comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cedentuini iustorum imitari prudentiã.
Qui &̾ legem ꝑficere diligentisũme stu¬
debant. et nichil omiNus in grãm do¬
mini iħu. Non autẽ in oꝑum suors
iustitia salutem sperare didicerant
H inc namq unus exeis dicit Iustus au¬
tem ex fide uiuit: Unde & apte sub-¬
uingitur: Parare domino plebem ꝑ fec-¬
tam Hec & enim pulcherrima do-¬
minicȩ plebis ꝑfectio. est. quam &̾ ioħ̃s
suo tempore prȩdicando parabat. &
nunc dñs ipse donando ꝑ orbem. la-¬
tuis ad implet. cum nos a euangelicis
& uerbis instituti et imbuti misteri¬
is. eandem fidem ac dilectionem habe-¬
re discimus: quam legalibꝰ preceptis e-¬
docti patres habuisse ꝓbantur. Hoc
ꝑ fectissimum scẽ aeccłiȩ deciis est: cum
ad eadem quȩ illos intrase constat suꝑ-¬
ne pacis gaudia suspiramis : atq ut
hȩc aeciam nos intrare mereamur cȩles¬
cem intrare exercere uitam contendi-¬
mꝰ cum eoꝵs exẽplũ nulla que facim

Expanded text:
ecedentium justorum imitari prudentiam, ecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilominus in gratia Domini Jesu, non autem in operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus
Abbreviated transcription (Latin):
diũ magnus et horribilis. ut conuertat
corda patrum ad filios. & cor filiorum
ad patres eoꝵ Unum igit᷑ adque idẽ
utriusq opus. est fidem scilic&e atq in¬
tellectum quam habuere patres filioꝵ
mentibꝰ prȩdicando infundere. Nam
patres et iusti appellantur ueteres sci.
dequibꝰ saluator ait discipulis. Multi
ꝓphecȩ & iusti cupierunt uidere que
uos iudetis. et non uiderunt. Filii uero
et in credibiles illuis ȩii illius homines
quos ut helyas predicaturꝰ. est: itł ioħs
predicabat uocant᷑ Conuercit autem
iohannes corda patrum in filios: quia
sapientiam quam habuerunt patres.
xp̃m credentes ac desiderantes in carne
uenire. trans fudit in filios. docendo eos
credere & gaudere xp̃m in sarne uenis-¬
se. Conuercit in credibiles ad prudenti¬
am iustoꝵs: quia eos quos sine fide. xp̃i
in uenit deoꝑibꝰ legis frustra glorian-¬
ces. docuit credere in xp̃m: euisq se
grͣȩ tota intentione sub mittere.: ac p̃-¬

Expanded text:
 et convertet corda patrum ad filios, et cor filiorum ad patres eorum . Unum igitur atque idem utriusque opus est, fidem scilicet atque intellectum, quem habuere patres, filiorum mentibus praedicando infundere. Nam patres et justi appellantur veteres sancti, de quibus Salvator ait discipulis: Multi prophetae et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt. Filii vero et incredibiles illius aevi homines, quo vel Elias praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios docendo eos credere et gaudere, Christum in carne venisse. Convertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi invenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit credere in Christum, ejusque se gratiae tota intentione submittere, ac pra
Abbreviated transcription (Latin):
ut hi qui iam ꝑfecti hominum aesti-¬
matione iudicantur: ad huc in oculis
interni arbitris minus aliquid ꝑfec-¬
tionis habeant. &rursus solec eueni-¬
re ut non nulli quibꝰdam uirtutum
oꝑibꝰ in moderatius studendo: dum si-¬
ne scientia deo placere appetunt. ꝓxi-¬
mors oculos offendant. Aqua utra¬
q rep̾hensione parentes beati ioħis
in munes esse declarantur:. Nequibꝰ
cum dictum esset. erant autem iusti
ambo: continuo sub nectitur ante dm̃s:
Et cum adiunctum esset. incedentes m
om̃ib mandatis et iustificatio dni.
mox in fercur. sine quęrela. Acsi a¬
ꝑte dicatur:. Sic in actibꝰ pariter et
cogitacionib suis circum specte age-¬
bant: ut et diuinis obtutibꝰ in oculto.
et humano foras iuditio placerent
uaxta illud apostoli. Pro udeamus erũ
bona Non solũ coram dõ. sed aetiam

