comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titas teneatur: ex cepto quo lectiones incodice
ꝓpt̃ breuitatẽ noctiũ minime legant᷑: sed ꝓip
sis tribus lectionib una de ueteri testam̃tome¬
morit̃ dicatur: quã breue responsoriũ subseqͣt᷑.
et reliqua omĩa ut dictũ ẽ impleant᷑: id est
ut nonquã minus aduodecim psalmorũ quan¬
titate ad ugilias nocturnas dicatur. exceptis
tertio et nonagesimo quarto psalmo Qua
temperius surgatur adiugilias. MXTUTINI¬
in quib uigiliis teneatur mensura: id ẽ modula¬
tis ut supra disposuimus sex psalmis et uersu.
residentib cunctis dispositȩ et ꝑ ordinẽ in
subsellus. legantur in codice ut supra diximꝰ.
quatuor lectiones cũ responsoruis suis: ubi tan¬
tũ in quarto responsorio dicatur acantante
gła. Quã dũ incipit: mox om̃s cũ reuerentia
surgant. Post quas lectiones sequant᷑ exordi¬
ne alu sexpsalmi cũ antiphonis. sicut anterio¬
res et uersu. Post istos iterũ legantur aliȩ quatuor

Expanded text:
titas teneatur: excepto quod lectiones in codice titas teneatur: excepto quod lectiones in codice propter brevitatem noctium minime legantur: sed pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter legatur, quam breve responsorium subsequatur. Et reliqua omnia, ut dictum est, impleantur. Id est ut nunquam minus a duodecim psalmorum quantitate ad vigilias nocturnas dicatur, exceptis tertio et nonagesimo quarto psalmo. Atemperius surgatur ad vigilias: in quibus vigiliis teneatur mensura, id est, modulatis, ut supra disposuimus, sex psalmis et versu, residentibus cunctis disposite, et per ordinem in subselliis, legantur in codice, ut supra diximus, quatuor lectiones cum responsoriis suis: ubi tantum in quarto responsorio dicatur a cantante, Gloria. Quam dum incipit, mox omnes cum reverentia surgant. Post lectiones sequantur ex ordine alii sex psalmi cum antiphonis et versu. Post quos iterum legantur quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in ad uitoriũ meũ intende. dñe ad ad¬
uiuandũ me festina. insecundo. tertio di¬
cendũ. dñe labia mea aperies. et osmeũ ad¬
nuntiabit laudẽ tuam: cui sub uingendus est tertus
psalmus et glã. Post hunc psalmus non agesimus
aut certe decantandus. Inde subsequatur
Quibus dictis. dicto uersu benedicat abbas.
et sedentib om̃ib inscannis. legant᷑ uicissim
a fr̃ib in codice suꝑ anologiũ tres lectiones:
dũ incipit cantor dicere: mox om̃s desedilib
suis surgant ob honorẽ et reuerentiã scȩ̃ tri¬
nitatis. Codices aut̃ legant᷑ in uigiliis. tam
ueteris testam̃ti quã noui. duunȩ auctori¬
tatis : sed & expositiones earũ. quȩ a nomina¬
tis orto doxis catholicis patrib factęsunt.:
Post has uero tres lectionescũ responsoriis suis.
sequant᷑ reliqui sex psalmi. cũ alleluia canen¬
di Post hos lectio apłi sequatur memorit̃
recitanda: et uersus. et supplicatio letaniȩ
id ẽ Kyrrieeleyson. et sic finiant᷑ uigiliȩ noc

Expanded text:
s in adjutorium meum intende: Domine, ad adjuvandum me festina. In secundo, tertio dicendum: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Cui subjungendus est tertius psalmus, et Gloria. Post hunc psalmus nonagesimus aut certe decantandus. Inde sequatur quibus dictis, dicto versu, benedicat abbas, et sedentibus cunctis in scamnis legantur vicissim a fratribus in codice super analogium tres lectiones, dum incipit cantor dicere, mox omnes de sedilibus suis surgant ob honorem et reverentiam sanctae Trinitatis. Codices autem legantur in vigiliis DomVeteris Testamenti quam Novi. Sed et expositiones earum, quae a nominatis et orthodoxis catholicis Patribus factae sunt. Post has vero sex lectiones cum responsoriis suis sequantur reliqui sex psalmi cum alleluia canendi. Post hos lectio Apostoli sequatur ex corde recitanda: et versus et supplicatio Litaniae, id est, Kyrie eleison. Et sic finiantur vigiliae noc
Abbreviated transcription (Latin):
media nocte pausent. et iam duesti surgant.
Quod uero restat post uigilias. fratribus
qui psalterii. uel lectionũ aliquid indigeq.
meditationi inseruiat᷑. Apascha aut̃ usq
ad supradictas kalendas nouembris. sic tem¬
peretur hora uigiliarũ agenda. ut paruissi¬
mo in t̃uallo quo fratres ad necessaria naturȩ
exeant : mox matutini qui incipiente luce
agendi sunt: subsequantur. QUAUTI PSa¬

Expanded text:
media nocte pausetur, et jam digesti surgant. media nocte pausetur, et jam digesti surgant. Quod vero restat post vigilias a fratribus qui psalterii, vel lectionum aliquid indigent, meditationi inserviatur. A Pascha autem usque ad supra dictas Kal. Novembris sic temperetur hora vigiliarum agenda, ut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, mox matutini, qui incipiente luce agendi sunt, subsequantur. §
Abbreviated transcription (Latin):
se sẽꝑindicet. idest inopere. In orato.¬
rio. in monasterio. in orto. inuia. in¬
agro. uel ubicũq sedens ambulans uel
stans. inclinato sit sẽꝑ capite defixis
interrã aspectib reũse om̃i hora de
peccatis suis existimans: iã se trem̃do
iudicio dĩ prȩsentari existimet. dice.¬
ns sibi in corde sẽꝑ illud. quod publica¬
nus ille euangelicus fixris interram
oculis diccit. Dñe non sũ dignus ego
peccator. leuare oculos meos adcęlũ
Et itẽ cũ ꝓpheta. Incuruatꝰ sũ et humi¬
liatꝰ sũ usquequaque. Ergo his om̃ib
humilitatis gradib ascensis monachus.
ꝑ fecta foras mittit timorẽ : ꝑ quã uni.¬
uersa quȩ prius non sine formidine
obseruabat. absq ullo labore uelut
naturaliter ex consuetudine incipiet
custodire. non iam timore gehennȩ. sed amore¬
in operario suo mundo auicus et peccatis
spũ scõ dignabitur demonstrare. DE Os¬
luxta considerationẽ rationis. octaua hora
noctis surgendũ est. ut modicȩ amplius de

Expanded text:
se semper indicet, id est, in opere, in oratorio, in monasterio, in horto, in via, vel ubicunque sedens, ambulans, vel stans inclinato sit semper capite, defixis in terra aspectibus, ream se omni hora de peccatis suis existimans, jam se tremendo judicio Dei repraesentari existimet, dicens sibi in corde semper illud, quod Publicanus ille evangelicus fixis in terram oculis dixit: Domine, non sum dignus ego peccator levare oculos meos ad coelum . Et item cum Propheta: Incurvatus et humiliatus sum usquequaque . Ergo his omnibus humilitatis gradibus ascensis monacha perfecta foras mittat timorem ; per quam universa quae prius non sine formidine observabat absque ullo labore velut naturaliter ex consuetudine incipiet custodire; non in operarium suum mundum a vitiis et peccatis Spiritu sancto dignabitur demonstrare. § juxta considerationem rationis octava hora noctis surgendum est; ut modice amplius de
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatibus uel om̃ib sollẽpnitatibus sicut
diximus dominico die agendũ ita agatur:
excepto quod psalmi aut antiphonȩ. uel lec¬
tiones ad ipsũ diẽ pertinentes dicantur: mo¬
dus aut̃ supra scriptus teneatur. allia ds:¬

