comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sequere scripturas : ut er¬
rare nonpossis. Primꝰ filiui
dicitur. Lectũ ẽ em̃ ꝗa. et
solus pater quisolus habet
immortalitatẽ. et lucẽ ha¬
bitat in accessibilẽ. Sicut
legisti et immortali solidõ.
negas. alterũ astruis Utrũꝙ
sequere. et utrũꝙ confirma.
Nondixit. ego prior et ego
posterior. sed ego primꝰ et
ego nouissimus. Primus est
filius : et idõ coeternꝰ. habet
enĩ patrẽ. cũ quosit eternus.
Audeo dicere. Primꝰ ẽ filius:
sed non ẽ solus. Et bene dico:
et religiose dico. Quid eri¬
gitis ad impietatẽ heretici
aures : Laqueos quos tendi¬
tis: incidistis inipsis. Primꝰ
ẽ filius et solus non ẽ: Primꝰ
quia cũpatre semꝑ. Solus
non ẽ ꝗa sine patre nũquãẽ
Non ego hoc dico : sed ipse
dixit. Et non sum solus: ꝗa
pat̃ mecũ ẽ. Solu pater: ꝗa
unꝰ ds̃. Solus pat̃. ꝗa sola di¬
uinitaᷤᷤ patris et filii et sp̃us
scĩ. Et quod unũ ẽ. solũ ẽ

Expanded text:
sequere scripturas, ut ersequere scripturas, ut errare ndicitur. Lectum est etiam quia et solus Pater, qui Solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem; sicut legisti: Et immortali soli . . negas, alterum astruis, utrumque sequere, et utrumque confirmas. Non dixit: Ego prior, et ego posterior, sed: Ego primus, et ego novissimus . Primus est Filius, et ideo coaeternus; habet enim Patrem, cum quo sit aeternus. Audeo dicere. Primus est Filius, sed solus non est; et bene dico, et religiose dico. Quid erigitis ad impietatem, haeretici, aures? In laqueos quos tenditis, incidistis. Primus est Filius, et solus non est: primus, quia cum Patre semper: solus non est; quia sine Patre numquam est. Non ego hoc dico, sed ipse dixit: Et non sum solus, quia pater mecum est. solus pater, quia unus deus, solus pater, quia sola diuinitas patris et filii et spiritus sancti, et quod unum est solum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗminor ẽ inregnodĩ. maior
ẽ illo. Magnus autẽ ioħs.
sed corã dño. Et magnus
ioħs. uinũ et sicerã non bib̃.
Hic cumpublicanis et pecca-¬
torib manducat et bibit.
Ile abstinentia meritũ col¬
ligit: cui potentia nulla.
lit̃ suppetebat delicta donare.
cureos declinaret: quos ab¬¬
stinentib poterat p̃stare me¬
liores: Simul mystice non
dedignatur eoꝵ conuiuiũ:
quibꝯ daturus ẽ sacram̃tũ.
Hic gͦ manducat: ille ieiu¬
nat. Utriusq popłi
sp̃s millo ieiunat: inhoc
pascitur. Sed ieiunauit et
xp̃s ne. p̃ceptũ declinaret
Manducauit cũpeccatori.¬
ba ut grãm cerneres. agno¬
sceres potestatẽ. Magnus
ergo et ioħs. sed huius ma¬
gnitudo ab et principium.
habet finẽ. Dñs autẽ iħs
idem ẽ finis atq principiũ.
idẽ primꝰ et nouissimꝰ. Ni-¬
chil ante primũ. nichil ultͣ
nouissimũ. Neq te gñati-¬
onis humanȩ consuetudo
inuitiũ trahat: ut putes
nonprimũ eẽ quia filius ẽ.

Expanded text:
qui minor est in regno dei maior qui minor est in regno dei maior est illo. magnus autem Iohannes. sed coram domino et magnus Iohannes uinum et siceram non bibit, hic cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit. ille abstinentia meritum colligat, cui potentia nulla naturaliter suppetebat delicta donare, cur eos declinaret, quos abstinentibus poterat praestare meliores? simul mystice non dedignatur eorum conuiuium, quibus daturus est sacramentum. hic ergo manducat, ille ieiunat, utriusque populi typus: in illo ieiunat, in hoc pascitur. sed ieiunauit et Christus, ne praeceptum declinares, manducauit cum peccatoribus, ut gratiam cerneres, agnosceres potestatem. magnus ergo et Iohannes, sed huius magnitudo habet principium, habet finem, dominus autem Iesus idem est finis atque principium, idem primus et nouissimus. nihil ante primum, nihil ultra nouissimum. neque te generationis humanae consuetudo in uitium trahat, ut putes non primum esse, quia filius est.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitans. quał ẽẽt hec saluta.
tio. Et idõ cũ uerecundia. ꝗa
pauebat. Cum prudentia. ꝗ¬
abenedictionis nouã formulã
mirabat᷑ : quȩ nusquã lecta ẽ
nusquã ante cõꝑta. Solima¬
riȩ hȩc salutatio seruabat᷑.
meruerat consecuta ẽ. ut grẽ
repleatur auctore. Frubesce.¬
bat gͦ maria. erubescebat etiã
helisabeth. Et idõ cognosca¬
mus quid intersit inter mu¬
lieris et uirginis uerecundiã
Illa de causa erubescebat.
hȩc ꝓuerecundia. In muliere
modus pudoris ad hibetur.
in uirgine pudoris augetur
grã. Et ait ei angłs dñi. Ne
timeas maria. in uenisti grãm
apud dñm. Ecce concipies
in utero : et paries filiũ. et
uocab̾ nom̃ eiꝰ iħm. Hic erit
gnus. sed ille quasi hõ magnꝰ.
hic quasi ds̃. Magnus enim
dñs et laudabił nimis. et
magnitudinis eiꝰ non erit finiꝰ.
Et uere et ille magnus quia
internatos mulierũ. ꝓpħa¬
maior ioħe baptista nemo
ẽ. Habet tam̃ maiorẽ. quia

Expanded text:
cogitans, qualis esset haec salutatio. cogitans, qualis esset haec salutatio. . 9. Et ideo cum verecundia; quia pavebat: cum prudentia; quia benedictionis novam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante comperta. Soli Mariae haec salutatio servabatur.meruerat, consecuta est, ut gratiae repleretur auctore. erubescebat ergo Maria, erubescebat etiam Elisabet, et ideo cognoscamus quid intersit inter mulieris et uirginis uerecundiam. illa de causa erubescebat, haec per uerecundiam; in muliere modus pudoris adhibetur, in uirgine pudoris augetur gratia. Et ait ei angelus domini: ne timeas, Maria; inuenisti enim gratiam aput deum. et ecce concipies in utero et paries filium et uocabis nomen eius Iesum. hic erit gnus, sed ille quasi homo magnus hic quasi deus magnus; magnus enim dominus et laudabilis nimis et magnitudinis eius non est finis. et uere et ille magnus, quia maior inter natos mulierum propheta Iohanne Baptista nemo est. habet tamen maiorem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis : didicimꝰ consiliũ.
di̾camꝰ et mysteriũ. Bene de¬
sponsata seduirgo: quia est
eccłe tipus que ẽ immacula¬
ta: sed nupta. Concepit nos
uirgo de spũ parit nos uirgo
sine gemitu. Et idõ fortasse
repleta. quia et singulȩ eccłiȩ.
sp̃u quidẽ replentur et gr̃ã.
iunguntur tam̃ ad temp̃is spe¬
ciem sacerdoti. Et in gressus
na. dñs tecũ. Benedicta tu int̃
mulieres. Ipsa aũt ut uidit
eũ: mota ẽ in introitu eiꝰ. Disce
uirginẽ moribꝯ. disce uirginẽ
uerecundiã. Disce uirginem
rio: Trepidare uirginũ ẽ : et
ad om̃s uiri ingressus pauere.
om̃s uiri affatus uereri. Di¬
scant mulieres ꝓpositũ pu-¬
doris imitari. Sola inpenetͣ¬
libꝰ. quã nemo uiroꝵ. uidet.
solus angłs reꝑiret. Sola sine
comite. solasine teste. nequo
degñi deprauaretur affatu:
ab angło salutatur. Disce uͥ¬
go uerboꝵ uitare lasciuiam.
maria etiã salutationẽ angłi
uerebatur. Erat tamen inꝗt

