comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ int̾ rm̃os disserentes decet.
mur: siue arduũ atq difficile
ħipsũ edoce obsecro te. quonã mo¬
do asseqͥ ualeamꝰ. ut cũ forte ali¬
quid nos mouet qd̃ nob̃ ⁊ si ñ cau¬
tuis aitendentib certe tardiꝰ in¬
telligentib ñ ꝓbatũ ẽ. ⁊ qͥd nobis
uideat᷑ cont᷑ conam̃ asserere: si ħ
aliquanto securiore lib̾tate dica¬
mus. ñ incidamꝰ in suspicionẽ pu¬
erilis iactantiȩ. quasi nr̃o nõi fa¬
m̃a uiros illustres accusando que¬
ramꝰ. Si aũ aliqͥd asꝑũ refellendi
necessitate depmptũ qͦ tolerabile
fiat leniore circũ fundamꝰ eloquio.
litũ melle gladiũ string̾e uidice¬
ut qͥcqͥd dix̾it necẽt sit approbare
nec querendi saltẽ licentia.¬
causa liceat aliquantulũre¬
luctari. Tc̃ uͦ sñ ullo timore
offensionis. in cãꝑo luditur. s mi¬
rũ. si nob̃ ñ illudit᷑. Ego enĩ fateor
caritati tuȩ. solis eis scripturarũ
libris quȩ ĩa canonicȩ appellant᷑.

Expanded text:
imos disserentes decet, e conloquimur, siue arduum atque difficile, hoc ipsum edoce, obsecro te. quonam modo adsequi ualeamus, ut, cum forte aliquid nos mouet, quod nobis etsi non cautius adtendentibus certe tardius intellegentibus non probatum est, et, quid nobis uideatur. contra conamur adserere, si hoc aliquanto securiore libertate dicamus, non incidamus in suspicionem puerilis iactantiae, quasi nostro nomini famam uiros inlustres accusando quaeramus, si autem aliquid asperum refellendi necessitate depromptum, quo tolerabile fiat, leniore circumfundamus eloquio, litum melle gladium stringere iudiceut, quicquid dixerit, necesse sit adprobare nec quaerendi saltem causa liceat aliquantulum reluctari. Tum uero sine ullo timore offensionis tamquam in campo luditur, sed mirum si nobis non inluditur. ego enim fateor caritati tuae solis eis scripturarum libris, qui iam canonici appellantur,
Abbreviated transcription (Latin):
to illo die paschał uigiliȩ. Qd̃ si
malũ e̾̃ẽ dixerimꝰ: ñ solũ romanã
eccłiam. s etiã multa ei uitina
ubi mos ide tenet᷑ ⁊ manet. Si aũ
ñ ieuinare sabbato malũ puta¬
uerimꝰ : tot eccłias orientis. ⁊ mul¬
to maiorẽ orbis xͥani partẽ qͣ teme¬
ritate cͥminabimͣ: Placet ne tͥ ut
mediũ quidd̃a ẽẽ dicamꝰ: qd tñ ac¬
ceptabile sit ei. qͥ hoc ñ simulate
s congruenti societate atq obser¬
uantia fecerit: Et tñ nicħ iñ legimꝰ
in canonicis libris p̾ceptũ ẽe xp̃ia¬
nis quantomagis illud malũ dice
ñ audeo. qd̵ d̾m p̾cepisse ipsa xͥana

Expanded text:
to illo die paschalis uigiliae. quod si to illo die paschalis uigiliae. quod si malum esse dixerimus, non solum Romanam ecclesiam, sed 30 etiam multa ei uicina ubi mos idem tenetur et manet. Si autem non jejunare sabbato malum putaverimus, tot Ecclesias Orientis, et multo majorem orbis Christiani partem, qua temeritate criminabimur! placetne tibi, ut medium quiddam essedicamus, quod tamen acceptabile sit ei, qui hoc non simulate, sed congruenti societate atque obseruantia fecerit ? et tamen nihil inde legimus in canonicis libris praeceptum esse Christianis. quanto magis illud malum dicere non audeo, quod deum praecepisse ipsa Christiana
Abbreviated transcription (Latin):
rũ causarũ actione m̃tiuntur.
Quoꝵ similitudo si in ipsa expo¬
sitione epłȩ ad galathas. ad con¬
firmandã simulationẽ petͥ et
pauli putata e̾ decent̾ induci:
qͥd ego ap̃ te timeã nom̃ philoso
falsa dicunt. s qr ⁊ falsis pleriq
confidunt: ⁊ ubi uera inueni¬
untur dicere. axp̃i gr̃a quȩ ẽ ipsa
ueritas alieni st̃: Cur aũ ñ dicã
p̃cepta illa ueterũ sacram̃toꝵ
hõies umbrȩ st̃ enĩ p̾nuntiantẽ
gr̃am qͣ iustificamͣ. nec tñ mala
qr diuinitꝰ p̾cepta st̃. tẽpori ꝑso¬
nisq congruentia: cũ me adio¬
uet etiã ꝓpħica sententia. qͣ dic̃
ds se illi poꝑso dedisse p̾cepta ñ
bona: Forte enĩ ꝓpt̾ea ñ dixit ma¬
la s tm̃ ñ bona: idest ñ talia ut
illis hõies boni fiant: aut sñ ille
bona ñ fiant. U ellem me doc̾et be¬
nigna sinceritas tua. utrũ simu¬
late quisꝗͣ sc̃s orientalis cũ rom̃ã
uenerit ieiuinet sabbato: excep¬

Expanded text:
rum causarum actione mentiuntur. rum causarum actione mentiuntur. quorum similitudo si in ipsa expositione epistulae ad Galatas ad confirmandam simulationem Petri et Pauli putata est decenter induci, quid ego apud te timeam nomen philosofalsa dicunt, sed quia et falsis plerisque confidunt et, ubi uera inueniuntur dicere, a Christi gratia, qui est ipsa ueritas, alieni sunt ? Cur autem non dicam praecepta illa ueterum sacramentorum enim praenuntiantes gratiam, qua iustificamur —, nec tamen mala, quia diuinitus praecepta sunt tempori personisque congruentia, cum me adiuuet etiam prophetica sententia, qua dicit deus se illi populo dedisse praecepta non bona? forte enim propterea non dixit mala, sed tantum non bona, id est non talia, ut illis homines boni fiant aut sine illis boni non fiant. uellem me doceret benigna sinceritas tua, utrum simulate quisquam sanctus orientalis, cum Romam uenerit, ieiunet sabbato excep
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos inseruitutẽ redigerent.
Quib nec ad hor̃a cessimꝰ subiech¬
oni. ut ueritas eugłii ꝑmaneat
apdꝰ uo Hic apparet quid eos cap¬
tare intellexerit ut ñ faceret qđ
in timotheo fecerat: qd ea libta¬
te facere poterat. qua ostendet
illa sacram̃ta nec tanqũa neces¬
saria deb̾e appeti. nec tanꝗͣ sacri¬
lega debere dãmnari.S cauen¬
dũ ẽ uidelicet in hac disputati¬
one ne sicut philosophi quȩdã
facta hominũ media dicamꝰ int̾
recte factũ ⁊ peccatũ. quȩ neq
in recte factis neq in peccatinu¬
merent᷑: ⁊ urgeam eoqd̃ obserua¬
re legis cerimonias ñ potest ẽe
indifferens.s aut bonũ aut ma¬
lum: ut si bonũ dixerimꝰ eas noᷤ
quoq obseruare cogamͣ: si aũt
malũ: ñ uere s simulate ab apo¬
stolis obseruatas ẽẽ credamꝰ. łgo
uero apłis ñ tã exẽplũ philosopõ¬
rũ timeo. q̃n ⁊ illi in sua dispu¬
tatione ueri aliqͥd dicunt. ꝗͣ fo¬
rensiũ aduocatoꝵ. qñ in aliena¬

