comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lumini genuinũ dente̾ infigant. Ca¬
lumpniabunt᷑. tempora. conuertent
ordinem. res arguent. syllabas uen¬
tilabunt: & quod accidere plerumq
solet. negligentiam librarioꝵ ad aue¬
tores referent. Quos cum possim meo
iure repercutere. ut si displicet non le¬
gant: malo breuit᷑ placatos dimittere.: ut
⁊ grecoꝵ fidem suo auctori assignent.
& quȩ noua inseruimus. de aliis ꝓba¬
tissimis uiris libaca cognoseant. Sci¬
enddu ecenim est me et int̾pretis et scͥp¬
toris exparte officio usum. qͥa & greca
fidelissime exp̾ssi: & non nulla quȩ mich
intermissa uidebantur ad ieci. inroma¬
na maxime hystoria: quam eusebrus
huius conditor ubri non tam ignoras¬
se ut pote eruditꝰ. quam ut grece scbens
parum suis necessariam perstrinxisse mͥ
uidecuR. Itaq a NiNo et abraham usq
ad troiȩ. captiuitatem: pura greca tranꝰ¬
latio est. Atroia usq ad uicesimum coris¬
tantini annum. nunc addica. nunc
mixta sunt plurima: quȩ detratiqͥl¬

Expanded text:
lumini genuinum dentem infigant. Calumniabuntur tempora, convertent ordinem, res arguent, syllabas eventilabunt. Et quod accidere plerumque solet, negligentiam librariorum ad auctores referent. Quos cum possem meo jure repercutere, ut si displicet, non legant: malo breviter placatos dimittere, ut et Graecorum fidem, suo auctori assignent, et quae nova inseruimus, de aliis probatissimis viris libata cognoscant. Sciendum etenim est, me et interpretis et scriptoris ex parte officio usum, quia et Graeca fidelissime expressi, et nonnulla quae mihi intermissa videbantur, adjeci in Romana maxime historia, quam Eusebius, hujus conditor libri, non tam ignorasse, utpote eruditissimus, quam ut Graece scribens, parum suis necessariam perstrinxisse, mihi videtur. Itaque a Nino et Abraham usque ad Trojae captivitatem pura Graeca translatio est. A Troja usque ad vicesimum Constantini annum nunc addita, nunc mixta sunt plurima, quae de Tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
qui pͥmus omnium prophecarum an¬
te aduentum domini saluatonis. di¬
uinas leges sacris literis explicauit.
Inachi fusse temꝑib eruditissimi uir
tradiderunt. ex nostris cleores. et affra¬
et iustys: ueceris hystoriȩ monimenta.
replicantes. Porro inachos. quingen¬
tis annis troianum bellum antecedis.
Exechnicis uero impius ille porphiri
in quarto sui oꝑis libro quod ad uersũ
nos casso laborare concexuit. post oro.¬
psct semiranim fuisse affirmat.
quȩ apuo assyrios centum quinqua¬
It̾aq iuxta eum octingentis pȩne et¬

Expanded text:
qui primus omnium prophetarum ante adventum Domini Salvatoris divinas leges sacris litteris explicavit, Inachi fuisse temporibus, eruditissimi viri tradiderunt, ex nostris Clemens et Afriet Justus, veteris hystoriae monumenta replicantes. Porro Inachus quingentis annis Trojanum bellum antecedit. Ex ethnicis vero impius ille Porphirius in quarto sui operis libro, quod adversum nos casso labore contexuit, post Moysen Semiramidem fuisse affirmat, quae apud Assyrios ante InaItaque juxta eum
Abbreviated transcription (Latin):
Moyses senior inuenitur. Cum hec
ita se habeant: necessarium duxi ue¬
ritatem diligentius ꝑsequi: & ob id
inpͥore lbro quasi quandam mate¬
riam futuro oꝑi omnium michi re¬
gum temꝑa prenocaui. chaldeoruo.
assyrioaum. moedorum. persatro.
lydoayo. Nebreorum. aegyptioruo.
atheniensium. arguiorum. Sycioni¬
oꝵm. lacedemonioꝵ. chogitithioꝵ.¬

Expanded text:
ec ita se habeant, necessarium duxi veritatem diligentius persequi. Et ob id in priori libello quasi quamdam materiam futuro operi omnium mihi regum tempora praenotavi, Chaldaeorum, Assyriorum, Medorum, Persarum, Lydorum, Hebraeorum, Aegyptiorum, Atheniensium, Argivorum, Sicyoniorum, Lacedaemoniorum, Cori
Abbreviated transcription (Latin):
quo interiit. numerant᷑ anni. ecc. li.
taq fiunt omnes anni istius hystorie¬
Et ne longus forte ordo numerorum
aliquid curbacionis afferret. omnem
annorum congeriem in decadas ceci
dimus. quas ex singularum gentiũ
hystoruis congregantes. sibi in uicem
fecimus ẽe̾ concrarias ut facilis pre¬
beatur inuentio. cuius greci ȩcate
uel barbari. ꝓphece. & reges. & sacer¬
doces. fuerint hebreorum. itemq di¬
uersarum gencium falso crediti dii
qui heroes. quȩ quando urbs condi¬
ta qui de illustribus uiris philosophi.
poece. principes. scriptoresq uarioꝵ
operum exciterint. & si qua alia dig¬
na memoria pucauit antiquitas.
Qe umuersa insuis locis cum sũ

Expanded text:
quo interiit, numerantur anni CCCLI. Itaque fiunt anni istius historEt ne longus ordo numerorum aliquid forte turbationis afferat, omnem annorum congeriem in decadas caecidimus  Al. decidimus, quas ex singularium gentium historiis congregantes sibi invicem, facimus esse contrarias, ut facilis praebeatur inventio, cujus Graeci aetate vel Barbari, prophetae, et reges, et sacerdotes fuerint Hebraeorum. Item qui diversarum gentium falso crediti dii, qui heroes, quae quando urbs condita, qui de illustribus viris philosophi, poetae, principes, scriptoresque variorum operum exstiterint, et si qua alia digna memoria putavit Antiquitas. Quae universa in suis locis summa
Abbreviated transcription (Latin):
inensis ep̃c claruit. qͥ galliaᷤᷤ ab arriana heresi defendit. Nic metͥce de
mundi libroᷤᷤ cõposuit. Solłenis carnotensis ep̃c claret. qͥ in p̾dicando franciᷤᷤ xp̃m. ñ
segnit̾ insticit. In mineo hyspanie fluuio pisces capti st̃: in quoꝵ squamis uidebat᷑ inscͥp¬
ta exa p̾sentiᷤᷤ anni. daciꝰ lemicȩ hyspaniarũ urb̾ ep̃e. cronica sua a pͥmo theodosii c̃sulatu
ca huc usq ꝑduxit. Gennadiꝰ ep̃c librũ suũ de illustͥbꝰ uiris hucusq¬

