comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ testis ẽ. ds̃. Ridiculũ ẽ. hoc pu¬
tare. Tam̃ ꝓpt̾ contentiosos aut
multũ tardiores. ne aliqͥd intereẽ.
qͥs putet: sciat etiã hoc modo ui¬
rasse apłm dicentem. cotidie mori

Expanded text:
dixit, Testis est Deus. Ridiculum est hoc putare; tamen propter contentiosos aut multum tardiores, ne aliquid interesse quis putet, sciat etiam hoc modo jurare Apostolum dicentem, Quotidie mori
Abbreviated transcription (Latin):
pientib: qntomagis ille ds̃ ubiq
presens implens omĩa. ñ ꝓpinqua
clariꝰ. & longinqua languidius.
s ꝑtingens a fine usq ad finen
fortit̃. & disponens omĩa suaust.¬
equalit̾ ab om̃ib.  Lux ista
frͣ̃s mei: certe corꝑea de celo fulgiħ
Oritur. oecidit. circuit. de loco in
locum mutatur: tam̾ ꝓcedunt
in eam. & dirigunturꝰ om̃iũ ocłi:
& om̃ium ocłi parit̾ possident eã.¬
ñ eam diuidunt. Nullus in ea
diues limites fixit: nec pͥor p̾oc¬
cupando ut uideret ocłos pau¬
ꝑis aut exolusit. aut angusta¬
s argentum ñ dm̃. T estis enun¬

Expanded text:
pientibus; quanto magis ille Deus ubique pientibus; quanto magis ille Deus ubique praesens, implens omnia, non propinqua clarius, et longinqua languidius, sed pertendens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suavitetur ab omnibus? Lux ista, fratres mei, certe corporea, de coelo fulget; oritur, occidit, circumit, de loco in locum mutatur: tamen procedunt in eam et diriguntur omnium oculi, et omnium oculi pariter eam possident, non eam dividunt; nullus in ea dives limitem fixit, nec prior praeoccupando ut videret, oculos pauperis aut exclusit, aut angustased argentum, non Deum. Ut perven
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ẽ. ods: tamen nescio quomodo
non facile quis quã audet dicere
ds m̃s. nͥ qui in eum credit. & qͥ
eum diligit: ipse dic̃ ds m̃s. Tuũ
tͥ fecisti. cuiꝰ ẽ. Hoc amat ipse:
Prorsus dulcedine affectus tui.
& secura p̾sidenti dilectione dic.
dsͣ ms̃. Securus dicis. uerũ dicis
quia tuus ẽ: & non fecisti ut ñ
sit alt̾us. Non enim sic dicis
d̾s m̃s: quomͦ equus ms. E quis
enim tuus ẽ: non equus alt̾ris.
D̾s & tuus ẽ: & eiꝰ qui sic dix̾it¬
om̃ium ẽ. cominunit᷑. omĩb se
ad fruendum prebens: in omĩb
integer. & in singłis. Non enm
qui dicunt dm̃ meu̾ : singuli
diuidunt int̾ se. Si sermo iste qui
iacto lingua & sono constante. lit¬
teris ac sillabis. totus ad singłos
ꝑuenit. nec diuidunt illũ int̾ si
qui audiunt: si sermo ad aura
corporis corꝑalit̾ sonans. in ꝓpinqͦ
clarius. in longinquo languidius.
ab omib tam̃ audientib totꝰ exci¬
pitur. non int̾ se sillabatun eum
diuidentib. s ab omib totũ acci¬

Expanded text:
omnes est Deus: tamen nescio quomodo non facile quisquam audet dicere, Deus meus, nisi qui in eum credit, et qui eum diligit; ipse dicit, Deus meus. Tuum tibi fecisti; cujus es, hoc amat ipse. Prorsus dulcedine affectus tui, et secura et praefidenti dilectione dic, Deus meus. Securus dicis, verum dicis: quia tuus est, et non fecisti ut non sit alterius. Non enim sic dicis, Deus meus; quomodo, Equus meus. Equus enim tuus est, non equus alterius. Deus et tuus est, et ejus qui sic dixomnium est, communiter omnibus se ad fruendum praebens, in omnibus integer, in singulis integer. Non enim qui dicunt, Deus meus, singuli dividunt inter se. Si sermo iste quem jacto lingua, et sono constante litteris et syllabis, totus ad singulos pervenit, nec dividunt illum inter se qui audiunt; si sermo ad aures corporis corporaliter sonans, in propinquo clarius, in longinquo languidius, ab omnibus tamen audientibus totus excipitur, non inter se syllabatim eum dividentibus, sed omnibus totum acci
Abbreviated transcription (Latin):
t.O biciebatur crunen xp̃ians:
hoc ipsũ qd̾ xp̃ĩani eẽñt. Illa qͥ¬
dem gła erat. Fortes: libent̾ acci¬
piebant. E sic accipiebant: ut
omĩno in nomine dnĩ sui ñ eru¬
bescerent. Oꝑuerat enĩ inreuerentia
faciem eorum: habentium frontẽ
pauli dicentis. Non enim erubesco
de eugłio: uirtus enĩ dĩ ẽ. in sa¬
lutem omĩ credenti. O paule ñne
tu es adorator crucifixi. Parũ ẽ.
inquit inde mͥ non erubescere: im¬
mo hinc solum glorior. unde me
putat inimicus erubescere. Michi
autẽ absit głari: nͥ in cruce dnĩ¬
cifixus ẽ. & ego mundo. Huic gͦ
tali fronti: obprobrium solũ pot̾at
obici. Nec nã confusio pot̾at esse
in conscientia iã sanata: nec uere¬
cundia in fronte tã libera. Iusti

Expanded text:
Objiciebatur crimen Christianis, hoc ipsum quod Christiani essent. Illa quidem gloria erat: fortes libenter accipiebant, et sic accipiebant, ut omnino de nomine Domini sui non erubescerent. Operuerat enim irreverentia faciem ipsorum, habentium frontem Pauli dicentis: Non enim erubesco de Evangelio; virtus enim Dei est in salutem omni credenti . O Paule, nonne tu es adorator Crucifixi? Parum est, inquit, inde mihi non erubescere; imo hinc solum glorior, unde me putat inimicus erubescere. Mihi enim absit gloriari, nisi in cruce Dcifixus est, et ego mundo . Huic ergo tali fronti opprobrium solum poterat objici. Nam nec confusio poterat esse in conscientia jam sanata, nec verecundia in fronte tam libera. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nã & ineffabilem beatificã possessio¬
nem: qua uia ueniretur
ñ inuene runt. Nam quia
uiderunt etiam ipsi quantũ ui¬
deri ab homine pot̾. creatorem ꝑ
creaturam. factorem ꝑ facta. fabri¬
catorem mundi ꝑ mundũ. paulus
apłs testis ẽ: cui utiq debent cre¬
dere xp̃iani. Ait enim cum de
talib loqueretur. Reuelatur ira
dĩ de celo suꝑ omnẽ impietatem¬

