comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma institutoris tui dona. que et longũ nr̃m testentur
amorem. et tibi ac cõmilitonibus tiuis. cõtra omniũ ꝑpetim
munimen. prebeant impedimẽta maloꝵ. Post expletã enim
totam trinã uicenoꝵ annoꝵ decursionẽ. ex quo monasterialẽ
adisti ꝑfectionẽ. in gaudiũ dñi tui. es introducendꝰ ut nobis
hesterno die.postquã a nobis digressus es. dñs ostendere di
gnatus est. Predico etiã tibi. moram uos in eundo esse pas¬
suros. ac cũm difficultate. abilem locũ inuẽturos. pro hiis q̃
et deo ordinãte ꝑficient᷑. Et que inimicus humani generis.
molimine. calliditatis sue. in uos cõcitabit. Nusquã tamen
benignitas misericordis dei uobis deerit. sed potius differen¬
do. licet ac desideriũ animi nr̃i. in longũ experiendo. aliorsus
quã sperauimꝰ.aptissimã largiri dignabit᷑ metationem.
Iamq ualeas felix. in ꝓfectione: felicior futurus. in ꝑuen¬

Expanded text:
ma institutoris tui dona, quae et longum nostrum testentur amorem, et tibi ac commilitonibus tuis contra omnium perpetim munimen praebeant impedimenta malorum. Post expletam enim totam trinam vicenorum annorum decursionem, ex quo monasterialem adisti perfectionem, in gaudium Domini tui es introducendus: ut nobis hesterno die, postquam a nobis digressus es, Dominus ostendere est dignatus. Praedico etiam, ibi moram vos in eundo esse passuros, ac cum difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante perficientur, et quae inimicus humani generis molimine calliditatis suae in vos concitabit. Nusquam tamen benignitas misericordis Dei vobis deerit: sed potius differendo licet, ac desiderium animi vestri in longum experiendo, aliorsus quam speravimus aptissimam largiri dignabitur metationem. Jamque valeas felix in professione, felicior futurus in pe
Abbreviated transcription (Latin):
inter umbriam et cãpaniam. picenumq consistit. sam¬
nitum orientem uersus prospectans limitem. etruria
uere semet uosam determinans. Cum itaq ut preliba¬
uimus. ncbilitate singulari. et bonoꝵ omniũ ꝓuẽtibus
affluentissime extuberascat. precelsorũq altrix uirorum
prisca repperiatur etate. uno tamen semet ipsam editis¬
simo potuit uincere germine. dum beatissimi patris benedicti
optandã cunctis mortalibus protulit genituram.

Expanded text:
inter Umbriam et Campaniam Picenumque consistit, Saminter Umbriam et Campaniam Picenumque consistit, Samnitum orientem versus prospectans limitem, Etruria vero semetipsam determinans. Cum itaque, ut praelibavimus, nobilitate singulari et bonorum omnium proventibus affluentissime exuberescat, praecelsorumque altrix virorum prisca reperiatur aetate, uno tamen semetipsam editissimo potuit vincere germine, dum beatissimi Patris Benedicti optandam cunctis mortalibus protulit genituram.
Abbreviated transcription (Latin):
quod olim magna grecia nũcupabatur. eo quod urbes eius
atq castella. uel maxima ex parte. auctoribus grecis consti¬
stiterint. in longitudinẽ latitudinemq. equo libramine
estimata. longitudine hauel modice superet latitudinem.
assimilis utiq querno folio. quod proceritate sui latitudinẽ
excedit. plurimarum tamen prouinciarũ mater effecta. pre¬
dulci. cunctas amplectitur gremio. At uero romani impe¬
rii. insignis potentia. dum edomitum orbem uire ꝑduelli¬
onis abstinere uellet. amplissima regnoꝵ spacia. que per
asiam. europam. et libiam hautͥ parum distenduntur in
prouincias coloniasq discindere. ratum habuit. sicq sti¬
pendiarias legionibus interpositis constituere. Inter que
ytalia quoq marima regnorũ occidentalis climatis. diuisi¬
onem passa. duo de uiginti prouincias ex sese protulit:
quarum omniũ predarior ualeria. eiq adiuncta nursia.

Expanded text:
quod olim Magna Graecia nuncupabatur, eo quod urbes ejus quod olim Magna Graecia nuncupabatur, eo quod urbes ejus atque castella vel maxima ex parte auctoribus Graecis constiterint, in longitudinem latitudinemque aequo libramine aestimata, longitudine haud modice superet latitudinem, assimilis utique querno folio, quod proceritate sui latitudinem excedit; plurimarum tamen provinciarum mater effecta, praedulci cunctas amplectitur gremio. At vero Romani imperii insignis potentia dum edomitum orbem jure perduellionis obtinere vellet, amplissima regnorum spatia quae per Asiam, Europam et Libyam haud parum distenduntur, in provincias coloniasque discindere ratum habuit, sicque stipendiarias legionibus interpositis constituere. Inter quae Italia quoque maxima regnorum Occidentalis climatis divisionem passa, duodeviginti provincias ex sese protulit, quarum omnium praeclarior Valeria, eique adjuncta Nursia
Abbreviated transcription (Latin):
auctorũ ingenus. tractatum editumq
constat: quo iam nichil inueniri queat.
quod non preoccupauerit maiorũ dili¬
gentia. Scriptoribus nãq prestantis¬
simis. suppetere plurimũ uidebatur.
ipsius laudabilis terre. excellens
materia. celi scilicet temperie. loco¬
rum salubritate. fertilitate soli. opacitate habundantissi¬
ma nemorum. collium apricitate. olearum. uitiũq ꝓfluis.
prouentibus. nouarum urbiũ am enitate. ueterũ quoq
oppidorum decore. animum nobilium felici prolapsu. unaq
cunctarum rerum. opulentissima gloria. At cũ tante
copie potentia. uigorq decentissimus. ueterũ studio. italie
fuerit attributus. tractus tamen totius patrie. in diuersa
porrectus. diligenti sese consideratione aduerti exposcit.
Neq enim unius solũmodo regionis. beneficia cõplecti.
tanta laude uidentur. quin potius. patrie omnis. decor
regniq felicitas. breui memoratu. ac si qͦdã collectaneo
astricta perspicitur. Cumq magnitudo ipsa. italici regni.

Expanded text:
 editumque constat, quo jam inveniri nequiret quod non praeoccupaverit majorum diligentia. Scriptoribus namque praestantissimis suppetere plurimum videbatur ipsius laudabilis terrae excellens materia, coeli scilicet temperie, locorum salubritate, fertilitate soli, opacitate abundantissima nemorum, collium apricitate, olearum vitiumque profluis proventibus, novarum urbium amoenitate, veterum quoque oppidorum decore, amnium nobilium felici prolapsu, unaque cunctarum rerum opulentissima gloria. At cum tantae copiae potentia vigorque decentissimus veterum studio Italiae fuerit attributus, tractus tamen totius patriae in diversa porrectus, diligenti sese consideratione adverti exposcit. Neque enim unius solummodo regionis beneficia complecti tanta laude videntur, quin potius patriae omnis decor regnique felicitas brevi memoratu ac si quodam collectaneo astricta perspicitur. Cumque magnitudo ipsa Italici regni
Abbreviated transcription (Latin):
nitione a sublacu. in hunc ubi requieuit locũ. ꝑ quĩquagĩta
ferme milia aduẽtaret. tres eũ corui. quibus solari solitus
erat. sunt circũuolitãtes secuti. Cui ad omne cõuiuiũ. usq
dum huc ueniret. duo angeli. in figura iuuenũ apparentes:
ostenderũt ei. quã uiam arripere deberet. In loco autẽ isto.
quidã dei seruus. tunc habitaculũ habebat. ad quẽ diuinitus
ita dictũ est. His tu parte locis. alter amicus adest. Dꝑ ic
autẽ beatissimꝰ benedictꝰ. in cassini arcem ꝑueniẽs. in mag̾na
se abstinẽtia sẽper coartauit. Sed precipue. quadragesime tẽpore.
inclausus. et remotus. a mundi strepitu mãsit. Hec omnia ex
marci poete carmine sũpsi. qui ad eundẽ patrẽ huc ueniẽs. ali¬
quot uersus. in eius laude cõposuit. quos in hiis libellis cauens
nimiã longitudinẽ. minime cõscripsi. Certũ tamen est. hunc
egregiũ patrẽ. uocatũ celitus. ob hoc ad hunc fertilem locum.

Expanded text:
nitione a Sublacu in hunc, ubi requiescit, locum per quinquaginta ferme milia adventaret, tres eum corvi, quos alere solitus erat, sunt circumvolitantes secuti. Cui ad omne bivium, usque dum huc veniret, duo angeli in figura iuvenum apparentes, ostenderunt ei, quam viam arripere deberet. In loco autem isto quidam Dei servus tunc habitaculum habebat, ad quem divinitus ita dictum est: 'His tu parce locis, alter amicus adest'. Hic autem, hoc est in Cassini arcem, perveniens, in magna se semper abstinentia coartavit. Sed praecipue quadragesimae tempore inclausus et remotus a mundi strepitu mansit. Haec omnia ex Marci poetae carmine sumpsi, qui ad eundem patrem huc veniens, aliquod versus in eius laudem composuit, quos in his libellis cavens nimiam longitudinem minime descripsi. Certum tamen est, hunc egregium patrem vocatum caelitus ob hoc ad hunc fertilem locum
Abbreviated transcription (Latin):
ad opis dñi construendũ. ad illas dirigimꝰ partes.uiriliter
agite. et confortet᷑ cor ur̃m. in scõ ꝓposito. et religione. pro:¬
culdubio scientes. quia quãto austeriora. causa alioꝵ salutis.
in huiꝰ uia seculi ꝑtuleritis. tanto maiora. a deo recipietis
celestiũ gaudia premioꝵ. Nec uos ullomodo resolutio huiꝰ
nr̃i mestificet corpusculi. quia presentior uobis carnis. de¬
posito onere. urĩq per gr̃am dei cooperator existã assidius.

Expanded text:
ad opus Domini construendum, ad illas dirigimus partes, viriliter agite et confortetur cor vestrum in sancto proposito et religione: procul dubio scientes quia quanto austeriora, causa salutis aliorum, in hujus via saeculi pertuleritis, tanto majora a Deo recipietis coelestium gaudia praemiorum. Nec vos ullo modo resolutio hujus nostri moestificet corpusculi: quoniam praesentior vobis ero carnis deposito onere, vestrique per Dei gratiam cooperator existam assiduus.
Abbreviated transcription (Latin):
corum rege mortuo. regnũ eius. equa lance. quadrifariã¬
inter se. quatuor illius filii diuidunt. Primus ergo aripertus.
sedem sibi parisius statuit. Secundus guntrãnus aurelia¬
nis. Tertius chilpericus suessionas. Quartus sigibertus.
mediomatricũ. que et methtis. horũ itaq fratrũ. iunior
sigibertuls. brunichildem ab hispanus deductã. in matrimo¬
niũ sibi copulauit. que ei childebertũ filiũ genuit. Qui re¬

Expanded text:
corum rege mortuo, regnum ejus aequa lance quatuor illius filii diviserunt. Primus Aripertus sedem sibi Parisius statuit, secundus Guntrannus Aurelianis, tertius Hilpericus Suessionis, quartus Sigibertus Mediomatricum, quae et Metis. Horum itaque fratrum junior Sigibertus Brunichildem, ab Hispaniis deductam, in matrimonium sibi copulavit, quae ei Hildebertum filium peperit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ad p̃sens. nõ bella regũ. tumultus ue gẽtiũ. disserere ani¬
mo ꝓpositũ est. quin ĩmo miracula ꝑ beatissimũ nr̃e uilitatis
alũnũ. deo operãte patrata benedc̃m. mens ꝓmere gestit. ad
ea explicanda ueniendum est.
on u̾o nos idcirco. eũ nr̃e uilitatis. auctorẽ facemur.

Expanded text:
nobis ad praesens non bella regum tumultusve gentium disserere aninobis ad praesens non bella regum tumultusve gentium disserere animo propositum est, quinimo miracula per beatissimum nostrae vilitatis alumnum, Deo operante, patrata Benedictum, mens promere gestit, ad ea explicanda veniendum est. Non vero nos idcirco eum nostrae vilitatis auctorem fatemur
Abbreviated transcription (Latin):
rotb̾ti. Senior odo dicebat᷑. rotb̾tus alt̾. p̃atrem noĩe referens.
Ex hi̾s maiorẽ natu. odonẽ frãci licet reluctantẽ. tutorẽ pueri.
regniq elegere gub̾natorẽ. Qui mẽte benignꝰ ⁊ rei publice ho¬
stes arcendo stenue prefuit. ⁊ ꝑuulũ optime fouit. atq ado¬
lescenti. ⁊ sua repetenti. pacient̾ regna refudit. A quo parte
regni redonatꝰ. quo aduirit tẽpore. hostib t̾ribilis. eiq semꝑ
extitit fidelis. Ab hac fracerni mãsuetudine animi. in
tantũ frat̾ eiꝰ aberrauit rob̾tus. ut eo defũcto. quia pars ei¬
regiminis. quã germanꝰ suus. tenuit odo. non redhibebat᷑.
palã tyrãnidẽ inuaserit. Quã causã aqͥlonares ppłi. sibi nõ
obfuturã arbitrati. cũ scilicet totiꝰ regionis in cole studiis.
in diu̾sa porrectis. cõcordi nequaquã. adu̾sus eos rebellarent.
animositate. totis incũbendũ rapine uirib decernũt. Et quia

Expanded text:
Rotberti: senior, Odo dicebatur; Rotbertus alter, patrem nomine referens. Rotberti: senior, Odo dicebatur; Rotbertus alter, patrem nomine referens. Ex his majorem natu Odonem Franci, licet reluctantem, tutorem pueri regnique elegere gubernatorem. Qui mente benignus et reipublicae hostes arcendo strenue praefuit et parvulum optime fovit, atque adolescenti et sua repetenti patienter regna refudit; a quo parte regni redonatus, quoad vixit tempore, hostibus terribilis eique semper exstitit fidelis. Ab hac fraterni mansuetudine animi in tantum frater ejus aberravit Rotbertus ut, eo defuncto, quia pars regiminis, quam germanus suus Odo tenuit, non redhibebatur, palam tyrannidem invaserit. Quam causam aquilonales populi, sibi non obfuturam arbitrati, cum scilicet totius regionis incolae, studiis in diversa porrectis, concordi nequaquam adversus eos rebellarent animositate, totis incumbendum rapinae viribus decernunt. 7. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
choꝵ natiodanoꝵ. t̾tiã neustrasiis inflictura cladẽ aduenit.
Inculissetq maiorẽ suꝑiorib. ni hugo ꝑ gallias. abbatis ho¬
nore p̃ditꝰ. eoꝵ cõpescuisset temerarios ausus. D eniq qͦd
parua manu ĩnumeras hostiũ phalãges adiutus manifesto.
sc̃issimi prĩs benedc̃i auxilio. ita fuderit. ut uix nũtius super¬
cenobii monachi. agnosci facile est. Qua plaga humiliati
dani. gallias ꝑ aliqͦd spatiũ tẽporis. quietas liquerũt. At hugo¬
ne ultimos uite sue. claudẽte soles. lu douicoq principe. post
ãministratũ biẽnio regnũ. diẽ obeũte. karolus eiꝰ filius. qui
sĩplex postea est dictꝰ in cunis euũ agens. patre orbatꝰ remãsit.
Cuiꝰ etatẽ frãcie pͥmores incõgruã ut erat exercẽde dñationi
arbitrati. maxime cũ iam recidiui normãnoꝵ nũtiarent᷑
motus. cõsiliũ de sũmis in eunt rebus. Suꝑerãt duo filii

Expanded text:
 natio Danorum tertiam Neustrasiis inflictura cladem advenit,  natio Danorum tertiam Neustrasiis inflictura cladem advenit, intulissetque majorem superioribus, ni Hugo per Gallias abbatis honore praeditus, eorum compescuisset temerarios ausus. Denique quod parva manu innumeras hostium phalanges adjutus manifesto sanctissimi Patris Benedicti auxilio ita fuderit ut vix nuntius superi agnosci facile est. Qua plaga humiliati Dani Gallias per aliquot spatium temporis quietas liquerunt. 6. At, Hugone ultimos vitae suae claudente soles, Ludovicoque principe post administratum biennio regnum diem obeunte, Carolus ejus filius, qui Simplex postea est dictus, in cunis aevum agens, patre orbatus remansit. Cujus aetatem Franciae primores incongruam, ut erat, exercendae dominationi arbitrati, maxime cum jam recidivi Nortmannorum nuntiarentur motus, consilium de summis ineunt rebus. Supererant duo filii
Abbreviated transcription (Latin):
uir. cui ꝑ id locoꝵ a rege sũma. rerũ delegata fuerat. ad nitẽtib
sibi p̃minẽtissimis. neustrie uiris. ragnulfo. acq lancb̾to. uti
eloquẽtissimꝰ auctor adreualdꝰ pͥori refert libro. S illis uaria
obeũtib sorte. dani excursionis sue liberã. nacti occasionẽ que
et quãta ciuitatib bina expeditione intulerĩt damna. uasta¬
tionib. seu incẽdiis monasterioꝵ. ac reliquaꝵ eccłiaꝵ. studioso
lectori. p̃. Uẽtis oꝑis. textus patefatiet.
erũ augusto karolo. reb humanis exẽpto. filiꝰ eius ludoui¬
cus successit. qui nichil fecisse pre nomẽ sortitꝰ est. siue
quod uir duob ãnis regno potitꝰ. nil strenue gessit. seu quod
sc̃imonialẽ quãdã sicuti a maiorib accepimꝰ kale monast̾io
puellaꝵ abstractã. cõiugio copulãs suo. peccatũ quod nichil
esse noscit᷑ ꝑpetrarit. Huiꝰ in dieb effera. memoratoꝵ mona¬

Expanded text:
vir, cui per id locorum a rege summa rerum delegata fuerat; adnitentibus vir, cui per id locorum a rege summa rerum delegata fuerat; adnitentibus sibi praeeminentissimis Neustriae viris, Rainulfo atque Lamberto, uti eloquentissimus auctor Adrevaldus priori refert libro. Sed illis varia obeuntibus sorte, Dani excursionis suae liberam nacti occasionem, quae et quanta civitatibus bina expeditione intulerint damna vastationibus seu incendiis monasteriorum ac reliquarum ecclesiarum, studioso lectori procedentis operis textus patefaciet. 5. Verum Augusto Carolo rebus humanis exempto, filius ejus Ludovicus successit, qui Nihil fecisse praenomen sortitus est, sive quod vix duobus annis regno potitus nil strenue gessit, sive quod sanctimonialem quamdam, sicuti a majoribus accepimus, Calae monasterio puellarum abstractam, conjugio copulans suo, peccatum, quod nihil esse noscitur, perpetrarit. Hujus in diebus effera memoratorum
Abbreviated transcription (Latin):
incolas regionũ. assiduis exteraꝵ labefactos incur¬
sibus nationũ. et ueteres et moderne. quibq eas
intellectu reuoluẽtib pandũt historie. Quos iuliĩ cesaris
decẽnalis attriuit cõcertatio. honoꝵ subito. dilacerauit
irruptio. gothoꝵ subu̾tit presũptiua habitãdi inuasio.
ad ultimũ frãcoꝵ uiuida bello dextra. uictos parit̾q uicto¬
res. equa sorte. suo subiugauit dominio. Hoꝵ p̃feror po¬
tẽtia. cũ insubigẽdis. tum et iã marcẽdis. a sius finibus.
barbaris gẽtib. uiguit cõcordie uirib. usq ad diue memorie karoli
calui. tẽpora filii ludouici. cui agnomẽ pius fuit. Cõtra hunc
frat̾ne insimulatio. ĩuidie finitimaꝵ. cõcitauit odia gencium.
p̃cipue normãnoꝵ. qui piraticã exercẽdo. maritima regni eiꝰ
loca. direptionib grauissimis depopulati sũt. Obstitit pͥmo
eoꝵ seuis conatib. rotbertꝰ andegauẽsis comes. saxonici generis

Expanded text:
incolas regionum, assiduis exterarum labefactatos incursibus nationum, et veteres et modernae quibusque eas intellectu revolventibus pandunt historiae. Quos Julii Caesaris decennalis attrivit concertatio, Hunnorum subita dilaceravit irruptio, Gothorum subvertit praesumptiva habitandi invasio; ad ultimum Francorum vivida bello dextra victos pariterque victores, aequa sorte, suo subjugavit dominio. Horum praeferox potentia, cum in subigendis, tum etiam in arcendis a suis finibus barbaris gentibus, viguit concordiae viribus usque ad divae memoriae Caroli Calvi tempora, filii Ludovici, cui agnomen Pius fuit. Contra hunc fraternae insimulatio invidiae finitimarum concitavit odia gentium, praecipue Nortmannorum, qui piraticam exercendo maritima regni ejus loca direptionibus gravissimis depopulati sunt. Obstitit primo eorum saevis conatibus Rotbertus Andegavensis comes, Saxonici generis
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ãnonã quã ꝯsueuerat accepit. ¶en̾abilis autẽ pater contra
uitã suã. inardesc̾e sac̾dotis animũ uidens. illi magis qͣm sibi doluit.
S p̃dc̃s florẽtiꝰ. qͥa magistri corpꝰ necare nõ potuit. se ad ext̃iguẽdas
discipłoꝵ aĩas accẽdit. ita ut ĩ orto celle. cui bñdc̃s inerat. ante eorũ
oculos. nudas septẽ puellas mitt̾et. q̃ torã eis. sibi ĩuicẽ manꝰ tenẽtes
et diuciꝰ ludẽtes. illoꝵ mentẽ. ad ꝑu̾sitatẽ libinis ĩflãmarẽt. Quod

Expanded text:
Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidi
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ ueneno panẽ qͣsi pro bñdc̃one tnͣsmitt̾et. Quẽ uir dei cum
gr̃aꝵ actione suscepit. S eũ que pestis lateret in pane nõ latuit. Ad horã
u̾o refectõis illiꝰ. ex uicina silua coruꝰ ueĩre cõsueuerat. ⁊ panẽ de manu
eius acciꝑe. Qui cũ more solito ueniss. panẽ quẽ pb̃r tnͣsmiserat. uir dei
et tali eũ in loco ꝓice. ubi a nullo hõĩe possit ĩueniri. Tũc toruꝰ aꝑto
ore. expãsis alis. cirta eundẽ panẽ cepit discurr̾e. atq crocitare ac si¬
aꝑte dic̾et. et obedire se uelle. tamẽ iussa ĩplere nõ posse. Cui uir dei iteꝵ
atꝙ iteꝵ p̃cipiebat dicẽs. leua leua securꝰ. atq ibi ꝓice. ubi ĩueniri nõ
nõ possit. Quẽ diu demoratꝰ. quãdoq coruꝰ momordit. leuauit ⁊ re¬
cessit. Post triũ uo̾ horaꝵ spatiũ. abiecto pane rediit. ⁊ de manu hoĩs

Expanded text:
ctum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum ctum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Quet tali eum in loco proice, ubi a nullo hominum possit inveniri, primum aperto ore, expansis alis, circa eundem panem coepit discurrere atque crocitare, ac si diceret, et obedire se velle, et iussa implere non posse. Cui cum vir iterum et iterum praecipin possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis
Abbreviated transcription (Latin):
secularẽ uitã multi relinq̃rẽt. ⁊ sub leui redẽptoris iugo. ceruitẽ
cordis edomarẽt. sicut mos est prauoꝵ ĩuidere aliis. uirtutis bo-¬
nũ. quod ip̃i nõ appetũt. uicine eccłie. presbiter florentiꝰ noĩe. huiꝰ¬
nr̃i florẽtii subdiaconi auus. antiqͥ hostis malitia ꝑculsus. sc̃i uiri
studiis. cepic emulari. eiꝰ qͦ ꝯu̾sationi derogare. qͦsq etiã poss. ab
illiꝰ uisitatõe cõpesc̾e. Cũq iã se cõspic̾et. eius ꝓfectib obuiare nõ
posse. ⁊ ꝯu̾satoĩs illiꝰ opinionẽ cresc̾e. atq multos ad statũ uite me¬
lioris. ipso qͦ opinionis. eiꝰ p̃conio indesinẽter uocari. ĩuidie faci¬
bus. magis magisq succẽsus. deterior fiebat. qͥa ꝯu̾sacõĩs illiꝰ habe̾
appetebat laudẽ. S hab̾e laudabilẽ uitã nolebat. Qui eiusdẽ ĩuide
tenebris cecatꝰ. ad hoc usq ꝑductꝰ est. ut seruo oĩpocẽtis dei in fe¬

Expanded text:
aecularem vitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae eccleni Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infe
Abbreviated transcription (Latin):
pb̾r qͥ te ꝑseq̃bat᷑ extĩctꝰ est. Quod uir dei bñdc̃s audiẽs. sese ĩ g̾uib
lamẽtis dedit. uel qͥa ĩimicꝰ occubuit. uł qͥa de ĩimici morte disc̾i¬
pulus exultauit. Qua de re factũ est. ut eidẽ qͦ discipło penitẽtiã
indiceret. qd̾ mandãs talia. de ĩ imici int̾itu gaud̾e p̃sumeret.
producta moysen. in ferro uo qͦd ex ꝓfundo aq̃ rediit helyseũ. in aque
itinere petrũ. in corui obediẽtia helyã. in luctu enĩ mortis ĩimici da¬
uid uideo. ⁊ ꝑpendo uir iste. spũ iustoꝵ oĩm. plenꝰ fuit

Expanded text:
Quod vir Dei Benedictus audiens se in gravibus lamentis dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia gaudere de inimici interitu praesumpsisset.producta, Moysem. In ferro vero, quod ex profundo aquæ rediit, Elisæum. In aquæ itinere, Petrum. In corui obedientia, Eliam. In luctu autem mortis inimici, Dauid video, & perpendo. Vir iste Spiritu Iustorum omnium, plenus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
scens. idq ꝑ suã soliꝰ fieri ꝑsecutionẽ ꝑtractãs. ĩuidie locũ dedit.
atq oratoria cũcta q̃ ꝯstruxerat. sub statutis ppositis adiũctis fr̃ib
ordinauit. ⁊ paucis secũ mochis ablatis. habitationẽ mutauit loci
Morq ut uir dei eiꝰ odia hũilit̾ declinauit. hũc op̃s d̾s. t̾ribiliter
percussit. Nã cũ predc̃s pb̾r stans in solario. bñdcm discessisse cogno¬
sceret et exultaret. ꝑdurãte ĩmobilit̾ tota domꝰ fabrica. hoc ip̃m ĩ qͦ
stabat solariũ cecidit. ⁊ bñdc̃i hostẽ ꝯterẽs extinxit. Quod uiri de
discipłs. maurꝰ noĩe. statĩ uen̾abili patri bñdc̃o. qui adhuc a loco eodẽ

Expanded text:
ns, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili
Abbreviated transcription (Latin):
spetie. obuiã factus est. tornu et tripedicã ferens. Quẽ cum
reqͥsisset ditens. ubi uadis. ille respondit. Ecce ad fr̃es uado.
potionem eis dare. Itaq ꝑrexit uen̾abilis bñdcũs ad or̃onẽ.
Qua cõpleta. cõcitus rediit. Malignꝰ u̾o spñs. unũ seniorẽ
monachũ. ĩuenit aquã haurientem. in quẽ statĩ ingressus
est. eumq in terrã ꝓiecit. et uehemẽtissime uexare cepit.
Quẽ cũ uir dei ab or̃one rediens. tam crudeliter uexari
consꝑic̾et. ei solũmodo alapã dedit. et malignũ ab eõ sp̃m
protinꝰ excussit. ita ut ad eum redire ulteriꝰ non auderet
Petrus. T

Expanded text:
specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
bat. actipe diltĩssiẽ extrema institutoris tui dona. q̃ longũ nostrũ¬
testent̾ amorẽ. ⁊ tibi ac cõmilitonib tus. cõtra oĩa ꝑpetim munimen
ãnoꝵ . ex quo monasterialem adisti ꝑfectionẽ. in gaudiũ dñi. tu es intro¬
ducẽdus. ut nobis dñs. hesterno die. postqͣm a nobis digressus es ostẽdẽ
difficultate. habilẽ locũ ĩuẽturos. prohiis que deo ordinãte ꝑficient᷑.
et q̃ ĩimicus humani generis molimine calliditatis sue in uõs cõcitabit.
Nusqͣm tamẽ benignitas misericordis dei uobis deerit. sed potius diffe¬
rendo. licet desideriũ aĩ ur̃i in longũ. exꝑiendo pacientiã ur̃am. alio¬
rursus qͣm sꝑauimꝰ aptissimã largiri dignabit᷑ mãsionẽ. Iamq uale.¬

Expanded text:
SA. Accipe, dilectissime, extrema institutoris tui dona, quae et longum nostrutestentur amorem, et tibi ac commilitonibus tuis contra omnium perpetim munimen m decursionem, ex quo monasterialem adisti perfectionem, in gaudium Domini tui es introducendus: ut nobis hesterno die, postquam a nobis digressus es, Dominus difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante perficientur, et quae inimicus humani generis molimine calliditatis suae in vos concitabit. Nusquam tamen benignitas misericordis Dei vobis deerit: sed potius differendo licet, ac desiderium animi vestri in longum experiendo, aliorsus quam speravimus aptissimam largiri dignabitur metationem. Jamque vale
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ .c. xlͫ. iiͫ. ⁊ cãticũ deutͥonomii. qͦd diuidit᷑ in duas głias. Nã tet̾is diebus.
cãticũ unũquodq die suo ex ꝓpħis. sicut psallit eccłia romana dicat᷑. Post
hec sequãt᷑ laudes. Dein de lectio una apłi. memorit᷑ recitanda. respõsoriũ¬
uel uesꝑtina. nõ transeat aliqͣndo. nisi in ultĩo ordine or̃o dñica. oĩb au¬
diẽtib dicat᷑ a pͥore. ꝓpt̾ scandaloꝵ spinas. q̃ oriri solent. ut conuenti per
ip̃iꝰ or̃onis sponsionẽ. qua dicũt. dimicte nobis. sicut ⁊ nos dimittimus.
purgent se ab huiꝰ modi uitio. Cet̾is u̾o agendis. ultĩa ꝑs eius or̃onis dicatur.
ut ab õĩb respõdeat᷑. Sed lib̾a nos a malo.

Expanded text:
ticum Deuteronomii, quod dividatur in duas Glorias. Nam caeteris diebus canticum unumquodque die suo ex prophetis, sicut psallit Ecclesia Romana, dicatur. Post haec sequantur laudes; deinde lectio una Apostoli memoritvel vespertina non transeat aliquando, nisi in ultimo per ordinem oratio Dominica omnibus audientibus, dicatur a priore, propter scandalorum spinas quae oriri solent, ut conventi per ipsius orationis sponsionem, qua dicunt, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus; purgent se ab hujusmodi vitio. Caeteris vero agendis ultima pars ejus orationis dicatur: ut ab omnibus respondeatur, Sed libera nos a malo.
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt pensare pondus honori ecclastici negligit. et locũ regimĩs
p̃miis ascẽdit. S qͥa om̃e qͦd hic eminet. plus merorib afficit᷑. ꝙͣ
honorib gaudet. Dũ cor tribulatõe p̃mit᷑. ad memoriã culpa
reuocat᷑. Doletq ad laborẽ cũ culpa ꝑuenisse. ⁊ qͣm sit iniquũ
quod admiserat. ex ip̃a fractꝰ difficultate cognoscit reũ se. ergo
cũ impẽsis p̃miis. agnoscens uolt adepte locũ sublimitatis deser̾e.
sed timet ne grauiꝰ delictũ sit suicepti gregis tustodiã reliquisse.
uolt suscepti gregis curã gerere. sed formidat ne deterior culpa sit
regimina gratie pastoralis empta possid̾e. Per honoris ergo ambitũ. C
ꝑtimescit. ne aut stans in empto regimine. nõ digne lugeat. qͦd nõ etiã
tat. Quia gͦ dyabolꝰ ita in explicabilib nodis ligat. ut pletũq mens in
dubio adducta. unde se a culpa solu̾e nitit̾. inde a culpa acrius astrĩgat᷑.

Expanded text:
ius pensare pondus honoris ecclesiastici negligens, ad locum regiminis praemiis ascendit. Sed quia omne quod hic eminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet, dum cor tribulationibus premitur, ad memoriam culpa revocatur, doletque se ad laborem cum culpa pervenisse, et quam sit iniquum quod admiserit ex ipsa fractus difficultate agnoscit. Reum igitur se cum impensis praemiis agnoscens, vult adeptae sublimitatis locum deserere, sed timet ne gravius delictum sit suscepti gregis custodiam reliquisse; vult suscepti gregis curam gerere, sed formidat ne deterior culpa sit regimina pastoralis gratiae empta possidere. Per honoris ergo ambitum ligpertimescit, ne aut stans in empto regimine non digne lugeat, quod non etiamtat. Quia ergo Behemoth iste ita inexplicabilibus nodis ligat, ut plerumque mens in dubium adducta, unde se a culpa solvere nititur, inde in culpa arctius astringatur,
Abbreviated transcription (French):
ꝓposeis. celes ꝑ choses as proueis. Maĩs ie te proie ketu ensengne.
se les sains homes pulent. toutes les choses cui ilh uoilent. et si ilh
empetrent toutes les choses. cui ilh desirẽt a auoir.
D iere ki serat en uie plus hauls ke poul. ki por la stimulation
de sa char. trois fois proiat nr̃e sengneur: et tout uoie ilh ne
pout pas auoir. chu ke ill uolt. Pour la queil chose. mestiers est.
ke ie toy raconte. del honorable peire benoit.Car alcune chose
fut. cui ilh uolt. et si nele pout pas aemplir.

Expanded text:
proposeies celes proues par choses. Mais ge te proi ke tu ensenges, proposeies celes proues par choses. Mais ge te proi ke tu ensenges, se li saint homme puent totes les choses cui il uuelent, et se il prendent totes les ch serat en ceste uie plus halz de Paulon, ki por l'aguilhon de sa char trois fies proiat lo sanior, et nekedent ne pout il pas auoir ce ke il uolt ? Por la queile chose mestiers est, ke ge toi raconte del honorable pere Benoit, car alcune chose fut cui il uolt, et si nel pot pas emplir.
Abbreviated transcription (French):
mult grant doleurs destrendoit.parstut en sa proiere. iurans
ke ilh nen riroit pas. se ilh ne resuscitoit son filh. A tui li seruan
de dieu. tantost demandat disant. Ou est ilh. a eui celi respondit.
sour le corps del enfant. et sus drechans ses palmes. tendit al
chiel disant. Sire ne regarde mie mes pechies. maĩs la foid de
cest home. ki proiet ke ie resuscite son filh. et si rend en tes corps
larme ke tuas coloite. Apoines auoit ilh parfineis les paroles
en lorison.et reuenant larme. tous li corps del enfant ensi trem¬
blat.ke desous les yoes de trestous ki la furẽt. aparut ꝑ meruel-¬
heus deboutement entremblant auoir papier. Cui main ilh tient
tantost. et si le donat a son peire uiuãt et haities. Cleire chose est
piere. ke ilh cest miracle nout pas en poesteit. ke le proiant ius
esternis. ke ilh le poist faire. Piere.sh estat ouertement¬
toutes estre. ensi com tu as affermeis.Car les paroles tui auoist

Expanded text:
mult granz dolors destraindoit parstiut en sa proiere iuranz mult granz dolors destraindoit parstiut en sa proiere iuranz ke il n'en riroit pas, se il ne resuscitast son filh. Cui li serianz de deu manes demandat disanz : V est il ? A cui respondit sor lo corselet del enfant, et soi drezanz ses palmes tendit al ciel disanz : Sire, ne regarde mie mes pechiez, mais la foid de cest homme ki proiet ke ge resuscite son filh, et si rend en cest corselet l'anrme cui tu as toloite. A poines auoit il parfineies les paroles en l'orison, et repairant l'anrme toz li cors del enfant ensi tremblat ke desuz les oez de trestoz ki la furent apparuit par meruilhous debotement en tremblant auoir palpiet. Cui main il tint manes, et si lo donat a son pere uiuant et haliegre. Clere chose est, Pirres, ke il cest miracle n'ot pas en poesteit, ki lo proiat ius esterneiz ke il lo poist faire. totes estre alsi com tu affermes ; car les paroles cui auoies
Abbreviated transcription (French):
al oeure de champ. Et uns uilains portans entre ses bras
le toups de son mort filh. angoissous del duel deueueeit.
uient al monasteir.si demandat benoit le peire. a cui quãt
fut dit. ke cil meisme perre demoremet el champ auoec
de son mort filh. Et ilh turbleis de doleur. tost soy donat
a corir. por troueir le uenerable peire. Et en cel meisme heure.
li home de dieu. ia soy retourneiuet de loeure del camꝑ auoet
ses freires.li queis tantost ke li ueueeis uilains le ueit si comẽ¬
chat a orier.rend mon filh. rend mon filh. Et li home de dien
restiut en ceste uois disans. Nent taige dunke ton filh tolut.
Acui respondit ychil. Ilh est mors. uiens si le resuscite. La queil
chose tantost.ke li seruan de dieu oit.si fut mult cõtristeis disãt
Aleis uos de chi freires. aleis uos de chi. ches choses ne sunt pas
nostres. maĩs des sains apostles. Por quoy uoleis uos metre sour
nous.les fais ke nous ne poons pas porteir. Et li uilains a cui

Expanded text:
l'oeure del champ. Et uns uilains portanz entre ses braz lo cors de son mort filh, angoissous del duel de ueueteit uint al monstier, si demandat Benoit lo pere. A cui cant fut dit, ke cil meismes peres demoreuet el champ auoc llo cors de son mort filh, et il turbleiz de dolor tost soi donat en curs por troueir l'onorable pere. Et a cele meisme hore li hom deu ia soi retorneuet de l'oeure del champ auoc les freres. Lo queil manes ke li ueueiz uilains lo uit, si comenzat a crieir : Rend mon filh, rend mon filh ! Et li hom de deu restiut en iceste uoiz disanz : Toli ge dunkes ton filh ? A cui respondit icil : Il est morz, uien, si lo resuscite. La queile chose manes ke li serianz de deu oit, si fut mult contristeiz disanz : Aleiz uos de ci, frere, aleiz uos de ci ! cez choses ne sont pas nostres, mais des sainz aposteles. Por coi uoleiz uos mettre sor nos les fais cui nos ne poons pas porteir ? Et li uilains cui
Abbreviated transcription (Latin):
deo dilecti patris bñdt̃i. discretione p̃cipuã. deuoto corde susci¬
perẽt. et ad eiꝰ normã cũctũ uite sue ordinẽ reformarẽt. In cõsi¬
lio quoq quod postmodũ in galliis celebratũ est. cõmuni decto
sanxitũ est ut monachi ꝑ prouĩtias gallie et g̾manie degẽtes.
relictis cet̾aꝵ regulaꝵ institutis. in omĩb tenobiis suis. regu¬
lam p̃dc̃i pr̃is reciperẽt. et in omni cõu̾satione sua. formã ab
eo p̃scriptã obseruarẽt. Ad huiꝰ itaq sc̃ẽ regule exẽplar plura
per ytaliã monasteria correcta. multa quoq ꝑ uenerabilem
patrẽ. de nouo cõstructa sũt. in quib multitudines monachoꝵ.
in sp̃ũ hũilitatis dño seruiẽtes. tãqͣm ueri israhelite. dignos pe¬
nitentie fructꝰ faciebãt. Epła b

Expanded text:
Deo dilecti Patris Benedicti discretione praecipuam devoto corde susciDeo dilecti Patris Benedicti discretione praecipuam devoto corde susciperent, et ad ejus normam cunctum vitae suae ordinem informarent. In concilio quoque quod postmodum in Galliis celebratum est, communi decreto sancitum est ut monachi, per provincias Galliae et Germaniae degentes, relictis caeterarum Regularum institutis, in omnibus coenobiis suis Regulam praedicti Patris reciperent, et in omni conversatione sua formam ab eo praescriptam observarent. Ad hujus itaque sanctae Regulae exemplar plura per Italiam monasteria correcta, multa quoque per venerabilem Patrem de novo constructa sunt, in quibus multitudines monachorum in spiritu humilitatis Domino servientes, tanquam veri Israelitae dignos poenitentiae fructus facieb
Abbreviated transcription (Latin):
laboꝵ. ceterarũq institutionũ. moderatissima discretione disposi¬
tarum. infirmitatis sue cõgrua remedia nõ inueniat: Quoc̾ta.
qd idem legislator. in ultimo capitulo eusdẽ regule dicit. in ea nõ
omnẽ iustitie obseruationẽ esse descriptã. et uocat eã minimam
inchoatiõĩs regulã. et ad ꝑfectioĩs fastigiũ tendere uolẽtes. mittit
ad doctͥnas et regulas ueterũ patrũ. testãte bc̃o bernardo. causa
humilitatis facit ne uidelicet in describendo regulã. uid̾etur se
ueterib pr̃ib arrogãter equare. studẽs et in hoc hũilitati con¬
scientie sue ꝓuide̾. Beatus ꝙͦ gregoriꝰ uir apłicus. nõ minꝰ meri¬
to qͣm offitio cõmendat eã sermone esse luculentã. discrecione
p̃cipuã. latẽter auctoritate sua suadẽs monachis. ut relictis ce¬
teraꝵ institutionũ cõsuetudinib minꝰ fortasse discretis.regulã

Expanded text:
laborum caeterarumque institutionum moderatissima discretione disposilaborum caeterarumque institutionum moderatissima discretione dispositarum infirmitatis suae congrua remedia non inveniat? Quocirca, quod idem legislator in ultimo capitulo ejusdem Regulae dicit, in ea non omnem justitiae observationem esse descriptam, et vocat eam minimam inchoationis Regulam, et ad perfectionis fastigium tendere volentes mittit ad doctrinas et regulas veterum Patrum, testante beato Bernardo, causa humilitatis facit, ne videlicet in describendo Regulam videretur se veteribus Patribus arroganter aequare, studens et in hoc humilianti conscientiae suae providere. Beatus quoque Gregorius vir apostolicus, non minus merito quam officio, commendat eam sermone esse luculentam, discretione praecipuam, latenter auctoritate sua suadem, monachis ut, relictis caeterarum institutionum consuetudinibus minus fortasse discretis, Regulam
Abbreviated transcription (Latin):
niat. Quis enĩ uerbigr̃a adeo usticie tenar. quis sacre religionis
adeo feruẽs emulator erit. cuii si grã ducedatũ fuerit. ut duodecim
gradꝰ humilitatis. qui in regula describũt᷑ ascendat. ut si credẽtib
meritis eatenꝰ ꝓfecerit. ut ad sextũ et septimũ. id est ad ultimũ
primi. et pͥmũ secũdi senarii gradũ ꝑueniat. qui numerꝰ ꝑfectio¬
nem significãs. et in hiis gradib huilitatis. geminatus. dilectionẽ
dei et ꝓximi. que est ꝑfectioĩs sũma. ꝑ regulã doctoris demõstrat.
nõne si se sine dissimulatõe respiciat. si cũctis infirmãtis cõsciẽtie
angulos diligẽter excuciat. ĩmo inqͣm uires suas metiens. defectũq
sentiẽs. cõtinuo lugens. exlamabit cũ apło. ꝙ qui putat se esse¬
aliquid cũ nichil sit. ip̃e se seducit: Quis rursũ adeo delicatus
et infirmꝰ erit. ut in obseruãtiis regule. ieiunioꝵ suoꝵ uigiliaꝵ et

Expanded text:
niat. Quis enim verbi gratia, adeo justitiae tenax, quis sanctae religionis niat. Quis enim verbi gratia, adeo justitiae tenax, quis sanctae religionis adeo fervens aemulator erit, cui si gratia duce datum fuerit, ut duodecim gradus humilitatis, qui in Regula describuntur, ascendat; et si crescentibus meritis eatenus profecerit, ut ad sextum et septimum, id est ad ultimum primi, et primum secundi senarii gradum perveniat, qui numerus perfectionem significans, et in iis gradibus humilitatis geminatus, dilectionem Dei et proximi, quae est perfectionis summa, per Regulam doctoris demonstrat, nonne si se sine dissimulatione respiciat, si cunctos infirmantis conscientiae angulos diligenter excutiat, nonne, inquam, vires suas metiens, defectumque sentiens, continuo lugens exclamabit cum Apostolo quod qui putat se aliquid esse, cum nihil sit ipse se seducit? Quis rursum adeo delicatus et infirmus erit, ut in observantiis Regulae, jejuniorum suorum, vigiliarum, et
Abbreviated transcription (Latin):
solũ anthonii et basilii sp̃u. uerũ etiã testãte beato papa
gregorio. iustoꝵ oĩm sp̃m plenꝰ. tãqͣm sidus purissimũ et
lucidissimũ. singulari p̃rogatiua sc̃itatis. suꝑ extellenti
puritate cõu̾satioĩs. signoꝵ deniq miraculoꝵ ꝙ inestimabili
gloria. ab occidẽte usq in orientẽ clarissime refulsit. ita ut qͥtqͥd
oriens in diu̾sis ꝑtib. diuisis carismatib habere se gaudet. hoc
totũ in uno scissimo patre suo benedicto. uistoꝵ õim spu pleno.
se possid̾e occidẽs nõ ĩmerito gloriet᷑. Scripsit nãq isdem reuerẽ¬
dissimꝰ pr̃ nr̃ monachoꝵ regulã. quã diuturno u̾tutũ exertitio.
nõ ꝑ hominẽ. sed ꝑ unctionẽ illiꝰ. qui docet hoĩem scientiã didicit.
in qua mirabilis artifex sp̃us scũs. sũmã ꝑfectionẽ. et moderatis¬
simã discretionẽ. tam subtili cõnexione copulauit. ut quãtũtumq

Expanded text:
solum Antonii et Basilii spiritum, verum etiam, testante beato papa solum Antonii et Basilii spiritum, verum etiam, testante beato papa Gregorio, justorum omnium spiritu plenus, tanquam sidus purissimum et lucidissimum singulari praerogativa sanctitatis, superexcellenti puritate conversationis, signorum denique miraculorumque inaestimabili gloria ab Occidente usque in Orientem clarissime refulsit, ita ut quidquid Oriens in diversis Patribus divisis charismatibus habere se gaudet, hoc totum in uno sanctissimo Patre suo Benedicto, justorum omnium spiritu pleno, se possidere Occidens non immerito glorietur. Scripsit namque idem reverendissimus Pater noster monachorum Regulam, quam diuturno virtutum exercitio non per hominem, sed per unctionem illius qui docet hominem scientiam, didicit: in qua mirabilis artifex Spiritus sanctus summam perfectionem et moderatissimam discretionem tam subtili connexione copulavit, ut quantumcunque
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis sue presẽtia orientẽ illustrauit. quos digni¬
ores et sublimiores in eccł̃ia sua habuit. ht̃issimos uidelicet apo¬
stoloꝵ principes. petrũ et paulũ. uice sua destinauit ocridenti.
qͣtinꝰ occidẽtis ppłi. p̃ciosũ fidei archanũ. quod petrus nõ ꝑ carnẽ
et sanguinẽ. sed ꝑ inspirationẽ sũmi patris acceꝑat. et item
ewãgeliũ quod paulus nõ ab hoĩe. nec ꝑ hominẽ. sed ꝑ reuela¬
tionẽ ihu xp̃i didicerat. sp̃us sc̃i magisterio edocti. cũ ppłis oriẽ¬
tis. in eandẽ fidei plenitudinẽ cõcurrerẽt. et sic de omĩbus.
una xp̃i dñi sponsa. nõ habens maculã aut rugã efficeretur.
Porro eadẽ gr̃a. que ad instituẽdã roborandãq monastici
ordinis disciplinã. predcõs scos pr̃es cõtulit oriẽti nõ inferio
ris meriti uirũ in dignatione misericordiesue p̃rogauit.
occidẽti sc̃issimũ uidelicet patrẽ nr̃m bñdictũ. qui non

Expanded text:
humanitatis suae praesentia Orientem illustravit, quos digniores et sublimiores in Ecclesia sua habuit, beatissimos videlicet apostolorum principes Petrum et Paulum, vice sua destinavit Occidenti; quatenus Occidentis populi pretiosum fidei arcanum, quod Petrus non per carnem et sanguinem, sed per inspirationem summi Patris acceperat: et item, Evangelium quod Paulus non ab homine, nec per hominem, sed per revelationem Jesu Christi didicerat, Spiritus sancti magisterio edocti, cum populis Orientis in eamdem fidei plenitudinem concurrerent, et sic ex omnibus una Christi Domini sponsa non habens maculam aut rugam efficeretur. Porro eadem gratia, quae ad instituendam roborandamque monastici ordinis disciplinam, praedictos sanctos Patres contumisericordiae suae praerogavit Occidenti, sanctissimum videlicet Patrem nostrum Benedictum: qui non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ pacis caritatisq custodiã. in albatis pẽdere arbitrio. ordinationẽ mõ¬
nasterii sui. Et si potest fieri. ꝑ decanos ordinet᷑. ut ante disposuimꝰ. oĩs uti¬
litas moͣsterii. ꝓut albas disposuerit. ut dũ płib ꝯmittit᷑. unꝰ nõ suꝑbiat.
Quod si aut locus expetit. aut ꝯgregacio petierit rationabilit᷑ cũ caritate.
ordinet ip̃e sibi p̃positũ. Qui tamen p̃positꝰ illa agat cũ reuerẽtia. q̃ ab abbate
si reꝑtus fuit uitiosus. aut elatione deceptꝰ suꝑbie. aut ꝯtẽptor sc̃e regule.¬
fuerit ꝯprobatꝰ. ãmoneat᷑ u̾bis usq qͣter. si non emẽdaui̾t. adhibeat᷑ ei cor¬
reptio discipline regularis. Quod si neq sic torrexerit. tũc deiciat᷑ de or¬
dine p̃positure. ⁊ alius qui dignꝰ est. in loco eiꝰ subroget᷑. Quod si et postea
in ꝯgregatõe. quietꝰ et obediẽs nõ fui̾t. etiã de most̾io expellat᷑. Cogitet

Expanded text:
pter pacis charitatisque custodiam in abbatis pendere arbitrio ordinationem monasterii sui: Et, si potest fieri, per decanos ordinetur, ut ante disposuimus, omnis utilitas monasterii, prout abbas disposuerit: ut, dum pluribus committitur, unus non superbiat. Quod si aut locus expetit, aut congregatio petierit rationabiliter cum humilitate, ordinet ipse sibi praepositum. Qui tamen praepositus agat cum reverentia quae ab abbate si repertus fuerit vitiosus, aut elatione deceptus superbire, aut contemptor sanctae Regulae comprobatus, admoneatur verbis usque quater: si non emendaverit, adhibeatur correptio disciplinae regularis: quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius, qui dignus est, loco ejus subrogetur. Quod si et postea in congregatione quietus et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. Cogitet
Abbreviated transcription (Latin):
dacib curis. ⁊ uisioni oĩmodis fidẽ dans. in eodẽ loco. qͦ sibi demõ¬
stratũ fuerat. cũ magno studio. in meliꝰ ornata basilica. sub die
nonas decẽbris. cũ ingẽti honore.⁊ laudib diuinis terre humili.

Expanded text:
dacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demondacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornato sub pridie Nonas Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli
Abbreviated transcription (Latin):
pietate sua. sc̃i uiri corpꝰ. de loco pͥori tnͣsferẽdũ decreuit. in sequẽt.
locũ aptũ sepulture ꝓuidit. Nam cũ diu sicut iã dc̃m est. beate
memorie nũmolꝰ suꝑ hac re cogitaret. cõsiliũq utile q̃reret. ĩ tẽpe¬
sta nocte cõsuete or̃onis furta reqͥrẽs. stratis relictis sicut cõsue¬
uerat. dormitoriũ egressus. sub nudo celo. cepit int̾ alia p̃cari ut
diuina pietas. ei salubre ꝯsiliũ suggerẽt. qͦ nã in loco. scĩssia mẽbra
locaret. Affuit hiis p̃cib clemẽs auris oĩpotẽtis. q̃ seruos suos. iuste
petẽtes audire cõsueuit. Nam lux subito celitꝰ emissa. ante basi¬
lice frontẽ. bt̃ẽ dei genitricis marie. in modũ facis ardẽs. in eũdẽ
locũ. ubi nũc conditũ est corpꝰ. ꝓtendi uisa est. Quod uisũ uir dei
nũmolꝰ ut uidit. omni dubietate post posita. c̾tissĩe credidit. qd̾
hic locus aptꝰ ess sc̃i uiri mẽbris locandis. Igit̾ posthabitis mor¬

Expanded text:
sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ardens in eum locum ubi nunc est conditum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mor
Abbreviated transcription (Latin):
et uenerãdꝰ ailulphꝰ leuauerũt corpus sc̃i bñdt̃i. qͦd adeo sibi collatũ
certis indiciis apparẽtib tenebãt. et in bc̃i petri basilica. ad custo¬
diendũ deposuerũt. Quod cũ eximia cura seruãtes. cõferebãt int̾

Expanded text:
et venerabilis Aigulfus levaverunt corpus S. Benedicti quod a Deo sibi collatum et venerabilis Aigulfus levaverunt corpus S. Benedicti quod a Deo sibi collatum certis indiciis apprentibus tenebant, et in Basilica B. Petri ad custodiendum deposue