comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
defecerat uinũ ex ea. arefactis prȩ
sterilitate fidei uirtutũ palmitib.
Erat fides: s mortua. Quomͦ eni᷑
non mortua sine oꝑib: Et id qͥ¬
dem in seculari uita. Ceterũ con¬
uersus ad dnm̃ meliuscrle cȩpi
fateor custodire. non tamen pro¬
ut oportuit. Et quis nempe ad
Quantis etiam tunc memini me
patere insidiis illius qui sagit.¬
tat in occultis in maculatum:
Quantũ nobis o mea uinea furti¬
uis subrectũ est machinamentis:
eo ipso tempore quo uigilantrus
intendere cȩpimus curȩ & custo¬
diȩ nr̃i: Quot & quales piorum
brotros opum aut prȩfocauit ira
aut tulit iactantia. aut fędauit
inanis gła. Quanta ab illecebra
gulȩ. quanta ab accidiȩ sp̃u. quan.¬
ta a pusillanimitate sp̃s & tempe¬
state sustinuimus: S ic eram. & ni¬
chilominus tamen posuerunt me
custodem in uineis. non consideran:¬
tes quid de mea ego facerem uel
fecissem. nec audientes arguentem
magistrũ & dicentem. S̃ i quis do¬

Expanded text:
defecerat vinum ex ea, arefactis, prae defecerat vinum ex ea, arefactis, prae sterilitate fidei, virtutum palmitibus. Erat fides, sed mortua. Quomodo enim non mortua sine operibus? Et id quidem in saeculari vita. Caeterum conversus ad Dominum, meliuscule coepi, fateor, custodire; non tamen prout oportuit. Et quis nempe ad Quantis etiam tunc memini me patere insidiis illius, qui sagittat in occultis immaculatum? Quantum nobis, o vinea mea, furtivis subreptum est machinamentis eo ipso tempore, quo vigilantius intendere coepimus curae et custodiae nostri? Quot et quales piorum botros operum aut praefocavit ira, aut tulit jactantia, aut foedavit inanis gloria? Quanta ab illecebra gulae, quanta ab acediae spiritu, quanta a pusillanimitate spiritus et tempestate sustinuimus? Sic eram: et nihilominus tamen posuerunt me custodem in vineis, non considerantes quid de mea ego facerem vel fecissem, nec audientes arguentem magistrum ac dicentem: Si quis do
Abbreviated transcription (Latin):
ctaberis. & scies quia ego dñs sal¬
uans te & redemptor tuus fortis
iacob̾. Tali itaq modo dicit se spon¬
sa positam custodem in uineis. &
quia uineam suam non custodunt.
Ego loci huiꝰ occasione meipsum re-¬
prȩhendere soleo quod anmaru᷑
susceperim curam. qui meam nͦ
sufficerem custo dire. uineas ani.¬
mas interprȩtans. Quod si ꝓbas
& tu hanc nr̃am interprȩtationẽ.
inde etiam consequenter an recte
quoq dicamus fidem uitem. uir¬
tutes palmites. botrũ opus. deuo¬
tionem uinũ. Si quidẽ nec palmeᷤᷤ
absq uite. nec uirtus sine fide ali¬
qͥd est. Sine fide enĩ impossibile
ẽ placere dõ. E ortasse & displicere
necesse erit. Demq ome qͦd non ẽ
ex fide. peccatũ est. Hoc gͦ conside¬
rare oportuit illos qui me posu¬
erunt custodem in uineis. si uide¬
lic& ꝓpriam custodissem. At quan¬
to tempore inculta iacuit & deser¬
ta. redacta in solitudinẽ : Prorsus

Expanded text:
ctaberis; et scies quia ego Dominus salctaberis; et scies quia ego Dominus salvans te, et redemptor tuus fortis Jacob . Tali itaque modo dicit se sponsa positam custodem in vineis, et quia vineam suam non custodivit. 6. Ego loci hujus occasione me ipsum reprehendere soleo, quod animarum susceperim curam, qui meam non sufficerem custodire; vineas animas interpretans. Quod si probas et tu hanc nostram interpretationem, vide etiam consequenter, an recte quoque dicamus fidem, vitem; virtutes, palmites; 1377 botrum, opus; devotionem, vinum. Siquidem nec palmes absque vite, nec virtus sine fide aliquid est. Sine fide enim impossibile est placere Deo ; fortasse et displicere necesse erit. Denique omne quod non est ex fide, peccatum est . Hoc ergo considerare oportuit illos qui me posuerunt custodem in vineis, si videlicet propriam custodissem. At quanto tempore inculta jacuit et deserta, redacta in solitudinem! Prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
amplectentem. Non pari ꝓfecto ac¬
ceptabitur noto umbra & lux: ira
& pax: iudicium & miscd̾a. figur.
& ueritas. uirga & hereditas. fęnuꝰ
& osculum. G raues demq moysi
manus. testib aaron & ur. Graue
legis iugum testib ipsis apłis. qui
hoc & sĩbi & patrib importabile
clamitant. Graue iugũ & uile
prȩmium. nam terra ẽ in ꝓmissi¬
one. Pro huiusmodi non est moy.¬
ses missus in gentem magna᷑. Uerũ
tu mater ecclła ꝓmissionẽ habens
uite quȩ minc est & future. facile
in dupplici gr̃a obtines ab uniuer¬
ciuitate ab uniuersitate exciperis:
dum sic ꝓuocat quod ꝓmittis. ut
quod imponis non terreat. Quid
adhuc unius uineȩ plangis damnũ.
quod tanto tibi fęnore compensa¬
tũ est. Pro eo quod fuisti dereli¬
cta. & odio habrta & nor fuit qui
ꝑ te transiret. ponam te inquit
in suꝑbiam scłoꝵ. gaudium in ge¬
neratione & generationẽ: & suges
lac gentium. & mamilla regum la-¬

Expanded text:
amplectentem? Non pari profecto acamplectentem? Non pari profecto acceptabitur voto umbra et lux, ira et pax, judicium et misericordia, figura et veritas, virga et haereditas, frenum et osculum. Graves denique Moysi manus, testibus Aaron et Hur ; grave Legis jugum, testibus ipsis apostolis, qui hoc et sibi, et patribus importabile clamitant ; grave jugum, et vile praemium: nam terra est in promissione. Pro hujusmodi non est Moyses missus in gentem magnam. Verum tu, mater Ecclesia, promissionem habens vitae quae nunc est et futurae, facile in duplici gratia obtines ab univerulsa de civitate, ab universitate exciperis, dum sic provocat quod promittis, ut quod imponis non terreat. Quid adhuc unius vineae plangis damnum, quod tanto tibi fenore compensatum est? Pro eo quod fuisti derelicta, et odio habita, et non fuit qui per te transiret: Ponam te, inquit, in superbiam saeculorum, gaudium in generatione et generationem; et suges lac gentium, et mammilla regum la
Abbreviated transcription (Latin):
ponere ultioni. ipsum qͥdem fieri
posse in gentem magnam: s ille re¬
nuit. Quare. Obnimiam ꝓfecto
dilectione qua illi fortiter deuinctꝰ
populo tenebatur. & qm non requi¬
rebat quȩ sua sunt s dĩ honorem:
& non quod sibi utile foret s quod
multis. Et ille qͥdem sic. Ego autẽ
consilio secretiori puto hoc mius
diuinitus ꝓsui magnitudine serua¬
tum sponse ut ipsa potius & nori
moyses miteretur ingente̾ magnã.
Non eniꝰ oportebat amicũ sponsi prȩ¬
ripere sponse benedictionẽ. & ꝓpte¬
rea non qͥdem moyses s noua spon¬
sa cui dicitur. ite in mundũ uni
gentem magna. Num in maiorẽ
potuit quã in uni uersitatẽ: Et fa¬
cile umuersitas cessit portanti pa¬
cem. gr̃am offerenti. Sed non sicut
gra. ita & lex Quã dissimili uultu
ad omẽm conscientiam se offerunt
suauitas huiꝰ. & illius austeritas.
Quis sane ex equo respiciat conde.¬
mnantem & consolantem. reposcen¬
tem & ignoscentem. plectentem &

