comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& intellectũ. Prudentiȩ sapientia. comparcietur: et
głam tenentiũ se exaltat. Radix sapientiȩ ẽ. timere
dm̃: raii enĩ illius longeni. Inthesauris sapientiȩ in¬
tellectus. & scientiȩ religiositas exsecratio autẽ pecca-¬
torib sapientia. Timor dñi: expellit peccatũ. Nam qͥ
sine timore ẽ: ñ potest iustificari. Iracundia enĩ am
mositatis illuis: subuersio eius ẽ. Usq intempus sus¬
tinebit patiens: & postea redditio iocunditatis. Bonꝰ
sensus usq intempus. abscondit uerba illius: et
labia multorũ enarrabitt sensũ illius.ii.¬
oncupiscens sapientiã. conserua iustitiã & ds̃ p̃¬
bebit illam tibi. Sapientia enĩ & disciplina ti¬
mor dñi: & qł beneplacitũ ẽ illi fides & mansuetu-¬
do. & adimplebit thesauros illius. Nonsis incredibi¬
li timori dñi: & ne accesseris ad illũ: dupplici corde.
Ne fueris hypocrita inconspectu hominũ: & ñ scanda¬
lrretis inlabiis tuis. Adtende in illis ne forte cadas:¬

Expanded text:
tiae sapientia compartietur, et gloriam tenentium se exaltat. Radix sapientiae est timere Dominum, et rami illius longaevi. In thesauris sapientiae, intellectus et scientiae religiositas: exsecratio autem peccatoribus, sapientia. Timor Domini expellit peccatum; nam qui sine timore est, non potest. sapiens usque in tempus sustinebit patiens, et postea redditio iocunditatis. bonus sensus usque in tempus abscondit uerba illius, et labia multorum enarrabunt sensum illius. concupiscens sapientiam, serua iustitiam, et deus praebebit illam tibi. sapientia enim et disciplina timor Domini et quod beneplacitum est illi fides et mansuetudo et adimplebit thesauros illius non sis incredibilis timori Domini et ne accesseris ad illum duplici corde ne fueris hypocrita in conspectu hominum et non scandalizeris labiis tuis adtende in illis ne forte cadas
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis. nec te in mittas in populũ. Neq alliges dup¬
plicia peccata. nec enĩ ĩ imo inmumis. Noli eẽ. pusilla¬
nimis in anima tua: exorare & facere elemosinã ne
despicias. Ne dicas in multitudine munerũ meorũ
respiciet ds̃. & offerentẽ me dõ altissimo. suscipiet

Expanded text:
ciuitatis, nec te inmittas in populum: neque alliges duciuitatis, nec te inmittas in populum: neque alliges duplicia peccata, nec enim in uno eris inmunis. noli esse pusillanimis in anima tua. exorare et facere elemosynam non despicias. ne dicas: in multitudine munerum meorum respiciet deus, et offe
Abbreviated transcription (Latin):
fui si adtenderis mͥ disces & si accomodaueris ani¬
dentiũ sta: &e sapientiȩ illorũ ex corde coniungere.
ut omnẽ narrationẽ dĩ possis audire. & ꝓuerbia
laudis. ñ effugiant ate. Et si uideris sensatũ euigila
ad illũ. & giadus ostiorũ illius exterat pes tuus. Co¬
gitatũ habe inp̃ceptis dĩ. & in mandatis illius ma¬
ximȩ assiduus esto. & ipse labit tͥ cor: & concupis¬
centia sapientiȩ dabit᷑ tibi xuuin
oli facere mala. & ñte ad p̃hendent. discede
abiniquo. &e discedent mala abste. Non semines
mala in sulcis inuistitiȩ: & ñ metes ea inseptuplum.
Noli querete abhomine ducatũ: neq arege cathedrã
honoris. &x¬
onte iustifices ante dm̃: qm̃ agnitor cordis ipse
ẽ. Et penes regẽ. noli uelle uideri sapiens. Noli
querere fieri uidex nisi ualeas uirtutẽ inrũpe inqͥ¬
tatis. Ne forte extremiscas a faciȩ potentis. & ponas
scandalũ in agilitate. tua. Non pecces in multitudine

Expanded text:
Fili, si adtenderis mihi, disces: et si adcommodaueris anidentium sta, et sapientiae illorum ex corde conjungere, ut omnem narrationem Dei possis audire, et proverbia laudis ne effugiant te. Et si videris sensatum, evigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. Cogitatum habe in praeceptis Dei, et in mandatis illius maxime assiduus esto; et ipse dabit cor tibi, et concupiscentia sapientiae dabitur tibi. VII. Noli facere mala, et non te apprehendent. Discedab iniquo et deficient mala abs te non semines mala in sulcis iniuriae et non metes ea in septuplum noli quaerere ab homine ducatum neque a rege cathedram honoris non te iustifices ante Deum quoniam agnitor cordis ipse est et penes regem noli velle videri sapiens noli quaerere fieri iudex nisi si valeas virtute inrumpere iniquitates ne forte extimescas faciem potentis et ponas scandalum in agilitate tua non p
Abbreviated transcription (Latin):
Nonte extollas incogitationib aniȩ tuȩ uelut
taurus: ne forte elidatur uirtus tua ꝑstultitiam.
& folia tua comedet. & fructus tuos perdet: a& telin¬
queris uelut lignũ aridũ inheremo. Anima enim
nequã disꝑdet qui se habet: & ingaudiũ inimici
ilat illũ. & deducet insortẽ impiorum. xu.¬
erbũ dulce multiplicat anicos & mitigat ini

Expanded text:
tione animae tuae velut taurus ne forte elidatur virtus tua per stultitiam et folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris velut lignum aridum in heremo anima enim nequa disperdet qui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem impiorum verbum dulce m
Abbreviated transcription (Latin):
canos inuenies sapientiã. Quasi is qͥ arat & semi¬
nat. accedãt ad illã: & sustine bonos fructus illius.
In oꝑe enĩ illius exiguũ laborabis. & cito edes de ge¬
nerationib illius. Quam asꝑa ẽ. nuiũ sapientia in
dis uirtus ꝓbatio erit in illis. & ñ demorabunt᷑ ꝓice¬

Expanded text:
entiam. Quasi is qui arat et seminat, accede ad illam, et sustine bonos fructus illius. In opere enim illius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus illius. Quam aspera est nimium sapientia inddis virtus probatio erit in illis, et non demorabuntur projice
Abbreviated transcription (Latin):
tempore uindictȩ & obductionis. Honsequaris concupis¬
centiã cordis. & ne dixeris quomͦ potui. aut quis me
subiciet propt̃ facta mea: Ds̃ enĩ uindicans uindi¬
cabit. Ne dixeris incorde tuo peccaui & quid mͥ acci-
dit triste. altisimus enim ẽ patiens redditor. De ꝓ-¬
piciato peccatorũ tuorũ noli eẽ. sine metu. neq adi¬
cias peccatũ. suꝑ peccatũ. Et ne dicas miseratio aĩ
magna ẽ. multitudiiis peccatorũ meorũ miserebitur.