Expanded text:
ueritatis, didicimus consilium: ueritatis, didicimus consilium: discamus et mysterium. bene desponsata, sed uirgo, quia est ecclesiae typus, quae est inmaculata, sed nupta. concepit nos uirgo de spiritu, parit nos uirgo sine gemitu. et ideo fortasse repleta; quia et singulae Ecclesiae Spiritu quidem replentur et gratia; junguntur tamen ad temporalis speciem sacerdotis. Et ingressus na, Dominus tecum, benedicta tu inter mulieres. Ipsa autem ut vidit eum, mota est in introitu ejus. . 8. Disce virginem moribus, disce virginem verecundia, disce virginem rio. Trepidare virginum est, et ad omnes viri ingressus pavere, omnes viri affatus vereri. Discant mulieres propositum pudoris imitari. Sola in penetralibus, quam nemo virorum videret, solus angelus reperiret: sola sine comite, sola sine teste; ne quo degeneri depravaretur affatu, ab angelo salutatur. Disce, virgo, verborum vitare lasciviam: Maria etiam salutationem angeli verebatur. Erat tamen, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnon accepit nemo dimittit.
Et idõ quolebat dimittere
fatebatur acceptã. Simul etiã
mouere non debet.quod ait
euglista: Noncognouit eam
donec peꝑit filium. Illud
enĩ uel idioma scripture est
sicut habes alibi. et donec se¬
nescatis egosũ. Nunꝗd post
illoꝵ senectutẽ ds̃ ẽẽ desiu :
Einipsalmo. Dix̃ dñs dño meo
sede adextͥs meis.ðonec ponã¬
inimicos tuos. scabellũ pedũ
tuoꝵs. Nunꝗd postea non
sedebit : hł quia ꝗcausã agi:
satis putat quod cause ẽ dic̃e.
redundantia nonreꝗrit. Sati
eni ẽ ei. ut causã susceptã a¬
struat. ieidentẽ differat. Et
idõ qui incarnationas incor¬
ruptũ susceꝑat ꝓbare myste¬
riũ. nonputauit uberius ꝑse¬
quendũ uirginitatis marie
testimoniũ. nec defersor uir¬
sterii crederctur. Certe quando
iustũ docuit ioseph: satis de¬
clarauit . quod scĩ sp̃s templũ:
matrẽ dñi. uterũ mysterii iuio¬
lare non potuit. Didicimꝰ seriem

Expanded text:
quam non accepit nemo dimittit quam non accepit nemo dimittit et ideo qui uolebat dimittere fatebatur acceptam. Simul etiam mouere non debet quod ait euangelista: non cognouit eam, donec peperit filium; illud enim uel idioma scripturae est — sicut habes alibi: et donec senescatis, ego sum. numquid post illorum senectutem deus esse desiuit? et in psalmo: dixit dominus domino meo: sede a dextinimicos tuos scabillum pedum tuorum. numquid postea non sedebit? uel quia qui causam agit satis putat quod causae est dicere, redundantia non requirit; satis enim est ei ut causam susceptam adstruat, incidentem differat. et ideo qui incarnationis incorruptum susceperat probare mysterium non putauit uberius persequendum uirginitatis Mariae testimonium, ne defensor masterii crederetur. certe quando iustum docuit Ioseph, satis declarauit quod sancti spiritus templum, matrem domini, uterum mysterii uiolare non potuit. didicimus seriem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse incruce positus manife¬
stauit: cũdicit matri. Mulieͤ.
ecce filius tuus. De inde disci¬
pulo dicit. Ecce mater tua.
Etiã ut̃q testatus ẽ discipu¬
lus et mat̃. ꝗa exilla ora su¬
scepit eã discipulus insuam.
Utiq siconuenissent nũꝗͣ
uirũ ꝓpriũ reliꝗsset: nec uir
eã iustus asse discełe passus
tere debet uxorẽ. excepta
causa fornicationis : Pulchre
autẽ docuit sc̃s matħ̾s. quid
facere debeat iustus : ꝗ ꝓbrũ
c̃ iugis dep̃henderit : ut in¬
cruertũ abhomicidio. castũ
ab ad ulterio p̃stare se debe-¬
at. Qui em̃ comungitur me¬
retrici : unũ corpusẽ. Ergo
ubiq iniosepħ iusti gr̃a. et
ꝑsona seruatur. et testis ornet᷑.
Osenĩ iusti. m̃ daciũ nescit:
et lingua exꝰ loquit̃ iudiciũ.
Iudiciũ eiꝰ loꝗt᷑ ueritatẽ. Nec
te moueat. quod frequent̃
seriptura c̃iugẽ dic̃. Non eñĩ
uirginitatis ereptio: sed c̃¬
uigu testificatio. nuptiaꝵ
cȩlebratio declarat᷑. Deniq

Expanded text:
ipse in cruce positus manifeipse in cruce positus manifestauit, cum dicit matri: mulier, ecce filius tuus, deinde discipulo: ecce mater tua. etiam uterque testatus est, discipulus et mater, quia ex illa hora suscepit eam discipulus in sua. utique si conuenissent, numquam uirum proprium reliquisset, nec uir eam iustus a se discedere passutere debet uxorem excepta causa fornicationis ? pulchre autem docuit sanctus Matthaeus quid facere debeat iustus, qui probrum coniugis deprehenderit, ut incruentum ab homicidio, castum ab adulterio praestare se debeat; qui enim coniungitur meretrici unum corpus est. ergo ubique in Ioseph iusti gratia et persona seruatur, ut testis ornetur; os enim iusti mendacium nescit et lingua eius loquitur iudicium, iudicium eius loquitur ueritatem. nec te moueat quod frequenter scriptura coniugem dicit; non enim uirginitatis ereptio, sed coniugii testificatio, nuptiarum celebratio declaratur. denique
Abbreviated transcription (Latin):
sero cognouit. et discessit abeo.
Cognouerunt et demones.
quidicebant. Nouimꝰ quisis:
iħs filius dĩ. Quid uenistiãn
tempꝰ torquęre nos : Et idõ
uenisse cognouerũt. qui a
p̃cognitũ habebant ẽẽ uẽ.¬
turũ. Principes aũt scłi ñ
cognouisse: quo maiore poᷤ
sumꝰ quã apłicȩ sententi ȩ
ꝓbare docum̃to: Siem̃ co¬
gnouissent. nunquã dnm
maiestatis crucifixissent.
Demonũ enĩ malitia. facile
etiã occulta dep̃hendit. At
uero qui scłaribꝰ uanitatibꝰ
occupantur: scire diuina ñ
possunt. Bene autẽ sibi di¬
duceret. ne dimitteret mariã.
lucas illi eugłista testimoniũ
ferret. qđ noncognouisset.
Hoc ipsa maria fatetur cũ
dicit angło. Quomodo fiet
istud qm uirũ non cognosco :¬
Sed et ipse sc̃s lucas uirginẽ
declarauit dicens. Et nom̃
uirginis maria. Et ꝓpħa¬
inut̃o c̃cipiet. Et ioseph de¬
signaũ. qui qm̃ p̃gnantem
uidebat quã non cognou̾at:
dimittere gestiebat. Et dñs

