comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dia liuidi sumꝰ: Qd uirtutis habet ui¬
num ñ bib̾e: ⁊ ira atq odio inebriari:
Tunc inqͣ p̃clara ẽ abstinentia. tẽ pulchra
atq magnifica castigatio corꝑis. cum ẽ
animꝰ ieuinus a uitiis: immo qͥ ꝓbabilit̃
ac scienter abstinentie iurtutẽ tenentes.
affligunt carnẽ suam qͦ anime frangãt
suꝑbiam. ut qͣsi de quodã fastigio contẽ¬
tus sui ⁊ arrogantiȩ descendat. ad implen¬
dã dei uoluntatem. qͦ maxime in humi¬
litate ꝑficit᷑. Iccirco a uariis cyboꝵ deside¬
riis m̃tem retrahunt. ut totam eiꝰ uim
occupent in cupiditate uirtutũ: iamq
anima esuriente uisticiã. Nam n⁊ uas
electionis cũ castigat corpꝰ suũ ⁊ in ser¬
uitutẽ redigit. ne aliis p̃dicans ipse re¬
ꝓb inueniat᷑. ñ ob solam ut qͥdã impe¬
riti putant hoc effecit castitatẽ. ñ enĩ
huic tantũmͦ s om̃ib om̃ino uirtu¬
tib abstinentia opitulat᷑. neq magna

Expanded text:
dia liuidi simus ? quid uirtutis habet uidia liuidi simus ? quid uirtutis habet uinum non bibere et ira atque odio inebriari? tunc, inquam, praeclara est abstinentia, tunc pulchra atque magnifica castigatio corporis, cum est animus ieiunus a uitiis. immo, qui probabiliter ac scienter abstinentiae uirtutem tenent, eo affligunt carnem suam, quo animae frangant superbiam, ut quasi de quodam fastigio contemptus sui atque arrogantiae descendat ad implendam dei uoluntatem, quae maxime in humilitate perficitur. idcirco a uariis ciborum desideriis mentem retrahunt, ut totam eius uim occupent in cupiditate uirtutum. iamqueanima esuriente iustitiam. nam et uas electionis, cum castigat corpus suum et in seruitutem redigit, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniatur, non ob solam, ut quidam imperiti putant, hoc efficit castitatem; non enim huic tantummodo sed omnibus omnino uirtutibus abstinentia opitulatur. neque magna
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ d̾m in uiris nobilius petro: Oid in
illustriꝰ.: qͦ Ari sponsa describit᷑: S illi
piscatori n pauꝑi celestis regni a .xͦ. cre¬
dunt᷑ claues: hec sponsa fabri illius
meruit ẽẽ mater a qͦ ipsȩ claues date st̃.
Elegit enĩ d̾s ignohilia ⁊ contẽtibilia huiꝰ
mundi:ut potentes ac nobiles ad humi¬
litatẽ faciliꝰ adduceret. Nam ⁊ alias frus¬
tra sͥ aliqͥs de nobilitate generis applau¬
dit: cũ uniu̾si dm̃ ap̃ paris honoris ⁊ eiꝰ
iuscimur q̃m om̃s ex uno generati sumꝰ:
saltẽ id semꝑ meminisse debemꝰ. qͥa ꝑ unũ
õs regen̾amͦ. E aue ne si ieuinare. ⁊ absti¬
nere ceꝑis. te putes ẽẽ iam scãm. Hec enĩ
ta contemnis: scitatem qͦndam illicitoꝵ
faciat. Q uicqͥd supͣ iusticiam offertur¬
ꝓ deo: ñ debet impedire iusticiã s uiuare.
Qͥd aut̃ ꝑdest tenuari abstinentia corpꝰ.:
si animus intumescat suꝑbiaͦ Quã lau¬
dem merebim᷑ de pallore ieuinii: si inui¬

Expanded text:
apud deum in uiris nobilius Petro ? quid in apud deum in uiris nobilius Petro ? quid in illustrius, quae fabri sponsa describitur ? sed illi piscatori et pauperi caelestis regni a Christo creduntur claues, haec sponsa fabri illius meruit esse mater, a quo ipsae claues datae sunt. elegit enim deus ignobilia et contemptibilia huius mundi, ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius adduceret. nam et alias frustra sibi aliquis de nobilitate generis applaudit, cum uniuersi paris honoris et eiuuiscimur, quia ex uno omnes generati sumus, saltem id semper meminisse debemus, quia per unum omnes regeneramur. Caue, ne, si ieiunare et abstinere coeperis, te putes esse iam sanctam. haec enim ta contemnis, securitatem quandam illicitorum faciat. quicquid supra iustitiam offertur deo, non debet impedire iustitiam sed adiuuare. quid autem prodest tenuari abstinentia corpus, si animus intumescat superbia? quam laudem merebimur de pallore ieiunii, si inui
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto magnꝰ es: tanto te humilia. & co
¶ ram
deo inuenies gr̃am. Et d̾s loqͥt᷑ ꝑ ppħam.¬
Suꝑ quẽ aliũ reqͥescam nͥ suꝑ humilẽ
⁊ qͥetum ⁊ trementẽ uerba meaꝰ Herũ
tu eam humilitatẽ seqͤre. ñ que ostendi¬
t᷑ aut simulat᷑ gestu corꝑis. aut fracta
expͥmitur. Aliud enim ẽ uirtutẽ hab̾e.
aliud uirtutis similitudinẽ. Aluid ẽ re¬
rũ umbrã sequi. aliud ueritatẽ. Mul¬
to illa deformior suꝑbia ẽ: quȩ sub qͥb¬
dẽ humilitatis signis latet. Nescio enĩ
qͦm turpiora st̃ uitia: cũ uirtutũ speti¬
e celant᷑. Nulli te unqͣm de generis no¬
bilitate p̾ponas. nec obscuriores qͣsq i hu¬
nuliore loco natas te inferiores putes.
Nescit religio nr̃a ꝑsonas. nec conditioes
hominũ s animos insꝑicit. Seruũ ac
nobilẽ. de morib ꝓnuntiat. Sola aput
d̾m lib̾tas ẽ. ñ seruire peccatis. Sũma ẽ¬
ap̃ eum nobilitas. clarere uirtutib. Qͥd

Expanded text:
quanto magnus e s, tanto te humilia, e t quanto magnus e s, tanto te humilia, e t coram deo inuenies gratiam et deus loquitur p quem alium requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? uerum tu eam humilitatem sequere, non quae ostenditur atque simulatur gestu corporis aut fracta exprimitur. aliud est enim uirtutem habere, aliud uirtutis similitudinem; aliud est rerum umbram sequi, aliud ueritatem. multo illa deformior est superbia, quae sub quibusdam humilitatis signis latet. nescio quo enim modo turpiora sunt uitia, cum uirtutum specie celantur. Nulli te umquam de generis nobilitate praeponas nec obscuriores quasque et humiliore loco natas te inferiores putes. nescit religio nostra personas nec condiciones hominum sed animos inspicit, seruum et nobilem de moribus pronuntiat. sola apud deum libertas est non seruire peccatis, summa apud eum nobilitas clarum esse uirtutibus. quid
Abbreviated transcription (Latin):
mo ur̃ est ẽ. non ñ. Qd̾ aut̃ his habundã
tiꝰ ẽ: a malo ẽ. In om̃i gͥ auctu atq uer¬
bo. quieta mens ⁊ placida seruet᷑: sẽꝑq
cogitationi tuȩ di p̾sentia occurrat. Sit
humilis animus ac mitis: n adu̾sus sola
utia erectus. Numꝗͣ illũ aut suꝑbia
extollat. aut auaricia inflectat: aut ira
p̃cipitet. Nichil enĩ quietius. nicħ puriꝰ.
nichil demiq pulchriꝰ ea m̃te esse debet.
quȩ in dei habitacłm p̃pessanda ẽ: quẽ
ñ auro templa fulgentia. ñ gẽmis alta¬
ria distincta delectant. s anima orna¬
ta uirtutib. Ideo ⁊ templũ dei scõꝵ cor¬
da dicunt᷑. affirmante apło qͥ ait. Tem¬
Nichil habeas humilitate p̾stantiꝰ: nichq
amabilius. Hec ẽ enim p̃cipua conser¬
uatrix: ⁊ quasi custos quedã uirtutũ
om̃ium. Nicħ ẽ qd̾ nos ita ⁊ hõib gͣtos
nd̾o faciat. qͣm si uite merito magni. hu¬
militate infimi simꝰ. ꝓpt̾qd̾ scͥptura dic̾.

