comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ dñi. unum eris. Abstineamꝰ gͦ nos
fr̃s apossessione rei pͥuatȩ. aut ab amore
siñ possumꝰ apossessione. & facimꝰ locũ
dño. Alultũ ÷ ad me ait aliqͥs. sed uide
quid sis facturꝰ. Locũ dño. Si uellet
apud te hospiciũ hab̾e aliqͥs senator.
non dico senator s ꝓcurator alicuius
me quiddam indomo tua & siamares
hoc: auferres tamen neeum offendereᷤ.
ad cuiꝰ amicitiã ambireᷤ. Et quid tibi
ꝑcdest hominis amicitia:. Forte ibi ñ
solum nullum auxiliũ: sed & periculũ
inuenires. Nam multi ñꝑiclitabant᷑.
anteꝙͣ maiorib iungerentur. Exoptar̃
maioꝵ amicitias. ut maiora pericula
incurerent. Securus opta amicitiã xp̃i.
hospitari apud te uult. fac illi locum.
Quid ÷ fac illi locum : Noli amare te¬
ipsum. illũ ama. Site amaueris: claudiᷤ
contͣ illum. Si ipsum amaueris: aꝑis illi :
Siaut̃ aꝑueris & intͣuerit: ñ ꝑies amando
te sed inuenieriscũ amatte. Si introiero¬

Expanded text:
locus Domini, unum eris. 6. Abstineamus ergo nos, locus Domini, unum eris. 6. Abstineamus ergo nos, fratres, a possessione rei privatae; aut ab amore, si non possumus a possessione; et facimus locum Domino. Multum est ad me, ait aliquis. Sed vide quis sis, facturus locum Domino. Si vellet apud te hospitium habere aliquis senator, non dico senator, procurator alicujus me quiddam in domo tua; etsi amares hoc, auferres tamen ne eum offenderes, ad cujus amicitiam ambires. Et quid tibi prodest hominis amicitia? Forte ibi non solum nullum auxilium, sed et periculum invenires. Nam multi non periclitabantur antequam majoribus jungerentur; exoptarunt majorum amicitias, ut majora pericula incurrerent. Securus opta amicitiam Christi: hospitari apud te vult; fac illi locum. Quid est, fac illi locum? Noli amare teipsum, illum ama. Si te amaveris, claudis contra illum; si ipsum amaveris, aperis illi: autem aperueris et intraverit, non peries amando te, sed invenieris cum amante te
Abbreviated transcription (Latin):
& ea querant cęteroꝵ ipsius facta sunt.
Intendat caritas ur̃a. quia ꝓpt̾ illa quȩ
singuli possidemꝰ existunt lites. in imicitiȩ.
discordia. hella inter homines: tumultꝰ.
dissensiones ad uersũ se. scandala. peccata.
iniquitates. homicidia ꝓpt̃ quȩ ÷ ꝓ ꝑter
ipsa quȩ singuli possidemꝰ. Nun quid ꝓpt̾
ista quȩ cõmunit̾ possidemꝰ. litigamus :
Aerẽ istum cõmunit̾ ducimꝰ. solem cõmunit̃
om̃s uidemꝰ. Beati gͦ qui sic faciunt locũ
dño. ut pͥuato suo non gaudeant. Talẽ
gͦ de scribebat iste qͥ dicebat. Si introiero
in tab̾naculũ domꝰ meȩ. Priuatũ hoc erat.
sciebat pͥuato se impediri ne faceret locũ
dño. & ea cõmemorat quȩ ad se ipsũ per¬
tinebant. Non introibo intab̾naculum
domꝰ meȩ: donec inueniã. Quide Qũ
inueneris locum dño. intrab̾ intab̾naculũ
tuum: An ipsũ erit tab̾naculũ tuum.
ubi inueneris locũ dño. Quare: Quia
ipse eris locus dñi. & cum eis qͥ fuerint

Expanded text:
e erant caeterorum, ipsius facta sunt. Intendat Charitas vestra: quia propter illa quae singuli possidemus, existunt lites, inimicitiae, discordiae, bella inter homines, tumultus, dissensiones adversum se, scandala, peccata, iniquitates, homicidia. Propter quae? Propter ipsa quae singuli possidemus. Numquid propter ista quae communiter possidemus, litigamus? Aerem istum communiter ducimus, solem communiter omnes videmus. Beati ergo qui sic faciunt locum Domino, ut privato suo non gaudeant. Talem ergo describebat iste, qui dicebat, «Si introiero in tabernaculum domus meae.» Privatum hoc erat. Sciebat privato se impediri, ne faceret locum Domino, et ea commemorat quae ad seipsum pertinebant: non introibo «in tabernaculum domus meae, donec inveniam:» quid? cum inveneris locum Domino, intrabis in tabernaculum tuum? An ipsum erit tabernaculum tuum, ubi inveneris locum Domino? Quare? Quia ipse eris locus Domini, et cum eis qui fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
qua in hiat reb temporalib. ñ scđm facultatẽ
quã ñ ei contigit adipisci. Inde eñi de
diuitib dicit apłs. Diuitib huiꝰ scł̃i p̾cipe¬
ñ superbe sapere. neq saꝑe inincerto diuiti¬
arum: sed indõ uiuo qui nob̾ p̃stat om̃a
abundant̾ar ad fruendum. Quid gͦ faciuÑ
de diuitiis suis : Seqͥt᷑ & dicit. Diuites sint
in oꝑib bonis. facile tribuant. cõmunicent.
Et uide quia hic pauꝑes sunt. Thesaurizent¬
sibi inquit fundam̃tũ bonum infuturũ:
ut app̾hendant ueram uitã. Eu̾ apphende¬
rint: tẽ ert̃ diuites. Quando aut ñ eam
ad huc habent: nouerint se pauꝑes. Ita
fit ut om̃s humiles corde. & in caritate
germana constitutos. quicqͥd habuerint
in hoc scło: int̾ pauꝑes suos numeret ds̃

Expanded text:
qua inhiat rebus temporalibus, non secundum facultatem, qua inhiat rebus temporalibus, non secundum facultatem, quam non ei contingit adipisci. Unde de divitibus dicit Aposn superbe sapere, nec sperare in incerto divitiarum, sed in Domino qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum.» Quid ergo faciant de divitiis suis? Sequitur et dicit: «Divites sint in operibus bonis; facile tribuant, communicent.» Et vide quia hic pauperes sunt: «Thesaurizent,» inquit, «sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pauperes suos numeret Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
panibus. Aliquando aut̃ quod ñ ⁊ p̃ter¬
mittendum dicere: inuenis pauꝑem suꝑbũ.
& diuitem humilem. Cotidie patimur
tales. Audis pauꝑẽ. quasi gem̃tẽ sub diuite
Et quando potentior p̾mit diues: tc̃ illũ
humilẽ uides. Aliquando nec tc̃: sed &
tc̃ suꝑbum. Unde uides quid eẽt: si aliqͥd
haberet. Ergo pauꝑ dĩ: in animo ÷ ñ in
scło. Precedit aliquando homo habens
plenam domũ. ub̃es terras. multa p̃dia
multum auriet argenti. Nouit quia in
ipsis non ÷ prȩsum̃dũ humiliat se dõ. facit
inde bene. Ita cor ipsus erigit᷑ ad dm̃:
ut nouerit᷑ quia non solum nichil illi
ꝓ st̃ diuitiȩ ipsȩ. sed & impediunt pede ᷤ
ipsiꝰ nͥ ille regat & ille subueniat. & nume¬
ratur int̾ pauꝑes qͥsaturant᷑ panib Inueniᷤ
alium m̃dicum. inflatũ. aut idõ ñ inflatũ :
qr nichil habet. quȩrentẽ tam̃ unde in¬
fletur. Non attendit ds̃ facultatẽ sed
cupiditatẽ. & iudicat eum scđm cupiditatẽ

