comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est: quia terra relicta ẽ multa ualde
Putas ne contraria sibi scriptura contines
Hoc nec leuiter suspicandũ est. S redea
ad intelligentiã sp̃alem: & in ea inuenis
nichil eẽ contrarium. Intuere dñi & sa¬
uatoris nr̃i pͥmo qͥdem aduentu. cum
uenit seminare uerbũ suum in orbem
terre. quomͦ cepit omnẽ terrã solo semi¬
nis iactu: & quomͦ aduersarias potesta
ex ea & anglos refugas. qͥ gentiliũ mer
obsederant effugauit: & interim seminau
uerbũ suum atq eccłias ꝓpagauit. Heci
pͥma eius totius terrȩ possessio. Sequere
aut̃ me oauditor ꝑsubtiles lineas uerbi
et ostendam tͥ quomͦ etiã scd̾o capiat t̾n
hanc: quȩ nc̃ dicit᷑ ab iħu multa ẽẽ deri¬
licta. Audi de eo dicentẽ paulũ. Oportet¬
enĩ eum regnare: donec ponat inimicos
suos scabellũ pedũ suoꝵ. Hȩc gͦ est. terri
quȩ nunc multa dr̃ esse subeo relicta. di¬
est inquit terra quȩ derelicta est: om̃s s¬
nes filistiim. et alia quã plurima quȩ si¬

Expanded text:
iptum est quia terra relicta est multa valde? Putasne contraria sibi contineant? hocne leviter suspicandum est? Sed redeamus ad intelligentiam spiritalem, et in ea nihil invenis esse contrarium. Intuere Domini et Salvatoris nostri primum quidem adventum, cum venit seminare semen suum in orbem terrae, quomodo cepit omnem terram solo seminis jactu, et quomodo adversarias potestates ex ea et angelos refugas qui gentilium mentes obsederant effugavit, et interim seminavit verbum atque Ecclesias propagavit: haec est prima ejus totius terrae possessio. Sequere autem, o auditor, per subtiles lineas verbi, et ostendam tibi quomodo etiam secundo cepit terram hanc, quae nunc dicitur ab Jesu multa esse derelicta terra. Audi de ea dicentem Paulum: « Oportet eum regnare donec ponat omnes inimicos suos scabellum pedum suorum . » Haec ergo est terra quae nunc multa dicitur esse derelicta, doest, inquit, terra quae derelicta est, « Omnes fines Philisthiim, » et alia quamplurima quae se
Abbreviated transcription (Latin):
uam duxerint uitã : s ꝓmaturitate
sensus et grauitate uitȩ. ueneranda hac
appellatione decorent᷑: maxime cũ addit᷑
ad presbiterũ sermo iste qui sequit᷑ plenꝰ
dierũ. Si enĩ eui ꝓlixitate appellandus
quis presbiter uel senior uideret᷑: quẽ
magis alium oportebat hoc nomine cen¬
seri. quã pͥmũ adam. uel certe mathus¬
salem. aut noe. qͥ utiq longe pluribus¬
annis quã ceteri in hoc mundo uixisse
qͥdem nullus refertur abscriptura prb̃r
aut senior appellatus: s is qui longe bre¬
uioris tẽporis uitã duxit. pͥmus in scͥp-¬
turis scĩs abraham. prbr uel senior appel-¬
latur. Dictũ est. etiã ad moysen a dño. E¬
lige tͥ ab om̃i ppło presbiteros: quos tu ipse
nostiqͥa prb̃i sunt. S obserua etiã tu o-
auditor in om̃i scriptura sicubi inuenire
potes. appellationẽ hanc. senior et plenus
dierũ: positã suꝑ aliquo peccatore. Nunc

Expanded text:
vam duxerint vitam; sed pro maturitate sensus et gravitate venerandae vitae hac appellatione decorantur, maxime cum additur ad presbyterum sermo iste qui sequitur: « Plenus dierum. » Si enim aevi prolixitate appellandus qui presbyter vel senior videtur, quem magis alium oportebat hoc nomine censeri, quam primum Adam, vel certe Mathusalem, aut Noe, qui utique pluribus quam caeteri annis in hoc mundo vixisse em ex illis nullus refertur a Scriptura presbyter vel senior appellari; sed is qui longe brevioris temporis vitam duxit, primus in Scripturis sanctis Abraham presbyter vel senior appellatur . Dictum est etiam ad Moysen a Domino: Elige tibi ab omni populo presbyteros, quos tu ipse nosti, qui probi sunt . Sed observa etiam tu, o auditor, in omni Scriptura, sicubi invenire potes appellationem hanc, « senior et plenus dierum, » positam super aliquem peccatorem. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃r dicit᷑: ante quẽ nemo ẽ. Igit᷑ tam
et si sunt qͥ dicunt᷑ inscripturis prb̃ri
uel seniores. uel pontifices: tam̃ dñs iħs
sicut in pontificibus pontificũ pͥnceps¬
ẽ. et sicut in pastoribus pͥnceps pastoꝵ
est. ita et in prb̃is uel senioribꝰ princeps
prb̃ror putandus ẽ. et in ep̃is pͥnceps¬

Expanded text:
dicitur, ante quem nemo est. Igitur etsi sunt qui dicuntur in Scripturis presbyteri, vel seniores, vel pontifices, tamen Dominus Jesus in pontificibus pontificum princeps; et sicut in pastoribus princeps pastorum est, ita et in presbyteris vel senioribus princeps presbyterorum putandus est, et in episcop
Abbreviated transcription (Latin):
uel seniorem et ꝓuectũ in diebus. Ita enĩ
uectus dierũ. Qđ utiq de peccatore dici
ñ poterat: qͥa peccator ñ est ꝓuectus die¬
rum. Non enĩ se extendit ad ea quȩ ante
sunt. obliuiscens ea quȩ retrorsũ sunt: s
semꝑ retro conuertitur. et aduomitũ suũ
redit: et ideo ñ est aptus regno cȩloꝵ
Qui aut̃ semꝑ ad pͥora extenditur. et ad¬
suis. &. nunc gͦ dicit dnis ad iħm: ꝓuectus

Expanded text:
el seniorem provectum in diebus: ita enim rovectus dierum: quod utique de peccatore dici non poterat, quia peccator non est provectus dierum. Non enim se extendit in ea quae inante sunt, obliviscens ea quae retro sunt, sed semper retro convertitur, et ad vomitum suum reddit, et ideo non est aptus regno coelorum. Qui autem semper ad priora extenditur, isuis.
Abbreviated transcription (Latin):
audiui dicentẽ in eo loco quo scriptũ est.
innumeris. quia ablinget sinagoga illa
hanc sinagogam: sicut ablingit uitulus
herbam uiridem de campo. Dicebat. qͣre
huiusmodi similitudo. assumpta ẽ. nisi qͥa
hoc ẽ. qđ intelligendũ est. in hoc loco qđ
sinagoga dei quȩ nos precessit in sc̃is ore
et lingua consumet aduersariã sinagogã:
id est orationibus & precibꝰ aduersarios
nr̃os absumet: Non gͦ in armis pugnan¬
dũ est. nob̾. aduersus hostes nr̃os inuisi¬
biles: s orationibus et uerbi dĩ medita¬
tionibus et oꝑibus ac sensibus rectis. Sic
enĩ armabantur et patres: fide & oꝑibꝰ

