comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
affirmamꝰ. unde minime dubitamꝰ: qđ hõ
ut̾ior uidebit dm̃. qͥ mͦ solus potest uid̾e
caritatem. que cũ laudaret᷑ dictũ ẽ ds
caritas ẽ. solus paotest uid̾e pacẽ & sc̃ifi
cationẽ: si ne qua nemo poterit uide dm̃.
Neq enĩ caritatẽ. pace̾. scificationẽ. ꝙ si
qͣ similia. iudet mͦ ullus oculus carnis. qͤ
tam̃ om̃ia iã uidet qͣntũ potest oculus
m̃tis. tanto puriꝰ qͣnto purior.: ut sine du¬
bitatione dm nos uisuros eẽ credamꝰ. si¬
ue inueniamꝰ siue ñ inueniamꝰ. qđ de qͣ¬
lite futuri corꝑis querimꝰ. cũ tam̃ corpꝰ
resurrecturũ & ĩmortale atq incorrup¬
masq retinemꝰ. Siaũ iste fr̃ qđ de spiri¬
tali corꝑe ad huc requiro iã sibi firmat
eẽ certissimũ. nͥ placidus audiero docentẽ.
ita ut ille qͦq placidus me audiat ĩquiren
dic̃. ueniã mͥ ab illo ĩpetres. & me rescͥp¬
tis dño aduuante letifices: Scplicit¬

Expanded text:
adfirmamus, unde minime dubitamus, quod homo adfirmamus, unde minime dubitamus, quod homo interior uidebit deum, qui modo solus potest uidere caritatem, quae cum laudaretur, dictum est: Deus caritas est, solus potest une qua nemo poterit uidere deum. neque enim caritatem, pacem, sanctificationem et si qua similia uidet modo ullus oculus carnis; quae tamen omnia iam uidet, quantum potest, oculus mentis tanto purius quanto purior, ut sine dubitatione deum nos uisuros esse credamus, siue inueniamus siue non inueniamus, quod de qualitate futuri corporis quaerimus, cum tamen corpus resurrecturum et inmortale atque incorrupmasque retinemus. si autem iste frater, quod de spiritali corpore adhuc requiro, iam sibi firmat esse certissimum, nisi placidus audiero docentem ita, ut ille quoque placidus me audiat inquirentdidici, ueniam mihi ab illo impetres et me rescriptis domino adiuuante laetifices. CXLI
Abbreviated transcription (Latin):
ras suas ds demonstrare dignet᷑. Sienĩ
hoc inuen̾it inquisitio diligentior. tan¬
tã futurã corporis mutationẽ ut possit
uidere inuisibilia: ñ ut opinor talis po¬
tentia corꝑis m̃tiauferet uisionẽ. ut
ext̾ior ħo łm uid̾e tẽ possit. ñ possit
int̾ior. qͣsi tantũ foris sit d̾s ad hominẽ.¬
tũ sit: ut sit d̾s oĩa in omnib. aut ita
sit intꝰ ille qͥ sine ullis locoꝵ spaciis ubi¬
q totus ẽ. ut foris tantũ uideri abex¬
teriore homine possit. intꝰ aũ abint̾i¬
ore ñ possit. Que si absurdissime sen¬
tiuntur: magis enĩ scĩ pleni er̃t dõ.
ñ manes ĩtrinsecꝰ. ab illo circũdabunt᷑
ex trinsecus. nec ceci intrinsecꝰ. eñ qͦ ple¬
ni er̃t ũ uidebt̃. & tantũ formsecus ocu¬
lati eũ qͦcircũdabunt᷑ uidebt̃. restat
interĩ de uisione di scdm int̾iorẽ ho¬
minẽ certissimi simus. Si aũ etiam
corpꝰ mira cõmittacione hoc ualuerit. a¬
liud accedet. ñ illud abscedet. Neliꝰ gͦ id

Expanded text:
ras suas deus demonstrare dignetur. si enim hoc inuenerit inquisitio diligentior, tantam futuram corporis mutationem, ut possit uidere inuisibilia, non, ut opinor, talis potentia corporis menti auferet uisionem, ut exterior homo deum uidere tunc possit, non possit interior, quasi tantum foris sit deus ad hominetum sit, ut sit Deus omnia in omnibus ; aut ita sit intus ille qui sine ullis locorum spatiis ubique totus est, ut foris tantum videri ab exteriori homine possit, intus autem ab interiori non possit. Quae si absurdissime sentiuntur: magis enim sancti pleni erunt Deo; non inanes intrinsecus ab illo circumdabuntur extrinsecus; nec eaesi intrinsecus eum quo pleni erunt, non videbunt, et tantum forinsecus oculati eum quo circumdabuntur, videbunt: restat ut interim de visione Dei secundum interiorem hominem certissimi simus. Si autem etiam corpus mira commutatione hoc valuerit, aliud accedet,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortalis atq ĩcorruptibilis nat᷑a seruabi¬
t᷑. adiuuet tc̃ aliqͥd sp̃m aduidenda ipsaui¬
sibilia idẽ corꝑalia. sic̃ nc̃ tale aliqͥd nͥ ꝑcor¬
pꝰ uidere ñ possumꝰ. An uͦ etiã sine organo
sunt. fateor me nondu alicubi legisse
qđ mͥ sufficere ex istimarẽ. siue ad dis¬
cendũ. siue ad docendũ. Ac ꝑ hoc si ñ
displicet huic fr̃i mea qualiscũq caute¬

Expanded text:
inmortalis atque incorruptibilis natura seruabiinmortalis atque incorruptibilis natura seruabitur, adiuuet tunc aliquid spiritum ad uidenda ipsa uisibilia, id est corporalia, sicut nunc tale aliquid nisi per corpus uidere non possumus, an uero etiam sine organo sunt, fateor me nondum alicubi legisse, quod mihi sufficere existimarem sine ad discendum sine ad docendum. Ac per hoc, si non displicet huic fratri mea qualiscumque caute
Abbreviated transcription (Latin):
que cõmemorare longũ putaui. dm̃ ñ
eẽ corpꝰ. nec formȩ humanȩ habere m̃bra.
nec eũ eẽ ꝑ locoꝵ spacia diuisibiłe. & eẽ
nat᷑a in cõmutabilit̾ ĩuisibiłe. nec ꝑ eande
nat᷑aan atq substantiã. s assũpta uisibili
specie sic̃ uoluit apparuisse quib apparuit.
quando ꝑ corporeos oculos ĩ scͥpturis scĩs
usus ẽẽ narrat᷑. in adutorio dñi ĩ concus¬
se credo. & qͣntũ ipse donat ĩtelligo. De
spiritaliaũ corꝑe qđ in resurrectione ha¬
bebunꝰ. qͣntã capiat ĩ meliꝰ cõmutationẽ.
utrũ insimplicitatẽ sp̃c cędat. ut totus
homo iã sp̃c sit. an qđ magis puto s ñdu
plena fidittia ẽfirmo. ita futurũ sit spiri¬
tale corpꝰ. ut ꝓpt̾ qͣndã in effabiłe facili¬
tatẽ spiritale dicat᷑. seruet tam̃ substan¬
tiã corꝑałe. que ꝑ se ipsã uiuere ac sen
nat᷑a atq corꝑis. & utrũ si corꝑis quãuis ia