Expanded text:
uel sero cognouit et discessit ab eo. uel sero cognouit et discessit ab eo. cognouerunt et daemones, qui dicebant: \'nouimus qui sis, Iesus, filius dei. quid uenisti ante tempus torquere nos?\' et ideo uenisse cognouerunt, quia praecognitum habebant esse uenturum. principes autem saeculi non cogntentiae probare documento: si enim cognouissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent? daemonum enim malitia facile etiam occulta deprehendit, at uero qui saecularibus uanitatibus occupantur scire diuina non possunt. Bene autem sibi diduceret ne dimitteret Mariam, Lucas illic euangelista testimonium ferret quod non conuenissent, hic ipsa Maria fateretur, cum dicit angelo: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? sed et ipse sanctus Lucas uirginem declarauit dicens: et nomen uirginis Maria, et propin utero accipiet, et Ioseph designauit, qui quoniam praegnatem uidebat quam non cognouerat dimittere gestiebat, et dominus
Abbreviated transcription (Latin):
sit feminarũ. Non mediocris
quoq causa ẽ: ut uirginitas
mariȩ falleret principẽ mũ¬
di. Quicũ desponsatã uiro
cerneret.partũ nonpotuit.
habere suspectũ. Fallendi a¬
utẽ principis mundi fuisse
consiliũ. ipsius dr̃a uerba de¬
clarant cũ apł̃i iubentur ta¬
cere de xp̃o. cũ sanati ꝓhibẽt᷑
głari deremedio. cũ demoneꝰ
p̃cipi unt᷑ silere de dĩ filio.
Fallendi ut dixi principis
mundi fuisse consilium. etiã
apłs declarauit dicens. Sed
quilo quim̾ dĩ sapientiã in
mysterio absconditã. quam
nemo principiũ istius scłi
fixissent: hoc ẽ nũquã me
redimi : dñi morte fecissẽt.
Fefellit gͦ ꝓnob̾. fefellit ut
uinceret. fefellit diabolũ
cũtẽptaretur. cũ rogaretur.
cũ dĩ filius diceretur. ut nu-¬
squã diuinitatẽ ꝓpriã fat̃et᷑:
sed tam̃ magis fefellit pͥncipẽ
scłi. Diabolus enĩ et sialiq̃n
dubitauit cũ diceret. si filius
dĩ es mitter te deorsũ: tam̃

Expanded text:
sit feminarum. non mediocris sit feminarum. non mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret principem mundi, qui cum desponsatam uiro cerneret, partum non potuit habere suspectum. fallendi autem principis mundi fuisse consilium ipsius domini uerba declarant, cum apostoli iubentur tacere de Christo, cum sanati prohibentur gloriari de remedio, cum daemones praecipiuntur silere de dei filio. fallendi, ut dixi, principis mundi fuisse consilium etiam apostolus declarauit dicens: sed loquimur dei sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo princiixissent, hoc est: numquam me redimi domini morte fecissent. fefellit ergo pro nobis, fefellit ut uinceret, fefellit diabolum, cum temtaretur, cum rogaretur, cum dei filius diceretur, ut nusquam diuinitatem propriam fateretur. sed tamen magis fefellit principem saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitauit, cum diceret: si filius dei es, mitte te deorsum, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iuris astruendã. Seruatur
itaq sc̃ẽ mariȩ sicut pudore
integra. ita iniuiolabilis opi¬
mone uirginitas. Oportet eñ
scõs: et abhis testimonium
habere quiforissunt. Nec de¬
cuit sinistra uirginibꝰ opini¬
one uiuentib uelam̃ excu¬
sationiᷤ relinqui. quod infa¬
Quid aũt iudeis : quid ero¬
di posset adscribi : sinatũ ui¬
derent᷑ ex ad ulterio ꝑsecuti :
Quẽ admodũ aũt ipse di¬
ceret: nonueni legẽ soluere.
sed adimplere: siuideretur
cepisse alegis mniuria: cum
partus innuptȩ lege dãnet᷑:
Quin etiã locu pletior testi
pudoris maritus adibetur.
qui possit et dolere iniuriã.
et uindicare obꝓbriũ. sinon
agnosceret sacram̃tũ. Quid qͦ
ȩtiam fides mariȩ uerbis
maior asciscitur. et mendacĩ
causa remouetur: Uideret᷑
eñi culpã obũbrare uoluisse
m̃dacio. inupta pregnans:.
causam aũt mendacii inde¬
sponsata habuit. desponsata
non habuit. cũ comugii p̃¬
miũ. et gr̃a nuptiaꝵ partus

Expanded text:
iuriis adstruendam. seruatur iuriis adstruendam. seruatur itaque sanctae Mariae sicut pudore integra ita inuiolabilis opinione uirginitas; oportet enim sanctos et ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infaquid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis maior adsciscitur et mendacii causa remouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia nuptiarum partus
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ nasaret. ad
lurginẽ despon-¬
satã uiro. cui nom̃ erat io-¬
seph: dedomo dauid. et no'¬
m̃ uirginis maria. Latent qđ
diuina misteria. nec facile.
iuxta ꝓpħicũ dictũ ꝗs quã
hõiũ potest scire consiliũ
dĩ. sed tam̃ exceteris factis
atq p̃cep tis dm̃ saluatoris
possumus intellegere. ⁊ hoc
ꝓpensioris fuisse consilii.
quod ea potissimũ electa ẽ
ut dñm pareret. quȩ erat
desponsata uiro. Cur autẽ
an quã desponsaret᷑ imple¬
ta non ẽ: Fortasse nedicet᷑.
qđ conceꝑit ex adulterio.
Et bene utrũq posuit scrip.¬
tura ut et de sponsata eẽt
et uirgo. Uirgo: ut expers
uirilis c̃sortũ inderetur.
Desponsata: netemerate uirgi¬
nitatis adureretur infamia:
cui grauiᷤ aluus coruptelȩ ui¬
deretur insigne preferre.Ma¬
luit aũt dñs aliquos desuo
ortu: quã dematris pudore
dubitare. Sciebat enĩ tenerã
ẽẽ uirginis uerecundiã: et lu¬
bricã famã pudoris. Necpu¬
tauit ortus sui fidẽ: matris in¬

