comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
more: instructiouͦ. amore dĩ ꝑficitur. ẽuiꝰ
dico cui ꝑ disciplinã subuenitur. Nã qͥ subue¬
nit: nichil horũ duoꝵ ht̃. nͥ amare In hisdu¬
obus. ds ipse cuiꝰ bonitate atq elem̃tia. fit oĩo
ut aliqͥd simus: duobus testam̃tis uet̾e et
nouo. disciplinȩ nob̾ regulã dedit. Quanquã
m̃nor. ãmor in nouo: q ibi seruitur. hic libtas
bili quodã ordine diuinoq concentu. longis.¬
simũ ẽ dic̾e: et multi religiosi doctiq dixer̃t
orultos ubros res ista flagitat : ꝓͣ merito. quã¬
td̾ ab hõe pot̃. explicari et p̃dicari queat. Qͥ
ergo diligit pxinũ: agit quantũ pot̾ ut sal¬
uus corpore. saluusq aĩo sit. S cura corpori.
ad sanitatẽ animi referenda ẽ agergo hi
gͣdib quod ad animũ ꝑtinet: ut pͥmo timeat. de¬
cio u̾itatis. atq inhis duob cõuenit mͥ cũ ma¬
nieheis. idẽ ut dm̃ et ꝓximũ diligamꝰ. S hoc
uet̾i testam̃to negant contineri in quo quã¬

Expanded text:
more, instruccio vero amore proficitur – eius dico, cui per disciplinam subvenitur. Nam qui subvenit, nichil horum duorum habet nisi amare. / In hiis duobus deus ipse, in cuius bonitate atque clemencia fit omnino, ut aliquid simus, duobus testamentis, vetere et novo, discipline nobis regulam dedit. Quamquam timor, amor in novo, quia ibi servitur, hic libertas bili quodam ordine divinoque concentu, longissimum est dicere, et multi religiosi doctique dixerunt. Multos libros res ista flagitat, ut pro merito, quantum ab homine potest, explicari et praedicari queat. Qui ergo diligit proximum, agit quantum potest ut salvus corpore salvusque animo sit: sed cura corporis ad sanitatem animi referenda est. Agit ergo his gradibus, quod ad animum pertinet, ut primo timeat, detio veritatis. 57. Atque in his duobus convenit mihi cum Manichaeis, id est, ut Deum et proximum diligamus: sed hoc Veteri Testamento negant contineri; in quo quan
Abbreviated transcription (Latin):
sids annuerit ꝓposito in uos meo. Dicit gͦ ꝑa¬
lus radicẽ om̃iũ maloꝵ ẽẽ cupiditate. ꝑ quã
etiã lex uetꝰ pͥmũ hõiem lapsũ significat. Mones
paulus ut exuamꝰ nos uet̾em hõiem: et induamꝰ
nouũ. Uult aũ intelligi adã qͥ peccauit. uet̾em ho¬
minẽ: uiũ autẽ quẽ suscepit in sacmento d̾i filius
ad nos liberandos. nouũ dicit. Nãq alio loco ait. Ori¬
mus hõ de t̾ra t̾renꝰ: sed̾s hõ de cęlo cȩlestis. Qualis
t̾renꝰ.: tales et t̾reni. Elis cȩlestis. tales et cęlestes.
Sicut portauimꝰ imaginẽ terreni : portemꝰ et imagi¬
nẽ cȩlestis. Hoc est. exuide ueterẽ: et induite
nouũ Oẽ igitur officiũ tẽꝑantiȩ e̾ exuere uet̾em
hõiem. et in do̾ renouari: ide̾ cõtẽ nere oẽs cor¬
poreas illecebras. laudemq popularẽ: totũq amo¬
rẽ ad inuisibilia. et diuina cõferre. Uñ id illud seqͥ¬

Expanded text:
Dicit ergo PaDicit ergo Paulus radicem omnium malorum esse cupiditatem, per quam etiam Lex vetus primum hominem lapsum esse significat. Monet Paulus ut exuamus nos veterem hominem, et induamus novum . Vult autem intelligi, Adam qui peccavit, veterem hominem; illum autem quem suscepit in sacramento Dei Filius ad nos liberandos, novum. Dicit namque alio loco, Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Qualis tSicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis : hoc est, exuite veterem, et induite novum. Omne igitur officium temperantiae, est exuere veterem hominem, et in Deo renovari; id est, contemnere omnes corporeas illecebras, laudemque popularem, totumque amorem ad invisibilia et divina conferre. Unde illud sequi
Abbreviated transcription (Latin):
amoris illiuᷤ quo innectim᷑ d̾o. integritatem
quandã et incorruptionẽ pollicetuit ounꝰ
enĩ ẽ eiꝰ incuoercendis sedandisq cupiditati¬
bus: quib: in hiamꝰ in ea quȩ nos auertunt
a legib di et afructu bonitatis eiꝰ. quod est
ut breui explicẽ. beata uita. Ibi enĩ ẽ fides
ueriꝰ cuiꝰ cõtemplatione ꝑfruentes. eiq pe¬
nitꝰ ad hȩrentes. ꝓcul dusio beati sumꝰ: inde
aũ decidentes. magnis dolorib erroribus łm
plicam. Nãq ut ait apłs. radix ẽ õiũ malore
cupiditas. quã qudã seq̃ntes naufragauer̃t
ã fide. et inseruerũt dolorib multis. Quod
peccatũ aĩȩ. in uet̾i testamento satis aꝑte bent
intelligentibus. in ipsius hõis qͥ erat in paradi¬
so p̃uaricatione signat᷑. In adã quippe om̃s mo¬
rimur ut ait idẽ: et in xp̃o ões resurgemꝰ. o
alta misteria. S repͥmã me. Non enĩ mͦ suscepi¬

Expanded text:
amoris illius quo innectimur Deo, integritatem amoris illius quo innectimur Deo, integritatem quamdam et incorruptionem pollicetur. Munus enim ejus est in coercendis sedandisque cupiditatibus, quibus inhiamus in ea quae nos avertunt a legibus Dei et a fructu bonitatis ejus: quod est, ut brevi explicem, beata vita. Ibi enim est sedes veritatis, cujus contemplatione perfruentes, eique penitus adhaerentes, procul dubio beati sumus: inde autem decidentes, magnis erroribus doloribusque implicantur. Namque, ut ait Apostolus, radix omnium malorum cupiditas, quam quidam sequentes, naufragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Quod peccatum animae in Veteri Testamento satis aperte, bene intelligentibus, in ipsius hominis qui erat in paradiso, praevaricatione signatur. In Adam quippe omnes morimur, ut ait idem, et in Christo omnes resurgemus . O alta mysteria! Sed reprimam me: non enim modo suscepi
Abbreviated transcription (Latin):
uidete testam̃ti utͥusq concordiã. quisit in
morib uitȩ modus. et quo sint referenda õia
satis aꝑientẽ et docentẽ. amorẽ dĩ concitas
concitat paulus dicendo. ut in caritate radi¬
cati et fundati possitis cõprehendere: concitat
etiã ꝓpħa cũ dicit. facile sapientiã ab his qui eam
diligunt. quȩrunt. cõcupiscunt. uigilant. cogi¬
tant. curant. posse cognosei. Salus ãi et uia be¬
nignitatis. utͣrũq scͥpturarũ pace monstrat᷑
et uos latͣre potius adu̾sus hȩc ꝙͣ his obtẽpera¬
re diligitis. ẜreue dicã quod sentio audite
doctos ȩccłȩ catholicȩ uiros tanta pace animi
et eo uoto quo eos ego audrui: nichil opus
erit nouẽ annis quib me ludificastis:
longe oi. longe breuiori tẽpore quid inter¬
sit int̾ ulrutatẽ uanitatẽ q cernetis. Sed¬
tẽpus ẽ ad ulas uͥtutes qua tuor reu̾ti: et ex
his sigłis eruere ac ducere uiuendi modũ.
ltaq pͥus tẽperantiã uio eamͦ: quȩ nobis

