comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possibile scd̾m naturã iudicat᷑. ut ds̃ inmortał moreret᷑. ł euacuetur ⁊̃ crux xp̃i. si
quomͦ ł bona nat᷑a ł alio aliquomͦ p̃ter eam credat᷑ ẽẽ iusticia. ⁊ uita et̃na. acute
quippe uident᷑ hec dici. s insapientia u̾bi qua euacuat᷑ crux xp̃i. Non ẽ ista sapĩa

Expanded text:
catur, ut Deus immortalis moreretur. Vel, evacuatur crux Christi, si catur, ut Deus immortalis moreretur. Vel, evacuatur crux Christi, si quomodo, vel bona natura, vel alio aliquo modo praeter eam credatur esse justitia et vita aeterna. Acute quippe videntur haec dici, sed in sapientia verbi, qua evacuatur crux Christi. Non est ista sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
est de hac ꝯtentione. Cet̾m.q. de his t̾tus sum qd̾ baptizau̾im eos. Cet̾m nescio
siquẽ alium ur̃m. qui sit de contentiosis. baptizau̾im. Non enim. Ratio hic osten¬
ditur. cur tam paucos baptiz auit. qͣi iõ tam paucos baptizaui. qr ñ misit me. deus
baptizare. qd̾ aminorib fieri potest. nẽ retatłetur ap̃dicatione. de qua subdit. s e¬
uangłizare. Perfecte enim baptizare: ⁊̃ ininus docti possunt. ꝑfecte aũ euangłizare.
multo difficilioris ⁊ rarioris ẽ oꝑis. io̾ doctor gentium plurib excellentior euangłi¬
tare se missum dicit. ñ baptizare hoc tn necessitate iustante. int̾dum egit. Non in
cia philosophoꝵ que dicit᷑ sapientia u̾bi. que dicitur sapientia ⁊siñ sit. Uł idõ
dicitur sapientia uerbi. quia u̾bosos facit. ido ñ misit me insapientia u̾bi. ut ñ
euacuetur crux xp̃i. Pillam enim sapĩam crux xp̃i .i. mors xp̃i euacuiatur. ⁊ im

Expanded text:
eterum, quasi dicat: De his certus sum quod baptizaverim eos. Caeterum nescio si quem alium vestrum, qui sit de contentiosis, baptizaverim. Non enim. Ratio hic ostenditur cur tam paucos baptizavi. Quasi dicat: Ideo tam paucos baptizavi, quia non misit me Christus baptizare, quod a minoribus fieri potest, ne retardaretur a praedicatione, de qua subdit, sed evangelizare. Perfecte enim baptizare etiam minus docti possunt, perfecte autem evangelizare multo difficilioris et rarioris est operis. Ideo doctor gentium pluribus excellentior evangelizare se missum dicit, non baptizare. Hoc tamen necessitate 69 instante interdum egit. Non in tia philosophorum, quae dicitur sapientia verbi, quia dicitur sapientia etsi non sit. Vel ideo dicitur sapientia verbi, quia verbosos facit, ideo non misit me in sapientia verbi, ut non evacuetur crux Christi. Per illam enim sapientiam crux Christi, id est m
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Sicut scͥptum est.q. ita hoc feci: sic̃ scriptum ẽ inẏsaia.
Qñi quib ñ est priꝰ annuntiatum de eo .i. de xp̃o. ipsi uide
intelligent. meam p̃dicationem ẽẽ ueram. ut enim uerus
ẽẽt. ⁊ in inolabilis de uerbo dĩintellectus: festinauit apłc
quia sepe inquit. ꝓposui uenire ad uos. ⁊ ꝓhibitus sum
usq ad huc. qd̾ nc̃ absoluit. ostendens qua causa sit impe¬
ditus. ut scilicet excliuleret. pseudo apłorum pͣua com̃ta.
Demq postquam omnib incirtuitu predicauit: uacare
sibi dicit uenire romam: quod olim optauerat. uenturũ

Expanded text:
est. Quasi dicat: Ita hoc feci, sicut scriptum est in Isaia, quoniam quibus non est prius annuntiatum de eo, id est deintelligent meam praedicationem esse veram. Ut enim verus esset et inviolabilis de verbo Dei intellectus, festinavit Apostolus quia saepe inquit proposui venire ad vos, et prohibitus sum usque adhuc. Quod nunc absolvit, ostendens qua causa sit impeditus, ut scilicet excluderet pseudoapostolorum prava commenta. Denique, postquam omnibus in ciruitu praedicavit, vacare sibi dicit venire Romam, quod olim optaverat, venturum
Abbreviated transcription (Latin):
dico ingentibus. Non ergo temere scribit eis. s apłe gentiũ:
audet omnib gentib scribere. auctoritate sibi data ꝑ grãm
dei. ego dico. scĩficans. id est sc̃m ẽẽ ostendens ⁊ confirmans
euangelium dei. operatione bona ⁊ miraculis. ut oblatio gñ¬
tium fiat accepta deo. ⁊ scĩficata. so est ut gentes quas offe-¬
ro sint accepte deo. fidei ꝑfectione. ⁊ sc̃ificate bona oꝑatione.
⁊ hoc insp̃u scõ. cuius grã est fides. ⁊ bonum opus. ⁊ quia ita
ago. habeo igitur głam .i. m̾itum dignum gła. sic ⁊uos. si de
frib laboratis. głam dico refersudam ad dm̃ inrp̃õ iħu.i. ꝑ¬

Expanded text:
dico, in gentibus. Non ergo temere scribit eis, sed Apostolus gentium dico, in gentibus. Non ergo temere scribit eis, sed Apostolus gentium audet omnibus gentibus scribere, auctoritate sibi data per gratiam Dei. Ego dico, sanctificans, id est sanctum esse ostendens, et confirmans, Evangelium Dei, bona operatione et miraculis, ut oblatio gentium fiat accepta, Deo, et sanctificata, id est ut gentes quas offero sint acceptae Deo, fidei perfectione; et sanctificatae bona operatione, et hoc in Spiritu sancto, cujus gratia est fides, et bonum opus. Et, quia ita ago, habeo igitur gloriam, id est meritum dignum gloria, sic et vos, si de fratribus laboratis, gloriam dico referendam, ad Deum in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
inlitt̾a. atit̃. sic uinge: moneo uos susciꝑe. s tñ ⁊ ego ip̃e quuta
Plem estis dilectione. qua uelitis bonũ. ⁊ repleti scĩa. qua possitiᷤᷤ
possitis nͥ culpa ura remaneat. mon̾e uos. ut ñ dicam doc̾e. Alte
rutrũ .i. uicissim alt̾ alt̾m. Nota qr ꝑ hac laudẽ ꝓuocat ad meli¬
ora eos. more exhortantis. Qui enim iudet se laudari. laborat
ceant s: moneant. q. qd̾ sciat᷑. s subt̃ fugit aĩo. ħ .⁊i. solet mom̃. qd̾
cũ sciat᷑. Aliqñ subt̾ fugit aĩo. aut negligent̃ habet᷑. Nudatiꝰ aut̃
te. s. epłe. Scͥpsi dico. ñ qͣi putans uos insipientes. s tanquã re-¬
ducens. uos inmemoriã.i. qͣi faciens uos memores. qͥd agere de-¬
beatis in quo eos .q. oblitos: latent̃ arguit. dico qd̾ scripsi uo¬
bis audacter. s ñ tem̾ẽ. qr hoc ad me ꝑtiuet. ꝓꝑ grãm que data
meo omut̾e non potui. data est michi dico gra. ad hoc ut sim

