comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
biliter permanes templum sibi hominem coap¬
tarit. et ideo uobis carus est deus uesterq:
tot uinculis carnium colligatus & in quina¬
tus. in illa parte qua etiam inglobo figendus
est sine causa subspetias deprȩcatur. aut
etiã penitus oppressus dep̃cari non sinitur. &
gatis fieri adeo: Nonquidem nos omnifari¬
am hominem adeo fieri pernegamus: sed qͥs
& quando & quẽ ad modũ fiat hoc querimus.
quoniam quidem sunt secundum apostolum ho¬
mines duo. quorum alterũ quidem interdum
exteriorem uocat. plerũque uerii terrenum.
nonnumquam etiam ueterem: alterũ uero in¬
teriorem caelestemdicit ac nouum Horum
ergo uter fiat adõ quȩrimus. qm̃quidem et
lud quonos in retitos carnalibus uinculis
slucem natura produxit: alterum ue

Expanded text:
biliter permanens templum sibi hominem coaptarit, et ideo uobis carus est deus uester, quia tot uinculis carnium conligatus et inquinatus in illa est, sine causa suppetias deprecatur, aut etiam penitus oppressus deprecari non sinitur? LIgatis fieri a Deo? Non quidem nos omnifariam hominem a Deo fieri pernegamus: sed quis, et quando, et quemadmodum fiat, hoc quaerimus. Quoniam quidem sunt secundum Apostolum homines duo, quorum alterum quidem interdum exteriorem vocat, plerumque vero terrenum, nonnunquam etiam veterem; alterum vero interiorem et coelestem dicit ac novum . Horum ergo uter fiat a Deo, quaerimus. Quoniam quidem et um illud, quo nos irretitos carnalibus vinculis, in lucem hanc natura produxit; alterum ve
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ. onera obseruationũ nĩ st̃ inposita.
prophetiae tamen uctersis cõmendata.
carnes inmundas lbs ueteri tam̃
testam̃to ubi quȩda anmae dictȩ st̃.
ñ aduersemur. Nus dicite quare
ea parte una uedidebellandis & capti¬
uandis hostibi ab sorbendã & inqͥnandam
misit &misgie Deinde ꝓpt̃ ipsã cõmu¬
tionẽ &iã quuid aliud manducat

Expanded text:
gentium onera obseruationum non sunt inposita, prophetiae tamen auctoritas commendata, carnes inmundas habeamus, ueteri tamen testamento, ubi quaedam inmundae dictae sunt. non aduersemur: uos iam dicite, quare ea parte, quam uelut debellandis et captiuandis hostibus absorbendam et inquinandam misit et miscuit, deinde propter ipsam commixtionem etiam quicquid aliud manducati
Abbreviated transcription (Latin):
ex arborib natos. Ranas &iã quas repente
exuna pluua terra generat in escã isti ad¬
sumere debuerunt: ut dĩ sui membra talib
formis comixta liltarent. si eam carnem
detestantur e concubitu ꝓpagatur.
& genus humai erroris arguerent quod
gallinis columbisq: uescant᷑ exmasculoꝵ femi¬
narumq coitu ꝓcreatis & mundiores cęli
& terrȩ filias ranale ubieiant. Nã scđm
istorum fabulã. mundiores st̃ primi
principes tenebrant ne quorũ parentes
arbores fuerunt: qua ipse manicheus quẽ
pater & mater cũ cõbendo genuerunt:
uindiores &iã pediculi oru qui ine
oncubitu sudore corpisis xalatione¬

Expanded text:
ex arboribus natos. ranas etiam, quas repente ex una pluuia terra generat, in escam isti adsumere debuerunt. ut dei sui membra talibus formis commixta liberarent, si eam carnem detestantur, quae concubitu propagatur. et genus humanum erroris arguerent, quod gallinis columbisque uescantur ex masculorum feminarumque coitu procreatis et mundiores caeli et terrae filias ranas abiciant. nam secundum istorum fabulam mundiores sunt primi principes tenebrarum. quorum parentes arbores fuerunt. quam ipse Manichaeus. quem pater et mater concumbendo genuerunt, mundiores etiam peduculi eorum. qui sine concubitu sudore carnis uel co
Abbreviated transcription (Latin):
mundius aut iam correcti desinant ẽt̃ in¬
mundi & infideles quib nihil sit mundũ :¬
& nobis cũ amplectantur apłm licentem.
Omĩa munda munds. Dñi e terra a ple¬
nitudo eius. Om̃is crenua dĩ bona esta
Omĩa quippe que nature sunt in ordineꝰ
suo bonast̃. & nemo inss peccat. nisi qui
ordinẽ suũ indi obaedintia ñ custodiens.
eoꝵ quoq: ordinenmase utendo ꝑt̾bat
Patres aut̃ nr̃i quidẽ uicuer̃: tenuer̃ ordi¬
nẽ suũ in ipsa oboedientia. ut quicqͥd dĩ
obseruarent quẽ ad modũ ille distribuit
Itaq non solui urnes ad cibos datas
indȩ eeñt. quasdim

Expanded text:
mundius, aut iam correcti desinant esse inmundi et infideles, quibus nihil sit mundum, et nobiscum amplectantur apostolum dicentem: omnia munda mundis; domini est terra et plenitudo eius; omnis creatura dei bona est. omnia quippe, quae naturaliter sunt, in ordine suo bona sunt et nemo in eis peccat, nisi qui ordinem suum in dei oboedientia non custodiens eorum quoque ordinem male utendo perturbat. Patres autem nostri, qui deo placuerunt. tenuerunt ordinem suum in ipsa oboedientia. ut quicquid deus obseruarent. quemadmodum ille distribuit. itaque non solum carnes ad cibos datas, undae essent. quasdam
Abbreviated transcription (Latin):
sed ipsius diuinȩ substantiȩ membrum omibus
de monibus immolandum. naturȩ ad uers
ꝑse ipsum in tenebrarum contaminatione
sub mersum. Nec totum emersurum. sed
eius mundari non potuerit. eternad¬
tione puniendum: Isti carnem xp̃
duce temptatem ille partem dĩ a

Expanded text:
sed ipsius diuinae substantiae membrum omnibus daemonibus inmolandum naturae aduersae per se ipsum in tenebrarum contaminatione submersum nec totum emersurum, sed quod eius mundari non potuerit aeterna damnatione puniendum; isti carnem Christi a daemonum duce temptatam, ille partem dei a
Abbreviated transcription (Latin):
in de nosscre. unde & uos scitis illas litteras
e mami dei. quas mniserabilit̃ huic auctori tati
p̃ponitis. Sienĩ & hinc uob aliquis moueat
questionem & scrupulum contra dictionis
inpingat. dicens. libros quos ꝓfertis manichei
anta conexionis & successionis serie confir
pudentiam huius uocis emittat: Sicut

