comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
łlatrabilis animalis ẽ. uel marinȩ beluȩ. ł cȩlestis syderĩ nom̃
Demonstratq ꝑ singula & canẽ latrabilẽ substantiã ẽẽ. mari¬
nã q̃q beluã & sydus substantiȩ supponi. Monstrauit ca nẽ
ẽẽ substantiã. Ntq hoc quidẽ ex ipsis in questione ꝓpositis
uidebit᷑ argum̃ta traxisse. At in talib syllogismis. aut sanꝰ ẽ
aut eger. s sanꝰ ẽ. ñ ẽ igit᷑ eger. s sanus ñ ẽ. eger gͥ est: uł ita.

Expanded text:
vel latrabilis animalis, vel marinae belluae, vel coelestis sideris nomen est, vel latrabilis animalis, vel marinae belluae, vel coelestis sideris nomen est, demonstretque per singula et canem latrabilem substantiam esse, marinam quoque belluam et sidus substantiae posse supponi, monstravit canem esse substantiam. Atque hic quidem ex ipsis in quaestione propositis, videbitur argumenta traxisse. At in talibus syllogismis: aut sanus est, aut aeger; sed sanus est, non igitur est aeger; sed sanus non est, aeger igitur est. Vel ita,
Abbreviated transcription (Latin):
re de qua querit᷑ fieri syllogismꝰ solet: quasi ab iꝑsis locꝰ ẽ
secus sumit᷑. Iccirco gͥ hic a diuisione locꝰ. inter utrũq int¬
munt᷑: multiplici fuint modo. Aliqͦtiens enĩ quȩ diuidunt᷑
simul ẽẽ possunt. ut si uocẽ in significationes diuidamꝰ. om̃s
simuleẽ possunt. ueluti cũ dicimꝰ amplector aut actionẽ sig¬
nificamꝰ aut passionẽ. utrũq simul significare potest. Aliqͥti¬
ens ueluti negationis modo quȩ diuidunt᷑ simul ẽẽ ñ possunt
ut aut sanꝰ est aut eger. Fit aũ ratiocinatio in pͥori quidẽ m
diuisionis. tũ quia õib adest quod querit᷑. uel ñ adest. tum u
iccireo alicui adee uł non adẽe qͦd ałii assit aut minime. Nec
in his explicandis diutiꝰ laboramꝰ. si priores resolutoris ł topica
ca: nis substantia sit. hanc diuisionẽ faciat collocutor. Caniꝰ

Expanded text:
re, de qua quaeritur, fieri syllogismus solet, quasi ab ipsis locus esre, de qua quaeritur, fieri syllogismus solet, quasi ab ipsis locus essecus sumitur. Idcirco hic a divisione locus inter utrumqmuntur, multiplici fiunt modo. Aliquotiens enim quae dividuntur, simul esse possunt; ut si vocem in significationes dividamus, omnes simul esse possunt, veluti cum dicimus amplector aut actionem significat, aut passionem, utrumque simul significare potest. Aliquoties veluti negationis modo quae dividuntur simul esse non possunt, ut aut sanus est aut aeger. Fit autem ratiocinatio in priore quidem modo divisionis, tum quia omnibus adest quod quaeritur vel non adest, tum vero idcirco alicui adesse vel non adesse quod aliis adsit aut minime. Nec in his explicandis diutius laborabimus, si priores resolutorii vel Topiccanis substantia sit, atque hanc divisionem faciat collocutor: Canis
Abbreviated transcription (Latin):
Non est gͥ ullũ principiũ tẽporis. Posito nãq ut ab illo pͥncipio
cepit. inconueniens quiãdã atq impossibile contigit. fuisse
tempꝰ quando ñ fuerit tempꝰ. Redit᷑ itaq ad alt̾am partẽ. qd
origine careat. S hec quȩ ex negatione diuisio ẽ: cum ꝑ eam
quẽ libet argum̃ta sumunt᷑. nequit fieri ut utrũq sit qđ af¬
firmatione & negatione diuidit᷑. Itaq sublato uno. alterũ
manet. posito q alt̾o. reliquũ tollit᷑. Uocat᷑ ꝙ hic a diuisiore
locꝰ. medius int̃ eos qͥ ab ipsis duci solent. atq eos qͥ extrinseꝰ
assumunt᷑. Cum enĩ querit᷑ an ulla tẽporis sit origo. sumit qͥdẽ
ẽẽ originẽ. & ex ea ꝑ ꝓpriã consequentiã re ipsa quȩ querit᷑.
fit ĩpossibilitatis & m̃dacii syllogismꝰ. quo dcluso redit᷑ aq̃
priꝰ quod uerũ e̾e̾ necesse ẽ. Siquidẽ id qͦd ei oppositũ ẽ. ad
impossibile aliqͦd inconueniensq ꝑducit. Itaq qͣm ex ipsa

Expanded text:
Non est igitur ullum principium temporis. Posito namque ut ab ullo principium coeperit, inconveniens quoddam atque impossibile contingit, fuisse tempus quando origine careat; sed haec quae ex negatione divisio est, cum per eam quaelibet argumenta sumuntur, nequit fieri ut utrumque sit, quod affirmatione et negatione dividitur: itaque sublato uno, alterum manet; positoque altero reliquum tollitur; vocaturque hic a divisione locus, medius inter eos qui ab ipsis duci solent, atque eos qui extrinsecus assumuntur. Cum enim quaeritur an ulla temporis sit origo, sumit quidem esse originem, et ex ea per propriam consequentiam de re ipsa quae quaeritur fit impossibilitatis et mendacii syllogismus. Quo concluso reditur ad prius quod verum esse necesse est. Siquidem id quod ei oppositum est ad impossibile aliquod inconveniensque producitur. Itaque quoniam ex ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoꝵꝵ cognitionẽ congrua petant᷑ exempla. Fiunt uͦ argum̃¬
tationes ꝑ diuisionẽ. tũ ea segregatione quȩ̃ ꝑ negationẽ fit.
tũ ea que ꝑ partitionẽ. S qui his diuisionib utunt᷑. aut di¬
recta ratiocinatione ꝯtendunt. aut in aliqͦd ĩpossibile atq
inconueniens ducunt. atq ita id qͦd reliquerant rursus assu¬
munt. Que facilꝰ qͥsq cognoscit. si priorib analiticis operã
cdecdit. Hoꝵ tam̃ in psens talia p̃stabunt exẽpla notitiã. Sit in
q̃stione positũ. an ulla origo sit tẽporis. Qͦd qui negare uolet.
id nimirũ ratiocinatione firmabit nullomͦ esse ortũ: idq di¬
recta ratio cinatione monstrabit. hoc mͦ. qm̃ mundꝰ eũ uerum¬
ñ sit eternꝰ ẽ. id enĩ paulisꝑ argum̃ti gr̃a concedat᷑. mundꝰ uͦ sñ
eternũ ẽ caret origine. tempꝰ gͥ originẽ ñ ht̃. At si ꝑ impossib¬

Expanded text:
ad horum cognitionem congrua petantur exempla. Fiunt vero argumead horum cognitionem congrua petantur exempla. Fiunt vero argumentationes per divisionem, tum ea segregatione quae per negationem fit, tum ea quae per partitionem. Sed qui his divisionibus utuntur, aut directa ratiocinatione contendunt, aut in aliquid impossibile atque inconveniens ducunt, atque ita id quod reliquerant, rursus assumunt. Quae facilius quisque cognoscet, si prioribus analyticis operam dederit: horum tamen in praesenti talia praestabunt exempla notitiam. Sit in quaestione propositum, an ulla origo sit temporis: quod qui negare volet, id nimirum ratiocinatione firmabit, nullo modo esse ortum: idque directa ratiocinatione monstrabit, hoc modo: quoniam mundus aeternus est id enim paulisper argumenti gratia concedatur, mundus vero sine eternum est caret origine, tempus igitur originem non habet. At si per impossib
Abbreviated transcription (Latin):
Mixti ũ loci appellant᷑. qͣm si de iusticia querit᷑ & a casu uel
a coniugatis argum̃ta ducunt᷑. neq ab ip̃sa iusticia ꝓpͥe atq
conicte neq ab his quȩ st̃ extrinsecꝰ posita uidentur trahi.
s ab ipsoꝵ casib quadã leni ĩmutatione deductis. Iure gͥ hi
soci meii int̃ eos qui ab ipsis. & eos qui st̃ extrinsecꝰ collocant᷑.
Nestat locꝰ a cdiuisione. qͥ tractatur hoc modo. Omnis diuisio uł
negatione fit ł partitione. Negatione fit: ut si quis ita ꝓnunti¬
et. Omne animal aut ht̃ pedes aut ñ ht̃. Partitione uͦ. uelut
si qͥs ddiuidat. Omnis homo aut sanꝰ aut eger est. S it autẽ uni¬
u̾sa chiuisio uel generis in sp̃es. uł totiꝰ in partes. ł uocis ĩ ꝓpͥas
significationes. ł aceidentis in subiecta. ł subiecti in acciden¬
tia. ł accidentis in accidentia. Quoꝵ omniũ rationẽ in eo libͦ
uligentiꝰ explicaui. quẽ de diuisione cõposin. Atq iccireo mñ¬

Expanded text:
ii uero loci appellantur, quoniam si de iustitia quaeritur et a casu uel a coniugatis ‹argumenta› ducuntur neque ab ipsa proprie atque coniuncte neque ab his quae sunt extrinsecus posita uidentur trahi,  ex ipsis levi mutatione deductis. iure igitur hi loci medii inter eos qui ab ipsis et eos qui sunt extrinsecus collocantur. Restat locus a divisione qui tractatur hoc modo: Omnis divisio vel negatione fit, vel partitione. Negatione fit ut si quis ita pronuntiet: omne animal aut habet pedes aut non habet. Partitione vero velut si quis dividat: omnis homo aut est sanus, aut aeger. Fit autem universa divisio vel generis in species, vel totius in partes, vel vocis in proprias significationes, vel accidentis in subiecta, vel subiecti in accidentia, vel accidentis in accidentia. Quorum omnium rationes in eo libro diligentius explicui quem de divisione composui. Atque idcir
Abbreviated transcription (Latin):
aliȩ in tota oratione. Ex eoꝵ quȩ in particula habent. pars ip¬
sa eqͥuoca dicitur. tota uͦ ipsa oratio scdm eqͥuocationẽ multiplex
Illa si quȩ in oratione totam significationis multiplicitatẽ retinet
si p̃dicatur de his de quib sp̃es in eo quod qͥd est p̾̃dicatur: ob¬
nus in eo quod quid ẽ de quib sp̃es p̾dicatur: astruenti autẽ con¬
ducit si p̃dicatur in eo quod quid ẽ. Contingit enĩ ut genus ⁊ spes
de eodem in eo qđ quid sit p̾dicari. Quare idem sub duob gen̾ib
Quare ostensum erit qm̃ hec est genus. Considerare autẽ oportet

Expanded text:
aliae in tota oratione. Et earum quae in particula habent, pars ipaliae in tota oratione. Et earum quae in particula habent, pars ipsa aequivoca dicitur. Tota vero ipsa oratio secundum aequivocationem multiplex est. Illa vero quae in oratione tota significationis multiplicitatem retinetes in eo quod quid est praedicatur. nus in eo quod quid est de quibus et species praedicatur; astruenti autem si praedicetur in eo quod quid est utile, accidet enim genus et speciem de eodem in eo quod quid est praedicari, quare et idem sub duobus generibquare ostensum erit quoniam genus hoc. Considerandae autem
Abbreviated transcription (Latin):
sit res quã significat uox designificatiua ẽẽ ñ dicitur. Sin uͦ una
res sit quã significat. uox dicitur simplex. Quod si sint plures.
quo sillogismo capiamur. Sin uͦ amphibola oratio .i. ambigua ẽ¬
euenit aliquotiens ut utͦq mͦ possibilia sint quȩ significant᷑ : ut id
quod suꝑius dixi. Potuit enĩ fieri ut greci uinc̾ent tͦianos. & gͤdoᷤᷤ
tiani suꝑarent. Sunt uͦ alia quȩ impossibilia sunt. ut dico hoĩem
comed̾e panẽ. significat quidẽ quod homo panẽ comedat. rursus
quod panis hominẽ: s hoc impossibile ẽ. Ergo quotiens ad conten¬
tionẽ uenit᷑. diuidenda ⁊ possibilia ⁊ impossibilia sunt. Quotiens
ad i̾tatem: sola possibilia dicenda. impossibilia relinquenda st̃
Qm̃ gͦ plures sunt species plura significantiũ uocum : dicendum
ẽ quod aliȩ in particula multiplicitatis significationẽ habert.

Expanded text:
sit res quam significat vox, designativa esse non dicitur; sin vero una sit res quam significat vox, designativa esse non dicitur; sin vero una res sit quam significat vox, dicitur simplex; quod si plures, quo syllogismo capiamur. Sin vero amphibola oratio est, id est ambigua euenit ut aliquotiens utroque modo possibilia sint quae significantur, ut id quod superius dixi; potuit enim fieri ut Graeci uincerent Troianos et Graecos Troiani superarent. Sunt uero alia quae impossibilia sunt, ut cum dico hominem comedere panem, significat quidem quod homo panem comedat, rquod panis hominem, sed hoc impossibile est; ergo quoties ad contentionem venitur, dividenda possibilia et impossibilia sunt. Quoties ad veritatem, sola possibilia dicenda, impossibilia relinquenda sunt. Quoniam plures sunt species plura significantium vocum, ergo dicendum est quod aliae in particula multiplicitatis significationem habent,
Abbreviated transcription (Latin):
dare debeat nullus ex ipsis sermonib rationabilit̾ auditor intel¬
liget. quod enim ñ dixi ille potius suspicabit᷑: quã aliqua ratione
id quod a me platũ ñ ẽ ꝑspicaciter uideat. Grib gͥ modis cum uo¬
cis diuisio fiat. aut ꝑ significantias. aut ꝑ modum significationum
aut ꝑ det̾minationẽ in his que sccd̃m significantias diuidunt᷑. ñ soli
diuidende sunt significationes. s etiam diu̾sas res ẽẽ quȩ signifi
cant᷑. diffinitione demonstrandũ est. Aristotiles enĩ hoc in topi¬
cis diligenter p̃cepit ut in his quȩ dicunt᷑ bona. alia sunt bona
ut ea quȩ boni retinent qualitatẽ. alia quȩ ipsa quidẽ nulla¬
boni qualitate dicunt᷑. s quod bonã rem faciunt: iccirco bona di¬
cunt᷑. O portet autem maxime exertere hanc ut ipse aristoti¬
les ait contra sophisticas importunitates. Sienĩ nulla subiecta