Expanded text:
in littera, autem, sic junge, moneo vos suscipe, sed tamen, et ego ipse, qui ita in littera, autem, sic junge, moneo vos suscipe, sed tamen, et ego ipse, qui ita pleni estis dilectione, qua velitis bonum, et repleti scientia, qua possitipossitis, nisi culpa vestra remaneat monere vos, ut non dicam docere, altet vicissim alter alterum. Nota, quia per hanc laudem provocat eos ad meliora more exhortantis. Qui enim videt se laudari, laborat ceant, sed moneant, quasi quod sciatur, sed subterfugit animo, hoc enim solet moneri, quod cum sciatur aliquando, subterfu Scripsi dico, non quasi putans vos insipientes, sed, tanquam reducens vos in memoriam, id est quasi faciens vos memores quid agere debeatis. In quo eos quasi oblitos latenter arguit. Dico quod scripsi vobis audacter, sed non temere, quia hoc ad me pertinet, propter grameo omittere non potui, data est mihi dico gratia ad hoc, ut sim
Abbreviated transcription (Latin):
numnium plebissue gentib adiestis. t rursus ysaias at. qͥddam
adidem ꝑtinens ait. Iesse qui fuit pat dauto. qui ⁊ ysai dictus ẽ. Erit
radix dauid arborfuit. que ꝑramum .i. ꝑmariã fecit fructum.i.xͫ.
qr maria genuit xp̃i dico qd̾ iesse erit radix. ⁊ exhac radice erit ille.
qui exurgei. amorte reg̾e gentes. ꝑfidem ⁊ oꝑa bona. ⁊ iõ gentes
uos om̃i gaudio. sp̃uali. ut nec unꝰ ur̃m doleat. sic̃ solebatis dolere
mlite. ⁊ ut possitis gaude. repleat uos. ꝑace habita incredendo.i.
tis inspe .i. certiores sitis de et̾na beatitudine. ⁊ habundetis inuir.¬
des. ⁊ ad corrigendũ insipientes remouet hoc. qd̾ io incipit ut
ammoneat ꝑfectiores de correctione minoꝵ. ⁊ ĩn ꝓponit se exẽ¬
plũ qui laborat de aliis.⁊ opꝰ est ut isti hoc faciant. cũ ip̃e aliis
uicẽ. ñ tñ om̃s indigetis hac ãmonitione. Certꝰ sũ enĩ. ⁊c̃. ł si est

Expanded text:
numerum plebis suae gentibus adjectis. Et rursus Isaias, quiddam ad idem pertinens, ait: Jesse, qui fuit pater David, qui et Esai dictus est, erit radix. David arbor fuit, quae per ramum, id est Mariam fecit fructum Christum, quia Maria genuit Christum, dico quod Jesse erit radix, et ex hac radice erit ille qui exsurget a morte regere gentes, per fidem et opera bona. Et ideo gentes vos omni gaudio, spirituali, ut nec unus vestrum doleat, sicut solebatis dolere in lite. Et, ut possitis gaudere, repleat vos, pace, habita, in credendo, idtis, in spe, id est certiores sitis de aeterna beatitudine. Et abundetis in virdes, et ad corrigendum insipientes, removet hoc quod ideo incipit, ut admoneat perfectiores de correctione minorum. Et inde proponit se exemplum qui laborat de aliis, et opus est ut isti haec faciant cum ipse aliis ivicem, non tamen omnes indigetis hac admonitione. Certus sum enim, etc. Vel, si est
Abbreviated transcription (Latin):
et ego ipse de uob̃ qm̃
et ipsi pleni estis dilec¬
tione. repleti omĩ scien¬
tia. ita ut possitis alte¬
rutrũ mon̾e. Auda¬
tius aute scripsi uõ¬
bis fr̃s ex parte tanqͣ
in memoriã is redu¬
cens ꝓpt̃ grãm que
data ẽ mͥ adõ. ut sim

Expanded text:
um ego ipse de vobis: quoniam et ipsi pleni estis dilectione: repleti omni scientia: ita ut possitis alterutrum monere. Audatius autem scripsi vobis fratres ex parte: tanquam in memoriam vos reducens: propter gratiam que data est mihi a Deo: ut sim
Abbreviated transcription (Latin):
rem suꝑ aliemĩ fundam̃tum .i. suꝑ doctͥnam apseudo apłis tra¬
ditam. Non sine causa hoc apłc fecit. quia enim sciebat pseu¬
do apłos. alit̾ qͣm oportebat xp̃m trade. ⁊ sub nomine xp̃i
falsa docere: qd̾ postea corrigere maxtmi erat laboris: ideo
solicitus erat p̃uenire pseudo. ⁊ u̾itatem integre tradere. ubi
nondum nominatus erat xp̃c. ut integra linea. suꝑficies ordina¬
ta. incolume fundam̃ti robur haberet. qd̾ testimomio ꝓpħe ꝓbat
subdens. Sic̃ scͥptum ẽ. Uł ꝓbonis apłis ⁊ ueris hoc dic̃.s. p̃di.

Expanded text:
rem super alienum fundamentum, id est super doctrinam a pseudoapostolis trarem super alienum fundamentum, id est super doctrinam a pseudoapostolis traditam. Non sine causa Apostolus hoc fecit, quia sciebat pseudoapostolos aliter quam oportebat Christum tradere, et sub nomine Christi falsa docere, quod postea corrigere maximi laboris erat. Ideo sollicitus erat praevenire pseudo, et veritatem integre tradere ubi nondum nominatus erat Christus, ut integra linea, et superficies ordinata, incolume fundamenti robur exhiberet, quod testimonio prophetae probat subdens, Sicut scriptum est. Vel pro bonis apostolis hoc d
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ quib ñ: annuntia¬
tũ deeo: uidebunt. ⁊ qui
ñ audierunt intelligent.
Propt̃ qd̃ impediebar
plurimũ uenire ad uos.
nc̃ uͦ ult̾iꝰ locũ ñ habens
in his regionib cupidi¬
tatẽ aut habens uenien
iħ in xp̃m. cuuis grã hoc ago. habeo dico głam: ⁊ recte. on .at.
audeo. ut psendo loqui aliqͥd eoꝵ que ꝑme ñ efficit xp̃c .i. ea loqͦr
tantũ que ꝑme .i. ñ inistio meo xp̃c efficit. in obedientia gentiũ .i.
ut gentes obediant euangłio. hoc idõ dicit apłc. ut nilmimus
se posse ꝓbet: qͣm apłos qui cum xp̃o fuerunt. nec aliquid im¬
nus inter gentes. uirtutum: oꝑatũ eẽ. efficit dico. uerbo ⁊ factis.
et minorum: miraculorum factorum. inuirtute sp̃c scĩ. qui
inme talia oꝑatur. quo ume oꝑante. ita laboraui ut reple.¬
uerim .i. plene p̃dicauerim. euanglium xp̃i ꝑcircuitum .i.
sp̃c sc̃i uirtus apparet. qd̾ tot gentes: ꝑme euangłium: recepe¬
runt. H oc autẽ euangłium p̃dicaui sic .i. intali loco ubiñ est

