comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuam Qua ꝓpt̃ eciam si mortem istam
manifestam qua fit animȩ a corpore separatio.
intelligamus simul significatam in eo qđ dixe
rat ds̃. qua die ederitis ex illo morte moriemini :
non ideo debec absurdum uideri quia ñ eopr¬
sus die acorpore sunt soluti. quocibum int̃¬
dictum mortiferũq sumpserunt: Eo quippe
die mutata indeteriꝰ uiciataq natura: atq
aligno uitȩ separatione iustissima morcis in eis
etiam corporalis necessitas facta ẽ. cumqua
s ait. corpꝰ quid em mortuum ẽ. ꝓpt̃ peccatum.
sp̃s autem uita ẽ ꝓpt̃ iusticiam Deinde sub

Expanded text:
perpetuam. Quapropter etiamsi mortem istam perpetuam. Quapropter etiamsi mortem istam manifestam, qua fit animae a corpore separatio, intellegamus simul significatam in eo quod Deus dixerat: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini: non ideo debet absurdum uideri, quia non eo prorsus die a corpore sunt soluti, quo cibum interdidie mutata in deterius vitiataque natura, atque a ligno vitae separatione justissima, mortis in eis etiam corporalis necessitas facta est, cum qua sed ait, Corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter just
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ẽ. non ipsum erit: s quia dono ꝙlesti iã
tale erit. ut eciam celo incolendo ñ amissa
natura. s mutata qualitate conueniat: Primꝰ
autem homo de t̾ra t̃renus inanimam uiuen.¬
tem. factusẽ. non in sp̃m uiuificantem qđ ei pꝰ
dbedientiȩ meritum seruabat᷑: idõ corpꝰ eiꝰ qđ
cibo ac potu egebat. ne fame afficeret᷑ ac siti.
et non immorcalitate illa absoluta. atq in disso¬
lubili s ligno uitȩ amortis necessitate ꝓhibełat᷑
atq inuiuentutis flore tenebat᷑. non sꝑitale s
animale fuisse non dubium ẽ. Nequa qͣm tm̃n
moriturum. nͥ indĩ p̃dicentis minantisq sen-¬
centiam delinquens corriuss. Et alim̃tis qͥdẽ
etiam extra paradisum non negatis: aligno
tm̃n uitȩ ꝓhibitus: craditꝰeẽt. tempori uetustatiq
finiendus. In ea dum taxat uita qͣm in corꝑe li¬
cet animali donec sꝑitał obedientiȩ merito
fieret: poss in paradiso nͥ peccasset habere

Expanded text:
ctum est, non ipsum erit; sed quia dono caelesti iam ctum est, non ipsum erit; sed quia dono caelesti iam tale erit, ut etiam caelo incolendo non amissa natura, sed mutata qualitate conueniat. Primus autem homo de terra terrenus in animam uiuentem factus est, non in spiritum uiuificantem, quod ei post oboedientiae meritum seruabatur. Ideo corpus eius, quod cibo ac potu egebat, : ne fame adficeretur ac siti, et non inmortalitate illa absoluta adque indissolubili, sed ligno uitae a mortis necessitate prohibebatur adque in iuuentutis flore tenebatur, non spiritale, sed animale fuisse non dubium est, nequaquam tamen moriturum, nisi in Dei praedicentis minantisque sententiam delinquendo conruisset et alimentis quidem etiam extra paradisum non negatis, a ligno tamen uitae prohibitus traditus esset tempori uetustatique finiendus, in ea dumtaxat uita, quam in corpore licet animali, donec spiritale oboedientiae merito fieret, posset in paradiso nisi peccasset habere
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ait angłs in libro cobie Uidebatis me
manducare: S uisuur̃o uidebatis. id est ne¬
cessitate reficiendi corꝑis sicut uos facitis me
cibum sumere putabatis s si forte de angłis
aliud credibilius disputari potest. certe fides
xp̃iana de ipso saluatore non dubitat qđ eciã
post resurrectionem iam qͥdem in spitali car¬
ne s cm̃ uera cibum ac potum cum discipłis
sęmpsit: Non enim potestas s egestas edendi
ac bibendi talib corꝑibꝰ auferet᷑ Unde et
spiritalia erunt non quia corꝑa eẽ. desistent:
s quia sp̃u utiuficante subsistent: Nam sicut
tam̃ anime sunt s corꝑa: ita illa sꝑitalia uocant᷑
corꝑa. absit tm̃ ut sp̃s ea cradimꝰ futura. s cor-¬
ꝑa carnis habitura substantiam: s nullam
tarditatem corruptionemq carnalem. sp̃u ui.¬
u ficante passura: Tunciam non t̾renus. s cȩ¬
lestis homo erit: Non quia corpꝰ qđ de t̾ra fa¬

Expanded text:
quod ait angelus in libro Tobiae: Videbatis me quod ait angelus in libro Tobiae: Videbatis me manducare, sed uisu ueatro uidebatis; id est necessitate reficiendi corporis, sicut uos facitis, me cibum sumere putabatis. Sed si forte de angelis aliud credibilius disputari potest, certe fides Christiana de ipso Saluatore non dubitat, quod etiam post resurrectionem, iam quidem in spiritali carne, sed tamen uera, cibum ac potum cum discipulis sumsit. Non enim potestas, sed egestas edendi ac bibendi talibus corporibus auferetur. Unde et spiritalia erunt, -non quia corpora esse desistent, sed quia spiritu uiuificante subsistent. CAPUT tamen animae sunt, sed corpora: ita illa spiritalia uocantur corpora; absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu uiuificante passura. Tunc iam non terrenus, sed caelestis homo erit; non quia corpus, quod de terra fa
Abbreviated transcription (Latin):
deincelligendo spirital paradiso nomi¬
ne ꝓhibente dicant᷑: ⁊im tam̃ et illiꝰ hi¬
storiȩ ueritas. fidelasima rerũ gestarum
narratione comyadata credatur: Corpora xo¬
guistorum quȩ inresurrectione futura sunci
neq ullo ligno indigebunt quofiat ut nullo
morbo ut senectute inueterata moriantur neq
ullis aliis corꝑalib alimentis quibus esuri¬
endiac siciendi qualicumq molestia deuite¬
cur qm certo et om̃i modo in uolabili mune¬
ie unmorcalitatis induent᷑. ut non nͥ uelint
possibilitate non necessi tate uescantur Quod
angłi quoq uisibilit̃ et tractabilit̾ apparen¬
tes: non quia incligebant s quia uolebant
ut poterant ut hominib congruerent sui
ministerii quadam humanitate fecerunt:
Neq enim infantasmate angłos edisse creden¬
dumẽ. qndo eos homines hospicio susceꝑunt:
quanius utrum angłieẽnt ignorantib cũ
simili nob̾ indigentia uesciuiderent᷑: Ułle ẽ.