Expanded text:
nensis episcopus claruit, qui Gallias ab Arriana heresi defendit. Hic metrice de conditione mundi libros composuit. Sollemnis Carnotensis episcopus claret, qui in predicando Francis Christum non segniter institit. In Mineo Hispaniae fluvio pisces capti sunt, in quorum squamis videbatur inscripta aera presentis anni. Idatius Lemicae Hispaniarum urbis episcopus cronica sua a primo Theodosii consulatu inchoata hucusque perduxit. Gennadius episcopus librum suum de illustribus viris hucusq
Abbreviated transcription (Latin):
iterum uiciato. psalceriũ nouũ cõposuit. qͦd ⁊ a. lxxͣ. inc̾ptũ editione ñ multũ discor¬
daret. & cũ hebraico multũ concordaret. Quod ut omĩb clarũ fieret: ipsum psalceriũ
distuirit ꝑ asteriscos idẽ stelła .x & ꝑ obelos id ẽ uirgã iacentẽ.Ndocens ea qͦ
continentur es ub asterisco x usq ad duo puncta. in hebreo haberi ⁊ alxxͣ. p̃t̃¬
missa c̾eꝰ ea uͦ q̃ continent᷑ sub obelo. Nusq ad duo puncta: in hebreo ñ haberi. s a lxxͦ.
addica ẽẽ. uxta theodotionis ducaixat translationẽ. Hoc psalteriũ damasus papa ro¬
gatu iheronimi in gallicanis eccłus cancari insticuit. & ꝓpt̾ hoc gallicanũ uocat᷑.

Expanded text:
itiato, psalterium novum composuit, quod et a LXX interpretum editione non multum discordaret, et cum Hebraico multum concordaret. Quod ut omnibus clarum fieret, ipsum psalterium distinxit per asteriscos, id est stellam +, et per obelos, id est virgam jacentem ÷, docens ea quae continentur sub asterisco + usque ad duo puncta .. in Hebreo haberi et a LXX pretermissa esse; ea vero quae continentur sub obelo ÷ usque ad duo puncta: in Hebreo non haberi, sed a LXX addita esse, justa Theodotionis dumtaxat translationem. Hoc psalterium Damasus papa rogatu Hieronimi in Gallicanis aecclesiis cantari instituit, et propter hoc Gallicanum vocatur;
Abbreviated transcription (Latin):
HEOMOSIUS EORATLANO
magister militũ ordinatꝰ in credibili celerita¬
te. &mira felicitate deuictis multis barbariᷤᷤ
gentib lassam rẽ publicam in orientis partib
reꝑauit. Clarebant eo cp̃r. ꝑ amasus. xome.
xiii. papatꝰ annum agens. didimꝰ alexandrinꝰ
qͥ a quarto ȩcatis anno lumine captꝰ. ꝙͣ us
eẽt elementoꝵ ignarꝰ. cam̃ in licterarũ scien¬
cia etiam phylosophis mirabilis. Ihero¬
nimꝰ cotꝰ diuinȩ scripturȩ incũbens:

Expanded text:
heodosius a Gratiano magister militum ordinatus, incredibili celeritate et mira felicitate devictis multis barbaris gentibus, lassam rem publicam in orientis partibus reparavit. Clarebant eo tempore Damasus Romae, 13u m papatus annum agens; Didimus Alexandrinus, qui a quarto aetatis anno lumine captus, quamvis esset elementorum ignarus, tamen in litterarum scientia etiam philosophis erat mirabilis; Hieronim
Abbreviated transcription (Latin):
yminacꝰ xomane ȩȩcłȩ. xͥl nonꝰ. p̃sidet. ordinato contͣ eũ ꝑcontentionẽ laurentio. Quȩ
Ires gue discidiũ ęccłȩ diu usq ad ipsa ꝓtͣxit homicidia: donec candẽ hanc alt̾eatione
cõp̃ssĩt cheodici regis ꝙͣuiᷤ arriani pocentia. hoc eqͥcatis iudicio optinente. ut sẏminacꝰ
papa eẽt qr pͥor ordinatꝰ fuerat. eiꝰ pars maxima faueret. ꝓcuiꝰ dissensionis culpa anima
diȩ. uł nacalicio marcyrũ gła in excelsi do ad missas cantari. quẽ ymnũ chelesforᷤ
.uiiͦ. a petͦ᷑ papa. nocte tantũ nacał dni ad missas a se in ipsa nocte insticutas cancari in
& in eo ad ange lo deu o uer ba quę se quntua ad ie

Expanded text:
machus Romanae aecclesiae 49u s presidet, ordinato contra eum per contentionem Laurentio. Quae res grave discidium aecclesiae diu usque ad ipsa protraxit homicidia; donec tandem hanc altercationem compressit Theoderici regis, quamvis Ariani, potentia, hoc aequitatis judicio optinente, ut Simmacus papa esset, quia prior ordinatus fuerat, eique pars maxima faveret. Pro cujus dissensionis culpa animam die vel natalitio martyrum Gloria in excelsis Deo ad missas cantari; quem ymnum Telesphorus, septimus a Petro papa, nocte tantum natalis Domini ad missas a se in ipsa nocte institutas cantari instituit, et in eo ad angelorum verba quae sequuntur adje
Abbreviated transcription (Latin):
meruerint. Inde adeo uenit: ut sac
lutere minus comptȩ & dure sonan¬
tes uideantur. quod isti homines in¬
terprecatas eas de hebreo nescientes:
dum suꝑficiem non medullam in¬
spiciunt. ante quasi uestem oratio¬
nis sordidam ꝑhorrescant. quam
pulchrum intrinsecꝰ rerum corpꝰ
inueniant. Deniq quid psalmo ca-¬
norius: quod in morem nr̃i flacci
& greci pindari. nunc iambo cur¬
rit. nunc alcaico ꝑsonat. nunc saf¬
fico cumet. nunc semipede in gre¬
ditur: Quid deuteronomii. & y¬
saỹş cantieo pulebrius: Quid sa

Expanded text:
meruerint. Inde adeo venit, ut sacrae meruerint. Inde adeo venit, ut sacrae litterae minus comptae, et dure sonantes videantur, quod diserti homines interpretatas eas de Hebraeo nescientes, dum superficiem, non medullam inspiciunt, ante quasi vestem orationis sordidam perhorrescant, quam pulchrum intrinsecus rerum corpus inveniant. Denique quid Psalterio canorius? quod in morem nostri Flacci, et Graeci Pindari, nunc iambo currit, nunc alcaico personat, nunc Sapphico tumet, nunc semipede ingreditur. Quid Deuteronomii et Isaiae Cantico pulchrius? quid Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicam uernaculum linguȩ genꝰ.
Si ad uerbum interp̃tor. absurde rese¬
nat. Si ob necessitatem aliquid in ordi
ne in sermone mutauero. ab interp̃tis
uidebor officio recessisse. Itaq mi uiN¬
centi Rm̃e. & cu Gallienȩ pars animȩ
mee. obsecro ut quicquid hoc tumul¬
cuarii oꝑis est. amicoꝵ non iudicũ
animo relegatis: presertim cũ & no¬
tario ut scitis uelocissime dictauerim.
& difficultatem rei etiam diuinoꝵ
uoluminũ instrumenta ciftentur.
quȩ a. lxxͣ. interp̃tib ȩdita. non eun¬
dem saporem in greco sermone custo¬
diunt. Qm obrem atuila. & sym¬
macus. & theodotio incitati. diuer¬
sum pęne opꝰ in eodem oꝑe ꝑdideit̃.
alio nicente uerbum de uerbo expri¬
mere. alio sensum potiꝰ sequi. tͣcio ñ
multum a ueterib discrepare. Quin¬
ta autem & sexta. & septima editio. li¬
cet quib censeantur auctorib ignoret᷑.
camen ita repbabilem sui diuersitatẽ
tenent. ut auctoritatem sine nominib

