comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti c̾uicem prolixam tribuas. aut
camelo breuẽ. uel si ẜpentibus
pedes aut pilos addas qͥbus por¬
recti eqͣlit̾ corꝑis longitudo nch
aliud exhibeat nͥ matulis t̾ga
distincti et squanioꝵ leuitate suf¬
fulti: in lubricos tractus simuosis
flexibus lab̾entur. In q̃diupedibꝰ
at̾ id̾ opifex cõtextũ spine a sũmo
capite deductũ longius exͣ corpꝰ
eduxit. et acuminauit in caudã:
tudie̾ mumrẽtur. ut aĩalia q̃d̾
minuta et nocencia motu eiꝰ
arc̾entur acorpore. qd̾ mẽbrũ
si detrahas imꝑfectũ fit aĩalac
debile ubi ãt rõ et manus est
tissime congrnũt: ut neqz nu¬
do q̃drupedi. neq hoĩ tecto ex¬
cogitari quicꝙͣ turpius possit.
Cũ tñ ipã nuiditas hoĩs mire
ad pulcritudinẽ ualeat. non
tñ eciã capiti congruebat tex̾
turũ erat. qiͣ sũmũ edifitii cul¬
men ornanit. Qui ornatus n
est in orbem coactus. aut in fi¬
gurã pilei teres factus. ne qͥ¬

Expanded text:
to cervicem prolixam tribuas, aut to cervicem prolixam tribuas, aut camelo brevem; vel si serpentibus pedes, aut pilos addas, in quibus porrecti aequaliter corporis longitudo nihil aliud exhibeat, nisi ut maculis terga distincti, et squammarum laevitate suffulti, in lubricos tractus sinuosis flexibus laberentur. In quadrupedibus autem, idem opifex contextum spinae a summo capite deductum longius extra corpus eduxit, et acuminavit in caudam, tudinem munirentur, ut animalia quaedam minuta et nocentia motu ejus arcerentur a corpore: quod membrum si detrahas, imperfectum fit animal, ac debile. Ubi autem ratio, et manus est,tissime congruunt, ut neque nudo quadrupede, neque homine tecto excogitari quidquam turpius possit. Sed tamen cum ipsa nuditas hominis mire ad pulchritudinem valeat, non tamen etiam capiti congruebat; quanturum erat; quasi summum aedificii culmen ornavit: qui ornatus non est in orbem coactus, aut in figuram pilei teres factus, ne qu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ spirant: ead̾ senes et ordo mẽ¬
broꝵ est. pͥmũ enĩ caput et huic
amexa ceruix item collo p̾tus
adi̾ctum. et ex eo prominẽtes
armi. adheus ptori uent̾. Item
uentri subnexa genitalia. ultĩo
loco femoralia pedesqz. Nec so¬
lũ menbra suũ tenorẽ ac sitũ
in oĩbus ẜuant: sed etiã ꝑtes
menbroꝵ. Nam in uno capite
ipõ. c̾tam sedem possidẽt aures.
certam oculi nares. Item os qͦ
et in eo dentes et liugna. Que
omĩa cũ sint ead̾ in omĩbꝰ aĩan¬
tibus. tñ in finita et multiphẽ
diu̾sitas figuratoꝵ est. ꝙ ea
q̃ dixi aut productiora. aut cõ¬
inctiora linamẽtis uarie dif¬
fentibus comp̾hensa st̃. Quid
illud nonue dĩnum ꝙ in tanta
młtitudine unũqd̃qz aminal
in suo gn̾e et specie pulchimm̃
est. ut si qͣd uicissim dealt̾o in al¬
tm̃ tñfferatur: nichil impediciꝰ
ad utilitatẽ nich̃ deformius ad
aspectũ uide̾ ncc̃e sit. ut si elephã¬

Expanded text:
quae spirant eadem series et ordo memquae spirant eadem series et ordo membrorum est: primum enim caput et huic adnexa ceruix, item collo pectus adiunctum et ex eo prominentes anni, adhaerens pectori uenter, item uentri subnexa genitalia, ultimo loco femina pedesque. nec solum membra suum tenorem ac situm in omnibus seruant, sed etiam partes membrorum. nam in uno capite ipso certam sedem possident aures, certam oculi, nares item, os quoque et in eo dentes et lingua. quae omnia cum sint eadem in cunctis animantibus, tamen infinita et multiplex diuersitas figurarum est, quod ea quae dixi aut productiora aut contractiora liniamentis uarie differentibus conprehensa sunt. quid ? illud nonne diuinum, quod in tantatitudine, unumquodque animal in sui genere et specie pulcherrimum est? ut si quid vicissim de altero in alterum transferatur, nihil impeditius ad utilitatem, nihil deformius ad aspectum videri necesse sit: ut si elephan
Abbreviated transcription (Latin):
refellemus epicurũ: nc̃
de prouidẽcia ut cepiiꝰ disẜamꝰ
Deus emiꝰ solidam̃ta corporis q̃
ossa dicũtur nodata et adiũcta
niuce̾ neruis alligauit atqr
construxit. Quibꝰ mens si ex
turre̾ aut resist̾e uelit tamꝙͣ re¬
tmaculis utetur. et quid̾ nullo
labore nulloq conatu. sed uel
niĩmo mitu tocius corporis mo¬
lem temꝑaret. ac flecteret. hͨ
at uisteribus oꝑuit. ut quẽtũq
locũ decebat. utiq solida ossa cõ¬
clusa tetfentur. Item uisteribꝰ
ipsis uenas admistuit: quasi
riuos ꝑ corpus om̃e diuisos. ꝑ
q̃ disturrens huõr et sanguis
umuersa menbra succis uitali¬
bus irrigaret. et ea uistera for¬
mata in eũ modũ qui unicuiqz
gn̾ ac loco aptus fuit suꝑiecta
pelle cõtexit. quã uel sola pulcri¬
tudine decorauit. uel setis ado¬
ꝑuit. uel squanis muniuit uel
plumis insignibus adornauit.
Illud uero cõmentũ dei mirablẽ
ꝙ una disposicio et unus habitꝰ.
iinu̾abiles ammanciũ p̾ferat
uarietates. Nam in oĩbus fere

Expanded text:
refellemus Epicurum: nunc de prouidentia ut coepimus disseramus. Deus igitur solidamenta corporis quae ossa dicuntur nodata et adiuncta inuicem neruis adligauit atque constrinxit, quibus mens, si aut excurrere aut resistere uellet, tamquam retinaculis uteretur et quidem nullo labore nulloque conatu, sed uel minimo motu totius corporis molem temperaret ac flecteret. haec autem uisceribus operuit ut quemque locum decebat, ut quae solida essent, conclusa tegerentur. item uisceribus ipsis uenas admiscuit quasi riuos per corpus omne diuisos, per quas discurrens umor et sanguis uniuersa membra sucis uitalibus inrigaret, et ea uiscera formata in eum modum qui uni cuique generi ac loco aptus fuit, superiecta pelle contexit: quam uel sola pulchritudine decorauit uel setis adoperuit uel squamis muniuit uel plumis insignibus adornauit. illud uero commentum dei mirabile, quod una dispositio et unus habitus innumerabiles imaginum praeferat uarietates. nam in omnibus fere
Abbreviated transcription (Latin):
dens non est. homo facit ex eo qd̾
est: qr ꝑ mortalitatem nubecill
est ꝑ mibetillitatẽ defiite ac mo¬
dice ptãtis. Deus autẽ facit ex
eo qd nõ est: qr ꝑ et̾nitatẽ fortis
est ꝑfortitudine̾ ptãtis mi̾se.
que fie ac modo caret. sicut ui

