comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teas inunum rogin coniesst et
cas incendo. Ita exac commixtio¬
ne fabri sustulerune et fecerurt
pariepsides. Siccorinter nata sini
exomnibus inunum nechoc nec
illud. undeusq in odiernumdiẽ
siuc exipso siue eximitatione
cius aes corintium uel corintia
ui sidicuntur. Huiustriagene¬
ra unum candidum adir genti
nitorem accedens. Alterum ins
quoplus auri fulcia natura cse.
Tertium in quoequalis cunctorũ
tempories. coronarium exduc¬
tile aere tenuatur in laminas
tatir oium que fellet inctum spe¬
ciem auri in coronisstrionum
preb&. unde & apellatum
pyropum igneus color uocaitio
namque in singulas uncias aeris
additis auris scripulis senis prac¬
tenuibrat cea Ignescie flammasq
imitatur unde etpyropum dici¬
tur. Regulare aesdicitur quod
abaliis ductile appellatur qua¬
leomine ciprumest̃. Duc tileautẽ
dicitur coquod malleo producit᷑
demomnc aes diligentius purga¬
tis igneuicus ex coctisque regala¬
re efficitur. Cam panum quo¬

Expanded text:
teas in unum rogum congessit, et eas incendit. Ita ex hac commistione fabri sustulerunt, et fecerunt paropsides. Sic Corinthia nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc, nec illud. Unde et usque in hodiernum diem, sive ex ipso, sive ex imitatione ejus, aes Corinthium, vel Corinthia vasa dicuntur. Hujus tria genera: unum candidum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quod ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. 5. Coronarium ex ductili aere tenuatur in laminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet, unde et appellatum. 6. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit flammasque imitatur; unde et pyropum dicitur. Regulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. Ductile autem dicitur eo quod malleo producatur, dem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quo
Abbreviated transcription (Latin):
Aduerbium diccumest. coquoduer bis
accidat ut puta beielegibeneadũbiũ ẽ
legi uerbum inde ergodictum aduer¬
bium quod semꝑ uerbo iunctum adim¬
pletur. VUerbumenim solum cen¬
sum inibetuc scribe. ad uerbiumaut̃
li ne uerbo non habet plenamsi gruifica¬
tionem uthodie Adicis illiuerbum odie
scribo et iuncto uerbo implesti sensum

Expanded text:
Adverbium dictum est, eo quod verbis accidat, ut puta, bene legi. Bene adverbium est, legi verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo junctum adimpleatur. Verbum enim solum sensum implet, ut scribo. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut hodie; adjicis illi verbum, hodie scribo, et juncto verbo implesti sensum
Abbreviated transcription (Latin):
Agiptii ab iegipto quodam
regeuocatisunt nam anteuerii
dicebantur incerpretantur aut̃:
lingua hebraica acgẏptuad fligen¬
cas. Eoquod ad flixerint dipopulũ
priusquam diuino auxiliolibengrent᷑¬

Expanded text:
Aegyptii ab Aegypto quodam rege vocati sunt. Nam antea Aerii dicebantur. Interpretanturo autem lingua Hebraica Aegyptii adfligentes, eo quod adflixerint Dei populum, priusquam divino auxilio liberarent
Abbreviated transcription (Latin):
er inferior. Aegyptus inferioi ab ou¬
ente haba syniam et palestinam ab ocea¬
sulibiam. a septemtrione mare . nsm
A meridie moncem quia ppellatur
climax et aegyptum superiorem fla¬
in oriente perlongum extenditur con est
a septentione sinus aribi cus ameridic
occinus. Nam ab occasu goinferiore
Aegypto incipit ab orientan rubro
mari ter minatur ibi sunt gentes:
ab aegiptodonai statre posteuibireg¬
nante nomenaccepit. haec abouente
sirioa rubromari coniuneta ab occa¬
su libiamhab&. asepcemerione
mare magnum a meridie uer
introrsus. recedit pertendens usq
ad aicgopas regio Edirmbribus
insucti etplugarum igiane. puilus
solus cam circumfluctis. inrigit
cistraex fruglus multampar tem
terrarum srumento alit. Cete rora
quoque negotiorum adeo copiosa ꝗt
impleuit necessirus merobus gaam
orbem terrarum sinis aegypti.
canopti aoa nope. mela naigaber¬
nitorum scpulto mei insala quelibit
principium et oscium nilifacit¬

Expanded text:
 Olympus. Aegyptus inferior ab oriente habet Syriam Palaestinam, ab occasu Libyam, a septentrione mare Nostrum, a meridie montem, qui appellatur Climax, et Aegyptum superiorem, fluin orientem per longum extenditur. cui est a septentrione sinus Arabicus, a meridie oceanus. nam ab occasu ex inferiore Aegypto incipit, ad orientem Rubro mari terminatur. ibi sunt gentes ab Aegypto Danai fratre postea ibi regnante nomen accepit. Haec ab oriente Syriae ac Rubro mari conjuncta, ab occasu Libyam habet, a septentrione mare Magnum, a meridie vero introrsus recedit, pertendens usque ad Aethiopes: regio coeli imbribus insueta, et pluviarum ignara. Nilus solus eam circumfluens irrigat, et ferax frugibus multam partem terrarum frumento alit; ceterorum quoque negotiorum adeo copiosa ut inpleat necessariis mercibus etiam orbem terrarum. Finis Aegypti Canopea a Canope Menelai gubernatore, sepulto in ea insula quae Libyae principium et ostium Nili facit
Abbreviated transcription (Latin):
iiõa Catuli abusi ue¬
dicuntur quorũbiba
bestiarum filii namppriae
catuli canũ sunt pro dimini¬
tionẽ dicti DEGLO¬

Expanded text:
i . Catuli abusidicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. L
Abbreviated transcription (Latin):
Caucasis mons ab india usq. ad
uiurum porrectus ꝓgentiuni hic
linuarum uirietate quoq uer.¬
sum uadic diuersis nommnib: nun¬
cupatur Vbuuc̃ adorientẽ in ex¬
causlsum iinificit cindidum
ides÷ niuib: densis simis candidi¬
contem. Unde &cum scitt
qui eidem mona iunguntur
brocicas in uocauer. Casimenĩ
ipud eos candor siue nix dicitur¬
caspium primum ad collitur
Cuius quidem usq in ultimum
orientem unum udetur iugũ
sed multu sunc nomina & multi
hoc ipsum iugũ iturimoritis
credi uolunt quire ueste pacho¬
aqbes mons armenue inc̃tiurũ
& ctuca sum medius continciur
taurum cum causas opputatur.
Sed hoc nonita eẽ discer nit
fluuius eufstetes quirue dice
pat choatrae montis effusus
tendens in meridiem ipsum
ad sinistrum taurum excludit
addexteram litum¬