Expanded text:
inde nos scire, unde et uos scitis illas litteras esse Manichaei, quas miserabiliter huic auctoritati praeponitis. si enim et hinc uobis aliquis moueat quaestionem et scrupulum contradictionis. inpingat, dicens libros, quos profertis Manichaeit successionis serie confirmatam inpudentiam huius uocis emittat? sicut
Abbreviated transcription (Latin):
merita deleta atq obliterata censere. sicut
nec illius apłi. quanquã culpa non sit aqua
lis negare uxorẽ & negare saluatorẽ.
nunc uero cum ab eam qđ intelligam.
ne hoc intelligam: nulla causa cogte teme¬
ritate labi ad repͣhendendum quam
nemo con uincit timorelapsum fuisse
admentiendũ. Neq utrũ eius uxor ess& in

Expanded text:
merita deleta atque oblitterata censerem, sicut nec illius apostoli: quanquam lis negare uxorem et negare saluatorem. nunc uero cum habeam, quod intellegam, ne hoc intellegam, nulla causa cogor temeritate labi ad reprehendendum , quem nemo conuincit timore lapsum fuisse ad mentiendum. neque enim utrum eius uxor esset in
Abbreviated transcription (Latin):
t Suos aut uocauit. illos & iustificaũ.
quos ustisiauuit. illos & glorificauit. Sed
⁊ ut dixi ad huc in occulto. ubi fit & coicep¬
tio scẽ ubtatis. Mittitur aut̃ ꝓmissus lȩdus
tamꝗ meretrici. hȩdus. exprobratio pecati
Pereuadẽ odollamitẽ. tãquã increpanem &
dicentem. generatio uiperarũ. Sed non eam
inuenit peccati exprobratio. quã confessio

Expanded text:
; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus hedus tamquam meretrici, hedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitem tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio quam mutaui
Abbreviated transcription (Latin):
essent nisi contra naturã essent sic iudicent᷑
&ordinent᷑ ne uni uersitatis naturã turbare
ł turpare ꝑmittunt᷑ meritorũ suoꝵ locis &
conditionib deputata. Auȩ cũ itusint & cum
ꝑ hoc secretũ iuditiorũ dĩ motusq humanarũ
uoluntatũ eisdẽ ꝓsperitatib alii corrũ pantur
alii tẽperanter utantur. & eisdẽ aduersitutib
alii deficiant alii ꝓficiant. cũq ipsa humana
mortidisq uita temptatio sit super terram.
quis hominũ nouit cui prosit aut obsit ins
pace regnare. ł seruire. uł uacare. uł mori
in bello aut̃ uł imperare. uł pugnare. ł uincere.
uł occidi. cũ hoc tam̃ constet. & cui prodest
non nisi ꝑdiuinũ ꝓdesse benefiuum. & cui
obest. non nsi ꝑ diuinũ obesse iudatiũ : Quid
ergo insilimus intemerarias reprȩhensiones.
atq utinam hominum & non dei : Seruierunt
dispensatores ueteris testumenti idẽq pre¬
nuntiatores noui testam̃ti peccatores oce¬
dendo. seruierunt dispensatores noui te¬

Expanded text:
essent, nisi contra naturam essent, sic iudicentur et ordinentur, ne uniuersitatis naturam turbare uel turpare permittantur, meritorum suorum locis et condicionibus deputata. quae cum ita sint per hoc secretum iudiciorum dei motusque humanarum uoluntatum eisdem prosperitatibus alii corrumpantur, alii temperanter utantur, et eisdem aduersitatibus alii deficiant, alii proficiant, cumque ipsa humana mortalisque uita temptatio sit super terram: quis hominum nouit, cui prosit aut obsit in pace regnare uel seruire uel uacare uel mori, in bello autem imperare uel pugnare uel uincere uel occidi ? cum hoc tamen constet et cui prodest non nisi per diuinum prodesse beneficium et cui obest non nisi per diuinum obesse iudicium. Quid ergo insilimus in temerarias reprehensiones atque utinam hominum et non dei? seruierint dispensatores ueteris testamenti idemque praenuntiatores noui testamenti peccatores occidendo, seruierint dispensatores noui te
Abbreviated transcription (Latin):
ecerna conseruari iubit. Fit aut̃
ususs cũ ob aliud non a ppetit rebus
onat ancũ. qui dei anrem mat ins
amico: Siae aut̃ iniquito siue isticia.
yisi ec̃t in uoluntate non set in porstate.
orro si in potestate non ess. nullũ pemiũ
nulla pęna iusta esset.Iuouemo sapt nisi
qui desipit.Ignorantia uerx in firmteis.
ut ł nesciat homo quid ueldebeat ł non
om̃e qđ uoluerit possit: exulto poenar
ordine uenit. & illis inscrutilib iudicuis
dĩ apud quẽ non est iniquis. Proditũ est
enĩ nobis peccatũ adã fideli oquio dei
Etquia in illo om̃s moriunt᷑. & qia ꝑ illum
pecraen. uauit in hunc manũ & ꝑ peccatũ
mors ueracit̃ scriptũ est. Et quii ex hac
pena corpus corrũpit᷑ & aggrauat animã
& deprmit terrena habitatio sensũ multa
ogitantẽ. uerissimũ nobisq notissimũ est.

Expanded text:
eterna conservari jubet. Fit autem homo justus, cum ob aliud non appetit rebus i amorem amat in amico. siue autem iniquitas siue iustitia, nisi esset in uoluntate, non esset in potestate. porro si in potestate non esset, nullum praemium, nulla poena iusta esset: quod nemo sapit, nisi qui desipit. ignorantia uero et infirmitas, ut uel nesciat homo, quid uelle debeat, uel non omne. quod uoluerit, possit, ex occulto poenarum ordine uenit et illis inscrutabilibus iudiciis dei, apud quem non est iniquitas. proditum est enim nobis peccatum Adam fideli eloquio dei; et quia in illo omnes moriuntur, et quia per illum peccatum intrauit in hunc mundum et per peccatum mors, ueraciter scriptum est. et quia ex hac poena corpus corrumpitur et adgrauat animam et deprimit terrena habitatio sensum multa cogitantem, uerissimum nobisque notissimum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nationis suȩ dimissi exparadiso. Sequentis
Art̃ nom̃ qui uocabat᷑ aunã. int̃pretat᷑ meror
eorũ. quoꝵ nisi quib nihil ꝓdest cũ habeat
undẽ ꝓdesse possit atq id ꝑdat in terra:
maius porro mulum est ablatȩ uitȩ quod
si gnificat pellis. quam non adiutȩ qđ signi¬
ficat meror eorũ. Ds tam̃ ambos occidisse
dictus ẽ. Vbi figuratur: regnũ tulib hominib
abstulisse. Tercius uero filius iudȩ quod illi
mulieri ñ iungit᷑. significat tẽpus ex quo
reges plehi iudemũ cȩper̃ detribu iuda non
fimi Et idõ erat quidẽ filius iudȩ sed eum
maritũ thamar ñ accipiebat. quia erat eadẽ
tribus uda. sed iã popło inde nemo regnabat.
unde. nom̃ eiꝰ id est selo. int̃p̃tat᷑ dimissio eiꝰ
Non ꝑtinent sane adhanc significutionẽ uiri
scĩ & iusti: qui lic& illo tẽpore fuerint. ad no
utiles fuer̃. qualis dauid fuit. Eo