Expanded text:
quae commemorare longum putaui, deum non quae commemorare longum putaui, deum non esse corpus nec formae humanae habere membra nec eum esse per locorum spatia diuisibilem et esse natura incommutabiliter inuisibilem nec per eandem naturam a apparuit, quando per corporis oculos in scripturis sanctis uisus esse narratur, in adiutorio domini inconcusse credo et, quantum ipse donat, intellego. De spiritali autem corpore, quod in resurrectione habebimus, quantam capiat in melius commutationem, utrum in simplicitatem spiritus cedat, ut totus homo iam spiritus sit, an, quod magis puto, sed nondum plena fiducia confirmo, ita futurum sit spiritale corpus, ut propter quandam ineffabilem facilitatem spiritale dicatur, seruet tamen substantiam corporalem, quae per se ipsam uiuere ac sentnatura quae corporis —, et utrum, si corporis quamuis iam
Abbreviated transcription (Latin):
fiir̃ oculos ñ consid̾an: Alenbra tulit: effici¬
uentes diuina eloquia tractauert̃. ideo cõ¬
memoranda arbitratꝰ sũ. ut sciat iste fr̃ siqͥd
alit̾ quã isti sentit. deposita dissensionis a¬
maritudine & fr̃nȩ caritatis suauciate in
ĩtegrũ restituta atq seruata. a diligenti
q tnquilla c̃sid̾atione querendu uł cliscen¬
đu uł docendũ. Neq enĩ quorlibet dus̃pu¬
tationes qͣmuis catholicoꝵ & laudator ho¬
minũ uelut scͥpturas canonicas habere
debemꝰ.: ut nob̃ ñ liceat salua honorificen¬
tia que illis debet᷑ hominib aliqͥd ĩ eoꝵ
scͥptis ĩꝓbare atq respuere. si forte mue¬
uerimꝰ qđ alit̾ senserinit quã ueritas habet.
diuno ad iutorio uł ab aliis intellecta. uł
a nob̾. Talis ego sũ inscͥptis alioꝵ qͣles uolo
eẽ intellectores meoꝵ. Peniq & his omnib
que de opusculis scoꝵ atq docꝰtoꝵ cõmeno¬
raui. ambrosii. ieronimi. athauasii. Gre¬
gorii. & si qua alioꝵ talia legere potui.

Expanded text:
finxit oculum, non considerat? membra tulit, efficiuentes diuina eloquia tractauerunt, ideo commemoranda arbitratus sum, ut sciat iste frater, si quid aliter quam isti sentit, deposita dissensionis amaritudine et fraternae caritatis suauitate in integrum restituta atque seruata diligenti et tranquilla consideratione quaerendum uel discendum uel docendum. neque enim quorumlibet disputationes quamuis catholicorum et laudatorum hominum uelut scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salua honorificentia, quae illis debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis inprobare atque respuere, si forte inueuerimus, quod aliter senserint, quam ueritas habet diuino adiutorio uel ab aliis intellecta uel a nobis. talis ego sum in scriptis aliorum, tales uolo esse intellectores meorum. denique in his omnibus, quae de opusculis sanctorum atque doctorum commemoraui, Ambrosii, Hieronymi, Athanasii, Gregorii, et si qua aliorum talia legere potui,
Abbreviated transcription (Latin):
di dm̃ ñ ꝓmiserat falcultatẽ : Deinde adiun¬
git & ddicit. Si gͦ hii qͥ mundo st̃ corde dm̃
uidebt̃: utiq alii ñ uidebunt. Et nealios il¬
los acciꝑemꝰ de qͥb dictũ ẽ beati pauꝑes. bea¬
ti mites. & cet̾a: continuo subuinxit. Neq
eiũ indigni dm̃ uidebunt. indignos utiq
illos uolens intelligi. qͥ licet resurgant. dm̃
uidẽ ñ potert̃. qm̃i ad dãpnationẽ resur¬
gent. qi ꝑ fide uerã que ꝑ dilectionẽ oꝑa¬
t᷑. cormundare noluert̃. R ideo sequit᷑. &
dic̃. Neq is qͥ dm̃ uid̾e noluerit. potest dm̃
uide. Deinde q occurrebat etiã om̃s ĩpios
uelle dm̃ uid̾e. statĩ ut ostend̾et quare dixe¬
rit qͥ dm̃ uid̾e noluerit: qi utiq illo mͦ ñ
uult dm̃ uid̾e ĩpiꝰ. qi cor mundare ñ uult.

Expanded text:
t facultatem!\' deinde adiungit et dicit: Si ergo hi, qui mundo sunt corde, deum uidebunt, utique alii non uidebunt\'. et ne alios illos acciperemus, de quibus dictum est: Beati pauperes, beati mites et cetera, continuo subiunxit: \'Neque enim indigni deum uidebunt\', indignos utique illos uolens intellegi, qui licet resurgant, deum uidere non poterunt, quoniam ad damnationem resurgent, quia per fidem ueram, quae per dilectionem ondare noluerunt. et ideo sequitur et dicit: neque is, qui deum uidere noluerit. potest deum uidere\'. deinde, -quia occurrebat etiam omnes impios uelle deum uidere, statim, ut ostenderet, qua re dixerit qui deum uidere noluerit\', quia utique illo modo non uult deum uidere impius, quia cor mundare non uult,
Abbreviated transcription (Latin):
sibiłe. uł etiã menbroꝵ linam̃tis ae fi¬
nib t̾minatã. s ubiq totã. ꝑ tale corpꝰ
uid̾e possimꝰ: uolo ut me doceat. si uerũ
sapit. Si aũ inhoc falsũ sentit. longe¬
tolerabilius ẽ substantiȩ corꝑali aliqͥd arroga¬
re.quã do derogare. Q si uera ẽ ista sententi

Expanded text:
uel etiam membrorum liniamentis ac finibus terminatam sed ubique totam per tale corpus uidere possimus, uolo, et me doceat, si uerum sapit; si autem in hoc falsum sentit, longetolerabilius est corpori aliquid adrogare quam deo derogare. et si uera est ista sente
Abbreviated transcription (Latin):
in scͥpturis doctissimꝰ psalmũ expon̾et
uͥ dictũ ẽ intelligite gͦ qͥ insipientes es¬
tis in ppło. & stulti aliquando sapite. qͥ
plantauit aurẽ ñ audiet. aut qͥ fuxit
ocułu ñ c̃sid̾at. int̾ cet̾a istae locus inqͥt
ad u̾sus eos maxime facit qͥ antropomor¬
phi st̃. qͥ dic̃t dm̃ habere m̃bra que eti¬
ã nos habemꝰ. Nerbi causa. Dicit᷑ ds ha¬
bere oculos. oculi dñi respiciũt om̃ia.
Nanꝰ dñi facit oĩa. E audiuit inqͥt adã
sonũ pedũ dñi. deambulantis inꝑadiso.

Expanded text:
in scripturis doctissimus psalmum exponeret, in scripturis doctissimus psalmum exponeret, ubi dictum est: Intellegite ergo, qui insipientes estis in populo, et stulti aliquandoplantauit aurem, non audiet? aut, qui finxit oculum, non considerat? inter cetera: Iste locus\', inquit, \'aduersus eos maxime facit, qui anthropomorphi sunt, qui dicunt deum habere membra, quae etiam nos habemus. uerbi causa dicitur deus habere oculos: oculi domini respiciunt omnia; manus domini facit omnia; et audiuit, inquit, Adam sonum pedum domini deambulantis i
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dm̃ uolunt iud̾e. hoc ẽ cor mundare
de pignꝰ accepimꝰ: quo ilła uisionẽ desid̾are
nouerimꝰ. Nã de m̃bris di que assidue scͥptura
cõmemorat. ne qͥsquã scłm carnis huiꝰ formã
& figurã nos ẽẽ crederet similes dõ. ꝓpt̾ea
eade scͥptura & alas habere dm̃ dixit. qͣs noᷤᷤ
itiq ñ habemꝰ. Sic̃ gͦ alas eũ audimꝰ ꝓtectio¬
nẽ intelligimꝰ. sic & cũ audimꝰ manꝰ oꝑationẽ
ĩtellig̾e̾ debemꝰ. ꝙ cũ audimꝰ pedes p̃senta¬
tionẽ. & cũ audimꝰ oculos uisionẽ q̃ cognos¬
eit. ꝙ cũ audimꝰ faciẽ. noticiã qͣ innotescit.
& si qͥd aliud eadẽ scͥptura ͤ cõmemorat.
puto spiritalit̾ ĩtelligendu. Neq hoc ego
antropomorphi nominant᷑. ex quoꝵ lit¬
teris ne multa cõmemorando maiores
moras faciã: hoc unũ sc̃i ieroninu int̾¬
pono. ut nouerit iste fr̃ ñ se de hac re
mecũ magis qͣm cũ pͥorib agere debere.
siqͥd eũ contra ꝑmouet. Cum gͦ ille uir

Expanded text:
dare de pignus accepimus, quo illam uisionem desiderare nouerimus. Nam de membris dei, quae assidue scriptura commemorat, ne quisquam secundum carnis huius formam et figuram nos esse crederet similes deo, propterea eadem scriptura et alas habere deum dixit, quas nos utique non habemus. sicut ergo, alas cum audimus, protectionem intellegimus, sic et, cum audimus manus, operationem intellegere debemus et, cum audimus pedes, praesentationem et, cum audimus oculos. uisionem, qua cognoscit, et, cum audimus faciem, notitiam, qua innotescit; et si quid aliud eadem scriptura tale commemorat, puto spiritaliter intellegendum neque hoc ego anthropomorphi nominantur. ex quorum litteris ne multa commemorando maiores moras faciam, hoc unum sancti Hieronymi interpono, ut nouerit iste frater non ae de hac re mecum magis quam cum prioribus agere debere, si quid eum contra permouet. Cum ergo ille uir
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. nec omne nom̃ qđ nominat᷑. Neq
eiũ creatura: potest aspicere ereatorẽ suũ.
llis u̾bis uir doctissimꝰ satis ostendit. qͥd
etiã de fut᷑o scło senserit. qͦd ad hanc rem
attinet. Suantũlibet enĩ oculi corꝑis nr̃i
mutent᷑ in meliꝰ angłoꝵ oculis equabunt᷑
Hic aũ & ipsis & uniuersȩ om̃ino cȩlesti
creature. inuisibiłe naturã dix̃ ẽẽ ereato¬
ris. Aut si & hĩc sit questio. & ĩfert᷑ ulla
dubitatio. utrũ ñ simꝰ futuri angelis
potiores: ipsiꝰ dm̃i ẽ hĩc aꝑta sententia.
ubiait de resurrecturis ĩ regnũ. Er̃t eqͣ¬
lis angelis cũ. Unde ide ipse sc̃s ieronimꝰ
alibi sic dicit. Homo gͥ. dĩ faciẽ ud̾e̾ ñ
potest. Angłi aũ etiã minimoꝵ ĩ ȩccła.
semꝑ uident faciẽ di & nẽ in speculo ui¬
demus inenigmate. tc̃ aũ facie ad faciẽ.
qͣndo de hominib ĩ angłos ꝓfecerimus.
& potuerimꝰ eũ apło dicere. Nos aũ om̃s

Expanded text:
tiones, nec omne nomen quod nominatur; neque tiones, nec omne nomen quod nominatur; neque enim creatura potest aspicere Creatorem suum. His verbis vir doctissimus satis ostendit quid etiam de futuro saeculo senserit, quod ad hanc rem attinet. Quantumlibet enim oculi corporis nostri mutentur in melius, angelorum oculis aequabuntur. hic autem et ipsis et uniuersae omnino caelesti creaturae inuisibilem naturam dixit esse creatoris. aut si et hinc fit quaestio et infertur ulla dubitatio, utrum non simus futuri angelis potiores, ipsius domini est hinc aperta sententia, ubi ait de resurrecturis in regnum: Erunt aequales angelis dei. unde idem ipse sanctus Hieronymus alibi sic dicit: \'Homo igitur dei faciem uidere non potest; angeli autem etiam minimorum in ecclesia semper uident faciem dei. et nunc in speculo uidemus, in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, quando de hominibus in Angelos profecerimus, et potuerimus cum Apostolo dicere: Nos autem omn
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ & spm̃ scm̃ uisibiles putant. eqle truuta¬
tis inuisibiletatẽ scͥpturaꝵ sc̃aꝵ testimo¬
niis & diligentia sue disputacionis asseru¬
it. instantissime suadens dm ñ ẽẽ uisũ nͥ
assumptione creature. scdm ditatis añ
suȩ ꝓprietatẽ ommino dm ẽẽ inuisibiłe.
id ẽ patrẽ & filiũ & spm scm̃. nͥ qͣntũ m̃¬
ra inuisibiłe qͣndo patrib uisus ẽ: sicut
moysi cũ qͦ facie ad faciẽ loquebat᷑. aliciuiꝰ
conspicabilis materiȩ dispositione assũp¬
ta. salua sua ĩuisibilitate uideri potuis¬
qͣm uoluntas elegerit ñ natura forma¬
uerit. ut & illud uerũ sit qdđ dm nemo
iudit unquã. que uox ipsius dñi xp̃i ẽ.¬

Expanded text:
tant, aequalem Trinitatis invisibilitatem Scripturarum sanctarum testimoniis, et diligentia suae disputationis asseruit, instantissime suadens Deum non esse visum nisi assumptione creaturae: secundum Deitatis autem suae proprietatem omnino Deum esse invisibilem, id est Patrem, et Filium, et Sra inuisibilem, quando patribus uisus est sicut Moysi, cum quo facie ad faciem loquebatur, alicuius conspicabilis materiae dispositione adsumpta salua sua inuisibilitate uideri potuisquam uoluntas elegerit, non natura formauerit, ut et illud uerum sit, quod deum nemo uidit umquam, quae uox ipsius domini
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ẽ. & illa ñ repudient᷑ testimonia scͥp¬
sibilis ẽ ꝑ ꝓpͥam ditatis naturã. & cũ
uult uideri potest. ꝑ assũptã sic̃ placu¬
erit creaturam. Porro si naturȩ ipsuis ẽ
ĩuisibilitas sic̃ incorruptibilitas: ñ mu¬
tabit᷑ utiq ĩ futuro scło illa natura
ut de ĩuisibili uisibilis fiat. qr neꝙ po¬
t̾it de incorruptibili corruptibilis fieri.
Simul enĩ &. incõmutabilis ẽ. & utiq
naturã eiꝰ cõm̃dauit apłs. cũ duo ista
simul ponet dicens. Regi aũ scłoꝵ ĩui¬

Expanded text:
imonia scripsibilis est per propriam deitatis naturam et, cum uult, uideri potest per adsumptam, sicut placuerit, creaturam. Porro si naturae ipsius est inuisibilitas sicut incorruptibilitas, non mutabitur utique in futuro saeculo illa natura, ut de inuisibili uisibilis fiat, quia neque poterit de incorruptibili corruptibilis fieri; simul enim et incommutabilis est. et utique naturam eius commendauit apostolus, cum duo ista simul poneret dicens: Regi autem saeculoru
Abbreviated transcription (Latin):
cerimꝰ. idẽ eqͣles angelis facti fuerimꝰ:
qd erit utiq in resurrectione mortuoꝵꝵ.
Deinde apłico testimonio satis aꝑuit.
ñ ext̾ioris. s interioris hominis faciem
ĩtelligendã. cũ uidebimꝰ facie ad faciẽ
De facie qͥppe cordis loquebat apłs. cũ
diceret qđ hĩc cõmemorauit. Nlos aut
reuelata facie głam dñi speculantes.
in eandem unaginẽ tͣnsformam᷑. Id si qͥsqͣm
dubitat. recenseat eundẽ locũ. & atten¬
dat unde apłs loquebat᷑. de uelamine scili¬
cet qdđ inanet inlectione ueteris testam̃ti.
donec quisq tͣnseat ad xp̃m ut auferat᷑ ue¬
lam̃. Ibi qͥppe dicit. Nos aũ reuelata facie
głam dñi speculantes. Iue facies inuideis
non erat reuelata. de quib dicit. uelamen
suꝑ cor eoꝵ positũ ẽ ut ostendat cordis fa¬
ciem nob̾ ẽẽ reuelatã uelamine ablato.
Postremo ne qͥsquã ista minꝰ intuens nunꝰ¬
q discernens. uisibiłe d̾m uł angłis uł ho¬
minib cũ eqͣles angłis facti fuerunꝰ. siue

Expanded text:
erimus, id est, aequales Angelis facti fuerimus; quod erit utique in resurrectione mortuorum. Deinde apostolico testimonio satis aperuit non exterioris sed interioris hominis faciem intelligendam, cum videbimus facie ad faciem: de facie quippe cordis loquebatur Apostolus, cum diceret quod hinc commemoravit, Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur. quod si quisquam dubitat, recenseat eundem locum et adtendat, unde apostolus loquebatur, de uelamine scilicet, quod manet in lectione ueteris testamenti, donec quisque transeat ad Christum, ut auferatur uelamen. ibi quippe dicit: Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes, quae facies in Iudaeis non erat reuelata, de quibus dicit: Velamen super cor eorum positum est, ut ostendat cordis faciem nobis esse reuelatam uelamine ablato. postremo, ue quisquam ista minus intuens minusque discernens uisibilem deum uel angelis uel hominibus, cum aequales angelis facti fuerimus, siue
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ p̃sens rogau̾i & nc̃ cõmo¬
neo. ut frẽm nr̃m de quo collocuti sumꝰ
udere &. rogare digneris. ut ignoscat
mͥ si qͥd duruis &. asperius insedictũ acce¬
pit. in ea epła qͣm me illo mͦ scͥpsisse ñ
penitet. qua dixi istius corporis oculos.
nec nc̃ uid̾e łm. nec ẽẽ uisuros. Causam
qͥppe adiunexi cur hoc dixerĩ. ne scili¬
cet ds ipse corporeus ẽẽ credat᷑. & ĩ loci
spacio int̾ualloq uisibilisꝰ nichil enim
uid̾e aliter istus corꝑis oculus potest. &
ne illud qđ dictũ ẽ faciead faciem sic acci¬
piat᷑. tanquã m̃bris corporeis t̾minatus
sit ds. Ido me gͦ illud dixisse ñ penitet.
ne de ipso ao tã ĩpie senciamꝰ. ut eũ ñ
ubiq totũ. s ꝑ localia spacia diuisibiłe
ex istumemus. Talia nãq his oculis noui¬
mꝰ. Ceterũ nichil tale de do sentien. s eũ

Expanded text:
Sicut praesens rogaui, et nunc commoneo, ut fratrem nostrum, de quo conlocuti sumus, uidere et rogare digneris, ut ignoscat mihi, si quid durius et asperius in se dictum accepit in ea epistula, quam me illo modo scripsisse non paenitet, quia dixi istius corporis oculos nec uidere deum nec esse uisuros. causam quippe adiunxi, cur hoc dixerim. ne scilicet deus ipse corporeus esse credatur et in loci spatio interualloque uisibilis — nihil enim uidere aliter istius corporis oculus potest — et ne illud, quod dictum est: Facie ad faciem, sic accipiatur, tamquam membris corporis terminatus sit deus. ideo me ergo illud dixisse non paenitet, ne de ipso deo tam impie sentiamus. ut eum non ubique totum sed per localia spatia diuisibilem existimemus; talia quippe his oculis nouimus. Ceterum nihil tale de deo sentiens sed eum
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ. posse oculos carnis aspicere. s ocu¬
los m̃tis. de qͥb ipse saluator ait. Beati
mundo corde qm̃ ipsi dđm uidebt̃. Iuid
hac manifestatione lucidius: Si enĩ tan¬
tũmͦ dixisset. nec patͥs. nec filii. nec sp̃c
sc̃ĩ diuinitatẽ. posse oculos carnis aspice¬
re. nec de inceps addidissent. s oculos
intis. forte diceret᷑ carnẽ iã ñ ẽẽ appel¬
landã. cũ corpꝰ fuerit spiritale. adden¬
do gͦ & dicendo s oculis m̃tis: ab om̃i ge¬
nere corꝑis alienauit huiꝰmodi uisionẽ.
Ne quis aũ putaret tantũ de p̃senti tẽꝑe
locutũ. subiecit etiã dñi testimonium.
uolens ostend̾ẽ qͦs dixerat oculos m̃tis
qͦ testimonio ñ p̃sentis s futurȩ uisionis
ꝓmissio declarat᷑. Deati mundo corde qm̃
ipsi dm̃ udebt̃. Beatissimꝰ qͦq arhanasius

Expanded text:
nis aspicere sed oculos mentis, de quibus ipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. quid hac manifestatione lucidius? si enim tantum modo dixisset nec patris nec filii nec spiritus sancti diuinitatem posse oculos carnis aspicere nec deinceps addidisset sed oculos mentis\', forte diceretur carnem iam non esse appellandam, cum corpus fuerit spiritale. addendo ergo et dicendo \'sed oculos mentis\' ab omni genere -corporis alienauit huius modi uisionem. ne quis autem putaret eum tantum de praesenti tempore locutum, subiecit etiam domini testimonium uolens ostendere, quos dixerat oculos mentis, quo testimonio non praesentis sed futurae uisionis promissio declaratur: Beati mundo corde, quoniam ipsi d
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dñs monet. ñ qr peẽcni ẽ uerũ iurare:
s qͥa grauissimũ peec̃m ẽ falsũ iurare. quo
citius cadit. qui c̃sueuit iurare. Accepisti
qͥd mͥ uidet᷑. Melius exponant ista melio¬
res. ñ isti quoꝵ noui iã sententiã repro¬
hatidã. s alii qui ueracit̾ possunt. Nã ꝙ e¬
go paratior sũ discere qͣm docere. ẜ tu
magnũ conferes beneficiũ. si ea que
illic a scĩs fr̃ib adu̾sus istoꝵ uanilo qͥa
disserunt᷑. ñ me facias ignorare. In dũo
recte & fidelit̾ uiuas. dilectissime fili.

