comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnitati : An comprehenda eũ in holocau¬
stomatib ut dotum me ei holocaustũ
offeram: Uel in uitulis annicłis. ut lac
descrens & ad solidũ ueniens cybum an¬
no dñ acceptabili dignus efficiar: Si
mille. obtulero arietes. si decẽ milia
hirtos. & totas leuitici uictimas spũalit̾
intelligens in eͣxhibuero. & cadant ex la¬
tere ineo mille. & decẽ milia adextrismeiᷤ.
Tamen nic hil dignũ dare potero in quo
apprehenda uł suscipiam dm̃. Si dedero
primogenita mea ꝓimpietate & fructũ
uentͥs mei ꝓpeccato anime meȩ. dabo
quid̃e qͥcquid in me pͥmũ ẽ. s ꝓ meo pec¬
cato & impietate nichil dignũ offeram
d̾o. Unde & dauid p̾catur & dicit. Ma¬
gis magisq laua me abunquitate mea
ce apeccato meo munda me. qm̃ iniqͥta¬
tes meas ego agnosco. & delictum meũ
coram me ẽ semꝑ. Propeccato anime solus
digne sanguis offertur. & sangius ñ
uituloꝵ. non arietũ. & hyrcoꝵ. s pro¬

Expanded text:
Trinitati? An comprehendam eum in holocauTrinitati? An comprehendam eum in holocaustomatibus, ut totum me ei holocaustum offeram, vel in vitulis anniculis, ut lac deserens, et ad solidum veniens cibum, anno Domini acceptabili dignus efficiar? Si mille obtulero arietes, si decem millia hircorum, et totas Levitici victimas spiritualiter intelligens in me exhibuero, et cadant ex latere meo mille, et decem millia a sinistris meis , tamen nihil dignum dare potero, in quo apprehendam, vel suscipiam Deum. Si dedero primogenita mea pro impietate, et fructum ventris mei pro peccato animae meae: dabo quidem quidquid in me primum est, sed pro meo peccato et impietate nihil dignum offeram Deo. Unde et David precatur, et dicit: Magis magisque lava me ab iniquitate mea, et a peccato meo munda me. Quoniam iniquitates meas ego cognosco, et delictum meum contra me est semper . Pro peccato animae solus digne sanguis offertur: et sanguis, non vitulorum, non arietum, non hircorum, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
holocausto in uitulis anmołis  Si fusci¬
piat dñs in milib arietum. uł in decem
milib hyrcoꝵ pinguium : Si dabo pͥmo
iudiciũ ꝓuocat. Ille sciens peccatũ suũ.
non uult contendere s rogare nec tam̃
& nulla humilitas potest macłas delue¬
re delictoꝵ. qͥa impossibile ẽ sanguinẽ
tauroꝵ. & uituloꝵ. & holocausta medul¬
lata. & cruorẽ arietum & hyrcoꝵ pin¬
guium anime sordes lauare. Numqͥd
ait dabo pͥmogenitum meũ ꝓ scelere meo
sicuti rex moab fecisse describitur. atcc
fructũ uentͥs mei ꝓpeccato anime meȩ ͤ
Quod fecit & iepte ꝓtemeritate uoti of¬
ferens filiam. Nos gͦ qui sumus
de popło di scientes quia non iustificet᷑
inconspectu eius omnis uiuens. & dicen¬
tesiumentũ factus sũ apud te. agente
penitentiam ꝓ peccatis. dubitamus
& dicimus. In quo apprehendã dñm.
suscipiam dm̃ meũ excelsum: Quomͦ
eũ potero denere fugientem: Quanta
munditia ualebo preꝑare hospitium

Expanded text:
holocaustis, in vitulis anniculis? susciholocaustis, in vitulis anniculis? suscipiat Dominus in millibus arietum, 505 vel in decem miljudicium provocarat; ille sciens peccatum suum non vult contendere, sed rogare; nec tamen  nulla humilitas potest maculas eluere delictorum: quia impossibile est, sanguinem taurorum, et vitulorum, et holocausta medullata, et cruorem arietum, et hircorum pinguium, animae sordes lavare . Numquid, ait, dabo primogenitum meum pro scelere meo, sicuti rex Moab fecisse describitur ? aut fructum ventris mei pro peccato animae meae, quod fecit Jephte, pro temeritate voti offerens filiam ? Nos ergo qui sumus de populo Dei scientes quia non justificabitur in conspectu ejus omnis vivens , et dicentes: Jumentum factus sum apud te , agentes poenitentiam pro peccatis, dubitamus et dicimus: In quo apprehendam Dominum, suscipiam Dominum meum excelsum? Quomodo eum potero tenere fugientem? quanta munditia valebo praeparare hospitium
Abbreviated transcription (Latin):
longum. & quasi lorũ iugi uttule m¬
quitatis. Si gͥ stat. ñ stat nisi inspimi
& infunib. Si autẽ uoluerit circur
ñ habet stabilẽ gradũ s semꝑ fluctuas
ce uacillans ꝑuenit usq ad galgala. qd̃
interpretatur chilismos id ẽ uolubiltas
uł uolutabrũ. Si quando uiderimus cor¬
surgere aliquos aduersum nos. & aui¬
dis faucib nr̃m sitire sanguinẽ. & ex
Impuisa dispensatione di ꝓnobis furi
eõs qui contra nos uenerant. dicamꝰ
b̾alaam de funicłis uenit usq ad sil¬
gala. ut cognoscantur iudicia dĩ. Qn
dignũ offeram dño : Curuem genũd
excelso: Nunqͥd offerã ei holocaustons¬
ta. & uitulos anniculos: Numqͥd pla¬
cari podest dñs in milib arietum. al
in multis milib hẏrroꝵ pingiuum.
Numquid dabo pͥmogenitũ meũ plt
re meo. fructꝰ uentͥs mei ꝓpeccato aĩȩ meȩꝰ
LXInquo apprehendã dñm suscipiã
dm̃ meũ excelsum ͤ Si apprehend̾a eũ in

Expanded text:
longum, et quasi lorum jugi vitulae ilongum, et quasi lorum jugi vitulae iniquitates . Si igitur stat, non stat nisi in spinis et in funibus: si autem voluerit circuire, non habet stabilem gradum, sed semper fluctuans et vacillans, pervenit usque al Galgala, quod interpretatur κυλισμὸς, id est, volubilitas vel volutabrum. Si quando viderimus consurgere aliquos adversum nos, et avidis faucibus nostrum sitire sanguinem, et ex improvisa dispensatione Dei, pro nobis fieri eos, qui contra nos venerant, dicamus, Balaam de funiculis venit usque ad Galgal, ut cognoscatur justitia Dei. Quid dignum offeram Domino? curvabo genu Deo excelso? Numquid offeram ei holocaustomata, et vitulos anniculos? Numquid placari potest Dominus in millibus arietum, aut in multis millibus hircorum pinguium? Numquid dabo primogenitum meum pro scelere meo: fructum ventris mei pro peccato animae meae? LXX: In quo apprehendam Dominum? suscipiam Deum meum excelsum? Si apprehendam eum in
Abbreviated transcription (Latin):
libauit. Recordemur enĩ quid cogitaue
balac diabolus. Balac enim interp̾ta¬
tur eslixon. idẽ elingens. rex aque pat̾¬
ne. Si quide moab uixta aliã ethunolo¬
nobis balac ce insidiaretur ꝑuanum.
popłm suũ qd interpretatur balaam. ñ
ꝑmisit nos ds maledictis illuis subiace¬
re. s econtrario benedirit nobis reup¬
sius ueritate cõpulsus. Uanus popłs
gentiũ natus ẽ deeo qͥ in pelle ẽ. Nambe¬
or interpretatur in pelle. semꝑ cariq
mortis oꝑib deditus. Responditq ꝓnob̃
uanus popls ortus ex eo qui totus in pel¬
le ẽ semꝑ cõmutans loca uł stans fuper
spmas siue suꝑ fumcłos. ut uulgate qͦ.
editionis sequam᷑ errorem. Spine autẽ
iuxta eloquiũ saluatoris. eure huiꝰ seł
et diuitie. & uoluptates sunt. inqͥb
uanus ẽ popłs. Quod autẽ stecit infi¬
nib in uinculis uidelicet peccatoꝵ fi¬
nib enĩ peccatoꝵ suoꝵ unus quisq con
Ue qͥ protrahunt peccata sua quasi funẽ