Expanded text:
ita dicam, vernaculum linguae genus. ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonat; si ob necessitatem aliquid in ordine, vel in sermone mutavero, ab interpretis videbor officio recessisse. Itaque, mi Vincenti charissime, et tu Galliene, pars animae meae, obsecro, ut quicquid hoc tumultuarii operis est, amicorum, non judicum animo relegatis: praesertim cum et notario, ut scitis, volocissime dictaverim, et difficultatem rei etiam divinorum voluminum instrumenta testentur, quae a LXX Interpretibus edita, non eumdem saporem in Graeco sermone custodiunt. Quamobrem Aquila et Symmachus et Theodotion incitati, diversum pene opus in eodem opere prodiderunt: alio nitente verbum de verbo exprimere, alio sensum potius sequi, tertio non multum a veteribus discrepante. Quinta autem et sexta et septima editio, licet quibus censeantur auctoribus, ignoretur: tamen ita probabilem sui diversitatem tenent, ut auctoritatem sine nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
torũ
mos
fuit.
ut ex¬
ercen¬
di in.¬
genii
causa.
grecos libros latino sermone absolue¬
rent: & quod plus in se difficultatis ħt.
poemata illustrium uiroꝵ addita me¬
tri necessitate transferrent. Unde
& ñr tullius. platonis integros libros
ad uerbum interpretatꝰ est. & cũ aka¬
tum iam pl romanum exametris
uersib edidisset. in xenofontis ȩcono¬
mico lusit. In quo oꝑe itti sepe aureum
illud flumen eloquentie quibꝰdam sca
bris. & curbulentis obicib redardat᷑:
ut qui intirpretata nesciunt. a cicero¬
ne dicta ñ credant. Difficile est eni
alienas lineas insequentẽ ñ alicubi
excedere. arduum. ut quȩ in aliena
ungua bene dicta sunt. euncłe deco¬
rem intranslatione conseruent. Sig¬
nificatum est aliquid uniꝰ uerbi ꝓpͥe̾¬
tate: non habeo meũ quo io efferam.
& dum quero implere sencentiam
longo ambitu uix breuia spatia con¬
summo. Accedunt hyꝑbatoꝵ anfrac¬
tus. dissimilitudines casuũ. uariecaᷤᷤ
figurarũ: ipsum postremo suũ & ut

Expanded text:
torum mos fuit, ut exercendi ingenii causa Graecos libros Latino sermone absolverent, et quod plus in se difficultatis habet, poemata illustrium virorum, addita metri necessitate, transferrent. Unde et noster Tullius Platonis integros libros ad verbum interpretatus est: et cum Aratum jam Romanum hexametris versibus edidisset, in Xenophontis Oeconomico lusit. In quo opere ita saepe aureum illud flumen eloquentiae scabris quibusdam et turbulentis obicibus retardatur, ut qui interpretata nesciunt, a Cicerone dicta non credant. Difficile est enim, alienas lineas insequentem non alicubi excidere; arduum, ut quae in aliena lingua bene dicta sunt, eumdem decorem in translatione conservent. Significatum est aliquid unius verbi proprietate, non habeo meum quod id efferam; et dum quaero implere sententiam, longo ambitu vix brevia spatia consumo. Accedunt hyperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum; ipsum postremo suum, et, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uitꝰ uiennentis ep̃c claruit: qͥ galliaᷤ ab arriana heresi defendit. Nic metͥce de conditiõẽ
mundi libroᷤ cõposuit. Solłenis carnotensis ep̃c claret. qͥ in p̾dicando franciᷤ xp̃m. nͥ
seg̃nit̾ insticit. Inmineo hyspaniȩ fliuiuo pisces capti st̃: in quoꝵ squamis udebat᷑ inscͥp¬
ta exa p̾senti anni. Idaciꝰ lemicȩ hys paniarũ urb ep̃c. cronica sua a pͥmo theodosii c̃ sulatu
choaca huc usq ꝑduxit. Gennadiꝰ ep̃c librũ suũ de illustͥbꝰ uiris hucus

Expanded text:
us Viennensis episcopus claruit, qui Gallias ab Arriana heresi defendit. Hic metrice de conditione mundi libros composuit. Sollemnis Carnotensis episcopus claret, qui in predicando Francis Christum non segniter institit. In Mineo Hispaniae fluvio pisces capti sunt, in quorum squamis videbatur inscripta aera presentis anni. Idatius Lemicae Hispaniarum urbis episcopus cronica sua a primo Theodosii consulatu inchoata hucusque perduxit. Gennadius episcopus librum suum de illustribus viris hucus
Abbreviated transcription (Latin):
licterȩ minus comptȩ & dure sonan¬
tes uideantur. quod isti homines in¬
terprecatas eas de hebreo nescientes:
dum suꝑficiem non medullam in¬
spiciunt. ante quasi uestem oratio¬
nis sordidam ꝑhorrescant. quam
pulchrum intrinsecꝰ rerum corpꝰ
inueniant. Deniq quid psalmo ca-¬
norius: quod in morem nr̃i flacci
& greci pindari. nunc iambo cur¬
rit. nunc alcaico ꝑsonat. nunc saf¬
fico tumet. nunc semipede in gre¬
ditur: Quid deuterononiii. & y¬
saẏȩ cantieo pulehrius: Quid sa

Expanded text:
litterae minus comptae, et dure sonanlitterae minus comptae, et dure sonantes videantur, quod diserti homines interpretatas eas de Hebraeo nescientes, dum superficiem, non medullam inspiciunt, ante quasi vestem orationis sordidam perhorrescant, quam pulchrum intrinsecus rerum corpus inveniant. Denique quid Psalterio canorius? quod in morem nostri Flacci, et Graeci Pindari, nunc iambo currit, nunc alcaico personat, nunc Sapphico tumet, nunc semipede ingreditur. Quid Deuteronomii et Isaiae Cantico pulchrius? quid Sa
Abbreviated transcription (Latin):
Si ad uerbum interp̾̃tor. absurde rese¬
nat. Si ob necessitatem aliquid in ordi
ne insermone mutauero. ab interp̃tis
uidebor officio recessisse. Itaq mi uin¬
centi Rmne. & cu Gallienȩ pars animȩ
mee. obsecro ut quicquid hoc tumul¬
cuarii oꝑis est. amicoꝵ non iudicũ
animo relegatis: presertim cũ & no¬
tario ut scitis uelocissime dictauerim.
& difficultatem rei etiam diuinoꝵ
uoluminũ instrumenta ciftentur.
quȩ a.lxxͣ. interp̃tib edita. non eun¬
dem saporem in greco sermone custo¬
diunt. Qm obrem aquila. & sym¬
macus. & theodotio incitati. diuer¬
sum pene opꝰ in eodem oꝑe ꝑdidert̃.
alio nicente uerbum de uerbo expri¬
mere. alio sensum potiꝰ sequi. tͣcio ñ
multum a ueterib discrepare. Quin¬
ta autem & sexta. & septima editio. li¬
cet quib censeantur auctorib ignoretꝰ.
camen ita reꝓbabilem sui diuersitatẽ
tenent. ut auctoritatem sine nominib
meruerint. Inde adeo uenit: ut sacͦ

