comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex habita castitate suꝑbiat: qͥa effui¬
dit despectionem suꝑ principes. Nuitꝰ
ex uiciorum suoꝵ depressione desꝑee.
qͥa eos qui oppressi fuerant releuat. Et
qm̃ cum hec agunt᷑. ex occultis dei con¬
silus suꝑunum qͤmq sententia aꝑta ꝓ¬
diicit᷑: recte subiungitur. Et reuelat
de tenebruis dñs reuelat: qͣndo aꝑtam
sententiam ex occultis siuis consilus
indicat. ut de uno quoq que sentiat
ostendat. Quia enim uidec nẽ creator
omĩa. et ipse in consiliis non uidetur:
recte de illo ꝑ psalmistam dr̃. Posuit
tenebras latibulum suum. S quasi de
istis tenebris ad lumen exit: quando
quid de unius cuiusq actib sentiat
ostendit. Et quia cum is qͥ peccatortim
suorumpondere p̾mebatur. ad recti¬
tudinis statum ducitur. pͥus ipsam
mortem conspicit: inqua et deficere
consueuerat. et hanc considare nesci¬
ebat: recte additur. Et ꝓdiicit in lucẽ
umbram mortis. Uiubra enim mortis
ẽ. praua oꝑatio: que de imitatione an¬

Expanded text:
ate superbiat, quia effundit despectionem super principes. Nullus ex vitiorum suorum depressione desperet, quia eos qui oppressi fuerant relevat. Et quoniam cum haec aguntur ex occultis Dei consiliis super unumquemque sententia aperta producitur, recte subjungitur: Et revelat de tenebris Dominus revelat quando apertam sententiam ex occultis suis consiliis indicat, ut de unoquoque quae sentiat ostendat. Quia enim videt nunc Creator omnia, et ipse in consiliis non videtur, recte de illo per Psalmistam dicitur: Posuit tenebras latibulum suum . Sed quasi de istis tenebris ad lumen exit, quando quid de uniuscujusque actibus sentiat ostendit. Et quia cum is qui peccatorum suorum pondere premebatur ad rectitudinis statum ducitur, prius ipsam mortem conspicit, in qua et deficere consueverat, et hanc considerare nesciebat, recte additur: Et producit in lucem umbram mortis. Umbra enim mortis est prava operatio, quae de imitatione an
Abbreviated transcription (Latin):
indagatione discutimus. Nel certe
cum deo disputare ẽ. eum qui hic
eiꝰ preceptis paruit. cum illo ptꝰmo¬
dtm adiudicandos popłos iudicem
uenire: sicut cuncta relinquentib
p̾dicatorib dr̃. Uos qui seciti estis
me: in regeneratione cum sedent
filius hominis in sede maiestatiꝰ sue.
sedebitis et uos suꝑ sedes duodecim.
iudicantes dtio decim trib isrł. Unde
et ꝑ ysaiam dominus dicit. Eripite
iniuriam accipientem⁊ iudicate pu¬
pillo. et iustificate uiduam: ec ueni¬
te disputemus. Rectum qͥppe ẽ: ut
cum deo de popłis imudicio dispu-¬
tent. qui ad u̾ba dei preseus scłm ꝑfe¬
cte derelinqͣnt. Loqui gͦ ad orationẽ.
disputare adiudicium ꝑtinet. Hir
gͥ sc̃s mͦ ad omĩpotentem loquitur.
ut cum omĩpotente post modum dis¬
pitter: quia ille cum deo post modũ
iudex uenit. qui hic ei mͦ in prece fa¬
miliaris extiterit. S sẽa eccła cuius¬
sepe iam beatum iob tenere spetiem¬
diximus: non solum cunc de iniqͥs

Expanded text:
indagatione discutimus. Vel certe indagatione discutimus. Vel certe cum Deo disputare est eum qui hic ejus praeceptis paruit, cum illo postmodum ad judicandos populos judicem venire, sicut cuncta relinquentibus praedicatoribus dicitur: « Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit filius hominis isedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Unde et per Isaiam Dominus dicit: Eripite injuriam accipientem, judicate pupillo, et justificate viduam, et venite, disputemus . Rectum quippe est ut cum Deo de pupillis in judicio disputent qui ad verba Dei praesens saeculum perfecte derelinquunt. Loqui ergo ad orationem, disputare ad judicium pertinet. Vir modo ad Omnipotentem loquitur, ut cum Omnipotente postmodum disputet. Quia ille cum Deo postmodum judex venit, qui hic ei modo in prece familiaris exstiterit. Sequisaepe jam beatum Job speciem tenere praediximus , non solum tunc de iniquis
Abbreviated transcription (Latin):
In illo enim ea que secutura erant ui¬
debat assistentia: cui nec futura ueni¬
unt. nec p̾terita discedunt: s cuncta
simul ante eius ocłos assistunt. Et
qͥa ea ipsa que uentura erant.alia
et̃ uidit in oꝑib. alia indictis: recte
Cumenim aliquid ostenditur uł auditur.
sintellectus non tribuitur. ꝓpħia minime
ẽ. Uidit uanq pharao ꝑ somnium.q̃
erant egipto futura: s quia nequiuit
intelligere quod adit: ꝓpħa scilicet
non fuit. Aspexit balthasar tex arci¬
culum manus scribentis in pariete:
s ꝓpħa non fuit: quia intellectum rei
solum uidisse se et audisse. s etiam in¬
tellexisse se omnia asserit. De quo in¬
tellectu quia non excollitur: subiun¬
dictis innotuit. quante huilitatis
fuit: qui se eis inferiorem negat. qͦrim
longe uitam sc̃e uiuendo transcend̾at.
Namet scłm eorum scientiam se nosse
confirmat: qui sciendo celestia. eorũ
deo cupio. Cum omĩpotente loqͥuur.
dum eius mi scd̃iam dep̾camur. Cum
eo uͦ disputamus: dum nos illius ui

