comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re: dum amicos uł ꝓpinquos
contra iustitiam defendit po
tentior: His quatuor modis se¬
pe equitas udicii subuertitur:
et in nocentia ledit᷑: Magis do¬
lendi sunt qͥ opprimunt paupe¬
res: qͣm qͥ paciunt᷑ in iuriam:
Illi enĩ qui oppͥmunt᷑. tempora¬
lem miseriam cito finiunt: illi
uͦ qͥ oppͥmunt eos ꝑ iniustitiam
et̾ius flamnns deputant᷑: Hic
uͦ sepe amalis. boni iudicant᷑:
in futura siquidem uita. mali
iuclicant᷑ abonis: Sepe etiam ꝙ
hic boni infelices st̃ & miseri co¬
ram hominib & mali felices: in
boni felices ert̃ & mali semꝑ mi¬
seri er̃t: Quib bene sit in hoc se¬
cło contendant maxime. ne bona
ꝑdant ꝑpetua: & qͥ molestias paci¬
unt᷑ fortit̾ eas sufferant: ut et̾na
Nurdia diaboli:
mors sub intrauit in orbem t̾raꝵ:
Dum inuidebat homini t̾reno ce¬
lum: querebat qͦmͦ eum ꝑderet. ꝑ
tnͣsgressionem illiꝰ mandati qd̃ cre¬
ator homini statuit: Nil nequius

Expanded text:
re, dum amicos vel propinquos re, dum amicos vel propinquos contra jutentior. His quatuor modis, saepe aequitas judicii subvertitur, et innocentia laeditur. Magisque dolendi sunt qui opprimunt pauperes, quam qui patiuntur injuriam. Illi enim qui opprimuntur temporalem miseriam cito finiunt, illi vero qui opprimunt eos per justitiam, aeternis flammis deputantur. Hic vero saepe a malis boni judicantur, in futura siquidem vita mali judicantur a bonis. Saepe etiam et hic boni infelices sunt et miseri coram hominibus, et mali felices; in emper boni felices erunt, et mali semper miseri erunt. Quibus bene erit in hoc saeculo contendant maxime ne bona perdant perpetua, et qui molestias patiuntur, fortiter eas sufferant, ut aeterna nvidia diaboli mors introivit in orbem terrarum . Dum invidebat homini terreno coelum, quaerebat quomodo eum perderet per transgressionem illius mandati, quod Creator homini statuit. Nihil nequius
Abbreviated transcription (Latin):
salomon ñ erit impunitus:
Qui falsum testimonium ꝓfert
contra ꝓximũ suum: extinguet᷑
lucerna eiꝰ in clie ultimo: Qui
metu cuiꝰlibet potestatis u̾itatẽ
occultat. iracundiam di suꝑse
ꝓuocat: qͥa magis timet hominẽ
qͣm cłm falsidicus testis. tͥb ẽ¬
ꝑsonis obnoxius: pͥmum cdeo
cuꝰ presentiam contẽpuit: de in¬
de iudici quem metuendo fal¬
lit: postremo in nocenti quem
falso testimonio ledit. Si falsi
testes separent᷑: mox mendaces
inueniunt᷑. Uterq reus ẽ et qͥ
u̾itatem occultat.:⁊ & qͥ menda¬
tium dicit: qͥa & ille ꝓdeẽ ñ uult
testimoniũ in conspectu cdi ꝓba¬
bile inueniet᷑. Quatuor moclis
iꝰticia in indiciis subu̾titur. Ti¬
more: cupiditate: odio. amore:
Timore: dum metu potestatis ali¬
cuiꝰ ueritatem dicere uel iudica¬
re quislibet pauescit: Cupicli¬
tate: clum p̾mio muneris ali¬
cuiꝰ. corrumpit᷑ udex: Odio:
dum cuiꝰlibet inimicitie causa.
nocere alteri desiderat: Amo¬

Expanded text:
Salomon, non erit impunitus. Qui falsum testimonium profert contra proximum suum, extinguetur lucerna ejus in die ultimo. Qui metu cujuslibet potestatis veritatem occultat, iram Dei super se provocat: quia magis timet hominem quam Deum. Falsidicus testis tribus personis est obnoxius. Primum Deo, cujus praesentiam contemnit. Deinde judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti, quem falso testimonio laedit. Si falsi testes separantur, mox mendaces inveniuntur. Uterque reus est, et qui veritatem occultat, et qui mendacium dicit: quia et ille prodesse non vutestimonium in conspectu Dei probabile invenietur. Quatuor modis justitia in judiciis subvertitur: timore, cupiditate, odio, amore. Timore, dum metu potestatis alicujus veritatem dicere vel judicare quislibet pavescit; cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpitur judex; odio, dum cujuslibet inimicitiae causa nocere alteri desiderat; amo
Abbreviated transcription (Latin):
iudicet᷑ a cleo cdampnatione ꝑpe¬
tua: Duplicem habere debet fle¬
tum in penitentia omĩs peccator:
siue qͥa ꝑ negligentiam bonum
ñ fecit. ⁊ seu quia mala ꝑ audati¬
am ꝑpetrauit: Qd̃ enim oportu¬
it ñ gessit: et qd̾ ñ oportuit egit:
Confessio iustificat: confessio ue¬
niam peccatis donat: Omĩs spes
uenie: confessione consistit. Con¬
fessio opus ẽ misccłie: salus egro¬

Expanded text:
judicetur a Deo damnatione perpejudicetur a Deo damnatione perpetua. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum n fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit, non gessit, et quod non oportuit, egit. Confessio justificat, confessio veniam peccatis donat. Omnis spes veniae in confessione consistit. Confessio opus est misericordiae: salus aegro
Abbreviated transcription (Latin):
meam dño: et tu remisisti impie.¬
tatem peccati mei: Niuens confi¬
teatur peccator q̃ fecit: qͥa ñ ẽ fruc¬
tuosa confessio apud in feros. nec
penitentia ad salutem ꝓficiens: Ec¬
ce nunc tempꝰ salutis: ecce nc̃ tempꝰ
acceptabile deo: Tempꝰ ẽ nunc remiᷤ¬
sionis penitentib: s tempꝰ erit pꝰ
mortem uinclicte. negligentib
confiteri scelera sua Om̃s enĩ
tentia ad remissionem: s consci¬
entia torquet eos ad augmentũ
penarum qͣs paciunt᷑: Potuert̃
sͥ ꝑ confessionẽ pre cauere torm̃¬
torum in manitatẽ: et neglexe¬
runt: Ita sicut foris flaminis:
ita intus conscientia ꝓpria tor¬
quent᷑. Quomͦ pot̾̃ meclicuꝰ uul¬
nus sanare sanare qd egrotus
ostendere erubescit: Õs enu
confessionem nr̃am desicderat:
ut iustam habeat causam ignos.¬
cendi: Qui peccata sua occultat.
& erubescit salubriter confiteri:
cłm quem testem habet.⁊ iterũ
habebit tum ultorem: Optime
se iudicet homo in hac uita: ne

