comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pleti sunt zelo: & contͣdice¬
bant u̾bis quȩ a paulo dice¬
bant᷑. Unde recte qͦd adiu¬
rat filias ierłm ne suscitent
dilectã. etiam ita potest acci¬
pi. qd precipiat eis qui de
iudeis in fide precesserant.
ne inqͥetent eos. neq eorũ
saluti contͣdicant. qui de p̃pu¬
tio ad fidẽ conuenerunt. Ubi
& hoc qͦd ait. donec ipsa uelit
ita potest intelligi: qđ ipsa de
gentib eccłĩa spontaneis se e̾e̾t
uigiliis ac laborib subditura
filiarũ ierłm uox subinfert᷑
admirantiũ quia & in natio
nes gr̃a sp̃s sci effusa ẽ. Que
est ista quȩ acendit ꝑ deser tp̃.¬
bus: Quȩ ẽ ista inquiunt:
qͣnta laude. qͦ miracło digna:
que ñ mysterio circũcisionis
emundata. ñ adhuc fonte
regenerationis abluta. & t̃n
tum gente meminimꝰ. ex quo
uł patrib testam̃tũ circũcisi¬
onis. uel lauachrũ nob̃ datũ
ẽ baptismatis: Que ascendit
ꝑ desertum. Ascendit ab infi¬
mis uoluptatib ad alta uir¬
tutũ: leuans ocłos ad montes

Expanded text:
icebant verbis quae a Paulo dicebantur . Unde recte quae adjurat filias Jerusalem, ne suscitent dilectam, etiam ita potest accipi, quod praecipiat eis, qui de Judaeis in fide praecesserant, ne inquietent eos, neque eorum saluti contradicant qui de praeputio ad fidem convenerunt. Ubi et hoc quod ait, Donec ipsa velit, ita potest intelligi, quod ipsa de gentibus Ecclesia spontaneis se esset vigiliis, ac laboribus subditura filiarum Jerusalem mox subinfertur admirantium, quia in natiosancti effusa est. XII. Quae est ista, quae ascendit per dec. Quae est ista, inquiunt, quanta laude, quo miraculo digna, quae non mysterio circumcisionis emundata, non adhuc fonte est regenerationis abluta, et jamnostra gente meminimus, ex quo vel patribus testamentum circumcisionis, vel lavacrum nobis datum est baptismatis. Quae ascendit per desertum: ascendit ab infimis voluptatibus ad alta virtutum, levans oculos ad montes
Abbreviated transcription (Latin):
uidimꝰ: suꝑ montes sucoꝵ &
aromatũ. Quod eque scõꝵ
mentib congruit: qui non
suꝑuacuis cogitationib are¬
facti: s uelut arbores aromati¬
ce. salutarib sucis semꝑ sunt
int̾ne dulcedinis & caritatis
refecti. De quib iudelic& suciᷤ.
atq aromatibus: sepiꝰ in hoc
uolumine sub nomine thuri ᷤ.
huiꝰ modi. significatũ ẽ. uerũ
quia amatores ueritatis. non
solũ de iideis s etiã ueniunt
de gentib: & de utraq plebe
una fideliũ eocłia colligitur:
restat in amoris cantico. post
iudee uocationẽ. ac dulcissi¬
mam cũ suo redemptore col¬
locutionẽ. etiam gentilitas
qͦ ordine ad agnitionẽ suȩ¬
salutis atrigerit: qͣnto hane
inuentã amore tenuerit.
specialit inferri. Sequit᷑ gͦ
uox electe degentib eccłiȩ.¬

Expanded text:
vidimus, Super montes succorum et vidimus, Super montes succorum et aromatum, quod aeque sanctorum mentibus congruit, qui non supervacuis cogitationibus arefacti, sed velut arboris aromaticae salutaribus succis semper sunt internae dulcedinis et charitatis refecti: de quibus videlicet succis atque aromatibus saepius in hoc volumine sub nomine thuris, hujusmodi significatum est. Verum quia amatores veritatis, non solum de Judaeis, sed etiam veniunt de gentibus, et de utraque plebe una fidelium Ecclesia colligitur, restat in amoris cantico post Judaeae vocationem, ac dulcissimam cum suo Redemptore collocutionem, etiam gentilitas, quo ordine ad agnitionem salutis attigerit, quanto hanc inventam amore tenuerit, specialiter referre. Sequitur ergo vox dilectae de gentibus Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
corcda ꝑfectoꝵ: & sic̃ capreȩ
aut binnuli ceruoꝵ. rarus
quidẽ s cum delectatione
conspicientiũ. in montibus
dulcedinẽ uitȩ immortalis
quã membris omnib meis
in retͥbutione ꝓmittis. aliqͥ¬
bus etiã in itinere. quãuis
alonge speculandã reueles
Congruit aũ & nom̃ montip̃
mentib eoꝵ qͥ contẽplatio¬
ni cęlestiũ. oculos cordis api¬
re didicerunt : cũ dicitur.
suꝑ montes bether. Bether
quippe: clomꝰ consurgens.
siue domꝰ uigiliarũ int̃pre¬
tat᷑. Et qͥ diligentiꝰ ceteris
animo ad supernorum
desideria assurgunt: qͥ studio¬
sius ad hec accipienda inuigi¬
lant: merito cet̾is excellentiꝰ
archana cęlestia cernunt.
Si aũ legat᷑ ut quidã codices
habent. suꝑ montes bethel. id÷
domꝰ dei : nichil omnino questi¬
onis ht̃. Patet namq corda
iustoꝵ montes domꝰ di recte
uocari: ad distinctionẽ nuni¬
hominũ. In alia editione pro
hoc nomine. latint scriptũ

Expanded text:
corda perfectorum, et sicut capreae corda perfectorum, et sicut capreae aut hinnuli cervorum, rarus quidem, sed cum delectatione conspicientium in montibus dulcedinem vitae immortalis, quam membris omnibus meis in retributione promittis, aliquibus etiam in itinere, quamvis a longe, speculandam reveles. Congruit autem et nomen montium mentibus eorum qui contemplationi coelestium oculos cordis aperire didicerunt; cum dicitur, Super montes Bether. Bether quippe domus consurgens, sive domus vigiliarum interpretatur; et qui diligentius caeteris animo ad supernorum desideria assurgunt, qui studiosius ad haec accipienda invigilant, merito caeteris excellentius arcana coelestia cernunt. Si autem legatur, ut quidam codices habent, Super montes Bethel, id est domus Dei, nihil omnino quaestionis habet; patet namque corda justorum montes domus Dei recte vocari, ad distinctionem nimiomnium. In alia editione pro hoc nomine, Latine scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ contemplatione delecta¬
tur: atq in membris suis ipse
reficit᷑. Et hoc usq dũ dies
uere lucis aspiret: quia tẽ
uidelic& nec ullo boni oꝑis
labore afficim᷑: nec ꝑ specłm¬
& in enignate ꝑfectiores qͥq
raptim & ad momentum
celestia contemplant᷑: s ipsũ
cȩli regẽ in decore suo. tota
eccłia in eternũ uidebit.
Cuiꝰ uisionis quia gustꝰ om̃is
non modicũ delectat: ap¬
te subditur. Reuertere
similis esto dilecte mi capree¬
inquit acd excolendas uineas.
id est ad instituenclas mul¬
tiplicandasq plebes fideli-¬
um excitasti. ac ꝓuocasti:
quia ab eisdẽ uineis putidas
impugnantiũ uersutias tan¬
quã uulpeculas abigi iussisti᷑
quia faciẽ meã tibi ostendi.
mͥ tuã clare intuendã faciẽ
ꝓmiseris. s noticiã tui ex
parte demonstrando. quasi
ꝑ fenestras mͥ cancellos q
loquaris: obsecro a genera¬
li instructione reu̾taris seꝑiꝰ
ad illustranda sublimius