Expanded text:
deus non est. homo facit ex eo quod deus non est. homo facit ex eo quod est, quia per mortalitatem inbecillus est, per inbecillitatem definitae ac modicae potestatis; deus autem facit ex eo quod non est, quia per aeternitatem fortis est, per fortitudinem potestatis inmensae, quae fine ac m
Abbreviated transcription (Latin):
siliĩ. Et ppea deus sit ncce est.
Nec alio noĩe appellari potest
ea uis in qua mest et prouiden
ex cogitandi. et solercia. ptãsq
faciendi. Melius igitur seneta
omĩ stoicoꝵ accutissimus qui
uidit nich̾ aliud esse naturam
laudabimus cuius naturalis est.
Nec ein̾ illa didicit ex ullo. immo
laudabimꝰ. ꝙͣiuis eni̾ naturalis
illi sit. sibi illã dedit. qm̃ deus
ipẽ natura est. Cur igitur or
solius. Aquo enim fieri negat.
ab eod plane fieri mutato noĩe
confiteris. Se qͥtur meptissima
comꝑacio ut faber inqͥt cum qͥd
edificaturus est. nõ ipẽ facit
mat̾iam. sed ea utitur que sit
parata fictorq item cera. sic ist
p̾sto oportuit. non qmͣ ip̃e facet
minoris ꝓtãtis. si ex pato facit
qd̾ est homnnuis. faber sine li¬
gno nichil e dificabit qm̃ lictuũ
pñ facere non pt̾. Non posse at
nabecillitatis est humane. deus
posst emm dei est. Nai si non pt̾

Expanded text:
silium et propterea deus sit necesse est, silium et propterea deus sit necesse est, nec alio nomine appellari potest ea uis, in qua inest et prouidentia excogitandi et sollertia potestasque faciendi. melius igitur Seneca omnium Stoicorum acutissimus, qui uidit nihil aliut esse naturam laudabimus, cui naturalis est uirtus? nec enim illam didicit ex ullo. immo laudabimus. quamuis enim na.turalis illi sit, sibi illam dedit, quoniam deus ipse natura est. cum solvis, Geta. A quo enim fieri negas, ab eodem plane fieri mutato nomine confiteris. Sequitur ineptissima comparatio. « Ut faber, inquit, cum quid aedificaturus est non ipse facit materiam sed utitur ea quae sit parata, fictorque item cera, sic isti esse oportuit non quam ipse faceret minoris potestatis, si ex parato facit, quod est hominis. Faber sine ligno nihil aedificabit, quia lignum ipsum facere non potest; non posse autem, imbecillitatis est humanae: Deus posse enim dei est; nam si non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
si nichil moliri potest. nͣ ab al¬
tero illi mͣ. inmmistretur. Quod
si fit imꝑfecte utiqz uirtutis z
et ent iam potencior iudicandꝰ.
mat̾i̾e institutor. Quo g ͦ noĩe
appellabitur: qui potencia deũ
unicit: Si quid maius est ꝓpͥa
facere. ꝙͣ aliena dispon̾e. Si at̾
fieu non potest ut sit potenciꝰ
mat̾ie fictor est. qui et rerr ex
mat̾ia constanciũ. neqz enim
deo non faciente. et muito esse
aliquid aut potuit aut debuit.
Sed probabile est inqͣt mat̾iam
rerr et habere et habuisse na
turam suam. Quam uni potuit
habere nullo dante: Quã na¬
turam nullo gn̾ante: Si hũit
uim ab aliquo eam sumpsit.
Aquo autẽ sum̾e nͥ a deo potuit:
Si habuit naturã que utiq a
nastendo dicitur: nata est. Ah
autem ñ adeo potuit procrean
Natura enĩ qua dicitis orta essi
omĩa si consilũ non ht̃: effic̾e
nichil potest. Si at̾ gu̾andiet
faciendi potens est. ht̾ gͦ con¬

Expanded text:
si nihil moliri potest, nisi ab alsi nihil moliri potest, nisi ab altero illi materia ministretur. Quod si fit, imperfectae utique virtutis est, et erit jam potentior judicandus materiae institutor. Quo igitur nomine appellabitur, qui potentia Deum vincit? Siquidem majus est, propria facere, quam aliena disponere. Si autem fieri non potest, ut sit potentius tur materiae fictor est qui et rerum ex materia constantium. neque enim deo non faciente et inuito esse aliquid aut potuit aut debuit. sed probabile est inquit materiam rerum et habere et habuisse uim et naturam suam. quam uim potuit habere nullo dante, quam naturam nullo generante? si habuit uim, ab aliquo eam sumpsit. a quo autem sumere nisi a deo potuit? si habuit naturam, quae utique a nascendo dicitur, nata est. a quo autem nisi a deo potuit procreari? natura enim, qua dicitis orta esse omnia, si consilium non habet, efficere nihil potest: si autem generandi et faciendi potens est, habet ergo con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ is qui in alus disputacõnibꝰ
et librs fere omĩbus prouidẽ¬
cie fu̾it asẜ̾tor. et qui a t̾rimis
argum̃tis impuguent eos qͥ
prouidenciã non esse dix̾unt.
Idem mĩe qͣiͣ proditor aliquis
aut tñsfuga prouidenciã cona¬
tus est tollere. In quo si contra¬
dicere uelis. nec cogitacõne opꝰ
est. nec labore. sua illi dicta re
re futari. Sed cõce damus hoc
more et instituto achademicoꝵ¬
ut liceat homĩbus ualde liberis
dic̾e. ac sentire que uelut. et smn̾as
ipũs conside̾mus. non est inqͥt
probabile mat̾iam reꝵ adeo fa¬
ctam. Quibus hoc argumentis do¬
ces: Nich̾ enim dixisti. qͣre hoc
non sit probabile. Itaqz niͣ ecõtrio
uel maxme probabile uidetur.nͨ.
tñ teniere uidetur. Cogitanti plꝰ
esse aliqͥd in deo. que̾ profecto ad
nubecillitatẽ hominis redigis.
tui nichil aliud ꝙͣ opificuĩ concedi ᷤ
Quo igitur ab hoĩe dĩa illa uis
differret. si ut homo. sic ec deus
indiget ope aliena. indiget at̾.

Expanded text:
 is, qui in aliis disputationibus, et libris fere omnibus providentiae fuerit assertor, et qui acerrimis argumentis impugnaverit eos, qui providentiam non esse dixerunt, i dem nunc quasi proditor aliquis, aut transfuga, providentiam conatus est tollere: in quo si contradicere velis, nec cogitatione opus est, nec labore; sua illi dicta recntius refutari. Sed concedamus hoc mori et instituto Academicorut liceat hominibus valde liberis dicere, ac sentire quae velint. Sententias ipsas consideremus. Non est, inquit, probabile, materiam rerum a Deo factam. Quibus hoc argumentis doces? Nihil enim dixisti, quare hoc non sit probabile. Itaque mihi e contrario vel maxime probabile videtur: nec tamen temere videtur, cogitanti plus esse aliquid in Deo, quem profecto ad imbecillitatem hominis redigis; cui nihil aliud, quam opificium concedis. Quo igitur ab homine divina illa vis differet, si ut homo, sic etiam Deus ope indiget aliena? Indiget autem,
Abbreviated transcription (Latin):
sed temꝑuit. ut in omĩ castiga¬
cione modũ ac iusticiã ten̾ens.
Qui gͦ nrasti nos iubet. ipẽ utiqz
irastitur. Qui placau celerius p̾¬
cipit: est utiq ipẽ placabił. Ea
emꝰ̾ p̾cepit q̃ sunt iusta. et rebꝰ
utilia coĩbus. Sed qr dix̾am nõ
esse iram dei temporalem sicut
homĩs qui pñtanea cõmocione
feruestit. nec facile rege̾ se pt̾.
ip̃ fragilitatẽ. intellige̾ debemꝰ
qr sit et̾iis deus. iam qͦ eius
in et̾mũ ꝑman̾e. Sed rursum¬
qr uirtute sit maxĩa p̾ditus:
in ptãte habere iam suam . nec
ab ea regi. sed ip̃m illam ꝙͣad¬
modũ uelit moderari. qd utiq
nõ repugnat suꝑiori. Na̾ si ꝓr¬
sus imortalis fuisset ira eus.
non esset satiffactiom aut grẽ
post delictum locus. cum ipse
hommẽ ante solis occasum recõ¬
ciliari iubeat. sed ira diuina in
et̾num manet aduersus eos qͥ
pectant in et̾nam. Itaq deus nõ
thure nõ hostia. non p̾ciosis nu¬
m̾bus que oiã st̃ cormptibilia:
sed mor emendacione placatus.