Expanded text:
audivi dicentem in eo loco in quo scriptum est audivi dicentem in eo loco in quo scriptum est in Numeris quia ablinget synagoga illa hanc synagogam sicut ablingit vitulus herbam viridem de campo; dicebat enim: Quare hujusmodi similitudo sumpta est, nisi quia hoc intelligendum est in loco quod Synagoga Domini, quae nos praecessit, in sanctis oret, et in lingua consumet adversarias synagogas, id est, orationibus et precibus adversarios nostros absumet? Non ergo in armis pugnandum est nobis adversus hostes nostros invisibiles, sed orationibus et verbis Domini, meditationibus et operibus ac sensibus rectis: sic enim armabantur et patres, fide et operibus
Abbreviated transcription (Latin):
suł̃m legem uixerunt. pͥmi accepert̃ here¬
dtatem: s extra terrã repmissionis. ẽum
deinde cũ accepissent terrã hereditatis: ñ
eam possident neq diuidunt inter se. s ex¬
pectant usq quo eis ꝑ iħm distribuatur in
sortem. Nonne hoc euidenter ẽ illud quod
apłs dicit ad hebreos. scribens de pͥoribus
patribus. quos dixit fide placuisse dõ. ꝙ ad¬
didit dicens. hi aut̃ om̃s testimonium ha¬
bentes ꝑfidem. nondũ consecuti st̃ reꝑmis¬
uti ne sine nob̾ ꝑfecti efficerentur: Ha¬
bent gͥ iam repmissionem suam. et requie¬
uerunt: & digni iudicati sunt ꝑmoysen cã¬
pere hereditatẽ. Ueruntamen adhuc et ipsi
pugnant: et in certamine sunt ꝓhis qui
sub iħu militant. S requiris qui st̃ isti qͥ
pugnant: & quȩ est. ista pugna quã illi
gerant. Ego sic arbitror. qđ om̃s illi qui
dormierunt ante nos patres.pugnent ꝓ¬
nob̃: & adiuuent nos orationibꝰ suis. Ita
namq etiam quendã de senioribꝰ magistris.

Expanded text:
um legem vixerunt, primi acceperunt haereditatem, sed ex terra repromissionis. Tunc deinde cum accepissent terram haereditatis: non enim possident, neque dividunt, sed exspectant, usquequo eis per Jesum distribuatur in sortem. Nonne hoc evidenter est quod Apostolus dicit, ad Hebraeos scribens de prioribus patribus, quos dicit fide placuisse Deo, et addidit dicens: « Hi autem omnes testimonium habentes per fidem, nondum consecuti sunt repromisut in ea sine nobis perfecti efficerentur? » Habent igitur repromissionem suam, et requieverunt, et digni judicati sunt per Moysen capere haereditatem; verumtamen adhuc et ipsi pugnant, in certamine sunt pro his qui sub Jesu militant. Sed et requiris qui sunt qui pugnent, et quae est pugna ista quam illi gerunt? Ego sic arbitror, quod omnes illi, qui dormierunt ante nos, patres pugnent nobiscum et adjuvent nos orationibus suis. Ista namque etiam quemdam de senioribus magistris
Abbreviated transcription (Latin):
ex sermonibꝰ suis iustificabit᷑. & non
condẽpnabit᷑. Si aut̃ nunꝗͣ recte lo-¬
cutus ẽ. s semꝑ ꝓtulit praua: ex ser¬
monibꝰ suis condẽpnabit᷑. & ñ iustifi¬
cabit᷑. Uerũ qͥa nos qͥ ñ sumꝰ ex om̃i¬

Expanded text:
ex sermonibus suis justificabitur, et non ex sermonibus suis justificabitur, et non condemnabitur. Si autem numquam recte locutus est, sed semper protulit prava, ex sermonibus suis condemnabitur, et non justificabitur. Verum quia nos
Abbreviated transcription (Latin):
gister sim. qͣndo uere predicem quest
pietatis ac ueritatis. Si itaq inuenio
congruũ inueniens mͥ met ipse con¬
fingo quȩ loquar. fluctuans in ser¬
monibꝰ qͥ st̃ alieni adeo: de meo potꝰ
corde. ꝗͣ de dĩ sensibꝰ loquor. Propłu
ꝓpħabis: & dices ad eos. Audite uerbi
dñi. Hȩc ad me. hȩc ad eum dicuntur
qͥ doctorẽ se esse ꝓmittit. ut timor dĩ¬
sub cõmentario scͥpto ñ ab hominibus
s ab angłis dĩ. sic ꝓferre sermonẽ. No¬
ui quippe qͥa cũ die iudicii ille ordo
consederit de quo ꝓpħauit daniel. &
libri fuerint aꝑti. om̃s mei conatus
om̃s meȩ expositiones ꝓferent᷑ in me¬
nͥ erunt. quȩ bene dicta st̃: in condẽp¬
nationẽ uͦ ea quȩ secus quã ueritas
poscit explanata. Ex sermonibꝰ inquit
tuis iustificaberis. & ex sermonibꝰ tuiᷤᷤ
condempnaberis: quasi habenti ñ om̃s
sermones. de quibꝰ iustificaret᷑. neq rur¬
sũ om̃s sermones de quibꝰ condẽpnare

Expanded text:
magister, quando vero praedicem quae sunt magister, quando vero praedicem quae sunt pietatis ac veritatis. Si itaque invenio congruum inveniens, mihimetipsi confingor quae loquar, fluctuans in sermonibus, qui sunt alieni a Deo, de meo potius corde, quam de Dei sensibus loquor: Prophetprophetabis, et dices ad eos: Audite verbum Domini. Haec ad me, haec ad eum dicuntur, qui doctorem se esse promittit, ut timor Descripto non ab hominibus, sed ab Angelis Dei, sic proferre sermonem. Novi quippe quia cum in judicio illo ordo consederit, de quo prophetavit Daniel : et libri fuerint aperti, omnes mei conatus, omnes meae expositiones proferentur in memihi erunt, quae benedicta sunt: in condemnationem vero, ea quae secus quam veritas poscit explanata. Ex sermonibus, inquit, tuis justificaberis et ex sermonibus tuis condemnaberis : quasi habenti non omnes sermones, de quibus justificaretur, neque rursum omnes sermones, de quibus condemnaret
Abbreviated transcription (Latin):
centes hȩc dicit dñs. dño ñ loquente
in eis: pseudo ꝓpħȩ extitert̃. Potest
aut̃ & suꝑ eos qui docent in eccłiis.¬
si aliter quã poscit ueritas docent:
presens sermo congruere. Si qͥs enĩ
tus ẽ ipse qui docuit: ñ de corde
suo s de spũ scõ loquit᷑ sermones fi¬
lii dĩ iħu. Si consentit sp̃s sc̃s uolun-¬
tus in paulo qͥ ẽ locutus in petro. &
in ceteris apłis ẽ locutus. Si qͥs uͦ le¬
gens euangłm ꝓpͥum sensũ aptat e¬
uangłio. ñ ita intelligens ut dñs lo¬
cutus ẽ: iste falsus ꝓpħa ẽ. loquens de
corde ꝓpͥo in euangłio. & de heretise
sensũ xp̃i habemꝰ: ut uideamꝰ ea que
a deo donata st̃ nob̃. Cum aut̃ & super
me uenerit qͥ dicor eccłiasticus. qͥ ucep
tũ librũ scm̃ & nitor eũ interp̃tar
hoc qd̃ de hereticis intelligi potest qͥ
audientes ut diligent̃ attendant. &u
cipiant gr̃ãm sp̃s de quo dictũ est. d¬
diligent̃ obseruent quando falsus ma

