comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si habueritis fidẽ tãquã granũ synapis. di¬
cetis huic monti tollere & mittere. in ma-¬
re & fiet. Forte monti huic:de se ipso dixit.
collocatꝰ ẽ: q̃a et apłi montes. portantes mon¬
tẽ hc̃. Id̾o sequit᷑ frit innouissimis tempo¬
ribꝰ manifestꝰ mons dñi: p̃paratꝰ in cacumi.¬
ne montiũ. Transcendit gͦ cacumina mon-¬
tiũ omniũ. & in cacumine omniũ montiũ
collocatꝰ ẽ: qͥa montes st̃ annunciantes mon-¬
tem: Mare aut̃ significat hoc scłm: Incuiꝰ
maris cõparatione tãquã t̾ra uidebat᷑ gens
uideoꝵ. N enĩ idolatriȩ amaritudine te-¬
gebat᷑: sed erat tãquã arida amaritudine
gentiũ. tãquã mari circũdata. Futurũ erat
ut turbaret᷑ t̾ra. id ẽ illa ipsa gens uidea: &
transferrent᷑ montes incor maris: id ẽ primo
ipse mons magnꝰ paratꝰ incacumine montiũ.
Deseruit enĩ gentẽ uideã. & factꝰ ẽ ingentibꝰ.
Trans latꝰ ẽ de terra. ad mare transferentib.

Expanded text:
Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic, Tollere et mittere in mare, et fiet . Forte, monti huic, de seipso dixit; collocatus est: quia et Apostoli montes, portantes montem hunc. Ideo sequitur, Erit in novissimis temporibus, manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium . Transcendit ergo cacumina montium omnium, et in cacumine omnium montium collocatus est; quoniam montes sunt annuntiantes montem. Mare autem significat hoc saeculum, in cujus maris comparatione, tanquam terra videbatur gens Judaeorum. Non enim Idololatriae amaritudine tegebatur, sed erat tanquam arida, ipsa amaritudine Gentium tanquam mari circumdata. Futurum erat, ut turbaretur terra, idest illa ipsa gens Judaea, et transferrentur montes in cor maris . Et primo ipse mons magnus paratus in cacumine montium. Deseruit enim gentem Judaeorum, et factus est in gentibus, translatus de terra ad mare, transferentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne crebrescut̃: ut cũ ad tale refugiũ ꝑueneris.
plꝰ ibi timere ĩcipias. Antea enĩ cause tue tm̃ ti¬
mebas: cũ uͦ ad talẽ ꝯfugeris. etiã de illo nicħ ti-¬
mebiꝰ. Oulti enĩ cũ ad talia refugia ꝯfugissẽt. ca-¬
dentibꝰ ilł ad qͦs confugerãt & ipsi questa sunt:
qͦs nemo quereret si ñ ad tales confugissent.
hon ẽ refugiũ nr̃m tale: sed refugium
nr̃m uirtꝰ est. Cũ illuc confugerimꝰ. fir¬
mi erimꝰ. ad uitor intribulationibꝰ. quȩ
inuenert̃ nos nimis. Multȩ tribulatio¬
nes: & in om̃i tribulatione ad dñm con-¬
fugiendũ ẽ: Siuie sit tͥbulatio uire fami¬
liari. siue sit insalute corporis. siue depe.¬
riculo carissimoꝵ siue de aliquã re ad
huiꝰ uitȩ sustentacul necessaria. om̃imꝰ
fortis sit. Non enĩ inse fortis erit. aut sibi
ipse fortitudo erit: sed ille illi fortitudo erit
qͥa refugiũ eius factꝰ est. Uerũtam̃ carissi¬

Expanded text:
nae erebrescunt, ut cum ad tale refugium perveneris, nae erebrescunt, ut cum ad tale refugium perveneris, plus ibi timere incipias. Antea enim causae tuae tantum timebas; cum vero ad talem refugeris, et de illo tibi timebis. Multi enim cum ad talia refugia confugissent, cadentibus illis ad quos confugerant, et ipsi quaesiti sunt: quos nemo quaereret, si non ad talia confugissent. Non est refugium nostrum tale, sed refugium nostrum virtus est. Cum illuc confugerimus, firmi erimus. 3. Adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis. Multae sunt tribulationes, et in omni tribulatione ad Deum confugiendum est: sive sit tribulatio in re familiari, sive sit in salute corporis, sive de periculo carissimorum, sive de aliqua re ad hujus vitae sustentaculum necessaria, omnino fortis sit. Non enim ipse in se fortis erit, aut sibi ipse fortitudo erit; sed ille illi fortitudo erit, qui refugium ejus factus est. Verumtamen, carissi
Abbreviated transcription (Latin):
Finis aut̃ dicit᷑ ñ qͥa consum it: sed qͥa ꝑfi.¬
cit. Nã & finitũ cibũ dicimꝰ qui mandu.¬
cabatur: & finitã tunicã quȩ texebat᷑ Il¬
lud ad consumationẽ. hoc ad ꝑfectionẽ.
dicit᷑ Nec putare debemꝰ quia eũ ad xp̃m
ꝑuenerimꝰ aliqͥd ampliꝰ debemꝰnitr ut &
ad patrem ueniamꝰ. Noc enĩ putauit &
philippꝰ cũ ei dixit. Dñe ostende nobis
patrẽ. & sufficit nobis. Cũ dicit sufficit
nobis. finẽ querit sacietatis & ꝑfectionis.
& ille. tanto inqͥt tempore uobiscũ sũ &
ñ cognouistis me:  ꝑ hilippe. qui ud&
me uid& et patrem. In illo gͦ habemꝰ pa-¬
trẽ: qͥa ipse in patre & pat̾ in ipso: & ipse
tat. Ubi uoce̾ nr̃am agnoscere debemꝰ.
si tam̃ uocis affectũ habemꝰ
cũ confugerit. magis infirmat᷑
quã confirmat᷑ confugis uerbi
gr̃a ad aliquẽ in scło magnũ. ut facias
tibi potentẽ amicũ: refugiũ uidet᷑. T̃anta tñ
huiꝰ scłi ĩcerta st̃. & ita potentiũ ruine cotidia¬

Expanded text:
t, sed quia perficit. Nam et finitum cibum dicimus qui manducabatur, et finitam tunicam quae texebatur: illud ad consumptionem, hoc ad perfectionem. dicitur. Nec putare debemus, quia cum ad illum pervenerimus, aliquid amplius debemus niti ut et ad Patrem perveniamus. Philippus, cum ei dixit: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cum dicit, sufficit nobis, finem quaerit satietatis et perfectionis. Et ille, tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui videt me, videt et Patrem . In illo ergo habemus Patrem, quia ipse in Patre, et Pater in ipso, et ipse tat, ubi vocem nostram agnoscere debemus, si tamen hujus vocis affectum habemuscum fugerit, magis infirmatur quam confirmetur. Confugis, verbi gratia, ad aliquem in saeculo magnum, ut facias tibi potentem amicum: refugium tibi videtur. Tanta tamen hujus saeculi incerta sunt, et ita potentum ruinae quotidia
Abbreviated transcription (Latin):
feyent᷑ huc. montes nubes hic pluerent.:
hic dñs tonitruo suo regna inelinaret do.¬
nec plenitudo gentiũ intrar&. Et qͥd pꝰea:
Et sic om̃is isrł saluꝰ fier&. Id̾o & hic ipsũ
ordinẽ seruans. exaltabor ĩqͥt ĩ gentib & ex
altabor interra: idẽ & in mari & in terra.
Utinã om̃s dicant qͦd sequit᷑. Dñs uirtu¬
tũ nobiscũ. suseptor nr̃ ds iacob.