Expanded text:
In illo enim quae secutura erant videbat assistentia, cui nec futura veniunt, nec praeterita discedunt, sed cuncta simul ante ejus oculos assistunt. Et quia ea ipsa quae ventura erant, alia esse vidit in operibus, alia in dictis, recte » Cum enim aliquid ostenditur, vel auditur, si intellectus non tribuitur, prophetia minimeidit namque Pharao per somnium quae erant Aegypto ventura . Sed quia nequivit intelligere quod vidit, propheta scilicet non fuit. Aspexit Balthasar rex articulum manus scribentis in pariete , sed propheta non fuit, quia intellectum rei solum vidisse se et audisse sed etiam intellexisse omnia asserit. De quo intellectu quia non extollitur, subjundictis innotuit quantae humilitatis fuit qui se eis inferiorem negat, quorum longe vitam sancte vivendo transcenderat. Nam et secundum eorum sciconfirmat, qui sciendo coelestia eorum tDeo cupio. - Cum Omnipotente loquimur, dum ejus misericordiam deprecamur. Cum eo vero disputamus, dum nos illius con
Abbreviated transcription (Latin):
Quib uidelicet uerb aꝑte ostendit᷑.
quod amici enis quasi ex hereticoꝵ
spetie. scĩ uiri iudiciis aduersantur.
Liquet enim quia catholicorum figu-¬
ram ñ teneant: qui cultores ꝑt̾isorũ
dogmatum uocant᷑. Qua irre hoc
quoq oportet intendi: qͦd mendatii fa¬
bricatores dicunt᷑. dicut enim edifici¬
um lapidib: ita mendatium sermo¬
nib fabricatur. Ubienim non dolosa
locutio. s sensus ueritatis est: quasi
munita moles. non ex fabrica. s ex
natura consurgit. Sequitur. Atq
mo que uitus membra lateant igno¬
ratur: sic plerunq stultus si tatuerif.
utrum sapiens an sie stultus abseon¬
ditur: si tamen nulla alia oꝑa pro¬
deant. que sensum etiam tacentis lo¬
quantur. Sc̃s gͥ uir amicos suos as¬
piciens uelle apparere quod ñ erant:
eosad tacendum ammonuit. ue pos¬
sent apparere quod erant. Unde et
ꝑ salomonem dr̃. Stuitus si taruerit.
sapiens reputabitur. S quia stultꝰ
cum loquitur. ꝑ hoc qͦd sua infert.

Expanded text:
--Quibus videlicet verbis aperte ostenditur quod amici ejus quasi ex haereticorum specie sancti viri judiciis adversantur. Liquet enim quia catholicorum figuram non teneant qui cultores perversorum dogmatum vocantur. Qua in re hoc quoque oportet intendi quod mendacii fabricatores dicuntur. Sicut enim aedificium lapidibus, ita mendacium sermonibus fabricatur. Ubi enim non dolosa locutio, sed sensus veritatis est, quasi munita moles non ex fabrica, sed ex natura consurgit. Sequitur: CAPUTmo quae intus membra lateant ignoratur, sic plerumque stultus, si tacuerit, utrum sapiens sit, an stultus, absconditur, si tamen nulla alia opera prodeant quae sensum etiam tacentis loquantur. Sanctus igitur vir amicos suos aspiciens velle apparere quod non erant, eos ad tacendum admonuit, ne possent apparere quod erant. Unde et per Salomonem dicitur: Stultus, si tacuerit, sapiens putabitur . Sed quia stultus, cum loquitur, per hoc quod sua infert
Abbreviated transcription (Latin):
se recte agere estimant. in grauioubꝰ
peccaris u̾tunt. fitq mͦ miserabili:
ut qđ exitum putant. hoc ĩ c̃elusio¬
nem inuentant. Sic uidelicet reꝓbras
iudas cum mortem sͥ cont᷑ peccatũ
intulit: ad et̾ne mortis supplicia ꝑ

Expanded text:
recte se agere aestimant, in gravioribus recte se agere aestimant, in gravioribus peccatis vertunt, fitque modo miserabili, ut quod exitum putant, hoc inclusionem inveniant. Sic videlicet reprobus Judas, cum mortem sibi contra peccatum intulit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Nec mirum si a corde reꝓbo p̾di¬
cator minime auditur: dum ñ ñ¬
qͣm ipse quoq dñs in his q̃loqͥtur.
resistentium morib impuignatur.
Hinc ẽ enim quod eam. et diuina
uoce ammoneri potuit: et muta¬
ri ñ potuit. Quia exigente culpa
malicie. iam intus ds correliqͣrat.
ciui foris ad testimoniũ u̾ba faciebat.
Bene autem subdit᷑. Si incluserit
hominẽ: nullus ẽ. qui aꝑiat. Quid
omnis homo ꝑ id qͦd male agit. qͥds
alia qͣm conscientie sue carcerem fa¬
cit: tit hunc animȩ recitus p̾mate
etiam si nemo excerius accusete Qͥ
cum iudicante deo. in maliciȩ suȩ
cecitate relinqͥtur: quasi intra se¬
met ipsum clauditur: ne euadendi
locum inueniat. qͦm inuenire mini¬
me meret᷑. Nam sepe ñ nulli exire a pͣ¬
uis actib cupiunt: s qͥa eorundem
actuum ponde p̾muntur: in male
consuetudinis carcere inclusi. a semet¬
ipsis exire ñ possunt. Ob qu̾d amcul¬
pas ꝓpͥaspunire cupientes: hoc qͦd

Expanded text:
rit . Nec mirum si a corde reprobo praedirit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonnunquam ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribus impugnatur. Hinc est enim quod Cain et divina voce admoneri potuit, et mutari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba faciebat. Bene autem subditur: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Quia omnialiud, quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc animae reatus premat, etiam si nemo exterius accusat. Qui cum judicante Deo in malitiae suae caecitate relinquitur, quasi intra semetipsum clauditur, ne evadendi locum inveniat, quem invenire minime meretur. Nam saepe nonnulli exire a pravis actibus cupiunt; sed quia eorundem actuum pondere premuntur, in malae consuetudinis carcere inclusi, a semetipsis exire non possunt. Et quidem culpas proprias punire cupientes hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
consilium: et intelligentiã. Con¬
silium uidelicet qͥ a disponit sua:
iudicii mora signari: ut qd̾ aliqͣndo
tardius delinqͤntes ꝑcutit: ñ qͥa mi¬
qͦrum culpas ñ conspicit. s ut damp¬
nationis eorum sententia q̃ ꝓ agenda
penitentia differtur. quasi tarda ex
omĩpotentẽ d̾m ante secła in consilio
mo ẽ qui edificet. Si incluserit homi
edificat dum replet. Neq enimhuma
nam mentẽ debellando destruit. s re¬
cedendo: qͥa ad ꝑdicionem sriam sussi¬
cit sͥ dimissa. Unde plerunq fte: uit
cum audientis cor exigentib culpis
omĩpotentis grã ñ repletur: incassũ
exterius ap̾dieatore monetur. Quia
mutum ẽ. os omẽ qͦd loquit᷑. si ille in¬
terius in corde non clamat. qui as¬
pirat uerba q̃ audiunt᷑. hinc ꝓ¬
pħa ait. Nisi dominus edificaue¬
rit domum: inuanum laborant
qͥ edificant eam. Hinc salomone
ait. C onsida oꝑa dei: quod nemo
possit corrigere quem ille despere¬