Expanded text:
Si ad verbum interpretor, absurde resoSi ad verbum interpretor, absurde resonat; si ob necessitatem aliquid in ordine, vel in sermone mutavero, ab interpretis videbor officio recessisse. Itaque, mi Vincenti charissime, et tu Galliene, pars animae meae, obsecro, ut quicquid hoc tumultuarii operis est, amicorum, non judicum animo relegatis: praesertim cum et notario, ut scitis, volocissime dictaverim, et difficultatem rei etiam divinorum voluminum instrumenta testentur, quae a LXX Interpretibus edita, non eumdem saporem in Graeco sermone custodiunt. Quamobrem Aquila et Symmachus et Theodotion incitati, diversum pene opus in eodem opere prodiderunt: alio nitente verbum de verbo exprimere, alio sensum potius sequi, tertio non multum a veteribus discrepante. Quinta autem et sexta et septima editio, licet quibus censeantur auctoribus, ignoretur: tamen ita probabilem sui diversitatem tenent, ut auctoritatem sine nominibus meruerint. Inde adeo venit, ut sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
torũ
mos
fuit.
ut ex¬
ercen¬
di in¬
genii
causa.
grecos libros latino sermone absolue¬
rent: & quod plus inse difficultatis ħc.
poemata illustrium uiroꝵ addita me¬
tri necessitate transferrent. Unde
& nr tullius. platonis integros libros
ad uerbum interpretatꝰ est. & cũ ara¬
tum iam pl romanum exametris
uersib edidisset. in xenofontis ȩcono¬
mico lusit. In quo oꝑe ita sepe aureum
bris. & curbulentis obicib redardat᷑.:
ut qui interpretata nesciunt. a cicero¬
ne dicta ñ credant. Difficile est eni
alienas lineas insequentẽ ñ alicubi
excedere. arduum. ut quȩ in aliena
ungua bene dicta sunt. euncłe deco¬
rem incranslatione conseruent. Sig¬
nificatum est aliquid uniꝰ uerbi ꝓpͥe¬
tate: non habeo meũ quo io efferam.
& dum quęro implere sententiam
longo ambitu uix breuia spatia con¬
summo. Accedunt hyꝑbatoꝵ anfrac¬
tus. disimilitudines casuũ. uariecaᷤᷤ
figurarũ: ipsum postremo suũ & ut
ita dicam uernaculum linguȩ genꝰ.

Expanded text:
torum mos fuit, ut exercendi ingenii causa Graecos libros Latino sermone absolverent, et quod plus in se difficultatis habet, poemata illustrium virorum, addita metri necessitate, transferrent. Unde et noster Tullius Platonis integros libros ad verbum interpretatus est: et cum Aratum jam Romanum hexametris versibus edidisset, in Xenophontis Oeconomico lusit. In quo opere ita saepe aureum sdam et turbulentis obicibus retardatur, ut qui interpretata nesciunt, a Cicerone dicta non credant. Difficile est enim, alienas lineas insequentem non alicubi excidere; arduum, ut quae in aliena lingua bene dicta sunt, eumdem decorem in translatione conservent. Significatum est aliquid unius verbi proprietate, non habeo meum quod id efferam; et dum quaero implere sententiam, longo ambitu vix brevia spatia consumo. Accedunt hyperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum; ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus.
Abbreviated transcription (Latin):
yminacꝰ xomanȩ eccłȩ. xͦl. nonꝰ p̃sidet: ordinato contͣ᷑ eũ ꝑcontentionẽ laurentio. Que
res gͣue discidiũ eccłȩ dui usq ad ipsa ꝓtͦxit homicidia: donec cancdẽ hanc alt̾eatione
cõpssĩt cheocłici regis ꝙͣ uiᷤ arriani pocentia. hoc eqͥcatis iudicio optinente. ut syminacꝰ
pachasii aiaconi. qͥ ꝑtinatiꝰ laurencio fauerat. aliaᷤ magnȩ sc̃ĩtatiᷤ uiri. germanꝰ capuanꝰ¬
ep̃s inuenit inchermis inigne purgatorio posicã. Hic syminacꝰ constituit oĩ diuieo
die. uł nacalicio marcyrũ gła in excelsĩ co ad missas cantari. que ymnũ chelesfor̾
uii. a pet᷑ papa. nocte tancũ nacał dñi ad missas a se in ipsa nocte insticutas cantar in¬
sticuit. & in eo ad ange lo de u o uere ba quę se quntua ad ieei

Expanded text:
machus Romanae aecclesiae 49u s presidet, ordinato contra eum per contentionem Laurentio. Quae res grave discidium aecclesiae diu usque ad ipsa protraxit homicidia; donec tandem hanc altercationem compressit Theoderici regis, quamvis Ariani, potentia, hoc aequitatis judicio optinente, ut Simmacus Paschasii diaconi, qui pertinatius Laurentio faverat, alias magnae sanctitatis viri, Germanus Capuanio positam. Hic Simmachus constituit omni dominico die vel natalitio martyrum Gloria in excelsis Deo ad missas cantari; quem ymnum Telesphorus, septimus a Petro papa, nocte tantum natalis Domini ad missas a se in ipsa nocte institutas cantari instituit, et in eo ad angelorum verba quae sequuntur adjeci
Abbreviated transcription (Latin):
eufratẽ. Incipiẽs aseptẽtrione uit mõtẽ
taurũ et cancasum. Cui ad mendiem
succedit babilonia. deinde caldea. et nouis¬
sime arabia eudemon. q̃ int̃ sinũ ꝑsicũ
et sinum arabicum angusto terre tractu

Expanded text:
est, incipiens a septentrione inter montem Taurum et Caucasum: cui ad meridiem succedit Babylonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia Eudaemon: quae inter sinum Persicum et sinum Arabicum angusto terrae tractu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Pterca non obstant hiis q̃ diri
ca que obicũtur de gemellis. P
quo sit hec .gͣ. ppositiõ. ꝙ illa et oĩa
alia ibide̾ obiecta. pbãt huiꝰ sciẽne
marumam esse difficultatem et

Expanded text:
terea non obstant his que dixi ea que obiciuntur de gemellis, pro quo sit haec sexta propositio, quod omnia alia et illa ibidem obiecta probant huius scientie maximam esse
Abbreviated transcription (Latin):
ui uenetia. de quo flumiꝰ nascitur
minciꝰ qui lacus magnitudĩe sui
tempestates imuitatur maunas
lucra magna prestabat. uermus
antẽ lacus nocatur. quia aues ibi
suꝑuolare non possint. Nã ante a
siluar desitate sic ambiebatur. ut
suo necaret. Quã rẽ augustus cesar
intelligens deiectis silius ex pestilen¬
tibus amen.i reddidit loca I Sũt¬