Expanded text:
festivitatibus, vel omnibus solemnitatibus, sicut diximus, die Dominico agendum, ita agatur: excepto quod psalmi aut antiphonae, vel lectiones ad ipsum diem pertinentes dicantur. Modus autem supra scriptus teneatur. APPEND
Abbreviated transcription (Latin):
uicissim succedunt. sciat quid dat. et quid
recipit. Siquis aut̃ sordide aut neglegent̃
res monasteru tractauerit: corripiatur.
Si non emendauerit: disciplinȩ regulari¬
hoc uitiũ radicitus amputandũ ẽ: demonas¬
terio: ne quis presumat aliquid dare aut ac¬
cipere sine uissione abbatis: neq aliquid
habere ꝓpriũ : nullã om̃ino rẽ: neq codicẽ.
neq tabulas. neq grafiũ : sed nichil omĩno:
quippe quib nec corpora sua. nec uoluntates.
lic&s habere in propria potestate. Omĩa uero
necessaria : apatre sperare monasterii. Nec
quicquã liceat habere quod abbas aut non
dederit. aut ꝑmistrit : omĩaq om̃ib sint
cõmunia: sicut scriptũ ẽ: Hec quisquã

Expanded text:
vicibus succedunt, sciat quid dat, aut quid vicibus succedunt, sciat quid dat, aut quid recipit. Si quis autem sordide aut negligenter res monasterii tractaverit, corripiatur: si non emendaverit, disciplinhoc vitium radicitus amputandum est de monasterio: Ne quis praesumat aliquid dare aut accipere sine jussione abbatis neque aliquid habere proprium, nullam omnino rem, neque codicem, neque tabulas, neque graphium, sed nihil omnino: quippe quibus nec corpora sua, nec voluntates licet habere in propria potestate: omnia vero necessaria a Patre sperare monasterii. Nec quidquam liceat habere, quod abbas non dederit, aut permiserit. Omniaque omnibus sint communia: ut, sicut scriptum est , nec quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ ante omĩa habeat: & cui ex¬
substantia non est quod tribuatur: sermo respon¬
sionis porrigatur. bonus: ut scriptũ est. Sermo
bonus suꝑ datũ optimũ. Omĩa quȩ ei inum¬
xerit abbas ipsa habeat sub cura sua: aquib
eũ ꝓ hibuerit: non presumat. Eratribus cons¬
titutã annonã sine aliquo tipo uel mora offe¬
rat. ut non scandalizentur: memor duuni
eloquii quid mereatur qui scandalira uerit
unũ de pusillis. Si congregatio maior fue¬
rit solatia ei dentur: aquibus ad uitus . &
ipse aequo animo impleat officiũ sibi cõmis¬
sũ. Horis petentib. dentur quȩ danda
st̃: & petentur quȩ petenda sunt : ut nemo
ꝑturbetur. neq contristetur indomo dĩ.
quibus lib& rebus prȩuideat abbas. fratres
de quorũ uita securus sit: et eis singula ut
utile uidicauerit consignet custodienda
atq recolligenda: ex quibus abbas breuẽ
teneat: ut dũ sibi in ipsa ad signata fr̃s

Expanded text:
militatem ante omnia habeat; et cui militatem ante omnia habeat; et cui substantia non est quod tribuatur, sermo responsionis porrigatur bonus, uti scriptum est: Sermo bonus super datum optimum. Omnia quae ei injunxerit abbatissa, ipsa habeat sub cura sua; a quibus eam prohibuerit, non praesumat. Sororibus constitutam annonam sine aliquo typho aut mora offerat, ut non scandalizentur, memor divini eloquii quid mereatur qui scandalizaverit unum de pusillis Si congregatio major fuerit, solatia ei dentur, a quibus adjuta et ipsa aequo animo impleat officium sibi commissum. Horis competentibus et dentur quae danda sunt, et petantur quae petenda sunt, ut nemo conturbetur neque contristetur in domo Dei.quibuslibet rebus praevideat abbas fratres, de quorum vita et moribus securus sit, et eis singula, ut utile judicaverit, consignet custodienda atque recolligenda. Ex quibus abbas brevem teneat: ut dum sibi in ipsa assignata fratres
Abbreviated transcription (Latin):
nasterii. eligatur de congregatione sapiens.
maturus morib: sobrius. Nonmultũ
edax. non elatus. non turbolentus : non tardus.
non in uiriosus. non ꝓdigus: sed timens dm̃:
qui om̃i congregationi sit sicut pãt. Curã
gerat de om̃ibus : sine uissione abbatis nichi
faciat. Quȩ iuibentur custodiat. fratres
non contristet. Si quis fr̃ ab eo forte aliqua
inrationabilit̃ postulat: non spernendo
eũ contristet : sed rationabilit̃ cũ humili¬
tate male petenti deneget. Auimã suã
custodiat: memor semꝑ illud apostolici.
quia qui bene ministrauerit. gradũ bonũ
pauperũq cũ omĩ sollicitudine eurã ge¬
rat: sciens sine dubio. quia ꝓ his om̃ib
in die iudicii. rationẽ redditurus est.
Omĩa uasa monasterii. cunctãq substan¬
tiam : ac si altaris uasa sacrata conspiciat.
Nichil ducat neglegendũ: neq auaritiȩ
studeat : neq prodigus sit. et stirpator
substantiȩ monasteru. sed omĩa mensura¬
te faciat: & scdm iussionẽ abbatis. Hu¬

Expanded text:
nasterii eligatur de congregatione sapiens, maturis moribus, sobrius, non multum edax, non elatus, non turbulentus, non injuriosus, non tardus, non prodigus, sed timens Deum, qui omni congregationi sit sicut pater. Curam gerat de omnibus. Sine jussione abbatis nihil faciat. Quae jubentur custodiat: fratres non coirrationabilia postulat, non spernendo eam contristet, sed rationabiliter cum humilitate male petenti deneget. Animam suam custodiat, memor semper illius Apostolici: Quia qui bene ministrat, gradum sibi um cum omni sollicitudine curam gerat, sciens sine dubio quia pro his omnibus in die judicii rationem redditura est. Omnia vasa monasterii, cunctamque substantiam, ac si altaris vasa sacrata conspiciat. Nihil ducat negligendum: neque avaritiae studeat, neque prodiga sit, vel exstirpatrix substantiae monasterii; sed omnia mensurate faciat, et secundum jussionem abbatissae. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
erecta nr̃a ẽ uita in scło. quȩ humiliato
corde adño erigitur adcęlũ. Latera
enĩ eius scalȩ. dicimꝰ nr̃m e̾e corpus et
animã. In quȩ latera. diuersos gradus
humilitatis uel discipline. euocatio
diuina ascendendos inseruit

Expanded text:
erecta, nostra est vita in saeculo: quae humiliato erecta, nostra est vita in saeculo: quae humiliato corde a Domino erigitur ad coelum. Latera enim ejusdem scalae, dicimus nostrum esse corpus et animam; in qua latera diversos gradus humilitatis vel disciplinae evocatio divina asce
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura fr̃s dicens. Omĩs qui se
exaltat humiliabit᷑ et qui se humili¬
at exaltabitur Cũ hȩc ergo dicit.
ostendit nobis omẽm exaltationẽ
genus ee suꝑbiȩ. quod se cauere ꝓ¬
pheta indicat dicens. Dñe non est
exaltatũ cor meũ neq elati sunt oculi
mei. neq ambulaui in magnis. neq
in mirabilib suꝑme. Sed quid.:
Si non humiliter sentiebã si ex altaui
animã meã. Sicut ablactatꝰ suꝑmatre
sua. ita retribues in animã incã. Un de
fr̃s si sũme humilitatis uolumꝰ culmen
attingere. et ad exraltationẽ illã celes.¬
tẽ ad quã ꝑ presentis uitȩ humilitatẽ
ascendit᷑ uolumꝰ uelociter ꝑuenire.¬
actib nr̃is ascendentib scala illa erigen¬
da ẽ quȩ in sõnio lacob apparuit. ꝑquã
ei descendentes et ascendentes angłi
monstrabantur. Non aliud sine dubio
descensus ille et ascensus a nobis intel¬
ligit᷑ nisi exaltatione descendere et
humilitate ascendere. Scala uero ipsa

Expanded text:
Scriptura, fratres, Omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Cum haec ergo dicit, ostendit nobis omnem exaltationem genus esse superbiae. Quod se cavere Propheta indicat, dicens: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei; neque ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me . Sed quid? Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam, sicut ablactatum super matrem suam, ita retribues in animam meam. Unde, fratres, si summae humilitatis volumus culmen attingere, et ad exaltationem illam coelestem, ad quam per praesentis vitae humilitatem ascenditur, volumus velociter actibus nostris ascendentibus, scala erigenda est illa, quae in somno Jacob apparuit, per quam ei descendentes et ascendentes angeli monstrabantur. Non aliud sine dubio descensus ille et ascensus a nobis intelligitur, nisi exaltatione descendere et humilitate asc
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝓfitentur. Si enĩ quis uideat de tͥuio alique homine̾ ce¬
deutẽ aliũ. aut uapulantẽ publice: aut turpiter ꝓclamantẽ:
aut uitab̾nis aliisq locis uit̃a cũ cledexore ducentem: ne. ob¬
seruare: quidẽ facile huiꝰ modi hominẽ uł notabit. sciens eũ
consequent̃ hec adreliquã uita suã gerere. Si uͦ eũ qui religi¬
osam uitã ꝓfitet᷑ uicleat quis uł parũ aliqͥd contͣ ꝙͣ conclecet
facere: obseruant om̃s &. increpant .&. ad religionis obꝓbriũ
ducunt. Itaq uelut pedagoguis qͥs. est infirmiorib habitus
iste religiosior : ut & ĩa muitos eos ab oꝑe inhonesto inclecen¬
tiq custodiat. Deniq &. apłs ep̃m ordinatũ esse designat.
Quȩ res ad habitũ magis reuocat᷑. Sed &. de mulierib dicit.
in habitu ordiuato eas ẽe. deb̾e. Orcdinatꝰ autẽ habitꝰ xp̃iani

Expanded text:
tu profitentur. Si enim quis videat de trivio aliquem hominem caetu profitentur. Si enim quis videat de trivio aliquem hominem caedentem alium aut vapulantem publice, vel turpiter proclamantem, aut in tabernis aliisque locis vitam cum dedecore ducentem, nec observabit quidem facile hujuscemodi hominem, vel notabit, sciens eum consequenter ad reliquam vitam suam gerere. Si vero eum qui religiosam vitam profitetur, viderit quis vel parum aliquid contra quam decet facere, observant omnes et increpant et ad religionis opprobrium ducunt. Itaque velut paedagogus est infirmioribus habitus iste religiosior, ut etiam invitos eos ab opere inhonesto indecentique custodiat. Denique et Apostolus ordinatum episcopum designat, quae res ad habitum magis revocatur. Sed et de mulieribus dicit in habitu ordinato esse debere. Ordinatus autem esse habi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedendũ parata. alia acdusũ domesticũ.ꝙ. rursũ alia ad ali¬
ud tẽpus uł innocte. alia: sed oportet unũ illud ipsũ tale ẽẽ
indumentũ. qͦd nob̃ sufñcere possit acl om̃ia: ut .&. indie: hones¬
tũ uideat᷑ inclum̃tũ ꝙ in nocte exp̾ͥeat necessitate. Ex hoc
enĩ fit. ut &. habitus nr̃ cõmunis & sunilis atq uniꝰ forme fit
omnium: o. xp̃iauũ &. iam uisio ipsa de signet. Ea enĩ quȩ
uno ꝓspectu ac ꝓposito geruntur: similia unino eacdẽ ẽẽ om̃ib
debent. Utile aitt̾e ẽ. &̃. ex tpsa pͥetate uestis ꝙ. habitꝰ intelli¬
gi unũ queniq & ꝓfessionẽ euis agnosci in eauita quȩ sccłm¬
ad eos qui nos uident scdm habitũ nr̃m ȩquales & ĩa mactib
apparere debemꝰ. Non enĩ similiter tͣpe ẽ. inqualibet re aliꝰ
inhoneste qͥd agat: sic̃ in his qui uitã sobriam ꝙ. ĩa inipso habi¬

Expanded text:
procedendum praeparata, et alia ad usum domesticum; et rursum alia in aliprocedendum praeparata, et alia ad usum domesticum; et rursum alia in aliud tempus, vel in nocte alia et in die: sed oportet unum illud ipsum tale esse indumentum, quod nobis sufficere possit ad omnia, et ut in die honestum videatur indumentum, et in nocte expleat necessitatem. Ex hoc enim fiet ut et habitus noster communis et similis atque unius formae sit omnium, et Christianum etiam visio ipsa designet. Ea enim quae uno prospectu ac proposito geruntur, similia, imo eadem esse omnibus debent. Utile autem est etiam ex ipsa proprietate vestitus et habitus intelligi unumquemque, et professionem ejus agnosci in ea vita qua secunad eos qui nos vident secundum habitum nostrum aequales etiam in actibus apparere debemus. Non enim similiter turpe est in quolibet alio, si inhoneste quid agat, sicut in his qui vitam sobriam etiam in ipso habi
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Sufficient̃ qͦ aplĩ a ͣtiam huiꝰ cemodi usib breui sermo¬
ne reguła posuit dicens. habentes autẽ uictũ &. uestitũ his
contenti simꝰ ostendens inctum̃to solo qͦ contegam̃ indigere
nos ꝙ. ñ uarietate aliqua uestis &. ornam̃ito eiꝰ acdecore
iactari. Quȩ utiq post modũ introducta st̃ humanȩ u¬
tȩ: artisiciis luxurie. ꝙ ingenio conqͥsita. Sed & pͥmus ille
incdumenti usus. hȩc eacłẽ indicat: cũ dr cl̃s fecisse. pͥmis ho¬
minib pelliceas tunicas. Sufficiebat enĩ ad confusionem con
utr̃uq usus ipse tẽpet᷑. quo& oꝑiri nuditas uideat᷑: ꝙ. uł
uiis frigoris. uł oñe qͦd extrisecꝰ ledit. arceri. S qm̃ uihis ipsis
alia quidẽ st̃ meliora. alia inferiora: consequens ẽ ea eligere qͦ
nobis usũ exhibeant longiorẽ. ita tam̃ ut nullo ledat᷑ regula uo¬
liuitarie pauꝑtatis: idẽ. ne alia quidẽ sint nob̃ uestim̃ta ad

Expanded text:
tes. Sufficienter quoque Apostoli hujuscemodi usibus brevi sermotes. Sufficienter quoque Apostoli hujuscemodi usibus brevi sermone regulam posuit, dicens: Habentes autem victum et vestitum, his contenti simus . Ostendens indumento solo quo contegamur indigere nos, et non varietate aliqua vestis et ornamento ejus ac decore jactari. Quae utique postmodum introducta sunt, humanae vitae artificiis et luxuriae ingenio conquisita. Sed et primus ille indumenti usus haec eadem indicat, cum dicitur Deus fecisse primis hominibus pellicias tunicas . Sufficiebat enim ad confusionem contutrumque usus ipse temperetur, quo et operiri nuditas videatur, et vel vis frigoris, vel omne quod intrinsecus laedit, arceri. Sed quoniam in his ipsis alia quidem sunt meliora, alia inferiora, consequens est ea eligere quae nobis usum exhibeant longiorem: ita tamen ut in nullo laedatur regula voluntariae paupertatis, id est, ne alia quidem nobis sint vestimenta ad
Abbreviated transcription (Latin):
uult religiose acpie uiuere inom̃ib &. simplicitatẽ .ꝙ.
tionũ miuime fiant. hoc gͦ etiã mobseruatione. indum̃torũ
custo cdiendũ puto. Si eñĩ studiũ nob̃ habendũ ẽ omnium ẽẽ
minimos. ꝙ. oñiuum nouissimos: certũ est qr & mnlum̃tis õi¬
um noussimos:  nos deputare debemꝰ. Nani si qui
głam sibi exidum̃toꝵ. splendore conqͥrunt. satis agt quomͦ
ẽ: eũ qui de ultimis o. notussimis idẽ ꝑ nimiã humilitatem
placere studet. eligere deb̾e hoc inqͦ omniũ ultimꝰ ꝙ. nouissimꝰ
nobilis gestit. Sienim inpublica cȩna arguunt᷑ corithii qͦd
ꝑ suã abiuiclantiã confundunt eos qui ñ habent: certũ est
quia inhoe simplie &. commium om̃iũ iudum̃to qͦd adc̃o¬
muiinẽ: habitũ uł usũ ꝑtinet. si alt̾ abalt̾o differat habitꝰ uł
p̃ciosior inueniat᷑. ex tpsa cõparatione confundimꝰ ñ haben¬

Expanded text:
ult religiose ac pie vivere in omnibus et simplicitatem et ult religiose ac pie vivere in omnibus et simplicitatem et tionum minime fiant. Hoc ergo etiam in observatione indumen torum custodiendum puto. Si enim studium nobis habendum est omniuminimos et omnium nos novissimos, certum est quia et indumentis omnium nos novissimos deputare debemus. Nam si hi qui gloriam ex indumentorum splendore conquirunt, satis agunt quomest eum qui de ultimis et novissimis, id est, per nimiam humilitatem, placere studet, eligere debere hoc in quo omnium et ultimus et novissimus nobilior gestit. Si enim in publica coena arguuntur Corinthii quod per suam abundantiam confundant eos qui non habent , certum est quia et in hoc simplici et communi omnium indumento quod ad communem habitum vel usum pertinet, si alter altero differat habitus, vel pretiosior inveniatur, ex ipsa comparatione confundimus non haben
Abbreviated transcription (Latin):
inquo etiã de hoc ꝓnuntiat ut si ad conuiuiũ eamꝰ. discũbẽ¬
dilocũ nouissimũ requiramꝰ ꝙ. ñ occupemꝰ locũ pͥorẽ: illud nos
scire oportet. ꝙr tibi om̃s eodẽ ꝓspectu et ꝓposito conuenimꝰ. ma¬
xime sunmultis et inmaiorib humilitatis nr̃ȩ exꝑunenta ñ
ualde est imꝓbabile. Causa eni ex hoc ꝑ turbationis ꝙ inqͥetu¬
diuis nascit᷑. si incipiat nemo alteri cedere: &. si ꝓhoc certamuna
mouent᷑. simile erit tñqũa si depͥmatibꝰ coutendat᷑. P ropt̃ qͦd
oportet etiã in hoc consideratiꝰ ꝑuidere. uel qͥd unicuiq nr̃m
cõpetat: uel certe indulgere ei cui cura ẽ uicȩt̾is .&. in recũbẽ¬
do ordinẽ custodire: &. optẽꝑare ei: ut mpleat᷑ in nobis illud
qͦd dictũ ẽ. om̃ia ur̃a honeste .ꝙ. scłm ordiñe. fiant. Int̾rogatio .xi.
Quis est cligitus uel cdecens habitus xp̃iani: Responsio.¬
m sermo insuꝑioribꝰ humilitatẽ necessariã docuit: itaq qui

Expanded text:
untiat , ut cum ad convivium eamus, discumbendi locum novissimum requiramus, et non occupemus locum priorem; illud nos scire oportet, quia ubi omnes eodem prospectu ac proposito convenimus, maxime si in multis et in majoribus humilitatis nostrae documenta jam valde est improbabile. Causa enim ex hoc perturbationis et inquietudinis nascitur, si incipiat nemo alteri cedere; et si pro hoc certamina moveantur, simile erit tanquam si de primatibus contendatur. Propter quod oportet etiam in hoc considerantius pervidere, vel quid unicuique nostrum competat; vel certe indulgere ei cui cura commissa est, et in caeerare ei, ut impleatur in nobis illud quod dictum est: Omnia vestra honeste et secundum ordinem fiant . INTERROGATIO XI. Quis est dignus vel decens habitus Christiani? RESP. Quoniam sermo in superioribus humilitatem necessariam docuit, ita ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ renutiauerit omnibꝰ que possidet. non potest m̃s eẽ disci¬
płs: qui ad hoc uenit ut dñm sequat᷑. etiã se ipsũ neget et tol¬
lat cruõe. suã. Certũ ẽ aut̃. qr &. ante iã diabolo renuntiaũ
q oꝑibꝰ eiꝰ: quod tam̃ non abhis qui inꝓfectu uitȩ sunt. uel qͥ¬
iciant᷑ fieri solet. In hoc autẽ. renuntiat sicut suꝑuis diximꝰ
etiam ipse sibi homo: idẽ. pͥori consuetudini suȩ ł uitȩ. Re¬
nuntiat autẽ. moribꝰ suis ł delectacionibꝰ scłi huiꝰ. s & consã¬
magis putabit: sr̃s autẽ eos qui eundẽ ad optionis sp̃m susce¬
perunt: possessiones uͦ omnes sinul ase ducit alienas. Et ut
breuit̃ dica. hic eui ꝓ xp̃o om̃is iundus crucifixus ẽ &. ipse
mundo. quomodo potest serius effici cogitationũ q. sollici¬
tudinũ mũcli: eũ dñs iubeat etiã animã ipsã negandã ẽẽ
ꝓse: ꝑfecta itaq abrenuntiatio in eo ẽ: ut ꝑassionibꝰ penitͥ
careat: dũ adhuc incorpore ẽ. Sed hȩc incipit agere ab his

Expanded text:
omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Qui ad hoc venit ut Dominum sequatur, etiam seipsum neget, et tollat crucem suam. Certum est autem quia jam et ante diabolo renuntiavit et operibus ejus. Quod tamen non ab his qui in profectu sunt itiantur, fieri solet. In hoc autem renuntiat, sicut superius diximus, etiam ipse sibi homo, id est, si priori consuetudini suae vel vitae renuntiet, aut etiam moribus suis, vel delectationibus saeculi hujus, sed et consanmagis putabit; fratres autem eos qui eumdem adoptionis spiritum susceperunt: possessiones vero omnes simul a se ducit alienas. Et ut breviter dicam, hic cui pro Christo mundus omnis crucifixus est, et ipse mundo, quomodo potest servus effici cogitationum et sollicitudinum mundi; cum Dominus jubeat etiam animam ipsam abnegandam esse pro se? Perfecta itaque est abnegatio in eo, ut passionibus penitus careat, dum adhuc in corpore est. Sed haec incipit agere ab his
Abbreviated transcription (Latin):
faciliꝰ &. uiliꝰ conꝑant᷑: uti ne occasione astmentie inueniamur
p̃ciosa queq & difficiliora sectari. dũ suauitate. condimentoꝵ.
ilis nat᷑e cibos insũmũ &. delicatũ saporẽ conamͣ extollere. S si
quid ẽ. qͦd in una quaq ꝓuntia faciliꝰ ꝙ uiliꝰ cõꝑatur ꝙ. inusu

Expanded text:
facilius et vilius comparantur, ut ne occasione abstinentiae inveniamur facilius et vilius comparantur, ut ne occasione abstinentiae inveniamur pretiosiora quaeque et difficiliora sectari, dum suavitate condimentorum viles naturae cibos in summum ac delicatum saporem extollere conamur. Sed si quid est quod in unaquaque provincia facilius et vilius c
Abbreviated transcription (Latin):
Si qͥcd gͦ illud est qͦd potest ł breuiꝰ ł faciliꝰ explere. hanc necessi¬
tat̾ẽ corporis: id potiꝰ uicibis eligendũ ẽ. S &. dñs hoc opinor
ostendit: cũ esurientes refecit indeserto. Qui cũ utiq possit
maiore nuraculo copiosiores eis cibos parare. nichil horu̾i facit.
secd simplic̃e. eis exhibet uictũ: & scłm ioħem quidem qͥnq
panes ordeaceos & pisciculos duos apponit. De potu uͦ: ne men¬
tio quidẽ ulla fit. Ex qͦ illud sine dubio designat᷑. qͦd oĩbꝰ suffi
pauli apłi adtymoteum scribentis cauendũ ẽ quod nocet.¬
Que cũq manifestã infert̃ noxã corpori. deuitanda sũt. Ab¬
surdum enĩ uidet᷑ ꝓpt̾ substantiã corporis cibos sumere: &. rursuꝰ
ꝑ ipsos cibos corꝑi inferre ꝑniciem: ꝙ. inutile illud reddẽ ad ob¬
sequiũ mandatorũ. Oportet tam̃ omũ modo illis uti cibis qͥ &.

Expanded text:
Si quid ergo illud est quod potest vel brevius, vel facilius explere hanc necessiSi quid ergo illud est quod potest vel brevius, vel facilius explere hanc necessitatem corporis in cibis, id potius eligendum est. Sed et Dominus, hoc opinor, ostendit, cum esurientes refecit in deserto: qui utique possit majore miraculo copiosiores eis cibos parare, nihil horum fecit, sed simplicem eis exhibuit victum; secundum Joannem quinque panos hordeaceos, et pisciculos duos apponit; de potu vero nec mentio quidem ulla fuit. Ex quo illud sine dubio designatur, quod omnibus suapostoli Pauli ad Timotheum scribentis , cavendum est quod eecunque manifestam inferunt noxam corpori, devitanda sunt. Absurdum enim videtur propter substantiam corporis cibos sumere, et rursus per ipsos cibos corpori inferre perniciem et inutile illud reddere ad ministerium mandatorum. Oportet tamen omnimode illis uti cibis qui et
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. Solatia uͦ in cõmodoꝵ incibis. ł eoꝵ. qͥ ĩa fessi st̃ ex oꝑe
continentie: siue aliis quibꝰ libet laboribꝰ qͦs preligione ꝓtulert̃:
hi qui p̃sũt scdm qͦd res ꝙ. ratio de poscit adhibebt. Neq gͦ tempꝰ
resiciendi omnibꝰ idem statui potest. neq modꝰ cibi neq qualitas:
do. Repleri autẽ uentr̃e &. grauari excibo. ualde in utile ẽ. etiã
corꝑi ad om̃e opꝰ: tũ de uide qr ꝙ grauatur in somiuũ: & ꝙ etiã
ledi ex his facile potest. S ne. suauia qͥdẽ qͦq infine ciborui sec¬
tancla st̃: sed susficit usũ explere uiuendi. refutata luxuria. Si
qm̃ quidẽ corpꝰ humanũ semper exolescit &. defluit: idarco ꝙ. re¬
ei indiget ac reformari. Propter qͦd et naturale ẽ cibi desidium.
id qd sccłm rectam rationẽ usus ipse ad reparationẽ. de poscit eoꝵ
qͭ ex inanita sueruit &. absũpta: t̃a aridi ꝙͣ etiã humidi elementi

Expanded text:
nem. Solatio vero incommodorum in cibis vel eorum qui jam fessi sunt ex opere nem. Solatio vero incommodorum in cibis vel eorum qui jam fessi sunt ex opere continentiae, sive ex aliis quibus libet laboribus quos pro religione pertulerunt, hi qui praesunt, secundum quod res et ratio deposcit, adhibebunt. Neque ergo tempus reficiendi omnibus idem statui potest, neque modus cibi, neque qualitas; do. Repleri enim ventrem, et gravari ex cibis valde inutile est, etiam corpori ad omne opus. Tunc deinde quia et gravatur in somno, et quia etiam laedi ex his facile potest. Sed nec suavia quaeque ad finem ciborum sectanda sunt, sed sufficit usum explere vivendi refutata luxuria. Si m quidem corpus humanum semper exolescit et defluit, idcirco et repleri indiget ac reformari. Propter quod et naturale est desiderium. Id quod secundum rectam rationem, aut usus ipse ad reparationem deposcit, eorum quae exinanita fuerint et absumpta, tam aridi quam etiam humidi alimenti.
Abbreviated transcription (Latin):
sobrie. aduersũ omne. qͥd potest ledere uitit᷑. hic ꝑfecte cõ¬
tinens dr: qͥ o. sine dubio ꝑ hoc alienꝰ inuenit᷑ ab om̃i gene¬
re peccati libido nãq ẽ tociꝰ mali muscipula: et ꝑ hanc om̃s
decipimͣ adpeccatum: ꝑ ꝙͣ qͥ ñ re soluit᷑ neq inclinat᷑ ab ea.
onĩe ex se peccati pessimũ germen excidet. Inder rog̃.
uantũ spectat aduitia ꝙ. aclpasuones: penitus abstine¬
re. nec uinqu̾a suꝑari. Quantũ adcibos ꝓ ut usus de
modꝰ .ꝙ. qͣlitas teperabit᷑ cibi. Neq possibile ẽ om̃s fr̃s unũ or¬
cdiñe ł modũ ac regłam custodire. Hiuͦ qͥ sani sunt. possũt
om̃s eancłẽ mensuram tenere mnabstinentia. Inmiͥtari aut̃
oportet ꝑsingłos inquibꝰ causa aliqua diuersitatis existit: ꝓ¬
uidentia ac ꝓuisione eoꝵ quibꝰ dispensandi hȩc cura cõmissa
ẽ: Peq enĩ ꝑ singula sermone. cõplecti possumꝰ: s ea tantũ mͦ
cõp̃hendimꝰ. ꝗͦ ad cõ inunĩe ł generalem ꝑtinent institutio¬

Expanded text:
e quod potest laedere nititur, hic perfecte continens dicitur; qui et sine dubio per hoc alienus invenitur ab omni genere peccati. Libido namque est totius mali muscipula, et per hanc omnes decipimur ad peccatum: per quam qui non resolvitur, neque inclinatur ab ea, omne ex se peccati pessimum germen excidit. § XVI.-- IteQuantum spectat ad vitia et passionem, penitus abstinere, nec unquam superari; qmodus et aequalitas temperabitur cibi. Neque enim possibile est omnes fratres unum ordinem, vel modum ac Regulam custodire. Hi vero qui sani sunt possunt eamdem omnes mensuram tenere in abstinentia. Immutari vero oportet per singulos, in quibus causa aliqua diversitatis existit providentia et provisione rerum, quibus dispensandi haec cura commissa est. Nec enim per singula sermonem complecti possumus; sed tantummodo comprehendimus quae ad communem et generalem pertinent institutio
Abbreviated transcription (Latin):
bis thesaurũ incȩlo ꝙ. ueni sequere. mĩe: & iterũ uendi¬
te oĩa bona quȩ habetis .&. date elemosinas: arbitror qͦd
is qui accedit ad cłi seruiciũ. ñ debeat condẽpnere et ut li¬
bet reluiquere. ea gͣ sibi cõpetunt: s tẽptet oĩa si fieri potest
quã fieri potest rationabilit̃ dispensare: sciens qr nonẽ
absq ꝑiculo. in oꝑe dĩ agere negligentẽ. Si uͦ ꝓpinqui eiꝰ
ł parentes contra ficle̾ ueniant: debet rursũ meminisse
dñi dicentis qi ñ ẽ qͥ reliquerit domũ aut fr̃s. aut patr̃e
aut matr̃e. aut uxore. aut filios. aut agros ꝓpt̾ me &. ꝓpter

Expanded text:
 et veni, sequere me ; et iterum: Vendite omnia quae habetis, et date eleemosynam ; arbitror quidem quod is qui accedit ad Dei servitium, non debeat contemnere et ut libet relinquere ea quae sibi competunt; sed tentet omnia, si fieri potest, unt, quantum fieri potest rationabiliter dispensare: sciens quia non est absque periculo in opere Dei agere negligenter . Si vero propinqui ejus vel parentes contra fidem veniant, debet rursum meminisse Domini dicentis: Quia non est qui reliquerit domum, aut fratres, aut patrem, aut matrem, aut
Abbreviated transcription (Latin):
aittẽ sit crepitantẽ cõ sonitu eleuare risũ: qͦd certũ ẽ. ꝑin
continentiã m̃tis accidere solere etiã inuitis: qͣres grauita¬
t̾e q continentiã animi emollire ac resoluere solet: uude o
salomon. risui dixi amentiã. &. sic̃ uox spinarũ sub olla. ita
risus stultorii &. iterum. stultus iurisu exaltat uoce sua:
uir aute sapiens iux tacite ridebit: ostendit aut̃e o. dñs an
semet ipso necessarias quidẽ se habuse carnis passiones id est
qͣ uirtuti testimonium ferrent uelut laborẽ .&. fletũ ac tͥsti¬
ciã: nusꝙͣ autẽ. inuenit᷑ etiã risu usus. qͣntũ ad historrã ꝑti¬
net eugłii s &. de flere magis iiuenit᷑ eos qͥrident dicens.¬
ue uobis qui nẽ ridetis qr flebitis. Nec saue. se ducere uos
debet similitudo nominis risus. Mos uãq ẽ scͥpture int̾dũ
leticiã aĩe: ꝙ. affectũ quendã risum nominare: sicut ibi sata

Expanded text:
autem sit crepitantem cum sonitu elevare risum: quod certum est per autem sit crepitantem cum sonitu elevare risum: quod certum est per incontinentiam mentis accidere solere etiam invitis; quae res gravitatem et constantiam animi emollire ac resolvere solet. Unde et Salomon: Risum, inquit, dixi amentiam . Et: Sicut vox spinarum sub olla, ita risus stultorum . Et iterum: Stultus in risu exaltat vocem suam: vir autem sapiens vix tacite ridebit . Ostendit autem et Dominus in semetipso necessarias quidem carnis se habuisse passiones, id est, quae virtuti testimonium ferrent, velut laborem et fletum ac tristitiam; nusquam autem invenitur etiam risu usus, quantum ad historiam pertinet EVae vobis qui nunc ridetis, quia flebitis . Nec enim seducere nos debet similitudo nominis risus. Mos namque est Scripturae interdum laetitiam animi affectumque laetiorem risum nominare, sicut ibi Sara
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc eiĩ uolenter ẽ uitã dissoluere: sed eã q̃ uitȩ usus ũ
suꝑflius s neressaruuis constat: cũ resugimꝰ qͦd suaue ẽ. &. ex¬
oiaq ꝑ pasibilem concupiscentiam requirũt᷑. ab his abstinere
s in aĩa lecłim̃ abstinemꝰ Uerꝰ gͦ continens nec głam huma¬
nam desicdat. s & a uiciis se continet. & abira. &. atsticia . &¬
ir cienci oĩbꝰ q̃ occupatas tenere consuer̃t mneruditas a¬
nimas &. incantas. Pene autẽ mnoĩbꝰ mandatis dĩ hoc inue¬
nimꝰ. qͥd uñi alteri eoheret: &. seꝑatũ aliud ab alio cõpleri
impossibile est. Il tam̃ p̃cipue in hac ipsa continentia dep̃hẽ
u̾ ianagos oculi iusus ꝙ. auris auł itus et lingue uitẽpan¬
tiami. aliud ꝙͣ continentia moderatur &. cohibet: S &. indẽ¬
ꝑatos risus cotinentia eohercet:. Sicuit incontinentia rius
e mordinatis q. in cõpositis motibꝰ agere irisu: cũ utiq sub¬
ridendo tautũm leticiã mentis oporteat indicari. indecorũ

Expanded text:
sed eam qua vitae usus non superfluus, sed necessarius constat: cum refugimus quod suave est, exam, omnia quae per passibilem concupiscentiam requiruntur, ab his abstinere sed in anima laedimur, abstinemus. Verus ergo continens nec gloriam humanam desiderat, sed a vitiis se continet, et ab ira, et a tristitia, et omnibus quae occupatas tenere consueverunt ineruditas animas et incautas. Pene autem in omnibus mandatis Dei hoc inveniemus, quod unum alteri cohaeret, et separatum aliud ab alio compleri impossibile est. Id tamen praecipue in hac ipsa continentia deprehenvero jam vagos oculi visus, et auris auditus, et linguae intemperantiam aliud quam continentia moderatur et cohibet? Sed et intemperatos risus continentia coercet: sicut incontinentiae signum est, inordinatis et incompositis motibus agere in risu: cum utique subridendo tantummodo laetitiam mentis oporteat indicari; indecorum
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ oblatos sub testimonio plurimorũ suscipi: ut oĩs occasio
malecdicti gr̃a excluclat᷑ hominũ pessumorũ. Ad hiberi autẽ
eis oportet s. unimĩa diligentiã. qͦ possint ad om̃e. uirtutis
exercitiũ ꝓbabilit̾ institui: tã inuerbo ꝙͣ intellectu &. oꝑe:
Quicqͥd enĩ intenero quis ꝙ. paruo inseruerit : firmꝰiet te¬
naciꝰ inposterũ conseruabit. Inuingenda gͥ ẽ infantũ cura
his qͥ ante omnia inuirtute patientie docum̃ta sui ꝓbabi

Expanded text:
tibus oblatos, sub testimonio plurimorum suscipi; ut omnis occasio tibus oblatos, sub testimonio plurimorum suscipi; ut omnis occasio maledicti gratia excludatur hominum pessimorum. Adhiberi autem eis oportet summam diligentiam. quo possint ad omne virtutis exercitium probabiliter institui, tam in verbo quam in intellectu et opere. Quidquid in tenero quis et parvo inseruerit, firmius et tenacius imposterum conservabit. Injungenda est ergo infantium cura his qui ante omnia in virtute
Abbreviated transcription (Latin):
q. medelani delicti quȩ alhibita suerit gatant̃ assumit.
ꝙ. si ad omñe humilitatẽ absq ulla uerecũdia inclinat᷑. &. ui¬
loribꝰ & abiectionibꝰ artificiis siita ratio poposcerit. tradi se
ñ accipit asperuant̃. Cũ gͦ ex his singłis documentis fuerit
cõꝓbatus. q firnia mente. &. stabili consilio acꝑmpto aĩo sit
tc̃ sus cipi eũ decet. Priꝰ autẽ. qua corpori fr̃nitatis inserat᷑:
o haberi a scłaribꝰ .&. obseruare oportet si libent̃ hec & libe¬
re ac fiducialit̾ expleat. ne consusionẽ eoꝵ grauit᷑ ferat: ł
etiã simnlabore. impiger inueniat᷑ & ꝓmptus. Int̾rogat̃. uiͦi.
x qua ȩtate oportet nos met ipsos offerre dõ ł uirgi
adme. &. apło paulo collauclante eũ qͥ ab insantia sacras
litteras didiciss &. rursũ p̃cipiente educari filios indoctrina
& ea que solet nuptiis apta de putari ac ꝑfecta. Oportet: tam̃
infantes uoluntate .q. consensu parentũ. immo abipsis parẽ¬

Expanded text:
 assumit: et si ad omnem humilitatem absque ulla verecundia inclinatur, ac vilioribus et abjectioribus artificiis, si ita ratio poposcerit, tradi se non accipiat aspernanter. Cum ergo ex his singulis documentis fuerit comprobatus quia firma mente, et stabili consilio, ac prompto animo sit, tunc suscipi eum decet. Prius autem quam corpori fraternitatis inseratur, o haberi a saecularibus; et observari oportet si libenter haec et libere ac fideliter expleat, nec confusionem eorum graviter ferat: vel etiam si in labore impiger inveniatur et promptus. INTERROGATIO VII. Ex qua aetate oportet nosmetipsos offerre Deo: vel viret apostolo Paulo collaudante eum qui ab infantia sacras litteras didicisset, et rursum praecipiente educari filios in doctrina et ea quae solet nuptiis apta deputari ac perfecta. Oportet tamen infantes, voluntate et consensu parentum, imo ab ipsis paren
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ uitȩ respectũ ł cogitationẽ. sibimet reseruauerit. Quia
autẽ neq ad affectus parentũ si aduersant᷑ dñicis p̃ceptis.
neq ad ullã aliqũa humanã delectacionem oporteat alique
respicere: ꝙ ꝑ hoc ab eo qd̃ ꝓposuit impediri: dñs edocet di¬
cens. Si quis gͦ uenit ad me &. non odit patrẽ suũ &. matr̃e

Expanded text:
hujus vitae respectum vel cogitationem sibimet servaverit. Quod autem neque ad affectus parentum, si adversantur Dominicis praeceptis, neque ad ullam aliquam humanam delectationem oporteat aliquem respicere, et per hoc ab eo quod proposuit impediri, Dominus edocet, dicens: Si quis ergo venerit ad me, et non odit patrem suum et matrem
Abbreviated transcription (Latin):
tiare: qr sacri legii erim̃ ucurruit: sedm mandatũ dñi
cdicentis. qr si peccat inte fr̃ tuus uade ꝙ. argue eũ. &. re¬
liqua: ndicio uͦ experiri de his ap̃ iudices scłi abnuit
religionis auctoritas. ꝑ id qͦd dixit apłs. Audet aliquis ur̃m
negotiũ habens aduersus aliũ. uidicari ap̃ iniqͦs & ñ ap̃ scõs:

Expanded text:
tiare, quia sacrilegii crimen incurrunt, secundum mandatum Domini dicentis: Quia si peccat in te frater tuus, vade et argue eum . Et reliqua. Judicio vero experiri de his apud judices saeculi abnuit religionis auctoritas per id quod dixit Apostolus: Audet aliquis vestrum negotium habens adversus alium judicari a
Abbreviated transcription (Latin):
niore sccłm ȩtatẽ: qͦmͦ debet agere cũ eo. Responsio. Tanꝙͣ mi¬
nistertũ exhibens ad ĩplendũ p̃ceptũ dñi cũ om̃i reuerentia: ti¬
mens ilła sententiã qͣ dicit. maledictꝰ qui facit oꝑa dñi negligent̃.
Oseruet autẽ. ne elatꝰ iniudiciũ incidat diaboli. iuterrog̃. Si de
bent pegͥni intrare usq ad illa loca ubi fr̃s oꝑant᷑: uł etiã si ali
de eode monasterio debent relictis locis suis intrare ad alios:
Respons̃. Pret̾ illũ cui creditũ ẽ requirere. oꝑantes. idẽ ad
qũe opꝰ ꝑtinet dip̾ensationis: Si qͥs aliꝰ unientꝰ suerit hoc faci¬
ens. tanꝗͣ uiter tͣbans disciplina &. ordiñe. fr̃m. a cõmuni con¬
uentui excludat᷑. & om̃ino etiã alicitis ꝓgressib inhibeat᷑: &
sedens inuno loco in qͦ iudicauerit is qͥ p̃ est apto ad correptionẽ
& iundicta. nusꝗͣ ꝓrsus ꝑ mitat᷑ abscedere. s urgeat᷑ ĩ opꝰ młto
plusꝙͣ consuetudo ẽ: & cotidie exigat᷑ usq qͦ discat implere

Expanded text:
niorem secundum aetatem, quomodo debet agere cum illo? RESP. Tanquam ministerium exhibens ad implendum mandatum Domini, cum omni reverentia; timens illam sententiam quae dicit: Maledictus qui facit opera Dei negligenter : observet autem, ne elatus in judicium incidat diaboli. INTERROGATIO CI. debent peregrini intrare usque ad illa loca ubi fratres operantur: vel etiam si alii de eodem monasterio debent relictis suis locis intrare ad alios? RESP. Praeter illum cui creditum est requirere operantes; id est, ad quem opus pertinet et dispensatio, si quis inventus fuerit hoc faciens, tanquam interturbans disciplinam et ordinem fratrum, a communi conventu excludatur, et omnino etiam a licitis progressibus inhibeatur; et sedens in uno loco, in quo judicaverit is qui praeest, apto ad correptionem et vindictam, nusquam prorsus permittatur abscedere, sed urgeatur in opus, multo plus quam consuetudo est;
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ &. patientia aclu̾sus eos qͥ insidiabant᷑: ut sic̃ ibi serpens ꝑpru¬
dentiam intellexit ꝗͣ ꝑsoña ad ꝑsuadendũ aggredi deb̾et eã scili¬
cet q̃ fragilior uidebat᷑ adꝑsuadenlũ. qͥ eã ado abstractã peccato
sociaret: ita & nos ꝑ sonã & mores & tẽpꝰ c̾siderare &. eligere debe¬
niꝰ: &. om̃iuͦi ita ordinare sermones nr̃os iniudicio: ut possimꝰ abstra¬
infans indiscendo. qͥ neq c̃tͣdicit cloctorib neq rationes &. uerba
cõponit adu̾sũ eos resistens. s fidelit̾ suscipit qͦd clocet᷑.&. ceũ metu

Expanded text:
bantur; et patientia, adversus eos qui insidiabantur. Ut sicut sibi serpens per prubantur; et patientia, adversus eos qui insidiabantur. Ut sicut sibi serpens per prudentiam intellexit quam personam ad persuadendum aggredi deberet , eam scilicet quae fragilior videbatur ad persuadendum, quo eam a Deo abstractam, peccato sociaret: ita et nos personam, et mores, et tempus considerare et eligere debemus, et omni modo ita ordinare sermones nostros in judicio, ut possimus abstrainfans in discendo: qui neque contradicit doctoribus, neque rationes et verba componit, adversus eos resistens; sed fideliter sus
Abbreviated transcription (Latin):
tante. obseeͣmus ꝓxͦ. recciliamini cło: & iterũ. ĩtificati exficde. pa¬
ẽẽ habeamꝰ addm. Illa enuĩ alia pax repudiata ẽ axp̃o dicente: pa¬
cẽ meã do uob̾: ñ sic̃ hic midꝰ datretiã ego do uob. interrogatio
Quom̃ conuerti quis potest ꝙ fieri sic̃ iufaus. R. Ipsa lectio sei¬
eugłis docet nos omñe causã inqͦ hoc ostendit᷑. utie arrogantiã
requiramiꝰ uł elationẽ. s ȩquitatẽ uature. uature cognoscamꝰ.ꝙ.
ẽẽ his quib ñ nobilitate s ȩtate uingant᷑. doneo ꝓcessu tẽporis
s. monuitoꝵ neqͥtia. elationis inficiantur uenenis. interrog̃. Quid
qͥde ut serpens ẽ. qͥ cͥcũspecte ꝙ. c̃sicderate qͣst̾ possibiliã q ꝗͣ ho¬
nesta ꝙ. utilia ꝑ uicdens. doctͥnã suã clispensat q aptat᷑. ea arte: qͥ
suaderi auditores ad auclientiã possũt. Smplex autẽ. ut colũba
p̃cipiebat. ubi sine dubio opꝰ erat sapientia ad suadendũ eos qͥ doce¬

Expanded text:
to, reconciliamini Deo . Et iterum: Justificati ex fide pacem habeamus ad Deum . Illa enim alia pax repudiata est a Christo, dicente: Pacem meam do vobis, non sicut hic mundus dat, etiam ego do vobis . INTERROGATIO CLXI. Quomodo converti quis potest et fieri sicut infans? RESP. Ipsa lectio Evangelii docet nos omnem causam; in qua hoc ostenditur uti ne arrogantiam requiramus vel elationem, sed aequalitatem natursse his quibus non nobilitate sed aetate junguntur; donec processu temporis et monitorum nequitia elationis inficiantur venenis. INTERROGATIO CLXIquidem ut serpens est, qui cum circumspecte et considerate quae sint possibilia et quae honesta vel utilia pervidens, doctrinam suam dispensat, et aptat ea arte qua suaderi auditores ad obedientiam possint. Simplex autem ut columba s, haec eis praecipiebat: ubi sine dubio opus erat sapientia, ad suadendum eis qui doce
Abbreviated transcription (Latin):
possit inise habere caritatẽ dĩ. Resp̃. Si grati ꝙ. fideles existamꝰ
erga beneficia dĩ: qͦd etiã inmutis animalib fieri uidemꝰ. llã ꝙ
canes int̾dũ dilig̃t eos qͥ sibi cibũ p̃bent. S &. ysaias ꝓpħa
hoc docet cũ arguit ingratã gent̾e: &. dicit ex ꝑsona dñi. filios
genui & exaltaui: ipsi autẽ me spreuerũt. Agnouit bos pos¬
& ppłs meus me ñ intellexit. Siẽ enĩ boui &. asuo ꝓ eo benesi¬
cio qͦd pascit᷑. delectatio spontanea uascit᷑ erga pastorẽ: ita etiã
nos si grate q. fidelit̾ beneficia dĩ suscipiamꝰ : sine dubio diligi¬
mꝰ beneficioꝵ prebitorẽ dm. & absq ulla doctͥna. naturali qͦdã
istinctu in eiꝰ cõcitam᷑ affectu: si tam̃ sanitas sua aĩȩ p̾sit. Int̃.

Expanded text:
possit in se habere charitatem Dei? RESP. Si grati et fideles existamus erga beneficia ejus, quod etiam in mutis animalibus fieri videmus. Nam et canes interdum diligunt eos qui sibi cibum praebent. Sed et Isaias propheta hoc docet, cum arguit ingratam gentem, et dicit in persona Domini: Filios genui, et exaltavi: ipsi autem me spreverunt. Agnovit bos posme non intellexit . Sicut enim bovi et asino pro eo beneficio quo pascitur dilectio spontanea nascitur erga pastorem, ita etiam nos, si gratanter et fideliter beneficia Dei suscipiamus, sine dubio diligimus beneficiorum praebitorem Deum; et absque ulla doctrina, naturali quodam instinctu, in ejus concitamur affectu
Abbreviated transcription (Latin):
ex animis tͥbunal. timebimꝰ iudicia dĩ. interrogatio Quo mͦ la¬
mentia sua .ꝙ. nominib ꝙ. uerb̾ his utit᷑: quib possit nob̾ ĩnotici¬
ã aclducere dogmata ueritatis. Siẽ gͦ hi qͥ anbulant inuia. si
a recto itiuere declinent. qͦd certis liueis & manifesto cille c̃clu¬
dit᷑: spacia nulta & uaga incident. Ita gͦ ait .&. is qͥ excesserit

Expanded text:
examinis tribunal, timebimus judicia Dei. INTERROGATIO examinis tribunal, timebimus judicia Dei. INTERROGATIO mentia et nominibus et verbis his utitur, quibus possit nobis in notitiam adducere dogmata veritatis. Sicut ergo ii qui ambulant in via, si a recto itinere declinent, quod certis lineis et manifesto calle concluditur, spatia multa et vaga incedunt; ita ergo et is