Expanded text:
dare debeat nullus ex ipsis sermonibus rationabiliter auditor inteldare debeat nullus ex ipsis sermonibus rationabiliter auditor intellegit, quod enim ego non dixi ille potius suspicabitur quam aliqua ratione id quod a me prolatum non est perspicaciter uideat. Tot igitur modis cum uocis diuisio fiat, aut per significantias aut per modum significationum aut per determinationem, in his quae secundum significantiam diuiduntur non solum diuidendae sunt significationcantur, diffinitione demonstrandum est. Aristoteles enim haec in Topicis diligenter praecepit, ut in his quae dicuntur bona, alia sunt bona, ut ea quae boni retinent qualitatem, alia quae ipsa quidem nulla qualitate dicuntur, sed quod bonam rem faciunt, idcirco bona dicuntur. Oportet autem maxime exercere hanc artem, ut ipse Aristoteles ait, contra sophisticas importunitates. Si enim nulla subjecta
Abbreviated transcription (Latin):
ambulat. aut certe quidã homo ambulat. ⁊ hunc nomine si
ita contingit designet: intellectus audientis qd̃ rationabiliter
intelligat ñ habet. Sunt ⁊ aliȩ det̾minationes. ut siquis dicat da¬
in. Quid dicat da mͥ uł quid dare debeat nullus intelligit: nsi
intellectis ⁊ certa ratio det̾minationis addat᷑. Uel siquis dicat ad
me uenite. cui ueniant. uł quando: det̾minatione ñ noscitur
Est autẽ omne quidẽ ambiguum dubitabile: ñ tamen om̃e du¬
bitabile ambiguũ. Hec enim quȩ dicta sunt. dubitabilia qͥdẽ
sunt: ñ tamen ambigua. In ambiguis enĩ ut̾q auditor rationa¬
biliter se ipsum intellexisse arbitratur. ut cum quis dicit. audio
grecos uicisse troianos. unus potest intelligere quod greci troia¬
nos uicerint. alius quod troiani grecos: & ut̾q hec dicentis ipsius ser¬
monib. rationabiliter intelligunt. Cum autẽ dico damͥ: quid

Expanded text:
ambulat'' aut certe ''quidam homo ambulat'' et hunc nomine, si ambulat'' aut certe ''quidam homo ambulat'' et hunc nomine, si ita contingit, designet, intellectus audientis quod rationabiliter intellegat non habet. Sunt etiam aliae determinationes, ut si quis dicat ''da mihi'' quando uel quid dare debeat nullus intelligit nisi intellectus et certa ratio determinationis addatur, uel si quis dicat ''ad me uenite'' quo ueniant uel quando nisi determinatione non cognoscitur. Est autem omne quidem ambiguum dubitabile, non tamen omne dubitabile ambiguum, haec enim quae dicta sunt dubitabilia quidem sunt, non tamen ambigua. In ambiguis enim utraque auditor rationabiliter se ipsum intellexisse arbitratur, ut cum quis dicit ''audio Graecos uicisse Troianos'' unus potest intelligere quod Graeci Troianos uicerint, alius quod Troiani Graecos, et haec uterque hoc dicentis ipsius sermonibus rationabiliter intelligit. Cum autem dico ''da mihi'' quid
Abbreviated transcription (Latin):
gnuudine enim dicimus infinitũ. Scd̾m multitudinẽ ut ẽ
infinitã ẽẽ corpoream diuisionẽ: infinitã nanq diuisionũ
multitudinẽ significamus. Rursus scd̃m speciẽ. ut infinitas di¬
ciinus figuras. infinitȩ enĩ sunt sp̃es figuraꝵ. Dicimus etiã in¬
finitũ aliquid scd̃m tempus. ut infinitum dicimꝰ mundũ cuiꝰ
t̾minus scłm tempus inueniri ñ possit. Eodem qͦq mͦ infinitũ di¬
¶ hec uox ñ plura significans scdm se. s multimode de singłis
p̃dicat᷑: unũ tñ ipsa significans. Alius uͦ modus ẽ: scł̾m det̾mi¬
nationẽ. Quotiens enim sine det̾minatione dicit᷑: uox illa facit
intellectu dubitationẽ. ut ẽ homo. Hec enim uox multa signi¬
ficat. Nulla enim diffinitioNe conclusa. audientis intelligen¬
tiã multis raptat fludib errorib q traducit. Qq enim qͥsq
auditor intelligat. ubi id quod dicens loquit᷑ nulla det̾mina¬
tione concludit.  Nisi enĩ quis ita definiat dicens. om̃is hors

Expanded text:
multitudinem, ut est infinitam esse corporum divisionem, infinitam namque divisionum multitudinem significamus. Rursus secundum speciem, ut infinitas dicimus figuras, infinitae enim sunt species figurarum. Dicimus etiam infinitum aliquid secundum tempus, ut infinitum dicimus mundum, cujus terminus secundum tempus inveniri non possit. Eodem quoque modo infinitum diur haec uox non plura significat secundum se sed multimode de singulis praedicatur, unum tamen ipsa significans. Alius uero modus secundum determinationem. Quoties enim sine determinatione dicitur uox ulla, facit intellectu dubitationem, ut est ''homo'', haec enim uox multa significat, nulla enim definitione conclusa audientis intelligentiam multis raptat fluctibus erroribusque traducit. Quod enim quisque auditor intellegat ubi id quod dicens loquitur nulla determinatione concluditur? Nisi enim quis ita definiat dicens ''omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
nichil mirũ diligentib ingeniis uideri
debet. cũ manifestũ sit unãquãq rem
multis sepe differentiis atq in uarias di¬
uisionis figuras posse partiri. Nã quia¬
res singulas ñ una s. sepe plures diffe̾n¬
tie cõphendunt.

Expanded text:
nihil mirum diligentibus ingeniis videri debet, cum manifestum sit, unamquamque rem multis saepe differentiis, atque in varias divisionis figuras posse partiri. Nam quia singulas res non una, sed plures saepe differentiae comprehendunt
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo nuncupatꝰ ẽ. Fit uͦ hec transumptio & in noĩe. qͣtiens
ab obscuro uocabulo ad notiꝰ argum̃tatio transfert᷑. hoc modo
ut si querat᷑ an phylosophus inuideat. sitq id notũ quid phy¬
losophi significet nom̃. dicemꝰ ad uocabulũ notiꝰ tranferentes
ñ inuidere qͥ sapiens sit. Notius uͦ ẽ saꝑientis uocabulũ. ꝗͣ phylo¬
ñc de mediis disputabit᷑. Medii enĩ loci sumunt᷑ uł ex casu
ł ex conuigatis. ł ex diuisione nascentes. Casus ẽ alicuiꝰ noĩs
pͥncipalis inflexio in adu̾biũ: ut a iusticia inflectitur iuste.
Casus gͥ ẽ. a iusticia id qͦd dicimꝰ iuste. Conuigata uͦ dicuntur
quȩ ab eodẽ diu̾so modo deducta fluxerunt. ut a iusticia ui¬
stũ. iustus. Hȩc gͥ int̃ se & cũ ipsa uisticia coniugata dicunt᷑.
ex qͥb omnib in ꝓmptu st̃ argum̃ta. Nã si id̾ qͦd uistum ẽ¬

