comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ currit: s diuine gr̃e largitate. qr nõ uolentis neq
currentis s miserentis : dei. Aitissimo qͥppe ac saluber¬
rimo sacramento uniuersas facies atq ut ita dixerĩ
uultꝰ scãrũ seripturar̃ bene intuentes. id admonere
s miserentis ÷ dei. deinde ut etiã iudiciũ comẽdaret.
iniqͥtas apd dm̃ : continuo adiuir̃ atq ait. Dic̃ enĩ
scͥptura pharaoni. quia ad hoc te excitaui. ut ostẽdã
ĩ te potentiã meã: ⁊ ut annũciet᷑ nom̃ meũ in uniuersa
obdurat. Aliseret᷑ scilicet magna bonitate. obdurat
nulla iniqͥtate: ut nec lib̾atꝰ de suis meritis p̃sumat.
Sola enĩ gr᷑a redep̃tos discernit a ꝑditis: quos in una ꝑdi¬
cionis cõcreauerat massa. ab origine ducta causa cõmu¬
uis. hoc aũ qͥ eo mͦ audit ut dicat qͥs adhue c̃queritur.
nã uolũtati eiꝰ qͥs resistit.: cãꝗͣ. propt̾ea malus nõ uide¬
at᷑ e̾e̾ culpandus. qr ds̃ cuiꝰ uult miseret᷑. ⁊ quẽ uult

Expanded text:
 divinae gratiae largitate: quia non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Altissimo quippe ac suluberrimo sacramento universa facies, atque, ut ita dixerim, vultus sanctarum Scripturarum, bene intuentes id admonere sed miserentis est Dei, deinde, ut etiam commendaret iniquitas apud Deum, continuo subjunxit, atque ait: Dicit enim Scriptura Pharaoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non videatur esse culpandus, quia Deus cujus vult miseretur, et quem vult
Abbreviated transcription (Latin):
oraretur ꝓ omĩbus hominib. ⁊ specialiter
enĩ bonũ ÷ corã saluatore nr̃o dõ. id ÷ ut eciã pro talih
orecur: statĩ ut desꝑationẽ tolleret addidit. qͥ om̃s
pomines uult saluos fieri: ⁊ ad agnitionẽ ueritatis
uenire. hoc qͥppe ds̃ bonũ uidicauit. ut orationibus
humiliũ dignaret᷑ salutẽ prãre sublimiũ: qd utiq
iã uidemus inpletũ. Isto locutionis modo ⁊ dñs usus :
in euangelio: ubi ait phariseis. decimatis mentã et
rutã ⁊ om̃e holus. Neq enĩ pharisei ⁊ qͥc̃q alii homi¬
num ꝑ om̃s terras alienigenar̃ omĩa holera decima-¬
bant. Sic̃ gͦ hic om̃e holus om̃e holer̾ genus: ita et
illic om̃s homines omẽ hominũ genus. intelligere
possumus: ⁊ qͦc̾q alio mͦ intelligi potest: dũ tam̃ cre¬
dere nõ cogamur aliqͥd omĩpotentem uoluisse fieri.
factũq nõ e̾e̾.qui sine ullis ambiguitatib sic̃ in cęlo
et in terra. sic̃ eũ ueritas cantat: omia q̃c̃q uoluit

Expanded text:
oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter enim bonum est coram Salvatore, id est ut etiam pro talibus oretur, statim ut desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium, quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus usus est in Evangelio, ubi ait Pharisaeis: Decimatis mentham et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecunque alieum per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
Karitas est: id ÷ ad caritatem refertur
omne preceptũ. Quod uͦ ita fit uol timore pȩne uo
aliqua intentione carnali. ut nõ referatur adils
Raritas qͥppe dei ÷ ⁊ proximi. Et utiq ĩ his duobu
preceptis tota lex pendet ⁊ ꝓpħe. Ad de euangelium
ad de apostolos Non enĩ aliunde uox ista ÷ finis p̃cer
ex qͥb unũ est nõ mechaberis. ⁊ q̃cũq nõ iubentur
s spãli consilio uouent᷑. ex qͥb unũ ÷. bonũ est homi¬

Expanded text:
aritas est, id est, ad charitatem refertur omne praeceptum. Quod vero ita fit vel timore poenae, vel aliqua intentione carnali, ut non referatur ad quippe ista Dei est et proximi: et utique in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Adde Evangelium, adde Apostolos: non enim aliunde vox ista est, Finis praex quibus unum est, Non moechaberis ; et quaecumque non jubentur, sed spirituali consilio monentur, ex quibus unum
Abbreviated transcription (Latin):
mortaliũ. Tc̃ aũ illuminabit dñs occulta tenebra¬
rũ.⁊ manifestabit cogitationes cordis: ⁊ tẽ laus
erit unicuiq a deo. Quia id laudabit᷑ ⁊ diligetir
a ꝓximo in ꝓximo: qd̃ ne lateat ab ipso illumina¬
bit᷑ deo: Minuit᷑ aũ cupiditas caritate crescente don
ueniat hic ad tantã magnitudinẽ qua maior eẽ non
possit. Maiorẽ enĩ caritatẽ nemo habet: quã ut anima
cet qͣnta erit caritas. ubi cupiditas quã uel coheri¬
do suꝑet nulla erit. Quã sũma sanitas erit qͣndi
appellare debeas ułhabere. E go tam̃ cũ sꝑnenda cua
in xp̃o studia ñ putarẽ. bona de te eredens ĩ adiutorio
nri redep̃toris ac spãs teq in menbris eiꝰ plurinũ ꝗili
librũ ad te sic̃ ualui. utinã tã cõmodũ ꝗͣ. prolixum
de fide & spe. & karitate corscr iSi.X

Expanded text:
 illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam cet quanta charitas erit ubi cupiditas quam vel coercendo superet nulla erit? quoniam summa sanitas erit, quando appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, d
Abbreviated transcription (Latin):
uite participes eẽ nõ posse: Ad quã nõ ꝑuenuit̃ nisi
qui studerit̃ e̾e qd̾ fuic. facti st̃. nec affectant uideri
s eẽ qo st̃: nõ alienis laudib s morib sius eximii.
Nec solũ se sua dignitate: s potius de sacerdotalis uite
nobilitate cõspicui. Qui. st̃ nõ appellationetenus
s uirtute pontifices. Uite cõtemplatiue capaces:
n gaudioꝵ celestiũ coheredes

