comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam detulerunt. tamquã ex dauid
stirpe uenientes. Hos reuocatꝰ quidã
nomine qui in hoc missus fuerat. per¬
ducit ad domitianũ cesarem: & ipse
enim formidabat de aduentu xp̃i. sic̃
& in initio herodes. Interrogati gͥ a
domitiano. si essent ex familia dauid:
confessi sunt: Tuncquesiuit ab eis quantis
posse ssionib uel quantis essent facul¬
tatib prediti. At illi responderunt.
denariis ex qͥb singulis parsmedia ꝓ¬
portione deberet᷑. nec hȩc sibi in pecu¬
nia subsisteret.s. in estimationȩ terrȩ.
quȩ eisesset in quadraginta minꝰ uno
uigeribꝰ constituta. quã suis manibus
excolentes. uel ipsi alerent᷑ uel tͥbuta
dependerent. Simul & testes ruralis
& diurni operis manꝰ labore rigidas.
& callis obduratas preferebant. Interro¬
gati uͦ de xp̃o quale sit regnũ eiꝰ uel
quis ipse. aut unde. uel quando uenturꝰ
responderunt quod non huiꝰ mun-¬
di regnũ neq huiꝰ terrȩ ei designetur
imperũi. s quia celeste ei regnũ per

Expanded text:
idem detulerunt, tanquam ex David stirpe venientes. Hos quidam, Revocatus nomine, qui in hoc missus fuerat, perducit ad Domitianum Caesarem. Nam et ipse formidabat de adventu Christi, sicut et in initio Herodes. Interrogati ergo a Domitiano si essent ex familia David, esse. Tunc quaesivit ab eis quantis possessionibus vel quantis essent facultatibus praediti, at illi responderunt qm millibus denariis. Ex quibus singulis pars media proportione deberetur, nec hoc sibi in pecuiis subsistere, sed in aestimatione terrae, quae eis esset in quadraginta minus uno jugeribus constituta, quam suis manibus excolentes, vel ipsi alerentur, vel tributa dependerent; simul et testes ruralis et diurni operis manus labore rigidas et callis obduratas praeferebant. Interrogati vero de Christo quale sit regnum ejus, vel qui ipse, aut unde, aut quando venturus, responderunt quod non hujus mundi regnum, neque hujus terrae ei designetur imperium, sed quia coeleste ei regnum per
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ & crede michi. quia xp̃c me
misit. At ille audiens restitit. ac uul¬
amarissime. Et accecdentis ad se senis
genibꝰ ꝓuoluit᷑. gemitib & ululatib
quibꝰ poterat satiffaciens delorr &¬
uberrimis lacrimarũ suarũ fontibꝰ
baptizabat᷑ iterũ occultans solam
dexteram suã. Apl̃s uͦ iurisuirandi
sacram̃to se ei ueniã a saluatore imper̾¬
ato: ipsam dexteram ex cuiꝰ ceclis cons.¬
entia torquebat᷑. tamquã iã ꝑpenito¬
tiã purgatã deosculans ad ȩccłam re¬
uocar Et indesinent᷑ ꝓeo orationes fun¬
dens. & cũ ipso pariter ducens crebra
ieunia. indulgentiam ado quã eipis¬
licitus fuerat expetebat. S & uariis si¬
monũ consolationib uelud quib̾dam
p̃cantationib efferos & ex territos eiꝰ
animos mitigabat: Nec pͥus abstitit:
quã eũ in om̃ib emendatũ etiã eceł
uere penitentiȩ. & documentũ ingens¬
noue regenerationis. atq insignia quedĩ
& trophea uisibilis in eoresurrectionis

Expanded text:
tantum et crede michi, quia deus me misit». At ille audiens restitit, uulamargenibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Apostolus vero jurisjurandi sacramento se eo impetraturum a Salvatore veatque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes profundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo, quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam Ecclesiae verae poenitentiae et documentum ingens regenerationis, atque insignia quaedam et tropaea visibilis in eo resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
trium eugłorum. etiã ad ipsũ notitia
ꝑuenisset. ꝓbasse quidem dicit᷑ fidem
& ueritatem dictorũ. deesse tam̃ uidit
aliqua & ea maxime quȩ pͥmo p̃dicatio¬
nis suȩ tempore dñs gesserat. Certũ
gesta sunt anno. quo ioh̃s baptista uł
inclusus ẽ in carcerẽ uel punitꝰ. Deniq
si obserues statim inuitiis narrationis
postea quã refert matheus de quadra¬
gnnta dierũ ieiunio. & de temptatione
eiꝰ. continuo subiecit dicens. Audiens
autem quia iohannes traditꝰ ẽẽt. disce

Expanded text:
iorum, etiam ad ipsum notitia pervenisset, probasse quidem dicitur fidem et veritatem dictorum, deesse tamen vidit aliqua, et ea maxime quae, primo praedicationis suae tempore, Dominus gesserat. Certum gesta sunt anno quo Joannes Baptista vel inclusus est in carcerem, vel punitus. Denique si observes, statim in initiis narrationum, posteaquam refert Matthaeus de quadraginta dierum jejunio, et de tentatione ejus, continuo subjecit, dicens: Audiens autem quia Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
imperio potitũ nerua suscepit prin¬
cipatũ. sub quo om̃s quidẽ honorũ
tituli. qui in domitianũ collati fu¬
erant detrahunt᷑. Reuocari autẽ quic̃q
ab eo in ȩxilium trusi sunt. ac recipere fa¬
cultates ex senatus consulto iubent᷑. De
quibus singulis testimonium phibent qui
gesta illorum temporũ conscripserunt.
tionem insulȩ. ephesum quasi ad scolam
ꝓpriam redisse. nrorũ scriptores declara¬

Expanded text:
ero Nerva suscepit principatum: sub quo omnes quidem honorum tituli qui in Domitianum collati fuerant detrahuntur. Revocari autem quicunque ab eo in exsilium trusi sunt ac recipere facultates ex senatusconsulto jubentur. De quibus singulis testimonium perhibent qui gesta illorum temporum conscripserunt. de insula Ephesum quasi ad scholam propriam redisse, nostrorum scriptores declara
Abbreviated transcription (Latin):
pud ipsum uͦ domitianũ.
cũ uississet om̃s perimi qui de ge¬
nere dauid & regia stirpe descenderant :
quidam quasi essent de posteritate uide.
quẽ frẽm fuisse saluatoris scdm̃ carnẽ
tradunt. Quiq duplici urgebantur
iuidia uelut qui & ex dauid genere

Expanded text:
Apud ipsum vero Domitianum cum jussisset omnes perimi, qui de genere David, et regia stirpe descenderant, sicut quidam quasi essent de posteritate Judae, quem fratrem fuisse Salvatoris secundum carnem tradunt. Duplicique urgebantur invidia, vel
Abbreviated transcription (Latin):
cis. poemen & ioseph in pispiri. qui appellat
mons antonii. Sed & alios quã plures huiꝰ¬
modi uiros in egypti partib habitare fide-¬
li comperimus auditu: ut uere conplere¬
tur apli dictum: quia ubi habundauit
peccatũ: suꝑhabundauit gr̃a.
Iabuit autem ꝑidem tempꝰ etiã mesopo¬
tamia uiros nobiles. eisdem studiis pol