Expanded text:
vocabulo nuncupatus est. Fit vero haec transumptio et in nomine, quoties vocabulo nuncupatus est. Fit vero haec transumptio et in nomine, quoties ab obscuro vocabulo ad notius tinquit, quaeratur an philosophus inuideat sitque ignotum quid 'philosophi' nomen significet dicemus ad uocabulum notius transferentes non inuidere, ctum est, nunc de mediis disputabitur. Medii autem loci sumuntur vel ex casu, vel ex coniugatis, vel ex divisione nascentes. Casus est alicuius nominis principalis inflexio in adverbium, ut a iustitia inflectitur iuste. Casus igitur est a iustitia id quod dicimus iuste. Coniugata vero dicuntur quae ab eodem diverso modo deducta fluxerunt, ut a iustitia iustum, iustus. Haec igitur inter se et cum ipsa iustitia coniugata dicuntur, ex quibus omnibus in
Abbreviated transcription (Latin):
dicã recte uideri: qr filii ẽ ꝓpriũ ꝓcreatũ eẽ. Ut enĩ sese ht̃
pat᷑ ad filiũ: ita ꝓereator ad ꝑeixatũ. Questio de ꝓprio. Ppoli¬
tio maxima ad se relatiuoꝵ ꝓpria. & ipsa ad se referunt᷑. Locꝰ
a relatiuis oppositis. Itẽ sit in questione positũ. an sit animalis
ẽẽ ꝓpria oportere. Locꝰ ab oppositis. scdm affirmationẽ negatio¬
cũ ex his t̃minis in qͥb questio ꝯstituta ẽ. ad aliud qͥddã notiꝰ
dubitatio tͣnsfertur. qr ex notioris rei ꝓbatione ea quȩ in que¬
stione st̃ posita ꝯfirmant᷑. Ut socrates cũ quid posset in uno¬
qͦq iusticia quereret. omnẽ tͣctatũ ad reipublicȩ transtulit ma¬
gnitudinẽ. atq ex eo qͦd illic efficeret. in singulis etiã ualere fir¬
mauit. Qͥ locus a toto forsitan e̾e̾ uideret᷑. s q̃m non heret in
his de quib p̃ponit᷑ terminis. s extͣ posita res hoc tm̃ quia no¬
tior uidet᷑ assumit᷑: iccirco ex tnssumptione locꝰ hic duenienti

Expanded text:
um esse; ut enim sese habet pater ad filium, ita procreatus ad procreatorem. Quaestio de proprio. Proptio maxima: ad se relatorum propria, et ipsa ad se referuntur. Locus a relativis oppositis. Item sit in quaestione positum, an sit animalis esse propria oportere. Locus ab oppositis, secundum affirmationem ac negatiominis in quibus quaestio constituta est, ad aliud quidem notius dubitatio transfertur; atque ex ejus probatione ea quae in quaestione sunt posita, confirmantur; ut Socrates, cum quid posset in unoquoque justitia, quaereret, omnem tractatum ad reipublicae transtulit magnitudinem; atque ex eo quod illa efficeret in singulis, etiam valere firmavit. Qui locus a toto forsitan esse videretur; sed quoniam non inhaeret in his de quibus proponitur terminis, sed extra posita res, hoc tantum quia notior videtur, assumitur; idcirco ex transumptione locus id convenienti
Abbreviated transcription (Latin):
nire solet: quas paulo suꝑius memoraui. Speciẽ quippe sequit᷑¬
uł genus uł diffe̾ntia. uł diffinitio uł ꝓpͥum. uł inseparabile ac¬
cidens. Item ꝓpͥum ac diffinitionẽ: sequitur sp̃es. ꝓpͥum qͦ sequit᷑
diffẽntia ⁊ diffinitio. ⁊ diffinitionẽ sequit᷑ ꝓpͥum uł diffe̾ntia. hoc¬

Expanded text:
nire solet quas paulo superius commemoravi. Speciem quippe sequitnire solet quas paulo superius commemoravi. Speciem quippe sequitur genus, vel differentia, vel diffinitio, vel proprium, vel inseparabile accidens. Item proprium ac diffinitionem sequitur species, proprium vero sequitur differentia et diffinitio, et diffinitionem sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
cienter dictum ẽ. Nunc gͥ de conditionalib questionib ꝑtractan¬
dum ẽ. Quarũ quidẽ aliȩ constant ex duab affirmatiuis. aliȩ
ex duab negatiuis. aliȩ ex affirmatione ⁊ negatione: alie ex ne-
gatione ⁊ affirmatione. Si gͥ ex duab affirmationib conditiona¬
lis ꝓpositio consistat: id queritur an affirmatio affirmationẽ se¬
quatur. Quod si ex duab negationib ꝓpositio iuncta sit: id in
disceptatione ẽ. an negatio negationẽ comitetur. Quod si ex affi¬
matione ⁊ negatione. uł ex negatione atq affirmatione copulet᷑.
id ambigitur uł an affirmationẽ negatio. uł an negationẽ affir-¬
matio comitetur. Ac pͥus quidem eius questionis diuisio faci
enda ẽ. in qua disceptatur an affirmationẽ affirmatio conse¬
quatur. que p̃dicatiuarũ ꝓpositionũ ñ effugiunt diuisionẽ.
lam ut p̃cedat aliquid atq aliud consequat᷑. in his Fere reb eue

Expanded text:
cienter dictum est. Nunc igitur de conditionalibus quaestionibus tractancienter dictum est. Nunc igitur de conditionalibus quaestionibus tractandum est, quarum quidem alia constat ex affirmativis duabus, alia ex duabus negatione et affirmatione. Si igitur ex duabus affirmationibus conditionalis constat propositio, id quaeritur an affirmatio affirmationem sequatur; quod si ex duabus negationibus propositio iuncta sit, id in decertatione est an negatio negationem comitetur; quod si ex affirmatione et negatione, vel negatione et affirmatione copuletur, id ambigitur an affirmationem negatio, an affirmatio negationem comitetur. Ac prius quidem eius quaestionis facienda est divisio, in qua disceptatur an affirmationem affirmatio consequatur, quae praedicativarum quaestionum non effugit divisionem. Nam ut p
Abbreviated transcription (Latin):
quasi geni̾s obtinet locum. ut rationabilitas hominis. uł si rati¬
cies consideratur. Om̃is enĩ sp̃es cum diuisibili diffe̾ntia ẽ. Quod
si disfentia nunc quidẽ genĩs nunc uͦ speciei loco ẽ: ambigi ñ po¬
test. cum de ea queritur: de genẽ dubitari. Accidere uͦ potest ut a¬
liquid in certamen cõparationẽ q ducatur. uelut cũ ambigitur
an melior sit fortitudo iustitia. S hec questio in accidentis neces¬
se ẽ dubitatione ponatur. Namq ad cõparationẽ nichil nisi as¬
cidens uenit. Hoc enim solum recipit maiuis ⁊ minus. Rursus
honestum. S hec questio diffinitioni ẽ aggreganda. Quarum
enim rerum eadem diffinicio ẽ: ipse quoq eedem sunt. Quarũ¬
uͥ diu̾sa substantiȩ ratio ẽ: ipse etiam sunt diu̾se. Igitur simpliciᷤ
dialecticȩ questionis recte quatuor sp̃es ẽẽ dicunt᷑. de quib suffi-¬

