comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum ⁊ t̾ram: alius eoꝵ ipsum celum ⁊ t̾rã.
creabilẽ materiã cęli et t̾rȩ sic eẽ credit cog¬
nominatã: alius iã formatas distinctasq
naturas: alius unã formatã eandẽq spĩta¬
lẽ. celi nomine: aliã informẽ corꝑabꝰ trȩ no
mine. Qui aut̃ intelligunt in nominibꝰ
celiae t̾re adhuc informẽ materiã. de qua
formaretur celũ & cra. nec ipsiunomͦ id
incelligunt. S alius unde consummare¬
tur intelligibił sensibiłq creatura: aliꝰ
tantũ unde sensibił moles ista corporea
sinu grandi continens ꝑspicuas ꝓmptas¬
q naturas: Nec illi uno mͦ qͥiã dispositas
digestasq creaturas cęlũ ⁊ t̾rã uocari hoc lo¬
co credunt: s aliꝰ inuisibilẽ acq uisibilẽ.
alius solã uisibilẽ. in qua luminosũ celũ
suspimmꝰ. ⁊ tram caliginosan: qũeq in eis
st̃. At ille qui ñ alit accipit in pͥncipio

Expanded text:
lum et terram, alius eorum ipsum coelum et terram, lum et terram, alius eorum ipsum coelum et terram, creabilem materiam coeli et terrae sic esse credit cognominatam. Alius jam formatas distinctasque naturas, alius unam formatam eamdemque spiritalem coeli nomine, aliam informem corporalis materiae terrae nomine. Qui autem intelligunt in omnibus coeli et terrae adhuc informem materiam, de qua formaretur coelum et terra, nec ipsi uno modo id intelligunt, sed alius unde consummaretur intelligibilis sensibilisque creatura, alius, tantum unde sensibilis moles ista corporea sinu grandi continens perspicuas promptasque naturas: nec illi uno modo, qui jam dispositas digestasque creaturas coelum et terram vocari hoc loco credunt, sed alius invisibilem atque visibilem, alius solam visibilem, in qua luminosum coelum suspicimus, et terram caliginosam quaeque in eis sunt. At ille qui non aliter accipit, In principio
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcꝗͣ cẽ tẽpalis creatuȩ. qđ tu ũ feceris. cui
uoluntas qr id÷ qđ tu: nullomͦ mutata. ł
quȩ antea ñ fuisset exorta uoluntate. fecis¬
ti omĩa. Non dece similitudinẽ tuã formã
omium: s de nichil o similitudinẽ infor¬
iem. que formaret᷑ ꝑ similitudinẽ tuã. re
currens uite unũ ꝓ captu ordinato. qͣntũ
cuiq rerũ in suo genere datũ ẽ: ⁊ fierent
omĩa bona ualde. srue maneant cita te. si¬
ue gr̃adatim remotiore distantia ꝑ tẽꝑa.i
locos. pulchras narrationes faciant aut pa¬
tiant᷑. Uident hec: & gaudent in luce ue¬
ritatis tuȩ. Quautulũ hic ualent: &e aliꝰ
eoꝵ intendit inid qđ dictũ ẽ. In pͥncipio fec̃
ds̃: & resipiscit sapientia. pͥncipiũ. qr &
loquit᷑ ipsa nob. Alius itidem inte
conditanĩ: & sic accipit inpͥncipio fecit.
ac si diceret᷑. pͥmo fecit. Atq in eis qͥ intel¬
ligunt in pͥncipio. qđ insapientia fecisti ce¬

Expanded text:
temporalis creaturae quod tu non feceris, cuius temporalis creaturae quod tu non feceris, cuius uoluntas, quia id est quod tu, nullo modo mutata uel quae antea non fuisset, exorta uoluntate fecisti omnia: non de te similitudinem tuam formam omnium, sed de nihilo dissimilitudinem informem, quae formacurrens in te unum, pro captu ordinato quantum cuique rerum in suo genere datum est, et fierent omnia bona valde, sive maneant circa te, sive gradatim remotiore distantia per tempora et loca pulchras narrationes faciant, aut patiantur. Vident haec, et gaudent in luce veritatis tuae, quantulum hic valent, et alius eorum intendit in id quod dictum est, In principio fecit Deus, et resipiscit sapientiam principium, quia et loquitur ipsa nobis: alius itidem intenconditarum, et sic accipit, In principio fecit, ac si diceretur primo fecit, atque in eis intelligunt, In principio, quod in sapientia fecisti coe
Abbreviated transcription (Latin):
ex familiaritate carnis opinant᷑. Inquibꝰ
adhuc parinilis animalib dum isto hu¬
millimo genere u̾boꝵ tanꝗͣ mat̾no sinu. eoꝵ
gestat᷑ infirmitas: salubrit̃ edificat᷑ fides:
qua certum habeant & teneant dm̃ fecisse
om̃s naturas quas eoꝵ sensus mirabiliua¬
rietate circũspicit. Quoꝵ siquispiã quasi
inlitatẽ dictoꝵ asꝑnatꝰ extra nutritorias
cunas suꝑba in becillitate se extendit: heu
cadet miser: ⁊ dñe ds̃ miserere. ne in plu¬
mẽpullũ conculcent qui transeunt uiã:
&̾ mute angłm tuum. qui eũ reponat in¬
innido. ut uiuat donec uolet. Aui uͦ qͥbꝰ
hec u̾ba. ñ iã nidus. s opaca frutecta sunt :
uident in eis latentes fructꝰ. ⁊ uolitant.
letantes. & garriunt sciutantes: & carpũt
eos. Uident eñĩ cũ hec uerba legunt ł audi¬
unt. tua ds̃ aet̾ne. ⁊ stabili ꝑmansione
cuncta p̃tĩta & futura tẽꝑa supari: nec tam̃

Expanded text:
ex familiaritate carnis opinantur. in quibus ex familiaritate carnis opinantur. in quibus adhuc paruulis animalibus, dum isto humillimo genere uerborum tamquam materno sinu eorum gestatur infirmitas, salubriter aedificatur fides, qua certum habeant et teneant deum fecisse omnes naturas, quas eorum sensus mirabili uarietate circuminspicit. quorum si quispiam quasi uilitatem dictorum aspernatus extra nutritorias cunas superba inbecillitate se extenderit, heu! cadet miser et, domine deus, miserere ne implumem pullum conculcent qui transeunt uiam, et mitte angelum tuum, qui eum reponat in nido, ut uiuat donec uolet. Alii uero, quibus haec uerba non iam nidus, sed opacata frutecta sunt, uident in eis latentes fructus et uolitant laetantes et garriunt scrutantes et carpunt eos; uident enim, cum haec uerba legunt uel audiunt, tua, deus, aeterne stabili permansione cuncta praeterita et futura tempora superari nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
icut enĩ fons in paruo loco ub̾iorẽ.
plurib ꝙ raus in ampliora spatia flux.¬
um ministrat. quã quilibet eoꝵ riuoꝵ. qui
ꝑ multa locoꝵ ab eodẽ fonte deducit᷑. ita
narratio dispensatoris tui sermõcinatoris
plurib ꝓfutura. paruo sermonis modulo
scatet & fluenta liquide ueritatis: unde
sibi quisq uerũ qđ de his reb pot̃. hic illud.
ille illud. ꝑ longiores loquelarũ anfractꝰ
trahat. Nlii enĩ cũ hȩc u̾ba legunt. uł au¬
diunt. cogitant dm̃rquasi hominẽ. aut qͣsi
aliꝗͣ molẽ inm̃sam p̃ditã potestate nouo
quodã & repentino placito extra se ipsam
tanꝗͣ locis distantib fecisse cȩlũ ⁊i t̾rã duo
magna corꝑa supͣ & infra. quib omĩa conti¬
nerent᷑: & cũ audiunt dixit ds̃ fiat illud.
& factũ ẽ. illud. cogitant u̾ba cepta. & fimi¬
tã. sonantia tẽporibꝰ atq transciuitia post
quoꝵ transitũ statim cristere qđ uissum ÷
ut existeret: Et siquid forte aliud hoc modo

Expanded text:
icut enim fons in paruo loco uberior est pluribusque riuis in ampliora spatia fluxum ministrat quam quilibet eorum riuorum, qui per multa locorum ab eodem fonte deducitur, ita narratio dispensatoris tui sermocinaturis pluribus profutura paruo sermonis modulo scatet fluenta liquidae ueritatis, unde sibi quisque uerum quod de his rebus potest, hic illud, ille illud, per longiores loquellarum anfractus trahat. alii enim cum haec uerba legunt uel audiunt, cogitant deum quasi hominem aut quasi aliquam mole immensa praeditam potestatem nouo quodam et repentino placito extra se ipsum tamquam locis distantibus fecisse caelum et terram, duo magna corpora supra et infra, quibus omnia continerentur. et cum audiunt: "dixit deus: fiat illud, et factum est illud", cogitant uerba concepta, finita, sonantia temporibus atque transeuntia, post quorum transitum statim existere quod iussum est ut existeret; et si quid forte aliud hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd nos ñ potuimꝰ aut ñdũ possumꝰ &e ca¬
m̃ ineis inueiur pot̃. Postremo dnẽ qͥ d̃s es
& ñ caro & sangius. si quid homo minꝰ ui¬
dic. ñ quid & spm̃tuũ bonũ qui deducet
me in t̾ram rectã latere potuit. qͥcquid eras
in eis u̾bis tuipse reuelaturꝰ legentib pꝰ¬
teris. etiã sulle ꝑquẽ dicta sunt. unã for¬
tassis ex multis ueris sententiã cogitauit:
Qa si itaẽ: sit gͥ uia quã cogitauit cet̾is ex¬
celsior: nob̾ aut̃ dñe auc ipsam demonstra:
aut quã placet alterã uerã. Ut siue nob̾
hoc qđ etiã illi homini tuo. siue aliud ex
eoꝵ dẽ u̾boꝵ occasione patefacias. tu tam̃

Expanded text:
quidquid nos non potuimus aut nondum potuimus et taquidquid nos non potuimus aut nondum potuimus et tamen in eis inueniri potest. Postremo, domine, qui deus es et non caro et sanguis, si quid homo minus uidit, numquid et spiritum tuum bonum, qui deducet me in terra recta, latere potuit, quidquid eras in eis uerbis tu ipse reuelaturus legentibus posteris, etiamsi ille, per quem dicta sunt, unam fortassis ex multis ueris sententiam cogitauit? quod si ita est, sit igitur illa quam cogitauit ceteris excelsior, nobis autem, domine, aut ipsam demonstras aut quam placet alteram ueram, ut, siue nobis hoc quod etiam illi homini tuo siue aliud ex eorundem uerborum occasione patefacias, tu tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatorẽ. sp̃u tuo plenũita honoremus.
ut hoc eumte reuelante cũ hec scrib̾et at¬
tendisse credamꝰ qđ in eis maxime et luce
ueritatis. & fruge utilitatis excellit. Ita cũ
auꝰ dirert hoc sensit. qđ ego. & aliꝰ immo
illud qđ ego: religiosius me arbitror dicere:
cur ñ utiũq ponꝰ. si utrũq uerũẽ: ĩ si qd t̃
quispiã in hnis u̾bis uidet: cur ñ illa omĩa
uidisse credat᷑. ꝑ quẽ ds̃ unꝰ sacras luteraᷤ
si ad culm̃ auctoricatis aliqͥd scb̾em: sic mal¬
le scͥb̾e. ut qđ̃ ueri quisq de his reb capere
posset. mea u̾ba resonarent: quã ut unam
sententiã uerã adhoc aꝑtiꝰ ponerẽ. ut exdu¬
derem ceteras. quarũ falsitas me ñ posset of¬
fende. Holo itaq ds̃ m̃s tã p̃ceps eẽ. ut hoc
illũ urũ de te meriuisse ñ credã. Sensit ille
omĩno inhis u̾bis. atq cogitauit. cũ ea scri-¬
bet. quicqͥd hic ueri potumꝰ uiuenie: ⁊

Expanded text:
dispensatorem, spiritu tuo plenum ita honoremus, dispensatorem, spiritu tuo plenum ita honoremus, ut hoc eum te reuelante cum haec scriberet attendisse credamus, quod in eis maxime et luce ueritatis et fruge utilitatis excellit. lta cum alius dixerit: hoc sensit quod ego, et alius: immo illud quod ego, religiosius me arbitror dicere: cur non utrumque potius, si utrumque uerum est ? et quispiam in his uerbis uidet, cur non illa omnia uidisse credatur, per quem deus unus sacras litteras si ad culmen auctoritatis aliquid scriberem, sic mallem scribere, ut quod ueri quisque de his rebus capere posset, mea uerba resonarent, quam ut unam ueram sententiam ad hoc apertius ponerem, ut excluderem ceteras, quarum falsitas me non posset offendere. nolo itaque, deus meus, tam praeceps esse, ut hoc illum uirum de te meruisse non credam. sensit ille omnino in his uerbis atque cogitauit, cum ea scriberet, quidquid hic ueri potuimus inuenire et
Abbreviated transcription (Latin):
factã. et appellatã celũ et trã: qr inde facta
st̃ celũ et tra : nec tẽpore pͥmo factã: qr for¬
me rerũ exerunt tẽꝑa᷑ illa aut̃ erat in¬
formis. Iaq intẽporib simul animadu̾tit:
nec tam de illa narrari aliquid põt. nͥuelut
tẽpore pͥor sit cũ pendat᷑ extremior. Qui a
ꝓfecto meliora sunt formata ꝗͣ informiã. &e p̃¬
cedat᷑ aet̾nitate creatoris.ut eẽt de nichilo
unde aliquid fieret. In hac di̾isitate sen¬
tentiarũ ueraiti concordiã pariat ipsa uerita:
& dñs ur misereat᷑ nr̃i: ut legitime lege uta
in ꝓcepti fine pura caritate. Acꝑ hoc si qͥs
querit ex mequid hoꝵ mox ses cuus ille fa¬
mulus senserit: ñ st̃ hi sernones confessio¬
num mearũ sit ñ confiteor nescio. Et scio ta.¬
in illas ueras ẽẽ sententias ȩxceptis carnalib:
ricant: alta humilit̾ & pauca copiose. Sed
om̃s quos in eis u̾bis uera cernere ac dicere
sitimꝰ. F umdẽq famulũ cuũ scͥpture huius

Expanded text:
nde facta sunt caelum et terra; nec tempore primo factam, quia formae rerum egerunt tempora, illa autem erat informis iamque in temporibus simul animaduertitur; nec tamen de illa narrari aliquid potest nisi uelut tempore prior sit, cum pendatur extremior — quia profecto meliora sunt formata quam informia — et praecedatur aeternitate creatoris, ut esset de nihilo unde aliquid fieret. In hac diuersitate sententiarum uerarum concordiam pariat ipsa ueritas et deus noster misereatur nostri, ut legitime lege utamur, praecepti fine, pura caritate. ac per hoc si quis quaerit ex me quid horum Moses tuus ille famulus senserit, non sunt hi sermones confessionum mearum; si tibi non confiteor, nescio; et scio tamen illas ueras esse sententias exceptis carnalibus, tui non territant, alta humiliter et pauca copiose. sed omnes, quos in eis uerbis uera cernere ac dicere sitimus; eundemque famulum tuum, scripturae huius
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ adusant᷑: ut ñ ea quȩ uultis facia¬
tis. Nonein ait hȩc iniricẽ adu̾sant᷑
ut que potestis facere nolitis: s ut
ñ ea quę uultis faciatis. Cur gͦ con-¬
cupiscentia carnis quȩ utiq culpabi¬
lis atq uitiosa ẽ. nicħq ẽ aliud qͣn
desidnq̃ peccati. qđ idem apłs p̃cipit.
ne regnet in nr̃o mortali corꝑe. Ubisa¬
tis ostendit ẽẽ tam̃ in nr̃o mortali corꝑe
qđ ꝑmittendũ ñ sit ut regnetꝰ: Cur gͦ
ista concupiscentia ñ mutata ẽ. ea uobẽ¬
tate quã uoluntatẽ satis euident̃ ex¬
p̃ssit apłs. dicens. Ut ñ ea quȩ uultis
faciatis . si facile potest uoluntas uolũ¬
tate mutari: Nec sane isto mͦ naturã
siue anime suie corꝑis quã ds̃ creauit.
& quȩ tota bona ẽ. accusamꝰ: s eã dici¬
mꝰ ꝓpͥa uoluntate uiciatã. sine õĩ gr̃a¬
ñ posse sanari.terũ ait querendũ¬

Expanded text:
cem adversantur, ut non ea quae vultis faciatis: non enim ait, haec invicem adversantur, ut quae potestis facere nolitis, sed, ut non ea quae vultis faciatis. Cur ergo concupiscentia carnis, quae utique culpabilis atque vitiosa est, nihilque est aliud quam desiderium peccati, quod idem Apostolus praecipit ne regnet in nostro mortali corpore, ubi satis ostendit esse tamen in nostro mortali corpore quod permittendum non sit ut regnet; cur ergo ista concupiscentia non mutata est ea voluntate, quam voluntatem satis evidenter expressit Apostolus, dicens: Ut non ea quae vultis faciatis, si facile potest voluntas voluntate mutari? nec sane isto modo naturam, sive animae, sive corporis, quam Deus creavit et quae tota bona est, accusamus, sed eam dicimus propria voluntate vitiatam sine Dei granon posse sanari. Iteru
Abbreviated transcription (Latin):
terũ ait querendũ ẽ. si nat᷑a homiis bo¬
na ẽ. ꝗđ nullus negare nisi martioꝰ aut
tũ malueẽ. quis dubitet: H esponde¬
mꝰ & naturã homĩs bonã ẽẽ. & eam malo
carere posse. Nam idõ clamamiꝰ liba nos
a malo: qđ ñ ꝑficit᷑ quã dui corpꝰ qđ cor-¬
rũpit ad grauat anim̃ã.S hoc agit gr̃a
ꝑ fidẽ: ut aliquando dicat. Ubi ÷ mors
contentio titaͥ. nbi ẽ. mors aculeus tius. Acu¬
leus aut̃ mortis peccatũ autꝰ uͦ peccati lex.
Qm̃ lex ꝓhibendo auget peccati cupidita¬
tẽ. nͥ diffundat sp̃s caritate̾. Quę plena &
ꝑfecta tunc erit. cirindebimꝰ facie ad facio
It hoc inquit dicendiiẽ. Certe uist õs.
Negari eni npõt ĩputat auit t̃s homi om̃e
peccatii. Q hoc quoq confitendũ puto:
qr neq peccatũ ẽ. quicqd ñ ĩputabit᷑ in pec

Expanded text:
terum\', ait, \'quaerendum est, si natura hominis bona est, quod nullus negare nisi Marcion aut tum malum esse quis dubitet?\' respondemus et naturam hominis bonam esse et eam malo carere posse. nam ideo clamamus: libera nos a malo. quod non perficitur, quamdiu corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam. sed hocicatur: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis peccatum, virtus vero peccati Lex: quoniam Lex prohibendo auget peccati cupiditatem, nisi diffundat Spiritus charitatem, quae plena et perfecta tunc erit, cum videbimus facie ad faciem. Et hoc, inquit, dicendum est, certe justus Deus, negari enim non potest. Imputat autem Deus homini omne peccatum. Et hoc quoque confitendum puto quia neque peccatum est q
Abbreviated transcription (Latin):
Uac̃ in ꝓficientibꝰ agit. & om̃imͦꝰ implebitur
contentione mortis assũpta & caritate quȩ
credendo & sꝑando nutnt᷑. uidendo & opti¬
nendo ꝑfecta. Deinceps instituit diuinis
testimoniis agere qđ intendit qđ qͥle sit
de caritatis ꝑfectione cõpleri: & quid sit li¬
uari de corꝑe moras. uł qđ nomine i eiunii
elemosine & or̃onis omĩs iusticie generali

Expanded text:
unc in proficientibus agitur, et omni modo implebitur, contentione mortis absumpta, et charitate, quae credendo et sperando nutritur, videndo et obtinendo perfecta. Deinceps instituit divinis testimoniis agere quod intendit, quod quale sit perfectione compleri, et quid sit liberare de corpore mortis, vel quod nomine jejunii, e
Abbreviated transcription (Latin):
sum:s tantũmͦ eẽ posse Respouditͥ qđ neq
nos negamꝰ. Quando aut possit & ꝑ quẽ pos¬
sit: hoc querit᷑. Si enĩ mͦ :ñ om̃i animȩ fi¬
deli posite in corꝑe mortis huiꝰ orandii est
& dicendĩi. dimitte nob̾ debita nr̃a. cu ĩa in sc̃o
baptismo uniu̾sa fuerint dimissa p̃tita. Qs¬
qͥs aut m̃bris fidelib xp̃i hoc ñ ẽe. orandum
ꝑsuadeconat᷑: nicħ aliud qͣ se ẽẽ ipsum iꝑia¬

Expanded text:
sum, sed tantummodo esse posse respondit; quod neque sum, sed tantummodo esse posse respondit; quod neque nos negamus: quando autem possit, et per quem possit, hoc quaeritur. Si enim modo est, non omni animae fideli positae in corpore mortis hujus orandum est et dicendum: Dimitte nobis debita nostra; cum jam in sancto baptismo universa fuerint dimissa praeterita. Quisquis autem membris fidelibus Christi hoc non esse orandum, persuadere conatur, nihil aliud quam seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
cuuł nẽ. caritas quȩ ẽe debet. uł minor est
ꝗͣ debet Stue hoc uitari uoluntate possit. si¬
ue ñ posfit: qr si poc. psens uoluntas hoc fa
tam uitari por᷑ n quando uoluntas suꝑba
laudat᷑. s quando humił adiuuatur.
ost hec ille quiista corscͥpsit. inducit
ꝑsonã suã guasi cĩi alt̾o disputantẽ: & fac̃
se int̾rogani ͥ & quasi ab int̾rogante sibidic.
Das mͥ homine sine peccato: & respondet
dot qui ẽẽ possit. Et rirsꝰ ab int̾rogante dĩ:
& quis est: & respondet ipse. Tu Qđ ficdix¬
eris inquit ego ẽẽ n possum. respondendii ẽ:
cuiꝰ culpe ẽ: Qđ si direrit mea: dicendũ ẽ.
as hominẽ sine peccato ẽẽ posse: & respondet.
Qd ñ fum sine peccato. cuiꝰ culpa ẽ: Qđ sidix
erit inquit tua ẽ: respondendũ ẽ. Quomͦ mea.
si ẽẽ ñ possum: Nos respoudemꝰ nullũ cũeis
de his ub ẽẽ deb̾e conflictũ: qr ñ ẽ. ausus di¬
cere eẽ hominẽ sine peccato uł aliquẽ ł se ip¬

Expanded text:
 est caritas quae esse debet uel minor est quam debet, siue hoc uitari uoluntate possit siue non possit; quia si potest, praesens uoluntas hoc factamen uitari potest, non quando uoluntas superba laudatur, sed quando humilis adiuuatur. Post haec ille qui ista conscripsit introducit personam suam quasi cum altero disputantem et facit se interrogari et quasi ab interrogante sibi dici: \'das mihi hominem sine peccato?\' et respondet: \'do tibi qui esse possit\'. et rursus ab interrogante dicitur ei: quis est?\' et respondet: ipse tu. quodsi dixeris\', inquit, \'ego esse non possum, respondendum est: cuius culpa est? quodsi dixerit: mea, dicendum est:cis hominem sine peccato esse posse?\' et respondet: \'quod non sum sine peccato, cuius culpa est? quodsi dixerit, inquit, tua est, respondendum est, quomodo mea, si esse non possum? Nos respondemus nullum cum eis de his verbis esse debere conflictum, quia non est ausus dicere esse hominem sine peccato, vel aliquem, vel seip
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis testimonia tenendum.
Igit᷑ modum p̃cepit: ut nec diligentie ob cexxiiii¬
tentu quis seuiat᷑. nec sub patientie colore
cex Non faciendos homines male securos: uit ꝓpt̃ cexxx
rectã fidẽ etiã si meͥminib ꝑ manscrint non

Expanded text:
ritatis testimonia; tenendum igitur modum praecipit, ut nec diligentiae obtentu quis saeuiat nec sub patientiae colore 10. Non rectam fidem, etiamsi in criminibus permanserint, non
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ eẽt:ͥ atq ob hoc miserra fieret. Huiuis
porro uoluntatis male causa efficiens si
querat᷑: nichil inuenit᷑. Quid ẽ. enĩ qđ̃
facit uoluntatẽ malã: cũ ipsa faciat opꝰ
malũ: Ac ꝑ hoc mala uoluntas: efficiens
aut ñ habet aliquã uoluntatẽ. Si habet:
auc bonã ꝓfecto habet aut malã.Si bonã.
quis ita desipiat. ut dicat qđ bona uolun¬
tas faciat uoluntatẽ malã: Erit enĩ si
itaẽ. bona uoluntas causa peccati: qͦ ab¬
surdius putari nichil pot̃. Si aut̃ res ista
que putat᷑ facere uoliuitatẽ malã etiã
ipsa quoq habet uoluntatẽ malã. etiam

Expanded text:
minus esset, atque ob hoc misera fieret. Hujus minus esset, atque ob hoc misera fieret. Hujus porro malae voluntatis causa efficiens si quaeratur, nihil invenitur. Quid est enim quod facit voluntatem malam, cum ipsa faciat opus malum? Ac per hoc mala voluntas efficiens aut non habet aliquam voluntatem: si habet, au bonam profecto habet, aut malam: si bonam, quis ita desipiat, ut dicat quod bona voluntas faciat voluntatem malam? Erit enim, si ita est, bona voluntas causa peccati: quo absurdius putari nihil potest. Si autem res ista quae putatur facere voluntatem malam, ipsa quoque habet voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. omĩs essentia. que ñ sũme est.
qr neq illi aequał ẽẽ deb̾et. quȩ de nichi¬
lo facta ẽẽt. neq ullo mͦ ẽẽ posset si ab illo
facta ñ eẽt: nec ulloꝵ uitioꝵ offensione ui¬
tuꝑandꝰ.:i omĩum naturarũ ꝯsid̾atione
laudandus ẽ. Proinde causa beatitudi¬
nis angłoꝵ bonoꝵ ea uerissima repꝑitur.
qđ ei adberent qui summe ẽ. Cum uero
causa miserie maloꝵ angłoꝵ querit᷑: ca
inerito occurrit. qđ ab illo qui sume ẽ.
auersi. ad seipsos conu̾si sunt qui ñ sũ¬
me sẽ. Et hoc uitiũ. quid aliud quã fuꝑ¬
bia niuicupat᷑: Iuitiũ qui ppe omĩs pec¬
cati: suꝑbia. Noluer̃ gͦ ad illũ custodire¬
fortitudinẽ suã: & qui magis essent siei
qui sumne ẽ. adhererent. s illi se p̃ferẽ¬
do id qđ minꝰ ẽ. p̃tuler. Hic pͥmꝰ defectꝰ &
ita creata ẽ. ut nec summe eẽt. & tam̃ ad
beatiuidinẽ habendã eo qui sũme ẽ. frui
nosset: a quo au̾sa. ñ quidem nulla. s tam̃

Expanded text:
ia, quae non summe est — quia neque illi aequalis esse deberet, quae de nihilo facta esset, neque ullo modo esse posset, si ab illo facta non esset — nec ullorum uitiorum offensione uituperandus et omnium naturarum consideratione laudandus est. Proinde causa beatitudinis angelorum bonorum ea uerissima reperitur, quod ei adhaerent qui summe est. cum uero causa miseriae malorum angelorum quaeritur, ea merito occurrit, quod ab illo qui summe est auersi ad se ipsos conuersi sunt qui non summe sunt: et hoc uitium quid aliud quam superbia nuncupatur? initium quippe omnis peccati superbia. noluerunt ergo ad illufortitudinem suam : et qui magis essent, si ei qui summe est adhaererent; se illi praeferendo, id quod minus est praetulerunt. Hic primus defectus et ita creata est, ut nec summe esset, et tamen ad beatitudinem habendam, eo qui summe est frui posset, a quo aversa, non quidem nulla, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
am iͦ numeri disciplina cui lbet tardis¬
simo clarũ ẽ. qđ ñ sit ab hominib insti¬
tuta. s potiꝰ indagata & iuuenta. Non
enĩ sic pͥma sillabã italie quã b̾uẽ ꝓ¬
mntiauer ueteres. uosuit uirgiliꝰ. &
longua facta ẽ:. ita quisꝗͣ pot̾ efsicere
cũ uoluerit. ut ter t̾na aut ñ sint nouẽ:
aut ñ possͥ esficere quadratã figitrã:
aut ñ adt̾nariũ nimetũ cripla sinti Ad se

Expanded text:
am vero numeri disciplina cuilibet tardissimo clarum est, quod non sit ab hominibus instituta, sed potius indagata et inventa. Non enim sicut primam syllabam Italiae quam brevem pntiaverunt veteres, voluit Virgilius et longa facta est, ita quisquam potest efficere, cum voluerit, ut ter terna aut non sint novem, aut non possint efficere quadratam figuram, aut non ad ternarium numerum tripla sint, ad se
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩcem̃ inquit: ñ habeo in potestate. Nam
uincere tẽptationes peccatoꝵ meoꝵ si uo¬
lo & possum: nec dĩ adrutorio possum.
Uidetis fr̃s quã maligna heresis. Uide¬
tis quẽ ammodũ om̃s horretis: Cauete
ne capiamini. Noui enĩ calliditates &
t̃gi u̾sationes hominũ ĩpioꝵ. au̾soꝵ a
ueritate: & qr iã in suas sententias ceti¬
đunt. uinci nolentiũ: uidete obsetro uoᷤ.
Ecce enĩ inuenit qđ diceret. ideo nos di¬
cere ne nos inferas intẽptationẽ:. ne
aliqͥd nob contingat qđ ñ habemꝰ in
potestate. scđm corꝑis tẽptationẽ. Inde
gͦ dicebat dñs Uigilate &e orate. ne in¬
tretis intẽptationẽ. Hoc dicebat uigi¬
late & orate ne pedẽ frangatis. aut ne
caput doleatis. Aut ne in dampnum
incurratis: Non hoc dicebat.S qͥd dicebat:
Qđ petro dix̃. Rogaui ꝓ te. ne deficiat
egroto: rogaui ꝓte. Quid÷ Ne deficiat.
Quid: Manꝰ tua: Pes tuus: Ocłs tuus:

Expanded text:
haec enim" inquit "non habeo in potestate: nam haec enim" inquit "non habeo in potestate: nam uincere temtationes peccatorum meorum si uolo, et possum, nec dei adiutorio possum." Videtis, fratres, quam maligna haeresis. uidetis, quemadmodum omnes horretis. cauete, ne capiamini. noui enim calliditates et tergiuersationes hominum impiorum auersorum a ueritate et, quia iam in suas sententias acciderunt, uinci nolentium; uidete, obsecro uos. ecce enim inuenit quod diceret, ideo nos dicere: ne nos inferas in temtationem, ne aliquid nobis contingat quod non habemus in potestate secundum corporis temtationem. inde ergo dicebat dominus: uigilate et orate, ne intretis in temtationem? hoc dicebat: uigilate et orate, ne pedem frangatis aut ne caput doleatis aut ne in damnum incurratis? non hoc dicebat. sed quid dicebat ? quod Petro dixit: rogaui pro te, ne deficiat aegroto: rogaui pro te. quid ne deficiat? quid? manus tua, pes tuus, oculus tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
spendere. Item de eadem pelagianoꝵ heresi
ex sermone ad populum. ccxeui.¬
lla duo. dimute nob̾ debita nr̃a sic̃ & nõ
dimittimꝰ debitorib nr̃is. & ne nos in fe¬
ras intẽptationẽ. qͥndo pelagiauis obici-¬
unt᷑. qͥd eos putatis respondẽ: Horrui fr̃s
mei qͣndo audiui. Ego quidẽ ñ audiui au¬
qui hic p̃sbr fuit. & mͦ ẽ. ficcensis ep̃s.
Cũ remeasset aburbe roma. & ibi cu qͦdã
talia sentiente confligeret uł se conflix¬
isse referret: cũ urgeret᷑ pondere oratio¬
nis dnice urgebat enĩ eũ & dicebat. si
in nr̃a potestate ẽ. ñ petcare. & in nr̃a
potestate ẽ. om̃s peccatoꝵ tẽptationes
solis uoluntatis nr̃e uirib suꝑare. qͥre
dõ dicimꝰ nenos inferas intẽptationẽ:
Quid eii putatis respondisse: Rogamꝰ
inqͥd deũ ne nos inferat intẽptationẽ:
ne aliꝗd mali patiam qđ ñ habemꝰ inpo-¬
testate Ae ruã de equo & ne frangã pe¬
dẽ ne latro me it̃ficiat. & quid huiꝰ mõi.

Expanded text:
 Item de eadem Pelagianorum haeresi, ex sermone Ad populum. Illa duo: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris et: ne nos inferas intemtationem quando Pelagianis obiciuntur, quid eos putatis respondere? horrui, fratres mei, quando audiui. ego quidem non audiui auqui hic presbyter fuit et modo est Siccensis episcopus, cum remeasset ab urbe Roma et ibi cum quodam talia sentiente confligeret uel se conflixisse referret, cum urgueretur pondere orationis dominicae — urguebat enim eum et dicebat: ,,si in nostra potestate est non peccare et in nostra potestate est omnes peccatorum temtationes solis uoluntatis nostrae uiribus superare, quare deo dicimus: ne nos inferas in temtationem?" — quid eum putatis respondisse? "rogamus" inquit "deum, ne nos inferat in temtationem, ne aliquid mali patiamur, quod non habemus in potestate, ne ruam de equo et ne frangam pedem, ne latro me interficiat et quid huius modi.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ oibe clamat ad dm̃. dimitte nob̾ debita
nr̃a. Paritilos etia negant scđm ad̾ã
carnalit natos. contagiũ mortis pͥma na-
cati originał uinculo asser̃ nasci. ut ꝓrsꝰ ñ
sit qđ eis oporteat scd̾a natiuicate dimit¬
tũ S eos ꝓpt̾ea baptitari. ut regeneratio¬
ne adoptati amnutant᷑ ad regnũ dĩ de
bono in meliꝰ translati: ñ ista regenera¬
tione ab aliqͦ malo obligationis ueteris
absoluti. Nam etiã siñ baptizant᷑: ꝓmit¬
tunt eis extra regnũ quidẽ dĩ. s tam̃ et̃¬
nã a&e beatã quãda uitã suã. Ipsũ qͦ adã
dicunt etiã si ñ peccasset fuisse corꝑe mori

Expanded text:
rum orbe clamat ad Deum, Dimitte nobis debita rum orbe clamat ad Deum, Dimitte nobis debita nostra . Parvulos etiam negant, secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae cati originalis vinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis oporteat secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizari, ut regeneratione adoptati admittantur ad regnum Dei, de bono in melius translati, non ista renovatione ab aliquo malo obligationis veteris absoluti. Nam etiamsi non baptizentur, promittunt eis extra regnum quidem Dei, sed tamen aeternam et beatam quamdam vitam suam. Ipsum quoque Adam dicunt, etiamsi non p
Abbreviated transcription (Latin):
trinã. ut discamiꝰ que facere & que sꝑa¬
re debeamꝰ: Hon aũt ao hoc ꝑdonusp̃s¬
sui. ut quȩ didiceriniꝰ eẽ facienda fa¬
ciamꝰ. Ne ꝑ hoc diuinitꝰ nob̾ dari scien¬
tiã conficent᷑: qua ignorantia pellitur.
Caritatẽ aut dari negant. qua pie inui¬
tur: ut scilicet cũ sit dĩdoniĩ scientia.
quȩ sine caritate inflat. ñ sit dĩ donũ
ipsa caritas que ut scicutia ũ iflet ȩ¬
dificat. Destruunt etiã orationes quas
facit eccłia siue ꝓinfidelib e doctrine
dĩ resistentib ut com̾itant᷑ ad eũ: siue
ꝓfidelib ut augeat᷑ in eis fides. e ꝑse¬
uerent in eo. Hȩc quippe ñ ab ipso acci¬
nari metuens. dapnare cõpulsus ẽ. s
inposteriorib suis scͥptis hoc inuenit᷑
docere In id etiã ꝓgrediunt᷑. ut dicant
peccatũra Et exbis ęccłiam xp̃i in hac mor¬
talitate ꝑfici. ut sic omĩno sine macula¬
& ruga᷑ quan ñ sit xp̃i eccłia. quę toto t̾ra¬

Expanded text:
trinam, ut discamus quae facere et quae speratrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamus, non autem ad hocsui ut quae didicerimus esse facienda faciamus. ac per hoc diuinitus nobis dari scientiam confitentur, qua ignorantia pellitur, caritatem autem dari negant, qua pie uiuitur, I ut scilicet, cum sit dei donum scientia, quae sine caritate inflat, non sit dei donum ipsa caritas, quae, ut scientia non inflet, aedificat. destruunt etiam orationes, quas facit ecclesia siue pro infidelibus et doctrinae dei resistentibus, ut conuertantur ad eum, sine pro fidelibus, ut augeatur in eis fides et perseuerent in eo. haec quippe non ab ipso accinari metuens, damnare conpulsus est, sed in posterioribus suis scriptis hoc inuenitur docere. in id etiam progrediuntur, ut dicant peccatum et ex his ecclesiam Christi in hac mortalitate et ruga ; quasi non sit Christi Ecclesia, quae toto terra
Abbreviated transcription (Latin):
m ꝓp̃t qđ aitaslemo uenit ad me. nisi¬
ei fuerit datũi a patre meo. & qria dis¬
fundit᷑ caritas in cordibꝰ nr̃is. ut fides
ꝑdilectionẽ oꝑer. In tantũ in imici funt.
ut sine hac posse homi nẽ credant face¬
re omĩa diuina mandatar Cii si hoc ue¬
rũ ẽẽt. frustra dñs dixisse indet᷑. sine
menicħ potestis facere. Deniq pelagiꝰ
a fr̃ib increpatꝰ qđ nicħ tribueret adiu¬
torio grȩ di. ad eiꝰ mandata facienda cor¬
rectioni eoꝵ hactenꝰ cessit. ut ñ eã lib̾o ar¬
bitrio p̃poneret. s infideli calliditate
subponeret: dicens ad hoc eã darihomini
utiq ut faciliꝰ possint: uoluit credi etiã
si difficiliꝰ tam̃ posse hominessine gr̃a di¬
uina facere iussa adnina. Illã uͦ gratiã
dĩ sine quancħ boni possumꝰ facere. ñ
ẽẽ dicunt isi in libo arbitrio. Qđ mul-¬
lis suis p̃cedentib meritis. ab illo acce¬
pit nr̃a nat᷑a. Nd hoc tantũ existiman¬
tes ipso ad iuuante ꝑ suã legẽ atq doc¬

Expanded text:
 ait, Nemo venit ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo , et qua diffunditur charitas in cordibus nostris , ut fides per dilectionem operetur , in tantum inimici sunt, ut sine hac posse hominem credant facere omnia divina mandata: cum si hoc verum esset, frustra dominus dixisse uideretur: sine me nihil potestis facere. denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adiutorio gratiae dei ad eius mandata facienda, correctioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio praeponeret, sed infideli calliditate subponeret, dicens ad hoc eam dari hominiutique: "ut facilius possint t" uoluit credi, etiam si difficilius, tamen posse homines sine gratia diuina facere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ad hoc tantum existimantes ipso adiuuante per suam legem atque doc
Abbreviated transcription (Latin):
cognosci̾t & idõ amcor mala firimꝰ fusti¬
nemꝰ: qr bona eoꝵ nos delectent & tenent.
Nulliꝰ itaq repudianda ẽ. amicicia. sese
ingerentis ad amicicia copulandã: irut
statim recipiat᷑.s ut recipiendꝰ obtẽt. atq
ita tractet ut recipi possit. Iltum em̃ recep¬
tum in amiciciã possumꝰ dicere: cui omĩa
nĩa osilia refunde audemꝰ. & si qͥsꝗͣ est
qͥ se ñ audet. ingerere ad amiciciã faci¬
endã. cũ aliqͦ nr̃o tẽꝑali honore aut dig¬
nitate reuocat: descendendii ẽ ad eu. d
offerendũ illi quadã comitate & fũmiffi¬
one anumi qđ ꝑ se ipse ñ audet. Sane ꝗͣ
uis rariꝰ tam̃ aliquoties accidit: ut eius
quẽ uolumꝰ in amiciciã retiꝑe. pꝰ nob in¬
notescant mala qua bona. Quibꝰ offensi.
& qͦdãmͦ reꝑcussi. relinquimꝰ eũ & ad bo¬
uit eiꝰ infirma toleremꝰ: ut ad quedã sana
in quoꝵ delectatione ad quiescamꝰ. ꝑ cari¬

Expanded text:
cognoscitur. et ideo amicorum mala firmius susticognoscitur. et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. Nullius utique repudianda est amicitia sese ingerentis ad amicitiam copulandam, non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur atque ita tractetur, ut recipi possit. illum enim receptum in amicitias possumus dicere, cui omnia nostra consilia refundere audemus. et si quisquam est, qui se non audet ingerere ad amicitiam faciendam, cum aliquo nostro temporali honore aut dignitate reuocatur, descendendum est ad eum et offerendum illi quadam comitate et submissione animi quod amvis rarius, tamen aliquoties accidit ut ejus quem volumus in amicitiam recipere, prius nobis innotescant mala quam bona, quibus offensi et quodam modo repercussi relinquimus eum, et ad bout eius infirma toleremus, ut ad quaedam sana, in quorum delectatione adquiescamus, per cari
Abbreviated transcription (Latin):
cogitandũ: nullũ ẽẽ. hominẽ qͥñpossit ha-¬
be aliqđ bonũ qđ tu ñdũ habes. etiã si la¬
teat in quosine dubio possit te ce suꝑior.
Que cogitatio ad contundendã & edoman¬
dam suꝑbia ualet: ne arbitreris qm̃ tua bo¬
na quedã eminent & apparent. idõ alte¬
rũ nulla hab̾e quȩ lateant᷑. & fortasse ma-¬
ioris pondis bona quib te furꝑat uescien¬
tẽ. Non enĩ fallit nos aut adulatione po¬
mentis alt̃ alt̾uni existimantes suꝑiorem
sibi. Nonhoc itadebemꝰ existimare. ut ñ exis¬
timemꝰ s nos ȩxistimare fingamꝰ. suere
existi memꝰ posse ẽẽ aliqͥd occultũ in aliquo
unde nob̾ suꝑiorsit etiã si bonũ nr̃m quo illo¬
uidem fuꝑiores ẽe ñ sit occultũ. Iste cogita¬
tiones depmentes suꝑbia. & augentes cari¬
tatẽ. faciunt onera fratna inuicẽ. ñ solũ
aequo aĩo.s etiã libentissime fustineri.
Nullom atit dequoquã homine incognito
ferenda sententia ẽ & nemo nͥ ꝑ amiciciã

Expanded text:
Cogitandum etiam nullum esse hominem, qui non possit habere aliquod bonum, quod tu nondum habes, etiamsi lateat; in quo sine dubio possit te esse superior: quae cogitatio ad contundendam et edomandam superbiam valet, ne arbitreris, quoniam ana eminent et apparent, ideo alterum nulla habere, quae lateant, et fortasse maioris ponderis bona, quibus te superat nescientem. non enim falli nos aut adulatione pomentis alter alterutrum existimantes superiorem sibi . Non hoc itaque debemus existimare, ut non existimemus, sed nos existimare fingamus: sed vere existimemus posse esse aliquid occultum in alio quo unde nobis superior sit, etiamsi bonum nuidemur superiores esse, non sit occultum. istae cogitationes deprimentes superbiam et augentes caritatem faciunt onera fraterna inuicem non solum aequo animo sed etiam libentissime sustineri. nullo modo enim de quoquam homine incognito ferenda sententia est, et nemo nisi per amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
dii÷ ne xp̃m negligamꝰ ꝓpt̃ infiruiũ:
cũ infirmũ debeamꝰ diligere ꝓpter¬
giana: Ex libro de heresibꝰ ad quoduulde¬
elagianoꝵ ẽ. heresis hoc tpr
om̃ĩum recentissima . a pe-¬
lagio monacho exorta: quẽ
magistrũ cęlestius sic seuitꝰ ẽ. ut secta¬
tores eoꝵ cȩlestiani etiã nuncupent᷑.
Hi dei gr̃ȩ qua p̃destinati sumꝰ. in adop¬

Expanded text:
m neglegamus propter infirmum, cum infirmum debeamus diligere prGIANA. EX LIBRO DE HAERESIBVS AD QVODVVLTDEelagianorum est haeresis hoc tempore omnium recentissima, Pelagio monacho exorta. quem magistrum Caelestius sic secutus est, ut sectatores eorum Caelestiani etiam nuncupentur. hi dei gratiae, qua praedestinati sumus in adop
Abbreviated transcription (Latin):
dã eiꝰ sautia in pͥmo ingressu annciciȩ
fensione animi detoto hoĩe ausi sumuss
temerariã p̃uidicii ferre sententiã: Non
tuntes qđ dictũ ẽ. Nolite iudicare ne iu¬
dicemimi. de.in qͣ m̃sura m̃si fueritis.¬
in ea remetiet᷑ uob: Sepe aut̃ illa quȩ
bona st̃ pͥꝰ apparent in quib etiã teme¬
rariũ beniuolentie iudiciul cauendũ
÷: ne cũ totũ bonii putaueris. ea que
pꝰ ea mala apparuerint. securũ & in¬
paratũ te inueniant &e grauiꝰ offen-¬
dant᷑ ut cũquẽ temere dil exeras acer¬
bius ocłis qđ nefas ẽ. Quia etiã si muil¬
la eiꝰ bona p̃cedent :: hec quȩ pꝰ appa¬
ruer̃ mala pͥus emmerent: toleranda
tunc erant donec omĩa cũ illo ageres
quibꝰ talia sanari solent. Quantoma¬
gis cii eabona p̃cesser. quȩ tãꝗͣ pigno¬
ra nof debent ad postiora toleranda
constringere᷑. Ipsa ÷ gͦ lex xp̃i: ut in
uicẽ onera nr̃a porteni. Xpin aut̃ dili¬
gendo: facile sustinemus infirmitatẽ

Expanded text:
dam eius saucia in primo ingressu amicitiae offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praeiudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: nolite iudicare, ne iudicemini, et: qua mensura mensi fueritis, remetietur nobis. saepe autem illa quae bona sunt prius apparent; in quibus etiam temerarium beniuolentiae iudicium cauendum est, ne, cum totum bonum putaueris, ea quae postea mala apparuerint securum et imparatum te inueniant et grauius offendant, ut eum quem temere dilexeras, acerbius oderis. quod nefas est, quia etiam si nulla eius bona praecederent et haec quae post apparuerant mala prius eminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent; quanto magis, cum ea bona praecesserunt, quae tamquam pignera nos debent ad posteriora toleranda constringere ? Ipsa est ergo lex Christi, ut inuicem onera nostra portemus. Christum autem diligendo facile sustinemus infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
se portant & quasi incubant sibi. quã si
unꝰ tristis eẽt & altus gaudet. Si aũt adu¬
sum se tristes sint: ꝓrsus se colerare. ñ pos¬
sunt. Et idõ in huiꝰmodi affectionib fus¬
cipiendaẽ. aliquantulũ ipsa egritudo
de qua ins ꝑce aliũ libarie & sic suscipi¬
enda: ut ad auxiliũ ñ ad equalitatem
miseriȩ ualeatꝰ. Quẽ ad modũ se inclinat.
qui manii iacenti porrigit. Noneñĩ se ꝓ¬
icit. ut ambo iaceant: s incuruat tamen
ut iacentẽ erigat. Neq ulla res officiosũ is¬
tũ laborẽ ad portanda onera alioꝵ facie
ait apłs. hoc sentite in uob̾. qđ & in xp̃isto
iħi. Qui cũ informa dĩeet. ñ rapinã arbi¬

Expanded text:
se portant et quasi incumbunt sibi, quam si se portant et quasi incumbunt sibi, quam si unus tristis esset et alius gauderet; si autem aduersum se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt. et ideo in huius modi affectionibus suscipienda est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua uis per te alium liberari, et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae ualeat, quemadmodum se inclinat qui manum iacenti porrigit. non enim se proicit, ut ambo iaceant, sed incuruat tamen, ut iacentem erigat. Neque ulla res officiosum istum laborem ad portanda onera aliorum faciait apostolus: hoc sentite in uobis quod et in Christo Iesu, qui cum in forma dei esset, non rapinam arbi
Abbreviated transcription (Latin):
tunc portab̾: cũ tu adu̾sꝰ cũñ irasceris Ut
rursũ eo t̃pr quo de ira p̃occupauerit. ille
te lenitate & tranquillitate supportet.Hoc
exemplii ad id ꝑtinet. cũ diu̾sa słnt tẽpora
portantiũ onera suã quãuis ipsa ñsit infir¬
mitas in ambob enĩ ab inuicẽ trapoitat.
Ad diu̾sũ atit̃ infirinitatis genꝰ. aliud ex:¬
emplũ uidendũ ẽ. Ueluti si quis in seloqͥci¬
tatẽ uicerit. & ꝑtinatiã ñdũ uicerit: Aiꝰ uͦ
adhuc loquax s iam ꝑtinax ñ sit: debet
ille huiꝰ loquacitatẽ. & iste uliꝰ ꝑtinatiã
donecillud in illo & hoc in isto sanẽt ca¬
ritate portare. Par quippe infirmitas
induob si uno accidat t̾pr: tolerare se
inuice ñualent cũ adu̾sũ se intenditur.
Nam adu̾sus aliquẽ t̃ciũ & duo irati sibi
conueniunt: & se tolerant: quãꝗͣ nec to¬
lerare se inuicẽ dicendi st̃. s potiꝰ se inini¬
cẽ consolariDic̃ & tristes de re una mag̃

Expanded text:
tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo tempore, quo te ira praeoccupauerit,, ille te lenitate et tranquillitate supportet. hoc exemplum ad id pertinet, cum diuersa sunt onera portantium onera sua, quamuis ipsa non sit infirmitas; in ambobus enim ab inuicem ira portatur. ad diuersum autem infirmitatis genus aliud exemplum uidendum est; ueluti si quis in se loquacitatem uicerit et pertinaciam nondum uicerit, alius uero adhuc loquax, sed iam pertinax non sit, debet ille huius loquacitatem et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc in isto sanetur, caritate portare. par quippe infirmitas in duobus si uno accidat tempore, tolerare se inuicem non ualent, cum aduersum se intenditur. nam aduersus aliquem tertium et duo irati sibi conueniunt et se tolerant, quamquam nec tolerare se inuicem dicendi sunt, sed potius se inuicem consolari. sicut et tristes de re una magis
Abbreviated transcription (Latin):
tiomi studiosi scͥpser: cũ infretũ ad in¬
sulã tͣnseunt pascuarũ gr̃a. sic se ordinati
ut onera papitũi suoꝵ que gestant in cor¬
irib. suꝑ inuicẽ portent: ta ut posterior
suꝑ anteriorẽ ceruice ꝓiecta caput collocet.
Q& qr necesse ẽ . imnii eẽ. qui cet̾os p̃cedens.
ñ ante se habeat cui caput inclinet᷑ in¬
cib dicunt᷑ id agere ut lassatꝰ sui capiti
onere ille qui p̃cedit. pꝰ om̃s redeat &e ei fuc¬
cedat cuiꝰ ferebat caput cũ ipse p̃net. Ita
inuicẽ onera fua portantes fretũ transe¬
unt donet uentunt ad t̾re stabilitatẽ
Istan ceruoꝵ nattuã fortasse intendit sa¬
lomon:cu ait. Ceruus amicicie & pullus
giarũ tuatũ colloquat᷑ cecii. Nicħ eñĩ sic
ꝓbat amicu. que ad modũ oneris amici
portatio. Nec tam̃ inuicẽ portaremꝰone¬
ra nr̃a. si unũ tẽpꝰ eẽt infirinitatis ani¬
boꝵ qui onera sua sustinent: aut unũ in
nera infirmitatis: faciunt ut onera nr̃a
imucẽ portare ualeamꝰ. Ubi gra. Iraftĩs

Expanded text:
tionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum, quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita ut posterior super anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et quia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat et ei succedat cuius ferebat caput, cum ipse praeiret: ita inuicem onera sua portantes fretum transeunt, donec ueniant ad terrae stabilitatem. istam ceruorum naturam fortasse intenderit Salomon, cum ait: ceruus amicitiae et pullus gratiarum tuarum colloquatur tecum. nihil enim sic probat amicum quemadmodum oneris amici portatio. Nec tamen inuicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum, qui onera sua sustinent, aut unum infnera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicem portare ualeamus. uerbi gratia, iram fratris
Abbreviated transcription (Latin):
illa cogitatio: qr ille suscepit homine. Nos
aũt homines sumꝰ. ⁊ considaie debemꝰ qđ
egritudinẽ siue animi siue corꝑis ꝗͣin ho-¬
mine alio uidemꝰ. etiã nos hab̾e potuimꝰ aut
possumꝰ. Hoc gͦ exhibeamꝰ ei cuiꝰinfirnutatẽ
portare uolumꝰ: qđ ab illo nob uolumꝰ exhi¬
b̾i. si forte nos in ea eẽmꝰ. & ipse ñ eẽt ad hoc
ꝑtinet qđ ipse apłs ait. Omĩbꝰ omĩa factꝰ
sum. ut om̃s lucrifacerẽ. Cogitando scili
cet in eo uitio etiã se ẽẽ potuisse. unde cu¬
piebat aliĩ lib̾ari. Compatiendo enĩ potiꝰ
id agebat᷑: ñ m̃tiendo. sic̃ quidã suspicant᷑.
Et ii maxime qͥ indaciis sinsdefendendiᷤ
quȩ dũ negare ñ posst̃ alicuiꝰ magni exẽpli

Expanded text:
illa cogitatio, quia ille suscepit hominem, nos autem homines sumus et considerare debemus, quod aegritudinem siue animi siue corporis, quam in homine alio uidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facercet, in eo vitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberari. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime, qui mendaciis defendendis q
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate: ħ enedictiones fr̃is merbe¬
nedictiones nr̃as quas suꝑ uos facimꝰ.
euacuant: exmaniunt: eliount. Auditiᷤ
me credo fr̃s mei. quando dico ou̾si addiim
benedicamꝰ nomn eiꝰ: det nob ꝑscuerare in
mandatis suis ambulare in uia rectae¬
rudicionis suȩͥ placere illi in omi opere
bono & cet̾a talia ꝓrs inquiunt. hoc to¬
tũ in potestate nr̃a est ꝯstitutũ. Ergo
nos manit talia uob̾ optamꝰ: Defenda¬
mꝰ nos & uos: ne & nos sine causabene¬
dicamꝰ. l uos sine causa am̃ subscriba¬
tis. frs mei am̃ ur̃m subscͥptio ur̃aẽ:
consensio ur̃a ẽ. aostipulatio ur̃a ẽ. Ne
forte aliquis ipsoꝵ & nos condẽpnet &¬
uos: defendamꝰ Nos de apło paulo. Uide

Expanded text:
in potestate. benedictiones, fratres mei, benedictiones nostras,\' quas super uos facimus, euacuant, exinaniunt, elidunt. au-i distis me, credo, fratres mei, quando dico: conuersi ad dominum benedicamus nomen eius, det nobis perseuerare in mandatis suis, ambulare in uia recta eruditionis suae, placere illi in omni opere bono et cetera talia. prorsus, inquiunt, hoc\' totum in potestate nostra est constitutum. ergo nos inaniter talia uobis optamus. defendamus nos et uos, ne et nos sine causa benedicamus et uos sine causa amen suscribatis. fratres mei, amen uestrum suscriptio uestra est, consensio uestra est, adstipulatio uestra est. ne forte aliqui ipsorum et nos condemnent et uos, defendamus nos de apostolo Paulo, uide
Abbreviated transcription (Latin):
num. siue etiã quoꝵ cũq animaliũ scđm
inꝑiũ suũ. ⁊ asc ĩꝑtitas distributiones
potestatũ. & appetitiones cõmoditatu ita
rerũ nattire adhibet inqua creat omĩa. quẽ¬
admodũ t̃rȩ agriculturã. Quappt̃ ita ñ pos¬
su dicere. angłos malos magicis artibꝰ euo¬
catos. ereatores fuisse ranarũ atq serpen¬
tiũ: sic̃ ñ possum dicere homines malos se¬
getis ẽẽ creatores: quã ꝑ eoꝵ oꝑam uidero ex¬
ortã. Sic̃ nec iacob creator coloꝵ in peccoribꝰ
fuit: qr bibentib in conceptũ matrib uari-¬
atas uirgas quas intuerent᷑ apposuit.S
nec ipse pecudes creatrices fuerunt uarieta¬
tis plis suc qr inheserat animȩ illarũ disco¬
lor phantasia. ex contuitu uariarũ inrga¬
rum ꝑ ocłos ĩp̃ssã: qñ potuit n corpꝰ qđ sic
affecto sp̃n animabat᷑ ex conpassione comix¬
tionis afficere: unde teneris fetuũ pͥmordiis¬
colore tenus asꝑgeret᷑. Ut enĩ sic ex semet ip¬

Expanded text:
num siue etiam quorumcumque animalium secundum imperium suum et a se impertitas distributiones potestatum et appetitiones commoditatum ita rerum naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. quapropter ita non possum dicere angelos malos magicis artibus euocatos creatores fuisse ranarum atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos segetis esse creatores, quam per eorum operam uidero exortam. sicut nec Iacob creator colorum in pecoribus fuit, quia bibentibus in conceptu matribus uariatas uirgas quas intuerentur apposuit. sed nec ipsae pecudes creatrices fuerunt uarietatis prolis suae, quia inhaeserat animae illarum discolor phantasia ex contuitu uariarum uirgarum per oculos impressa, quae non potuit nisi corpus quod sic affecto spiritu animabatur ex compassione commixtionis afficere, unde teneris fetuum primordiis discolore tenus aspergeretur. ut enim sic ex semet ip