Expanded text:
in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus magnitudine sui tempestates imitatur marinas. a praestabat. Avernus autem lacus vocatus, quia aves ibi supervolare non possent. Nam antea silvarum densitate sic ambiebatur, ut suo necaret. Quam rem Augustus Caesar intellegens deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit loca. INS
Abbreviated transcription (Latin):
iam redeo. ¶ Est lacꝰ tiberiadis ab oppi¬
do tybeuade nocatꝰ qd̃ quond̃ herodes
in honore tylrrii cesaris condidit
¶Est autrm in udea om̃ibꝰ lacubus
salubrior. ⁊ ad sanitatem corporum
quod̃ modo efficatior. ⁊Circuit anten¬
naz ar lacus amplissimꝰ in indea. ion¬
gitudine centũ quadragĩta extenditur
stadiis. latitudinc .xl. diffiinditur¬
de se ip̃o auram sibi treans. Unde gena¬
sar greco nocabulo. dicitur quasi ge¬
uerans sibi aurain. ¶ Demq ꝑ dif¬

Expanded text:
iam Sodomorum. Lacus Tiberiadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit nesar lacus amplissimus in Iudaea longitudine centum quadraginta extenditur stadiis, latitudine quadragide se ipso sibi excitans, unde Genr Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per dif
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ intrãe non aliter ꝙͣ si ꝯtineat᷑
a uipis. nulla ĩ ꝑte miscetur lacui
UEt lit tiquaꝵ testanr dissimilituco
libere ire ꝑructit. ut nichit ei de suo
misceatur. qd̃ qͥd̃ pacet in piscibus
quoꝵ unũ tautũ genus latus alit
Cum plua tygris. Er quibꝰ nũꝙͣ

Expanded text:
 intrans non aliter quam si contineatur a ripis nulla in parte miscetur lacui,, quod aquarum testatur dissimilitudo. libere ire permictit ut prout nichil illi de suocus. Quod quidem patet in piscibus, quorum unum tantum genus lacus alit, cum plurima Tygris ex quibus nunquam a
Abbreviated transcription (Latin):
rppam tylcris erpositos faustulus paftor
nem et rapaciaitẽ corpͥis questuosi. Iu¬
Pa a uicinis appellabatur. uñ ad man
uissent collecta pastorũ et latronũ ma-¬
ni int̾fecto a pd̃ albam anulis auĩ¬
regnũ erhordiũ capit ĩ quo pmꝰ regua

Expanded text:
ripam Tiberis expositos Faustulus regii pnem et rapacitatem corporis quaestuosi lupa a vicinis appellabatur; unde et ad vissent, collecta pastorum et latronum manu interfecto apud Albam Amulio aregnu
Abbreviated transcription (Latin):
Tredecim urbes terie motu corcuerunt
Ephesus. magnesira. sardis. mostene
Aege. hyero. Cesarcha. filadchohia. Thelo¬
mustemus. Cume. sirna. Appollonia

Expanded text:
Tredecim urbes terrae motu corruerunt, id est Ephesus, Magnes, Asardis, Mostuene, Age, Hiero, Cesarea, Filadelphia, Tmolus, Temus, Cimemirhina, Apollonia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ descensum et ascensũ polorũ cus. uel
p̃ motũ capitũ arietis ⁊ libre celi stellati
In puo curulo tura capita arietis ⁊ libre
firã. que dt in ciculo nono. quo quid
motu capita cancri ⁊ capricorn morie¬
tur progrediendo ⁊ regrediẽdo ĩsuꝑfice
ccliptice zodiaci unobilis. nunc ad ouen¬
tem nuc ab occidentẽ. sicut appet ex y¬
maginatõs thebith. qui suꝑ õpa ꝓtho¬
lomei adoidit in hac ꝑte m̃rta sentẽnas
iudorũ. dic enim assignatur motus. uui
dix. Et in hoc arzacel in tabulis ⁊ cano¬
nibus ꝯcordat. ⁊ abbumaz ar in libre
cõunctionũ. ⁊ om̃s astrononu dic ño
utuntur. ¶ Sed ⁊ sie ponunt augem
solis progrediendo ⁊ regrediendo moueri
Et ita non recedit a geminorũ signo
pp̃ qd̃ non uadit in cucũitu terre. ut oppo¬
sitũ augis aliqñ cõnngat tras hĩtabi¬

Expanded text:
per descensum et ascensum polorum ejus, vel per motum capitum Arietis et Librae coeli stellati in parvo circulo circa capita Arietis et Librae fixa, quae sunt in coelo nono. Quo quidem motu capita Cancri et Capricorni moventur progrediendo et regrediendo in superficie eclipticae zodiaci immobilis nunc ad orientem, nunc ad occidentem, sicut apparet ex imaginatione Thebit, qui super opera Ptolemaei addidit in hac parte juxta sententias Indorum. Sic enim assignatur motus octavae sphaerae. Et in hoc Arzachel in tabulis et canonibus concordat, et Albumazar in libro Conjunctionum, et omnes astronomi sic modo utuntur. Sed et sic ponunt augem solis moveri progrediendo et regrediendo, et ita non recedit a Geminorum signo, propter quod non vadit in circuitu terrae, ut oppositum augis aliquando contingat terras habitabi
Abbreviated transcription (Latin):
monstra ut qui aduersas h̃nt plantas
semel pariunt et fres canos ptus edũt
qui in senectute ingrescunt. et longa
tempora etatis non excedunty et alie
qui uno tantũ fulti pede. auram cursu
iincunt. et in terra positi. umubrã sibi
planta pedis erecta friciumy Alii quoq
pro naso et oir duo foramina hñt in
pectore scras q hñt ut restie ¶ Sunt et¬
alii urta fontem gangis fluiiii. qui
solo odore cuusd̃ ponii uuuũt. et longuis
eunt. pomũ secum ferunt moriuntur
nõ si prauũ odorem trahũt ¶Sũt ibi

Expanded text:
nt ii qui aversas habent plantas,semel pariunt, canosque partus edunt, qui in senectute nigrescunt, et longa nostrae aetatis tempora excedunt. Sunt aliae, qui uno tantum fulti pede auram cursu vincunt, et in terram positi umbram sibi planta pedis erecta faciunt. Sunt alii pro naso et ore duo foramina in pectore, setas habent ut bestiae. Sunt alii juxta fontem Gangis fluvii, qui solo odore cujusdam pomi vivunt, qui si longius eunt, pomum secum ferunt: moriuntur enim si pravum odorem trahunt. CAP. XI
Abbreviated transcription (Latin):
duoꝵ cubitor hõies. quibꝰ beslum est
ꝯtrã grues qui trrtio ãno parunt
occauo senescunt. Apud hos cresat
piper colore quid albo. sed tñ serpentũ.
cubitoꝵ iongi qui bellant contra guf¬
fes. et corꝑa leonũ hñt. alasq et ũgues
pieferunt aquilarum. ¶Sunt ib̃i
agrote et braginaiũ. qui ultro ĩ ignẽ
¶ Sunt᷑ ibi barbai qui pentes cõfectos