Expanded text:
liberavit. Recordemur enim quid cogitaverliberavit. Recordemur enim quid cogitavere, verus Balac diabolus. Balac enim interpretatur ἐκλείχων, id est, elingens, rex aquae paternae: siquidem Moab juxta aliam etymolodiaretur nobis Balac, et insidiaretur per vanum populum suum, quod interpretatur Balaam, non permisit nos Deus maledictis illius subjacere; sed econtrario benedixit nobis, rei ipsius veritate compulsus vanus populus gentium, natus de eo qui in pelle est: nam Beor interpretatur in pelle, semper carni et mortis operibus deditus: responditque pro nobis vanus populus, ortus ex eo qui totus in pelle est, semper commutans loca, vel stans super spinas, sive super funiculos, ut Vulgatae quoque editionis sequamur errorem. Spinae autem juxta eloquium Salvatoris, curae hujus saeculi, et divitiae, et voluptates sunt in quibus vanus est populus . Quod autem stet in funibus, in vinculis videlicet peccatorum funibus enim peVae qui protrahunt peccata sua quasi funem
Abbreviated transcription (Latin):
gala. ut cognosceres iusticias dni. ita ex¬
ponuit. Ab eo tempore qͦ formcati estis
in madianusq ad tẽpus quo saul apd̃ gal¬
galã ẽ unctus in regẽ. repetite memoria.
que mala oꝑati estis. & quanta bona
fecerĩ uobis. et meã in uobis miscdiam
cognoscetis. Hoc uirta hẏstoriã ds. ad
carnałe isrł locutꝰ sit. Nos autẽ qui
cupimus reuelata facie głam d̃m con¬
templari. & uere habemus patrẽ abra¬
ham. audiamus cũ peccauerimꝰ aduer¬
sum nos disputantẽ dmm̃. & nos inbene¬
ficioꝵ suoꝵ magnitudine arguentem.
Seruiuimus quippe aliquando pharao¬
ni et egyptio ppło. lutum & lateres fa¬
bricati sumus. & redemit nos qui de¬
dit semet ipsum redemptionẽ ꝓ om̃ib.
ut diceremus qui redempti eramus
& a aron magnũ sac̾dotẽ. ñ typicum
ephod seueritatẽꝙ portantem. s sig
ticium ꝓpħarum. Et ñ solum id nobis
p̾stitit s de immnicoꝵ qͦ nos manib

Expanded text:
Galgal, ut cognosceres justitias Domini , ita exGalgal, ut cognosceres justitias Domini , ita exponunt: ab eo tempore quo fornicati estis in Madian, usque ad tempus quo Saul apud Galgal est unctus in regem , repetite memoria quae mala operati estis, et quanta vobis bona fecerim, et meam in vos misericordiam cognoscetis. Hoc juxta historiam Deus ad carnalem Israel locutus sit. Nos autem qui cupimus revelata facie gloriam Domini contemplari, et vere habemus patrem Abraham, audiamus cum peccaverimus adversum nos disputantem Deum, et nos in beneficiorum suorum magnitudine arguentem. Servivimus quippe aliquando Pharaoni, et Aegyptio populo lutum et lateres fabricati sumus: et redemit nos qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus, ut diceremus qui redempti eramus et Aaron magnum sacerdotem, non typicum Ephod, veritatemque portantem, sed habticinium prophetarum, et non solum id nobis praestitit; sed de inimicorum quoque nos manibus
Abbreviated transcription (Latin):
nificanter in hebraico scͥptum est. qͦ
labore de p̾ssi: An beneficia mea con¬
tumeliã int̾pretaberis. & pepones
carnesq egyptias desiderans dolebis
de eductum de derra egypti. ac de do¬
mo seruitutis meo auxilio liberatũ.
quia dedi ductores tͥ moysen amicũ
meum & aaron sacerdotem meũ. &e
mariam ꝓpheden meã: Qͦd fi hoc tͥ
parũ uidetur recordare illiꝰ temporis.
quando balac rex moab balaam duni¬
num aduer sum de mercede condurit.
& uide quomͦ contra uoluntatẽ suã
cupiens t maledicere ariolus. bene¬
direrit de sethim usq ad galgala dotũ
exercitũ ifrł ocłis lustrans. & mutais
loca. quasi ego ñ possẽ cũ ꝑgente ꝑgere.
cecũ transeunte transire. Et hoc feci.
ut miscđĩe mee & iusticie noscerentur
tibi. tantũ te amans. ut cũ ego cotidie
ore blasphemantiũ. maledicar. tibi
abinitio ñ dimiserim maledici. Hebrei
hunc locum in quo dr de sechim usq gal

Expanded text:
nificantius in Hebraico scriptum est, quo nificantius in Hebraico scriptum est, quo labore te pressi? an beneficia mea contumeliam interpretaberis, et pepones 503 carnesque Aegyptias desiderans, dolebis te eductum de terra Aegypti, ac de domo servitutis meo auxilio liberatum, quia dedi ductores tibi Moysen amicum meum, et Aaron sacerdotem meum, et Mariam prophetissam meam? Quod si hoc tibi parvum videtur, recordare illius temporis quando Balac rex Moab, Balaam divinum adversum te mercede conduxit, et vide quomodo contra voluntatem suam, cupiens tibi maledicere hariolus benedixerit : de Settim usque ad Galgal, totum exercitum Israel oculis lustrans, et mutans loca, quasi ego non possem cum pergente pergere, et cum transeunte transire: et hoc feci, ut misericordiae meae et justitiae noscerentur tibi, tantum te amantis, ut cum ego quotidie ore blasphemantium maledicar, tibi ad inimico non dimiserim maledici. Hebraei hunc locum in quo dicitur, de Settim usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad galgal. ut cognosceretur iustici¬
a dñi. Prousticiis siue iusticia mise¬
ricordias interpretatus ẽ symmachꝰ.
locus in quo balac rex moabitarum
aduersũ isrł cong̃gauit excercitũ õmo¬
nimus arborib que ꝑheremũ mon¬
tis syna. hodieq gignuntur. Nam ubi
m.lxr. uł archa destam̃ti uł altare et
tabnacłm. ce cetera que de lignis im¬
putribilib facta referuntur. in hebrai¬
co ponuntur ligna sethim. que habent
similitudinẽ arboris quã nos uulgo spi¬
nã albã dicimus. Unde arbitror & .lxx.
cxinoñ interpretatus eẽ. hoc est lentiscũ
s paulatĩ librarioꝵ errore factũ ẽ. ut
cis legerentur. Loquitur gͥ d̃s ad ppłm
isrł. & adiudicium ꝓuocat. & licentiã
contra se tribuit disputandi. Popłe m̃s
qͥd fecitͥ. qd̾ facere d ebui. uł quid te con¬
tristaui: Licet hoc ñ habeatur in hebrai¬
co. Contͥstat autẽ pat̾ filiũ flagellatũ.
& iniquitates ouiũ in uirga pastor
iuisitat. Qͥd molestus fui tibi. uł ut sig¬

Expanded text:
usque ad Galgal: ut cognosceretur justitia Domini. Pro justitiis, sive justitia, misericordias interpretatus est Symmachuslocus in quo Balac rex Moabitarum adversum Israel congregavit exercitum, ὁμώνυμος arboribus, quae per eremum montis Sina hodie quoque gignuntur. Nam ubi in LXX vel arca Testamenti, vel altare et tabernaculum, caeteraque quae de lignis imputribilibus facta referuntur, in Hebraico ponuntur ligna Settim, quae habent similitudinem arboris, quam nos vulgo Spinam albam dicimus. Unde arbitror et LXX σχίνον, interpretatos esse, hoc est, lentiscum; sed paulatim librariorum errore factum esse, ut cis legerentur. Loquitur igitur Deus ad populum Israel, et ad judicium provocat, et licentiam contra se tribuit disputandi. Popule meus, quid feci tibi, quod facere non debui? vel quid contristavi te? licet hoc non habeatur in Hebraico. Contristat autem pater filium flagellatum, et iniquitates ovium in virga pastoris visitat. Quid molestus fui tibi? vel, ut sig
Abbreviated transcription (Latin):
tur. popłs iste. Congregans congre¬
gabo iacob totum te in unũ. cõn¬
ducam reliquias isrł pariter. Ponã
illum quasi gregem in ouili. quasi pt
in medio caularum. tumultuabunt᷑
amultitudine hominũ. Ascendet eñ
pandens iter ante eos. Aiuidentes de¬
sibunt portã. et egredient᷑ ꝑ eam. et

Expanded text:
tur populus iste congregatione congretur populus iste congregatione congregabo Iacob totum te in unum conducam reliquias Israhel pariter ponam illum quasi gregem in ovili quasi pecus in medio caularum tumultuabuntur a multitudine hominum ascendet enim pandens iter ante eos divident et transibunt portam et
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ. eiciuntur ecastris. & ex acie
pelluntur. & in maledictis leuiticis
ad huiuscemodi homines sermo di¬
rigitur. ꝑsequetur uos uox folii uo
lantis. & fugietis nullo ꝑ sequente.
Scio me inciiusdã comentariis legis¬
se exponentis ioħis exgłiste pͥncipiũ.
omnia ꝑ ipsum fact̾a sunt. & sine ip¬
so factum ẽ nchil. hoc quod dr. in
chil ad malitiã retulisse. rursumq
ipsam maliciam interpretatum eẽ¬
ad diabolum. & isto grͣadu quasi ip¬
sum qd̃ factum est sine xp̃o nichil
diabolum intellexisse. Si gͥ malicia
uł diabolus nchil ẽ. & fugerunt
qui corruptione corrupti st̃. nullo
id ẽ nichilo ꝑsequente. diabolus
eos ẽ ꝑsecutus in nichili. Quod sicui
uidetur minis coactum. & contra
scͥpture simplicitatem. artificio
potius eloquii quã uera inter pre¬
tatione dissertum. uł priorem uł
bens sp̃m. & mendatiũ potuis lo¬
querer. Stillabo tibi in uinũ & in
ebrietatem. & erit suꝑ quẽ stilla¬

Expanded text:
suorum, ejiciuntur e castris, et ex acie suorum, ejiciuntur e castris, et ex acie repelluntur , et in maledictis Levitici ad hujuscemodi homines sermo dirigitur: Persequetur vos folii vox volantis, et fugietis, nullo persequente . Scio me in cujusdam commentariis legisse, exponentis Joannis evangelistae principium: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, hoc quod dicitur, nihil, ad malitiam retulisse: rursumque ipsam malitiam interpretatum esse diabolum, et isto quasi gradu, ipsum quod factum est sine Christo, nihil diabolum intellexisse. Si igitur malitia, vel diabolus nihil est, et fugerunt qui corruptione corrupti sunt, nullo, id est, nihil persequente, diabolus eos est persecutus in nihili. Quod si cui videtur nimis coactum, et contra Scripturae simplicitatem artificio potius eloquii, quam vera interpretatione dissertum, vel priorem, vel bens spiritum et mendacium potius loquerer stillabo tibi in vinum et in ebrietatem et erit super quem stilla
Abbreviated transcription (Latin):
entes ñ solũ animam s corpus quoq
suum corrumpunt. uoluptatum facti¬
amatores dĩ. Poterat quoq dicere
ꝓpter immunditiam corrupti estis.
&e sensus etiam absq corruptione fu¬
isset expletus. Nunc autẽ quia ait.
corrupti estis corruptione. ad distinctio¬
nem michi uidetur corruptionis sa¬
lutaris dirisse. iuxta quã & apłs lo
quitur. Et si is qui foris homo nr
est corrumpitur. s qui in tus est re¬
nouatur de die in diem. Qui semꝑ
mortificationem iħu portat incorpore
suo. & exteriorẽ corrumpit hominẽ.
&e carnem ĩperio anime subicit. iste
corrumpitur quide. s non corrup¬
tione. quia corruptis illius salitaris¬
¶ est.¬
LU Fugistis nemine ꝑsequente
Ad eos dr̃ qui ꝓpter immunditiam
corruptione corrupti sunt. quod
conscientia peccatoꝵ etiã absq sup¬
pliciis resistere hostib & dimicare.
non audeant. Unde & formidolosi in
scõꝵ prelio ne terreant mentes fr̃m

Expanded text:
entes, non solum animam, sed corpus quoque entes, non solum animam, sed corpus quoque suum corrumpunt, voluptatum aamatores Dei. Poterat quoque dicere, propter immunditiam corrupti estis, et sensus etiam absque corruptione fuisset expletus. Nunc autem quia ait, corrupti estis corruptione, ad distinctionem mihi videtur corruptionis salutaris dixisse: juxta quam et Apostolus loquitur: Et si is qui foris homo noster est, corrumpitur; sed qui intus est renovatur de die in diem . Qui semper mortificationem Jesu portat in corpore suo, et exteriorem corrumpit hominem, et carnem imperio animae subjicit, iste corrumpitur quidem, sed non corruptione, quia corruptio illius salutaris est. Fugistis, nemine persequente. Ad eos dicitur, qui propter immunditiam corruptione corrupti sunt, quod conscientia peccatorum etiam absque suppliciis resistere hostibus et dimicare non audeant. 459 Unde et formidolosi in sanctorum praelio, ne terreant mentes fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
bant et̃nis montib. ipse dñs loquebat᷑.
Ds̃ appropinquans ego. & ñ ds de
longe. Montes autẽ ederni ad distinc¬
tionem eoꝵ uocantur. qͥ ñ sunt et̾ni
pncipum scilicet huius scł̃i montiũ
tenebrosoꝵ. qui cum erecti fuerint
uelut cedrus lyban transeuntes cũ
mundo. locus eoꝵ ñ poterit in ueni¬
rlxx Surge &e ambula. qͥa
non ẽt hic requies. Iubemur
in nullis mundi reb putare nobis re
mea post te. Quod si neglexernius.
& nolueriius audire dicentẽ. exurge
&e non inueniemus requiẽ. quia ubi
xp̃c ñ illuminat resurgentem. que ui¬
detur ẽẽ requies tribulatio ẽ. Lxx
Proyter immunditiam consũpti estis
corruptione. Pro eo quod diximus
consumpti estis. pocest iuxta grecam
intelligentiam in latino sonare sermo¬
ne. corrupti estis. ut sit ordo. Propter
immunditiam corrrupti estis corrup¬
tione. hoc autẽ ad eos dicitur. qui
uoluptati corporis & libidim serui¬

Expanded text:
bant aeternis montibus, ipse Dominus loquebatur. bant aeternis montibus, ipse Dominus loquebatur. Deus appropinquans ego: et non Deus de longe . Montes autem aeterni, ad distinctionem eorum vocantur qui non sunt aeterni, principium scilicet hujus saeculi montium tenebrosorum: qui cum erecti fuerint velut cedrus Libani transeuntes cum mundo, locus eorum non poterit inveniri. LXX: Surge et ambula, quia non est tibi hic requies. Jubemur in nullis mundi rebus putare nobis reqsit anima mea post te . Quod si neglexerimus, et noluerimus audire dicentem: Exsurge et non inveniemus requiem quia ubi Christus non illuminat resurgentem, quae videtur esse requies, tribulatio est. LXX: Propter immunditiam consumpti estis corruptione. Pro eo quod nos diximus, consumpti estis, potest juxta Graecam intelligentiam in Latino sonare sermone, corrupti estis: ut sit ordo, propter immunditiam corrupti estis corruptione. Hoc autem ad eos dicitur, qui voluptati corporis et libidinis servi
Abbreviated transcription (Latin):
cantes. & accinctos gladio. & uidices.
excubantib ante fores suas centurio¬
nib & turmis militum. xp̃i sacerdos
iuitat ad prandium. Tota clerici ur¬
be discursant querunt exhibere iudi¬
cib que illi in predoriis suis aut inue¬
nire ñ possunt. Aut certe inuenta ñ
coemunt. Nec uero arbitrandum
quod generaliter ad om̃s hec dirigat᷑
inuectio s quo eos qui tales sunt pul¬
set sermo ꝓpħicus. & cõminet᷑ eis sup¬
plicia & t̾enebras sempit̾nas. ut qui
pudore &e uerecundia ñ denentur. a¬
gant penitentiã. saldẽ comminatione
penarum.LeX Appropinqͣte
montib eternis. Eternos montes
ypħas. de quib scͥpͥtũ ẽ. fundam enta
eius inmontib scĩs. Et in alio loco.
Leuaui ocłos meos ad montes. unde
uemiet auxiliũ mͥ. Appropinquat
autẽ eternis montib. qͥ ñ peccatis su¬
is abͥeoꝵ contuberno seꝑat᷑. quomͦ¬
& moyses appropnquabat dõ ñ loco
s merito. Et ad eos qui appropinqua¬

Expanded text:
tantes et accinctos gladio, et judices, tantes et accinctos gladio, et judices, excubantibus ante fores suas centurionibus et turmis militum, Christi sacerdos invitat ad prandium. Tota clerici urbe discursant: quaerunt exhibere judicibus, quae illi in praetoriis suis aut invenire non possunt, aut certe inventa non coemunt. Nec vero arbitrandum quod generaliter ad omnes haec dirigatur invectio; sed quod eos qui tales sunt, pulset sermo propheticus; et comminetur eis supplicia, et tenebras sempiternas: ut qui pudore et verecundia non tenentur, agant poenitentiam saltem comminatione poenarum. LXX: Propinquate montibus aeternis. Aeternos montes, ta ejus in montibus sanctis . Et in alio loco: Levavi oculos meos in montes unde veniet auxilium mihi . Appropinquat autem 458 aeternis montibus qui non in peccatis suis a beatorum contubernio separatur: quomodo Moyses appropinquabat Deo, non loco, sed merito. Et ad eos qui appropinqua
Abbreviated transcription (Latin):
atq lasciuias pudicittã seruaresi
credunt. ꝓpħicus sermo describit. qͥ
eiciendi suint despatiosis domib lau¬
tisq conuiuiis. & multo labore epulis
conquisitis & eiciendi ꝓpter malas
cogitationes & oꝑa sua. Et siuis scre
quo eiciendi sint. ȩunͣgłium lege in
tenebras scilicet exteriores. ubi erit
fletus & stridor dentium. An ñ confi¬
sionis & ignominie ẽ. iħm crucife¬
um. magistrum pauꝑem atq esurici¬
tem. farsis predicare corporib et ieu¬
nioꝵ doctrinam. rubentes buccas.
tumentiaq ora ꝓferre : Si in apłoꝵ lo¬
co sumus. non solũ sermon̾ẽ eoꝵ
imitemur. s conuersationẽ quoꝙ
& abstinentiã amplectam᷑. Scm̃ utis¬
perib ministrare. Non oportet inqul¬
unt. dimisso u̾bo dĩ mistrare nos
mensis. At nunc non dico pauꝑes
ñ dico frẽs. et qui rursũ iuitari ñ
possunt. ex quib excepta grã nic hil
aliud episcopales sperent manꝰ. s mili¬

Expanded text:
atque lascivias pudicitiam servare se atque lascivias pudicitiam servare se credunt, propheticus sermo describit quod ejiciendi sint de spatiosis domibus, lautisque conviviis, et multo labore epulis conquisitis, et ejiciendi propter malas cogitationes et opera sua. Et si vis scire quo ejiciendi sint, Evangelium lege: In tenebras scilicet exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium : An non confusio et ignominia est, Jesum crucifixum, magistrum, pauperem atque esurientem fartis praedicare corporibus, jejuniorumque doctrinam, rubentes buccas, tumentiaque ora proferre? Si in Apostolorum loco sumus, non solum sermonem eorum imitemur, sed conversationem quoque et abstinentiam amplectamur. Sanctum utiperibus ministrare . Non oportet, inquiunt, dimisso verbo Dei, ministrare nos mensis. At nunc non dico pauperes, non dico fratres, et qui rursum invitare non possint ex quibus, excepta gratia, nihil aliud episcopalis speret manus sed mili
Abbreviated transcription (Latin):
scelera ur̃ã polluta ẽ. &e mundari ñ
poterit nͥ longum sabbatum antea ce¬
lebrarit. Propterea autẽ dico uobis
non habetis hic requiem. quia pollu¬
ta ẽ derra ur̃a. & corrumpetur putre¬
dine pessuna. captiuitate uidelicet uł
babyloma. uł romana. eo quod dñi
sanguinẽ hauserit. Iurta utramq enĩ
hystorie ueritatem. indelligi podest.Lx
Duces popłi mei proicientur de domib
deliciarum suarũ ꝓpter malas ad inuen¬
tiones suas eiecti sunt. Potest hoc et
generaliter de iudaici popł̃i pͥncipib
sacerdatib ac phariseis accipi. qͥ post
passionẽ dñi ꝓiecti sunt de urbe delitia¬
rum suarũ qua pͥus lascuuerant. ꝓt̃
malas ad inuentiones suas. et specra¬
liter de styrpe dauid. quia statim ut
natus ẽ dñs defecit pͥnceps exuida.
& dux defemorib eiꝰ ueniente cui re¬
positum erat. & expectatione gentuĩ
apparente. Sed eccłiȩ quoq pͥncie
qui delitiis affluitnit .&. inder epuls

Expanded text:
scelera vestra polluta est, et mundari non scelera vestra polluta est, et mundari non poterit, nisi longum sabbatum antea celebrarit. Propterea autem dico vobis, non habetis hic requiem, quia polluta est terra vestra, et corrumpetur putredine pessima, captivitate videlicet, vel Babylonica, vel Romasanguinem hauserit: juxta utramque enim historiae veritatem intelligi potest. LXX: Duces populi mei projicientur de domibus deliciarum suarum: propter malas adinventiones suas ejecti sunt. Potest hoc et generaliter de Judaici populi principibus, sacerdotibus ac Pharisaeis 457 accipi, qui post passionem Domini projecti sunt de urbe deliciarum suarum, in qua prius lascivierant propter malas adinventiones suas, et specialiter de stirpe David, quia statim ut natus est Dominus, defecit princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus , veniente cui repositum erat, et exspectatione gentium apparente. Sed et Ecclesiae quoque principes qui deliciis affluunt, et inter epulas
Abbreviated transcription (Latin):
traditos. tm̃ discordat in presenti loco
abhebraica ueritate. ut nec capita pos¬
simus ex equo ponere. nec eoꝵ simul
sententias explicare. Quã obrem nr̃a
pͥmũ trans latio disseratur. & postea
ad eosde ueniemus. Adhuc contra
popłm di sermo dĩ ẽ. cui supra iã dixe¬
rat. econtrario popłs ms̃ inaduer-¬
sarium consurrerit. de suꝑ tunicã
palliũ sustulistis. quod non solum
hoc egerint. s mulieres quoq idẽ
matronas quondã delicatas feceriñ¬
ire captiuas. siue sub methaphora ur¬
bes uideȩ. quas & mysaia filias syon
uocat. eo quod syon metropolis fuerit.
Aparuulis quoq earum tulistis inqͥt
laudem meam inꝑpetuum. Nullus
remansit inpopło. cunctis uł inter fec¬
tis uł captis qui meos psalmos cane¬
bant. S & pauci qui in babylone suꝑ¬
erant. canere se non posse testantur.
Quomodo inquiunt cantabimus can¬
ticum dñi interra aliena : Surgite
itaq & ite incaptiuitatẽ. quia in har
terra requiem ñ habetis que ꝓpter

Expanded text:
tantum discordat in praesenti loco ab Hebraica veritate, ut nec capita possimus ex aequo ponere, nec eorum simul sententias explicare. Quamobrem nostra primum translatio disseratur, et postea ad eosdem veniemus. Adhuc contra populum Dei sermo est, cui supra jam dixerat: Econtrario populus meus in adversarium consurrexit: desuper tunicam pallium sustulistis, quod non solum hoc egerint, sed mulieres quoque, id est, matronas quondam delicatas fecerint captivas ire, sive sub metaphora urbes Judaeae, quas et in Isaia filias Sion vocat , eo quod Sion metropolis fuerit. A parvulis quoque earum tulistis, inquit, laudem meam in perpetuum, nullus remansit in populo, cunctis vel interfectis vel captis, qui meos psalmos caneret; sed et pauci qui in Babylone supererant, canere se non posse testantur. Quomodo, inquiunt, cantabimus canticum Domini in terra aliena ? Surgite itaque et ite in captivitatem, quia in hac terra requiem non habetis, quae propter
Abbreviated transcription (Latin):
numero acerui frugum. ibi
uix parua sit casu la seruans spe¬
ciem cyboꝵ. refectionẽ anime ñ ha¬
bentium. Etͣ erit in nouissimo die
rum mons domus dni preꝑatus in
uertice montiũ. & sublimis suꝑ colleᷤ.
et fluent ad eum popłi. & proꝑabunt

Expanded text:
numero acervi frugum, ibi numero acervi frugum, ibi vix parva sit casula servans speciem ciborum, refectionem animae non habentium. Et erit in novissirum mons domus Domini pręparatus in uertice montium, et sublimis super colles; et fluent ad eum populi, et properabunt
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant. Si audẽ sub occasione pau¬
perum pauce ditantur domus. &
inuitro ac uase fictili aurũ comedimꝰ.
aut cum thesauris mutemus & uestes.
aut pauꝑ habitus ñ querat diuitias
senatoꝵ. Qd ꝓdest circa collum ad
abstergendos sudores linteolum non
preferre habitu pauꝑtadẽ. cũ mar¬
supium nr̃m unuersa pauperum tur¬
ba suspiret : Propter quod causa nrĩ
qui tales sumus. qui syon edificamus.
insanguine. & ierłm in iniquitate. qͥ
iudicamus in munerib qui inmer¬
cedibus respondemus. qui inpecunia
diuinamus. & suꝑ hoc fictã nobis scĩ¬
moniam uendicantes dicimus. non
uenient suꝑ nos mala. audiamus.
sententiam do mini quȩ sequatur.
Syon ce ierłm. & mons dempli. specula¬
torium. & uisio pacis. & demplum xp̃i
in consummatione. & in fine. quando
refrixerit caritas. et rara fides fuerit.
quasi ager arabitur. & redigetur in
tumulos. et erit in excelsa siluarum.
siue incustodiã pomoꝵ. ut ubi ample

Expanded text:
accipiant. Si autem sub occasione pauaccipiant. Si autem sub occasione pauperum paucae ditantur domus, et in vitro ac vase fictili aurum comedimus, aut cum thesauris mutemus et vestes, aut pauper habitus non quaerat divitias senatorum. 473 Quid prodest circa collum ad abstergendos sudores linteolum non , et praeferre habitu paupertatem, cum marsupium nostrum universa pauperum turba suspiret? Propter hoc, causa nostri, qui tales sumus, qui Sion aedificamus in sanguine, et Jerusalem in iniquitate, qui judicamus in muneribus, qui mercedibus respondemus, qui in pecunia divinamus, et super hoc fictam nobis sanctimoniam vindicantes dicimus: Non venient super nos mala. Audiamus sententiam Domini quae sequatur: Sion et Jerusalem, et mons templi, speculatorium, et visio pacis, et templum Christi in consummatione, et in fine, quando refrixerit charitas, et rara fides fuerit, quasi ager arabitur, et redigetur in tumulos, et erit in excelsa silvarum sive in custodiam pomorum: ut ubi amplae
Abbreviated transcription (Latin):
modo scͥpturam narrasse. quod illi
uoluerint. nec tam̃ intulisse quod ipsi
unt. de altari participantur et ui¬
uunt. ꝑmittitur tibi o sacerdos ut
uiuas de altari ñ ut lururieris. bo¬
ui trituranti. os ñ clauditur. Scimꝰ
ssta & tam̃ licentia hac apłs ñ abutit᷑.
&e habens uictũ uestitumq concentꝰ ẽ.
Nocte ce die laborate manib suis. necui
grauis sit. & urat in epłis suis se scẽ et
sine auarcia in .xp̃i ȩuangłm conuer¬
satum. & non solũ de se s de discipłls
siuis quoq hoc ipsum asserit qd̃ nullũ
miserit qui ab ecclesiis aut poscat
tulatur inquibusdam epłis ce¬
mitcentium munera
lantiam appellat. ñ tam sibi con¬
in ierłm. qui primum in xp̃o credi¬
derant de uideis. & piecti a parentib
&e cognatis. atq affi̾nib suis. tam pos¬
sessiones quã uuuersam sit pellecti¬
lem sacerdotib templi. ac popło uas¬
tante ꝑdiderant. Si tales pauꝑes suñ.

Expanded text:
modo Scripturam narrasse quid illi modo Scripturam narrasse quid illi voluerint, nec tamen intulisse quod ipsi unt, et de altari participant, et vivunt . Permittitur tibi, o sacerdos, ut vivas de altari, non ut luxurieris. Bovi trituranti os non clauditur . Scimus ista, et tamen licentia hac Apostolus non abutitur: et habens victum vestimentumque, contentus est: nocte et die laborat manibus suis, ne cui gsine avaritia in Christi Evangelio conversatum, et non solum de se, sed de discipulis quoque suis hoc ipsum asserit: quod nullum miserit, qui ab Ecclesiis aut posceretulatur in quibusdam Epismittentium munera Dei appellat, non tam sibi conin Jerusalem, qui primum in Christo crediderant de Judaeis, et projecti a parentibus et cognatis, atque affinibus suis, tam possessiones, quam universam supellectilem sacerdotibus templi, ac populo vastantes, perdiderant. Si tales pauperes sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit. aut quod illi optulerint. quin
potius a ꝓpħa pascuntur. & inuitant᷑
ad prandium. S fac eum accepisse.Sti¬
pes magis estimande st̃ tabernacłi. quã
munera ꝓpħie. Syclus enĩ uiginti obo¬
los habet. & quarta pars sycli quinq¬
sunt oboli. Et nr̃i gͥ sacerdotes si uolunt
uendere ꝓpħiam & columbas in cathedriᷤᷤ
suis ꝓponere. quas dñs flagello subuer¬
sonat & in tercio regnoꝵ libro. qͦd uxor
ieroboam in firmante filio ꝑgit ad achi¬
am hominẽ dĩ. et defert ei panes et iuiaᷤ
passas. & uasculũ mellis. Dicitur em̃.
quid secum illa portauerit. & tamen
ꝓpħa ñ scribitur accepisse quippe cũ
ꝙx corripuerit eam & uenturũ luctũ pre¬
dixerit. licet potuerint hii qui ad orio¬
los ire consuerant. quia multi diuini
ae arioli erant inisrł. mala consuetudi¬
ne estimasse. id ipsum etiam de ꝓpħs.
& uoluisse scĩs uiris offerre. quod di¬
unis offerre consueuerant. et tantũ¬

Expanded text:
acceperit, aut quod illi obtulerint: quin acceperit, aut quod illi obtulerint: quin potius a propheta pascuntur, et invitantur ad prandium. Sed fac eum accepisse, stipes magis aestimandae sunt tabernaculi, quam munera prophetiae. Siclus enim viginti obolos habet, et quarta pars ssunt oboli. Et nostri igitur sacerdotes, si volunt vendere prophetiam, et columbas in cathedris suis proponere, quas Dsonat et in tertio Regnorum libro, quod uxor Jeroboam, infirmante filio, pergit ad Achiam hominem Dei, defert ei panes et uvas passas, et vasculum mellis . Dicitur enim quid secum illa portaverit, et tamen propheta non scribitur accepisse: quippe cum et corripuerit eam, et venturum luctum praedixerit: licet potuerint hi qui ad hariolos ire consueverant quia multi divini et harioli erant in Israel mala consuetudine aestimasse idipsum etiam de prophetis, et voluisse sanctis viris offerre, quod divinis offerre consueverant, et tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħiam. aliud diuinationẽ. Numꝗͤ.
enim duͥnatio inscͥpturis. in bonam
partem accipitur. Nonerit ait augu
tum inquit & aurum ñ habeo. Pote¬
rat utiq symoni mago uendere qd
petebat. nnmo poterat simulare
uendentem. Sp̃s enĩ sc̃s. nec uenun¬
dari. nec emi potest. s oblatã pecuni¬
am cum ofference damnaure. Nunc
tiam. &e in dño requiescere &e dicere.
nonuenient suꝑnos mala. Quoꝵ causi
speculatorium dĩ hostili aratro duid¬
tur. & locus quonda pacis riunis pleiꝰ
fit. & templum dñi in uepres spinab
conuertitur. & ẽ habitacłm bestiari
Nec quẽquã moueat illud qd̃ in pͥm
regnoꝵ libro legimꝰ. saul uolentem i
ad samuhelem. dixisse puero suo adũ
seire ñ posse. quia p̾tiuĩ quod offeritt
ꝓuaticinio non haberet. & puerum
respondisse. ecce iiuenta ẽ in tnaũ
mea quarta pars sẏcli pecunie. & dabo
uiro di. & aimmuntiabit nobis uiã nr̃am.
Non enim scͥptum ẽ quod samu hel

Expanded text:
prophetiam, aliud divinationem: numquam prophetiam, aliud divinationem: numquam enim divinatio in Scripturis in bonam partem accipitur. Non erit, ait augurtum, inquit, et aurum non habeo : poterat utique Simoni mago vendere, quod petebat; immo poterat simulare vendentem Spiritus enim sanctus nec venundari, nec emi potest, sed oblatam pecuniam cum offerente damnavit . Nunctiam; et in Domino requiescere, et dicere: Non venient super nos mala: quorum causa speculatorium Dei hostili aratro dividitur; et locus quondam pacis, ruinis plenus fit, et templum Domini in vepres spinasque convertitur, et est habitaculum bestiarum. Nec quemquam moveat illud quod in primo Regum libro legimus, Saul volentem ire ad Samuelem dixisse puero suo, ad eum se ire non posse, quia pretium quod offerret pro vaticinio, non haberet, et puerum respondisse: Ecce inventa est in manu mea quarta pars sicli pecuniae, et dabo viro Dei, et annuntiabit nobis viam nostram : non enim scriptum est, quod Samuel
Abbreviated transcription (Latin):
regulani scͥpturarũ malis inter pretatio¬
nibus deprauantes. Isti edificant syon
insanguinib & ierłm in iniquitate.
Cum enim scͥptura iubeat. ne in ducas
impium in tabernacłm iustoꝵ. &e uirp̃
sanguinum & dolosum abhominabi¬
tur dñs. hi quoscumq de asseclis suis
ordinant clericos. & uitam eoꝵ inscan¬
dalum popłi exponentes. rei sunt infi¬
delitatis eoꝵ qui scandalirantur. Unde
dicitur. expedire homini ut mola asi¬
naria ligetur incollo eiꝰ et precipite¬
tur in ꝓfundum. quã ut scandaliret.
unum deminimis eccłiȩ. Cumq sacer¬
aotes malachias ꝓph̾a angłos uocet.
& os eoꝵ oracłm dñi sit. sine munerum
acceptione non uidicant. legentes. mu¬
nera excecant oculos etiã sapientium.
& quasi frenum more auertunt incue¬
pationem. & cum dicatur ad apłos.
nolite possidere aurũ. & argentum. aai
es in zonis ur̃is sit. & excutiatur de q̃
uri manib etiam labore ꝑata pecimna
uoces dñi uenditant. & decolumbis mer

Expanded text:
turarum malis interpretationibus depravantes, isti aedificant Sion in sanguinibus: et Jerusalem in iniquitate. Cum enim Scriptura jubeat: Ne inducas impium in tabernaculum justorum , et virum sanguinum et dolosum abominetur Dominus: hi quoscumque de asseclis suis ordinant clericos, et vitam eorum in scandalum populis exponentes, rei sunt infidelitatis eorum qui scandalizantur . Unde dicitur expedire homini, 471 ut mola asinaria ligetur in collo ejus, et praecipitetur in profundum, quam ut scandalizet unum de minimis Ecclesiae. Cumque sacerdotes Malachias propheta angelos vocet , et os eorum oraculum Domini sit , sine munerum acceptione non judicant, legentes: Munera excaecant oculos etiam sapientium, et quasi frenum in ore avertunt increpationem ; et cum dicatur ad apostolos: Nolite possidere aurum, et argentum, neque aes in zonis vestris sit : et excutiatur de sancti viri manibus etiam labore parta pecunia, voces Domini venditant, et de columbis merc
Abbreviated transcription (Latin):
auulsus. Mediȩ littere mem̃ & uiãũ.
utriq cõmunes sunt. Apud nos au¬
ẽ differentiam ñ habemus. hȩc & alia
nomina uident᷑ ẽẽ cõmitma. quȩ apud
hebreos elem̃toꝵ diu̾sitate & suis ꝓpri
nc habemiꝰ inmanib. fuit de oppido
thecue. quod sex milib ad meridia¬
nam plagam abest a sc̃a bethleem
quȩ mundi genuit saluatorẽ. & ul¬
tra nullus ẽ uiculus. ne agrestes qͥdẽ
casȩ & furnoꝵ similes. quas afri appel¬
lant mapalia. Tanta ẽ heremi uasti¬
tas. quȩ usq ad mare rubrũ ꝑsarumq
& echiopum. atq indoꝵ t̃minos di¬
latat᷑. Et quia humo arida atq ha¬
renosa nichil om̃ino frugum gignit᷑.
cuncta sunt plena pastorib. ut sterili¬
tatẽ t̃rȩ cõpensent pecoꝵ multitudine.
Ex hoc numero pastoꝵ & amos ꝓpha fu¬
it imꝑitꝰ sermone s ñscientia. Idem

Expanded text:
avulsus: mediae litterae MEM et VAU utrique communes sunt. Apud nos auest, differentiam non habemus, haec et alia nomina videntur esse communia, quae apud Hebraeos elementorum dinunc habemus in manibus, fuit de oppido Thecue, quod sex millibus ad meridianam plagam abest a sancta Bethleem, quae mundi genuit Salvatorem; et ultra nullus est viculus, ne agrestes quidem casae et furnorum similes, quas Afri appellant mapalia. Tanta est eremi vastitas, quae usque ad mare Rubrum, Persarumque et Aethiopum atque Indorum terminos dilatatur. Et quia humi arido atque arenoso nihil omnino frugum gignitur, cuncta sunt plena pastoribus, ut sterilitatem terrae compensent pecorum multitudine. Ex hoc numero pastorum Amos propheta fuit, imperitus sermone, sed non scientia. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt dnm̃ dicentẽ. ne sis uistus
multũ. &. ꝑuersȩ sunt uiȩ quȩ asinis¬
tris sunt. incurrunt induplex ue.
e contrario exclesiastici audiant. gau¬
oete. iterũ dico gaudete. S & agrico¬
la uocatur ad luctum. Habent enĩ et¬
heretici agricolas suos: in quoꝵ aruis
tribul nascuntur & spmmȩ. Et ad plan¬
ctum uocantur. qui norunt plange¬
re uł sua uł aliena peccata. Quãquã
hoc & in bonã partẽ possumꝰ acciꝑe. ut
uir ȩccłasticus & potens ad penitenti¬
am ꝓuocare. imitetur dñm̃ suũ dicen¬
tem. lamentati sumus & ñ planxistis.
lugere se dicit suꝑ eos qui non egerune
attulerunt unum draconũ. & furorem
aspidum insanabilẽ. Et hec unuersa pa
ut non habitet inter eos: nec dicat habi¬
tabo meis. & mambulabo: & ecce ego uo¬
biscũ sum omnib dieb usq ad consum¬
mationẽ scłl. Ue desiderantib diem

Expanded text:
audiunt Dominum dicentem: Ne sis justus audiunt Dominum dicentem: Ne sis justus multum. Et: Perversae sunt viae, quae a sinistris sunt. Incurruntque in duplex econtrario ecclesiastici audiant: Gaudete, iterum dico, gaudete . Sed et agricola vocatur ad luctum habent enim haeretici agricolas suos, in quorum arvis tribuli nascuntur et spinae, et ad planctum vocantur qui norunt plangere, vel sua, vel aliena peccata; quanquam et haec in bonam partem possimus accipere, ut vir ecclesiasticus et potens ad poenitentiam provocare, imitetur Dominum suum dicentem: Lamentati sumus, et non planxistis ,lugere se dicit super eos qui non egerunt attulerunt vinum draconum et furorem aspidum insanabilem. Et haec universa patut non habitet inter eos, nec dicat: Habitabo in eis, et inambulabo. Et: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Vae desider
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur chebor. quotiens in scͥpturis scĩs¬
transitus ex ꝑsona dĩ ponitur. ꝓ pena ac¬
cipiendũ: ut nequaquã apud eos mane¬
at. s ꝑtranseat ac relinquat. Unde &
maliis locis scdm̃ interpretationem
aquilȩ quando irascitur ds̃. furorẽ suũ
referri possunt ad hereticos: ut quia il¬
la & illa que iussa sunt facere noluert̃.
sit in omnib plateis eoꝵ planetus. La¬
ta enim & spatiosa uia. quȩ ducit ad
mortẽ. Singłiq hereticoꝵ & gentilium
in fabulis suis atq figmentis habent
plateas. Quib consequenter infertur:
& incunctis que foris sunt dicetur.ue.
ue. Qui enĩ in eccła fuerint ñ audient
ue. qͦd penarum ultimũ est: s si forte
peccauerint. sumetur lamentum suꝑ¬
eos. Id̾o autẽ foris siuie in omnib uiis
dicẽtur ue. ue. quia non habent unã
uiam que ducit aduitã. & que uia regia
ẽ. s prauas atq ꝑuersas: & declinan¬
des ad dexteram ac sinistram. dũ non

Expanded text:
dicitur EEBOR  , quoties in Scripturis sdicitur EEBOR  , quoties in Scripturis sanctis ex persona Dei ponitur, pro poena accipiendum, ut nequaquam apud eos maneat; sed pertranseat ac relinquat. Unde et in aliis locis secundum interpretationem Aquilae, quando irascitur Deus, furorem suum referri possunt ad haereticos, ut quia illa et illa quae justa sunt, facere noluerunt, sit in omnibus plateis eorum luctus. Lata enim et spatiosa via quae ducit ad mortem : singulique haereticorum et gentilium in sabulis suis atque figmentis habent plateas, quibus consequenter infertur: Et in cunctis quae foris sunt dicetur, vae, vae. Qui enim in Ecclesia fuerint, non audient vae, quod poenarum ultimum est; sed si forte peccaverint, sumetur super eos lamentum. Ideo autem foris sive in omnibus viis dicetur, vae, vae: quia non habent unam viam quae ducit ad vitam, et quae via regia est, sed pravas atque perversas, et declinantes ad dexteram ac sinistram, dum 299 non
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs ds̃ omp̃s. In cunctis plateis
planctus: & in omnib uiis dicetur.
ue. uie. Uocabitur agͥcola ad luctum.
& adplanctũ hi qui sciunt lamentadio¬
nem⁊ & in omnib uiis planctus:. quia
ꝑtransibo ꝑmediũ tui dicit dñs. Pre¬
cepi ut quereretis bonũ & ñ malũ. & ui¬
ueretis. essetq dñs uobiscũ: & iterũ in¬
tuli. ne semel tantũ uos monitos dicere¬
tis. odio habete malũ. & dili gite bonũ.
& restituite uidicium inportis qui odio
habuistis inporta corripientẽ. ut mise¬
reatur dñs reliquiis ioseph. Et quia
facere noluistis in ea precepta calcan¬
colȩ uocabuntur ad luctũ. & quisci¬
unt more ꝓuincie p̾cinere. ad concital¬
das lacrimas uocabunt᷑: ut nequaqũ
momĩb plateis sicut supra dictum est
s inueͥneis sit planctus & luctus: ut¬
ubi quondã fuit materia leticie. sit orig
lacrimarum. E hȩc omnia fient: quia
ꝑtransibo inquit in medio tui. Uerbi
hebraicũ ꝑtrinsibo. quod lingua coꝵ¬

Expanded text:
minus Deus omnipotens: In cunctis plateis planctus: et in omnibus viis dicetur vae, vae. Vocabitur agricola ad luctum, et ad planctum hi qui sciunt lamentationem, 298 et in omnibus viis planctus: quia pertransibo per medium tui, dicit Dominus. Praecepi ut quaereretis bonum, et non malum, ut viveretis, essetque Dominus vobiscum. Et iterum intuli ne semel tantum vos monitos diceretis: Odio habete malum, et diligite bonum et restituite judicium in portis, qui odio habuistis in porta corripientem, ut misereatur Dominus reliquiis Joseph: et quia facere noluistis, mea praecepta calcancolae vocabuntur ad luctum, et qui sciunt more provinciae praecinere ad concitandas lacrymas vocabuntur, ut nequaquam in omnibus plateis, sicut supra dictum est, sed in vineis sit planctus atque luctus; ubi quondam fuit materia laetitiae, sit origo lacrymarum. Et haec omnia fient, quia pertransibo, inquit, in medio tui. Verbum Hebraicum, pertransibo, quo eorum lingua
Abbreviated transcription (Latin):
um. micheã. Sophoniã. & aggeũ. pͥmum
bros. chromatio aquileiens epõ delega¬
ui. Tercio post longi temporis silentium.
Dresenti anno qui sexti consulatus archa¬
dii augusti & anicii probi fastis nomen
imposuit: exsuꝑio cholosans eccłȩ pon¬
tificirachariã: &. eiusdem urbis miner¬
uio. & alexandro monachis. malachiã.
ꝓpħam interpretatus sum. Statunq re¬
currens ad pͥncipium uoluminis. osee.
& ioel. & amos tibi negare non potui:
ꝙ post grauissimã corporis egrotationẽ
dictandi celeritate ostendi temerttatẽ
meam: ut qͦd alii stilum sepe uertendo¬
ñ audent scribere. ego committerem
casui qui semꝑ dictandes sequitur. & de
ingenio atq doctrina audaciȩ ꝑiculũ
facerẽ. qm̃ ut sepe cestatus sum. laborẽ
ꝓpria scribendi manu ferre non ualeo:¬
& in explanatione sc̃arum scͥpturarum.
non uerba composita & oratoriis florib
adornata. s eruditio &s simplicitas que¬

Expanded text:
um, Michaeam, Sophoniam, et Aggaeum, primo um, Michaeam, Sophoniam, et Aggaeum, primo bros Chromatio Aquileiensi episcopo delegavi: tertio post longi temporis silentium, anti edisserui: praesenti anno, qui sexti consulatus Arcadii Augusti, et Anitii Probi fastis nomen imposuit, Exsuperio Tolosanae Ecclesiae pontifici Zachariam, et ejusdem urbis Minervio et Alexandro monachis Malachiam prophetam interpretatus sum. Statimque recurrens ad principium voluminis, Osee et Joel, et Amos, tibi negare non potui. Et post gravissimam corporis aegrotationem, dictandi celeritate ostendi temeritatem meam: ut quod alii stylum saepe vertendo non audent scribere, ego committerem casui, qui semper dictantes sequitur, et de ingenio atque doctrina, audaciae periculum facit: quoniam, ut saepe testatus sum, laborem propria scribendi manu ferre non valeo, in explanatione sanctarum Scripturarum, non verba composita, et oratoriis floribus adornata, sed eruditio et simplicitas quae
Abbreviated transcription (Latin):
altas me deportis mortis. ut annuntiẽ
om̃s laudes tuas inportis filie syon.
Mons uero samarie. ꝓpter suꝑbiam &
iactantiam custodię mandatoꝵ dĩ in¬
telligitur suꝑ hereticis qui despicuin
eccłam: quia in firma mundi elegit ds̃
ut confundat fortia. & stulta ut ꝑdat
sapientiã sapientiũ. & incellegentiam
prudentiũ reꝓbet. Isti uindemiauert̃
pͥmitias gentium. ut sub nomine xpĩa¬
no introducerent eas intorcularia sua. uͥ
ñ calcatur uua s ꝑditur. ubi ñ mustũ
exprimitur. s uenenum. Et in gressi sc̃
sibi. Pulchre dirit sibi. Nonͣ m gressi suñ
dõ. s sibi ingressi sunt. Alioquin. doma¬
gis egressi sunt dum recedunt ede eccłla.
uirta hebreos in fine huius quod ex¬
Repostero ordine atq con-¬
fuso duodecim ꝓpħarum
opus & cepimus. &. xp̃o ad¬
iuuante complemus. Non
enim a pͥmo usq ad nouissimũ iuxta
ordinẽ quo legunt᷑: s ut potuimus. &
ut rogati sumus. ita eos disseruimꝰ. Na¬

Expanded text:
ta mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Mons vero Samariae, propter superbiam et jactantiam custodiae mandatorum Dei, intelligitur super haereticis, qui despiciunt Ecclesiam; quia infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et stulta, ut perdat sapientiam sapientium, et intelligentirudentium reprobet . Isti vindemiaverunt primitias gentium, ut sub nomine Christiano introducerent eos in torcularia sua, ubi non calcatur uva, sed perditur: ubi non mustum exprimitur, sed venenum. Et ingressi sunt sibi. Pulchre dixit, sibi: non enim ingressi sunt Deo, sed sibi ingressi sunt. Alioquin Deo magis egressi sunt, dum recedunt de Ecclesia.juxta Hebraeos, in fine hujus, quod exaepostero ordine atque confuso duodecim prophetarum opus et coepimus, et Christo adjuvante, complebimus. Non enim a primo usque ad novissimum, juxta ordinem quo leguntur, sed ut potuimus, et ut rogati sumus, ita eos disseruimus. Na