Expanded text:
m quibus non est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent. Propter quod impediebar plurimum venire ad vos. Nunc autem ulterius locum non habens in his regionibus, cupiditatem autem habens venien Jesum, cujus gratia hoc ago. Habeo dico gloriam, et recte, non enim audeo, ut pseudo, loqui aliquid eorum quae per me non efficit Chrae per me, id est ministerio meo Christus efficit, in obedientiam gentium, id est ut gentes obediant Evangelio. Hoc ideo dicit Apostolus, ut nil minus se posse probet quam apostoli qui cum Christo fuerunt, nec aliquid minus inter gentes virtutum operatum esse. Efficit dico, verbo et factis, er potentiam majorum et minorum miraculorum, factorum in virtute Spiritus sancti, qui in me talia operatur, quo in me operante, ita laboravi ut repleverim, id est plene praedicaverim, Evangelium Christi per Spiritus sancti virtus apparet quod tot gentes per me Evangelium receperunt. Hoc autem Evangelium praedicavi sic, id est in tali loco ubi non est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mare. ⁊ oĩa que meis sunt. s qr oĩs creat᷑a ẽ. Uł eorꝑał. ł aĩał. uł spũał. corꝑal¬
ploca tendit᷑ ammał. uiuificat corꝑalẽ. spl̃alis regit aĩalẽ. ⁊ tunc bñ regit. cum
ipsa se regendã subicit dõ. hec aũ omĩs creat᷑a. in hoĩe ẽ. qr homo intelligit sp̃u.¬
intelligit iliuut. corpꝰ ht̃. s ñ tota: inipso ÷ qr sunt p̃ter eũ ⁊ angłi. ⁊ alia que
intelligunt. uiuunt. ⁊ funt. simile dictum ÷. oĩs homo uidet solẽ. s ñ totꝰ. qr¬

Expanded text:
et mare, et omnia quae in eis sunt, sed quia loca tenditur, animalis vivificat corporalem, spiritualis regit animalem. Et tunc bene regit, cum seipsam Deo regendam subjicit. Haec autem omnis creatura in homine est, qintelligit, vivit, corpus habet; sed non tota in ipso est, quia sunt praeter eum, et angeli, et alia quae intelligunt, vivunt, et sunt. Simile dictum est, omnis homo videt solem, sed non totus, q
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ collatio. unã doctͥne spẽm excussa oĩ lepre uauitatẽ monstrauit.
leꝓsi .n. quos dñs ineuangłio curasse legit᷑ ⁊ misisse ad sae̾dotes ut
se eis ostñdent. ñ absurde intelligunt᷑ illi qui scĩam uẽ fidĩ ñ hñtes.
uarias doctͥnas ꝓfitent᷑ erroris. Nulla porro doctͥna falsa ẽ. que ñ
aliqua u̾a int̾misceat. Uera gͦ falsis mnordinate ꝑmixta. inuna do¬
ctrina: significat leprã. que uniꝰ corꝑis colorẽ diu̾sis uariat locis
atq macłat. Ut gͦ apłi p̃dico ab oĩ corrupt̾onis lepra lib̾a monstra

Expanded text:
enim collatio unam doctrinae speciem excussa omni leprae varietate monstravit. Leprosi enim quos Dominus in Evangelio curasse legitur, et misisse ad sacerdotes ut se eis ostenderent, non absurde intelliguntur, qui scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas profitentur erroris. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in una doctrina significant lepram, quae unius corporis colorem diversis locis variat atque maculat. Ut ergo Apo
Abbreviated transcription (Latin):
entia sob̾as. incibo ⁊ potu. domꝰ sue curã hñtes benignas sub¬
iectas uiris suis. ⁊ ñ diuitiis ł nobilitate ꝑflate. uiris suis im
etrina euanglica. ñ blasphemet᷑. si hñt uiros infideles quibꝰ
Sequit᷑. uuenes similit hortare ut sobrii sint. qr iuuent᷑ solet
mod̾ egredi. ĩmo ꝓmptior solet eẽ ad lapsũ. io salubriꝰ retinacłis
ꝯtinĩ iubet᷑. ut ufrenata diuinis legib gubnet᷑ qd̾ ut faciliꝰ sit.

Expanded text:
o et potu, domus suae curam habentes, benignas, subjectas viris suis, ut non divitiis vel nobilitate perflatae, viris suis impctrina evangelica, non blasphemetur, si habent viros infideles quibus beant. Juvenes similiter hortare ut sobrii sint, quia juventus solet modum egredi, imo promptior solet esse ad lapsum: ideo salubrius retinaculis contineri jubetur, ut infrenata divinis legibus gubernetur. Quod ut fac
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ihis .s ñ incõmessationib .⁊ luxuriosis diuuiis. que aut collatione oũ
potationibꝰ. Briã. it. gn̾ẽ mascł̾ino dm̃s calicẽ aptum potationi aquo dĩ ebrie¬
tas. que ẽ numa pot̾atio uni. ñ incubilib .i. inpigritia dormientiũ. ⁊ in pu¬
dicitiis .i. in luxuria. que de potu ⁊ cibo nimio uenit. ⁊ iõ pꝰ cõmessationẽ et
ebrieratẽ posuit. ñ in contemptione ⁊ emulatione ambusemꝰ. sicut solebant
facere. se inucem p̃ferendo. in quo minor inuidebat maiori. ⁊ ita erat in¬
ter eos contemptio ⁊ emulatio. Et nota romanos nhis tangi. ⁊idd ñ est
eis ius glandi horum autẽ morborum suꝑbia est mat̾. ⁊ humauelaudis¬
auiditas. que etiam ypocrisim sepe gn̾at. huic ñ resistitur. insi erebrie di¬
minorum libroꝵ testimoniis: incutiatur timor ⁊ caritas dei. Sed indiute¬

Expanded text:
icet non commessationibus, id est luxuriosis conviviis, quae aut collatione omnium potationibus. Brian enim genere masculino dicimus calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietas, quae est nimia potatio vini. Non in cubilibus, id est in pigritia dormientium, et impudicitiis, id est in luxuria quae in cibo et potu nimio venit. Et ideo post commessationem et ebrietatem posuit, non in contentione et aemulatione, ambulemus, sicut solebant facere se invicem praeferendo, in quo minor invidebat majori, et ita erat contentio, id est aemulatio. Et nota Romanos in his tangi, et ideo non est eis jus gloriandi. Horum autem morborum superbia est mater, et humaauiditas, quae etiam hypocrisin saepe generat. huic non resistitur, nisi crebris diuinorum librorum testimoniis incutiatur timor et caritas dei, si t
Abbreviated transcription (Latin):
quid satis sit mod̾ationi ualitudims. ut obtentu saluts obumbret nego¬
cium uoluptatis. nec idem utriusq modus est. Nam qd saluti sat est
romanos adfidem xp̃i assumpserant. admixta lege. ideo quibꝰdam ui-¬
debatur: cibos debere discerm sic̃ lex mandabat. ⁊ hi ñ erant ꝑfecte fidĩ.
munda sunt mundis. s quidam infirmi ut dictum ẽ censebant aqͥb̾dã
assume. ñ abicere s paciendo ad fidem erig̾e. exemplo ⁊ ũbo. ⁊ sun cogni¬
tum ẽ. quo quis animo faciat. ñ inde disceptare. Tales gͥ apłetanꝗͣ egros
reũ. Non ẽ ii. dampnandꝰ. cuiꝰ cogitacio ñ est aꝑta. Uł dequo nescimꝰ quał pꝰ¬
sit fut᷑s. Non gͥ nob usur pemꝰ duudicare cogitaciones alioꝵ. s dõ p̃beamus
cogitaciones nrãs. ⁊ faciẽ boni uidentes gaudeanꝰ. cor uͦ dõ cõmiitamꝰ ꝓ quo

