comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hec aũ illos qͥ cũ peccato pͥmȩ
transgͥssionis. morti obnoxii
erant nati. s ꝑ lauachrum
regenerationis. sacerdotũ mini¬
sterio expiati. scȩ ȩccłiȩ st̃ filiiᷤ
aggregati. Illa penitentes de
siris erratib: hec de ꝑseueran¬
tia uirtutis ceptȩ satagentes
insinuant. De quib bn sub¬
Suingit᷑. Descriptũ q ẽ omne
Spondus in tẽpore illo. Omne
quippe pondꝰ argenti & auri
& uasoꝵ que dño offeruntur
sac̾dotes in templo describunt:
cũ doctores studiose & diligent̃
uitã examinant subditoꝵ: et
qͣntum singłi ad fidẽ & oꝑati¬
onẽ ꝓfecerint subditi indagi¬
ne chiudicant: ut iuxta suȩ
modũ capacitatis qͣq in domo
di ꝑ gradus sibi cõpetentes
ordinent. Sed & si nc̃ p̃pofiti
ignauia torpet uita: ac queq
sibi cõmissoꝵ aut ignorat
aut se nosse dissimulat:ad÷
internꝰ arbiter: qͥ numerũ
credentiũ pondꝰ q animi sin¬
guloꝵ in trutina sui examimᷤ

Expanded text:
Haec autem illos qui cum peccato primae Haec autem illos qui cum peccato primae transgressionis morte obnoxii erant nati, sed per lavacrum regenerationis sacerdotum ministerio expiati, sanctae Ecclesiae sunt filiis aggregati. Illa poenitentes de suis erroribus, haec perseverantes virtute coepta gentes insinuant. De quibus bene subjungitur: Descriptumque est omne pondus in tempore illo. Omne quippe pondus argenti et auri, et vasorum, quae Domino offeruntur, sacerdotes in templo describunt, cum doctores studiosi diligenter vitam examinant subditorum, et quantum singuli ad fidem vel operationem profecerint, subtili indagine dijudicant, et juxta suae modum capacitatis quemque in domo Dei per gradus sibi competentes ordinant. Sed etsi nunc praepositorum ignavia torpet, vitamque sibi commissorum aut ignorat, aut se nosse dissimulat, adest internus arbiter, qui numerum credentium, pondusque animi singulorum in trutina sui examinis
Abbreviated transcription (Latin):
deo consecrata preminere de¬
monstrant. In suꝑna qͦ patͥa
ide doctores. cũ primo ꝓ sua
fide & caritate. deinde etiã
ꝓ illis qͦs docuerunt. gr̃am
remunerationis accipiunt:
qͣsi post gaudiũ tͥduanȩ man¬
sionis in ierłm. ob donaria &
uasa preciosa ac deo digna
qͣ attulerunt ampliꝰ hono¬
rant᷑. Distat aũ int̾ hec uasa
q̃ etras cũ sacerdotib ierosoli-¬
mam offert. & ea que supra
zorobabel ac iñc obtulisse re¬
ferunt᷑: qđ illa de templo
dñi tͣnslata in babylone. et
postinodũ ie rosolimã relata.ͥ
hȩc aũ in ipsa babylonia fa-¬
cta. sed deuotionis ft̃ gr̃a iero¬
solimã relata a rege uł pͥnci¬
pib ꝑsarũ: uel etiã a popło
isrł qui illis in partib mora¬
batur. Illa gͦ uasa designauł
eos qͥ post acceptã notitiã &
sacram̃ta fidei. post inchoata
uirtutũ oꝑa. decipiunt᷑ ab
hoste antiqͦ. & in confusione
rapiunt᷑ erroꝵ. s miserante

Expanded text:
Deo consecrata praeminere deDeo consecrata praeminere demonstrant. In superna quoque patria iidem doctores cum primo pro sua fide, spe, et charitate, deinde etiam pro illis quos docuerunt gratiam remunerationis accipiunt, quasi post gaudium triduanae mansionis in Hierusalem, ob donaria et vasa pretiosa, ac Deo digna quae attulerunt, amplius honorantur. Distat autem inter haec vasa quae Ezras cum sacerdotibus in Hierusalem offert, et ea quae supra Zorobabel ac Jesus obtulisse referuntur; quod illa de templo Domini translata in Babylone, et postmodum sunt Hierosolymam relata; haec autem in ipsa Babylonia facta, sed devotionis sunt gratia Hierosolymam missa a rege vel principibus Persarum, vel etiam a populo Israel, qui illis in partibus morabatur. Illa ergo vasa designant eos qui post acceptam notitiam et sacramenta fidei, post inchoata virtutum opera decipiuntur ab hoste antiquo, et in confusione rapiuntur errorum; sed miserante
Abbreviated transcription (Latin):
sic eos qͦs docuerint quosq
eisdẽ uirtutib instituerint
p̃cedentib in xp̃o patribus
ꝓbandos offerre. Cum enĩ sc̃a
eccłia eos qͦs catheciramus. in
fide & actione ꝓbos inuenerit:
qͣsi uasa que offerimꝰ in tẽpluͣ
ꝑ manũ sacerdotũ appendens
& puri metalli & ꝑfecti pon¬
deris ẽẽ reperiet. Qͦd & in ec-
clesia p̾senti ꝑ electos cotidie
in credentiũ uita examinanda
agitur: & in suꝑna ȩque ierłm
ut supͣ diximꝰ. in eis qui ad eã
intrare meruerint. perfectius
complet᷑. In hac namq uita
doctores scĩ quasi triduo ma¬
nentes in ierłm. quarto die
argentũ & aurũ qͦd attule¬
rant. appendendũ sac̾dotib
offerunt: & cũ sese fide fortes.
spe sublimes. dilectione fer¬
uentes exhibent: & suos qͦꝙ
auditores ꝑ confessionẽ recte
fidei. instar argenti probati
clarescere puritate sensus in¬
uiolati. in modũ auri primi
fulgescere ꝑ susceptionẽ in se
spũaliũ carismatũ. qͣsi uasa

Expanded text:
sic eos quos docuerunt, quosque sic eos quos docuerunt, quosque eisdem virtutibus instituerunt, praecedentibus in Christo patribus probandos offerre. Cum enim sancta Ecclesia eos, quos catechizamus, in fide et actione probos invenerit, quasi vasa quae offerimus in templum, per manum sacerdotum appendens, et puri metalli et perfecti ponderis esse reperiet. Quod et in hac Ecclesia per electos quotidie in credentium vita examinanda agitur, et in superna aeque Hierusalem, ut supra diximus, in eis qui ad eam intrare meruerint, perfectius completur. In hac namque vita doctores sancti quasi triduo manentes in Hierusalem, quarto die argentum et aurum quod obtulerant appendendum, sacerdotibus offerunt, cum et sese fide fortes, spe sublimes, dilectione ferventes exhibent, et suos quoque auditores per confessionem rectae fidei, instar argenti probati clarescere, per puritatem sensus inviolati, in modum auri primi fulgescere, per susceptionem in se spiritualium charismatum, quasi vasa
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ eis callem quo ad
uitã ꝑueniamꝰ ingrediendũ
ẽẽ monstramꝰ. Quib diebus
ezras cum filiis tͣnsmigͣtioniᷤᷤ
ieiuniis & orationib & con¬
gregatione leuitarũ ac na-¬
thinneoꝵ deditꝰ erat: quia
nimirũ necesse ẽ tit eñ nouoᷤ
ppłos fidei acquirere ꝓponi¬
mus. tum ipsi uͥtutum studi¬
is maxime oꝑam demus: qͥb
& nos ipsos dũo familiarius
comm̃demus: & eis qͦs erudi¬
mus exemplũ bonȩ actionis
p̃beamus. Fr̃m quoq cohortẽ
religiosam nob in auxilium
aduocemꝰ: quo adiuti. animaᷤᷤ
fideliũ ad societatẽ electoꝵ
atq ad arcẽ uite ꝑfectioris
quasi uasa scã ad templũ
dñi efficaciꝰ transferamus.
Apte qͦq subiungit᷑. qr ueni¬
entes ierosolimã qui ascende¬
rant de babylone. triduo
mansert̃ ibi: & sic argentũ
& aurũ & uasa que attule
uirtutes cunctis fidelibus
habende: spes. fides. & cari¬
tas. Nas gͦ oportet cioctores
pͥmo in se ipsis ostendere: et

Expanded text:
virtutum eis callem, quod ad virtutum eis callem, quod ad vitam perveniamus, ingrediendum esse monstramus. Quibus diebus Ezras cum filiis transmigrationis, jejuniis, et orationibus, et congregatione Levitarum ac Nathinneorum deditus erat; quia nimirum necesse est, ut cum novos populos fidei acquirere proponimus, tum ipsi virtutum studiis maxime operam demus, quibus et nosipsos Domino familiarius commendemus, et eis, quos erudimus, exemplum bonae actionis praebeamus: fratrum quoque cohortem religiosam nobis in auxilium advocemus, quo adjuti animas fidelium ad societatem electorum, atque ad arcem vitae perfectioris, quasi vasa sancta ad templum Domini efficacius transferamus. Apte quoque subjungitur, quia venientes Hierosolymam qui ascenderant de Babylone, triduo manserint ibi, et sic argentum et aurum, et vasa quae attuler, eximiae virtutes cunctis fidelibus habendae, fides, spes, et charitas. Has ergo oportet doctores primo in seipsis ostendere, et
Abbreviated transcription (Latin):
mensis die ꝓmouerint a flu¬
mune bauua. Primo gͦ die
mensis de portis babyloniȩ
exiert̃. s usq ad duodeoimũ
diẽ iuxta memoratũ flum̃
expectabant. doñ ad se leuitaᷤᷤ
& nathinneos de casfie locis
euocarent. seq ipsos ob peri¬
cula longi itineris sollertiꝰ
dño ex tempore ieinando
& orando comm̃darent. Et
nos gͦ cum nouos eccłie po¬
pulos cliabolo renuntiare. &
dm uerũ credere ac confiteri
docemꝰ: quasi pͥmi mensis ini¬
tio de babylone cũ pecunia
dño consecranda egredimur:
qr pͥncipium eis noue conu̾¬
sationis ereptis a diabolo
ad regni cȩlestis ducatum
ostendimus. Unde idẽ m̃sis
in scriptura sacra: mensis no¬
uoꝵ. siue nouarũ frugum
solet appellari. Nã & ipso
mense sub eadem significatio¬
ne nouȩ conu̾sationis: patͣs
de egypto ꝑ moysen educti
sunt. Uerũ eum eisdẽ nouȩ
uitȩ auditorib. symbolum
dieb in pͥma mansione con¬
sistimus: & sic ceptũ ad trã
repmissionis it aggredim᷑:

Expanded text:
mensis die promoverint a flumine Ahava. Primo ergo die mensis de portis Babyloniae exierunt, sed usque ad duodecimum diem juxta memoratum flumen exspectabant, donec ad se Levitas et Nathinneos de Caspiae locis evocarent, seque ipsos ob pericula longi itineris solertius Domino ex tempore jejunando et orando commendarent. Et nos ergo cum novos Ecclesiae populos diabolo renuntiare, et Deum verum credere ac confiteri docemus, quasi primi mensis initio de Babylone cum pecunia Domino consecranda egredimur; quia principium eis novae conversationis, quae ereptos a diabolo ad regnum coeleste ducat, ostendimus. Unde idem mensis in Scriptura sacra mensis novorum sive novarum frugum solet appellari. Nam et ipso mense, sub eadem significatione novae conversationis, patres de Aegypto per Moysen educti sunt. Verum cum eisdem novae vitae auditoribus symbolum diebus in prima mansione consistimus; et sic coeptum ad terram repromissionis iter aggredimur,
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ alligauerit fortẽ. & tunc
uasa eiꝰ diripiat: Fortis enim
erat rex babylonis. id est dia-¬
bolus. reꝓbis male dominans:
s uictꝰ ac ligatꝰ a dño. ea que
iniuste possidebat uasa. id÷
electoꝵ corda amisit: neq hec
auferenti. atq ad supernam
ciuitatẽ cuiꝰ erant ꝓpͥa redu¬
y centi contͣdicere potuit. Et
Nego artharxersis rex statui

Expanded text:
alligaverit fortem, et tunc bona illius diripiet ? Fortis etenim rex erat Babylonis, id est, diabolus reprobis male dominans; sed victus ac ligatus a Domino, ea quae injuste possidebat vasa, id est, electorum corda, amisit. Neque haec auferenti, atque ad supernam civitatem, cujus erant propria, reducenti contradicere potuit. Et a me ego Artaxerxes rex
Abbreviated transcription (Latin):
Ndomo d̃i cȩli. Sal. sapientiam
designare constat omnibus.
Unde & in cõmuni locutione:
insulsi uocant᷑ hebetes. Sed
distat cuiꝰmodi sit sal. Nam &
dñs ꝑ legẽ in omni sacͥficio sal
offerri precipit: & in eugl̃io
dicit. Habete in uob sal: et
pacẽ habete int̃ uos. Nec tñ
frustra dauid in ualle salina¬
rũ idumeos ꝑcussisse legitur:
qr nimirũ sal cȩlestis sapientiȩ
qͦ initiant᷑ cathecumini. in cun¬

Expanded text:
m, etc. Sal sapientiam designare constat omnibus, unde et in communi locutione insulsi vocantur hebetes; sed distat cujusmodi sit sal. Nam et Dominus per legem in omni sacrificio sal offerri praecepit , et in Evangelio dicit: Habete in vobis sal, et pacem habete inter vos . Nec tamen frustra David in valle Salinarum Idumaeos percussisse legitur, quia nimirum sal coelestis sapientiae, quo initiantur catechumeni, in cun
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ: & hoc scđm uoluntatẽ ac
placitũ cłi iussit ordinari. Suił̃
enĩ quȩdã clarissimȩ scõrum
itutes. quȩ ñ tam̃ omnib in
exemplo oꝑis possunt osten¬
di. s tm̃ ad glorificandum
di grãm recitari: ut ẽ illud.
uł auri fulgent in domo dei.
Non tam̃ ex eodẽ argento uel
auro oblationes que suꝑ altare
imponant᷑ emi possunt: qui a
talia cũ audimꝰ. mirari quidẽ
uelut diuina debemꝰ: sed ñ hec
tam̃ quasi possibilia ualemꝰ
imitari. Sacrificia aũ ꝓprie
dicebant᷑. que de frugib t̾̃re
offerebant᷑: ut ẽ panis. simila.
spice: libamina aũ. que de
uino ac liquidis reb fiebant.
Uasa qͦq quȩ dant᷑ tibi in mi¬
Snisteriũ domꝰ dei tui: trade

Expanded text:
ac placitum Dei jussit ordinari. Sunt enim quaedam clarissimae sanctorum virtutes quae non tamen omnibus in exemplo operis possunt ostendi, sed tantum ad glorificandam Dei gratiam recitari; ut est illud et auri fulgent in domo Domini; nec tamen ex eodem argento sive auro oblationes, quae super altare imponantur, emi possunt; quia talia cum audimus, mirari quidem velut divina debemus, sed non haec tamen quasi possibilia valemus imitari. Sacrificia autem proprie dicebantur, quae de frugibus terrae offerebantur, ut est panis, simila, spicae; libamina autem, quae de vino ac liquidis rebus fiebant. Vasa quoque quae dantur tibi in ministerium domus Dei tui, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstratos adorare statuã fuã.
& diabolus satagit genus
humanũ ꝑ dulcedinẽ pompȩ
terrestris a rectitudine m̃tis
inflectere. & ad sequendã cupi¬
ditatẽ quȩ est simulachroꝵ ser¬
non solũ maloꝵ. s & bonorum
p̃cesserunt: eur ñ boni bonoꝵ
actꝰ siue sermones qͥ ꝓphetico
uolumine continentur. bona
sequentiũ gesta prefigurare
potuerunt:Itẽ uideamꝰ opu¬
scula scĩ augustim. qui etiam
septẽ uiros uniꝰ mulieris sine
filiis defunctos. de quib sadu¬
cei resurrectionẽ negantes
dñm temptabant. certam
ȩccłiastici sacram̃ti figuram
dixit hr̃e: necñ & mulierem
& sterilitatẽ eiꝰ. & mortẽ qͦq
cũ hanc hystoriã neq ipse dñs
neq eugłistarũ quispiam ex
sua ꝑsona narrauerit: s quȩ
impii nefando ore contͣ dñm
tissimũ dñi responsum. suis
litt̾is indiderint. Mittit᷑ gͦ
ezras a facie regis. & septẽ
pͥncipes scłi. & scripturarũ
quoq sc̃arum cohortationib

Expanded text:
prostratos adorare statuam suam. prostratos adorare statuam suam. Et diabolus satagit genus humanum per dulcedinem pompae terrestris a rectitudine mentis inflectere, et ad sequendam cupiditatem, quae est « simulacrorum sernon solum malorum, sed et bonorum praecesserunt, cur non et boni bonorum actus sive sermones, quae in prophetico volumine continentur, bona sequentium gesta praefigurare potuerunt? Item videamus opuscula sancti Augustini, qui etiam septem viros unius mulieris sine filiis defunctos, de quibus Sadducaei resurrectionem negantes, Dominum tentabant, certam ecclesiastici sacramenti figuram dixit habere, necnon et mulierem, et sterilitatem ejus, et mortem. cum hanc historiam neque ipse Dominus, neque evangelistarum quispiam ex sua persona narraverit; sed quae impii nefando ore contra Dominum tissimum Domini responsum suis litteris indiderint. Mittitur ergo Ezras a facie regis et septem principes saeculi, et Scripturarum quoque sanctarum cohortationibus
Abbreviated transcription (Latin):
laxata captiuitate ad patriã
remittit᷑. aliqͥd in eccłia scã
boni posse figurare. legat
opuscula patrũ. qui actꝰ. sine
casus regũ reꝓboꝵ. saiilis et
iechoniȩ scĩssima redemptoris
nr̃i oꝑa figuralit designare
dixerunt. saulis uidel̃. uncti
regis. s merito scelerũ suorũ
occisi. innoxiã regis xp̃i mortẽ
int̃pretantes. iechoniȩ uero
tͣnslationẽ de iuda in babylo¬
niam quã ꝓpt̾ peccata susti¬
nuit. ad grãm eiusdẽ redẽp¬
toris nr̃i typice referentes. qͣ
relictis ob ꝑfidiam iudeis. ad
saluandas ꝑ orbẽ nationes
transmigrare dignatꝰ est. Qͥ &̃
dicta uł acta pharaonis siue
nabuchodonosor typice suꝑ
hostib eccłiȩ intelligenda
tdiderunt. uerbi gr̃a. pharao
p̃cepit infantes ppłi di. mascu¬
los in flumine necari. feminaᷤ
reseruari. ꝙ diabolus fortia in
nobis extinguere fluxa. et
infirma cupit enutrire. itẽ
nabuchodonosor tussit om̃s
ppłos sibi subiectos audita
uoce symphoniarũ & musicoꝵ

Expanded text:
laxati a captivitate ad patriam remittitur, aliquid in Ecclesia sancta boni posse figurari, legaopuscula Patrum, qui actus sive casus regum reproborum Saulis et Jechoniae sanctissima Redemptoris nostri opera figuraliter designare dixerunt: Saulis videlicet uncti in regem, sed merito scelerum suorum occisi, super innoxii regis Christi morte interpretantes; Jechoniae vero translationem de Juda in Babyloniam, quam propter peccata sustinuit, ad gratiam ejusdem Redempsdem typice referentes, quo relictis ob perfidiam Judaeis ad salvandas per orbem nationes transmigrare dignatus est. Qui dicta vel acta Pharaonis, sive Nabuchhostibus Ecclesiae intelligenda tradiderunt. Verbi gratia: Pharao praecepit infantes populi Dei masculos in flumine necari, feminas reservari: quia diabolus fortia in nobis opera exstinguere, fluxa et infirma cupit enutrire. Item Nabuchodonosor jussit omnes populos sibi subditos audita voce symphoniarum et musicorum
Abbreviated transcription (Latin):
di tui: quȩ est in manu tua.
Lex aũt di in manu erat ezre:
qm̃ hanc ñ lingua solũ predi¬
cabat: sed & actu implebat.
Dñs quoq ñr in carne appa¬
rens legẽ in manu habebat:
ñ solum qr legis p̃cepta in
omnib secutꝰ est. uerũ etiã
quia in potestate edicta legi
habebat: & ipse uidelicet eã
quondã ꝑ moysen ꝓut uole¬
bat statuens: & nc̃ tandem
ꝓut uolebat. ꝑ se ipsũ immu¬
tans atq ad ꝑfectiora trans¬
ferens. Uude aiebat. Audistiᷤᷤ
quia dictũ est antiquis: ego
aũ dico uobis. Et mirũ quomͦ
uerbũ quo uti solebant ꝓpħe.
atur: ut dicat legem dei in
manu ẽẽ serui illiꝰ. Scriptũ
ẽ enĩ. Factũ est u̾bum dm̃i in

Expanded text:
Dei tui, quae est in manu tua. Lex enim Dei in manu erat Ezrae; quoniam hanc non lingua solum praedicabat, sed actu implebat. Dominus quoque noster in carne apparens, legem in manu habebat, non solum quia legis praecepta in omnibus secutus est, verum etiam quia in potestate edicta legis habebat; et ipse videlicet eam quondam per Moysen, prout volebat, statuens, et nunc eamdem prout volebat per seipsum immutans, atque ad perfectiora transferens. Unde aiebat: Audistis quia dictum est antiquis, ego autem dico vobis. Et mirum quomodo verbum, quo uti solebant propheinveniatur, ut dicat legem Dei esse in manu servi illius. Scriptum est enim: Factum est verbum Domini in
Abbreviated transcription (Latin):
Notanda fides ac sapientia regiᷤ
ac consiliatoꝵ eiꝰ: qui dona q̃
deo offerre uoluer̃t. magis ꝑ
illum qui legẽ dei in manu
habebat. id est oꝑe cõplebat
offerenda ẽẽ intellexerunt.
Mirumq dictu. qͣm fideliter ac
docte rex ipsũ in ierłm hr̃e
taber nacłm dicat: quẽ supra.
dm̃ oęli dixerat. Tabernacło
namq in itinere uti solemꝰ.
E d̃s oeli tabernacłm habet in
ierłm: qr qui et̃nam in gelis
sedem habet: ipse cũ ꝑegͥnan-¬
tib in hac eccłia scĩs ad tempꝰ
demorari dignat᷑. Unde est
illud apocaħ psis. Ecce taber¬
nacłm dei cũ hõib. Uerũ quia
beatꝰ ezras ñ solũ predicatorũ
sc̃ẽ eccłiȩ. ẽ quib unꝰ ipse erat.
s etiam dñi saluatoris ad ciius
mẽbra ꝑtinebat typũ gessit:
qͣsi ꝑ illum dona nr̃a offerimꝰ.
cuiꝰ in omnib opitulatione in¬
digemꝰ: ut bona quȩ agunus
deo patͥ eẽ possint accepta.
Nemo enĩ inquit uenit ad patͦm:
nisi ꝑ me. Et de illo iohannes.

Expanded text:
Notanda fides ac sapientia regis et consiliatorum ejus, qui dona quae Domino offerre voluerunt, magis per illum qui legem Dei in manu habebat, id est, opere complebat, offerenda esse intellexerunt. Mirumque dictu, quam fideliter ac docte rex ipsum in Hierusalem habere tabernaculum dicat, quem supra Deum coeli dixerat; tabernaculo namque in itinere uti solemus, et Deus coeli tabernaculum habet in Hierusalem; quia qui aeternam in coelis sedem habet, ipse cum peregrinantibus in hac Ecclesia sanctis ad tempus demorari dignatur. Unde est illud Apocalypseos, Ecce tabernaculum Dei cum hominibus . Verum quia beatus Ezras non solum praedicatorum sanctae Ecclesiae, e quibus unus ipse erat, sed etiam Domini Salvatoris, ad cujus membra pertinebat, typum gessit, quasi per illum dona nostra offerimus, cujus in omnibus opitulatione indigemus, ut bona quae agimus, Deo Patri esse possint accepta. Nemo enim, inquit, venit ad Patrem nisi per me . Et de illo Joannes:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m sem̃ in diẽ redẽptioniᷤ
ad quã suscipiendã etiã suos
auditores inslituant: ut qͥ iam
dño oblati sunt ꝑ rudimenta
fidei: etiã ꝑ eorũ qui in fide
p̃cesserunt exempla ac monita
magis magisq confirmentur:
ac suꝑnȩ ciuitatis introitu
digni efficiant᷑. Quib uigilan¬
dum ẽ ꝑ omnia & eurandũ
neqͣndo aliqͥs de creditis sibi
ammab. uasis uidelicet dñi

Expanded text:
 sanctum, in die redemptionis, ad quam suscipiendam etiam suos auditores instituant; ut qui jam Domino oblati sunt per rudimenta fidei, etiam per eorum qui in fide praecesserunt exempla ac monita magis magisque confirmentur, ac supernae civitatis introitu digni efficiantur. Quibus vigilandum est per omnia, et curandum, ne aliqua de creditis sibi animabus, vasis vide
Abbreviated transcription (Latin):
I simo salutẽ. Scribã legis dei
cȩli doctissimũ nominat: quia
ad ipsum regẽ fama ꝑuenerat
diuinȩ uirtutis: ꝑ quam ille
incensã a chaldeis legẽ. eisdẽ
quib priꝰ sermonib. tã & si
alio litt̾arũ cͥaractere reno¬
uauerit. Deum aũ cęli & ipse
nominat: ad distinctionẽ illoꝵ
qͦs de hõib mortuis. aut cer¬
te a ñnullis stultã miserorũ
uesaniã instituisse nouerat:
Obsecro aũ ne sit graue lectori.

Expanded text:
doti, etc. Scribam legis Dei coeli doctissimum nominat, quia et ad ipsum regem fama pervenerat divinae virtutis, per quam ille incensam a Chaldaeis Legem eisdem quibus prius sermonibus, tametsi alio litterarum charactere, novaverit. Deum autem coeli et ipse nominat, ad distinctionem illorum quos de hominibus mortuis, aut certe nonnullis, stultam miserorum vesaniam instituisse noverat. Obsecro autem, ne sit grave lectori
Abbreviated transcription (Latin):
est. qđ prima die mensis cepit
ascendere de babylone: & pri¬
ma rursũ die mensis ꝑuenit
in ierłm: Primordiũ nãq m̃sis
in qͦ luna nouũ a sole lumen
mutuari credit᷑: nouũ doni
cȩlestis miciũ designat. Et
apte pͥma die mensis primi
ascendit ezras de babylone. cũ
eis qͦs a captiuitate saluabat:
quia pͥncipiũ sc̃ȩ conu̾sationis
in qͦ sathane & regno eiꝰ abre-¬
nuntiamus. illustratione diui¬
libertate arbitrii. s inspirati¬
one suꝑnȩ lucis gerit᷑ in nob̃:
ut auditis engłii oraculis.
sc̃ẽ ȩccłiȩ menbris incorporem᷑
Dulcherq ac salubris in ȩccłia
tent᷑ exordia. Item pͥma die
mensis qͥnti uenit eũ his qui
liberati ab hostibus fuerant
in ierłm: quia dũ completis
regnũ ingredimͣ: quasi nouũ
mensis iniciũ celebramꝰ: quia
nouȩ iã lucis gaudia in sole
post. menses lucidȩ actionis.
mensẽ ꝑpetuȩ remuneratio¬
nis in luce patriȩ celestiꝰ agimꝰ.

Expanded text:
est, quod prima die mensis coepit est, quod prima die mensis coepit ascendere de Babylone, et prima rursum die mensis pervenit in Hierusalem; primordium namque mensis, in quo luna novum a sole lumen mutuari creditur, novum doni coelestis initium designat. Et apte prima die mensis primi ascendit Ezras de Babylone cum eis quos a captivitate salvabat; quia principium sanctae conversationis, in quo Satanae et regno ejus abrenuntiamus, illustratione divilibertate arbitrii, sed inspiratione supernae lucis geritur in nobis, ut, auditis Evangelii oraculis, sanctae Ecclesiae membris incorporemur. Pulcherque ac salubris in Ecclesiatentur exordia. Item prima die mensis quinti venit cum his qui liberati ab hostibus fuerant, in Hierusalem; quia dum completis regnum ingredimur, quasi novum mensis initium celebramus, quia novae jam lucis gaudia in Sole quatuor menses lucidae actionis, mensem perpetuae remunerationis in luce patriae coelestis agimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ & leuitarũ: significat piã
redemptoris nr̃i dispensatio¬
nem: qua incarne apparens
confusionẽ mundi huiꝰ. liber
ipse a confusione uicioꝵ intra-¬
uit: ut nos secũ rediens. omni¬
a tribulatione liberatos. ad
tranqͥllitatẽ suꝑnȩ pacis du¬
ceret. Cuiꝰ uidelicet pacis sem¬
pitnȩ in p̃senti ȩccłia pignus
accepimꝰ: dicente dño. Dacem
Id est temporalẽ in terra ꝑegͥ¬
nantib relinquo: ꝑpetuã ad
cȩlestem patriã ꝑuenientibus
cũ filiis transmigͣtionis quos
ducebat. uenerit in ierłm.
Quatuor namq mensib iter
de babylone in ierosolimã
eugłii fidẽ & sacram̃ta uerita¬
tis discimꝰ: quib de captiuitate
hostis antiqͥ dño duce eripi
amur: qͦ ad libertatem głȩ
filioꝵ dei debeamꝰ ascendere.
Quatuor eisdẽ libris precepta
continent᷑ operũ: quoꝵ quasi
gressib cotidianis ad supernã
ꝓmissa ꝑuenire ualeamꝰ. Neq
hoc sine sigura mysterii factũ

Expanded text:
tum ac Levitarum; significat piam tum ac Levitarum; significat piam Redemptoris nostri dispensationem, qua in carne apparens, confusionem mundi hujus, liber ipse a confusione vitiorum, intravit, ut nos secum rediens, ab omni confusione liberatos, ad tranquillitatem supernae pacis induceret; cujus videlicet pacis sempiternae in praesenti Ecclesia pignus accepimus, dicente Domino: Pacem id est, temporalem in terra peregrinantibus relinquo, perpetuam ad coelestem patriam pervenientibus cum filiis transmigrationis, quos ducebat, venerit in Hierusalem. Quatuor namque mensibus iter de Babylonia Hierosolymam Evangelii, fidem et sacramenta veritatis discimus, quibus de captivitate hostis antiqui Domino duce eripi, atque ad libertatem gloriae filiorum Dei debeamus ascendere. Quatuor eisdem libris praecepta continentur operum, quorum quasi gressibus quotidianis ad superna promissa pervenire valeamus. Neque hoc sine figura mysterii factum
Abbreviated transcription (Latin):
liũ a tribulationib liberari
& quasi de babylonia captui¬
tate ad libertatẽ ierosolimoꝵ.
de confusione uitioꝵ. ad pacẽ
serenitatẽ q uirtutũ. ꝓficien¬
tib meritoꝵ gradib solet in¬
troduci. In secło anbathinoth.
hoc est ascensurũ eorundem:
psalmista exclamat cunctis
ad summna tendentib. quo
duce tendere ac ꝑuenire de¬
beant insinuans. Aux ilium
meũ a dño: qui fecit cȩlũ et
terrã. Cuiꝰ etiam in actib suiᷤᷤ
figurã ezras tenuit: cũ & ipse
partem ppłi. ñ minimam. de
captiuitate ierosolimã reduxit.
simul & pecuniã ac uasa deo
sacrata in gła templi eius ad¬
uexit: eum eundẽ ppłm ab
uxorib alienigenis. pontifica-¬
li auctoritate purgauit. Que
cuncta quid in sc̃a eccłia gestũ
a dño siie gerendũ insinuenT:
docto patet lectori. S & nos etiã sim¬
pliciorib ut pateant: elaborare
babylone. ascendunt q cũ eo
de filiis isrł & de filiis sacerdo-¬

Expanded text:
lium a tribulationibus liberari, lium a tribulationibus liberari, et quasi de Babylonica captivitate ad libertatem Hierosolymorum, de confusione vitiorum ad pacem serenitatemque virtutum, proficientibus meritorum gradibus solet introduci. In secundo Anabathmon, hoc est, ascensuum eorumdem Psalmo exclamat cunctis ad summa tendentibus, quo duce tendere ac pervenire debeant, insinuans: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Cujus etiam in actibus suis figuram Ezras tenuit, cum et ipse partem populi non minimam de captivitate Hierosolymam reduxit, simul et pecuniam ac vasa Deo sacrata in gloriam templi ejus advexit, cum eumdem populum ab uxoribus alienigenis pontificali auctoritate purgavit. Quae cuncta quid in Ecclesia sancta gestum a Domino, sive gerendum insinuent, docto patent lectori; sed et nos, ut etiam simplicioribus pateant, elaborare Babylone, ascenduntque cum eo de filiis Israel, et de filiis sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ad implere manifeste denun¬
tiat. Qui & ob id scriba legis
di. siue seriba uelox in lege
moysi potuit recte uocari. qͥa
ipse moysi legẽ ꝑ angłm dedit:
docuit in omnẽ ueritatẽ: ipse
õium mentes electoꝵ. mox ut
suo amore tetig̾it. ad intelli¬
gendã faciendãq dd̃i patris
uoluntatẽ accendit. Unde
gr̃am noui testam̃ti ꝓmittens
ꝑ ꝓpħam dicebat. Et hoc te¬
stamentũ qđ disponã domui
isrł post dies illos dicit dñs:
dando leges meas in mente
eoꝵ: & in corde eoꝵ suꝑscribã
eas. Cuiꝰ seribȩ. pulchre memi¬
int psalmista dicens. Lingua
mea calamꝰ seribe. uelociter
seribentis. Lingua qͥppe ꝓpħȩ
calamꝰ erat seribe uelocis: qr
quȩ dñs illũ sine ulla mora
temporis intꝰ illustrando doeu¬
it: hȩc ipse ꝑ officiũ linguȩ
foris hominib temporaliter¬
ꝓferendo declarauit. Quem
suo qͦq noĩe. ezras qͥ int̃p̾tat᷑
adutor. aꝑte demonstrat. Ipse
est enĩ ꝑ quẽ solum ppłs fide¬

Expanded text:
adimplere , manifeste denuntiat. Qui et ob id scriba legis Dei, sive scriba velox in lege Moysi potuit recte vocari, quia ipse Moysi legem per angelum dedit, docuit omnem veritatem, ipse omnium mentes electorum mox ut suo amore tetigerit, intelligendam faciendamque Dei Patris voluntatem accendit. Unde gratiam Novi Testamenti promittens propheta dicebat: Et hoc testamentum quod disponam domui Israel post dies illos, dicit Dominus; dabo leges meas in mentem eorum, et in corde eorum superscribam eas . Cujus scribae pulchre meminit Psalmista dicens: Lingua mea calamus scribae velociter scribentis . Lingua quippe prophetae calamus erat scribae velocis; quia quae Dominus illum sine ulla mora temporis intus illustrando docuit, haec ipse per officium linguae foris hominibus temporaliter declaravit. Quem suo quoque nomine Ezras, qui interpretatur adjutor, aperte demonstrat. Ipse est enim per quem solum populus fide
Abbreviated transcription (Latin):
est. Unde ait. Pater maior
me est. Maior namq humani¬
manu diuinȩ potentiȩ exalta¬
tus in passione ad menia suꝑ¬
ne ciuitatis ascendit: ac fidebi¬
bus suis se humilit̃ sequentib
ascensionis iter ostendit. Etraᷤ

Expanded text:
est. Unde ait: Pater major me est . Major namque humanimanu divinae potentiae exaltatus in passione, ad moenia supernae civitatis ascendit, hac fidelibus suis se humiliter sequentibus ascensionis iter ostendit. Ezras enim
Abbreviated transcription (Latin):
rex sermonẽ quẽ dixerat: &
ueritatẽ quã cognouit. it̾ato
sermone confirmat. Supra
nãq asseuerat. in manu ez¬
re legẽ esse d̃i ipsiꝰ: nẽ autẽ
dicit sapientiã dei eius ee in
manu illus: qr nimirũ lex d̃i¬

Expanded text:
rex sermonem quem dixerat, et veritatem, quam cognovit, iterato sermone confirmat. Supra namque ait, in manu Ezrae legem esse Dei ipsius. Nunc autem dicit, sapientiam Dei ejus in manu illius. Quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
dotes. leuitȩ & oxt̾i domus di
ministri a uectigalib ĩmimes
reddunt᷑: manifeste ostendit᷑
qd cȩt̾a plebs filioꝵ isrł ad pa¬
triam ꝑueniens. tributa regi
impendebat. Qđ discreta om¬
nimodis ꝓuisione rex fecisse
cognoscitur: ut hi qͥ in diuino
seruitio semꝑ occupati erant.
a suo e̾ent famulatu liberi:
quiq nichil in t̾ra proprium
possidebant. s ex decimiᷤ ppłi
iuuebant: ab his nemo tͥonta
soluenda exiget. Ex qͥb oĩb
aꝑtissime ꝓbatur rex ñ solũ
dilexisse. s & optime didicis-¬
se. quȩ diuinȩ seruitutis posce¬
Nret cultus. Tu aũ ez ras scłm
Ssapientiã d̃i tui que est in¬

