comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾alius conqueri solitꝰ erat: celerrime mestitia releuat᷑: gaudia cõ¬
petenti replet᷑ Si quidẽ p̃testati latrones scelus semel attẽpratũ
iterato repetentes. foram̃ sufossi parietis qđ pridẽ tellũre obple¬
uerant: paucis diebus int̃ iectis expetunt: egectaq humo ingressũ
moliunt᷑ Confestim uͦ acustodib captii questioni subdunt᷑. F atent᷑.
facinꝰ seq obideccłam ea hora ingressos. ut om̃e aurũ atq argentũ
cũ gẽmis a scĩ patris benedictiabstrahentes auferrent: Requisiti
aũt quomodo tantũ scelus nudis patrarent manib . p̃sertĩ cũ neq
subulas maiores. neq malleos margulos. nec aliquid officine fabribs
secũ haberent. quotã fabrefactũ destruerent opus: cultros ex
manicis ꝓtuler̃ : qͥb se ac tutũ om̃ia ꝑpetrare confessist̃ Seruati
igit᷑ usq ad tẽpus diurnȩ lucis: uenerabibli p̃sentant᷑ xp̃iano:

Expanded text:
ducialius conqueri solitus erat, celerrime moestitia relevatum, gaudio comducialius conqueri solitus erat, celerrime moestitia relevatum, gaudio competenti replevit. Si quidem praefati latrones scelus semel attentatum iterato repetentes, foramen suffossi parietis quod pridem tellure oppleverant, paucis diebus interjectis expetunt: egestaque humo ingressum moliuntur. Confestim vero a custodibus capti, quaestioni subduntur: fatentur facinus, seque ob id ecclesiam ea hora ingressos, ut omne aurum atque argentum cum gemmis a S. Benedicti lecto extrahentes auferrent. Requisiti autem quomodo tantum scelus nudis patrarent manibus, praesertim cum neque subulas majores, neque malleos margulos, nec aliquid officinae fabrilis secum haberent, quo tam fabrefactam destruerent opus, cultros ex manicis protulerunt, quibus se actutum omnia perpetrare confessi sunt. Servati igitur usque ad tempus diurnae lucis, venerabili praesentantur Christiano,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniens ad tũba: acrit causari acconqueri cȩpit: curlatronib
se spoliandũ tradiderit. E quia fidutiã sese abeato benedicto audi¬
endi cũ simplicitate nimia ceperat : &iã peregrino sermone: rusti¬
citatẽ causandi ex sequebat᷑. nã natura germanus erat. ita incͥens
sc̃ȩ benedicte utquid pigrescendo dormitas: Quã obrem domũ
tuã tã ne glygent̃ ꝓuides. ut qđ tibi inhonorẽ oꝑando confero: tu
latronib: furto subducere ꝑmittas: Certe mihi nomẽ. curȩ si&ĩa
bracas tibi auferant: qui armillas ñ defendisti: Crede mͥssi armillas
tuas non restituas mͥ: nec unã tib candelã accendã Hȩc & alia multa
in hunc cõminans modũ: simulq baculo petrã ante sepulchrũ positã
ꝑcutiens. triftis alscessit Sed ds̃ omp̃s: nequaquã diũtius contritari
passus ẽ seruũ suũ , quin potius meritis & int̃uentu beatipatris cũquo fi¬

Expanded text:
perveniens ad tumbam, acriter causari ac conqueri coepit, cur latronibus perveniens ad tumbam, acriter causari ac conqueri coepit, cur latronibus se spoliandum tradiderit. Et quia fiduciam sese a B. Benedicto audiendi cum simplicitate nimia ceperat, etiam peregrino sermone rusticitatem causandi exsequebatur nam natura Germanus erat, ita inquiens: S. Benedicte, ut quid pigrescendo dormitas? quamobrem domum tuam tam negligenter provides, ut quod in honorem operando confero, tu latronibus furto subducere permittas? Certe mihi non est curae si etiam tibi braccas auferant, qui armillas non defendisti. Crede mihi si armillas tuas non restituerint mihi, nec unam tibi candelam accendam. Haec et alia multa in hunc comminans modum, simulque baculo petram ante sepulcrum positam percutiens, tristis abscessit; sed omnipotens Deus nequaquam diutius contristari passus est servum suum, quin potius meritis et interventu beati Patris, cum quo fi
Abbreviated transcription (Latin):
bant : quib: cãpanȩ scđm more: statutis horis celebrandi offitiĩ
pulsabant᷑. Quadã die mixti pꝰpło ȩccłam in gressilatrones. conspi¬
nunt armillas funib pendere: putantesq auri optimi pondusxupi¬
ditate sibi familiari pessimũ facinꝰ meditantes: cõmuni decreto suf¬
fossionẽ parietis moliunt᷑. Qđ noctu ut decreuerant explentes.
eccłam in gressi: armillas cũ calamis eis fabre adiunctis asportant :
eodẽq foramine e grediunt᷑ obpilantes humo aditũ fossȩ tantoq
silentio id afurib ẽ patratũ. ut nemo ex cubantiũ ꝑsentisscere qui¬
uerit: quonã pacto tale cõpletũ fuerit facinus: hora p̃terea
surgendi adueniente: cũ tantũ scelus ꝑ actũ uenerando custodi
xp̃iano innotuiss& qͥdolor pectorieius in repserit. quȩ occulis lacri¬
mȩ ꝓstuxerint. fateor ñfacile dictu: Cũq huiusmodi lam̃tis solito

Expanded text:
bant, quibus campanae secundum morem statutis horis celebrandi officii bant, quibus campanae secundum morem statutis horis celebrandi officii pulsabantur. Quadam vero die immisti populo ecclesiam ingressi latrones conspiciunt armillas funibus pendere, putantesque auri optimi pondus, cupiditate sibi familiari, pessimum facinus meditantes, communi decreto suffossionem parietis moliuntur. Quod noctu ut decreverant explentes, ecclesiam ingressi, armillas cum calamis fabre adjunctis exportant, eodemque foramine egrediuntur, oppilantes humo aditum fossae: tantoque silentio id a furibus patratum, ut nemo excubantium persentiscere quiverit, quonam pacto tale completum fuerit facinus. Hora praeterea surgendi adveniente, cum tantum scelus venerando custodi Christiano innotuisset, qui dolor pectori ejus irrepserit, quae oculis lacrymae profluxerint, fateor non facile dictu. Cumque hujusmodi lamentis solito
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: loci basilica mhonore sc̃s dĩ genitricis marie. om̃iũqi xp̃i uir¬
ginũ dicata: inqua uenerabile &iã corpus sc̃issimi benedicti humatũ¬
decenti honore seruat: om̃i religione atq honestate p̃stantẽ xp̃ia¬
nũ nomine monachũ custodẽ sortit: Qui cuius meriti cuiusq sc̃itatis
extiterit : luce his clarius emin&. qͥ eius uitaisincerãq nouerat in nocen¬
tiã huic solitũ erat sũma fidutia ad sacrũ ire tumulũ: atq uulga ri¬
nore mortaliũ siquid adũsi extrinsecus huic loco accider&. adũsũ
sc̃m causari benedictũ : Ea utiq utens confidentia. quasciebat se haud¬
quaquã ab illo uelle contẽpni. Qui xinhoc qđ scribimꝰ satis liquebi t
pere : in eadẽ basilica obhonorẽ simulq ut ilitatẽ: oꝑe celatorio
exere deformatȩ armillȩ atq ad pͥme de auratȩ: funib depende¬

Expanded text:
quoque loci basilica in honore sanctae Dei genitricis Mariae omniumque Christi virquoque loci basilica in honore sanctae Dei genitricis Mariae omniumque Christi virginum Deo dicata, in qua venerabile etiam corpus sanctissimi Benedicti decenti honore servatur: omni religione atque honestate praestantem Christianum nomine, monachum custodem sortitur. Qui cujus meriti, cujusque sanctitatis exstiterit, luce his clarius eminet, qui ejus vitam sinceramque novere innocentiam. Huic solitum erat summa fiducia sacrum adire tumulum, atque vulgari mortalium more si quid adversi extrinsecus huic loco accideret, adversus sanctum causari Benedictum, ea utique utens confidentia, qua sciebat se haudquaquam ab illo velle contemni. Quod et in hoc quod scribimus satis liquebit opere. In eadem basilica ob honorem, simulque utilitatem, opere caelatorio ex aere deformato armillae atque apprime deauratae funibus depende
Abbreviated transcription (Latin):
ad erant ueritatẽ rei gestę. deduxer̃ eũ ad monasteriũ scĩ confessoris
quib poterat auxiliũ deposcens e gregii patris: Deniq a li quantulũ
sanitatẽ consecutus: ad sua regredit: nũquã tam̃ donec aduixit: impe¬
trare uolunt : ut nom̃ sc̃i benedicti propͥa lingua ex primer&¬
Ix cubitoꝵ offitiũ sacris tẽplis dicatũ ñ modo modernis tẽporib constat:
uerũ prisca etate. subeato moyse ad nõ legimus tabernaculo sacrato :
nec ñ rege mirabili dauichampliori dispositione ordinata: morẽ nob
nr̃eq religioni utita dixero gessere Equidẽ uetusta ętas idem of¬
fitiũ per successionẽ prolis excipiebat: nr̃a uero no rofgatione ꝓlis
sed magis puritate uitȩ. morũq probitate: offitiales offenditi hac
deniq sacra consuetudine passim sũma celebritate uigente p̃sentis

Expanded text:
aderant veritatem rei gestae, deduxerunt eum ad monasterium S. confessoris aderant veritatem rei gestae, deduxerunt eum ad monasterium S. confessoris nutibus quibus poterat auxilium deposcens egregii patris. Denique aliquantulam sanitatem consecutus, ad sua regreditur: nunquam tamen donec advixit, impetrare valuit ut nomen sancti lingua propria exprimerxcubitorum officium sacris templis dicatum non modo modernis temporibus constat, verum prisca aetate sub B. Moyse a Domino legimus tabernaculo sacrato exnecnon rege mirabili David, ampliori dispositione ordinata, morem nobis nostraeque religioni, ut ita dixero, suggessere. Et quidem vetusta aetas idem officium per successionem prolis excipiebat, nostra vero non propagatione prolis, sed magis puritate vitae morumque probitate officiales admittit. Hac denique sacra consuetudine passim summa celebritate vigente, praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
nensis regionis legis doctor: cui quoda p̃sagio phumano bestiale nom̃
rat: uerens ne si duo int̃se decertarent. testis eorũ reprob inueniret᷑:
iudiciũ protulit nẽe rectũ ut bello propt̃ ec cłasticas testes de cer¬
tarent: immno magis int̃se mancipia aduocat partirent᷑ Cuius sen¬
tentiȩ genesius uicecomes fauens. rectiũs ẽẽ dixit mancipia diuidi: quã
testes bello decernere: In eãq sententiã conciliũ om̃e deffexit Atuͦ
scs benedictus nequaquã iudicis illius & legis latoris oblitus ẽ.qͥpri¬
mus sententiã diuidendi mancipia iuersũte iuxta nom̃ suũ acbestialit̃
protulit: Nãq continuo ut eadẽ in duas diuisa sunt partes mancipias
ille iusto iudicio dĩ ita percussus ẽ: ut nullomodo aliquid loqui poss& eua¬
cuato totius linguȩ offitio: Cognoscentes aut̃ familiares eius qͥinbi

Expanded text:
nensis regionis legis doctor, cui quodam praesagio bestiale nomennensis regionis legis doctor, cui quodam praesagio bestiale nomenrat, verens ne si duo inter se decertarent, testis eorum reprobus inveniretur; judicium protulit, non esse rectum ut bello propter res ecclesiasticas testes decernerent, imo magis inter se mancipia advocati partirentur. Cujus sententiae Genesius vicecomes favens, rectius dixit esse mancipia dividi, quam testes bello decernere: in eamque sententiam concilium omne deflexit. At vero S. Benedictus, nequaquam judicis illius ac legislatoris oblitus est, qui primus sententiam dividendi mancipia versute juxta nomen suum ac bestialiter protulit. Namque continuo ut eadem in duas divisa sunt partes mancipia, ille justo Dei judicio ita percussus est, ut nullomodo aliquid loqui posset, evacuato totius linguae officio. Cognoscentes autem familiares ejus qui inibi
Abbreviated transcription (Latin):
querelã apud iudices deponens. ac regali eoꝵ iudicio mancipia recipiens:
controuersia int̃ prefatũ huius loci aduocatũ. atq aduocatũ scĩdionii Colli¬
gunt᷑ ab utrisq partib plurimi legũ magistri & iudices: quĩ propartib decerta¬
comes milidunensiũ. Sed cũlitẽ in eo placito finire nequirent: eo qđ salicȩ legis
iudices ecclesiasticasres subromana lege constitutas discernere ꝑfecte non
possent: ui sumẽ missis dñicis: placitũ aurelianis mutare: Uenientes itaque
ad condictũ locũ legũ magistri & iudices: utraq exparte accerrime
decertabant: Aderant nãq legũ doctores. tã exaurelianens iuexuuasti¬
nensi prouintia: Em uͦ longiuseule litẽ iudi cib protrahentib eõ
qđ nechi cedere illis: nec illi assensũ aliis p̃bere uellent: tandẽ ad iudi¬
catũ est: ut abutraq parte testes exirent: qͥpost sacram̃ti fidẽ scutis