Expanded text:
ut hi qui jam perfecti hominum aestiut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; et rursus evenire solet ut nonnulli quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauit: ut singuli pontifices cũ
sub iectis sibi sacerdotibꝰ. ꝑ octonos¬
gradus sacerdotalis esset aequalis.
unus tamen in eis qui dignior uide-
retur. speciali reuerentia ac potesta-¬
te p̃minens. summi sacerdotis no-¬
men haberet Qui autem ordo par-¬
tium earundem seruari deberet.
missa coram dauid Ress et princi-¬
pibꝰ familiarum sacerdo talium et
lauticarum sorte querebatur In
quarum distributione sorcium: abi-¬
a deciuus uice et genere zacharias
Poritur. octauo loco positus in uenit᷑.
At recte p̾co noui testamenti inquo
gła refurrectionis mundo declarat᷑.
loco octaue sortis nascitur. quia dñs
onis octaua resurrexit a mortuis.
et nob̾ post sex huiꝰ scłi aetates ac sep.¬
timam quietis animarum quȩ ẽ. in
alia uita. octana iam aecas ꝑpetuȩ
resurrecdionis in fine ꝓmittit᷑.¬
Erant autẽ iusti ambo ante deum: in¬
cedentes in omib mandatis et iustifica-¬
tionibꝰ dni sine querela: Depe contigit

Expanded text:
ordinavit ut singuli pontifices cum ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, per octonogradu sacerdotali essent aequales, unus tretur, speciali reverentia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Doonis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine sti ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit
Abbreviated transcription (Latin):
etiam cantores constituit. qui tẽ¬
pore sacrifitii cotidie psalmos
cũ melodia resonarent : atq ani-¬
mos populi circun stantis. ad me-¬
moriam amoremq cȩlestium. non
solum sublimitate uerborum quę
dicebantur: sed etiam suauitate
sonor quȩ dicebantur erigerent.
Molens q ut crescente cultu et magni-¬
ficentia templi. decius quoq imis¬
terii illiuis et ministrantium cres-¬
ceret coetus. con uocauit om̃e pͥmo-¬
genitum filior aaron. et eos uide-¬
licet qui deeleasar. et illos qui deicha-¬
mar stẏrpe descenderant: diuisitq
hos in. parces iuginti quattuor ac
dehis singulis. singulos pontifices
eligens: caeteros qui in parcibꝰ erant.
sacerdotii minoris. qui nunc presbi-¬
teratus uocatur offitio fungi p̾ce-¬
pit Ca iudelicet ꝓuisione: ut dũ
quilibet pontificum uita decederet.
qui cumq in eius parte obtimus
putarecur: ei in pontificatu succede-¬
ret. Quas uidelicet parces taliter

Expanded text:
etiam cantores statuit qui temetiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderet. quia in dubiꝰ melioris
pontificatus p̾co et p̃cussor existe-¬
ret. Si uͦ fraternitatẽ urãm audi¬
re delectat quis sit abia deciuus ui¬
ce gacharias genus duxxisse ꝑhi-¬
betur. hic tem porib dauid regis.
summus erat sacerdos Si quidẽ
iubente dño ꝑ moysem. pͥmo unꝰ
in leꝰ pontifex aaron est contitutꝰ
Lost cuius mortem: elea zar filius
eius sacerdotium suscepit. & hoc
quoq mortuo. finees filus eius sa-¬
cerdotii successor extitit. Q sic
usq ad tempora dauid. ꝑ annos cir¬
citer quadringentos septuaginta.
unus post unum excitere pontifi-¬
catus hȩredes At uero dauid cũ
magno feruens studio religionis
templum dño condere desiderasset.
dñs autem magis hoc ꝑfilium eius
salomonẽ uellet im plere: nichilo¬
minus ipse dauid omĩa quȩ ad fu-¬
turã euisdem templi constructio-¬
nem uel uenerantiam ꝑtinerent.
sollifitius p̃parare curauit. Nñ

Expanded text:
ostenderet quia non dubie melioris ostenderet quia non dubie melioris pontificatus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nis in nouo testamento offerenad̃
in sticuit Quis gͦ congruentuis
trans lationem legalis & sub stitu¬
cionem euangelii sacerdotii. quã
simmi iuacta legem sacerdotis
filius ꝓphecaret. Qui cum et ipse
sum nus sacerdos scđm legem e&¬
istere posse uideretur : maluit do-¬
cente in trinsecus in com mutabili
ratione ueritatis noui sacerdotis
p̃co quã successor echȩres existere
ueteris. Maluit doctus in spũ uo.¬
catis in desertum populis noui tes¬
tamenti sacramenta p̾dicare: quã
Ad se uenientibꝰ intemplum glorio-¬
sissimo illo tunc temꝑis sacerdo-¬
cii ueteris officio p̃esse. Preculit
longuã solitudinis sitim. et esuri¬
em. continuis hostiarum sollemp-¬
niis: pilis cameloꝵ et cinctui zo¬
ne pellitię. auro textas pontificũ
post posuit stolas. Ut quid enun
hȩc fratres mei nisi ut is qui me-¬
rito iustitiȩ ꝑ fectioris auctoritatẽ
sibi p̃ dicandi ad sciuerat. ipse eti-

