel circumcisionem cordis habeat, quam octonarius significat. Singulae autem litterae sunt quasi tituli suorum versuum continentiam eorum declarantes. Hujus autem octonarii us Dei, quia in his vere Deus laudatur, in quibus est remissio de quo in superiori psalmo egit, qui hunc mundum diluit, ut dignus fieret immaculato corde Deum laudare. Aleph, quae est prima littera, interpretatur doctrina. Plenos ergo doctrinae sequentes versus sollicite attende. Congrue autem huic octonario praescribitur. Aleph, id est doctrina, quod est commune
Abbreviated transcription (Latin):
autem moralis doct̾na suauis est. in qua hic p̃s emnẽt.
Alii namq ꝓsalmi tanquam stelle minores aliqͣntulũ
lucent ¶Iste uero quasi sol pleni liũs n̾diano calore
feruens. totus morali dulcedine resplendet, et est ꝑ
liclas hebrei alphabeti digestus. ut sicut puu̾i in p̾mis
lict̾is usum discendi sumũt et ita nos hiꝰ elem̃tis
usum uidendi uiuendi usq ad maturitatem addistamꝰ¬
¶ Singulis autẽlit̾as uersus octoni subiciũtur. ita
ut as una lict̾a octo bersus incipiant. ut unitatẽ dĩtate
que omĩa regi doc̾e̾t ⁊ purgacionẽ legitĩe stĩficacõis.
Oitaua enĩ die ⁊ ciocimcisio fit ex lege. et in xpĩ re¬
.i. .xxii. ⁊ singuli octonarii per om̃es uersus suos
incipiũt a singulis elementis per ordinem ꝙ trãsla¬
cione seruari non potuit per ꝙ mte m̃uit ꝙ hic
tacionib nom elementorum designantur ¶Omma

Expanded text:
r. Omnis autem moralis doctrina suavis est, in qua hic psalmus eminet. r. Omnis autem moralis doctrina suavis est, in qua hic psalmus eminet. Alii namque psalmi tanquam stellae minores, aliquantulum lucent; iste vero quasi sol, pleni luminis meridiano calore fervens, totus morali dulcedine splendet. Et est per litteras Hebraei alphabeti digestus, ut sicut pueri in primis litteris usum discendi sumunt, ita et nos hujusmodi elementis usum vivendi usque ad maturitatem addiscamus. Singulis autem litteris versus octoni subjiciuntur, ita ut ab una littera octo versus incipiant, ut unitatem Deitatis, quae omnia regit, et doceret purgationem legitimae sanctificationis; octava enim die et circumcisio fit ex lege, et in Christi re id est viginti duo, et singuli octonarii per omnes versus suos incipiunt a singulis elementis per ordinem, quod in translatione servari non potuit, per quod innuit quod hic etationibus nominum elementorum designantur. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
onfitemi do. qm̃ bo¶titulus alleluya ¶quĩtus
⁊ p̃s iste de pͥmo aduentu multis siguris deco¬
ratus habet eñ quosdam uersus uniformes quosdm
uiius p̾ncipii. quosdam int̾ stalares ⁊ hiꝰ ornatus.¬
p̾mo fidelis populus peccatis solutus monet om̃s
dommo confiteri et quia per mĩam auditus est in t̾¬
bulacione¶I des hominem dicit non ẽẽ tunendum
Secinido in solo deo dicit eẽ confidendum . ibi. Bonũ
est confidere in dñoltercio portas ihrłm aperiri
sibi cupit. Aperite¶ Quarto frequentari atria dei
suadet de aduentu xp̃i gandens. ibi¶Benedcũs.
eati miaculati Egitulus ¶lleluma aleph. ꝑ̃s¬
iste institutor est fideliũ. paradisus om̃ium
pomorum. apotheca spũs sancti qui quãto in sĩficie
quid accepit. modo it̾um sperando ꝙ meruit et est
hic psalmus filĩb uerbis contextus nulla tamen
confusione permixtus ¶S nouitate rerũ lit̾as mu¬
tatis explicatus totus morali doct̾na insignis Omĩs

