comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consilio. cotam & sabinũ legatos apud eburomas cum tota funditus legin
insiduis cirtumuentos interfecit. Ambio rex hac uictoria elatus. aduatucos
& neruios plurimosq alios raptim in arma contrahit. atq ad ciceronẽ legat
qui similiter tunc in hibernis praeerat contendit. Multitudo hostium
ex hoc colligi potuit. quia cum in obsidione castrorũ uallum circumdandũ
esse acaptiuis romanis docerentur. & instrumenta ruralia non haberent
gladiis concidendo terrã & sagulis exportando. uix tribus horis uallum
pedum decem & fossam pedũ quindetim. ꝑ milia passuum quindecĩ incircuitu
It cum iam septẽ dies noctesq succidui hostium cunei pugnarent. ac
uentus subito plurimus exortus ess&. testas feruentes intorsore fundis.
flammãqͣ. focis tela . acmox concepto igne rutilantia intra castra iecer̃
Quo facto. per culmea culmina raptim uentus insistens. sparsũ animauit
incendium. sed ne sic quidem romani cum undiq obruerentur uulne¬

Expanded text:
consilio Cottam et Sabinum legatos apud Eburonas cum tota funditus legione insidiis circumuentos interfecit. Ambiorix hac uictoria elatus Aduatucos et Neruios plurimosque alios raptim ad arma contrahit atque ad Ciceronem legatum, qui similiter tunc legioni in hibernis praeerat, contendit. multitudo hostium ex hoc colligi potuit, quia cum in obsidione castrorum uallum circumdandum esse a captiuis Romanis docerentur et instrumenta ruralia non haberent, gladiis concidendo terram et sagulis exportando uix tribus horis uallum pedum decem et fossam pedum quindecim per milia passuum quindecim in circuituet cum iam septem dies noctesque succidui hostium cunei pugnarent ac uentus subito plurimus exortus esset, testas feruentes intorsere fundis flammataque focis tela ac mox concepto igne rutilantia intra castra iecerunt. quo facto per culmea culmina raptim uentus insistens, sparsum animauit incendium. sed ne sic quidem Romani, cum undique obruerentur, uulne
Abbreviated transcription (Latin):
uetustissimȩ libertatis statum finiuit Postea philippus cruentissimam
uictoriam. inthebanos & lacedemonios exercuit. Siquidem principes
ciuitatum. alios securi pertussit. alios inauxilium aegit. omnes bonis pr

Expanded text:
uetustissimae libertatis statum finiuit. Postea Philippus cruentissimam uetustissimae libertatis statum finiuit. Postea Philippus cruentissimam nictoriam in Thebanos et Lacedaemonios exercuit: siquidem principes ciuitatum alios securi percussit, alios in exilium egit, omnes bonis pr
Abbreviated transcription (Latin):
cedoniam missa. Sed reuertenti philippo triballi bello obui¬
ant. In quo ita philippus infemore uulneratus est. ut per
corpus eius equus interficeretur: Qum omnes occisum putarent.
infugam conuersi predam amiserunt Aliquantula deinde moradũ
conualescit auulnere. in pace conquieuit. Statim uero ut connaluit. athe¬
niensibus bellũ intulit. Qui intanto discrimine positi. lacedemonios
quondam hostes tunc socios ad sciscunt. totiusq greciȩ ciuitates legationib
fatigant. ut communẽ hostem cõmunibus uiribus petant. Itaq aliquantȩ
urbes atheniensibus sese iunxere. Quasdam uero adphilippũ belli metus
traxit. proelio commisso cum athenienses longe maiore numero prestarent.
assidius tamen bellis indurata macedonũ uirtute uincuntur. Quã pugnã
longe oñibus bellis anterioribus atrociorem fuisse. ipse rerũ exitus docuit
am hic dies apud uniuersam greciã ad quisitȩ dominationis gloriam. &

Expanded text:
Macedoniam missa. Sed reuertenti Philippo Triballi bello obuiMacedoniam missa. Sed reuertenti Philippo Triballi bello obuiant: in quo ita Philippus in femore uulneratus est, ut per corpus eius equus interficeretur. cum omnes occisum putarent, in fugam uersi praedam amiserunt. aliquantula deinde mora dum conualescit a uulnere in pace conquieuit; statim uero ut conualuit Atheniensibus bellum intulit: qui in tanto discrimine positi Lacedaemonios quondam hostes tunc socios adsciscunt totiusque Graeciae ciuitates legationibus fatigant, ut communem hostem communibus uiribus petant. itaque aliquantae urbes Atheniensibus se coniunxere, quasdam uero ad Philippum belli metus traxit. proelio oemmisso cum Athenienses longe maiore numero militum praestarent, adsiduis tamen bellis indurata Macedonum uirtute uincuntur. quam pugnam longe omnibus bellis anterioribus atrociorem fuisse ipse rerum exitus docuit: nam hic dies apud uniuersam Graeciam adquisitae dominationis gloriam et
Abbreviated transcription (Latin):
recreatione subuenit. Inde propter agendam predam & curandam obsi¬
dionem diuisit exercitum. Ipse autẽ cum fortissimis profectus. multas
cherro nessi urbes coepit. Profligatisq populis opes abstualit. ad scithiã
quoq cum alexandro filio predandi intentione transut. Scithis. tunc
atheas regnabat. Qui cum histrianorum bello premerotar. auxilium
a philippo per appolonienses petiit. Sed continuo histrianorũ rege mor¬
tuo . & belli metu. & auxiliorum necessitate liberatus. pactionẽ foederis
cum philippo habitam dissoluit. Philippus dimissa obsidione bizantii.
scithicum bellum totis iuribus aggreditur Commissoq. proelio. cũ scithȩ
& numero & uirtute prȩstarent. philippi fraude iuncuntur. In ea pugna
xx. milia puerorũ ac feminarum scihicȩ gentis capta. pecorũ magna copia
abducta. auri atq. argenti nihil repertum. Nam & eares primo fidem in