Expanded text:
cis, Poemen et Joseph 279 in Pispiri, qui appellabatur cis, Poemen et Joseph 279 in Pispiri, qui appellabatur mons Antonii. Sed et alios quamplures hujuscemodi viros in Aegypti partibus habitare, fideli comperimus auditu, ut vere compleretur Apostoli dictum: Quia ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Habuit autem per idem tempus etiam Mesopotamia viros
Abbreviated transcription (Latin):
sonans. in illis magis sermonib qui de ore
ipsiꝰ ꝓferebant agnouimꝰ. hunc etiam beatꝰ
antonius cũ fidei athanasii testimonium
iaturꝰ aduersũ arrianos de thebaide alexan¬
driam descendisset: magnificis consolatus
ẽ uerbis. Nichil te inquit offendat o didi¬
me: quod carnalib oculis uideris orbatus.
Desunt enim tibi oculi illi quos mures &e mu¬
scȩ & lacertȩ habent: sedletare quia habes
oculos qͦs angli habent. & quib ds̃ uide tur.
ꝑ quos tͥ magnũ scientiȩ lumen accendit᷑.¬
lorebat gͥ egyptus
ea tempestate ñ solum erulitis in xpĩana
gia apłica. simplicitate uitȩ & cordis since¬
ritate faciebant. Ex quib interu quos
ipsi uidimꝰ & quorũ benedici manibꝰ me¬
rumꝰ. hi sunt. Macharius de superiori
heremo. aliꝰq machariꝰ de interiori ysido¬
rus in scithi. pambos in cellulis: Moyses
& beniamin in nitria. scyrion & helias
& paulus. in apelliote. alĩpaulus in fo¬

Expanded text:
sonans, in illis magis sermonibus, qui de ore sonans, in illis magis sermonibus, qui de ore ipsius proferebantur, agnovimus. Hunc etiam beatus Antonius cum fidei Athanasii testimonium laturus, adversum Arianos de Thebaide Alexandriam descendisset, magnificis consolatus est verbis: Nihil te, inquit, offendat, o Didyme, quod carnalibus oculis videris orbatus. Desunt enim tibi oculi illi, quos mures, et muscae, et lacertae habent. Sed laetare, quia habes oculos quos Angeli habent, et quibus Deus videtur, per quos tibi magnum scientiae lumen accenditFlorebat igitur Aegyptus ea tempestate, non solum eruditis in Christiana pgia Apostolica simplicitate vitae, et cordis sinceritate faciebant. Ex quibus interim quos ipsi vidimus et quorum benedici manibus meruimus, hi sunt, Macarius de superiori eremo, alius Macarius de inferiori, Isidorus in Scyti, Pambus in Cellulis, Moyses et Beniamin in Nitria, Scyrion et Helias et Paulus in Apeliote, alius Paulus in Fo
Abbreviated transcription (Latin):
Ita breui d̃ docente in tantam diunarũ
humanarũꝙ rerũ eruditionẽ ac scientiã
uenit: ut scolȩ eccłasticȩ doctor existeret.
athanasio ep̃o ceterise sapientib in ȩccła¬
c̃i uiris admodũ ꝓbatꝰ. s & in ceteris siue
dialecticȩ seugeometriȩ astronomie quo ꝙ
uel arimethicȩ disciplinis ita esset paratus.
ut nullusumquã philosophorũ aliqua er his
artib ꝓponens obtinere eũ uel coneiudere qui¬
uerit. Sed statimut responsiones eiꝰ accipet.
magistrũ eumetiam illiꝰ de qͦ ꝓ posuisiet cre¬
deret disciplinȩ. huiꝰ aliquanti dicta uel
c̃õmuniter disputata uel ꝓponentib respon¬
sa adhibitis notariis descripsere. quȩ nunc
etiã in magna admiratione habeant. Nos
tamen qui e uiuȩ uocis ei ex parte aliqua fui¬
mꝰ auditores. eta q̃ anonnullis dicente eo
descripta sunt legimꝰ. longe maiorẽ grãm
& diunũ nescio quid ac sup̃ humanã uoc̃ẽ

Expanded text:
Ita brevi, Deo docente, in tantam divinarum Ita brevi, Deo docente, in tantam divinarum humanarumque rerum eruditionem ac scientiam venit, ut scholae Ecclesiasticae Doctor existeret, Athanasio Episcopo, caeterisque sapientibus in Ecclesia viris Dei admodum probatus: sed et in caeteris, sive Dialecticae, sive Geometriae, Astronomiae quoque, vel Arithmeticae disciplinis ita esset paratus, ut nullus unquam philosophorum aliqua ex his artibus proponens, obtinere eum, vel concludere quiverit, sed statim ut responsiones ejus acciperet, 278 magistrum eum etiam illius de qua proposuisset, crederet disciplinae. Hujus aliquanti dicta, vel communiter disputata, vel proponentibus responsa, adhibitis notariis descripsere: quae etiam nunc in magna admiratione habentur. Nos tamen qui et vivae vocis ejus ex parte aliqua fuimus auditores, et ea quae a nonnullis dicente eo descripta legimus, longe majorem gratiam et divinum nescio quid, ac supra humanam vocem
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃ta luminib orbatꝰ: maiore desiderio
scientiȩ ueri luminis inflamnat᷑. Nec des-¬
perationẽ cupita adipiscendi passus ẽ: cum
audisset scriptum in euuangło. quod apul
homines impossibile ẽ: possibile est ap̃ dm̃
Hac gͥ diuina pollicitatione confisus inde
uisum s illuminationẽ cordis acciperet.
Miscebat tam̃ precib studia aclaborẽ: &
uiges continuasꝙ ugilias. ñ ad legendũ
sed ad aucdiencũ adhibebat: ut quod aliis
uisus. hoc illi conferret auditus. Cum uͦ
post lucubrationis laborẽ. somnꝰ ut fieri
solet legentib aduenisset: didimꝰ silentiũ
illud ñ ad auietem uel ociũ datũ ducens
tamquã mundũ animal ruminans cibum
quẽ ceperat ex integro reuocabat. & ea quȩ
Audũ ꝑ currentib aliis ex librorũ lectiõe
cognouerat: memoria & animo reterebat.
ut ñ tam audisse quȩ lecta fuerant. quam
descripsisse ea mentis suȩ paginis uideret̃.

Expanded text:
elementa, luminibus orbatus, majore desiderio elementa, luminibus orbatus, majore desiderio scientiae veri luminis inflammatur: nec desperationem cupita adipiscendi passus est, cum audisset scriptum in Evangelio: Quod apud homines impossibile est, possibile est apud Deum . Hac igitur divina pollicitatione confisus indesvisum, sed ut illuminationem cordis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac laborem, et juges continuatasque vigilias, non ad legendum, sed ad audiendum adhibebat, ut quod aliis visus, hoc illi conferret auditus. Cum vero post lucubrationis laborem somnus ut fieri solet legentibus advenisset, Didymus silentium illud non ad quietem, vel ocium datum ducens, tanquam mundum animal ruminans cibum quem caeperat, ex integro revocabat, et ea quae dudum, percurrentibus aliis, ex librorum lectione cognoverat, memoria et animo retexebat, ut non tam audisse, quae lecta fuerant, quam descripsisse ea mentis suae paginis videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fides tua: quã ꝓtestant᷑ serui ddĩ ꝑ metal¬
la dampnati. ep̃i in exiliũ trusi. presbiteri¬
& diaconi extra xp̃iani nominis habitacła
religati: bestiis alii. alii etiam ignib tradi¬
ti. Numqͥd potest ẽẽ uerior fides quȩ au¬
rib capitur. quam quȩ oculis uidẽt: Apud
me certũ ẽ: quod qͥ xp̃o recte credunt. ista
ñ faciunt. Et ita maiore dedecore defor¬
matꝰ. qm̃ ꝑurgebat necessitas rei publicȩ
consulendi. conpulsus ẽ adquiescere ut ab
ep̃is quos in exiliũ truserat sacerdotium
sumeret.Quo suscepto: & gentis ferocis¬
simȩ pacem obtinuit: &. fidĩ catholicȩ custodi-¬
uit intemerata consortia.U
populos & urbem nebulosi doctoris te¬
tra ꝑfidiȩ caligo suffamnderet. & uelut lampa¬
dam quandã diuinaluce fulgentẽ didimum
intranscurso necessario tamen conmemoran¬
da nobis pauca uident᷑ Is namq in paua eta¬
te cũ adhuc etiã prima litterarũ ignoraret

Expanded text:
est fides tua, quam protestantur servi Dei per metalest fides tua, quam protestantur servi Dei per metalla damuati, Episcopi in exilium trusi, Presbyteri, diaconi extra Christiani nominis habitacula relegati, bestiis alii, alii etiam ignibus traditi. Nunquid potest verior esse fides quae auribus capitur, quam quae oculis pervidetur? Apud me certum est, quod qui Christo recte credunt, ista non faciunt. Et ita majore dedecore deformatus quoniam perurgebat necessitas Reipublicae consulendi compulsus est adquiescere, ut ab Episcopis quos in exilium truserat, sacerdotium sumeret. Quo suscepto, et gentis ferocissimae pacem tenuit, et fidei catholicae custodivit intemerata consortia. Cpopulos et urbem nebulosi doctoris tetra perfidiae caligo suffunderet, velut lampadem quandam divina luce fulgentem 277 Didymum in transcursu, necessario tamen commemoranda nobis pauca videntur. Is namque in parva aetate, cum adhuc etiam prima litterarum ignoraret
Abbreviated transcription (Latin):
ticio eiꝰ principi indicata romano: sine ulla
dilatione iubet impleri. a cducib nr̃is qui
ibi infeliciter pugnauerant. Captꝰ moyses
ad sacerdotiũ suscipiendũ: alexandriam ex
more deducit᷑. Adest lucius: cui ordinandi
deferebat᷑ officium. Quiso: moyses presen¬
tib ducib qui ꝑurgebant & populis ait.
Ego quidẽ me non ẽẽ dignũ tanto sacerdo¬
tio iudico: uerumtam̃ si aliqua in me licet
indigno diuina dispensatio putat᷑ explen¬
da. dm̃ nr̃m celi ac terrȩ testor dñm. quod
lucius scõrum sanguine pollutas & cruentas
suꝑ me ñ initiet manꝰ. Cumq lucius tam
graui nota inustũ se uideret in oculis plu-¬
rimorũ: quare inqͥt omoyses tam facile cõ-¬
dempnas eũ cuiꝰ fidẽ ignoras: Aut si tibi
aliqͥs de me aliter indicauit. audi fidem
meã & tibi ipsi magis quam aliis crede.
Tum ille. Desine inquit oluci dolosis tiuis
me quoq imaginib aggredi. Bene mͥ nota

Expanded text:
titio ejus Principi indicata Romano, sine ulla titio ejus Principi indicata Romano, sine ulla dilatione jubetur impleri a ducibus nostris, qui ibi infoeliciter 276 pugnaverant. Captus Moyses ad sacerdotium suscipiendum, Alexandriam ex more deducitur. Adest Lucius, cui ordinandi deferebatur officium. Quo viso, Moyses praesentibus ducibus qui perurgebant, et populis, ait: Ego quidem me, non esse dignum tanto sacerdotio judico: verumtamen si aliqua in me, licet indigno, divina dispensatio putatur explenda, Deum nostrum caeli ac terrae Dominum testor, quod Lucius Sanctorum sanguine pollutas et cruentas super me non injiciet manus. Cumque Lucius tam gravi nota inustum se videret in oculis plurimorum: Quare, inquit, Moyses, tam facile condemnas eum, cujus fidem ignoras? Aut si tibi aliquis de me aliter indicavit, audi fidem meam, et tibi ipse magis quam aliis crede. Tunc ille: Desine, inquit, o Luci, dolosis tuis me quoque imaginibus adgredi. Bene mihi nota
Abbreviated transcription (Latin):
edocuisset cuncta de muliere: repressit im¬
peratoris insaniam. Per idem tempꝰ ȩccła.¬
ri metallo refulgebat. Non enĩ in uerbis uniꝰ¬
cuiꝰq fides s męxiliis & carceribꝰ pbabat᷑: qͥa
ñ honori erat catholicũ ẽẽ sed penȩ precipue
apud alexandriã. ubi ne sepeliendis quidẽ
corporib mortuorum libera facultas fi¬
delibus erat.
ue dum lucius om̃i arrogantia & seuitia
gereret: mauuia sarracenorũ gentis regi¬
na. uehem̃ti bello palestini & arabiei limitis
oppida atq urbes quatere: uicinasq simul
bellis romanũ attriuisset ȩxercitũ: & pluri¬
mis pemptis teliqͥs uertisset in fugam: oratã
pacem ñ aliter se amplexura ꝓmittit: nͥ moy¬
ses quidã noĩe monachꝰ gentis suȩ ordinaret᷑ ep̃c.
Qui heremo partib suis ꝓpinqua uitã solita¬
riam ducens: meritis & uirtutibꝰ ac signis quȩ
faciebat ds ꝑ illũ magnifice inotuerat. Pe¬

Expanded text:
edocuisset cuncta de muliere, repressit Imedocuisset cuncta de muliere, repressit Imperatoris insaniam. CAPUT VI. De Moyse, qri metallo refulgebat. Non enim in verbis uniuscujusque fides, sed in exiliis et carceribus probabatur: quia non honori erat catholicum esse, sed poenae: praecipue apud Alexandriam, ubi ne sepeliendis quidem corporibus mortuorum libera facultas fidelibus erat. Quae dum Lucius omni arrogantia et saevitia gereret, Mauvia Sarracenorum gentis Regina, vehementi bello Palaestini et Arabici limitis oppida atque urbes quatere, vicinasque simultibus bellis Romanum attrivisset exercitum, et plurimis peremptis, reliquos vertisset in fugam, orata pacem, non aliter se amplexuram promittit, nisi Moyses quidam nomine, monachus, genti suae ordinaretur Episcopus. Qui in eremo partibus suis propinqua vitam solitariam ducens, meritis et virtutibus ac signis quae faciebat Deus per illum, magnifice innotuerat. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
ad locum currere precipites& festinare tanquã
uidet quanda muliercuła ita festinã & ꝓperã¬
de domosua prumpere: ut nec claudere ostiũ.
nec operiri ut mulierũ habitũ decet diligentiꝰ
potuisset. Infantem quoq paruułu secũ tra¬
hentem: cursuq rapido. interrupto etiam
officii agmine festinantẽ. Tum ille ultra non
ferens: app̃hendite inquit mulierẽ. & huc de¬
ducite. Cumq fuisset adducta: qͦ inquit
pum inqͥt qͦ catholicorũ populus conuenit.
Et ñ inqͥt audisti quia p̃fectus illue ꝑgit:
ut om̃s interficiat quos inuenerit: Audi
ui ait: & ideo festino ut ibi inueniar. Et qͦ
inauit paruulũ istum trahis: Ut &e ipse ait
mart̃riũ consequi mereatur. Quȩ cũ audiss
uir moderatissimꝰ: redire officiũ & conuerti
uehicułu ad palatiũ iubet. & ingressus ait
Imperator subire mortem si uibeas paratꝰ sũ
opus uͦ quod precipis implere ñ possũ Cũꝙ

Expanded text:
ad locum, currere praecipites et festinare, tanquamad locum, currere praecipites et festinare, tanquamvidet quandam mulierculam ita festinam et properam domo sua prorumpere, ut nec clauderet ostium, nec operire se, ut mulierum habitum decet, diligentius potuisset, infantem quoque parvulum secum trahentem, cursuque rapido, irrupto etiam Officii agmine, festinantem. Tum ille ultra non ferens: Apprehendite, inquit, mulierem, et huc deducite Cumque fuisset adducta: Quo, inquipum, ait, quo catholicorum populus convenit. Et non, 275 inquit, audisti, quia Praefectus illuc pergit, ut omnes interficiat quos invenerit? Audivi, inquit, et ideo festino, ut ibi inveniar. Et quo, inquit, parvulum istum trahis? Ut et ipse, ait, martyrium consequi mereatur. Quae cum audisset vir moderatissimus, redire Officium et converti vehiculum ad palatium jubet. Et ingressus ait, Imperator, subire mortem si jubeas paratus sum. Opus vero quod praecipis, implere non possumus. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
in eũ odia iusta consurgerent. quia aꝑte iam
bellũ non hominibꝰ s d̃o indiceret. occulte
eosreuocari. & inheremũ remita ubet.
Num hȩc in egypto gerunt᷑.
ne in aliis quide locis ꝑsecutionis flam¬
urbs. fideliũ populorũ ẽ: titome apłi reli¬
quiis decorata. Ubi cũimperator populos
uidisset ȩccłiis eiectos ini campo habere con¬
uenticulũ: tanta dicit᷑ iracundia accensus
ut p̃fectum siui pugno ꝑcuteret. cur non
fuissent undiq sicut usserat deturbati At
ille licet esset esset paganus & inturiis ab imꝑa¬
tore fuisset affectus: tam̃ consideratione huma¬
nitatis altera die ad uastandũ populũ ꝓcessu¬
rus. facit hoc ipsum cuub ꝑ occulta indicia cla
in loco. Mane uͦ ꝓcessurꝰ. t̾rorẽ solito maiorẽ ꝑ
officiũ mouet. Agitq omĩa. qͦ qͣ̃m minimi. uel
sifieri posset. nulli ꝑiclitarentur. Uidet tam̃
frequentiorem sel ito populum tendere.¬

Expanded text:
in eum odia justa consurgerent, 274 qui aperte jam in eum odia justa consurgerent, 274 qui aperte jam bellum non hominibus, sed Deo indiceret, occulte eos revocari, et in eremum remitti jubet. Dum haec in Aegypto geruntur, ne in aliis quidem locis persecutionis flamurbs fidelium populorum est, Thomae Apostoli Reliquiis decorata. Ubi cum per se Imperator populos vidisset Ecclesiis ejectos in campo habere conventiculum, tanta dicitur iracundia accensus, ut praefectum suum pugno percuteret, cur non fuissent inde quoque, sicut jusserat, deturbati. At ille licet esset Paganus, et injuriis ab Imperatore fuisset affectus, tamen consideratione humanitatis, altera die ad vastandum populum processurus, facit hoc ipsum civibus per occulta indicia clarin loco Mane processurus, terrorem solito majorem per Officium movet, agitque omnia, quo quam minimi, vel si fieri posset, nulli periclitarentur. Videt tamen frequentiorem solito populum tendere
Abbreviated transcription (Latin):
cens rotatus. stridens huc atq illuc rabi¬
da ora uibrare. Cumq ad spectaculum
tam ingentis monstri. marime qͦd esset
sacerdotis filia qͥ in honore precipuo apud
illos erat populi conuenissent: ꝑ auras eam
raptam sequentes. ꝑueniunt u̾q ad nauicu¬
lam senũ. Ihi uͦ ꝓiecta eorũ pedib & ꝓstra¬
ta clamare cepit. Qd uenistis huc oserui
di summi antiquis nos & ueternosis euoluere
comiciliis: In hoc loco depulsi undiq late¬
bamꝰ. Quom̃ uos nequa quã latere potuimꝰ:
Cedimꝰ antiquis sedib: populos ur̃os terrasq
recipite. Cum hȩc diceret mcrepatus ab eis
adpedes nr̃i temporis apłorum. Q talib
exordiis predicantes eis fidem dñi nr̃i ir̃u¬
destruerent. & ȩcclam confestim edificarent.
nec ad deliberandũ spatio temporis egue¬
runt. qͥb fide rerum fecerant ñ uerba s
uirtus. Sed hoc cũ fuisset alexandriȩ nun¬
tiatũ: ueritus lucuis ne forte etiam suorũ

Expanded text:
cens rotatus, stridens huc atque illuc rabicens rotatus, stridens huc atque illuc rabida ora vibrare. Cumque ad spectaculum tam ingentis monstri, maxime quod esset sacerdotis filia qui in honore praecipuo apud illos erat populi convenissent, per auras eam raptam sequentes, perveniunt usque ad naviculam senum. Ibi vero projecta eorum pedibus et prostrata clamare coepit: Quid venistis huc, o servi Dei summi, antiquis nos et veternosis evolvere domiciliis? In hoc loco depulsi undique latebamus, quomodo vos nequaquam latere potuimus? Cedimus antiquis sedibus, populos vestros terrasque recipite. Cum haec diceret, increpatus ab eis ad pedes nostri temporis Apostolorum. Qui talibus exordiis praedicantes eis fidem Domini destruerent, et Ecclesiam confestim aedificarent. Nec ad deliberandum spatio temporis eguerunt, quibus fidem rerum fecerant, non verba, sed virtus. Sed hoc cum fuisset Alexandriae nunciatum, veritus Lucius, ne forte etiam suorum
Abbreviated transcription (Latin):
te catulorũ bestiam supplicare: rogaur dñm
ut eis redderet usum. Qrecepto: matrem
sequentes redeunt ad speluncam. Et pau¬
lopost ipsa cum catulis sius regrediens: pelles
ouiũ lanatas plurunas uelut mimꝰ ꝓ suscep¬
ta gr̃a add senem defert. morsu oris euectas. &
ante fores eiꝰ depositis abscedit. Uerum si sin¬
gulorum mirabiliũ gesta ꝓsequi uelimꝰ: ȩxelu¬
demur a ꝓposita breuitate. maxime cum hȩc
rentiȩ uirtutũ mirabilib detulit. Quinim¬
mo iubet patresipsos ablatos agrege suo im
mo clam raptos mninsuła quanda egypti pa-¬
ludiũ deportari: in qua compererat nemi
Senes gͥ cũ duob solis pedisseqius noctu ad
insulã deducunt᷑: in qua erat templũ quod¬
da summa ueneratione a loci incolis obser
contigisset: ecce subito sacerdotis templi
illiꝰ uirgo filia correpta spu: cũ ingenti uo¬
ciferatione. & clamorib usq ad cęlũ datis.
ꝑmedios agi populoscepit: & crebros du¬

Expanded text:
te catulorum bestiam supplicare, rogavit Dominum te catulorum bestiam supplicare, rogavit Dominum ut eis redderet visum. Quo recepto, matrem sequentes redeunt ad speluncam. Et paulo post ipsam cum catulis suis regrediens, pelles ovium lanatas plurimas, velut munus pro suscepta gratia ad senem defert, morsu oris evectas, et ante fores ejus depositis, abscedit. Verum si singulorum mirabilium gesta prosequi velimus, excludimur a proposita brevitate, maxime cum haec nrentiae virtutum mirabilibus detulit; quinimo jubet patres ipsos ablatos a grege suo 273 imo clam raptos, in insulam quandam Aegypti paludium deportari, in qua compererat neminSenes igitur cum duobus solis pedissequis noctu ad insulam deducuntur, in qua erat templum quoddam summa veneratione a loci incolis observcontigisset, ecce subito sacerdotis templi illius virgo filia correpta spiritu, cum ingenti vociferatione et clamoribus usque ad caelum datis, agi per medios populos coepit, et crebros du
Abbreviated transcription (Latin):
macharii. quȩ erat in desertõ itinere dier̃um
triũ. Quo postea quam cecus multo ductan¬
tium labore ꝑuenit: Machariũ non relperit
domi. Contristatus ualde nullatenꝰ mitigare
inquit ad eos qͥse duxerant. applicate me ad
illam partem parietis ubi senior cubare so¬
let. Et cũ fuisset admotus: parum luti
aridi unde paries oblitus uidebat᷑ assumeis
de puteo ex quo bibere solebat haurirent.
Quo humore resoluens glebułã. eodemq lu¬
to occulos suos suꝑinũgens. & lauans de aqͣ
quȩ hausta fuerat. repente recepit uisum.
ita ut nullo indigens amminiculo: rediret
ad sua. S ne scdm leprosos illos ageret.
quos a se curatos in euuangeliis dñs ingrã
tos notat: cũ om̃i domo sua regressus &
cauit. Idem ipse macharius leenȩ speluncã
habuit cellulȩ suȩ uicinam Et quadã diȩ ca¬
tulos suos cecos ad eũ belua ꝓducit. atq ante
pedes eiꝰ ponit. At ille cũ intellerisset ꝓcecita¬

Expanded text:
Macarii, quae 272 erat in deserto, itinere trium Macarii, quae 272 erat in deserto, itinere trium dierum. Quo posteaquam caecus multo ductantium labore pervenit, Macarium non reperit domi. Contristatus valde, nullatenus mitigare inquit ad eos qui deduxerant, applicate me ad illam partem parietis, ubi cubare senior solet. Et cum fuisset admotus, parum luti aridi, unde paries oblitus videbatur, assumende puteo, ex quo bibere solebat, haurirent. Quo humore resolvens glebulam, eodemque luto oculos suos superungens, et lavans de aqua, quae hausta fuerat, repente recepit visum, ita ut nullo indigens adminiculo rediret ad sua. Sed ne secundum leprosos illos ageret, quos a se curatos in Evangeliis ingratos Dominus notat, cum omni domo sua regressus  cavit. Idem ipse Macarius leenae speluncam habuit cellulae vicinam. Et quadam die catulos suos caecos ad eum bellua producit, et ante pedes ejus ponit. At ille cum intellexisset pro caecita
Abbreviated transcription (Latin):
ti partib habebant᷑ : uiri qui consortiũ uitȩ
&e actuum non cũ ceteris mortalib s eĩ suꝑni
angłis habere credebant᷑. Quȩ presens uidi
loquor: & eorũ gesta refero. quorũ in passio¬
nibꝰ socius ẽẽ ꝓmerui. Hi ducebant exercitũ
dñi ñ mortalib telis sed fide religionis arma¬
tum. exercitũ moriendo uĩcentẽ: & qui san¬
guinis sui ꝓfusione uictor xp̃m sequeret᷑ ad
expectarent interfectores suos: delatꝰ ẽ ad eos
homo olu menbris om̃ib & p̃cipue pedibus
aridis: sed cũ ab eis in nomine dñi oleo fuisset
ꝑunctus. statim confirmatȩ sunt plantȩ eiꝰ.
Et dicentibꝰ eis in nomine dñi nr̃i ũu rp̃i quẽ
lucius ꝑsequit᷑. surge & sta in pedib tuis &
redi ad domũ tuam᷑: continuo exurgens &
exiliens benedicebat dm̃. oftendens quia ue¬
re erat in eis ds̃. Ante aliquantułũ uͦ tempo¬
ris cecus quidã rogauit deducise ad cellulã

Expanded text:
ti partibus habebantur viri, qui consortium vitae ti partibus habebantur viri, qui consortium vitae et actuum, non cum caeteris mortalibus, sed cum supernis angelis habere credebantur. Quae praesens vidi loquor: et eorum gesta refero, quorum in passionibus socius esse promerui. Hi ducebant exercitum Domini, non mortalibus telis, sed fide religionis armatum, exercitum moriendo vincentem, et qui sanguinis sui profusione victor Christum sequeretur ad expectarent interfectores suos, delatus est ad eos homo olim membris omnibus, et praecipue pedibus, aridus. Sed cum ab eis in nomine Domini oleo fuisset petunctus, statim confirmatae sunt plantae ejus. Et dicentibus eis, in nomine Jesu Christi, quem Lucius persequitur, surge, et sta in pedibus tuis, et redi in domum tuam, continuo exsurgens et exiliens, benedicebat Deum, ostendens quia vere erat in eis Deus. Ante aliquantulum vero temporis caecus quidam rogabat deduci se ad cellulam
Abbreviated transcription (Latin):
romã ꝓfugit. Lucius uͦ tanquã materia sibi
crudelitatis ablata seuior erga ceteros efficie¬
bat᷑. & ita ibat in sanguinẽ: ut ne spetiẽ quidẽ
aliquã religionis seruare uderet᷑. cuiꝰ pͥmo
ingressu tanta & tam turpia in uirgines
& continentes eccłȩ gesta sunt: que nec in ꝑse¬
cutionib gentiliũ memorant᷑. Inde pꝰ fugas
ciuiũ & exilia post cedes & tormenta flammasq
roris sui arma conuertit. Uastat heremũ. &
bella quiescentibꝰ indicit: tria milia simul aut
& solitaria habitatione obpugnare pariter
aggredit᷑. Mittit armatam ȩquitũ ac peditũ
manũ: tribunos. p̃positos. & bellorũ duces. tan¬
quã aduersũ barbaros pugnaturos elegit.
Qcuuenissent: nouam belli spetiem uident.
hostes suos gladiis obiectare ceruices: & nichil
aliud dicere nͥ amice ad quod uenisti. I¬
er idem tempus patres monachorũ uitȩ et
antiquitatis merito. macuarius & ysidorus.

Expanded text:
Romam profugit. Lucius vero tanquam materia sibi Romam profugit. Lucius vero tanquam materia sibi crudelitatis oblata, saevior erga caeteros efficiebatur. Et ita ibat in sanguinem, ut ne speciem quidem aliquam religionis servare videretur, cujus primo ingressu tanta et tam turpia in virgines et continentes Ecclesiae gesta sunt, quae nec in persecutionibus Gentilium memorantur. Inde post fugas civium et exilia, post caedes et tormenta, flammasque roris sui arma convertit. Vastat eremum, et bella quiescentibus indicit. Tria millia simul, aut  solitaria habitatione dispersos oppugnare pariter aggreditur. Mittit armatam equitum ac peditum manum: Tribunos, Praepositos, et bellorum duces, tanquam adversum Barbaros pugnaturus elegit. Qui cum venissent, novam belli speciem vident, hostes suos gladiis objectare cervices, et nihil aliud dicere, nisi: Amice, ad quid venisti? er idem tempus patres monachorum vitae et antiquitatis merito, Macarius et Isidorus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊t hunc ualentinianus imperium
suscepit: qui ꝓfide nr̃a a uiliano mili¬
tia fuerat expulsus. sed compleuit in illo
dñs quod ꝓmisit: plus etiam quã centupla
in presenti seculo restituens ei. Nam quia
militiam ꝓ xp̃o reliquerat: recepit imperiũ
& sibi quidem occiduas partes delegit. illi au¬
temorientales reliquit. Sed ualens fauen¬
dohereticis : abiit inuiam patrum suoꝵ.
diaconos & monachos tatiano alexandriȩ
presidente usꝙ ad tormenta deduxit. &
ignib tradidit. multaq nefanda & crude¬
lia in eccłam cũi molitus ẽ. Sed hȩc omia¬
post athanasii obitum. Nam illo suꝑstite ue¬
lut diina quadã uirtute ꝓhibitus. cum
dibacaret᷑ in ceteros: in illum nichil ausus
est triste committere.
git᷑ ea tempestate cũ quadragesimo & serto
anno sacerdotii sui athanasius post multos
agones multasq patientiȩ coronas quieuis¬
set in pace. sciscitatꝰ de successore petrum
tͥbulationũ suarum participem & socium

Expanded text:
t hunc Valentinianus imperium suscepit, qui pro fide nostra a Juliano militia fuerat expulsus. Sed complevit in illo Dominus quod promisit, plus etiam quam centupla in praesenti seculo restituens ei. Nam quia militiam pro Christo reliquerat, recepit  Al. rec fratrem Valentem, et sibi quidem Occiduas partes delegit, illi autem Orientales reliquit. Sed Valens favendo haereticis, abiit in viam patrum suorumDiaconos, et Monachos Tatiano Alexandriae praesidente usque ad tormenta deduxit, et ignibus tradidit. Multaque nefanda et crudelia in Ecclesiam Dei molitus est. 269 Sed haec omniapost Athanasii obitum. Nam illo superstite, velut divina quadam virtute prohibitus, cum debaccharetur in caeteros, in illum nihil ausus est triste committere.Igitur ea tempestate, cum quadragesimo et sexto anno sacerdotii sui Athanasius, post multos agones multasque patientiae coronas quievisset in pace, sciscitatus de successore, Petrum tribulationum suarum participem et socium
Abbreviated transcription (Latin):
& in caput eorũ qͥ intenderant dołũ pena con-
aurentio hereticorum ep̃o: utriusq partes
populi diuersis studiis ferebant. Dissensio
grauis & periculosa seditio: urbi ꝓpriȩ
maturui parabat exitiũ. si pars utraq cum
diuersum uellet. nequaquã quod ꝓposue

Expanded text:
 in caput eorum qui intenderant dolum, poena con in caput eorum qui intenderant dolum, poena conAuxentio haereticorum Episcopo, utriusque partis populi diversis studiis ferebantur. Dissensio gravis et periculosa seditio urbi propriae maturum parabat exitium, si pars utraque cum diversum vellet, nequaquam quod proposue
Abbreviated transcription (Latin):
redderet. Ex tant eciã ipsiꝰ gregorii iunioris
aliq̃ opꝰcula luculenta. S de his satis dictum.
Nocciduis uͦ partib ualentinianꝰ A
fide religionis ilesus: uetere romani imperui
pꝰ liberiũ ꝑsuccessionẽ sacerdotiũ in urbe ro¬
ma susceperat: quẽ prelatũ sibi ñ ferens ursi¬
nus quidam eidẽ eccłe diaconꝰ. in tantum
furoris erupit: ut ꝑsuaso quodã satis imperito¬
& agresti ep̃o collecta turbulentorũ & seditio¬
soru hominũ manu. in basilica q̃ si cinia
appellat᷑. ep̃m se fieri extorqueret. legib s or¬
dine & traditione ꝑuersis. Quo ex facto tan¬
ta seditio. immo uͦ tanta bellacoorta sunt al¬
terutrũ defendentib popłĩs: ut replerent᷑
humano sanguine orationũ loca. Quȩ res
factione marimini p̃fecti seui hominis. ad
inui diam boni & innocentis uersa ẽ sacer-¬
dotis: ita ut causa ad clericorũ usq tormenta
deduceret᷑. Sed assertor ĩ nocentiȩds̃ affuit:¬

Expanded text:
redderet. Exstant etiam ipsius Gregorii junioris redderet. Exstant etiam ipsius Gregorii junioris aliqua Opuscula luculenta. Sed de his satis dictum. In Occiduis vero partibus Valentinianus fide religionis ilpost Liberium per successionem sacerdotium in urbe Roma susceperat, quem praelatum sibi non ferens Ursinus quidam ejusdem Ecclesiae diaconus in tantum furoris erupit, ut et agresti Episcopo, collecta turbulentorum et seditiosorum hominum manu, in Basilica quae Sicinini appellatur, Episcopum se fieri extorqueret legibus et ordine et traditione perversis. Quo ex facto tanta seditio, imo vero tanta bella coorta sunt, alterutrum defendentibus populis, ut replerentur humano sanguine orationum loca. Quae res factione Maximini Praefecti saevi hominis, ad invidiam boni et innocentis versa est sacerdotis, ita ut caussa ad Clericorum usque tormenta deduceretur. Sed assertor innocentiae Deus affuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tum & sub dentes sentiens ruminari: ipse ꝓ¬
fert qd̾ dicere ei nullꝰ audebat. Absit inquit:
ut mei causa aliqua simultas in di sacerdotibꝰ
oriatur. Si ꝓpter me ẽ ista tempestas. tollite
co mittite me in mare. & desinet a uobis quassa¬
tio. Tũc regressus in ȩccłam suã: qd̾ suꝑfuit¬
uitȩ tempꝰ eregit. Et qm̃ fessa iametate & cor¬
pore inualidꝰ erat: successorẽ sͥ ipse delegit. qͦ
eccłam gubernante debilitatis & senectutis
ocio frueretur. Extant quoq utriꝰq ingenii
monimenta magnifica tractatuum: quos
ex tempore in ȩccłis ddeclamabant: ex quibꝰ
nos denas ferme singulorũ oratiunculas trans¬
fudimꝰ inlatinum. Basilii p̃terea instituta
monacorũ: optantes si potuerimꝰ & di fauor
adiuuerit eorũ plura tran̾ferre. Fuerunt p̃¬
terea duo fr̃s basilio: gregoruis e petrus. Quoꝵ
alter in uerbe doctͥnȩ: alter in operibꝰ fidei stẽm ita
erequabat. ut uterq. nel basiliuo uel gregoriu

Expanded text:
tum, et sub dente sentiens ruminari, ipse ptum, et sub dente sentiens ruminari, ipse profert, quod dicere ei nullus audebat: Absit, inquit, ut mei caussa aliqua simultas in Dei sacerdotibus oriatur. Si propter me est ista tempestas, tollite me, et mittite me in mare, et desinet a vobis quassatio. Tum regressus, in Ecclesia suvitae tempus exegit. Et quoniam jam fessa aetate, et corpore invalidus erat, successorem sibi ipse delegit, quo Ecclesiam gubernante, debilitatis et senectutis otio frueretur. Exstant quoque utriusque ingenii monimenta magnifica Tractatuum, quos ex tempore in Ecclesiis declamabant. Ex quibus nos denas ferme singulorum Oratiunculas transfudimus in Latinum. Basilii praeterea Instituta monachorum, optantes, si poterimus, et Dei favor adjuverit, eorum plura transferre. Fuerunt praeterea fratres duo Basilio, Gregorius et Petrus. Quorum alter in verbo doctrinae, alter in operibus fidei fratrem ita exaequabat, ut uterque vel Basilium, vel Gregorium
Abbreviated transcription (Latin):
peratoris uelut tortoribꝰ tradita cruciabatur.¬
filiꝰ uͦ qͥ eis erat unictis. extinctꝰ paternȩ impie¬
tatis credit̃ exoluisse supplicia. Ita ante lucem
misi sunt qui rogarent basilium. ut precib
suis intercederet peis: ne etiã ipsi & qui dẽ multo
iusti similit̃ interirent. Sic accidit ut cum
mento iȩccła ꝑduraret. Gregorius uͦ apud
narano oppidũ in locopatris ep̃c subrogatus.
hereticorũ turbinẽ fideliter tulit. reddita uͦ
pace constantinopolim ad ȩccł̃am docendam:
uenire eroratꝰ non abnuit. Ubi breui demꝑe
tantum ad emendandũ populum uetustis he
pͥmũ ⁊ piani sibi fieri uiderent᷑ & nouelła luc̃ẽ
ueritatis aspicere: cũ religionis doctor multa
quidem uerbis. plura tamen doceret ȩremplis.
nec uiderent ab eo aliqͥd discipuli imperari qͦd
ñ prus ipse fecisset. Sed ubi glam subsecuta
alius ordinaret᷑ ep̃e. Quod ille susurrari tan¬

Expanded text:
peratoris velut tortoribperatoris velut tortoribfilius vero qui eis erat unicus, extinctus paternae impietatis creditur exsolvisse supplicia. Ita ante lucem missi, qui rogarent Basilium, ut precibus suis intercederet pro eis, ne etiam ipsi, et quidem multo justius similiter interirent. Sic accidit, ut cum mento in Ecclesia perduraret. Gregorius vero apud Nazianzon oppidum in locum patris Episcopus subrogatus haereticorum turbinem fideliter tulit. Reddita vero pace, Constantinopolim ad Ecclesiam docendam venire exoratus, non abnuit. Ubi brevi tempore tantum ad emendandum populum vetustis haeprimum Christiani sibi fieri viderentur, et novellam lucem veritatis aspicere, cum religionis doctor multa 282 quidem verbis, plura tamen doceret exemplis: nec viderent ab eo discipulis aliquid imperari, quod non prius ipse fecisset. Sed ubi gloriam subsecuta alius ordinaretur Episcopus. Quod ille susurrari tan
Abbreviated transcription (Latin):
tamenta p̃uenire: nec sinere labi eũ qui diffi¬
culter erigeret᷑ elisus. Iile in fide purus. hic
in p̃dicatione liberior. Iue dõ humilis: hic
etiam hominib erat. Ille arrogantes con¬
temptu: hic ratione uincebat. Sic in utroꝙ
diuersa gr̃a. unũ opus ꝑfectionis explebat.
Igit᷑ basilius ñ multo post cesareȩ cappado¬
exibitꝰ ad tribunal prefecti. terrorib ꝙ ut
illi moris ẽ potestati & minis maximis agi
cepit & nisi p̃ceptis principis obediret interitũ
sibi iamiamq speraret impendere. Tum ille i¬
trepidus & absq ulla ammi ꝑturbatione hȩchͥ mi¬
nitanti p̃fecto respondisse fertur. Atq utinã
huic: qui maturiꝰ basiliuo de nodo follis huiꝰ
absolueret. Cum& daret᷑ ei nor quȩ erat me-¬
dia ad spatiũ deliberandi: respondise denuo
ꝑhibetur. E go erastino ipse ero. qͥnune. tu te
utinã ñ mutares. Et illa quidẽ nocte uxor im¬

Expanded text:
tamenta praevenire, nec sinere labi eum, qui diffitamenta praevenire, nec sinere labi eum, qui difficulter erigeretur elisus. Ille in fide purus, hic in praedicatione liberior. 281 Ille Deo humilis, hic etiam hominibus erat. Ille arrogantes contemtu, hic ratione vincebat. Sic in utroque diversa gratia unum opus perfectionis explebat. Igitur Basilius non multo post Caesareae Cappadoexhibitus ad tribunal praefecti, terroribusque ut illi moris est potestati et minis maximis agi coepit: et nisi praeceptis principis obediret, interitum sibi lamiamque speraret impendere. Tunc ille intrepidus et absque ulla animi perturbatione haec sibi minitanti praefecto respondisse fertur: Atque utinamhuic, qui maturius Basilium de nodo follis hujus absolveret. Cumque daretur ei nox, quae erat media, ad spatium deliberandi: respondisse denuo perhibetur: Ego crastino ipse ero qui nunc, tu te utinam non mutares. Et illa quidem nocte uxor im
Abbreviated transcription (Latin):
campo uideret̃ seges fecunda acleta uinea
surrȩrisse. Gregorius uͦ bonũ semen ñ patie¬
batur aut suꝑ spinas iacere aut inter sara
Aisꝑgere. sed bonam terram cordis sui iugi
cultu ae ȩrercitiis indesinentib excolebat.
Et multo ampliꝰ hic insemetipso: quã ille
in ceteris ꝓfitiebat. Suscipere ille quȩ re¬
nuntiantes scło deferebant ad pedes suos &e
diuidere ut quisq eguisset curam gerebat.
iste nichil habendi ce omĩa possidendi con-¬
tentus sacramento. erga solas sapientiȩ
diuitias auarus &. multũ cupidus mnherebat.
Ille coire plures in unum & sui inuicem in
necessariis habere sollicituddinẽ docebat:
hic sui exemplo qͦd erat absolutus & liber
cunctis sermone apłico predicabat. Ego
autem uolo uosfine sollicitudine ẽẽ. Et.
Dñs in primo ẽ: nichil solliciti sitis:
sedcanquã serui xp̃i hoc solum estote solliciti.
hic ꝑdiuini eloquii grãm delinquendi inei¬

Expanded text:
campo videretur seges foecunda, ac laeta vinea campo videretur seges foecunda, ac laeta vinea surrexisse. Gregorius vero bonum semen non patiebatur, aut super spinas jacere, aut inter saxa dispergere, sed bonam terram cordis sui jugi cultu et exercitiis indesinentibus excolebat. Et multo amplius hic in semetipso, quam ille in caeteris proficiebat. Suscipere ille, quae renuntiantes seculo deferebant ad pedes suos, et dividere ut quisque eguisset, curam gerebat. Iste nihil habendi, et omnia possidendi contentus sacramento, erga solas sapientiae divitias avarus et multum cupidus inhaerebat. Ille coire plures in unum, et sui invicem in necessariis habere sollicitudinem docebat. Hic sui exemplo quod erat absolutus et liber, cunctis sermone Apostolico praedicabat: Ego autem volo vos sine sollicitudine esse ; et Dominus in proximo est: nihil solliciti sitis, sed tanquam servi Christi, hoc solum estote solliciti, hic per divini eloquii gratiam delinquendi inci
Abbreviated transcription (Latin):
mentarios discutientes: thesauros sapientiȩ
ac scientiȩ reconditos inuasis fictilib ꝑqui¬
rebant. Uerum eũ ipsi sufficienter instructi
diuina dispensatione ad imbuendos popłõs
uocarent᷑. ꝙalius alio itinere ad idẽ tamen
opus uterq traheretur: Basilius ponti urbes
& rura cireuiens. desidesgentis illiꝰ ammos
&̧ parum de spe futura sollicitos stimulare
uerbis. & predicatione succendere: callumq¬
longe abhis cepit negligentiȩ abolere. Sube¬
git q abiectis in anium rerum & seculariũ
curis. suimet notitiã recipere: inunum coi-¬
re. monasteria construere. psalmis & hym¬
nis & orationibꝰ docuit uacare. Pauperum
curã gerere. eisq habitacula honesta &. quȩ
ad uictũ necessaria sunt prebere. Uirgines
instituere: pudicã castamq uitã om̃ibus
pene desiderabilẽ facere. Ita breui ꝑmutata
ẽ totꝰ ꝓuintiȩ facies: ut in arido & squalenti

Expanded text:
s  Al. prophetias commentarios discutientes, thesauros sapientiae s  Al. prophetias commentarios discutientes, thesauros sapientiae et scientiae reconditos in vasis fictilibus perquirebant. 280 Verum cum jam ipsi sufficienter instructi Divina dispensatione ad imbuendos populos vocarentur, et alius alio itinere, ad idem tamen opus uterque traheretur, Basilius Ponti urbes et rura circumiens, desides gentis illius animos et parum de spe futura sollicitos stimulare verbis, et praedicatione succendere, callumque ab his longae negligentiae caepit abolere, subegitque, abjectis inanium rerum et secularium curis, suimet notitiam recipere, in unum coire, monasteria construere, psalmis, et hymnis, et orationibus docuit vacare, pauperum coram gerere, eisque habitacula honesta, et quae ad victum necessaria sunt, praebere, virgines instituere, pudicam castamque vitam omnibus pene desiderabilem facere. Ita brevi permutata est totius provinciae facies, ut in arido et squalenti
Abbreviated transcription (Latin):
rũ infecundior cappadotia fuit. immo
aliquid letiꝰ gregorium nobis cũ basilio ger¬
minauit. Tulit gͥ e ipsa multorũ sanctorũ
pinguerlinis asistentes dextra leuaq cande¬
labro: instar duorũ celi luminariũ reful¬
gebant. Unde dignũ puto de his pauca su¬
pra repetere. Ambo nobiles. ambo eruditi
athenis: ambo college. ambo dde auditorio
digressi ad ꝓfitendam rethoricã rogabant᷑.
Quod opus magnifice quidẽ implebat basi-¬
lius: Gregorius uͦ magnificentiꝰ contemp¬
nebat. Quiq cũ se totum di seruitio man-¬
cipasset: tantũ de collegȩ amore p̃sumpsit
ut sedentem basiliũ de doctoris cathedra
teriũ ꝑduceret. Ibiq ꝑ annos ut aiunt tre¬
decim om̃ib grecorũ seculariũ libris remo¬
tis. solis diuinȩ seripturȩ uoluminib operã
dabant. earumq intelligentiã non ex ꝓpria
p̃sumptione sed ex maiorum scriptis ce auc¬
toritate sequebant᷑ Quos & ipsos : ex apłi
ca successione intelligendi regulã suscepis-¬

Expanded text:
rum infoecundior Cappadocia fuit, imo aliquid laetius Gregorium nobis cum Basilio germinavit. Tulit igitur et ipsa multorum Sanctorum pinguedinis, assistentes dextera laevaque candelabro, instar  Al. adinstar duorum coeli luminarium refulgebant. Unde dignum puto de his pauca supra repetere. Ambo nobiles, ambo Athenis eruditi, ambo collegae, ambo de auditorio digressi ad profitendam Rhetoricam rogabantur. Quod opus magnifice quidem implebat Basilius, Gregorius vero magnificentius contemnebat. Quique cum se totum Dei servitio mancipasset, tantum de collegae amore praesumsit, ut sedentem Basilium, de doctoris cathedra jecta perduceret, ibique per annos ut aiunt tredecim, omnibus Graecorum saecularium libris remotis, solis divinae Scripturae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam, non ex propria praesumtione, sed ex majorum scriptis et auctoritate sequebantur: quos ca successione intelligendi regulam suscepis
Abbreviated transcription (Latin):
euidenter edocet philo & iosephus. sed &
horũ antiquiores agothobolus & ab eo e¬
ruditus aristobolus. ex panẽada qͥunꝰ ex illis
lxx seniorib fuit: qͥmissi fuerant aponti¬
ficib ad t̾olomeũ regem. hebreorũ libros
interp̃tari in grecũ sermonẽ. Quiq mul¬
ta ex traditionib moysei. ꝓponenti regi
ꝑcunctantiq responderant. Ipsi gͦ cum
questioues exodi exponerent: direrunt
pascha ñ pruis ẽẽ immolandũ. quã equi¬
noctiũ uernale transiret. Aristobolus uͦ¬

Expanded text:
evidenter docet Philo et Josephus, sicut eorum antiquiores AGATHOBOLUS, et ab eo eruditus ARISTOBOLUS ex Paneade, qui unus ex illis LXX senioribus fuit qui missi fuerunt a Pontificibus ad Ptolemaeum regem Hebraeorum libros interpretari in Graecum sermonem, quique multa ex traditionibus Moysi proponenti regi percunctantique responderunt. Ipsi ergo cum quaestiones Exodi exponerent, dixerunt Pascha non prius esse immolandum quam aequinoctium vernale transiret. Unde nos
Abbreviated transcription (Latin):
sint equinoctia inqͥt ueris & autumni.
pꝰ uesperã quando luna soli opposita.
e regione deprehendĩt sicut etiã occulis ꝓ¬
bare licet: inuenit̾ utiq uernalis eqͥnoctii
partẽ sol obtinens: luna uͦ e conetrario au¬

Expanded text:
it aequinoctia veris et autumni post vesperam, quando luna soli apposita e regione deprehenditur, sicut etiam oculis probare licet, invenitur utique vernalis aequinoctii partem sol obtinens, luna vero e contrario au
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: s ad animarũ a dño translatꝰ est
medicinam: uere incomꝑabilis. qͥ suꝑ
om̃s pene homines. fide. miscđa. studio.
uigilantia. atq om̃ib optimis insticu:¬
tionib claruit. Inscripturis qͦq diui¬
nis: laborem quãplurunũ gessit. Ante

Expanded text:
 sed ad animarum a Domino translatus est medicinam, vere incomparabilis, qui super omnes pene homines fide, misericordia, studio, vigilantia, atque omnibus optimis institutionibus claruit. In Scripturis quoque divinis laboribus quamplurimum gessit, quie