comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aũ tũ autẽ recte diuiditur dñ ñ discernunt᷑ recte uł loca uł tempora
uł ipse res quȩ offerunt᷑. uł qͥ offert & cui offert᷑ uł hi quib ad uescen¬
dũ distribuitur qͦd oblatũ ẽ: ut diuisionẽ hic discretionẽ intelligans.
sue cũ offertur ubi non oportet. aut qͦd ñ ibi s alibi oportet. siuecũ
ttertur quando ñ oportet. aut qͦa ñ tunc s alias oportet. siue cũ id¬
ffertur qđ nusquã & numnꝗͣ. penitꝰ debuit. siue cũ electiora sibi eiusde¬
reneris rerũ tenet homo quã sunt ea quȩ offert do: siue eiꝰ rei quȩ ob
uta: fit particeps ꝓfaniis aut quilib& quẽ fas non ⁊ fieri. In quo aut̃
hoꝵ do displicuerit cain: facile non potest inueniri. Propterea dat᷑¬
ntelligi dm ñ respexisse in munus eiꝰ qr hoc ipso male diuidebat danᷤ
do aliquid suũ. sibi autẽ seipsũ. qͦd om̃s faciunt qui ñ di s suã sectantes uo¬

Expanded text:
autem recte diuiditur, dum non discernuntur recte uel loca uel tempora uel res ipsae, quae offeruntur, uel qui offert, cui offertur, uel hi quibus ad uescendum distribuitur quod oblatum est, ut diuisionem hic discretionem intellegamus; siue cum offertur ubi non oportet aut quod non ibi, sed alibi oportet, siue cum offertur quando non oportet aut quod non tunc, sed alias oportet, siue cum offertur id quunt ea, quae offert Deo, siue eius rei. quae oblata est, fit particeps profanus aut quilibet quem fas non est fieri. In quo autem horum Deo displicuerit Cain, facile non potest inueniri. Sedeum non respexisse in munus eius, quia hoc ipso male diuidebat, dans Deo aliquid suum, sibi autem se ipsum. Quod omnes faciunt, qui non Dei, sed suam sectantes uo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat liberaturus p̃destinatos in suũ regnũ. ꝙ głam semꝑ ueraci
& ueracit᷑ sempit̾nã: Innotuit gͦ demonib ñ ꝑ ia qͦd ÷ uita eterna q¬

Expanded text:
fuerat liberaturus praedestinatos in suum regnum et gloriam semper ueracem fuerat liberaturus praedestinatos in suum regnum et gloriam semper ueracem et ueraciter sempiternam. Innotuit ergo daemonibus non per id. quod e
Abbreviated transcription (Latin):
pegrin atione sua plato nec ieremiã uidere p otuit tanto ante defunctũ
Quid uenisti ante tempꝰ ꝑdere nos: Siue quia
subitũ illis fuit qđ futurũ quidẽ s tardio opinabant᷑. siue quia ꝑdi¬
tionẽ suam hanc ipsam dicebant. qua fiebat ut cogniti sꝑnerent᷑. Et
hoc erat ante tempꝰ id÷ ante tempꝰ iudicii quo ȩt̾na d̃anatione puniendi
st̃ cũ om̃ib etiã hominib qͥ eoꝵ societate detinent᷑. sic̃ religio loquitur
in eis &e tanta scientia & caritas ñ erat. Penã quippe suã form idabant
abillo. ñ in illo iusticiã diligebant. Tantũ uͦ eis innotuit quantũ uo¬
luit. tantũ autẽ uoluit: quantũ oportuit. S innotuit ñ sic̾ angłis
scĩs qui eiꝰ scđm id qͦd ai uerbũ ÷ participata ȩt̾nitate ꝑfruunt᷑ s sicut
eis t̾rendis innotescendũ fuit. ex quoꝵ tyrannica quoda mͦ potestate.

Expanded text:
peregrinatione sua Plato nec Ieremiam uidere potuit, tanto ante defunctum, peregrinatione sua Plato nec Ieremiam uidere potuit, tanto ante defunctum, Quid uenisti ante tempus perdere nos? siue quia subitum illis fuit, quod futurum quidem, sed tardius opinabantur, siue quia perditionem suam hanc ipsam dicebant, qua fiebat ut cogniti spernerentur, et hoc erat ante tempus, id est ante tempus iudicii, quo aeterna damnatione puniendi sunt cum omnibus etiam hominibus, qui eorum societate detinentur, sicut religio loquitur, in eis et tanta scientia erat, et caritas non erat. Poenam suam quippe formidabant ab illo, non in illo iustitiam diligebant. Tantum uero eis innotuit, quantum uoluit; tantum autem uoluit, quantum oportuit. Sed innotuit non sicut angelis sanctis, qui eius, secundum id quod Dei Verbum est, participata aeternitate perfruuntur, sed sicut eis terrendis innotescendum fuit, ex quorum tyrannica quodam modo potestate
Abbreviated transcription (Latin):
 p̃uidebat et iã gr̃a sua spłm pioꝵ in adoptionẽ uocandũ. remissisq pec¬
catis iustificatũ sp̃u scõ scĩs angłis in ęt̃na pace sociandũ nouissima ini¬
mica morte destructa. cui ppło eẽt huis rei ꝯsideratio ꝓfutura. quod ex
uno homine as ad com̃dandũ hominib quã ei grata sit etiã in plurib unitã.
Diligent᷑ supputata temꝑũ ratio¬
quȩ eronica hẏstoria ꝯtinet᷑. platonẽ indicat a tẽpore quo ꝓphetauit
ieremias centũ ferme annos postea natũ fuisse. Qui cũ octoginta & unũ
uxisset. ab anno mortis eio usq ad id tempꝰ quo ꝑtholomeꝰ rex egy¬
pti scͥpturas ꝓpħicas gentis hebreoꝵ de iudea poposcit. & ꝑ septua¬
ginta uiros hebreos qui etiã grecã linguã nouerant interp̃tandas
habendasq curauit: anni reꝑiunt᷑ ferme sexaginta. Quaꝓpt in illa

Expanded text:
m piorum in adoptionem vocandum, remissisque pecm piorum in adoptionem vocandum, remissisque peccatis justificatum Spiritu sancto sanctis Angelis in aeterna pace sociandum, novissima inimica morte destructa: cui populo esset hujus rei consideratio profutura, quod ex uno homine Deus ad commendandum hominibus, quam ei grata sit etiam in pluribus unitas, genter subputata temporum ratioica historia continetur, Platonem indicat a tempore, quo prophetauit Hieremias, centum ferme annos postea natum fuisse; qui cum octoginta et unum uixisset, ab anno mortis eius usque ad id tempus, quo Ptolomaeus rex Aegypti scripturas propheticas gentis Hebraeorum de Iudaea poposcit et per septuaginta uiros Hhabendasque curauit, anni reperiuntur ferme sexaginta. Quapropter in illa
Abbreviated transcription (Latin):
ra nullo mͦ ẽẽ potuert̃. Tempꝰ aut̃ qm̃ mutabilitate tͣnscurrit. et̃¬
nitati ĩmutabili ñ pot̾ eẽ coęt̾nũ. Ac ꝑ hoc etiã si immortalitas angłoꝵ
ñttansit in temꝑe. nec p̃t̾ita ẽ quasi iam ñ sit. nec futura quasi u̾dũ
sit : tam̃ eoꝵ motꝰ quib temꝑa ꝑagunt᷑ ex futuro in pͣt̾itũ transeunt.
frido creatori in cuis motu dicenaũ ñ ẽ uł fuisse quod iã ñ sit. uł fu¬
turũ esse quod nondũ sit. coęterni esse non possunt  morit¬
ec ignorabat as hominẽ peccaturũ. & morti iã obnoxiũ morituros
pagatur ũ eoq ꝓgressuros peccandi immanitate mortales. ut tuero
atq pacatis int̾ se rationalis uoluntatis exꝑtes bestiȩ sui generis uiue¬
rent. quaꝵ ex aquis & terris plurimũ pullu lauit exordiũ quã homi¬
nes quoꝵ genꝰ ex uno ẽ ad cõm̃dandã dcordiam ꝓpagatũ. Neq enĩ un¬
quã int̾ se leones aut int̾ se dracones qualia homines bella gesserui.¬