Expanded text:
recreatione subuenit. inde propter agendam praedam et curandam obsirecreatione subuenit. inde propter agendam praedam et curandam obsidionem diuisit exercitum. ipse autem cum fortissimis profectus multas Cherronesi urbes cepit profligatisque populis opes abstulit. ad Scythiam quoque cum Alexandro filio praedandi intentione pertransit. Scythis tunc Atheas regnabat: qui cum Histrianorum bello premeretur, auxilium a Philippo per Apollonienses petiit, sed continuo Histrianorum rege mortuo et belli metu et auxiliorum necessitate liberatus pactionem foederis cum Philippo habitam dissoluit. Philippus dimissa obsidione Byoatii Scythicum bellum totis uiribus adgreditur commissoque proelio cum Scythae et numero et uirtute praestarent, Philippi fraude uincuntur. in ea pugna xx milia puerorum ac feminarum Scythicae gentis capta, pecorum magna copia abducta, auri atque argenti nihil repertum: nam et ea res primo fidem ino
Abbreviated transcription (Latin):
tis greciȩ corpus. in multas laceratasq particulas extincta primum liber¬
tateꝰ concidit. Sed hȩc cum ꝑ aliquantas greciȩ ciuitates exercuiss&. &
tamen omnes meta premer&. conitiens ex preda paucorũ opes omnium ad
perficiendam aequalem in uniuersis uastationem. utili emolumento necessa¬
riam marinam urbem ratus. bisantium nobilem ciuitatẽ aptissimam iudica¬
uit. ut receptaculũ terra mariq fier&. eamq obsistentem ilico obsidione
cixit. Haec autem bisantium quondã apausania rege spartanorum
condita. post enim aronstantino xpĩ ano principe in maius aucta. & constan¬
tinopolim dicta. gloriosissimi nunc imperii sedes. & totius caput orientis est
hilippus uero post longam & inritam obsidionem. ut pecuniam quã obsiden¬
do ex hauserat predando reparar&. piraticã aggressus est. Captas
itaq. clxx. naues mercibus confertas distraxit. & anhelanti in opiȩ parua

Expanded text:
tis Graeciae corpus in multas laoeratasque particulas exstincta primum libertis Graeciae corpus in multas laoeratasque particulas exstincta primum libertate concidit. Sed haec cum per aliquantas Graeciae ciuitates exercuisset et tamen omnes metu premeret, coniciens ex praeda paucorum opes omnium, ad perficiendam aequalem in uniuersis uastationem utili emolumento necessariam maritimam urbem ratus, Byzantium, nobilem ciuitatem, aptissimam iudicauit, ut receptaculum sibi terra marique fieret, eamque obsistentem ilico obsidione cinxit. haec autem Byzantium quondam a Pausania rege Spartanorum condita, post autem a Constantino Christiano principe in maius aucta et Constantinopolis dicta, gloriosissimi nunc imperii sedes et totius caput Orientis est. Philippus uero post longam et inritam obsidionem, ut pecuniam quam obsidendo exhauserat praedando repararet, piraticam adgressus est. captas itaque CLXX naues mercibus confertas distraxit et anhelanti inopiae parua
Abbreviated transcription (Latin):
tis cruenta ꝓresentia effecit: ut &iam absens timeretur. Vbi uero
in regnũ dedit. more pastorũ qui pecora sua nunc per aestiuos. nunc ꝑhibernos
saltus circũ ducunt. populos & urbes. ut illi replenda uel relinquenda quaeq
loca uideantur. ad libidinem suam transfert. Miseranda ubiq facies & a tro¬
cissimum miseriarũ genus obseruabatur. perpeti excidiũ sine in ruptione.
sine bello captiuitatem. sine crimine exilium. sine uictore dominatũ. prę¬
mit miseros inter in iuriarũ stimulos superfusus pauor. Ipsaq dissimulatio¬
re dolor crescit. hoc altius dimissus. quo minus profiteri lic&. Timendum
ne ipsȩ lacrimae pro contumatia accipiantur. alios populos auulsos asedib
suis finibus hostium opponit. alios in extreinis regni terminis statuit
Quosdam emulatione uirium ne possent quã posse creduntur. in supplemen¬
to exhaustarũ urbium diuidit. Ita gloriosissimum illud quondam floren¬

Expanded text:
tus cruenta praesentia effecit, ut etiam absens timeretur. ubi uero tus cruenta praesentia effecit, ut etiam absens timeretur. ubi uero in regnum redit, more pastorum, qui pecora sua nunc per aestiuos nunc per hibernos saltus circumducunt, populos et urbes, ut illi replenda uel relinquenda quaeque loca uidebantur, ad libidinem suam transfert. miseranda ubique facies et atrocissimum miseriarum genus obuersabatur, perpeti cidium sine inruptione, sine bello captiuitatem, sine crimine exilium, sine uictore dominatum. premit miseros inter iniuriarum stimulos superfusus pauor ipsaque dissimulatione dolor crescit hoc altius demissus quo minus profiteri licet timentium, ne ipsae quoque lacrimae pro contumacia accipiantur. alios populos, anulsos a sedibus suis, finibus hostium apponit; alios in extremis regni terminis statuit; quosdam aemulatione uirium, ne possint quod posse creduntur, in supplemento exhaustarum urbium diuidit. ita gloriosissimum illud quondam floren
Abbreviated transcription (Latin):
greciȩ cuutates. ut intentius riuilibus bellis uacarent. sub specie pacis
& foederis sponte se externae dominationi subiecerunt Maxime cũ
thesali biotuq poscerent philippum. ut professum se aduersũ focenses
ducem ex hiber&. susceptumq bellũ gerer& contra focenses adhibitis
secum atheniensibus & lacemonus. uel differri bellũ uel auferri. & p̃tio
pretibus laborarent. Philippus tacite utrisq diuersa promisit. focensibus
pacem & ueniam sedaturũ sacramento confirmans: Ihesalis uero ad futurũ
se mox cum exercitu spond&. bellũ tamen ab utrisq parauerat. Igitur
philippus instructis copus. angustias termopilarum securus ingreditur
easq occupatas dispositis presidus emunit. Tunc primũ se non focen¬
ses soli. sed omnis gretia captam esse persensit. Siquidem
primos focenses philippus rupta fide calcatoq sacramento:
infandȩ delacerationi dedit. Inde omnium urbes finesq. populan¬

Expanded text:
Graeciae ciuitates ut intentius ciuilibus bellis uacarent, sub specie pacis Graeciae ciuitates ut intentius ciuilibus bellis uacarent, sub specie pacis et foederis sponte se externae dominationi subiecerunt, maxime cum Thessali Boeotiique poscerent Philippum, ut professum se aduersum Phocenses ducem exhiberet susceptumque bellum gereret, contra Phocenses adhibitis secum Atheniensibus et Lacedaemoniis uel differri bellum uel auferri et pretio et precibus laborarent. Philippus tacite utrisque diuersa promisit, Phocensibus pacem et ueniam se daturum sacramento confirmans, Thessalis uero adfuturum se mox cum exercitu spondet, bellum tamen ab utrisque parari uetat. igitur Philippus instructis copiis angustias Thermopylarum securus ingreditur easque occupatas dispositis praesidiis emunit. tunc primum se non ses soli, sed omnis Graecia captam-esse persensit: siquidem primos Phocenses Philippus rupta fide calcatoque sacramento infandae dilacerationi dedit, inde omnium urbes finesque popula
Abbreviated transcription (Latin):
philippus hostiliter aggressus. urbem antiquissimam & florentissimam
caedibus ac sanguineꝰ repletam. opibus homibusq uacuauit : abstrac¬
tos &iam fratres supplicio & neci dedit. De in cum excidio sociorũ
& parricidio fratrũ elatus cedere sibi omnia quȩ cogitauiss& putas&.
auraria loca in thesalia. & argenti metalla intracia inuasit. ac ne
ius quod uel fas inuolatum prȩtermitter&. prȩoccupato mari & classe
dispersa. piraticam quoq exercere instituit. Prȩterea cũ eum fra
tres duo traciae reges de regni terminis ambigentes iudicem ex cor¬
sensu prae optauissent. philippus more ingeni sui adiudicium tamquam
ad bellũ cum instructo exercitu ingressus. socios uiuenes uita regnoq.
priuauit. Athenienses uero qui prius philippi ingressum termo pilarũ
munitione repulerant. ultro pacem eius expetentes. fraudulentissimũ
hostem de neglecta introitus custodia cõmonuerunt Ceterȩ tamen

Expanded text:
Philippus hostiliter aggressus, urbem antiquissimam et florentissimam, Philippus hostiliter aggressus, urbem antiquissimam et florentissimam, caedibus ac sanguine repletam, opibus hominibusque vacuavit, abstractos etiam fratres supplicio et neci dedit. Dein cum, excidio sociorum et parricidio fratrum elatus, licere sibi omnia, quae cogitavisset, putaret, auraria loca in Thessalia, argenti metalla in Thracia invasit: ac ne jus vel fas inviolatum praetermitteret, praeoccupato mari et classe dispersa, piraticam quoquetres duo Thraciae reges de regni terminis ambigentes iudicem ex consensu praeoptauissent, Philippus more ingenii sui ad indicium tamquam ad bellum cum instructo exercitu ingressus inscios iuuenes uita regnoque priuauit Athenienses uero, qui prius Philippi ingressum Thermopylarum munitione reppulerant, ultro paoem eius expetentes fraudulentissimum hostem de neglecta introitus custodia commonuerunt. ceterae etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ab ingressu greciȩ prȩstructis termopilis uid&. paratum in hostes bellũ
uertit in socios Nam ciuitates quarũ paulo ante dux fuerat
ad gratulandũ ac suscipiendũ. patentes hostiliter inuasit. crudeliter di¬
ripuit. Omniq societatis conscientia penitus obligata. coniuges libe¬
rosq omnium sub corona uendidit. Tem plaquoq  uniuersa sub uertit
spoliauitq nec tamen umquã per .xxx. annos quasi iratis diis uictus est
Post hȩc in capadotiam transut. ibiq bellum pari ꝑfidia gessit. captos
per dolos finitimos reges interfecit : totamq capadotiamꝰ imperio ma¬
cedoniae subdidit.Inde post caedes incendia dep̃dationesq in socus
urbibus gestas. parricia infratres conuertit. quos patri ex nouerca
genitos cum coheredes regni ueretur. interficere aggressus est Cum
autem unum ex his occidiss&. duo inolintũ confugerunt. Quã mox

Expanded text:
ab ingressu Graeciae, praestructis Thermopylis videt, paratum in hostes bellum, ab ingressu Graeciae, praestructis Thermopylis videt, paratum in hostes bellum, vertit in socios: nam civitates, quarum paulo ante dux fuerat ad gratulandum ac suscipiendum patentes, hostiliter invadit, crudeliter diripit: omnique societatis conscientia penitus abolita, conjuges liberosque omnium sub corona vendidit, templa quoque universa subvertit, spoliavitque, nec tamen umquam per viginti quinque annos quasi iratis diis victus est. Post haec in Cappadociam transiit, ibique bellum pari perfidia gessit, captos per dolum finitimos reges interfecit, totamque Cappadociam imperio Macedoniae subdidit. Inde post caedes, incendia depraedationesque in sociis urbibus gestas, parricidia in fratres convertit, quos patri ex noverca genitos cum cohaeredes regni vereretur, 172 interficere aggressus est. Cum autem unum ex his occidisset, duo in Olynthum confugerunt: quam mox
Abbreviated transcription (Latin):
greciȩ concilio tanta pecuniȩ multa onerauissent quanta illi solue¬
re nullo modo possent. ad arma confugere coegerunt. Itaque
focenses filomelo duce. & auxiliis lacedemoniorũ atheniensiumq fulti. com¬
missa pugna fatigatisq hostibus thebanorum castra coeperunt: sequent
proelio inter immensas utriusq populi strages. filo melus occisus est
ncuius locum focenses oeno mauum ducem creauerunt. Porro autem
thebani & thesali omisso dilectu ciuium. philippũ macedoniȩ regẽ que
hostem prius repellere laborabant. ultro sibi ducem expetiuerunt
ommisso proelio & focen sibus poene ad internttionẽ caesis. uictoria
ad philippum concessit. Sed athenienses audito belli euentu. ne philip¬
pus transir& ingreciam. angustias termophilarũ pari ratione sicut ad¬
uentantibus antea persis occupauere. Igitur philippus ubi exclusum se

Expanded text:
Graeciae concilio tanta pecuniae multa onerauissent, quantam illi solueGraeciae concilio tanta pecuniae multa onerauissent, quantam illi soluere nulle modo possent, ad arma confugere coegerunt. itaque hocenses Philomelo duce et auxiliis Lacedaemoniorum Atheniensiumque fulti commissa pugna fugatisque hostibus Thebanorum castra oeperunt. sequenti proelio inter inmensas utriusque populi strages Philomelus occisus est; in ouius locum Phocenses Oenomaum ducem creauerunt. Porro autem Thebani et Thessali omisso dilectu ciuium Philippum Macedoniae regem, quem hostem prius repellere laborabant, ultro sibi ducem expetiuerunt. commisso proelio et Phocensibus paene ad internecionem caesis uictoria ad Philippum concessit. sed Athenienses audito belli euentu, ne Philippus transiret in Graeciam, angustias Thermopylarum pari ratione sicut aduentantibus antea Persis occupauere. Igitur P
Abbreviated transcription (Latin):
tar&. per hoc deceptus amisit. priuatusq in exilio consenuit : De inde
philippus cum mathonam urbem oppugnar&. ictu sagittȩ oculũ ꝑ didit
ipsamꝰ uero urbem mox expugnauit & coepit. Ex inꝰ greciam pope totã
consiliis praeuentam uiribus domuit. quippe greciȩ̨ ciuitates dum
imperare singulȩ cupiunt. imperium omnes perdiderunt Etdũ
inmutuum exitium se dederant. omnib perire quã singulȩ amitte¬
rent. oppressae domum seriuentesq senserunt Quarũm dum iN¬
sanas conuersationes philippus ueluti specula obseruat. auxilium que
semꝑ inferioribus suggerendo. contentiones bellorũ fomites callidus
doli artifex fou&. uictos sibi pariter uictoresq subiecit. Huc
autem ad optinendam totius greciȩ dominationẽ. immoderata theba¬
norum dominatio facultatẽ dedit. Qui uictos lacedemonios ac
focenses. caedibus &iam rapinisq confectos. cum insuꝑ in communi

Expanded text:
taret, per hoc deceptus amisit priuatusque in exilio consenuit. deinde taret, per hoc deceptus amisit priuatusque in exilio consenuit. deinde Philippus, cum Mothonam urbem oppugnaret, ictu sagittae oculum perdidit. ipsam uero urbem mox expugnauit et cepit., Exim Graeoiam prope totam consiliis praeuentam uiribus domuit. quippe Graeciae ciuitates dum imperare singulae cupiunt, imperium omnes perdiderunt et dum in mutuum. exitium sine modo ruunt, omnibus perire quod siagulae amitterent oppressae demum seruientesque senserunt. quarum dum insanas conuersationes Philippus ueluti e specula obserua auxiliumque semper inferioribus suggerendo contentiones, bellorum fomites, callidus doli artifex fouet, uictos sibi pariter uictoresque subiecit. huic autem ad obtinendam totius Graeciae dominationem immoderata. Thebanorum dominatio facultatem dedit, qui uiotos Lacedaemonios ac Phocenses, caedibus etiam rapinisque confectos, cum insuper in communi
Abbreviated transcription (Latin):
decur fifs oiis filio tuehatur suscenit: Ouicum faris õn cursu exurgen
occist fratris filio tuebatur suscepit. Quicum foris concussu exurgen¬
tium undiq hostium domi autẽ deprehensarum sepe insidiarũ metu
fatigaretur. primũ bellum cum atheniensibus gessit. Quibus uictis
arma ad illiricos transtulit Multisq milibus hostium trucidatis.
larissam urbem nobilissimam coepit. Inde thesaliam non magis amore
uictoriae. quam ambitione habendorum equitũ thesalorũ. quorũ robur
ut exercitui suo admiscer& inuasit. Ita thesalis ex in prouiso prȩoc cupa¬
tis atq in potestatem redactis. iungendo equitũ peditumq fortissimas
turmas & copias. inuictissimum fecit exercitum. Igitur uictis atheni¬
ensibus subiettisq thesalis. olimpiadem auruchae regis molosorum
sororem duxit uxorem. qui aurucha cum perhoc quod societatem macedo¬
num ad finitate regis paciscebatus. imperium suum se dilataturum pu¬

Expanded text:
occisi fratris filio tuebatur, suscepit, qui cum foris concursu exsurgenoccisi fratris filio tuebatur, suscepit, qui cum foris concursu exsurgenoccisi fratris filio tuebatur, suscepit. qui cum foris concursu exsurgentium nndique hostium, domi autem deprehensarum saepe insidiarum metu fatigaretur, primum bellum cum Atheniensibus gessit. quibus uictis arma ad Illyrios transtulit multisque milibus hostium trucidatis Larissam urbem nobilissimam cepit. inde Thessaliam non magis amore uictoriae quam ambitione habendorum equitum Thessalorum, quorum robur ut exercitui suo admisceret, inuasit. ita Thessalis ex inprouiso praeoccupatis atque in potestatem redactis, iungendo equitum peditumque fortissimas turmas et copias inuictissimum fecit exercitum. igitur uictis Atheniensibus subiectisque Thessalis Olympiadem, Arabae regis Molossorum sororem duxit uxorem. qui Aruba cum per hoc, quod societatem Macedonum adfinitate regis paciscebatur, imparium suum se dilataturum pu
Abbreviated transcription (Latin):
lurania uictus atque occisus est : Sed qm̃ aliquantum romanas clades re¬
censendo progressus sum. uel alexandri illius mentione cõmmonet: De philip¬
po macedonum rege qui olimpiadem huius alexandri epirotȩ sororem ux¬
orem habuit. ex qua alexandrũ magnum genuit. paucissimis annis retro
repetitis. magna parius in quantum potero colligam
prio ab urbe condita .cccc. philippus amini cę filius alexandri pater.
regnum macedoniȩ ad eptus. xxU. annis  tenuit : Quibus hos om̃i
a terbitatum aceruos. cunctasq malorũ moles struxit. Hic primũ ab
alexandro fratre obses thebanis datus. per triennium apud epaminundã
strennuissimum imperatorem. & summũ philoso fum eruditus est. Ipso au¬
tem alexandro scelere euridicis matris occiso. quamius ea iam commisso
adulterio. & Oaltero primum filio interfecto filiaq uiduata. generi
nuptias mariti morte pepigiss&. compulsus apopulo regnũ quod paruo

Expanded text:
Lucania uictus atque occisus est. Sed, quoniam aliquantum Romanas clades reLucania uictus atque occisus est. Sed, quoniam aliquantum Romanas clades recensendo progressus sum, uel Alexandri istius mentione commonitus, de Philippo Macedonum rege, qui Olympiadem huius Alexandri Epirotae sororem uxorem habuit, ex qua Alexandrum Magnum genuit, paucissimis annis retro repetitis magna paruis in quantum potero colligam. Anno ab urbe condita cccc Philippus Amyntae filius Alexandri pater regnum Macedonum adeptus, xxv annis tenuit, quibus hos omnes acerbitatum aceruos cunctasque malorum moles struxit. hic primum ab Alexandro fratre obses Thebanis datus, per tstrenuissimum imperatorem et summum philosophum, eruditus est. Ipso autem Alexandro scelere Eurydices matris occiso, quamvis ea, jam commisso adulterio, et altero primum filio interfecto, filiaque viduata, generi nuptias mariti morte pepigisset, compulsus a populo regnum, quod parvo
Abbreviated transcription (Latin):
gestum est. Nam claudio marcello & ualerio flaco consulib incredibili
fabie & amore scelerũ romanȩ matronae ex arserunt. Eratꝰ utiq. foedus
ille acpestilens annus. inflictȩq iam undiq. cateruatim strages efferebant᷑.
& adhuctamen penes omnes de corrupto aere simplex credulitas erat. cũ
existente quadam ancilla indice conuictȩ. primũ multȩ matronae ut
biberent quae coxerant uenena compulsȩ. deindesimul ut hausere consum¬
matȩ sunt. Tanta autẽ multitudo fuit matronarũ in his facinorib conscia
Nuo aburbe condita.ccccxxii. alexander rex epirotasũ. alexan¬
dri illius magni auunculus traiectis in italia copus cumbellũ aduersũ
romanos pa rar&. & circa finitimas romae urbes firmaretuires exercitu
sui. auxiliaq uel sibi ad quirere uel hostibus subtrahere studens bellis exer¬
ceretur: a samnitibus qui lucanȩ genti suffragabantur maximo bello rri

Expanded text:
gestum est. nam Claudio Marcello et Valerio Flacco consulibus incredibili gestum est. nam Claudio Marcello et Valerio Flacco consulibus incredibili rabie et amore scelerum Romanae matronae exarserunt. erat utique foedus ille ac pestilens annus infictaeque iam undique cateruatim strages egerebantur et adhuc tamen penes omnes de corrupto aere simplex credulitas erat, cum, exsistente quadam ancilla indice et conuincente, primum multae matronae ut biberent quae coxerant uenena compulsae, deinde, simul atque hausere, consumptae sunt. tanta autem multitudo fuit matronarum in his facinoribus consciarAnno ab Vrbe condita CCCCXXII Alexander rex Epirotarum, Alexandri illius Magni auunculus, traiectis in Italiam copiis cum bellum aduersus Romanos pararet et circa. finitimas Romae urbes firmare uires exercitus sui auxiliaque uel sibi adquirere uel hostibus subtrahere studens bellis exerceretur, a Samnitibus, qui Lucanae genti suffragabantur, maximo bello in
Abbreviated transcription (Latin):
gitur anno ab urbe condita . cccc uiiii. romani bellum latinis rebellantib
intulerunt. manlio torquato & decio mure consulib inquo bello unus consul
interfectus est : alter extitit parricida. Manlius enim torquatus filium
suum iuuenem iuctorẽ interfectoremq metii tusculani nobilis equitis.
& tum precipue prouocantis atq insultantis hostis occidit. Alius uero
consul cum scelerato conflictu illud cornu cui prȩerat caedi atq affligi
uider&. in infestissimos hostes sponte prolapsus occubuit. Manlius quãuis
uictor. occursum tamen nobilium iuuenũ romanorũ. qui legitime ex¬
hiberi sol& triumphans parricida non meruit
Nno autem posthunc subsequente. minutia uirgo uestalis ob admissum
Lincestum uiua dampnata est. uiuaq obruta. in campo qui nunc sceleratus
uocatur. At uero paruo ex in tempore interiecto. horresco reserre qđ

Expanded text:
Igitur anno ab urbe condita CCCCVIIII Romani bellum Latinis rebellantibus Igitur anno ab urbe condita CCCCVIIII Romani bellum Latinis rebellantibus intulerunt Manlio Torquato et Decio Mure consulibus. in quo bello unus consul interfectus est, alter exstitit parricida. Manlius enim Torquatus filium suum, iuuenem, uictorem, interfectoremque Metii Tusculani, nobilis equitis et tum praecipue prouocantis atque insultantis hostis, occidit. alius uero consul oum iterato conflictu illud cornu, cui praeerat, caedi atque adfligi uideret, in confertissimos hostes sponte prolapsus occubuit. Manlius quamuis uictor occursum tamen nobilium iuuenum Romanorum, qui legitime exhiberi solet, triumphans parricida non meruit. Anno autem post hunc subsequente Minucia uirgo Vestalis ob admissum incestum damnata est uiuaque obruta in campo, qui nunc sceleratus uocatur. At uero paruo eiim tempore interiecto horresoo referre quod
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse uoluntatem. libero honestoq studio inseruire paci. atq in commune
consulere. quod prius ne una quidem ciuitas. unus ue populus ciuium. uel quod
maius est una domus fratrũ uix iugiter habere potuiss&. Quodsi &iam
cum imperante cesare ista prouenerint. in ipso imperio cesaris nati illixx¬
isse ortum in hoc mundo dnĩ nostri ihũ xp̃i. liqui dissima probatione mani¬
festum est. inuiti lic& illi quos inblasphemia urguebat inuidia cognoscere fate
cogerentur pacem istam totius mundi tranquillissimam serenitatem non
mͥagnitudine cefaris. sed potestate filii dĩ. qui indiebus cesaris apparuit
extitisse Nec unius urbis imperatori. sed creatori orbis uniuersi. orbẽ
ipsum generali cognitione paruisse. Qui sicut soloriens diem luce per¬
funditꝰ. ita adueniens miseri corditer extenta mundũ pace uestiuerit. qui
plenius cũ ad id ipso perficiente dño uentũ fuerit profitebitur

Expanded text:
fuisse uoluntatem libero honestoque studio inseruire paci atque in commune fuisse uoluntatem libero honestoque studio inseruire paci atque in commune consulere — quod prius ne una quidem ciuitas unusue populus ciuium uel; quod maius est, una domus fratrum iugicum imperante Caesare ista provenerint, in ipso imperio Caesaris illuxisse ortum in hoc mundo Domini nostri Jesu Christi, liquidissima probatione manifestum est, inviti licet illi, quos in blasphemiam urgebat invidia, cognoscere fatecogentur, pacem istam totius mundi et tranquillissimam serenitatem non magnitudine Caesaris sed potestate filii Dei, qui in diebus Caesaris apparuit, exstitisse nec unius urbis imperatori sed creatori orbis uniuersi orbem ipsum generali cognitione paruisse, qui, sicut sol oriens diem luce perfundit, ita adueniens misericorditer extenta mundum pace uestierit. quod plenius, cum ad id ipso perficiente Domino uentum fuerit, proferetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ruisi caesare augusto imperante cessarunt. inquirat. inueniat. prodatꝰ quis¬
quis infamanda tempora xp̃iana putat. absq illo tamen interbella punica
uiius anni ueluti auis prȩter uolantis excursu. romani propter clausas iani
portas interfebres morbosq rei puplicȩ. adhuo breuissimo pacis signo uelut
tenuissimo aquae gelidae haustu inlecti sunt. ut in peius recalescentes. mul¬
to grauius uehementiusq afflictarentur. At uero indubitatissime con¬
stat᷑. sub augusto primum caesare post parthicam pacem uniuersũ terra¬
rum orbem positis armis oblitisq discordiis. generali pace & noua quiete
compositum. romanis paruisse legibus. romana iura quam propria arma malu¬
isse. spretisq. ducibus suis iudices elegisse romanos. Prostremo omnib gentib
cunctisq prouintus. in numeris ciuitatibus. infinitis populis. totis terris unam

Expanded text:
nisi Caesare Augusto imperante cessauerint, inquirat inueniat prodat quisnisi Caesare Augusto imperante cessauerint, inquirat inueniat prodat quisquis infamanda Christiana tempora putat. absque illo tamen inter bella Punica unius anni ueluti anis praeteruolantis excursu Romani propter clausas Iani portas inter febres morbosque reipublicae, ad hoc brenissimo pacis signo uelut tenuissimo aquae gelidae haustu inlecti sunt, ut in peins recalescentes multo grauius uehementiusque adflictarentur. At uero, si indubitatissime constat sub Augusto primum Caesare post Parthicam pacem uniuersum terrarum orbem positis armis abolitisque discordiis generali pace et noua quiete conpositum Romanis paruisse legibus, Romana iura quam propria arma maluisse spretisque ducibus suis iudices elegisse Romanos, postremo omnibus gentibus, cunctis prouinciis, innumeris ciuitatibus, infinitis populis, totis terris unam
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex in quandoq truptos opinio est cuius &iam bellitempestate trans cur¬
rens. & sidonam opulentissimam phenicis prouintiȩ urbem deleuit. & ae¬
gyptum quam uis prius uictus tunc tamen subactam cõminutamq ferro. pes¬
sarum subiecit imperio. Iam hinc statim aromanis aduersum samnitas gentẽ
opibus armis que ualidam. pro campanis & sedecenis bella suscepta sunt
amniticum bellum ancipiti statu gestũ. phirrus uelut maximus romani nomi¬
nis hostis excoepit Phyrri bellum mox punicum bellũ consecutum est. Et
quamuis numquã post mortem numȩ abellorũ cladibus fuisse cessatũ paten¬
tes semꝑ ian i portȩ indicent. ex eo tamen ueluti per meridiem toto impressus
caeło malorum feruor in canduit. Porro autẽ inchoato semelbello punico.
utrum aliquando bella. caedes. ruina atq omnia infandarũ mortiũ genera.