Expanded text:
videte Testamenti utriusque concordiam, qui sit in moribus vitae modus, et quo sint referenda omnia, satis aperientem et docentem. Amorem Dei concitant concitat Paulus, dicendo, Ut in charitate radicati et fundati possitis comprehendere : concitat etiam propheta, cum dicit, facile sapientiam ab iis qui eam diligunt, quaerunt, concupiscunt, vigilant, cogitant, curant, posse cognosci. Salus animi et via beatitudinis utrarumque Scripturarum pace monstratur, et vos latrare potius adversus haec, quam his obtemperare diligitis. Brevi dicam quod sentio: audite doctos Ecclesiae catholicae viros tanta pace animi, et eo voto quo vos ego audivi; nihil opus erit novem annis quibus me ludificastis. Longe omnino, longe breviore tempore, quid intersit inter veritatem vanitatemque cernetis. tempus est ad illas virtutes quatuor reverti, et ex his singulis eruere ac ducere vivendi modum. Itaque prius temperantiam videamus, quae nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ꝓuderet: uiderent quanto magis pu¬
oendꝰ ẽẽt inturpiore consistere. Simulet illoᷤ¬
qͥ hune mundũ istũ uisibilẽ. sũmũ d̾mẽe opi¬
nabant᷑ ad monebat t᷑pidinis suȩ docens ẽe
consequens. ut qͥlibet lapis tanquã sũmi d̾i

Expanded text:
uenire si puderet, uiderent quanto magis puuenire si puderet, uiderent quanto magis pudendum esset in turpiore consistere. Simul et illos, qui mundum istum uisibilem summum deum esse opinantur, admonebat turpitudinis suae docens esse consequens ut quilibet lapis tamquam summi dei
Abbreviated transcription (Latin):
luert̃: qd̾ eoꝵ sapientes. qͦs philosophos uocãt.
scolas habebant dissentientes: et tẽpla cõmunia.
Non enĩ ł populos ł sac̾dotes latebat de ipsorũ
d̾oꝵ natura ꝗͣ. diu̾sa sentirent cũ suã qͥsq opinio¬
nẽ publice ꝓfiteri ñ formidar et. atq õĩb s posset
ꝑ suadere moliret᷑ : om̃s cũ sectatorib suis diu̾saet
adu̾sa sentientib ad sac̃ cõmunia nullo ꝓhibente
S certe illd̾ satis quantũ mͥuidet᷑ apparet aliud
eos in relsone suscepisse cũ populo: et alurd
eodẽ ipsopopulo audiente defendisse pͥuatum.
telligebat. qualia ẽq oꝑa naturȩ quȩ ãminis¬
trante diuina ꝓuidentia gignerent᷑ multo ꝗͣ.
hominũ & qͥrũlibet opificũ ẽẽ meliora: et id̾o
diinis honorib digniora. ꝗͣ. ea q̃ intẽplis cole¬
uat.t᷑ ñ quo uere lapis et canis eẽnt colenda
sapientib s ut ħ mͦ intelligerent qͥ possent.
tanta superstitione demersos ẽẽ hoĩes. ut emer

Expanded text:
luerunt, quod eorum sapientes, quos philosophos vocant, scholas habebant dissentientes et templa communia. Non enim vel populos vel sacerdotes latebat, de ipsorum deorum natura quam diversa sentirent, cum suam quisque opinionem publice profiteri non formidaret, atque omnibus, si posset, persuadere moliretur; omnes tamen cum sectatoribus suis diversa et adversa sentientibus, ad sacra communia nullo prohibente sed certe illud satis, quantum mihi videtur, apparet, aliud eos in religione suscepisse cum populo, et aliud eodem ipso populo audiente defendisse privatim.telligebat qualiacumque opera naturae, quae administrante divina providentia gignerentur, multo quam hominum et quorumlibet opiticum esse mdiuinis honoribus digniora quam ea quae in telnplis colebantur. Non quod uere lapis et canis essent colenda sapientibus sed ut hoc modo intelligerent quod possent tanta superstitione demersos esse homines ut esset
Abbreviated transcription (Latin):
simi  eũ ꝑfectoꝵ ipsa sit p̃miũ. Ed gͥ agendu ẽ.
quid quȩso nͥ ut eũ ipsum quẽ cognoscere uo¬
lumꝰ. prius plena caritate diligamus. unde
altd exorit᷑ qd ab inicio sategimꝰ: niehu in ȩccsa
catholica salubrius fieri ꝙͣ ut rationẽ p̃cedat

Expanded text:
erfectorum ipsa sit praemium. Quid ergo agendum est, quid quaeso, nisi ut eum ipsum quem cognoscere volumus, prius plena charitate diligamus? Unde illud exoritur, quod ab initio satagimus, nihil in Ecclesia catholica salubrius fieri, quam ut rationem praecedat
Abbreviated transcription (Latin):
His de singłis uͥtutib qͥnã uiuendi modus duca¬
t᷑ paucis explicabo: si pͥus testimoniis nora tes¬
ut pollicitꝰ sũ cõparauero. Nũ enĩ paulus tan
quod separet nichil sit nonne et ꝓpheta eom¬
modissime hoc et breuissime significat cũdiẽ:
rere: Itẽ q addidit. bonũ ẽ: ñne ad illd res¬
picit. q ibi positum ÷. diligentib dm oĩa
ꝓcedunt in bonũ: ita ut una sententiola

Expanded text:
His de singulis virtutibus quinam vivendi modus ducatur, paucis explicabo, si prius testimoniis Novi Tesut pollicitus sum, comparavero. Num enim Paulus tantquod separet nihil sit? Nonne et propheta commodissime hoc et brevissime significat, cum dicit: rere? item quod addidit, bonum est, nonne ad illud respicit, quod ibi positum est, Diligentibus Deum omnia procedunt in bonum ? ita ut una se
Abbreviated transcription (Latin):
ratȩ at qr int̾ hec nemo urget᷑ in asꝑa q̃
ferre ñ pot̃ nulli qd̾ recusat ĩponitur
ner id̾o cõdẽs m at᷑ ã cet̾is. qd̾ ineis se imi¬
tatidis fatet᷑ in ualidũ Meminerunt e¬
nĩ quanto ꝑe scͥpt᷑is õib cõm̃data sit cari¬
tas. oeminerunt oĩa munda mundis.
et non qd̾ intrat inos ut̃m. uos coinqͥnat.
s qd̾ exit ltaq ñ reiciendis generib ciboꝵ
qͣsi pollutis. s concupisetntia ꝑdomandae¬
et dilectioni frm̃ retinende inuigilat oĩs
industria. or eminerunt. ȩsca uent̾. et uent̾
ȩscis d̾s aũ hunc et has destrueti E alibi: Ne
q simanducau̾imꝰ.abundabimꝰ. neq si mã
non manducare carnes. neq bibe uinũ:
ꝗͣ. sint ad finẽ caritatis hȩc oĩa dirigenda
alius enĩ credit manducare oĩa . qͥ aũ in¬
firmꝰ est holus in qͥt   mandueat. ñ mas¬