Expanded text:
de intellegendo spiritaliter paradiso nemide intellegendo spiritaliter paradiso nemine prohibente dicantur, dum tamen et illius historiae ueritas fidelissima rerum gestarum narratione commendata credatur. CAPUT Xiustorum, quae in resurrectione futura sunt, neque ullo ligno indigebunt, quo fiat ut nullo morbo uel senectute inueterata moriantur, neque ullis aliis corporalibus alimentis, quibus esuriendi ac sitiendi qualiscumque molestia deuitetur; quoniam certo et omni modo inuiolabili munere inmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibilitate, non necessitate uescantur. Quod angeli quoque uisibiliter et tractabiliter apparentes, non quia indigebant, sed quia uolebant et poterant, ut hominibus congruerent sui ministerii quadam humanitate, fecerunt. Neque enim in phantasmate angelos edisse credendum est, quando eos homines hospitio susceperunt, quamuis utrum angeli essent ignorantibus simili nobis indigentia uesci uiderentur. Unde est
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam Et lignũ scientiȩ boniet mali
trans gressi mandati exꝑim̃tum: Pęnam
enim peccatoribꝰ bene utiq qm̃ iuste cõstituit
ds̃: s non suo bono exꝑitur homo Possunt
hȩc etiam in eccła intelligi: ut ea meliꝰ accipia¬
mus. taniqͣm ꝓpħica indicia p̃cedentia fu.¬
turorum Paradisum scilicet eccłam: sicut
de illa intelligit᷑ incantica canticorũ: Quat.¬
tuor autem paradisi flumina: quatuor euan-¬
głia: Ligna fructifera: scõs ftuctiis autem
ꝓpͥum noluntatis arbitrium: Nec se ipso
quippe homo diuina uoluntate contempta
nͥ ꝑ niciose uti pot̃: atq ita discit quiint̃ sit
ud um mhereat cominuni om̃ib bono. an
ꝓpͥo delectetur: Se quippe amans donatur
sibi ut inde timorib metoribq complexꝰ.
cantet in psalmo si tm̃ mala sua serrat: Ad
me ipsum turbata ẽ. anima mea: Correctꝰq
iam dicat fortitudinem meã te custodiã
hȩc et siqua alia commodi. dicipossunt

Expanded text:
sapientiam, et lignum scientiae boni et mali sapientiam, et lignum scientiae boni et mali transgressi mandati experimentum. Poenam enim peccatoribus bene utique, quoniam iuste, constituit Deus, sed non suo bono experitur homo. Possunt haec etiam in ecclesia intellegi, ut ea melius accipiamus tamquam prophetica indicia praecedentia futurorum; paradisum scilicet ipsam ecclesiam, sicut de illa legitur in cantico canticorum; quattuor autem paradisi flumina quattuor euangelia, ligna fructifera sanctos, fructus autem proprium uoluntatis arbitrium. Nec se ipso quippe homo diuina uoluntate contemta nisi perniciose uti potest, adque ita discit, quid intersit, utrum inhaereat communi omnibus bono an proprio delectetur. Se quippe amans donatur sibi, ut inde timoribus maeroribusque conpletus cantet in psalmo, si tamen mala sua sentit: Ad me ipsum turbata est anima mea; correctusque iam dicat: Fortitudinem meam ad te custodiam. Haec et si qua alia commodius dici possunt
Abbreviated transcription (Latin):
totum ipsum paradisum ubi pͥmi homines
parentes generis humani sc̃e scriptiue ueri¬
tate fuisse narrant᷑. ad intelligibilia refe-¬
rant: arboresq illas & lingna fructifera in
uirtutes uitȩ moresq conũtunt. tam qͣm uisi¬
bilia et corꝑalia illa ñ fuerint s intelligibiliũ
significandorũ cause & nodo dicta ut serip¬
ta sint. quasi ꝓpcerea nonoterea potuerit
eẽ. paradisus corꝑalis quia fest eriani sui¬
mulieres agar et sara. et ex eis diuerint due
stamenta meis figurata dicit apłs. iuo ͤ¬
fluxerit. quia pocest̃ illic figurata signifi¬
tione etiã xp̃s intellegi eodem apłodicente
petra autem erg̾xp̃s Nemo itaq ꝓhibet in¬
celligere paradisum: uitã beatorũ: Quat¬
tuor eiꝰ flumina: quatuor uircutes. pru¬
dentiam. fortitudinẽ. temꝑantiam atq u¬
sticiam: Et ligna eiꝰ. om̃s utiles disciplinas
Et lignorũ fructus: mores piorum Et lig¬
num uicȩ: ipsam bonorũ om̃ium matrẽ

Expanded text:
totum ipsum paradisum, ubi primi homines parentes generis humani sanctae scripturae ueritate fuisse narrantur, ad intellegibilia referunt arboresque illas et ligna fructifera in uirtutes uitae moresque conuertunt; tamquam uisibilia et corporalia illa non fuerint, sed intellegibilium significandorum causa eo modo dicta uel scripta sint. Quasi \' propterea non potuerit esse paradisus corporalis, quia potest etiam spimulieres, Agar et Sarra, et ex eis duo filii Abrstamenta in eis figurata dicit apostolus; aut ideo fluxerit, quia potest illic figurata significatione etiam Christus intellegi, eodem apostolo dicente: Petra autem erat Christus. Nemo itaque prohibet intellegere paradisum uitam beatorum, quattuor eius flumina quattuor uirtutes, prudentiam, fortitudinem, temperantiam adque iustitiam, et ligna eius omnes utiles disciplinas, et lignorum fructus mores piorum, et lignum uitae ipsam bonorum omnium matrem
Abbreviated transcription (Latin):
nisq complexu Quam cotam molestiam: ꝗ¬
ũ numqͣm unus ictus corꝑis ut animȩ raptiis
int̾cipit. nec eam sentiri p̃ueniente celeri.¬
tate ꝑmutit: Quicquid tm̃ illudẽ. in morien¬
tib qđ cum gͣui sensu adimit sensum: pie
fidelitq colerando auget meritum pacient¬
tię. ñ aufert uocabulum pȩnȩ. Ita cum exho¬
minis pͥmi ꝑ petuata ꝓpagine ꝓcul dubio
sit mors pena nabencis: tm̃ si ꝓpietate iusti¬
ciaq pendatur. fit gła renascentis Et cum
sit mors peccati recributio: aliquando impe¬
trat ut nichil retribuatur peccato: Nam qͥ¬
cumq etiam ñ ꝑcepto regenerationis lauac̾mo
ꝓxpĩ confessione moriunt᷑: tantum eis ua¬
let ad dimittenda peccata. quantum si ablue.¬
rentur sacro fonte baptismatis Qui en im
dixit siquis ñ renatꝰ fuerit exaqtia et sp̃u¬
scõ. non intrabit in regnum olorũ: alia sen¬
centia istos fecit exceptos. ibi nonminus ge¬