Expanded text:
nis in Novo Testamento offerendo nis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi asciverat, ipse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dentius iustitię precepta populis
daret. quo hȩc ipse non quasi no-¬
uitia didicisset: sed uelud heredi¬
tario uire. aꝓgenitoribꝰ accepta ser¬
uaret. De sacerdotali ꝓsapia ortꝰ
est: ut eo potentius mutationem sa-¬
cerdotii p̃ conarecur. quo ipsum
ad sacerdotale genus ꝑ tinere cla-¬
resceret. Redemptor et enim nr̃
in carne apparens. sicut rex nobis
fieri dignatus est regnum caeleste
tribuendo. ita eciam ponti feoe fac-¬
tus . ẽ. semet ipsum ꝓnobis
offerendo hostiam deo in odorẽ
suauitatis. Unde scriptum. est
Lurauit dñs et non penitebit eum.
tues sacerdos in aecernum. scđ̾m
ordinem melchi sedech: Melchi se¬
dech quippe ut legimus. sacerdos dei
summi: longe legalis sacerdotii
tempora p̾cessit. offerens dño panẽ
et uinum Q ideo redemptor nr̃
sacerdos esse dicit᷑ scłm ordiuem
melchi sedech. quia ablatis uicti¬
mis legalibꝰ. idem sacrifitii genus
in ministerium sui corꝑis & sangui-¬

Expanded text:
dentius justitiae praecepta populis dentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
CARNE OÑS ETRE¬
demptor nr̃ multos dispensationis
sue cestes. p̃misit et nuncios. qui
orti. non diuersa fide. sed uno eo¬
demq ꝑ omĩa sensu. eiusdem incar¬
nationis nusteruim ꝓphecando p̾-¬
cinerent:. Hoꝵs ultimus et quafi
limes quidam legis ec. euangelii
figure et ueritatis ioħs apparuit:
dño ad testante qui ait:. Lex &
ꝓphete. usq ad iohannem. ex eo re-¬
gnum dei euangeli zatur. Un¬
deeciam plus quam ꝓpheca dictꝰ
est qui quãm çȩceri alonge ꝓphe-¬
cando solum p̾diexerant. ille et
primo uenturum ꝓphetando si¬¬
gnauit. et mox uenientẽ osten¬
dendo monstrauit. Qui certȩ
gratia dispensationis. non solum
iusti s. sed et depontificali styr:¬
pe ortis parentibꝰ natus asseritur:.
Fuit autem sacerdos sicut ex les¬
tione a euangelica audiuimus.
nomine hacarias deuice abia. &
uxor illi defiliab aaron: et nom̃
euis helisabeth. Erant autẽ ius-¬
ti ambo ante deum: Iustiᷤ quip-¬
pe parentibꝰ. ẽ. genicus: ut eo confi¬

Expanded text:
carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confi
Abbreviated transcription (Latin):
ac desideriis animũ dabat et con-¬
uenientes ad se turbas amalis oꝑi-¬
bꝰ abstinere ac ꝑ penitentiam fidẽ¬
q expiari. et xp̃o consecrari do-¬
cebat.: quia tempus iam diuinȩ
ꝓpiciationis instaret. in qua cunc-¬
t̾is piȩ quęrentibꝰ regni caelestis pa-¬
teret ingressus: Quod autem hac
die pontifex scũ arium et taberna-¬
culum testimonii atq altare sacer¬
dotes quoq ⁊ uniuersum ppłm
ex piare uissus est ioħs ipse qui

Expanded text:
ac desideriis animum dabat, et conac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare
Abbreviated transcription (Latin):
sit tem pꝰ in quo p̾cursoris dñĩ nati-¬
uitas et uircus futura nuntiaretur.
Septimꝰ quippe mensis & decia huiꝰ
dies sacratissimo huic oraculo dedi-¬
catur: quia nimirum ille nasciturus
p̾dicabatur. qui com sũmationẽ obser-¬
uantiȩ
legalis et aeuangelicȩ gratiȩ p̾dica-¬
ret initium : quia ortus monstraba¬¬
tur illius qui primus omnium &
uenre etiam et ad esse ostenderet
dnm̃ saluatorem: Dequo scriptũ
est Finis enim legis xp̃c ad uis-¬
titiam omĩ credenti Nam et sep-¬
tenario ꝓpter sabbatum. & dena-¬
rio numero ꝓpter decalogum le¬
gis ad im plecio recte figurantur.
Nies hec ꝓpitiationis erat et ex pia¬
tionis in qua populus omĩs abo-¬
peribꝰ uacare: et ꝑ orationes atq
abstinentiam affligi et castigari p̾-¬
ceptus. ẽ. Quod beati iohannis et
uitȩ & predicationi multum con¬
gruit : qui et ipse amundanis ua¬
cans oꝑib caelestib solum studiis

