comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minatione tellus incipiens:
ut legẽ creatoris impleret.
ꝑ om̃es crescendi ꝓfecta gͣdus:
mox ad maturitatẽ que nas¬
cebant᷑ euerit. Cerneres eotẽ¬
pore saltus omnes herbarũ
iuriditate splendescẽ: campos
etiã turgidis messib exorna¬
tos imaginem qͦdãm pelagi
fluctuantis spicarũ motib
emulari. Omne t̾c fenũ ce
om̃e genus olitoriũ. &e si qͥd
arbustiũ. uł seminariũ est:
copiosis suꝑ terrã fructib
eminebat. Nulla t̾c erat des¬
peratio metuenda seminib:
ñ ignauia culpa cultorum
ñ aerũ intẽꝑantia: ñ nulliꝰ
cause querela corruptelã fru¬
gib apportantis: ñ odempna¬
tio que fertilitatẽ posset im¬
pedire t̾rarũ. Postea enĩ delic¬
tũ extitit. ꝓ qͦ sumꝰ addicti:
ut in sudore nr̃i uultꝰ panẽ¬
nr̃m manducaremꝰ. Int̾ hec
p̃cepit quoq lignũ nascifruc¬
tuosũ. faciens fructũ ⁊ cuius
sem̃ in ip̃o est: scd̃m genꝰ ce
similitudinẽ. Huiꝰ gͥ ẽditione

Expanded text:
minatione tellus incipiens, minatione tellus incipiens, ut legem Creatoris impleret, per omnes crescendi profecta gradus, mox ad maturitatem quae nascebantur evexit. Cerneres eo tempore, saltus omnes herbarum viriditate splendescere: campos etiam turgidis messibus exornatos, imaginem quodammodo pelagi fluctuantis spicarum motibus aemulari. Omne tunc fenum et omne genus olitorium; et si quid arbustivum vel seminarium est, copiosis super terram fructibus eminebat. Nulla tunc erat desperatio metuenda seminibus: non ignavia culpanda cultorum, non aerum intemperantia, non ullius causae querela corruptelam frugibus apportantis, non condemnatio, quae fertilitatem posset impedire terrarum. Postea enim delictum exstitit; proquo sumus addicti, ut in sudore nostri vultus panem manducaremus. 6. Inter haec praecepit quoque lignum nasci fructuosum faciens fructum; cujus semen in seipso est secundum genus et similitudinem. Hujus igitur editione
Abbreviated transcription (Latin):
si ager fecundꝰ extiterit. &
celi clementia potiat᷑. mox
ad pͥstinũ scema reu̾tit᷑. Loli¬
um uͦ & cetera adulterina
genera que tirania solet nũ¬
cupare scͥptura ⁊ u̾tualib ad¬
mixta segetib ñ ex tͥtici corrup¬
tione gignunt᷑: s ex sua ꝓpͥa
nascunt᷑ origine. Hoꝵ ꝯsidera¬
tio illis ꝯferenda est. q̃ dñi man¬
data subu̾tunt. & ñ sincere
u̾bum monitionis accipiunt:
s maligno magisterio depͣua¬
ti audent se menbris eccl̃e sa¬
lubrib admiscere: ut morbi
sui clandestinã ꝑniciem laten¬
ter m̃tib integͥs inolescant.
licet dñs ꝑfectionẽ credentiũ
rãito seminis cõparat incre¬
mentis: ita dicens ut homo
mittat sementẽ suꝑ t̾ram. &
ille dormiat ⁊ & surgat nocte
ac die: messis autem leuat᷑¬
& crescit ip̃o nesciente. Sponte
enĩ terra fructiferat: pͥmo fe¬
nũ. pꝰea spicam. Germinet
derra herbam. Igit᷑ in breuis¬
simo temporis mom̃to a ger¬

Expanded text:
si ager fecundus exstiterit, et si ager fecundus exstiterit, et coeli clementia potiatur, mox ad pristinum schema revertitur. Lolium vero et caetera adulterina genera, quae zizania solet nuncupare Scriptura, victualibus admixta segetibus, non ex tritici corruptione gignuntur, sed ex sua propria nascuntur origine. Horum consideratio illis conferenda est, qui Domini mandata subvertunt, et non sincere verbum monitionis accipiunt; sed maligno magisterio depravati, audent se membris Ecclesiae salubribus admiscere, ut morbi sui clandestinam perniciem latenter mentibus integris inolescant; licet Dominus perfectionem credentium in eum merito seminis comparat incrementis, ita dicens: Ut homo mittut sementem super terram, et ille dormiat, et surgat nocte ac die, messis autem levatur et crescit, ipso nesciente. Sponte enim terra fructiferat: primo fenum, postea spicam. Germinet terra herbam . Igitur in brevissimo temporis momento, a ger
Abbreviated transcription (Latin):
extinxerunt. Ergo unde puta¬
bas oditori crimen obice: inde
potiꝰ referende sͥ laudis augm̃¬
ta sortiris. Germinet terra.
Qͣ ntã gͥ dicit alimoniã spon¬
te in fo liis herbarũ & radi¬
cib & seminib inuenirr. it
qͣntũ ex cultu & diligentia con¬
ferri: Qͣiqͣm ñ ꝯtinuo pre¬
cepit fructum semenq ꝓduci:
s g̾minare pͥus statuit ꝙ in¬
rere tellurem: & t̾c maturate
semen ÷ ut pͥma illa p̃ceptio
docum̃tum nat᷑e fieret ad ra¬
tionẽ sequentiũ. Qͦ mͦ ergo
scdm genus semina t̾ra ꝓdu¬
cit ÷ cũ fulnũ triicũ seren¬
tes atrũ plerũq colligimus:
Qͦd non ꝑtinet ad mutatioñ
genĩs: s infirmitatẽ qͣndam
ce languorẽ seminis fuisse di¬
cimus. Neq enĩ desiit ẽẽ stu¬
mentũ qͦd adustione nigra¬
tũ est: sic̃ ex ip̃a pꝰsumꝰ ap¬
pellatione cognoscere: quia
nimietate frigoris eycocta sps
in aliud semen ce colorẽ tͣns¬
tulit & saporẽ: sic̃ econtra

Expanded text:
exstinxerunt. Ergo unde putaexstinxerunt. Ergo unde putabas Conditori crimen objicere, inde potius referendae sibi laudis augmenta sortiris. 5. Germinet terra. Quantam igitur dicit alimoniam sponte in foliis herbarum, et radicibus et seminibus inveniri, vel quantum ex cultu et diligentia conferri, quanquam non continuo praecepit fructum semenque produci, sed germinare prius statuit, et virere tellurem. et tunc maturare semen, ut prima illa praeceptio documentum naturae fieret ad rationem sequen tium. Quomodo ergo secundum genus semina terra producit, cum fulvum triticum serentes, atrum plerumque colligimus? Quod non pertinet ad mutationem generis, sed infirmitatem quamdam et languorem seminis fuisse dicemus. Neque enim desiit esse frumentum quod adustione nigratum est, sicut ex ipsa possumus appellatione cognoscere, quia nimietate frigoris excoctas species, in alium semen et colorem transtulit et saporem. Sicut econtra,
Abbreviated transcription (Latin):
medicine sollercia suppetit.
remẽdia sanitatis explorans.
& rerum frequens experien¬
tia maloꝵ nobis effugia de¬
monstrando ⁊ difficile dic i
poteris periculosa uitare:
mutilit᷑ ꝯstitutũ. Aut enĩ pa¬
stũ ministrant certis qͥbusq
pecudib: aut nobis egrotan¬
tib solacia ꝯferunt ad salu¬
tẽ. Nam cicutã sturni solent
edere: cuiꝰ uenenũ ꝓ qͣlitate
sui corporis dicunt᷑ effugere.
Tenuissima enĩ st̃ adiacen¬
tia eoꝵ cordi spiramina: pͥꝰ¬
q illis euenit ut digerant
que sũpserunt: qͣm frigĩdi¬
tas ad intima eoꝵ intestina
ꝑueniat. Cotur nicib etiam
in usu esce habet᷑ elleborus.
cuiꝰ uirus pestiferũ nat᷑e
sue quadam tẽꝑatione deui¬
tant. hec tũ omia: nos ip̃os
quoq uiuare credunt᷑. Ex
mandragora enĩ somnifera
mẽdicamina cõponunt᷑: gra¬
uissimis m̃broꝵ dolorib ꝓfu¬
tura. Qͥ dã autẽ per ciciitã
molestissimam uescendi rabi¬
em mitigarunt: ñnulli per
elleborũ diurna uitia corꝑis