Expanded text:
. Aliquando autem, quod non est praetermittendum dicere, invenis pauperem superbum, et divitem humilem: quotidie patimur tales. Audis pauperem quasi gementem sub divite, et quando potentior premit dives, tunc illum humilem vides: aliquando nec tunc, sed et tunc superbum; unde vides quis esset, si aliquid haberet. Ergo pauper Dei in animo est, non in sacculo. Procedit aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde bene; ita cor ipsius erigitur ad Deum, ut noverit quia non solum nihil illi prosunt divitiae ipsae, sed et impediunt pedes ipsius, nisi ille regat et ille subveniat: et numeratur inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis alium mendicum inflatum, aut ideo non inflatum, quia nihil habet, quaerentem tamen unde infletur. Non attendit Deus facultatem, sed cupiditatem: et judicat eum secundum cupiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
Quia induti sunt salutari Non in se eñi
lux sunt facti. sed in dño. Na erant ante
ipsa erit altitudo dđ. Cornu eñi signift¬
cat altitudinem. Et qualẽ altitudinẽ:
Non carnalem. Idõ om̃a ossa carne in¬
uoluta sunt. cornu excedit carnem
Atitudo sp̃ualis ÷ cornui. Quȩ aut̃ altitudo
sp̃ualis ÷. nisi de xp̃o prȩsumere. non dicere
ego facio. & ego baptiro. sed hic ÷ qui
baptizat : Ibi ÷ cornu dđ. Ut noueritoꝰ
quia ibi ÷ cornu dd: attendite qͥd seqͣt.
P araui lucernam xp̃o meo. Quȩ ÷ lucerna:
Iam nostis dm̃i uerba de ioħe. Ille erat
lucerna ardens. & lucens: Et qͥd ait ioħs :
Hic ÷ qui haptizat. In hoc gͦ exultabunt
sci. in hoc exultabt̃ sacerdotes : quia om̃e
qđ ipsoꝵ bonum ÷ non ÷ ipsoꝵ sed illius
qui habet potestatẽ baptizandi. Securꝰ
gͦdccedit ad templũ eiꝰ om̃is qui acceꝑit
baptismum : quia non hominis s illius
÷ in quo excitatũ ÷ cornu d. Sup ip¬

Expanded text:
Quia induti sunt salutari: non in se. Lux enim facti, sed in Domino; nam erant ante ipsa erit altitudo David. Cornu enim significat altitudinem: et qualem altitudinem? Non carnalem. Ideo omnia ossa carne involuta sunt: cornu excedit carnem. Altitudo spiritualis, cornu est. Quae autem altitudo spiritualis est, nisi de Christo praesumere; non dicere. Ego facio, ego baptizo; sed, «Hic est qui baptizat» ? Ibi est cornu David. Et ut noveritis quia ibi est cornu David, attendite quid sena? Jam nostis Domini verba de Joanne: «Ille erat lucerna ardens et lucens» . Et quid ait Joannes? «Hic est qui baptizat.» In hoc ergo exsultabunt sancti, in hoc exsultabunt sacerdotes; quia omne quod ipsorum bonum est, non est ipsorum, sed illius qui habet potestatem baptizandi. Securus ergo accedit ad templum ejus omnis qui accepit Baptismum; quia non hominis, sed illius est in quo suscitatum est cornu Davi
Abbreviated transcription (Latin):
neauertas faciem xp̃i tui. Suꝑ ipsũ ait
florebit scificatio mea. Suꝑ xp̃m floret
Nemo hominũ illam sibi assumat. qͥd inse
scificat. Alioqͥnꝰ erit uerũ: suꝑ ipsũ aite
florebit scificatio mea. Gła scĩfications
florebit. Scificatio gͦ xp̃i in ipso xp̃o.p
testas scĩficationis dĩ in xp̃o. Forebit en
qđ dix̃: ad głam uult ꝑtinere. Euans
eñĩ florent arbores : tẽ pulchrȩ sunt.
Ergo scificatio in baptismo. unde flort¬
pulchritudini : Quia in xp̃o floret hi
pone illam in hominis potestate. qͦmͦ
floret. quando om̃is caro fenũ. & om̃s
claritas carnis. ut flos feni : Explicit¬

Expanded text:
ne avertas faciem Christi tui. Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Super Christum floret. Nemo hominum illam sibi assumat, quia ipse sanctificat; alioquin non erit verum, «Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Gloria sanctificationis florebit. Sanctificatio ergo Christi in ipso Christo, potestas sanctificationis Dei in Christo. «Florebit» enim quod dixit, ad gloriam vult pertinere: quando enim florent arbores, tunc pulchrae sunt. Ergo sanctificatio in Baptismo; inde flopulchritudini? Quia in Christo floret: nam pone illam in hominis potestate; quomodo floret, quando omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni . I
Abbreviated transcription (Latin):
inet̾nũ seđm ordine̾ melchi sedech: sic &
quia ita ꝓmissum ÷ ut non mutaret᷑. qͥa
necessario futurum erat & ꝑmansurũ:
dixit. Iurauit dñs dd̃ ueritatẽ & nͣpeni¬
tebit eum. ex fructu uentris poͣnam suꝑ
sedem tuam. Poterat dicere ex fructu
femoris tui. Quare exfructu uentris uoluit
dicere : Et illud quidem si diceret: uerũ
diceret. Sed significantiꝰ dicere uoluit ex
fructu uentris: quia defemina natꝰ ÷ xp̃s.¬

Expanded text:
ndum ordinem Melchisedec» : sic et hoc quia ita promissum est, ut non mutaretur, quia necessario futurum erat et permansurum; dixit, «Juravit Dominus David veritatem, et non poenitebit eum: Ex fructu ventris tui ponam super sedem tuam.» Poterat dicere, Ex fructu femoris tui: quare, «Ex fructu ventris,» voluit dicere? Et illud quidem si diceret, verum diceret: sed significantius dicere voluit, «Ex fructu ventris;» quia de femina natus es
Abbreviated transcription (Latin):
Multi de amicis potentiorib prȩ sũpsert᷑.
Cecidert̃ illi deqͥb pręsumpser̃. & in uol¬
uer̃ eos qͥde se p̃sumpser. Respicite exempla
generis humani. Quid magnũ ÷ qđ uob̾
dr̃ : Non solum de his scripturis ea loqͥm᷑.
Legite ea in orbe t̾rarum. attendite ñ p̃sumere
de pecunia. de amico homine. de honora
&iactantia scł. Iolle ista om̃a. Sed habes
illa. Age dõ grãs: si c̾tẽnis illa. Si autem
in flaris inde: noli attendere quando eris
preda hominum. iã diabolo prȩda es.
Si aut dehis rebus ñ p̃sũseris: eris inmbriᷤᷤ
duã eiꝰ benedicens benedicã. Eris & pauꝑ:¬

Expanded text:
entioribus praesumpserunt: ceciderunt illi de quibus praesumpserunt et involverunt eos qui de se praesumpserunt. Respicite exempla generis humani. Quid magnum est quod vobis dicitur? Non solum de his Scripturis ea loquimur; legite ea in orbe terrarum. Attendite non praesumere de pecunia, de amico homine, de honore et jactantia saeculi. Tolle ista omnia: sed si habes illa, age Deo gratias si contemnis illa. Si autem inflaris inde, noli attendere quando eris praeda hominum; jam diabolo praeda es. Si autem de his rebus non praesumpseris, eris in membris duam ejus benedicens benedicam:» eris et pau
Abbreviated transcription (Latin):
ecłoum. Iam dĩ uerba sunt Reune
ibi reqͥesco. Quantũ nos amat dş fses ut
quia nos requiescimꝰ. se dicat reqͥ. escero
Non eñi ipse aliquando turbat᷑ &sseres
escit: sed ibi se dicit reqͥescere. qͥa nos iun
illo requiem habebimꝰ. Hic in harabi

Expanded text:
eam. Iam Dei verba sunt. Requies mea: ibi requiesco. Quantum nos amat Deus, fratres, ut quia nos requiescimus Non enim ipse aliquando turbatur, aut sic requiescit; sed ibi se dicit requiescere, quia nos in illo requiem habebimus. «Hic habi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯqͣs oõ ueritatẽ et q̃pegrtesit eum.
Duid ÷ iurauit : Pro missum ꝑse ipsum
frmauit. Quid ÷ ñ pęnitebit eũ: Non
mutabit. Non eñi dolorẽ pęnitentiȩ patit᷑
d aut in aliqͦ fallit᷑. ut uelit corrigere
in qͦ errauit: sed qͦmͦ hominẽ cũ penitetꝰ¬
ds. quamuis nomine pęnitentiȩ appellat.
aliter tu. Tu enĩ facis quia erraueras. ille
autem facit quia uindicat. aut quia lib̾at.
Mutauit regnum saul: cum peniteret eũ.
Sic dictum ÷ & in eo ipso loco ubi scriptura
dicit. penituit eũ. ibi paulo post dr̃. Non¬

Expanded text:
tatem, et non poenitebit eum.» Quid est, «juravit?» Promissum per seipsum firmavit. Quid est, «non poenitebit eum?» Non mutabit. Non enim dolorem poenitentiae patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere in quo erravit. Sed quomodo hominem cum poenitet,Deus, quamvis nomine poenitentiae appellet, aliter tu: tu enim facis, quia erraveras; ille autem facit, quia vindicat, aut quia liberat. Mutavit regnum Saül, cum poeniteret eum sicut dictum est: et in eo ipso loco ubi Scriptura dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
in habitent : ipsi st̃ qͥ intrant ut inhabi¬
tentur. Indomũ tuã ut in habites intras.
domum dĩ ut in habiteris. Est enĩ melior
dñs. qͥ cũ teceꝑit in habitare : beatũ te
facit. Nã situ ab illo ñ in habiteris: miser
eris. Insua potestate ẽẽ uoluit ille filius
qui dix̃. damͥ partẽ patrimonii quȩ
me tangit. Bene seruabat᷑ apud patrẽ:
ne cũ meretricib dissiparet᷑. Accep̃ facta
: meiꝰ potestate. ꝓfectꝰ in regionẽ lon¬
giniqͣ. effudit om̃a cũ meretricib. pass ÷
tam̃ famem. recordatꝰ ÷ tam̃ patrem.
reuersus ÷ ad patrẽ. ut pane saturaret᷑.
Ergo intͣ ut in habiteris. & ñ qͣsi tuussis.
sed illiꝰ. Intͣbimꝰ in tab̾naculũ eiꝰ. ad orabimꝰ
in loco ubi steter̾ pedes eiꝰ. Cuiꝰ pedes:
Dñi. an ipsiꝰ domꝰ dñi : Domꝰ enĩ dñi ÷ ubi

Expanded text:
inhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabiinhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabitentur. In domum tuam ut inhabites intras, in domum Dei ut inhabiteris. Est enim melior Dominus, qui cum te coeperit inhabitare, beatum te faciet. Nam si tu ab illo non inhabiteris, miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius qui dixit: «Da mihi partem patrimonii quae me tangit.» Bene servabatur apud patrem, ne cum meretricibus dissiparetur. Accepit, facta est in ejus potestate; profectus in regionem longinquam, effudit omnia cum meretricibus. Passus est tandem famem, recordatus est patrem; reversus est, ut pane saturaretur . Ergo intra, ut inhabiteris; et non quasi tuus sis, sed illius: «Intrabimus in tabernacula ejus.» 13. «Adorabimus» «in loco ubi steterunt pedes ejus.» Cujus pedes? Domini, an ip
Abbreviated transcription (Latin):
ualibi inuenit. Queramꝰ gͦ qͥd sit effrata
abi audiuit. itẽ quęramꝰ qui sint cãpi saltꝰ.
ubi inuenit. Effrata uerbũ hebreum. int̾¬
ptatur latine speculũ: sic̃ tͣdidert᷑ qͥ uerba
hebrea inscripturis posita in aliã linguã
pastuler᷑. ut ad nos ꝑueniret intellectus.
Na exhebrea tͣnstuler̾ ingrecã ex grecat᷑ns¬
lata st̃ nob̾ inlatinã. Euer̃ enĩ qͥuigilarent
inscripturis. Sigͦ effrata speculũ: illado¬
mus quȩ inuentã ÷ in cãpis saltuũ. inspeculo
audita ÷. Speculũ imaginẽ habet. Omĩs
ꝓpħia: imago futuroꝵ. Domꝰ gͦ dĩ futura.
inimagine ꝓpħiȩ p̃dicata ÷. Audiuimꝰ enĩ
tot. Saltꝰ ꝓpͥe locus adhuc incultꝰ & sil¬
uester dr̃. Nã & qͥdã codices in cãpis siluȩ
habent. Qui erant cãpi saltuũ. nͥ gentes
in culte : Qui erant cãpi saltuũ. nisi ubi
adhuc uepres erant idolatriȩ : Sic tam̃
qͦmͦ uepres ibi erant idolatrie: ibi inueni¬
mus locum dño. tab̾naculũ dõ iacob. Quod

Expanded text:
rata,» ubi audivit; item quaeramus quid sit «in campis saltuum,» ubi invenit. Ephrata verbum hebraeum interpretatur latine, Speculum, sicut tradiderunt qui verba hebraea in Scripturis posita in aliam linguam transtulerunt, ut ad nos perveniret intellectus. Nam ex hebraea transtulerunt in graecam, et ex graeca translata sunt nobis in latinam. Fuerunt enim qui vigilarent in Scripturis. Si ergo Ephrata speculum, illa domus quae inventa est in campis saltuum, in speculo audita est. Speculum imaginem habet: omnis prophetia imago futurorum. Domus ergo Dei futura, in imagine prophetiae praedicata est. Audivimus enim tot. Saltus proprie, locus adhuc incultus et silvester dicitur. Nam et quidam codices, «in campis silvae,» habent. Qui ergo erant campi saltuum, nisi gentes incultae? qui erant campi saltuum, nisi ubi adhuc vepres erant idololatriae? Sic tamen quomodo vepres ibi erant idololatriae, ibi invenimus locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Quod «
Abbreviated transcription (Latin):
tui letent᷑. Te exurgente amortius. & cini
ad patrẽ: regale illud sacerdotium indus
fidem. quia iustus exfide uiuit. & accepto
pignore sp̃s scĩ. letentur m̃bra spe resur¬
rectionis quȩ p̾cessit incapite. Eis enĩ apłs
crucifixus ÷ audeis. ab ipsis turbatꝰ dormi¬
uit. in tͣ quoꝵ sȩuientiũ manꝰ dormut
ad eos iudicandoᷤ surrex̃. & dicit qͦdam
loco. Exuscita me. & reddã illis. Et red¬
didit. & redditurꝰ :. Nã quanta posteans¬
dei passi sunt occiso dño: nortͣ ipsi. Bepsa
ciuitate ubi illum occider̃: oñis expulsi
st̃. Quid gͦ: Etiam de stirpe dauidoms
ꝑiert̃. & de tribu iuda : Non. Nã credide
inde aliqui. & multa milia hominũ ere¬
didert̃ inde. & hoc iam post resurrectionꝰ
dñi. Seuier̃ ut crucifigerent. & postea
cȩper̃ uidere fieri miracula in nomine
crucifixi. & plus contremuer tantum
posse eiꝰ nom̃. qui quasi int̾ manꝰ eorum
nichil poterat. & cõpuncti corde iam

Expanded text:
tui laetentur.» Te exsurgente a mortuis, et eunte ad Patrem, regale illud sacerdotium induatur fidem, quia justus ex fide vivit ; et accepto pignore Spiritus sancti, laetentur membra spe resurrectionis, quae praecessit in capite: eis enim Apostolus crucifixus est a Judaeis; ab ipsis turbatus dormivit. Inter quorum saevientium manus dormivit, ad eos judicandos surrexit: et dicit quodam loco, «Et suscita me, et reddam illis» . Et reddidit, et redditurus est. Nam quanta postea Judaei passi sunt occiso Domino, norunt ipsi. De ipsa civitate, ubi illum occiderunt, omnes expulsi sunt. Quid ergo? etiam de stirpe David omnes perierunt, et de tribu Juda? Non: nam crediderunt inde aliqui, et multa millia hominum crediderunt inde, et hoc jam post resurrectionem Domini. Saevierunt, ut crucifigerent, et postea coeperunt videre fieri miracula in nomine crucifixi; et plus contremuerunt tantum posse ejus nomen, qui quasi inter manus eorum nihil poterat; et compuncti corde, jam
Abbreviated transcription (Latin):
xpi tui. Sipalea dãnata ÷: frum̃ta colli¬
abntur. & reliqͥe salue fient sic̃ dix̃ isaias.
a plane factȩ sunt reliquie saluȩ
Inde erant xxii. apłi inde plusquã qͥn¬
gonti fr̃s qͥb se ipse dñs de monstrauit
post resurrectionẽ. Inde tot milia
baptizati: quȩ p̾tia rerũ suarũ ante
pedes apłoꝵ ponebant. Ergo impletũ

Expanded text:
 frumenta colligantur. «Reliquiae salvae fiant» , sicut dicit Isaias. Et plane factae sunt reliquiae salvae: inde erant duodecim Apostoli, inde plus quam quingenti fratres quibus se Dominus demonstravit post resurrectionem ; inde tot millia baptizata, quae pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponebant . Ergo impletum
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculum ȩccła sed̾m hoc tẽpꝰ domus
aut̃ eccła cȩlestis. ierłm qͦ ibimꝰ. Tab̾naculiꝰ
enĩ. tanꝗͣ militantiũ & pugnantiũ. libnaci¬
la militum in ꝑcinctu. in expeditione.
Unde c̃tubnales dicunt᷑ milites: quasi tabrau
stem cũ qͦ pugnemꝰ: tab̾naculũ dõ facimꝰ.
Cum aut̃ transierit tẽpꝰ pugnȩ. & uenerit
pax illa quȩ p̾cellit omnẽ intellectũ sic̃
lectum. quantum cunq enĩ cogitaueris
de pace illa minꝰ eã capit animꝰ. adhuc in
ista corporis grauedine constitutꝰ. cum
uenerit illa pax: iã domꝰ erit. nullus ad¬
uersariꝰ tẽptabit ut ad tab̾naculũ uocet᷑.
Non ꝓcedemꝰ ad pugnandũ: s ꝑmanebimꝰ
adlauclandum. Quid enĩ dr̃ deilla domo
Beati qͥhabitant indomo tua. in scła scłoꝵ
laudabt̃ te. Intab̾naculo adhuc gemimꝰ
in domo laudabimꝰ. Quare: Quia gemitꝰ
÷ ꝑegrinantium. laudatio iam in patria
Quam eam : Sedem dñi audiuimꝰ in effrata.

Expanded text:
mus autem Ecclesia coelestis Jerusalem, quo ibimus. Tabernaculum enim tanquam militantium et pugnantium: tabernacula militum in procinctu, in expeditione; unde contubernales dicuntur milites, quasi tabernastem cum quo pugnemus, tabernaculum Deo facimus. Cum autem transierit tempus pugnae, et venerit pax illa quae plectum» ; quantumcumque enim cogitaveris de pace illa, minus eam capit animus adhuc in ista corporis gravedine constitutus: cum venerit illa patria, jam domus erit, nullus adversarius tentabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus ad laudandum. Quid enim dicitur de illa domo? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . In tabernaculo adhuc gemimus, in domo laudabimus. Quare? Quia gemitus est peregrinantium, laudatio jam in patria Quam «eam?» Sedem Domini. «Audivimus in Ephrata.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ locus dño. Et ut noueritis qͥa unus¬
locus factus ÷ dño in om̃ib scriptura
dic̃. Erat illis anima una & corunum in
dño. Multi aut̃ ne faciant locũ dño:
sua quęrt̃. sua diligunt. potestate sua
gaudent. pͥuatum suum concupiscunt.
Qui autem uult facere locum dño: ñ de
priuato sedde cõmuni debet gaudere.
Noc illi fecer̃ derebus suis priuatis. fecer̾
illas communãs. Qd habebant suum.
Aunqͥd amiser̃ ⁊ Si soli hab̾ent & unꝰ qͥsq
suũ hab̾et: hoc solũ hab̾et qđ suũ habe

Expanded text:
ergo locus Dergo locus Dlocus factus est Domino in omnibus, Scriptura dicit: «Erat illis anima una et cor unum in Deum» . Multi autem ne faciant locum Domino, sua quaerunt, sua diligunt, potestate sua gaudent, privatum suum concupiscunt. Qui autem vult facere locum Domino, non de privato, sed de communi debet gaudere. Hoc illi fecerunt de rebus suis privatis; fecerunt illas communes. Quod habebant suum, numquid amiserunt? Si soli haberent, et unusquisque suum haberet; hoc solum haberet q
Abbreviated transcription (Latin):
doei. Si oedero sõNđ ocolis aieis. Parum
uisus ÷ dicere sõnũ oculis meis: Etpalpe¬
ris: meis sIDEDeRΟ: &abusQ: INueNiã
locom oño. tasernaculum õo iacos. Ubi
quȩrebat locũ dño ÷ Si mansuetꝰ erat: in
se quȩ rebat. Quomͦ ÷ enĩ locꝰ dñi : Audi
humilẽ & quietẽ & trem̃tẽ uerba mea.
queris in altero. Si aut̃ intę ñ fiat qđ
ds aliquando ꝑ eugłistã salutẽ alt̾iustan¬
tum. si ipse dic̃ & non fac̃. & fit ꝑ linguã
eius in alio locꝰ dño. non aut̃ fi̾t ipsẽ locꝰ
dño. Qui aut̃ quȩ docet bene facit & sic
docet: fit locꝰ dño cũ eo quẽ docet. quia
om̃s credentes unũ locũ faciunt dño.
Incorde eñi habet locũ ds̃: qͥa unũ ÷ cor
om̃ium incaritate copulatoꝵ. Quã multa
milia credidert̃ fr̃s mei. quando p̾cia rerũ
suarum posuerunt ad pedes apłoꝵ. Sed
qͥd de illis dicit scriptura: Certe factist᷑
tẽplum dĩ. Non tantũ tẽpla dĩ singuli:
sed & om̃s simul templũ dĩ. Facti sunt

