comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc mysteriũ hereticꝰ fuerit au¬
sus usurpare. angłm de cęlis mit¬
tit d̾s oblationẽ eiꝰ consecrare: ma¬
xime cũ eisdẽ ꝑ ꝓphetã cõminatꝰ
sit dicens. maledicã bñdictionib
ur̃is : Qđ si bñdictionib eoꝵ se as¬
serit maledicturã ueritas: quid
erit de hostia: Ergo dicemꝰ illam
fore maledictũ cũ sua bñdictione:
qͥd bndictio maledicti ad nichilũ
pot̾it redigere u̾ba uerissima cõ¬
minantis łi: Ex his colligitur
qđ hereticꝰ a catholica unitate pre¬
cisus nequeat hoc sacrificiũ confi¬
cere: quia scĩ angłi qui huiꝰ myste¬
rii celebrationi assistunt tunc ñ
enĩ dubitari licet ubi corporis dñi¬
ei & sanguinis mysteria gerunt᷑
suꝑnoꝵ ciuiũ adesse conuentus.
In huiꝰ my sterii expletione. sic̃ for¬
mã seruari. ita ordinẽ haberi. scił
ut sit sac̾dos. & intentionẽ adhi¬
beri oportet. ut illud fac̃e inten¬
dat. S si ñ credit de illo mysterio

Expanded text:
si hoc mysterium haereticus ausus fusi hoc mysterium haereticus ausus fuerit usurpare, angelum de coelo mittit Deus oblationem ejus consecrare? maxime cum eisdem per prophetam comminatus sit dicens: Maledicam benedictionibus vestris. Quod si benedictionibus eorum se asserit maledicturam Veritas, quid erit de hostia? Ergo dicemus illam fore maledictum cum sua benedictione? quid benedictio maledicti ad nihilum poterit redigere verba verissima comminantis Dei? Ex his colligitur quod haereticus a catholica Ecclesia praecisus, nequeat hoc sacramentum conficere; quia sancti angeli, qui hujus mysterii celebrationi assistunt, tunc non enim dubitari licet, ubi corporis dominici et sanguinis mysteria geruntur, supernorum civium adesse conventus. In hujus autem mysterii expletione, sicut formam servari, ita ordinem haberi, scilicet, ut sit sacerdos, et intentionem adhiberi oportet, ut illud facere intendat. Sed si non credit de illo mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s uiuificat: nec bonoꝵ dispensa¬
toꝵ meritis ampliat᷑. nec maloꝵ
attenuat᷑. Hoc de corpore dñi. hoc
etiã de baptismate & crismate sci¬
endũ ẽ: & tenendũ quia uirtus
diuina secretiꝰ oꝑatur in eis: &¬
diuina solumm ẽ hȩc uirtꝰ siue
potestas ñ humanȩ efficaciȩ. Illi
uͦ qui excõmunicati st̃ uel de
heresi manifeste notati. ñ uiden¬
tur hoc sacram̃tũ posse conficere
licet sacerdotes sint: qr nemo dic̃
in ipsa consecratione. offero. sed
offerimꝰ. quasi ex ꝑsona eccłie: &
ideo cũ alia sacram̃ta extͣ eccłiam
possint celebrari. de hoc ñ uidet᷑:
Recolite nom̃: & adu̾tite ueritate.
Missa enĩ dicit᷑. eo qđ celestis miss
ad consecrandũ & uiuificandũ
corpꝰ adueniat: iuxta dictũ sacer¬
dotis dicentis. Omp̃s ds̃ iube hoc
ꝑferri ꝑ manꝰ sc̃i angłi tui in fu¬
plime altare tuũ: & cȩt̾a. Iecireo
nisi angłs aduenerit: missa neqͣ¬
quã iure uocari pot̾. Nũqͥd enĩ

Expanded text:
s vivificat; nec bonorum dispensatorum meritis ampliatur, nec malorum attenuatur. Hoc de corpore Domini, hoc et de Baptismate et Chrismate dicendum est et tenendum; quia virtus divina secretius oina solummodo est haec virtus sive potestas, non humanae efficaciae. Illi vero qui excommunicati sunt, vel de haeresi manifeste notati, non videntur hoc sacramentum posse conficere, licet sacerdotes sint, quia nemo dicit in ipsa consecratione: Offero, sed: Offerimus, quasi ex persona Ecclesiae. Et ideo cum alia sacramenta extra Ecclesiam possint celebrari, de hoc non videturRecolite nomen, et advertite veritatem. Missa enim dicitur, eo quod coelestis nuntius ad consecrandum vivificum corps, jube haec perferri per manus sancti angeli tui in sublime altare tuum, etc. Idcirco nisi angelus venerit, missa nequaquam jure vocari potest. Numquid enim
Abbreviated transcription (Latin):
iã mori ñ potest: ꝑ hoc sacram̃¬
tũ remissionẽ consequam᷑. Cotidie
comedit᷑ ipse & bibit᷑ inueritate:
s integer & uiuus manet. Item.
Mysteriũ fidei dr̃: quia credere de¬
bes qđ ibi salus nr̃a consistat.
Si aũ querit᷑ utrũ cotidie cõmunia¬
candũ sit: audi qͥd inde tͣdit aug̾¬
ristiã acciꝑe nec laudo nec uitu¬
pero: omnib tam̃ dñicis diebus
cõmunicandũ hortor. Si tamen
mens in affectu peccandi ẽ: gra¬
uari magis dico eucharistiȩ ꝑcep¬
tione. ꝗͣ purificari. Ꝙ licet quis
pecc̃o mordeatur. si peccandi tam̃
de cet̾o non habeat uoluntatẽ
& satisfaciat lacrimis & oratio¬

Expanded text:
hoc sacramentum remissionem consequamur. Quotidie comeditur ipse et bibitur in veritate, sed integer et vivus manet. Item: Mysterium fidei dicitur, quia credere debes quod ibi salus nostra consistat. Si autem quaeratur utrum quotidie communicandum sit, audi quid inde tradit Augristiam accipere, nec laudo, nec vitupero; omnibus tamen dominicis diebus communicandum hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, et satisfaciat lacrymis et oratio
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ideo sacram̃ta dicunt᷑ qr sub
tegum̃to uisibiliũ rerũ diuina
uirtꝰ secretiꝰ salutẽ eorundẽ saera¬
mentoꝵ oꝑatur: unde a secretis
uirtutib ł sacris sacram̃ta dicuns.
Danis & calicis sacram̃tũ grece eu¬
charistia dr̃: latine bona gr̃a int̾¬
pretat᷑. & quid meliꝰ corpore &
sanguine xp̃i : Siue gͦ ꝑ bonos
siue ꝑ malos ministͦs intͣ eccłiam¬

Expanded text:
ta dicuntur, quia sub tegumento visibilium rerum divina virtus secretius salutem eorumdem sacramentorum operatur. Unde a secretis virtutibus vel sacris sacramenta dicuntur. Panis et calicis sacramentum Graece Eucharistia dicitur, Latine bona gratia interpretatur: et quid melius corpore et sanguine Christi! Sive ergo per bonos, sive per malos minist
Abbreviated transcription (Latin):
In xp̃o semel oblata ẽ hostia: ad
salutẽ potens. Quid gͦ nos: Non¬
ne ꝑ singulos cdies offerimꝰ: Ssi
cotidie offeramꝰ. ad recordationẽ
mortis eiꝰ fit: & una ẽ hostia non
multȩ. Quomͦ una & non multe:
Quia semel ĩmolatus ẽ xp̃c: hoc aũ
sacrificiũ exemplũ ẽ illiꝰ. Id ipsũ
semꝑ idipsũ offert᷑: ꝓinde hoc ẽ¬