Expanded text:
no, et tu remisisti impietatem peccati mei . Vivens confiteatur peccator quae fecit, quia non est fructuosa confessio apud inferos, nec poenitentia ad salutem proficiens: ecce nunc tempus salutis, ecce nunc tempus acceptabile Deo. Tempus est nunc remissionis poenitentibus, sed tempus erit post mortem vindictae negligentibus confiteri scelera sua: omnes enim tentia ad remissionem, sed conscientia torquet eos ad augmentum poenarum quae patiuntur. Potuerunt sibi per confessionem praecavere tormentorum immanitatem, et neglexerunt ita sicut foras flammis, ita intus conscientia propria torquentur. Quomodo potest medicus vulnus sanare quod aegrotus ostendere erubescit? Deus enim confessionem nostram desiderat, ut justam habeat causam ignoscendi. Qui peccata sua occultat et erubescit salubriter confiteri, Deum, quem testem habet, iterum habebit eum ultorem. Optime se judicat homo in hac vita, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ortatur nos sepuis scã scͥpt᷑a
ad medicamenta confessionis¬
fugere: ñ qd̃ qĩs indigeat confessio¬
ne nr̃a cui omĩa presto sunt q̃ co¬
gitamꝰ. loquimur. aut agimus: sed¬
qd̾ nos aliter salui fieri ñ possumus.
nisi confiteam᷑ penitentes qd̾̃ iniq ges¬
simꝰ negligentes: Qui seipsum aceu¬
sat in peccatis suis. hunc diabolus
ñ habet iterum accusare in die iudi¬
cii: si tamen confitens penitenclo cdli¬
luit que fecit: nec iterum renouat
q̃ egit: Confitemini dicit iacoba
płs. alterutrum peccata ur̃a: &. orate
one peccatoꝵ dixit: Qui abscondit
scelera sua: ñ cliriget᷑. Qui autem
confessus fuerit. et dereliquerit ea:
misccłiam consequet᷑. Magnum ẽ
salutis medicamentum: ñ iterare
que impie gessimꝰ: nec prioꝵ cica¬
trices uulnerum resauciare. Sic
autẽ dicit ioh̾es euangłista Si con¬
fiteamur peccata nr̃a ficdelis ẽ ds &.
iustus. ut remittat nobis peccat᷑a:
& mundet nos ab omni iniqͥtate.

Expanded text:
ortatur nos saepius Scriptura ad medicamentum fugere confessionis: non quod Deus indigeat confessione nostra, cui omnia praesto sunt quae cogitamus, loquimur, aut agimus; sed nos aliter salvi fieri non possumus, nisi confiteamur poenitentes quod inique gessimus negligentes. Qui seipsum accusat in peccnon habet iterum accusare in die judicii: si tamen confitetur poenitendo, diluit quae fecit, nec iterum renovat quae egit. Confitemini, dicit Jacobus apostolus, alterutrum peccata vestra, et orate one peccatorum dixit: Qui abscondit scelera sua non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et reliquerit ea, misericordiam consequetur . Magnum est salutis medicamentum non iterare quae impie gessimus, nec priorum cicatrices vulnerum resauciare. Sicut autem dicit Joannes evangelista, Si confiteamur peccata nostra, fidelis est Deus et justus, ut remittat nobis peccata nostra, et emundet nos ab omni in
Abbreviated transcription (Latin):
parentes humani gei̾us. paradi¬
si felicitatem ꝑdiclert : & in hanc
erunnosam huius uite miseriam
deiecti sunt. ubi omĩs homo ꝑ pec¬
catum nascit᷑: ꝑlaborem uiuit: ꝑ
dolorem moritur: que tͥb modis
regnare uidet᷑ in homine. idẽ dũ
homo horam canonicam & statutã.
gule causa anticipare cupit: aut
quesitiores cibos sͥ preparare iubet.
qͣm necessitas corporis uł sue quali¬
tas ꝑsone exigat: uł si plus accipi¬
at in edendo uł bibendo. ꝓpt̾ de¬
siderium intemꝑantie sue. qͣm
sue ꝓficiat saluti: Dequa. id ẽ gu¬
la nascit᷑ in epta letitia: scurrili¬
tas: leuitas: uaniloquium: in¬
mundicia corporis: in stabilitas
mentis: ebrietas: libido: qͥa ex sa¬
turitate uentris libido corporis cõ¬
gerit᷑: que ꝑ ieiunia & abstinentiã.
& oꝑis cuiꝰlibet assiduitatem op¬
time uinciturꝵ¬

Expanded text:
parentes humani generis paradisi felicitatem perdiderunt, et in hanc aerumnosam hujus vitae miseriam dejecti sunt; ubi omnis homo per peccatum nascitur, per laborem vivit, per dolorem moritur. Quae tribus modis regnare videtur in homine; id est, dum homo horam canonicam et statutam gulae causa anticipare cupit, aut exquisitiores cibos sibi praeparare jubet, quam necessitas corporis, vel suae qualitas personae exigat, vel si plus accipiet in edendo vel bibendo propter desiderium intemperantiae suae, quam suae proficiat saluti. De qua gula nascitur inepta laetitia, scurrilitas, levitas, vaniloquium, immunditia corporis, instabilitas mentis, ebrietas, libido: quia ex saturitate ventris libido corporis congeritur, quae per jejunia et abstinentiam, et operis cujuslibet assiduitatem optime vincitur
Abbreviated transcription (Latin):
nem aucliui a dño deo exercituũ
suꝑ uniuersam t̾ram: adtencli¬
te & audite eloquium meũ:
S hec ad breuiatio aut illud
intelligit᷑ qd̃ dñs dicit. om¬
nem legẽ & ꝓpħas in duob
p̾ceptis dilectionis cłi & ꝓximi
pendere: aut ꝓpt̾ ipsam oratio¬
nem duĩcam uł simboli bre¬
uitatem. in quib ut p̾lictum
ẽ omnẽ scripturaꝵ coartari

Expanded text:
udivi a Domino Deo exercituum, super universam terram. Attendite, et audite eloquium meum . 2. Sed haec abbreviatio, aut illud intelligitur, quod Dominus dicit: Omnem legem et prophetas in duobus praeceptis dilectionis Dei et proximi pendere: aut propter ipsam Orationem dominicam, vel symboli brevitatem, in quibus ut praedictum est omnem Scripturarum coarctari
Abbreviated transcription (Latin):
nicatio & retributio iniurie. cõ¬
missa st̃ nec nocebant: in testa¬
mento autẽ nouo graui animad¬
uersione dampnantur si admit¬
tant᷑: xxii. De symbolo & oratõne.
idei sẏmbolũ et dnĩca oratio:
ꝓtota lege paruuł eccłie
ad celoꝵ regna sufficit capessen¬
da: Omĩs enĩ latitudo scripturaꝵ:
in eaclem oratione dnĩca & symbo¬
li breuitate concludit᷑. Unde &¬

