comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta editionẽ uulgatã usq ad finẽ
libri una putat᷑ uisio: quȩ anno
tertio cyri regis ꝑsarũ apparuit.
daniheli. Porro iuxta hebraicãue¬
ritatẽ separata st̃ quȩ sequunt᷑:
⁊ scͥpta ordine p̾postero de ciuus
causis supra diximꝰ. Non enĩ sub
ciri anno tertio. s sub darii pͥmo
qui subu̾tit balthasar: narrant᷑
ista quȩ scripta st̃. Et ego ab anno
pͥmo darii medi stabã: ut confor¬
taret᷑ ⁊ roboraret᷑. Ego in qͥt dani¬
el ab anno pͥmo regis darii qͦ sub¬
uertit caldeos. ⁊ me de manumi¬
micoꝵ qͣntũ in se fuit liberauit.
ob custodiã meã etiã locũ leonũ
suo signauit anulo ne me adu̾¬
sarii int̾ficerent. stabã in conspe¬
ctudei: ⁊ rogabã eiꝰ clem̃tiã ꝓ eo qͥ
me diligebat: ut confortarit᷑ uł
ipse. uł regnũ eiꝰ roboraretur.
ne u̾boꝵ: ut ẽ illud in ꝑsalmo
phetã ⁊dixisset. tu es refugibm¬

Expanded text:
ta editionem Vulgatam usque ad finem libri una putatur visio, quae anno tertio Cyri Regis Persarum apparuit Danieli. Porro juxta Hebraicam veritatem, separata sunt quae sequuntur, et scripta ordine praepostero. De cujus causis supra diximus: Non enim sub Cyri anno tertio, sed sub Darii primo qui subvertit Balthasar, narrantur ista quae scripta sunt. Ego autem ab anno primo Darii Medi stabam, ut confortaretur et roboraretur. Ego, inquit Daniel, ab anno primo regis Darii qui subvertit Chaldaeos, et me de manu inimicorum, quantum in se fuit, liberavit ob custodiam meam etiam lacum leonum suo signans annulo, ne me adversarii interficerent, stabam in conspectu Dei, et rogabam ejus clementiam, pro eo qui me diligebat, ut confortaretur, vel ipse, vel regnum ejus, et roboraretur. ne verborum: ut est illud in psalmo propheta, et dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps ꝑsarũ. ⁊ ñ uult popłm
de captiuitate relaxari. Ego aũ
qr uenit pͥnceps g̾coꝵ. ⁊ interim
pugnat cont᷑ pͥncipẽ ꝑsarũ. ha¬
bens illic michaelem in aduito¬
rio. donec illi int̾ se dimicant. re¬
ferã tͥ quȩ ds mͥ futura p̾dixerit.
⁊ tͥ narranda p̾ceperit. Nulliq
cipe macedonũ pͥncipẽ g̾coꝵ dixe¬
rit: hoc ẽ ẽmenon. Alexander enĩ
rex macedonũ pͥmũ subu̾sa grecia
⁊ subiecta potestati suȩ: in ꝑsa ar

Expanded text:
princeps Persarum, et non vult populum princeps Persarum, et non vult populum tuum de captivitate laxari. Ego autem, quia venit princeps Graecorum, et interim pugnat contra principem Persarum, habens illic Michaelem in adjutorium, donec illi inter se dimicant, referam tibi quae Deus mihi futura praedixerit, et tibi narranda praeceperit. Nullique cipe Macedonum, principem Graecorum dixerit, hoc est, Ἑλλήνων. Alexander enim rex Macedonum, primum subversa Graecia, et subjecta potestati suae, in Persa
Abbreviated transcription (Latin):
scis quare uenerĩ ad te: n̾c reuer¬
tar ut p̾lier adu̾sus pͥncip̃e ꝑsarũ.
Qd̃ dicit. hoc ẽ. Ueni quide ut doce¬
ꝑsarũ in conspectu di: qͥ ñ uult po¬
pintuũ de captiuitate laxari. Cum
eg̾diebar de conspectu di. ut tͥ nun¬
tiarẽ quȩ uentura st̃ popło tuo
in dieb nouissimis: licet adhuc ñ
sim securus stante ꝑsarũ pͥncipe
⁊ contradicente tuis p̾cib ac le
gationi meȩ: ⁊ ecce pͥnceps g̾coꝵ
idest macedonũ ueniebat̃.⁊ it¬
gressus est in conspectu dei ut ac¬
cusaret ꝑsarũ pͥncip̃e atq medoꝵ:
ut in loco eoꝵ regnũ macedonum
succederet. Et reuera mira sacram̃¬
ta dei. Laxato enĩ de captiuitate
medoꝵ int̾fecto dario subũtit
alexanderrex macedonũ: ⁊ pͥncepᷤ
g̾coꝵ uicit pͥncipẽ ꝑsarũ. Vieruis¬
tñ annuntiabo tͥ: qd exp̾ssũ est
in scͥptura ueritatis. Hic ordo est¬
lectionis. Adhuc res in dubiũ est.
Te enĩ p̾cante dñm. ⁊ me offeren¬
te orationes tuas: stat e regione

Expanded text:
e venerim ad te? et nunc revertar ut praelier adversum principem Persarum. Quod dicit hoc est: Veni quidem ut docePersarum in conspectu Dei, qui non vult populum tuum de captivitate laxari. Cum egrediebar de conspectu Dei, ut tibi nuntiarem quae ventura sunt populo tuo in novissimis diebus: licet adhuc non sim securus, stante Persarum principe, et contradicente tuis precibus ac meae legationi. Et ecce princeps Graecorum, id est, Macedonum, veniebat, et ingressus est in conspectu Dei, ut accusaret Persarum principem atque Medorum: ut in locum eorum, regnum Macedonum succederet. Et revera mira sacramenta Dei; laxato enim de captivitate Medorum, interfecto Dario, subvertit Alexander, rex Macedonum, et princeps Graecorum vicit principem Persarum. Verumtamen annuntiabo tibi quod expressum est in scriptura veritatis. Hic ordo lectionis est: Adhuc res in dubio est. Te enim precante Dominum, 701 et me offerente orationes tuas, stat e regione
Abbreviated transcription (Latin):
dño. Intellige u̾ba quȩ ego loquor
ad te ⁊ sta in gradu tuo: nc̃ enim
missus sũ ad te. Cũq dixisset ad¬
me sermonẽ istũ. stet tremens:
⁊ dixit adme.Noli metuere da¬
nibel. qr ex die pͥmo qͥ posuist
cor tuũ ad intelligendũ ut te af¬
fligeres in conspectu dei mei tui:
exaudita st̃ u̾ba tua: ⁊ ego ingreᷤ¬
ta die m̃sis pͥmi idest nisan. exple-¬
⁊ uno.cernit hanc uisionẽ: ⁊ au¬
dit ab angelo qb̃ ex die pͥmo quo
orare ceperat ⁊ afflig̾e se in con¬
spectu dñi. exaudita st̃ u̾ba euus.
Querit᷑ si statĩ ex auditꝰ est:. curñ
stat̃i ad eũ missus sit angłs. Data
est ei ꝑ mor̃a occasio ampliꝰ dñm
dep̾candi: ut ex eo qd̃ plus deside¬
rat ꝑ laborẽ. plus audiri merea¬

Expanded text:
 intellige verba, quae ego loquor ad te, et sta in gradu tuo: nunc enim missus sum ad te. Cumque dixisset mihi sermonem istum, steti tremens. Et ait ad me: Noli metuere, Daniel: quia ex die primo, quo posuisti cor tuum ad intelligendum, ut te affligeres in conspectu Dei tui, exaudita sunt verba tua: et ego veta die mensis primi, id est, Nisan, expleet uno cernit hanc visionem: et audit ab angelo, quod ex die primo quo orare coeperit, et affligere se in conspectu Dei, exaudita sunt verba ejus. Quaeritur, si statim exauditus est, cur non statim 699 ad eum missus sit angelus. Data est ei per moram occasio amplius Deum deprecandi: ut ex eo quod plus desiderat, per laborem plus audire merea
Abbreviated transcription (Latin):
eo aũ qd nos iuxta hebraicũ uer¬
timꝰ. ecce uir: syminacus posuit
quasi uir. Non enĩ uir erat: s ui¬
ri habebat similitudinẽ. Et reneᷤ
eiꝰ accincti auro obrizo: Aqͦ in he¬
braico legit᷑. ophar: qd aquila ita
int̾pretatꝰ ẽ. ⁊ lũbi eiꝰ accincti erat
colore ophar. Et corpꝰ eiꝰ quasi cͥri¬
solitꝰ ⁊ facies eiꝰ uelut facies fulgu¬
ris: ⁊ oculi eiꝰ ut lãpas ardens: et
des. quasi species eris candentis.¬