Expanded text:
quid satis est moderationi valetudinis, ut obtentu salutis obumbret negoquid satis est moderationi valetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium voluptatis. Nec idem utriusque modus est; nam quod saluti sat est Romanos ad fidem Christi assumpserant admista lege; ideo quibusdam videbatur cibos debere discerni, sicut lex mandabat, et hi non erant perfectae fidei. munda sunt mundis; sed quidam infirmi ut dictum est, censebant, vel diassumere, non abjicere; sed patiendo ad fidem erigere exemplo et verbo, etsi incognitum est quo quis animo faciat, non inde disceptare. Tales igitur Apostolus tanquam aegros reum. Non est enim damnandus, cujus cogitatio non est aperta, vel de quo nescimus quasit. Non igitur nobis usurpemus dijudicare cogitationes aliorum, sed Deo praebeamus cogitationes nostras, et faciem boni videntes gaudeamus; cor vero Deo committamus, pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
formam xp̃i. in om̃ib quẽ induti ñ cogenum seriure carm. Uñ subait.
it carnis curam ne fec̾itis. ñ dico innecessarus ad sustñtationẽ.s indeside¬
riis elicitis. Sic enim sumenda sunt alim̃ta quẽ admodũ medicatnta. fs¬
mes enim⁊ sitis quidam doloris sunt urunt. Et sic̃ febres necant nisi ali¬
intorum inedicina succurrat que p̃sto est ex consolatione mun̾ium dĩ. quire¬
guum dei querentib omĩa addicienda ꝓmisit. sie qͦ sum̃da est alimoma ut me¬
diema. s dum adquietẽ sacietatis. abindigentia transitur. impso transituinsi¬
diatur la queus concupiscentie ⁊ cũ salus debeat ẽẽ causa edendi. adiiigit
se auqͣm pedissecã picłosa iocunditas.: ⁊ sepe conatur p̃ire ut ei causa fuat
o̾ salutis causa faciendũ erat.⁊ sepe incertum fit: Utrum adiuie neccessaria
corpis cura subsidium petat. an uoluptaria cupiditas fallatie mietia
suppetat. Ad hoc incertum hilarescit infelix amma. Qaudens ñ appatere

Expanded text:
ormam Christi in omnibus, quem induti non cogemini servire carni. Unde subdit: Et carnis curam ne feceritis, non dico in necessariis ad sustentationem, sed in desideriis illicitis. Sic enim sumenda sunt alimenta quemadmodum medicamenta. Fames enim et sitis ut quidam dolores urunt, et sicut febres necant, nisi alimentorum medicina succurrat, quae praesto est ex consolatione munerum Dei, qui regnum Dei quaerentibus omnia adjicienda promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur laqueus concupiscentiae, et cum salus debeat esse causa edendi adjungit se tanquam pedissequa periculosa jucunditas, et saepe conatur praeire, ut ejus causa fiat quod salutis causa faciendum erat, et saepe incertum fit, utrum necessaria corporis cura subsidium petat, an voluptaria cupiditas fallaciae ministerium suppetat. Ad hoc incertum hilarescit infelix 60 anima gaudens non apparere
Abbreviated transcription (Latin):
pellatis. om̃a pꝑ uos feci. Timeo .ii. ne forte cũ ueno. a .ii. iuem
uos tales. qͣles ñ uolo .i. incorrectos. Idõ p̃parate uos ut tales inueni¬
animini qͣles uolo ⁊ timeo ne ego inueniar tał auob̃. qͣlem me non
uultis .i. ꝯtristans ⁊ puniens . s. timeo. ne forte sint int̾ uos ꝯtentio¬
nes de mitis p̃latoꝵ. ut de baptistis. emulationes .i. inuidie. inhis qͥ
minꝰ hñt. ammositates. inrepeticione rerũ. ⁊ ultione. dissẽssones .i.o.
dia m̃ orta. sufurroẽs cũ latent seminant discordias. detrac̃tiones.
detrahit quis ei q̃m odit. inflationes. ut inflamabant᷑ illi: qͥmaiora
ne tales uos inueniã. ne it̾m humiliet me ds̃ .i. affligat me apd̾
uos. cũ uen̾o aduos. ita ꝙ. ilugeã multos exhis. qui pꝰbapt̾m añ¬

Expanded text:
Timeo enim ne forte, cum venero ad vos, inveniam vos, tales quales non volo, id est incorrectos. Ideo praeparate vos ut tales inveniamini quales volo. Et timeo ne ego inveniar a vobis qualem me non vultis, id est contristans et puniens; sed timeo ne forte sint inter vos contentiones de meritis praelatorum, ut de baptistis, aemulationes, id est invidiae in his qui minus habent, animositates in repetitione rerum et ultione, dissensiones, id est odia inde orta, susurrationes, cum latenter seminant discordias, detractiones, detrahit quis ei quem odit, inflationes, ut inflabantur illi qui majora ne tales vos inveniam, ne iterum humiliet me Deus, id est affligat me, apud vos, cum venero ad vos, ita quod et lugeam multos ex his qui post
Abbreviated transcription (Latin):
peccaiu̾nt. ut ex cõmunicari. ⁊ pꝰea reconciliari ni̾eant᷑ sic̃ agunt
mom̃ibꝰ eccłus illi: qͥ ꝓpͥe penitentes appellant᷑. Est ⁊̃ penit̃ntia bo¬
noꝵ ⁊ humiliũ fideliĩ: pene cotudiana inqua pectora tundunt.
sa ñ dubitamꝰ mbaptismo. s illa que humane fragilitati quãuis
parua: tñ crebra subrepunt. que sicollecta ꝯt nos fiu̾nt: ita nos
gͣuabt̃. ⁊ oppͥment. sic̃ unũ aliqd̾ gͣnde pecẽm. Qͥd .ii. int̃: ad nau¬
fragiũ. animo gͣndi fluctu. nauis opiat᷑ ⁊ obruat᷑: an paulatim

Expanded text:
int, ut excommunicari, et post reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus Ecclesiis illi qui proprie poenitentes appellantur. Est etiam poenitentia bonorum et humilium fidelium pene quotidiana, in qua pectora tundunt, ssa non dubitamus in baptismo, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt: quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
fecert̃ cõmunia sc̃is. Ec¬
ce opꝰ. ⁊ ħ exdilectione fe¬
cert̃. que informat aetio¬
nes. Ecce alatͥtas. ⁊ ħ ad
cta intñtio. Ecce triplex
aũ bonũ uob̃ cupio. ⁊ ħ
ẽ. Cupimꝰ aũ uñquẽq ue.¬

Expanded text:
fecerunt communia sanctis, ecce opus; et hoc ex dilectione fecerunt quae informat actiones, ecce alacritas; et hoc ad pura intentio. Ecce triplex autem bonum vobis cupio. Et hoc est, cupimus autem unumquemque
Abbreviated transcription (Latin):
Ebona oꝑati estis. ꝓ quibꝰ
si penitetis de mał bñfa¬
bona ꝑseqñtia mala mor¬
tua fu̾a̾nt ⁊ irrita facta.
Non .i. iniustꝰ: ds̃ ut obli.¬

Expanded text:
bona operati estis, pro quibus, si poenitetis, de malis benefabona persequentia mala mortua fuerunt, et irrita facta, Non enim injustus est Deus ut obli
Abbreviated transcription (Latin):
tꝑ̃alit̃. ⁊ tͣusitorie gͥitur. sic̃ ĩ afficiunt᷑ sensꝯ ł carnales hominũ. ł etiã celestes angłoꝵ. Anglici
enim sp̃s nob adeẽ credendi st̃ inaxime cũ diunis mancipam̃ obsequiis . i. cũ eccłam ingͥssi.
ł leccionib sacͥs aurẽ accomodamꝰ. ł psalmodie oꝑam damꝰ. ł or̃oni in combimꝰ. ł nussarũ
sollẽpnia celebramꝰ. Idõ apłc monet mulieres habe uelañ ꝓpt̃ angłos. nec clubitari licet.
mentũ. quo uen̾abile positũ fuerat ⁊ ũn resurgendo abscesserat. tam sedulis extubis
seruarunt. Cerumptam̃.q. qͣmuis inpͥmis .i. in pͥma conditione ñ sit uir de femina.
creauit ex uno ambos .i. ex una mat̾ia. qr mulierẽ de uro formauit. ⁊ ambos uinum¬
hoc idõ dic̃. ut neq mulier de fubiectione doleat. nec uir de exaltacione suꝑbiat. Uł
so uiro mulier excludatur asalute. neq ad missa muliere. uir excludat᷑. Reddit aũ

Expanded text:
liter et transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales hominum, vel etiam coelestes angelorum. Angelici enim spiritus nobis adesse credendi sunt, maxime cum divinis mancipamur obsequiis, id est cum ecclesiam ingressi vel lectionibus sacris aurem accommodamus, vel psalmodiae operam damus, vel orationi incumbimus, vel missarum solemnia celebramus. Ideo Apostolus monet mulieres habere velamen propter angelos. Nec dubitari licet, rpus ipsum venerabile positum fuerat, et unde resurgendo abscesserat, tam sedulis sconvenitis. Verumtamen. Quamvis in primis, id est in prima conditione. non sit vir de femina, creavit ex uno ambos, id est ex una materia, quia mulierem de viro formavit, et ambos hoc ideo dicit ut neque mulier de subjectione doleat, nec vir de exaltatione superbiat. Vel so viro, mulier excludatur a salute, neque, admissa muliere, vir excludatur. Reddit autem
Abbreviated transcription (Latin):
erat exdecirto .i. ex lege. qd̾ cẏrographũ erat adu̾sũ nos. ⁊ ꝯscĩa
enĩ nr̃a. ⁊ diabolꝰ ad accusandñ nos erat memor tͣnsgressioĩs
illiꝰ. ⁊ ita hec memoria erat aduersinos.s. nocens nobis.
⁊ nos crucians. s ⁊ hoc inbaptismo abluto ⁊ deleto: nec con¬
scientia nr̃a timet. nec diabolus qd̾ obitiat ht̃. ⁊ ñ solũ ciro¬
graphũ decreti erat ad u̾sum nos. s ⁊ ip̃m decretũ.i. lex uet̾.

Expanded text:
est ex lege, quod, chirographum erat adversum nos, et conscientia enim nostra, et diabolus ad accusandum nos erat memor transgressionis illius, et ita haec memoria erat adversum nos scilicet nocens nobis, et nos crucians. Sed et hoc in baptismo abluto et deleto, nec conscientia nostra timet, nec diabolus quod objiciat habet. Et non solum chirographum decreti erat adversum nos, sed etiam ipsum decretum id est vetus
Abbreviated transcription (Latin):
exemplasse. qr in se rp̃o. capite nr̃o p̃buit exemplũ. qd̾ intoto eiꝰ corꝑe .i. eccłia. ⁊¬
cunt᷑ inunice uob inuisibiles potestates nͥ uincunt᷑ inuisibiles potestates ł¬
cupiditates. fuso . st sanguine sine culpa: omniũ culpaꝵ cyrographa dele¬
ta sunt. quibꝰ debitores qui meũ credunt. adiabolo antea tenebant᷑. Uñ qͥd ꝓ
.i. dãpnabiles faciat. incibo. aut in po. sũpto. ł ñ sũpto ritu iudeoꝵ. aut inpar.
diei festi. ñ celebrata. cũ lex p̃cipiat celebrari .i. nemo uos dãpnet. deħ qd̾ nullã

Expanded text:
exemplasse, quia in seipso capite nostro praebuit exemplum, quod in toto corpore ejus, exemplasse, quia in seipso capite nostro praebuit exemplum, quod in toto corpore ejus, cuntur inimicae nobis invisibiles potestates, ubi vincuntur invisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt, quibus debitores qui in eum credunt a diabolo antea tenebantur. Unde: Quiid est damnabiles faciat in cibo aut in potu, sumpto vel non sumpto ritu Judaeorum, aut in parte diei festi, non celebrata cum lex praecipiat
Abbreviated transcription (Latin):
solũ alia. nͥ ħ ⁊ alia toilet. ñ libarem᷑ amorte. ł inferno. dũ innocens occidit᷑ pett̾m
crucifigit᷑ .i. mortificat᷑. srux .ii. ñ saluatoris mors ẽ s pecci Innocens.⁊t. dũ occidi¬
tur reos illos fac̃. aquib occidit᷑. S pet̾em humani gm̾s occidit. ꝑ qd̃ ⁊ pͥncipa¬
poliauit ilaꝵ abluendo pecc̾a. expolians iqͣ tradux̃. pͥncipatꝰ ⁊ potestates .i.
ab eccłia ext̾minauit. ne fidelib noce possent ut añ. ip̃e dico pꝰ crucis tumphum.¬
ꝯfident ⁊ palã .s. cũ angłitis legiomibꝰ ad iuferna descendens. ⁊ tͥumphans .i. uin¬
litam exuens. se carne. pͥnci ⁊ potesta exẽplauit. fiducialit̃ tͥũphans. e.i semet ip̃o
Nomine carnis. ħ loco mortalitas intelligit᷑ iuxta illud caro ⁊ sangiuis ñ possi.r.
dĩ ꝑhanc mortalitatẽ: nob iuide potestatis dñabant᷑. hac gͥ mortalitate xͤ inre¬
surreccione se exiens. diabolicas potestates: que ꝑhanc mortalitatẽ dñabant᷑ d̾r

Expanded text:
solum alia. Nisi hoc et alia tolleret, non liberaremur a morte, vel inferno. Dum innocens occiditur, peccatum crucifigitur, id est mortificatur. Crux enim non Salvatoris mors est, sed peccati. Innocens enim dum occiditur, reos illos facit a quibus occiditur; sed peccatum humani generis occidit, per quod et principaspoliavit illarum abluendo peccata. Et exspolians, inquam, traduxit, principatus et potestates, id est ab Ecclesia exterminavit, ne fidelibus nocere possent, ut ante. Ipse dico post crucis triumphumicet cum angelicis legionibus ad inferna descendens. Et triumphans, id est vinel secundum litteram: Exuens se carne, principatus et potestates exemplavit fiducialiter triumphans eos in semetipso. Nomine carnis hoc loco moc mortalitatem nobis invidae potestates dominabant. Hac igitur mortalitate Christus in resurrectione se exuens, diabolicas potestates quae per hanc mortalitatem dominabantur dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã. ysaac. ⁊ cet̾os iustos. tradux̃. suos .i. longe abhoc regno. adcelũ dux̃. Ip̃e
dico pͥus ꝯfident̃ .i. cũ magna fiducia. cũ spe uictorie. ut ds̃ hõ. sine pet̾eo. tͥum¬
s pala. si qͥs .n. ꝑfectionẽ eccłie respicit. aꝑte uidetur antiquus hostis uictꝰ tͥum¬
phans dico. insemet ip̃o. oblato ñ alio sacͥficio. Morte sua quippe: uno iu̾ssi¬
mo sacͥficio ꝓ nob̃ oblato. qͥcqͥd culpaꝵ erat: uñ nos pͥncipatꝰ. ⁊ potestates. ad
luenda supplicia iure detinebant extinxit. un. gͦ accepit diabolꝰ ext̾sꝰ potestatẽ
dñce carnis occidende. in int̾ior qua nos tenebat: potestas eiꝰ occisa ẽ. ł ita ab

Expanded text:
Abraham, Isaac et caeteros justos, traduxit, suos, id est longe ab hoc regno ad coelos duxit, ipse dico, prius confidenter, id est cum magna fiducia, cum spe victoriae, ut Deus homo sine peccato, triumsed palam. Si quis enim perfectionem Ecclesiae respicit, aperte videtur antiquus hostis victus. Triumphans, dico in semetipso oblato, non alio sacrificio. Morte sua quippe uno verissimo sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum, unde nos principatus et potestates ad luenda supplicia jure detinebant, exstinxit. Unde ergo accepit diabolus exterius potestatem Dominicae carnis occidendae, inde interior qua nos tenebat potestas ejus occisa est. Vel ita, ab
Abbreviated transcription (Latin):
tñ d̾r pat̃ nescire hoc nom̃. aquo ẽ filiꝰ inseꝑabil. Sic̃ gͦ scit pat̾ qd̾ nemo scire dictus ẽ nͥ
filiꝰ. qr in seꝑabiles sunt pat̃ ⁊ filiꝰ. sic ⁊̃ si dictum ẽẽt. soli sapienti pat̾ simul intelligi de

Expanded text:
tamen dicitur Pater nescire hoc nomen, a quo est Filius inseparabilis. Sicut ergo scit Pater quod nemo scire dictus est, nisi tamen dicitur Pater nescire hoc nomen, a quo est Filius inseparabilis. Sicut ergo scit Pater quod nemo scire dictus est, nisi Filius, quia inseparabiles sunt Pater et Filius, sic etiam si dictum esset soli sapienti Patri, simul intelligi de
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑. Ad obedicionẽ. q patefactum ẽ illud mist̾iũ. ⁊ hoc incunctis gentibꝰ ad obeditionẽ
ł ad obediendũ .i. ut obediant fidĩ. bñ oꝑando. dico mnist̾ii taciti utiq aliis. s cogniti
soli sapienti dõ. qr ⁊ si mͦ sit hominib reuelatũ. tn soli dõ cognitũ ẽ. qui solus ꝑfecte
houit. cur ita fc̃m ẽ. inquo repͥmae inquisitores. qui querunt. cur t̃m distulit ds̃ ne¬
nire: cur tot gentes ꝑire ꝑmisit: Inhoc aut̃ qd̾ ait. Soli sapienti dõ. ħ error quibꝰdã
surrepit. arbit᷑ntib: solum patrẽ hͣ significari. ⁊ solum u̾e sapientẽ : cũ tñ ñ sit dictum
soli sapienti patri. s soli sapienti dõ. ⁊ ds̃ unus ip̃a ẽ trinitas. ut sic intelligamꝰ solũ d̃m
sapientẽ. sic̃ intelligimꝰ solũpotentẽ .i. patrẽ ⁊ filium ⁊ sp̃m sc̃m. qui ẽ unus ⁊ solus ds̃.¬
sc̃m. sic̃ in apocalipsi de filio legitur. qd̾ habet nom̃ scͥptum qd̃ nemo scit nͥ ipse. nec idõ

Expanded text:
em. Quasi dicat: Patefactum est illud mysterium; et hoc, in cunctis gentibus ad obeditionem. Vel ad obediendum, id est ut obediant fidei bene operando. Dico mysterii taciti, utique aliis sed cogniti soli sapienti Deo, quia, etsi modo sit hominibus revelatum cum soli Deo cognitum est qui solus perfecte novit, cur ita factum est? In quo reprimit inquisitores qui quaerunt cur tantum distulit Deus venire, cur tot gentes perire permisit. In hoc autem quod ait, soli sapienti Deo, error quibusdam subrepit, arbitrantibus hic solum Patrem significari, et solum vere sapientem esse, cum tamen non sit dictum soli sapienti Patri, sed soli sapienti Deo, et Deus unus ipsa est Trinitas, ut sic intelligamus solum Deum sapientem, sicut intelligimus solum potentem, id est Patrem et Filium et Spiritum ctum, sicut in Apocalypsi de Filio legitur, qui habet nomen scriptum quod nemo scit nisi ipse . Nec ideo
Abbreviated transcription (Latin):
nec loqͣntur lingis. nec ꝓpħent. Non .ii. ꝑmittit᷑ eis ab aliqͣ auctoritate
ideo mea p̃cepta tenere debetis. quia que scribo uobis mã¬
data cdomini sunt. ⁊ oportet ut ita cognoscat esse siqͥs
uere est ꝓpheta aut sp̃ualis. ut uidetur esse. Alioquin.
si contra uadit. nec propheta est: nec sp̃ualis hec dicens
tangit psendo apłos. qui prodesideriis hominum
non diuina sed terrena: docebant. Ideo dicit prophe¬
ta uel spiritualis. qui sunt spiritua

Expanded text:
nec loquantur linguis nec prophetent. Non enim permittitur eis ab aliqua auctoritateideo mea praecepta tenere debetis, quia quae scribo vobis, mandata Domini sunt, et oportet ut ita, cognoscat ea esse, si quis vere est propheta, aut spiritualis, ut videtur esse. Alioquin si contra vadit, nec propheta est nec spiritualis. Haec dicens tangit pseudoapostolos, qui pro desideriis hominum non divina, sed terrena docebant. Ideo dicit, propheta vel spiritualis, quia sunt spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
mortuios .i. iudeos mortuos inpecc̃is. Ihc ergo secure creditit. qui motuos
t̃ sunt tanĩ ea que st. Non ait ut sint. s tanqͣm siuit. q pdestinata sii tut posi¬
ta. sic enini ea que futura st̃. iam apud dm̃ sunt. apud dm̃ quippe iam factũ.¬
qd̾ eĩ dispõne. uł p̃destiuatione futurũ est. Uñ alibi. sui fecit que finura st̃.¬
⁊ alibi. Qui elegit nos añ mundi constitutionẽ. Qe fuffic ħ ex planare. Eigun¬
tur qͥ ñ st̃ nec errat qͥ elegit. nͭ uane elegit. Eligit tñ. ⁊ ht̃ electos qͥs erratur᷑ ẽ eli¬
gendos. qͦs bt̃ apud semet ip̃m. nec innat᷑a sua. ẜ inp̃sentia sua ñdũ erant¬

Expanded text:
mortuos, id est Judaeos mortuos in peccatis. In hunc ergo secure creditur, qui mortuosnon sunt tanquam sint: non ait, ut sint, sed tanquam sint, quia praedestinata sunt, et disposita. Sic enim ea quae futura sunt, jam apud Deum sunt; apud Deum quippe jam factud ejus dispositione, vel praedestinatione futurum est. Unde alibi: Qui fecit quae futura sunt; et alibi: Qui elegit nos ante mundi constitutionem . Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt, nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habet apud semetipsum, non in natura sua, se
Abbreviated transcription (Latin):
dem graues sc̃ .i. pond̾ose ad intelligendũ. ⁊ fortes adt̾rendũ.
p̃sentia aut̃ corꝑis ẽ infirma. ñ audens exert̾e̾ seu̾tatẽ.
⁊ sermo ẽ ꝯtẽptibił. qr ut idiota sine argum̃tis loquor ut
aiunt. aitende qd̾ infirma. dic̃ ꝯtͣ fortes. ⁊ ꝯtẽptibiles. ꝯtra
graues. ut aut̃ ñ estimer. auob tanqͣ t̾rere uos. ⁊ ope quo
minor ñ implere. ħ cogitet qui eĩm̾i ẽ .i. qui ita de me opi

Expanded text:
dem graves sunt, id est ponderosae ad intelligendum, et fortes ad terrendum. Praesentia autem corporis est infirma, non audens exercere severitatem, et sermo est contemptibilis, quia ut idiota sine argumentis loquor, ut aiunt. Attende quod infirma dicit contra fortes, et contemptibilis contra graves. Ut autem non existimer a vobis tanquam terrere vos, et opere quod mi
Abbreviated transcription (Latin):
humiliet᷑ inopia. ⁊ crescit imillo auctoritas. cũ uidet se ⁊̃ inp̃senti
laboris sui fructũ ꝑciꝑe ñ ut habundet: s ut ñ deficiat. tanta m̾
tes debet eẽ euanglitanti regnũ dĩ. ut nec ꝯtͥstet᷑: nec extollatur.
accipiant gͦ sustentationẽ necessitatis appło. incedẽ dispẽsationiᷤᷤ
adñõ. ñ enĩ appło reddit᷑ qi m̾ces ilł. qͥ sͥ incaritate. euangłi ser¬
uiunt. s tanꝗͣ stipendiũ dat᷑ quo: ut possint laborare pascant᷑⁊

Expanded text:
humilietur inopia, et crescit in illo auctoritas, cum videt se etiam in praesenti laboris sui fructum percipere; non ut abundet, sed ut non deficiat. Tanta enim merces debet esse evangelizanti regnum Dei, ut non contristetur, nec extollatur. Accipiant ergo sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim a populo redditur quasi merces illis qui sibi in charitate Evangelii serviunt, sed tanquam stipendium datur: quo ut possint laborare, pascantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ditis. Cisdẽ siquidẽ pedib quib mare transistis. ante
ydola p̾ea salrastis. que ⁊ ꝓpriis manib fecistis. ⁊ illo
ore quo paulo añ de subm̾sione pharaonis. ⁊ egyptio¬
rum laudes dõ ꝑsolu̾atis: ydola adorastis. Pret̾ea.
manna celitꝰ datum in deserto: fastidistis. cupieniteᷤ
redire inegyptũ ad ollas carmũ. Sepe etiam dm̃
ꝓmissum. occidistis. Nos itaq uob̃ digniores sumꝰ.
qui ut de xp̃o audiuimꝰ. ieum credimꝰ. Uñ ꝑ ꝓpbã¬

Expanded text:
 siquidem pedibus quibus mare transivistis, ante idolum postea saltavistis, quod et propriis manibus fecistis. Et illo ore quo paulo ante de submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carnium. Saepe etiam Dominum et prophetis promissum occidistis. Nonne itaque vobis digniores sumus, qui ut de Christo audivimus, in eum credidimus? Unde p
Abbreviated transcription (Latin):
thenis epłe partẽ scͥpsisse. corinthi uͦ ꝑfecisse. atq
in eam romanis destinasse. uł potiꝰ idõ pͥma pomit᷑.
qr pͥmum gradũ erroris destruit. s. suꝑbiã om̃iũ¬
maloꝵ radicẽ. sic̃ scͥptum ẽ. Initium om̃is pecc̃i
suꝑbia ẽ. Que natione celestis. sublimium m̃tes in¬
habitat. subcin̾e ⁊ cilicio latitans. que romanos
ad eo occupau̾at: ut int̃ se alt̾cantes. ⁊ se sͥ inuicẽ
p̃ferentes. dissensiones ⁊ scismata facerent. Erant¬
sicco uestigio mare ri orum tiisir e

Expanded text:
Epistolae partem scripsisse, Corinthi vero perfecisse, atque inde eam Romanis destinasse. Vel potius igitur prima ponitur, quia primum gradum erroris destruit, scilicet su radicem, sicut scriptum est: Initium omnis peccati superbia est . Quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Quae Romanos adeo occupaverat, ut inter se altercantes, et se sibi invicem praeferentes dissensiones et schismata facerent. Erantsicco vestigio mare Rubrum transire f
Abbreviated transcription (Latin):
prarũ panli⁊ alioꝵ ꝑ utilis secuta ẽ doctrina. ut
eccłiam cont᷑ hereticas p̃muniret prauitates. ⁊ subori.¬
entia uitia resecaret. ⁊ pꝰfuturas questiones exclu¬
deret. Hii sunt panni qui ad extraheud̾ ieremiã
de lacu. funib circũligati sunt. Epłarũ siquid̾ doc¬
trina legis ⁊ ꝓpħie. atq: euangłii ꝯsonis testimo¬
niis uelut triplici fune circumligata de lacu ig¬
norantie. ⁊ infidelitatis. peccator ad lucem gr̃e
et u̾itatis educit᷑ Int omnes uͦ epłarum scriptores.
adfidĩ catholice assertionẽ. congrua auctoritatum
legis ⁊ ꝓpħie: induxit testimonia. ut eẽt basis sub
columpna. Ingr̃e comiñdatione. seu spei subleua¬
cione qi cont̾ suꝑbos ⁊ arrogantes. ⁊ de suis oꝑibꝰ¬

Expanded text:
arum Pauli et aliorum perutilis secuta est doctrina, ut Ecclesiam Dei contra haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Epistolarum siquidem doctrina, legis et prophetiae atque Evangelii consonis testimoniis, velut triplici fune, circumligata , de lacu ignorantiae et infidelitatis peccator ad lucem gratiae et veritatis educitur. Inter omnes vero epistolarum scriptores, ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae commendatione, seu spei sublevatione, quia contra superbos et arrogantes, et de suis o
Abbreviated transcription (Latin):
atq cerimoniaꝵ abolitione tractaturꝰ recte nom̃
suũ subticuit. ne p̃scripti nominis inuidia. uti¬
litatẽ seq̃ñtis excludet lectionis. Est itaq ⁊ illa
epła pauli: sic̃ ⁊ alie. De ordine qͦ epłarũ queri
solet. quare ñ eo ordine sunt deposite. qͦ ab apło e
dite. qd̾ constat ñ eẽ. cum epła que romanis scͥbit᷑.
pͥma ponatur que tñ ante alias om̃s ñ ÷ scripta.

Expanded text:
atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen suum tacuit, ne praescripti nominis invidia, utilitatem sequentis excluderet lectionis. Est itaque et illa Epistola Pauli, sicut et aliae. De ordine quoque Epistolarum quaeri solet, quare non ordine sint dispositae, quo ab Apostolo editae, quod constat non esse, cum Epistola quae ad Romanos scribitur, p
Abbreviated transcription (Latin):
sonantiã declarauit. Est enin rota in m̾edio rote sic̃
uidit edechiel. Exp̃dictis itaq patet lnst̾i euidẽ¬
tissima ratio. qua epłas.xiiii. conscripsit. ⁊ d̾istin¬
cte .x. adeccłias .iiii.adpsonas direxit. uñ quorũdã
insania ꝑcutitur dicentiũ epłam. que ad heb reqͤ
scribit᷑. ñ fuisse pauli. s barnabe. uł clem̃tis. uł
tertuliam. uł luce. quos in hunc errorẽ occasio de¬
duxit huiꝰmodi. qr nec salutacio eiꝰ noĩe intitulata
p̃scribit᷑. ⁊ longe facundiore ⁊ splendidiore stilo ꝗͣ
cet̾e: edita ẽ. quib sufficient̃ respondet᷑ hoc mͦ. qr
si ideo ñ est dicenda pauli. qd̾ nom̃ eiꝰ intitulo ñ
ht̃. gͦ nec barnabe. nec alicuiꝰ p̃dictoꝵ. cũ nullius
eoꝵ noĩe p̃titulata sit. Nec ob io qͦ pauli ñ ẽẽ pu¬
tanda ẽ. qr diligentiꝰ ẽ scripta: cũ naturale sit u¬
nicuiq plus ualere insua lingua qͣm in aliena.
legis destructorẽ arbitrantib. Quo cirta delegis

Expanded text:
claravit. Est enim rota in medio rotae, sicut vidit Ezechiel. Ex praedictis itaque patet mysterii evidentissima ratio, qua Epistolas XIV scripserit et distincte X ad Ecclesias, IV ad personas direxerit. Unde quorumdam insania repercutitur, dicentium Epistolam, quae ad Hebraeos scribitur, non fuisse Pauli, sed Barnabae, vel Clementis, vel Tertulliani, vel Lucae. Quos in hunc errorem occasio deduxit hujusmodi, quia nec salutatio ejus nomine intitulata praescribitur, et longe facundiore et splendidiore stylo quam caeterae edita est. Quibus sufficienter respondetur hoc modo: Quia si idehabet: ergo nec Barnabae, nec alicujus praedictorum, cum nullius eorum nomine scripta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua lingua quam in peregrina: legis destructorem arbitrantibus. Quocirca de legis
Abbreviated transcription (Latin):
Romanos petͥ p̃dicatione fidẽ tenentes: confirmare
se uelle. paulus dic̃. Non qd̾ minꝰ accepissent ape¬
tro: s ut duob apłis attestantib atq doctorib.
eoꝵ corroboraret᷑ fides. Harũ itaq auctoritatum
conflictũ qui uidetur dirũtes. dñis petrum pͥ¬
mum p̃dicasse romanis. qͣntum ad alios apłos .S.¬

Expanded text:
Romanos praedicatione Petri fidem tenentes confirmare se uelle Paulus dicit, non quominus accepissent a Petro, sed ut duobus apostolis attestantibus atque doctoribus, eorum corroboraretur fides. » Harum itaque auctoritatum conflictum qui videtur dirimentes, dicimus Petrum primum praedicasse Romanis, quantum ad alios apos
Abbreviated transcription (Latin):
mor at ditns. Grãs ago dõ meo ꝙ neminẽ usꝰ
bant᷑. idõꝙ sublimiores erant om̃ib popłis. ⁊ in to
romanis: dic̃ his u̾bis. Abathenis ciuitate grecoꝵ.
scͥpsit apłc romanis. Hanc epłam. quos ñ ipse. non
nientes romam. uͥ pͥnceps orbis residebat. cui erãt
ipsi subiecti. qͣue apud ierosolimã didicerant: roma
tho.Itẽ inspice qd̾ idem anno ait. petrũ romanis pͥ.¬
mũ ñ p̃dicasse. cum eccłiastica hẏstoria sic conti¬
neat. Claudii tꝑ̃ib clem̃tia diuine ꝓuidentie. pe¬
trũ adurbem romã deducit. Iste adueniens pͥmꝰ
inurbe roma sui euangłii clauib ianuã regni ce¬

Expanded text:
as ago Deo meo, quod neminem vestrum bantur: ideoque sublimiores erant omnibus populis, et intonaRomanis dicit his verbis: « Ab Athenis civitate Graecorum scripsit Apostolus Romanis hanc Epistolam, quos non ipse, non tolis percepta, venientes Romam, ubi princeps orbis residebat, cui erant ipsi subjecti, quae apud Jerosolymam didicerant, Romanntho. Item inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasse, cum ecclesiastica historia sic contineat: « Claudii temporibus clementia divinae providentiae Petrum ad urbem Romam misit. Ille adveniens primus in urbe Roma
Abbreviated transcription (Latin):
boli potestate. ⁊ ydolat̾e seruitute redemptas
epłarum doctrina informaret. Idõ etiã .x. ⁊iiii.
signaret. qͣm ⁊ moy ses iunduab tabulis Iꝓpideis
simul uincts. quib legis decalogus insc̃ptꝰ erat:
reꝓb quẽ gessit augulus mira p̃stans inocłis nr̃i.
panẽ suꝑ celestem cum typico agno conunxit.
qui inuet̾i lege sollempnis hostia erat. ⁊ ꝑpanẽ
qui noue legis sacram̃ti forma ẽ: duo.t. figuraũ.

Expanded text:
boli potestate, et idololatriae servitute redemptas, X epistolarum doctrina informaret. Ideo et XIV significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptus eratreprobatus, quem gessit angulus, mira praestans in oculis nostris, panem supercoelestem cum typico agno conjunxit, qui in veteri lege solemnis erat hostia, et panem qui novae legis sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas aut apłos añ hu̾issemꝰ. ydola ĩ coluissemꝰ. Si
aut̃ de gn̾is nobilitate uos iactatis: s qͣ talium głã ẽ
tunc ismael ⁊ esai. possunt parit̃ głari. cũ de eisdẽ
dium int̃posuit. om̃s illoꝵ contentiones hinc. inde
dirimens. ⁊ quasi bonꝰ concionator uoce consona
illos alloqñs. om̃s adunam concordiã addux̃ ostn-¬
dens nullos eoꝵ suis mĩtis eẽ saluatos. qr omnes
et uidĩ ⁊ gentiles sub pecc̃o tenebant᷑. s ꝑ grãm dei.
ꝓalt̾catione itaꝙ p̃dicta: scͥbit romanis. confutãs
atcribuant grẽ dĩ. ⁊ ostendens ominib gratis uenisse
oftendit. qi ñ quasi debitũ iusticie reddita ẽ. s gra¬
tuitodata. Quid enim ẽ grã: Gratis data. donata.
ñ reddita. Si enim tͥ debebat᷑ añquam grãm hr̾es.
m̾ces tͥ reddita ẽ. ñ grã donata. Merito itaq hec
epła pͥma ponit᷑. qi omnũ maloꝵ ut p̃dictum ẽia
dicẽ ꝑunit. ¶assignatis rõnib oꝑis nui. ⁊ ordiuis

Expanded text:
s ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriari, cum de eisdem dium interposuit, omnes illorum contentiones hinc inde dirimens, et quasi bonus concionator voce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse salvatos quia omnes et Judaei et gentiles sub peccato tenebantur, sed per gratiam Dei. Pro altercatione itaque praedicta scribit Romanis, confutans attribuant gratiae Dei, et ostendens omnibus gratis venisse ostendit, quia non quasi debitum justitiae reddita est, sed gratuito data. Quid enim est gratia? Gratis data, donata, non reddita. Si enim tibi debebatur, antequam gratiam haberes, merces tibi reddita est, non gratia donata. Merito itaque haec Epistola prima ponitur, quia omnium malorum, ut praedictum est, radicem perimit. Assignatis rationibu
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis ꝯt adu̾sa que timorẽ pellat. que uenit exdilectiõe
dĩ primi. deqͣ addit. ⁊ dilectiois. qͣm sobetas p̃cedit dequa
subdit. ⁊ sob̾etatis .i. ⁊ discretioĩs. Ecce a sũmo dono .i. adile¬
tione. adunũ descendet .i. ad sobͥetatẽ. Sa itaq priꝰ moniit
ũtimi̾e̾. ad qd̾ ualet iurtꝰ. bͥ monet ñ erubeste ad qd̾ ualet

Expanded text:
titudinis contra adversa, quae timorem pellat, quae venit ex dilectione Dei et proximi, de qua addit, et dilectionis, quam sobrietas praecedit, de qua subdit, et sobrietatis, id est discretionis. Ecce a summo dono, id est a dilectione, ad unum descendit, id est ad sobrietatem. Noli itaque. Prius monuit non timere, ad quod valet virtus. Hic monet non erubescere, ad quod valet
Abbreviated transcription (Latin):
quipmo ꝑpollieitacionẽ ⁊ ostnitacionẽ excellentis sapĩe se ducebat. er oi
ins piens ⁊ apparebit insipiens. eis at. qͥb pͥmo sapiens erat. Tunc inclipi

Expanded text:
qui primo per pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est apparebit insipiens. Eis enim quibus primo sapiens erat, tunc eri