Expanded text:
ponere ultioni, ipsum quidem fieri ponere ultioni, ipsum quidem fieri posse in gentem magnam: sed ille renuit . Quare? Ob nimiam profecto dilectionem qua illi fortiter devinctus populo tenebatur; et quoniam non requirebat quae sua sunt, sed Dei honorem, et non quod sibi utile foret, sed quod multis. Et ille quidem sic. 5. Ego autem consilio secretiori puto hoc munus divinitus pro sui magnitudine servatum sponsae, ut ipsa potius, et non Moyses, mitteretur in gentem magnam. Non enim oportebat amicum sponsi praeripere sponsae benedictionem; et propterea non quidem Moyses, sed nova sponsa, cui dicitur: Ite in mundum univgentem magnam. Num in majorem potuit quam in universitatem? Et facile universitas cessit portanti pacem, gratiam offerenti. Sed non sicut gratia, ita et lex. Quam dissimili vultu ad omnem conscientiam se offerunt suavitas hujus, et illius austeritas. Quis sane ex aequo respiciat condemnantem et consolantem, reposcentem et ignoscentem, plectentem et
Abbreviated transcription (Latin):
penitentia peccatoꝵ. salutẽ homi¬
nũ sitientes. lacrimȩ pęnitenti ũ
uinũ eoꝵ. quod in illis intȩ odor
sapor gr̾ȩ sit. indulgentiȩ gustus:
reconciliationis iocunditas. sani¬
tas redeuntis innocentiȩ. serena¬
tȩ suauitas conscientiȩ. Ergo ex
illa una uinea quã seuę ꝑsecuti.¬
onis uisa est deleuisse tempestas
quantȩ uniuersa terra ꝓpagatȩ
refloruerunt. Et in his om̃ibus
custos posita sponsa est. ut non
contristetur quod primã uineã
non custodiuit. Consolare filia
syon. Si cecitas ex parte contigit
in isrł. quid tu perdis. Ynrare mi¬
sterium & noli plangere detrimen¬
tum. dilata sinũ & collige plenitu:¬
dinẽ gentium. Dic ciuitatib iudę.
Uobis oportebat primũ loqui uerbũ
dĩ. s qm reppulistis illud & indignos
uos iudicatis ȩternȩ uitȩ. ecce conuer¬
N timur ad gentes. Noysi sane obla-¬
tum est a deo si prȩuaricatorẽ po¬
pulũ uellet dimittere & diumnȩ ex¬

Expanded text:
poenitentia peccatorum, salutem homipoenitentia peccatorum, salutem hominum sitientes. Lacrymae poenitentium vinum eorum, quod in illis vitae odor, sapor gratiae sit, indulgentiae gustus, reconciliationis jucunditas, sanitas redeuntis innocentiae, serenatae suavitas conscientiae. 4. Ergo ex illa una vinea, quam saevae persecutionis visa est delevisse tempestas, quantae in universa terra propagatae refloruerunt? Et in his omnibus custos posita sponsa est, ut non contristetur, quod primam vineam non custodivit. Consolare, filia Sion: si caecitas ex parte contigit in Israel, quid tu perdis? Mirare mysterium, et noli plangere detrimentum: dilata sinum, et collige plenitudinem gentium. Dic civitatibus Judae: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quoniam repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Moysi sane oblatum est a Deo, si praevaricatorem populum vellet dimittere, et divinae ex
Abbreviated transcription (Latin):
rit riit. s migrauit. Etiam creint
& dilatata est. tanquã cui benedi¬
xit dñs. Deniq leua oculos tuos
& uide. si non operit montes
umbra eius. & arbusta eius cedros
dĩ. si non extendit palmites suos
usq ad mare. & usq ad flumen
ꝓpagines eiꝰ. Nec mirũ. dei enim
edificatio ẽ. dei agricultura est.
Ipse fecundat. ipse ꝓpagat. ipse pu¬
tat. & purgat eam ut fructũ plꝰ affe¬
rat. Quando nempe sua destitue¬
ret cura uel oꝑa. quã plantauit
dextera eius. Non plane haben¬
da neglectui. in qua apłi palmites.
dñs uitis. & pater eiꝰ agricola est:
m fide plantata. in caritate mittit
radices. defossa sarculo disciplinȩ:
stercorata pęnitentiũ lacrimis .ri.¬
gata predicantium uerbis. & sic sa¬
ne exuberans uino in quo est leti¬
cia s non luxuria. umo totius sua¬
uitatis. nullius libidinis. Noc cer¬
te uinũ letificat cor hominiẜ hoc
constat &. angłos bibere cũ leticia.
Demq gaudent in conuersione &

Expanded text:
riit, sed migravit; etiam crevit riit, sed migravit; etiam crevit et dilatata est, tanquam cui benedixit Dominus. Denique leva oculos tuos, et vide si non operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei; si non extendit palmites suos usque ad mare et usque ad flumen propagines ejus . Nec mirum, Dei enim aedificatio est, Dei agricultura est . Ipse fecundat, ipse propagat, ipse putat et purgat eam, ut fructum plus afferat. Quando nempe sua destitueret cura vel opera, quam plantavit dextera ejus? Non plane habenda neglectui, in qua apostoli palmites, Dominus vitis, et Pater ejus 1376 agricola est . In fide plantata, in charitate mittit radices, defossa sarculo disciplinae, stercorata poenitentium lacrymis, rigata praedicantium verbis: et sic sane exuberans vino in quo est laetitia, sed non luxuria; vino totius suavitatis, nullius libidinis. Hoc certe vinum laetificat cor hominis; hoc constat et angelos bibere cum laetitia. Denique gaudent in conversione et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd de uineis cura dõ est: S̃ i autẽ
spiritali sensu uineas ęccłias id
est fideles interpretamur popu.¬
los iuxta ꝓpħȩ sensum dicentis. ui¬
nea dñi sabaoth domus israel est:
incipiet fortassis elucere nobis.
quomͦ sponse minime indignũ
sit fieri custodem in umeis. Puto
qͦd & non parua insuꝑ in hoc ipso
apparebit prȩrogatiua. si quis dili¬
gentius curet aduertere quantũ
ubiq ꝑ orbem in huiusmodi ur¬
neas dilatauerit terminos suos. a
die illa qua ierosolimis a filiis ma:¬
tris suȩ expugnata est & exturba¬
ta. una cũ pͥma illa sua nouella
plantatione multitudinẽ dico
credentium: quoꝵ legitur fuis¬
se cor unuͦ & anima una. Et ipsa
est quã se modo fatetur mimime
custodisse : s non ad insipientiã
sibi. Nec eniͦ ita inde euulsa m
ꝑsecutione fuit. ut non alibi plan.¬
taretur atq aliis locaretur agri.¬
colis: qui reddant fructus eiꝰ tem:¬
porib suis Non ꝓrsus non pe-¬