Expanded text:
m mutabilitate transcurrit, aeternitati immutabili non potest esse coaeternum. Ac per hoc etiamsi immortalitas Angelorum non transit in tempore, nec praeterita est quasi jam non sit, nec futura quasi nondum sit: tamen eorum motus, quibus tempora peraguntur, ex futuro in praeteritum transeunt, et ideo Creatori, in cuius motu dicendum non est uel fuisse quod iam non sit, uel futurum esse quod nondum sit, coaeterni esse non possunt. ec ignorabat Deus hominem peccaturum et morti iam obnoxium morituros propagaturum eoque progressuros peccandi inmanitate mortales, ut tutius adque pacatius inter se rationalis uoluntatis expertes bestiae sui generis uiuerent, quarum ex aquis et terris plurium pullulauit exordium, quam homines, quorum genus ex uno est ad commendandam concordiam propagatum. Neque enim umquam int
Abbreviated transcription (Latin):
llua sacram̃to. Agebatur gͦ aliis quȩ sumebant. ne animalia corpora
molestiȩ aliquid esuriendo aut sitiendo sentirent.¬
Ion in fantasmate angłos edisse credendũ ẽ. quando eos homines
hospicio susceper̃t. quãuis utrũ angłi eẽnt ignorantib cũ simili
nob indigentia uesci uiderent᷑. Unde qđ ait̾ angłs in libro tobie
udebatis me manducare s uisu ur̃o uidebatis. id÷ necessitate refi¬
ciendi corporis sicut uos facitis me cibũ sumere putabatis:¬

Expanded text:
a peccabatur. Alebantur ergo aliis quae sumebant, ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirentin phantasmate angelos edisse credendum est, quando eos homines hospitio susceperunt, quamuis utrum angeli essent ignorantibus simili nobis indigentia uesci uiderentur. Unde est quod ait angelus in libro Tobiae: Videbatis me manducare, sed uisu ueatro uidebatis; id est necessitate reficiendi corporis, sicut uos facitis, me cibum sumere putabatis
Abbreviated transcription (Latin):
iiat autẽ suꝑbia: nisi ꝑuersȩ celsitudinis appetitus: Puersa enĩ ẽ celsitu¬
io. deserto eo cui debet amins inherere pͥncipio. sibi quodamͦ fieri atq esse
Sicio deprauari nͥ ex nichilo facta natura ñ posset. ac ꝑhocut t pͥncipium.
natuta sit ex eo habet qđ a do facta ẽ: ut autẽ ab eo qđ deficiat: ex hoc qͦa
qenichilo facta ẽ. Nec sic defecit homo ut omĩno nichil eẽt. s ut inclinatus
asd seipsũ minꝰ eẽt quã erat. cũ ei qui sũme ẽ inherebat. Relicto itaq d̃o. eẽ

Expanded text:
st autem superbia nisi peruersae celsitudinis adpetitus? Peruersa enim est celsitudo deserto eo, cui debet animus inhaerere, principio sibi quodam modo fieri adque esseuitio deprauari nisi ex nihilo facta natura non posset. Ac per hoc ut natura sit, ex eo habet quod a Deo facta est; ut autem ab eo quod est deficiat, ex hoc quod de nihilo facta est. Nec sic defecit homo, ut omnino nihil esset, sed ut inclinatus ad se ipsum minus esset, quam erat, cum ei qui summe est inhaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
tas qđ ubicũq corꝑa eoꝵ sepeliant᷑ uł insepulta etiã ꝑinimicoꝵ rabiẽ
relinquant᷑. aut ꝓ eoꝵ libidine dilacerata absumantur. ñ ido ułius
integrã uel mins głosam eoꝵ resurrectionẽ futuram.lad uł mino¬

Expanded text:
itas, quod ubicumque corpora eorum sepeliantur uel insepulta etiam per iniquorum rabiem itas, quod ubicumque corpora eorum sepeliantur uel insepulta etiam per iniquorum rabiem relinquantur aut pro eorum libidine dilacerata absumantur, non ideo uel minus integram uel minus gloriosam eorum resurrectionem futuram.
Abbreviated transcription (Latin):
& iterũ tangit illũ. qͥd ꝓficit lauatio eiꝰ. sic & qͥ ieiunat suꝑ peccata siua
& iterũ ambulans hȩc eadde facit. Sepultura gͦ mortuoꝵ remissionẽ
significat peccatoꝵ: eo ꝑtinens quod dictũ ẽ. beati quoꝵ remissȩ sunt
inqͥtates: & quoꝵ tecta st̃ peccata. Ubi gͦ sepelienda erant. hoc signifir¬
cantia cadlauera patarchaꝵ ñ in ea t̾ra ubi ille crucifixus ẽ euiꝰ sanguine
facta ẽ remissio peccatoꝵ. Mortib enĩ patͥarchaꝵ peccata hominũ
figurata st̃. Dicit᷑ autẽ ab eo loco qđ abramiũ uocat᷑ ubi st̃ ista oorpi
abesse locũ ubi crucifixus ẽ dñs fere xxͦx. milib ut etiã ipse mine¬
rꝰ eũ significare intelligat᷑ qͥ in baptismo apparuit ferme .xxx. anno
& si qͥd aliua de re tanta uł hoc mͦ uł sublimis intelligi potest. dum
tam̃ ñ friutra arbitrem᷑ tales ac tantos homines di. tantã gessisse cu¬
rã ꝓ sepeliendis corꝑib suis cũ sit atq eẽ debeat fideliũ ista secur¬

Expanded text:
angit illum, quid profecit lauatio eius? sic et qui ieiunat super peccata sua et iterum ambulans haec eadem facit. sepultura ergo mortuorum remissionem significat peccatorum eo pertinens quod dictum est: beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadauera patriarcharum nisi in ea terra ubi ille cruc-ifixus est, cuius sanguine facta est remissio peccatorum? mortibus enim patriarcharum peccata hominum figuabesse locum, ubi crucifixus est dominus, fere xxx milibus, ut etiam ipse numerus eum significare intellegatur qui in baptismo apparuit ferme xxx annorum; et si quid aliud de re tanta uel hoc modo uel sublimius intellegi potest, dum tamen non frustra arbitremur tales ac tantos homines dei tantam gessisse curam pro sepeliendis corporibus suis, cum sit atque esse debeat fidelium ista secur
Abbreviated transcription (Latin):
uitã eẽ quã corpꝰ. sp̃emq corporis eẽ sensibilẽ. intelligibilẽ uitȩ. ẜmae
intelligibilẽ spẽm sensibili p̃tulerunt. Sensibilia dicimꝰ. quȩ uisura.¬
ctuq corꝑis sentiri queunt. intelligibilia: quȩ ospectum̃tis intelligi¬
possunt. Nulla ẽ enĩ pulcritudo corꝑalis siue in statu corꝑis sicut est
figura. siue in motu sicut ẽ cantilena de qͦ ñ animo iudicet. Q& ꝓfe¬
cto ñ posset. nͥ melior in illo eẽt hȩc sp̃es sine tumore molis. sine srepi¬
tu uocis. sine spacio uł lociuł temporis. S ibi qͦ n mutabilis eẽt ñ alis
alio meliꝰ de sp̃e sensibili iudicaret. meliꝰ ingeniosior quã tardior. me¬
lis peritior quã imꝑitior. meliꝯ exercitatior quã minꝯ exercitatꝰ. & ide
ipse unꝰ cũ ꝓficit. melio utiq pꝰea quã priꝰ. Qd autẽ recipit maiꝰ &
minꝰ. sine dubitatione mutabile ẽ. Unde ingeniosi & docti & in his

Expanded text:
rpus, speciemque corporis esse sensibilem, intellegibilem uitae. Proinde intellegibilem speciem sensibili praetulerunt. Sensibilia dicimus, quae uisu tactuque corporis sentiri queunt; intellegibilia, quae conspectu mentis intellegi. Nulla est enim pulchritudo corporalis siue in statu corporis, sicut est figura, siue in motu, sicut est cantilena, de qua non animus iudicet. Quod profecto non posset, nisi melior in illo esset haec species, sine tumore molis, sine strepitu uocis, sine spatio uel loci uel temporis. Sed ibi quoque nisi mutabilis esset, non alius alio melius de specie sensibili iudicaret; melius ingeniosior quam tardior, melius peritior quam inperitior, melius exercitatior quam minus exercitatus, et idem ipse unus, cum proficit, melius utique postea quminus, sine dubitatione mutabile est. Unde ingeniosi et docti et in his
Abbreviated transcription (Latin):
amoris diini gr̾am quã illi qͥ in eade ꝑstiterunt. aut si utriq boni
ȩqualit̾ creati sunt. istis mala uoluntate cadentib. illi amplisadiun
ad eã beatitudinis plenitudinẽ unde nunquã se casuros certissimi

Expanded text:
amoris divini gratiam, quam illi qui in eadem perstiterunt: aut si utrique boni amoris divini gratiam, quam illi qui in eadem perstiterunt: aut si utrique boni aequaliter creati sunt, istis mala voluntate cadentibus illi amplius adjuti ad eamdem beatitudinis plenitudinem, unde nunquam se casuros certissimi
Abbreviated transcription (Latin):
lo facta natura ẽ. Deficere nãq ab eo qđ sũme ÷ ad i qd̾ mins ẽ. hor
est incipere habere uoluntatẽ malã. Causas porro defectionũ istarũ
cũ efficientes ñ sint ut dixi. s deficientes uelle inuenire. tale ẽ acsi
qͥs quã uidere uelit tenebras. uł audire silentiũ. Qd tam̃ utriunq
nobis notũ ẽ: neq illud nͥ ꝑ oculos. neq hoc nͥ ꝑ aures. ñ sane inspecie
s in speciei pͥuatione. Nemo gͦ ex me scire querat qđ me nescire scio
nͥ forte ut nes cire discat qđ sciri ñ posse sciendũ ÷. Ea quippe quȩ ñ
inspecie s in eiꝰ pͥuatione sciunt᷑. si dici aut intelligi potest. quodamͦ
nesciendo sciunt᷑. ut sciendo mesciantur.
Sine bona uoluntate hoc ÷ di amore nunquã scõs angłos fuisse
credendũ ẽ. Mali autẽ qͥcũ boni creati eẽnt. tam̃ mali sunt mala
ꝓpͥa uoluntate quã bona natura ñ fecit. nͥ cũ abono sponte defecit.
ut mali causa ñ sit bonu̾ s defectꝰ a bono. aut minorẽ acceperunt

Expanded text:
fectio. Deficere namque ab eo, quod summe est, ad id, quod minus est, hoc est incipere habere uoluntatem malam. Causas porro defectionum istarum, cum efficientes non sint, ut dixi, sed deficientes, uelle inuenire tale est, ac si quisquam uelit uidere tenebras uel audire silentium, quod tamen utrumque nobis notum est, neque illud nisi per oculos, neque hoc nisi per aures, non sane in specie, sed in speciei priuatione. Nemo ergo ex me scire quaerat, quod me nescire scio, nisi forte ut nescire discat, quod sciri non posse sciendum est. Ea quippe quae non in specie, sed in eius priuatione sciuntur, si dici aut intellegi potest, quodam modo nesciendo sciuntur, ut sciendo nesciantur.sine bona voluntate, hoc est Dei amore nunquam sanctos angelos fuisse credendum est. Isti autem, qui cum boni creati essent, tamen mali sunt mala propria voluntate, quam bona natura non fecit, nisi cum a bono sponte defecit; ut mali causa non sit bonum, sed defectus a bono: aut minorem acceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
qualis cũq natura ẽ. ñ ẽẽ posse nͥ ab illo qͥuere ẽ: qr. incõmutabilit̾ ẽ:
ac ꝑ hoc siue uniu̾si mundi corpꝰ. figuras: qualitates. ordinatũq mo¬
tũ: & elem̃ta disposita a cȩlo usq ad terrã. & quȩcũq corꝑa in eis suis.
Siue omnẽ uitã uł quȩ nutrit & ꝯtinet qͣlis ẽ in arborib. ułquȩ oh
habet & sentit qualis ẽ in pecorib uel quȩ & hoc habet & intelligitꝰ
qualis ẽ in hominib: uł quȩ nutritorio subsidio ñ indiget s tantũ
tinet. sentit intelligit qual ẽ in angłis. nͥ ab illo eẽ ñ posse qui sim¬
plicit̾ ẽ. qͥa ñ aliud÷ illi eẽ. aliua uiuere. quasi possit eẽ ñ uiuens. nec
aliud: illi uiuere. aliud intelligere. quasi possit uiuere ñ intelligens:
nec aliud: illi intelligere. aliud beatũ eẽ. quasi possit intelligere ñ beatꝰ t̃.
litatẽ & simplicitatẽ. intellexert̃ eũ & om̃ĩa ista fecisse. & ipsũ a nullo fieri

Expanded text:
liscumque natura est, non esse posse, nisi ab illo qui vere est, quia immutabiliter est; ac per hoc, sive universi mundi corpus, figuras, qualitates, ordinatumque motum et elementa disposita, a celo usque ad terram et quecumque corpora in eis sunt, sive omnem vitam, vel que nutrit et continet, qualis est inet sentit, qualis est in pecoribus; vel quae et haec habet et intelligit, qualis est in hominibus; vel quae nutritorio subsidio non indiget, sed tantum continet, sentit, intelligit, qualis est in Angelis, nisi ab illo esse non posse qui simpliciter est: quia non aliud illi est esse, aliud vivere, quasi possit esse non vivens; nec aliud illi est vivere, aliud intelligere, quasi possit vivere non intelligens; nec aliud illi est intelligere, aliud beatum esse, quasi possit intelligere et non beatuslitatem et simplicitatem intellexerunt eum et omnia i
Abbreviated transcription (Latin):
cem suã: ꝓfecto bonȩ st̃: & cũ ibi st̃ ubi eẽ ꝑnaturȩ ordinẽ debent.
qͣntũ accepert̾ suũ eẽ custo diunt. & quȩ semꝑ ẽẽ ñ accepert̃: ꝓueu
motuq rerũ quib creatoris lege subdunt᷑. in melio deteris ue muta¬
tur. in eũ diuina ꝓuidentia tendentes exitũ. quẽ ratio gub̃nande
uniu̾sitatis includit. ita ut nec tanta corruptio quanta usq adinte¬
ritũ naturas mutabiles mortalesq ꝑducit. sic faciat ñ eẽ qđ erat
ut ñ inde fiat ꝯsequenter quod esse debebat.

Expanded text:
ent, quantum acceperunt, suum esse custodiunt. Et quae semper esse non acceperunt, pro usu motuque rerum, quibus Creatoris lege subduntur, in melius deteriusve mutantur, in eum divina providentia tendentes exitum, quem ratio gubernandae universitatis includit: ita ut nec tanta corruptio, quanta usque ad interitum naturas mutabiles mortalesque perducit, sic faciat non esse quod erat, ut non inde fiat consequenter quod esse debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
res corpoꝵ mom̃ta st̃ ponderũ. siue deorsũ gͣuitate: siue sursũ leuitatt
nitant᷑. Ita enĩ corpꝰ pondere sicut animꝰ aniore fert᷑. quocumq fertuR.

Expanded text:
res corporum momenta sunt ponderum, sive deorsum gravitate, sive sursum levitate res corporum momenta sunt ponderum, sive deorsum gravitate, sive sursum levitate ni
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ amamꝰ quicqͥd boni amamꝰ. Est enĩ & amor qͦ amat᷑ & qd̾ amandũ non ẽ
& istũ amorẽ odit in se: qͥ illũ diligit qͦ id amatur qd amandũ ẽ. Possunt
enĩ ambo ẽẽ in unohomine. & hoc bonũ ẽ homini. ut illo ꝓficiente quo
bene uiuimꝰ. iste deficiat qͦ male uiuimis: donec ad ꝑfectũ sanetur. & in
bonũ cõmutet᷑ omẽ qd̃ iuuimꝰ. Si enĩ pecc essemꝰ. carnalẽ uitã & qd̾
eẽt nob̾ bene. nichil aliud quereremꝰ. Itẽ si arbores eẽmꝰ. nichil quide
sentientẽ motũ amare possemꝰ. ueruntam̃ ia quasi appetere ui deremur.
quo feraciꝰ essemꝰ uberiusq fructuose. Si essemꝰ lapides. aut fructꝰ. aut
uentꝰ aut flãma. aut qͥd eiꝯmodi. sine ullo quide sensu atq uita. ñ tamen
nob̾ deesset quasi quid̾a nr̃oꝵ locoꝵ atq ordinis appetitus. Nã uelud ame¬

Expanded text:
quo amamus quid quid boni amamus? Est enim et amor, quo amatur et quod amandum non est: quo amamus quid quid boni amamus? Est enim et amor, quo amatur et quod amandum non est: et istum amorem odit ienim ambo esse in uno homine, et hoc bonum est homini, ut illo proficiente quo bene uiuimus, iste deficiat quo male uiuimus, donec ad perfectum sanetur et in bonum commutetur omne quod uiuimus. Si enim pecora essesset nobis bene, nihil aliud quaereremus. Item si arbores essemus, nihil quidem sentiente motu amare possemus, verumtamen id quasi appetere videremur, quo feracius essemus uberiusque fructuosae. Si essemus lapides, aut fluctus, aut ventus, aut flamma, vel quid ejusmodi, sine ullo quidem sensu atque vita, non tamen nobis deesset quasi quidam nostrorum locorum atque ordinis appetitus. Nam velut amo
Abbreviated transcription (Latin):
Ueruntam̃ & hȩc & omĩa corꝑalia latentes in natura causas habent. s formas
suas qͥb mundi huiꝯ uisibilis itructura formosa ẽ sentiendas sensib pteber
ut ꝓ eo qđ nosse ñ possunt. quasi in notescere uelle uideant᷑. S nos ea sensu
corꝑis ita capimꝰ. ut de his ñ sensu corꝑis uidicemꝰ. Habems enĩ aliũ inte¬
rioris hominis sensũ isto longe p̾stantiorẽ. quo iusta & inuista sentims
iusta ꝑ intelligibilẽ speciẽ: iniusta ꝑ eiꝰ pͥuationẽ. Ad huuꝰ sensus officiũ
ñ acies pupillȩ: ñ foram̃ auriculȩ. ñ spiram̃ta nariũ. non gustus faucumꝰ
ñ ullꝰ corꝑeus tactꝰ accedit. Ibi me & eẽ & hoc nosse certꝰ sũ & hȩc amo. atq
ipse magis amor amat᷑. Ileq enĩ uir bonꝰ merito dicit᷑ qͥscit qd bonũ
ẽ s qͥ diligit. Cur gͦ & in nobis ipsis ñ & ipsũ amorẽ nos amare sentims.

Expanded text:
Verum tamen et haec et omnia corporalia latentes in natura causas habent; sed formas Verum tamen et haec et omnia corporalia latentes in natura causas habent; sed formas suas, quibus mundi huius uisibilis structura formosa est, sentiendas sensibus praebent, ut pro eo, quod nosse non possunt, quasi innotescere uelle uideantur. Sed nos ea sensu corporis ita capimus, ut de his non sensu corporis iudicemus. Habemus enim alium interioris hominis sensum isto longe praestantiorem, quo iusta et iniusta sentimus, iusta per intellegibilem speciem, iniusta per eius priuationem.non acies pupillae, non foramen auriculae, non spiramenta narium, non gustus faucium, non ullus corporeus tactus accedit. Ibi me et esse et hoc nosse certus sum, et ipse magis amatur. Neque enim vir bonus merito dicitur qui scit quod bonum est, sed qui diligit. Cur ego et in nobis ipsis non et ipsum amorem nos amare sentimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã suã ubi scd̾m naturã possunt eẽ custodiant. Iã uͦ nosse qͣntũ ametur.
quãq falli nolit humana natura uł hinc intelligi potest. qd lam̃tari qͥsꝙ
sana mente mauult quã lȩtari in amentia. Quȩ us magna atq mirabiꝰ
mortalib p̃ter homini animantib nulla ẽ. lic& eoꝵ quibꝰdã ad istã lucem
ꝯtuenda multo quã nobis sit acrior sensꝰ oculoꝵ. S lucẽ illã incorꝑeam en
tingere nequeunt. qua mens nr̃a qͦdamͦ radiatur. ut de his om̃ib recte uo¬
care possimꝰ. Nã in qͣntũ eã capimꝰ. in tantũ id possumꝰ. Ueruntam̃ ines¬
in sensib irrationabiliũ amimantiũ. & si scientia nullomͦ: at certe quȩda scien¬
tiȩ similitudo. Cȩt̾a autẽ rerũ corꝑaliũ ñ qͥa sentiunt. s qͥa sentiuntur sen¬
sibilia nuncupata st̃. quoꝵ in arbustis hoc simile ẽ sensib qͦ alunt᷑ ꝙ gignur

Expanded text:
ntiam suam. ubi secundum naturam possunt esse, custodiant. Iam uero nosse quantum ametur ntiam suam. ubi secundum naturam possunt esse, custodiant. Iam uero nosse quantum ametur quamque falli nolit humana natura, uel hinc intellegi potest, quod lamentari quisque sana mente mauult quam laetari in amentia. Quae uis magna adque mirabilis mortalibus praeter homini animantibus nulla est, licet eorum quibusdam ad istam lucem contuendam multo quam ntingere nequeunt, qua mens nostra quodammodo irradiatur, ut de his omnibus recte judicare possimus. Nam in quantum eam capimus, in tantum id possumus. Verumtamen inesin sensibus inrationalium animantium, etsi scientia nullo modo, at certe quaedam scientiae similitudo; cetera autem rerum corporalium, non quia sentiunt, sed quia sentiuntur, sensibilia nuncupata sunt. Quorum in arbustis hoc simile est sensibus, quod aluntur et gignunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ficio sibi hanc impendi miscdiam desid̾ant. ut aliqͣnto ꝓductiꝰ in eade
miseria uiuant tardiusq moriant᷑. ꝓcul dubio gͦ indicant ĩmortalita¬
tẽ saltẽ talẽ qͦ ñ habeat finẽ mendicitatis. qͣnta gratulatione susciꝑent.
Quid animalia omĩa etiã irrationabilia qͥb datũ ñ ẽ ista cogitare. ab
ĩmensis draconib usq ad exiguos uermiculos. Nonne se ẽẽ uelle. atq
obhoc int̾itũ fugere om̃ib qͥb possunt motib indicant: Qͥd arbusta
om̃sq frutices qͥb nullꝰ ẽ sensꝰ. ad uirandã manifesta motione ꝑnicie̾.
ñne ut in auras tutũ cacuminis germ̃ emittant. aliud t̾rȩ radicitꝰ assi
mo corꝑa quib ñ solũ sensꝰ. s nec ulla saltẽ seminalis ẽ uita: ita tam̃ uꝰ
exiliunt in suꝑna uel mima descendunt. uł librant᷑ in mediis. ut esse¬

Expanded text:
ficio sibi hanc inpendi misericordiam desiderant, ut aliquanto productius in eadem ficio sibi hanc inpendi misericordiam desiderant, ut aliquanto productius in eadem miseria uiuant tardiusque moriantur. Procul dubio ergo indicant, inmortalitatem, saltem talem quae non habeat finem mendicitatis, quanta gratulatione susciperent. Quid? animalia omnia etiam inrationalia, quibus datum non est ista cogitare, ab inmensis draconibus usque ad exiguos uermiculos nonne se esse uelle adque ob hoc interitum fugere omnibus quibus possunt motibus indicant? Quid? arbusta omnesque frutices, quibus nullus est sensus ad uitandam manifesta motione perniciem, nonne ut in auras tutum cacuminis germen emittant, aliud terrae radicis adfigmo corpora, quibus non solum sensus, sed nec ulla saltem seminalis est uita, ita tamen uel exiliunt in superna uel in ima descendunt uel librantur in mediis, ut esse
Abbreviated transcription (Latin):
test beatꝰ eẽ si nichil sit: Ita uͦ ui quada naturali ipsũ eẽ iocundũ ẽ: ut
ũ ob aliuo & hi qͥ miseri st̃ nolint int̾ire. & cũ miseros se ẽẽ sentiant.
ñseipsos de reb. s miseriã suã potiꝰ auferri uelint. Illis etiã qͥ & sibi
miserrimi apparent & plane st̃ & ñ solu̾ a sapientib qm̃ stulti. uerũ &
abhis qͥ se beatos putant miseri iudicantur. quia pauꝑes atq m̃dici st̃:
siqͥs ĩmortalitatẽ daret qͣ nec ipsa miseria moreret᷑. ꝓpositosibi qđ si in
eade miseria semꝑ ẽẽ nollent. nulli & nusꝗͣ. eẽnt futuri: s omĩmͦ ꝑitu¬
ri. ꝓfecto exultarent lȩticia & sic semꝑ eligerent eẽ. quã oñino ñ esse.
qui rei testis ẽ notissimꝰ sensꝰ illoꝵ. Unde enĩ mori metuunt. & malt̃
in illa eruna uiuere ꝗͣ eã morte finire. nͥ qͥa satis apparet quã refugi.¬
at natura ñ ẽẽ : Atq id̾o cũ se nouerint ẽẽ morituros. ꝓ magno bene¬

Expanded text:
tia et utriusque amore. Ita uero ui quadam naturali ipsum esse iucundum est, ut non ob aliud et hi qui miseri sunt nolint interire et, cum se miseros esse sentiant, non se ipsos de rebus, sed miseriam suam potius auferri uelint. Illis etiam, qui et sibi miserrimi apparent et plane sunt et non solum a sapientibus, quoniam stulti, uerum et ab his, qui se beatos putant, miseri iudicantur, quia pauperes adque mendici sunt, si quis inmortalitatem daret, qua nec ipsa miseria moreretur, proposito sibi quod, si in eadem miseria semper esse nollent, nulli et nusquam essent futuri, sed omni modo perituri, profecto exultarent laetitia et sic semper eligerent esse quam omnino non esse. Huius rei testis est notissimus sensus illorum. Unde enim mori metuunt et malunt in illa aerumna uiuere, quam eam morte finire, nisi quia satis apparet quam refugiat natura non esse? Adque ideo cum se nouerint esse morituros, pro magno bene
Abbreviated transcription (Latin):
em octo. Duodenarii ui numeri partes in sũmã aductȩ tͣnseunt eũ. hab&
em̃ auodecimã qd ẽ unũ. habet sextã qͦ st̃ duo. habet qͣrtã quȩ st̃ tria:
habet t̾ciã quȩ st̃ quatuor. habet dimidiã quȩ st̃ sex. Unũ & duo &¬
tria & quatuor & sex. ñ duodeci. s ampliꝯ id ÷ sedecĩ fiunt. Hoc breuit᷑
cõmemorandũ putaui. ad cõmendandã senarii numeri ꝑfectionem
Qu pͥmꝰ ut dixi partib suis in sũmã redactis ipse ꝑficit᷑. in qͦ ꝑfecit
Es oꝑa sua. Unde ratio numeri ꝯtẽnenda ñ ẽ: quȩ in multis sc̃aꝵ seri¬
turaꝵ: locis quã magni estimanda sit ȩlucet diligent̾ intuentib. Nec
frust᷑ in laudib di dictũ ẽ. Omĩa in m̾sura & numero & pondere dispo.¬
Inseptimo die ia÷ eod̾e die septies repetito: qͥ numerus etiã  siusti.¬
ipse alia ratione ꝑfectus ẽ: i reqͥes com̃dat᷑. in qͣ pͥmũ scĩficatio sonat.¬

Expanded text:
enim octo. Duodenarii uero numeri partes in summam ductae transeunt eum; habet enim octo. Duodenarii uero numeri partes in summam ductae transeunt eum; habet enim duodecimam, quod est unum; habet sextam, quae sunt duo; habet quartam, quae sunt tria; habet tertiam, quae sunt quattuor; habet et dimidiam, quae sunt sex; unum autria et quattuor et sex non duodecim, sed amplius, id est sedecim, fiunt. Hoc breuiter commemorandum putaui ad commendandam senarii numeri perfectionem, qui primus, ut dixi, partibus suis in summam redactis ipse perficitur; in quo perfecit Deus opera sua. Unde ratio numeri contemnenda non est, quae in multis sanctarum scripturarum locis quam magni aestimanda sit elucet diligenter intuentibus. Nec frustra in laudibus Dei dictum est: Omnia in mensura et numero et pondere depoie, id est eodem die septies repetito, qui numerus etiam ipse alia ratione perfectus est, Dei requies commendatur, in qua primum sanctificatio sonat
Abbreviated transcription (Latin):
q qͣ st̃ unũ & duo. & tria. quȩ in sũmũ ducła sex fiunt. Partes aut̃ in hac
onsideratione numeroꝵ illȩ intelligendȩ sunt. quȩ quotȩ sint dici po¬
tst sicut dimidia: t̾cia. quarta. & deinceps ab aliqͦ numero denominatȩ.
Neq enĩ exempli gr̾a qͥa in nouenarionumero quatuor pars aliqua eiꝰ est:
odici potest quota ei sit: unũ aut̃ potest. Nã nona eiꝰ. Et tria potest.
natia eiꝯ ẽ. Coniunctȩ uͦ istȩ duȩ partes eiꝰ nona scilic& atq t̾cia id÷ unu¬
uta. longe st̃ a tota sũma eiꝰ qd ẽ nouẽ. Itẽq in denario qͣternariꝰ ẽ aliqͣ pars
as. s quota sit diciñ potest: unũ aut̃ potest. Nã decima pars eiꝰ ẽ. habet
rqͥntã. ꝯd st̃ duo. Habet & dimidiã. qͦd st̃ qͥnq. S heȩ trespartes eiꝰ decima
& qͥnta & dimidia ia ÷ unũ & duo & qͥnq simul ductȩ ñ cõplent decẽ. Sunt

Expanded text:
quae sunt unum et duo et tria, quae in summam ducta sex fiunt. Partes autem in hac quae sunt unum et duo et tria, quae in summam ducta sex fiunt. Partes autem in hac consideratione numerorum illae intellegendae sunt, quae quotae sint dici potest; sicut dimidia, tertia, quarta et deinceps ab aliquo numero denominatae. Neque enim exempli gratia quia in nouenario numero quattuor pars aliqua eius est, ideo dici potest quota eius sit; unum autem potest, nam nona eius est: et tria potest, nam tertia eius est. Coniunctae uero istae duae partes eius, nona scilicet adque tertia, id a, longe sunt a tota summa eius, quod est nouem. Itemque in denario quaeternarius est aliqua pars eius; sed quota sit dici non potest; unum autem potest; nam decima pars eius est. Habet et quintam, quod sunt duo; habet et dimidiam, quod sunt quinque. Sed hae tres partes eius, decima et quinta et dimidia, id est unum et duo et quinque, simul ductae non conplent decem; sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃. eamq eẽ inseparabilẽ tͥnitatẽ. singłasq in ea ꝑsonas eẽ unã sub¬
fantiã. & tam̃ om̃s ñ tres d̾os eẽ. s unũ m ita nouer̾t. ut eis magis
sta quã nosipsi nobis cogniti sumꝰ. Ipsam qͦ creaturã meliꝯ ibi hoc ẽ in sa¬
pentia di tanꝗͣ in arte qua facta ẽ quã in ea ipsa seiunt. ac ꝑhoc & seipsos
pimelis quã in seipsis. ueruntam̃ & in seipsis. Facti st̃ enĩ & aliua st̃ quã ille
asrit. Ibi gͦ tanquã in diurna cognitione. in seipsis autẽ tanquã inuesꝑti¬
asicut iã supͣdiximꝰ. Multũ enĩ differt utrũ in ea ratione cognoscat᷑ aliquid
sam quã factũ ẽ. an in seipso. sicut alit̾ scit᷑ rectitudo lineaꝵ seu ueritas
siguraꝵ eũ intellecta ꝯspicit᷑. alit̾ cũ in puluere scribit᷑. & alit̾ iusticia in
ueritate in cõmutabili. alit̾ in anima iusti.
Sinerus senaris pͥmꝰ cõplet᷑ suis partib id ÷ sexta sui parte. & tercia & dimi

Expanded text:
arabilem trinitatem singulasque in ea personas esse substantiam, et tamen omnes non tres deos esse, sed unum Deum, ita nouerunt, ut eis magis ista, quam nos ipsi nobis cogniti simus. Ipsam quoque creaturam melius ibi, hoc est in sapientia Dei, tamquam in arte, qua facta est, quam in ea ipsa sciunt; ac per hoc et se ipsos ibi melius quam in se ipsis, uerum tamen et in se ipsis. Facti sunt enim et aliud sunt quam ille qui fecit. Ibi ergo tamquam in diurna cognitione, in se ipsis autem tamquam in uespertina, sicut iam supra diximus. Multum enim differt, utrum in ea ratione cognoscatur aliquid, secundum quam factum est, an in se ipso; sicut aliter scitur rectitudo linearum sen ueritas figurarum, cum intellecta conspicitur, aliter cum in puluere scribitur; et aliter iustitia in ueritate incommutabili, aliter in anima iusti.e senarius primus conpletur suis partibus, id est sexta sui parte et tertia et dimidia,
Abbreviated transcription (Latin):
drina scientia. usus fructu diuidicandꝰ ẽ. Nec ignoro qͦo ꝓpͥe fructus
fruentis. usus utentis sit. atq hoc int̾esse uideatur qd ea re frui dicim᷑ qͦ
nos ñ ad aliua referenda nͥ ꝑ seipsam delectat. uti uͦ ea re quã ꝓpt̾ aliud
querimꝰ. Unde temꝑalib magis utendũ ẽ quã fruendũ. ut fruui meream᷑
et̾nis. ñ sicut ꝑuersi qͥ frui uolunt nũmo. uti autẽ d̾o: qm̃ ñ nũmũ ꝓpter

Expanded text:
ctrina scientia, usus fructu diiudicandus est. Nec ignoro, quod proprie fructus ctrina scientia, usus fructu diiudicandus est. Nec ignoro, quod proprie fructus fruentis, usus utentis sit, adque hoc interesse uideatur, quod ea re frui dicimur, quae nos non ad aliud referenda per se ipsa delectat; uti uero ea re, quam propter aliud quaerimus unde temporalibus magis utendum est, quam fruendum, ut frui mereamur aeternis; non sicut peruersi, qui frui uolunt nummo, uti autem Deo; quoniam . non nummum pr
Abbreviated transcription (Latin):
e s artificis sapientia metienda st̃. sicut in specie uisibilis hominis. si unũ
radat᷑ suꝑciliũ quã ꝓpemodũ nichil corꝑi & quã multũ detͣhit᷑ pulchri.¬
ullã aliã causã faciendi mundi intelligi d̾s uoluit. nͥ ut bona fierent
abono dło. Ubi si nemo peccasset. tantũmͦ naturis bonis eẽt munoꝰ ornatꝰ
ao plenꝰ. Et qͥa peccatũ ẽ ñ ido cuncta st̃ impleta peccatis. cũ bonoꝵ longe
maior numerꝰ in cȩlestib suȩ naturȩ ordinẽ seruet. nec mala uoluntas
quȩ nature ordinẽ seruare noluit idõ iusti di leges omia bene ordinantis
effugit. qm̃ sic̃ pictura cũ colore nigro locosuo posito:. ita uiu̾sitas rerũ
siqͥs possit intueri etiã cũ ꝑ eccatorib pulchra ẽ. quãuis ꝑ seipsos conside¬
spectant᷑ ut aliqͥd efficiat: natura. doctrina. usus. Hatura ingenio . do¬

Expanded text:
est, sed artificis sapientia metienda sunt; sicut in specie uisibilis hominis, si unum est, sed artificis sapientia metienda sunt; sicut in specie uisibilis hominis, si unum radatur supercilium, quam propemodum nihil corpori, et quam multum detrahitur pulchriullam aliam causam faciendi mundi intellegi uoluit, nisi ut bona fierent a bono deo. ubi si nemo peccasset, tantummodo naturis bonis esset mundus ornatus et plenus; et quia peccatum est, non ideo cuncta sunt impleta peccatis, cum bonorum maior numerus in caelestibus suae naturae ordinem seruet; nec. mala uoluntas quia naturae ordinem seruare noluit, ideo iusti dei leges omnia bene ordinantis effugit; quoniam sicut pictura cum colore nigro loco t.suo posito, ita uniuersitas rerum, si quis possit intueri, etiam \' cum peccatoribus pulchra est, quamuis per se ipsos considespectantur, ut aliquid efficiat: natura, doctrina, usus; natura ingenio, do
Abbreviated transcription (Latin):
Ille qͥppe ñ ex hoc in illud cogitatione mutata. s omĩno incõmutabilit̾ uidet
ita ut illa qͥde qͣ temꝑalit̾ fiuint & futura ñdũ sint. & p̾sentia iã sint. & pͣtica
iã ñ sint. ipse uͦ hȩc omĩa stabili ac sempit̾na p̾sentia cõp̃henait. nec aliter
teriti uł futuri uarietate mutat᷑. ap̃quẽ ñ ẽ ĩmutatio nec mom̃ti obums¬
litatẽ rerũ diligent᷑ inqͥrere. & ubi nr̃m ingeniũ uł infirmitas deficit:
ita credere occultã sic̃ erant quȩda qͦ uix potiumꝰ inuenire. qͥa & ipsa uti¬
litatis occultatio. aut humilitatis exercitatio ẽ. aut elationis attritio.
cũ omĩno natura nulla sit malũ. nom̃q hoc ñ sit nͥ pͥuationis boni.
S a t̾renis usq ad cȩlestia. & a uisibilib usq ad inuisibilia st̃ aliis alia
bona meliora. ad hoc inȩqͣlia ut eẽnt omĩa. Ds̃ autẽ ita ẽ artifex magnꝰ
inmagnis. ut minor ñ sit in paruis. Quȩ parua ñ sua granditate nã nulla

Expanded text:
Ille quippe non ex hoc in illud cogitatione mutata, sed omnino incommutabiliter uidet; ita ut illa quidem, quae temporaliter fiunt, et futura nondum sint et praesentia iam sint et praeterita iam non sint, ipse uero haec omnia stabili ac sempiterna praesentia conprehendat; nec aliter aeteriti uel futuri, uarietate mutatur, aput quem non est inmutatio nec momenti obumlitatem rerum diligenter inquirere, et ubi nostrum ingenium uel infirmitas deficit, ita credere occultam, sicut erant quaedam, quae uix potuimus inuenire; quia et ipsa utilitatis occultatio aut humilitatis exercitatio est aut elationis adtritio; cum omnino natura nulla sit malum nomenque hoc non sit nisi priuationis boni. Sed a terrenis usque ad caelestia et a uisibilibus usque ad inuisibilia sunt aliis alia bona meliora, ad hoc inaequalia, ut essent omnia; Deus autem ita est artifex magnus in magnis, ut minor non sit in paruis; quae parua non sua granditate nam nulla
Abbreviated transcription (Latin):
borib & in afflictionib agit. & in ea iustꝰ ex fide uiuit. Nisi enĩ credideri¬
tis inqͥt. ñ intelligetis. Et hoc ẽ tempꝰ qđ ingemiscimꝰ & dolemꝰ expectan.¬
tes recłeptionẽ corꝑis nr̃i: quod quadragesima celebrat᷑. Scimꝰ autẽ qͥa
cũ apparuerit similes illi erimꝰ. qmͣ uidebimꝰ eu̾ sicuti ẽ: cũ addit᷑ dena¬
riꝯ quadragenario: ut ñ solũ credere quȩ ꝑtinent ad fide s etiã ꝑspicuã
ueritatẽ intelligere meream᷑ talis eccłia in qua nullꝰ erit meror. nulla ꝑ¬

Expanded text:
boribus et in afflictionibus agit et in ea iustus ex fide uiuit. nisi enim credideriboribus et in afflictionibus agit et in ea iustus ex fide uiuit. nisi enim credideritis, inquit, non intellegetis. et hoc est tempus, quod ingemescimus et dolemus, exspectantes redemtionem corporis nostri, quod quadragesima celebratur. scimus autem, quia, cum apparuerit, similes illi erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est: cum additur denarius quadragenario, ut non solum credere quae pertinent ad fidem, sed etiam perspicuam ueritatem intellegere mereamur. talis ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ginta addantur decem. qͥa & partes equales quadragenarii numeri simu
auctȩ ad qͥnquaginta ꝑueniunt. partes autẽ equales habet qͣdragenaris
numerꝰ pͥmo quadraginta in singulis: deinde iugniti in binis. deinde decẽ
in quat̾nis. octo in qͥnis. qͥnq in octonis. qͣtuor in denis: duos in uicenis.
Unũ gͦ & duo & quatuor & qͥnq & octo & decẽ & iuginti simul ducta: efficiur
qͥnquaginta. Qua ꝓpt̾ quadragenariꝰ numerꝰ equalib siuis partib cõputatiᷤ
parit amplio denariũ & fit qͥnquagenariꝰ. sic tempꝰ fidi rerũ ꝓ nr̃a salute
gestaruͣ & gerendaꝵ cũ ęqualitate uitȩ actũ impetrat intellectũ stabilis
sapientiȩ. ut ñ solũ credendo s etiã intelligendo disciplina firmet᷑. & ido ea
quȩ nẽ ẽ eccłia quãuis filii disimus ante tam̃ quã appareat qͥd erimꝰ. inla¬

Expanded text:
ginta addantur decem; quia et partes aequales quadragenarii numeri, simul ginta addantur decem; quia et partes aequales quadragenarii numeri, simul ductae, ad quinquaginta perveniunt; partes autem aequales habet quadragenarius numerus, primo quadraginta in singulis, deinde viginti in binis, deinde decem in quaternis, octo in quinis, quinque in octonis, quatuor in denis, duas in vicenis. Unum ergo, et duo, et quatuor, et quinque, et octo, et decem, et viginti simul ducta, efficiunt quinquaginta. Quapropter sicut quadragenarius numerus, aequalibus suis partibus computatis, parit amplius denarium, et fit quinquagenarius; sic tempus fidei, rerum pro nostra salute gestarum et gerendarum, cum aequitate vitae actum, isapientiae, ut non solum. credendo sed etiam intellegendo disciplina firmetur. Et ideo quae nunc est ecclesia, quamuis filii dei simus, ante tamen quam appareat quid erimus, in la
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ euidentissimã naturã eiꝰ id÷ calidã & frigidã. humida & sicca̾. Uni¬
uersȩ gͦ creaturȩ : septenariꝰ. Quaꝓpt̾ omĩs disciplina dinoscens & dis¬
cernens creatorẽ atq creaturã: denario numero insinuat᷑. In qͣ quisq¬
narratis sibi reb diuinitꝰ temꝑalit̾ ꝓ salute hominũ gestis. siue gerendi
quȩ adhuc futura p̾dicant᷑. si ꝑmanserit in fide & ꝓmissa sꝑauerit & quę
diuina auctoritas p̃cepit in fatigabili caritate implere curauerit. recte
agit uitã huis necessitatis & temꝑis. quȩ numero qͣdragesimo cõm̃datur:
& qm̃ denariꝰ numerꝰ qͥ totã insinuat disciplinã quat̾ ductꝰ id÷ numero qui
corꝑi tͥbuit᷑ multiplicatꝰ. qͥa ꝑ motꝰ corꝑales administratio gerit᷑ quã dictũ
ẽ fide ꝯstare quadragesimũ numierũ ꝯficit: ita impetrat etiã stabilẽ & nul¬
liꝰ temꝑis indigentẽ sapientiã. quȩ denario numero cõm̃dat᷑. ut ad qͣdra-¬

Expanded text:
id est calidam et frigidam, humidam et siccam; uniuersae ergo creaturae septenarius. quapropter omnis disciplina dinoscens et discernens creatorem atque creaturam denario numero insinuatur. quae disnarratis sibi rebus, divinitus temporaliter pro salute hominum gestis sive gerendis, quae adhuc futura praedicantur, si permanserit in fide, et promissa speraverit, et quae divina auctoritas praecipit infatigabili charitate implere curaverit, recte aget vitam hujus necessitatis et temporis, quae numero quadragesimo commendatur. Quoniam denarius numerus, qui totam insinuat disciplinam, quater ductus, id est numero qui corpori tribuitur multiplicatus, quia per motus corporales administratio geritur, qua dictum est fidem constare, quadragesimum numerum conficit: ita impetrat etiam stabilem et nullius temporis indigentem sapientiam, quae denario numero commendatur, ut ad quadra
Abbreviated transcription (Latin):
net uisus. & cũ uiciũ auriũ dicit᷑ surditas. ad naturã eaꝵ ꝑtinere
demonstrat᷑ auditꝰ. ita cũ uiciũ creaturȩ angłicȩ dicit᷑ qͦ ñ adheret
hilo creauit ẽẽ dedit. s ñ sũme ẽẽ sicut ẽ ipse & aliis dedit ẽẽ ampliꝯ:
alus minꝯ. atq ita naturas eẽntiaꝵ gradibus ordinauit. Sicut enĩ
ab eo qͥa ÷ sapere uocat᷑ sapientia. sic ab eo qͦd ÷ esse uocat᷑ essentia. nouo
quidẽ nomine quo usi ueteres ñ st̃ latini sermonis auebores. s iã nr̃is
tempib usitato. ne acesset etiã linguȩ nr̃ȩ qđ greci appellant ũsian.¬

Expanded text:
net uisus; et cum uitium aurium dicitur surditas, ad earum naturam pertinere net uisus; et cum uitium aurium dicitur surditas, ad earum naturam pertinere demonstratur auditus: ita, cum uitium creaturae angelicae dicitur, quo non adhaeret s, quas ex nihilo creauit, esse dedit, Sed non summe esse, sicut est ipse; et aliis dedit esse amplius, aliis minus, adque ita naturas essentiarum gradibus ordinauit sicut enim ab eo, quod est sapere, uocatur sapientia, sic ab eo, quod est esse, uocatur essentia, nouo quidem nomine, quo usi ueteres non sunt Latini sermonis auctores, sed iam nostris temporibus usitato, ne deesset etiam linguae nostrae, quod Graeci appellant
Abbreviated transcription (Latin):
omnui mbroꝵ. & hinc iã reliquo temꝑe usq ad tenpꝰ partꝰ magnitudi¬
neraugeat᷑. Quadraginta gͦ qͥnq dies addito uno qͦd significat sũmũa
dito gͦ ut dictũ ẽ uno fiunt. xlui. Qui cũ fuerint multiplicati ꝑ ipsũ
senariũ numerũ qui hius ordinationis caput tenet: fiunt ducenti se
ꝯpł q ⁊ ceptꝰ añs credit᷑ qr eode die etiã passus ẽ usq ad octauo beł ianu¬
arias. quo die natꝰ ẽ. Non gͦ absurde .xlui.annis dicit᷑ fabricatũ eẽ
tempsũ. qd corpꝰ eiꝰ significat. ut quot anni fuerint in fabricatione
templi. tot dies fuerint in corꝑis dnĩci ꝑfectione
Sneut melior ẽ natura sentiens &e cũ dolet quã lapis qͥ dolere nullomͦ
potest. ita rationalis natura p̾stantior etiã misera. quã illa quȩ ra¬
tionis uel sensus ẽ expers. & iđo in eam ñ cadit miseria
uiciũ oculoꝵ dicitur cecitas. id ostendit᷑ qđ ad naturã oculoꝵ. ꝑti¬

Expanded text:
membrorum, et hinc iam reliquo tempore usque ad tempus partus magnitudine augeatur. XL ergo V dies addito uno, quo significat summam — dito ergo, ut dictum est, uno fiunt XLVI. qui cum fuerint multiplicati per ipsum senarium numerum, qui huius ordinationis caput tenet, fiunt CCLXXVI, ptus dominus creditur, quia eodem die etiam passus est, usque ad VIII kal. ianuarias, quo die natus est. non ergo absurde XLVI annis dicitur fabricatum esse templum, quod corpus eius significabat, ut, quot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis dominici perfectioneem melior est natura sentiens et cum dolet quam lapis qui dolere nullo modo potest: ita rationalis natura praestantior etiam misera, quam illa quae rationis uel sensus est expers, et ideo in eam non cadit miseriauitium oculorum dicitur caecitas, id ostenditur, quod ad naturam oculorum perti
Abbreviated transcription (Latin):
simȩ celebratione p̃figurat᷑. spterea postea quã dñs nr̃ resurrexit a mor¬
tius q̃draginta dieb ꝑactis cũ discipłis suis eadẽ ipsa scilio& ꝑhunc nume¬
rũ insinuata temꝑali dispensatione quȩ adfide̾ ꝑtinet ascendit in cȩlũ.
& incendio quadragenario denaris adderet᷑. Et id̾o iã hoc totũ id est
qͥnqͣgenariꝰ dierũ numerꝰ leticiȩ celebratione signanoꝰ ẽ. Hȩc autẽ duo

Expanded text:
resurrexit a mortuis, quadraginta diebus peractis cum discipulis suis, eadem ipsa scilicet per hunc numerum insinuata temporali dispensatione, quae ad fidem pertinet, ascendit in coelum , et incendio, quadragenario denarius adderetur. Et ideo jam hoc totum, id est, quinquagenarius numerus dierum, laetitiae celebratione, signan
Abbreviated transcription (Latin):
Non ex cõmodo uł incõmodo nr̃o. s ꝑ seipsã ꝯsiderata natura uat
artifici suo głam. Sic ẽ & natura ignis ȩterni sine ulla dubitatione
laudabilis. quãuis damnatis impus futura pęnalis. Quto em̃ est
igne flamante. iugente. atq lucente pulchriꝰ: Quid calefaciente
eurante. coquente utiliꝰ. quãuis eo nichil sit urente molestiꝰ: Ide g
ipse alit̃ appositꝰ ꝑniciosus. qui ꝯuenient̾ adhibitꝰ cõmodissimꝰ inue¬
nit᷑. Nã eiꝰ in unũso mundo utilitates uerbis explicare qͥs sufficit:
Nec audiendist̃ qui laudant in igne lucẽ. ardorẽ autẽ uituꝑant. ui¬
delica n ex ui naturȩ. s ex suo cõmodo uł incõmodo. Uidere enĩ uolt̃.¬
ardere nolunt. S parũ attendunt eã ipsam lucẽ quȩ certe &. ilii
placet oculis infirmis ꝑ inouenientiã nocere. & in illo ardore quę
eis displicet ñ nulla animalia ꝑ ꝯuenientiã salubrit̾ uiuere. Natun¬

Expanded text:
 ex commodo uel incommodo nostro, sed per se ipsam considerata natura dat artifici suo gloriam. Sic est et natura ignis aeterni sine ulla dubitatione laudabilis, quamuis damnatis inpiis futura poenalis. Quid enim est igne flammante uigente lucente pulchrius? quid calfaciente curante coquente utilius? quamuis eo nihil sit urente molestius. Idem igitur ipse aliter adpositus perniciosus, qui conuenienter adhibitus commodissimus inuenitur. Nam eius in uniuerso mundo utilitates uerbis explicare quis sufficit? Nec audiendi sunt, qui laudant in igne lucem, ardorem autem uituperant, uidelicet non ex ui naturae, sed ex suo commodo uel incommodo. Videre enim uoluardere nolunt. Sed parum adtendunt eam ipsam lucem, quae certe et illis placet, oculis infirmis per inconuenientiam nocere, et in illo ardore, qui eis displicet, nonnulla animalia per conuenientiam salubriter uiuere. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
res. p̃cordialit̾ doleo: quod sc̃o & desidabili comientui ur̃o. inter esse ñ
ualeo. W quia in nomine saluatoris congregatos uos. ẽẽ. non ambigo.
manessem claris natalib ortum. modestis morib ornatum. quem
meldensis ȩccła eleg̃. cum eligentib eligo. & manus impositionẽ
quam ei facturi estis p̃sentes corꝑe. hanc ego confirmo & facio quan¬
tum in me p̃sens corde. Credo enu uos. ẽẽ. tanti consilii & tante
fortitudinis. ut nichil p̃sumatis illicitum. niehil subt̃ fugiatis legitimũ.U¬

Expanded text:
esiderabili conventui vestro interesse non valeo . Et quia in nomine Salvatoris congregatos vos esse non ambigo, Manassem claris natalibus ortum modestis moribus ornatum, quem Meldensis Ecclesia elegit, cum eligentibus eligo, et manus impositionem quam ei facturi estis praesentes corpore, hanc ego confirmo et facio, quantum in me est, praesens corde. Credo enim vos esse tanti consilii, et tantae fortitudinis, ut nihil praesumatis illicitum, nihil subterfugiatis legitimum.