Expanded text:
itutem redigerent, quibus nec ad horam cessimus subiectione, ut ueritas euangelii permaneat ad uos. hic apparet, quid eos captare intellexerit, ut non faceret, quod in Timotheo fecerat, quod ea libertate facere ; poterat, qua ostenderet illa sacramenta nec tamquam necessaria debere appeti nec tamquam sacrilega debere damnari. Sed cauendum est uidelicet in hac disputatione, ne sicut philosophi quaedam facta hominum media dicamus inter recte factum et peccatum, quae neque in recte factis neque in peccatis numerentur, et urgueamur eo, quod obseruare legis caerimonias non potest esse indifferens, sed aut bonum aut malum, ut, si bonum dixerimus, eas nos quoque obseruare cogamur, si autem malum, non uere, sed simulate ab apostolis obseruatas esse credamus. ego uero apostolis non tam exemplum philosophorum timeo, quando et illi in sua disputatione ueri aliquid dicunt, quam forensium aduocatorum, quando in aliena
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ñ errauerint. Nã qͥs ẽ qͥ se
uelit cũ quolibet errare: Tresgͥ
restant. eusebiꝰ emisenꝰ. theodorus
eracleotes. ⁊ quẽ paulopꝰ cõmemo¬
ras. ioħes: qͥ dudũ inpontificali g̃¬
fortasse nec nob̃ defuisse qͦs in eoqͥ
asserimꝰ sequeremͣ: quãꝗͣ sic̃ pau¬
lo añ dixi tm̃modo scͥpturis cano
nicis hanc ingenuã debeã seruito¬
tem. qͣ eas solas ita seqͣr. ut scͥptoreᷤ
ear̃ nicħ ĩ eis oĩo errasse. nicħ falla
um. ut tres etiã ego tͥb opponã:
possẽ quide ut arbitror facile re¬
ꝑire. si multa legissẽ: uerũtñ iple
ad ipsũ ab om̃ib qͥ aliud sentuut
litt̾arũ eiꝰ tͣctatorib ꝓ uoco: ipsũ
int̾rogans int̾pello. ⁊ reqͥro ĩ eoqͥ¬

Expanded text:
tentia non errauerint. nam quis est, qui se tentia non errauerint. nam quis est, qui se uelit cum quolibet errare? tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes et, quem paulo post commemoras, Iohannes, qui dudum in pontificali grfortasse nec nobis defuisse, quos in eo, quod adserimus, sequeremur, quamquam, sicut paulo ante dixi, tantum modo scripturis canicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaum, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. Verumtamen ipsad ipsum ab omnibus qui aliud sentiunt litterarum tractatoribus provoco, ipsum interrogans interpello et req
Abbreviated transcription (Latin):
ei daret᷑ obtrectandi maior occa¬
sio: qua multo mordaciꝰ crimina¬
retur xͥanos fallacit̾ uł suas lit¬
teras scribere. uł dei sui sacram̃¬
ta portare. Flagitas a me ut ali¬
quẽ saltẽ unũ ostendã cuiꝰ in hac
re sententiã sim secutꝰ: cũ tu tã
plures nõiatĩ cõmemoraueris qͥ
te ineo qd̃ astrius p̾cessert̾: peteis
ut in eo si te rep̾hendero erran¬
tẽ. patiar te errare cũ talib:
quoꝵ ego fateor neminẽ legi.
S cũ sint ferme sex uł septẽ:
hoꝵ qua tuor auctoritatẽ tu
quoq infringis. Nã laodicenũ
cuiꝰ nom̃ taces: de eccłia diciᷤ nu¬
ꝑ eg̾ssũ. Alexandũ aũ ueterẽ he¬
reticũ. Origenẽ quoq ac didimũ
rep̾hensos abste lego in recentio¬
rib opusculis tius: ⁊ ñ mediocͥ¬
ter. nec de mediocrib questioni¬
b: quãuis origenẽ mirabilit̾ añ
laudaueris. Cũ his gͦ errare puto
quia nec te ipse patieris. quãus
hoc ꝓinde dicatur. acsi in hac sen¬

Expanded text:
ei daretur obtrectandi maior occaei daretur obtrectandi maior occasio, qua multo mordacius criminaretur Christianos fallaciter uel suas litteras scribere uel dei sui sacramenta portare. Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cuius in hac re sententiam sim secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraueris, qui te in eo, quod adstruis, praecesserunt, petens, ut in eo si te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus, quorum ego, fateor, neminem legi. sed cum sint ferme sex uel septem, horum quattuor auctoritatem tu quoque infringis. nam Laodicenum, cuius nomen taces, de ecclesia dicis nuper egressum, Alexandrum autem ueterem haereticum, Origenem uero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis et non mediocriter nec de mediocribus quaestionibus, quamuis Origenem mirabiliter ante laudaueris. cum his ergo errare puto quia nec te ipse patieris, quamuis hoc perinde dicatur, ac si in hac sen
Abbreviated transcription (Latin):
sator erat ñ falsitatis. Ac ꝑħue
rũ scribit uidisse se petrũ ñ rec¬
te ing̾dientẽ ad u̾itatẽ eugłu:
eiq in faciẽ restitisse. qd gente ᷤ
paulo fiebat utilit̾ lib̾tate cari¬
tatis. sc̾e ac benigne pietate hu¬
militatis accepit: atq ita rariꝰ
n sanctiꝰ exemplũ post̾is p̾buit. qͦ
ñ dedignarentur sicubi forte rec¬
ti tramitẽ reliquissent etiã a po¬
st̾iorib corrigi: qd paulus ħ egit.
qͦ fident̾ auderent etiã minores
maiorib ꝓ defendenda eugłica
ueritate. salua fr̾na caritãte re¬
sistere. Nam cũ satiꝰ sit a tenendo
itinere in nullo ꝗͣ in aliqͦ declinare:
multo ẽ tñ mirabiliꝰ ⁊ laudabiliuᷤ
libent̾ accipere corrigentẽ: quã au¬
dact corrig̾e deuiantẽ. Hȩclaus
itaq iustȩ libertatis in paulo. ⁊
sc̃ȩ humilitatis in petro. Quan¬
tũ mͥ ꝓ modulo meo iudetur ma¬
gis fuerat adu̾sus calũ niantẽ
porphiriũ defendenda. qũa ut

Expanded text:
sator erat, non falsitatis. ac per hoc sator erat, non falsitatis. ac per hoc uerum scripsit uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem restitPaulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit: atque ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur, sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi; quam Paulus, quo confidenter auderent etiam minores majoribus pro defendenda evangelica veritate, salva fraterna charitate resistere. Nam cum satius sit a tenendo itinere, in nullo quam in aliquo declinare, multo est tamen mirabilius et laudabilius, libenter accipere corrigentem, quam audacter corrigere deuiantem. laus itaque iustae libertatis in Paulo et sanctae humilitatis in Petro, quantum mihi pro modulo meo uidetur, magis fuerat aduersus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte addito nõie dispensati¬
onis. fit ut m̃daciũ ñ sit m̃daci¬
um. Qd si absurdũ ẽ: cur gͦ ñ aꝑte
dicis officiosũ m̃daciũ defenden¬
dum: nͥ forte nom̃ te mouet. qr ñ
tã usitatũ ẽ in eccłi asticis libri
uocabulũ officii: qd̃ ambrosuis
nr̃ ñ timuit: qͥ suos qͦsdam lib̾s
utiliũ p̾ceptionũ plenoᷤ de offici¬
is uoluit appellare. An si officio¬
se m̃tiat᷑ quisq culpandus ẽ. si di¬
spensatuie approbandꝰ. rogo te m̃¬
tiatur. ubilegͥit qͥ ħ putat. qr ⁊ ĩ
hoc magna questio ẽ. sit ne aliq̃n
quuntur m̃daciũ: S ut dixi et
alia. ⁊ magna questio ẽ.Eligat
quod uoluerit qui ħ existimat uͥ
mentiatur: dũ tñ ab scribentib
auctorib sc̃arũ scripturarũ. ⁊ ma¬
uideant᷑ ꝓ u̾itatis dispensatione
m̃tiri: cũ ipsa fides in latino ser¬
utiq ñ ẽ locꝰ. Fideł gͥ dispensator
in scribendo fid̾e: qr u̾itatis dispẽ¬