Expanded text:
oniam bonus Titulus: Alleluia. Quintus est psalmus iste de primo adventu, multis figuris decoratus. Habet enim quosdam versus unifines, quosdam unius principii, quosdam interscalares, et hujusmo, fidelis populus peccatis solutus monet omnes Domino confiteri; et quia per misericordiam auditus est in tribulatione, ideo hominem dicit non esse timendum. Secundo in solo Deo dicit esse fidendum, ibi, bonum est confiteri. Tertio portas Jerusalem aperiri sibi cupit, ibi, aperite. Quarto frequentari atria Dei suadet, de adventu Christi gaudens, ibi, benedictus; eati immaculati. Titulus: Alleluia aleph. Psalmus institutor est fidelium, paradisus omnium pomorum, apotheca Spiritus sancti: qui quanto in superficie quod accepit, modo tantum sperando quod meruit. Et est hic psalmus similibus verbis contextus; nulla tamen confusione permistus, sed novitate rerum litteris mutatis explicatus, totus morali doctrina insignis. Amb
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium p̾mus athonius .i. sine diuisione ¶ S tñ om̃s
compendio sue lecõnis frrat et est qͣiͣ pũctus psalmoꝵ
uñ diũse sp̃es formantur et est nira narracio ꝯtͣ
tediũ salutaria dicere modo paucis modo late. Ne
quis ergo putaret ut diximus per ih dlm solos iudõs
significari om̃s gentes ad laudem dei in persona mͣ¬

Expanded text:
omnium primus atomus, id est sine divisione, sed tamen omnes compendio suae locutionis superat. Et est quasi punctus psalmorum. Unde diversae species formantur, et est mira variatio contra taedium salutaria dicere, modo paucis, modulate. Aug. Ne quis ergo putaret, ut diximus, per Jerusalem solos Judaeos significari, omnes gentes ad laudem monet, in persona m
Abbreviated transcription (Latin):
non per om̃es scubintur minus ꝑst̃os significant
uel sicut hyla. dicit huius psalmi qui per alpha¬
betum digesti funt incipientibus quasi elemita
dantur bñ monemur ut ad erudicionis studiũ
festiemus. nomen autem angelice laudis alla
ubi magna exultacione gaudetur. ficut in hoc p̾so
populus dei ab om̃i malo culpe liberatus laudat
futaram figuram future laudis ¶nten, monz
ad laudem ¶nodus tripertitus est p̾salmus. p̾ͥme
populus fidelis se dicit confiteri in cong̾gacione
iustooni ubi est et̾na laus ¶ Secundo dicit fideles
spũali munere saciatos promittens aduentum

Expanded text:
non per omnes scribuntur, minus perfectos significant. Vel sicut Hilarius dicit hujusmodi psalmi, qui per alphabetum digesti sunt, incipientibus quasi elementa dantur. Unde monemur ut ad eruditionis studium festinemus. Nomen autem angelicae laudis, Alleluia, onitur, Cassiod. ubi magna exsultatione gaudetur, sicut in hoc psalmo populus Dei ab omni malo liberatus laudat, t figuram futurae laudis. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Tripartitus est. Primo, populus fidelis se dicit confiteri in congregatione justorum, ubi est aeterna laus. Secundo, dicit fideles spirituali munere satiatos, promittens adventum
Abbreviated transcription (Latin):
charias longe post daiuid fuer̃t completis .lxx. ãnis
trãsimgracionis. tũc sub dacio ¶Rege persarũ hii
duo pr̃ophãuerunt ꝙ ad renouacionem templi ꝑti¬
nere bidebatur et sicut in hesdia legitur ip̃i qͦq
in templi reedificatione fuñt coadiutores de qͥ
tamen ueedificatione illius actualis templi non hic¬
agitur ¶S pocus de reformacõne spũalis templi
ꝙ nos sumus uñ apostolus. templũ dei scm̃ est ꝙ
estis uos ¶lla enim actualis templi renouacio sigt
renouacionem noui populi ex Ruina ade ut portet
ymagnem noui homĩs. sicut ante portauit ymagĩe
uet̾is hom̃is. et post captiuitatem huius seculi ꝙ
.q. pꝰ.lxx. Annos non uiitura mole construatur
S b̾ata inortalitate et̾ nalit solidetur ¶anc autẽ

Expanded text:
charias longe post David fuerunt, completis LXX annis transmigrationis, tunc sub Dario rege Persarum . Hi duo prophetaverunt quod ad renovationem templi pertinere videbatur . Et sicut in Esdra legitur, ipsi quoque in templi reaedificatione fuerunt coadjutores , de qua tamen reaedificatione illius actualis templi non agitur hic; sed potius de reformatione spiritualis templi, quod nos sumus. Unde Apostolus: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Illa enim actualis templi renovatio significat renovationem novi populi ex ruina Adae, ut portet imaginem novi hominis, sicut ante portavit imaginem veteris hominis , et post captivitatem hujus saeculi, quod  LXX annos non ruitura mole construatur; sed beata immortalitate aeternaliter solidetur. Aug., Cas
Abbreviated transcription (Latin):
.i. laus dei. laus dico. ¶lggei ⁊ zacharie Qnius uei
Reuscoinss quia prophete illi laudes dei pro spũali
reusione xpĩan populi cantauerinit sicut auid
quibus significantur fideles qui sunt montaii.
pdest alti in uirtutibus ⁊ sollempnes .i. in t̾blacõĩs