Expanded text:
ferrentur, ut nubes hic pluerent, ferrentur, ut nubes hic pluerent, hic Dominus tonitruo suo regna inclinaret, donec plenitudo Gentium intraret. Et quid postea? Et sic omnis Israel salvus fieret. Ideo et hic ipsum ordinem serexaltabor in terra: id est et in mari et in terra; ut jam omnes dicant quod sequitur, Dominus virtutum nobiscum, susceptor nos
Abbreviated transcription (Latin):
am caritati ur̃e
quedã sic̃ notissima loquim᷑. in qͥb un¬
morari ñ debemꝰ. qͥa ea quȩ seitis breuit̃
cõmemorari debent filios chore nos intelliga¬
mꝰ. Cõmemoro enĩ uos scientes. chore inter:¬
pretari caluiciũ: dñmq nr̃m qm̃ calua¬
riȩ loco erucifirus est. adduxisse multos¬
sibi. tãquã illud granũ qͦd nisi mortifica.¬
tum eẽt solũ remaner&: et eos qui adduc¬
ti st̃ appellatos filios chore Noc in mys¬
terio. Ceterũ fuert̃ nescio qui filii chore¬
in illo tempore quando ista cantabant᷑
sed sp̃s nos uiuificare deb&. ñ littera ue-¬
lare. Nos gͦ intelligamꝰ ã uidete si ea quȩ
contextus congruunt nobis. & inuenimꝰ
hic nos. si tam̃ inhereamꝰ m̃bris eiꝰ cuiꝰ cor¬
poris caput incelo est. ex illa passione
ascendens: uit eos qui in humilitate iace¬
bant secũ in ubertate adducat. fructũ
cifirus ẽ. nostis quia uelũ discidit. ut
templi secreta patescerent. ꝓinde quia

Expanded text:
am Charitati Vestrae quaedam sicut notissima loquimur, in quibus immorari non debemus: quia ea quae scitis, breviter commemorari debent. Filios Core nos esse intelligamus. Commemoro enim vos scientes, Core interpretari Calvitium; Dominumqriae loco crucifixus est, adduxisse sibi multos, tanquam illud granum, quod nisi mortificatum esset, solum remaneret ; et eos qui adducti sunt, appellatos filios Core: hoc in mysterio. Caeterum fuerunt nescio qui filii Core illo tempore, quando ista cantabantur : sed spiritus nos vivificare debet, non littera velare . Nos ergo hic intelligamus, et videte si ea quae contextus, congruunt nobis: et invenimus hic nos, si tamen inhaeremus membris ejus, cujus corporis caput in coelo est, ex illa passione ascendens, ut eos qui in humilitate jacebant, secum in ubertate adducat, fructum cifixus est, nostis quia velum discidit, ut templi secreta patescerent . Proinde quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptͣ hoc et in cogitationibus meis iocun
ficiet in interitũ. s inspe resurrecꝰtionis ob¬
in infernũ: Qm̃ neq aninam mea̾ in feriᷤᷤ
possidendã clabis. Neq dabis scm̃ tuũ ude¬
re corruptionem. Neq sc̃ificatum corpus ꝑ
quod et alii sc̃ificandi sunt. corrumpi pati-¬
eris. Notas michi fecisti uias uite. Notas fe.¬
cisti ꝑme hums: litatis uias. utaduitam
redirent homines unͣ ꝑsuꝑbiam ceciderͣt
Inquib quia ego sum: michi fecisti. ad im-¬
plebis me leticia cum uultu tuo. adimple-¬
bis eos leticia ut nonultra querant aliquid.
cum facie ad faciem teuiderint. Inquibus qͥa
egosum me aclimplebis. Delectatio indexte¬
ra tua usq infinem. Delectatio ẽ infauore eti
ꝓpitiatione tua in huius uite itinere: ꝑducenᷤ
usꝙ ad finem głe conspectus tui.

Expanded text:
pter hoc et in cogitationibus meis jucundficiet in interitum, sed in spe resurrectionis obin inferno: quoniam neque animam meam inferis possidendam dabis. Neque dabis sanctum tuum videre corruptionem: neque sanctificatum corpus, per quod et alii sanctificandi sunt, corrumpi patieris. Notas mihi fecisti vias vitae: notas fecisti per me humilitatis vias, ut ad vitam redirent homines, unde per superbiam ceciderant; in quibus quia ego sum, mihi fecisti. Adimplebis me laetitia cum vultu tuo: adimplebis eos laetitia, ut non ultra quaerant aliquid, cum facie ad faciem te viderint; in quibus quia ego sum, me adimplebis. Delectatio in dextera tua usque in finem: delectatio est in favore et in propitiatione tua in hujus vitae itinere, perducens usque ad finem gloriae conspectus tui.
Abbreviated transcription (Latin):
lectum autẽ usq admoite erudiuit inferior
pars mea carnis assumptio ut erpirer tener¬
bras mortalitatis. qͥuã ille intellectus nonht:¬
ꝓuidebam dñm inconspectumeo semꝑ. Sed
ueniens in ea que transeunt. ñ abstuli oculũ
ab eo qui semꝑ manet hoc ꝓuidens ut in eum
post temporalia ꝑacta recurreretti. Qm̃ ade
a trisẽ michi nec commouear. Qm̃fauet mͥ.
ut stabilit̾ in eo ꝑmaneam: Ppt̃ hoc iocun

Expanded text:
lectum autem usque ad mortem me erudivit inferior pars, mea carnis assumptio, ut experirer tenebras mortalitatis, quas ille intellectus nonidebam Dominum in conspectu meo semper: sed veniens in ea quae transeunt, non abstuli oculum ab eo qui semper manet, hoc providens ut in eum post temporalia peracta recurrerem. Quoniam a dextris est mihi, ne commovear: quoniam favet mihi, ut stabiliter in eo
Abbreviated transcription (Latin):
reditatis meȩ et calicis mei Possidebunte¬
num mecum hereditatẽ: ipsum d̾m. Eligant
sibi alii partes quib fruantur tͣrenas et tem¬
mortiferas uoluptates p̃ortio calicis mei do¬
minus ẽ. Quod dicomei adiungo eccłiam
quia ubi caput. ibi et corpus: Nam inhere¬
ditatem congregabo conuenticula eoꝵ: &
ꝑcalicis ebrietatẽ. obliuiscar nomina̾uete.¬
raeoꝵ. Tues quirestitues michi hereclitat᷑
meam it nota sit ethis quos ubero. clairtas
que erat apud te. priusquam muncdus fie¬
ret. Non enim restitues michi quod non a¬
misi: sed restitues his qui amisererunt
eius claritatis noticiam: inquib quia ego