Expanded text:
Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus, pro gentium ac linguarum varietate, quoquoversum vadit, diversis nominibus nuncupatur. Ubi autem ad Orientem in exCaucasum significat candidum, id est, nivibus densissimis candicantem. Unde et eum Scythae, qui eidem monti junguntur, Croacasin vocaverunt. Casim enim apud eos candor, sive nix diciturCaspium, primum attollitur. cuius quidem usque in ultimum orientem unum uidetur iugum, sed multa sunt nomina; et multi hoc ipsum iugum Tauri montis credi uolunt, quia re uera Parcohatras mons Armeniae inter Taurum et Caucasum medius continuare Taurum cum Caucaso putatur; sed hoc ita non esse discernit fluuius Euphrates, qui, radice Parcohatrae montis effusus, tendens in meridiem, ipsum ad sinistram, Taurum excludit ad dextram. it
Abbreviated transcription (Latin):
Esł enim muteria & origo negocu
nedum discissionis examine pate¬
ficta. quie dũ p̃ponit̾ causa est
dum discutitur iuditium est dũ
m̃to aut ꝓbacione corsttit
Irgum̃tum num quã testib Num¬
quim tabulis dit ꝓbationem sed
sola inuestigatione inuerit
ueritatem unde & dictum argu¬
mentum id est argutum inuentũ
pbatio aut̃ testib & fide tabularũ
constuc. In omne aut̃ iudicium
sex ꝑsonae quae runtur iudex
dest honestum admisbebile
humilae. anceps obscurum
honestũ. Cause genus ẽ cuistti¬
tim sine oratione nr̃a fabet
animus auditoris. ad mirabile
aquo est alienatus animus eorũ
qui audituri sunt. humile est
ꝗid neglegit᷑ ab audicore. anceps
est inquo aut iudicatio dubia ẽ
aut causc honestoctis & turpi¬
uudinis particeps ut beniuolen¬
tum paricte & offensa Obscu¬
rum in quo aut tardi audittres
sunt aut difficiliorib: ad cogtios¬
cendum negotiis causa cernitur
duo rationabilis & legailis
Deratio nali trauntur coniec¬
cura finis qualitas translatio

Expanded text:
Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum mento aut probatione constat. Argumentum numquam testibus, numquam tabulis dat probationem, sed sola investigatione invenit veritatem; unde et dictum argumentum, id est argutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. In omne autem iudicium sex personae quaeruntur: iudex, est honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris. Admirabile, a quo est alienatus animus eorum, qui audituri sunt. Humile est, quod neclegitur ab auditore. Anceps est, in quo aut iudicatio dubia est, aut causa honestatis et turpitudinis particeps, ut benivolentiam pariat et offensam. Obscurum, in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa cernitur duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio.
Abbreviated transcription (Latin):
Cathmia grgritur in metallor
acris atq argenti fornacib in¬
sidente nidore namq ut ipse
lipis ex quo facties cathmii uo¬
catus sicrursus in sornacibus ex¬
istit & nominis sui originem¬

Expanded text:
Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus, insidente nidore. Namque ut ipse lapis ex quo fit aes cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit, et nominis sui origine
Abbreviated transcription (Latin):
uim cadauer nominitum a
cadendo quia um stare non
potest. qđ dũ portatur ex¬
Ae qui is dicimus
Cremicũ sequias conditum
um sepulcum

Expanded text:
Nam cadaver nominatum a cadendo, quia jam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus, crematum reliquias, conditum, jam sepultum.
Abbreviated transcription (Latin):
Caulas Munim̃ta ouium
greci aulas uocant animaliũ
iulis est Genesbelit herbarũ
uł olcum medius frucex quiuulgo
thyrso dicit qđ at̾ra sursum cons¬
cendac ex quo di riuatũ est ut
spati ilic̃ quodin genus olerum
ciulis diceretur quiathyrsus
ipsius amplius caeteris olerib co¬
lescit idest crescit Est aut̃ gene¬
strle nomen omnos eium frutix

Expanded text:
Caulas munimenta ovium Graeci αὐλὰς vocant animalium ulis est generaliter herbarum vel olerum medius frutex, qui vulgo thyrsus dicitur, quod a terra sursum conscendat; ex quo derivatum est, ut specialiter quoddam genus olerum caulis diceretur, quia thyrsus ipsius amplius caeteris oleribus coalescit, 366 id est, crescit. Est autem generale nomen. Omnis enim frutex
Abbreviated transcription (Latin):
Cacheia: quã osbetius caiamdicit
est enim genus gallicicli cxmit¬
ria quam maximnat lentaq
uctu quidem non longe prop¬
ter grauitate euolat sed
quo ꝑuenit ui nimia ꝑfringit
quodsi ab artifice mittatur
rur sum redit ad eum quimi¬
sit hoc meminit uirgilius
cor quere catheus. Vnde
& eos spani & gallicantanos

Expanded text:
cateia, quam Horatius caiam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae iacta quidem non longe propter gravitatem evolat, sed quo pervenit, vi nimia perfringit; quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum qui misit. Huic meminit Vergilius torquere cateias. Unde et eos Hispani et Galli tautanos
Abbreviated transcription (Latin):
Ciedrus arbor suspendencis tector
ipta cul minib eoqđ huius modi
materies & ꝓcerasit spacus nec
honerosa parientib: lacunaribus
quoq condendis que fastigus
nr̃orum caedrinae
Ca edrus arbor quam grecicae¬
doros uocant quasi xnco men¬
boris humor ardentis. Cuius folia
adcu pressi similitudinẽ respor¬
derit lignum ui: cundi odoris ẽ.
& diu durans necatinea umquã
ext̃minatur. Dequo prosius
& caedro digna locutus scilic&
propt̃ durabilem ꝑpecuitatẽ
uride & in templis propt̃ dutͣ¬