Expanded text:
 laus Dei. Laus dico, Aggaei et Zachariae. Cujus rei? reversionis, quia prophetae illi laudes Dei pro spirituali reversione Christiani populi cantaverunt, sicut Davidquibus significantur fideles; qui sunt montani, id est alti in virtutibus: et solemnes, id es
Abbreviated transcription (Latin):
¶Inten. Reucat homines a falsitatibus huius scli.
saluari ¶Secudo ostenditur circa mala seculi
opũs a patre missus cuius eloquia sunt uera ibi
propt̃ mise. ⁊c̃. uidens ergo sanctus uir multi pli¬
catam uer̾itatem seculi quasi timens subito
exclamat pro magnitudine periculi et ait.¬
tytulus iste patet psalmũs iste agit de
caritate xp̃i in qua as tocius legĩs persto
est quam qui habet. mũdum non habet hic emm
expectat. per quam futuram redempcionem intell
in persona antiquorum patrum quasi de dilacõe
conqueritur in quo eciam dileccio proxii oñdit̾
cuius salutis hic optatur ut supersticione ydolat̾e¬
abiecta uinius dei cultura suscipiatur uel in ꝑsona
sanctorum moder norum loqr̃ secmidum xp̃i aduẽtũ
desideranciũ ubi certi sunt de salute ¶Quanto .ii.
desiderio antiqui pͥmũ defiderauerunt aduẽtũ
tanto moderin secundum cupiũt iuxta illud
cupio dissolui et ẽẽ cum xp̃o ¶Inten. ad idem ¶ꝓtẽcõ.¬

Expanded text:
ntio. Revocat homines a falsitatibus saeculi, et salvari, secundo, ostenditur contra mala saeculi Christus a patre missus, cujus eloquia sunt vera, ibi, propter miseriam, etc. Videns ergo sanctus vir multiplicatam vanitatem saeculi, quasi timens, subito exclamat, pro magnitudine periculi, et aitt. Cassiod. Psalmus iste agit de charitate Christi, in qua totius legis perfectio est, quam qui habet, mundum non amat. Alcuin.exspectat, per quam futuram redemptionem intelligit, in persona antiquorum Patrum, quasi de dilatione conqueritur. In quo etiam dilectio proximi ostenditur, cujus saluti hoc optatur, ut, superstitione abjecta, unius Dei cultura suscipiatur. Vel in persona sanctorum modernorum loquitur, secundum Christi adventum desiderantium, ubi certi sunt de salute. Quanto enim desiderio antiqui primum desideraverunt adventum, tanto moderni secundum cupiunt, juxta illud: Cupio dissolvi et esse cum Christo . Intentio. Ad idem
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur dies iudicii ꝙ post hoc tempus. q uii. dieb
agcitur uenturus est dominus ad iudiciũ. Supͣ
peccator culpe constuis timebat octauam ne ib
puriretur hic propheta in persona uiri persci
inquitatem muddi destriuui ut ad ueritatem future
promissionis peruemat et est sensus ꝑ̃s iste. nos

Expanded text:
ipitur dies judicii, quia post hoc tempus quod septem diebus agitur, venturus est Dominus ad judicium. Supra peccator culpae conscius timebat octavam ne ibi puniretur. Hic Propheta in persona viri perfecti iniquitatem mundi destrui, ut ad veritatem futurae promissionis perveniat. Et est sensus: Ps
Abbreviated transcription (Latin):
illummari ne cͣedat fraudibus mimic. ibirespite
⁊ c̃ ¶ pr̃ius ergo proꝑheta in persona antiquoꝵ
de Incarnacionis diñce dilõne conquerenciũ ait. O.¬
quam in p̾cedenti psalmo desiderabat propħã
uenire hic oftenditur uenisse ⁊ aiudeis contẽpeta
fore. Ideoq propheta in sui bel xp̃i persona lo¬
iste p̾mus psalmus de incre pacione iude ornin
⁊ conu̾sione et est sensus titua. ꝑd̃. Iste dirggẽs¬
nos. In finem est dauus Idest xp̃i bel ptophete ¶Intencio
prophete est confutare iudeos xp̃i contemptores.
¶Modus torpertitus est psalmus p̾ma pars est nnt̾¬
pacio udeorum destripta eorum malicia. secundo minat̃
Iudicium .ibi. sine cognostent .o. tercio p̾dicitur iudoꝵ
comi̾sio ibi. Quis dabit ex sy ¶nc̃pans ergo duriciã
Iudeornin ait.¬

