comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ caput fedo et pittͥdo
m̃bro. Ait enĩ ausꝰ in sermone
suꝑ ioħ. xxxi. Qui manducat
me: et ipse uiuit ꝓpt̃ me. Par¬
ticipatio filii ꝑ unitatẽ corꝑiᷤᷤ
eius et sanguinis. qd̃ illa man¬
ducatio potatio q sigc̃at: nos
efficit meliores. Uuumꝰ gͦ nos
ꝑꝑ ip̃m. manducances eum ..
ip̃m accipientes uitã ȩt̾̃nam.
qͣm ñ habebamus ex nobis.
¶ Qmius aũ ista sig̾catio uni¬
tatis ñ cõpleatur in malis.
ut meliores efficiant᷑. et ui¬
ẽ substantialĩt et uere cor¬
pus eius qd̃ sumunt. Unde
ausꝰ in libro qͥuto de baptis
mo. Sicut uidas cui buccel¬
lam tradid̃ dñs. ñ malũ acci¬
piendo s male accipiendo.
locum in se diabolo p̾buit.
sic indigne qͥsq suniens dñi¬
cum sacram̃tum. ñ efficit.
ut quia ip̃e malus ẽ. malum
sit. aut quia ñ ad salutẽ ac¬
cipit. nicħ acceꝑit. Corpꝰ enĩ
dñi et sangius nichilom inꝰ
erat. etiam illis de quib dice¬
bat apłt. Qui mandueat et

Expanded text:
mundum caput foedo et putrido mundum caput foedo et putrido membro. Ait enim Augustinus in sermone super Joan. 26 : « Qui manducat me, et ipse vivet propter me. Participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficit meliores. Vivimus ergo nos ipsum, manducantes eum, id est ipsum accipientes vitam aeternam, quam non habebamus ex nobis. » Quamvis autem ista significatio unitatis non compleatur in malis, ut meliores efficiantur et viest substantialiter et vere corpus ejus quod sumunt. Unde Augustinus in libro V De baptismo : « Sicut Judas, cui buccellam tradidit Dominus, non malum accipiendo, sed bonum male accipiendo, locum in se diabolo praebuit, sic indigne quisque sumens Dominicum sacramentum non efficit, ut quia ipse malus est, malum sit, aut quia non ad salutem accipit, nihil acceperit. Corpus enim Domini et sanguquibus dicebat Apostolus: Qui manducat et
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ bibant Nũqͥd
et iudas magistri uenditor
et traditor ipsuis. qͣmuis ip¬
sum manib eius confectũ¬
saeram̃tum earnis et sau¬
guinis eius cum cȩt̾is disci¬
pulis. sieut aꝑtius lucas e¬
uangłista declarat. mandu
caret et biberet: mansit in
est quidͤa modus manducan¬
di carnem xp̃i et bibendi
sanguinẽ: quo mͦ qui mandu¬
cauerit et biberit. in xp̃o ma¬
net et xp̃e in eo. Item ide in
sermone de uerbis euangelii.
Qͥd est xp̃m manducare:
cem dñi indigne: iudiciũ sibi
manducat et bibit. S qͦͣm
Si in me manet et ego in eo:
manet nec ego in eo: etsi ac¬
cipit sacram̃tum: ac quirit
magnũ torm̃tum. ¶ Qd̃ ñ
dicitur quidẽ quasi xp̃e a¬
tum ad ueritatem sue sub̃e.
s quantũ ad effectũ suę gr̃ȩ.
quia cũ corpus suũ det in
sacram̃to. ut ꝑfecta unitate
ita incorꝑetur corꝑi suo ut
in se maneat tanqͣm capite
suo. et ip̃e in eo tãnqͣm mem¬
bro suo: ñ potest uniri tam

Expanded text:
sanguinem bibant? Nunquid sanguinem bibant? Nunquid et Judas magistri venditor, et traditor ipsius, quamvis ipsum manibsacramentum carnis et sanguinis eius cum ceteris discipulis, sicut apertius Lucas euangelista dcaret et biberet; mansit in est quidam modus manducandi carnem Christi, et bibendi sanguinem, quo modo qui manducaverit et biberit in Christo manet, et Christus in eo. » Item idem in sermone de verbis Evangelii: « Quid est Christum manducare? cem Domini indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sed quomodo Si in me manet et ego in eo, manet nec ego in eo, et si accipit sacramentum, acquirit magnum tormentum. » Quod non dicitur quidem quasi Christtum ad veritatem suae substantiae, sed quantum ad effectum suae gratiae; quia, cum corpus suum det in sacramento, ut perfecta unitate ita incorporetur corpori suo, ut in se maneat tanquam capite suo, et ipse in eo tanquam membro suo, non potest uniri tam
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. Intelligendũ ẽ enim
qd̃ iam om̃ib eis distribuerat
dñs sacram̃tum corꝑis et san¬
gunus sui. ubi et ip̃e iudas e¬
rat: sicut sanctus lucas eui¬
dentissime narrat: ac deinde
ad hoc uentũ est ubi scd̾m nar¬
rationẽ iohis aꝑtissime dñs
ꝑ buccellam trnctã atq por
et ip̃am sacram̃toꝵ cõmu¬
nionẽ non ei fuisse negatã:
itẽq ausꝰ ipsum iudam int̃¬
fuisse ubi dñs sacram̃tum
corpis et sanguinis sui om̃ib
discipuł distribuerat. luca eti¬
am euangłista teste affirmat.
uidendũ est quomͦ uidas & ce¬
teri mali corpus xp̃i sumere
et ñ sumere intelligant᷑: ne
tanti patres in quib erat u¬
nus sp̃e ñ dissensionis s pa¬
cis. a se dissentire uideantur
Quam questionẽ ipse ausꝰ¬
soluens. in sermone de blas
sumus: Nũquid etiã illos
hic poterimus acciꝑe. de qͥb
dicit apłs. qd̾ iudiciũ sͥ man¬
ducent et bibant: cum ipãm
carnẽ mandueent. et ipsũ

Expanded text:
accepit. Intelligendum est enim accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eisDominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut S. Lucas evidentissime narrat; ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam intinctam atque porret ipsam sacramentorum communionem non ei fuisse negatam, itemque Augustinus ipsum Judam interfuisse ubi Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui omnibus discipulis distribuerat, Luca enim evangelista teste affirmat, videndum est quomodo Judas et caeteri mali corpus Christi sumere et non sumere intelligantur, ne tanti Patres in quibus erat unus spiritus, non dissensionis, sed pacis, a se dissentire videantur. Quam quaestionem ipse Augustinus in sermone De blaspsumus? Nunquid etiam illos hic poterimus accipere, de quibus dicit Apostolus, quod judicium sibi manducent et bibant, cum ipsam carnem manducent, et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ab ordine apłico et suo consortio
remotus ñ fuerat: cum teste
apło et cet̾is scĩs. malos eo¬
tidie uideamus sumere
indifferent̃ corpꝰ dñi. ñ
ad salitẽ s ad udicium:
Nisi gͦ uidȩ illa impossibi¬
litas sumendi corpus dñi .a. scri
illud corꝑalit̾ sumere possint.
et consueuerint: ip̃m solum ñ
potuisse qd̾ cet̾i possunt. ꝓ cede¬
re ñ uidet᷑. Quia gͥ tolerabili¬
ter expositum est. iudam a con
aliis scĩs corꝑalit̃ affuerit. et
ip̃m sacram̃tum ab ip̃o dño sũp¬
serit. uideamus. Ait leo pp in
guinis sui ordinans sacramen¬
tum. Docebat qualis hostia deo
deberet offerri. ne ab hoc qͥd̾e
mysterio traditore subioto. ut
ostend̾etur nulla iniria exaẜ¬
atus qui uoluitaria erat impi¬
etate p̃scitus. z pꝰ pauca. Cur in¬
felix uida tanta benignitate ñ
uteris. Non apłici ordinis ho¬
nor: ñ sacram̃toꝵ tibi cõmu¬
nio denegatur. Item ausꝰ in
ut putant quida negligent