Expanded text:
consilium et intelligentiam: conconsilium et intelligentiam: consilium videlicet, quia disponit sua; judicii mora signari, ut quod aliquando tardius delinquentes percutit, non quia iniquorum culpa non conspicitur, sed ut damnationis eorum sententia, quae pro agenda poenitentia differtur, quasi tarda ex omnipotentem Dominum ante saecula in consilio mo est qui aedificet; si incluserit hominaedificat dum replet. Nequenam mentem debellando destruit, sed recedendo, quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Unde plerumque fit ut cum audientis cor exigentibus culpis omnipotentis Dei gratia non repletur, incassum exterius a praedicatore moneatur, quia mutum est os omne quod loquitur, si ille interius in corde non clamet, qui aspirat verba quae audiuntur. Hinc Propheta ait: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Hinc Salomon dicit: Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexe
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit᷑. fauce intelligentie gusta¬
re. Recte gͦ dr̃. Nonne auris uerba
diuidicat: et fauces comedentis sa¬
porem: Ac si aꝑte arrogantib dice¬
retur. Doctrine uerba que uob̃ usq
ad aurem ueniunt: mͥ etiam ꝑ sapo¬
rem intimum. intelligentie facem
tangunt. Quia uͦ infirma etas etiã
cum recte sapit. ad p̾dicandum ñ de¬
prudentia. Illa enim dicta in sapien¬
tie radice solidata sunt: q̃ꝑuiuen
diusum. etctã actuum exꝑim̃to cõn¬
ualescunt. S qͥa multis et longior
uita tribi itur. et sapientie gr̃a ñ cõ¬
fertur: recte adhue incuiꝰ iudicio
ipsa donapendeant demonstt᷑ur:
tris accipimus: ut ipsum eẽ dĩ sa¬
pientiam et fortitudinem sentia¬
mus. Nam paulus quoq nr̃o in¬
cellectui attestat᷑: dicens xp̃m dei
uirtitem et dei sapientiã. Ꝙͥ apd̾
ipsum semꝑ ẽ: qͥd inpͥncipio erat
u̾bum: et u̾bum erat aput dm̃: et
deus erat u̾bum. Habet autẽ as

Expanded text:
cognoscitur fauce intelligentiae gustacognoscitur fauce intelligentiae gustare. Recte ergo dicitur: Nonne auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem? Ac si aperte arrogantibus diceretur: Doctrinae verba, quae vobis usque ad aurem veniunt, mihi etiam per saporem intimum intelligentiae fauces tangunt. Quia vero infirma aetas, etiam cum recte sapit, ad praedicandum non deatur. --Illa enim dicta in sapientiae radice solidata sunt, quae per vivendi usum etiam actuum experimento convalescunt. Sed quia multis et longior vita tribuitur, et sapientiae gratia non confertur, recte adhuc in cujus judicio ipsa dona pendeant demonstratur, tris accipimus, ut ipsum esse Dei sapientiam et fortitudinem sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur, dicens: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; qui apud ipsum semper est, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Habet autem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
iste sapientiȩ. ille scientie donum ꝑ-¬
cipiat. iste genera linguarum. ille
grãm cirrationum habeat. S in¬
his uerb̃ beatus iob quib ait. au¬
ris uerba diuidicat. et facͥes come¬
dentis saporem: etiam de electis ac
quia uerba sapientie que reꝓbi
audiunt. electi ñ solum audiunt.
s etiam gustant: ut eis in corde sa¬
piat. quod reꝓborum ñ mentib.
s solum mͦ aurib sonct. Aliud
nanq est nominatum cibum au¬
dire solummͦ: aliud uͦ etiom gu¬
stare. Electi itaq cibum sapientiȩ
sic audiunt ut degustent: quia
hoc quod audiunt. eis ꝑ amorẽ
medullitus sapit. Reꝓborum
uero scientia usq ad cogniti onẽ
sonitus tenditur: ut quidem
uirtittes audiant: s tamen
corde frigido qualit̾ sapiant igno¬
rent. Quib uidelicet uerb̃ beatꝰ iob.
amicoꝵ suorum imꝑitiam. et eortun
qui de doctrina sapientie inflantur
arrogantiam reꝓbat: qͥa aliud ẽ. de
deo aliquid scire: aliud uͦ hoc quod

Expanded text:
iste sapientiae, ille scientiae donum peiste sapientiae, ille scientiae donum percipiat, iste genera linguarum, ille gratiam curationum habeat. his verbis beatus Job, quibus ait: Auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem, etiam de electis ac quia verba sapientiae, quae reprobi audiunt, electi non solum audiunt, sed etiam gustant, ut eis in corde sapiat quod reproborum non mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud namque est nominatum cibum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiunt, ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum vero scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut quidem virtutes audiant, sed tamen corde frigido qualiter sapiant ignorent. Quibus videlicet verbis beatus Job amicorum suorum imperitiam, et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt. atq discernunt. uirtutẽ
discretionis et sensus acerebro thra¬
hunt. Q cum unus sit uidex sen¬
sus cerebri. qui intrinsecus p̾sidet:
ꝑ meatus tam̃ ꝓpͥos. sensus quinq
discernit: deo mira oꝑante. ut neq
ocłs audiat: neq auris uidear: ne¬
q os olfaciat: neq naris gustet:
neq manus odorentur. Et cum
ꝑ unum sensum cerebri omĩa dis¬
ponant᷑: quilibet tam̃ horum sensꝰ
aliquid facere non potest. pret̾ id
qͦd ex dispositione conditoris acci¬
pit. Ex istis gͦ corporalib et exteriorib.
interiora et sp̃ualia colligenda sunt:
ut ꝑ id quod in nob̾ publicum est.
transire debeamus ad secretum qͦd
in nob̃ est. et nosmet ipsos latet. In
sit sapientia. aliũ minus. alium
manis inhabitat: alii hoc. alii illd
prestat. O quasi cerebri more. nob̾¬
met ip̃sis uelut qͥ brdam sensib
utitur. ut qͣnuis ipsa sibimet ñqͣm
sit dissimilis. ꝑ nos camen diuerser.
et dissimilia semꝑ oꝑetur: qͣtinus

Expanded text:
sentiunt atque discernunt virtutem discretionis et sensus a cerebro trahunt; et cum unus sit judex cerebri sensus qui intrinsecus praesidet, per meatus tamen proprios sensus quinque discernit, Deo mira operante, ut neque oculus audiat, neque auris videat, neque os olfaciat, neque naris gustet, neque manus oderetur. Et cum per unum sensum cerebri omnia disponantur, quilibet tamen horum sensus aliud facere non potest, praeter id quod ex dispositione Conditoris accepit. Ex istis ergo corporalibus et exterioribus, interiora et spiritualia colligenda sunt, ut per id quod in nobis publicum est tranin nobis est et nosmetipsos latet.  Vsit sapimagis inhabitat: alii hoc, alii aliud praestat, et quasi cerebri more, nobismetipsis, velut quibusdam sensibus, utitur; ut quamvis ipsa sibimet nunquam sit dissimilis, per nos tamen diversa et dissimilia semper operetur, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipantur: omnesq stultos motus
potestate sapientie compͥmunt. Sed
sepe contingit. ut in occulto animus
de ipsa sua sapientia in elationis fa¬
stu subleuetur: et sub eis uiciis corru¬
at. de quib se uictorem fuisse gaude¬
bat. Recte gͦ dr̃. Effundit despectio¬
nem suꝑ pͥncipes. S quia ñnunqͣm
hi qui iacere in uiciis uidentur. ad
penitentie lam̃tum cur unt: seq
contra culpas quib subiacebant eri¬
gunt: apte subiungit᷑. Et eos qui op¬
pressi fuerant releuans. Non nulli e¬
nim suꝑno illustrati munere. aspi¬
ciunt in quantis peccatoꝵ suorum
turpitudinib iacent: factoꝵ macu¬
las lacrimis lauant: et sub se post¬
modum carnis sue motus depͥmunt.
a quib ante p̾mebant᷑. Quod nuni