Expanded text:
tempore vindictae et obductionis non sequaris concupistempore vindictae et obductionis non sequaris concupiscentiam cordis et ne dixeris quomodo potui aut quis me subiciet propter facta mea Deus enim vindicans vindicabit ne dixeris peccavi et quid accdit triste? Altissimus enim est patiens redditor. De propiciato peccato noli esse sine metu neque adiicias peccatum super peccatum. Et ne dicas: Miseratio Domini magna est, multitudinis peccatorum meorum miserebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. Non reuerearis ꝓtimũ tuũ uicasũ suum: nec reti¬
neas uerbũ intempus salutus. Non absconlas sapi¬
entiam tuã in decore eius: in lingua enĩ agnoscitur
sapientia & sensus & scientia. & docttina in uerbis ue¬
ritatis. & firmamentũ in oꝑib iustitiȩ. Noncontradi¬
cas ueritati ullomodo: & de mendatio in eruditio¬
nis tuȩ confundere. Non confunlaris consiteri pecca¬
ta tua. & ne subicias te homini ꝓ peccato. Noli resiste¬
re contra fatiem potentis: nec coneris contra ictum
sluuii. Ero iustiua agonizate ꝓ anima tua & usq ad
mortẽ certare ꝓ iustitia: & ds̃ ex pugnabit ꝓte inimi¬
cos tũos. Noli citatus ẽẽ. in lingua tua. & mutilis: et
remissus in oꝑib tuis. Noli cẽ sic̃ leo in domo tua euer-¬
tens domesticos tuos: e opprimens subiectos cibi. Hon
sit porrecta manus tua. ad accipiendũ: & ad redden¬
Toli adtendere ad possessiones innquas. & ne dixe¬
ris. est mͥ sussitiens uita. Nichil em̃ ꝑderunt in

Expanded text:
imum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. non abscondas sapientiam tuam in decore eius. in lingua enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in uerbis ueritatis et firmamentum in operibus iustitiae. non contradicas ueritati ullo modo et de mendacio ineruditionis tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et ne subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare pro anima tem certa pro iustitia, et deus inpugnabit pro te inimicos tuos. noli citatus esse in lingua tua et inutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos tibi. non sit porrecta manus tua ad accipiendum et ad reddennoli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris est mihi sufficiens vita nihil enim proderit in
Abbreviated transcription (Latin):
firmabit illũ. & it adducet directũ ad illũ. Et denu¬
dabit absconsa sua illi: & thesaurizat suꝑ illũ scien¬
tiam: de intellectũ iustitiȩ. Si autẽ aberrauerit dere¬
linquet illũ: & tradet eũ in manus inimici sui.
Lili conserua tempus. & deuita xii¬

Expanded text:
firmabit illum et iterum adducet directum ad illum, et denufirmabit illum et iterum adducet directum ad illum, et denudabit abscondita sua illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae. si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita
Abbreviated transcription (Latin):
n uidicando esto misericors. pupillis ut pat̾. & ꝓuiro
matris ilorũ. & eris uelut filius altissimi obediens.
& miserebit᷑ tui magis quam mater. xi.¬
T apientia filiis suis uitam inspirat: de suscipit exqͥ¬
rentes se. &e p̃ibit inuia iustitiȩ. Et qͥ illã diligit
diligit uitã: & qͥ uigilauerint ail illã. cõplectebun¬
tur placorẽ eius Et qͥ tenuerint illã uitã heredita¬
bunt: & quo introibit benedictus ds̃. Qui seruiũt
ei obsequentes erunt scõ: &e eos qͥ diligunt illã. dili¬
git ds̃. Qui audit illã iudicat gentes: & qͥincuetur
ilã ꝑmanebit confilens. Si crediderit ei hertdiabit
ilaii. & erunt inconfirmatione crtature illorum. Qnĩ
intemptatione ambulat cum eo: & inpͥnus elegit eũ.
Timorem & metũ & ꝓbationẽ induicet suꝑ illũ & cru¬
ciabit illiuĩ intbulationc doctrinȩ suȩ. Donec temptet
illu in cogitationib illuis: & credat anime illius. Et

Expanded text:
n iudicando esto misericors pupillis ut pater et pro uiro n iudicando esto misericors pupillis ut pater et pro uiro matri illorum: et eris uelut filius altissimi obaudiens, et miserebitur tui magis quam mater. sapientia filiis suis uitam inspirauit, et suscipit exquirentes se et praeibit in uia iustitiae. et qui illam diligit, diligit vitam et qui vigilaverint ad illam conplectebuntur placorem eius qui tenuerint illam vitam hereditabunt et quo introibit benedicit Deus qui serviunt ei obsequentes erunt Sancto et eos qui diligunt illam diligit Deus qui audiillam, permanebit confidens. si crediderit ei, hereditabit illam et erunt in confirmatione creaturae illorum. quoniam in temptatione ambulat cum eo et in primis eligit eum. timorem et metum et probationem inducet super illum et cruciabit illum in tribulatione doctrinae suae, donec temptet illum in cogitationibus illius et credat animae illius. et
Abbreviated transcription (Latin):
telligibile abstinebit se apeccatis. & in oꝑib ustitiş
successus habebit. Ignẽ ardentẽ extinguit aqua: et
elemosina resistit. peccatis. Et ds̃ prospector qͥ reddit
gr̃am menuit in posterũ: & intempore casus tui. in¬
uenies firmamentũ.
ili elemosinã pauꝑis ne defraudes. & oculos tuos
ne transuertas a pauꝑe. Animã esurientẽ ne despe-¬
xeris: & ñ ex asꝑes pauꝑem inmopia sua. Cor inopis
ne afflxeris: & ñ ꝓtrahas datũ angustianti. Rogatio
nẽ cũ tribulatione ne abicias: & ñ auertas fatiem tuã
ab egeno. Abinope ne auertas oculos tuos ꝑꝑ iram: et.
enĩ tͥ in amaritudine exaudietur p̃catio illius: ȩxaudi¬
et autẽ eũ: qui fec̃ illũ. Congregationi pauꝑũ affabilem
te facito. & pb̃ro humilia animã tuã. & magnato hum
lia caprit tuũ. Declina pauꝑi aurem tuã. & redde de¬
bitũ tuũ: & responde pacifica in mansuetudine. Lila
eũ qͥ inniriã patitur de manii suꝑbi: & ñ acide ftial
in anuma tua. o¬