Expanded text:
uit, ut in omni castigatione modum ac iustitiam teneremus. qui ergo nos irasci iubet, ipse utique irascitur, qui placari celerius praecipit, est utique ipse placabilis: ea enim praecipit quae sunt iusta et rebus utilia communibus. sed quia dixeram non esse iram dei temporalem sicut hominis, qui praesentanea commotione feruescit nec facile regere se potest propter fragilitatem, intellegere debemus, quia sit aeternus deus, iram quoque eius in aeternum manquia virtute sit maxima praeditus, in potestate habere iram suam; nec ab ea regi, sed ipsum illam, quemadmodum velit, moderari: quod utique non repugnat superiori. Nam si prorsus immortalis fuisset ira ejus, non esset satisfactioni aut gratiae post delictum locus; cum ipse homines ante solis occasum reconciliari jubeat. Sed ira divina in aeternum manet adversus eos, qui peccant in aeternum. Itaque Deus non thure, non hostia, non pretiosis muneribus, quae omnia sunt corruptibilia, sed morum emendatione placatur;
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑest una et extrema
questio. nam dix̾it for¬
tasse quis piam a deo non nasti
deum. cum ipẽ ec̾ in p̾ceptis ho¬
minem irasti uetet. possem di¬
cẽ ꝙ ira hoĩs refrenanda fu̾it.
qr nnuste sepe irastitur et p̾sen¬
tem ht̃ motũ qr tpr̃alis est. Ita¬
qz ne fierent ea que faciunt ꝑ
rram. et hũiles et mediotres et
magi reges tẽꝑari debuit fu¬
ror eius et cõprimi. ne mẽtis
impossibile aliqd in expiabile
facunis admicteret. Deus autẽ
et non ad pñs nascitur. et qr
etmis est ꝑfecteq uirtutis. et
nũꝙͣ n m̾ito irascitur. et quia¬
si oĩo prohibe̾t irasti: ipẽ qͦd̾¬
modo rephensor opificn sui¬
fiusset. quia in pͥncipio iram in¬
felle hoĩ indidisset. Si quid̾ cre¬
ditur cã hꝰ cõmocionis humore
pman̾e. Ira emꝰ mortaliũ debet
esse mortalis. Nam si maneat
sempit̾uam. deinde cũ irasti rur
sus quidͥ sed tñ non pectare p̾cip̃¬

Expanded text:
est una et extrema quaestio. nam dixerit fortasse quispiam adeo non irasci deum, ut etiam in praeceptis hominem irasci uetet. possem dicere quod ira hominis refrenanda fuerit, quia iniuste saepe irascitur et praesentem habet motum, quia temporalis est. itaque ne fierent ea quae faciunt per iram et humiles et mediocres et magni reges, temperari debuit furor eius et conprimi, ne mentis inpos aliquod inexpiabile facinus admitteret. deus autem et non ad praesens irascitur, quia aeternus est perfectaeque uirtutis, et numquam nisi merito irascitur. sed tamnino prohiberet irasci, ipse quodammodo reprehensor opificifuisset, quia in principio iram iecur homini indidisset, siquidem creditur causa huius commotionis in umore permanere. ira enim mortalium debet esse mortalis: nam si maneat. sempiternam. deinde rursum cum irasci quidem, sed tamen non peccare p
Abbreviated transcription (Latin):
uobistũ non est. In cassum fa¬
cta est metatura flã. Scribe
confusi st̃ sapientes trepudi¬
auerunt. et capti st̃ qr u̾bum
dmꝰ reprobam̾it. Ergo ut cepe¬
ram dicere. cũ statiusset deus
doctorem uirtutis mictere ad ho¬
cui dux et comes et magist̾
esset futurus. Sed tñ qm̃ cde¬
mens et puis est erga suos:
ad eos ipsos eum misit quos o¬
derat. ne illis in ꝓpetuũ salutis
uiam clauderet. sed daret his li¬
beram facultatem sequendi dñ
ut et p̾miũ uite adipist̾entur.
si secuti fuissent. qd̾ plimi eoꝵ
faciunt atq fec̾unt. aut culpa
sua in penam mortis incurr̾ent.
si regem siũ repudiassent. Ap̾
illos igitur et ex eor semine
regn̾ari eum iussit. ne si fuissz
alienigena: iustamn possent ex¬
cusacionẽ de lege p̾tendere: ꝙ
enm non suscepissent. sib ut
nulla gens oiõ esset in t̾ra: cu

Expanded text:
nobiscum est? in cassum fanobiscum est? in cassum facta est metatura falsa scribae, confusi sunt sapientes, trepidauerunt et capti sunt, quia uerbum domini reprobauerunt. ergo, ut coeperam dicere, cum statuisset deus doctorem uirtutis mittere ad hocui dux et comes et magister esset futures. sed tamen quoniam clemens et pius est erga suos deus, ad eos ipsos eum misit quos oderat, ne illis in perpetuum salutis uiam clauderet, sed daret iis liberam facultatem sequendi deum, ut et praemium uitae adipiscerentur, si secuti fuissent, quod plurimi eorum faciunt atque fecerunt, et culpa sua in poenam mortis incurrerent, si regem suum repudiassent. aput illos igitur et ex eorum semine regenerari eum iussit, ne si fuisset alienigena, iustam possent excusationem de lege praetendere, quod eum non suscepissent, simul, ut nulla omnino gens esset in
Abbreviated transcription (Latin):
cium pplũs ꝙ̃ non cognoui fruai¬
uit .inͥ. ysaias qͦ sic loquitur. ue¬
mo colligere ommes gentes. et
meam. et dictam suꝑ eos sig̾
Et mictam ex his conẜ̾uatos in
gentes que longe sunt. quain
nõ audierũt legem gloriam
meam. et annũciabũt claritate̾
meam in gentes. uolens igitur
deus metatorem templi sui mi
in euorẽ maxĩ induc̾etur. ac
penas pro facmoribus sius lue¬
iet. qui deum ac dnm siũ non
iecepissent. qd olim ꝓphete fic¬
cetmerant esse facturũ. ysaras
emꝰ que̾ udem ipiꝰ udei seira cõ¬
sectum ciudelisfime necau̾unt.
filios genuu et ex altaui. ipsi
autẽ me sp̾uernt. Agnouit
bos possessorem suũ. et asimis
p̾sepe dñi sui. isrł autẽ me nõ
cognouit. et pplu̾s mens me
non intellexit. Iherennas qͦ
silĩt̾ ait. Cognonit tpũs suũ
turtur et yrundo. et runs pas¬
seres custodierũt tprã introitꝰ
sui. pplũs at̾ mens non cogno¬
ut iudiciũ dni. Quomodo di¬
citis sapientes sumꝰ. et lex dĩ

Expanded text:
ium: populus quem non cognoui seruiuit mihi. Esaias quoque sic loquitur: uenio colligere omnes gentes et meam. et dimittam super eos signum et mittam ex iis conseruatos in gentes quae longe sunt, quae non audierunt gloriam meam, et nuntiabunt claritatem meam in gentes. uolens igitur deus metatorem templi sui mitin errorem maximum induceretur ac poenas pro facinoribus suis luerent qui dominum ac deum suum non recepissent: quod olim prophetae cecinerant sic esse futurum. Esaias enim, quem ipsi Iudaei serra consectum crudelissime necauerunt, filios generaui et exaltaui, ipsi autem me spreuerunt. agnouit bos possessorem et asinus praesepem domini sui: Israhel autem me non agnouit et populus me non intellexit. Hieremias quoque similiter ait: cognouit tempus suum turtur et hirundo, et ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit indicium domini. quomodo dicetis: sapientes sumus et lex domini
Abbreviated transcription (Latin):
et patribus uestris a seculo ⁊¬
usq in scliñ. Nolite ambulare
post deos alienos: ut ẜuiatis
eis. et ne incitetis me in oꝑibꝰ
manuũ uraꝵ ad disꝑdendũ
uos. Esdras eciã propheta
qui fuit eiusd̾ ciri temporibus.
a quo udei st̃ restituti sic loq᷑
Desciuerunt ate et abiec̾unt
legem tuã post corpus suũ t
prophetas tuos interfecerut
qui ob testabantur eos. ut reilte¬
rentur ad te. Item helias in libio
lando emulatus sum domma deo
omĩpotenti qr dereliqrunt tefi¬
ln ifrl. et altaria tua demolie¬
runt. et ꝓphetas tuos interfece¬
runt gladio. et remansi egoso¬
litarius. et querũt amnnã meã
auferre ame. pp̾ has illoꝵ impi¬
etates abdicauit eos in ꝑpetuũ
Itaqz desiit ꝓphetas mictere ad
eos. sed illũ filiũ suũ pͥmogẽi¬
tum illũ opificem reꝵ. et consi¬
liatorẽ suũ: labi iussit ecelo ut
religionẽ sanctã dei tñffret ad
gentes id est ad eos qui deun
ignorabant. doce̾tq iusticiã

Expanded text:
et patribus uestris a saeculo et patribus uestris a saeculo usque in saeculum. nolite ambulare post deos alienos, ut seruiatis eis, et ne incitetis me in operibus manuum uestrarum ad disperdendos uos. Hesdras etiam propheta, qui fuit eiusdem Cyri temporibus a quo Iudaei sunt restituti, sic loquitur: desciuerunt a te et abiecerunt legem tuam post corpus suum et prophetas tuos interfecerunt, qui obtestabantur eos ut reuerterentur ad te. item Helias m libro lando aemulatus sum domino deo omnipotenti, quia dereliquerunt te filii Israhel, altaria tua demolierunt et prophetas tuos interfecerunt gladio: et remansi ego solitarius et quaerunt animam meam auferre eam. propter has illorum inpietates abdicauit eos in perpetuum, itaque desiit prophetas mittere ad eos. sed illum filium suum primogenitum, illum opificem rerum et consiliatorem suum, delabi iussit e caelo, ut religionem sanctam dei transferret ad gentes, id est ad eos qui deum ignorabant, doceretque iustitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
rent. atq a diuna lege desi¬
st̾ent: aberrantes ad mipios
cultus deori. tũ deus iustos et
electos uiros spũ sancto imple¬
bat: prophetas in media ꝑle¬
be constituens. ꝓ quoe ptã ini¬
grati ppłi uerbis minacibus
increparet. et inchilominus hor¬
taretur ad penitenciã scelens
agendam. Quã nͥ egissent
atq abiectis uanitatibus ad
deũ suũ reduxissent: fore ut te¬
stamentũ suũ mutaret id est ħe¬
ditate̾ uite inmortalis ad exte¬
ras conu̾teret naciones. aliũq
sͥ ppłmñ fideliorem ex aliemge¬
ns congregaret. Illi autem a
ꝓphetis increpati non modo uer
ba eoꝵ respuerunt: sed eo ꝙ sͥ
pctã exprobarentur offensi eos
ipsos exqͥsitis cruciatibus ne¬
cauerunt. que omniã diñe lrẽ
signata conẜuant. Dicit eĩ
ꝓpheta iheremias. Misi ad uos
suos meos ꝓphetas: ante lutẽ
tis auribus urĩs: cum dic̾em
uobis. conu̾tatur unusquisq
a uia sua mala. et a nequissis
affectionibus urĩs. et habita¬
bitis in t̾ra ista qmͣ dedi uob̾

Expanded text:
rent, atque a divina lege dosciscerent, aberrantes ad impios cultus deorum, tum Deus justos et electos viros Spiritu sancto implebat, prophetas in media plebe constituens, per quos pecgrati populi verbis minacibus increparet, et nihilominus hortaretur ad poenitentiam sceleris agendam, quam nisi egissent, atque abjectis vanitatibus ad Deum suum rediissent, fore, ut testamentum suum mutaret, id est, haereditatem vitae immortalis ad exteras converteret nationes, aliumque sibi populum fideliorem ex alienigenis congregaret. Illi autem a prophetis increpaba eorum respuerunt, sed quod sibi peccata exprobrarentur offensi eos ipsos exquisitis cruciatibus necauerunt. quae omnia diuinae litterae signata conseruant. dicit enim propheta Hieremias: misi ad uos seruos meos prophetas. ante lucem tis auribus uestris, cum dicerem uobis: conuertantur unus quisque a uia sua mala et a nequissimis adfectationibus uestris, et habitabitis in terra ista, quam dedi uobis
Abbreviated transcription (Latin):
in equis dep̾henditur cũ uicto¬
res exrtant. uicti dolent: Ta̾¬
tus amor laudũ. tantũ est ui¬
ctoria cure. Nec inmm̾to sũmus
poeta expiend̾ esse ait. et quis
cuiqz dolor uicto. q̃ gloria pal¬
st̃ cũ ahis aĩalibus. nõ est gͦ
sũmũ bonũ scĩa. Pretea non
pient enim beatiores uider. qu
artẽ aliqmͣ scierint. ĩmo uero et
qui res malas stierint. ut tambe¬
atus sit qui uenena didicent tẽ¬
perare. ꝙͣ qui mederi. Quero g᷑
ad qmͣ rem scĩa refe̾nda sit. Si ad
causas reꝵ naturaliũ q̃ bt̾ĩtudo
mͥ eut ꝓpoĩta. si sciero unde ml
oriatur. uel quicqͥͣd decelo phĩa de¬
lirant: Quid ꝙ eaꝵ reꝵ nõ est
sciã. sed opmacio. q̃ pro ingemis
uaria est. Restat ut stĩa bonoꝵ
ac maloꝵ sũmũ bonũ sit. Cur g.
stientiã maluit ꝙͣ ipãm sapĩam
sũmũ bonũ dicere. cum sit utriꝰp¬