Expanded text:
nicatio et retributio injuriae pernicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admittantur. CAPUT XXI. De symbolo et oratione. idei symbolum et dominica oratio pro tota lege parvulis Ecclesiae ad coelorum regna sufficit capessenda. Omnis enim latitudo 174 Scripturarum in eadem oratione dominica et symboli brevitate concluditur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
recipiunt uetus testam̃¬
tum. ꝓ eo qd̾ aliud in tẽpore pͥs¬
co: aliud agat᷑ in nouo: ñ intel¬
ligentes. qd̃ cl̃s eͥid cuiq congrue¬
rit tempori. magna quadam
distributione concesserit. si c̃ ĩ
gelio uirginitatẽ: in lege ocu¬
lũ ꝓoculo auferri: meuangłio
alteram p̾bere ꝑcutienti maxil¬
lam: S illa ꝓtempore fragili
popło: ista uero ꝑfecto: utroq
tam̃ ꝓtempore sua queq uł sui¬
q conuenientia cõmodans: Et
tamen ꝓista mutatione ñ ẽ cre¬
dendus ds mutabilis: s poti
inle admirabił p̾dicandus ẽ:
quia manens incõmutabilis:
quidtuiq ut diximus tẽpori cõ¬
modũ fuit. magna cum distri¬
butione concessit: Sub ueteri
testamento minoris culpe erant
peccata: qͥa in eo ñ ipsa ueritas:
s umibra ueritatis aderat: Nã
intestamento nouo preceptis
altiorib manifesta facta quedã
que in illo popło umbre ueri¬
tatis cleseruierant: deseranda
nobis precipiunt᷑. Illuc enĩ for¬

Expanded text:
recipiunt Vetus Testamentum, pro eo quod aliud in tempore prisco, aliud agatur in novo. Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam distributione concesserit: sicut in gelio virginitatem commendat ; in lege oculum pro oculo auferre , in Evangelio alternam praebere percutienti maxillam . 2. Sed illa pro tempore fragili populo, ista vero perfecto, utrique tamen pro tempore sua quaeque convenientia commodans. Et tamen pro ista mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est, quia manens incommutabilis, quid cuique ut diximus tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. 3. Sub Veteri Testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa veritas, sed umbra veritatis aderat. Nam in Testamento Novo praeceptis altioribus manifesta facta quaedam, quae in illo populo umbrae veritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim for
Abbreviated transcription (Latin):
clesiderio loca ultima tenentes.
ꝑhumilitatẽ in alta ñ se suble¬
uant: celestis regni purpuram
in mente seruant: Ia dñi ad
cor dirigit᷑: cum ueritatis sermo
humiliter audit᷑. In cunctis se
despicit: qui in suis oculis ẽẽ se
humilem ꝓfitetͤ. S. ꝙ. s que libet
qͣm ñ inuenit humilem: ueritas
fugit mentẽ: Illic eos a sorte hu¬
milium iuclex separat: qͥ se hic
in suꝑbie cornib exaltant. Hu¬
nules donum accipiunt: qd̾ a
se corda suꝑbientiũ repellunt:
Hasiliꝰ dic̃: Humilis licet habi¬
tu uilissimꝰ sit: głosus tamen ẽ
uirtutib: Suꝑb autẽ & si decorus
uideat᷑ aspectu: tamen oꝑib ui
tatio cordis nr̃i tantum apud dm
inimo ẽ: qͣntum abhominib in
alto: & humilitas cordis nr̃i tan¬
tum apud dm in alto ẽ: qͣntum

Expanded text:
desiderio loca ultima tenentes si desiderio loca ultima tenentes si per humilitatem in altum non sublevant coelestis regni purpuram in mente servant. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. In cunctis se despicit, qui in suis oculis esse humilem profitetur. Quaelibet quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Humiles donum accipiunt, quo a se corda superbientium repellunt. BASILIUS. Humilis licet habitu vilissimus sit, gloriosus tamen est virtutibus. Superbus autem etsi decorus videatur aspectu, tamen operibus tatio cordis nostri tanto apud Deum in imo est, quanto ab hominibus in alto. Et humilitas cordis nostri tantu
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ es. humilia te in om̃ĩb q̃
coram cło in uenies grãm: Ab hu¬
milib honorat᷑ ds: Noli eẽ hu¬
milis in sapientia tua: ne hu¬
nliatꝰ in stulticia seclucaris:
Eit qͥ nequit̾ humiliat se: &
in teriora eiꝰ plena ft̃ dolo: Ori¬
genes dic̃: Si humilis & qͥetꝰ ñ
fueris: ñ pot̾ habitare inte
suꝑb eẽ: Semꝑ conscientia ser¬
ui dei humilis eẽ debet & tris¬
tis: scilicet ut ꝑhumilitatẽ ñ
suꝑbiat: & ꝑ utilem merorem
cor ad lascuuam ñ dissoluat.
Ille namq ad tendit lauclẽ
dei. & uerba oris eiꝰ: cuiꝰ cerui¬
cem inclinat humilitas.⁊ &.
ñ erigit suꝑbia: Iieronimꝰ¬
dic̃: Ad sũmitatẽ uirtutum:
ñ potentia s humilitate ue¬
Humilitas qͣntum in clinat᷑
adima: tantũ ꝓficit in excelsũ:
Tantum enĩ necesse ẽ. ut se unꝰ¬
quisq in humilitate deprimat :
clat: recte iam ñ erit si humili¬
tate caruerit: Qͥ enĩ humilis
fuerit: exaltabit᷑ in gła: Mag¬
na ẽ uirtꝰ humilitatis: Qui ex

Expanded text:
magnus es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Ab humilibus honoratur Deus . Noli esse humilis in sapientia tua, ne humiliatus in stultitiam seducaris . Est qui nequiter humiliat se, et interiora ejus plena sunt dolo . ORIGENES. Si humilis et quietus non fueris, non potes habere in te s. Semper conscientia servi Dei humilis esse debet et tristis: scilicet ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. Illa namque attendit laudem Dei, et verba oris ejus cujus cervicem inclinat humilitas, et non erigit superbia. HIERONYMUS. Ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veHumilitas quantum inclinatur ad ima, tantum proficit in excelsa. Tantum enim necesse est ut se unusquisque in humilitate deprimat, qdat, recta non erunt, si humilitate caruerint. Qui enim humilis fuerit, exaltabitur in gloria. Magna virtus humilium est: qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃: Nuinqͣm enĩ uera humili¬
tas ẜ uera obedientia. sine ca¬
ẽẽ potert: qͥa sic̃ ignis sine
calore uł splendore ñ ẽ: ita s
caritas sine humilitate & uera
obetlientia eẽ ñ pot̃. In uitas
patrum dicit᷑. Corporalis labor:
dux ẽ humilitatis: Omĩs enĩ
labor sine humilitate: uanitas
ẽ: Humilitas. nec ipsa irascit᷑:
nec aliis irasci ꝑmuttit: Humi¬
litas ẽ: siqͣndo peccau̾it inte
fr̃ tuus. anteqͣm ille peniteat
p̾cursor fuit ihu om̃s trahens
ad eum: ita & humilitas p̾cur¬
sor ẽ caritatis: Et qͥ ñ habet cari¬
tatem ꝑdet uitam:
.U. De indul