Expanded text:
querelam apud judices deponens, ac legali eorum judicio mancipia recipiens, querelam apud judices deponens, ac legali eorum judicio mancipia recipiens, controversia inter praefatum hujus loci advocatum, atque advocatum S. Dionysii. Colliguntur ab utriusque partibus plurimi legum magistri et judices, qui pro partibus decertaelianensis, et Donatus comes Milidunensium. Sed cum litem in eo placito finire nequirent, eo quod Salicae legis judices ecclesiasticas res sub Romana constitutas lege decernere perfecte. non possent, visum est missis dominicis placitum Aurelianis mutare. Venientes itaque ad condictum locum magistri et judices, utraque ex parte acerrime decertabant. Aderant namque legum doctores, tam ex Aurelianensi quam ex Wastinensi provincia. Enimvero longiuscule litem judicibus protrahentibus, eo quod nec hi cedere illis, nec illi assensum aliis praebere vellent, tandem adjudicatum est, ut ab utraque parte testes exirent, qui post sacramenti fidem scutis
Abbreviated transcription (Latin):
tepnendi ponderis: obsecrans quatinꝰ iustitiȩ & rectitudini fauens offitiali nullo¬
modo officer & nr̃o: atille alterius iã dono corruptus monachos speens: dona
respuens: suꝑbia tumidus. equũ conscendit: seruisq dĩ dixit Recȩdittͦ monachi
cũ uasculis ur̃is ad monasteriũ de quo huc properastis: hunc testor ensem.
nullũ ab hodierna ex his mancipis sc̃õ famulabit᷑ benedicto: his dictis: inpulsos
calcarib: equub celerrime incedere cepit Nec dũ ꝓcul adomo recesserat
ꝓpͥa: & ecce equi cuĩ in sederat pes lapsus sessorẽ adorso proicit : Quicor¬
ruens int̃ra. fracto humero totoq pene corpore contrito: obseqͥũ manib
addomũ refertur propriã Dehinc ingraueseente dolore: die ab hinc t̃tia
uitȩ excipit t̃minũ aduocatꝰ uͦ sc̃i bene dicti castellũ nandonis perueniens :

Expanded text:
temnendi ponderis, obsecrans quatinus justitiae et rectitudini favens, officiali nullotemnendi ponderis, obsecrans quatinus justitiae et rectitudini favens, officiali nullomodo officeret nostro. At ille alterius jam dono corruptus monachos spernens, dona respuens, superbia tumidus, equum conscendit, servisque Dei dixit: Recedite, o monachi, cum vasculis vestris, ad monasterium de quo huc properastis. Hunc testor ensem, nullus ab hodierna die ex his mancipiis sancto famulabitur Benedicto. His dictis, impulso calcaribus equo, celerrime incedere coepit. Necdum procul a domo recesserat propria, et ecce equi cui insederat pes lapsus, sessorem a dorso projicit. Qui corruens in terram, fracto humero, totoque pene corpore contrito, obsequentium manibus ad domum refertur propriam. Dein gravescente dolore, die abhinc tertia vitae excepit terminum. Advocatus vero S. Benedicti castellum Nandonis perveniens,
Abbreviated transcription (Latin):
cuid exultationis habert poi uant patronũ tanti gregis. tantia p̃sulr̃ lacuf xibi¬
tione oꝑm sui p̃sentia cernentes ostendere sedũtes cę̧lesti desiderio flagran¬
tes laudib im̃ipotentis cessare ñ poterant. cui potius tẽpore xp̃o iocundare
in imnis exultationis uberius ad gauderent. qiuose tanto donatos munere cogno
nignobilit̃ disponer&. contentio maxima iint̃ aduocatũ p̃sientis eeele epitagiũ
nomine & aduocatũ alteriũs cuiu̾sdã sacriloci oboritur: bmancipiorũ qr¬
la non parũi nũmeri : ł eodoinus dicebatur uocabulo uicarius maur iacensis. cui
moffitio corũ diẽ: coreretio atq cohabitatiõ aꝓgenitorib extiteratia d ue s
aduocatus illius alterius loci conferens: datoq munere corrũpe s. ãbequuo¬
riũ duos mitit monachos: eio loco mũneris duo uascula argentra muut. noneor¬

Expanded text:
quid exsultationis habere poterant, patronum tanti gregis, tantique praesulem loci, exhibiquid exsultationis habere poterant, patronum tanti gregis, tantique praesulem loci, exhibitione operum, sui praesentiam cernentes ostendere? Sed mentes coelesti desiderio flagrantes, a laudibus Omnipotentis cessare non poterant, quin potius eo tempore Christo jucundare in hymnis exsultationis uberius adgaudebant, quo se donatos munere cognosnon ignobiliter disponeret, contentio maxima inter advocatum praesentis ecclesiae Epitagium nomine, necnon advocatum alterius cujusdam sacri loci oboritur ob mancipiorum querelam, non parvi numeri. Theodoinus dicebatur vocabulo vicarius Mariacensis, cujus in officio eorumdem concretio atque cohabitatio a progenitoribus exstiterat: ad quem se advocatus illius alterius loci conferens, datoque munere corrumpens, ab aequitrium duos mittit monachos, eique loco muneris duo vascula mittit argentea non con
Abbreviated transcription (Latin):
quã repentina celeritate ignotũ ꝑgere it̃ ualebat. donec titubantia genua
dolore procul senoto firmus stabilirent Seruat᷑ pronde domo paupũ
hospitio deputata biq sufitient sibi agap̃t cĩ reliquis psitochio residentib
accepit  sactis oliquot dieb eger robustior reddit᷑. ac gressus dudũ
ha ilacq diuaricantes rectius incedere discunt: Postremo residentib cim¬
tis fr̃ib in unũ hor diei t̃ post lectioẽ capituli regularis. sc̃oꝵ deniq
re conuentu: atq obdubietatẽ a quorũdã cordib auferen doputantiũ nec¬
lũ eũ leñ sospitate recepisse. situlã plenã aquȩ deferreĩ frat igitur¬
quod confestim impletum
spectare mirculĩ Uideres adstare stabilifirmaq. gressududũ t̃re enuttaꝰ
iherentẽ. acceleri dirotuo cosle qiunq discurrere. quinuꝑ nutanti erure ux
baculo sustentante ci uolib&s ꝓgredi ualeha At mortaliũ corda catune aasu

Expanded text:
quam repentina celeritate ignotum pergere iter valebat, donec titubantia genua, quam repentina celeritate ignotum pergere iter valebat, donec titubantia genua, dolore procul semoto, firmius stabilirentur. Servatur proinde in domo pauperum hospitio deputata, ibique sufficientem sibi aaccepit. Transactis aliquot diebus aeger robustior redditur, ac gressus dudum hac illacque divaricantes rectius incedere discunt. Postremo residentibus fratribus, hora diei tertia, post lectionem capituli regularis sanctorumque re conventui, atque ob dubietatem a quorumdam cordibus auferendam, putantium necdum eum plenam sospitatem recepisse, situlam plenam aquae deferre. Quod confestim impletum est. Erat igitur spectare miraculum, videres astare stabili firmoque gressu dudum terrae genutenus inhaerentem, ac celeri directoque calle quoquo discurrere, qui nuper nutanti crure vix baculo sustentante quolibet progredi valebat. At mortalium corda quid tunc gaudii,
Abbreviated transcription (Latin):
tis gaudiabo noꝵ actuũ honustati fructib mereamur intrare letantes. Opi¬
in c̃õmoditate corporea laborantib ad limina confessoris xp̃i cepere undecuq:
monasteriũ petere. quatinus optabilis s. spitatis cõpotes esse ualerent Interea
cũ reliquis ⁊uidã utroq debilis gressucui nũquã pedib concessũ fuerat it̃
carpere sed magis scabelloꝵ iuuamine geniculis se ꝑt̾rã nouerat trahere
uc diu inbasilica sc̃ȩ dĩ genitricis ꝑpeturq uirginis mariȩ apud sacros eine¬
res excuba s tandẽ respectu diuire pietatis atq int̾uentu dilectidñĩ bene¬
dicti sanitati redditꝰ. gr̃as dño simulq int̃cessori suo ꝓmodulo scientiȩ sibi
collate referre ñdistulit Seie quia insuetus dilor laborq ñ modicus
in extenfione dutius contractoꝵ neruoꝵ grauit̃ debilẽ fflicxerat nequa¬