Expanded text:
quid de vineis cura est Deo? Si autem quid de vineis cura est Deo? Si autem spirituali sensu vineas Ecclesias, id est fideles interpretamur populos, juxta prophetae sensum dicentis, Vinea Domini sabaoth domus Israel est , incipiet fortassis elucere nobis quomodo sponsae minime indignum sit fieri custodem in vineis. 3. Puto quod et non parva insuper et in hoc ipso apparebit praerogativa, si quis diligentius curet advertere quantum ubique per orbem in hujusmodi vineas dilataverit terminos suos a die illa qua Jerosolymis a filiis matris suae expugnata est et exturbata, una cum prima illa sua novella plantatione; multitudinem dico credentium, quorum legitur fuisse cor unum et anima una . Et ipsa est, quam modo fatetur se minime custodisse, sed non ad insipientiam sibi. Nec enim ita inde evulsa in persecutione fuit, ut non alibi plantaretur, atque aliis locaretur agricolis, qui reddant fructus ejus temporibus suis. Non prorsus, non pe
Abbreviated transcription (Latin):
prȩstitere pugnando contra me: &
contra umeam meam qui dicunt
exmanite exmanite usq ad funda¬
mentũ in ea. ut unã plurib cõmu¬
rarim. Hoc quippe est quod infert:
uineam meam non custodiui. tan¬
quã causam subrungens unde hoc
illi contigerit. ut non in una iã
s in plurib custos posita sit. Et
littera quiđe sic est. Sed si eam
simpliciter sequimur contenti eo
solo quod sonare in suꝑficie illa
uidetur. putabimus nos legere i
seriptura scã de his uineis corpo.¬
reis & terrenis quas cotidie cerni¬
mus de rore cęli & pinguedine
terre accipere unde fundunt ur¬
nũ in quo ẽ luxuria. & sienichil
non dico dñi sponse dignũ. s nec
cuinis ceterarum congruũ quid de
tã scã & diuma scriptura attulis.¬
se uidebimur. Quȩ eniꝰ conueni¬
entia sponsis & custodiȩ uinearũ:
Sed & si conuenire putetur. unde
docebimus fuisse aliquando eocłam
istiusmodi deputatam officio. Nun¬

Expanded text:
praestitere pugnando contra me et praestitere pugnando contra me et contra vineam meam, qui dicunt: Exinanite, exinanite usque ad fundamentum in ea , ut unam pluribus commutarim. Hoc quippe est quod infert, Vineam meam non custodivi: tanquam causam subjungens unde hoc illi contigerit, ut non in una jam, sed in pluribus custos posita sit. Et littera quidem sic est. 2. Sed si eam simpliciter sequimur, contenti eo solo quod sonare in superficie illa videtur, putabimus nos legere in Scriptura sancta de his vineis corporeis et terrenis quas quotidie cernimus de roro coeli et de pinguedine terrae accipere, unde fundunt vinum, in quo est luxuria: et sic nihil, non dico Domini sponsae dignum, sed nec cuivis caeterarum congruum quid de tam sancta et divina Scriptura attulisse videbimur. Quae enim convenientia sponsis et custodiae vinearum? Sed etsi convenire putetur, unde docebimus fuisse aliquando Ecclesiam istiusmodi deputatam officio? Nun
Abbreviated transcription (Latin):
me custodẽ
in uineis.
Qui. Gui¬
ne illi oppugnatores quos ꝓxi-¬
me memorasti. Iudite & intel¬
ligite si non se ab illis ipsis fa¬
tetur ista ꝓmotam. a quib &
passam. Nec miruꝰ tamensiqͥ¬
demi fuerit cansa pugnandi:
intentio corrigendi. Nam qͥs
nesciat multos amicabiliter
utiliterq multotiens oppu¬
sgnatos
Quam multos cotidie experimur
piis impugnationib prȩlatoꝵ ad
meliora ꝓficere. ꝓuehi ad altiora.
Ergo illud potius demonstremus si
possumus quẽa dmodũ adnersus
eccłam pugnatũ sit a filiis matris
suȩ. & hostili animo & danmo utili.
Ia enĩ iocundius cũ qui nocere in¬
tendunt. ꝓsunt & nolentes. Utrũq
uͦ sensum tenet superior interpre¬
tatio. qm̃quidẽ non defuerunt &
qui bene & qui male emularentur
eam diuersa intentione pugnantes:
s utriq ꝓfuerunt. In tantũ deniq
se ꝓfecisse ex his quȩ ab emulis passa
est głatur: ut ꝓ una uinea quã sibi
abstulisse uisi sunt. suꝑ multas se
gaudeat constitutam. Noc mͥ in qt

Expanded text:
me custodem in vineis . Qui? Tuine illi oppugnatores quos proxime memorasti? Audite et intelligite, si non se ab illis ipsis fatetur ista promotam, a quibus et passam. Nec mirum tamen, siquidem fuerit causa pugnandi intentio corrigendi. Nam quis nesciat multos amicabiliter utiliterque multoties oppugnatos? Quam multos quotidie experimur piis impugnationibus praelatorum ad meliora proficere, provehi ad altiora? Ergo illud potius demonstremus, si possumus, quemadmodum adversus Ecclesiam pugnatum sit a filiis matris suae, et hostili animo, et damno utili. Id enim jucundius, cum qui nocere intendunt, prosunt et nolentes. Utrumque vero sensum tenet superior interpretatio: quoniam quidem non defuerunt, et qui bene, et qui male aemularentur eam, diversa intentione pugnantes; sed utrique profuerunt. In tantum denique se profecisse ex iis quae ab aemulis passa est gloriatur, ut pro una vinea, quam sibi abstulisse visi sunt, super multas se gaudeat constitutam. Hoc mihi, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
beret ꝓuidere. S candalizatur in¬
quã in tua singularitate frater. iii¬
dicans te suꝑsticiosum tanquã su¬
ꝑflua queritantẽ. aut certe me
durũ causans. qui non ꝑquiram
uictui tuo necessaria. Hrustra si bi
quidam blandiuntur de exemplo
pauli hortantis discipulũ non bibe¬
re aquã. s modico uti uino ꝓpter
stomacũ & frequentes suas infirmi¬
tates. Qui attendere debent primũ
qͥdem apłm minime sibi ips̃i rem
istiusmodi suadere. s nec discipłm
eque exposcere sibi. Deinde ñ mo-¬
nacho hoc intimari. s ep̾o cunꝰ uita
tenerȩ adhuc & nascenti ęrcłiȩ ꝑne¬
cessaria esset. Thimotheus hic erat.
tu tibimaipsi dispensas. misertus
tui. Suspecta eͦ mͥ fateor tua ipsius
in te dispensatio. & uereor tibi illudi
sub tegmine & nomine discretionis
a carnis prudentia. Ia te saltim uo¬
lo ammonitũ esse. ut si ita tibi aucto.¬
ritas apłi placet de bibendo uino:
modico qͦd ille adiunxit nͥ preter.¬