Expanded text:
nisi forte addito nomine dispensatinisi forte addito nomine dispensationis fit, ut mendacium non sit mendacium. quod si absurdum est, cur ergo non aperte dicis officiosum mendacium defendendum? nisi forte nomen te mouet, quia non tam usitatum est in ecclesiasticis libris uocabulum officii, quod Ambrosius noster non timuit, qui suos quosdam libros utilium praeceptionum plenos \'De officiis\' uoluit appellare. an, si officiose mentiatur quisque, culpandus est, si dispensatiue, adprobandus, rogo te ? mentiatur, ubi legerit, qui hoc putat — quia et haec magna quaestio est, sitne aliquando quuntur mendacium; sed, ut dixi, et alia et magna quaestio est — eligat, quod uoluerit, qui hoc existimat, ubi mentiatur, dum tamen ab scribentibus auctoribus sanctarum scripturarum et mauideantur pro ueritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in Latino serutique non est locus. fidelis igitur dispensator in scribendo fidem, quia ueritatis dispen
Abbreviated transcription (Latin):
datus est nobis. S hiuc rei qͣntũ
satis est. explicandȩ: ꝓlixus for¬
tasse ⁊ sui ꝓprii uoluminis sermo
debet᷑. Si gͦ illud qd̾ lex ait ñ con¬
cupisces. si humana infirmitas
gr̃a dei aduita ñ fuerit subsere¬
um tenet. ⁊ p̾uaricatorẽ potuis
dãnat qua liberat pecc̃or̾e: qͣn¬
tomagis ula quȩ significationis
causa p̾cepta st̃. c̾ircuncisio ⁊ cȩ¬
tera quȩ gr̃ȩ reuelatione latiꝰ in¬
note scente necesse fuerat aboler
uistificare neminẽ poterant: Nos
tñ ideo fuerant tanqũã diabolica
gentiũ sacrilegia fugienda. etiã c̃
ipsa gr̃a inciperet reuelari. q̃ um¬
bris talib fuerat p̾nuntiata: s
ꝑmitenda paululũ eis maxie
qui ex illo popło cui data st̾ uene¬
rant: postea uero tanꝗͣ cũ honore
non dispentiue ut nr̃i uoluere
maiores: quid sibi uult. oro te:
Aut enĩ hoc ẽ qd̃ ego appello offi¬
ciosũ m̃daciũ. ut ħ dispensatio
sit officiũ uelut honeste m̃tien¬
di: aut qͥd aliuid sit oĩo ñ uideo:

Expanded text:
datus est nobis. sed huic rei, quantum satis est, explicandae prolixus fortasse et sui proprii uoluminis sermo debetur. si ergo illud, quod lex ait: non concupisces, si humana infirmitas gratia dei adiuta non fuerit, sub se reum tenet et praeuaricatorem potius damnat, quam liberat peccatorem, quanto magis illa, quae significationis causa praecepta sunt, circumcisio et cetera, quae gratiae reuelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, iustificare neminem poterant! non tamen ideo fuerant tamquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia iam coeperit reuelari, quae umbris talibus fuerat praenuntiata, sed permittenda paululum eis maxime, qui ex illo populo, cui data sunt, uenerant, postea uero, tamquam cum honore \'non dispensatiue, ut nostri uoluere maiores\', quid sibi uult, oro te? aut enim hoc est, quod ego appello officiosum mendacium, ut haec dispensatio sit officium uelut honeste mentiendi, aut, quid aliud sit, omnino non uideo,
Abbreviated transcription (Latin):
cer̾t eo. Si int̾feeit eos oĩs synago¬
ga: udet᷑ illa opinio refutari deqͣ
supͣ diximꝰ scdm iheremiã qd ipsi es¬
sent prb̃i achias ⁊ sedechias: ñ for¬
cidendos tͣdidert᷑: sic̃ ⁊ nos dicimꝰ qͥ
uidei int̾fecert saluatore. ñ qd ipsi ꝑ¬
cusserint.s qd̃ tͣbiderint occidendũ:
n succlamantes dixerint: crucifige
crucifige eũ. Helchia ᷤᷤ aũ ⁊ uxor eiꝰ
laudauert᷑ d̃m ꝑfilia sua susanna.¬

Expanded text:
etc. Si interfecit eos omnis synagoga, videtur illa opinio refutari, de qua supra diximus, secundum Jeremiam , quod ipsi essent presbyteri Abab et Sedecias: nisi forcidendos tradiderunt. 735 Sicut et nos dicimus, quod Judaei interfecerint Salvatorem: non quo ipsi percusserint, sed quo tradiderint occidendum, et succlamantes dixerint: Crucifige, crucifige eum . Helcias autem et uxor ejus laudaverunt Deum pro filia sua Susanna
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ⁊ in eide in manꝰ ur̃as: ne pecc̃e
ꝯspectu dñi. Et exclamauit uoce
magna susanna. Magna uox erat
ñ aeris ꝑcussione nec exclamore
tura in exclamatione senioꝵ ñ ap¬
posuit magña uoẽe. Seq̾̃r enĩ. Cla¬
mauert̾ ⁊ senes adu̾sũ eã Exclama¬

Expanded text:
ne peccem in conspectu Domini. Et exclamavit voce magna Susanna, etc. Magna vox erat, non aeris percussione, et clamore tura in exclamatione seniorum non apposuit magnam vocem. Sequitur enim: Clamaverunt et senes adversum eam. Exclama
Abbreviated transcription (Latin):
Manet enĩ angłs dñi gladiũ habeis:
ut secet te mediũ. Qa hebrei reꝑ-¬
bant hystoriã susannȩ dicentes eã
in danie̾t uolumine ñhaberi:. de
pͥtant᷑ Si sint ap̃hebreoᷤ: ⁊ quã ha¬
ueant ethimologiã: ut a chinosciˢ¬
sio.⁊ a pͥno sectio siue serratio dica¬
t̃aling̃ eoꝵ. Qd̃ si ñ fuerit inuen¬

Expanded text:
habens ut secet te medium. Quia Hebraei reprobant historiam Susannae, dicentes eam in Danielis volumine non haberi, deberpretantur, si sint apud Hebraeos, et quam habeant etymologiam, ut a σχίνῳ, scissio, et a πρίνῳ, sectio, sive serratio dicatur lingua eorum. Quod si non fuerit inven
Abbreviated transcription (Latin):
Libro ux ta hebraicũ continent᷑.
ponã breuit qͥd origenes in decimo
stromatũ suoꝵ libro de susannȩ. ⁊ be
nio ad exhortationẽ parentũ: ut do¬
ceant uixtalegẽ di sermonẽq diui¬
nũ ñ solũ filios. s ⁊ filias. Et consti¬
tuti st̃ duo senes de popło uidices.
sedechiã: qͦs frixit rexbabylonis in
igne ꝓpt̾ iniqͥtatẽ quã fecerant in
sa ẽ iniquitas de babylone a seni
regebant popłm: s qͥuidebant᷑ reg̾e¬

Expanded text:
libro juxta Hebraicum continentur, ponam breviter quid Origenes in decimo Stromatum suorum libro de Susannae et 731nio ad exhortationem parentum, ut doceant juxta legem Dei, sermonemque divinum non solum filios, sed et filias suas. Et constituti sunt duo senes de populo Vulg. tSedeciam, quos frixit rex Babylonis in igne, propter iniquitatem quam fecerant in sa est iniquitas de Babylone a senibregebant populum: sed, qui videbantur rege
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cõmiscere nobiscũ. Alioqͥn dicemꝰ
testimoniũ contͣ te. qd fuerit iuuie¬
nis: ⁊ obhane causã emiseris puellaᷤ
a te. Humane quippe fragilitatis
ẽ mort̾ẽ timere. q̃ infert᷑ ꝑ iustitia
N forte angustiã int̾ptabim̃. ñ ĩmi¬
nentis mortis s opꝓbrii ⁊ ignomi¬
niȩ: qͣ ꝑfundenda erat illis aecusas¬
tib atq dicentib fuit cũ illa u¬
uenis: ⁊ iecircodimisit puellaᷤ. Si
enĩ ħ egero mors mͥ ẽ. sinaũ ñ effu¬
cat. Sic̃ gͦ ei qͥ fac̃ adult̾iũ mors est
adult̾iũ: sic o̾e peceatũ qd duc̃ ad
mortẽ. mors appellandũ e̾.ł totieis
mori credim: quotiens ad mortẽ
peceamꝰ. Uñ ⁊ econt᷑rio totiens re¬
surgimꝰ ⁊ uuuficam̃: quotiens uita
digna oꝑa facimꝰ. S meliꝰ mͥ ẽ absq