Expanded text:
medicinae solertia suppetit, remedia sanitatis explorans, et rerum frequens experientia, malorum nobis effugia demonstrando, difficile, dic mihi, poteris periculosa vitare, nutiliter constitutum? Aut enim pastum ministrant certis quibusque pecudibus, aut nobis aegrotantibus solatia conferunt ad salutem. Nam cicutam sturni solent edere: cujus venenum pro qualitate sui corporis dicuntur effugere. Tenuissima enim sunt adjacentia eorum cordi spiramina, priusque illis evenit ut digerant quae sumpserunt, quam frigiditas ad intima eorum intestina perveniat. Coturnicibus etiam in usu escae habetur helleborus, hujus virus pestiferum naturae suae quadam temperatione devitant; haec autem omnia nos ipsos quoque juvare creduntur. Ex mandragora enim somnifera medicamina componuntur gravissimis membrorum doloribus profutura. Quidam autem per cicutam molestissimam vescendi rabiem mitigarunt; nonnulli per helleborum diuturna vitia corporis
Abbreviated transcription (Latin):
reatorem mate
cam inconue¬
niens: qͣm ut eternitatẽ oꝑis cum
dei om̃ipotentis coniunge:ent ȩter¬
nitate: uel ipsum opus deum esse
dicerent. ut cȩlum & terrã. ꝙ mare.
diuinis ꝓsequerent᷑ honorib: Ex
quo factũ est ut partes mundi de¬
os esse crederent: qmͣuis de ipso
mundo non mediocris inter eos
questio sit. Nam pytagoras unũ
mundum asserit: alii innumera¬
biles dicunt esse mundos. ut scri¬
bit democritꝰ: cui plurimum ãe
phisicis reb auctoritatis uetustas
deculit. Ipsum qͦq mundum semꝑ
fuisse & fore: aristociles usurpat di¬
cere. Contra autẽ plato. ñ semꝑ fuis¬
se s semꝑ fore presumit astruere:
plurimi uero non fuisse semꝑ.nec
semꝑ fore scriptis suis testificant᷑.
Inter has dissensiones eoꝵ. quȩ po¬
test esse ueri estimatio: cum alii
mundũ ipsum deũ esse dicant.
qͦd ei mens diuina ut putant in¬
esse uideat᷑: alii partes eiꝰ. alii u¬
trunq. in quo nec quȩ figura
sit deoꝵ. nec qui numerus. nec

Expanded text:
reatorem matertam inconueniens quam ut aeternitatem operis cum dei omnipotentis coniungerent aeternitate uel ipsum opus deum esse dicerent, ut caelum et terram et mare diuinis prosequerentur honoribus? ex quo factum est ut partes mundi deos esse crederent, quamuis de ipso mundo non mediocris inter eos quaestio sit. nam Pythagoras unum mundum adserit, alii innumerabiles dicunt esse mundos, ut scribit Democritus, cui plurimum de physicis auctoritatis uetustas detulit, ipsumque mundum semper fuisse et fore Aristoteles usurpat dicere: contra autem Plato non semper fuisse et semper fore praesumit adstruere, plurimi uero non fuisse semper nec semper fore scriptis suis testificantur. inter has dissensiones eorum quae potest ueri esse aestimatio, cum alii mundum ipsum deum esse dicant, quod ei mens diuina ut putant inesse uideatur, alii partes eius, alii utrumque? in quo nec quae figura sit deorum nec qui numerus nec
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ mente atq proposito. Fece¬
rat enim hominẽ rationis ca¬
pacẽ. imitatorẽ sui: uirtutũ
emulatorẽ: cupidũ celestium
gr̃arum. In his requiescit d̾s:
qui ait. Aut super quẽ requi¬
escam ⁊ nͥ super hũilem & qͥe¬
tum. & trementẽ u̾ba mea :
Gratias ago dño deo nr̃o qui
huiusmodi opus fecit in quo
requiesceret. Fecit celum: ñ
lego quod requieuerit. Fecit
terram: non lego quod requi¬
euerit.Fecit solem ce lunam
& stellas: nec ibi lego quod
requieuerit. S lego quod fe¬
cerit hoĩem ce tunc requieue¬
rit: habens cui peccata duit¬
teret. Aut forte tunc iam fut᷑e
dñice passionis p̃cessit myste¬
riũ. quod reuelatũ est. quia
requiesceret xp̃c in hõie.qui
requiẽ sibi predestinabat ru
corpore. pro hõis redemptione:
scd̃m quod ipse dixit. Ego
dormiui. & requieui & exur¬
rexi: qm̃ dñs suscepit me.
Ip̃e enim requieuit. qͥ fecit

Expanded text:
eius mente atque proposito; feceeius mente atque proposito; fecerat enim hominem rationis capacem, imitatorem sui, uirtutum aemulatorem, cupidum caelestium gratiarum. in his requiescit deus, qui ait: aut super quem requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? gratias ago domino deo nostro, qui huiusmodi opus fecit, in quo requiesceret. fecit caelum, non lego quod requieuerit, fecit terram, non lego quod requieuerit, fecit solem et lunam et stellas, nec ibi lego quod requieuerit, sed lego quod fecerit hominem et tunc requieuerit habens cui peccata dimitteret. aut forte tunc iam futurae dominicae passionis praecessit mysterium, quo reuelatum est quia requiesceret Christus in homine, qui requiem sibi praedestinabat in corpore pro hominis redemptione secundum quod ipse dixit: ego dormiui et quieui et surrexi, quoniam dominus suscepit me. ipse enim requieuit qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
um mulcent: hũilitas & fides.
Spes itaq expͥmit humilitatis
affectum: & sedule seruitutis
obseqͥum. Fides equat filiũ pr̃i.
atq utriusq eandem głam con¬
fitetur. Recte autẽ non plures:
s duo st̃ homini pedes. Quater¬
ni enĩ pẽdes feris ac belius sũt:
auib bini. Et id̾o unꝰ quasi de
uolatilib est homo. qͥa alta ui¬
su petat: & quodã remigio uo¬
litet sublimiũ sagacitate sen¬
suũ. Et id̾o de eo dc̃m est. reno¬
uabit᷑ sicut aquile iuuentꝰ tua.
eo qͦd ꝓpior sit celestib. & sub¬
limioe aquilis: qui possit dic̾e.
nr̃a autẽ ꝯuersatio in celis ẽ.
S iam fis sermoni nrr̃o sit.
qm̃ completus ẽ dies. sextus.
& mundani operis sũma con¬
clusa est: perfecto uidelicet
hoĩe. inquo principatus est
animantiũ uniuersarũ. & sũ¬
ma quedam uiuersitatis &
omnis mundane gr̃a creat᷑e.
Certe deferamus silentium:
qm̃ requieuit deus ab om̃ib
mundi oꝑib. Requieuit autẽ
in recessũ hõis: requieuit in