Expanded text:
 quod nos juxta Hebraicum vertimus: ecce vir, Symmachus posuit, quasi vir: non enim vir erat, sed viri habebat similitudinem. Et renes ejus accincti auro obryso. Pro quo in Hebraeo legitur OPHAZ, quod Aquila ita interpretatus est: Et lumbi ejus accincti erant colore opham, et corpus ejus quasi crysolithus, et facies ejus velut species fulguris, et oculi ejus ut lampas ardens: et des, quasi species aeris candentis
Abbreviated transcription (Latin):
aquilonis. ⁊ cõportabit aggerẽ
⁊ capiet urbes munitissimas: &
brachia austri ñ sustinebunt
Et consurgent electi eiꝰ ad resisten¬
dũ. ⁊ñ erit fortitudo. ⁊ faciet
ueniens suꝑ eũ iuxta placitũ su

Expanded text:
aquilonis, et comportabit aggerem, et capiet urbes munitissimas: Et brachia austri non sustinebunt, et consurgent electi ejus ad resistendum, et non erit fortitudo. Et faciet veniens super eum juxta placitum s
Abbreviated transcription (Latin):
rer in conspectu dei ⁊orarẽ ꝓ te.
Drinceps aũ regni ꝑsarũ restitit
angłs cui ꝑsis credita ẽ: iuxta illd̃
qd in deuteronomio legimꝰ qñ diui¬
debat altissimꝰ gentes. qñ dissemi¬
nabat filios adam: statuit t̾minoᷤ
gentiom scđm numerũ angłoꝵ¬

Expanded text:
orarem pro te. Princeps autem regni Persarum restitit angelus cui Persis credita est, juxta illud quod in Deuteronomio legimus: Quando dividebat Altissimus gentes et disseminabat filios Adam: statuit terminos gentium juxta numerum ang
Abbreviated transcription (Latin):
sar. Et
quomͦ
in finem primȩ legimꝰ uisionis
fuit aũ danihel usq ad annũ pͥ¬
mũ cyri regis: Fuisse gͦ eũ apd
caldeos in yristina dignitate pͣ¬
pura bẏssoq uestitũ usq ad pri¬
intelligimꝰ. qn subu̾tit caldeos:
⁊ pꝰea cepit esse cũ dario filio aᷤ¬
sueri de semine medoꝵ qͥ imꝑa¬
uit suꝑ regnũ caldeoꝵ. Aut
certe iam dario mortuo cuiꝰ an¬
no pͥmo septuaginta eptoma¬
darũ sacmenta cognouerat. nc̃
tertio anno regis eyri ħ uidis¬
se narrat᷑. Et uerũ u̾bũ ⁊ for¬
titudo magna. siue dei qͥ ista fac:¬
turus t̾. suie ꝓpħȩ qui hȩc intel¬
lecturus est. In dieb illis ego da¬
nihel lugebã tͥum eptomadarũ

Expanded text:
. Et quomodo in fine primae legimus visionis: Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis? Fuisse ergo eum apud Chaldaeos in pristina dignitate purpura byssoque vestitum, usque ad anintelligimus, quando subvertit Chaldaeos, et postea coepit esse cum Dario filio Assueri de semine Medorum, qui imperavit super regnum Chaldaeorum. Aut certe jam Dario mortuo, cujus anno primo septuaginta hebdomadarum sacramenta conoverat; nunc tertio anno regis Cyri haec vidisse narratur. Et verum verbum, et fortitudo magna. Sive Dei qui ista facturus est, sive prophetae qui haec intellecturus est. In diebus illis ego Daniel
Abbreviated transcription (Latin):
ac baptistę ioħi suꝑ fluent a
iordanis aꝑiuntur celi. Unde eoꝵ
deliram̃ta conticeant. qui umbraᷤ
⁊ imagines in ueritate quȩrenteᷤ
ipsam conantur eu̾tere ueritatẽ
ut flumina ⁊ arbores ⁊ parady su
putent allegoriȩ legib debere sob¬
ruere. Et leuaui ocłos meos ⁊uidi.
e ieuatione opus e̾ ocłoꝵ. ut iuss¬
oñẽ mysticã cernere ualeamꝰ. Et
ecce iur unꝰ indutꝰ uestib lineis.

Expanded text:
et Baptistae Joanni super fluenta Jordanis aperiuntur coeli . Unde eorum deliramenta conticescant, qui umbras et imagines in veritate quaerentes, ipsam conantur evertere veritatem, ut flumina, et arbores, et paradisum putent allegoriae legibus se debere subruere. Et levavi oculos meos, et vidi. Elevatione opus est oculorum, ut visionem mysticam cernere valeamus. Et ecc
Abbreviated transcription (Latin):
di. ⁊ caro ⁊ uinũ ñ intiert᷑ inoᷤ
meũ: s neq ungento unctꝰ sũ:
donec cõplerent᷑ triũ eptomadas
¶dies. Hoc docem̃ exẽplo. tẽpore it¬
Aiunii cibis delicatiorib abstine¬
Ire. qđ̵ ego ꝑuto n̾c dici pane desi¬
derabilem: nec carnẽ comedere
nec uinũ bibere. insuꝑ ⁊ ungen¬
ta ñ querere: qͥ mos apud ꝑsas &
indos hodieq seruat᷑. ut ꝓ balne¬
is utant᷑ ungentis. Tres aũ iug¬
ter ebdomadas affligens aĩam so¬
am: ne transitoria ⁊ forturta ui¬
deatur dep̾catio. Scd̃m anagogen
uero hoc dicendũ. qd̃ qͥ ia luctu
est. ⁊ sponsi luget absentiã. ñ cõ¬
medit panẽ desiðabilem qͥ de ce¬
lo descendit: neq solidũ capit
cibũ qͥ intelligit᷑ in carne: nec ui¬
nũ bibit qd̃ letificat cor hõis: nec
exhilarat faciẽ in oleo: iuxta il¬
lud qd̵ in psalmis legimꝰ. ut exhi¬
sponsus fuerit ablatꝰ ab eo. Rec¬
te quoq danihel audet dñm de¬
p̾cari: qr iã ex parte pͥmo anno

Expanded text:
 caro, et vinum non introierunt in os meum: sed neque unguento unctus sum, donec complerentur trium hebdomadarum dies. Hoc docemur exemplo, tempore jejunii a cibis delicatioribus abstinere quod ego puto nunc dici panem desiderabilem, nec carnem comedere, nec vinum bibere: 697 insuper et unguenta non quaerere. Qui mos apud Persas et Indos hodie quoque servatur, ut pro balneis utantur unguentis. Tres autem jungit hebdomadas affligens animam suam: ne transitoria et fortuita videatur deprecatio. Secundum Anagogen vero hoc dicendum est quod qui in luctu est, et sponsi luget absentiam, non comedit panem desiderabilem, qui de coelo descendit; neque solidum capit cibum, qui intelligitur in carne, nec bibit vinum, quod laetificat cor hominis, nec exhilarat faciem in oleo, juxta illud quod in psalmis legimus: Ut exhisponsus fuerit ablatus ab ea. Recte quoque Daniel audet Dominum deprecari, quia jam ex parte primo anno
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ꝓpħȩ nuntiabant de iꝑso: q¬
qm̃ esset uenturus ⁊ pat habe¬
ret. Igitͣ qm̃ adimpleta ẽ ꝓpħia
ꝑ aduentũ eiꝰ: ꝓpt̾ea signari uisi¬
onem ⁊ ꝓphetiam dicebat: q̃m ip¬
se e̾ signacului om̃iũ ꝓpharũ: ad¬
implens om̃ia que retro de eo ꝑ¬
phetȩ nuntiarant. Post aduen¬
tũ enĩ ⁊ passionẽ eiꝰ iã ñ uisione¬
q ꝓphetes ẽ. qui xp̃m nuntiet
esse uenturũ. Et post paululũ:
abscisione pͥoꝵ ebdomadarũ: u
quo actu sint adimplete.Post
augustũ enĩ qͥ suꝑuixit pꝰ nati¬
Cui successit tyberiꝰ cesar: ⁊ ĩpe¬
habens quasi .xxx. cũ pateretor
Item gaios cesar qui ⁊ ca ligula