Expanded text:
illuminari ne cedat fraudibus inimici, ibi, respice, etc. Prius ergo Propheta in persona antiquorum de Incarnationis dilatione conquerentium ait: oquam in praecedenti psalmo desiderabat Propheta venire, hic ostenditur venisse, et a Judaeis contemptam fore. Ideoque Propheta in suam vel Christi persona loiste primus psalmus de increpatione Judaeorum, t conversione. Et est sensus tituli: Psalmus iste dirigensnos in finem est David, id est Christi, vel Prophetae. Intentio. Prophetae est confutare Judaeos, Christi contemptores. Modus. Tripartitus est psalmus. Prima pars est increpatio Judaeorum, descripta eorum malitia. Secundo minatur judicium ibi. Nonne cognoscent omnes. Tertio, praedicitur eorum conversio, ibi, Quis dabit ex Sion, imprecans ergo duritiam Judaeorum ait
Abbreviated transcription (Latin):
de flore maloꝵ ⁊ labore bonorum murmuuãt putãtes¬
non diuna disposicione. S⁊ casu hot contingere lo quituo hit
¶ umno confido. Titulus ¶n finiem ꝑ̃s dauid. Agit hic
ꝑroꝑheta de hẽtitis qui in ecca putrida memibra iñ¬
cuintur se xp̃m habere atq ab unius eccͣe uere mr̃is ubĩb
alios au̾tere atq abripere moliũtur et ad se trahere uolũt
affirmantes ꝙ apud se sit xp̃e ⁊ quasi pie studiose ꝙ
ãmonentes ut ad eos transeundo transungremus in xp̃m
quibus hic Rendet propheta in persona alicuius fidelis
Redarguendo eos ⁊ docendo eis ẽẽ Resistendum Et est sesꝯ
tituli. ꝑ̃s iste dirigens nos ¶n finem Pest in xp̃m
est dauid prophete docentis resistere hereticis que¬
¶ntentio psalmi ¶modus. bipertitus est psalmus. pͥ
de hetitis agit hit qui catholicos in suam prauitaten
uolunt comitere¶Secimido dicit quid utrisq det deus. s.¬

Expanded text:
de flore malorum et labore bonorum murmurant, putantesde flore malorum et labore bonorum murmurant, putantesn divina dispositione, sed casu hoc contingere, loquitur hic no confido. Titulus, In finem, psalmus David. Agit hic Propheta de haereticis, qui in Ecclesia putrida membra mentiuntur se Christum habere, atque ab unius Ecclesiae verae matris uberibus alios avertere atque abripere moliuntur, et ad se trahere volunt, affirmantes quod apud se sit Christus, et quasi pie studioseque admonentes, ut ad eos transeundo transmigremus in Christum. Quibus hic respondet Propheta, in persona alicujus fidelis, redarguendo eos et docendo, eis esse resistendum. Et est sensus tituli: Psalmus iste, dirigens nos, in finem, id est in Christum, est David prophetintentio psalmi. Modus bipartitus est psalmus: Primo, de haereticis agit, qui Catholicos in suam pravitatem volunt convertere; secundo dicit: Quid utrisque det Deus, s
Abbreviated transcription (Latin):
nũc quisq hominũ uel ex̾cetur ad purgationẽ uel
monetur ad comu̾sionem uel si contempint dei uo¬
cantis distiplmam eccecatur ad conde᷑m pnacionem.
¶Manfestum iudicium erit in ultimo cum cuiq re¬
tribuet iuxta opera sua. hic ergo agit de occultis
¶ Pest dehunnili aduentu qui cecatis uideis ꝓfuit
gentibus ⁊ de pena qua iudicat purgando conũ¬
tendo excecando et est sensus tituli. ps iste dauid
prophẽ qui hic loquituͣ in perfona eccͣe dirigens nos
¶In finem. Pdest in xp̃m ẽ. pro occultis .i. agit de
occultis. filii .s. damo dei uel filii. ip̃iũs dauid de qͦ
natus est xpũs secundum carnem ¶Interr monet
ut non casu uel fato quis credat mundũ regi s
xp̃i destruitur et xpũs regnat iudicat. adiunat¬
¶ Secundo fideles prouocat ad laudem ibi. ꝑsallite dño.
¶Tercio. finem malorum benturum peccatoribus
mala temporis antixpĩ pertractat ibi. ut quid dñe¬
¶ Quinto. precatur iudicium maturari ut sanctoꝵ