Expanded text:
nisque conplexu. Quam totam molestiam nisque conplexu. Quam totam molestiam nonnumquam unus ictus corporis uel animae raptus intercipit nec eam sentiri praeueniente celeritate permittit. Quidquid tamen illud est in morientibus, quod cum graui sensu adimit sensum, pie fideliterque tolerando auget meritum patientiae, non aufert uocabulum poenae. Ita cum ex hominis primi perpetuata propagine procul dubio sit mors poena nascentis. tamen si pro pietate iustitiaque pendatur, fit gloria renascentis; et cum sit mors peccati retributio, aliquando inpetrat, ut nihil retribuatur peccato. CAicumque etiam non percepto regenerationis lauacro pro Christi confessione moriuntur, tantum eis ualet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismatis. Qui enim dixit: Si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum, alia sententia istos fecit exceptos, ubi non minus ge
Abbreviated transcription (Latin):
hoc commemorandum putauimꝰ: quia sci-¬
licet scilicet sicut lex ñ ẽ. malum quando
auget peccantium concupiscentiã: ita nec
mors bonum ẽ. qͣndo auget pacientium
głam: Cum uł illa ꝓ iniquitate deserit᷑. et
efficit p̃uaricatores: uł ista ꝓueritate susci¬
pit᷑ et efficit martyres Ac ꝑhoc lex quidem
bonaẽ: quia ꝓhibitiẽ. peccati: mors autem
mala quia stipendiumẽ peccati S quem
ad modum inuisticia. male utit᷑ ñ tantum
malis uerũ etiam bonis : ita iusticia bene
ñ tantum bonis. s etiam malis Hĩc fit ut
etiam et mali male legem utantur. qͣmuis
lex sit bonum: et boni bene moriant᷑. qͣmuis
poris mortem idẽ separacionem animȩ a cor¬
pore: cum eam patiuntur qͥ morientes appel¬
lant᷑ nulli bonaẽ. habet enĩ asꝑum sensum
et contra naturam uix ipsa qua utrumq di¬
uellitur. qđ fuerat inuiuente conunctum
atq consercum. qͣm diu moratur donec om̃is
adimatur sensus qui ex ipso ierat animȩ car¬

Expanded text:
hoc commemorandum putauimus? Quia scilicet, sicut lex non est malum, quando auget peccantium concupiscentiam, ita nec mors bonum est, quando auget patientium gloriam, cum uel illa pro iniquitate deseritur et efficit praeuaricatores, uel ista pro ueritate suscipitur et efficit martyres. Ac per hoc lex quidem bona est, quia prohibitio est peccati; mors autem mala, quia stipendium est peccati; sed quem ad modum iniustitia male utitur non tantum malis, uerum etiam bonis: ita iustitia bene non tantum bonis, sed etiam malis. Hinc fit, ut et mali male lege utantur, quamuis sit lex bonum, et boni bene moriantur, quamuis poris mortem, id est separationem animae a corpore, cum eam patiuntur, qui morientes appellantur, nulli bona est. Habet enim asperum sensum et contra naturam uis ipsa, qua utrumque diuellitur, quod fuerat in uiuente coniunctum adque consertum, quamdiu moratur, donec omnis adimatur sensus, qui ex ipso inerat animae car
Abbreviated transcription (Latin):
rumq uim rerum &e hominum ingenia. qui ea miris
utuntur modis. angłicasq naturas om̃ib terrenis
potentiores animantib condidit uniũsa mutabilia
mitabili uincente uirtute ẽ oꝑandi iubendi sinen¬
diq sapientia utensomib cammitrabilit̃ q̃ creauit.

Expanded text:
rumque uim rerum et hominum ingenia, qui ea miris rumque uim rerum et hominum ingenia, qui ea miris utuntur modis, angelicasque naturas omnibus terrenis potentiores animantibus condidit, uniuersa mirabilia mirabili uincente uirtute et operandi iubendi sinendique sapientia, utens omnibus tam mirabiliter, quam creauit.
Abbreviated transcription (Latin):
nescint epinene e. dnuna Und sactumẽ. utin
quoilum templo lapidib magnecib in solo ẽ camie¬
caus pontione in agnituchims positis simulaerum sor¬
cou dersulius megio int utrumꝙ lapidem iguo¬
rantib quid sursum eẽt ac deor sum quasi numinis
potella e pendereo. quale aliquid etiam iilla lucer¬
nouereris ae la pide albesto ab artifice potiusse fieri
ianidirimus. si magorumoꝑa quos nr̃a seriptura ue¬
peficos et incantatores uocat in tantum demones ex¬
coliere potiuerunt ut congruere hominum sensib
sibiq nõbił poeta uideret. de quadam femina quȩ
tai aire polleret dicens. Hec se carnimib ꝓmictit
soluere mces quas uelit aftalus durasi nimitere curas.
sillert aquam fluusis. et uertere sida precio. ñocsuos¬
q retmnanes. mugire iideb sub pedibꝰ tram & des¬
cendere montib ornos: quanto mag̃ ds potense. fa¬
cere que infidelib sunt incredibilia. sed illius faci¬
lia potestati: Quandoquidem ipse lapidum. alia¬

Expanded text:
nesciunt opinentur esse diuina unde factum est,\' ut in quodam templo lapidibus magnetibus in solo et camera proportione magnitudinis positis simulacrum ferreum aeris illius medio inter utrumque lapidem ignorantibus, quid sursum esset ac deorsum, quasi numinis potestate penderet: quale aliquid etiam in illa lucerna Veneris de lapide asbesto ab artifice fieri potuisse iam diximus; si magorum opera, quos nostra scriptura ueneficos et incantatores uocat, in tantum daemones extollere potuerunt, ut congruere hominum sensibus sibi nobilis poeta uideretur, de quadam femina, quae tali arte polleret, dicens: Haec se carminibus promittit soluere mentes Quas uelit, ast aliis duras inmittere curas, Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro;- Nocturnosque ciet manes: mugire uidebis Sub pedibus terram et descendere montibus ornos: quanto magis Deus potens est facere quae infidelibus sunt incredibilia, sed illius facilia potestati; quando quidem ipse lapidum alia
Abbreviated transcription (Latin):
ic force respondeant: cap̃.ui.¬
ꝓrsus nec ista sunt: nec ista credimus falsa de
hu dicta: falsa conscripta sunt: Et aditiant racioci¬
antesatq dicentes Si talia credendoa sunt: crelas i
tempestas nullus imber ȩxangueret. Unde sicut ille
dendi nob̾ angustias ingerant. Quia sidixerimꝰ it ẽ
ereclendum: scripta illa mirac łorum infirmabinꝰ:
Si autemerdendum et̃ concesserinis firm abimus

Expanded text:
ic forte respondeant: ic forte respondeant: rsus nec ista sunt nec ista credimus; falsa de his dicta, falsa conscripta sunt\'; et adiciant ratiocinantes adque dicentes: \'Si talia credenda sunt, credite tempestas, nullus imber exstingueret, unde sicut ille dendi nobis angustias ingerant; quia si dixerimus non esse credendum, scripta illa miraculorum infirmabimus; si autem credendum esse concesserimus, firmabimus
Abbreviated transcription (Latin):
mortalium ratiocinatio uinceret᷑ fixam tam̃ apud
noseẽ rationem. nonsine racione om̃ipotentem face¬
re. unde animus humanus. infirmus. rationem non
potest reddere Et inmultisquidem reb incertum
nobis eẽ. quicqͥduelit: illud tam̃ eẽ. ceitissimum. nich
eorum illieẽ. impossibile quȩcumq uoluerit ei que
nos credere p̃dicenti. quem neq impotentem neq
m̃tientem possumus crede: Hi tam̃ fidei rep̃hensores
ex actoresq rationis. quid ad ista respondent de qͥb
ratio redli ab homine non potest & tam̃ sunt et ipsi
rationi naturȩ uidentur eẽ. concraria: Quȩ si futura
eẽ. diceremꝰ. similit̃ a nobis sicut eorum quȩ futura eẽ.
dicimus. ab infidelib ratio posceret᷑ Aeꝑ hoc cum
intalib oꝑib dĩ deficiat ratio cordis et sermonis hu¬
mami sicut ista nonidõ non sunt sic ñideo etiam illa
non erunt. q̃m ratio cle utrisq ab homine ñ pocest