Expanded text:
norum contemplatione delectanorum contemplatione delectatur, atque in membris suis ipse reficitur. Et hoc usque dum dies verae lucis aspiret, quia tunc videlicet nec ullo boni operis labore afficimur, nec per speculum in aenigmate perfectiores quique raptim et ad momentum coelestia contemplantur, sed ipsum coeli regem in decore suo tota Ecclesia in aeternum videbit: cujus visionis, quia gustus omnis, non modicum delectat, apte subditur: Revertere, similis esto, dilecte mi, capre ad excolendas vineas, id est, ad instituendas multiplicandasque plebes fidelium excitasti ac provocasti, qui ab eisdem vineis putidas impugnantium versutias, tanquam vulpeculas, abigi jussisti, quia faciem meam tibi ostendi mihi tuam clare intuendam faciem promiseris, sed notitiam tui, ex parte demonstrando, quasi per fenestras mihi cancellosque loquaris, obsecro a generali instructione revertaris saepius, ad illustranda sublimius
Abbreviated transcription (Latin):
in comꝑaratione aũ future
beatitudinis. uͥ lux uera sine
fine conspicit᷑. adhuc gͣuissima
nox est. Uerũ quia scã ecołia
duas in hoc scło nouit uitas¬
spiritales. unã uidelic& acti¬
lam. contemplatuã aliam:
nẽ cde hac. nc̃ de illa. nunc de
utraq solet loqͥ script᷑a diuna
Superiꝰ quidẽ contemplatiuȩ
mentionẽ faciens: ait de dño.
Ecce iste ueniet saliens in mon¬
tib : transiliens colles. Similis
est dilectus m̃s capree. bumu¬
loꝙ ceruoꝵ. Nc deinde incipi¬
ens de actiua: en ipse inquit
uulpes pusillas que demoli-¬
untur uineas. nam uinea nr̃a
floruit. Quȩ cunctã b̃n discus¬
sa: ad officium nos bonȩ
actionis incrtant. Deinde
subiecit de utraq pariter.
Dilectus m̃s mͥ. & ego illi: qui
pascit᷑ inter lilia. donͦ aspiret
dies & inclinent᷑ umbre. In
utraq & enĩ uita. dilectus
iñt lilia pascit᷑. quia dñs
electoꝵ suoꝵ. & foris pura
oꝑatione. & dulci interiꝰ eter¬

Expanded text:
in comparatione autem futurae in comparatione autem futurae beatitudinis, ubi lux vera sine fine conspicitur, adhuc gravissima nox est. Verum quia sancta Ecclesia duas in hoc saeculo novit spirituales vitas, unam videlicet activam, contemplativam aliam; nunc autem de hac, nunc de illa, nunc de utraque solet loqui Scriptura divina. Superius quidem contemplativae mentionem faciens, ait de Domino, Ecce iste venit saliens in montibus, transiliens colles. Similis est dilectus meus capreae hinnuloque cervorum. Ac deinde incipiens de activa, En ipse, inquit,vulpes pusillas, quae demoliuntur vineas: nam vinea nostra floruit. Quae cuncta bene discussa, ad officium nos bonae actionis incitant. Deinde subjecit de utraque pariter, Dilectus meus mihi, et ego illi, qui pascitur inter lilia, donec aspiret dies, et inclinentur umbrae: in utraque etenim vita dilectus inter lilia pascitur, quia Dominus electorum suorum, et foris pura operatione, et dulci interius aeter
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uisionem ꝑuenerint. quid
ultra ꝓficiant ñ habebunt:
recte subiungit᷑. Donec asꝑi¬
Idest. donec uenturi scłi lux
oriat᷑ eterna: & umbrȩ uite
presentis. hoc est ignorantiȩ
uel erroris quib int̾im etiã
nos fideles. qͥ lucerna u̾bi dei
utimur. plurimũ caligamus.
molinent᷑ ut transeant. Ut
enim illa dies cunctis gentib
desiderata. aspirare. id est
ostendere se ceperit: non iam
ultra dñs inter lilia. hoc est
int̃ sc̃oꝵ conuentieula pascit᷑
qͦs ipse tẽ potiꝰ eterna suȩ
głȩ uisione reficit. Satiabor
inquit cũ manifestabit᷑ gła
tua: et. beati qͥ nunc esuritis.
quia saturabimini. Neq hoe
sermoni contrariũ: quo de
hac quã nc̃ agimus uita testa¬
tur dicens. Nox precessit: dies
aũ appropinquauit. Nã ut
breuiter dicã. presens hec ui¬
ta fideliũ. qua abicientes opa
tenebrarũ induunt᷑ arma
lucis. in comparatione quidẽ
infideliũ qui nil uerȩ lucis
nouerunt uel amant. cdies ẽ:

Expanded text:
ejus visionem pervenerint, quid ejus visionem pervenerint, quid ultra proficiant, non habebunt, recte subjungitur: Donec aspiId est, donec venturi saeculi lux oriatur aeterna, et umbrae vitae praesentis, hoc est, ignorantiae vel erroris, quibus interim etiam nos fideles, qui lucerna verbi Dei utimur, plurimum caligamus, inclinentur ut transeant. Ut enim illa dies cunctis gentibus desiderata aspirare, id est ostendere se coeperit, non jam ultra Dominus inter lilia, hoc est inter sanctorum conventicula pascitur, quos ipse tunc potius aeterna suae gloriae visione reficiet. Satiabor inquit, dum manifestabitur gloria tua ; et, Beati qui nunc esuritis, quia saturabimini . Neque hosermoni contrarium; quo de hac, quam nunc agimus, vita testatur dicens, Nox praecessit, dies autem appropinquavit ; nam, ut breviter dicam, praesens haec vita fidelium, qui abjicientes opera tenebrarum induuntur arma lucis, in comparatione quidem infidelium, qui nil verae lucis noverunt vel amant, dies est;
Abbreviated transcription (Latin):
ea ipsa ratione qua & nasqͥ-¬
tur inter eas. Quia enim
ipse mediator d̃i & hominũ
una natura cũ eccłia sua
fieri uoluit. uncde & eadem
eccłia corpꝰ eius. & ipse caput
corporis eccłiȩ solet nuncu¬
pari: pascit᷑ ipse int̾ lilia.
cum fideliũ numerus intra
ecoliam ꝑ fontẽ regeneratio¬
nis augetur: Pascitur inter
lilia. eum fideles qui st̃ utiq
membra eiꝰ exemplis prioꝵ
fideliũ clarissimis in super¬
norũ amore ꝓficiunt. Et
notanciũ qͦd hic pasci dile-¬
ctus. supͣ pascere memorat᷑
dicente sponsa. Indica mͥ
quẽ dilexit anima mea. uhi
pascas: ubi eubes in meridie.
Dascit᷑ namq in nob̃: quia
corpꝰ sumꝰ illius. & membra
de membro. Pascit nos ipse:
quia caput nr̃m est: de quo
merito gloriem᷑ om̃s. singuli
dicentes. Nunc aũ exaltauit
caput meũ suꝑ inimicos meos:
subaudis. nos quoq postino
pastio quȩ in scõꝵ eiꝰ ꝓfectibus
agitur. usq ad huuis seculi
sinem ꝑtingit: namq ubi ad

