comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rrab p̃sentiarũ int uos conuersatur. qui in com
quonioto yoo elictis uenerit in uidȩa sapientiã audixe
ciꝵ furb eũ quesiuit. quẽ ꝑcepto dono sapientiȩ cogno¬
uerat ẽ famosũ: Iili uero secũ habentes eũ qui ñ aliunde
sipiens s ipse dĩ sapietiaꝰ & uirtus. ẽ ñ modo ñ audue.

Expanded text:
raesentiarum inter vos conversatur, qui incompaet imperio derelictis venerit in Judaeam sapientiam audire terrae finibus eum quaesivit, quem percepto dono sapientiae cognoverat esse famosum. Illi vero secum habentes eum qui non aliunde sapiens, sed ipse Dei sapie
Abbreviated transcription (Latin):
inspm̃ sc̃m qr quisq insimilitudinẽ diaboli & angłorũ eiꝰ.
contra conscientia suã maiestatẽ deitatis obpugnare ñ tre¬
pidat: ñ habet remissionẽ peccatoꝵ in et̾nũ sed reus ert etni
delicti sic̃ euangelista marcus eiudent̃ expont. qu post
boc dni testimoniũ subiunxit atq ait. qm̃ dicebant som in
mundũ habet: N amneq hii quispm̃ sc̃m n.e. neq qui hen

Expanded text:
uisque in similitudinem diaboli et angelorum ejus contra conscientiam suam, majestatem Deitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti. Sicut evangelista Marcus evidenter exponit, qui, posito hoc Domini testimonio, subjunxit, atque ait: Quoniam dicebant, spiritum immundum habet.
Abbreviated transcription (Latin):
dui corde inpenitenti quis spiritui gr̃ę tam diu resistit: ñ
habet remissionẽ: At illi obiciunt: hanc conditionẽ incunctis
constar criminib quomodo onĩ quã du quis fornicationẽ.
idolatriã. adulteriũ masculorũ concubitũ. furtũ. ceteraq
flagitia gesserit: ñ habet hereditatẽ in regno. xp̃i & dei Hisuꝰ
criminb abdicatis. potest ablui. scificari. iustificari. in no
nitentia ceteris obligatior aut in remisibilior inuenit̾ esse pes¬
catis. quȩ insimilitudinẽ scelerũ ceterorum. usq adpenitentiã

Expanded text:
diu corde impoenitenti quis Spiritui gratiae resistit, tandiu diu corde impoenitenti quis Spiritui gratiae resistit, tandiu non habet remissionem. At illi objiciunt hanc conditionem in cunctis constare criminibus. Quomodo enim quandiu quis fornicationem, idololatriam, adulterium, masculorum concubitum, furtum, caeteraque flagitia gesserit, non habet haereditatem in regno Christi et Dei: his vero criminibus abdicatis, potest ablui, sanctificari, justificari in nominitentia caeteris obligatior aut irremissibilior invenitur esse peccatis, quae in similitudinem scelerum caeterorum usque ad poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
sepenitentiã sꝙ accepturũ & hanc blasphemiã nusquã
diit et irmittendã credaniꝰ hinc blasphemũ. exigentib
meritis sic̃ numquã adremissionẽ. ita nec adipsos dignę
penitentie fructꝰ eẽ. puenturũ: iuxta qđ ioħs euangelista
de quib dã blasphemiȩ suę meritis excecatis uerissime scrip¬
sit. sptea ñ poterant credere: qr iterũ dixit isai as. excȩca-
uit oculos eoꝵ. & indurauit eorũ cor: ut ñ uideant oculis.
& intelligant corde. & conuertant᷑. & sanem illos Quidã sanȩ
uolunit illũ dicere uerbũ. uł blasphemare in sp̃m scm qui
unitati eccłiȩ. ubi inspũ scõ fit remissio peccatorũ corde
inpententi resistit. dicentes unũ. ẽẽ. suffugiũ. ne sit in remiᷤ¬
sibilis blasphemia: Cor impenitens caueat quorum multis
sententia ne quaquã firma uidetur. qr uidelic et quisqͥs
unitati eccłiȩ corde inpenitenti resistit. siue ille uideus
iduntite ȩccłiȩ corde penitenti refurgerit. d dicunt Quam¬

Expanded text:
usquam dicit esse remittendam, credimus hunc blasphemum exigentibus meritis sicut nunquam ad remissionem, ita nec ad ipsos dignae poenitentiae fructus esse perventurum. Juxta quod Joannes evangelista de quibusdam blasphemiae suae merito excaecatis verissime scripsit: Propterea non poterant credere: quia iteruvit oculos eorum, et induravit cor eorum, ut non videant oculis, et intelligant corde, et convertantur et sanem illos . Quidam sane volunt illum dicere verbum, vel blasphemare in Spiritum sanctum, qui unitati Ecclesiae ubi in Spiritu sancto fit remissio peccatorum, corde impoenitente resistit, dicentes unum esse suffugium, ne sit irremissibilis blasphemia, cor impoenitens caveatur. Quorum multis sententia nequaquam firma videtur, quia videlicet quisquis unitati Ecclesiae corde impoenitenti resistit, sive ille Judaeus, ad unitatem Ecclesiae corde poenitenti refugerit. Sed dicunt quan
Abbreviated transcription (Latin):
nio deu ditcat & parua etiã otiosaq dicta. eiꝰ scientiano¬
nsugant: derident intelligentiã ecelesiasticã in hoc loco.
qui carnis resurrectionẽ negant: quasi nos ipsa cerrenam¬
iliari species rerũ formasq uertunt᷑. quamiuis ad corpu
redeunt unde dilapsa st̃: ad easdem quoq corporis partes
ubi fuerunt redire necesse sit Alioquin si capillus caꝑitiꝰ¬
capitis redit. qđ tam crebra consura detraxit. si unguib
qđ toties dẽpsit exsectio in moderata & indecens. & rdco¬
gitantib & ideo resurrectionẽ carnis ñ credentib occur¬
rti informositas. s quemadmodũ si statua cuiꝰ libet solubi¬
uis metali aitt igne liquescere. aut contereretur in pul¬
uerẽ aut conftderet᷑ in massa. & eã uellet exilliꝰ rursus
arafex materiȩ quantitate reparare. nil int̃ esse ad eiꝰ in¬
cigrtate que particula materiȩ cui menbro statuę red