Expanded text:
vera humilitas et vera obedientia sine cesse poterunt. Quia sicut ignis sine calore vel splendore non est, ita et charitas sine humilitate et vera obedientia esse non potest. EX VITIS PATRUM. Corporalis labor dux est humilitatis. Omnis enim labor sine humilitate vanitas est. Humilitas nec ipsa irascitur, nec aliis irasci permittit. Humilitas est, si, quando peccaverit in te frater tuus, antequam ille poeniteat, cursor fuit Jesu, omnes trahens ad eum, ita et humilitas praecursor est charitatis. Qui non habet charitatem, perdit vitam. CAPUT V. De indul
Abbreviated transcription (Latin):
mes idipsum sentientes: nicħ
ꝑ contentionẽ. neq ꝑ manem
głam: s ꝑ humilitatẽ suꝑ ioreᷤᷤ
s in uicem arbitrantes. Non
alta sapientes: s humilib cõ¬
sentientes: Sa lomon clic̃: hbi
fuerit suꝑbia: ibi erit & con¬
tumelia: Ubi autẽ humilitas:
ibi & sapientia: Suꝑbum se¬

Expanded text:
sum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam, sed in humilitate superiores sibi invicem arbitrantes . Non alta sapientes, sed humilibus consentientes . SALOMON. Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia . Ubi autem humilitas, ibi et sapientia. Su
Abbreviated transcription (Latin):
nis impii ignis & uermes: Si ne
caritate: in uitium deputat᷑. Sũ¬
ma monac hi uirtꝰ ẽ humilitas:
inhumilitate fundatus: esto
milia te ut exalteris: Mini mũ
te fac omĩb: Nulli de p̾ponas:
Nulli te suꝑiorem deputes: Esti¬
sũmus sis. humilitatẽ tene: qͥa si
humilitatẽ tenueris: głosus eris:
Qnͣtum enĩ humilior fueris: tan¬
tum te sequet᷑ głe altitudo: Des
cende ut ascencdas: humiliare ut
exalteris: ne exaltatꝰ humilieris:
Humilitas autẽ casum nescit:
Qͥ enĩ sͥ uilis ẽ: ante dm magnꝰ
ẽ. Et qͥsͥ displicent: do placent.
Esto gͥ paruus in oculis tius:. ut
sis magnꝰ in oculis cli: Tantum
enĩ eris ante cłm p̾ciosior: qͣntũ
fueris ante oculos tuos despec¬
tior: Porta quoq semꝑ uerecũ¬
diam in uultu: de recordatio¬
ne delicti: Puluis es: et in pul¬
uere sede. Cinis es: & incinere
uiue. In sum mo honore: sum¬
ma tͥ sit humilitas: Non te
extollat honor: tantomagis
humilitate ꝑspicuus: qͣtito

Expanded text:
nis impiae ignis et vermis est. Sine quaelibet in vitium deputabitur. Summa monachi virtus est humilitas. in humilitate fumilia te ut exalteris. Minimum te fac omnibus, nulli te praeponas, nulli te superiorem deputes. Aestisummus sis. Humilitatem tene, quia si humilitatem tenueris, gloriosus eris. Quantum enim humilior fueris, tantum te sequitur altitudo gloriae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris. Humilitas autem cmagnus est. Et qui sibi displicet Deo placet. Esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tantum enim eris ante Deum pretiosior, quantum fueris ante oculos tuos despectior. Porta quoque semper verecundiam in vultu de recordatione peccati. Pulvis es, in pulvere sede. Cinis es, in cinere vive. In summo honore summa tibi sit humilitas, non te extollat honor. Tanto majori humilitate perspicuus esto
Abbreviated transcription (Latin):
głet᷑: qui laudem ñ appetit.⁊ nec
ꝓ contumelia conturbat᷑: Nec icdo
se bonum existimet homo qͣmus
abalio laudet᷑: qͥa cłs in spector ẽ cor¬
dis: Quid enĩ ꝓdest malo homim:
si bonꝰ p̾dicet᷑. Tunc ueracit̾ hoc
qd̃ agit homobonum ẽ: qͣndo cdõ
placere desiderat. a quo habet qͥc¬
qͥd boni habet uł facit: Qui bona
agere uidet᷑. ẜ ꝑ hec ñ cło s homi¬
nib placere cupit: inuanum la¬
borat. et inuentum seminat. Mag¬
num se unus quisq eẽ studeat in
suis oꝑib: s de magnitudine sua
humanum ñ querat fauorem. ne
ꝑclat qd̃ habuit: et sit paruus fac
hoc se sciat habere ñ a se s acło:
Increpat eos beatꝰ paulus apłs. qͥ
insuis głiant᷑ benefactis: dicens:
cł̃i qd̃ meruit. in suam lauclem
conu̾tit. ꝓculdubio uirtutẽ in
uitium transfert: et bonũ qd̃ fe¬
cit in peccatum: Cum enĩ causa
iactantie pauꝑ pascit᷑: etiam ip¬
sum misccłie opris inpeccatũ con¬
uertit᷑: Quic qͥd homo boni agit::

Expanded text:
 Qui laudem non appetit, nec pro contumelia conturbatur. Nec ideo se bonum existimet homo, quamvis ab alio laudetur, quia Deus inspector est cordis. Quid enim prodest malo homini, si bonus praedicetur? Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando Deo placere desiderat, a quo habet quidquid boni habet vel facit. Qui bona agere videtur, et per haec non Deo, sed hominibus placere cupit, in vanum laborat, et in ventum seminat. Magnum se unusquisque esse studeat in suis operibus; sed de magnitudine sua humanum non quaerat favorem, ne perdat quod habuit, et sit parvus facthoc se sciat habere non a se, sed a Deo. Increpat eos beatus Paulus apostolus qui in suis gloriantur benefactis, dicens: Dei quod meruit, in suam laudem convertit, procul dubio virtutem in vitium transfert, et bonum quod fecit, in peccatum. Cum enim causa jactantiae pascitur pauper, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertitur. Quidquid homo boni agit,
Abbreviated transcription (Latin):
id. ẽ ut ea intentione ñ faciatis
bona. ut abhominib uanam lau
piant: amen dico uobis. receꝑunt
merceclem suam: Qui ꝓ eo bonum
quolibet facit. ut abhominib lau¬
cdet᷑ hec ẽ merces illiꝰ qͣm quesiuit:
& nullam a cło sꝑare habet retri
sic̃ ypocrite. facere solent: Qd̃ ui¬
tium ẽ hominib placendi in bo¬

Expanded text:
id est, ut ea intentione non faciatis bona, ut ab hominibus vanam laudpiant: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Qui pro eo bonum quodlibet facit, ut ab hominibus laudetur, haec est merces illius quam quaesivit, et nullam a Deo sperare habet retribsicut hypocritae facere solent. Quod vitium hominibus placendi in bo
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantie se eẽ ꝑfectos ex istimant
dũ ñ sint: qui obortis temptationi¬
b inotescunt: qͥa tanto qͥsq fit ue.¬
ritati uicinior qnͣto se ẽẽ longius
abea fuerit arbitratus. Hoc enim
humilitatis ẽ: que deo hominem
certe hac iactantia oculos. quib
cłs inderi poterat claudit: Sicut
ralius solis dum conspicit᷑. ołoꝵ.
acies hebetatur: sic et qͥ immocle¬
rate alte de se serutatur. ab inten¬
tione ueritatis obtundit᷑: Sic̃ aqͥ¬
la exalto ad escas collabit᷑: sic ħo
de alto bone conuersationis ꝑcarna¬
lem appetitum ad inferiora cdemer¬
gitur:

Expanded text:
arrogantiae se esse perfectos existimant, arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus innotescunt. 16. Tanto quisque fit veritati vicinior, quanto se esse longius ab ea fuerit arbitratus. Hoc enim humilitatis est, quae Deo hominem erum jactantia oculos, quibus Deus videri poterat, claudit. 17. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculorum hebetatur sic et qui immoderate altiora scrutatur, ab intentione veri obtunditur. 18. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ debet publicare bonum qd̃¬
agit: qui ꝑfecta hmilitate fundatus.
nulla iam elatione contingit᷑: Nam
is qui se intelligit adhuc amore lau¬
dis pulsari: facta bona in occult u
agat: ne forte qd̃ egerit ꝑdat: Int̾dũ
uiri scĩ cupiunt funditus suam mu¬
tabilitatem corrigere: aliqnͣdo tumo
re tangunt᷑ elationis sue conscii actio¬
ne iusticie: s abhuiꝰ subreptionis ma¬
lo humilitatis compunctione pur¬
de se audientes instruunt: & tamen
in his alta se consideratione custodi¬
unt: nedum alios a terrena intentõne
erigunt: ipsi int̾rene laudis appetitu
demergant᷑. Quidam ꝑ incautam
uͥtutum iactantiam relabunt᷑ ad ui¬
tia: et quidam dum uitioꝵ impul¬
sum frequenter plangunt: de ip¬
sa infirmitate ꝑhumilitatẽ ualidi¬
us conualescunt: Plerumq utile
est arrogantib cleseri a deo: quati¬
nus sue infirmitatis conscii ad humi¬
litatẽ redeant:⁊ et humiles pꝰ casũ
existant: Non nulli falsa opinione

Expanded text:
enim debet publicare bona quenim debet publicare bona quagit, qui tam perfecta humilitate fundatus est, ut nulla jam elatione contingatur. Nam is qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta sua bona in occulto agat, ne forte quod egerit perdat. Interdum viri sancti dum cupiunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliqre tanguntur elationis suae conscii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctione purde se audientes instruunt, et tamen in his alta se consideratione custodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu demergantur. 13. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur ad vitia; et quidam, dum vitiorum impulsum frequenter plangunt, de ipsa infirmitate per humilitatem validius convalescunt. 14. Plerumque utile est arrogantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinione
Abbreviated transcription (Latin):
natura expectat delectari in lau¬
dib: s tunc recte si in deo. ñ in
se quisq laudet᷑: sic̃ sĩc scriptum
ẽ: In dño laudabit᷑ anima mea: Et¬
cessum ẽ tantũ bene agere: et fruc¬
tum boni oꝑis ñ habere. quẽ ipsi
sͥ aufert̃ ꝑstudium humane iac¬
ꝑdidisse se op̾ bonũ doleant. qd̾
ꝓhumana ostentatione fecert̃: Ama¬
tor uane głe uncde possit lauclari¬
quarere ñ cessat: et subinde illi
uires uanitatis prauꝰ appetitus
auget: Boni oꝑis in choatio ñ de¬
bet citius palam ad cognitionẽ
hominum uenire: neclum boni
inchoatio humanis oculis rese¬
ratur.⁊ auirtute ꝑfectiomis in¬
anescat inceptio scitatis: Ante¬
enim maturitatis tempꝰ messes
florentes cito ꝑeunt: germinaq
uirtutes suas dum uane głe stu¬
dio ꝓdiderit ꝑdere. ⁊ et statim
clemones suoꝵ oꝑum dnõs facere:
sic̃ ille ꝑ ostentationẽ caldeos rerũ
suarũ dnõs fecit: Optima ẽ illa
discretio. ut et nota sint oꝑa nr̃a

Expanded text:
natura expetit delectari in laudibus; sed 311 tunc recte, si in Deo, non in se quisque laudetur, sicut scriptum est: In Domino laudabitur anima mea cessum est tantum bene agere, et fructum boni operis non habere, quem ipsi sibi auferunt per studium humanae jacperdidisse bonum opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. 7. Amator vanae gloriae, unde possit semper laudari, agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. 8. Boni operis inchoatio non debet citius palam ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, germinaque eorum virtutes suas, dum vanae gloriae studio prodiderit, perdere, et statim daemones suorum operum dominos facere, sicut ille per ostentationem Chaldaeos rerum suarum ddiscretio, ut et nota sint opera nos
Abbreviated transcription (Latin):
et nequitia spĩtalis semꝑ inẽ: Il¬
le enim bene abstinet acibis: qͥ
Samalicie actib. et amundi ie¬
iunat ambicionib: Melius ẽ p̾¬
clicationis scẽ conuiuio uicturã¬
in ꝑpetuo mentem reficere: qͣm
ciosis saturare epulis.
De elemosini.

Expanded text:
et nequitia spiritualis semper inest. Ilet nequitia spiritualis semper inest. Ille enim bene abstinet a cibis, qui et a malitiae actibus, et a mundi jejunat ambitionibus. Melius est praedicationis sanctae convivio etin perpetuo mentem reficere, quam ciosis saturare epulis. De eleemosyni
Abbreviated transcription (Latin):
celum transit: & ad thronum altis¬
sumi cdei ꝑuenit:. Tunc enĩ homo
sapiens spĩtalis effectus. angłis
coniungit᷑. idoq liberius copulat᷑.:
si abstinentia carnis orationib ex¬
altat᷑. ꝑieiunia & orationes. occul¬
ta mysterioꝵ celestium reuelant᷑:
diuiniq sacramenti archana pan¬
clunt᷑: Quamdiu aclam abstinu¬
it⁊ mansit in paradiso: mandu¬
cauit. et expulsus ẽ: Ieuinia for¬
tia tela sunt. ad uersus tanpta¬
menta demonioꝵ: cito enim ꝑ
abstinentiam uincuntur: Inde
etiam dñs et saluator nr̃. eoꝵ ĩ¬
cursus ieiuniis & orationib p̾mo¬
net suꝑare: dicens: Hoc genus
ñ eicit᷑. nͥ ꝑ orationem & iei uni¬
um: Immundi enĩ sp̃c ibi se fi¬
ducialius immittunt: ubi uide¬
bunt frequentes commessationes
et ebrietates exerceri: Abstinen
confortat: S sciendum ẽ: qd̃ ie¬
iunia cum bonis oꝑib deo opti¬
me st̃ acceptabilia: Qui autẽ cib̾
abstinent. & pͣue agunt. clemones
imitant᷑: quib esca ñ ẽ carnalis. :