Expanded text:
vitae participes esse non posse? Ad quam non perveniunt, nisi vitae participes esse non posse? Ad quam non perveniunt, nisi qui studuerint esse quod facti sunt, nec affectant videri, sed esse quod sunt, non alienis laudibus, sed moribus suis eximii: nec solum de sua dignitate, sed potius de sacerdotalis vitae nobilitate conspicui: qui sunt non appellatione tenus, sed virtute pontifices, vitae contemplativae capaces, et gaudiorum coelestium cohaeredes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectib clari. hic qͥdem uelut gustũ quendã contẽ¬
platiue uite quo ad eam feruentius ꝓuocent᷑ accipi¬
unt. sed ibi iã in ęt̃nũ felices effecti. de eiꝰ ꝑfectione
gaudebt̃. Proinde nõ inflant᷑. quia hic omĩum
fideliũ catholicoꝵ honorant᷑ ut capita: s letantur
rib negotiis inplicati. fundoꝵ t̾mi nos sine cermi¬
no cupiditatis extendat. ac se passim exqͥsitis deli¬
ciis tͣdunt. q̃ animã corpꝰq debilitant. si głam nõ
xpĩ. s suã decepti uulgi adulantis honorib que¬
rant : plusq se aliene lingue ꝗͣ. sue cõscientie credat
si omẽ gaudiũ suũ nõ in futuroꝵ remunerati one
nec in scĩtate uite. s in sua tantũ dignitate cõstituas
⁊ dũ taleseẽ quales creduntur amant: nũ ꝙͣ. sibi displi¬
ceant ac placentes sibi non sint de sua correctione
solliciti: qͥs nõ intelligat tales si in talib ꝑseueret
nee se ante finẽ uite p̾sentis. ȩmendet: cõtemplatiue

Expanded text:
provectibus clari, hic quidem velut gustum quemdam contemplativae vitae, quo ad eam ferventius provocentur, accipiunt: sed ibi jam in aeternum felices effecti, de ejus perfectione gaudebunt. Proinde non inflantur, quia hic omnium fidelium catholicorum honorantur ut capita; sed laetantur ribus negotiis implicati, fundorum terminos sine termino cupiditatis extendant, uc se passim exquisitis deliciis dedant, quae animum corpusque debilitant; si gloriam non Christi, sed suam, decepti vulgi adulantis honoribus quaerant, plusque de se alienae linguae quam suae conscientiae credant; si omne gaudium suum non in futurorum remuneratnec in sanctitate vitae, sed in sua tantum dignitate constituant: et dum tales esse, quales credunt, amantur creduntur amant, nunquam sibi displiceant: ac placentes sibi, non sint de sua correctione solliciti: quis non intelligat tales, si in talibus perseverent, nec se ante finem praesentis vitae emendent, contemplativae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuemiat̃: Duo enĩ pͥmũ et ultimũ idẽ rer̾ latentiũ fu¬
turarũq noticia: et ipsa uisio dnĩ incõꝑabilit̾ p̃stã¬
tiora erut̃. in illa uita beata. quã in ista diuersis
errorib implicata Quandoquidẽ. tã rerũ omĩum
noticia ꝗͣ. ipsa dei substantia. plene ac ꝑfecte uideb
duo aũ media uaccationẽ uidelicet ab omib oc¬
cupationib mundi. ⁊ diuinar̃ studiũ litt̾arũ ꝙ̃
hic possut habere põtifices. S illi qͥ se ab om̃ib in¬
auersi. uerbo dei infatigabilit̃ uacant sapientes ue¬
racit̾ fiunt: cęlestia sapiunt. t̾rena despieiuit̃: cont̾¬

Expanded text:
rerum latentium futurarumque notitia, et ipsa visio Dei, incomparabiliter praestantiora erunt in illa vita beata, quam in ista diversis erroribus implicata. Quandoquidem tam rerum omnium notitia, quam ipsa Dei substantia, plene ac perfecte videbitur. Duo autem media, vacationem videlicet ab omnibus occupationibus mundi, et divinarum studium litterarum, etiam hic possunt habere pontifices. Sed illi qverbo Dei infatigabiliter vacant, sapientes veraciter fiunt, coelestia sapiunt; terrena despiciunt, obe
Abbreviated transcription (Latin):
dion etiã in fide cõsisteret: nec qͥd homara
credidisset. s: qͥd egisset in die udicii que¬
reretur. qdͥ serit tante arrogantie qui eccłastice doeti¬
ne auctoritate neglecta. de sua sibi iusticia blandis
fidelib. s etiam eos ipsos fideles qui nob̾ diuinitꝰ infri¬
endi comissi st̃. instruere debeamus. de patre quomͦ
solus accipiat᷑ ingenitꝰ. de filio quomodo ex ipso sit
genitus. De spũ scõ quomͦ ex patre ⁊ filio ꝓcedens:
nec ingenitꝰ possit dici nec genitꝰ. Qualit̾ ista tria uniꝰ
sint: ⁊ hoc unũ nõ diuidatur s distĩgatur in tria.
patre in effabilit̾ natus : hominẽ totũ sine ulla mu¬
tantie substantie susceꝑit: ac se deum ⁊ hominẽ ueni
ꝑ uitutes passionesq ꝓbauerit: cõprehendi ꝑmise¬
rit. Occidi uoluerit. t̃cia die resurrex: in cȩlos homi¬
nẽ de nob̾ assumptũ. sua uirtute leuanerit. Sue re¬
surrectionis exemplo: nobis regeneratis in se spem
felicit̾ resurgendi p̃stiterit. Membra sua nos fecerit

Expanded text:
on etiam in fide consisteret, nec quid homo credidisset, sed quid egisset in die judicii quaereretur, quis erit tantae arrogantiae, qui, ecclesiasticae doctrinae auctoritate neglecta, de sua sibi justitia blandiatfidelibus, sed etiam eos ipsos fideles, qui nobis divinitus instituendi commissi sunt, instruere debeamus: de Patre, quomodo solus accipiatur ingenitus; de Filio, quomodo ex ipso sit genitus, de Spiritu sancto, quomodo ex Patre et Filio procedens, nec ingenitus possit dici, nec genitus; qualiter ista tria unum sint; et hoc unum non dividatur, sed distinguatur in tria: Patre ineffabiliter natus, hominem totum sine ulla mutatione substantiae suae susceperit; ac se Deum et hominem verum per virtutes, passionesque probaverit, comprehendi permiserit, occidi voluerit, tertia die resurrexerit, in coelos hominem de nobis assumptum sua virtute levaverit, susurrectionis exemplo nobis regeneratis in se spem feliciter resurgendi praestiterit, membra sua nos fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfinita uideant᷑: Tu aũ enchyridion a nob̾ postulas:
id ÷ qđ manu possit astrĩgi: nõ qd armaria possit one¬
rare: Ut gͥ ad illa tria redeamꝰ. ꝑ que diximꝰ colendũ
dm̃. fidẽ. spẽ. caritatem. facile est. ut dicatur quid
credendũ. quid sperandũ. quid amandũ sit Sec
quẽ ad modũ aduersus eoꝵ qͥ diuersa sentiĩt calup̃¬
nias defendatur. oꝑosioris ubiorisq doctrine est:
Que ut habeatur. nõ breui enchyridion manꝰ debe¬
bet ĩpleri. s gͣndi studio pectꝰ accendi Nã ecce tͥ
aut legitur. Quid faciliꝰ memorie cõmendaturᷤ
ꝗuia enĩ cde peccato gͣui miseria pmebat᷑ genus hu¬
manũ.⁊ diuine ĩdigebat misccłie: gr̾e dei tẽpꝰ ꝓpħa
gram comenoandam hoc ꝓpħicũ com̃dasset testimo¬
niũ: continuo subiecit: Quomͦ aut̃ inuocabt᷑
ĩ quem nõ credidert̃ : Propter hoc simbolũ: In his
duob tͥa illa intuere fides credit: spes ⁊ caritas