Expanded text:
ellegibile abstinebit se a peccatis et in operibus iustitiae successus habebit. ignem ardentem extinguit aqua, et elemosyna resistit peccatis: et deus prospector eius qui reddit gratiam meminit in posterum, et in tempore casus tui inuenies firmamentum. Fili, elemosynam pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere. animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum angustinem contribulati ne abjicias, et non avertas faciem tuam ab egeno . Ab inope ne avertas oculos tuos propter  in amaritudine, exaudietur precatio illius. Exaudiet autem eum qui fecit illum . Congregationi pauperum affabilem te facitilia caput tuum. declina pauperi aurem tuam et redde debitum tuum et responde illi pacifica in mansuetudine. libera eum qui iniuriam patitur de manu superbi, et non acide feras in anima tua. i
Abbreviated transcription (Latin):
diligit dm̃ ex orabit ꝓpeccatis: & continebit se abillis.
In oratione dierũ exaudietur: & sic̃ qui thesaurriat.
ita & qui honorificat matrem suã. Qui honorat pa¬
trẽ: iocundabit᷑ in filiis. Et qͥhonorificat patrẽ suiĩ:
uita uiuet longiore. Et qͥ obaudit. patri. refrigerauit.¬
matrẽ. Qui timet dm̃ honorat parentes: & quasi do-
et om̃i pacientia. Honora patrẽ tuũ. &. suꝑueniet tͥ
benedictio adõ: & benedictio illius in nouissimo ma-¬
net. Benedictio patris firmat donius filiorũ: ma-¬
ledictio autẽ matris eradicat fundamenta. Ne głi¬
eris in contumelia. patris tui: non ẽ. enĩ tͥ gła s con¬
fusio. Gła enĩ hominis ex honore patris sui: &e dedecus
ueniam da: & ne sꝑnas eũ intua uirtute. E lemosina

Expanded text:
diligit Deum, exorabit pro peccatis, et continebit se ab illis; in oratione dierum exaudietur. Et sicut qui thesaurizat, ita et qui honorificat matrem suam. Qui honorificat patrem, jucundabitur in filiis. Qui honorat patrem suum, vita vivet longiore; et qmatri qui timet Deum honorat parentes et quasi domiet omni patientia honora patrem tuum ut superveniat tibi benedictio a Deo et benedictio illius in novissimo manet benedictio patris firmat domos filiorum maledictio autem matris eradicat fundamenta ne glorieris in contumelia patris tui non est enim tibi gloria sed confusio gloria enim hominis ex honore pveniam da, et ne spernas eum in virtute tua
Abbreviated transcription (Latin):
indilectione firmaberis. In om̃ib oꝑib tuis. memo¬
rare nouissima tua: & inȩt̃nũ ñ peccabis. xxuii
Ionlitiges cũ homine potente. ne forte incidas in
manus illius. Non contendas cũ uiro locuplete:
ne forte contra consistat litem tibi. Multos ꝑdidit
aurũ. atq argentũ: & usq corregũ extendit & con¬
uertit. Nonlitiges cũ homine luguoso. & ñ struesin
ignẽ illius ligna. Non cõmunices homini indocto. ne
male de ꝓgeniȩ tua loquatur. Ne despicias homine¬
auertentẽ se apeccato: neq in ꝑperes ei. mem̃to qm̃
om̃s sumꝰ incorreptione. Ne sꝑnas hominẽ insua se-¬
necta: & enĩ ex nob̃ senescunt .xxuiii.

Expanded text:
memorare novissima tua et in aeternum non peccabis non litiges cum homine potente ne forte incidas in manus illius non contendas cum viro locuplete ne forte contra consistat litem tibi multos perdidit aurum atque argentum et usque cor regum extendit et convertit non litiges cum homine linguato et non strues in igne illius ligna non communices homini indocto ne male de avertentem se a peccato, neque improperes ei: memento quoniam omnes sumus in correptione: Ne spernas hominem in sua senectute: etenim haec nobis senescunt. Noli
Abbreviated transcription (Latin):
es intimore dĩ. grã enĩ uerecundie illiꝰ suꝑ aurũ.
Ion ledas seruũ oꝑantẽ xxii
inuitate. neq mercennariũ dantẽ aniã suã.
Seruus sensatus dilectus quasi anima tua ñ de¬
fraudes eũ libertate. neq inopem derelinquas eũ.¬
Pecora tibi st̃ adtende illis. & si sunt utilia ꝑseue¬
rent apud te.

Expanded text:
illius super aurum non laedas servum operantem in veritate neque mercennarium dantem animam suam servus sensatus dilectus quasi anima tua non defraudes illum libertate neque inopem derelinquas Pecora tibi sunt, attende illis, et si sunt utilia, perseverent apud te.
Abbreviated transcription (Latin):
et uindictȩ. Non uentiles te in om̃i uento. & ñ eas
in onũ uia: sic enĩ peccator ꝓbat᷑. dupplici lingua. Esto
firmus inuia dĩ. & inueritace sensus tiui &e scientia:
ut ꝓsequatur te uerbũ pacis &e iustitie. Esto mansue¬
tus al audiendũ uerbũ ut incelligas.: & cũ sapientia
fer responsu ueru. Si est tͥ intellectus: responde
ꝓrimo. Sin autẽ: sit manus tua supos tuũ. ne capi¬
aris inuerbo indisciplinato: & confundaris. Honor
& gła in sermone sensati. lingua uͦ in prudentis. sub¬
uersio ipsius ẽ. Non appellaris susurrio. &e lingua tua
capiaris & confundaris. Suꝑ furem enĩ ẽ. confusio
& penitentia. & deuotatio pessima suꝑbilinguem.
Susurratori autẽ: odiũ & inimicitia & contumelia.
Iustifica pupillũ. & magnũ similit̃ Noli fieri ꝓ ami

Expanded text:
dictae. non uentiles te in omni uento et non eas in omni uia. sic enim peccator probatur duplici lingua. esto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae. esto mansuetus ad audiendum uerbum dei, ut intellegas: et cum sapientia fers respoanus tua super os tuum, ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor et gloria in sermone sensati: lingua uero inprudentis subuersio est ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris. super furem enim est confusio et paenitentia, et denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium et inimicitia et contumelia. iustifica pusillum et magnum similiter. Noli fieri pro ami
Abbreviated transcription (Latin):
tionis peccata om̃ib exquirentib se inueritate. ue du¬
plici corile & labiis scelestis & manib male facientib
& peccatori terram ingredientib duab uiis ui¬
Ie dissolutis corde. qui ñ credunt dõ: udõ ñ ꝓtegun¬
tur abeo. Uehis qui ꝑdiderunt sustinentiam. qͥ
dereliquer̃ uias rectas. & diuerterunt in uias prauas.
Et quid facietis cũ inspicere ceꝑit ds̃: Qui timent
dñm ñ erunt incredibiles uerbo illius & qui diligt̃
illũ conseruabunt uiam illiuis. Qui timent dñm in¬
quirent quȩ beneplacita st̃ illi: & qͥ diligunt illum:
replebuntur lege ipsius. Qui timent dñm ĩparabt̃
corda sua: & inconspectu illius scĩficabt̃ animas suas.
Qui timent dnm custoilient mandata illius: & pati¬

