comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ igitur talia michi a uob precepta st̃. de
quib parere nullatenꝰ potuissẽ. quantũ
inuenio ñ ur̃m ẽ : s quiqda homines con¬
tra me pietatẽ ur̃am excitare uoluerunt:
ut michi qđ absit uoliurtatis ur̃e grãm
subtraherent: & ꝓꝑterea quesierunt ca¬
piculũ de quo uob̃ quasi inobediens inue¬
nirer. S in om̃ipotente dño ꝯfido. quia
nullo modo benignissime uoluntati sur
presentia. s ex ꝓtectione semꝑ habebi¬
tis. Sudariũ uero qđ similiter transmita
iussistis. cũ corpore eiꝰ ẽ: qđ ita tangi ñ
potest. sicut nec ad corpꝰ lhꝰ accech. S
qr serenissimȩ dñe tã religiosum deside¬
riũ uacuũ essẽ ñ dͥebet: de cathenis quã
ipse sc̃s paulꝰ apłs in collo & in mani¬
bus gestauit. ex quib multa miracu¬
la in popło demonstrant᷑. partẽ uob̃
aliquã transmittere festinabo: si tn
hanc tollere limando ualuero: qr dũ fre¬
quenter ex cathenis eisde multi uemunt

Expanded text:
Dum igitur talia mihi a vobis praecepta sunt de Dum igitur talia mihi a vobis praecepta sunt de quibus parere nullatenus potuissem, quantum invenio, non vestrum est, sed quidam homines contra me pietatem vestram excitare voluerunt, ut mihi, quod absit, voluntatis vestrae gratiam subtraherent, et propterea quaesierunt capitulum de quo vobis quasi inobediens invenirer. Sed in omnipotente Deo confido quia nullo modo benignissimae 118 vestrae voluntati surrpraesentia, sed ex protectione, semper habebitis. Sudarium vero, quod similiter transmitti jussistis, cum corpore ejus est: quod ita tangi non potest, sicut nec ad corpus illius accedi. Sed quia serenissimae dominae tam religiosum desiderium esse vacuum non debet, de catenis quas ipse sanctus Paulus apostolus in manibus et collo gestavit, ex quibus multa miracula in populo demonstrantur, partem vobis aliquam transmittere festinabo, si tamen hanc tollere limando valuero: quia, dum frequenter ex catenis eisdem multi veniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
facerent diligenter fuissent discussi: con¬
fessi st̃ qđ illa ossa ad grecias essent tan¬
quã scõꝵ reliquias portaturi. Ex quorũ
exemplo sicut predictũ ẽ. maior nob̃ dis¬
bietas nata ẽ : utrũ uerũ sit. qđ leutari
constet qr eo tempore quo passi st̃. ex orien¬
te fideles uener̃t. qui eoꝵ corpora sieut
ciuium suoꝵ repeterent: quȩ deducta us¬
q ad scđm urbis miliariũ. in loco qui cłr
catacumbas collocata st̃. s dũ ea exinde
leuare omnis eoꝵ multitudo conueniens
interet᷑. ita eos uis tomtrui atq fulguris
terriit ac disꝑsit. ut talia denuo nullate¬
nus temptare presumerent: Tunc autẽ¬
exeuntes romam eoꝵ corpora qui hoc ex
dñi pietate meruert. leuauerunt: & in
locis quib nunc st̃ condita posuer̃t. Qͥs
gͦ serenissima dña tã temerariꝰ possit exi¬
stere: ut hec sciens eoꝵ corpora ñ dico tan¬
gere. s uł aliquatenꝰ presumat inspicere:

Expanded text:
facerent diligenter fuissent discussi, confacerent diligenter fuissent discussi, confessi sunt quod illa ossa ad Graeciam essent tamquam sanctorum reliquias portaturi. Ex quorum exemplo, sicut praedictum est, major nobis dubietas nata est utrum verum sit quod levari constet quia eo tempore quo passi sunt, ex Oriente fideles venerunt, qui eorum corpora, sicut civium suorum repeterent, quae ducta usque ad secundum urbis milliarium, in loco qui dicitur Catacumbas, collocata sunt. Sed dum ea exinde levare omnis eorum multitudo conveniens niteretur, ita eos vis tonitrui atque fulguris terruit ac dispersit, ut talia denuo nullatenus tentare praesumerent. Tunc exeuntes Romani, eorum corpora, qui hoc ex Domini pietate meruerunt, levaverunt, et in locis quibus nunc sunt condita posuerunt. Quis ergo, serenissima domina, tam temerarius possit existere, ut haec sciens, eorum corpora non dico tangere, sed vel aliquatenus praesumat inspicere?
Abbreviated transcription (Latin):
one recondit᷑. & tante ꝑ hoc ibidẽ uirtutẽ
fiunt: acsi illic specialiter eoꝵ corpora de¬
ferant᷑. Unde cõntigit ut beate recordati¬
onis leonis pape temꝑore. sicut a maiorib
tradit᷑. dũ quida greci de talib reliquiis
dubitarent: predictꝰ pontifex hoc ipsum
brandeũ allatis forficib incidit: & ex iꝑ¬
sa incisione sanguis effluxit. In romanis
namq uł totiꝰ occidentis partib omino in¬
tolerabile ẽ atq sacrilegũ: si scõꝵ corpora
presumpserit: certũ ẽ qr hec temeritas mn¬
punita nullo modo remanebit: ẜ qua re
de grecorũ consuetudine qui ossa leuare
scõꝵ se asserunt. uehementer miramur:
& uix credimꝰ. Nã quida greci monachi
hic ante biennũ uenientes. nocturno si¬
lentio uxta eccłam sc̃i pauli corpora
mortuoꝵ in campo iacentia effodiebant.
atq eoꝵ ossa recondebant: seruantes si¬
bi dum recederent. Qͥ cũ tenti & cur hoc

Expanded text:
one reconditur; et tantae per hoc ibidem virtutes one reconditur; et tantae per hoc ibidem virtutes fiunt ac si illic specialiter eorum corpora deferantur. Unde contigit ut beatae recordationis Leonis papae tempore, sicut a majoribus traditur, dum quidam Graeci de talibus reliquiis dubitarent, praedictus pontifex hoc ipsum brandeum allatis forficibus incidit, et ex ipsa incisione sanguis effluxit. In Romanis namque vel totius Occidentis partibus omnino intolerabile est atque sacrilegum, si sanctorum corpora praesumpserit, certum est quia haec temeritas impunita nullo modo remanebit. Pro qua re de Graecorum consuetudine, qui ossa levare sanctorum se asserunt, vehementer miramur, et vix credimus. Nam quidam Graeci monachi huc ante biennium venientes, nocturno silentio juxta ecclesiam sancti Pauli corpora mortuorum in campo jacentia effodiebant, atque eorum ossa recondebant, servantes sibi, dum recederent. Qui cum tenti, et cur hoc
Abbreviated transcription (Latin):
atq in alio loco transponere: apparentib
quibusda tͥstib signis subita morte de¬
functꝰ ẽ. Preter hec aũ sc̃e memorie de¬
cessor mñs idem ad corpus sc̃i laurentii
mr̃is quȩda meliorare desiderans. dum
uescit᷑ ubi corpus esset uenerabile collo¬
catũ. effoditur exquirendo: & subito se¬
pulchrũ ipsiꝰ ignoranter aꝑtũ ẽ: & hi qͥ
presentes erant atq laborabant mona¬
chi & mansionarii qui corpꝰ eiusdem
mr̃is unider̃t. qđ quicde inuimine tangere presũp¬
serunt: om̃s intra dec̃ẽ dies defuncti st̃. ita
ut nulsꝰ uite suꝑesse potuisset: qui scm̃ ustũ
corpus illiꝰ inderat. Cognoscat aũ tranquil¬
lissima dña qr romanis consuetudo ñ ẽ. qnͣ¬
do scõꝵ reliquias dant. ut quicqua tange¬
re presumant de corpore: s tantũ modo in
uiride brandeũ mittit᷑: atq ad sacratis¬
sima scõꝵ corpora ponitur. Qđ leuatũ: in
eccła que ẽ dedicanda debita cum uenerati¬

Expanded text:
atque in alium locum transponere, 117 apparentibus atque in alium locum transponere, 117 apparentibus quibusdam tristibus signis, subita morte defunctus est. Praeter haec autem sanctae memoriae decessor meus idem, ad corpus sancti Laurentii martyris quaedam meliorare desiderans, dum nescitur ubi corpus esset venerabile collocatum, effoditur exquirendo, et subito sepulcrum ipsius ignoranter apertum est; et hi qui praesentes erant atque laborabant monachi, et mansionarii, qui corpus ejusdem martyris viderunt, quod quidem minime tangere praesumpserunt, omnes intra decem dies defuncti sunt, ita ut nullus vitae superesse potuisset, qui sanctum et justum corpus illius viderat. « Cognoscat autem tranquillissima domina quia Romanis consuetudo non est, quando sanctorum reliquias dant, ut quidquam tangere praesumant de corpore, sed tantummodo in pyxide brandeum mittitur, atque ad sacratissima sanctorum corpora ponitur: quod levatum in ecclesia quae est dedicanda, debita cum venerati
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatricis animo taliter satiffecit. Dũ illa
michi desiderarẽ imꝑari. de quib facillimã
obedientiã ex hibens. urãm erga me potu¬
sticia tenuit: qđ illa precipitis que facere
nec possum nec audeo. Nã corpora scõꝵ petͥ
& pauli apłoꝵ. tantis in ecclesiis suis corus¬
chant miraculis atq terrorib : ut neq
ad oranlũ sine magno illie timore possit ac¬
cedi. Deniq dũ beate recordationis decessor
m̃s. qr argentũ qđ supra sacratissimũ corpꝰ
sc̃i petri apłi erat. longe tñ ab eodẽ corpore
fere quindecĩ pedib. mutare uoluit: sig¬
nũ ei ñ parui terroris apparuit. Ss & ego
aliquid similiter ad sacratissimũ corpꝰ sc̃i
pauli apłi meliorare uolui: & qr necesse
erat ut iuxta sepulchrũ eiusinodi effodi
astiꝰ debiusset: prepositꝰ loci ipsiꝰ ossa ali¬
qua ñ quidẽ eide sepulchro conunct a
reiperit. Quȩ qm̃ leuare presumpsit.

Expanded text:
imperatricis animo taliter satisfecit: « Dum illa imperatricis animo taliter satisfecit: « Dum illa mihi desiderarem imperari, de quibus facillimam obedientiam exhibens, vestram erga me gratistitia tenuit quod illa praecipitis quae facere nec possum nec audeo. Nam corpora sanctorum Petri et Pauli apostolorum tantis in ecclesiis suis coruscant miraculis atque terroribus, ut neque ad orandum sine magno illuc timore possit accedi. Denique dum beatae recordationis decessor meus, quia argentum, quod supra sacratissimum corpus beati Petri apostoli erat, longe tamen ab eodem corpore fere quindecim pedum spatio, mutare voluit, signum ei non parvi terroris apparuit. Sed et ego aliquid similiter ad sacratissimi corpus sancti Pauli apostoli meliorare volui, et quia necesse erat ut juxta sepulcrum ejusmodi effodi altius debuisset, praepositus loci illius ossa aliqua non quidem eidem sepulcro conjuncta reperit, quae quoniam levare praesumpsit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis recolat dicentis. Maior ẽ qui in uob̃ ẽ:
quã qui in hoc mundo. & in hac causa qͥc¬
quid agendũ ẽ: cũ summa autoritate agat.
Postꝗͣ enĩ defendi ab inimicoꝵ insidiis nul¬
lo modo possumꝰ : postꝗͣ ꝓ amore rei publi¬
ce argentũ. aurũ. mancipia. uestes qz ꝑdi¬
dimꝰ : nimis ignominiosũ ẽ. ut ꝑ eos etiã
fidẽ ꝑdamꝰ. In isto enĩ scelesto uocabulo cos¬
sentire: nicħ ẽ aliud ꝙͣ fide ꝑdere. Unde
ficut iam trans actis epłis scripsi: nunquã
cum eo procedere presumas.
cũ siuis complicib fecit infensũ: cernens
constantinã imꝑatricẽ totis conatib roma¬
ne eccłȩ seruanda priuilegia suadere. qnͣtis
ualuit artib incitauit. ut ꝑꝑ eã quã in ho¬
nore sc̃ĩ pauli apłi in palatio edificabat ȩcele¬
siã: gregorio caput enisde apłi aut aliud
quid de ipsiꝰ corpore sibi dirigi postularet.
Quã calliditatẽ beatissimꝰ papa cognoscens:

Expanded text:
tatis recolat, dicentis: Major est, qui in vobis est, tatis recolat, dicentis: Major est, qui in vobis est, quam qui in hoc mundo . Et in hac causa, quidquid agendum est cum summa auctoritate agat. Postquam enim defendi ab inimicorum gladiis nullo modo possumus, postquam pro amore reipublicae argentum, aurum, mancipia, vestesque perdidimus, nimis ignominiosum est ut per eos etiam fidem perdamus. In isto enim scelesto vocabulo consentire, nihil est aliud quam fidem perdere. Unde sicut tibi jam transactis epistolis scripsi, numquam cum eo procedere praesumas.cum suis complicibus fecit infensum, cernens Constantinam imperatricem totis conatibus Romanae Ecclesiae servanda privilegia suadere, quantis valuit artibus, incitavit ut propter eam quam in honorem sancti Pauli apostoli in palatio aedificabat ecclesiam, a Gregorio caput ejusdem apostoli aut aliud quid de ipsius corpore sibi dirigi postularet. Quam calliditatem beatissimus papa cognoscens,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omnẽ uersũ y comenicon patriarchã no¬
minaret. Ss spero in om̃ipotentẽ dñm:
qr ypocrisin illiꝰ suꝑna maiestas dissoluet.
Miror aũ qđ dilectionẽ tuã fallere potuit.
ut ꝑmitteres domno imꝑatori ꝑsuaderi.
pacẽ habere debuissem. Qͥ si iusticiã tenere
uult. illũ debuit ammonere. ut se a suꝑbo
uocabulo compesceret: & ꝓtinꝰ inter nos
pax fieret. Tñ qua calliditate a predicto
fr̃e nr̃o ioħe factũ sit: suspicor minime pen¬
sasti. Iccirco enĩ hoc ille fecit. ut audiret᷑
domnꝰ imꝑator. & ille in sua uanitate con¬
firimnatꝰ esse uideret᷑: aut ñ a me audiret᷑:
& eiꝰ animꝰ contra me irritaret᷑. S nos rec¬
tam uiã tenebimꝰ: nicħ in hac causa aliud
nisi om̃ipotentẽ dm̃ metuentes. Unde tua
dilectio in nullo treyidet. Omĩa que in hoc
scło uidet alta esse contra ueritatem. ꝓ ue¬
ritate despiciat: in omĩpotentis di gr̃a atq
beati petri adiutorio confidat: uoce ueri¬

Expanded text:
rsum oecumenicum patriarcham nominaret. Sed spero in omnipotentem Deum, quia hypocrisim illius superna majestas dissolvet. Miror autem quod dilectionem tuam fallere potuit, ut permitteres domno imperatori persuaderi, pacem habere debuissem qui si justitiam tenere vult, illum debuit admonere, ut se a superbo vocabulo compesceret, et protinus inter nos pax fieret. Tamen qua calliditate a praedicto fratre nostro Joanne factum sit, ut suspicor, minime pensasti. Idcirco enim hoc ille fecit, ut aut audiretur domnus imperator, et ille in sua vanitate confirmatus esse videretur; aut non a me audiretur, et ejus animus contra me irritaretur. Sed nos rectam viam tenebimus, nil in hac causa aliud, nisi omnipotentem Dominum, metuentes. Unde tua dilectio in nullo trepidet. Omnia quae in hoc saeculo videt alta esse contra veritatem, pro veritate despiciat; et in omnipotentis Dei gratia atque beati Petri adjutorio confidat. Vocem Veri
Abbreviated transcription (Latin):
andreas. ioħs. quid aliud ꝙͣ singularũ st̃
plebiũ capita : & tñ sub uno capite om̃s
membra: atq ut cuncta breuis cingulo
locutionis astringã : sc̃ ante legẽ. sc̃i sub
lege. sc̃ĩ sub gr̃a. om̃s hi ꝑficientes corpus
dm̃. st̃ in membris eccłe constituti: & ne¬
mo se unquã umuersalẽ uocari uoluit.
meat: que illo nomine appetit. quo uo¬
cari nullꝰ presumꝑsit : qͥ ueracit᷑ sc̃s fuit.
tẽ post pauca. Certe olim clamat᷑ ꝑ apłm.¬
positi fuerant ut ducatũ preberent humi¬
litatis. S hac in re etiã si nr̃a lingua mimi¬
me contradicat: illiꝰ uirtus contra elatio¬
nem erigit᷑. qui suꝑbie uicio ꝑ semet ipsum
specialiter aduersat᷑. & infra. Considera¬
re uos conuenit. ne qua radix amaritudi¬
nis sursum germinans impediat: & ꝑ illã
coinquinentur multi. Qđ tñ si nos conside¬
rare negligimus: contra tante elationis
tumorem iudicia suꝑna uigilabunt.

Expanded text:
Andreas, Joannes, quid aliud quam singularium sunt Andreas, Joannes, quid aliud quam singularium sunt plebium capita? et tamen sub uno capite omnes membra. Atque ut cuncta brevi cingulo locutionis astringam, sancti ante legem, sancti sub lege, sancti sub gratia, omnes hi perficientes corpus Domini, in membris sunt Ecclesiae constituti, et nemo se unquam universalem vocari voluit. meat, quae illo nomine vocari appetit, quo vocari nullus praesumpsit, qui veraciter sanctus fuit. » Item post pauca: « Certe olim clamatur psitinsurgunt gentibus, terlitatis. Sed hac in re, etiamsi nostra lingua minime contradicat, illius virtus contra elationem erigitur, qui superbiae vitio per semetipsum specialiter adversatur. » Et infra: « Considerare vos convenit, ne qua radix amaritudinis sursum germinans impediat, et per illam coinquinentur multi: quod tamen si nos considerare negligimus, contra tantae elationis tumorem judicia superna vigilabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i. nisi astra cęli st̃. quoꝵ uita simul
& lingua inter peccata erroresq ho¬
minum. quasi int̃ noctis tenebras lu¬
cent: Quib dũ cupis temetipsũ uo¬
cabulo elato preponere. eorꝑ qz nomen
tui comparatione calcare: quid aliua
dicis. nisi in celũ conscendã. suꝑ astra cęli ex alta¬
bo soliũ meũ: An ñ uniuersi ep̃i nubes st̃. qui
chant: Qͤs dũ ur̃a fraternitas despiciens
sub se premere conat᷑ : qͥd aliud dicit. nisi
qđ ab antiquo hoste dr̃. ascendã suꝑ alti¬
tudinẽ nubiũ: Quȩ cuncta ego cũ flens
ñ capiunt : qđ ille uir scĩssimꝰ domnꝰ ioħs
tante abstinentie atq humilitatis. famili¬
arium seductione linguarũ ad tantã suꝑ¬
biã erupit: ut in appetitu ꝑuersi nominis
illi esse conet᷑ similis. qui dũ suꝑbe esse do si¬
milis uoluit. etiã donate similitudinis grãm
amisit. & uerã beatitudinẽ ꝑdihit: qr fal¬
sam głam quesiuit. Certe petrꝰ apłoꝵ pͥmꝰ

Expanded text:
copi, nisi astra coeli sunt? quorum vita simul et lingua, inter peccata erroresque hominum, quasi inter noctis tenebras lucent. Quibus dum cupis temetipsum vocabulo elationis praeponere, eorumque nomen tui comparatione calcare, quid aliud dicis, nisi in coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum? Annon universi episcopi nubes sunt, qui 115 cant? Quos dum vestra fraternitas despiciens sub se premere conatur, quid aliud dicit, nisi hoc quod ab antiquo hoste dicitur: Ascendam super altitudinem nubium? Quae cuncta ego cum flens n capiunt: quod ille vir sanctissimus domnus Joannes, tantae abstinentiae atque humilitatis, familiarium seductione linguarum ad tantam superbiam erupit, ut in appetitu perversi nominis, illi esse conetur similis, qui dum superbe esse Deo similis voluit, etiam donatae similitudinis gratiam amisit, et ideo veram beatitudinem sam gloriam quaesivit. Certe Petrus apostoloru
Abbreviated transcription (Latin):
ut alioꝵ aminas ad humilitatẽ reducat.
qđ ille qui ueritatẽ docet alios. sem& ipsũ
docere nec me qͦqz deprecante consensit.
Itẽ post aliqua. Qͥs rogo in hoc tã ꝑuer¬
so uocabulo nisi ille ad imitandũ ꝓponit᷑.
qui despectis angłoꝵ legionib secũ soci¬
aliter constitutis. ad culmen conatus ẽ
singularitatis erumpere: ut nulli sub¬

Expanded text:
ut aliorum animas ad humilitatem reducat: ut aliorum animas ad humilitatem reducat: quod ille qui veritatem docet alios, semetipsum docere, nec, me quoque deprecante, consensit. » Item post aliqua: so vocabulo, nisi ille ad imitandum proponitur, qui despectis angelorum legionibus secum socialiter constitutis, ad culmen conatus est singularitatis erumpere, ut et nulli sub
Abbreviated transcription (Latin):
atq contra statuta p̾atrũ. suã ceriuce
erigit: in omi potente dño confido. qr
tu gestũ sit: sabinano diacono ac res¬
ponsali meo subtilius indicaui.
pore quo fraternitas ur̃a in sacerdotali honore
ꝑducta ẽ : quantã ȩcełaꝵ pacẽ atq concor¬
diã inuenerit. recolit. S quo ausu. quo ue
tumore nescio nouũ sibi conata ẽ nomen ar¬
ripere : unde omĩum fr̃m corda potuissent
ad scandalũ ꝑuenire. Qua in re uehement̃
adiniror : qr ne ad ep̃atũ uenire potuisses
fugisse te uelle memini. Quẽ tñ adeptum.
ita exercere desideras : acsi ad eũ ambitio¬
so desiderio decurrisses. Qͥ enĩ inclignũ te
esse fatebaris. ut ep̃s dici debuisses: ad hoc
appetas solꝰ appellari. & paulopost. Uere
eñĩ flens dico. atq ex intimo uiscerũ do¬
lore peccatis meis reputo: qđ ille m̃s fr̃
nunc usq reduci ad humilitatẽ ñ ualuit:
qui ad hoc in ep̃atus gradũ constitutꝰ ẽ.

Expanded text:
atque contra statuta Patrum, suam cervicem atque contra statuta Patrum, suam cervicem erigit, in omnipotente Domino confido, quia tu gestum sit, Sabiniano diacono ac responsali meo subtilius indicavi. pore quo fraternitas vestra in sacerdotalem honorem provecta est, quantam ecclesiarum pacem atque concordiam invenerit, recolit: sed quo ausu, quove tumore, nescio, novum sibi conata est nomen arripere, unde omnium fratrum corda potuissent ad scandalum pervenire. Qua in re vehementer admiror, quia, ne ad episcopatum venire potuisses, fugisse te velle memini: quem tamen adeptum ita exercere desideras, ac si ad eum ambitioso desiderio concurrisses. Qui enim indignum te esse fatebaris, ut episcopus dici debuisses, ad hoc appetas solus appellari. » Et paulo post: « Vere enim flens dico, atque ex intimo viscerum dolore peccatis meis reputo, quod ille meus frater, nunc usque reduci ad humilitatem non valuit, qui ad hoc in episcopatus gradu constitutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotũ honor adimit᷑ : dum ab uno sibi
dementer arrogat᷑. Certe ꝓ beati petri
apłoꝵ pͥncipis honore. ꝑ uenerandam
calcidonensem synodũ romano pontifici
oblatũ ẽ: s nulsꝰ eoꝵ unquã hoc singula¬
ritatis nomine uti consensit: ne dũ pri¬
uatũ aliqͥd daret᷑ uni: honore debito sa¬
cerdotes priuarent᷑ nniuersi. Qͥd ẽ gͦ qđ
nos huiꝰ uocabuli głam & oblatã ñ que¬
ñ oblatã presumit:Ille gͦ magis ẽ piis¬
simorũ dñoꝵ preceptione flectendus.
qui preceptis canonicis obehentiã pre
corde tumet: qui gaudere de nomine
singularitatis appetit: qui honorari
uocabulũ suꝑponit. Ecce om̃s hac de
re scandalũ patimur. Ad uiã igitur rec¬
tam reuertat᷑ autor scandali: & om̃ia
sacerdotũ iurgia cessabunt. Ego enim
cunctoꝵ sacerdotũ seruus sũ: in qnͣtũ
ipsus acerdotaliter uiuunt. Nã qͥ contra
om̃ĩpotentẽ dñm ꝑ inauis głȩ tumorẽ.

Expanded text:
sacerdotum honor adimitur, dum ab uno sibi sacerdotum honor adimitur, dum ab uno sibi dementer arrogatur. Certe pro beati Petri apostolorum principis honore, per venerandam Chalcedonensem synodum Romano pontifici oblatum est. Sed nullus eorum unquam hoc singularitatis nomine uti consensit, ne dum privatum aliquid daretur uni, honore debito sacerdotes privarentur universi. Quid est ergo quod nos hujus vocabuli gloriam et oblatam non quaenon oblatam praesumit? Ille ergo magis est piissimorum dominorum praeceptione flectendus, qui praeceptis canonicis obedientiam pracorde tumet, qui gaudere de nomine singularitatis appetit, qui honori vocabulum superponit. Ecce omnes hac de re scandalum patimur. Ad viam igitur rectam revertatur auctor scandali, et omnia sacerdotum jurgia cessabunt. Ego enim cunctorum sacerdotum servus sum, inquantum ipsi sacerdotaliter vivunt. Nam qui contra omnipotentem Deum per inanis gloriae tumorem,
Abbreviated transcription (Latin):
qui in pauimento & cinere flentes iacere
debuer̃t. uanitatis sibi nomina expetunt:
& nouis ac ꝓphanis uocabulis głant᷑. Nun¬
Nungiͥcd specialem inuriã uindico: S cau¬
sam omĩpotentis dĩ : causã uniuersalis ec¬
clesie. Qͥs iste ẽ qui contra statuta eugłi¬
ca. contra canonũ decreta. nouũ sibi nom̃¬
usurpare presumit: Utinã uł sine im
minutione unus sit: qui esse appetit uni¬
uersus. & certe multos constantinopoli¬
tane eccłe in hereseos uoraginẽ cecidisse
nouimus sacerdotes: & ñ solũ hereticos.
ss etiã heresiarchas factos. Inde quippe
nestoriꝰ: qui mediatorẽ q & hominum
xp̃m it̃m duas esse ꝑsonas existimans.
usq ad iudaicã ꝑfidia erupit. Inde ma¬
cedomiꝰ : qui consubstantialem patri &
illud nomen in ea eccła sibi quisquam
suo corruit : qnando is qui appellat᷑ unuer¬
salis caditt S absit a xp̃ianis cordibꝰ no¬
men istud blasphemiȩ : in quo omĩum

Expanded text:
qui in pavimento et cinere flentes jacere qui in pavimento et cinere flentes jacere debuerunt, vanitatis sibi nomina expetunt, et novis ac profanis vocabulis gloriantur. NunNunquid specialem injuriam vindico? causam omnipotentis Dei, causam universalis Ecclesiae? Quis est iste, qui contra statuta evangelica, contra canonum decreta, novum sibi usurpare nomen praesumit? Utinam vel sine aliorum imminutione unus sit, qui vocari appetit universalis. Et certe multos Constantinopolitanae Ecclesiae in haereseos voraginem incidisse novimus sacerdotes, et non solum haereticos, sed etiam haeresiarchas factos. Inde quippe Nestorius, qui Mediatorem Dei et hominum Jesum Christum duas esse personas existimans, usque ad Judaicam perfidiam erupit. Inde Macedonius, qui consubstantialem Patri etillud nomen in ea Ecclesia sibi quisquam suo corruit, quando is qui appellatur universalis cadit. Sed absit a cordibus Christianis nomen istud blasphemiae, in quo omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cellariꝰ ego sum. & tñ hec eccła quȩ uno
eodem q tempore. clericis. monasteriis.
pauꝑib. popło. atq insuꝑ langobardis.
tam multa indesinenter exꝑendit. ecce
adhue ex omĩum eccł̃aꝵ aff lictione ure¬
mitur: qr de umꝰ hominis suꝑbia multi ge¬
munt. & si dicere nil presumunt.
Quarissimo qͦq pͥncipi gregoriꝰ noce libe¬
ra contradicit: post aliqua scͥbens. Ecce
claues regni celestis hauddubiũ quin pe¬
trus accepit. Potestas ei ligandi & soluen¬
di tribuitur. cura ei totiꝰ eccłe & pͥncipatꝰ
& iuir sc̃issimꝰ consacerdos m̃s ioħs uocari
uniuersalis ep̃s conat᷑: Exclamare compel¬
lor & dicere. O tempora. o mores. Ecce c̃cta
in europe partib barbarorũ iuri st̃ tra¬
dita: destructe urbes. euersa castra: depo¬
pulate ꝓuintie. Nullꝰ terrã cultor in habi¬
tat. Seuiunt & dominant᷑ cotidie in nece
fidelium cultores idoloꝵ: & tñ sacerdotes

Expanded text:
ccellarius ego sum. Et tamen haec ecclesia, quae uno ccellarius ego sum. Et tamen haec ecclesia, quae uno eodemque tempore clericis, monasteriis, pauperibus, populo atque insuper Langobardis tam multa indesinenter expendit, ecce adhuc ex omnium ecclesiarum afflictione prequia de unius hominis superbia multi gemunt, etsi dicere nil praesumunt. » 53. Avarissimo quoque principi Gregorius voce libera contradicit, post aliqua scribens: « Ecce claves regni coelestis haud dubium est quin Petrus accepit, potestas ei ligandi atque solvendi tribuitur, cura ei totius Ecclesiae et principatus et vir sanctissimus consacerdos meus Joannes vocari universalis episcopus conatur. Exclamare compellor ac dicere: O tempora, o mores! Ecce cuncta in Europae partibus barbarorum juri sunt tradita, destructae urbes, eversa castra, depopulatae provinciae, nullus terram cultor inhabitat, saeviunt et dominantur quotidie in necem fidelium cultores idolorum, et tamen sacerdotes,
Abbreviated transcription (Latin):
tanta st̃ ut pati talia debeat: petri apłi
peccata nulla st̃. ut nr̃is temꝑorib ꝑati
talia mereat᷑. Unde iterũ atq iterũ ꝑ om̃i¬
potentẽ dñm rogo. ut sicut priores pͥncipẽ
sc̃i petri apłi grãm quesiert̃. uos qͦq hanc
uob̃ & querere & seruare curetis: & ꝓpt̃ pec¬
cata nr̃a qui ei indigne seruimꝰ. eiꝰ apd̃ uos
honor nullatenꝰ minuat᷑ : qui & modo uo¬
bis adiutor esse in omib. & postmodũ ur̃a
ualeat peccata dimittere. Uiginti aũ iam
& seꝑtẽ annos ducimꝰ : qđ in hac urbe int̃
langobardorũ gladios uiuimꝰ. Quib gͣ
multa ab hac eccła cotidianis dieb erogan¬
tur. ut int̃ eos uiuiere possimꝰ: suggerenda
ñ st̃. S breuiter indico. qr sicut in rauen¬
nȩ partib dñoꝵ pietas apł primi exer¬
citũ it alie sacellariũ habet. qui causis su¬
ꝑuenientib cotidianas expensas faciat:
ita & in hac urbe in causis talib eoꝵ sa¬

Expanded text:
tanta sunt ut pati talia debeat, Petri tamen apostoli tanta sunt ut pati talia debeat, Petri tamen apostoli peccata nulla sunt, ut vestris temporibus pati talia mereatur. Unde iterum atque iterum per omnipotentem Dominum rogo, ut sicut priores principes sancti Petri apostoli gratiam quaesiverunt, vos quoque hanc vobis et quaerere et conservare curetis, et propter peccata nostra, qui ei indigne servimus, ejus apud vos honor nullatenus minuatur, qui et modo vobis adjutor esse in omnibus, et postmodum vestra valeat peccata dimittere. Viginti autem jam et septem annos ducimus, quod in hac urbe inter Langobardorum gladios vivimus: quibus quam multa ab Ecclesia quotidianis diebus erogantur, ut inter eos vivere possimus, suggerenda non sunt. Sed breviter indico quia, sicut in Ravennae partibus Dominorum Pietas apud primum exercitum Italiae saccellarium habet, qui, causis supervenientibus, quotidianas expensas faciat; ita et in hac urbe in causis talibus eorum sa
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ sepefatꝰ scĩssimꝰ fũ serenissimo dño
multa suadere conat᷑. S bñ noui: qr tan¬
te ille orationes eiꝰ & lacrimȩ. nil ei a quo:¬
quã contra rationẽ aut animã suã surri¬
pi ꝑmittunt. Triste tñ ualde ẽ ut patien¬
ter ferat᷑: quatinꝰ despectis om̃ib pre
ri ep̃s. S in hac eiꝰ suꝑbra. qͥd aliud nisi
ꝓpinqua iã antixp̃i esse temꝑora designant᷑:
Qͥa illũ uidelicet imitat᷑. qui spretis in soci¬
ali gaudio angłoꝵ legionib. ad culmen
conatꝰ est singularitatis erumpere dicens.
suꝑ astra cęli ex altabo soliũ meũ. sedebo in
monte testamenti. in laterib aquilonis:
ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ: similis ero
altissimo. Unde ꝑ omĩpotentẽ dñm rogo.
ne pietatis ur̃e tempora ꝑmittatis umꝰ ho¬
minis elatione maculari: neq tã ꝑuerso
uocabulo ullũ quo quo modo prebeatis assen¬
sum: atq in hac causa nequaquã me pietas
ur̃a despiciat: qr & si peccata gregorii

Expanded text:
e praefatus sanctissimus frater serenissimo domino multa suadere conatur; sed bene novi quia tantae illae orationes ejus et lacrymae nil ei a quoquam contra rationem, aut animam suam subripi permittunt. Triste tamen valde est ut patienter feratur, quatenus, despectis omnibus, prri episcopus. Sed in hac ejus superbia, quid aliud, nisi propinqua jam Antichristi tempora esse designantur? Quia illum ali gaudio angelorum legionibus ad culmen conatus est singularitatis erumpere, dicens: Super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis, et ascend. Unde per omnipotentem Dominum rogo, ne pietatis vestrae tempora permittatis unius hominis elatione maculari: neque tam 113 perverso vocabulo ullum quoquo modo praebeatis assensum, atque in hac causa nequaquam me pietas vestra despiciat; quia et si peccata Gregorii
Abbreviated transcription (Latin):
uide ne negligenter agas: ne quis fidem
aut deuotionẽ tuã in hac causa corrũ¬
pat. Delũ enĩ tuũ scio. age sollicite: ita
tñ ut predicta eccła contra iusticiã ñ
grauet᷑: s usus qui ante ioħis ep̃i tẽpo¬
ra extitit ei conseruet᷑. ꝑsonas aũ ñ du¬
as ut tres ad satisfaciendũ tibi. s qͣntas
antiquiores & grauiores inueneris. requi¬
re: ut neq ipsum qui fuit antiquit e̾ide eccłe¬
usum denegemꝰ : neq qđ nouo ausu appetitũ
est concedamꝰ. S om̃ia age blande & dulcit̃:
ut & actio tua districta sit. & lingua mitis.
& sꝑm sc̃m. inseparabilis diuine potentię
triuitatẽ. & hoc corpus apollinaris mr̃is. me

Expanded text:
vide ne negligenter agas, ne quis fidem vide ne negligenter agas, ne quis fidem aut devotionem tuam in hac causa corrumpat. Zelum enim tuum scio. Age sollicite, ita tamen ut praedicta ecclesia contra justitiam non gravetur; sed usus, qui ante Joannis episcopi tempora exstitit, ei conservetur. Personas autem non duas, vel tres ad satisfaciendum tibi, sed quantas antiquiores et graviores inveneris, require: ut neque quod usus fuit antiquior ejusdem ecclesiae denegemus, neque quod novo ausu appetitum est, concedamus. Sed omnia age blande et dulciter, ut et actio tua districta sit, et lingua mitis. » «  sanctum, inseparabilis divinae potentiae Trinitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
Ced marimanꝰ clericoꝵ suoꝵ suggesti¬
Ionib delinitꝰ. tam ꝑ andreã uirum
magnificũ. ꝗͣ ꝑ quoscũq poterat. restitui
sue eccte usum pallii flagitabat. Qua ppt̃
gregoriꝰ castorio cartulario inter cetera
sebit dicens. Tua exꝑientia nulliꝰ ꝑsonã.
nulliꝰ uerbũ consideret. Solũ di timore &
rec titudinẽ ante ocłos habe: & seniores
ꝑsonas eiusde eccłe. archydiaconẽ quẽ ñ sus¬
picor ꝓ alteriꝰ honore pereyare. & alios anti¬
quiores qui in sacris ordinib ante ioħis ep̃i
tempora fuerant requirat. uł si qui matu¬
riores extra sacros ordines: & ueniant añ
corpiis sc̃i apollinaris. & tacto eiꝰ sepulchro
iurent quȩ consuetudo ante ioħis ep̃i tẽ¬
pora extiterit: qr sicut scis icde uir mul¬
tum presumꝑtor extitit: & multa sibi
ꝑ suꝑbiã conabat᷑ arrogare. & quicqͥd
a fideliorib uiris & grauib uiratũ fue¬
rit. scãm indiculũ qui subter adnexus ẽ:
hoc uolumꝰ in eade eccła conseruari. Ss

Expanded text:
suggestionibus delinitus, tam per Andream virum magnificum, quam per quoscumque potuerat, restitui suae ecclesiae usum pallii flagitabat. Quapropter Gregorius Castorio chartulario inter caetera scribit, dicens: « Tua experientia nullius personam, nullius verba consideret: solum Dei timorem et rectitudinem ante oculos habeat; et seniores personas, et ejusdem Ecclesiae archidiaconum, quem non suspicor pro alterius honore perjurare, et alios antiquiores, qui in sacris ordinibus ante Joannis episcopi tempora fuerant, requirat, vel si qui maturiores sunt extra sacros ordines; et veniant ante corpus sancti Apollinaris, et tacto ejus sepulcro jurent qupora fuerit: quia, sicut scis, idem vir multum praesumptor exstitit, et multa sibi per superbiam conabatur arrogare; et quidquid a fidelioribus viris et gravioribus juratum fuerit, secundum indiculum qui subter annexus est, hoc volumus in eadem ecclesia conservari. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ q tã nmietate precũ. quã attesta¬
tione bonoꝵ oꝑum preualere contendit.
Ex qua re inhumanũ credidi. si is qui se
quasi multũ timere me dicit. in aliquo
me temꝑatiorẽ minime inuenire potuisset:
nati urbe cognoscere.
Si aũ ꝑsona eiꝰ suspecta
tas si ei laboriosũ ñ ẽ. ad eandẽ ciuitatem
fatigare se debeat: & cũ predcto fr̃e in
eod̾ẽ iudicio pariter seqere. Qeqͥd aũ ur̃e

Expanded text:
nobisque tam nimietate precum, quam attestanobisque tam nimietate precum, quam attestatione bonorum operum praevalere contendit. Ex qua re inhumanum credidi, si is qui se quasi multum timere me dicit, in aliquo me temperatiorem minime invenire potuisset: et inati urbe cognoscere. Si autem persona ejus suspecta  fraternitas, si ei laboriosum non est, ad eamdem civitatem fatigare se debeat, et cum praedicto fratre in eodem judicio pariter sedere. Quidquid autem
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ tuã a consortio & cõmunione maximi.
ubi te priꝰ neglectꝰ impulerat. in tm̃ postea
grauitas sacerdotalis ad animũ reducta si¬
spendit. ut eiꝰ sola nullatenꝰ patereris esse
segregatione contentꝰ. nisi &. in monasterii
te claustra recipiens. dudũ cõmissa defle¬
res : ea ꝑꝑ in nr̃a te gr̃a ac cõmunione recey¬
tum esse ñ dubites. Nã qntũ nos priꝰ culpa
tuȩ caritatis offenderat: tm̃ penitentia
mitigauit. Itaq maximꝰ cernens tande
aliquando durũ esse contra stimulũ calci¬
trare : relictis imꝑialib adminiculis ꝑ
gallinicũ ex archũ satis humiliter conce¬
di sib penitentia simulq ueniã a grego¬
rio postulauit. Quẽ ipse romã fatigari no¬
lens. causã eiꝰ discutienda rauenne cõmi¬
sit: constantino mediolanensi ep̃o sc̃bens.
Maximꝰ inquit salonitane eccłe preuari¬
cator postꝗͣ ꝑ potestates maiores scłi ob¬
tinere nil ualuit : ad minores se contulit:

Expanded text:
ernitatem tuam a consortio et communione Maximi, ernitatem tuam a consortio et communione Maximi, ubi te prius neglectus impulerat, in tantum postea gravitas sacerdotis ad animum reducta suspendit, ut ejus sola nullatenus patereris esse segregatione contentus, nisi et in monasterii te claustra recipiens, dudum commissa defleres: eapropter in nostra te gratia ac communione receptum esse non dubites. Nam quantum nos prius culpa tuae charitatis offenderat, tantum poenitentia mitigavit. » 12. Itaque Maximus cernens tandem aliquando durum esse contra stimulum calcitrare, relictis imperialibus adminiculis, per Callinicum exarchum satis humiliter concedi sibi poenitentiam simulque veniam a Gregorio postulavit. Quem ipse Romam fatigari nolens, causam ejus discutiendam Ravennae commisit, Constantio, Mediolanensi episcopo, scribens: « Maximus, inquit, Salonitanae ecclesiae praevaricator, postquam per potestates majores saeculi obtinere nil valuit, ad minores se contulit:
Abbreviated transcription (Latin):
ago : peccatis meis deꝑuto. Hoc tñ bre¬
uiter suggero. qr aliquantulũ expecto:
&. si ad ine uenire dui distulerit. exer¬
cere in eo districtionẽ canonicã nullo
modo cessabo. In om̃ipotente aũ dño ꝯfi¬
do. qr longã piissimis dñis uitã tribu
Ceterũ eode maximo in sua presumꝑ¬
tione manente. consecratores atq om̃s
dalmatinos & ia dertinos epos ab eiꝰ cõmu¬
nione sub excõmunicatione disiunxit :
adeo ut ne nomen quide maximi int̃
sacra missaꝵ sollemnia memorarent.
Quo facto. ita om̃s consternati st̃ am¬
mo: ut sub penitentiȩ satisfactione.¬
relicto maximo ueniã postularent. Unde
iniscdissimꝰ pontifex. sabiuiano iadertino ep̃o
scͥbens. sicut inquit ꝑseueranti culpe debetͣ
iure uindicta: ita resipiscentib ẽ uenia con¬
cedenda. Nã ut res illa contra se meyito ira¬
cundiã excitare. sic hec in sua ꝓrsus dilecti¬
one solet concordiã ꝓpagare. & ideo qr fr̃m¬

Expanded text:
ago, peccatis meis deputo. Hoc tamen breago, peccatis meis deputo. Hoc tamen breviter suggero, quia aliquantulum expecto; et si ad me venire diu distulerit, exercere in eo districtionem canonicam nullo modo cessabo. In omnipotente autem Deo confido, quia longa piissimis dominis vita tribuetur, Caeterum eodem Maximo in sua praesumptione manente, consecratores, atque omnes Dalmatinos et Jadertinos episcopos ab ejus communione sub excommunicatione disjunxit: adeo ut ne nomen quidem Maximi inter sacra missarum solemnia memorarent. Quo facto ita omnes consternati sunt animo, ut sub poenitentiae satisfactione,relicto Maximo, veniam postularent. Unde misericordissimus pontifex Sabiniano, Jadertino episcopo, scribens: « Sicut, inquit, perseveranti culpae debetur jure vindicta, ita resipiscentibus est venia concedenda. Nam ut res illa contra se merito iracundiam excitare, sic haec in sua prorsus dilectione 130 solet concordiam propagare. Et ideo, quia frat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. hoc qđ in ordinatione sua me uł respos¬
salẽ pretermit tere presũpsit. ita ex corde
laxaui. acsi me autore fuerit ordinatus :
alia uero ꝑuersa illiꝰ scilieet mala corꝑa¬
lia que cognomi. uł qr cũ pecuniis ẽ elec¬
presumpsit : ꝑꝑ dm̃ in requisita ꝑreteri¬
re ñ possum. S opto & dñm deprecor.
quatiniꝰ mcħ de eo de his quȩ dicta st̃ ua¬
leat inueniri: & sine ꝑicło amme mee
causa ipsiꝰ terminet᷑. Priꝰ tñ quã hec cog¬
noscant᷑: serenissimꝰ dñs discurrenti ius¬
sione precepit. ut eũ ueniente cũ honore
suscipiã. & ualde graue ẽ. ut uir de quo
tanta & talia nunciant᷑. cũ ante requi¬
ri & discuti debeat honoret᷑. Et si ep̃oꝵ
cause michi cõmissoꝵ apd piissimos dño
alioꝵ patrocimo disponunt᷑: infelix ego
in eccła ista qͥd facio: S ut ep̃i mei me
despiciant. & contra me refugiũ ad scła
res iudices habeant. omĩpotenti do gr̃as

Expanded text:
est, hoc, quod in ordinatione sua me vel respoest, hoc, quod in ordinatione sua me vel respomeum praetermittere praesumpsit, ita ex corde laxavi, ac si me auctore fuisset ordinatus. Alia vero perversa illius, scilicet mala corporalia, quae cognovi, vel quia cum pecuniis est elecpraesumpsit, propter Deum irrequisita praeterire non possum; sed opto, et Dominum deprecor, quatenus nihil de eo, de his quae dicta sunt valeat, inveniri, et sine periculo animae meae causa ipsius terminetur: prius tamen quam haec cognoscantur, serenissimus dominus discurrente jussione praecepit ut eum venientem cum honore suscipiam. Et valde grave est ut vir, de quo tanta et talia nuntiantur, cum ante requiri et discuti debeat, honoretur. Et si episcoporum causae mihi commissorum apud piissimos dominos aliorum patrociniis disponuntur, infelix ego in Ecclesia ista quid facio? Sed ut episcopi mei me despiciant, et cres judices habeant, omnipotenti Deo gratias
Abbreviated transcription (Latin):
usq suã presentiã exhiberet priuauit.
Maximꝰ aũ imꝑialib militiis fultꝰ. pꝰ excõ¬
municationẽ. & missas cecinit: & sacram̃¬
ta satis mlignꝰ accepit. Quaꝑꝑ constan¬
tie auguste pꝰ multa alia scͥbit dicens.
a lonitane cuitatis ep̃s me ac respon¬
sale meo nesciente ordinatꝰ ẽ: & fac¬
ta res ẽ quȩ sub nullis anteriorib pͥnci¬
ꝑib euenit. Qđ ego audiens. ad eundem
preuaricatorẽ qui mnordinate ordinatꝰ ẽ.
ꝓtinus misi. ut om̃ino missarũ sollemnia
celebrare nullo modo presumeret: insi
priꝰ a serenissimis dñis cognoscer̃e. si hoc
fieri ipsi iussissent. Qđ ei sub ex cõmuni¬
cationis interpositione mandaui. & con¬
tẽpto me atq despecto. in audacia quo¬
rũda scłariũ hoĩum quib denudata
sua eccła premia multa prebere dicit᷑.
nuncusq missas facere presumit: atq
ad me uenire sc̃m uissionẽ dñoꝵ noluit.
Ego aũ preceytiomi pietatis eiꝰ obediens.
eĩe maximo qui me nesciente ordinatꝰ

Expanded text:
usque suam praesentiam exhiberet, privavit. Maximus autem imperialibus militiis fultus, post excommunicationem, et missas cecinit, et sacramenta satis indignus accepit. Quapropter Constantinae Augustae post multa alia scribit, dicens: « Salonitanae civitatis episcopus, me ac responsale meo nesciente, ordinatus est; et facta res est, quae sub nullis anterioribus principibus evenit. Quod ego audiens, ad eumdem praevaricatorem qui inordinate ordinatus est protinus misi, ut omnino missarum solemnia celebrare nullo modo praesumeret, nisi prius a serenissimis dominis cognoscerem, si hoc fieri ipsi jussissent. Quod ei sub excommunicationis interpositione mandavi: et contempto me atque despecto, in audacia quorumdam saecularium hominum, quibus, denudata sua ecclesia, praemia multa praebere dicitur, nunc usque missas facere praesumit, atque ad me venire secundum jussionem Ego autem praeceptioni pietatis eorum obediens, eidem Maximo, qui me nesciente ordinatus
Abbreviated transcription (Latin):
lestia sua petierit. ut ab episcoyatꝰ ho¬
nore debeat uacare: eo peticionẽ scͥꝑ
to dante. concedendũ ẽ. Aliter aũ nos
id facere ꝓ om̃ĩpotentis dĩ timore : om̃i
modo ñ ualemꝰ. Qđ si hoc petere ille
noluerit. qđ piissimo imꝑatori cõpla¬
cet. qͥcqͥd iubet facere in eiꝰ ẽ potesta¬
te. sic̃ nouit ipse ꝓuideat: nos tm̃mͦ
in depositionẽ insontis ñ faciat ꝑmisce

Expanded text:
lestia sua petierit ut ab episcopatus holestia sua petierit ut ab episcopatus honore debeat vacare, eo petitionem dante scripto, concedendum est. Aliter autem nos id facere pro omnipotentis Dei timore omni modo non valemus. Quod si hoc petere ille noluerit quod piissimo imperatori complacet, quidquid jubet facere in ejus est potestate: sicut novit, ipse provideat; nos tantummodo in depositionem insontis non faciat permisce
Abbreviated transcription (Latin):
icut nulli clericoꝵ ꝓ infirmitate
corporis quartarũ subsidia grego¬
rius minuebat: ita nulli pontificũ ꝑ
egritudine qualibet succedendũ fore do¬
cebat. Unde anatholio constanti nopo¬
litano stbdiacono: rescͥbens ait. Scͥpsit
michi dilectio tua. piissimũ dñm nr̃m
reuerentissimo fr̃i meo pͥme iustimane¬
ep̃o ꝓ egritudine capitis quã patit᷑. pre¬
ciꝑe succedi: ne fortasse dũ ep̃i iura eade
iniustũ ẽ. ut si molestia corporis irruit:
honore suo yriuet᷑ egrotꝰ. Atq ideo hoc
ꝑ nos fieri nullatenus potest: ne pecca¬
tum in mea anima ex eiꝰ depositione ue¬
niat. S suggerendũ ẽ. ut siis qui ẽ in
regimine egrotat. dispensator illi ta¬
lis requiratur. qui possit eiꝰ curã omñe
agere. & locũ illiꝰ in regimine eccłe ipso
ñ deposito ac in custodia ciuitatis imple¬
re. ut neq ds om̃pc offendat᷑: neq
ciuitas inuemat᷑ esse neglecta. Si uero
idem reuerentissimꝰ ioħs fortasse ꝓ mo¬

