comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ouem appellat. Si quando erra¬
bat ouis erat: cuiꝰ uocẽ ut erraret
audiebat: ꝓculdubio enim non
erraret: si uocem pastoris audi¬
ret. Sed ideo errauit q uocem
audiuit alieni: uocem furis et
latronis audiuit. Certe latronũ
uocem non audiunt oues. Qͥ ue¬
ner̃t inquit. et incelligimꝰ pret̃
me. id ẽ qui uener̃t pret me. fu¬
res st̃ et latrones: et non audie¬
r̃t eos oues. Dñe si non audiunt
eos oues: quomodo errant oues.
si oues non audiunt nͥ te: tu aũ
ueritas es: & qͥs qͥs ueritat̾e audit.
ñ utiq errat. Illi aut̃ẽ errant:
ce oues appellantur. Nã si in er¬
rore ipso oues ñ appellarentur.
ñ diceret᷑ ꝑ ierechielem. er rant̃ẽ
ouem non reuocastis. Quomͦ et
errat et ouis est: uocem alieni
audiuit. Certe non audierunt
eos oues. Deinde mͦ multi colligũ¬
tur ad ouile xp̃i. et ex hereticis
fiunt catholici: a furibus col¬
luntur. atq pastori reddun¬
tur: et aliquando murmurant.

Expanded text:
ovem appellat. Si quando erraovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant,
Abbreviated transcription (Latin):
ba: quando dicebat. Cum exal¬
taueritis filiũ hominis: tunc cog¬
noscetis qr ego sum. Qͦ mͦ ergo
ista soluitur questio: ͦ audiunt¬
non oues. & non audiunt oues.
sequunt᷑ uocem pastoris quidã
lupi. et ei quedam contradicuas
oues: postremo pastorem occidt̃
oues s oluit᷑ questio. Respond̾
enĩ aliquis. & dicit. S quando
non audiebant. oues nondũ e¬
rant: tẽ lupi erant. Nox audita
eos mutauit: & ex lupis oues fe¬
cit. Quando gͦ facte st̃ oues. au¬
dierunt & pastorem inueneruss.
pastorẽq secute st̃. & pastoris ꝓ¬
missa sperauer̃t : qr iussa fecerunt.
Soluta est utcũq ista questio. E
ciiquã forte sufficiat: me autem
adhuc mouet. E quid me moue¬
at cõmunico uob̃cum: ut quodã¬
modo querens uobiscum. reuelan¬
te illo uob̃cum merear inuenire.
Qͥd gͦ me moueat accipite. Per
ierechielem ꝓpħam dñs obuirgat
pastores: & dicit int̾ cetera de qͥ¬
busdam. Errantem ouem non
reuocastis. & errantem dicit: et

Expanded text:
ba quando dicebat: « Cum exalba quando dicebat: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Quomodo ergo ista solvitur non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et
Abbreviated transcription (Latin):
dem xp̃i. aquam ꝓfluentẽ de pe¬
tra biberunt : nos quid bibamus
norunt fideles. Si spetiem uisibi¬
lem intendas: aliud est. Si intel¬
ligibilem significationẽ : eundẽ
potum spiritalem biberunt. Et¬
quot ergo illo tp̃re crediderunt.
uel abrahe. uel ysaac. uł iacob.
uel moysi. uel aliis patriarchis.
Non alienam uocem: s ipsius au¬
dierunt. Iudex fuerat in p̃cone:
qr et quando uidex loqͥtur ꝑ pre¬
conem. exceptor non facit preco
dixit. s uidex dixit. Alii st̃ ergo
qͦs non audierunt oues. in quib
non erat uox xp̃i. errantes. falsa
dicentes. in ania garientes. uana
fingentes: miseros seducentes. Qd
ẽ ergo qd̃ dixi: maior hȩc quęstio¬
ẽ. quid habeat obscurũ. & ad in¬
telligendum difficile: audite ob¬
toris ꝓferebat lingua ipsa pasto¬
ris non om̃s audierunt. Sed
qͥd putamꝰ: qi qui audierunt oue
erant. Ecce audiuit iudas: & lu¬
pus erat. Sequebat᷑: sed pelle o
uina tectus pastori insidiabat᷑.
erant. Ipsos enim uidebat in tur¬

Expanded text:
erunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriarchis, non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Audite, obcem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur.erant; » ipsos enim videbat in tur
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ: credidi ꝓpt̃ qd̃ locu¬
ꝓpter quod et loqͥmur. Ut scias
aut̃ẽ qm̃ una sit fides: audi dicen¬
tem. habentes eundem xp̃m fidi:
et nos credimꝰ. Sic et alio loco. Llo¬
lo enu uos inquit ignorare fr̃es.
quia patres nr̃i om̃s sub nube fu¬
erunt. et om̃s ꝑ mare transier̃t:

Expanded text:
scriptum est, Credidi, propter quod locuscriptum est, Credidi, propter quod locupropter quod et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo uenerunt qͥ ueraces fuer̃t.
Qtquot gͦ pret̾ illum. fures & la¬
trones: id est ad furandum & oc¬
cidendum. Sed non audierunt
eas oues. Maior hec questio: non
audiert̃ eos oues. Ante aduencum
lis uenit in carne. p̃cesserunt
iusti. sic in eum credentes uentu¬
rum: quomodo nos credimꝰ in eũ
qͥ uenit. Tempora uariata sunt.
non fides: qr et ipsa uerba ꝓ tpͣre
uariantur: cum uarie declinan¬
tur. Alium sonũ habet uenturꝰ
est: alium sonum habet uenit.
Mutatus ẽ sonus. uenturus ẽ. et
uenit. eadem tam̃ fides utrosq ẽ¬
iungit: et eos qui uenturũ esse.
et eos qͥ eum uenisse credidunt.
Diuersis quidem temporib. s u¬
trosq ꝑ unum fidei ostium. hoc
esse. resurrexisse: in celum as¬
fidei societate nob̃cum & illi patres.
qͥ credidert̃ de uirgine nascitu¬
rũ. passurum. resur recturum.
in celum ascensurum. Illos enim
ostendit apłs. ubi ait. Habentes
autem eundem xp̃m fidei sicut

Expanded text:
cum illo venerunt qui veraces fuerunt. cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum et occidendum. 9. Sed non audierunt eos oves. Major haec quaestio est, non audierunt eos oves. Ante advenlis venit in carne, praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per unum fidei ostium, hoc esse, resurrexisse, in coelum asfidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenimꝰ: in eo ambulemꝰ. Incipi¬
amus gͦ audire exponent̃e: quem
audiuimꝰ ꝓponentem. Dicit gͦ eis ite¬
sum ostium ouium. Eece ipsum os¬
tium quod clausum posuerat ape¬
ruit. Ipse ẽ ostium. Agnouimꝰ. intre¬
mus: ut nos intrasse gaudeamꝰ. Oi¬
nes quotquot uenerunt. fures st̃
et latrones. Qͥd ẽ hoc dñe: omnes
quotquot uenert̃: quid enim: tu
non uenisti: Sed intellige. omnes
quotquot uenerunt: Dixit utiq p̃¬
ter me. Recolamꝰ ergo: ante ad¬
uentum ipsius uenerunt ꝓphete.
Numquid fures et latrones fuert̃:
absit. Non pret̃ illum uener̃t: s
cum illo uenerunt. Henturus p̃¬
cones muttebat: sed eoꝵ corda quoᷤᷤ
miserat possidebat. Uulcis nosse
qr cum illo uenerunt: qui ẽt pse
semꝑ:carnem quippe accepit ex
tempore. Qͥ d est ergo semꝑ: in
principio erat uerbum. Cũ illo gͦ
uenerunt : qui cum uerbo di ue¬
nerunt. Ego sum inquit uiaꝰ &
ueritas et uita. Si ipse ẽ ueritas:

Expanded text:
pervenimus, in eo ambulemus . 8. Incipipervenimus, in eo ambulemus . 8. Incipiamus ergo audire exponentem, quem audivimus proponentem. Dixit ergo itesum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, aut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot venerunt? Quid enim? tu non venisti? Sed intellige: Omnes quotquot venerunt dixi, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Prophetae; numquid fures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
seruandi: s foris remanere ꝑden¬
di. Quod gͦ nos audimꝰ hec pie.
qd̃ antequã illa intelligamꝰ credi¬
mus uera ẽẽ atq diuina: magna
ab istis diuersitate distamꝰ. Cum
enĩ duo audiunt uerba eugłii.
unus impius alter pius. & talia
st̃ ut forte ambo ñ intelligant:
unus dicit nichil dixit. alius dic̃
uerũ dixit. & bonũ est qđ dixit.
s nos ñ intelligimus: iste qr ere¬
dit iam pulsat: et dignus ẽ cui a¬
ꝑiatur. si pulsare ꝑsistat. Ille ue¬
ro adhuc audiat: nisi credideriti
non intelligetis. Quare ista cõ¬
mendo: Qa etiam cum uerba ħ
oscura sicut possũ exposuero. aut
quia ualde sunt abdita. uel ego
eoꝵ non app̃hendo intelligentiã.
uel explicandi quod intelligo non
habuero facultatem. uel tam fue¬
rit quisq tardus. ut etiã exponen¬
tem non sequat᷑: non de se desꝑet.
Maneat in fide. ambulet in uia:
audiat apłm dicentem. E si quid
aliter sapitis: hoc quoq uobis
d̾s reuelauit. Herũtam̃ in quod

Expanded text:
nere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod
Abbreviated transcription (Latin):
cor. & oues uocem eius audiuis:
& ꝓprias oues uocat nominatim.
habet enim nomina eoꝵ seripta
in libro uice. ꝓprias oues uocat
nominatim. Hinc dicit apłs. No¬
qr sciunt uocem eius. Alienũ aut
non secunt᷑. s fugiunt ab eo: qr
ñ nouerunt uocem alienoꝵ. Tecta
sunt hec. plena questionib. gra¬
uida sacramentis. Sequamͦ ergo.
& audiamꝰ magistrum ex his obs¬
curis aliqua aꝑientem: & ꝑ id qd̾
aꝑit nos forte intrare facientem.
non cognouerunt: qͥd loqueret᷑
eis. forte nec nos. Qͥd gͦ inc̾est in¬

Expanded text:
tor. Et oves vocem ejus audiunt, tor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostol sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Q
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ dñs iħe. Nondũ intelli¬
gitur. Nominat ostium. noi̾at
ouile. nominat oues. commen¬
dat hec omĩa: sed nondũ expo¬
nit. Legamꝰ ergo. qr uenturus
est ad ea uerba in quib nobis
aliqua que dixit dignet᷑ expo¬
nere: ex quoꝵ expositione da¬
bit nobis fortasse etiam illa qͤ
non exposuit intelligere. Pas¬
cit enĩ manifestis: exercet obscu¬
ris. Qͥ non intrat ꝑ ostiũ in o¬
uile ouiũ: s ascendit aliunde.
ue misero: qr casurus ẽ. Sit gͦ
humił. ꝑ ostiũ intret: plano pe¬
de ueniat. & non offendit. Ille
inquit fur ẽ et latro. Ques suas uult
dicere oues alienas . Ad hoc suas.
idest furto ablatas : non ut saluet
sed ut occidat. Ergo fur ẽ. quia
quod alienum ẽ. suum dicit. La¬
tro: qr et quod est furatus occi¬
det. Qͥ autem intrat ꝑ ostiũ: pas¬
tor est ouium. Huic ostiarius a¬
perit. De ostiario tunc queramꝰ:
quando ab ipso dño audierimus
quod sit ostium. & qui sit pas¬