Expanded text:
ea ipsa ratione qua et nasciea ipsa ratione qua et nascitur inter eas, quia enim ipse, mediator Dei et hominum, una natura cum ecclesia sua fieri voluit unde et eadem ecclesia corpus eius et ipse caput corporis ecclesiae solet nuncupari. Nascitur ipse inter lilia cum fidelium numerus in ecclesia per fontem regenerationis augetur, pascitur inter lilia cum fideles qui sunt utique membra eius exemplis priorum fidelium clarissimis in supernorum amore proficiunt. Et notandum quod hic pasci dilectus, supra pascere memoratur dicente sponsa: indica mihi quem dilexit anima mea ubi pascis ubi cubaa in meridie. Pascitur namque in nobis, quia corpus sumde membro; pascit nos ipse, quia caput est nostrum, de quo merito gloriemur omnes, singuli dicentes, Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos, subaudis, nos quoque postmodpastio, quae in sanctorum ejus profectibus agitur, usque ad hujus saeculi finem pertingit namque ubi ad
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinis credentiũ est
cor unũ & anima una. Et
pluralit̃ rursum aptissime
nuncupat᷑: quia nimirum
ipsa unitas cordis & animȩ
fidelis ñ iam in paucis. s in
multitudine credentium
continerur. Notandum aũ:
qͦd & lilia etiam in hoc qͦd
adustis igne membris mede¬
ri solent. scoꝵ actib congru¬
unt. Qui si forte flamina
uicioꝵ exuri corda ꝓximoꝵ
deprehendunt: mox illis sub¬
sidium fraternȩ cdilectionis
qͦ sanent᷑ impendunt: & ne
illos ardor cupiditatis aut
luxuriȩ. suꝑbiȩ uł iracun¬
die. ceteroꝵ ue facinorum
feruor exedat: refrigeriũ eis
suȩ consolationis & exhorta-¬
tionis diligenti eura submi¬
nistrant. Quidã int lilia
pasci dñm: int̾̃ candidissimoᷤᷤ
uirginũ choros int̃pretant᷑.
E merito: quia  carnis casti¬
monia foris renitent: & intͦꝰ
fulgore inuiolati cordis emi¬
nent. Itẽ pascit᷑ int̾̃ lilia
dñs. id est int̾ gratissimas
scõꝵ uirtutes siue cateruas:

Expanded text:
multitudinis credentium est multitudinis credentium est cor et anima una et pluraliter rursum aptissime nuncupatur quia nimirum ipsa, unitas cordis et animae fidelis, non iam in paucis sed in multitudine credentium continetur. Notandum autem quod et lilia etiam in hoc, quod adustis igne membris mederi solent, sanctorum actibus congruunt qui, si forte flamma vitiorum exuri corda proximorum deprehendunt, mox illis subsidium fraternae dilectionis quo sanentur impendunt et ne illos ardor cupiditatis aut luxoriae superbiae vel iracundiae ceterorumve facinorum fervor exedat refrigerium eis suae consolationis et exhortationis diligenti cura subministrant. Quidam inter lilia pasci dominum inter candidissimos virginum choros interpretantur et merito qui et carnis castimonia foris renitent et intus fulgore inviolati cordis eminent. Item pascitur inter lilia dominus, id est inter gratissimas sanctorum virtutes sive catervas,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s michi. & ñ aluis aliquis.
E rursum. Dilectꝰ m̃s michi.
ñ alteri cuilib&. subaudis per¬
petuã dilectionis suȩ gr̃am
prestet: fructũq repetidat.
O ego illi. non alteri cuiquã:
ego illi. non alia quelibet
hominũ turba: subaudis
integra semꝑ humilitatiᷤᷤ atq
obedientie deuotione conglu¬
tiner. Cunctis aũ his sensib
conuenit apte qͦd sequitur.
Qui pascit᷑ inter lilia. Iclest qͥ
candidissimo & dulcissimo
uirtutũ mearũ solet odore
letari: qui renitentiũ ꝑ orbẽ
eccłiarũ fructu delectat᷑ sua¬
ussimo. Ita ce enĩ scã uniu̾saliᷤ
eccłia nc̃ lilioꝵ pluralit̃: ñc̃
unius lilii noĩe designatur.
Sicut enĩ lilium inter spinas
inqͥt: sic amica mea int̃ filias.
Quom & ꝑ uineas pluraliter
uͥ ait. uineȩ florentes: & rur¬
sum singularit᷑ ꝑ uineã ubi
subiecit. nã uinea nr̃a florriit:
eadem ipsa que ñ nisi una ẽ
eccłia figuratur. Singularit
namq ob id nominat᷑: quia

Expanded text:
meus mihi, et non alius aliquis; meus mihi, et non alius aliquis; et rursum, Dilectus meus mihi, Non alteri cuilibet, subaudis, perpetuam dilectionis suae gratiam praestet fructumque rependat; Et ego illi non alteri cuiquam; ego illi non alia quaelibet hominum turba, sabaudis, integra semper humilitatis atque oboedientiae devotione conglutiner. Cunctis autem his sensibus convenit apte quod sequitur: Qui pascitur inter lilia, id est qui candidissimo atque dulcissimo virtutum mearum solet odore laetari, qui renitentium per orbem ecclesiarum fructu delectatur suavissimo; ita etenim sancta universalis ecclesia, nunc liliorum pluraliter, nunc unius lilii nomine designatur. Sicut enim lilium inter spinas, inquit, , sic amica mea inter filias quo modo et per vineas pluraliter ubi ait vineae florent et rursum singulariter per vineam ubi subiecit nam vinea nostra floruit: eadem ipsa quae non nisi una est ecclesia figuratur. Singulariter namque ob id nominatur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
dam siue corrigendã hereti¬
coꝵ uel maloꝵ catholicorũ
nequitiã accenderet. quo eos
sibi in hoc agendo deseruire
monstraret: suam q ẽẽ uine¬
am quã defenderent. ipse
laboꝵ pioꝵ remunerator
ostenderet. Unde merito ta¬
li eiꝰ affectui. mox amica &
sponsa ipsiꝰ columbini cordis
simplicitate respondet. Di¬
lectus m̃s mͥ. & ego illi: qui¬
si sensus tanto latius patet:
quanto breuiꝰ iudetur esse
conclusus. Potest enim ita
recte intelligi. Dilectus ms̃
mͥ. & ego illi. Alterutrũ nob
uero ac sincero amore copu¬
lemur. Potest & ita. Dilectꝰ
mĩs michi. talia diuinȩ suȩ
exhortationis. consolationis.
reꝓmissionis uerba proferat¬
& ego illi faciẽ meȩ conu̾satio¬
nis limpidã: ac uocẽ meȩ locu¬
tionis purã semꝑ offeram &
gratam. Sed & ita multum
decent̃ potest accipiꝰ ut quia
multã solent uim hr̃e prono¬
mina. dicat eccłia. id ÷ omĩs
electoꝵ multitudo: dilectus