Expanded text:
otes, Levitae, et caeteri domus Dei ministri a vectigalibus immunes redduntur, manifeste ostenditur, quod caetera plebs filiorum Israel, ad patriam perveniens, tributa regi pendebat. Quod discreta omnimode provisione rex fecisse cognoscitur, ut hi qui in divino servitio semper occupati erant, a suo essent famulatu liberi; quique nil in terra proprium possidebant, sed ex decimis populi vivebant, ab his nemo tributa solvenda exigeret. Ex quibus omnibus apertissime probatur, regem non solum dilexisse, sed et optime didicisse quae divinae servitutis posceret cultus. Tu autem, Ezra, secundum sapientiam Dei tui, et
Abbreviated transcription (Latin):
xxp̃iam subiectis sibi omnibus
imꝑant. ut qͥoqͥd ab eis petierit
dñs & pontifex nr̃. absq mora
tͥbuant. nichil omnino retrac̃¬
tantes quin ueloces diumȩ uo
luitatis iussa ꝑficiant. Bent
aũ illi aurũ in confessione uerȩ
fidei: dentq frumentũ in osten
hylaritate miscłiȩ. Et hec cun¬
cta sub numero centenario sac̃¬
doti magno & seribȩ legis d̃i
celi dari iubent᷑: id est domino
iniui xp̃o. qui çȩlestia nob̃ a patͣ
deferens mandata. cȩlestia. seqͣn¬
tib in domo patris p̃mia reꝓ¬
misit: ut nulla prorsus alia
qͣm suꝑne gr̃a retributionis.
bonis insistamꝰ actib. Centena¬
riꝰ quippe numerꝰ qͥ in cõpoto
digitoꝵ de leua transit in dex-¬
teram: ea que in dext̾a iudieis
hoc ẽ in uita eterna st̃. solet
gaudia designare. Talentum
au. triplicis ee̾ mensurȩ tͣdit᷑.
librarũ centũ .xx. Chorꝰ.xxx.

Expanded text:
Christiani subjectis sibi omnibus imperant, ut quidquid ab eis petierit Dominus et pontifex noster, absque mora tribuant, nil omnino retractantes, quin veloces divinae luntatis jussa perficiant. Dent autem illi aurum in confessione verae fidei, frumentum in ostenshilaritate misericordiae. Et haec cuncta sub numero centenario sacerdoti magno et scribae legis Dei coeli dari jubentur; id est, Domino Jesu Christo, qui coelestia nobis a Patre deferens mandata, coelestia sequentibus in domo Patris praemia repromisit; et nulla prorsus alia quam supernae gratia retributionis bonis insistamus actibus. Centenarius namque numerus, qui in computo digitorum de laeva transit in dexteram, ea quae in dextera indicis, hoc est, in vita aeterna sunt, solet gaudia designare. Talentum autem triplicis esse mensurae traditur, l
Abbreviated transcription (Latin):
Patet hystoria. qđ ad hoc rex et
consiliatores eiꝰ dederunt ezre
pecuniã ad templũ dñi defe¬
rendã. ad hoc & alios clare cupi¬
ebant. ut de bac pecuma eme¬
rent᷑ hostiȩ & sacrificia & liba¬
mina que offerrent᷑ suꝑ altate
dei: & siqͥd suꝑeet pecumarũ.
hoc ñ aliter nisi iuxta uolun¬
tatẽ dei dispensaret᷑. Ubi et
boc notandũ: quia dũ dicit
de sacerdotib oblaturis in donrõ
dei sui. manifeste docet. & si
aliqͥ de sacerdotib ac leuitis
cũ ezra ierosolimã ascendert:
ñnullos tn adhuc in babylo¬
nia cũ residius sui ppłi reman-¬
sisse. Patet & sensus allegorie:
quia fideles ad hoc sua opera
bona in sc̃a ȩccłia clarescere
cupiuint:ut & ipsi ꝑ hec partẽ
cum scĩs hr̃e mereant᷑. & alii
ipsoꝵ ꝓficiant exemplis. Nam
uelut de auro & argento nr̃a¬

Expanded text:
Patet historia, quod ad hoc rex et consiliatores ejus dederunt Ezrae pecuniam ad templum Domini deferendam, ad hoc et alios dare cupiebant, ut de hac pecunia emerentur hostiae, et sacrificia, et libamina, quae offerrentur super altare Dei: et si quid suhoc non aliter nisi juxta voluntatem Dei dispensaretur. Ubi et hoc notandum, quia dum dicit de sacerdotibus oblaturos in domum Dei sui, manifeste docet, et si aliqui de sacerdotibus ac Levitis cum Ezra Hierosolymam ascenderint, nonnullos tamen adhuc in Babylonia cum residuis sui populi remansisse. Patet et sensus allegorice, quia fideles ad hoc sua opera bona in sancta Ecclesia clarescere cupiunt, ut et ipsi per haec partem cum sanctis habere mereantur, et alii ipsorum proficiant exemplis. Nam velut de a
Abbreviated transcription (Latin):
S inqͥt decretũ est. ut cuiq
Nplacuerit in regno meo. de
⁊ ppło isrł̃. & de sacerdotib eius
N& de leuitis ire in ierłm: tecũ
tre compellit E xp̃iam pͥnci¬
pes nullũ cogentes. ne sit in¬
certa ac dubia uoluntas fidei:
unu̾sis quib placuerit de
suo regno. xp̃m colere ꝑmit¬
Ntunt. A facie enĩ regis & septẽ
Iconsiliatoꝵ eiꝰ missus es: ut ui
libro hester legimꝰ moris fuisse
regib ꝑsarum: ut in cunctis
quȩ agenda siue decernenda
ee̾nt.uii. sapientiũ uterent᷑
consilio. Septẽ aut̃ consiliarii
utunt᷑ fideles: cum in omnib
qͣ faciunt p̃cepta ac decreta

Expanded text:
 me decretum est, ut, cuicumque placuerit in regno meo de populo Israel et de sacerdotibus eius et de levitis, ire in Ierusalem, tecum ire compellit: et Christiani principes nullum cogentes, ne sit incerta aut dubia voluntas fidei, universis quibus placuerit de suo regno Christum colere permittunt. A facie enim regis et septem consiliatorum ejus missus es, etc. libro Esther legimus moris fuisse regibus Persarum, ut in cunctis quae agenda sive decernenda essent septem sapientum uterentur consilio. Septem consiliariis utuntur fideles, cum in omnibus quae faciunt praecepta ac decreta
Abbreviated transcription (Latin):
seripturã qualit esset mystice
intelligenda. qͥd archanorũ
sp̃ualium intͣ tegien litterȩ
celaret edocuit. Qui etiam
decreta eugłii quȩ ipse attu¬
lit mundo magis ꝑfecta. ma¬
gis dõ patri accepta. quã ea¬
quȩ ꝑ moysen p̃miserat osten¬
dit. Unde ipse ait. Audistis
quia dictũ ẽ antiquis: diliges
amicũ tuũ. & odio habebis
iimicũ tuũ. Ego aũ dico
uob̃. Diligite inimicos uestros:¬

Expanded text:
Scripturam, qualiter esset mystice Scripturam, qualiter esset mystice intelligenda, quid arcanorum spiritualium intra tegmen litterae celaret, edocuit; quia decreta Evangelii, quae ipse attulit mundo, magis perfecta, magis Deo Patri accepta, quam quae Moysen pdit. Unde: Audistis quia dictum est antiquis: Diliges amicum tuum, et odio habetis inimicum tuum. Ego autem dico vobis: Diligite inimicos vestros
Abbreviated transcription (Latin):
Oquanta uirtꝰ dicti. que sublimi¬
tas meriti. parare hominẽ cor
suũ ad obsequiũ diuine uolun¬
tatis: ac dic̾e posse. paratũ cor
meũ ds̃. paratũ cor meũ. canta¬
bo & psalmũ dicã dño: id est¬
& animo toto exultabo in dño
& oꝑm executione. que eiꝰ suił
inuestigaret ac rescriberet le¬
gem dñi: quã flamina uorax
absumpserat. Parauit etiã
ut ipse prior hanc faciendo
impleret: & sic ad alios docen¬
dos os aperiret. Qd̃ eodem
modo de dño itũi acciꝑe. in
ꝓmptu est. Darauit nãq cor
suũ ut inuestigaret legẽ dñi:
qͥa talem sibi hominẽ quem
suscipet diuinitꝰ ꝓuidit. qui
ñ solũ sine peccato. uerũ etiã
nulla sibi repugnante lege
peccati. legem di absq omni
mentis suȩ contͣilictione serua¬
ret.Uude dicit in psalmo.
In capite libri scriptũ ẽ de me.
ut faciã uoluntatẽ tuã d̃s m̃s
uolui: & lege̾ tuã in medio
cordis mei. Item dñs inuesti-
gauit legẽ dĩ: quia abiectis
pharyseoꝵ traditionib. scãm

Expanded text:
quanta virtus dicti, quae sublimitas meriti, parare hominem cor suum ad obsequium divinae voluntatis, ac dicere posse: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum; cantabo, et psalmum dicam Domino ! Id est, et animo toto exsultabo in Domino, et operum exsecutione quae ejus sunt investigaret ac rescriberet legem Domini, quam flamma vorax absumpserat. Paravit etiam, ut ipse prior hanc faciendo impleret, et sic ad alios docendos os aperiret. Quod eodem modo de Domino Jesu accipere in promptu est; paravit namque cor suum, ut investigaret legem Domini, quia talem sibi hominem quem susciperet, divinitus providit, qui non solum sine peccato, verum etiam nulla sibi repugnante lege peccati, legem Dei absque omni mentis sive carnis contradictione servaret. Unde dicit in Psalmo: In capite libri scriptum est de me, ut facerem voluntatem tuam, Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis gavit legem Dei, quia abjectis Pharisaeorum traditionibus, sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
lia. Porro homines mirati ft̃
dicentes. Qualis ẽ hic. Quia uen¬
ti & mare obediunt ei. Nondi¬
scipłi s naute. & ceteri qui in
naui erant mirabant᷑. Sin aũ
qͥs contentiose uoluerit eos qͥ
mirabant᷑ fuisse discipłos re-¬
spondebimus recte homines
appellatos: qui nec dñ potenti¬
a nouerant saluatoris .x.xix.

Expanded text:
lia sunt. Porro homines mirati sunt, dicentes: Qualis est hic quia venti et mare obediunt ei? Non discipuli, sed nautae, et caeteri qui in navi erant mirabantur. Sin autem quis contentiose voluerit eos qui mirabantur fuisse discipulos, respondebimus recte homines appellatos, quia necdum potentiam noverant Salvatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
signũ fecit qnͣ ascendens na¬
uẽ de capharnauͣ: uentis
in regione gerasenorũ dedit
potestatẽ demonib inporcos.
Septimũ aut̃. qnͣ ingredienᷤ
incuitate̾ suam. paraliticu¬
scđm curauit in lectulo. Primꝰ
enĩ paraliticus: est puer centu¬
rionis. Ip̃e uͦ dormiebat. Et acces¬
serunt: ꝙ suscitauerunt euͣ di¬
centes. Dñe. salua nos: perimꝰ.¬

Expanded text:
signum fecit, quando ascendens navem de Capharnaum, ventis in regione Gerasenorum dedit potestatem daemonibus in porcos. Septimum, quando 47 ingrediens civitatem suam, paralyticundum curavit in lectulo. Primus enim paralyticus est puer centurionis. Ipse vero dormiebat. Et accesserunt ad eum, et suscitaverunt eum, dicentes: Domine, salva nos, perim
Abbreviated transcription (Latin):
q̃n cet̾is ꝑiclitantib ipse securꝰ
ẽ & dormit. & suscitat᷑. & imꝑio
ac sacramento passionis sue
Ilib̾at suscitantes. Tunc surgẽs
imꝑauit uentis. & mari. Ex hoc

Expanded text:
 caeteris periclitantibus, ipse securus est, et dormit, et suscitatur; et imperio ac sacramento passionis suae liberat suscitantes. Tunc surgens, imperavit ventis et mari: et fac
Abbreviated transcription (Latin):
annumeratas s abbreuiatas
suꝑ ppłm eiꝰ dicit. qͥ st̾ anni
plenissime ꝓut potui disserere
in temꝑoꝵ libro euraui. Et
audierunt sanaballath horo¬

Expanded text:
annumeratas, sed abbreviatas super populum ejus dicit, qui sunt anni plenissime, prout potui, disserere in Temporum libro curavi. Et audierunt Sanaballat Horo
Abbreviated transcription (Latin):
electos qͦsq pro catholica fide
muri renouant᷑. laborare con-¬
spiciunt. Notanda qͦ animoꝵ
quidẽ dicti sunt hi qͥ reman¬
serant de captiuitate in uidẽa
in afflictione magna & obꝑ¬
brio fuisse. s & neemias longũ
cum fletu & p̃cib duxisse ieui¬
niũ. eo qd murus ierłm dissi¬
combustȩ. & nẽ uersa uice
Hostes eiusdẽ sc̃ȩ ciuitatis con¬
tristati. & in afflictione mag¬
na sunt constituti eo qđ edifi¬
cia illiꝰ restauranda. simul &
euies intelligerent ab insulta¬
tionib hostiũ ẽẽ subleuandoᷤ

Expanded text:
electos quosque pro catholica fide muri renoventur, laborare conspiciunt. Notanda etenim aniquidem dicti sunt hi, qui remanserant de captivitate in Judaea, in afflictione magna et opprobrio fuisse; sed et Nehemiam longum cum fletu et precibus duxisse jejunium, eo quod muros Jerusalem dissicombustae, et nunc versa vice hostes ejusdem sanctae civitatis contristati, et in afflictione sunt magna constituti, eo quod aedificia illius restauranda, simul et cives intelligerent ab insultationibus hostium esse sublevando
Abbreviated transcription (Latin):
lumen relinquit. ido ext̾ioreᷤ
tenebre nominate stͣ. Ibierit
fletus & stridor dentiũ. Si fle¬
tus oculoꝵ ẽ. & stridor dentiũ.
ossa demonstrat: uera ẽ gͥ cor¬
poruͣ. & eorũdẽ menbrorũ
quȩ ceciderant resurrecꝰtio.

Expanded text:
lumen relinquit; idcirco exteriores tenebrae nominatae sunt. Ibi erit fletus et stridor dentium. Si fletus oculorum est, et stridor dentium ossa demonstrat: vera est ergo corporum et eorumdem membrorum quae ceciderant, resurrectio.
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris. & sanatis oꝑib eiꝰ.
peccatorũ infirmitas fugit.
Natura homunũ istiꝰ modi
ẽ: ut pꝰ febrẽ magis lasescãt
corpora. & incipiente sanita¬
te egrotationis mala sentiãt
sufficit tautũ ẽẽ sanatã. s
ut em̃tacic fortitudinis indi¬
cit᷑. additũ ẽ ⁊ surrex̃. & mini¬
strabat illis. Illa manu mini

Expanded text:
mulieris, et sanatis operibus ejus, peccatorum infirmitas fugit. Natura hominum istius modi est, ut post febrem magis lassescant corpora: et incipiente sanitate, aegrotationis mala sentiant.sufficit esse sanatam; sed ut ἐπίτασις fortitudinis indicetur, additum est: Et surrexit, et ministr
Abbreviated transcription (Latin):
Uolens ostendere dñm quoq
angłoꝵ ministeria posse im
gere maiestatẽ. Dellende eant
uł infirmitates corporũ. uł
fortitudines contrarie. qͥb

Expanded text:
Volens ostendere Dominum quoque angelorum ministeria posse impgere majestatem. Pellendae enim erant vel infirmitates corporum, vel fortitudines contra
Abbreviated transcription (Latin):
tantiȩ arguere dm̃. qr sta-¬
tim se iturũ & sanaturũ eẽ¬
ꝓmittit. uidens centurioniᷤ
fidẽ. humilitatẽ. & pruden¬
tiaͣ. Fidẽ: in eo qd exgentib
credidit paraliticũ a salua¬
tore posse sanari. Humilita¬
indignũ: cuiꝰ tectũ dñs intra¬
ret. Prudentiã qͦd ultͣ cor¬
poris degim̃ diuinitatẽ laten¬
te̾ uiderit. sciens nͥ ids̾ ꝓfu¬
turuͣ. qd etiã ab incredulis
udebat᷑. s id qd̾ latebat in

Expanded text:
tantiae arguere Dominum, quia statim se iturum et sanaturum promittit, videns centurionis fidem, humilitatem, et prudentiam fidem, in eo quod ex gentibus credidit puerum a Salvatore posse sanari; humilitaindignum, cujus tectum intraret; prudentiam, quod ultra corporis tegmen divinitatem latentem viderit, sciens non id sibi profuturum quod etiam ab incredulis videbatur, sed id quod latebat in
Abbreviated transcription (Latin):
ulti ab oriente uenient.
& recũbent cũ abrahã ysaae.
& iacob: in regno celoꝵ. Quia
ds̃ abrahã celi conditor. pat̾
xyͣi e ie circo in regno celoꝵ
ẽ & abraham: cũquo accubi¬
turȩ st̃ nationes: qus credide¬
rint. in xpͣm filiũ creatoris.
Et ille parit̾ sensus impletur.
de qͦ supradiximus. incentu¬
rionis fide. gentiũ fieri p̃ro¬
gatiuã: dũ ad illiꝰ credulita¬
te. de oriente. & occidente. c̃¬
dituri ppłi cõmemorant᷑. fi

Expanded text:
te et Occidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob, in regno coelorum. Quia Deus Abraham coeli conditor, Pater Christi est, idcirco in regno coelorum est et Abraham, cum quo accubiturae sunt nationes, quae crediderint in Christum Filium Creatoris. Et ille pariter sensus impletur, de quo supra diximus, in centurionis fide gentium fieri praerogativam: dum ad illius credulitatem de Oriente et Occidente credituri populi commemo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptacione. quã ferre ñ possu¬
mꝰ: ne tẽptationẽ penitꝰ refutan¬
tes. s uires sustinenoi intẽptaci¬
onib dep̾cantes. Ergo & in p̾senti¬
arũ nobis ait uigilate: & orate
ne tẽptemini. s intretis intepta¬
cionẽ: hoc eͥ netẽptacio uosuĩ
cat. & suꝑet. & intra suos casses
teneat. Uerbi gr̃a. Martir qͥ ꝑ con¬
fessione dñi sanguine̾ fudit. tẽp¬
tatꝰ ẽ quidẽ: s tẽptacionis retib
nͣ ligatus. Qui aut̃ uegat in pla¬
gas tẽptacionis incurrit: Spͣs
sequi. Itaq quantũ de ardore
m̃tis confroimus. tantũ de cariiᷤ
fragilitate time᷑mꝰ. Si tam̃ uixta
iabłi spu carnis oꝑa mortificant᷑.
Itͣm scd̾o abiit. & or auit dicens.
Dat̾ si non potest calix transire nͥ
bibã illũ: fiat uoluntas tua. Se¬
cundo orat: ut simĩnine saluari
fiat uoluntas patris: que nͣ eͣ con¬
traria filii uoluntati. dicente ip̃o
ꝑ apham. Ut facerẽ uoluntatẽ tuã
ds mͣs uolui. Ꝙ uenit it̾m & inuenit

Expanded text:
tentationem ; quam ferre non possumus: non tentationem penitus refutantes, sed vires sustinendi in tentationibus deprecantes. Ergo in praesentiarum non ait: Vigilate et orate, ne tentemini, sed, ne intretis in tentationem. Hoc est, ne tema, et intra suos casses teneat. Verbi gratia, martyr, qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus non est ligatus; qui autem negat, in plagas tentationis incurrit. Spirisequi. Itaque quantum de ardore mentis confidimus, tantum de carnis fragilitate timeamus; sed tamen, juxtaantur . Iterum secundo abiit et oravit, dicens: Pater mi, si non potest hic calix transire nisi bibam illum, fiat voluntas tua. Secundo orat, ut si Ninive aliter sfiat voluntas Patris, quae non est contraria Filii voluntati, dicente ipso per prophetam: Ut facerem voluntatem tuam, Deus meus, volui . Et venit iterum, et invenit
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦo autͣ pͣcipit sustinete hic &. iugi¬
late mec̾: nͣ a sõno ꝓhibet cuiꝰ tẽpꝰ
non erat iã ĩminente discͥmine
s a sõno infidelitatis. & torporem̃¬
sũpsisse animã suspicant᷑: quomͦ
m nͣ norunt nec causas nectẽpꝰ usq.
ad qd debeant cont̾stari. E ꝓg̃diẽs¬

Expanded text:
Quod praecipit: Sustinete hic, et vigilate, non a somno prohibet, cujus tempus non erat imminente discrimine, sed a somno infidelitatis et torpore mesumpsisse animam suspicantur quomodnon norunt nec causas, nec tempus usque ad quod debeant contristari. Notand
Abbreviated transcription (Latin):
eniͣ & ÷ oras portã loca st̃: in qͥb
truncant᷑ capita dãpnatorui
&ͥ caluariȩ idẽ decollatorũ sũp¬
sere nomen. Propterea autẽ
ibi crucifixꝰ eͣ dñs. ut ubi pꝰ erat
area dãpnatorũ: ibi erigerent᷑
uexilla martyrii. & quomͦ ꝓ nob̾
maledictũ crucis factus ẽ: &
flagellatꝰ & crucifixꝰ. sic ꝓ omiũ
salute qͣsi noxius int̾ noxios cru¬
cifigit᷑. Sin autͣ qͥspiã contend̾e
uoluerit idoͣ dnͣm ibi crucifi¬
.xii. ut sanguis ipsiꝰ suꝑ adaͣ tur¬
inulũ distillaret. interrogemꝰ
eũ quare & alii latrones in eode̾
loco crucifissi siͣnt Ex quo apparet
caluariã nͥ sepulchrũ pͥmi hõis.
s locuͥ significare decollatorũ: ut
ubi habundauit peccͣm: suꝑha¬
bundet gr̃a. Adã uͥ sepultu uix¬
ta cedron & arbee in iħ̃u filii

Expanded text:
im et foras portam, loca sunt in quibus truncantur capita damnatorum, et Calvariae, id est, decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus est, et crucifixus: sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigeretur. Sin autem quispiam contendere voluerit, ideo ibi Dominum crucifixum, ut sanguis ipsius super Adae tumulum distillaret, interrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco crucifixi sint? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decollatorum, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia . Adam vero sepultum juxta Hebron et Arbee, in Jesu f
Abbreviated transcription (Latin):
uestigiũ. ñ ponebat᷑. E exiert᷑ cito
de monum̃to cͣtimore. & gaudio
magno. currentes nunciare disci¬
płis eiꝰ. Duplex mentes mulierũ
tenebat affectꝰ. timoris & gaudii
alt̾ de miracłi magnitudine alt̾
ex desiderio resurgentis. ⁊ tn ut̾q

Expanded text:
 ponebat. Et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno, currentes nuntiare discipulis ejus. Duplex mentes mulierum tenebat affectus, timoris et gaudii: alter de miraculi magnitudine, 242 alter ex desiderio resurgentis; et tamen uterque