comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
heliȩ prȩcessit ante illum. ut plebẽ eius
aqua baptitans ad suscipiendũ eum ubi
appareret docer& esse ꝑfectam. huic
successit ille in spu & uirtute di patris
ut plebem suã sp̃u sc̃o & igne baptizans.
ad uidendam faciẽ patris sui donaret
esse ꝑfectam. Iohanne nato congratula¬
bantur uicini & cognati genitrici illus
quia magnificauit dñs miscđiam suam
cũ illa: dño autẽ nato congratulabatur
ȩclesia qͥa uenit tempꝰ miserendi eius

Expanded text:
Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecclesiae, quia veni
Abbreviated transcription (Latin):
dicans iohannem. & erit in qͥt gaudiũ
tibi & exultatio. & multi in natiuitate
eiꝰ gaudebunt. erit enĩ magnꝰ corã dño
Iure igitur utriusq natiuitas festa de¬
uotione celebratur. sed in illius tã quã
in xp̃i dñi. tamquam in saluatoris
mundi. tamquã in filii di om̃ipotentis.
tamquã in solis iusticiȩ natiuitate.
om̃i populo gaudiũ euangelizatur
in huiꝰ autem tamquã in prȩcursoris
dñi. in serui di eximu. in lucernae
ardentis & lucentis exortu multi gaui
XII. suri esse memorantur. Iste magnus
Iste peccatoꝵ consortia declinans ab om̃i
inter peccatores conuersatꝰ peccati om̃is
immunis ꝑmansit. Hic adhuc ex utero
matris sp̃u scõ repletus est: in illo habi
uirginalis in quo carnem susciperet
ipse consecrauit Iste multos filioꝵ
isrł ad dñm suo tempore prȩdicando
conuertit. ille multos cotidie de uniuer¬
sis ꝑ orbem nationib ad suã fidem et
caritatem interus illustrando conuer¬
tere non desistit. Hic in spũ & uirtute

Expanded text:
 inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exortu multi gavisuri  Al. add. esse memorantur. Iste magnus . Iste, peccatorum consortia declinans, ab omniinter peccatores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitvirginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute
Abbreviated transcription (Latin):
cius miraculo patescer& uirum magnȩ
uirtutis futurum esse qͥ nascebatur. ubi
desinente omni lasciuia concupiscentię
carnalis constar& quia nulla in concep¬
tione causa uoluptatis. sed sola cogitata
sit sp̃ualis gratia ꝓlis. Sic isaac filius
ꝓmissionis qui in figuram redẽptoris nr̃i
factus est obȩdiens patri usq ad mortẽ.
de ueteranis parentib & sterili diu ma¬
tre natus est. Sic iacob & ioseph patri¬
archȩ. sic samson fortissimus ducum &
ꝓphetarũ eximius samuhel. steriles
diu corpore sed fȩcundas semꝑ uirtutib
habuere genitrices. ut miraculo natiui¬
tatis natoꝵ dignitas nosceret᷑. & ꝓba¬
rentur sublimes in uita futuri. qͥ in ipso
uitȩ exortu conditionis humanȩ ura
transcenderent. Quod uͦ seqͥt᷑. factum
est autẽ cum sacerdotio fungeretur in¬

Expanded text:
ejus miraculo patesceret virum magnae ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcenderent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur
Abbreviated transcription (Latin):
habeant. Et rursus sol& euenire. ut non¬
nulli quibusdam uirtutũ oꝑib immode¬
ratius studendo. dũ sine scientia dõ place¬
re appetunt: ꝓxi noꝵ oculos offendant.
A qua utraq reprehensione parentes
beati iohannis immunes esse declarant᷑.
De qͥb cum dictũ esset. erant autẽ iusti
ambo: continuo subnectitur. ante dm̃.
& cũ adiunctum ess&. incedentes in om̃ib
mandatis & iustificationib dñi : mox in¬
fertur. sine querela. Ac si aperte dicat᷑.
Adeo se in actib pariter & cogitationib
suis circũspecte agebant. ut & dums
optutib in occulto & humano foras
iudicio placerent. uixta illud apostoli
Prouidemꝰ enim bona non tantum corã
do. sed etiam corã hominibus. Et non
erat illis filius. eo qđ ess& elisab&hsterilis.
& ambo ꝓcessissent in dieb suis: diuinitꝰ
est ꝓcuratum ut sterili matre & utroq
parente ꝓuectioris ętatis iobannes
nasceretur. quatinꝰ etian ipso ortus

Expanded text:
habeant; et rursus evenire solet ut nonhabeant; et rursus evenire solet ut nonnulli quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et non erat illis filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus
Abbreviated transcription (Latin):
rentia ac potestate prȩminens summi¬
sacerdotis nomen haber&. Qui autem
ordo partiũ earundem seruari deber&.
missa coram dauid rege & principibus
familiarũ & sacerdo talium & leuiticarũ
sorte quęrebat᷑. In quarũ distributio¬
ne sortium. abia de cuiꝰ uice & genert
tacharias orit᷑. octauo loco positꝰ inue¬
nitur. Et recte prȩco noui testamenti
in qͦ gła resurrectionis mundo declara¬
tur loco octauȩ sortis nascit᷑. quia et
dñs nr̃ una sabbati quȩ est a die condi¬
tionis octaua resurrexit a mortuis. &
nobis post sex huiꝰ scłi ȩtates ac septimam
qͥetis animarũ quȩ est in alia uita. octa¬
ua iam ȩtas ꝑpetuȩ resurrectionis in
sin: ꝓmittitur. Ei ant autẽ iusti ambo
ante dm̃. incedentes in om̃ib mandatis
& iustificationib dñi sine querela. Sȩpe
contingit. ut hii qͥ iam ꝑfecti hominum
estimatione iuidicantur. adhuc in oculis
interni arbitri minꝰ aliqͥd ꝑfectionis