Expanded text:
reditatis meae, et calicis mei. Possidebunt enim mecum haereditatem, ipsum Dominum. Eligant sibi alii partes quibus fruantur, terrenas et temmortiferas voluptates: portio calicis mei Dominus est. Quod dico, mei, adjungo Ecclesiam; quia ubi caput, ibi et corpus: nam in haereditatem congregabo conventicula eorum, et per calicis ebrietatem obliviscar nomina vetera eorum. Tu es qui restitues mihi haereditatem meam: ut nota sit et his quos libero, claritas qua eram apud te, prius quam mundus fieret : non enim restitues mihi quod non amisi, sed restitues his qui amiserunt ejus claritatis notitiam; in quibus quia ego
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra uiuentium sp̃ẽ suã posuer̃t cͥuib ibe¬
rusalem celestis: quoꝵ conseruatio sp̃alis
ꝑ anchorã spei in illa patͥa signur. quȩ rec̾¬
te dĩ t̃ra nominatur: quamuis adhue in
his tͣris carne uersentur. Mirificauit oms
uoluntates meas millis. His ergo scĩs mi¬
ras fec̃ om̃s uoluntates meas in ꝑuectu eoꝵ: qͦ
senserunt quid eis ꝓfuerit et humanitas met
diuinitatis ut morerer: et diuinitas huma¬

Expanded text:
ra viventium spem suam posuerunt, civibus Jerusalem coelestis, quorum conversatio spiritualis per anchoram spei in illa patria figitur, quae recte Dei terra nominatur; quamvis adhuc et in his terris carne versentur. Mirificavit omnes voluntates meas in illis. His ergo sanctis miras fecit omnes voluntates meas in provectu eorum, quo senserunt quid eis profuerit et humanitas meae divinitatis ut morerer, et divinitas huma
Abbreviated transcription (Latin):
silii. Nec laudat aliqͥs consiliũ tuũ. nisi aut
indicaueris. aut uiderit qͦd fecisti. Ergo si
ꝑ uerbũ om̃ia. & uerbũ de do: inspecie fabri¬
cã factã ꝑ uerbum. & ex isto edificio mirare
consiliũ. Quale uerbũ ẽ. ꝑ qͦd factũ est celũ
& t̾ra et o m̃is ornatꝰ celi õm̃is fecunditas t̾rȩ¬
hȩc. cogita angłos. pͥncipatꝰ. sedes. dñationes.
potestates. om̃ia ꝑ ipsũ facta st̃. Unde gͦ ista bo¬
na facta st̃  Qͥa eructatũ ẽ ꝑ qͦd fierent u̾bũ

Expanded text:
silii; nec laudat alius consilium tuum, nisi aut silii; nec laudat alius consilium tuum, nisi aut indicaveris, aut viderit quod fecisti. Ergo si per Verbum omnia, et Verbum de Deo; inspice fabricam factam per Verbum, et ex isto aedificio mirare consilium. Quale Verbum est per quod factum est coelum et terra, et omnis ornatus coeli, omnis fecunditas haec; cogita Angelos, Principatus, Sedes, Dominationes, Potestates: omnia per ipsum facta sunt. Unde ergo ista bona facta
Abbreviated transcription (Latin):
chrũ. ubi rep̃henderis iniustũ. Si ubiq iu¬
stus. ubiq decorus. Ueniat gͦ nobis inspicien¬
tibꝰ oculis mentis descͥpt᷑ a quodã laudatore suo
propħa. E cce incipit.
ructauit cor meũ uerbũ bonũ. Qͥs
dicit: pat̾ anpropħa. Intellexer̃t̃
enĩ quidã patris ꝑsonam dicentis.
eructauit cormeũ uerbũ bonũ: cõmendantes
nobis natiuitatẽ quandã in effabilẽ. ne forte
putares aliqͥd assumpsum unde filiũ genera-¬
r& d̾s: quẽ ad modũ sibi homo sibi assumit
aliqͥd unde gener& filios. conuigium scilic&
sine quo ꝓlem ꝓcreare ħo ñ potest. Ne gͥ pu¬
tares aliquo coniugio indiguisse dm unde fi¬
lium generar&: eructauit inqͥt cor meũ ũbũ
bonũ. Nodie cortuũ ohomo generat consi-¬
liũ: nec querit uxorẽ. ꝑ consiliũ natũ excor¬
de tuo edificas aliqͥd̃: ĩ illa fabrica ancequã
tem. ñ dũ inspecie edificii sed inplatione con¬

Expanded text:
chrum, ubi deprehendis injustum: si ubique juchrum, ubi deprehendis injustum: si ubique justus, ubique decorus. Veniat ergo nobis inspiciendus oculis mentis, descriptus a quodam laudatore suo propheta: ecce incipit.ructavit cor meum verbum bonum. Quis dicit, Pater, an Propheta? Intellexerunt enim quidam Patris personam dicentis, Eructavit cor meum verbum bonum, commendantis nobis nativitatem quamdam ineffabilem. Ne forte putares aliquid assumptum, unde Filium generaret Deus; quemadmodum homo sibi assumit aliquid unde generet filios, conjugium scilicet, sine quo prolem procreare homo non potest: ne igitur putares aliquo conjugio indiguisse Deum, unde Filium generaret, Eructavit, inquit, cor meum verbum bonum. Hodie cor tuum, o homo, generat consilium, nec quaerit uxorem: per consilium natum ex corde tuo aedificas aliquid; et illa fabrica, antequamtem, nondum in specie aedificii, sed in prolatione con
Abbreviated transcription (Latin):
stultũ ẽ dĩ sapientiꝰ ẽ quã homines. & qͦd infir¬
mũ est dĩ. fortiꝰ est quã homines. Nobis gͦ iã cre-¬
dentibꝰ. utiq sponsus pulcher occurrit. Pulcher
d̃s uerbũ apud dm̃: pulcher inutero uirginis.
ubi ñ amisit diuinitatẽ. & sumpsit humani¬
tatẽ. Pulcher natus. infans uerbũ: qͥa & cũ
esset infans. cũ suger&. cũ manibꝰ portaret᷑.
celi locuti st̃. angłi laudes dixert̃. magos stel¬
la direxit. Adoratus ẽ inp̃sepi. cibaria man-¬
cher int̾ra: pulcher in manib parentũ. pul¬
cher inmiraculis. pulcher inflagellis. pul¬
cher inuitans ad uitã. pulcher ñ curans mor-¬
tem. pulcher deponens animã. pulcher reci-¬
piens. pulcher inligno. pulcher insepulchro.
pulcher incelo. In intellectii audite canticũ.
neq oculos ur̃os asplendore pulchritudinis
illiꝰ auertat carnis infirmitas. Sũma & uera
pulchritudo iusticia ẽ. Ibi illũ ñ uidebis pul¬