Expanded text:
quasi generis obtinet locum, ut rationabilitas homini; vel si ratiquasi generis obtinet locum, ut rationabilitas homini; vel si raticies consideratur, omnis enim species cum divisibili differentia est. Quod si differentia nunc quidem loco generis, nunc vero speciei loco utimur, ambigi non potest, cum de ea quaeritur de genere dubitari; fieri vero potest ut aliquid in certamen comparatione ducatur, velut cum ambigitur an melior sit fortitudo justitia. Sed haec quaestio in accidentis necesse est dubitatione ponatur. Namque ad comparationem nihil nisi accidens venit, hoc enim solum recipit magis et minus. Rursus honestum. Sed hic quaestio diffinitioni aggreganda est: quarum enim rerum eadem est diffinitio, ipsae quoque sunt eavero diversa substantiae ratio est, ipsae quoque sunt diversae. Igitur simplicis dialecticae quaestiones recte quatuor species esse dicuntur, de quibus suffi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid alicui in ẽẽ ꝓponitur. id aut maius erit eo de quo p̃di¬
catur. ei q substantialit̾ ineẽ contenditur: aut maius quidẽ
substantiã continebit. Nam ut id quod minus ẽ de eo quod
tia p̾dicetur. erit genus. Om̃e enim genus mauis ẽ de quo
p̃dicatur. ⁊ de substantia eius dicitur: ut animal hominis.
accidens ut album homini. Quod si equale quidẽ sit s sub¬
stantiale: subiecti erit diffinitio. ut animal rationale mortale.
ctum : erit ꝓpͥum. ut risibile homini. Itaq dialeticȩ simplices
questiones. aut de gene̾. aut de accidenti. aut de diffinitione. aut
sit tyrani ac pͥncipis diffe̾ntia. qd̾ hic legib sumpsit ĩꝑium.:
ille uiolenta dñatione populum p̃mit. S tantunde ẽ de dif¬
ferentia querere. quantum de si gen̾e̾ dubitetur. Aut enĩ con¬
stitu tiua erit diffentia. aut diuisibilis. S si constitutiua fu̾it.

Expanded text:
aliquid alicui inesse proponitur, id aut maius erit eo de quo praedialiquid alicui inesse proponitur, id aut maius erit eo de quo praedicatur eique substantialiter inesse contenditur; aut maius quidem sed minime eius substantiam continebit. Nam ut id quod minus est de eo quod tia praedicetur, erit genus: omne enim genus est maius eo de quo praedicatur, et de substantia eius dicitur, ut animal hominis. r, erit accidens, ut album homini. Quod si aequale quidem sit, sed substantiale, subiecti erit diffinitio, ut animal rationale mortale hctum, erit proprium: ut risibile homini. Itaque dialecticae simplices quaestiones, aut de genere, aut de accidenti, aut de diffinitione, aut sit tyranni ac principis differentia, quod hic legibus sumpsit imperium, ille violenta dominatione populum premit. Sed tantumdem est de differentia quaerere, quantum si de genere dubitetur. Aut enim constitutiva erit differentia, aut divisiva: sed si constitutiva fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ dubitatione: quȩ in ꝓpositione osid̾ant᷑ eadem etiã conue¬
nit in questione tractari. Questionis autẽ duȩ sunt sp̃es.: una
quȩ dicitur a dialeticis thesis. Hec huiꝰmͦi est. quȩ de re cet̾is cir¬
cunstantiis nuda. querat ac disserat. quales a dialeticis maxi¬
me ad disputationẽ sumunt᷑. ut uoluptas ne sũmũ bonum sit.
ẽ questio ꝑsonis. temporib. factis. cet̾i̾s q circunstantiis ĩplicata.
Ea ẽ huiꝰm᷑i. Iure ne in exilium cicero dubio reipublicȩ tẽpore
detrudatur. quia in uissu populi ciues romanos necauerit
Huiꝰ autẽ duplicis questionis subdiuisiones alias eẽ necesse est.¬
& thesis quidem philosophis: y pothesis uͦ oratorib attͥbute st̃.
S eius quidẽ questionis quȩ ẽ ypothesis posti̾us diuisiones da¬
bo: nunc uͦ de theseos diuisione ꝑtractabo. quȩ in quatuor
diuidit᷑ sp̃es. In om̃i dialetica questione p̃dicatiua dubitatur.
an ei quod subiectum ẽ. id quod p̃dicatur inhereat. Cum uͦ

Expanded text:
siderantur, eadem etiam convenit in quaestione tractari. Quaestionis autem duae sunt species: una quae dicitur a dialecticis thesis; haec huiusmodi est quae de re caeteris circumstantiis nuda quaerit ac disserit, quales a dialecticis maxime ad disputationem sumuntur, ut voluptasne summum bonum sit? ec quaestio est personis, temporibus, factis, caeterisque circumstantiis implicita; ea est huiusmodi: iurene Cicero in exsilium dubio reipublicae tempore detrudatur, quia iniussu populi cives Romanos necaverit. Huius autem duplicis quaestionis subdivisiones alias esse necesse est, et thesis quidem philosophis, hypothesis vero oratoribus attributa est. Sed eius quidem quaestionis quae est hypothesis posterius, divisiones dabo; nunc de theseos divisione pertractabo, quae in quatuor dividitur species. In omni enim dialectica quaestione praedicativa dubitatur an ei quod subiectum est id quod praedicatur inhaereat; cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
sitio. ut siquis querat an sit celum uolubile. Conclusio ẽ argu¬
mentis approbata ꝓpositio: ut siquis ex aliis reb ꝓbet celum ẽẽ uo¬
lubile. Enuntiatio quippe siue sui tantũ causa dicitur. siue
ad aliud affertur ꝓbandum: ꝓpositio ẽ. Si de ipsa querit᷑. quȩ¬
stio. Si ipsa ẽ approbata: conclusio. Idem gͥ ꝓpositio. questio. ⁊ con¬

Expanded text:
sitio, ut si quis quaerat an coelum sit volubile. Conclusio est argusitio, ut si quis quaerat an coelum sit volubile. Conclusio est argumentis approbata propositio, ut si quis coelum ab aliis rebus probet esse volubile. Enuntiatio quippe, sive sui tantum causa dicatur, sive ad aliud afferatur approbandum, propositio est: si de ipsa quaeritur, quaestio; si ipsa est approbata, conclusio. Idem est igitur pro
Abbreviated transcription (Latin):
de tota diuisione cõmuniter disseremus. locoꝵ tm̃ ex quib ar¬
gum̃ta nascunt᷑. diffinitiones. exempla. diffe̾ntias. colligentes.
expedita sunt quib aristotilis topica in latinã u̾timus oratio¬
nem uł his septem quib marci tullii topicis lucem plenȩ ex¬
positionis infudimus. Illic gͥ cuncta sunt ꝓpͥis atq enodatis
partib expedita. hic uͦ que alias ꝑ membra patefacta sunt.
cõmuni speculatione tractant᷑. Nec dialeticos solum locos s
rethoricos etiam. quid ue hi inter se atq a dialeticis diffant.
cura ẽ erequendi ut om̃ib undiq locis plena consideratione
Ut gͥ cuncta ꝑspicuis rationib constent. paulo altius ordien¬
dum ẽ. Propositio ẽ oratio uerum falsum ue significans. ut
siquis dicat celum ẽ uolubile. Hec ⁊ enuntiatio ⁊ ꝓloqͥum ñcu¬
patur Questio uͦ: in dubitationẽ ambiguitatẽ q adducta ꝓpo¬

Expanded text:
de tota divisione communiter disseremus, locorum tantum ex quibus arde tota divisione communiter disseremus, locorum tantum ex quibus argumenta nascuntur diffinitiones, exempla differentiasque colligentesoluminibus expedita sunt, quibus Aristotelis Topica in Latinam vertimus orationem, vel his septem quibus M. Tullii Topicis lucem plenae expositionis insudavimus. Illic igitur cuncta sunt propriis atque enodatis partibus expedita; hic vero quae alias per membra patefacta sunt, communi speculatione tractantur. Nec dialecticos solum locos, sed etiam rhetoricos, quove hi inter se atque dialecticis differant, cura est exsequendi, ut omnibus undique locis plena consideratione Ut igitur cuncta perspicuis rationibus constent, paulo altius ordiendum est. Propositio est oratio verum falsumve significans; ut si quis dicat coelum esse volubile, haec et enuntiatio et proloquium nuncupatur. Quaestio est in dubitationem ambiguitatemque adducta propo
Abbreviated transcription (Latin):
M Ns ratio disserendi quam logicen ꝑy¬
pathetici ueteres appellauerunt in du¬
as distribuit᷑ partes. unam inuenien¬
di alt̾am iudicandi. Et ea quidẽ pars
quȩ iudicium purgat atq instruit. ab
illis analitice uocata ẽ. a nobis potest re-¬
solutoria ñcupari. Ea uͦ que inuenien¬
di facultatẽ ministrat a grecis topice a nobis localis dicitur.
Ac de illa quidẽ parte quȩ iudicandi magistra ẽ: alias di¬
sputabitur. Nunc uͦ aꝑire consilium ẽ. quid sint loci. quȩ ho
diffentiȩ.: qui etiã quib apti sint sẏllogismis. Nec id simpli¬
citer atq uniformiter uidetur eẽ faciendũ: uerum duplex ẽ
tradenda partitio. Una quidẽ ex grecis uoluminib eruta:
alta uͦ ex marti tullii topicis sumpta. Atq in his illud ad ꝑfec¬
tionẽ speculationis ẽ astruendum. ut quib utraq diuisio dif¬
ferat. quib conueniat explicet᷑.: quoq modo alt̾a alta̾m ucissi
possit includere. Et nunc quidẽ ñ in singulis ĩmorabimur: s

Expanded text:
mnis ratio disserendi, quam logicen Peripatetici veteres appellavere, in duas distribuitur partes, unam inveniendi, alteram judicandi. Et ea quidem pars quae judicium purgat atque instruit, ab illis analytice vocata, a nobis potest resolutoria nuncupari. Ea vero quae inveniendi facultatem subministrat, a Graecis topice, a nobis localis dicitur. Ac de illa quidem parte quae judicandi magistra est, alias disputabitur. Nunc vero consilium est aperire qui sint loci, quae eorum differentiae, qui etiam quibus apti sint syllogismis. Nec id simpliciter atque uniformiter videtur esse faciendum, verum duplex est tradenda partitio, una quidem ex Graecis voluminibus eruta, altera vero ex M. Tullii Topicis sumpta. Atque in his illud ad perfectionem speculationis est astruendum, ut quibus utraque modis divisio differat, quibusque conveniat explicetur, quoque modo altera alteram vicissim possit includere; et nunc quidem non in singulis immorabimur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
de accidenti. uł de causa atq effectu. uł de toto ac partib uł de
modo ac pͥncipali nomine dubitat᷑. Atq hec de ea questione intel¬
ligenda sunt. quȩ cum sit ypotetica simplex: ex duab tñ iungi¬
tur affirmatiuis. In isdem etiã diffe̾ntus illas quoq consistere
necesse ẽ questiones quȩ ab his ueniunt ꝓpositionib quȩ ex utra¬
differentia uł diffinitio uł ꝓpͥum ñ sit: sp̃es ñ erit. E de cet̾is qͥ¬
dẽ quȩ suꝑius dicta sunt. eodẽ mͦ consid̾andũ ẽ. Quicqͥd enĩ ante¬

Expanded text:
de accidenti, vel de causa atque effectu, vel toto ac partibus, vel de de accidenti, vel de causa atque effectu, vel toto ac partibus, vel de modo ac principali nomine dubitetur. Atque haec de ea quaestione intelligenda sunt, quae cum sit hypothetica simplex, ex duabus tamen jungitur affirmativis. In hisdem etiam differentiis illas quoque consistere necesse est quaestiones, quae ab his veniunt propositionibus quae ex utraDIFFERENTIA, VEL DEFINITIO, VEL PROPRIUM NON SIT, SPECIES NON ERIT. ET DE CAETERIS QUIDEM QUAE SUPERIUS DICTA SUNT, EODEM MODO CONSIDERANDUM EST. QUICQUID ENIM ANTE
Abbreviated transcription (Latin):
niger ẽ. Si risibilis ẽ. homo ẽ. Si aninal rationale mortale ẽ.
hõ ẽ. Si risibilis ẽ: rõnabilis ẽ. Si risibił ẽ: animal rõnale mor-¬
tale est: Si animal rationale mortale ẽ: risibilis ẽ uł bipes. Pret̾
hec autẽ alias quidem effectus causam. alias effectum causa
consequit᷑. Effectus causam: ĩta. Si sol p̃sto est: lucet. Rursꝰ¬
effectum causa hoc mͦ. Siquid exustum ẽ ignis affuit. uł sic
Si ignis uidetur. lucet. Item totum partes sequunt᷑. ut si integra
domus ẽ. ⁊ tectum ⁊ parietes ⁊ fundam̃ta consistunt. Modus e¬
tiã nomen sequit᷑ pͥncipale. ut si iustitia bona ẽ : quod iuste est
bene ẽ. Nomen etiam pͥncipale sequit᷑ modũ. ut si quod iuste ẽ.
bene ẽ : et iustitia bona est. Accidentia quoq comitat᷑ id qd̃ sub¬
iectum ẽ. ut si album ẽ. corpus ẽ. Quȩ cum ita sint. conditionalis
quoq simplicis ex duab affirmationib copulatȩ illa fere diui¬

Expanded text:
al rationale mortale est, homo est. Si risibile, rationale est; si risibile est, animal rationale mortale est; si animal rationale mortale est, risibile vel bipes est. Praeter haec autem alias quidem effectus causam, alias quidem effectum causa sequitur. Effectus causam ita: si sol praesto est, lucet. Effectum causa hoc modo: si quid exustum est, ignis adfuit; vel sic: si sol videtur, lucet. Item totum partes sequuntur, ut si integra domus est, et tectum et parietes et fundamenta consistunt. Modus etiam sequitur nomen principale, ut si iustitia bona est, et quod iuste est, bonum est. Nomen etiam principale sequitur modum, ut si quod iuste est, bonum est, et iustitia bona est. Accidentia quoque comitatur id quod subiectum est, ut si album est, corpus est. Quae cum ita sint, conditionalis quoque simplex ex duabus affirmationibus copulata, illa fere divi
Abbreviated transcription (Latin):
Dartes enĩ animȩ he sunt. s ñ ut in quantitate. s ut in aliqua
potestate atq uirtute. Ex his enim potentiis substantia ani¬
malis iungitur. Unde fit ut quiddã simile habeat huiꝰmi di¬
uisio. ⁊ gen̾is et totius diuisioni. Nam qd̃ quelibet eius pars
fu̾it. n animȩ p̃dicatio eam sequit᷑: ad gen̾is diuisionẽ refert᷑
cuiꝰ ubicunq fu̾it species. ipsum mox consequit᷑ genus. Quod aũ
ñ om̃is anima om̃ib partib uingitur. s alia aliis. hoc ad totuis
naturã referri necesse ẽ. Restat gͥ ut de uocis in significantias di-¬
uisione tractemus. fit autẽ uocis diuisio tͥb mͦis. Diuidit᷑ enim
in significationes ut eqͥuoca uł ambigua. plures enĩ res significat
unũ nom̃ ut canis. Plures rursus una oratio. ut aio te eacida ro¬
manos uinc̾e posse. uł dico grecos uicisse troianos. Alio autẽ

Expanded text:
partes enim hae animae sunt, sed non ut in quantitate, sed ut in aliqua partes enim hae animae sunt, sed non ut in quantitate, sed ut in aliqua potestate atque uirtute. ex his enim potentiis substantia animae iungitur. Vnde fit ut quiddam simile habeat huiusmodi diuisio et generis et totius diuisioni, nam quod quaelibet eius pars fuerit animae praedicatio eam sequitur, ad generis diuisionem refertur, cuius ubicumque fuerit species ipsum mox consequitur genus; quod autem non omnis anima omnibus partibus iungitur sed alia aliis, hoc ad totius naturam referri necesse est. Restat igitur ut de uocis in significantias diuisione tractemus. Fit autem uocis diuisio tribus modis. Diuiditur enim in significationes ut aequiuoca uel ambigua, plures enim res significat unum nomen, ut ''canis'', plures rursus una oratio, ut cum dico Graecos uicisse Troianos. Alio autem
Abbreviated transcription (Latin):
diuidant᷑. s quasi animo ⁊ ratione. ut uinũ aquȩ mixtum
diuidimꝰ in uina aquȩ mixta. Hoc ñ actu diuidimꝰ in uinũ &
aquã ex quib mixtum ẽ: s ratione. Hec enim iã mixta separa¬
ri ñ possunt. Fit autẽ totius diuisio ⁊ in mat̾iam atq formã.
Aliter enĩ constat statua ex partib suis. aliter ex mat̾ĩa atq for
ma .i. ex ere et specie. Similiter etiã illa tota diuidenda sunt
quȩ continua sunt. Eodem quoq mͦ et ea quȩ sunt uniu̾salia
ut hominũ alii sunt in europa. alii in asia: alii in affrica. Uus
quoq totuis quod ex uͥtutib constat: hoc mͦ facienda ẽ diuisio.
animȩ alia pars est in uirgultis. alia in animalib. E rursus eiꝰ
quȩ est in anunalib. alia rationalis. alia sensibilis ẽ. Et rursus hȩc
alus subdiuisionib dissipant᷑. S ñ est anima hoꝵ genus s totũ

Expanded text:
diuidantur sed quasi animo et ratione, ut uinum aquae mixtum diuidantur sed quasi animo et ratione, ut uinum aquae mixtum diuidimus in uina aquae mixta, hoc actu, diuidimus etiam in uinum et aquam ex quibus mixtum est, hoc ratione, haec enim iam mixta separari non possunt. Fit autem totius diuisio in materiam atque formam, aliter enim constat statua ex partibus suis, aliter ex materia atque forma, id est ex aere et specie. Similiter etiam illa tota diuidenda sunt quae continua non sunt eodem quoque modo et ea quae sunt uniuersalia, ut ''hominum alii sunt in Europa, alii in Asia, alii in Africa''. Eius quoque totius quod ex uirtutibus constat hoc modo facienda est diuisio: ''animae alia pars est in uirgultis, alia in animalibus'' et rursus ''eius quae est in animalibus alia rationalis, alia sensibilis est'' et rursus haec aliis sub diuisionibus dissipantur. Sed non est anima horum genus sed totum,
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qd̃ quid ẽ. Alia potentia ẽ sapiendi. alia sentiendi: a¬
lia negandi. Tot gͥ modis cum totum dicat᷑: facienda totiꝰ
diuisio est. Primõ quidẽ si continuũ fu̾it: in eas partes ex
Hominis enĩ corpus in partes suas ita diuideres. in caput. ma¬
nus. toracem. pedes. etsi quo alio modo. scdm ꝓpͥas partes fit
recta diuisio. Quoꝵ autẽ multiplex cõpositio ẽ. multiplex etiã
diuisio. ut animal quidẽ separatur ꝑ partes eas quȩ similes
sibi habent partes. in carnes. in ossa. rursus in eas quȩ sibi
similes ñ habent partes. in manus. in pedes. Codem qͦq mͦ
i nauis et domus. Librum qͦq in u̾sus. atq hos in sermone
hos etiã in syllabas. syllabas in literas soluimus. Itaq fit ut
literȩ ⁊ sẏllabe ⁊ nomina et u̾sus. partes quȩdam totius libͥ
ẽẽ iudeantur. Alio tñ mͦ acceptȩ ñ partes totius: s partes par¬
tiũ totius sunt. Oportet autẽ ñ om̃ia speculari quasi actu

Expanded text:
 ut animae alia potentia est sapiendi, alia sentiendi, alia uegetandi. Tot igitur modis cum totum dicatur, facienda totius diuisio est primo quidem si continuum fuerit, in eas partes ex Hominis enim corpus in partes suas ita diuideres, in caput, manus, thoracem, pedes, et si quo alio modo secundum proprias partes fit recta diuisio. Quorum autem multiplex est compositio multiplex etiam diuisio, ut animal separatur quidem in partes eas quae sibi similes habent partes, in carnes, in ossa, rursus in eas quae sibi similes non habent partes, in manus, in pedes, eodem quoque modo et nauis et domus. Librum quoque in uersus atque hos in sermones, hos etiam in syllabas, syllabas in litteras soluimus, itaque fit ut litterae et syllabae et nomina et uersus partes quaedam totius libri esse uideantur, alio tamen modo acceptae non partes totius sed partes partium sint. Oportet autem non omnia speculari quasi actu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ opposita ñ sunt : s corpoꝵ alia sunt alba alia nigra. alia ne¬
utra. Codem qͦ: mͦ in aliis scdm accidens diuisionib diuidendũ
ẽ : atq illud maxime ꝑspiciendũ ẽ ne quid ultra dicatur aut mi¬
nus sicut fit in gn̾is diuisione. Non enĩ oportet relinqui aliqđ
accidens ex eadẽ oppositione quod subiecto illi inest qd̾ ñ in di¬
uisione dicat᷑.: neq uͦ addi aliqͥd qđ subiecto meẽ ñ possit. Posti¬
or qͥdẽ ꝑypatetice secta scientiȩ diffe̾ntias diuisionũ diligentissi¬
ma ratione ꝑspexit. ⁊ ꝑ se diuisionẽ ab ea quȩ ẽ scdm accidens. ipsaᷤᷤ¬
qͦ unt̾ se disiunxit atq distribuit. Antiqͥores autẽ indiffenter ⁊ ac¬
cidenti ꝓ gn̾e. ⁊ accidentib ꝓ sp̃eb aut diffentiis utebant᷑. Inde
nob ꝑoportuna utilitas uisa ẽ. & cõmuniones harũ diuisionũ ꝓ¬

Expanded text:
quae opposita non sunt, sed ''corporum alia sunt alba, alia nigra, alia nequae opposita non sunt, sed ''corporum alia sunt alba, alia nigra, alia neutra'', eodem quoque modo in aliis secundum accidens diuisionibus diuidendum est. Atque illud maxime perspiciendum, ne quid ultra dicatur aut minus, sicut fit in generis diuisione. Non enim oportet relinqui aliquod accidens ex eadem oppositione quod subiecto illi inest quod non in diuisione dicatur, neque uero addi aliquid quod subiecto inesse non possit. Posterior quidem Peripateticae secta ma ratione perspexit et per se diuisionem ab ea quae est secundum accidens ipsasque inter se disiunxit ac distribuit, antiquiores autem indifferenter et accidente pro genere et accidentibus pro speciebus aut differentiis utebantur, unde nobis peropportuna utilitas uisa est et communiones harum diuisionum p
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ aut ꝑ csim inutionẽ. aut ꝑ diuisionẽ. aut ꝑ aliquã trans¬
mutationẽ. ut cum dicit᷑ audio tianos uicisse grecos. ita dica¬
mus. audio quod troianos uicerint greci. Hoc enim ambigui¬
tas quolibet eoꝵ soluit᷑. Non tñ ita diuidenda ẽ om̃is uocum
significatio tanquã genus. In gene̾ enim om̃s sp̃es enumantur.
in ambiguitate uͦ tantȩ sufficiunt quante ad eum sermonẽ poᷤ¬
sint ẽẽ utiles quẽ alt̾utra nectit oratio. Ac de uocis quidẽ signi¬
ficatione sufficienter edictum ẽ. Est autẽ ex de gn̾is utͥusq di¬
uisione ꝓpositum atq expeditum. Quare de om̃ib scdm separa¬
tionẽ diligentissime ꝑtractatum ẽ. Nunc autẽ de his diuisionib
dicemꝰ: quȩ ꝑ accidens fiunt. Horũ autẽ cõmune p̃ceptum ẽ
quicqͥd ipsoꝵ diuidit᷑ in opposita disgregari. ut si subiectum in
accidentia diuidimꝰ ñ dicamꝰ corpoꝵ alia sunt alba alia dulcia

Expanded text:
tionem aut per diminutionem aut per diuisionem aut per aliquam transmutationem, ut cum dicitur ''audio Troianos uicisse Graecos'' ita dicamus ''audio quod Graeci uicerint Troianos'', haec enim ambiguitas quolibet eorum soluitur. Non tamen ita diuidenda est omnis uocum significatio tanquam genus: in genere omnes species enumerantur, in ambiguitate uero tantae sufficiunt quantae ad eum sermonem possint esse utiles quem alterutra nectit oratio. Ac de uocis quidem significatione sufficienter dictum est, est autem et de generis totiusque diuisione propositum atque expeditum, quare de omnibus secundum se partitionibus diligentissime pertractatum est; nunc autem de his diuisionibus dicemus quae per accidens fiunt. Harum autem commune praeceptum est, quicquid ipsorum diuiditur in opposita disgregari, ut si subiectum in accidentia diuidimus non dicamus ''corporum alia sunt alba, alia dulcia'',
Abbreviated transcription (Latin):
or̃onum. aut diffinitionũ. ut cum dico homo uiuit: intelligit᷑
et uerus. intelligit᷑ ⁊ pictus. Diuiditur autẽ hoc mͦ. Anmal
rationale mortale uiuit: quod uerum ẽ animalis rationalis
mortalis. Simulatio autẽ uiuit. quod falsum ẽ. Duiditur
aliqua adiectione quȩ t̾minet. uł genis uł casus uł alicuiꝰ ar¬
ticuli. ut cum dico canna romanoꝵ sanguine sorduit: et ca¬
lamũ demonstrat ⁊ fluuiũ. S diuidimus sic articulo quidẽ
ut dicamus. hic canna romanoꝵ sangͥne sorduit. uł gene̾. ut cas¬
na romanoꝵ sangͥne plenus fuit. uł casu. uł numo. In illo enim
singularis tm̃ ẽ: in illo pluralis. Et de aliis quidẽ eodem mͦ. St̃
autẽ alia scdm accentum: alia scd̃m ortographiã. Ꝙ scd̃m accen¬
tũ quidẽ ut pone ⁊ pone. Scd̃m ortographiã ut queror. et q̃ror
ab inqͥsitione & qͤrela. Et rursus hec uł scđm ipsam ortho¬

Expanded text:
onum definitione, ut cum dico ''homo uiuit'' intelligitur et uerus et pictus; diuiditur autem hoc modo: ''animal rationale mortale uiuit'', quod uerum est, ''animalis rationalis mortalis simulatio uiuit'', quod falsum est. Diuiditur qualibet adiectione quae terminet, uel generis uel casus uel alicuius articuli, ut cum dico ''Canna Romanorum sanguine sorduit'' et calamum demonstrat et fluuium, sed diuidimus sic: articulo quidem, ut dicamus ''hic Canna Romanorum sanguine sorduit''; uel genere, ut ''Canna Romanorum sanguine plenus fuit''; uel casu uel numsingularis tantum est, in illo pluralis, et de aliis quidem eodem modo. Sunt autem alia secundum accentum, alia secundum orthographiam. Secundum accentum quidem ut pone, pone. Secundum orthographiam, ut queror et quaeror, ab inquisitione et querela. Et rursus haec secundum ortho
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ diuisio. quasi totum soluatur in
in diuisione gen̾is. animal totum ẽ hominis. intra se enĩ totũ cõ¬
plectitur hominẽ : in diffinitione uͦ pars est. Speciẽ nanq gene¬
rũ cum aliis diffẽntus iunctam cõponit. ut cũ dico animaliũ alia
sunt rationabilia. alia irrationabilia. alia sunt mortalia. alia ĩmor¬
homo ẽ. rationale mortale: tͥa hec unũ hominẽ iungunt. Qͦcir
sunt: diffinita uͦ sp̃es totum. S hec hactenus. Nunc de ea diuisio¬
ne dicamus. quȩ ẽ totius in partes. Hec enĩ erat scd̃a diuisio post ge¬
neris diuisionẽ. Quod enim dicimus totũ: multipliciter signifi
camus. Totum nanq ẽ. quod continuũ est: ut corpus uł linea. uł
aliquid huiꝰmi. Dicimus quoq totum qd̃ continuũ ñ est. ut totũ
gregẽ. uł totũ ppłm. uł exertitum totũ. Dicimus etiã totũ qđ uniu̾¬
sale ẽ. ut hominẽ uł equũ. Ii enim toti sunt suaꝵ partiũ .i. homi

Expanded text:
 divisio quasi totum solvatur in in divisione generis animal totum est hominis. Intra se enim complectitur hominem. In diffinitione vero pars est, specie namque genus cum aliis differentiis junctum componit, ut cum dico animalium alia sunt rationalia, alia irrationalia. Item alia mortalia, alia immorest animal rationale mortale, tria haec unum hominem conjungunt. Quocircsunt. Diffinita vero species totum; sed haec hactenus. Nunc de ea divisione dicamus, quae est totius in partes. Haec enim erat secunda divisio post generis divisionem. Quod enim dicimus totum, multiplicamus: totum namque est quod continuum est, ut corpus uel linea uel aliquid huiusmodi; dicimus quoque totum quod continuum non est, ut totum gregem uel totum populum uel exercitum totum; dicimus quoque totum quod uniuersale est, ut hominem u