Expanded text:
mo uester: est est, non non; quod autem his abumo uester: est est, non non; quod autem his abutius est, a malo est. In omni igitur actu atque verbo quieta mens et placida servetur; semperque cogitationi tuae Dei praesentia occurrat. Sit humilis animus ac mitis, et adversus sola vitia erectus: numquam illum aut superbia extollat, aut avaritia inflectat, aut ira praecipitet; nihil enim quietius, nihil purius, nihil denique pulcrius ea mente esse debet, quae in Dei habitaculum praeparanda est: quem non auro templa fulgentia, non gemmis altaria distincta delectant, sed anima ornata virtutibus. Ideo et templum Dei sanctorum corda dicuntur, affirmante ApostNihil habeas humilitate praestantius nihilque amabilius; haec est enim praecipua conseruatrix et quasi custos quaedam uirtutum omnium. nihil est, quod nos ita et hominibus gratos et deo faciat, quam si uitae merito magni, humilitate infimi simus. propter quod scriptura dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ. Ornet prudentiã uerecun¬
dia: qd̾q p̾cipuum in feminis semꝑ
fuit. cunctas in te uirtutes pudor su¬
ꝑet. Du ante consicła qͥd loquaris. q.
adhuc tacens ꝓuide ne qͥd dixisse pe¬
niteat. Uerba tua pondet cogitatio:
⁊ linguȩ officiũ animi libra dispen¬
set. Unde scͥptura dic̃ Argentũ tuum¬
⁊ aurũ tuũ confla. ⁊ uerbis tuis facito
staterã. ⁊ frenos oris tui rectos. n atten¬
de ne forte labaris lingua. Nurꝗͣ. ma¬
ledictio ex ore tuo ꝓcedat. quȩ ad cumu¬
lum benignitatis uiberis etiam maledi¬
centib benedicere. Miscd̾es inqͥt. humi¬
les ñ reddentes malũ ꝓ mabo. nec male¬
dictũ ꝑ maledicto: s econt̾rio benedicentes.
Mentiri u̾ atq uirare. lingua tua ꝓͥsus
ignoret: tantusq inte ueri sit amor. ut
qͥcqͥd dixeris uiratũ putes. De qͦ saluator
ad discipłos ait. Ego aut̃ dico uobis ñ
iurare om̃ino. & paulo p. Sit aut̃ ser¬

Expanded text:
uoluntatem. ornet prudentiam uerecunuoluntatem. ornet prudentiam uerecundia, quodque praecipuum in feminis semper fuit, cunctas in te uirtutes pudor superet. diu ante considera quid loquendum sit, et adhuc tacens prouide, ne quid dixisse paeniteat. uerba tua ponderet cogitatio et linguae officium animi libra dispenset; unde scriptura dicit: argentum eet aurum tuum confla et uerbis tuis facito stateram et frenos ori tuo rectos et attende, ne forte labaris lingua. numquam maledictio ex ore tuo procedat, quae ad cumulum benignitatis iuberis etiam maledicentibus benedicere: misericordes, inquit, humiles, non reddentes malum pro malo neque maledictum pro maledicto sed e contrario benedicentes. Mentiri uero atque iurare lingua tua prorsus ignoret tantusque in te sit ueri amor, ut, quicquid dixeris, iuratum putes. de quo saluator ad discipulos ait:ego autem dico uobis non iurare omnino et paulo post: sit autem ser
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ conturbant. In multis isto maxi¬
me tp̃r regnat ħ uitiũ: qdq gͣuissimũ
ẽ humlitatis ac beniuolentie loco du¬
citur. Fo fit. ut qͥ adulari nescit. aut¬
in cõmendatione sui: ⁊ decipiendo a¬
nimũ sibi obligare. Decepti qͦ hoc
maxime uitio agi solet ficta laus. cer¬
to p̃cio uend̾e. Quȩ aut̃ hec tanta est
leiuitas animi. qͦ tanta uanitas. relicta
ꝓpͥa conscientia alienã oppinionẽ seqͥ:
Et qͥd ẽ fictam atq simulatã rapi uen¬
to false laudationis. gaud̾e ad cͥcũuen¬
tionẽ suam: ⁊ illusionẽ ꝓ beneficio ac¬
cipe: Tu gͦ si uere laucdabilis ẽẽ cupꝰ.
laudẽ hominũ ne requiras: illiq tuã
p̃para conscientiã. qͥ ⁊ illuminabit ab¬
scondita tenebraꝵ. manifestabit cõ¬
silia cordiũ: ⁊ tunc laus erit tibi a do
S it gͥ animus intentus ac uigilans. &.
adu̾sus peccata semꝑ armatus. sermo
in om̃ib modatus ac parcus: & qͥ ne¬
cessitatẽ magis loquendi indicet. qͣm

Expanded text:
uestrorum conturbant. in multis isto maxime tempore regnat hoc uitium, quodque grauissimum est, humilitatis ac beneuolentiae loco ducitur; eo fit, ut iam qui adulari nescit in commendatione sui et decipiendo animum sibi obligare decepti, quoque hoc maxime uitio agi solet, fictas laudes certo pretio uendere. quae haec tanta est leuitas animi, quae tanta uanitas relicta propria conscientia alienam opinionem sequi et quidem fictam atque simulatam, rapi uento falsae laudationis, gaudere ad circumuentionem suam et illusionem pro beneficio accipere? tu ergo, si uere laudabilis esse cupis, laudem hominum ne requiras illique tuam praepara conscientiam, qui et illuminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia cordium; et tunc laus erit tibi a deo. Sit igitur animus intentus ac uigilans et aduersus peccata semper armatus, sermo in omnibus moderatus ac parcus et qui necessitatem magis loquendi indicet quam
Abbreviated transcription (Latin):
uiro uiuente ł mortuo: que alii for¬
sitan mercennarii oratione laudaue¬
runt. Michi ꝓpositũ ẽ.stilo eccłastico
laudare auiam urginis mee: q gr̾as
agere quod uoluntatem eiꝰ sua aduu¬
uerit uoluntate. Alioquin ceslula mo¬
nasterii. iulis cib uestisq contempta &¬
etas uicina iam morti. breuisq tẽꝑis
iuaticũ.: carent omĩs assentationis in¬
famia. Deniq in reliquis partib oĩs
mͥ sermo ad uirginem dirigetur: &
limis ẽ. tanto lapsus ꝑiculosior. Illud¬
tͥ nata deo p̾ omnb unum p̾dicam:
& repetens iterum iterumq monebo.:
ut animũ tuum sacrȩ lectionis amo¬
re occupes: ne in bona terra pectoris
tui. sementẽ lolii auenarumq suscipi
as: ne deserente patre familias qui
ẽ Noyc. id ẽ animus deo semꝑ adhere¬
ns. inunicus homo ritania suꝑsemi¬
net: s semꝑ loquaris. in noctib quesi¬
ui quem diligit anima mea. uͥ pas¬
cis ubi cubas meridie. ⁊ inhesit pꝰ te

Expanded text:
uiro uiuente uel mortuo, quae alii foruiro uiuente uel mortuo, quae alii forsitan mercennaria oratione laudauerint. mihi propositum est stilo ecclesiastico laudare auiam uirginis meae et gratias agere, quod uoluntatem eius sua adiuuerit uoluntate. alioquin cellula monasterii, uilis cibus uestisque contempta et aetas uicina iam morti breuisque temporis uiaticum carent omni adsentationis infamia. denique in reliquis partibus omnis mihi sermo ad uirginem dirigetur et ensus est, tanto lapsus periculosior. utibi, nata Deo, praeque omnibus unum praedicam, et repetens iterumque monebo, ut animum tuum sacrae lectionis amore occupes: nec in bona terra pectoris tui, sementem as, ne dormiente patre familias — qui est vovg, id est animus, deo semper adhaerens — inimicus homo zizania superseminet, sed semper loquaris: in noctibus quaesiui, quem dilexit anima mea. ubi pascis, ubi cubas in meridie?et:adhaesitpostte
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ꝓprii habentur libri. Ad quoꝵ te
mutimus lectionem: ut discas qͥd boni
habeat continentia. & quid econtrario
mali saturitas. Imitare sponsum tuu̾.
Esto auiȩ matri q subiecta. Nullũ uiroꝵ
.I maxime uiuenũ nisi cũ illis uideas.
nullum scias quem ille nesciant. Se¬
cularis qͦ sententia est. eadem uelle
& eadem nolle: ea demũ firma ami¬
citia ẽ. Ut appeteres uirginitatem. ut
xp̃i p̃cepta cognosceres. ut scires qͥd
tͥ expediret. qͥd eligere deberes illarum
exempla te docuerunt: scã domi in¬
struxit conuersatio. Non gͥ solũ tuũ
putes ẽẽ quod tuum ẽ: s & earum qͤ
suam inte expressere puditiciam. &.
honorabilium nuptiaꝵ cubilisq i
in ioral it p̾ciosissimũ  uere te E orem. qui
ꝑfectos afferret fructus: si humiliaue¬
ris te sub potenti manu dei: & scriptũ
semꝑ memineris. suꝑbis d̾s resistit. hu¬
milib aut̃ c̾at gr̾am. Ubi autẽ gr̃a.

Expanded text:
torum proprii habentur libri, ad quorum te torum proprii habentur libri, ad quorum te mittimus lectionem, ut discas, quid boni habeat continentia et quid e contrario mali saturitas. Imitare sponsum tuum: esto auiae matrique subiecta. nullum uirorum — et maxime iuuenum — nisi cum illis uideas. nullum scias, quem illae nesciant. saecularis quoque sententia est: eadem uelle et eadem nolle, ea demum firma amicitia est. ut adpeteres uirginitatem, ut Christi praecepta cognosceres, ut scires, quid tibi expediret, quid eligere deberes, illarum te exempla docuerunt, sancta domi instruxit conuersatio. non igitur solum tuum putes esse, quod tuum est, sed et earum, quae suam in te expressere pudicitiam et honorabilium nuptiarum cubilisque inmaculati pretiosissimum germinauere te florem, qui perfectus afferet fructus, si humiliaueris te sub potenti manu dei et scriptum semper memineris: superbis deus resistit, humilibus autem dat gratiam. ubi autem gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
ita potest sermo resonare. moderataᷤᷤ
esse uirtutes: & excedentes modum atq
mensuram. int̾ uitia reputari. Unde
⁊ unus de .uii. sapientib ne quid ait
nimis: quod tam celebre factum est.
ut comico qͦ uersu expressum sit. Sic
debes ieuinare. ut ñ palpites ⁊ respira¬
re uix possis: & comitum tuarum uł
porteris uł traharis manib: s ut frac¬
to corꝑis appetutu. nec in lectione. nec.
in psalmis. nec in uigiliis. solito quid.
minus facias. Ieuiniũ non ꝑfecta uir¬
tus ẽ: s cȩterarũ uirtutum fundam̃tũ
ẽ. & sci̾ficatio atq pudicitia: sine quã
nemo uidebit d̾m. Gradus prebet ad
sũma scandentib: nec tam̃ si sola fue¬
rit uirginem poterit coronare. Lega¬
mus eugłm. sapientium ⁊ stultarum
uirginum: quarum alie cubiculum in¬
grediuntur sponsi. n aliȩ bonoꝵ operũ
ñ habentes. extinctis lampadib exclu¬
duntur. Latus ẽ suꝑ ieuiniis campus
in quo. & nos sepe cucurrimus. ⁊ mul¬

Expanded text:
ita potest sermo resonare: moderatas esse uirtutes, excedentes modum atque mensuram inter uitia reputari. unde et unus de septem sapientibus: ne quid, ait, nimis. quod tam celebre factum est, ut comico quoque uersu expressum sit. sic debes ieiunare, ut non palpites et respirare uix possis et comitum tuarum uel porteris uel traharis manibus, sed, ut fracto corporis appetitu nec in lectione nec in psalmis nec in uigiliis solito quid minus facias. ieiunium non perfecta uirtus, sed ceterarum uirtutum fundamentum est et sanctificatio atque pudicitia, sine qua nemo u i debit deum, gradus praebet ad summa scandentibus nec tamen, si sola fuerit, uirginem poterit coronare. legamus euangelium 3 sapientium et stultarum uirginum, quarum aliae cubiculum ingrediuntur sponsi, aliae bonorum operum oleum non habentes extinctis lampadibus excluduntur. latus est super ieiuniis campus, in quo et nos saepe cucurrimus et mul
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ laboratis ⁊ onerati estis: ⁊ ego uos refi¬
ciam. Tollite iugum meum suꝑ uos: &
discite a me qͥa mitis sum ⁊ humilis cor¬
de. Si ꝑiculosum ẽ imitari illos de quib
dubitas. an imitandi sint: hunc certe
imitari tutissimum ẽ. atq eiꝰ uestigia
sequi qͥ dixit. E go sum uia ⁊ ueritas.
n uita. Numꝗͣ. enim errat imitatione:

Expanded text:
qui laboratis et onerati estis, et ego uos requi laboratis et onerati estis, et ego uos reciam. tollite iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde. si periculosum est imitari illos, de quibus dubitas an imitandi sint, hunc certe imitari tutissimum est atque eius uestigia insequi, qui dixit: ego sum uia, ueritas et uita. numquam enim errat imitatio,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd audire: beatusq ẽ qui ita contra
hoc uitiũ se armauit ut aput eũ detͥ¬
here nemo audeat. Qd̃ si esset in nob̾
hec diligentia ne passim obtrectatorib
cred̾emꝰ. iam õs det̾here timerent: ne
ñ tam alios ꝗͥ seipsos iules det̾hendo
facerent. S id̾o ħ malũ celebre ẽ. icͥco
in multis feruet ħ uiciũ. qͥa pene ab
om̃ib libent̃ audit᷑. Adulatoꝵ. qͦ assen¬
tationes ⁊ noxia blanduñta fallacie.
uelut qͦsdã pestes animȩ fuge. Nichil
ẽ qd̾ tã facile corrũpat m̃tes hominũ. nicħ
q̃d̾ tã bulci ⁊ molli utuln̾e animũ feriat.

Expanded text:
quid audire. beatusque est, qui ita se contra quid audire. beatusque est, qui ita se contra hoc uitium armauit, ut apud eum detrahere nemo audeat. quodsi esset in nobis haec diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, iam omnes detrahere timerent, ne non tam alios quam se ipsos uiles detrahendo facerent. sed ideo hoc malum celebre est, idcirco in multis feruet hoc uitium, quia paene ab omnibus libenter auditur. Adulatorum quoque assentationes et noxia blandimenta fallaciae uelut quasdam pestes animae fuge. nihil est, quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil, quod tam dulci et molli uulnere anim
Abbreviated transcription (Latin):
tib aduersus ꝓximũ suu: ⁊ ñ accipias
suꝑ illo peccatũ. Ꝙ alibi. S epi aures
tuas spinis: ⁊ noli audire linguã detͣ¬
hentem. Unde ⁊ beatus deuud diu̾sas
innocentiȩ species uisticieq dinum̾anꝰ.
de hac qͦ uirtute ñ tacuit dicendo. Et
obpbriũ ñ accepit adu̾sus ꝓximos suos.
ꝓpterqd̃ ipse ñ slũ adu̾satur. s etiã ꝑse¬
quit᷑ detrahentẽ. Ait eiũ. Detrahentem
secreto ꝓximo suo: hc ꝑsequebar. Est sa¬
ne hoc uitium qđ uł in pͥmis extingui
debeat: & ab his qui se sc̃e instituere uo¬
lunt ꝓrsus excludi. Nichil enĩ tam in¬
qͥetat animã. nichil ẽ qd̾ ita mobilera
m̃tem ac leuẽ faciat: quã facile totum
crede. ⁊ obtrectatoꝵ. uerba temerario
assensu m̃tis sequi. Hinc enĩ crebre dis¬
sensiones. hinc odia iniusta nascuntur:
maliloqͥ lingua dissociat. At contra
magna quies animi. magnaq moꝵ.
gͣuitas ñ temere de quoꝗͣ. sinistrũ ali¬

Expanded text:
tibus aduersum proximum tuum et non accipias tibus aduersum proximum tuum et non accipias super illum peccatum et alibi: sepi aures tuas spinis et noli audire linguam nequam. unde et beatus Dauid diuersas innocentiae species iustitiaeque dinumerans de hac quoque uirtute non tacuit dicendo: et obprobrium non accepit aduersus proximos suos, propter quod ipse non solum aduersatur, sed etiam persequitur detrahentem. ait enim: detrahentem secreto proximo suo hunc persequebar. est sane hoc uitium, quod uel in primis extingui debeat et ab his, qui se sancte instituere uolunt, prorsus excludi. nihil enim tam inquietat animam, nihil est, quod ita mobilem mentem ac leuem faciat quam facile totum credere et obtrectatorum uerba temerario assensu mentis sequi. hinc enim crebrae dissensiones, hinc odia iniusta nascuntur. maliloqui lingua dissociat. at contra magna quies animi magnaque est morum grauitas non temere de quoquam sinistrum ali
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ⁊ nos suꝑbo simul ⁊ ingrato. a¬
nimo eiꝰ renitimur uoluntati. cuiꝰ etiã
imꝑiũ beneficium ẽ. Hulli umqͣm oĩ¬
no detrahas. ⁊ alioꝵ iutuꝑatiõe te lau¬
dabilem uideri uelis: magisq tuam
uitã ornare disce. quã alienam carꝑe:
ac sẽꝑ scripturȩ memor esto dicentis.
Noli diligere detrahere: ne eradiceris.
Pauci i enĩ sunt qui huic uitio renũ¬
tient: rarumq inuenias qͥ ita irreꝑre¬
hensibilẽ suam uitã uelit exiberi. ut
his non libent̾ rep̃hendat. alienã. Tan¬
taq huiꝰ mali libido m̃tes hominũ in¬
uasit. ut etiam qͥ ꝓcul ab aliis uiciis
recessert̃. in istud tam̃ quasi in extre¬
mũ diaboli laqueũ incidant. Tu uero
ita hoc malũ effuge. ut ñ mͦ ipsa non
detrahas. s ne alii quidẽ detrahentẽ
aliqͥͣndo credas. nec obtrectatori aucꝰto¬
ritatẽ detrahendi de consensu tuo tͥbu¬
inqͥd seͥptura c̃sentaneus eẽ cũ derogan¬

Expanded text:
mus; et nos superbo simul et ingrato amus; et nos superbo simul et ingrato animo eius renitimur uoluntati, cuius etiam imperium beneficium est. Nulli umquam omnino detrahas et aliorum uituperatione te laudabilem uideri uelis, magisque tuam uitam ornare disce quam alienam carpere. ac semper scripturae memor esto dicentis: noli diligere detrahere, ne eradiceris. pauci admodum sunt, qui huic uitio renuntient, rarumque inuenias, qui ita inreprehensibilem suam uitam exhibere uelit, ut is non libenter reprehendat alienam. tantaque huius mali libido mentes hominum inuasit, ut etiam, qui procul ab aliis uitiis recesserunt, in istud tamen quasi in extremum laqueum diaboli incidant. tu uero ita hoc malum effuge, ut non modo ipsa non detrahas, sed ne alii quidem detrahenti aliquando credas nec obtrectatori auctoritatem de consensu tuo tribuinquit scriptura, consentaneus esse cum derogan
Abbreviated transcription (Latin):
minem: iter uisticiȩ reliquisti. En totũ
illud arduum diuine legis totumq dif¬
acile. en ob quã dura imꝑia dño recla¬
mamꝰ. ⁊ dicinuis nos uł difficultate uł
impossibilitate p̃mi mandatoꝵ. Nec suf¬
ficit qͦd̾ uissa ñ facimꝰ. nͥ etiam uibentẽ
initistũ ꝓnuntiemꝰ. dũ ipsũ eqͥtatis auc¬
torem ñ mͦ dura ⁊ ardua. s etiã impoᷤ¬
sibilia p̾cepisse conquerim᷑. O m̃a in¬
qͥt quecũq uultis ut faciant uobis
hoies: hec n uos facite illis. Conuingi
tult int̾ nos atq conecti ꝑ mutua be¬
neficia caritatẽ. om̃sq homines uica¬
rio int̃ se amore copulari: ut id uno¬
qͦ p̾stante alteri qđ sibi ab om̃ib p̾sta¬
ri uelit. tota iusta ⁊ p̃ceptũ hoc di cõ¬
munis sit utilitas hominũ. Ꝙ d dei
miram clem̃tiam: õ ineffabilẽ d̃i be¬
nignitatem. Premiũ nobis pollicetur
si nos mutuo diligamꝰ. id ẽ si nob̾ p̾ste¬
mus inuicem quoꝵ uicissim indige¬

Expanded text:
minem, iter iustitiae reliquisti. en totum minem, iter iustitiae reliquisti. en totum illud arduum diuinae legis totumque difficile, en ob quam dura imperia domino reclamamus et dicimus nos uel difficultate uel impossibilitate mandatorum premi. nec sufficit, quod iussa non finiustum pronuntiemus, dum ipsum aequitatis auctorem non modo dura et ardua, sed impossibilia etiam praecepisse conquerimur. omnia, inquit, quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis. coniungi uult inter nos atque conecti per mutua beneficia caritatem omnesque homines uicario inter se amore copulari, ut id unoquoque praestante alteri, quod sibi ab omnibus praestari uelit, tota iustitia et praeceptum hoc dei communis sit utilitas hominum. et — o miram dei clementiam, o ineffabilem dei benignitatem! - praemium nobis pollicetur, si nos mutuo diligamus, id est, si nobis ea praestemus inuicem, quorum uicissim indige
Abbreviated transcription (Latin):
uisticie breuiariũ dn̾ico ore ꝓfertur. Oĩa
quecũq uultis ut faciant uob hoĩes: hec
⁊ uos facite illis. Cuiꝰ p̾cepti uires expri¬
mens. uingit ac dicit. Hȩc ẽ enim lex ⁊
ꝓpħe. Infinite namq st̃ species partesq
iusticiȩ. quas ñ mͦ stilo ꝓsequi. s cogita¬
tione etiam caꝑe difficillimũ ẽ. Quas
om̃s breui una hac sententia comp̃hen¬
dit. ⁊ latentẽ hominũ conscientiã se¬
creto animi uidicio aut absoluit aut
damnat. Ad omnẽ gͥ actum. ad om̃e
uerbũ. ad omnẽ etiam cogitatũ hec
sententia retractetur. que tͥ quasi ꝑ spe¬
culũ qͦddam paratũ. ⁊ ad manũ sẽꝑ
positũ. qualitatem tue uoluntatis osten¬
dat atq etiã uł de inuisto oꝑe ooar¬
guat. ł de iusto letificet. Quotienscũq
enim talem in alterũ habueris animũ
qualem in te ab altero seruari cupis.:
equitatis uiam tenes. Quotiens uͦ talis
erga alterũ fueris qualem in te ius ne¬

Expanded text:
iustitiae breuiarium dominico ore profertur: omnia iustitiae breuiarium dominico ore profertur: omnia quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis. cuius praecepti uires exprimens iungit ac dicit: haec est enim lex et prophetae. infinitae namque sunt species partesque iustitiae, quas non modo stilo persequi sed cogitatione etiam capere difficillimum est; quas omnes una hac breui sententia comprehendit et latentem hominum conscientiam secreto animi iudicio aut absoluit aut damnat. Ad omnem igitur actum, ad omne uerbum, ad omnem etiam cogitatum haec sententia retractetur, quae tibi quasi speculum quoddam paratum et ad manum semper positum qualitatem tuae uoluntatis ostendat atque etiam uel de iniusto opere coarguat uel de iusto laetificet. quotienscumque enim talem in alterum habueris animum, qualem in te ab altero seruari cupis, aequitatis uiam tenes; quotiens uero talis erga alterum fueris, qualem in te uis ne
Abbreviated transcription (Latin):
popło udicarent᷑. Tibi uͦ ñ iam lutere
toꝵ memoria sp̃ualiter excolenda ẽ. cui ñ
tam frequenter recordanda sunt p̃cepta
d̾i quã semꝑ cogitanda. Ergo diuinȩ
scͥpture semꝑ in manib ⁊ iugit̾ mente
uoluant᷑: nec sufficere tͥ putes mandata
di memoria tenere. ⁊ oꝑib obliiusci. sed
id̾o agnosce ut facias qͥcquid faciendũ di¬
diceris. Non enĩ auditores legis iusti st̃
apud dm̃: s factores legis iustificabunt᷑.
Latus quidẽ ⁊ immensus diuinȩ legis
campꝰ extenditur. qͥ diuersis testimoniis
ueritatis uelut celestib quib dam florib
uernans. mira oblectatione legentis ani¬
mũ pascit ac refouet. Que cognoscere oia
secumq reuoluere semꝑ. ingens ad conser¬
uandam iusticiam beneficiũ ẽ: s quasi
ad compendiosũ locũ qͦddam cõmonito¬
rium. illa tͥ eugłii eligenda sententia ẽ:
n suꝑscribenda cordi tuo. que ad totius

Expanded text:
populo iudicarentur. Tibi uero populo iudicarentur. Tibi uero torum memoria spiritualiter excolenda est, cui non tam frequenter recordanda sunt praecepta dei quam semper cogitanda. sint ergo diuinae scripturae semper in manibus et iugiter mente uoluantur. nec sufficere tibi putes mandata dei memoria tenere et operibus obliuisci; sed ideo illa cognosce, ut facias quicquid faciendum didiceris; non enim auditores legis iusti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur. latus quidem et immensus diuinae legis campus extenditur, qui diuersis testimoniis ueritatis uelut caelestibus quibusdam floribus uernans, mira oblectatione legentis animum pascit ac refouet. quae cognoscere omnia secumque reuoluere semper ingens ad conseruandam iustitiam beneficium est. sed quasi ad compendiosum locum quoddam commonitorium illa tibi euangelii eligenda sententia est et superscribenda cordi tuo, quae ad totius
Abbreviated transcription (Latin):
Cesset om̃is excusatio errorũ: auferant᷑
peccandi fedei solatia. Nichil omĩno a¬
gimꝰ qui nos ꝑ multitudinis erempla
merantes uitia. desse nobis dicimus qͦs¬
sequi debeamus. Ad illius exemplũ mit¬
timus quẽ om̃s fatemur imitandum:
atq ideo p̾cipua tibi cura sit legem ser¬
uare diuinam. ꝑ quã putes quasi p̾sentia
Marimũ enim ad usticiam auxilium ẽ.
implere diuinis eloquiis animũ . & qd̃
oꝑe exequi cupias. semꝑ corde meditari.
Rudi adhuc popło. ⁊ hominib ad obedien¬
tiam uisuetis. ꝑ moysen imꝑatur a dño.
ut in signũ memorie qua p̾cepta dñi re.¬
cordentur. ꝑ extrenuitates uestim̃toꝵ. fim¬
brias habeant. easq cocco iacinctini colo¬
ris insigniant: ut etiam casu huc illucue
respicientib oculis. mandatoꝵ. cȩlestium
memoria nascatur. De quib fimbriis fa¬
ad cõmonitionem p̾̃ceptoꝵ d̃i. s ad osten¬
tationem sui hab̾e ceperint. ut scilicet qͥsi
de maioris obseruationis diligentia. scĩ ã

Expanded text:
Cesset omnis excusatio errorum, auferantur peccandi foeda solatia. nihil omnino agimus qui nos per multitudinis exempla merantes uitia deesse nobis dicimus quos debeamus sequi. ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. atque ideo praecipua tibi cura sit legem nosse diuinam, per quam potes quasi praesentia maximum enim ad iustitiam auxilium est implere diuinis eloquiis animum et quod opere exequi cupias semper corde meditari. rudi adhuc populo et hominibus ad oboedientiam insuetis per Moysen imperatur a domino, ut in signum memoriae, qua praecepta domini recordentur, per extremitates uestimentorum fimbrias habeant easque cocco hyacinthini coloris insigniant, ut etiam casu huc illucue respicientibus oculis mandatorum caelestium memoria nascatur, de quibus fimbriis Phaad commonitionem praeceptorum dei sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de maioris obseruationis diligentia sancti a
Abbreviated transcription (Latin):
orbitate ꝑcutitur:  quasi futura uir¬
ginis xp̃i aiua spe futuroꝵ mortiferũ
uulius excepit: ꝓbans in se uerum eẽ
qd̵ in lyrico carmine suꝑ iusti p̾conio
dicit᷑. si fractus illabatur orbis. impeudũ
ferient ruine. Legimus in uolumine
iob: adhuc isto loquente. uenit alius
nuntius. Q in eodem. Temptatio si¬
ue ut melius habetur in hebreo mi¬
litia ẽ uita hominis suꝑ terram. Ad
hoc enim laboramꝰ. n in seculi huius
ꝑilitamur militia: ut in futuro scło
coronemur. Nec mirũ hoc de homim¬
b credere. cũ dñs ipse temptatus sit:
n de abraham scriptura testetur. qd̃
temptauerit eum d̾s. Quã ob causam
apłs loquitur. gaudentes in tͥbu¬
latione: & scientes qđ tribulatio pa¬
tientiam oꝑatur. patientia ꝓbationẽ.

Expanded text:
orbitate percutitur et quasi futura uirorbitate percutitur et quasi futura uirginis Christi auia spe futurorum mortiferum uulnus excepit probans in se uerum esse, quod in lyrico carmine super iusti praeconio dicitur: si fractus inlabatur orbis, inpauidum ferient ruinae. legimus in uolumine Iob: adhuc isto loquente uenit alius nuntius et in eodem: temptatio-siue, ut melius habetur in Hebraeo, militia — est uita hominis super t.erram. ad hoc enim laboramus et in saeculi huius periclitamur militia, ut in futuro saeculo coronemur. nec mirum hoc de hominibus credere, cum dominus ipse temptatus sit. et de Abraham scriptura testatur, quod deus temptauerit eum. quam ob causam et apostolus loquitur: gaudentes in tribulatione et: scientes, quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem,
Abbreviated transcription (Latin):
pla sectate st̃. fertur ⁊ omniũ xp̃ianoꝵ
laude celebrat᷑ quicqͥd fuerat nuptiis
gini rraditum. ne sponso fieret inui¬
ria. immo ut de tota substantia pͥsti¬
nis opib ueniret ad sponsam. ⁊ qd̾ in
reb mundi ꝑiturũ erat. domesticoꝵ
di penuriam sustentaret. Qs hoc cre¬
dat: Probam om̃ium dignitatum. &
cunctȩ nobilitatis in orbe romano no¬
men illustrius: cuiꝰ sc̃ĩtas. ⁊ in uniuer¬
sos effusa bonitas etiam apud barba¬
ros uenerabilis fuit. qͣm trium libe¬
ordinarii consulatus: & cum incensis
direptisq domib in urbe captiuitatis
nc̃ habitas uenundare dr̃ possessiones.
n facere sibi amicos de iniquo mãmo¬
na. qui eam recipiant in et̾na tab̾er¬
nacula: ut erubescat onũs ecclastici mi¬
nisterii gradus. ⁊ cassa nomina mona¬
choꝵ. emere prȩdia. tanta nobilitate
uendente. Uix berrbaroꝵ effugerat ma¬
nus. ⁊ auulsas de complexu suo uirgi¬
nes fleuerat. cũ subito intolerabili. &.
qd nũquã timuerat amantissimi filii

Expanded text:
pla sectatae sunt! Fertur et omnium Christianorum laude celebratur, quicquid fuerat nuptiis gini traditum, ne sponso fieret iniuria, immo ut dotata pristinis opibus ueniret ad sponsum et, quod in rebus mundi periturum erat, domesticorum dei inopiam sustentaret. quis hoc credat? Proba illa, omnium dignitatum et cunctae nobilitatis in orbe Romano nomen inlustrius, cuius sanctitas et in uniuersos effusa bonitas etiam apud barbaros uenerabilis fuit, quam trium libeordinarii consulatus et cum incensis direptisque domibus in urbe captiuitas, nunc auitas uenundare dicitur possessiones et facere sibi amicos de iniquo mammona, qui se recipiant in aeterna tabernacula, ut erubescat omnis ecclesiastici ministerii gradus et cassa nomina monachorum emere praedia tanta nobilitate uendente. uix barbarorum effugerat manus et auulsas de conplexu suo uirgines fleuerat, cum subito intolerabili et quod numquam timuerat amantissimi filii
Abbreviated transcription (Latin):
non statim sequitur ut ipse aliis
reuelauerit. Alioqim audiuit &
in paradyso ineffabilia uerba quȩ
ãluis narrare ñ poterat: aut si nar¬
raret. nequaqͣm ineffabilia essent.
ecunda questio fuit. Questio scda

Expanded text:
non statim sequitur, ut ipse aliis revelaverit. Alioqui audivit et in paradiso verba ineffabilia, quae aliis narrare non poterat : aut si narravit, nequaquam ineffabilia sunt. 2. Secunda Quaestio fuit, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
tineant. Si musitauerint. ilico ꝓi¬
ciendi. Nr̃a uidua talib usa est
uestib: quib obstaret frigus. non
menbra nudaret. Aurum usq ad
anuli signaculum repudians: & ma-¬
gis in uentrib egenorum. quam
in marsupiis recondens. Nusquã
sine matre. Nullum dericorum
⁊ monachorum. quod ample do¬
mus interdum exigebat necessitas:
uidit absq arbitris. Semꝑ in comita¬
tu suo uirguies ac iuduas ⁊ ipsas gra¬
ues feminas habuit: sciens ex lascuua
puellarum sepe de dominarũ morib
iudicari. & qualis queq sit. talium
consortio delectari. Diuinarum scͥp¬
turarum ardor incredibilis: semꝑq
cantabat. in corde meo abscondi elo¬
quia tua ut non peccem tibi. E il¬
lud de ꝑfecꝰto uiro. Et in lege dñi
uoluntas eius . &. in lege eis me¬
ditabitur die ac nocꝰte. Melitatio¬
nem legis. non replicando que
scripta sunt. ut uideoꝵ estima¬
bant pharisei. s in oꝑe intelligens.
uixta illud apłicum. siue come¬

Expanded text:
tineant; si mussitaverint, illico projitineant; si mussitaverint, illico projiciendi. Nostra vidua talibus usa est vestibus, quibus arceret frigus, non membra nudaret: aurum usque ad annuli signaculum repudians, et magis in ventribus egenorum, quam in marsupiis recondens. Nusquam sine matre: nullum Clericorum, aut Monachorum quod amplae domus interdum exigebat neceuidit absque arbitris. semper in comitatu suo uirgines ac uiduas et ipsas graues feminas habuit sciens ex lasciuia puellarum saepe de dominarum moribus iudicari et, qualis quaeque sit, talium consoitio delectari. Diuinarum scripturarum ardor incredibilis, semperque cantabat: in corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi, et illud de perfecto uiro: et in lege domini uoluntas eius et in lege eius medita-n bitur die ac nocte meditationem legis non replicando, quae scripta sunt, ut Iudaeorum aestimant pharisaei, sed in opere intellegens iuxta illud apostolicum: siue come
Abbreviated transcription (Latin):
ħuiꝰ appellans seculi. quos nulla ob¬
sceni rumoris aura maculauerit.
qui obprobrium ñ acceꝑit aduer¬
sus ꝓrimos suos. De quib ⁊ saluator
in eugelio. Esto inquit beniuolus
siue consentiens cum aduersario
tuo: dum es cum illo in uia. Qͥs
unquam de hac muliere quod dis
pliceret audiuit. ut crederet.Qs
credit ut non magis seipsum ma¬
lignitatis . ⁊ infamie condempna¬
ret Ad hanc primum confusa
gentilitas est. dum omnib patu¬
it quȩ esset uiduitas xpiana. qͣm
Ille enim solent purpurisso ⁊ ceru¬
sa ora depingere. sericis nitere ues¬
tare ceruicib. & aurib ꝑforatis ru¬
bri maris p̾ciosissima grana sus¬
pendere. flagrare mure. & sic ma
ritos plangere: ut tandem domina¬
tu eoꝵ se caruisse letentur. querant¬
q alios. non quib uixta dei sen¬
tentiam seruiant. s quib impe¬
rent. Unde ⁊ pauꝑes eligunt. ut no¬
men tantum uirorum habere ui-¬
deantur: qui patienter riuales sus¬

Expanded text:
huius appellans saeculi, quos nulla obhuius appellans saeculi, quos nulla obscena rumoris aura maeularit, qui obprobrium non acceperint adversus proximos suos. De quibus et salvator in evangelio: Esto, inquit, benivolus —sive bene sentiens — de adversario tuo, dum es eum illo in via. Quis umquam de hae muliere, quod displiceret, audiuit, ut crederet? quis credidit, ut non magis se ipsum malignitatis et infamiae condemnaret ? ab hac primum confusa gentilitas est, dum omnibus patuit, quae esset uiduitas Christiana, ebat. illae enim solent purpurisso et cerussa ora depingere, sericis nitere uestare cervicibus, et auribus perforatis, Rubri maris pretiosissima grana suspendere, fragrare mure, maritos ita plangere, ut tandem dominatu eorum se caruisse laetentur, quaerantque alios: non quibus juxta Dei sententiam serviant, sed quibus imperent. Unde et pauperes eligunt, ut nomen tantum virorum habere videantur, qui 953 patienter rivales sus
Abbreviated transcription (Latin):
& hec ꝓuecte etatis in dieb plu¬
rimis: iuixeratq cum uiro annis
.uii. a uirginitate sua: & erat iu¬
dua annis ocꝰtoginta .uͦii. nec re¬
cedebat de templo ieuinus .⁊ obse¬
crationib seruiens nocte ac die.
Es ec mirum si uidere meruit sal¬
uatorem: quem tanto labore que¬
rebat. C onferamus .uii. annos septẽ
nere. confiteri. & in crucifixum cre¬
dere. paruulum non negare. & ui¬
rum gaudere regnantem. Non fa¬
cio ullam inter sanctas feminas
facere consueuerunt: s illo tendit
assertio. ut quarum unus labor.
unum sit ⁊ premium. Difficile ẽ¬
ut in maledica ciuitate. & in urbe
in qua orbis quondam popłs fuit.
palmaq uitiorum. & si honestis
detraherent. ꝙ pura ac munda ma¬
cularent. non aliquam sinistri ru¬
moris fabulam incurrere. Unde
quasi rem difficillimam ac pene
impossibilem optat ꝓpheta potius
quam presumit dicens. Beati imma¬
culati in uia. qui ambulant in le¬
ge domini. Imnaculatos in uia

Expanded text:
et haec provectae aetatis in diebus pluet haec provectae aetatis in diebus plurimis. Vixeratque cum viro annis septem a virginitate sua et erat vidua annis octoginta quattuor nec recedebat de templo ieiuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die. Nec mirum, si videre meruit salvatorem, quem tanto labore quaerebat. Conferamus septem annos septem nere, natum confiteri et in crucifixum credere, parvulum non negare et virum gaudere regnantem: non facio ullam inter sanctas feminas facere consuerunt, sed illo tendit adsertio, ut, quarum unus labor, unum et praemium sit. Difficile est in maledica civitate et in urbe, in qua orbis quondam populus fuit palmaque vitiorum, si honestis detraherent et pura ac munda macularent, non aliquam sinistri rumoris fabulam trahere. Unde quasi rem difficillimam ac paene inpossibilem optat propheta potius quam praesumit dicens: Beati inmaeulati in via, qui ambulant in lege domini, inmaculatos in via
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ humilitate nobilior. Orbata pa¬
tris morte: uiro quoq post nuptiaᷤ.
septuo mense priuata est. Cumq
eam cerealis cuuis darum inter con¬
sules nomen ẽ ꝓpter exatem ⁊ anti¬
quitatem familie & insignum qd̵
maximȩ uiris placere consueuit de
corem corporis. ac morum tempe¬
rantiam ambiciosius peteret. suasq
longeuus polliceretur diuitias. et
non quasi in uxorem s quasi in
filiam uellet donatione transfun¬
dere. albinaq mater tam clarum
presidium uiduitate domus ultro
appeteret: illa respondit. Si uellẽ
nubere. & non eterne me puditicie.¬
cuperem dedicare: utiq maritum
quererem. non hereditatem. Illoq
mandante posse & senes dui uiue¬
re. & uiuenes cito mori: eleganter
lusit. Iiuienes quidem cito mori¬
possunt: s senex dui iuuere non:
pocest. Qua sententia repudiatus.:
exemplo fuit. ut eius nuptias des¬
perarent. Legimus in euangelio se¬
cundum lucam. E erat anna ꝓ¬
phetissa filia fanuel de tribu aser:

Expanded text:
et humilitate nobilior. Orbata paet humilitate nobilior. Orbata patris morte viro quoque post nuptias septimo mense privata est. Cumque eam Cerealis, cuius clarum inter consules nomen est, propter aetatem et antiquitatem familiae et insignem—quod maxime viris placere cocorem corporis ac morum temperantiam ambitiosius peteret suasque longaeuus polliceretur diuitias et non quasi in uxorem sed quasi in filiam uellet donationem transfundere Albinaque mater tam clarum praesidium uiduitati domus ultro appeteret, illa respondit: \'si uellem nubere et non aeternae me cuperem pudicitiae dedicare, utique maritum quaererem, non hereditatem\'. illoque mandante posse et senes diu uiuere et iuuenes cito mori eleganter lusit: \'iuuenis quidem potest cito mori, sed senex diu uiuere non potest\'. qua sentexemplo ceteris fuit, ut eius nuptias desperarent. Legimus in evangelio secundum Lucam: Et erat Anna prophetissa, filia Phanuhelis, de tribu Aser
Abbreviated transcription (Latin):
Marcelle.
epe ⁊ multum flagitas
uirgo xp̃i principiã. ut
memoriam sc̃e femine
marcelle litteris recolam.
& bonum quo dui frui¬
ti siimus. etiam ceteris noscendũ
unitandumq describam. Satisq do¬
leo. quod hortaris sponte currentẽ.
& arbitraris indigere precib qͥn
multoq plus accipiam quam tri¬
buam beneficu tantarum recorda¬
cione uirtutum. Nam ut huc¬
usq reticerem. ⁊ biennium prete¬
rirem silentio: non fuit dissimu¬
lationis ut male estimas. s tristicie
increclibilis. Quȩ ita meum opres¬
sit animum. ut melius iudicarem
tacere in presentiarum. quã nichil
dignum illius laudib dicere. Neq
uero marcellam tuam immo me¬
am. & ut ueruis loquar nr̃am om¬
me uclitum decus. institutis retho¬
rum predicabo ut exponam illus¬
trem familiam. altiguinis decus.
& stemmata ꝑ consules ⁊ p̾fectos
p̃torio decurrentia. Nichil in illa
laudabo nisi quod proprium ẽ:
& in eo nobilius. quod opibus &
nobilitate contempta. facta ẽ pauꝑ¬
¶ tate

Expanded text:
Marcellae SAEPE et multum flagitas, virgo Christi Principia, ut memoriam sanctae feminae Marcellae litteris recolam et bonum, quo diu fruiti sumus, etiam ceteris noscendum imitandumque describant. Satisque doleo, quod hortaris sponte—currentem, et me arbitraris indigere precibus, qumultoque plus accipiam quam tribuam beneficii tantarum recordatione virtutum. Nam ut hucusque reticerem et biennium praeterirem silentio, non fuit dissimulationis, ut male aestimas, sed tristitiae incredibilis, quae ita meum obpressit animum, ut melius iudiearem tacere inpraesentiarum, quam nihil dignum illius laudibus dicere. Neque vero Marcellam tuam, immo meam et, ut verius loquar, nostram, omis inclitum decus, institutis rhetorum praedicabo, ut exponam illustrem familiam, alti sanguinis decus et stemmata per consules et praefectos praetorio decurrentia. Nihil in illa laudabo, nisi quod proprium est et in eo nobilius, quod opibus et nobilitate contempta facta est paupertate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dispensatione tc̃ faceres. s quid
me facere conueniret. E nẽ sũp¬
tis dignationis tuȩ epłis. fructũ
aliquẽ ceꝑisse me uideo eugłice
lectionis. Si enĩ duri iuidicis sen¬
tentiam crebra mulieris flexit
peticio: qͣntomagis paterna uis¬
cera int̾pellatione sedula molli¬
untur. Qd de canonicis ⁊ eccłias¬
ticis monitis gr̃as agimꝰ. Quem
enĩ diligit dñs corripit. flagel¬
lat aut̃ omnẽ filiũ quẽ recip̃.
tiquius quã xp̃i uira seruare.
nec patrũ tͣnsferre t̾minos. sẽꝑq
meminisse romanã fidẽ apłico
nefaria heresi qđ multã patien¬
tiam geris ⁊ putas eccłe uisceri¬
b incumbentes tua posse corri¬
gi lenitate. multis sci̾s displicet.
ne dum paucoꝵ penitentiã ỹsto¬
laris. nutrias audatiam ꝑditoꝵ.

Expanded text:
pro dispensatione tunc faceres; sed quid pro dispensatione tunc faceres; sed quid me facere conveniret. Et nunc sumptis Dignationis tuae epistolis, fructum aliquem cepisse me uideo euangelicae lectionis. si enim duri iudicis sententiam crebra mulieris flexit petitio, quanto magis paterna uiscera interpellatione sedula molliuntur! Quod de canonibus ecclesiasticis mones, gratias agimus; quem enim diligit dominus, corripit; castigat autem omnem filium, quem recipit. tiquius quam Christiani iura seruare nec patrum transferre terminos semperque meminisse Romanam fidem apostoltur. - Super nefaria heresi quod multam patientiam geris et putas ecclesiae uisceribus incubantes tua posse corrigi lenitate, multis sanctis displicet, ne, dum paucorum paenitentiam praestolaris, nutriatur audacia perdito
Abbreviated transcription (Latin):
consocias. O qͣnta dicunt᷑ in lu¬
xuriam. qͣntis p̾coniis extollitur
continentia. ⁊ de intimis sapien¬
tie disciplinis. diei ⁊ noctis. lune
cursus ac solis ratio. ⁊ mundi is¬
tiꝰ natura describit᷑. Et hanc ipsa
disputationẽ ad scͥpturaꝵ refers
auctoritatẽ.: ne in paschali libro
iudearis de scłarib quicqͣm fon¬
tib imitatus. Qid plura: In his
laudare te uereor:ne assentandi
crimen incurrã. Optimus liber
ẽ. & in philosophis: & agens sus¬
ceptam causã absq inuidia ꝑso¬
naꝵ. Unde obsecro te ignoscas
in p̃sentiarũ nichil aliud diuini
oꝑis scripserim. ꝑdidimꝰ enĩ ut
ipse nosti repente solatiũ. Qd ut
uebat. Sc̃a uenerabilis filia tua
eustochiũ que nullã ꝓ matͥs ab¬
sentia recipit consolationẽ. uni¬
uersaq fr̾nitas te supplicit̾ saluꝑ¬
tat. Libros qͦs dudũ scͥpsisse te nũ¬
ciasti. uł legendos nobis ł uerten¬
eatissimo pape theophilo.
ieronimꝰ. Meminit beati

Expanded text:
consocias. O quanta dicuntur in luconsocias. O quanta dicuntur in luxuriam, quantis praeconiis extollitur continentia, et de intimis sapientiae disciplinis, diei ac noctis, lunae cursus, ac solis ratio, mundi istius natura describitur; et hanc ipsam disputationem ad Scripturarum refers auctoritatem, ne in Paschali libro videaris de saecularibus quidquam fontibus mutuatus. Quid plura? In his laudare te vereor, ne assentandi crimen incurram. Optimus liber est, et in Philosophis, et agens susceptam causam absque invidia personarum. Unde obsecro te, ignoscas in praesentiarum nihil aliud divini operis scripserim. Perdidimus enim, ut ipse nosti, repente solatium, quod utviebat. Sancta et venerabilis te, filia tua Eustochium, quae nullam pro matris absentia recipit consolationem, te universa Fraternitas suppliciter salutat. Libros quos dudum scripsisse te nuntiasti, vel legendos nobis, vel vertenEATISSIMO PAPAE THEOPHILO HIERONYMUS. 1. Meminit Beatit
Abbreviated transcription (Latin):
philo. iheronimꝰ. Ex
eo tempore quo bea¬
titudinis tuȩ accepi
epłas uincto pascha¬
li libro usq ad p̾sen¬
tem. ita ⁊ merore luctus ⁊ sol¬
licitudine ac diuersis suꝑ ec¬
cłe statu hinc inde rumorib
exagitatus sũ: ut uix uolum̃¬
ꝓ tuũ
potuerim in latinũ sermonem
uertere. Optime enĩ nosti uixta
ueterem sententiã non eẽ tristem
eloquentiam. maxime si ad egri¬
tudinẽ animi accedat corꝑis egri¬
tudo. E hanc ipsam epłam febre
estuans ⁊ qͥntũ iam diem decũbri
lectulo. niia festinatione dicta¬
ui. breuit̾ indicans beatitudini
tue magnũ me laborem sustinu¬
isse in translatione eiꝰ: ut omnes
sententias pari uenustate tͣnsfer
rem. & grece eloquentiȩ latinũ
aliqua ex parte responderet elo¬
quium. In pͥncipiis philosopha¬
ris . & generaliter agens dũ om̃s
erudis unũ uigulas. in reliquis
aut̃ qđ uł dificillimũ ẽ. rethorice
eloquentiȩ uingis philosophos.
⁊ demostenẽ atqͣ platonem nob̾

Expanded text:
po Hieronymus. Ex eo tempore, quo beatitudinis tuae accepi epistulas iuncto paschali libro, usque in praesentem diem ita et maerore luctus et sollicitudine ac diuersis super ecclesiae statu hinc inde rumoribus exagitatus sum, ut uix uolumen tuum potuerim in Latinum uertere. optime enim nosti iuxta ueterem sententiam non esse tristem eloquentiam, maxime, si ad aegritudinem animi accedat corporis aegritudo. et hanc ipsam epistulam febre aestuans et quintum lam diem decumbens lectulo nimia festinatione dictaui breuiter indicans beatitudini tuae magnum me laborem sustinuisse in translatione eius, ut omnes senrem, et Graecae eloquentiae Latinum aliqua ex parte responderet eloquium. 2. In principio philosopharis: et generaliter agens dum omnes erudis, unum jugulas: in reliquis autem quod vel difficillimum est, Rhetoricae eloquentiae jungis Philosophos, et Demosthenem, atque Platonem nobis