Expanded text:
nunc quisque hominum vel exercetur ad purgationem, vel monetur ad conversionem. Vel, si contemnit Dei vocantis disciplinam, excaecatur ad damnationem. Manifestum judicium erit in ultimo, cum cuique retribuet juxta merita. Hic ergo agit de occultis, id est de humili adventu, qui caecatis Judaeis profuit gentibus, et de poena qua judicat purgando, convertendo, excaecando. Et est sensus tituli: Psalmus iste, David prophetae, qui hic loquitur in persona Ecclesiae dirigens nos in finem, id estccultis filii, scilicet Dei. Vel filii ipsius David, de quo natus est Christus secundum carnem. Intentio: monet ut non casu vel fato, quis credat mundum regi, seisti destruitur, et Christus regnat, judicat, adjuvat; secundo, fideles provocat ad laudem, ibi: Psallite Domino; tertio, finem malorum venturum peccatoribus mala temporis Antichristi pertractat, ibi: Ut quid, Domine; quinto precatur judicium maturari, ut sanctor
Abbreviated transcription (Latin):
al. lit̃. Idest in nos qui sumus montes Montes ue
sunt per superbiam nõ per humilitatem ut iufti
et debes ad nos transire quia tu es sicut passer.
Idest pennatus uirtutibus ⁊ preceptis, Si hec q̃
obtenditis ut transeam ad uos non sinũt me trãsire
quia si passer sum habeo donũ ubi Requiescam
secimdum illud Et enim passer inuenit sibi domũ
S qmͣ donũ dominũ qui est refugiũ pauperi quoni
quam nos hñis ⁊ Ita eris. sicut passer qui in altis
de inde fidelis in cuius persona loq̃r̃ propheta cõ¬
uertens sẽ ad alios ait..¬

Expanded text:
a, Aug. id est in nos, qui sumus montes. Montes vere sunt, per superbiam, non per humilitatem, ut justi. Et debes ad nos transire, quia tu es sicut passer, id est pennatus virtutibus, et praeceptis. Sed haec quae obtenditis ut transeam ad vos, non sinunt me transire, quia si passer sum, habeo domum ubi requiescam, secundum illud: Etenim passer invenit sibi domum . Sed quam domum? Dominum, qui est refugium pauperi. Quomoquam nos habemus. Et ita eris sicut passer, qui in altis Deinde fidelis, in cujus persona loquitur Propheta, convertens se ad alios, ait
Abbreviated transcription (Latin):
opere mistiorum separantur non loco s affectu
⁊ quasi ategumĩtis purgantur ut frumenta in
⁊ t̾scerent ad maturitatemq peruenirent. Ita
in ecca dẽmixtio malorum est neccessaria bonis qͥ
simul incipiint crestunt et consumantur. s bom
in bono. mali in malo. In futuro uero eciã loco sepa¬
rabinitur cum frunienta recondentur morceis pa¬
lee bero comburentur igne in extingnibili. Sel eccͣa
Ideo dicitur torcular qr in ea intellectus ueibi dei
dum sono uocis ministratur quasi umũ includitur
uinaciis et sic fertur ad aures quasi ad torcular uõi
dist̾intur quia sonus ualet auribus. Intellectus
uero a memoria auditorum quasi quodam lacu ex¬
cipitur. Inde in mentis habitum. ⁊ morum discipliã
tanquam de lacu in cellas tnͣsit in quibus si negligẽ
non acuerit uetustate firmabitur. bel torcularia
sunt eciã martiria bbi corpora eorum qui ꝓ xp̃i
nomine affaccione persecucionũ calcantur quasi

Expanded text:
opere ministeriorum separantur, non loco, sed affectu; et quasi a tegumentis purgantur, ut frumenta in et crescerent, ad maturitatemque pervenirent. Ita in Ecclesia admistio malorum est necessaria bonis: qui simul incipiunt, crescunt, et consummantur, sed boni in bono, mali in malo. In futuro vero etiam loco separabuntur, cum frumenta recondentur in horreis, paleae vero comburentur igne inexstinguibili. Vel Ecclesia ideo dicitur torcular, quia in ea intellectus verbi Dei, dum sono vocis ministratur, quasi vinum includitur in vinariis, et sic fertur ad aures, quasi ad torcular, ubi discernitur, quia sonus valet auribus, intellectus vero a memoria auditorum, quasi quodam lacu excipitur: inde in mentis habitum et morum disciplinam, tanquam de lacu in cellas transit, in quibus, si negligentia non acuerit, vetustate firmabitur. Vel torcularia sunt etiam martyria, ubi corpora eorum qui pro Christi nomine afflictione persecutionum calcantur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m quia agit de exaltatione xp̃i secundum duas na¬
turas est agens. pro torcularibus. Idest de eccͣns
de quarnm constitucione ⁊ caussa instituaonis agit
¶Inten. Est hic prophete errorem indeorum qui dicũt
In iudea tm̃ notum dñi ⁊ donastitarum qui tm̃ nõt¬