Expanded text:
in equis deprehenditur, cum victoin equis deprehenditur, cum victores exultant, victi dolent? Tantus amor laudum, tantae est victoria curae. Nec immerito summus poeta experiendum esse ait, Et quis cuique dolor victo, quae gloria palsunt cum aliis animalibus, non est ergo summum bonum scientia. praeterea non pient enim beati omnes uideri qui artem aliquam scierint, immo uero qui et res malas scierint, ut tam beatus sit qui uenena didicerit temperare quam qui mederi. quaero igitur ad quam rem scientia referenda sit. si ad causas rerum naturalium, quae beatitudo mihi erit proposita, si sciero unde Nilus oriatur uel quidquid de caelo physici delirant? quid quod earum rerum non est scientia, sed opinatio, quae pro ingeniis naria est? restat ut scientia bonorum ac malorum summum bonum sit. cur ergo scientiam maluit quam ipsam sapientiam summum bonu
Abbreviated transcription (Latin):
blandimentis leuoribus in ui¬
cia p̾cipitat: uel si aliã mutoꝵ.
aliã hoĩs dicit esse naturam.
ꝙ homo ad uirtutẽ sit genitus:
non nich dicit. Sed tam non e¬
rit defmicio sũm bon qr ullm̃
est aĩal qd̾ non scdm̾ naturã
suã uiuat. Qui stĩam sũmũ
bonũ fecit. aliqͥd hoĩ ꝓpͥun de¬
dit. sed stienciã alterius rei
grã homines appetunt: nõ pp̃
ipãm. Quis eniꝰ scire cõtentus
est: non expetens aliꝙ̃ fructũ
scĩe: artes ideo distuntur ut
ex̾ceantur. Se̾centur autẽ ut
ad subfidia uite. uel ad uolupta¬
tem uel ad gloriã. Non est igi¬
tur sũmũ bonũ qd non pp̾ se
expetitur. Quid gͦ int̾est utͫ
scienciã sũmũ bonũ putemus:
an illa ipã que stiã ex se parit.
id est uictũ gloriã. uoluptatẽ.
q̃ non st̃ hoĩ ꝓpria: et ideo ne
sũma quid̾ bona. Nam uolup¬
tatis et uictus appetencia: nõ
hoĩ solũ. sed eciã mutis in est.
Quid cupiditas glĩe: nonne

Expanded text:
blandimentis lenioribus in viblandimentis lenioribus in vitia praecipitat? Vel si aliam mutorum, aliam hominis dicit esse naturam, quod homo ad virtutem sit genitus, nonnihil dicit: sed tamen non erit definitio summi boni; quia nullum est animal, quod non secundum naturam suam vivat. Qui scientiam summum bonum fecit, aliquid homini proprium dedit: sed scientiam alterius rei gratia homines appetunt, non propter ipsam. Quis enim scire contentus est, non expetens aliquem fructum scientiae? Artes ideo discuntur, ut exerceantur: exercentur autem, vel ad subsidia vitae, vel ad voluptatem, vel ad gloriam. Non est igitur summum bonum, quod non propter se expetitur. Quid ergo interest utrum scientiam summum bonum putemus, an illa ipsa, quae scientia ex se parit, id est, victum, gloriam, voluptatem? quae non sunt homini propria, et ideo ne summa quidem bona. Nam voluptatis et victus appetentia non homini solum, sed etiam mutis inest. Quid cupiditas gloriae? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃e est. Qui honestati studet.
uoluptate careat. Penpateticoꝵ
bonuĩ mimũ multipplex. et excep¬
tis aĩ boms que ipsa sint magͣ
contencio est. coe cũ beluis pt̾
uidĩ. nlam corporis bona ⁊ inco¬
lumitas. indolencia. ualitudo. nõ
Ac nestio an ec̾ magis qr homo
et medelis et misterus sublena¬
ri potest. muta non pñt. Item
que appellant fortue bona: nã
sicut hoĩ oꝑibus ad uitam tuẽ¬
dam. sic illis p̾da et pabulis opꝰ
est. Ita inducendo bonũ qd̾ non
sit in hoĩs ptãte: totũ hominẽ
aliene dictioni subuigau̾nt. Au¬
dianus eciam zenonem. Nam
is interdũ uirtute̾ al u̾itatem
sommat. Sũmũ inqͣt est bonũ.
cũ natura consentanee uiuere.
Beluaꝵ igitur more nobis ui¬
uendũ est. nam que abesse ab¬
hendũtur. uoluptates appetũt.
metuũt. fallunt. insidiantur.
octidunt. et qd̾ ad rem maxime
actiet deum nestũĩt. Quid me
docet ut uiuã scdm̃ naturã. que
ipã in det̾ius prona est. et qbd¬

Expanded text:
necesse est, qui honestati studet, necesse est, qui honestati studet, uoluptate. Peripateticorum bonum nimium multiplex et exceptis animi bonis, quae ipsa quae sint magna contentio est, commune cum beluis potest uideri. nam corporis bona id est incolumitas indolentia ualetudo non ac nescio an etiam magis, quia homo et medellis et ministeriis subleuari potest, muta non possunt. item, quae appellant fortunae bona: nam sicut homini opibus ad uitam tuendam, sic illis praeda et pabulis opus est. ita inducendo bonum quod non sit in hominis potestate, totum hominem alienae dicioni subiugauerunt. audiamus etiam Zenonem: nam is interdum uirtutem somniat. \'summum\' inquit est bonum cum natura consentanee uiuere.\' beluarum igitur nobis more uiuendum est. nam quae abesse debehenduntur: umetuunt, fallunt, insidiantur, occidunt; et, quod ad rem maxime attinet, Deum nesciunt. Quid ergo me docet, ut vivam secundum naturam, quae ipsa in deterius prona est, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
besus non sentencia sed hngua
disternit: pnuacione̾ doloris sũ¬
nũ bomĩ mĩcupare. non plane
dolore positis esse hoc disputatũ:
Qud tam ridiculũ ꝙͣ id habere
posũmo bono: qd medicus pos¬
st dire. dolendũ est gͦ ut fiua¬
miir bono. et quid̃ graniter ac
sepe. ut sit postea non dolere io¬
cundius. Mifrrimus est igitur
tret que̾ nos felicissim̃ putabaꝰ:
qr malo caruit. Ab hac uanitate
non longe abfuit qui oĩo nich
dolere sũmũ bonũ dixit. Nam
p̾ter qd̵ om̃e aĩal doloris est fu¬
giens quis potest sͬ. hoc bonũ
pstare. qd̾ nobis ut euemat i¬
chil aliud possumus ꝙͣ optare.
dũmũ autẽ bonũ non potest eff¬
in ip̃ius potestate. hoc aute̾ nõ
uitus hoi. non doctrna. non la¬
bor sed natura ipã cunctis aĩalibꝰ
p̾stat. Qui uoluptatẽ cum hone¬
state iũxenĩt coĩonem hnͣc effu¬
g̾e uoluerũt. sed et fec̾unt repu¬
guans bonũ. qmꝰ qui uoluptati
deditus est: honestate careat

Expanded text:
belluis, non sententia, sed lingua belluis, non sententia, sed lingua discernit? Privationem doloris summum bonum putare, non plane dolore positis esse hoc disputatum? Quid tam ridiculum, quam id habere pro summo bono, quod medicus possit dare? Dolendum est ergo, ut fruamur bono, et quidem graviter ac saepe, ut sit postea, non dolere, jucundius. Miserrimus est igitur, caret: quem nos felicissimum putabamus, quia malo caruit. Ab hac vanitate non longe abfuit, qui, omnino nihil dolere, summum bonum dixit. Nam praeter quod omne animal doloris est fugiens, quis potest sibi hoc bonum praestare, quod nobis ut eveniat, nihil aliud possumus quam optare? Summum autem bonum non potest effin ipsius potestate: hoc autem 11011 uirtus homini, non doctrina, non labor, sed natura ipsa cunctis animantibus praestat. qui uoluptatem cum honestate iunxerunt, communionem hanc effugere uoluerunt, sed effecerunt repugnans bonum, quoniam qui uo-luptati deditus est, honestate careat
Abbreviated transcription (Latin):
cultas loꝙ̃di tribuatur. querat
ab his. quid sͥ uelint. cũ femĩas
tam rabide consectantur. ut uir
diuelli queant. cibos etiã potĩ
negligant. Cur aut alios na¬
res uiolent̾ abigant. aut neu
cti quid̃ absistant. sed a fortioribꝰ
sepe contuti eo matis insecteul
Cur nec mbres nec frigora pti¬
mestanit. laborem sustipiant ꝑi¬
culũ non recusent. quid aliudri¬
poris uoluptatẽ eam se appetere
ut afficiantur suauissimis sen¬
sibus. eosqr esse tanti ut asseqͣ¬
dor causa nec laborem sͥ ullũ
nec uuln̾a nec morte̾ ipsam ie¬
cusandã putent. Ab his ne igi¬
tur p̾cepta uiciandi petemus.
butite ipãm ex eo esse laudanda
ꝓ sit efficiens uoluptatis. nõ uo
inquit obscemis canis. aut sus
Me subalentus. na̾ ideo cũ adu̾sa¬
no sũnia uirũ contentoe̾ depugno.
ut uirtus mea pariat mͥ uolup¬
tatem cuius expers sim ncce est:
a bitus abstesẜ̾o. Ab his gͦ saꝑe
distemus: quos a pectudibus ac

Expanded text:
cultas loquendi tribuatur, quaerasque cultas loquendi tribuatur, quaerasque ab his, quid sibi velint, cum feminas tam rabide consectantur, ut vix divelli queant, cibos etiam, potumque negligant? cur aut alios mares violenter abigant, aut ne victi quidem absistant, sed a fortioribus saepe contriti, eo magis insectentur? cur nec imbres, nec frigora pertimescant, laborem suscipiant, periculum non recusent? Quid aliud reporis voluptatem? eam se appetere, ut afficiantur suavissimis sensibus; eosque esse tanti, ut assequendorum causa, nec laborem sibi ullum, nec vulnera, nec mortem ipsam recusandam putent. Ab hisne igitur praecepta vivendi petemus, virtutem ipsam ex eo esse laudandam, quod sit efficiens voluptatis. Verum, inquit obscoenus canis, aut sus ille lutulentus. Nam ideo cum adversario summa virium contentione depugno, ut virtus mea pariat mihi voluptatem, cujus expers sim necesse est, si victus abcessero. Ab his ergo sapere discemus, quos a pecudibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
litigatoribus furiosis
ac ꝑtinatibus. ueniamus ad iu¬
dicem illũ .s. datorẽ simplicis et
quiete sapiencie: que non tm̃
quid sit hoĩs u̾m et sũmũ bonũ.
de quo pͥusꝙͣ dicere incipio: ille
pareat nemiẽ illoꝵ fuisse sa¬
pientem. Cum de officio hoĩs a¬
gatur. oportet sũmũ sũmi aĩa
lis bonũ in eo constitui. qd coẽ
sed ut feris dentes. armentis
cormia. uolucribus penne ꝓpͥa
st̃. sic hoĩ aliquid suũ debet astr¬
bi sme quo rõnem sue cõdicionis
amittat. Nam qd̾ uiuendi aut ite¬
u̾andi cã datũ est omĩbus: est
quid̾ bonuĩ naͣle sũmũ tñ nonist
ens gͦ non fuit qui sũmũ bomĩ
tredidit aĩ uoluptatẽ. qm sme ila
securitas siue gaudiũ cõe est oiꝰ
Aristippo ne respondend̾ quid̃ duco
quem semꝑ in corporis uoluptate
tuentem. nichil qz aliud ꝙͣ uentu
et uen̾i siuientẽ: nenĩ dubiũ et
homme̾ non fuisse. Sic enim bi¬
xit ut nichil inter eum pͤcudemq
distaret: nͥ unũ ꝙ loquebatur.

Expanded text:
litigatoribus furiosis ac pertinacibus, veniamus ad judicem illum, scilicet datorem simplicis et quietae sapientiae? Quae non tantum quid sit hominis verum ac summum bonum: de quo priusquam dicere incipio, illaepareat neminem illorum fuisse sapientem. Cum de officio hominis agatur, oportet summum summi animalis bonum in eo constitui, quod comSed ut feris dentes, armentis cornua, volucribus pennae, propria sunt: sic homini aliquid suum debet adscribi, sine quo rationem suae conditionis amittat. Nam quod vivendi aut generandi causa datum est omnibus, est quidem bonum naturale; summum tamen non est, ens ergo non fuit qui summum bonum credidit animi uoluptatem, quoniam siue illa securitas siue gaudium est, communis est omnibus. Aristippo ne respondendum quidem duco, quem semper in corporis uoluptates ruentem nihilque aliut quam uentri et Veneri seruientem nemini dubium est homxit, ut nihil inter eum pecudemque distaret, nisi unum, quod loquebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
et i deo existimaciom hom̃i fiuiẽ¬
dũ putauit. qd qui facit: arecto
bonoq discedit.qr nõ est in nr̃a
ptãte ut uirtus pro suis m̾tis
honestetur. Nam quid est houe¬
stas nͥ honor ꝑpetuus ad aliꝙꝰ
stdõ pplĩ rumore delatus. Qͥd
gͦ fiet si enrore ac pͣuitate ho¬
miũ mala existimacio subse¬
qͣtur. Abiciemus ue uirtutem
qr flagiciosa et turpis ab in¬
si pientibus iudicetur. Que
qm̃ inuidia pͥmi ac uexari pł.
ut sit ipã ꝓpiiũ ac ꝑpetuũ bo᷑
nullo extrinsecus adiumento
indigere debet. qm̃ suis ꝑse
uirtutibꝰ intatur et constet.
Itaq nec ullũ ei ab hoĩe bomuĩ
sperand̾ est. nec ullũ malum
recusandũ.

Expanded text:
et ideo existimationi hominum seruienet ideo existimationi hominum seruiendum putauit: quod qui faciat, a recto bonoque discedet, quia non est in nostra potestate ut uirtus pro suis meritis honestetur. nam quid est honestas nisi honor perpetuus ad aliquem secundo populi rumore delatus? quid ergo fiet, si errore ac prauitate hominum mala existimatio subsequatur? abiciemusne uirtutem, quia flagitiosa et turpis ab insipientibus iudicetur? quae quoniam inuidia premi ac uexari potest, ut sit ipsa proprium ac perpetuum bonum, nullo extrinsecus adiindigere debet, quin suis per se viribus nitatur, et constet. Itaque nec ullum ei ab homine bonum sperandum est, nec ullum malum recusandum.
Abbreviated transcription (Latin):
tura in arduo posita est. maloꝵ
in pͥ̾apiti: sũmo igitur labore
simũ bonũ assequi ucc̃e est. Qe
s ubissim̃ est: g. alt̾a uirtute op
est ut ꝑueniamus ad eã uirtu¬
ten que dicitur sũmũ bonũ. qd̾
eist incongruens et absurdũ. ut
uirtus ꝑseipãm ꝑuemat ad se
ipãm. si non potest ad ullũ bo ͫ
ñ ꝑ laborẽ ꝑueniri. apparet uir
ribus. uis officiũq uirtutis est
Ergo sũmũ boniẽ̾ non potest
esse id: ꝑ qd̾ ncte est ad aliud
ꝑueniri. Sed illi cum ignora¬
rent quid effic̾et uirtus. aut
quo tenderet. honestius autem
nich̃ repperirent: substit̾unt in
ipĩus untutis noĩe qua nullo
ꝓposito emolumĩto appetendam
esse dix̾ut. ut bonũ sͥ cõstitue¬
rent. qd bono indige̾t. Aristoti¬
les ab his non longe recessit.
qui uirtutem cũ honestate sũmũ
esse nͥ honesta. ac non si quid ha¬
buerit turpitudinis: uirtus ẽẽ
desmat. Sed uidit fieu posse ut
de uirtute pͣuo iudicio senciatur.

Expanded text:
tura in arduo posita est, malorum tura in arduo posita est, malorum in praecipiti, summo igitur labore summum bonum assequi necesse est. Quod si verissimum est, ergo altera virtute opus est, ut perueniamus ad eam uirtutem quae dicitur summum bonum: quod est incongruens et absurdum, ut uirtus per se ipsam perueniat ad se ipsam. si non potest ad ullum bonum nisi per laborem perueniri, apparet uirtribus uis officiumque uirtutis est. ergo summum bonum non potest esse id per quod necesse est ad aliut perueniri. sed illi cum ignorarent quid -efficeret uirtus aut quo tenderet, honestius autem nihil reperirent, substiterunt in ipsius uirtutis nomine, quam nullo proposito emolumento adpetendam esse dixerunt, ut bonum sibi constituerent quod bono indigeret. Aristoteles ab his non longe recessit, qui uirtutem cum honestate summum uirtus inhonesta ac non, si quid habuerit turpitudinis, uirtus esse desinat. sed uidit fieri posse ut de uirtute prauo iudicio male sentiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
pienciã qd̾ tñ melius dici potut
Nam stĩa parũ est ad bomũ susi¬
piend̾ malũq fugiend̾. nͥ accedt
et uirtus. Multi eniꝰ phõꝵ cum
debonis malisqz dissererent. ali¬
ter tnꝰ ꝙͣ loquebantur natura co¬
gente uix̾unt. qr uirtute carue¬
runt. uirtus at̾ cũ stĩa co̾unta
sapĩã est. Suꝑest ut eos etiã
refellamus qui uirtutẽ ipsam
sũmũ bonũ putau̾nt. in quas
piione ec̃ .i. tullius fuit. m
mltũ incõfida̾ti fuerunt. Non
enꝰ uirtus ipã est sũmũ bomi
sed effectrix et mat̾ est sũm bo
tute non potest: utrũq intill̃
Et faale. Q uero enim utrũ ne
n puitent. an cũ difficultate et
la bois: et xpediant acumen siũ
emouq defendant. Si facile ad
potest: sũmũ bonũ nõ est. Qͥd
mnos qniciemus. quid cõficiamꝰ
eitendo diebus ac noctibus: qnꝰ¬
quid tã in promptu id qd qrmmꝰ
acet. ut illud quilt̾ sine ulla con¬
toitione aĩ cõphendat. Sed si cõe
iͥ labore asseqͥmur. qm̃ bonori na¬

Expanded text:
quod melius dici potuit. Nam scientia parum est ad bonum suscipiendum, malumque fugiendum nisi accedat et virtus. Multi enim philosophorum, cum de bonis, malisque dissererent, aliter tamen, quam loquebantur, natura cogente, vixerunt, quia virtute caruerunt. Virtus autem cum scientia conjucta est sapientia. Superest ut eos etiam refellamus qui virtutem ipsam summum bonum putaverunt, in qua opinione etiam M. Tullius fuit; in quo multum inconsiderati fuerunt. Non enim virtus ipsa est summum bonum, sed effectrix et mater est summi btute non potest. Utrumque intellectu est facile. Quaero enim, utrumne i putent, an cum difficultate ac labore? Expediant acumen suum, erroremque defendant. Si facile ad potest, summum bonum non est. Quid enim nos cruciemus, quid conficiamus, enitendo diebus et noctibus? quandoquidem tam in promptu id quod quaerimus jacet, ut illud quilibet sine ulla contentione animi comprehendat. Sed si commune nisi labore assequimur quoniam bonorum na
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stant hoĩbus et prosut᷑. sed nõ
est ulla uera et iusta largicio. be¬
neficencia em̃ nilla est: bbicũq
ncc̃ĩtas non est. perut gͦ quitq̃d
grẽ cã tribuitur non indigẽtibꝰ
aut cũ fenore redit et beneficen᷑.
non erit. Qd et si gͣtum est. et¬
hiis qͥbus datur: iustũ tñ non
est. quia si non fiat nicħ mali
sequitur. unũ igitur certũ et
um liba̾litatis offm̃ est. egen

Expanded text:
stant hominibus et prosunt — sed non est illa uera et iusta largitio. beneficentia enim nulla est ubicumque necessitas non est. perit ergo quidquid gratiae causa tribuitur non indigentibus aut cum faenore redit, et beneficentia non erit. quod etsi gratum est iis quibus datur, iustum tamen non est, quia si non fiat, nihil mali sequitur. unum igitur certum et aerum liberalitatis officium est egen
Abbreviated transcription (Latin):
to postꝙͣ tarq̃mus superbus
exactus est. Sed illi iursus eod
modo flĩ deceptiq st̃ putantes
hec deihũ esse dicta filio naue qͥ
successor fuit moysi. aut de sacer¬
dote ihũ filio iosedech in quos
nichil congruit eor que ꝓpheta
narrauit. Non enim sordidati illi
umꝙͣ fuerunt. cum alter eoꝵ po¬
tentissimꝰ pͥnceps fuisset: alt̾
sacerdos. aut ppessi st̃ aliquid
ietus putarentur. aut aliqͥd a¬
liqñ incõspectu dei et anglõr
stet̾unt. aut ꝓpheta de p̾tentis
loq̃batur pocius ꝙͣ defuturis. lo¬
cutus est igitur de Ihũ filio dei
ut ostend̾e̾t eũ pͥmo in hũilitate
et carne uenturũ. hec est enim
uestis sordida. ut pararet tem¬
bureretur. idest ab hoĩbus cui¬
ciamenta ꝑferret. et ad ultñ
combureret᷑: ticionẽ enim uul¬
gus appellat extractum foco
torrem semiustũ et extinctum.
Quomodo autẽ et cum qͥbus ñ¬
datis a deo mitt̾etur in t̾ram de¬
clarauit spũs dei ꝑ ꝓphetam do¬

Expanded text:
to post quam Tarquinius Superbus to post quam Tarquinius Superbus exactus est. sed illi rursus eodem modo falsi deceptique sunt putantes haec de Iesu esse dicta filio Naue, qui successor Moysi fuit, aut de sacerdote Iesu filio Iosedech: in quos nihil congruit eorum quae propheta narrauit. non enim sorditati umquam illi fuerunt, cum alter eorum potentissimus princeps fuisset, alter sacerdos, aut perpessi sunt aliquid igni putarentur, aut aliquando in conspectu dei et angelorum steterunt aut propheta de praeteritis loquebatur potius quam futuris. locutus est igitur de Iesu filio dei, ut ostenderet eum primo in humilitate et carne uenturum. haec est enim uestis sordida, ut pararet tembureretur id est ab hominibus cruciamenta perferret et ad ultimum extingueretur. titionem enim uulgus appellat extractum foco torrem semiustum et extinctum. quomodo autem et cum quibus mandatis a deo mitteretur in terram, declarauit spiritus dei per prophetam do
Abbreviated transcription (Latin):
qui elegit Ihrlm̃. et ecce ticio eie¬
ctus ab igne. Et ihũs erat i¬
dutus uestmmĩtis sordidis et sta¬
bat ante faciem angli. Et re¬
spondit ⁊ dixit ad an̾stantes
ante faciẽ ipũs dicens Auft̾e
uestim̃ta sordida ab eo. et indu¬
te eum tumica talari. et impoĩ¬
te cindarim mundã suꝑ caput
eius. Et anglũs dnni stabat et
testificabatur ad Ihm̃ dicens.
hec dicit dñs omp̃s. Si in uiis
meis ambulaueris et p̾cepta
mea ẜuanens: tu iudicabis do¬
mũ meam. et dabo tibi qui cõ¬
u̾tentur in medio hoꝵ circũ¬
stancium. Audi itaq ihũ sacer¬
dos magne. Quis non igit᷑
captos mentibus tum fuisse
uideos arbitretur: qui cũ hec
leg̾ent et audirent: nephari¬
as manus deo suo intulerunt.
Atqui ab eo tprẽ quo zachari¬
as fuit. usq ad annũ decim̃
qͥntũ imperii tiberii cesaris.
quo ihũs crucifixus est: ꝓpe
qͥngenti anni num̾antur. Si¬
quid̃ darn et alexandri adole¬
uit etate. qui fuerunt non ml¬

Expanded text:
qui elegit Hierusalem; et ecce titio ejequi elegit Hierusalem; et ecce titio ejectus ab igne: et Jesus erat indutus vestimentis sordidis, et stabat ante faciem angeli, et respondit, et dixit ad circumstantes ante faciem ipsius, dicens: Auferte vestimenta sordida ab eo, et induite eum tunica talari, et imponit cidarim super caput eius. et angelus domini stabat et testificabatur ad Iesum dicens: haec dicit dominus omnipotens: si in uiis meis ambulaueris et praecepta mea seruaueris, tu iudicabis domum meam, et dabo tibi qui conuersentur in medio horum circumstantium. audi itaque, Iesu sacerdos magne. quis non igitur captos mentibus tum fuisse Iudaeos arbitretur, qui cum haec et legerent et audirent, nefandas manus deo suo intulerunt? atquin ab eo tempore quo Zacharias fuit usque ad annum quintum decimum imperii Tiberi Caesaris, quo Iesus fixus est, prope quingenti anni numerantur, siquidem Darii et Alexandri adoleuit aetate, qui fuerunt non mul
Abbreviated transcription (Latin):
casse dexpõ fore aliqnꝰ ut ex
que daiuid corporailiter natus
onstitu̾et eternũ templũ deo.
qd appellatur ecclĩa. et uĩ¬
as gentes ad religionem uam
dei comiocaret. hec est domus
fidelis. hoc inmortlẽ templũ ĩ
quo si qͥs non sacrificauert ĩ¬
moitalitatis p̾niũ non hẽbͥ
utẽ est hẽat in eo sacerdocui
pli. et ad consp̾tum dei ꝑueñi.
dicens. ante luciferum genu
te. Iuranit dñs et nõ peniteb
eum: tu es sacerdos in et̾num
scdmꝰ ordinem melchise dech.
sustitabo sacerdotem m fidelẽ.
qui omĩa que st̃ in corde meo
faciat. et edificabo ei domũ
fidelem. et tñsibit in consptu
meo oĩbus diebus. Quis aut̾
futurus esset. cui deus et̾mĩ
sacerdociũ pollicebatur. zacha¬
nas eciã noĩe posito aꝑtissiẽ
docuit. sic enim dixit. Et ostẽ¬
dit mͣ dñs deus. Ihiñ sacerdo¬
tem magnũ stantem ante fa¬
ciem auglĩ dm̃. et diabolus sta¬
bat ad dexteram eius ut aduer¬
saretur ei. Et dixit dñs ad dia¬

Expanded text:
asse de Christo, fore aliquando, ut ex genere David corporaliter natus constitueret aeternum templum Deo, quod appellatur Ecclesia, et universas gentes ad religionem Dei veram convocaret. Haec est domus fidelis, hoc immortale templum, in quo si quis non sacrificaverit, immortalitatis praemium non habebit. necesse est habeat in eo sacerdotium pli, et ad conspectum Dei perveniri. dicens: Ante luciferum genui te. Juravit Dominus, et non poenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia, quae sunt in corde meo, faciat; et aedificabo ei domum fidelem, et transibit in conspectu meo omnibus diebus. Quis autem futurus esset, cui Deus aeternum sacerdotium pollicebatur, Zacharias etiam nomine posito apertissime docuit; sic enim dixit: Et ostendit mihi Dominus Deus Jesum sacerdotem magnum stantem ante faciem angeli Domini, et diabolus stabat ad dextram ipsius, ut contradiceret ei. Et dixit Dominus ad dia
Abbreviated transcription (Latin):
eius. nec ambiguũ nec obstuĩ
est. Deus enim cũ uide̾t maliciã
et flõꝵ deor cultus ꝑ orbem t̾re
ita mualuisse. ut iam nomenerꝰ
ex hom̃ĩ memoria fuisset fubla¬
tum. si quid̾̃ uidei qͦ quibus solis
arthanũ dei creditũ fuerat. reli¬
cto uiuo deo ad colenda figm̃ta
irrectiti demonũ fraudibus ob¬
suũ pͥncipem anglo̾ꝵ legauit
ad homines. ut eos conuertẽt
ab impiis cultibus: ad colend
eorr mentes a stulticia ad sapi¬
enciã. ab iniqͥtate ad iusticie ope¬
ra traduceret. Hee st̃ uie dei ĩ
precepta que fiuanda manda¬
nnt. Ille uero exhibuit deo fide̾
docuit enim ꝙ unus deus sit.
eũq solũ coli oport̾e̾. nec umꝙͣ
se ipẽ deũ dixit. quia non ser¬
uasset fidem: si missus ut deos
tolleret. et unũ asseieret. indu¬
c̾et aliũ p̾ter unũ. hoc erat nõ
de uno deo facere p̾connũ. nec
eius qui miẜat sed suũ ꝓpͥum
negociũ tere. ac si ab eo quẽ
illustraturus uenerat seꝑae.
proplea qr tam fidelis extitit.

Expanded text:
nec ambiguum nec obscurum est. deus enim cum uideret malitiam et falsorum deorum cultus per orbem terrae ita inualuisse, ut iam nomen eius ex hominum memoria fuisset paene sublatum — siquidem Iudaei quoque, quibus solis arcanum dei creditum fuerat, relicto deo uiuo ad colenda figmenta inretiti daemonum fraudibus absuum principem angelorum legauit ad homines, ut eos conuerteret ab inpiieorum mentes a stultitia ad sapientiam, ab iniquitate ad iustitiae opera traduceret. hae sunt uiae dei in praecepta quae seruanda mandauit. ille uero exhibuit deo fidem: docuit enim quod unus deus sit eumque solum coli oportere, nec umquam se ipse deum dixit, quia non serutolleret, et unum assereret, induceret alium, praeter unum. Hoc erat, non de uno Deo facere praeconium, nec ejus qui miserat, sed suum proprium negotium gerere, ac se ab eo quem illustraturus venerat, separare. Propterea quia tam fidelis extitit,