Expanded text:
atque exim quandoque erupturos opinio est. cuius etiam belli tempestate transouratque exim quandoque erupturos opinio est. cuius etiam belli tempestate transourrens et Sidonam opulentissimam Phoenicis prouinciae urbem deleuit et Aegyptum, quamuis prius uictus, tunc tamen subactam comminutamque ferro Persarum subiecit imperio. Iam hinc statim a Romanis aduersum Samnitas, gentem opibus armisque ualidam, pro Campanis et Sedicinis bella suscepta sunt; Samniticum. bellum ancipiti statu gestum Pyrrhus uel maximus Romani nominis hostis excepit; Pyrrhi bellum mox Punicum consecutum est: et quamuis numquam post mortem Numae a bellorum cladibus fuisse cessatum patentes semper Iani portae indicent, ex eo tamen uefuti per meridiem toto inpressus caelo malorum feruor incanduit. porro autem, inchoato semel bello Punico utrum aliquando bella caedes ruinae atque omnia infandarum mortium genera
Abbreviated transcription (Latin):
Presertim ex quo tam grauia orta sunt mala. ut ex in caepisse uideantur
NNo siquidem ab urbe condita.cccc iiͦ. legati acartagine romam missi sur̃
foedusq pepigerunt. Quem ingressum cartagin ensiũ in italiã malorũ
grandinem secuturam. continuarumqͦ miseriarũ tenebras iuges. historiarũ
fides locorumq infamia & ab ominatio dierũ quibus ea gesta sunt ꝓtestantur
Tunc &iam nox usq ad plurimam diei partem tendi uisa est. & saxea grando¬
de nubibus descendens ueris terrã lapidibus uerberauit. Quibus diebus
&iam alexander magnus uere ille gurgis miseriarum. atq atrocissimus
turbo tirtius orientis est natus. Tunc &iam ochus qui& artar xerxes. post
transactum in aegṙpto maximum diuturnumq bellum. plurimos iudȩorum i
transmigrationẽ egit . atq inhyrcania ad caspium mare habitare pręcepit.
quos ibi usq in hodiernum diem amplissimis generissui incrementis consistes

Expanded text:
praesertim ex quo tam grauia orta sunt mala, ut exim coepisse uideantur. praesertim ex quo tam grauia orta sunt mala, ut exim coepisse uideantur. anno siquidem ab Vrbe condita CCCCII legati a Carthagine Romam missi sunt foednsque pepigerant. quem ingressum Carthaginiensium in Italiam malorum grandinem secuturam x continuarumque miseriarum tenebras iuges historiarum fides locorumque infamia et abominatio dierum, quibus ea gesta sunt, protestantur. Tanc etiam nox usque ad plurimam diei partem tendi uisa eat et saxea de nubibus grando descendens ueris terram lapidibus uerberauit. Quibus diebus etiam Alexander Magnus, uere ille gurges miseriarum atque atrocissimus turbo totius Orientis, est natus. Tunc etiam Ochus, qui et Artaxerxes, post transactum in Aegypto maximum. diuturnumque bellum plurimos Iudaeorum in transmigrationem egit atque in Hyrcania ad Caspium mare habitare praecepit : quos ibi usque in hodiernum diem amplissimis generis sui inorementis consistere
Abbreviated transcription (Latin):
gressione conferit. fugati ex hoc proelio plurimi galli. instauratis iterum
copus inbellũ ruentes. agio sulpicio dictatore superati sunt . Bost paululi
quoque tuscorum pugna sub gaio martio consecuta est. ubi conicidatur quantũ
hominum caesum est. quando tot milia sunt capta tuscorũ. Tertio autẽ in hisdẽ
diebus galli se in prȩdam ꝑ maritima loca subiectis albanis montib diffuderunt¬
aduersum quos nouo militũ dilectu habito. conscriptisq legionibus decem. lx
milia romanorũ. negatis sibi latinorum auxiluis processerunt. Confecit
hanc pugnam martius ualerius. auxiliante coruo alite. Vnde posteacoruinus
est dictus. Occiso enim prouocatore gallo. hostes territi. sparsimq fugi¬
entes grauiter trucidati sunt Numerandũ &iam inter mala censeo.
primum illud ic tum cũ cartaginensibus foedus. quod hisdem tẽporib fuit.

Expanded text:
gressione confecit. fugati ex hoc proelio plurimi Galli, instauratis iterum gressione confecit. fugati ex hoc proelio plurimi Galli, instauratis iterum copiis in bellum ruentes a C. Sulpicio dictatore superati sunt. post paululum quoque Tuscorum pugna sub C. Marcio consecuta est: ubi conici datur quantum. hominum caesum sit, quando octo milia sunt capta Tuscorum. Tertio antem in isdem diebus Galli se in praedam per maritima loca subiectosaduersum quos, nouo militum dilectu habito conscriptisque legionibus decem, LX milia Romanorum, negatis sibi Latinorum auxiliis, processerunt. confecit hanc pugnam M. Valerius, auxiliante coruo alite, unde postea Coruinus est dictus. occiso enim prouocatore Gallo, hostes territi sparsimque fugientes grauiter trucidati sunt. Numerandum etiam inter mala censeo primum illud ictum cum Carthaginiensibus foedus, quod isdem temporibus fuit;
Abbreviated transcription (Latin):
digium. Repente siquidem medio loco urbis terra dissoluit. uastoq prae¬
rupto hiantia. subito inferna patuerunt Manebat diu ad spectaculum terro¬
remq cunctorũ patenti uoragine in pudens specus. nefariamq uiui hominis
sepulturã dus interpretibus expetebat. satis fecit improbis faucibus precio
sui marcus curtius uir eques armatus. iniecitq crudeli terrȩ in opimam
sacietatem. quia paruũ ess& quod extanta pestilentia mortuos per sepul¬
dira susciper&. nisi &iam uiuos scissa sorber&.
NNo ab urbe condita .ccc lxxxuiii. iterum terribilis gallorũ inundatio
Qiuxta anienem fluuium ad quartũ ab urbe lapidem ronsedit : facile sine
dubio pondere multitudinis & alacritate uirtutis ꝑturbatam occupatura ciui¬
tatem. nisi otio & lenitudine torpuss&. ubi atrocissimam pugnam mallius
torquatus singulariter inchoauit. titus quintius dictator cruentissima con¬

Expanded text:
digium. repente siquidem medio Vrbis terra dissiluit, uastoque praedigium. repente siquidem medio Vrbis terra dissiluit, uastoque praeruptu hiantia subitο·ιinferna patuerunt. manebat diu ad spectaculum terroremque cunctorum patenti uoragine inpudens specus nefariamque uiui hominis sepulturam diis interpretibus expetebat. satisfecit inprobis faucibus praecipitio sui M. Curtius, uir eques armatus, iniecitque crudeli terrae inopimam satietatem, cui parum esset, quod ex tanta pestilentia mortuos per sepulchra susciperet, nisi etiam uiuos scissa sorberet. be condita CCCLXXXVIII iterum terribilis Gallorum inundatio iuxta Anienem fluuium ad quartum ab Vrbe lapidem consedit, facile sine dubio pondere multitudinis et alacritate uirtutis perturbatam occupatura ciuitatem, nisi otio et lentitudine torpuisset. ubi atrocissimam pugnam Manlius Torquatus singulariter inchoauit, T. Quintius dictator cruentissima con
Abbreviated transcription (Latin):
per bi ennium iugiter tabe confecit. ut &iam quos non egit in mortẽ turpi
amacie exinanitos afflictosq dimiserit. Conquerentur hoc ut arbitror
lo co obtrectatores tẽporis xpĩani. nisi forte silentio prȩterierim. quibus
nunc cerimonus romani placuerint deos & sedauerint morbos. cum pestilen¬
tia indies crudescer&. auctores sua sere pontifices. ut ludi scenici diis expe¬
tentibus ederentur. Ita pro depellenda temporali peste corporũ. arcessitus ẽ.
perpetuus morbus animorũ. Uber nunc quidem mihi iste doloris atq increpatio¬
nis locus est. sed in quo iam reuerentia tua studium sapientiȩ & ueritatis exer¬
cuit. mihi supereo audere fas non est. commouisse me satissit. & ex qualib&
intentione lectorẽ ad illius lectionis plenitudinẽ remisisse. Sequitur hano
miseram luem miserioremq eius expiationem. proximo anno satis triste pro¬

Expanded text:
per biennium jugiter tabe confecit: ut etiam quos non egit in mortem, turpi per biennium jugiter tabe confecit: ut etiam quos non egit in mortem, turpi macie exinanitos afflictosque dimiserit. Conquerentur hoc ut arbitror loco obtrectatores temporis Christiani, si forte silentio praeterierim, quibus tunc caerimoniis Romani placaverint deos, et sedaverint morbos. Cum pestilentia in lies crudesceret, auctores suasere pontifices, ut ludi scaenici diis expetentibus ederentur: ita pro depellenda temporali peste corporum, arcessitus est perpetuus morbus animorum. uber nunc quidem mihi iste doloris atque increpationis locus est, sed, in quo iam reuerentia tua studium sapientiae et ueritatis exercuit, mihi super eo audere fas non est, commonuisse me satis sit et ex qualibet intentione lectorem ad illius lectionis plenitudinem remisisse. Sequitur bano miseram luem miserioremque eius expiationem proximo anno satis triste pro
Abbreviated transcription (Latin):
solum esse & conseruatorem humiliũ. & punitorem malorum. Sedheo ut comme¬
morata sunt magis quã explicita ueretundiae concesserim. ut qui scit recolat.
& qui nescit inquirat. Interea romani qui per .lxx. annos ab urbe uulscorum
prȩterea faliscorũ aequorum & sutrinorum subacti & attriti assiduis bellis confi¬
ciebantur. tandem in supra scriptis diebus camillo duce easdem cȩpere ciuitates
& rediuiuo finem dedere certamini. Prȩnestinos &iam eodem tẽpore qui
solita temporũ turba temperies. hoc est aut intẽpestiua siccitas hrenus. aut
repentinus calos ueris. aut in congruus humor aestatis. uel autumni diui¬
tis indigesta inlecebra. insuꝑ &iamꝰ inspirata decalabris saltibus aura cor¬
rumpens. repentinos acutarũ infirmitatũ afferr& transcursus. sed grauis
diuturnaq in nullo dispar sexii. innulla aetate dissimilis. generali cunctos

Expanded text:
solum esse et conseruatorem humilium et punitorem malorum. sed haec ut commesolum esse et conseruatorem humilium et punitorem malorum. sed haec ut commemorata sint magis quam explicita uerecundiae concesserim ut et qui scit recolat et qui nescit inquirat.\' Interea Romani, qui per septuainta annos ab urbe Vulseoram, praeterea Faliscorum Aequorum et Sutrinorum subacti et adtriti adsiduis bellis conficiebantur, tandem in supra scriptis diebus Camillo duce easdem cepere ciuitates et rediuiuo finem dedere certamini. Praenestinoa etiam eodem tempore, qui solito temporum turbata temperies, hoc est, aut intempestiva siccitas hiemis, aut repentinus calor veris, aut incongruus humor aestatis, vel autumni divitis indigesta illecebra, insuper etiam exspirata de Calabris saltibus aura corrumpens, repentinos acutarum infirmitatum afferre transcursus: sed gravis diuturnaque in nullo dispar sexu, in nulla aetate dissimilis, generali cunctos
Abbreviated transcription (Latin):
& senibus ciuitates. secura iuuentu tũperegrinatione ditantur: pacificisq
exercitiis stipendia domesticȩ uoluntatis adquirunt. nisi forte ut assolent
humanȩ mutabilitati omnia sordere presentia. nouitates rerũ actu audi¬
tuque prurientibus. ipsa &iam uita fastidium est¬
NNo ab urbe condita.ccClxx UI. sꝑiissimo terrȩ motu achaia uniuer¬
sa concussa est. & duȩ tunc ciuitates id est eboreã & helice abruptis loco¬
rum hiatibus deuoratȩ. At ego nunc econtrario poterã similia indieb nfĩs
apud constanti nopolim. aeque modo principem gentiũ prȩdicta & facta.
sed non ꝑfecta narrare. Cum post terribilem denuntiationẽ conscien¬
tiamq mali sui praestiam. subter cõmota funditus terra tremer&. & de suꝑ
fusa caelitus flamma pender&. donec orationibus archadii principis & po¬
puli xp̃iani. prȩsentem proditionẽ ds̃ exoratus auerter&. probans se¬

Expanded text:
et senibus civitates, secura juvenum peregrinatione ditantur, pacificisque et senibus civitates, secura juvenum peregrinatione ditantur, pacificisque exercitiis stipendia domesticae voluptatis acquirunt? nisi forte ut assolent humanae mutabilitati omnia sordere praesentia novitates rerum actu audituque prurientibus, ipsa Anno ab Vrbe condita CCCLXXVI saenissimo terrae motu Achaia uniuersa concussa est et duae tunc ciuitates, id est Ebora et Helice, abruptis locorum hiatibus deuoratae. At ego nunc e contrario poteram similia in diebus nostris apud Constantinopolim, aeque modo principem gentium, praedicta et facta sed non perfecta narrare, cum post terribilem denuntiationem conscientiamque mali sui praesciam subter commota funditus terra tremeret et\' desuper fusa caelitus flamma penderet, donec orationibus Arcadii principis et populi Christiani praesentem perditionem Deus exoratus auerteret, probans se
Abbreviated transcription (Latin):
odiorum motus. quantas causas certaminũ suscitarit. quis uel numero uel
ordine uel ratione disponat: Cum ipsis quoq non amplius afflicti bellis.
quam bellorũ confusione referantur. Si quidem enĩ retracto per aliquot
aetates hoc cõmoti bello athenienses. lacedemonii. arcades. biotii. thebani.
postremo grecia. asia. persis atq aegyptus cũ libia insulisq maximis.
nauales simul pedestresq conflictus indiscretis egere discursibus. referre
caesa hominũ milia non possim. &iam sibella numerarem. At nunc repu¬
t& haec tempora. atq. illa collaud& quicumq nescit hosce om̃s istarum
urbium ꝓuinciarumq populos. ita nunc in solis ludis ac theatris consenescere.
sicuti tuno in castris maxime proeliisq tabuisse. Florentissima illa. & to¬
tius tunc imperiũ orientis affectans lacedemoniorũ ciuitas. ux centum
habere potuit senes. Ita incessabilibus circũ uenta malis. in maturas mise¬

Expanded text:
odiorum motus, quantas causas certaminum suscitarit, quis uel numero uel odiorum motus, quantas causas certaminum suscitarit, quis uel numero uel ordine uel ratione disponat? cum ipsi quoque non plus adflicti bellis quam bellorum confusione referantur: siquidem tracto per aliquot aetates hoc continuo bello Athenienses Lacedaemonii Arcades Boeotii Thebani, postremo Graecia Asia Persis atque Aegyptos cum Libya insulisque, maximis nauales simul pedestresque conflictus indiscretis egere discursibus. referre caesa hominum milia non possem, etiam si bella numerarem. At nunc increpet haec tempora atque illa conlaudet, quicumque nescit hosce omnes istarum urbium prouinciarumque populos ita nunc in solis ludis ac theatris consenescere, sicuti tunc in castris maxime proeliisque tabuisse. florentissima illa et totius tunc imperium Orientis adfeotans Lacedaemoniorum ciuitas uix centum habere potuit senes; ita incessabilibus circumuenta malis inmaturas mise
Abbreviated transcription (Latin):
detreuit: Commisso proelio cum lacede monii uincerentur. repente epami¬
nundes dux thebanorum in cautius dimicans uulneratur. Quare dumhis ex do
lore metus. illis exgaudio stupor nascitur. ueluti ex consensu tacito utrimques
discessum est. E paminundes autẽ grauiter saucuis cũ de uictoria suoruntis agehat¬
comperiss&. scutumq ex osculatus ess&. remota manu qua uulnus obcluserat.
egressum sanguinis ac mortis pate fecit introitum. Cuius mortẽ sic theba
norum perditio secuta est. ut non perdidisse ducem. sed ipsi cum eo tunc pe¬
risse uiderentur. Contexui indigestȩ historiȩ in extricabilem molem¬
seu materiã. atq incertos bellorũ osbes huo & illuc infinito furore gestor
uerbis euestigio secutus explicui. qm̃ tanto ut uideo in ordinatius scripsi.
quanto magis ordinem custo diui. Improba dominandi lacedemoniorũ cu¬
piditas. quantis populis. qualibus urbib:. quibus prouintus. quos huius modi

Expanded text:
decreuit. commisso proelio cum Lacedaemonii uincerentur, repente Epamidecreuit. commisso proelio cum Lacedaemonii uincerentur, repente Epaminondas dux Thebanorum incautius dimicans uulneralore metus, illis ex gaudio stupor nascitur, veluti ex consensu tacito utrimque discessum est. Epaminondas autem, graviter saucius, cum de victoria suorum comperisset, scutumque exosculatus esset, remota manu qua vulnus occluserat, egressum sanguinis ac mortis patefecit innorum perditio subsecuta est, ut non perdidisse ducem sed ipsi cum eo tunc perisse uiderentur. Contexui indigestae histeriae inextricabilem cratem atque incertos bellorum orbes huc et illuc lymphatico furore gestorum uerbis e uestigio secutus inplicui, quoniam tanto, ut uideo, inordinatius scripsi, quanto magis ordinem custodiui. improba dominandi Lacedaemoniorum cupiditas quantis populis, qualibus urbibus, quibus prouinciis cuiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
amissa furto. bella repetunt. In eo proelio archidamus dux lacedemo¬
niorum uulneratus. cum caedi suos iam & uinctos uider&. occisorũ corpo¬
ra per prȩconẽ ad sepulturam poscit. Quod signũ uictoriȩ traditee int̾
grecos haberi sol&. Thebani autẽ hac confessione contenti. dato parcendi
signo. finem dedere certamini. Paucis deinde interuenientib induciarũ
diebus. lacedemonus ad alia bella conuersis. thebani cum epaminunda
duce de inuadenda lacedemonia. quasi secura & destituta coepere fiduci¬
am. taciti in tempesta nocte lacedemoniam ueniunt. sed non ita incautã
uel indefensam sicut rebantur offendunt: Armati enim senes cũ reli¬
qua turba inbellis aetatis prȩcognito aduentu hostium. in ipsis se
portarum angustus obiecerunt. & aduersum .xxu. milia militum iux centum
confecti aeuo homines proruperunt. His itaq tantam belli molem sustinentibus.
iuuentus suꝑ ueniens congredi aduersus thebanos aperto certamine incunctanter

Expanded text:
amissa furto bello repetunt. in eo proelio Archidamus dux Lacedaemoniorum uulneratus cum iam caedi suos ut uictos uideret, occisorum corpora per praeconem ad sepulturam poposcit: quod signum uictoriae traditae inter Graecos haberi solet. Thebani autem hac confessione contenti, dato parcendi signo, finem dedere certamini. paucis deinde interuenientibus indutiarum diebus, Lacedaemoniis ad alia bella conuersis, Thebani cum Epaminonda duce de inuadenda Lacedaemona quasi secura et destituta cepere fiduciam. taciti intempesta nocte Lacedaemonam ueniunt; sed non ita incautam uel indefensam, sicut rebantur, offendunt: armati enim senes cum reliqua turba inbellis aetatis, praecognito aduentu hostium, in ipsis se portarum angustiis obiecerunt et aduersus quindecim milia militum uix centum confecti aeuo homines proruperunt. his itaque tantam belli molem sustinentibus iuuentus superueniens congredi aduersus Thebanos aperto certamine incunctanter