Expanded text:
bet providere. Scandalizatur, inbet providere. Scandalizatur, inquam, in tua singularitate frater judicans te superstitiosum, tanquam superflua quaeritantem; aut certe me durum causans, qui non perquiram victui tuo necessaria. Frustra sibi quidam blandiuntur de exemplo Pauli, hortantis discipulum non bibere aquam, sed modico uti vino propter stomachum et frequentes suas infirmitates . Qui attendere debent primum quidem Apostolum minime sibi ipsi rem istiusmodi suadere, sed nec discipulum aeque exposcere sibi. Deinde non monacho hoc intimari, sed episcopo, cujus vita tenerae adhuc et nascenti Ecclesiae pernecessaria esset. Timotheus hic erat. tu tibimetipsi dispensas, misertus tui. Suspecta est mihi, fateor, tua ipsius in te dispensatio; et vereor tibi illudi sub tegmine et nomine discretionis a carnis prudentia. Id te saltem volo admonitum esse, ut si tibi ita auctoritas Apostoli placet de bibendo vino, modico, quod ille adjunxit, non praeter
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigandis diuersitatib comple¬
xionũ. ciboꝵq uarietatib exqui¬
rendis cotidianã expendere cura:
Legumina inquit uentosa sunt. ca¬
seus stomacũ grauat. Lac capiti no¬
cet. potum aquȩ non sustinet pe¬
ctus: caules nutriunt melancoliam:
coleram porri accendunt. pisces
de stagno aut de lutosa aqua meȩ
penitus complexioni non congru¬
unt. Quale est hoc ut in totis.
fluuiis. agris. hortis. cellariisue
repperiri uix possit quod comedas:
Puta te queso monachuꝰ esse non me¬
dicũ. nec de complexione iudican¬
dũ. s de ꝓfessione. Parce obsecro
pͥmũ qͥdem quieti tuȩ. parce de¬
inde labori ministrantium: parce
grauamini domus. parce conscien¬
tiȩ. Conscientiȩ dico non tuȩ s
alterius. illiuis uidelic& qui ꝓpter
sedens & edens quod sibi apponit᷑.
de tuo singulari ieiunio murmu¬
rat. S candalo quippe est ei aut
tua odiosa suꝑsticio. ant duricia
quã forte putat illius qui tibi ha¬

Expanded text:
investigandis diversitatibus compleinvestigandis diversitatibus complexionum, ciborumque varietatibus inquirendis, quotidianam expendere curam? Legumina, inquit, ventosa sunt, caseus stomachum gravat, lac capiti nocet, potum aquae non sustinet pectus, caules nutriunt melancholiam, choleram porri accendunt, pisces de stagno aut de lutosa aqua meae penitus complexioni non congruunt. Quale est hoc, ut in totis fluviis, agris, hortis, cellariisve reperiri vix possit quod comedas? 12. Puta te, quaeso, monachum esse, non medicum; nec de complexione judicandum, sed de professione. Parce, obsecro, primum quidem quieti tuae, parce deinde labori ministrantium, parce gravamini domus, parce conscientiae. Conscientiae dico, non tuae, sed alterius; illius videlicet, qui prope sedens, et edens quod sibi apponitur, de tuo singulari jejunio murmurat. Scandalo quippe est ei aut tua odiosa superstitio, aut duritia, quam forte putat illius, qui tibi ha
Abbreviated transcription (Latin):
docet. saluator monet & perdere.
Quid enĩ tibi aliud de xp̃i audito¬
rio sonuit. cũ paulo ante clamatũ
ẽ: qui amat animã suam ꝑdet eam.
Perdet eam dixit siue ponendo ut
martyr. siue affligendo ut pęnitens.
Quãquã genus martyrii est. sp̃u fa¬
cta carnis mortificare. illo nimi¬
rũ quo menbra ceduntur ferro:
ho ore qͥdem mitius. s diuturni¬
tate molestius. Uidesne hac senten.¬
tia magistri mei carnis sapientiã
condemnari. ꝑ quãq aut in
lulum uoluptatis diffluitur. aut
ipsa quoq bona ualitudo corporis
ultra quã oportet appetitur. Seniq
quod uera sapientia in uoluptates
non effluat. audisti ꝓfecto a sapi¬
ente. ne inueniri qͥdem hanc in
terra suauiter uiuentium. ui au.¬
tem iñuenit. dicit. Suꝑ salutem
& omem pulchritudiẽ dilexi sapi.¬
entiam. S i suꝑ salutẽ & pulchri¬
tudinẽ. quantomagis suꝑ uolupta¬
tem & turpitudinem: Quid uero
ꝓdest temperare a uoluptatib &

Expanded text:
docet, Salvator monet et perdere. 11. docet, Salvator monet et perdere. 11. Quid enim tibi aliud de Christi auditorio sonuit, cum paulo ante clamatum est: Qui amat animam suam, perdet eam? Perdet eam dixit, sive ponendo ut martyr, sive affligendo ut poenitens. Quanquam genus martyrii est, spiritu facta carnis mortificare; illo nimirum, quo membra caeduntur ferro, horrore quidem mitius, sed diuturnitate molestius. Videsne hac sententia Magistri mei carnis sapientiam condemnari, per quam utique aut in luxum voluptatis diffluitur, aut ipsa quoque bona valetudo corporis ultra quam oporteat appetitur? Denique quod vera sapientia in voluptates non effluat, audisti profecto a Sapiente, ne inveniri quidem hanc in terra suaviter viventium . Qui autem invenit, dicit: Super salutem et omnem pulchritudinem dilexi sapientiam . Si super salutem et pulchritudinem, quanto magis super voluptatem et turpitudinem? Quid vero prodest temperare a voluptatibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
facit qui sic disputat. hoc oculis. &¬
hoc capiti: illud pectori uel stomaco
nocet. Profecto umisquisq quod a
suo magistro didicit. hoc in mediu̾
ꝓfert. Non in euangłio legistis has
differentias. aut in ꝓpħis aut in lit.¬
teris apłoꝵ. Caro & sanguis ꝓ cer¬
to reuelauit tibi hanc sapientiam:
non sp̃s patris. Est eniꝰ carnis hȩc
sapientia. S ed audi quid de ipsa
nr̃i medici sentiant. S apientia
inquiunt car nis. mors est. Item
sapientia carnis inmica est deo.
Num ypoeratis seuga liem sen¬
tentiam. aut certe de scola
epicuri debui ꝓponere uobis:
Xp̃i sum discipulus. xp̃i discipulis
loquor. Ego si peregrinũ dogna
induxero. ipse peccaui. Epicurus
atq hẏpocras corporis alter uolu¬
ptatem. alter bonã habitudinem
prȩfert. meus magister utriusq
rei contemptũ prȩdicat. Animȩ
in corpore uitam quã summo stu.¬
dio iste unde sustenter. ille unde &
delectet inquirit. atq inquirere

Expanded text:
facit, qui sic disputat: Hoc oculis, facit, qui sic disputat: Hoc oculis, hoc capiti, illud pectori, vel stomacho nocet; profecto unusquisque quod a suo magisprofert. Num in Evangelio legisti has differentias, aut in prophetis, aut in litteris apostolorum? Caro et sanguis pro certo revelavit tibi hanc sapientiam, non spiritus Patris; est enim carnis haec sapientia. Sed audi quid de ipsa nostri medici sentiant. Sapientia, inquiunt, carnis mors est; item: Sapientia carnis inimica est Deo . Num Hippocratis seu Galententiam, aut certe de schola Epicuri debui proponere vobis? Christi sum discipulus; Christi discipulis loquor: ego si peregrinum dogma induxero, ipse peccavi. Epicurus atque Hippocrates corporis alter voluptatem, alter bonam habitudinem praefert; meus Magister utriusque rei contemptum praedicat. Animae in corpore vitam, quam summo studio iste 1379 unde sustentet, ille unde et delectet, inquirit atque inquirere
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis affectio er. & uita quã ad.¬
ministrat corpori. Hanc gͦ animã
suam pau lus sꝑnebat prȩ se:
paratus
ꝓ dño non solum al¬
ligari s¬
sic ꝑdere animã suam nixta con¬
silium dñi. Tu quoq si ꝓpriam de¬
seras uoluntatem. si corporis uo-¬
luptatib ꝑfecte renunties. si car¬
nem tuam crucifigas cũ nitiis &
concupiscentiis. s & mortifices
menbra tua quȩ sunt suꝑ terram:
ꝓbabis te pauli imitatorem. qͥ non
facias animã tuam prȩtiosiorẽ ter-¬
pso ꝓbabis & xpͦi discipłm. etiam
illam ꝑdendo salubriter. Etqͥdem
prudentius eam ꝑdis ut custodias:
quã custodis ut perdas. Nam qui
uoluerit animã suam saluã facere :
perdet eam. Quid hic uos dicitis
obseruatores ciboꝵ. moꝵ neglecto¬
res. Hypocras & sequaces eiꝰ docenł¬
ret animas saluas facere in hoc
mundo: xp̃s & eiꝰ discipuli perdere:¬
Quem nam uos e duob sequi magi.¬
strum eligitis. At manifestum se

Expanded text:
carnalis affectio ejus, et vita, quam adcarnalis affectio ejus, et vita, quam administrat corpori. Hanc ergo animam suam Paulus spernebat prae se, paratus pro Domino non solum alligari, sesic perdere animam suam juxta consilium Domini. 10. Tu quoque si propriam deseras voluntatem, si corporis voluptatibus perfecte renunties, si carnem tuam crucifigas cum vitiis et concupiscentiis, sed et mortifices membra tua, quae sunt super terram: probabis te Pauli imitatorem, qui non facias animam tuam pretiosiorem te ipso; probabis et Christi discipulum, etiam illam perdendo salubriter. Et quidem prudentius eam perdis ut custodias, quam custodis ut perdas. Nam qui voluerit animam suam salvam facere, perdet eam . Quid hic voobservatores ciborum, morum neglectores? Hippocrates et sequaces ejus docent animas salvas facere in hoc mundo, Christus et ejus discipuli perderequemnam vos e duobus sequi magistrum eligitis? At manifestum se
Abbreviated transcription (Latin):
de uilioriq essentiȩ quod est corpꝰ
mherere. non modo officio uiuifi¬
candi ac sensificandi. s & fouendi
nutriendiq desiderio. Hoc inquam
sensuale atq carnale appellatione sini.
homo sp̃ualis indignuꝰ iudicans.in.¬
ter sua magis censuit deputandũ:
quã se ꝑsonaliter expͥmendũ ꝑ illud.
Cum me dico inquit. excellentius
quod in me est. in quo & sto ꝑ gram
diͦ id est mentem rationẽq intelli¬
ge. Cũ loquor animaᷤ meamr hoc
inferius accipe quod carni anr¬
mandȩ uides accõmodatũ etiam
& iuinctum in concupiscentia. Id me
fuisse qͥdem s iam non esse agnosco:
quia non scđm carne̾ adhuc ambulo
ego. scđm carneͦ non ego. Qurd eni
si carnaliter etiam nunc anima con-¬
cupiscit: Iam non ego operor illud.
s quod habitat in me peccatum.
Et ideo non me qͥdem s tamen meu̾
dixerim quod in me carnaliter sa¬
pit. idq non aliud quã ipsam ani-¬
mã. Reuera enĩ ammȩ portio est

Expanded text:
inde viliorique essentiae, quod est corpus, inde viliorique essentiae, quod est corpus, inhaerere; non modo officio vivificandi ac sensificandi, sed et fovendi nutriendique desiderio: hoc, inquam, sensuale atque carnale appellatione sui homo spiritualis indignum judicans, inter sua magis censuit deputandum, quam se personaliter exprimendum per illud. Cum me dico, inquit, excellentius quod in me est, in quo et sto per gratiam Dei, id est mentem rationemque, intellige. Cum loquor animam meam, hoc inferius accipe, quod carni animandae vides accommodatum, etiam et junctum in concupiscentia. Id me fuisse quidem, sed jam non esse agnosco, quia non secundum carnem adhuc ambulo, ego, secundum carnem non ego. Quid enim si carnaliter etiam nunc anima concupiscit? Jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum . Et ideo non me quidem, sed tamen meum dixerim quod in me carnaliter sapit, idque non aliud quam ipsam animam. Revera enim animae portio est
Abbreviated transcription (Latin):
detinebatur amore. quo minus curȩ
intenderet creditarũ. Nerito & Pau¬
lo inter gentes tam ingens silua
credita ẽ umearũ. quo & ipse in suȩ
custodia minime curiosus muentꝰ
sit. ita ut non solum alligari s & mo
meam prȩciosiorem quã me. Opti¬
mus estimator rerum. qui nil suoꝵ
sibi prȩferendũ existimet. Quã mul¬
ti saluti ꝓpriȩ modicam uilissimãq
peciniam prȩtulerunt. Paulus nec
animã. Non inquit facio eam prȩci¬
osiorem quam me. Ergo differenti¬
am facis inter te & tuam animam:
Prudenter qͥdem tu tibi pluris es. quã
qͥduis tuum. S ed qͦmodo anima nͦ¬
tua tu: Arbitror quod quia paulus
iam tunc in sp̃u ambularet. & men¬
te consentiret legi dĩ qm bona est:
iccirco hanc ipsam mentẽ suam tan.¬
quã pͥncipale ac suprȩmũ qͥddam
sui dignũ. duxerit suimet potius
quã suę cuiuspiam rei nomine desi¬
gnare. Reliquu uͦ quod constat na¬
turȩ esse inferioris. & inferiori ꝑm-¬

Expanded text:
detinebatur amore, quominus curae detinebatur amore, quominus curae intenderet creditarum. Merito et Paulo inter gentes tam ingens 1378 silva credita est vinearum, quod et ipse in suae custodia vineae minime curiosus inventus sit; ita ut non solum alligari, sed et meam pretiosiorem quam me . Optimus aestimator rerum, qui nihil suorum sibi praeferendum existimet. 9. Quam multi saluti propriae modicam vilissimamque pecuniam praetulerunt! Paulus nec animam. Non, inquit, facio eam pretiosiorem quam me. Ergo differentiam facis inter te, et animam tuam? Prudenter quidem tu tibi pluris es, quam quidvis tuum. Sed quomodo non tua anima tu? Arbitror quod quia Paulus jam tunc in spiritu ambularet, et mente consentiret legi Dei quoniam bona est ; idcirco hanc ipsam mentem suam, tanquam principale ac supremum quiddam sui, dignum duxerit suimet potius, quam suae cujuspiam rei nomine designare; reliquum vero, quod constat naturae esso inferioris, et inferiori pro
Abbreviated transcription (Latin):
sterilitatem uineȩ meȩ. Om̃s palmi¬
tes tiꝰ aruerunt prȩ mopia. Lacent
sine fructu. eoquod ñ habent humo¬
rem. Ihħu bone quos fascieulos sarmen¬
toꝵ ex eis in tuo cotidie sacrificio. ustio
contriti cordis mei te teste sumit:
Sit obsecro sacrificium tibi sp̃s contri¬
bulatus. cor contritũ & humiliatum
deus ñ despicias. Et ego qͥdem sic ꝓ
nꝑfecto meo. traho ad me capitulu̾
prȩsens. Perfectus autem omĩs erit
qui alias dicere poterit umeam meã
nori custodiui. illo uidelic& sensu quo
saluator loquitur in euangło Nui ꝑ¬
diderit animã suam ꝓpter me: inue¬
niet eam. Idoneus plane & dignus
qui ponatur custos in uineis. quem
ꝓpriȩ cura uineȩ. a cõmissarũ diligen¬
tia & sollicitudine non impedit aut
retardat. dũ non quęrit quȩ sua st̃:
neq quod sibi utile est: s quod multis.
Propterea sane petro cura ista credita
est: in tam multis uineis. que erant
de cireu̾cisione. quia homo paratus

Expanded text:
sterilitatem vineae meae? Omnes palmisterilitatem vineae meae? Omnes palmites ejus aruerunt prae inopia; jacent sine fructu, eo quod non habeant humorem, Jesu bone! quos fasciculos sarmentorum ex eis in tuo quotidie sacrificio ustio contriti cordis mei te teste absumit? Sit, obsecro, sacrificium tibi spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum, Deus, ne despicias . 8. Et ego quidem sic pro imperfecto meo traho ad me capitulum praesens. Perfectus autem omnis erit qui alias dicere poterit: Vineam meam non custodivi; illo videlicet sensu, quo Salvator loquitur in Evangelio, Qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam . Idoneus plane et dignus qui ponatur custos in vineis, quem propriae cura vineae a commissarum diligentia et sollicitudine non impedit aut retardat; dum non quaerit quae sua sunt, neque quod sibi utile est, sed quod multis. Propterea sane Petro cura ista credita est in tam multis vineis, quae erant de circumcisione, quia homo paratus
Abbreviated transcription (Latin):
plurib intentꝰ. muꝰ cͥea unã diligens.
muiꝰq solliciꝰ fieri cogoꝵec sepem eircũ¬
dare nec torcular fodere in ea licet.
Heu destructa est maceria eins & uin¬
demiant eam om̃s qui pretergredi¬
untur uiam. Patet exposita tristi¬
ciȩ. iracundię. atq impatientiȩ ꝑuia.
Demoliuntur eam sedule quȩdam uul¬
peculȩ instantium necessitatũ. Irrũ¬
punt undiq anxietates. suspiciones.
sollicitudines. Turbȩ discordantium.
causarũ molestiȩ rara hora desunt.
Non ẽ ꝓhibendi facultas. non copia
declinandi. s nec orandi spatium.
Quo nbre lacrimarũ ꝑfundere suf¬
ficiam sterilitatem animȩ meȩ. Ui¬
neȩ meȩ uolui dicere. s de psalmo
sic incia it ꝓpter usum. & sensus idem¬
ẜ est.
Nec piget erroris qui admonet simi¬
litudinis. quia non est de uinea sermo:
s de anima. Ergo anina cogit tur
cum uinea legitur. siquidem sub
hui specie & nomine illius sterilitas
deploratur. Quib gͦ lacrimis rigabo

Expanded text:
pluribus intentus, minus circa unam diligens, minusque sollicitus fieri cogor. Nec spem circumdare, nec torcular fodere in ea licet. Heu! destructa est maceria ejus, et vindemiant eam omnes qui praetergrediuntur viam! Patet exposita tristitiae, iracundiae atque impatientiae pervia. Demoliuntur eam sedulae quaedam vulpeculae instantium necessitatum; irrumpunt undique anxietates, suspiciones, sollicitudines; turbae discordantium, causarum molestiae rara hora desunt. Non est prohibendi facultas, non copia declinandi, sed nec orandi spatium. Quo imbre lacrymarum perfundere sufficiam sterilitatem animae meae? Vineae meae volui dicere, sed de psalmo sic incidit propter usum, et sensus idem est; nec piget erroris qui admonet similitudinis, quia non de vinea sermo est, sed de anima. Ergo anima cogitetur, cum vinea legitur; siquidem sub hujus specie et nomine illius sterilitas deploratur. Quibus ergo lacrymis rigabo
Abbreviated transcription (Latin):
se catholicis mintis caute respon¬
dentes ipsi confessi sunt. partĩ
quas diuisi ab inuicem litigan¬
tes de inuicem ꝓdiderunt. par¬
tim quoq illas quas non nulli
eorũ redeuntes ad ęccłiam de¬
texerunt. non quod ad omnes
respondeam. nec enĩ necesse ẽ.
sed tantũ ut innotescant. At
istud alterius erit opꝰ sermoniꝰ.
in laudem & głam nominis

Expanded text:
se Catholicis minus caute response Catholicis minus caute respondentes ipsi confessi sunt partim 1494 quas divisi ab invicem litigantes de invicem prodiderunt, partim quoque quas nonnulli eorum redeuntes ad Ecclesiam detexerunt: non quod ad omnes respondeam, nec enim necesse est, sed tantum ut innotescant. At istud alterius erit opus sermonis, ad laudem et gloriam nominis
Abbreviated transcription (Latin):
cum suum. Nunc aut̾e facile seđdm
subuersus est qui eiusmodi est. ac
ꝑinde cautus ꝓuidere ne iam sit
& subuersor. Itaq ñ nichil est:
iuxta uerbum sapientis in insidiis
suis captos esse iniquos. Ilos p̃ser¬
tim iniquos. qui insidiis ꝓ armis
uti cauti sunt. Nam conflictus
om̃ino abhis & defensio periit.
Uile nempe hoc genus & rusti¬
canum ac sine litteris. & ꝓrsus
imbelle. Deniq uulpes sunt. &
pusillȩ. Sed neq illa in quibtis
male sentire dicuntur defensi¬
bilia sunt. nec ta subtilia qua
suasibilia. idq dumtarat muli¬
erculis. rusticis & idiotis. quales
utiq om̃s sunt quotquot adhuc
de secta hac esse exꝑtus sũ. Nec
enim in cunctis assertionib eoꝵ
nam multȩ sunt. nouum quid
aut mauditum audisse me re¬
colo. sed quod tritum est & diu
uentilatu inter antiquos here¬
ticos. a nr̃is autẽ contritum
& euentilatũ. Dicendum tam̃.
& dicam quȩ nam illȩ meptię
sint. partim quas sciscitantibus

Expanded text:
cum suum . Nunc autem facile, secundum cum suum . Nunc autem facile, secundum subversus est qui ejusmodi est ; ac proinde cautus providere, ne jam sit et subversor. Itaque nonnihil est, juxta verbum Sapientis, in insidiis suis captos esse iniquos , illos praesertim iniquos, qui insidiis pro armis uti cauti sunt. Nam conflictus omnino ab his et defensio periit. Vile nempe hoc genus est et rusticanum, ac sine litteris, et prorsus imbelle. Denique vulpes sunt, et pusillae; sed neque illa, in quibus male sentire dicuntur, defensibilia sunt; nec tam subtilia, quam suasibilia, idque duntaxat mulierculis rusticis et idiotis, et quales utique omnes sunt, quotquot adhuc de secta hac esse expertus sum. Nec enim in cunctis assertionibus eorum, nam multae sunt, novum quid aut inauditum audisse me recolo, sed quod tritum est, et diu ventilatum inter antiquos haereticos, a nostris autem contritum et eventilatum. Dicendum tamen, et dicam, quaenam illae ineptiae sint; partim quas sciscitantibus
Abbreviated transcription (Latin):
adquiescat. quid iam tergiuersa¬
ri potest. Nonne apte uobis ui¬
detur deprehensa fraus. compre¬
hensa uulpes: Si ñ amouet femi¬
nam. ñ amouet scandalum. Si
ñ amouet scandalum ct̃ amouere
possit. tranꝰgressor tenetur etigłn.
Quid factina ȩccłia est nist ut amo¬
ueat illum qui ñ uult amouere
scandalum. ne sit similis illi mo¬
bȩdiens: Nam hoc mandatum
ꝓprio oculo scandalizanti se. non
manui ñ pedi. sed eruere illum.
abscidere ista & ꝓicere a se. Si in¬
quit ęccłiam ñ audierit. sit tibi
sicut ȩthnicus & publicanꝰ. Ne¬
cimusne aliquid: Puto quia
fecimus. Cȩpimus uulpem. qͥa
fraudem ꝑcepimus. Manifesti
sunt qui latebant falsi catholi¬
ci. ueri depredatores catholicę.
Etenim dum mecũ dulces capie¬
bas cibos. corpus dico & sangui¬
nem xp̃i. dum in domo dei am¬
bulauimtis cum consensu. fuit
suadendi locus. inmo oportuni¬
tas seducendi. nixta illud sapien¬
tiȩ. Simulator ore decipit ami¬

Expanded text:
acquiescat, quid jam tergiversaacquiescat, quid jam tergiversari potest? Nonne aperte vobis videtur deprehensa fraus, et comprehensa vulpes? Si non amovet feminam, non amovet scandalum; si non amovet scandalum cum amovere possit, trangressor tenetur Evangelii. Quid factura Ecclesia est, nisi ut amoveat illum qui non vult amovere scandalum, ne sit similis illi inobediens? Nam mandatum rcere oculo scandalizanti se, non manui, non pedi; se eruere illum, abscindere ista, et projicere a se. Si, inquit, Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . 8. Fecimusne aliquid? Puto quia fecimus. Cepimus vulpem, quia fraudem percepimus. Manifesti sunt qui latebant falsi Catholici, veri depraedatores catholicae. Etenim dum mecum dulces capiebas cibos corpus dico et sanguinem Christi, dum in domo Dei ambulavimus cum consensu, fuit suadendi locus, imo opportunitas seducendi, juxta illud Sapientiae: Simulator ore decipit ami
Abbreviated transcription (Latin):
ne tua: Non inquit. nam uoto
stud non conuenit meo. Filia gͦ:
Non. Quid. Non soror. ñ neptiᷤ.
non aliquo saltim ꝓpinquitatis
uel affinitatis gradu attinens tͥ.
Nullo prorsus. Et quomͦ tuta tͥ
cum ista continentia tua: Sane
nec licet tibi istud. Cohabitation̾e
si nescis unorũ & feminarum in
his qui uouere continentiam. eccła
uetat. Si ñ uis scandalizare ȩccłiam.
eice feminam. Alioqum. ex hoc u¬
no cętera quę ñ adeo manifesta
sunt. ꝓculdubio credibilia fiunt.
Sed quo michi inquit euangelii
loco monstras ꝓhibitum istud:
Euangłium appellasti. ad eugłm
ibis. Si obȩdias euangło. ñ facies scan¬
dalum. Prohibet enim plane euan¬
gelium scandalum fieri. Facis autẽ
tu. istam ñ amouendo nuxta consti¬
tutum ȩccłiȩ. Suspectus eras. at nc̃
manifeste censebere & contemptor
euangelii. & eccłiȩ aduersator. Qͥd
iudicatis fr̃s : Si ꝑtinax fuerit u̾t
nec obȩdiat euangelio nec ȩccłiȩ

Expanded text:
ne tua? Non, inquit, nam voto meo ne tua? Non, inquit, nam voto meo istud non convenit. Filia ergo? Non. Quid igitur? Non soror, non neptis, non aliquo saltem propinquitatis vel affinitatis gradu attinens tibi? Nullo prorsus. Et quomodo tuta tibi cum ista continentia tua? Sane nec licet tibi istud. Cohabitationem, si nescis, virorum et feminarum in iis qui vovere continentiam, Ecclesia vetat. Si non vis scandalizare Ecclesiam, ejice feminam. Alioquin ex hoc uno caetera, quae non adeo manifesta sunt, procul dubio credibilia fiunt. 7. Sed quo mihi, inquit, Evangelii loco monstras prohibitum istud? Evangelium appellasti; ad Evangelium ibis. Si obedias Evangelio, non facies scandalum: prohibet enim plane Evangelium scandalum fieri. Facis autem tu, istam non amovendo juxta constitutum Ecclesiae. Suspectus eras, at nunc manifeste censebere et contemptor Evangelii, et Ecclesiae adversator. Quid judicatis, fratres? Si pertinax fuerit ut nec obediat Evangelio, nec Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
inentis communicare. Quid fi¬
delius: Iam quod ad uitam mo¬
ieruniis. panem ñ comedit ociosꝰ.
oꝑatur manib unde uit᷑a susten¬
tat. Ubi iam uulpes. Tenebamꝰ
eam. quomͦ est lapsa e manibus:
Quomodo tam repente disparu¬
it: Instemus. uestigemus. a fru¬
ctib erts cognoscemus eam. Et
certe uinearum demolitio. testa¬
tur uulpem. Mulieres relictis ui¬
ris. & item uiri dimissis uxorib
ad istos se conferunt. Clerici &¬
sacerdotes popuilis ȩccłisq relictis.
intonsi & barbati aprid eos inter
textores & textrices plerunq in¬
uenti sunt. An non grauis de¬
molitio ista: An ñ opera uulpi¬
um hȩc : Uerum ñ apud om̃s
forte ista tam manifesta depͣ¬
henduntur. & si sint. ñ est unde
ꝓbentur. Quonã modo capimus
illos: Reuertamur ad consortiũ
& contub̃nium feminarum. hoc
enim inter eos nemo qui careat.
Interrogo unum quempiam hoꝵ.
Heus tu bone uir. quȩ nam hȩc
mulier. & unde huc tibi: Uxor¬

Expanded text:
mentis communicare. Quid fimentis communicare. Quid fidelius? Jam quod ad vitam mojejuniis, panem non comedit otiosus, operatur manibus unde vitam sustentat. Ubi jam vulpes? Tenebamus eam: quomodo elapsa est e manibus? Quomodo tam repente disparuit? Instemus, investigemus: a fructibus ejus cognoscemus eam. Et certe vinearum demolitio testatur vulpem. Mulieres, relictis viris, et item viri, dimissis uxoribus, ad istos se conferunt. Clerici sacerdotes, populis ecclesiisque relictis, intonsi et barbati apud eos inter textores et textrices 1493 plerumque inventi sunt. An non gravis demolitio ista? an non opera vulpium haec? 6. Verum non apud omnes forte ista tam manifesta deprehenduntur: et si sint, non est unde probentur. Quonam modo capimus illos? Revertamur ad consortium et contubernium feminarum hoc enim inter eos nemo qui careat. Interrogo unum qnempiam horum. Heus tu, bone vir! quaenam haec mulier, et unde haec tibi? Uxor
Abbreviated transcription (Latin):
datur. hoc enim est cepisse uul¬
pem. quia longe plus nocet fal¬
sus catholicus. quam si uerus
appareret hereticus. Non est au¬
rem hominis scire quid sit in
homine. nisi quis forte ad hoc
ipsum fuerit uel illuminatus spũ
dei. uel angelica informattis indu¬
stria. Quod signum dabitis ut pa¬
lam fiat pessima heresis hec. docta
mentiri ñ lingua tantu sed uita.
Et quidem recens uastatio uineȩ
uulpem indicat affuisse. sed nescio
qua arte fingendi ita sua confun¬
dit uestigia callidissimũ animal.
ut qua uel intret uł exeat haut
facile queat ab homine dep̾hendi.
Cunq pateat opus ñ apparet au¬
ctor. ita ꝑ ea quȩ in facie sunt
cuncta dissimulat. Deniq si fidẽ
interroges. nichil xp̃ianius. Si
conuersationẽ. nichil irrep̾hensibiliꝰ
Et quȩ loquitur. factis ꝓbat. Ui¬
deas hominem in testimonium
suȩ fidei frequentare ȩccłam. ho¬
norare prb̃ros. offerre munus
suum. confessionem facere. sacra¬

Expanded text:
datur. Hoc enim est cepisse vuldatur. Hoc enim est cepisse vulpem; quia longe plus nocet falsus catholicus, quam si verus appareret haereticus. Non est autem hominis scire quid sit in homine, nisi quis forte ad hoc ipsum fuerit vel illuminatus Spiritu Dei, vel angelica informatus industria. Quod signum dabitis, ut palam fiat pessima haeresis haec, docta mentiri non lingua tantum, sed vita? 5. Et quidem recens vastatio vineae vulpem indicat adfuisse: sed nescio qua arte fingendi ita sua confundit vestigia callidissimum animal, ut qua vel intret, vel exeat, haud facile queat ab homine deprehendi. Cumque pateat opus, non apparet auctor; ita per ea quae in facie sunt, cuncta dissimulat. Denique si fidem interroges, nihil christianius; si conversationem, nihil irreprehensibilius: et quae loquitur, factis probat. Videas hominem in testimonium suae fidei frequentare ecclesiam, honorare presbyteros, offerre munus suum, confessionem facere, sacra
Abbreviated transcription (Latin):
tuum ad latus iuuenculȩ ẽ im
mensa. lectus tuus ad lectum
eius in camera. oculi tui ad octi¬
los illus in colloquio. manus
tuę ad manus ipsius in opere.
& continens uis putari: Esto
ut sis. sed ego suspitione ñ careo.
Scandalo michi es. tolle scanda¬
li causam. quo te ꝓbes uerum
ut iactitas euangelii emulatorẽ.
Qui scandalizauerit umu de
eccłia. nonne euangłm condẽ¬
pnat illum. Tl ȩccłam scanda¬
utas. Uulpes es. demoliens
uineam. Iuuate me socii. ut
capiatur. Uel potius capite uos
nobis eam. o angeli scĩ. Uersuta
est ualde. oꝑta est iniquitate
& impietate sua. plane ta pu¬
silla atq subtilis. ut facile hu
manos frustretur optutus.
Nunquiꝗ & ur̃os. Propterea uox
illa ad uos. ut pote sodales sponsi.
capite nobis uulpes paruulas.
Prgo facite qͦd iubemini. capite
nobis hanc tam uersipellẽ uul¬
peculam. qua ecce iam diu fru¬
stra insequimur. Docete & sug¬
gerite qualiter fraus deprehen¬

Expanded text:
tuum ad latus juvenculae est in tuum ad latus juvenculae est in mensa; lectus tuus ad lectum ejus in camera, oculi tui ad illius oculos in colloquio, manus tuae ad manus ipsius in opere: et continens vis putari? Esto ut sis: sed ego suspicione non careo. Scandalo mihi es: tolle scandali causam, quo te probes verum, ut jactitas, Evangelii aemulatorem. Qui scandalizaverit unum de Ecclesia, nonne Evangelium condemnat illum? Tu Ecclesiam scandalizas. Vulpes es demoliens vineam. Juvate me, socii, ut capiatur; vel potius capite vos nobis eam, o angeli sancti. Versuta est valde, operta est iniquitate et impietate sua. Plane tam pusilla atque subtilis, ut facile quidem humanos fustretur obtutus. Nunquid et vestros? Propterea vox illa ad vos, utpote sodales sponsi: Capite nobis vulpes parvulas . Ergo facite quod jubemini; capite nobis hanc tam versipellem vulpeculam, quam ecce jamdiu frustra insequimur. Docete et suggerite, qualiter fraus deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
differenter recipitis. Nunquid
illi oꝑtum tenuere euangłm
suum: Nunquid in deo carnis
infirma. mortis horrida. cru¬
cis ignominiam tacuere: Et
quidem in omnẽ terram exiuit
sonus eorum. Ubi apostolica
forma. & uita qua iactatis: Illi
clamant. uos susurratis. Illi in
publico. uos in angulo. Illi ut
nubes uolant. uos in tenebris
ac subterraneis domib delite¬
scitis. Quid simile illis in uobis
ostenditis : An quod uobiscum
mulierculas ñ utiq circũduci¬
tis. sed includitis. Non ȩquȩ̨
comitatio ut cohabitatio stispi¬
cioni patet. Uerum quisnã de
illis sinistrum quippiam suspi¬
caretur. qui mortuos suscitabãt.¬
ñ Fac tu similiter. & tina recuban¬
tem putabo feminam uirum.
Alioquin. temere tibi usurpas
illorũ dispensationẽ. quoꝵ sanc¬
s titatem ñ habes. Cum femina
semꝑ esse & ñ cognoscere femi¬
nam. nonne plus est qua mor¬
tuum suscitare: Quod minus
est ñ potes. & quod marus est
uis credam tibi: Cotidie latus

Expanded text:
differenter recipitis. Nunquid differenter recipitis. Nunquid illi opertum tenuere Evangelium suum? Nunquid in Deo carnis infirma, mortis horrida, crucis ignominiam tacuere? Et quidem in omnem terram exivit sonus eorum . Ubi apostolica forma et vita, quam jactatis? Illi clamant, vos susurratis; illi in publico, vos in angulo; illi ut nubes volant , vos in tenebris ac subterraneis domibus delitescitis. Quid simile illis in vobis ostenditis? An quod vobiscum mulierculas non utique circumducitis, sed includitis? Non aeque comitatio, ut cohabitatio, suspicioni patet. Verum quisnam de illis sinistrum quidpiam suspicaretur, qui mortuos suscitabant? Fac tu similiter, et una recubantem putabo feminam virum. Alioquin temere tibi usurpas illorum dispensationem, quorum sanctitatem non habes. Cum femina semper esse, et non cognoscere feminam, nonne plus est quam mortuum suscitare? Quod minus est non potes; et quod majus est vis credam tibi? Quotidie latus