Expanded text:
mortalium ratiocinatio uinceretur; fixam tamen aput mortalium ratiocinatio uinceretur; fixam tamen aput nos esse rationem, non sine ratione Omnipotentem facere, unde animus humanus infirmus rationem non potest reddere; et in multis quidem rebus incertum nobis esse quid uelit, illud tamen esse certissimum, nihil eorum illi esse inpossibile, quaecumque uoluerit; eique nos credere praedicenti, quem neque inpotentem neque mentientem possumus credere. Hi tamen fidei reprehensores exactoresque rationis quid ad ista respondent, de quibus ratio reddi ab homine non potest, et tamen sunt, et ipsi rationi naturae uidentur esse contraria? Quae si futura esse diceremus, similiter a nobis, sicut eorum quae futura esse dicimus, ab infidelibus ratio posceretur. Ac per hoc, cum in talibus operibus Dei deficiat ratio cordis et sermonis humani, sicut ista non ideo non sunt, sic non ideo etiam illa non erunt, quoniam ratio de utrisque ab homine non potest
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando uentura . Qius enumeorum nob eredet.
si quemadiodũ dicimus futura hominum uia corꝑa
que semꝑ arsura atq dolitura. nec tam̃ aliquando
moritura sint ita diceremꝰ ifuturo scło futuriun salem
quem faceret ignis uelut in aqua fluescere cundemq
faceret aqua uelut inigne crepitare: Aut fucurum
fontem euus aqui inefrigerio noctis sic ardeat ut
non possit tangi mestibꝰ uͦ diei sic algeat ut ñ possit
sibie Aut frbum lapidem uł eum qui suo calore
manum nstringentis adureret. uł dum qui unde¬
eur ap accensus extingui om̃ino non poss: & cȩtera
quȩ p̃t̃missis aliis innumeris cominemoranda inte¬
rim duxi Hȩc gͦ in illo scło qđ futurum ẽ si diceremus
futura. nob̃q increduli respondent. suultis ut eacre.¬
cdamus de singłis reddite rationem: nos ñ posse confi.¬
teremur. eo qđ istis et similibꝰ dĩ mirisoꝑib infirma

Expanded text:
aliquando uenturum. Quis enim eorum nobis crederet, aliquando uenturum. Quis enim eorum nobis crederet, si, quem ad modum dicimus futura hominum uiua corpora, quae semper arsura adque dolitura nec tamen aliquando moritura sint, ita diceremus in futuro saeculo futurum salem, quem faceret ignis uelut in aqua fluescere, eundemque faceret aqua uelut in igne crepitare; aut futurum fontem, cuius aqua in refrigerio noctis sic ardeat, ut non possit tangi, in aestibus uero diei sic algeat, ut non possit bibi; aut futurum lapidem, uel eum qui suo calore manum constringentis adureret, uel eum qui undeque accensus exstingui omnino non posset, et cetera quae praetermissis aliis innumeris commemoranda interim duxi? Haec ergo in illo saeculo, quod futurum est, si diceremus futura nobisque increduli responderent: \'Si uultis ut ea credamus, de singulis reddite rationem\': nos non posse confiteremur, eo quod istis et similibus Dei miris operibus infirma
Abbreviated transcription (Latin):
Thilemindiȩ in sulam eo p̃ferre cȩteris t̃ris. qđ om̃is ar¬
bor quȩ ignagignitur numqͣm nudatur tegnune
foliorum De his atq aliis innimerabilib mirabilib
quȩ historia non factorum et transactorũ s manen¬
tium locorum. tenet. michi autem aliud agenti ea
ꝑsequi nimis longumẽ: reddant rationẽ si possunt
infidelesisti non possunt qui nolunt diuinis licteris
scredere Quid aliud qͣm non putant eas eẽ. diuinas.
eo qđ ies habeant incredibiles sicuti hocẽ unde nc̃
agimꝰ : Nonemm ad miecit inquiunt ulla ratiout
caro ardeat neq absumat᷑: doleat neq moriat᷑: Ratic¬
cinatores uidelicet magniqui de om̃ib reb quas
e mirabiles constat possit reddere rationem. red¬
dant gͦ dehis quȩ pauca posumꝰ. quȩ ꝓculdubio
sieẽ nescirenc et ea futura eẽ. diceremꝰ. multominus
erederent qͣm qđ niic dicentibꝰ nob nolunt crede

Expanded text:
Tylon Indiae insulam eo praeferri ceteris terris, quod omnis arTylon Indiae insulam eo praeferri ceteris terris, quod omnis arbor, quae in ea gignitur, numquam nudatur tegmine foliorum. De bis adque aliis innumerabilibus mirabilibus, quae historia non factorum et transactorum, sed manentium locorum tenet, mihi autem aliud agenti ea persequi nimis longum est, reddant rationem, si possunt, infideles isti, qui nolunt diuinis litteris credere; quid aliud quam non putantes eas esse diuinas, eo quod res habeant incredibiles, sicuti hoc est unde nunc agimus. Non enim admittit, inquiunt, ulla ratio, ut caro ardeat nec absumatur, doleat neque moriatur; ratiocinatores uidelicet magni, qui de omnibus rebus, quas esse mirabiles constat, possint reddere rationem. lieddant ergo de his, quae pauca posuimus, quae procul dubio si esse nescirent et ea futura esse diceremus, multo minus crederent quam quod nunc dicentibus nobis nolunt credere
Abbreviated transcription (Latin):
bibatur cam feruidum noctibꝰ ut ñ tangat᷑: In epiro.
alium foncem in quo facesut incȩt̾is extingunt᷑ accensȩ
s ñ ut incȩt̾ĩs accendunt᷑ extincte: Asbeston archad e
lapidem ꝓpterea sic uocari qđ accensus semel. iami ñ
possit exenigiu Lignum cuiꝰqͣm ficꝰ egiptiȩ ñ ut ligna
cȩtera inaquis natare. s mergi Et qđ ẽ. mirabiliꝰ ciuin
inimno aliquandui fuerit: inde ad aquȩ suꝑficiem
rursus emergere. quando madefactum debuithumo.¬
ris pondere p̃grauari Poma int̾ra sodomorum gig¬
ni quidem et ad maturitatis faciem ꝑuenite: s morsu
tenentis in anum. si uehementuis p̃mat᷑ adurere: ꝓpt̃
qđ ab igne nom̃ accepit: In eadem ꝑ side gigni eciam
lapidem seliuiten: cuius interiorem candorẽ cumluna
crescere atq deficere Incapadotia atiam uento ȩquas
conciꝑe eosdemq fȩcus non ampluis triennio uiuere

Expanded text:
bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, in quo faces, ut in ceteris, exstinguuntur accensae, sed, non ut in ceteris, accenduntur exstinctae. Asbeston Arcadiae lapidem propterea sic uocari, quod accensus semel iam non possit exstingui. Lignum cuiusdam ficus Aegyptiae, non ut ligna cetera in aquis natare, sed mergi; et, quod est mirabilius, cum in imo aliquamdiu fuerit, inde ad aquae superficiem rursus emergere, quando madefactum debuit umoris pondere praegrauari. Poma in terra Sodomorum gigni quidem et ad maturitatis faciem peruenire; sed morsu tenentis manum, si uehementius prematur, adurere, propter quod ab igne nomen accepit. In eadem Perside gigni etiam lapidem seleniten, cuius interiorem candorem cum luna crescere adque deficere. In Cappadocia etiam uento equas concipere, eosdemque fetus non amplius triennio uiuere.
Abbreviated transcription (Latin):
quicum diuina uł p̃terita uł futura mi¬
racula p̃dicamus. quȩ illisexꝑienda ñ ualemus
ostendere: racionem a nobis earum flagicant rerũ.
quam q̃m ñ possumus reddere. excedunt enim ui¬
res mentis humanȩ existimant falsaeẽ. quȩ dixi¬
mus Ipsis de toc mirabilibus reb quasuł uidere¬
non possumus uł uidemus: debent reddere ratio¬
nem Qđ si fieri abhomine ñ posse ꝑudetint:
fatendũm ẽ. eis non ideo aliquid non fuissuł non sit¬
turũeẽ. quia racio inde non potest relli. quandoqͥde
sunt ista de quib sumlit̃ ñ potest: Nonitaq ꝑgoꝑ
plurima quȩ mandata sunt litteris non gesta atq
transacta s in loꝗs quibq manentia Quosi quisqͣm
ue uoluerit et potuerit utrum uera sint explorabit: s
pauca cominemoro Agri gentinum ficiliȩ salem ꝑhi¬
bent. cum fuerit ad motus igni uelut in aqua fluesce¬
te cum uͦ ipsiaquȩ uelut inigne crepitare Npud gara¬
mantas quendam fontem tam frigidum diebꝰ ut non

Expanded text:
qui, cum diuina uel praeterita uel futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanae, existimant falsa esse quae dicimus, ipsi de tot mirabilibus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent reddere rationem. Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non futurum esse, quia ratio inde non potest reddi. quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mandata sunt litteris, non gesta adque transacta, sed in locis quibusque manentia; quo si quisquam ire uoluerit et potuerit, utrum uera sint, explorabit; sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput Garamantas quendam fontem tam frigidum diebus, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
uit: ut hoc ib ꝓdigium et appareret hominib et
duitius ꝑ maneret: Illiciunt᷑ autẽ demones ad in¬
habitandum ꝓcreaturas quas ñ ipsi s dĩ condidit:
Delectabilib ꝓsua diũsitate diũsis: ñ ut anima¬
lia cibis. s ut sp̃s signis. quȩ cuiꝰq delectationi con¬
gruunt ꝑ uaria genera lapiclum. herbarum lig¬
norum. animalium carminum. rituum Ut autem
seducunt uł inspirando eorum cordib uirus occul.¬
to. uł eciam fallacib amicitiis apparendo. eorũq
pauoos discipulos suos faciunt plurimorumq do.¬
ctores: Neq enim potuit nͥ pͥmum ipsis docentib
disci: quid quis illorum appecat. quid exhorreat
quo inuitetur nomine. quo cogatur: Unde magi¬
&̧ artes carumq artifices extiterunt: Maxime au¬
tem possident corda mortalium: qua potissimum
possessione głantur. cumse tiansfigurant in angłos
lucis: Sunt gͦ facta eorum plurima quȩ quanto

Expanded text:
vit, ut hoc ibi prodigium et appareret hominibus, et vit, ut hoc ibi prodigium et appareret hominibus, et diutius permaneret. Illiciuntur autem daemones ad inhabitandum per creaturas, quas non ipsi, sed Deus condidit, delectabilibus pro sua diversitate diversis, non ut animalia cibis, sed ut spiritus signis, quae cujusque delectationi congruunt, per varia genera lapidum, herbarum, lignorum, animalium, carminum, rituum. Ut autem seducunt, vel inspirando eorum cordibus virus occultum, vel etiam fallacibus amicitiis apparendo, eorumque paucos discipulos suos faciunt, plurimorumque doctores. Neque enim potuit, nisi primum ipsis docentibus, disci quid quisque illorum appetat, quid exhorreat, quo invitetur nomine, quo cogatur: unde magicae artes earumque artifices exstiterunt. Maxime autem possident corda mortalium, qua potissimum possessione gloriantur, cum se transfigurant in Angelos lucis . Sunt ergo facta eorum plurima, quae quanto
Abbreviated transcription (Latin):
uit se bia nei sicut ait uarro. quastarta opo et qͣsi ex
ilustria ꝑmulta cdissentiant s ea siuoltimus ctedi¬
mus. quȩ nona dũsantur libris quib ñ dubitamus
oportere noscredere: De his autem miraciorumloris
nob ad ea que futura ꝑsuade increduł uolumus
satis illa sufficiunt quȩ nos quoq possumus expri
ec eorum testes idoneos non difficile ẽ. inuenire:
De isto autem fano ueneris et lucerna inexcinguibili.
non solum innullascoartamur angustias: ueruetiam
latitudinis nob̃ eampꝰ aꝑitur: Adimis enim adista
lucernã inextingubilem. et humanarum ae magicars
id est ꝑ homines demonicarũ aitium et ipsoruamꝓ
se ipsos demonum multa miracła: Quȩ sinegare
uoluerimus eidem ipsi cui credimus: sacrarum
licterarum adũsabimur ueritati Aut gͦ in luxer¬
na illa mechanicum aliquid de lapide asbesto ars
humana molita ẽ. aut arte magica factume qđ
homines illo mirarent᷑ in templo Aut demon quis¬
piam sub nomine ueneris canca seefficatia p̃senta¬

Expanded text:
rro, quasi data opera et quasi ex industria per multa dissentiant; sed ea, si volumus, credimus quae non adversantur libris, quibus non dubitamus oportere nos credere. De his autem miraculorum locis, nobis ad ea quae futura persuadere incredulis volumus, satis illa sufficiunt, quae nos quosque possumus experiri, et eorum testes idoneos non difficile est invenire. De isto autem fano Veneris et lucerna inexstinguibili, non solum in nullas coarctamur angustias, verum etiam latitudinis nobis campus aperitur. Addimus enim ad istam lucernam inexstinguibilem, et humanarum et magicarum, id est per homines daemonicarum artium, et ipsorum per se ipsos daemonum multa miracula: quae si negare voluerimus, eidem ipsi cui credimus sacrarum Litterarum adversabimur veritati. Aut ergo in lucerna illa mechanicum aliquid de lapide asbesto ars humana molita est, aut arte magica factum est, quod homines illo mirarentur in templo, aut daemon quispiam sub nomine Veneris tanta se efficacia praesenta
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ȩdificabit mͥ domũ nomini meo: et dirigã
thronum illiꝰ usq mȩtnum Ego eno illi in patren:
et ipse erit mͥinfiliũ: Et cumuenerit iniquitas eiꝰ:
redatguam illũ inuirga uirorũ et intactib filioꝵ
hominũ: miscłiam autẽ meam ñ amoueã ab eo.

Expanded text:
Hic aedificabit mihi domum nomini meo, et dirigam thronum illius usque in aeternum. Ego ero illi in patrem, et ille erit mihi in filium. Et si uenerit iniquitas eius, redarguam illum in uirga uirorum et in tactibus filiorum hominum; misericordiam autem meam non amou
Abbreviated transcription (Latin):
homo minat᷑ iñ ꝑmanet: ñ autẽ dĩ quẽ ñ penitec
sic̃ hominem: Ubi aucẽ legit᷑ qđ peniteat eum. niuta¬
tio rerum significat᷑. immutabi ꝓ̃scientia manente
iuina Ubigͦ ñ pęnitere dicit᷑ ñ mutare intelligit᷑
isesentiam de ista diuisione popłi isrł: et om̃i¬
no ꝑPꝯm: Quicũq enim ad xp̃m cransierunt ułtn¬
nillo. ñqͣm erux cum istłitis qͥ eiꝰ inimici usq in¬

Expanded text:
n permanet: non autem Deus, quem non paenitet, sicut hominem. Ubi enim legitur, quod paeniteat eum, mutatio rerum significatur, inmutabili praescientia manente diuina. Ubi ergo non paenitere dicitur, non mutare intellegitur.isse sententiam de ista diuisione populi Israel et omnino perpetuam. Quicumque enim ad Christum transierunt uel tranin illo, numquam erunt cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
hanne eo demonstrante cepit agnosci a disci¬
płis. quieũ ñsolũ magistrũ uerumetiam dũm
appellauerunt: Nec obaliud adhuc uuente
patre suo dđ. regnare salomon cȩpit. qđ milli
ceat ñ eẽ ipsũ quẽ ꝓphetia ipsa p̃signat quȩ
adeiꝰ patrẽ loquit᷑ dicens Et erit cim repleti
fuerint dies cui. et dormieris cum patrbꝰ cuis:
et suscitabo sem̃tuum pꝰce quierit deuentie tuo.
hic edificabit in domum. iste salomon putabit᷑
fuerint dies tui. &e dormieris cũ patrib tuis
suscitabosem̃ tuum pꝰce: alius pacificꝰ incelligit᷑
eẽ: ꝓmissus. qui ñ ante sic̃ iste. s pꝰmortem dd̃.
p̃nunciat᷑ ẽ suscitandꝰ: Quã libet enim longo
oporcebat. qui edi ficaret domũ dõ. ñ de lignis
et lapidib s de hominib qualem illum ȩdifi¬
care gaudemꝰ: huic enundomui domui dicit

Expanded text:
oanne, eodem monstrante, coepit agnosci a discioanne, eodem monstrante, coepit agnosci a discipulis, qui non solum magistrum, verum etiam Dominum appellaverunt. Nec ob aliud vivente adhuc patre suo David, regnare Salomon coepit quod nullceat, non esse ipsum quem prophetia ista praesignat, quae ad ejus patrem loquitur, dicens: « Et erit, cum repleti fuerint dies tui et dormies cum patribus tuis, et suscitabo semen tuum post te, qui erit de ventre tuo, Hic aedificabit mihi domum, iste Salomon putabiturfuerint dies tui et dormies cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, alius pacificus intellegitur esse promissus, qui non ante, sicut iste, sed post mortem Dauid praenuntiatus est suscitandus? Quamlibet enim longo oportebat, qui aedificaret domum Deo, non de lignis et lapidibus, sed de hominibus, qualem illum aedificare gaudemus. Huic enim domui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
cauit et pacẽ habuit sccdm nom̃ suũ. Sa lomon
qͥppe pacificꝰẽ. latine: et in exordio regni sui mira.¬
bilit̃ laudabił fuit s eadem sua ꝑsona ꝑumbrã
bebat Unde quedam de illo scripta sunt ita.
quasi de ipso ista p̃dicta sunt: dum scriptura
scã etiam reb gestis ꝓpħans quodãmͦ in eo fig᷑ã
deliniat futurorũ: Nãp̃ẽ libros diuineꝰ istoriȩ
ubi regnasse narrat᷑. psalmꝰ etiams septuagesimꝰ
pͥmus titulo nominis eiꝰ inscriptꝰẽ. in quo tam
multa dicunt᷑. quȩ om̃ino ei conuenire ñ posst̃:
Dñõ autem xp̃o aptissima ꝑspicuitade conueni¬
unt:uc euident̃ appareat qđ in illo figuita ꝗͥt¬
cumq adumbrata sit. in isto autẽ ipsa ueritas
p̃sentata Notum ẽ. enim qͥb tmuiis regnum
condusum fuerat salomonis ce cam̃ in eo psal¬
molegit᷑ ut alia taceam: Dominabit᷑ amariuusq
minandi sumpsit exordium: ubi baptirat᷑ aio.

Expanded text:
cauit et pacem habuit secundum nomen suum Salomon cauit et pacem habuit secundum nomen suum Salomon quippe pacificus est Latine et in exordio regni sui mirabiliter laudabilis fuit; sed eadem sua persona per umbram bebat. Unde quaedam de illo ita scripta sunt, quasi de ipso ista praedicta sint; dum Scriptura sancta, etiam rebus gestis prophetans, quodammodo in eo figuram deliniat futurorum. Nam praeter libros divinae historiae, ubi regnasse narrat? Psalmus etiam septuagesimus primus titulo nominis ejus inscriptus est: in quo tam multa dicuntur, quae omnino ei convenire non possunt: Domino autem Christo aptissima perspicuitate conveniunt, ut evidenter appareat, quod in illo figura qualiscunque adumbrata sit, in isto autem ipsa veritas praesentata. Notum est enim, quibus terminis regnum conclusum fuerat Salomonis; et tamen in eo psalmo legitur, ut alia taceam: Dominabitur a mare usqminandi sumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
nuseiꝰ erit erectꝰ usq in et̃num: Hanc tam gͣadem
ꝓmissionẽ qui putat in salomone fuisse comple.¬
tam: multũ errãt Attendit enĩ qđ dictũ ẽ hic
exlificabit mͥdomum. qm̃ salomon templũ illud
et aspiciat salomonis domum. plenã mulierib
alienigenis. colencib dõs falsos et ipsũ ab eis re
gem aliquando sapientem in eandem idolatriã
seductum atq seduitũ: et non audeac existima¬
re dm̃ uł hoc ꝓmisisse m̃cdacit᷑. uł talemsalomo¬
nem domũq eiꝰ futurã ñ potusse p̃scire: Non
uideremꝰ ista compleri: ne uaneatq in anit̃ hio
alium aliquẽ requiram. sic̃ carnales uidȩi Nam
et ipsi usq ad eo filiũ quẽ loco isto regi dauid
ꝓmissum legunt. intelligunt ñ fuisse salomo¬
nẽ: ut eo qui ꝓmissusẽ. canta iam manifestatiõe
declaraco. ad huc mirabili cecitate alium sꝑa re
sedicant: facca ẽ quidẽ ñ nulla mutatio imago rei
futurȩ etiam in salomone: in eo qđ templũ ȩdifi¬

Expanded text:
nus ejus erit firmissimus in perpetuum. Hanc tam grandem promissionem qui putat in Salomone fuisse completam, multum erat. Attendit enim, quod dictum est: Hic aedificabit mihi domum, quoniam Salomon templum illud et aspiciat Salomonis domum plenam mulieribus alienigenis colentibus deos falsos, et ipsum gem aliquando sapientem in eandem idolatriam seductum adque deiectum; et non audeat existimare Deum uel hoc promisisse mendaciter uel talem Salomonem domumque eius futuram non potuisse praescire. Non uideremus ista conpleri, ne uane adque inaniter hic alium aliquem requiramus, sicut carnales Iudaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi Dauid promissum legunt, intellegunt non fuisse Salomonem, ut eo, qui promissus est tanta iam manifestatione, declarato adhuc mirabili caecitate alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei futurae etiam in Salomone, in eo quod templum aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
iquiras eiꝰ redarguameũ in uirga uirorũ et in
tactib filiorũ hominum: miscłiam autẽ mean
ñ auferam ab eo: cactib significans hoplagascor¬¬
rectionis. unde illud ẽ: Ne tetigeritis xp̃os meos
Qđ quidẽ. aliud qͣm ne leseritis : Inpsalmou̾cũ
aegeret camqͣm de dđ ut quidã eiꝰ modi etiam
ibi diceret: si dereliquerint inquit filii eiꝰ legẽ
meam. et iniudiciis meis ñ ambulaueruit. siui¬
sticias meas ꝓfanauerint. et mandata mea ñ
custodierint: uisitabo in uirga iniquitateseoꝵ

Expanded text:
uirorum et in tactibus filiorum hominum; misericordiam autem meam non amoueam ab eo; tactibus significans plagas correptionis. Unde illud est: Ne tetigeritis christos meos. Quod quid est aliud, quam De laeseritis\'? In psalmo uero cum ageret tamquam de Dauid, ut quiddam eius modi etiam ibi diceret: Si dereliquerint, inquit, filii eius legem meam et in iudiciis meis non ambulauerint; si iustificationes meas profanauerint et mandata mea non custodierint: uisita
Abbreviated transcription (Latin):
oleo scõ meo unxi eũ. M anetum inea auxilia¬
bit᷑ ei: & brachiũ meum onfortabit eum: Non
ꝑficiet in imicꝰ in eo: &e fli iuqͥtatis ñ apponet
nocere ei Et concidam immicos eiꝰ a facieeiꝰ: et
eos quioderunt eum fugabo: Et ueritas mea
et miscłia mea eui ipso: et in nomine meo exał¬
tabit᷑ cornueiꝰ. Et ponam in marimanũ eiꝰ: et

Expanded text:
oleo sancto meo unxi eum. Manus enim mea auxiliabitur ei et bracchium meum confortabit eum. Non proficiet inimicus in eo et filius iniquitatis non adponet nocere ei. Et concidam inimicos eius a facie eius, et eos, qui oderunt eum, fugabo. Et ueritas mea et misericordia mea cum ipso, et in nomine meo exaltabitur cornu eius. Et ponam in mari manum eius
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩom̃ia de dño iħu recte intelligunt᷑ sub no¬¬
mine dauid ꝓpt̾ formam serui quã de semine
dd idem mediator assum pfit ex iuirgine: Conti¬
nuo etiam dr̃ depeccaris filiorũ eiꝰ tale aliqͥ d:
quale in regnorum libro positũ ẽ Ibi uamq salomo

Expanded text:
quando recte intelliguntur, sub nomine David, propter formam servi, quam de semine David idem Mediator assumpsit ex virgine. Continuo etiam dicitur de peccatis filiorum ejus tale aliquid, quale in Regnorum libro positum est, et quasi de Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
ipse dauidut ꝑcusso corde pauitauerit. quando
intenebro so occultatꝰ antro. qͦctiã saul urgente
incrauerat nȩcessitate naturȩ exiguam parci¬
dam uestis euetior sum latent̃ abscidit ut habet
unde monstraret qͦmͦ ei peꝑcerit cum possit oc¬
cidẽ atq suspicionẽ de animo eiꝰ qua sc̃m dauid
putans inimicum suum uehemĩt ꝑsequebat᷑: auferrae
Ne itaq reuseẽt. tanti sacram̃ti insaule uiolati.
quia uł indum̃tum eiꝰ siͤ atreceauit: extimuit:
quia abstulit pinnulã clamidis eiꝰ. Uiris autẽ
qui cum illo erant et ut saulem in manꝰsuastra¬
ditum int̾imeret suadebant: ñ mͥ in qͥt contui¬
gat adño. si fecero hoc ũbum dño meo xp̃o dnĩ¬

Expanded text:
ipse Dauid, ut percusso corde pauitauerit, quando ipse Dauid, ut percusso corde pauitauerit, quando in tenebroso occultatus antro, quo etiam Saul urgente intrauerat necessitate naturae, exiguam particulam uestis eius retrorsum latenter abscidit, ut haberet unde monstraret, quo modo ei pepercerit, cum posset occidere, adque ita suspicionem de animo eius, qua sanctum Dauid putans inimicum suum uehementer persequebatur, auferret. Ne itaque reus esset tanti sacramenti in Saule uiolati, quia uel indumentum eius sic adtrectauit, extimuit. quia abstulit pinnulam chlamydis eius. Viris autem, qui cum illo erant et, ut Saulem in manus suas traditum interimeret, suadebant: Non mihi, inquit, contingat a Domino, si fecero hoc uerbum domino meo
Abbreviated transcription (Latin):
onĩaquȩ sunt ignis filiorum isrł inescam hȩc
quippe fuerant sacrificia uidõrum: idõ hoͥc dix¬
dine p̃nunciata sunt. tanta nunc manifestatione
clarescunt: ñ frustra cam̃ moueri quispiã potest
acdicere. Quomͦ confidimꝰ uenire om̃ia quȩ in
libris illis uentura p̃dicata sunt. si hoc ipsum
qđ ibi diuinitꝰ diccumẽ. domꝰ cua et domꝰ pa¬
tris cui transibunt coramme inȩc̾num. effectum
habere ñ pocuit. qm̃ uidemꝰ illud sacrificium
fuuisse mucatum. et qđ illi domui ꝓmissũẽ nec.
sperari aliquando complendum: quia qđ ei et
ꝓbato mutatoq succedit hoc potiꝰ pdicat᷑ et̃iũ:
Hoc quidiẽ ñclum intelligit aut ñ recolit etiam
ipsum sccłmordinẽ aaron sacerdotium tamqͣm
umbrã futuri etni sacerdotii constitutũ: Acꝑ
siune. Sy ne pritatet᷑ ꝙsa umbra eẽ. mansira
iectusẽ futuri regni erat umbra inȩtnitate mansu¬
nitum incelligendũ ẽ qđ in eo tantum uenerat᷑ẽ

Expanded text:
omnia, quae sunt ignis filiorum Israel, in escam haec omnia, quae sunt ignis filiorum Israel, in escam haec quippe fuerant sacrificia Iudaeorum: ideo hic dixdine praenuntiata sint, tanta nunc manifestatione clarescant, non frustra tamen moueri quispiam potest ac dicere: Quo modo confidimus uenire omnia, quae in libris illis uentura praedicta sunt, si hoc ipsum, quod ibi diuinitus dictum est: Domus tua et domus patris tui transibunt coram meinaeternum, effectum habere non potuit? quoniam uidemus illud sacerdotium fuisse mutatum, et quod illi domui promissum est. nec sperari aliquando conplendum, quia illud, quod ei reprobato mutatoque succedit, hoc potius praedicatur aeternum. Hoc qui dicit, nondum intellegit aut non recolit etiam ipsum secundum ordinem Aaron sacerdotium tamquam umbram futuri aeterni sacesum est. Sed ne putaretur ipsa umbra esse mansura, iectus est, futuri regni erat umbra in aeternitate mansumentum intellegendum est; quod in eo tantum ueneratus est
Abbreviated transcription (Latin):
membrum eẽ. cupio sacerdotii tui Sacerdotium
quippe hic ipsam plebẽ dicit: cuiꝰ pleb̾e. ille sacer¬
dos mediator dĩ et hominum homo xp̃s iħs: Cui
plebi dicit apłs petrus Plebs scã. regale sacerdo¬
tium Quamis ñnulli sacrificii ciu sint int̾p̃cati
ñ sacerdotii tui: qđ nichilominꝰ eũdem significat
popłm xp̃ianum. Unde dicit apłs paulus: Unꝰ
manducare panem: etiã ipsum sacrificui genus
elegant᷑ exp̃ssic: De quodicit sacerdosipse: Panis
quem ego dedero: caro meaẽ: ꝓ scłi uita Ipsumẽ.
sacrificium ñ scđm ordinem aaron. s scđm ordi¬
nem melchi sedech. qui legit intelligat Breuis
in parte sacerdotiitui manducare panẽ: Ipse ẽ
obolus argenti: quia et breue ẽ. et eloquium dñiẽ
habitantis in corde credentis Quia enim dixerat
suꝑiꝰ dedisse se cibos domuaa ronde uictimis
ueteris cestam̃ti ubi ait: Dedic domui patris cui

Expanded text:
membrum esse cupio sacerdotii tui. Sacerdotium membrum esse cupio sacerdotii tui. Sacerdotium quippe hic ipsam plebem dicit, cuius plebis ille sacerdos est mediator Dei et hominum, homo Christus Iesus. Cui plebi dicit apostolus Petrus: Plebs sancta, regale sacerdotium. Quamuis nonnulli \'sacrificii tui\' sint interpretati, non sacerdotii tui\'; quod nihilo minus eundem significat populum Christianum. Unde dicit apostolus Paulus: Unus Manducare panem, etiam ipsum sacrificii genus eleganter expressit, de quo dicit sacerdos ipse: Panis, quem eg4 dedero, caro mea est pro saeculi uita. Ipsum est sacrificium; non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech, qui legit, intellegat. Breuis in partem sacerdotii tui manducare panem; ipse est obolus argenti, quia et breue est et eloquium Domini est habitantis in corde credentis. Quia enim dixerat superius, dedisse se cibos domui Aaron de uictimis ueteris testamenti, ubi ait: Dedi domui patris tui
Abbreviated transcription (Latin):
plurimi gente credidunt: Neq nunc de sunt
qui licet rarissime tam̃ credant. et implet᷑ in eo
qđ hic iste homo dĩ continuo secutꝰ adiunxtt. ueni¬
etadorare ei obolo argenti: Ciu adorare nͥ illo
summo sacerdotiqui et ds̃ ẽ: Neq enini in illo
sacerdotio scdm ordinem aaron ad hoc ueniebant
homines ad templũ uł adaltare dĩ:ut sacerdo¬
te madorarent: Quid ẽ autem qđ ait obolo argenti.
nͥbreuitate ũbi fidei de quo cominemorat apto
dictũ ubum consummans et breuians. faciet
dñs suꝑtrame A rgentum autẽ ꝓeloquio poni
psalmꝰ testis ẽ. ubi canit᷑: floquia dñi eloqͥa casta
Argentũ igne examinatũ: Qui gͦ dicit isteqͥuen
adorare sacerdoti dei et sacerdoti dõ: Iacta me
in parte sacerdotii tui manaucare panẽ Nolo
in patrũ meorum collocgarihonore qͥa nuliꝰ ẽ¬
iacta me in partem sacerdotii cui: Elegi enim ab¬
iectus ẽ. indomo di Qualecumq et quantulũcũq

Expanded text:
plurimi crediderunt, neque nunc desunt, plurimi crediderunt, neque nunc desunt, qui, licet rarissime, tamen credant; et inpletur in eo quod hic iste homo Dei continuo secutus adiunxit: Veniet adorare ei obolo argenti. Cui adorare, nisi summo illi sacerdoti, qui et Deus est? Neque enim in illo sacerdotio secundum ordinem Aaron ad hoc ueniebant homines ad templum uel altare Dei, ut sacerdotem adorarent. Quid est autem quod ait: Obolo argenti, nisi breuitate uerbi fidei, de quo commemorat apostolus dictum: Verbum consummans et breuians faciet Dominus super terram? Argentum autem pro eloquio poni psalmus testis est, ubi canitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum. Quid ergo dicit iste, qui uenit adorare sacerdoti Dei et sacerdoti Deo? Iacta me in partem sacerdotii tui, manducare panem. Nolo in patrum meorum conlocari honore, qui nullus eiacta me in partem sacerdotii tui. Elegi enim abiectus esse in domo Dei; qualecumque et quantulumcumque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtege me. ut intelligant homines de illa inef.¬
ista dici Qđ uͦ ad uingit᷑ et erit qui suꝑauerit
indomo tua ueniet adorare ei. ñ ꝓpͥe dedomo
dr̃ huiꝰ eli s illiꝰ aaron. de quausq ad aduentũ
iħu xp̃i homines remanserunt: De quo gẽnere
etiam nunc usq non de sunt: Nani de illa domo
huiꝰ heli iam supͣdictum erat: & om̃is qui suꝑa¬
uerit domꝰ cuȩ decidet ingladio uirorum: Quomͦ
gͦ hic uere dici potiit. et erit qui suꝑauerit indo¬
nio tua ueniet adorare ei. si illudẽ. uerum qđ ab
ultore gladio nemo inde suꝑiͣt. nͥ quiã illos intel¬
ligi uoluit qui ꝑtinent ad styrpem illiꝰ cotius
sacerdotii scđm ordinem aaron: Ergo fide illis
ẽ. p̃destinatis reliquiis de quibꝰ aliꝰ ꝓpħa dix̃. re¬
hoc temꝑe reliquiȩ pelectionem gr̃ẽ saluȩ fal¬
cte sunt: quia de talibus quis bene intelligit᷑
eẽ. de quo dictũ ẽ. qui suꝑ auerit indomotua :

Expanded text:
protege me : ut intelligant homines de illa inefprotege me : ut intelligant homines de illa inefista dici. Quod uero adiungitur: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, non proprie de domo dicitur huius Heli. sed illius Aaron, de qua usque ad aduentum Iesu Christi homines remanserunt, de quo genere etiam nunc usque- non desunt. Nam de illa domo huius Heli iam supra dictum erat: Et omnis qui superauerit domus tuae, decident in gladio uirorum. Quo modo ergo hic uere dici potuit: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, si illud est uerum, quod ultore gladio nemo inde superarit? nisi quia illos intellegi uoluit, qui pertinent ad stirpem, sed illius totius sacerdotii secundum ordinem Aaron. Ergo si de illis est praedestinatis reliquiis, de quibus alius propheta dixit: Rehoc tempore reliquiae per electionem gratiae factae sunt, quia de talibus reliquiis bene intellegitur esse, de quo dictum est: Qui superauerit in domo tua: