comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dogina. ñ statim festinẽ in medias res.
Sicut enim uarii sunt animi affectũ:
sic & uoces uariant qͥb se expͥmunt.
Ut amor uoces ht dulces. timor meti¬
clõsas gaudiũ iocundas. dolor uͦ & cõ¬
passio gemebundas: quas ñ qͥdem iux¬
ta regłam seͥbentiũ. s more lugentiũ.
sepe & sepiꝰ it̾ant. Quemadmnodũ enim
mũsica in luctu importuna narra¬
tio: ita scribendi & lugendi nulla ꝑror¬
sus conuenientia. Ego uͦ & si ꝯgaudeã.
dño tñ meo quẽ in etate iuuen li secu¬
tꝰ in uincłis eunglii ministraui. cũ quo
steti. cũ quo eucͦti ut potui. deus scit si
ñ adeo prudenter obsecut᷑ tñ fidelit̃:
ego inquam & si ꝯgaudeam ꝓpt̾ certan¬
tis fortitudinẽ. certanti tũ & iã caput
suũ & corpꝰ in cͥcumcisoꝵ & inmundoꝵ
gladiis exponenti ñ compati. ñ ꝯdolete
cialit̾ incũbat scͥbendi onuis & op̾ hoc fe¬
ce enĩ qͥntꝰ deciꝰ annus hic. ex quo gesta

Expanded text:
dogma non statim festinem in medias res. dogma non statim festinem in medias res. Sicut enim varii sunt animi affectus, sic et voces variant, quibus se exprimunt, ut amor voces habet dulces, timor meticulosas, gaudium jucundas, dolor vero et compassio gemebundas, quas non quidem juxta regulam scribentium, sed more lugentium saepe et saepius iterant. Lugenti musica in luctu importuna narratio, ita scribendi et lugendi nulla prorsus convenientia. Ego vero, etsi congaudeam, domino tamen meo, quem in aetate juvenili secutus, in vinculis Evangelii ministravi, cum quo steti, cum quo cucurri, ut potui, Deus scit, si non adeo prudenter obsecutus, tamen fideliter; ego, inquam, etsi congaudeam propter certantis fortitudinem, certanti tamen et jam caput suum et corpus incircumcisorum et immundorum gladiis exponenti, non compati, non condolere cialiter incumbat scribendi onus et opus hoc. Ecce enim quintus decimus annus hic ex quo gesta
Abbreviated transcription (Latin):
da. forte ꝓlixior uiclear. Uetꝰ qͥppe illa
mermis filii iesse. & pusilli ꝯt goliam
mono machia: miranda qͥdẽ S hec no¬
ui hõis. noue legis. & noui regis mono¬
machia: incõꝑabilit̾ mirabilior. Hicsi
qͥdeni ñ suasus ñ coactus ñ missus. s in
sp̃e sui ardore. & in audita uirtute. so¬
lus & mermis sola uoluntate ad certam̃
ꝑceclens carnis ĩmemor nͦ ut uderi pot̾at
hoĩem se cle filiis adã recognoscẽs: mortiᷤ
ñ pauidꝰ s auidꝰ mecdiis se gladiis ĩgerit:
goliã sicut talẽ decebat athletã ũ gladio
feres s uibi nͨ lapide funde s lĩgue ꝑcussit. Nemo¬
itaq calumniet᷑ & legentẽ ñ tedeat. si in
tã singłari. & tã in audito certamine
descͥbendo ego nummiꝰ uidear: qd̃ mun¬
dospectacłm. eccl̃ie exempłu. & angłis
gaudiũ p̾bet. Nemo etiam subsaunet.
nemo detͣhat: si ꝯtͣ recte scribentium
regulam sepe & sepiꝰidem uoluem et
reuoluẽ identidem. nec si uixta poete

Expanded text:
da forte prolixior videar. Vetus quippe illa inermis filii Jesse et pusilli contra Goliam monomachia miranda quidem. Sed haec novi hominis, novae legis, et novi regis filii monomachia incomparabiliter mirabilior. Hic si quidem non suasus, non coactus, non missus, sed in spiritus sui ardore et inaudita virtute, solus et inermis sola voluntate ad certamen procedens, carnis immemor nec, ut videri poterat, hominem se de filiis Adam recognoscens, mortis non pavidus, sed avidus, mediis se gladiis ingerit et Goliam sicut talem decebat athletam, non gladio ferri sed verbi, nec lapide fundae sed linguae percussit. Eitaque calumnietur et legentem non taedeat, si in tam singulari et tam inaudito certamine describendo ego nimius videar, quod mundo spectaculum Ecclesiae exemplum et angelis gaudium praebet. Nemo etiam subsannet, nemo detrahat, si contra recte scribentium regulam saepe et saepius idem volvem et revolvem identidem, nec si juxta poetae
Abbreviated transcription (Latin):
creditam habetis dispensationẽ:
illiꝰ in omnib curam. euius imi¬
pletis cathedram. Et ego ouicla
ur̃a per auia et in iua deserti.

Expanded text:
creditam habetis dispensationem, illius in omnibus curam, cujus impletis cathedram. Et ergo ovicula vestra, per avia et invia deserti
Abbreviated transcription (Latin):
udiens uͦ rex motꝰ. & turbat᷑. & par᷑
omĩs adu̾sa sie. uidł nec aulicis de¬
ferri ꝓpt̾ regem. nec appellationi ꝓpt̾
currunt. festinant accelerant nuntii.
& nuntii. & post it̃m nuntii: qͥ hec ui¬
ro apłico uuncient. Mittimꝰ qͥdem
& nos. S qͥa aurũ & argentũ ñ erat no¬
bis: mutimꝰ nos itm sicut priꝰ nuda so¬
lũ u̾ba tetͣ. & atram̃to scͥpta. Illi uͦ au¬
rea & argentea exabundanti: & młto
plus pͥora pͥorib. Uerunt̾n p iꝰ nr̃ rex
francoꝵ. de cuiꝰ quasi aula iã eramꝰ̃. qͥa
de eiꝰ m̃sa: ad uirũ apłicũ. & ad famili¬
ares suos dños carclinales. pias p̃ces sa¬
eͥs api cib suis. mttit ꝓpt̾ nos mutten.
& remittens. mandans. & remandan᷑
qd̾ qͥ tangeret nos tangeret pupilla
ocłi sui. Suꝑ om̃ĩa mandans. & rogan᷑
ne uir apłicus solueret. qͦs tã uenera¬
bilis. tam sc̃s archip̾sultam iuste ligaᷤ¬
s. nec euacuaret que ipse feciss ꝯtra
eccłie inimicos. iusticie oꝑa. Id ipsũ

Expanded text:
udiens vero rex motus et turbatus et pars omnia adversa, sic videlicet nec aulicis deferri propter regem, nec appellationi proptCurrunt, festinant, accelerant nuntii et nuntii, et post iterum nuntii, qui haec viro apostolico nuntient. Mittimus quidem et nos. Sed quia aurum et argentum non erat nobis, mittimus nos iterum, sicut prius, nuda solum verba tetra et atramento scripta. Illi vero aurea et argentea ex abundanti et multo plus plura prioribus. Verumtamen pius noster rex Francorum, de cujus quasi aula jam eramus, quia de ejus mensa, ad virum apostolicum et ad familiares suos dominos cardinales pias preces sacris apicibus suis mittit, propter nos mittens et remittens, mandans et remandans, quod qui tangeret nos tangeret pupillam oculi sui: super omnia mandans et rogans, ne vir apostolicus solveret, quos tam venerabilis, tam sanctus archipraesul tam juste ligasset, nec evacuaret quae ipse fecisset contra Ecclesiae inimicos justitiae opera. Id ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
fex & renuttit:mauclat & reman¬
dat. Pleraq: uͦ de scͥptis illis apłicis
extant adhuc. in illud de quo supra
meminimꝰ corpꝰ epistolare redacta: ad
qd̾ recurrat. siqͥs hec legere & nosse de¬
siclerat. De qͦdã regũ collu e uͥpaxut̃a

Expanded text:
fex et remittit, mandat et remanfex et remittit, mandat et remandat. Pleraque vero de scriptis illis apostolicis exstant adhuc, in illud, de quo supra meminimus, corpus epistolare redacta, ad quod recurrat, si quis haec legere et nosse desiderat. 26. DE QUODAM REGUM COLLOQUIO, U
Abbreviated transcription (Latin):
iusta causa sacerdotali zelo accensũ
ab officio suosuspenderet seu ab iꝑso
facta irritaret iusticie oꝑa. exqͦ uni¬
uerse ecclie gͣncle & gͦue scandalũ ge¬
n̾aret: & regis francoꝵ. & regni in cur¬
reret indignationẽ ñ modicã. Igit᷑
qd̾ solu uidet᷑ suꝑesse: romanꝰ ponti¬
fex int̾ regẽ & archip̃sule paci amica¬
bilit reformande aclhuc studere ne¬
cessariũ duxit. Sacros itaq apices
suos ad clñm regẽ francoꝵ. sepe & se¬
piꝰ mittit: mandans. monens. & ro¬
gans regẽ. ut pacis nr̃e mecliatorem
se int̾ponat. Mittit etiã nunc ad hos.
uc̃ ad illos: ad eos maxime qͥ crecleban¬
t᷑ a dño rege augloꝵ libentiꝰ audiei.
& benigniꝰ: ce quoꝵ ope ce in dustria
sꝑabat᷑ u̾bũ pacis posse meliꝰ & effica¬
cuis ꝑmoueri. Mittit & ad uiros reli¬
giosos iuros pacificos. quoꝵ uireforma¬
tione pacis. & in dissidentiũ reconei¬
liatione solet esse diligens oꝑa. & ef¬
ficax gr̃a. Mutit itaq romanꝰ ponti¬

Expanded text:
justa causa sacerdotali zelo accensum, ab officio suo suspenderet, seu ab ipso facta irritaret justitiae opera, ex quo universae Ecclesiae grande et grave scandalum generaret, et regis Francorum et regni incurreret indignationem non modicam. Igitur quod solum videtur superesse, Romanus pontifex inter regem et archipraesulem paci amicabiliter reformandae adhuc studere necessarium duxit. Sacros itaque apices suos ad dominum regem Francorum saepe et saepius mittit, mandans, monens et rogans regem, ut pacis nostrae mediatorem se interponat. Mittit etiam nunc ad hos, nunc ad illos, ad eos maxime qui credebantur a domino rege Anglorum libentius audiri et benignius, et quorum opere et industria sperabatur verbum pacis posse melius et efficacius promoveri. Mittit et ad viros religiosos, viros pacificos, quorum in reformatione pacis et in dissidentium reconciliatione solet esse diligens opera et efficax gratia. Mittit itaque Romanus ponti
Abbreviated transcription (Latin):
int̾im hic acliecto. qd̃ nec mixũ. si tho¬
mas hic nr p̃dicet᷑ hic magnꝰ: qͥsemper
magnꝰ. Magnꝰin aula: magnꝰ in eccłia:
magnꝰ qͣndo ciuis in anglia: magnus
qͣndo exul in francia. s incõꝑabiliter
maguꝰ & maiore maximꝰ. hodie. Qmo
dico nune clausus tumulo. sũpsit sibi
pennas dilucłõ: & anobis iã suꝑpen¬
nas uentoꝵ auolans totũ mundũ thit
post se.S hec docebunt sequentia me¬
liꝰ. Int̾im ad ꝓsequendũ hystorie ordi¬
nem reu̾tamnͣ. Itaq ut dicere cepunu᷑:
plurime fuint &e ꝯtͣrie missiones.ad¬

Expanded text:
homas hic noster praedicetur hic magnus qui semper magnus; magnus in aula, magnus in ecclesia, magnus quando civis in Anglia, magnus quando exsul in Francia, sed incomparabiliter magnus et majore maximus hodie: qui modico nunc clausus tumulo sumpsit sibi pennas diluculo et a nobis jam super pennas ventorum avolans, totum mundum trahit post se. Sed haec docebunt sequentia melius. Interim ad prosequendum historiae ordinem revertamur. Itaque ut dicere coepimus, plurimae fiunt et
Abbreviated transcription (Latin):
tã prudentiũ. & ꝯsiliũ nobis ꝯtulit:
& ꝯtͣ seipsum ꝓ nobis tã fideles nun¬
cios p̃ꝑauit. S qͥdꝰ Uideres certe apau¬
pere archip̃sule. &e coexulib suis pan¬
nosis & miseris: aduersũ ciues. adu̾¬
sum reges. adu̾sũ purpuratos. & di¬
uites.strenue. uarie. ce ualide ꝯcerta¬
tũ. Uñ nec est ut exꝑto tunc cdidici:
qd̃ uir strenuus. erucditꝰ. & si pauper.
argento uł auro ualeat cõꝑari ẽ aliᷤ
enĩ in cõꝑabilis. Uñ e de sapientia.
sapiens. Clenert̾ mͥ inqͥt omia bona
parit̾ cũ illa. Nonqͥdem depotentia.
ñ de diuitiis sic. Uepotiꝰ t̾re: euiꝰ rex
puer est. Et cliuites inqͥt psalmista
eguert & es uriert̾. Uñ sapiens. Co¬
gitationes inqͥt robusti:semꝑĩha
bundantia. T̃alis thomas semꝑ dimi¬
cans. semꝑ tͥum phans: euictus nun¬
uirũ uelocem in oꝑe suo: corã regib
stabit: nec erit añ ignobiles. Talis hic
thomas nr̃ magna anima. & robusta:
ꝑinpugna. semꝑ inpalma: uitpote de

Expanded text:
prudentium et consilium nobis contulit et contra se ipsum pro nobis tam fideles nuntios praeparavit. Sed quid? videres certe a paupere archipraesule et coexsulibus suis pannosis et miseris, adversum cives, adversum reges, adversum purpuratos et divites strenue, varie et valide concertatum. Unde nec est, ut ex parte tunc didici, quod vir strenuus eruditus etsi pauper argento vel auro valeat comparari. Talis enim incomparabilis; unde et de sapientia Sapiens. Venerunt mihi, inquit, omnia bona pariter cum illa . Non quidem de potentia, non de divitiis sic: Vae potius terrae cujus rex puer est! Et divites, inquit Psalmista, eguerunt et esurierunt gitationes, inquit, robusti semper in abundantia . Talis semper dimicans, semper triumphans, evictus nunvirum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles . Talis hic Thomas noster, magna anima et robusta in pugna, semper in palma, utpote de
Abbreviated transcription (Latin):
romanꝰ pontifex. qͥppe neq̃ nos feci¬
mus irritaret. sut ipse app̾hensus ap¬
łico relo. nobiscũ adu̾sus malignan¬
tes consurgeret: urgebant tũ iusticie
causa qͣm fouebamꝰ: tũ mundi fauor
qͥ nobiscum: tũpii regis nr̃ilodouier.
& suoꝵ desicleria & postulationes tam
affectuose ꝓnobis: inde uͦ obsistebant
regis angloꝵ iuuenis adhuc ut supͣ dix¬
imus & tã potentis. & suoꝵ postulatio¬
nes ꝯtͣrie. Consiclerabat etiã uir apłi¬
eus archip̾sulẽ nr̃m. uirũ uelocem in
oꝑe suo: & sicut uidebat ipse. & ab ali
iam acceꝑat.cleinceps nec reuocari

Expanded text:
Romanus pontifex quippe neque quod nos fecimus irritaret, sed potius ut ipse apprehensus apostolico zelo nobiscum adversus malignantes consurgeret, urgebant tum justitiae causa quam fovebamus, tum mundi favor qui nobiscum, tum pii regis nostri Ludovici et suorum desideria et postulationes tam affectuosae pro nobis. Inde vero obsistebant regis Anglorum juvenis adhuc, ut supra diximus, et tam potentis et suorum postulationes contrariae. Considerabat etiam vir apostolicus archipraesulem nostrum virum velocem in opere suo et sicut videbat ipse et ab aliis jam acce
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sariis terunt᷑ in clies apłoꝵ limi¬
na. Biscurrunt. festinant. accelerant:
ce hii. & illi. Moruint᷑ obat̃ tã hii. qͣmil¬
li: s succeclunt alii & suocrescunt. o
ex his ce ex illis.Nãut de nr̃is loquar:
de multitudine nr̃oꝵ exulũ. erat nob̾
copia nuntioꝵ. Uñ & sicut supͣsatis
ostendimꝰ. sicut dispensante altissi¬
mo sicut in aliis. ita & in hoc cause no¬
stre & si nesciꝰ multã opẽ tulit: qͥnobis
coexułu tantã multitulinẽ expellẽ

Expanded text:
adversariis teruntur in dies apostolorum limina: discurrunt, festinant, accelerant et hi et illi. Moriuntur obiter tam hi quam illi, sed succedunt alii et succrescunt et ex his et ex illis. Nam ut de nostris loquar, de multitudine nostrorum exsulum erat nobis copia nuntiorum, unde et sicut supra satis ostendimus, sic dispensante Altissimo, sicut in aliis ita et in hoc causae nostrae, etsi nescius, multam opem tulit qui nobis coexsulum tantam multitudin
Abbreviated transcription (Latin):
aculei: cuules questiones intentais
Et cognito hoc qd̾ sicut iã diximus
ad pͥmam regis citationem. in ꝓpͥa
se ꝑsona ñ exhibuerit. Q siut econtͣ
allegabat responsalem sufficientẽ
miserit: nichilominꝰ tam̃ omĩum &
ꝓcerum. Cetiã pontificũ udicio ip¬
sius mox bona omĩa mobilia st̃ ꝯfisca¬
ta: nͥ forte regia clementia uellet tem¬
perare iudiciũ. Qd̃ est sicut uulgo ĩ
t̾ra dicit᷑: de omĩ mobili suo in regis
miscdia uidicat᷑ est. Cũ uͦ audisset
se iam iudicatũ sic: qualis inqͥt sit sẽ¬
tentia hec. quale iudiciũ cuiꝰ uis siue
scͥpti. siue ꝯsuetudinarii. uiris ꝑitis
omĩb patet. Me ꝯt hanc dicere qͥeqͣ
uon oportebit: me tacente scła post
fut᷑a ñ tacebunt. Noua qͥppe uidicioꝵ
forma hec: forte sccłm nouos canone̾
ꝓxime apud clarendunã ꝓmulgatõ.
Uerũ de iudicio p̾teriens sic ꝓtesta¬
bat᷑ hucusq in auditũ ascło. cantua¬
rienses in curia regum angloꝵ ꝑ qͣli

Expanded text:
aculei, civiles quaestiones intentantur. Et cognito hoc quod, sicut jam diximus, ad primam regis citationem in propria se persona non exhibuerit, etsi, ut econtra allegabat, responsalem sufficientem miserit, nihilominus tamen omnium et procerum et etiam pontificum judicio, ipsius mox bona omnia mobilia sunt confiscata, nisi forte regia clementia vellet temperare judicium, quod est, sicut vulgo in terra dicitur, de omni mobili suo in regis misericordia judicatus est. Cum vero audisset se jam judicatum sic: « Qualis, inquit, sit sententia haec, quale judicium hoc, cujusvis sive scripti sive consuetudinarii jurisperitis omnibus patet: me contra hanc dicere quidquam non oportebit; me tacente, saecula post futura non tacebunt. » Nova quippe judiciorum forma haec, forte secundum novos canones proxime apud Clarendune promulgatos. Verum de judicio praeteriens sic protestabatur hucusque inauditum a saeculo, Cantuar
Abbreviated transcription (Latin):
suffraganeis coep̃is querebat᷑: no¬
uam dicens formam hanc & ordi¬
nem iudicioꝵ nouũ: ut archip̾sul
asuis suffragaueis. pat a filiis iudi¬
cet᷑: ininꝰ fore malum adiciens. ueren¬
da pat̾s detecta deridere: quã patͥs
ipsius ꝑsonam iuclicare Supͣ om̃s
gesta. nullũ libertatis p̾iudicium
succesorib suis parere uidebatur:
nec post futuris temporib ad ꝯse¬
quẽtiam tͣhenda. Et qͥdem ut asse¬
rebat secretiꝰ pontifices. sic suũ ar¬
chip̃sulem iuclicantes. qͥnpotiꝰ lui¬
guas in archip̃sulem suũ sic deba¬
chantes suspensionis int̾clicto mox
se ad huc parabat. conflictum. Et
hec sententia sic lata in archip̃su¬
lem. feria qͥnta pͥma fuit concilii
actio. De opere scde diei .xxx.iii.

Expanded text:
suffraganeis coepiscopis querebatur, novam dicens formam hanc et ordinem judiciorum novum, ut archipraesul a suis suffraganeis, pater a filiis, judicetur. Minus fore malum adjiciens verenda patris detecta deridere, quam patris ipsius personam judicare. Nam, gesta nullum libertatis praejudicium successoribus suis parere verebatur, nec post futuris temporibus ad consequentiam trahenda. Et quidem, ut asserebat secretius, pontifices suum sic archipraesulem judicantes, quin potius linguas in archipraesulem suum sic debacchantes suspensionis interdicto mox se adhuc parabat conflictum. Et haec sententia, sic lata in archipraesulem feria quinta, prima fuit concilii actio. De opere secundae diei.
Abbreviated transcription (Latin):
ens se ĩuisu eadẽ nocte uidisse. ue¬
nerabiłe quan dã ꝑsonã astitisse:
& dec̃ẽ tͣclidisse talenta. Cuiꝰ qͥdem
int̃pretationẽ discipłs minime
tunc aduertens: de somnii ꝯiectu¬
rahesitabat. Quam tñ mͣ post ex¬
pletã de hoĩe que tũe ñ putabat᷑
dispositionẽ altissimi: seruus ille
euangłieus. qͥ acceptis in sorte qͥu¬
ꝙ: talentis. alia qͥnq p̾ter sortem
negotiando suꝑlucratꝰ est. ab̾q
hesitatione õi & enigiate. ñc aꝑ¬
tissime soluit. Adhuc aũ & disei¬
pulum secretius alloquens: pa¬
rit̃ &̾ in uia mox subieeit. Hoc uo¬
lo. hoc tͥ inunngo. decetero quẽ ho¬
mines me esse dixerut ꝯfident̃¬

Expanded text:
ens se in visu eadem nocte vidisse veens se in visu eadem nocte vidisse venerabilem quamdam personam ipsi astitisse et decem tradidisse talenta. Cujus quidem interpretationem discipulus minime tunc advertens de somnii conjectura haesitabat. Quam tamen mox post expletam de homine, quae tunc non putabatur, dispositionem Altissimi, servus ille evangelicus qui acceptis in sorte quinque talentis alia quinque praeter sortem negotiando super lucratus est, absque haesitatione omni et aenigmate nunc apertissime solvit. Adhuc autem eumdem discipulum secretius alloquens pariter et in via mox subjecit: « Hoc volo, hoc tibi injungo de caetero, quem homines me esse dixerint confident
Abbreviated transcription (Latin):
ditabat᷑. In aula aliquãdu qͣsi le¬
thargiens: suint uidebat᷑ passus
obluronẽ. S ñc redieus ad cor:
cũ corde suo. meditabat᷑. & ex me¬
ditatione hac. ꝯcaluit cor et sen¬
sim cepit ignis exarcdescere: quo
nonus qui extinctus putabature
homo. fotꝰ & coalitꝰ cepit paulatio
coͥalescere. s nec dũ erigere caput.
Qͥ t̾ñ nouus homo. sieut ĩa supͣ
diximꝰ. quasi diseretionis cautela.
neteris hominis habitu magis
fuit oꝑtꝰ qͣm oppressus aueteri. nͥ
qͥa ipsa oꝑtio. qͣsi oppressio erat. Ue¬
rũ. nẽ mox ĩ ipsa mutationis sue
nouitate. nouus homo & reuelari
appetit:  se diuitiꝰ oppͥmi ñ ꝑmtiit.
Electus ueronr̃. londonia siẽ ortus.
sic ibi & electus cũ multoꝵ e mag¬
noꝵ comitatu. eito post electionẽ
metropolim cantuariã ꝓpt̃ ꝯsecͣti¬
onis grãm ꝓficiscens: inter itine¬
randũ ñ mͦ agrũ deflectens. s in
ipsã iuia solum discipłm qͥ se ꝓsit
hic accersirit: ipsi secreto ĩqui¬

Expanded text:
u quasi lethargicus sui ut videbatur passus oblivionem. Sed nunc rediens ad cor cum corde suo meditabatur. Et ex meditatione hac concaluit cor, et sensim coepit ignis exardescere, quo novus qui exstinctus putabatur homo fotus et coalitus coepit paulatim coalescere, sed necdum erigere caput. Qui tamen novus homo, sicut jam supra diximus, quadam discretionis cautela veteris hominis habitu magis fuit opertus, quam oppressus a veteri, nisi quia ipsa opertio quasi oppressio erat. Verum nunc mox in ipsa mutationis, suae novitate novus homo et relegari appetit et se diutius opprimi non permittit. Electus vero noster Londonia sicut ortus, sic ibi et electus cum multorum et magnorum comitatu cito post electionem metropolim Cantuariam propter consecrationis gratiam proficiscens inter itinerandum, non in agrum deflectens, sed in ipsa via solum discipulum qui scripsit haec accersivit, ipsi secreto inqui
Abbreviated transcription (Latin):
Ml̾ta qͥppe am de me. que ñ mͥ dicen¬
t᷑ quẽ admodũ &̃ de alus. & p̃sertio
diuitib płima passim ĩ uulgo de
ipsis: & pauca. ł nulla ipsis. Parit̃
Q excessum indica: si qͦ tu ipse uide¬
ris & iudicaueris exceclentẽ. Et
in calce sermonis adiciens: circũ
spectiorib nisi qr ego minime ta¬
lis. idẽ parit inuuxi̾se. Opruden
pheticum ouidei s. & uidentis

Expanded text:
Multa quippe amodo de me quae non mihi dicentur, quemadmodum et de aliis et praesertim divitibus, plurima passim in vulgo de ipsis et pauca ullius nulla ipsis. Pariter et excessum indica, si quo tu ipse videris et judicaveris excedentem, » et in calce sermonis adjiciens, « circuspectioribus nisi quia ego minime talis, idem pariter injunxisse. O prudenpheticum! o videns et videntis
Abbreviated transcription (Latin):
rege itm̃ restitutio iã sepedictorũ cer¬
tissime repinissa. Uolebat tñrex ut
aũ restitututionẽ ad eccłiam suã reu̾¬
teret᷑. sicut aiebat ptiꝰ iudere desideran̾.
qualem se regno ex hiberet. Et hic collo¬
quii finis De scclõ accessu ei ad rogen¬

Expanded text:
dictorum certissime repromissa. Volebat tamen rex ut ante restitutionem ad ecclesiam suam reverteretur, sicut aiebat, prius videre desiderans qualem se regno exhiberet. Et hic colloquii finis. 4. DE SECUNDO ACCESSU EJUS AD REGE
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sedatis omĩb archip̾sule etiã int̾
ipsos sedulo cũ aliis & efficaci mediato¬
re: tandem archip̃sul regẽ suꝑ dictarũ
possessionũ ꝓmissa. s ñ ad impleta re¬
stitutione acriter quidem & instant̃
ꝯuenit: frequenter tũ ex obliquo as¬
suetam hominis arguens leuitatẽ ĩ
u̾bo. & usitatas deceptiones in ꝓmissis.
Uideres certe tunc sacerdotalem ĩpon¬
tifice zelũ. Et uere zelũ: qͥa in ipsa paci
nouitate & atanto pͥncipe uł inurto. ĩ

Expanded text:
tem sedatis omnibus, archipraesule etiam inter tem sedatis omnibus, archipraesule etiam inter ipsos sedulo cum aliis et efficaci mediatore, tandem archipraesul regem super dictarum possessionum promissa sed non adimpleta restitutione, acriter quidem et instanter convenit, frequenter tamen ex obliquo assuetam hominis arguens levitatem in verbo et usitatas deceptiones in promissis. Videres certe tunc sacerdotalem in pontifice zelum. Et vere zelum qui in ipsa pacis novitate et a tanto principe vel invito, in
Abbreviated transcription (Latin):
regem & nobilem uirũ blesensenco¬
mitem theobaldũ colloqͥũ futurũ inꝑx¬
imo: accessimꝰ ad colloqͥũ. S archip̃sul
pͥdie aũ colloqͥũ: tiieonis ad regẽ ꝓcessit.
Colloqͥum qͥppe ꝓpe tiironis. in confini
At cũ ꝯuenirent: ñ ocłi s uultꝰ regis siẽ
notari poterat. suꝑ eũ. Uñ & qd̾ multũ
notabamꝰ nocte illa in hospitio nẽo.
nec rex respexit nos: nec suoꝵ aliquis.
Qͥn potiꝰ rex sũmo mane. in capella su¬
a missã celebrari fecit ꝓdefiuictis: sins¬
picans ut aiebant. ne ui forte archip̃sul
alii misse int̾ess in missa oscłm sibipa¬
cis offerret: qd̾ ibi negare ñ ess xp̃ia¬
ni. s plane mimiei xp̃i. Et missa cele¬
brata. mox rex ciuitatẽ exiit: ad collo¬
quiũ ꝓꝑans. Archip̾sul parit̾ s taidiꝰ
Qͥuiter uiandum mutuo se inuicẽ
uit. Cum aũ uenissent ad colloqͥum.
post diem multã decursam ꝓpt̾que
ad colloqͥũ uenerant int̾ regẽ & comi¬

Expanded text:
regem et nobilem virum Blesensem comitem Theobaldum colloquium futurum in proximo, accessimus ad colloquium. Sed archipraesul pridie ante colloquium Turonis ad regem processit. Colloquium quippe At cum convenirent, non oculi, sed vultus regis, sicut notari poterat, super eum: unde et quod multum notabamus nocte illa in hospitio nostro nec rex respexit nos nec suorum aliquis; quin potius rex summo mane in capella sua missam celebrari fecit pro defunctis, suspicans, ut aiebant, ne si forte archipraesul alii missae interesset, in missa osculum sibi pacis offerret, quod ibi negare non esset Christiani, sed plane inimici Christi. Et missa celebrata mox rex civitatem exiit ad colloquium properans. Archipraesul pariter sed tardius Qui inter viandum mutuo se invicem vit. Cum autem venissent ad colloquium, post diem multam decursam, propter quae ad colloquium venerant, inter regem et comi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatoris siqͥdem ẽ corona du toris xx.¬
plex. Similiter. de duplex militis. Su¬
plex qͥdem militis corona:qͥa duplex
uictoria. Expectemus ꝑmodicũ: do¬
nec audierimꝰ. S de coronis imꝑatori̾.
p̾dicendum. De pͥmaimꝑatoris coroua
mꝑator ab eterno nat᷑. ab et̾no co xxi¬
ronatus: & ab eterno heres uniu̾soꝵ
ẽ ꝯstitutus. Hec imꝑatoris corona et̃¬
na: illa est qm h̃t cũ patre. & apatre.
una maiestas. & et̾na. una potentia.
una głia. Et hec est imꝑatoris corona
pͥma. sicut sine fine ita & qd̃ adhue
magis implicitũ fidei inuolucrum
ẽ & absq uutio. hoc ꝓfecto mirũ supͣ
om̃e mirũ: s humilit̾ ⁊ deuote p̾beamꝰ
auditũ: qͥa fides ex auditu. Et hec qͥdẽ
quã uũe dicimꝰ corona. ẽpruna & et̾na
corona imꝑatoris dei:. ñ eiꝰ hõis corona
toris d̾i coroua hec: añ omnẽ creat᷑am

Expanded text:
atoris siquidem est corona duplex: similiter et duplex militis. Duplex quidem militis corona, quia duplex victoria. Exspectemus per modicum donec audierimus. Sed de coronis imperatoris praedicendum. DE PRIMA IMPERATORIS CORONAno natus, ab aeterno coronatus, et ab aeterno haeres universorum est constitutus Haec imperatoris corona aeterna illa est quam habet cum Patre et a Patre una majestas et aeterna, una potentia, una gloria. Et haec est imperatoris corona prima, sicut sine fine, ita et quod adhuc magis implicitum fidei involucrum est et absque initio. Hoc profecto mirum supra omne mirum, sed humiliter et devote praebeamus auditum quia fides ex auditu. Et haec quidem, quam nunc dicimus, corona est prima et aeterna corona imperatoris Dei, non ejus hominis corona. toris Dei corona haec
Abbreviated transcription (Latin):
tunidꝰ: ñ exacto pacis oscło ne uł forte
sic impediret᷑ pax. sciens & prudens pa¬
pacẽ talem qualem suscepit. reuera a¬
more pacis uictus. tumore mortis eua¬
cuato. quẽ amor ille plusꝗͣ mors fortis.
iam foras miserat.
Facta est autẽ pax clie beate mariemag¬
daleue ꝓpe uͥ duoꝵ regũ colloquium
pͥdie fuerat. uideł in ꝯfinio carnotu¬
sie. & cenomannie int̾ duo castella.
quoꝵ unũ noĩat᷑ uie fui: & alterum
freteual. Et ibi in pͣto quodã ameniꝰ¬
suno qͦd tñ sicut multo post accepimꝰ.
Qrͣ ab in colis exantiquo pͣtũ ꝑditoꝵ
Et qͥdẽ pax nr̃a sic erat.
Rex aũ & archip̾sul soli duo seorsum
se in eqͥs. in quandã planiciẽ deflexe¬
runt: secreto colloquentes. Ubi inter

Expanded text:
timidus, non exacto pacis osculo, ne vel forte timidus, non exacto pacis osculo, ne vel forte sic impediretur pax, sciens et prudens pacem talem qualem suscepit, revera amore pacis victus, timore mortis evacuato, quem amor ille plus quam mors fortis jam foras miserat. Facta est autem pax die beatae Mariae Magdalenae prope ubi duorum regum colloquium pridie fuerat, videlicet in confinio Carnotusiae et Cenomanniae, inter duo castella quorum unum nominatur Viefui et alterum Freteval; et ibi in prato quodam amoenissimo, quod tamen sicut multo post accepimus dicitur ab incolis ex antiquo Pratum Proditorum. Et quidem pax nostra sic erat. Rex autem et archipraesul soti duo seorsum se in equis in quamdam planitiem deflexerunt secreto colloquentes; ubi inter
Abbreviated transcription (Latin):
simus. Finito uero die t̾cia regũ collo¬
qͥo & xp̃iano illo rege francoꝵ iam in
recessu: in ꝯtiuenti de pace nr̃a actia¬
tat᷑. Et ꝑmaguos quidẽ mediatores.
qͥb dñs rex francoꝵ in recessu suo nos
cõmiserat ut de pace nra tͣctarent. nec
enĩ ipsemet potuit. seu uolut it̾esse
tune. S qͥd ꝓtͣherem: Ibi pax nr̃a refor¬
mata:. oscłm uͦ prius in alio sicut dixi¬
mꝰ colloquio quesitũ s negatũ: nee ar¬
chip̾sul nẽ quesunt. nec rex obtulit uł
negauit. Nulla qͥppe ibi facta de oscło
mentione:. rex publice corã pontificib
& pͥncipib qͥ aderant archip̃suli & su¬
is pacem & securitatẽ ꝯcessit In ꝯsuetu¬
dinib & in ablatis. tã mobilib aliis ꝙͣ¬
im mobilib aliis ue. ea forma pacis ob¬
seruata nc̃ & ꝯcessa. quã supͣ in alio re¬
gũ colloqͥo p̃ostendimꝰ: uͥ solum ꝓpacĩ
uegato osclõ. pax nrã tunc stetit. At nẽ
fortis xp̃i athleta. pacis cupidꝰ. ñ mortiᷤ

Expanded text:
simus. Finito vero die tertia regum colloquio, et Christiano illo rege Francorum jam in recessu, in continenti de pace nostra actitatur, et per magnos quidem mediatores, quibus dominus rex Francorum in recessu suo nos commiserat, ut de pace nostra tractarent, nec enim ipsemet potuit seu voluit interesse tunc. Sed quid protraheremus? Ibi pax nostra reformata, osculum vero prius in alio, sicut diximus, colloquio quaesitum sed negatum, nec archipraesul nunc quaesivit nec rex obtulit vel negavit. Nulla quippe ibi facta de osculo mentione, rex publice coram pontificibus et principibus qui aderant, archipraesuli et suis pacem et securitatem concessit. In consuetudinibus et in ablatis tam mobilibus quam immobilibus aliisve, ea forma pacis observata nunc et concessa, quam supra in alio regum colloquio praeostendimus, ubi solum pro pacis negato osculo pax nostra tunc stetit. At nunc fortis Christi athleta, pacis cupidus, non mortis
Abbreviated transcription (Latin):
sed metu p̾cipitii tanti correptus exi¬
uit. Stabant itaq ambo suꝑ infortu¬
mo anxii: & quid fc̃o opus eẽt ignari.
nr̃e miserabile infortunium qd̾ acci¬
dit manifesta. Qui ascenso equo acce¬
lerauit: ⁊ post moram plurunã. non
solum dñam: sed ꝑrochiam totam q̃
ad eccliam eo die ut moris est conflixx¬
erat secum reduxit. Demissus ẽ iune¬
nis in abyssum putei. ꝑ funem: q ip̃o
utim suꝑ baculum remanente. puel¬
la extrahitur uociferans ac dicens. Me¬
ut admensuram longitudinis corꝑiᷤ
eius candelam fieret: quam m̃ri pro
ereptione sua offerret. Extracta autẽ
illesa inuenta est: sed frigore pene
usq ad mortem afflicta. Dicebatq.
Rcce modo mecum fuit in puteo: mͦ
abiit. Quis inqͥunt decum fuit: ⁊̃ illa.

Expanded text:
sed metu praecipitii tanti correptus exised metu praecipitii tanti correptus exivit. Stabant itaque ambo super infortunio anxii: et quid facto opus esset ignari. nostrae miserabile infortunium quod accidit manifesta. » Qui ascenso equo acceleravit et post moram plurimam non solum dominam sed et parochiam totam quae ad ecclesiam ut eo die moris est confluxerat, secum reduxit. Demissus est juvenis in abyssum putei per funem, et ipsa interim super baculum remanente puella extrahitur vociferans et dicens: « Meut ad mensuram longitudinis corporis ejus candela fieret quam martyri pro ereptione sua offerret. Extracta autem illaesa inventa est, sed frigore pene usque ad mortem afflicta. Dicebatque: « Ecce modo mecum fuit in puteo, modo abiit:--Quis, inquiunt, tecum fuit? » Et illa: «
Abbreviated transcription (Latin):
gulam. sed neq festucam in ip̃o reliq̃rat.
Audiuit etiam puella dum ita staret¬
lia noli timere. Testatur se etiam ꝑsonã
loq̃ntis ꝓpe se stantem uidisse: lino can¬
didissimo uestitam. Et hec quidẽ in
piteo. ita gesta sunt. Audierat autem
puelle corruentis uocẽ quispiam de fa¬
milia in campo uicinus constititus.
qui ⁊ puellam suꝑ puteum sedentẽ ui¬
dit: ⁊ admiratus increpauit. Currens¬
q iuuenem in domo dormientẽ uoca¬
uit ex nomine: salernam in priteum
corruisse ingeminans. At ille quasi ꝑ
sompniũ uigilans. & audiebat uocife¬
rantem: ⁊ sompnum excut̾e ñ ualebat.
uidebat enu cõram se quasi hõiem qͦn¬
dam de formem. statura ꝓcerum. mil¬
tu t̾ribilem. clauam grand em tenen¬
dem in manib: & incessant̃ dicentem.
Si surrexeris: mortuus es. Site mou̾iᷤ:
occidam te. Tandem uero importuntta¬
te clamantis excitatus: ad puteñ cum
puero cucurrit: in puteum descendit:

Expanded text:
culum sed neque festucam in isto reliquerat. culum sed neque festucam in isto reliquerat. Audivit etiam puella dum ita starelia, noli timere. » Testatur etiam se personam loquentis prope se stantem vidisse lino candissimo vestitam. Et haec quidem ita in puteo gesta sunt. Audierat autem puellae corruentis vocem quispiam de familia in campo vicino constitutus, qui et puellam super puteum sedentem vidit, et admiratus increpavit. Currensque juvenem in domo dormientem vocavit ex nomine, Salernam in puteum corruisse ingeminans. At ille quasi per somnium vigilans, et audiebat vociferantem et somnium excutere non valebat. Videbat enim coram se quasi quemdam hominem deformem, statura procerum, vultu terribilem, clavam grandem tenentem in manibus et incessanter dicentem: « Si surrexeris mortuus es; si te moveris, occidam te. » Tandem vero importunitate clamantis excitatus ad puteum cum puero cucurrit: in puteum descendit
Abbreviated transcription (Latin):
ab ore putei pendens. eus iustinctu qͥ de
deorsum est. misit se deorsum p̾cipitem.
uoce magna clamans. D̾s om̃pe consulat
mͥ: ⁊ sc̃s thomas. Tcecidit in abyssum.
& non est collisa: quia dominus sup¬
posuit manum suam. Audiuit enim eã
⁊ uocem ip̃ius. descenditq cum illa in
foueam. ⁊ assumpsit eãde aquis multiᷤ.
urgeret suꝑ eam inferni puteus os su¬
tim. Imm̃sa itaq uel t̾cio uel quarto
totidemq uicib em̃sa. cum respirans
clamasset sc̃e thoma adiuua me: im¬
pulsu quodam diuino totũ puelle
corpus. usq ad pedes. de aquis expul
eius tremulas administrauit. Super
alterũ gͥ insuꝑficie aque consistens: al¬
tero contra putei parietẽ porrecto inni¬
tebatur: ignorans ꝓrsus ⁊ qualit̾ suꝑ
baculum uenisset. & quis bacłm secim¬
dum manib eius imposuiss. Hoc aũ ꝯ
stans hñis atq c̃tissimum: qd̾̃ ante
dies paucos pitteum eundẽ iuuenis
purgauerat: qui nec baculam nec uͥ¬

Expanded text:
ob ora putei pendens, ejus instinctu qui de ob ora putei pendens, ejus instinctu qui de deorsum est, misit se praecipitem voce magna proclamans: « Deus omnipotens consulat mihi et sanctus Thomas. » Et cecidit in abyssum et non est collisa, quia Dominus supposuit manum suam. Audivit enim eam et vocem ipsius et descendit cum illa in foveam, et assumpsit eam de aquis multis urgeret super eam puteus inferni os suum. Immersa itaque tertio vel quarto totidemque vicibus emersa, cum respirans clamasset: « Sancte Thoma, adjuva me, » impulsu quodam divino, totum puellae corpus usque ad pedes de aquis expulsejus tremulas administravit. Super alterum igitur in superficie aquae consistens, alteri contra putei parietem porrecto innitebatur, ignorans prorsus et qualiter super baculum venisset et quis secundum baculum manibus ejus imposuisset. Hoc autem constans habemus atque certissimum quod ante dies paucos puteum eumdem juvenis purgaverat: qui vero nec virgulam nec ba
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ne domus seducta instinctu.
thome filia de hisfeld. salerna nomine:
caseum matri sue subripuit. eisq con¬
tradidit. Mater caseum casu adu̾tit
sublatum: impetit cõmisso. puelle ne¬
ganti cõminatur. Minis non ꝓficiens.
apponit & uerbera: asserens eam usq
ad exhalationẽ sp̃c flagellandam in qͣs¬
illa futuri mali magis sollicita quã
duxit in somnẽ ÷ flens ce epulans ac
dicens: sc̃e thoma consule mͥ: sc̃e tho¬
ma adiuua me. Adiuua me scẽ tho¬
ma: de consule m̃ sc̃ẽ thoma. Mane uͦ
cum matrẽ suam ad eccłiam ꝓfectam¬
fuisse cognouisset. egressa ꝑrexit ad pu¬
teum aque. in puteum se ipãm p̾cipita¬
tura: quatinꝰ si mortẽ declinare ñ posset.
saltem genus mortis mutaret. Ad pute¬
um autem appropiqͣns: uidebat intra
se quasi muliercłam aliquã cõmeantẽ.
⁊ ium faciebat qui q̃rebat aĩam suã:
impingens eam ad p̾cipitiũ ac dicens.
uade uade: introibis. introibis. Super
puteum tandem consedit: & manibus

Expanded text:
nae domus seducta consilio Thomae filia de Yffelo Salerna nomine, caseum matri suae subripuit eisque contradidit. Mater caseum casu advertit sublatum; impetit commisso puellam: neganti comminatur. Minis non proficiens apponit et verbera, asserens eam usque ad exhalationem spiritus flagellandam, illa futuri mali magis sollicita quam duxit insomnem, flens et ejulans ac dicens: « Sancte Thoma, consule mihi, sancte Thoma, adjuva me: adjuva me, sancte Thoma: consule mihi, sancte Thoma. » Mane vero cum matrem suam ad ecclesiam profectam cognovisset, egressa perrexit ad puteum aquae in puteum se ipsam praecipitatura: quatenus, si mortem declinare non posset, saltem genus mortis mutaret. Ad puteum autem appropinquans videbat juxta se quasi mulierculam quamdam commeantem et vim faciebat quae quaerebat animam suam, impingens eam ad praecipitium et dicens: « Vade, vade, introibis, introibis. » Super puteum tandem consedit et manibus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omib que de regis mandato
tp̃r cancellarie in custodia habue¬
rat. rõcinia exigit: ep̃atib dicotunc
uacantib et abbatiis baroniis etiã.
& honorib multis & magnis. quoꝵ
omĩum cancellaxiꝰ t̾e custodiã ha¬
buerat. horũ omniũ ut dicebat rex
rõciniis: hucusq sicut nec exactis.
nec p̾stitis. Et reddende rõcinatioĩs
sũma taxata: iudeł circa tͥginta mar¬
carũ milia. In palatio uͦ multi &̃ alii
qͥ ad conciliũ uenerant: uniu̾si iã
audientes hoc obstupescunt. Et
iã sparsim submmurant. solã cap¬
tionem archip̃suli suꝑesse. Aliietiã
gͣuiora suspicant᷑: & hoc qͥdem iam
passim. Archip̃sul uͦ qͥ ut supͣdiximu̾
iare in castro hoc inchoauit descẽ¬
dere. & maris scłi ꝑiculosas attemp¬
tare uoragines: subito & ex inopi¬
nato exacta ratiocinatione hac. tͦ¬
batus est. Q motꝰ sicut ebrius. C oĩs
sapientia eiꝰ deuorata est̃. Ueruntũ¬

Expanded text:
 omnibus quae de regis mandato tempore cancellariae in custodia habuerat, ratiocinia exigit, episcopatibus dico tunc vacantibus et abbatiis, baroniis etiam et honoribus multis et magnis quorum omnium cancellarius tunc custodiam habuerat: horum omnium, ut dicebat rex, ratiociniis hucusque sicut nec exactis nec praestitis. Et reddendae ratiocinationis summa taxata, videlicet circa triginta marcarum millia. In palatio vero et alii qui ad concilium venerant universi jam audientes hoc obstupescunt. Et jam sparsim submurmurant solam captionem archipraesuli superesse. Alii vero etiam graviora suspicabantur et hoc quidem jam passim. Archipraesul vero, qui, ut supra diximus, mare in castro hoc inchoavit descendere, et maris saeculi periculosas attentare voragines, subito et ex inopinato exacta ratiocinatione hac turbatus est, motus sicut ebrius et omnis sapientia ejus devorata est. De qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ mnetũ occultus: tandem recorda¬
tꝰ est. qd̃ in electione archip̃sulis. tunc
cantuariensis archidiacomi & regis
caucellarii. ab omĩb curie nexibus
anglicane eccłie. redditꝰ fuerit abso
lutꝰ. Et qͥdẽ tã euidenti huiꝰ testimoni¬
o: reliqͥ ep̃i deesse ñ poteraut. Unde ÷
demũ cõmunit̃ uniu̾si ep̃i coram
rege & con cilio: u̾bo huic testimoni¬
um pibebant. Et ita circa uesꝑam
salb̃i. di issi. S nec dum tñ sic ꝓpt̃
u̾bum hoc: dimissi sumꝰ in pacẽ ue¬
runtũ. ratiocinatio sic exacta ab.
archip̃sule in salbato: t̾tia fuit ꝯci

Expanded text:
opter metum occultus, tandem recordatus est quod in electione archipraesulis tunc Cantuariensis archidiaconi et regis cancellarii, ab omnibus curiae nexibus Anglicanae Ecclesiae redditus fuerit absour. Et quidem tam evidenti hujus testimonio reliqui episcopi deesse non poterant; unde et demum communiter universi episcopi coram rege et concilio verbo huic testimonium perhibebant, et ita circa vesperam Sabbati dimissi. Sed necdum tamen sic propter verbum hoc dimissi sumus in pace; verumtamen ratiocinatio sic exacta ab archipraesule in Sabbato tertia fuit c
Abbreviated transcription (Latin):
suus esse debet. & totꝰ ouĩum: necesse
inqͣm pͥmo & añ omĩa ut irã suam in
manib sius habeat. & dicere semꝑ
possit. ira mea in manib meis semꝑͭ
ut si irascat᷑. nec enĩ in regis etiam
potestate ẽ ñ irasci ũ tñ peccet. Alio¬
qͥn si iratꝰ peccaũit. ira emanib euiꝰ
elapsa. iam in manib eiꝰ ũ ẽ: s ipse po¬
tiꝰ in manu ire. ire uictus. ñ uictor sui
uł ire. S esto. eiciant expellant. ꝓsc̾¬
bant. pungant. expungant. instigẽt
& in sauiant:tempus sustinencli est.
patientes erimꝰ. Qui flagella parati:
& retͥbuemꝰ intĩm bona ꝓmalis. dilec¬
tionẽ ꝓodio. orationem ꝑmaledicto:
tanqͣm uere magistri illiꝰ discipłi qͥ

Expanded text:
suum esse debet et totus omnium, necesse, suum esse debet et totus omnium, necesse, inquam, primo et ante omnia, ut iram suam in manibus suis habeat et dicere semper possit: Ira mea in manibus meis semper, ut si irascatur, nec enim in regis etiam potestate est non irasci, non tamen peccet. Alioquin si iratus peccaverit, ira est manibus ejus elapsa, jam in manibus ejus non est, sed ipse potius in manu iurii. Sed esto ejiciant, expellant, proscribant, pungant, expungant, instigent et insaniant: tempus sustinendi est, patientes erimus et in flagella parati. Et retribuemus interim bona pro malis, dilectionem pro odio, orationem pro maledicto, tanquam vere magistri illius discipuli, q
Abbreviated transcription (Latin):
dei inp̾sentiarũ taceam. que iã p̃uenit
suꝑ illos: certe suꝑ dolorem. Ciram ꝙͣ
habent ĩ nos. in hoc facto perpetuam
sibi ignominiã cumularunt: qͥa ut co¬
guoseat tam atrox factũ genãtio sub¬
sequens: filii qͥ nascẽt᷑ & exurgent. euar¬
rabunt filiis suis. Uñ debuissent ꝑfee¬
to pͣui illi qͥ in facto hoc ñ ꝯsiliũ dedert̃.
s in fuclert̃ potiꝰ ꝓ ꝯsilio uirꝰ. debuissent
p̃sextim potentatus. semꝑ sit uita bre¬
uis: s seqͥt᷑ ipsũ post iutam. aut głose fa¬
me. uita immiortalis: aut uulnera fa¬
uie lese in curabilia. Uñ ̃ regio maxi¬
me potentatui. nil tam lecens.tam
necessariũ qͣm ꝯsilii &̾ scientie sp̃e: qͦ
dum teneat: ñ tͣnsgrediens. ñ exceclens:
iñ se suꝑ se extenclens. & si maior Unde
& ante onuĩa necesse. qd̃ qͥ in domitoꝵ
est bacłs. ꝯtumariũ clauus. malleus
suꝑboꝵ & omĩum deniq hostilium
nationum debellator: rex dico. qͥ totꝰ

Expanded text:
Dei inpraesentiarum taceam, quae jam pervenit Dei inpraesentiarum taceam, quae jam pervenit super illos, certe super dolorem et iram quam habent in nos in hoc facto perpetuam sibi ignominiam cumularunt. Quia, ut cognoscat tam atrox factum generatio subsequens, filii qui nascentur et exsurgent enarrabunt filiis suis. Verum debuissent profecto pravi illi, qui in facto hoc non consilium dederunt, sed infuderunt potius pro consilio virus, debuissent, ta brevis, sed sequitur ipsum post vitam aut gloriosae famae vita immortalis, aut vulnera famae laesae incurabilia. Unde et regio maxime potentatui nil tam decens, tam necessarium, quam consilii et scientiae spiritus, quo dum teneat, non transgrediens, non excedens, non se super se extendens etsi major: unde et ante omnia necesse quod qui indomitorum est baculus, contumacium clavus, malleus superborum et omnium denique hostilium nationum debellator, rex dico, qui totus
Abbreviated transcription (Latin):
ue ppetuũ. ꝑqͦs factum sic ꝑ qͦs noua
hec pena intͦclucta nouũ scanclalum
uenit.Fiat uia illoꝵ tenebre et
lubricum: qͥ innocentib p̃gnantib
& nutͥentib. ꝑt̾ras ignotas ꝑ maria
in exꝑta. uias tã difficiles. tam ꝑicu¬
losas iudixert: ita qd̃ uixta dñi pla¬
his dieb:. quoꝵ fuga hyeme facta: ut
sit supͣmodũ seuitia seiuens: qͣm p̃ter
alia circa tam miserabiles ꝑsonas. et
tã infirmas. ñ perpensa auget mele¬
mentia tp̃ris. Cũ iudicati fuerint exe¬
uerunt: & fiat illis iudiciũ sine mise¬
ricordia. qͥ inclicando nusccłiam non
fecert᷑. S esto. hoc certe opꝰ eoꝵ qͥdetra¬
hebaut mͥ: qͥ in aula mei emuli erant.
lunc qͥdem latent̃ serpentes p̾timore.
s manifeste ne exerunt caput & ui¬
rus euomunt. At tũ sicut uulgo cłr.
Q ueru̾ ẽ: male dolorem suũ uinclicat.
qͥ auget. Isti uͦ ut uos supͣ doeiustis:
ũ ur̃m in facto hoc. sieut sꝑant dolo¬
rem auxer̃t. s suũ ueriꝰ. Nam ut iram

Expanded text:
uos factum sic, per quos nova poena haec introducta novum scandalum venit: fiat via illorum tenebrae et lubricum qui innocentibus, praegnantibus et nutrientibus per terras ignotas, per maria inexperta, vias tam difficiles, tam periculosas indixerunt. Ita quod juxta Domini plahis diebus, quorum fuga hieme facta, ut sit supra modum saevitia saeviens, quam praeter alia circa tam miserabiles personas et tam infirmas non perpensa, auget inclementia temporis. Cum judicati fuerint exeverunt. Et fiat illis judicium sine misericordia qui judicando misericordiam non fecerunt. Sed esto: hoc certe opus eorum, qui detrahebant mihi, qui in aula mei aemuli erant. Tunc quidem latenter serpentes prae timore, sed manifeste exerunt nunc caput et virus evomunt. Attamen, sicut vulgo dicitur et verum est, male dolorem suum vindicat qui auget. Isti vero, ut vos supra docuistis, non nostrum in facto hoc, sicut sperant, dolorem auxerunt, sed suum verius. Nam ut iram
Abbreviated transcription (Latin):
urã oĩs coguatio eiecta simul & ꝓscͥpta.
mo totũ ꝓpt̾ me: ita ut emortua uet̾is
legis uetꝰ ꝑ abola illa & querimonia qͦ¬
si de uouo rediuiua. uideat᷑ it̾m i̾tt
ue posse iꝓu̾biũ. Patres comedert̃¬
uuã accerbami: & dentes filioꝵ obstupẽ¬
eiuit. Ego qͥppe solus peccaui: ego solus
cecidi: ego solus irã dñi portare debui.
Nã ut ceteros taceam: grex iste pariui¬
loꝵ sugentiũ adhuc matrũ ubera qͥd
fecit: Qd cõmeruit: Ehii p̃sertim qͥ de
mea ñ st̃ cognatione: &e tñ & hu &e illi eie

Expanded text:
ra omnis cognatio ejecta simul et proscripta; mo totum propter me: ita ut emortua veteris legis vetus parabola illa et querimonia, quasi de novo rediviva videatur iterum verti nunc posse iuvam acerbam et dentes filiorum obstupescunt . Ego quippe solus peccavi, ego solus cecidi, ego solus iram Domini portare debui. Nam, ut caeteros taceam, grex iste parvulorum sugentium adhuc matrum ubera, quod fecit? quid commeruit? Et hi praesertim, qui de mea non sunt cognatione, et tamen et hi et illi, eje
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥ ñ tutũ. s ego uos tanqͣm eruditõ
Quihis que dei exercitatos. tanqͣm du¬
ces meos & rectores. qͦcũq ieritis seqͦrꝰ.
ita ut a cdie hoc ab hora hac eccłie cau¬
sam mͥ & uobis sicut cdicitis. & uerum
est. cõmunẽ urĩs fouendã ꝯsiliis. tu¬
tandam uirib uestris cõmendoma¬
borat᷑ u̾bo. uos ut cdixuam sequar: &
faulunte dũo. & dilatante sie gͦssus me¬
os subtꝰ me lũq infinem tali mei non
deficient. uos sequendo. Etqͥdem ut di¬
re. & ualidiꝰ. torcłaris p̃ssuram: si for¬
de uł sic musericordiarũ pat̾. uirtutũ
dñs. cle lacu miserie & de luto fecis.
me educere uelit. Ueruntñ uos fr̃s
mei tã streniu. tã necessarii p̾sentis
agonis xp̃i coadiutores: si suꝑbis que
nunc acciclert᷑ moueor misereor.& ꝯ¬
pungor. nec mniranclũ. Ecceenĩ ut a
uobis sumã initiũ qͥsecuti estis me u¬
chil qͥdem aclhue accepistis ame. & omĩa

Expanded text:
sequi non tutum. Sed ego vos tanquam eruditos sequi non tutum. Sed ego vos tanquam eruditos et in his quae Dei exercitatos, tanquam duces meos et rectores quocunque ieritis sequar. Ita ut a die hoc, ab hora hac, Ecclesiae causam mihi et vobis, sicut dicitis et verum est, communem, vestris fovendam consiliis, tutandam viribus, vestris commendo maboratus verbo, vos, ut dixi, jam sequar, et favente Domino et dilatante sic gressus meos subter me usque in finem, tali mei non deficient vos sequendo. Et quidem, ut dire et validius torcularis pressuram. si forte vel sic misericordiarum Pater virtutum Dominus de lacu miseriae et de luto faecis me educere velit. Verumtamen vos, fratres mei, tam strenui, tam necessarii praesentis agonis Christi coadjutores, si super his quae nunc acciderunt moveor, misereor et compungor, nec mirandum. Ecce enim, ut a vobis sumam initium, qui secuti estis me, nihil quidem adhuc accepistis a me, et ja
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ hec: int̾posito parũ silentio.
flebilis & cõpunctus. sic suis respon¬
dit. Benedictus dñs. qͥ ur̃a eruditio¬
ne manꝰ meas cdocet ad p̾liũ. & posuit
ut arcũ ereu̾ brachia mea: tã ĩ fatiga¬
biles tã eruditos & tã strenuos cer¬
taminis mei mͥ socios dans. Iam qͥppe
uos uideo me quem ctñm & ducem
ur̃m noĩatis: multomagis in agone
fortiores. Uñ & illũ deuota ꝓsequor
actione gr̃arum. cuiꝰ muneris ẽ qd̃
tales & tautos habeo coaduitores:
qͦs ut ego sequar tutiꝰ est. qͣm qd̾ me ip¬
si. Ego & enĩ fr̃s. sicut dicitis amurca.
multo tp̃r ꝑlatas Q spaciosas uite hu¬
iꝰ uias excurri:. ad nutũ & uotũ. uani̾
& uoluptuosis uite huiꝰ succedentib
mͥ. Et ita scdm mea dimissus deside¬
ria qͣsi indomitꝰ & effrenis ꝑscłi deui¬
a excurri. efflui erraui m iniuo. Qͥñ
uiuia Unde & nunc intanto qd ĩmi¬
net discͥmine. in solitudine hac me

Expanded text:
suorum haec, interposito parum silentio, suorum haec, interposito parum silentio, flebilis et compunctus sic suis respondit: « Benedictus Dominus, qui vestra eruditione manus meas docet ad praelium, et posuit ut arcum aereum brachia mea, tam infatigabiles, tam eruditos et tam strenuos certaminis mei mihi socios dans. Jam quippe vos video me, quem dominum et ducem vestrum nominatis, multo magis in agone fortiores. Unde et illum devota prosequor actione gratiarum, cujus muneris est quod tales et tantos habeo coadjutores, quos ut ego sequar tutius est quam quod me ipsi. Ego etenim, fratres, sicut dicitis, amurca multo tempore per latas et spatiosas vitae hujus vias excurri, ad nutum et votum vanis et voluptuosis vitae hujus succedentibus mihi. Et ita secundum mea dimissus desideria, quasi indomitus et effrenis per saeculi devia excurri, efflui, erravi in invio et non in via; unde et nunc in hoc tanto quod imminet discrimine, in solitudine hac me