Expanded text:
nt, humilitas et fides. pes itaque exprimit humilitatis affectum et sedulae seruitutis obsequium, fides aequat filium patri atque utriusque eandem gloriam confitetur. recte autem non plures, sed duo sunt homini pedes; quaterni enim pedes feris ac beluis sunt, bini auibus, et ideo unus quasi de uolatilibus est homo, qui alta uisu petat et quodam remigio uolitet sublimium sagacitate sensuum. et ideo de eo dictum est: renouabitur sicut aquila iuuentus tua, eo quod propior sit caelestibus et sublimior aquilis, qui possit dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. Sed iam finis sermoni nostro sit, quoniam completus est dies sextus et mundani operis summa conclusa est, perfecto uidelicet homine, in quo principatus est animantium uniuersarum et summa quaedam uniuersitatis et omnis mundanae gratia creaturae. certe deferamus silentium, quoniam requieuit deus ab omnibus mundi operibus. requieuit autem in recessu hominis, requieuit in
Abbreviated transcription (Latin):
Ossa qͦ omĩa tenui oꝑta sunt
uiscere. & reuincta neruis.p̃ci¬
pue tñ capitis. leui tecta sunt
corio. & quo pꝰsint aliquod ad¬
uersus imbres & frigora habe
munimen:capillis densiorib
uestiuntur. De genitalibus.
uenis e regione ceruicis. ꝑ re¬
nes lumbos q deductis.suscipi¬
unt genitale semen ad munꝰ
& ad grãm ꝓcreandiͤ Qͣd de
offitio pedum: qͥ totũ corpus
sine ulla sustinent de genibr.
nua qͥb pre ceteris dñi mitiga¬
tur offensa: ira mulcetur gr̃a
ꝓuocatur. Hoc enĩ prĩs summi
erga filium. donũ est. ut in no¬
mine iħu om̃e genu curuetis
celestium. terrestriũ &e inferno¬
rũ: & om̃is lingua ꝯfiteat᷑ qm̃¬

Expanded text:
quoque omnia tenui operta sunt quoque omnia tenui operta sunt uiscere et reuincta neruis, praecipue tamen capitis leui tecta sunt corio et, quo possint aliquod aduersus imbres et frigora habere munimen, capillis densioribus uestiuntur. quid de genitalibus venis e regione cervicis per renes lumbosque deductis suscipiunt genitale semen ad munus et ad gratiam procreandi? 74. Quid de officio pedum, qui totum corpus sine ulla sustinent oneris nu, quo prae caeteris Domini mitigatur offensa, ira mulcetur, gratia provocatur. Hoc enim Patris summi erga Filium donum est: Ut in nomine Jesu omne genu curvetur, coelestium, terrestrium 142 et infernorum; et omnium lingua confiteatur qu
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq etiam in genesi archa
noe ad fabricã humani corꝑis
ordinatur:de quadixit deus.
Fac tibi archã ex lignis quadra¬
tis : & nidos facies in ea. ce bi¬
tuminabis eam intus & foris
bitumine: &. sic facies archã.
Et infra. Ostiũ uero facies ex
transũso: inferiora ã arche bi¬
camerata. & tͥcamerata facies.
Hoc gͦ significat dñs. qͦd hostiũ
ex posteriori sit parte:per qͦd¬
egerantur ciborũ superflua.
Decore enum creator noster duc¬
tus reliquiarũ auultu hõis
inqͥnaremus aspectũ. Simul
illud ⁊sid̾a qͦd ea que pudoris
plena sunt: eo loco ꝯstituta st̃
ubi ce oꝑta uestib dedecere ñ
pulsus uel infirmitatis iitmm¬
tius uel salutis ẽ. Eedem tñ
cũ toto diffuse corpcre sint. nes
nude atq intecte sunt: & ia
leuib oꝑiunt᷑ uiscerib. ut r¬
explorandi copia sit. &e celeritas
sentiendi. qͣndo nulla ẽ iusce¬
rum crassitudo. que pulsum
possit obducere. de ossibue

Expanded text:
Denique etiam in Genesi arca Denique etiam in Genesi arca Noe ad fabricam humani corporis accipitur, de qua dixit Deus: Fac tibi arcam ex lignis quadratis, nidos facies in ea, et bituminabis eam intus et foris bitumine, et sic facies arcam . Et infra: Ostium vero facies ex transverso: inferiora autem arcae bicamerata et tricamerata facies . Hoc ergo significat Dominus, quod ostium ex posteriori sit parte, per qegerantur ciborum superflua. decore enim creator noster ductus reliquiarum a uultu hominis inquinaremus aspectum. simul illud considera, quod ea quae pudoris plena sunt eo loco constituta sunt, ubi operta uestibus dedecere non pulsus uel infirmitatis internuntius uel salutis est. eaedem tamen cum toto diffusae corpore sint, neque nudae atque intectae sunt et ita leuibus operiuntur uisceribus, ut explorandi copia sit et celeritas sentiendi, quando nulla est uiscerum crassitudo, quae pulsum possit obducere. ossa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiant ÷ ce ñ cum fimo ce sor¬
dib egerantur. De intestinis.¬
bes. & sine aliquo licet nodo.
sibi tamen inuicẽ nexi. quid
aliud nͥ diuinã ꝓspicientiam
creatoris ostendunt ÷ ut ñ cito
esca pertranseat. & statĩ a sto¬
maco decurrat: Qͦd si fieret:
iuigis fames & dtinua uorandi
libido hominib gigneretur.
Exiuanitis enĩ iuscerib ce ex¬
haustis. dũ momentaria effu¬
sione uacuarent᷑: necesse erat
inexplebilem atq insaciabilẽ
cibi ce potus generari cupidita¬
tẽ. quam sine dubio mors ma¬
tura sequeretur. Ioq ꝓuide
ꝯficitur pͥmũ esca in utero su¬
ꝑicee: deinde in iechore coqͣt.
eiuisq uapore digestus. trans¬
funditur sucus eiꝰ in reliqͣs
corꝑis partes : eaq substancia
artus aluntur humani: qͣm
iuuenes accipuint ad incre¬
mentũ. senes ad perseueranti¬
am. Reliquũ autem uelut su¬
perfluũ per intestina dẽducit᷑:
&e per illũd ex transuerso ostiũ

Expanded text:
proficiant, non cum fimi sorproficiant, non cum fimi sordibus egerantur. intestibes et sine aliquo licet nodo sibi tamen inuicem nexi quid aliud nisi diuinam prospicientiam creatoris ostendunt, ut non cito esca pertranseat et statim ab stomacho decurrat? quod si fieret, iugis famis et continua uorandi libido hominibus gigneretur. exinanitis enim uisceribus et exhaustis, dum momentaria effusione uacuarentur, necesse erat inexplebilem atque insatiabilem cibi et potus generari cupiditatem, quam sine dubio mors matura sequeretur. ideoque prouide conficitur primum esca in utero superiore, deinde in iecore quoquitur eiusque uapore digestus transfunditur sucus eius m reliquas corporis partes eaque substantia artus aluntur humani, quam Iosaphat accipiunt ad incrementum, senes ad perseuerantiam, relicum autem uelut superfluum per intestina deducitur et per illud ex transuerso ostium
Abbreviated transcription (Latin):
capitis defensatrix: que cum
sit loco inferior: totũ uerticẽ
comit: & honusto uenustat
explicet pectoris & uentre.¬
cratem ÷ uentrisq molliciem:
Aliter enĩ iuscera molliora ñ
possent foueri: & intestinorũ
sinꝰ duris harit dubie ossib
Quid tam salutare qͣm ut pul¬
mo cordi. finitimo limite iim¬
geretur ⁊ ut cũ exarserit cor
ira &e indignatione. pulmonis
sanguine atq humore citius
temperetur: Ideoq mollior
pulmo ẽ. quia madet semꝑ:
simł ut rigorẽ indignationis
emolliat. Hec ideo strictĩ per¬
currimꝰ ⁊ ut tanqͣm indocti ob¬
uia ꝑsitingere. non tanqͣm me¬
dici plemiꝰ scrutari uideamur
e psequi: que nafe latibulis
lien ꝙͦ cũ iecore habet uicimã
fructuosam. qui dũ assumit
quo ip̃e pascatur: abstergit
qͥcqͥd sordiũ deprehenderit: ut
per fibras iecoris munitiores.
ciboꝵ possint tenues atq sub¬
tiles reliquie transire. que uer¬
tantur in sanguinẽ. uiribq

