comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Funalia sunt Quac intraecrã
sunt dicta ast̾nbus quofante
usum papiricera circundatos¬
habutre maiores unde & fune¬
radicuntur funalia autent
greci stolaces dicunt quod sint uot¬
scibe hoc est mostis hos romaru
funes & funalia nominabant cuooi
Cunalia candelabrre. A pud
Tuoleres extades stimulos la¬
bucrunt ab ucos quibus fum¬
culi cera uelcuius ec̃modiali cio¬
mento luminis obliti fingebati¬
tur. Idem itaque &ristimulo beot¬
q̃acuti fimalia dicebantur

Expanded text:
Funalia sunt, quae intra ceram sunt, dicta a funibus, quos 507 ante usum paphabuere maiores; unde et funera dicuntur. Funalia autem Graeci scolaces dicunt, quod sint scoliae, hoc est intorti. Hos Romani funes et funalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur
Abbreviated transcription (Latin):
mediosugabit c̃ m .i. ue
fingulis exutraque paste
simpliciuinculo adplicuit
uarios uocant a genere unnedi¬
li quod prius alligabantur

Expanded text:
medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, narios vocant, a genere vinculi, quo prius alligabantur
Abbreviated transcription (Latin):
Mauror niger est. nigrũ
Mannus coro equus brcui : odos¬
Ucredos anoiquidixerunt ⁊
quod ucheren tredas. udest. du¬
certi uel quoduias pͣullicas Esuoro¬
cur̃rant perquas & redas
resolitumꝰ erat
Equorum tria sunt genera
unum genero sum praeliis eehono¬
ribus altum alterum uiilgare
at que gergarium ad uehecti¬
dum nem quitandum aptuin
Iestiam ex promistione diuer Eg¬
si generis ostum quod& iam di¬
citur bigenerum quia exdiuersi uacili
mascitur ut mulus
qui fluuiales quos yppotams
uõcant eo quodhu generantur
in illo flumine. tamericum mal
a quarunt sunt Non anibul anꝰ
sed natant. nacuestigio utunt᷑
pedes ad ince de adum sed cari¬
cum extremo reptant¬
ma paste acqui sunt poscrema
soluuntur inpiscem

Expanded text:
Mauron niger est; nigrum Mauron niger est; nigrum Mannus vero equus brevior esVeredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus f. fluviales, quos hippopotamos vocant, eo quod hi generentur in Nilo flumine, tamen cum in alto aquarum sunt, nec ambulant, nec natant, nec vestigio utuntur pedis ad incedendum, sed tanquam remo ad reptanma parte equi sunt, postrema solvuntur in piscem
Abbreviated transcription (Latin):
spadix. acolore palme. quasi culi
spadi cam uocans¬
⁊ Elaucus ueroest ue lud pietos
oculos habent. Equodam spletido¬
re profuso. Nam gla acum ueteres
dicunt¬
⁊ Corluus ciutem melinus color est
sub albidus
Guttatus Albus rugris incer¬
uenientibus punctis
Candidus autem. et albus in uicem
sibi differunt namaibus cu conda
pallore est candidus ue sd. niucus
a pura luce profusus¬
T Canus dictus quame xcandido
colore et ngroest . purpuras¬
Scitilatus. uocatus propter
oł bes đhabet candidos inter
Varius quodiuas habet ac colo¬
rum in parium. Qui autem albus
tantum pedes habent petuli ap¬
pellan. Qui frontem album cali
cruinus est quem uulgouua¬
rancradicunt Cranem ide
uulgus uocat quo dinmodum
A pirthcus autem est pressr¬
No sina autem diccus quodsit oicaio
coloreius deasino idem &cinere
Sunt autem hii deagrestioi ⁊ dibłs¬
dine orti quosequi feros dicimꝰ
et proinde adurbanam digni uacili¬
tatem transire nonpossunt

Expanded text:
spadix a colore palmae, quam Siculi spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. Glaucus vero est veluti pictos oculos habens et quodam splendore perfusos. Nam glaucum veteres dixerunt. Gilvus autem melinus color est subalbidus. Guttatus, albus nigris intervenientibus punctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Nam albus cum quodam pallore est: candidus vero niveus et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et nigro est. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent candidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colorum inparium. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum . Myrteus autem est pressosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
acficulis mannis ultra quinqua¬
ginta. breiior autem hispanis
a enumidiis & gallicis frequens
opimo cit In generosis equis ue
int ueteres quattuor
limi roborsednucnuens alcitudolatꝰ
hclunes. peccus pacet. laiteris corpus
princ masc ulorum dnsitate nodo sum
Auresbitues argute . oculimaxtu
orium ut sit animo audaxꝰ
pedibus a lacer tremencibus mẽ¬
bnis quod est foraitudinus indicium
Qu ex summa qunat facile conci¬
titur uel excitate festinacionie
Non difficile teneadur motus aut̃
cqui in auribus intellegitur. uirtus
in membris tremertibus
olor hic precipue. ex spectandis¬
bardius badius aurtus. roscus misthe¬
us ceruinus ilus glauius. scuai¬
latus canus candidr̃ albiii. gut¬
tatus Niger sequenti autemordi¬
ne uarius exnigro badioꝗo distinc¬
tus reliquus uarius color. uł cincre¬
us de terrimus.
UBadium autem antiin ualidum
dicebant. quod intercetera ani¬
malia fostius uadat. Ipse : et spa¬
dix quem feracatum uocant Edictꝰ

Expanded text:
ac Siculis in annis ultra quinquaac Siculis in annis ultra quinquaginta, brevior autem Hispanis ac Numidis et Gallicis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor itudo, latus clunes, pectus late patens et corpus omne musculorum densitate, nodosum, aures breves et argute, oculi magni, ritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro badioque distinctus; reliquus varius color vel cinereus deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et dictus
Abbreviated transcription (Latin):
Fruginem aescareat namlami¬
ne aereȩ superuasa c&i asperti¬
mus argumenitis suꝑ posite
que itadista lantibus quođ
ex eo ceciderit in ipsum ac& umter¬
ritur et scribatur un ae& uincer

