comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& pecorib: scĩs liberos suos uel
familiam dño educandã coͣmit¬
tunt. ut qđ ꝑ se ipsos neqͣunt:
ꝑ eos qui ꝑficere possunt. dño
munus suȩ deuotionis offerant.
Dant aũ uasa argentea. cũ uiros
eloquentia intidos. dant aurea.
cum naturali ingenio preclaros.
dant iumenta. cum sensu tardi-¬
ores. s ad portandũ iuguͣ leue
ac fuaue onus eugłii mansuetoᷤ.
dant pecora. cum humiles sp̃u
ac mites qui de substantiis suis
qͣsi de lacte siue lanis. pauꝑib
gratis dare soleant. dant etiã
substantiã & supellectile̾ uariã
cũ multifariis uirtutũ operũꝙ
florib insignes uiros siue femi¬
nas parentes uł dñi sui scĩs
doctorib commdant. ꝑ quos
dño consecrent᷑. atq in edificrũ
domꝰ eiꝰ ꝓficiant. Sunt enim
pleriq naturali dono casti.
patientes. modesti. liberales.
abstinentes. benigni. honores
mundi. simul ac delicias respu¬
entes. amatores iusticiȩ. ñ minꝰ
ꝗͣ sapientie: & forte sicut corne¬

Expanded text:
oribus sanctis liberos suos vel familiam Domino educandam committunt; ut quod per seipsos nequeunt, per eos qui perficere possunt, Domino munus suae devotionis offerant. Dant autem vasa argentea, cum viros eloquentia nitidos; dant aurea, cum naturali ingenio praeclaros; dant jumenta, cum sensu tardiores, sed ad portandum jugum leve ac suave onus Evangelii mansuetos; dant pecora, cum humiles spiritu ac mites, qui de substantiis suis, quasi de lacte sive lanis, pauperibus gratis dare soleant; dant etiam substantiam et supellectilem variam, cum multifariis bonorum operum floribus insignes viros sive feminas parentes vel Domini sui sanctis doctoribus commendant, per quos Domino consecrentur, atque in aedificium domus ejus proficiant. Sunt enim plerique naturali dono casti, patientes, modesti, liberales, abstinentes, benigni, honores simul mundi ac delicias respuentes, amatores justitiae non minus quam sapientiae, et forte sicut Corne
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾es hystoriȩ. quib & ꝓphete
danihelis script᷑a concordat. cy¬
rum regẽ ꝑsarum iuncto sibi
socio dario rege medoꝵ. babylo¬
moꝵ destruxisse imꝑiuͣ. occiso¬
uidł ultimo eoꝵ rege balthasar.
& ipsa urbe diruta ac uastata.
Qͥ uidł cẏrus sciens a deo israel.
regnũ sibi tͣditum. mox ut reg¬
num illud qđ ppłm isrł capti¬
uauerat ac seruitio p̾mebat.
suꝑauit. dedit facultate̾ eidẽ
ppło patriã redeundi ac domũ
dłi sui quȩ in ea erat incensa.
reedificandi. eandẽq libertatis
sententiã non tmͣ u̾bo p̾sentib
intimauit. uerũ etiã eis qͥ lon¬
gius ꝑ om̃s. regni sun ꝓuincias¬
ctorem publica uoce confessus ẽ.
ieremias etiã numerũ annoꝵ
qͥb essent in babylonia seruit᷑i.
& qͣndo ad patriã reuocandi.
precinuit. ysaias auͭ etiã nom̃
cyri regis. ꝑ que a seruitio libe¬
randi & ad patriã reuocandi.
cuiꝰ ꝑmissu templũ essent restau¬
raturi sine ullis ꝓpħicȩ locutio¬

Expanded text:
veteres historiae, quibus et prophetae Danielis Scriptura concordat, Cyrum regem Persarum, juncto sibi socio Dario rege Medorum, Babyloniorum destruxisse imperium, occiso ultimo eorum rege Balthasar, et ipsa urbe diruta ac vastata. Qui videlicet Cyrus sciens a Deo Israel regnum sibi traditum, mox ut regnum illud, quod populum Israel captivarat, ac servitio premebat, superavit, dedit facultatem eidem populo patriam redeundi, ac domum Dei sui, quae in ea erat incensa, reaedificandi; eamdemque libertatis sententiam non tantum verbo praesentibus intimavit, verum etiam eis qui longius per omnes regni sui ctorem publica voce confessus. Jeremiasa servituri, et quando in patriam revocandi, praecinuit. Isaias autem etiam nomen regis Cyri, per quem a servitio liberandi, et in patriam revocandi, cujus permissu templum essent restauraturi, sine ullis propheticae locutio
Abbreviated transcription (Latin):
cient̃ explicat. libet de uolumi¬
ne eiꝰ aliqua coͣmemorare. & ꝓ.¬
ut dñs dederit. sp̃uali sensu ex¬
ponere. qͦ manifestiꝰ patefaciam
q̃liter his qͥ ꝑ negligentiã uel
errorẽ ꝑierant sit ad penitentiã
redeundũ. qͣnta dĩ gr̃a. qͣnto
ipsoꝵ conatu sit admissoꝵ poscen¬
da uł impetͣnda uenia. qͦmͦ idẽ
penitenteᷤᷤ una cũ eis qͥ nuꝑ ad
fidẽ uenerint unã eandem q¬

Expanded text:
cienter explicat, licet de volumine ejus aliqua commemorare, et, prout Dominus dederit, spirituali sensu exponere, quo manifestius patefiat qualiter his qui per negligentiam vel errorem perierant sit ad poenitentiam redeundum; quanta Dei gratia, quanto ipsorum conatu sit admissorum poscenda vel impetranda venia; quomodo iidem poenitentes, una cum eis qui nuper ad fidem venerant, unam ea
Abbreviated transcription (Latin):
ens oĩa. & paulo post. Qͥ dico
ꝓfundo. desolare. & flumina
tua arefaciã. Qui dico eyro. pa¬
stor mͣs: & omne̾ uoluntatem
meaͬ complebis. Q̾ dico. urłm.
edificaberis. & templo. fundabe¬
ris Hec dicit dñs xp̃o meo ey¬
ro. cuiꝰ app̃hendi dext̾am. ut
subiciã ante faciẽ eiꝰ gentes. et
dorsa regum u̾tam. & aꝑiam

Expanded text:
dico profundo: Desolare, et flumina tua arefaciam. Qui dico Cyro: Pastor meus es, et omnem voluntatem meam complebis. Qui dico Jerusalem: Aedificaberis, et templo: Fundaberis . Haec dicit Dominus Christo meo Cyro, cujus apprehendi dexteram, ut subjiciam ante faciem ejus gentes, et dors
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis. om̃is diuinȩ legis suͣma
comp̃hendit᷑. Ꝙ septẽ multipli¬
cata ꝑ decẽ. septua genarium
numerũ ꝑficiunt: Unde apta
significatione qͥ ꝑ oꝑa peru̾sa
in babyloniã fuerant. captiua¬
ti. post .lxx. annos liberantur:
ac domũ di & ciuitatẽ scãm
reedificant. qr ñnunꝙͣ. hi qͥ ꝑ
sua peccata a cõmunione ac¬
societate sc̃e eccłiȩ seꝑati. infi¬
deliũ sorti ac numero copula¬
bant᷑. rursus ꝑ donũ sci spiritꝰ
studio se bonȩ oꝑationis exer¬
cent. ac ꝑ hoc consortiũ fideliũ
qua fuerant eiecti recipiunt.
Notandũ enĩ qđ unã eandẽq
penitendo ad eccłiam reu̾sionẽ.
&e domꝰ dm̃ reedificata post in¬
cendiũ. & ciuitas uarłm. restau¬