Expanded text:
capitis defensatrix. quae cum capitis defensatrix. quae cum sit loco inferior, totum uerticem comit et honesto uenustat explicet pectoris cratem uentrisque mollitiam? aliter enim uiscera molliora non possent foueri et intestinorum sinus duris haut dubie ossibus quid tam salutare quam ut pulmo cordi finitimo limite iungeretur, ut, cum exarserit cor ira et indignatione, pulmonis sanguine atque umore citius temperetur? ideoque et mollis pulmo est, quia madet semper, simul ut rigorem indignationis emolliat. haec ideo strictim percurrimus, ut tamquam indocti obuia perstringere, non tamquam medici plenius scrutare uideamur et persequi quae naturae latibulis que cum iecore habet uiciniam fructuosam, qui dum adsumit quo ipse pascatur, abstergit quidquid sordium deprehenderit, ut per fibras iecoris minutiores ciborum possint tenues atque subtiles reliquiae transire, quae uertantur in sanguinem uiribusque
Abbreviated transcription (Latin):
disputationis
ꝓmptuariũ
uoluntars
Absoliumꝰ
uelut qͣndã
hũani coꝑis
regiã⁊ in qu
sit licet quedã qͣntitas portunꝰ
toto corꝑi uitale cõmerciũ &
spiritꝰ huiꝰ cõmeatꝰ infundit
& ualidi lacertoꝵ thori : ualsde
ad oꝑandum manꝰ : & ꝓceriorit
digitis habiles ad tenendum.
hinc aptior usus operandi bũ
scribendi elegantia: & ille cala¬
mꝰ scribe uelociter scribertis.
qͦ diuine uocis expͥmunt᷑ oacl̃i
Manus ẽ que cibum ori im¬
strat: manꝰ ẽ q̃ p̃claris enti
factis ÷ que ꝯciliatrix diuine
gr̃e. sacris infertur altarib:
ꝑ quã offerimus & sumimꝰ
sacramenta celestia. Manꝰ est
que oꝑat᷑ pariter atq dispen¬
sat diuina mysteria: cuius
uocabulo ñ dedignatus est s
dei filus declarari dicente
dauid. Dextera dñi fecit uirtu¬
tẽ: dextera dñi exaltauit me.
Manꝰ ẽ que fecit omĩa: sicut
dixit d̾s om̃ipotens. Nonne
manꝰ mea hec fecit omĩa: Ma¬
miis ẽ totiꝰ corporis ꝓpugnacłm.

Expanded text:
disputationis, promptuarium voluntatis? Absolvimus velut quamdam humani corporis regiam, in qua sit licet quaedam quantitas portionis, toto corpori uitale commercium et spiritus huius conmeatus infunditur. t ualidi lacertorum tori, ualidae ad operandum manus et procerioribus digitis habiles ad tenendum. hinc aptior usus operandi, hinc scribendi elegantia et ille calamus scribae uelociter scribentis, quo diuinae uocis exprimuntur oracula. manus est quae cibum ori ministrat, manus est quae praeclaris eminet factis, quae conciliatrix diuinae gratiae sacris infertur altaribus, per quam offerimus et sumimus sacramenta caelestia, manus est quae operatur pariter atque dispensat diuina mysteria, cuius uocabulo non dedignatus est se dei Helisaeus declarare dicente Dauid: dextera domini fecit uirtutem, dextera domini exaltauit me. manus est quae fecit omnia, sicut deus dixit omnipotens: nonne manus mea fecit haec omnia? manus est totius corporis propugnaculum,
Abbreviated transcription (Latin):
tu. Uelut qͥlam mobiles mont
u̾santur in p̃liis: & ut collea
to eminent uertice: mugitis
fragore omniũ ꝑturbant afida¬
tiam. Qͥd his faciat pedes qͣ
lacertis ualidus ce manu ꝓmr
gͣliendi motu murus occurti
Qͥd faciat eques: cũ eqͣus enis
perterrefactus tante bestie ĩma¬
nitate diffugiat: Qͥd faciat sa¬
gritariꝰ cũ desuꝑ ferrata uim
corꝑa iaculi ictum sentire non
possint: bestia qͦ nec nũda. faci
penetͣbilis fecro sit. & munttab
ricis obuias sine sui pericłoaus
secet &e dterat turmas: Itaqir
ĩmensa edificia: ita elephanti
fundamentis ualidiorib susti¬
nent᷑. Alioqͥn ĩparib fulti pẽo¬
b: int᷑ breuẽ laberent᷑ etaten
Nunc ã trecentis & ampliꝰ feri¬

Expanded text:
ectu, uelut quidam mobiles montes ectu, uelut quidam mobiles montes uersantur in proeliis et ut colles alto eminent uert;ce, mugitus fragore omnium perturbant confidentiam. quid his faciat pedes, quamuis lacertis ualidus et manu promgradienti motu murus occurrat? quid faciat eques, cum equus eius perterrefactus tantae bestiae inmanitate diffugiat? quid faciat sagittarius, cum desuper ferrata uirorum corpora iaculi ictum sentire non possint, bestia quoque nec nuda facile penetrabilis ferro sit et munita loricis obuias sine sui periculo acies secet, conterat turmas ? itaque ut inmensa aedificia ita helefanti fundamentis ualidioribus sustinentur; alioquin inparibus fulti pedibus intra breuem laberentur aetatem. nunc a
Abbreviated transcription (Latin):
q arcessant. S siqͥs is
sta rep̃hend̾it. rep̃hend at
si illa aut ꝓpter pulcri¬
tũdinem. aut ꝑꝑ specu¬
lam frequent̾ attollimus
hec qͦ in elephantis ꝓbare de¬
benius: qͥa magnũ reb belli¬
cis usum ministrãt. Inde gens
sagitis. om̃iq teloꝵ iactu.
qͥa de suꝑiorib ad inferiora ua¬
lidiore uisu tela torquent᷑: acies
eoꝵ uelut grãdientib turrib
septa ꝓcẽdit. In mẽdiis cãpis
tanqͣm de muro dimicant. &¬
uelut in arce qͣdam &e specla col¬
locati. spectant magis bella qͣm
subeunt: ita alieni a ꝑicło uiden¬
t᷑ tuti mollib bestiarũ. Qͥs enĩ
eas adire audeat ⁊ cũ de¬
suꝑ iacłis facile figat᷑ inferiꝰ
elephantoꝵ ꝯterat᷑ incͦsu: Deniq
oed̃t illis acies e armatoꝵ curĩi:
& castra illa qͣdrata soluuntur.
Into lerabili nãq ĩpetu in hostẽ
ruunt. & nullo agmine beli¬
toꝵ. nulla ostipatione miltũ
nullo dipeoꝵ retardantur i¬

