comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã gloriose tenuit in tranquil-¬
litate: gloriosius seruauit in uer¬
rem eum frustra. Cum sit deus
iustus & uerax: ualde q̃rendũ
est. quomͦ beatũ iob frustra af.¬
flixisse se indicat. Quia enĩ iu¬
stus. ẽ. frustra affligere ñ potu¬
it: sed rursum quia uerax est.
alit̾ non potuit dixisse quã fȩ¬
cit. Ut gͦ iusto & ueraci utraq
conueniant: quatinꝰ & uera dicat.
& iniusta non faciat: cognoscamꝰ
beatũ iob & iuxta aliqͥd frustra:
& rursũ iuxta aliqͥd non fru stra
ꝑcussum. Quia enĩ iustus & ue¬
rax. hec de sem&ipso asserit: o¬
stendamus & uerũ extitisse qđ
dix̃: & rectum fuisse qđ fecit.
Necesse qͥppe erat ut sc̃s uir deo
soli sibiq cognitus: quanta uir¬
tute poller& ad imitandũ cun¬
ctis innotescer&. Aꝑte nanq aliiᷤ.
uirtutis exempla non dar&: si ip¬
se sine temptatione remaneret:
Actũ gͦ. ẽ. ut uires eius eunctis
imitandas. ipsa uis ꝑcussionis os¬

Expanded text:
quam gloriose tenuit in tranquilquam gloriose tenuit in tranquillitate, gloriosius servavit in verejus meritum. --Cum sit Deus justus et verax, valde quaerendum est quomodo beatum Job frustra afflixisse se indicat. Quia enim justus est, frustra affligere non potuit; sed rursum quia verax est, aliter non potuit dixisse quam fecit. Ut ergo justo et veraci utraque conveniant, quatenus et vera dicat, et injusta non faciat; cognoscamus beatum Job et juxta aliquid frustra, et rursum juxta aliquid non frustra percussum. Quia enim justus et verax haec de semetipso asserit, ostendamus et verum exstitisse quod dixit, et rectum fuisse quod fecit. Necesse quippe erat, ut sanctus vir Deo soli sibique cognitus, quanta virtute polleret, ad imitandum cunctis innotesceret. Aperte namque aliis virtutis exempla non daret, si ipse sine tentatione remaneret. Actum ergo est ut et vires ejus cunctis imitandas ipsa vis percussionis os
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Circuiui terrã. & ꝑ ambulaui
eam. Et dixit dñs ad sathan. Nũqͥd
considasti seruũ meũ iob. qđ non
sit similis ei suꝑ terram: homo sim
disseruimꝰ. melius silendo p̃terimꝰ
ne dũ sȩpiꝰ discussa repetimꝰ: tardiꝰ
ad indiscussa ueniamus: quãuis
hoc quod uoce dñi ad sathan dr̃.
unde uenis: nequaquã ȩstimo qđ
ei ut priꝰdicat᷑. Cum enĩ ab eo cer¬
tamine in quo relaxatus fuerat
uictus redit: & unde uenit reqͥ¬
rit᷑. qui unde ueniat scit᷑: quid
aliud quã infirmitas suꝑbiȩ eiꝰ in¬
crepatur: Ac si ͤ aꝑte diuina uox
dicat. Ecce ab uno & in infirma
carne posito homine uinceris: qͥte
contͣ me auctorẽ õiumerigere co¬
naris. Unde mex dñs cũ beati
iob bona sicut priꝰ dicer&: hȩc
cũ uictoria & triumphis enume¬
Tu qͥdem exercuisti maliciã: sed
ille innocentiã non amisit: & un¬
de te ȩstimasti ꝓuectũ eiꝰ ĩminiiere:
inde compulsus es eius. ꝓuectui
deseruire: quia mentis innocentiã

Expanded text:
ambulavi eam. Et dixit Dominus ad Satan: Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram, homo simpdisseruimus, melius silendo praeterimus: ne, dum saepius discussa repetimus, tardius ad indiscussa veniamus. Quamvis hoc, quod voce Domini ad Satan dicitur: Unde venis? nequaquam aestimo quod ei, ut prius, dicatur. Cum enim ab eo certamine in quo relaxatus fuerat victus redit; et unde venit requiritur, qui unde veniat scitur; quid aliud quam infirmitas superbiae ejus increpatur? ac si ei aperte divina vox dicat: Ecce ab uno et in infirma carne posito homine vinceris, qui te contra me auctorem omnium erigere conaris. Unde mox Dominus cum beati Job bona, sicut prius diceret, haec cum victoriae triumphis enumeTu quidem exercuisti malitiam, sed ille innocentiam non amisit; et unde te aestimasti provectum ejus imminuere, inde compulsus es ejus provectui deservire, quia mentis innocentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid sathanȩ uerbis ueritaᷤᷤ
accendit᷑: ut in subditoꝵ suorũ
cruciatus instiget᷑ : Quis hȩc de
dõ senserit: quȩ recto etiã homi¬
ni indigna ꝑpendit: Sed quia
nos ferire nisi cõmoti nescimus:
ipsa diuina ꝑcussio. cõmotio uoca¬
tur: & ad nr̃a uerba diuina uoce
descendit᷑: ut eius factũ. ab homine
utcunq capiat᷑. Illa enĩ uis. quę
absq necessitate om̃ia creauit: &¬
sine despectu om̃ibus presid&.
& sine labore cuncta sustentat:¬
& sine occupatione regit: etiã si¬
ne comotione corrigit: sicq hu¬
manas mentes ad ea quȩ uoluerit.
flagellis format: ut in diuersita¬
tis umbram. a suȩ incõmutabili¬
tatis luce non transeat. Sequit᷑.¬

Expanded text:
Nunquid Satanae verbis Veritas accenditur, ut in subditorum suorum cruciatibus instigetur? Quis haec de Deo senserit, quae recto etiam homine indigna perpendit? Sed quia nos ferire nisi commoti nescimus, ipsa divina percussio commotio vocatur; et ad nostra verba divina voce descenditur, ut ejus factum ab homine utcunque capiatur. Illa enim vis quae absque necessitate omnia creavit, et sine despectu omnibus praesidet, et sine labore cuncta sustentat, et sine occupatione regit, etiam sine commotione corrigit, sicque humanas mentes ad ea quae voluerit flagellis format, ut in diversitatis umbram a suae incommutabilitatis luce non transeat. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
uist: qui locustas solũmͦ.
mel siluestre edit: Quid dõ uł
se qualitate sui tegminis deliqͥt:
qui cameloꝵ pilis corpꝰ oꝑuit:
auid de conuersatione sua of-¬
inde potuit: qͥ de heremo non
recessit: Qui illũ loquacitatis re¬
atus polluit: qͥ disiunctus longe
ab hominibꝰ fuit: Quando illũ
uel silentii culpa tetigit: qͥ ad
seuenientes tam uehement̃ incre.¬
nuit dicens: genimina uiꝑarũ.
s demonstrauit uob̃. fugere a
nitur: Quid. ẽ. quod ioħs dĩ uo¬
ce laudat᷑ : & tam̃ ꝓ temulenti
sic sublimit̾ ante scła elegit: nisi
noc qđ pietati fideliũ pat&. qm̃
iccirco sic eos p̾mit in infimis: qͥa¬
uid& quomͦ remuner& in sũmis:
& foras usq ad despecta deicit:
quia intus usq ad incõp̾hensibi¬
lia ꝑducit : Hinc gͦ unusquisq
colligit᷑ : quid illic sint passuri qͦs
reprobat: si hic sic cruciat quos
amat. Aut quomͦ ferient᷑. qui in
iudicio arguendi sunt. si sic eoꝵ
uita p̾mitur. qͥ ipso iudice teste

Expanded text:
avit, qui locustas solummodo et avit, qui locustas solummodo et mel silvestre comedit? Quid Deo vel de qualitate sui tegminis deliquit, qui camelorum pilis corpus operuit? Quid de conversatione sua offendere potuit, qui de eremo non recessit? Quid illum loquacitatis reatus polluit, qui disjunctus longe ab hominibus fuit? Quando illum vel silentii culpa attigit, qui ad se venientes tam vehementer increpavit, dicens: Genimina viperarum, quis demonstravit vonitur? Quid est quod Joannes Dei voce laudatur, et tamen pro temulentis s sublimiter ante saecula elegit; nisi hoc quod pietati fidelium patet; quoniam idcirco sic eos pvidet quomodo remuneret in summis; et foras usque ad despecta dejicit, quia intus usque ad incomprehensibilia perducit. Hinc ergo unusquisque colligat quid illic sint passuri quos reprobat, si hic sic cruciat quos amat; aut quomodo ferientur qui in judicio arguendi sunt, si sic eorum vita premitur, qui ipso judice teste
Abbreviated transcription (Latin):
quilinio ponebat corpꝰ: ut etiã ex
loci fȩtore cãꝑ&. qđ festine corpꝰ
ad fetorẽ redir&. Sed ecce cũ be-¬
atus iob tot rerũ dampna sustineꝰ
tot funeribus pignoꝵ ꝑcussus
dol&ꝰ tot uulnera toleratꝰ. dum
decurrentẽ saniem testa radit.
in ȩt̾num conspicit: tã uehem̃t̃¬
quasi despiciens affligit. Ecce aũt
dum beati iob uulnera. cruciatꝰq
considero. repente mentis oculos
ad iohannẽ reduco: & non sine
grauissima ãmiratione ꝑpendo
uterũ impletus ⁊ atq ut ita dixe¬
rim. priusquã nasceret᷑ renatus.
ille amicus sponsi: ille quo int̾ na.¬
tos mulierũ maior nemo surrex̾
ille sic ꝓpha. ut plus etiã quã ꝓ¬
ꝓpħa: ab iniquis in carcerẽ mitttͦ
& ꝓ puellȩ saltatu capite truncat᷑
& uir tantȩ seueritatis. ꝓ risu tus¬
piũ moritur. Nunquidnã credi¬
mus aliquid fuisse: qđ in eiꝰ uita.
illa sic despecta mors terger&:
Sed quando ille uel in cibo pec.¬

Expanded text:
quilinio ponebat corpus ut etiam ex quilinio ponebat corpus ut etiam ex loci fetore caperet, ad fetorem rediret. Sed ecce cum beatus Job tot rerum damna sustinet, tot funeribus pignorum percussus dolet, tot vulnera tolerat; dum decurrentem saniem testa radit, in aeternum conspicit, tam vehementer despiciens affligit? Ecce autem dum beati Job vulnera cruciatusque considero, repente mentis oculos ad Joannem reduco, et non sine gravissima admiratione perpendo,uterum impletus, atque, ut ita dixerim, priusquam nasceretur, renatus: ille amicus sponsi, ille, quo inter natos mulierum major nemo surrexit; ille sic propheta, ut plus etiam quam propheta , ab iniquis in carcerem mittitur, et pro puellae saltatu, capite truncatur, et vir tantae severitatis pro risu turpium moritur. Nunquidnam credimus aliquid fuisse, quod in ejus vita illa sic despecta mors tergeret? Sed quando ille vel in cibo pecc
Abbreviated transcription (Latin):
Quã ille molliciem sanȩ suȩ car
ni concessit:. qui ñ uestẽ. non di¬
gitũ. sed testam etiã uulneribus
ut sem&ipsum. & in fragmento
considerans. etiã de extersione
uulneris. sumer& curã mentis:
Quia uͦ sepe ꝑ ea quȩ circa cor¬
pus sunt. animus inflat᷑: & ꝑ
hoc quod erga nos agit᷑ fragili¬
tas nr̃i corporis. ab oculis cordis
dent. dũ multoꝵ obsequia sibi
suppetere ad uotũ uident. fra-¬
gilitatẽ suã intueri negligunt:
& uas qđ gestant fictile quã sit
uelocit̾ conterendum. obliuiscen¬
tes omnimodo non attendunt:
beatus iob ut considationẽ fragi¬
litatis suȩ etiã ex circũstantibus
traher& & ante oculos suos. uim¬
suȩ despectionis auger&: ñ qua¬
lib& in terra. quȩ pęne ubiq
munda reperit᷑ : sed in sterqͥlinio
sedisse describit᷑. In sterqͥlinio po¬
nebat corpus: ut ex terra supta
quȩ ess& carnis substantia bene
ꝑficiens ꝑpendẽt animus. In ster¬

Expanded text:
quam ille quam ille ni concessit, qui non vestem, non digitos, sed testam vulneribus ut semetipsum, et in fragmento considerans etiam de extersione vulneris curam sumeret mentis. Quia vero saepe per ea quae circa corpus sunt, animus inflammatur, et per hoc quod erga nos agitur, fragilitas nostri corporis ab oculis cordis dent, dum multorum obsequia sibi suppetere ad votum vident, fragilitatem suam intueri negligunt, et vas quod gestant fictile, quam sit velociter conterendum obliviscentes omnimodo non attendunt. Beatus autem Job, ut considerationem fragilitatis suae etiam ex circumstantiis traheret, et ante oculos; non suae despectionis augeret, non quolibet in terra, quae pene ubique munda reperitur, sed in sterquilinio sedisse describitur. In sterquilinio ponebat corpus, ut ex terra sumpta quae esset carnis substantia, bene proficiens perpenderet animus. In ster
Abbreviated transcription (Latin):
dis flagella pensanda sunt: ut
scilic& ꝑpendant᷑. aut qualia siã.
aut quanta. Nam sepe multa
ex qualitate. & sȩpe grauia ex
quantitate leuigantur: si uideli¬
c& cũ multa sunt. ñ sint grãuia᷑:
cũ uͦ grauia. ñ sint multa. Ut
flagelli. ad uersarius contͣ scm̃
uirũ. non solum ꝑ neqͥciã qualita-¬
tis. sed etiã ꝑ pondus quantita¬
tis ex arsit: ad demonstrandam
simo: ad insinuandam uͦ quan-¬
titatẽ subiungit᷑. a planta pedis
usq ad uerticem: ut nimirum
nil in mente uac& a gła: in cuius¬
nil corpore uacat apęna. Seqͥt᷑.¬
nisi ex luto conficitur: Quid uͦ
est sanies corporis: nisi lutum:
Saniem gͦ radere testa ꝑhibetꝰ᷑:
ac si aꝑte diceret᷑. luto t̾gebat
lutũ. Pensabat qͥppe uir scs un¬
de sumptũ fuerat qđ gestabat:¬
& fragmento uasis fictilis. confra¬
ctũ uas fictile radebat. Quo fa¬
cto patent᷑ ostendit᷑: corpꝰ suũ
quomͦ sibi sanũ subdidit: qđ &
sic ꝑcussum despiciens curauit:

Expanded text:
dis flagella pensanda sunt, ut scilicet perpendantur, aut qualia sint, aut quanta. Nam saepe multa ex qualitate, saepe gravia ex quantitate levigantur: si videlicet cum multa sunt, non sint gravia; cum vero gravia, non sint multa. Ut flagelli adversarius contra sanctum virum non solum per nequitiam qualitatis, sed etiam per pondus quantitatis exarsit, ad demonstrandam simo; ad insinuandam vero quantitatem subjungitur: A planta pedis usque ad verticem, ut nimirum nihil in mente vacet a gloria, in cujus corpore nil vacat a poena. Seqnisi ex luto conficitur? Quid vero est sanies corporis, nisi lutum? Saniem ergo radere testa perhibetur, ac si aperte diceretur: Luto tergebat lutum. Pensabat quippe vir sanctus unde sumptum fuerat quod gestabat, et fragmento vasis fictilis confractum vas fictile radebat. Quo facto patenter ostenditur corpus suum quomodo sibi sanum subdidit, quod et percussum sic despiciens curavit;
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecꝰ dederat: sius seruire lu.¬
cris intrinsecus cõpellebat. Pila-¬¬
tus enĩ uel sathan. qͥ eiusdem
pilati caput extiterat. sub po.¬
testate illiꝰ. suꝑ quẽ potestatẽ
accȩꝑat tenebatur: qͥa & suꝑi¬
or ipse disposuerat. hoc qđ infẽ¬
riꝰ accedens a ꝑsequutore tolera¬
bat: ut cũ ex mala mente infi-¬
deliũ surger&: utilitati tamen
electoꝵ omniũ. ipsa quoq cru-¬
de litas deseruir&. Pie gͥ dispo-¬
nebat intꝰ: qđ sem&ipsũ pati.
neqͥt̃ ꝑmittebat foris. Hinc. ẽ.
enĩ quod de illo in cena dr̃. Sci¬
ens autẽ iħc quia om̃ia dedit ei
pat᷑ in manꝰ. & quia a dõ exiuit.
& ad dm̃ uadit: surgit a cena &
ponit uestimenta sua. Eoce in ma-¬
nus ꝑsequentiũ iturus: scieb̾at
qđ in manũ suã ipsos etiã ꝑsecu-¬
tores accȩꝑat. Qui enĩ omnia
accȩpisse se nouerat: constat qͥa
& ipsos a qͥbꝰ tenebat᷑ tenẽbat: ut
ipse in se ad usũ pietatis in¬

Expanded text:
trinsecus dederat, suis servire lutrinsecus dederat, suis servire lucris intrinsecus 86 compellebat. Pilatus enim vel Satan, qui ejusdem Pilati caput exstiterat, sub potestate illius, super quem potestatem acceperat, tenebatur; quia et superior ipse disposuerat hoc quod inferius accedens a persecutore tolerabat; ut cum ex mala mente infidelium surgeret, utilitati tamen electorum omnium ipsa quoque crudelitas deserviret. Pie igitur disponebat intus quod semetipsum pati nequiter permittebat foris. Hinc est enim quod de illo in coena dicitur: Sciens Jesus, quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit, surgit a coena, et ponit vestimenta sua . Ecce in manus persequentium iturus, sciebat quod in manu sua ipsos etiam persecutores acceperat. Qui enim omnia accepisse se noverat, constat quia et ipsos a quibus tenebatur tenebat; ut ipse in se ad usum pietatis in
Abbreviated transcription (Latin):
thanȩ manui traditũ : qͥs uł de-¬
sipiens credat: Sed tam̃ edoctꝰ
ueritate quis nesciat : qđ eiꝰdẽ
sathanȩ membra sunt. om̃s qui
ei ꝑuerse uiuendo iunguntur :
Membrũ qͥppe eiꝰ pilatus extitit:
qui usq ad mortis extrema ueni-¬
entẽ in redemptionẽ nram. dnm ñ
cognouit. Corpꝰ eius sacerdotũ
mundi. a mundo repellere. usq
ad crucẽ ꝑsequendo conati suñ¬
Cũ gͦ se ꝓ nr̃a re demptione
dñs membrorũ sathanȩ ma-¬
nibꝰ tradidit: quid aliud quã
eiusdem sathanȩ manu̾ in se sȩ¬
uire ꝑmisit: ut unde ipse extẽ¬
riꝰ occumber&. inde nos exteriꝰ
manꝰ. eius potestas accipit᷑: eius
manũ iuxta carnẽ ꝑtulit: cuiꝰ
potestatẽ corporis. usq ad sputa
colaphos. Flagella. crucẽ. lance¬
amq tolerauit. Unde & pilato¬
eiꝰ uidelic& corpori: ad passionẽ
ueniens dicit. Non haberes in
me potestatem: nisi tibi data
ess& desuper. Sedtamen hanc
potestatem. quam contͣ se ei ex-¬

Expanded text:
tanae manui traditum quis vel disipiens credat? sed tamen edoctus veritate, quis nesciat quod ejusdem Satanae membra sunt omnes, qui ei perverse vivendo junguntur? Membrum quippe ejus Pilatus exstitit, qui, usque ad mortis extrema, venientem in redemptionem nostram Dominum non cognovit. Corpus ejus sacerdotum mundi a mundo repellere usque ad crucem persequendo conati sunCum ergo se pro nostra redemptione Dominus membrorum Satanae manibus tradidit, quid aliud quam ejusdem Satanae manum in se saevire permisit, ut unde ipse exterius occumberet, inde nos exterius manus, ejus potestas accipitur, ejus manum juxta carnem pertulit, cujus potestatem corporis usque ad sputa, colaphos, flagella, crucem lanceamque toleravit. Unde et Pilatoejus videlicet corpori, ad passionem veniens dicit: Non haberes in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Sed tamen hanc potestatem, quam contra se ei ex
Abbreviated transcription (Latin):
eatus iob ad mor¬
tem petitus in tẽ¬
ptatione: ad ui-¬
tam creuit ex uul¬
nere: & antiqꝰ
hostis unde se
mauit extin¬
guere: inde
doluit multi¬¬
plscasse. Sed quia primo certamini
se succubuisse consid̾at: ad alia se
temptationũ bella restaurat: &
de scõ uiro mala adhuc impuden-¬
ter sꝑat: quia bona malus crede
non potest. uel exꝑta. Ea autẽ q̃
in pͥma eius ꝑcussione p̾missa sunt:

Expanded text:
eatus Job ad mortem petitus in tentatione, ad vitam crevit ex verbere; et antiquus hostis unde se mavit exstinguere, inde doluit multiplicasse. Sed quia in primo certamine se succubuisse considerat, ad alia se tentationum bella restaurat, et de sancto viro mala adhuc impudenter sperat; quia bona malus credere non potest, vel experta. Ea autem quae in prima ejus percussione praemissa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ueruntam̃ animã illiꝰ serua: pa-¬
tent̃ pius adiutor innotuit: qͥa
tenuit que concessit: & dando ñ
dedit. quẽ ad uersarii sui iaculis
eiciens abscondit. Quid. ẽ. autẽ¬
Quo enĩ pacto ille custodit: qui
custodita. semꝑ irrumꝑe appetit :
non audere: sicut econtra patr̃ẽ
in oratione postulamꝰ dicentes. Ne
nos inducas in temptationẽ. Neq
enĩ in temptationẽ dñs inducit: qͥ
semꝑ a temptatione subditos mise.¬
ricordit̾ ꝓtegit. Sed tam̃ in tem¬
ptationem quasi eius inducere ẽ:
a temptationis nos illecebra nͦ mu-¬
nire. Et tunc nos in temptatio¬
nis laqueu̾ ñ inducit: cũ tẽpta-¬
ri nos ultra quã possumꝰ ñ ꝑmit.¬
tit. Sic̃ ergo deus inducere nos
in temptationẽ dr̃. si nos ab adu̾-¬
sario induci patiat᷑: ita aduersa¬
rius seruare animã dr̃. cum hanc
temptando suꝑare ꝓhibet᷑. Seqͥt᷑¬
modo sathan a facie dñi exeat: ea¬

Expanded text:
Verumtamen animam illius serva; paVerumtamen animam illius serva; patenter pius adjutor innotuit, quia tenuit quem concessit, et dando non dedit, quem adversarii sui 76 jaculis ejiciens abscondit.  Vet. IIIQuo enim pacto ille custodit, qui custodita semper irrumpere appetit? non audere, sicut e contrario Patrem in oratione postulamus, dicentes: Ne nos inducas in tentationem . Neque enim in tentationem Dominus inducit, qui semper a tentatione subditos misericorditer protegit: sed tamen in tentationem quasi ejus inducere est, a tentationis nos illecebra non munire. Et tunc nos in tentationis laqueum non inducit, cum tentari nos ultra quam possumus non permittit. Sicut ergo Deus inducere nos in tentationem dicitur, si nos ab adversario induci patiatur; ita adversarius servare animam dicitur cum hanc tentando superare prohibetur. Vr Satan a facie Domi
Abbreviated transcription (Latin):
um̃ recte diuina dispensatione
ꝓnittit᷑: quatinꝰ alt̾cator impu¬
dens. uel sȩꝑe uictus obmutescat.
ꝑmissionẽ uerberis comitat᷑ cu-¬
stodia ꝓtectionis: & electũ suũ
diuina dispensatio custodiendo
deseritꝰ deserendo custodit: alia
illꝰ ꝓdit: alia ꝓtegit. Si enĩ totũ
iob deserer&: in manu tanti adu̾¬
sarii. homo quid ess&: In ipsa gͦ
iusticia ꝑmissionis. ꝑmiscetur quȩ¬
dam libra pietatis: quatinꝰ in u¬
no eodemq certamine. & seruuᷤ
humilis. ex oppressione ꝓficiat᷑:
& hostis suꝑbiens. ex ꝑmissione
succũbat. Manui itaq aduersa¬
rii. sc̃s uir tradit᷑: sedtam̃ in in¬
timis. adiutoris sui manu retine¬
tur. De illis qͥppe ouibus fuit.
de quibus in eugłio ueritas di¬
cit. Non rapi& eas quisquã de
manu mea: & tam̃ expetenti ho¬
si dicit᷑: ecce in manu tua est
ldem gͦ in manu dei: idem. ẽ in
manu diaboli. Nam dicens in ma¬
nu tua. ẽ. cũ ꝓtinus ad iungit.

Expanded text:
tamen recte divina dispensatione tamen recte divina dispensatione permittitur, quatenus altercator impudens vel saepe victus obmpermissionem verberis comitatur custodia protectionis, et electum suum divina dispensatio custodiendo deserit, deserendo custodit, alia illius prodit, alia protegit. Si enim totum Job desereret in manu tanti adversarii, homo quid esset? In ipsa ergo justitia permissionis miscetur quaedam libra pietatis, quatenus in uno eodemque certamine et servus humilis ex oppressione proficiat, et hostis superbiens ex permissione succumbat. Manui itaque adversarii sanctus vir traditur, sed tamen in intimis adjutoris sui manu retinetur. De illis quippe ovibus fuit, de quibus in Evangelio ipsa Veritas dicit: Non rapiet eas quisquam de manu mea ; et tamen expetenti hosti dicitur: Ecce in manu tua est. Isdem ergo in manu Dei, isdem in manu est diaboli. Nam dicens: In manu tua est; cum protinus adjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
hostis ex rebus exterioribus colli¬
git: quod beato uiro. ad mentis
infligit crimen Pellem enĩ ꝓ pelle
dari asserit: quia sepe dum ueni¬
re ictum contra faciem cernimusꝰ
manũ palpebris opponimꝰ. ut ab
ictu oculos defendamꝰ: & corpus
uulneri obicimꝰ: ne in corpore
teneriori uulneremur. Sathan
ergo hȩc consuete fieri sciens: di.¬
cit. Pellem ꝓ pelle. & cuncta quę
hab& homo dabit ꝓ anima sua:
Ac si aꝑte dicat. Iecirco iob tot
extra se flagella ȩquanimit̾ pat̃
quia pau&. ne ipse feriat᷑. Cura
qi carnis. ẽ. qđ dampno affec.¬
aui carnalium motus non. ẽ:
quia dum sibim& ipsi mȩtuit: mi-¬
nus suoꝵ ꝑcussiones sentit. Un¬
de & mox eius carnẽ feriendam
postulat: dicens. Mit te manum
tuã & tange os eius & carne̾: &
tunc uidebis qđ in faciẽ benedi¬
cat tibi. Suꝑius dixerat. tange
cuncta quȩ possid&. & tc̃ uidebis
quod in faciem benedicat tͥ: nc̃
quasi prioris ꝓpositionis oblitꝰ
fatus. de aliis alia postulat: qđ

Expanded text:
hostis ex rebus exterioribus colligit, quod beato viro ad mentis crimen infligit. Pellem enim pro pelle dari asserit, quia saepe dum venire ictum contra faciem cernimus, manum palpebris opponimus, ut ab ictu oculos defendamus; et corpus vulneri objicimus, ne in corpore teneriori vulneremur. Satan ergo haec consuete fieri sciens, dicit: Pellem pro pelle, et cuncta quae habet homo, dabit pro anima sua. Ac si aperte dicat: Idcirco Job tot extra se flagella aequanimiter patitur, quia pavet, ne ipse feriatur. Cura ergo carnis est, quod damno affectuum carnalium motus non est, quia dum sibimetipsi metuit, minus suorum percussiones sentit. Unde et mox ejus carnem feriendam postulat, dicens: Mitte manum tuam, et tange os ejus et carnem, et tunc videbis quod in faciem benedicat tibi . Superius dixerat: Tange cuncta quae possidet, et tunc videbis quod in faciem benedicat tibi . Nunc quasi prioris propositionis oblitus, fractus de aliis alia postulat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
sit &e corpꝰ. sed qͥa uulneribꝰ car¬
nis. ad mentis uulnꝰ ꝑuenire ñ
ualuit: etiã coniunctȩ mulieris
linguã quesiuit. Quia enĩ aꝑto
certamine suꝑari se doluit: de
sidiis intorsit. quę ꝓfecto dice¬
r&. Adhuc ꝑmanes in simplici.¬
tate tua: Benedic dõ: & morere
Ecce temptando omĩa abstulitꝰ
ecce temptando mulierẽ reliqͥt:
& scõ uiro callide cuncta diripuit
sed ualde callidiꝰ adiutricẽ suam
mulierẽ reseruauit : quȩ dicat:
Adhuc ꝑmanes in simplicitate
tua: Nerba sua. eua repetit. Fã
quid. ẽ. dicere simplicitatẽ dese¬
re: nisi obȩdientiã uetitũ come-¬
dendo contempne: E quid est
dicere benedic dõ & morere: nͥ
transcendendo p̃ceptũ. ultra quã
es conditus uiue: Sed adã nr̃
fortis in sterquilinio iãcuit: qͥ
in paradyso quondã debilis ste.¬
tit. Nam ilico ad malesuadentꝰ
urba respondit dicens. Quasi una¬

Expanded text:
sit et corpus. Sed quia vulneribus carsit et corpus. Sed quia vulneribus carnis ad mentis vulnus pervenire non valuit, etiam conjunctae mulieris 79 linguam quaesivit. Quia enim aperto certamine superari se doluit, de sidiis intorsit, quae profecto diceret: Adhuc permanes in simplicitate tua? Benedic Deo, et morere. Ecce tentando omnia abstulit, ecce tentando mulierem reliquit, et sancto viro callide cuncta diripuit; sed valde callidius adjutricem suam mulierem reservavit, quae dicat: Adhuc permanes in simplicitate tua? Verba sua Eva repetit. Nam quid est dicere: Simplicitatem desere, nisi: Obedientiam, vetitum comedendo, contemne? Et quid est dicere: Benedic Deo, et morere, nisi: Transcendendo praeceptum, ultra quam es conditus, vive? Sed Adam noster fortis in sterquilinio jacuit, qui in paradiso quondam debilis stetit. Nam illico ad male suadentis verba respondit, dicens: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
mo suo custodiat: & in om̃i frẽ
suo non habeat fiduciã Hinc rur¬
sum scriptũ. ẽ. Inimici hominis
domestici eius. Callidus nanq
aduersariꝰ. cũ a bonoꝵ cordibꝰ re-¬
pelli se conspicit: eos qui ab illis
ualde diligunt᷑ exqͥrit: & ꝑ eoꝵ
uerba blandiens loquit᷑ qͥ plus
cȩteris amant᷑ ut dũ uis amoris
cor ꝑforat: facile ꝑsuasionis eiꝰ
gladius. ad intimȩ rectitudinis
munimina irrũpat. Post dam¬
pna gͥ rerũ: post funera pignoꝵ:
post uulnera. scissurasq mẽbroꝵ:
antiquus hostis linguã mouit
uirulento sermone corrũpere:
Uerba enĩ post uulnera intulit.
ut nimirũ cũ uis doloris ingra¬
uescer&: facile ꝑsuasionis sugge¬
at tendimꝰ: qua calliditate sȩui¬
at inuenimus. Mouit nanq priꝰ
dampna substantiȩ: quȩ & extͣ
naturã ꝓfecto essent. & extra
corpus. Subtraxit filios: qđ iã
qͥdem extra naturã non ess&.
sedtam̃ adhuc aliquatenꝰ extra
ꝓpriũ corpꝰ. Ad extremũ ꝑcus¬

Expanded text:
at, et in omni fratre suo non habeat fiduciam . Hinc rursum scriptum est: Inimici hominis domestici ejus . Callidus namque adversarius cum a bonorum cordibus repelli se conspicit, eos qui ab illis valde diliguntur exquirit; et per eorum verba blandiens loquitur, qui plus caeteris amantur; ut dum vis amoris cor perforat, facile persuasionis ejus gladius ad intimae rectitudinis munimina irrumpat. Post damna igitur rerum, post funera pignorum, post vulnera scissurasque membrorum, antiquus hostis linguam movit uVerba enim post vulnera intulit, ut nimirum cum vis doloris ingravesceret, facile persuasionis suggedimus, qua calliditate saeviat invenimus. Movit namque prius damna substantiae, quae et extra naturam profecto essent, et extra corpus. Subtraxit filios, quod jam quidem extra naturam non esset, sed tamen adhuc aliquatenus extra proprium corpus. Ad extremum percus
Abbreviated transcription (Latin):
mentes. si semel ad studiũ con¬
trarietatis eruꝑint. siue pra¬
uum. seu rectum quid. a con-¬
tradicentibus audiant: adu̾¬
sis hoc responsionibꝰ ĩpugnañ:
quia cũ ꝑsona ꝑ contrarietatẽ
displicae: nec recta quȩ ꝓtu¬
lerit placent. At contra bo¬
noꝵ corda. quibꝰ in odiũ ñ
uenit ꝑsona. sed culpa᷑ sic ꝑ¬
uersa duudicant: ut recta
quȩ dicunt᷑ assumant. Dis¬
cernendis quippe contradi¬
centiũ sensibus. ȩquissimi ar¬
bitres resident: & sic mala
prolata respuunt: ut tam̃
apꝓbent. quȩ ex ueritate co¬
gnoscunt. Sol& nanq inter
spinarum multitudines. etiã
de frugis semine. spica succres¬
cere. Cauta gͦ manu oꝑantis a-¬
gendũ. ẽ. ut dum spina tollit᷑ spi¬
ca nutriat᷑: quatinus qui studet e.¬
radicare qđ pungitꝰ nouerit serua¬
Dre quod reficit. Unde & beatꝰ iob
quia baldath suites recte ꝑ inqui¬
sitionẽ dixerat. nunquid deus suꝑ¬
plantat iudicium. aut om̃pc sub
rat: bene hȩc & contra prauos

Expanded text:
mentes si semel ad studium contrarietatis eruperint, sive pravum, seu rectum quid a contradicentibus audiant, adversis hoc responsionibus impugnant, quia cum persona per contrarietatem displicet, nec recta quae protulerit placent. At contra bonorum corda, quibus in odium non venit persona, sed culpa, sic perversa dijudicant, ut recta quae dicuntur assumant. Discernendis quippe contradicentium sensibus aequissimi arbitri resident, et sic male prolata respuunt, ut tamen approbent quae ex veritate cognoscunt. Solet namque inter spinarum multitudinem, etiam de frugis semine spica succrescere. Cauta ergo manu operantis agendum est, ut dum spina tollitur, spica nutriatur, quatenus qui studet eradicare quod pungit, noverit servare quod reficit. Unde et beatus Job, quia Baldad Suhites recte per inquisitionem dixerat: Nunquid Deus supplantat judicium, aut Omnipotensrat, bene haec et contra pravos
Abbreviated transcription (Latin):
alia responsione subiungit. Neq
enĩ reprehendit me cor meũ: in
om̃i uita mea. Quo gͥ pacto a cor.¬
de suo minime in om̃i utta rep̃-¬
hendit᷑: qui peccasse se publica
uoce testatur: Neq eñĩ simul un-¬
quã conueniunt: culpa oꝑis. & ir¬
rep̃hensibilitas cordis. Ded nimitr̃
uerba litterȩ dũ collata sibi con¬
uenire nequeunt: aliud in sẽ ali¬
qͥd qđ querat᷑ ostendunt. Ac si qͥ¬
busdam uocibus dicant. Dũ nr̃a
nos conspicitis suꝑficie destrui:¬
hoc in nobis quęrite. qđ ordinatũ
sibiq congruens. apud nos uale¬
at intus inueniri. Aliquando
autẽ qui uerba acciꝑe hystoriȩ
iuxta litterã negligit: oblatũ
sibi ueritatis lum̃ abscondit: cũq
laboriose inuenire in eis aliud in¬
trinsecus ap̃petit: hoc qđ foris
sine difficultate assequi poterat

Expanded text:
alia responsione subjungit: Neque alia responsione subjungit: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Quo igitur pacto a corde suo minime in omni vita reprehenditur, qui peccasse se publica voce testatur? Neque enim simul unquam conveniunt culpa operis, et irreprehensibilitas cordis. Sed nimirum verba litterae, dum collata sibi convenire nequeunt, aliud in se aliquid quod quaeratur ostendunt, ac si quibusdam vocibus dicant: Dum nostra nos conspicitis suhoc in nobis quaerite, quod ordinatum sibique congruens apud nos valeat intus inveniri. Aliquando autem qui verba accipere historiae juxta litteram negligit, oblatum sibi veritatis lumen abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud intrinsecus appetit, hoc quod foris sine difficultate assequi poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
ne optabat : Elapsus qͥppe: iam
non erat. Et tam̃ si in reru̾ natu¬
ra subsister&: sentire a maritudi¬
ne̾ nequaquã poss&. Constat gͦ
quod nullomͦ de die insensibili
dicit᷑ : qui sensu ꝑcuti a maritũ¬
dinis optat᷑. Et si conceptionis
nox reliquis noctibus coniuncta
discesserat: quo pacto hanc fieri
solitariam exorat. quȩ uti a lap¬
su temporis figi ñ potuit.
ita etiã nec a reliquarũ noctium
coniunctione separari: Qui rur¬
sum dicit. Usq quo ñ parcis mͥ:
nec dimittis me ut glutiã sali¬
uã meã: Et tam̃ paulo suꝑiꝰ di¬
xerat. Quȩ priꝰ tangere nolebat
anima mea: nunc p̃ angustia cibi
mei sunt. Quis autem nesciat sali¬
uam facilius posse glutiri. quam
cibum: Qui itaq se sumere cybu̾
denunciat. incredibile ualde. ẽ
quo ordine glutire posse saliuã
negat. Atq iterũ dicit. Peccauiꝰ
quid faciam tibi o custos hominũꝰ
Uel certe. consumere me uis pec¬
catis adolescentiȩ meȩ: Et tamen

Expanded text:
ne optabat? Elapsus quippe, jam ne optabat? Elapsus quippe, jam non erat; et tamen si in rerum natura subsisteret, sentire amaritudinem nequaquam posset. Constat ergo quod nullo modo de die insensibili dicitur, qui sensu percuti amaritudinis optatur. Et si conceptionis nox reliquis noctibus conjuncta discesserat, quo pacto hanc fieri solitariam exoptat? Quae ut a lapsu temporis figi non potuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunctione separari. Qui rursum dicit: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam ? Et tamen paulo superius dixerat: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam cibum? Qui itaque se sumere cibum denuntiat, incredibile est valde quo ordine glutire posse salivam negat. Atque iterum dicit: Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum ? vel certe: Consumere me vis peccatis adolescentiae meae ? Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tibus sed errorẽ gignunt. Ecce e¬
nĩ dicit᷑. Dub quo curuant᷑. qͥ por¬
tant orbem. Et de tanto uiro quis
nesciat. quod nequaquã uanas poe¬
tarũ fabulas sequitur÷ ut mun-¬
di molem subuehi giganteo sudo¬
re suspicet᷑ : Qui rursum p̾ssus
ꝑcussionibus dicit. Elegit suspen¬
diũ anima mea: & mortem ossa
mea. Et quis rectũ sapiens credat
uirũ tanti p̾conii. quẽ uidelic&
constat ab int̾no iudice p̾mia pro
patientiȩ uirtute reciꝑe: decreuisse
inter uerbera. suspendio uitã fini¬
re : Aliqͣndo etiã ne fortasse intelli¬
gi iuxta lit terã debeant: ipsa
se uerba litterȩ impugnant. Ait
nãq. Pereat dies in qua natꝰ sum:
& nox in qua dictũ. ẽ. conceptus
.ẽ. homo. Et paulopost subicit.
Occup& eum caligo: & inuoluat᷑
amaritudine. Atq in eiusdem
noctis maledictione subiungit.
Sit nox illa solitaria: qͥa nimirũ
natiuitatis dies. ipso impulsu tẽ¬
poris euolutus. stare ñ poterat

Expanded text:
tibus, sed errorem gignunt. Ecce etibus, sed errorem gignunt. Ecce etenim dicitur: Sub quo curvantur qui portant orbem . Et de tanto viro quis nesciat quod nequaquam vanas poetarum fabulas sequitur, ut 5 mundi molem subvehi giganteo sudore suspicetur? Qui rursum pressus percussionibus dicit: Elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea . Et quis rectum sapiens credat virum tanti praeconii, quem videlicet constat ab interno judice praemia pro patientiae virtute recipere, decrevisse inter verbera suspendio vitam finire? Aliquando etiam, ne fortasse intelligi juxta litteram debeant, ipsa se verba litterae impugnant. Ait namque: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo . Et paulo post subjicit: Occupet eam caligo, et involvatur amaritudine . Atque in ejusdem noctis maledictione subjungit: Sit nox illa solitaria . Qui nimirum nativitatis dies, ipso impulsu temporis evolutus, stare non poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigatione ꝑscrutam᷑: quȩdã
ꝑ sola allegorige moralitatis instru¬
menta discutimꝰ: nonnulla aũt
ꝑcuncta simul sollicitiꝰ exqͥren¬
tes. triplicit̾ indagamꝰ. Nam pͥ¬
mũ quidem fundamenta historię
ponimus: dein ꝑ significationẽ
typicã in arcem fidei. fabric̃a m̃¬
tis erigimꝰ: ad extremũ quoq ꝑ
moralitatis grãm. quasi suꝑdue¬
to edificiũ colore uestimus. Uel cer-¬
te quid ueritatis dicta: nisi refi¬
ciendȩ mentis alimenta credenda
sunt: Quȩ modis alternantibus
multiplicit̾ disserendo. ferculum
ori offerimꝰ: ut inuitati lectoris
quasi conuiuȩ nr̃i fastidiũ repellã¬
mus: qͥ dũ sibi oblata multa con¬
siderat: quod elegantiꝰ decernit as¬
sumat. Aliquando uͦ exponere aꝑ¬
ta hẏstoriȩ uerba negligimꝰ. ne tar¬
dius ad obscuriora ueniamꝰ: aliqͣn¬
do autẽ intelligi iuxta litteram
nequeunt: qͥa suꝑficietenꝰ accep¬
ta. nequaquã instructionẽ legen

Expanded text:
investigatione perscrutamur. Quedam investigatione perscrutamur. Quedam per sola allegorice moralitatis instrumenta discurrimus, nonnulla autcuncta simul sollicitius exquirentes, tripliciter indagamus. Nam primum quidem fundamenta historiae ponimus; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erigimus; ad extremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superducto aedificium colore vestimus. Vel certe quid veritatis dicta, nisi reficiendae mentis alimenta credenda sunt? Quae modis alternantibus multipliciter disserendo, ferculum ori offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus, qui dum sibi multa oblata considerat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando vero exponere aperta historiae verba negligimdius ad obscura veniamus; aliquando autem intelligi juxta litteram nequeunt, quia superficietenus accepta, nequaquam instructionem legen
Abbreviated transcription (Latin):
tionis latitudini. ac moralitatis
insudo. Sedtam̃ quisquis de deo
loquit᷑: cur& necesse. ẽ. ut qͥcqͥd
audientiũ mores instruit rimet᷑ :¬
& hunc rectũ loquendi ordine̾ de¬
put&: si cũ oportunitas edificatio¬
nis exigit: ab eo se qđ loqͥ cȩꝑat:
utilit̾ deriu&. Sacri enĩ tractator
eloquii: morẽ fluminis deb& imi¬
tari. fluuiꝰ quippe dũ ꝑ alueum
defluit: si ualles concauas ex la¬
tere contingit: in eas ꝓtinꝰ sui im¬
petus cursum diuercit. Cumq
illas sufficient᷑ impleuerit: repen¬
te se in alueum refundit. Sic ni¬
miru. sic diuini uerbi esse tracta¬
tor deb&: ut cũ de qualib& re
disserit. si fortasse iuxta positã oc¬
casionem congrue ȩdificationis in¬
uenerit: quasi ad uicinã uallẽ
linguȩ uncdas intorqueat: & cũ
subiunctȩ instructionis campu
sufficienter infuderit: ad sermo¬
nis ꝓpositi alueum recurrat. Sci¬
rica expositione transcurrimus ÷
& ꝑ allegoriam quędam tẏpica

Expanded text:
tionis latitudini ac moralitatis tionis latitudini ac moralitatis insudo. Sed tamen quisquis de Deo loquitur, curet necesse est ut quidquid audientium mores instruit, rimetur; et hunc rectum loquendi ordinem deputet, si cum opportunitas aedificationis exigit, ab eo se, quod loqui coeperat, utiliter derivet. Sacri enim tractator eloquii morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui impetus cursum divertit; cumque illas sufficienter impleverit, repente sese in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini verbi esse tractator debet, ut cum de qualibet re disserit, si fortasse juxta positam occasionem congruae aedificationis invenerit, quasi ad vicinam vallem linguae undas intorqueat; et cum subjunctae instructionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi alveum recurrat. Crica expositione transcurrimus, et per allegoriam quedam typica
Abbreviated transcription (Latin):
me loquente excepta sub oculis fue¬
rant. ꝑ libros emendando cõposui:
quia & cũ postrema dictarẽ. quo
stilo pͥma dixerã. sollicite attendi.
Egi ergo. ut ea quȩ loquutus sum
studiosa emendatione transcurrens.
quasi ad similitudinẽ dictatus eri¬
gerẽ: & ea quȩ dictauerã. ñ lon¬
ge a colloquentis sermone discre¬
parent: quatinus dum hoc tendi¬
tur. illud at trahit᷑: edita mͦ dissi¬
mili. res non dissimilis formaret᷑.
quãuis t̾ciam huiꝰ oꝑis partẽ ut
colloquendo. ꝓtuli: pene ita de¬
reliqui: quia cũ me fr̃s ad alia
ꝑtrahunt : hanc subtiliꝰ em̃dari
noluerunt. Quibus nimirum
multa iubentibus. dum parere
mͦ ꝑ expositionis ministeriũ. mͦ ꝑ
contemplationis ascensum. modoꝑ
moralitatis instrum̃tũ uolui: hoc
opus ꝑ triginta & qͥnque uolumi¬
na extensum. in sex codicibus ex¬
pleui. Unde & in eo sȩpe quasi pꝰ¬
ponere ordinẽ expositionis inue¬
nior: & paulo dutiꝰ contempla-¬

Expanded text:
me loquente excepta sub oculis fueme loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a colloquentis sermone discreparent; quatenus dum hoc tenditur, illud attrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur; quamvis tertiam hujus operis partem ut colloquendo protuli, pene ita dereliqui, quia cum me fratres ad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium, modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum volui, opus hoc per triginta et quinque volumina extensum, in sex Codicibus explevi. Unde et in eo saepe quasi postponere ordinem expositionis invenior, et paulo diutius contempla
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa mei desperatione robustior:
ad illũ spem ꝓtinus erexi: ꝑquẽ
aꝑta. ẽ. lingua mutoꝵ. qui lin-¬
guas infantium fȩcit disertas:
qui immensos brutosq asinȩ ru¬
ditus. ꝑ sensatos humani colloqͥi
distinxit modos. Quid gͥ mirũ
si intellectũ stulto homini p̾beat:
qui ueritatẽ suam cũ uoluerit
etiã ꝑ ora iumentoꝵ narrat:
Huius gͦ robore considerationis
accinctus: ariditatẽ meã ad inda¬
gandum fontẽ tante ꝓfunditatiᷤᷤ
excitaui. Et quãuis eoꝵ quibꝰ ex¬
ponere compellebar longe me ui¬
ta transcender&: iniuriosũ tam̃
esse non credidi: si fluenta usibus
hominũ. plumbi fistula ministrã¬
r&. Unde mox eisdem co¬
ram positis fr̾ibus pͥora libri sub
oculis dixiꝰ & quia tempꝰ paulo
uacantius repperi: posteriora trac¬
tando dictaui. Cumq mͥspacia lar¬
giora suppeterent: multa augens.
pauca subtrahens: atq ita ut inuen-¬
ta sunt nonnulla derelinquens. ea q̃

Expanded text:
ipsa mei desperatione robustior, ipsa mei desperatione robustior, ad illum spem protinus erexi, per quem aperta est lingua mutorum, qui linguas infantium facit disertas ; qui immensos brutosque asinae ruditus, per sensatos humani colloquii distinxit modos. Quid igitur mirum, si intellectum stulto homini praebeat, qui veritatem suam, cum voluerit, etiam per ora jumentorum narrat ? Hujus ergo robore considerationis accinctus, ariditatem meam ad indagandum fontem tantae profunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo vacantius reperi, posteriora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊: ut librũ beati iob exponere
ortuna me petitione compel¬
&: eis mysteria tantȩ ꝓfundi¬
is aꝑirem. Qui hoc quoq mͥ in
ere suę petitionis addiderunt.
ut non solum uerba hystoriȩ per
allegoriaru̾ sensus exciterẽ. sed
allegoriarum sensus ꝓtinꝰ in exer¬
citium moralitatis inclinarem:
adhuc aliquid grauiꝰ adiungen¬
tes. ut intellecta quęq testimoni is
cingerẽ: & ꝓlata testimonia. si im¬
plicita fortasse uiderent᷑. int̾positio¬
ne suꝑadditȩ expositionis enodarẽ¬
ante nos hactenus indiscusso: ad
tanta me ꝑtrahi ac talia agnoui:
solo auditus pondere uictus fateor
lassatusq succubui. Sed repente
inter formidinẽ. deuotionẽq de¬
prehensus. cũ in largitorẽ mune¬
rũ oculos mentis attollerẽ: cun¬
ctatione postposita ilico certꝰ at¬
tendi: quia impossibile. ẽẽ. ñ po¬
terat: qđ de frat̃nis mͥ cordibus
Karitas imperabat. Fore qui ppe
idoneum me ad ista desꝑaui: sed

Expanded text:
nisti, ut librum beati Job exponere nisti, ut librum beati Job exponere importuna me petitione compeleret, eis mysteria tantae profunditatis aperirem. Qui hoc quoque mihi in onere suae petitionis addiderunt, ut non solum verba historiae per allegoriarum sensus excuterem, sed allegoriarum sensus protinus in exercitium moralitatis inclinarem; adhuc aliquid gravius adjungentes, ut intellecta quaeque testimoniis cingerem; et prolata testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodareante nos hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentis attollerem, cunctatione postposita, illico certus attendi, quia impossibile esse non poterat, quod de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum me ad ista desperavi: sed
Abbreviated transcription (Latin):
pinquante turbata sunt: ipsi
nos qui int̾nis mysteriis seruire
credimur. curis exterioribus im¬
plicamur. Sicut eo quoq tempore
quo ad ministeriũ altaris accessi.
hoc de me. ignorante me actũ. ẽ.
ut sacri ordinis pondus acciperẽ:
quatinꝰ in terreno palatio licen¬
tius excubarẽ. Ubi me scilic& mul¬
ti ex monasterio fr̃s mei. germa-¬
na uincti caritate sequuti sunt:
Quod diuina factũ dispensatione
conspicio: ut eoꝵ semꝑ exemplo
ad orationis placidũ litus quasi
rȩ fune restringerer: cum
arum seculariũ incessabili im¬
su fluctuarẽ. Ad illoꝵ qͥppe
ortiũ uelut ad tutissimi por.
sinũ: terreni actus uolumina.
tusq fugiebam. Et lic& illud
ministerium ex monasterio
tractũ. a pͥstinȩ̨ quietis uita
crone suȩ occupationis extin¬
it: inter eos tam̃ ꝑ studiosae
tionis alloquiũ. cotidianȩ me
iratio compunctionis anima
Tunc eisdem fr̃abus etiã co-¬
ite te placuit. sicut ipse memi¬

Expanded text:
pinquante turbata sunt; ipsi pinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis mysteriis deservire credimur, curis exterioribus implicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad ministerium altaris accessi, hoc de me, ignorante me, actum est, ut sacri ordinis pondus acciperem, quatenus in terreno palatio licentius excubarem; ubi me scilicet multi ex monasterio fratres mei, germana vincti charitate, secuti sunt. Quod divina factum dispensatione conspicio, ut eorum semper exemplo ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringerer, cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstractum, a pristinae quietis vita, mucrone suae occupationis exstinxerat; inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium, quotidianae me aspiratio compunctionis animabat. Tunc eisdem fratribus, etiam cogente te, placuit, sicut ipse memi
Abbreviated transcription (Latin):
& sanctissimo fr̃i leandro coep̾o:
gregorius seruus seruoꝵ dĩ. Dũte
frater beatissime in constantinopo¬
litana urbe cognoscens: cum me
illic sedis apostolioe responsa con¬
stringerent. & te illic iniuncta ꝓ
causis fidei Wisigothorum legatio
ꝑduxiss& : omne in tuis auribus
quod mͥ de me displicebat expo-¬
sui: qm̃ diu longeq conuersio¬
nis grãm distuli: & postquã cęle-¬
sti sum desiderio afflatus. secula¬
ri habitu contegi melius putaui
Aperiebat᷑ enim tn iam tunc de
ȩt̃nitatis amore quid quererẽ: sed
inolita me consuetudo de uinxe¬
rat. ne ex teriorẽ cultũ muta¬
rem. Cumq adhuc me cõger& ani¬
mus p̃senti mundo quasi speciete¬
nus deseruire: ceper̃ multa contͣ
me ex eiusdem mundi cura succreᷤ¬
cere: ut in eo iam ñ specie. sed qđ
iunctũ. Quod tanto nẽ duriꝰ tõ¬
lero: quanto me ei imparẽ sentienᷤ
in nulla fiduciȩ consolatione res.¬
piro. Quia enĩ mundi iã tẽpora
malis crebrescentibus t̃mino apꝓ¬

Expanded text:
et sanctissimo fratri Leandro coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. Dudum te, frater beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, junctum. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nulla fiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino pro
Abbreviated transcription (Latin):
tacismi collision̾ẽ fugio: ñ barba¬
rismi confusionem deuito: situs mo¬
dosq: etiã p̃positionũ casus serua¬
re contempno: quia indignũ uehe¬
ment᷑ existimo: ut uerba cęlestis
oraculi. restringã sub regulis dona¬
ti. Neq enĩ hȩc ab ullis int̾prȩtibꝰ
in scripturȩ sacrȩ auctoritate serua¬
ta sunt. Ex qua nimirũ quia nr̃a
expositio oritur: dignũ ꝓfecto. ẽ.
ut quasi edita sõboles. speciẽ suȩ
matris imitẽt᷑. Nouã uero trans¬
lationẽ dissero: sed cũ ꝓbationis
causa exigit: nunc nouã. nc uete¬
rẽ. ꝑ testimonia assumo: ut quia
sedes apłica cui deo auctore pręsi¬
deo. utraq utitur: mei quoq
labor studii. ex utraq fulciat᷑¬

Expanded text:
tacismi collisionem fugio, non barbatacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, situs motusque et praepositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim haec ab ulus interpretibus, in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per testimonia assumo; ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, mei quoque labor studii ex utraque fulciat