Expanded text:
 exquirentibus se in ueritate. uae duplici corde et labiis scelestis et manibus malefacientibus et peccatori terram ingredienti duabus uiis. uae dissolutis corde, qui non credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt illi: et qui diligunt eum, replebuntur lege ipsius. qui timent dominum, parabunt corda sua et in conspectu illius sanctificabunt animas suas. qui timent dominum, custo
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ & argentũ homines uero receptabiles. in cami¬
no lnimiliationis. Crede dõ & recuꝑabit te: & dirige
uiam tuã e sꝑa millũ Serua tinorem illius: et in
ilo ueceresce.u
Neduentes dm̃. sustinete miscdas eius: & ñ deflec-¬
tatis ab illo ne cadatis. Qui timetis diñ credite

Expanded text:
aurum et argentum, homines uero acceptabiles in camino humiliationis. crede deo, et recuperabit te, et dirige uiam tuam et spera in illum. serua timorem illius et in illo ueteresce. metuentes dominum, sustinete misericordiam eius, et non deflectetis ab illo, ne cadatis. qui
Abbreviated transcription (Latin):
lios dicit dñs. & dixistis.
Inquo dilexistinos: Nonne
fr̃ erat esau iacob dic̃ dñs.
e. dilexi iacob: esau autẽ
uilio habui. Et posui montes eiꝰ insolitudinem.
& hereditatẽ eiꝰ in desertũ. draconis. Quod si dixe¬
rit idumea destructisumnꝰ. s reu̾tentes edificabuñ

Expanded text:
xistis in quo dilexisti nos nonne frater erat Esau Iacob dicit Dominus et dilexi Iacob Esau autem odio habui et posui montes eius in solitudinem et hereditatem eius in dracones deserti quod si dixerit Idumea destructi sumus sed revertentes aedificabimus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃orũ transg̾ssus ẽ iuda: &e abominatio facta ẽ. in
isrł. & mniherłm. Qa contaminaũ uidas scĩficatio¬
nẽ dnũi quã dilex̃. & habuit filiã dĩ alieni. Displat
dñs uirũ qͥferit hoc magistrũ & discipulũ de ta¬
b̾naculis iacob & offerentẽ munꝰ dũo ex̃citĩ. Et
hoc rursũ fecistis. Oꝑiebatis lacͥmis altare idñ flecu

Expanded text:
 in Hierusalem quia contaminavit Iudas sanctificationem Domini quam dilexit et habuit filiam dei alieni disperdat Dominus virum qui fecerit hoc magistrum et discipulum de tabernaculis Iacob et offerentem munus Domino exercituum et hoc rursum fecistis operiebatis lacrimis altare Domini fletu
Abbreviated transcription (Latin):
mittã inuos egestatẽ. & maledicã bndictionibꝰ ur̃is:
& maledicã illis. quĩ ñposuistis suꝑ cor. Ecce ego pi¬
ciã uob̾brachiũ. &e disꝑgã suꝑ uultuĩ ur̃m stercus.
sollempnitatũ ur̃dꝵ. Et assumet uos secũ & scietis
qr misi aduos mandatũ istud. ut eẽt pactũ meũ
cũ leui: dic̃ dñs ȩt̾cituũ. Pactũ meũ fuit cũ eo uite

Expanded text:
mittam in vos egestatem et maledicam benedictionibus vestris et maledicam illis quoniam non posuistis super cor ecce ego proiciam vobis brachium et dispergam super vultum vestrum stercus sollemnitatum vestrarum et adsumet vos secum et scietis quia misi ad vos mandatum istud ut esset pactum meum c
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥsier̃. Ipse aut̃ sapiens adduxit malũ: et uer¬
ba sua ñ abstulit. Et consurget contra idomũ
pessimorũ. & contra auxiliũ oꝑantiũ iniqͥtatẽ.
Egiptus homo et ñ dĩ. & equi eorũ caro et nõ
spiritus. Et dñs inclinabit manũ suã & corru-¬
et auxiliator. & cadec cui prestatur auxiliũ. si¬
mulq consumentur om̃s.¬
ua hȩc dic̃ dñs adme. Quomͦ si rugiat leo
et catulus leonis suꝑ p̃dã suã cũ occurrerit
ei multitudo pastorũ. auoce eorũ ñ formidabit:
&a multitudine eorũ ñ pauebit. sic descendet
dñs exercituũ ut p̃lietur suꝑ montẽ sion: & suꝑ¬

Expanded text:
requisierunt ipse autem sapiens adduxit malum et verba sua non abstulit et consurget contra domum pessimorum et contra auxilium operantium iniquitatem Aegyptus homo et non deus et equi eorum caro et non spiritus et Dominus inclinabit manum suam et corruet auxiliator et cadet cui praestatur auxilium simulque omnes consumentur quia haec dicit Dominus ad me quomodo si rugiat leo et catulus leonis super praedam suam cum occurrerit ei multitudo pastorum a voce eorum non formidabit et a multitudine eorum non pavebit sic descendet Dominus exercituum ut p
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ iherłm ꝑtegens & liberans: transiens & sal¬
uans. Conu̾timin sic̃ inꝑfundũ recesseratis filii
isrł. Indie enĩ illa abiciet unidola argenti sui et
tũ. Et cadet assur ingladio ñ uiri. & gladius ñ
hominis uorabit eũ. Et fugiet ñ afacie gladii:
& iuuenes eiꝰ uectigales er̃. Et fortitudo eiꝰ ater¬
rore transibit. & pauebunt fugientes principes
euis. Dix̃ dñs cuius ẽ ignis insion: & caminꝰ eius

Expanded text:
s, salvans. Convertimini, sicut in profundum recesseratis filii Israel. In die illa abjiciet vir idola argenti sui, et in peccatum. Et cadet Assur in gladio non viri, et gladius non hominis vorabit eum: et fugiet non a facie gladii, et juvenes ejus vectigales erunt. Et fortitudo ejus a terrore transibit, et pavebunt fugientes principes ejus, dixit Dominus, cujus ignis in Sion, et caminus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
conditur auento: & celat se atempestate. Sicut¬
riui aquarũ insiti & umbra peciȩ ꝓminentis in
t̾ra deserta. Non caligabunt oculi uidentiũ. &
aures audientiũ diligent̾ auscultabunt. Et cor
stultorũ intelliget scientiã. & lingua balborũ ue¬
locit̃ loquetur & plane. Nonuocabit᷑ ultra is.
qui insipiens ẽ. princeps: neq fraudulentꝰ appella-
hitur maior. Stultus enĩ fatua loquetur. & cor
eiꝰ faciet iniqͥtatẽ ut ꝑficiat simulationẽ. & loqua-¬
tur ad dñm fraudulent̃. & uacue faciat animã
esurientis. & potũ sicientis auferat. fraudulenti
uasa pessima sc̃. Ipse enĩ cogitationes concinnauit.
ad ꝑdendos mites in sermone mendatii: cũ loque¬

Expanded text:
onditur a vento, et celat se a tempestate: sicutrivi aquarum in siti, et umbra petrae prominentis in terra deserta. Non caligabunt oculi videntium, et aures audientium diligenter auscultabunt. Et cor stultorum intelliget scientiam, et lingua balborum velociter loquetur et plane. Non vocabitur ultra is qui insipiens est, princeps: neque fraudulentus aploquetur, et cor ejus faciet iniquitatem, ut perficiat simulationem, et loquatur ad Dominum fraudulenter, et vacuefaciat animam esurientis, et potum sitienti auferat. Fraudulenti vasa pessima sunt: ipse enim cogitatioad perdendos mites in sermone mendatii, cum loque
Abbreviated transcription (Latin):
mo uicedentes ascendebant. S & alii similit̃ as¬
cendentes. tutres portasq succendere aggressi: atq
ipsos maledicos uiuos conctemate. ꝑ continuum
aut̃ biduũ p̃sidio uastato. timotheũ occultantem
se inqͦdã reꝑtũ loco ꝑemer̃. & stẽm illius cercan
& apollofanem occider̃. Quib gestis iu hininis et
confessionib henedicebant dñm. qͥa magna fec̃

Expanded text:
incedentes ascendebant sed et alii similiter ascendentes turres portasque succendere adgressi atque ipsos maledicos vivos concremare per continuum autem biduum praesidio vastato Timotheum occultantem se in quodam reppertum loco peremerunt et fratrem illius Caerean et Apollofanem occiderunt quibus gestis in hymnis et confessionibus benedicebant Dominum qui magna fecit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o suo dauid: et semini eius in sempiternum.
ȩc autẽ sunt uerba nouissima.xu.
quȩ dixit dauid filius isaĩ. Dixit uir cui
constitum ẽ de. xp̃o di iacob: egregius psaltes
isrł. Spiritꝰ dñi locutus ẽ ꝑ me: et sermo eiꝰ per
linguã meã. Dixit. Ds̃ isrł michi locitus ẽ: for¬
tis isrł. dominator hominũ iustus: dominator ra
timore dei. Sicut lux aurore sole oriente mane ab¬
sq iibib rutilat. et sicut pluuius germinat her¬
ba terrȩ. nec tanta ẽ domus mea apud dm̃. ut pac¬
tum eternum miret mecũ: firmrũ in om̃ib atq
munitum. Cuucta enim salus mea. et om̃is uo-¬
luntas: nec ẽ quicquã ex ea. qd̃ non gemnet. Pre.¬
taricatores autẽ quasi spine euellent᷑ uniuersi
quȩ non tollunt᷑ manib. et siqͥs taugere eas uolu¬
erit. armabitur ferro et ligno lanceato. igniq suc¬
cense cõburent᷑ usq ad nichilum. Hec nomina
fortium dauid.¬

Expanded text:
o suo David et semini eius in sempiternum haec autem sunt verba novissima quae dixit David filius Isai dixit vir cui constitutum est de christo Dei Iacob egregius psalta Israhel spiritus Domini locutus est per me et sermo eius per linguam meam dixit Deus Israhel mihi locutus est Fortis Israhel dominator hominum iustus dominator in timore Dei sicut lux aurorae oriente sole mane absque nubibus rutilat et sicut pluviis germinat herba de terra nec tanta etum aeternum iniret mecum, firmum in omnibus atque munitum. Cuncta enim salus mea, et omnis voluntas, nec est quidquam ex ea quod non germinet. varicatores autem quasi spinae evellentur universi quae non tolluntur manibus et si quis tangere voluerit eas armabitur ferro et ligno lanceato igneque succensae conburentur usque ad nihilum haec nomina fortium David
Abbreviated transcription (Latin):
mauit isrł. ꝑcussit autẽ eum ionathan filius sa¬
maa frĩs dauro. hi quatuor nati stͣ de arafa in
geth: et ceciderunt in manu dauid seruoꝵ eius.
Locutus ẽ autẽ dauid dño uerba carminis huius:
in die qua liberauit eum dñs. de manu omiũ¬

Expanded text:
mavit Israhel percussit autem eum Ionathan filius Samavit Israhel percussit autem eum Ionathan filius Sammaa fratris David hii quattuor nati sunt de Arafa in Geth et ceciderunt in manu David et servorum eius locutus est autem David Domino verba carminis huius in die qua liberavit eum D
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ autem rursum preliũ philistinoꝵ
aduersum isrł. et descendit dauid et sotii
enis cum eo: et pugnabant contra philistiym.
Deficiente autẽ dauid: iesbi denob qui fuit de
genere arapha. cuius ferrũ hastȩ trecentas uu.¬
tias appendebat. et accinctus erat ense nouo:
uisus ẽ ꝑcutere dauid. Presidioq ei fuit abi¬
cũ filius saruiȩ: et ꝑcussũ philisleũ iterse
at. lunc uirauert̃ uiri uauto: dicentes. Non
egredieris nobiscum in bellum: ne extinguas
lucernã i srł. Scłm quoq fuit bellũ in gob:
contra philisteos. Tunc ꝑcussit sobochai de usa
Tercium quoq fuit bellũ in gob contia philiste.¬
os. in quo ꝑrussit adeodatus filius saltus polu¬
tarius bethleemittes goliath geteum. cuiꝰ hastile
erat. quasi litiatoriũ texentium. Quartũ bellũ
fuit in geth. in quo uir excelsus. qui senos in
manib pedibq habebat digitos. id ẽ uiguiti
et quatuor. et erat de origine arafa: blasphe¬

Expanded text:
actum est autem rursum praelium Philisthinorum adversum Israel, et descendit David, et servi ejus cum eo, et pugnabant contra Philisthiim. Deficiente autem David, Jesbibenob, qui fuit de genere Arapha, cujus ferrum hastae trecentas uncias appendebat, et accinctus erat ense novo, nisus est percutere David. Praesidioque ei fuit Abisai filius Sarviae, et percussum cit. Tunc juraverunt viri David, dicentes: Jam non egredieris nobiscum in bellum, ne exstinguas lucernam Israel. Secundum quoque bellum fuit in Gob contra Philisthaeos: tunc percussit Sobochai de Husatertium quoque fuit bellum in Gob contra Philistheos in quo percussit Adeodatus filius Saltus polymitarius bethleemites Goliath Gettheum cuius hastile hastae erat quasi liciatorium texentium quartum bellum fuit in Geth in quo vir excelsus qui senos in manibus pedibusque habebat digitos id est viginti et quattuor et erat de origine Arafa blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
abscondi non possunt. Quicumq sunt sub uigo serur:
dnõs suos omni honore dignos arbitrentur. ne nom̃
dñi ce doctrina blasphemetur. Qui autem fideles ha¬
bent dominos non contempuant quia frẽs sunt . s ma¬
gis seruiant quia fideles sunt: ce cdilecti qui beneficii
participes sunt
ec doce: & exhortate. Si quis aliter docet &e nõ
acquiescit sanis sermonib cdomini nr̃i iłni xp̃r¬
ce ei qui sccłm pietatẽ est doctrine. supbus. nichil sciens
s languens cuca questiones: & pugnas uerborum. Ex
quib oriuntur inuidie. contentiones. blasphemie.
suspitiones male. conflctidnes hominum mente cor¬

Expanded text:
cumque sunt sub jugo servi, dominos suos omni honore dignos habeant, ne nomen Domini et doctrina blasphemetur. Qui autem fideles habent dominos, non contemnant, quia fratres sunt; sed magis serviant, quia fideles sunt et dilecti, qui beneficii participes sunt: et exhortare. Si quis aliter docet, et non acquiescit sanis sermonibus Domini nostri  ei quae secundum pietatem est doctrinae, superbus, nihil sciens, sed languens circa quaestiones et pugnas uerborum, ex quibus oriuntur inuidiae, contentiones, blasphemiae, suspiciones malae, conflictationes hominum mente cor
Abbreviated transcription (Latin):
ussimis temporib discelent quidam a ficde artenbentes
spittib ertoris &e doctrinis demoniorum in hy pocrisie
loquentium mendacium. & cauteriatam habentium
suam conscientiam: prohibentium nubere. abstinere a
cibis quos ds̃ creauit ad ꝑcipiendum cum gr̃arlum actio

Expanded text:
vissimis temporibus discedent quidam a fide, attendentes spiritibus erroris, et doctrinis daemoniorum, in hypocrisi loquentium mendacium, et cauteriatam habentium suam conscientiam, prohibentes nubere, et abstinentes a cibis quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum acti
Abbreviated transcription (Latin):
regis uida: factũ ẽ uerbũ istud adnõ dicens fłec dic̃ ex ui¬
ans. Sta inatrio domꝰ diũ & loqueris ad om̃s cuuta¬
tes uda de quib ueniunt ut adorent in domo dnĩ
unuersos sermones quos ego mandaui tibi. ut loqua¬
ris ad eos. Noli subtrahere uerbui si forte audiant &
conuertantur unusqͥsq auia sua mala: & peniteat
me iuali quod cogito facere cis ꝓpt̾ malitiã studiorũ
coruĩ. Et dices ad eos Hȩc dic̃ dñs. Sin audieritis me
ut ambuletis in lege mea quã dedi uobis. ut audia

Expanded text:
regis Juda, factum est verbum istud a Domino, dicens: Haec dicit Dominus: Sta in atrio domus Domini, et loqueris ad omnes civitates Juda, de quibus veniunt, ut adorent in domo Domini, universos sermones, quos ego mandavi tibi ut loquaris ad eos: Noli subtrahere verbum, si forte audiant, et convertantur unusquisque a via sua mala: et poeniteat me mali, quod cogito facere eis propter malitiam studiorum eorum. Et dices ad eos: Haec dicit Dominus: Si non audieritis me, ut
Abbreviated transcription (Latin):
is de excelso rugiet. & de habitaculo scõ suo.
dabit uocem sua Rugiens rugiet suꝑ decorem
suũ celeuma quasi calcantiũ concinetur: aduersũ
om̃s habitatores t̾rȩ. Peruenit sonitus usq adextre¬
ma t̾r̃ȩ: qͥa uditiũ dño cũ gentib Iudicatur ipse
cũ om̃i carne: impios tradidit gladio dic̃ dns. Iłec
dicit dñs exercituũ. Ecce afflctio egredietur de
gentẽ ingentẽ. & turbo egredietur asuniitatib trȩ:
& erunt inc̾fecti dnĩ indie illa. a sũmo terrȩ usq ad
sumũ eius. Nonplangent᷑ & ñ colligentur neq sepeli¬
entur: insterquilinio suꝑfatiem tre iacebunt. cxiiii¬
lulate pastores & clamate. & aspargite uos ciiere:

Expanded text:
s de excelso rugiet et de habitaculo sancto suo dabit vocem suam rugiens rugiet super decorem suum celeuma quasi calcantium concinetur adversus omnes habitatores terrae pervenit sonitus usque ad extrema terrae quia iudicium Domino cum gentibus iudicatur ipse cum omni carne impios tradidit gladio dicit Dominus haec dicit Dominus exercituum ecce adflictio egredietur de gente in gentem et turbo magnus egredietur a summitatibus terrae et erunt interfecti Domini in die illa a summo terrae usque ad summum eius non plangentur et non colligentur neque sepelientur in sterquilinium super faciem terrae iacebunt ululate pastores et clamate et aspergit
Abbreviated transcription (Latin):
yrie pactrietue. et multo pꝰt tempoie iosephus mehil
tale retulerint. s in una basilica congregatos contulis
se scribant non ꝓpħasse. Aliud est enim uatẽ. aliud ẽẽ
interpretẽ. Ibi sp̃e uentura predicit. hic eruditio et uer¬
borum copia: ea quȩ intelligit transfert. Nisi forte
putandus ẽ tullius econoinicũ xenofontis. et plato¬
ns pẏthagorã. et demostems prothesi fontẽ. afflatus
rethorico spũ transtulisse: aut aliter de hisdẽ libris.
priorũ stubia in domo diũ: quod possumꝰ laboramus.
Illi interpretau sunt ante abuentũ . xp̃i. et qͦd nesciebais
dubiis protulere sententiis. nos post passionẽ et resur¬
rectionẽ eius. ñ tam ppłnam quã hystoriã scribimus.
A liter enim audita. alit̃ uisa narrant᷑. Qd melius in¬
telligunus: melius et ꝓferimus. Audi igitur emule:
obtrectator ausculta. Non damno. ñ reprehendo. sep¬
tuaginta: s confibent cut illis apłos p̃fero. ꝑ isto¬

Expanded text:
ὑπερασπιστὴς, et multo post tempore Josephus, nihil ὑπερασπιστὴς, et multo post tempore Josephus, nihil talse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud esse interpretem. Ibi Spiritus ventura praedicit: hic eruditio et verborum copia, ea quae intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse. Aut aliter de eisdem libris ppriorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur, aemule; obtrectator, ausculta: non damno, non reprehendo Septuaginta, sed confidenter cunctis illis apostolos praefero. Per isto
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit: quȩ ĩparauit ds di ligentib se: et multa a¬
lia quȩ proprium sint agnia desiderant. In terro ge¬
mus ergo eos ubi hȩc scripta sint: et cum dicere ñ po¬
tuerint. de libris hebraicis ꝓferamus. Primũ testimo¬
niũ ẽ in oseȩ. scd̾m inisaya. tercium in zacharia. quar
rantes. apocriforũ deliran: enta sectant᷑. et hiberas ne¬
uias libris autenticis p̃ferunt. Causas ermous: ñ est¬
lio: ue ꝑtholomeus unius dei cultor. etiã apud hebre¬
os dupl cẽ diuinitatẽ deprehenderet. Qd̃ maxime idcir¬
co faciebat. qr in platonis dogina cadẽ uibebatur. Deniq
ubicumq sacratũ aliqͥd scriptura testat᷑. de patre et fi¬
lio et spũ scõ. aut alit̃ interp̃tati sunt. aut omnino ta¬
cuerunt. ut et regi satisfacerent: et archanum fid̃i ñ uul-¬
garent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cel¬
lulas alexandriȩ mendatio suo extruxerit. quib diui-¬
si eadem scriptitarent: cũ aristeus eusdẽ ptolomei:

Expanded text:
nt, quae praeparavit Deus diligentibus se ; et multa alia quae proprium σύνταγμα desiderant. Interrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint: et cum dicere non potuerint, de libris Hebraicis proferamus. Primum testimonium est in Osee , secundum in Isaia rantes apocriforum deliramenta sectantur et hiberas nenias libris authenticis praeferunt Hiberias nelio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatlio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfacerent, et arcanum fidei non divulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus divisi eadem scriptitarint, cum Aristeas, ejusdem Ptolemaei
Abbreviated transcription (Latin):
patens: qui me asserunt in
septuaginta interpretum
suggillatione noua. proue¬
terib cudere. ita ingenium quasi riium ꝓbartes. cũ
ego sepissime testatus sim me pro uili portione in tab̃¬
naculo dei offerre que possim: nec opes alteruis alioꝵ
pauꝑtate fedari. Quod ut auderẽ origenis me studiũ
prouocauit: qui editiom antiquȩ translationem
cheodotionis mniscuit. asterisco et obelo. id ẽ stella et
uerũ opus omne distinguens. dum aut inlucescere
facit. quȩ minus ante fuerant. aut suꝑflua queq ui¬
gulat et confodit. maximȩqi euuanglistarm eta
ꝑpsonum auctoritas promulgautt. in quib tulta sle
beteri testam̃to legimus quȩ in nr̃is codicib ũ haben¬
tur. ut est illud: ex egypto uocaui filium meũ. et qm̃
narareus uocabit᷑. et uiderunt in quẽ conpunxerunt.

Expanded text:
patens, qui me asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stella et veru opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat, et confodit; maximeque quae evangelistarum et apostolorum auctoritas promulgavit: in quibus multa de veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus non habentur; ut est illud. Ex Aegypto vocavi filium meum ; et: Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et: Videbunt in quem compunxerun
Abbreviated transcription (Latin):
translatione uideor errare: introga hebreos diu̾sarũ
urbiũ magistros consule. qt̃ illi hñt de xp̃o. tui codi¬
ces non habent. Aliud ẽ si contra si postea ab apłis usur¬
pati testimonia ꝓbauerunt. et emenbatiora sunt exẽ¬
plaria. latina quam greca: greca quam hebrea. Uerũ
hec: contra inuidos. Nunc te precor desideri kiñe.
ut qui tantũ opus me subire fecisti. et a genesi exor¬
dium caꝑe. orationib uiues. quo possim eodẽ spũ
quo scripti sunt libri: in latinũ eos transferre sermo

Expanded text:
rare, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab apostolis usurpata testimonia, probaverunt, et emendatiora sunt exeplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermo
Abbreviated transcription (Latin):
patiaentia ur̃a & fide in omnib ꝑsecutionib
urĩs & tribulationib quas sustinetis. in exem-¬
plum iusti iudicii dĩ ut digni habeamuni reg¬
no dei pro quo ce patimint. Sitam̃ iustum est
apud dm̃ retribuere tribulationem his qui
uos tribulant: & uos qui tribulamini requiem
nobiseum In reuelatione dñi iħu de
celo cum angłis uirtutis etus. in flamma
ignis dantis uindictam de his qui non
nouerunt dlm̃: & qui non obetiunt euanglio domini
nr̃i iħu xp̃i. Qui penas clabunt in utteritu eteruas a
facie dĩ et a gła u̾ͥtutis eius eum ueuerit glorificari

Expanded text:
secutionibus uestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum iusti iudicii dei, ut digni habeamini regno dei, pro quo et patimini, si tamen iustum est apud deum retribuere tribulationem his qui uos tribulant, et uobis qui tribulamini requiem nobiscum in reuelatione domini Iesu de caelo cum angelis uirignis dantis vindictam de his qui non noverunt Deum, et qui non obediunt Evangelio Domini nostri Jesu Christi. Qui poenas dabunt in interitum aeternas a facie Domini, et a gloria virtutis ejus, cum venerit
Abbreviated transcription (Latin):
cripsissem forsitan eccłȩ: s is qͥamat pͥmatũ gere¬
re in eis. cdiotrepes non recipit nos. Propt̾ hoc si ue¬
nero. cõmoneã eius oꝑa. quȩ facit uerbis malignis:
garriens innos. Et quasi ñ ei ista sufficiunt: nec ipse
suscipit fc̃s & eos qͥ suscipunt ꝓhibet: & de eccl̃a eicit.