Expanded text:
duorum cubitorum homines, quibus bellum est contra grues, qui tertio anno pariunt, octavo senescunt. Apud hos crescit piper colore quidem albo: sed cum ipsi serpentes, cubitorum longos, qui bellant contra gryphes, qui corpora leonum, alas et ungulas praeferunt aquilarum. Item Agroctas et Bragmanos, qui se ultro in ignem . Sun
Abbreviated transcription (Latin):
estuari.a dicuntur. ꝑ q̃ mare uicissim
tam accedit ꝙͣ recedit. ¶Firtũ autem
appellatũ est. quia ibi sꝑ mare femeat
Nam fretũ est agustum. et quasi feiẽs
mare. ab uudaꝵ fruiore nõiatũ. ut est¬
gaditanũ uel siculũ. Nam freta dicta
aquis. et inde regiũ noĩatũ. quia grece
obmuptũ. hoc noĩe nuĩcupatur. ¶ Est
autẽ artissimũ triũ miliũ spatio sicili¬
am ab ytalia didens. fabulosis infame
hoĩs capitibꝰ succ̾itã caminis. qui a
collisi ibi fluctus latratus uidentur
expme. ¶ Carpdis autẽ dicta est qr
gurgitibus occultis naues absorbeat
Est enuim mare uerticosum et ter in
et appropĩquanti uadoso mari heant
Ihec autem ad maxc egiptiũ ꝓrime
sunt et ꝑiter admiscentur. Nuada aut̃
st̃ ꝑ quẽ in mari uel in flumimbᷤ¬

Expanded text:
aestuaria, per quae mare vicissim tam accedit quam recedit. 2. Fretum autem appellatum, quod ibi semper mare ferveat; nam fretum est angustum, et quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum, vel Siculum; nam freta dicta um, et inde Regium nominatum, quia grece abrutum hoc nomine nuncupatur. Est autem artissimum III milium spatio, Siciliam ab Italia dividens fabulosis infame hominis capitibus succinctam caninis, quia collisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde iet appropinquanti vadoso mari haereant. Hae autem ad mare Aegyptium vicinae sunt, et pariter admiscentur. Vada vero sunt, per quae in mari, vel in flumi
Abbreviated transcription (Latin):
pontem ex mambꝰ fecit et inde greciam
traulit ¶sdas insula adiacens ꝓuãnie
aitce. in qua ypocras medicꝰ naius est
que ut uarro testis. arte laifici pͥma
i ornamentũ fciaꝵ claruit.
tũ cura delu scite sunt. Nã orbem cicle
greci dicunt. quidã nõ non quia in ort

Expanded text:
pontem ex navibus fecit, et in Graeciam transiit. Coos insula adiacens provinciae Atticae, in qua Hippocrates medicus natus est; quae, ut Varro testis est, arte lanificii prima in ornamentum feminarum inclaruit. tamen circa Delum sitae sint. Nam orbem κύκλον Graii loquuntur. Quidam vero non quod i
Abbreviated transcription (Latin):
alluit .i. turenã siue a turenis nautis¬
qui se in hoc maie p̾cipitauerũt. Yet
sciendũ est iomũ sinũ c̃e inẽsum¬
.s. a iomia usq ad siciliam. et huiꝰ ꝑtes
c̃ẽ adnaticũ. achaycũ. et epiroticun.
dr. ascenꝰ anthea appellat᷑ ¶ Acasib¬
nõ hoĩ qui deciderunt in mare. de¬
tili lapłu. quia illic p̃cipitatus sit
Icarꝰ nõ cretensis ut fabule ferunt al¬
tiora petens pẽius solis cap calore so¬
lutis. mau in qd̃ cecidit nomen impo¬
suit. Y frixus quoq ⁊ elle sorore sua
insidias nouerculas fugiẽs. escendit
nauem signum auetis hñtem. qua
librratus est. Elles autem soror eius
ppessa nanfragiũ decidit in mare. et
pontum p̾ueuit. Idem et atransini uel
ũ autẽ pelagꝰ asie datur. Gallicũ eu
lantudo mans sinc littors ⁊ port
Iuus dicuntur maiores recessus
intuis. ut ĩ mai meditranco. Ionius.
in occrtino no. caspiꝰ. Iudicus. ꝑsicꝰ.
arabicus¶et hic est mare rubram
mare nocatũ est. eo ꝙ sit roseis undis

Expanded text:
id est Tyrrheniam, sive a Tyrrhenis nautisqui se in hoc mare praecipitaverunt. Et sciendum Ionium sinum esse inmensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et huius partes esse Adriaticum, Achaicum et Epiroticum. , Axenus ante appellatus. A casibus hominum qui deciderunt in mare, tili lapsu, quod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabulae ferunt, altiora petens, pinnis solis calore solutis mari, in quo cecidit, nomen inposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus est. Helles autem soror eius perpessa naufragium decidit in mare, et Pontum praevenit. Item et a transitu vel us autem pelagus Asiae datur, Gallicus Eurlatitudo maris sine litore et portnus dicuntur maiores recessus maris, ut in mari Magno Ionius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, mare vocatum, eo quod sit roseis undis
Abbreviated transcription (Latin):
una sic pro diuersis locis uauis appellatͤ
balearicum. siculum. creticũ. ꝙypͥnum.
egeum. carpacium. YLam inter tenedum
et chium. sarum est. in mau potuis ꝙ ĩ
insula. qd̃ udentibꝰ procui capre suuile
cridituo quã greci egã nũcupant. unde
it egeũ mare est dictum. Sic et carpa¬
tum mare utter egiptũ et rodũ ab ĩsula
Ab oppidis. argolicũ. choruitum uel¬
thoruithiũ. tirum. aduaticũt: Nam
adria qued citas illĩco mari ꝓrima
fuit q̃ aduatico mari nomen dedit¬
superũ et inferum. quia sit oriens
supior. et occidens inferior. est autem
tuscum ei aduaticum ¶Amemoria nõ¬
regis dr̃ mare ionui. Io. quipe rex fin
grecie. Uñ iones athemenses yhoc

Expanded text:
una sit, pro diversis locis variis appellatur Balearicum, Siculum, Creticum, Cyprium, Aegeum, Carpathium: 126 nam inter Tenedum, et Chium, saxum est in mari potius quam insula, quod visentibus procul caprae simile creditur, quam Graeci αἶγα nuncupant, unde et Aegeum mare est dictum; sic et Carpatium mare inter Aegyptum et Rhodum ab insula Ab oppidis Argolicum, Corinthium, Tyrium, Adriaticum. Nam Adria quaedam civitas Illyrico mari proxima fuit, quae Adriatico mari nomen deditSuperum et Inferum; quod sit oriens superior, occidens inferior; est autem Tuscum et Adriaticum. A memoria regis, ut Ionium. Io quippe rex fuit Graeciae, unde et Iones Atheniense
Abbreviated transcription (Latin):
oie occureret. Quem ritum dt̃i pies
in nycena synodo prohibuerunt. confti¬
tuentes non solum lunã pascalem
et mensem inquirere. Sed etiam et
diem resurectiois obfuare. ¶Et ut¬