Expanded text:
sicut dominus monet, non quia peccatum est uerum iurare, sed quia grauissimum peccatum est falsum iurare, quo citius cadit, qui consueuit iurare. Accepisti, quid mihi uidetur; melius exponant ista meliores, non isti, quorum iam noui sententiam reprobandam, sed alii.qui ueraciter possunt. nam et ego paratior sum discere quam docere et tu magnum conferes beneficium, si ea, quae illic a sanctis fratribus aduersus istorum uaniloquia disseruntur, non me facias ignorare. in domino recte et feliciter uiuas, dilectissime fili.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ quotidianũ dicimꝰ nr̃m. s tam̃ ad dimꝰ.
da. nob̾. ne putet᷑ extiob̃. Puide sic̃ scriptũ
ẽ sine ĩt̾missione orate. in omnib gracias
agite. Oretis enĩ. ut ꝑseuerant᷑ & ꝓficient̾
habeatis. Gras agatis. qr ñ ex uob̾ habe¬
tis. Iuis enĩ uos ab illa ex adam mas¬
sa mortis ꝑditionisq discernit: Non¬
ne ille qui uenit querere ⁊ saluare
qd̵ ꝑierat: An uͦ quando apło dicente
audierit homo. quis eniͣ te discernit.
responsurus ẽ bona uoluntas mea. fi¬
des mea. iustitia mea. ⁊ ñ continuo
qd̃ sequit᷑ auditurus. quid enĩ habes qd̾
ñ accepisti. si aũ ⁊ accepisti. qͥd głaris

Expanded text:
addimus: Da nobis, ne putetur lex nobis\\ Proinde, sieut scriptum est sine intermissione orate, in omnibus gratias agite; oratis enim. ut perseueranter et proficienter habeatis, gratias agitis, quia non ex uobis habetis. quis enim uos ab illa ex Adam massa mortis perditionisque discernit? nonne ille, qui uenit quaerere et saluare, quod perierat? an uero quando apostolo dicente audierit homo: Quis enim te discernit? responsurus est: \'Bona uoluntas mea. fides mea, iustitia mea\' et non continuo, quod sequitur, auditurus: Quid enim habes, quod non accepisti? si autem et accepisti
Abbreviated transcription (Latin):
ultra pͣter qđ nob̾ reuelat scientiã nichil
nos adiuuet. ut ea que facienda discendo
nouimus. etiã diligendo faciamus: natu¬
rã scilicet atq doctrinã. definientes tan¬
tummͦ eẽ di grãm & ad uitoriũ. ut recte
iusteq uiuamus. Ad habendã uͦ bonã uo¬
luntatẽ ubi ẽ hoc ip̃m qd iuste uiuimus.
& ipsa karitas que in omnib di bonis
ita excellit. ut etiã ds dictasit. qua una
ĩplet᷑ in nob̾ si qͥd diuinȩ legis & ammo¬
nitionis ĩplemus: nolunt nos diuinitus
adiuuari. s nos ipsos dicunt arbitrio ꝓpͥo
nob̾ ad ista sufficere. Non uob̃ uideat᷑ error
iste mediocris ꝓfiteri uelle. rp̃ianos.
ne quisquã eã habere: ñ nisi ꝑ proprium

Expanded text:
ultra. praeter quod nobis reuelat scientiam, nihil ultra. praeter quod nobis reuelat scientiam, nihil nos adiuuet, ut ea, quae facienda discendo nouimus, etiam diligendo faciamus, naturam scilicet atque doctrinam definientes tantum modo esse dei gratiam et adiutorium, ut iuste recteque uiuamus. ad habendam uero bonam uoluntatem. ubi est hoc ipsum, quod iuste uiuimus, et ipsam caritatem. quae in omnibus dei donis ita excellit, ut etiam dadimpletur in nobis si quid divinae legis et admonitionis implemus, nolunt nos divinitus adjuvari, sed nos ipsos dicunt arbitrio proprio nobis ad ista sufficere. Non vobis videatur error iste mediocris, profiteri se velle christianos, ne quisquam eam se habere nonnisi per proprium
Abbreviated transcription (Latin):
uos ut uigilant̾ euitetis alloquim᷑. El uie gͦ
ẽ qđ ammonicionẽ nr̃ãm tã grato animo
suscepistis. ut ĩ epła tua ad quã nc̃ rescribi¬
mus diceres. Sane qđ me hortat᷑ reueren¬
tia ur̃a. ne aures indulgeã his hominib qͥ
prauis tractatib uenerandã fidem sepe cor¬
meã ab huiꝰmodi ꝑsonis ẽẽ discretã. om̃isq
familia nr̃a adeo catholicã sequit᷑ fide̾. ut
in nulła heresim aliquando deuiauerit.
nec umquã lapsa sit: ñ dico meas sectas
que uix expiant᷑. s nec in eas que paruos
habere uident᷑ errores: hoc ẽ qđ nos magiᷤᷤ
magisq cõpellit ñ tacere apud uos dehiᷤᷤ
qͥ etiã illa que sana sunt uiciare conan¬
tur. Domũ enĩ urãm ñ paruã. xp̃i ȩccłam
deputamꝰ. Nec sane pauus ẽ error illoꝵ.
qͥ putant ex nob̾ipsis nos habere. si quid
iusticiȩ. continentiȩ. pietatis. castitatis
in nob ẽ: eo qͦd ita nos condiderit ds. ut

Expanded text:
uos ut uigilanter euitetis adloquimur. hinc ergo uos ut uigilanter euitetis adloquimur. hinc ergo est. quod admonitionem nostram tam grato animo suscepistis, ut in epistula tua, ad quam nunc rescribimus, diceres: Sane, quod me hortatur reuerentia uestra, ne aures indulgeam his hominibus, qui prauis tractatibus uenerandam fidem saepe cormeam ab huius modi personis esse discretam: omnisque familia nostra adeo catholicam sequitur fidem, ut in nullam haeresim aliquando deuiauerit nec umquam lapsa sit, non dico in eas sectas, quae uix expiantur, sed nec in eas, quae paruos habere uidentur errores\', hoc est, quod nos magis magisque compellit non tacere apud uos de his. qui etiam illa, quae sana sunt. uitiare conantur. domum enim uestram non paruam Christi ecclesiam deputamus. nec sane paruus est error illorum. qui putant ex nobis ipsis nos habere, si quid iustitiae, continentiae, pietatis. castitatis in nobis est, eo quod ita nos condiderit deus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
plexũ. cui specioso p̃filiis hominũ ad ha¬
bendã sp̃c uberiorem fecunditatẽ. nec a¬
mittenda carnis integritatẽ uirgines nu¬
bunt. Ne sciremus aũ quemadmodũ nr̃a il¬
la te ex hortatio a fideli & nobili uirgine fu¬
isset accepta. nͥ nob ꝓfectis cũ post paulułu
professa fuisset sc̃imoniam uirginalem: hoc
ingens di donũ qđ per seruos quidem suoᷤ
plantat & rigat: s ꝑ seip̃m dat increm̃tũ
nob operariis ꝓuenisse ur̃arũ litt̾arũ le¬
tissimo nuntio. & ueraci testimonio disce¬
remꝰ. Iue cũ ita sint. nemo nos improbos
dixerit. si in uobis ammonendis ut contra¬
ria gr̃ȩ di dogiata deuitetis necessitudi¬
ne sumus ꝓpensiore solliciti. Nã licet nos
apłs ñ solum oportune. uerũ etiã importũ¬
ne p̃dicando uerbo instare p̃cipiat: ñ tam̃
in eoꝵ hominũ numero uos habemus. qui¬
b sermo uł pagina nr̃a importuna uideat᷑.
quando id qđ ad sanã doctrinã ñ ꝑtinet.

Expanded text:
pleium, cui specioso prae filiis hominum ad hapleium, cui specioso prae filiis hominum ad habendam spiritus uberiorem fecunditatem nec amittendam carnis integritatem uirgines nubunt. nesciremus autem, quem ad modum nostra illa tunc exhortatio a fideli et nobili uirgine fuisset accepta, nisi nobis profectis, cum post paululum professa fuisset sanctimoniam uirginalem, hoc ingens dei donum, quod per seruos quidem suos plantat et rigat, sed per se ipsum dat incrementum, nobis operariis prouenisse uestrarum litterarum laetissimo nuntio et ueraci testimonio disceremus. Quae cum ita sint, nemo nos inprobos dixerit, si in nobis admonendis, ut contraria gratiae dei dogmata deuitetis, necessitudine sumus propensiore solliciti. nam licet nos apostolus non solum opportune uerum etiam importune praedicando uerbo instare praecipiat, non tamen in eorum hominum numero nos habemus, quibus sermo uel pagina nostra importuna uideatur, quando id, quod ad sanam doctrinam non pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
N ẽ debitis inxp̃o officiis hono¬
randȩ & merito illustri filiȩ nili
constitutos apud ipponem tuȩ reuerentiȩ
litt̾ȩ reperirent. quib hec rescripta parit̾
redderemuis cognita ur̃a incolumitate
gaudentes. uicissimq nrãm quã uob̃ carã
eẽ c̃fidimus. mutua dilectione nuncian¬
tes. dña debitis in xp̃o officiis honoranda.
& meritis illustris filia. Seire aũ uos opti¬
me scimꝰ quantũ uob̃ debeamꝰ religionis
affectum. quantaq nob̃ ꝙ apud dm. & uit̾
homines sit cura de uob̾. Licet enĩ uos ꝑ
litteras primum. deinde eriã p̃sentia cor¬
porali pia & catholica hoc ẽ uera menbra
xp̃i exiguitas nr̃a cognouerit. tam̃ etiã
ꝑ ministeriũ nr̃m cũ accepissetis uerbũ
auditus cũ. sic̃ dic̃ apłs. accepistis ñ ut uer
bũ hominũ. s sic̃ ẽ uere u̾bũ di. Cuiꝰ mini¬
toris. in domo ur̃a tantus fructus exortꝰ
ẽ.: ut humanis nuptiis iã paratis sca deme¬
trias spiritałe sponsi illius p̃ferret am¬

Expanded text:
NAE DEBITIS IN CHRISTO OFFICIIS HOXOEANDAE ET MERITO INLUSTRI FILIAK IULIAconstitutos apud Hipponem tuae reuerentiae litterae reperirent, quibus haec rescripta pariter redderemus cognita uestra incolumitate gaudentes uicissimque nostram, quam uobis caram esse confidimus, mutua dilectione nuntiantes, domina debitis in Christo officiis honoranda et mento inlustris filia. scire autem uos optime scimus, quantum nobis debeamus religionis affectum quantaque nobis et apud deum et inter homines sit cura de nobis. licet enim uos per litteras primum, deinde etiam praesentia corporali pia et catholica, hoc est uera membra Christi exiguitas nostra cognouerit, tamen etiam per ministerium nostrum, cum accepissetis uerbum auditus dei, sicut dicit apostolus, accepistis non ut uer bum hominum sed, sicut est uere, uerbum dei. cuius minia saluatoris in domo uestra tantus fructus exortus est, ut humanis nuptiis iam paratis sancta Demetrias spiritalem sponsi illius praeferret am
Abbreviated transcription (Latin):
illa ñ sunt u̾ba ipsius s alteruis. ita ñ sit talis
et fides eius qua se aliquid habere credat.
de quo in se non ĩ dño głetur: Nã gła quide
eius in ipsa ẽ. ñ in uerbis alienis. sicut apłs ait.
Opus aũ suum ꝓbet unus quisq & tc̃ in se¬
metipso habebit głam. & ũ in altero. Sed
absit ut gła sua ipsa sit. & ñ ill ẜ eui dicit᷑

Expanded text:
illa non sunt uerba ipsius sed alterius, ita non sit talis illa non sunt uerba ipsius sed alterius, ita non sit talis et fides eius, qua se aliquid habere credat, de quo in se non in domino glorietur. nam gloria quidem eius in ipsa est non in uerbis alienis, sicut apostolus dicit: Opus autem suum probet unusquisque et tunc in semet ipso habebit gloriam et non in altero. sed a
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã continens: nͥ ds det. Uude cũ iam
ille haberet scientiã. p̃cabat᷑ ut haberet &
continentiã: ut eẽt & in illo quod sciebat.
qr ñ eẽt siue illo. Aut si ꝓpter arbitriũ ꝓpri¬
um aliquantułu ex illo. ñ tam̃ nͥ ex illo. qr
nemo potest ẽẽ continens nͥ ds det. Iste aũ
de spiritalib diuicus in quib ẽ utiq etiam
ipsa luminosa & speciosa continentia: non
ait inte & exte ẽẽ possunt. s ait. nͥ exte &
inte eẽ ñ possunt: ut quẽ ad mođu ñ ei sũt
alibi nͥ in illa. sic ei ñ aliunde nͥ ex illa. esse
posse credant᷑. & ob hoc qͦd miserator dñs a
corde eiꝰ auertat. sic głet᷑ quasi ñ acceꝑit.
Et nos quidẽ de sc̃ȩ uirginis disciplina &
si tamen legit ingemuit: & pectus humilit̾
tutudit. ac fortassis & fleuit: đmq cuidicata
a quo scĩficata ẽ fidenter orauit: ut quomͦ

Expanded text:
uerum etiam continens, nisi deus det unde cum iam uerum etiam continens, nisi deus det unde cum iam ille haberet scientiam, precabatur, ut haberet et continentiam, ut esset et in illo, quod sciebat, quia non esset ei illo. aut si propter arbitrium proprium aliquantum et ex illo, non tamen non nisi ex illo, quia nemo esse potest continens, nisi deus det. iste autem de spiritalibus diuitiis, in quibus est utique etiam ipsa luminosa et speciosa continentia, non ait: \'In te et ex te esse possunt\', sed ait: Nisi ex te et in te esse non possunt\\ ut. quem ad modum non ei sunt alibi nisi in illa, sic ei non aliunde nisi ex illa esse posse credantur et ob hoc — quod miserator dominus a corde eius auertat! - sic glorietur, quasi non acceperit Et nos quidem de sanctae uirginis disciplina etsi tamen legit. ingemuit et pectus humiliter tutudit ac fortassis et fleuit deumque, cui dicata et a quo sanctificata est, fidenter orauit, ut, quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
um: sine quo ñ oꝑam᷑ bonũ. non tam̃ sicut ip¬
se dixit. ñ nͥ ex illa. Propriũ quippe arbitri¬
uni nͥ d̃i grã uiuet᷑. nec ipsa bona uoluntas
scientiã reuelando. ut nouerimꝰ quid face̾
debeamꝰ. s etiã inspirando karitatẽ: ut ea
que discendo nouimꝰ etiã diligendo facia¬
mus. Nã utiq nouerat ille quã magnum
bonũ eẽt continentia qui dicebat. Et cũ sci¬
rem qr ueno potest ẽẽ continens. nͥ d̾s det.
Non gͦ solũ sciebat quantũ eẽt hocbonũ. &
quã ddesid̾abilit̾ eẽt concupiscendũ: uerum
etiã qd nͥ dante deo eẽ ñ posset. Docuerat
enĩ eũ sapientia. Nã hoc dicit. E hoc ip̃m
erat sapientiȩ. scire cuuis eẽt boc donum.
Nec tam̃ ei scientia suffecit. s ait. Adii dnm:
& dep̃catus sũ ilłu. Non gͥ tantum mͦ in hoc
nos adiuuat d̾s: ut sciamꝰ quid agendum
sit. uerũ etiã ut amando aganius. qđ discen¬
do iã scimꝰ. Nemo itaq potest eẽ ñ solũ scieis.