Expanded text:
coelum transit, et ad thronum altissimi Dei pervenit. Tunc enim homo spiritualis effectus angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur, si abstinentia carnis orationibus exaltatur. Per jejunia et orationes occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Quandiu Adam abstinuit, mansit in paradiso: manducavit, et expulsus est. Jejunia fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum; cito enim per abstinentiam vincuntur. Unde etiam Dominus et Salvator noster eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superare, 256 dicens: Hoc genus non ejicitur nisi per orationem et jejunium . Immundi enim spducialibus immittunt, ubi videbunt frequenter comessationes et ebrietates exerceri. Abstinentconfortat. Sed sciendum est quod jejunia cum bonis operibus Deo optime sunt acceptabilia. Qui autem a cibis abstinent, et prave agunt; daemones imitantur, quibus esca carnalis non est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiri pauꝑib: ob pressis subueni¬
re cdespiciunt: et inde magis au¬
gent delicta: uncde redimere de¬
buert̃: Hoc tantum bonum habet
possessio p̾sentium rerum: si uitã¬

Expanded text:
partire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt, et inde magis augent delicta, unde redimere debuerant. Hoc tantum bonum habet possessio praesentium rerum, si vita
Abbreviated transcription (Latin):
lis scilicet egenti clare qͥcquid
potueris: altera sp̃ualis dimit¬
tere a quo lesus extiteris: Harũ
pͥma adhibenda ẽ miseris: sccła
malis Erit gͦ qd̾ semꝑ imꝑitias:
et si ñ pecuniam saltem uł grãm:
Non ẽ elemosina cum murmu¬
ratione p̾bencda: ne comitante tͥsti¬
tia merces ꝑeat clispensata: Tune
autẽ bene tribuit᷑: qnͣdo cum
mentis hilaritate p̾bet᷑. Uncle
&. apłs. hilarem in qͥt datorem
cdiligit cłs: Metuenclum ẽ itaq
ne pauꝑaut cum decdio nr̃a obla¬
ta suscipiat: aut omĩno preter¬
missus merens tristisq recedat:
De rapinis alienis elemosinam
facere ñ est officium miserationis:
s emolumentũ sceleris: Une ꝙ sa¬
lomon: Qui offert in qͥt sacrifici¬
um derapina pauꝑum tanqͣm si
qͥs uictimet filium in conspectu pa¬
tris sui Qui enĩ iniuste tollit. ĩte
nũqͣm distribuit: nec alteri bene¬
p̾bet. qd̃ ab alio male extorquet:
Magnum scelus ẽ. res pauꝑum p̾sta¬

Expanded text:
lis, egenti dare quidquid lis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione praebenda, ne, comitante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: Hilarem, inquit, datorem diligit Deus . Metuendum est itaque ne pauper aut cum taedio nostra oblata suscipiat, aut ne omnino praetermissus mDe rapinis alienis eleemosynam facere, non est officium miserationis, scilicet emolumentum sceleris. Unde et Salomon: « Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . » Qui enim injuste tollit, juste nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. Magnum scelus est res pauperum praesta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ esurienti et sitienti et nucdo
beneficium largitatis impen¬
dit. uł si quid in cligenti aliud¬
largit᷑: s & qͥ inimicum diligit.
& qͥ lugenti affectum compassi¬
onis & consolationis impendit.
aut in quib libet necessitatib
consilium ad hibet: elemosinã
ꝓ cul dubio facit: Nam & doctͥ
egens poscit.s. si inligentem se¬
sereri oportet: & licet ille fortas¬
se falsam incligentis speciem
p̾ferat: is tamen qͥ simpliciter
imꝑtit. fructum misccłie ñ a¬
mittit: Quãuis qͥsq sit egens.
nullus tamen unde tribuat egen¬
ti excusationẽ in opie pot̾ obten¬
cdere: qñdo ex p̾cepto saluatoris
etiam calicem a que frigile p̾ci¬
piam᷑ inligenti prebere. Nam si
aliud ñ habentes id ipsum benig
ne tribuamꝰ: mercedem ꝓculdu¬
bio ñ amittimꝰ: Ceterumꝰ si ampliꝰ
possumꝰ. et egestatem si mulan¬
clo minꝰ largim᷑: ñ sgendem s
dm fallimus. cui conscientiam
nrãm abscondere ñ possumus:
Oue st̃ elemosine: una corpora¬

Expanded text:
 esurienti et sitienti et nudo beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit: et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemosynam procul dubio facit. Nam et discinon egens poscit, cum se indigentem serandum oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis speciem proferat, is tamen qui simpliciter impertit, fructum justitiae non amittit. Quamvis quisquam sit egens, nullus tamen unde tribuat indigenti, excusationem inopiae potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere. Nam si aliud non hne tribuamus, mercedem procul dubio non amittimus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem, sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corpora
Abbreviated transcription (Latin):
uitis. qui in inferno tenuissima
petere compulsus ẽ: qͥhic tenuiᷤ¬
sima negare studnit: Quid re¬
tribui subtilius: qͥd clistrietius
poterat: Guttam aque ardens
petit: qͥ micas panis negauit:
Sero diues oculos aꝑuit: quͣdo
lararum pauꝑem reqͥescentem
uidit. quem iacentẽ ante ianu¬

Expanded text:
vitis, qui in inferno ad tenuissima vitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlit: et głam merceclis in fut᷑o
ñ recipit: Num enĩ causa iactã¬
tie pauꝑ pascit᷑: etiam ipsum
tantũ elemosinaꝵ oꝑa peccata
extingunt: atq in tantum ad
regnum futuri scłi ꝓficiunt:
ut eciam iudex celestis in futo
iuclicio ueniens. indextera con¬
sistentib licat: Esuriu: et de¬
distis mͥ manclucare. Sitiui:
et cleclistis mͥ bibere: Hospes e¬
ram: et collegistis mez. Nudus:
et oꝑuistis me: Quib etiam be¬
ne premittit dicens: Henite be.¬
nedicti patris mei. ꝑcipite pa¬
ratum uobis regnum: His autẽ
quos nulla prececlentia elemo¬
sinaꝵ facta sequunt᷑. et̾ni iucli¬
cis uoce sic dicit᷑ Esuriui: et
ñ dedistis mͥ manducare. Siti¬
ui: et ñ cleclistis mͥ bibere: Quib
iuste dicit᷑. Discedite ame male¬
clicti inignẽ et̾num: qͥ paratꝰ ẽ
cliabolo et angłis eiꝰ: Qui mĩam¬
ñ imꝑtit. illuc pietatis fructum
ñ inuenit: exemplo ardentis di¬