Expanded text:
centes: Haec dicit Dominus, Domino non loquente centes: Haec dicit Dominus, Domino non loquente in eis, pseudoprophetae exstiterunt. Potest autem et super eos, qui docent in Eccsi aliter quam poscit veritas, docent, praesens sermo congruere. Si quis enimtus est ipse, qui docuit, non de corde suo, sed de Spiritu sancto loquitur sermones filii Dei Jesu, si consentit Spiritus sanctus voluntus in Paulo, qui est locutus in Petro, et in caeteris apostolis est locutus. Si quis vero legens Evangelium, proprium sensum aptat Evangelio, non ita intelligens, ut Dominus locutus est, iste falsus propheta est, loquens de corde proprio in Evangelio. Et de haereticis sensum Christi habeamus, ut videamus ea, quae a Deo donata sunt nobis . Cum autem et super me venerit, qui dpio librum sanctum, et nitor eum interpretari, hoc quod de haereticis intelligi potest, quaeso audientes, ut diligenter attendant, et accipiant gratiam spiritus de qua dictum est: Ddiligenter 899 observent quando falsus sim
Abbreviated transcription (Latin):
catis nr̃is. Factus ẽ sermo dñi ad ꝓpħã
iezechiel. dicens ei. Fili hominis. ꝓpħa
aut̃ et hodie in uero isrł id ẽ. in ȩccła.
qͥdam pseudo ꝓpħȩ & falsi magistri:
quibꝰ hȩc sermo prenuntiat. Si me ar-
sũ me aliqua dicunt᷑ qͥ uideor doctor
eccłiȩ. debeo tacere. Uerũ mͥ met ipsi
ñ parcens. cuncta reuelabo quȩ di-¬
cta st̃ : ut conuertar auiciis. ut fiã
ñ ex his quos scͥptura nunc corripit:
s ex his qͥ sermonẽ dĩ uerissime predi¬
cantes in eccłia extitert̃ magistri. Propħa
uidebant᷑: sic eodem sp̃u opus ẽ ei qui
exponere cupit ea que st̃ latent̾ sig¬
nificata. ut monstret nunc ad eũ fie¬
ri ꝓpħam. qͥ contra dĩ doceat uolun¬
tatem. Qui ꝓpħant de corde suo. Iux¬
ta simplicẽ quidẽ intellectũ quidam
ꝓpħarũ de diuino sp̃ũ loquentes ñ
de corde suo locuti st̃. s de sensu dei:
Quidã uͦ simulantes se ꝓpħas atq di¬

Expanded text:
catis nostris. Factus est sermo Domini ad prophetam catis nostris. Factus est sermo Domini ad prophetam Ezechielem dicens ei, Fili hominis, prophautem et hodie in vero Israel, id est, Ecclesia, quidam pseudoprophetae, et falsi magistri, quibus hic sermo praenuntiat. Si me argu adversum me aliqua dicuntur, qui videor doctor esse Ecclesiae, debeo tacere: verum mihimetipsi non parcens, cuncta revelabo, quae dicta sunt, ut convertar a vitiis, ut fiam non ex his quos Scriptura nunc corripit, sed ex his qui sermonem Dei verissime praedicantes, in Ecclesia exstiterunt magistri. Propheta jubebantur; sic eodem spiritu opus est ei, qui exponere cupit, ea quae sunt latenter significata, ut monstret nunc ad eos fieri prophetiam, qui contra Dei docent voluntatem, qui prophetant de corde suo. Juxta simplicem quidem intellectum, quidam prophetarum de divino spiritu, loquentes, non de corde suo locuti sunt, sed de sensu Dei: quidam vero simulantes se prophetas, atque di
Abbreviated transcription (Latin):
ullam speciem peccatoꝵ hȩc scͥp-¬
tura recitat. de qua ñ deceat le¬
gentes. Oportuit eñi uerbum
dei missũ ad sanandos eos qͥ audiebañ.
omnẽ speciem peccatoꝵ ꝑstringere.
et uniuersis hominibꝰ loqui: ut nemo
fraudaret᷑ remediis salutaribꝰ. & his
medelis qͥ uulneribꝰ possint ꝓdesse cu¬
randis. Quomͦ eici dicunt᷑ alia de po-¬
pulo. & alia de sacerdotibꝰ magis. et
quȩdã de pb̃ris. ac ñnulla de dispen¬
laus. malis uͦ culpa ascribit᷑. ut alii
exhortationẽ accipiant ad meliora.
alii uͦ in peiora ñ corruant: sic opor¬
tet de falsis ac ueris ꝓpħis diuinam
educere disciplinã. ut ꝓpħȩ qͥdem ac¬
cipiant᷑ in eandẽ partẽ quȩ uerbis
seu sermone. seu uita congruant ei
quã predicant discipline. Leti qua¬
ꝓpter sumꝰ si nos scͥptura cõmoneat do¬
cens. ut recedamꝰ auiciis: magis aut̃
si ordinis nr̃i aliquos dĩ sermo ꝑstrin¬
gat. uolentes sanari & conuerti a pec¬

Expanded text:
ullam speciem peccatorum Scriptura reticet, de qua non doceat legentes. Oportuit enim verbum Dei missum ad sanandos eos, qui audiebant, omnem spiritum peccatorum perstringere, et universis hominibus loqui, ut nemo fraudaretur remediis salutaribus, et his medelis, quae vulneribus possint prodesse curandis. Quomodo ergo dicuntur alia de populo, alia de sacerdotibus magnis, et quaedam de presbyteris, ac nonnulla de dispenlaus, malis vero culpa ascribitur: ut alii exhortationem accipiant ad meliora, alii vero ut in pejora non corruant: sic oportet de falsis ac veris prophetis divinam edoceri disciplinam, ut prophetae quidem accipiantur in eam demum partem, qui verbis seu sermone, seu vita congruunt ei, quam praedicant, disciplinae. Laeti quapropter simus, si nos Scriptura commoneat, docens ut recedamus a vitiis, magis autem si ordinis nostri aliquos Dei sermo perstringat, volentes sanari, et converti a pec
Abbreviated transcription (Latin):
nominare. & opus eiꝰ ascribere: ideni
ꝓ penali uisu. splendorẽ tantũ igni¬
apposuit. Et in medio eiꝰ quasi simili¬
tudo quatuor animaliũ. Ista uisio
eoꝵ. Similitudo hominis in illis: et
que regant᷑ adeo: ut ibi. qͥ sedes ait¬
suꝑ cherubin. appare. Cherubin in¬
terpretat᷑ plenitudo cognitionis: et
qͥcũq scientia plenus ẽ. efficit᷑ chem¬
bin quȩ regit ds̃. Quid sibi aut̃ uo

Expanded text:
nominare, et opus ejus ascribere, ideoque nominare, et opus ejus ascribere, ideoque pro penali vi splendorem tantum apposuit. Et in medio ejus, quasi similitudo quatuor animalium. Ista visio eorum. Similitudo hominis in illis. Et quae regantur a Deo, ut ibi: Qui sedes super Cherubim appare. Cherubim interpretatur, plenitudo scientiae, et quicumque scientia plenus est, efficitur Cherubim, quem regit
Abbreviated transcription (Latin):
tã uram᷑ incendio. quã ꝓbem᷑. Ecce sp̃s
auferens. ueniebat ab aquilone. ꝙ hoc
qd̃ ab aqͥlone ueniebat sp̃s auferens. &
postea redit: habet rationẽ. Ab aqͥlo¬
ne qͥppe exardescent mala. suꝑ habitan¬
tes terrã. Aquilo uehem̃tissimꝰ uentus
quẽ alio nomine dixert̃: uocamꝰ. qͥ in
.iiiͦi. cardinibꝰ celi de qͥbꝰ uenti spirare
dicunt᷑. frigidior est atq uehem̃tior
Nec ñ & illud qd̾ de ordine castroꝵ a
pud isrł in numeris scribit᷑: huiꝰ rei
obtinet figurã. Nouissima enĩ castra.
ad aqͥlonẽ ponunt᷑. dan: pͥma castra
iuda contra orientẽ : deinde pone u
ruben. postea scd̾m mare effrem: in
extremo ut diximꝰ ad aqͥlonẽ dan
Et olla quȩ succensa describit᷑: a fac
aqͥlonis accendit᷑. Aquilo qͥppe figun¬
liter dr̃ contraria fortitudo: id est.
bulus qͥ ẽ. durissimꝰ uentꝰ. Uenit gͦ
urens. Uerũ puduit scͥpturã tristicus

Expanded text:
bemur. Ecce spiritus bemur. Ecce spiritus auferens veniebat ab Aquilone. Et hoc quod ab Aquilone veniebat spiritus auferens, et postea redit, habet 895 rationem. Ab Aquilone quippe exardescunt mala super habitantes terram. Aquilo violentissimus ventus, quem alio nomine Dextrum vocamus, qui in quatuor cardinibus coeli, de quibus venti spirare dicuntur, frigidior est atque vehementior. Nec non et illud quod de ordine castrorum apud Israel in Numeris scribitur , hujus rei obtinet figuram. Novissima enim castra ad Aquilonem ponuntur Dan; prima castra Juda ad Orientem, deinde pone eum Ruben, postea secundum mare Effrem, in extremo, ut diximus, ad Aquilonem Dan. Et olla, quae succensa describitur, a facie Aquilonis accenditur. Aquilo quippe figuraliter dicitur contraria fortitudo, id est, Zabulusexurens, verum piguit Scripturam tristitiam
Abbreviated transcription (Latin):
tate pensant᷑. Siue enĩ sp̃s orit᷑. statĩ
sequit᷑ nebula: siue ignis apparet. ad¬
uinctũ est. ei lum̃: siue electrũ pre¬
cedit. splendor in circuitu eiꝰ ẽ. Opor¬
tet qͥppe nos quasi aurũ infornace.
& electrũ uehem̃tissimo igne conflari
Et in hoc ꝓpħa quẽ nunc exponimꝰ.
habes sedentẽ dm̃ in medio ierłm. et
conflantẽ eos qͥ cõmixti st̃ argento. &
stagno. & eram̃to. et plumbo: & queru¬
la uoce causantẽ de his qͥ habeant in
se cõmixtionẽ materiȩ uilioris. Argen¬
tũ inquit cõmixtũ facti estis: & tanꝗͣ
granũ de uua reꝓbũ. argentũ facti estᷤ.
Quando enĩ creature dei quȩ abinitio
uicia & passiones: tunc auro & argen
to. es. stagnũ plumbũq miscemꝰ: & ne¬
cessarius ẽ. ignis ad purgandũ. Ideoq
sollicite ꝓuidendũ est. ut cũ ueneri¬
mus ad istũ ignẽ. securi transeamꝰ ꝑ
eũ: & instar auri & argenti & lapidis
preciosi. quȩ sine foco ad ulterii st̃. ñ¬

Expanded text:
itus oritur, statim sequitur nebula: sive ignis apparet, adjunctum est ei lumen: sive electrum praecedit, splendor in circuitu ejus est. Oportet quippe nos quasi aurum in fornace, et electrum vehementissimo igne conflari. Et in hoc propheta, quem nunc exponimus, habes sedentem Dominum in medio Jerusalem, et conflantem eos, qui mixti sunt argento et stanno, et aeramento, et plumbo, querula voce causantem de his, qui habent in se commixtionem materiae vilioris. Argentum, inquit, commixtum facti estis, et tamquam granumde uva reprobum argentum facti estis . Quando enim vitia ac passiones: tunc argento et auro aes, stannum plumbumque miscemus, et necessarius est ignis ad purgandum. Ideoque sollicite providendum est, ut cum venerimus ad ignem istum, securi transeamus per eum, ad instar auri argentique, et lapidis pretiosi, quae sine foco adultera sun
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. & iccirco dicit. ante om̃s aut̃ col¬
les generat me. ñ ut qͥdam male legunt
genuit. s semꝑ ex patre nascitur dñs: etiã
tu in similitudinẽ eius. tamen ad optioniᷤᷤ¬
habens sp̃m̃. semꝑ generaris a dño. ꝑsingu¬
los intellectus. ꝑ singula opera. & efficeris

Expanded text:
nascitur, et idcirco dicit: Ante omnes colnascitur, et idcirco dicit: Ante omnes colles generat me, non, ut quidam male legunt, generavit. Si semper ex Patre nascitur Dominus, etiam tu in similitudinem ejus tantum adoptionihabens, semper generaris a Deo per singulos intellectus, per singula opera, et efficeris
Abbreviated transcription (Latin):
dudum zabulũ patrem nr̃m fuisse: quãꝗͣ
ds̃ nr̃ factus sit pat̾. si tamen etiã nunc non
habemus zabulũ patrem: qd̾ etiã de ioħis
epła approbabimus. in qua ita scribitur:
Ex zabulo nascimur. quotiens peccamus. In¬
felix ille: qui semꝑ nascitur azabulo. Rur¬
sumq multũ beatus: qui ex deo semꝑ nascit᷑:
Neq enĩ semel dicam iustũ ex deo natũ: sed
ꝑ singula uirtutis oꝑa. semꝑ iustus nascit᷑
ex deo. Hoc autẽ ut plenius possit ꝓbari.
etiã de saluatoris nr̃i cotidiana natiuita¬
te dicamus: liquido id in iustis obtinentes.
qd̾ in dño precessit. Saluator nr̃. splen¬
dor ẽ głiȩ. Splendor aut̃ non semel nascit᷑.
et de inceps desinit nasci: s quotienscumq
ortum fuerit lumen. ex quo splendor ori¬
atur: totiens oritur & splendor głȩ. Sal¬
uator nr̃. sapientia ẽ dei. Sapientia uero:
splendor ẽ lucis ȩternȩ. Si gͥ saluator semꝑ

Expanded text:
dudum zabulum patrem nostrum fuisse, antequam dudum zabulum patrem nostrum fuisse, antequam Deus factus sit pater, si tamen nunc non habemus etiam zabulum patrem: quod etiam de Joannis Epistola approbamus, in qua ita scribitur: Toties ex zabulo nascimur, quoties peccamus. Infelix iste qui semper generatur a zabulo. Rursumque multum beatus qui semper ex Deo nascitur. Neque enim semel dicam, justum ex Deo natum, sed per singula virtutis opera semper justus nascitur ex Deo. Hoc autem ut plenius possit probari, etiam de Salvatoris nostri quotidiana nativitate dicamus, liquido id in justis obtinentes quod in Domino praecesserit. Salvator noster splendor est gloriae, splendor autem non semel nascitur, et deinceps desinit nasci: quotiescumque ortum fuerit lumen, ex quo splendor oritur, toties oritur et splendor gloriae. Salvator noster sapientia est Dei. Sapientia vero splendor est lucis aeternae. Sic igitur Salvator semper
Abbreviated transcription (Latin):
s patrũ suoꝵ pͥors: Duplices habemꝰ patres: &
una species ẽ pessimoꝵ patrũ. Siqͥdẽ anteꝗͣ credẽmꝰ.
zabulus pater nr̃ fuit: ut sermo euangłi¬
cus ostendit dicens. Uos de zabulo patre
estis. Cum autẽ credidimꝰ: facti sumus filii
dei. Si gͦ post hȩc peccauerimꝰ: conuertum᷑
adiniquitates. ñ simpliciter patrũ. s patrũ
pͥoꝵ. Ad ꝓbationẽ autẽ huius rei qͥa du¬
plices habeamꝰ patres. utim᷑ et dauid testi¬
monio in quadragesimo quarto psalmo.
ita dicentis. Audi filia et uide. & inclina
aurem tuã: & obliuiscere ppłi tui. et domũ
patris tui. Pater dicit. Obliuiscere domũ
patris tui. Quasi pater quippe cȩpit. audi
filia. Ergo duplices. nr̃i patres sunt. Sed
obliuiscere inquit domũ patris tui pͥoris:
Si gͦ oblitus prius domus patris tui pͥoris.
rursum fueris ad peccata conuersus: incidi¬
sti in id qd̾ nunc dicit᷑ peccatũ. conuersi sunt
ad iniquitates patrũ suoꝵ pͥoꝵ. Dicebam

Expanded text:
 Duplices habemus patres, et una species est pessimorum patrum: siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo evangelicus ostendit, dicens: « Vos de diabolo patre nati estis , » cum autem credidimus, facti sumus filii Dei. Si ergo post haec peccaverimus, convertimur non ad iniquitates simpliciter patrum, sed patrum priorum. Ad approbationem autem ejus rei. quia duplices habemus patres, utemur et David testimonio in quadragesimo quarto psalmo ita dicentis: « Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populi tui et domum patris tui . » Pater dicit, oblivisceris domum patris tui, quasi pater quippe cfilia. Ergo duplices nostri patres sunt. Sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui prioris rursus fueris ad peccata conversus, incidisti in id quod nunc dicitur peccatum: Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum priorum. Dicebamus
Abbreviated transcription (Latin):
sermo cũ disciplina. si uita sollicrta
ẽ.si negotia cũ cautela: consiliumi
ñ ludentiũ. s sollicitoꝵ. Si aut̃ der¬
liquerit studiũ religionis. & uace¬
rit lusibus mundi istius. qͥ uenant
a prauitate: fit consiliũ ludentum
ait itaq ꝓpħes. Non sedi in consiliolu¬
dentium: s timebã a facie manꝰ tue
Cũ duo mͥ essent ꝓposita. sedere in
consilio ludentiũ. & offendere mal¬
statẽ tuã: aut certe surgere de eod
ea facere quȩ tͥ placita erant: mags
elegi surgere de congregatione lill¬
tium. &. amicus tuus esse: quã all¬
traria faciens. inter eos qͥ tui hossĩ
st̃ cõputari. Non sedi in consilio li¬
dentiũ: s timebã a facie maũ als
& saluator nr̃ ñ sedit in consilio li¬
dentiũ: s surrexisse se docens ait.
mittet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a deserta. Relis
sermo diuinus consiliũ iudeoꝵ: et
uid sibi consiliũ ex gentibꝰ congrega¬
t Solus sedebã. E ipse tantũ sine

Expanded text:
sermo cum disciplina, si vita sollicita sermo cum disciplina, si vita sollicita est, si negotia cum 853 cautela, concilium est, non ludentium, sed sollicitorum. Si autem dereliquerit studium religionis, et vacaverit lusibus mundi istius, qui veniunt a pravitate, fit concilium ludentium. Ait itaque prophetes: Non, sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Cum duo mihi essent proposita, sedere in concilio ludentium, et offendere majestatem tuam, aut certe surgere de eo, et ea facere quae tibi placita erant, magis elegi surgere de congregatione ludentium, ut amicus tuus essem, quam contraria faciens, inter eos, qui hostes sunt, computari. Non sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Et Salvator noster non sedit in concilio ludentium, sed surrexisse se docens ait: Dimittetur vobis domus vestra deserta . Reliquit enim sermo divinus concilium Judaeorum, et aliud sibi concilium ex gentibus congregavit. Solus sedebam. Et ipse tantum sine
Abbreviated transcription (Latin):
dimus & scͥpturarũ uoluntatẽ omni
cũ fiducia p̃dicamꝰ. Igit᷑ quantũ pos¬
sationẽ imitandã nos extendamus:
molestias & ꝑicula ñ uitantes. Athle-¬
ta enĩ si difficultatẽ certaminis fu¬
gerit. leticia ñ coronat᷑: & laudis
głam non consequit᷑. Et erit sermoti
us in leticiã. Non ait. ẽ: s erit. Siqde
in presenti tp̃r carceres. exilia contu¬
melias ac labores mͥ tribuit: s hors
om̃iũ finis erit leticia. & erit sermo
tuus mͥ in leticiã & ingaudiũ cordis
mei: qͥa in uocatũ est. nom̃ tuũ suꝑ
dicit: ñ ab horret ab intellectu. Nom
qͥppe patris: in uocatũ est. suꝑ eum
Non sedi in consilio ludentiũ. Siqͣno
uidebat ꝓpħes. ñ sollicitoꝵ consilum
s ludentiũ: fugiebat illud. Unde o¬
portet apud nos esse differentias im¬
silioꝵ. solliciti atq ludentis. Si hoc
consilium nr̃m sollicitũ est. si om̃u
cũ eccłiastica diligentia querit.si

Expanded text:
dimus, et Scripturarum voluntate omni dimus, et Scripturarum voluntate omni cum fiducia eam praedicamus. Igitur, quantum possationem imitandam nos extendamus, molestias et pericula non vitantes. Athleta enim si difficultatem certaminis fugerit, cum laetitia non coronatur, et laudis gloriam non consequitur. Et erit sermo tuus mihi in laetitiam. Non ait, Est: in praesenti tempore carceres, exsilia, contumelias, ac labores mihi tribuit. Sed horum omnium finis erit laetitia, et erit sermo tuus mihi in laetitiam et gaudium cordis mei, quia invocatum est nomen tuum supra dicit, non abhorret ab intellectu: nomen quippe Patris invocatum est super eum. Non sedi in concilio ludentium. Si quando videbat prophetes non sollicitorum concilium, sed ludentium, fugiebat illud. Unde oportet nosse differentias conciliorum, solliciti atque ludentis. Si hoc concilium nostrum sollicitum est, si omnia cum Ecclesiastica diligentia quaerit, si
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominꝰ illi indesertis & montibus
& speluncis & cauernis petrarũ latita-¬
bant. Qͥd gͦ ẽ: Si qͥs uult imitari uitaᷤ ꝓpħaꝵ
increpet arguatq peccantẽ. statĩ odiũ mere¬
bit᷑. statĩ & detͣhet᷑. statĩ patiet᷑ insidias: qd̾
cauit qd̾libet quispiã: is qͥ presidet
ppło & regit eccłiasticã disciplinã. ei¬
cit eũ de congregatione scoꝵ. Ilico il¬
le circuit ciuitatẽ: lacerat eũ qͥ quan¬
tũ in se fuit ȩccłiam uindicauit. Ue¬
excõmunicationẽ sui. tã prepositos
quã omnẽ eccłiȩ conuentũ uesano o¬
re dilacerant. Beati uͦ apłi omĩ ad mi¬
ratione digni: innumerabilibꝰ ꝓpter
ueritatẽ in iuriis affecti loquebant᷑:
ꝓpt̃ea cõplaceo mͥ in infirmitatibꝰ. in
contumeliis. in necessitatibꝰ. in ꝑsecu¬
tionibus. in angustiis ꝓ xp̃o. Hoc tan¬
tũ laborare nos conuenit. ut ꝓ nulla
temus ut maledicta ꝑpessi ꝓueritate
nos maledici sciamus. qui eam defen¬

Expanded text:
nihilominus illi in desertis, et 852 montibus, nihilominus illi in desertis, et 852 montibus, et speluncis, et cavernis petrarum latitabant. Quid ergo est? Si quis vult imitari vitas prophetarum, increpet, arguatque peccatores, statim odium merebitur, statim ei detrahetur, statim patietur insidias. Quod quispiam: is qui praesidet populo, et regit Ecclesiasticam disciplinam, ejicit eum de congregatione sanctorum: illico ille circuit civitatem, lacerat eum qui, quantum in se fuit, Ecclesiam vindicavit. Veexcommunicationem sui tam praepositos, quam omnem Ecclesiae conventum vesano ore dilacerant. Beati vero apostoli omni admiratione digni innumerabilibus propter veritatem injuriis affecti loquebantur: Propterea complaceo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in necessitatibus, in persecutionibus et angustiis pro Christo . Hoc tantum laborare convenit, ut pro nulla temus ut maledicta perpessi, pro veritate nos maledici sciamus, qui eam defen
Abbreviated transcription (Latin):
inueniam᷑ ad uestigia unigeniti tui
Hec loquentibꝰ nob̃: ñ sentimꝰ qͥd peta¬
mus. Rei enĩ hoc dicimꝰ. Fac & nossic
odio haberi ut odio habiti st̃ ꝓpħȩ : et
da nob̾ uerba talia suꝑ quȩ ꝑsecutio¬
nẽ patiam᷑: da inistas incidere cala¬
mitates quas apłi sustinuert̃. Dicere
qͥppe da mͥ partẽ cũ ꝓpħis nolentem
ẽ: dicere da mͥ partẽ cũ apłis. nolen¬
tem ex affectu pauli uere loqͥ. in labo¬
ribus plurimũ. in plagis abundant̃.
in carceribꝰ supramodũ. in mortibꝰ sepe.
et reliqͣ: om̃iũ est iniquissimũ. Si itaq
uolumus requiescere cũ ꝓpħis. consi¬
deremus uitas ꝓpħarũ: quomͦ ex eo qd̃
increpabant & arguebant delinquen¬
tes. iudicati condẽpnatiq sint. lapida¬
ti. ferrati. in occisione gladii occubuert:
circueuntes in melotis. & in capͥnis pelli¬
bus. in egestate. in tribulatione & mise¬
ria. in solitudinibꝰ errantes. Eo tẽpore
quo erant sẏnagoge plurimȩ in isrł:

Expanded text:
inveniamur ad vestigia Unigeniti tui. Haec loquentes non sentimus quae petimus: re enim hoc dicimus: Fac nos sic odio haberi, ut odio habiti sunt prophetae, et da nobis verba talia super quae persecutionem patiamur: da in istas incidere calamitates quas apostoli sustinuerunt. Dicere quippe, da mihi partem cum prophetis, nolentemest: dicere, da mihi partem cum apostolis, nolentem ex affectu Pauli vere loqui: In laboribus plurimum, in plagis abundanter, in carceribus supra modum, et in mortibus saepe , et reliqua omnia est iniquissimum. Si itaque volumus requiescere cum Prophetis, consideremus vitas prophetarum, quomodo ex eo, quod increpabant et arguebant delinquentes, judicati condemnatique sunt: Lapidati, secti in occisione gladii occubuerunt, circumeuntes in melotis et in caprinis pellibus, in egestate, in tribulatione et miseria, in solitudinibus errantes . Eo tempore quo erant synagogae plurimae in Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
us est. Si adstiti tͥ in tp̃r maloꝵ meoꝵ.
& in tẽpore tribulationis eoꝵ: eo surgat
inimicus. Ego adstiti tͥ ꝓ eis. Quis aut̃
ẽ. inimicus nr̃ nͥ zabulus qͥ tribulabat
nos. & uigo seruitutis premebat: Ad¬
uersũ quẽ adstitit patri saluator: et
de captiuitate nos liberans reddidit
libertati. Hȩc ꝓpħicȩ dñs dixerit. Potest
& oꝑtoriũ exeũ uirtus tuadura. in¬
domabilis quȩ molliri ñ queat. quȩ
uix ꝓducat᷑. Ferrũ & oꝑtoriũ exeũ
uirtus tua. id est. secans & diuidens
et bene cõposita. disturbans in malo¬
his quos sibi in terra thesaurizauerĩt:
Unus quisq enĩ homo. thesaurizat sibi
Si est peccator. in terra: si iustus. in
rus ieremias. alius thesaurus ẽ. isaias:
thesaurus erat & moyses. & reliqͥ. Hos
dabit᷑ genti facienti fructus eiꝰ. largi¬
tus ẽ. nob̃. Dabo gͦ ꝓpter peccata tua.
thesauros tuos in depredationẽ. De¬
dit nob̾ thesauros illius ppłi dñs: qͥa
pͥmũ illis credita st̃ eloquia dĩ: et

Expanded text:
us est. Si non astiti tibi in tempore malorum eorum, et in tempore tribulationis eorum, exsurgat inimicus: ego astiti tibi pro eis . Quis autem est inimicus noster, nisi zabulus, qui tribulabat nos, et jugo servitutis premebat; adversum quem astitit Patri Salvator, et de captivitate nos liberans, reddidit libertati. Haec prophetice Dominus dixerit. Potest et opertorium aereum virtus tua dura, indomabilis, quae molliri non quaerit, quae vix producatur . Ferrum et opertorium aereum virtus tua, id est secans et dividens, et bene composita disturbans, malhos quos sibi in terra thesaurizaverint? unusquisque enim hominum thesaurizat sibi; si est peccator, in terra; si justus, in rus Jeremias, alius thesaurus est Isaias; thesaurus erat et Moyses, et reliqui. Hos dabitur genti facienti fructus ejus, largitus est nobis. Dabo ergo propter peccata tua thesauros tuos in depraedationem. Dedit nobis thesauros illius populi Dominus, quia primum illis credita sunt eloquia Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
cordis mei delicti pompa depingitur:
Et siqͥdem esset peccatũ meũ attram̃¬
to conscͥptũ. forsitan delerem illud:
nunc aut̃ scͥptũ est instilo ferreo. et
in ungue ad amantino scͥptũ est. suꝑ¬
pectus cordis mei. ut ante tribunal
tatũ est. Hichil absconsũ qd̾ non ma-¬
nifestabit᷑: & nichil occultũ qd̾ non
palam fiet. Nudabit᷑ pectoris mei con¬
scientia. & aꝑto corde uidebunt᷑ lit¬
terȩ peccatoꝵ. quȩ stilo ferreo in un¬
gue ad amantino scͥptȩ st̃: atq ita
uniuersa expectantiũ multitudo.le¬
get in pectore meo signatas imagines
peccatoꝵ. Nichil enĩ absconsũ qd̾ non
reuelabit᷑: & inter se inuicẽ cogitatio¬
num accusantium siue defendentiũ.
Et nolite ante tẽpus udicare donet
ueniat dñs. & illuminet absconsa
tenebrarũ. et manifestet consilia co¬
dium. Cui manifestet: Utiq ñ sibi
qͥa anteꝗͣ fiant cuncta cognoscit:
his qͥ cũ illo uenturi st̃. & ꝓpter pun¬

Expanded text:
cordis mei delicti pompa depingitur. cordis mei delicti pompa depingitur. Et siquidem esset peccatum meum atramento conscriptum, forsitan delerem illud; nunc autem scriptum est in stylo ferreo, et in ungue adamantino, scriptum  Al. spectus cordis mei, ut mecum ad tribunal tatum est: Nihil absconsum, quod non manifestabitur, et nihil occultum quod non palam fiet . Nudabitur pectoris mei conscientia, et aperto corde, videbuntur litterae peccatorum, quae in stylo ferreo, in ungue adamantino sculptae suniversa peccantium multitudo leget in pectore meo signatas imagines peccatorum. « Nihil enim absconditum, quod non revelabitur: et inter se invicem cogitationum accusantium, sive defendentium. » Et: « nolite ante tempus judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet consilia cordium. » Cui manifestetur? Utique non sibi, qui antequam fiant cuncta cognoscit, sed his, qui cum illo venturi sunt, et propter pur
Abbreviated transcription (Latin):
teri. ideo iudȩi qͥ exemplaria ñ nulla
falsarunt. etiã in hoc loco ꝓpeccato iu¬
da. peccatũ eoꝵ posuert̃. S si figurali-¬
ter consideres ut sepe ostendimꝰ uidã
xp̃m nuncupari: forsitan peccatũ iu¬
de tribu iuda & ex eiꝰ scdm carnem
stirpe nascentẽ. Si aut̃ uolueris sacra¬
tius intelligere. de ꝓditore uida dictũ.
peccatũ uidȩ scͥptũ est. stilo ferreo in
ungue ad amantino sculptũ suꝑ pec
tus cordis eoꝵ: repugnat tͥ qd̾ sequit᷑
eoꝵ. Igit᷑ ut supra diximꝰ suꝑ nos qͥ pec¬
camus ista conueniunt. quoꝵ pecca¬
ta ñ forinsecus alicubi conscribunt᷑.
s in cordis conscientia stilo ex arata
ferreo. sculpta ungue ad amantino.
Quia aut̃ peccata nr̃a scribant᷑ in pec¬
tore: ex his quȩ secunt᷑ intellige. An¬
tequã peccatũ faciã: nulla in corde
meo peccati imago uersat᷑. Cũ aut̃ con¬
scientia peccati imaginẽ sumpserit: ha¬
beo formã illius. & semꝑ ante oculos

Expanded text:
teri, ideo Judaei, qui exemplaria nonnulla teri, ideo Judaei, qui exemplaria nonnulla falsarunt etiam in hoc loco pro peccato Juda, peccatum eorum posuerunt. Sed si figuraliter consideres, ut saepe ostendimus Judam Christum nuncupari, forsitan peccatum Jude tribu Juda, et ex ejus secundum carnem stirpe nascentem. Si autem volueris sacratius intelligere de proditore Juda dictum, « peccatum Juda scriptum stylo ferreo in ungue adamantino, sctus cordis eorum, repugnabit tibi quod sequitur, Eorum. Igitur ut supra diximus super nos qui peccamus ista conveniunt, quorum peccata non forinsecus alicubi conscribuntur, sed in cordis conscientia, stylo exarata ferreo, sculpta ungue adamantino. Quod autem peccata nostra scribantur in pectore, ex his quae sequuntur, intellige. Antequam peccatum faciam nulla in corde meo peccati imago versatur: cum autem conscientia peccati imaginem 865 sumpserit, habeo formam illius, et semper ante oculos
Abbreviated transcription (Latin):
cernimꝰ: homines fecert̃ sibi deos. & ad¬
orauert̃ oꝑa manuũ suarũ. Om̃s phi¬
losophi qͥ uaria dogmata ꝓdidert̃. om̃s
heretici qͥ auctores ad aliter credendũ
de deo miseris mortalibꝰ extitert̃. fece¬
runt sibi idola & animȩ uoluntatem
putauert̃ dm̃: & conuersi ad orauert̃
oꝑa manuũ suarũ: putantes uera esse
que finxert̃. Om̃s gͥ tam de uisibili
materia quã de falsis dogmatibꝰ fin¬
gentes sibi deos: corripit nunc sermo
diuinꝰ. dicens. Si faciet sibi homo deoͤ.
& isti ñ st̃ dii: ꝓpt̾ea manifestabo illis
ꝓphetia. quã nescio quare apud sep¬
tuaginta ñ inuenientes. in ceteris edi-¬
tionibus quȩ cũ hebreo consentiunt
sermone reppimꝰ: quȩ plena ẽ. neces¬
sariis rebꝰ & tã utilibus. ut possit si ani¬
mus fuerit attentus. auiciis reuocare
lectorẽ. Sic aut̃ sequit᷑. Peccatũ iuda
conscͥptũ est instilo ferreo. in ungue
adamantino. suꝑ pectus cordis eorũ:
Qm̃ difficile ẽ. aliquẽ se malũ confi-¬

Expanded text:
eos, et adoraverunt opera manuum suarum. Omnes philosophi qui varia dogmata prodiderunt, omnes haeretici qui auctores ad aliter credendum de Deo miseris mortalibus exstiterunt, fecerunt sibi idola, et animi  Al. animt Deum, et conversi adoraverunt opus manuum suarum, putantes vera esse quae finxerant. Omnes igitur tam de visibili materia, quam de falsis dogmatibus fingentes sibi deos, corripit nunc sermo divinus dicens: Si faciet sibi homo deos, et isti non sunt Dii; propterea manifestabo illis prophetia quam nescio quare apud Septuaginta non invenientes in caeteris editionibus, quae cum Hebraeo consentiunt sermone reperimus, quae plena est necessariis rebus, et tam utilibus, ut possit, si animus fuerit attentus, a vitiis revocare Lectorem. Sic autem sequitur: Peccatum Juda conscriptum est stylo ferreo, in ungue adamantino, sculptum  difficile est aliquem se malum conf
Abbreviated transcription (Latin):
denda peccata: ut cessantibꝰ bonis. i¬
cia ȩterna ꝑmaneant: s ante recipi¬
mus mala. & deinde bona: ut suba¬
tis uiciis. uirtutes ꝑmaneant inges¬
num. Obserua omnẽ thesaurũ serp¬
turarũ. & inuenies semꝑ dm̃ ea pͥmuis
cõminantẽ quȩ tristia st̃: & ea dem¬
ceps inferentẽ quȩ leticiã prebeant
audientibꝰ. Occidit & uiuificat: e¬
tit & sanat. Ipse dolorẽ facit: & ru¬
sũ restituit. ꝑcussit: & manꝰ eiꝰ san¬

Expanded text:
denda peccata, ut cessantibus bonis videnda peccata, ut cessantibus bonis vitia aeterna permaneant, sed ante recipiemus mala, et deinde bona, ut, sublatis vitiis, virtutes permaneant in aeternum. Observa omnem thesaurum Scripturarum, et invenies semper Deum ea primum comminantem quae tristia sunt; et ea deinceps inferentem quae laetitiam praebeant audientibus. Occidit, et vivificat: percutit et sanat; ipse dolorem facit, et rursum restituit, percussit, et manus ejus san
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ auro & argento & lapide precioso
nichil mercedis acciꝑe: S neq hoc
ȩquũ est. qd̾ dicit᷑. Sequit᷑ enĩ ut
pͥmũ ꝓpter ligna ignis tͥ det᷑. qͥ con¬
sumat fenũ ligna uel stipulã. Deus
qͥppe nr̃. apud eos qui possunt intel¬
ligere diuina. ignis dr̃ esse consumetͤ.
tͥ derelinquens de manifestioribus
intellectũ. Neq enĩ id qd̾ ad imagi¬
nem & similitudinẽ suã ꝑ manet. ig¬
nis iste consumit. ñ ꝓpͥas creaturas:
s suꝑ edificata ligna fenũ stipulã. Lo¬
cus ẽ. difficilis. & ad inter pretandũ
nimii sudoris: ut cũ pͥmis scđa con¬
sentiant. Reꝓmissiones legimꝰ. & post
ꝓsꝑa repente tristia predicant᷑: & re¬
tribuã inquit illis pͥmũ duplices in¬
iusticias eoꝵ. necessario appositũ est.
primũ. Primũ quippe ꝓpter in iusti¬
cias tormenta ꝑpetim᷑: deinde ꝓpter
iusticiã coronam᷑. Neq enĩ e contra-¬
rio ante tribuenda st̃ iusta. & sic red¬

Expanded text:
et pro auro et argento et lapide pretioso et pro auro et argento et lapide pretioso nihil mercedis accipere? Sed neque hoc aequum est. Quid igitur sequitur? nisi ut primum propter ligna ignis tibi detur, qui consumat fenum, ligna vel stipulam? Deus quippe noster apud eos qui possunt intelligere divina ignis dicetur esse consumens. tibi relinquens de manifestioribus intellectum. Neque enim id quod ad imaginem et similitudinem suam permanet, ignis iste consumit, non proprias creaturas, sed superaedificata ligna, fenum, stipulam. cus est difficilis, et ad interpretandum nimii sudoris egens, ut cum primis secunda consentiant. Repromissiones legimus, et post prospera repente tristia praedicantur: Et retribuam, inquit, illis primum duplices injustitias eorum; necessario appositum est, primum: primum quippe propter injustitias tormenta perpetimur, deinde propter justitiam coronamur. Neque enim econtrario ante tribuenda sunt justa, et sic red
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sequit᷑ de cauernis petrarũ. Unde
nas petrarũ: Uenio ad exodũ. quero
aliquã interpretationis occasionẽ: ibiq
inuenio uolentẽ moysen uidere dm̃ &
dñm eidem ꝓmittentẽ atq dicentem:
Ecce pono te in cauernã petre: & con¬
spicies posteriora mea: faciem autem
petra dicat᷑. & foramen petrȩ: intelli
tes peccauimus. an plectim᷑ ꝓ delictis neq
recipiamꝰ premia ꝓuirtutibus: s neu-¬
trũ hoꝵ uerũ est: quia & ꝓpeccatis
torquebim᷑ : & ꝓiusticia recipiemꝰ pre¬
mia quȩ merem᷑. Si enĩ post fundam̃¬
tũ iħu xp̃i non solũ in tuo corde au¬
rũ & argentũ. et lapidẽ preciosũ. si
tamen habes aliqͥd auri uel argenti.
suꝑ edificaueris fenũ. & ligna. fenũ
stipulã: qͥd tͥ uis fieri cũ anima edu
cta fuerit a corpore. utrũ nam ingre¬
di in sc̃a cũ lignis tuis cũ feno & sti¬
pula. ut polluas regnũ dĩ: an ꝓpter
lignũ. fenũ & stipulã foris residere.

Expanded text:
quod sequitur, de cavernis petrarum. Unde quod sequitur, de cavernis petrarum. Unde nas petrarum? Venio ad Exodum, quaero aliquam interpretationis occasionem, ibique invenio volentem Moysen videre Deum, et num eidem promittentem, atque dicentem: Ecce pono te in caverna petrae, et conspicies posteriora mea, faciem autem petra dicatur, et foramen petrae, in tes peccavimus; an plectemur pro delictis, neque recipiemus praemia pro virtutibus. Sed neutrum horum verum est, quia et pro peccatis torquebimur, et pro justitia recipiemus praemia quae meremur. Si enim post fundamentum Jesu Christi, non solum in tuo corde aurum, et argentum, et lapidem pretiosum si tamen habes aliquid auri vel argenti superaedificaveris; verum et ligna, fenum, et stipulam, quid tibi vis fieri cum anima sejucta fuerit a corpore? utrumnam ingredi in sancta cum lignis tuis, cum feno et stipula, ut polluas regnum Dei, an propter lignum, fenum, stipulam foris residere,
Abbreviated transcription (Latin):
fluctibꝰ extrahant: s aliis qͥbꝰ dã
quos uenatores scͥptura nuncupat:
de postea uenent᷑ de monte. decolle.
de locis altioribꝰ. Ibi sit de ambulatio
tua. ibi mentis gressus: & statim obliui¬
scere maris. obliuiscere ualliũ ac ꝓfun¬
doꝵ. Ueni ad montes ꝓpħas. ueni ad col
les iustos: in ipsis sit conuersatio tua:
ut cũ dies mortis aduenerit. mittant᷑
accipiant. Uide aut̃ si non sacrata uo¬
ce in eadem sententia ꝓpħa consentit
dicens. Ecce ego mito piscatores mul¬
tos dicit dñs & piscabunt᷑ eos: & post
hȩc mittã uenatores multos et capieti
eos supra omnẽ montẽ. & supra omnẽ
collem. Siuis & tu abhis uenatoribus
capi: caue ne uerseris in uallibꝰ. ne in
alia humili regione consistas. Quere
colles. quere montẽ. in quẽ uiso ppło
dñs ascendit. & secuti st̃ eũ discipłi: ex
putes licere his uenatoribꝰ aliunde ho¬
mines. nͥ de montibꝰ & collibꝰ ascire: &

Expanded text:
de fluctibus extrahant, sed aliis quibusdam, de fluctibus extrahant, sed aliis quibusdam, quos venatores Scriptura nuncupat, qui te postea venentur de monte, de colle, de locis altioribus: ibi sit deambulatio tua, ibi mens, gressus et statio: obliviscere maris: obliviscere vallium ac profundorum: veni ad montes, Prophetas; veni ad colles, justos  Al. ibi; in ipsis sit conversatio tua; ut cum dies mortis advenerit, mittanturaccipiant. Vide autem si non sacrata voce in eadem sententia Propheta consentit dicens: Ecce ego mitto piscatores multos, dicit Dominus, et piscabuntur eos: Et post haec mittam venatores multos, ut capiant eos supra omnem montem et collem . Si vis et tu ab his venatoribus capi, cave ne verseris in vallibus, ne in alia humili regione consistas. Quaere colles, quaere montem, in quem, viso populo, Dominus ascendit, et secuti sunt eum discipuli, ex putes licere his venatoribus, aliunde homines, nisi de montibus ac collibus capere, et
Abbreviated transcription (Latin):
a ipse. s peccato. s mundo: ut con¬
irgens xp̃o. uiuat deo. Si possis ad
ntelligendũ sensũ quẽ conam᷑ͦ expo-¬
ure animũ inducere. pisces de mari
ntractos aliã rursus uitã assumere.
taliud corpꝰ induere: tunc scies quo
ub ꝓfecerit exemplũ. Nemo blasphe¬
net. nemo male laceret: ñ uocetur
rmen qd̃ ab alterius adductũ est.
itelligentia. Et tu gͥ cũ de scłi istiꝰ
luctibꝰ ꝑ discipłos dñi fueris extractꝰ.
nuta corporis uicia: muta sensũ ani-¬
ne: ñ es ille piscis qͥ in salsis uersaba¬
ns undis: s de ꝓfundo gurgite eru-¬
uis ad meliora conuertere: scd̃m illud
iplicũ. Nos aut̃ om̃s reuelata facie
am dñi contẽplantes: in eandẽ ima-¬
gnẽ transformam᷑ de gła in głam.
quasi a dñi spũ. Et cũ fueris ab apłis
u discipłis iħu marinis fluctibꝰ lib̾a-¬
us: noli querere ꝓfundũ. s in mon¬
bus sit conuersatio tua: ut iam ñ
beas opus piscatoribꝰ qͥ te rursus

Expanded text:
et ipse, sed peccato, sed mundo: ut conet ipse, sed peccato, sed mundo: ut consurgens Christo, vivat Deo. Si ergo possis, ad intelligendum sensum quem conamur exponere, animo inducere, pisces de mari extractos aliam rursus vitam assumere, et aliud corpus induere, tunc scies quo nobis profecerit exemplum. Nemo blasphemet, nemo male laceret, non vocetur crimen quod ab alterius abductum est intelligentia. Et tu igitur cum de saeculi istius fluctibus per discipulos Domini fueris extractus, muta corporis vitia, muta sensum animae; non sis ille piscis qui in salsis versabaris undis, sed 857 de profundo gurgite erutus ad meliora convertere, secundum illud Apostolicum: Nos autem omnes, revelata faciemini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur de gloria in gloriam, quasi a Domini spiritu . Et cum fueris ab apostolis ac discipulis Jesu marinis fluctibus liberatus, noli quaerere profundum, sed in montibus sit conversatio tua; ut jam non habeas opus piscatoribus, qui te rursus