Expanded text:
rentia ac potestate praeeminens, summirentia ac potestate praeeminens, summisacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine promittitur. ncedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis
Abbreviated transcription (Latin):
animos populi circumstantis ad memo¬
riam amoremq cęlestiũ non solum sub¬
limitate uerborũ quȩ dicebantur. sed
etiã suauitate sonoꝵ qua dicebantur
erigerent. Uolensq ut crescente cultu
& magnificentia templi decus quoq
ministerii illius & ministrantiũ cresce¬
ret cȩtus : conuocauit om̃em ꝓgeniem
filioꝵ aaron & eos uidelic& qͥ de eleatar
& illos qui de ithamar stirpe descende¬
rant. diuisitq hos in partes uiginti
quatuor. Ac de his singulis singulos
pontifices eligens : cȩteros qͥ in partibus
erant. sacerdotii minoris qui nunc
presbiteratus uocat᷑ officio fungi prȩ¬
cepit. ea uidelicet prouisione. ut dũ
quilib& pontificũ uita decederet. qͥcũq
in eius parte optimꝰ putaret᷑ ei ponti¬
ficatu succederet. Quas uidelic& partes
taliter ordinauit. ut singuli pontifices
cũ subiectis sibi sacerdotib ꝑ octonos¬
ministrarent dies. hoc est a sabbato
in eis qͥ dignior uideret᷑ speciali reue¬

Expanded text:
animos populi circumstantis ad memoanimos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, per octonos dies, hoc est a sabbato in eis qui dignior videretur, speciali reve
Abbreviated transcription (Latin):
cursor existeret: Si uero fr̃nitatem
air̃am audire delectat quis sit abia
de cuiꝰ uice tacharias genus duxisse
ꝑhibetur : hic tẽporib dauid regis
summus erat sacerdos. Siquidem
iubente dño ꝑ moysen primo unus
in lege pontifex a aron est constitutus.
post cuius mortẽ eleatar filius eius sacer¬
dotium suscepit. Et hoc quoq mortuo:
finees filius eius sacerdotii successor ex¬
titit. Et sic usq ad tempora dauid ꝑ
annos circiter quad ringentos septua¬
ginta unus post unũ extitere pontifi¬
catus hęredes. At uͦ dauid cum magno
feruens studio religionis templũ dño
condere desiderasset. dñs autẽ magis
hoc ꝑ filium salomonem uell& impleri:
nichilominus ipse dauid om̃ia quȩ ad
futurã eiusdem templi constructionẽ
uel reuerentiã ꝑtinerent sollicitus prȩ¬
parare curauit. Unde etiã cantores
statuit. qͥ tempore sacrificu cotidie
psalmos cũ męlodia resonarent. atq

Expanded text:
cursor existeret? Si vero fraternitatem cursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque
Abbreviated transcription (Latin):
nis in nouo testamento offerendũ insti¬
tuit. Quis ergo congruentius translati¬
onem legalis & substitutionem euange¬
lici sacerdotii. quã summi iuxta legem
sacerdotis filius ꝓphetaret : Qui iohannes
existere posse uideret᷑ : maluit docente
intrinsecus in cõmutabili ratione ueri¬
tatis noui sacerdotis prȩco quã successor
& hȩres existere ueteris. Maluit doctꝰ
in spũ uocatis in desertũ populis noui
testamenti sacramenta prȩdicare. quã
ad se uenientib in templũ głosissimo
illo tunc tẽporis sacerdotii ueteris offi¬
cio prȩesse. Prȩtulit longã solitudinis
sitim & esuriem continuis hostiarum
sollepnus. pilis camelorũ & cinctui
tonȩ pelliciȩ auro textas pontificum
postposuit stolas. Utqͥd enim hȩc fr̃s
mei. nisi ut is qͥ merito iusticię ꝑfectio¬
ris auctoritatẽ sibi prȩdicandi ad sci¬
pontificatus ostenderet quia indubi¬
us melioris pontificatus prȩco & prȩ¬