Expanded text:
stultum est Dei, sapientius est quam homines; et quod infirstultum est Dei, sapientius est quam homines; et quod infirmum est Dei, fortius est quam homines . Nobis ergo jam credentibus, ubique sponsus pulcher occurrat. Pulcher Deus, Verbum apud Deum: pulcher in utero virginis, ubi non amisit divinitatem, et sumpsit humanitatem: pulcher natus infans Verbum; quia et cum esset infans, cum sugeret, cum manibus portaretur, coeli locuti sunt, Angeli laudes dixerunt, Magos stella direxit, adoratus est in praesepi, cibaria mantero, pulcher in manibus parentum; pulcher in miraculis, pulcher in flagellis; pulcher invitans ad vitam, pulcher non curans mortem; pulcher deponens animam, pulcher recipiens; pulcher in ligno, pulcher in sepulcro, pulcher in coelo. In intellectum audite Canticum, neque oculos vestros a splendore pulchritudinis illius avertat carnis infirmitas. Summa et vera pulchritudo justitia est: ibi illum non videbis pul
Abbreviated transcription (Latin):
r& feda. Non enĩ uere feda amata ẽ: qͥa ñ feditaᷤᷤ
amata ẽ. lã si hoc amaret hoc seruaret. Cũtit
feditatẽ. formauit pulchritudinẽ. Adqͣlem ue¬
nit & qualẽ fecit: Ueniat iã ipse inuerbis ꝓ¬
pheticis. Ecce ipse sponsus ꝓcedat nobis ãmemꝰ
illũ. aut si inuenerimꝰ in eo aliqͥd fedi. ñ ame-¬
mꝰ. fcce ipse inuenit multa feda : ꝙ̃ amauit
nos: si aliqͥd fedi inuenerimꝰ ineo ñ amemꝰ qͥa¬
& ipsũ hoc qͦd carnẽ indutus ẽ. ut de illo dice¬
retur: uidimꝰ eũ & ñ habebat speciẽ neq deco-¬
rem: si consides miscd̃iam qua factũ ẽ. & ibi
pulcher est. Seduideoꝵ ꝑsonã gerebat ꝓpħa
cũ dicer&. Uidimꝰ eũ & ñ habebat speciẽ neq
ligentib aũt & uerbũ caro factũ ẽ & magna
Quare gͦ ñ babuit speciẽ neq decorẽ: Qa xp̃s
erucifirus uideis scandalũ gentibꝰ stultieia.¬
Quare aut̃ & incruce habuit decorẽ: Qͥa qͦd

Expanded text:
et foeda. Non enim vere foeda amata est, quia non foeditas et foeda. Non enim vere foeda amata est, quia non foeditas amata est: nam si hoc amaret, hoc servaret: evertit foeditatem, formavit pulchritudinem. Ad qualem venit, et qualem fecit? Veniat jam ipse in verbis propheticis; ecce ipse sponsus procedat nobis: amemus illum; aut si invenerimus in eo aliquid foedi, non amemus. Ecce ipse invenit multa foeda, et amavit nos: si aliquid foedi invenerimus in eo, non amem ipsum quod carnem indutus est, ut de illo etiam diceretur. Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem ; si consideres misericordiam qua factus est, et ibi pulcher est. Sed Judaeorum personam gerebat propheta, cum diceret: Vidimus eum, et non habebat speciem neque ligentibus autem, et Verbum caro factum, est magna Quare ergo non habuit speciem, neque decorem? Quia Christus crucifixus Judaeis scandalum, Gentibcorem? Quia quod
Abbreviated transcription (Latin):
uid& et patrẽ. Sonet eũ iã psalmꝰ gaudeamꝰ in
nuptiis. & nos erimꝰ cũ his qui fuint nuptiȩꝰ qͥ
mutant᷑ ad nuptias. & ipsi unuitati sponsa est.
ab scolasticis carmina quedã uxores ducentibꝰ
& nubentibꝰ quȩ uocant᷑ epithalamia. Qeqͥd
ibi cantat᷑. ad honorẽ cantat᷑ sponsi & sponsȩ
anforte & innuptiis istis quo inuitati sumꝰ:
thalamꝰ ñ est: Et unde dicit aliꝰ psalmꝰ. insole
posuit tab̾naculũ suũ ⁊ ipse tãquã sponss
ꝑcedens de thalamo suo: Coniunctio nuptialis:
uerbũ & caro. N uiꝰ coniunctionis thalamꝰ iur¬
ginis uterꝰ.: & enĩ caro ipsa uerbo coniuncta.
Unde & iã dicit᷑. Iã ñ duo sed una caro. assũpta
ẽ eccła ex genere humano: ut caput eet eccłȩ:
uis uidere qͥs uenerit adnuptias : In pͥncipio
erat uerbũ: & uerbũ erat apud dm: & d̾s erat
uerbũ. Gaudeat sponsa amata adõ. Quando
amata Cum adhuc feda. Om̃s enĩ peccauert̃.
impiis mortuus est. amata ẽ feda: ne remane-¬

Expanded text:
Psalmus: gaudeamus in nuptiis, et nos crimus cum iis qui fiunt nuptiae qui invitantur ad nuptias; et ipsi invitati sponsa est. ab scholasticis carmina quaedam uxores ducentibus et nubentibus, quae vocantur epithalamia; quidquid ibi cantatur, ad honorem cantatur sponsi et sponsae: an forte et in nuptiis istis, quo invitati sumus, thalamus non est? Et unde dicit alius psalmus: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo ? Conjunctio nuptialis, Verbum et caro: hujus conjunctionis thalamus, virginis uterus. Etenim caro ipsa Verbo est conjuncta: unde etiam dicitur, Jam non duo, sed una caro . Assumpta est Ecclesia ex genere humano, ut caput esset Ecclesvis videre quis venerit ad nuptias? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Gaudeat sponsa amata a Deo. Quando amata? Dum adhuc foeda. Omnes enim peccaverunt, impiis mortuus est . Amata est foeda, ne remaner
Abbreviated transcription (Latin):
app̃hendere. significati st̃ enĩ in illis pueris
stulti homines habentes sensũ ignorantiȩ:
nos ad imitationẽ pueroꝵ. quando ante se
paruulũ posuit.& ait. nisi qͥs fuerit ut pu¬
er iste. ñ itrabit in regnũ celoꝵ. ibi quoq
apłs cautꝰ ubi reuocata mente puerili. uo¬
cat rursus ad imitationẽ puerilẽ. nolite
inqͥt pueri effici mentib sed malicia infan¬
tes estote:. ut mentib ꝑfecti sitis. Quẽ de¬
lectat imitari puerũ. ñ delect& imꝑitia:
sed inocentia. Illi uero ex inperitia insul¬
tabant scõ d̃i caluo. & clamabant pꝰ eũ. calue
calue: Factũ est ut abestiis consumerent᷑. & fi¬
gurauert̃ homines in eadẽ mente puerili stul¬
te irridentes quendã caluũ. qui incaluarie
loco crucifirꝰ est. Possessi st̃ gͦ tales uelut abe¬
stiis. hoc ẽ ademonibꝰ a diabolo & angłis eius:
qui oꝑat᷑ infiliis diffidentiȩ. Tales pueri erant

Expanded text:
apprehendere. Significati sunt enim in illis pueris apprehendere. Significati sunt enim in illis pueris stulti homines, habentes ignorantiae sensum; nos ad imitationem puerorum, quando ante se parvulum posuit, et ait, Nisi quis fuerit ut puer iste, non intrabit in regnum coelorum ; ibi quoque Apostolus cautus, ubi revocat a mente puerili, vocat rursus ad imitationem puerilem: Nolite, inquit, pueri effici mentibus, sed malitia parvuli estote, ut mentibus perfecti sitis . Quem delectat imitari puerum, non delectet imperitia, sed innocentia. Illi vero ex imperitia insultabant sancto Dei calvo, et clamabant post eum: Calve, calve. Factum est ut a bestiis consumerentur: et figuraverunt homines in eadem mente puerili stulte irridentes quemdam calvum; quia in Calvariae loco crucifixus est. Possessi sunt ergo tales velut a bestiis, hoc est a daemonibus, a diabolo et angelis ejus, qui operatur in filiis diffidentiae. Tales pueri erant,
Abbreviated transcription (Latin):
n&: erumpat crescat. ꝑficiat᷑ assumat᷑. Opor-¬
tet aut̃ nos ẽẽ quibꝰ hoc cantet᷑ filios chore: qͦd
hab& titułꝰ psalmi. Erant enĩ isti quidẽ ho-¬
minesꝰ Uerũtam̃ om̃is inseͥptio litterarũ di¬
uinarũ aliqͥd innuit intelligentibꝰ : & ñ tan¬
tũ auditorẽ uerũ etiã cognitorẽ desiderat.
Int̾rogamꝰ enĩ iũ hebratci uerbi qͥd sit chore
& sic̃ se int̾pretationes habent omniũ uerboꝵ
inseͥptura positoꝵ. renunciat᷑ nobis filioscho¬
re int̾pretari filios calui. Qd̃ nom̃ ñ ad irrisi¬
onẽ accipiatis. ne inueniamur in sensu pueri¬
illũ. ascende calue. ascende calue. Tales enĩ
pueros stulte garrulos. & insuã ꝑniciẽ ma¬
ledicentes. exeuntes de silua bestiȩ comeder̃.
loc scͥptũ est: & ubi sit scriptũ cõmemoraui¬
mꝰ. Qui memmert̃ recognoscant: qͣ ñ memi-¬
ner̃t legant: qui ñ legunt credant. Qͦd gͦ il¬
lud factũ figurauit. infuturũ. ñ nos debet

Expanded text:
crescat, perficiatur, assumatur. Oportet enim nos esse, quibus hoc cantetur, filios Core, quod habet titulus Psalmi. Erant enim isti quidam homines: verumtamen omnis inscriptio Litterarum divinarum aliquid innuit intelligentibus, et non tantum auditorem, verum etiam cognitorem desiderat. Interrogamus enim vim hebraici verbi, quid sit Core: et, sicut se interpretationes habent omnium verborum in Scriptura positorum, renuntiatur nobis, filios Core interpretari filios Calvi. Quod nomen non ad irrisionem accipiatis, ne inveniamur in sensu pueriipsum: Ascende calve, ascende calve. Tales enim pueros stulte garrulos, et in suam perniciem maledicentes, exeuntes de silva bestiae comederunt . Hoc scriptum est, et ubi sit scriptum commemoravimus: qui meminerunt, recognoscant; qui non meminerunt, legant; qui non legerunt, credant. Quod ergo illud factum figuravit in futurum, non nos debet
Abbreviated transcription (Latin):
adorantẽ idola. mͦ ad orantẽ dm. nuꝑ seruientẽ
his quȩ fecit: m & aquo factus ẽ. ꝓ his quȩ cõ¬
mutabunt᷑: iudete quando dictũ sit: mͦ iã re-¬
sidui pagani mutata expauescunt & qͥ nolũt
mutari uident refertas eccłas. templa deser-¬
ta. In hac celebritatẽ. ibi solitudinẽ mirantur.
Mutat̾a legant p̃dicta. aurẽ accõmodent: ꝓmis¬
sri credant echibitori. Sed et unꝰquisq nr̃m
deli fidelis fit. exraptore largitor: castꝰ exadul¬
tero: beneficꝰ ex malefico. Ergo cantet᷑ nobis ꝓ
his qui cõmutabunt᷑ & incipiant describi ꝑ
quẽ cõmutati sunt. Sequit᷑ enĩ. Phis quȩ cõ

Expanded text:
ntem iis quae fecit, modo ei a quo factus est. Pro his quae commutabuntur, videte quando dictum sit. Modo jam residui Pagani mutata expavescunt: et qui nolunt mutari, vident refertas ecclesias, templa deserta; hac celebritatem, ibi solitudinem. Mirantur mutata, legant praedicta: aurem accommodent promissori, credant exhibitori. Sed et unusquisque nosdeli fidelis fit, ex raptore largitor, castus ex adultero, beneficus ex malefico. Ergo cantetur nobis, Pro his quae commutabuntur: et sic incipiat describi, per quem commutata sunt. 3. Sequitur enim: Pro
Abbreviated transcription (Latin):
unc psalmũ sic̃ uobiseũ cũ exul¬
tatione eantauimꝰ : ita nobiscũ
cũ attentione considetis peto.
santat᷑ enĩ de scĩs nuptiis. de
so & sponsa: de rege & de plebe. de saluatore
& de his qui saluandi st̃. Qui cũ ueste nup¬
tiali uenit ad nuptias głam querens sponsi
ñ suã. ñ solũ libent᷑ audit qͦd solet ee̾ etiã homi¬
nũ spectacula querentiũ. ñ facta erhibentiũ:

Expanded text:
unc psalmum sicut vobiscum cum exsultatione cantavimus, ita nobiscum cum attentione consideretis peto. Cantatur enim de sanctis nuptiis, de sponso et sponsa, de rege et plebe, de Salvatore et de his qui salvandi sunt. Qui cum veste nuptiali venit ad nuptias, gloriam quaerens sponsi, non suam, non solum libenter audit, quod solet esse etiam hominum spectacula quaerentium, non facta exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Dictũ ẽ magister bone. dicit qͥd me int̾ro¬
gas de bono: addidit etiã. nemo bonꝰ nͥ unus
ds. Quomͦ gͦ & ipse bonus: nisi qͥa ds: Non so.¬
lũ aũds̃: s & cũpatre unꝰ ds. Non enĩ dicendo

Expanded text:
. Dictum est, Magister bone; et dicit, Quid me interrogas de bono? Addidit etiam, Nemo bonus, nisi unus Deus. Quomodo ergo et ipse bonus, nisi quia Deus? Non solum autem Deus, sed cum Patre unus Deus. Non enim dicendo
Abbreviated transcription (Latin):
prescita sunt: irrisio dei ẽ ꝙ subsanna¬
tio. Qui habitat in cęlis irridebit eos.
Celos si animas scãs accipinius. ꝑhaseos
utiq presciens quid fut᷑m sit. deride
bit eos. Planius enim ostendens quomodo
adeos loquetur. dixit conturbabit eos.
ut inirasua. ħ ᷤ In furore suo. Iram autem
et fuirorem dñi dei. ñ per turbationẽ iñtis
oportet intelligi: sed uim qua iustissime
iudicat. subiectã sibi ad ininisterium
umuersã creaturã. Precipue namq per-¬
uidendum ẽ & tenendum illud qd scri¬
ptum ẽ in salomone. Iuautẽ dñe uirtu¬
tis cum tranquillitate iudicas: & cum
magna reuerentia disponis nos. Ira enĩ di
ẽ motus qui fit in anima quȩ legem dei
nouit: cum eandem legem uidet apecca¬
tore preteriri. Per hunc enim motum. ui¬
starum animarum. multa uindicantur:
Quamquã possit ira dei recte intelligi.
etiam ipsa mentis obscuratis: quȩ conse¬
quitur eos qui legem dei trans grediuntur.

Expanded text:
praescita sunt, irrisio Dei est et subsannapraescita sunt, irrisio Dei est et subsannatio. Qui habitat in coelis, irridebit eos: coelos si animas sanctas accipiamus, per has eos, utique praesciens quid futurum sit, deridebbit eos: planius enim ostendens quomodo ad eos loquetur, dixit, conturbabit eos; ut in ira sua, hoc sit, in furore suo. Iram autem et furorem Domini Dei non perturbationem mentis oportet intelligi, sed vim qua justissime vindicat, subjecta sibi ad ministerium universa creatura. Praecipue namque pervidendum est et tenendum illud quod scriptum est in Salomone: Tu autem, Domine virtutis, cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos . Ira ergo Dei est motus qui fit in anima quae legem Dei novit, cum eamdem legem videt a peccatore praeteriri; per hunc enim motum justarum animarum multa vindicantur. Quanquam possit ira Dei recte intelligi etiam ipsa mentis obscuratio, quae consequitur eos qui legem Dei transgrediuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ principes conuenerunt inuniu iduer¬
sus dĩ. &y aduersus ⁊pnĩ eius. Pro eo d¬
autem dictum ẽ ut quid: ac sidicere t ftust᷑
N on enim impleuerunt quod uoluerunt.
ut apc̃ extingueretur. Dicitur hoc em̃
de psecutoribus dñ: qui & in actibus
tuincula eoꝵ: ꝙ ꝓiciamus a nob̾ iugum
ipsoꝵ. Quamqũa possit & aliter intelli¬
gi. tam̃ aptius ex eorum ꝑsona accipit᷑
quos dixit mania meditatos. Ut hoc
sit disrumpamus uincula eoꝵ & abici¬
amus a nob̾ iugum ipsoꝵ: demus ope¬
ram ut nos ñ alliget. neq inponatur
quod ẽ qui habitat in cęlis. subsequent̃
positum ẽ dñs: Et pro eo qd̾ ẽ irridebit.
subsequenter positum ẽ subsannabit.
Iichil horum tam̃ sapere oportet carna¬
liter. quasi aut buccis ds̃ irrideat. aut
naso subsannet: sed eauis accipienda e᷑
quam dat scĩs suis. ut futura cernentes.
gaturam in posteros. & uniuersas gt̾s
obtenturam: illos inania meditatos
esse intelligat. Hȩc enini uis qua ista

Expanded text:
 principes convenerunt in unum, adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Pro eo dictum est utquid, ac si diceretur, frustra: non enim impleverunt quod voluerunt, ut Christus exstingueretur; dicitur hoc enim de persecutoribus Domini, qui et in Actibus vincula eorum, et abjiciamus a nobis jugum ipsorum. Quanquam et possit aliter intelligi, tamen aptius ex eorum persona accipitur, quos dixit inania meditatos; ut hoc sit, Disrumpamus vincula eorum, et abjiciamus a nobis jugum ipsorum, demus operam ut non nos alliget, neque imponatur quod est, Qui habitat in coelis, subsequenter positum est, Dominus; et pro eo quod est, irridebit, subsequenter positum est, subsannabit. Nihil horum tamen sapere oportet carnaliter, quasi aut buccis Deus irrideat, aut naso subsannet: sed ea vis accipienda est, quam dat sanctis suis, ut futura cernentes, gaturam in posteros et universas gentes obtenturam, illos inania meditatos esse intelligant; haec enim vis qua ista
Abbreviated transcription (Latin):
quo d ait intelugte ẽrucdimini. Nam ui¬
telligere ꝙ eruditi. hoc ẽ apprehendere.
aiscipli ram. Serimptam̃ meo quod di¬
citur apprehendite. satis significatur. sii¬
dium quoddam. atq minimentum: esse
aduersus omĩa que obesse possere aiino
tapta cura opprehenderetur. Hdequando
duitem mascatur dñs. cum dubitatione
positin est: ñ scđ̃m uisionem ꝓphe cut
certum ẽ sed seãm eos ipsos qui muouent
quia eum dubitatione solent cogitare rã

Expanded text:
t erudimini; nam intelligere et erudiri, hoc est apprehendere disciplinam. Verumtamen in eo quod dicitur, apprehendite, satis significatur praesidium quoddam atque munimentum esse adversus omnia quae obesse possent, nisi tanta cura apprehenderetur. Nequando autem irascatur Dominus, cum dubitatione positum est; non secundum visionem Prophetae, cui certum est, sed secundum eos ipsos qui monentur; quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ne in suꝑbiam uerta tͣ quod dictum est.
reges qui uidicatis terram. Et exultate
ei in tremore. Optime subiectum ẽ exul¬
tate. ne ad miseriam ualere uideretur
ꝑgeret in effusionem temeritatis. ad di¬
tum ẽ cum tremore: ut ad cautionem
ualeret cutumspectamq sanctificationis
custodiam. Etiam sic potest accipi. & nẽ
reges intelligite. id est etiam ninc mne
rege constituto nolite tristes esse. reges
terrȩ. quasi bonum urm uob̃ ablatum
sit: sed intelligite potius & erudimini.
d enim uobis expedit: ut sub illo sitis.
a quo intellectus & eruditio uob̃ datur.
Et hoc uobis expedit. ut ñ temere domi¬
uenum. sed duõ omĩum cum timore
seruiatis.: & erultetis in beatitudine cer.¬
tissima & sincerissima: cauti & cireum¬
spicientes. ne ab ea ꝑ suꝑbiam decidatis

Expanded text:
ne in superbiam vertat quod dictum est, ne in superbiam vertat quod dictum est, reges qui judicatis terram. Et exsultate ei cum tremore: optime subjectum est exsultate, ne ad miseriam valere videretur pergeret in effusionem temeritatis, additum est, cum tremore; ut ad cautionem valeret circumspectamque sanctificationis custodiam. Etiam sic potest accipi, Et nunc reges intelligite, id est, Et jam nunc me rege constituto, nolite tristes esse, reges terrae, quasi bonum vestrum vobis ablatum sit; sed intelligite potius, et erudimini. Id enim vobis ex pedit ut sub illo sitis, a quo intellectus et eruditio vobis datur. Et hoc vobis expedit, ut non temere dominemini; sed Domino omnium cum timore serviatis, et exsultetis in beatitudine certissima et sincerissima, cauti et circumspicientes ne ab ea per superbiam decidatis
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝰ ĩ uirga ferrea .i. ĩinflexibili iusticia. ẜ tãqͣm
uas figuli conteres eos. Idest conteres
mneis terrenas cupiditates. & ueteris
hominis lutulenta negotia: ꝙ quicqͥs
de peccati limo contractum atq moli¬
tum est. Et nunc reges intelligite.
Et nunc. idest iam minouati. iam con¬
trius luteis teguinentis. id est carna¬
libus uasis erroris: quȩ ad preteritam
uitam ꝑtinent. Nunc intelligite iam
reges. id est iam ualentes regere quicqͥd
in uobis seruile atq bestiale est. iam
ualentes pugnare. ñ quasi aerem ceden¬
tes: sed castigantes ur̃a corpora. & ser¬
uituti subicientes. & erudimini om̃s qui
iudicatis terram. Hoc idem repetitũ ẽ
erudimini. pro eo quod dictum ẽ intel¬
ligite: qui uidicatis autem t̾ĩam. ꝓ eo
quod dictum ẽ reges. Spiritales enim
significat: qui iudicant t̾ram. Inferus¬
est enim nͥobis quicqͥd uidicamꝰ. Qequid
autem infra spiritalem hominẽ est. me¬
rito terra nominatur: quia terrena labe

Expanded text:
eos in virga ferrea: in inflexibili justitia. Et tanquam vas figuli conteres eos; id est, conteres in eis terrenas cupiditates, et veteris hominis lutulenta negotia, et quidquid de peccatore limo contractum atque inolitum est. Et nunc, reges, intelligite: et nunc, id est jam innovati, jam contritis luteis tegumentis, id est carnalibus vasis erroris quae ad praeteritam vitam pertinent: nunc intelligite jam reges, id est, jam valentes regere quidquid in vobis servile atque bestiale est; et jam valentes pugnare, non quasi aeret caedentes, sed castigantes vestra corpora, et servituli subjicientes . Erudimini, omnes qui judicatis terram. Hoc idem repetitum est: erudimini, pro eo quod dictum est, intelligite; qui judicatis autem terram, pro eo quod dictum est, reges. Spirituales enim significat qui judicant terram: inferius enim nobis est, quidquid judicamus; quidquid autem infra spiritualem hominem est, merito terra nominatur, quia terrena labe
Abbreviated transcription (Latin):
Postula ame & dabo tibi gentes heredi¬
tatem tuam. Hoc iam temporaliter
est: qui sacrificium sese obtulit pro
om̃ibus
pro nobis. ut ad totam ipsam dispen¬
sationem temporalem. quȩ ꝓ genere
humano facta ẽ. referatur qd̾ dictũ est
postula ame. Ut scilicet gentes nomini
xp̃iano copulentur: atq ita amorte.
redimantur. & possideant᷑ adõ. Dabo tͥ
genteᷤ hereditatẽ tuã qͣs possideas ad earũ salu¬

Expanded text:
Postula a me, et dabo tibi gentes haerediPostula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Hoc jam temporaliter m, qui sacrificium sese obtulit pro omnibus  interpellat pro nobis ; ut ad totam ipsam dispensationem temporalem, quae pro genere humano facta est, referatur quod dictum est, Postula a me; ut scilicet gentes nomini christiano copulentur, atque ita a morte redimantur, et possideantur a Deo. Dabo tibi gentes haereditatem tuam, quas possideas ad earum salu
Abbreviated transcription (Latin):
manfesta sunt. Syon autem si speculatio¬
nem ut quidam interp̃tantur significat:
nichil magis quam ȩccłam debemꝰ acciꝑe:
ubi cotidie intentio erigitur speculandȩ
claritatis dei. sicut apłs dicit. Nos autem
reuelata facie głam deispeculantes. Ergo
iste sensus ẽ. Ego autem constitutus sum
rex abeo suꝑ eccłam scãm eius. Quã mon¬
tem appellat. ꝓpter eminentiam & firmi¬
tatem. Ego autem constitutus sum rex
ab eo. ẜgo scilicet: cuius uincula illi di¬
rumpere. & iugum meditabant᷑ abicere.
Predicans preceptum ipsius. Quis hocñ
sentiat: cum cotidie factitetur: Dñs
quia presentiam significat. atq iu ȩter¬
intate nec preteritum quicꝗͣ ẽ. quasi
esse desierit. nec futurum quasi uondum
sit. sed presens tantum: quia quicquid
ȩt̾num ẽ. semꝑ est: diuinitus accipitur
scdm id dictum hodie genui tẽ. quosẽ¬
piternam generationem uirtutis et
sapientiȩ dei qui est unigenitus filius.
fides sincerissima & catholica p̾dicat.

Expanded text:
manifesta sunt. Sion autem, si speculationem, ut quidam interpretantur, significat, nihil magis quam Ecclesiam debemus accipere, ubi quotidie intentio erigitur speculandae claritatis Dei, sicut Apostolus dicit: Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes . Ergo iste sensus est: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Ecclesiam sanctam ejus, quam montem appellat propter eminentiam et firmitatem. Ego autem constitutus sum rex ab eo: ego scilicet, cujus vincula illi disrumpere et jugum meditabantur abjicere. Praedicans praeceptum ipsias: quis hoc non sentiat, cum quotidie factitetur? 6. vquia praesentiam significat, atque in aeternitate nec praeteritum quidquam est, quasi esse desierit; nec futurum, quasi nondum sit; sed praesens tantum, quia quidquid aeternum est, semper est; divinitus accipitur secundum id dictum, Ego hodie genui te, quo sempiternam generationem virtutis et sapientiae Dei, qui est unigenitus Filius, fides sincerissima et catholica praedicat.
Abbreviated transcription (Latin):
Hec magna pena ẽ que ab hi formidat᷑ qͥ aliqͥa
dulcedims iustitiȩ perceperunt. Quienĩ
perit de ua iustitiȩ. cum inagna mise¬
ria peruias iniquitatis errabit. Cum
uenerit quȩ impiis & peccatorib pre¬
paratur. non solum eos ñ attinget qͥ
confidant in dño: sed etiam ad regnũ
illis instruendum & sublimandum
ꝓfi ciet. Nonenim dixit cumexar¬
serit in breui ira eius. securi om̃sqͥ
confi dunt in eo. tanquã hoc solũ
inde habeant qd̾ non puniant᷑: sed
beati dixit. ubi est bonorum om̃ium
summa & cumuliis. Quod autem
positum est in breui. hoc maxie¬
significare arbitror. quia repentinũ
aliquid erit: dum hoc remotũ & longe
fugaturum peccatores existimabunt.

Expanded text:
e ab iis formidatur qui aliquid dulcedinis justitiae perceperunt; qui enim perit de via justitiae, cum magna miseria per vias iniquitatis errabit. 11. venerit, quae impiis et peccatoribus praeparatur, non solum eos non attinget qui confidunt in Domino, sed etiam ad regnum illis instruendum et sublimandum proficiet. Non enim dixit: Cum exarserit in brevi ira ejus, securi omnes qui confidunt in eo, tanquam hoc solum inde habeant, quod non puniantur; sed beati dixit, ubi est bonorum omnium summa et cumulus. Quod autem positum est, in brevi, hoc significare arbitror, quia repentinum aliquid erit, dum hoc remotum et longe futurum peccatores existimabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& boues. id ẽ sc̃ẽ anime fidelium uel in
plebe uel in ministris: sed insuꝑ & pec
cora uoluptatis. & uolucres suꝑbie. &
pisces curiositatis: que omnia genera
peccatoꝵ nunc bonis & scĩs mixta ẽẽ
in ȩccłus uidemus. Oꝑetur gͥ in eccłus
suis: & a uinaciis uinum separet. Nos
demus oꝑam ut uinum simus. & oues
aut boues. non uinatia aut pecora cã¬
pi. aut uolucres cęli. aut pisces maris
qui ꝑ ambulant semitas maris. Non
quia ista nomina isto solo modo intelli.¬
gi & explicari possunt: sed pro locis:
nanq alibi aliud significant. Et hec
regła in om̃i allegoria retinenda est.
ut ꝓsententia presentis loci. conside¬
retur. quod ꝑ similitudinẽ dicitur.
Hec ẽ. enim anĩca & apłica disciplina
Repetamus gͦ ultimum uersum. qui
etiam in principio psalmi ponitur.
textum sermonis ad caput reditur.
quo totus idem sermo referendus est.

Expanded text:
et boves, id est sanctae animae fidelium, vel in et boves, id est sanctae animae fidelium, vel in plebe, vel in ministris; sed in super et pecora voluptatis, et volucres superbiae, et pisces curiositatis: quae omnia genera peccatorum nunc bonis et sanctis mixta esse in Ecclesiis videmus. Operetur igitur in Ecclesiis suis, et a vinaciis vinum separet: nos demus operam ut vinum simus et oves aut boves; non vinacia, aut pecora campi, aut volucres coeli, aut pisces maris qui perambulant semitas maris. Non quia ista nomina isto solo modo intelligi et explicari possunt, sed pro locis; namque alibi aliud significant. Et haec regula in omni allegoria retinenda est, ut pro sententia praesentis loci consideretur quod per similitudinem dicitur; haec est enim dominica et apostolica disciplina. Repetamus ergo ultimum versum qui etiam in principio Psalmi ponitur, textum sermonis ad caput reditur, quo totus idem sermo referendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
chi uidentur a ioħe apło enumerata
cum dicit. Nolite diligere mundum.
qm̃ omnia quȩ in mundo sunt concu¬
piscentia carnis ẽ. & concupiscentia ocu¬
lorumꝰ & ambitio scłi. Per oculos enĩ
maxime curiositas preualet. reliqua
uero quo ꝑtineant manifestum est.
Et illa dñici hominis tẽptatio triꝑti¬
ta est. Per cibum id ẽ. ꝑ concupiscen¬
tiam carnis: ubi suggeritur. dic lapi¬
dib istis ut panes fiant. Per inanẽ
iac̾tantiam: ubi in monte constituto
ostenduntur omnia regna huiꝰ terrȩ:
& ꝓmiccuntur si addorauerit. Per cu¬
riositatẽ: ubi de pinna templi. admo¬
necur ut se deorsum mittat: temptandi
grã utrum ab angłis suscipiatur. Itaꝙ.
postea quam nullo istoꝵ temptam̃to uale¬
re apd eũ potuit inimicus: hoc de illo
dicitur: postquam compleuit omnem
lariorum itaq significatione subiecta
sunt pedib eius. non solum uina. sed
etiam uinatia: Non solum scilicet oues

Expanded text:
hi videntur a Joanne apostolo enumerata, hi videntur a Joanne apostolo enumerata, cum dicit: Nolite diligere mundum, quoniam omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi . Per oculos enim maxime curiositas praevalet; reliqua vero quo pertineant, manifestum est. Et illa Dominici hominis tentatio tripartita est: per cibum, id est per concupiscentiam carnis, ubi suggeritur, Dic lapidibus istis ut pane fiant : per inanem jactantiam, ubi in monte constituto ostenduntur omnia regna hujus terrae, et promittuntur si adoraverit: per curiositatem, ubi de pinna templi admonetur ut se deorsum mittat, tentandi gratia utrum ab Angelis suscipiatur. Itaque postea quam nullo istorum tentamento valere apud eum potuit inimicus, hoc de illo dicitur. Postquam complevit omnem lariorum itaque significationem, subjecta sunt pedibus ejus non solum vina, sed etiam vinacia: non solum scilicet oves
Abbreviated transcription (Latin):
dei. iusticia enim inquit tua uelut
montes dei: latitudines & facilitates uo¬
luptatis carnalis eligens adiabolo tru¬
cidetur. Uide nunc etiam uolucres cęli
suꝑbos: de quib dicitur. posuerunt in
cȩlo ossuum. Uide quam in altõ uento
portentur qui dicunt linguam nrãm
magnificabimus: labia nr̃a a nobis
sunt. quis nr̃ dñs est: Intuere etiam
pisces maris. hoc est curiosos qui ꝑam¬
bulant semitas maris: id est inquirunt
in ꝓfundo huius scłi temporalia quȩ
tam quam iemite in mari tam cito
uanescunt & intereunt. quam rursus
aqua confunditur: postquam transe¬
untib locum dederit uel nauibus
uel quibusq ambulantib aut na¬
tantib Non enim ait tantum ambu¬
lant semitas maris sed ꝑambulant
dixit: ostendens ꝑtenacissimum studiũ
inania & precerfluentia requirentium.
Hec autem tria genera uitiorum. id ẽ
uoluptas carnis. & suꝑbia. & curiositas
omnia peccata concludunt: quȩ mi¬

Expanded text:
Dei, Justitia enim, inquit, tua velut Dei, Justitia enim, inquit, tua velut montes Dei , latitudines et facilitates voluptatis carnalis eligens, a diabolo trucidetur. Vide nunc etiam volucres coeli, superbos, de quibus dicitur: Posuerunt in coelum os suum . Vide quam in altum vento portentur, qui dicunt: Linguam nostram magnificabimus, labia nostra apud nos sunt, quis noster Dominus est Intuere etiam pisces maris, hoc est curiosos qui perambulant semitas maris, id est, inquirunt in profundo hujus saeculi temporalia, quae tanquam semitae in mari tam cito evanescunt et intereunt, quam rursus aqua confunditur, postquam transeuntibus locum dederit vel navibus, vel quibuscumque ambulantibus aut natantibus. Non enim ait tantum, Ambulant semitas maris; sed, perambulant dixit; ostendens pertinacissimum studium inania et praeterfluentia requirentium. Haec autem tria genera vitiorum, id est voluptas carnis, et superbia, et curiositas, omnia peccata concludunt. Quae mi
Abbreviated transcription (Latin):
tum est eriam insuꝑ: cogit om̃ino ad
nescio quam differentiam cognoseen¬
dam. Sed sub hoc uerbo quod positũ
est insuꝑ. non solum peccora campi
sed etiam uolucres celi & pisces ma¬
ris. qui ꝑ ambulant semitas maris.
Ueniant in mentem torcularia. ha¬
bentia uinacia & uinum. & area con-¬
tinens paleas & frumentum. & retia-
quib inclusi sunt pisces boni & ma-¬
li. & archa noe inqua & munda &¬
inmunda. erant animalia: & uide¬
bis eccłias interim hoc tempore usq
adultimum iudicii tempus non solũ
oues & boues continere id est scõs la¬
cora campi: uolucres celi: & pisces ma¬
ris. qui ꝑ ambulant semitas maris.
Peccora enim campi congruentissime
accipiuntur homines in carnis uo¬
luptate gaudentes: ubi nichil ardu¬
um. nichil laboriosum ascendunt.
Campꝰ est enim etiam lata uia quę
ducit ad interitum: & in campo abel
occiditur. Quare meruendum ẽ. ne
quisq descendens a montib iusticiȩ

Expanded text:
tum est etiam, insuper, cogit omnino ad tum est etiam, insuper, cogit omnino ad nescio quam differentiam cognoscendam. Sed sub hoc verbo quod positum est, insuper, non solum pecora campi, sed etiam volucres coeli, et pisces maris, qui perambulant semitas maris, antia? Veniant in mentem torcularia, habentia vinacia et vinum; et area, continens paleas et frumentum ; et retia, quibus inclusi sunt pisces boni et mali ; et arca Noe, in qua et immunda et munda erant animalia : et videbis Ecclesias interim hoc tempore usque ad ultimum judicii tempus, non solum oves et boves continere, id est sanctos lapecora campi, volucres coeli, et pisces maris, qui perambulant semitas maris. Pecora enim campi congruentissime accipiuntur homines in carnis voluptate gaudentes, ubi nihil arduum, nihil laboriosum ascendunt. Campus est enim etiam lata via, quae ducit ad interitum ; et in campo Abel occiditur . Quare metuendum est, ne quisque descendens a montibus justitiae