Expanded text:
dam, sive corrigendam haeretidam, sive corrigendam haereticorum, vel malorum catholicorum nequitiam accenderet, quo eos sibi in hoc agendo deservire monstraret, suamque esse vineam, quam defenderet ipse, laborum piorum remunerator ostenderet. Unde merito tali ejus affectui, mox amica et sponsa ipsius columbini cordis simplicitate respondet: X. Dilectus meus mihi, et ego illi, si sensus tanto latius patet, quanto brevius videtur esse conclusus. Potest enim ita recte intelligi, Dilectus meus mihi, et ego illi, alterutrum nobis vero ac sincero amore copulemur. Potest et ita, Dilectus meus mihi talia divinae suae exhortationis, consolationis, repromissionis verba promiserat, et ego illi faciem meae conversationis limpidam ac vocem meae locutionis puram semper offeram et gratiam. Sed et ita, multum decenter potest accipi, ut quia multam solent vim habere pronomina, dicat Ecclesia, id est, omnis electorum multitudo, Dilectus
Abbreviated transcription (Latin):
singłari numero posuit. nã
uinea nr̃a fioruit. Ita & enĩ
multas uineas unã appellat
uineã: sicut multas ꝑ orbem
ut late germinantes electoꝵ
plebes ostenderet. Et bene
ubi capiendas uulpes admo-¬
nuit. ibi mox uineã. singula-¬
ri appellatione signauit:
ut ob id maxime insequen¬
dos ac ꝓterendos doceret
hereticos. ne fidem ecclesiȩ
quã unam eẽ oportet. eoꝵ
infestatio scinderet: atq in
partes distraheret. Apte aũ
uulpiũ natura. morib ac
u̾bis conuenit hereticorũ:
quia nimirũ ualde fraudu¬
lenta sunt animalia: quȩ in
fossis uel specub abscondunt᷑.
Cumq apparuerint: nunquã
rectis itinerib s tortuosis
anfractib currunt. Quȩ qͥmͦ
congruant hereticoꝵ dolis
ac fraudib: facile quisq intel¬
ligit. Nec p̃tereundũ qͦd ñ
ait capite uob̃. cum ecclesiȩ
filiis loqueret᷑. uel uinea ur̃a
floruit: s capite nobis inqͥt¬
uulpes pusillas. nam uinea
nr̃a floruit: ut hinc magis
om̃s qui possent. ad debellan¬

Expanded text:
singulari posuit: Nam vinea nostra floruit; ita etenim multas vineas, unam appellat vineam, sicut multas per orbeut late germinantes electorum plebes ostenderet; et bene, ubi capiendas vulpes admonuit, ibi mox vineam singulari appellatione signavit, ut ob id maxime insequendos ac proterendos doceret haereticos, ne fidem Ecclesiae, quam unam esse oportet, eorum infestatio scinderet atque in partes distraheret. Apte autem vulpium natura moribus ac verbis convenit haereticorum, quia nimirum valde fraudulenta sunt animalia, quae in fossis vel specubus absconduntur, cumque apparuerint, nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currunt. Quae quomodo congruant haereticorum dolis ac fraudibus, facile quisque intelligit. Nec praetereundum, quod non ait, Capite vobis, cum Ecclesiae filiis loqueretur, vel, Vinea vestra floruit; sed, Capite nobis vulpes pusillas, nam vinea nostra floruit; ut hinc magis omnes, qui possent, ad debellan
Abbreviated transcription (Latin):
orib delectationib. internȩ
uitȩ caritas occidit. Unde
merito adiurant᷑ filiȩ ierłm.
id est animȩ quȩq fideliũ
societatẽ iam suꝑnoꝵ ciuiũ
anxia mente suspirantes.
ne suscitent dilectam: id ÷
ne mentẽ deo deuotam. ab
intentione desiderii celestis
importuna irruptione p̃pe¬
diant. Quod & de generali
ecołiȩ statu recte potest intel¬
ligi. Cuiꝰ pacẽ turbare: xp̃i
est uoluntati contraire. De
quib quia abunde iã supͣ
dictum ẽ: nc̃ partius dici
sufficiat. Tantũ hoc memi¬
nerit lector quia ideo repe¬
tit᷑ hic u̾siculus in cantico
amoris: ut ñ minorem se
dñs ȩccłiȩ de gentib quã
de iuideis collectȩ curã br̃e
s equalẽ ꝓ utriusq pace solli¬
ertudinẽ gerere designet :
utpote qua utraq una eiꝰ
& familia colligat᷑. E quidẽ
uidea qͦndam se solam deo
dilectã. sibi tm̃m᷑ uerbũ sa¬
lutis. ñ etiã ineircumeisis
gentib cõmitendũ ẽẽ crecde¬

Expanded text:
oribus delectationibus, internae oribus delectationibus, internae vitae claritas occidit. Unde merito adjurantur filiae Jerusalem, id est, animae quaeque fidelium, societatem jam supernorum civium anxia mente suspirantes, ne suscitent dilectam, id est, ne mentem Deo devotam ab intentione desiderii coelestis importuna irruptione praepediant. Quod et de generali Ecclesiae statu recte potest intelligi, cujus pacem turbare, Christi est voluntati contraire: de quibus, quia abunde jam supra dictum est, nunc parcius dici sufficiat. Tantum hoc meminerit lector, quia ideo repetitur hic versiculus in cantico amoris, ut non minorem se Dominus Ecclesiae de gentibus quam de Judaeis collectae curam habere, sed aequalem pro utriusque pace sollicitudinem gerere designet, utpote qua utraque una ejus t familia colligatur. Et quidem Judaea quondam se solam Deo dilectam, sibi tantummodo verbum salutis, non etiam incircumcisis gentibus committendum esse crede
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uelit. Si suꝑiores u̾sus
respexerimꝰ. non in his inuemi¬
emus qͦd sponsa ad quietẽ
somnũue puenerit: s hoc
potiꝰ qͦd de lectulo exiliens.
labore ꝑmaximo questionis
ad inuentionẽ sui dilecti pue¬
nerit. E qͦmͦ nc̃ idem dilectꝰ
filias ierłm ne eã excitent
neq euigilare faciant adiu¬
rat. nisi forte qͥa uelut feliciᷤ¬
simo somno sopita ẽ anima
que in diuino nouit amore
quiescere: Sicut dormiens
quis a reb ext̾iorib. oculos
corporis elaudit: & inuisio¬
ne occultoꝵ sepiꝰ ocłos aperit
cordis: sic nimirũ sic mens
supnȩ dilectioni dedita. a
uisibilib se curis alienat:
ut inuisibiliũ contẽplatione
ꝑfectiꝰ liberius q eiugilet.
Nec mirandũ qͦd somno compa-¬
retur amor. qui a uisibiliũ
appetitu sensũ mentis au̾tit.
atq ad inuisibilia appeten¬
da conu̾tit: cũ ipsi etiã morti
comparetͣ. dicente hoc eodẽ
cantico. fortis ẽ ut mors dile¬
ctio: quia nimirũ sic̃ mors
corpꝰ interimit. sic & ab exti¬

Expanded text:
s, etc. Si superiores versus respexerimus, non in his inveniemus, quod sponsa ad quietem somnumve pervenerit, sed hoc potius, quod de lectulo exsiliens, labore maximo quaesitionis ad inventionem sui dilecti pervenerit. Et quomodo nunc idem dilectus filius Jerusalem, ne eam excitent, neque evigilare faciant, adjurat, nisi forte quia velut felicissimo somno sopita est anima, quae in divino novit amore quiescere? Sicut dormiens quis a rebus exterioribus oculos corporis clausit, et in visione occultorum saepius oculos aperuit cordis; sic nimirum, sic mens supernae dilectioni dedita, a visibilium se curis alienat, ut invisibilium contemplatione perfectius liberiusque evigilet. Nec mirandum quod somno comparetur amor, quia visibilium appetitu sensum mentis avertit, atque ad invisibilia appetenda convertit, cum ipsi etiam morti comparetur, dicente hoc eodem cantico, Fortis est ut mors dilectio: quia nimirum sicut mors corpus interimit, sic et ab exteri
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ sollertissime ꝑtranseat.
eoꝵ q se eȩtib familiariter
interserat: ut sic noticiã eiꝰ
quẽ predicant. uicimiꝰ merea¬
tur assequi. Nam & librum
quẽ ad finẽ usq perlegimꝰ:
ꝑtransisse dicimꝰ. Unde et
angłs damheli de mysteriis
quȩ uidebat : ꝑtransib̾t inqͥt
plurimi: & multiplex erit
scientia. Paululũ gͥ cum
ꝓtransissem inqͥt eos: inuent
quẽ dilex̃ anima mea. Per¬
transire namq uigiles inqͥst¬
tor debet ueritatis: id ÷ oȩtib
se ut dictũ ẽ immiscere atꝙ
adunare doctoꝵ fidelium:
eoꝵ ꝙ dicta siue scripta. fre¬
quenti meditatione ꝑeurere.
Qđ cũ paululũ facit. mox di¬
lectũ quẽ querebat inuenit:
quia iuxta pauli & ysaiȩ
uocẽ. uerbũ abbreuiatũ fecit
dñs suꝑ terrã: illud scilic&

Expanded text:
ejus solertissime pertranseat, ejus solertissime pertranseat, eorumque se coetibus familiariter interserat, ut sic notitiam ejus, quem praedicant, vicinius mereatur assequi. Nam et librum, quem ad finem usque perlegimus, pertransisse dicimus. Unde et angelus Danieli de mysteriis quae videbat, Pertransibunt, inquit, plurimi, et multiplex erit scientia . Paululum ergo cum pertransissem, inquit, eos, inveni quem dilexit anima mea. Pertransire namque vigiles inquisitor debet veritatis, id est, coetibus se, ut dictum est, immiscere atque adunare doctorum fidelium, eorumque dicta sive scripta frequenti meditatione percurrere. Quod cum paululum facit, mox dilectum, quem quaerebat, invenit, quia juxta Pauli et Isaiae vocem, Verbum abbreviatum fecit Dominus super
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ effundit᷑ unuiersũ
pia sollicitudine semꝑ exeu¬
bant: ac u̾bo predicationis
ne hȩc a ꝑfidis corrumpat᷑
insistunt. Nigͦ gentilitatẽ
ueritatis indagine sollicitã
inuenerunt. & ei qͦd querebat
demonstrarunt: eũ phylippꝰ
eunucho engłii lum apuit.
que ipse legebat instruxit:
petrus corneliũ cũ suis. gr̃ã
celesti quã tantoꝑe desidera¬
bat imbuit. paulus atheni¬
ensib dm̃ quẽ ignorantes cole¬
bant. notũ reddidit: alii aliis
dui quesitã & concupitam
conditoris sui presentiã osten¬
derunt. Quasi enĩ uigilibus
ciuitatis dixit gentilitas quȩ
in sponsã xp̃i erat donante
ipso ꝑmutanda. num quem
dilexit anima mea iudistis:
cũ uenientib ad se doctorib
libentissime auditũ accõmo¬
dabat: & inhianter an ueri¬
tatis e̾ẽt uia quã p̃dicabant
qͥmoscere curabat. Paululũ
cum ꝑtransissem eos: inueni
ñ hanc cursim & negligent̃
debet attingere. Nam qui
dilectũ inuenire desiderat:
necesse ẽ. predicatores noĩs

Expanded text:
mundum diffunditur universum, pia sollicitudine semper excubant, ac verbo praedicationis, ne haec a perfidis corrumpatur, insistunt. Hi ergo gentilitatem veritatis indagine sollicitam invenerunt, et ei, quod quaerebat, demonstrarunt, cum Philippus eunucho Evangelii lumen aperuit, quae ipse legebat, instruxit; Petrus Cornelium cum suis gratia coelesti, quam tantopere desiderabat, imbuit: Paulus Atheniensibus Deum, quem ignorantes colebant, notum reddidit; alii aliis diu quaesitam et concupitam Conditoris sui praesentiam ostenderunt. Quasi enim vigilibus civitatis dixit gentilitas, quae in sponsam Christi erat, donante ipso, permutanda, Num quem dilexit anima mea vidistis? cum venientibus ad se doctoribus libentissime auditum accommodabat, et inhianter an veritatis esset via, quam praedicabant, dignoscere curabat. Paululum cum pertransissem eos, etc. non hanc cursim et negligenter debet attingere: nam qui dilectum venire desiderat, necesse est praedicatores nominis
Abbreviated transcription (Latin):
Ad lectulũ gͣ fercłm ꝙ salomo¬
nis. id est pacifici regis. iude¬
lic& dm̃i & saluatoris nr̃i.
ferculum uͦ de qͦ uitȩ dapib
reficiat᷑ sine fine. Causa aũ
ascendendi est: quia media
ferculi eiꝰdem ad qͦd ascendit
sint caritate constrata.
Ad qͦd &esi ascensus ẽ purpu¬
reus. id est nimio cer tamine
cruentus: dulcedo tñ carita¬
tis quȩ ei messe dinoscitur.
multũ filias ierłm. id est

Expanded text:
Ad lectulum ergo ferculumque Salomonis, id est pacifici regis, videlicet Domini et Salvatoris nostri, ferculum vero, de quo vitae dapibus reficiatur sine fine. Causa autem ascendendi est quia media ferculi ejusdem ad quod ascendit, sunt charitate constrata; ad quod etsi ascensus est purpureus, id est, nimio certamine cruentus, dulcedo tamen charitatis, quae ei inesse dignoscitur, multum filias Jerusalem, id est
Abbreviated transcription (Latin):
bat: ut & sedens in curru.
lectionib quas fama freqͣn¬
tior diuinas ẽẽ diuulgarat.
insisteret. S hanc eiꝰ inqͥ¬
sitionẽ ueritatis. instantiã
dñs uidens: du sequerenti
tandẽ aliqͣndo manifestare
dignatꝰ est: & cui inspiraue¬
rat ut quereret.donauit
ut inueniret: iuxta qͦdipse
dicens. Egeni & pauperes
quert̃ aquas &e non sunt:
lingua eoꝵ siti aruit. Ego
dñs exaudiã eos: ds isrł
ñ derelinquã eos. Aperiã
in supmis montib flumina:
e in medio campoꝵ fontes.
llos nimirũ fontes: qͦs psalmi¬
sta sitiens aiebat. Sicut ceruꝰ
desiderat ad fontes aquarũ:
ita desiderat anima mea ad
te ds. Illa flumina: que ipse

Expanded text:
bat, ut sedens in curru bat, ut sedens in curru lectionibus, quas fama frequentior divinas esse divulgarat, insisteret. Sed hanc ejus in inquisitione veritatis instantiam Dominus videns, diu se quaerenti tandem aliquando manifestare dignatus est, et cui inspiraverat ut quaereret, donavit ut inveniret. Juxta quod ipse dicens: Egeni et pauperes quaerunt aquas, et non sunt, lingua eorum siti aruit. Ego Dominus exaudiam eos, Deus Israel non derelinquam eos. Aperiam in supinis montibus flumina, et in medio camporum fontes : illos nimirum fontes, quos Psalmista sitiens aiebat, Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus : illa flumina quae ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uerba discernens: nil certũ
atq indubiũ de uia uerita
tis. testant᷑ studia phyloso¬
phoꝵ: qui ꝓ indagine ueri¬
tatis ac sapientiȩ tot lustra¬
uere terras. tanta condide¬
re uolumina: testat᷑ script᷑a¬
sacra que ait. athenienses
aũ & om̃s aduene hospites
ad nichil aliud uacabant
nisi aut dicere aut audire
aliqͥd noui. testatur apłi
sermo: qui in eorundem
atheniensiũ curia porans
ait. Dertransiens & uidens
simulachra ur̃a: inueni
aram in qua scriptum erat
ignoto deo. Q gͦ ignoranteᷤ
colitis: hoc annuntio uobis.
Ds̃ qui fecit mundũ & omĩa
quȩ in eo ft̃. hic cȩli & terre
cũ sit dñs. ñ in manufactiꝰ
templis habitat. Testatur
deuotio cornelii centurionsͤ
qͥ cognitionẽ diuni cultꝰ
orationib & elemosinis a do
querere didicit: testat᷑ iterũ
&e opꝰ ethiopis qui de finib
ad templũ dñi ueniens. eũ
quẽ nesciebat adoraturus
adiit. E tanto ueritatis
quã ignorabat amore arde¬