Expanded text:
eius arcessant. sed si quis eius arcessant. sed si quis ista reprehendit, reprehendat si illa aut propter pulchritudinem aut propter speculam frequenter adtollimus, haec quoque in helefantis probare debemus, quia magnum rebus bellicis usum ministrant. inde intersagittis omnique telorum iactu, quia de reflexos ad inferiora ualidiore nisu tela torquentur. acies eorum uelut gradientibus turribus saepta procedit. in mediis campis quasi de muro dimicant et uelut in arce quadam et specula conlocati spectant magis bella quam subeunt itaque alieni a periculo uidentur tuti molibus bestiarum. quis enim eas adire audeat, cum desuper iaculis facile figatur, inferius helefantorum conteratur incursu ? denique cedunt illis acies et armatorum cunei et castra illa quadrata signorum. intolerabili namque inpetu in hostes niuntruunt. ut nullo agmine bellatorum, nulla constipatione militum, nullo clipeorum retardentur obi
Abbreviated transcription (Latin):
bib maximis. ut in somno
aliqͣn tulũ sine periculo reflec¬
tatur : qͥa pes eius nulla artu¬
um diunctione distinguit᷑.
Mansuets gͥ ueluti q̃dã¬
parantur ingenio. Feris
ã ce agrestib qͥa nemo huiꝰmo¬
di qͥb sustentari queant ful¬
chra susternit: hinc uenit usꝰ
stas fricant. aut in: somũ sese
relaxant ⁊ q̃ ñ nũqͣm uicta atq
inflexa tanto corꝑe frangit᷑: atq
ille qͥ sese in eam refuderat cor¬
ruit ⁊ nec erig̾e atq eleuare se
potest: ibiq iacens interit: aut
gemitu suo proditꝰ sternit᷑: dũ
uentre oeterisq ixta molliorib
ad uulnꝰ patet. Nam dorsũ eĩ cet̾aq
exteriora ñ ulla facile solent te¬
la penetrare. St̾ aut̃ qͥ propt̾ ebͣ
has illis insidias parent ut ar¬
bores eas qͥb se applicare osueue¬
riint. ex alia parte qͣ infrequen¬
tior usus eis sit aliqͣntũ recidãt:
ut reflectente se elephauto. pon¬
dus menbroꝵ eius susti¬
nere ñ possint. rurnã

Expanded text:
bibus maximis; ut in somno bibus maximis; ut in somno aliquantulum sine periculo reflectatur, quia pes ejus nulla artuum conjunctione distinguitur. Mansuetis igitur veluti quaeparantur ingenio: feris autem et agrestibus, quia nemo hujusmodi quibus sustentari queant fulcra substernit, hinc venit ususstas fricant, aut in somno sese relaxant, quae nonnumquam victa atque inflexa tanto corpore frangitur: ille vero qui sese in eamdem refuderat, corruit nec erigere atque elevare se potest; ibique jacens interit, aut gemitu suo proditus sternitur, dum ventre caeterisque juxta mollioribus ad vulnus patet. Nam dorsum ejus caeteraque exteriora non ulla facile solent tela penetrare. Sunt autem qui propter ebur has illis insidias parent; ut arbores eas quibus se applicare consueverint, ex alia parte qua infrequentior usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut reflectente se elephanto, pondus membrorum ejus sustinere non possint ruinamque
Abbreviated transcription (Latin):
tione. bos qͦ simili mͦ. hec enĩ
pascunt᷑ herbis. De elephanto.
ꝓmuscidem habet: qͥa cũ sit emi¬
nentior octis inclinare se ad pas¬
cendũ ñ potest. Itaq eiꝰ ad colli¬
gendũ cibũ utitur minist̾io: ea
ĩmnani bestie largi potus infum¬
dit humorẽ. Ideoq dcaua ẽ qͦ
ad restinguendã tante bestie si¬
tun plenos lacus hauriat: ut
collecto flumine p̾sit inundare
potantẽ. Ceruix sane minorẽ
quã poscit tanti corꝑis moles:
ne ea qͦ om̃ magis eẽt qͣm usui.
d̾oq nec genua inflectit. qͥa ri¬
gidurib opꝰ fuit crurib: qͦ ue¬
lut columinis tanta posset men¬
broꝵ machina sustineri. Calca¬
neum leuiter incuruat. rigẽt
otera pedũ a sũmo usq ad
rũ. nec sic̃ nos ra ancylas
sepe deponimꝰ: ita se cẽ bestia
potest tanta deflectere. Meritoq
ñ uoluendi se neq retͦuandi
usũ cũ ceteris aĩantib
potest habere cõmirẽ.
Fulcitur hiic. inde tra¬

Expanded text:
tione, bos quoque simili modo; haec enim tione, bos quoque simili modo; haec enim pascuntur herbis. helefantus promoscidem habet, quia, cum sit eminentior cunctis, inclinare se ad pascendum non potest. itaque eius ad colligendum cibum utitur ministerio. ea immani bestiae largi potus infundit umorem ideoque concaua est, quo ad restinguendam tantae beluae sitim plenos lacus hauriat, ut collecto flumine possit inundare potantem. ceruix sane diuinae est quam poscit tanti corporis moles, ne ea quoque oneri magis esset quam usui. ideoque nec genua inflectit, quia rigidioribus opus fuit cruribus, quo uelut columnis tanta possit membrorum machina sustineri. calcaneum leuiter incuruat, rigent cetera pedum a summo usque ad imum. nec sicut nos in anquilas saepe deponimus, ita se etiam bestia potest tanta deflectere meritoque non uoluendi se neque curuandi usum cum ceteris animantibus potest habere communem. fulcitur hi
Abbreviated transcription (Latin):
uis ieiunii sit. ut sꝑuto suo ho¬
mo t̾renũ serpentẽ int̾ficiat : e
merito spiritalem. Quantã dñs
cẽ minꝰculis infũdit prudentiau.
ne pullos suos incurset lupꝰ. sqͥi¬
le folia suꝑiacit. Nouit enĩ qͣd huiꝰ¬
modi folia lupi fugere osueuert̃.
Nouit auicła qͦtn pͦsteritatẽ fone¬
at suam⁊ &e tu ignoras. tu negligi
deremꝰ qͣ ratione dñs aliis betis
angustiora colla formauerit. it
leonib atq tigridib ursis ꝙ
aliis plixiora ut elephantis &
camelis. Sonne euidens causaẽ
qͥa illis feris q̃ carne uescuntur
ñ erat opꝰ ꝓlixitate ceruicis: s
enĩ in terram pascendi gr̃a cet¬
uicẽ atq ora deicurnt: s aut et¬
uũ inuadt̃ aut bouẽ ouẽq dis¬
cerpunt. De camelo. Camet¬
uͦ cum sit aluior qͣmͦ herbis mi¬
nicissimis pasceretur ⁊ nͥ longio¬
ra usq ad terrã colla ad usum
pastionis extenderet: Itaq carne¬
lxidra colla soetitꝰ ẽ: eqͦ pro ra¬

Expanded text:
vis jejunii sit; ut et sputo suo hovis jejunii sit; ut et sputo suo homo terrenum serpentem interficiat, et merito spiritalem. Quantam Dominus etiam minusculis infudit prudentiam! ne pullos suos incurset lupus, squillae folia superjacit. Novit enim quod hujusmodi folia lupi fugere consuerint. Novit vulpecula quomodo posteritatem foveat suam: et tu ignoras, tu negligis deremus qua ratione Dominus aliis bestiis angustiora colla formaverit, ut leonibus atque tigridibus, ursis quoque; aliis prolixiora, ut elephantis et camelis. Nonne evidens causa est; quia illis feris quae carne vescuntur, non erat opus prolixitate cervicis? Non enim in terras pascendi gratia cervicem atque ora dejiciunt: sed aut cervum invadunt, aut bovem ovemque discerpunt. Camelus vero cum sit altior, quomodo herbis minutissimis pasceretur, nisi longiora usque ad terram colla ad usum pastionis extenderet ? itaque camerolixiora colla sortitus est, equus pro ra
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiã & acumen disputatio¬
nis obtundas: Qͦd si te ille p̃uene¬
rit: uocẽ tuam auferet. Esi obmu¬
tueris: solue amictũ tuũ. ut ser¬
monẽ resoluas. Et si in te insur¬
rexerit lupꝰ. petrã accipe:  fugit.
gias. fugit lupꝰ: nͦ terrere te pote¬
rit. Hanc petrã quesiuit petrus
cũ titubaret in fluctib & inue¬
nit: qͥa dexterã ãplexꝰ ẽ xp̃i.
Qd dicam allio hoĩes delectari
& illo̾ ad escam sum̾e. qͦd leopardꝰ
sicubi allium aliqͥs ꝯfricandũ pu¬
tauerit: leopardꝰ inde exilit. nec
resistit. Cuiꝰ uenenata fera õdorẽ
ñ potest sustin̾e: id tu ꝓ cibo su¬
mis. ce tiuis uiscerib infundis
int̾nis. S mẽdicat᷑ interdũ dolo¬
rib. Sumatur ꝓ me dicamen¬
to. ñ ꝓ cibo. Sumat᷑ ab egrotan¬
tib: ñ ab epulantib. Gedicam̃¬
tũ queris & ieuiniũ refugio:qͣ
maius aluid remẽdiũ reꝑire po¬
sis: Ieuini hõis sputũ si serp̃s
gustauerit. moritur. Uĩdẽ qͣnti

Expanded text:
pudentiam eius et acumen disputatiopudentiam eius et acumen disputationis obtundas. quod si te ille praeuenerit, uocem tibi auferet. et si ommutueris, solue amictum tuum, ut sermonem resoluas, et si in te insurrexerit lupus, petram cape et fugit. gias, fugit lupus nec terrere te poterit. hanc petram quaesiuit Petrus, cum titubaret in fluctibus et inuenit, quia dexteram amplexus est Christi. quid dicam alio homines delectari et illud ad escam sumere, quod leopardus sicubi alium aliquis confricandum putauerit, leopardus inde exilit nec resistit. cuius uenenata fera odorem non potest sustinere, id tu pro cibo sumis et tuis uisceribus infundis internis! sed medicatur interdum doloribus: sumatur pro medicamento, non pro cibo, sumatur ab aegrotantibus, non ab epulantibus. medicamentum quaeris et ieiunium fugis, quasi maius aliud remedium repperire possis. Jejuni hominis sputum si serpens gustaverit, moritur. Vides quanta
Abbreviated transcription (Latin):
rit ulcisci. Nondũ ceruo cornua: &e
tũ fronte p̃ludit. atq ex ea que non¬
dũ exꝑtꝰ sit tela minitat᷑. De lupo¬
Tupꝰ si pͥor hoĩem uiderit uocem
eripit: & despicit eũ tanqͣm uic¬
tor uocis ablate. Iclem si se p̃uisũ
senserit deponit ferocitatẽ: ñ po¬
Leo gallum & maxime albũ ue¬
ret᷑. Caprea uulnerata diptamnũ
petit: & de uulne excludit sagit¬
tas. Norunt & bestie remẽdia sua
Leo eger symiã querit ut deuo¬
ret: qͦ possit sanari. Leopardus
capree agrestis sanguinẽ bibit:
&e uim langoris euitat. Omnis
fera egra: canis hausto curatur
sanguine. Ursus eger foemitas
uorat. Ceruus: olee ramuscłos mã¬
dit. Ergo fere nort̃ ea petere q̃ sͥ
ꝓsint: tu ignoras o homo remẽdia
tua: Tu nescis qͦmͦ uͥtutẽ eripiaᷤ
adu̾sario ut te tanqͣ p̃uisus lupꝰ
effugere ñ possit ut ocło mentis¬
tue eius ꝑfidiam deprehendebas :¬
&e pͥor cursu u̾boꝵ eiꝰ impedias im¬

Expanded text:
rit ulcisci. nondum ceruo cornua, et rit ulcisci. nondum ceruo cornua, et tamen fronte praeludit atque ex ea quae nondum expertus sit tela minitatur. lupus si prior hominem uiderit, uocem eripit et despicit eum tamquam uictor uocis ablatae: idem si se praeuisum senserit, deponit ferociam, non pogallum et maxime album ueretur. capra uulnerata dictamnum petit et de uulnere excludit sagittas. nouerunt et bestiae remedia sua. leo aeger simiam quaerit, ut deuoret quo possit sanari. discrimen capreae agrestis sanguinem bibit et uim languoris euitat. omnis fera aegra canis hausto curatur sanguine: ursus aeger formicas uorat, ceruus oleae ramusculos mandit. \' Ergo ferae norunt ea petere quae sibi prosint: tu ignoras, o homo, remedia tua. tu nescis quomodo uirtutem eripias aduersario, ut te tanquam praeuentus lupus effugere non possit, ut oculo tuae mentis eius perfidiam deprehendas et prior cursum uerborum eius inpedias, in
Abbreviated transcription (Latin):
um. recognoscit uocẽ parentis:
festinat ad matrẽ. lactis qͦ ma¬
term notos sibi fontes requirit.
Quãuis cibi desiderio detineat᷑ ce
potus. tnscurrit tñ aliena ubera.
fuda licet humore lactis exun¬
dant: solam matrẽ reqͥrit. soluis
s mat̾mi uberis. pauꝑes succos
significat habuñdare. Illa qͦ int̾
multa agnicłoꝵ milia: solum
filiũ nouit. Unꝰ plurimoꝵ ba¬
latꝰ. eadem sp̃es: illa tũ fetum
suũ discernit a ceteris: & solũ
filiũ tacito pietatis destimonio
rragnoscit. Pastor errat in dis¬
cretione ouiũ: agniculꝰ in ag¬
nitione matris nescit errare.
Pastor fallit᷑ sp̃e: s ouis pietate
ñ fallitur. Unꝰ õdor om̃ib s tñ
habet nat᷑a Odorem suũ domesti¬
cũ: quẽ soboles cara sꝑeciali qͣdã
uidetur ꝓpͥetate redolere. habet
suos usus nat᷑a : ce sensus domes¬
ticos. uix infantulo ceꝑant den
ma tẽptare. Hondũ catulo dentes:
& tanqͣm habeat: ore ꝓpͥo se que¬

Expanded text:
um, recognoscit uocem parentis, um, recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desiderio teneatur et potus, transcurrit tamen aliena ubera grauida, licet umore lactis exundent, solam matrem requirit, solius sibi materni uberis pauperes sucos significat abundare. illa quoque inter multa agniculorum milia solum filium nouit. unus plurimorum balatus, eadem species: illa tamen fetum num discernit a ceteris et solum filium tacito pietatis testimonio recognoscit. pastor errat in discretione ouium, agniculus in agnitione matris nescit errare. pastor fallitur specie, sed ouis pietate non fallitur. unus odor omnibus, sed tamen habet natura odorem soumsuum, quem suboles cara speciali quadam uidetur proprietate redolere. habet suos usus natura et sensus domesticos. uix infantulo dentes coepma temptare. nondum catulo dentes, et tanquam habeat, ore suo se quae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmurmurans uniu̾sos dũtit in
lacͥmas: fidẽq ꝓbatõni detulit:
qͦd solum eũ tenuit ex plurumis
nec dimisit. Ueniq ꝑturbatus
ille qͣd tam manifestũ rei radic̃
neq õdii. neq ĩumniciciarũ. neq
inuidie aut iniurie aliciuiꝰ pote¬
rat obiectione uacuare: cͥmendi¬
utiꝰ neqͥuit refelłe. Itaq qͦd erat
difficilius ultionẽ ꝑsequtus elt
qͥa defensionẽ p̃stare ñ potuit. Qͥd
nos dignũ nr̃o referimus creatori
euiꝰ cibo uescim᷑᷑. e dissimulamꝰ
mnurias÷ &e sepe inunicis d̃i eas
qis a deo accipimꝰ epulas exhibe¬
mus: de abnis. Qd agniculis
simpliciꝰ: qͦs minuscule ꝑuuloꝵ
c̃paramꝰ infantie: Sepe ex his
i magno grege agniculus ꝑ oui¬
ua tota uagat᷑. errat a matre. et
cũ eam repperire ñ pꝰsit. balatu
frequenti. absentẽ citat: ut res¬
ponsire uocẽ excitet. qͦ ad eius
sonũ etrabunda replicet uestigia.
Multis licet u̾setur in milib oui¬