Expanded text:
meis.» Parum visus est dicere, «somnum oculis meis: Et palperibus meis» si dedero, «quoadusque inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob.» Ubi quaerebat locum Domino? Si mansuetus erat, in se quaerebat. Quomodo est enim locus Domini? Audi humilem, et quietum, et trementem verba mea» . quod quaeris. Si enim in te non fiat quod Deus aliquando per evangelistam salutem alterius tantum, si ipse dicit et non facit; et fit per linguam ejus in alio locus Domino, non autem fit ipse locus Domino. Qui autem quae docet bene facit, et sic docet, fit locus Domino cum eo quem docet: quia omnes credentes unum locum faciunt Domino. In corde enim habet locum Dominus; quia unum cor est omnium in charitate copulatorum. 5. Quam multa millia crediderunt, fratres mei, quando pretia rerum suarum posuerunt ad pedes Apostolorum! Sed quid de illis dicit Scriptura? Certe facti sunt templum Dei; non tantum templum Dei singuli, sed et omnes templum Dei simul. Facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
illa om̃a. sic xp̃s om̃a ista. Quid gͦ uoui¬
mꝰ dõ. nͥ ut simꝰ tẽplũ dĩe Nichil gratiꝰ
ei possumꝰ offerre. quam ut dicanus
ei qđ dr̃ in isaia. posside nos. Eqͥdem
in istis possessionib terrenis: patri¬
familias pr̃stat᷑. quando ei dat᷑ pos¬
sessio. Non sic ÷ possessio: que ÷ eccła
Ipsi possessioni prȩstatur. ut atali pos¬
deatur. Quid gͦ dic̃ Siẽ urauit
dño: uotum uouit dõ iacob. Widea¬
mus qđ uotum nisi ut simus tẽ¬
plum dĩ. Nichil gratiꝰ ei possumus
÷ aut̃. firme ꝓmittere. At tendite
uotũ hoc. id ÷ qđ uouerat. qͦ ardore uo¬
uerit: qͦ amore. qͦ desiderio. Et tam̃ ad hoc
implendum. dñm dep̃catꝰ ÷ dicens. Me¬

Expanded text:
a illa, sic Christus omnia ista. Quid ergo vovia illa, sic Christus omnia ista. Quid ergo vovimus Deo, nisi ut simus templum Dei? Nihil gratius ei possumus offerre, quam ut dicamus ei quod dicitur in Isaia, «Posside nos» . Et quidem in istis possessionibus terrenis patrifamilias praestatur, quando ei datur possessio: non sic est possessio, quae est Ecclesia; ipsi possessioni praestatur, ut a tali possideatur. 4. Quid ergo dicit, «Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob?» Videamus Deo, nisi ut simus templum Dei? Nihil gratius ei possumus est autem firme promittere. Attendite votum hoc, id est, quod voverat quo ardore voverit, quo amore, quo desiderio; et tamen ad hoc implendum Dominum deprecatus est dicens. «Me
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse dauid uouit tanqͣm in potestate
habens & rogat dnñi. ut impleat qͦd
uouit. Est deuotio uouentis: sed ÷ hu¬
militas de p̃cantis. Nemo p̾sumat uirib
suis se reddere qđ uouerit. Quite hor¬
tatur ut uoueas: ipse adiuuat ut red¬
das. Quid gͦ uouit uideamꝰ. & hinc in¬
telligimus quẽ ad modũ sit accipiendus
in figura dđ. Bauid aut̃ int̾prȩtatur
manu fortis. Erat enĩ magnꝰ belligerator
p̃sumens qͥdẽ de dõ suo. Gonfecit bela
omia. ꝓstrauit om̃s in imicos suos dõ se
adiuuante: quẽ ad modũ se habebat iliꝰ
imꝑii dispensatio. p̃figurans tamen
manu fortẽ quendam ad debellandoᷤ
in imicos. diabolũ & angłos eiꝰ. Hos aũt
inimicos eccła debellat. Et quomͦ de¬
bellat: Mlansuetudine. Mansuetudine
enĩ ipse rex nr̃ uicit diabolũ. Seuiebat
ille. ille sufferebat. Uictꝰ ÷ qui seuiebat.
uicit qui sufferebat. Inista mansue
micos. Sit manu fortis. oꝑando uin
templi & rex ciuitatis ÷ : quomͦ ȩccła¬

Expanded text:
ovit tanquam in potestate habens, et rogat Deum ut impleat quod vovit: est devotio voventis, sed est humilitas deprecantis. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod voverit: qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. Quid ergo vovit videamus, et hinc intelligimus quemadmodum sit accipiendus in figura David. David autem interpretatur, Manu fortis. Erat enim magnus belligerator. Praesumens quidem de Domino Deo suo, confecit bella omnia, prostravit omnes inimicos suos, Deo se adjuvante, quemadmodum se habebat illius imperii dispensatio; praefigurans tamen fortem manu quemdam ad debellandos inimicos, diabolum et angelos ejus. Hos autem inimicos Ecclesia debellat. Et quomodo debellat? Mansuetudine. Mansuetudine enim ipse Rex noster vicit diabolum. Saeviebat ille; iste sufferebat: victus est qui saeviebat; vicit qui sufferebat. In ista mansuetmicos. Sit manu fortis, operando vinctempli est, et rex civitatis est: quomodo Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
eris. Si aut̃ ñ. ñeris filiꝰ dđ. Filiis dł ꝓmisit
ds̃. Noli dicere filiꝰ sũ dł si degeneras. si uidei
illud ñ dicunt qͥde ipsa stirpe natist̃.
immo dict̃ illud. s delirant. Aꝑte enĩ dñs
ait. Si filii ab rahȩ estĩ: facta abrahȩ facite.¬
Inde illos negauit filios: qͥa facta ñ faciebaq̃.
Nam quomͦ nos dicimꝰ filios eẽ dđ cum de
stirpe eiꝰ non sumꝰ seđm carnẽ: Restat
ut filii non sunꝰ nͥimnitando fidem. nͥ colendo
coplesitur inte quia sedeb̾ suꝑ sedem
dđ Et si non inte cõplebitur. putas qͥa
non cõplebit᷑ : E qͦmͦ inuenit eam incã¬
pis saltuũ : Et qͦmͦ steter̃ pedes eiꝰ: Qͣlis¬
cunq gͦ fueris: illa domꝰ stabit. Qm