Expanded text:
nomen Nazareth, ad uirginem desponsatam uiro, cui nomen erat Ioseph, de domo Dauid, et nomen uirginis Maria. latent quidem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui fidem matris in
Abbreviated transcription (Latin):
substantiȩ magnitudo por¬
rigitur. Nichil p̃seriptum.
nichil crrcũ scriptũ. mchil
em̃sũ. nichil dem̃sũ trinitas
habet. Non loco clauditur.
non oppimone cõp̃hendit᷑.
ñ estimatione c̃ cludit᷑. non
ȩtate uariatur. Dedit ꝗd ẽ
dñs iħs hõibꝰ magnitudi¬
nẽ. In omẽm terrã exit
sonus eoꝵ et infines orb t̃re
uerba eoꝵ. Non infines tam̃
mundi. non infines cȩli. non
ultra cęlo. At uero indño
Iħ̾u omĩa condita sunt inceł
et interra. uisibilia et in uisibi¬
lia. et ipse ẽ ãn om̃s. et om̃ia
impso constant. Celũ aspi-¬
ce. iħs illic ẽ: Terrã intuere.
iħ̾s ad ẽ. Ascende uerbom
celũ : descende uerbo min
fernũ. iħs ad est. Et enĩ sia¬
scenderis incelũ: iħs illic ẽ:
sidescenderis minfernũ ad ẽ.
Hodie cũloquor mecũ ẽ:
intra hoc puctũ intra hoc
mom̃tũ. Et si in armenia nẽ
quicelestia. inferna. trena
compleuit: Bene gͦ magnꝰ.
cuius uirtus mundũ repleũ

Expanded text:
substantiae magnitudo porsubstantiae magnitudo porrigitur. nihil praescriptum, nihil circumscriptum, nihil emensum, nihil dimensum trinitas habet. non loco clauditur, non opinione conprehenditur, non aestimatione concluditur, non aetate uariatur. dedit quidem dominus Iesus hominibus magnitudinem; in omnem enim terram exiuit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum, non in fines tamen mundi, non in fines caeli, non ultra caelos. at uero in domino Iesu omnia condita sunt in caelis et in terra, uisibilia et inuisibilia, et ipse est ante omnis et omnia in ipso constant. caelum aspice, Iesus illic est; terram intuere, Iesus adest; ascende uerbo in caelum, descende uerbo in infernum, Iesus adest. etenim si ascenderis in caelum, Iesus illic est; si descenderis in infernum. adest. hodie cum loquor, mecum est, intra hoc punctum, intra hoc momentum et, si in Armenia nuncqui caelestia, inferna et terrena conpleuit? bene ergo magnus cuius uirtus mundum repleuit,
Abbreviated transcription (Latin):
gimus enĩ. Rogabo patrem
et aliũ paraclitũ dabit uob̃.
Solus ds̃ quia unus ds̃ ex qͦ
omĩa. Solus filius qua unus
dñs ꝑquẽ omĩa. solũ diui¬
nitas facit. Generatio et pa¬
trẽ testificatur et filiũ. ut nꝰ¬
quã filius sine patre. aut pat̃
uide at᷑ ẽẽ sine filio. Ego nec
solus. quia non solus inmor¬
tał. Nec solus lucẽ habitat
in accessibilẽ: quia dm̃ nemo
uidit unquã nisi umgenitus
filius qui ẽ insinu patris ꝗẽ ad
dexterã patris. Et huic quidã
audent dicere in accessibilem
lucẽ ẽẽ. quã habitat pater.
Nunquid lux melior patre:
Que aũt lux in accessibił ei.
cui non ẽ inaccessibił pater:
Et ipse lux uera. et genitor.
lucis ȩt̃nȩ. dequa dictũ est.
Erat lux uera. que illuminã
om̃e hoĩem. uenientẽ in hũc
mundũ. Uide. ne illa sit lux
inaccessibilis quã habitat
pater. Habitat et filius. M a
pat̃ infilio. et filius inpatre.
Bene gͦ magnus. late eñĩ fun¬
ditur dĩ uirtus. Late celestis

Expanded text:
gimus enim: rogabo patrem, et alium paraclitum dabit uobis. solus pater, quia unus deus, ex quo omnia, solus filius, quia unus dominus, per quem omnia. solum diuinitas facit, generatio et patrem testificatur et filium, ut nusquam filius sine patre aut pater uideatur esse sine filio. ergo nec solus, quia non solus inmortalis, nec solus lucem habitat inaccessibilem, quia deum nemo uidit umquam nisi unigenitus filius, qui est in sinu patris, qui sedet ad dexteram patris. et huic quidam audent dicere inaccessibilem lucem esse, quam habitat pater. numquid lux melior patre? quae autem lux inaccessibilis ei cui non est inaccessibilis pater, et ipse lux uera et genitor lucis aeternae, de qua dictum est: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum? uide ne illa sit lux inaccessibilis, quam habitat pater, habitat et filius, quia pater in filio et filius in patre. bene ergo magnus; late enim funditur dei uirtus, late caelestis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari. Uenit dñs ad lauacrũ:
omĩa enim ꝓte factus ẽ. His
qui sublege sunt quasisuble¬
ge eẽt: cum ipse sublege non¬
esset. Cirtumcisus est. ut eos
qui sublege sunt lucͥ faceret.
His quismne lege sunt: conui¬
un cõmutatione sociatus est.
ut lucraretur eos qui sine lege
inuebant. Factus ẽ infirmꝰ infir¬
mis ꝑ corporis passionẽ. ut infir¬
esuriens esurientib. sitens siti¬
entib. ꝓfluus abundantibus.
Incartere cũ pauꝑe ẽ: cũ mana
flet: cũ apłis ȩpulatur: cum sa¬
maritana sitit. In deserto esurit:
ut cib prum hominis quẽ pre¬
uaricatione gustauerat. ieiu-¬
mo dm̃ solueretur. Nr̃o ꝑicu¬
lo adam scientiȩ bom et mali
famensoluit. nr̃o emolum̃to.
famen iste suscepit.

Expanded text:
operari. uenit dominus ad lauacrum; operari. uenit dominus ad lauacrum; omnia enim pro te factus est. his qui sub lege sunt, quasi sub lege eesset, circumcisus est; ut eos qui sub Lege sunt, lucrifaceret: his qui sine Lege erant, convivii communitate sociatus est; ut lucraretur eos, qui sine Lege vivebant. Factus est infirmis infirmus per corporis passionem; ut infiresuriens esurientibus, sitiens sitientibus, pro- Suus abundantibus. in carcere cum paupere est, cum Malia flet, cum apostolis epulatur, cum Samaritana sitit, in deserto esurit, ut cibus primi hominis, quem praeuaricatione gustauerat, ieiunio domini solueretur. nostro periculo Adam scientiae boni et mali famem soluit, nostro emolumento famem iste suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
mulcet ammum: uitã obruit.
et corporeis quibdam scopuł
sensum m̃tis illidit. Merito
Et tẽptari se acdiabolo dñs
om̃ium patitur. ut millo õs
uicere disceremꝰ: aduertamuᷤ
igitur. quia tria non otiose
adño principaliter ordinata
euagłista descripsit. Tria sunt
enim que ad usum ꝓficiunt sa¬
lutis humanȩ.Sacramentum.
Desertum. Ieumum.Nemo
enim nisi qui legitime certa¬
uerit coronabitur. Nemo aut̃
adcertam̃ uirtutis admittit᷑.
nisi prius ab om̃ib ablutus
maculis delictorũ : gr̃ȩ cȩle¬
stis munere consecretur. Ne
int igitur dñs adlauacrum.
ut in ystern gr̃a nobis et uisu
ꝓbaretur et sensu. Et qm̃ lex
celo et terris testib ꝓmulgat᷑.
ut mysterium diuinitatis ab¬
sconditum ascłis in dõ plus
crederes eẽ quamlegem: non
iam adtestimonium cęlũ uo¬
catur. sed utitur testis officio:
cum uox dĩdefertur ecelo. Si¬
mul ne fidĩ mysterium dubio
mentis offendas: inuisibilia
tibi insibiliter declarantur

Expanded text:
mulcet animum, vitam obruit, mulcet animum, vitam obruit, et corporeis quibusdam scopulis sensum mentis illidit. . 4. Meet tentari se a diabolo Dominus omnium patitur; ut in illo omnes vincere disceremus. Advertamus igitur quia tria non otiose a Domino principaliter ordinata Evangelista descripsit. Tria sunt enim quae ad usum proficiunt salutis humanae, sacramentum, desertum, jejunium: Nemo enim nisi qui legitime certaverit, coronatur : nemo autem ad certamen virtutis admittitur, nisi prius ab omnibus ablutus maculis delictorum, gratiae coelestis munere consecretur. 5. nit igitur dominus ad lauacrum, ut mysterii gratia nobis et uisu probaretur et sensu. et quoniam lex caelo et terris testibus promulgatur, ut mysterium diuinitatis absconditum a saeculis in deo plus crederes esse quam legem, non iam ad testimonium caelum uocatur, sed utitur testis officio, cum uox dei defertur e caelo. simul ne fidei mysterium dubio mentis offendas, inuisibilia tibi uisibiliter declarantur
Abbreviated transcription (Latin):
uinculis alligandus: sed ammꝰ
ad crucis lignum spiritalib
nexib uiciendus: ne lascunaꝵ
moretur illecebris: cursumꝙ
nature detorqueat inꝑiculũ
uoluptatis. T igm̃tis erĩ poe¬
ticis fabula coloratur. ut q̃dã
puelle. scopuloso in litore
maris habitare ꝓdantur. Quȩ
si quos deflectere naingium
ꝓpter aurium suauitatem dul¬
ci uoce pepulissent: inuada
ceca deductos. et in fide statiõe
deceptos. naufragii miserabiliᷤᷤ
sorte consumerent.Compositũ
hoc specie. et ãbitiosa cõpara¬
tione fucatũ est: ut mare. uox
feminę: litora uadosa fingan¬
tur. Quod autem mare abru¬
ptius quã scłm . tam infidum.
tã mobile. tam ꝓfundũ: tã
immundorum sp̃uum flatib
ꝓcellosum: Quid sibi uult
puellarum figura: insi euirate
uoluptatis illecebram : que
constantiam capte mentis effe mi.
net: Que autẽ illa uada: isi
nr̃e scopuli sunt salutis: Ni¬
chil enimtã cęcum: quã scłariᷤᷤ
suauitatis periculum. Que dũ

Expanded text:
uinculis adligandus, sed animus uinculis adligandus, sed animus ad crucis lignum spiritalibus nexibus uinciendus, ne lasciuiarum moueatur inlecebris cursumque naturae detorqueat in periculum uoluptatis. figmentis enim poeticis fabula coloratur ut quaedam puellae scopuloso in litore maris habitasse prodantur, quae si quos deflectere nauigium propter aurium suauitatem dulci uoce pepulissent, in uada caeca deductos et infida statione deceptos naufragii miserabilis sorte consumerent. conpositum hoc specie et ambitiosa conparatione fucatum est, ut mare, uox feminae, litora uadosa fingantur. quod autem mare abruptius quam saeculum tam infidum, tam mobile, tam profundum, tam inmundorum spirituum flatibus procellosum? quid sibi uult puellarum figura nisi euiratae uoluptatis inlecebra, quae consnet? Quae autem illa vada, nisi nostrae scopuli sunt salutis? Nihil enim tam caecum, quam saecularis suavitatis periculum: quae dum
Abbreviated transcription (Latin):
non dixisset ꝓpħa: nemo tam̃
iure reprehenderłt : cũ et gi¬
gantes. et uallem titanũ scrip¬
tura comprehenderit: si ergo
ulixem illum post decẽ anno¬
rum exilia. quib bellatum
imlio ẽ: decẽt erroris annos
festinantem ad patriam. loco¬
fagi suaintate bacarum tenere
potuerunt: si orti al chionire¬
tardarunt: si postremo sirenes
cantu uocis illectum: ad illud
famosum uoluptatis naufra¬¬
gium pene adduxerant. nisi
aduersus illecebrose somtus
cantilene. inserta cera socioꝵ
clausisset aures. quantomagis
religiosos uiros cęlestiũ factoꝵ
decet admiratione mulceri: atos
hic iam non bacarũ suauitas
aurienda. sed panis ille qui de.¬
scendit de cȩlo. non holera al¬
chiom spectanda. sed sacram̃ta
sunt xp̃i. Nam qui infirmꝰ ẽ o¬
lera manducet.Non clauden¬
de igitur aures. sed reserande
sunt. ut xp̃i uox possit audiri.
Quam quisq perceꝑit: naufra¬
gium nontimebit. Non cor¬
poralib ut ulixes ad arborem

Expanded text:
non dixisset propheta, nemo tamen non dixisset propheta, nemo tamen iure reprehenderet, cum et gigantas et uallem Titanum scriptura conprehenderit - si ergo Ulixem illum post decem annorum exilia, quibus bellatum in Ilio est, decemque erroris annos festinantem ad patriam Lotophagi suauitate bacarum tenere potuerunt, si horti Alcinoi retardarunt, si postremo Sirenes cantu uocis inlectum ad illud famosum uoluptatis naufragium paene deduxerant, nisi aduersus inlecebrosae sonitus cantilenae inserta cera sociorum clausisset aures, quanto magis religiosos uiros caelestium factorum decet admiratione mulceri!atque hic iam non bacarum suauitas haurienda, sed panis ille, qui descendit de caelo, non holera Alcinoi spectanda, sed sacramenta sunt Christi; nam qui infirmus est holera manducet. non claudendae igitur aures, sed reserandae sunt, ut Christi uox possit audiri, quam quisque perceperit naufragium non timebit non corporalibus ut Ulixes ad arborem
Abbreviated transcription (Latin):
ONABSURDŨ
ut opinor de gña¬
fecimꝰ opus. Certe
infructuosum ñ
fuit dm̃icis diutius in herere
maioribo. Nam si hi qui ma.¬
gnum mare litorali parant
nauigatione transmittere: al¬
tioris conpendium cursus itidẽ
ut nos fiduciȩ infirmitate ui-¬
tantes. agrum et urbes litore
deductas: captilocorũ decore
frequenter ininsunt. quanto
magis nosin tanto ñelem̃toꝵ.
sed cęlestium gestorũ siti pro¬
fundo: uicionires legere portꝰ.
et frequentes amare debemus
excursus: nequis longe naui-¬
gationis tedio fatigatus: fasti¬
du uomitum tenere ñ possit.
certe siquis intute ratis uela ĩ
fida ꝑspexerit: tanquam fre¬
quenti librorum portu obiec¬
to. licet ut aurium uela depo¬
nat. lectionis anchoram figat.
non uidetur deseruisse nauigiũ
sed confecisse cursum. qui de
scendit inportum. Et plerũq
fortassis ameritas locorũ ipsa
inuitet pretermeantẽ. Nã si
ulixem illum ut fabulȩ ferunt.
licet et ꝓpħa dixerit habita¬
bunt in ea filiȩ syrenarũ. et si

Expanded text:
on absurdum, ut opinor, de generanfecimus opus; certe infructuosum non fuit dominicis diutius inhaerere maioribus. nam si hi qui magnum mare litorali parant nauigatione transmittere altioris conpendium cursus itidem ut nos fiduciae infirmitate uitantes agrum et urbes litore deductas capti locorum frequenter invisunt: quanto magis nos in tanto non elementorum, sed gestorum coelestium siti profundo, viciniores legere portus, et frequentes amare debemus excursus! ne quis longae navigationis taedio fatigatus, fastidii vomitum tenere non possit. Certe sfida perspexerit, tamquam frequenti librorum portu obiecto licet ut aurium uela deponat, lectionis ancoram figat. non uidetur deseruisse nauigium, sed confecisse cursum qui de- descendit in portum. et plerisque locis fortasse amoenitas locorum ipsa inuitet praetermeantem. nam si Ulixem illum, ut fabulae ferunt - licet et propheta dixerit: habitabunt in ea filiae Sirenum, et si
Abbreviated transcription (Latin):
Videamꝰ hoc ũbũ
quod factũ ẽ sicut
dñs ostendit nob̾.
Et uenerunt festi¬
nant̃. Uides festinare pasto¬
res. Ne mo eñ cũ desidia xp̃m
requirit. Uides pastores an¬
gło credidisse : et tu patri. fi
apłis crede. Uides quã signan¬
ter scriptura singuloꝵ libret
quod ẽ filius. Non medio ere
fidei tibi hoc uideatur exẽplũ:
non uił ꝑsona pastoꝵ. Cer.¬
te quo uilior ad prudentiã.
eo p̃tiosior ad fidẽ. Non gim¬
nasia choris referta sapientiũ.
sed plebẽ dñs simplicẽ reꝗsiũ:
quȩ falerare audita et fuscare
nesciret. Simplicitas enĩ queri¬
tur: non ambitio desideratur.
Nec c̃temnenda putes uerba
ribꝰ etiã maria fidẽ colligit:
apastorib ppłs ad dĩ reueren¬
tiam congregatur. Mirati em̃i
sunt dehis quȩdicebantur
apastoribꝰ ad ipsos. Maria
aũt conseruabat o mĩa uͣba
hȩc. conferensincorde suo.
Discamꝰ sc̃ẽ mariȩ uirginis in
om̃ib castitatẽ: quȩ nonmi.¬
nꝰ ore pudica quã corpore:

Expanded text:
ideamus hoc uerbum quod factum est, sicut dominus ostendit nobis. et uenerunt festinantes. uides festinare pastores; nemo enim cum desidia Christum requirit. uides pastores angelo credidisse: et tu patri, filetis, apostolis crede. uide quam signate scriptura singulorum librequod est filius. non mediocre fidei tibi hoc uideatur exemplum, non uilis persona pastorum. certe quo uilior ad prudentiam eo pretiosior ad fidem. non gymnasia choris referta sapientium, sed plebem dominus simplicem requisiuit, quae falerare audita et fucare nesciret; simplicitas enim quaeritur. non ambitio desideratur. nec contemnenda putes quasi uilia uerba ribus etiam Maria fidem colligit, a pastoribus populus ad dei reuerentiam congregatur; mirati enim sunt de his quae dicebantur a pastoribus ad ipsos. Maria autem conseruabat omnia haec uerba conferens in corde suo. discamus sanctae uirginis in omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere sapientiȩ. Tatiscit.
et soluitur. Et idõ ditius
molestus non fuit. sed ascendit
et regressus ẽ. ascendit utiq ab
inferiorib ad suꝑiora. asyna¬
goga scilicet ad eccłam. Et re¬
gressus ꝑstagnũ est ut hic ait.
aut sicut matħs ꝑfretũ. Inter
nos enm et illos fretũ magnũ
est. Itaq nemo de eccła adsy¬
nagogam sine periculo transit
salutis. Sed et ille qui desyna-¬
goga ad ȩccłam transire desi-¬
derat. crucem suam tollat. ut
discrim̃ euadat. Cur autẽ non
recipitur liberatus. sed domũ
redire censetur: nsi ut et iac¬
tantie causa intetur: et infide¬
lib sit exẽplum: quãquã domꝰ
illa. naturale sit diuersoriũ:
Et idõ quia remedium sanita¬
tis fuerat consecutus. atumulis
et sepulchris milla domũ sp̃a¬

Expanded text:
sustinere sapientiae; fatiscit sustinere sapientiae; fatiscit et soluitur. et ideo diutius molestus non fuit, sed ascendit et regressus est. ascendit utique ab inferioribus ad superiora, a synagoga scilicet ad ecclesiam et regressus per stagnum est ut hic ait aut sicut Matthaeus per fretum; inter nos enim et illos fretum magnum est. itaque nemo de ecclesia ad synagogam sine periculo transit salutis, sed et ille qui de synagoga. ad ecclesiam transire desiderat crucem suam tollat, ut discrimen euadat. cur autem non recipitur liberatus, sed domum redire censetur nisi ut et iactantiae causa uitetur et infidelibus sit exemplum quam domus illa naturale sit diuersorium? et ideo qui remedium sanitatis fuerat consecutus a tumulis et sepulchris in illam spirita
Abbreviated transcription (Latin):
iurus lacessit infirmũ. quise
in tellegit. uel aforte contẽn.
uel apotenti dãnari. Sed dicit
aliquis. Cur hoc adõ ꝑmitrit᷑
diabolo : At ego dico. Ut boni
ꝓbentur. improbi puniantur
hȩc enim pęna peccati ẽ. De¬
niꝙ lege: quia immittit dñs
febrem. et timorẽ. malos sp̃s.
et cecitatem. et omia flagella
iuxta merita peccatorũ. Sed
redeamꝰ adlectionem. Uider̃¬
hoc inquit magistri gregum.
et fugerunt.Neq emm aliꝗͣ
uel phylosophye ꝓfessores.
uel principes synagoge.pe¬
reuntib ppłis. possunt ferre
ufert peccata ppłorũ. si tam̃
medendi patientiã non recu¬
sent. Cȩterũ curare ñ dignatur
in uitos. et cito infirmos dese¬
rit. quib oneriuidea t esse
presentiã suam. Sicut gera¬
senorum ppłi. qui exeuntes
de cuitate. inqua species sy.¬
nagoge uidetur existere.ro.¬
gabant ut discederet. quia ti-¬
more magno tenebantur.
Infirma enim mens non cap̃
dĩ uerbũ: nec potest munduᷤ pĩdir¬