Expanded text:
o semel oblata est hostia ad salutem potens, quid ergo nos? Nonne per singulos dies offerimus? Etsi quotidie offeramus, ad recordationem ejus mortis fit; et una est hostia, non multae. Quomodo una, et non multae? quia semel immolatus est Christus. Hoc autem sacrificium exemplum est illius; idipsum, et semper idipsum offertur, proinde hoc
Abbreviated transcription (Latin):
locis offertur: multi st̃ xp̃is Non
existens. & illie plenꝰ. Sicut qͦd
ubiq offertur unũ ẽ corpꝰ: ita
& unũ ẽ sacrificiũ. Ap̃c hostiã
obtulit: ipsa offerimꝰ & nc̃. Sed
qͦd nos agimꝰ recordatio ẽ sacrifi¬
cii: nec causa sue infirmitatis re¬
petit᷑ quia ꝑficit hominẽ: s nr̃ȩ
quia cotidie peccamꝰ. Ex his
colligit᷑ sacrificiũ dici & ẽẽ qͦd
agitur in altari. & xp̃m semel
oblatũ & cotidie offerri: s aliter
tunc. alit̾ ñc. Ꝙ etiã que sit uirtꝰ
huiꝰ sacram̃ti ostendit᷑. remissio

Expanded text:
r: Multi sunt Christi; non, existens, et illic plenus: sicut quod ubique offertur unum est corpus, ita et unum sacrificium. Christus hostiam obtulit; ipsam offerimus et nunc, sed quod nos agimus, recordatio est sacrificii Nec causa suae infirmitatis repetitur, quia perficit hominem, sed nostrae, quia quotidie peccamus. Ex his colligitur esse sacrificium et dici quod agitur in altari; et Christum semel oblatum, et quotidie offerri, sed aliter tunc, aliter nunc. Et etiam quae sit virtus hujus sacramenti ostenditur: remissio,
Abbreviated transcription (Latin):
ig̃. re dñi. Intͣ catbolicã eccł̃iam. in
mysterio corporis & sanguinis dñi
nichil a bono maiꝰ. nichil a malo
minꝰ ꝑficitur sacerdote: quia ñ
in merito consecrantis s in u̾bo ꝑ¬
ficit᷑ ereatoris & in uirtute sp̃s scĩ.
Credendũ ẽ enĩ qd in u̾bis xxp̃i sacra¬
m̃ta conficiant᷑. Sicut ipse est qui
corporis minꝰ esse scĩficatã: si illoꝵ
fiat officio quoꝵ uita eoꝵ oculis
uidet᷑ ignobilis. Heu in qͣ magnũ
laqueũ incidunt: ut diuina &
occulta mysteria plus ab aliis scĩfi¬
cata posse fieri credant: cũ unus
idem ꝙ sp̃s sc̃s in tota ȩccłia iniusi¬
bilit̾ ea mysteria & oꝑando scĩfi¬
cet. & scĩficando bñdicat. Myste¬
riũ ideo dr̃. qđ secretã & reconditã
ht̃ dispensationẽ: sacrificiũ uͦ dr
quasi sacrũ factũ: quia p̃ce mẏsti

Expanded text:
re Domini: Intra catholicam Ecclesiam, in mysterio corporis et sanguinis Domini, nihil a bono majus, nihil a malo minus perficitur sacerdote; quia non in merito consecrantis, sed in verbo perficitur Creatoris, et virtute Spiritus sancti. Credendum est enim quod in verbis Christi sacramenta conficiantur. Sicut ipse est qui corporis minus esse sanctificatam, si illorum fiat officio quorum vita eorum oculis videtur ignobilis. Heu! in quem magnum laqueum incidunt, ut divina et occulta mysteria plus ab aliis sanctificata posse fieri credant, cum unus idemque Spiritus sanctus in tota Ecclesia invisibiliter ea mysteria et operando sanctificet, et sanctificando benedicat! Mysterium ideo dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispensationem; sacrificium vero, quasi sacrum factum,
Abbreviated transcription (Latin):
qr xp̃c resurgens ex mortuis iã ñ
moritur: & cet̾a. Tam̃ ne obliuiscamͦ
qͦd semel factũ ẽ. in memoria nr̃a
omni anno fit: scił quotiens pascͥa
celebrat᷑. Numqͥd totiens xp̃e occi¬
ditur: S tam̃ anniu̾saria recor¬
datio rep̃sentat qͦd olim factũ est:¬
& sic nos facit moueri tanꝗͣ uide¬
met ipso: & tam̃ cotidie ĩmolatur
in sacram̃to. Quod sic intelligen¬
dũ ẽ: quia in manifestatione cor¬
poris & distensione mẽbroꝵ. semel
tantũ in cruce pependit. offerens

Expanded text:
resurgens ex mortuis jam non moritur, etc.; tamen ne obliviscamur quod semel factum est, in memoria nostra omni anno fit, scilicet, quoties pascha celebratur. Numquid quoties Christus occiditur? sed tantum anniversaria recordatio repraesentat quod olim factum est, et sic nos facit moveri, tanquam videmetipso, et tamen quotidie immolatur in sacramento. Quod sic intelligendum, quia in manifestatione corporis et distinctione membrorum semel tantum in cruce pependit, offerens
Abbreviated transcription (Latin):
ritur si qͦd gerit sacerdos.
ꝓprie dr̃ sacͥficiũ uel ĩmolatio:
tantũ ĩmolatꝰ sit. Ad hoc breuit᷑
ddici potest illud qͦd offert᷑ & conse¬
cratur a sacerddote. uocari sacͥficiũ
& oblationẽ: qr memoria ẽ & rep̃¬
sentatio sacrificii ueri & sc̃e ĩmo

Expanded text:
it sacerdos proprie dicatur sacrificium vel immolatio, tantum immolatus sit. Ad hoc breviter dici potest, illud quod offertur et consecratur a sacerdote vocari sacrificium et oblationem, quia memoria est et repraesentatio veri sacrificii et sanctae immo
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ posse intendere ñ qͥdẽ illud
conficere. qͦd iam ẽẽt recte credere:
s id agere qͦd gerit᷑ ab aliis dũ illud¬
conficit᷑. & sic adhibet᷑ intentio:
& si intentio dicat᷑ deesse ꝯficiendi
illud my steriũ. tam̃ ex qͦ intendit
ea dic̃e & agere que ab aliis geriuiᶜ.
implet᷑ mẏsteriũ. Illud etiã sane
dici pot̾ qđ a brutis animalib ñ¬
sumit mus. qͥd manducat: Ds̃ no
uit. De hoc cęlesti mysterio aliqua
ꝑstriux imꝰ: a catholicis fidelit̾ te¬
nenda. Qͥ enĩ his contͣdicit: here¬
ticꝰ iudicat᷑. Qͥd faciat hereticũ. &
sit hereticus.Lxxiii.¬

Expanded text:
dem illud conficere, quod jam esset recte credere, sed id agere quod geritur ab aliis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, impletur mysterium. Illud etiam sane dici potest, quod a brutis animalibsumit mus, vel quid manducat? Deus novit hoc. De hoc coelesti mysterio aliqua perstrinximus, a Catholicis fideliter tenenda. Qui enim his contradicit, haereticus judicatur. 2. Quid faciat haereticum, et quid sit haereticus.
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ ñ deserant. & illa ma¬
ligna uoluntas erit eis ad cu¬
mulũ penȩ. ꝑ quã tam̃ ñ mere¬
bunt᷑. qr nullus meret᷑ nisi ĩ hac

Expanded text:
luntatem non deserant; et illa maligna voluntas erit eis ad cumulum poenae, per quam tamen non merebuntur, quia nullus meretur nisi in hac
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis. s quia tc̃ ueniet cũ non
syerat᷑. Media gͦ nocte: scił cũ
ualde obscurũ erit id ÷ occultũ
ueniet. Dies enĩ dñi sic̃ fur in
nocte. ita ueniet. Potest tam̃
ñ incongrue intelligi mediȩ
noctis tẽpore uenturꝰ : qr ut ait
cassiodorꝰ suꝑ octonariũ. hoc

Expanded text:
temporis, sed quia tunc veniet cum non speratur. Media ergo nocte, scilicet, cum valde obscurum erit, id est, occultum, veniet. Dies enim Domini, sicut fur in nocte, ita veniet. Potest tamen non incongrue intelligi mediae noctis tempore venturus; quia, ut ait Cassiod., super Octonarium. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ dm̃ & hominẽ quasi int̾ duo
extrema: quia mediꝰ ẽẽ ñ pot̾. nisi
int̾ aliqua. Mediator est gͥ in
qͣntũ homo. Nã inqͣ̃ntũ ds. non
mediator s equalis patͥ ẽ. hoc ide
qͦd pat̾: cũ patre unꝰ ds. Mediꝰ gͦ
int̾ homines & dm̃ tͥnitatẽ. sccłm¬

Expanded text:
inter Deum et hominem, quasi inter duo extrema, quia medius esse non potest nisi inter aliqua. Mediator est ergo, in quantum homo. Nam in quantum Deus, non Mediator, sed aequalis Patri est hoc idem quod Pater, cum Patre unus Deus. Mediat ergo inter homines et Deum Trinitatem, sec
Abbreviated transcription (Latin):
mortalẽ iustũ. apparuit mortalis
cũ hõib. uistꝰ cum deo: ꝑ infirmita¬
tẽ ꝓpinquans nob̃. ꝑ iusticiam deo.
Recte gͥ mediator dictꝰ ẽ qui inter
dm̃ ĩmortalẽ & hominẽ mortalẽ
ẽ ds homo reconcilians hominẽ do:
intantũ mediator in qͣntũ ẽ homo:
in qͣntũ aũ uerbũ. ñ ẽ mediꝰ: quia
niediꝰ erite Nisi ita sit mediꝰ ut ds
humana in eo reconciliant᷑ diuiniꝰ
Nã ipse ueniens. priꝰ humana socia¬
uit diuinis ꝑ utriꝰq nature con¬
iunctionẽ. in una ꝑsona: deinde
om̃s fideles ꝑ mortẽ reconciliauit
do: dũ sanati st̃ ab impietate qui¬
cũq humilitatẽ xp̃i credendo
dilexert̃. & diligendo imitati ft̃.
Ecce hic aliquatenꝰ insinuat᷑ quare

Expanded text:
mortalem justum, apparuit mortalis cum hominibus, justus cum Deo; per infirmitatem propinquans nobis, per justitiam Deo. Recte ergo Mediator dictus est, quia inter Deum immortalem et hominem mortalem est Deus et homo, reconcilians hominem Deo; in tantum Mediator, in quantum est homo; in quantum autem Verbum non est medius, quia medius erit? et nisi ita sit medius, ut Dram, quomodo humana in eo reconciliantur divinis? Nam ipse veniens prius in se humana sociavit divinis per utriusque naturae conjunctionem in una persona. Deinde omnes fideles per mortem reconciliavit Deo, dum sanati sunt ab impietate quicumque humilitatem Christi credendo dilexerunt, et diligendo imitati sunt. Ecce hic aliquatenus insinuatur quare
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ ꝑ hominẽ quasi in medio arbit̾
ẽ. ad cõponendã pacẽ. id÷ ad recon¬
ciliandũ hoĩes do. Hic ẽ arbiter
quẽ iob desiderat: utinã e̾ẽt nobiᷤ
arbiter. Reconciliati enĩ sumꝰ do
ciliau̾it xp̃c ut inciꝑet amare qͦs
oderat. sic̃ reconciliatur inimicꝰ ini¬
mico ut deinde sint amici qͥ ante
se oderant: s iam nos diligenti do
reconciliati sumꝰ. Non enĩ ex quo
ei reconciliati sumꝰ ꝑ fangiunẽ filii
nos cepit dilig̾e: s ante mundum¬
aug̃. priꝰꝗͣ nos aliquid eẽmꝰ. Quomͦ gͦ
diligenti nos do sumꝰ reconciliati:
Ppt̾ pecc̃m cũ eo habebamꝰ inimici¬
cias: qui habebat erga nos caritatẽ
etiã cũ inimicicias exercebamꝰ adu̾¬
sus eũ oꝑando iniquitatẽ. Ita gͦ
inimici eramꝰ d̃o. sic̃ iusticiȩ sunt¬
mimica peccata: & ideo remissis¬

Expanded text:
 hominem quasi in medio arbiter est ad componendam pacem, id est, ad reconciliandum homines Deo. Hic est arbiter quem Job desiderat. Utinam esset nobis arbiter! Reconciliati enim sumus Deciliaverit Christus, ut inciperet amare quos oderat, sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici qui ante se oderant; sed jam nos diligenti Deo reconciliati sumus. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii nos coepit diligere, sed ante mundum, priusquam nos aliquid essemus. Quodiligenti Deo sumus reconciliati? Propter peccatum eum eo habebamus inimicitias, qui habebat erga nos charitatem, etiam cum inimicitias exercebamus adversus eum, operando iniquitatem. Ita ergo inimici eramus Deo, sicut justitiae inimica sunt peccata;
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis. tales inimiciciȩ finiuntur:
& reconciliant᷑ iusto qͦs ipse iustifi¬
cat. Ap̃c gͦ dicit᷑ mediator: eo qđ
mediꝰ int̾ dm̃ & homines ipsos re¬
conciliat do. Reconciliat aũ dũ
offendicula hominũ tollit ab ocłis
di: id÷ dũ peccata delet quib d̾s
offendebat᷑. & nos inimici eiꝰ eramꝰ.
S cũ peccata deleat non solus filiꝰ
nr̃a ad dm̃ reconciliatio: quare solꝰ
filiꝰ dicit᷑ mediator Nam de patre
legit᷑: qđ reconciliau̾it sibi mundũ.
reconcilians sibi. Cũ gͥ reconciliet.
quare ñ dicit᷑ mediator: Quia nͦ
mediꝰ est int̾ dm̃ & hoĩes: nec in se
habuit illa sacram̃ta quoꝵ fide &
unitatione iustificem᷑ id÷ reconci¬
liemͣ deo. Reconciliauit gͦ nos tota
tͥnitas uirtutis usu. scił dũ peccata
delet. s filiꝰ solus impletione obedi¬
entiȩ: in qͦ patrata st̃ scdm huma¬
nã naturã ꝑ quȩ credentes & imi¬
tantes iustificant᷑. Scđm quã naturã

Expanded text:
peccatis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliamur justo, quos ipse justificat. Christus ergo dicitur Mediator, eo quod medius inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata delet, quibus Deus offendebatur, et nos inimici ejus eramus. Sed cum peccata deleat non solus Filiusnostra ad Deum reconciliatio, quare solus Filius dicitur Mediator? Nam de Patre legitur quod reconciliaverit sibi mundum. reconcilians. Cum ergo reconciliet, quare non dicitur Mediator? Quia nec medius est inter Deum et homines, nec in se habuit illa sacramenta, quorum fide et imitatione justificamur, id est, reconciliamur Deo. Reconciliavit ergo nos tota Trinitas virtutis usu, scilicet, dum peccata delet: sed Filius solus impletione obedientiae, in quo patrata sunt secundum humanam naturam, per quae credentes et imitantes justificantur. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
s deo miserante de miseria libe¬
rant᷑. Aut si boc adom̃s existimañ
ꝑtinere. ñ ideo necesse ẽ ut dam¬
nationẽ opinent᷑ finiri posse eoꝵ
habitura finẽ felicitas illoꝵ de
qͥb e contͣrio dictũ ẽ. iusti autẽ
in uitã et̾nã: s penas dãnatoꝵ
eis placet aliquatenꝰ mitigari.
tio. Hec enĩ uocat᷑ ira di. ñ diui¬
ui animi ꝑturbatio. ut in ira sua
id÷ manente ira sua ñ ꝯtineat¬
miserationes suas. ñ et̾no suppli¬
cio finẽ dando s leuam̃ adhiben¬
do ł int̃ponendo cruciatib: qr
nͨ psalmꝰ ait ad finiendã ir̃a suã
ł post irã suã. s in ira sua : q̃ si
sola eet alienari a regno dĩ. care¬
re magna multitudine dulcedi¬
nis d̃i. tã grandis tam̃ ẽ pena
ut ei possint nulla torm̃ta quȩ
nouimꝰ cõparari. si illa sit ęt̾na
ista aũ sint qͣmlibet multis scłis
longa. Manebit gͦ sine fine morᷤ
munit̾ omniũ uita et̾na scõꝵ.
Ecce ita asserit hic penas reꝓboꝵ

Expanded text:
sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur finiri posse eoruhabitura finem felicitas eorum de quibus e contrario dictum est: Justi autem in vitam aeternam. Sed poenas damnatorum eis placet, aliquatenus mitigari. tio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, miserationes suas, non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus; quia nec psalmus ait ad finiendam iram suam, vel post iram suam, sed in ira sua. Quae si sola esset, alienari a regno Dei, et carere magna multitudine dulcedinis Dei, tam grandis tamen est poena, ut ei possint nulla tormenta quae novimus comparari; si illa sit aeterna, ista autem sit quamlibet multis seculis longa. Manebit ergo sine fine mors muniter omnium vita aeterna sanctorum. Ecce ita asserit hic poenas reproborum
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ gͦ dictũ ẽ iudiciũ sñ miscdia
fieri illis qͥ ñ fecert̃ miscđiã. ita
intelligi pot̾. qđ iudiciũ damna¬
ei iuidiciũ sine miscđia liberante
& saluante. qͥ tam̃ in aliqͣ alleuia¬
tione miscłiam di sentiet. Ita¬

Expanded text:
go dictum est judicium sine misericordia fieri illi qui non fecit misericordiam, ita intelligi potest, quod judicium damna judicium ei sine misericordia liberante et salvante, qui tamen in aliqua poenae alleviatione mis
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i miseria liberabunt᷑: &
in reꝓbis qͥ minꝰ quã meruerint
miseret᷑ ds. quib ñ miserebit᷑
tc̃. Uocat enĩ nc̃ pecc̃ores & iusti¬
sicat. qͦd tẽ ñ faciet: & tc̃ redadenᷤ

Expanded text:
ab omni miseria liberabuntur, et in reprobis, qui minus quam meruerint miseretur Deus, quibus non miserebitur tunc. Vocat enim Deus nunc peccatores et justificat, quod tunc non faciet; et tunc red
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas: quia & in iudicando
subuenit. & ita ñ deest miscđia:
& in miserando id exhibet qͦd
ꝓmisit. ut ñ desit ueritas. Erga
om̃s aũ qͦs liberat & damnat
qr ubi ñ miseret᷑. uindicte ueritaᷤᷤ
datur. Dicens uͥ ñ miseret᷑ : dat
intelligi aliqͥd a do fieri uͥ ipse
ñ miseret᷑. S his occurrit qͦd
ait cassiodorꝰ suꝑ psalmũ.L. lo¬
quenꝰ de miscłia & pietate dei.
He duȩ inqͥt res. iudicio d̃i semꝑ
adiunctȩ st̃. Ergo & in punitio¬
ne maloꝵ: ñ ẽ iusticia sñ misccłia.¬
cietate ungunt᷑. In his breuit̃
omĩa oꝑa d̃i includit. Aug̃ qͦq
cia finẽ habitura ꝯtend̾t. ita illoꝵ
repellit opinionẽ. asserens reꝓbos
ppetuo puniendos: ut eoꝵ supꝑli¬

Expanded text:
eritas: quia et in judicando subvenit, et ita non deest misericordia; et in miserando id exhibet quod promisit, ne desit veritas. Erga omnes autem quos liberat et condemnat, quia ubi non miseretur, vindictae veritas datur. Dicens ubi non miseretur, dat intelligi aliquid a Deo fieri, ubi ipse non miseretur. Sed his occurrit quod ait Cassiod. super psal. 50, loquens de misericordia et pietate Dei: Hae duae, inquit, res judicio Dei semper adjunctae sunt. Ergo et in punitione malorum non est justitia sine misericietate sibi junguntur. In his breviter omnia opera Dei includit. August. qucia finem habitura contendunt, ita illorum repellit opinionem, asserens reprobos perpetuo puniendos, ut eorum suppli
Abbreviated transcription (Latin):
ed cũ hic ꝓhibet᷑ concupi c.l.¬
scentia alienȩ uxoris & alie¬
nȩ rei: quare dr̃ lex cõprimere
manũ & animũ: Illud de lege
dicit᷑ scđ̃m cerimonialia. ñ scdm
moralia: ł quia in lege ñ ẽ gene¬
ralis ꝓhibitio omnis mortifere

Expanded text:
ed cum hic prohibeatur concupiscentia alienae uxoris, et alienae rei, quare dicitur lex comprimere non animum? Illud de lege dicitur secundum caeremonialia, non secundum moralia; vel quia in lege non est generalis prohibitio omnis mortifer
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ẽ ñ concupisces domũ ꝓxi¬
mi tui: ñ seruũ. non ancillã. & c̃.
S uidet᷑ preceptũ de ñ concupi¬
scendis reb ꝓximi unũ eẽ cũ eo
quo dr̃ non furaberis: & preceptũ
de ñ concupiscenda uxore unũ ẽẽ
cũ eo qͦ dicit᷑ non mechaberis. Po¬
g̃ terat enĩ preceptũ ñ furandi in
illa generalitate intelligi ubi de
pot̾at illud intelligi. ñ concupisceᷤᷤ
p̃ceptis. ñ mechandi & ñ furandi.
ipsa oꝑa notata st̃ & ꝓhibita: in¬
his uͦ extremis. ipsa ꝯcupiscentia.
Multũ gͦ differunt illa ab istis.
Uñ illi p̃cepto ñ mechandi fit suꝑ¬

Expanded text:
 Non concupisces domum proximi tui, non servum, non ancillam, etc. Sed videtur praeceptum de non concupiscendis rebus proximi, unum esse cum eo quo dicitur: Non furaberis; et praeceptum de non concupiscenda uxore, unum esse cum eo quo dicitur: Non moechaberis. Poterat enim praeceptum non furandi in illa generalitate intelligi, ubi de poterat et illud intelligi; nisi praeceptis non moechandi, et non furandi, ipsa opera notata sint, his vero extremis, ipsa concupiscentia; multum ergo differunt illa ab istis. Unde illi praecepto non moechandi, fit sup
Abbreviated transcription (Latin):
pecẽa dimittit: eoꝵ qui non sũ
tenet. Idẽ de penit̾. Sacͥdotes pos¬
sunt confitentib parc̾e: qͥb enĩ
remittunt. remittit ds. Lazarũ
enĩ de monum̃to suscitatũ obtu¬
lit discipłis soluendũ: ꝑ hoc osten¬
dens potestatẽ soluendi concessã
& om̃s sc̃i in gła mea: laudant
uobiscũ & confirmant qͦs ligatis
& soluitis. Non dix̃ qͦs putatis
ligare & solu̾e. s in qͦs exercetis
uel alia oꝑa ur̃a in peccatores ñ
ueracit̾ ad dm̃ conu̾so peccata
dimittunt᷑: ab eis dimittuntur
omnib scĩs sibi caritate coheren

Expanded text:
dimittit; eorum qui non sunt, tenet. Idem: Sacerdotes possunt confitentibus parcere: quibus enim remittunt remittit Deus. Lazarum enim de monumento suscitatum obtulit discipulis solvendum, per hoc ostendens potestatem solvendi concessam t omnes sancti in gloria mea laudant vobiscum et confirmant quos ligatis et solvitis. Non dixit: quos putatis ligare aut solvere, sed in quos exercetis em opera vestra in peccatores non ueraciter ad deum conuerso peccata dimittuntur, ab eis dimittuntur omnibus sanctis sibi caritate cohaeren
Abbreviated transcription (Latin):
duab substantiis. scił aĩa & carne.
Nã quantũ ad naturã diuinitatis:
ñ ẽ ipse p̃destinatꝰ. Non gͦ inqͣntũ
in ea uł ea subsistit. p̃destinatꝰ ẽ: s
inquantũ subsistit induab aliis
substantiis. id in anima & carne.
hoc ẽ. in qͣntũ est homo. Qͣ lit̾ ex po¬
nunt᷑ autoritates pͥmȩ q̃ isti uident᷑
obuiare sententiȩ. Det̾minant
etiã autoritates quȩ pͥmȩ conue¬
niunt sententie. & huic uidentur
contͣdicere: ut cũ legit᷑ homo ille
assumptꝰ a u̾bo in singularitate
de natura humana intelligitur
que u̾bo unita ẽ in singularitate
priꝰ erat. & simplex erat. sine mere
licet cõposita. Cõpositionis uͦ huiꝰ
aliã dicunt ẽẽ rationẽ ꝗͣ sit in aliis
hõib: quia huiꝰ ex trib. alioꝵ ex
duab substantiis ẽ cõpositio. Ne¬
gant qͦq naturã humanã ẽẽ ꝑso¬
dicunt ẽẽ hominẽ & d̃m. & filiũ¬

Expanded text:
anima et carne. Nam quantum ad naturam divinitatis, non est ipse praedestinatus. Non ergo in quantum in ea vel ea subsistit, praedestinatus est; sed in quantum subsistit in aliis duabus substantiis, id est, in anima et carne, hoc est, in quantum est homo. 4. Qualiter exponuntur auctoritates primae, quae isti videntur obviare sententiae. Determinant etiam auctoritates quae primae conveniunt sententiae, et huic videntur contradicere: ut cum legitur: Homo ille assumptus est a Verbo in singularitate de natura humana intelligatur, quae Verbo unita est in singularitate prius erat et simplex erat, sine increlicet composita. Compositionis vero hujus aliam dicunt esse rationem quam sit in aliis hominibus, quia hujus ex tribus, aliorum ex duabus substantiis est compositio. Negant quoque naturam humanam esse persodicunt esse hominem et D
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ in libͦ de triñ .xiii. Sic do con¬
iungi potuit humana natura
ut ex duab substantiis fieret una
ꝑsona: ac ꝑ hoc iã ex trib ẽ. deo.
anima & carne. His aliis q pluri¬
b autoritatib se muniunt qͥ dic̃t
constantẽ ex duab naturis. suie
ex trib substantiis. Tercia aliorũ
sententia. Sunt etiã alii qͥ in in¬
carnatione u̾bi ñ solũ ꝑsonã ex
naturis cõpositã negant: uerum
etiã hominẽ aliquẽ siue etiã ali¬
quã substantiã ibi ex aĩa & carne
cõpositã ł factã diffitent᷑: s sic

Expanded text:
iam in lib. 13 de Trin., c. 17: Sic Deo conjungi potuit humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Ac per hoc jam est ex tribus, Deo, anima et carne. His aliisque pluribus auctoritatibus se muniunt, qui dicunt constantem, ex duabus naturis, sive ex tribus substantiis. 6. Tertia aliorum sententia. Sunt etiam alii, qui in Incarnatione Verbi non solum personam ex naturis compositam negant, verum etiam hominem aliquem sive etiam aliquam substantiam ibi ex anima et carne c
Abbreviated transcription (Latin):
requiro quis in hoc filio hominis¬
sit clarificatꝰ. Euident̾ dic̃. non
aliud ẽẽ filiũ cłi. & aliud filiũ ho¬
minis: ex qͦ p̃missa roborat᷑ & apꝑ¬
bat᷑ det̾minatio. Alia ⁊ uͥba auto¬
ritatũ annotat ut
dt̾ minet.
Quod etiã dictũ est. utrumq
utrũq homo. s utrũq ds ꝓpter
accipientẽ dm̃. & utrũq hõ ꝓpt̾
acceptũ hominẽ: & illud qͦd idẽ
ait in libꝰ de bono ꝑseu̾antiȩ. qui
fidelis ẽ in eo uerã naturã huma¬
nã credit. suscipiente dõ u̾bo ita
sublimatã. ut qͥ suscepit & quod
suscepit una e̾e̾t in t̾nitate ꝑsona.
assũptione illa ineffabilit̾ facien¬
te ꝑsone uniꝰ in do & homine ueri¬
tatẽ. Si aĩi qui suscepit & qͦd susce¬
pit una ẽ ꝑsona: gͦ natura huma¬
na cũ u̾bo una ẽ ꝑsona. S hec
omĩa ex tali sensu dicta fore tͣduĩ
subsistit. Ita etiã susceptũ cũ susci¬
piente dicit᷑ una ꝑsona: qr susceptũ
suscipienti ẽ so iciatũ in unitate ꝑ¬

Expanded text:
hominis glorificatus sit? Evidenter dicit non aliud esse Filium Dei, et aliud filium hominis. Ex quo praemissa roboratur et approbatur determinatio. 8. Alia etiam verba auctoritatum adnotat ut determinet. Quod etiam dictum est, utrumqueutrumque homo. Sed utrumque Deus propter accipientem Deum, et utrumque homo propter acceptum hominem. Et illud quod idem ait in lib. de Bono perseverantiae: Qui fidelis est, in eo veram naturam humanam credit suscipiente Deo Verbo ita sublimatam, ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona, assumptione illa ineffabiliter faciente personae unius in Deo et in homine veritatem. Si autem qui suscepit et quod suscepit una est persona, ergo natura humana cum Verbo est una persona. Sed haec omnia ex tali sensu dicta fore tradunt, subsistit. Ita etiam susceptum cum suscipiente dicitur una persona, quia susceptum suscipienti est sociatum in unitate p
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi dicunt illã ꝑsonã ñ ita osta¬
re ex d̃o & hõie quasi totũ ex par-¬
tib. Ita enĩ partes alicuiꝰ totius
conueniunt: ut ex illis qͦdñ erat
constituat᷑. Non aũ sic humana
& diuina natura in xp̃o uniunt᷑
In ex plicabilis enĩ ẽ istiꝰ unionis
quȩ ñ ẽ partiũ: ratio. Quidã tam̃
nomine di ibi ꝑsonã significari
putant: qr de trib agebat ꝑsoniꝰ

Expanded text:
sonam non ita constare ex Deo et homine, quasi totum ex partibus. Ita enim partes alicujus totius conveniunt, ut ex illis quod non erat constituatur. Non autem sic humana et divina natura in Christo uniuntur. Inexplicabilis enim est istius unionis, quae non est partium, ratio. Quidam tamen nomine Dei ibi personam significari putant,
Abbreviated transcription (Latin):
natura ẽ equalis: habitu minor.
In forma enĩ serui minor ẽ patre:
dificatꝰ. Et quia scđm habitum
accipienda ẽ incarnationis ratio.
ideo dđm humanatũ ñ hominem
deificatũ dici tͣdunt. Uñ ioħes

Expanded text:
natura est aequalis, habitu minor. In forma enim servi minor est Patre; i; et quia secundum habitum accipienda est Incarnationis ratio, ideo Deum humanatum, non hominem deificatum dici tradunt. Unde Joan.
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si ꝑsona intelligit᷑: manifestũ
ẽ quia ꝑsona ñ ẽ pars ꝑsonȩ. Po¬
sita ẽ diligent sententia scd̾a & eiꝰ
explicatio: cui in nullo uł in mo¬
dico obuiant autoritates in t̾cia
sententia inductȩ: quȩ iã conside¬
randa ẽ. In t̾eia sententia qͦ sit p̾miᷤᷤ¬
sarũ ꝓpositionũ intelligentia. In
quia hominẽ ht uł quia ẽ hoiẽm

Expanded text:
ligatur, manifestum est quia persona non est pars personae. Posita est diligenter sententia secunda, et ejus explanatio: cui in nullo vel in modico obviant auctoritates in tertia sententia inductae, quae jam consideranda est. 10. Tertia sententia, quae sit praemissarum propositionum intelligentia. In quia hominem habet, vel quia est habens
Abbreviated transcription (Latin):
si ds factꝰ ẽ humanatũ u̾bũ. seqͥt᷑
qđ factus fit u̾bũ: sic̃ de aliq̃ dicit᷑.
hodie iste cepit ẽẽ bonꝰ hõ. ł factꝰ ẽ
bonꝰ homo. nec tam̃ hocdie cepit
istos dicit᷑ xp̃c scđm qđ homo

Expanded text:
si Deus factus est humanatum Verbum, sequitur quod factus sit Verbum; sicut de aliquo dicitur, hodie iste coepit esse bonus homo, vel factus est bonus homo, nec tamen hodie coepit istos dicat
Abbreviated transcription (Latin):
inconu̾se & inalt̾abilit̾ unite st̃
ad inuicẽ nature: neq diuina
distante a ꝓpͥa simplicitate. neq
humana aut conu̾sa in deitatis
naturã. aut in non existentiã diui¬
sa. neq ex duab una facta cõposi¬
ta nat᷑a. Cõposita enĩ nat᷑a neutͥ
earũ ex quib cõponit᷑ naturis
omousia. id÷ consubstantialis ẽẽ
pot̾. ex alteris ꝑficiens alterũ: ut
corpꝰ ex iiͦii. elem̃tis cõpositũ nec
ignis nominat᷑ nec aer nec t̾ra. nͨ
aqua. ñ hoꝵ alicui omousion dr.¬
cõpositȩ naturȩ post unionem
extitit: ex simplici nat᷑a conu̾sus ẽ
in cõpositã: & neq patͥ simplicis
nature existenti neq matͥ ẽ omo¬
usios: & neq ds̃ neq hõ denomi

Expanded text:
converse et inalterabiliter unitae sunt ad invicem naturae: neque divina distante a propria simplicitate, neque humana aut conversa in deitatis naturam, aut in non existentiam divisa, neque ex duabus una facta composita natura. Composita enim natura neutri earum ex quibus componitur naturis, homousia, id est, consubstantialis esse potest, ex alteris perficiens alteram; ut corpus ex quatuor elementis compositum, nec ignis nominatur, nec aer, nec terra, nec aqua, nec horum alicui homousion dcompositae naturae post unionem extitit, ex simplici natura conversus est in compositam; et neque Patri simplicis naturae existenti, neque matri est homousios; et neque Deus neque homo denomin
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit in similitudinẽ hominũ
factꝰ: qr ñ transfiguratione in hõiẽ.
s habitu factꝰ ẽ cũ indutꝰ ẽ hoĩem.
quẽ sibi uniens qͦdammͦ atq con¬
formans. ĩmortalitati ȩternitatiꝙ
sociaret. Non gͦ oportet intelligi
mutatũ ẽẽ u̾bũ susceptione hõĩs.
sic̃ n m̃bra ueste induta mutant᷑.
quãuis susceptio ineffabilit̾ susce¬
ptũ suscipienti copularet. His u̾biᷤ¬
aꝑte innuere uidet᷑ aug̃. dm̃ dici
factũ hominẽ scđm habitũ: qͥ etiã
ipsiꝰ incarnationis modũ uolens
expͥmere querentib in .iiͦii. libꝰ de
Si querit᷑ ipsa incarnatio qͦmͦ facta
sit: ipsũ u̾bũ dĩ dico carnẽ factũ icł
hominẽ factũ: ñ tam̃ in hoc quod
factũ ẽ conu̾sũ atq mutatũ. s car¬
ne ut carnalib congruent̾ appare¬
ret indutũ: ita sane factũ ut ibi

Expanded text:
nem hominum factus; quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret. Non ergo oportet intelligi mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur; quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. » His verbis innuere videtur Augustinus Deum dici factum hominem secundum habitum; qui etiam ipsius incarnationis volens modum exprimere quaerentibus in quarto Si quaeritur Incarnatio quomodo facta sit, ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est, hominem factum; non tamen in hoc quod factum est, conversum atque mutatum; sed carne, ut carnalibus congruenter appareret, indutum. Ita sane factum, ut ibi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dñm uerũ hominẽ suscepisse
credimꝰ : & in ipso uisibilit̾ inuisibi¬
lẽ hõib apparuisse: in ipso inter
hoĩes conu̾satũ fuisse: in ipso ab
hõib humana ꝑtulisse: in ipso ho¬
mines docuisse. Nylariꝰ qͦq in xxͦ. libͦ
de trm̃. ait. Qͦ mͦ dei filiꝰ natꝰ est ex
maria: nisi qđ u̾bũ caro factũ est.
eundẽ q ñ cłi defectione s hõĩs as¬
sũptione ꝓfitem᷑: & in forma cłi ꝑ
naturã diuinã: & in forma serui ex
ille tantũ hõĩs. s ut hoĩs: neq caro
illa caro pecc̃i. s in similitudinem

Expanded text:
minum uerum hominem suscepisse credimus et in ipso uisibiliter inuisibilem hominibus adparuisse, in ipso inter homines conaersatum fuisse, in ipso ab hominibus humana mines docuisse. Hilarius quoque in lib. 10 de Trinitate ait: Quomodo Dei Filius natus est ex Maria, nisi quod Verbum caro factum est, n Dei defectione, sed hominis assumptione profitemur; et in forma Dei propter naturam divinam, et in forma servi ex ille tantum hominis, sed ut hominis; neque caro illa caro peccati, sed in similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Nos aũ xp̃m ñ uniꝰ cõposite naturȩ
uno modo dictũ. s duarũ naturaꝵ
eẽ significatiuũ: scił deitatis &
humanitatis. Ex deitate aũ & hu¬
manitate dm ꝑfectũ & hominẽ
ꝑfectũ eundẽ & esse & dici ex dua¬
b & in duab naturis confitem᷑.
Sic gͦ dicit᷑ aliud eẽ d̃ĩ filiꝰ aliud
filiꝰ hoĩs. quia alteriꝰ est subȩ uel
filiꝰ dei & hoĩs sit duo illa diu̾sa.

Expanded text:
stum non unius compositae naturae uno modo dictum, sed duarum naturarum esse significativum, scilicet, deitatis et humanitatis. Ex deitate autem et humanitate Deum perfectum, et hominem perfectum eumdem et esse et dici, ex duabus et in duabus naturis confitemur. Sic ergo dicitur aliud esse Filius Dei, aliud filius hominis, quia alterius est substantiae vel f
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd qͦd non semꝑ fuit. Qͦd &
illi concedunt. origenis testimoni¬
o innitentes qͥ ait factꝰ ẽ sine du¬
bio id qͦd priꝰ ñ erat: s addidit
scłm carnẽ. Scdm d̾m uͦ erat priꝰ.
& ñ erat quando ñ erat. Eliis qͦ

Expanded text:
aliquid, quod non semper fuit. Quod et illi concedunt, Origenis testimono innitentes, qui ait: Factus est sine dubio id quod prius non erat: sed addidit, secundum carnem. Secundum Deum vero erat prius, et non erat quando non erat. Aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ir̃c: cũ sit utiq dñs. Ꝙ hoc quidẽ
ut dicerẽ: apud quosdã legi tͣctato
dixisse hoc nollẽ. Postea quippe
uidi ñ eẽ dicendũ: quãuis ñ nul¬
la a me posset ratione defendi.
Scd̾m istos etiã dicit᷑ ꝑsona filii in
duab & ex duab exist̾e̾ naturis: scđ̃m¬
ter uixta diu̾soꝵ sententias sup̃
positas absq assertione & p̃iudi-¬
cio tͣctauimꝰ questionẽ. Uerunt᷑n
nolo in tanta re. tam q: ad cogno¬
scendũ difficili putare lectorẽ istã
sibi debere nr̃am suffic̾e disputa¬
considerata atq tͣctata. & ea que
hic mouere posst̃ uigilantiore at¬
scutiat: hoc firmit̾ tenens qđ ds
hominẽ assũpsit. homo in łm tͣn¬
siuit. ñ naturȩ u̾sibilitate s dei
dignatione: ut nec ds mutaret᷑
in humanã substantiã assum̃do
hominẽ. nec hõ in diuinã. glori¬
ficatꝰ in dm: qr mutatio ł u̾sibili

Expanded text:
idem ut dicerem, apud quosdam legi catholicos dixi, dixisse me nollem. Postea quippe vidi non esse dicendum, quamvis nonnulla a me posset idem ratione defendi. Secundum istos etiam dicitur persona Filii in duabus et ex duabus existere naturis, sr juxta diversorum sententiam supra positam absque assertione et praejudicio tractavimus quaestionem. Verumtamen nolo in tanta re, tamque ad cognoscendum difficili, putare lectorem istam sibi nostram debere sufficere disputaconsiderata atque thic movere possunt, vigilantioscutiat; hoc firmiter tenens quod Deus hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
đr factꝰ homo uerꝰ qr ueritatẽ car¬
nis & animȩ accepit: quȩ duo etiã
in singularitatẽ ł unitatẽ suȩ ꝑso¬
nȩ accepisse legit᷑: ñ quia illa duo
uł aliqua res ex illis cõposita sit
illis duob accedentib u̾bo non ẽ
ꝑsonarũ numerꝰ auctꝰ. ut fieret
quat̾nitas in tͥnitate: & quia ipsa
ꝑsona u̾bi quȩ erat priꝰ sine indu¬
m̃to. assũptione indum̃ti ñ ẽ diui¬
sa uł mutata. s una eadẽq ĩmuta¬
ta ꝑmansit. qui scłm habitũ dm
hominẽ factũ dicunt. Accipiendo¬

Expanded text:
arnis et animae accepit. Quae duo etiam in singularitatem vel unitatem suae personae accepisse legitur, non quia illa duo, vel aliqua res ex illis composita sit illis duobus accedentibus Verbo, non est personarum numerus auctuquaternitas in Trinitate; et quia ipsa persona Verbi quae prius erat sine indumento, assumptione indumenti non est divisa vel mutata, sed una eademque immutata permansit, qui scilicet habitum Dei hominem factum dicunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
increabile. & mortale mortale ⁊ ĩ¬
mortale ĩmortale. ⁊ cͥcũ scͥptibile cͥcũ¬
scͥptibile. & incircũscriptibile inerr¬
cũscͥptibile. & hoc quidẽ refuͥget
miraculis. De hoc etiã aug̾ in libꝰ¬
aug̃. de triñ. ait. Quẽ admodũ scd̃m
deitatẽ una ẽ patͥs filiiq natura:
ita etiã iuxta humanitatẽ eadẽ
sub̃a & diuinitatis & humanitatiᷤᷤ

Expanded text:
reabile, et mortale mortale, et immortale immortale, et circumscriptibile circumscriptibile, et incircumscriptibile incircumscriptibile, et hoc quidem refulget miraculis. De hoc etiam Aug., in lib. de Trin., ait: Quemadmodum secundum itatem una est Patris et Filii natura; ita etiam juxta humanitatem eadem stantia et divinitatis et humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tens speciẽ suã in corpꝰ uertit᷑: &
nos cybo refecti ab exilitate atq
languore. in robur atq ualentiã
mutam᷑. Gerciũ genꝰ ẽ. cũ ea que
accidunt ł acced̾t. nec mutant ea
qͥb accidunt nͨ ab eis mutant᷑: sic̃
antilus positꝰ in digito: qͦd genꝰ ra¬
cũ ea quȩ accidunt mutant᷑ non a
accipiunt: ut est uestis quȩ deiec¬
ta atq deposita. ñ ht eã formam
quã sumit induta. Induta enm
m̃bris: accipit formã quã ñ habe¬
bat exuta. Qͦd genꝰ congruit huic
cõparationi. Dei enĩ filiꝰ semet ipsũ¬
s formã serui accipiens: neq du̾s
aut tͣnsmnutatꝰ in hoĩe amissa incõ¬
mutabili stabilitate. s in similitu¬
dinẽ hominũ factꝰ ẽ ipse susceptor
uerũ hominẽ suscipiendo: & habi¬
tu inuentꝰ ẽ ut homo. id÷ habendo
hominẽ inuentꝰ ẽ ut h̃o. ñ sibi s eiᷤ
qͥb in hõie apparuit. Qͦd aũ dicit
ut homo: ueritatẽ expͥmit. Noĩe gͦ¬

Expanded text:
tens speciem suam in corpus vertitur, et tens speciem suam in corpus vertitur, et nos cibo refecti, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea quae accidunt vel accedunt, nec mutant ea quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur, sicut annulus positus in digito; quod genus racum ea quae accidunt mutantur non a accipiunt, ut est vestis quae dejecta atque deposita non habet eam formam quam sumit induta. Induta enim membris accipit formam, quam non habebat exuta: quod genus congruit huic comparationi. Dei enim Filius sed formam servi accipiens; neque conversus aut transmutatus in hominem amissa incommutabili stabilitate, sed in similitudinem hominum factus est ipse susceptor, verum hominem suscipiendo habitu inventus est ut homo, id est, habendo hominem inventus est ut homo, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit. Quod autem dicit ut homo, veritatem exp
Abbreviated transcription (Latin):
habitũ. in libͦ.lxxxiii. q̃stionũ ita
inquiens. Multis modis habitũ
dicimꝰ. ł habitũ animi sic̃ discipli¬
ne ꝑceptionẽ usu firmatã. ł habi¬
tũ corporis sic̃ dicimꝰ aliũ alio uali¬
diorẽ: ł habitũ eoꝵ quȩ m̃bris ac¬
cõmodant᷑ extrinsecꝰ. ut cũ dicimꝰ
aliquẽ uestitũ. calciatũ. & huiꝰmo¬
di. In quib omnib generib ma¬
nifestũ ẽ in ea re dici habitũ quȩ
accedit alicui ita ut eã possit etiã
ñ habere. Hoc aũ nom̃ dictũ ẽ ab
illo u̾bo. qͦd ẽ habere. Fabitꝰ gͦ in
ea re dicit᷑. quȩ nobis ut habeat᷑¬
Ueruntam̃ hoc interest. qr quȩdã
eoꝵ quȩ accedunt ł accidunt ut
habitũ faciant. ñ mutant᷑ s ipsa
mutant. in se integra & inconcus
sa manentia: sic̃ sapĩa accedens
homini. ñ ipsa mutat᷑ s hominẽ
mutat. quẽ de stulto sapientẽ faõ.¬
Scd̃a Quȩdã uͦ sic accedunt ł accidũ ut
mutent &e mutent᷑. sic̃ eibꝰ qͥ amit¬

Expanded text:
habitum in lib. 83 Quaestionum, ita inquiens, q. 73: Multis modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicut disciplinae perceptionem usu firmatam; vel habitum corporis, sicut dicimus alium alio validiorem; vel habitum eorum quae membris accommodantur extrinsecus, ut cum dicimus aliquem vestitum vel calceatum, et hujusmodi. In quibus omnibus generibus manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit vel accedit alicui, ita ut eam possit etiam non habere. Hoc autem nomen ductum est ab illo verbum quod est habere. Habitus ergo in ea re dicitur, quae nobis ut habeatuVerumtamen hoc interest, quia quaedam eorum quae accidunthabitum faciant, non mutantur, sed ipsa mutant, in se integra et inconcsa manentia; sicut sapientia accedens homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt vel accidunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amit
Abbreviated transcription (Latin):
anime que nc̃ ininferno cru¬
ciant᷑ notitiã babeant eoꝵ quȩ
circa nos in hac uita geruntur:
& si aliqͦ modo doleant suꝑ in
insolutã relinq̃ns. Ait enĩ suꝑ¬
psalm̃.c.uiii. Queret aliquis an
ullus dolor tangat mnortuos
de his quȩ in suis post mortem
ꝯtingunt: ł qͦmͦ ea quȩ circa noᷤ
agunt᷑ nouerint sp̃s defuncꝰtoꝵ.
Cui respondeo magnã eẽ q̃stionẽ:
nͨ in p̃senti disserendã. Uerunta¬
men breuit̾ dici pot̾ qđ ẽ cura
mortius de suis caris ut de di¬
uite legit᷑: qͥ dũ torm̃ta apud
inferos pateret᷑. leuauit ocłos
ad abrahã. & int̾ alia dixit.¬

Expanded text:
animae, quae nunc in inferno cruciantur, notitiam habent eorum quae circa suos in hac vita geruntur, et si aliquo modo doleant super ininsolutam relinquens, ait enim: Quaeret aliquis an ullus dolor tangat mortuos de his quae in suis post mortem contingunt, vel quomodo ea quae circa nos aguntur noverint spiritus defunctorum. Cui respondeo magnam esse quaestionem, nec in praesenti disserendam. Verumtamen breviter dici potest quod est cura mortuis de suis charis, ut de divite legitur, qui dum tormenta apud inferos pateretur, levavit oculos ad Abraham, et inter alia dixit
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa est enĩ penitꝰ eẽ extra dm̃. nifi
ẽẽ in su̾ma cecitate : Si quidẽ d̾s¬
habitat lucẽ mnaccessibilẽ. He
aũ tenebre hic iã incipiunt in
peccante. cũ ab int̾iori di luce
secludit᷑: s ñ penitꝰ dũ in hac
uita ẽ. Ecce quare peccator dr̃¬
ibi ꝑati ext̾iores tenebras. & ñ
bic: qr ibi secludent᷑ penitus a
luce cdi. qđ ñ hic. S qm intelli¬
genda ẽ ista seclusio: an quia ñ
uidebt̃ dm̃ ꝑ speciẽ: S nec aliqͥs¬

Expanded text:
nisi esse in summa caecitate, siquidem habitat Deus lucem inaccessibilem? Hae autem tenebrae hic jam incipiunt in peccante, cum ab interiori Dei luce secluditur, sed non penitus dum in hac vita est. Ecce quare ibi peccator dicitur pati exteriores tenebras, et non hic, quia ibi secludetur penitus a luce Dei, quod non hic. Sed quomodo intelligenda est illa seclusio? An quia non videbunt Deum per speciem? sed nec aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbia eoꝵ qͥ te odert ascendit
sẽꝑ. Quȩ ẽ gͥ illa elongatio:
Sane ext̾iores tenebre intelligi poᷤ¬
sunt quedã malignitas odii &
uoluntatis quȩ tẽ excrescet in
mentib reꝓboꝵ. & quȩdã obliui¬
o di. quia torm̃toꝵ int̾ioꝵ & ex
terioꝵ dolorib adeo afficient᷑ &
turbabunt᷑. ut ab illis ad cogi¬
tandũ aliqͥd de do uix & raro
ł nũquã mentẽ reuocent: ut qͥ
pescunt & turbant᷑ ut interĩ
in alia cogitationẽ ñ extendañ:
s illuc tendit impetꝰ cogitatio¬
nis ubi sentit᷑ uis doloris. S in
hac uita nullus adeo malus ẽ
ut penitꝰ secludat᷑ a cogitatio¬
ne dei: qͥ nec ꝑdit appetitũ bea¬
titudinis. & quendã boni amo¬
rẽ quẽ naturalit̾ ht̃ rationalis
creatura. Illas aũ ext̾iores & ꝓ¬
fundissimas tenebras reꝓbos ꝑ¬
pessuros post uidiciũ dic aug̃.
opponens de illo diuite qui in
mala sua. usq adeo ut & fratreᷤ
ubi nullã dĩ lucẽ uidebt. cui

Expanded text:
bia eorum qui te oderunt, ascendit semper. Quae est ergo illa elongatio? Sane exteriores tenebrae intelligi possunt, quaedam malignitas odii et voluntatis, quae tunc excrescet in mentibus reproborum, et quaedam oblivio Dei, quia tormentorum interiorum et exteriorum doloribus adeo afficientur et turbabuntur, ut ab illis ad cogitandum aliquid de Deo vix, vel raro, vel nunquam mentem revocent. Ut qui pescunt et turbantur, ut interim in aliam cogitationem non se extendant; sed illuc tendit impetus cogitationis, ubi sentitur vis doloris. Sed in hac vita nullus adeo malus est, ut penitus secludatur a cogitatione Dei, quia nec perdit appetitum beatitudinis, et quemdam boni amorem quem naturaliter habet rationalis creatura. Illas autem exteriores et profundissimas tenebras reprobos perpessuros post judicium dicit Aug., opponens de illo divite qui in mala sua, usque adeo ut fratres ubi nullam Dei lucem videbunt cui
Abbreviated transcription (Latin):
uita. Qͣre dñr tenebre extiores.
quare illȩ tenebre qͥb inuol¬
uent᷑ mali in gehenna dicunt᷑
ext̾iores. Quia tc̃ mali penitus
extͣ lucẽ corporalẽ & sp̃ualẽ scił¬

Expanded text:
uare dicuntur tenebrae exteriores. quare illae tenebrae quibus involventur mali in gehenna, dicuntur tenebrae exteriores. Quia tunc mali penitus extra lucem corporalem et spiritualem, sci