Expanded text:
ophetae nuntiabant de ipso, quod esset venturus, et pati haberet. Igitur quoniam adimpleta est prophetia per adventum ejus, propterea signari visionem et prophetiam dicebat: quoniam ipse est signaculum omnium prophetarum, adimplens omnia quae retro de eo prophetae nuntiabant. Post adventum enim et passionem ejus jam non visio neque prophetes est, qui sse venturum. » Et post paululum, abscisione priorum hebdomadarum, in quo actu sunt adimpletae. Post Augustum enim qui supervixit post natiCui succedit Tyberius Cæsar, & impebens quasi xxxiij. cum pateretur. Itē Gaius Cæsar, qui & Caligula,
Abbreviated transcription (Latin):
antixp̃m. ⁊ iuxta apłm sessurũ
in tẽplodi. ⁊ int̾ficiendũ sp̃u dñi
saluatoris. postquã contra scos
dimicauerit: atq ita fieri ut me¬
diaeptomada confirmet testam̃¬
tũ dei cũ scĩs: ⁊ rursum media ces¬
sationẽ uictimarũ eẽ ꝓnuntiet
sub antixp̃o. qͥ ponet ab ominat¬
onem desolationis. idest ydolũ ⁊
statuã ꝓprii dei in templo: ⁊ erit
extrema uastitas ⁊ condẽ nago
populi iudeoꝵ: qͥ spreta ueritate
Asserit aũ idem apollinaris hane
se tempoꝵ capere coniecturã. qr
affricanꝰ scͥptor tempoꝵ cuiꝰ supͣ
expositionẽ posui ultimã ebðoma¬
dem in fine mundi ẽẽ testet᷑ nec
posse fieri ut ionctȩ diuidantor
etates: s om̃ia sibi uixta ꝓpbetiã
danihelis ẽe tẽpora copulanda.
Clemens uir eruditissimꝰ. prb̃t ale¬
xandrine eccłiȩ paruipendens an¬

Expanded text:
tum, et juxta apostolum sessurum in templo Dei , et interficiendum spiritu Domini Salvatoris, postquam contra sanctos dimicaverit: atque ita fieri, ut media hebdomas confirmet testamentum Dei cum sanctis, et rursum media cessationem victimarum esse praenuntiet sub Antichristo, qui ponet abominationem desolationis, id est, idolum et statuam proprii Dei in templo, et erit extrema vastitas, et condemnatio populi Judaeorum, qui spreta veritate m Apollinarius hanc se temporum capere conjecturam, quia Africanus scriptor temporum, cujus supra expositionem posui ultimam hebdomadam in fine mundi esse testetur: nec posse fieri, ut junctae dividantur aetates; sed omnia sibi juxta prophetiam Danielis esse tempora copulanda. Clemens vir eruditissimus, presbyter Alexandrinae Ecclesiae, parvipendens an
Abbreviated transcription (Latin):
nũ annũ. idest finẽ. septẽ ebdo¬
madarũ isrłis expectatã peni¬
tentiã: pꝰ ea uero ab octauo clau¬
dii cesaris anno. cont̾ uideos ar¬
ma romana correpta. Tricesimo
enĩ uixta eugłistam lucã anno
etatis suȩ incarne cepit dñ eũ

Expanded text:
um, id est, finem septem hebdomadarum, Israelis exspectatam poenitentiam. Postea vero ab octavo Claudii Caesaris anno, contra Judaeos Romana arma correpta. Tricesimo enim juxta evangelistam Lucam anno etatis sue in carne cepit Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
libri magnitodinẽ. Hȩc ẽ gͦ int̾p̃¬
tationis eiꝰ sententia.
Asexto anno darii qui pꝰ cyrum
⁊ cambisem filiũ eiꝰ regnauit in
ꝑsis qñ tẽpli oꝑa consu̾mata st̃.
usq ad herodem ⁊ cesarẽ augustũ
numerat eptomadas septẽ. ⁊ sexa¬

Expanded text:
libri magnitudinem. Haec est ergo interprlibri magnitudinem. Haec est ergo interpretationis ejus sententia. A sexto anno Darii, qui post Cyrum et Gambisem filium ejus regnavit in Persis, quando templi opera consummata sunt, usque ad Herodem et Caesarem Augustum, numerat
Abbreviated transcription (Latin):
lio reseruaret. Aristobolo aũt
alt̾i filio regnũ traderet. qd̵ oy¬
tinuit annis decẽ. Pugnantib
aũ contra se intestina seditioe
germanis. ⁊ gentẽ uideoꝵ in di¬
uersa studia trahentib: suꝑue¬
nit oneus pompeiꝰ rex romani
exercitꝰ. captaq iherosolima us¬
q ad abdita tẽpli ing̾ssus est q̃
aristobolũ rom̃a misit seruans
triumpho suo: ⁊ pontificatũ hẏr¬
cano fr̃i eiꝰ tradidit. Tunc pͥmum
gens uideoꝵ. romanis facta ẽ tri¬
butaria. Post quẽ herodes filiꝰ an¬
tipat. int̾fecto hyreano regnũ iu¬
deoꝵ senatꝰ consulto accepit: ⁊ pͥ¬
mus alienigena ibdeis p̾fuit. Q
pontificatũ quoq nequaꝗͣ uix¬
ta legẽ moysi mortuis parentib
tradebat liberis s alienis: ⁊ nec
ipsis multo tẽpore: ob gr̃am ⁊ p̾¬
ciũ duune legis iussa contẽneis.
Ponit ⁊ aliã ide eusebiꝰ explana¬
tionem: qua si uoluerimꝰ in lati
num sermonẽ u̾tere. ex tendiꝰ

Expanded text:
lio reservaret: Aristobolo autem lio reservaret: Aristobolo autem alteri filio regnum traderet, quod obtinuit annis decem. Pugnantibus autem contra se intestina seditione germanis, et gentem Judaeorum in diversa studia trahentibus, supervenit Cneus Pompeius dux Romani exercitus, captaque Jerosolyma, usque ad adyta templi ingressus est, quae Aristobolum Romam misit servans triumpho suo, et pontificatum Hircano fratri ejus tradidit. Tunc primum gens Judaeorum Romanis facta est tributaria. Post quem Herodes filius Antipatris, interfecto Hircano, regnum Judaeorum senatusconsulto accepit, et primus alienigena Judaeis praefuit. Qui pontificatum quoque nequaquam juxta legem Moysi, mortuis parentibus, tradebat liberis, sed alienis, et nec ipsis multo tempore, nisi ob gratiam et pretium, divinae legis jussa contemnens. » Ponit et aliam idem Eusebius explanationem, num sermonem vertere, extendemus
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq: in cuiꝰ morte ducente¬
simꝰ seꝑtuagesimꝰ septimꝰ regni
syriȩ impletꝰ est annꝰ. ⁊ usq ad ħ
tempꝰ. machabeoꝵ pͥmꝰ liber histo¬
riam continet. Supputant᷑q a
pmo anno cyri regis ꝑsarũ usq
ad fine pͥmi machabeoꝵ uolum¬
nis. ⁊ mortẽ sy monis pontificis:
anni quadrigenti uiginti qͥnq.
Post que ioħes tenuit pontifi¬
tuo aristobolus uno anno p̾fy¬
it populo: qui pͥmꝰ reu̾sus de ba¬
bylone. diadema insigne regiȩ
potestatis cũ honore pontificatꝰ
assumpsit. Huiꝰ successor fuit
alexander rex parit̾ ⁊ pontifex:
uem simul efficiunt. Ex hoc om̃i
tẽpore pontifices rexert̾ poꝑłm
iudeoꝵ qͦs ego nẽ arbitror uoca¬
cari xp̃istõs. duces. Mortuo aũ
nouissimo eoꝵ alexandro.huc at¬
q illuc in uarias partes ab̾q uł¬
lo duce gens uideoꝵ seditionib
uexabat᷑: u tm̃ ut alexandra q̃
⁊ salina uocabatur. eiusde ale¬
xandri uxor optineret imꝑiũ:
⁊ pontificatũ quide hẏrsano fi¬