Expanded text:
ab ordine apostolico et suo consortio ab ordine apostolico et suo consortio remotus non fuerat, cum teste Apostolo et caeteris sanctis malos quotidie videamus sumere indifferenter corpus Domini non ad salutem, sed ad judicium? Nisi ergo Judae illa impossibilitas sumendi corpus Domini spirituillud corporaliter sumere possint et consueverint, ipsum solum non potuisse quod caeteri possunt, procedere non videtur. Quia ergo tolerabiliter expositum est, Judam a confaliis sanctis corporaliter adfuerit, et ipsum sacramentum ab ipso Domino sumpserit, videamus. Ait Leo papa is et sanguinis sui ordinans sacramentum, docebat qualis hostia Deo deberet offerri, ne ab hoc quidem mysterio traditore submoto, ut ostenderetur nulla injuria exasperatus, qui voluntaria erat impietate praescitus. » Et post pauca: « Cur, infelix Juda, tanta benignitate non uteris? Non apostolici ordinis honor, non sacramentorum tibi communio denegatur. » Item Augustinus in ut putant quidam negligenter
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. qͥ
non erat bi¬
biturus in
regno: cum
uniuersos tunc
bibentes. ex uitis
istuis fructu bibi¬
turos secũ postea polliceret᷑
a sacram̃to malos remouisse. et
hylarium ita ip̃m uidam a cõ¬
munione exclusisse ostendemꝰ.
ut sibi ipsis uł aliis scĩs ñ sint ꝯ¬
trarii: manifestũ erit dõ uolente
qr mali corpus xp̃i slmũt
uere quantũ ad sub̾am:
et ñ uere quantũ ad gr̃am
I prus quidẽ uerba beati
hylarii concordit̃ cum aliis
scĩs exponant᷑. Sine iuda enin
pasca .i. tͣnsitũ ad uitam. confici
dicit. quia spũalit̃ eius parti¬
ceps ñ fuit: unde etiã subiecit.
dignus enĩ et̃noꝵ sacram̃torũ
cõmunione ñ fuerat: quia eter¬
nȩ uitȩ indignus erat. qd̃ ex
effectu oꝑis approbat. quia sta¬
tim
post buccellã
ad ꝓditionẽ
exiuit. Qd̃ se
lem et tem¬
poralem com¬
munionẽ dixis¬
se. s scd̃m sp̃ualem
et et̾nam cuius tm̃
boni participes sunt :¬
ostendit cum subiungit. Neq
sane cum eo bibere poterat. qui¬

Expanded text:
poterat, qui non erat bibiturus in regno, cum uniuersos tunc bibentes ex uitis istius fructu bibituros secum a sacramento malos removisse, et Hilarium ita ipsum Judam a communione exclusisse ostenderimus, ut sibi ipsis vel aliis sanctis non sint contrarii, manifestum erit, Deo volente, quia mali corpus Christi sumunt, vere quantum ad substantiam, et non vere quantum ad gratiam. Et prius quidem verba beati Hilarii concorditer cum aliis sanctis exponantur. Sine Juda enim Pascha, id est transitum ad vitam confici dicit, quia spiritualiter ejus particeps non fuit. Unde etiam subjecit: « Dignus enim aeternorum sacramentorum communione non fuerat, quia aeternae vitae indignus erat. Quod ex affectu operis approbat, quia statim post buccellam ad perditionem exivit. » Quod se lem et temporalem communionem dixisse, sed secundum spiritualem et aeternam, cujus tantum boni participes sunt ostendit, cum subjungit: « Neque sane cum eo bibere poterat i
Abbreviated transcription (Latin):
donatistas. Cõmino maloꝵ ñ
maculat aliquẽ participatiõe
sacram̃toꝵ. s consensione factoꝵ¬
Item id̾e in omeliis suis. Ut pati¬
aris etiam eũ quẽ nosti malũ
atrende apłm dicentẽ. Unusqͣs
onus suum portabit. Nson cum
illo cõmunices auariciam: sed
xp̃i mensam. ÷ qͥd obest si cõ¬
munices cũ illo mensam xp̃iͤ
Qui manducat et bibit indigne:
uidiciũ sibi manducat et bibit. ⁊.¬
¶ Quia gͦ ut ait leo. iudȩ dñs nec ͣ¬
negauit apłici ordinis honorem ⁊̃¬
ui conficiendis sacram̃tis. nec cõt¬
munionẽ in ipsis ꝑcipiendis: mul¬
tum ꝓuidit ȩccłę sue. ostendens
ꝑ hunc solum innoxiam ei fore
maloꝵ p̃lationem uł conuersati¬
onem: in quo nisi eẽt p̃cisa tanti
causa scismatis: multi magis su¬
ꝑbe qͣm religiose calcib etiam
a se repellerent ios qui apud
se minoris ẽẽ uiderent᷑ estima
monere eccłam suam. qnͣ unũ
ꝑditum int̾ duodecĩ habere
uoluit: nisi ut malos tolereꝰ.

Expanded text:
Donatistas. Communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensione factoItem in homiliis suis: « Ut patiaris etiam quem nosti malum, attende Apostolum dicentem: Unde quisquis onus suuillo communicas avaritiam sed Christi mensam. Et quid obest si communices cum illo mensam Christi? Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit: » Quia igitur, ut ait Leo, Judae Dominus nec negavit apostolici ordinis honorem in conficiendis sacramentis, nec communionem in ipsis percipiendis, multum providit Ecclesiae suae, ostendens per hunc solum innoxiam ei fore malorum praelationem vel conversationem, in quo nisi esset praescisa tanti causa schismatis, multi magis superbe quam religiose calcibus etiam a se repellerent eos qui apud se minoris esse viderentur aestimatmonere Ecclesiam suam, quando unum perditum inter duodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus,
Abbreviated transcription (Latin):
domo agnus comedit᷑. quia
in una catholica eccła uera
¶His om̃ib airtoritatib ui¬
dent᷑ sc̃ĩ astruere. extra ec¬
cłam ab hereticis uł scisma¬
ticis corpus xp̃i confici non
sit apud eos. nec locus sacri¬
ficii. nec sacerdotiũ subsistat
ap̃ eos: et ideo offerant sacͥ¬
ficia sacrilega. mnania et fal¬
sa. ad hoc etiam accedit. qd̾
cet̾a saeram̃ta forma st̃ tm̃
et figura suoꝵ effectuũ. ñ
ipã ueritas: possuntq ap̃
hereticos. uera quid̾e dici
quantũ ad formã. et mani¬
a et falsa quantũ ad effec¬
tus grãm. qͣm ap̃ eos non
conferunt. S sacram̃tũ cor¬
poris xp̃i eum nullatenus
sit sine corꝑe xp̃i: si uerũ ẽ
ap̃ hereticos. nullatenus ẽ