Expanded text:
tis gaudia honorum actuum onusti fructibus, mereantur intrare laetantes? tis gaudia honorum actuum onusti fructibus, mereantur intrare laetantes? incommoditate corporea laborantibus, ad limina confessoris Christi Benedicti coepere undecunque monasterium petere, quatenus optabilis sospitatis compotes esse valerent. Interea cum reliquis quidam utroque debilis gressu, cui nunquam pedibus concessum fuerat iter capere, sed magis scamellorum juvamine, geniculis se per terram noverat trahere, astitit. Hic diu in basilica sanctae Dei genitricis perpetuaeque virginis Mariae apud sacros cineres excubans, tandem respectu divinae pietatis atque interventu dilecti Domini Benedicti sanitati redditus, gratias Domino simulque intercessori suo pro modulo scientiae sibi collatae referre non distulit. Sane quia insuetus dolor, laborque non modicus in extensione diutius contractorum nervorum graviter debilem afflixerat, nequa
Abbreviated transcription (Latin):
sescire. qiua xp̃i dilectꝰ miles cũ militonib suis habundantissimã largiturus erat
pisciũ p̃dã Hoc demiq significare isũ. cũ ꝓculdubio sues pisces ignota uero. sedre¬
uerendi habitus ꝑsona sũmũ portender& benedictũ Roboratus ex hac uisione am¬
mus fratrũ certatim reb paratis curritur ad flum pansisq: hinc inde cassib spam¬
geri gregis copia exuberant̃ abstahit᷑ equore. Tantaq fuit captorũ piscium
abundantia. ut eoꝵ euecuo uehiculo eger& Atquinouerat beatus pat̃ tirones
suos his actalib infatigabilit̃ dñi inherentes p̃ceptis releuare beneficiis. qͥmor¬
tali adhuc grauatꝰ sarcina discipulis panis penuria laborantib opẽ ferre ualuit
ducentorũ modiorũ farine collatione. Sigit᷑ corpora alimto tantopere solatu
t̃reno quanto putam eũ iuuamine animarũ saluti iniistere. qualit̃ et̃nȩ felicita¬

Expanded text:
se scire, quia Christi dilectus miles commilitonibus suis abundantissimam largiturus erit se scire, quia Christi dilectus miles commilitonibus suis abundantissimam largiturus erit piscium praedam. Hoc denique significare visum, cum procul dubio sues pisces, ignota vero, sed reverendi habitus persona, summum portenderet Benedictum. Roboratis hac visione animis fratrum, certatim retibus paratis, curritur ad flumen, pansisque hinc inde cassibus, squamigeri gregis copia exuberanter abstrahitur aequore, tantaque fuit captorum piscium abundantia, ut eorum evectio vehiculo egeret. Atqui noverat beatus Pater tirones suos his ac talibus, infatigabiliter Domini inhaerentes praeceptis, elevare beneficiis, qui mortali gravatus adhuc sarcina, discipulis penuria panis laborantibus opem ferre valuit ducentorum modiorum farinae collatione. Si igitur corpora alimento tantopere solatur terreno, quanto putamus eum juvamine animarum saluti insistere, qualiter aeternae felicita
Abbreviated transcription (Latin):
benedicti atanto meroris suscitantur sõno Instante enĩ uigilia p̃dictȩ festi¬
uitatis. quidã fr̃ iuxta morẽ nocturno tẽpore cũ fratrib ꝓpͥo recubans lecto.
uidit inuisu ãnẽ ligerĩ sese transpositũ atq in loco quofluuiolus uulgari
uocabulo obla ligeri inmergitur supra eiusdẽ fluuiolise adstare marginẽ
Exalia uͦripa p̃fati fluminis quendã ignotȩ sibi quidẽ formȩ. sed tam̃ uenerand
uultꝰ adstare elericũ Quibaculũ quẽ gestabat incuruo more ueterũ an
tistitũ maximũ gregẽ suilli pecoris aꝓfundo eitiens aquȩ eã uersus partẽ
qua p̃dict mona cusstare uidebat᷑ cũ magno inpellebat strepitu. Exꝑge factas
fr̃ post expletionẽ officii noc turni euocato secretius monasterii decano soniũ
refert hortaturq ut cũ fratrib fluuiũ piscandi auiditate expetat. Procerto

Expanded text:
Benedicti a tanto moeroris suscitantur somno. Instante enim vigilia praedictae festiBenedicti a tanto moeroris suscitantur somno. Instante enim vigilia praedictae festivitatis, quidam frater juxta morem nocturno tempore cum fratribus proprio recubans lecto, vidit in visu amnem Ligerim sese transpositum, atque in loco, quo fluviolus vulgari dictus vocabulo Obla Ligeri immergitur, supra ejusdem fluvioli se astare marginem: ex alia vero ripa praefati fluminis, quemdam, ignotae sibi quidem formae, sed tamen venerandi vultus astaretistitum, maximum gregem suilli pecoris a profundo ejiciens aquae, eam versus partem, qua praedictus monachus stare videbatur, cum magno impellebat strepitu. Expergefactus frater post expletionem officii nocturni, evocato secretius monasterii decano, somnium refert, hortaturque ut cum fratribus fluvium piscandi aviditate expetat: pro certo
Abbreviated transcription (Latin):
pendebat sc̃i confessoris xp̃ibenedicti qđ ex ueteri c̃ surtudine quot anius pͥdie
nonarũ decẽbriũ agit᷑. quo conuentꝰ multoꝵ populoꝵ obtanti memoria patris c̃fluere
monasterio sol&: p̃terea seruoꝵ dĩ religiosoꝵq: ñ contẽpnenda copia uiroꝵ.
Mosaut̃ prisca ꝓcedens ȩtate. istã occupauit tẽpestatĩ libalitatis gr̃a post spũał
refectionis abundantissimũ donũ: corpora quoq treno ac curatissime reficere
cibo Sedcũ diuersarũ apparatus copiarũ huic rei congruentiũ hinc inde
ꝓeluer&. pisciũ om̃imodis deerat affluentia: quȩ tantȩ celebritati aliquantulã
p̃star& gr̃am anxius ualde abbas sed & fr̃s huic procurando suf fecti offitio
quaqua uersũ dirigunt: si quomodo cuus lib& ãminiculo tanta releuar eͥ possent
pisciũ penuria Uerũ humana defitiente industria. cũiam om̃s desperati de
iectis animis iilqđ sperarent haberent: meritis & int̃uentu clarissimi uereq

Expanded text:
pendebat S. confessoris Christi Benedicti, quod ex veteri consuetudine quotannis pridie Nonarum Decembrium agitur, quo conventus multorum populorum ob tanti memoriam Patris confluere monasterio solet: praeterea servorum Dei religiosorumque non contemnenda copia virorum. Mos autem prisca procedens aetate multam occupavit tempestatem, liberalitatis gratia post spiritalis refectionis abundantissimum donum, corpora quoque terreno accuratissime reficere cibo. Sed cum diversarum apparatus copiarum huic rei congruentium hinc inde proflueret, piscium omnimodis deerat affluentia, quae tantae celebritati aliquantulam praestaret gratiam. Anxius valde abbas, sed et fratres huic procurando suffecti officio, quaquaversum dirigunt, si quo modo cujuslibet adminiculo a tanta relevari possent piscium penuria. Verum humana deficiente industria, cum jam desperati omnes dejectis animis nihil quod sperarent haberent, meritis et interventu clarissimi vereque
Abbreviated transcription (Latin):
tis secularib quã eccłasticis neg ontus implicatꝰ ꝑ excellentis ꝓsapie sublimitatẽ animũ quodã inpulsu iac¬
eȩ attolletat ma e iuitȩ ob pugnationib sũpto officio eõtraibit. Hic ciã tantę ferita tis extitisse
tͦ ut ñ modo lingua & natione sed etiã morib popło suo barbarus ee iuderet᷑. Quanto ⁊ enĩ regũ generis
prabit auctoritas ianto ferctior popłm uexabatt. Sepe itaq partim ꝓpr̾ eius animi in moderatã leuu
t̃ partins ꝓpt̃ cunĩ repugnantiũ ferocitatẽ atq in obeilientiã int̾se difficilis oriebat᷑ seditio. aligͥndo

Expanded text:
s implicatus, per excellentis prosapiae sublimitatem animum quodam pulsu jactantiae attollebat, morum et vitae obpugnationibus sumpto officio contraibat. Hic etiam tantae feritatis extitisse dicitur, ut non modo lingua et natione, sed etiam moribus populo suo barbarus esse videretur. Quanto etenim regii generis ei aspirabat auctoritas, tanto ferocior populum saepe vexabat. Saepe itaq propter civium repugnantium ferocitatem atque inobedientiam, inter se difficilis oriebatur seditio; aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
uedã quȩ iã ipse iuuenculus mo derno tepr uide annertere ratũ dini. Prex quã plurimos us
utriusq serus fr. encticos qͦs illuc uiderã sospitatos unũ seorsũ dicã cui nullũ pre nimietate fura
estimo cparandũ. Iste nãq ore spumans dentib frendens lic& manꝰ post terga reuinet᷑. ⁊ a suis mie¬
re cesus iux tam̃ teneri porerat. quin ex totis uirib omi bachaniȩ im ꝑterritꝰ diabolo uolentu sus¬
ger ente uacara. Semꝑ enĩ illicita loquebat᷑. derepente insilitns homines in cattos plerũꝙ mordeli

Expanded text:
e vidi, annectere ratum duxi. Preter quamplurimos namque utriusque sexus freneticos, quos illuc videram sospitatos, unum seorsum dicam, cui nullum prae nimietate furoris estimo comparandum. Iste namque ore spumans, dentibus frendens, licet manus post terga revinctus et a suis misere caesus, vix tamen teneri poterat, quin ex totis viribus omni bachaniae inperterritus, diabolo violentiam suggerente, vacaret. Semper enim illicita loquebatur, derepente insiliens, homines incautos plerumque mordebat.
Abbreviated transcription (Latin):
s i eñi inmultitud ine płi dignitas regis ẽ. ut ait salomon: quantã putamus ẽẽ dig¬
nitatẽ istius regis: quẽ tã numerosus ꝓsequit᷑ exercitꝰ monachorũ. Nuisũquã
rex aut imperator. intantis mundi partib imperauit: aut extã diũsis nationib
sibi tantas legiones addux̃ : quantas idelic& iste. cinus lib& sexꝰ & ȩtatis in xp̃i
militia uoluntarie eas disponit: Qui quasi p̃sentẽ intuentes. & uex illũ institu
tionis sqͣuentes : diabolicas acies uirilit̃ infringunt: Quib illud ꝓpheticũ bene¬
co apta t᷑: frunt oculitui uidentes p̃ceptorẽ tuũ ¶ Deniq fidelis opinio est:
qđ unus quisq sc̃oꝵ cũ illis resurg& in regeneratione : quos dño ad quisiuit :
Cũ igit᷑ umũsi huius sc̃ȩ institutionis sequaces. in unũ coacti fuerint: quale
signũ apostolatꝰ benedicti. tunc ille copios exercitus se ipsũ exhibebit :

Expanded text:
Si enim in multitudine populi dignitas Regis est, vt ait Salomon: quantam putamus esse dignitatem istius Regis, quem tam numerosus prosequitur exercitus Monachorum? Quis vmquam Rex aut Imperator in tantis mundi partibus imperauit, aut ex tam diuersis nationibus sibi tantas legiones conduxit, quantas videlicet iste, cuiuslibet sexus & ætatis in Christi militia, voluntarie iuratas disponittionis sequentes, diabolicas acies viriliter infringunt. Quibus illud propheticum coaptatur, erunt oculi tui, videntes praeceptorem tuum . Denique fidelis opinio est, quod unusquisque sanctorum cum illis surget in regeneratione, quos Domino acquisivit. Cum igitur universi hujusce institutionis ejus sequaces, in unum coacti fuerint; quale signum apostolatus Benedicto tunc ille copiosus exercitus seipsum exhibebit
Abbreviated transcription (Latin):
Oquali gaudio tc̃ ille tripudiabit : quisese illis cohortib inmiscert potue
factus ẽ : habent eñi pueri formã inpuero quã sequant᷑ Ut qm̃ ad exemplũ
isa ac dõ oblatis: primordia sua caueant ferm̃tare : Ac de inceps quiq ꝑ ȩtatũ
suc cessiones. sint ꝑfec tisensu. ut apat̾na sui nutric imñ degenerent: ne forte si
ibexcellentiori gradu ceciderͥnt. grauius elidant᷑: Sed & nos quicũq de-¬
linquimus. nullo modo asperanda clem̃tia defiam: quia inuentos & post obitũ
mortuos suscitauit : Confracta restaurauit : desperata curauit : Et quãuis ñ
fecerimus eius uoluntatẽ. dominũ tam̃ inuocemus eũ. & sint ouli nr̃i inmanibus eiꝰ
intendentes: donec ipre suos attollat suꝑnos. & mi sereatur nr̃i: Sit nobis semper

Expanded text:
quali gaudio tunc ille tripudiabit, qui sese illis cohortibus immiscere potuefactus est. Habet enim pueri formam in puero quam sequantur: vt quoniā ad exemplum Isaac Deo oblati sunt, primordia sua caueant fermētare. Ac deinceps quiq. per ætatum successiones sint perfecti sensu: vt a paterna sui nutricij pietate non degenerent. Ne forte si ab excellentiori gradu ceciderint, grauius elidātur. Sed & nos quicumque deliquimus, nullomodo ab speranda clementia deficiamus: quia viuens & post obitum mortuos suscitauit, confracta restaurauit, desperata curauit. Et quamuis non fecerimus eius volūtatem, Dominum tamē inuocemus eum, & sint oculi nostri in manibus eius intendentes: donec ipse suos attollat super nos, & misereatur nostri. Sit nobis semper
Abbreviated transcription (Latin):
dint porsgderit: Et qm̃ iuxta fluuium saram in loco lutoso mane bat no
tulparsus fuerat nona paruit Quibus ostensis miracrlroceibinditio
quril or pente matrem humani generis ullocutii des ieetiras anfie¬
cationebusta prauorum hominũ in probitatibus eius meritis & in¬
tercessionibus liberabimur XXUII
re anoi uemn nuita nua piio cõparauerat intra tqese iusipdie Entes cie

Expanded text:
dine possederit. Et quoniam iuxta fluvium Saram in loco lutoso manebat, dine possederit. Et quoniam iuxta fluvium Saram in loco lutoso manebat, sparsus fuerat, non apparuit. Quibus ostensis miraculis, certo inditio qui in serpente matrem humani generis allocutus deceperat, infestationibus et a pravorum hominum inprobitatibus eius meritis et intercessionibus liberabimur. 27. Remigius in vita sua pretio comparaverat intra fines eius, dicent
Abbreviated transcription (Latin):
ro in prato suo. in quo pastores pascentes diuersi generis animalia defisco rosi¬
roiuenit: Et muocato sc̃o REMIGIO ut eum contra oppressores suosr
adiuuaret: cȩperunt bues & uaccȩ cum maximis mugitibus in urero supor¬
nibus impetere. hircihir cos. caprȩ capras cornibus impugnare perre cũꝑor¬
nbconfugere uerueces uero cum uerue cibus se conlidere poaseore st fu¬
gibus & pugnis mutuo percutere: Et leuato maximo turbane pastiore shpe¬
sulantes onimalia scđm genus suum cũ maximo sonitu & ftreptun custe¬
ruct uersus rosetum fugere acsi maxima multitudo in sequentium cũfla¬
tullis perse queretur: Quod udentes & audientes fiscalinirimiorrere
perculsi non puta uerunt se uel una hora posse uniuere Mande correcaut
spresũptione sua ab afflictione pauperis sc̃i Redasn ade ocessaue¬
runt ut in postmodum sua isdem pauper homo pacifice desine andne mo¬

Expanded text:
ro in pratum suum, in quo pastores pascentes diversi generis animalia de fisco Rosero in pratum suum, in quo pastores pascentes diversi generis animalia de fisco Roseto invenit, et invocato sancto Remigio, ut eum contra oppressores suos adiuvaret, ceperunt boves et vaccae cum maximis mugitibus invicem se cornibus impetere, hirci hircos, caprae capras cornibus impugnare, porci cum porcis confligere, vervices vero cum vervicibus se conlidere, pastores se fustibus et pugnis mutuo percutere. Et levato maximo turbine, pastores heiulantes animalia secundum genus suum cum maximo sonitu et strepitu ita coeperunt versus Rosetum fugere, acsi maxima multitudo insequentium eos cum flagellis persequeretur. Quod videntes et audientes fiscalini, nimio terrore perculsi non putaverunt, se vel una hora vivere posse. Unde correcti a presumptione sua, ab afflictione pauperis sancti Remigii adeo cessaverunt, ut in postmodum sua isdem pauper homo pacifice et sine inquietu
Abbreviated transcription (Latin):
non potuit Tandem inuenit sibi salubre consilium Nam coxit carnes
& panes & accepit ceruisam in uasculis prout potuit Quȩ om̃ia inuase
qđ uulgo benna dicitur collocauit. & carro super super posuit. sicq
iuctis bobus cũ candela adbasilicam sc̃i Reaaigii properauit.
Quo perueniens depane & carne acceriusa matricularios pauit: cande¬
lam ad sepulchrum sc̃i posuit. & eius auxilium contra opprimentes
fiscalinos expetit: puluerem quoq de pauim̃to ȩccłȩ quantũ ualu¬
it colligit. & in panno ligauit. acipredictam bennã misit. & de¬
super linteum sicut supra corpus morti affectari solet cõposint. &
cũ carro suo ad propria remeauit. Quicũq aut̃ de obinantibis eum
in terrogabant quid in illo carrro ducer&. respondebant se sc̃m
cRe aotea ducere: Et admirabantur om̃s indicto uel facto
illius. putantes illum esse am̃tem. Perueniens aut̃ cũ eodem car¬

Expanded text:
non potuit. Tandem invenit sibi salubre consilium. Nam coxit panes non potuit. Tandem invenit sibi salubre consilium. Nam coxit panes et carnes et accepit cervisam in vasculis, prout potuit; quae omnia in vase quod vulgo benna dicitur collocavit et carro superposuit, sicque iunctis bubus, cum candela in manu ad basilicam sancti Remigii properavit. Quo perveniens, de pane et carne ac cervisa matricularios pavit, candelam ad sepulchrum sancti posuit et eius auxilium contra opprimentes se fiscalinos expeciit. Pulverem quoque de pavimento aecclesiae, quantum valuit, collegit et in panno ligavit ac in predictam bennam misit et desuper linteum, sicut supra corpus mortui affectari solet, composuit et cum carro suo ad propria remeavit. Quicumque autem de obviantibus eum interrogabant, quid in illo carro duceret, respondebat , se sanctum Remigium ducere; et admirabantur omnes in dicto et facto illius, putantes illum esse amentem. Perveniens autem cum eodem car
Abbreviated transcription (Latin):
delit. quamer ego ȩccłȩ cdominȩ meȩ sc̃ȩ dĩ genitricis donaui: Et
flagellauit eum satis duriter. ita ut postea liuores in corpore eius pare¬
rent: Et cũ disparuit BEatUS REaGIUS: pipinus surrexit. ac cor¬
reptus ualida febre quantotius abipsa uilla recessit Demqua fe¬
bre non paruo tẽpore laborauit. Et de inceps princeps regni usq ad
moderna tempora ibi non mansit. sicut nec incodiciaco uel uiliaco. i¬
si hludouicus rex germaniȩ quando super fratrem suum Rarolum
regnunm eius inuasit. inuiliaco mansit. & inde castina turpit̃ ante fra¬
trem suum fugiens uix euasit &d UIN¬
rã ȩtate colonus quidam ullȩ remensis episcopii quȩ plũbea fonti¬
na dicitur manebat iuxta fiscum regium quirosetus uocatur Et
nec peculium nec messẽ ł pratum propt̃ fiscͥanorum quiete habere
ualebat Vnde iustitiam apud regios ministriales petiit. quã obtinere

Expanded text:
dedit, quamque ego aecclesiae dominae meae, sanctae Dei genetricis, donavi?' Et dedit, quamque ego aecclesiae dominae meae, sanctae Dei genetricis, donavi?' Et flagellavit eum satis duriter, ita ut postea livores in corpore eius parerent. Et cum disparuit beatus Remigius, Pippinus surrexit, ac correptus valida febre, quantotius ab ipsa villa recessit; de qua febre non parvo tempore laboravit. Et deinceps princeps regni usque ad moderna tempora ibi non mansit, sicut nec in Codiciaco vel Luliaco, nisi Hludowicus rex Germaniae, quando super fratrem suum Karolum regnum eius invasit, in Luliaco mansit, et inde in crastina turpiter ante ipsum fratrem suum fugiens, vix evasit. 26. Nostra aetate colonus quidam ville Remensis episcopii quae Plumbeafontana dicitur manebat iuxta fiscum regium qui Rosetus vocatur et nec pe culium nec messem vel pratum propter fiscalinorum infestationem quiete habere valebat. Unde sepe iusticiam apud regios ministeriales peciit, quam obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
cum sc̃issimo corpore sepulchrum inuentum ẽ angłicis manibus po¬
situm in fossa criptȩ retro altare factȩ Tantaq: euigilantes
odoris suauitate repletisunt om̃s quiad fuerunt ut humana lingua hoc
affari non ualeat. & sic per totam diem & in crastina. ipse odor in eadem
ȩccła perseuerauit Ipsaq die translationis eius cum diuinis laudibis
sũptȩ sunt reliquiȩ a corpore illius. cdecapillis uidelic& eius & casuli
ac timica ipsius. & in uolutum est corpus illius integrum. sed & exsiccati
debrandeo rubeo Processu deniq tẽporispipinus rex Raroli magn
pater uolens episcopii laudunensis uillam quȩ asiniacus dicitur acc¬
pere quasi subcensu. sicut & alias quasdã fecerat: uenit in ea manere
Uibi cum dormir& uenit adeum sẽs Rdatgrus dicens Tn quid he
facis: Quare intrasti in hanc uillam quam mihi homo deuotior te¬

Expanded text:
cum sanctissimo corpore sepulchrum inventum est angelicis manibus pocum sanctissimo corpore sepulchrum inventum est angelicis manibus positum in fossa cripte retro altare facte; tantaque evigilantes odoris suavitate repleti sunt omnes qui adfuerunt, ut humana lingua hoc effari non valeat, et sic per totam diem et in crastina ipse odor in eadem aecclesia perseveravit. Ipsaque die translationis eius cum divinis laudibus sumpte sunt reliquiae a corpore illius, de capillis videlicet eius et casula ac tunica ipsius, et involutum est corpus illius integrum, sed exsiccatum, de brandeo rubeo. Processu denique temporis Pippinus rex, Karoli Magni pater, volens episcopii Laudunensis villam que Anisiacus dicitur accipere quasi sub censu, sicut et alias quasdam fecerat, venit in ea manere. Ubi cum dormiret, venit ad eum sanctus Remigius, dicens: 'Tu, quid hic facis? Quare intrasti in hanc villam, quam mihi homo te devotior
Abbreviated transcription (Latin):
uesis deprecor aduitor eius. qui in flammante concupiscentia rerum tuari
nequam possessor extitit. Nec distulit sc̃s audire uocẽ pauperis sui
am homo ille licet dari iussisset munera. ostendit sc̃s dñise illa non acceptos¬
se. unde rediens peruasor domũ amisit sp̃m. Recepitq eccła res suas
Sepulto siquidem ut prȩdiximus corpore beati Re MiGii ineccła sc̃i
cristophori: cũ multa & stupenda miracula in eadẽ eccła permerita eius
dñi gr̃a fierent: ampliata & exalta ẽ ipsa eccła: Et facta cripta retro
altare inqua transferretur corpus scĩssimum: effosum ẽ deloco inquo
erat. ut infossam factã inmaͬmorata cripta deportare tur sed nullo
modo moueri potuit. Superueniente aut̃ nocte & per noctantibus
fratribus in ymnis & canticis. multis accensis luminaribus: circa me¬
diam noc tem sopor inom̃s in ruit. Et euigilantib eis: Rł octobris

Expanded text:
ne sis, deprecor, adiutor eius, qui, inflammante concupiscentia, rerum tuarum ne sis, deprecor, adiutor eius, qui, inflammante concupiscentia, rerum tuarum nequam possessor extitit'. Nec distulit sanctus audire vocem pauperis sui. Nam homo ille licet dari iussisset munera, ostendit sanctus Domini, se illa non acceptasse; unde rediens pervasor domum, amisit spiritum, recepitque aecclesia res suas. Sepulto siquidem, ut prediximus, corpore beati Remigii in aecclesia sancti Cristofori, cum multa et stupenda miracula in eadem aecclesia per merita eius Do mini gratia fierent, ampliata et exaltata est ipsa aecclesia. Et facta cripta retro altare, in qua transferretur corpus sanctissimum, effossum est de loco, in quo erat, ut in fossam factam in memorata cripta deponeretur; sed nullo modo moveri potuit. Superveniente autem nocte et pernoctantibus fratribus in ymnis et canticis, multis accensis luminaribus, circa mediam noctem sopor in omnes inruit. Et evigilantibus eis, Kalendas Octobris
Abbreviated transcription (Latin):
peruaserat redderet : paruipendens uerba quȩ audiebat pertinaci di¬
recta defensabat intentione Denique causa extitit & non de uotio. ut
properaret ad sc̃i basilicã. arguitur iterum a loci prȩposito properuasi¬
one campi sed nihil dignũ ratione respondit fxplicitisq negotus ascen¬
so equo addomũ redire disponit. sed obstat nisui eius sacerdotis miuria
dam sautiatus sanguine diruit interram Obligatur lingua. quȩ locuta
fuerat campum tolli . clauduntur oculi qui concupierant. manus contra¬
huntur quȩ apprehenderant Tunc balbutiens & uix sermonẽ explicare
ualens: ait De ferte me adbasilicã scĩ & quantũcumq superme auri
est ad sepulchrum eius proicite. pecca ui enĩ auferendo res eius
spiciens aũt dator campi hunc cũ muneribus deferriait. Ne accipi
quȩso sc̃ȩ̃ dĩ munera eius. quȩ numquam cupide accipere consuruisti

Expanded text:
pervaserat redderet, parvi pendens verba que audiebat, pertinaci dipervaserat redderet, parvi pendens verba que audiebat, pertinaci direpta defensabat intentione. Denique causa extitit et non devotio, ut properaret ad sancti basilicam. Arguitur iterum a loci preposito pro pervasione campi; sed nichil dignum atione respondit. Explicitisque negotiis, ascenso equo, ad domum redire disponit; sed obstat nisui eius sacerdotis iniuria. Nam sauciatus a sanguine, diruit in terram; obligatur lingua, quae locuta fuerat, campum tolli; clauduntur oculi, qui concupierant; manus contrahuntur, que apprehenderant. Tunc balbutiens et vix sermonem explicare valens, ait: 'Deferte me ad basilicam sancti et quantumcumque super me auri est ad sepulchrum eius proicite. Peccavi enim auferendo res eius'. Aspiciens autem dator campi hunc cum muneribus deferri, ait: 'Ne accipias, queso, sancte Dei, munera eius, quae numquam cupide accipere consuevisti;
Abbreviated transcription (Latin):
ssũpta igitur palla de super beati sepulchro. cõponunt eam inmodum
feretri accensis super cruces cereis atq: superceroferariis. dant
uoces incanticis. circumeunt urbem cũ uicis. nec prȩtereunt ullũ
hospitium quod non hac circuitione concludant. Quid plura:
Non post multos dies fines huius ciuitatis lues ad greditur memor¬
ta Ueruntamen uscr ad eum locum accedens quo beati pignus
accessit: ac si constitutum cerner& terminum introgredi nullomo¬
dononẽ ausa sed&iam quȩ in principio peruaserat. huius uartutis
depulsu reliquuit. Quibeatissimus pontifex & inuita corporis & post obi¬
tum sicut infirmis sanitatum grãm dedit. sic & inperuasores sȩpissime ul¬
tor extitit Erat enĩ haueł procul abasilica campus tellure fȩcundus
eciuibus peruadit despiciens hominẽ quieum loco sc̃o contulerat. Qui
cũ ab episcopo ac loci prȩposito crebro conuentus fuiss&. ut quem in uiste

Expanded text:
Assumpta igitur palla desuper beati sepulchro, componunt eam in modum Assumpta igitur palla desuper beati sepulchro, componunt eam in modum feretri; accensisque super cruces cereis atque super ceroferariis, dant voces in canticis, circumeunt urbem cum vicis. Nec pretereunt ullum hospicium, quem non hac circuitione concludant. Quid plura? Non post multos dies fines huius civitatis lues aggreditur memorata. Veruntamen usque ad eum locum accedens, quo beati pignus accessit, acsi constitutum cerneret terminum, intro ingredi ullo modo non est ausa, sed etiam que in principio pervaserat huius virtutis repulsu reliquit. Qui beatissimus pontifex et in vita corporis et post obitum, sicut infirmis sanitatum gratiam dedit, sic et in pervasores sepissime ultor extitit. Erat enim haut procul a basilica campus tellure fecundus, – e civibus pervadit, despiciens hominem, qui eum loco sancto contulerat. Qui cum ab episcopo ac loci preposito crebro conventus fuisset, ut que iniuste
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum ẽ actũ fuisse diuina disposione atq ipsius uoluntate ut sicut
res suȩ nominȩ ad quisitȩ iuxta sacras leges episcopio remensis eccłe
erant unitȩ : ita & quȩ ipsius meritis erant decȩtero ad quirendȩ rem¬
sis ȩccłȩ incuius iacerent territorio unirentur. ꝑost cuius obitum cũ
lues inguinaria populum primȩ germaniȩ deuastar&. et om̃s remsi
prouintiȩ incolȩ hurus cladis terrerentur auditu: concurrit rem¬
sium populus ad sc̃ĩ sepulchrum. congruum huius causȩ flagitare
re medium accensisq cȩreis lycnisc ñ paucis. ymnis psalmisq cȩlefti¬
bus per totam excubat noc tem: Mane aut̃ facto : quid adhuc p̃catui
desit intractati rimatur Repperunt & enĩ reuelante dõ quiscm suum
mirificari uoluit quem apud se mirificatum habebat qualit̃ oratione
prȩmissa ad huc maiori ꝓpugnaculo urbis propugnacula munirentur

Expanded text:
nifestum est actum fuisse divina dispositione atque ipsius voluntate, ut, sicut nifestum est actum fuisse divina dispositione atque ipsius voluntate, ut, sicut res suo nomine adquisite iuxta sacras leges episcopio aecclesiae Remensis erant unitae, ita et que ipsius meritis erant de cetero adquirende, Remensi aecclesiae, in cuius iaceret territorio, unirentur. Post cuius obitum cum lues inguinaria populum primae Germaniae devastaret, et omnes Remensis provinciae incole huius cladis terrerentur auditu, concurrit Remensium populus ad sancti sepulchrum, congruum huius causae flagitare remedium. Accensis cereis lichnisque non paucis, ymnis psalmisque caelestibus per totam excubat noctem. Mane autem facto, quid adhuc precatui desit, in tractatu rimatur; reppererunt etenim, revelante Deo, qui sanctum suum mirificari apud homines voluit, quem apud se mirificatum habebat, qualiter, oratione premissa, adhuc maiori propugnaculo urbis propugnacula munirentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullomodo quo cũq ingenio uel aquantiscumq hominib poss& moueri
Et stupentibus om̃ib acpetentib dĩ om̃ipotentiam ut dignaretur ostenderen
quo loco eiusdem scĩ sui corpus uellet reponi: designauerunt adbasilicam
prȩfatorũ martyrum. & feretrum moueri ñ potuit Proposuerunt ut fema¬
tur ad ȩccłam sc̃i measi & moueri non potuit. Tandem coacti qm̃ parua eode¬
siola erat inhonore beati cristophori martyris. sed nullum corpus nominati
scĩ iacebat in ea. & in qua eiq circumiacentib atrus ex antiquo erat
cimiterium remensis eccłȩ. petierunt ut dñs declararet si ineadem
ȩcclesiola uellet illud corpus scissimũ poni Et sic tanta facilitate
motumẽ feretrum ut nullum onus portantes sentirent. Sepultum est aut
illud uenerabile corpus in eadem ecclesiola in loco ubi altare ẽ in honor
sc̃ȩ genoue fae quȩ familiarissima extitit beato RemiGio. Quod ma¬

Expanded text:
ut nullo modo quocumque ingenio vel a quantiscumque hominibus posset moveri. ut nullo modo quocumque ingenio vel a quantiscumque hominibus posset moveri. Et stupentibus omnibus ac petentibus Dei omnipotentiam, ut dignaretur ostendere, in quo loco eiusdem sancti sui corpus vellet reponi, designaverunt ad basilicam prefatorum martirum, et feretrum moveri non potuit; proposuerunt, ut ferric moveri potuit. Tandem coacti, quoniam parva aecclesiola erat in honore beati martiris Cristofori, sed nullum corpus nominati sancti in ea iacebat, et in qua eique circumiacentibus atriis ex antiquo erat cimiterium Remensis aecclesiae, petierunt, ut Dominus declararet, si in eadem aecclesiola vellet illud corpus sanctissimum poni. Et sic tanta facilitate motum est feretrum, ut nullum onus portantes sentirent. Sepultum est autem illud venerabile corpus in eadem aecclesiola, in loco, ubi altare est in honore sanctae Genovefae, quae familiarissima extitit beato Bemigio. Quod ma