Expanded text:
u contineri. Tu autem Enchiridion a nobis postulas, id est, quod manu possit astringi, non quod armaria possit onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed grandi studio pectus accendi. CAPUT VII. aut legitur? quid facilius memoriae commendatur? Quia enim de peccato, gravi miseria premebatur genus humanum, et divina indigegratiam commendandam hoc propheticum commemorasset testimonium, continuo subjecit, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt ? propter hoc Symbolum. In his duobus tria illa intuere: fides credit, spes et charitas
Abbreviated transcription (Latin):
UNUAMENTUM enim aliud. ait apłs nemo
fundamentũ eẽ fidei catholice: qr putari pocest ab¬
xp̃s apud quoslibet hereticos qͥ se xpĩanos uocari
uolũt. re ipsa nõ esse apud eos qd̾ ostẽdere nunis lon-¬
gum est: qmͣ cõmemorande st̃ om̃s hereses. siue que

Expanded text:
undamentum enim aliud, ait Apostolus,fundamentum esse fidei catholicae, quia putari potest Christus apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis longum e
Abbreviated transcription (Latin):
falleremur in aliquo uł animi uł corporis sey
si iã uera illa atq ꝑfecta felicitate frueremus
qr homo nõ solũ si qͣndo sit ipse qͥd uer̾ sit. s eti¬
si quando errat ⁊ fallitur: si hoc debet loqui qđ animo
gerit. siue illud uer̾ sit. siue putetur ⁊ nõ sit. omĩsaũ
qui mentitur contra id quod animo sentit: loqͥtur uo¬
luntate fallendi: Et utiq uerba ꝓpt̾ea sunt ĩstituta. nõ
noticiam cogitationes suas ꝓferat: Uerbis gͦ uti ad falla

Expanded text:
falleremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, falleremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, si jam vera illa atque perfecta felicitate frueremur. quia homo non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etisi quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit; sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate fallendi. Et utique verba propterea sunt instituta, non noti
Abbreviated transcription (Latin):
eq enĩ ab hac uita deuiabit in geminis
filiis gͣtus illis mentib error. aut ab hac uia
deuiabat apłs petrꝰ. qͣndo se eristimans uisu
uidere. aliud ꝓ alio sic putabat. ut a corpoꝵ ĩmaginib
ĩ qͥb se ẽẽ arbitrabatur uera ĩ qͥb erant corpora nõ di¬
nosceret.nͥ cũ ab illo angłs ꝑ quẽ fuerat liberatus
abcessiset: aut ab hac uia deuiabat iacob patͥarcha.
quando uiuentẽ filiũ a bestia credebat occisũ. In
his atq huiꝰ modi falsitatib salua fide que in deũ
est fallimur: ⁊ uia nõ relicta que ad ulũ nos du
erramus qui errores etiã si peccata nõ st̃: tamen
ĩ mat̾ huiꝰ uite deputandi st̃. que ita subiecta est
uanitati ut apꝓbentur hic falsa ꝓ ueris: respuãt᷑
uera ꝓ falsis. teneantur incerta ꝓcercis. Quãuis
enĩ hec ab ea fide absint. ꝑ quã uerã certãq ad
eternã bĩtudinẽ tendimus : ab ea tam̃ miseria
nõ absunt. ĩ qua adhuc sumus. Hullo mͦ qͥppe

Expanded text:
e enim ab hac via deviabat in geminis filiis gratus ille parentibus error: aut ab hac via deviabat apostolus Petrus, quando se existimans visum videre, aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum ab illo angelus, per quem fuerat liberatus, abscessit: aut ab hac via deviabat Jacob patriarcha, quando viventem filium a bestia credebat occisum . In his atque hujusmodi falsitatibus, salva fide, quae in Deum nobis est, fallimur, et via non relicta quae ad illum ducit, erramus: qui errores etiamsi peccata non sunt, tamen in malis hujus vitae deputandi sunt, quae ita subjecta est vanitati, ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab ea fide absint, per quam veram certamque ad aeternam beatitudinem tendimus; ab ea tamen miseria non absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
urib concupiscit. Itaq siuicũq iam claruit qd̾ uir¬
tutes ueras nõ uideant᷑ habere qͥ simulat̃ : et illi simu¬
nẽtie ceterisq bonis oꝑib seruiendo nõ ut boni fiant.
s ut se bonos hominib fingat᷑ : nec ad recipiendam
sempit̃nã mercedẽ s ad cõparandã głam popularem.
Uideamꝰ nc̃ qͥb p̃cedentib calsis et subsequentib causis
increm̃tis. nasci soleant uicia uel augeri. et qͥb adu¬
uante dnõ remediis ue possit uelut qͥb dã medicam̃tis
imminui uel sanari.

Expanded text:
viribus concupiscit. 5. Itaque, si utcunque jam claruit, quod virviribus concupiscit. 5. Itaque, si utcunque jam claruit, quod virtutes veras non videantur habere qui simulant; et illi simunentiae caeterisque bonis operibus serviendo, non ut boni fiant, sed ut bonos se hominibus fingant, nec ad recipiendam sempiternam mercedem, sed ad comparandam gloriam popularem. Videamus nunc quibus praecedentibus causis et subsequentibus incrementis nasci soleant vitia vel augeri, et quibus adjuvante Domino remediis possint velut quibusdam medicamentis imminui vel sanari.
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat : scd̃m hominẽ carnalit̾ uiuit̃. Et ideo haut bene
uiuit. et nicħ ei ꝓderit: qͥcqͥd boni propt̃ homines facit :
qe humanis laudib delectatꝰ. hic iam tẽporalem mer-¬
cedem recipit suoꝵ operũ q̃ tẽporalit̾ fac̃. Igitur ille scd̾m
hominẽ uuit. qͥ scd̃m se ipsũ iuuit. qr ec ipse homo. et
scdm se ipsum uiuit. qͥ si potuerit. est.cũ qͥb uult. ꝑgit
qͦ uult. dormit qͣndo et quamdu uult: loqͥt᷑ que uult:
⁊ ubi uult manducat ac bibit. qͣndo & qd̾ uult et qͣntũ
uult: ridet aut iocatur int̾ qͦs uult. Postremo qͥcqͥd
qͣlit̃ uult. qͥ omĩa licita et illicita carnalit᷑ uult. Qui
aũ scd̃m deum uiuit : nõ qd̾ eũ carnalit᷑ delectat. s qd
spalit᷑ edificat fac̃. Et omĩa defideria carnis. spãł desi¬
derii delectatione cõpescit : futura p̃sentib anteponit
carnẽ spiũ subdit. Et qͥcqͥd cupit aut agit: nõ uult
ex sua s ex dei sui uoluntate ꝓcedere. cui placere totis