Expanded text:
is, dicemus testimonium contra te, quod fuerit tecum juvenis, et hac de causa dimiseris puellas a te. Humanae quippe fragilitatis est, mortem timere, quae infertur pro justitia: nisi forte angustiam interpretabimur, non imminentis mortis, sed opprobrii et ignominiae, qua perfundenda erat illis accusantibus atque dicentibus: Fuit cum illa juvenis, et idcirco dimisit puellas. Si enim hoc egero, mors mihi est: si autecat. Sicut ergo ei qui facit adulterium, mors est adulterium: sic omne peccatum quod ducit ad mortem, mors appellandum est. Et toties mori credimur, quoties peccamus ad mortem. Unde econtrario toties resurgimus et vivificamur, quoties vitae digna o
Abbreviated transcription (Latin):
bationẽ magis qũa passionẽ rectiꝰ
int̾ptamur. Hȩc gͥ ꝑturbatio ⁊ eupi¬
dolibidinis titillauit ĩmo ꝑcussit
corda senioꝵ: s ut in animis eoꝵ la¬
ceraret fundam̃tũ ⁊ cogitarent de¬
sid̾ata cõplere. ipsi eu̾tert̾ sensũ su¬
um. Ꝙ subu̾so. oculi eoꝵ inclinati
st̃ ut celestia ñ uiderent. nec recor¬
darent᷑ iudicioꝵ uistoꝵ siue dei.
siue honestatis: siue naturȩ q̃ o̾ib
ad bonũ insita ẽ. Et ecce susanna
inãbulabat uixta consuetudinẽ.
An iã dictũ ẽ qd̾ facto mane in ãbu¬
laret susanna. Nec incongruũ ẽ ad

Expanded text:
bationem magis quam passionem rectius interpretamur. Haec igitur perturbatio, et cupido libidinis titillavit, immo percussit corda seniorum. Sed ut in animis eorum jaceret fundamentum, et cogitarent desiderata complere, ipsi everterunt sensum suum: quo subverso, oculi eorum inclinati sunt, ut coelestia non viderent, nec recordarentur judiciorum justorum, sive Dei, sive honestatis, sive naturae: quae omnibus ad bonum insita est. Et ecce Susanna inambulabat, juxta consuetudinem. Ante jam dictum est quod facto mane inambularet Susanna. Nec incongruum est ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gangen fluuĩ ñtã p̾liis quã uic¬
toriis ꝑcucurrit: ⁊ sex annis euro¬
pȩ partẽ ⁊ om̃em sibi asiã subui
dem dic̃ duces eiꝰ qui pꝰea successo¬
res regni extiterunt: ꝑtolomeũ.
seleucũ. philippũ. antigonũ. Qd̃q
additur. ⁊ potestas. data ẽ ei: osten

Expanded text:
et Gangem fluvium, non tam praeliis quam vicet Gangem fluvium, non tam praeliis quam victoriis percucurrit, et sex annis Europae partem et omnem sibi Asiam subjugdem dicit duces ejus, qui postea successores regni exstiterunt, Ptolomeum, Seleucum, Philippum, Antigonum. 38. Quid Et potestas quae data est ei? Os
Abbreviated transcription (Latin):
quartũdecimũ dariũ arsami fi¬
liũ. qͥ ab alexandro macedonũ
rege suꝑatꝰ est: quomͦ tres reges
ꝑsarũ fuisse credimꝰ dicimꝰ: nisi
forte eligamꝰ aliquos seuissimos
quos ex historiis reperire non
possumꝰ: Ergo tres ordines in ore
regni ꝑsarum. ⁊ in dentib cius
tria regna debemꝰ acciꝑe. babylo¬
in unũ redacta sunt regnum.
Qd̃q infertur. ⁊ sic dicebant ei¬
surge comede carnes plurimas:
uiT tẽpꝰ significat qn sub as
Et pulchre ñ ait. deuorabit eos. s
sic dicebant ei: ut conatꝰ tm̃ fue¬
rit. ⁊ nequaꝗͣ rei sit exitꝰ conse¬
cutꝰ. Post hoc aspiciebã: ⁊ ecce alia
quasi pardus. ⁊ alas habebat q̃si¬
auis qua tuor suꝑ se: ⁊ qua tuor
capita erant in bestia: ⁊ potestas
data ẽ ei. Tertiũ regnũ macedonũ
de quo in statua legimꝰ. uent et
femora eiꝰ ex ere. Pardo. uelocissimȩ
ceps fertur ad sanguinẽ:⁊ saltu
lociꝰ fuit: qui ab illirico ⁊ adriati¬
co mari usq ad indicũ occeanũ

Expanded text:
filium, qui ab Alexandro Macedonum rege superatus est: Quomodo tres reges Persarum fuisse dicemus? nisi forte eligamus aliquos saevissimos, quos ex historiis reperire non possumus. Ergo tres ordines in ore regni Persarum, et in dentibus ejus, tria regna debemus accipere, Babyloin unum redacta sunt regnum. Quodque infertur. Et sic dicebant ei: comede carnes plurimas, illud tempus significat, quando sub AssEt pulchre non ait, devorabat eos; sed, sic dicebant ei: ut conatus tantum fuerit, et nequaquam rei exitus sit consecutus. Post hoc aspiciebam, et ecce alia quasi pardus, et alas habebat avis quatuor 666 super se, et quatuor capita erant in bestia, et potestas data est ei ? Tertium regnum Macedonum, de quo et in statua legimus venter et femora ejus ex aere , pardo, bestiae aeceps fertur ad sanguinem et saltu locius fuit: qui ab Illyrico et Adriatico mari usque ad Indicum oceanum
Abbreviated transcription (Latin):
natur suo dño stat unꝰqͥsq aut
cadit. Nemo udicat alterũ: ne
ciis familiare ẽ ut genumo den¬
te se lacerent: hic penitꝰ ñ habet᷑
Pcul luxuria: ꝓcul uoluptas.
Tanta in urbe ipsa orationũ loca:
ut ad ꝑagrandũ dies sufficerȩ ñ
laudat unꝰ quisq qd̃ possidet: qͦ
sermone qͣ uoce speluncã tͣ pos¬
sumꝰ saluatoris exꝑon̾e: Et illod
p̾seꝑe in qͦ infantulus uagiit. si
ticus: ubi aurata laquearia: ubi
domꝰ miseroꝵ penis ⁊ dãrnatoꝵ
labore uestitȩ: ubi ad instar pala¬
tii. opib pͥuatoꝵ extructe basi¬
licȩ ut uile corpuscłm hõis p̾ciosiꝰ
inambulet: ⁊ quasi mundo quicꝗͣ
possit ẽẽ ornatiꝰ. tecta sua magis
uelit aspic̾e quã celũ: Ecce in hoc
paruo t̾rȩ foramine.cȩloꝵ condi¬
tor natus ẽ. Hic inuolutꝰ pannis:
hic usus apastorib: hic demon¬
stratus astella: hic adoratꝰ a magiᷤᷤ
peia. quȩ de celo sepiꝰ fulminata.