Expanded text:
sit tempus, in quo praecursoris Domini natisit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis
Abbreviated transcription (Latin):
piationis uocabatur. Quia uidelicet
oblatis in altare holocausti iuctimis.
sanguis in scã scõrum ad expien-¬
dum inferebatur:. Nec sanguis so-¬
lum ibi asꝑgebatur: sed et thynua-¬
ma adolebatur quod in presenti lec¬
Itione zacharias fecisse memoratur
Dicit ergo dehac sollempnitate dñs
moysi: Mense septimo decima die
mensis: affligetis animas uras: nul-¬
lumq facietis opꝰ. Expiabit auten
ut oretis ꝓ filiis isrł et ꝓcunctis pec¬
catis eoꝵ semel ianno. Q paulo
fuperus cum ricum eiusdem expi-¬
ationis doceret: ait inter alia: Nul¬
lus hominũ fit intabernacilo: quan¬
do pontifex in greditur scũartum.
ut roget ꝓse & ꝓdomo sua. et ꝓuni¬
uerso coecu isrł. donec egraliatur:
Dongum. ẽ. desingulis huiꝰ diei cerimo¬
niis scripturȩ testimonia ponere. Ion¬
guis multo singula sufficienter quo
gantur ex ponere: Unde hoc maxi-¬
me lib & urȩ fraternitatis auribꝰ inti-¬
mare: quam con uenienter electum

Expanded text:
piationis vocabatur, quia videlicet piationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . Expiabit autem ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula sufficienter, quogantur, exponere. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Quid uero SeQUITUR factũ
est autem cum sacerdotio fungeretur
in ordine uicis suȩ ante deum scđm
consuecu dinem sacerdotii. sorte exiit
ut incensum poneret: in gressus in
templum dñi. Claret quidem omĩ¬
bus quia iamꝰ redeunte exordine
septimana uicis suȩ quȩ ei deuice
abia contigeret. templum ministra¬
turꝰ intrauit: Sed forte aliquil obs¬
curum est: quia scriptura tacere
iudetur quo hȩc sint anni tempore
gesta. Quib intimandum quia nec
hoc scriptura preter misit. sed exȩo
quod addidit latenter in nuit. Et
om̃ĩs inquiens multitudo erat popu-¬
li. orans foris hora incensi Unaet¬
enim tantum modo ꝑ annum sollemp¬
nitas erat. in qua pontifice ad adoran-¬
dum scã scõꝵs intrante. Ntillum ꝓr-¬
sus hominum intra fores templi re-¬
manere liceret. sed omnes tempore ob-¬
lationis exterius iuberentur orare
Sȩc autem erat statuta sollempnitas
mensis. quȩ dies ꝓpitiationis si uȩ erx-¬

Expanded text:
rent; quod vero sequitur: Factum rent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas mensis, quae dies propitiationis sive ex
Abbreviated transcription (Latin):
lis filius eo quod esset helisabech ste-¬
rilis. ec ambo ꝓcessi sent in diebꝰ suis.
uunitus. est ꝓ curatum ut sterili ma-¬
tre & utroq parente ꝓ uectioris aeta-¬
tis iohannes nasceretur: quatinus &¬
iam ipso ortus miraculo patesceret u¬
rum magn&e uirtutis futurũ esse qui
nascebatur. ubi desinente omĩ lascuu-¬
a concupiscentiȩ carnalis. constaret.
quia nulla inconceptione causa uo-¬
luptatis: sed sola cogitata sit spirita-¬
lis grocia ꝓlis Sic y saac filius pro-¬
missionis qui in figuram redemptoris
nr̃i factus .ẽ. obediens patri usq ad mor-¬
tem: deueteranis parentibꝰ et sterili dui
matre natus est Sic iacob. et ioseph
patriarchȩ: sic sam son forcissimus
ducum. et ꝓphecarum exi samu.¬
hel steriles du corꝑe. sed foecundas
semꝑ uirtutibꝰ habuere genitrices: ut
miraculo natiuitatis: nators dignitas
nasceretur et ꝓbarentur sublimes in
uita futuri: qui in ipso uitaȩ exxortu.:
conditionis humanȩ lura transcende.¬

Expanded text:
lis filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcende
Abbreviated transcription (Latin):
li saluatione rogabat: quẽ et ma¬
ximo peccatorum languore uexa-¬
tum . & in suꝑ alienigene regis do-¬
minio pressum nouerat. Unde an¬
gelico oraculo. et se exauditum co-¬
gnouit adnõ. & quo ordine salus
quam querebat esset aduentura didi-¬
cit: Quia uidelicet nasceretur sibi
filius. qui propheta & doctor eximius
existens. eundem populum ad uam
ueritatis spemq ꝓ merende salutis
con uerter& . et mox sequeretur ipse
prestaret Q uocabis inquit nomere
eius iohannen : & erit gaudium tibi¬
et exultacio. & multi in natiuitate
eius gaudebunt.: Magne laudis. et
untutis in dicium: quociens in scrip-¬
turis hominibꝰ adño nomen in po-¬
nitur uł mutatur: Dene autẽ igit᷑¬
precussor redemptoris nr̃i. iohannes
uocari iubecur. iohannes quippe do-¬
mini grã siue in quo. ẽ. giã dicitur.
qi & ipse specialem preceteris sc̃is.
euisdem precursionis grãm accepit.
et in auditã eatenus mundo cęlestis

Expanded text:
li salvatione rogabat, quem et mali salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse ocabis, inquit, nomen ejus Joannes, et erit tibi gaudium et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
ad dextris eusdem altaris. et non
terrena et infima sed gaudia cȩles¬
tis & sempiterue heatitudinis
quȩ ꝑ dexteram solent figurari
hominibꝰ se ꝓ mitere monstraret.
Illis maxxime qui ꝑ cordis sui mun-¬
diciam ipsi altare aureum effici.
qui ꝓpe ingressum regni caelestis
sedula cogitatione assistere: qui
aromata oracionum ꝑ ignẽ amo-¬
ris deo incendere: qui dicere pos-¬
sint cum ꝓropheta Dirigatur
oratio mea: sicut in censum in con-¬
spectu cuo: Quod autem ait za-¬
chariȩ. quoniam exaudita est de¬
precatio. tua. et uocor tua helisabech
pariec tibi filium.: Non est arbi¬
trandũ quia pontifex qui ꝓpopu-¬
lo oraturus in trauerat mutato
repente animo ꝓpriuatis negotiis
cȩpit rogare: maxime ꝓliberis a
quoꝵs generatione in tantũ homo
senex ac decrepi tꝰ spem toctĩ auer¬
cerat : ut neq angło ꝓ mittenti cre-¬
deret nasci sibi filium posse:. Sed
hoc certissime sciendum. quia ꝓpopu-¬

Expanded text:
a dextris ejusdem altaris, ut non a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quod autem ait Zachariae: Quia exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro popu
Abbreviated transcription (Latin):
Apparuit autẽ oranti ⁊achariȩ an¬
gelus. stans ad dextri sꝰ altaris uicen¬
si. Qui notandum quod non solum
iurtute sermonum quos ꝓtulit.
ei situ in quo apparuit gratiȩ quã¬
a euangeli : are uenerat. t̃estimoniũ
ꝑ hibet. Tempore quippe oblationis
sacerdoti apparuit. ut uerum se
acternumq pontificem: ueram pro
mundi salute hostiam uenaitam pꝰ¬
dicare signaret:. Seabat iuxta altare
incensi. ut noui cestamenti p̾conem.
se uenisse docer&: Suo namq alta-¬
riaerant in templo: quȩ duo testamen¬¬
ta signant inaeccłia: Primum alta¬
reholo causti aere cooꝑtum: et ante
fores templi ad offerendas uictimas
et sacrifitia positum quod carna-¬
les ueceris testamenti cultores signi-¬
ficat Deinde altare incensi auro
tectum. ꝓpter hostium sancti scõe
ad adolenda thymiamata erat sta-¬
tutum: quod interiorem ꝑ fectiorem¬
q noui testamenti. & cultorum illi-¬
us grãm designat: Stabat aetiam

Expanded text:
Apparuit autem oranti Zachariae anApparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod non solum virtute sermonum quos  Al., qi situ in quo apparuit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope ostium Sancti sanctorum, ad adolenda thymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sicut apłs ait.Ap̃c semel oblatꝰ
ad multorum exaurienda peccata.
secuudo sine peccato apparebit eo¬
pectantibꝰ se in salutem: Quod au-¬
tem pontificȩ ad rogandũ in gredi¬
ente scũarium nemunẽ hominum
uitabernaculo esse licebat donec ex¬
iret: infirmitatem sanctȩ aeccłiȩ
designat: quȩ ꝓfide eus pati nec-¬
dum erat idonea: Quod in ipsis pa¬
te factum est apostolis: in cohata ea¬
dem passione illius om̃s relicto eo
fugerunt:. Egrediebatur autem eox¬
pleca ecpiatione pontifeoc: ut & ali-¬
is tabernaculum intrandi facultas
darecur:. Quia ꝑfecto suȩ sacrifi-¬
tio passionis apparuit discipulis
xp̃s. ec data sp̃s scĩ gratia ad offe-¬
rendas deo hostias non solum deuo-
uit. Haec deobseruantia festiui-¬
tatis leg̾alis latuis eo posuimus: ut
agnoseret caritas ur̃a: quam congru¬
enter in ea noua gratiȩ p̾conia sũp-¬
serint exordium: inqua tam nulti¬
pliciter opus euidem gratiȩ et cociꝰ
mundi redemptio signabatur::