Expanded text:
inmurmurans uniuersos conuertit in inmurmurans uniuersos conuertit in lacrimas, fidem probationi detulit, quod solum tenuit ex plurimis nec dimisit. denique perturbatus ille, quod tam manifestum rei indicem neque odii neque inimicitiarum neque inuidiae aut iniuriae alicuius poterat obiectione uacuare, crimen diutius nequiuit refellere. itaque quod erat difficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem praestare non potuit. quid nos dignum nostro referimus creatori, cuius cibo uescimur? et dissimulamus iniurias et saepe inimicis dei eas quas a deo accipimus epulas exhibemus! Quid agniculis simplicius, quos minusculae paruulorum comparamus infantiae? saepe ex his in magno grege agniculus per ouilia tota uagatus errat a matre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet uestigia. multis licet uersetur in milibus oui
Abbreviated transcription (Latin):
lire nouerunt. ⁊ extraneoꝵ acceͤ¬
sus ꝓhibere nocturnos. & mori
ꝓ dñis. & cõmori cũ dñis sint pa¬
rati: Sepe ẽ necis illate euiden¬
tia canes ad rẽdarguendos reos
indicia ꝓdiderunt: ut muto eoꝵ
testimonio plerũq creditũ sit.¬
Antiochie ferũt ĩ temotdre ꝑte
urbis crepusculo necatũ iuns
qui canem sibi adiunctũ bi¬
beret. Miles qͥdem prestandit¬
dio minister cedis extiterat. T̃ itꝰ
idem denebroso adhuc diei exr¬
dio. in alias ꝑtes secesserat. Iace¬
bat inhumatũ cadauer ⁊ freqũ
spectantiũ uulgꝰ astabat: cans
questu lacͥmabili dñi deflebat etĩ¬
nam. Forte is qͥ necẽ intulerat.
ut se habet uersutia humanim
nocentie ad illam cͥconspectantis
popłi accessit coronã: & uelut mi¬
serans ad ꝓpinqͣuit ad funꝰ. Tunc
canis sequestrato paulisꝑ questu
doloris. arma ultionis assũpsit.
atq app̃hensũ tenuit. & uelit
epy logo qͦdam miserabile catmm

Expanded text:
lire nouerunt et extraneorum acceslire nouerunt et extraneorum accessus prohibere nocturnos et mori pro dominis et commori cum dominis sint parati? saepe etiam necis inlatae euidentia canes ad redarguendos reos indicia prodiderunt, ut muto eorum testimonio plerumque sit creditAntiochiae ferunt in remotiore parte urbis crepuscolo necatum uirum, qui canem sibi adiunctum haberet. miles quidam praedandi studio minister caedis extiterat. tectus idem tenebroso adhuc dies exordio in alias partes concesserat: iacebat inhumatum cadauer, frequens spectantium uulgus adstabat, canis questu lacrimabili domini deflebat aerumnam. forte is qui necem intulerat, ut se habet uersutia humani nnocentiae, ad illam circumspectantis populi accessit coronam et uelut miserans adpropinquauit ad funus. tunc canis sequestrato paulisper questu doloris arma ultionis adsumpsit atque adprehensum tenuit et uelut epilogo quodam miserabile carmen
Abbreviated transcription (Latin):
uer̾t. & qͦddã uiarũ cõpitũ. qͦd
ꝑtes in plurinas scidit᷑. ambi¬
ens singłarũ semitarũ exordia.
tacitꝰ secũ ip̃e ꝑtractat. ueld̃ sillo¬
gisticã uocẽ sagacitate colligendi
odoris emittens. aut in hanc ꝑtẽ
inqͥt deflexit. art in illam: aut
certe in hunc se anfractũ otu-¬
lit: s nec illam nec istã ingres¬
sus ẽ uiam. Suꝑẽ gͥ: ut in istã
se partẽ sine dubitatõne otule¬
rit. Qd homines uix plixa cõpo¬
site artis meditatõne cõpoñt: hoc
canib ex natura suppetit ÷ ut añ
mendaciũ deptehendant: ce p̾ea
falsitate repudiata. inueniant
ueritatẽ. Sonne totos dies conte¬
runt philosophi. ꝓpositõnes sibi
in puluere diuidentes : qͥ radio
sibi describunt singulas. & ex tͥb
cũ unã earũ ueram ẽẽ necesse sit.
duas pͥmo interficiunt. tamqͣm
mendatio ꝯgruentes ⁊ ce sic in ea
que relictaẽ ium u̾itatis inherẽ
definiunt: Qis tã denax potest

Expanded text:
venerit, et quoddam viarum compitum quod venerit, et quoddam viarum compitum quod partes in plurimas scinditur; obiens singularum semitarum exordia, tacitus secum ipse pertractat, velut syllogisticam vocem sagacitate colligendi odoris emittens. Aut in hanc partem, inquit, deflexit, aut in illam; aut certe in hunc se anfractum contulit: sed nec istam, nec illam ingressus est uiam. superest igitur, ut in istam se partem sine dubitatione contulerit.\' quod homines uix prolixa compositae artis meditatione componunt, hoc canibus ex natura subpetit, ut ante mendacium deprehendant et postea falsitate repudiata inueniant ueritatem. nonne totos dies conterunt philosophi propositiones sibi in puluere diuidentes, qui radio sibi describunt singulas et ex tribus, cum unam earum ueram esse necesse sit, duas primo interficiunt tamquam mendacio congruentes et sic in ea quae relicta est uim ueritatis haerere definiunt? quis tam tenax potest
Abbreviated transcription (Latin):
sessa cuneis armatoꝵ ⁊ ñ suis uis¬
cerib tegat: Ingruat licet teloꝵ
seges: illa tñ paruulos suos. mu¬
ro sui corꝑis septos ĩmimes p̃stat
ꝑicli. Qd̃ dicit homo qͥ mandatũ
negligit. naturã obliterat: Filius
patrẽ despicit: pater abdicat fi¬
lium. Et hoc putant uis eẽ: ubi
damnat᷑ fecunditas. Se potiꝰ pat̾
damnat: qͥ facit irritũ qd genu¬
it. Et hoc putat᷑ auctoritatis eẽ:
uͥ sterilitate nat᷑a multat᷑. Exor¬
nemo dubitauerit tñ si sensus
eiꝰ uigorẽ ꝯsideret᷑. Censes eum
sentiendi sagacitate. uum sibi ra¬
tõnis adsciscere. Deniq qͦd pauci
in grnnasiis ostituti. qͥ totã indis¬
cendo uite longinqͥtatẽ ꝯtͥuerint.
uix potuerũt cognoscere ut sillo¬
gismoꝵ ꝯiunctiones ⁊texerent:¬
hoc nat᷑ali canis eruditõne cõp̃¬
hend̾e facile poti̾t estimari. Hã
uͥ uestigiũ leporis cerui ue repe¬
rerit. atq ad du̾ticulũ semite

Expanded text:
sessa cuneis armatorum, non suis vissessa cuneis armatorum, non suis visceribus tegat? Ingruat licet telorum seges, illa tamen parvulos suos muro sui corporis septos immunes praestat periculi. Quid dicit homo qui mandatum negligit, naturam oblitterat! Filius patrem despicit, pater abdicat filium; et hoc putant jus esse, ubi damnatur fecunditas: se potius pater damnat, qui facit irritum it: et hoc putatur auctoritatis esse, ubi sterilitatis natura multatur. Exornemo dubitauerit; tamen si sensus eius uigorem consideres, censes eum sentiendi sagacitate uim sibi rationis asciscere. denique quod pauci in orbem constituti, qui totam in discendo uitae longinquitatem contriuerint, uix potuerunt cognoscere, ut syllogismorum coniunctiones hoc naturali canis eruditione comprehendere facile poterit aestimari. Nam ubi vestigium leporis cervive repererit, atque ad diverticulum semitae
Abbreviated transcription (Latin):
tardat: nec tñ sedulitat̃ẽ matͥs
memoria fraudis exludit. Cas¬
sam uersat imagrnẽ: & qͣi lacta¬
tura fetus residet. Sic pietatis sue
studio decepta: ce uindictã amit¬
tit & sobolem. Qd̃ nobis scͥpt᷑a
affert que dicit. filii diligite
patres uros: ce parentes nolite
ad iracundiã ꝓuocare filios
uestros. Nat᷑a hoc bestiis ĩfundit:
ut catulos ꝓpͥos ament. Fetꝰ suos
diligant. s esciunt ille odia nou̾¬
calia. nͨ mutato ⁊cubitu paren¬
tes a sobole depͣuant᷑. neq noue¬
runt p̃ferre filios p̾sterioris co¬
pule. suꝑioris ã negligere. noue¬
runt pignora sua. nesciunt cari¬
tatis differentiã: õdioꝵ incentiua
offensionũ discrimina. Simplex
ferarũ natura ẽ: nescit uerita¬
tis calũmas. Sic enĩ omĩa tem¬
ꝑauit d̾̃s: ut qͥb minꝰ rat̃onis
daret. plus indulgeret affectus.
Que fera ꝓ catłis suis ñ ip̃a po¬
tissimũ se offerat morti: Que fe¬
ra fetꝰ suos innumeris licet ob¬

Expanded text:
tardat; nec tamen sedulitatem matris tardat; nec tamen sedulitatem matris memoria fraudis excludit: cassam versat imaginem, et quasi lactatura fetus residet. Sic pietatis suae studio decepta, et vindictam amittit et sobolem. 22. Quod nobis Scriptura affert, quae dicit: Filii, diligite patres vestros: parentes, nolite ad iracundiam provocare filios vestros . Natura hoc bestiis infundit, ut catulos proprios ament, fetus suos diligant. Nesciunt illae odia novercalia, nec mutato concubitu parentes a sobole depravantur, neque noverunt praeferre filios posterioris copulae, superioris autem negligere. Norunt pignora sua, nesciunt charitatis differentiam, odiorum incentiva, offensionum discrimina. Simplex ferarum natura est, nescit veritatis calumnias. Sic enim omnia temperavit Deus, ut quibus minus rationis daret, plus indulgeret affectus. Quae fera pro catulis suis non ipsa potissimum se offerat morti? Quae fera fetus suos innumeris licet ob
Abbreviated transcription (Latin):
ledit. Melior enĩ magisira ueri¬
tatis natura ẽ. Hec sine ulliꝰ m¬
gisterio. suauitatẽ sanitatis nt̃s
infundit sensib: eadẽ doloris
acerbitatẽ docet ẽẽ fugiendã hĩc
uita dulcior: hinc mors amatir
Hec cõmendat leene catulos siurs
& ĩmitem feram mat̾no mollit
dis interpellat ferocitatẽ: &e ĩmns¬
nentẽ eã prede reflectit. Namq
ubi uacuũ rapte sobolis cubile
reꝑit: ilico uestigiis raptoris in¬
sistit. At ille qͣmuis equo uect
fugaci. uidens tñ uelocitate fere
se posse p̃uerti. nec euadendi ul¬
lũ suppetere sͥ posse subsidiũ: tes¬
nam huiꝰmodi fraude molitur.
U se otiguũ uiderit spherã deui¬
tro ꝓicit. At illa imagine sinlu¬
ditur: ce sobolem putat: reuocat
ĩpetũ colligere fetũ desiderans.
Rursus inani sp̃e retenta: totis
se ad cõprehendendũ eqͥtẽ uirib
fundit: &e iracuadie stimulo.
uelocit᷑ fugienti ĩminet. Ille tre¬
cũ sphere obiectu sequentẽ re¬

Expanded text:
laedit. Melior enim magistra verilaedit. Melior enim magistra veritatis natura est. Haec sine ullius magisterio suavitatem sanitatis nostris infundit sensibus, eadem doloris acerbitatem docet esse fugiendam. Hinc vita dulcior, hinc mors amarior. Haec commendat leaenae catulos suos, et immitem feram materno mollit dis interpellat ferocitatem, et imminentem eam praedae reflectit. Namque ubi vacuum raptae sobolis cubile repererit, illico vestigiis raptoris insistit. At ille quamvis equo vectus fugaci, videns tamen velocitate ferae se posse praeverti, nec evadendi ullum suppetere sibi posse subsidium, technam hujusmodi fraude molitur. Ubi 121 se contiguum viderit, sphaeram de vitro projicit: at illa imagine sui luditur, et sobolem putat, revocat impetum, colligere fetum desiderans. Rursus inani specie retenta totis se ad comprehendendum equitem viribus fundit et iracundiae stimulo velocior fugienti imminet. Ille iterum sphaerae objectu sequentem re
Abbreviated transcription (Latin):
Qñ notho cognouerit. detegi nu¬
bila aeris. in septẽtrionalẽ se con¬
ferat: ut flatꝰ declinet obuios &
e regione nocituros. Unde dignã
na sapientia. ĩplet omĩa: idꝙ
locupletiꝰ ex irrationabiliũ sensib
qͣm ex ratonabiliũ disputatione
colligit᷑. Ualidiꝰ ẽ enĩ nat᷑e tes¬
timoniũ. quã doctrine argiriũ
tũ. Cui animanti incognitũ ẽ
quẽadmodũ suã tueat᷑ salutẽ:
si uͥtꝰ suppetit resistendo: si uelo¬
citas fugiendo ÷ si astucia p̃cauen¬
do: Qis eas usum mẽdendi. her¬
barũq docuit habere noticiã:
Hoĩes sumꝰ & sepe sp̃e herbarũ
fallimur: & plerũq qͣs salubreᷤ
putamꝰ. noxias reꝑimus. Qͥtien᷑
inter dulces epulas. cib letalis
urrepsit. & inter ip̃as aulicorũ
excubias ministroꝵ. uitalia te¬
gũ. feralis esca penetrauit. fn
solo noruie odore: noxia & ꝓtu¬
tura discerne. Sullo p̃uio nulsi
p̃gustatore. carpitur herba ne

Expanded text:
quando Noto cognoverit detergi aequando Noto cognoverit detergi aeris nubila, ad Septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obvios, et e regione nocituros. Unde dignam na sapientia, implet omnia: idque locupletius ex irrationabilium sensibus, quam ex rationabilium disputatione colligitur. Validius est enim naturae testimonium, quatum. Cui animanti incognitum est quemadmodum suam tueatur salutem: si virtus suppetit, resistendo; si velocitas, fugiendo; si astutia, praecavendo? Quis eas usum medendi herbarumque docuit habere notitiam? Homines sumus, et saepe specie herbarum fallimur, et plerumque quas salubres putamus, noxias reperimus. Quoties inter dulces epulas cibus lethalis irrepsit, et inter ipsas aulicorum excubias ministrorum, vitalia regum feralis esca penetravit? Ferae solo norunt odore noxia et profutura discernere: nullo praevio, nullo praegustatore carpitur herba, nec