Expanded text:
omnis divinae legis summa comprehenditur, et septem multiplicata per decem septuagenarium numerum perficiunt. Unde apta significatione qui per opera perversa in Babyloniam fuerunt captivati post septuaginta annos liberantur, ac domum Dei et civitatem sanctam reaedificant, quia nunquam hi per sua peccata a cosocietate sanctae Ecclesiae separati, infidelium sorti ac numero copulabantur, rursum per donum sancti Spiritus, studio se bonae operationis exercent, ac per hoc consortium fidelium, qua fuerant ejecti, recipiunt. Notandum enim quod unam eamdemque poenitentiam ad Ecclesiam reversionem, et domus Domini reaedificata post incendiu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ confessus ẽ. quẽ etiã regna
t̃rȩ omĩa in potestate habere.
& cuicu̾q uellet dare posse co¬
gnouit. s minꝰ uerũ uidetͣ so-¬
nare qͦd sibi om̃ia regna terrȩ
ab eo tͣdita dicit. nͥ forte intelli¬
gendũ qͦd eo tẽpore qͦ hȩc scͥp¬
sit. nullũ sui regni adu̾sarĩ
habuerit: uł certe uicto. de¬
structo. atq ex hausto tã robu¬
sto tamq antiqͦ chaldeorũ
imꝑio. nullũ sibi regnuͣ in to¬
to orbe resistere posse credid̾it.
Ueracit᷑ auͣ hic sermo conuenit
maiestati eiꝰ qͥ dixͣ. Data ẽ. mͥ
oiͣs potestas in cęlo & in terra.
Sequit᷑ eadẽ scriptura eyri. Qͥs
ẽ. in uob̃ de uniu̾so ppło eius:
cet domũ dñi dĩ isrł. Ipse est
ds qͥ est in ierłm. Magna in
his uerbis fides regis: magna
claret pietas. Fides quidẽ: qđ¬
dĩ esse ppłm intellexit. Pietaᷤ.
qđ nullo ꝓrsus excepto. om̃s
qͥ uoluerint liberos patriam
redire ꝑmisit: Fides. qͦd eundẽ
dñm dm̃ & habitare in cęlis.

Expanded text:
esse confessus est, quem etiam regna terrae omnia in potestate habere, et cuicunque vellet, dare posse cognovit. Sed minus verum videtur sonare, quod sibi omnia regna terrae ab eo tradita dicit, nisi forte intelligendum est, quod eo tempore, quo haec scripsit, nullum sui regni adversarium habuerit; vel certe victo, destructo, atque exhausto tam robusto tamque antiquo Chaldaeorum imperio, nullum suo regno in toto orbe resistere posse crediderit. Veraciter autem hic sermo convenit majestati ejus, qui dixit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Sequitur eadem Scriptura Cyri: Quis est in vobis de universo populo ejus, cet domum Dei Israel, ipse est Deus qui est in Hierusalem . Magna in his verbis fides regis, magna claret pietas: fides quidem, quDei esse populum intellexit, pietas quod nullo prorsus excepto omnes qui vellent liberos patriam redire permisit. Fides quod eumdem Dominum Deum et habitare in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
domũ dñi ascendant. cũ uerbis
scãrũ scripturarũ ammoniti
& gr̃a sui conditoris accensi.
ueternũ negligentiȩ prioris
discutiunt. atq arrepto ꝓposi¬
to instituti melioris. cotidianis
dam gradib ascensionũ. ad sũ¬
ma uirtutũ quȩ st̃ in ȩt̃nȩ pa¬
cis uisione tendere satagunt.
In quib uidł. gradib pͥmi sunt.
ut qͥsq ꝓpriam uitã a uiciis
bñ uiuendo compescat. Sedi:
ut etiã ꝓximos a suis erratib¬
& suis negligentiis bñ docendo
conu̾tat. Suppremi: ut post
bona oꝑa & doctrinã. gaudia
ꝑpetuȩ remunerationis expectest.
Qd̃ autẽ eos qͥ ita ascenderunt
ad edificandã domũ dñi. uniu̾si

Expanded text:
cendunt, cum verbis sanctarum Scripturarum admoniti, et gratia sui Conditoris accensi, veternum negligentiae prioris discutiunt; atque arrepto proposito instituti melioris, quotidianis dam gradibus ascensionum, ad summa virtutum, quae sunt in aeternae pacis visione, tendere satagunt. In quibus videlicet gradibus primi sunt, ut quisque propriam vitam a vitiis bene vivendo compescat. Secundi, ut etiam proximos a suis erratibus sive negligentiis bene docendo convertat. Supremi, ut post bona opera et doctrinam gaudia perpetuae remunerationis exspectet. Quod autem eos qui ita ascenderunt ad aedif
Abbreviated transcription (Latin):
membra regis ac sacerdotis sũ¬
mi. cum se ipsos bñ regere. cũ
sua corpora dño hostiã uiuen¬
tem exhibere didicerint. Quod
postmodũ crescentib malis. ip¬
sum templu idoloꝵ sordib ꝓfa¬
natũ. & ad ultimũ a chaldeis
destructũ atq incensum est.
significat gͣuiores lapsus. eoꝵ qͥ
ꝑ confessionẽ quidẽ recte fidei
ac sacram̃tũ lauachri salutariᷤ
sc̃ẽ eccłiȩ membris adunati. s
denuo fraude malignoꝵ spiri¬
tuuͣ ab statu fidei deiecti. ac
uicioꝵ sunt flãma combusti.
Qđ diruto templo ac destructa
parit urbe iarłm. ciues eiꝰ in
babyloniã transmigrati. s post
annos.lxx. acta de malis suis.
penitentia ad patriã st̃ dño
miserante remissi. Ac rursus
idẽ templũ atq urbẽ scãm
grandi cũ labore restaurant.
figurate designat eos qͥ decepti
a diabolo ñ solum fidei sinceri¬
tatẽ atq integritatẽ bomi ope¬
ris ꝑdunt. uerũ etiã ꝑ acerbi¬

Expanded text:
membra regis ac sacerdotis summembra regis ac sacerdotis summi, cum seipsos bene regere, cum sua corpora Domino hostiam viventem exhibere didicerint. Quod postmodum, crescentibus malis, ipsum templum idolorum sordibus profanatum, et ad ultimum a Chaldaeis destructum atque incensum est, significat graviores lapsus eorum qui per confessionem quidem rectae fidei, ac sacramentum lavacri salutaris, sanctae Ecclesiae membris adunati, sed denuo, fraude malignorum spirituum, a statu fidei dejecti ac vitiorum sunt flamma combusti. Quod diruto templo, ac destructa pariter urbe Jerusalem, cives ejus in Babyloniam transmigrati, sed post annos LXX acta de malis suis poenitentia, ad patriam sunt Domino miserante remissi, ac rursus idem templum atque urbem sanctam grandi cum labore restaurarunt, figurate designat eos qui, decepti a diabolo, non solum fidei sinceritatem atque integritatem boni operis perdunt, verum etiam per acerbi
Abbreviated transcription (Latin):
uit. significat qđ toto tẽpore
scłi huius qđ septem diebus
uoluit᷑. eccłiam dñs. collectis
ad edificiũ cȩleste fidelib con¬
struit. porro in uita futura
apparente gła resurrectionis.
ad integrum ꝑficit. atqn
gaudiũ uitȩ ĩmortalis. in ȩt̃na
suȩ claritatis uisione sustollt
Quia enĩ ipse octaua die. hoc ẽ.
mane prima sabbati resurrexit
a mortuis. recte octonario nu¬
mero tempꝰ etiam nr̃e resur¬
rectionis expͥmitur. Qd̃ autẽ
ȩuo sequente quȩdam templi
edificia pre nimia uetustate
dissolui ceꝑunt. s eadem mox
instantia regũ ac sacerdotũ
qͥ illis fuere temporib instau¬
rata. & in pͥstinum suscitata
st̃ statũ: significat cotidianos
fideliũ ac leuissimos erratus.
De qualib salomon. septies inqͥt in
nante dño ꝑ exempla uł exhor¬
tam̃ta p̃cedentiũ iustoꝵ. quasi
ꝑ regũ ac sacerdotũ łi. corri¬
gunt᷑ industriã. Reges nãq
ac sacerdotes merito omnes in
ȩccłia ꝑfecti uocant᷑. cũ sint