Expanded text:
iuriis lacessit infirmum, qui se iuriis lacessit infirmum, qui se intellegit uel a forti contemni uel a potente damnari. sed dicit aliqui: cur hoc a deo permittitur diabolo? at ego dico, ut boni probentur, inprobi puniantur; haec enim poena peccati est. denique lege quia inmittit dominus febrem et tremorem et malos spiritus et caecitatem et omnia flagella iuxta merita peccatorum. sed redeamus ad lectionem. Uiderunt inquit hoc magistri gregum et fugerunt. neque enim aliquam uel philosophiae professores uel principes synagogae pereuntibus populis possunt ferre ufert peccata populorum, si tamen medendi patientiam non recusent. ceterum curare non dignatur inuitos et cito infirmes deserit, quibus oneri uideat esse praesentiam suam, sicut Gerasenorum populis, qui exeuntes de ciuitate, in qua species synagogae uidetur exsistere, rogabant ut discederet, quia timore magno tenebantur. infirma enim mens non capit dei uerbum nec potest pondus
Abbreviated transcription (Latin):
Illi scilicet: qui immundoꝵ
usu ammalium uocis et ratio¬
nis exꝑtes. lutulentis uitȩ suȩ
actib. naturalium co in qui-¬
nauerunt ornam̃ta uirtutũ.
Qui impetu feruntur inp̃cepꝰ.
qm̃ nullius meriti contẽpla¬
tione reuocantur. sed tanquã
de suꝑiorib ad inferiora. ꝑ
improbitatis ꝓcliue detrusi.
suffocantur inaquis: inten
fluitantia mundi istius. stran¬
gulatorum in modum inter¬
clusa pereunt sp̃s cõmeatu
Neꝙ emim in his qui fluido e.¬
stu uoluptatũ huc att illuc
feruntur in certi: ullius sp̃s
potest ẽẽ uitale cõmertium.
Uidemus igitur. quia homo
ipse sibi ẽ auetor erumne. Nã
nisi quis porci more uixisset.
nũquam accepisset in eũ diabo¬
lus potestatem. Aut si accepis¬
set. non ut ꝑderet. sed ut ꝓbaret.
Aut fortasse. quia post dm̃ ad¬
uentum bonos iam deprauare
non poterat. ñ om̃ium hoĩum.
sed leinum iam querit int̾itum.
ut latro non armatis insidi¬¬
aturus. sed inhermib: et in¬

Expanded text:
illi scilicet, qui inmundorum illi scilicet, qui inmundorum usu animalium uocis et rationis expertes lutulentis uitae suae actibus naturalium coinquinauerint ornamenta uirtutum, qui inpetu feruntur in praeceps, quoniam nullius meriti contemplatione reuocantur, sed tamquam de superioribus ad inferiora per inprobitatis procliue detrusi suffocantur in aquis inter fluitantia mundi istius strangulatorum in modum intercluso pereuntes spiritus conmeatu; neque enim in his qui fluuido aestu uoluptatum huc atque illuc feruntur incerti ullius spiritus potest esse uitale conmercium. uidemus igitur quia homo ipse sibi est auctor aerumnae. nam nisi quis porci more uixisset, numquam accepisset in eum diabolus potestatem aut, si accepisset, non ut perderet, sed probaret. aut fortasse, quia post domini aduentum bonos iam deprauare non poterat, non omnium hominum, sed leuium iam quaerit interitum, ut latro non armatis insidiatur, sed inermibus, et in
Abbreviated transcription (Latin):
est pene. Non mittuntur in
porcos demones: sed ipsi petun᷑.
quia cȩlestis luminis claritatẽ
sustinere non poterant. Ut ꝗ
oculos dolent. radium solis
ferre non possunt.sed tenebro.¬
sa eligunt. et splendentia de¬
relinquunt Iugiant ergo de-¬
mones splendorem lucis ȩtñe
et ante tẽpus debita sibi torm̃¬
ta formident. non p̃diuinanteᷤᷤ
quȩ futura sunt. sed quȩ ꝓpħata
sunt recordantes. Dixit emm
deterra : Et non erit ulterius
memoria eorũ: et sp̃m immũ¬
dum exurã de terra deiciam.
Docemur ergo quod nonsẽper
manebunt. nec malitia eoꝵ
possit ẽẽ ꝑpetua. Nunc igitur
illam metuentes penã. auint.
Uenisti ꝑdere nos. Sed quia
ad huc eẽ desiderant. iã ab ho¬
minib recedentes. propter
quos penã scint sibi eẽ sube¬
undam. petunt mitti inpor¬
cos. Qui sunt isti porci: nisi for¬
te illi dequib dictũ est: nolite
margaritas ur̃as portis: nefor¬
te conculcent eas pedib suis.

Expanded text:
est poenae, non mittuntur in est poenae, non mittuntur in porcos daemones, sed ipsi petunt, quia caelestis luminis claritatem sustinere non poterant, ut qui oculos dolent radium solis ferre non possunt, sed tenebrosa eligunt et splendentia derelinquunt. fugiant ergo daemones splendorem lucis aeternae et ante tempus debita sibi tormenta formident non praediuinantes quae futura sint, sed quae prophetata sunt recordantes; dixit enim olorum de terra, et non erit ulterius memoria eorum. et spiritum inmundum exuram de terra. docemur ergo eo quod non semper manebunt nec malitia eorum possit esse perpetua. nunc igitur illam metuentes poenam aiunt: uenisti perdere nos. sed quia adhuc esse desiderant, iam ab hominibus recedentes, propter quos poenam sciunt sibi esse subeundam, petunt mitti in porcos. Qui sunt isti porci nisi forte illi de quibus dictum est: nolite margaritas porcis, ne forte conculcent eas pedibus suis?
Abbreviated transcription (Latin):
ret. duce tam̃ patrem pietate
texisset. et fraterm maledictũ
semnis eluisset. Qui multis in¬
quit tprib agebatur . ut pote
qui adilino usꝙ ad aduentũ
dñi uexabatur furore dem̃ti.
rumpens umcla nature. Nec
immerito etiam sc̃s matheus.
immonum̃tis illos habitasse
signauit. Siquidem taliũ aĩe.
in quibdam uidentur habita¬
re tumulis sepulchrorũ. Quid
emm aliud sunt corpora per¬
fidorum. nisi quedam defic¬
torum sepulchra. in quib dĩ
uerba non habitent: Agebat᷑
ergo in loca deserta. sp̃alium
scilicet infecunda uirtutũ. ꝓ¬
fugus alege. desertus appħis.
remotus a gr̃a. Nonenuim uno
demonio.sed totius legionis
laborabat in cursum. Quȩ cũ
dñm indisset. cognouissetq p̃¬
scia dm̃ici aduentus tp̃r in abys.¬
sos se ẽẽ trudendam. cepit ora¬
re. ut introeundi inporcos ac¬
ciperet facultatẽ. Et primum
clem̃tiã dm̃ debemꝰ ad uertere.
quod nullum prius ipse condẽ¬
nat. sed unusquisq sibi auctor