Expanded text:
r principantur, omnesque stultos motus r principantur, omnesque stultos motus potestate sapientiae comprimunt. Sed saepe contingit ut in occulto animus de ipsa sua sapientia in elationis fastum sublevetur, et sub eis vitiis corruat, de quibus se victorem fuisse gaudebat. Recte ergo dicitur: Effundit despectionem super principes. Sed quia nonnunquam hi qui in vitiis jacere videntur ad poenitentiae lamenta currunt, seque contra culpas quibus subjacebant erigunt, apte subjungitur: Et eos qui oppressi fuerant, relevans. Nonnulli enim superno illustrati munere, aspiciunt in quanta peccatorum suorum turpitudine jacent, factorum maculas lacrymis lavant, et sub se postmodum carnis suae motus deprimunt, a quibus ante premebantur. 377
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. Cum enim queq mestica de oc¬
cultis ꝓpħarum uerb̃ a credentib ag¬
noscunt᷑: quid aliud qͣm ꝓfunda de
tenebris reuelantur: Unde quoq ipsa
uentas discipłis in parabolis loquens
art. Quod dico uob̾ in tenebris. di cite
in lumine. Cum enim mysticos alego¬
riarum nodos. ꝑ explantionem solui¬
mus: in lumine dicimus. quodinte
nebris audimus. Umbra autem mor¬
tis. erae legis churicia: que unumqͦnq
peccantem. morte corporis puniri sanc¬
ciebat. S post qͣm redemptor nͣr asꝑi¬
tatem legalis sanctionis ꝑ in ansuietudi¬
nem temꝑauit: ñ iamꝓ culpa mortem
carnis inferri constituit. s mors spiritꝰ
quantum timenda eẽt indicauit: in
lucem ꝓcul dubio umbram mortis
ro separatur ab anima: umbra illiꝰ
mortis ẽ. in qua anuna separat᷑ adeo.
In lucem gͦ umbra mortis ꝓducitur:
cum intellecta morte sp̃s. mors carnis
minime timetur. Quod tam̃ intelli¬
gi et alit̾ potest. Principes et enim ñ
immerito uocant᷑. qui magno consi¬

Expanded text:
ris . Cum enim quaeque mystica de occultis prophetarum verbis a credentibus agnoscuntur, quid aliud quam profunda de tenebris revelantur? Unde ipsa quoque Veritas discipulis in parabolis loquens, ait: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine . Cum enim mysticos allegoriarum nodos per explanationem solvimus, in lnebris audivimus. Umbra autem mortis erat legis duritia, quae unumquemque peccantem morte corporis puniri sanciebat. Sed postquam Redemptor noster asperitatem legalis sanctionis per mansuetudinem temperavit, nec jam pro culpa mortem carnis inferri constituit, sed mors spiritus quantum timenda esset indicavit, in lucem procul dubio umbram mortis ro separatur ab anima umbra illius mortis est in qua anima separatur a Deo. In lucem ergo umbra mortis producitur, cum, intellecta morte spiritus, mors carnis minime timetur. Quod tamen et aliter intelligi potest. Principes etenim non immerito vocantur qui magno consi
Abbreviated transcription (Latin):
rit hominẽ nullus ẽ.qui aꝑtat. Qͥa
sicut nemo obsistit largitati uocan¬
tis: ita nullus obuiat iusticie relin¬
quentis. Inciudere autẽ dei ẽ. el ausiˢ
non aꝑire. Unde et ad moy sen dicit᷑
de pharcone. Ego obdurabo coreius.
nito filio uoluit: cum hunc fri p̾ponẽ
benedicendo conatus ẽ. S filiũ quem
pater uoluit. dñs repbauite &. quẽ
dñs uoluit. pater etiam nolendobe¬
uedixit: ut qui iam pͥmogenita frĩ
ꝓ esea uendiderat: pͥmogenitorum
benedictionem non acciꝑet. qͣm excu¬
pidinegule reliquisset. Qui t̾rena
ambiens. sugitiua sequens: heredi¬
tare cupiens benedictionem. reꝓbat᷑
ẽ. Non enim inuenit penitentiȩ locũ.
qͣmiͣm cum lacͥmis inquisisset eam.
Quia uidelicet fructum ñ habent
lamenta: que student cum gemitu
desid̾ are ꝑitura. Aꝑire itaq ẏsa ac
iudicio in suȩ maliciȩ carcere inelusit.¬

Expanded text:
rit hominem, nullus est qui aperiat, quia sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat justitiae relinquentis. Includere itaque Dei est clausis non aperire. Unde et ad Moysen dicitur de Pharaone: Ego obdurabo cor ejus nito filio voluit, cum hunc fratri praeponere benedicendo conatus est . Sed filium quem pater voluit Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit pater etiam nolendo benedixit , ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset: qui terrena ambiens, fugitiva sequens, haereditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quia videlicet fructum non habent lamenta, quae student cum gemitu desiderare peritura. Aperire itaque Isaac nec judicio in suae carc
Abbreviated transcription (Latin):
ad rapinam posset obsistere. si misereri
quoq sp̃ualib potest. Nam plerunq
ñ nulli dona doctrine ꝑcipiunt: s ex
eiscdem donis intumescunt: et magni
p̾ceteris underi uolunt. S omĩpotentẽ
dm̃ ꝓuocare ẽ: de eius donis int̾ ꝓxi¬
mos suꝑbire. Qui etiam p̾donẽs non
immerito uocantur: qͥa dum locunt᷑
qđ non faciunt: inusu locutionis suȩ.
uerba iustorum tollunt. S qui a hec¬

Expanded text:
ad rapinam posset obsistere, si misereri ad rapinam posset obsistere, si misereri quoque spiritalibus potest. Nam plerumque nonnulli doctrinae dona percipiunt, sed ex ejusdem donis intumescunt, et magni prae caeteris videri volunt. Atque omnipotentem Deum provocare est, de ejus donis inter proximos superbire. Qui etiam praedones non immerito vocantur, quia dum loquuntur quae non faciunt, in usu locutionis suae verba justorum tollunt. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑet. quod iniuste fecerat: et iste grauiꝰ
quandoq feriatur. ꝑ cinꝰ neqͥssimdm
uoluntatem culpam omp̃s ds in alte¬
rum iuste uindicauit. Ille purgatur
qui oppͥmitur: inisto reatus augetur
qui oppͥmit: ut uł de ꝓfundo nequitie
qͣndoq ad penitentiam redeat: uel nͣ
reuertens. tanto grarius et̾na dampua¬
tione ferrat᷑: qͣnto dui ẽ. in sua iniqͥtate
toleratus. Cum illo gͦ misericordit̾ agi¬
t᷑. ut peccatum finiat: cum isto distri¬
cte ut multiplicet. nͥ ad penitentiam
recurrat. In illo mala purgant᷑ dum
uim sustinet: in isto cumul ant᷑ dum
facit. Omp̃s itaq ds qd̃ fieri ꝓhibet.
iustum ẽ. ut fieri sinat: ut unde nẽ
expectat. et non conu̾sos dui tolerat:
quandoq inde plus feriat. Bene gͦ
dr. Abundant tab̾nacula p̾donum ⁊¬
et audacter ꝓuocant dm̃: cum ipse de-¬
derit omĩa in manib eorum. Qͥa qđ
iniq̃ tollunt. eis hoc ipsedat: qͥ illis