Expanded text:
ficiat, secundum hominem carnaliter vivit: et ideo aut bene non vivit, aut nihil ei proderit quidquid boni propter homines facit: quia humanis laudibus delectatus, hic jam temporalem mercedem recipit suorum operum, quae temporaliter fecit. Igitur ille secundum hominem vivit, qui secundum seipsum vivit, quia et ipse hm seipsum vivit, qui si potuerit est cum quibus vult, pergit quo vult dormit quando et quandiu vult, loquitur quae vult et ubi vult, manducat et bibit quando et quod vult et quantum vult, ridet ac jocatur inter quos vult. Postremo quidquid qualiter vult, quia omnia licita et illicita carnaliter vult: qui autem secundum Deum vivit, non quod eum carnaliter delectat, sed quod aliter aedificat facit, et omnia desideria carnis spiritualis desiderii delectatione compescit, futura praesentibus anteponit, carnem spiritui subdit, et quidquid cupit aut agit, non vult ex sua, sed ex Dei sui voluntate procedere, cui placere totis
Abbreviated transcription (Latin):
deterius ⁊elo et cõtentione.: Nuib carnales qui scd̾m
hominẽ uiuunt : etiã in hac uita corquent᷑ cũ et cõtentio
hereticos reddat : i zelus imitatores diaboli paradis um
pͥmis hominib inuidentis oͤfficiat. Ac sic qͣndo fideles
iusticia. pietate. miscd̾ia. mansuetudine. humilitate

Expanded text:
tentione, quibus carnales, qui secundum tentione, quibus carnales, qui secundum hominem vivunt, etiam in hac vita torquentur: cum et contentio haereticos reddat, et zelus imitatores diaboli, paradisum primis hominibus invidentis efficiat? Ac sic, quando fideles justitia, pietate, misericordia, mansuetudine, humilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ eis ꝓfuert̾ : ĩmmo eciã nocuert̃ dicente scõ apło. Oñ¬
bona aut exfide gesta uirtutes sut̃ q̃ ꝓfecto iustificant.
aut si fuerit᷑ sine fide. nõ sut̃ aliqͣ bona credenda. s uicia
q̃ nõ uiuant suos oꝑarios. s condẽp̾nãt. inflatosq p̃cipiꝰ¬
tant. atq a finib eterne salutis eliminat᷑. s. qͥd ego hec
de infidelib unde nullus ambigere uidet᷑ eraggero eũ
s scd̃m hominem uiuunt : carnales nominet dicens. Et
ego fr̃s cum uenissem ad uos nõ uob̾ potui loqͥ qͣsi spãlib¬
s qͣsi carnalib Nondũ enĩ poteratis. s nec adhuc qͥdem
potestis: adhuc enĩ estis carnales : Et tamꝗͣ. quereremus
qͥd carnales uelit intelligi: secutꝰ adiunt᷑. Cũ enĩ sit int̾
uos xelus et contencio. nonne carnales estis ⁊ scd̾m hominꝰ
ambulatis: Quid potest duab his animi pestib inuenti

Expanded text:
nihil eis profuernihil eis profuerbona aut ex fide gesta, virtutes sunt, quae profecto justificant; aut si fuerint sine fide, non sunt aliqua bona credenda, sed vitia, quae non juvant suos operarios, sed condemnant inflatosque praecipitant, atque a finibus aeternae salutis eliminant. Sed quid ego haec de infidelibus, unde nullus ambigere videtur, exaggero, csed secundum hominem vivunt, carnales nominet dicens: « Et ego, fratres, cum venissem ad vos, non vobis potui loqui quasi spised quasi carnalibus: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis, adhuc enim estis carnales . Et tanquam quaereremus quid carnales velit intelligi, secutus adjunxit: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetua : Sic̃ cõ dep̃natio anime pena eiꝰ : sencienda. q̃
mors ꝓbat᷑. i ipsa ꝑpetua. Itaq dupplicit᷑ rea : anima:
Si et bonũ nõ faciat unde spãlit̾ uiuat: ĩ appetat simi¬
litudinẽ boni sub qua male uiuat ⁊ lateat. Suꝑb
uult se credi constantẽ : ꝓdigus liberalẽ. auatꝰ diligentẽ.
temerariꝰ fortẽ. inhumanꝰ parcũ. gulosus humanum:
ignauus qͥetũ. amidus cautũ. Inprudencia fiducie
sibi nom̃ adscribit : procacitas appellationẽ libertatis
ingenio humano discerni: tam̃ sine donodei. quantũ
in uidet᷑. nec uututes possut̃ appeti uł haberi: nec gar̃
similitudmos. q̃ sut᷑ uicia declinari: in tantũ ut infidelib
nichil ꝓfuisse credamus. etiã si st̃ aliquas ꝑ corpꝰ oꝑati
iurtutes: quodeas nec a deo suo. se accepisse credidert̃ ne
ad eũ qͥ ÷ finis bonoꝵ omũĩ referre uoluert̃. Et qͥd dico

Expanded text:
perpetua? Sicut condemnatio animae poena ejus est sentienda, quae perpetua? Sicut condemnatio animae poena ejus est sentienda, quae mors probatur, et ipsa perpetua. 2. Itaque dupliciter rea est anima, si et bonum non faciat unde spiritualiter vivat, et appetat similitudinem boni, sub qua male vivat et lateat. Superbus vult se credi constantem, prodigus liberalem, avarus diligentem, temerarius fortem, inhumanus parcum, gulosus humanum, ignavus quietum, timidus cautum. Impudentia fiduciae sibi nomen ascribit, procacitas appellationem libertatis ingenio humano discerni, tamen sine dono Dei, quantum mihi videtur, nec virtutes possunt appeti vel haberi; nec earum irtutes imitantia, declinari: in tantum, ut infidelibus niihil profuisse credamus, etiamsi sunt aliquas per corpus operati virtutes, quod eas nec a Deo suo se accepisse crediderunt, nec ad eum qui est finis bonorum omnium referre voluerunt. Et quid dico,
Abbreviated transcription (Latin):
UESi sTis quantũ aueris uirtutib uirtutum
sinulitudines distent. Non dico qͣntũ a medicam̃to
uenenũm: qr medicam̃tũ ita corpꝰ aliqͦcies sanat: ut id
defendere amoris necessitate nõ ualeat. et uenenũ nõ auf¬
ferri fac̃ uitã corpori qͣsi aufferenda non e̾e̾t : nͥ fuisset
acceptũ. s accelerat corporis mortem. qd̾ erat aliquanto
duitius forte uicturũ. s plane dico a ueris uirtutib tãtũ
similitudines distareuirtutũ qͣntũ distat a ueritate mẽ¬
÷ ueritas. cui qͥ amant̾ adheserit. a peccati morte resusci¬
tatꝰ mori ultra nõ poterit. nͥ cũ ab ea deprauata uolun-¬
tate recesserit. Sic̃ e contrario uirtutis simulatio q ÷ ut
uita sua nõ interiturã s supplicio q̃ ÷ illiꝰ mors. penalit᷑
sine fine uicturã. Scriptura dicente: õs qd̾ mentitur
occidit animã. Ac ꝑ hoc sic̃ uirtꝰ animã sibi ueracit᷑ inhe¬
rentem. si fuerit uera ustificat: ita simulata cõdẽp̾nat.

Expanded text:
esistis quantum a veris virtutibus virtutum similitudines distent. Non dico quantum a medicamento venenum: quia medicamentum ita corpus aliquoties sanat, ut id defendere a mortis necessitate non valeat, et venenum non auferri facit vitam corpori, quasi auferenda non esset, nisi fuisset acceptum, sed accelerat corporis mortem, quod erat aliquanto diutius forte victurum. Sed plane dico a veris virtutibus tantum similitudines distare virtutum, quantum distat a veritate menest veritas, cui qui amanter adhaeserit, a peccati morte resuscitatus, mori ultra non poterit; nisi cum ab ea depravata voluntate recesserit. Sicut econtrario virtutis simulatio, quae est, ut vita sua, non interituram, sed in supplicio, quae est illius mors, poenaliter sine fine victuram: Scriptura dicente: Os quod mentitur occidit animam . Ac per hoc sicut virtus animam sibi veraciter inhaerentem, si fuerit vera, justificat; ita simulata condemnat.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ futuro ꝓmisit dicens. Beati mũdo corde: qm̃ ipsi
dm̃ uidebt̃. Hec hic dix̃ : qm̃ ipsi dm̃ uident. Igitir
si ds̃ qͥ in hac uita sine alicuius elem̃ti assup̃tione
nec potuit uideri nec potest. ĩ futura uita uidẽs
bonoꝵ omiũ plenitudo¬
contemptores inhereant. Uiu cꝰp.

Expanded text:
ti mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Nec hic dixit, quoniam ipsi Deum vident. Igitur si Deus, qui in hac vita sine alicujus elementi assumptione nec potuit videri nec potest, in futura vita videndubonorum omnium plenitudocontemptores inhaereant. P
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ animar̾ q̃cũq st̃ uitia. naturaliũ st̃ pͥuationes bonoꝵ:
Que cũ sanantur: nõ aliquo tͣnfferuntur: s ea que ibi
erant nusꝗͣ. ert̃. qͣndo in illa sanitate nõ ert̃: Nature gͥ¬
sunt. S qr nõ sic̃ ear̃ conditor sũme atq ĩ cõmutabiliter
bone sunt: ideo in eis ⁊ minui bonũ ⁊ augeri potest: S:¬
si bono minui malũ est ꝗͣ uis quantũ cumq minuatur
remaneat aliqͥd necẽe̾ est si adhuc natura est unde na-¬
tura sit: Neq enĩ si qͣliscũq ⁊ qͣntulac̾q natura est
consumi bonũ qd̾ natura ÷ nͥ ⁊ ipsa cõsumatur potest:
Merito qͥppe: natura ĩcorrlipͤta laudatur. Porro si ⁊ ĩcor-¬
ruptibilꝰ sit que corrũpi omnino nõ possit: multo. est
ꝓculdubio laudabilior: Cũ uͦ corrũpitur: ideo malũ:

Expanded text:
 animorum quaecumque sunt vitia, naturalium sunt privationes bonorum: quae cum sanantur, non aliquo transferuntur; sed ea quae ibi erant, nusquam erunt, quando in illa sanitate non erunt. CAPUT XIsunt: sed quia non sicut earum Conditor summe atque incommutabiliter bonae sunt, ideo in eis et minui bonum et augeri potest. Sed bonum minui malum est; quamvis, quantumcumque minuatur, remaneat aliquid necesse est si adhuc natura est unde natura sit. Neque enim, si qualiscumque et quantulacumque natura est, consumi bonum quo natura est, nisi et ipsa consumatur, potest. Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum
Abbreviated transcription (Latin):
N QUa etiam illud qđ malũ dr̃. bene ordinatũ
⁊ loco suo positũ. eminentius cõmendat bona ut
magis placeant. ⁊ laudabiliora sint. dũ cõparant᷑
cui sumia ręx̾ potestas cum sũme bonꝰ sit. ullo modo sine¬
ret mali aliqͥd eẽ ĩ oꝑib suis. nͥ usq adeo e̾e̾t om̃ps ⁊ bonꝰ
ut benefaceret ⁊ de malo qͥd ÷ aut aliud qd̾ malũ dr̃ nͥ¬

Expanded text:
n qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur rerum cui summa potestas , cum summe bonus sit, ullo modo sineret mali aliquid esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus, ut bene faceret et de malo. Quid est autem aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationis cura cominissa est: non solũ sine cupi¬
ditate s etiã cũ laude pietatis accipit a populo dis

Expanded text:
dispensationis cura commissa est, non solum sine cupiditate, sed et iam cum laude pietatis accipit a populo dis
Abbreviated transcription (Latin):
Si homo qͥñdũ
ita ꝓfic̃. ut iã diligat inunicũ. tam̃ qͣndo rogatur. abho¬
mine qͥ peccauit ĩ eum. ut ei dimittat. dimittit ex cui
rogantib nob̾. sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ rogantib debitorib nĩ¬
Iam uͦ qͥ eũ in quẽ peccauit hominẽ rogat. si peccato suo
mouecur ut roget. nõ ÷ adhuc deputandus inimieus.
eũ diligere sit difficile: sic̃ difficile erat qͣndo inimititu
exercebat. quisqͥs aũ roganti ⁊ peccati sui penicẽti. nõ exa
dimitcit. nullomͦ eristimet a dnõ sua peccata dimicti: qͥ
m̃tiri ueritas nõ pocest. Quẽ ergo uͦ eu̾głii lateat auoii¬
rem siue lectorẽ. qͥs dixerit ego sũ ueritas: Qui cũ doci¬
iss orationẽ hanc. ĩ ea positã sentẽciã. uehem̃t᷑ com̃dauit
dicens. Si enĩ dimiseritis hominib peccata eoꝵ : dimicte

Expanded text:
si homo qui nondum ita profecit ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ei ex crogantibus nobis, sicut nos dimittimus rogantibus debitoribus nvero qui eum, in quem peccavit, hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccati sui poenitenti non ex corde dimittit, nullo modo existimet a Domino sua peccata dimitti; quoniam mentiri veritas non potest. Quem vero lateorem, sive electorem quis dixerit: Ego sum veritas? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens. Si enim dimiseri
Abbreviated transcription (Latin):
cedat ebrietas. Mansuetudini suecũbat inmanitas:
dnẽcur leuitati maturitas. Nei et ꝓximi haritate cns¬
cente : cõsumet᷑ cota mundi cupiditas. Excludat pias¬
cicas uera luxuriã: castiget indutrie uirtꝰ ignalias
Repͥmat humilitas ꝓfunda iactãciã : pellat simplieiais
pura uecordiam. Non impediat uarietas fulgata łl
emendati mores atigeant disciplinã. frangat clementia
religiosa seuiciam: et funditꝰ eradicet bonitas adqui¬
sita maliciam. ut expulsione uicioꝵ. celebret̾ intro¬
ductio głosa uirtutũ. S de uirtutib in capitulo
sequenti udebimus: nc̃ de uiciis ut cepimꝰ proseqͣm̃¬

Expanded text:
cedat ebrietas, mansuetudini succumbat immanitas, cedat ebrietas, mansuetudini succumbat immanitas, dominetur levitati maturitas, Dei et proximi caritate crescente, consumatur tota mundi cupiditas; excludat parcitas vera luxuriam, castiget industriae virtus ignaviam, reprimat humilitas profunda jactantiam, pellat simplicitas pura vecordiam, non impediat varietas fugata constantiam, emendati mores augeant disciplinam, frangat clementia religiosa saevitiam, et funditus eradicet bonitas acquisita malitiam, ut expulsione vitiorum celebretur introductio gloriosa virtutum. Sed de virtutibus in capite sequenti videbimus, nunc de vitiis, ut coepimus, proseq
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbia ex angłis demones feõ: humilitas. honuisos
scĩs angelis similes reddit. Illa rebelles di abolo subios¬
tos fac̃ hec humiles xpõ c̃iungit. Suꝑbi eupunt i
se qd̾ nõ faciunt p̃dicari: humiles refugiunt qͥcqͥobon
oꝑant᷑ agnosci. Illi uicia sua alienando a se ꝑuersita¬
tem sue uoluntatis excusant: et bona sua suis uirib
deputando semet ipsos turpit̾ lactant. Isti si qua pec
Quappt̃ si uirtꝰ non habitat in animo uicioso. supbia
humilitatis cedit imꝑio. Iͥ nõ potest mens regnũ
enĩ uicia fidelit̾ expectorata discedũt: siuirtutib
cedãt:. Alioqͥn uł sub sidut̃ ad cempꝰ eiecta uel rde¬
unt. nͥ iuitutes in locis uicioꝵ q̃ fuerĩt depulsa sue¬
cesserint. Iua ꝓpt̾ piecas in nobis crudelitati rsistat
iram pacientia fundata coherceat. pudicicia libidinẽ
iunçat. animositatem cranqͥllitas tollat. uerbositatem
cio spãł ĩmminuat: abstinencie rigor aculeos carnis
obtundat. Curiositati studiũ spãle fuccedat. sobrieas

Expanded text:
bia ex angelis daemones fecit, humilitas homines sanctis angelis similes reddit. Illa rebelles diabolo subditos facit, haec humiles Christo conjungit. Superbi cupiunt in se quod non faciunt praedicari; humiles refugiunt quidquid boni operantur agnosci. Illi vitia sua a se alienando, perversitatem suae voluntatis excusant, et bona sua suis viribus deputando, semetipsos turpiter jactant; isti, si qua peccQuapropter si virtus non habitat in animo vitioso, superbia humilitatis cedat imperio; quia non potest mens regnum enim vitia fideliter expulsa discedunt, si virtutibus cedant. Alioquin vel subsidunt ad tempus ejecta, vel redeunt: nisi virtutes in locis vitiorum, quae fuerint depulsa, successerint. 2. Quapropter pietas in nobis crudelitati resistat, iram patientia fundata coerceat, pudicitia libidinem vincat, animositatem tranquillitas tollat, verbositatem sideria carnalia imminuat, abstinentiae rigor aculeos carnis obtundat, curiositati studium spirituale succedat, sobrietati
Abbreviated transcription (Latin):
quitate uel inpeccato. cũ ⁊ hoc recte dici posset. s iniqͥtates
⁊ peccata dicere maluit: quia ⁊ ĩ illo uno qđ in oẽs homines
ꝑtransiit atq cam magnũ : ut eo mutaretur ⁊ cõuerteretur
in necessitate mortis humana natura. repperiuncur sic̃ supra
sunt mutare naturam: reatu tam̃ obligant filios. nͥ gran¬
ita gr̃a ⁊ miscłia diuina subueniat. S de peccatis alior
parentũ qͥb ab ipso adam usq ad patrem suũ generatͥorib
suis qͥsq succedit. nõ inmerito disceptari potest utrũ om̃il
malis actib ⁊ multiplicatis. delictis originalib qui nasetꝰ
ĩplicetur: ut canto peiꝰ qnͣto posteriꝰ qͥsq nascatur.