Expanded text:
 et etiam parva et otiose dicta ejus scientiam non fugiant. Derident intelligentiam ecclesiasticam in hoc loco, qui carnis resurrectionem negant, quasi nos et caaliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse sit. Alioquin si capillis capitis redit, quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informositas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli, aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae red
Abbreviated transcription (Latin):
extenuari. uł mnundas solui. uł ꝑflamas incinerẽ faciunt
redigi: cũ ne quaquã omnipotentiȩ. dei. quin ea resusetan¬
do uiuificet obsistere possint: Timete eĩ qui postꝗluam
sc̃ genera ꝑsecutorũ. unũ palã seuientiũ alterũ ficte frau¬
dulent̃q blandientii. contra utrũq nos mouere aq insti¬
tuere uolens saluator & supra ab hypocrisi phariseori adce¬
dere & hic acarnificũ cede p̃cipit ñ timere. q uidelict
post mortẽ nec hoꝵ crudelitas. nec eoꝵ ualeat simulatio
durare: s dño potiꝰ qui semꝑ uideat placendũ. dim qul
seppunire uł liberare queat. ẽẽ gunendu. Nonne dbiq
passeres ueneunt dipondio. & unꝰ exillis ñ et mobluoe
corã dõ: Siminutissima inquit animalia aqu dlle

Expanded text:
extenuari, vel in undas solvi, vel per flammas in cinerem faciunt extenuari, vel in undas solvi, vel per flammas in cinerem faciunt redigi, cum nequaquam omnipotentiae Dei quin ea resuscitando vivificet obsistere possint. Ostendam autem  genera persecutorum, unum palam saevientium, alterum ficte fraudulenterque blandientium, contra utrumque nos munire atque instituere volens Salvator, et supra ab hypocrisi Pharisaeorum attendere, et hic a carnificum caede praecipit non timere, quia, videlicet, post mortem nec horum crudelitas, nec eorum valeat simulatio durare; Domino potius qui semper videat placendum, Dominum qui semper punire vel liberare queat esse timendum. Nonne quinque passeres veneunt dipondio? Et unus ex illis non erit in oblivione coram Deo. Si minu
Abbreviated transcription (Latin):
nune darfficata ꝑ orbẽ ȩcclesia: lectiseoꝵ actib publice
plieaꝰ Sans quod ait p̃dicabit intectis: iuxta morem
puntię palestine loquit᷑. ubi solent intectis residere: Non
chi cecta nr̃o more culminib sublimata:s plano schemade
fagiunt equalia Unde lex p̃cepit: ut qui nouam domũ
edificaret murum tecti poneret ingyro: ne funderetur
ibi sanguis in noxius labente aliquo & impreceps ruerte:
& intempli constructione legimus: Texit quoq domũ
laquearus cȩdrinis.: e edificauit tabulatũ suꝑ om̃em donũ
quinq cubitis altitudinis Ergo p̃dicabitur incunctis¬
tectis. idẽ. audientib palam dicetur Dico aut̃ uobisami¬
cis meis: ne t̾reamini ab his qui occidunt corpus &post
hȩc ñ habent anipliꝰ quid faciant: Si psecutores scõum
occisis corporib ñ habent ampliꝰ qͥd contra illos agant.
gͦ suꝑuacua fumunt insania qui mortua martirium
menbra feris auibusq discerpenda ꝓiciunt. uł inauras

Expanded text:
 Actibus publice praedicantur. Sane quod ait, Praedicabitur in tectis, juxta morem provinciae Palaestinae loquitur, ubi solent in tectis residere; non enim tecta nostro more culminibus sublimata, sed plano schemate faciunt aequalia. Unde lex praecepit ut qui novam domum aedificaret, murum tecti poneret in gyro , ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo, et in praeceps ruente. Et in templi constructione legimus: Texit quoque domum laquearibus cedrinis, et aedificavit tabulatum super omnem domum, quinque cubitis altitudinis . Ergo praedicabitur in tectis, cum cunctis audientibus palam dicetur: Dico autem vobis amicis meis, ne terreamini ab his qui occidunt corpus, et post haec non habent amplius quid faciant. Si persecutores sanctorum occisis corporibus non habent amplius quod contra illos agant, ergo supervacua furiunt insania, qui mortua martyrum membra feris avibusque discerpenda projiciunt, vel in auras
Abbreviated transcription (Latin):
cationes tuas Tunc ñ confundar. dũ respitio in omĩa man¬
data tua: Et ille ait Et uobis legisperitis ue: quia onera¬
tis homines onerib quę portari ñ possunt. & ipsi uno di¬
gito ur̃o. ñ tangitis sarcinas Non possunt onera legispor¬
tari: comodo: quo isti legisperiti hȩc imponebant homi-
nib Unde recte audiunt qđ sarcinas eiꝰ uno digito non
tangerent. hoc est ne inminimis quidem eã ꝑficeren. qͦ
circumcidi docebant ꝓtestetur. & dicat Ec ninc qutey¬
tatu dm̃i imponcre uigũ suꝑ ceruice discipłor qd neq
paties nr̃i. neq nos potuimꝰ portare .l ꝑgrim ant ilu¬

Expanded text:
es tuas. Tunc non confundar, dum respiciam in omnia mandata tua . At ille ait: Et vobis legisperitis vae, quia oneratis homines oneribus quae portari non possunt, et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. Non possunt onera legis portari eo modo quo isti legisperiti hnibus. Unde recte audiunt quod sarcinas ipsas uno digito suo non tangerent: hoc est, ne in minimis quidem eam perficerent, quam circumcidi docebant, protestetur, et dicat: Nunquid tentatis Deum, imponere jugum super cervicem discipulorum, quod neque patres n
Abbreviated transcription (Latin):
tre comunis ostendunt. intus uermes certusst cadaueru
plena fetore De quib psalmista cũ diceret: Sepulehrũ
patens est guitur eoꝵ. mox quid adrcisset apperuit adiun-¬
gens. linguis sius dolose agebant: Respondens dut̃ quida
ex legisperitis: ait illi: Magist̾ hȩc dicens: etiã nobis contu¬
meliam facis Quã misera conscientia: que audito dei
uerbo. sibi contumeliã fieri putat. & cõmemorata pena
ꝑfidorum se sẽꝑ intelligi esse dãpnandũ Unde michi meis.¬