Expanded text:
 semel oblatus est ad multorum exhaurienda peccata, secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio passionis, apparuit discipulis Christus: et data Spiritus sancti gratia, ad offerendas Deo hostias non solum devotivit. Haec de observantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut helras in magna uirtute sp̃s
non minores sp̃s potentia prȩditꝰ p̾uenit
primum. Sicut ille precussor futurus
.ẽ. uidicis. ita iste precussor factus est
relem ptoris Nec solum aduentus ordi¬
ne sea doctrine quoq similitudine iohan-¬
nes in spiritu & urcute helyȩ dominũ
precesuit. Nam sicut deiohanne deuan-

Expanded text:
in magna virtute spiritus non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessit. Nam sic
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil mali paciamꝰ in mundo
sed ut mutzdum multi in modica¬
LiIi passione iuncamus Cecidit quondã
uariis tribulationibꝰ coartatꝰ ille cla-¬
rissimꝰ ꝓphecarũ patriarcha dauid
dicens. Concaluit cor meũ intra me
⁊ in meditatione mea exardescet ignis.
Quesententiȩ &iam uenerabili lau¬
RENtio con uenire manifestũ. ẽ.
cuius cor tanta in fide xp̃i ma-¬
gnanimitate concaluit. ut dispectis
ꝓprii corꝑis crutiatibꝰ in sanissimo
tortori suo trihumphatis eiꝰ ignibꝰ
lecꝰ in luder&e Uere in meditatio¬
ne eius in fuꝑabilis exarsit ignis.
qui odio ꝑ fidię & amore ueritatis
accensus appositã sibi ex trinsecus
flammnã aut non sensit aut uicitz.
martyris ꝓ ignibꝰ quoscẽndt p̃para
ta impiis incendia sustmere. & ip¬
sum beatissimũ martyrem. ꝓ flamma
quam ꝑtulit apud omĩpotentẽ dm̃
in corrupta lucis illuminatione ful

Expanded text:
nihil mali patiamur in mundo, nihil mali patiamur in mundo, sed ut mundum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non sensit, aut vicit. martyris pro ignibus quos accendit, praeparata pro impiis incendia sustinere, et ipsum beatissimum martyrem pro flamma quam pertulit, apud omnipotentem Deum incorruptae lucis illuminatione ful
Abbreviated transcription (Latin):
rare flama non potuit qr longe ar-¬
dentius ueritatis radiis mens eiꝰ ac-¬
censa feruebat.. Unde nec potuit
dein fatigabili eius pectore calorem
diuinitus in fusũ corꝑeus ille &
morcalium ministratꝰ manibꝰ ignis
ex cludere. Dehoc ualidissimo xp̃o
milite illud credendũ. est dictum
qđ ante multa annoꝵ milia p̾¬
nuntiatũ.ẽ. ꝑ ꝓphetam diceNItẽ:
& si transeas ꝑ ignem flamma te nõ¬
bii conbur&. Eteece beatus lauReNI¬
US transiuit ꝑ ignẽ. quo non adus-¬
tus in horruit. sed illuminatꝰ efful-¬
sit:. Transiuit ꝑ ignẽ molłentaneũ
atq terrenum sed flammã geheN¬
ne ꝑpetuo exurentis aeuasit
Quid hoc beatiꝰ uiro qͥ miserantis dĩ
dispensante gratia arsit ne arderce
et neureret᷑ exustus. est. : Qui si nul¬
lis esset ignibꝰ ac supplicus traditus
fuerat quidẽ securitas libertatis
sed nulla exciterat gła dimicantis:.
Adhoc enim oedc emplis atq docerinis
inaeccłia sua xp̃s erudit non ut

Expanded text:
rare flamma non potuit; quia longe arrare flamma non potuit; quia longe ardentius veritatis radiis mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, flamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria dimicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
perq noua festiuitas. aeccłiam dĩ uigi¬
ter ingaudia leciciȩ Spiritalis accendit:
ammonens uniũsitatẽ credentiũ  ut sic̃
ille ꝑ fecte deuotionis ardore. furentibꝰ
non cesfit incendiis. ita nos diuersarũ
tribulationum ignis. ⁊ maloꝵ scłarium
flamina. axpĩ societate non moueat
ut ait ille misterioꝵs caelestium doc-¬
t̾or. actocius iuircutis exemplũ glori¬
osissimꝰ paulos: qui nos seꝑauit alia¬
ritate xpi :. Tribulatio añ angustia.
an ꝑ secutio. an famaes. ar nuditas. an
ꝑiculam. an gladiꝰ : Et̃ uere nullis p̃-¬
sentium ꝑ secutionũ potest inclinari
periculis qui semel ꝓmissa om̃ipoten.¬
tis dei aecerna largissimi redempto¬
ris p̾mia fide stabili & in concussa
mente concepit Neq enim potest ar¬
dium illud p̃celsumq bonorum in¬
mortaliũ iter debilis animus & fides
clauda conscendere. Idõ ⁊ fortissim̃
marcirem incumbentium tormenta
pęnarum ⁊ seuissimi ꝑ secutoris supe¬

Expanded text:
perque nova festivitas Ecclesiam Dei jugiter in gaudia laetitiae spiritualis accendit, admonens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paulus: Quis nos separabit a caritate Christi, tribulatio, an angustia, an 243 persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius ? Et vere nullis praesentium persecutionum potest inclinari periculis qui semel promissa omnipotentis Dei, et aeterna largissimi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris supe
Abbreviated transcription (Latin):
hit᷑ mortuus. Qui uiderit mulie-¬
rẽ ad concupiscendum eã : ꝑ oculors
portã suȩ mortis indicia ꝓ fert.
Qui fabulis otiosis obscenis suȩ car¬
minibꝰ tiel decractionibꝰ aurẽ libent̃
aperit : hanc animȩ suȩ portã mor-¬
tis efficit Cȩcerosq qui non ser-¬
uat sensus: mortis sibi ipse reserat
aditus. Obsecro dñe iħu cunc-¬
tas meȩ ciuitatis portas iustitię
facias: ut in gressus in eas confi-¬
tear nomini tuo tueq maiestati
cum ministris cȩlestib eam crebriꝰ
in uisenti: non fȩcor elati cadaue¬
ris occurrat. sed occupet salus mu¬
ros illiꝰ. & portas eiꝰ laudatio
& haec uidua erat : ⁊ turba ciuita¬
tis multa cũ illa Uiduã esse
aeccłiam om̃is anima quȩ spon¬
si dnĩ q sui morte ͤ redemptã me¬
minit: agnoscit. Duuno autẽ nu
tes multi fierent dĩ laudatores..
Desiste inquit quasi mortuũ flere:
quem max uiuũ resurgere uide¬
bis.. Ubi misticȩ nouati dogia
confunditur: qui desua munditia

Expanded text:
itur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cuncta meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. Et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nuttes, multi Dei fierent laudatores. QDesiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia
Abbreviated transcription (Latin):
quã deficiat felicitas eiꝰ. Cum
gͦ auditis fr̃s dnm̃ dicentẽ. ubi
egosũ illic ⁊ minister m̃s erit.
Molite cantũ modo bonos episcopos¬
⁊ clericos cogitare ciam uos ꝓ
modo ur̃o ministrate xp̃o be¬
ne uiuendo. elemo sinas faciendo.
Niomen doctrinãq eiꝰ qͥbus
potueritis p̃ dicando ⁊ unus quisq
aeciam pater familias hoc Nomine
aecerna. suos om̃s moneat. doceat.
horcet᷑ corripiat im pendat beni-¬
uolentiam exerceat disciplinã..
Ita indomo sua aeccłiasticum &
quodã modo episcopale im plet
officium ministrans xp̃o ut in ęt̾¬
nũ cum ipso sitz. Nã ⁊ illam
macimã passionis ministrationem
multi ex ur̃o numero ministrarunt¬
multi Non ep̃i neq clerici. iuue¬
nes. & uirgines. seniores cũ ium¬
oribꝰ multi con iugati et con iugate.
multi patres matresq familias mi
nistrantes xp̃o aeciam animas
Osuas in eiꝰ martrrio posueruN
⁊ honori ficante patre. coronas glo-¬
riosissimas receperurt

Expanded text:
quam deficiat felicitas ejus. 13. Cum quam deficiat felicitas ejus. 13. Cum ergo auditis, fratres, Dominum dicentem, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; nolite tantuet clericos cogitare. Etiam vos pro modulo vestro ministrate Christo, bene vivendo, ac eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine ro vita aeterna suos omnes moneat, doceat, hortetur, corripiat, impendat benevolentiam, exerceat disciplinam. Ita in domo sua ecclesiasticum et quodam modo episcopale implet officium, ministrans Christo, ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex multi non episcopi neque clerici, juvenes et virgines, seniores cum junioribus, multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias Christo ministrantes, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissimas receperunt
Abbreviated transcription (Latin):
ud ibi quȩrere quã opꝰ bonum..
Mesciente sinistra. quid fatiat dex-¬
tera: Id est ut alienet᷑ incencio
cupiditatis ab oꝑe caritatis. Qiuia¬
qui sic ministrat. xp̃o ministrat.
Recte ꝙe illi dicetur. Cum uni
ex minimis meis fecisti nuchi
fecisti: Nec ea tantũ quȩ ad
miscdiam ꝑ tinent corporalem
titiam om̃ĩ credenti. M ister.
.ẽ. xp̃i usq ad illud opꝰ magne
haritatis qđ. est animã suam
ꝓ fratribꝰ ponere. Hoc . ẽ. enu
&t ꝓ dep̃o ponere quia &e̾ hoc ꝓ¬
pter sua menbra dicturꝰ. est. cum
ꝓ istis fecistis ꝓ me fecisti. Deca¬
li quippe opere aeciam se mi¬
nistrum facere ⁊ apellare dignatꝰ
est. ubi ait Sicut filius homi¬
nis non uenit munstiari sed mutis¬
trare. ⁊ animã suã ponere pro-
multis: Hinc gͦ. ẽ unus quisq mi¬
nister depĩ unde. est minister et
Xxp̃s. sic ministiantem xp̃o hono¬
rificabit pater eiꝰ. honore illo ma¬
gno . ut sit cum filio eiꝰ nec tĩ¬

Expanded text:
ud ibi quaerere quam opus bonum, ud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Qui sic ministrat, Christo ministrat; recteque illi dicetur, Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti . Nec tantum ea quae ad misericordiam pertinent corporalem,titiam omni credenti , minister est Christi usque ad illud opus magnae charitatis, quod est animam suam pro fratribus ponere: hoc est enim et pro Christo ponere. Quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis . Hinc est ergo unusquisque minister Christi, unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus, honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec un
Abbreviated transcription (Latin):
ipse habebat. Q quam us exeis
quȩ mittebantur sceleratissime fura-
recur. ꝑ illum tamen ȩciã necessa-
ria parabantur Hinc est illud
qđ cum ei diceret dñs qđ facis
fac uelociter: arbitrati sunt qͥ dã qđ
eum uisserit ꝓpter diem festum
necessaria p̃parare. uel indigentibꝰ
aliquid dare:. Nullo modo igitur
dehuus cemodi miustris diceret dñs.
Ubilego sum ibi erit ⁊ minister mñs.¬
⁊ siquis michi ministrauerit. honorifi¬
cabit cũ pater m̃s. Qm̃ iudã tali¬
a ministrantẽ. reprobatam potius
quam honoratum uidemꝰ. ut quid
gͦ alibi quęrimus quid sit ministra¬
re xp̃o. & non pottus in istis ip-¬
sis uerbis agnoscimꝰ. Cũ enĩ dix̃.¬
I siquis michi ministrat me sequat᷑.
meas non suas. sicut alibi scrip-¬
cũ. est. Qui se dicit in xxp̃o mane¬
re deb&l sictit ille ambulauit et
ipse ambulare. Debet aeciam si
porrigit esurienti panẽ de miscdia
facere non deiactancia Non ali¬

Expanded text:
ipse habebat: et quamvis ex eis ipse habebat: et quamvis ex eis quae mittebantur sceleraretur, per illum tamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare vel indigentibus aliquid dare. Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus: Ubi ego sum, ibi erit et minister meus. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus: quoniam Judam talia ministrantem, reprobatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ambulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia; non ali
Abbreviated transcription (Latin):
do esse male poterit cum illo Au¬
di euidentiꝰ. Siqͥs michi ministra¬
uerit : honorificabit eum pater
m̃s. Quo honore nisi ut sit cum
filio eius : Qđ enĩ superiꝰ ait. Ubi
ego sum illic & minister meus erit.
Hoc intelligit᷑ ex posuisse cum dicit
Honorificabit eum pat̾ ineus: Nam
quem maiorẽ honorẽ accipere pote-¬
rit adoptatus quam ut sit ubi ẽ
unicus: Noni aequalis factus di¬
iunitatis sed consotiatus aecernitati:
Quid sit autem ministrare xp̃o cui
operi merces tanta ꝓ mittitur. hoc
pociꝰ debemꝰ in qͥrere. Si enĩ hoc
putauerimꝰ esse cum xp̃o. iinistra¬
re ea quȩ sunt corpori uecessaria
p̃parare: aut caenanti cybum qͦq t
uel apponere. uel pocalum dare po-¬
tumq miscere: fecerunt hoc illi qͥpo-¬
tuerunt eum in corꝑe habere p̾sen-¬
tem. sicut marcha ⁊ maria quando
& latarꝰ unus erat exrecunbentibꝰ.
Sed eo modo xpisto aeciam uidas ꝑ-¬
aitus minstrauit. Nam &e loculos

Expanded text:
do male esse poterit cum illo? Audo male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quid enim superius ait? Ubi ego sum, illic et minister meus erit. Hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit; nam et loculos