Expanded text:
quitate, vel in peccato, cum hoc recte dici posset, sed iniquitates quitate, vel in peccato, cum hoc recte dici posset, sed iniquitates et peccata dicere maluit, quia et in illo uno quod in omnes homines pertransivit, atque tam magnum est ut eo mutaretur, et converteretur in necessitatem mortis humana natura, sicut supra  obligant filios, nisi gratia Dei subveniat . Sed de peccatis aliorum parentum, quibus ab ipso Adam usque ad patrem suum pro generationibus suis quisque succedit, non immerito disceptari potest utrum omnium malis actibus, et multiplicatis delictis originalibus, qui nascitur implicetur, ut tanto p
Abbreviated transcription (Latin):
hõ solũ pͥmorũ hominũ. s etiam suors deqͥb ipsi
Nati sunt: nõ ĩprobabilit̾̃ dr᷑: Illa qͥppe diuina sen-¬
tentia. reddã peccata patrũ ĩ filios tenet eos utiq anceqͣ
ꝑ regenerationẽ. ad testam̃tũ nouũ ĩcipiant ꝑtinere: Qđ
testam̃tũ ꝓpħabatur cũ diceretur ꝑ ezechielem. nõ accep¬
turos filios peccata patrũ suor. nec ulteriꝰ futuram in
isrł parabolã illã. patres manducauert̃ uuã acerbã:⁊ den-¬
tes filioꝵ obstupuert̃. Ioeo enĩ qͥsq renascitur. ut soluatur
i eo qͥcqͥo peccati :: cũ qͦ nascitur. Nam peccata q̃ maleagẽdo
postea cõmitũtur. posst᷑ ⁊ penitẽdo sanari. s ic̃ eciã post baꝑ.¬
tismũ fieri uidemꝰ. Ac ꝑ hoc nõ ÷ instituta regenoratio. nͥ
qr uiciosa ÷ generatio: usq adeo ut etiã de legitimo ma-¬
crimonio ꝓcreatus dicat. Ininiqͥtatib cõceptꝰ sum: et
ĩ peccatis mat̾ mea me in utero aluit. Neq hic dix̃ ĩ ini¬

Expanded text:
on solum primorum hominum, sed etiam suorum de quibus ipsi nati sunt non improbabiliter dicitur. Illa quippe divina sententia: Reddam peccata patrum in filios , tenet eos utique antequam per generationem ad Testamentum Novum incipiant pertinere, quod Testamentum prophetabatur, cum diceretur per Ezechielem, non accepturos filios peccata parentum suorum, nec ulterius futuram in Israel parabolam illam: « Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupescunt . » Ideo enim quousque renascitur, ut solvatur in eo quidquid peccati est cum quo nascitur. Nam peccata quae male agendo postea committuntur, possunt et poenitendo sanari, sicut etiam post baptismum fieri videmus. Ac per hoc non est instituta regeneratio, nisi quia vitiosa est generatio, usque adeo ut etiam de legitimo matrimonio procreatus dicat: « In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater me in utero aluit . » Neque hic dixit ini
Abbreviated transcription (Latin):
ET Ihoxeorlinet puluerem cinereniue soluat᷑.
In quoslibet habitus aurasq diffugiat: in quãcq
alioꝵ corporũ substãtiam. ł in ipsa elem̃ta uertatur. in
quoꝵcũq animaliũ eciã hominũ cibũ cedat. carnẽq mutet᷑.
illi anime humane puncto tẽporis cedit redit. q̃ illam
pͥmitus ut homo fieret. cresceret. uiueret. animauit.
psa itaq t̾rena materies. q̃ discedente anima fit cadauer:
nõ ita resurrectione reparabitur. ut ea q̃ dilabuntur.
et ĩ alias atq alias aliar̾ rer̾ species. formasq uertũtur:
ꝗͣuis ad corpꝰ redeant. unde delapsa st̃. ad easdẽ qͦ corporis
partes. ubi fuert̾ redire necesse sit. Alioqͥn si capillis capitis
redit qd̃ tam crebra consura decrax̃. si unguib qd̾ tocies
dẽpsit ex sectio. ĩmoderata & indecens cogitantib et ideo
resurrectionẽ carnis nõ credentib occurrit informitas.
et Qi ẽadorodi m si statua cuilibet

Expanded text:
ed in quamlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium aut etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur, illi animae humanae puncto temporis mitus ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa ergo terrena materies quae discedente anima fit cadaver, non ita in resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur quamvis ad corpus redeant unde delapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse est. Alioqui si capillis capitis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus, quod toties dempsit exsectio immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus, occurrit formositas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
ENIOUE alia ratio ÷ declamatoꝵ: ⁊ alia
quert̃. Illi reb inanibus p̾ciosa uerboꝵ induut̃ or¬
nam̃ta : isti ueracib sententiis ornant ⁊ cõmendant
uerba simplicia. Isti affectant sensuũ suoꝵ deformi¬
tatẽ tamꝗͣ. uelamine quodam falerati sermonis abs¬
condere: isti eloqͥoꝵ suoꝵ rusticitatẽ student p̃cio¬
sis sensib uenustare. Illi totã laudẽ suam in fauor
uulgi: isti inuutute dei constituunt. Illi plausabi¬
lit̃ dicunt. ⁊ nichil auditorib sius declamando ꝓspi¬
cõpositionis affectatione corrũpunt

Expanded text:
enique alia est ratio declamatorum, et alia nt. Illi rebus inanibus pretiosa ant, et commendant verba simplicia. Illi affectant suorum sensuum deformitatem tanquam velamine quodam phalerati sermonis abscondere; isti eloquiorum suorum rusticitatem student pretiosis sensibus venustare. Illi totam laudem suam in favore vulgi, isti in virtute Dei constituunt. Illi plausibiliter dicunt, et nihil auditoribus suis declamando proficompositionis affectatione corrumpunt
Abbreviated transcription (Latin):
Aec SUNT magna oꝑa dnĩ exquisita uii
INomes uoluntates eius. Et tã sapient̃ erqͥ¬
SIta. ut cũ angłica ⁊ humana natura. creatura
peccasset: id ÷ nõ qd ille. s qd uoluit ipsa fecisset:
impleret ipse qd uoluit. bone utẽs malis. tãꝗͣ. sũ¬
me bonus. ad eoꝵ dap̃nationẽ quos iuste p̃destinauit
ad penã: ⁊ ad eoꝵ salutẽ qͦs benigne p̃destinauit ad
grãm. Quantũ enĩ ad ipsos attuiet. qd os̃ noluit fecer

Expanded text:
quisita in omnes voluntates ejus : et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est, non quod ille, sed quod voluit ipsa fecisset, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gr
Abbreviated transcription (Latin):
timet scire qđ nescit. Pro uero qͥppe approbat falsum quod
erroris : ꝓpͥum: Uerũtamen in qua re qͥsq erret: interest
plurimum: Nam in una eadẽq re ⁊ nescienti sciens. et
erranti nõ errans: recta ratione p̃ponitur In diuersis aũ
reb id: cũ iste sciat alia. ille alia: ⁊ iste utiliora. ille minus
utilia. uel etiam noxia. qͥs nõ in eis q̃ ille scit. ei p̃ferat
nescientem: Sunt enĩ quedam q̃ nescire. ꝗͣ scire sit me

