comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anseruat qͦ scla nde. moritos. si oe ꝑsertiaut a
uesgringos in futam. ut muttans głiticatis
corporib sint cũ xp̃o. ꝗd nunc de enoc & hi¬
lia credimꝰ. Didimꝰ ñ pedib s. uerb̃ in orige¬
nis sententia transiens. contra uia grabit᷑.
Ecce myst̾ium uob loqͦr. Om̃s qͥd̾ doriniemꝰ.
Si ñ indigeret resurrectio interp̾te. nec
obscuritatẽ hab̾et in sensib. nunꝗͣ patilũ
pꝰ multa quȩ de resurrectione locutꝰ ẽ. intu¬
lisset. Ecce myst̾i uob̾ dico. Oñs qͥd dor¬
miemꝰ. idẽ. moriem᷑: ñ om̃s aut̃ si soli sc̃ĩ ĩ¬
mitgabim. Scio qđ in nulł codicib scriptũ¬

Expanded text:
e morituros et de praesenti uita rapiendos in futuram, ut mutatis glorificatisque corporibus sint cum Christo, quod nunc de Enoch et Helia credimus. Didymus non pedibus, sed uerbis in Origenis sententiam transiens contraria uia graditur. ecce mysterium uobis loquor: omnes quidem dormiemus, Si non indigeret resurrectio interprete, nec obscuritatem haberet in sensibus, nunquam Paulus post multa, quae de resurrectione locutus est, intulisset: Ecce mysterium vobis dico: Omnes quidem dormiemus, id est, moriemur non omnes autem, sed soli sancti immutabimur. Scio q
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ qͥ possit intelligi. & id qđ seqͥt᷑. simul cͥ
illis rapiem᷑. Quo uerbo ostendi puto. subi¬
tũ ad meliora transcensũ. & iccireo raptũ se¬
uoluisse dicerr. ut uelocitas transeuntis. sensu
cogitantis erceðet. Qł & in alio loco eĩd̃ u̾bi
ppͥetate seruauit. Scio in xp̃o homine̾ antr

Expanded text:
amus, quid possit intellegi et id, quod sequitur: simul cum amus, quid possit intellegi et id, quod sequitur: simul cum illis rapiemur. quo uerbo ostendi puto subito ad meliora transcensum et idcirco raptum uoluisse se dicere, ut uelocitas transeuntis sensum cogitantis excederet. quod et in alio loco eiusdem uerbi proprietate signauit: scio hom
Abbreviated transcription (Latin):
apus patre uerbũ dei. Et tc̃ qͥdẽ egrodiebaitt᷑ in
deseriũ. ut audirent assumpti homini p̾cur¬
sorẽ. & uid̾e̾nt harundine uento agitatã. oc
qͥ facte st̃ tibis & uocas caiam̃. qͥ more puere
adulci sonat modulamine. canentiũ in plate¬
i atq dicentiũ. cantauimꝰ uob̾ & ñ psaltastis
Sunc aut̾ in uoce archangłi p̾ceoentis onñ descẽdẽ
de ceł. & in clarissima tuba. imnꝰqͥsq creden¬
tiũ uł ad p̃lrum ł ad sacerdotalia insniffia
ꝓuocat᷑. Legimꝰ in numeror: libro sacratas
dco tubas. quȩ antb hostias ꝑsonent. Sin au¬
tr magna uor ẽ. angeli. & tube & aichangeli.
qͥnto maior erit tubę dei quę ꝑat iuas. pri¬
mũ dorimientiũ & mortuoꝵ in rp̃o. deinde
eor qui uiuunt &̾ residui st̃. &ᵈ sermonis
dei p̾stolant᷑ aduentũ  forsitan simplicis tu¬
be clangor dormientib & mortius in xp̃o
necessariꝰ ẽ: uox aut̾ archangłi & tube oeihs
qͥ uuuint. & in p̾sentiã oni reseruant᷑. Llioe¬

Expanded text:
uerbum deus. et tunc quidem egrediebantur in desertum, ut audirent adsumpti hominis praecursorem et uiderent harundinem uento agitatam, de qua factae sunt tibiae et uocalis calamus. qui in ore puerorum dulci sonat modulamine canentium in plateis atque dicentium: cantauimus uobis et non saltastis; nunc autem in uoce archangeli praecedentisma tuba unusquisque credentium uel ad proelium uel ad sacerdotalia ministeria prouocatur. legimus in Numerorum libro sacratas deo tubus, quae ante hostias personent. sin autem magna est uox et angeli tubae et archangeli, quanto maior erit tubae dei, quae parat uias primum dormientium et mortuorum in Christo, deinde eorum, qui uiuunt et residui sunt et sermonis dei praestolantur aduentum! forsitan simplicis tubae clangor dormientibus et mortuis in Christo necessarius est, uox autem archangeli et tubae dei his, qui uiuunt et in praesentiam domini reseruantur. uide
Abbreviated transcription (Latin):
raptꝰ ẽ. in paradrsũ. & audiuit uerba inef¬
Fibilia. quȩ ñ licet homini loqͥ Alii erum
ꝑficientes & ut ita dicã gradientes ad ma¬
iora crescebant. donec fierent uirta is qd
scriptũ ẽ. magni ualos nimis. e qͦso: in in ce¬
lũ assumptos legimꝰ. Paulus an uas electio¬
nis in tereiũ celu rapt̾ ascendit. icuro
auoiuit uerba ineffabilia. Quoda ant̾ mͦ hi
qui rapiunt᷑ in nubib rapiant᷑ obuiã rp̃o.
diligentiꝰ contẽplandũ e. Scimꝰ nubes ꝓpħas¬

Expanded text:
diuit uerba ineffabilia, quae non licet homini loqui u i. alii enim proficientes et, ut ita dicam, gradientes ad maiora crescebant, donec fierent iuxta id, quod scriptum est, \'magni ualde nimis, et quosdam in caelum adsumptos legimus. Paulus autem, uas electionis, in tertium caelum raptus ascendit et audiuit uerba ineffabilia. quomodo autem hi, qui rapiuntur in nubibus, rapiantur obuiam Christo, diligentius contemplandum est. scimus nubes p
Abbreviated transcription (Latin):
ma que peccauerit ipsa moriet᷑. Appare¬
opꝰ suũ. nec ꝓpͥa qͥ postusat saluite c̾cẽꝑtꝰ ẽ.
aut̃ ñ tam illos qͥ de eor stẏrpe generati
st̃ ꝗͣ discipłos debemꝰ acciꝑe. de quib &
paulus loq̾bat᷑. filioli mei qͦs it̾um parturio.
scribit ad uiuenes. scribit ad patres. Et sit
decor dñi dei nr̃i suꝑ nos & opꝰ manuũ tua¬
rũ fac stabile suꝑ nos: &opꝰ mantũ nr̃arũ
confirma. Septuaginita. Et sit splendior dñi
dei nr̃i suꝑ nos. & oꝑa mannũ nt̃arũ diri¬
ge suꝑ nos: & opꝰ manuũ nr̃arũ dirige.
Ubi st̃ qui liberi arbitrui sibi potestate
plaudentes in eo se dei gr̾am putant ẽẽ.¬
consecutos. si habeant potestatẽ faciendi
ł ñ faciendi siue bona siue malaͣ. Ecce
hic beatꝰ moyses post resurrectionẽ quã
postulauerat dicens: imple nos matita

Expanded text:
ma, quae peccauerit, ipsa morietur. Appareopus suum nec propria, qui postulat, salute contentus est,  stirpe generati sunt, quam discipulos debemus accipere; de quibus et Paulus loquebatur: Filioli mei, quos iterum parturio .scribit ad juvenes, scribit ad patres. 21. Et sit decor Domini Dei nostri super nos, et opus manuum nostrarum fac stabile super nos: et opus manuum nostrarum confirma. Septuaginta; Et sit splendor Domini Dei nostri super nos; et opera manuum nostrarum dirige super nos: et opus manuum nostrarum dirige. Ubi sunt qui liberi arbitrii sibi potestate plaudentes, in eo putant se Dei gratiam consecutos, 1065 si habeant potestatem faciendi, vel non faciendi bona, sive mala? Ecce hic beatus Moyses post resurrectionem quam postulaverat, dicens: Imple nos matut
Abbreviated transcription (Latin):
seamꝰ ad scdam lecione. quȩ ita fert᷑ in
pleruq codicib Non qͥdẽ om̃s dormiein
os aut̃ ĩmutabinꝰ. Ex qͥ ñ nuui assert mul¬
tos uiuos in corporib repꝑiendos. & sin
dormiant onis ñ oms ẽẽ moritos¬

Expanded text:
 quae ita fertur in plerisque codicibus: non quidem omnes dormiemus, omnes autem inmuta b imur. ex qua nonnulli adserunt multos uiuos in corporibus repperiendos et, si non dormiant omnes, non omnes esse morituros
Abbreviated transcription (Latin):
imutabim᷑. Qui enĩ ex mortuis resurre¬
rerint & in nubib uiuentes rapti fuerin
tͣnsibt ad incorruptione. mortalitatẽ im¬
mortalitate mutabunt. ñ in tẽpore. ñ sai¬
tẽ in bren spatio. s. in athomo & puncto
teporis atq inonto qͦ palpebra ocłi me¬
ueri potest. in nouissima tuba. Lanta eni
fiet celeritate resurrectio mortuoꝵ ut
uiui qͦs incorporib suis consũm ationis
tempꝰ inuenerit. mortuos de inferis re¬
surgentẽ p̾̃uenire ñ ualeant. Qđ mani¬
festi paulus edisserens ait. Canec enim
tuba. & mortui resurgent incorrupti. &
nos imutabim᷑. Opportec enim corrupti¬
bile istud induere incorruptione. & mor¬
tale induere imortalitatẽ. ut possit in u¬
trãq partẽ uł in pęnis uł in cęlore regno
aubui qͥn &e ipsi ad meliora mutati. qͥd ne¬
cẽẽ fuit dicere. & nos ĩmutabin᷑  In hoc
uoluit i ntelligi qd incorruptio cõmunis
sit om̃iũ. imutatio aut̃ ꝓpͥe i̾toꝵ. dũ ñ

Expanded text:
inmutabimur. qui enim ex mortuis resurrexerint et in nubibus uiuentes rapti fuerint, transibunt ad incorruptionem et mortalitatem inmortalitate mutabunt non in tempore, non saltim in breui spatio, sed in atomo et in puncto temporis atque momento, quo palpebra oculi mouere potest, in nouissima tuba. tanta enim fiet celeritate resurrectio mortuorum, ut uiui, quos in corporibus suis consummationis tempus inuenerit, mortuos de infernis resurgentes praeuenire non ualeant. quod manifestius Paulus edisserens ait: canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. oportet enim corruptibile istud induere incorruptionem et mortale induere inmortalitatem, ut possint in utramque partem uel in poenis uel in caelorum regno dubium, quin et ipsi ad meliora mutati. quid necesse fuit dicere: et nos inmutabimur? an hoc uoluit intellegi, quod incorruptio communis sit omnium, inmutatio autem proprie iustorum,
Abbreviated transcription (Latin):
calũniã facio. cũ ipse manifestissime scriba
qͥ residui sum in aduentu dm̃i. Qui ft̃ aitt̃
residui. uerb discimꝰ saluatoris. Sic̃ in dich
noc ducebant uxores & nubebant. & repente
uenit diluuiui & tuli oms sic erit adueri
fili hominis. Quib sermonib apꝓbat᷑ in
fine mundi multos uiuos & adhuc in corporib
reppiendos. Seqͥt̃. In uissu. in uoce archange¬
li & mortu resurgent pͥmi. Et hoc rursũ¬
sauiator loqͥt in enangłio. Medi a aut
nocte sponsus uenit. qͥ utiq uiuentes ii¬
in corpore dephenaet. quando duo er̾t in le
ieb: adichs. ostendit᷑ medio uoetis ioris
om̃b consiationẽ mundi eẽ. uenturam:

Expanded text:
calumniam facio, cum ipse manifestissime scribat: qui residui sumus in aduentum domini? qui sint autem residui, uerbis discimus saluatoris: sicut in diebus Noe ducebant uxores et nubebant et repente uenit diluuium et tulit omnes, sic erit aduentus f il i i hominis. quibus sermonibus adprobatur in fine mundi multos uiuos et adhuc in corporibus repperiendos. sequitur: in iussu, in uoce archangeli et mortui resurgent pSalvator loquitur in Evangelio: Media autem nocte sponsus venit ; qui utique viventes in corpore deprehendet, quando duo erunt in leQuibus dictis ostenditur, medio noctis, securis omnibus, consummationem mundi ese vent
Abbreviated transcription (Latin):
Ons qͥde dormiemꝰ. om̃s aut̾ imitabim᷑
Enoc eni & helias mortis necessitate suꝑata
ita ut erant in corporib. de terrena con¬
uersatione ad cęlestia regna translati st̃
Unde & sci qui die consumationis atq
indicii en corporib repꝑiendi st̃ cu aliis
scis qͥ ex mortuis surrecturi ft̃ rapi¬
ent᷑ in nubib obuia rp̃o in aera &̾ n gu

Expanded text:
on dormiemus, omnes autem immutabimur. « Enoch enim et Elias, mortis necessitate superata, ita ut erant in corporibus, de terrena conversatione ad coelestia regna translati sunt . Unde et Sancti qui die consummationis atque judicii in corporibus reperiendi sunt, cum aliis Sanctis, qui ex mortuis resurrecturi sunt, rapien
Abbreviated transcription (Latin):
doriniemꝰ. idẽ moriem. Dormit aut̃ urta
iͨ ã ioͦ ta. scriptararũ qui mortũ ẽ. spe it¬
surrectionis fute. Omisq qͥ dormit utiq
exꝑgiscit᷑ si tam̃ ñ subita eũ uis mortis
oppsserit. & mors sõno fuerit copulata. sũ

Expanded text:
iemur. Dormit autem juxta idioma Scripturarum, qui mortuus est spe resurrectionis futurae. Omnisque qui dormit, utique expergiscitur: si tamen non subita vis mortis eum oppresserit, et mors somno fuerit copulata. Cumq
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscat caro contra spm. Si eni adhuc
desicdłat caro uiuit. Q qr uiuit desidat.
a ñ st̃ mortificata mẽbra suꝑ terrã. Qa¬
piscunt. que mortiticatione sui huicemodi
desidiũ ꝑdidert̃. Sic̃ gͥ qui uita caruere pꝰ¬
serii. & ad meliora transiati st̃ magis ui¬
uunt. deposito mortis corpore. & uitioꝵ
om̃iũ incentius: sic qͥ mortificationẽ iħu
uita ẽ. & uiuit in eis xp̃s de qͦ scriptũ ẽ
Hiuens sernio dei & efficax qͥ est dei uirtꝰ¬
& dei sapientia. Uniunt enĩ in qͥb uint un¬

Expanded text:
cupiscat caro contra spiritum. si enim adhuc desiderat caro, uiuit et, quia uiuit, desiderat et non sunt mortificata membra eius super terram, qpiscunt, quae mortificatione sui, hujuscemodi derium perdiderunt. Sicut igitur qui vita caruere prsenti et ad meliora translati sunt, magis uiuunt deposito mortis corpore et uitiorum omnium incentiuis, sic, qui mortificationem Iesu uita est, et uiuit in eis Christus, de quo scriptum est: uiuens sermo dei et efficax, qui est dei uirtus deique sapientia. uiuunt eni
Abbreviated transcription (Latin):
custodierit hoc qd̾ seriptũ ẽ. ne dederis sõnũ o¬
culis tuis. & palpebris tuis dormitationẽ. ut
saluus fias sic̃ cap̃a de innelis. & sic̃ auis de
laqͦis. doriet. & culpabił sopor & turpis c̃.
Uimq dormerit: transibit in mortẽ Qs
enĩ mouet᷑ qͥ iugilat: sic qͥ dormit iacet ĩmot.
&̾ mortis corpet similitudine. Qđ aut̃ dor¬
mitationẽ seqͣt᷑ mors: a pͥma ad corinthios
docere nos poterit. in ꝗͣ ita scriptũ ẽ. Ilunc
aut̾ xp̃s resurrex̃ ex mortuis pͥmitiȩ dormi¬

Expanded text:
custodierit hoc, quod scriptum est: ne dederis somnum ocustodierit hoc, quod scriptum est: ne dederis somnum oculis tuis neque palpebris tuis dormitationem, ut saluus fias sicut caprea de uinculis et sicut auis de laqueis, dormiet et culpabili sopore torpescet, cumque dormierit, transibit in mortem. sicut enim mouetur, qui uigilat, sic, qui dormit, iacet inmotus et in mortis torpet similitudine. quod autem dormitionem sequitur mors, et prima ad Corinthios docere nos poterit, in qua ita scriptum est: nunc autem Christus resurrexit a mortuis, primitiae dormi
Abbreviated transcription (Latin):
n p̃uenient illos neq soli rapient᷑. in nu¬
bib sed uixta exemplum euangłice parabo¬
le unũ denarium unamq mercedẽ &̃ un¬
decimȩ hore oꝑarui & pͥme qui in uineam
missi ft̃ saluitis accipient. Nec hoc alicui
uideat᷑ inutũ. ut ilispar labor. unũ p̃mi¬
ũ conseqͣt᷑. Magna qͥppe diuerfitas ẽ :¬
puto dictũ. Quis ẽ. homo qͥiuiriat a ñ
uideat morte .i edimet de morte aiãm
suã Neq enim ut qͥddam putant qͥs ꝓ¬
eo qđ est nulł acccpit᷑.s qͦsi dixerit qͥs pu¬
tas uixta illud qd̾ scriptum ẽ. Quis sapi¬
ens & intelliget hec: Et in alio loco. Dñe
qͥs habitabit in tab̾nado tuo. Et iterũ. Quis
cognouit sensũ ani Resiaui gͦ ert̃ de creden¬
tib pauci. qͥ aduentũ dñi uiceant. scđm io
qd̾ ds̃ uerbũ ẽ neqͦꝗ in uilitate carnis. s in
gła triumphantis. Et considandũ qͦmͦ pͥmũ
dornuentes appellauerit. deĩ in xp̃o mor¬
tuos qͦs iuuentes p̃uenire ñ potert̃. Qui enĩn

Expanded text:
n praeuenient illos neque soli rapientur in nubibus, sed iuxta exemplum euangelicae parabolae unum denarium unamque mercedem et undecimae horae operarii et primae, qui in uineam missi sunt, salutis accipient. nec hoc alicui uideatur iniustum, ut dispar labor unum praemium consequatur. magna quippe diuersitas est eputo dictum: quis est homo, qui uiuat et non uideat mortem, redimet d e morte animam suam? neque enim, ut quidam putant, t nullus, accipitur: sed quasi dixerit, quis putas, juxta illud, quod scriptum est: Quis sapiens, et intelliget haec? . Et in alio loco: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? . Et iterum: Quis cognovit sensum Domini? . Residui ergo erunt de credentibus pauci, qui aduentum domini uideant secundum id, quod deus uerbum est, nequaquam in uilitate carnis, sed in gloria triumphantis. et considerandum, quomodo primum dormientes appellauerit, deinde in Christo mortuos, quos uiuentes praeuenire non poterunt. qui enim non
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ erimꝰ. Q er his dictis ꝓbare conant᷑ pau¬
lũ & qͥcui eo scribebant eplam putasse se nec
moritos .s. repꝑiendos die consumationis in
corpore. Qđ si uerũ est errauit paulꝰ & hu¬
mana estimatione deceptꝰ ẽ: ut aibitraret᷑
se inueniendũ in corpore. qd falsum reru ci¬
it̃ appbauit. Hoc intellererant e ipsi thes¬
cientes. & couiocturis uariis fluctuabant di¬
cebantq. Si pulus inueniend̾ in corpore ẽ.
prim ẽ dies iudicii. Unde corrigit eos. scda

Expanded text:
. et ex his dictis probare conantur Paulum et, qui cum eo scribebant epistulam, putasse se non esse morituros, sed repperiendos die consummationis in corpore. quod si uerum est, errauit Paulus et humana aestimatione deceptus est, ut arbitraretur se inueniendum in corpore; quod falsum rerum exitus adprobauit. hoc intellexerant et ipsi Thescientes et coniecturis uariis fluctuabant dicebantque: \'si Paulus inueniendus in corpore est, proximus est dies iudicii\'. unde corrigit eos secundam
Abbreviated transcription (Latin):
nitoris genua sumisi. necduĩ cepi pͥoris ad
me luxuriȩ blandimta depellere. Et qr
ñ tam desiui a uitiis. qua cepi uelle desine¬
ua impedim̃ta ꝓponens. maria undiq cir¬
cundat & undiq pontu. Ilunc in medio
constitutꝰ elem̃to. nec regredi uolo nec regre¬

Expanded text:
nitoris genua submisi, necdum coepi prioris a nitoris genua submisi, necdum coepi prioris a me luxurię blandimenta depellere. Et quia paululum non tam desiui a uitijs, quam coepi uelle desineua impedimenta proponens maria undique circumdat et undique pontum. Nunc in medio constitutus elemento nec regredi uolo nec progre
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. conuentui. & ad mi¬
randii consortiũ licet isti
ocłi n mereant᷑ aspicere.
tota ẽ exulta¬
tione cõplecti. Spectare desertũ om̃iũ ai¬
meneꝵ ciuitate. uideni desolata ab ac¬
coł loca qͣsi ad q̃dã paradysi instar scõri
cetib obsidi Uerũ qr hoo mea fecere de¬
licta ne consorcio beatoꝵ insereret᷑ obses¬
sũ om̃i cͥmine caput: iocuro obsecro qͥa
uos impetrare posse ñ ambigo. ut mę
ante dixeram p̾sens & nc̃ ꝑ litteras uotu
indicare ñ cesso. qd̃ mens mea om̃i ad id
studiũ cirpiditate rapiat᷑. Nt̃ ur̾m ẽ
ut uoluntatẽ soqt᷑ effect. Meum ẽ. ut
uelmm. obsecrationii urarũ ẽ : ut ueli &
possim. Ego ita sum. quasi a cuncto gre¬
ge morbida oberrans ouis. Qđ nͥ me bon
pastor ad sua stabula hameꝑis impositũ
reportet lababunt gressuf. & in ipso co¬
namine uestigia oncioeni asingentas
Ego sum ille ꝓdigꝰ filiꝰ. qui om̃i ꝗͣ mͥ pater
credidat portione ꝓfusa nec dum me ad ge¬

Expanded text:
e conuentui, et admirandum consortium, licet isti oculi non mereantur, aspicere, tota cum exultatione complecti! Spectarem desertum omni amoenius ciuitate, uiderem desolata ab accolis loca quasi ad quoddam paradisi instar sanctorum coetibus obsideri! Verum quia hoc mea fecere delicta, ne consortio beatorum insereretur obsessum omni crimine caput, iccirco obsecro, quia uos impetrare posse non ambigo, ut me eante dixeram pręsens, et nunc per litteras uotum indicare non cesso, quod mens mea omni ad id studium cupiditate rapiatur. Nunc uestrum est, ut uoluntatem sequatur effectus. Meum est ut uelim, obsecrationum uestrarum est ut uelim et possim. Ego ita sum quasi a cuncto grege morbida aberrans ouis. Quod nisi me bonus pastor ad sua stabula humeris impositum reportarit, lababunt gressus et in ipso conamine uestigia concident assurgentis. Ego sum ille prodigus filius, qui omni quam mihi pater crediderat portione profusa necdum me ad ge
Abbreviated transcription (Latin):
epłe pauli ad chessalonicenses pͥmȩ pͦ nulta
quȩ uario prudentiq sermone diseruit
hee untulit. de qͥb nulli dubiũ ẽ. & acatiu ple¬
raq libasse. Quid ẽ. gͦ qdd scribit᷑ tdessalo¬
maensib in uerbo dei paulus & suuañ & tͥ¬
motheus. nos qͥ uiuimꝰ qͥ residui sumꝰ in ad¬

Expanded text:
e Pauli ad Thessalonicenses primae post multa, quae uario prudentique sermone disseruit, haec intulit, de quibus nulli dubium est et Acacium pleraque libasse: \'quid est ergo, quod scribunt Thessalonicensibus in uerbo dei Paulus et Siluanus et Timotheus: ns o s, qui uiuimus, qui residui sumus in ad
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ aduit̾ ẽ: & figam cesaris ũ labet. nec signa¬
ta: moneca publica. repbet᷑. Qui aut̃ rp̃i fa¬
cie claro p̾fert lumine. in corois uri marsupi¬
ũ recondat᷑. Et enĩ si dialectica scire uoluero.
aut philosoplior dogmata. & ut ad nr̃a rede¬
ã scientiã script᷑arũ noqͥꝗͥ. simplices eccłis iuroᷤᷤ
int̾rogare debeo quoꝵ alia gr̾a ẽ. & unꝰqͥͣsq in
suo sensu abundat. p̾serti cu in domo magna
uasor patrisfamiliȩ diu̾sitaᷤᷤ multa dicat᷑ .s. eoᷤᷤ
qͥ artẽ didicere ab artifice & in lege dñi meditant᷑.¬

Expanded text:
mmus adulter est et figuram Caesaris non habet nec signammus adulter est et figuram Caesaris non habet nec signatus moneta publica, reprobetur, qui autem Christi faciem claro profert lumine, in cordis nostri marsuppium recondatur. etenim, si dialecticam scire uoluero aut philosophorum dogmata et-ut ad nostram redeam scientiam-scripturarum, nequaquam simplices ecclesiae uiros interrogare debeo, quorum alia gratia est— et unusquisque in suo sensu abundat, praesertim cum in domo magna uasorum patris familiae diuersitas multa dicatur —, sed eos, qui artem didicere ab artifice et in lege dei meditant
Abbreviated transcription (Latin):
be. eoorq doctrina ad eicelsa sublatꝰ occurrit.
ñ doorsũ. s. in aere & spĩali intelligentia
scripturarũ. Occurrens aut̾ in spualib &
terrena dimittens. siue ille sit dormiens. suie¬
scẽdẽtẽin xp̃o mortuus. siue uiuens. & in illiꝰ p̾sen¬
tiã reseruatꝰ. semꝑ c̃ illo erit & fruec᷑ uerbo
dei. & sapientia ueritate atq iusticia. Hec ce¬
leri sermone dictaui. qd̾ eruditi uiri de utro¬
q sentirent loco. s qͥb: argum̃tis suas uellent
pbare sententias ur̃e prudentię erponens. No¬
qr enim tanta c̃. mee pusillitatis auctoritas
qͥ nichil sii: & inuidoꝵ tantis morsib pateo
gore discipłos p̾iudicata doctoris opimo. seo
dot rine ratio ponderanda ẽ. Siqͥs aut̃ con¬
trarię factionis ĩmurnurat qͥre eor expla¬
nationes legam quer doginatib ñ adqͥesco
sciat me illud apsi libenter auoire. O mĩa
pbate. qd̾ honum ẽ. tenete. Et saluatoris uoce
dicentis. Estote pbati nũmularii. Ut siqͥs mi¬

Expanded text:
bae eorumque doctrina ad excelsa sublatus occurrit non deorsum, sed in aere et spiritali intellegentia scripturarum. occurrens autem in spiritalibus et terrena dimittens, siue ille sit dormiens siue in Christo mortuus siue uiuens et in illius praesentiam reseruatus, semper cum illo erit et fruetur uerbo dei et sapientia, ueritate atque iustitia\'. Haec celeri sermone dictaui, quid eruditi uiri de utroque sentirent loco et quibus argumentis suas uellent probare sententias, uestrae prudentiae exponens. neque enim tanta est meae pusillitatis auctoritas, qui nihil sum et inuidorum tantum morsibus pateo, gorae discipulos, praejudicata doctoris opinio, sed doctrinae ratio ponderanda est. Si quis autem contrariae factionis immurmurat, quare eorum explanationes legam, quorum dogmatibus non acquiesco, sciat me illud Apostoli libenter audire: Omnia probate, quod bonum est, tenete , et Salvatoris verba dicentis: Estote probati nu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si mortiuis fuerit iuuet. Et omĩs
qui uiuit & credit in me: ñ moriet᷑ inet̾¬
nuĩ. Qui enĩ tota in xp̃o mente confidit.
etiã si ut homo lapsus mortuus fuerit in
peccato: fide sua uiuit in ꝑpetuum. Alio¬
quin mors ista cõmunis &̃ credentib & n
crodentib debet᷑ eqͣlit̾. & om̃s parit̾ resur¬
recturi st̃: alii in confusione ȩcernã. alii
ex eo qd̾ credunt in sempit̾na uitã. Et sic
nusli contigisse ꝑspicuume. Qui autͥ fider
magnitudine semꝑ uuiunt in xp̃o. ñ dormi¬
ent ñ morient᷑. s imitatores erunt uite apłi¬
ce qui absq ulla culpa uirert̾ in lege iusticiȩ.¬
& ad fidẽ dni transeuntes credentesq̃ in eo
qͥ uita uocat᷑ & resurrectio. nunꝗͣ dormiere.
nunꝗͥ mortui ft̃. Anima enim quę peccaue¬
rit. ipsa moriet᷑. Sic̾ gͥ anima que peccat
uiuente corpore mortua ẽ: & ead die qua
peccauerit dormit in mortẽ: dicente ȩccli¬
aste. qui peccaitit mortiuis ẽ. extc̃: sic̃ ani¬

Expanded text:
uerit, uiuet et omnis, qui uiuit et credit in me, non morietur in aeternum. qui enim tota in Christo mente confidit, etiam si ut homo lapsus mortuus fuerit in peccato, fide sua uiuit in.perpetuum. alioquin mors ista communis et credentibus et non credentibus debetur aequaliter et omnes pariter resurrecturi sunt, alii in confusionem aeternam, alii ex eo, quod credunt, in sempiternam uitam. et sic nulli contigisse perspicuum est. qui autem fidei magnitudine semper uiuunt in Christo, non dormient, non morientur, sed imitatores erunt uitae apostolicae, qui absque ulla culpa uixerunt in lege iustitiae et ad fidem domini transeuntes credentesque in eo, qui uita uocatur et resur.rectio, numquam dormiere, numquam mortui sunt. anima enim, quae peccauerit, ipsa morietur. sicut igitur anima, quae peccat, uiuente corpore mortua est et eadem die, qua peccauerit, dormit in mortem dicente Ecclesiaste: qui peccauerit, mortuus est ex tunc, sic ani
Abbreviated transcription (Latin):
tire qđ seriptuin: as̃ & dormitionẽ in pre¬
senti loco ii morte acciꝑe. ꝑ qͥ anima a
corpore seꝑat᷑. sed peccatum p̾ fidẽ. & ofsen¬
sam dei domitioneq p̃ baptismu. De qͦ &
ad corinthios loquebat᷑. Ido inter uos mul¬
ti infirmi st̃ & inbecilles & dormiunt
plurimi. A in alio loco. Ergo & qui dormi
petua morte ꝑituri qr n mortali crimine
continent. s. leui modicoq peccato. Qd̃ & aliꝰ
ses uitare cupiens loquebat. ne forte obdor¬
miã in mortẽ. Est enim somnꝰ peccati qui
duc̃ ad morie. & est alia delicti dormitio. qͥ
niorte ñ stringit᷑. Qui gͦ uirerit ea uita que
tꝰ. nec ad morte̾ usq peccauerit. iste de ui¬
salnaior in ęuangłio ioħis mistico sermone
cestat᷑. Queredit in mę ñ moriet᷑. & om̃is qͥ¬
Hide & apłs dni sui calcans uestigia ea do¬
cirit discipłos quę didicit a magistro. Dñs
mandatiq eiꝰ menior ẽ. dicentis. iugilate
q nescitis qͥ hora fur ueniat. & in alio lo¬

Expanded text:
itionem in praesenti loco non mortem accipere, per quam anima a corpore separatur, sed peccatum post fidem et offensam dei dormitionemque post baptismum, de qua et ad Corinthios loquebatur: ideo inter uos multi infirmi sunt et dormiunt plurimi et in alio loco: ergo et qui dormiperpetua morte perituri, quia non mortali crimine continentur, sed leui modicoque peccato. quod et alius sanctus uitare cupiens loquebatur: ne forte obdormiam in morte. est enim somnus peccati, qui ducit ad mortem, et est alia delicti dormitio, quae morte non stringitur. qui ergo uixerit ea uita, quae ratus nec ad mortem usque peccauerit, iste de ui-saluator in euangelio Iohannis mystico sermone testatur: qui credit in me, non morietur in domini sui calcans uestigia ea docuit discipulos, I quae didicit a magistro. omnesmandatique I eius memor est dicentis: uigilate, quia nescitis, qua hora fur ueniat, et in alio lo
Abbreviated transcription (Latin):
omi imutabun. Canec cnim tuba: haut
dubiũ qͥn angłs septimꝰ. & mortui resur¬
gent incorrupti. Si aut̃ incorrupti enin
mortui. qͦmͦ ñ imutabunt᷑. cũ incorruptio
ipsa nuutatio sit. Sed hic mutatio ẽ. qͥ pau
qr in eo miserabiliores er̃t peccatores. ut ad
torinta ꝑpetui sint. & ñ mortali & corru¬
pcibili corpore dissoluant᷑. Legimꝰ in ead̾¬
epła apło disserente sacrata diuersitarem
resurrectionis. u in natura corpoꝵ s. in
uarierate głe. dũ alii resurgunt ad pena
ꝑpetuas. alii ad głam sempiternã. Alia eni
caro uolatiliu. alia piscium. alia iu̾toꝵ
Et corpora gelestia. & corpora terresta.
Sic ingt erit & resurrectio mortuer Uii
sententi: magis adqͥescti ȩccłia ut oiiso

Expanded text:
mmutabimur. Canet enim tuba, haud dubium quin Angelus septimus; et mortui resurgent incorrupti. Si autem incorrupti erunt mortui, quomodo non immutabuntur, cum incorruptio ipsa mutatio sit? Sed hic commutatio, qua Pauls est omnium, quia in eo miserabiliores erunt peccatores, ut ad tormenta perpetui sint, et non mortali et corruptibili corpore dissolvantur. Legimus in eadpostolo disserente sacratam diuersitatem resurrectionis non in natura corporum, sed in uarietate gloriae, dum alii resurgunt ad poenas perpetuas, alii ad gloriam sempiternam: alia autem caro uolatilium, alia piscium, alia iumentorum et corpora caelestia et corpora terrena. s i c, inquit, erit et resurrectio mortuorum. Icui sententiae m
Abbreviated transcription (Latin):
ad colit᷑. ita ut in templo dei sedeat. osten¬
dens se tanꝗͥ sit dẽ. Non meministis qd̾ cũ
apud uos c̾em. adhuc hȩc dicebam uob̾ͦ Quib
dictis hoc agit ut eos reuocet ab errere. ne pu
nos qui uuimꝰ qui residui sum in aduenta¬

Expanded text:
 ostendens se, tamquam sit deus. non meministis, quod, cum apud uos essem adhuc, haec dicebam uobis? quibus dictis hoc agit, ut eos reuocet ab errore, ne putnos, qui uiuimus, qui residui sumus in aduent
Abbreviated transcription (Latin):
incorrurtio. si aliud mortale & aluid cor¬
ruptiuu. Quicqͥd aut mortale e. corrup¬
tiuũ ẽ s. ñ qd̾ corruptiustatim & mortale
Corruptiua qͥppe st̃ corpora que carent
anima. & tam̃ ñ st̃ mortalia. qr nunꝗͣ ha¬
buere uitã. quȩ ꝓpͥe animantui e. Unde
signant̾ apłs corruptioni incorruptionẽ
& mortalitati imortalitatẽ resurrectionis
fut᷑am tempore copulauit Achatꝰi cesares
quȩ pͥus turriꝰ stratonis uocabat᷑. pꝰ eusebiũ

Expanded text:
le et aliud corruptiuum. quicquid autem mortale est, et corruptiuum est, sed non, quod corruptiuum, statim et mortale. corruptiua quippe sunt corpora, quae carent anima, et tamen non sunt mortalia, quia numquam habuere uitam, quae proprie animantium est. unde signanter apostolus corruptioni incorruptionem et mortalitati - inmortalitatem. resurrectionis futuram tempore copulauit\'. Acacius, Caesareae, quae prius Turris Stratonis uocabatur, post Eusebium
Abbreviated transcription (Latin):
riit comuta te. & ꝑuenerint in uirum
catores. qui resurgunt incorrupti. ut pos¬
sint eterna sustinere supplicia. Los aitt̾ qui
cõmitant᷑ eẽ. scos. qͥde uirtitce in uircutẽ.
& de gła tranfferunt᷑ in głam: Unoe ẜ ad¬

Expanded text:
rint commutatae et peruenerint in uirum rint commutatae et peruenerint in uirum catores, qui resurgant incorrupti, ut possint aeterna sustinere supplicia, eos. autem, qui commutantur, esse sanctos, qui de uirtute in uirtutem et de gloria transferunt
Abbreviated transcription (Latin):
omiũ resurrectionẽ. nuta io qđ in euan¬
głio legit᷑. In aut̃ cũ facis elemosinã. no¬
li tuba canere ante te. hoc õ abscondite
fac misccłiã & in secreto. ne iudearis de att̾iꝰ
miseria głari. Quermi aut̾ cur ad noussi¬
mã tubã mortuos scripserit surrecturos.
Quando enim nouissima ar. utiq alie p̾¬
cessert᷑. In apocalipsi iołis septẽ angeli des¬
cribunt᷑ cum tubis. & uno q clangente pͥ¬
Iouissimo aut̃ ide. se primo claro tube strepitu
ꝑsonante mortu suscitant a corpora que
pͥus habuerant corruptibilia incorrupta
recipiunt. Unde pꝰ nouissima tuba expo¬
nit apłs qͥd sequat᷑. Canet enim & mortiui
resurgent incorrupti & nos ĩmutabimꝰ
Quando dic nos alium se ce eos qui secum
ft̾ p̾ter mortuos eẽ. significat. Ad qd̃ intel¬
ligendum st̃ qui dicant mortuos qui ri¬
surgant incorrupti. eẽ corpora mortuei.
Cos aut̾ qui dicant᷑ ce̾. mutandi anunas
deb̾e accipi. quando in maiore głam fiu¬

Expanded text:
omnium resurrectionem iuxta id, quod in euangelio legimus: tu autem, quando facis elemosynam, noli tuba canere ante te, hoc est: abscondite fac misericordiam et in secreto, ne uidearis de alterius miseria gloriari. quaerimus autem, cur ad nouissimam tubam mortuos scripserit resurrecturos. quando enim nouissima dicitur, utique aliae praecesserunt. in Apocalypsi Iohannis septem angeli describuntur cum tubis et unoquoque clangente, prnouissimo apersonante, mortui suscitantur: corpora quae prius habuerant corruptibilia, incorrupta recipientes. Unde post novissimam tubam exponit apostolus, quid sequatur: canet enim et mortui resurgent incorrupti, nos autem inmutabimur. quando dicit \'nos\', alium. se et eos, qui secum sunt, 5 praeter mortuos esse significat. ad quod intellegendum sunt qui dicant mortuos, qui resurgant incorrupti, esse corpora mortuorum, I eos autem, qui dicantur esse mutandi, animas debere accipi, quando I in maiorem gloriam fue
Abbreviated transcription (Latin):
q̃b olim ans loquebat᷑. Dereliq mͥ septe mi¬
la uiros. qui n curuauert genu ante baal
In iohis qͦ euangłio uuore e ñ uiuor duꝑ¬
plex ordo describit᷑. Omis qͥ credit in me
etia si mortuus fuerit uiuet. &ͥ omis qͥ ui¬
uit & credit in me n moriet in eternue

Expanded text:
 olim dominus loquebatur: dereliqui mihi septem milia, uiros, quinon curuauerunt genua Bahal. in Iohannis quoque euangelio uiuorum et non uiuorum duplex ordo describitur; omnis, qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet; et omnis, qui uiuit et credit in me, non morie
Abbreviated transcription (Latin):
& mortui appellant᷑ in rp̃o. Dt̾ qͥ hunc lo¬
cũ ita edisserant. Qiui appellant᷑. qui nunꝗ
peccato st̃ mortui. Qui aut̾ peccauert̃ &
in eo qd̾ peccauert̾ mortui ft̃. & postea con¬
uersi ad penitentiã purgant antiꝗͣ delicta.
mortui appellant᷑ qr peccauerant. in xp̃c
aut̾ mortui. qr plena inte ad dmn conuersi
st̃. Porro qui uiuunt & habent testimo¬
nui fidei. & necdũ receꝑunt ꝓmissionẽ dei.
qͥ & de aliis qͥddã meliꝰ cogitauirt̾. ut n̾

Expanded text:
ortui appellabuntur in Christo. Sunt, qui hunc locum ita edisserant: uiui appellantur, qui numquam peccato sunt mortui; qui autem peccauerunt et in eo, quod peccauerunt,: mortui sunt et postea conuersi ad paenitentiam purgant antiqua delicta, mortui appellantur, quia peccauerunt, in Christo autem mortui, quia plena ad deum mente conuersi sunt. porro, qui uiuunt et habent testimonium fidei et necdum receperunt promissionem dei, qui et de aliis quiddam melius cogitau
Abbreviated transcription (Latin):
migrastis. Nec magno mͥ apud uos labore
opiis ẽ. Qđ phylosophum quenda in sua¬
dendo rustico eẽ. ꝑpessum narrant fabuls̨
Hix du dimidiũ inqͥt direrã iam intellere¬
rat. Itaq &̾ ego tempore coartatꝰ singłor
uobis qͥ in sacra scripcura conitarioloĩ teliqs¬
senentias ꝓtuli. & ad uerbum pleraq inter¬
p̾tatꝰ sum. itt & me libem questione. & nol
ueterum tractatori mittat᷑ auctoritas. qͥ in
legendis singlis ac ꝓbandis n mee uoluntati
s ut adqͥesaetis arbitrio. Queritis q sensu
dictu sit &̃ qͦm in pͥma ad coruitlios epla¬

Expanded text:
migrastis. nec magno mihi apud uos labore migrastis. nec magno mihi apud uos labore opus est; quod philosophorum quendam in suadendo rustico esse perpessum narrant fabulae: uixdum dimidium, inquit, dixeram, iam intellexerat. itaque et ego tempore coartatus singulorum uobis, qui in sacram scripturam commentariolos reliqsententias protuli et ad uerbum pleraque interpretatus sum, ut et me liberem quaestione et nobis ueterum tractatorum mittatur auctoritas, quo in legendis singulis ac probandis non meae uoluntati, sed uestro adquiescatis arbitrio. Quaeritis, quo sensu dictum sit et quomodo in p
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i sisinni qui ura mͥ scripta detulerat
hec qͣlia cuq et diccare copellor: nec possi
uiꝰam celare prudentia. & obsecro ne boc
dictũ referatis ad głam. qͥn poti ad necessitu¬
dinẽ plena. dũ tta uob̾ qͥsi mͥ loqͦr. multaᷤ
detulit questiones. ad quas usq ad diẽ epi¬
phanior largissimo spatio me responsu¬
rũ putabam. Cũq furciuis noctiũ lucu¬
bratiuncłis ad plerasq diccarẽ. & expleci
aluis me ad uram qͣsi ad difficillimã reser¬
uarẽ. subito suꝑuenit asserens se ilico ꝓfo¬
cturum. Cunq exim rogare ut differret
iter libere in cepit fam obtende monafte¬
rioꝵ. egipti necessitates. nili ñ plenas aqͥs
multor inediam. ut ꝓpe offense eẽs in
dnm. illum ultra uelle retinere. Itaq sub¬
tegmen & stagmina liciaq & telas que
in ad uram tunca ꝑaueram: uob confetta
transmisi. ut qͥcqͥd minꝰ deest ur̃o texat᷑ elo¬
qͥo. Prudentes estis & eruditi. & de canina in
ait appiꝰ facundia ad xp̃i disertitudine tͣns¬

Expanded text:
tri Sisinnii, qui vestra mihi scripta detulerat, haec, qualiacumque sunt, dictare compellor, nec possum vestram celare prudentiam, sed obsecro ne hoc dictum referatis ad gloriam, quin potius ad pledinem, dum ita uobis quasi mihi loquor: multas detulit quaestiones, ad quas usque diem epiphaniorum largissimo spatio me responsurum putabam. cumque furtiuis noctium lucubratiunculis ad plerasque dictarem et expletis aliis me ad uestram quasi ad difficillimam reseruarem, subito superuenit adserens se ilico profecturum. cumque eum rogarem, ut differret iter, Libyae mihi coepit famem obtendere, monasteriorum Aegypti necessitates, Nilo non plenas aquas, multorum inediam, ut prope offensa esset in dominum illum ultra uelle retinere. itaque subtegmen et stamina liciaque et telas, quae mihi ad uestram tunicam paraueram, uobis confecta transmisi, ut, quicquid mihi deest, uestro texatur eloquio. prudentes estis et eruditi et de canina, ut ait Appius, facundia ad Christi disertitudinem trans
Abbreviated transcription (Latin):
er sł rapiem᷑ in nubib obuiã xp̃o i aera
deatii disputatio plemꝰ uentilarit. tam̃
aicendũ ẽ. qͥd uideat᷑ aliis theodoro uide¬
lit apolinari. & diodoro. qui una sequunt
sent enrtiã. Quor diodorꝰ hec scripiit. Resi¬
Quos atq uruentes paulus apłs uocat. ñ qͥ ue¬
ln intelligi & se & alios resurrectionis te¬
pore in corpore reppiendos . s nos dir̾ ꝓeo¬

Expanded text:
s rapiemur in nubibus obuiam Christo in aera Acacii disputatio plenius uentilarit, tamen dicendum est, quid uideatur aliis, Theodoro uidelicet, Apollinari et Diodoro, qui unam sequuntur sententiam. quorum Diodorus haec scripsit: \'residuos atque uiuentes Paulus apostolus uocat, non quo uelit intellegi et se et alios resurrectionis tempore in corpore repperiendos, sed \'nos\' dixit pro
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ dormieinꝰ. nõs om̃s aut̃ imutabim᷑. My¬
steriũ dir̾ ut attentiores faceret auditores.
de resurrectione pleniꝰ disserturꝰ. Dormitio
aut. morce istã que cõmunis ẽ. om̃iũ signticat.
UInde iectissime posuit qđ om̃s dornuam

Expanded text:
quidem dormiemus; non omnes autem immutabimur. Mysterium dixit, ut attentos faceret auditores, de resurrectione plenius disserturus. Dormitio autem mortem istam, quae communis est omnium, significat: unde rectissime posuit, quod omnes dormiam
Abbreviated transcription (Latin):
iliis cad que psens sermo significat. Qͦm Qñ
enim dic̃ in puncto temporis & in motu
dit fabulã ut alii pͥmi. alii nouissimi re¬
surrecti ẽẽ. credant᷑. Athomꝰ aut̾ punecii
temporis ẽ: qđ secari & diuidi ñ potest.
Unde & epicurꝰ ex suis athomis mundũ¬
struit. & uintuersa conforinat. Ictq ocłi
citate transcurrit. ut pene sensus uidentiᷤ
effugiat. Herũ qr in plerisq codicib ꝑ
sentire ddebemꝰ. qͦd qͦmͦ leuis pluma ĩ stipu¬
la aut tenue siccũq foliũ uento flatuq ra¬
ptat᷑ & de terra ad sublime tranffert᷑. sic
ad ocłm &̃ ad nuptũ aei om̃ium morcuori
corpora mouebunt᷑. parata ad aduentũ iu.¬
dicis. Qđq iungit &̃ dicit. in nouiffima tu¬
ba. canet enim & mortui resurgent incorru¬
pti. & nos iurutabim. oporret enim corru¬

Expanded text:
ionem praesens sermo significat\'. quando enim dicit: \'in puncto temporis et in motu dit fabulam, ut alii primi, alii nouissimi resurrecturi esse credantur. atomus autem punctum temporis est, quod secari et diuidi non potest; unde et Epicurstruit, et universa conformat. Ictusque oculi citate transcurrit, ut pene sensum videntis effugiat. Verum quia in plerisque codicibus pro sentire debemus, quod, quomodo leuis pluma uel stipula aut tenue uel siccum folium uento flatuque raptat uret de terra ad sublime transfertur, sic ad oculum uel motum dei omnium mortuorum corpora mouebuntur parata ad aduentum iudicis. quodque iungit et dicit: in nouissima tuba; canet enim et mortui resurgent incorrupti
Abbreviated transcription (Latin):
Mo: quib qͥnq uerbis loqui se uelle
apls ineccłia gli̾atur. Iob exemplar pacien¬
tiȩ. que ñ misteria suo sermone complectit᷑o
.ꝑsa incipit. uersu labit᷑. pedestri sermone.
finit᷑. omĩsq legis diale̾ticȩ ꝓposicione.¬

Expanded text:
bus quinque verbis , loqui se velle Apostolus in Ecclesia gloriatur. Job exemplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur: omnesque leges dialecticae,
Abbreviated transcription (Latin):
nia. Quasi grande sit & ñ uiciosissi¬
mum dicendi genus. depͣuare senten¬
tias : & ^ uoluntatẽ suã scripturam
recrahere repugnantẽ Quasi ñ lege¬
rimus homero centenas. & uirgilio¬
centenas. ac ñ sic eciam maronem
quia scripserit. Iam redit & uirgo.
redeunt saturnia regna. lã noua
ꝓgenies celo demittitur alto. Et pa¬
trem loquentẽ ad filium. Nate meȩ
uires mea magna potentia solus.
Et pꝰt u̾ba saluatoris incruce. Ialia
ꝑstabat memorans. fixꝰq manebat.
P uerilia sunt hȩc : & circulatorum
ludo similia. docere qd̾ ignoras. ĩmo
ut ͤ cͥũ stomacho loquar. nec hoc qͥde
seire qd̃ nescias. Uidelicet
manifestissima. e̾ genesis. in qua de
creatura mundi. de exordio generis
humani. de diuisione trȩ. de uaria¬
tione linguarũ & gentium⁊ usq
Ad exitum scribit᷑ hebreoꝵ. P acet
ex oclus decem plagis cum decalogo. eum
misticis diuinisq p̃ceptis. In ꝓmptura. ẽ leui¬

Expanded text:
nia, quasi grande sit et non uitiosissinia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua ogenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatuhumani, de divisione, terrae, de confusione linguarum et gentium, usque ad exitum scribitur Hebraeorum. Patet Exodus cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis divinisque praeceptis In promptu est Levi
Abbreviated transcription (Latin):
res arces ueniã. & que n̾tã logo
quã manu administrant᷑. Agͥcolę.
cemẽtarii. fabri metalloꝵ lignor ue
ce sores. lanarii qͦq & fullones.
& ceteri qͥ uariã suppellectilem &
uilia opuscula fabricant. absq
doctore ñ possunt. eeͣ qͥ cupiunt.
Q uod medicoꝵ . e. ꝓmittunt medici. trac¬
tant fabrilia fabri. Sola scripturarum
ars .ẽ: quam sibi om̃s passim uindicañ.
Scribimꝰ in docti doctiq poemata passĩ.
Hanc garrula anus. hanc delirꝰ senex.
hanc sophista uerbosus. hanc uniu si
Alii adducto suꝑcilio grandia uerba¬
trutinantes: int̾ mulierculas de sacͥs
litteris philosophant᷑. Alii discunt
ꝓpudor afeminis qͦd uiros doceant.¬
& ne parum hoc sit. qͣdã facilitatȩ
uerboꝵ ĩmo auclatis. dissert᷑ aliis
qđ ipsi ñ intelligt̃. Taceo de mei si¬
milib. qͥ si forte ad scripturas scãs
post sinͣglares litteras uenerint.
ce sermone cõposito aurẽ populi
mulserint: qͥcqͥd dixerint hoc legẽ¬

Expanded text:
res artes veniam et que tam lingua, quam manu administrantur. Agricole cementarii, fabri metallorum lignorumque cesores, lanarii quoque et fullones et ceteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricant, absque doctore non possunt esse, quod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi alii adducto sutrutinantes, inter mulierculas de sacris litteris philosophantur. Alii discunt, proh pudor, a feminis, quod viros doceant: et ne parum hoc sit, quadam facilitate verborum, imo audacia edisserunt aliis, quod ipsi non intelligunt. Taceo de mei similibus, qui si forte ad Scripturas sanctas, post saeculares litteras venerint; et sermone composito aurem populi mulserint, q
Abbreviated transcription (Latin):
gis diuinȩ scientiȩq fuit. ut etiã
inuehiculo sacras litteras legeret.
T amen cum librum teneret. & uerba
dominqͥ cogitatione ꝑciꝑet: lingua
uolueret: labiis ꝑsonaret. ignora¬
bat eum quẽ in libro nesciens ue¬
nerabatur. Uenit philippꝰ. ostendit
ei iFSUM. qui clausus latebat in lit¬
tera. O mira doctoris uirtꝰ. Eadem
hora credit eunuchus. baptizat᷑.
quã in aurato sy nagoge tẽplo
repꝑit. hec ame ꝑstricta st breuit̃.
neq enĩ epistolaris angustia eua¬
gari longuis paciebatur: ut intelli¬
geres te in scripturis scĩs sine pͬuo
&e monstrante semitam non posse irI¬
gredi. Taceo de gramaticis. retorib.
philosophis. geometricis. dialecciciᷤᷤ.
musicis. astronomĩs. astrologis. me¬
dicis. quoꝵ scientia mortalibus uł
utilissima. ẽ. & intres partes scm¬

Expanded text:
gis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam gis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur,quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes sc
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħis. Unde & ꝓpħe appellant᷑
uidentes. qr uidebant eum quẽ ꝯti
ñ uidebant. Abraham uidit diẽ dñi
& lecatꝰ. ẽ. Aꝑiebant᷑ celi dechieli. qui
populo peccatori clausi erant. Reue¬
la inqͥt dauid ocłõs meos. & considã¬
bo mtrabilia de lege ttia. Lex enim
contet̃plemur. Lib inapocalypsi Iͤ.
sigiłł signatꝰ ostendit᷑: quẽ siderͨis
homini scienti litteras ut legat:
respondebit tͥ ñ possum. Signatꝰ . ẽ.
enim. Quanti hodie putant se nos¬
se licteras. tenent signatum librũ.
nec aꝑire possunt nisi reseri aue¬
rit qͥ habet clauẽ daurd. qͥ aꝑit
cus ĩmo uir. sic enim eũ scriptura
cognominat. cũ legeret ysaiam in¬
t̾rogat᷑ aphilippo P utasne intel¬
ligis que legis : Responditq. Quomꝰ
possum nisi aliquis medocuerit: Ego
ut de me intim loquar. nec sanctior
sum hoc eunucho nec studiosior. qui
de echiopia id. e̾ de excremis mum¬
di finib uenit ad templum. reliqͥt
aulam regiam & tantꝰ amator le¬

Expanded text:
is. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim contemplemur. 5. Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur : quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: Non possum, signatus est enim. Quanti hodie putant se nosse litteras, et tenent signatum librum; nec aperire possunt, nisi ille reseraverit « qui habet clavem David: qui aperit, mo uir — sic enim eum scriptura cognominat —, cum legeret Esaiam, interrogatus a Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est de extremis mundi finibus, uenit ad templum, reliquit aulam regiam
Abbreviated transcription (Latin):
mbus excipiam. & ut ineꝑpte aliquid
ac de ermagore tumitate effundam.
qͥcqͥd quesieris tecũ sçire conabor. ha¬
bes hic amantissimũ tui frẽm eusebi¬
um. qui sitcerarũ tuarũ mͥ gr̃am du¬
plicauit : referens honestatẽ morũ

Expanded text:
nibus excipiam, et, ut inepte aliquid, nibus excipiam, et, ut inepte aliquid, ac de Hermagorae tumiditate effutiam, quidquid quaesieris, tecum scire conabor. Habes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum tuarum mihi gratiam duplicavit, referens honestatem
Abbreviated transcription (Latin):
ut tarꝰ sit qͥ n earum lectione c̃cucia¬
tur. Apocalipsis ioħis tot habet sacd¬
menta: qͦt uerba. Parũ dixi ꝓ merito
uoluminis: laus om̃is inferior est.
I nũb singuł. multiplices latent intel¬
ligentiȩ. Obsecͦ te fr̾ km̾e int̾ uiuere.
ista meditari. nichil aliud nossẽ. nichil
querere. Nonne tͥ uidet᷑ iam hinc in
tͥis regni cȩlestis habitaculume Nolo
offendaris inseripturis scĩs simplicita
ce quasi uilitate uerboꝵ. que uł ui¬
tio intͥp̃tum. uł de industria sic plata
sunt: ut rusticam contionẽ facilius
instruerent. & inuna eademq senten¬
tia alit᷑ doctꝰ. alit̃ audiret indoctus¬
I on sum tã petulans & hebes. ut hȩc
me nosse pollicear: & eoꝵ fructꝰ caꝑe.¬
uello faceor. Sedenti me p̾fero. ma¬
gistrũ renuens. comitẽ spondeo. Pe¬
tẽtitatur. pulsanti aꝑit᷑: querens
inuenit. Discamus int̾ris. quor nob
scientia ꝑseueret in cȩlo. Obuiis te ma¬

Expanded text:
ut rarus non in earum lectione caecutiaut rarus non in earum lectione caecutiat. Apocalypsis lohannis tot habet sacramenta, quot uerba. parum dixi et pro merito uoluminis laus omnis inferior est; in uerbis singulis multiplices latent intellegenista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic in terris regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prolatae sunt, ut rusticam contionem facilius instruerent et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum fructvelle fateor: sedenti me praefero, magistrum renuens, comitem spondeo. Petenti datur, pulsanti aperitur: quaerens invenit. Discamus in terris, quorum nobis scientia perseveret in coelo. 10. Obviis te ma