Expanded text:
nemo urgetur in aspera quae ferre non potest, nulli quod recusat imponitur, nec ideo condemnatur a caeteris, quod in eis se imitandis fatetur invalidum: meminerunt enim quantopere Scripturis omnibus commendata sit charitas; meminerunt, Omnia munda mundis ; et, Non quod intrat in os vestrum vos coinquinat, sed quod exit . Itaque non rejiciendis generibus ciborum quasi pollutis, sed concupiscentiae perdomandaeet dilectioni fratrum retinendae invigilat omnis industria. Meminerunt: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hducaverimus, abundabimus; neque si non non manducare carnes, neque bibere vinuim ostendit quam sint ad finem charitatis haec omnia dirigenda. Alius enim credit manducare omnia; qui autem infirmus est, olus, inquit, manducet. Qui man
Abbreviated transcription (Latin):
sessione ꝓhiberemur. ut ꝑfecti ẽẽ possemtꝰ¬
or ulto ẽ enĩ mirabilius non in hȩrere istis ꝙͣ.¬
dolore atq cruciatib corporis tolerandiꝰ inme¬
re iã me cõpellunt. quȩ cũ septẽ liberis tyran
no carnifici pͥus uiscera oĩa ꝗͣ unũ uerbum
sacͥlegũ impendit. cũ eiꝰ hortatione filii robo¬
rarent᷑ in quoꝵ mẽnbris ipsa torquebatur.
latura tñ etiã ꝓpͥo munere. qd̾ eos ferre p̾̃ce¬
perat. Quid ad tant̾a patientiã quȩso addi pot̾it.
Quid tñ mirũ. si õĩb medullis conceptꝰ d̾i amor
et trranno et carnfici. et dolori et corpori.
et sexui. et affectui resistobat.: an non auidi¬
erat: p̃ciosa in conspectu dñi mors scõꝵ eius. ͣ
Non audierat: melior uir patiens. fortissimo:
slonaudierat. om̃e qd̃ tͥ applicitũ fuerit acci¬
pe. et indolore sustine it in humilitate tua

Expanded text:
sessione prohiberemur, ut perfecti esse possemussessione prohiberemur, ut perfecti esse possemus. Multo enim mirabilius est non inhaerere istis, quadolore atque cruciatibus corporis tolerandis nume transire compellunt. Quae cum septem liberis tyranno atque carnifici prius viscera omnia, quam unum verbum sacrilegum impendit: cum ejus hortatione filii roborarentur, in quorum membris ipsa torquebatur, latura tamen etiam proprio munere, quod eos ferre praeceperat . Quid ad tantam patientiam, quaeso, addi potest? Quid tamen mirum si omnibus medullis conceptus Dei amor, et tyranno, et carnifici, et dolori, et corpori, et sexui, et affectui resistebat? An non audierat: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus ? non audierat: Melior vir patiens fortissimo ? non audierat: Omne quod tibi applicitum fuerit, accipe; et in dolore sustine; et in humilitate tua
Abbreviated transcription (Latin):
bationẽ ꝓbatiospem Et non solũ dictũ: ẜ etiã
exẽplis eoꝵ qͥ dixerunt. ꝓbatũ atq firmatũ.
De uet̾i testam̃to potius. in quod illi rabide
seuiunt. excitabo exempłu sapientiȩ pat̾ieatiȩ.
Neq illũ memorabo uirum: a quo inmagpss crũ¬
ciatib corporis. et horribili tabe meubrog. ñ mͦ
sustinentur humana: s diuina etiã disputã¬
tus: in cuꝰ singulis uocibus elucet si qͥs ȩqͦ aĩo
attendat. quanti pendenda sint ista: quȩ cũ
uolunt hoĩes ꝑdñationẽ tenere auhis ipsis
potiuus ꝑcupiditatẽ tenent᷑: et rerũ tẽpora¬
liũ seruisuint. dũ imꝑitidñi ẽẽ desiderant.
a misit nãq ille om̃s diuicias. et factus repẽ¬
te pauꝑrimꝰ: tã inconcu̾sũ animũ tenuit. et
infixũ dõ: ut satis de monstraret non illas
sibi fuisse magnas ẜ se illis. sibi aũ dm. Quo
aĩo si esse possent nr̃i tẽporis hõies: non
magnopere in nouo testamento ab istoꝵ poᷤ¬

Expanded text:
on solum dictum, sed etiam exemplis eorum qui dixerunt, probatum atque firmatum, de Veteri potius Testamento, in quod illi rabide saeviunt, excitabo exemplum patientiae. Neque illum memorabo virum, a quo in magnis cruciatibus corporis et horribili tabe membrorum, non modo sustinentur humana, sed divina etiam disputantur. In cujus singulis vocibus satis elucet, si quis aequo animo attendat, quanti pendenda sint ista, quae cum volunt homines per dominationem tenere, ab his ipsis potius per cupiditatem tenentur, et rerum mortalium servi fiunt, dum imperite domini esse desiderant. Amisit namque ille omnes divitias, et factus repente pauperrimus, tam inconcussum animum tenuit et infixum Deo, ut satis demonstraret, non illas sibi fuisse magnas, sed se illis, sibi autem Deum . Quo animo si esse possent nostri temporis homines, non magnopere in Novo Testamento ab istorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
testatione declarant: ut fiat aliqñ illud qd̾ itẽ
innouã seͥpturã de uet̾i assũptũ ẽ. ab sorta est
mors inuictoriã. uͥest mors aculeus tuiis. uͥ
et intuo gremio. uenerarent᷑ mimme suꝑbi
et bñ pacati uenerarent᷑ Merito apud te di¬
uina p̃cept̾a late diffuseq seruantur. merito
apudte bñ intelligitur. quã sit gͣuiꝰ cognita
ꝗͣ in cognita lege peccareꝰ aculeus enĩ morti.
peccatũ. uͥtꝰ uero peccati. lexi ꝗͣ gͦuiꝰ feriat
et int̾imat contẽpti p̃cepti conscientia. Meri¬
to apud te uisũ e ꝙͣ. sit sub lege oꝑatio uana.
cũ libido animũ uastat et cohibetur pene
metu. non amore uͥtutis obruit᷑. Merito tibi
tã multi hospitales: multi misericordes. mul¬
ti officiosi. multi docti. multi casti. multi
sei  multi usq ad eo dĩ amore flagrantes: ut
eos insũma continentia. atq mundi inere¬
dibili cõtẽptibetiã solitudo delectet Qͥd ẽ¬

Expanded text:
testatione declarant, ut fiat aliquando illud quod item testatione declarant, ut fiat aliquando illud quod item in Novam Scripturam de Veteri assumptum est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus? ubi e in tuo gremio, minime superbi et bene pacati venerarentur. Merito apud te divina praecepta late diffuseque servantur. Merito apud te bene intelligitur, quam sit gravius cognita, quam incognita lege peccare. Aculeus enim mortis peccatum, virtus autem peccati lex , qua gravius feriat et interimat contempti praecepti conscientia. Merito apud te visum est, quam sit sub lege operatio vana, cum libido animum vastat, et cohibetur poenae metu, non amore virtutis obruitur. Merito tibi tam multi hospitales, multi officiosi, multi misericordes, multi docti, multi casti, multi sancti, multi usque adeo Dei amore flagrantes, ut eos in summa continentia atque mundi hujus incredibili contemptu etiam solitudo delectet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspic̾e popłis. mones populos se subdere reg¬
bus qͥb honor debeatur. qͥb affectꝰ qͥb reue¬
rentia qͥb timor. qͥbꝰ consolatio qͥbus amone¬
tio qͥb cohortatio. quib disciplina. qͥb obuis¬
gatio qͥb: supplicium. sedulo doces: ostendẽs
quẽ admodũ et non om̃ib oĩa. et õib caritas
dilectio inherẽtẽ uberib tuis nutuerit et
roborauerit animũ sequendo dõ factũ: ido¬
neũ. uͥ eiꝰ maiestas ex tanta parte quanta
homini dũ t̾rȩ huiꝰ inhabitatorest. susfiẽ
aꝑire se ciꝑiti tantꝰ caritatis ardor inna¬
scitur. et tantũ diuini amoris consurgit in cen¬
diũ. ut exu̾tis õib uiciis. et hoĩe purgato at¬
q scĩficato. satis appareat ꝗͣ diuine dictũ sit.
ego sũ ignis consumens: et. ignẽ ueni mitt̾e
in mundũ. Quȩ duȩ uoces unius d̾i. in duob
testamentis signatȩ scĩficationẽ aĩȩ concordiat¬