Expanded text:
eris; si autem non, non eris filius David. Filiis David promisit eris; si autem non, non eris filius David. Filiis David promisit Deus. Noli dicere, Filius sum David, si degeneras. Si Judaei illud non dicunt, qui de ipsa stirpe nati sunt imo dicunt illud, sed delirant. Aperte enim Dominus ait: «Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facitequia facta non faciebant; nos quomodo nos dicimus filios David, qui de ejus stirpe non sumus secundum carnem? Restat ut filii non simus, nisi imitando fidem, nisi colendo complebitur quia sedebis super sedem David? et si non in te complebitur, putas quia non complebitur? Et quomodo invenit eam in campis saltuum? et quomodo steterunt pedes ejus? Qualiscumque ergo fueris, illa domus stabit. 21.
Abbreviated transcription (Latin):
quia illud qđ adipiscunt᷑. peꝑerunt & genera¬
uert̃ in oꝑib suis. Et hoc illis seruat᷑ in pꝰerũ:
quia & ipsa posteritas infiliis appellarisolet
Aut si filios ipsos homines accipis: intellige
eos. ut iste sit sensus. sicustodierint filii
tui testam̃tũ meũ & testimonia mea hec
quȩ docebo illos. & filii eoꝵ. id ÷ si custodi¬
erint ut hic sub distinguas. & de inde i feras.
se debt̃ inętͣnũ suꝑ sedem tuã. id÷ & filii tui
& filii eoꝵ. s om̃s sicustodierint. Quid gͦ :
Si non custodierint. ꝑut ꝓmissio dĩ  Non.
ds̃. quid nͥ credituros : Sed nealiqͥs quasi
minaret᷑ ꝓmissis dĩ. & in potestate sua uellet
ponere qđ ꝓmisit ds̃ ut impleret᷑: idõ &
iurauit dixit. in qͦ ostendit quia sine dubio
uenturum ÷. Quomͦ gͦ posuit ibi. si custodi¬
erint : Ne iã głeris de ꝓmissis. & dimittas
te non custodire. Iuncꝰ eris filiꝰ dđ. sicustodi¬

Expanded text:
quia illud quod adipiscuntur, pepererunt et generaquia illud quod adipiscuntur, pepererunt et generaverunt in operibus suis. Et hoc illis servatur in posterum, quia et ipsa posteritas in filiis appellari solet. 20. Aut si filios ipsos homines accipis, intellige eos;» ut iste sit sensus: «Si custodierint filii tui testamentum meum, et testimonia mea haec quae docebo illos, et filii eorum,» id est, si custodierint; ut hic subdistinguas, et deinde inferas, «sedebunt in aeternum super sedem tuam,» id est, et filii tui et filii eorum, sed omnes si custodierint. Quid ergo si noDeus; quid, nisi credituros? Sed ne aliquis quasi minaretur promissis Dei, et in postestate sua vellet ponere quod promisit Deus ut impleretur; ideo et «juravit» dixit: in quo ostendit quia sine dubio venturum est. Quomodo ergo posuit ibi, «Si custodierint?» Ne jam glorieris de promissis, et dimittas te non custodire. Tunc eris filius David, si custodi
Abbreviated transcription (Latin):
petentes ut adiuuet nos quo impeamus
quod iubet. nunquid iam sedemus in illiᷤ
sedib beatitudinis. quȩ nobis ꝓmittunt᷑:
Non. Sed mandata tenentes: sꝑamꝰ hoc
futurum. Ipsa spes tanquam infiliis di¬
cta ÷. quia hominis in hac uita uiuenti
spes filii sunt. fructus filii sunt. P ropt̾ea
& homines excusantes auaritiam suam:
sedicunt filiis suis seruare qđ seruant.
Et nolentes dare in opi: pietatis nomine
se ex cusant. quia filii eoꝵ spes eoꝵ sunt
Om̃s homines enĩ qui seđm hoc scłm ui¬
uunt: spem suam dict̃ filios generare
& relinquere. Idõ nomine filioꝵ: spem
ipsam posuit & ait. Si custodierint filii
tui testam̃tũ meum. & testimonia mea
hȩc quȩ docebo eos: & filii eoꝵ sedebunt
inȩtͣnum suꝑ sedem tuam. id ÷ tales fru¬
ctus habebt᷑. ut spes eos non fallat. ut
illuc ueniant quo se sꝑant uenturos. oꝯ gͦ
tanꝙͣ patres st̃ homines spei futurȩ. Cũ
autem ad epti fuerint qͦd sꝑant: filii sunt.

Expanded text:
petentes ut adjuvet nos, quo impleamus petentes ut adjuvet nos, quo impleamus quod jubet; numquid jam sedemus in illis sedibus beatitudinis, quae nobis promittuntur? Non: sed mandata tenentes speramus hoc futurum. Ipsa spes tanquam in filiis dicta est; quia hominis in hac vita viventis spes filii sunt, fructus filii sunt. Propterea et homines excusantes avaritiam suam, dicunt se filiis suis servare quod servant; et nolentes dare inopi, pietatis nomine se excusant, quia filii eorum spes eorum sunt. Omnes homines enim qui secundum hoc saeculum vivunt, spem suam dicunt, filios generare et relinquere. Ideo nomine filiorum spem ipsam posuit, et ait, «Si custodierint filii tui testamentum meum, et testimonia mea haec quae docebo illos; et filii eorum sedebunt in aeternum super sedem tuam:» id est, tales fructus habebunt, ut spes eos non fallat, ut illuc veniant quo sperant se venturos. Modo ergo tanquam patres sunt, homines spei futurae: cum autem adepti fuerint quod sperant, filii sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
soꝑ sedẽ iuã. Silii tui custodierint: &
filii eoꝵ sedebt̃ inet̾nũ. Meritũ filiis pa¬
rentes faciunt. Quid si filii ipsius custo¬
dirent. & filii eoꝵ ñ custodirent : Quare
ad meritũ patrũ. ꝓmittit᷑ beatitudo filioꝵ:
Quid eñi ait : Sicustodierint filii tui: &
filii eorum sedebt̃ inęt̾nũ. Non ait. si
custodierint filii tui. sedebuꝵ suꝑ sedẽ
tuam. & si custodierint filii eoꝵ & ipsi se¬
debuntł sedem tuam: s ait. si filii tui cu¬
stodierint. & filii eorum sedebunt suꝑ se-¬
dem tuam. Quare. nisi quia hic filios uo
luit intelligi. fructus ipsorum : Si filii
tui inquit custodierint lege̾ meã & man¬
data mea hec quȩ docebo eos seruauerint:
filii tui & filii eoꝵ sedebt̃ suꝑ sedẽ tuã.
d ÷ hic erit fructus eorum: ut sedeaÑ
super sedem tuam. Modo enim fr̃s om̃s
qui laboramus inxp̃o. om̃s qui contremi¬
scimus uerba ipsius. qui qͦmͦ cunq conam᷑
facere uoluntatem ipsius. & ingemiscimꝰ