Expanded text:
die occurreret: quem ritum sancti Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem Resurrectionis dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
conscripsit. xost quem probatissimi
auctores. ensebiꝰ cesariensis. theoxhil
alerandrinis. prosꝑ quoq nacõne
acquitanus. atq uictorinus ampli¬
ficatis emusdem festiuitatis rõb. młti¬
plices circulos ediderunt btĩssim

Expanded text:
conscripsit: post quem probatissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque natione Aquitanus atque Victorinus, amplificatis ejusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
disum. Nar̃ pͥma nebriona dicitur
Scd̃a Iunona. Tercia thcode. Quarta
Sapraua. Alia nmaua. q̃ aere nebuloso
E ꝯcrrto est. Mox caninaua. cauibꝰ un-¬
mense magnituduus plena. ¶ Umĩs
auibz plene nemorose. palmifere. nucec

Expanded text:
uarum prima Embriona dicitur, secunda Iunonia, tertia Teode, quarta Capraria, alia Niuaria, quae aere nebuloso et concreto est. Mox Canaria, canibus immensae magnitudinis plena; omnes auibus plenae, nemorosae, palmiferae, nuce
Abbreviated transcription (Latin):
mulus apud paludem capree nusyͣ cõꝑ¬
uit. Et suadente Iulio ꝓculo. quirmi
nonũc apd̃ suos consetratus est. Cui sus
ãmo addidit Ianuariũ et sebruanũ. Ca
pitoliũ quoq afũdamentis edificauit

Expanded text:
mulus apud paludem Caprae nusquam comparuit, et suadente Julio Proculo Quirini nomine apud suos consecratus est. Mortuo uit, et suadente Julio Proculo Quirini nomine apud suos consecratus est. Mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
romam. D amibius granie fluuꝰ
uocau fertur annuum copia. quib
magis augetur. Iste est qui u europa
plus oĩbus hi famam. Ndem et ifter
qui dum ꝑ miuimas uadit gentes
iutat nomen et maiores sibi ambũdo
colligit iures. ¶ Ontur ag̾manicis
uigis. et occidentalib ꝑtibꝰ baclarorũ
ꝑgrus contra oriente .lx. ĩ se fluuios
iecipit septem hoctiis in xõtũ fluit
Hoduius gallie fluuiꝰ ab oppido rode
cognominatus. est qd̃ colomi roditor
nocauerunt. Qui rapido concitus
cursu tureni equoris firta scundens
non modia sepe nauigantibꝰ facit
penculum. dum inter se mans fluctꝰ
⁊ auus fluenta decertant. hic in

Expanded text:
r. Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus barbarorum, pergens contra orientem: sexaginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pontum influit. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant. Rhen
Abbreviated transcription (Latin):
nis. argolicos irrigans campos. quẽ
lex Inachus ale noiauit. qui erordiũ
aargiue gentis pͥmo dedit. ¶ Ibi etiã
Padus ytalie flumiꝰ aigis tipiũ
fusus ex tabꝰ fontibus oritur. Ex
quibz uni nomen est padus. qui diffu¬
sꝰ in modũ stagni amncm in sinum
dauo solis filio quem phetocem dicũt
qui fulmiis ictu ꝑcussꝰ in eo fluuo
deiectus est et ertrctus ¶ Augetur aũt
ex ortu cains. liquescentibꝰ nuubus.
et cũ accessione tuguita fluminũ cura
rauẽnam. ĩ adriaticũ mare defertur
T ytrus ytalic fluiꝰ a tyleno rẽge
astimorim. dr appellatus qui in hanc
fluuiũ acidit. ⁊ de eritu suo nomen dedit
Nam ancea albula antiquũ nomen
a coloir hũit qui a nuubz albris. fit.

Expanded text:
nis, Argolicos irrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae genti primus dedit. Ibi est et Padus Italiae fluvius, a jugis Alpium fusus, ex tribus fontibus oritur, ex quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni, amnem sinu tur, ab Eridano Solis filio, quem Phaetontem dicunt, qui fulmine percussus, in eodem fluvio dejectus est, et exstinctus. Augetur autem exortu et cum accessione triginta fluminum circa Ravennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvius a Tiberino rege Albanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluvium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
occea profunda. cursus suos duigit.
rom aui memorandus adũsus ferae
gentes murus impeni. Iberus amnis¬
est qui quond̃ ton hispanie nomen
flumiꝰ galicie nomen a cotore pigniẽ¬
ti sumpsit qui ĩ eo psimũ ĩuenitur¬
fluiũ kiartago hispanie nũcupauit
Ex qua ortus ꝓcedit flumiꝰ auriferis
harcius copiõsus. ⁊̃ ob hoc cct̾is fluuiis

Expanded text:
oceani profunda cursus suos dirigens, Romani memorandus aduersus feras gentes murus imperii, Padus muondam toti Hispaniae nomen fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitfluvium Carthago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus procedit, fluvius arenis auriferis copiosus, et ob hoc caeteris fluviis
Abbreviated transcription (Latin):
tis fluuiꝰ est qui letice prouĩcie uo¬
men dedit. de quo marcialis. Setis
oline fera crinem redimite corona au¬
rra qui nitidis uellera tiigis aquis.
Eo ꝙ ibi lane pulcro colore tinguntur
Beus aurẽ dcĩs. co ꝙ huili solo de¬
currat. Betu eĩ greci. huile uel mersũ

Expanded text:
tus fluvius, qui et Baeticae provinciae nomen dedit. De quo Martialis 12, 98, 1: Baetis olivifera crinem redimite corona, aurea qui nitidis vellera tingis aquis; eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictus eo quod humili solo decurrat: †bitin† enim Graeci humile vel mersum
Abbreviated transcription (Latin):
solano. ¶ Doulturnꝰ quia alte tenet
de quo lucirtiꝰ. Altitonans uulturn᷑
et aiuster fulmĩe pollens. ¶ Auster
a hauriendo aquas uocatꝰ est. unde
et crassũ aerem facit ⁊ nubila nurat.
hic grece nothus appellatur. qr int̾dũ¬
corrũpat aerẽ. Nã pestilentiã que er
corrupto aere uascitur. flans in reli¬
quas regiones transmictit. Sed sic̃
auster pestilentiã gignit. sic aquilo¬
repellit. ¶ Eurcauster dtus. quia ex una
quia muctꝰ sit huic et inde austro et affu

Expanded text:
solano. 5. Vulturnus, quod alte tonat; de quo Lucretius: Altitonans Vulturnus, et Auster fulmine pollens. 6. Auster, ab hauriendo aquas vocatus, unde et crassum hic Graece Nothus appellatur, prcorrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilorepellit. Euroauster dictus quod ex una quod iunctus sit hinc et
Abbreviated transcription (Latin):
lanus. ameridie auster. Ab occidenti
fanoniꝰ. Aseptemtrione eiusd̃ noĩs
uentꝰ aspirat. ¶ Hii autẽ geminos
solanꝰ alatere dextro ualturnũ ht a
leno curum. ¶ Auster adextris euroaus¬
trũ a sinistus nõ austroaffricũ. ¶ Fa¬
uoniꝰ aꝑte dextra affucum. a leua
dertus cuicum. a suustus ht aquilonẽ¬