Expanded text:
nis in Novo Testamento offerendo instinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi ascipontificatus ostenderet quia non dubie melioris pontificatus praeco et prae
Abbreviated transcription (Latin):
est genitus. ut eo confidentius iusticiae
prȩcepta populis daret. qͦ hȩc ipse non
quasi nouitia didiciss& : sed uelut hȩre¬
ditario iure a ꝓgenitorib accepta ser¬
uaret. De sacerdotali ꝓsapia ortꝰ est.
ut eo potentius mutationẽ sacerdotii
prȩconaret᷑. quo ipsum ad sacerdotale
genus ꝑtinere claresceret. Redẽptor
& enim nr̃ in carne apparens sicut rex
nobis fieri dignatus est regnum celeste
tribuendo: ita etiã pontifex factus est
sem& ipsum ꝓ nobis offerendo hostiã do¬
in odorem suauitatis. Unde scriptũ est
urauit dñs& non pęnitebit eum. tu es
sacerdos in ȩternũ scđm ordinẽ melchi¬
sedech. Melchi sedech qͥppe ut legimus
sacerdos di summi longe legalis sacerdo¬
tii tẽpora prȩcessit offerens dño panem
& uinum & ideo redẽptor nr̃ sacerdos
esse dicit᷑ scđm ordinem melchisedech:
qͥa ablatis uictimis legalib idem sacrifi¬
cii genꝰ in misteriũ sui corporis & sangui¬

Expanded text:
est genitus, ut eo confidentius justitiae est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
enturus in carne dñs & redeptor nr̃
multos dispensationis suę testes prę¬
misit & nuncios. qͥ diuersis temporibus
diuersis israheliticȩ plebis tribubus orti.
non diuersa fide sed uno eodemq per
om̃ia sensu ciusdẽ incarnationis misterũ
ꝓphetando prȩcinerent. Hoꝵ ultimus
& quasi limes quidam legis & euangelii.
figurȩ & ueritatis iohannes apparuit.
dño attestante qͥ ait. Lex & ꝓphetae
usq ad iohannem. Ex eo regnũ di euan¬
gelitatur. Unde etiã plusquam ꝓpheta
dictus est : quia quẽ cȩteri a longe ꝓphe¬
tando solũ prȩdixerant: ille & primo
uenturũ prophetando signauit. & mox
uenientem ostendendo monstrauit.
Qui certę gr̃a dispensationis non solum
iustis: sed & de pontificali stirpe ortis
parentib natus asseritur Fuit enim
sacerdos sicut ex lectione euangelica
audiuimꝰ nomine tacharias de uice
abia. & uxor illi de filiab a aron: et
nomen eiꝰ elisabeth Erant autẽ iusti
ambo ante dm̃. Iustis qͥppe parentibus

Expanded text:
enturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tollit peccata mundi. Quȩ uidelicet
expiatio semel in anno celebrari statuta
ad multoꝵ exhaurienda peccata. scđo
sine peccato apparebit expectantib se
in salutem. Quod autem pontifice ad
rogandũ ingrediente sanctuarium
neminem hominũ in tabernaculo esse
licebat donec exiret. infirmitatẽ scãe
ȩclesiae designat. quȩ ꝓ fide eius pati
necdũ erat idonea. Quod in ipsis pate¬
factum est apłis. qͥa inchoata eadem
passione illius relicto eo fugerunt Egre¬
diebat᷑ autẽ expleta expiatione pontifex.
ut & aliis tabernaculũ intrandi facultas
daret᷑. qͥa perfecto suę sacrificio passionis
ec de obseruantia festiuitatis legalis latius
exposuimꝰ. ut agnosceret caritas ur̃a quã
congruenter in ea noua gr̃ȩ prȩconia
sumpserint exordiũ. in qua tam multipli¬
citer opꝰ eiusdem gr̃ȩ & totius mundi
redẽptio signabatur. Apparuit autem
oranti tacharię angelus. stans a deatris
altaris incensi. Qui notandum quod

Expanded text:
tollit peccata mundi . Quae videlicet tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari statuta ad multorum exhaurienda peccata, secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio passionis,Haec de observantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod
Abbreviated transcription (Latin):
denti. Nam & septenario ꝓpt̃ sabbatum
& denario numero ꝓpter decalogum
legis a dimpletio recte figurat᷑. Dies
hȩc ꝓpitiationis erat & expiationis.
in qua populus om̃is ab oꝑib uacare.
& ꝑ orationes atq abstinentiã affligi
et castigari prȩceptus est. Qđ beatiꝰ
iohannis & uitȩ & p̃dicationi multũ
congruit. qui & ipse a mundanis uacans
operib cęlestib solũ studiis ac desideriis
animum dabat. & conuenientes ad se
turbas a malis oꝑib abstinere. ac ꝑ pęni¬
tentiam fidemq expiari & xp̃o consetrari
docebat. qͥa tempus iam diuinȩ ꝓpicia¬
tionis instar&. in qua cunctis pie quęren¬
tibus regni cęlestis pateret ingressus
Quod autẽ hac die pontifex sanctuariũ
& tabernaculum testimonii atq altare
sacerdotes qͦq & uniuersum populum
expiare ussus est. iohannes ipse qͥs sit
tio. cum illo ueniente ad baptismum
suũ loquit᷑ dicens. Ecce agnus dĩ. ecce qͥ