Expanded text:
verba discernens, nil certum verba discernens, nil certum atque indubium de via veritattis, testantur studia philosophorum, qui pro indagine veritatis ac sapientiae tot lustravere terras, tanta condidere volumina, testatur Scriptura, quae ait, Athenienses autem et omnes advenae hospites ad nihil aliud vacabant, nisi aut dicere aut audire aliquid novi. Testatur Apostoli sermo, qui in eorumdem Atheniensium curia perorans ait, Pertransiens et videns simulacra vestra, inveni aram, in qua scriptum erat, IGNOTO DEO. Quod ergo ignorantes colitis, hoc annuntio vobis. Deus qui fecit mundum et omnia quae in eo sunt, hic coeli et terrae cum sit Dominus, non in manufactis templis inhabitat . Testatur devotio Cornelii centurionis, qui cognitionem divini cultus orationibus et eleemosynis a Deo quaerere didicit. Testatur iterum et opus Aethiopis, qui de finibus terrae ad templum Domini veniens, eum quem nesciebat, adoraturus adiit, et tanto veritatis, quam ignorabat, amore arde
Abbreviated transcription (Latin):
inquit multo studio qͤsiui
dñm. quem nõ integre dili¬
git anima mea: quem etiã
tc̃. & si necdũ cognitũ. ddilexit:
inqͣntum rationẽ sapientie.
ueritatis & diuini eultus
dilexit. Sed quia in lectulo
meo quesiui. id÷ illecebris
adhuc meȩ carnis subdita
quia ꝑ noctes. hoc ẽ in tene¬
bris ꝓfundȩ ignorantie qͤsi¬
iii. non enĩ michi angłs. non
ꝓpħa. non qͥlib& doctor in¬
dubiis lumen diuinȩ cogni¬
tionis ostendit: inuenire qͣm
quesiui minime preualui.
Qđ ubi in ueritate comperi
nequaꝗͣ me ueritatis quã
querebã inuentione potitã
ꝓposui in animo meo. de le¬
ctulo carnaliũ uoluptatũ
exurgere. ad laborẽ salutise¬
re inqͥsitionis accingi: t̃ras
ac mare cuciure: publice &
pͥuatim uniu̾soꝵ quos sapi¬
entiores audirẽ. magisteria
adire: & si qͥd uerȩ sapientiȩ.
si qͥd usꝑiam certi. quod aq
eternã beatitudinẽ ducer&
inuenirẽ. studiose ꝑquirere.
Sed qͣuis plurimo labore mim¬
dum pagrans. sapientium

Expanded text:
inquit, multo studio quaesivi Dominum, quem nunc integre diligit anima mea; quem etiam tunc, etsi necdum cognitum dilexit, in quantum rationem sapientiae, veritatis et divini cultus dilexit. Sed quia in lectulo meo quaesivi, id est illecebris adhuc carnis meae subdita, quia per noctes, hoc est, in tenebris profundae ignorantiae quaesivi non enim mihi angelus, non propheta, non quilibet doctor indubius lumen divinae cognitionis ostendit, invenire, quem quaesivi, minime praevalui. Quod ubi in veritate comperi, nequaquam me veritatis quam quaerebam, inventione potitam, proposui in animo meo de lectulo carnalium voluptatum exsurgere, ad laborem salutiferae inquisitionis accingi, terras ac mare circumire, publice et privatim universorum, quos sapientiores audirem, magisteria adire, et si quid verae sapientiae, et si quid uspiam certi, quod ad aeternam beatitudinem duceret, invenirem, studiose perquirere. Sed quamvis plurimo labore mundum peragrans, sapientium
Abbreviated transcription (Latin):
pectore memoria laberetur.
Quesiuit ꝑ noctes. illas uideli¬
e& duas quib ipse in sepul¬
chro quiescebat. Nec tamen
inuenit: quia necdũ resur¬
gendi tempꝰ aduenerat. Sur¬
rexit matutina cũ aroma¬
tibus: & querendo sollicita
puenit ad monumentũ. Et
nec sic qͥdem statĩ quẽ quere¬
bat inuenit: s primo inue¬
nerunt eã angeli. custodes
utiq eccłiȩ. Quos de domino
int̾rogans. atq eũ surrexisse
audiens: ita demũ ad eius
uisionẽ ꝑuenit. Tenuit. neq
ultra dimisit: quẽ ueraciter
mortẽ suꝑasse cognouit. S &
in domũ matͥs intro ducere festi¬
nauit. qr congregationi disci¬
puloꝵ qui se in xp̃o p̃cesserant
ac suis exemplis ad pietatẽ
excitauerant. eũ surrexisse
predicauit. Adiuro uos filie

Expanded text:
pectore memoria laberetur. pectore memoria laberetur. Quaesivit per noctes, illas videlicet duas, quibus ipse in sepulcro quiescebat; nec tamen invenit, quia necdum resurgendi tempus advenerat. Surrexit matutina cum aromatibus, et quaerendo sollicita pervenit ad monumentum; et nec sic quidem statim, quem quaerebat, invenit, sed primo invenerunt eam angeli, custodes utique Ecclesiae. Quos de Domino interrogans, atque eum resurrexisse audiens, ita demum ad ejus visionem pervenit. Tenuit, neque ultra dimisit, quem veraciter mortem superasse cognovit. Sed et in domum matris introducere festinavit, quia congregationi discipulorum, qui se in Christo praecesserant, ac suis exemplis ad pietatem excitaverant, eum resurrexisse praedicavit. Adjuro vos, filiae
Abbreviated transcription (Latin):
donec intͦducam illũ in domp
matris meȩ. & incubiculum
gentiͥcis meȩ. ñ ita intelligen¬
dũ. quasi dimissura sit ipsa
xerit: s ita potiꝰ qđ tali eũ
affectu diligat. tanta soller¬
tia quȩ eiꝰ sunt querat. ut
etiã cognatã plebẽ ei subde¬
re contendat : iuxta illud
psalmistȩ. Oeuli nr̃i ad do¬
minũ dm̃ nr̃m: donec mise¬
reat᷑ nr̃i. Neq enĩ ulla ratio¬
ne qui ad postulandã mise¬
post acceptã eandẽ miscdiam
hos adima reflectit: cum sit
hoc maximũ ꝑceptȩ inditiũ
misedĩȩ. ut qͥs oculos semper
intentos ad dm̃ habeat: et
eiꝰ głam sine fine contemplet᷑.
Notandum aũ qͦd huiꝰ capitu¬
li series. etiã iuxta litt̾am. in
mariȩ magilalenȩ quȩ eccłiȩ
typũ tenuit oꝑib cõpleta ẽ.
Cum enĩ dñs quẽ tota mente
uiuentẽ dilexit. morte ac
sepultura ab eiꝰ ee̾̃t subtractꝰ
aspectibͥ quesuut eum in
lectulo suo : tanto minirũ eiꝰ
amore detenta. ut nec datis
ad quietẽ membris eiꝰ. a suo

Expanded text:
donec introducam illum in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae, non ita intelligendum, quasi dimissura sit ipsa xerit, sed ita potius quod tali eum affectu diligat, tanta solertia, quae ejus sunt, quaerat, ut etiam cognatam plebem ei subdere contendat, juxta illud Psalmistae, Oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec misereatur nostri . Neque enim ulla ratione, qui ad postulandam misepost acceptam tandem misericordiam hos ad ima reflectit, cum hoc sit maximum perceptae indicium misericordiae, ut quis oculos semper intentos ad Deum habeat, et ejus gloriam sine fine contempletur. Notandum autem quod hujus capituli series, etiam juxta litteram, in Maria Magdalene, quae et Ecclesiae typum tenuit, completa est: cum enim Dominus, quem tota mente viventem dilexit, morte ac sepultura ab ejus esset subtractus aspectibus, quaesivit eum in lectulo suo, tanto nimirum ejus amore detenta, ut nec datis ad quietem membris ejus, a suo
Abbreviated transcription (Latin):
Tanto instantius in qͥt inuen¬
tum tenui: quanto tardius
quẽ querebã inueni. Quem
me nunꝗͣ dimissuram esse
ꝓfiteoꝵ: sed tantũ in eiꝰ semp
amore ꝑseuerare ac ꝓficere
contendo. ut etiã synagogã
ꝑ quã auditũ uerbi & mini-¬
steriũ regenerationis acceꝑi
ad fidem nominis eiꝰ reuoca¬
re satagam. Constat enĩ qͥa
in fine sołi iudea fidem quã
ꝑfida oppugnat receptura ẽ.
Qd̃ fieri aliter nequit. quã ꝑ
doctrinã & ministeriũ eoꝵ
uidelic& qͥ tc̃ de gentib fide¬
les inueniunt᷑. Dicit enim
manifeste apłs. quia cecitaᷤ
ex parte contigit in israhel:
donec plenitudo gentium
subintraret. & sic omis isrl

Expanded text:
Tanto instantius, inquit, inventum tenui, quanto tardius, quem quaerebam inveni. Quem me numquam dimissuram esse profiteor, sed tantum in ejus semper amore perseverare ac proficere contendo, ut etiam Synagogam, per quam auditum verbi et ministerium regenerationis accepi, ad fidem nominis ejus revocare satagam. Constat enim quia in fine saeculi Judaea fidem, quam nunc perfida oppugnat, receptura est, quod fieri aliter nequit quam per doctrinam et ministerium eorum videlicet qui tunc de gentibus fideles inveniantur. Dicit enim manifeste Apostolus, Quia caecitas ex parte contigit Israel, donec plenitudo gentium subintraret, et sic o
Abbreviated transcription (Latin):
are. uel ipsi dño laudes reso¬
nare nouit. cum ꝓpheta.
Quã dulcia faucib meis elo¬
quia tua: suꝑ mel & fauum
ori meo. Illa facies domino
decora uidet᷑. quȩ se ad uiden¬
dam ipsiꝰ faciem. dignam
exhibere. satagit: quȩ ei inti¬
mo ex corde dicere consueuit:
Quesiui uultũ tuũ dñe. uultũ
tuũ requirã: ne au̾tas faciẽ
tuã a me. Fłec aũ ñ sufficit
nobis nr̃e cura munditiȩ:
si ñ etiam errantes in qͣntũ
possumꝰ corrigere: si ñ infir¬
nriores quosq ab eoꝵ insidiis
defendere curemus. Unde
subiungit᷑. Capite nobis
quȩ demoliunt᷑ uineas. he¬
retici sunt & scismatici: qͥ
prauȩ dente doctrine. uine¬
as xp̃i florentes. id ÷ rudes
fideliũ mentes qͣntũ lacerare
soleant. utinã nesciremus.
cũ pedissequis suis. qͣs filias
ierłm appellare solet. id est
cũ predicatorib scã humili¬
tate sublimib. pio labori
insistens. capiat uulpes pu¬
sillas: ul est mox incipientes
fraudulentoꝵ uersutias de¬

Expanded text:
are vel ipsi Domino laudes resonare novit cum propheta, Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo ! Illa facies Domino decora videtur, quae se ad videndam ipsius faciem dignam exhibere satagit, quae ei intimo ex corde dicere consuevit, Quaesivi vultum tuum, Domine; vultum tuum requiram; ne avertas faciem tuam a me . Haec autem non sufficit nobis nostrae cura munditiae, si non etiam errantes, in quantum possumus, corrigere, si non infirmiores quosque ab eorum insidiis defendere curemus. Unde subjungitur: Capite nobis quae demoliuntur vineas, haeretici sunt et schismatici, qui pravae dente doctrinae vineas Christi florentes, id est, rudes fidelium mentes, quantum lacerare soleant, utinam nesciremus? cum pedisequis suis, quas filia Jerusalem appellare solet, id est, cum praedicatoribus sancta humilitate sublimibus pio labori insistens capiat vulpes pusillas, id est, mox incipientes fraudulentorum versutias de
Abbreviated transcription (Latin):
onis puenerint. quasi qͣdam
falce mortis ab hac uita pre¬
cidit: atq ad interna suꝑne
beatudinis cellaria ꝑducit.
Comedi fauũ cũ melle meos
bibi uinum eum lacte meo.
Tauo comparant᷑ hi qui in
litteris sacris dulcedinem
sensuũ sp̃alium inuestigare
atq ad salutem audientiũ
dilucidare p̃dicando noue¬
punt. Melli assimilantur:
qui appositas sibi epulas
uerbi. libent̃ gustare. Hisq
insatiabilit̾ uesci desideraił.
Item. in uino fortes ao sũmi
celestiũ predicatores: in lacte
aũ infirmi adhuc auditores
expͥmunt᷑. Ee cũ hoꝵ õium
uitã. diu̾sis quidẽ studioꝵ
modis distantẽ. s una suꝑ¬
nȩ retͥbutionis spe cõmunẽ
internꝰ arbiter approbat.
qͣsi fauũ cũ melle comedit
solum aũ iꝑse piis electoꝵ
actib delectatur: s ad tale
mentis conuiuiũ. icl est ad
congaudendũ bonis scõrũ
desideriis fideles qͦq suos

Expanded text:
onis pervenerint, quadam quasi onis pervenerint, quadam quasi falce mortis ab hac vita praecidit atque ad interna supernae beatitudinis gaudia perducit. comedi favum cum melle meo, bibi vinum cum lacte meo. Favo comparantur hi qui in litteris sacris dulcedinem sensuum spiritalium investigare atque ad salutem audientium dilucidare praedicando noverunt. Melli assimilaqui appositas sibi epulas verbi libenter gustare, hisque insatiabiliter vesci desiderant. Item in vino fortes ac summi coelestium praedicatores, in lacte autem infirmi adhuc auditores exprimuntur. Et cum horum omnium vitam diversis quidem studiorum modis distantem, sed uno supernae retributionis spe communem internus arbiter approbat, quasi favum cum melle comedit, solum autem ipse piis electorum actibus delectatur, sed ad tale mentis convivium, id est, ad congaudendum bonis sanctorum desideriis. fideles quoque suos
Abbreviated transcription (Latin):
uiderint ẽẽ concussum: Qͦrũ
ipse desiderio grata mox¬
uoce respondens: eadẽ quȩ
petebant᷑. iam se fecisse te¬
stat᷑. Ueni in hortũ meũ:
soror mea sponsa. Ueni inqͥt
sepissime in ȩccłiam meã:
immo hoc facere nullomͦ
Degrinationis eiꝰ tempore
desisto. Uenio aũ ut & erran-¬
tes crrrigã & infirmantes
adiuuem. & dubitantes in
fide confirmem: & bñ agen¬
tium fructib ꝑfectis. quasi¬
suauissimis daꝑib pascar:
& certantes ab hostium ds¬
fendã insidiis: & uictores
hostiũ ꝑpetuȩ meȩ uisionis
corona remunerem. Messui
myrrã meã: cũ aromatibus
meis. Pmyrrã designantur
hi qͥ uel mar tyrio uitã fimi¬
erunt: uel ipsi carnẽ suã
erueifixerunt eũ uiciis &
concupiscentiis: ꝑ aromata
generalit᷑ om̃s qui bonorũ¬
oꝑin ft̾ fama insignes. Metit¬
ꝙ̃ mẏrrã suã eũ aromatib
sius: quando martyres suos
eũ cȩt̾is electis ubi ad maturi¬
tatẽ quiq donatȩ sibi ꝑfecti¬