Expanded text:
natur. Suo Domino stat unusquisque aut natur. Suo Domino stat unusquisque aut cadit. Nemo judicat alterum, ne ciis familiare est, ut genuino dente se lacerent, hic penitus non habetur. Procul luxuria, procul voluptas. Tanta in ipsa urbe orationum loca, ut ad ea peragranda dies sufficere non laudat unusquisque quod possidet quo sermone, qua voce speluncam tibi possumus Salvatoris exponere? Et illud praesepe, in quo infantulus vagiit, silticus? ubi aurata laquearia? ubi domus miserorum poenis, et damnatorum labore vestitae? ubi instar palatii, opibus privatorum exstructae basilicae, ut vile corpusculum hominis pretiosius inambulet, et quasi mundo quidquam possit esse ornatius, recta magis sua velit aspicere, quam coelum? Ecce in hoc parvo terrae foramine, coelorum conditor natus est: hic involutus pannis, hic visus a pastoribus, hic demonstratus a stella, hic adoratus a Magis.peia, quae de coelo saepius fulminata
Abbreviated transcription (Latin):
one cognitũ. Qd referamꝰ armeni¬
os: quid ꝑsas. qͥd indiȩ ⁊ ethiopũ
populos. ipsã q uixta egyptũ fer¬
tilem monachoꝵ: pontũ ⁊ cãpado¬
tiã. syriã coesen. ⁊ mesopotamiã.
cunctaq orientis examina: quȩ
uixta saluatoris eloquiũ dicen¬
tis. ubicũq fuerit corpꝰ illuc cos¬
gregabunt᷑ aquilȩ. concurrt̾ ad
hȩc loca ⁊ diu̾sarũ nob̃ uirtutũ
speci.m̃ ostendunt: Uox quide dĩ¬
sona s religio una: tot pene psal¬
lentiũ chori: quot gentiũ diuer¬
sitates. Et int̾ ħ. quȩ uel pͥma ui
xp̃ianis uirtꝰ est. nichil arroga¬
re sibi de continentia superciliis
humilitatis int̾ om̃s ꝯuenientia
ist. Quicũq nouissimꝰ fuerit. hic pͥ¬
mus putat᷑. In ueste nulla discre¬
tio: nulla admiratio: utcũq pla¬
cuerit incede: nec detractionis. nec
laudis ẽ. Ieuinia quoq neminẽ
subleuant: nec deferunt᷑ inediȩ.
nec moderata saturitas condẽ¬

Expanded text:
one cognitum. Quid referamus Armenione cognitum. Quid referamus Armenios, quid Persas, quid Indiae, et Aethiopiae populos, ipsamque juxta Aegyptum, fertilem Monachorum, Pontum et Cappadociam, Syriam Coelen et Mesopotamiam, cunctaque Orientis examina? quae juxta Salvatoris 207 eloquium, dicentis. « Ubicumque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae concurrunt ad haec loca et diuersarum nobis uirtutum specimen ostendunt. uox quidem dissona, sed una religio. tot paene psallentium chori, quot gentium diuersitates, et inter haec, quae uel prima in Christianis uirtus est, nihil adrogans, nihil de contihumilitatis inter omnes contentio est. Quicumque novissimus fuerit, hic primus putatur. In veste nulla discretio, nulla admiratio. Utcumque placuerit incedere, nec detractionis est, nec laudis. Jejunia quoque neminem sublevant; nec defertur inediae, nec moderata saturitas condem
Abbreviated transcription (Latin):
que putat. qd̵ litteras gcas ñ atͥe¬
nis s lilibei. latinas ñ romȩ s u
sicilia didic̾it. qd uidelicet una¬
queq ꝓuincia habeat aliqͥd ꝓpͥũ
qd̃ alia equȩ habere non possit:
cur nos putamꝰ absq athenis
nr̃is quẽꝗͣ ad studioꝵ fastigiũ ꝑ¬
uenisse: Nec hoc dicimꝰ qd̃ renu¬
amꝰ regnũ dei intra nos esse: ⁊ sc̃os
iuros etiã in cet̾is ẽe regionib:
s qͦ hoc asseramꝰ uł maxime eosqͥ
inde toto orbe st̃ pͥmi . h ue pa¬
rit̾ congregari. Ad quȩ nos ñ lo¬
ca ñ ut pͥmi s ut extremi uenimꝰ.
ut pͥmos in eis om̃iũ gentiũ cer¬
neremꝰ. Certe flos quida ⁊ p̾cio¬
sissimꝰ lapis int̾ eccłiastica orna¬
m̃ta: monachoꝵ ⁊ uirginũ chorꝰ
est. Qͥ cũq in gallia fuerit pͥmꝰ:
huc ꝓperat. Diuisus ab orbe nr̃o
britannꝰ. si in religione ꝓcesserit:
occiduo sole dimisso. querit locũ
fama sibi tm̃ ⁊ scͥpturarũ relati¬

Expanded text:
quem putat, quod litteras Graecas non Athequem putat, quod litteras Graecas non Athenis, sed Lilybaei, Latinas non Romae, sed in Sicilia didicerit, quod uidelicet unaquaeque prouincia habeat aliquid proprium, quod alia aeque habere non possit, cur nos putamus absque Athenis nostris quemquam ad studiorum fastigium peruenisse? Nec hoc dicimus, quo rennuamus regnum dei iviros etiam in caeteris esse regionibus; sed quod hoc asseramus vel maxime, eos qui in toto orbe sunt primi, huc pariter congregari. Ad quae nos loca non ut primae, sed ut extremae venimus; ut primos in eis omnium gentium cerneremus. Certe flos quidam et pretiosissimus lapis inter Ecclesiastica ornamenta, Monachorum et Virginum chorus est. Quicumque in Gallia fuerit primus, huc properat. Divisus ab orbe nostro Britannus, si in religione processerit, occiduo sole dimisso, quaerit locum fama sibi tantum et Scripturarum relati
Abbreviated transcription (Latin):
quida estimant negligendũ: Si
nob̃ ñ credimꝰ credamꝰ saltẽ diabo¬
lo ⁊ angłis eiꝰ quotienscũq ante
tes contremiscunt: ruguint: &¬
sero dolent crucifixisse quẽ ti¬
meant. Si pꝰ passionẽ dñi ut sce¬
lerata uox concrepat. hic dete¬
stabilis locus ẽ. quid sibi uoluit
paulus iherosolimã festinare.
ut ibi fac̾et pentecosten: qͥ retinẽ¬
tib se locuts ẽ dicens. qͥd facitis
flentes ⁊ conturbantes cor meũ:
Ego enĩ ñ solũ ligari: s ⁊ mori in
Qd cet̾ sci ⁊ illustres uiri: quoꝵ
uota ⁊ oblationes p̾ p̾dicationẽ
xp̃i ad fr̃s qͥ erant iherosolimis
deferebantur: Longũ e̾ nunc ab
ascensu dñi usq ad p̾sentẽ diẽ ꝑ
singulas ȩtates currere. qͥ ep̃oꝵ
mã uenerint: putantes se minꝰ
religionis. minꝰ hab̃e scientiȩ.
nec sũmã ut dr manũ accepisse
locis. de quib pͥmũ eugłiũ de pati¬
bulo coruscauerat. Certe si etiã
p̾clarus orator rep̾hendũ nescio

Expanded text:
quidam aestimant neglegendum? si quidam aestimant neglegendum? si nobis non credimus, credamus saltim diabolo et angelis eius, qui, quotienscumque ante tes contremescunt, rugiunt et sero dolent crucifixisse, quem timeant. si post passionem domini, ut scelerata uox concrepat, hic detestabilis locus est, quid sibi uoluit Paulus Hierosolymam festinare, ut ibi faceret pentecosten? qui retinentibus se locutus est dicens: quid facitis flentes et conturbantes cor meum? ego enim non solum ligari, sed et mori in quid ceteri sancti et inlustres uiri, quorum uota et oblationes post praedicationem Christi ad fratres, qui erant Hierosolymis, deferebantur? Longum est nunc ab ascensu domini usque ad praesentem diem per singulas aetates currere, qui episcmam uenerint putantes se minus religionis, minus habere scientiae nec summam, ut dicitur, manum accepisse locis, in quibus primum euangelium de patibulo coruscauerat. certe, si etiam praeclarus orator reprehendendum nescio
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥd necesse ẽ plura conquirere:
cum pꝰ ꝑassionẽ ⁊ resurrectionẽ
dñi matheus eugłista cõmemoret.
petrȩ scisse st̾. et sepulc̾raaꝑta st̃¬
⁊ plurima corpora dormientium
cͥris pꝰ resurrectionẽ suã ing̾ssi st̃
sc̾am ciuitatẽ. ⁊ apparuert̾ mults̃:
Nec statĩi erosolina cęlestis sicut
pleriq ridicule arbitant᷑ in ħ lo¬
co intelligit᷑: cũ signũ nullũ esse po¬
tuerit ap̃ hõies dñi resurgentis. si
corpora scoꝵ in celesti i erłm uisa
st̃. Cũ gͦ eugłiste ⁊ om̃is scͥptura ie¬
rosolim̃ã sc̃am nõiet ciuitatẽ. et
psalmista p̾cipiat adoremꝰ in loco
ubi steter̃t pedes eiꝰ : ne patiaris
audire eã appellari sodomã ⁊ egyp¬
tũ: ꝑ quã dñs iurare uetat: qr sit
cuutas regis magni. Maledictã t̾¬
rã nominant: qd cruore dñi hau¬
serit. Et quomͦ bñdicta loca pu¬
tant. in quib petrus ⁊ paulus xp̃i¬
neram: ⁊ scam fauillã ocuł appo¬
nentes si liceat ore contingimꝰ: ⁊

Expanded text:
conquirere, cum post passionem et resurrectionem Domini Matthaeus Evangelista commemoret: « Et petrae scissae sunt, et sepulcra aperta, et plurima corpora dormientium cris post resurrectionem suam ingressi sunt sanctam civitatem, et apparuerunt multis » . Nec statim Jerosolyma coelestis, sicut plerique ridicule arbitrantur, in hoc loco intelligitur, cum signum nullum esse potuerit apud homines Domini resurgentis, si corpora Sanctorum in coelesti Jerusaet euangelistae et omnis scriptura Hierosolymam sanctam nominent ciuitatem et psalmista praecipiat: adoremus in loco, ubi steterunt pedes eius, ne patiaris audire eam appellari Sodomam et Aegyptum, per quam dominus iurari uetat, quia sit ciuitas magni regis. Maledictam terram nominant, quod cruorem domini hauserit, et quomodo benedicta loca putant, in quibus Petrus et Paulus, Chrineramur et sanctam fauillam oculis adponentes, si liceat, etiam ore contingimus: et
Abbreviated transcription (Latin):
so te sc̃e ac uenerabilis pat̾ ⁊ bea
te conflet inuidiã: nemo factioni¬
bus utatur ⁊ calum: niis: qd̾ in ec¬
cłia dei fieri ñ licet. ubi enĩ simpli
non erit: Origenis enĩ neq defeN¬
sor sũ neq assertor: neq primꝰ int̾¬
pres. Alii añ me hoc idem opꝰ fecerat.
feci ⁊ego postremꝰ rogatꝰ a fr̾ibus.
Si iubetur ne fiat: uissio obserua¬
ri debet inposterũ. Si culpant᷑ qͥ
ante ussionẽ fecert̃: culpa a pͥmiᷤ
incipiat. Ego enĩ pret̾ hanc fidem

Expanded text:
so te, sancte ac venerabilis et beate so te, sancte ac venerabilis et beate Pater, conflet invidiam: nemo factionibus utatur et calumniis, quod in Ecclesia Dei fieri non licet. Ubi enim 408 simi hic non erit? Origenis ego neque defensor sum, neque assertor, neque primus interpres. Alii ante me hoc idem opus fecerant, feci et ego postremus rogatus a fratribus. Si jubetur ne fiat, jussio observari solet in posterum. Si culpantur, qui ante jussionem fecerunt, culpa a primis incipiat
Abbreviated transcription (Latin):
hac questione ñ teneo: s deo relu¬
quo scire qͥd sit in uero: ⁊ sicui ip¬
se reuelare dignabit᷑ Ego tñ hȩc
singula. nlegisse me ñ nego. ⁊ ad¬
huc ignorare confiteor: p̾ter hoc
qd manifeste tradit eccłia. dm e̾e
latinũ transtuli: puto qđ om̃s u
ri. Si enĩ aliqͥd ẽ qd displiceat in ab¬
tore. quare id ad int̾ptẽ detorque¬
tur: Sic̃ in g̾cis habet᷑. rogatꝰ sum
ut latinis ostenderẽ: gcis sensibus
uerba dedi latina tantũ modo. Si¬
ue gͦ in illis sensib laus int̾ aliqui
non est mea: siue culpa. ñ est mea.
Quinĩmo etiã illud adieci. sicut in
pͥfatiuncula mea designaui. ut in
quantũ possem aliquanta deciderẽ:
illa tñ quȩ mͥ ad suspit̾ionẽ uenie¬
bant. quod ñ ab ipso origene ita dic¬
ta. s ab aliis uiderent᷑ inserta: ꝓp¬
ter hoc qd̵ de eisdem reb in aliis lo¬
cis eiusdem autoris catholice dic¬
tum legerã. Nemo gͦ mͥ ex hoc que¬

Expanded text:
hac quaestione non teneo, sed Deo relihac quaestione non teneo, sed Deo relinquo scire, quid sit in vero, et si cui ipse revelare dignabitur. Ego tamen haec singula et legisse me non nego, et adhuc ignorare confiteor, praeter hoc, quod manifeste tradit Ecclesia, Deum Latinum transtuli, puto quod omnesri. 407 Si enim aliquid est, quod displiceat in auctore, quare id ad interpretem detorquetur? Sicut in Graecis habetur, rogatus sum ut Latinis ostenderem. Graecis sensibus verba dedi Latina tantummodo. Sive ergo in illis sensibus laus inest aliqua, non est mea: sive culpa, similiter non est mea. Quinimo etiam illud adjeci, sicut in Praefatiuncula mea designavi, ut in quantum possem, aliquanta deciderem: illa tamen, quae mihi ad suspicionem veniebant, quod non ab ipso Origene ita dicta, sed ab aliis viderentur inserta, propter hoc, quod de eisdem rebus in aliis locis ejusdem auctoris catholice dictum legeram. Nemo ergo mihi ex hoc, quae
Abbreviated transcription (Latin):
in eugłio. qr ⁊ ipse diabolus ⁊ om̃s
angeli eiꝰ. cũ his qui opera eiꝰ faci¬
unt. id÷ qͥ criminantur patres. cũ
ipso parit̾ ȩt̾ni ignis hereditate
potient᷑. Si quis negat diabolum
et̾nis ignib mancipandũ esse.
partẽ cũ ipso ȩt̾ni ignis accipiat.
qua re utrũ recipi debeat queri¬
monia aut abici. uos ꝓbate. Si
autẽ ⁊ de me qͥd sentiã queritur:
fateor me de hac questione apud
quãplurimos tractatoꝵ diu̾sa
legisse. Legi quosdam. dicentes. qb
parit̾ cũ corpore ꝑ humani semine
traducẽ. etiã aĩa infundat᷑. E th
quib poterant assertionib confis¬
mabant. Qd̃ puto int̾ latinos tir¬
tullianũ sensisse. uł lac tantium
fortassis ⁊ alios ñ nullos. Alii asse¬
runt qd formatis in ut̾o corporu¬
bus. deus cotidie faciat aĩas et
infundat. Alii factis ĩa olim. ib
tc cũ oĩa deus creauit ex nichilo.
nunc eas iudicio suo dispenset u
corpore.Hoc sentit ⁊ origenes:et
ad p̾sens certi ⁊ diffiniti aliqͥd de