Expanded text:
ducentesimus septuagesimus septimus regni Syriae impletus est annus: et usque ad hoc tempus, Machabaeorum primus liber historiam continet. Supputanturque a primo anno Cyri regis Persarum, usque ad finem primi Machabaeorum voluminis, et mortem Simonis pontificis, anni quadringenti viginti quinque. Post quem Joannes tenuit Pontifituo Aristobolus, uno anno praefuit populo: qui primus reversus de Babylone, diadema insigne regiae potestatis cum honore pontificatus assumpsit. Hujus successor fuit Alexander, rex 687 pariter, et pontifex, novem simul efficiunt. Et hoc omni tempore pontifices rexerunt populum Judaeorum, quos ego nunc arbitror vocari Christos duces. Mortuo autem novissimo eorum Alexandro, huc atque illuc in varias partes absque ullo duce gens Judaeorum seditionibus vexabatur, in tantum ut Alexandra, quae et Salina vocabatur, ejusdem Alexandri uxor, obtineret imperium, et pontificatum quidem Hircano fi
Abbreviated transcription (Latin):
toginta tres supputant᷑ anni: sic
possumꝰ approbare. Sexagesimȩ
est darii sexto.cõpleta e̾ tẽpli edi¬
ficatio: ⁊ centensimȩ octogesuȩ
tertiȩ olimpiadis anno tertio. id
olimpiadas quadriennio supputa¬
to. Dicit idem eusebiꝰ ⁊ aliã opinio¬
nẽ. quȩ ex parte non reꝓbat᷑: qd̃ ꝑle¬
riq una eptomadam annoꝵ i
septuaginta annos extendunt ꝑ
singulos ebðomadis annos decen¬
nio supputato: ⁊ uolunt a passi¬
os romana pͥmũ arma cõmota st̃.
⁊ hanc ẽe dimidiã ebðomaðe. an

Expanded text:
enti octoginta tres supputentur anni, sic enti octoginta tres supputentur anni, sic possumus approbare: sexagesimae est, Darii sexto, completa est templi aedificatio, et centesimae octogesimae sextae Olympiadis anno tertio, id Olympiades, quadriennio supputato. Dicit idem Eusebius, et aliam opinionem, quam ex parte non reprobo: quod plerique unam hebdomadem annorum in septuaginta annos extendant, per singulos hebdomadis annos, decennio supputato. Et volunt a passios Romana primum 689 arma commota sunt, et hanc esse dimidiam hebdomadam an
Abbreviated transcription (Latin):
rode uigulatꝰ est.⁊ cessauit iux¬
ta legẽ. pontificũ dei successio:si¬
uitatẽ quoq ⁊ ipsũ sc̾uariũ sob
duce romano romanoꝵ uastauit
exercitꝰ: siuie ipse herodes. qui ꝑ¬
arripuit imperiũ. Quodq us¬
fert. confirmabit aũ ꝑactũ mulde
madis deficiet hostia ⁊ sacͥficium.
te apud iudeam. ⁊ augusto apud
romanos xp̃c natꝰ sit: qͥ tͥb annis
⁊ sex m̃sib uxta eugłistã ioħem¬
eugłiom p̾dicauit: ⁊ confirmauit
ueri di cultũ multis. haut dubi¬
um qͥn apłis. ⁊ credentib: qñ post
passionẽ dñi in dimidia rursũ ep¬
tomade defecit hostia ⁊ sacͥficiũ.
Quicqͥd enĩ pꝰea in templo factõ
sanguis huiꝰ suꝑ nos ⁊ suꝑ filios
que locũ in cronica eiꝰdem euse¬
inbii. que añ annos plurimos in la¬
tinã lingũa u̾timꝰ. diligens lector
pleniꝰ edissertũ pot̾it inuenire.
Qd̃ aũ a ꝑfectione tẽpli usq ad
decimũ augusti imꝑatoris an¬
num qñ int̾fecto hẏrcano hero

Expanded text:
ugulatus est, et cessavit juxta legem Dei pontificum successio. Civitatem quoque et ipsum sanctuarium sub duce Romano, Romanus vastavit exercitus, sive ipse Herodes, qui parripuit imperium. Quodque infert: Confirmabit enim pactum multis madis deficiet hostia et sacrificium ?te apud Judaeos, et Augusto apud Romanos, Christus natus sit, qui tribus annis et sex mensibus juxta evangelistam Joit, et confirmavit veri Dei cultum multis: haud dubium cum apostolis, et credentibus, quando post passionem Domini in dimidia rursum hebdomada defecit hostia, et sacrificium. Quidquid enim in templo postea factum Sanguis ejus super nos et super filios Quem locum in Chronico ejusdem Eusebii, quem ante annos plurimos in Latinam linguam vertimus, diligens lector plenius edissertum poterit invenire. Quod autem a perfectione templi usque ad decimum Augusti imperatoris annum, quando, interfecto Hircano Herod
Abbreviated transcription (Latin):
ac deinde ioiade: ⁊ postea iohes.
Post que iaddas. cuiꝰ etate alexan¬
der rex macedonũ.condidit alexas¬
driã ut iosephus in antiquitatũ
libris loquit᷑ uenitq iherosoli¬
lauit. Mortuo aũ alexandro cen¬
tesima tertia decima olympiade
anno ducentesimo tͥcesimo sexto
regni ꝑsarũ quod ceperat pͥmoanno
quinquagesimȩ quinte olympi
adis. quo tempore cyrus rex ꝑsarõ
babylonios caldeosq suꝑauit. et
pꝰ mortẽ laddȩ sacerdotis qͥ sub ale¬
xandro templo p̾fuit: suscepit
pontificatũ onias. Quo tempore
seleuchus subuigata babylont¬
suit. anno duodecimo morti ale¬
xandri: in qd̃ tempꝰ supputant᷑
om̃s anni acyri imꝑio ducent
quadraginta octo: ex q̃ etate scͥp¬
tura machabeoꝵ regnũ grecoꝵ
enumerat. Post oniam p̃fuit iu¬
deis pontifex eleazarus: qͦ tẽpore
monem. Post que alt̾ onias: cui
successit symon. Qͦ regente popu¬
salomonis falso dr. Cui successit
in pontificatũ aliꝰ onias. quo tẽ¬