Expanded text:
e communis ostentent, intus vermescentium sunt cadaverum plena fetore. De quibus Psalmista cum diceret: Sepulcrum patens est guttur eorum ; mox quid dixisset aperuit adjungens: Linguis suis dolose agebant. Respondens autem quidam ex legisperitis ait illi: Magister, haec dicens etiam nobis contumeliam facis. Quam misera conscientia, quae, audito Dei verbo, sibi contumeliam fieri putat, et commemorata poena perfidorum se semper intelligit esse damnandum. Unde mihi meisq
Abbreviated transcription (Latin):
apud pharisȩum prandere rogatũ. Quȩ aut̃ sint ila madhe
explicat: qui hoc onĩ terminato sermone. quẽ tam partam
breuius lucas. partim ꝓlixius cõiemorat: continuo sub¬
iunxit: Adhuc eo loquente ad turbas: ecce mat̾ eiꝰ & fr̃istaban
telligeres hȩc loquente quę suꝑiꝰ indicabant: d & marcus¬
post illud qđ deblasphemia sp̃s sci. quid dns dixerit rtu¬
rei gestȩ ordinẽ tenuit: s prę occulpauit hoc. & recordatũ
ante narrauit: Deniq hoc sic interposuit: ut solutũ appa¬
reat anexu. & superiorũ & posttrioꝵ. Itaq postqua nun¬
tiatis sibi foris matre & fratrib ait. Qui eni fecerit uoli.¬
tatem dei: hic frat nĩs & soror mea & matess datirin¬
telligi: rogatu pharisei intrasse conuiuium s barscus
aut cepit intrase reputans dicere duare ciobas dulangdls

Expanded text:
apud Pharisaeum prandere rogatum. Quae autem sint illa Matthaeus explicat, qui hoc Domini terminato sermone, quem tamen partim brevius Luca, partim prolixius commemorat, continuo subjunxit: Adhuc eo loquente ad turbas, ecce mater ejus et fratres telligeres, haec loquente quae superius indicabat. Sed post illud quod de blasphemia spiritus sancti quid dominus dixerit retturei gestae ordinem tenuit, sed praeoccupavit hoc, et recordatum ante narravit. Denique hoc sic interposuit, ut solutum appareat a nexu et superiorum et posteriorum. Itaque postquam nuntiatis sibi foris matre et fratribus ait: Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mater est , datur intelligi, rogatus Pharisaei intrasse convivium. Pharisaeus autem coepit intra se reputans dicere quare non baptizatus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit oportuit facere: Ide uidiciũ ⁊ caritatẽ dei it
a nos ueracit̃ de nr̃a miseria uidicantes. & dei caritatẽ
qui donarit ipsi diligentes. pie recteq uiuamus uistũ
udiciũ ei confitentes. quo miseri effectisum: De quo
dicit apłs: Iudiciũ quidẽ exuno incõdẽpnationẽ & ma¬
gne caritatis gras agentes: Dequa idem ipse dicit gratia¬

Expanded text:
ur: Haec, inquit, oportuit facere, scilicet judicium et charitatem Dei, et nos veraciter de nostra miseria judicantes, et Dei charitatem quam donavit ipse diligentes, pie recteque vivamus justum judicium ejus confitentes quo miseri effecti sumus. De quo dicit Apostolus: Judicium quidem ex uno in condemnationem; et magnae charitati ejus gratias agentes
Abbreviated transcription (Latin):
apot onm cibefinis constituendus ꝓpt̾ quẽ omia faciami.
queu ꝗ facimi. Sn q in hac uita milttamus ut ad illuo regnus
qutios posimꝰ quȩ uita sine his necessarus agi ñ potest: ad¬
iciait᷑ sie uob inquit sed uos regnũ dĩ quȩrite. Qui enĩn
at aibuntur s adicient ꝓfecto indicat aliud eẽ. qđ pͥnci¬

Expanded text:
t ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod princi
Abbreviated transcription (Latin):
si suꝑt̾ram. fornicationẽ. inmunditiã. libidinẽ: ae cetera
clia iigit᷑ ipse bonũ bona intertione patraueris. non
hiubensintua conscientia aliquã parte teniebrose cogita¬
tons eria se contigerit aliquẽ ꝓximoꝵ cua bona actio¬
no noaemi. uerbigatia. aut depecunia quã atẽ indigas
oprns aecepera facere. uł pati aliquid mali. aut deu̾bo
eratioi s quo errantẽ corrigere uolebas forte ꝑniciosius
dole siqna querentiu specialit dicta n uocta sensũ mordĩ¬

Expanded text:
tionem, immunditiam, libidinem , et caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte perniciosidole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum mor
Abbreviated transcription (Latin):
seis ñ habentibus fidẽ xp̃i. etiã si ñ in eũ creudenrt
nec renati fuerint exaqua e sp̃o scõ. munda sinton
tantũ si elemofynas dederint. sic̃ quidã eas danaas ñ¬
tant: cũ sint inmundi om̃s. qͦs ñ mundat fides apip
Dequa scriptũ ẽ. Al undans fide corda eoꝵ Et tañ uers
est qđ audierant: date elemosyna & ecce omĩa mun¬
da sunt uobis Qui enĩ uult ardinate dare elemosyna.
ase ipso debet incipere: & eam sibi primũ dare Est enĩ
elemosyna opus miscđie: uerissimeq dictũ ẽ. miserere
anime tuȩ placens dõ. Propt̾ hoc renascimur ut deo
placeamꝰ: cui merito displicet. qđ nascendo contrarimꝰ.
Hȩc ẽ pͥma elemosyna quã nobũ dedinus: cũ nos psos¬

Expanded text:
aeis non habentibus fidem Christi, etiamsi non in eum crediderint, nec renati fuerint ex aqua et Spiritu sancto, munda sint omnia, tantum si eleemosynas dederint, sicut quidam eas dandas putant, cum sint immundi omnes quos non mundat fides Christi, de qua scriptum est: Mundans fide cor eorum? Et tamen verum est quod audierant, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Qui enim vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . Propter hoc renascimur, ut Deo placeamus, cui merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est prima eleemosyna quam nobis dedimus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
o iudeis popło istr. Ille pere¬
ftastins acceptus c ego tanta nigna faciens belubub calumnia
sustineo: Pius gͦ iona hic hoc est in medio ur̃m pdicansnei
ꝓpterea codẽmodo quo regina austruiri quoq niniuite
generationẽ condẽpnabunt uidȩoꝵ. hoc infidelitatis ar¬
guent Aliter. Inniniuitis & regina austrifides ecdesiȩ p¬
fertur israheli: quȩ ñ minus ꝑpęnitentiã pact isipient.
qua ꝑsapientiȩ discends in dustriã ano conciliatesu

Expanded text:
eis populo Dei. Ille perefaciens acceptus est, ego tanta signa faciens Beelzebub calumniam sustineo. Plus ergo est Jona hic, hoc est in medio vestrum praedicans. Et propterea eodem modo quo regina Austri, viri quoque Ninivitae generationem condemnabunt Judaeorum, hoc est infidelitatis arguent. Aliter: In Ninivitis et regina Austri, fides Ecclesiae praefertur Israeli, quae non minus per poenitentiam peractae insipientiae, quam per sapientiae discendae ind
Abbreviated transcription (Latin):
phemare querehant Turbis aut̃ concurrenab sptt̃
dicere Generatio hȩo generatio nequã signui querdue
signũ ñ dabit᷑ illi. nisi signũ ionȩ. Dupliei fuera aue¬
stione pulsatus. Quidã enĩ calamttiabantur eũ inbedabis
ciccisse demonia: quib hacteriũs ẽ. responsuĩ Ca aunt cono¬
tantes signũ decelo querebant abcon  a aobine ⁊eson¬
aere inaipit n cis signũ decelo qđ mne ieias onti indeti

Expanded text:
is autem concurrentibus coepit dicere: Generatio haec, generatio nequam est: signum quaerit, et signum non dabitur illi, nisi signum Jonae. Duplici fuerat quaestione pulsatus. Quidam enim calumniabantur eum in Beelzebub ejecisse daemonia, quibus hactenus est responsum. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo, quibus abhinc respondere
Abbreviated transcription (Latin):
miȩ ꝑ septẽ malos sp̃s: uiiuersa uitia designat Quẽcũq
enĩ post baptisma siue prauitas heretica. seu mundana cup¬
ditas arripuerit: mox omiui ꝓsternet adima uitiorum
Unde rite nequiores tc̃ erĩ sp̃s dicunt᷑ ingressi. qr ñ solũ habe
cib seo & ꝑhipocrisin ipsas se uirtutes habere simulabit
ł ese noussima hominis illiꝰ pciora priorib: Alcliꝰ quippe
etrorsina merstat is uen cognoscere quã post agnitiont¬

Expanded text:
er septem malos spiritus, universa vitia designat. Quemcunque enim post baptisma, sive pravitas haeretica, seu mundana cupiditas arripuerit, mox omnium prosternet in ima vitiorum. Unde recte nequiores tunc eum spiritus dicuntur ingressi. Quia non solum habebutibus, sed et per hypocrisin, ipsas se virtutes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus. Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
addito. habitat pristinã domũ: e fiunt posterioia illiꝰpopłi
peiora priorib. Multo enĩ nunc maiore oemonũ nunero
possidentur b lasphemantes insynagogis suis xp̃m iłim:
quã inegypto possessi fuerant ante legis notida. qua
aliud ẽ. uerturũ n credere: aliud eũ nꝰ suscepise qui ue¬
nerit Septenariũ aut̃ numerũ adiunctũ diaboloruispte
sabbatu intelligere. uł ꝓpt̃ numeraᷤ spi. sci.uer quanoao¬

Expanded text:
addito, habitat pristinam domum, et fiunt posteriora illius populi addito, habitat pristinam domum, et fiunt posteriora illius populi pejora prioribus. Multo enim nunc majore daemonum numero possidentur, blasphemantes in synagogis suis Christum Jesum, quam in Aegypto possessi fuerant ante legis notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium enim numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
liter hec parabola tendat. ipłe scdma matheu saluatr eteo¬
suit. ubi ea terminata. iox subdidit dicens. sic erit &e geneta¬
tioni huic pessimȩ. Idest qđ de uno quolibet spccialt̃ geri
solere narraui. hoc intota generalit̾ huiꝰ popłi gente geri
ñ desinit᷑ Immundus quippe sp̃s exiuit a iudȩis: quando
acceperunt legẽ Et ambulauit ꝑloca arida quęrens sibi
requiem: expulsus uidelicet a uideis ambulauit ꝑgentũ
solitudines. quȩ cũ postea dñõ credidissent: ille ñ inuento
loco innationib dixit: Reuertar indomũ mea pristinam
unde exuii: habebo iudȩos quos ante dimiseram: Et ueni¬
enis inuenit uacantẽ. scopis mundatã: Uacabat enĩ cẽplũ¬
uidȩoꝵ. & xp̃m hospitẽ ñ habebat: dicente. dimitaetur
domus ura deserta Quia igit dei & angeloꝵ p̾sidia ñ ba.¬
bebant. & ornati erant suꝑfluis obseruationib phariseoꝵ.
reuertit᷑ ad cos diabolꝰ: & septinario sibi numero demonũ

Expanded text:
liter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi, ea terminata, mox subdidit dicens: Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno quolibet specialiter geri solere narravi, hoc in tota generaliter hujus populi gente geri non desinit. Immundus quippe spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt legem. Et ambulavit per loca arida, quaerens sibi requiem. Expulsus videlicet a Judaeis, ambulavit per gentium solitudines. Quae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus dixit: Revertar ad domum meam pristinam, unde exivi. Habebo Judaeos, quos ante dimiseram. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim templuum hospitem non habebat dicentem: Dimittetur vobis domus vestra deserta . Quia igitur Dei et angelorum praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
utto iduos ꝓphetas: & sapientes. & scribas Si aut̃ eadẽ
exungine principiũ dare. omittant aliũ legis & ꝓphe¬
arũ aliũ noui testamenti dm̃ p̃dicare: quamuis sepe
ctiã apostolica scriptura. ꝓpħas. ñ eos solũ qui futura
xp̃i incarnationẽ.sed eos qui uentura cęlestis regni gau¬
dia p̃dicarint: appellat Frophetȩ inquit duo aut tres
dicant & ceteri diiudicent: S ne quaquã hos crediderim
apostolis incata logi ordine p̃ferendos Ut inquirat᷑ sanguis
onium ꝓpharũ:. qui effusus ẽ a constitutione mundi age¬

Expanded text:
mitto ad vos prophetas, et sapientes et scribas. Si autem eademex Virgine principium dare, omittant alium legis et prophetarum, alium Novi Testamenti Deum praedicare, quamvis saepe etiam apostolica Scriptura pChristi incarnationem, sed et eos qui ventura coelestis regni gaudia praedicent, appellat. Prophetae inquit duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Sed nequaquam hos crediderim apostolis in catalogi ordine praeferendos. Ut inquiratur sanguis omnium prophetarum qui effusus est a constitutione mundi a ge
Abbreviated transcription (Latin):
tibi pat̾ dñs celi & trȩ. qđ abscondisti hȩc a sapientib
& prudentib &e reuelasti ea paruuilis Quę ue sententia se¬
creti conscia iudicii sẽꝑ effectũ suȩ uirtutis iterait non
resistit Nam & generalit̾ indeiectione uideorũ. gentui uͦ
erectione & insingulis quibq uixta alternã mentiũ qualla¬
tẽ specialit̃ ñ cessat exhiberi Deniq et ꝓxima parũp adcu¬
gam: legisperitꝰ uolens seipsũ iustificare dum cetur¬

Expanded text:
 coeli et terrae, quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Quae sententia secreti conscia judicii semper effectum suae virtutis iterare non desistit. Nam et generaliter in dejectione Judaeorum, gentium vero electione, et in singulis quibusque juxta alternam mentium qualitatem specialiter non cessat exhiberi. Denique ut proxima parumper attingam, legisperitus volens seipsum justificare, Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
clũ. ⁊ reincorir & monstrat᷑: ita etia udei ñ debent despare
ingulgentiã si uelint agere pęnitentiã: S uide quid seqͥtͣ
Regma austri surget iniudicio cũ uiris generationis huiꝰ:
e condẽpnabit illos Condempnabit utiq ñ potestate iudi
dis cõrparatione facti melioris: Si aut̃ regina austri q̃
cleta esse n dubitatur sueget in uidicio cũ repbis: ostendi¬
mr una curctorũ honorum sciliaet maloriiq resurrectio

Expanded text:
cium, et remedium demonstratur, ita etiam Judaei non debent desperare indulgentiam, si velint agere poenitentiam, quia mors Regina Austri surget in judicio cum viris generationis hujus, et condemnabit illos. Condemnabit utique non potestate judicii, sed comparatione facti melioris. Si autem regina Austri, quae electa esse non dubitatur, surget in judicio cum reprobis, ostenditur una cunctorum, bonorum scilicet malorumque ressurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
sequente: Ec ille otrie: Q in immo beat sae suibeeuite
uerbũ dei. & custodiunt: Pulchre saluator adte andoniuo¬
lieris annuit: ñ eã tantũ modo quę uerbũ dt̃ copora¬
liter generare meruerat. s & onĩs qͥ idem uerbũ spita-¬
lit̾ auditu fidei concipe & boni oꝑis custodia. uł insuo.
uł in ꝓximorũ corde parere & quasi alere studuerint asse¬
uerans. c̾e̾. beatos. qr & eadẽ dei genitrrx & inde quidem
beata qr uerbi incarnandi ministea e̾ facta temporalis
S inde multo beatior: qr eiꝰdem seꝑ arandi. custes mane¬

Expanded text:
sequentem. At ille dixit: Quin imo beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo quae Verbum Dei corporaliter generare meruerat, sed et omnes qui idem Verbum spiritaliter auditu fidei concipere, et boni operis custodia vel in suo vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, quia Verbi incarnandi ministra est facta temporalis, sed inde multo beatior quia ejusdem semper amandi custos mane
Abbreviated transcription (Latin):
nios Qua castas mentes estugics insolo diabolu deillo
no qui foris nitidus intus ẽ uacuus simtt latrices inlo cus
unentib lascitias mollesꝙ mentes insinuans: Dicit reuertar
indomũ mea unde exiiii Timendus. ẽ. iste uersiculus non
cnponendus: ne culpa quã innobis extinctam credebamus.
pmcriã nos uacantes obprimat Et cũ uenerit: inuent ses¬
pis mundatã. Hoc ẽ. gr̾a baptisinatis apeccatorum labe casti¬
gatã s nuilla bom oꝑis industria cumulatã: Nnde bene ma¬
cheus hanc domii tacantẽ. scopis mundatã. atq ornatam¬

Expanded text:
ns. Quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde mo, qui foris nitidus, intus est vacuus, simulatrices: in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat Et cum venerit, invenit scopis mundatam. Hoc est, gratia baptismatis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Unde bene Matthaeus hanc domum vacantem, scopis mundata
Abbreviated transcription (Latin):
S uigam x ibo ad patrẽ meũ: & dicam illi Pat̾ peccaui in
celir &e corã te Quã misericordem piumq nouerat pare
qui ne confessus a filio patris dedignetur audire locabs¬
lum Surga gͦ inquit: q me iacere cognoni.: et ibniquib
longe recessi Ad ꝑatit̃ meũ : qr sub principe porcorum
miserabili egestate tabesco Peccaui ait̃ incelu cori spio¬

Expanded text:
Surgam et ibo ad patrem meum, et dicam illi: Pater, peccavi in coelum et coram te. Quam misericordem piumque noverat patrem, qui nec offensus a filio patris dedignetur audire vocabulum. Surgam ergo, inquit, quia me jacere cognovi. Et ibo, quia longe recessi. Ad patrem meum, quia sub principe porcorum miserabili egestate tabesco: Peccavi autem in coelum, coram spi
Abbreviated transcription (Latin):
uoloneu snatheũ. &e thoma. Pulchre acreuerenter. lucas
mo uacatione. ut supuis ainmonui leui appellare maluit.
ipse uero matheus uixta qđ scriptũ. ẽ. dictũ iniquitates
tuas ut iustificeris. & manifeste matheũ decheloneo uoca-¬
ũ & in ordine se apostoloꝵ publicanũ cognominat: sed
Mopari suo chornę cũ cęteris euuangelistis sit p̾latꝰ se in
ordine supponit. Ia cob sane & ioħs. qͥ ob eximiũ uirtutis

Expanded text:
olomaeum, Matthaeum et Thomam. Pulchre ac reverenter Lucas inio vocatione, ut superius admonui, Levin appellare maluit. Ipse vere Matthaeus, juxta quod scriptum est: Dic tu iniquitates tuas, ut justificeris; et manifeste Matthaeum de telonio vocatum, et in ordine se apostolorum publicanum cognominat, sed et compari suo Thomae cum a caeteris evangelistis sit praelatus, se in ordine supponit. Jacobus sane et Joannes qui ob eximium virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
nentes ut pliurisei e scribȩ murinurabant s. penitortu
agentes publicam uenerint ad iłm & ipse quoq ihecoui¬
iua peccatorũ ut occasione haberet docendi & sp̃icales in¬
uitatorib suis p̃bere cibos. adire dignatꝰ sit: Deniq cũ friquent̃
ꝑgere ad cõuiuiũ describat᷑: nichil offert᷑ alud ñ qͥd ibi fece¬
rit. qͥd docuerit: ut & humilitas dnĩ eundo ad peccatores ae

Expanded text:
nentes, ut pharisaei et scribae murmurabant, sed poenitentiam agentes publicani venerint ad Jesum: et ipse quoque Jesus convivia peccatorum ut occasionem haberet docendi, et spiritales invitatoribus suis praeberet cibos, adire dignatus sit. Denique cum frequenter pergere ad convivium describatur, nihil refertur aliud, nisi quid ibi fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
lic& mnulti. salutẽ quã u̾bo p̃dicarent. suo qͦq aemero mde¬
sticȩ̨ cõmendaret. Ter enĩ quaterni: decus diponaiun¬
inc ẽ. eiii: qd & superius dixi. quia cũ intypo eccłȩ salo¬
mon dño tẽplũ conder&e. fecit & mare ȩneũ in quo sacer¬
dotes lauirent᷑: Duodecim que illud boum clunis inpo-¬
senta quoꝵ tres aquilone̾. tres occidentẽ. tres meridiẽ
nq tres aspicerent orientẽ. figuralit̾ insinuans. qm̃ anoftila
napestoloꝵẜq suecessores. cunctas orb̾ quadrati plagas. fider
& consissione sc̃ȩ trinitatis: essent apeccatorꝵ labe pureetin
Simonem qiẽ cognominaut petrũ: &x andream febi e
Uon nunc pͥmũ si moni petri cognom̃ indidita ses lorissios
ante cũ a fre andrea ad se adductũ incuitus aixtti s cum¬

Expanded text:
licet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque numero mystice commendarent. Ter enim quaterni, decus dipondiuin typo Ecclesiae Salomon Domino templum conderet, fecit et mare aeneum, in quo sacerdotes lavarentur, duodecimque illud boum clunis imposuit, quorum tres aquilonem, tres occidentem, tres meridiem, et tres aspicerent orientem, figuraliter insinuans quoniam apostoli apostolorumque successores, cunctas orbis quadrati plagas fide et confessione sanctae Trinitatis essent a peccatorum labe purgaturi. Simonem quem cognominavit Petrum, et Andream fratrem ejus. Non nunc primum Simoni Petri cognomen indidit, sed longe ante cum a fratre Andrea ad se adductum intuitus dixit: Tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinus addendo s libera nos amalo: manifeste do cemunei
inducere intẽptationẽ ñ aliud. ẽẽ. quã ñ liberare amas
eiꝰ perdere anima. ẽẽ. aꝑditione saluã ñ facere: Si quẽ uͦ
moriet quare dñs cũ cõrpꝰ esset curaturus. de animȩ salua¬
tione interrogauerit: intelligat uł animam more scrip¬
turarũ ꝓ homine positã sic̃ dicitur. hȩc sunt animȩ quę
exierunt defeinore iacob: uł qđ illa miracula ꝓpt̃ aiime
salutẽ faciebat. uł qđ ipsa manus saluatio salute anune
significabat quȩ abonis ut p̃diri cessans opibrarida qđilĩ
modo dextrã habere uidebatur Et circumspectis pitou

Expanded text:
em , protinus addendo: Sed libera nos a malo , manifeste docemur ejus non inducere in tentationem, non esse aliud, quam liberare a malo; ejus perdere animam esse, a perditione salvam non facere. Si quem vero movet quare Dominus cum corpus esset curaturus, de animae salvatione interrogaverit, intelligat vel animam more Scripturarum pro homine positam, sicut dicitur: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob ; vel quod illa miracula propter animae salutem faciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis ut praedixi cessans operibus, aridam quodam modo dextram habere videbatur. Et circumspectis omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
utilis indomiũ dei. & panes ꝓpositionis sumpsit.&e inandu¬
cauta dedic his qͥ cũ ipso erant quos ñ licet manducare nisi
cintũ sacerdotib Regii narrat historia beati dauidinsidi¬
asadis uitantẽ. ad abi melech sacerlotẽ ueniisse in nabe: ibi
ꝙ qibos petisse ad sacerdotẽ panes cõmunes & ñ habentem.
cũ solũ pͥmo disceret mundos a mulierib abheri & nudius¬
ccus fuisse pueros panes consecratos eidare ĩi dubitasse. meliꝰ
arbitratuĩ ꝓpheta dicentẽ miscđiam uolo & non sacrificiũ.
desamis ꝑiculo homines liberarc quã dõ offerre sacrificiũ:
hostia oni dõ placabilis: hominũ salus. e̾. Obponit gͦ dñs
phariseis calumniantib & dicit. Si & dauid sc̃s est. & abime¬
lech pontifex a uobis ñ rephenditur. sed legis uterq man
datu ꝓbabili excusatione cransgressi st̃ & fames incausa . ẽ.
quaqͥ & in hoc distantia sit multa: istispicas insabbato mo¬
nu eonfricant. illi paneᷤ comedere leuiticos & ad sabbatis¬

Expanded text:
t in domum Dei et panes propositionis sumpsit, et manducavit, et dedit his qui cum ipso erant, quos non licet manducare nisi tantum sacerdotibus? Regum narrat historia, beatum David insidias Saulis vitantem ad Abimelech sacerdotem venisse in Nobe, sibi suisque cibos petisse. At sacerdotem panes communes non habentem, cum solum primo disceret mundos a mulieribus ab heri et nudiustertius fuisse pueros, panes consecratos ei dare non dubitasse, melius arbitratum propheta dicente: Misericordiam volo et non sacrificium de famis periculo homines liberare, quam Deo offerre sacrificium. Hostia enim Deo placabilis, hominum salus est. Opponit ergo Dominus Pharisaeis calumniatoribus, et dicit: Si et David sanctus est, et Abimelecdatum probabili excusatione transgressi sunt, et fames in causa est, hoc multa distantia sit, isti spicas in Sabbato manu confricant, illi panes comedere Leviticos, et ad Sabbati s
Abbreviated transcription (Latin):
a iustis obserualatur antiquis Misticę aut̃ discipłi psta
transeunt. illa uidelicet. deqͥb dñs ait Leuate ocłos uros
&e uidete regiones: qr albę sunt iã admessem. & qͥ metit mer¬
cedem accipit: Et ideo nichil melius esuriressalutẽ intelli¬
gunt̾ hominũ: quã ipse messorum pͥmꝰ quondã incer
p̾ces esuriens. mox ostensis quas cupiebat dapib audit: Sur¬
ge petre: occide & manduca Et mira sacramenti cõcordia:
qr &e ibi mactari & mandiicari iubent̾ animalia. & hic cõ-¬
fricari & nichilominus manducari spicȩ referuntur hoc
ẽ enĩ: inortificate inenbra ura quȩ sc̃ suꝑ eram & exuite
uos uetere hominẽ cũ actib eiꝰ. qr ñ aliter dsquerault

Expanded text:
a justis observabatur antiquis. Mystice autem discipuli per sata transeunt, illa videlicet de quibus Dominus ait, Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem, et qui metit, mercedem accipit . Et ideo nihil melius esurire, quam salutem intelliguntur, hominum quam ipse messorum primus quondam inter preces esuriens, mox ostensis quas cupiebat dapibus, audit: Surge, Petre, occide et manduca . Et mira sacramenti concordia, quia et ibi mactari et manducari jubentur animalia, et hic confricari et nihilominus manducari spicae referuntur. Hoc est enim: Mortificate membra vestra quae sunt super terram, et exuite vos veterem ho
Abbreviated transcription (Latin):
uolent eni ficto nomine: falsa int̾pretationẽ subnectunt
Syron dite: obediens interptat᷑: Porro andreas: grecũ nom̃ est.
&̃ aporu aridrõs hoc .e. auiro. uirilis appellatur Qui recte
na uł audiens tristiciã interp̃tatur: illi tẽpori cõgruit.
omusndo ꝑresurrectionẽ uiso dñõ uł morte illiꝰ uł suȩ negeti

Expanded text:
violenter ficto nomini falsam interpretationem subnectunt. Simon autem obediens interpretatur. Porro Andreas, Graecum nomen est, ἀπὸ τοῦ ἀνδρὸς, hoc est a viro, virilis appellatur. Quibus recte rorem vel audiens tristitiam interpretatur, illi tempori congruit, quando post resurrectionem viso Domino, vel mortis illius vel suae negati
Abbreviated transcription (Latin):
ont losi ptisurt Qui ieuinare ac iugere ñ possunt qua elido Qiẽ
sin unsasimo indent ⁊ ipsũ sciuite eẽ. cu sponsa quando aut̃
Tansicru nuptiş &epassionis ac resurrectionis tẽpus aduenerit.
cc̃ sponsi filu ieiunabunt. Qđ aut̃ lucas ñ ait ut cȩterinũqͥl
posuit fili sponsi aut nuptiarũ ieuinare ił iugere.s nũqͥd
potestis filios sponsi facere ieunare. elegant̾ intimauit eosde
ipsos qui loquebant᷑ fiusse facturos. ut lugentes ieiunarent
filii sponsi qm̃ ipsi essent sponsum occisuri. Notandũ uero
uirgiuis partũ scõs habue̾re: qui desiderarent incarnationis.
xp̃i aduentũ: Ita uero tẽpora. ex quo & ascendit incęlũ scõs
habent: qui fiderent eiꝰ manifestationẽ. aduiuos & mortos
iudicandos: Neq hic desiderabilis ȩcclesię luctꝰ requieuit
aliquantũ: nisi quã diu hic cũ discipłis in carne uersatus

Expanded text:
ti sunt. Qui jejunare ac lugere non possunt quandiu sponsum in thalamo vident, et ipsum sciunt esse cum sponsa. Quando vero transierint nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt. Quod autem Lucas non ait ut caeteri: Nunquid possunt filii sponsi aut nuptiarum jejunare vel lugere, sed nunquid potestis filios sponsi facere jejunare ? eleganter intimavit eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes jejunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri. Notandum vero Virginis partum sanctos habuere, qui desiderarent incarnationis Christi adventum. Ista vero tempora ex quo ascendit in coelum sanctos habent, qui desiderent ejus manifestationem ad vivos et mortuos judicandos. Neque hic desiderabilis Ecclesiae luctus requievit aliquantum, nisi quandiu hic cum discipulis in carn
Abbreviated transcription (Latin):
cor ueal nt eu ftraoui qͥ u demetarac ut cauorontur: inipo¬
dunstiro neuma coutndi quide spatiuĩ habebant. e ideo
qusi to e ee esuriebant s uod aut spicas segetui ianibus
os pͥmi apłi saluatoris. litterã sabbati destruunt aduersu
s bonit as qui cu ceteros rccipiunt ipłoe paudũ quasitransgres¬
bocligis repudiant. unde bene lucas diẽ quo sabbati littam
pat. uolens intimari sabbati legis obseruantiã cessare ultra
debere & naturalis sabbati libertatẽ quȩ ad moysi usque cẽpo.

Expanded text:
tur importunitatem, ne manducandi quidem spatium habebant, et ideo quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum manibus quod primi apostoli Salvatoris litteram Sabbati destruunt, adversum Ebionitas, qui cum caeteros recipiant apostolos, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. Unde bene Lucas diem quo Sabbati litterabatum nuncupat, volens intimare Sabbati legalis observantiam cessare ultra debere, et naturalis Sabbati libertatem quae ad Moysi us
Abbreviated transcription (Latin):
diese duoii taura cibi peccata. andicere surge & aribiulab
ciusmt paralitico peccata dimisa: solus nouerat qͥ duntecebat
urge aut̃ x ambula: łam ille qui surgebat quam hii qui sur¬
gentẽ uidebant apꝓbare poterant: fit igit᷑ carnale signum:
ut ꝓbetur spĩtale Ut aut̃ sciatis qr filiꝰ hominis potestate habie
intra dimitere peccata Si& ds̃ e. iuxta memoratũ isaiȩ testi¬
moniũ qui delet iniquitates nrãs. & fili hominis potestatẽ
habee int̾ra dimittendi peccata: gͦ idem ipse & ds̃ & filiꝰ hoĩs¬
rib mori. Ait paralitico łibi dico: surge: Tolle lectũ ciuim:
& uade indomũ tuã Spiritalit̾ delecto surgere e: anima
acarñib desideriis ubi egra quiescebat abstrahere. lectũ uͦ
collero e ipsã quoq cartiẽ ꝑcontinentiȩ frena correptã. spe
osestiu pmiorũ. delicus priuare t̾rȩnis. Ipse. e̾ enĩ lectus qͥ
psingulas noctes lauatar adauio. idese ꝓunicuiꝰq none ma¬

Expanded text:
dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere, Surge et ambula? Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spiritale. Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere peccata. Si et Deus est, juxta memoratum Isaiae testimonium, qui delet iniquitates nostras , et Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata , ergo idem ipse et Deus et Filiribus mori. Ait paralytico: Tibi dico, surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. Spiritaliter de lecto surgere est animam se a carnalibus desideriis ubi aegra quiescebat abstrahere. Lectum vero tollere est, ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam spe coelestium praemiorum, deliciis privare terrenis, ipse est enim lectus qui per singulas noctes lavatur a David, id est, per uniuscujusque n
Abbreviated transcription (Latin):
aons resa oharises sabbato curaret uit inuerurent acau
reusib uia destructionẽ sabbati quã indisciplis argu¬
obant ꝑ babili magister excusauerat exemplo: nunc upsũ
obseruando magistrũ calumniari uolutst ut si sabbato
curet ciniisꝗ ressionis. si ñ curet crudelitatis. aut inbecillita¬
cis arguant᷑ Ipse uꝰ sciebat cogitationes eorui: & cȩter
ħoc e. qđ legimꝰ dominus nouit cogitationes hominũ. qm̃a ua¬

Expanded text:
Sabbato curaret, ut invenirent accusare illum. Quia destructionem Sabbati quam in discipulis arguebant probabili magister excusaverat exemplo, nunc ipsum observando magistrum calumniari volunt, ut si Sabbato curet, transgressionis, si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Ipse vero sciebat cogitationes eorum, etc. Hoc est quod legimus: Dominus novit cogitationes hominum q
Abbreviated transcription (Latin):
huc discipłos canꝗͣ uetera uestim̃ta dicit: qͥb in conuenen¬
ter nouus pannus assuitur: idest aliqua particula doctrinş
quȩ ad nouȩ uitę teperantia ꝑtinet quasi hoc fiat. & ipsa doctri¬
na quodã modo scinditur. cuiꝰ particula que adieuniũ cyboꝵ
ualet in oportune eraditur. cũ illa doceat generale ieuinium
ñ ad concupiscentiã cẏborũ tantũ .s. ab oñi letitia tẽporalium
delectationui: Cuiꝰ quasi pannũ. idẽ. partẽ aliquã quȩ adeybos
ꝑtinet dicit ñ oportere hominib adhuc ueteri cõsuetudini
deditis imꝑtiri: qr  illinc quasi cõscissio uidetur fieri & ipsi
uetustati ñ cõnuenit Et nemo mittit uinũ nouũ inutres¬

Expanded text:
 dicit eos tamquam uetera uestimenta, quibus inconuenienter nouus pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae, quae ad nonae uitae temperantiam pertinet; quia, si hoc fiat, et ipsa doctrina quodam modo scinditur, cuius particula., quae ad ieiunium ciborum ualet, inopportune traditur, cum illa doceat generale ieiunium, non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium delectationum. cupertinet, dicit non oportere hominibus adhuc veteri consuetudini deditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio videtur fieri, et ipsi vetustati non convenit. Et nemo mittit vinum, e
Abbreviated transcription (Latin):
bere out qui dm grando querto hic adrenis adsupertota
perediens uerticẽ curȩ sublirioris ascerdite uir uerod¬
aodiuieriis du qͥui de honore scłi aut certe de inimici mor¬
ce sollicttꝰ obsecrat. ipse ininfimis i acens. uiles addm̃ p̃¬
petret: Nã & si omĩa posuerit pater inpotestate filii. filiꝰ
cam̃ ut formã hominis impleret. obsecrand iĩ patrẽ putat
apud patre: iħ m xp̃m Si aduocatꝰ est: debet ꝓmeis inter¬
issares peecatis: Non ꝗͦ quasi infirmꝰ s quasi pius obsecrat
imaute qimi omĩa quȩ uelit possit & aduocatꝰ & iuder est.
centero pieditis osfficium. inaltero insigne .ẽ. potestatis
uenit .u uis aliqđ officium pietatis adhoriri. quando
prao luos. & elegit duodecĩ ex ipsis Ubi notandũ quod
euuangelica & apostolica scriptura. ñ solũ illos duodecĩ
appellat discipłos xp̃i. s & om̃s qui meũ credentes magi

Expanded text:
eriora progrediens, verticem curae sublimioris ascendit; qui vero de divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens viles ad Deum prepetret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen, ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem putat um Christum . Si advocatus est, debet pro meis intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. Vis scire quam omnia quae velit, possit? et advocatus, et judex est. In altero, pietatis officium; in altero, insigne est potestatis. venit, cum vis aliquod officium pietatis adoriri, quando pulos suos, et elegit duodecim ex ipsis. Ubi notandum, quod evangelica et apostolica Scriptura non solum illos duodecim appellat discipulos Christi, sed et omnes qui in eum credentes magi
Abbreviated transcription (Latin):
rsua teribe eort dicentes ad idiscipłos. Quane cu publican¬
mblbenus ꝑharisei murmurantes de ieuinio gloriantur.
ubi pͥmo legis & gr̾ȩ quanta sit distantia declarat᷑. qi qͥ logẽ
sequunt᷑ ieiunȩ mentis famem patiunt᷑ ȩc̃na. Qiu uͦ u̾bũ
ininteriorib animȩ receperunt: alimenti cęlestis & fontis
ubertate recreati: esurire & seͥntire ñ possunt: deinde retri¬
bitionis futurȩ speties p̾figurat᷑ quando ȩprlantibus.
cũ xp̃o ęlectis.  ꝑfidia suꝑborũ. ieina torquebitur: Quib
dictur Meretrices & publicani: p̾cedunt uos in regnodĩ Quod
si pmathei electionẽ fides gentiũ quȩ prius mundi lucris
inhiabant:s nc̃ corpris xp̃i sedula deuotione reficiunt expͥ¬

Expanded text:
 Scribae eorum, dicentes ad discipulos ejus: Quare cum publicanmino publicanis, Pharisaei murmurantes de jejunio gloriantur. Ubi primo legis et gratiae quanta sit distantia declaratur, quia qui legem sequuntur, jejunae mentis famem patiantur aeternam; qui vero verbum in interioribus animae receperunt alimenti coelestis, et fontis ubertate recreati, esurire et sitire non possint. Deinde retributionis futurae species praefiguratur, quando epulantibus cum Christo electis, perfidia superborum jejunaitur: Meretrices et publicani praecedent vos in regnum Dei . Quod sit per Matthaei electionem fides gentium, quae prius mundi lucris inhiabant, sed nunc corpus Christi sedula devotione reficiuntur, exp
Abbreviated transcription (Latin):
giẽ uircus inueniet᷑ Qđ aut̃ cu lecto deponitur: signifitab
homine in ista carne ad huc constituto xpm̃ debere cogues¬
ci Quorũ fidẽ ut uidit: dixit Iomo: remitcunt᷑ cibi peccia
tua: hominẽ dñs aparalisi curaturꝰ pͥmo peccatorũ uencula
dissoluie: ut ostenderent eum obnexios culpariĩ artuũ diso¬
lutione dãpnari. nec nisi his relaxatis mñbrorũ posse recupa¬
ratione sanari Sic & illi paralitico qͥ uixta ꝓbaticã piscinã
diu motũ aquę frustrap̃stolabatur sanato ad nõ dicit᷑ eex¬
san us factus es iã noli peccare: nedeterius tibi aliqud &.¬
tingat Et bene isciu peccata dimittebant᷑ homo uocatur:
qui hoc ipso ꝗđ homo erat ñ posset dicere ñ peccaui simnuletuã
ut ille qͥ homini dimittebat intelligeret᷑ ds Intuendusrs
quanti ꝓpria cuiꝰq fides apud dm̃ ualeati ubi caei dallus
aliena ut totis homo repente ide exterius interuilr eir
saluatus exsurgeret aliorũq merto alis Sicement uraro¬

Expanded text:
e virtus invenietur; quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Dominus a paralisi curaturus, primo peccatorum vinculo dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum actuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari, sic et illi paralytico qui juxta Probaticam piscinam diu motum atque frustrasanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito, aliis laxarentur err