Expanded text:
loquitur Dominus Jesus, nondum intelliloquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pas
Abbreviated transcription (Latin):
forte ipsi ꝑ ianuam incͤuerunt:
Absit. Sabellius dicit. Qͥ filiꝰ ẽ
ipse ẽ pater. Sed si filius ñ est
pat̾: non intrat ꝑ ostium qui
filium dicit patrem. Arrianus
dicit. Aliud est pater. aliud est
filius. Recte diceret: si diceret
alius non aliud. Quando enim
dicit aliud: ei contradicit a qͦ
audit. Ego et pater unũ sumꝰ.
Predicat enim xp̃m qualem
sibi fingit : non qualem ueri¬
tas habet. Nom̃ habet : rem ñ
habet. Alicuiꝰ rei nom̃ est xp̃e.
Tene ipsam rem: si uis ꝓdesse tͥ
pus ẽ multa ꝑcurrere: & mul¬
ta uana heresum enumerare:
uerũ predicet. Non solũ xp̃m ue
non suam. Nam multi queren¬
do głam suam: oues xp̃i sparse¬
runt potius quã congregauer̃t.
Qͥ intrat ꝑ hanc ianuam opor¬
tet humiliet se : ut sano capite
possit intrare. Qͥ autẽ se non
humiliat s extollit: ꝑ macheri¬
am uult ascendere. Qͥ aut̃ per
macheriam ascendit: ideo exal¬
tatur ut cadat. Tecte cam̃ adhuc

Expanded text:
Forte ipsi per januam intraverunt? Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum sumus . praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi pus est multa percurrere, et multa vana haeresum enumerare? ei praedicet. Non solum Christumnon suam: nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. qui intrat per hanc januam, oportet humiliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
de uirtutib & uitiis subtilia
multa tractantes. diuidentes. de¬
finientes. ratiocinationes acutis¬
simas concludentes. libros im¬
plentes: suam sapientiam buc¬
cis crepantib uencilantes. Qt
etiam dicere auderent hominib
nos sequimini. sectam nrãm ce¬
nete: si uultis beate uiuere. S
non intrarant ꝑ ostiũ: ꝑdere uo¬
lebant. mactare et occidere. Qd
de istis dicam: ecce ipsi phari¬
sei legebant: et in eo quod lege¬
bant. xp̃m sonabant. Uenturũ
sꝑabant: & p̾sentem ñ agnosce¬
bant. Iactabant se etiam ipsi
inter uidentes. hoc ẽ inter sa¬
pientes. & negabant. xp̃m: et
ñ incrabant ꝑ ostium. Ergo &
ipsi si quos forte seducerent.
mactandos et occidendos: ñ lib̃an¬
dos seducerent. E hos dimictamꝰ.
uideamꝰ illos si forte ipsi intrais
ꝑ ostium: qui ipsius xp̃i nõie
głantur. Innumerabiles enĩ st̃.
qui se uidentes non solum iac¬
tant : s a xp̃o illuminatos uide¬
ri uolunt. Sunt autẽ heretici.

Expanded text:
de virtutibus et vitiis subtilia de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽquã testimoniũ ꝑhibentes. ꝙ
cetera que in lege precepta suis.
uelut obseruant. & xp̃iani non
st̃: et plerũq se iactant quomͦ
isti. Numquid et nos ceci sumꝰ:
Qͥa uero ista omĩa qͥ faciunt &e
nesciunt ad quẽ finem referans :
inaniter faciunt. Uñs de gre¬
ge suo & de ostio qua intratur
ad ouile. similitudinẽ ꝓposuit
in hodierna lectione. Dicant gͦ
pagani: bene uiuimꝰ. Si ꝑ ostiũ
non intrant : qͥd eis ꝓdest unde
gloriant᷑ : Ad hoc enim cuiq ꝓ
tur semꝑ uiuere : qͥd ꝓdest bene
ne uiuere dicendi st̃: qui finẽ
bene uiuendi uel cecitate nesci¬
unt. uel inflatione contẽpnuss.
Non est aucẽ cuiquã spes uera &
certa bene uiuendi. nisi agnos
nuam intret in ouile. Quer̃t
ergo plerũq tales homines. eti¬
am ꝑsuadere hominib ut bene
iuiuant: & xp̃iani non sint. Per
aliam partem uolunt ascendere.
rapere et occidere: non ut pas¬
tor conseruare atq saluare. fu¬
erunt ergo quidam philosophi.

Expanded text:
hibentes, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet untur semper vivere, quid prodest bene ne vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscnuam intret in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi,
Abbreviated transcription (Latin):
in nube et in mari. E om̃s ean¬
dem escam spiritalem manduca¬
uerunt : et om̃s eundem potũ
spiritalem biberunt. Mare ru¬
brum: significat baptismum.
Moyses ductor ꝑ mare rubrum:
significat xp̃m. Populus tran¬
siens: significat fideles. Mlors ȩ¬
gyptioꝵ: significat abolitiõem
peccatoꝵ. In signis diuersis: ẽa¬
dem fides. Sic in signis diuersis.
qͦmͦ in uerbis diuersis: qr uer¬
ba sonos mutant ꝑ tempora: &
utiq nicħ aliud sunt uerba quã
signa. Significando enim uer¬
ba sunt. Tolle significationem
uerbo: strepitus inanis ẽ. Signi¬
ficata st̃ omĩa. Numqͥd non ea¬
dem credebant ꝑ quos hȩc signa
ministrabant᷑: ꝑ quos ea que cre¬
q credebant: s illi uentura ẽẽ.
nos aut̃ẽ uenisse. Ideo & sie ait.
lundem potũ spiritalẽ bibert̃.¬
Si spiritalem eundem: nam cor¬
poralem ñ eundem. Qͥ d enim il¬
li biberunt. bibebant de spiri¬
tali sequente petra: petra aut̃ẽ
erat xp̃c. Uidete ergo fide manen¬

Expanded text:
in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae creque credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manen
Abbreviated transcription (Latin):
uideo: s. ñ uideo. Maledixerunt
ei: et dixerunt. Tu discipulus il¬
lius sis. Tale maledictum suꝑ nos:
et suꝑ filios nr̃os. Mlaledictũ est eñĩ
si cor discutias: non si uerba ꝑpendaᷤ.
Nos autem moysi discipuli sumus.
Nos scimꝰ quia moysi locutus ẽ d̾s.¬
tinam sciretis qr moysi locutus ẽ
d̾s: sciretis quis ꝑ moysen p̾dicatꝰ
ẽ ds̃. Habetis enim dñm dicencẽ
Si crederetis moysi: crederetis & mͥ.
De me enĩ ille scripsit. Itane sequi¬
inini seruum: et dorsũ ponitis con¬
tra dñm: Sed nec seruum sequimi¬
ni: nam ꝑ illum ad dñm duceremi¬
ni. Respondit ille homo: et dixit
eis. In hoc mirabile est. qr uos nes¬
citis unde sit: et aperuit meos
ocłos. Ecimꝰ autem quia peccato¬
res ds non audit. Sed si quis dei
cultor ẽ et uoluntatem eius facit.
hunc exaudit. Adhuc inunctus
loquitur. Nam et peccatores exau¬
dit ds. Si enĩ peccatores ds non
exaudiret: frustra ille publicanꝰ
ocłos in terra dimittens. & pectꝰ

Expanded text:
ug., sed non invideo. « Maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus ejus sis. Tale maledictum super nos et super filios nostros. Maledictum est enim si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus. Nos scimus, quia Mosi locutus etinam sciretis quia Mosi locutus est Deus! sciretis quod per Mosen praedictus est Deus. Habetis enim Dominum dicentem: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane? sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini, nam per illum ad Dominum duceremini. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus non audit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur. Nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram demittens et pectus
Abbreviated transcription (Latin):
ad sinistram dixerit. ite in ignẽ
eternũ qui paratus est diabolo
et angelis eius: ibi erit nox ubi
nemo possit operari: s recipere qđ
oꝑatus est. Aliud est tempus oꝑa¬
tionis: aliud receptionis. Reddet e
uiuis: fac si facturus es. Erit enĩ
tunc nex ualida: que inuoluat im¬
pios. Sed et mͦ omĩs infidelis quan¬
do moritur. illa nocte suscipitur:
non ẽ ut illic aliquid oꝑetur. In il¬
la nocte diues ardebat: et stillam
aquȩ de digito pauperis require¬
bat. Dolebat. angebat᷑. fatebatur.
nec ei subueniebatur: et conatus
ẽ benefacere. Ait enĩ abrahȩ. Pat̃
abraham mitte lazarum ad frẽs
meos. ut dicat illis quid hic agi¬
tur: ne et ipsi ueniant in hunc lo¬
cum torm̃toꝵ. O infelix: quando
uiuebas. tunc erat tempus oꝑandi.
Modo iam in nocte es: in qua ne¬
mo possit oꝑari. Hȩc cũ dixisset.
expuit in terram. et fecit lucum
ex spuco. & liniuit lucum suꝑ
ocłos eius: et dixit ei. Uade laua

Expanded text:
ad sinistram dixerit, Ite in ignem ad sinistram dixerit, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus : ibi erit nox ubi nemo potest operari, sed recipere quod operatus est. Aliud est tempus operationis, aliud receptionis: reddet en sua . Cum vivis, fac, si facturus es: erit enim tunc nox valida, quae involvat impios. Sed et modo omnis infidelis, quando moritur, illa nocte suscipitur: non est ut illic aliquid operetur. In illa nocte dives ardebat, et stillam aquae de digito pauperis requirebat: dolebat, angebatur, fatebatur, nec ei subveniebatur; et conatus est benefacere. Ait enim Abrahae: Pater Abraham, mitte Lazarum ad fratres meos, ut dicat illis quid hic agatur, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum . O infelix! quando vivebas, tunc erat tempus operandi; modo jam in nocte es, in qua nemo possit operari. 7. « Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos
Abbreviated transcription (Latin):
dicet᷑. Ite in ignem eternũ qui pa¬
ratus est diabolo et angelis eius.is
nox dicta ẽ: non flãma. non ignis.
Audi quia et nox est. De quodã ser¬
uo dicit. Ligate illi manus & pe¬
des: et ꝓicite eum in cenebras exte¬
ne illa nocte p̃ueniatur. ubi nemo
possit oꝑari. Modo ẽ ut oꝑetur fi¬
des ꝑ dilectionem: et si mͦ operam̃.
hic est dies. hic ẽ. xp̃c. Audi ꝓmit¬
centem. et ne arbitreris absent̾ẽ:
ipse dixit. E cce ego uob̃cum sum.
Quandiu non sit in nobis sollicitu¬
do qui uiuimus:Si fieri posset de
hac uoce etiam posteros qui futu¬
ri sunt. securissimos faceremꝰ. Eece
inquit ego uob̃cum sum: usq in
consũmationem scłi. Dies iste qui
circuitu solis huius impletur: pau¬
cas horas habet. Dies presentie xp̃i.
usq in consũmationẽ scłi extendi¬
tur. Post resurrectionẽ uͦ uiuorũ
et mortuoꝵ. cũ positis ad dexterã
dixerit. uenite benedicti patris
mei ꝑcipite regnũ. positis autem

Expanded text:
dicetur, Ite in ignem aeternum, qui padicetur, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Sed nAudi, quia et nox est. De quodam servo dicitur: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras extene illa nocte praeveniatur, ubi nemo possit operari. Modo est ut operetur fides per dilectionem; et si modo operamur, hic est dies, hic est Christus. Audi promittentem, et ne arbitreris absentem: Ipse dixit, Ecce ego vobiscum sum. Quamdiu? Non sit in nobis sollicitudo qui vivimus: si fieri posset, de hac etiam voce posteros qui futuri sunt, securissimos faceremus. Ecce, inquit, ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Dies iste qui circuitu solis hujus impletur, paucas horas habet, dies praesentiae Christi usque in consummationem saeculi extenditur. Post resurrectionem vero vivorum et mortuorum, cum positis ad dexteram dixerit, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, positis autem
Abbreviated transcription (Latin):
quęro. Constat expressum & defini¬
tum est. diem cõmemorasse dñm ħ
loco seipsum: idest lumen mundi.
sũ mundi. Ergo ipse operatur. Quan¬
duu est autem in hoc mundo:Pu¬
tamus frẽs. eum fuisse. hic tunc: et
iam ergo post ascensũ dnĩ facta ẽ
nox ista metuenda: ubi nemo possit
oꝑari. Si post ascensum dñi ista
rati sunt: numquid ista nox erat
quando sp̃c sc̃s ueniens et om̃s qͥ
in uno loco erant adimplens:
dedit eis loqui om̃ium gentium
linguis: Nũquid nox erat quan¬
do claudus ille ad uerbum petri
sanus effectus ẽ. immo ad uerbũ
dñi habitantis in petro: numqͥd
nex erat quando transeuntibus
discipłis egri cum lectulis pone.¬
bantur: ut uel umbra transeun¬
uũ fecit: sed ip̃se discipłis dixerat.
collat caro &e sanguis: audiat di¬
centem. sine me nicħ potestis face
re. Qͥd igit᷑: quid dicemꝰ de noc¬
te. ista quando eric: quando ne¬
mo poterit oꝑari.: Nox ista impioꝵ
erit: nox ista eoꝵ erit quib in fine

Expanded text:
 Constat expressum ac definitum diem commemorasse Dominum in hoc loco seipsum, id est, lumen mundi. , lumen sum mundi. Ergo ipse operatur. Quandiu est autem in hoc mundo? Putamus, fratres, eum jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari: si post ascensum Domini facrati sunt? Numquid ista nox erat, quando Spiritus sanctus veniens, et omnes qui in uno loco erant adimplens, dedit eis loqui omnium gentium linguis ? Numquid nox erat quando claudus ille ad verbum Petri salvus effectus est, imo ad verbum Domini habitantis in Petro ? Numquid nox erat quando transeuntibus discipulis aegri cum lectulis ponebantur, ut vel umbra transeunvum fecit: sed ipse discipulis dixerat, tollat caro et sanguis; audiat dicentem, Sine me nihil potestis facere . 6. Quid igitur? quid dicemus de nocte ista? Quando erit, quando nemo poterit operari? Nox ista impiorum erit: nox ista eorum erit quibus in fine
Abbreviated transcription (Latin):
e illuminato illo
qui natus ẽ cecus
sermo ad udeos
dñi exortus ẽ. hu¬
ic itaq lectioni
hodiernam esse concextam: scire de¬
buit et cõmoneri caritas ur̃a. Cũ
enim dñs dixisset. in iudiciũ ego
in hunc mundum ueni. ut qui
non uident uideant. & qui ui¬
dent ceci fiant. quod eo tempo¬
re quando lectum est ut potu¬
imus exposumꝰ: quidã ex phari¬
seis dixerunt. Num quid et nos ce¬
ci sumꝰ: quib respondit. Si ceci

Expanded text:
De illuminato illo qui natus est caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant; quod eo tempore, quando lectum est, ut potuimus exposuimus: quidam ex Pharisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis. qui ñ intrat ꝑ osti¬
um in ouile ouium. s ascendit
aliunde: ille fur ẽ et latro. Dixe¬
rant enĩ cecos se ñ esse. Uidere
aut̃e tunc possent : si oues xp̃i
essent. Unde sibi usur pabant
lumen: qui furebant contra di¬
em: ꝓpter illoꝵ ergo uanã et
suꝑbam. & insanabilem arrogan¬
ciam. dñs ihe ista contexuit. in
quib nos salubrit̾ si aduertamus
dã dicuntur boni homines. boni
uiri. bone femine innocentes. &
quasi obseruantes ea quȩ in lege
p̃cepta st̃: deferrentes honorem

Expanded text:
dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, uetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes ho
Abbreviated transcription (Latin):
cus fuerat: dicebant. Nonne hic
ẽ qui sedebat et mendicat.: Alii
dicebant quia hic est. alii autem
nequaquam: sed similis eius ẽ. Aꝑ¬
ti ocłi uultum mucauerant. Ille di¬
cebat: quia ego sum. uox grata.
ne dampnetur ingrata. Dicebant
ergo ei. Quomodo aꝑti sunt oculi
tui: Respondit. Ille homo qui d̃r
iħc. lutum fecit. et unxit ocłos me¬
os: et dixit mͥ. uade ad natatori
di. Ecce annunciator factus ẽ gr̃e:
ecee euuangelitat. conficetur ui¬
dens. Cecus ille confitebat᷑. et cor
impioꝵ angebatur : quia non ha¬
bebant in corde. quod iam ille ha¬
bebat in facie. Dixerunt ei. Ubi
animus ipsius adhuc inuncto simi¬
lis erat: nondũ uidenti. Sic po¬
namꝰ frẽs: tamquã illam inuncti¬
onem in animo habuerit. Predicat.
et nescit quem predicat. Adducuis
eum ad phariseos qui cecus fuerat.
Erat autem sabbatum quando
lutum fecit iħc: et apperuit ocu

Expanded text:
erat, dicebant: Nonne hic est qui sedebat, et mendicabat? Alii dicebant, Quia hic est: alii, Nequaquam, sed similis est ejus. » Aperti oculi vultum mutaverant. « Ille dicebat, Quia ego sum. » Vox grata, ne damnaretur ingrata. « Dicebant ergo ei: Quomodo aperti sunt oculi tui? Respondit: Ille homo qui dicitur Jesus, lutum fecit, et unxit oculos meos, et dixit mihi, Vade ad natatoriam di. » Ecce annuntiator factus est gratiae; ecce evangelizat, confitetur videns. Caecus ille confitebatur, et cor impiorum frangebatur; quia non habebant in corde, quod jam ille habebat in facie. Dixerunt ei: Ubi animus ipsius adhuc inuncto similis erat, nondum videnti. Sic ponamus, fratres, tanquam illam inunctioet nescit quem praedicat. « Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem sabbatum, quando lutum fecit Jesus, et aperuit ocu
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum ẽ: & inunxit ocu¬
los cȩci. Inunctus erat: & ñ
uidebat. Mlutit illum ad piscinã:
que uocatur syloe. Pertinuit a ũ
ad eugłistam cõmendare nobis
nomen huiꝰ piscine: et ait. ¶d
interpretatur missus. Iam qui
sit missus agnoscitis. Nisi enĩ

Expanded text:
caro factum est . Et inunxit ocucaro factum est . Et inunxit oculos caeci. Inunctus erat, et nondum videbat. Misit illum ad piscinam quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad Evangelistam commendare nobis nomen hujus piscinae; et ait, Quod interpretatur Missus. Jam quis sit m
Abbreviated transcription (Latin):
atq miranda: et opera et uerba
sunt. Opera quia facta sunt: uer¬
ba quia signa sunt. Si ergo quid
significet hoc quod factum ẽ cogi¬
temꝰ: genus humanũ est iste cȩcuꝰ.
Hec enim cecitas contigit in pri¬
mo homine ꝑ peccatum. de quo
omnes originem duximꝰ: non so¬
lum mortis. sed etiam iniquitatis.
Si enim cecitas est infidelitas. et
illuminatio fides: quẽ fidelem qͦn¬
do uenit xp̃c inuenit: quando¬
quidem apłs natus in gente pro¬
pħaꝵ dicit: fuimus enim & nos
aliquando natura filii irȩ. sicut
et ceteri. Si filii ire. filii uindic¬
te. filii pene. filii gehenne: qͦmͣ
natura. nisi quia peccante pri¬
mo homine. uitium pro natu¬
ra mnoleuit:ͦ Si uitium ꝓ natu¬
ra inoleuit: sedm mentem omĩs
homo cecus est natus. Si enim
uidet : non opus habet ductore.
Si opus habet ductore et illu¬
minatore: cȩcus ẽ ergo a natiuii¬
tate. Henit dñs. Qͥ d fecit:
Magnum mysterium cõmenda¬
uit. Spuit in terram. de sali¬
ua sua lutum fecit. qui uerbũ

Expanded text:
atque miranda, et opera et verba sunt: opera, quia facta sunt; verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc quod factum est cogitemus, genus humanum est iste caecus: haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, et illuminatio fides; quem fidelem quando venit Christus invenit? Quandoquidem Apostolus natus in gente Prophetarum dicit: Fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri . Si filii irae, filii vindictae, filii poenae, filii gehennae. Quomodo natura, nisi quia peccante primo homine, vitium pro natura inolevit? Si vitium pro natura inolevit, secundum mentem omnis homo caecus natus est. Si enim videt, non opus habet ductore; si opus habet ductore et illuminatore, caecus est ergo a nativitate. 2. Venit Dominus: quid fecit? Magnum mysterium commendavit. Exspuit in terram, de saliva sua lutum fecit: quia Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
tis: quid existimas: quid iudicas:
Querebant quemadmodũ homini
calũpniarent᷑. ut de synagoga pel¬
leretur: s a xp̃o inueniretur. S
ille constant̃ qd sentiebat exp̃ssit.
dit enim: quia ꝓpħa est. Adhue
quidem inunctus in corde. d̃i fili¬
um nondũ conficetur: nec mencitur
tam̃. Ipse enĩ dñs de seipso ait. Non
est ꝓpħa sine honore nisi in patria
sua. Non credid̾unt ergo uidei de
illo quia cecus fuisset et uidisset:
donec uocauerunt parentes eius
qui uiderarit. N am cecus fuerat.

Expanded text:
tis? Quid existimas? Quid judicas? tis? Quid existimas? Quid judicas? Quaerebant quemadmodum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter, quod sentiebat, expressit. Ait enim: Quia propheta est. Adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur tamen. Ipse Dominus de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Non crediderunt ergo Judaei de illo, quia caecus fuisset, et vidisset, donec vocaverunt parentes ejus, qui vide
Abbreviated transcription (Latin):
it mͥ suꝑ ocłos: et laui. & uideo.
Dicebant ergo ex phariseis quidã.
Non om̃s. s quidam. Iam eñĩ inun¬
gebant᷑ quidam. Qͥd ergo dicebans:
nec uidentes nec inuncti: Non est
hic homo a deo: qui sabbatũ non
custodit. Ipse potius custodiebat.
qui sine peccato erat. Sabb̃m enĩ
spiritale hoc est: non habere pec¬
catum. Deniq frẽs hoc ammonet
ds quando cõmendat sabbatum:
omẽ opus seruile non facietis. Hec
sunt uerba di: sabb̃m cõmendem¬
tis. Om̃e opus seruile non facie¬
tis. Iam suꝑiores lectiones int̾ro¬
gate. qđ sit opus seruile: & dñm
audite. Omĩs qui facit peccatum:
seruus ẽ peccati. Sed isti nec uiden¬
tes ut dixi. nec inuncti. sab̃b̃m car¬
naliter obseruabant. spiritaliter
uiolabant. Alii dicebant. Quomͦ
potest homo peccator hec signa fa¬
cere: ecce sunt inuncti. E scisma
erat in eis. Dies ille diuiserat int̾
lucem et tenebras. Dicunt ergo ce¬
co iterum. Tu qͥd dicis de eo qͥ ape¬
ruit ocłos cuos: quid de illo sen¬

Expanded text:
 video. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam. Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes, nec uncti? Non est iste homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat, qui sine peccato erat. Sabbatum enim spiritale hoc est, non habere peccatum. Denique, fratres, hoc admonet Deus, quando commendat Sabbatum: Omne opus servile non facietis . Haec sunt verba Dei Sabbatum commendantis: Omne opus servile non facietis. Jam superiores lectiones interrogate, quod sit opus servile, et a Domino audite: Omnis qui facit peccatum servus est peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, Sabbatum carnaliter observabant, spiritualiter violabant. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Ecce sunt inuncti. Et schisma erat in eis. Dies ille divisus erat inter lucem et tenebras. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit oculos tuos? Quid de illo sen
Abbreviated transcription (Latin):
est: quia ille habet filiũ qui de
illo sit. ipse non habet de quo sit.
Sed quare dixisti dñe: donee di¬
es est audi quare. Ueniet nox:
quando nemo potest operari. Nec
tu dñe:itane tantum nox illa.¬

Expanded text:
t: quia ille habet filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Sed quare dixisti, Domine, donec dies est? Audi quare. Venit nox quando nemo potest operari. Nec tu, Domine? Itane tantum
Abbreviated transcription (Latin):
est nichil. Diuisit d̾s inter lucem
et tenebras: lucem uoca uit di¬
em. tenebras uocauit noc tem.
Que est illa nox: que cum uenerit
nemo poterit operari: audi quid
sit dies: et tunc intelliges que sit
nox. Unde sumꝰ audituri. quisnã
sit dies iste: Ipse dicat. Quandi¬
u in mundo sum: lux sum mun¬
di. Ecce ipse est dies. Lauat cecus
ocłos in die: ut uideat diem. En¬
diu inquit in mundo sum: lux
sum mundi. Ergo nescio que nox

Expanded text:
er lucem et tenebras; lucem vocavit diem, et tenebras vocavit noctem . 5. Quae est illa nox, quae cum venerit, nemo poterit operari? Audi quid sit dies, et tunc intelliges quae sit nox. Unde sumus audituri quisnam sit dies iste? Ipse dicat: Quamdiu in hoc mundo sum, lux sum mundi. Ecce ipse est dies. Lavet oculos caecus in die, ut videat diem. Quamdiu, inquit, in mundo sum, lux sum mundi. Ergo n
Abbreviated transcription (Latin):
pus ꝑtines qd̃ significat petrus.
habes. xp̃m et in p̃senti et in futu¬
ro. In p̃senti ꝑ fidem. in p̃senti per
signũ. in p̃senti ꝑ baptismatis sa¬
cram̃tũ: in p̃senti ꝑ altaris cibũ
et potũ. Habes. xp̃m in p̃senti. s
habebis semꝑ: qr cũ hinc exieris
ad illũ uenies qui dixit latroni.
hodie mecũ eris in paradyso. Si aũ
signas te signo. xp̃i. baptizaris
accedis ad altare xp̃i. in p̃senti
habes xp̃m: sed male uiuendo ñ
semꝑ habebis. Potest et sic incel¬
ligi. Pauꝑes semꝑ habetis uob̃ẽ:
me autẽ non semꝑ habebitis. Ac¬
cipiant hoc et boni: s non sint
solliciti. Loquebat᷑ enĩ de p̃senti¬
a corporis sui. Nam scd̃m maies¬
tatem suam. scdm ꝓuidentiã. se¬
cundũ ineffabilẽ. et inuisibilem
grãm: implet᷑ qd ab eo dictũ est.
Ecce ego uob̃cũ sũ usq in consũma¬
bũ assũpsit. scđm id qd̃ de uirgi

Expanded text:
pus pertines, quod significat Petrus; pus pertines, quod significat Petrus; habes Christum et in praesenti et in futuro: in praesenti per fidem, in praesenti per signum, in praesenti per Baptismatis sacramentum, in praesenti per altaris cibum et potum. Habes Christum in praesenti, sed habebis semper; quia cum hinc exieris, ad illum venies qui dixit latroni, Hodie mecum eris in paradiso . Si autsignas te signo Christi, baptizaris Christi, accedis ad altare Christi: in praesenti habes Christum, sed male vivendo non semper habebis. 13. Potest et sic intelligi: Pauperes semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Accipiant hoc et boni, sed non sint solliciti: loquebatur enim de praesentia corporis sui. Nam secundum majestatem suam, secundum providentiam, secundum ineffabilem et invisibilem gratiam, impletur quod ab eo dictum est, Ecce ego vobiscum sum usque in consummabum assumpsit, s
Abbreviated transcription (Latin):
bebitis. Qͥd sibi uult quomodo in¬
telligendũ est: me. autẽ non semꝑ
habetis: Noli expauescere: uide dic¬
tũ est. Quare gͦ non dixit habes:
Unus malus. corpus maloꝵ signifi¬
cabat: Quomodo petrus corpꝰ bono¬
s in bonis. Nam si in petro non es
set eccłȩ sacram̃tũ: non ei diceret
dñs tibi dabo claues regni celoꝵ.
Quecũq solueris in t̾ra. soluta er̃t
et in celo: et quecũq ligaueris in
terra. er̃t ligata et in celo. Si hoc
petro tantũ dictũ est: non hoc fac̃
eccła.Si autẽ in eccła fit ut que
in t̾ra ligantur ab ea ligent᷑ in cȩ¬
lo. & quȩ soluunt᷑ in terra soluan¬
tur in celo. qr cũ excõmunicat eccl̃a
in cęlo ligatur excõmunicatꝰ. cũ re¬
conciliat eccła in cęlo soluit᷑ recon¬
ciliatus: si hoc gͦ in eccła fit. petrꝰ¬
sc̃s quando claues accepit. eccłam
scãm significauit. Si in petri ꝑ¬
sona significati st̃ in eccła boni:
iude ꝑsona significati st̃ in eccl̃a

Expanded text:
uomodo intelligendum est, Me autem non semper habebitis? Nolite expavescere; Judae dictum est. Quare ergo non dixit, habebis; Unus malus corpus malorum significat; quomodo Petrus corpus bonsed in bonis. Nam set aecclesiae sacramentum, non ei diceret Dominus: 'Tibi trado claves regni caelorum; quaecunque solveris super terram, soluta erunt et in caelo, et quaecunque lterra, ligata erunt et in coelo . Si hoc Petro tantum dictum est, non facit hoc Ecclesia. Si autem et in Ecclesia fit, ut quae in terra ligantur, in coelo ligentur, et quae solvuntur in terra, solvantur in coelo: quia cum excommunicat Ecclesia, in coelo ligatur excommunicatus; cum reconciliatur ab Ecclesia, in coelo solvitur reconciliatus: si hoc ergo in Ecclesia fit, Petrus quando claves accepit, Ecclesiam sanctam significavit. Si in Petri persona significati sunt in Ecclesia boni, in Judae persona significati sunt in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
uit autẽ turba multa ex udȩis
qr illic ẽ: et uener̃t non ꝓpt̃ iħm
tantũ. sed ut lazarũ uiderent quẽ
suscitauit ih̃e a mortuis. Curiosi¬
tas eos adduxit non caritas. Uene¬
rt̃ et uider̃t. Audite mirabile con¬
silium uanitatis. Uiso lararo re¬
suscitato. qr tantũ miraculum
dni tanta erat euidentia diffa¬
matũ. tanta manifestatione de¬
claratũ. ut ñ possint uel occul¬
tare qd̾ factũ est uel negare: qͥd
inuenerunt uidete. Cogitauer̃t
aut̾e principes sacerdotũ ut et
lazarũ interficerent. qm̃ multi
ꝓpt̃ illũ abibant ex iudeis. & cre¬
debant in iħm. O stulta cogita¬
qui resuscitare potuit mortuũ:
nũ posset occisũ: quando laza¬
ro inferebatis necẽ: nũquid au¬
ferebatis a dño potestatẽ: Si ali¬
ud uob̃ uidetur mortuus. aliud
lazarũ mortuum. et seipsũ susci

Expanded text:
udaeis quia illic est: et venerunt, non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit Jesus a mortuis. Curiositas eos adduxit, non charitas: venerunt, et viderunt. Audite mirabile consilium vanitatis. Viso Lazaro resuscitato, quia tantum miraculum Domini tanta erat evidentia diffamatum, tanta manifestatione declaratum, ut non possent vel occultare quod factum est, vel negare, quid invenerunt videte. Cogitaverunt autem principes sacerdotum ut et Lazarum interficerent; quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. O stulta cogitaqui suscitare potuit mortuum, non posset occisum? Quando Lazaro inferebatis necem, numquid auferebatis Domino potestatem? Si aliud vobis videtur mortuus, aliud Lazarum mortuum, et seipsum susci
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nsus. qd̃ ligno confixus. quod
de cruce depositꝰ. qd̃ linteis in.¬
uolutus. qđ̃ in sepuchro conditus.
qd̃ in resurrectione manifestatꝰ: uob̾cũ
non semꝑ habebitis. Quare: qm̃
xl dieb cũ discipłis suis: et eis de¬
ducentib uidendo ñ sequendo. as¬
cendit in celũ et non ẽ hic. Ibi est
eiuĩ. sedet ad dexterã patris. & hic
ẽ: non enĩ recessit p̃s entia maies¬
carnis recte dictũ ẽ discipłis. me
autẽ non semꝑ habebitis. Habuit
ocłis uidet. Ergo siue ita dictũ :
me autẽ non semꝑ habebitis. qͣͤs¬
tio ut arbitroe iam nulla ẽ: que
duob modis soluta ẽ. Cetera que

Expanded text:
uod ligno confixus, quod de cruce depositus, quod linteis involutus, quod in sepulcro conditus, quod in resurrectione manifestatus, non semper habebitis vobiscum.  diebus cum discipulis suis, et eis deducentibus videndo non sequendo, ascendit in coelum , et non est hic. Ibi est enim, sedet ad dexteram Patris: et hic est, non enim recessit praesentia majescarnis, recte dictum est discipulis, Me autem non semper habebitis. Habuit oculis non videt. Ergo sive ita dictum est, Me autem non semper habebitis, quaestio sicut arbitror jam nulla est, quae duobus modis s