Expanded text:
lanus, a meridie Auster, ab occidente Favonius, a septentrione eiusdem nominis ventus adspirat; habentes geminos solanus a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum: Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum: Favonius a parte dextra Africum, a laeva dextris Circium, a sinistris Aquilone
Abbreviated transcription (Latin):
puidit. ratonabiliꝰ ꝑ planctas oftenden
Idro sciliat. ut mens humana dei miri¬
fica recognoscens in amortin sii condi¬
tons succensa ercresseret. ¶Et ides uolũt
ꝙ iniuere et significare pm̃t celestia
hoc opꝰ drificum conceptõis et uaũtatis
Quanuꝰ siratura aitestetur suo creatori
in camcii uementi. sic̃ cõira nat᷑am. sol
ciebatur. aut tota mũdi machina dissol
sit deum subici creaturr. nec illud opͤ
diuinam inꝙͣtũ fuit cũ uirtute insinita
et suꝑ naturam fuit aliquo mõ sub¬

Expanded text:
it rationabilibus per planetas {ostenderet}, ideo scilicet ut mens humana Dei mirifica recognoscens in amorem sui conditoris succensa excresceret. Et ideo volunt quod innuere et significare possunt coelestia hoc opus deificum conceptionis et nativitatis, quatenus creatura attestetur suo creatori in carne venienti. Sicut contra naturam sol tiebatur, aut tota mundi machina dissolvossibile sit Deum subjici creaturae, nec quod istud opus divinum in quantum fuit a virtute infinita et supra naturam, aliquo modo fu
Abbreviated transcription (Latin):
inferior concluditur infira niluiñ ad
modum insule tuangulaus sicut
lia greca que delta dicitur. io egiptꝰ
h ab oucrite terram philistinoiũ a
septentrione maie meditrancũ. ab
occidente affucam. a meridie suꝑiorẽ
egiptum. ¶ Aꝑte uõ palestine ełt hostiũ
iili qd̃ uocatũr pelusium. ubi cadit
unum latꝰ trianguli. scilisz umum
brachiũ nili in marc de quo pelusio
tutissimum nbi negotiationes maus
noĩatui canopium ubi aliud brachiũ
tuanguli cadit in mare uersꝰ affricam
alerãuduiam nobilem urirm ab alciã y¬
dro magno conditam. que ab illo ip̃
caput egipti consticuta est. Yet hec est¬

Expanded text:
r, concluditur infra Nilum ad modum insulae triangularis, sicut litera Graeca quae delta dicitur: et ideo Aehabet ab oriente terram Philistinorum, a septentrione mare Mediterraneum, ab occidente Africam, a meridie superiorem Aegyptum. Et a parte Palaestinae est ostium Nili quod vocatur Pelusium, ubi cadit unum latus trianguli, scilicet unum brachium Nili in mare. De hoc Pelusio tutissimum, et negotiationes maris ibi vocatur Canopium, ubi aliud brachium trianguli cadit in mare versus AfricamAlexandriam, nobilem urbem ab Alexadro magno conditam, quae ab illo tempore caput Aegypti constituta est. Et Ale
Abbreviated transcription (Latin):
S
insuera et plumaiũ iguara ¶Pilus solꝰ
cam curũflucus nugat. et in undatione
sua frodat. unde et fcrar frugibꝰ multani
ꝑtem terraiũ frumento alit. ateror quoq
uegotiorũ adeo copiosa. ut replcat incrab̾¬

Expanded text:
s insueta et pluviarum ignara. Nilus solus eam circumfluens inrigat, et inundatione sua fecundat; unde et ferax frugibus multam partem terrarum frumento alit; ceterorum quoque negotiorum adeo copiosa ut inpleat nec
Abbreviated transcription (Latin):
Amendie ꝑ orientẽ usq ad septẽnionẽ
ceceile. Aff̃ca deinde ab occidente usq
ad meridiem. Unde mediũ orbis
Aliud u̾o duiudiũ. sola. Alya s iõ ille
due ꝑtes facte st̃. quia inter utramq¬

Expanded text:
 a septentrione ue inde Africa ab Occidente usque ad meridiem. Unde videntur orbealiud vero dimidium sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quia inter utramq
Abbreviated transcription (Latin):
locatur. hec hz ab ouente ꝓpontidis
sinum et cuntatem constantinopolĩ
que puꝰ bizantiũ dicta est a septetrione
ditur. ab ocalu et affucõ macedoniã.
a mendie n̾o egeo man adheretz Cui¬

Expanded text:
a habet ab oriente Propontidis sinum et civitatem Constantinopolim, quae Byzantium prius dicta est: a septentrione i, ab occasu et africo Macedoniam, a meridie
Abbreviated transcription (Latin):
roiii. sunt. porrecta a caspis lictore usqs
assur filio sem. qui eam post diluunm
p̾mus inicoluit. yhec ab ortu indiam a
nerdie mediam tangit. ab occiduot¬
grim. a septeitrione stuucasũ montẽ
ubi porte caspie sunt Y Iu hac regione
pͥmo mnuentꝰ est usus purpure. ⁊ inde
pmo cͥnium. et corporum inguenta uenc¬
iũt et odores quibus romanoꝵ atq grecor
uincias bellando aggressi sunt. Y De quibͤ
media ab occasu transuersa ꝑthica regna
amplectitur a septemtuõe arr̃menia cu¬
cundatur. ab ortu mari caspio duudit᷑.
maior et minor. P ersida no tendens
tangit ab austro carmaniam. q̃ ꝑsida
ãnectitur. quibꝰ est. Susa. oppidum no¬
bilissimũ.  In ꝓsida pͥmo ars magica
oita est. atq ad quã menbroth gigas
colunt qui ipsorum lingua. el. dicituii.¬

Expanded text:
octodecim sunt, porrecta a Caspio littore usqueAssur filio Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit: haec ab Ortu Indiam, a Meridie Mediam tangit, ab Occiduo Tigrim, a Septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus inventus est usus purpurae, inde primum crinium, et corporum unguenta venerunt, ac odores quibus Romanorum atque Graecorum easdem provincias bellando aggressi sunt. Ex quibus Media ab Occasu transversa Parthia regna amplectitur; a septentrione Armenia circumdatur, ab Ortu Caspios videt, maior et minor. Persida tendens tangit, ab austro Carmaniam, quae Persidae adnectitur, quibus est Susa oppidum nobilissimum. In Persida primum orta est ars magica, ad quam Nebroth gigans colunt, qui ipsorum lingua El dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ postea europani. Es uropa autẽ
ure tertiam ꝑrem orbis dunisa. ĩsi¬
descendens ad occasum ꝑ septemtrona¬
lẽ occeanũ usq in fines hispanie.I Cuiꝰ
ꝑs ouentalis et meridiana a ponto
consurgeus tota mari magno .i. medi¬
traneo quĩgitur. et in insulas gades

Expanded text:
em in tertiam partem orbis divisa indescendens ad occasum per septentrionalem Oceanum usque in fines Hispaniae; cuius pars orientalis et meridiana a Ponto consurgens, tota mari Magno coniungitur, et in insulas Gades