Expanded text:
psissem forsitan ecclesiae sed is qui amat primatum gerere in eis Diotrepes non recipit nos propter hoc si venero commoneam eius opera quae facit verbis malignis garriens in nos et quasi suscipit fratres, et eos, qui suscipiunt, prohibet, de ecclesia ejicit.
Abbreviated transcription (Latin):
hunc notate: ce non commiscramini cum illo ut con¬
fundatur. Et nolite quasi inimicum estunare. s cor¬
ripite ut fratrem. Ipse autem dñs pacis det uobis pa¬
cem sempit̾nam in omi loco. ñs cum omnibus uobis
Salutatio mea manii parili. quod est signum in omni

Expanded text:
te, et ne commisceamini cum illo, ut confundatur. Et nolite quasi inimicum existimare, sed corripite ut fratrem. Ipse autem Dominus pacis det vobis pacem sempiternam in omni loco. Dominus sit cum omnibus vobis. Salutatio mea manu Pauli; quod est signum in omni
Abbreviated transcription (Latin):
re ce fatigatione nocte &e die oꝑantes: ne quem ur̃m
grauaremus. Non quasi non habuerimus potestatem:
sut nosmet ipsos formam daremus uobis ad iutan¬
dum nos. Nam & cum essemus apud uos hoc denun¬
tiabamus uobis: quoniam si quis non uult oꝑari.
nec manducet:.u
udiuinus enim inter uos quosdam ambulan¬
tes inquiete: nichil oꝑantes s curiose agentes.
his autem qui eiuismodi sunt denuntiamus ce obse¬
cramus in dño iħti xp̃o: ut cum silentio oꝑantes suũ
panem mauducerit. Us

Expanded text:
ne nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus. non quasi non habuerimus potestatem, sed ut nosmet ipsos formam daremus uobis ad imitandum nos. nam et cum essemus apud uos, hoc denuntiabamus uobis, quoniam, si. quis non uult operari, nec manducet. audiuimus enim inter. uos quosdam ambulare inquiete, nihil operantes, sed curiose agentes. his autem qui eiusmodi sunt denuntiamus et obsecramus in domino Iesu Christo, ut cum silentio operantes suum panem mandu
Abbreviated transcription (Latin):
ponens ita partium dirimit questiones: ut neu¬
trum eorum sua iusticia salutem meruisse con-¬
firmet. ambos uero ppłos &e scienter &e grauiter
deliquisse. Iudeos quidem quod pp̃uaricationẽ legis
dñm inhonorauerint. gentes uero quod cum cogni
tum de creatura creatorem ut dm̃ debuerint. uene¬
rari: głam eius in manufacta mutauerint simula¬
chra. Utrosq etiam similiter ueniam consecutos.
equales esse uerissima ratione demonstrat. Preserti
cum in eadem lege predictum sit. & iudeos &e gen¬
tes ad xp̃i fidem uocandos ostendat. Quamobrem
uicissim eos humilians: ad pacem ce concordiam
cohortatur.

Expanded text:
ponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neuponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse confirmet, ambos vero populos et scienter et graviter deliquisse: Judaeos quidem quod per praevaricationem legis Deum inhotum de creatura creatorem ut Deum debuerant venerari, gloriam ejus in manufacta mutaverint simulacra. Utrosque etiam similiter veniam consecutos, aequales esse verissima ratione demonstrat, et praesertim cum in eadem lege praedictum sit et Judaeos et gentes ad Christi fidem vocandos esse ostendat. Quamobrem vicissim eos humilians, ad pacem et concordiam cohortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
plura: Ita patres ur̃i crebra ꝓuocatione dum irrita¬
uerunt: ut om̃s in heremo morerentur. Nec plus
ex seniorib eorum quam duo homines terram reꝑ¬
mnissionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus:
Cum etiam si illa minime fecissetis de hoc solo nemo
tarum semꝑ uobis uocib repromissum non solum
susciꝑe noliustis: sed etiam morte pessima ꝑemistis.
Quem nos ut cognouimus statim credidimus: cũ
nobis de eo ante non fuerit predicatum. Unde pro¬
batur quod idolis serunumus: non obstinatio¬
ni mentis s ignorantie deputandum. Qui enim
agnitum ilico sequimur: olin utiq sequeremur
si ante cognouissemus. Sic autem uos de gencris
nobilitate iactatis: quasi non morum unitatio
magis quam carnalis natiuitas filios nos faciat
esse scõrum. Deniq esau &e ismahel cum de stirpe
sint abrahe: minime tamen in filuis reputantur.
his ergo taliter alteitantib apłs se medium initer¬

Expanded text:
plura? Ita patres vestri crebra provocatione Dominum irritaplura? Ita patres vestri crebra provocatione Dominum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plus ex senioribus eorum quam duo homines terram repromissionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus, cum, etiamsi illa minime fecissetis, de hoc solo nemo tarum semper vobis vocibus repromissum, non solum suscipere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis? Quem ut nos cognovimus, statim credidimus, cum nobis de eo antea non fuerit praedicatum. Unde probatur quod, si idolis servivimus, non obstinationi mentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim cognitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si antea cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carnalis nativitas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau et Ismael cum de stirpe sint Abrahae, minime tamen in filiis reputantur. His taliter altercantibus, Apostolus se medium inter
Abbreviated transcription (Latin):
ẏdola deserentes. quib ab uicio deseruistis nobis
comparemini. ce non potius in proselytorum loco
ex legis auctoritate et consuetuctine deputemini. Et
hoc ipsum non merebamini: nisi quia larga dĩ sem
ꝑclementia uoluit uos ad nr̃am imitationem admit¬
tere. Gentes e contrario respondebant. Quanto
enim maiora uobis erga uos dei beneficia uar¬
raueritis: tanto maioris uos ctiminis reos esse
monstrabitis. Semꝑ enim his omnib extitistis
ingrati. Nam ipsis pectib quib aridum mare
transistis: ludebatis ante idola que fecistis. Et ipso
ore quo paulo ante ob necem aduersariorum dũo
cantaueratis: simula chra uobis fieri poposcistis.
Illis ocłis ueneranda. quib dm̃ in nube uel igne
conspicere solebatis: simulachra intuebamum.
Mauna quoq uobis fastichum fuit. Et semꝑm de
seito contra dñm̃ murimirastis. ad egẏptium unde
uos mami ualida eiecerat redire uolentes. Quid

Expanded text:
hodie deserentes, quibus ab initio deservistis, nobis hodie deserentes, quibus ab initio deservistis, nobis comparemini; et non potius in proselytorum locum ex legis auctoritate et consuetudine deputemini? Et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga semper Dei clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam econtrario respondebant: Quanto enim majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis reos esse monstrabitis. Semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri 3 poposcistis. Illis oculis quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis, simulacra intuebamini. Manna quoque vobis fastidio fuit, et semper in deserto contra Dominum murmurastis: ad Aegyptum, unde vos manu valida ejecerat, redire cupientes. Quid