Expanded text:
gnificans quod tempore saeculi hujus, quod septem diebus circuit, Ecclesiam Dominus, collectis ad aedificium coeleste fidelibus, construit. Porro in vita futura apparente gloria resurrectionis, ad integrum perficit atque in gaudium vitae immortalis in aeternae suae claritatis visione sustollit. Quia enim ipse octavo die, hoc est, post septimam sabbati resurrexit a mortuis, recte octonario numero tempus etiam nostrae resurrectionis exprimitur. Quod autem aevo sequente quaedam templi aedificat quae prae nimia vetustate dissolvi coeperunt, sed eadem mox instantia regum ac sacerdotum quae illis fuere temporibus instaurata, et in pristinum suscitata sunt statum, significat quotidianos fidelium ac levissimos erratus, de qualibus Salomon: Septies, inquit, nante Domino, per exempla vel exhortamenta praecedentium justorum, quasi per regum ac sacerdotum Dei corriguntur industriam; reges namque ac sacerdotes merito omnes in Ecclesia perfecti vocantur, cum sint
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Que domꝰ sumus nos. si fidu¬
ciam & głam spei usq in finẽ
firmã retineamꝰ. In cuiꝰ figurã
domꝰ siue templi spũalis. salo¬
mon rex fecit templũ dño in
irłm. Nam salomon ipse qui
int̃pretat᷑ pacificus: apte figu¬
rã tenuit eiꝰ de qͦ canit ꝓpħa.
Multiplicabit᷑ eiꝰ imꝑium: et
pacis non erit finis. De quo &¬

Expanded text:
us nos, si fiduciam et gloriam spei usque in finem firmam retineamus . In cujus figuram domus sive templi spiritualis, Salomon rex fecit templum Domino in Jerusalem; nam Salomon ipse, qui interpretatur pacificus, apte figuram tenuit ejus de quo canit propheta: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis . De quo
Abbreviated transcription (Latin):
erat opp̾ssus. E discipłi dire
it ei. Quare nos nͣ potumus
eicere illũ ͦ Qui dixit illis ꝓpt̾
incredulitatẽ urãm.  Hoc est
qd inalio loco dicit. Quecuͣq
in nomine meo petieritis. cre¬
dentes: accipietis. Ergo quotienᷤ
nͨ accipimus: nͣ p̾stantis eͣ im¬
possibilitatis s culpa dep̾cantiũ¬

Expanded text:
erat oppressus. Et dixeerat oppressus. Et dixet ei: Quare nos non potuimus ejicere illum? Dicit illis: Propter incredulitatem vestram. Hoc est quod in alio loco dicitur: Quaecunque in nomine meo petieritis credentes, accipietis . Ergo quoties non accipimus, non praestantis est impossibilitas, sed culpa deprecantiu
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt curare euͣ: latenter
accusat apłos: cũ impossibi¬
litas curandi interdũ. nͣ ad in¬
becillitate᷑ curantiũ: s ad eoꝵ
qui curandi stͣ. fidẽ referat᷑.
dicente dño: fiat tibi scd̃m
fide̾ tuam. Respondens iħc:
ait. O generatio incredula & ꝑ¬
Quo usq patiar uos: Afferte il
lũ ame. Non qd̾ tedio suꝑatus
sit: ꝙ mansuetus ac mitis qui nͣ
aꝑuit sicͣ agnus corã tondente
os suũ in uerba furoris eruperit.
s quo insimilitudinẽ medici
siegrotũ uideat contra sua p̾cep¬
ta se gerere. dicat. Usqueqͦ acce¬
dam ad domũ tuã. quo usq ar-
tis ꝑdã industriã. me aliud ui¬
bente : & te aliud ꝑpetrante: In
tantũ aut̃ nͣẽ iratꝰ homini. s
iudeos. in fidelitatis. ut statim
inculerit. Afferte illũ huc ad
it ab eo demoniũ. E curatꝰ est.
puer ex illa hora. Non ille qui
patiebatur: s demon debuerat
increpari. Siue increpauit pue¬
rũ: & exiuit abeo demon. qͥd
ꝓpter peccata sua ademone fu¬

Expanded text:
tuerunt curare eum. Latenter accusat apostolos, sed impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt, refertur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens Jesus, dixit: O generatio infidelquo ar? Non quod taedio superatus sit, mansuetus ac mitis, qui non aperuit sicut agnus coram tondente os suum, nec in verba furoris erupit, sed quo in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis meae perdam industriam, me aliquid jubente et te aliud perpetrante? In tantum autem non est iratus homini sed arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Afferte eum huc ad it ab eo daemonium, et curatus est puer ex illa hora. Non ille qui patiebatur, sed daemon debuerat increpari. Sive increpavit puerum, et exivit ab eo daemon: quia propter peccata sua a daemone fu
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ: cũ apłs dicat. & si totã fidẽ
habuero: ita ut montes trans¬
ferã. Ergo magna ẽ fides: que
grano sinapis coequatur. Mon¬
tis tͣnslatio: ñ eiꝰ significatur.
quẽ oculis carnis aspicimus.
s illiꝰ quia dño tͣnslatꝰ fuerat
ex lunatico. Qo enĩ ait: Dicetis
credentes ne parua quidẽ ha

Expanded text:
tolus dicat: Et si totam fidem habuero, ita ut montes transferam . Ergo magna est fides, quae grano sinapis coaequatur. Montis translatio non ejus significatur, quem oculis carnis aspicimus, sed illius qui a Domino translatus fuerat ex lunatico. Quod enim ait: Dicetis credentes, ne parvam quidem ha
Abbreviated transcription (Latin):
ticꝰ e: & male patitur. Nã sepe
cadit in igneͫ: & crebro ina¬
quã. E obtuli enͣ discipłis tuiᷤ
& nͣ potuerunt curare eum.
Quã ob causã demon obser.¬
uans lunȩ cursũ corripiat
homines. & ꝑ creaturas infa¬
mare studeat creatorẽ supͣ
diximus. Michi aute̾ iudetͣ
iuxta tropologia lunaticus
eẽ: qui ꝑ horarũ momenta
mutatur ad uitia: nec ꝑsistit
in cepto: s erescit atq decrescit.
& ncͣ in igne̾ fertur: quo adul¬
terantiũ corda succensa sunt.
ne in aquas quȩ nͣ ualent ex¬
tinguere caritate̾. Qd̃ aut̃ dic̃¬

Expanded text:
ale patitur: nam saepe cadit in ignem, et crebro in aquam. Et obtuli eum discipulis tuis, et non potuerunt curare eum. Quam ob causam daemon observans lunae cursum, corripiat homines, et per creaturas infamare studeat Creatorem, supra diximus. Mihi autem videtur juxta tropologiam lunaticus esse, qui per horarum momenta mutatur ad vitia, nec persistit in coepto, sed crescit atque decrescit: et nunc in ignem fertur, quo adulterantium coet in aquas quae solent extinguere charitatem. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
di isrł offerendũ est. qr non
nͥ ꝑ fidẽ redemptoris nr̃i. bo¬
na oꝑa nr̃a ut diximꝰ. do patͥ
ee̾ possunt accepta. Nam dio¬
genis & similes eiꝰ stulte phy-¬
losophiȩ sequaces. qͥ cũ ꝓpria
reliquissent. & nudã in seculo
ac pauꝑem uitã gererent. do¬
minũ ñ sequebant᷑ Holocau¬
stũ quidẽ facere uidebantur:
s hoc in altare di isrł ñ fecert̃:
qm a siuis qͥdem se uoluptati¬
bñ subdit᷑. Collocauert̃ auͣt
altare suꝑ bases suas: det̾ren
Bases qͥppe altaris. corda sunt¬
electoꝵ: ad suscipienda añicȩ
fidei sacramenta. p̾ceptis magi¬
stroꝵ pͣcedentiũ quasi fabroꝵ
ferram̃tis p̃parata. E bene
unũ altare. s plures st̃ quȩ
hoc portent bases: qr unꝰ dñs.
una fides. unũ baptisma. Unꝰ
ds. s multa st̃ corda fideliũ.
que una ueritatis regula

Expanded text:
 offerendum est, quia non nisi per fidem Redemptoris nostri, bona nostra opera, ut diximus, Deo Patri esse possunt accepta. Nam Diogenes, et similes ejus stultae philosophiae sequaces, cum propria reliquissent, et nudam in saeculo ac pauperem vitam gererent, Dominum non sequebantur. Holocaustum quidem facere videbantur, sed hoc in altari Dei Israel non fecerunt; quoniam a suis quidem se voluptatibene subditur: Collocaverunt autem altare super bases suas, etc. Bases quippe altaria sunt corda electorum, ad suscipienda dominicae fidei sacramenta, praeceptis magistrorum praecedentium, quasi fabrorum ferramentis praeparata. Et bene unum altare, sed plures sunt quae hoc portent bases; quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus , sed multa sunt corda fidelium, quae una veritatis regu
Abbreviated transcription (Latin):
Potest & iuxta litt̾am recte ac¬
cipi mane nos & uesꝑe holo¬
caustũ dño offerre: cum ita
diuinȩ maiestatis obtutibus
placere omni tẽpore curamꝰ.
ut diluculo surgentes. ñ priꝰ
ad agenda humanȩ fragilita¬
tis necessaria ꝓcedamus. quã
igne diuiȩ caritatis inflam¬
mati. deuotis nos orationib
dño comm̃demꝰ: iuxta eũ qͥ

Expanded text:
Potest et juxta litteram recte acPotest et juxta litteram recte accipi, mane nos et vespere holocaustum Domino offerre, cum ita divinae majestatis obtutibus placere omni tempore curamus, ut diluculo surgentes, non prius ad agenda humanae fragilitatis necessaria procedamus, quam igne divinae charitatis inflammati, devotis nos orationibus Domino commendemus, juxta eum q
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qͥ dicunt. nr̃a aũt conu̾sa¬
tio in cęlis est. S ꝗͣuis populi
t̃rarũ det̾reant: necesse ẽ. eiueᷤᷤ
suꝑnȩ ciuitatis ceptis uͥtutũ
oꝑib insistant. Nam sequit᷑.
& obtulerunt suꝑ illud. holocau¬
stum dño mane & uespere.
Offerimꝰ namq holocaustum
dño suꝑ altare ipsus: cum
stabilita in corde nr̃o fide eiꝰ.
integra deuotione bonis acti¬
bus oꝑam damꝰ E hoc mane
ac uesꝑe facimꝰ: cũ nos ꝓ certo
meminerimꝰ & initia salutife¬
rȩ intentionis accepisse: & ñ
nisi ꝑ auxiliũ gr̃ȩ eiꝰ ea quȩ
inchoauimꝰ bona posse ꝑficere:
Ideo q illi uota gr̃arum in
omnib cum ardenti desiderio
piȩ conu̾sationis referimꝰ. Itẽ
mane holocaustũ facimus: cũ
ꝓlumine accepto spũalis scien¬
tiȩ conditori nr̃o uicẽ bñ ui-¬
uendi rependimꝰ. Uesꝑe holo¬
caustũ facimus: cum ꝓ requie
sempit̃na quã nos in illo. post
bona oꝑa accepturos speramꝰ.
incessabili studio flagramus.

Expanded text:
et qui dicunt: Nostra autem conversatio in coelis est . Sed quamvis populi terrarum deterreant, necesse est cives supernae civitatis coeptis virtutum operibus insistant. Nam sequitur: Et obtulerunt super illud holocaustum Domino mane et vespere. Offerimus namque holocaustum Domino super altare ipsius, cum stabilita in corde nostro fidei ejus integra devotione, bonis actibus operam damus. Et hoc mane ac vespere facimus, cum nos pro certo meminerimus, et initia salutiferae intentionis ab illo accepisse, et non nisi per auxilium gratiae ejus, ea quae inchoavimus bona posse perficere, ideoque illi vota gratiarum in omnibus, cum ardente desiderio piae conversationis referimus. Item mane holocaustum facimus, cum pro lumine accepto spiritualis scientiae, Conditori nostro vicem bene vivendi rependimus. Vespere holocaustum facimus, cum pro requie sempiterna, quam nos in illo post bona opera accepturos speramus, incessabili studio flagramus.
Abbreviated transcription (Latin):
in sinũ. communi deuotione
cȩlestiũ onus portent sacram̃¬
toꝵ. Alioqͥn quisqͥs minus in¬
structis. & necdũ uitia pͥstina
deserere curantib fidei sacra¬
menta cõmittit: quasi altare
cȩlestia tradit. Congruit aũt
huic loco qđ in eugłio dñs ait.¬
Neq accendunt lucernã & po¬
nunt eã sub modio s super
candelabrũ: ut luceat om̃ib
qͥ in domo sunt. Sicut enim¬
ab iniqͥtatib nr̃is emundat.
qr uota orationũ nr̃arum su¬
scipiens. patͥ comm̃dat: sic eti¬
am lucerna potest ñ inconue¬
nient̃ appellari. qr in testa
assumptȩ humanitatis. lum̃
imposuit ȩt̃nȩ diuinitatis.
Supponunt᷑ aũ bases altari.¬
uel suꝑponunt lucerne can¬
delabro. cum fideles qͥq sua
corda siue corpora ad exercen¬
dum oꝑando qđ credunt.
humili intentione submit¬

Expanded text:
devotione coelestium onus portant sacramentorum. Alioquin quisque minus instructis, et necdum vitia pristina deserere curantibus, fidei sacramenta committit, quasi altare uae sunt coelestia tradit. Congruit autem huic loco quod in Evangelio DomiNeque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt . Sicut ab iniquitatibus nostris emundat, quia vota orationum nostrarum suscipiens Patri commendat; sic etiam lucerna potest non inconvenienter appellari, quia in testa assumptae humanitatis lumen imposuit aeternae divinitatis. Supponuntur autem bases altari, supponitur lucernae candelabrum, cum fideles quique sua corda sive corpora ad exercendum operando quod credunt, humili intentione submit
Abbreviated transcription (Latin):
ł hostias uocabant. ex quib
nil humanis usib cedere. sed
totũ deo dari. & saero igne con¬
sumi pͣceptũ erat. Quib mysti¬
ce illoꝵ uita fideliũ expͥmebat᷑.
qͥ nil ꝓprium querentes. omẽ
qd̃ iuuunt in famulatũ intͣni
arbitris ĩpendunt. qͥ ñ solum
uoluptates animȩ siue corporis
sui ꝓ dño calcare. s & ipsam
animã ꝓ illo ponere gaudent.
qͥ possunt dicere cũ apostolis.
Ecce nos reliquimꝰ omiia. & secu¬
ti sumus te. Quid gͦ erit nob̃:¬

Expanded text:
 hostias vocabant, ex quibus nil in humanos usus cedere, sed totum Deo dari, et sacro igne consumi praeceptum erat. Quibus mystice illorum vita fidelium exprimebatur, qui nihil proprium quaerentes, omne quod vivunt, in famulatum interni arbitri impendunt. Qui non solum voluptates animae sive corporis sui pro Domino calcare, sed et ipsam animam pro illo ponere gaudent, qui possunt dicere cum apostolis: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; quid ergo erit nob
Abbreviated transcription (Latin):
nes nos in tẽpore nr̃ȩ orationis
ĩportune contͣbant. & memo¬
ria siue delectatione tẽporal̃
rerũ. ab amore intimo nitun¬
tur extrahere. Imponunt asi
mentis carnalib stultos am¬
mi nr̃i motꝰ onerantes. ꝑ hec
& huiꝰmodi temptam̃ta. qͥett̃
nr̃i cordis uło dedicatã conan
cogitationũ tumultib ne
sabb̃m nr̃m inqͥetent. contra¬
dicit neemias. cũ districta
sollertia iuuante dño muti¬
corde nr̃o tempore qationis¬

Expanded text:
nes in tempore nostrae orationis importune nos conturbant, et memoria sive delectatione temporalium rerum, ab amore intimo nituntur extrahere. Imponunt asinmentis carnalibus stultos animi nostri motus onerantes, per haec et hujusmodi tentamenta quietem nostri cordis Deo deditam violare cogitationum tumultibus, ne sabbatum nostrum inquietent, contradicit Nehemias, cum districta solertia, juvante Domicorde n
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ õs electi in hoc scł̃o ql̃ sex
debent laborare. in die aũt
futura. qͣsi in die septima. ipsã
requiẽ a dno sꝑare ꝑpetuã
S & iuxta tͦpologiam id est
sensũ moralẽ electi etiã aguił¬
uacant. & celestiũ rerũ con¬
templationi mentẽ purifica
tã suspendunt. Nã cũ ea quȩ
carnis cura flagitat iure. sin¬
cero corde & ñ in desideriis
sex dieb que necessaria ft̃
laboramꝰ. qm̃ erga illa qͥb
ꝓpt̃ hoc scłm opris habemus
occupam᷑. Porro sabbatismũ
orationũ ac deuotionis nr̃e
stare meream̃. recte diei .uiiͦ.
assignat᷑: qr future quietẽ¬

Expanded text:
s electi in hoc saeculo, quod sex requie laborare; in die autem futura, quasi in die septima, ipsam requiem a Domino sperare perpetuam. Sed et juxta tropologiam, id est, sensum moralem, electi etiam vacant, et coelestium rerum contemplationi purificatam mentem suspendunt. Nam cum ea quae carnis cura jure flagitat, sincero corde, et non in desideriis sex diebus quae necessaria sunt laboramus; quoniam erga illa quibus propter hoc saeculum opus habemus, occupamur. Porro sabbatismus orationum ac devotionis nostrstare mereamur, recte diei septimo assignatur; quia futurae quie
Abbreviated transcription (Latin):
uinio corporis p̃paremur Iuxta¬
sponsus nobiscũ ẽ. & in leticia
sumꝰ : nec ieuinare possumus
nec lugere. Cũ autͣ ille ꝓpt̾ pec¬
cata a nob̃ recesserit &̾ auolaue¬
luctꝰ recibiendus. Nemo ĩmit
nitudine̾ eiꝰ de uestimento. &
peior scissura fit. Neq mittuͣt
uinũ nouu in utres ueteres.

Expanded text:
unio corporis praeparemur. Juxtasponsus nobiscum est, et in laetitia sumus, nec jejunare possumus, nec lugere. Cum autem ille propter peccata a nobis recesserit, luctus recipiendus. Nemo autem nitudinem ejus a vestimento, et 52 pejor scissura fit. Neque mittunt vinum novum in utres veteres
Abbreviated transcription (Latin):
dormit. Quia dõ uiuunt oĩa
Ꝙ cũ eicta eetͣ turba. intrauit¬
erant digni ut uiderent miste¬
riũ resurgentis. qui resuscitan¬
tẽ indignis contumeliis irride¬
bant. Et tenuit manu eiꝰ : & sur¬

Expanded text:
eum. Quia Deo vivunt omnia. Et cum ejecta esset turba, intraerant digni, ut viderent mysterium resurgentis, qui resuscitantem indignis contumeliis deridebant. Et tenuit manum ejus. Et sur
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ annis duodecim. accessit re¬
eiꝰ. In eugłio scđm lucã scͥbitur.
qd pͥncipis filia duodecĩ annoᷤᷤ
haberet etatis. Nota gͦ qd̾ eotẽ¬
ꝑe hec mulier. ideͣ gentiũ ppłs
ceperit egrotare: qͦd gens credi¬
derit uideorũ. Nisi enĩ ex cõꝑa¬
tione uirtutũ: uicui ñ ostendit᷑.
ec aut̃ mulier sanguinẽ fluens
nͣ indomo. ñ in urbe accedit ad
dnm. qr uixta lege̾ urbib exclu¬
debat᷑: s in itinere ambulante
dño: ut dũ ꝑgit adaliã. alia cu¬

Expanded text:
duodecim annis, accessit reEvangelio secundum Lucam scribitur, quod principis filia duodecim annos haberet aetatis. Nota ergo eo tempore haec mulier, id est, gentium populus coeperit aegrotare, quo gens crediderit Judaeorum. Nisi enim ex comparatione virtutum, vitium non ostenditur. Haec autem mulier sanguine fluens non in domo, non in urbe accedit ad Dominum, quia juxta legem urbibus excludebatur. Sed in itinere ambulanti Domino, ut dum pergit ad aliam, alia cu
Abbreviated transcription (Latin):
puli eius. Octauũ signũ ẽ ĩ qͦ
pͥnceps suscitari postulat filia
suã. nolens de misterio uere cir¬
cuͣcisionis excludi. S subintrat
mulier sanguinẽ fluens. & oc¬
tauo sanatur loco. ut pͥncipis
filia de hoc exclusa numero.
ueniat ad nonũ: urta illud qd̾
trauerit plenitudo gentiũ. tc

Expanded text:
puli ejus. Octavum signum est, in quo princeps suscitari postulat filiam suam, nolens de mysterio verae circumcisionis excludi. Sed subintrat mulier sanguine fluens, et octavo sanatur loco, ut principis filia, de hoc exclusa numero, veniat ad nonum, juxta illud quod traverit plenit
Abbreviated transcription (Latin):
salute. Neq uͦ inpͥstinis uitiis
ꝑmanentes ueniunt ad iħ̃m
ut pharisei & scribȩ murmu¬
rant: s penitentiã agentes.
ut sequens dni sermo significat
dicens. Miscdiã uolo q nͣ sacͥ¬
ficiũ: ñ ueni uocare iustos. s
peccatores. Ibat aut̃ dñs ad con¬
iuuia peccatorui. ut occasine̾
haberet docendi. & sp̃ales inui¬
tatorib suis p̃beret cibos. De
erit. ut & humilitas dui eun¬
do ad peccatores. & potentia.
doct᷑ne eiꝰ inconu̾sione peni¬
tentiĩ demonstret᷑. Qd autẽ
sequit᷑ miscđiã uolo & non sa¬
cͥficiũ. & nͣ ueni uocare iustos

Expanded text:
ero in pristinis vitiis permanentes, veniunt ad Jesum, ut Pharisaei et Scribae murmurant; sed poenitentiam agentes, ut sequens Domini sermo significat, dicens: Misericordiam volo, et non sacrificium. Non enim veni vocare justos, sed peccatores. Ibat autem Dominus ad convivia peccatorum, ut occasionem haberet docendi, et spirituales invitatoribus suis praeberet cibos. Denerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus in conversione poenitentium demonstraretur. Quod autem sequitur: Misericordiam volo, et non sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
ra conu̾tit᷑. cũ ipse de publica¬
no inapłm sit repente mutatꝰ.
Irguit in hoc loco porphiyrus. ꝙ
nilianꝰ augustus. uł imꝑitiã
hystorici mentientis. uł stulti¬
ciam eoꝵ. qui stati secuti st̃ sal¬
uatorẽ. quasi irrationabiliter
que libet uocante̾ hominẽ sĩt
secuti: cũ tantȩ uirtutes tanta¬
q signa p̃cesserint. que apłos
anͣquã crederent uidisse nͣ du¬
biũ eͣ. Certe fulgor ipse & ma¬
iestas diuinitatis occultȩ. quȩ
etiã in humana facie relucebat.
ex pͥmo ad se uidentes trahere
poterat aspecꝰtu. Si enĩ in mag¬
nece lapide & succinis hec uis ẽẽ
drͣ. ut anulos & stipulã. & festu¬
cas sibi copulent: quantomag̃
dns om̃iu creaturarũ ad se tra¬
here poterat. qͦs uolebat :
Et fc̃m ẽ discũbente eo indomo.

Expanded text:
ra conversus sit; cum ipse de publicano in apostolum sit repente mutatus. Arguit in hoc loco Porphyrius et Julianus Augustus, vel imperitiam historici mentientis, vel stultitiam eorum qui statim secuti sint Salvatorem, quasi irrationabiliter quemlibet vocantem hominem sint secuti, cum tantae virtutes, tantaque signa praecesserint, quae Apostolos antequam crederent, vidisse non dubium est. Certe fulgor ipse, et majestas divinitatis occultae, quae etiam in humana facie relucebat, ex primo ad se videntes trahere poterat aspectu. Si enim in magnete lapide et succinis haec esse vis dicitur, ut annulos, et stipulam, et festucas sibi copulent, quanto magis Dominus omnium creaturarum ad se trahere poterat, quos volebat? Et factum est, discumbente eo in domo
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ potestis.¶ Hoc inplerisq codi¬
cib nͣ habet᷑. sensusq manifestꝰ
ẽ. qd̾ ex elementorũ ordine atq
constantia. possint & sereni & plu¬
uie dies p̾nosci. Scͥbȩ autͣ &s pha¬
risei qui indebantur legis ẽe doc¬
tores. ex ꝓpħarũ uaticinio nͣ po¬
tuerunt intelligere saluatoris
aduentũ.ł O relictis illis abiit.
Et cũ uenissent discipłi eiꝰ tͣnsfre.¬
tũ obliti stͥ panes accipere.P.

Expanded text:
prophetae. Hoc in plerisque codicibus non habetur: sensusque manifestus est, quod ex elementorum ordine atque constantia, possint et sereni, et pluviae dies praenosci. Scribae autem et Pharisaei, qui videbantur legis esse doctores, ex prophetarum vaticinio non potuerunt intelligere Salvatoris adventum. Et relictis illis, abiit, et cum venissent discipuli ejus trans fretum, obliti sunt pa
Abbreviated transcription (Latin):
regno celoꝵ. Hoc capitulũ. cũ
suꝑiori heret testimonio. in
qͦ direrat iota unũ aut unꝰ
apex nͣ p̃tibit ex lege: donec
omĩa fiant. Sugillat gͦ pha¬
riseos: qui contẽptis manda¬
tis di statuebant ꝓpͥã qd̾ ñ ei
ꝓsit doctͥnam in spłos. si uł
obnoria sit: deducat eũ de
gradu maximo. ne ꝓsit doce¬
re iusticiam. quã minima
culpa destruit: beatitudo
qͦ ꝑfecta sit: quȩ sermone
docueris. oꝑe cõplere. Omis i
qui irascit᷑ fr̃i suo. In quibꝰdã
tura dicente qͥ irascit᷑ fr̃i suo.
Sienĩ iubemur uerberanti ał¬
terã pͥbere inaxillã. ꝙ inimi¬
cos nr̃os amare. & orare ꝓ ꝑse¬
quentib omĩs irȩ occasio tollit᷑.

Expanded text:
dico vobis. Hoc capitulum cum superiori haeret testimonio, in quo dixerat: Iota unum, aut unus apex non praeteribit a Lege, donec omnia fiant. Sugillat ergo Pharisaeos, qui, contemptis mandatis Dei, statuebant proprias tradisit doctrina in populis, si vel obnoxius sit, deducat eum de gradu maximo, nec prosit docere justitiam, quam minima culpa destruit. Et beatitudo perfecta sit, quae sermone docueris, opere complere. Quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit tura: Qui irascitur fratri suo. Si enim jubemur verberanti alteram praebere maxillam, et inimicos nostros amare, et orare pro persequentibus , omnis irae occasio tollitur.
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sũ te. Non dix̃ si tu ha¬
bes aliqͥd adu̾sus frẽm tunͣ.
s si frͣ tuꝰ habet aliquid adu̾¬
sũ te: ut durior reconciliati¬
onis tͥ imponat᷑ uecessitas.
Quandu gͦ illũ placare nͣ poᷤ¬
sumus: nescio anconsequent
mnunera nr̃a offeramꝰ dõ.xiiii.

Expanded text:
are, etc. Non dixit, si tu habes aliquid adversum fratrem tuum, sed si frater tuus habet aliquid adversum te, ut durior reconciliationis tibi imponatur necessitas. Quandiu ergo illum placare non possumus, nescio an consequenter munera nostra offeramus Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
que nos possumꝰ uulgata in¬
uiria absq crerebro nccupãe.
Side otioso sermone reddituri
sumꝰ rationẽ: quantomagis de
contumelia. S & signaut addi¬
t ͣ. qͥ dixerit fri suo racha. frͣ
scũ habet patre̾. Cũ gͦ similit

Expanded text:
quem nos possumus vulgata injuria, absque cerebro, nuncupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumeliis? Sed et signanter addit: qui hic dixerit fratri suo racha. Frater scum eumdem habet patrem. Cum ergo similiter
Abbreviated transcription (Latin):
stͣ. consequent̾ uetera tͣnsit᷑a
Qd̃ autͣ seqͥt᷑ iota unũ. aut unꝰ
apex nͣ p̃t̾ibit a lege. ddonec
omĩa fiant. ex figa litt̾e osten¬
in lege. & sacramentis spuali¬
b plena sint: & omĩa recapi¬
tulent᷑ in eugłio. Cuiꝰ gͦ erudi¬
tionis ẽ. cuiꝰq doctͥne. etiã di¬
lisa sacͥficia. & quȩ suꝑstitiosa

Expanded text:
 consequenter vetera transitura. Quod autem sequitur: Iota unum, aut unus apex non praeteribit a Lege, donec omnia fiant. Ex figura litterae ostenin Lege, sacramentis spiritualibus plena sint, et omnia 26 recapitulentur in Evangelio. Cujus ergo eruditionis est, cujusque doctrinae, etiam diversa sacrificia, et quae superstitiosa
Abbreviated transcription (Latin):
erunt in affectũ cordis. de ꝓpas¬
sione transiuit ad passionem
& huic non uoluntas peccati
de est. s occasio. Quicũq gͥu
ut facere disponat: is recte me¬

Expanded text:
nt in affectum cordis , de propassione transivit ad passionem, et huic non voluntas peccandi deest, sed occasio. Quicumque igitut facere disponat, iste recte di
Abbreviated transcription (Latin):
sariũ diabolũ interp̃tant᷑: q
uolt᷑ a saluatore p̃cipi. ut oũ
in potestate nr̃a eͣ. simꝰ beni¬
uoli & erga diabolũ qͥ ẽ ini¬
micus q ultor nec faciamꝰ¬
Cũ enĩ ipse uitiorũ incentiua
suppeditet. ꝙ nob̃ etiã uolun¬
tate peccantibꝰ si consenseri¬
mus ei uitia suggerenti. ꝓ
nob quoq ẽe̾ torquendũ:
os dicunt beniuolũ ẽẽ unuͣ¬
quẽq scõꝵ adu̾sario suo. si
euͭ ꝓ se non faciat sustinere
tormenta. Quidã coactiꝰ edis¬
serunt in baptisinate singłoᷤᷤ
cere. Renuntio tͥ diabole &
pompe tue & uitiis tuis. &
mundo tuo qui inmaligno
positus ẽ. Si gͦ seruauerimꝰ
pactũ uenuioli. ꝙ consentien
quaquã incarcere̾ recludendi.
tradamus iudici ac ministro.
ꝙ mittemur in carcerẽ: &. nͣ
exibimus ex eo donec redda¬
mꝰ nouissimũ quadrantẽ.
duo minuta. Uñ in alio eu¬
glio mulier illa pauꝑ & ui
dua dicit᷑ misisse quadran¬
te̾ incorbanan: in alio duo
minuta. Non qd̾ dissonẽt euglia

Expanded text:
sarium diabolum interpretantur, et volunt a Salvatore praecipi, ut dum in potestate nostra est, simus benevoli erga diabolum, qui est inimicus et ultor, nec faciamCum enim ipse vitiorum incentiva suppeditet, et nobis etiam voluntate peccantibus, si consenserimus ei vitia suggerenti, pro nobis quoque esse torquendum. Et dicunt benevolum esse unumquemque sanctorum adversario suo, si eum non faciat pro se sustinere tormenta. Quidam coactius disserunt, in Baptismate singulos cere: Renuntio tibi, diabole, et pompae tuae, et vitiis tuis, et mundo tuo, qui in maligno positus est . Si ergo servaverimus pactum, benevoli et consentientes quaquam in carcerem recludendi. trademur judici ac ministro, et mittemur in carcerem, et non exibimus ex eo; donec reddamus novissimum quadrantem. abet duo minuta. Unde et in alio Evangelio, mulier illa pauper et vidua dicitur misisse quadrantem in corbonam , et in alio, duo minuta . Non quod dissonent Evangelia,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ in nob̾ oꝑtimũ ẽ: cito labat᷑
inuiciũ i enĩ d̾ext̾ oculus.
& dextera manꝰ scandalitãt.
quantomag̃ ea quȩ in nob̾ si¬
nistra sunt. Si anima labit᷑.
qͣncomag̃ corpꝰ qd̾ ad peccata
ꝓcliuius ẽ: Alit̾. In dextero
oculo & indextera manu:
fr̃m. & uxorũ. & liberorũ atq
di portiones: nedũ uolumꝰ
ceteros lucͥ facere. ipsi inecer¬

Expanded text:
o labatur in vitium. Si enim dexter oculus et dextera manus scandalizant, quanto magis ea quae in nobis sinistra sunt! Si enim anima labitur, quanto plus corpus quod ad peccata proclivius est! Aliter. In dextero oculo, et in dextera manu, fratrum, uxorum, et liberorum, atque di portiones; ne dum volumus caeteros lucrifacere, ipsi in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
zacheus diuitiis derelictis. dñi
testimonio p̾dicant᷑  Sed conside¬
randũ qd̾ eo temꝑe quo intrarunt
diuites ẽẽ desierant. Tandiugͦ ñ
intrabunt: ꝗͣ diu diuites fueruit.
Et tamen qi difficulter diuitiȩ
contemnunt᷑ nͣ dixit impossibile
eͫ: intrare in regnũ celoꝵ: s diffici¬
le. Ulbi difficile ponitur. ñ impos¬
sibilitas p̃tenditur: s raritas de¬
monstratur. ¶ E it̾m dico uob̾.
faciliꝰ ẽ camelũ ꝑ foramenacus
transire: quã diuite̾ intrare in
tur nͣ difficile ẽe: s impossibile.
Si enim quomͦ camelus nͣ potest
transire ꝑ foramenacus. sic diues
introire non pot̃ in regnũ celoꝵ:
nullus diuitũ saluus erit. S si
legamus ysaiam. quomͦ cameli

Expanded text:
s derelictis Domini testimonio praedicantur. Sed consideran dum quod eo tempore quo intraverunt, divites esse desierant. Tandiu ergo non intrabunt, quandiu divites fuerint. Et tamen quia difficulter divitiae contemnuntur, non dixit: Impossibile est divites intrare in regnum coelorum, sed difficile. Ubi difficile ponitur, non impossibilitas praetenditur; sed raritas demonstratur. Et iterum dico vobis: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in tur non difficile esse, sed impossibile. Si enim quomodo camelus non potest intrare per foramen acus, sic dives intrare non potest in regna coelorum, nullus divitum salvus erit. Sed si legamus Isaiam, quomodo ca
Abbreviated transcription (Latin):
uł dĩ filiũ confessus erat. discit
teͣ putet in eo qd̾ bonus dõ dtͣ
excludi abonitate filiũ dĩ: lega¬
mus inalio loco: þastor bonusans.
ma suam ponit ꝓ ouib suis. s in

Expanded text:
 Dei Filium confessus erat, discit tem putet in eo quod bonus Deus dicitur excludi a bonitate Filium Dei, legimus in alio loco: Pastor bonus ponit animam suam pro ovibus suis . Et in
Abbreviated transcription (Latin):
distorti ingrediantur portaᷤ iherł.
uidebimus quom & isti cameli
quib diuites conꝑantur cũ depo¬
suerint graue̾ sarcinã peccatoꝵ
& totiꝰ corporis grauitatẽ: intrare
possint ꝑ angustam portã. ꝙ artã

Expanded text:
distorti, ingrediantur portas Jerusalem, videbimus quomodo et isti cameli, quibus divites comparantur, cum deposuerint gravem sarcinam peccatorum, et totius corporis pravitatem, intrare possint per angustam portam, et arctam
Abbreviated transcription (Latin):
& manu & uoce bñdici: s qd nec¬
dũ habentes plenissimã fide̾: pir¬
tarent eũ in similitudine̾ hominũ
offerentui unportunitate lassari.¬
& nolite ꝓhibere eos ad me uenire.
deret ñ etateͣ regnare s mores. &
his qui simile̾ haberent innocen¬
tiam & simplicitatẽ. pͥmiui reꝓmit¬
ti: apło quoq in eandẽ sententiam
ꝯ gruente. frs nolite pueri effici sen

Expanded text:
sed quo necdum habentes plenissimam fidem, putarent eum in similitudinem hominum offerentium importunitate lassaet nolite prohibere eos ad me venire: deret non aetatem regnare sed mores; et his qui similem haberent innocentiam et simplicitatem, praemium repromitti. Apostolo quoque in eamdem sententiam congruente: Fratres nolite p
Abbreviated transcription (Latin):
fectionẽ sufficit nisi post contẽ¬
nas diuitias. saluatorẽ sequatur:
ide̾ relictis malis faciat bona.
faciluiᷤᷤ ert̃ sacculus contemni¬
tur qͣm uoluntas. Mulci diui¬
tias telinquentes: dũm nͣ sequum¬
tur Sequitur autẽ dñm qui
ditur. Qui enĩ dicit se in xp̃o
credere: debet quomͦ ille am¬
bulauit & ipse ambulare. I¬
buͣ abiit tristis. Erat enĩ habẽs
possessiones multas. ¶ Hec est
tristicia: quȩ ducit ad mortem.
Causaq tristiciȩ reddit᷑ qd̾ ha¬
buer it possessiones multas:

Expanded text:
erfectionem sufficit, nisi post contemerfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est, relictis malis faciat bona. Facilius enim sacculus contemnitur quam voluntas. Multi divitias relinquentes, Dominum non sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui aditur. Qui enim dicit se in Christo credere, debet quomodo ille ambulabo abiit moerens. Erat enim habens possessiones multas. Haec est tristitia, quae ducit ad mortem. Causaque tristitiae redditur, quod habuerit possessiones multas,
Abbreviated transcription (Latin):
eo possumꝰ ꝓbare qd̾ dicentes
dño siuis ad uita uenire serua
mandata: rursũ fraudulenter
interrogat: que sint illa man¬
data: quasi nͣ ipse legerit: aut
dñs possit dõ iubere contraria.
¶Dicit illi adolescens. O mia hec
custodiui. Quid ad huc mͥ deest.¬
¶ Mentit᷑ adolescens. Si enĩ hos
qd̾ positũ ẽ inmandatis. diliges
ꝓximũ titũ sicut te ipsũ oꝑe com¬
plesset. quomͦ postea audiens
uade uende omĩa quȩ habes
& da pauꝑib tristis recessit:
quia habebat possessioneᷤᷤ mul¬
tas : Ait illi ib̾e. Siuis ꝑfectusẽẽ
uade uende que habes: & da pau¬
ꝑib & habebis thesaurũ in celo:
& ueni sequere me.  In potestate
nrͣa ẽ: utrũ uelimus eẽ ꝑfec̾ti.
Tamen quicũq ꝑ fectus ẽe uolue¬
rit: debet uendere que habet
& nͣ ex parte uendere: sicut fecͣ¬
ananias & saphira. si totũ uen¬
dere. M cũ uendiderit. dare omĩa
pauperib & sic sͥ p̾parare thesau¬
rũ in regnũ celoꝵ. Non hoc ad ꝑ¬

Expanded text:
e possumus, quod dicente sibi Domino, Si vis ad vitam venire, serva mandata, rursum fraudulenter interrogat, quae sint illa mandata, quasi non ipse legerit, aut Dominus possit Deo jubere contraria. Dicit illi adolescens: Omnia haec custoaivi, quid adhuc mihi deest? Mentitur adolescens; si enim hoc quod positum est in mandatis: Diliges proximum tuum sicut te ipsum, opere complesset, quomodo postea audiens: Vade, et vende omnia quae habes, et da pauperibus, tristis recessit, quia habebat possessiones multas. Ait illi Jesus: Si vis per ectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo. Et veni, sequere me. In potestate nostra est utrum velimus esse perfecti; tamen quicunque perfectus esse voluerit debet vendere quae habet, et non ex parte vendere sicut Ananias et Sapphira, sed totum vendere, et cum vendiderit dare omne pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad p
Abbreviated transcription (Latin):
edificio sc̃ȩ ciuitatis ac tem¬
pli dñi: ut ordinatis ciuib
ab omni sorde externȩ et
alienȩ adeo pollutionis. o
dines sacerdotũ ac leuitaꝵ
in ministerio suo. rite cõst¬
tuant᷑: quatinꝰ instituti re¬
gularit magistri ȩccł̃ie. ca¬
stigatũ ab oĩ peccato ppłm
ꝑmanere in bono in reliquũ.
& crescere semꝑ exhortent᷑.
Qui uidelic& ppl̃s inter alia.
dño ligna offert. ad ignem
altaris nutͥendũ: cũ opera
uirtutũ. utiq diuma conse¬
cratione digna operatur.
Nisi enĩ ligna aliqͦtiens boni
aliqͥd figurarent: ñ diceret
ppħa. Tunc exultabunt oĩa
ligna siluarũ: añ faciẽ dñi.
Ardent aũ ligna & consu¬
munt᷑ in altari holocaustoꝵ:
cũ cordib electoꝵ opera iusti¬
ciȩ flãma caritatis ꝑficiun¬
tur. Merito gͦ talis conditor
& edificator ciuitatis: post
multos deuotionis suȩ labo

Expanded text:
edificationi sanctae civitatis ac templi Domini, ut emundatis civibus ab omni sorde externae et alienrdines sacerdotum et levitarum in ministerio suo rite custodiantur, ut instituti regulariter magistri Ecclesiae cacastigatum ab omni peccato populum permanere in bono, in reliquum et crescere semper exhortentur; qui videlicet populus, inter alia, Domino ligna offert ad ignem altaris nutriendum, cum opera virtutum utique divina consecratione digna operatur. Nisi enim ligna aliquoties boni aliquid figurarent, non diceret propheta: Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini . Ardent autem ligna, et consumuntur in altari holocaustorum, cum in cordibus doctorum opera justitiae flamma charitatis perficiuntur. Merito ergo talis conditor et dedicator civitatis, post multos devotionis suae labo
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicit. Ego sũ panis iuuuꝰ.
qͥ decelo descendi. In eugł̃io
qd̾ appellat᷑ scd̃m hebreos. ꝓ
sensus. Pane̾ nrmͣ crastinũ
ide᷑ futurũ da nob̾ hodie Pos¬
sumus suꝑstantiale̾ panẽ ꝙ
aliter intelligere. qui srͣ om̃s
substantias sit : & uniu̾sas
superet creaturas. Alii sim
tũ. ꝙ uestituͣ his contenti simꝰ
de p̃senti tam̃ cibo scõs curã
gerere: unde & in post̾iorib
sit p̾ceptũ. nolite cogitare de
crastino. Amen. Signaculũ
serimus hõib pecc̃a eorũ.¬
Si hoc qd̾ scͥptũ ẽ ego dixi dii
estis. & filii excelsi om̃s. uos
uͦ ut homines moriemini.
& tanꝗͣ unꝰ de pͥncipib cade¬
tis. ad eos dr̃ qui ꝓpt peccata
homines ex diis ẽe ins. ruert.
recte gͦ ꝙ hi quib peccata di¬

Expanded text:
qui dicit: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . In Evangelio quod appellatur secundum Hebraeos, pro sensus: Panem nostrum crastinum, id est, futurum da nobis hodie. Possumus supersubstantialem panem et aliter intelligere, qui super omnes substantias sit, et universas superet creaturas. Alii simptum et vestitum, 35 his contenti sumus, de praesenti tantum cibo sanctos curam agere. Unde et in posterioribus sit praeceptum: Nolite cogitare de crastino. Amen. Signaculum seritis hominibus peccata eoruEgo dixi: Dii estis, et filii excelsi omnes. Vos autem ut homines moriemini, et quasi unus de principibus cadetis . Ad eos dicitur qui propter peccata homines ex diis esse meruerunt. Recte ergo et hi quibus peccata di
Abbreviated transcription (Latin):
to significat. quã uulgo in¬
telligit᷑. Eixterminant᷑ enĩ
quippe exules: qͥ mittunt᷑ ex-¬
tra terminos. E hoc sermo¬
ne. demoluuit᷑. semꝑ acciꝑe
debemꝰ. Demolit᷑ aut̃ ypocͥ¬
ta facie̾ suam. ut tͥsticiam

Expanded text:
to significat quam vulgo intelligitur. Exterminantur quippe exsules, qui mittuntur extra terminos. Pro hoc ergo sermone, demoliuntur semper accipere debemus. Demolitur autem hypocrita faciem suam ut justitiam