Expanded text:
 tac. et ipse diabolus, et omnes angeli ejus, cum his qui opera ejus faciunt, id est, qui criminantur fratres, cum ipso pariter aeterni 406 ignis haereditate potientur . Si quis ergo negat diabolum aeternis ignibus mancipandum, partem cum ipso aeterni ignis accipiat, qua re utrum recipi debeat querimonia, aut abjici, vos probate. Si autem et de me quid sentiam quaeritur, fateor me de hac quaestione apud quamplurimos Tractatorum diversa legisse. Legi quosdam dicentes, quod pariter cum corpore per humani seminis traducem etiam anima diffundatur: et hoc quibus poterant assertionibus confirmabant. Quod puto inter Latinos Tertullianum sensisse, vel Lactantium, fortassis et alios nonnullos. Alii asserunt, quod formatis in utero corporibus, Deus quotidie faciat animas et infundat: alii quod factas jam olim, idest, tunc cum omnia Deus creavit ex nihilo, nunc eas judicio suo dispenset in corpore. Hoc sentit et Origenes, et ad praesens certi, et definiti aliquid de
Abbreviated transcription (Latin):
liũ machabeũ qui matͥ mortẽ si¬
adenti seruiuit. ⁊ durũ ĩꝑiũ gra¬
tant̾ agg̾ssus ẽ. ne offenderet geni¬
tricẽ. Maluit fr̾m sociari funerib
qũa uoluntati mat̾s obsistere. It
enĩ matͥs suadentis uoluntas ꝑft¬
ta ẽ: ut do filiũ fac̾e̾t martyrem
⁊ fr̃m coronis participẽ. Deniq i¬
sequiũ suũ meliꝰ morte ꝓbans su¬
lucẽ istã moriendo contẽnens cos¬
sors martyrũ factꝰ est: ut illa gił¬
manitas et̾no collegio firmarit᷑
ecce quid p̾stitit animꝰ mat̾ sub¬
iectus. Deuotꝰ filiꝰ obediendo ꝓmo¬
tus est: qui nolens mat̾nã aliqua¬
tenꝰ led̾e ꝑietatẽ. ꝑpetuã uitã ꝑas¬
sione susceꝑit: qui dñm confiten¬
do mereret᷑ cũ fr̃ib a dño cora an¬

Expanded text:
lium Machabaeum, qui matri mortem sulium Machabaeum, qui matri mortem suadenti servivit, et durum imperium gratanter aggressus est, ne offenderet genitricem . Maluit fratrum sociari funeribus, quam voluntati matris obsistere. Ita enim matris suadentis voluntas perfecta est, ut Deo filium faceret martyrem, et fratrum coronis comparticipem. Denique obsequium suum melius, morte probans, sulucem istam moriendo contemnens, consors martyrum factus est, ut illa germanitas aeterno collegio firmaretur. Ecce quid praestitit animus matri subjectus. Devotus filius obediendo promotus est, qui nolens maternam aliquatenus laedere pietatem, perpetuam vitam passione suscepit: qui Dominum confitendo, meretur cum fratribus a Domino coram an
Abbreviated transcription (Latin):
traxerit. nec patre tͥ alterũ pot̾is
inuenire. nec matre. Mutato coniu¬
gio. uitricus pat̾ e̾: nec nou̾ca pot̾
nom̃ matͥs implere. Nullus gͣ fili¬
oꝵ auctorẽ auctore lucis sue cedat
iniuriis. Nemo parentib optet
ponunt. Intolerabile nefas ẽ ex il¬
lo ore ꝓteriũi audire sermonẽ: Nt
illis pulsari manib qua ᷤ aͣmordi
am qũa dñs ꝓmisit ingratis. Me¬
retur enĩ cecitatis suȩ subire sop¬
pliciũ. qͥ parentũ uultꝰ uł toruo
uisu despex̾it: ⁊ elatis ocuł lese¬
rit pietatẽ. Si quieꝗͣ sapitis fili
eo aĩo uidete uenerabiles facies qͥ
uos ipsȩ conspiciont: ⁊ eoꝵ labeis
dulcib oscut inherete: qr eoꝵ osa¬
la ad huc habetis in m̃bris. Senib
seruire ꝑfacile ẽ: qͦs nemo potat.
nemo nutrit suco corporis sui. fo¬
ueat᷑ itaq parentũ senectꝰ. ⁊ fac¬
tis eoꝵ uuicissitudo reddat᷑ ht eñ
quanda senectꝰ infantiã. Uideat
similem reddituri. Imitamini fi¬

Expanded text:
traxerit, nec patrem tibi alterum poteris traxerit, nec patrem tibi alterum poteris invenire, nec matrem. Mutato conjugio nec vitricus pater est, nec noverea potest nomen matris implere. Nullus igitur filiorum auctorem lucis suae caedat injuriis. Nemo parentibus optetponunt. Intolerabile nefas est, ex illo ore protervum audire sermonem, aut illis pulsari manibus, quas amor diiam, quam Dominus promisit ingratis. Meretur enim caecitatis suae subire supplicium, qui parentum vultus vel torvo visu despexerit, et elatis oculis laeserit pietatem. Si quidquam sapitis, filii, eo animo videte venerabiles facies, quo vos ipsae conspiciunt, et eorum labris dulcibus osculis inhaerete, quia eorum oscula adhuc habetis in membris. Senibus servire perfacile est, quos nemo potat, nemo nutrit succo corporis sui. Foveatur itaque parentum senectus, et factis eorum vicissitudo reddatur. Habet enim quamdam senectus infantiam. Videant similem reddituri. Imitamini fi
Abbreviated transcription (Latin):
guet᷑ lum̃: ⁊ pupillȩ oculoꝵ eiꝰ
udebunt tenebras. Audi fili
patrem qui genuit te:nec contẽp¬
seris qr senuit mat̾ tua. Pareat
pat̾ lingua quã genuit: ⁊ matr̃e
suã nemo crudeli u̾bo ꝑcutiat.
Sic te rapiat fili iuuenił etatis
auctoritas: ut noueris unsis na
qr qͥ maledixerit patr̃e aut ma¬
trem morte moriat᷑. Mem̃to gͦ pa¬
rentũ ẽẽ qđ talis esꝰ: quoꝵ manib
crem̃ta sũpsisti. Fauces tuȩ necdũ
mat̾ infundens. lingũa istã pauit
potu corporis. Impende debitũ ꝑa¬
tri. matriq seruitiũ: qui nũquã
tuos uagitus horrentes totũ i
te lambebant oscuł corpꝰ. Sit tibi
grata salus ipsoꝵ: quib carior ÷
tua uita quã ꝓpria. Redde
amori uicem colendȩ pieta¬
tis. Facta parentũ tuis cunabu¬
lis cõmoda: officiis ꝓpriis ex solue.
Parentes enĩ adeo debent haberi
dulciores. qr ꝑ calios reparari nos
possunt: ⁊ cum eos lex naturȩ sub¬

Expanded text:
guetur lumen, et pupillae oculorum ejus guetur lumen, et pupillae oculorum ejus videbunt tenebras . Audi, fili, patrem qui te genuit: nec contempseris quia senuit mater tua. Pareat patri lingua, quam genuit, et matrem suam nemo crudeli verbo percutiat. Sic te rapiat, fili, juvenilis aetatis auctoritas, ut noveris unde sis natQuia qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur . Memento ergo parentum esse quod talis es: quorum manibus crementa sumpsisti. Fauces tuae necdum  pia mater infundens, linguam istam pavit potu corporis. Impende debitum patri matrique servitium: qui numquam tuos vagitus horrentes, totum in te lambebant osculis corpus. Sit tibi grata salus ipsorum, quibus charior est tua vita quam propria. Redde amoris vicem colendae pietatis. Facta parentum tuis cunabulis commoda, officiis propriis exsolve. Parentes enim ideo debent haberi dulciores, quia per alios reparari non possunt: et cum eos lex naturae sub
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nato hoc sibi currentib labris
eliciunt. qd ñ sit necesse mordere.
Seruiunt mat̾na posteris pecto¬
ra seruint: ipsis incunabulis
manꝰ ⁊ t̾ga m̃bris deuota lacten¬
tat mat̾ paruulũ creiscere: optat
cito uidere maiorẽ: eũ q nume¬
ris uiuenũ miscere festinat: nũ¬
quã sibi forsitan seruiturũ. His
tot tantisq p̾cedentib factis. pa¬
rentib. matͥ. tota debet alacrita¬
te seruiri. Reddat᷑ naturȩ debi¬
tũ: reddat᷑ ⁊ posteris qd̃ debetur.
humilitas talib oblata ꝑsonis.
uiuendi tẽpꝰ extendit: ⁊ morte
dilata multũ nr̃am p̾rogatiuã
uicẽq facientib reddens.
reuerens aũ filiꝰ qͥd de dño ipse
mereatur: salomonis dicta testas¬
tur. Contumeliis afficiens patre
⁊ contẽmens senectã matͥs cor¬
fundet᷑: ⁊ in obꝑbriis erit. Filiꝰ
derelinquens custodire disciꝑlinã
pats: meditabit᷑ sermones maliciȩ.
Maledicentiᷤ patrẽ ⁊ matr̃e. extin¬

Expanded text:
non nato, hoc sibi currentibus labris non nato, hoc sibi currentibus labris eliciunt, quod non sit necesse mordere. Serviunt materna posteris pectora, serviunt ipsis incunabulis, manus et terga membris devota lactentat mater parvulum crescere, optat cito videre majorem, eumque numeris juvenum miscere festinat, numquam sibi forsitan serviturum. His tot tantisque praecedentibus factis, parentibus, matri tota debet alacritate serviri. Reddatur naturae debitum, reddatur et posteris qHumilitas talibus oblata personis, vivendi tempus extendit: et morte dilata, multum nostram prorogat vitam, vicemque facientibus reddens, Irreverens autem filius, quid de Domino ipse mereatur, Salomonis dicta testantur: Contumeliis afficiens patrem, et contemnens senectam matris, confundetur, et in opprobriis erit. Filius derelinquens custodire disciplinam patris, meditabitur sermones malitiae. Maledicenti patrem et matrem exstin
Abbreviated transcription (Latin):
scendi. Exibete patͥb filii qd̃ uos
potestas pat̾ni nõis cogit: quȩ a¬
deo ẽ eoꝵ meritis attͥbuta: ut ip¬
sa de uob̃ exigat qd̃ natura iube¬
re ñ potuit. Matͥb qͦ debitã ĩpen-¬
dite reuerentiã: quȩ uob uteri
liuore seruientes. pondꝰ ur̃i corpo¬
ris tolerant: atq ignotã portar¬
tes infantiã. famulatũ quendam
exibent nascituris. Illo tẽpore ñ
sibi tm̃ mat̾ esurit: nec acceptos
sola digerit ciboᷤ. Mat̾no uictu a¬
litur ⁊ ille qͥ latet: eiꝰq m̃bra alt̾iꝰ
comestione pascunt᷑: ut h̾o futu¬
rus alieniᷤ morsib saturet᷑. Qͥd ip¬
sa memor̃e nutͥm̃ta ⁊ tenerȩ infa¬
tiȩ dulces in iuriaᷤ: quaᷤ nutrito¬
ris affectꝰ de suis paruuliᷤ sumit:
Qd ciboꝰ in matre confectoᷤᷤ qui fe¬
mineis manantes ex m̃briᷤ lacteũ
soluunt᷑ in su.cũ: ⁊ fauces inua¬
lidas liquido sapore infundunt:
cogente natura. Sumunt infai¬
tes de matre qd bibant: ⁊ dente

Expanded text:
scendi. Exhibete patribus, filii, quod vos scendi. Exhibete patribus, filii, quod vos potestas paterni nominis cogit, quae adeo est eorum meritis attributa, ut ipsa de vobis exigat quod natura jubere non potuit. Matribus quoque debitam impendite reverentiam, quae vobis uteri labore servientes, pondus vestri corporis tolerant, atque ignotam portantes infantiam, famulatum quemdam exhibent nascituris. Illo tempore non sibi tantum mater esurit, nec acceptos sola digerit cibos. Materno victu alitur et ille qui latet, ejusque membra alterius comestione pascuntur: ut homo futurus, alienis morsibus saturetur. Quid ipsa memorem nutrimenta, et tenerae infantiae dulces injurias, quas nutritoris affectus de suis parvulis sumit? Quid cibos in matre confectos, qui femineis manantes ex membris, lacteum solvuntur in succum, et fauces invalidas liquido sapore perfundunt. Cogente natura, sumunt infantes de matre quod bibant, et dente
Abbreviated transcription (Latin):
norandis parentibus
arentũ meritis subuigans
filios om̃ipotens ds seruien¬
di legẽ in officiis posteris de¬
dit: ut ħ duuno cogant᷑ fac̾e ĩpe¬
rio qd̃ debuit pietas suadere: do¬
cente illo exodi in qͦ ita scͥptũ est
Honorifica patr̃e tuũ ⁊ matrem
tuã. sic̃ p̾cepit tibi dñs ut bñ tͥst
⁊ sis longe uitȩ suꝑ t̾rã quã dñs
ds tuus dabit tͥ. Audite filii salu¬
tiferã iussionẽ: ⁊ p̾cepta legis al¬
fectu debiti amoris implete. Ser
tres ur̃as tenera diligite pietatt.
ut ⁊ ur̃ȩ conuiges mereant᷑ ma
matrũ nõie nuncupari. Nemo
patrẽ u̾bis asperis ledat: Non fiat
amara dulcedo. Hoc sit int̾ paren¬
tes ⁊ filios: qd̃ iubente dño natu¬
ra continuit. Affectũ sonet. quic¬
quid linguȩ dixerint lib̃oꝵ. Int̾
caras conunctasq ꝑsonas: pieta¬
tis iura seruent᷑. Hoc filioꝵ ora
loquant᷑ qd parentes delectat au¬
dire. Prebeat᷑ patͥb amori mix ta
formido: qui pͥmi nob̃ st̃ causa na¬

Expanded text:
norandis parentibus. I. Parentum meritis subjugans filios omnipotens Deus, serviendi legem in officiis posteris dedit, ut hoc divino cogantur facere imperio, quod debuit pietas suadere: dicente illo in libro Exodi, in quo ita scriptum est: Honora patrem tuum et matrem tuam, sicut praecepit sis longae vitae super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi . Audite, filii, salutiferam jussionem: et praecepta legis affectu debiti amoris implete. Serv matres vestras tenera diligite pietate, ut et vestrae conjuges mereantur matrum nomine nuncupari. Nemo patrem asperis verbis laedat, non fiat amara dulcedo. Hoc sit inter parentes et filios, quod jubente Domino, natura continuit. Affectum sonet quidquid linguae dixerint liberorum. Inter charas conjunctasque personas, pietatis jura serventur. Hoc filiorum ora loquantur, quod parentes delectat audire. Praebeatur patribus amori mixta formido, qui primi nobis sunt causa na
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑ ad caput. Iã dudũ te cupils¬
tem in u̾ba ꝓrũpere. ipsi litterarũ
apices sentiunt. ⁊ uenientẽ contͣ
qñ dilexit dñs portas syon suꝑ oĩa
tabnacula iacob. ⁊ fuerunt funda
sint altiꝰ int̾pretari: postꝗͣ uero
consurgentis dñi uox illa p̾tonu
it. relinquet᷑ uob̃ domꝰ ur̃a deserta.
⁊ flebilit̾ ruinã ipsiꝰ ꝓpħauit di¬

Expanded text:
fertur ad corpus. Iamdudum te cupienfertur ad corpus. Iamdudum te cupientem in uerba prorumpere ipsi litterarum apices -sentiunt et uenientem contra quando dilexit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob et fuerunt fundamsint altius interpretari —, postquam uero consurgentis domini uox illa pertonuit: ecce relinquetur uobis domus uestra deserta et flebiliter ruinam ipsius prophetauit di