Expanded text:
icut nulli clericorum pro infirmitate corporis quartarum subsidia Gregorius minuebat, ita nulli pontificum pro aegritudine qualibet succedendum fore docebat. Unde Anatolio, Constantinopolitano subdiacono, rescribens, ait: « Scripsit mihi dilectio tua, piissimum dominum nostrum reverendissimo fratri meo primae Justin aegritudine capitis quam patitur praecipere succedi, ne forte dum episcopi jura eadem injustum est ut si molestia corporis irruit, honore suo privetur aegrotus. Atque ideo hoc per nos fieri nullatenus potest, ne peccatum in mea anima ex ejus depositione veniat. Sed suggerendum est ut, si is qui est in regimine aegrotat, dispensator illi talis requiratur, qui possit ejus curam omnem agere, et locum illius in regimine ecclesiae, ipso non deposito, ac in custodia civitatis implere, ut neque Deus omnipotens offendatur, neque civitas inveniatur esse neglecta. Si vero idem reverendissimus Joannes fortasse pro mo
Abbreviated transcription (Latin):
paulatĩ se subtrahens. penitꝰ effluxisset. At
de his ds uidit. Ego tñ diuine spei fiducia
roboratꝰ. qr gaudericꝰ ep̃s ueliternꝰ expo¬
stulat. ad clementẽ romane sedis antistitẽ
suffragante dño stilũ conu̾tã: quatinꝰ qui
continus infortuniis tenuatꝰ amicis me¬
is a quibꝰ ut cũq sustentor. meritũ repen¬
dere nequeo: saltẽ uerba quȩ ualeo mini¬

Expanded text:
paulatim se subtrahens, penitus effluxisset. At paulatim se subtrahens, penitus effluxisset. At de his Deus viderit: ego tamen divinae spei fiducia roboratus, quia Gaudericus, episcopus Veliternus, expostulat, ad clementem Romanae sedis antistitem, suffragante Domino, stilum convertam: quatenus qui continuis infortuniis tenuatus, amicis meis, a quibus utcumque sustentor, meritum rependere nequeo, saltem verba quae valeo mini
Abbreviated transcription (Latin):
circuindabat. digito manifestans: qr inquit
hic inuidus lucerne ipsiꝰ fłamas. quantũ in
se fuit ex tinxit. Mox gregoriꝰ manũ diacomi
qua magnã facem tenere uidebat᷑ arripiens.
eiꝰ q fłamis os faciemq petulantis exurens:
ad instar ethẏopis denigrauit. Qua exusti¬
one ab ore petulantis parussima scintilla de¬
scendens. candentẽ tunicã dicto citiꝰ confla¬
grauit: sic q nigerrimꝰ totꝰ apparuit. Cx̃¬
q diaconꝰ dicẽt satis adu̾sariũ deigratum:
beatꝰ gregoriꝰ. nos ait illũ ũ denigrauimꝰ:
s nigrũ fuisse monstrauimꝰ. Denide infortu¬
niũ meũ diuersis consolationibꝰ ex hortatꝰ abs¬
cessit. & facem quidẽ secũ detulit: s tanto
liumine locũ in quo dormiebã re uera fulgen¬
tem dimisit: ut ex ꝑgefactꝰ pueros ante me
dormientes crebriꝰ inclamarẽ: nec ante qͥcꝗͣ
sub graui sopore quoquo modo respondere
uł surgẽ potuert̃: quã relicte lucis copia

Expanded text:
circumdabat, digito manifestans: quia, inquit, circumdabat, digito manifestans: quia, inquit, hic invidus lucernae ipsius flammas quantum in se fuit exstinxit. Mox Gregorius manum diaconi, qua magnam facem tenere videbatur, arripiens, ejusque flammis os faciemque petulantis exurens, ad instar Aethiopis denigravit. Qua exustione ab ore petulantis parvissima scintilla descendens, candentem tunicam dicto citius conflagravit; sicque nigerrimus totus apparuit. Cumque diaconus diceret satis adversarium denigratum, beatus Gregorius: Nos, ait, illum non denigravimus, sed nigrum fuisse monstravimus. 188 Deinde infortunium meum diversis consolationibus exhortatus, abcessit. Et facem quidem secum detulit, sed tanto lumine locum in quo dormiebam revera fulgentem dimisit, ut expergefactus, pueros ante me dormientes crebrius inclamarem; nec ante quidquam sub gravi sopore quoquo modo responderent, aut surgere potuissent, quam relictae lucis copia
Abbreviated transcription (Latin):
uir officii grauioris ꝑstreꝑet. At ille. qr in¬
ueraciꝰ scͥbere. qnͣto incognitũ facie. ñ aũ
incognitũ lectione. sine ullo liuoris uł adu¬
lationis uicio retulissẽ: respondit. Tu sic̃
uideo qđ uoliusti fecisti: ast ego quȩ facẽ
potuero ñ cessabo. Hec dicens: lucernȩ
fiãmas cuiꝰ lumine forte fruebar ꝓrsus
extinxit. & lichnũ quidẽ extinguere to¬
tũ ñ potuit: me tñ in tenebris constitutũ
ita ꝑterruit: ut putarẽ me gladiis ab
eo ꝓtinꝰ iugulari. Cũ post paululũ desꝑan¬
ti michi beatꝰ gregoriꝰ comitante secũ dex trorsum
reuerende memorie ꝑapa nicholao. sinistror sum
uero sicut michi uidebat᷑. petro suo diacono
multo lumine clarificatus apparuit dicens.
Modice fidei quare dubitasti: Cui dũ ego pri¬
ori pauore ꝑculsus. respondere ñ possem: be¬
uiuolus michi pater nicholaus latentem adñ¬
sariũ post cortinã. quȩ tunc meũ lec tulum

Expanded text:
vir officii gravioris perstreperet. At ille, quia, invir officii gravioris perstreperet. At ille, quia, inveracius scribere, quanto incognitum facie, non autem incognitum lectione, sine ullo livoris vel adulationis vitio retulissem, respondit: Tu, sicut video, quod voluisti fecisti; at ego quae facere potuero non cessabo. Haec dicens, lucernae flammas cujus lumine forte fruebar prorsus exstinxit; et lychnum totum quidem exstinguere non potuit; me tamen in tenebris constitutum ita perterruit, ut putarem me gladiis ab eo protinus jugulari. Cum post paululum desperanti mihi beatus Gregorius, comitante secum dextrorsum reverendae memoriae papa 187 Nicolao, sinistrorsum vero, sicut mihi videbatur, Petro suo diacono, multo lumine clarificatus apparuit, dicens: Modicae fidei, quare dubitasti? Cui dum ego priori pavore perculsus respondere non possem, benevolus mihi pater Nicolaus latentem adversarium post cortinam, quae tunc meum lectulum