Expanded text:
 quia agit de exaltatione Christi, secundum duas naturas, et agens pro torcularibus, id est de Ecclesiis, de quarum constitutione et causa constitutionis agit. Intentio est hic Prophetae errorem Judaeorum, qui dicunt in Judaea tantum notum Deum, et Donatistarum, qui tan
Abbreviated transcription (Latin):
permittuntur sc̃ire qui uere funt de unitate ecc̃e. Idõ
quidam licet in digni Iactant se ẽẽ de ecc̃a Cum tñ
bere non sint. Illornin ergo presumpcionem retun¬
dens propheta quasi sacerdos ante propiciatoriũ
astans querit qui et in pñti eccͣa digne deo militẽt
Et in futura beatitudine suñt quieturi Cui datur
adeo responsum plene diffincionis quo clare os¬
tenditur qui uere suit de pñti eccͣa. et in futura
beatificandi ¶ Et est intencio prophete cõp̾m̾e
eos qui se iactant ẽẽ de eccͣa cum non sint ¶Modus
bipertitus est psalmus. p̾mo interrogat pro phã
Responsa. uolens scire quos deus dignos sua iu¬
dicet eccͣa. secundo subditur domini responsio. ibi.
iu. Ingreditur Ime macuta. propheta ergo belut
sacerdos petens responsuin dut i
inserua me domme ¶Tytulus tituli inscriꝑcio ip̃i
dauid ¶ Sic titulus de euuangelio non de ueli
legitur ꝙ crucifixo domino pylatus talem tytulũ
superposuit Iħc̃ nazarenus rex Iudeoꝵ qm̃ cũ mlti

Expanded text:
permittimur scire qui vere sint de unitate Ecclesiae, ideo quidam, licet indigni, jactant se esse de Ecclesia, cum tamen vere non sint. Illorum ergo praesumptionem retundens Propheta, quasi sacerdos ante propitiatiorum astans, quaerit qui et in praesenti Ecclesia digni Deo militent, et in futura beatitudine sint quieturi. Cui datur a Deo responsum plenae definitionis, quos clare ostenditur qui vere sint de praesenti Ecclesia, et in futura beatificandi. Et est intentio Prophetae comprimere eos qui se jactant esse de Ecclesia, cum non sint. Modus: Bipartitus est. Primo, interrogat Propheta,responsa, volens scire quos Deus judicet sua dignos. Secundo, subditur Domini responsio, ibi: Qui ingreditur sine macula. Propheta ergo, velut sacerdos, petens responsum, ainserva me, Domine. Titulus: tituli, inscriptio ipsi David . Hic titulus de Evangelio non de Veterlegitur quod crucifixo Domino Pilatus talem titulum superposuit: JESUS NAZARENUS REX JUDAEORUM. Quem cum multi
Abbreviated transcription (Latin):
.s. marestas eius ⁊ operacio excelsa ¶ Secmido dicit
naturam hominis olimi uiciatam prxp̃o super omĩa
exaltatam. ẜi. quid est homo¶Alaude ergo incipiens
onfitebor tib ¶¶ ytulus. In finem pro occultis
de i filius nec ad cuius sicut hic per eccellenciam
intelligitur xp̃t qui est uingenitus dei filius sic̃
ipe sine additamento de se ait. Si filius uõs libe¬
rauit uere liberi eritis uel filius est eciam ip̃iũs
dauid quia de eo est natus cum dicit. pro occultis
nominando occulta filii dat intelligi quia alia
eius sunt manifesta ciendum igitur ꝙ duo
sunt aduentus xpi. p̾mus in humilitate qui oc¬
cultus fuit iudeis. qui cecatis iudeis. gentibus
profuit. unde cecitas contigit ir ifrael ut plenitudo
gen. int̾ ¶ Secimidus in maiestate qui oĩb erit

Expanded text:
 majestas ejus et operatio excelsa; secundo, dicit naturam hominis olim incitatam in Christo super omnia exaltatam, ibi, Quid est homo. A laude ergo incipiens nfitebor tibi. Titulus in finem pro occultis r filius, nec additur cujus, sicut hic, per excellentiam intelligitur Christus, qui est unigenitus Dei Filius, sicut ipse sine additamento de se ait: Si Filius vos liberaverit, veri liberi critis. Aug. Vel filius est etiam ipsius David, quia de eo natus, cum dicit, pro occultis nominando occulta filii, dat intelligi, quia alia ejus sunt manifesta. Sciendum igitur quia duo sunt adventus Christi. Primus, in humilitate, qui occultus fuit Judaeis, qui caecatis Judaeis, gentibus profuit. Unde: Caecitas contigit Israel, ut plenitudo gentium intraret . Secundus in majestate, qui omnibus erit
Abbreviated transcription (Latin):
legitur in ꝑalipomenon ꝙ archa dñi reducta
Aphilisteis dauid ante eã constituit cantores iiiiͨᵘ
milia et totidem ianitores quibus p̾fecit filios
chore ¶Cantoribus bero p̾posuit. ducentos. octogĩta
⁊ .uiii. uiros int̾ quos fu̾it a saph eman. ethan. et
liyditum quorum nomina esdras frequent̾ posuit
In titulis psalmorum tum pro lonore menisterii tum
propt̾ nominũ int̾ pretaciones. per quas subditorum
psalmorum intellectus pandintur sicut huius ps̃i.
aꝑuit sensus. per hoc nomen hyditum ꝙ int̾ptatur¬
fensas transilieus eos. Pdest Remanentes in mũdo
habentes q t̾renis de quo transiliente agitur hic
docet enim psalmus iste a dileccione seculi ad dei
legem. et inde ad et̾ntatem mente transilire, et qr
hoc Iocundum est mente, et si graue sit carni Ideo
bene in titulo apponitur canticum et est sensus
canticum istud ꝙ dicitur canticum quia hic est inc̾io
de et̾ua beatitudine pro qua iocundum est menti

Expanded text:
Legitur in Paralipomenon quod arca Domini reducta a Philisthaeis, David ante eam constituit cantores quatuor millia, et totidem janitores, quibus praefecit filios Core, cantoribus vero praeposuit ducentos octoginta et octo viros, inter quos fuerunt Asaph, Eman, Ethan et Idithun, quorum nomina Esdras frequenter posuit in titulis, tum pro honore mysterii, tum propter nominum interpretationes, per quas subjectorum psalmorum intellectus panduntur, sicut hujus psalmi aperitur sensus. Per hoc nomen Idithun, quod interpretatur transiliens eos, id est remanentes in mundo, haerentesque terrenis, de quo transiliente agitur hic. Docet enim psalmus iste a dilectione saeculi ad Dei legem, et inde ad aeternitatem mente transilire. Et quia hoc jocundum est menti, et si grave sit carni, ideo bene in titulo apponitur canticum. Et est sensus: Canticum istud dicitur canticum, quia hic est mentio de
Abbreviated transcription (Latin):
et rixas cõpmerelhoc enĩ silenciũ multũ est utile.
¶Nodus. tripertitus est ꝑ̃s ¶ẜmo agit de Continẽcia ¶mrod¬
lingue. int̾ blasphemos et contumeliosos bnde et
optat nos ẽẽ finem ubi ħ nõ sunt ¶ Secundo dicit
quomodo om̃s fu̾it sub uanitate ⁊ casu uñ opponit se
expectare dñm dicens petens liberari ibi. Soard

Expanded text:
et rixas comprimere. Hoc enim silentium multum est utile. Modus. Tripartitus est psalmus primo agit de continentia linguae inter blasphemos et contumeliosos. Unde et optat noscere finem, ubi haec non sunt mala. Secundo dixit quomodo omnes sunt sub vanitate et casu. Unde apponit se e
Abbreviated transcription (Latin):
namqz penitens in malis poĩtus penis tuuens
et inde lugens sabbati et̾ni recordatur ꝙ tnet p̾¬
uati pecc̃ati constius. desiderat frui grauit̾ afflictꝰ¬
hit emim penitententem induait multis modis conci¬
atuata ut ip̃m iob qui cabius incentiua et ingẽcia
bicit supplicia. bideatur piopon̾e tyionibus in exẽplũ.¬
¶ Et cruciatus grate amplectantur minores quidem
mĩtis Pdest quam ip̃i m̾uerunt. per quos ab et̾na pe¬
na liberantur et hoc est p̃s iste ẽ dauid. Pest penitẽtis
habitus in rememoracione sabbati¶Pest a gens de
recordacione sabbati ꝙ penitens defiderat ¶nten
mons ad penitenciam ¶Modus .iiii. sunt ꝑticões.

Expanded text:
itaque poenitens in malis positus pejus timens, et tamen lugens Sabbati aeterni recordatur, quo timet privari peccati conscius, desiderat frui graviter afflictdis cruciatum, ita ut ipsum Job qui carnis incentiva et ingentia vicit supplicia, videatur proponere tironibus in exemplum ut cruciatus grate amplectantur, minores quidem meritis, id est quam ipsi meruerunt, per quos ab aeterna poena liberantur. Et hoc est: psalmus iste est David, id est poenitentis, habitus in rememoratione Sabbati, id est agens de recordatione Sabbati, quod poenitens desiderat, Intentio. Monet ad poenitentiam. Modus. Quatuor sunt partitiones.
Abbreviated transcription (Latin):
rememoracionesspsalmus iste t̾̃tius est in
ordine penitencialiũ docens ut peccatum ꝙ ꝓpͥus
fugere ne quiuinus semper in memoria habeamꝰ
non ad faciendum s ut ab eius frequencia saltem
nos temperemus, et hoc est, ꝑsalmus iste ẽdauid¬
¶ PSest penitentis habitus ¶I reme moracione .i.
docens nos infertam memoriam peccati habe̾ ut

Expanded text:
e. Cassiod. Psalmus iste tertius est in ordine poenitentialium, docens ut peccatum quod prorsus fugere nequimus, semper in memoria habeamus, non ad faciendum, sed ut ab ejus frequentia saltem nos temperemus. Et hoc est, psalmus iste est David, id est poenitentis, habitus in rememoratione, id est docens nos
Abbreviated transcription (Latin):
p̾momonet eccã in cuius persona loquitur ꝓpho
ne quis malignantes imitetur ¶Ss quĩcquid boue
speratur a dommo postuletur qui pio futura dat
et et̾nas Secmdo dicit malos super bonos Inudia
torqueri ib¶ Obseruabit peciste: cio trartat iustum
hic nũquam deferi pͥmia lonorum ⁊ penas malore
cõmiscens cum int̾rectis abholntacionibus . ibi.

Expanded text:
mo, monet Ecclesia, in cujus persona loquitur Propheta, ne quis malignantes imitetur, sed quidquid boni speratur, a Domino postuletur, qui profutura dat et aeterna. Secundo dicit malos super bonos invidia torqueri, ibi, observabit peccator. Tertio, tractat justum hic nunquam deseri, praemia bonorum et poenas malorum commiscens, cum interjectis adhortationibus, ibi,
Abbreviated transcription (Latin):
est hic sermolssn hac quoq mutacione uultus
erat quia compassus est nobis usq ad mortem
⁊ tympainzabat quia extensus est in couce sit
coruum in ligno et hoc ad hostia cluitatis. ꝑdest
ad corda deo clausa ut ea per coucem ⁊ fidem apiret
ferebatur manibus suis ꝙ non ad lict̾am p̃t accipi
S tũc manibus ferebatur Cum corpus ⁊ sanguiẽm
suum in cena apostolis porrexit in quo hiuilitatẽ
homis cõmendauit. Saliue decurrebant in barbã
¶ Pest̃ uerba infautilia ⁊ infirma dicentis hoc est
corpus meui tegebant uirtutem eius que ꝑ barbã
intelliitur et per hec onña procidebat ad bostia porte
Pest himmuiliabat se ad miciũ fidei nr̃e hostium emm
porte iniciũ est fidei unde incipit eccͣa et piouenitad

Expanded text:
est hic sermo . In hac quoque mutatione vultus erat, quia compassus est nobis usque ad mortem, et tympanizabat, quia extensus in cruce sicut corium in ligno. Et hoc ad ostia civitatis, id est ad corda Deo clausa, ut ea per crucem aperiret, ferebatur manibus suis, quod non ad litteram potest accipi; sed tunc manibus ferebatur, cum corpus et sanguinem suum in Coena apostolis porrexit, in quo humilitatem hominibus commendavit. Salivae decurrebant in barbam, id est verba infantilia, et infirma dicentis: Hoc est corpus meum , tegebant virtutem ejus, quae per barbam intelligitur. Et per haec omnia procidebat ad ostia portae, id est humiliabat se ad initium fidei nostrae; ostium enim portae initium est fidei, unde incipit Ecclesia, et pervenit ad