comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris. aggregatȩ eccłȩ latitudo
signata. ẽ: apte subiungitur:
nes qͥppe sunt: qͥ se elatis cogi-¬
tationibus extollunt. Quoscon-¬
tra. ꝑ csayam dicit᷑. Uȩ qͥ sapi-¬¬
entes estis in oculis ur̃is: & corã
uobism& ipsis prudentes. Quos
contra. etiã paulus ait. Nolite
prudentes esse apud uosm&e ip¬¬
sos. Sed his immanibꝰ lux abscon-¬
dit᷑: quia nimiru suꝑbientibus.
ueritatis cognitio denegatur:
Unde ꝑ sem& ipsam ueritas dicit᷑.
confiteor tibi pat̾. dñe cȩli & t̃¬
rȩ. qͥa abscondisti hȩc a sapien¬
tibus & prudentibꝰ & reuelasti
ea paruulis: sapientes & pruden¬¬
tes uidelic& suꝑbientes uocans:
Qui enĩ non subiunxit. reuelasti
ea stultis. sed paruulis: tumor̃e
se dãpnasse in notuit. ñ acumen:
Unde & alias dr̃. Custodiens par-¬
uulos dñs. Atq ut ostendatur
hȩc eadem paruitas qͥd uocatur:
adiungit᷑ Humiliatus sũ & li¬
berãuit me. Quia gͦ sunt multi

Expanded text:
ris aggregatae Ecclesiae latitudo ris aggregatae Ecclesiae latitudo signata est, apte subjungitur:nes quippe sunt, qui se elatis cogitationibus extollunt. Quos contra per Isaiam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Quos contra etiam Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Sed his immanibus lux absconditur, quia nimirum superbientibus veritatis cognitio denegatur. Unde per semetipsam Veritas dicit: Confiteor tibi, Pater Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis : sapientes et prudentes videlicet superbientes vocans. Qui enim non subjunxit: Revelasti ea stultis, sed parvulis, tumorem se damnasse innotuit, non acumen. Unde et alias dicitur: Custodiens parvulos Dominus . Atque ut ostendatur haec eadem parvitas quid vocatur, adjungitur: Humiliatus sum, et liberavit me . Quia ergo sunt multi
Abbreviated transcription (Latin):
rare lumine suo desuꝑ: cardines
quoq maris operi&e. Per hec enĩ
iudicat ppłos: & dat ȩscas multis
mortalibus. Ac si aꝑte dicer&e
Si scõs suos in ministerio suȩ p̃¬
dicationis extendit. eoꝵq uer¬
ba miraculis adiuuat: totiꝰ mun¬
di limites ad fidem uocat: ꝑ quȩ
& prius suꝑbientes uidicat: &
post. ꝑ uerbũ consolationis nu¬
triens. in spe humiles roborat
cer&: notandum quod non ait
om̃ibus sed multis: quia uidelic&
Et quibusdam dicit᷑. Propterea
uos non auditis: quia ex dõ non
estis O rursum: Nemo potest ue.¬
nire ad me: nisi pat̾ qͥ misit me
traxerit eum. Et rursũ. Nouit
dñs qui sunt eius. Unde in ipsa
quoq scã eccła plurimi fidem te.¬
nent: & uitam fidei ñ tenent:
Isumilitatis dnicȩ sac ramenta
ꝑcipiunt: sed humiliari dnĩca
imitatione contẽpnunt. Blan-¬
da diuini eloquii p̃dicamenta
cõmunicant: sed apud se imma¬
nes in tumore ꝑseuerant. Unde
hic quoq postquã ꝑ cardines ma.¬

Expanded text:
e lumine suo desuper, cardines quoque maris operiet. Per haec enim judicat populos, et dat escas multis mortalibus. Ac si aperte diceret: Si sanctos suos in ministerium praedicationis extendit, eorumque verba miraculis adjuvat, totius mundi limites ad fidem vocat, per quae et prius superbientes judicat, et post per verbum consolationis nutriens in spe humiles roborat. ceret, notandum quod non ait, omnibus, sed multis, quia vid licet Et quibusdam dicitur: Propterea vos non auditis, q47. Et rursum: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Et rursum: Novit Dominus qui sunt ejus . Unde in ipsa quoque sancta Ecclesia plurimi fidem tenent, et vitam fidei non tenent; humilitatis dominicae sacramenta percipiunt, sed humiliari dominica imitatione contemnunt; blanda divini eloquii praedicamenta communicant, sed apud se immanes in tumore perseverant. Unde hic quoque, postquam per cardines ma
Abbreviated transcription (Latin):
opus eiꝰ: de quo ceciner̃ uiri
Om̃s homines uident eũ: unꝰqͥsq
intuetur ꝓcul: qͥa eũ cuiꝰ iudi¬
cia minime cõp̃hendimꝰ. eẽ. ꝑ ra¬
tionẽ uidemꝰ. Quẽ tam̃ adhuc
ꝓcul cernimꝰ: quia ab eiꝰ fortitu.¬
dine. nubilo infirmitatis nr̃ȩ se.
iterũ dicit. ecce ds̃ magnꝰ. Qͥd
est quod de deo loquens ecce dicit.
ecce repetit: nͥ qđ ecce dicimus.
de ea re. quã in p̃senti monstra.¬
de illo ecce dr̃: etiã ñ uidentibus
ad eẽ memorat᷑. Bene autẽ eum
uincere nr̃am scientiã narrat:
quẽ uideri ab hominibꝰ dixerat:
quia & sic ex ratione conspicit᷑¬
ut magnitudo tam̃ illiꝰ. nulla nr̃i
sensus subtilitate penetret᷑. Qͥc.¬
quid nãq de claritate eius mag.¬
nitudinis scimus. infra ipsum. eͦ.
& tanto ab eius scientia longe re.¬
pellim᷑: quanto eius potentiã nos
cõp̃hendisse suspicamur. Nam
quantumuis in altũ mens nr̃a
rapiat᷑ eius tam̃ magnitudini

Expanded text:
opus ejus, de quo cecinerunt viri: opus ejus, de quo cecinerunt viri: Omnes homines vident eum, unusquisque intuetur procul, quia eum, cujus judicia minime comprehendimus, esse per rationem videmus; quem tamen adhuc procul cernimus, quia ab ejus fortitudine nubilo infirmitatis nostrae seiterum dicit: Ecce Deus magnus. Quid est quod de Deo loquens ecce dicit, et ecce repetit, nisi quod ecce dicimus de ea re quam in praesenti monstramde illo ecce dicitur, etiam non videntibus adesse memoratur. Bene autem eum vincere scientiam nostram narrat, quem videri ab omnibus dixerat, quia etsi ex ratione conspicitur, magnitudo tamen illius nulla nostri sensus subtilitate penetratur. Quidquid namque de claritate ejus magnitudinis scimus, infra ipsum est; et tanto ab ejus scientia longe repellimur, quanto ejus potentiam nos comprehendisse suspicamur. Nam quamvis in altum mens nostra rapiatur, ejus tamen magnitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
sed in sola qua & cõp̾hendi potu-¬
it humanitate. conspiciunt: qͥa
uidelic& eoꝵ oculos. reducta tẽ
ad memoriã sua male gesta reuer-¬
berant: & dũ eius humanitatẽ
uident. cuiꝰ diuinitatis claritatẽ
ñ uident᷑: miro mͦ ab eiꝰ uisione
quẽ conspiciunt. longe fiunt. S¬
cũ dr̃. memento qđ ignores opus
eius. ac deinde subiungit᷑. omnes
homines uident eũ: quem sic̃ di-¬
ximꝰ uidere est. transcendentem
om̃ia eiꝰ essentiã. ex ratione colli.¬
gere: ualde mirandũ. ẽ. qđ et
ipsum cernimꝰ: & eius opus igno¬
ramꝰ. Dubii qͥppe de eiꝰ e̾e̾ntia ñ
sumꝰ: & tam̃ in eiꝰ iudiciis incerti
remanemꝰ. Pat& nob qđ sũmũ.ẽ.
abscondit᷑ qđ minimũ. Minus
qͥppe sunt eiꝰ oꝑa: quã ipse Et
agentẽ cernimus: sed in actione
caligamꝰ: qͥa uidelic& cur quid
fiat incertũ. ẽ. sed qͥ sit qui hec
incerta faciat. incertũ non est
Dicat᷑ gͦ. Memento qđ ignores

Expanded text:
sed in sola qua et comprehendi potused in sola qua et comprehendi potuit humanitate conspiciunt, quia videlicet eorum oculos reducta tunc ad memoriam sua male gesta reverberant, et dum ejus humanitatem vident, cujus divinitatis claritatem non vident, miro modo ab ejus visione quem conspiciunt longe fiunt.  Memento quod ignores opus ejus, ac deinde subjungitur: Omnes homines vident eum, quem, sicut diximus, videre est transcendentem omnia ejus essentiam ex ratione colligere, valde mirandum est quod et ipsum cernimus, et ejus opus ignoramus. Dubii quippe de ejus essentia non sumus, et tamen in ejus judiciis incerti remanemus. Patet nobis quod summum est, absconditur quod minimum. Minus quippe sunt ejus opera quam ipse; et agentem cernimus, sed in actione caligamus: quia videlicet cur quid fiat incertum est, sed quis sit qui haec incerta faciat, incertum non est. Dicat ergo: Memento quod ignores
Abbreviated transcription (Latin):
eo ipso qͦ humanitate circũseri.¬
beris. transeunt. Seqͥt᷑. Umnes
quo rationalis. ẽ. conditus: de¬
b&e ex ratione colligere. eum qͥ
se condidit dm̃. ẽẽ: quẽ nimirũ
iam uidere. ẽ. dominationem
illiꝰ ratiocinando conspicere. Cũ
uͦ dictũ sit om̃s homines uideĩ
eũ: recte subiungit᷑. Unusquisq
intuet᷑ ꝓcul. Procul qͥppe eum
intueriꝰ. ẽ: non ĩa illũ ꝑ speciẽ
cernere: sed adhuc ex sola operũ
suoꝵ ãmiratione pensare. Pro¬
cul illũ hic etiã electi conspiciuq̃:
qͥa necdũ claritatẽ illiꝰ. ꝑ acimen
intimȩ uisionis app̾hendt̃. Cui
& si iam ꝑ amorẽ iuxta st̃: adhuc
tam̃ ab illo terrenȩ inhabitatio¬
nis pondere disiungunt᷑. Et quã¬
uis ei bene uiuendo inhȩreant:
a contemplationis eius specie. lon-¬
ge se. ẽẽ. suspirant. Qu̾e nimirũ
reꝓbi etiã cum ad iudiciũ ueni-¬
entẽ uiderint. ꝓcul intuentur:
quia ñ eum in diuinitatis forma.

Expanded text:
eo quod humanitate circumscrieo quod humanitate circumscribetis, transeunt. Sequitur: VERSquo rationalis est conditus, debet ex ratione colligere eum qui se condidit Deum esse. Quem nimirum jam videre est damnationem illius ratiocinando conspicere. Cum vero dictum sit: Omnes homines vident eum, recte subjungitur: Unusquisque intuetur procul. Procul quippe eum intueri est non jam illum per speciem cernere, sed adhuc ex sola operum suorum admiratione pensare. Procul illum hic etiam electi conspiciunt, quia necdum claritatem illius per acumen intimae visionis apprehendunt. Cui etsi jam per amorem juxtamen ab illo terrenae inhabitationis pondere disjunguntur; et quamvis ei bene vivendo inhaereant, a contemplationis ejus specie longe se esse suspirant. Quem nimirum reprobi etiam cum ad judicium venientem viderint, procul intuentur, quia non eum in divinitatis forma,
Abbreviated transcription (Latin):
e multis loquar: duo ad hanc lu-¬
cẽ paruuli ueniunt: sed uni dat᷑
ut ad redemptionẽ ꝑ baptisma
redeat: alter ante subtrahit᷑. quã
hunc regenerationis unda ꝑfun.¬
dat. Et sepe fideliũ filius sine fide
rapitur: sȩpe infideliũ concesso
fidei sacramento renouat᷑. Sed for¬
tasse aliquis dicat: qđ hc̃ deus
acturũ praua etiã post baptisma
nouerat: & iccirco eũ ad baptis¬
matis grãm non ꝑducat. Qđ si
ita. ẽ: peccata quoꝵ dã ꝓculdii¬
bio priꝰquã sint ꝑpetrata puniunt᷑
E quis ista recte sentiens dixerit:
qͥa om̃pc deus qͥ alios a ꝑpetratis
facinoribus liberat. hȩc in aliis
etiã non ꝑpetrata condẽp̾nat :
Occulta itaq sunt eius iudicia:
& quanta obscuritate neq̃unt
conspici᷑ tanta debent humili.¬
tate uenerari. Dicat᷑ gͦ. Mem̃to
qđ ignores opus eius: de qͦ ceci¬
nerunt uiri. Ac si aꝑte dicer&
De quo fortes qͥq lociti st̃. eius
oꝑa tuȩ mentis oculis abscondun¬
tur: quia mensurã tuȩ noticiȩ

Expanded text:
e multis loquar, duo ad hanc lucem parvuli veniunt, sed uni datur ut ad redemptionem per baptisma redeat, alter ante subtrahitur quam hunc regenerans unda perfundat. Et saepe fidelium filius sine fide rapitur, saepe infidelium concesso fidei sacramento renovatur. Sed fortasse aliquis dicat quod hunc Deus acturum prave etiam post baptisma noverat, et idcirco eum ad baptismatis gratiam non perducat. Quod si ita est, peccata quorumdam proculdubio priusquam sint perpetrata puniuntur. Et quis ista recte sentiens dixerit quia omnipotens Deus, qui alios a perpetratis facinoribus liberat, haec in aliis etiam non perpetrata condemnet? Occulta itaque sunt ejus judicia; et quanta obscuritate nequeunt conspici, tanta debent humilitate venerari. Dicat ergo: Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri. Ac si aperte diceret: De quo fortes quique locuti sunt, ejus opera tuae mentis oculis absconduntu
Abbreviated transcription (Latin):
sibiq hominẽ quã sit iuste dã¬
pnandus. ostendit. Unde fit ut
peccatũ om̃e quod se egisse re-¬
miniscit᷑: cotidianis flẽtibꝰ in¬
sequat᷑: & quo magis ual& iã
quod iustũ. ẽ. cernere: eo arden¬
tiꝰ appecit iniustũ se gemitibꝰ
punire. Unde apte subiungit᷑¬
ost eũ rugi& sonitus. Quem
enĩ dñs illustrando repleuerit:
eius uitã ꝓculdubio in lam̃tũ
uertit : atq illuminatȩ menti
quo magis ȩt̃na supplicia insiny.¬
at: eo hanc duriꝰ de transacta
nequicia gemitibꝰ fatigat: & do¬
l& homo quod fuit: qͥa bonum
iam incipit uidere quod ñ fuit
Odit qualem se fuisse meminit:
amat qualẽ se. ẽẽ. debuisse cog-¬
noscit. & solam iã pęnitentiȩ̨
amaritudinẽ diligit: qͥa caute
considerat. in quantis uolupta¬
tibus sua delectatione pecca-¬
uit. Bene gͦ dr̃. post eũ rugie
sonitus: quia cũ mentẽ ds̃ in gre¬

Expanded text:
sibique hominem quam sit juste damsibique hominem quam sit juste damnandus ostendit. Unde fit ut peccatum omne quod se egisse reminiscitur, quotidianis fletibus insequatur; et quo magis valet jam quod justum est cernere, eo ardentius appetit injustum sese gemitibus punire. Unde apte subjungitost eum rugiet sonitus. - Quem enim Dominus illustrando repleverit, ejus vitam procul dubio in lamentum vertit, atque illuminatae menti, quo magis aeterna supplicia insinat, eo hanc durius de transacta nequitia gemitibus fatigat; et dolet homo quod fuit, quia bonum jam incipit videre quod non fuit; odit qualem se fuisse meminit, amat qualem se esse debuisse cognoscit, et solam jam poenitentiae amaritudinem diligit, quia caute considerat in quantis voluptatibus sua delectatione peccavit. Bene ergo dicitur: Post eum rugiet sonitus
Abbreviated transcription (Latin):
rectis oꝑibus ostendt̃. Quibꝰ sub¬¬
sequente iusticia ꝓfecto totũ di.¬
mittit᷑: quod ante deliquerũ:
dñs iudicabit fines terrȩ: qͥa ni¬
mirũ anteactã uitã dñs ñ uidicat᷑:
quando posteriora peccatorum.
respectu suꝑnȩ pietatis illustrat
Hinc moyses ait. Primogenita asini:
mutabis oue. Pasinũ quippe im¬
mundicia: ꝑ ouẽ uͦ in nocentia de.¬
signatur. Asini gͦ pͥmogenita. õue
mutare. ẽ. immundȩ uite pͥmor.¬
dia. in innocentię simplicitãtẽ
conuertere: ut postquã illa pec.¬
cator egit quȩ ut ĩmunda dñs
respuit᷑: ea iam agendo ꝓferat.
quȩ dei sacrificio imponat. Qͥa
ergo post praua oꝑa peccator con¬
uertit᷑: & ab actionũ suarũ tene.¬
bris. iuxta finẽ̾ aliquando reuo.¬
catur: recte nc̃ dictũ est. W lum̃
illiꝰ suꝑ t̾minos t̃rȩ. Sed graui lu¬
ctu afficit eadem grã: quȩ post¬
facinora mentẽ repl&. Nã ma-¬
le gesta ad memoriã reducit:

Expanded text:
rectis operibus ostendunt. Quibus subrectis operibus ostendunt. Quibus subsequente justitia, profecto totum dimittitur quod ante deliquerunt.Dominus judicabit fines terrae , quia nimirum anteactam vitam Deus non judicat, quando posteriora peccatorum respectu supernae pietatis illustrat. Hinc Moyses ait: Primogenita asini mutabis ove . Per asinum quippe immunditia, per ovem vero innocentia designatur. Asini ergo primogenita ove mutare, est immundae vitae primordia in innocentiae simplicitatem convertere, ut postquam illa peccator egit, quae ut immunda Dominus respuit, ea jam agendo proferat, quae Dei sacrificio imponat. Quia ergo post prava opera peccator convertitur, et ab actionum suarum tenebris juxta finem aliquando revocatur, recte nunc dicitur: 871 Et lumen illius super terminos terrae. Sed gravi luctu afficit eadem gratia, quae postfacinora mentem replet. Nam male gesta ad memoriam reducit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicatoribus. incessant᷑ etiã infi.¬
ma nr̃ȩ infirmitatis curãt: et
quasi subt̾ cȩlos. lum̃ illiꝰ. terrȩ
terminos respicit: quia postꝰ
sublimem uitã p̃cedentiũ. et iã
peccatoꝵ mores actusq. gratiȩ
suȩ illustratione cõp̃bendit. Qui.¬
&esi uir tutũ signa munc ꝑ uitã
fideliũ crebro ñ exerit: ab eisdẽ
tamen fidelibus ꝑ uirtutẽ oꝑũ
nunquã recedit. Potest etiã intel¬
ligi lum̃ illiꝰ suꝑ t̾minos t̾rȩ: qd̾
p̃dicatio suꝑnȩ gr̃ȩ. dũ gentes
ad fidem colligit: intra sem& ip¬
sam mundi limites clausit. Uel
certe t̾mini terrȩ sunt: fines hõ¬
minũ peccatoꝵ. Et sepe contin¬
git. ut pleriq dm̃ deserant: &
uitȩ suȩ tempora in desideriis
carnalibus expendant: sed tam̃
suꝑna grã respecti. in extrẽmis
suis ad dm̃ redeunt: quȩ st̃ iudi¬
cia ȩt̾na cognoscunt: cuncta quȩ
se ꝑuer se egisse meminer̃. fletibꝰ
puniunt: atq hȩc uere se inseqͥ

Expanded text:
aedicatoribus, incessanter etiam infiaedicatoribus, incessanter etiam infima nostrae infirmitatis curat. Et quasi subter coelos lumen illius, terminos respicit, quia post sublimem vitam praecedentium etiam peccatorum mores actusque gratiae suae illustratione competsi virtutum signa nunc per vitam fidelium crebro non exerit, ab eisdem tamen fidelibus per virtutem operum nunquam recedit. Potest etiam intelligi lumen illius super terminos terrae, quod praedicatio supernae gratiae dum gentes ad fidem colligit, intra semetipsam mundi limites clausit. Vel certe termini terrae sunt fines hominum peccatorum, et saepe contingit, ut plerique Deum deserant, et vitae suae tempora in desideriis carnalibus expendant; sed tamen superna gratia respecti in extremis suis ad Deum redeunt, quae sint judicia aeterna cognoscunt, cunctaque quae se perverse egisse meminerint, fletibus puniunt, atque haec vere se insequi
Abbreviated transcription (Latin):
militẽnȩ ueniens. & plenã infide¬
libus insulam sciens: patrẽ pub¬
lii dissinteria febribꝰq uexatũ
orando saluauit : & tam̃ egrotan¬
titimotheo p̃cȩpit dicens. Modi¬
co uino utere. ꝓpt̾ stomachũ tu¬
um: & frequentes tuas infirmi¬
tates. Quid. ẽ. paule qđ ȩgrum
infidelem orando ad salut̾e reuo¬
cas. & tantũ adiutorẽ eugłi. mo¬
re medici ꝑ alimentũ curas: nisi
quod iccirco fiunt exteriora mi¬
racula. ut mentes hominũ ad
interiora ꝑducant᷑ : quatinꝰ ꝑ hoc
qdđ mirũ uisibilit᷑ ostendit᷑. ea q̃
mirabiliora sunt inuisibilia cre-¬
dantur: Signo qͥppe uirtutis.
pater publii sanandus fuerat:
ut mente reuiuiscer&. dũ ꝑmi¬
raculũ ad salitẽ redir&. Ti motheo
autẽ adhibendũ foris miraculum
non erat: quia iam totus intus
uiuebat. Quid. ẽ. gͥ mirũ si ꝓpa¬
gata fide. crebro miracła ñ fiunt:
quando hȩc ipsi quoq apłi. in qͥbꝰ.¬
dam iam fidelibus non fȩcerunt:

Expanded text:
Melitem veniens, et plenam infideMelitem veniens, et plenam infidelibus insulam sciens, patrem Publii dysenteria febribusque vexatum, orando salvavit , et tamen aegrotanti Timotheo praecepit, dicens: Modico vino utere propter stomachum tuum et frequentes tuas infirmitates . Quid est, Paule, quod aegrum infidelem orando ad salutem revocas, et tantum adjutorem Evangelii more medici per alimenta curas, nisi quod idcirco fiunt exteriora miracula ut mentes hominum ad interiora perducatur, quatenus per hoc quod mirum visibiliter ostenditur ea quae admirabiliora sunt invisibilia credantur? Signo quippe virtutis pater Publii sanandus fuerat, ut mente revivisceret, dum miraculo ad salutem rediret; Timotheo autem adhibendum foris miraculum non erat, quia jam totus intus vivebat. Quid est ergo mirum si, propagata fide, crebro miracula non fiunt, quando haec ipsi quoque apostoli in quibusdam jam fidelibus non fecerunt?
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sunt nonnulli qͥ cũ mira apłoꝵ
oꝑa audiunt: quod accepto sco spu
mortuos uerbo suscitarent: ab ob.¬
sessis. demonia pellerent: umbra
infirmitates amouerent: uentura
quȩq propħando p̾dicerent: &
unigenitum uerbũ dei. omniũ
gentiũ loquentes lingua p̾dica.¬
rent: quia has uirtutes nc᷑ in
ȩccła non uident. subtractã iã
ab eccła suꝑnã grãm suspicantur.
nescientes pensare quod scriptũ
est. Adiutor in oportunitatibꝰ
guit: cũ eam tribulatio ꝑsecuti.¬
onis pressit. Nam postquã suꝑbia
infidelitatis edomuit: non ĩa uir.¬
tittũ signa. sed sola merita oꝑũ
requirit: quãuis & illa ꝑ multos
cum oportunitas exigit osten-¬
dat. Scriptũ qppe est Linguę
in signũ sunt: non fidelibus sed
inficdelibus. Ubi gͦ om̃s fideles t̃
quȩ causa exigit. ut signa mon-¬
strentur: Unde citius fortasse
satiffacimus: siquid de ipsa apłi.¬
ca dispensatione memoremur:¬
Paulus nanq egrȩgiꝰ p̃dicator

Expanded text:
namque nonnulli qui cum mira apostolorum opera audiunt, quod accepto Spiritu sancto mortuos verbo suscitarent, ab obsessis daemonia pellerent, umbra infirmitates amoverent , ventura quaeque prophetando praedicerent, et unigenitum Verbum Dei, omnium gentium loquentes lingua, praedicarent , quia has virtutes nunc in Ecclesia non vident, subtractam jam ab Ecclesia supernam gratiam suspicantur, nescientes pensare quod scriptum est: Adjutor in opportunitatibus, guit, cum eam tribulatio persecutionis pressit. Nam postquam superbiam infidelitatis edomuit, non jam virtutum signa, sed sola merita operum requirit, quamvis et illa per multos cum opportunitas exigit ostendat. Scriptum quippe est: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Ubi ergo omnes fideles sunt, quae causa exigit ut signa monstrentur? Unde citius fortasse satisfacimus, si quid de ipsa apostolica dispensatione memoremuPaulus namque egregius praedicator
Abbreviated transcription (Latin):
in actione sua non cernit᷑: psal¬
mista testat᷑ dicens. Qͥ posuit
tenebras latibulũ suũ. Et rur¬
sum. Iudicia tua abyssus mul¬
ta. Atq iterũ. Abyssus sic̃ pal¬
lium amictus eius. Unde bene
etiã ꝑ salomonẽ dr̃. Sic̃ ignoras
quȩ sit uia sp̃c: & qua ratione
cõpingunt᷑ ossa in uentre preg.

Expanded text:
cernitur, Psalmista testatur, dicens: Qui posuit tenebras latibulum suum . Et rursum: Judicia tua abyssus multa . Atque iterum: Abyssus sicut pallium amictus ejus . Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Sicut ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre p
Abbreviated transcription (Latin):
remittunt᷑ eis: & quoꝵ retinuẽ¬
ritis. retenta sunt. Ecce conuer.¬
sor terror uertit᷑ in potestatẽ:
quia dũ mala sua pęnitendo pui-¬
niunt: usq ad exercendũ iudi¬
ciũ ascendunt: ut hoc in dõ posse
accipiant: quod priꝰ de dõ ipsi mȩ¬
tuebant. Iudices quippe fiunt:
qui suꝑnũ iudiciũ ꝑfecte timuer᷑:
dimit tere: qui priꝰ for midauerañ
ne retinerentur sua. Sed qͥa hoc
ipsum iudiciũ quod spiritaliter
agit᷑. mͦ a carnalibus non uidet᷑:
sunt nonnulli qͥ deum res huma-¬
nas curare non ȩstimant: & eas
ferri fortuitis motibus putant.
Contra quos recte subditur:

Expanded text:
remittuntur eis; et quorum retinueremittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt . Ecce conversorum terror vertitur in potestatem, quia dum mala sua poenitendo puniunt, usque ad exercendum judicium ascendunt; ut hoc in Deo posse accipiant, quod prius de Deo ipsi metuebant. Judices quippe fiunt qui supernum judicium perfecte timuerunt, dimittere qui prius formidaverant ne retinerentur sua. Sed quia hoc ipsum judicium quod spiritaliter agitur modo a carnalibus non videtur, sunt nonnulli qui Deum res humanas curare non aestimant, et eas ferri fortuitis motibus putant. Contra quos recte subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
in eiusdem sp̾c significatione scͥp¬
tũ est. Factus. ẽ. repente de cęlo
sonus: tanquã aduenientis sp̃s
uehementis. Sonus gͥ de ore dñi
ꝓcedit: cũ consubstantialis ei
spc̃ ad nos ꝑ filiũ ueniens. surdi.¬
tatẽ nr̃ȩ insensibilitatis rumpit:¬
sicut de eodem sono incircum¬
scripto atq incorporeo. os dei
loquit᷑ dicens. De meo accipiet:
& annunciabit uobis. Potest gͦ
& ꝑ terrorẽ uocis. uis formidinᷤ:
& ꝑ sonũ oris. dulcedo consolatio.¬
nis intelligi: quia quos spc sc̃s re-
terrificat: & postmodũ spe cęle¬
stium consolatur: ut tantõ post
confidendo de p̃miis gaudeant᷑:
quanto priꝰ sola supplicia conspi¬
ciendo mȩtuebant. Hinc. ẽ. qđ
de unigeniti spu. quasi de hoc ori
sono. paulus dicit. Non enĩ acce-¬
pistis spiritũ seruitutis iterũ in
timore: sed accepistis spm̃ adop¬
tionis filioꝵ: in quo clamamus
abba pater. Hinc ꝑ semae ipsam
ueritas dicit. Accipite spiritũ
scm̃. Quorũ remiseritis peccata.

Expanded text:
s significatione scriptum est: Factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis spiritus vehementis . Sonus igitur de ore Domini procedit, cum consubstantialis ei Spiritus ad nos per Filium veniens, surditatem nostrae insensibilitatis rumpit,sicut de eodem sono incircumscripto atque incorporeo os Domini loquitur, dicens: De meo accipiet, et annuntiabit vobis . Potest ergo et per terrorem vocis vis formidinis, et per sonum oris dulcedo consolationis intelligi, quia quos Spiritus sancterrificat, et postmodum spe coelestium consolatur, ut tanto post confidendo de praemiis gaudeant quanto prius sola supplicia conspiciendo metuebant. Hinc est quod de unigeniti Spiritu quasi de hoc oris sono Paulus dicit: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba pater . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Accipite Spiritum sanctum, quorum remiseritis peccata,
Abbreviated transcription (Latin):
si aꝑte diceretur. Qui sũma re¬
git. etiã extrema ñ deserit: qͥa
sic impendit᷑ maximis: ut tam̃
eadem cura regiminis ñ p̃pediat᷑
a paruis. Qui enĩ ubiq presens.
& ubiq equalis. ẽ: etiã in dissimi

Expanded text:
si aperte diceretur: Qui summa regit, etiam extrema non deserit, quia sic impenditur maximis, ut tamen haec eadem cura regiminis non praepediatur a parvis. Qui enim ubique praesens, et ubique
Abbreviated transcription (Latin):
rant. quo hanc in auctore suo
etiã suꝑ semoe ipsos cluctã uide¬
bant: Neq enĩ debebat in m̃bris¬
iam subiecta despici: quȩ in ipso
membroꝵ capite meruit p̾lata
uenerari. Is ergo qui ꝓpter nos
minor angelis extitit: ȩquales¬
nos angelis uirtutis suȩ minora¬
tione fȩcit. Unde & moriendo do¬
cuit mortẽ non mȩtui: resur.¬
gendo de uita confidi: ascenden¬
do de cȩlestis patriȩ hereditate
glari: ut quo caput p̾isse conspi
ciunt. illuc se subsequi & mẽbra
gratulent᷑. Unde bene & ab eodẽ
nr̃o capite dr̃. Ubicunq fuerit
Ynde & petrus ait. In heredita.¬
tẽ incorruptibilem: & inconta.¬
minat᷑a. & in marcescibilem con¬
seruatã in celis. Unde paulus di¬
cit. Scimus enĩ qm̃ si terrestris
domꝰ nr̃a huiꝰ habitationis dissol.¬
uitur: qđ edificationẽ ex deo

Expanded text:
rant, quo hanc in auctore suo rant, quo hanc in auctore suo etiam super semetipsos elevatam videbant? Neque enim debebat jam in membris subjecta despici, quae in ipso membrorum capite meruit praelata venerari. Is ergo, qui propter nos paulo minor angelis exstitit, nos angelis virtute suae minorationis fecit. » Unde et moriendo docuit mortem non motui; resurgendo, de vita confidi; ascendendo, de coelestis patriae haereditate gloriari, ut quo caput praeisse conspiciunt, illuc se subsequi et membra gratulentur. Unde bene ab eodem nostro capite dicitur: Ubicunque Unde Petrus ait: In haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem, conservatam in coelis . Unde Paulus dicit: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificati
Abbreviated transcription (Latin):
est enĩ quod eodem rege nato.
angeloꝵ chori. in eiꝰ annunciati.¬
one ꝓ̃deunt: hẏmnũ dicunt: &
deuicta prauȩ uttę discordia. hos
quos dudũ despexerant. ciuesag.¬
noscunt: consono ore p̃dicantes:
Gła in excelsis dõ: & in terra pax
hominibus bonȩ uoluntatis. Ac
si aꝑte dicant. Quos a nob̾ mali.¬
cia disuinxerat: iam nc̃ in terra
nata bonitas iungat Hinc est
quod ante incarnationẽ eius in
testamento ueteri adorasse homo
angelũ legit᷑: nec tãm̃ adorare
phibetur: Sed post mediatoris
aduentũ. cũ se ioħs ad orando
angło ꝓstrauiss&: audiuit. Uide
ne feceris: conseruus tuus sum. &
priꝰ ȩquanimit̃ concedebant. ado-¬
rari post ab homine angłi recu¬
sant: nisi quod priꝰ hominẽ car-¬
nalibus corruptionibꝰ deditum.
nec ab eisdem carnalibus corrup.¬
tionibus redemptũ. qͦ ab iectiõ¬
rẽ nõuerant. iustiꝰ contepnebaq̃:
postmodũ uͦ humanã naturam
eõ iam subtratã habere ñ pote¬

Expanded text:
est enim quod eodem rege nato, est enim quod eodem rege nato, angelorum chori in ejus annuntiatione prodeunt, hymnum dicunt, et devicta pravae vitae discordia, hos quos dudum despexerant cives agnoscunt, consono ore praedicantes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ac si aperte dicant: Quos a nobis malitia disjunxerat, jam nunc in terra nata bonitas jungat. Hinc est quod ante incarnationem ejus in Testamento Veteri adorasse homo angelum legitur, nec tamen adorare prohibetur, sed post Mediatoris adventum, cum se Joannes adorando angelo prostravisset, audivit: Vide ne feceris, conservus tuus sum et prius aequanimiter se concedebant adorari, post ab homine angeli recusant, nisi quod prius hominem carnalibus corruptionibus deditum, nec ab eisdem carnalibus corruptionibus redemptum, quo abjectiorem noverant, justius contemnebant; postmodum vero humanam naturam eo jam sub
Abbreviated transcription (Latin):
audiui a patre meo. nota fȩci uob̾.
De hac gͥ luce ȩt̾nȩ patriȩ amico
suo deus annunciat quod posses.¬
sio eius sit: ut nequaquã se de¬
infirmitatis suȩ fragilitate despẽ.¬
r&: nequaqu̾a hoc qđ creatꝰ. sed
quod recreatus. ẽ. pens&: sed tan.¬
to certiꝰ sciat. quia illiꝰ lucis clari.¬
tatẽ possideat: quanto nc̃ uicioꝵ
pulsantiũ tenebras ueriꝰ calcat
Bene autẽ in ꝓmissione subiuingt᷑
& ad eam possit ascendere. Quid
enĩ difficilius. quã homini in t̾ra
ẽdito. terrena & fragilia mẽbra
gestanti. cȩloꝵ alta conscendereꝰ
suꝑnoꝵ spuũ archana penet᷑re:
Ded eoꝵ dem sp̃uum ad nos condi.¬
tor uenit: seq homine etiã sub
ipsis exhibuit: sicut de illo pa.¬
tri ꝑ psalmistã dicit᷑: minuisti
eũ paulominꝰ ab angelis. Et qͥa
inter nos & eosdem sp̃c. discor¬
dantis uitȩ scandalũ repperit:
mira potentia. mirabiliore etiã
pietate sũma creans: ima susci¬
piens: ima cũ sũmis iunx̃. Hinc

Expanded text:
audivi a Patre meo, nota feci vobis . De hac igitur luce aeternae patriae amico suo 866 Deus annuntiat quod possessio ejus sit, ut nequaquam se infirmitatis suae fragilitate desperet, nequaquam hoc quod creatus, sed quod recreatus est penset, sed tanto certitatem possideat, quanto nunc vitiorum pulsantium tenebras verius calcat. Bene autem in promissione subjungitur: «  ad eam possit ascendere. - Quid enim difficilius quam homini, in terra edito terrena et fragilia membra gestanti, coelorum alta conscendere, supernorum spirituum arcana penetrare? Sed eorumdem spirituum ad nos Conditor venit, seque hominem etiam sub ipsis exhibuit. Sicut de illo Patri per Prophetam dicitur: « Minuisti eum paulo minus ab angelis . » Et quia inter nos et eosdem spiritus discordantes scandalum reperit, mira potentia, mirabiliori etiam pietate summa creans, ima suspiens, ima cum summis junxit. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
lum: nisi qui de cęlo descendit. filiꝰ
hominis qui. ẽ. in cęlo: qͥa dũ nos¬
una unũ cum illo iam facti sumus:
unde solus uenit in se. illuc solus
redit etiã in nobis: & is qͥ in cęlo
semꝑ. ẽ. ad cȩlũ cotidie ascendit:
quia qͥ diuinitate suꝑ om̃ia ꝑma¬
n&. humanitatis suȩ cõpãge. sese¬
cotidie ad cȩlos trahit. Non gͦ se
desper& humana fragilitas. Uni-¬
geniti sanguinẽ consicder&e: & in
p̃cio suo conspicit. quã magna. ẽ.
quȩ tanti ual& Perpendat sollici¬
te quo caput p̾cessit: & quȩ ad
uiuendum. p̃ceptis astringitur:
ad sperandũ. exemplo roboret᷑
Confidat cȩlos: speret suꝑna̾ pa¬
triã: angeloꝵ se sociã sciat: atq
in suo capite p̃latã se etiã angłis
gaudeat. Dicatur igit᷑ recte cde¬

Expanded text:
 nisi qui descendit de coelo filius hominis qui est in coelo, quia dum nos unum cum illo jam facti sumus, unde solus venit in se, illuc solus redit etiam in nobis. Et is qui in coelo semper est, ad coelum quotidie ascendit, quia qui divinitate super omnia permanet, humanitatis suae compage se quotidie ad coelos trahit. Non ergo se desperet humana fragilitas, Unigeniti sanguinem consideret, et in pretio suo conspiciat quam magna est quae tanti valet. Perpendat sollicite quo caput praecessit, et quo ad vivendum praeceptis astringitur, ad sperandum exemplo roboretur. Confidat coelos, speret supernam patriam, angelorum se sociam sciat, et in suo capite se praelatam etiam angelis gaudeat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
editi in terra sumus. cęlũ conscen¬
dimꝰ: ubi. ẽ. quod rursum ueri¬
tas dicit. nemo ascendit in cęlũ
nisi qui descendit de cęlo. filiꝰ ho¬
minis qͥ. ẽ. in celo: Cui nimirũ
sententiȩ stat̾i obuiat: quod hec
eadem ueritas dicit. Pater: uolo
ut ubi ego sum & illi sint mec̾u
Quȩ sibi in uerbis suis non discre.¬
pat: sed ad inqͥrenda hȩc quasi
discordantia. studiũ nr̃ȩ mentis
inflãmat. Om̃s enĩ nos qui in eiꝰ
fide nati sumus: eius ꝓculdubio
corpus existimus. Quia gͥ mira
dispensatione pietatis. m̃brorũ
suoꝵ caput dñs factus. ẽ: repulsa
reꝓboꝵ multitudine. solus. ẽ etiã

Expanded text:
editi in terra sumus, coelum conscendimus, ubi est quod rursum Veritas dicit: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo ? Cui nimirum sententiae statim obiviat quod haec eadem Veritas dicit: Pater, volo ut ubi ego sum, et illi sint Quod sibi in verbis suis non discrepat, sed ad inquirenda haec quasi discordantia studium nostrae mentis inflammat. Omnes enim nos quia in ejus fide nati sumus ejus proculdubio corpus existimus. Quia igitur mira dispensatione pietatis membrorum suorum caput Dominus factus est, repulsa reproborum multitu
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Sed ualde mira sunt ista:
ualde terribilia: qđ homo in
terra editus. atq a cęlesti pa-¬
tria exigentibus meritis longe
dãpnatus: non solum ad statũ
conditionis reducit᷑. sed etiã glo-¬
riosius exaltatur: ut qui para¬
dẏsum ꝑdidit. cȩlũ recipiat: &
non solum hunc debiti sui reatꝰ
ñ teneat. sed huic post culpam
dona cumulatiꝰ excrescant: ut
ille contemptor dei. ille imitator
diaboli. si ad fructũ pęnitentiȩ
redeat᷑ usq ad celsitudinẽ con-¬
templandȩ intimȩ lucis ascendat
Cuiꝰ itaq cor ñ in huiꝰ pietatis
admiratione exiliat: cuiꝰ torpor
non in subleuatione tantȩ con¬
siderationis expauescat: Unde

Expanded text:
 Sed valde mira sunt ista, valde terribilia, quod homo in terra editus, atque a coelesti patria exigentibus meritis longe damnatus, non solum ad statum conditionis reducitur, sed etiam gloriosius exaltatur, ut qui paradisum perdidit coelum recipiat; et non solum hunc debiti sui reatus non teneat, sed huic post culpam dona cumulatius excrescant, ut ille contemptor Dei, ille imitator diaboli, si ad fructum poenitentiae redeat, usque ad celsitudinem contemplandae intimae lucis ascendat. Cujus itaque cor non in hujus pietatis admiratione exsiliat? Cujus torpor non in sublevatione tantae considerationis expavescat? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ascendere. Amicus ueritatis est:
rectȩ amator actionis. Unde et
ipsa ueritas discipulis dicit. Uos a¬¬
mici mei estis: si feceritis quȩ ego
p̃cipio uobis. Amicus qͥppe quasi¬
animi custos dicit᷑. Unde ñ imne¬
rito. qui custodire uoluntatẽ dĩ
in p̃ceptis illiꝰ nitit᷑: eius amicus
uocat᷑. Hinc. ẽ. qđ rursũ ueritas

Expanded text:
tit Deus.---Amicus veritatis est rectae amator actionis. Unde et ipsa Veritas discipulis dicit: Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis . Amicus quippe animae custos dicitur. Unde non immerito qui custodire voluntatem Dei in praeceptis illius nititur, ejus amicus vocatur. Hinc est quod rursum eis
Abbreviated transcription (Latin):
nis nullus. ẽ: ad nosm& ipsos m̃tẽ
reducimꝰ: & qđ terrena gestem
membra cogitamꝰ. Pensamus qđ
nati in tẽnebris atq a radiis in-¬
timȩ lucis alieni: tanto nequius
uiximꝰ: quanto rebus corporalibꝰ
dediti. a spũalibꝰ longiꝰ distaba¬
mus. Qua consideratione ꝑmo¬
tũ corac male sibi consciũ trepi-¬
dat: & tantȩ illiꝰ quã audit patriȩ
ciuẽ se fieri posse desperat Unde
hic quoq apte subi ungitur: quo
mens pauida ad fiduciã reducat᷑
Nam de hac luce mex subditur:

Expanded text:
nis nullus est, ad nosmetipsos mentem nis nullus est, ad nosmetipsos mentem reducimus, et quod terrena gestemus membra cogitamus, pensamus quod, nati in tenebris atque a radiis intimae lucis alieni, tanto nequius viximus quanto, rebus corporalibus dediti, a spiritualibus longius degebamus. Qua consideratione permotum cor ac male sibi conscium trepidat, et tantae illius quam audit patriae civem se fieri posse desperat. Unde hic quoque apte subjungitur, quo mens pavida ad fiduciam reducatur. Nam de hac luce mox subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
nibus lux absconsa. ẽ: qͥa suꝑbi.
lum̃ ueritatis dum ñ secuntur
amiserunt. Sed qͥa in fine mundi
ad fidem recipiendi sunt: recte
subiungit᷑. Ee p̃cipit ei ut rursus
Tunc qͥppe ad eos lux reuertet᷑.
cũ ipsi ad confitendũ redempto.¬
ris nr̃i potentiã conuertent᷑. Si
autẽ immanibꝰ nequaquã ꝑ clati-¬
uũ casum unũ nom̃ sed duas par-
cẽ iniqui quiq suis oꝑibꝰ cecant᷑:
Cui tamen p̃cipit᷑ ut rursus ad¬
ueniat: quia dũ peccatores se
suis uiribus saluari non posse co¬¬
gnouerint. grẽ lum̃ accipiunt:
& ꝓtectionis intimȩ radiis il¬
lustrant᷑: ut maiori ardore post¬
modũ cęlestẽ patriã diligant:
quã priꝰ in t̾rena delectatione
flagrabant. Sed hȩccũ de cȩlesti
patria loquim᷑: cui inesse mira
claritate p̃dita angeloꝵ agmi-¬
na audimus: cui rerũ om̃iũ con-¬
ditor p̃sid&: quã uisione sua re¬
ficiens repl&: cui uera hereditas
lux. ẽ. & defectus eiusdẽ lumi¬

Expanded text:
nibus lux absconsa est, quia superbi nibus lux absconsa est, quia superbi lumen veritatis dum persequuntur, amiserunt. Sed quia in finem mundi ad fidem recipiendi sunt, recte subjungitur: Et praecepit ei ut rursus Tunc quippe lux ad eos revertitur, cum ipsi ad confitendam Redemptoris nostri potentiam convertentur. Si autem in manibus, nequaquam per dativum casum unum nomen, sed duas partecem iniqui quique in suis operibus caecantur. Cui tamen praecipitur ut rursus adveniat, quia dum peccatores se suis viribus salvari non posse cognoverint, gratiae lumen accipiunt, et protectionis intimae radiis illustrantur, ut majore ardore postmodum coelestem patriam diligant, quam prius in terrena delectatione flagrabant. Sed haec cum de coelesti patria loquimur, cui inesse mira claritate praedita angelorum agmina audimus, cui rerum omnium conditor praesidet, quam visione sua reficiens replet, cui vera haereditas lux est et defectus ejusdem lumi
Abbreviated transcription (Latin):
pationibus obcecant᷑. Et dũ de
terrenis rebus suꝑbiunt: cȩlestiˢ
sibi luminis aditũ claudunt.
abscondit lucẽ. Secltam̃ aliqͣn¬
do hos immanes suꝑna gr̃a respi¬
cit: atq ipsis rerũ habundantiũ
occupationibus affligit: eoꝵq
ꝓsperitatibus aduersas qͥdem sed
utiles tribulationes interserit:
ut contristati ad cor rẽdeant:
atq in perituris rebus quã ina¬
nit̾ occupent᷑ agnoscant. Unde
hic quoq postquã subtracta lux
ut rursus adueniat: quia ueri¬
tatis lumen qd elatis occupatisq
mentibꝰ abscondit᷑: afflictis hu.¬
miliatisq reuelatur. Lux qͥppe
aduenit: cũ afflicta mens. ipsas
quas de ꝑituris rebus tribulatio¬
nũ tenebras tolerat agnoscit: qͥa
nͥ aliquid ex lumine int̾no ꝑci¬
per&: ne hocipsum quia lumen
gi specialit̾ etiã de iudeis potest᷑
qui iccirco redemptori nr̃o in
carne uenienti contradicere au¬
si sunt: quia apud seme ipsos
immanes extiter̃. Sed his ĩma¬

Expanded text:
pationibus obcaecantur; et dum de pationibus obcaecantur; et dum de terrenis rebus superbiunt, coelestis sibi luminis aditum 865 clauduabscondit lucem. Sed tamen aliquando hos immanes superna gratia respicit, atque ipsis rerum abundantium occupationibus affligit, eorumque prosperitatibus adversas quidem, sed utiles tribulationes interserit, ut contristati ad cor redeant, atque in perituris rebus quam inaniter occupentur agnoscant. Unde hic quoque postquam subtracta lux ut rursus adveniat. - Quia veritatis lumen, quod elatis occupatisque mentibus absconditur, afflictis humiliatisque revelatur. Lux quippe advenit, cum afflicta mens ipsas quas de perituris rebus tribulationum tenebras tolerat, agnoscit, quia nisi aliquid ex lumine interno perciperet, ne hoc ipsum, quia lumen er intelligi etiam de Judaeis potest, qui idcirco Redemptori nostro in carne venienti contradicere ausi sunt, quia apud semetipsos immanes exstiterunt. Sed his imma
Abbreviated transcription (Latin):
ab hostibus liberant. & relinqyrã:
atq ad pascenda armenta. extra
iordanem redeunt. Oulti qͥppe
quãuis fideles. curis p̃sentibꝰ oc¬
cupati. quasi armenta extͣ ior¬
danẽ pascunt: quia contra fidẽ
baptismatis. tota mente om̃iq
desidio. rebus perituris inserui.¬
unt. Qui tam̃ ut diximꝰ cũ fidei
temptatio orit᷑: defensionũ ar.¬
mis accingunt᷑: hostes fidei su¬
perando trucidant: & heredita.¬
tẽ terre reꝓmissionis id est fru-¬
ctũ fidei. ñ amant. Sicq ꝓ illa
pugnant: ut tam̃ sua pignora
extra illã deponant. Quia enĩ
paruulos foris habent: affectũ
in eius habitatione ñ habent
Unde ad campestria redeunt:
quia ab altis cacuminibꝰ montir̃.
quasi ab spe cęlestiũ dilabunt᷑⁊
ut extra reꝓmissionis terrã bru¬
ta animalia nitriant: qͥa ad pas.¬
cendos uanis desideriis irrationa¬
biles animȩ motus elaborant:
quia ȩt̾nȩ lucis qͣnta sit claritas
nesciunt: qui transitoriis occu¬

Expanded text:
ab hostibus liberant, et relinquunt; ab hostibus liberant, et relinquunt; atque ad pascenda armenta extra Jordanem redeunt. Multi quippe quamvis fideles, curis praesentibus occupati, quasi armenta extra Jordanem pascunt, quia contra fidem baptismatis tota mente omnique desiderio rebus perituris inserviunt. Qui tamen ut, diximus, cum fidei tentatio oritur, defensionum armis accinguntur. Hostes fidei superando trucidant, et haereditatem terrae repromissionis, id est fructum fidei non amant; sicque pro illa pugnant, ut tamen sua pignora extra illam deponant. Quia enim parvulos foris habent, affectum in ejus habitatione non habent. Unde ad campestria redeunt, quia ab altis cacuminibus montium quasi a spe coelestium dilabuntur, ut extra repromissionis terram bruta animalia nutriant, quia ad pascendos variis desideriis irrationabiles animi motus elaborant, quia aeternae lucis quanta sit claritas nesciunt qui transitoriis occu
Abbreviated transcription (Latin):
rã te. ut des nobis famulis tuis eã
in possessionẽ: nec fãc ias nos tran.¬
sire iordãnem. Qui gͥ iumenta
plurima possident. iordanẽ tran-¬
sire refugiunt: quia qͦs multa
mundi implicamenta occupantꝰ
habitationẽ celestis patriȩ non
reqͥrunt. Sed ipsa eos quã specie
tenus tenent fides increpat: ne
otũ delectatione torpescant: atq
exemplo suo alios a laboris toleran¬
tia. & studio longanimitatis. fran.¬
gant. Unde eis ꝑ moysen dicit᷑
Nunqͥd fr̃s ur̃i ibunt ad pugnã
& uos hic sedebitis: Cur subuer¬
titis mentes filioꝵ isrł: Sed qͥa
erubeseunt non defendere quod
confitent᷑: ꝓ eadem fide quã ꝓ¬¬
fessi sunt. ad certamen ꝓꝑant :
eamq non sibi sed ꝓximis uen¬
dicant. Unde & ad moysen dict̃
Caulas ouiũ fabricabimꝰ. & st̃a¬
bula iumentoꝵ: paruulisq nr̃is
urbes munitas: nos autẽ armati
& accincti ꝑgemus ad p̾liũ. ante
filios isrł. Qui mox fortes ꝓ aliis
ueniunt: & reꝓmissionis t̾ram

Expanded text:
des nobis famulis tuis eam in possessionem, nec facias nos transire Jordanem . Qui igitur jumenta plurima possident, Jordanem transire refugiunt, quia quos multa mundi implicamenta occupant, habitationem coelestis patriae non requirunt. Sed ipsa eos quam specie tenus tenent, fides increpat, ne otii delectatione torpescant, atque exemplo suo alios a laboris tolerantia, et studio longanimitatis frangant. Unde eis per Moysen dicitur: Nunquid fratres vestri ibunt ad pugnam, et vos hic sedebitis? Cur subvertitis mentes filiorum Israel ? Sed quia erubescunt non defendere quod confitentur, pro eadem fide quam professi sunt, ad certamen properant, eamque non sibi, sed proximis vindicant. Unde et ad Moysen dicunt: Caulas ovium fabricabim parvulisque nostris urbes munitas; nos autem ipsi armati et accincti pergemus ad praelium ante filios Israel . Qui mox fortes pro aliis veniunt, et repromissionis terram
Abbreviated transcription (Latin):
non te super& ira ut alique op¬
primas: quatinꝰ easdem causas
iniusticiȩ & irȩ superantis expri¬
quippe locis inclinam᷑: in quot
suꝑuacuis curis extendim᷑. Nã
sicut locus. ẽ. corporis. spacium
corporale: ita locus. ẽ. mentis.
unaquȩq intentio cogitationiᷤ:
Quȩ dũ huc illucq impellit᷑:
si delectatione aliqua cogitatio¬
nis suȩ libent᷑ occupat᷑: uelut in
qͦdam loco ponit᷑. ut quiẽscat
Nam qͦͣtiens uicti tedio. a cogita¬
tione in cogitationẽ ducimur:
quasi fessa mente de loco ad
locũ migrãmꝰ. Tot itaq loca cul¬
menmentis inclinant: ꝗͦt sub¬
ortȩ cogitationes. unitatẽ bonȩ
intentionis dissipant. Recta &e.
ris mõtibꝰ fluxa mutabilitate ꝓ.¬

Expanded text:
Non te superet ira, ut aliquem opNon te superet ira, ut aliquem opprimas, quatenus easdem causas injustitiae et irae superantis expriquippe locis inclinamur, in quot supervacuis curis extendimur. Nam sicut locus est corporis, spatium corporale, ita locus est mentis unaquaeque intentio cogitationis. Quae dum huc illucque impellitur, si delectatione aliqua cogitationis suae libenter occupatur, velut in quodam loco ponitur ut quiescat. Nam quoties victi taedio a cogitatione in cogitationem ducimur, quasi fessa mente de loco ad locum migramus. Tot itaque loca culmen mentis inclinant, quot subortae cogitationes unitatem bonae intentionis dissipant. Recta etenris motibus fluxa mutabilitate pr
Abbreviated transcription (Latin):
subesse menti deb& iracundia. ñ
p̃esse: ut executionẽ iusticiȩ. ñ
dominando p̃ueniat: sed famu.¬
lando subsequat᷑: & nutũ iudicii
itaq dr̃. non te gͦ suꝑet ira. ut
aliquẽ oppͥmas: quia uidelicet
si is qͥ corrigere nitit᷑. ab ira su.¬
peret᷑: opprimit antequã corri-¬
gat. Nam dũ plus quã deb&e ac-¬
cendit᷑. sub iustȩ ultiõnis obten.¬
tu. ad ĩmanitatẽ crudelitatis ef.¬
frenat᷑. Qd plerũq ioc ireo euensi
quia corda rectoꝵ minꝰ amori st̃
solius creatoris intenta. Nã dũ
multa. in hac uita appetunt: in¬
innumeras cogitationes disꝑgun.¬
tur: & cũ subito subditoꝵ culpas
repperiunt: digne cũ dõ eas iudi¬
care nequeunt: quia corda sua
in curis transitoriis sparsa: ad dis¬
cretionis culmen colligere repen.¬
te ñ possunt. Cõmoti gͦ tanto
minus ad ulciscenda peccata li¬
brã ȩquitatis inueniunt: qͣnto
eam tranquillitatis suȩ tp̃re ñ
requir᷑. Unde cum heliu dicer&

Expanded text:
subesse menti debet iracundia, non subesse menti debet iracundia, non praeesse, ut exsecutionem justitiae non dominando praeveniat, sed famulando subsequatur, et notum judicium itaque dicitur: Non te ergo superet ira, ut aliquem opprimas. Quia videlicet si is qui corrigere nititur ira superatur, opprimit antequam corrigat. Nam dum plus quam debet accenditur, sub justae ultionis obtentu ad immanitatem crudelitatis effrenatur. Quod plerumque idcirco evenit, quia corda rectorum minus amori sunt solius creatoris intenta. Nam dum multa in hac vita appetunt, innumeris cogitationibus disperguntur; et cum subito subditorum culpas reperiunt, digne cum Deo eas judicare nequeunt, quia corda sua in curis transitoriis sparsa ad districtionis culmen colligere repente non possunt. Commoti ergo tanto minus ad ulciscenda peccata libram aequitatis inveniunt, quanto eam tranquillitatis suae tempore non requirunt. Unde cum Eliu diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
se.ẽ. aliena uicia corrigiꝰ semet.¬
ipsum priꝰ deb& sollert᷑ intueri:
nedũ alioꝵ culpas ulciscit᷑: ipse
ulciscendi furore superet᷑. Ulerũq
enĩ mentẽ sub obtentu iusticiȩ. irȩ
ĩmanitas uastat: & dum quasi sȩ.¬
uit zelo rectit udinis. rabiem ex.¬
pl& furoris: iusteq se facere esti.¬
mat: qͥcqͥd ira nequit᷑ dictat
Unde & modum sȩpe ulciscendi
trans gredit᷑: quia mensura iusti.¬
ciȩ non frenatur. Dignũ qͥppe. ẽ.
ut cũ aliena corrigimus. priꝰ nr̃a
metiam᷑ : ut priꝰ mens a sua accen.¬
sione deferueat: priꝰ intra sem&e.¬
ipsam. zeli sui impetũ tranqͥlla
ȩquitate cõponat: ne si ad animad.¬
uertenda uicia. abrupto furore
trahim᷑ : peccatũ corrigendo pec.¬
cemus: & qui culpã diiudicando
insequim᷑: immoderate feriendo
faciamus. Non autẽ iam correc.¬
tio delinquentis. sed magis oppres.¬
sio sequit᷑: si in ultione. ira ultra
quã culpa meretur extenditur:
In correctione quippe uiciorum

Expanded text:
se est aliena vitia corrigi semetipsum prius debet solerter intueri, ne dum aliorum culpas ulciscitur, ipse ulciscendi furore superetur. Plerumque enim mentem sub obtentu justitiae irae immanitas vastat, et dum quasi saevit zelo rectitudinis, rabiem explet furoris, justeque se facere aestimat, quidquid ira nequiter dictat. Unde et modum saepe ulciscendi transgreditur, quia mensura justitiae non frenatur. Dignum quippe est ut cum aliena corrigimus prius nostra metiamur, ut prius mens a sua accensione deferveat, prius intra semetipsam zeli sui impetum tranquilla aequitate componat, ne si ad animadvertenda vitia abrupto furore trahimur, peccatum corrigendo peccemus, et qui culpam dijudicando insequimur, immoderate feriendo faciamus. Non autem jam correctio delinquentis, sed magis oppressio sequitur, si in ultione ira ultra quam culpa meretur extenditur. In correptione quippe vitiorum