Expanded text:
viderint esse concussum? Quorum viderint esse concussum? Quorum ipse desiderio grata voce respondens eadem quae petebatur iam se fecisse testatur. Veni in hortum meum soror mea sponsa mea. Veni, inquit, saepissime in ecclesiam meam, immo hoc facere nullo modo peregrinationis eius tempore desisto. Venio autem ut et errantes corrigam et infirmantes adiuvem et dubitantes in fide confirmem et bene agentium fructibsuavissimis dapibus pascar, et certantes ab hostium defendam insidiis, et victores hostium, perpetuae meae visionis corona remunerem. Messui myrrham meam cum aromatibus meis. Per myrrham designantur hi qui vel martyrio vitam finierunt, vel qui carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Per aromata, generaliter omoperum sunt fama insignes, metitque murram suam cum aromatibus suis quando martyres suos cum ceteris electis, ubi ad maturitatem quique donatae sibi perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
esuriret. quesiuit fructũ
in ficu iudaica. & qͥa mini¬
me inuenit: ꝑpetua illam
ariditate damnauit. fecit
namq hoc figurate: signifi¬
cans quia esuriret quidem
synagoge salutẽ. s ipsa. qͥa
salutis ferre fructũ contẽp¬
sit.: et̾nȩ infidelitatis eẽt¬
ultione multanda. Dotest
hoc ex uoce ꝑfectoꝵ eccłiȩ
membroꝵ specialit̾ accipi
dictũ: eoꝵ idelioe qui se sin¬
cera ac fixa intentione deo
seruire meminerit. Ueniat
dilectꝰ mĩs in hortũ suum: ut
comedat fructũ pomoꝵ suoꝵ
Aesi aperte dicat᷑. Utinã citis
ueniat dñs. ut nob̃ mercedẽ
piȩ deuotionis benignꝰ resti¬
tuat: & sicut nos semper eũ
diligere. & fructum iusticiȩ
quẽ ipse donauit. reddere
curauimꝰ. ita nobis ipse. feli¬
cissimã suȩ claritatis recom¬
pensationẽ ad se suscipiendũ
manifestet. Qd cum omni
tempore scõs dicere deceat:
qͣntomagis cũ p̾sentis eccłiȩ
statũ. ꝓcellis temptationũ

Expanded text:
esuriret, quaesivit fructum esuriret, quaesivit fructum in ficu iudaica et quia minime invenit, perpetua illam ariditate damnavit. Fecit namque hoc figurate, significans quia esuriret quidem sinagogae salutem, sed ipsa, quia salutis ferre fructum contempsit, aeternae infidelitatis esseultione multanda. Potest hoc ex voce perfectorum ecclesiae membrorum specialiter accipi dictum, eorum videlicet qui se sincera ac fixa intentione Deo servire meminerint. Veniat dilectus meus in hortum suum et comedat fructum pomorum suorum Ac si aperte dicat: utinam citius veniat dominus, ut nobis mercedem piae nostrae devotionis benignus restituat; et sicut nos semper eum diligere, ei fructum iustitiae, quem ipse donavit, reddere curavimus, ita nobis ipse felicissimam suae caritatis recompensationem ad se suscipiendo manifestet. Quod cum omni tempore sanctos dicere doceat quanto magis cum praesentis ecclesiae statum procellis temptationum
Abbreviated transcription (Latin):
dam. Ipse qui se ꝓmisit me-¬
cũ usq ad consummationẽ
scłi ẽẽ mansurũ: tune mͥ
magis aduentꝰ sui p̃sentiã
ꝓpiciꝰ ostendat. cum me
maiorib hostiũ temptamen¬
tis pulsari ꝓspexerit. Con¬
cedat q benignus: ut dilec¬
tus mͥ sit ipse pre omnib.
Confido enĩ. quã dui ueracit̾
dicere potero. diligã te dñe
uirtꝰ mea. qͦd eripiet me¬
de inimicis meis fortissimis:
& suꝑ excelsa regni cȩlestis
statuet me. Et comedat
fructũ pomoꝵ. suoꝵ: id est
libenter inspiciat. gratant̃¬
q accipiat opera scoꝵ suoꝵ
iuxta qͦd ipse de credituris
sibi samaritanis ait discipłiᷤ.
Ego habeo cybũ manducare:
quẽ uos nescitis. Qd se de
uocatione gentium dixisse
subdendo manifestat: m̃s
inquiens eybꝰ est ut faciam
uoluntatẽ eiꝰ qui misit me
ut ꝑficiam opꝰ eiꝰ. Leuate ocu
los ur̃os & uidete regiones:
qr albe sunt iã ad messem
Q qͥ metit mercedẽ accipit
& congregat fructum in
uitã eternã. Cui contra cũ

Expanded text:
isit, mecum usque ad consummationem saeculi esse mansurum, tunc mihi magis adventus sui praesentiam propitius ostendat, cum me majoribus hostium tentamentis pulsari perspexerit, concedatque benignus ut dilectus mihi sit ipse prae omnibus. Confido enim, quandiu veraciter dicere potero: Diligam te, Domine, virtus mea ; et: Eripiet me inimicis meis fortissimis, et super excelsa regni coelestis statuet me . Et comedat fructum pomorum suorum; et libenter inspiciat, gratanterque accipiat opera sanctorum suorum, juxta quod ipse de credituris sibi Samaritanis ait discipulis: Ego habeo cibum manducare, quem vos nescitis ; quod se de vocatione gentium dixisse, subdendo manifestat: Meus, inquiens, cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me, ut perficiam opus ejus . Levate iones quia albae sunt iam ad messem et qui metit mercedem accepit et congregat fructum in vitam aeternam. Cui contra, cum
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽẽ ꝓbandam. nequaqͣ dile¬
cti sui ꝓuisiomi ac dispositio¬
ni contradicit: s potius ne
suꝑetur adu̾sis. nẽ ue ꝓspis
corrumꝑat᷑. eiꝰ in omnibus
querit auxiliũ qͥ ꝓducit
uentos de thesauris suis:
& sicut beatꝰ iob ait. qͥ fecit
uentis pondus. Quod aliis
u̾bis dicere est: qͥ ñ patitur
nos temptari supra id qͦd
possumꝰ sustinere. Uẽmat
inqͥt dilectꝰ m̃s in hortum
suum: ut comedat fructũ

Expanded text:
se esse probandam, nequaquam dilese esse probandam, nequaquam dilecti sui provisioni ac dispositioni contradicit, sed potius, ne superetur adversis neque prosperis corrumpatur, eius in omnibus quaerit auxilium qui producit ventos de thesauris suis et, sicut beatus Iob ait, qui fecit ventis pondus, quod est aliis verbis dicere: qui non patitur nos temptari supra id quod possumus sustinere. 5,1 Veniat inquit dilectus meus in hortum suum et comedat fructum