Expanded text:
prospicere populis; mones populos se subdere regprospicere populis; mones populos se subdere regibus. Quibus honor debeatur, quibus affectus, quibus reverentia, quibus timor, quibus consolatio, quibus admonitio, quibus cohortatio, quibus disciplina, quibus objurgatio, quibus supplicium, sedulo doces; ostendens quemadmodum et non omnibus omnia, et omnibus charitas, dilectio inhaerentem uberibus tuis nutriverit, et roboraverit animum, sequendo Deo factum idoneum; ubi ejus majestas ex tanta parte quanta homini, dum terrae hujus inhabitator est, sufficit, aperire se coeperit; tantus charitatis ardor innascitur, et tantum divini amoris consurgit incendium, ut exustis omnibus vitiis, et homine purgato atque sanctificato, satis appareat quam divine dictum sit: Ego sum ignis consumens ; et, Ignem veni mittere in mundum . Quae duae voces unius Dei in duobus Testamentis signatae, sanctificationem animae concordi at
Abbreviated transcription (Latin):
implendã libidinẽ s ad ꝓpagandã plẽ et ad
rei familiaris societatem casta fidei obȩdi¬
entia subieis: tu uiros conuigibus non ad
uludendũ imbecilliorẽ sexũ sinceri amo¬
ris legib p̃ficis tu parentib filios libera quada
seruitute subuingis. parentes filiis pia das dña¬
tione p̃ponis: tu fr̃ib frẽs religionis uincło fir¬
miore atq artione ꝙͣ sanguinis nectis. du õem
generis ꝓpinquitatẽ et affinitatis necessitaidi
seruatis nat᷑e uoluntatis q nexibus mutua cas¬
ritate constringis: cu dñis seruos non tã condi¬
tionis necessitate ꝗͣ officii deleetatione doces
ad herere cudños seruis sũmi di cõmunis dñi
confideratione placabiles. et ad consulendũ as
co ercendũ ꝓpensiores facis tit eitꝰ ciues cuu̾¬
b gentes gentibus. et ꝓrsus homines pͥmoꝵ
parentũ recordatione. non societate tantũ.
s quada etiã fr̃nitate coniungis. doces reges

Expanded text:
explendam libidinem, sed ad propagandam prolem, et ad explendam libidinem, sed ad propagandam prolem, et ad rei familiaris societatem, casta et fideli obedientia subjicis. Tu viros conjugibus, non ad illudendum imbecilliorem sexum, sed sinceri amoris legibus praeficis. Tu parentibus filios libera quadam servitute subjungis, parentes filiis pia dominatione praeponis. Tu fratribus fratres religionis vinculo firmiore atque arctiore quam sanguinis nectis. Tu omnem generis propinquitatem et affinitatis necessitudinem, servatis naturae voluntatisque nexibus, mutua charitate constringis. Tu dominis servos, non tam conditionis necessitate, quam officii delectatione doces adhaerere. Tu dominos servis, summi Dei communis Domini consideratione placabiles, et ad consulendum quam coercendum propensiores facis. Tu cives civibus, gentes gentibus, et prorsus homines primorum parentum recordatione, non societate tantum, sed quadam etiam fraternitate conjungis. Doces reges
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m tanꝗͣ nosmet ipsos: inhis enum duob
p̃ceptis cota lex pendet et oẽs ꝓpħȩ. Merito
ȩcełia chatͥolica mat̾ xp̃ianor uerissima.
non solũ ipsũ cuiꝰ adeptio uita beatissima est.
purissime atq castissime colendũ p̃dicas. nul¬
lã nobis adorandã creaturã induiens cui ser¬
uire iubeamur: etꝰ ab illa incorrupta et inui¬
olabili ȩt̾nitate eui soli hõ subiciendus est.
eui sola rationał aĩa coherendo non misera est.
exeludens om̃e qd̾ factũ ẽ qd̾ obnoxiũ est cõ¬
mutationi. quod subditũ tẽ pori. neq con¬
fundens qd̾ ȩt̾nitas. quod u̾itas. qd̾ deniq
pax ipsa destinguit. nec rursũ separans qd̾
maiestas una coniungit. ẜ etiã ꝓximi dilec¬
tionẽ atq eõp caritatẽ ita cõplecteris. ut
oĩs apud te medicina prepolleat tu puerilit̾
pueros. fortit̾ iuuenes. quiede senes. ꝓut cuiꝰ¬
q non corporis tantũ. s et animi ȩtas est ex¬
erces et doces. tu feminas uiris siuis non ad

Expanded text:
: in his enim duobus praeceptis tota Lex pendet, et omnes Prophetae . Merito, Ecclesia catholica mater Christianorum verissima, non solum ipsum Deum, cujus adeptio vita est beatissima, purissime atque castissime co endum praedicas; nullam nobis aderandam creaturam inducens, cui servire jubeamur; et ab illa incorrupta et inviolabili aeternitate, cui soli homo subjiciendus est, cui soli rationalis anima cohaerendo non misera est, excludens omne quod factum est, quod obnoxium commutationi, quod subditum tempori; neque confundens quod aeternitas, quod veritas, quod denique pax ipsa distinguit, nec rursum separans quod majestas una conjungit: sed etiam proximi dilectionem atque charitatem ita complecteris, ut mae aegrotant, omnis apud te medicina praepolleat. 63. Tu pueriliter pueros, fortiter juvenes, quiete senes, prout cujusque non corporis tantum, sed et animi aetas est, exerces ac doces. Tu feminas viris suis, non ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nomo igit᷑ ut hõi apparet: aĩa rationat esti
mortali atq t̾reno utens corpore. Partĩ ergo
corporipart̃i uero animȩ hõis benefacit qui p¬
ximũ diligit. Ad corpus qd̾ ꝑtinet. medicina
nõiata ẽ: ad aĩam aũ disciplina. S medicinã
nẽ uoco. qͥeqͥd oĩo corporis uel tuet᷑ ⁊ instau¬

Expanded text:
Homo igitur, ut homini apparet, anima rationalis est mortali atque terreno utens corpore. Partim ergo corpori, partim vero animae hominis benefacit qui proximum diligit. Ad corpus quod pertinet, medicina nominata est; ad animam autem, disciplina. Sed medicinam nunc voco, quidquid omnino corporis vel tuetur
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne cũ et dñs dicat. non potestiꝰ duob dñis
seruire. ai et apłs redarguat eos qͥ creaturȩ
potuis ꝗͣ creatori seruiunt inuet̾i testam̃to
prius dictũ est. dñm d̾m tuũ ad orabis et illi
Soliseruies. S quod opꝰest plura dic̾e cũ
sententiis talib ibi plena sunt oĩa: Hanc gͦ
uistitia uitȩ reguła dabit huic amatori de
quo sermo ẽ: ut do quẽ diligit. ide̾ iũmo uõnõ.
suminȩ sapientiȩ. sũmȩ pacilibentissime ser¬
uiat. cet̾aq oĩa. part̃i subiecta sibi regat. par¬
t̃i subicienda presuinut. Quȩ norma uiuendi.
dentia. disserendum ẽ. ad quã dinoscentia
pertinet appetendoꝵ & uitandoꝵ. Quȩ si
desit: nicħ eoꝵ de quib iã dictũ ÷. effici pot̾.
Huiꝰ aũ st̃ excubiȩ atq diligentissima uigi¬
lantia: ne sulrepente paulatĩ mala suasiõe
fallam᷑. Unde sepe dñs. ugilate clamat: et ãbula

Expanded text:
Nonne, cum et Dominus dicat, Non potestis duobus dominis servire , et Apostolus redarguat eos qui creaturae potius quam Creatori serviunt ; in Veteri Testamento prius dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies? Sed quid opus est hinc plura dicere, cum sententiis talibus ibi plena sint omnia? Hanc ergo justitia vitae regulam dabit huic amatori de quo sermo est, ut Deo quem diligit, id est summo bono, summae sapientiae, summae paci, libentissime serviat; caeteraque omnia partim subjecta sibi regat, partim subjicienda praesumat. Quae norma vivendi, diutius disserendum est, ad quam dignoscentia pertinet appetendorum et vitandorum. Quae si desit, nihil eorum de quibus jam dictum est, effici potest. Hujus autem sunt excubiae atque diligentissima vigilantia, ne subrepente paulatim mala suasione fallamur: unde saepe Dominus, Vigilate , clamat; et, Ambula
Abbreviated transcription (Latin):
mines benefacere possunt. aliud aũ situnfamẽ.
q: sopdre et cet̾a in qͥb subuenire hoĩem hõi
iuiigo passimq concedit᷑ sic in aĩo st̃ quedã
inqͥbus excellentia illa et rara magisteria ñ
ad modũ desiderant᷑ lit cũ hortam᷑ et monemuᷤ
ut hȩc ipsa indigentib exibeant᷑ quȩ corpori
exibenda diximiis. cũ enĩ hȩc facimus. ope
corpori. tũ aũ dicimꝰ ut fianti disciplina aĩo
subuenimus sunt uero alia qͥbi mulcimodi
uariiq morbi animoꝵ. magna qͣdã et ꝓrsus in¬
effabiliratione sanantur Quȩ medicina nisi
duunitꝰ popuł mitteret᷑: nulla spes salutiᷤ
eẽt ta ĩmoderata ꝓgressione peccantib. qͣꝗ
et illa coiporis. si alcuis rerũ originẽ repe

Expanded text:
mines bene facere possunt; aliud autem famem mines bene facere possunt; aliud autem famem sitimque sopire, et caetera in quibus subvenire hominem homini vulgo passimque conceditur: sic in animo sunt quaedam, in quibus excellentia illa et rara magisteria non admodum desiderantur; ut cum hortamur et monemus, ut haec ipsa indigentibus exhibeantur quae corpori exhibenda esse diximus. Cum enim haec facimus, ope corpori; cum autem docemus ut fiant, disciplina animo subvenimus. Sunt vero alia, quibus multimodi variique morbi animorum, magna quadam et prorsus ineffabili ratione sanantur: quae medicina nisi divinitus populis mitteretur, nulla spes salutis esset, tam immoderata progressione peccantibus; quanquam et illa c
Abbreviated transcription (Latin):
cñ uocandus ẽ. Nuic eni nichil obe̾ nom̃: cũ absit
miseria stulti uͦ cũ misericordiã quasi uitiũ
deuitant. qr officiosatis moueri nequeunt
sinec ꝑturbatione cõmouentur. congelascũt
rigorẽ potius in humanitatis. ꝗͣ. rationis tran¬
qͥllitate serenantut: ltaq multo prudentius.
etiã ds ipse misericors dicit᷑ &ͥ quẽ ad modũ dicat᷑.
restat intelligere his quisese idoneos religio¬
ne studioq p̃stiterint᷑ ne cũ u̾bis doctoꝵ in¬
epte utimus: in doctoꝵ aĩas pͥus duresscere
uitanido miscd̾am ꝗͣ benignitatẽ appetendo
mitescere faciamꝰ atq ut mised̾a uibet ista nos
ab hõie pellere in cõmoda: sic ĩnocentia ꝓhibet
aĩo sanitas instaurat᷑ quȩ si absit. nichil ad de¬
pellendas miserias salus illa corporis ualet: dif¬
ficillima res oĩo ẽ atq ut incorpore dicebamꝰ
aliudẽe morbos et uulnera curare. qd̾ pauciho¬

Expanded text:
tamen vocandus est. Huic enim nihil obest nomen, cum absit tamen vocandus est. Huic enim nihil obest nomen, cum absit miseria. 54. Stulti vero cum misericordiam quasi vitium devitant, quia officio satis moveri nequeunt, si nec perturbatione commoventur, congelascunt potius rigore inhumanitatis, quam rationis tranquillitate serenantur. Itaque multo prudentius Deus etiam ipse misericors dicitur: qui quemadmodum dicatur, restat intelligere iis qui sese idoneos religione studioque praestiterint; ne cum verbis doctorum inepte utimur, indoctorum animas prius durescere vitando misericordiam, quam benignitatem appetendo mitescere faciamus. Atque ut misericordia jubet, ista nos ab homine pellere incommoda, sic innocentia prohibet animo sanitas instauratur, quae si absit, nihil ad depellendas miserias salus illa corporis valet, difficillima omnino res est. Atque ut in corpore dicebamus aliud esse morbos et vulnera curare, quod pauci ho
Abbreviated transcription (Latin):
tũ quȩ ars eoꝵ exibet qui medici noĩant᷑. sed
etiã cibus et potꝰ tegmn. et tectũ. defent̾io deniq
õis atq munitio qua nr̃m corpꝰ ad u̾sus etiã ext̾noᷤᷤ
ictus casusq seruat᷑. Nã et fames et sitis. et frigꝰ
oĩa qͥb huiꝰ scemodi malis in cõmodisue resisti¬
tur. qui officiose atq humilit̾ p̃bent misericor¬
des uocant᷑ etiã sisapientes usq ad eost̃ ut iam
nullp ãi dolore t᷑bentur. Nã qͥs ignoret ex eo appel¬
sata misericordĩa : quod miserum eor tacĩat. eõs.¬
dolescentis alieuo malo: et qͥs non concedat. ab
õi miseria liberũ ẽẽ debere sapientẽ: cũ subuenti
inopi. cũ esurienticibũ p̾stati potũq sitienti.
cũ uestit nudũ. cũ peregrinũ tecto recipit. eũ
ꝙͣp̃ssũ lberat. cũdeniq humanitatẽ sua isꝙ at
ad sepult᷑am porrigit mortuoꝵ: Etiã si id faci¬
at m̃te tranquilla. nullis aculeis doloris inst¬
inctus. s adductꝰ officio bonitatis: miserieors

Expanded text:
oprie medici nominantur; sed etiam cibus et porus, tegmen et tectum, defensio denique omnis atque munitio, qua nostrum corpus adversus etiam externos ictus casusque servatur: nam et fames, et sitis, et frigusomnia, quibus hujuscemodi malis incommodisve resistitur, qui officiose atque humaniter praebent, misericordes vocantur, etiamsi sapientes usque adeo sint, ut jam nullo animi dolore turbentur. Nam quis ignoret ex eo appellatam esse misericordiam, quod miserum cor faciat condolentis alieno malo? et quis non concedat ab omni miseria liberum esse debere sapientem, cum subvenit inopi, cum esurienti cibum praestat potumque sitienti, cum vestit nudum, cum peregrinum tecto recipit, cum oppressum liberat, cum denique humanitatem suam usque ad sepulturam porrigit mortuorum? Etiamsi id faciat mente tranquilla, nullis aculeis doloris instinctus, sed adductus officio bonitatis, misericors
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dictũ ẽ. generositatẽ magnificas contub¬
niũ babens d̾i  an uero generositai solet sig¬
nificare aliud ꝙͣ parentes. contuber niũ
uero nonne cũ ipso patre ȩqualitatẽ clamat
atq asserit deinde cũ paulus dicat. filiũ d̾i
dĩẽe sapientiã. et ipse dñs. nemo nouit patrẽ
nͥ unigenitꝰ filius: quid potuit appħa con.gru¬
entius dici. ꝗͣ illud quod dictũ est. et tecũ sapi¬
entia quȩ nouit oꝑa tua. quȩ affuit te eũ or¬
bẽ terrarũ fac̾es. et sciebat quid placiturũ
ostendit᷑ cũ spendor patͥs nũcupat᷑. ne̾ enĩ qͥcquã
in circuitu solis nisi spͥendor ipse quẽ gignit:
quid ergo potuit aꝑtius. et esaruis euet̾ites¬
tamento huic sententiȩ cõsonare. ꝙͣ illud qd̾
dictũ ẽ. u̾itas tuaĩ circuitu tuoͣ postremodi¬
cit ipsa sapientia in eugło. Nemo uenit ad pa¬
cr̃e nisi ꝑ me. Dicit ꝓpħa. Sensũ tuũ gͦ qͥs sei¬

Expanded text:
quod dictum est, Generositatem magnificat, contubquod dictum est, Generositatem magnificat, contubernium habens Dei? . An vero generositas solet significare aliud quam parentes? Contubernium vero nonne cum ipso patre aequalitatem clamat atque asserit? Deinde, cum Paulus dicat Filium Dei esse Dei Sapientiam ; et ipse Dominus, Nemo novit Patrem, nisi unigenitus Filius ; quid potuit a propheta congruentius dici, quam illud quod dictum est, Et tecum Sapientia quae novit opera tua, quae adfuit tunc cum orbem terrarum faceres, et sciebat quid placiturum ostenditur cum splendor Patris nuncupatur ; non est enim quidquam in circuitu solis, nisi splendor ipse quem gignit: quid ergo potuit apertius et clarius ex Vetere Testamento huic sententiae consonare, quam illud quod dictum est, Veritas tua in circuitu tuo? Postremo dicit ipsa Sapientia in Evangelio, Nemo venit ad Patrem, nisi per me : dicit propheta, Sensum tuum ergo quis sci
Abbreviated transcription (Latin):
discipline d̾i: et electrix operũ illius. Uidet᷑ h
nichil ad̾buc d̾ operatione dictũ. Noneñ hoc ẽ elig̾e
oꝑa. quod operari. Ergo hȩc ad disciplinã ꝑtinet.
opus uͥtutis debet᷑ ut sit plena ꝙͣ uolumꝰ demõ¬
strare sententia lege gͥ deinceps quod armexũ
ẽ Q uod si honesta inqͥt possessio quȩ cñcupiscit᷑
in uita: quid sapientia ẽ honestuis quȩ omia¬
operat᷑ s pot̃ne qͥcꝗͣ p̃clarius. aut manifestius:
aut u etiam uberius ꝓferri.  Audi aliud sipa¬
rũ putas. quod idẽ sonet. Sobͥetatẽ enĩ inqͥt
tẽplandi. quȩ di uͥtꝰ atq di sapientia idest
difilius dilectoribus siis donat. quid cõparã¬
dũ sit nescio.cũ ipse ꝓpheta statĩ dicat. quãt
sint usta pẽdenda. N̾ amita positũ ẽ. Sobri¬
etatẽ enĩ sapientia docet et iustitiã et
uͥtutẽ: quibus utilius nichil ẽ nieha ẽ in
uita hõibus. hec fortase qͥspĩa nõ defilio dĩ
dicta esse arbitret᷑. Quis ergo aliud ostendit

Expanded text:
Dei, et electrix operum illius. Videtur hic nihil aliud de operatione dictum; non enim hoc est eligere opera, quod operari: ergo haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestiotestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero etiam uberius proferri? Audi aliud, si parum putas, quod idem sonet: Sobrietatem enim sapientia templandi, quae Dei Virtus et Dei Sapientia, id est Dei Filius, dilectoribus suis donat, quid comparandum sit nescio, cum idem propheta statim dicat quanti sint ista pendenda: nam ita positum est, Sobrietatem enim sapientia docet, et justitiam, et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus. 28. Haec fortasse quispiam non de Filio Dei dicta esse arbitretur. Quid ergo aliud ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
confestĩ abiceretis om̃s in eptias fabillarũ.
et uanissimas imaginationes corporũ:
totosq uos magna alacͥtate. sincero amore
firmissima fidẽ. scĩssimo ȩceliȩ chatholies
tere singła. et eruere ac demonstrare quȩ
accepi. in quoꝵ excellentia et altitudine
plerũq u̾ba deficiunt s ꝗͣ diulatͣtis: no
est faciendũ. Non enĩ frustra dictũ esti.
nolide dare scm̃ canib. Ne succenseatis. Et
ego latͣui. et canis fui qñ mecũ uire non do¬
cendi cibo. sed refellendi fustibus agebat᷑
Si autẽ in uobis ẽẽt caritas de qua ñc agit᷑¬
ł si etiã fuerit aliq̃n. quantã cognoscendȩ

Expanded text:
Confestim abjiceretis omnes ineptias fabellarum, Confestim abjiceretis omnes ineptias fabellarum, et vanissimas imaginationes corporum, totosque vos magna alacritate, sincero amore, firmissima fide, sanctissimo Ecclesiae catholicae tere singula, et eruere ac demonstrare quae accepi, in quorum excellentia et altitudine plerumque verba deficiunt: sed quamdiu latratis, non est faciendum. Non enim frustra dictum est, Nolite sanctum dare canibus . Ne succenseatis. Et ego latravi et canis fui, quando mecum jure non docendi cibo, sed refellendi fustibus agebatur. Si autem in vobis esset charitas, de qua nunc agitur, vel etiam si fuerit aliquando, quantam cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
cefcit sapientia: et facile ui det᷑ ab his qui dili¬
gunt ilłã. &c inuenit᷑ abhis qui quę̧runt illã.
Srȩoccupat  qͥse concupiscunt ut illis se ostẽ¬
dat  uigilau̾it ad illã. non laborabit: assidẽ¬
tẽ enim ilłã inueniet foribus suis. cogitare eñs
de illa: sensus ẽ consũmatꝰ. et qui uigilau̾it ꝑꝑ
illã. cito erit securus: qr dignos se ipsa cireuit
quȩrens. et inuiis ostendit se hilarit᷑: & om̃i ꝓ¬
udencia occurrit illis. Intiũ enĩ illius ueris¬
simũ: disciplinȩ cõcupiscentia ẽ cura ergo
disciplinȩ. dilectio: et dilectio. custo dialegũ
illius e cusbodicio aut̃ẽ legũ. confirmatio in cor¬
ruptionis ẽ: incorruptio autẽ. facit ꝓximũ
d̾o: concupiscentia itaq sapientiȩ. deduẽ ad
regnũ. Itane candẽ ad u̾sũ ista latͣbitis.ͣ nõ ne
ita posita. et nondũ intellecta: curuis signi¬
ficant. altũ se qͥddã et in effabile continere
o utinã possetis intelligere quȩ dicta sunt.

Expanded text:
 ab iis qui diligunt illam, et invenitur ab iis qui quaerunt illam: praeoccupat qui se concupiscunt, ut illis se ostendat. Qui vigilaverit ad illam, non laborabit: assidentem enim illam inveniet foribus suis. Cogitare enim de illa sensus est consummatus, et qui uigilauerit pro illa, cito erit securus. quoniam dignos se ipsa circuit quaerens et in uiis ostendit se illis hidentia occurrit illis. initium enim illius uerissima est disciplinae concupiscentia. cura ergo disciplinae dilectio est, et dilectio custoditio legum illius est, custoditio autem legum confirmatio incorruptionis est, incorruptio autem facit esse proximum deo. concupiscentia itaque sapientiae deducit ad reita posita et nondum intellecta, cuivis significant altum se quiddam et ineffabile continere? O utinam possetis intelligere quae dicta sunt!
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sint. qͥb mali hoĩes esse dicuntur. quoꝵ neu¬
utrũ qͥdiligit faciti: satis opinor qd uolumꝰ de¬
monstrat ista sententia. dilectio ꝓximi malũ
nonoꝑat᷑ Et siad bona ꝑuenire non possumꝰ.
nͥ mala oꝑ ades teterimꝰ: istasunt qͣsi cunabula
caritatis d̾i. qͥbus diligimꝰdm. ꝓximũ: ut qm̃ di¬
lectio ꝑximi malũ ñ oꝑatur: hinc ad illd̃ as
ta in plenitudinẽ ꝑfectionẽ q consurguit:
aut inchoat᷑ pͥꝰ di ãmor. ⁊ pͥusꝑficit᷑ ꝓxiiiii.
Ad incipiendũ enĩ citiꝰ nos fortasse inse duii¬
na caritas rapit: s faciliꝰ minora ꝑficimus.
dũ ẽ. nese qͥsꝙͣ. credat contẽpto pximoadbea¬
ticudinẽ et addm̃ quẽ diligitꝰ eẽ uenturũ.
atq itinã ut facile ẽ bñ instituto et benig¬
nodiligere ꝓximũ: ita facile ẽẽt ł consule¬
re ł nichil nocere. Non enĩ ad hȩc satis est uo¬
luntas bona: s opus ẽ magna q̃dã racione

Expanded text:
ipsa sint quibus mali homines esse dicantur, quorum neipsa sint quibus mali homines esse dicantur, quorum neutrum, qui diligit, facit: satis, opinor, quod volumus demonstrat ista sententia, Dilectio proximi malum non operatur. Et si ad bona pervenire non possumus, nisi mala operari destiterimus, ista sunt quasi cunabula charitatis Dei, quibus diligimus proximum; ut quoniam dilectio proximi malum non operatur, hinc ad illud asceta in plenitudinem perfectionemque consurgunt, aut inchoatur prius Dei amor, et prius perficitur proximi. Ad incipiendum enim citius nos fortasse in se divina charitas rapit, sed facilius minora perficimus. dum est, ne se quisquam credat, contempto proximo, ad beatitudinem et ad Deum quem diligit esse venturum. Atque utinam, ut facile est bene instituto et benigno diligere proximum, ita facile esset vel consulere, vel nihil nocere. Non enim ad haec satis est voluntas bona, sed opus est magna quadam ratione
Abbreviated transcription (Latin):
dine ereatũ ẽ. Sicit ergo scd̾m p̃ceptũ ẽe. diligeᷤ
pximũ tuũ sic̃ te ipsũ t̃ eaũ ipsũ salubͥter dili¬
gis: si plus ꝗͣ te diliges d̾m. Qd̾ gͥ agis tet᷑ũ. ida¬
gendũ cũ ꝓximo est hoc e̾ ut etiã ipse ꝑfec to
amore didiligat. Nonenĩ eũ diligis tanqͣ de¬
ipsũ. sinon ad id bonum ad qd̾ ipsetendis addu
officia societatis humanȩ inqͥb nouerrare
difficile ẽ. Agendũ aũ in pͥmis e̾. ut beniuoli
simꝰ. idẽ ut nulla malicia nullo dolo malo adu̾¬
sus hoĩem utam. Q ͥd eñĩ hõi hõĩe ꝓpinqͥus. Ae
cupe etiã qͥd paulus dicat. Duectio inqͥt ꝓxim
malũ non oꝑat᷑ ẜreuissimis utortestimoniis.
ẜ nͥ fallor idoneis: et qͥbus susceptȩ reisatis fi¬
ati Nͥã quis ignorat ꝙ̃ multa et quaniti pos¬
deris u̾ba in illis libͥs de caritate ꝓximi usq qͣq
diffusa sint. S cũ duob modis peccet᷑ in noĩẽ
unosi ledat᷑. alio si cũ pot̃ non ad iuuetut. ẽa qr

Expanded text:
 creatum est. Dicit ergo secundum praeceptum esse: Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Te autem ipsum salubriter diligis, si plus quam te diligis Deum. Quod ergo agis tecum, id agendum cum proximo est; hoc est, ut ipse etiam perfecto amore diligat Deum. Non enim eum diligis tanquam teipsum, si non ad id bonum ad quod ipse tendis, adduofficia societatis humanae, in quibus non errare difficile est. Agendum autem in primis est, ut benevoli simus, id est, ut nulla malitia, nullo dolo malo adversus hominem utamur. Quid enim homini homine propinquius? 50. Accipe etiam quid Paulus dicat: Dilectio, inquit, proximi, malum non operatur . Brevissimis utor testimoniis, sed, nisi fallor, idoneis, et quibus susceptae rei satis fiat: nam quis ignorat quam multa, et quanti ponderis, verba in illis Libris de charitate proximi usquequaque diffusa sint? Sed cum duobus modis peccetur in homine, uno si laedatur, alio si cum potest non adjuvetur; eaque
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ.audacia. qͣ uis ẽẽ similior. Ipsa ẽ qua le¬
gibus di obtẽperare detͣctat: dũ sue potestatis ẽẽ
cupit. ut d̾s ẽ. Quanto gͦ longe magis discedit a¬
nobis d̾o. non loco s affectione atq cupiditate ad
inferiora quã ẽ ipse: tuc tanto stultiuiȩ misti¬
cõplet᷑. Dilectione igit᷑ redit in dñm: quase illi ñ
cõponere ssupponere affectat. quod qͣnto fec̾it in¬
stantiꝰ. ac studiosius: tanto erit beatior. atq sub.¬
limiorꝰ et illo solo dñante lib̾rimꝰ. Qũa obrẽ nos¬
se se debet ẽe creat᷑am. Debet eñi creatorẽ suũ
credere. sicutiẽ inuiolabili et im cõmittabili sẽ¬
ꝑ manere nat᷑a ueritatis atq sapientiȩ. inse aũ

Expanded text:
necesse est audacia qua vult esse similior. Ipsa est qua lenecesse est audacia qua vult esse similior. Ipsa est qua legibus Dei obtemperare detrectat, dum suae potestatis esse cupit ut Deus est. 21. Quanto ergo magis longe discedit a Deo, non loco, sed affectione atque cupiditate ad inferiora quam est ipse, tanto magis stultitia misericompletur. Dilectione igitur redit in Deum, qua se illi non componere, sed supponere affectat. Quod quanto fecerit instantius ac studiosius, tanto erit beatior atque sublimior, et illo solo dominante liberrimus. Quamobrem nosse debet se esse creaturam. Debet enim creatorem suum credere sicuti est, inviolabili et incommutabili semper manere natura veritatis at
Abbreviated transcription (Latin):
admonens etiam id ipsũ quo diligimꝰ dm̃. et quo in¬
hȩremꝰ do. idẽ animũ atq m̃tẽ creat᷑a eẽ. Alia ergo
creat᷑a corpꝰẽe t si animꝰ res quedã ẽ intelligibilis.
idẽ qu̾ȩ tm̃ uitelligendo in notesseit: alia creat᷑a
gustũ. ł tactũ. quasi quandã notitiã sui p̃bet:
atq id deteriꝰ sit necẽẽ est. ꝗͣ q intelligentia sola
ligentiam possit esse. cũ tñ sit ipsa qua in telligi¬
tur mente p̃stantior. qͥppe creator eiꝰ. atq au tor
ẽ. Serendũ erat ne animꝰ humanꝰ. eo qͥ int̾ inuisi¬
bilia et intelligibilia numerat᷑ eiꝰdẽ se nat᷑ȩ ar¬
bit᷑ret᷑ eẽ cuiiꝰ est ipse qͥ creauit: et sic ab eo suꝑbia
decideret cui caritate iungendus ẽ fit enĩ d̾o si¬
mit quantũ datũ ẽ dũ illustrandũ uli atq illu¬
minandũ se subicit. et siei maxime ꝓpinquat
subiectione ista quasimił fit: longe ab eo fi̾at

Expanded text:
admonens etiam idipsum quo diligimus Deum, et quo inadmonens etiam idipsum quo diligimus Deum, et quo inhaeremus Deo, id est animum atque mentem creaturam esse. Alia ergo creatura corpus est: et si animus res quaedam est intelligibilis, id est quae tantum intelligendo innotescit, alia creatura gustum, vel tactum, quasi quamdam notitiam sui praebet; atque id deterius sit necesse est, quam quod intelligentia sola  per intelligentiam possit esse, cum tamen sit ipsa qua intelligitur mente praestantior; quippe qui creator ejus atque auctor est; verendum erat ne animus humanus, eo quod inter invisibilia et intelligibilia numeratur, ejusdem se naturae arbitraretur esse, cujus est ipse qui creavit; et sic ab eo superbia decideret, cui charitate jungendus est. Fit enim Deo similis quantum datum est, dum illustrandum illi atque illuminandum se subjicit. Et si maxime ei propinquat subjectione ista qua similis fit, longe ab eo fiat
Abbreviated transcription (Latin):
rat ꝓmissio futurorũ. Nã et qͥcqͥd boni futu¬
rũ ẽ. certius ꝓmittit deus. et nichil ẽ ipso
d̾o melus. qͥ iã ꝑfecto bñ sibi hȩrentibus. pre¬
sens est Non separat altitudo neq ꝓfundũ.
Et̃ enĩ si hȩc uerba. scientiȩ forte altitudinẽ ł
ꝓfundũ significant: non ero curiosus ne serũ¬
gar ad̾o: nec cuuisꝗ̧ss doctͥna me abeoseparati
ut qͣsi depellat errorẽ: ã quo ꝓrsus nemo nisi
separatꝰ erraret. Si uero altitudine et profũ¬
do. supera et infera huiꝰ mundi significantur.
qͥs mͥ celũ polliceat᷑ ut a cęli fabricatore seuin¬
gas.  aut qͥs t̾reat infernus ut dm̃ deseramͥ:
Quẽ sinon ũꝙͣ deseruissẽ. inferna nescirẽ: P ostre¬
mo qͥs me locus ab eiꝰ caritate duellet: qͥ non uͥq
parat alia creat᷑a o altissimorũ misterioꝵ uirũ.
Non fuit contentꝰ dicere. creat᷑a: ẜ alia inqͥt creat᷑a.

Expanded text:
rat promissio futurorum: nam et quidquid boni futurat promissio futurorum: nam et quidquid boni futurum est, certius promittit Deus; et nihil est ipso Deo melius, qui jam profecto bene sibi inhaerentibus praesens est. Non separat altitudo neque profundum: etenim si haec verba scientiae forte altitudinem vel profundum significant, non ero curiosus, ne sejungar a Deo; nec cujusquam doctrina me ab eo separat, ut quasi depellat errorem, a quo nemo prorsus nisi separatus erraret. Si vero altitudine et profundo superna et inferna hujus mundi significantur, quis mihi coelum polliceatur, ut a coeli fabricatore sejungar? Aut quis terreat infernus, ut Deum deseram, quem si nunquam deseruissem, inferna nescirem? Postremo, quis me locus ab ejus charitate divellet, qui non ubique parat alia creatura. O altissimorum mysteriorum virum! Non fuit contentus dicere, creatura; sed, alia, inquit, creatura,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est ex toto corde. et ex tota aĩa. et ex
tota mente : qͥs quȩ sodubitau̾it his oĩb con¬
stitutis et firmissime creditis. nichil nobis
res abeuis caritate nos separat: qͥd ẽẽ non
separat minando mortẽ. Ioipsũ enĩ quod
diligimꝰ d̾m. mori ñ pot̾. nͥ dũ ñ diligit dm. eui
mors ipsa sit ñ diligere đm: qd̃ nicħ ÷ aliud.
ꝗͣ ei qͥcꝗͣ indiligendo. atq seq̃ndo p̃ponere.
Nemo iñ separat pollicendo uitã. Nemo enĩ ab
ipso fonte separat aqͣ. pollicendo. Non separat
te potentior. Non separat uirtꝰ Nã si uͥtꝰ hic
ilia noĩata ẽ quȩ auꝙͣ potestatẽ in hoc mun¬
do ht̃ toto mundo ẽ oĩo sublimior mens inhȩ
rens dõ. Sin illa uͥtꝰ dictae̾. quȩ ipsuis an¬
minr̃i rectissima affectio est si in alio ẽ
fauet ut ꝯuĩgamur do. sun nob̾ ẽ ĩpsa
conuingit. Non separant ĩstantes molestiȩ.
hoc enĩ leuiores eas sentimꝰ: quo ei unde nos
separare molint᷑. artiꝰ inhȩremꝰ. Non sepa¬

Expanded text:
dictum est, Ex tota anima, et ex toto corde, et ex tota mente: quis, quaeso, dubitaverit, his omnibus constitutis, et firmissime creditis, nihil nobis res ab ejus chariseparat minando mortem; id ipsum enim quod diligimus deum mori non potest, nisi dum non diligit deum, cui mors ipsa est non diligere deum, quod nihil est aliud quam ei quicquam in diligendo atque sequendo praeponere. nemo inde separat pollicendo uitam; nemo enim ab ipso fonte separat aquam pollicendo. non separat te potentior. non separat uirtus; si illa uirtus hic nominata est, quae aliquam potestatem in hoc mundo tenet, toto mundo est omnino srens Deo. Sin virtus illa dicta est, quae ipsius animi nostri rectissima affectio est: si in alio est, favet ut conjungamur Deo; si in nobis est, ipsa conjungit. Non separant instantes molestiae: hoc enim leviores eas sentimus, quo ei unde nos separare moliuntur, arctius inhaeremus. Non sepa