Expanded text:
Cedrus suspendendis tectorum apta culminibus, eo quod hujusmodi materies et procera sit spatiis, nec onerosa parietibus. Lacunaribus quoque comendisque fastigiis nostrarum cedrinaeCedrus, quam Graeci cedron vocant, quasi caiomenboris humor ardentis, cujus folia ad cypressi similitudinem respondent: lignum vero jucundi odoris est, et diu durans, nec a tinea unquam exterminatur, de quo Persius: Et cedro digna locutus, scilicet propter durabilem perpetuitatem. Unde et in templis propter diut
Abbreviated transcription (Latin):
esse proponit̃ utsiquis eymeram
neget fuisse auc fuisso confirmet
I ncer huiec & chesin hoc int̃ esse quod
thesis quam uis & ipsa habeat dis¬
putacionem inutramq partem
tam̃ incerte rei quasi quedim deli¬
beratio uł corcitio est
Citti sccua & anasctua in his reb
quȩ uiri fimiles non sunt sed pro
ueris proponuntur plerumq

Expanded text:
esse proponitur; ut si quis Chimaeram neget fuisse, aut fuisse confirmet. Inter haec et thesin hoc interesse, quod thesis, quamvis et ipsa habeat disputationem in utramque partem, tamen incertae rei quasi quaedam deliberatio vel cohortatio est. Catasceua autem et anasceua in his rebus, quae verisimiles non sunt, sed pro veris proponuntur, plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
Callis strarum uł pecadum
icalcando ita dicta. Tramites eũ
nerbe propriae ergo callis semi¬
ta tenins callo pecodũ p̃durata
toto pene aspectu acacteris dis¬
tant. sunt enim infaciae ꝑducctr
barba & lata cauda

Expanded text:
callis ferarum uel pecorum a calcando ita dicta. Tramites uero nera; proprie ergo callis semita tenuis callo pecorum praeduratatoto pene aspectu a caeteris distant; sunt enim in facie producta barba, et lata cauda
Abbreviated transcription (Latin):
uoce uł clamorib insonare est
Canere aut̃ int̃dum modulare
interdum uaticinare est id ẽ
futura prȩdicare
qui humano cor poris statim
fuerit adplicatus sui ad ustione
uesiccis efficit plenas humore

Expanded text:
uoce uel clamoribus insonare est, canere autem interdum modulare, interdum uaticinare, id est futura praedicere. qui humano corpori statim fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore
Abbreviated transcription (Latin):
aurem populi nectom̃ uerx̃
excra urbis enim & foras
porcã loca sunt in quib crun¬
cantur capitae dampnators
& calu iriat idest dccollatoꝵ
sumpsere nomen. Sin aut̃¬
uolucric ideo ibixp̃m crucifixum
ut scnguis ipsius suꝑ adam cumuli¬
riam non se pulchrum primi
hominis sed locum significa re

Expanded text:
aurem populi, nec tamen vera. Extra urbem enim et foras portam, loca sunt in quibus truncantur capita damnatorum, et Calvariae, id est, decollatorum sumpsere nomen. Proptvoluerit, ibi ideo Dominum crucifixum, ut sanguis ipsius super Adae tumuluriam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare
Abbreviated transcription (Latin):
Talluca gemma. colore uiridis
& pallens & nimis crassa nihil io¬
cundius aurum decens. Vnde
& appellata nascitur in india
uł germania in rupibus gelidis
oculi modo ex uberans. diblosd¬

Expanded text:
allaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molo
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit quando ꝑcusse acgypto
decim plagis & pharaone subiner aĩa¬
so cum populis ꝑ insuctam. aris
itinera addesertum gratulabun dĩ¬
dis egressus ẽ. dicens
Cantem dño gloriose enim honor¬
ficatus est AGUSTIN¬

Expanded text:
invexit, quando, percussa Aegypto decem plagis, et Pharaone submerso cum populis, per insueta maris itinera ad desertum gratulabundus egressus est, dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ut in cum subscantim &di¬
uinȩ & humanie confictam᷑
naturae. Haec sunt quat tuor
si nodi principales fidei doc
trinam lenissime p̃dicantes
Sed & siqua sunt concilia quae
scĩ patres spudĩ pleru sanxer̃
postistorum quat tuor aucto¬
ritaitem omni manent sccibi¬
lict uigore qucrum gesta in
hoc opere condita continent᷑.
Synodum aut̃ ex greco inter¬
pretari comittetum uł co&ũ.
Concilium uero nom̃tractũ
exmore romano
Tempore chim quo ccruse age¬
bantur conueniebant om̃s
inunum communiq intentio¬
ne tractabant. Vnde co
concilio a communi intentione
dictum quasi consilium. nam
unte. Coetus uero conuent̾
est uł congregatio acceundo
idest conueniendo inunum
Vnde & conuentum est nuncu¬
patum sicut conuentus coetꝰ
uł concilium a societate
multorum inurium

Expanded text:
ut in eo substantiam diut in eo substantiam divinae et humanae confiteamur naturae. Hae sunt quatuor synodi princitrinam plenissime praedicantes; sed et si qua sunt concilia quae sancti Patres spiritu Dei pleni sanxerunt, post istorum quattuor auctoritatem omni manent stabilita vigore, quorum gesta in hoc opere condita continentur. Synodum autem ex Graeco interpretari comitatum vel coetum. Concilii vero nomen tractum ex more Romano. Tempore enim, quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum communique intentione tractabant. Unde et concilium a communi intentione dictum, quasi comcilium. Nam unte. Coetus vero conventus est vel congregatio, a coeundo, id est conveniendo in unum. Unde et conventum est nuncupatum, sicut conventus coetus vel concilium, a societate multorum in unum
Abbreviated transcription (Latin):
xuiii. episco porũ constantino
augusto imperante ꝑ acta ẽ. in
qua arriatu ꝑfidiae dampnata
blas phemlie quam de aequali¬
tate scãe trinitatis id est ar¬
rium asserebat consubstantia¬
le dõ pacri dm̃filium idest scã
sy nodus ꝑ symbolum definiuit.
Secunda se nodus centũ quiqua¬
girica patrum sub theodosio
seniore constanti popolim cori¬
gregata est quae macedoniã
patri & filio sp̃m scm de monstra¬
uit. Dans symbo li formã quã
tota grecorum & latiracirũ
confessio inec clesus prȩdicat
Lertia synodus epbesina prima
c̃c. epis coporum sub iuniore
theo dosio augusto edicaq ne¬
storium duas ꝑ sonas in xp̃o
asseretem iusto anathemate
ynodus calcidonersis .s.c.xxx.
sacer dotum sub marciano
principe habita c̃ Inque
euticen constantino poli
sorem dios corum quondam¬
alex andrium episcoporum
& ipsum sursum nestorium
cum reliquis hereticis unci
patrum sententia p̃dampna¬
bit. Prȩdicans eadem synodus
xp̃m dm̃ sic natum deuir gine

Expanded text:
 Episcoporum, Constantino Augusto imperante, peracta est: in qua Arianae perfidiae condemnata blasphemia de inaequalitate sanctae Trinitatis, id est, Arius asserebat consubstantialem Deo Patri Deum Filium, eadem sancta synodus per symbolum definivit. Secunda synodus centum quinquaginta patrum sub Theodosio seniore Constantinopolim congregata est, quae Macedonium Patri et Filio Spiritum sanctum demonstravit: dans symboli formam, quam tota Graecorum et Latinorum confessio in Ecclesiis praedicat. Tertia synodus Ephesina prima ducentorum Episcoporum sub juniore Theodosio Augusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo asserentem, justo anathemate synodus Chalcedonensis DCXXX sacerdotum sub Marciano principe habita est, in qua Euticen Constantinopolitasorem Dioscorum AAlexandrinum Episcopum, et ipsum rursus Nestorium cum reliquis haereticis una patrum sententia praedamnavit: praedicans eadem synodus, Christum Deum sic natum de Virgine,
Abbreviated transcription (Latin):
Caluarit locus obhanc causi
dicti qđ de consuetudine: in
codem loco dampna ticaput
Caluariae locum audiui.
quendã exposuisse caluariȩ
locum inquo sepultus. ẽ. adã.
& ideosic appella tũ quia ibi
antiqui hominis sit condicum
caput & hoc esse qđ apłs dicit
Surge qui dormis & exurge

Expanded text:
Calvaria, locus ob hanc causam dictus, quod de consuetudine in eodem loco damnati capite Calvariae locus. Audivi quemdam exposuisse Calvariae locum, in quo sepultus est Adam, et ideo sic appellatum esse, quia ibi antiqui hominis sit conditum caput, et hoc esse quod Apostolus dicat: Surge qui dormis, et exsurge
Abbreviated transcription (Latin):
galle prouintiae portio sunt
qua extentum pprinei iugum
non longe secundo ocetino sub
septentrione de ducitur
Cantabri gens hispaniae uoca¬
bulo urbs & hiberi amnis cui
insidunt appellati horum anin
ꝑtinax & magis ad latrocincindũ
& adbellandum uł ad ꝑcipiendũ
uerbera semꝑ parati

Expanded text:
ae prouinciae portio sunt, qua extentum Pyrenaei iugum haud procul secundo Oceano sub septentrione deduciturCantabri gens Hispaniae, a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt appellati: horum animus pertinax magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati.
Abbreviated transcription (Latin):
NON AUE GAECAE
latinȩ regulae nun¬
cupatur Regula aut̃ dicta qđ
recto ducit nec aliquando ab orsũ
trahit Auidixer̃ regulam dic¬
tam uł quod regat. uł qđ normã
recte uiuendi praebeat uł qđ
Cano nes aut̃ generalium con
plebium minime dabat̾ facultas
ude christianictis in diuersas he¬
reses scissa est quia non crat licen¬
tia episcopis in unum conuenire nisi
tempore supͣ dict impeste coris
pse enim dedit sticultatẽ christia¬
nis libere congregari. Sed hoc
etiim sci patres in concilio nice no
de omne cebeter sterum conue¬
nientes iuxta fidem euangelicã
A.postolicã secundum post
ipłos fymbolum tradider
nc̃ caetera aut̃ concilia quittuor
ee uenerabiles synodus quie
cotã principalit̃ fidem c̃plectuns

Expanded text:
non autem Graece, Latine regula interpretatur. Regula autem dicta, quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam, vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod Canones autem generalium cone, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est, quia non erat licentia episcopis in unum convenire, nisi tempore supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libere congregare. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes, iuxta fidem evangelicam et apostolicam, secundum post Apostolos symbolum tradiderunt. Inter cetera autem concilia quattuor esse venerabiles synodos, quae totam principaliter fidem conple
Abbreviated transcription (Latin):
ommibus inctallis ultragenee
Vnum qđ expini ar barbis flueł
quos sucinum dicitur Alctrum
metallum qđ naturaliter inuene
ompractio habctur er cũmn
qđ sit de tribus partibus auriał
argentiumaquet pastes ciam
sinatur amre soluas inuenies
Eius modinatura est ut in donuu¬
uio & adliminaclarũs canetis
ietallis fulgeat rue neNum
prodait namsco insundas utnenã
stridortmedea colues uarios
imodum archus calestisemit cit

Expanded text:
omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. eiusmodi naturae est ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit et colores varios in modum arcus caelestis emittit
Abbreviated transcription (Latin):
Elcctomant uacan fabalosa
argumenttio dedt Namque
inpetonte sulmus hictumter emp¬
tissorores cius luctu mutates it
arbores populas lacrimis elcc¬
trum omnibus annibamisunde¬
re iuxta eridanm amneinete¬
lectrum appellatum qõ soluo ciꝰ¬
tatus sit clactro pluime pote
dixere constat aut cum nonesse
sucumpupulis & pine ar bous naom

Expanded text:
Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam
Abbreviated transcription (Latin):
iouiElladasdicta A roge ellanec
deucalionis &e pirit filio aquo
&x prius greciellenes nuncupatis
Ipsaest & atticha terra acte
priuis dicta Nam granus quidaon sc̃al¬
grocie indigena sint excuius
filia artis nomine at̃tica terra
uocitaest. Hacc inter macedonia soroo
ase peem trionali part coniunc¬
ta Ipsaest auere greciaubi  noo
stit achenas cuntas materlibe¬
taba lit ttrarum & philosopho¬
tum mutrix quiamhilhabut
grecta dartus at que nobilius
Iicaest & maratonus canpus
piione condam prelucru¬
diisimis Eludes aut̾em
duesunt prounciae boctia

Expanded text:
i. Hellas dicta a rege Hellene, Deucalionis et Pyrrhae filio, a quo et prius Graeci Hellenes nuncupati sunt. Ipsa est et Attica terra Acte prius dicta. Nam Granus quidam Graeciae indigena fuit, ex cuius filia Attis nomine Attica terra vocata est. Haec inter Macedoniam et a septentrionali parte coniuncta. Ipsa est et vera Graecia, ubi fuit Athenae civitas, mater liberalium litterarum et philosophorum nutrix, qua nihil habuit Graecia clarius atque nobilius. In ea est et Marathonius campus opinione quondam proelii cruentissimus. Helladis autem duae sunt provinciae: Boeotia
Abbreviated transcription (Latin):
El dicitur Qđaludm̃ & alii
cumologiam eius de primen¬
tes schiros idest fostem inter pre
catisunt Idco qđ uulla insir mita¬
it opprimintur Sed fore sest
& suficiens adomna ꝑpetranda
sccimdum nomen. elor u
Ter cium dot Quodutramqu
inlatimim ds̃ dicitur Estuit
nomen mnlatinum exgrica
appellationt tros latum

Expanded text:
EL, dicitur, quod alii Deum, alii etymologiam ejus exprimentes, Schitati sunt; ideo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen, ELOIM. Tertium, ELOE. Quod utrumque in Latinum Deus dicitur. Est autem in Latinum ex Graeca appellatione translatum
Abbreviated transcription (Latin):
Elltabeumm menetant᷑ in
grecia circa ellebqum queri¬
dam slumtm plurimum gig
Hunc romanialio nomine
uenera trimdicunt
Pco qd slmptumota mente
insanitate redducit
Duostnt aut emgengra albã
locuntur escam. et̃ oalimoni¬
ament᷑i coneo quodnaturali
coqđdum tempera mencoru
coporis uim pabulino centis
cuitant Et enimsiratiori
medicint plerumque adsalua¬
britaten imam eoꝗ corporis
tmperatir epudetur esst
contitorium quantomagis pr̃o

Expanded text:
Elleborum memorant in Graecia circa Elleborum quendam fluvium plurimum gign appellari. Hunc Romani alio nomine veratrum dicunt pro eo quod sumptum motam mentem in sanitatem reducit. Duo sunt autem genera: album locuntur escam esse et alimoniam coturnicum, eo quod naturali quodam temperamento sui corporis uim pabuli nocentis euitent. etenim si ratione medicinae plerumque ad salubritatem humani quoque corporis temperatur, cui uidetur esse contrarium, quan
Abbreviated transcription (Latin):
Loculus adiliquidponendum
interri factus locus seuadues te
cel pecum mcus todiendam
unde eꝗ diminutiene ndicitur
PIΛCI Loculus. locus dr̃ ad aliquidponen¬
dum int̾rafictus unde trarctum est
ꝑ diminutionem ut loculos dicamus
et locellor aduestes uel pecuniam
custodiendam

Expanded text:
Loculus ad aliquid ponendum in terra factus locus, seu ad vestes vel pecuniam custodiendam; unde et per diminutionem diciturs. Loculos. Locus dicitur ad aliquid ponendum in terra factus. Vnde tractum est per deminutionem, ut loculos dicamus et locellos ad uestes uel pecuniam custodiendam
Abbreviated transcription (Latin):
situr. Logicam autem que rationalis
uocatur platosubiunxit ꝑquam
dis cursis rerum morumque causis
uimearum rationabilit̃ p̃scrutat᷑ ẽ
iuidens ea indialecticam etretoricĩ
dicti aut̃ logica idest rationalis. lo¬

Expanded text:
t. Logicam, quae rationalis vocatur, Plato subiunxit, per quam, discussis rerum morumque causis, vim earum rationabiliter perscrutatus est, dividens eam in Dialecticam et Rhetoricam. Dicta autem Logica, id est rationalis.
Abbreviated transcription (Latin):
Loquacitis. effusa et incondita
temeritis locutionis unde
& salugtius. loquax magis quã
fecundus. It cycero. Hunelo
quacem esse habitum Num quã
dissertum:¬

Expanded text:
loquentium est, effusa et incondita temeritas, loquacium. Vnde et Sallustius: «Loquax magis quam facundus». Et Cicero: «Hunc quacem esse habitum, numquam disertum
Abbreviated transcription (Latin):
illa una lingua et solaquae
fuit antequam esset lingua¬
rum diuersitas. indiuersis
autem gentibus creditur
quod eadem lingiu illis ds̃ lo¬
quatur. quam ipsi homines cic¬
utuntur ut ab eis intellegat᷑
oquitur aut̃ ds̃ hominibus
non ꝑ substantiam INuisibi¬
lem sed ꝑcreaturam corpoitr¬
lem perquam etiam et homini
bus apparere uoluit quando
locutus est
Sicitetum a postolus. si linguis
hominum loquar etangelo¬
rum ubiqueritur qualin gua
angeliloquantur. Non quod
ingelorum alique linguesint
sed hoc per exaggerationem i
dicitur. Itẽ queritur qualin¬
gua infuturum homines
loquantur nusquam reppe¬
ritur. namdicit a postolus
siue linguae cessabunt. Ideo
autẽ prius linguis acde inde
ocgentibus posuimus quia ex
linguis gentes. non exgentibꝰ
linguicꝰ exorte sunt
dentibus & uocalemeffic̃¬
quod fiat exorinalincis bei¬
tiae tempore indurita. est
enĩ sicut cc̃sucinum fulua ad tra¬
hens spiritum folia propin¬
quantia

Expanded text:
illa lingua una et sola, quae illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis Deus loquatur quam ipsi homines utuntur, ut ab eis intellegatur. Loquitur autem Deus hominibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, pebus apparere voluit, quando locutus est. Dicit enim Apostolus: Si linguis hominum loquar et angelorum; ubi quaeritur qua lingua angeli loquantur. Non quod angelorum aliquae linguae sunt, sed hoc dicitur. Item quaeritur qua lingua in futurum homines loquantur, quod nusquam reperitur. Nam dicit Apostolus: Sive linguae cessabunt . Ideo autem prius de linguis, ac deinde de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibus linguae exortae suntdentibus et vocalem efficquod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata; est autem, sicut et succinum, fulva, attrahens spiritu folia propinquantia
Abbreviated transcription (Latin):
rarumsono. Quidim autem
arbitrantur. linguam ipsam
eẽ caldeam quia abraham
decalde is fuit. Qđ si hoc p̃cipit᷑
quo modo indanihelo hebrei
pueri. linguã quã non noue¬
rant doceri iubentur
Omnem autem linguã unus¬
quisq hominũ siue grecam
si uelatinam siue ceterarum
gentiũ aut audiendo potest
tenere. aut legendo ex precep
cilissit cuiquã nemotamen
tam desidiosus est ut in sua
gente positus suae gentis
linguã nesciat. Nam quid
aliud putandus esset nisiani¬
malium brutorum deterios.
Illa enũ propriae uocis
clamorẽ exprimunt iste
deterior qui propriae
linguae caret noticiam
Cuius modi aũt lingua
locutus ẽ ds̃ in princi¬
pio mundi dum diceret
fiatlux. inuenire difficile ẽ.
nondum enĩ erant linguae.
item qua lingua in sonuit
postea ex teriorib hominũ
auribus: maxime ad primũ
hominem loquens uel ad
proph&as ułdum corpora¬
liter sonuit uoxdicentis dĩ
tues filius meus dilectus
ubi aquibusdam creditur.

Expanded text:
rarum sono. Quidam autem rarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, a quomodo in Danielo Hebraei pueri linguam, quam non noverant, doceri iubentur? Omnem autem linguam unusquisque hominum sive Graecam, sive Latinam, sive ceterarum gentium aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praecepcilis sit cuiquam, nemo tamen tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est nisi animalium brutorum deterior? Illa enim propriae vocis clamorem exprimunt, iste deterior qui propriae linguae caret notitiam. Cuiusmodi autem lingua locutus est Deus in principio mundi, dum diceret: 'Fiat lux,' inveniri difficile est. Nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: 'Tu es Filius meus dilectus'; ubi a quibusdam creditur
Abbreviated transcription (Latin):
itaest disꝑtitus. Latinas autemlin
Id est priscam. latinã. romanã
mixtam . I. Priscaest. quam
uetustissimi icaliae sũbino et satur¬
nosunt usi in condita ut sehabent
cirmina aliorum.
Latini. quim sublatino & regib:
tusciae ceteri. in litino sunt
loquuti. ex qua fuerunt duode¬
cim taibule scriptae.
Romina que post reges exac¬
tos a populo romano gestaest U
quam neuius. plautus ennius.
uirgilius poete exortatoribus
Graccus & cato & cicero
uel c& erieffuderunt¬
Mixtaque post imperium
latius promotum simulcumn
morib & hominib: antominã
ciuitatẽ in rupit integritatẽ
uerbi persolecis mos ebarba¬
rismos corrũpens.
Omnes autẽ orientis gentes
ingutture linguam et uerba
colligunt sicut hebrei et syri
Omnes medi t̾raneae geli¬
tes in palam sermonis fer
sicut greci& anani.
Omnes occidentis gentes
uerba indentib frangunt
sicut itali ethispani.
Persirius & caldeus uicinꝰ
hebreo est insermone con¬
sonans inplerisque eclicte¬

Expanded text:
ita est dispertitus. Latinas autem linita est dispertitus. Latinas autem linid est, priscam, Latinam, Romanam et mixtam: prisca est, quam uetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum; Latina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae scriptae; Romana, quae post reges exactos a populo Romano gesta est, quam Neuius, Plautus, Ennius, Vergilius, poetae, et ex oratoribus, Gracchus, et Cato, et Cicero, uel cMixta, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam civitatem inrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba conlidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque et litte
Abbreviated transcription (Latin):
linguam funt genere locutionis
illo quohus quiefficit. ꝑid quodefficit᷑
nominatur sicut os dici sol& ꝓuerb. IIII
sicut manus prolitteris
Tres sunc autem lingie sacrtre
hebrea grecaeclatina que toto orbe
maxime precellunt. Hisenim
tribus linguis soꝑerucem dñi
apilato fuit causa eiusscripta unde
& propt̃ obscuritatem scĩrum
scripturarum. harumtrium
linguarum cognitio necessaru
est ut adilteram recurratur
dumsiqr am dubititionem nomi¬
nis uł int̃preationis sermorinius
lingue ad tulerit
¶Greca aũ lingua inc̃c& eras gen¬
tium clarior hab&ur. est enim
& latinis & omnib linguis sonan¬
tior. cuius uarietas inquinque
precibus discernitur. quarum pͥ¬
communis. qua momnes utuntur
Secunda attica uidelio& athenien¬
sis . qua usi sunt om̃s greciauctores
Pertu dorica quamhabentaegyp¬
tu et syri¬
uii. Quarti. ionica.
Quinta. Eolica quasi eo losti
locutos dixerunt. & sunt iob¬
seruitione grecelingue eius modi
certi diser imina sermoenim eonũ

Expanded text:
linguam fiunt genere locutionis illo, quia his efficit, per id quod efficitur nominatur: sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa eius scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur dum siquam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae adtulerit. Graeca autem lingua inter ceteras gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibtior, cuius uarietas in quinque partibus discernitur. quarum, prcommunis, quam omnes utuntur; secunda Attica, uidelicet Atheniensis, quam usi sunt omnes Graeci auctores; tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri; quarta Ionica, quinta Aeolica † quas αἰολιστί locutos dixerunt † et sunt in obseruatione Graecae linguae eiusmodi, certa discrimina; sermo enim eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo uocatur qđ sit folus lau¬
risimilibus flore utrosa arbor
uenenati int̾ficit animalia
et medetur serpentium
uexationes

Expanded text:
um vocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa; arbor venenata. Interficit enim animalia, et medetur serpentum vexationes
Abbreviated transcription (Latin):
litcere apud eos innumeros łbt
Lit iniautem numeros idlitteites
non computant sed isola uerba
componant excepto alique
quic numero figurim de mostrit
ut .c. procentum .d. proquin¬
genas .i pro uno .l. proquin¬
quaginta .t. promille .ai. ꝓquin¬
que .et lx. lit tera que infigura
cruoẽ significat et in numero dec̃ẽ
itilis trardidit. Carmentes aut̃¬
dicti quia carminib futura
canebat ceterum propriae
lit tera in omnibus gentibus
apperiat. nomina lictera¬
rum. gentes ex sono propriae
linguã e dederunt. notatis horis
sonis atq discretis. nampost quã
cis animaduerter̃ e nomina illis
afiguras in posuer. figura sautẽ¬
pirtim explicito partim ex sono
litterarum formauer̃ utputa
i& .o. quarumuni sicut exsilis
sonus itatenuis uirgula. alteri¬
us pinguissonus sic̃ ecplena figut¬
ra. Inter figurr lit cerar umeta uis¬
picem ueteres dixer̃. apicem
be incacuminelit tere apponi¬
tur iEt enim linea iacens suꝑ

Expanded text:
litere apud eos in numeris habentur. litere apud eos in numeris habentur. Latini autem numeros ad literas non computant, sed solo verbo componunt, exceptis aliquibus, que numeros figura demonstrant, ut C pro centum, D pro quingentis, I pro uno, L pro quinquaginta, M pro mille, V pro quin et X littera, quae et figura crucem significat et in numero decem dItalis tradicta eo, quod carminibus futura canebat, caeterum proprie litera in omnibus gentibus aperiat. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerpartim ex placito, partim ex sono literarum formaverunt, utputa i et o quarum unius sicut exilis sonus est, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Inter figuras literarum et apices, veteres distinxerunt. Apicem et in cacumine litterae adponatur. Est enim linea iacens super
Abbreviated transcription (Latin):
duxit licterarimos: Surgentẽ
dextromonstrarbit limite
callem Quinq autemesse apud
grecos misticas lit teras. prima
Y. quae humanam uitam significat
eandemlitteram tetam:
apponebsi ad eorum nomina
amorte unde & habet ꝑ medio
telum. iđ mortis signum. dequa
quidem. Omultum antealias
infelix litterat&a: Tercia
tau figuram de monstrans
dominice crucis. unde et ebraice
signum interp̃tatur. De quadictũ ÷
in etechielo angelo transiꝑ me
infrontes uirorum gementiũ
eidolentium reliquas uero
duas. summam et ultimam sibi
uindicat xp̃s ipse c̃enimprinci
pium ipsefinis dicens egosum
alfaetco. Concurrentib enim
insemuicem alfaaduo usque
deuoluitur etrursum. o ad al fa
replicatur ut ostenderet in sednĩs
et initi i cur sum ad finem et finis
componunt anumeros faciunt
nimalfalittera apud eos uocat᷑
in numeris unum. ubiautem
ixu meris ipsorumtria. ubiscri¬
bunt delta uocatur in numeris
ipsorum quat tuor. et sicom nes

Expanded text:
duxit littera ramos, surgentem duxit littera ramos, surgentem dextro monstravit limite callem. Quinque autem esse apud Graecos mysticas litteras. Prima Υ, quae humanam vitam significat,eandem litteram Θ adponebant ad eorum nomina,a morte. Unde et habet per medium telum, id est mortis signum. De qua quidam: O multum ante alias infelix littera theta. Tertia Τ figuram demonstrans Dominicae crucis, unde et Hebraice signum interpretatur. De qua dictum est in Ezechielo angelo 9, 4: 'Trin frontes virorum gementium et dolentium.' Reliquas vero duas summam et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse enim prinpium, ipse et finis, dicens: ego sum α et ω concurrentibus enim in se invicem, alpha ad omega usque devoluitur et rursus omega ad alpha replicatur; ut ostenderet in se dominus, et initii decursum ad finem, et finis componunt, et numeros faciunt. Nam α litera apud eos vocatur in numeris in numeris ipsorum tria. ubi scribunt delta, uocatur iipsorum quatuor et sic omnes
Abbreviated transcription (Latin):
nes existunt quis librorii et cal¬
culatores secunt᷑ quarum disci¬
plina uelud quedam gram ma¬
tice artis infantia est. unde
et eam uarro litterationem
uocat. Lit tere autẽ sunt indi¬
cesrerum signa uerborum
quib tantauis est ut nobis dic¬
ti absentum sine uoce loquan¬
tur. uerba enim ꝑoculos
non peraures introducunt
Isus licterarum reppertus.
ꝓpt̃ memorim rerum.
nam neobliuione fugunt
litteris alligantur intanta
enim rerum uarieate nec di¬
ct audiendo poterant omnu
memorũ contineri.
breis uident᷑ exortae. apud
illos tnim prius dictum est
ueph deinde exsimilienun¬
tiatione apud grecos tric¬
tum est alta. inde ipudlic¬
nos. A. trans lator enim¬
exsĩ mili sono alterius linguȩ
licteram condidit᷑ nos se
poĩsinus linguã hebraicam
om̃ium linguarum elitte¬
rarum cẽ matrẽ sed hebrei
uigintidue elementalitte¬
rarum secundum ueteris
testim̃ti libros utuntur
Greciuer. uigintiquat tuor

Expanded text:
nes existunt, quas librarii et calnes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta absentium sine voce loquantur. Verba enim per oculos non per aures introducunt. Usus litterarum repertus propter memoriam rerum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. breis videntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enunciatione apud Grecos tractum est alpha. Inde apud Latinos a. quare translator ex simili sono alterius lingue literam condidit, ut nosse possimus linguam hebream, omnium linguarum et litterarum esse matrem. Sed Hebraei viginti duo elementa litterarum secundum Veteris Testamenti libros utuntur; Graeci vero viginti quattuor.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cedic ideoq quando nec lio¬
calis nec consonans est̃ sine
dubionichilest Eadem eedi¬
gãmona grecis uocatur.
quandosibimec ealiis que
eocalib iungrur. que ideo digo¬
dicuntur proptereiquia interdum
in una sillaba postposite. aliis consonanti¬
bus deficiunt et a metro excludunt᷑
ex quibus due apudlatinos liques
liquescunt. ut mn. ..esteus. decem
et septem aut̃ latinis litteris uec
scriptura constabat unde e legiti¬
me nominantur illaratione scilic&
uel quod ab euocali incipiunt et inmu
tum sonum desinant ut sunt conso¬
nantes uel quoda suosono incipiant
et iuocales .e. desinant ut sunt mute¬
unicuiq aut̃ littere tria accidunt
nomen quo modc uocetur. figurae.
quo caractere signctur. potestas
que uocalisq consonans habeatur

Expanded text:
praecedit. Ideoque quando nec vopraecedit. Ideoque quando nec vocalis, nec consonans est, sine dubio nihil est. Eadem et digammon a Graecis vocatur, quando sibimet aliisque vocalibus iungitur: quae ideo digadicuntur propterea, quia interdum in una syllaba postpositae aliis consonantibus deficiunt et a metro excluduntur. Ex quibus duae apud Latinos liquescliquescunt: ut 'Mnestheus'. Decem et septem autem Latinis litteris vetus scriptura constabat. Unde et legitimae nominantur illa ratione, scilicet vel quod ab E vocali incipiutum sonum desinant, ut sunt semivocales. Vel quod a suo sono incipiant et in vocalem e desinant, ut sunt muteUnicuique autem litterae tria accidunt: nomen, quomodo vocetur; figura, quo caractere signetur; potestas, quae vocalis, quae consonans habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
mur sonabat. ut .b. ed et cerere
uociles aũt & semi uocales. &
mutas aueteribus sonas etsemi¬
sonas et in sonas dictas. inter uo¬
cales aut̃ .i. & .u. apud gramma¬
ticos uarias habent significati¬
ones. nam modo uocalessunt
modo semiuocales modo medie
sunt. ulocales ideosunt qui a sole
posite sillabas faciunt et aliiscon¬
sonantib: coniunguntur. Conso¬
nantes id eohabentur. quia in ter¬
dumhabent: pꝰt se uociles in his¬
dem syllabis consticutas. ut
ianus. uates habentur procon¬
sonantibus. Medie autem
idcir codicuntur qnm̃ natura¬
liter sole medium sonun habent.
ut. ilus. unus. Eoniunctae.¬
i. uͦ. propt̃ea int̃dum duplex dr̃
quia quotiens cumq in in & rd¬
int̾ ducis uocales inuenitur
ꝓduabi consonantibꝰ hab& ur
ut troia. geminatur enim
ibisonus eius. u. quoq lit cera
proinde in t̃dum nichilest
quia alicubi nec uocalis nec cen¬
sonans est utquis Voccilis
enĩ non est quia .i. sequitur
consonans non est quia que

Expanded text:
mur sonabit ut B, G, D et ceterae. mur sonabit ut B, G, D et ceterae. Vocales autem et semivocales et mutas a veteribus sonas et semisonas et insonas dictas. Inter vocales autem I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo vocales sunt, modo semivocales, modo mediae sunt. Vocales ideo sunt, quia solae positae syllabas faciunt et aliis consonantibus coniunguntur. Consonantes ideo habentur, quia interdum habent post se vocales in hisdem syllabis constitutas, ut 'Ianus', 'vates', et habentur pro consonantibus. Mediae autem idcirco dicuntur, quoniam naturaliter solae medium sonum habent, ut 'illius', 'unius'. ConiunctaeI vero propterea interdum duplex dicitur, quia quotienscumque inter duas vocales invenitur, pro duabus consonantibus habetur, ut 'Troia'. Geminatur enim ibi sonus eius. V quoque littera proinde interdum nihil est, quia alicubi nec vocalis nec consonans est, ut quis. Vocalis enim non est, quia I sequitur; consonans non est, quia Q
Abbreviated transcription (Latin):
nessunt aut libera les. Commanes
dictie quia multieas in com mune
Liberas quiaeas tantum illinoue¬
runt quilibros conscribunt
recttq loquendi dictando que
rationem nouer̃
iccerirum duplex modus est
dunduntur enim principilit̃
induis partes in uocales ec com¬
sonantes. uociles sunt que di¬
recto utu fiucium sine ulla
conlisione uarie emit cuntur
& dicte uocales qđ ꝑse uocẽ
impleint & ꝑsesyllabam ficiant
pulla adherente consoninte
Consonantes sunt quiediuerso
motulingiue uł inp̃ssione
labioꝵ efficiunt᷑ & uocate
consonintes quia ꝑse ñsonũs
sediuncte uocalib conio unt
haec indiub partibus diuidunt᷑
in semiuocalibus ammutis. semi¬
uocales dicte eoquod quidim semis
deuocilibus habeint abequippe
uocibuli incipiunt et desinunt
in naturalem sonum ut f.l.m.
et cetere. mutaeiut̃ dictae
quia nsi subiectis sibiuocalibus
nequaquimerum punt. sienim
eis extremum uocalis detrixerit
sonum inclusum lictere mur¬

Expanded text:
nes aut liberales. Communes dictae, quia multi eis utuntur in Liberales, quia eas tantum illi noverunt qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. 3. Litterarum duplex modus est; dividuntur enim principaliter 8 in duas partes, in vocales et consonantes: vocales sunt quae directo hiatu faucium sine ulla collisione varie emittuntur. Et dictae vocales, quod per se vocem impleant, et per se syllabam faciant, nulla adhaerente consonantes. Consonantes sunt quae diverso motu linguae vel impressione labiorum efficiuntur. Et vocatae consonantes, quia per se non sonant, sed iunctis vocalibus consonant. Haec in duabus partibus dividuntur: in semivocalibus et in mutis. Semivocales dictas eo, quod quiddam semis de vocalibus habeant. Ab E quippe vocali incipiunt, et desinunt in naturalem sonum ut F, L, M et ceterae. Mutae autem dictae, quia nisi subiectis sibi vocalibus nequaquam erumpunt. Si enim eis extremum vocalis detraxeris sonum, inclusum litterae mur
Abbreviated transcription (Latin):
Litostrota sunt. cliborita arte¬
a picturre pariulis or ustis hac
tes selis tinetis ineirios colo¬
res. tesselis autem ates selie
nominata idc̃ quadratas la¬
pillis ꝑdiminucionem

Expanded text:
Lithostrota sunt elaborata arte picturae parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores. Tessellae autem a tesseris nominatae, id est quadratis lapillis per diminutionem
Abbreviated transcription (Latin):
iquimentum. Eoqđ soluti
insilsã mento piscicule eundẽ
humorem linquant. Cuius
liquor appellatur salsugo uł
muria. propriae autꝰ mu¬
ria dr̃ aquie sile cõmixta
effectiq gustu in modum
maris

Expanded text:
dictum eo quod soluti in salsamento pisciculi eundem humorem liquant. Cuius liquor appellatur salsugo vel muria. Proprie autem muria dicitur aqua sale commixta, effectaque gustu in modum maris
Abbreviated transcription (Latin):
DELINGUISGENTM̃
Lingiuarum diuersitas exortaest̃ mae¬
dificatione post diluuium nampri¬
us quamsu ꝑbia turris illius indi¬
uersos signorum sonos humanam
dunderet socieatem. unaomnium
nationum lingiu fuit que hebreauo¬
catur. quampitriarche etprophe¬
tae usisunt. non solum insermoni
gentes quam linguae quii exuna
lingua multe sunt gentes ȩxorte
ingue aut̃ dictae in hoc loco ꝓ

Expanded text:
De linguis gentium Linguarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium. Priusquam superbia turris illius in diversos signorum sonos humanam divisit societatem, una omnium nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur, qua patriarchae et prophetae usi sunt non solum in sermonigentes quam linguae, quia ex una lingua multae sunt gentes exortae: linguae autem dictae in hoc loco pro