comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ ex lege om̃is caro coram dło. ꝑ o¬
test enim fieri coram hominibꝰ: non
autem coram illo qui cordis ipsius &
intimȩ uoluntatis inspector est. ubi
uidet etiam si aliud faciat qui legem
timet. quam tamen mallet facere
si liceret. Ac neiquisquam putaret hic
apłm ea lege dixisse neminem iustifi¬
cari quȩ in sacramentis ueteribꝰ mul¬
ta continet figurata precepta. einde
etiam ipsa est circumcisio carnis quã
die octaua acciꝑe paruuli iussi sunt.
continuo subiunxit quam legem di¬
xerit. & ait. Per legem enim cogratio
peccati. Illa igitur lex est de qua post¬
ea dicit. Peccatum non cognoui insi
ꝑ legem. Nam concupiscentiam nes¬
ciebam. nisi lex diceret non concupi¬
sces. Nam quid est aliud ꝑ legem enim
cognitio peccati. Hic forte dicat hu¬
mana illa p̃sumptio ignorans dei iusti¬
tiam & suam uolens constituere. me¬
rito dixisse apłm quia ex lege nemo
iustificabitur. Ostendit enim tantũ

Expanded text:
bitur ex lege omnis caro coram deo. pobitur ex lege omnis caro coram deo. potest enim fieri coram hominibus, non autem coram illo qui cordis ipsius et intimae uoluntatis inspector est, ubi uidet, etiamsi aliud faciat qui legem timet, quid tamen mallet facere, si liceret. ac ne quisquam putaret hic apostolum ea lege dixisse neminem iustificari, quae in sacramentis ueteribus multa continet figurata praecepta, unde etiam ipsa est circumcisio carnis, quam die octauo accipere paruuli iussi sunt, continuo subiunxit quam legem dixerit et ait: per legem enim cognitio peccati. illa igitur lex est, de qua postea dicit: peccatum non cognoui nisi per legem. nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. nam quid est aliud per legem enim cognitio peccati? Hic forte dicat humana illa praesumptio ignorans dei iustitiam et suam uolens constituere merito dixisse apostolum: quia ex lege nemo iustificabitur; ost
Abbreviated transcription (Latin):
net ex homine nondum tota infirmi¬
tate sanata. ex fide tamen iustus uiuat.
iusteq uiuat in quantum non cedit
malȩ concupiscentiȩ uincente delecta¬
tione iustitiȩ. Hȩc sunt tercia bonȩ
spei hominis in quib si pia ꝑseueranti¬
a quisq proficiat postrema pax restat.
quȩ post hanc uitam in requie sp̃c de¬
inde in refurrectione etiam carnis im¬
plebitur. Harum quatuor differenti¬
arum prima est ante legem. scda sub
lege. tercia sub gr̃a. quarta in pace ple¬
placuit. qui in mensura. numero. pon¬
dere cuncta disponit. Nam fiit pri¬
mitus ante legem. Scł̃o sub lege quȩ
data est ꝑ morsen. Deinde sub gr̃a quȩ
reuelata est ꝑ primum mediatoris ad¬
uentum. Que quidem gr̃a nec antea
defuit quibꝰ eam oportuit imꝑtiri. ꝙͣ¬
uis ꝑ temꝑis dispositionem uelata &
it inuenire. aut uero nisi & illis cog¬
nitus fuisset potuisset nobis ꝑeorum
ministerium. alias aꝑtius alias occul¬

Expanded text:
net ex homine, nondum tota infirminet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat , justeque vivat, in quantum non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace ple placuit, qui in mensura et numero et pondere cuncta disponit . Nam fuit primitus ante Legem; secundo sub Lege, quae data est per Moysen; deinde sub gratia, quae revelata est per primum Mediatoris adventum . Quae quidem gratia nec antea defuit, quibus eam oportuit impertiri, quamvis pro temporis dispensatione velata et it invenire, aut vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum ministerium alias apertius, alias occul
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiam inquit nesciebam in¬
namq impetrat quod leximꝑat. Nã
sine dei dono id est sine sp̃u sc̃o ꝑ quem
diffunditur caritas in cordibꝰ nr̃is. iu¬
bere lex poterit non iuuare. & preua¬
torem insuꝑ facere. qui de ignorantia
se excusare non possit. Regnat enm
carnalis cupiditas. ubi non est dei cari¬
tenebris nulla resistente ratione scđm
carnem uiuitur: hȩc sunt prima ho¬
minis. Deinde cum ꝑlegem cognitio
fuerit facta peccati. si nondum diuinꝰ
subditus seruit. A quo enim quis deius̃¬
tus est huic & seruus addictus est: il a¬
gente scientia mandati ut peccatum o-¬
ꝑetur in homine omnem concupiscen¬
tiam cumulo preuaricationis adiecto.
Atq ita quod scriptum est impleatur.
lex subintrauit ut habundaret delic̃¬
tum. Hȩc sunt scd̾a hominis. Si au¬
tem respexerit deus ad implenda quȩ
mandat ipse adiuuare credatur. & agi
sum carnem fortiore robore caritatis. ut
quamius adhuc sit quod homini repug¬

Expanded text:
concupiscentiam, inquit, nesciebam, nconcupiscentiam, inquit, nesciebam, nnamque impetrat quod lex imperat. Nam sine Dei dono, id est, sine Spiritu sancto, per quem diffunditur charitas in cordibus nostris , jubere lex poterit, non juvare; et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur, haec sunt prima hominis. Deinde cum per legem cognitio fuerit facta peccati, si nondum divinussubditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevaricationis adjecto, atque ita quod scriptum est impleatur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi adversus carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit quod homini repug
Abbreviated transcription (Latin):
Non iustificabitur ex lege om̃is caro co¬
ram illo.Per legem cium cognitio
peccati. Cognitio dixit. non consũp¬
tio. Quando gͦ cognoscit homo pecca¬
tum. si non adiuuet grͣa ut cognitum bri¬
caueatur: sine dubio lex iram oꝑatur.
Quod alio loco ipse apł̃s dicit. Ipsuis e¬
nim uerba sunt. Lex iram oꝑatur. Hoc
autem dixit quia ira d̃i maior est in pre¬
uaricatore qui ꝑ legem cognoscit pecca¬
tum. & tamen facit. Talis quippe ho¬
mo p̃uaricator est legis. sicut o in alio
loco dicit. Ubi enim lex non est. nec p̃¬
uaricatio est. Propter hoc & alibi ait.
Ut seruiamus in nouitate sp̃s & non in
uetustate litterȩ legem uolens intelligi
litterȩ uetustatem. Nouitatem uero
sp̃s: quid nisi grãm:  &̾ ne putaretur
accusasse legem uel rep̃hendisse. conti¬
nuo sibi opposuit questionem. & art.
Quid gͦ dicemus : Lex peccatun est.
absit. Demiq subuinxit. Sed peccatum
non cognoui nisi ꝑlegem. Hoc est qd
dixerat ꝑ legem cognitio peccati. Nã

Expanded text:
non justificabitur ex lege omnis caro coram illo, per legem enim cognitio peccati . Cognitio dixit; non, Consumptio. Quando autem cognoscit homo peccatum, si non adjuvat gratia ut cognitum caveatur, sine dubio lex iram operatur. Quod alio loco ipse Apostolus dicit, ipsius enim verba sunt: Lex iram operatur. Hoc autem dixit, quia ira Dei major est in praevaricatore, qui per legem cognoscit peccatum, et tamen facit: talis quippe homo praevaricator est legis, sicut et in alio loco dicit, Ubi enim lex non est, nec praevaricatio est . Propter hoc et alibi ait, Ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae: legem volens intelligi litterae vetustatem, novitatem vero spiritus quid, nisi gratiam? Et ne putaretur accusasse legem vel reprehendisse; continuo sibi opposuit quaestionem, et ait, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Deinde subjunxit, Sed peccatum non cognovi, nisi per legem: hoc est quod dixerat, Per legem cognitio peccati. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
serentis dĩ non iustificabitur onl
caro. il est om̃is homo. siue omill
naliter sentiens. Q ideo illi quia
iam essent sub lege. xp̃o credidus
ñ quia iusti erantꝰ s ut iustificas¬
tur. uenerunt ad grãm dĩ. Del¬
xit autem suꝑbiã gloriantem a
ꝑibꝰ legis quȩ destrui & debert
posset. ne gr̃a fidei uideretur non
necessaria. si oꝑa legis etiam sine illa
nustificare crederent᷑. Ille autem ius¬
tificabitur apud dm̃ qui eum gratis
colit. non scilicet cupiditate appeten-¬
di aliquid ab ipso preter ipsum. aut
timore ammittendi. In ipso enim so¬
lo nr̃a uera beatitudo atq ꝑfectio est.
Et quia inuisibilis. ẽ. carneis ocłis fide
colitur quanidiu in hac carne uiuimꝰ.
sicut idem apłs dicit. Quod autem
nunc uiuo incarne. in fide uiuo filii
dei: & ipse est iustitia quo ꝑtinet qđ

Expanded text:
Dei, non justificabitur omnis caro, id est, omnis homo, sive omnes carnaliter sentientes. Et ideo illi, qui cum jam essent sub Lege, Christo crediderunt, non quia justi erant, sed ut justificarentur, venerunt ad gratiam fidexit autem superbiam gloriantem de operibus legis, quae destrui et deberet et posset, ne gratia fidei videretur non necessaria, si opera legis, etiam sine illa, justificare crederentur: et itificatur apud Deum, qui eum gratis colit non scilicet cupiditate appetendi aliquid ab ipso praeter ipsum aut timore amittendi. In ipso enim solo vera nostra beatitudo atque perfectio est. Et quoniam invisibilis est oculis carneis, fide colitur, quandiu in hac carne vivimus, sicut supra dixit: Quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei, et ipsa es
Abbreviated transcription (Latin):
cognitio. Nunc autem sine lege us
titia dei manifestata ẽ. testificata ꝑ
legem & ꝓpħas. Proide etiam iste
subrunxit. Propterea inquit dilexi
testimonia tua. Tamquam diceret.
Qm̃ lex siue in ꝑadiso data siue na¬
turaliter insita. siue in littĩs ꝓmul¬
gata. p̃uaricatores secit om̃s peccato¬
res terre. ꝓpterea dilexi testimonia tua
quȩ sunt in lege tua de gr̃a tua. ut ñ
sit in me iustitia mea s iustitia tua.
Lex enim adhoc ꝓdest ut mittat ad
grãm. Non solum enim quod adtesta¬
tur manifestande iustitiȩ dei quȩ sine
lege est. uerum etiam hoc ip̃so quod
preuaricantes fecit. ita etiam ut lit¬
tera occidat ad uiuisicantem sp̃m con¬
fugere compellit timore. ꝑ quem pec¬
catorũ deleat᷑ uniuersitas & recte fac

Expanded text:
cognitio. Nunc autem sine lege, inquit, cognitio. Nunc autem sine lege, inquit, justitia Dei manifestata est, testificata per legem et prophetas. Proinde etiam iste subjunxit, propterea dilexi testimonia, tanquam diceret: Quoniam lex, sive in paradiso data, sive naturaliter insita, sive in litteris promulgata, praevaricatores fecit omnes peccatores terrae; «Propterea dilexi testimonia tua,» quae sunt in lege tua, de gratia tua; ut non sit in me justitia mea, sed tua. Lex enim ad hoc prodest, ut mittat ad gratiam. Non solum enim quod attestatur manifestandae justitiae Dei, quae sine lege est; verum etiam hoc ipso quod praevaricantes facit, ita ut etiam littera occidat; ad vivificantem Spiritum confugere timore compellit, per quem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
nu habent quod non acceperunt.
Si autem acceperunt. quid głantur
quasi non acceꝑint. Egent itaq
ficati gratis ꝑ graͣm ipsius. Non ita¬
q iustificati ꝑlegem. ñ iustificati ꝑ
propriam uoluntatẽ. s iustificati gra¬
tis ꝑ graͣm ipsius non quod sine uo¬
luntate nr̃a fiat. Sed uoluntas nr̃a
ostenditur infirma per legem. ut sa¬
net grͣa uoluntatẽ & sana uoluntas
impleat legem. ñ constituta sub lege.
nec indigens lege. Nunc autẽ si
głium enim testimoniũ habet a lege cxuͥiii¬
& ꝓpħis. unde etiam in monte inter
utramq ꝑsonam medius effulsit. Os¬
enim peccauerunt & egent gła dei.
Om̃s igit᷑ preuaricantes grã saluato¬
ris inuenit. alios maius. alios minus.
Quanto enim legis maior in quoeũ¬
q cognitio peccati. tanto minor pec¬
cati excusatio. Quanto minor pec¬
cati excusatio: tanto manifestior p̃¬
sua s dei. id est a deo donata iustitia
subueniret. Unde ait apł̃s. Per legẽ
cognitio peccati. Non gͦ ablatio sed

Expanded text:
nim habent, quod non acceperunt? Si autem acceperunt, quid gloriantur, quasi non acceperint ? Egent itaque ficati gratis per gratiam ipsius . Non itaque iustificati per legem, non iustificati per propriam uoluntatem, sed iustificati gratis per gratiam ipsius; non quod sine uoluntate nostra fiat, sed uoluntas nostra ostenditur infirma per legem, ut sanet gratia uoluntatem et sana uoluntas impleat legem non constituta sub lege nangelium enim testimonium habet a lege et prophetis. Unde etiam in monte inter utramque personam medius salvatoem «peccaverunt, et egent gloria Dei.» Omnes igitur praevaricantes gratia Salvatoris invenit, alios magis, alios minus. Quanto enim legis major in quocumque cognitio, tanto minor peccati excusatio: quanto minor peccati excusatio, tanto manifestior psua, sed Dei, id est, a Deo donata justitia subveniret. Unde ait Apostolus: Per legem cognitio peccati: non ergo oblatio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus. Nam hinc sequitui
ningit dicens. Iustitia auten
trumq enim nr̃m est. Sed ideo
donatur. Iustitia gͦ sine lege. nons
lege manifestata. Quomodo mi
ꝑ legem testificata. si sine lege mus¬
tata : Sed̃ iustitia dei sine lege ill
torio legis hoc est non adrtus lis
quando quide ꝑ legem ostondit ll¬
ni infirmitatẽ suam. ut ad enis il¬
ricordiã ꝑ fidem confugiens sanlil
De sapientia quippe eius dictims
quod legem & miscłiam in lingil
tet. legem scilicet qua reos facias l¬

Expanded text:
aduentus. nam hinc sequitur et adiungit dicens: iustitia autem utrumque enim nostrum est; sed ideo donatur. iustitia ergo dei sine lege non sine lege manifestata. quomodo enim per legem testificata, si sine lege manifestata? sed iustitia dei sine lege est,iutorio legis, hoc est non adiutus a lege, quando quidem per legem ostendit homini infirmitatem suam, ut ad eius misericordiam per fidem confugiens sanaretur. de sapientia quippe eius dictum est, quod legem et misericordiam in lingua portet, legem scilicet, qua reos faciat
Abbreviated transcription (Latin):
ralem se iactabant habere iustitiam
& merita sua incircumcisis ceteris gẽ¬
tib tanto ꝑnitiosius quanto arrogan¬
tius preferebant. Gentes autem fa¬
cillime etiam sine huiusmodi legis
transgressione humiliarent᷑. homi¬
nes enim nullam ex parentib  se tra¬
here p̃fidentes. simulachrorũ etiam
seruos muenit euuangłica grͣa. Non
enim sicut istis dici poterat non fu¬
isse illam iusticiam parentũ eorũ in
colendis idolis quam esse arbitraban¬
tur. ita etiam uideis dici poterat fnl¬
sam fuisse iustitiam patris abra
Deniq illic infideles de oluia su
cti. hic autem fideles de oleastro
liua eorum inserti esse monstranti
Illoꝵ gͦ erat de legis transgresii
lex dicit. his qui in lege sunt loqus
ut om̃e os obstruatur. & reus fin
om̃is mundꝰ do. iudei scilicet deu
gressione legis. & gentes de impit

Expanded text:
ralem se jactabant habere justitiam, et merita sua in circumcisione caeteris gentibus tanto perniciosius, quanto arrogantius praeferebant. Gentes autem facillime etiam sine hujusmodi legis transgressione humiliarentur. Homines enim nullam ex parentibus orhere praevidentes, simulacrorum etiam servos invenit evangelica gratia. Non enim sicut istis dici poterat, non fuisse illam justitiam parentum eorum in colendis idolis, quam esse arbitrabantur: ita etiam Judaeis dici poterat, falsam fuisse justitiam patris AbraDenique illic infideles de oliva sua fracti, hic autem fideles de oleastro in oliva illorum inserti esse monstrantur. Illorum ergo erat de legis transgressione m quaecunque lex dicit, his qui in lege sunt, loquitur, ut omne os obstruatur, et reus fiat omnis mundus Deo . Judaei scilicet de transgressione
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. Qm̃ egenis & indigus amor i¬
ta diligit. ut reb quas diligit subicia¬
tur. ꝓpterea cum commnemoraret᷑ sp̃s
di. in quo sca eius beniuolentia dilecti¬
oq intelligitur suꝑferri dictus.c̃. ne
facienda oꝑa sua ꝑ indigentiȩ necessi¬
tatem potiꝰ. quã ꝑ habundantiã bñ-¬
ficientie d̾s amare putaret᷑. Cinis rei
memor apłs dicturꝰ de caritate super¬
emmnentiorẽ uiam demonstraturũ se
ait. Ꝙ alio loco. Suꝑeminentẽ inquit
scientię caritatẽ.xͥ. Sͦliuȩ fructus ca-¬
ritatem significat. Unde hoc ꝓbamus:
Quomodo enim oleum nullo humore
premit᷑ s difruptis om̃ib exilit & su¬
peminet sic ẽ caritas. Non potest p̃¬
mi in ua. necesse. ẽ. ut ad suꝑna emi¬
cet. Propterca de illa dicit apł̃s. Adhͦ
suꝑeminentiorẽ uiam uob̃ demonstro.
Quia diximꝰ de oleo quia suꝑeminet.

Expanded text:
eminit: Egenus atque indigens amor ita diligit ut rebus quas diligit subiciatur. Propterea cum commemoraretur spiritus dei in quo sancta eius beneuolentia dilectioque intelligitur, superferri dictus est, ne facienda opera sua per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficientiae deus amare putaretur? cuius rei memor apostolus dicturus de caritate supereminentem uiam demonstraturum se ait et alio loco, supereminentem, inquit, scientiae caritatem ritatem significat. Unde hoc probamus? Quomodo enim oleum a nullo humore premitur, sed disruptis omnibus exsilit et supereminet: sic et charitas non potest premi in ima; necesse est ut ad superna emineat. Propterea de illa dicit Apostolus, Adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro. Quia diximus de oleo, quia supereminet,
Abbreviated transcription (Latin):
intẽ ñ habeam nichil sum. Q si distribu¬
cro omĩa mea pauꝑib & tradidero cor¬
pus meum ut ardcã. caritatẽ autem ñ
hab eam. nichil mͥ ꝓdest. Quanta ẽ gͦ
caritas: que si desit frustra habent᷑ cetera.
si adsit habent᷑ om̃ia. Tam̃ caritatẽ lau¬
dans apłs paulus. copiosissime atꝙ ub̃¬
rimne. minus de illa dixit quã qđ ait

Expanded text:
buero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest » . Quanta est ergo charitas, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, recte habentur omnia? Tamen charitatem laudans apostolus Paulus copiosissime atque uberrime, minus de illa dixit quam quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m̃ scm̃ qui datꝰ.c̃. nob̃. Quis gͦ no¬
minet patrẽ & filium. & non ibi intel¬
ligat caritatẽ patris & filii. Quam cũ
siñ habuerit sine sp̃u scõ erit. & quomꝰ
erpus tuum sine spu qd̾ ẽ anuna tua si
fuerit mortiũ ẽ. sic anima tua sine spũ
scõ il est sine caritate si fuerit: mortua

Expanded text:
 sanctum qui datus est nobis . Quis ergo nominet Patrem et Filium, et non ibi intelligat charitatem Patris et Filii? Quam cum si non habuerit, sine Spiritu sancto erit. Et quomodo corpus tuum sine spiritu, quod est anima tua, si fuerit, mortuum est; sic anima tua sine Spiritu sancto, id est, sine charitate si fuerit, mortua
Abbreviated transcription (Latin):
ł ne putetis uilem ẽẽ caritatẽ. Quomͦ
intem uilis ẽ. quando om̃ia quȩ dicun¬
t᷑ non uilia. cara dicunt᷑: Si gͦ non sunt
usia cara sunt. quid ẽ carius ipsa carita¬
tiꝰ Sic autem cõmendat᷑ caritas ab apło
ut dicat. suꝑeminentiorẽ uob̾ uiam de¬
monstro. Si linguis hominum lo quar
ꝙ angł̃oꝵ caritatẽ autem ñ habeam sac̃

Expanded text:
tem. Quomodo autem vilis est, quando omnia quae dicuntur non vilia, chara dicuntur? Si ergo quae non sunt vilia, chara sunt; quid est charius ipsa charitate? Sic autem commendatur charitas ab Apostolo, ut dicat: « Supereminentiorem viam vobis demonstro. Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habe
Abbreviated transcription (Latin):
qui iactant̃ illud faciunt non cuma¬
ritate. idco si tradidero coepꝰ meũ ł
deam. caritatẽ autem ñ habeã mell
michi ꝓdest. Caritate fecerint nais¬
res ili qui in tempe ꝑstamons pe
plecutor desit. sc ipsos precipitant. Ue
n gͦ ut habeas caritatem. Sed nos habe¬
mis margres. Quos martires: Non
sunt columbe ideo uolare conati sunt.

Expanded text:
qui jactanter illud faciunt, non cum chaqui jactanter illud faciunt, non cum charitate, ideo, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Charitate fecerunt martyres illi qpersecutor desit, seipsos praecipitant. Veni ergo, ut habeas charitatem. Sed nos habemus martyres. Quos martyres? Non sunt columbae, ideo volare conati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quid linguis angł̃oꝵ locutꝰ es: E tan
si linguis angloꝵ loquereris cartatꝰ ñ
habens: audirẽ era sonantia. aut cinlui¬
la timnientia. S oliditatẽ aliquam ii¬
ro. fructum in foliis i ułneam ñ sit
sola uerba. habent oliuam. redeant
archam. Sed inquies. habeo saciañti
Uerum dicis. Sacram̃tũ diuinũ est
Habes baptisinum. & egꝰ confiteor. Sil
quid dic̃ idem apłs: Si sciero om̃a sat̃¬
menta & habuero ꝓpħiam & onuem
fidem. ita ut montes transferam. ne
forte diccres hoc credidi sufficit nͥ d
quid dicit iacob apłs ÷ E demones ar¬
s nichil ꝓdest si ñ habeam caritaten.
Confitebant᷑ & demones. xp̃m. Cugo ci¬
dendo s ñ diligendo dicebant. quid no¬
bis q tͥ. fidem habebant. caritatẽ ñ hu¬
bebant. ideo demones erant. Noli dt
fide głari. adhuc demonib companl
pus meum ut ardeam: caritatẽ auai
non habcam. Coce qd ñ habes. Si il¬
didero inquit corpꝰ meũ ut ardeã sl
utiq ꝓ nomine .xͥ. S quia sunt mili

Expanded text:
quid linguis Angelorum locutus es? Et tamen si linguis Angelorum loquereris, charitatem non habens, audirem aera sonantia et cymbala tinnientia. Soliditatem aliquam quaero, fructum in foliis inveniam: non sint sola verba, habeant olivam, redeant ad arcam. 21. Sed, inquies, habeo sacramentum. Verum dicis: Sacramentum divinum est; habes Baptisma, et ego confiteor. Sed quid dicit idem apostolus? Si sciero omnia sacramenta, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam: ne forte et hoc diceres, Credidi, sufficit mihi. Sed quid dicit Jacobus? Et daemones crsed nihil prodest si non habeat charitatem. Confitebantur et daemones Christum. Ergo credendo, sed non diligendo dicebant, Quid nobis et tibi ? Fidem habebant, charitatem non habebant: ideo daemones erant. Noli de fide gloriari; adhuc daemonibus comparandus orpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam. Ecce quod non habes. Si tradidero, inquit, corpus meum ut ardeam; et utique pro nomine Christi: sed quia sunt multi
Abbreviated transcription (Latin):
Munus sacramentoꝵ in uaptismo. in
eucharistia. in ceteris sc̃ĩs sacramentis
quale mmuimuise hoc muniis adeptus ẽ
& simon magꝰ. Propħia quale munus.
se gͦ iactent qui forte sine caritate ha-
bituri sunt cum dõ qui scĩs ñ sc̃e utun¬
tur. Ex his erunt qui dicturi sunt in
nomine tuo ꝓpħauimꝰ. non illis dicit᷑
mentimmi. s dicit᷑ non noui uos. rece¬
dite a me qui oꝑamini inquitatẽ qm̃
si habeam om̃cm ꝓpłam. caritatẽ aũ
non habeam nichil sum. P roph̃auit
& saul. s oꝑabat᷑ inquitatem. Quis au¬
tem oꝑat᷑ inquitatẽ. nisi qui non ha-¬
buerit caritatem: Plenitudo enimͥ cͤari
tas. In om̃ib scͥpturis suꝑemmentissimã
uiam suꝑeminentissimũ locum. caritaᷤ
obtinet. non adspirant ad eam nͥ boni.
hanc nobiscum non cominunicant ma¬
li. Possunt communicare baptismum¬
mali. possunt commnunicare cetera sa¬
cram̃ta. possunt communicare oratio¬
nem. possunt cõmunicare istos parie¬
tes. & istam coniunctionem. caritatẽ

Expanded text:
munus sacramentorum in baptismo, in eucharistia, in caeteris sanctis sacramentis, quale munus est? hoc munus adeptus est et Simon magus. Prophetia quale munus ese jactent qui forte sine charitate habbituri sunt cum Deo, qui sanctis non sancte utuntur. Ex his erunt qui dicturi sunt: «In nomine tuo prophetavimus.» Non illis dicetur, Mentimini; sed dicetur, «Non novi vos; recedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quia «si habeam omnem prophetiam, charitatem autem non habeam, nihil sum» . Prophetavit t Saül, sed operabatur iniquitatem. Quis autem operatur iniquitatem, nisi qui non habuerit charitatem? Plenitudo enim Legit? In omnibus Scripturis supereminentissimam viam, supereminentissimum locum charitas obtinet; non ad eam aspirant nisi boni, hanc nobiscum non communicant mali: possunt communicare Baptismum, possunt communicare caetera Sacramenta, possunt communicare orationem, possunt communicare istos parietes, et istam conjunctionem; charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dexterȩ tuȩ. fides tua manꝰ dextere tuȩ
idest potestas quȩ tͥ data. ẽ. ut sis inter
filios d̃i. manus ẽ dexterȩ tuȩ. Sed quid
ualet ipsa potestas quam accepit homo
bulat in fide. infirmus ẽ. Int̾ temptatio¬
nes agitat᷑ int̾ molestias. uit̾ carnales cor¬
ruptiones. int̾ suggestiones. cupiditatis.
int̾ uersutias & laqueos immici. Qui ha

Expanded text:
ere. Ergo fides tua, manus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo,bulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid va
Abbreviated transcription (Latin):
ri supra quam potestis ferre. Quamuis
iam fideles simus. quainius iam manus
dextere nr̃e sit in nobis. nͥ tegat nos d̾s
suꝑ manum dexterȩ m̃e. ñ nob̾ sufficit
habere manum dextere. Custodiat dñs¬

Expanded text:
ri supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis sufficit habere manum dexterae, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
De qua re dicit apłs. fidelis ds qui non
ꝑmittit uos temptari suꝑ id qđ potestis
s faciet cum temptatione etiam exitum
ut possitis sustinere. Hanc spem dedit
etiam saluator ore suo quando ait. Hac
nocte postulauit sathanas uexare uos
sicut triticum. & ego rogaui pro te pe¬
tre ne deficiat fides tua. Hanc spem de¬
dit & in oratione quam docuit. uͥ mo¬
nuit ut dicamꝰ. ne nos inferas in temp-¬
tationẽ. Quod̾amͦ enim ꝓmisit se datu-¬
rũ suis ꝑeclitantib quod dici uoluit ab

Expanded text:
ui non permittet vos tentari super id quod potestis; sed faciet cum tentatione etiam exilum, ut possitis sustinere» . Hanc spem dedit etiam Salvator ore suo, quando ait: «Hac nocte postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Hanc spem dedit et in oratione quam docuit, ubi monuit ut dicamus, «Ne nos inferas in tentationem» : quodammodo enim promisit se daturum suis periclitantibus, quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
in temptationes uarias icideritis:
scientes qm̃ ꝓbatio fidei ur̃ȩ patienti¬
am oꝑatur. Patientia autem opus ꝑ¬
fectum habet. Quid addi potest. ut o¬
pus ꝑfectum habeat: Amat. ardet.
feruet. Calcat omĩa quȩ delectant: &
transit. Uenit ad asꝑa. horrenda. tru¬
culenta. minantia: calcat. frangit. &¬
transit. O amare. o ire. o sibi ꝑire.
o ad dm̃ ꝑuenire. Qui amat animã
suam. ꝑdet cam. & qui ꝑdidĩt an-¬
mam suã ꝓpter me: in uitã et̾nam
mueniet eam. Sic armandꝰ est ama¬
tor iustitiȩ. sic armand̾ est amator ĩ¬
uisibilis pulchritudinis. Cum enĩ
serui essetis peccati:. liberi fistis iusti¬
le. Qualis queso potest serui adlie¬
ti esse libertas. nisi quando cum pec¬
car delectat : Lib̾alit enim seruit qͥ¬
li dñi uoluntatem libenter facit.
As ꝑ hoc ad peccandum liber est. qui
pecati seruus ẽ. Unde ad iuste facien¬
dum liber non erit. nsi a peceato lib̃a¬
uis se iustitiȩ ceꝑit seruus. Ipsa est

Expanded text:
rias incideritis; scientes quod probatio fidei vestrae patientiam operatur; patientia autem opus perfectum habet. Quid addi potest, ut opus perfectum habeat? Amat, ardet, fervet; calcat omnia quae delectant, et transit: venit ad aspera, horrenda, truculenta, minantia; calcat, frangit, et transit. O amare, o ire, o sibi perire, o ad Deusuam perdet eam; et qui perdiderit animam suam propter me, in vitam aeternam inveniet eam . » Sic amandus est amator justitiae: sic amandus est amator invisibilis pulchritservi esselis peccati, liberi fuistis justitiae. Qualis, quaeso, potest servi additi esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit, qudomini voluntatem libenter facit. Ac per hoc ad peccandum liber est, qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus esse justitiae coeperit servus. Ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
tempsisti. parum est illi. Humanl
est hoc ꝓpter infirmitatem carmsl
s. Parum est ut contempnas quies
te delectabat. Contempne quicqul
terrebat te. Contempne carceres. al¬
tempne uincłã. contempne ccull
contempne tormenta. contempnl
mortem. Hȩc uicisti. me inueusl
In utroq gradu amatores iustitu
qui ĩponant iustitiȩ delectationem
uoluptatibus & delectationi corporis
sui. Qui autem ꝓ illo penas. dolores.
mortemq contempnat. putas ẽ aliqͥs
in uobis: Saltem cogitemꝰ quod profi-¬
teri non audemus. Quid cogitamus:
Ubi cogitamus: Milia marte rum ad¬
iacent ocłis nr̃is. Ipsi ueri amatores ꝑ¬
fectiq iustitiȩ. De illis dictum ẽ. Om

Expanded text:
tempsisti, parum est illi: Humanum tempsisti, parum est illi: Humanum est hoc, propter infirmitatem carnis vestrae. Parum est ut contemnas quidquid te delectabat: contemne quidquid te terrebat; contemne carceres, contemne vincula, contemne equuleum, contemne tormenta, contemne mortem. Haec vicisti, me invenisti. In utroque gradu amatores justitiaqui praeponant justitiae delectationem voluptatibus et delectationi corporis sui: qui autem pro illa poenas, delores, mortemque contemnat, putas est aliquis in vobis? Saltem cogitemus, quod profiteri non audemus. Quid cogitamus? Ubi cogitamus? Millia martyrum adjacent oculis nostris, ipsi veri amatores perfectique justitiae. De illis dictum est: O
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatẽ. Pro iustitia tolera dolorẽ.
In iniustitia inquam secutus es deleis-¬
tationem. pro iustitia tolera dolorem
Hoc est plus. Crce nescio quis etatis
lubricȩ impudicus adolescens suau¬
tate illiciente. imiecit ocłos in coniug̾
alienam. Amauit. cupit ꝑuenire. qui¬
rit tamen latere. sic enun amat uolus¬
tatem. ut plus tueat dolorem. Qui¬
re querit latere⁊ Timet apprchendi.
ligari. abduci. meludi. ꝓduci. torque¬
ri. occidi. Hȩc om̃ia timendo. in ili
appetitione suauitatis suȩ latebras
querit. Aucupat᷑ absentiam mariu
Ipsum adiutorem flagitii sui timet
inuenire. quia conscio se formidat
implicare. & udemus cum suaurt¬
te duci. Sed suaintas illa non est ra
q penarum. Da michi pulchranu¬
stitiam. da michi fidei pulcriudi¬
nem. Procedat in medium. ostendat
se ocłis cordis. inspiret feruorem amc¬
rib suis. Iam tibi dicitur. frui me
uis. contempne quicquid te aliud d¬
lectat. contempne pro me. E cr cl¬

Expanded text:
voluptatem, pro justitia tolera dolorem. voluptatem, pro justitia tolera dolorem. In injustitia, inquam, secutus es delectationem, pro justitia tolera dolorem: hoc est plus. Ecce nescio quis aetatis lubricae impudicus adolescens, suavitate illiciente injecit oculos in conjugem alienam, amavit, cupit pervenire; quaerit tamen latere: sic enim amat voluptatem, ut plus timeat dolorem. Quare quaerit latere? Timet apprehendi, ligari, adduci, includi, produci, torqueri, occidi. Haec omnia timendo, in illa appetitione suavitas suae latebra quaerit: aucupatur absentiam mariti, ipsum adjutorem flagitii sui timet invenire, quia conscio se formidat implicare. Et videmus eum suavitate duci: sed suavitas illa non est tanemque poenarum. Da mihi pulchram justitiam, da mihi fidei pulchritudinem: procedat in medium, ostendat se oculis cordis, inspiret fervorem amatoribus suis. Jam tibi dicitur: Frui me vis? Contemne quidquid te aliud delectat, contemne pro me. Ecce con
Abbreviated transcription (Latin):
or est. suauior est. dulcior est. Iam gͦ
si quis se ꝓbat. & in hoc certamine supe¬
rauit: audiuit apłm dicentem. Hu¬
manum dico. ꝓpter infirmitatem car¬
nis ur̃e. Sine dubio peꝑcit infirmi¬
tati. & nescio quid gratius. mimis ido¬
neum dicere temptauit. Ecce inquit¬
hoc dico quod capere potestis. Exhi-¬
buisti menbra ur̃a deliciis illicitis pec¬
catorum. Suauitate ducli estis: ut illa
faceretis. Ducat uos ad recta facta fua¬
uitas & dulcedo iustitiȩ. Amate iustiti¬
exhibeatis illi quod exhibuistiᷤᷤ iniqui¬
tati. Hoc est humanum dico. hoc. ẽ.
quod infirmitas ur̃a tolerare adhuc
potest. Quid gͦ suspendit apłs. quid
distulit dicere  Quid distulit: Dicã
si potero. Appende iustitiam & mniqui¬
tatem. Tantum ne digna est uistita.
quantum digna fuit iniquitas: Sic a¬
manda ista ẽquomodo amata est slac
Absit ut sic. Q utinam uel sic. E igope
Plus om̃ino. In iniquitate: secutus est

Expanded text:
or est, suavior est, dulcior est. Jam ergo or est, suavior est, dulcior est. Jam ergo si quis se probat, et in hoc certamine superavit, audivit Apostolum dicentem, Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrae. Sine dubio pepercit infirmitati: et nescio quid gratius minus idoneis dicere tentavit. hoc dico quod capere potestis: exhibuistis membra vestra deliciis illicitis, peccatorum suavitate ducti estis, ut illa faceretis; ducat vos ad recta facta suavitas et dulcedo justitiae: amate justitiexhibeatis illi, quod exhibuistis iniquitati: hoc est Humanum dico, hoc est, quod infirmitas vestra tolerare adhuc potest. Quid ergo suspendit Apostolus? quid distulit dicere? Quid distulit, dicam, si potero. Appende justitiam et iniquitatem: tantumne digna est justitia, quantum digna fuit iniquitas? Sic amanda est ista, quomodo amata est illa? Absit ut sic, sed et utinam vel sic. Ergo plus? Plus omnino. In iniquitate secutus est
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. P reponite delectationi car¬
nis delectationem mentis. Carnem qͥp
pe urãm delectant illicitȩ uolupta¬
tes. Mentem urãm delectet inuifibi¬
lis. pulchra. casta. sc̃a. canora. dulcis
iustitia. ut non ad eam timore cogami¬
ni. Si enim ad eam timore pene co¬
gamim: nondum delectat. Peccare nõ
debes. non timore penȩ s amore iustiti¬
e. Hinc apłs dicit. Humanum dico
bete menbra ur̃a seruire iustitiȩ insci¬
ficationem. Quid dixit: Humanũ
dico. Quod potestis portare dico. Quan¬
do exhibiusti menbra ur̃a inquitati
ad flagitia ꝑpetranda: timore adducti
estis. an delectatione inuitati: Timor¬
uos adducebat adpec candum. ansuaui
tas peccati: Res  Ad ob pondebitis su¬
auitas. Ad peccandum suauitas adducit.
& ad iustitiam timor impingit:  Pro¬
bate uos. inspicite uos. Tollat aurum qͥ
minatur. Suamior est iustitia. lucidior
est iustitia. Non det aurum qui ꝓmittit.
Preponenda est auro iustitia. delectati¬
o p̃ponenda est. fulgentior. est. lucidi¬

Expanded text:
 praeponite delectationi carnis, delectationem mentis. Carnem quippe vestram delectant illicitae voluptates: mentem vestram delectet invisibilis, pulchra, casta, sancta, canora, dulcis justitia, ut non ad eam timore cogamini. Si enim ad eam timore cogimini, nondum delectat. Peccare non debes, non timore poenae, sed amore justitiae. Hinc Apostolus dicit: Humanum dico bete membra vestra servire justitiae in sanctificationem . Quid dixi? Humanum dico: quod potestis portare, dico. Quando exhibuistis membra vestra iniquitati ad flagitia perpetranda, timore adducti estis, an delectatione invitati? Qutas peccati? Respondebitis, Suavitas. Ad peccatum suavitas adducit, et ad justitiam timor impingit? Probate vos, inspicite vos. Tollat aurum qui minatur: suavior est justitia, lucidior est justitia. Non det aurum qui promittit: praeponenda est auro justitia, delectando praeponenda est; fulgentior est, lucidi
Abbreviated transcription (Latin):
rissime implet᷑ pauꝑes egentesq senti¬
mus non de inopia nr̃a diuitias eius
cxigere. s orando petere. querere. pul¬
sare debemus. ut ille apud quem. ẽ.
fons uitȩ det nobis mebriari ab ub¬
tate domus suȩ. & uoluptatis suȩ po¬
tare torrentem. quo mundati atq ue¬
getati non solum tristitia non absor¬
bcamur uerũetiam gloriem᷑ in tribu¬
latiomibꝰ. scientes quia tribulatio pa

Expanded text:
rissime impletur, pauperes egentesque sentirissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de inopia nostra divitias ejus exigere, sed orando petere, quaerere, pulsare debemus; ut ille, apud quem est fons vitae, det nobis inebriari ab ubertate domus suae, et voluptatis suae potari torrente : quo inundati atque vegetati, non solum tristitia non absorbeamur, verum etiam gloriemur in tribulationibus, scientes qui
Abbreviated transcription (Latin):
dim non utcumq ait. quis nos seꝑa¬
bir axp̃o Sed attendens unde cohe¬
uanus xpo. quis nos inquit sepa¬
dit a cartate xp̃i : Caritate igitur
po non pene timore coheremus.
bande commertisatis eis quȩ uidẽ¬
sur habcre uiolentiam nec tamen
habent uolentiam seꝑandi. ita con¬
clusit ut eandem diceret caritatẽ dei.
quam dixerat. xp̃i. Q& quid est a cari-¬
tate. xp̃i. nisi a caritate iustitie: De il¬
lo quippe dictum est. Qui factus est
nobis sapientia a deo & iustitia. &¬
scĩficatio & redemptio. ut quemad¬
modum scͥptum est. qui głatur in do-¬
mino gloriet᷑. Sicut gͦ ille est iniqͥssi¬
mus. quem nec pene corꝑales deter¬
rent ab inmundis oꝑibꝰ sordidȩ uolup¬
tatis. ita ille iustissimꝰ qui nec penarũ
corꝑalium terrore re reuocat᷑ a scĩs
oꝑsbꝰ lumi Ii. nosissime carita¬
tis. Quȩ caritas dei quod ꝑpetua cogi¬
bis. ut qui gloriatur in dño glorietur.
Cum gͦ nos huuus caritatis qua lex ue¬

Expanded text:
dum non utcumque ait: Quis nos separabit a Christo? sed ostendens, unde cohaereamus Christo: Quis nos, inquit, separabit a caritate Christi? caritate igitur Christo, non poenae timore cohaeremus. deinde commemoratis eis, quae uidentur habere uiolentiam nec tamen habent ualentiam separandi, ita conclusit, ut eandem diceret caritatem dei, quam dixerat Christi. et quid est la caritate Christi\' nisi a caritate iustitiae? de illo quippe dictum est: Qui factus est nobis sapientia a deo et iustitia ificatio, et redemptio; ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Sicut ergo ille est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab immundis operibus sordidae voluptatis; ita ille justissimus, qui nec poenarum corporalium terrore revocatur a sanctis operibus luminosissimae charitatis. 7. Quae charitas Dei, quod perpetua cogibis , ut qui gloriatur, in Domino glorietur. Cum ergo nos hujus charitatis qua lex ve
Abbreviated transcription (Latin):
qui in celis est. Hinc ẽ quod ille for¬
tissimus iustitiȩ dilector exclamat.
Quis nos scꝑabit a caritate. xp̃i. Tribu¬
latio. an angustia. an ꝑsecutio. an fa¬
mes. an nuditas. an ꝑicłm. an gladius:.¬

Expanded text:
qui in caelis est. Hinc est, quod ille forqui in caelis est. Hinc est, quod ille fortissimus iustitiae dilector exclamat: Quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an
Abbreviated transcription (Latin):
munditiȩ & iniquitati ad miqull¬
seriire iustitiȩ in scĩficationem. A
est enim sicut illud ita &e hoc. nll
quemadmnodum ad peccandum i¬
lus uos cogebat timor. s ipsns uid
uoluptasq peccati: sic ad iustius il¬
uendum non uos supplici macusie
dammꝰ adulta iustitia. Neq enim
frustra p̃termitteret humanum dico
ꝓpter infirmitatem carnis ur̃ȩ. nisi qͥ¬
a plus aliquid dicendum fuit. si iam
illi ferre potuissent. Plus quippe serui¬
tutis debetur iustitiȩ. quam peccato so¬
lent hommes exhibere. Nam pena
corpis & si non a uoluntate: tamen re¬
uocat ab oꝑe peccati. Nec facile quis¬
quam est qui committat quo illicitã
& inmundam ꝑcipiat uoluptatem si
crutatus uindictȩ certum est continu¬
o secuturos. Iustitia uero sic amanda ẽ.
ut ab eius oꝑibꝰ etiam pene corꝑis nos
cohibere non debeant. atq int̾ manus
ecam crudelium inmicoꝵ luceant
oꝑa nr̃a coram hominibꝰ. ut quibꝰ pla¬
cere possunt. glorificent patrem nr̃m

Expanded text:
uitati ad iniustdeseruire iustitiae in sanctificationem. quid est enim \'sicut illud ita et hoc\' nisi quem ad modum ad peccandum nullus uos cogebat timor sed ipsius libido uoluptasque peccati, sic ad iuste uiuendum non uos supplicii metus udam modo adulta iustitia. neque enim frustra praemitteret: Humanum dico propter infimitatem carnis uestrae, nisi quia plus aliquid dicendum fuit, si iam illi ferre potuissent. plus quippe seruitutis debetur iustitiae, quam peccato solent homines exhibere. nam poena corporis etsi non a uoluntate tamen reuocat ab opere peccati nec facile quisque est, qui palam committat, quo inlicitam et inmundam percipiat uolup-; tatem, si cruciatus uindictae certum est continuo secuturos. iustitia uero sic amanda est, ut ab eius operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant atque inter manus etiam crudelium inimicorum luceant opera nostra coram hominibus, ut, quibus placere possunt, glorificent patrem nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. & non dñabitur tibi om̃is in¬
quitas. S hoc etiam ut non fiant um:¬
menbra tua arma iniquitatis. nũ¬
ipsum inquam hoc ipsum quod ñ
sunt menbra tua arma iiquitatis
tu tibi p̃stas uirib tuis: Cum enĩ
non sunt menbra tua arma miqͥ¬
tatis. est quidem iniquitas in men¬
bris tius. in desideriis illicitis: sed
non regnat. Quomodo regnat. que
arma ñ habet: Pars tua caro tua
Concupiscentia carnis tuȩ. langui
rebellat aduersus te. Languor isti
tirannus est. Siuis te tiranm esse
uictorem: xp̃m inuoca imꝑatorem
Noli tibi hoc arrogare ne ꝑdas qued
accepisti. & incipias frustra rogare.
Non times. d̾s suꝑbis refistit. humu¬
bus autem dat grãm  Eigo tutibi
Si uera est ista presumptio. uani
est nr̃a oratio ubi dicimus deo. non
dominetur michi om̃is iniquitas.

Expanded text:
tatis, et non dominetur tibi omnis iniquitas. Sed etiam hoc, ut non fiant membra tua arma iniquitatis, numipsum, inquam, hoc ipsum quod non fiant membra tua arma iniquitatis, tu tibi praestas viribus tuis? Cum enim non fiunt membra tua arma iniquitatis, est quidem iniquitas in membris tuis, in desideriis illicitis, sed non regnat. Quomodo regnat, qui arma non habet? Pars tua, caro tua, concupiscentia carnis tuae languore rebellat adversus te. Languor iste tyrannus est: si vis te tyranni esse victorem, Christum invoca imperatoremNoli tibi hoc arrogare, ne perdas quod accepisti, et incipias frustra rogare. Non times, Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam Jacobi Si vera est tua ista praesumptio, vana est nostra oratio, ubi dicimus Deo, Non dominetur mihi omnis iniquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
o.mo liber lege s gr̃a. Propter qua
dicit. Peccatum enim uob non dĩa¬
bitur. Non enim estis sub legt sel
sub gr̃a. non quia lex mala cst. s
quia sub illa sunt quos reos faci
bendo non adiuuando. Grã quipe
adnuat ut legis quisq sit factor
ne qua gr̃a sub lege positus. tati¬
modo erit legis auditor. Talib ru
dicit. Qui in lege iustificamini.a

Expanded text:
omo liber lege, sed gratia. Propter quod alibi dicit, Peccatum enim vobis non dominabitur; non enim estis sub lege, sed sub gratia : non quia lex mala est; sed quia sub illa sunt quos reos facit jubendo, non adjuvando. Gratia quippe adjuvat ut legis quisque sit factor, sine qua gratia sub lege positus tantummodo erit legis auditor. Talibus itaque dicit, Qui in lege justificamini, a
Abbreviated transcription (Latin):
Scrucifixum. U ide amatores ueritatis
non accipientes in uanum nomen dei
sui. loqui sapientiam int̾ ꝑfectos etiam
int̃ imꝑfectos. non quidem loqui
qd̾ sapere non possunt. ñ tam̃ rece¬
dere a ueritate & ꝑgere in uanitatẽ. Qͣm
ius imꝑfecti non capiant si quid pau¬
lo Excelsius fuerit disputatum de uer¬
bo dai deo apud dm̃ ꝑ quod facta sunt
omĩa possintq capere quod inter eos lo¬
quitur paulus tamꝗͣ int̾ paruulos xp̃i¬
ih̃m xp̃m & hunc crucifixum. non tñ
illa est ueritas & ista uanitas. Uanitas
autem cẽt si xp̃m mortem ñ impleuis¬
se s finxisse diceremus. siuulnera illa ĩ
fantasmate fuisse. si sanguinem ñ uerũ
s simulatum de uulnerib emanasse.
sifalsas eum cicatrices tamquã post fal¬
sa uulncra demonstrasse. Cum uͦ ista om¬
nia uera dicimus. facta dicimus. certa
expressa impleta credimus & p̾dicamꝰ.
quamius de sublimi illius & de incõ¬
mutabili uericate non loquamur non
tamen unus inuanitatem. Qui autẽ

Expanded text:
citatem. uide amatores ueritatis, non accipientes in uanum nomen domini dei sui, loqui sapientiam inter perfectos, etiam in perfectos; non quidem loqui quod sapere non possunt, non tamen recedere a ueritate et pergere in uanitatem. quamuis enim imperfecti non capiant si quid paulo excelsius fuerit disputatum de uerbo dei, deo apud deum, per quod facta sunt omnia, possintque capere quod inter eos loquitur Paulus tamquam inter paruulos Christi, Iesum, et hunc crucifixum, non tamen illa est ueritas et ista est uanitas. uanitas autem esset, si Christum mortem non impleuisse, sed finxisse diceremus, si uulnera illa in phantasmate fuisse, si sanguinem non uerum, sed simulatum de uulneribus emanasse, si falsas eum cicatrices tamquam post falsa uulnera demonstrasse. cum uero ista omnia uera dicimus, . facta dicimus, certa, expressa, impleta credimus et praedicamus, quamuis de sublimi illius et de incommutabili ueritate non loquamur, non tamen imus in uanitatem. qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset laudamini quod utiq bñ oꝑan¬
tes merito possunt. addidit. in nomine
tur. Qui gͦ non sibi s ci uolunt psalle¬
re caueant facere iustitiã suam coram
hominib ut uideant᷑ ab eis. Alioquin
mercedem non babebunt apud patrem
qui in celis est. S luceant oꝑa c
oꝵ coram hominib non eo fine ut ipsi
uideant᷑ ab eis. s ut uideant bona oꝑa¬

Expanded text:
dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operantes merito possunt; addidit, «in nomine tur . Qui ergo non sibi, sed ei volunt psallere, caveant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, sed ut videant bona o
Abbreviated transcription (Latin):
iustitie seruilit᷑ fit non lib̾alit. & sde
nec fit. Non enim bonus fruclis a
qui non dde caritatis radiee ꝓcelle
Sea accepistis sp̃m adoptionis silioil¬
I in quo clamannus ałba patto. Nll̃¬
lis res est si pignus tale est. nec ps
s arra dicenda est. Pignus enim qnͣdo
ponitur cum fuerit res ipsa reddita
pignus aufertur. Arra autem de ipsa
redatur que dando ꝓmittit᷑: ut res qnͣ¬
d readit᷑ impleatur. quod datum est
non mutetur. Quod autem marc

Expanded text:
justitiae, serviliter fit, non liberaliter; et ideo justitiae, serviliter fit, non liberaliter; et ideo nec fit. Non enim bonus fructus est, qui non de charitatis radice proceSed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus; Abba, Pater. Qualis res est si pignus tale est; nec pignus sed arrha dicenda est. Pignus enim quando ponitur, cum fuerit res ipsa reddita, pignus aufertur. Arrha autem de ipsa re datur quae danda promittitur, ut res quando redditur impleatur quod datum est non mutetur. Quod autem Marc
Abbreviated transcription (Latin):
num. filius autẽ manet in eternum.
Qm̃ itaq dedit nobis potestatem filios
dei ficri. ut non scrui s filii simus. ut¬
miro quodam & ineffabili s tamenuͦ
modo serui & non serui esse posimꝰ.
serui scilicet timore casto ad quem p¬
tinet scruus intrans in dñi sui gaidi¬
um. non serui autem timorem fors
mittendo. Ad quem ꝑtinetꝰ non ma¬
nens in domo in ȩternum. Ut tales
autem serui. non serui sumus. dñn
facere scimus. Hoc seruus ille nonsat
qui nescit quid faciat dñs eius. Etũ
aliquid bom facit sic cxtollitͤ quasi hoc
ipse faciat non dñs cuis. & glat᷑ inse
non in dño głatur. cum se ip̃se deceps.
.quia sic głatur quasi non accepit. Ne¬
mo muitus bñ facit etiam si bomuin:
quod facit. quia nichil prodest sp̃s l
moris. ubi non est sp̃s caritatis. Pluis¬
tudo legis caritas est quia ꝑ cartatal
lex impletur. non ꝑ timorem. In cal¬
tum enim fuint mandata iustias il
tum d̃ĩ si timore fit penȩ non amdl

Expanded text:
 filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , ut non servi, sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi, non servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, dominum facere scimus. Hoc servus ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperit . Nmo invitus bene facit etiam si bonum est quod facit, quia nihil prodest spiritus timoris ubi non est spiritus charitatis. Plenitudo legis charitas est, quia per charitatem lex impletur, non per timorem. In tantum enim fiunt mandata justitiae, in atum Dei si timore fit poenae, non amore