Expanded text:
perdit, et gloriam mercedis in futuro perdit, et gloriam mercedis in futuro non recipit. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam ipsum tantum eleemosynarum opera peccata exstinguunt, atque intantum ad regnum futuri saeculi perficiunt, ut etiam judex coelestis in judicio futuro veniens, in dextra consistentibstis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me. Quibus etiam bene promittit, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum. His autem, quos nulla praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere. Quibus juste dicitur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejun impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis di
Abbreviated transcription (Latin):
potenter tormenta patient᷑: Terre¬
na omĩa seruancla amittimꝰ: lar¬
giendo seruamꝰ: Pat̾moniũ enum
retentum perit: manet aut̃ ero¬
gatum: Oiu enĩ cum reb nrĩs du¬
rare ñ possumꝰ: qͥa aut illas mori¬
enclo cleserunꝰ⁊ aut ille nos ui uen¬
tes deserunt Ecliu̾sitate usus alii
de reb munclanis ꝑ eunt quas cu¬
picli rapiunt: alii uero saluant᷑. dũ
ineoꝵ pulchritudine conlitoris
pulcherrimam ꝓuiclentiam lau¬
Misccl̃ia acompatiendo aliene mi¬
serie uocabulum sortita ẽ: Nullus
Qui enĩ sͥ neqͣm ẽ cui bonꝰ ẽ: Nulla
scelera elemosinis possunt recdimi:
simpeccatis qͥsq ꝑmanserit: Tunc
desinit᷑:. Nerum ẽ qd̾ pectata oĩa
misccłie operib expurgent᷑: s si
cauet peccare. qui misccłiam im¬
ꝑtit: Ceterum nulla ẽ delicti ue¬
nia: qnͣlo sic p̾cedit misccłia. ut
eam seqnͣt᷑ peccata:. Non ẽ elemosi¬
na que głe magis causa qͣm mi se¬
ricordie imꝑtit᷑ intuitu: Quali enĩ

Expanded text:
potenter tormenta patientur . 3. Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim retentum perit, manet autem erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes deserunt. 4. Pro diversitate usus alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; alii vero salvantur, dum in eorum pulchritudine conditoris pulcherrimam providentiam lauicordia a compatiendo alienae miseriae vocabulum sortita est. NullusQui enim sibi nequam est, cui bonus est? Nulla scelera eleemosynis posse redimi, si in peccatis quisque permanserit. Tunc desinitur. Verum est quia peccata omnia misericordiae operibus expurgentur, sed si jam caveat peccare qui misericordiam impertitur. Caeterum nulla est delictis venia, quando sic procedit misericordia, ut eam sequantur peccata. Non est eleemosyna, quae gloriae magis causa, quam misericordiae impertitur intuitu. Quali enim
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ ad edificationẽ docent audienti¬
um: s ad sue głe exaggerandum co-¬
turnũ: Reprehensibilis ẽ. suꝑflua
effusio largitatis: Nam qͥ moclum
bet qnͣtum oportet: ut tenenclo in¬

Expanded text:
non ad aedificationem docent audientium sed ad suae gloriae exaggerandum cothurnum. 20. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum bet quantum oportet, ut, tenendo men
Abbreviated transcription (Latin):
de:: ad reliqua menclatia au¬
dientes credulos faciat: Mul¬
tis uident᷑ uera ẽẽ que falsa
st̃: & ileo ñ ex clo s ex suo m̃¬
datio loquunt᷑: Plerumq a
ueritate incipit: qui falsa
confingit. Latent enĩ sepe
uenena circumlita melle u̾¬
boꝵ: & tandiu deceptor ueri¬
tatẽ simulat: quousq fallen¬
do decipiat. Summoꝑe cauẽ¬
dum ẽ omne menclatium:
Omne quoq genus mencla¬
tii sũmope fuge. Omne qd̾ a
ueritate discordat: iniqͥtas
ẽ: Osto in uerbo uerax: ne¬
minem mentiendo fallas:
Non aliud loquaris: & ali¬
ud facias: Non aliud dicaᷤ:
& aliud in animo teneas:
Assiduitas iurandi: consu¬
ne consideratione uͦ nicħ
ꝓmittas: Qd̃ ñ podes facere:
ñ pollicearis: Multum re¬
us eris: si ñ reclclas qd̃ uo¬
ueris: Ueritas angulos ñ
habet: nec querit usuras:
Qd̾ in caute uoisti: ñ faci¬
as: Impia ẽ ꝓmissio: que
inscelere ad impletur .xl.
De monachis

Expanded text:
dem, ad reliqua mendacia audem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Plerumque a veritate incipit qui falsa confingit. Latent saepe venena circumdata melle verborum: et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Summopere cavendum est omne mendacium: omne quoque genus mendacii magnopere fuge. Omne quod a veritate discordat, iniquitas est. Esto in verbo verax, neminem mendacio fallas. Non aliud loquaris, aliudque facias. Non aliud dicas, et aliud in animo teneas. Assiduitas jurandi perjurii consune consideratione vero non promittas. Quod non potes facere, non pollicearis. Multum reus eris, si non reddas quod noveris. Veritas angulos non habet, nec quaerit usuras. Quod incaute vovisti, non facias; impia est promissio quae scelere adimpletur. CAPUT De monac
Abbreviated transcription (Latin):
Non clices falsum testimo¬
nentes mendatium: loquimi¬
ni ueritatẽ unusquisq cum
ꝓximo suo: Nolite mentiri in¬
uicem: expoliantes uos ueterẽ
hominem cum accib eiꝰ: ꝙ in¬
cluendes nouum: eum qui reno¬
uatur iuagnitionẽ scdm imagi¬
nem eiꝰ qui creauit eum. Salo¬
mon dic̃ Qui autẽ mentit᷑: tes¬
tis ẽ fraudulentꝰ. Qui autẽ testiᷤ
nat lingua mendatia: Ab homi¬
ei: Liberat animas testis fidelis:
ꝓfert menclatia uersipellis:
Testis fidelis ñ mentitur: ꝓfert
menclatia testis dolosus. ⁊hs
filiꝰ si rach dic̃: Non accipias ad¬
uersus aĩam tuam mendatiũ
Noli amare mendatium ad¬
uersus frẽm tuum: neq in a¬
micum similiter facias: Nol
uelle mentiri omni menda¬
tio: assi duitas enĩ illius ñbo¬
Responsum obsceurum: in
uacuum ñ ibit. Os autẽ ¶d̾
mentit᷑ occicsit animam. Hie¬
ronimꝰ dic̃: Mendaces faciunt:
Iut nec uera dicentes crecdant᷑:
mittit. qui falsa dicturꝰ ẽ: ut
cum ꝓximum ad quisierit fi¬