Expanded text:
ruginem aes quoque creat. Nam laminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositae, atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum, teritur et cribratur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Erma frodite nuncupati
co quod eis uterq: sexus ap¬
pareat. Erma quippe. apud
grecos masculus a frodifemina
Nuncupatur. hu dexetram.
mam millem uirilem sinistrã
muliebrem habentes uicis¬
sim coa u do & gigniui¬

Expanded text:
Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignu
Abbreviated transcription (Latin):
pori Erithrea nomine crofila¬
ne ortaque grãi. silium p&enti¬
bus uatici taest peritur amesse
throuam & homcrum mendicia
scripturum. dicta aũt crithrea
quia in eadem insula đ itiuetita

Expanded text:
 Erythraea nomine Herophilne orta, quae Graecis Ilium petentibus vaticinata est perituram esse Troiam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa
Abbreviated transcription (Latin):
Nuncupatur prope magnitudi¬
tie mediocrum cuniculorum.
decauernis pecrarum proceden¬
tes gregatim in heremoque est
coretra mare mostuum depascunt᷑¬

Expanded text:
nuncupantur, prope magnitudinem mediocrium cuniculorum de cauernis petrarum procedentes gregatim in heremo quae est contra mare Mortuum depascunt
Abbreviated transcription (Latin):
geno coridam uocati quia matet
nonnatam inducens dõnontiato
cam coꝵporabit matiemque
elementorum adamas seruit
quos apłs in probat elementis serui¬

Expanded text:
gene quodam vocati: qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam asseruit, quos Apostolus improbat elementis servi
Abbreviated transcription (Latin):
gminerua fuisse dicuntur
Sed quam mineruam uirginẽ
uolunt. in amborum conterati¬
one uul canum commotum
effudis se aiunt semen inter¬
ram atq inde homininatu uiagt
hobeam causam tale inhtũ
nomen grecaenim linguacris¬
contentio &hon. terra est. Esino¬
ex quibus duobus conpositum
uocabulum est. Crithonius
Uerum qđ fatendum est re fel¬
lunt & asuis dus repellunt uiãqi¬
sta doetiores qi hanc opinionẽ decto¬
fabulosa hinc exortam fer̃.
quia intemplo uilcam etmi¬
nis expositus mucntus est
puer dracone in uolutus qͥ¬
eum quieum significabit
communem templum cumes¬
sent parentes cius ignoti
uulcani & miner uedictũ
esse. filium nominis tamer
cius originem fabula illa fucẽ ni¬
potus quamista designant̃
historia

Expanded text:
fuisse dicuntur. Sed quoniam Mineruam uirginem uolunt, in amborum contentione Vulcanum commotum effudisse aiunt semen in terram adque inde homini nato ob eam causam tale inditum nomen. Graeca enim lingua εριςcontentio, Xł}-rov terra est, ex quibus duobus conpositum uocabulum est Erichthonius. Verum, quod fatendum est, refellunt et a suis dis repellunt ista doctiores, qui hanc opinionem fabulosam hinc exortam ferunt, quia in templo Vulcani et Minis, expositus inuentus est puer dracone inuolutus, qui eum significauit commune templum, cum essent parentes eius ignoti, Vulcani et Mineruae dictum esse filium. Nominis tamen eius originem fabula illa potius quam ista designat historia
Abbreviated transcription (Latin):
Eruca frondium uermis i ta holus
uel pampino in uoluta ab erodeti¬
do dicta de quameminit plaatus
imitatus nequam bestiam & ma¬
l eficam iniuolutatem in pampmo
inplicat sedidem nec aduocat
ut lucusta ut huc illuc que disc urens
semi pasta dimittat sed permaner
perituris frugibus & tardo lapsu
pigtis quemorsibus umuerfa consumt¬
Eruc aherba dicta quasi urca quos
iguitȩ sit uirtutis et incibospresump¬
caueneris incendium moueat huius
spccies duae. quarum altere: sualis
altera a grestis acriors instutis
ut taque ueneris commouensusum
& austerem nontamen nimium aus¬
quam maxime stimulat in cibo

Expanded text:
Eruca, frondium vermis, in oleribus, vel pampino involuta, ab erodendo dicta, de qua meminit Plautus: Imitatus nequam bestiam et maleficam involutam in pampino. Implicat se eadem, nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens, semipasta dimittat; sed permanet perituris frugibus, et tardo lapsu pigrisque morsibus universa consumEruca, quasi uruca, quod ignitae sit virtutis et in cibo saepe sumpta Veneris incendium moveat. Huius species duae, quarum altera usualis, altera agrestis, acrioris virtutis; utraque tamen Veneris commovent usume quidem non tamen nimium ausnerem maxime stimulat in cibo
Abbreviated transcription (Latin):
i Cris flos fit scugignitur. cora¬
flatiombus resoluto at que reli¬
quato aeres que fusa stigida
reperitiria enim detisationẽ
tamquam desputo repatur

Expanded text:
ris flos fit, seu gignitur, conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione, tanquam de sputo, repar
Abbreviated transcription (Latin):
Eroas dictum gentiles a uinone
traxisse nomen grece enim
iuno era appellatur & ideo
nescio quis filius eius grecorum
fabulam aeros fuit nuncupatus.
hoc iudelico uelud nistecum signi¬
ficante fabula quod aeri unotude¬
putorur. ubi uolunt acro as. habi¬
tare quo nomine appellatur
alicuius meriti animas defunctorũ

Expanded text:
eroas dicunt a Junone traxisse nomen, Graece enim Juno ἥρη appellatur, et ideo nescio quis filius ejus, secundum Graecorum fabulam, Ἥρως fuit nuncupatus? Hoc videlicet, velut mysticum significante fabula, quod aer Junoni deputetur, ubi volunt Heroas habitare. Quo nomine appellant alicujus meriti animas defunctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ertsipilacst quamlatini sacrũm
si quidem insuꝑficiae rubort
flimmeo cutes rubescunt. time
moco rubore quasi abigne uicitia
inuaduntur locaita ut &iam
febris excitetur. dt qlocis

Expanded text:
Erysipelas est quam Latini sacrum Siquidem in superficie rubore flammeo cutis rubescit. Tunc moto rubore quasi ab igne vicina invaduntur loca, ita ut etiam febris excitetur. 5. S
Abbreviated transcription (Latin):
Equiuo ca sunt quando multarũ
rerum tio men unum est. sed nor
cadem definicio. ut lco Namquan¬
cum ad nometi pestinct & ucrũs
it pigtus. & celestis dõ dicitur
quantum ad difitrutionem pesti¬

Expanded text:
equivoca sunt, quando multarum rerum nomen unum est, sed non eadem definitio, ut leo. Nam quantum ad nomen pertinet, et verus et pictus et caelestis leo dicitur; quantum ad d
Abbreviated transcription (Latin):
dum ad prehenditur eiꝰ et ca¬
pud cernitur. & pedes uideri¬
tur. & corpus omne conspicitur:
scd mox ut ad prehenꝰ fucrit
semaipsum inspheram. colligit.
pedesintrorsus subtrabit¬
R apud abscondit. & intrateneis
manus totum simul mittitur
qđ totum a tesimul uidebatur
hu futuri prouidens gemitias
sibi respirandi uiasmurut.¬
Ita ut ali quandobortam fla¬
nalem obstruat quando noto
cognouerit d& ergiacris tiubi¬
la adseptentrionalem se con¬
serat ut flatus declinet obuici
&cregione uocituros

Expanded text:
cum apprehenditur, ejus et caput cernitur, et pedes videntur, et corpus omne conspicitur; sed mox ut apprehensus fuerit, semetipsum in sphaeram colligit, pedes introrsus subtrahit, caput abscondit, et intra tenentis manus totum simul amittitur quod totum simul ante videbatur futuri prouidens geminas sibi respirandi uias munit, ut quando boream flanalem obstruat, quando noto cognouerit detergi aeris nubila, ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obuios et e regione nocituros
Abbreviated transcription (Latin):
Erbidia et herbosam herbiũ
dicimus locum in quo herbarum
uiriditas Numquam cessat herbo pe¬
sum autem qui crbam facile ge¬
nerat : t ad tempus a rescit

Expanded text:
erbidum et herbosum. Herbidum dicimus locum in quo herbarum uiriditas numquam cessat, herbosum autem qui herbam facile generat et ad tempus arescit
Abbreviated transcription (Latin):
Epodon in pocnate clenstla
brcies est diccum epodon quod agxeli¬
prenũ soutio longiore alcer
brtuidr. Componitur aque fiooũ
singalis tuibus que uoioribus
sequentes minores quasiclausu¬
leretmint dausolas auttm
lricia ppellant quãsip̃ciss¬

Expanded text:
Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod apraemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecis
Abbreviated transcription (Latin):
Crtasterium Gperus sermoes id
est. operarium ubiopussit. udta¬
uerna ubi alicuius operis exercitia
geruntur ESIBDRI¬
Ergasterium. locus est ubi opus
aliquod fit grecoenim sermorie
ergo opera secrio statio idest
operaria statio Ergastula quoq
et ipsa a greco uocabulo mincupat᷑.
ubi deputantur noxii. ad alique
opus ficieridum ut solent gl adia¬
tores & exules quimarmora se¬
cant & tamen uinculorum custo¬
dus alligatisunt

Expanded text:
rgasterium graecus sermo est, id est operarium, ubi opus fit, uel taberna, ubi alicuius operis exercitia geruntur. EErgasterium locus est, ubi opus aliquod fit. Graeco enim sermone erga opera sterion statio, id est, operaria statio. 2. Ergastula quoque et ipsa Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum, ut solent gladiatores 225 et exsules, qui marmora secant, et tamen vinculorum custodiis alligati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ex mondicuntur.
ita spinoso defendentur tegmine
ut nec contingi quidem possirit¬
or Ericium Mnimal spir coo¬
pestum quod ex inducitur no¬
minatum eo quod subrigit se
quando spinis suis clauditur
quibus undique practretus est
coritra in siditis. Namstatim
ut aliquid prȩsenserit primũ
sesubrigit at que inglobum con¬
uersus in sua se arma recolligit :
huius prudentia quedam est
N amdum absciderit tuam deuitȩ:
supinis se uolutat suꝑcam&¬

Expanded text:
qui et echini dicuntur, ita spinoso defenduntur tegmine, ut nec contingi quidem possint Ericium animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Huius prudentia quaedam est; nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat su
Abbreviated transcription (Latin):
metus interueoti ꝓquoutraq
parsequam sidem sequatur
Equos autem quie quiei sedoiri
Armis sequesteruero locus uel
ordo ut sidicas alehonot. e quester
eriordine

Expanded text:
medius interuenit, per quem utraque pars aequam fidem sequatur; eques autem est qui equo sedet in armis; equester uero locus uel ordo, ut si dicas: Ille honor equester tri ordine
Abbreviated transcription (Latin):
Ercine aues dicte abhiremi¬
õ saltuger maniat ubin ascunit᷑
quarum pinne. adõ ꝓ obscurũ
emicant ut quamins mox ob¬
tenta densis cenebris ad presidiũ c̃scc ao¬
it meris. dirigendi lecte inter¬
luccant cursusque uepateant.

Expanded text:
erciniae aves dictae ab Hercinio saltu Germaniae, ubi nascuntur, quarum pennae adeo in obscuris micant, ut quamvis nox obtenta densis tenebris sit, ad praesidium itineris dirigendi projectae interluceant, cur
Abbreviated transcription (Latin):
ppriae greciuocantꝰ quod uter¬
precat᷑ latine missa stla cnamsiue
stili missa uel missi atite carte
& membranarum usum in dedolati
quia scribebantur. Unde &pesti¬
Fpr e taphium grecelatirtum
supra tumulum ÷ cnimtitulus
mostuorum quimn dormitatione
corum fit quiiam de suncti sunt.
scribitur ił ibi uitamores ectas

Expanded text:
proprie Graeci vocant, quod interpretatur Latine missa. Στόλα enim sive στόλοι missa vel missi. Ante cartae et membranarum usum in dedolatiquia missitabant; unde et portic. Epitaphium Graece, Latine supra tumulum. Est enim titulus mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas
Abbreviated transcription (Latin):
prro achillis filio cognominata
ut pars caonia quac aut mollosi¬
a dicta est amoloso filio pirri
quide eandromacahabuit
sed post quam occisuscst prrrus
orastr̃ insidiis andromacam ele¬
nus suscepit. Tenuit que regnũ
preuigni qui successerat patria
quomolleisi adiecta est parstpr¬
riquamelenus postea a fratre
caonia quem inuenatu ꝑigno¬
rantiam dicitur oceisse caoniã
Nominabit quasi ad solatium
frutrirextincti
prs copatus. Uocabulum in¬
deductum quodille qui super¬
efficitur suꝑ intetidat curam
scilico sub̾itorum gerens. scopi
Nam speculator est prepositus
in cedesia dictus. Coquod spccu¬
lator atque prespiciat populo¬
rum infrase positorum mores
etuitam. Ordo cpiscoporum qua¬
dripertitus est iđ in patriarchis
archiepis copis inetropolitanis
atque epis copis omnetameti¬
in ordines uno eodemque uoca¬
buli episcopi nominantur:
sed inde priuato nomine quidã
utuntur ꝓpter distinctioriem ip¬
pocestatum quam singulariter
acceperurit
prscopus. Vt quidam pru¬

Expanded text:
rrho Achillis filio cognominata, cujus pars Chaonia, quae ante Molosia dicta est a Molosso filio Pyrrhi, quem de Andromacha habuit; sed postquam occisus est Pyrrhus Orestis insidiis, Andromacham Helenus suscepit, tenuitque regnum privigni, qui successerat patri, a quo Molossia dicta est pars Epiri, quam Helenus postea a fratre Chaone, quem in venatu per ignorantiam dicitur occidisse, Chaoniam nominavit, quasi ad solatium fratris exstinctipiscopatus autem vocabulum inde dictum, quod ille qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. ScopinNam speculator est praepositus in Ecclesia dictus: eo quod speculetur atque praespiciat populorum infra se positorum mores us. Ordo episcoporum quadripertitus est, id est in patriarchis, archiepiscopis, metropolitanis atque episcopis. Pati ordines uno eodemque vocabulo episcopi nominantur, sed inde privato nomine quidam utuntur, propter distinctionem potestatum quam singulariter acceperuntpus autem, ut quidam pru
Abbreviated transcription (Latin):
prtita. Quaclatine adiecꝰ¬
tiua uł sup posita appellatur
Coquod ad implendam siusigri¬
ficationem. Nominibus adici¬
antur ut magnus doctus adicis
caper sonis ut magnus philosophe
doctus homo & plenus sensus¬
Eprtecor supranometi p̃ponitur
Eprte con autem num quacoest
sine nomine. quibus duobus trs¬
pis uel intuptramus aliquomueł
osteridimus uellaudamtr¬

Expanded text:
pitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur, ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus esEpitheton, supra nomen. Praeponitur epitheton autem numquam est sine nomine. Quibus duobus tropis vel vituperamus aliquem, vel ostendimus, vel laudam
Abbreviated transcription (Latin):
Cprtalamia sunt carmina nubeti¬
tium quedecantur ab scolasticis
in honorem sponsi cesponsȩ hace
primum salomone dedit in laudẽ
ecclesiat & xp̃i ex quo sentiles
sibi eprtal amium uindicarurit¬
& istius generis carmen ad sump¬
tum est quod genus primum ageu¬
tilibus in scenis celebratur postta
tantum innuptis. Aesit uocatim
autem eprtalamium eoquodinta¬
lamis decantatur ocelosis

Expanded text:
pithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Threnos,
Abbreviated transcription (Latin):
flaber. ssiciende ferro in positum nom̃.
hiba hincdiriuatum. pomonest
iũaliuas arcum materias. fibros e f¬
bricas dicere sedcam adlectionem atꝰ
fiberliguarius & reliqu& propceris
operis salica firmitatem In faibrorum
antem fornace gentiles uulcanum
auctuemdicunt figurae liẽ prouidca¬
numignem sigaifioaates sinequo
nillam metalligenus fundi e xtendiq: dio¬
non effiatur. alibiemm uitrum
alibio genitum alibiplambum
nigro igns quoquendo candificcro
bgnecanꝰ da urendo offuscut
carbones expruna fulgida nigros
sicit. deliguis duris firegiles+
depucribilibus in pucribil
reddit stricta soluit solutasermn¬
git durer mollit molha dura red¬
dit hali& & medicciminis usum
nims perur i prode st pestilenci¬
ae quoque que obscuratione solis
contnehicur auxiluricercumet
moperequoque aliud gignuit.
primis ignibus aliud secundis ali¬
udtertiis hab& quoque x alia
cio appare diuina siue in decelo
slumen aditringit siequo dece

Expanded text:
Faber a faciendo ferro inpositum nomen habet. Hinc derivatum nomen est ad alias artium materias fabros vel fabricas dicere; sed cum adiectione, ut faber lignarius, et reliqua propter operis, silicet, firmitatem. 2. In fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt figuraliter, per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi, extendique ponon efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo offuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit; de lignis duris fragiles, de putrilibus imputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri prodest. Pestilentiae quoque, quae 427 obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignitur primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. 4. Habet quoque et aliam cio paret divino, sive qui de Coelo fulmen astringit, sive qui de terra
Abbreviated transcription (Latin):
Fabicora proue biuint̾os qua
domescicis alimenitis usi aliis labo¬
raerent dic tum habeo qđ ccpitoliũ
aedificanti tar quino fibros ac struo¬
tores cornicum suouuc tumiserun

Expanded text:
Fabricora prouerbium in eos, qui domesticis alimentis usi aliis laborarent. Dictum ab eo quod Capitolium aedificanti Tarquinio fabros ac structores corui cum suo uictu miserun
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod inde necessarie uictui ꝓmunt¬
hoc ÷ pferuntur. Interꝓriptuarium autẽ
et cellariom hoc int̃ ese. quod cellariũ ÷
paucorm dierum. Promꝑtuariũ uero
temporis longi

Expanded text:
el quae necessaria victui supersunt. Inter promptuarium autem et cellarium hoc interest, quod cellarium est paucorum dierum, promptuarium vero temporis longi.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in duob temporib: ꝓphe ia
ethimologiã ꝑdidit. Quia cũ ideo
ꝓpheta dicta sit quot futura p̃dicat
Quando de p̃cerito uł p̃senti loquitur
ratione in sui nominis amitut.
sunt uel eaq sunt. Que tameti
trapedictue tempora uerius lo¬
qͥmur. Si exatre scripture testi¬
monus ostendamus. Prtphȩtiae de
suturo ĩ. Ecce uirgo concipi& et
pari& filiũ. Prod etia dep̃terito
In principio ere auit ds̃ cielum &. qcer
terrũ. Deillo enĩ tenpore dixit
homo qui nõ erat homo. Prophaetia
dep̃senti est. quampaulus apłs dic̃.
Siutẽ om̃s ꝓphetent. iner& autẽ
quis infidelis uł idiota cum uincit᷑

Expanded text:
quod in duobus temporibus prophetia etymologiam perdit, quia, cum ideo prophetia dicta sit, quod futura praedicat, quando de praeterito vel praesenti loquitur, rationem sui nominis amittit,sunt vel ea quae sunt. Horum tria prophetiae tempora verius loquimur, si ex sacrae Scripturae testimoniis ostendamus. Prophetia de futuro est: Ecce Virgo concipiet et pariet filium . Prophetia de praeterito: In principio creavit Deus coelum et terram . De illo enim tempore dixit homo quo non erat homo. Prophetia de praesenti est, quando Paulus apostolus dicit: Si autem omnes prophetent, intret autem quis infidelis vel id
Abbreviated transcription (Latin):
Proceres sunt. principes ciuitatis
quasi ꝓcedes quod ante om̃s honore
ꝓcaedant. unde ec capiti trauium
quae aeminent extrapariactes
ꝓceres dicunt᷑ eoqđ primo ꝓcedan.
binc adprimores facta transli¬
de qđ i aetera maltitudine p̃mineN

Expanded text:
Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc autem ad primores facta translatio, quod a caetera multitudine praeeminen
Abbreviated transcription (Latin):
Propaginare : flagellũ uitis
terrae sum mersum ster nere
et quasi porro pandere. Incꝓpa¬
gines a propagare & ꝓtendert dẽqli
dicte¬

Expanded text:
Propaginare vero, flagellum vitis terrae submersum sternere et quasi porro pangere. Hinc propagines, a propagare et protendere dict
Abbreviated transcription (Latin):
enus. uisio. sĩcut apud aesaiam.
nixam in caelo scalatm dormia¬
ens uidit. Quartũ gmus peri
nubem siet ad mossen et dd
iob post plagim loqͥturdee.
Quintum genus uox le cielo sĩcit

Expanded text:
genus visio; sicut apud Esaiam dnixam in caelo scalam dormiens vidit. Quartum genus per nubem; sicut ad Moysen et ad Iob post plagam loquitur Deus. Quintum genus vox de caelo; sic
Abbreviated transcription (Latin):
ponuntur ut interea reges
& cȩteris. sed stcta eit ꝓorna¬
ntento p̃sũptiorei. Et qui
sc qui debuerunt reges inter¬
positi sunt inseptẽ uersib
ante posita sunt. quȩ sequi de¬
buert uirgilius. Quigenus

Expanded text:
dicere: interea reges et cetera; sed facta est pro ornamento praesumptio rei, et qui sequi debuerunt reges interpositi sunt in septem uersibus, anteposita sunt quae sequi debuerunt. Vergilius: quis genus
Abbreviated transcription (Latin):
nop̃dic÷ quod futurũ est. sẽdosten¬
dit quod est. Quo autẽ pacro ꝓpho¬
ue dicatur sos. quinichil futurũ
iidicet sed p̃sens narrat: qua inre
tim aduertexidũ÷. quodrec te
ꝓpuetia dicit. Nonquia p̃dicit
futura sedqx ꝓdit eccultar. Nem
quappe quãc lib& sicut aboculis
nrũs infuturo iũbtrabunt tempo¬
ra. ita ceboctulis nrĩs iup̃senti sob¬
trabit causa. Uentura enimres occus¬
taitus infuturo tempore. p̃sens aotẽ
cogititio abscondie inlateritiar de.
Cst enim pphaetia p̃sens cumres quae¬
lba nor ꝑanimũ sed ꝑ ibsente locu
ub ꝑp̃sentiam non est corpis. Nam
gezy longe aprħa recesserat cum
nemansiri munera ꝑcipiebat.
Et tamex hisdem ꝓpħa dicit. Non ne
cormeũ inp̃sens erat quandore uer¬
susẽ homo decur ł suo inoccursumtibi.¬

Expanded text:
dicit quod futurum est, sed ostendit quod est. Quo autem pacto prophetiae dicatur spiritus, qui nihil futurum indicat, sed praesens narrat? Qua in re animadvertendum est quod recte prophetia dicitur, non quia praedicit ventura, sed quia prodit occulta. Rem quippe quamlibet, sicut ab oculis nostris in futuro subtrahunt tempora, ita ab oculis nostris in praesenti subtrahit causa. Ventura etenim res occultatur in futuro tempore, praesens autem cogitatio absconditur in latenti corde. Est etiam prophetia plibet non per animum, sed per absentem locum ubi per praesentiam non est corpus. Nam et Giezi longe a propheta recesserat, cum Naaman Syri munera percipiebat, cui tamen idem propheta dicit: Nonne cor meum in praesenti erat, quando reversus est homo de curru suo in occursum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Pronuba dicito eo qđ nubentib De
p̃ est queq nubente uiro coniungt
Ipsa est paranimpha. Nam nmpla
sponsa innuptus. & cumpha ꝓla
uationis offitio qđ et ad nomñ
nuptus adludit᷑.
Properare & festinare marcus cato¬
sic distinguit chcens. Qui unũ quõq.
mature transigit ꝓperat qui multa sim il
incipit Necꝑficit. insfestinit ego unuim¬
quidq quod adhortꝰ erã truasigebam.

Expanded text:
Pronuba dicta, eo quod nubentibus praeest, quaeque nubentem viro coniungit. Ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha pro lavationis officio, quod et ad nomen nubentis adluditur. propsic distinguit dicens: «Qui unumquidque mature transigit properat. Qui multa simul incipit nec perficit, is festinat. Ego unumquidque adortus eram transigebam».
Abbreviated transcription (Latin):
lum in ablatiuo singulari gemi¬
sedaqui inusum non est̃. Itemdati¬
uus et teblatiuũ plurales gemini
E. quis uł aquis quibi uł aqͥbus
Nam cõsequens intio erat ut ge
facer& ablatiuũ a quo uł aqui.¬
& neces se fuit dicere ab eo quod ÷

Expanded text:
m ablatiuo singulari gemised a qui in usu non est. item datiuus et ablatiuus pluralis gemini sunt, quis uel a quis, quibus uel a quibus. et consequens fuerat ut gemfecerat, a quo uel a qui. necesse fuit dicere ab eo quod est
Abbreviated transcription (Latin):
re uepos÷ qui ex nepote concept᷑. nat̾¬
qrest eedictus ꝓepos quasi nat̾ porro
post ex hoc quoq gradu mcipit uociri
a piem es. quatsi porro post geniti
Namsili & nepo tes nonsunt pio¬
nus quia reneit ineis longa pes¬
terias. sicut aute inferius longe
editiꝓgemes dicuntur Ia suꝑri
pari atauii. qui & ꝓgenitore appel¬
ptu quasi porro genentntes.¬

Expanded text:
 qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti.  nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes.
Abbreviated transcription (Latin):
quidme ꝑsequeres. Sextum
genus accepti parttuola sicut
aput selomanem in orouerbus
&aput balaam cũ euocar&cur
abalac. Septimumgemũ repleco
scĩ sp̃s. sicut pene aput om̃s
ꝓpesas. Aluitriagenera iusionũ
ẽẽ dixerunt. Onũ sec undum
oculos corporis. sicut uidit abraã
tres uiros subilice mambre.
Et moyses ignem in rubo. Et dis¬
cipuli trans figuratum dñmin
montẽ . Int̃ moisen& heliã. &c eor
hulus modi. Alterũ secundum
sentimus. Sicut uidit p&tus
discũ illũ submitti decelo cum
uaris animalibE sicut
Noncorporalit̃ s& spiłaliter uidit
Non enimdm̃ ferma cerporea circum¬
ter imnat. sed que ad moda figoratae
siguinte muli mons trantuns. Tertium
autem genus uisionis est qđ ne qi cor¬
pereis sensib neq illa parte amime
qua cosporaliũ rerũ imagines capiumnt
seddȩ intuitũ mentis quod intelle e
conspicit ueritas. sicut danibel pddict
nente indit qđ baltasis uider&
epore. sineqͦ genere illa duo uł in¬

Expanded text:
quid me persequeris?' Sextum genus accepta parabola; sicut apud Salomonem in Proverbiis, et apud Balaam, cum evocaretur a Balac. Septimum genus repletio sancti Spiritus; sicut pene apud omnes prophetas. Alii tria genera visionum esse dixerunt. Unum secundum oculos corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre, et Moyses ignem in rubo, et discipuli transfiguratum Dominum in monte inter Moysen et Heliam, et cetera huiusmodi. Alterum secundum sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de caelo cum variis animalibus, et sicut non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate figurate multa monstrantur. Tertium autem genus est visionis quod neque corporeis sensibus, neque ulla parte animae qua corporalius rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis, quo intellecta conspicitur veritas; sicut Daniel praeditus mente vidit quod Balthasar viderat corpore: sine quo genere illa duo vel in
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur. Ne fastidum faciut aomen
psut dũiteratur Nancũ dicimus
urgilius scripsit bocolicam ad dimꝰ
ꝓ nom̃ ipse scripsit georticam
Sicq uiriecas signficationis a fas¬
cidiuntollit & or natum inducit.
ꝓ nomina autem uit finita sunt
aut infinita funta ꝓ nomina dicta
eo quot desimant certam ꝑsonam
ut egomee nimstitim intellgis.
Infinitidicunt᷑ qina nonsunt cesfo
ꝑsonie. Deabsentib enĩ dicitur
quamfinita apellant᷑ quia com¬
nemorationem faciunt note ꝑsone
Ut ipse iste cestum ÷ enĩ dequo
dicit᷑. Possesiuti uocantur eo quoc
aliquit nos possidere oscendat
Namdum dico meuitius defino
aliquit meũ eẽ ueltuũ Relatiuo
dicunt᷑ quit ad int̃ rogationem
referuncur ut quis ÷ quifecit
demons tratiua eo quot habent
demons trantis significationẽ
Aliquem enim p̃sentemhis de¬
ut hec. hic hec. que tra a irriculi
miuntur: Articuli autmdi
mos nominbi artintur ides cor¬

Expanded text:
ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronomen, 'ipse scripsit Georgica'; sicque varietas significationis et fastidium tollit et ornatum inducit. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta eo, quod definiunt certam personam, ut 'ego'; me enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicitur quod'. Minus quam finita appellantur quia commemorationem faciunt notae personae, ut 'ipse', 'iste'. Certum est enim de quo dicitur. Possessiva vocantur eo, quod aliquid nos possidere ostendunt. Nam dum dico 'meus', 'tuus', definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur, ut 'quis Demonstrativa, eo quod habent demonstrantis significationem. Aliquem enim praesentem his deut hic, haec, hoc, quae tria et articuli nominantur. 4. Articuli autem dicti, quod nominibus arctantur, id est, co
Abbreviated transcription (Latin):
didus inter in tinctus uarus colorib
ex quo euangelici illius ungenti uascũ¬
lum fuit coauant enimhunc adiuasi
ungentatia qnmobtime scrurt
incorrupta dicitur. pascitur circha
thebas egyptus cedima scum frruc
c&cris candidior. probatissimum

Expanded text:
didus interdistinctus variis coloribus; ex quo evangelici illius unguenti vasculum fuit . Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare ea incorrupta dicitur: nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, caeteris candidior: probatissimus
Abbreviated transcription (Latin):
regno aedficauit. Alba autem uo¬
cata propter colorem sus longi
quia longum oppidum ese. iuxta
pata coquod albacrine nascantur
haec ab oriente sobmare caspium
surgens per oram oceani septentri¬
onali usque admcotides paludes
perdeserta er in culta extendit
huic terrae. cani ingences sunt
tanceque ferititis ut cauros pre¬
manit ed eones perhimant
scite gentesque posteros seusonis
credunt. albocrine nascuntur ib
assiduis prubus ctipsius copilli
glauca oculis id est picta in ee pu¬
pilli adeo ue nocte plus quam dic
cernant. allani aucem incini.

Expanded text:
gam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta pata, eo quod alba crine nascantur. Haec ab oriente sub mare Caspium surgens, per ora Oceani septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis ut tauros premant, leones perimant. Scythiae gentes, quae posteros se Iasonis credunt, albo crine nascuntur ab adsiduis nivibus; et ipsius capilli glauca oculis, id est picta, inest pupilla, adeo ut nocte plus quam die cernant. Albani autem vicini
Abbreviated transcription (Latin):
Pretare Et inpcare & dep̃ car¬
Inpotrare exoptare dep̃care excusare
uł expurgare. ei tero. Quid inquidst
crac estensius auaritiae necrimim.im
fugilititis laudib depcatur.¬

Expanded text:
precare et imprecare et deprecarimprecare exoptare, deprecare excusare uel expurgare. Cicero: «Quid», inquit, «faciat Hortensius? Auaritiaene crimina frugalitatis laudibus deprecetur
Abbreviated transcription (Latin):
principiu astis arsipsa ec quat
artificũ diuersora deinceps cae¬
pit operatio. Est aetiã princi¬
piubonorũ operũ finis optimꝰ
ut miscđiae principiũ est dõpla

Expanded text:
principium artis ars ipsa, ex qua artificum diversorum deinceps coepit operatio. Est etiam principium bonorum operum finis optimus, ut misericordiae principium est, Deo pla
Abbreviated transcription (Latin):
e ep̃ qualit̃ sin sacerdotes tame
pentiñ catus apicem non babent. qr
nec cinsmate fiontem signan nec
pare clitũ xpm̃dant quod solis deberi
epis copis lectio actuũ apłꝵ demans

Expanded text:
copi; qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent, quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apos
Abbreviated transcription (Latin):
ut neue incer uites cor illu sere
autem precepttt apud hebres
moyses scripsit apud latinos mar¬
tius uates. Erim̃ pcepta cõposuit
ex quib: ẽ cillud. postrem̃ dicit
primus tacees

Expanded text:
ut: Neve inter vites corylum sere, autem praecepta apud Hebraeos Moyses scripsit, apud Latinos Martius vates primus praecepta composuit. Ex quibus est illud: Postremus dicas, primus taceas
Abbreviated transcription (Latin):
Prunlegitã Legẽ priuatorum
seubeneficia que a princib concedunt᷑
se int̃ dũaquib: dam ꝓlegibus priule¬
gid dicuntut
quas ̃pri aate leges. Nam priui ligi
inde dictũ quod in priuato feratus¬

Expanded text:
Priuilegia, leges privatorum seu beneficia, quae a principibus conceduntur. Sed interdum a quibusdam pro ‘legibus’ priuilegia dicuntur. quasi privatae leges. Nam privilegium inde dictum est, quod in privato feratu
Abbreviated transcription (Latin):
dot Praeimũ ese. Inicum dicendi
sunt enim p̃iia principia li¬
bitꝵ quae ante causae nerra¬
tionem adinstruendas audien¬
tium aures coabtantur. Crius
nom̃ pleriq latimtatis periti

Expanded text:
nt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cujus nomen plerique latinitatis periti
Abbreviated transcription (Latin):
it aut incentrariũ uertit
ut dolus subdolus quia plus ÷
dolus quã subdolus. In contra¬
tium uertit ut felix infelix.
nicdil significat ut natat innat¬
tat. uirgilius. inmutat ainus

Expanded text:
id aut in contrarium uertat ut dolus subdolus plus enim in dolo, quam in subdolo; in contrarium uertit, ut felix infelix; nihil significat, ut natat innatat: Vergilius «innatat alnus
Abbreviated transcription (Latin):
semper orepitenti: et uaporã
currit cuniis poeta sic me miuit
oreq distentens auidus fu man¬
tia p̃sunt hic quem ꝑ cusserit
distendit᷑ e nor miq copulentia
Negitus extuperatũ enĩ piute¬
dosequitur.

Expanded text:
semper ore patenti et vaporante currit; cujus poeta sic meminit: Oraque distendens avidus fumantia prester. Quem hic percusserit, distenditur, enormique corpulentia necat, extuberatum enim putredo sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
autem loquellares quia loque¬
lis idest uerbis suꝑ coberent
net aliquit ualent sole posite
ut didis. coniuncte uero uerbis
figuram faciunt ut didico dis¬

Expanded text:
ae. Loquelares vero, quia loquelis, id est, verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut di, dis. Conjunctae vero verbis figuram faciunt, ut diduco, dis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positiones sic intelle gumus
ut pura fidiens ad queristudet
significit aduersus querima¬
chinantur. apud uͦ sidicas
apud quemstud& significat ex
quo dicis. Prepositio ÷. elocutio¬

Expanded text:
praepositiones sic intelleguntur, ut puta si dicas: ad quem studet, significat aduersus quem machinatur; at uero si dicas: apud quem studet, significat ex quo discit. praepositiones hui
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in parte trans figurat᷑.
sicut quileonis habens uiltu
morant genituri ininotaurũ quod
Abiaque exomĩ parte trans figu¬
rantur inbaliene creationis por¬
tentũ ut exmuliere uitã iamdicit
hnstoria generatũ. alia quite s̃i non
trins siguratione mutationem lu¬
bent locorũ ut oculos in pectere
uł infrente aures supra intempra
ulsicut cris toles tradidit quandã
splen habuisse. alia scđm connatu¬
rationem ut in alia manudigita
lures cõtranaturitti & coberens
repperiant᷑ inaliaminꝰsiue inpedib
Alia scđm in matura et intenperata
creationẽ sicutbi quidentati nas¬
cuntur. siue barbati. uł canĩ. alia co¬
plexu plurimarũ differentiarũ
sicut illud qđ p̃diximꝰ in alexandro
multi sorme potentũ : Alia cõmixtu¬
ne generiegit androgeni et herma

Expanded text:
quae in parte transfigurantur, quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum morant genitum Minotaurum, quod 9. Alia, quae ex omni parte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, uvel in fronte: aures supra in tempore: vel sicut Aristoteles tradidit quemdam splen habuisse. Alia, secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiunt, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum immaturam et intemperatam creationem, sicut hi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione gene
Abbreviated transcription (Latin):
trua quae in significationib
dant᷑ nondiu uiuunt sed con¬
tinuo ut nati fuerint occi¬
dunt: Int̃portentũ autem
et portertuosũ differt. Nami
portenta sunt quae transtigi¬
rant᷑ sicut fert᷑ in umbra mu¬
lierem peperisse serpentem
teruit infitus. Portentuosa
uͦ leuẽ sumunt inutationẽ.
exemplicausa cũ sex digitis na¬
tis. Portenta igitur ut porten¬
tuosa txistunt. salia magni¬
tudine totius corporis ultra
cõmunẽ hominũ modũ. Quan¬
tus fuit titon in nubem iuger
iacens homero testant alia
paruitite totius corporis
qđ gretipigmeos uocant.
eo qđ sint statura cubitales
alia magnitudine partium
ueluti capite informi aut
suꝑfluis menbroꝵ partib
ut bicipites et trimani uł
sc̃ino dontus quib geminĩ
ꝓcedunt dentes. alia de¬
fectu partiũ. in quib altrã
pacsplurim̃ deficit ab alte¬
ra. ut manꝰ amanũ uł pesa
pede alia discisione ut s̃ ne
oamui aut ha piutgenerita
caput aut crus nascit. alio

Expanded text:
tra quae in significationibus tra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. terruit infans. Portentosa vero levem sumunt mutationem. 7. Exempli causa, cum ex digitis nati. Portenta igitur, vel portentosa, existunt, alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem jugeribus jacens. Homero testante; alia, parvitate totius corporis, os Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales; alii magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites, et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. 8. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a discissione, ut sine manu aut capite generata, o solum caput, aut crus nascitur. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
Oftenta autem. quod osten¬
dere quicquã futurorum
uideat᷑. Prodigia ꝗd porro
dicant. ⁊d÷ futura p̃dicant.
Ionitrauͦ amonitu dicia
qđ aliquit significindo de¬
ins ant siue ꝗd statim
mous ent quid appareat
& hoc ꝓpriactatis ÷ ab usio¬
ne tam̃ scripturarũ plerũq
corripitur. Quedã autem
por tentorũ creaciones insig¬
nificationib futuris consti¬
tutit indent. Uult enimds̃
int̃dũ ut futura significare ꝑ
aliqua nascentiũ noxia sĩqui
& ꝑsompnos et ꝑ oracula qua
ꝑmaneat ⁊ signific& quibi¬
dim uł gentib ul hominib
t̃itirm dadem ꝗđ plurimis
&iam expirmtis ꝓbatũ est
xensin quippe nulgis exequa
⁊uet solui regnũ ꝓtendit
a eaando eemulaere monstrũ
creatum quod superio res cor¬
poris partes hominis sed mor¬
tuas habuerit. inferiores di¬
uersirũ urstigiarũ seduiuen¬
tes significasse repentinã regis
int̃fectionẽ. suꝑ uixerant enĩ
deteriora meliorib haec mons¬

Expanded text:
Ostenta autem, quod ostenOstenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat; et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significationibuso futuris constituta videntur. Vult enim deus interdum ventura significare per aliqua nascentium noxia, sicut et per somnos et per oracula, qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec mons
Abbreviated transcription (Latin):
portentuo sa dicuntur. quaetx
partt corporis sumunt iutationẽ
ut exemplicausa cum sex digiti
natisiue cum aliqua paslutate
membrorum. Rursus interporten¬
Postentum nascitir & suaper¬
manet qualitate. ostencum
subito effertur oculis& sub¬
uitur sedpor antum dictina postando
dest porro ostendo sicut & pdigiuto quod
porrodicit idest ficura delonge p̃dicat
monstrum sine amonitu uł. amonstran¬
dodistum qđ aliquid significande de¬
menstr&. statim &iam quinque sunt.
uitem genera prodigiorum ut uarro
dic̃. idest. oftentum pesttnitum ꝓdigiuom
miracidum monstrum.
Postenta et̃ uarro ait que contite nitu¬
ranata uidentur sed nonsunt contra
naturam quiadiuma uoluntate fiunt
ram. modo dĩ appellant. Porten¬
tum ergosit: nõ contranaturam
et ostenta monstra atq ꝓdigia.
ideonunc cu pantꝰ. qđ portendere
atq ostendere monstrare hacc
p̃dicare aliqua futura uident᷑
Namporteror dicit ꝑhibet a
pertendendo id ÷̃ portendo

Expanded text:
portentuosa dicuntur quae ex parte corporis sumunt mutationem ut, exempli causa, cum sex digitis nati siue cum aliqua prauitate membrorum. Rursus inter portenPortentum nascitur et in sua permanet qualitate; ostentum vero subito offertur oculis, et subducitur. Sic portentum dicitur a portendendo, id est porro ostendendo, sicut et prodigium, quod porro dicat, id est futura de longe praedicat. Monstrum sane a monitu vel monstrando dictum, quod aliquid significando demonstret et statim. Quinque sunt autem genera prodigiorum, ut Varro dicit, id est: portentum, ostentum, prodigium, miraculum et monstrum.Portenta esse Varro ait quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt,ram, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a portendendo, id est praeostendendo.