Expanded text:
nam et ineffabilem et beatificam possessionam et ineffabilem et beatificam possessionem, qua via perveniretur, non invenerunt. Nam quia viderunt etiam ipsi quantum videri ab homine potest creatorem per creaturam, factorem per facturam, fabricatorem mundi per mundum, Paulus apostolus testis est, cui utique debent credere Christiani. Ait enim, cum de talibus loqueretur: Revelatur ira Dei de coelo super omnem impietatem
Abbreviated transcription (Latin):
mine incommutabilis ueritatis.
Non enim sapiens cor. quã ius cog¬
nouissent d̾m. s insipiens potiꝰ.
quia ñ sic̃ dm̃ głificauerunt aut
grãs egerunt. Dixit enĩ homini:
ecce pietas ẽ. sapientia. Ac ꝑhoc
dicentes se eẽ. sapientes. quod non
alit̾ intelligendũ ẽ: nͥ hoc ipsum
sibi tribuentes. stulti facti sunt.
Iam que secuntur: qͥd opus ẽ.
dicere. ⁊ ꝑ hanc quippe impie¬
tatem illi homines. illi inquam
homines qui ꝑ creaturam creato¬
rẽ cognoscere pͥotuerunt. qͦ ꝓlapsi¬
sunt cũ dds suꝑbis resistit. atq ubi
dimersi: meliꝰ ipsius epłe conse¬
Ego sum uia: & ueritas & uita.
Ueritatem & omĩs homo cupit:
s uiam non omĩs homo inuenit.
Dm̃ ẽẽ. quendã uitam. eternam. imn¬
mutabilem. intelligibilem. intelli¬
gentem. sapientem. sapientes facien¬
tem: nonuulli ttiam huiꝰ scłi phylo¬
sophy uiderunt. Ueritatem fixam.
stantem. indeclinabilem. ubi sunt
om̃s narationes rerum. omĩũ cre¬

Expanded text:
mine incommutabilis ueritatis amine incommutabilis ueritatis acor eorum. non enimsapiens cor, quamuis cognouissent deum, sed insipiens potius, quia non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. dixit enim homini: ecce pietas est sapientia. ac per hoc dicentes se esse sapientes, quod non aliter intelsibi tribuentes, stulti facti sunt. 20. Jam quae sequuntur quid opus est dicere? Per hanc quippe impietatem illi homines, illi, inquam, homines qui per creaturam Creatorem cognoscere potuerunt, quo prolapsi, cum Deus superbis resistit , atque ubi demersi sint, melius ipsius Epistolae conseEgo sum via, et veritas, et vita. Veritatem et vitam omnis homo cupit: sed viam non omnis homo invenit. Deum esse quamdam vitam aeternam, immutabilem, intelligibilem, intelligentem, sapientem, sapientes facientem, nonnulli etiam hujus saeculi philosophi viderunt. Veritatem fixam, stabilem, indeclinabilem, ubi sunt omnes rationes rerum omnium cre
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibilis dĩ in similitudinem
unaginis corruptibilis hominis. &¬
uolucrum. & quadrupedũ. & serpen¬
tium. Uide quemadinodũ ñ eos
dixerit ueritatis ignaros. s quod
ueritatem in unquitate detui
& quia occurrebat animo ut que¬
reretur unde illis eẽ. potuerit cog¬
nitio ueritatis. quibꝰ ds̃ legem non
dederat. neq hoc tacuit unde ha¬
bere potuerint. ꝑ inuisibilia nãq
creaturȩ: ꝑuenisse eos dix̃ ad intel¬
ligentiam inuisibiliũ creatoris.
Qm̃ reuera sic magna ingenia
querere ꝑsisterunt: sic inuenire po¬
tuerunt. Ubi gͦ impietas. Quia
udelicet cũ cognouissent dm̃ ñ
sic̃ dm̃ głificauerunt. aut grãs¬
egerunt: s euanuerunt in
cogitationib suis. E orum
ꝓprie uanitas moib ẽ: qͥ seipsos
seducunt. dũ uident᷑ sibi aliquid
ẽẽ. cũ nichil sint. Deniq hoc tu¬
more suꝑbiȩ sese obumbrantes. cuiꝰ
pedem sibi ñ uenire deprecatur.
sc̃s ille cantator qͥ dix̾. in lumine
tuo iudebimus lumen: ab ipso lu¬

Expanded text:
corruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis euolucrum et quadrupedum et serpentium. uide quemadmodum non eos dixerit ueritatis ignaros, sed quod ueritatem in iniquitate detinuerint. et quia occurrebat animo, ut quaereretur, unde illis esse potuerit cognitio ueritatis, quibus deus legem non dederat, neque hoc tacuit unde habere potuerint; per uisibilia namque creaturae peruenisse eos dixit ad intellegentiam inuisibilium creatoris, quoniam reuera sic magna ingenia quaerere perstiterunt, sic inuenire potuerunt. ubi ergo impietas? quia uidelicet cum cognouissent deum, non sicut deum glorifieauerunt aut graegerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis. eorum proprie uanitas morbus est, qui se ipsos seducunt, dum uidcntur sibi aliquid esse, cum nihil sint. denique hoc tumore superbiae sese obumbrantes, cuius pedem sibi non uenire deprecatur sanctus ille cantator qui dixit: in lumine tuo uidebimus lumen, ab ipso lu
Abbreviated transcription (Latin):
seductoria felicitas impiorum.
ta. ritatem: Ueritatem in iniqͥtate
detinent. Bonum ẽ. qd̾ tenent.
s malum ẽ. ubi tenent. Oceurrebi¬
impii ueritatem tenent. Nũqͥd
d̾s ad quenquã illoꝵ locutus ẽ
N uinqͥd legem acceperunt. sicit
detinent ueritatem. uel in ipsa
manifestauit. M anifestauit ilb

Expanded text:
seductoria felicitas impiorum. seductoria felicitas impiorum. ritatem? Sed, veritatem in iniquitate detinent. Bonum est quod tenent: sed malum est ubi tenent. Veriimpii veritatem detinent? Numquid Deus ad quemquam eorum locutus est? Numquid legem acceperunt, sicut detinent veritatem, vel in ipsa man
Abbreviated transcription (Latin):
& p̾ timore tuo iram tuã dinume¬
rare. Ualde paucoꝵ hominũ
ẽ. inqͥt nosse irȩ tuȩ potestatem:
qua plerisq ita magis cũ parcis
irasceris. ut ñ ad iram s potius
ad mansuetudinem tuã ꝑtinere
intelligatur labor & dolor. quo
corripis erudisq quos diligis.
ne penis excrucientur eternis.
Sicut enim legitur in alio psal¬
mo. irritauit dñm peccator: pro
magnitudine ix̧ suȩ ñ exquiret.
repperitur. qͥ nouit potestatem
rx̧ tuȩ. & p̃ tuore tuo irã tuã
dinumerare. Quã difficile in
uenitur qui nouerit ita p̾ timo¬
re tuo dinumerare iram tuam.
ut etiã hoc addat. & ad eam in¬
telligat ꝑtinere. qd non nullis
quib plus irasceris. parcere ui¬
deris: ut ꝓsꝑetur peccator in
uia sua. & maiora ꝑcipiat in
nouissimo. Potestas quippe hu¬
manȩ trȩ: cũ corpus occiderit.
amplius non habet quid faciat.
Ds uero habet potestatem & hic
punire: & pꝰ corꝑis mortem mitte
in gehennam. E a paucis erudin
maior eiꝰ ira intelligitur: uana &

Expanded text:
tuo iram tuam dinumerare?» Valde paucorum hominum est, inquit, nosse irae tuae potestatem; quia plerisque ita magis, cum parcis, irasceris, ut non ad iram, sed potius ad mansuetudinem tuam pertinere intelligatur labor et dolor, quo corripis erudisque quos diligis, ne poenis excrucientur aeternis: sicut enim legitur in alio psalmo, «Irritavit Dominum peccator; pro magnitudine irae suae non exquiret» . reperitur qui noverit «potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dvenitur qui noverit ita prae timore tuo dinumerare iram tuam, ut etiam hoc addat, et ad eam intelligat pertinere, quod nonnullis, quibus plus irasceris, parcere videaris, ut prosperetur peccator in via sua, et majora recipiat in novissimo? Potestas quippe humanae irae cum corpus occiderit, amplius non habet quid faciat; Deus vero habet potestatem et hic punire, et post corporis mortem mittere in gehennam . Et a paucis eruditis major ejus ira intelligitur vana et
Abbreviated transcription (Latin):
usitate in uirtute sua. aut scdm
tuorum suorum: non cogimur in-¬
telligere aliam ꝑsonam. sed unam
eandemq scilicet filii dĩ dñi nr̃i
dĩ commendatione maxime ad
romanos apłica epła loquit᷑. ut
inde se predicatio eius uelut a
capite orbis toto orbe diffunderet.
Ea ẽ. enim qua iustificat᷑ impius:
id ẽ. fit iustus. qui prius fuerat im¬
pius. E idõ ꝑcipiendȩ huius grȩ
merita nulla precedunt. quia me¬
ritis impii non grã s pena debet᷑:
nec ista eẽt gr̃a si non daretur gra¬
tuita. s debita redderetur: O rã¬

Expanded text:
usitate, In virtute sua, aut, Secutuorum suorum; non cogimur intelligere aliam personam, sed unam eamdemque, scilicet Filii Dei Dominiius commendatione maxime ad Romanos apostolica epistula loquitur. ut inde se praedicatio eius uelut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uerbis s reb ipsis p̾sentib cre¬
ditur. qd̾ futurum ẽ: cũ iam ꝑ
speciem manifestam se contemplan¬
dã prebebit scĩs ipsa dĩ sapientia.
ꝑ quã facta sunt omĩa. De qua
fide rerũ. lucisq illiꝰ presentatȩ:
fidem. Dicit enĩ alio loco. Nos
eñ reuelata facie głam dni spe-¬
culantes: in eand̾e imagynẽ trans¬
formamur. a gła in głam tamqmͣ¬
a dni spũ. Sic̃ enim hic ait de
gła in głam. ita &e ibi ex fide in
fidem: de gła scilicet euangłii.
quo nunc credentes illuminant᷑.
in głam ipsius incõmutabił et
manifeste ueritatis. qua tc̃ cõmu¬
tati ꝑfruentur: ita ex fide uerboꝵ
quib nunc credimus qđ nondũ
uidemꝰ. in fide rerum qua in eternuĩ
qd nunc credimus obtinebimꝰ. Sed̾m¬
hanc sententiam: etiam illud dictũ

Expanded text:
non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur; quod futurum est, cum jam per speciem manifestam se contemplandam praebebit sanctis ipsa Dei Sapientia per quam facta sunt omnia . De qua fide rerum lucisque illius praesentatae fidem » . Dicit enim et alio loco: « Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur Spiritu » . Sicut enim hic ait, de gloria in gloriam; ita et ibi, ex fide in fidem: de gloria scilicet Evangelii, quo nunc credentes illuminantur, in gloriam ipsius incommutabilis et manifestae veritatis, qua tunc commutati perfruentur; ita ex fide verborum quibus nunc credimus quod nondum videmus, in fidem rerum qua in aeternum quod nunc credimus, obtinebimus. Secundum sententiam hanc etiam illud dictum
Abbreviated transcription (Latin):
uocati sunt. Qͦs eñi presciuit
& p̃destina uit conformes fier
imaginis filii eiꝰ: ut sit primo¬
genitus in multis frib. Quos
autẽ p̾destinauit illos & uocauit:
nͥ forte ipsum p̾destinatũ dicere
formidabimꝰ : quia de nob̾ tantũ
ut efficiamur conformes imaginis
eiꝰ hoc dixisse iudetur apłs. Quasi
uͦ quisqͣm regłam fidi fidelit̾ intu¬
ens. filium dĩ negaturus ẽ. p̃desti¬
natum: qͥ eum negare hominẽ ñ
potest. Recte quippe d̾r ñ p̃desti
natus: scd̾m id qd̾ ẽ. uerbũ dĩ ds.
apud patrẽ. Utquid eni p̃destina¬
retur. cũ iã eẽt qd̾ erat sine initio.
sine t̾mino sempiternꝰ.: Illud autẽ
p̾destinandũ erat. qd̾ nondũ erat:
ut sic suo tempore fieret. quẽadinod̾
natũ negat. hunc eundẽ filiũ hoĩs
negat: s ꝓpt̾ contentiosos. etiã hinc
audiamus apłm in suarũ exordio

Expanded text:
vocati sunt. Quos enim praescivit et praedestinavit, conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum, ut efficiamur conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Renatus, secundum id, quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Ut quid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino, sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempestinatum negat, hunc eumdem Filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sic̃ luna mutatur. Qͥd gͦ.
Quia sol ꝑmanet. id ẽ. qͥa sapiens
ꝑmanet sic̃ sol. stultus autẽ sic̃
luna mutatur: adhuc carnalis.
ad huc insipiens deserendus ẽ:
& ubi ẽ. qd̾ dictũ ẽ. ab apło. sapi¬
entib & insipientib debitor sum.¬

Expanded text:
icut luna mutatur . Quid ergo, quia sol permanet, id est, quia sapiens permanet sicut sol, stultus sicut luna mutatur, adhuc carnalis, adhuc insipiens deserendus est? Et ubi est quod dictum est ab Apostolo: Sapientibus et insipientibus debitor sum
Abbreviated transcription (Latin):
potest. ut non utatur ea nͥ necessi¬
tate. cũ uidet pigros ẽẽ. homines
ad credendũ. qd̾ eis utile ẽ. credere.
ñ uiratione firmentur. Ad hoc
itaq ꝑtinet qd̾ hic d̾r. Sit autẽ
sermo ur̃. ẽ. ẽ: non. non. Hoc bonũ
ẽ: & appetendum. Qđ autẽ am¬
plius ẽ: a malo ẽ. Si autẽ iurare
cogeris: scias de necessitate uenire
infirmitatis eorum quib aliquid
suades. Que infirmitas: utiq ma¬
lum ẽ. Ynde nos cotidie liberari
deprecamͦ: cũ dicimꝰ libera nos̾

Expanded text:
potest, ut non ea utatur, nisi necessitate, cum videt pigros esse homines ad credendum, quod eis utile est credere, nisi juratione firmentur. Ad hoc itaque pertinet quod sic dicitur, Sit autem sermo vester, Est, est; Non, non: hoc bonum est, et appentendum. Quod autem amplius est, a malo est; id est, si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades: quae infirmitas utique malum est, unde nos quotidie liberari deprecamur, cum dicimus, Libera nos
Abbreviated transcription (Latin):
Dicentes se eẽ. sapientes: stulti facti
sunt. Uiderunt qd̾ ueniendũ eẽt
s ingrati ei qui illis p̾stitit ut ui¬
derent. sibi uoluerunt tribuere
ad ydola & si mulachra. & ad cul¬
turas demonioꝵ. ad orare creaturã
& contemipnere creatorem. S iam
isti elisi ista fecerunt: ut autem
eliderentur. suꝑbierunt. Cũ autẽ
suꝑbirent: sapientes se eẽ. dixert̃.
hii gͦ de quib dix̃. qui cũ cogno¬
uiderunt quia ꝑ uerbũ dĩ facta
sunt omĩa. Nam inueniunt᷑ ista
in libris phylosophoꝵ. E qͥa uni¬
genitum filium habet dẽ ꝑ quẽ sunt
omĩa: illud potuerunt uidere qd̾
ẽ. s uiderunt delonge. Noluert
tenere humilitatẽ xp̃i: in qua na¬
ui securi ꝑuenirent ad id quoderł de L¬
longe uidere potuerunt. Et unico bap¬
sorduit eis crux. xp̃i. Mare tran tissimo¬
seundum ẽ: & lignũ contẽpnis:
Osapientia suꝑba. irrides cruci¬
fixum xp̃m: Ipse ẽ. quẽ longe

Expanded text:
Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Viderunt quo veniendum esset: sed ingrati ei qui illis praestitit quod viderunt, sibi voluerunt tribuere ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, et contemnere Creatorem. Sed jam isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de quibus dixit, Qui cum cognoviderunt sunt omnia. Nam inveniuntur et ista in libris philosophorum: et quia unigenitum Filium habet Deus, per quem sunt omnia. Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere humilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe
Abbreviated transcription (Latin):
Ambula ꝑ hominẽ: & ꝑueni ad
dm̃. ꝑ ipsum uadis: & ad ipsum
uadis. N oli querere: qua ad
factus ẽ. uia. ẽ. qua uenias.
Non tͥ dico: quere uiam. Ipsa uia
ad te uenit: surge & ambula.
Ambula morib non pedib. Multi
enim bene ambulant pedib: &
male ambulant morib. S ali¬
quando ipsi bene ambulantes:
pret̃ uam currunt. Inuenis ho
mines bene uiuentes. & ñ xp̃ianos.
Bene currunt. s in uia ñ currunt.
Quanto plus currunt. tanto plꝰ
errant: quia a ina recedunt.
Si autẽ tales homines ꝑueniãt
ad uiã & teneant uiam. quanta¬

Expanded text:
Ambula per hominem, et pervenis ad Deum. Per ipsum vadis, ad ipsum vadis. Noli quaerere qua ad iFactus ergo via est qua venias. Non tibi dico, quaere viam. Ipsa via ad te venit: surge et ambula. Ambula moribus, non pedibus. Multi enim bene ambulant pedibus, et male ambulant moribus. Aliquando enim ipsi bene ambulantes, praeter viam currunt. Invenies quippe homines bene viventes, et non christianos. Bene currunt: sed in via non currunt. Quanto plus currunt, plus errant; quia a via recedunt. Si autem tales homines perveniant ad viam, et teneant viam
Abbreviated transcription (Latin):
locutio. Est in psalmis ita dictum
benedictio tua. q̃si alt̾ dictũ
sit ñ ei de qͦ dixerat dnĩ ẽ. salus.
Et it̾um. A te inquit eruar a tẽp¬
tatione. & in dõ meo trans grediar
murũ: quasi alt̾ dixerit. a te eru¬
ar a temptatione. Et it̾um. Popłi
sub te cadent. in corde immicoꝵ re¬

Expanded text:
cerit. Est in Psalmis ita dictum, benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum, A te, inquit, eruar a tentatione, et in Deo meo sperans transgrediar murum : quasi alteri dixerit, A te eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent in corde inimicorum re
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł. Non gͦ sic accipiendum ẽ.
ac si pax ip̃sa & reconciliatio ñ
ꝑtineat ad grãm generalem.
s qd̾ specialit̾ gr̃ȩ nomine remis¬
sionem significauerit peccatoꝵ.
sic̃ legem & specialit̾ dicimus.
scd̃m qd̾ dictum ẽ. lex & ꝓpħe:

Expanded text:
i, non sic accipiendum est, ac si pax ipsa et reconciliatio non pertineat ad gratiam generalem, sed specialiter gratiae nomine remissionem significauerit peccatorum, sicut legem et specialiter dicimus, secundum quod dictum est: lex et
Abbreviated transcription (Latin):
gimus. Nec immerito apłs ex hoc
articło conuertit᷑ ad eos cũ detesta¬
tione cominemorandos. qui uicio
illo qd̾ suꝑiꝰ cominemoraui leues
& inflati. ac ꝑ seipsos uelut ꝑ ina¬
ne sublati. ubi ñ requiescerent. s
fracti dissilirent: in figm̃ta ydoloꝵ
tanqͣm in lapides deciderent. Qa
enĩ cominendau̾at pietatem fidei.
uelut contrarium qd̾ detestarem᷑
subinferens. N euelatur enim
inquit ira dĩ de celo suꝑ omnem
impietatem & iniusticiam hominũ.
eorum qͥ ueritatem in iniusticia
dẽtinent: quia qd notum ẽ dei¬

Expanded text:
gimus. Xec inmerito se apostolus ex hoc gimus. Xec inmerito se apostolus ex hoc articulo conuertit ad eos cum detestatione commemorandos, qui uitio illo, quod superius memoraui, leues et inflati ac per se ipsos uelut per inane sublati, ubi non requiescerent, sed fracti dissilirent, in figmenta idolorum tamquam in lapides deciderunt. quia enim commendauerat pietatem fidei, uelut contrarium quod detestaremur subinferens: reuelatur enim, inquit, ira dei de caelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum qui ueritatem in iniquitate detinent
Abbreviated transcription (Latin):
II ẽ. iustus ex fide uiuit: qm̃ neq bo¬
nũ nr̃m iã uidemꝰ. unde oportet i
credendo queramꝰ: neq ipsũ recte
uiuere nobis ex nob̾ ẽ: nͥ credentes
adiuuet & orantes. qui &e ipsã fidẽ
dedit. qua nos ab illo adiuuande¬
grẽ. cũ se dixisset grecis ac barbans
sapientib & insipientib debitoren
& id̾o quod ad ipsum ꝑtineret ꝓm¬
tum ẽẽ. & his qui romẽ essent. eual¬
głizare: non enim confuudor inqͥi
de eugłio. uirtus enim d̃i ẽ. in sali¬
tem onũi credenti. iudeo primũ a
greco. Iusticia enim di in eo reue¬
latur ex fide in fidem: sic̃ scͥptũ
ẽ. iustus autẽ ex fide uiuit. Hes
ẽ. iusticia d̾i: que in testamento
ueteri uelata. in nouo reuelatus
fides ex qua & in quã reuelatur.
ex fide scilicet annuntiantiũ. in
fidem obedientiũ. Qua fide iħuxͥ:
id ẽ. quã nob̾ contulit xp̃e: credimꝰ
ex d̃o nob̾ eẽ. pleniꝰq futurum ẽẽ.
qd̾ iuste uiuimꝰ. Unde illi ea pie¬
tate qua solus colendus ẽ: grãs a¬