Expanded text:
nationis suae dimissi ex paradiso. Sequentis nationis suae dimissi ex paradiso. Sequentis autem nomen, qui vocabatur Onan, interpretatur moeror eorum". quorum, nisi quibus nihil prodest, cum habeat unde prodesse possit atque id perdat in terra? maius porro malum est ablatae uitae, quod significat pellis, quam non adiutae, quod significat maeror eorum. deus tamen ambo occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. tertius uero filius Iudae quod illi mulieri non iungitur, significat tempus, ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Iuda, sed iam populo inde nemo regnabat. unde et nomen eius, id est Selo, interpretatur "dimissio eius". non pertinent sane ad hanc signincationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo
Abbreviated transcription (Latin):
toidas. quib agebat ut ustus in iustȩ necaret᷑
utiq mala erant. tam̃ magiũ bonũ illo nesci¬
ente significabant. ꝗdo ait expedit ut unus
moriat᷑ & non tota gens pereat. Dictũq deillo
est. hoc aut̃ a se nondix̃ sed cũ esset pontifex
ꝓphetauit. quia oportbat iħm mori ꝓgente :
ita factũ iudȩ scđm illius libidinẽ malũ fuit.
sed illo nesciente magnũ bonũ significauit.
se ipso quippe malũ fecit. sed non ascipso bonũ
sig aficauit. Hoo aat qđ necessario p̃loquen
Aacȩtera ualeat si qua occurrerint mala
hominũ. quib: bonũ aliquid. narrante
iatatum est. Inthamar ego nuru iudȩ. in¬
ligit᷑ plebs regni iudeoꝵ. cui de tribu iuda
ges tãꝗ mariti adhibebant᷑. Merito nom̃
iꝰ a maritudo int̃p̃tat᷑. Ipsa enĩ dño fellis po¬
cudũ dedit. Duo aut̃ genera pͥncipũ qui ñ
qui uocabat᷑ .er. int̃pretat᷑ pellicius. Quadib
tunicis anduti sunt pͥmihomines inpȩna dã¬

Expanded text:
adtendas, quibus agebat, ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant._ quando ait: expedit, ut unus moriatur et non tota gens pereat, dictumque de illo est: hoc autem a se non dixit, sed cum esset pontifex, prophetauit, quia oportebat legum mori pro gente: ita factum Iudae secundum illius libidinem malum fuit, sed illo nesciente magnum bonum significauit; a se ipso quippe malum fecit, sed non a se ipso bonum significauit. hoc autem, quod necessario praeloquendum cetera ualeat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti adhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" interpretatur; ipsa enim domino fellis poculum dedit. duo autem genera principum, qui non qui vocabatur Her, interpretatur pellicius, qualibus tunicis induti sunt primi homines, in poenam dam
Abbreviated transcription (Latin):
nisi illa uniuersali dominatione. romanorũ quippe
etiam cęsar rexerat non ꝓprie iudeorũ: sed ut
xp̃m negarent & hunc adularent: ideo setali
uoce damnarunt. Illo ergo tẽpore quo iam
de tribu iudȩ regnũ defecerat. ueniendũ erat
xp̃o uero saluatori dño nr̃o. qui non obesset
multumq prodesset. Sic enĩ fuerat propheta¬
tum. Non deficiet princeps exiuda neq dux
de femorib eius. donec ueniat cui repositum
est & ipse est expectatio gentiũ. lam isto
tem pore omne quoq magisterium iudeorum
&mystica unde xp̃i uocabant᷑ unctio ipsa
defecerat: scđm ꝓphetiam etiam danielis.
Tunc uenit cui repositũ erat expectatio.g¬
tium. & unctus est sc̃s scõrum oleo exultati¬
onis preparticibus suis. Natus est enim
maioris herodis tẽpore. passus est autem mi¬
noris herodis tetrarchia. Huius itaq uenien
tis ad oues que perierant domus isrł figuram
assit ipse iudas. cũ iret ad tondendas oues
inthana quod int̃pretat᷑ deficiens. lã¬

Expanded text:
nisi illa uniuersali dominatione Romanorum; quippe etiam Caesar rex erat non proprie Iudaeorum; sed ut Christum negarent et hunc adularent, ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iuda regnum defecerat, ueniendum erat Christo, uero saluatori domino nostro, qui non obesset multumque prodesset. sic enim fuerat prophetatum: non deficiet princeps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui repositum est. et ipse est exspectatio gentium. iam isto tempore omne quoque magisterium Iudaeorum et mystica — unde christi uocabantur — unctio ipsa defecerat secundum prophetiam etiaTunc venit cui repositum erat, exspectatio gentium, et unctus est Sanctus santorum oleo exsultationis prae participibus suis . Natus est enim Herodis majoris tempore , passus est autem minoris Herodis ttis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens." ia
Abbreviated transcription (Latin):
usm dice se legon bi In gglona
imꝑare potuisse addelendos inimicos. Nisi
culix bibendus eẽt quem paterna uoluntas¬
dedisset. Bibit p̃cedens. propinat sequentib.
Virtutẽ patientiȩ suo reuelat p̃cepto. suo
confirmat exẽplo: Propter quod ds̃ illum
suscitauit amortuis & donauit ei nom̃ qđ est
suꝑ omne nomen. ut innomine ihũ omne

Expanded text:
 dicit se legionibus angelorum imperare potuisse ad delendos inimicos, nisi calix bibendus esset, quem paterna uoluntasdedisset, bibit praecedens, propinat sequentibus, uirtutem patientiae suo reuelat praecepto, suo confirmat exemplo. propter quod deus illum suscitauit a mortuis et donauit ei nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Iesu omne
Abbreviated transcription (Latin):
illo non exurrex̃. quia exom̃ib prenuntiantis
xp̃m ipse uidit qđ multi iusti & prophetȩ
cupierunt uidere & nonuiderunt. salutia
exutero. agnoiit perfectius excolumba
Et idõ tam quã odollamites uere testimoniũ
perhibuit in aqua uenit aut̃ dñs ad oues
tondendas hoc est exhonerandas sarcinis
luboriosis ex quib accłȩ laudate in canticis
cunticorũ dentes essent. uel ut grex de con¬
sarũ: lam thamar habitũ mutet. Nam & cõ¬
mutuns interpretatur thamar. Sed in ea
nrorsus nomen a mariuidinis maneat non
inqua petrus amare fleuit. Nã & iudas
latine confessio ẽ. Confessioni ergo amari¬
tudo misceatur. ut uera pęnitentia presig¬
netur. Hac pęnitentia fecundatͥ aeclesia
in om̃ib gentib constituta. Oportebat
enĩ xp̃m pati & resurgere tercia die. &
predicuri in nomine eiꝰ penitentiam &
remissionẽ peccutorũ ꝑotiso untes

Expanded text:
illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse uidit, quod multi iusti et prophetae cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit ex utero, agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet; nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis maneat, nonin qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem pecc
Abbreviated transcription (Latin):
ita insempturis ꝓpheticis non
iuidas cum ad thamar concupisce
intraret hanc sue libidinis intenti
rebat. ut inde aliquid significaret᷑
ad salutẽ hominũ ꝑtineret. Sicut nec ida
ille qui dñm tradidit hoc intendit ut a¬
liquid inde gereretur. quod ad eandem
salutem hominũ pertineret. Porro side q̾
malo opere iudȩ illius tambonũ opus dñs
fecit. ut eiusdem suȩ passionis sunguine
uos redimeret. quid mirũ siꝓpheta eius
de quo ipse ait. Deme enĩ ille scripsit c
malo facto iudȩ istius. boni aliquid sign¬
ficauit: ut suo ministerio nos doceret: Ca
quippe hominũ facta scosiI. ponente
atq inspirante collegit ꝓpheta narrator:
quorũ interpositio non uacaret ad pre¬
signationẽ rerum quas inteyderat proa¬

Expanded text:
ita in scripturis propheticis non is. neque enim ludas, cum ad Thamar concupiscentia uictus intraret, hanc suae libidinis intentionem gerebat, ut inde aliquid significaretur, quod ad salutem hominum pertineret, sicut nec ludas ille, qui dominum tradidit, hoc intendit, ut aliquid inde gereretur, quod ad eandem salutem hominum pertineret. porro si de tam malo opere Iudae illius tam bonum opus dominus fecit, ut eiusdem suae passionis sanguine nos redimeret, quid mirum, si propheta eius, de quo ipse ait: de me enim ille scripsit, ex malo facto Iudae istius boni aliquid significauit, ut suo ministerio nos doceret? ea quippe hominum facta sancto spiritu disponente atque inspirante collegit propheta narrator, quorum interpositio non uacaret a praesignatione rerum. quas intenderat prop
Abbreviated transcription (Latin):
salubriter terruit & disciplinã in posterum
sanxit : Nã eũ nulla crudelitate sed magna
dilectione fecisse qđ fecit. quis non in uerbis
eius agnoscat. orantis ꝓpeccuto eorũ & dicen¬
tis. si dimittis illis peccatũ dimitte. sin autẽ
deleme delibro tuo: conparans ergo unꝰquisq
pie prudens. illã cędem & hanc precẽ. uidet
ꝓfecto aꝑtissime uidet. quantũ malum sit
animȩ ꝑsimulacra demonum forncari. ꝗ do
sic seuit qui sic amat. Sic plane & apostolus
non crudeliter sed amabiliter tradidit homi¬
nem satanȩ in intertum curnis ut spiritus
saluus sit indie dñi ihũ. Tradidit & alios. ut
discerent yon blasphemare. legunt scripi¬
turas apocriphas maniches a nescio quib
sutorb fabularũ sub apostolorũ nomine
scriptas. Quȩ suorũ scriptorũ tẽporib iN
auctoritatẽ scȩ̃ aecđȩ recipi mererent᷑. si
scĩ & docti homines. qui tunc in hac uita erant
Cexuminare talia poterant. eos uera esse
es cognoscerent. Ibi tamen legunt

Expanded text:
salubriter terruit et disciplinam in posterum sanxit? nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit, quis non in uerbis eius agnoscat orantis pro peccato eorum et dicentis: si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo? conparans ergo unusquisque pie prudens illam caedem et hanc precem uidet profecto apertissime, uidet, quantum malum sit animae per simulacra daemonum fornicari, quando sic saeuit, qui sic amat. sic plane et apostolus non crudeliter, sed amabiliter tradidit hominem satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. tradidit et alios, ut discerent non blasphemare. legunt scripturas apocryphas Manichaei a nescio quibus sutoribus fabularum sub apostolorum nomine scriptas: quae suorum scriptorum temporibus in auctoritatem sanctae ecclesiae recipi mererentur, si sancti et docti homines, qui tunc in hac uita erant et examinare talia poterant, eos uera locutos esse cognoscerent. ibi tamen legunt
Abbreviated transcription (Latin):
est. qđ ei ueniam in ido futuro pede
facta est cor pensatio benas
hanc uit̃ quaneoq finendam. in at̃num
consulet᷑. Vtrim illa uera sit aut con¬
ficta arratio. iihil mea nuncinter est.
Certe nĩ manidi aquib illȩ scripture
qua scanon aecesiasticus respuit tamꝗ
uer atq since acceptant̾. saltẽ hinc
cotuntur fat uirtutẽ illam patientię
quã docet dñlicens si quis te ꝑcusserit
in maxillam am dexteram p̃be illi
& sinistram. sse. eẽ. inp̃paratione cordis.
&iam si non hibeat᷑ gestu corporis &
ex pressioneerboꝵ quando quidẽ apłs
palma ꝑ cuis potius dm̃ rogauit ut
iniurioso hmini infuturo scło pu erct.
in p̃senti a nt illi iniuria non inultra
relinqueret᷑ quã uł prebuit ferienti
alteram partem. aut ut iterum feriret
ad monuit: tenebat certe incerius
dilectionis ffe

Expanded text:
est, quod ei ueniam in saeculo futuro petiuerit, facta est conpensatio benefihanc uitam quandoque finiendam in aeternum consuleretur. utrum illa uera sit aut conficta narratio, nihil mea nunc interest. certe enim Manichaei, a quibus illae scripturae, quas canon ecclesiasticus respuit, tamquam uerae atque sincerae acceptantur, saltem hinc coguntur fateri uirtutem illam patientiae, quam docet dominus dicens: si quis te percusserit in maxillam tuam dexteram, praebe illi et sinistram, posse iamsi non exhibeatur gestu corporis et expressione uerborum, quandoquidem apostolus palma percussus potius deum rogauit. ut iniurioso homini in futuro saeculo parceretur, in praesenti autem illa iniuria non inulta relinqueretur, quam uel praebuit ferienti alteram partem aut ut iterum feriret admonuit. tenebat certe interius dilectionis adfe
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos uperiens. dolo ĩbi plato dere¬
litu s atq contẽptus. Siaut ⁊ fras it sas¬
us quid simile ferro interimi&
bensioni¬
tib e fornicariam. & fac filios de for¬
uug ia. In qua scriptura sic excȩcatũ est
imnundum cor eorũ. ut nec apertissima
uerba euangelica intelligant dnĩ. dicentis
adiudȩos. meretrices &publ. ini. p̃cedent
uos in regno cęloꝵ. Iuid enim aduersum
dementiȩ ueritatis. quid inimicũ fidei
xp̃iane. si meretrix relicta fornicatione
si non crederet om̃a peccata in pudicȩ dimis¬
sa. ẽẽ. melius cõmutate: Itaq cũ mere¬
tricem ꝓpheta fecit uxorẽ : & ad uitã cor¬
ri gendam mulieri consultũ est. & figurȩ
sacramentũ de quo mox loquemur ex¬
pressum. Sed aiiis non uideat in hoc facto
qui

Expanded text:
inimicos operiens, idolo sibi praelato derelictus atque contemptus ? si autem poenas ipsaus. quid simile ferro interimi ehensionixorem fornicariam et fac filios de fornicaria. in qua scriptura sic excaecatum est inmundum cor eorum, ut nec apertissima uerba euangelica intellegant domini dicentis ad Iudaeos: meretrices et publicani praecedent uos in regno caelorum. quid enim aduersum clementiae ueritatis, quid inimicum fidei christianae, si meretrix relicta fornicatione si non crederet omnia peccata inpudicae dimissa esse in melius commutatae ? itaque cum meretricem propheta fecit uxorem, et ad uitam corrigendam mulieri consultum est et figurae sacramentum, de quo mox loquemur, expressum. sed quis non uideat, in hoc facto qui
Abbreviated transcription (Latin):
ferrũ tollere ita iussus fuerat &  ro
cepissit quib: eos uti noluisset. Uerum a me
ad illĩ cũ ratione p̃cipere. ad istos autem
sine retractione p̃cepta facere ꝑtinebas
Calumniosa ergo imperitia moyses rep̃hen¬
ditur qđ bella gesserit. qui minus rep̃hendi
debuit si sua sponte gereret. quã si dõ iu¬
bente non gereret Ipsũ uero dm̃ đ cclia
iusserit audere rep̃henderȩ dm̃ iustũ
& bonũ talia iubere poisse non credere:
hominis ẽ ut mitas loquar cogitare non
ualentis: diuinȩ ꝓuidentiȩ ꝑcuncta sũn
atq yna tendenti nec nouũ. eẽ qđ o udi
ne perire qđ morit᷑. sed insu Ngulaquo
ordine siue naturarũ su se itorũ. uel a¬
cedere ł succede manere. hominũ aut̃
recta uoluntatẽ diuinȩ legi coniunga
mordinatũ uero currd itae diuinat

Expanded text:
ferrum tollere, ita iussus fuerat et ferpraecepisset, quibus eos uti no- • luisset. uerumtamen ad illum cum ratione praecipere, ad istos autem sine retractatione praecepta facere pertinebat. Calumniosa ergo inperitia Moyses reprehenditur, quod bella gesserit, qui minus reprehendi debuit, si sua sponte gereret, quam si deo iubente non gereret; ipsum uero deum, quod talia iusserit, audere reprehendere uel deum iustum et bonum talia iubere potuisse non credere hominis est, ut mitius loquar, cogitare non ualentis diuinae prouidentiae per cuncta summa atque ima tendenti nec nouum esse, quod oritur, nec perire, quod moritur, sed in suo singula quaeque ordine siue naturarum siue meritorum uel cedere uel succedere uel manere; hominum autem rectam uoluntatem diuinae legi coniungi. inordinatam uero cupiditatem diuinae
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. qđ aliud tunc ds̃ p̃cepit dispensatorib
ueteris testam̃ti ubi noui gr̃ã uelabat᷑. ali ud
p̃dicatorib noui testamenti. ubi ueteris
obscuritas reuelat᷑: attendant ipsum dñm
xp̃m mutantẽ quȩ dixerat & aliud dicentẽ.
uando misiuos inquit sine sacculo & pera
& culciamentis. numquid aliquid defuit
uobis: Atilli dixer̃ . Nihil. Dix̃ ergo eis.
Sed nunc qui habet sacculũ. tollat similiter
& peram. Et qui non habet. uendat tunic̃ã
suã &emat gladium. Isti certe. si ista
diuersa in testam̃tis singulis inuenirent
ueteri & nouo. &iã hoc clamarent duo
sibi testamenta eẽ contraria. Quid ergo
nunc respondebt̃. cũ idẽ ipse dicit antea.
misi uos sine saculo & pera & culcia mentis
& nihil uobis defuit. Nunc aut̃ qui habet
sacculũ tollat similit̃ & perã. & qui habet
rumcã uendat &emat gladium: lam ne
telligunt quẽ admodũ nulla ix constantia
bientis sed ratione dispensantis pro

Expanded text:
uidetur, quod aliud tunc deus praecepit dispensatoribus ueteris testamenti, ubi noui gratia uelabatur, aliud praedicatoribus noui testamenti. ubi ueteris obscuritas reuelabatur, adtendant ipsum dominum Christum mutantem, quae dixerat, et aliud dicentem: quando misi uos, inquit, sine sacculo et pera et calciamentis, numquid aliquid defuit uobis? at illi dixerunt: nihil. dixit ergo eis: sed nunc qui habet sacculum, tollat similiter et peram; et qui non habet, uendat tunicam . suam et emat gladium. isti certe, si ista diuersa in testamentis singulis inuenirent, uetere et nouo, etiam hoc clamarent duo sibi testamenta esse contraria. quid ergo nunc respondebunt, cum idem ipse dicit: antea misi uos sine sacculo et pera et calciamentis, et nihil uobis defuit; nunc autem qui habet sacculum, tollat similiter et peram, et qui habet tunicam, uendat et emat gladium? iamne intellegunt, quemadmodum nulla inconstantia praecipientis, sed ratione dispensantis pro temporum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħis ingła est dĩ patris. Regnauerunt
hic ergo patriarchȩ & ꝓphetȩ. ut ista regna
dm̃ dare & auferre ostenderet᷑ Non hic
regnauerunt apłi & martyres. ut regnũ
celorũ desiderandũ potius panderetur. Ibella ⁊ uictouas¬
lli reges bella gesser̃. ut tales quoq łtorias
apparer& dĩ uõluntate prestari Eti non
resistendo in t̃fecti sunt. ut potioꝵ. ẽẽ.
docerent uictoriã: ꝓ fide ueritistis occidi
Quãquã & illic ꝓphetȩ nouerant mori pr
ueritate. sicut ipse dñs dicit. Asan guine
salomonis qui latine interpreta:¬

Expanded text:
nus Iesus in gloria est dei patris. regnauerunt hic ergo patriarchae et prophetae, ut ista regna deum dare et auferre ostenderetur, non hic regnauerunt apostoli et martyres, ut regnum caelorum desiderandum potius panderetur. ill bella gesserunt, ut tales quoque uictorias adpareret dei uoluntate praestari, isti non resistendo interfecti sunt, ut potiorem esse docerent uictoriam pro fide ueritatis occidi. quamquam et illic prophetae nouerant mori pro ueritate, sicut ipse dominus dicit: a sanguine d sub figura Salomonis — qui latine interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
amnortes. hoc dõ placuit attestari: mar¬
ures appellant᷑. qͥ latine testes int̃pretant᷑:
quoꝵmerꝰ tantus effloruit. ut si cos xp̃s
ouẽ in medio lupo:. misit congregatos uellet
armare atq adiuuare pugnantes sicut
hebreos patres ad iuuit. quȩ gentes re¬
sisteent. quȩ regna non cederent: Sed
ut pre issimũ testimoniũ ueritati ꝑ hi¬
bertt̃. qua a locendũ erat non ꝓpt̾ tem¬
poradẽ in hac uita Iypt̃ aeternã post

Expanded text:
mortes hoc Deo placuit attestari, martyres appellantur, qui latine testes interpretantur: quorum numerus tantus effloruit, ut si eos Chrisovem, in medium luporum misit , congregatos vellet armare atque adjuvare pugnantes, sicut Hebraeos patres adjuvit, quae gentes resisterent? quae regna non cederent? Sed ut praeclarissimum testimonium veritati perhiberetur, qua jam docendum erat, non propter temporalem in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
uidet mus deinceps exordine quo eos ha¬
nes faustus accusando commemore
quid &iam significent ipsa facta
Quod iam fecimũs de abraam
& liam & rachel. uerũ &ĩa inseruitutẽ sicut
ꝑ eandem rebeccam natus ẽ esau cui dictum
est eris seruus fratris tui. & ꝑ ancillas non solũ
in seruitute sicut ꝑ agar. uerũ &iã in lib tate
sicut ꝑ balam & zelpham. Ita enĩ & inpopulo
dĩ. & ꝑ sp̃uales liberos nascunt᷑ non solũ in lau¬
dabilẽ lib tatẽ quẽ admodũ illi quib dicitur
lmitatores mei estote sicut & ego xp̃i: uerũ
etiam indam nabilem seruitutẽ sicut per
phylippum simon. Et ꝑ carnales seruos na¬
scuntur non solũ indam pnabilẽ seruitutẽ
qui eos imitantur. uerũ &ĩa in laudabilẽ
libertatẽ. quib dicitur. que dicunt facite
quȩ aut̃ faciunt facere nolite. Hoc iraugnti
sacramentũ qͥuisquis indĩ popło prudent̃
agnouerit. unitatẽ sp̃s in uinculo pacis

Expanded text:
uideamus deinceps ex ordine, quo eos houideamus deinceps ex ordine, quo eos homines Faustus accusando commemorauit, quid etiam significent ipsa facta a praenuntient: quod iam fecimus de Abraham  Liam et Rachel, uerum etiam in seruitutem, sicut per eandem Rebeccam natus est Esau, cui dictum est: eris seruus fratris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, sicut per Agar, uerum etiam in libertatem, sicut per Balam et Zelpham. ita enim et in populo dei et per spiritales liberos nascuntur non solum in laudabilem libertatem, quemadmodum illi, quibus dicitur "imitatores mei estote sicut et ego Christi," uerum etiam in damnabilem seruitutem, sicut per Philippum Simon et per carnales seruos nascuntur non solum in damnabilem seruitutem, qui eos imitantur, uerum etiam in laudabilem libertatem, quibus dicitur: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. hoc magnum sacramentum quisquis in dei populo prudenter agnouerit, unitatem spiritus in uinculo pacis
Abbreviated transcription (Latin):
idi saciendo bonũ inque pramos
suenlo peli quiset. ueraut fidelitarq¬
locuta est: iste aut̃ oculis dausis uł potius
extinctis. non quo lumine manifestante
ducebatur ibat. sed quo maliuolentia p̃cipit.¬
anteferebatur. in ruebat hoc ipso enĩ magis
insinuauerint sc̃i libri religiosis lectoribus
& electorib suis quam caste habuerint scĩ uiri
plures uxores. qđ salomon qui eas non illo modo
sed mugis ad libidinem quam ad propa¬
ginem habuit improbatus est & reprehensus
his uerbis. ut appellaretur amator mulierum.
& inde ad profundum idolatriȩ lapsus
atq demersus. eadem ueritate personam
nullius acceptante proderetur. Nunc ergo
iam pertractis ꝑ sonis om̃ib perquas stustus
putauit scripturas ueteris testamenti. eẽ.
culpandas. redditoq suo cuiq sermone
congruo. quo uł defensi sunt homines dei
aduersus hereticorũ curnaliumq calum¬
nias. uł reprehensis hominib tamen scrip¬
tura laudabilis uenerabilisq monstrata ẽ:

Expanded text:
o bonum, in quo primum fuerat, reliquisset, ueraciter fideliterqlocuta est; iste autem oculis clausis uel potius extinctis non quo lumine manifestante ducebatur, ibat, sed quo maliuolentia praecipitante ferebatur, inruebat. hoc ipso enim magis insinuauerunt sancti libri religiosis lectoribus et electoribus suis, quam caste habuerint sancti uiri plures uxores, quod Salomon, qui eas non illo modo, sed magis ad libidinem quam ad propaginem habuit. inprobatus est et reprehensus his uerbis, ut appellaretur amator mulierum et inde ad profundum idolatriae lapsus atque demersus eadem ueritate personam nullius acceptante proderetur. Nunc ergo iam pertractatis personis omnibus, per quas Faustus putauit scripturas ueteris testamenti esse culpandas, redditoque suo cuique sermone congruo, quo uel defensi sunt homines dei aduersus haereticorum carnaliumque calunmias uel reprehensis hominibus tamen scriptura laudabilis uenerabilisque monstrata est,
Abbreviated transcription (Latin):
corporeis sensib: Inueritate corporali taleqͥd
demonstretur sicut ignis in rubo. & de uirga
serpens & deserpente uirga. Et tunica dñi a
secutorib ñ diuisa. & obseqͥo mulieris unctio pedũ
aut capitis eiꝰ & frondes multitudinis p̃ceden¬
tis & consequentis asellũ eiꝰ. siue inspũ ꝑ ima¬
gines corporũ ł in somno ł in extasi figura¬
tȩ ostendantur. sicut iacobscalȩ & dameli
lapis p̃cisus sine manibus & auctus in mon¬
tẽ & petro ille discus & iohanni tã multa siue
sola locutione ad eundẽ modũ figurentur sic̃ loci
cantica canticorũ. & cũ in euangłio fecit pater
familias nuptias filio suo. & homo quidã duos
filios habuit frugi oeluxuriosũ & homo quidã
no uellauit uineã. & locauit agricolis : Iuuero
ipue manicheũ obhoc p̃dicas: qđ ñ ad talia
licenda sed pocius ad soluenda ultimꝰ uene
&e figuris antiquorũ aꝑtis & sueeas¬
dilputatimis mate: addis eam¬

Expanded text:
corporeis sensibus in ueritate corporali tale quid demonstretur, sicut ignis in rubo et de uirga serpens. de serpente uirga et tunica domini a persecutoribus non diuisa et obsequio mulieris unctio pedum aut capitis eius et frondes multitudinis praecedentis et consequentis asellum eius: siue in spiritu per imagines corporum uel in somnio uel in extasi figurate ostendantur, sicut Iacob scalae et Daniheli lapis praecisus sine manibus et auctus in montem et Petro ille discus et Iohanni tam multa: siue sola locutione ad eundem modum figurentur, sicut cantica canticorum et quod in euangelio fecit pater familias nuptias filio suo et homo quidam duos filios habuit, frugi et luxuriosum, et homo quidam nouellauit uineam et locauit agricolis. tu uero ipue Manichaeum ob hoc praedicas, quod non ad talia dicenda, sed potius ad soluenda ultimus uenerit, ut et figuris antiquorum apertis et sdisputati
Abbreviated transcription (Latin):
& utriusq sp̃s sc̃s. Quos tam̃ ñ solũ innume¬
rabiles: sed nec tres deos fas. ẽ. dicere. Quoꝵ
ẽ ñ solũ una eadẽq substantia: sed etiã una
eadẽq: operatio. ꝑ ipsã propriã unã eandẽq

Expanded text:
et utriusque spiritus sanctus. quos tamen non solum innumeet utriusque spiritus sanctus. quos tamen non solum innumerabiles. sed nec tres deos fas est dicere: quorum est non solum una eademque substantia sed etiam una eademque operatio per ipsam pro
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tot deoꝵ nominib: delectata. turpissimi
cordis fornicatione uoluteris : annon recor¬
faris amatoriũ canticũ uotuũ. ubidẽ peg̃co¬
s. rib̵ maximũ regnantũ regẽ. sceptrige¬
rũ ꝑhennẽ. floreis coronis cinctũ. & facie
rutilantẽ : quẽ sisolũ talẽ amares. eru¬
lũ tibi eẽt. Nã etiã uir unus flo¬
du utillaluturie mollitudo
riseiũ c antan do. oe ad uingis duadetim
secla florib conuestita. & canoribus plena
& infaciem patris flores suos iactantia. Uibi
& ipsos duodecĩ magnos quosdã deos ꝓfiteris.
ternos ꝑquatuor tractus. quib: ille unꝰ circũ¬
cingitur. Quẽ quo modo in m̃sũ faciatis quẽ
sic circundatũ dicitis : nũ quã inuenire potu¬
istis. Ad ingis etiã innumerabiles regnico¬
las & deorũ agmina & angłorũ cohortes.
quȩ om̃ia ñ condidisse dicis dm̃ sed desua
substantia genuisse: Ita conuinceris innu¬
merabiles deos colere . ñ ferendo sanã doctri¬
nã . quadocet᷑ unus de uno dõ natus filius.

Expanded text:
cum tota deorum nominibus delectata turpissimi cordis fornicatione uoluteris? annon recordaris amatorium canticum tuum, ubi describis maximum regnantem regem, sceptrigerum perennem, floreis coronis cinctum et facie rutilantem? quem si solum talem amares, erubescendum tibi esset; nam etiam uir unus flo illa luxuriae mollitudo.sequeris enim cantando et adiungis duodecim saecula floribus conuestita et canoribus plena et in faciem patris flores suos iactantia. ubi et ipsos duodecim magnos quosdam deos profiteris, ternos per quattuor tractus, quibus ille unus circumcingitur. quem quomodo inmensum faciatis, quem sic circumdatum dicitis, numquam inuenire potuistis. adiungis etiam innumerabiles regnicolas et deorum agmina et angelorum cohortes: quae omnia non condidisse dicis deum, sed de sua substantia genuisse. Ita conuinceris innumerabiles deos colere, non ferendo sanam doctrinam, qua docetur unus de uno deo natus filius
Abbreviated transcription (Latin):
te maledemonia quȩ tũ scortunitur ut con¬
ñ respuas dypticȩ¬
cyptie fad amastim̃te uagabunda.
iaiꝰ cogitationũ : quib om̃ia poetica
hoq rte qđ apud poetas neminẽ decipit
lip professio falsitatis. In libris aũt̃ tuis tan¬
ta fallaciarũ turba pueriles & insenib: animas
nomine ueritatis inlectas. miserabilib: corrũ¬
pit errorib cũ prurientes aurib sic̃ apłs
dicit. & aueritate audii ũ suũ auertentes.
ad iabulas conuertunt᷑. Quom sergo sanã

Expanded text:
te mala daemonia, quae tecum scortantur, ut connon respuas diptychis adamasti mente uagabunda per a cogitationum tuarum, quibus omnia poetica hoc certe, quod apud poetas neminem decipit, ipsa professio falsitatis, in libris autem tuis tanta fallaciarum turba pueriles et in senibus animas nomine ueritatis inlectas miserabilibus corrumpit erroribus, cum prurientes auribus, sicut apostolus dicit, et a ueritate auditum suum auertentes ad fabulas conuertun
Abbreviated transcription (Latin):
Illo amplecteris diuintatẽ sto congrer ⁊ cci¬
inquo uetere figura illedilector & dilecti
tuus p̃nunciabat tibicanticũ nouũ indeca¬
cordo psalterio. tanquã ꝓte etiã ner uossi
scausa ołit ad ultera: La enĩ muoilidti
est sermo manichea congragatio fallo
& fallacus in uoluta. ltane multinus fa

Expanded text:
uorum: illo amplecteris diuinitatem, isto congregas soci pudicum diptychium, in quo uetere figura ille dilector et dilectus tuus praenuntiabat tibi canticum nouum, in decachordo psalterio tamquam pro te etiam neruos suos causa odit adultera! Iam enim mihi ad te est sermo, Manichaea congregatio fallax, et fallaciis inuoluta. itane multinuba to
Abbreviated transcription (Latin):
est: qui dicunt a postolos xpi nonrecta
docuisse: Uos ergo quod dicitis undecospenditis.
scripturas illas non ab apłis ministiatu
respondetis quia multa sunt in eis & inqaie
& sibi contraria. Onuino falsissi
uos non intellegits: Nam quictu
protulit faustus quodita uob uddi

Expanded text:
est, qui dicunt apostolos Christi non recta docuisse. uos ergo quid dicitis? unde ostenditis scripturas illas non ab apostolis ministratas ? respondetis: quia multa sunt in eis et inter se et sibi contraria. omnino falsissimum est; uos non intellegitis. nam quicquid tale protulit Faustus, quod ita uobi
Abbreviated transcription (Latin):
dehis utiq dictum ẽ. qui solent inscripturis
mundi nomine appellari. amatores mundi
uł impu uel carnales De qualib dicit
apostolus Animalis autẽ homo non ꝑcipit
quȩ sunt sp̃s di: dehoc enim mundo esse
dicuntur. quam diu non possunt sapere aplius
quam sunt ista corporea quae in hoc mun
senserunt. sicut nec uos aliud sapitis. qui¬
stam solis & lunȩ mira remini. talia
omĩa diuia finxistis. auctore ille
loquor tida decepti & deceptines

Expanded text:
de his utique dictum est, qui solent in scripturis mundi nomine appellari, amatores mundi uel inpii uel carnales, de qualibus dicit apostolus: animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei. de hoc enim mundo esse dicuntur, quamdiu non possunt sapere amplius quam sunt ista corporea, quae in hoc mundo senserunt; sicut nec uos aliud sapitis, qui, cum lucem istam solis et lunae miraremini, talia uobis omnia diuina finxistis auctore illo uaniloquo, quem decepti et deceptores
Abbreviated transcription (Latin):
t
F& austro & aquilan e recumbem
no dĩ hoc uero ipu quidem
uia multi excludentur o dĩ qui
sed non fecerint opera eius. pumait

Expanded text:
t et austro et aquilone et recumbent in regno dei. hoc uero ipsum quidem, quia multi excludentur a regno dei, qui sed non fecerint opera eius, nec Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
c̃trariam qua si ꝑillam uenerit qđ ꝑfectum est
eua uare conetur : Et qm̃ tenet eccła qđ ue he¬
mentius apłs cõ mendauit. siquis uob euangeli¬
tauerit p̃terqua qđ accspistis anathemasit.
cum coeperat aliud adnuntians ab uni uerso orbe
beuuri. continuo dicat hoc est quod scrip
uiundus eũ accipere. non potest.

Expanded text:
trariam, quasi per illam uenerit, quod perfectum est, euacuare conetur? et quoniam tenet ecclesia, quod uehementius apostolus commendauit, si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit', cum coeperit aliud adnuntians ab uniuerso orbe anathemari, continuo dicat: hoc est, quod scriptum est: mundus eum accipere non potest?
Abbreviated transcription (Latin):
eius corporis ratio: ita genus humanũ ab adam
usq infinẽ scłi. quam diu corpus qđ corr̃upit᷑
ad grauat animam. aegrum atq saucium.
non debet diuinam rep̃hendere medicinã. si
inquib dam hocidem. inquibusdã uero aliud
btendi ta uob paraclitum ex nouo testam̃to
itis elegisse. & quod respuatis

Expanded text:
ejus corporis ratio: ita genus humanum ab Adam usque in finem saeculi, quamdiu corpus quod corrumpitur, aggravat animam , aegrum atque saucium, non debet divinam reprehendere medicinam, si in quibusdam hoc idem, in quibusdam vero aliud obtendit, ita uobis paracletum ex nouo testamento, quod credatis, elegisse. et quod respuatis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiam securitute extollant᷑ nec imqui
contra medicinã desperatione obdurent.
Atilla quȩ neq ad imitandũ neq ad cauendũ
facta hominũ ꝑtinent. & tam̃ inscũ scrip¬
tura reperiunt᷑: aut ad illã conexionẽ posi¬
tusunt quib: occasi onib ad res neces
ueniatur. aut eo ipso quo uident᷑ sumꝯ fli
satis. ad monent in eis queri opor
pauca ac non multa aꝑtissirẜ phetico
sp̃ũ p̃nuntiata iam quoq is reb im¬
pletis auctoritatẽ diuinã elissima & p̃¬
clurissima ueritutis lucȩ stant᷑ ut omo¬
nino desipiat quisquis e sĩ ꝑ fluȩ uł quan
fatue locutos aliquid pat. quib ñ solũ
cirĩa hominũ ingeniqłq genera subdita

Expanded text:
superbiam securitate extollantur, nec iniqui contra medicinam desperatione obdurentur? at illa, quae neque ad imitandum neque ad cauendum facta hominum pertinent et tamen in sancta scriptura reperiuntur, aut ad illam conexionem posita sunt, quibus occasionibus ad res necessarias ueniatur, aut eo ipso, quo uidentur superflua, satis admonent in eis quaeri oporpauca ac non multa apertissima prophetico spiritu praenuntiata iam quoque ipsis rebus inpletis auctoritatem diuinam fidelissima et praeclarissima ueritatis luce testantur, ut omnino desipiat, quisquis eos superflue uel quasi fatue locutos aliquid putat, quibus non solum omnia hominum ingeniorumque subdita
Abbreviated transcription (Latin):
comparauit. omnis illũ genitulo morã cao¬
reto ppatitu: & ubiq turpi conditione ꝑmie
in capro in flãmat᷑ incapra seminat᷑. in hedo
generit Ac phoc asi iudas non tantũ forniea¬
tor sedetiam sciens nurus suȩ nefurius in ces¬
tator existeret nillius quoq incesti libidinȩ
ds̃ ur̃ hereret sorderet. arderet. Dauid aut̃
iniquiticus ꝑmtuit qđ uxorẽ ad amauerit
aliento uirũq ciꝰ mandarit occidi. At uero
lm̃ urm quando pęnitebit qđ a tartureo
genere mascuilino  efeminino principum
tenebrarũ adamatus. eorũ libidini sua m̃bra
concessit. nec maritũ cuius coniugẽ adama¬
uerat sec suos filios inmenbris demonũ aqͥb
dertanib: ise fuerat ad amatus occidit: sed
a si non penituisset dauid nec iusticiȩ sanitatr̃
tidi med cina recepisset. &ĩa sic isto dõ mo¬
dieorũ mtior excitisset. Isteq uppe una
omnib: omniũ telib factis cãm

Expanded text:
conparauit, omnem illum genitalem motum caloremque perpetitur et ubique turpi condicione permixtus in capro inflammatur, in capra seminatur, in haedo generatur! ac per hoc etsi ludas non tantum fornicator sed etiam sciens nurus suae nefarius incestator existeret, in illius quoque incesti libidine deus uester haereret, sorderet, arderet. Dauid autem iniquitatis paenituit, quod uxorem adamauerit alienam uirumque eius mandarit occidi; at uero deum uestrum quando paenitebit, quod a tartareo genere masculino ac feminino principum tenebrarum adamatus eorum libidini sua membra concessit nec maritum, cuius coniugem adamauerat, sed suos filios in membris daemonum, a quibus daemonibus ipse fuerat adamatus, occidit? sed etsi non paenituisset Dauid nec iustitiae sanitatem tali medicina recepisset, etiam sic isto deo Manichaeorum melior extitisset. iste quippe unoomnibus omnium talibus factis com