Expanded text:
 falsum testimonentes omne mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo . Nolite mentiri invicem, exspoliantes vos veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum, eum qui renovatur in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit eum . SALOMON. Qui autem mentitur, testnat linguam mendacii . Abomii . Liberat animas testis fidelis: profert mendacia versipellis . Testis fidelis non mentietur, profert mendacia testis dolosus. . JESUS SIRACH. Non accipias adversus animam tuam mendacium Noli amare mendacium adversus fratrem tuum, neque in amicum similiter facias . Noli velle mentiri omne mendacium: assiduitas enim illius noResponsum obscurum in vacuum non ibit, os autem quod mentitur occidit animam . HIERONYMUS. Mendaces faciunt ut nec vera dicentibus credatur. emittit qui falsa dicturus est, ut cum primum acquisierit fi
Abbreviated transcription (Latin):
ista cdei seruus contempnit: qͥa
in eis stabilitatẽ ñ aspicit: Qui
post renuntiationẽ mundi. ad
suꝑnam patriam scĩs desicderiis
inhiat: abhac t̾rena intentione
quasi quibclam pennis suble¬
uatus erigit᷑: et in quo lapsus
erat ꝑgemitum conspicit et uͥ
ꝑuenerit cum gaudio magno in¬
tendit: Qui uͦ a contemplationis
requie reflexus in curis huiꝰ scłi
incidit. si ad memoriam sui reu̾¬
tatur ꝓtinus in gemiscit: qnͣtũq
fuerint tranqͥlla que ꝑdidit:
et qm confusa sint in quib ceci¬
dit.⁊ ex ipsa laboris sui difficul¬
tate cognoscit: Quid enum in hac
uita laboriosius qm t̾renis desi¬
deriis estuare: Aut quit hic secu¬
rius qͣm huiꝰ scłi nichil appetere:
Qui enĩ ħc mundum diligunt:
turbulentis eꝰ curis et sollicitu¬
dinib conturbant᷑ Qui autẽ ocdi¬
unt. nec sequunt᷑: interne quie¬
tis tranquillitate fruentes. futu¬
re pacis requiem qͣm illuc expec¬
tant. hic quoclammͦꝰ habere iam

Expanded text:
ista Dei servus contemnit, quia ista Dei servus contemnit, quia in eis stabilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus, in curas hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revertatur, protinus ingemiscit; quantumque fuerint tranquilla quae perdidit, et quam confusa sint in quibus cecidit, ex ipsa laboris sui difficultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? Aut quid hic securius quam hujus saeculi nihil appetere? Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Qui autem eum odiunt, nec sequuntur, internae quietis tranquillitate fruentes, futurae pacis requiem, quam illi exspectant, hic quodammodo habere jam
Abbreviated transcription (Latin):
modum ꝓsꝑatur. Serius autẽ cli
cuncta mundi huiꝰ contraria st̃:
ut clum ista aduersa sentunt. ad
celeste desiderium arcdentius ex¬
citent᷑: Magna apud cłm refulget
grã: qui hiuic mundo contemp¬
tibilis fuerit: Nam reuera neceẽ
ẽ: ut quem mundus oclit. dili¬
gat᷑ adeo: Scõs uiros in hoc scło
ꝑ egrinos esse et hospites: Unde
et reprehendit᷑ petrus. qd̾ taber¬
naculum inmonte fieri cogita¬
uit: qͥa scĩs in hoc mundo taber¬
naculum ñ ẽ quib patria et do¬
mus in celo ẽ Scĩ uiri ideo cu¬
et nutum mentis ad suꝑna re¬
uocare: ut ibi sese colligant.
unde fluxert᷑: et inicle sese sub¬
trahant: ubi disꝑsi st̃: Iusti qͥ
reb et honorib ac uite blanli¬
mentis renuntiant: ꝓinde se
abomni terrena possessione mor
ualidiores ad uitam illam. cle
huius uite mortificatione consur¬
gant: Cuncta quippe temporali¬
a: quasi herbe uirentes a rescunt
et transeunt: Icloq ꝓeternis
reb. q̃ numqͣm arescunt. recte

Expanded text:
tem Dei cuncta hujus mundi contraria sunt; ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. 3. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit diligatur a Deo. 4. Sanctos viros in hoc saeculo legimus peregrinos esse, et hospites ; unde et reprehenditur Petrus quod tabernaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc mundo tabernaculum non est, quibus patria et domus in coelo est. 5. Sancti viri ideo cet motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi dispersi sunt. 6. Justi, qui rebus honoribusque, ac vitae blandimentis renuntiant, proinde se ab omni terrena possessione mortlidiores ad vitam illam de hujus vitae mortificatione consurgant. Cuncta quippe temporalia, quasi herbae virentes, arescunt et transeunt; ideoque pro aeternis rebus, quae nunquam arescunt, recte
Abbreviated transcription (Latin):
innia tempora precedit
diuina eternitas: nec in
deo preteritum. presens. fu¬
turum ue aliquid crelitur.⁊
s omnia presentia in eo cli¬
cunt᷑: quia eternitate sua cun¬
cta complectit᷑. Alioqum
mutabilis ẽ cłs credendus:
si ei successiones temporum
ascribunt᷑. Si semꝑ aliqua
essent cum cło tempora: ñ eẽt
tempꝰ s esset eternitas: nec
mutarent᷑ tempora. s starent.
Presens. preteritum & futu¬
ba causa: Dicimus ꝓ presen¬
ti. teneo codicem: ꝓͣ preteri¬
to tenui: ꝓfuturo tenebo.
Uniuersitatẽ uero cłs tenet:
et ꝓtenuit. &. tenebit. tenet
dicitur. Sed nec ipsis angłis¬
decessio accessio ue ẽ tem¬
porum. Nam cluas esse in
creaturis res. quib ui cissi¬
tudo temporũ ñ ualet: an¬
gelis scilicet ꝓpt̾ qd̃ in com¬
mutabili iuherent creatori:
siue materie illi informi.
priusquã ex ea omĩa ista que
temporaliter iam uoluunt᷑.
formarent᷑: nec iꝑsi utiq ua¬
lebat tempus: Tempꝰ gͥ ñ
succedunt: s nobis qui sub

Expanded text:
nia tempora praecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquod creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed aeternitas; nec mutarentur tempora, sed starent. 2. Praesens, praeteritum et futubi causa, dicimus pro praesenti, teneo Codicem; pro praeterito, tenui; pro futuro, tenebo. Universitatem vero Deus tenet; et pro tenuit, et tenebit, tenet dicitur. 3. Sed nec ipsis angdecessio accessiove est temporum. Nam duas esse in creaturis res, quibus vicissitudo temporum non valet, angelis scilicet, propter quod incommutabili inhaerent Creatori; sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat tempus. Tempus igitur non succedunt, sed nobis, qui sub