Expanded text:
tus ex fide uiuit; quoniam neque bonum nostrum iam uidemus, unde oportet ut credendo quaeramus, neque ipsum recte uiuere nobis ex nobis est, nisi credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuuandogratiae, cum se dixisset esse Graecis ac Barbaris, sapientibus et insipientibus debitorem, et ideo quod ad ipsum pertineret, promptum esse et his qui Romae essent evangelizare: Non enim confundor, inquit, de Evangelio; virtus enim Dei est in salutem omni credenti, Judaeo primum et Graeco. Justifidem, sicut scriptum est: iustus autem ex fide uiuit. haec est iustitia dei, quae in testamento uetere uelata in nouo reuelatur;fides, ex qua et in quam reuelatur, ex fide scilicet annuntiantium in fidem oboedientiid est quam nobis contulit Christus, credimus ex deo nobis esse pleniusque futurum esse quod iuste uiuimus. unde illi ea pietate, qua solus colendus est, gratias a
Abbreviated transcription (Latin):
Bẽc in scripturis usitatissima: siqͥs
aduertat. Quod ibi maxime appã¬
ret. ubi etiã ꝓprium nom̃ expͥmitur
ut eundẽ eẽ. de quo dr. dubitari
omĩno ñ possit. qualis ẽ. illa in pen
moyses illud atq illud. sic̃ p̾cepit
dñs moysi. Non dixit qd̾ usitatũ ẽ.
in locutionib nrĩs. & fecit moyses
sic̃ precepit ei dñs. s fecit moyses
sic̃ precepit dũs moysi: quasi alius
sit moyses cui precepit. & aliꝰ moyses
qui fecit: cũ idem ipse sit. Tales
locutiones in nouo testamento diffi¬
cillime repperiuntur: inde ẽ. tamen
quod ait apłs. de filio suo qͥ factꝰ ẽ.
ei ex semine dauid scd̾m carnem. qui¬

Expanded text:
est in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. Qualis et illa in Pentecit Moyses illud atque illud, sicut praecepit Dominus Moysi . Non dixit quod usitatum est in locutionibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficillime reperiuntur. Inde est tamen quod Apostolus ait: De Filio suo, qui factus est ei ex semine David s
Abbreviated transcription (Latin):
fecit mundũ: contemplato mus¬
do intelligit᷑. Interroga mundũ
oinatum eeli. fulgorem dispositio¬
nemꝰ syderum: solem dies efficientẽ.
lunam noctis solatium. Int̾roga
terram. fructificantem herbis & lig¬
nis: aninalib plenam. hominib
exornatam. Interroga mare: qͣntis¬
natatilib plenum ẽ. Int̾roga aerem.
qͣntis uolatilib iuget. Int̾roga oĩa:
& uide si ñ specie sua. tanqͣm uoce
tibi respondent. d̾s fecit nos. Hec
phylosophy nobiles quesierunt: &¬
ex arte artificem cognouerunt.

Expanded text:
fecit mundum, contemplato mundo, intelligitur. Interroga mundum et ornatum coeli, fulgorem dispositionemque siderum, solem diei sufficientem, lunam noctis solatium: interroga terram fructificantem herbis et lignis, animalibus plenam, hominibus exornatam: interroga mare, qnatatilibus plenum est, aerem quantis uolatilibus. Interroga omnia et uide si non specie sua tamquam uoce tibi respondeant: deus nos fecit. Haec philosophi nobiles quaesierunt et ex arte artificem cognouerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. homo xp̃c iħc. Ille enĩ homo
ut a uerbo patͥ coet̾no in unitate
ꝑsonȩ assumptꝰ filius di unigent
ẽẽt: unde hoc merunt. Quod eiꝰ
bonũ qualecũq p̾cessit. ut ad har
ineffabilem excellentiam ꝑueniret
faciente ac suscipiente uerbo. ipsi
homo ex quo ẽẽ. cepit. filius dei
unicus ẽẽ. cepit: filiũ dĩ unicũ
femina illa grã plena concepit.
De spũ scõ & uirgine maria dei
filius unicꝰ natus ẽ: ñ carnis cu¬
pidine. s solo di munere. Libera
in illo uoluntas erat. Ac tantom¬
gis erat: quantomag̾ seruire pe¬
cato ñ poterat. Appareat itaq nas
in nr̃o capite. ipse fons grẽ: us
cuncta eiꝰ menbra diffundit. Ca
grã sit ab initio fidi suȩ homo
quicumq xp̃ianus: qua gral
ille ab initio suo factus ẽ. xpͥ
quo ẽ. ille natus. Eodem spus
in nob̾ remissio peccatoꝵ: qͦ sp
factũ ẽ. ut nullũ haberet ill
peccatũ. Hec se d̾s eẽ. facturil

Expanded text:
 Jesus. Ille enim homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset; unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Filium Dei unicum femina illa gratia concepit. De Spiritu sancto et virgine Maria Dei Filius unicus natus est; non carnis cupidine, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, ac tanto magis erat, quanto magis servire peccato non poterat. Apparet itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, cuncta ejus membra diffundit. Ea gratia fit ab initio fidei suae homo quicunque Christianus, qua gratia homo ille ab initio suo factus est Chriquo est ille natus, eodem Spiritu fit in nobis remissio peccatorum, quo Spiritu factum est ut nullum haberet ille peccatum. Haec se Deus esse fa
Abbreviated transcription (Latin):
de filio suo qui factus ẽ. ei ex
semine dauid scd̾m carne̾. Qd̃¬
apłi uiderunt & p̾dicauert̃. Qui
erat. factus ẽ. Quid erat: Quid ẽ.¬
factus: Uerbũ erat. caro factꝰ ẽ.
D̾s erat: homo factus ẽ. Suscepit
humanitatẽ: ñ amisit humanitatẽ.
factus ẽ. humilis: mansit sublimis.
Natus ẽ. homo: ñ destitit esse d̾s.¬
latinis exemplarib ñ legit᷑ factus
s natus. ex semine dauid. cũ greca
factus habeant. unde ñ ad uerbũ
s ad sententiã transferre uoluit.
dicendo natũ latinꝰ interpres: t̾n
xp̃m ex semine dauid ẽẽ. scdm
carnem om̃ium libroꝵ atq lin

Expanded text:
de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem. Qapostoli viderunt et praedicaverunt, qui erat, factus est; qui erat, quid factus est? Verbum erat, caro factus est; Deus erat, homo factus est. Suscepit humanitatem, non amisit deitatem. Factus humilis, mansit sublimis. Natus est homo, non destitit esse Deus.latinis exemplaribus non legitur: factus, sed natus ex semine Dauid, cum graeca factus habeant, unde non ad uerbum, sed ad sententiam transferre uoluit dicendo "n at u m" latinus interpres, tamen Christum ex semine Dauid esse secundum carnem, omnium librorum atque lin
Abbreviated transcription (Latin):
cisti solem & lunam. Solem spiri¬
tales: lunam carnales. Adhuc car¬
nalis ẽ: ñ deseratur uͣt ipse ꝑficiat᷑.
Tu ꝑfecisti solem & lunam. Solem:
tainqm sapientem. Nam ita scͥptũ¬

Expanded text:
cisti solem et lunam: solem, spirituales; lunam, carnales. Adhuc carnalis est, non deseratur, et ipse perficiatur. Tu perfecisti solem et lunam: solem, tauquam sapientem; lunam, tanqu
Abbreviated transcription (Latin):
so ut menbra eius eẽmus elegit.
Sic enim nos electi. quomͦ ipse
clarificatus quia priusqm mund̾
eẽt. nec nos eramus. nec ipse medi
bũ eius ẽ. etiã que futura st̃ fecit.
& uocat ca que non sunt tanqͣm
sint: ꝓfecto scdm id qd̾ mediator

Expanded text:
so, ut membra ejus essemus, elegit? so, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse Mediarbum ejus est, etiam quae futura sunt fecit, et vocat ea quae non sunt tanquam sint , profecto secundum id
Abbreviated transcription (Latin):
lis eorum p̾cedentib meritis. fac̃
credentes in eum: quibꝰ dimit¬
tat om̃e peccatum. Qui facit
illũ talem : ut numqm habuerit.
habiturusq sit uoluntatẽ malã.
ipse facit in menbris eius ex mala
uoluntate bonam. Et illũ eigo
& nos p̃destiuauit. quia & in illo
ut ec̃t. caput nr̃m. & in nobis ut
corpꝰ eius essemus: ñ p̾cessura meri¬
ta nr̃a. s oꝑa sua futura p̾sciuit.
ilio dicente. & nunc clarifica me
tu pat̾ apud temetipsũ claritate
quã habui priꝰquã mundꝰ eẽt. apd̾
te: intelligamus p̃destinationẽ cla¬
ritatis humanȩ. que in illo ẽ. natͣe.
ex mortali immortalis apd̃ patrem
future. & hoc iam p̾destinando fac¬
tũ fuisse. antequã mundus esset.
quod in mundo etiã suo tempore
ficrit. Si enĩ de nobis dix̃ apłs.
sic̃ elegit nos in ipso ante mundi
constitutionem: cur abhorrere pu¬
tatur a uero. si tunc pat̾ caput
nr̃m glorificauit. qnͣdo nos in ip¬

Expanded text:
lis eorum praecedentibus meritis facit lis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum. Qui fecit illum talem ut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem malam, ipse facit in membris ejus ex mala voluntate bonam. Et illum ergo et nos praedestinavit, quia et in illo ut esset caput nostrum, et in nobis, ut ejus corpus essemus, non praecessura merita nostra, sed opera sua futura praescivit.io dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam, si toto tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ip
Abbreviated transcription (Latin):
& homine ueritatem: qm̃ ñ dm̃
tantũ dicimus xp̃m. sic̃ h eretici
manichei. nec hominem tantũ.
sic̃ heretici fotimani: nec ita ho¬
minẽ ut aliquid minꝰ habeat qd̃
ad humanã certũ ẽ. ꝑtinere natu
ram. siue animã. siue in ipsa ani¬
ma mentẽ rationalem. siue carnẽ
ñ de femina sumptã. s factã de
uerbo in carnem. conuerso atq mu¬
tato. Que omĩa tria falsa & uana
hereticorũ apollinaristarũ. tres
temꝑis. eundemq ħ ominẽ uerũ
natum de homine matre. certa¬
de plenitudine temꝑis: nec eius
humanitatẽ qua maior ẽ pater.
ninuere aliquid diuinitati eiꝰ
qua equalis ẽ. patri. Hoc autẽ
pat̾ unum sumus. E scd̾m ho¬
minem uerissime dixit: pater
maior me ẽ. Qui g hunc fecit
ex semnine dauid hominẽ iustũ.
qͥ numquã eẽt. iniustus si. ne
ullo merito p̾cedentis uoluntatis
ipͣsoꝵ: ut ille caput. hii menbra
sunt eius. Qui gͦ fecit illum
tate ꝑpetrare peccatum: ipse nul¬

Expanded text:
et homine veritatem. Quoniam non Deum et homine veritatem. Quoniam non Deum tantum dicimus Christum, sicut haeretici Manichaei; nec hominem tantum, sicut haeretici Photiniani; nec ita homine, ut aliquid minus habeat, quod ad humanam naturam pertinere certum est, sive animam, sive in ipsa anima mentem rationalem, sive carnem non de femina sumptam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato, quae omnia tria falsa et vana haereticorum Apollinaristarum tres ptemporis, eumdemque hominem verum, natum de homine matre, certa plenitudine temporis. Nec ejus humanitatem, qua minor est Patre, minuere aliquid ejus divinitati, qua aequalis est Patri. Hoc autem Pater unum sumus, » et secundum hominem verissime dixit: « Pater major me est . » Qui ergo hunc fecit ex semine David hominem justum, qui nunquam esset injustus, sine ullo merito praecedentis voluipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus. Qui ergo fecit illum voluntate perpetrare peccatum, ipse nul
Abbreviated transcription (Latin):
gratis tributum. Et si nos ad la¬
uachrũ regenerationis fides dux̃.
ñ id̾o putare debemus. pͥores nos
dedisse aliquid ut retribueretur
nobis regeneratio salutaris. Ille qͥppe
nos fecit credere in xp̃m: qui nob̾
fecit in quem credimus xp̃m. Ille
fac̃ in hominib pͥncipium fidi. &
ꝑfectionem in iħu: qui fec̃ hominẽ
pͥncipem ficdi. & ꝑfectorem iħm. Sic
enĩ appellatus ẽ. in epła que ẽ. ad¬
hebreos. Hullum ẽ. illustrius p̾¬
destinationis exemplũ: quã ipse
mediator. ¶ uis qͥs fidelis uult
eam bene intelligere. attendat ipsũ
fidelis inquã. qui in eo uerã natu¬
ram credit. & confitetur humanã
id ẽ. nrãm: quãus singłarit̾ sus¬
cipiente d̾õ uerbo in unicũ dĩ filiu̾
sublimatam: ita ut qui suscepit
& qd suscepit. una eẽt. in trinita¬
te ꝑsona. Neq enĩ homine assũp¬
to quat̾ntas facta ẽ. s trinitas¬
mansit. assumptione illa in effa¬
bilit̾ faciente. ꝑsonȩ uniꝰ in deo

Expanded text:
gratis tributum: et si nos ad lagratis tributum: et si nos ad lavacrum regenerationis fides duxit, non ideo putare debemus, priores nos dedisse aliquid, ut retribueretur nobis regeneratio salutaris; ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum; ille facit in hominibus principium fidei et perfectionem in Jesum, qui fecit hominem principem fidei et perfectorem Jesum: sic enim est appellatus, . Nullum est illustrius praedestinationis exemplum, quam ipse Mediator. Quisquis vult eam fidelis bene intelligere, attendat ipsum, Fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur humanam, id est, nostram, quamvis singulariter, suscipiente Deo Verbo, in unicum Dei Filium sublimatam, ita ut qui suscepit et quod suscepit, una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas facta eeffabiliter faciente personae unius in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ & filius hominis simul.¬
& filius hominis ꝓpt̾ susceptum
hominem. & filius di ꝓpt̾ suscipi¬
entẽ unigenitũ dm̃. ds ueraciter
& ꝓprie diceretur: ne ñ quat̾nitas
s trinitas crederetur. Predestina¬
ta ẽ. ista naturȩ humanȩ tanta
& tã celsa. & summa subuectio
ut qͦ attolleret᷑ altiꝰ non haberet.
sic̃ ꝓ nobis ipsa diuinitas quousq
se deponeret humiliꝰ ñ habuit.
quã suscepta natura hominis.
cũ infirmitate carnis. usq ad mor¬
tẽ crucis. Sic̃ gͦ p̃destinatus ẽ.
ille unus. ut caput nr̃m esset.
ita multi p̾destinati sumꝰ. ut
menbra eiꝰ essemus. ħ umana hic
gularis illiꝰ generationis inuene¬
rit. ille in nobis m̃bris eiꝰ p̾ceden¬
tia merita multiplicatȩ regene¬
rationis inquirat. Neq enim
retributa ẽ xp̃o illa generatio
s tributa. ut alienus ab omĩ ob¬
ligatione peccati. de spũ & uir¬
gine nasceretur. sic & nobis ut
ex aqua & spũ nasceremur ñ re¬
tributum ẽ. ꝓ aliquo merito. sed

Expanded text:
Filius Dei et filius hominis simul, filius hominis propter susceptum hominem, et Filius Dei propter suscipientem unigenitum Deum veraciter et proprie diceretur; ne non trinitas, sed quaternitas crederetur. Praedestinata est ista naturae humanae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur altius, non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius, non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset: ita multi praedestinati sumus, ut membra ejus essemus. Humana hic gularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita multiplicatae regenerationis inquirat. Neque enim retributa est Christo illa generatio, sed tributa, ut alienus ab omni obligatione peccati, de Spiritu et Virgine nasceretur. Sic et nobis ut ex aqua et Spiritu renasceremur, non retributum est pro aliquo merito, sed
Abbreviated transcription (Latin):
illo maneamus & ipse in nobis. Ma¬
llemus autem in illo cum sumus men¬
bia cius. manet autem ipse in nobis.
cum sumus templum eus. Ut autẽ
sinus menbra eus unitas nob̃ compa-¬
qnat. Ut compaginet unitas. quȩ fa¬
cit nsi caritas. & caritas di unde e
Apłm interroga. Caritas dłi inquit
lisfusa est in cordibus nr̃is ꝑ sp̃m

Expanded text:
illo maneamus, et ipse in nobis. Manemus autem in illo, cum sumus membra ejus. Manet autem ipse in nobis, cum sumus templum ejus. Ut autem simus membra ejus, unitas nos compaginat. Ut compaginet unitas, quid facit nisi charitas? Charitas Dei unde? Apostolum interroga. Charitas, inquit, Dei diffusa est in cord
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quȩ in corpore quod uegetat ipse
o homo quo constas ut homo sis nũ¬
quid uiuificat menbrum quod seꝑa¬
tum inuenerit a carne tuad. Sp̃m
tuum dico ammam tuam. Anima
tua non uiuificat. nisi menbra quȩ st̃
in carnc tua. Unum si tollas iam ex
amina tua uificat᷑. quia unitati cor¬
ꝑis tui non coꝑis tui non copulatur.
Hec dicunt᷑ ut amemus unitatẽ & ti¬
meamus scꝑationem. Nichil enim sic-
debet formidare xꝑianus. quam seꝑa¬
re a corꝑe. xp̃i. Si enim seꝑarat᷑ a cor¬
ꝑe. xp̃i non est menbrum euis. Si ñ ẽ
menbrum eius non uegetat᷑ sp̃u eius
Quisquis autem inquit apłs sp̃m xp̃i¬

Expanded text:
nisi quae in corpore, quod vegetat ipse,o homo, quo constas, ut homo sis, nunquid vivificat membrum quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam. Anima tua non vivificat, nisi membra quae sunt in carne tua; unum si tollas, jam ex anima tua non vivificatur, quia unitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem et timeamus separationem. Nihil enim sic debet formidare rari a corpore Christi. Si enim separatur, non est membrum eius. Si non est membrum eius, non vegetatur spiritu eius. Quisquis autem, inquit apostolus, spiri
Abbreviated transcription (Latin):
quaminulti mali habent. hoc est to¬
tum ꝓpter quod eum colis. Nutabunt
pedes tui. Putabis sine causa colere.
quando in eis uides ista qui eum ñ colt᷑.
Ergo ista omĩa dat eciam malis. se so¬
lum seruat bonis. Uiuificabis nos. Nã
mortui eramus. quando terrenis rebus
inherebamꝰ. Mortui eramus quando t̃¬
ren hominis imaginem portabamus.
Tunficabis nos. innouabis nos uitam
interioris hominis dabis nobis. Et nom̃
tuum inuocabimus. id est te diligemus.
Tu nob dulcis eris remissor peccatoꝵ no-¬
stroꝵ. tu eris totum premium iustifica
torum. Qm̃ sapientia carnis inmiea ẽ.¬
inmica est in dm̃. legi enim dei non
subicitur. nec enim p̾otest. Nec ilsd̃
quisꝗͣ ꝓ impossibilitate non peccandi & gi
obiecerit quod dictum est. Sapientia
carnis ininnca ẽ in dm̃. Legi enim dei
non est subiecta. nec enim potest. Qui
autem in carne sunt. deo placere non
possunt. Sapientiam quippe carnis
dixit. non sapientiam desursum de¬

Expanded text:
quam multi mali habent. Hoc est toquam multi mali habent. Hoc est totum propter quod eum colis? Nutabunt pedes tui, putabis te sine causa colere, quando in eis vides ista qui eum non colunt . Ergo ista dat omnia etiam malis; se solum servat bonis. Vivificabis nos: nam mortui eramus, quando terrenis rebus inhaerebamus; mortui eramus, quando terreni hominis imaginem portabamus. Vivificabis nos: innovabis nos; vitam interioris hominis dabis nobis. Et nomen tuum invocabimus: id est, te diligemus. Tu nobis dulcis eris remissor peccatorum nostrorum; tu eris totum praemium justitorum. Quoniam sapientia carnis inimica est in Deum, legi enim Dei non subjicitur, nec enim potest. Nec illud tis pro inpossibilitate non peccandi similiter obiecerit, quod dictum est : sapientia carnis inimica est Deo. legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest. qui autem in carne sunt, Deo placere. non possunt. sapientiam quippe carnis dixit, non sapientiam de sorsum de
Abbreviated transcription (Latin):
tes aliquid quod ille non fecit. Circum¬
siee uniuersam creaturam. Nide utrũ
alicubi cupiditatis uisco tencaris. & a
diligendo creatore impediaris. nisi ea
re quam ipse creauit quam negligis.
Quare autem amas ista. nisi quia pul¬
ehra sunt ⁊ Possunt ẽẽ tam pulchra.
ilam ille a quo facta sunt. Miraris
liec auia istum ñuides. Sed ꝑ ea quȩ
miraris ama quem non uides. Inter¬
roga creaturam. Si a se ipsa est. rema¬
ne in illa. Si autem ab illo est. non ob
aliud ꝑniciosai est amatori. nisi quia pre¬
ponit᷑ creatori. Quare hoc dixi &s Propter
uersum istum fr̃s. Mortui gͦ erant. quia
ꝓpterca dm̃ colebant. ut eis scdm̃ car¬
nem bene esset. Sapere autẽ scdm̃ car¬
nem mors est. & mortui sunt quia ñ
gratis dm̃ colunt. id ẽ quia ipse bonꝰ ẽ.
non quia dat alia bona. que dat &¬
non bonis. Pecuniam uis a deo. hab
& latro. Uxorem feconditem filiors. sa¬
lutem corꝑis. dignitatem scłi. Attende

Expanded text:
tes, aliquid quod ille non fecit. Circumtes, aliquid quod ille non fecit. Circumspice universam creaturam; vide utrum alicubi cupiditatis visco tenearis, et a diligendo Creatore impediaris, nisi ea re quam creavit ipse quem negligis. Quare autem amas ista, nisi quia pulchra sunt? Possunt esse tam pulchra, quam ille a quo facta sunt? Miraris haec, quia illum non vides: sed per ea quae miraris, ama quem non vides. Interroga creaturam; si a seipsa est, remane in illa: si autem ab illo est, non ob aliud perniciosa est amatori, nisi quia praeponitur Creatori. Quare hoc dixi? Propter versum istum, fratres. Mortui ergo erant, qui propterea Deum colebant ut eis secundum carnem bene esset: sapere enim secundum carnem mors est ; et mortui sunt qui non Deum gratis colunt, id est, quia ipse bonus est, non quia dat talia bona quae dat et non bonis. Pecuniam vis a Deo? Habet et latro. Uxorem, fecunditatem filiorum, salutem corporis, dignitatem saeculi? Attende
Abbreviated transcription (Latin):
cailbus. Quare mortalis: qͥuia in simili¬
tudme carnis peccati. Non in carne
pacat. s in similitudine carnis peccati.
Quid babet caro peccati ÷ Mortem &
pectatũ. Quid habuit similitudo car¬
nis peccati. Morte m sine peccato. Si
haberet peccatum. caro esset peccati.
Si mortem non haberet. non esset si¬
mitudo carnis peccati. Talis uenit
saluator. uenit mortuus est. s mortẽ
iccidit. finunt in se quam timebamꝰ.
Suscepit illam & occidit illam. Quomͦ
summus uenator leonem suscepit &
necauit. Nam prudentia carnis mors
est. prudentia autem sp̃s uita & pax.
Uuificabis nos & nomen tuum muc¬
cabimus. Tu nobis dulcis eris. Niuf¬
cabis nos. Nam prius amauimus ter¬
ram non te. S mortificasti menbra
nr̃a que sunt suꝑ terram. Illud enim
uetus testamentum habens ꝓmissa t̃¬
rena hoc uidetur suadere ne gratis
alatur ds̃. Sed quia dat aliquid in
tera: ideo diligat᷑. Quid amas ut dm̃
non ames. d Dic michi. Ama si po¬

Expanded text:
talibus. Quare mortalis? Quia in similitalibus. Quare mortalis? Quia in similitudinem carnis peccati. Non in carne peccati, sed in similitudinem carnis peccati. Quid habet caro peccati? Mortem et peccatum. Quid habuit similitudo carnis peccati? Mortem sine peccato. Si haberet peccatum, caro esset peccati; si mortem non haberet, non esset similitudo carnis peccati. Talis venit Salvator. Venit, mortuus est, sed mortem occidit. Finivit in se quam timebamus. Suscepit illam, et occidit illam, quomodo summus venator leonem suscepit et necavit. Nam prudentia carnis mors est; prudentia autem spiritus, vita et pax. Vivificabis nos et nomen tuum invocabimus. Tu nobis dulcis eris, eticabis nos. Nam prius amabamus terram, non te; sed mortificasti membra nostra quae sunt super terram . Illud enim Vetus Testamentum habens promissa terrena, hoc videtur suadere, ne gratis colatur Deus; sed quia aliquid dat in terra, ideo diligatur. Quid amas, ut Deum non ames? dic mihi. Ama, si po
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Baptirctur ut saluet᷑. Pelaguis
contra. Quid saluet᷑; Non est quod nco
saluetur. Nichil habet uicii nichil exti¬
duce dampnationis attraxit. si ȩquabs
est xp̃o quare querit xp̃m d Ecce dico
tibi. Sponsus filius dĩ qui uenit i ear¬
ne saluator est & maioꝵ & minoꝵ. sa¬
uator est & grandium & infantium. a
ipse est. xp̃c. Tu autem dicis saluatorẽ
xp̃m maiorũ non minorum. Non esty
se. Si non ẽ ipse. negas & tu xp̃m mer
ne uenisse. Magnum quid huc at¬
tulit mercator iste. De regione uences¬
sua iste mercator. iuenit in regione
nr̃a quod hic habundat. Quid habui¬
dat. Nasci & mori. Piena est terrals
mercib nasci ꝙ mori. Natus est. & mi¬
tuus est. Sed qua uia natus est ad s
centiam carnis. ille autem non piplis
Maria enim iuirgo sine urali amplol
sne concupiscentiȩ estu: qm̃ ne patere¬
au hunc estum. ideo ei dictum est. Sỹc
concubut & concepit. s credidit & con¬
cepit. Natus est enim mortalis mor¬

Expanded text:
dicit, baptizetur ut salvetur. Pelagius dicit, baptizetur ut salvetur. Pelagius contra. Quid salvetur? Non est quod in eo sanetur, nihil habet vitii, nihil ex traduce damnationis attraxit. Si aequalis est Christo, quare quaerit Christum? Ecce dico tibi: Sponsus Filius Dei qui venit in carne, salvator est majorum et minorum, salvator est grandium et infantium, et ipse est Christus. Tu autem dicis Salvatorem Christum majorum et non minorum, non est ipse. Si non est ipse, negas et tu Chrne nostra? Magnum quid huc attulit mercator iste de regione sua veniens: mercator iste invenit in regione nostra quod hic abundat. Quid hic abundat? Nasci et mori. Plena est terra his mercibus, nasci et mori. Natus est, et mortuus est. Sed qua via natus est? Ad istscentiam carnis, ille autem non per ipsam. Maria enim virgo sine virili amplexu, sine concupiscentiae aestu; quoniam ne pateretur hunconcubuit et concepit, sed credidit et concepit. Natus est enim mortalis mor