Expanded text:
peret quod injuste fecerat: et iste gravius peret quod injuste fecerat: et iste gravius quandoque feriatur, per cujus nequissimam voluntatem, culpam omnipotens Deus in alterum juste vindicavit. Ille purgatur qui opprimitur; in isto reatus augetur qui opprimit, ut vel de fundo nequitiae quandoque ad poenitentiam redeat, vel non revertens, tanto gravius aeterna damnatione feriatur, quanto diu est in sua iniquitate toleratus. Cum illo ergo misericorditer agitur, ut peccatum finiat: cum isto districte ut multiplicet, nisi ad poenitentiam recurrat. In illo mala purgantur dum vim sustinet: in isto cumulantur, dum facit. Omnipotens itaque Deus quod fieri prohibet, justum est ut fieri sinat: ut unde nunc exspectat, et non conversos diu tolerat, quandoque inde plus feriat. Bene ergo dicitur: Abundant tabernacula praedonum et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum, quia quod iniqui tollunt, eis hoc ipse dat, qui illis
Abbreviated transcription (Latin):
manib eorum. Si enim p̾dones sunt:
uiolenter abstulerunt. Q dubium
ñ est: quia uiolentorum ñ sit adiutor
ds̃. Quomͦ gͥ ipse dat. quod hi qui p̾¬
dones sunt. nequiter tollunt: Sed
sciendum ẽ. quia aliud ẽ. qͦd omp̃s
ds̃ misericorditer tribuit: aliud qͦd
iratus habere sinit. Nam qͦd ꝑu̾se
simus fieri non nͥ iuste ꝑmittit: ut
et is qui rapere sinitur. cecatꝰ mente
culpam augeat: et is qui rapinam
patitur. iam in eiusdem rapine dãp
noꝓ alia quam ante ꝑpetrauit cul¬
pa feriatur. Ecce enm qͥdam inmon¬
tis fauce constitutus. insidiatur itine¬
rantib: s is qui iter agit. inriqua for¬
tasse quetlam aliquando ꝑpetrauit.
eiq omp̃s ds malum suum inp̾sen¬
ti uita retribuens. atq hunc insidi¬
atoris manib cradens. uel spoliari
reb. uł etiam interire ꝑmittit. Qđ
gͦ p̾do iniuste appetiir: hoc eqͥssimus
uidex iuste fieri ꝑmisit: ut et ille reci¬

Expanded text:
manibus eorum. Si enim praedones sunt, manibus eorum. Si enim praedones sunt, violenter abstulerunt: et dubium non est, quin violentorum non sit adjutor Deus. Quomodo igitur ipse dat, quod hi qui praedones sunt, nequiter tollunt? Sed sciendum est, quia aliud est quod omnipotens Deus misericorditer tribuit, aliud quod iratus habere sinit. Nam quod praedssimus fieri, non nisi juste permittit, ut et is qui rapere sinitur, caecatus mente culpam augeat, et is qui rapinam patitur, jam in ejusdem rapinae damno, pro alia quam ante perpetravit culpa, feriatur. Ecce enim quidam in montis fauce constitutus, insidiatur itinerantibus; sed his qui iter agit, iniqui fortasse quaedam aliquando perpetravit; eique omnipotens Deus malum suum in praesenti vita retribuens, atque hanc al. hunc insidiatoris manibus tradens, vel spoliari rebus, vel etiam interire permittit. Quod ergo praedo injuste appetiit, hoc aequissimus judex juste fieri permisit, ut et ille reci
Abbreviated transcription (Latin):
cit: atq in sterqͥlimo corpore positus.
in qͣnto urtutum culmine apud se
sedeat ostendit: cum nil eẽ p̾sentis ui-¬
tȩ diuitias memorat. qͣs abundare
et reꝓbis narrat. dicens. Abundant
tabernacula p̾donum: et audacter
ꝓuocant dm̃: cum ipse dederit om-¬
nia in manib eorum. Facile ẽ. homi¬
i tunc diuitias despicere crm habet.
chfficile uͦ est eas cum ñ habet uiles
estimare. Undepatenter ostenditur:
quant us contemptus tͣrenarum rerũ
in beati iob cogitatione fuerit: qͥ tunc
dicit nulla eẽ. que abundant reꝓbis.
qͣndo omnia amisit. Qit gͦ. Abuin¬
dant cabernacula p̾donum: et au¬
dacter ꝓuoeant deum. Quia plerq¬
mali eo magis contra deum. suꝑbiunt:
quo ab eius largitate et contͣ meritũ
ditantur: O qui prouocan bonis ad
meliora debuerunt: donis peiores fi-¬
unt. S intelligendum nob ẽ: qͦmodo
p̾dones appellentur. dum ꝓtinus
additui. Cum ipse dederit omnia in

Expanded text:
cit, atque in sterquilinio corpore positus, cit, atque in sterquilinio corpore positus, in quanto virtutum culmine apud se sedeat ostendit, cum nil esse praesentis vitae divitias memorat, quos abundare et reprobis narrat, dicens: CAPUTtabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Facile est hominem tunc divitias despicere cum habet: difficile vero est eas cum non habet, viles aestimare. Unde patenter ostenditur, quatenus contemptus terrenarum rerum in beati Job cogitatione fuerit, qui tunc dicit nulla esse quae abundant reprobis, quando omnia amisit. Ait ergo: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum. Quia plerumque eo magis contra Deum superbiunt, quo ab ejus largitate, et contra meritum, ditantur, et qui provocari bonis ad meliora debuerant, donis pejores fiunt. Sed intelligendum nobis est, quomodo praedones appellentur, dum protinus additur, Cum ipse dederit omnia in
Abbreviated transcription (Latin):
tib. diuersitas coctionis placet.S qͦ¬
tiens partes singulas ad legendrm
sumes: reducere semꝑ ad memoriam.
eam qͣm ꝓposui cause originemstude:
qͥa et ꝑ beatum iob qui dolens dicit᷑.
passiones domini. eiusq corꝑis. idest
scẽ eccłe designantur: et amici eiꝰ here¬
ticorum tenent spetiem: qui ut sepe
iam diximus. dm̃ dum defendere
nitunt᷑. offendunt. Qui dum ficte
consulunt. scõrum mentẽ fortit̾ affli¬
gunt: nec tamen ꝑcuncta q̃ locunt᷑.
aueritatis cognitione desipiunt: s
fictis uera ꝑmiscent: ut dumexueri-¬
tate aliquid prerogant: facile ad fal¬
sitatem trahant. Unde amici quoq
beati iobmͦ despicabilia: mͦ autẽ mi¬
ra sunt que locunt᷑. Que tam̃ sẽs
uir aliquando reꝑbando conuincit:
aliqͣndo uͦ approbando suscipit: atq
adusum rectitudinis ꝑtrahit. etiam
que ab eis recta s ñ recte ꝓferuntur.
Ita ĩnopiam suam despicientes despi-¬

Expanded text:
tibus, diversitas placet coctionis. Sed qutibus, diversitas placet coctionis. Sed quoties partes singulas ad legendum sumis, reducere semper ad memoriam eam, quam proposui causae originem, stude, quia et per beatum Job, qui dolens dicitur, passiones Domini ejusque corporis, id est sanctae Ecclesiae designantur, et amici ejus haereticorum tenent speciem, qui, ut saepe jam diximus , Deum dum defendere nituntur, offendunt. Qui dum ficte consulunt, sanctorum mentem fortiter affligunt; nec tamen per cuncta quae loquuntur a veritatis cognitione desipiunt, sedfictis vera permiscent, ut dum ex veritate aliquid praerogant, facile ad falsitatem trahant. Unde amici quoque beati Job modo despicabilia, modo autem mira sunt quae loquuntur; quae tamen sanctus vir aliquando reprobando convincit, aliquando vero approbando suscipit, atque ad usum rectitudinis pertrahit etiam quae ab eis recta, sed non recte proferuntur. Itaque inopiam suam despicientes despi
Abbreviated transcription (Latin):
Uanuis inꝓlixo
stili mutabilitaᷤᷤ
ñ debet: nequis
tam̃ me ex locu¬
tionis meȩ ĩmu¬
tatione rep̃hendat.Uin epła
libris p̾missa causas reddidi: cur
terciam huius oꝑis partem. ad a-¬
liarum usq similitudinem mi¬
nime emendando ꝑduxi. Quib
siilicet exclusis. hoc quoq addit᷑:
quod ab eo uersu quo dr̃. abundãt
tab̾nacła p̾donum. eiusdem partis
expositio incipit: et usq ad hoc qđ
scriptum ẽ. dulcedo illius uermis. dis¬
serendo ꝑtingit. Que nimirũ tam
multa sunt: ut inuno corꝑe compre¬
hendi non possent. nͥ sub magna bre¬
uitate dicerentur. Qui gͦ ab aliis ac̃¬
tib uacat: legat cetera multiplicit̾
dicta. Eiii uͦ ad studiose legendum ñ
uacae. huius partis ei breuitas pla¬
ceat: inqua ñ tam que sentiuriis dici¬
mus: quam ea que sunt dicenda signa¬
mus. Igͥ qm̃ in ea multa sicut me lo¬
quente excepta sunt. ita dereliqͥ: im¬
mutationem stili lector meus eqͣnimi¬
t accipe: quia et sepe eosdem cibos eden¬

Expanded text:
uamvis in prolixo styli mutabilitas non debeat, ne quis tamen me ex locutionis meae immutatione reprehendat, in epistola libris praemissa causam reddidi cur tertiam hujus operis partem ad aliarum usque similitudinem minime emendando perduxi. Quibus scilicet exclusis, hoc quoque additur, quod ab eo versu, quo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, ejusdem partis expositio incipit, et usque ad hoc, quod scriptum est: Dulcedo eorum vermis; disserendo pertingit. Quae nimirum tam multa sunt, ut in uno corpore comprehendi non possent, nisi sub magna brevitate dicerentur. Qui ergo ab aliis actibus vacat, legat caetera multipliciter dicta. Cui vero ad studiose legendum non vacat, hujus partis ei brevitas placeat, in qua non tam quae sentimus dicimus quam ea quae sunt dicenda signamus. Igitur quoniam in ea multa, sicut me loquente excepta sunt, ita dereliqui, immutationem styli lector meus aequanimiter accipe, quia et saepe eosdem cibos eden
Abbreviated transcription (Latin):
respiciat ꝑ qͣm uenit: atq inde col¬
ligat. qͥa ex sua uirtute ñ ht̃ mun¬
diciam uiuendi: cui de ĩmundicia
factum ẽ. iniciũ subsistendi. Potest
uͦ hoc in loco intelligi. qͥa beatꝰ iob
incarnationẽ redemptoris intuitꝰ.
solumuidit in mundo hominem
de immundo semine ñ eẽ. conceptũ:
qͥa sic in mundũ uenit ex uirgine:
ut nil haberet de ĩmunda concep¬
tione. Neq enĩ ex uiro et femina:
s ex scõ sp̃u et maria uragine ꝓ ces¬
sit. Solus gͦ incarne sua uere

Expanded text:
respiciat, per quam venit, atque inde colrespiciat, per quam venit, atque inde colligat quia ex sua virtute non habet munditiam vivendi, cui de immunditia factum est initium subsistendi. Potest vero hoc in loco intelligi, quia beatus Job incarnationem Redemptoris intuitus, solum vidit in mundo hominem de immundo semine non esse conceptum, qui sic in mundum venit ex Virgine, ut nihil haberet de immunda conceptione. Neque enim ex viro et femina, sed ex sancto Spiritu et Maria virgine processit. Solus ergo in carne s
Abbreviated transcription (Latin):
atq subuingit. Quis potest facere
mundum. de iinmundo conceptui
semine: Nonne tu quͣi solus es: Is
qui ꝑ se solus est mundus: munda¬
re preualet immunda. Homo enĩ
in corruptibili carne uiuens. habet
temptationum immunditias. imp̾s¬
sas in semet ipso: qͥa nimirum eas
traxit ab origine. Ipsa quippe ꝓpter
delectationem earnis eius conceptio:
immundicia ẽ. Unde et psalmista
nit. Ecce in iniquitatib conceptus
sum: et in delictis peꝑit me mat̾ mea.
hine est gͦ quod plerunq temptatur
et nolens: hinc ẽ quod immunda que¬
dam inmente patitur: quanuis ex
iudicio reluctetur. Qͥa conceptus de
immundicia. dum ad mundiciam
tendit: hoc conat᷑ uincere qđ ẽ. Qͥs¬
qͥs antẽ occultȩ temptationis motus.
atq immnundiciã cogitationis eui¬
cerit: nequaqͣmsͥ suam mundici¬
am tribuat: qͥa de immnundo con¬
ceptum semine nullus fac̾e mundũ
potest: nͥ is qͥ mundus ꝑ semet ipsũ
solus ẽ. Qui gͦ iam ad locũ mundi¬

Expanded text:
 4. Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu qui solus es? Ipse,- qui per se solus est mundus, mundare praevalet immunda. Homo enim in corruptibili carne vivens, habet tentationum immunditias impressas in semetipso, quia nimirum eas traxit ab origine. Ipsa quippe propter delectationem carnis ejus conceptio immunditia est. Unde Psalmista ait: « Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Hinc est ergo quod plerumque tentatur et nolens; hinc est quod immunda quaedam in mente patitur, quamvis et judicio reluctetur, quia conceptus de immunditia, dum ad munditiam tendit, hoc conatur vincere quod est. Quisquis autem occultae tentationis motus atque immunditiam cogitationis evinceret, nequaquam sibi suam munditiam tribuat, quia de immundo conceptum semine nullus facere mundum potest, nisi is qui mundus per semetipsum solus est . Qui ergo jam ad locum mundi
Abbreviated transcription (Latin):
derant. aesi in se ipsi reprehensibile
nichil hab̾ent: recte nunc dr̃. Nunqͥd
faciem eius accipitis: et ꝓ deo iudicare
nitimini: faciem quippe enis acciꝑe ẽ.
auetoritatem illius in uidicio sumere.
W quasi ꝓ deo iudicare uititur: qui
cum infirma queq in alt̾um rep̾hen¬
dit. oput se introrsus ꝑ compassionẽ
non infirmatur. Sequitur. Aut pla¬
cebit ei quem celare nil potest. aut de¬
cipietur ut homo ur̃is fraudulentiis:
fraudem deo heretici exhibent: quia
ea astriunt. que nequaquam ipsi ꝓ
quo locuntur placent. Cumq duin qͣ¬
si defendere nituntur offendunt: dũ
in adu̾sitatem eius corruunt. crirui¬
dentur ex predicatione famulari. Uñ
et ꝑpsalmistam dr̃. Ut destruas immi¬
tum et defensorem. Omnis quippe he-¬
reticus omnipotenti deo inimitus de-
fensor este quia unde hunc quasi de¬
fendere nititur: inde ueritati illiis
adu̾satur. Quio autem latere deum
nil potest: hoc in eis iudicat quod

Expanded text:
derant ac si in se ipsi reprehensibile derant ac si in se ipsi reprehensibile nihil haberent, recte nunc dicitur: Nunquid faciem ejus accipitis, et pro Deo judicare nitimini? Faciem quippe ejus accipere est auctoritatem illius in judicio sumere; et quasi pro Deo judicare nititur, qui, cum infirma quaeque in altero reprehendit, apud se introrsus per compassionem non infirmatur. Sequitur: CAPUT cebit ei, quem celare nihil potest? Aut decipietur ut homo, vestris fraudulentiis? Fraudes Deo haeretici exhibent, quia ea astruunt, quae nequaquam ipsi pro quo loquuntur placent, cumque dum quasi defendere nituntur, offendunt dum in adversitatem ejus corruunt, cui videntur ex praedicatione famulari. Unde et per Psalmistam dicitur, Ut destruas inimicum et defensorem ; omnis quippe haereticus omnipotenti Deo inimicus et defensor est, quia unde hunc quasi defendere nititur, inde veritati illius adversatur. Quia autem latere Deum nihil potest, hoc in eis judicat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quid ds̃ indiget ur̃o mendatio: ut
ꝓillo loquamim dolos: Us men¬
datio non indiget: quia ueritas
fulciri non querit auxilio falsitatiᷤ.
Heretici autem quia ea que praue de
deo intelligunt. ex ueritate tueri
non possunt: quasi ad ꝓbandum
radium luminis. umbras falsi¬
tatis reqͥrunt. E ꝓ eo dolos locunt᷑.
dum infirmas mentes in incellectu
illius stulta seductione decipiunt.
pitis: et ꝓ deo iudicare ntimini:
Stulti cum prudentium facta con-¬
spiciunt. hec eis omnia eẽ rep̾hen¬
sibilia uidentur: suȩq imꝑiciȩ
atq infirmitatis obliti. tanto inten¬
tius de alienis iudicant: quantosua¬
ꝓfundius ignorant. At contra iusti.
et cum p᷑uorum facta redarguunt: semr¬
ꝑ sue infirmitatis conscii. eos et si ex¬
terus seuiendo. tamen interius com¬
patiendo rep̾hendunt. Quia illius
soluis est peecata hominum sine com¬
passione discutere: qui ex nature sue
omĩpotentia ignorat peccare. Qͥa gͥ
amici beati iob ita eius facta rep̾hen¬

Expanded text:
quid Deus indiget vestro mendacio, ut pro illo loquamini dolos? Deus mendacio non eget, quia veritas fulciri non quaerit auxilio falsitatis. Haeretici autem quia ea quae prave de Deo intelligunt, ex veritate tueri non possunt, quasi ad approbandum radium luminis, umbras falsitatis requirunt. Et pro eo dolos loquuntur, dum infirmas mentes ab intellectu illius stulta seductione decipiunt. pitis, et pro Deo judicare nitimini? - Stulti cum prudentium facta conspiciunt, haec eis omnia esse reprehensibilia videntur, suaeque imperitiae atque infirmitatis obliti, tanto intentius de alienis judicant, quanto profundius sua ignorant. At contra justi, et cum pravorum facta redarguunt, semper suae infirmitatis conscii, eos, etsi exterius saeviendo tamen interius compatiendo, reprehendunt; quia illius solius est peccata hominum sine compassione discutere, qui ex naturae suae omnipotentia ignorat peccare. Quia igitur amici beati Job ita ejus facta rep
Abbreviated transcription (Latin):
stitit eẽ quod non fuit. Potest uͦ ꝑ
ammã omnis uiuentis. ium̃torũ
uita signari. Omp̃s autem ds̃. uu¬
mentoꝵ animã usq ad corporeos
sensus uiuificat: hominũ uͦ sp̃m.
usq ad sp̃ualem intellectum tendit.
In eius gͦ manu ẽ. anima õmnis
iuuentis. et sp̃s uinu̾se carnis ho-¬
minis: dum et in illo hoc prestat
amime. ut uiuificet carnem: et in
isto ad hoc iuuificat animã. ut
ad intelligendã ꝑueniat ȩt̾nitatẽ.
Sciendum uͦ est: quia in sacro eloqͥo
sp̃s hominis duob modis poni con¬
aliqͣndo ꝑ effectu sp̾uali ponitur.
ipso capite scͥptum ẽ. Inclinato capi¬
te. tradidit sp̃m. Si enim aliud sp̃m
qͣm animam euangłista diceret: exe
Ro effectu quoq sp̃uali sp̃s ponitur:
sicut scͥptum ẽ. Qui facit angłoᷤ suoᷤᷤ
sp̃s: et ministros suos ignem urentẽ.