Expanded text:
domo agnus comeditur: quia in una catholica Ecclesia ve» His omnibus auctoritatibus videntur sancti astruere, extra Ecclesiam ab haereticis vel schismaticis corpus Christi confici non sit apud eos, nec locus sacrificii, nec sacerdotium subsistat apud eos: et ideo offerant sacrificia sacrilega, inania et falsa. Ad hoc etiam accedit, quod caetera sacramenta forma sunt tantum et figura sanctorum effectuum, non ipsa veritas, possuntque apud haereticos vera quidem dici quantum ad formam, et inania et falsa, quantum ad effectus gratiam, quam apud eos non conferunt. Sed sacramentum corporis Christi cum nullatenus sit sine corpore Christi, si verum est apud haereticos, nullatenus e
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis meatus si quouis
mͦ obstruitur: ad ipsum rẽ¬
fugit semꝑ qͣmdui in eo
aliquid inuenit aeris.
unde pascat᷑. Qui si omĩno
deficit: eor moritur. Uñ
dicunt phisiei. hominem
posse sine cibo: nec plus quã
septem horis sine aere.
Uirtus gͦ spualis est quȩ
uiuificat om̃a: et a qua

Expanded text:
actionis meatus si quovis actionis meatus si quovis modo obruitur, ad ipsum refugit semper, quandiu in eo aliquid invenit aeris unde pascatur. Qui si omnino deficit, cor moritur. Unde dicunt physici hominem posse sine cibo; nec plus quam septem horis sine aere. Virtus ergo spiritualis est quae vivificat omnia, et a qua
Abbreviated transcription (Latin):
de. Cor enim spũał caloris ẽ
fundam̃tum. Aduũta eius.
pulmo. panniculi. lacerti pec¬
tͥoris. Lacerti enim nerui st̃
cum carne mxti : quoꝵ mo¬
tu aer trahit᷑ ad refrigeran¬
dum: ⁊ calor expellit᷑ flimosꝰ
quad̾a sp̾c digestione. Sp̃e aũ
est uirtus uircutũ: ad ꝑagen¬
das suas actiones. Est enĩ sp̃c
quȩdam uis anime. ꝑ quam
uirtutes suos actus oꝑant᷑
tutes uł tres sp̾c fundant᷑
in trib pͥncipalib menbris
istis. epate. corde. cerebro:
et ab his ui totum corpus dif
dilatationẽ ⁊ constͥctionem.
dilatatio ẽ cum se cor dilatat.
et dilatant᷑ arterie ad aerẽ
attͣhendum mͦ ꝯuenientẽ.
mͦ suꝑfluũ: ⁊ sauguinem
subtilissimũ a uenis. llisi e¬
nun cordis calor sic temꝑa¬
retur: et sedem suã ⁊ omĩa
quȩ uicina sunt. cõburerx.
Unde etiam dr cor requi¬
escere in sinu pulmonis
quasi in sinu nutͥcis: ae¬
rem sibi ad fi uttm̃tum
iugit̾ attͣhentis. Cuiꝰ attͣ¬

Expanded text:
de. Cor enim spiritualis caloris est de. Cor enim spiritualis caloris est fundamentum. Alimenta ejus, pulmo, panniculi, lacerti pectoris. Lacerti enim nervi sunt cum carne misti, quorum motu aer trahitur ad refrigerandum; et calor expellitur fumosus quadam spiritus digestione. Spiritus autem est virtus virtutum ad peragendas suas actiones. Est enim spiritus quaedam vis animae, per quam virtutes suos actus operanttutes vel tres spiritus fundantur in tribus principalibus membris istis, epate, corde, cerebro, et ab his in totum corpus diffdilatationem et constrictionem. Dilatatio est, cum se cor dilatat, et dilatatur arteria ad aerem attrahendum, modo convenientem, modo superfluum, et sanguinem subtilissimum a venis. Nisi enim cordis calor sic temperaretur, sedem suam et omnia quae vicina sunt combureret. Unde etiam dicitur requiescere cor in sinu pulmonis, quasi in sinu nutricis, aerem sibi ad sui nutrimentum jugiter attrahentis. Cujus attr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hominib. Uirtus animał¬
libꝰ similit̾ in quibda. in qͥb dã
ñ. llam fantasiã ⁊ memoriã
ꝑfecte ñ potest hab̾e. nisi
animal rõnale. Uirtus aũ
naturał tͥa ht̃ id est tres
iurtutes: gn̾atiuã. pasciti¬
uam. nutͥtuiam. Gñatiuã
in sꝑmate: paseitiuã in ue¬
getatione: nutͥtiuã in aug¬
m̃tatione de paruo in mag¬
nũ. Hec au̾ maxime sangͥs
oꝑatur : qui uirtutẽ hab⁊
nutͥtiuam ⁊ augm̾tatiuã.
Cui subseruiunt in hoc. su¬
ꝑfluitates eius mundificã¬
tes. fel. splen. renes. Fel cole
ram attrahens ad se ne eum
exurat: splen suꝑfluitates
eiꝰ in se suscipiens: renes uͦ
suꝑfluitates aquosas de san¬
guine in uesicã emittunt
egerendas. sic̃ intestina gͦsoᷤ
cibos a stomacho suscipunt
te. uirtutẽ naturalẽ augn̾itat
et regit. actiones eius custodiẽs.
animał in cerebro. Tres enum
sunt sp̃e: tres uirtutes regen¬
tes ⁊ iuiuficantes. Ꝙ siẽ na¬
turał originem ⁊ sedem ht̃

Expanded text:
nimalibus similiter in quibusdam, in quibusdam non. Nam phantasiam et memoriam perfecte non potest habere, nisi animal rationale. Virtus autem naturalis tria habet, id est tres virtutes, generativam, pascitivam, nutritivam. Generativam in spermate, pascitivam in vegetatione, nutritivam in augmentatione de parvo in magnum. Haec autem maxime sanguis operatur, qui virtutem habet nutritivam et augmentativam. Cui subserviunt in hoc superfluitates ejus mundificantes, fel, splen, renes. Fel choleram rubeam attrahens ad se, ne eum exurat; splen superfluitates ejus in se suscipiens, renes vero superfluitates aquosas de sanguine in vesicam emittunt egerendas, sicut intestina grossos cibos a stomacho suscipiunt te virtutem naturalem augmentat et regit, actiones ejus custodiens; animalis in cerebro. Tres enim sunt spiritus, tres virtutes regentes et vivificantes. Et sicut naturalis originem et sedem habet
Abbreviated transcription (Latin):
est humoꝵ distributio ex di¬
gestione epatis ꝓcedens: de¬
ude ex ipsiuis digestionis
feruore fumus quidã proce¬
dens. gn̾at sp̃m̃ qui diettur
naturał: epar ipsum uuifi¬
cans ad seruiendũ nature.
in quocũq uirtus expecit
naturał. Tres quippe st̃ uir¬
tuces in corꝑis regumine. uir¬
tus añ est habitus oꝑationis
in menbro. ad id qd efficct᷑.
Quȩ. alia naturał in epate: a¬
lia spũalis in corde: alia anima¬
lis in cerebro. Om̃ia aũ corꝑis
regum̃ta aut ex anima st̃ et
nat᷑a: aut ex sola natura. Id̾
a nat᷑a ⁊ anima regit᷑. est ani¬
matũ.qd̾ a sola nat᷑a. mn ani-¬
matũ. De manimatis mͦ nicħ

Expanded text:
est humorum distributio ex digestione epatis procedens. Deinde ex ipsius digestionis fervore fumus quidam procedens generat spiritum, qui dicitur naturalis, epar ipsum vivificans ad serviendum naturae, in quodcunque virtus expetit naturalis. Tres quippe sunt virtutes in corporis regimine. Virtus autem est habitus operationis in membro, ad id quod efficitur. Quae alia naturalis in epate, alia spiritualis in corde, alia animalis in cerebro. Omnia autem corporis regimenta aut ex anima sunt et natura, aut ex sola natura. Quod a natura et anima regitur, est animatum; quod a sola natura, inanimatum. De inanimatis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tato pane corpus xp̃i confi¬
cl debeat. int̃ latinoe et
g̃cos magna concertatio est.
adeo ut illi istos armiitas.i¬
sti illos ferm̃tarios. quasi cu¬
uislibet heresis notent uo¬
cabulo: cum tam̃ ut multis
bonis catholieis uidetur.
ñ sit contͣ fidem xp̃ianam.
seu arimũ. seu ferm̃tatũ
sacrtficetur: tum quia u¬
trũq panis est. et sicut u¬
trũq uitam tͣnsitoriam. sic
corpus xp̃i dat et̃nam: tũ
quia etiam quãuis xp̃c
de arimo pane corpꝰ suũ
fecerit. forsitan ñ quia res
quȩ fiebat. hoc exigebat.
s quia cęna in qua hoc fa¬
nim in ueteri lege p̃ceptr̃
sit arimũ panem in pasca
comedi. ut ꝑ eum figura¬
retur xp̃c sincerus ⁊ mun¬
dus fore. et nos etiã qui
manducaturi eramus
corpꝰ eius. similiter monere¬
mur purificari ab omni
ferm̃to malicie et nequi

Expanded text:
tato pane corpus Christi confici debeat inter Latinos et Graecos magna concertatio est, in tantum, ut illi istos Azymitas, isti illos Fermentarios quasi cujuslibet haeresis notent vocabulo, cum tamen, ut multis bonis catholicis videtur, non sit contra fidem Christianam seu azymum seu fermentatum sacrificetur, tum quia utrumque panis est, et sicut utrumque vitam transitoriam, sic corpus Christi dat aeternam, tum quia etiam quamvis Christus de azymo pane corpus suum fecerit forsitan non quia res quae fiebat, hoc exigebat; sed quoniam coena, in qua hoc fanim in veteri lege praeceptum sit azymum panem in pascha comedi, ut per eum figuraretur Christus sincerus et mundus fore, et nos etiam qui manducaturi eramus corpus ejus, similiter moneremur purgari ab omni fermento malitiae et nequi
Abbreviated transcription (Latin):
capło.xii. Si pater tͣdidit
filiũ. et filius tͣdit seip̃m:
iudas quid fecit. Facta
est tͣditio a patre: facta ẽ
a filio: facta est a uida. U¬
na res facta est. s que res
discernit eos: Quia hoe
fecit pater et filius in ca¬
ritate.: iudas aũ in ꝓditio¬
ne. uidetus ñ quid faciat
homo considerandũ est.
s quo animo et qua uo¬
luntate faciat. Itẽ idem
in omeliis suis. Tu es xp̃e
filius di uiui. hoc petrus
es symon bariona. Hoc
dixerunt et demones.
et audierunt. obinute¬
scite. Una uox est. s dñs
uere fiant. holocausta
it̃pretant᷑. cum aũ scien¬
tiam dĩ reliqueruit. fru¬
stra truncato capite fidi
cet̾a m̾bra habere se iac¬
tant. ¶ Patet gͥ quia
si in sollemnib uerbis ł
reticendo uł admiscen¬
do heresim inducunt.
sacram̃tum eoꝵ uł ueri¬
tate uł utilitate mutila¬
tur. teste ambrosio in
libro de Iniciandis rudi¬

Expanded text:
cap. 7 : « Si Pater tradidit Filium, et Filius seipsum, Judas quid fecit? Facta est traditio a Patre, facta est a Filio, facta est a Juda. Una res facta est. Sed quae res discernit eos? Quia hoc fecit Pater et Filius in charitate; Judas autem in proditione. Videtis quia non quod faciat homo considerandum est, sed quo animo et voluntate faciat. » Itemin homiliis suis: « Tu es Christus, Filius Dei vivi; hoc dixit es Simon Barjona; hoc dixerunt et daemones, et audierunt: Obscite . Una vox est, sed Dominus vere fiant holocausta interpretor. Cum autem scientiam Dei reliquerint, frustra, truncato capite fidei, caetera membra habere se tant. » Patet igitur quia si in solemnibus verbis vel reticendo vel admiscendo haeresin inducunt, sacramentum eorum vel veritate vel utilitate mutilatur, teste Ambrosio in libro de initiandis rudi
Abbreviated transcription (Latin):
nus inuenitur xp̃ᷤ apud qͦs¬
libet hereticos: re aũ ip̃a ñ
est ap̃ eos. It̃ cypͥanus. Con¬
stat oleum unde baptirati
se ubi spes nulla est. ⁊ fides
falsa: ubi om̃ia ꝑ mendacia
gerunt᷑. It̃ ambrosis in libro
de iniciandis rudib. Non
sanat baptismus ꝑfidoꝵ. ñ
mundat s polluit. quia in
hoꝵ diliu̾o aquarũ ad dni
ñ approximat᷑. It̾ iheronioꝰ
rint heretici. uł qd̾ micbi
obtulerint. uł uota uł cȩt̾a:
contaminata erunt in con¬
spectu meo. Quãius enĩ sca
uideant᷑ spẽ sui quȩ offerũ¬
tur: tam̃ quia tͣcta sunt
ab illo qui pollutus est in
ad erminigildũ ꝑfidꝰ pater¬
arrianũ epm misit. ut ex
redire mereret᷑. S uir deo
dilectus euis a se ꝑfidiam di¬
gnis increpationib reppulit.
It̾ idem. Cur ñ ꝑpenditur qͥa
benedictio illi in maledic¬
tionẽ conuertit᷑. qui ad hoc¬

Expanded text:
nus invenitur Christus apud quoslibet haereticos: re autem ipsa non est apud eos. » Item Cyprianus: « Constat eos oleum unde baptizati se: ubi spes nulla eum, et fides falsa, ubi omnia per mendacium geruntur. » Item Ambrosius in libro De initiandis rudibus : « Non sanat baptismus perfidorum, non mundat sed polluit; quia in harum diluvio aquarum ad Deum non approximatur. » Item Hieronymus rint haeretici, vel quod mihi obtulerint, vel vota vel caetera, contaminata erunt in conspectu meo. Quamvis enim sancta videantur specie sui, quae offeruntur; tamen quia tractata sunt ab illo qui pollutus est in ad Erminigildum perfidArrianum episcopum misit, ut ex redire mereretur. Sed vir Deo dilectus ejus a se perfidiam dignis increpationibus repulit. » Item idem: « Cur non perpenditur quia benedictio illi in maledictionem convertit
Abbreviated transcription (Latin):
It̃. Sacerdotiũ illie subsistere
ñ arbitror. It̾ cypͥanus. Ad
hȩc omĩa accedit etiã illud
malũ. ut autistes diaboli
audeat eucharistiam facere
cum nec scĩficari illie obla¬
ilucita sacerdotia. et sacri¬
ficia sacrilega. ⁊ om̃ia adul¬
terata fingentes. int̾ etħ¬
nicos ⁊ publicanos compu¬
tent᷑ om̃s quos constat a
caritate atq unitate eccł
catholicȩ recessisse. Ego que
faciunt heretiei carnalia

Expanded text:
cerdotium illic subsistere non arbitror. » Item Cyprianus: « Ad haec omnia accedit etiam illud malum, ut antistes diaboli audeat eucharistiam facere, cum nec sanctificari illic oblaillicita sacerdotia, et sacrilega sacrificia, et omnia adulterata fingentes: inter ethnicos et publicanos computentur omnes, quos constat a charitate atque unitate Ecclesiae catholicae recessisse. Ergo omnia quae faciunt haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
reticoꝵ integͣ ut dictum
est in dando baptismo.
sit etiã integͣ in xp̃i cor¬
pore consecrando. Ait ie¬
ronimtꝰ ad luciferianũ.
Sieut hic est qui baptirat
xp̃c: ita hic est qui sc̃ificat.
Npaulopost. Oro te inqͥt.
ut aut sacrificandi licen¬
tiam ei tribuas cuius ba¬
ptisma ꝓbas: aut reꝓbes
eius baptisma.quẽn ñ
putas ẽẽ sacerdotẽ. Neq e¬
nim fieri potest. ut qui
in baptismate sc̃s est. sit
ad altare pecc̃or. ¶Qͥa gͥ
qui heresi uł scismnate
ab eccła recedit. sacrorũ
ficut eccłasticus pecc̃or
ũ ꝑ meritũ suũ. cũ neut̃
u corꝑe unice columbe
sacram̃toꝵ sieut ille ⁊ ille

Expanded text:
reticorum integra, ut dictum reticorum integra, ut dictum est, in dando baptismo, sit etiam integra in Christi corpore consecrando. Ait Hieronymus ad Luciferianum: « Sicut hic est qui baptizat Christus, ita hic est qui sanctificat. » Et paulo post: « Oro te, inquit, ut aut sacrificandi ei licentiam tribuas, cujus baptismum probas, aut reprobes ejus baptisma, quem non putas esse sacerdotem. Neque enim fieri potest, ut qui in baptismate sanctus est, sit ad altare peccator. » Quia igitur qui haeresi vel schismate ab Ecclesia recedit, sacrorum  ecclesiasticus peccator non per meritum suum, cum neuter in corpore unicae columbae sacramentorum sicut i
Abbreviated transcription (Latin):
cum ordinat᷑. ideo ñ li¬
eet a catholico utrumq
iterari. Nam si qͣndo
ex ipsa parte uenientes
etiam pp̃ositi. ꝓ bono
pacis. correcto seismatis
errore suscepti sunt. et
si uisum est opus ẽẽ ut
ead̾e officia gerereut
quȩ gerebant. ñ sũt rus¬
sus ordinati. s sient bap¬
tismus. ita in eis mansit
ordinatio integra. quia u
p̾cisione fuerat uiciũ qd̃
unitate pacis correctum
sunt. ipsa sunt. Itẽ idem
ad donatistas. Sieut ur
geri uideor cum dieitur¬
cit pecc̃a cum iuxta te
baptirat: sic et ego urge¬
o cum dico. gͦ auarus
religionis simulator pec¬
cata dimittit. Si ꝑ iumi
sacram̃ti. sicut ille ⁊ ille:
si ꝑ meritũ suum. nec il¬
le nec ille. Illud enim sa
cram̃tum et in malis
hominib xp̃i ẽẽ cogno¬
seitͥ in corꝑe aut̃ unee
columbe ĩmaculate nec
ille nec ille inuenitur.
datus.ira nec illius nec
tisiũ tam laxum ẽ sac¬
mentũ. ut etiã laicis si
necessariũ est coneedat᷑.
uideamus si ordinatio he¬

Expanded text:
cum ordinatur, ideo non licum ordinatur, ideo non licet a catholico utrumque iterari. Nam si quando ex ipsa parte venientes etiam praepositi pro bono pacis, correcto schismatis errore, suscepti sunt, et si visum est opus esse ut eadem officia gererent quae gerebant, non sunt rursus ordinati. Sed, sicut baptismus in eis, ita ordinatio mansit integra, quia in praecisione fuerat vitium, quod unitate pacis correctum sunt, ipsa sunt. » Item idem ad Dogeri videor, cum mihi ditit peccata, cum iuxta te baptizet'? sic et ego urgeo, cum dico: Ergo avarus, religionis simulator peccata dimittit? Si per vim sacramenti, sicut ille ita et ille; si per meritum suum, nec illcramentum et in malis hominibus Christi esse cognoscitur, in corpore autem unicae columbae immaculatae, nec ille nec ille invenitur. atus, ita nec illius nec tismum tam laxum est sacramentum, ut etiam laicis, si necesse est, concedatur, videamus si ordinatio hae
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ꝑsonam sequi diguił
indigni. s ordinẽ traditi¬
onis: ut qͣmuis aliquis
boni meriti sit. ñ tamen
possit bũdicere uisi fuerit
ordinatus ut officium
nnsterii exibeat. Cum
gͥ ñ merita suit conside¬
randa. s saltem officia.
qͥa nemo potest bñdice̾
nisi ordinatus sit ut offi
cium ministerii exibeat.
ministerii officiũ. qd re¬
cedendo ab eccła in ocuł
dñi amiserunt S econ¬
tra ait aus̃ in genesi ad
litt̾am. Isi aliqͣ culpa qͥsgͣ
ab officio remoueat᷑. sacra¬
m̃to dñi semel uposito¬
ñ carebit qͣmuis ad iudi¬
ciũ ꝑmanente. Itẽ ad par¬
menianũ. Qd̃ quidã di¬
cunt. baptismũ quẽ acce¬
pit ñ amittit qui reced̾
accepit amittit. multis
modis apparet frustra
et mauit̾ dici: prumo qͥa
nulla ostendit᷑ causa.
cur ille qui ip̃m baptis¬
ma amitere ñ potest.
ius dandi possit amittẽ.
Utrũq enĩ sacram̃tum
est et quad̾a consecrati¬
one utrũq homiui dat᷑.
illud cũ baptizat᷑. illud

Expanded text:
non personam sequi digni aut indigni, sed ordinem traditionis, ut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere nisi fuerit ordinatus, ut officium ministerii exhibeat. » Cum igitur non merita sint consideranda, sed saltem officia, quia nemo potest benedicere nisi ordinatus sit, ut officium ministerii exhibeat,ministerii officium, quod recedendo ab Ecclesia in oculis Domini amiserunt? Sed econtra ait Aulitteram: « Etsi aliqua culpa quisquam ab officio removeatur, sacramento Domini semel imposito non carebit, quamvis ad judicium menianum : « Quod quidam dicunt baptismum quem accepit non amittit qui receditaccepit amittit, multis modis apparet frustra et inaniter dici. Primo, quia nulla ostenditur causa cur ille qui ipsum baptisma amittere non potest, jus dandi possit amittere. Utrumque enim sacramentum est, et quadam consecratione utrumque homini datur; illud cum baptizatur, istud
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃ta dñica. nullo exce¬
pto etiam ap̃ hereticos. qͥ
etiã ex ea parte ȩccłe co¬
nectunt᷑ qua ea rite cele¬
brant : quis dubitet sacͣ¬
mentũ sacrificii diuini uͥ¬
cũq fiat. intra eccłam ẽẽ.
cum sit de eccła: S tam̃
sciendũ est. quia cum ap̃
eos etiã sacrificiũ xp̃i sit
de eccła quantũ ad sui
ueritatẽ: locus tam̃ ipsis
ñ est qͣui sunt extͣ ȩccłam
quantũ ad eoꝵ utilitatẽ
quia cum filius hominiᷤᷤ ñ
et nusqͣm de est ꝑ maie¬
statis suȩ p̾sentiam.¬
dotiũ non subsistit ap̃ eos.
I qͥd potest ꝑ eos consecra¬
ri: qui neq ꝓ merito neq
ꝓ officio aliquid agunt.
Ut enĩ ait ambrꝰ de saero
qd̃ ad helyȩ preces ig¬
uis descendit de celo. et
rursus p̾cante helia ig¬
uis missus est qui sacrifi¬
ciũ consũpsit: ũ merita ꝑ¬
sonarũ consideres. s osfi¬
cia sacerdotũ. Apud here¬

Expanded text:
cramenta Dominica, nullo excepto, etiam apud haereticos qui etiam ex ea parte Ecclesiae connectuntur, quia ea rite celebrant, quis dubitet sacramentum sacrificii divini ubicunque fiat, intra Ecclesiam esse, cum sit de Ecclesia? Sed tamen sciendum est quia, cum apud eos etiam sacrificium Christi sit de Ecclesia quantum ad sui veritatem, locus tamen ipsius non est his qui sunt extra Ecclesiam, quantum ad eorum utilitatem, quia cum Filius hominis apudet nusquam deest per majestatis suae praesentiam.dotium non subsistit apud eos. Et quid potest per eos consecrari, qui neque pro merito, neque pro officio aliquid agunt? Ut enim ait Ambroquod ad Iherobaal preces ignis descendit de celo, et rursus precante Helia ignis missus est, qui sacrificium consecravit; non merita personarum consideres, sed officia sacerdotum. E
Abbreviated transcription (Latin):
libelli textũ. ñ alit̾ qm in
nͦmine iħ̃u xp̃i baptismum
dari testat᷑ Qd̾ ita beatꝰ¬
ambrosiꝰ soluit. qd̃ ꝑ com¬
munitatẽ noĩs impletum

Expanded text:
libelli textum, non aliter quam in nomine Jesu Christi baptismum dari testatur? Quod ita Ambrosius solvit, quod per communitatem nominis impletum
Abbreviated transcription (Latin):
pore ne multos secum ex¬
cõmunncatus tͣheret. et
cõmunionẽ urãm scisma¬
tis furore p̾cideret. opta¬
tum excõmunicare nolu
tari utilius duxit. Sñ
cent in unitate. ipsi com¬
munieant malis: quib
aũ displicent. et eos enĩ¬
dare ñ possunt ne si mul
cum ⁊ uanis eradieent
criticum. ñ factis eoꝵ sed
altari cõmunicant. ita ut
ũ solum ab eis maculen¬
tur. s diuinis uerbis lau¬
dari mereant᷑. quia pro
bono unitatis colerant.
qd̾ ꝓ bono unitatis ode¬
runt. ¶ Qd̃ eautissime
obseruandũ est. maxime
conũsatione tołare ma¬
Pleazarus enĩ in suilla car¬
ne comedenda simulati¬
onẽ etiam occidendus re¬
spuit: quia etsi ñ sibi
peccato. aliis tam̃ suspi¬
tionis exemplo nocere
timuit. Uñ ambiꝰ salii¬
briter consulens ait. Si
qua est eccła. quȩ aplice
ueritatis fundam̃ta ñ
possideat. ne quã tibi la¬
bem possit ingerere. de
est necessitas: et̾ ut pͣuos
tolerent boni ne eccłe dis¬

Expanded text:
pore ne multos secum expore ne multos secum excommunicatus traheret et communionem vestram schismatis furore praecideret, Optatum excommunicare noluitari utilius duxit? Undecent in unitate ipsi communicant malis, quibus autem displicent, et eos emendare non possunt, ne simul cum zizaniis eradicent et triticum, non factis eorum, sed altari communicant: ita ut non solum ab eis non maculentur, sed divinis verbis laudari mereantur, quia pro bono unitatis tolerant quod pro bono unitatis oderunt. Quod cautissime observandum est, maxime conversatione tolerare maros. Eleazarus enim in suilla carne comedenda simulationem etiam occidendus respuit , quia etsi non sibi peccato, aliis tamen suspicionis exemplo nocere timuit. Unde Ambrosius salubriter consulens ait: « Si qua est Ecclesia, quae apostolicae veritatis fundamenta non possideat, ne quam tibi labem possit ingerere, desest necessitas; ut et pravos tolerent boni, ne Ecclesiae dis
Abbreviated transcription (Latin):
cum om̃i heretieo semꝑ
spũalit̃. aliqnͣdo etian
corꝑalit̾ sit obseruandũ.
in p̾latis tam̃ et eis qui
pacẽ eccłe ꝑturbare pos¬
sunt. discretuis est agen¬
dum. Cum enĩ canouice
statutũ sit. ut si pastor
a fide exorbitauerit. sit
prus a subditis eorrigẽ¬
dus. qd̾ si incorrigibilis
qd̾ absit. apparuerit. erit
accusandus . quomͦi inte¬
rim a subditis suis est
uitandus. qͣmuis apłs
cum huiꝰmodi nec cibũ
sumere ubeat. cum or¬
do canonieus ne accusa¬
tus ꝓhibeatur a cõmu¬
nione. nisi ad iudicium
uenire distulerit. in t̾di¬
eat.: unde sciendime.
quia si ñ corꝑalit̃. saltẽ
spũaliter ne ei consenti¬
ant debent uitare. sieut
et ausꝰ paulo suꝑius ait.
Optati sacrificio uos pol¬
luti ñ estis: si facta euis
displicebant uobis. Ecce
isti sciebaut optatum ẽẽ
scisinaticũ: s quia non
consentiebant: euis cõ¬
muuione impolluti erãt.
De quo etiam qͥa paceni
eccle̾ ꝑturbare poterat.
Non rep̾hendimꝰ si eo tẽ¬

Expanded text:
e omni haeretico semper spiritualiter, aliquando etiam corporaliter sit observandum, in praelatis tamen, et eis qui pacem Ecclesiae perturbare possunt, discretius est agendum. Cum enim canonice statutum sit, ut si pastor a fide exorbitaverit, sit prius a subditis secrete corrigendus, quod si incorrigibilis, quod absit! apparuerit, erit accusandus: quomodo interim a subditis suis est vitandus, quamvis Apostolus cum hujusmodi nec cibum sumere jubeat, cum ordo canonicus ne assusatus prohibeatur a communione, nisi ad judicium venire distulerit, interdicat? Unde sciendum est quia si non corporaliter, saltem spiritualiter ne ei consentiant, debent vitari, sicut et Augustinus paulo superius ait: « Optati sacrificio vos polluti non estis, si facta ejus displicebant vobis. » Ecce isti sciebant Optatum esse schismaticum: sed quia non consentiebant ejus communi impolluti erant. De quo etiam, quia pacem Ecclesiae perturbare poterat, Non reprehendimus, si eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
erat. sub cuiꝰ iniquitatib
affrica tota lugebat: sed
panem luctus om̃ib uob̾
cõmunẽ om̃iũ ur̃m ma¬
lum scismatis facit. Item
id̾e ad parmenianum:
In om̃ib questionib in¬
telligendũ admonemus
quia scił omĩa sacram̃ta
cum obsint indigne tͤctã¬
dĩ unde dictum est. Quȩ
dicunt facite: quȩ autẽ
facuuit. facere nolite.
¶ Cum gͦ scĩ omĩa sacram̃ta
quia xp̃i sunt. tam apud
hereticos qͣm catholicos
astruant uera ẽẽ et scã.
et eadem etiã munde u¬
tentib salutaria. qͥa oĩa
munda mundis: testent᷑
etiam nichilominus ea¬
dem polluta. quia tͣctata
sunt ab illo qui pollutꝰ ⁊ͣ
in anima: sollicite atten¬
dendũ est. qua discretio̾e
sint ã catholicis sum̃da:
ne heresis nefariam au¬
ctortatem in eccła obti¬
neat: si in sacram̃tis suiᷤ
hereticos et catholicos.
nulla eligendi uł sꝑuendi
racio discernat. Apłs ait.
Hereticũ hominẽ post pͥ¬
mam ⁊ sed̾am correptio¬

Expanded text:
erat, sub cujus iniquitatibus erat, sub cujus iniquitatibus Africa tota lugebat; sed panem luctus omnibus vobis communem, omnium vestrum malum schismatis facit. » Item ad Parmenianum : « In omnibus quaestionibus intelligendum admonemus, quia scilicet omnia sacramenta, cum obsint, indigne tractanDei. Unde dictum est: Quae dicunt facite, quae autem faciunt, facere nolite . » Cum ergo sancti omnia sacramenta quia Christi sunt, tam apud haereticos quam Catholicos astruant vera esse et sancta, et eadem etiam munde utentibus salutaria, quia omnia munda mundis, testentur etiam nihilominus eadem polluta, quia tractata sunt ab illo qui pollutus est in anima; sollicite attendendum est, qua discretione sint a Catholicis sumenda, ne haeresis nefariam auctoritatem in Ecclesia obtineat, si in sacramentis suis haereticos et Catholicos, nulla eligendi vel spernendi ratio discernat. Ait Apostolus: Haereticum hominem post primam et secundam correctio
Abbreviated transcription (Latin):
discernimꝰ ꝑꝑ uicium qd̃
homo habet. ueritatem
qͣm ñ suam s dĩ habet.
et dicimus. sacram̃tum
hoc uerũ est. sicut ille
ait. testimoniũ hoc uerũ
menta iuolatis: aut nos
ꝓpt̾ di sacram̃ta quȩ in uo¬
bis uiolare nolumus. etiã
ur̃i scismatis sacrilegium
assumere putatis. It̃. Saul
ũ habebat innocentiã. et
tam̃ habebat scĩtatem nõ
uitȩ sue s sacram̃ti di qd̾
et in malis hominibꝰ sc̃m¬
scm̃ est. It. Nos dicimus
tale ciuq fieri sacrificiũ.
qualis accedit ut offerat.
et qualis acced̾ ut sumat
et eos de sacrificiis tali ñ
mandueare. qui ad illa ta¬
les accedunt quales .&. illi
sunt. Itaq si offerat malꝰ
d̾o. et accipiat bonus: tale
cuiq est quał quisq fue
rit. quia et illud seriptũ¬
est. Omĩa munda mundiᷤ.
ꝑ hanc sententiã ueridi¬
cam ⁊ catholicã omĩs uos
optati sacrificio ñ estis pol¬
luti: si facta eius displice¬
bant uobis. Nam utiq
panis illius. panis luctꝰ

Expanded text:
discernimus uitium quod discernimus uitium quod homo habet et ueritatem quam non suam sed dei habet, et dicimus: \'sacramentum hoc uerum est,\' sicut ille ait: testimonium hoc uerum menta violatis: aut nos propter Dei sacramenta, quae in vobis violare nolumus, etiam vestri schismatis sacrilegium assumere putatis. » Item : « Saul non habebat innocentiam, et tamen habebat sanctitatem, non vitae suae, sed sacramenti Dei, quod et in malis hominibus sanctum est. » Item : « Nos dicimus tale cuique fieri sacrificium, qualis accedit ut offerat, et qualis accedit ut sumat: et eos de sacrificiis talium manducare, qui ad illa tales accedunt, quales et illi sunt. Itaque si offerat Deo malus, et accipiat inde bonus, tale cuique est, qualis quisque est, quia et illud scriptum: Omnia munda mundis . Per hanc sententiam veridicam et catholicam, etiam vos Optati sacrificio non estis polluti, si facta ejus displicebant vobis. Nam utique panis illius, panis luctus
Abbreviated transcription (Latin):
ticis leone annuente. or¬
dinatio redeuntib ñ est
iterata: s mansit integͣ:
quȩ cum ep̃alis fuerit.
quis eam neget integͣm
in sacrificando. cũ integͣ
concessa sit etiã in sacer¬
dotes consecrando:
apud hereticos testat᷑ sa¬
erificiũ ñ solum uerum
ẽẽ et scm̃ s et salutare.
ita in dialogo stio seͥbens
ad petilianũ. Petilianus
dixit. Si q̃uil qͣm carnui¬
na sacerdotis memout̾
teneat. nũqͥd inde sacer¬
dos est qd̃ ore sacrilego
carmen publicat sacer¬
dotis: Augustinus. Itai¬
stud dicis. quasi queraꝯꝰ
quiᷤ sit uerus sacerdos.
et ñ qd sit uerũ baptis¬
ma. Ut enim quis sit ue¬
rus sacerdos: oportet ut
ũ solo sacram̃to. s iusti¬
cia qͦq induat᷑. sicut scͥp¬
tum est. Sacerdotes tui
induant᷑ iustic̃. Qui aũ
qͣmuis ip̃e ñ sit uerax.:
qd̾ dat tam̃ uerũ est. si
non det suũ s dĩ. Si apłt
testimoniũ qͥa uerum ẽẽ¬
comꝑit. etiam  atestatus
est. eur nos apud quẽli¬

Expanded text:
ticis, Leone annuente, orticis, Leone annuente, ordinatio redeuntibus non est iterata, sed mansit integra: quae cum episcopalis fuerit, quis eam neget integram in sacrificando, cum integra concessa sit etiam in sacerdotes consecrando? apud haereticos testatur sacrificium non solum verum esse et sanctum, sed et salutare, ita in Dialogo suo scribens ad Petilianum : « Petilianus dixit: Si quisquam carmina sacerdotis memoriter teneat, nunquid inde sacerdos est quod ore sacrilego carmen publicat sacerdotis? Augustinus: Ita istud dicis quasi quaeramus quis sit verus sacerdos, et non quid sit verum baptisma. Ut enim quis sit verus sacerdos, oportet ut non solo sacramento, sed justitia quoque induatur, sicut scriptum est: Sacerdotes tui induantur jusquamuis ipse non sit uerax, quod dat tamen uerum est, si non det suum sed dei, sicut testimonium, quia uerum comperit, etiam ipse adtestatus est, cur nos, apud qu
Abbreviated transcription (Latin):
reticos. qͣmuis ad iudiciũ
manet: cum uit ait ieronimꝰ
eque sit eis concedenda li¬
centia saerificandi. sieut
et baptirandi. Itẽ cũ auoꝰ
astruat recedentẽ ab ecdã
sicut baptismũ. sic nec or¬
dinẽ dandi baptismi pos¬
se amittere. quia utrũq
sacram̃tum quad̾a conse¬
cratione homini datum
ñ est a catbolico iterandũ.
qd̾ et usu comꝓbans ȩccłã¬
stico. dicit. qd̾ ex illa parte
uenientes ñ sunt rursus
ordinati ut ead̾ officia
gͣm sacrificii ẽẽ admini¬
strationẽ. cũ etsi amissa
sit. iteranda sit. qd̃ est ne¬
farium et ip̃m sacerdoti¬
um ñ alio modo sit inte¬
grũ. nisi tam in baptizan¬
do qͣm in saerificando ñ
ĩminutũ. Uñ leo ad mar¬
ros epos. Maximũ qͦq ex
modo adeptus est. ñ repel¬
limus dignitate. It̃ idem
ad eosd̾e. donatũ aũ seia¬
censem ex nouatiano ut
comꝑimus cũ sua plebe
conuersum. ita dñico gͦ¬
gi uolumus p̃sidere: ut
nouati dogmatis dãnet
errorem. ¶ Eicce his here¬

Expanded text:
reticos, quamvis ad judicium, manet, cum, ut ait Hieronymus, aeque sit eis concedenda licentia sacrificandi sicut et baptizandi. Item cum Augustinus astruat recedentem ab Ecclesia, sicut baptismum, sic nec ordinem dandi baptismi posse amittere, quia utrumque sacramentum quadam consecratione homini datum, non est a Catholico iterandum, quod et usu comprobans ecclesiastico, dicit quod ex ipsa parte venientes, non sunt rursus ordinati, ut eadem ofgram sacrificii esse administrationem, cum et si amissa creditur iteranda sit, quod est nefarium, et ipsum sacerdotium non alio modo sit integrum, nisi tam in baptizando quam in sacrificando non imminutum? Unde Leo ad Mauros episcopos : « Maximum quoque ex uam quoquomodo adeptus est, non repellimus dignitate. » Item ad eosdem: « Donatum autem Seiacensem ex Novatiano, ut comperimus, cum sua plebe conversum, ita Dominico gregi volumus praesidere, ut Novati dogmatis damnet errorem. » Ecce his haere
Abbreviated transcription (Latin):
to uisibilit̾ sumit᷑. in ip̃a
ducet᷑. spũaliter bibatur.
sit sanguis aggni. ñ iam au¬
diendos
diendo s bibendo didici¬
stis qui sangius suꝑ ut᷑rq
postem ponit᷑: qn non solũ
ore corꝑis. s etiam ore cordi
hauritur. In utroq enim
poste agni sanguis est posit᷑
qn sacram̃tum passionis illiꝰ
cum ore ad redẽptionẽ su¬
mit᷑ ad imitationẽ quoq
initenta mente cogitatur.
to uisibilit̾ ore corꝑis sumi.
qd̾ in ip̃a ueritate sp̃ualit̃
oe cordis hauriri: non qd
sub̾aliter aliquid ueriꝰ ere¬
datur corde. qͣm sumatur
ore. s ip̃a pura ueritate su
qd̃ est. sicut est. sumitur
interus amando. Qd̃ id̾e
tam̃ ext̾ius non in ip̃a ue¬
ritate sumi dicit᷑ in sacra¬
mento. quia in eo. nec qd̾
est. sicut est. sumit᷑ qͣntũ
ad extͣneam et uisibile for¬
mam: nec qd̾ est. sicut est
male sumentib oꝑat᷑ qͣntũ
ad grãm. Licet enun alter
gustus sine altero si negli
liser aũ aliqͣndo etiã mortẽ

Expanded text:
nto visibiliter sumitur, in ipsa itualiter bibatur. sit sanguis Agni, non jam audiendo, diendo, sed bibendo didicisti. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque enim poste Agni sanguis est positus, quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente conto visibiliter ore corporis sumi, quod in ipsa veritate spiritualiter ore cordis hauriri; non quod substantialiter aliquid verius credatur corde, quam sumatur ore. Sed, si pura veritate sumquod est sicut est sumitur interius, amando. Quod idem tamen exterius non in ipsa veritate sumi dicitur in sacramento, quia in eo nec quod est sicut est sumitur, quantum ad extraneam et visibilem formam; nec quod est sicut est male sumentibus operatur quantum ad gratiam. Licet enim alter gustus sine altero non prosilis autem aliquando etiam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
tant inmolando arima
quia cũ .xiiiiͦ. luna ad ue¬
sꝑum uetus testam̃tum
compleuerit. et nouum
instituerit: ferm̃tatũ
in eunctis finib istãel
uiueniri ñ licuit. quappt
quia cena ipsa in qͣ hoc
factum est. panẽ tantũ¬
modo azimum exĩbebał
azimo pane nouũ testa¬
m̃tum ĩstituerit. Qd̾ si¬

Expanded text:
tant, immolando azyma.tant, immolando azyma.quia cum XVI luna ad vesperum vetus testamentum compleverit et novum instituerit, fermentatum in cunctis finibus Israel inveniri non licuit; quapropter quia coena ipsa in qua hoc factum est panem tantummodo azymum exhibebat, azymo pane novum testamentum instituit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ: figura tam̃ tali in pa¬
ne illo ñ indigemus de
quo carnẽ xp̃i conficimꝰ:
quia qui de figura ueteri
ad ueritatẽ transiuimꝰ.
arimã et purã carnem
xp̃i in qͦcũq pane conse¬
crato sumimus. Astru¬
unt etiam. quia sieut
ad inuocationẽ diuini
nominis quȩ ui nullo
saeram̃to amullar
creditur. s sola ꝑ di gra¬
ciã omĩa in om̃ib oꝑa¬
tur. ñ obsunt uł ꝓsunt
sacerdotũ merita quo
nec color nec spẽs aliqͣ
panis uł uini obest uł
ꝓdest quo minus uel
mag̃ corpus xp̃i fiat. dũ
tantũmodo sit panis ⁊
stantiã corꝑis xp̃i ⁊ san¬
guinis transeat. Dicũt
tam̃ g̃ci latinos iniuste
arumna ĩmolare: cũ arimũ
uet̃is testam̃ti sit. et xp̃e
om̃i uetustate ablata. ut.¬
pote p̃sente ueritate. salu
Contendunt enĩ quia no¬
uũ testam̃tum ñ ꝑfecte
instituisset. nͥ om̃ino
uetus tam in arimis qͣm
in eet̾is sius ritib desti¬
tuisset. Detestant᷑ gͥ lati¬
noꝵ sacrificia: quia in
eis ipsos uidaixare repu¬

Expanded text:
tiae; figura tamen tali in pane illo non indigemus, de quo carnem Christi conficimus, quia qui de figura veteri ad veritatem transivimus, azymam et puram carnem Christi in quocunque pane consecrato sumimus. Astruunt etiam, quia sicut ad invocationem divini nominis, quae in nullo sacramento annullari creditur, sed sola per Dei gratiam omnia in omnibus operatur, non obsunt vel prosunt sacerdotum merita, quonec color, nec species aliqua panis et vini obest vel prodest, quo minus vel magis corpus Christi fiat, dum tantummodo sit panis etstantiam corporis Christi et sanguinis transeat. Dicunt tamen Graeci Latinos injuste azyma immolare, cum azyma veteris testamenti sit, et Christus omni vetustate ablata, utpote praesente veritate salutiContendunt enim quia novum testamentum non perfecte instituisset, nisi omnino vetus tam in azymis quam in caeteris suis ritibus destituisset. Detestantur ergo Latinorum sacrificia, quia in eis ipsos judaizare repu
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilit̾ sibi ex i̾buisse:
sieut de .y. panib legitur
uisse. Ei contra latim. Qa
hoc miracłm eum fecisse
ñ legitur. licet potuerit.
qd̃ tam̃ fecerit. nulla a¬
ctoritate firmat᷑. p̃sertĩ
qui eotenus legem ser¬
uauerat. ut ex ea nec io¬
ta unum soluere uolu¬
erit. Quia enĩ natus ex
muliere. factus sub lege.
debitor legis exciterat. si
eotenus legem soluiss.
legem tͣng̃diendo pecc̃or
fieret. causaq nr̃e salu¬
tis ꝑiret. Nisi enĩ om̃i¬
no innocens et mundꝰ
ꝓ nobis inmundis et
inustis occũberet. non
aliene s sue culpe debi¬
tum moriendo soluer&:
et sic ade pecc̃o ñ dele¬
do. regnũ mortis eterne
ñ cessaret. Cum enĩ de
obseruantia ariox lex
dicat. quicũq ferm̃tatũ

Expanded text:
exhibuisse, sicut de quinque panibus legitur visse. Econtra Latini: Quia hoc miraculum eum fecisse non legitur, licet potuerit, quod tamen fecerit nulla auctoritate firmatur; praesertim qui eotenus ita legem servaverat, ut ex ea nec iota unum solvere voluerit. Quia enim natus ex muliere, factus sub lege, debitor legis extiterat; si eotenus legem solvisset, legem transgrediendo peccator fieret, causaque nostrae salutis periret. Nisi enim omnino innocens et mundus pro nobis immundis et injustis occumberet, non alienae, sed suae culpae debitum moriendo solveret, et sic Adae peccato non deleto, regnum mortis aeternae non cessaret. Cum enim de observantia azymorum lex dicat: Quicunque fermentatu