Expanded text:
um, sine quo non operamur bonum, non tamen, sicut iste dixit, non nisi ex illa\'. proprium quippe arbitrium nisi dei gratia iuuetur, nec ipsa bona uoluntas scientiam reuelando. ut nouerimus. quid facere debeamus, sed etiam inspirando caritatem. ut ea, quae discendo nouimus. etiam diligendo faciamus. Nam utique nouerat ille, quam magnum bonum esset continentia, qui dicebat: Et cum scirem, quia nemo potest esse continens, nisi deus det. non solum ergo sciebat, quantum esset hoc bonum et quam desiderabiliter esset concupiscendum, uerum etiam quod nisi dante deo esse non posset; docuerat enim eum sapientia; nam hoc dicit: E t ho c ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum. nec tamen ei scientia suffecit, sed ait: Adii dominum et deprecatus sum illum. non igitur tantum modo in hoc BOS adiuuat deus, ut sciamus, quid agendum sit, uerum etiam ut amando agamus, quod discendo iam scimus. nemo itaque potest esse non solum sciens
Abbreviated transcription (Latin):
quide de terentio recolens uersum. s tam̃
aptissimũ & utilissimũ. Nc̃ hic dies aliam
uitam affert. alios mores postulat. Q si
ueraert᷑ dixisti. sicut de te dubitare ñ de¬
beo: iã ꝓfecto sic uiuis. ut sis dignus bap¬
tismo salutari remissionẽ p̃teritoꝵ acci
duce si qua manent sceleris uestigia nr̃i.
Irrita perpetua soluunt formidine terras.
Qd ex eymeo idẽ ex sibillino carmine se
fassus ẽ transtulisse uirgilius.: qm̃ fortassis
etiã illa uates aliquid de unico saluatore
inspũ audierat. qd necesse habuit confi¬
teri. N ec tͥ dñe merito suscipiende ꝙ in
xp̃o dilectissime ac desiderantissime fr̃.
siue pauca. sine forsitan multa sint. ut cũ

Expanded text:
quidem de Terentio recolens uersum sed tamen quidem de Terentio recolens uersum sed tamen aptissimum et utilissimum: Nunc hic dies aliam uitam adfert, alios mores postulat. quod si ueraciter dixisti. sicut de te dubitare non debeo. iam profecto sic uiuis, ut sis dignus baptismo salutari remissionem praeteritorum aduce, si qua manent sceleris uestigia nostri, inrita perpetua soluent formidine terras. quod ex Cymaeo, id est ex Sibyllino carmine se fassus est transtulisse Vergilius, quoniam fortassis etiam illa uates aliquid de unico saluatore in spiritu audierat, quod necesse habuit confiteri. haec tibi, domine merito suscipiende et in Christo dilectissime ac desiderantissime frater, siue pa
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiã. tu ab hac alienus qͦmͦ eẽ po¬
sses amicus mĩs. qui unde beatus eẽ pos
sem penitus ignorabas. & ñ uihoc me a
cũ facere tandem aliquando dignat᷑.
pace nr̃a. qui duob p̃ceptis cuncta p̃¬
conia diuina conclusit dicens. Diliges
dñm dm tuũ ex toto corde tuo. &. ex
tota aĩa tuã & extota m̃te tua.&. dili¬
ges ꝓxiium tuũ tanquã te ip̃m. In his
duob p̃ceptis totalex pendet & ꝓpħȩ.
In illo primo rerũ diuinarũ. in hoc sedõ
rerũ humanarũ ẽ cũ beniuolentia & kari¬
tate consensio. ħec duo si mecũ firmissi¬
me teneas. amicicia nr̃a uera ac sempit̾¬
na erit: & ñ solũ inuicem nos. s etiã ipsi
dño sociabit. Quod ut fiat: ex hortor graui¬
tatẽ & prudentiã tuã. ut iã etiã fidelium
sacramenta percipias. Decet enĩ etatem:
& congruit quantũ credo morib tuis. Ne¬
mento qͥd mͥ dixeris profecturo. comicũ

Expanded text:
sericordiam; tu ab hac alienus, quomodo esse posericordiam; tu ab hac alienus, quomodo esse poteras amicus meus, qui unde beatus esem, penitus ignorabas et non in hoc me amte mihi amicum facere tandem aliquando dignatur.pace nostra. qui duobus praeceptis cuncta praeconia diuina conclusit dicens: Diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum: in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. in illo primo rerum diuinarum. in hoc secundo rerum humanarum est cum beniuolentia et caritate consensio. haec duo si mecum firmissime teneas, amicitia nostra uera ac sempiterna erit et non solum inuicem nos sed etiam ipsi domino sociabit. Quod ut fiat, exhortor grauitatem et prudentiam tuam. ut iam etiam fidelium sacramenta percipias; decet enim aetatem et congruit, quantum credo. moribus tuis. memento, quid mihi dixeris profecturo comicum
Abbreviated transcription (Latin):
us amicus es qui eras exparte. s quantũ
ratio indicat nec ex parte eras. quando
nec in reb humanis mecũ amiciciam
uerã tenebas. Rerũ quippe diuinarum
ex quib recte humana pensant᷑. socius
mͥ ñau̾ eras. siue qͣndo nec ipse ineis erã.
siue postea quã ego eas ut cũq saꝑe cȩ¬
pi. aquib tu longe ab horrrebas. Nolo
aũ succenseas nec tͥ uideat᷑ absurdũ.
qdͣ illo tempore cũ in uana mundi huiꝰ
estuarem: quãuis me multũ a mare
uidereris. ñu eras amicus meus. qͣn¬
do nec ipse mͥ amicus erã. s potius ini¬
micus diligebã quippe iniquitatem.
& reuera quia diuina sentencia ẽ. qͥa
seriptũ ẽ in scĩs libris. qͥ diligit unqui¬
tatem odit animã suã. Cumͦ gͦ odissem¬
animã meã uerũ amicũ quomodo habe¬
re poterã. ea mͥ optantẽ. in quib ipse me¬
ip̃m patiebar inimicũ : cũ uͦ benignitas
& gr̃a saluatoris nr̃i illuxit mͥ. non
scd̃m meririta mea. s scđm ipsuis mi¬

Expanded text:
us amicus es, qui eras ex parte; sed quantum ratio indicat, nec ex parte eras, quando nec in rebus humanis mecum amicitiam veram tenebas. Rerum quippe divinarum, ex quibus recte humana pensantur, socius mihi nondum eras; sive quando nec ipse in eis eram, siue posteaquam ego eas utcumque sapere coepi, a quibus tu , longe abhorrebas. \'hNolo autem suscenseas nec tibi uideatur absurdum, quod illo tempore, cum in uana mundi huius aestuarem, quamuis me multum amare uidereris. nondum eras amicus meus, quando nec ipse mihi amicus eram sed potius inimicus. diligebam quippe iniquitatem et uera, quia diuina, sententia est. qua scriptum est in sanctis libris: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam. cum animam meam, verum amicum quomodo habere poteram, ea mihi optantem in quibus ipse meipsum patiebar inimicum? Cum vero benignitas et gratia Salvatoris nostri illuxit mihi, non secundum merita mea, sed secundum ipsius mi
Abbreviated transcription (Latin):
Nerumtam̃ ab inicio generis humani. uł
ad arguendos malos sicut ad cai. ac pri¬
us ad ip̃m adam uxoremq eius. uel ad
consolandos bonos. uł ad ut rosq cõmo¬
nendos. ut alii ad salutẽ suã crederent.
alii ad pęnã suã ñ crederent. ipse utiq
ñ in carne: s in spũ ueniebat: uisis con¬
gruis alloquens quos uolebat. sicut uo¬
lebat. Iuod aũ dixi in sp̃u ueniebat: &
ipse quidem filius in substantia dextatis
cit sine sp̃u scõ. uel sine patre. cũ insepa¬
rabilia. sint omĩa opera trinitatis :
Ipsa quoq scripturȩ uerba de quib agi¬
tur satis hoc ut puto indicant eis quidi
ꝓ peccatis nr̃is mortuuis ẽ. iustis ꝓ in iustiᷤ.
ut nos ad ducat deo: mortificatus quidem
carne. uiuificatus aũ spũ. Inqͦ et his qui
in carcere conclusi erant sp̃ib adueniens
p̃dicauit. qui in credili fuerant aliqͣndo.
quando expectabat dei pacientia: indiebus

Expanded text:
uerum tamen ab initio generis humani uel uerum tamen ab initio generis humani uel ad arguendos malos sicut ad Cain ac prius ad ipsum Adam uxoremque eius uel ad consolandos bonos uel ad utrosque admonendos, ut alii ad salutem suam crederent, alii ad poenam suam non crederent, ipse utique non in carne sed in spiritu ueniebat uisis congruis adloquens, quos uolebat, sicut uolebat. quod autem dixi in spiritu ueniebat\', et ipse quidem filius in substantia deitatis, lius sine spiritu sancto uel sine patre, cum inseparabilia sint omnia opera trinitatis? Ipsa quoque scripturae uerba. de quibtur, satis hoc, ut puto, indicant eis qui dipro peccatis nostris mortuus est, justus pro injustis, ut nos adducat Deo, mortificatus quidem carne, vivificatus autem spiritu: in quo et iis qui in carcere conclusi erant, spiritibus adveniens praedicavit, qui increduli fuerant aliquando, quando exspectabat Dei patientia in diebu
Abbreviated transcription (Latin):
ficabat: ideo ibi diluuiũ et baptismum
significauit fidelib et infidelib pęnam:
sicut in figura ñ rei gestȩ s tantũ mͦ die¬
tȩ. quod de lapide scriptum ẽ quo signfi¬
catus ẽ xp̃c.: duo quedam p̃nunciata sunt.
et infidelib offendiculum. & fidelib edifi¬
ciũ. Aliquando aũ in eadem figura. uel ge¬
sta. uel dicta etiã duȩ res unum aliquiad
significant: sicut fideles significauer̃t
lig̾na que in archȩ fabrica coaptata st̃.
eo̾sdemq etiã animȩ octo que in eadem
archa liberatȩ sunt. quomͦ in illa eugłi¬
ca similitudine de ouili. idem ipse xp̃c
pediendũ istũ intellectũ. quod eundem
xp̃m dixit apłs petrus p̃dicasse illis in
carcere conclusis. qui quond̾a ñ credi¬
derant in dieb noe. ut ideo ñ arbitrem᷑
dũ uenerat᷑ xp̃c. Nondũ enĩ uenerat.
s incarne: sicut uenit quando post hecĩt̾ra
uisus ẽ. et ctim hominib conuersatus ẽ.

Expanded text:
ficabat, ideo ibi diluuium et baptismum ficabat, ideo ibi diluuium et baptismum significauit fidelibus et infidelibus poenam, sicut in figura non rei gestae sed tantum modo dictae, quod de lapide scriptum est, quo significatus est Christus, duo quaedam praenuntiata sunt, et infidelibus offendiculum et fidelibus aedificium. aliquando autem in eadem figura uel gesta uel dicta etiam duae res unum aliquid signifiligna quae in arcae fabricam coaptata sunt, eosdemque etiam animae octo quae in eadem arca liberatae sunt: quomodo in illa evangelica similitudine de ovili, idem ipse Chrispediendum istum intellectum, quod eumdem Christum dixit apostolus Petrus praedicasse illis in carcere conclusis qui quondam non crediderant in diebus Noe, ut idedum uenerat Christus. nondum enim uenerat sed in carne, sicut uenit, quando post haec in terra uisus est et cum hominibus conuersatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
claudebant᷑. De quali carcere se desiderat
liberari ille qͥ dicit: educ de custodia aĩa
meã ut confiteaotur nomini tuo. que ali¬
bi umbra mortis apellatur: Ie qua non
utiq apud inferos. s hic liberati sunt. de
quib scriptũ ẽ. qui sedebant in umbra
mortis. lumen ortũ ẽ eis. Illis aũ indieb
noe frustra p̃dicatum est: qr ñ credidert
cũ expectaret eos dei patientia ꝑ tempus
Nã eius etiã fabricatio quodamͦ p̃dicatio
fuit: sicut modo similes eoꝵ ñ credunt.
qui sub eadem forma ignorantiȩ tenebris
uelud carcere concludunt᷑. frustra intuen¬
tes ȩccłam toto mundo construi imminen¬
te uidicio tanquã diluuio. quo tẽ om̃s in¬
creduli perierunt. Ait quippe dñs. Sicut
indieb noe. ita erit et indieb filii homi¬
nis. Manducabant. bibebant. nubebant.
uxores ducebant. donec intrauit noe in
archam. Henit diluuium & perdidit
om̃s. S qr res gesta etiã futurã rẽ signi¬

Expanded text:
claudebantur. de quali carcere se desiderat claudebantur. de quali carcere se desiderat liberari ille, qui dicit: Educ de carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo, quae alibi umbra mortis appellatur, de qua non utique apud inferos sed hic liberati sunt, de quibus scriptum est: Qui sedebant in umbra mortis, lumen ortum est eis. illis autem in diebus Noe frustra ptaedicatum est, quia non crediderunt, cum expectaret eos dei patientia per tempus nam eius etiam fabricatio quodam modo praedicatio fuit —, sicut modo similes eorum non credunt. qui sub eadem forma ignorantiae tenebris uelut carcere concluduntur frustra intuentes ecclesiam toto mundo construi imminente iudicio tamquam diluuio, quo tunc omnes increduli perierunt; ait quippe dominus: Sicut in diebus Noe ita erit et in diebus filii hominis. manducabant, bibebant. nubebant, uxores ducebant, donec intrauit Noe in aream; uenit diluuium et perdidit omnes. sed quia ea res gesta etiam rem futuram signi
Abbreviated transcription (Latin):
pertineat. s ad illa potius tempora quoꝵ
formã ad hec tempora transtulit. Illa qui¬
ppe res gesta forma fuerat futuroꝵ. ut
hii qui modo ñ credunt eugło dũ ui om¬
nib gentib edificat᷑ ȩxcła. illis intelligan¬
t ẽẽ similes: qui tc̃ ñ eredidert̃ cũ fabri¬
caret᷑ archa. Illiaũ qui credidert̃ et ꝑ bap¬
tismũ salui fiunt. illis cõparent᷑ qͥ tc̃ in ea¬
dem archa salui facti sunt ꝑ aquã. Unde
ait. Sic et uossimili forma baptisma saluoᷤᷤ
facit. Ad hanc gͥ formȩ sim ilitudinem ce¬
tera etiã de inc̾redulis coaptemꝰ. & ñ suspi¬
cem᷑ quod apud inferos ad fideles facien¬
dos atq liberandos eugłm p̃dicatum sit.
uel adhuc etiã p̃dicetur. quasi & ibi sit
ȩccła constituta. Ad illũ gͦ sensũ qui te mo¬
uit. ideo uident᷑ at tracti qui hoc petrum
sensisse crediderunt. quia dixit conclusis
atq ignorantiȩ tenebris uelud carcere

Expanded text:
pertineat; sed ad illa potius tempora quorum pertineat; sed ad illa potius tempora quorum formam ad haec tempora transtulit. Illa quippe res gesta forma fuerat futurorum, ut ii qui modo non credunt Evangelio, dum in omnibus gentibus aedificatur Ecclesia, illis intelligantur esse similes, qui tunc non crediderunt cum fabricaretur arca: illi autem qui crediderunt, et per Baptismum salvi fiunt, illis comparentur, dem arca salui facti sunt per aquam. unde ait: Sic et uos simili forma baptisma saluos facit. ad hanc igitur formae similitudinem cetera etiam de, incredulis coaptemus et non suspicemur. quod apud inferos ad faciendos fideles atque liberandos euangelium praedicatum sit uel adhuc etiam praedicetur, quasi et ibi sit ecclesia constituta. Ad illum ergo sensum, qui te mouet, ideo uidentur adtracti, qui hoc Petrum sensisse crediderunt, quia dixit conclusis atque ignorantiae tenebris uelut carcere