Expanded text:
ac deinde Joiade, et postea Joannes: ac deinde Joiade, et postea Joannes: post quem Jaddus, cujus aetate Alexander, rex Macedonum, condidit Alexandriam, 686 ut Josephus in Antiquitatum libris loquitur: venitque Jerosolylavit. Mortuo autem Alexandro, centesima tredecima Olympiade, anno ducentesimo trigesimo sexto regni Persarum: quod coeperat primo anno quinquagesimae quintae Oadis; quo tempore Cyrus rex Persarum Babylonios Chaldaeosque superavit, et post mortem Jadus sacerdotis, qui sub Alexandro templo praefuit, suscepit pontificatum Onias, quo tempore Seleucus, subjugata Babylonsuit, anno duodecimo mortis Alexandri. In quod tempus supputantur omnes anni a Cyri imperio, ducenti quadraginta octo. Ex qua aetate Scriptura Machabaeorum regnum Graecorum enumerat. Post Oniam praefuit Judaeis pontifex Eleazarus. Quo temporemonem: post quem alter Onias, cui successit Simon, quo regente poput plerisque Salomonis falso dicitur. Cui successit in pontificatum alius Onias, quo tem
Abbreviated transcription (Latin):
separat.Deniq ⁊ uidei in eugłio
ex hac opinione loquunt᷑ ad dñm.¬
Quadraginta ⁊ sex annis edifica¬
tũ est templũ hoc: ⁊ in tͥbus die¬
b excitabis illud: Tot enĩ st̃ an¬
ni a pͥmo anno cyri regis. qui lib̃¬
tatem dedit uolentib uideis reu̾¬
ti in patriam. usq ad sextũ an¬
nũ darii regis sub quo tẽpli opꝰ
om̃e cõpletũ . ẽ. Porro iosephus.
alios tres annos addit in quib
peribolum tẽph. ⁊ qued̃a alia q̃
remanserant ꝑfecta st̃: qͥ additi
xl. sex annis. faciunt annos. xlix.
idest septẽ annoꝵ eptomadas. Re¬
liquas aũ.xl. duaseptomadas. ab
euisdem darii. septimo anno enu¬
merant: quo tẽpore iħe filiꝰ iose¬
dech ⁊ ⁊orobabel iam maioris eta¬
tis popło p̾fuerant. sub quib pro¬
phauert aggeus ⁊ zacharias. Post
quos ezras ⁊ neemias de babylone
uenientes urbis muros extruxe¬
runt: tenente pontificatũ ioachĩ
filio iħu. cognom̃to iosedech. Post
quẽ successit in sacerdotiũ eliasob

Expanded text:
separat, denique et Judaei in Evangelio ex hac opinatione loquuntur ad Dominum: XI et sex annis aedificatum est templum, et tu tribus diebus suscitabis illud . Tot enim sunt anni a primo anno Cyri regis, qui libertatem dedit volentibus Judaeis reverti in patriam, usque ad sextum annum Darii regis, sub quo templi opus omne completum est. Porro Josephus et alios tres annos addidit, in quibus peribulos templi et quaedam alia quae remanserant, perfecta sunt, qui additi XLVI annis faciunt annos XLIX, id est septem annorum hebdomadas: reliquas autem LX duas hebdomadas ab ejusdem Darii septimo anno enumerant; quo tempore Jesus filius Josedec et Zorobabel jam majoris aetatis populo praeerant, sub quibus prophetaverunt Aggaeus et Zacharias. Post quos Esdras et Neemias de Babylone venientes, muros urbis exstruxerunt, tenente pontificatum Joachim, filio Jesu, cognomento Josedec: post quem successit in sacerdotium Eliasub,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iniquũ sp̃u oris sui int̾ficiente.
usq ad consu̾mationẽ ⁊ finẽ ꝑse¬
ueret desolatio.
Apollinaris laodicenꝰ om̃i p̾teri¬
toꝵ tẽpoꝵ se liberans questione
uota extendit infuturũ. ⁊ peri¬
culose de incertis ꝓfert sententi¬
am: qua si forte hi qͥ pꝰ nos iucto¬
ri st̃ statuto tempore cõpleta ñ
uderint. aliã solutionẽ quere¬
re cõpellent᷑: ⁊ magistrũ erroris
arguere. Dic̃ gͦ. Ut u̾bũ e u̾boint̾¬
p̾ter. neccalũ niã uidear fac̾e ñ¬
iudicanti. in quadringentis non a¬
catis oriunt᷑ uicia cõprim̃da: pꝰ
quȩ uentura sint bona: ⁊ recõts¬
ciliandũ deo mundũ in aduen¬
tũ xp̃i filii eiꝰ. Ab exitu enĩ u̾bi

Expanded text:
 iniquum spiritu oris sui interficiente, usque ad consummationem, et finem perseveret desolatio. Apollinarius autem Laodicenus omni praeteritorum temporum se liberans quaestione, vota extendit in futurum, et periculose de incertis profert sententiam. Quae si forte hi qui post nos victuri sunt statuto tempore completa non viderint, aliam solutionem quaerere compellentur, et magistrum erroris arguere. Dicit ergo, ut verbum e verbo interpreter, ne calumniam videar facere non dicenti: In quadringentis nonacatis oriuntur vitia comprimenda: post quae ventura sint bona, et reconciliandum Deo mundum in adventu Christi Filii ejus. Ab exitu enim Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
anni.xxx. hoc ẽ ab initio regis ꝑ¬
sarũ usq ad aduentum saluato¬
ris. anni nongenti sexaginta. No¬
uissimã quoq eptomada ponit
in consũmatione mundi. quã
ut trib ⁊ semis annis ultimȩ
eptomadis. di notitia confirmet᷑.
de qua scͥptũ ẽ. confirmabit pac¬
tum multis eptomade una: ⁊ tͥ¬

Expanded text:
a, hoc est, ab initio Cyri regis Persarum usque ad adventum Salvatoris, anni quingenti sexaginta. Novissimam quoque hebdomadam ponit in consummatione mundi, quam ut tribus et semis annis ultimae hebdomadis, Dei notitia confirmetur. De qua dictum est: Confirmabit pactum multis hebdomada una : Et tr
Abbreviated transcription (Latin):
Rimꝰ gͥ ut añ iam diximꝰ pꝰ da¬
nihelis ꝓpħiam quȩ facta ẽ sub
cyro rege. pꝰqua debabylone reu̾¬
sus est populus. iħc filiꝰ iosedecͭ
fuit sacerdos magnꝰ. ⁊ zorobabes
filiꝰ salat̾iel: qui tẽpli fundam̃ta
iecerunt. Impeditoq opere asa¬
maritis ⁊ aliis in cireuitu natio¬
nib. septemeꝑtomadarũ anni cõ¬

Expanded text:
itur, ut ante jam diximus, post Danihelis prophetiam quae facta est sub Cyro rege, postquam de Babylone reversus est populus, Jesus filius Josedec fuit sacerdos magnus et Zorobabel filius Salathiel, qui templi fundamenta jecerunt, impeditoque opere a Samaritis et aliis in circuitu nationibus, septem hebdomadarum anni com
Abbreviated transcription (Latin):
popłs ⁊ ihrłm instauret᷑. usq ad
nem templi eptomades numeyen¬
iptomades in quib uixta ordinẽ
suũ duȩ res fient. de quib ⁊ añ
cetur platea aneemia ⁊ ezra. In
finẽ gͦ ebdomadarũ cõplebit᷑ dei
sententia in angustia tẽꝑoꝵ. qñ
rursũ destruet᷑ tẽplũ: ⁊ capietur
cuuitas. Nã pꝰ sexaginta duas ep¬
qͥd dico de xp̃o occidendo. ⁊ popło
penitꝰ deserendo auxilio dei: cũ
ciuitatẽ ⁊ sc̃ũariũ dissipaturus
sit popłs romanꝰ cũ duce uentu¬
ro uespasiano. qͦ mortuo tͣnsac¬
helius adrianus. a qͦ postea de rui¬
na iherłm urbs helya condita ẽ.
rebellantes iudeos. tinio. rufo
magistro exercitꝰ pugnante su¬
perauit. ⁊ tc̾ defecit hostia et sa¬
crificiũ. ⁊ usq ad consu̾matio¬
nem mundi ⁊ finẽ ꝑseuerabit
desolatio: Nec nos inquiont mo¬
ueat qd̵ pͥmo numerent᷑ septẽ ep¬
tomades. ⁊ pꝰ ea sexaginta duȩ: et
rursum una quȩ in duas parteᷤᷤ
diuidit᷑. Est enĩ hoc idioma sermo¬

Expanded text:
salem instauretur. Usque ad nem templi, hebdomades numerenm in quibus, juxta ordinem suum, duae res fient, de quibus ante cetur platea a Nehemia et Esdra. In fine ergo hebdomadarum complebitur Dei sententia in angustia temporum, quando rursum destruetur templum, et capietur civitas. Nam post sexaginta duas hebquid dico de Christo occidendo, et populo penitus deserendo auxilio Dei, cum civitatem, et sanctuarium dissipaturus sit populus Romanus, cum duce venturo Vespasiano? Quo mortuo, transacelius Adrianus, a quo postea de ruinis Jerusalem urbs Aelia condita est, rebellantes Judaeos, Rufo magistro exercitus pugnante, superavit, et tunc defecit hostia et sacrificium, et usque ad consummationem mundi, et finem perseverabit desolatio. Nec nos, inquiunt, moveat, quod primum numerentur septem hebdomadae, et postea sexaginta duae, et rursum una, quae in duas partes dividitur. Est enim hoc idioma sermo
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ anno pͥmo imꝑii sui debella¬
uit annis. octo. atq ita in diȩ
suȩ expugnationis uidei imple¬
uerunt eptomadas .lxx. p̾dicta ᷤ a
sentiant breui sermone ꝑstru.
ut sensus manifestior fiat. O da¬
nihel scito qd̃ danthe a die h ac qua
tͥ nc̃ loquor. erat aũ annꝰ pͥmꝰ darii
qui oceidit balthasar. ⁊ regnũ cas¬
deoꝵ in ꝑsas medosq tͣnstulit:
usq ad seꝑtuagesimã annoꝵ eþ¬
tomadem. hoc est annos.cece. no
naginta. hȩc populo tuo ꝑ parte
accident. Primũ ꝓpitiabit᷑ tͥ dex¬
bit᷑ peccatũ. ⁊ finẽ accipiet p̾ua¬
ricatio. Nune enĩ urbe desertan

Expanded text:
anus anno primo imperii sui debellavit annis XI. Atque ita in die suae expugnationis Iudaei impleverunt hebdomadas LXX praedictas in sentiant brevi sermone pertrinικῶς, ut sensus manifestior fiat. O Daniel, scito quod a die hac qua tibi nunc loquor erat autem annus primus Darii, qui occidit Balthasar, et regnum Chaldaeorum in Persas Medosque transtulit usque ad septuagesimam annorum hebdomadam, hoc est annos naginta. Haec populo tuo per partes accident: primum propitiabitur tibi Debitur peccatum, et finem accipiet praevaricatio. Nunc enim, urbe et
Abbreviated transcription (Latin):
nis .xx. uno:alexander macedo an¬
nis duodec̃. Deinde pꝰ alexandrũ
qui ⁊ in medis ⁊ in ꝑsis regnaue¬
rat quos deuicerat. ⁊ in alexan¬
dria regnũ suũ firmauerat. q̃n
⁊ nõie suo eã appellauit: post eũ¬
illic regnauit in alexandria soter
annis .xxxu. Cui successit philadel¬
phus: regnans annis .xxx.uiii. Post¬
hunc euergetes. regnauit annis
.XXu. deinde ꝑhilopator annis .x.¬
.⁊.uii. Post hunc epiphanes annis
.xxiiii. itẽ aliꝰ euergetes annis decẽ¬
lomeus annis .xxxuii. cleopata an¬
nis.xx. m̃sib .u. Itẽ cleopatra cum¬
Post cleopatrã augustus alii an¬
Nam õs anni imꝑii augusti: fu
liqua tempora annoꝵ in die na¬
tiuitatis xp̃i in annũ august¬
domades ⁊ dimidia. quȩ facibnt
sex. indie natiuitatis xͥ: ⁊ manife¬
stata ẽ uistitia et̾na: ⁊ unctꝰ sc̃s

Expanded text:
nis xxij. Alexander Macedo, annis xij. Deinde post Alexandrum, qui & Medis & Persis regnauerat, quos deuicerat, & in Alexandria regnum suum firmauerat, quando & nomine suo eam appellauit: post eum regnauit illic in Alexandria Sother, annis xxxv. Cui successit Philadelphus regnans annis xxxhunc Evergetes regnavit annis XXV; deinde Philopator, annis XVII; post hunc Epiphanes, annis XXIV; item alius Evergetes, annis lemaeus, annis XXXVIII; Cleopatra, annis XX mensibus V. Item Cleopatra conPost Cleopatram, Augustus aliis anNam omnes anni Augusti fuerliqua tempora annorum in die nativitatis Christi in annum Augustdomades & dimidia, quæ efficiunt sex in die Natiuitatis Christi. Et manifestata est iustitia æterna, & vnctus es
Abbreviated transcription (Latin):
qr xp̃e fabricator ⁊ resuscita¬
tor ꝓmittit: ñ timeas eã plangere:
ut fideliorẽ xp̃o parit̾ ⁊ potentio¬
rem medicũ uidearis in ꝓmissione
uidicare: SS destitutã dicis senec
beros potiꝰ antecedere.ne in labo¬
rib remanerẽ. Qñ de sp̾italib bo¬
nis qdcũq tractat᷑: nicħ ẽ oĩo de
carnalib ante oculos p̾ponendũ.¬
Ego tͥ meliꝰ ꝓfitem euenisse: qͥ nos
carnalem s sp̾italem circa te cos¬
sidero felicitatẽ. Tu te dicis de pig¬
noris tui obitu in senectute con¬
fectũ: ego econtra ꝓbo subleuatõ.
Senectuti tuȩ ãputauit dñs ma¬
gis sollicitudinẽ: quȩ torquebat
de uiua filia ne ꝑiret: Meliꝰ utiq
nunc mortuã scło credis ẽẽ apud
d̾m uiuã : ꝗͣ hic uiuã mortuã. Gab¬
de tͥ qd̃ filiã xp̃ianã mereberis se¬
nutͥm̃ta tua xp̃o. Si luctũ hor¬
rueris: ⁊ tu obtulisse pignꝰ do de¬
putari pot̾is. Scd̃m uotũ tu ba¬
be pꝰ abraham. si ñ potes pͥmum:

Expanded text:
ristus fabricator et resuscitator promittit, non times plangere, ut fideliorem Christo pariter et potentiorem medicum uidearis in promissionibus iudicare. sed destitutam, dicis, beros potius antecedere, ne in laboribus remanerem. quando de spiritalibus bonis quodcumque tractatur, nihil est de carnalibus omnino ante oculos Ego tibi melius profiteor evenisse: qui non carnalem, sed spiritualem circa te considero felicitatem. Tu dicis de pignoris tui obitu in senectute confectum: ego contra probo sublevatum. Senectuti tuae amputavit Dominus magis sollicitudinem, quae torquebat de viva, filia ne periret. Melius utique nunc mortuam saeculo credis esse apud Deum vivam, quam hic vivam mortuam. Gaude tibi quod filiam Christianam mereberis senutrimenta tua Christo. Si luctum horrueris, et te obtulisse pignus Deo deputari poteris. Secundum votum tuum habe post Abraham, si non potes primum:
Abbreviated transcription (Latin):
rexit: ita ⁊ ds eos qͥ dormieruit
in xp̃o adducet cũ illo. Hȩc tͥ bñ¬
dicte ꝓ caritate cõmuni tͣnsmi¬
si: ceterũ scio te ualere alios cos¬
solari. Tc̃ te orbitas ñ inueniet
penetrabilẽ: si alios contͣ illã ñ

Expanded text:
rexit: ita et Deus eos qui dormierunt in Christo, adducet cum illo . Haec tibi, benedicte, pro charitate communi transmisi. Caeterum scio te valere, alios consolari. Tunc orbitas non inveniet penetrabilem, si alios contra illam non
Abbreviated transcription (Latin):
duces eiꝰ. ⁊ uniu̾sos magistratꝰ
eiꝰ: cunctãq t̾rã potestatis illiꝰ.
Et in conseq̃ntib. Filia babylos.
quasi area. tempꝰ triturȩ eiad
buc modicũ. ⁊ ueniet tr̃pꝰ mes¬
sionis eiꝰ. Qd̃ aũ in conuiuio cap¬
ta sit babylon quã hortatur ad
pugnã: manifestiꝰ scribit y saiaᷤ.
Babylon dilecta mea: facta es mͥ in
miraculum. Pone m̃sam: contẽpla¬
re in specula comedentes ⁊ biben¬
tes. Surgite pͥncipes: arripite cli

Expanded text:
 universos magistratus ejus cunctamque terram potestatis illius . Et in consequentibus: Filia Babylon quasi area tempus triturae ejus: adhuc modicum, et veniet tempus messionis ejus . Quod autem in convivio capta sit 657 Babylon, quam hortatur ad pugnam, manifestius scribit Isaias: Babylon dilecta mea facta est mihi in miraculum: pone mensam, contemplare in specula comedentes et bibentes: surgite principes, arripite cl
Abbreviated transcription (Latin):
parente cognosceres ⁊scires qd̃ su¬
ꝑbis deus resistit humilib autẽ
dat gr̃am. non debueras adu̾suꝰ do
quȩ fecisti. Hunc locũ quida ad an¬
tixp̃m refert̾: quod imitans patri
sui diaboli suꝑbiã contͣ d̾m erectꝰ
sit: s querendũ est ab eis qͥ sit dani¬

Expanded text:
parente cognovisses, et scires quod superbis resistit Deus, humilibus autem dat gratiam, non debueras adversus doacere quae fecesti. Hunc locum quidam ad Antichristum referunt, quod imitatus patris sui diaboli superbiam, contra Deum erectus sit. Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
uit p̾terita. quȩ rex ignorabat.
Euigilet gͦ porphiriꝰ. qui eã bal¬
thasaris sõniauit uxore: ⁊ illu¬
casdaicã ueritatẽ secutꝰ est: cet̾
sp̃m dei int̾p̾tati st̃. Et in dieb
patͥs tui. scientia ⁊ sap̃ia inuen¬
tȩ sunt in eo. Patr̃e uocat nabu¬
ter barbaros conu̾satio: ut regiˢ
auia uł mat̾ ꝓ uͥtutũ magni¬
tudine tantis eũ laudib eleuet.
Ad quȩ respondens danihel: ait

Expanded text:
vit praeterita, quae rex ignorabat. vit praeterita, quae rex ignorabat. Evigilet ergo Porphyrius, qui eam Balthasaris somniatur uxorem, et illuChaldaicam veritatem secutus est, caeteri spiritum Dei interpretati sunt. Et in diebus patris tui sapientia et scientia inventae sunt in eo, etc. Patrem vocat Nabuter barbaros conversatio, cum regis avia vel mater pro virtutum magnitudine tantis cum laudibus elevet. Ad quae respondens
Abbreviated transcription (Latin):
uultꝰ illiꝰ immutatꝰ est. Exclama¬
uit itaq rex fortit̾: ut introdu¬
cerent magos caldeos. ⁊ aruspiceᷤ.
Oblitꝰ eoꝵ quȩ nabuchodonosor
acciderant. antiquũ ⁊ mnolitũ
gentis suȩ sequitur errorẽ: ut
non dei ꝓpħam. s magos ⁊ calde¬
os ⁊ aruspices uocet. Purpura
uestiet᷑: ⁊ torque aureã habebit
in collo. Rem quide facio ridi¬
culam: ut in expositione ꝓpħa¬
rũ de uerboꝵ generib quasi gr̃a¬
maticus disputẽ. S qr a quoda
nichil sciente ⁊ oĩa pollicente
rep̾hensus sum. cur torquẽ ge-¬
nere feminino transtulerim:
breuit̾ annotabo. qđ cicero ⁊ ma¬
ro. torque genere feminino:t¬
tus liuiꝰ. masculino dixerint.
Et tertiꝰ in regno meo erit. uel t̃¬
tius pꝰ me: uel unꝰ e tͥb pͥncipib
quos alibi cristatas legimꝰ. Regi
na aũ ꝓ re q̃ acciderat regi ⁊ op¬
timatib eiꝰ domũ conuibii ing̾s¬
phus auiã balthasaris: ⁊ orige¬
nes matr̃e scribunt. Unde ⁊ no¬

Expanded text:
Exclamavit itaque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos et haruspices, etc. Oblitus eorum quae Nabuchodonosor acciderant, antiquum et inolitum suae gentis sequitur errorem: ut non Dei prophetam, sed magos, et Chaldaeos et haruspices vocet. Purpura vestietur: et torquem auream habebit in collo. Rem quidem facio ridiculam, ut in expositione prophetarum de verborum generibus quasi grammaticus disputem: sed quia a quodam nihil sciente, et omnia pollicente reprehensus sum, cur torquem genere feminino transtulerim, breviter annotabo, quod Cicero et Maro torquem in genere feminino, Titus Livius masculino dixerint. Et tertius in regno meo erit, etc. Vel tertius post me, vel unus ex tribus principibus, quos alibi τριστάτας legimus. Regacciderat regi et optimatibus ejus, domum convivii ingresphus aviam Balthasaris, Origenes matrem scribunt: unde et no
Abbreviated transcription (Latin):
munera contẽnentẽ: qͥ absq
p̾cio ꝓferens ueritatẽ. iam illo
tẽpore p̾ceptũ euglicũ seq̃bat᷑.
Gratis accepistis: gratis date.
Alioquin: ⁊ tͥstia nuntianti in¬
decens erat. ut libent̾ dona su-¬
sciperet. Quos uolebat int̾fici¬
ebat: ⁊ quos uolebat ꝑeutiebat:
quos uolebat exaltabat: ⁊ qͦs uo¬
lebat humiliabat. Nabuchodo¬
nosor ꝓaui ponit exemplũ: ut
⁊ dei iustitiã doceat. ⁊ ꝓpt̾ suꝑ¬
biam etiã ꝓnepotẽ talia susti-¬
nere confirmet:Si aũ nabucho¬
donosor qͦs uolebat int̾ficiebat
⁊ qͦs uolebat ꝑcutiebat. qͦs uole¬
bat exaltabat ⁊ quos uolebat
humiliabat in huiꝰ cemodi honori¬
bus ⁊ ꝑcussionib exaltatione
⁊ humiliatione ñ est dei ꝓuiden¬
tia nec p̾ceptũ: s eoꝵ uoluntas
qui ꝑcutiunt quos uoluerint
regis in manu dei: quocũq uolo¬
erit illuc declinabit᷑: nisi forte
nat peccatũ in mortali corpore:
⁊ cuiꝰ ideo seruat᷑ cor. qr in mans

Expanded text:
 absque pretio proferens veritatem jam illo tempore praeceptum Evangelicum sequebatur: Gratis accepistis, gratis date. Alioqui, et tristia nuntiantem, indecens erat libenter dona suscipere. Quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat: quos volebat, exaltabat, et quos volebat, humiliabat. Nabuchodonosor proavi ponit exemplum: ut et Dei justitiam doceat, et propter superbiam etiam pronepotem similia sustinere confirmet. Si autem Nabuchodonosor quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat; quos volebat, exaltabat, et quos volebat humiliabat: in hujuscemodi honoribus, et percussionibus, exaltatione et humiliatione, non est Dei providentia, nec praeceptum: sed eorum voluntas percutiunt quos voluerint,regis in manu Dei: quocumque voluerit, illud declinabit , nisi forte nat peccatum in mortali corpore, et cujus ideo servatur c
Abbreviated transcription (Latin):
cuta ẽ. Bibebant uinũ: ⁊ laudabat
deos suos aureos ⁊ argenteos.⁊ene¬
os. ferreos. ligneosq ⁊ lapideos. Qnͣ¬
ta stultitia. In aureis uasi biben¬
tes: deos ligneos laudabant ⁊ lapi¬
deos. Qũadib uasa fuerunt in ido¬
lio baby lonis non ẽ iratꝰ dñs: ude¬
bant᷑ enĩ rem dei scd̃m pͣuam qui¬
dem opinionẽ. tñ duiino cultui
consecrasse: pꝰ qua aũ humaniꝰ usi¬
bus dibina contaminant᷑: statim
Laudant aũ deos suos insultan¬
tes deo ibdeoꝵ: qd̃ illis uictoriã
tribuentib bibant in uasis etꝰ.
Iuxta tropologiã hoc docet dicen¬

Expanded text:
ant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. Quanta stultitia! in aureis vasis bibentes, deos ligneos laudabant et lapideos. Quamdiu vasa fuerunt in idolio Babylonis, non est iratus Dominus: videbantur enim rem Dei secundum pravam quidem opinionem, tamen divino cultui consecrasse: postquam autem humanis usibus divina contaminant, statim Laudant autem deos suos, insultantes Deo Judaeorum; quod illis victoriam tribuentibus, bibebant in vasis ejus. Juxta tropologiam, hoc dice
Abbreviated transcription (Latin):
multi alii qͥ barbaras scripsere
hystorias. Hunc dariũ in grecis
uoluminib quidam astiagẽ. alii
pͥncipũ uocatoꝵ. uixta suã bi¬
bebat etatẽ: Siue ut cet̾i int̾pre¬
tes transtulert. bibebat ipse rex
iuinũ cora cunctis pͥncipib quo ᷤᷤ
uocarat. Precepit gͦ ĩa temulen¬
tus ut afferrent᷑ uasa aurea
atq argentea quȩ asportauerat
nabuchodonosor pat̾ eiꝰ de tẽplo
qd fuit in iherłm: ut biberet in
concubinȩ: Tradunt hebrei huiꝰ¬
cemodi fabulam: usq ad septua¬
gesimũ annũ quo iheremias cap¬
tiuitatẽ popłi uideoꝵ dixerat᷑
esse soluendam. dequo ⁊ ⁊ acharias
in pͥncipio sui uoluminis loquit᷑
irritã putans dei pollicitationem
balthasar falsumq ꝓmissũ. uer¬
sus in gaudiũ fecit grande conui¬
uiom: insultans quoda modo spei
iudeoꝵ ⁊ uasis templi dei:. s statĩ
ultio consecuta ẽ. Qd̃ aũ balthasa¬
ris patr̃e nabuchodonosor uocat.

Expanded text:
multi alii qui barbaras scripsere multi alii qui barbaras scripsere historias. Hunc Darium in Graecis voluminibus quidam Astyagen  Al. principum vocatorum juxta suam bibebat aetatem: Sive ut caeteri interpretes transtulerunt: Bibebat ipse rex vinum coram cunctis principibus quos vocaverat. Praecepit ergo jam temulentus, ut afferrentur vasa aurea atque argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo quod fuit in Jerusalem, ut biberent in dicit: « Tradunt Hebraei hujuscemodi fabulam: usque ad septuagesimum annum, quo Hieremias captivitatem populi Judaeorum dixerat esse solvendam, de quo et Zacharias in principio voluminis sui loquitur: Irritam putans Dei pollicitBalthasar, falsumque promissum, versus in gaudium, fecerit grande convivium, insultans quodammodo spei Judaeorum, et vasis templi Dei, sed statim ultio consecuta est. Quod autem Balthasaris patrem Nabuchodonosor vocat,
Abbreviated transcription (Latin):
ALTHASAR
rex fec̃ gͣn¬
de conuiui¬
um optima¬
tib suiᷤ mil¬
bibebat eta¬
tem. Scien.¬
dum est ñ ẽe hunc filiũ nabucho¬
donosor ut uulgo legentes arbit᷑n¬
tur. s iexta berosũ qui caldeam
scribit historiã. ⁊ iosephum qͥ be¬
rosum sequit᷑ pꝰ nabuchodonosor
euilmarodach. De qͦ scribit ihere¬
mias: qd̃ in pͥmo anno regni sui
leuauerit caput ioachim regis
idȩ: ⁊ eduxerit eũ de domo car¬
ceris. Refert idem iosephus qd̃
post mortẽ eiulmarodach. in reg¬
nũ patͥs successerit filiꝰ eiꝰ negu¬
sar: pꝰ quẽ rursũ filiꝰ eiꝰ laborsodocͭ.
quo mortuo balthasar filiꝰ eiꝰ reg¬
nũ tenuerit. quẽ nc scriptura cõ¬
memorat. Q int̾fecto a dario re¬
ge medoꝵ. qͥ cyri regis ꝑsarum
auunculus fuit. ⁊ ipso eyro ꝑsa
quȩ duo regna ysaias ascensorẽ
bigȩ cameli ⁊ asini uocat: destruc¬
tũ ẽẽ imꝑiũ caldeoꝵ. Quod quide
et xenophon in eyri maioris scri¬
bit infantia: ⁊ pompeiꝰ trogus ⁊

Expanded text:
althasar rex fecit grande convivium optimatibus suis milbibebat aetatem. Sciendum est non hunc esse filium Nabuchodonosor, ut vulgo legentes arbitrantur; sed juxta Berosum, qui Chaldaeam scripsit historiam, et Josephum, qui Berosum sequitur, post Nabuchodonosor ocabatur Evilmarodach, de quo scribit Jeremias, quod in primo anno regni sui levaverit caput Joachin regis Judae, et eduxerit eum de domo carceris . Refert idem Josephus, quod post mortem Evilmarodach, in regnum patris successerit filius ejus Neglisar: post quem rursum filius ejus Labosordach: quo mortuo Balthasar filius ejus regnum tenuerit, quem nunc Scriptura commemorat: quo interfecto a Dario rege Medorum, qui Cyri regis Persarum avunculus fuit, et Cyro Persa quae duo regna Isaias ascensorem bigae, cameli, et asini vocat destructum esse imperium Chaldaeorum. Quod quidem et Xenophon in Cyri majoris scribit infantia: et Pompeius Trogus, et
Abbreviated transcription (Latin):
Adem nocte int̾fectꝰ est bal¬
thasar rex caldeus: ⁊ darius
medus successit in regnũ:
annos natꝰ sexaginta duos. Iose¬
phus scribit in decimo iodaicȩ
antiquitatis libro. obsessa babylo¬
ne a medis ⁊ ꝑsis. dario uidelicet¬
⁊ cẏro in tantã uenisse baltha¬
sar regẽ babylonis obliuionẽ sui.
ut celeberrimũ iniret ꝯuiuium.
& in uasis templi biberet: ⁊ obses¬
sus uacaret epuł. Unde potest sta¬
re historia qd̵ eaðe nocte sit captꝰ
atq ibgulatꝰ: dũ om̃s aut uisione
int̾pretationisq pauore t̾rentur.
aut occupati sunt festiuitate. aut
ebrietate conuibii. Quod aũ uin¬
cente cyro rege ꝑsarũ ⁊ dario rege
medoꝵ. solus dariꝰ successisse in
regnũ scribit᷑: ordo etatis. ⁊ ꝓpin¬
quitatis ⁊ regni ẽ. Dariꝰ enĩ sexa
ginta duoꝵ annoꝵ erat:. ⁊ maius
regnũ medoꝵ quã ꝑsarũ legimꝰ:
⁊ auunculus qͥ prior erat iurȩ
naturȩ. successor regni debuit
numerari. Unde ⁊ in uisione quȩ

Expanded text:
fectus est Balthasar rex Chaldaeus, et Darius Medus successit in regnum, annos natus sexaginta duos. Josephus scribit in decimo Judaicae antiquitatis libro, obsessa Babylone a Medis et Persis, Dario videlicet et Cyro in tantam venisse Balthasar regem Babylonis oblivionem sui, ut celeberrimum iniret convivium, et in vasis templi biberet, et obsessus vacaret epulis. Unde potest stare historia, quod eadem nocte sit captus atque jugulatus: dum omnes aut visionis interpretationisque pavore terrentur, aut occupati sunt festivitate, et ebrietate convivii. Quod autem vincente Cyro rege Persarum, et Dario rege Medorum solus Darius successisse in regno scribitur, ordo aetatis, et propinquit annorum erat: majus regnum Medorum quam Persarum legimus: et avunculus qui prior erat jure naturae, successor regni debuit numerari. Unde et in visione quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut dario qͥ erat successurus in reg¬
nũ fieret notior᷑ ⁊ ꝑ notitiã ho¬
noratior. Nec mirum: si baltha¬
sar audiens tͥstia soluerit p̾mĩu
quod pollicitꝰ est. Aut enĩ songo
pꝰ tẽpore credidit uentura quȩ
dixerat: aut dũ dei ꝓpħam hono

Expanded text:
ut Dario qui erat successurus in regut Dario qui erat successurus in regnum fieret notior, et per notitiam honoratior. Nec mirum si Balthasar audiens tristia, solverit praemium, quod pollicitus est. Aut enim longo post tempore credidit ventura quae dixerat: