comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum dixisset cis pilatus. quam accusationem affertis
adu̾sus homirem hunc. Responderunt emm. Si nõ
eẽt hic malefactor. non tibi tradidissemus eum. Uide¬
licet ut eoꝵ auctoritatem secutus quid ei obiceretr
desmeret querere. sed ob hoc tantum nocentem treder
quod sͥ ab eis tradi merinsset. Ergo intelligere debeꝰ
et hoc dictum ẽẽ. et illud quod lucas cominemorauit.
Multa enimi dicta et multa responsa sunt. Unde au¬
q eoꝵ quantum uisum est decerpsit. et i narratio¬
ne sua posint. quod satis eẽ iudicauit. Nam etian
ip̃e iohannes dicit quedam que obiecta sunt. que sus
locis uidebimus. Itaq lequitur. Dixit g. eis pia¬
tus. Accipite eum uos. et secundum legem urã iudi¬
cate eum. Dixcrunt gͦ ei iudei. Nobis non licet inter

Expanded text:
tionem adfertis aduersus hominem hunc? responderunt enim: si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum, uidelicet ut eorum auctoritaten secutus, quid ei obiceretur, desineret quaerere, sed ob hoc tantum nocentem crederet, quod sibi ab eis tradi meruisset. ergo intellegere debemus et hoc dictum esse et illud quod Lucas commemorauit. multa enim dicta et multa responsa sunt, unde cuique eorum quantum uisum est decerpsit et in narratione sua posuit quod satis esse iudicauit. nam etiam ipse Iohannes dicit quaedam quae obiecta sunt, quae suis locis uidebimus. itaque sequitur: dixit ergo eis Pilatus: accipite eum uos et secundum legem uestram iudicate eum. dixerun
Abbreviated transcription (Latin):
cetera contexerent quousq ꝑduxerant que cum
dño acta erant: sed uondum cominemorauerãt
quod mane factum ẽẽt. Iohannes quo cum ea q̃
cum dommo gecta sunt ex quanta ꝑte uisum ẽ
et petri negationem totam cominemorasset:
adducunt gͦ inquit ihm̃ ad caipham in pretoriũ.
Erat autem mane. Ubi intelligunus aut aliquã
finsse causam que coegerit caiphan eẽ in pretorio
nec eẽ presentem cum aln pͥncipes sacerdotum ha¬
berent de domino questionem: aut in domo enis
fuisse pretornu. Tamen ad ip̃m ab mitio duce¬
batur.ad quem in extremo ꝑductus ẽ. Sedqr
iam tanquam comuctum ieum adducebant.
caiphe autem iam antea uisum fuerat ut ihs̃ mo
reretur. nuilla mora initerposita ẽ quin occidendus
pulato traderetur. Que igitur ꝑ prlatum
cum domno gesta sunt ita matheus narrat. ac pͥ¬
mumi excurrit inde ut cõmemoraret exitum uide
traditoris. queni solus narrait ita dicens. Tunt

Expanded text:
caetera contexerent, quousque perducerent quae cum caetera contexerent, quousque perducerent quae cum Domino acta erant, sed nondum commemoraverant quod mane factum esset . Joannes quoque, cum ea quae cum Domino gesta sunt ex quanta parte visum est, et Petri negationem totam commemorasset, Adducunt ergo, inquit, Jesum ad Caipham in praetorium. Erat autem mane : ubi intelligimus aut aliquam fuisse causam quae coegerit Caipham esse in praetorio, nec esse praesentem cum alii principes sacerdotum haberent de Domino quaestionem; aut in domo ejus fuisse praetorium: tamen ad ipsum ab initio ducebatur, ad quem in extremo perductus est. Sed quia jam tanquam convictum reum adducebant, Caiphreretur, nulla mora interposita est, quin occidendus Pilato traderetur. quae igitur per Pilatum cum domino gesta sunt, ita Mattheus narrat. Ac primum excucurrit inde, ut commemoraret exitum Iudae traditoris, quem solus narrauit, ita dicens: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
sum. At illi dixerunt. Qͥd adhuc desideramus te¬
stimonum. Ipĩ enim audiuuimus de ore enis. Et
surgens ominis multitudo eoꝵ. duxerunt illum
ad pilatum. hec omina narrauit lucas. Ubi
intelligitur quod etiam matheus et marcus n¬
rauerunt. quod int̾rogatus sit dñs utrũ ipse
eẽt filius dei. et quod dixerit dico uobis. a modo uidebitis
filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenien¬
tem in nbib celi iam lucescente die gestum. qñ
lucas dicit. ⁊ ut factus est dies. atq ita narrat si
milia. et si quid etiam ip̃e cominemorat quod illi
tacuerunt. Nocte autem intelligiinus ꝑ falsos te¬
stes actum eẽ cum domino. quod breuiter cõme¬
morauerunt matheus et marcus. lucas tacunqͥ
enarrauit que circa manc sunt gesta. Nam illud
ẽ matheus et marcus. conteruerunt narrationẽ
in his que cum dño acta sunt usq ad mane : sẽd
postea redierunt ad narrandam petri negatiõe.
Qua terminata. redierunt ad mane. ut inde

Expanded text:
amus testimonium? ipsi enim audiuimus de ore eius. et surgens omnis multitudo eorum duxerunt illum ad Pilatum. haec omnia narrauit Lucas, ubi intellegitur, quod etiam Mattheus et Marcus narrauerunt, quod interrogatus sit dominus, utrum ipse t filius dei. et quod dixerit: dico uobis, amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, iam lucescente die gestum, quando Lucas dicit: et ut factmilia, etsi quid etiam ipse commemorat quod illi tacuerunt. Nocte autem intelligimus per falsos testes actum esse cum Domino, quod breviter commemoraverunt Matthaeus et Marcus, Lucas tacuit, qui enarravit quae circa mane sunt gesta. Nam et illi, id est Matthaeus et Marcus, contexuerunt narrationem in iis quae cum Domino acta sunt usque ad mane: sed postea redierunt ad narrandam Petri negationem; qua terminata redierunt ad mane, ut inde
Abbreviated transcription (Latin):
ei. di non esset hic malefactor non trbi tradidisse¬
iuis cum. Hoc uidendum est ne contra sit ei quod lu¬
aas dicit certa in eum dicta eẽ crimina. et dicit que
dicta sint.Ceperunt autem inquit actusare illũ
dicentes. Hunc muemimis subuertentem gentẽ

Expanded text:
ei: si non esset hic malefactor, non tibi tradidisseei: si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. hoc uidendum est, ne contra sit ei quod Lucas dicit certa in eum dicta esse crimina et dicit quae dicta sint: coeperunt autem, inquit, accusare illum dicentes: hunc inuenimus subuertentem gentem
Abbreviated transcription (Latin):
mictam. at illi instabant uocib magns. postu¬
lantes ut crucifigeretur: et inualescebant uoces
coꝵ. Matheus huic conatin pilati quo sepius cum
cis egit. uolens ut dimcteretur ihs̃. paucissimis
uerbis satis attestatus est ubi ait. Uidens aũt
pilatus qr nichil proficeret.sed magis tumultus
fieret. Quod non diceret. insi multum ille insus
eẽt. quãius tacuerit quotiens hoc efficere tempta¬
uerit. ut erueret ihm̃ furori eorum. Et lucas ita
concludit quod actum est apud presidem. Et pi¬
latus inquit ad iudicauit fieri peticionẽ eoꝵ. Di¬
misit autem iłus eum qui propter homicidium
ct seditionem nissus fuerat in carcerem quem
petebant. ihm̃ u̾o tradidit uoluntati eorum. Nũc
eadem secundum iohannem considerennis id est
que ꝑ pilatum facta sunt. Et ip̃i inquit non in¬
troierunt in pretornum ut non contammarentur
sed manducarent pascha. Exut ergo pilatus ad
cos foras. et dixit. Quam accus ationem. iffertis aoo
areo aduersus hoĩez hũc. Responderunt et dixer̃t

Expanded text:
tam. at illi instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum. Mattheus huic conatui Pilati, quo saepius cum eis egit uolens, ut dimitteretur Iesus, paucissimis uerbis satis adtestatus est, ubi ait: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, quod non diceret, nisi multum ille nisus esset, quamuis tacuerit, quotiens hoc efficere temtauerit, ut erueret legum furori eorum. et Lucas itaconcludit, quod actum est aput praesidem: et Pilatus, inquit, adiudicauit fieri petitionem eorum. dimisit autem illis eum qui propter homicidium et seditionem missus fuerat in carcerem, quem petebant, Iesum uero tradidit uoluntati eorum. Nunc eadem secundum Iohannem consideremus, id est quae per Pilatum facta sunt. et ipsi, inquit, non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha. exiit ergo Pilatus ad eos forarsus hominem hunc? responderunt et dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
hunc inuenimnis subuertentẽ gentem nr̃aꝵ. et pro¬
bbentem tributa dari cesari et dicentẽ se xpĩn regẽ
cẽ. Hoc illi duo euangeliste non dixerunt: cum tam̃
dicerent quod eum accusabant. Ergo iste etiam ĩp̃a
crmia que falso obieterunt aperuit. Tacuit autẽ
quod ei dicit pilatus. non respondes quicquam. uide
in quantis te accusant. S plane sequitur et dixit.
quod etiam illi dixerunt. Pilatus autẽ int̾rogauit
eum dicens. Tn es rex ndeorum. At ille respondens
Ait.Cu dicis. Loc autem matheus et marcus cõme¬
morauerunt. antequam dicerent compellatum ihm̃
Scis accnsantib non responderet. Nichil autẽ intest
uritatis quo ordine lucas ista retulerit quẽ ad mod̾
inchil int̾est si alnuis aliquid tacet. quod alius cõme¬
morat: queindiodum in consequentib dicit. Ait aũt
pilatus ad pͥncipes sacerdotum et turbas. Nichit nut¬
mo cause in hoc homine. At illi inualescebant gua¬
tes. Commoint populum docens ꝑ innuersam iudcẽ

Expanded text:
nvenimus subvertentem gentem nostram, et prohibentem tributa dari Caesari, et dicentem se Christum regem esse. Hoc illi duo Evangelistae non dixerunt, cum tamen dicerent quod eum accusabant. Ergo iste etiam ipsa crimina quae falsa objecerunt, aperuit. Tacuit autem quod ei dixit Pilatus, Non respondes quidquam? Vide in quantis te accusant: sed plane sequitur, et dicit quod etiam illi dixerunt, Pilatus autem interrogavit eum, dicens: Tu es rex Judaeorum? At ille respondens ait: Tu dicis. Hoc autem Matthaeus et Marcus commemoraverunt, antequam dicerent compellatum Jesum quod eis accusantibus non responderet. Nihil autem interest veritatis, quo ordine Lucas ista retulerit: quemadmodum nihil interest si alius aliquid tacet, quod alius commemorat; quemadmodum in consequentibus dicit: Ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio causae in hoc homine. At illi invalescebant, dicentes: Commovet populum, docens pe
Abbreviated transcription (Latin):
a pͥncipib sa cerdotum et semorib: nichil respondͭ
Tunc ait illi pilatus. Non audis quanta aduersũ
te dicunt testimoia. Et non respondit ei ullum
uerbum. ita ut miraret᷑ preses uehementer. ꝑ
diem autem solẽnem consueuerat preses dimit̃tere
popilo unum unictum quem uoluissent. Habe¬
bat autem tunc uinctum insignẽ qui dicebatur

Expanded text:
 nihil respondit. Tunc dicit illi Pilatus: Non audis quanta adversum te dicunt testimonia? Et non respondit ei ullum verbum, ita ut miraretur praeses vehementer. Per diem autem solemnem consueverat praeses dimittere populo unum vinctum quem voluissent: habebat autem tunc vinctu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ scquebatur symon petrus.et alius discipulus.
Discipulus autem ille alius erat notus pontifici
et introut cum ihũ in atrium pontificis: sicut u¬
hannes dicit. Petrus autem stabat ad hostium
duxit petrum: sicut idem iohannes dicit. Sicem̃
factum est ut intus eẽt et petrus in atrio: sicut
et alu dicunt. Principes autẽ lacerdotum et oẽ
concilium. sicut maths̃ dicit querebant falsum
testimonium contra ihm̃ ut eum morti trad̾e
et nõ inuenerunt cum multi falsi testes accessi¬
ssent. Conuemencia enim testimoma non erãt
sicut marcus dicit. cum eundem locum commnemora¬
ret. Noissime autem uenerunt duo falsi testes sicut
dicit matheus. et dixerunt. Hic dixit. possum de¬
struere templum dei. et post triduum edificare iᵈ.
Alios etiam marcus cõmemorat dixisse. Nos au¬
dumnis eum dicentem. Ego dissoluam templum
hoc manifactum. et ꝑ triduum aliud non manu
factum edificabo. Et ideo non erat conuemens te¬

Expanded text:
quod sequebatur Simon Petrus et alius discipulus. quod sequebatur Simon Petrus et alius discipulus. discipulus autem ille alius erat notus pontifici et introiuit cum Iesu in atrium pontificis, sicut Iohannes dicit. Petrus autem stabat ad ostium iae et introduxit Petrum, sicut idem Iohannes dicit. sic enim factum est, ut intus esset et Petrus in atrio, sicut et alii dicunt. Principes autem sacerdotum et omne concilium. sicut Mattheus dicit, quaerebant falsum testimonium contra Iesum, ut eum morti traderent, et non inuenerunt, cum multi falsi testes accessissent. conuenientia enim testimonia non erant, sicut Marcus dicit, cum eundem locum commemoraret. nouissime autem uenerunt duo falsi testes. sicut dicit Mattheus, et dixerunt: hic dixit: possum destruere templum dei et post triduum aedificare illud. alios etiam Marcus commemorat dixisse: nos audiuimus eum dicentem: ego dissoluam templum hoc manu factum et per triduum aliud non manu factum aedificabo. et ideo non erat conueniens te
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Sequeba᷑. ãt illũ unus adolescens amiictus
sindone. sicut idem marcus commnemorat. Et cum
tenuissent eum reiecta sindone mdus profugit ab
cis. at illi tenentes ihm̃ duxerunt ad caiphan princi¬
pem sacerdotum. ubi scribe et semores conuenerant
sicut matheus dicit. S pͥmo ad annam ductus est
socerum caiphe: sicut iohẽs dicit. Marcus autem ⁊
lucas nomen non dicunt pontificis. Ductus est
autem ligatus. cum ad essent in illa turba tribu¬
ms et cohors et muistri nideorum.sicut iohẽs cõme¬
morat. Petrus autem sequebatur eum a longe.
usq in at̾um principis lacerdotum. Et ingressus
itro. sedebat cum m̾imistris ut uideret finem. sic̾
dicit mathens. Et calefaciebat se ad ignen sicut
in eo loco narrationis dicit marcus. hoc et lucascõ¬
memorat.quod petrus sequebatur a longe. Accenso
autem igni in medio atrio. et circunsedentibus
illis: erat petrus in medio eorum. Et iohẽs dicit.

Expanded text:
dicit. sequebatur autem illum unus adulescens amictus dicit. sequebatur autem illum unus adulescens amictus sindone, sicut idem Marcus commemorat. et cum tenuissent eum, reiecta sindone nudus profugit ab eis. VI. At illi tenentes legum duxerunt ad Caifan. principem sacerdotum, ubi scribae et seniores conuenerant, sicut Mattheus dicit. sed primo ad Annam ductus est, socerum Caifae, sicut Iohannes dicit. Marcus autem et Lucas nomen non dicunt pontificis. ductus est autem ligatus, cum adessent in illa turba tribunus et cohors et ministri Iudaeorum, sicut Iohannes commemorat. Petrus autem sequebatur eum a longe usque in atrium principis sacerdotum. et ingressus intro sedebat cum ministris, ut uideret finem, sicut dicit Mattheus. et calefaciebat se ad ignem, sicut in eo loco narrationis dicit Marcus. hoc et Lucas commemorat, quod Petrus sequebatur a longe. accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus illis erat Petrus in medio eorum. et Iohannes dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
taneum approbasse demonstraret᷑. Quãquam
etiam petro dictum totum congruenter intelli¬
gi possit. ut sic cõnectatur et quod lucas et quod
matheus retulit: quemadmodum supra comine¬
morau. SSunte usq huc. et conuerte gladum
ilocum suum. Omnes enim qui acciperint gla¬
dumi. gladio peribunt. Et cetera. Quomodo ãt
it intelligendum simte usq huc. iam exposin.
Et si aliter melius potest ita sit. dum tamen euã¬
gelistarũ ueritas constet.
ost ea sequitur matheus. et commemorat
quod in illa hora dixisset turbis. Canquam
ad ldtipnem existis cum gladns et fustib conipre¬
hendere me. Cotidie a puo uos sedebam docens in
templo. et non me temustis. Tunc addit etiam uerba
que lucas ponit. S hec ẽ hora ur̃a et potestas ten¬
brarum. Hoc autem totum factum ẽ sicut matheus
ditit: ut implerentur scripture ꝓphetarum. Tinc
discipuli omnes relicto eo fugerunt. sicut et marcꝰ

Expanded text:
taneum adprobasse demonstraretur. quamquam taneum adprobasse demonstraretur. quamquam etiam Petro dictum totum congruenter intellegi possit, ut sic conectatur et quod Lucas et quod Mattheus rettulit, quemadmodum supra commemoraui: sinite usque huc et conuerte gladium in locum suum. omnes enim qui acceperint gladium gladio peribunt, et cetera. quomodo autem sit intellegendum sinite usque huc, iam exposti, et si aliter melius potest, ita sit, dum tamen euangelistarum ueritas constet. Postea sequitur Mattheus et commemorat eum in illa hora dixisse turbis: tamquam ad latronem existis cum gladiis et fustibus conprehendere me. cotidie aput uos sedebam docens in templo et non me tenuistis. tunc addit etiam uerba, quae Lucas ponit: sed haec est hora uestra et potestas tenebrarum. hoc autem totum factum est, sicut Mattheus dicit, ut implerentur scripturae prophetarum. tunc discipuli omnes relicto eo fugerunt, sicut et Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
spondentis. petrus defensiomis auiditate et maiore
pro domno cõmotione ꝑcussit. sed non poterunt ⁊̃
simul dici que simul fieri potuerunt. Non enm di¬
ceret respondens autem ih̾s: insi illoꝵ interrogatio¬
ni responderet. non facto petri. Nam de facto pet̾
quid iudicauerit. matheus solus dicit. Ubi etiam ñ
Ilud uo quod lucas posinit. respondens autẽ ihs̃ ait.
sinte usq huc: illis qui interrogauerant respõ¬
sum ẽẽ accipiendum est. S qr ut dixinmus int̾
uerba interirgantium et respondentis dm̃
facta ẽ uno ictu ꝑcussio: hoc ordine nidicauit ẽẽ
narrandum ut etiam inter uerba int̾rogationis
et responsionis eam insereret. Non ẽ gͦ contra¬
riim hoc ei quod dixit matheus. Omnes em̃ qͥ
aceꝑint gladiũ gladio peribunt. Idest qui usi fue¬
rmt gladio. Uideri autem posset contrarium: si
dominus ex illa responsione saltem usq ad unũ.
nec ip̃e letale uulms usum tamen gladn spon¬

Expanded text:
spondentis Petrus defensionis auiditate et maiore spondentis Petrus defensionis auiditate et maiore pro domino commotione percussit; sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potuerunt. non enim diceret respondens autem Iesus, nisi illorum interrogationi responderet, non facto Petri. nam de facto Petri quid iudicauerit, Mattheus solus dicit. ubi etiam non illud uero quod Lucas posuit: respondens autem Iesus ait: sinite usque huc, illis qui interrogauerant responsum esse accipiendum est; sed quia, ut diximus, inter uerba interrogantium et respondentis domini facta est uno ictu percussio, hoc ordine iudicauit esse narrandum, ut etiam inter uerba interrogationis et responsionis eam insereret. non est ergo contrarium hoc ei quod dixit Mattheus: omnes enim qui acceperint gladium gladio peribunt, id est qui usi fuerint gladio. uideri autem posset contrarium, si dominus ex illa responsione saltem usque ad unum nec ipsum letale uulnus usum tamen gladii spon
Abbreviated transcription (Latin):
exhibebit michi modo plusquam duodecim lego¬
nes angeloꝵ. Quomodo ergo implebunt᷑ scripte.
quia sic oportet fieri. His uerbis adiingi potet.
quod illum eo loco dixisse iohẽs commemorat. Ca¬
licem quem dedit michi pr̃ nõ bibam illum. Tũc
sicut dicit lucas tetigit auriculam illius qui per¬
cussus erat et sanaint eum. Rec moueat quasi cõ¬
trarium sit quod lucas dixit. interrogantib disc¬
pulis si ꝑcuterent in gladio. dominũ respondille
sinite usq huc: quasi post illam ꝑcussionem ita dic¬
tum fuerit. ut placuerit ei usq huc factum. sedã¬
plus fieri noluerit: cum in uerbis que matheus
posint intelligatur potius totum factum quo u
est. quod cum eum interrogassent dicentes. Dñe
si ꝑcutimus in glãdio: tunc respondit sunte ulq
huc. id est non uos moueat quod futurum ẽ ꝑms¬
tendi sunt huc usq ꝓgredi hoc est ut me app̾hẽdãt¬
et implcantur que de me scripta sunt. S inter mo¬
ras uerborum interrogantium dominũ. et illius re¬

Expanded text:
hibebit mihi modo plus quam duodecim legiones Angelorum? Quomodo ergo implebuntur Scripturae, quia sic oportet fieri? His verbis adjungi potest quod illum eo loco dixisse Joannes commemorat, Calicem quem dedit mihi Pater, non vis bibam illum? Tunc, sicut Lucas dicit, tetigit auriculam illius qui percussus erat, et sanavit eum. 17. Nec moveat quasi contrarium sit quod Lucas dixit, interrogantibus discipulis si percuterent in gladio, Dominum respondisse, Sinite usque huc: quasi post illam percussionem ita dictum fuerit, ut placuerit ei usque huc factum, sed amplius fieri noposuit, intellegatur potius totum factum, quo uest, quod cum eum interrogassent dicentes: domine, si percutimus in gladio? tunc respondit: sinite usque huc, id est non uos moueat quod futurum est; permittendi sunt huc usque progredi. id est ut me adpreet impleantur quae de me scripta sunt. sed inter moras uerborum interrogantium dominum et illius re
Abbreviated transcription (Latin):
urgebant. Unde duos enangelistas compendio pu¬
ralem nimerum posuisse. Alios autem duos eum
solum significare uoluisse qui precipuus in hoc e¬
rat. Iam uero illud quod matheus ip̃i petro dictũ
fuisse asserit. uere et tu er illis es. nam et loquela
tua maifestum te facit. sicut iohẽs eidem petro
dictum asseuerat. noune ego te uidi in orto cumiͦ
marcus autem int̾ se illos de petro locutos dicit.
uere ex illis ẽ. nam et galileus ẽ sicut et lucas non
petro. sed de petro dicit alius quidam affirmabat di¬
cens. uere et hic cum illo erat. nam et galileus est.
aut sentenciam intelliginius temusse eos qui cõ¬
pellatum dicunt petrum. tãtundem enim ualuit
quod de illo coram illo dicebatur. quantum si illi
diceretur. Aut utroq modo actum. et alios illum.
alios alnum modum cõmemorasse. Galli antem
cantum post terciam negationem sedm̃ intelligimus.
sicut marcus ex pressit.
equitur gͦ matheus ita dicens. Et recordatudẽ

Expanded text:
urgebant: unde duos Evangelistas compendio pluurgebant: unde duos Evangelistas compendio pluralem numerum posuisse; alios autem duos eum solum significare voluisse, qui praecipuus in hoc erat. Jam vero illud quod Matthaeus ipsi Petro dictum fuisse asserit, Vere et tu ex illis es; nam et loquela tua manifestum te facit; sicut Joannes eidem Petro dictum asseverat, Nonne ego te vidi in horto cum illo? Marcus autem inter se illos de Petro locutos dicit: uere ex illis est; nam et Galilaeus est, sicut et Lucas non Petro, sed de Petro dicit: alius quidem adfirmabat dicens: uere et hic cum illo erat; nam et Galilaeus est, aut sententiam intellegimus tenuisse eos, qui conpellatum dicunt Petrum — tantundem enim ualuit quod de illo coram illo dicebatur, quantum, si illi diceretur —, aut utroque modo actum, et alios illum, alios alium modum commemorasse. galli autem cantum post tertiam negationem secundum intellegimus, sicut Marcus expressit. Sequitur ergo Mattheus ita dicens: et recordatus
Abbreviated transcription (Latin):
Uere et hic cum illo erat. Nam et gadidleus est. Et
ait petrus. homo. nescio quid dicis. Et continuo
adhuc illo loquente. cantaint gallus. Iohannes se¬
aitus de tercia petri negatione. ita explicauit. Di¬
it uis er serius pontificis. cognatus enis cinꝰ absci¬
dit petrus auriculam. Nonne ego te uidi in horto
cun illo. Iterum ergo negauit petrus. et statim
gallus cantauit. Qͦd igitur maths̃ et marcus¬
dicunt post pusillum. quantum esset hoc temporis mi¬
infestat iucas dicendo. Et interuallo facto quasi fore
uiius. De hoc autem int̾uallo. tacet iohannes. Itent
matheus et marcus non singulari sed plurali min̾a
enunciant eos qui cum petro agebant. cum luas
uiim dicat. iohẽs quor binum. eumq cognatum e
cuius abscidit petrus auriculani: facile est intellige
aut pluralem nimerum pro singulari usitata lo¬
cutione usurpasse matheum et marcum. aut quod in
maxime tanquam sciens et qui cum uiderat affir¬
mabat. ceteri auteni secuti enis fidem petrimi simł

Expanded text:
m et Galilaeus est. et ait Petrus: homo, nescio, quid dicis. et continuo adhuc illo loquente cantauit gallus. Iohannes secutus de tertia Petri negatione ita explicat: dicit unus ex seruis pontificis, cognatus eius cuius abscidit Petrus auriculam: nonne ego te uidi in horto cum illo? iterum ergo negauit Petrus, et statim gallus cantauit quod igitur Mattheus et Marcusdicunt post pusillum quantum esset hoc temporis, manifestat Lucas dicendo: et interuallo facto quasi horae unius. de hoc autem interuallo tacet Iohannes. item quod Mattheus et Marcus non singulari, sed plurali numero enuntiant eos qui cum Petro agebant, cum Lucas unum dicat, Iohannes quoque unum eumque cognatum eius cuius abscidit Petrus auriculam, facile est iaut pluralem numerum pro singulari, usitata locutione usurpasse Matthaeum et Marcum; aut quod unus maxime tanquam sciens, et qui eum viderat, affirmabat, caeteri autem secuti ejus fidem, Petrum simul
Abbreviated transcription (Latin):
marcus qui de ista respectione tacuerunt. non uerb
domim sed uerbi ihñ eum recordatum ẽẽ dixerĩt.
ut etiam ex hoc intelligamus illam respectionem
a ihũ non humianis oculis sed dnunitus factam.
Sequitur gͦ matheus et dicit. Mane autẽ facto
consilium nierunt omnes pͥncipes sacerdotum
et semores populi aduersus thm̃: ut eum morti
tuaderent. Et imictum adduxerunt. et tradidẽt
pontio pilato presidi. Marcus similiter. Et con¬
festim mane inquit consilium facientes simum
sacerdotes cum semorib et scribis et uimu̾so consi¬
lio: uincientes ihm̃ duxerunt et tradĩderunt pia¬
to. Lucas autẽ postea quã complenit narrando
petri negationem: recapitulaut que cum dñogi
sta sunt. iam ut apparet circa mane. Atq ita con¬
texuit narranem. Et uiri qui tenebãt illum
illudebant cedentes. Et uelauerunt eum et pai¬
tiebant faciem enis. et int̾rogabant eum dicẽ

Expanded text:
Marcus, qui de ista respectione tacuerunt, non uerbi Marcus, qui de ista respectione tacuerunt, non uerbi domini, sed uerbi Iesu eum recordatum esse dixerunt. ut etiam ex hoc intellegamus illam respectionem a Iesu non humanis oculis, sed diuinitus factam. Sequitur ergo Mattheus et dicit: Imane autem facto consilium inierunt omnes principes sacerdotum et seniores populi aduersus Iesum, ut eum morti traderent. let uinctum adduxerunt eum et tradiderunt Pontio Pilato praesidi. Marcus similiter: let confestim mane, inquit, consilium facientes summi sacerdotes cum senioribus et scribis et uniuerso concilio uincientes. legum duxerunt et tradiderunt Pilato. Lucas autem, posteaquam conpleuit narrando Petri negationem, recapitulauit quae cum domino gesta sunt iam, ut apparet, circa mane adque ita contexuit narrationem: et uiri, qui tenebant illum, inludebant ei caedentes, et uelauerunt eum et percutiebant faciem eius et interrogaba
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Et cum eẽt petrus in atrio deorsum. Sicut ergo
co quod mathens ait. Petrus u̾o sedebat foris in ato.
ostendit quod illa intus agerent᷑: sit eo quod dixit
marcus. et cum esset petrus in atrio de orsum. ostẽ¬
dit non solum in interiorib sed etiam in suꝑiorib
gesta que dixerat. Quomodo ergo respexit petrum
dñs facie corporali. Qua pp̃ michi uidetur illa re¬
spectio diuuntus facta. Ut ei ueniret in mentẽ quo¬
tiens iam negasset. et quidei dñs predixiflet atqr
ita mise ricorditer domino respiciente peniteret
eum. et salubriter fleret sicut cotidie dicimus. dñe
meam.Ita dictum arbitror conuersus dñs respex᷑
petrum. et recordatus ẽ petrus uerbi donum. De¬
n. cumi frequentius soleant in narratiomb sins
pouere ibm̃ quam domininu: modo hucas domninim
posint dicens. Conuersus dommus respexit petrum. et
recordatus ẽ petrus uerbi domin. matheus autemet

Expanded text:
ait: et cum esset Petrus in atrio deorsum. sicut ergo ait: et cum esset Petrus in atrio deorsum. sicut ergo eo quod Mattheus ait: Petrus uero sedebat foris in atrio, ostendit, quod illa intus agerentur, sic eo quod dixit Marcus: et cum esset Petrus in atrio deorsum, ostendit non solum in interioribus, sed etiam in superioribus gesta quae dixerat. quomodo ergo respexit Petrum dominus facie corporali? quapropter mihi uidetur illa respectio diuinitus facta, ut ei ueniret in mentem, quotiens iita misericorditer Domino respiciente poeniteret eum, et salubriter fleret: sicut quotidie dicimus, Domine, meam : ita dictum arbitror, Conversus Dominus respexit Petrum, et recordatus est Petrus verbi Domini. Denique cum frequentius soleant in narrationibus suis ponere Jesum quam Dominum, modo Lucas Dominum posuit dicens: conuersus dominus respexit Petrum et recordatus est Petrus uerbi domini, Mattheus autem et
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi domim sicut dixerat. quia priusquam gallus cantet
ter me negabis. et egressus foras petrus.fleuit a mare.
Iohannes de recordatione et fletu petri tacet. Sane in
eo quod ait lucas quod conuersus dñs respexit petrũ.
quomodo accipiendum sit. diligentius considerandum
ẽ. Quãis enim dicantur etiam int̾iora atria. tamẽ
in erteriore atrio fint petrus inter seruos. qui simul
se ad utnem calefaciebant. Non est credibile quod
ibi audiebatur dominus a ideis: ut corporalis fieret
illa respectio. Namq cum dixisset matheus. tunc ex¬
puerunt in faciem enus. et cola phis eum ceciderunt.
aln auten palnias n faciem ei dederunt dicentes.
prophetia nobis rpẽ quis ẽ qui te ꝑcussit: secittus ẽ
dicens. Petrus uero sedebat foris in atrio. Quod ñ
diceret. nisi illa cum dño intus agerentur. Et quã¬
tum colligitur in narratione marci: non solum ĩ
interiorib sed etiam in suꝑiorib domus agebãtur.
Nam postea quam marcus talia narrauit: secuta

Expanded text:
uerbi domini, sicut dixit: quia priusquam gallus cantet, ter me negabis. et egressus foras Petrus fleuit amare. Iohannes de recordatione et fletu Petri tacet. sane in eo quod ait Lucas, quod conuersus dominus respexerit Petrum, quomodo accipiendum sit, diligentius considerandum est. quamuis enim dicantur etiam interiora atria, tamen in exteriore atrio fuit Petrus inter seruos, qui simul se ad ignem calefaciebant. non est autem credibile, quod ibi audiebatur dominus a Iudaeis, ut corporalis fieret illa respectio. namque cum dixisset Mattheus: tunc expuerunt in faciem eius et colafis eum ceciderunt, alii autem palmas in faciem ei dederunt dicentes: prophetiza nobis, Christe, quis est qui te percussit? secutus est dicens: Petrus uero sedebat foris in atrio, quod non diceret, nisi illa cum domino intus agerentur. et, quantum colligitur in narratione Marci, non solum in interioribus, sed etiam in superioribus domus agebantur. nam posteaquam Marcus talia narrauit, secutus
Abbreviated transcription (Latin):
explicasse memimerimus. Sequitur ergo marcus
et dicit. Et post pusillum. qui astabant dicebant pet ͦ
Uere ex illis es. nam et galileus es. Ille autẽ cepit a¬
nathematizare et iurare: quia nescio hominẽ istum ꝙ̃

Expanded text:
explicasse meminerimus. sequitur ergo Marcus explicasse meminerimus. sequitur ergo Marcus et dicit: et post pusillum, qui adstabant, dicebant Petro: uere ex illis es, nam et Galilaeus es. ille autem coepit ana
Abbreviated transcription (Latin):
um quẽ cominemorat lucas cum petro id egisse un¬
de iohannes dicit. Dixerunt gͦei. Quapp̃ si post¬
ea quam illo excunte dixit ancilla his qui secũ
erant in atrio. quia hic ex illis est. hoc audito. ille
regressus est. ut se quasi purgaret negando. siue qd̾
est credibilius non audiuit quid de illo dictum fue¬
rit cum foras exiret. et postea quam redut dixe¬
runt ei ancilla et ille alius quem lucas cominemo¬
rat. minquid et tu ex discipulis eius es. et dixit.
non sum. ꝑtinatius insistente illo de quo lucas ait acq
dicente et tu de illis es.cin petrus ait o homo non
sum. liquido tamnen colligitur collatis de hac re oĩb
euangelistarum testimonus. non ante iamiam
petrum negasse. sed intus in atrio ad ignem. ma¬
theum autem et marcum qui cõmemorauerunt exis¬
se eum foras. regressum enus breuitatis cã tacuisse.
unc iam de tercia negatione inspiciamus eo¬
rum congruenciam. quam matheum solum iã

Expanded text:
um, quem commemorat Lucas. cum Petro id egisse. unum, quem commemorat Lucas. cum Petro id egisse. unde Iohannes dicit: dixerunt ergo ei. quapropter siue, posteaquam illo exeunte dixit ancilla his qui secum erant in atrio: quia hic ex illis est, hoc audito ille regressus est, ut se quasi purgaret negando, siue, quod est credibilius, non audiuit, quid de illo dictum fuerit, cum foras exiret, et posteaquam rediit, ei dixerunt ancilla et ille alius quem Lucas commemorat: numquid et tu ex discipulis eius es? et dixit: non sum, pertinacius insistente illo de quo Lucas ait adque dicente: et tu de illis es, cui Petrus ait: o homo, non sum, liquido tamen colligitur conlatis de hac re omnibus euangelistarum testimoniis non ante ianuam secundo Petrum negasse, sed intus in atrio ad ignem, Mattheum autem et Marcum, qui commemorauerunt exisse eum foras, regressum eius breuitatis causa tacuisse. Nunc iam de tertia negatione inspiciamus eorum congruentiam, quam Mattheum solum iam
Abbreviated transcription (Latin):
nsi iam redisset postea quam foras exierat. Ne¬
qr enim iam exierat. et foris eum uidit altera
ancilla. S cum exiret. eum iudit. Id est cum sin¬
geret ut exiret. ammaduertit eum et dixit his
qui erant ibi. id est qui simul erant ad ignem.
nitus in atrio. Et hic erat cum ihũ nazareno.
Ille autem qui foras exierat. hoc audito rediens
uiraunt contra intentib quia non nouit homirẽ
Nam et marcus sic ait de eadem ancilla. Et cepit di¬
cere circunstantib. quia hic ex illis est. Dicebat em̃
non illi. sed his qui illo exeunte ibi remanserant.
sic tamen ut ille audiret. Uude rediens et rursus
ad ignem stans. resistebat negando uerbis eorĩ.
Denide in eum quod iohãnes ait dixerunt. Nungd
et tu ex discipulis enis es. Qͦd redeunti et stãl
dictum intelligimus. Hoc quo confirmatur. non illã
tantum alteram ancillam quam cõmemorat in¬
hac secunda negaticẽmatheus et marcus. sed et ali¬

Expanded text:
nisi jam rediisset, posteaquam foras exierat. Nenisi jam rediisset, posteaquam foras exierat. Neque enim jam exierat, et foris eum vidit altera ancilla: sed cum exierat, eum vidit, id est, cum surgeret ut exiret, animadvertit eum, et dixit his qui erant ibi, id est, qui simul erant ad ignem intus in atrio, Et hic erat cum Jesu Nazareno. Ille autem qui foras exierat, hoc audito, rediens juravit illis contra nitentibus, Quia non novi hominem. Nam et Marcus sic ait de eadem ancilla: Et coepit dicere circumstantibus, Quia hic ex illis est. Dicebat enim non illi, sed his qui illo exeunte ibi remanserant, sic tamen ut ille audiret: unde rediens, et rursus ad ignem stans, resistebat negando verbis eorum. Deinde in eo quod Joannes ait, Dixerunt, Numquid et tu ex discipulis ejus es? quod redeunti et stanti dictum intelligimus, quod quoque confirmatur, non illam tantum alteram ancillam, quam cohac secunda negatione Mattheus et Marcus, sed et ali
Abbreviated transcription (Latin):
spondit ei ihs. Si male locutus sum testimonium
ꝑhibe de malo. Si autem bene quid me cedis. Et m¬
sit eum annas ad caiphan pontificem ligatum
Hic sane ostenditur. qd̾ annas pontifex erati
dum enim missus erat ad caipham: cum iam illiso¬
ceretur. Sic respondes pontifici. Et hos duos ay¬
nam et caipham pontifices commnemorat etiã
lucas in micio euangelu sin. His dictis. iohẽs
dit ad quod ceperat de negatione petri. idest me
dem domo ubi gesta sunt que narrauit. et unde
ad caipham missus est ihs̃. ad quem ab initiodi¬
cebatur: sicut dixit matheus. Cõme morauit ãt
ista iohannes que interposint recapitulans de
petro. Et ad eam narrationem rediens: ttad¬
cit ut compleat trinam negationem. Erat autꝰ
symon petrus stans et calefaciens se. Dixerint
gͦ ei. Nunquid et tu ex discipitlis enis es. Rega¬
ut ille et dixit. Non sum. Hoc igitur loco nnes¬
mus et non ante ianuam. sed ad focum stantẽ
secundo negasse petrum. Quod fieri non posset

Expanded text:
timonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis? Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Hic sane ostenditur quod Annas pontifex erat: nondum enim missus erat ad Caipham, cum jam illi diceretur, Sic respondes pontifici? Et hos duos, Annam et Caipham pontifices, commemorat etiam Lucas in initio Evangelii sui . His dictis Joannes redit ad quod coeperat de negatione Petri, id est, ad eamdem domum, ubi gesta sunt quae narravit, et unde ad Caipham missus est Jesus, ad quem ab initio ducebatur, sicut dixit Matthaeus. Commemoravit autem ista Joannes quae interposuit recapitulans de Petro, et ad eam narrationem rediens, ita dicit, ut compleat trinam negationem: Erat autem Simon Petrus stans, et calefaciens se. Dixerunt ergo ei: numquid et tu ex discipulis eius es? negauit ille et dixit: non sum. hoc igitur loco inuenimus et non ante ianuam, sed ad focum stantem secundo negasse Petrum: quod fieri non posset,
Abbreviated transcription (Latin):
illis es. Nam et ioquela tua maiifestum te fialcit.
Tunc cepit detestari et iurare. quia non nouisset
hominem. Et continuo gallus cantauit. Hec dicͥ
matheus. Intell igitur autem id̾ postea quã erut
foras cum iam semel negasset gallus cantaauit
pͥmus: quod matheus tacet. et marcus dicit. Non
autem foris ante iamiam iterum negauit. sedcũ
redisset ad focum. Quando autẽ redierit. non opꝰ
erat commemorare. Marcus gͦ sic illud narrat. Et
exnt foras ante atrium. et gallus cantauit. Nur¬
sus autem cum uidisset illum ancilla cepit dicere
circunstãtib quia hic ex illis est. At ille iterum nega¬
uit. Hec uero ancilla non eadem sedana est. sicut
dicit matheus. Sane hoc quo intelligitur quia ĩ¬
secunda negatione a duob compellatus est et ab
ancilla scilicet quam cõmemorat matheus et
marcus. et ab alio quem cominemorat lucas. Sis
enmi hoc nariat lucas. Petrus uero sequebatur a lõ¬
ge. Accenso antem igm in medio atrio et circunsedẽ¬

Expanded text:
manifestum te facit. tunc coepit detestari et iurare, quia non nouisset hominem. et continuo gallus cantauit. haec dicit Mattheus. intellegitur autem, quod, posteaquam exiit foras. cum iam semel negasset, gallus cantauit prius, quod Mattheus tacet et. Marcus dicit. Non autem foris ante ianuam iterum negauit, sed cum redisset ad focum; quando autem redierit, non opus erat commemorare. Marcus ergo sic illud narrat: et exiit foras ante atrium, et gallus cantauit. rursus autem cum uidisset illum ancilla, coepit dicere circumstantibus: quia hic ex illis est. at ille iterum negauit. haec uero ancilla non eadem, sed alia est, sicut dicit Mattheus. sane hoc quoque intellegitur, quia secunda negatione a duobus conpellatus est, et ab ancilla scilicet, quam commemorat Mattheus et Marcus, et ab alio, quem commemorat Lucas. sic enim hoc narrat Lucas: Petrus uero sequebatur a longe. accenso autem igne in medio atrio et circumseden
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑcussit. hoc dicit et marcus. Commemorat etiã
qd ei faciem uelauerunt. De his quo lucas attesta¬
tur. Hec intelligit᷑ passus dñs usq ad mane i
domo pͥncipis sacerdotum quo pͥus adductus ẽ ubi
etiam petrus temptatus ẽ. S de petri temptatio¬
ne que nit̾ has dñi contumelias facta ẽ nõ eodem
or dinie omnnes naruant.Hai ipsas pͥmo commemorãt
mathxus et mairus: deinde petri temptationemi.
cas u̾o explicat pͥus temptationem petri. tum dem̃
has donnn contumelias. Iohannes autẽ mcipita
tri temptationem dicere et int̾ponit quedam deõ¬
tumelns domini. et adiungit quod inde missus eft
ad caiphan pontificem. et inde recapitulat ut ex¬
plicet quam ceperat temptationem petri in do¬
mo quo primo adductus est. et redit adordinẽ ibi
ostendit quẽ admodum ductus sit dñs ad caipha
Sit ergo matheus sequitur.
etrus u̾o sedebat foris iatoͥ. et accessit adeũ¬

Expanded text:
te percussit? Hoc dicit et Marcus: commemorat etiam te percussit? Hoc dicit et Marcus: commemorat etiam quod ei faciem velaverunt. De his quoque Lucas attestatur. 21. Haec intelligitur passus Dominus usque ad mane in domo principis sacerdotum, quo prius adductus est, ubi etiam Petrus tentatus est. Sed de Petri tentatione, quae inter has Domini contumelias facta est, non eodem ordine omnes narrant: nam ipsas primo commemorant Matthaeus et Marcus, deinde Petri tentationem; Lucas vero explicat prius tentationem Petri, tum demum has Domini contumelias: Joannes autem incipit Petri tentationem dicere, et interponit quaedam de contumeliis Domini, et adjungit quod inde missus est ad Caipham pontificem; et inde recapitulat, ut explicet quam coeperat tentationem Petri in domo, quo primo adductus est, et redit ad ordinem, ubi ostendat quemadmodum ductus sit Dominus ad Caipham. 22. Sic ergo Matthaeus sequitur: Petrus vero sedebat foris in atrio, et accessit ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
nro te ꝑ deuan uiuum. ut dicas nobis si tu es xp̃s filiꝰ
dei. Dicit illi ihs̃. Tu dixisti. Hec matheus. Marcus
ã eadem alns uerbis dicit: insi quod tacet quod eũ
adiurauerit pͥnceps sacerdotum. Sed tantum uale
ostendit. quod ei dicit ihs̃ tu dixisti: quantum si diceret
egosum. Sequitur enim ut ait idem marcus. Ihs̃ aũt
dixit illi. ego sum. Et uidebitis filium hominis a dextͥs
sedentem uirtutis. et uementem cum nbib celi. Hoc
dicit etiam matheus. sed non dicit respondisse thm̃.¬
ego sum. Tunc princeps sacdotum scidit uestimenta
sua dicens. Blasphemaunt. Qͥd adhuc egenns testi¬
bus. Qͦd matheus cominemorat. Et sequitur Ecte
nũc audistis blasphennam. Quid nobis uidetur.
At illi respondentes dixerunt. Neus ẽ mortis.
hoc etiam testat᷑ et marcus. Et sequitur matheus.
Tunc expuerunt in faciem enis. et colaphis enm ce¬
ciderunt. Aln autem palmas in faciem ei dede
runt dicentes. ꝓphetira nobis xp̃e. Qͥs ẽ qui

Expanded text:
ro. te per deum uiuum, ut dicas nobis, si tu es Christus filius dei. dicit illi Iesus: tu dixisti. haec Mattheus. Marcus autem eadem aliis uerbis dicit, nisi quod tacet, quod eum adiurauerit princeps sacerdotum. sed tantum ualere ostendit quod ei dicit Iesus: tu dixisti, quantulum si diceret: ego sum. sequitur enim, ut ait idem Marcus: Iesus autem dixit illi: ego sum. et uidebitis filium hominis a dextris sedentem uirtutis et uenientem cum nubibus caeli. hoc dicit etiam Mattheus, sed non dicit respondisse Iesum \'ego sum\'. tunc princeps sacerdotum scidit uestimenta sua dicens: blasphemauit: quid adhuc indigemus testibus? quod Mattheus commemorat et sequitur: ecce nunc audistis blasphemiam. quid uobis uidetur? at illi respondentes dixerunt: reus est mortis. hoc etiam testatur et Marcus. et sequitur Mattheus: tunc expuerunt in faciem eius, et colafis eum ceciderunt. alrunt, dicentes: Prophetiza nobis, Christe, quis est qui
Abbreviated transcription (Latin):
demonstraretur sic ẽẽ illas duas egcliãs ex nide¬
iset grecis. ut etiam una sit. Ex illo gͦ intellec¬
tu dictum est abba pr̃. quo idem dominus adibi
ait. habeo adias oues que non sunt ex hoc ouili.
Gentes utiq significans. cum haberet oues etiã
ĩpopulo israel. S quia secutus adiecit. oportet
me et eas adducere. ut sit unus grex et unus pa¬
stor: quantum ualet ad israelitas ⁊ gẽtes abba pr̃.
tantum ad unum gregem solum pr̃.
dhuc gͦ ip̃o loquente sicut dicit matheus
et marcus. ecce iudas unus de duodecim ue¬
int et cͥum ulo turba multa cum gladus et fu¬
stib missi a principib sacerdotum et semorib

Expanded text:
demonstraretur sic esse illas duas ecclesias ex Iudaedemonstraretur sic esse illas duas ecclesias ex Iudaeis et Graecis. ut etiam una sit. ei illo ergo intellectu dictum est abba pater, quo idem dominus alibi ait: habeo alias oues, quae non sunt ex hoc ouili, gentes utique significans, cum haberet oues etiam in populo Israhel. sed quia secutus adiecit: oportet me et eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor, quantum ualet ad Israhelitas et gentes abba pater, tantum ad unum gregem solum pater. V. Adhuc ergo ipso loquente, sicut dicit Mattheus et Marcus, ecce ludas unus de duodecim uenit et cum eo turba multa cum gladiis et fustibus a principibus
Abbreviated transcription (Latin):
Misit deus spm̃ sinim in corda nr̃a. clamantem
abba pr̃. O portut enim ut bomis magister et uer
saluator. infirimiorib compatiens in se ip̃o de¬
monstraret non debere suos martires despera¬
re.si qua forte cordib eorum irieperet ad tẽpꝰ
passionis ex humana fragibitate tristicia: cum cã
uincerent uoluntati sue preponendo uoluntatẽ
dei. quia ille scit quid expediat quib consulit. De
qua tota re. non nũc tempus ẽ ut irberns dissera¬
tui. Agitur ennn modo de conuemencia euangeli¬
starum. in quorum diuersitate uerborum salubri¬
ter discimus non aliud in uerbis ad audiendam
ueritatem. quam sentenciam loquentis eẽ reqͥ¬
rendam. Hoc est enmi pr̃ qd̃ abba pr̃. Sed ad sa¬
cramentum intimandum.plamus ẽ abba pr̃.
ad unitatem significandam sufficit pr̃. Et dñm
quidem abba pr̃ dixisse credendum ẽ. S tamẽ
non eluceret sentencia: insi alus dicentib pat̾.

Expanded text:
misit deus spiritum suum in corda nostra clamantem misit deus spiritum suum in corda nostra clamantem abba pater. oportuit enim ut bonus magister et uerus saluator infirmioribus conpatiens in se ipso demonstraret non debere suos martyres desperare, si qua forte cordibus eorum inreperet sub tempus passionis ex humana fragilitate tristitia, cum eam uincerent uoluntati suae praeponendo uoluntatem dei, quia ille scit, quid expediat quibus consulit. de qua tota re non nunc tempus est, ut uberius disseratur; agitur enim modo de conuenientia euangelistarum, in quorum diuersitate uerborum salubriter discimus non aliud in uerbis ad audiendam ueritatem quam sententiam loquentis esse requirendam. hoc est enim pater quod abba pater, sed ad sacramentum intimandum planius est abba pater, ad unitatem significandam sufficit pater. et dominum quidem abba pater dixisse credendum est; sed tamen non eluceret sententia, nisi aliis dicentibus pater
Abbreviated transcription (Latin):
lia sunt. Et quod commemorauerunt eum dixisse.
uerum non quod ego uolo sed quod tu. quod tantundẽ
ualet quantum si ⁊ ita dicatur. ueruntamen nõ
mea uoluntas sed tua fiat: satis ostendit non ex
impossibilitate. sed ex uoluntate pr̃is dictum ẽẽ si
ningitur quod mairus posint. ut ita dicatur. Si
uis. omina enim tibi possibilia sunt: tranffer a me
calicem istum. Quod autem ip̃e marcus non
solum pr̃. sed abba pr̃ eum dixisse cominemorat.
hoc ẽ abba ebraice quod ẽ latine pr̃. Et fortasse
dominnius propt̾ aliquod sacramentum utrũq
dixerit. uolens ostendere illam se tristiciam m
ꝑsona sin corpori id est ecclẽ suscepisse. cui faci
ẽ augularis lapis ex diuerso uemẽti adeum. ꝑti
ex hebreis ad quos ꝑtinet quod ait abba. ꝑtim ex
gentib ad quas ꝑtinet quod art pr̃. Etiam paula
apostolus non pretermictens hoc sacramentum.
inͥ quo clamamus inquit abba pr̃. Et iterum ait.

Expanded text:
lia sunt. et quod commemorauerunt eum dixisse: lia sunt. et quod commemorauerunt eum dixisse: uerum non quod ego uolo, sed quod tu — quod tantundem ualet, quantum si et ita dicatur: uerum tamen non mea uoluntas, sed tua fiat — satis ostendit non ex possibilitate, sed ex uoluntate patris dictum esse si iungitur quod Marcus posuit, ut ita dicatur: si uis, omnia enim tibi possibilia sunt, transfer a me calicem istum. . Quod autem ipse Marcns non solum pater sed abba pater eum dixisse commemorat, hoc est abba Hebraeice, quod est Latine pater. et fortasse dominus propter aliquod sacramentum utrumque dixerit uolens ostendere illam se tristitiam in persona sui corporis, id est ecclesiae suscepisse, cui factus est angularis lapis, uenienti ad eum partim ex Hebraeis, ad quos pertinet quod ait abba, partim ex gentibus, ad quas pertinet quod ait pater. etiam Paulus apostolus non praetermittens hoc sacramentum: in quo clamamus, inquit, abba pater, et iterum ait:
Abbreviated transcription (Latin):
comiuemorat quid illic egerit. Donec enis traditor
cum iudeis ad eum comprehendendum ueniret.
Tres igitur isti eandem remi ita narrauerunt. sic̃
etiam unus homo ter posset cum aliquanta ua¬
ritate nulla tamen aduersitate. Licas emm
quantum ab eis progressus id est auulsus fue¬
rit ut oraret. ma infestius aperint dicens. quantũ
actus ẽ lapidis. Porro autem marcus pͥmo ex
uerbis sius idem narraunt rogasse dominiũ. ut
si fieri posset transuet oamuro abeo illa hora idẽ
passionis quam olicis nomine mor significauit. dde¬
ide uerba ip̃a donim sic enincia int. Abba pr̾. oĩa
tibi possibilia sunt. tranffer calicem hunc a me
Quib uerbis si adiungtas quod illi duo dixerunt
et qd̾ ip̃e etiam marcus ex ꝑsona sua ꝑiter supͥ
posit. ita sentencia manifestatur. Pr̃ si fieri
potest. omnna enim tibi possibilia sunt. tranffer
calicem istum a me. Ne quis eum putaret prĩs im¬
musse potestatem. cum ait si fieri potest. Non enin

Expanded text:
comme morat, quid illic egerit, donec eius traditor comme morat, quid illic egerit, donec eius traditor cum Iudaeis ad eum conprehendendum ueniret Tres igitur isti eandem rem ita narrauerunt, sicut etiam unus homo ter posset cum aliquanta uarietate, nulla tamen aduersitate. Lucas autem, quantum ab eis progressus, id est auulsus fuerit, ut oraret, manifestius aperuit dicens: quantum iactus est lapidis. porro autem Marcus primo ex uerbis suis idem narrauit rogasse dominum: ut, si fieri posset. transiret ab eo illa hora, id passionis, quam calicis nomine mox significauit. deinde uerba ipsa domini sic enuntiauit: abba pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer calicem hunc a me. quibus uerbis si adiungas quod illi duo dixerunt et quod ipse etiam Marcus ex persona sua pariter supra posuit, ita sententia manifestatur: pater, si fieri potest, omnia enim tibi possibilia sunt, transfer calicem istum a me, ne quis eum putaret patris minuisse \'potestatem, cum ait: si fieri potest; non enim