Expanded text:
ret, duce tamen patrem pietate ret, duce tamen patrem pietate texisset et fraterni maledictum seminis eluisset. Qui multis inquit temporibus agebatur, utpote qui a diluuio usque ad aduentum domini uexabatur, furore dementi rumpens uincla naturae. nec inmerito etiam sanctus Matthaeus in monumentis illos habitasse signauit, siquidem talium animae in quibusdam uideantur habitare tumulis sepulchrorum. quid enim aliud sunt corpora perfidorum nisi quaedam defunctorum sepulchra, in quibus dei uerba non habitent? agebatur ergo in loca deserta spiritalium scilicet infecunda uirtutum profugus a lege, discretus a prophetis, remotus a gratia. non enim uno daemonio, sed totius legionis laborabat incursu, quae cum dominum uidisset cognouissetque praescia dominici aduentus tempore in abyssos se esse trudendam, coepit orare ut introeundi in porcos acciperet facultatem. et primum clementiam domini debemus aduertere, quod nullum prius ipse condemnat, sed unusquisque sibi auctor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊om̃ quȩ loco suꝑiore prestin¬
ximus delibasse satis ẽ. nunc
quia in libro scdm matħm.
duos homnes in regione gera¬
senorum demoniis afflatos.
xp̃o occurrisse cognouimus.
hic autẽ sc̃s lucas unũ dicit.
eundẽq nudum: nudus emm
quicũq tegum̃tũ naturȩ suȩ
et untutis amisit. qua ratioe
de numero euangłiste dissona¬
re uideantur. non otiose pre¬
tereundum. sed requirendum
arbitror. Et quidem licet dis¬
cordet numerus. tam̃ corcor¬
dat mysterium. Uir enim
iste qui habebat demonium.
ppłi figura gentilis ẽ: oꝑtus
uitns. nudus errori. patens
crimim. Duo illi quoq simlit̃
figurã ppłi gentilis accipiunt.
Qm̃ cum tres filios noe gñaue.¬
rit. sem. cham. et iaphet. sem
tantũmodo famlia. in posses¬
sionem ascita ẽ dĩ. Ex duob fi¬
luis. diuersarum nationũ ppłi
pullularunt. Quorũ alter ma¬
ledictus . quod midatũ patrẽ
nontexerat : benedictus alter.
quod aduersus licet. ne confu¬
sionem nudati parentis hauri¬

Expanded text:
m quae loco superiore praestrinximus delibasse satis . est, nunc quia in libro secundum Matthaeum duos homines in regione Gerasenorum daemoniis adflatos Christo occurrisse cognouimus, hic autem sanctus Lucas unum inducit eundemque nudum — nudus enim est quicumque tegumentum naturae suae et uirtutis amisit - qua ratione de numero euangelistae dissonare uideantur non otiose praetereundum, sed requirendum arbitror. et quidem licet discordet numerus, tamen concordat mysterium; uir enim iste qui habebat daemonium populi figura gentilis est, opertus uitiis, nudus errori, patens crimini. duo illi quoque similiter figuram populi gentilis accipiunt, quoniam, cum tres filios Noe generauerit, Sem Cham Iaphet, Sem tantummodo familia in possessionem adscita est dei. ex duobus illis diuersarum nationum populi pullularunt, quorum alter maledictus, quod nudatum patrem non texerat, benedictus alter, quod auersus licet, ne confusionem nudati parentis hauri
Abbreviated transcription (Latin):
fidei quã idõ meritis et laudib
honorasti. quia quãuis eã inter
liberi arbitriibona quã inter
dei dona numerari eternã bea¬
tãꝙ uitã constetisse ẽẽ separata.
ꝗgratiã dispensari scđm merita
hu mana definant. Et asseren
do ꝗnec laudẽ constet habere
nec meritũ. eos qui ex dono gr̃e
sint fideles. Quo conuersi ergo¬

Expanded text:
fidei, quam ideo meritis et laudibus honorasti, quia mavis eam inter liberi arbitrii bona quam inter Dei dona numerari, aeternam beatamque vitam constet esse praeparatam, qui gratiam dispensari secundum merita humana definiant, et asserendo quod nec laudem constet habere, nec meritum eos qui ex dono gratiae sint fideles? Quoquoversum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quod centurio cuius fides dñi
uoce laudata ẽ. Nullius laudis ẽẽt
ac meriti. si in eo ds̃ quod ipse de¬
derat pretulisset. Definisti centu¬
nonẽ illũ non donatã fidem ha¬
buisse sed propriã. ac ꝑ inde ni¬
chil eius principus conlaudatũ.
fuisse ꝑ gr̃am. In eadẽ autẽ fidẽ
causam fuisse laudis et meriti.
quorum neutrũ haberet si id
cui et laudis debetur et meritum
dñs contulisset. Frustra gͦ inuidi
dãnati erroris euadas sũmã salu¬
tis negas in fidei ñre ditione ẽsiste¬
re. Cũ om̃ino salus nisi ex fide ẽẽ
non possit. Iustus enĩ ex fide uiuit
Qm̃ ueritas dicit. Am̃ am̃ dico uob̃
qm̃ qui audit uerbũ meũ et credit

Expanded text:
enim quod « Centurio, cujus fides Domini enim quod « Centurio, cujus fides Domini voce laudata est, nullius laudis esset ac meriti, si id in eo Deus, quod ipse donaverat, praetulisset: » definisti Centurionem illum non donatam fidem habuisse, sed propriam, ac perinde nihil ejus principiis collatum fuisse per gratiam; in eadem autem fide causam fuisse et laudis et meriti, quorum neutrum haberet, si id, cui et laus debetur et meritum, Dominus contulisset. Frustra ergo, ut invidiam damnati erroris evadas, summam salutis negas in fidei nostrae ditione consistere: cum omni modo salus nisi ex fide esse non possit. Justus enim ex fide vivit . Quoniam Veritas dicit, Amen, amen dico vobis, quoniam qui audit verb
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am in euanglio a prima die usꝙ¬
ad nc̃ confidens hoc ipsum. quia
qui cepit in uob opus bonũ ꝑficiet
usq in diem xp̃iiħu. Cuius huic hu¬
manȩ laudis ac meritis. non he ca¬¬
usa suspensa ẽ quȩ uirtutis ac pieta¬
tis exceptũ ẽ. quod ñ ex gr̃e fonte
ꝑfluerit ubi abimitio usq ad finẽ.
et inchoatio et ꝑfectio boni oꝑis
dño reputatur. cui canitur de
sc̃ĩs suis. Dñe in lumine uultus tui
ambulabunt: et innõe tuo exulta¬
bunt tota die. et iniustitia tua exal¬
tabuntur: qm̃ gła uirtutis eorum
defendaris umbraculo ꝓphane
opimonis ẽẽ ꝓfiteris dic̃s. Nemo
autẽ existimet hec a nob obhoc
fuisse ꝓlata. ut nitamur astrue.¬
re sũma salutis. in ñre fidei ditioe
ẽ sistere. scđm quorũdã ꝓphanam
opimonẽ. ꝗ totũ libero arbitrio
deputantes gram dei dispensare
scdm meritũ uniuscuiusq definun.
Sed miror ualde qͦm ñ uides aut
ab alus existimas non uideri qđ te
ipsum tuo ore condẽnas. dicendo

Expanded text:
ra in Evangelio, a prima die usque nunc: confidens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Jesu Christi. Cujus hic humanae laudis ac meriti nunc in Deo causa suspensa est? Quid virtutis aut pietatis exceptum est, quod non ex gratiae fonte profluxerit, ubi ab initio usque ad finem, et inchoatio et perfectio boni operis Domino deputatur? Cui canitur de sanctis suis , Domine, in lumine vultus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in tua justitia exaltabuntur; quoniam gloria virtutis eorum defendaris umbraculo, profanae opinionis esse profiteris, dicens, « Nemo autem aestimet haec a nobis ob hoc fuisse prolata, ut nitamur astruere, summam salutis in nostrae fidei ditione consistere, secundum quorumdam profanam opinionem, qui totum libero arbitrio deputantes, gratiam Dei dispensari secundum meritum uniuscujusque definiunt. » Sed miror valde, quomodo non vides, aut ab aliis aestimas non videri, quod te ipsum tuo ore condemnas. Dicendo