Expanded text:
 sedem tuam.» Si filii tui custodierint, et filii eorum sedebunt in aeternum. Meritum filiis parentes faciunt. Quid si filii ipsius custodirent, et filii eorum non custodirent? Quare ad meritum patrum promittitur beatitudo filiorum? Quid enim ait, «Si custodierint filii tui, et filii eorum sedebunt in aeternum» non ait, Si custodierint filii tui, sedebunt super sedem tuam; et si custodierint filii eorum, et ipsi sedebunt super sedem tuam: sed ait, «Si filii tui custodierint, et filii eorum sedebunt super sedem tuam», nisi quia filios hic voluit intelligi fructus ipsorum? «Si filii tui,» inquit, «custodierint legem meam, et mandata mea haec quae docebo eos» servaverint filii tui; «et filii eorum sedebunt super sedem tuam:» id est, hic erit fructus ipsorum, ut sedeant super sedem tuam. Modo enim, fratres, omnes qui laboramus in Christo, omnes qui contremiscimus verba ipsius, qui quomodocumque conamur facere voluntatem ipsius, et ingemiscimus
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ipsũ p̃cidit ei de ueste panniculum
quem illi ostenderet: ut nosset qͥa illũ
habuerit inpotestate. & ñ necessitate
s uoluntate peꝑcerit. & noluit occidere.
Forte ipsam mansuetudinem cõm̃dauit
fidẽ: quã scriptura diuina ut diximus
c̃tinet. Sed solemꝰ inpsalmis ñ ad litterã
attendere sic̃ in om̃i ꝓpħia: sed ꝑlitterã
scrutari mysteria. Et meminit caritas
ur̃a. qͥa cuiꝰdã hominis uocẽ in om̃ibus
psalmis solemus audire: qͥ unꝰ habet caput
& corpꝰ. Caput aut̃ incęlo ÷ corpꝰ interra.
Sed qͦ p̃cessit caput: & corpꝰ secuturum
ẽ. ꝙ iam non dico quis caput sit. qui
corpꝰ sint: quia scientib loquor. Com̃dat᷑
gͦ humilit᷑ s đd. cõm̃dat᷑ mansuetudo dd:¬

Expanded text:
post ipsum, praecidit illi de veste panniculum, post ipsum, praecidit illi de veste panniculum, quem illi ostenderet, ut nosset quia illum habuerat in potestate; et non necessitate, sed voluntate pepercerat, et noluit occidere . Forte ipsam mansuetudinem commendavitfidem, quam Scriptura divina, ut diximus, continet. Sed solemus in Psalmis non ad litteram attendere, sicut in omni prophetia, sed per litteram scrutari mysteria. Et meminit Charitas vestra quia cujusdam hominis vocem in omnibus Psalmis solemus audire; qui unus habet caput et corpus. Caput autem in coelo est, corpus in terra: sed quo praecessit caput, et corpus secuturum est. Et jam non dico quis caput sit, qui corpus sint; quia scientibus loquor. 3. Commendatur ergo humilitas David, commendatur mansuetudo D
Abbreviated transcription (Latin):
Dauid scłm fidem rerũ gestarũ. unꝰ homo
erat. rex isrł. filiꝰ esse. Erat qͥdem
& ipse mansuetꝰ. sic̃ eum indicat atq
mansuetus: ut nec ꝑsecutori suo sauli
malum ꝓmalo reddiderit. Seruauit
aut̃ erga eũ tantam humilitatẽ : ut
illum regem fateretur. se aut̃ canem.
Et non ꝓterue nec suꝑbe cũ eẽt in deo
potentior respondebat regi: sed eum
potius placare affectabat humili¬
tate quam concitare suꝑbia. Etiam
inpotestatẽ datꝰ ÷ ei saul. & hoc adño
dõ: ut ei faceret qͥcqͥd uellet. S qͥa p̃
ceptũ illi ũ erat ut occideret. s tantũ
in potestatẽ datũ illi erat licet autẽ
homini uti potestate sua ad lenitatẽ
potiꝰ de flexit. qđ ei ds̃ c̃ cessit. Qui si
uellet occidere. careret inimico. Sed
qͦmͦ diceret dimitte mͥ debita. sic̃ &
ego dimitto debitorib meis : Inspeluncã
intrauit saul ubi erat dđ. nesciens
qđ illic eẽt dđ. Ad necẽsaria uentris
ille intrauit. surrex̃ dd sensim & lente

Expanded text:
David secundum fidem rerum gestarum unus homo erat, rex Israel, filius Jesse. Erat quidem et ipse mansuetus, sicut eum indicat atque mansuetus ut nec persecutori suo Saüli malum pro malo reddiderit. Servavit autem erga eum tantam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat regi; sed eum placare potius affectabat humilitate, quam concitare superbia. Etiam in potestate datus est ei Saül, et hoc a Domino Deo, ut ei faceret quidquid vellet: sed quia non praeceptum illi erat ut occideret, sed tantum in potestate datus illi erat licet autem homini uti potestate sua; ad lenitatem potius deflexit quod ei Deus concessit. Qui si vellet occidere, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto debitoribus meis . In speluncam intravit Saül ubi erat David, nesciens quod illic esset David: ad necessaria ventris ille intravit. Surrexit David sensim et lente
Abbreviated transcription (Latin):
indico caritati ur̃ȩ: ut mecũ ꝓmissum
teneatis. Non fuit aut̃ absurdũ caritati
nr̃ȩ : ut pͥor obtẽꝑarẽ iubenti. Ex torsit
enĩ mͥ. ut ẽẽt mͦ auditor m̃s: eo sane
pacto ut & ego sim ipsiꝰ. qͥa inipsa caritate
om̃s enis auditores sumus. qͥ unꝰ nob̾ in
cęlo magister:. Ergo animũ intendite
ad psalmum: quẽ mnordine sic̃ nostistͣc¬
eodem titulo ꝓlixior. Non gͦ immorem᷑.
nͥ ubi necessitas coegerit: ut totũ sidñs
ꝑmiserit explicare possimꝰ. quia & uosñ
tanꝙͣ rudes om̃a debitis audire. Aliqͥd
& dep̃teritis auditionib ad iuuare nos
debetis: ne om̃a tanꝗͣ noua a nob̾ dici ne¬
cesse sit. Et noui quidem ẽẽ debemus.
qͥa & uetustas nob̾ obreꝑe ñ debet: sed
etiam crescendũ & ꝓficiendũ ÷. De ipso
qͥppe ꝓfectu ait apłs. Esi exterior homo
nr̃ corrumpit᷑: sed interior renouatur
dedie indiẽ. Non sic ꝓficiamꝰ. ut exnouis

Expanded text:
indico Charitati vestrae, ut mecum promissum teneatis. Non fuit autem absurdum Charitati vestrae, ut prior obtemperarem jubenti: extorsit enim mihi ut esset modo auditor meus, eo sane pacto ut et ego sim ipsius, quia in ipsa charitate omnes ejus auditores sumus, qui unus nobis in coelo Magister est . Ergo animum intendite ad Psalmum, quem in ordine, sicut nostis, traceodem titulo prolixior. Non ergo immoremur, nisi ubi necessitas coegerit; ut totum, si Dominus permiserit, explicare possimus. Quia et vos non tanquam rudes omnia debetis audire; aliquid et de praeteritis auditionibus adjuvare nos debetis, ne omnia tanquam nova a nobis dici necesse sit. Et novi quidem esse debemus, quia vetustas nobis obrepere non debet; sed etiam crescendum et proficiendum est. De ipso quippe profectu ait Apostolus: «Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» . Non sic proficiamus ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Hic ÷ qͥbaptiz̾at. Quidã aut̃ dicunt.
Nos baptizamꝰ. Ad uocẽ suã gauisi stare
non potuer̃t. & non ꝑtinent ad istam do¬
mum : de qͣ dicit᷑. ubi steter̃ pedes eius.
enti dicit. exurge. Iã nostis qͥs dormiuit.¬
& quis resurrexit. Ipse eñi quodã loco
beris : quia xp̃s surgens amortius iam
non morit᷑ & mors ei ult᷑ ĩ dñabie᷑. Ipsiꝰ
ge dñe in reqͥem tuã: tu & archa scĩfica¬
tionis tuȩ. Id ÷ exurge: ut exurgat
& archa scificationis tuȩ. quam selfieit
rexit pͥor surget & ȩccła. Nonaut̃ auie¬
ret sibi resur rectionẽ corpꝰ ꝓmitte iede
pͥus exurgeret caput. Exurge dnẽ ime¬
quiem tuã tu & archa sc̃ĩficationis cuex
Et corpus xp̃i qđ exmaria natũ : intelle