Expanded text:
aestitit esse quod non fuit. Potest vero per aestitit esse quod non fuit. Potest vero per animam omnis viventis jumentorum vita signari. Omnipotens autem Deus jumentorum animam usque ad corporeos sensus vivificat, hominum vero spiritum usque ad spiritalem intellectum tendit. In ejus ergo manu est anima omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, dum et in illo hoc praestat animae ut vivificet carnem, et in isto ad hoc vivificat animam, ut ad intelligendam perveniat aeternitatem. Sciendum vero est quia in sacro eloquio spiritus hominis duobus modis poni conaliquando pro effectu spiritali ponitur. ipso capite scriptum est: Inclinato capite tradidit spiritum . Si enim aliud spiritum quam animam evangelista diceret, exeuPro effectu quoque spiritali spiritus dicitur, sicut scriptum est: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem uren
Abbreviated transcription (Latin):
runq de deo uel sola uoce compelli¬
tur fateri. fĩtq. ut mali dõ auctori
omnium cui oꝑib resistunt: atte¬
statione famulent᷑. Qͥa quem impu¬
gnare morib ausi sunt: creatorem
omnium negare non possunt. Quod
tam̃ intelligi etiam uxta solã speti¬
em litere utilit̾ potest: qͥa omnis
respecta creatura quasi dat uocem
attestationis ꝓpͥe. ipsam qͣm habet
spetiem suam. Iumenta uł uolati¬
lia. terram. uł pisces reqͥrimus dũ
considamus: que nob̾ concordit̾ res¬
pondent. quod cuncta dñs fecerit.
Quia dum urĩs ocłis suas speties
ingeriunt. se asemet ipsis non eẽ te¬
stantur. Eoipso enim qͦ creatura
sunt: ꝑ ostensam spetiem creatori
suo quasi uocem confessionis reddiuit.
Qui qͥa omnia condidit: qualiter
etiam debeant amministͣrͣi disponit.
potestas expͥmitur. Anima gͥ omis
uiuentis. et sp̃s uniuerse carnis ho¬
minis in eius potestate est aquo est.
ut ipse ꝓuideat qualit̾ sit: qui p̾¬

Expanded text:
rumque de Deo vel sola voce compellirumque de Deo vel sola voce compellitur fateri; fitque ut mali, auctori omnium, cui operibus resistunt, attestatione famulentur, quia quem impugnare moribus ausi sunt, creatorem omnium negare non possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta solam speciem litterae utiliter potest, quia omnis respecta creatura quasi dat vocem attestationis propriae, ipsam quam habet speciem suam. Jumenta, vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae nobis concorditer respondent, quod cuncta Dominus fecerit; quia dum nostris oculis suas species ingerunt, se a semetipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creata sunt, per ostensam speciem creatori suo quasi vocem confessionis reddunt, qui quia omnia condidit, qualiter etiam debeant administrari disposuit. potestas exprimitur. Anima igitur omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, in ejus potestate est a quo est; ut ipse provideat qualiter sit, qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
griores: quid ꝑ celi uolatilia. nͥ sum¬
ma atq sublimia sapientes intelli¬
gere debemus: Deiumentis nanq
idest sensu pigriorib scͥptum ẽ. Ani¬
malia tua. iuhabitabunt in ea. Et
quia sublumia sapientes. in u̾bis
nr̃i redemptoris euolant: scͥptumẽ.
Ita ut uoluctes celi ueniant: etha
mo homini celestia deserenti: dictũ
est. Terra es: et in terram ibis. Qͥd
ꝑ pisces maris. nisi curiosos huiꝰ se¬
culi debemus acciꝑe. de quib psal¬
inista ait. pisces maris qui ꝑ ambu-¬
lant semitas maris: qui in magnis
rerum inqͥsitionib quasi in abdi¬
tis fluctib latent: Quid autem
cuncta hec inquisita doceant: ad¬
cat. Sire sensu tardiores. seu subli¬
mia sapientes. siue terrenis actib
deditos. seu huus inundi occupa-¬
cos inqͥsicionib requiras: cunta
hec creatorem omniũ dm̃ fatent᷑.
et de potestate eius concordit̾ senti¬
unt. qͣnuis sub eanͣ concorditerui¬
uant. Qđ eium iustus quisq etiã
uiuendo loquit᷑. hoc inustus ple¬

Expanded text:
s, quid per coeli volatilia nisi summa atque sublimia sapientes intelligere debemus? De jumentis quippe, id est sensu pigrioribus, scriptum est: Animalia tua habitabunt in ea . Et quia sublimia sapientes, in verbis nostri Redemptoris evolant, scriptum est: Ita ut volucres coeli veniant, et hamo homini coelestia deserenti dictum est, Terra es, et in terram ibis . Quid per pisces maris nisi curiosos hujus saeculi debemus accipere? De quibus Psalmista ait: Pisces maris, qui perambulant semitas maris . Qui in magnis rerum inquisitionibus quasi in abditis fluctibus latent. Quid autem cuncta haec inquisita doceant, adcat: Sive sensu tardiores, seu sublimia sapientes, sive terrenis actibus deditos, seu hujus mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta haec creatorem omnium Deum fatentur, et de potestate ejus concorditer sentiunt, quamvis sub ea non concorditer vivant. Quod enim justus quisque etiam vivendo loquitur, hoc injustus ple
Abbreviated transcription (Latin):
ram. Si aqua scientra p̾dicationis acci-¬
da uerba ex ore uiri. et torrens t̾edun¬
dans fons sapientie: cum aqua con¬
tinetur. cuncta siccantur: qͥa si scien-¬
tia p̾dicatorum subtrahitur: eorum
qui uiridescere inspe et̾na poterant.
corda ꝓtinus arefiunt: ut in desꝑata
siccitate remaneant. dum fugitiu a
diligentes. nesciunt sꝑare mansura.
S̾in uͦ aque nomine. sc̃i sp̃s grã desig¬
natur. sicut ueritatis uoce meũgłio¬

Expanded text:
 Si aqua scientia praedicationis accida, verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae , cum aqua continetur, cuncta siccantur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura. Sin vero aquae nomine sancti Spiritus gratia designatur, sicut Veritatis voce i
Abbreviated transcription (Latin):
suos. sp̃s facit: qͥa p̃dicatores suos
sp̃uales efficit. Hoc autem loco si a¬
nima omnis uiuentis. ipsa corꝑis
uita signat᷑: sp̃s uniuerse carnis
hominis. effectus intelligentie sp̃u¬
alis expͥmitur. Sequit᷑. Nonne au

Expanded text:
suos spiritus facit, quia praedicatores suos spiritales efficit. Hoc autem loco si anima omnis viventis ipsa corporis vita signatur, spiritu universae carnis hominis effectus intelligentiae spiritalis exprimitur. Sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
caligant: infirmi plerunq usq ad infi¬
delitatem corruunt. Unde et subditur.
Et membra mea. quasi in nichilum sunt¬
redacta. Membrorũ quippe nomine. te¬
neritudo expͥmit᷑ infirmorum: qͥ dum
ꝑu̾sos conspiciunt florere. iustosq cru¬
ciari. ad hoc ñnunqͣm ꝑueniunt. ut se
bona uel inchoasse peniteant: atq ita¬
adagenda mala cicius redeunt: ae si
eorum uite noeuerit. bonum quod in

Expanded text:
caligant, infirmi plerumque usque ad inficaligant, infirmi plerumque usque ad infidelitatem corruunt, unde sequitur: « Et membra mea quasi in nihilumredacta. Membrorum quippe nomine teneritudo exprimitur infirmorum, qui dum perversos prospiciunt florere justosque cruciari, ad hoc nonnunquam perveniunt, ut se bona vel inchoasse poeniteant; atqad agenda mala citius recedunt, ac si eorum vitae nocuerit bonum, quod in