Expanded text:
timat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est timat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit me
Abbreviated transcription (Latin):
cunt obicib ruptis. rursꝰq ĩ se ipsa residant ⁊ cetera
huiꝰ modi : s bonar̃ ⁊ malat᷑ rer̃ causas nosse debemusꝰ
et id actenus : qͣtenꝰ eas homini ĩ hac uita errorib erup̃n¬
q plenissima. ad eosoẽ errores ⁊ erup̃nas euadendas nosse
scõcedit᷑
A dillam qͥppe felicitatẽ tenendum est: ubi nulla qͣtiamur erup̃na:
nullo errore fallamur. Nam si cause corporaliũ motionum
noscende nobis e̾ent: nullas magis nosse ꝗͣ. nr̃e ualitudinis de-¬
beremus Cum uͦ eis ignoratis medicos querimus. quis
nõ uideat qd de secretis cęli ⁊ terre nos lateat. qͣnta sit
pacientia nesciendum: quãuis enĩ error qͣnta possumꝰ¬
cura cauendus sit. non solũ in maiorib uerũ etiam in mi-¬
norib reb nec nͥ rer̾ ignorantia possit errari: nõ ÷ tamen
consequens. ut continuo erret qͥsqͥs aliqͥd uescit. s qͥsqͥs se exis¬

Expanded text:
cant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera cant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera hujusmodi: sed bonarum et malarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patientia nesciendum? CAPUT XVII. Error quid scura cavendus sit, non solum in majoribus, verum etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se exis
Abbreviated transcription (Latin):
mala fructꝰ bonos id ÷ oꝑa bona nõ potest facere uolũ¬
tas mnala: S ex bona hominis natura oriri uolũtas
uoluntas mala: nisi ex angelis ⁊ hominib natura bona:
ꝗł ⁊ ipse dñs eodẽ loco ubi de arbore ⁊ fructib loquebat᷑.
aꝑtissime ostẽdit: ait enĩ aut facite arborẽ bonã. ⁊ fructũ
eius bonum: aut facite arborẽ malam. et fructũ eiꝰ malũ.
satis admonẽs ex arbore qͥdẽ bona malos. aut ex mala
bonos. nasci fructꝰ nõ posse. ex ipsa tam̃ terra cui loque¬
batur. utramq arborẽ oriri posse: que cũ ita sint: qͣndo
nob̾ maronis ille uersus placet. felix qͥ potuit rer̃ cog-¬
noscere causas. nõ nob̾ uideatur ad felicitatẽ cõsequen-¬
dam ꝑtinere. si sciamus causas magnar̾ in mundo cor¬
ꝑalium motionũ. que ab ditissimis nature sinib occu¬
luntur. unde tremor t̾ris. qua ui maria alta cumes¬

Expanded text:
mala fructus bonos, id est, opera bona non potest facere volunmala fructus bonos, id est, opera bona non potest facere voluntas mala: sed ex bona hominis natura oriri voluntas s oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonusatis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur utramque arborem oriri posse. + Vides eversam omnem nobis Maronis ille versus placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumes
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec duo contraria ita simul st̃: ut si bonum
non esset in quo eet. ꝓrsus nec malũ eẽ potuis¬
set: Quia nõ mͦ ubi consisteret. s unde oriretur
scorruptio
non hab̾et: nͥ eẽt qđ corrũꝑetur: qd nͥ bonũ e̾e̾t nec corrũ¬
peretur: qmͣ nichil est aliud corruptio ꝗ boni extermina.¬
cio Ẽx bonis gͥ mala orta st̃. ⁊ nͥ in aliquib bonis ñ ft̃
Hec erat unde oriretur ulla mali natura: Nam si ee̾t: ̃
ꝗͣntum natura e̾e̾t ꝓfecto bona e̾e̾t Et aut ĩcorruptiꝰ¬
bilis natura magnũ e̾e̾t bonũ: aut etiam natura cor-¬
ruptibilis nullo mͦ e̾e̾t nͥ aliqđ bonũ: qđ bonũ corrum¬
et̃ dicimus: nõ putetur hoc dñice sententie refragari
qua dicit: Nõ potest arbor bona fructꝰ malos facere:
Non potest enĩ sic̃ ueritas dic̃ colligi uua de spinis qr nõ
potest uua nasci de spinis S ex bona terra ⁊ uites
nasei posse uidemus ⁊ spinas & eodem modo tãꝗͣ. arbor

Expanded text:
Et haec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum non esset in quo esset malum, prorsus nec malum esse potuisset: quia non modo ubi consisteret, sed unde oriretur corruptio non haberet, nisi esset quod corrumperetur; quod nisi bonum esset, nec corrumperetur; quoniam nihil est aliud corruptio, quam boni exterminatio. Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: nec erat alias unde oriretur ulla mali natura. Nam si esset, in quantum natura esset, profecto bona esset: et aut incorruptibilis natura magnum esset bonum, aut etiam natura corruptibilis nullo modo esset nisi aliquod bonum, quod bonum corrumesse dicimus, non putetur hoc dominicae sententiae refragari, qua dixit, Non potest arbor bona fructus malos facere. Non potest enim, sicut Veritas ait, colligi uva de spinis , quia non potest nasci uva de spinis; sed ex bona terra et vites nasci posse videmus et spinas. Et eodem modo tanquam arbor
Abbreviated transcription (Latin):
nescire. Qm nõ solũ scire. uer̾ etiã nescire nͥ usuentis :
Siudelicet nõ ad senciendo quod uiuãt. cauere s̃ iudẽtur
cũ etiam errando cõuincantur uiuere qmͣ nõ pocest qui
nõ uiuit errare Sic̃ gͦ nos uiuere nõ solũ uer̃. ẜ etiam
certũ ÷: ita uera ⁊ certa st̃ multa quib nõ adsentiri.
absit ut sapientia potiꝰ ꝗͣ ctementia nominanda sit: In¬
quib dã aũ reb nichil inter: ad capessendũ regnũ dei:
utrũ credatur an non. ł utrũ uera siue sint siue pu¬
tasntur. anfalsa. In his errare id ÷ aliud ꝓ alio puta¬
re. nõ arbitrandũ ẽ. eẽ peccatũ: et ut si est. minimũ
e̾e̾ atq leuissimũ. Postremo qualecũq illud. ⁊ qͣntũẽq
sit. ad illã uiã nõ ꝑtinet qua imus ad deũ: fides : xp̃i

Expanded text:
nescire; quoniam non solum scire, verum etiam nescire viventis est. Sed nescire; quoniam non solum scire, verum etiam nescire viventis est. Sed videlicet non assentiendo quod vivant, cavere sibi videntur cum etiam errando convincantur vivere; quoniam non potest qui non vivit errare. Sicut ergo nos vivere non solum verum, sed etiam certum est; ita vera et certa sunt multa, quibus non assentiri, absit ut sapientia potius quam dementia nominanda sit.  nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur, an non; vel utrum vera sive sint sive putentur, an falsa: in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; aut si est, minimum esse atque levissimum. Postremo, qualecumque illud et quantumcumque sit, ad illam viam non pertinet, qua imus ad Deum: quae vi