Expanded text:
bat: «Hic est qui baptizat» . Quidam dicunt, bat: «Hic est qui baptizat» . Quidam dicunt, Nos baptizamus: ad vocem suam gavisi, stare non potuerunt; et non pertinent ad istam domum de qua dicitur, «Ubi steterunt pedes ejus.enti dicit, «Exsurge.» Jam nostis quis dormivit, et quis resurrexit. Ipse enim quodam loco beris; quia Christus surgens a mortuis, jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Ipsius tu et arca sanctificationis tuae:» id est, exsurge, ut exsurgat et arca sanctificationis tuae, quam sanctificasti. rexit prior, surget et Ecclesia. Non autem auderet sibi resurrectionem corpus promittere, nisi prius resurgeret caput. «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae.» Et corpus Christi quod ex Maria natum est, intell
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb steter̃ pedes dñi. Si aut̃ de ipsa domo
intelligere uolueris. ubi steter̃ pedeᷤ eius
domꝰ: pedes tui in xp̃o stent. Tc̃ autẽsta¬
bunt pedes: si ꝑseueraueris in xp̃o. Quid
enĩ dr̃ dediabolo: Ille enĩ homicida
erat abinitio. & inueritate ñstetit. Dia¬
holi gͦ pedes. ñ steter̃. Itẽ de suꝑb qͥd dic̃:
Nonueniat mͥ pes suꝑbiȩ. & manꝰ peccatoꝵ
non moueant me. Ibi cecider̃ qͥ oꝑant᷑
iniquitatẽ. ex pulsi st̃ nec potuert᷑ stare.
Ergo domꝰ dĩ: cuiꝰ pedes stant. Unde
ille gaudens ioħs. quid ait : Qui habet
sponsam. sponsus ÷: amicꝰ aut̃ sponsi
stat & audit eum. Si ñstat: ñ audit eũ.
Egaudio gaudet: ꝓpt̾ uocẽ sponsi. Merito
stat : qͥr ꝓpter uocẽ sponsi gaudet. Nã
si ꝓpter uocẽ suã gauderet: caderet.
Iã uidetis gͦ quare ceciderint: qͥ ad uocẽ
suam gaudent. Amicꝰ enĩ ille sponsi dice¬

Expanded text:
quibus steterunt pedes Domini. 14. Si autem de ipsa domo quibus steterunt pedes Domini. 14. Si autem de ipsa domo intelligere volueris, «Ubi steterunt pedes ejus» domus; pedes tui in Christo stent. Tunc autem stabunt pedes, si perseveraveris in Christo. Quid enim dicitur de diabolo? «Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit» . Diaboli ergo pedes non steterunt. Item de superbis quid dicit? «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me. Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem; expulsi sunt, nec potuerunt stare» . Ergo domus Dei, cujus pedes stant. Unde ille gaudens Joannes quid ait? «Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi stat et audit eum.» Si non stat, non audit eum. «Et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Merito stat, quia propter vocem sponsi gaudet: nam si propter vocem suam gauderet, caderet. Jam videtis ergo quare ceciderint qui ad vocem suam gaudent. Amicus enim ille sponsi dice
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ habemꝰ abrahã. Potens ÷ enĩ ds
de lapidib istiᷤᷤ suscitare filios abrahe:
Nescio qͦs lapides tc̃ uidebat in cãpissal¬
tuũ. unde suscitati sunt filii abrahȩ.
Filii enĩ magis qͥ fidẽ imitati sunt. quã
qͥde carne nati st̃. Nemo gͦ minet᷑ domui
dĩ: quasi dicat. Subtraho me: & ruet
domꝰ. Bonũ ÷ enĩ illi ut coedificet᷑. &
habeat caritatẽ. Nã si ipse ruerit. sta¬
bit domꝰ. Itaq fr̃s. in his ÷ domꝰ dĩ. qͦs
prȩdestinauit & p̃sciuit ꝑseueraturos.
De illis dictũ ÷ ubi steter̃ pedes eiꝰ. Et eni
qͥñ ꝑ seuerant: nec stant pedes eoꝵ. Non
tab̾naculum: tẽ domũ. S ubi steterunt
pedes eiꝰ : Om̃ abundauit iniqͥtas. refri¬
gescet caritas multoꝵ. In his inqͥb caritaᷤ
refrigesce̾t: non stant pedes eiꝰ. S qͥd secutꝰ
÷: Qui aut̃ ꝑ seuerauerit usq infinem:
hic saluus erit. Ecce inqͥb steter̃ pedeᷤ
enus. In eo loco adora. id÷ detalib esto. ĩ

Expanded text:
abemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae» . Nescio quos lapides tunc videbat in campis saltuum, unde suscitati sunt filii Abrahae. Filii enim magis qui fidem imitati sunt, quam qui de carne nati sunt. Nemo ergo minetur domui Dei, quasi dicat: Subtraho me, et ruet domus. Bonum est enim illi ut coaedificetur, et habeat charitatem. Nam si ipse ruerit, stabit domus. Itaque, fratres, in his est domus Dei, quos praedestinavit et praescivit perseveraturos: de illis dictum est, «Ubi steterunt pedes ejus.» Sunt enim non perseverant, nec stant pedes ejus in etabernaculum, tunc domum. Sed ubi steterunt pedes ejus? «Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» In his in quibus charitas refrigescit, non stant pedes ejus. Sed quid secutus est? «Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo loco adora, id est, de talibus esto in
Abbreviated transcription (Latin):
tue opis indiguum arbitrium meum.
sed cum dilatasti cormeum. ¶ ordis dila¬
tatio: iustitiȩ ÷ delectatio. Hoc munus
ẽ dei inprȩceptis eius non timore pęnȩ
angustemur: sed dilectione & delectatio¬
ne iustitiȩ dilatenur. Hanc enim nob̾
promittit latitudinem: dicens. Habita¬
bo in eis & deambulabo. Quam enim
latum ÷ ubi deambulat ds̃: In hanc
latitudinem diffunditur caritas incordib¬
nostris: per sp̃m sanctum qui datus ẽ nob
Encde etiam dictum ÷. Et in plateis tuis qs¬
currant aquȩ tuȩ. Platea quippe de ueri
greco a latitudine nomen accepit: qm̃ qi
de quibus dñs clamat. Siquis sitit uenias
ad me. Qui credit in me: flumina aque uie
fluent de uentre eius. Et exponens enais
eum. Multa dici possent de ista cordislet¬
tudine: sed huius sermonis iam contrades

Expanded text:
tuae opis indigum arbitrium meum; tuae opis indigum arbitrium meum; sed «cum dilatasti cor meum.» Cordis dilatatio, justitiae est delectatio. Haec munus est Dei, ut in praeceptis ejus non timore poenae angustemur, sed dilectione, et delectatione justitiae dilatemur. Hanc enim nobis promittit latitudinem ejus dicens: «Habitabo in eis, et deambulabo» . Quam enim latum est ubi deambulat Deus! in hac latitudine diffunditur charitas in cordibnostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis . Unde etiam dictum est, «Et in plateis tuis discurrant aquae tuae» : platea quippe de verbo graeco a latitudine nomen accepit; quoniamde quibus Dominus clamat, «Qui sitit veniat ad me. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus:» et exponens Evangelista eum» . Multa dici possent de ista cordis latitudine, sed hujus sermonis jam contradicitur