Expanded text:
denti . Nam et septenario propter sabbatum, denti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit estat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes quoq & uniuersũ populũ
ritq hoc uobis legitimũ sempiternũ.
ut oretis ꝓ filiis isrł & ꝓcunctis pecca¬
tis eoꝵ semel in anno. Et paulo supe¬
rius cum ritũ eiusdem expiationis do¬
ceret : ait inter alia. Nullus hominũ
sit in tabernaculo quando pontifex
ingredit᷑ sanctuariũ ut rog& prose
donec egrediatur. Longũ est de singu.uiii¬
lis huiꝰ diei cerimoniis scripturę testimo¬
nia ponere. longiis multo. singula
hoc maxime lib& ur̃ȩ fr̃nitatis aurib
intimare. quam conuenienter electum
sit tempꝰ. in qͦ prȩcursoris dñi natiuitas
& uirtus futura nunciaretur. Septim
quippe mensis & decima huius dies
sacratissimo huic oraculo dedicat᷑. qͥ a
nimirũ ille nasciturus prȩdicebatur.
qͥ consuminationẽ obseruantiȩ legalis
& euangelicȩ gr̃ȩ prȩdicar& initium.
om̃ium & uenire & iam adesse osten¬
deret dñm saluatorẽ de qͦ scriptũ est.
Finis enĩ legis xp̃c ad iusticiam om̃i cre¬

Expanded text:
populum: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni cre
Abbreviated transcription (Latin):
mendat. Plantauit pascua in ligno uiuenti.
in cruce ñ marcescenti. Plantauit uulne¬
rata germina. aperuit ꝓ fonte sanguinẽ
immo uͦ fontẽ crucẽ: Ecce habes campũ
pratoꝵ. passionẽ uulnerũ cicatricũ. & pro
me&. agnoꝵ sollicitudine pusilloꝵ. deduc
eas ad pascua. Ad passionem meã doce
carpere germina. credere uulnera mea
Doce carpere flagrantissimas rosas. cicatri¬
ces in sole iustitię patefactas. Ibi oues meȩ
diuersa ꝓfessione. florescant. ut hac solli¬
cita pascua a me redẽpta non uiolet᷑ ȩccła
Cõmendat scđ̾o & tertio & reuertit᷑ ad
cȩlos. sedens in ꝓprio throno Int̾pellemꝰ
eum. nec petrus tacet legat᷑ pastor uicariꝰ
Qui fleuit ꝓ negatione sua. deflet ꝓ humana
duricia. Dicamꝰ ei. Dñe. commnendasti.
numqͥd pęnitꝰ discessisti: Si ñ defendas
pastores. tutȩ ñ erunt nec oues. Aspice
ergo lupos furentes. &. agnos miserando

Expanded text:
mendat. Plantavi pascua in ligno viventi, mendat. Plantavi pascua in ligno viventi, in cruce non marcescenti. Plantavit vulnerata germina, aperuit pro fonte hominem, imo verum fontem crucem. Ecce habes campum pratorum, passionem vulnerum, cicatricum, et pro meorum agnorum sollicitudine pusillorum deduc eas ad pascua, ad passionem meam. Doce carpere germina, credere vulnera mea. Doce carpere flagrantissimas rosas, cicatrices in Sole justitiae patefactas. Ibi oves meae diversa professione florescant; ut hac sollicita pascua a me redempta non violetur Ecclesia. Commendat secundo et tertio, et revertitur ad coelos sedens in proprio throno. Interpellemus eum, nec Petrus tacet, legatus, pastor, vicarius qui flevit pro negatione sua, deflet pro humana duritia. Dicamus ei, Domine, commendasti, nunquid penitus discessisti? Si non defendas pastores, tutae non essent nec oves. Aspice ergo lupos furentes, et agnos miserando
Abbreviated transcription (Latin):
Et uulnera ñ delerent᷑. nͥ lacrimis rigarent᷑
Instat ascensio. exigit᷑ de petro amoris uota
confessio sicut in euangelio audiebatis
nis amas me: Et ille. Amo dũe. Tu sua¬
uis & mitis. & non te amo: In te. om̃is constat
uitȩ aeternȩ dulcedo. & non te diligo:
Quod interrogor a te: gr̃as tͥ ago. Pum
enĩ amote : amor a te. Si non prȩcessisset
dilectus tuus. non sequeretur amor meus
Amant te dñe angłi głam decantantes.
amant te cęli. quia cęli enarrant głam dĩ
Amat te terra stillicidus sanguinis tui de
latere stillantis infusa. Amant te. uiuficati.
amant mortui suscitati. Quid tͥ retribuã:
Curasti uulnera mea. & tuã ñ diligo medicinã:
Pasce gͦ oues meas. Quod ꝓfiteris in amore
demonstra de grege. Et tu ouis eras & es:¬
prȩficio te onili pastorẽ. dimitto te ouib
meis uicariũ curatorẽ Pasce oues meas
Ante pascua plantat. & sic oues petro com¬

Expanded text:
et vulnera non delerentur, nisi fletibus rigarentur. et vulnera non delerentur, nisi fletibus rigarentur. Instat ascensio, exigitur de Petro amoris nota confessio, sicut in Evangelio audiebatis. inquit, Joannis, amas me ? Et ille, Amo, Domine. Tu suavis et mitis, et non te amo? In te omnis constat vitae aeternae dulcedo, et non te diligo? Quod interrogor a te, gratias tibi ago. Dum enim amo te, amor a te. Si non praecessisset dilectus tuus, non sequeretur amor meus. Amant te, Domine, angeli gloriam decantantes, amant te coeli, quia coeli enarrant gloriam Dei , amat te terra stillicidiis sanguinis tui de latere stillantis infusa, amant te vivificati, amant mortui suscitati. Quid tibi retribuam? Curasti vulnera mea, et tuam non diligo medicinam? Pasce ergo oves meas ; quod profiteris in amore, demonstra de grege. Et tu ovis eras, ePraeficio te ovili pastorem. Dimitto te ovibus meis vicarium curatorem. Pasce oves meas. Ante pascua plantat, et sic oves Petro com
Abbreviated transcription (Latin):
alus tuta gregis cȩlestis est cura pastoris.
qui descendit inclinatis cęlis ut iacentes
erigeret oues. quas dispersas fecerat lupi
prȩda raptoris. Colligit eas a morbo cu¬
rans. uulnera alligans amoris su dulci
catena. confractis ossibus adhibens alliga¬
turã. imponens medicinȩ malagnia. dũ
curat claudos. uisitat infirmos. illunuinat
çȩcos. curat ȩgrotos. suscitat mortuos
A mor erat gregis. tanti cura pastoris
Adhuc curat gregẽ per ꝓpriã passionem.
leuat eas in cruce ut germina uulnerum
carperent. & in pastoris amore dulci
ruminatione penderent Cõmendat patri
cõmendat & petro. Patri cõmendat passu¬
rus. petro cõmendat ad cęlestia rediturus
Quando enĩ suȩ passionis mom̃to patri pu¬
sillas oues gregis electi cõmendat: & petrũ
patri cũ cęteris cõmendat. Profuit gemma
cõmendatio. ubi erat ꝓtectio. Pater petrũ
tuet᷑ de cęlo. & xp̃s petrũ uisitat in prę¬
torio. Nisi enĩ uisitaret᷑ : non lacrimaret᷑

Expanded text:
alus tota gregis coelestis est cura pastoris, qui descendit inclinatis coelis, ut jacentes erigeret oves, quas dispersas fecerat lupi praeda raptoris. Colligit eas a morbo, curans vulnera, alligans amoris sui dulci catena, confractis ossibus adhibens alligaturam, imponens medicinale malagma. Dum curat claudos, visitat infirmos, illuminat caecos, curat aegrotos, suscitat mortuos. Amor erat gregis tanti cura pastoris. Adhuc curat gregem per propriam passionem; levat eas in cruce, ut germina vulnerum carperent, et in pastoris amore dulci ruminatione penderent. Commendat Patri, commendat et Petro. Patri commendat passurus, Petro commendat ad coelestia rediturus. Quando enim suae passionis momento Patri pusillas oves gregis electi commendat, et Petrum Patri cum caeteris commendabat . Profuit gemina commendatio, ubi erat una protectio. Pater Petrum tuetur de coelo, et Christus Petrum visitat in praetorio: nisi enim visitaretur, non lacrymaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
N ec sanguis solũ ibi asꝑgebat᷑. sed &
thimiama adolebatur: qđ in p̃senti
lectione tacharias fecisse memorat᷑
Dicit gͦ de hac sollepnitate d̃ns moysi
Mense septimo decima die mensis affli¬
getis animas ur̃as. nullũq opꝰ facietis

Expanded text:
Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus
Abbreviated transcription (Latin):
Idinem sacerdotii sorte exit ut incensũ
poneret ingressus in templũ dñi: clar&
quidem omnib qͥa iam redeunte ex
ordine septimana uicis suȩ quȩ ei de
uice abia contigerat templũ ministra¬
UI. turus intrauit: Sed forte aliquibus
obscurum est. qͥa scriptura tacere uidet᷑
qͦ hȩc anni tẽpore gesta sint. Quibus
intimandum qͥa nec hoc scriptura prȩ¬
termisit. sed ex eo qđ addidit latenter
mnnuit: Et om̃is inquiens multitudo
Serat populi orans foris hora incensi
Una & enim tantũmodo ꝑ annũ sollẽpnitas
erat. in qua pontifice ad adorandum
scã scõꝵ intrante nullũ ꝓrsus hominum
intra fores templi remanere liceret.
sed om̃s tempore oblationis exterius
iuberent᷑ orare. Hęc autẽ erat statuta
sollẽpnitas septimo a pascha mense. deci¬
ma die mensis. quȩ dies ꝓpiciationis
siue expiationis uocabatur. qͥa uidelic&
oblatis in altare holocausti uictimis.
sanguis in sc̃ã scõꝵ ad cepiandũ infirebat᷑.

Expanded text:
inem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimo a Pascha  Al., Paschae mense, decima die mensis, quae dies propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsũ : Et qua imus. nisi per ipsum:
pse igit᷑ ad seipsum ꝑscipsum. nos ad
ipsum ꝑ ipsum. immo uero ad patrem
& ipse & nos. Nam & de seipso alibi
dicit ad patrẽ uado. & hoc loco ꝓpter
nos. nemo in qͥt uenit ad patrẽ nisi ꝑ
me. Ac ꝑ hoc & ipse ꝑseipsum ad scipsũ
& ad patrem. & nos ꝑ ipsum & ad ipsũ

Expanded text:
ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum, nos ad ipsum per ipsum: imo vero et ad Patrem et ipse et nos. Nam et de seipso alibi dicit, Ad Patrem vado : et hoc loco propter nos, Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum et a
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem fiat ut quod habent
singuli cõmune sit omnibus. Sic
enim quisq etiã ipse nab&. cũ amat
in altero quod ipse non habebat.
Non erit itaq aliqua inuidia in patria
claritatis. qm̃ regnat in om̃ib unitas

Expanded text:
charitatem fiat ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas
Abbreviated transcription (Latin):
re utcumq possimus. Ait enim dñs¬
Creditis in dm̃. & in me credite. Ne
mortem tamquã homines timerent
et ideo turbarentur: consolat᷑ eos.
etiam dm̃ se esse contestans. Creditis
inquit in dm̃ & in me credite
Consequens est enim. ut si in dm̃ cre¬
ditis. & in me credere debeatis. Qđ
non ess& consequens. si xp̃c non ess&¬
ds̃. Sed quid est quod sequitur. in
domo patris mei mansiones multȩ
sunt: nisi quia & sibi metuebant.
unde audire debuerunt. non tur¬
betur cot ur̃m: Quis enim eorum
non metueret. cũ łetro dictũ ess&
nec ter me neges Tamquã ergo
essent ab illo perituri. merito turba¬
bantur. S ed cum audiunt. in domo
patris mei mansiones multȩ sunt.
Si quominus dixissem uobis qͥa uado
parare uobis locum: a ꝑturbatione
recreantur. certi ac fidentes etiam
post pericula tẽptationum se apud
dm̃ cum xp̃o esse mansuros. qͥa & si
alius est alio fortior. alius alio sapi¬
entior. alius alio iustior. alius alio

Expanded text:
re utcumque possimus. Ait enim Domire utcumque possimus. Ait enim DomiCredite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, inquit, in Deum, et in me credite. Consequens est enim ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod non esset consequens, si Christus non essDei. Sed quid est quod sequitur: In domo Patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum essetnec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo Patris mei mansiones multae sunt, Si quominus dixissem vobis quia vado parare vobis locum, a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros: quia et si alius alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nam posse ssuri essent. Quid est gͥ petre qͦd
habes: Habes plane. Et ñ audeo dicere. te plͦ
centuplo optinere: dico tam̃ te sine multipli¬
catione calculi possidere. Dicis eni. Quod autẽ¬
babeo hoc do tͥ: in nomine dñi itłc̃ xpͤi: surge
ꝙ. ambula. Qfelix possessio: o perfecta di por¬
tio. Noit defrena largirs: s naturȩ opue
rependis. ⁊ uiciosi partꝰ damna restaur ae
Claudũ natũ ingredi iubes: & uirũ mult ȩ
ȩtatis incessu rudi incitas. Has opes tribuit :
cui ds portio est̃. Nouit ⁊ paulus diuitiae
głȩ sue dicens. Nichi autẽ absit głari uisi in
cruce dñi mei iħ xp̃i : per quẽ mͥ munduso
erucifixꝰ ẽ.& ego mundo. Talis est apostolo
gła: talis ẽ portio. Humanarũ igit᷑ he redita¬
tum mͦ portionẽ. quȩ melior ẽ ⁊ quȩ ut ilior eli¬
gamꝰ.
cda est nobis
maior inten¬
tio. ut
uerba scĩ
euangelii
quȩ modo
in nostris.
aurib sonuerunt etiã mente cape¬

Expanded text:
aeternam possessuri esaeternam possessuri eshabes? habes plane, et non audeo dicere plus te centuplo obtinere; dico tamen te sine multiplicatione calculi possidere. dicis enim: quod habeo, hoc tibi do: in nomine Iesu Christi surge et ambula. o felix possessio, o perfecta dei portio! non terrena largiris, sed naturae opus rependis et uitiosi partus damna restauras.. claudum natum ingredi iubes et multae aetatis uirum incessu rudi incitas. has opes tribuit, cuius deus portio est. nouit et Paulus diuitiae suae glorias dicens: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini mei Iesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est. et ego mundo. talis apostolo gloria, talis est portio. Humanarum igitur hereditatum modo portionem, quae melior est et quse utilior, eligamus. da est nobis, major intentio, ut verba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente cape
Abbreviated transcription (Latin):
Itl hac quippe uita ꝓ suo nouime laborantes: in
alia p̃miũ sperare debent: id est in regenerati¬
talit̾ genici. Et tuixta prorsus retributio. ut
qui hic pro xpo. humauȩ głam celsitudinis neglexe
manȩ conu̾sationis assideant: ꝙ qͥ a sequendis eiꝰ uesti¬
giis. muilla racioue poterant auell. usq ad fagꝰtigiũ
iudiciariȩ potestatis illum se quęndo ꝑueniant:
Nemo autẽ putr duodecĩ tant uͥ apłar. qͥa ꝓ iuda
p̃uaricatore mathr as electus ect: tunc esse iudi¬
caturos. sicut nec duodeciͣ solȩ st̃ tͥbus ifrł iudican¬
de. Alioquin tͥbus leur. quȩ t̃tia decuna est. ingu¬
dicat. Neseitis qm angłos iudicabi̾mus: quan¬
ille pet pꝰ nulła sibi esse portionẽ possessionie⁊
humanȩ. cũ oranti alimoniã respondit. Aurum&
desait. Aniꝰ dico uobic. qͦd uos qͥ secuti estis me. in
regeneratione cũ sederit filiꝰ hominis in sede¬
respondentibꝰ. relinquentib cuncta spoponde¬
rat qͦd centupłu acciperent : & de binc uitam

Expanded text:
In hac quippe vita pro nomine ejus laborantes in alia praemium sperare Dominus docuit, id est in regeneratiamus geniti. Et justa prorsus retributio ut qui hic pro Christo humanae gloriam celsitudinis neglexermanae conversationis assideant; et qui a sequendis ejus vestigiis nulla ratione poterant avelli, usque ad fastigium judiciariae potestatis illum sequendo perveniant. Nemo autem putet duodecim tantum apostolos, quiaaricante Matthias electus est, tunc esse judicaturos, sicut nec duodecim solae sunt tribus Israel judicandae, alioqui tribus Levi, quae tertia decima est, injudicat: Nescitis quia angelos judicabimus, quanille Petrus. nullam sibi esse portionem possessionis humanae. cum oranti alimoniam respondit: aurum ederat: amen dico uobis. quod uos, qui secuti me estis, in regeneratione sedebitro caeteris relinquentibus cuncta spoponderat, quod et centuplum acciperent, et dehinc vitam
Abbreviated transcription (Latin):
int̾̃pelletis : errorũ ueniã lapsuũq remissi¬
uestiatis nudos. ut si quid defunctoꝵ negli¬
gentia minꝰ factũ est. a fide uiuentium
impleat᷑. Adhbeat᷑ quod unusquisq ꝓ cariᷤ
suis sc̃oꝵ. preces & sacrisicia offerat. atq
sacerdotali eos ꝓsecutione dno cõmendet
Iȩc sunt quȩ caros ur̃os iuuare possint hȩc
sunt refrigeria quiescentiũ. hȩc remedia

Expanded text:
tur eis errorum veniam, lapsuum remissivestiant nudos: ut si quid defunctorum negligentia minus factum est, fide viventium impleatur. Adhibeat quoque unusquisque pro charis suis sanctorum preces, sacrificia offerat, et sacerdotali eos prosecutione Domino commendetec sunt quae charos vestros juvare possunt, haec sunt refrigeria quiescentium, haec remedia
Abbreviated transcription (Latin):
apłi ueneram᷑ : tamen cũ frequent᷑ intra
quadraginta dies euenerit. facere eam
nobis debet scõrum dierũ reuerentia
gratiorẽ. Bene natalẽ cathedrȩ inter
ipsa ieiumꝙ initia nobis ds prestiait. ut
dies quȩ erat prius intẽperantiȩ nc̃ sit
sobrietatis. quȩ erat gulȩ sit abstinentiȩ.
quȩ erat peccati sit scitatis. Demq cum¬
hanc sollẽpnitatem aeccłus merito religi¬
osa obseruantia introduxerit: miror cur
apud quosdã infideles ta perniciosus error
increuerit. ut suꝑ tumulos defunctorũ
cibos & uina conferant. quasi egressȩ. animiȩ
carnales cibos requirant. Epulas & refec¬
tionẽ caro tantũ requirit. sp̃s autem &
Parare autẽ se aliquis caris suis dicit quod
ipse deuorat. & qđ prestat uentri impu¬
aut ꝑ uitȩ innocentiã purȩ sunt aut poe
nitentiȩ satisfactione purgant᷑. a saluato
re nr̃o conspiciunt᷑. & cum eo esse creden¬
dȩ sunt. scđm apłi dictũ Cupio dissolui.
animas de functoꝵ ur̃oꝵ iuuare possitis

Expanded text:
apostoli veneramur. Tamen cum frequenter intra Quadragesimae dies evenerit, facere eam nobis debet sanctorum dierum reverentia gratiorem. Et bene natalem Cathedrae inter ipsa jejuniorum initia nobis Deus praestitit, ut dies quae erat prius intemperantiae, nunc sit sobrietatis; quae erat gulae, sit abstinentiae; quae erat peccati, sit sanctitatis. Hujus au solemnitatem hanc Ecclesiis merito religiosa observatio introduxerit, miror cur apud quosdam infideles hodie tam perniciosus error increverit, ut super tumulos defunctorum cibos et vina conferant; quasi egressae de corporibus animae carnales cibos requirant. Epulas enim et refectiones caro tantum requirit; spiritus autem et Parare aliquis suis charis dicit, quod ipse devorat; quod praestat ventri, impuaut per vitae innocentiam purae sunt, aut poenitentiae satisfactione purgantur, a Salvatore nostro recipiuntur, et cum eo esse credendae sunt, secundum Apostoli dictum, Cupio dissolvi Animae
Abbreviated transcription (Latin):
opera ipsa credite. Antea solus philip¬
pus arguebat᷑. nunc autem non ibi
cum solũ fuisse qui esset arguendus
ostendit᷑. Propter opera ipsa inquit
credite: quia ego in patre & pater in
me est. Neq enĩ si separati essemus.
inseparabiliter operari ulla ratione
possemus. Sed quid est quod sequit᷑.
amen amen dico uobis. qui credit in
me opera quȩ ego facio & ipse faci&.¬
et maiora hoꝵ faci& qͥa ego ad patrẽ

Expanded text:
opera ipsa credite. Ante solus Philipopera ipsa credite. Ante solus Philippus arguebatur; nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur; propter opera ipsa, inquit, credite, quia ego in Patre et Pater in me est. Neque enim si separati essemus inseparabiliter operari ulla ratione possemus, sed quid est quod sequitur: Amen amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet
Abbreviated transcription (Latin):
alius uolunt nosse ut dicamus. uidistis
illum. istum uidistis. Sic gͦ dictum est
Qui uidet me uid& & patrem. non quia
ipse sit pater qͥ filius: sed quod a patris
similitudine in nullo ꝓrsus discrep& filius.
Non credis quia ego in patre. & pater in me
est : Cur in similib distantiam. cupis
cernere: Cur inseparabiles separatim
desideras nosse : Deinde non solũ ad phi¬
lippum sed ad eos pluraliter loquitur.¬
U erba quȩ ego loquor. a meipso non loquor
Pater autẽ in me manens: ipse facit opera.
Ergo & uerba opera sunt. Plane ita est.
Nam ꝓfecto qui ꝓximũ loquendo ȩdificat.
bonum opus operatur. Sed quid est
a meipso non loquor. nisi a meipso non
sum qui loquor: Ei quippe tribuit quȩ
facit. de quo est ipse qui facit. Pater enĩ
d̾s non est de aliquo. filius uero d̾s est
quidem patri ȩqualis. sed de patre
do Ideo ille ds̃ sed non de dõ. & lum̃
& dicit. Non creditis quia ego in patre
& pater in me est : Alioquin: ꝓpter

Expanded text:
alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquiturerba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso sum qui loquor. Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus sed non de Deo, et lumen et ait: Non creditis quia ego in Patre et Pater in me est? Alioqui propter
Abbreviated transcription (Latin):
propter om̃imodam similitudinem quę
illi cũ patre est. & ideo amodo dicerent᷑
nosse patrem. qͥa nouerant similẽ filium.
Ergo iam sciebant filiũ. Et si non omnes:
certe quidam eoꝵ quib dicitur. Et quo
uado scitis. & uiam scitis. Ips& est enim
uia. Sed patrem nesciebant: ideo audiunt
Si cognouistis me. & patrem meũ cognosce¬
tis. ꝑ me utiq illũ. Alius enĩ ego sum. alius
ille. Sed ne putarent dissimilem: & a modo
Uiderunt enĩ eius simillimum filium. sed
ammonendi fuerant talem esse etiam
patrẽ quem nondũ uidebant. qualis est
filius quẽ uidebant. Et ad hoc ualet
quod postea philippo dicit᷑. qui me uidet
uid& et patrem. non qđ ipse sit pater
& filius. quod in sabellianis qui uocantur
etiã patripassiani catholica fides dãpnat
sed quod tam similes sint pater & filius.
ut qui unũ nouerit : ambos nouerit
Solemus enim de simillimis duob ita loqui
eis qui unum illoꝵ uident & qualis sit

Expanded text:
propter omnimodam similitudinem, quae propter omnimodam similitudinem, quae illi cum Patre est: ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, qui noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, et si non omnes, certe quidam eorum, quibus dicitur: Et quo vado scitis, et viam scitis. Ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant: ideo audiunt: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, derunt enim ejus simillimum Filium. Sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem, quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit
Abbreviated transcription (Latin):
nobis patrẽ. & sufficit nobis. Cui
dñs. tanto in qͥt tempore uobiscum
sum. & non cognouistis me: Philip¬
pe: qui uidet me uidet & patrem
Ecce increpat qđ tanto tẽpore cum
ipsis erat. & non cognoscebat᷑. Non¬
ne ipse dixerat. & qͦ ego uado scitis
& uiam scitis. & se nescire dicentes
eos hoc scire conuicerat addendo
atq dicendo. ego sum uia & ueritas
& uita: Quomodo nunc dicit tanto
tempore uobiscum sum & non cogno¬
iustis me: cũ ꝓfecto & qͦ irent & uiam
scirent: Non ob aliud. nisi quod ipsũ
utiq scirent. Sed facile ista soluitur
quȩstio. si dicamꝰ qđ eum aliqͥ eoꝵ sciebanł
aliqui nesciebant. atq in his qui nesci¬
ebant & philippus erat : & quod ait &
quo ego uado scitis & uiã scitis illis dixis¬
se intelligat᷑ qui sciebant. non philippo
cui dictum est. tanto tempore uobiscũ
sum & non cognouistis me philippe.
His ergo qͥ filiũ iam nouerant etiã illud
de patre dictum est: & amodo cogno¬
scetis eum & uidistis eũ. Dictum est enim

Expanded text:
obis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictusum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre jam dictum est: Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Dictum est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
NSTTIUTIO LI¬
festiuitatis hodiernae a
episcopatꝰ cathedrã susce¬
pisse referat᷑. Recte ergo
aeccłȩ uatalẽ sedis illius

Expanded text:
nstitutio solemnitatis hodiernae a episcopatus cathedram suscepisse referatur. Recte ergo Ecclesiae Natalem sedis illius
Abbreviated transcription (Latin):
quam illi erant. sed gentes etiã credide¬
runt. Hȩc sunt sine dubitatione maio¬
ra. Nec tamen ait maiora hoꝵ facietis.
ut solos apłos ea putaremus esse facturos:
sed qui credit in me inqͥt oꝑa quȩ ego
facio & ipse faci&. et maiora hoꝵ faciet

Expanded text:
quam illi erant, sed gentes etiam credidequam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet