comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uodam loco in eugłio dñs ait.
prudentẽ auditorẽ uerbi sui.
similem eẽ debere homini qͥ
uolens edificare fodit altius
donec ꝑueniat ad fundam̃tũ
stabilitatis petre: & ibi
scuruis constituat qđ fabricat ad uersũ impetũ
suminis: ut cũ uenerit reꝑcutiat᷑ potiꝰ fir¬
nitate edificii. quã impulsu. suo riunã faci
dierna lectio de testimonio dii nob̃ locita ẽ.
qm̃ ñ habet necessariũ ab homine testimoni¬
qrs habeat maius quã sit hominis: atq id
isimoniũ dixit qđ sit: O pe ra inqͥt quȩ ego
suo: testimoniũ ꝑhibent de me: Deinde ad¬
iuxit. & testimoniũ ꝑhibet de ine. qͥ misit
mne pat̾: ipsaq oꝑa quȩ facit. a patre se acce¬
pisse dicit: Testimoniũ gͦ ꝑhibent oꝑa : te¬
dendos inimicos: Iam enĩ antea p̾dictũ erat
iꝑsona patris: Paraui lucernã xp̃o meo: ini¬
micos eiꝰ induã confusione: suꝑ ipsũ aut̃ efflo¬
rebit sc̃ficatio mea: Esto tanquã in nocte

Expanded text:
uodam loco in Evangelio Dominus ait, prudentem auditorem verbi sui similem esse debere homini qui volens aedificare, fodit altius, donec perveniat ad fundamentum stabilitatis petrae, et ibi securus constituat quod fabricat adversus impetum fluminis: ut cum venerit, repercutiatur potius firmitate aedificii, quam impulsu suo ruinam faciat tus . 2. Hodierna lectio de testimonio Domini nobis locuta est, quia non habeat necessarium ab hominibus testimonium, sed habeat majus quam sunt imonium dixit quid sit. « Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent de me. » Deinde adjunxit: « Et testimonium perhibet de me, qui misit me Pater. » Ipsa quae opera fecit, a Patre se accepisse dicit. Testimonium ergo perhibent opera, tedendos inimicos. Jam antea praedictum erat a persona Patris: Paravi lucernam Christo meo; Inimicos ejus induam confusione, super ipsum autem florebit sanctificatio mea . Esto tanquam in nocte
Abbreviated transcription (Latin):
uos inqͥt qͥa filii abrahȩ esti estis: s queri¬
tis me occidere: Agnosco carnis originẽ:
ñ cordis fidem Filii abrahȩ estis: s scd̾m
carnẽ : ideo queritis me occidere inqͥt Ser¬
mo enĩ m̃s: non capit in uob̾ Si sermo¬
meus capetur: capet. Si eaꝑemini: in ai
retia fidei tanquã pisces concluderenu.
& sic ẽẽ debet fidelib tanquã pisci hamis.
capit quando capit᷑: nec fit in uria ille
capiuntur: Ad salutẽ quippe: ñ as puti
capiunt᷑: Unde dñs discipłis suis qdit i¬
nite post me: ut faciã uos piscatores hon
nũ: Non gͦ isti erant tales: & tam̃ fili mie
iniqͥ: Trahebant enĩ carnis genus ysat
generes facti erant: non unitando fidemas
cuiꝰ filii erant: Audistis certe dñm dini
scio qͥa filii abrahȩ estis: Audite quid ait
postea: Ego quod uidi apud patrẽ icũ lo¬
quor: & uos que uidistis apud patrẽ ur̃m
facitis: Iam dix erat: scio qͥa filis abrahe its
Quid aũt faciunt: Quod eis dixit: querts

Expanded text:
o, inquit, quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. Agnosco carnis originem, non cordis fidem. Filii Abrahae estis, sed secundum carnem. Ideo quaeritis me occidere, inquit; sermo enim meus non capit in vobmeus caperetur, caperet; si caperemini, intra retia fidei tanquam pisces concluderemini.  sic esse debet fidelibus, tanquam pisci hamus; tunc capit quando capitur. Nec fit injuria illis qui capiuntur: ad salutem quippe, non ad perniciem capiuntur. Unde Dominus discipulis suis ait: Venite post me, et faciam vos pisinum . Non ergo isti erant tales: et tamen filii iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe Dominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Jam dixerat, Scio quia filii Abrahae estis. Quid autem faciunt? Quod eis dixit, Quaeritis
Abbreviated transcription (Latin):
ut queritis me int̾ficere hominẽ qui ueri¬
at̃ uos̃ locutus sũ: quã audiui adõ Hoc
ihuham ñ fecit: Ecce ille laudatus: isti
upnati dbrahã ñ erat homicida Non di
oiquit. ego dñs sũ abrahȩ: qđ si dicerem
iñi dicerẽ: Nam dixit alio loco: Ante abra¬
um go sũ: Tunc eũ illi lapidare uoluer̃.
qoi dxit hoc: Interim qđ uidetis qđ aspici¬
is qs i solũ putatis: homo sũ: Hominẽ
iunt̃ uob̃ qđ audiuit adõ. quare uultis
auilere: Quia ñ estis filii abrahe Et tam̃¬
suꝑꝰ at: scio qͥa filii abrahȩ estis: Non ne-
git eoꝵ originẽ: s facta condempnat: Ca
noꝓ ex illo erat: s uita non erat: Nos¬

Expanded text:
autem quaeritis me interficere, hominem qui veriautem quaeritis me interficere, hominem qui veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Deo: hoc Abraham non fecit. Ecce ille laudatus, isti damnati. Abraham non erat homicida. Non dico, inquit, ego Dominus sum Abrahae: quod si dicerem, verum dicerem. Nam dixit alio loco, Ante Abraham ego sum : et tunc eum illi lapidare voluerunt. Non dixit hoc: Interim quod videtis, quod aspicitis, quod me solum putatis, homo sum. Hominem dicentem vobis quod audivit a Deo, quare vultis occidere, nisi quia non estis filii Abrahae? Et tamsuperius ait: « Scio quia filii Abrahae estis, » non negat nunc eorum originem, sed facta condemnat. Caro eorum ex illo erat, sed vita non erat.
Abbreviated transcription (Latin):
uidi apud patrẽ meũ loquor: Ueritati us
ueritatẽ loquor: qͥa ueritas sum: Si eñ ds
quã uidit apud patrẽ: Ipse est eñuerlũ
qd uerbũ erat apud dm̃: Isti gͦ miũ qd s
ciunt qđ dñs ob uirgat & corripit. ubi iusi
A pud patrẽ sur̃ Cũ audierimus in conlaper¬
tibus aꝑtius dictũ quis eẽt eors pater. tis
intelligimꝰ qualia uiderint apuid talem pl¬
trẽ Ad huc enĩ non nominat: Patr̃e p bs¬
paulo sciꝑiꝰ abraham cõmemorauit: ẜca
nis origine. non utte similitudine: Sicdis¬
est alterũ patrẽ illoꝵ: qui nec genut iꝰ
nec creauit ut homines eẽnt: s tam̃ sl
erant eiꝰ inquantũ mali erant : ñuf
es contia abrabam: Aut si aliqus pt̃
maecsit repbendere abraham. s talis erat abra
nili diceret de abrabam: & eẽt occasio facien
ħ ał cogtabant: Pater nr̃ abraham ẽ Audia¬
qus quom̃ eis responderit dñs: cũ illoꝵ. dãp¬
ione laudans abraham: dicit eis ibus: Si
abraibȩ estis: oꝑa abrabȩ facite: Nunc

Expanded text:
idi apud Patrem meum loquor. Veritatem vidi, veritatem loquor, quia veritas sum. Si enim Doquam vidit apud Patrem. Ipse est enim Verbum, quod Verbum erat apud Deum. Isti ergo malum quod faciunt, quod Dominus objurgat et corripit, ubi viderunt? Apud Patrem suum. Cum audierimus in consequentibus apertius dictum quis sit eorum pater, tunc intelligemus qualia viderint apud talem patrem: adhuc enim non nominat patrem  Abraham commemoravit, sed carnis origine, non vitae similitudine: dicturus alterum patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit, ut homines essent; sed tamen filii erant ejus, in quantum mali erant, non in es contra Abraham? aut si aliquod potaudebat reprehendere Abraham, sed talis erat Abrahmale diceret de Abraham, et esset occasio faciendi quod cogitabant. Pater noster Abraham est. « Audiamus, quomodo eis respondit Dominus, cum illorum damnatione laudans Abraham. Dicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
uerax est: Responderet gͦ fortasse int̾rogatus
ioħs & diceret Noui quid dixerĩ nemo
Est enĩ quidã popłs natus ad irã dĩ: & ad hoc
p̃cognitꝰ. Qui sint enĩ credituri & qui non
ri in eo qđ crediderunt. & qui sunt lapsu¬
ri nouit ds̃: & numerati st̃ om̃s futuri in
uitã ȩternã. & nouit iã illũ popłm distin¬
otũ: Et si ipse nouit. & ꝓpħis dedit nosse
non oculo suo Nam quantũ ad ipsũ ꝑtint
terra est & de t̾ra loquit᷑ S in ea gr̃a sp
quã accepit a dõ. uidit quendã popłm in¬
piũ. infidelẽ: ad tendens illũ in infidelts
sua ait: Testimoniũ eiꝰ qui uenit de gli
nomo accipit: Quori nemo: eoꝵ qui adi¬
nistr̃a futitri sunt: eoꝵ quib dicetur. i
in ignẽ ȩt̃nũ. qui p̃paratus est diabolo s

Expanded text:
verax est. » Responderet ergo fortasse interrogatus verax est. » Responderet ergo fortasse interrogatus Joannes, et diceret: Novi quid dixerim, Nemo. Est quidam populus natus ad iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non ri in eo quod crediderint, et qui sint lapsuri, novit Deus; et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est, et de terra loquitur: sed in ea gratia Spiritus, quam accepit a Deo, vidit quemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui praeparatus est
Abbreviated transcription (Latin):
pora: Cũ gͦ uerbũ dĩ filiꝰ sit. filiꝰ aut̃ locutus
est nob̾. non uerbũ suũ s uerbũ patris: se no¬
bis loqui uoluit. qui uerbũ patris loque¬
batur: Hoc gͦ quiomͦ decuit & oportuit. dix̃
ioħs: quomͦ potuimꝰ nos exposuimꝰ Cui ad
cor ñdũ ꝑuenit dignꝰ de tanta re intellectus:
habet quo se conu̾tat: habet qđ pulset: habet
a quo querat habet a quo petat. habet a quo
accipiat: Qui de cȩlo uenit supra om̃s est:
& qd̾ uidit & audiuit hoc testat᷑. & testimo¬
niũ eiꝰ nemo accepit: Sinemo ut quid ue
nit: quordã gͦ nemo Est quidã popłs
p̃paratꝰ ad ira dĩ. dannandus cũ diabolo:
horũ nemo accipit testimoniũ axpi: Nã si omĩ¬
no nemo. nullus homo. quid est qđ sequitur.
qui aut̃ acceperit testimoniũ eiꝰ. signabit qͥa
ds̃ uerax est.: Certe gͦ nemo si tu ipse ioħs¬
dicis. qui acpit temmoniũ eiꝰ signabit quia ds̃

Expanded text:
pora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus pora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nenit? Quorumdam ergo nemo. Est quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo: horum nemo accepit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo. Quid est quod sequitur? « Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. » Certe ergo non nemo, si tu ipse dicis: « Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
est : uocẽ latinã queris Si grecus ẽ: uer¬
ba greca meditaris Si pinicus est: atten¬
dis si nosti linguã punicã Pro diuersitate¬
gͦ auditoꝵ. diuersas linguas ad hibes: ut
ꝓferas uerbũ conceptũ: Illud aut qđ corde
conceperas: nulla lingua tenebat᷑: Cum gͦ
ds̃ loquens linguã non queret et. & genus
eloquittionis non assumeret: quomͦ auditus
est a filio. cũ ipsũ filiũ sit loquutꝰ ds̃: Quo¬
mͦ enĩ tu uerbũ qđ loqueris in corde habes
& apud te. est. & ipsa conceptio spiritalis ẽ.
nã sic̃ anima tua sp̃s est: & ita & uerbũ qđ
concepisti sp̃s est. nondũ enĩ accepit sonũ
ut ꝑ sillabas diuidat᷑: s manet in conceptio¬
ne cordis. & in spectaculo mentis: sic deus
edidit uerbũ. hoc est genuit filiũ Et tu
qͥdẽ extẽpore.gignis uerbũ iã in corde. ds̃ si¬
ne tẽpore genuit filiũ: ꝑ quẽ creauit omĩa tẽ¬

Expanded text:
est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verest, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut oferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit omnia tem
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbũ: Nos
loquim᷑ uerba uolantia: & transeuntia Mox¬
enĩ ut souerit de ore tuo uerbũ tut̃ transit:
ꝑ agit strepitũ suũ. & transit in silentiũ: Nũ¬
quid potest sequi sonũ tuũ: & tenere ut stet:
Cogitatio tam̃ tua manet: & de ipsa cogitatione
manente. dicis multa uerba transeuntia. Quid
dicimꝰ fr̃s: ds̃ cũ loqueret᷑ ad hibuit uocẽ. ad¬
hibuit sonos. ad hibuit sillabas: Si adhibuit¬
omĩa ista qua lingua locutꝰ est hebrea. an
greca. an latina: ibi necessariȩ linguȩ ubi di¬
stinctio est gentiũ: Ibi aũt nemo potest dice¬
tuũ attende: quando concipis u̾bũ qd̾ dicas
Dicã enĩ si potero. qđ in nob̾ ad tendamꝰ: ñ im̃ illud
cõprehendamꝰ. Qndo gͦ concipis u̾bũ qđ ꝓfe¬
ras rẽ uis dicere : & ipsa rei conceptio in corde tuo
uerbũ est: Nondũ ꝓcessit. s iam natũ est in
corde: & manet ut ꝓcedat Attendis aut̃
ad quẽ ꝓcedat: cũ quo loquaris Si latinꝰ

Expanded text:
 Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut sonuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa cogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi autem nemo potest dice. Cor tuum attende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus
Abbreviated transcription (Latin):
unus tam̃ & ipse exhis. qui nati st̃ ex mulie¬
ribus: Nũquid cõparandus est ei qui quia
uoluit natꝰ est: Et ideo nouo partu: quia
nouus natus: Ambe enĩ generationes dnĩ
inusitate st̃: & diuina & humana Diui¬
na non habet matrẽ: humana ñ habet
patrẽ: Ergo unus de ceteris ioħs. s tam̃
maioris gr̃ę: ita ut in natis mulierũ ne¬
mo exurgeret maior illo Tantã testificatio
sũ se aut̃ amicũ sponsi: non dignũ tam̃ solue¬
re corrigiã calciam̃ti ipsius: Hitic audiuit
iã multa caritas ur̃a: qđ sequit᷑ uideamus.
Auquantũ enĩ spissũ est: ad intelligendũ. S

Expanded text:
unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieunus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim generationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam testificationsum, se amicum sponsi, non dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit jam multa Charitas vestra: quod sequitur videamus; aliquantum enim spissum est ad intellige
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. s qͥa missus sũ ante illũ: Qui habet spon¬
sam: sponsus est: A micus aũt̃ sponsi. qͥ stat &
audit eũ: gaudio gaudet ꝓpt̃ uocẽ sponsi: Non
sibi gaudiũ fecit de se: Qui enĩ uult gaudere
de se: tristis erit: Qui enĩ de dõ uult gaudere.
semꝑ gaudebit: quia ds̃ sempit̃nus est: Uis
habere gaudiũ sẽpit̾nũ: in here illi qui sẽpiter¬
nus est: Talẽ se dixit ioħs ẜpt̃ uocẽ sponsi
gaudet amicꝰ sponsi ait: non ꝓpt̾ uocẽ suam
Et stat & audit eũ: Si gͦ cacdit: ñ audit eũ
De illo enĩ quodã qui cecidit dictũ est: & in
ueritate ñ stetit. De diabolo dictũ est Ergo
stare debet amicus sponsi. & atidire: Quid est
non erat Sciebat illuminatũ se. non illu¬
minatorẽ: Erat aũt lum̃ uerũ ait ergłista:
s illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc
mundũ: Si gͦ omnẽ hominẽ. & ipsũ ioħm:
anid & ipse de hominib: Et enĩ nemo quã
uis erurrexerit maior iohe in natis mulierã.

Expanded text:
ui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi » . Non sibi gaudium fecit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit: qui autem de Deo vult gaudere, semper gaudebit; quia Deus sempiternus est. Vis habere gaudium sempiternum? Inhaere illi qui sempiternus est. Talem se dixit Joannes. Propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam: et stat, et audit eum. Si ergo cadit, non audit eum: de illo enim quodam qui cecidit, dictum est, Et in veritate non stetit ; de diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi et audirnon erat: sciebat illuminatum se, non illuminatorem. Erat enim lumen verum, ait evangelista, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Si ergo omnem hominem, et ipsum Joannem; quia et ipse de hominibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis mulierum ,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sua᷑. agnoscat hõ humilitẽ suã & dẽ facia
miscdiam suã: Illũ oportet crescere: me an
minui: hoc est illũ oportet dare. ĩne aũt au¬
pere: Illũ oportet głificari. me aut̃ confiteri
In telligat homo gradũ suũ & confiteat᷑ cdõ: an
diat apłm dicentẽ. homini suꝑbienti & elato a
extollere se uolenti: Quid enĩ habes qđ non
cepisti: Si aut̃ accepisti: quid głaris quasn
acceperis: Intelligat gͦ homo qͥa accepit. qui
uolebat suũ dicere qđ non est eiꝰ : & minuat
Bonũ est enĩ illi. ut ds̃ in illo głificet᷑: ipse ui

Expanded text:
cata, agnoscat homo humilitatem suam, et Deus faciat cata, agnoscat homo humilitatem suam, et Deus faciat misericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui: hoc est, illum oportet dare, me autem accipere; illum oportet glorificari, me autem confiteri. Intelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti et elato, extollaccepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Intelligat ergo homo, quia accepit, qui volebat suum dicere quod non est ejus, et minuatur. Bonum est illi
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ creuerant. ita parit̾ senescere poterant:
Quare gͦ illũ oportet crescere me aut̃ minui:
Primo qͥa iam & dñs: triginta annoꝵ erat: Nũ¬
qͥd iuiuenis si iã triginta annoꝵ sit ad huc
crescit: Iam ab ipsa etate uergere in cipiunt
homines & declinare ad grauiorẽ etatẽ: & inde
ad senectutẽ: S & si pueri eẽnt ambo: non
diceret illũ oportet crese̾re me aut̃ minui: s
diceret simul nos oportet crescere: Nunc aũt
triginta annoꝵ ille: triguita & ille: S ex m̃¬
ses qui int̾ erant: nullã distingunt etatẽ: Ma¬
gis illud inuenit lectio: quã aspectio: Quid
gͦ est illũ oportet crescere me aũt minui :
Magnũ hoc sacram̃tũ : intelligat caritas ur̃a.
Antequã ueniret dñs iħc : homines głaban¬
tur de se: Uenit ille homo. ut minueretͤ¬
sic uenit ille ut limiteret peccata: ds̃ lar¬
tur. homo confiteat᷑: Et enĩ confessio homu
humilitas hominis: Miseratio dĩ: altitud
dei: Si gͦ uenit ille dimittere homini pau¬

Expanded text:
pariter creverant, ita pariter senescere poterant: quare ergo, Illum oportet crescere, me autem minui? Primo, quia jam et Dominus triginta annorum erat : numquid juvenis, si jam triginta annorum sit, adhuc crescit? Jam ab ipsa aetate vergere incipiunt homines, et declinare ad graviorem aetatem, et inde ad senectutem. Sed et si pueri essent ambo, non diceret, Illum oportet crescere, me autem minui; sed diceret, Simul nos oportet crescere. Nunc autem triginta annorum ille, triginta et ille: sex menses qui intererant, nullam distinguunt aetatem; magis illud invenit lectio quam aspectio. 5. Quid ergo est, Illum oportet crescere, me autem minui? Magnum hoc sacramentum! intelligat Charitas vestra. Antequam veniret Dominus Jesus, homines gloriabantur de se: sic venit ille, ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim cohumilitas hominis: miseratio Dei, altitudo Dei. Si ergo venit ille dimittere homini pec
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ unitas. s in eo qui miititur. mittentis
commendabatur auctoritas. Sic itaq uncuqͥsq¬
eum qui est missus accipiat: ut in illo eũ qui m
sit atrendat. Si gͦ attendas xp̃m in petro: inue¬
es discipłi p̃ceptorem. Si aut̃ attendas patrem
in filio: inuenies unigentti genttorẽ: ac sic in eo
qui missus est sine ullo accipis errore mitten¬
tem. Ea quȩ sectintur in eugłio. non st̃ tem¬
poris breuitate coartanda: et ideo seͬmo iste
liiĩ uelut ouium sc̃ãrum cibus. si sufficit sa¬
lubriter capiat᷑: si exiguus est desiderabilius¬

Expanded text:
turae unitas, sed in eo qui mittitur mittentis turae unitas, sed in eo qui mittitur mittentis commendabatur auctoritas. Sic itaque unusquisqeum qui est missus accsit attendat. Si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem; si autem attendas Patrem in Filio, invenies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui missus est, sine ullo accipis errore mittentem. Ea quae sequuntur in Evangelio, non sunt temporis brevitate coarctanda. Et ideo sermo iste, charissimi, velut ovium sanctarum cibus, si sufficit, salubriter capiatur; si exiguus est, desiderabili
Abbreviated transcription (Latin):
quit: ubi gradus ur̃os xp̃c elisit: ubi scalas ur̃as
petra confregit. Sed hereticoꝵ calumpnia refu-¬
tata : quo nam modo nos accepturi sumꝰ hȩc uer¬
ba diũca. qui accipit si quẽ misero me accipit.
qui aut̃ me accipit accipit eum qui me misit :
Si enĩ uoluerimus intelligere ideo dictũ qui me
accipit accipit eum qui me misit. qđ unius na¬
turȩ sint pater et filius: consequens uidebitur
ex eorũdem uerboꝵ regła qua dictum est qui
accipit si quẽ misero me accipit. ut unius na¬
turȩ sit filuis et apłs. Posset quidem et hoc ñ
in conuenient̾ intelligi. qm̃ geminȩ est gigas il¬
le substantiȩ : qui exultauit ad currendã uiã.
Uerbum enĩ caro factũ est: hoc est ds̃ homo fac¬
tus est. Proinde ita dixisse posset uideri. qui
accipit si quẽ misero. me scłm hominẽ accipit:
qui aut̃ me scd̃m dm̃ accipit accipit eum qui
me misit. Sed cũ ista dicebat: non ab illo na¬

Expanded text:
quit, ubi gradus vestros Christus elisit, ubi scalas vestras quit, ubi gradus vestros Christus elisit, ubi scalas vestras petra confregit. 3. Sed haereticorum calumnia refutata, quonam modo nos accepturi sumus haec dominica verba, Qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit euSi enim voluerimus intelligere hoc ideo dictum: Qui me accipit, accipit eum qui me misit, quod unius naturae sint Pater, Filius, consequens videbitur ex eorumdem verborum regula, qua dictum est: Qui accipit, si quem misero, me accipit, ut unius naturae sit Filius et apostolus. Possit quidem et hoc non inconvenienter intelligi, quoniam geminae est gigas illae substantiae, quae exsultavit ad currendam viam . Verbum enim caro factum est , hoc est, Deus homo factus est. Proinde ita dixisse possit videri: Qui accipit eum quem misero, me secundum hominem accipit. Qui autem me secundum Deum accipit, accipit eum qui me misit. Sed cum ista dicebat, non ab illo na
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Sed si hoc dicis: oblitus es heretice gradus
tuos. Si enĩ tanto int̾uallo ꝓpt̾ hȩc dñi uerba. fi¬
lium apatre. quantũ apłm distinguis a filior u.¬
bi positurus es sp̃m scm̃: Excidit ne tibi. uos
eum solere ponere post filium: Erit gͦ ipse in¬
inter apłm et filiũ : et multo amplius distabit
filicis ab apło. quã pater a filio. An forte ut uit̃
filium et apłm. atq int̾ patrẽ et filiũ maneat
paribus interuallis ista distictio. equalis erit sc̃s
sp̃c filio: Sed nec hoc uultis Ubi gͦ eum posi¬
turi estis: si quanta filiũ patri. tanta apłm filio
discretione supponitis: Cohibete itaq ur̃ȩ p̃stmp¬
tionis audatiã et in bis uerbis nolite querere
quantam filii et apłi. tantam patris filisq distan-¬
tiam. Ipsum filiũ potus audite dicentẽ ego et
pater unũ sumus: ubi ueritas nob̾ inter genitorẽ
et unigenitũ nullam distantiȩ suspicionẽ reli¬

Expanded text:
sit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus sit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus tuos. Si enim tanto intervallo propter haec Domini verba Filium a Patre, quantum apostolum distinguis a Filio, ubi positurus es Spiritum sanctum? Exciditne tibi, eum vos ponere solere post Filium? Erit ergo ipse inter apostolum et Filium; et multo amplius distabit Filius ab apostolo quam Pater a Filio. An forte, ut inter Filium et apostolum, atque inter Patrem et Filium maneat paribus intervallis ista distinctio, aequalis erit Spiritus sanctus Filio? Sed nec hoc vultis. Ubi ergo eum posituri estis, si quanta Filium Patri, tanta apostolum Filio discretione supponitis? Cohibete itaque vestrae praesumptionis audaciam; et in his verbis nolite quaerere quantam Filii et apostoli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium audite potius dicentem, Ego et Pater unum sumus . Ubi veritas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae suspicionem reli
Abbreviated transcription (Latin):
lunĩ manducat in digne ait apłs: iudiciũ
bimanducat. Amodo inquit dico uob̾ prius-¬
qun fiat : ut credatis cum factum fuerit q
ꝓsum: id est ego sum de quo illa scriptura
unit ubi dictum est. Qui manducat meum
uem: leuabit suꝑ me calcaneũ. Deinde seqͥ¬
niͥ misero. me accipit: qui aũt me accipit. ac¬
qt eum qui me misit. Tantũne distare in¬
ligi uoluit int̾ eum quẽ mittit et se ipsũ n
puntũ inter se ipsum et patrem dm̃: Hoc si
modo acceperimus : nescio quos gradus qđ
bst. arrianoꝵ more faciemus. Iili quippe cum
lidunt hȩc euiglica uerba seu legunt: statim
Dillos gradus sui dogmatis currunt. quib
iasendunt ad uitam. s p̃cipitant᷑ ad mortẽ.
Continuo quippe dicunt. Quantũ apłs filis distat
a filio. quãuis dixerit qui accipit si quẽ misero
me accipit: tantũ et filius distat apatre. quãuis
dixerit qui aũt me accipit. accipit eũ qui me mi¬

Expanded text:
Qui enim manducat indigne, ait Apostolus, judicium Qui enim manducat indigne, ait Apostolus, judicium sibi manducat . Amodo, inquit, dico vobis priusquam fiat, ut credatis, cum factum fuerit, quia ego sum. Id est, ego sum de quo illa Scriptura praecessit, ubi dictum est: Qui manducat meum panem, levabit super me calcaneum. Deinde seququem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Tantumne distare intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim ad illos gradus sui dogmatis currunt, quibus non ascendunt ad vitam, sed praecipitantur in mortem. Continuo quippe dicunt: Quantum apostolus Filii distat a Filio, quamvis dixerit, Qui accipit si quem misero, me accipit; tantum et Filius distat a Patre, quamvis dixerit, Qui autem me accipit, accipit eum qui me mi
Abbreviated transcription (Latin):
siabatur scriptura.: qui manducat panem
un leuabit suꝑ me calcaneñ surim. Hoc quid
pllus husi conculcabit me: Notum est de qͦ
uitus. Iudas ille traditor eius attingit᷑. Ergo
qis  on elegerat: unde ab eis quos elegit. isto
sxiteruos qui non erit beatus: neq faciet ea.
hꝯbo quos elegerum. Quos nisi eos qui beati
aut faciendo quȩ p̃cepit. ac facienda monstra¬
s. qu esficere beatos potest: Non est igitur
am indas electus: Quid est gͦ qđ alio loco
e nonne ego uos duodecĩ elegi et unus ex
a uabolus est: An et ipse ad aliquid ẽ electꝰ
ap utiq erat necessaruis. non aut̃ ad beatitu¬
luem de qua modo ait. beati eritis si feceritis ea:
ixuonde om̃ibus dicit. Scit enĩ: quos ad societa¬
i brattudinis huiꝰ elegerit. Non est ex eis iste:
ni pinẽ illius sic edebat ut suꝑ eum leuaret
uluntum. Illi manducabant panem dñm.:
lr panẽ dñi contra dñm. Illi uitã: ille penã

Expanded text:
atur Scriptura: Qui manducat meum panem levabit super me calcaneum suum. Hoc quid est aliud, nisi, Conculcabit me? Notum est de quo loquatur. Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat; unde ab eis quos elegit isto sis dico, est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos? nisi eos qui beati erunt faciendo quae praecepit, ac facienda commonstravit, qui efficere beatos potest. Non est igitur traditor Judas electus? Quid est ergo quod alio loco dicit: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? An et ipse ad aliquid est electus? ad quod utique erat necessarius, non autem ad beatitudinem, de qua modo ait: Beati eritis si feceritis ea. Hoc non de omnibus dicit. Scit enim quos ad societatem beatitudinis hujus elegerit. Non est ex eis iste, qui panem illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem dominicum, ille panem Domini contra Dominum. Illi vitam, ille panem.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: non seruus maior dño
suo ⁊ neq apłs maioreo qul
miste allum. Si hec sotis
beati eritis si feccritisa
Hoc ideo dixit: quia lauerat discipłoꝵ pales
magister hamilitatis. et uerbo et exemplo. s
ti nes ca guȩ sunt operosiuis disserenda. tplo ad
diserer: si non ineis qiȩ manifesta sunt

Expanded text:
 servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
femore meo Qui rep̃hendunt carnẽ xp̃i: re¬
p̃hendunt factũ abrahe: Nos aut fr̃s si ag-¬
noscimꝰ carnẽ xp̃i uenerandã: illud femur ñ
contẽpnamꝰ: s in ꝓphetia dictũ accipiamus
Et enĩ ꝓpħa erat abrahã: Cuiꝰ ꝓpħa : Seminis
sui: & dñi sui Sem̃ suũ significauit dicen¬
do mitte manũ sub femore meo: dñm suum
significauit. ad dendo & uira ꝑ dm̃ cęli Irati

Expanded text:
femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, refemore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi venerandam, illud femur non contemnamus, sed in prophetia dictum accipiamus. Etenim propheta erat Abraham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum significavit dicendo, Mitte manum sub femore meo: Dominum suum significavit addendo, et jura per Deum coeli. 17. I
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. & uidit & gauisus est: Et si nos ñ inueni¬
ueritati: & de abrabe meritis minime dubi¬
temus: Tam̃ audite unũ locũ : qui mͥ interĩ
occurrit: Pater abraham quando misit ser¬
uũ suũ ut peteret uxorẽ filio suo ysaac: hoc
eũ sacram̃to o. bstrinxit. ut fidelit̃ qđ uibebat᷑
impleret: & sciret etiã ipse quid faceret. Mag¬
na enĩ res agebat᷑: quando abrabx semini con¬
iugiũ querebat᷑: Sed ut cognosceret hoc¬
seruus qđ nouerat abrahã: qa ne potes ñ carna¬
lit̃ desiderabat: nec degene re suo aliquid
carnale sapiebat: ait seruo suo quẽ mittebat:
Pone manũ sub: femore meo: & ura ꝑ dm̃ celi:
Quid uult ds̃ cęli ad femur abrahȩ : Iam intel¬
ligitis sacram̃tũ ꝑ femur: genus Ergo quȩ
fuit illa iuratio: nͥ qͥa significabat᷑ de genere
abrahȩ uenturũ in carne dm̃ cęli: Stulti rep̃¬
hendunt abraham: qͥa dixit mitte manũ sub

Expanded text:
Christi, et vidit, et gavisus est. Et si nos non inveniChristi, et vidit, et gavisus est. Et si nos non inveniveritati, et de Abrahae meritis minime dubitemus. Tamen audite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stulti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: Nontimuit: s exultauit ut uideret
Ent eñ in illo karitas: quȩ foras mittit ti¬
nĩ: Non ait exultauit quia uidit: sed
sltuut ut uideret: Cre dens utiq. exul¬
uit spando. ut uideret intelligendo: et
alt. Et quid potuit plus dicere. uel qͥd
Ufĩs meie Si gauisi st̃ illi quib dñs o¬
scarnis aperuit: quale gaudiũ fuit
entis cordis lucẽ in effabilẽ. uerbũ ma¬
is splendorẽ pis mentibus refulgentẽ.
entiã indeficientẽ. apud ꝑatr̃ẽ manen¬
ẽ lñ & aliquando in carne uenturum.
dt latris gremio recessurũ ÷ ⁊ otum
de udlt abrabã⁊ s am qtł at diem me¬
um. incertũ potest ẽẽ uude dixerit: utrum
diem dni temporalẽ qua erat uenturus in car¬
nẽ. an diem dñ qui nescit ortũ. nescit occasũ
Sed ego non dubito patrẽ abraham totũ scisse:
Et ubi intieniã: An sufficere nob̾ debet testi
nire ñ posse. qͥa forte difficile ẽ: quomͦ mani¬
festũ sit qđ abrabã exultauit ut uideret diem

Expanded text:
et. Erat enim in illo charitas quae foras mittit timorem . Non ait, Exsultavit, quia vidit; sed, exsultavit ut videret. Credens utique exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Et vidit, Et quid potuit plus dicere, vel quid fratres mei? Si gavisi sunt illi quibus Dominus oculos carnis aperuit, quale gaudium fuit videntis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientiam indeficientem, apud Patrem manentem Deum, et aliquando in carne venturum, nec de Patris gremio recessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in carne, an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi inveniam? An sufficere nobis debet testimnire non posse, quia forte difficile est, quomodo manifestum sit quod Abraham exsultavit ut videret diem
Abbreviated transcription (Latin):
timor castus. Est timor. ne patiaris qr
est alius timor ne amittas iusticiã: Tn
alle ne patiaris penã: seruilis est: Qus
nũ est timere penã : Hoc & nequissimnꝰ ꝙ¬
titis: hoc & crudelissimꝰ latro: Non est ni¬
nũ timere penã: s magnũ est amare ius¬
am: Qui gͦ amat iusticiã nichil timit : p¬
met plane: non. ne incidat in penã.: hrei
mittat iusticiã: fr̃s mei credites & co uom
ex eo qd amatis: A mat aliquis ur̃m pe¬
am: Putas inuenio aliquẽ nr̃m quiñ ans¬
pecuniam: Ex hoc tam̃ ipso. qđ amat ii¬
telligigat quȩ dico Timet dampiũ: bu¬
re timet dampnũ : qͥa pecuniã diligt sui¬
tũ amat pecuniã. tantũ timet neꝑdit ꝑ¬
cuniam: Ergo inuenit᷑ aliquis amatn us¬
ciȩ. qui plus incorde dãpnũ ꝑtimescat
mittit : s magis amplectitur. & comitẽ te¬
nens. simul possidet: Uenimus enĩ u dñ
ut uideamꝰ facie ad faciem: ibi timor cstisns

Expanded text:
timor castus; est timor ne patiaris poenam, timor castus; est timor ne patiaris poenam, est alius timor ne amittas justitiam. Timor ille ne patiaris poenam, servilis est. Quid magnum est timere poenam? Hoc et nequissimus servus, hoc et crudelissimus latro. Non est magnum timere poenam, sed magnum est amare justitiam. Qui ergo amat justitiam, nihil timet? Timet plane: non ne incidat in poenam, sed ne amittat justitiam. Fratres mei, credite, et conjicite ex eo quod amatis. Amat aliquis vestrum pecuniam. Putas, invenio aliquem qui non amet? Ex hoc tamen ipso quod amat, intelligat quod dico. Timet damnum: quare timet damnum? Quia pecuniam diligit. Quantum amat pecuniam, tantum timet ne perdat pecuniam. Ergo invenitur aliquis amator justitiae, qui plus in corde damnum pertimescat, mittit, sed magis complectitur, et comitem tenet simul et possidet. Venimus enim ad Dominum, ut videamus facie ad faciem: ibi timor castus nos
Abbreviated transcription (Latin):
d ñs ds̃ ur̃. ut sciat sidiligitis eũ: S ite¬
rũ & hic alia nascitur questio: Quomͦ tem¬
tat ut sciat : quẽ latere nichil potest. an¬
tequã temptet: Non gͦ ds̃ nescit: s dictũ
est ut sciat : qđ est ut scire uos faciat: Lo¬
cutiones tales & insermonib nr̃is sunt:
& in auctorib eloquentiȩ reperiunt᷑: De
sermone nr̃o aliqͥd dicã Fossa ceca dicitur:
non qͥa ipsa oculos ꝑdidit: s qͥa latendo ñ
uidentes facit: Aliquid & illis auctorib
dicam: Tristes lupinos ait quidã. hoc ẽ
amaros: non qͥa ipsi st̃ tristes: s quia
gustati contristant. hoc ẽ tristes faciunt:
Sunt gͦ lucutiones & inscripturis locutio¬
nes eiusmodi Qui intalib questionibus
cognoscendi laborant: in soluendis tali¬
bus questiohib non laborant: Ergo tẽp
ut sciat: ut scire uos faciat: si diligitis
eum: Iob latebat se: s dñm non ladelit.
sit temptatorẽ: & fecit illũ sui cogntos¬
de duob timorib: Est timor seruilis

Expanded text:
Deus vester, ut sciat si diligitis eum. Sed iterum et hic alia nascitur quaestio, quomodo tentat ut sciat, quem latere nihil potest antequam tentet. Non ergo Deus nescit: sed dictum est, ut sciat, quod est, ut scire vos faciat. Locutiones tales et in sermonibus nostris sunt, et in auctoribus eloquentiae reperiuntur. De sermone nostro aliquid dicam. Fossa caeca dicitur, non quia ipsa oculos perdidit, sed quia latendo non videntes facit. Aliquid et de illis auctoribus dicam. Tristes lupinos ait quidam , hoc est amaros: non quia ipsi sunt tristes, sed quia gustati contristant, hoc est, tristes faciunt. Sunt ergo et in Scripturis locutiones ejusmodi. Qui in talibus quaestionibus cognoscendis laborant, in solvendis talibus quaestionibus non laborant. Ergo tentaut sciat? Ut scire vos faciat, si diligi is eum. Job latebat se, sed Deum non latebat; admisit tentatorem, et fecit cum sui cognitode duobus timoribus? Est timor servilis, et est
Abbreviated transcription (Latin):
cidunt: & postea ñ habent qđ faciant: Quo¬
mͦ non habent qđ faciant: Quid si cũ occi¬
derint. corpus bestiis lacerandũ. & diripi¬
endũ alitib ꝓiciant: Uidetur ad huc seui¬
tia habere qđ facut: S ed cui facit: ei qui
migrauit: In est corpus: sed nullus ẽ is
Habitatio iacet : habitator abscessit: E ig
stea non habent quid faciant: Non sereis
enĩ. nichil faciunt: Sed eũ timete. qui
bet potestatẽ. & corpus & animã. ocei de
gehenna ignis: Ecce de qua morte loqusis
cũ diceret qͥ sermonẽ meũ seruauerit nonꝰ
in fide. ꝑ uenturi ad speciem: cũ accepers
plenissimã lib̾tatẽ: Isti aũt indignantis ni¬
tui & morti sempit̾ne. p̃destinati: resins¬
bant conuitiose & dicebant: Modo capi¬
uimus: qͥa demoniũ habes: Abrabã nes¬
us est: & ꝓphe: Sed ista morte quã cdĩs u
intelligi: nec abrahã mortuus est. ne ꝓs
& mortui erant: Nam respondens qualia

Expanded text:
corpus, et postea non habent quid faciant. Quocorpus, et postea non habent quid faciant. Quomodo non habent quid faciant? Quid si cum occiderint, corpus bestiis lacerandum et diripiendum alitibus projiciant? videtur adhuc saevitia habere quod faciat. Sed cui facit? Qui migravit. Inest corpus, sed nullus est sensus: habitatio jacet, habitator abscessit. Ergo postea non habent quid faciant: non sentienti enim nihil faciunt. Sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam occidere in gehenna ignis . Ecce de qua morte loquebatur, cum diceret, Qui sermonem meum servaverit, mortem non in fide; perventuri ad speciem, cum acceperimus plenissimam libertatem. 13. Isti autem indignantes mortui, et morti sempiternae praedestinati, respondebant conviciose, et dicebant: Modo cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est et Prophetae. Sed ista morte quam Dominus vult intelligi, nec Abraham mortuus est, nec Pro mortui erant. Nam respondens quodam
Abbreviated transcription (Latin):
quid facies ut ñ moriaris: Ut dñs tuus te¬
necessitate moriturũ consolaretur: uoluntate
mori dignatꝰ est Quando uides xp̃m mortuũ:
delignaris mori: Ergo moriturus es: qua
euadas hoc ñ habes: Hodie sit. cras sit. furũ
est.:⁊ debitũ est reddendũ:. Quid gͦ agit homo
timens. fugiens. occultans se. ne inueniatur
ab inimico: Nuinqͥt agit ut ñ moriat᷑ : Sed ut
paulo seriꝰ moriat᷑ Non accepit debiti securi¬
tatẽ: sed postulat dilationẽ Quantũlibet
differat᷑: ueniet qđ differtur: Illam mortẽ
timeamus. quã timuerunt tres uiri: qͣndo
dixerunt regi: Potens est ds̃: etiã de ista
flãma liberare nos S & si non: ibi fuit ti¬
mor illiꝰ mortis quã mͦ dñs cõminat᷑: quando
dixerunt. sed & si non: Et si noluerit aꝑte
liberare : potest in occulto coronare: Unde
& ipse dñs facturꝰ matyres. & caput maty¬
rũ futurꝰ: ait: Nolite timere eos qͥ corpus oc

Expanded text:
quid facies ut non moriaris? Ut Dominus tuus quid facies ut non moriaris? Ut Dominus tuus necessitate moriturum consolaretur, voluntate mori dignatus est. Quando vides Christum mortuum, dedignaris mori? Ergo moriturus es: qua evadas hoc, non habes. Hodie sit, cras sit; futurum est, debitum est reddendum. Quid ergo agit homo timens, fugiens, occultans se ne inveniatur ab inimico? Numquid agit ut non moriatur? Sed ut paulo serius moriatur. Non accipit debiti securitatem, sed postulat dilationem. Quantumlibet diu differatur, veniet quod differtur. Illam mortem timeamus quam timuerunt tres viri, quando dixerunt regi, Potens est Deus etiam de ista flamma liberare nos; sed et si non . Ibi fuit timor illius mortis, quam modo Dominus comminatur, quando dixerunt, Sed et si noluerit aperte liberare, potest in occulto coronare. Unde et ipse Dominus facturus martyres, et caput martyrum futurus ait: Nolite timere eos qui occidant
Abbreviated transcription (Latin):
rare uenerat. mortẽ scd̾am. mortẽ ȩternam.
mortẽ gehennarũ. mortẽ dampnationis cũ
diabolo & angłis eiꝰ: Ipsa est uera mors:
nam ista migratio est Quid est ista mors e
Relictio corporis : depositio sarcine grauis: sed
si alia sarcina ñ portetur. qua homo ingehen
nas p̃cipitetur: De ipsa gͦ morte dñs dixit:
mortẽ non udebit in et̾̃num. qui sermonem
meũ seruauerit: Non ex pauescamꝰ istam mor¬
tem: s illã timeamꝰ: Qđ ẽ aũt̃ grauiꝰ: multi
ꝑuerse tim̃do istam. inciderunt in illã dic¬
tũ est aliqͥbus ad orate idola: si ñ feceritis. int̾¬
ficiemini : aut queadmodũ ille nabucodono¬
sor dixit: si ñ feceritis. mittemini incaminũ
ignis ardentis: Multi timuerunt. & ad oraue¬
runt : & nolentes mori. mortui st̃: Trm̃do
mortẽ quȩ ñ euaditur. incider̃t in mortem
quã euadere felicit᷑ possent: si istam que ñ
euadet᷑ infelicit̃ non timerent: Natus es ho¬
mo: moriturus es: Qua ibis ut ñ moriaris:

Expanded text:
dam, mortem aeternam, mortem gehennarum, mortem damnationis cum diabolo et angelis ejus? Ipsa est vera mors: nam ista migratio est. Quid est ista mors? Relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina nam praecipitetur. De ipsa ergo morte Dominus dicit: Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit . Non expavescamus istam mortem, sed illam timeamus. Quod est autem gravius, multi perverse timendo istam, inciderunt in illam. Dictum est aliquibus, Adorate idola; quod si non feceritis, interficiemini: aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit, Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis. Multi timuerunt et adoraverunt; nolentes mori mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, inciderunt in mortem quam evadere feliciter possent, si istam quae non evaditur, infeliciter non timerent. Natus es homo, moriturus es. Qua ibis, ut non moriaris?
Abbreviated transcription (Latin):
billo & ꝑ illũ sumꝰ: & nichil sic que¬
t homo quomͦ potentiã Habet dñm
im magnã potentiã: s priꝰ eiꝰ unitet᷑
simentiã. ut ꝑueniat ad potentiã Nuis
in patient᷑ atidiret. si aliciu diceretur
demoniũ habes. qđ dictũ est ei. qui ñ solum
homines saluabat. s etiã demonib inꝑabat:

Expanded text:
sic quaerit homo quomodo potentiam: habet Dominum Christum magnam potentiam: sed prius ejus imitetur patientiam, ut perveniat ad potentiam. Quis nostrum patienter audiret si alicui diceretur, Daemonium habes? Quod dictum est ei qui non solum homines salvabat, sed etiam daemonibus i
Abbreviated transcription (Latin):
nũ erat ut eos continuo de hiscens terra sor¬
beret. & ꝓ lapidibus inferos inuenirent : Ñ
erat magnũ dõ: s magis erat cõmendanda
patientia. quã exerenda potentia Abscon¬
dit gͦ se abeis: ne lapidaret᷑ tanquã homo
Alapidib fugit: s ue illis. a quori. lapideis

Expanded text:
num erat ut eos continuo dehiscens terra sornum erat ut eos continuo dehiscens terra sorberet, et pro lapidibus inferos invenirent? Non erat magnum Deo: sed magis erat commendanda patientia, quam exserenda potentia. Abscondit se ergo ab eis, ne lapidaretur. Tanquam homo a lapidibus fugit: sed vae illis a quorum lapideis
Abbreviated transcription (Latin):
abraham fieret: qͥa creatura ẽ abrahã: Non
dixit ante quã abrahã eẽt. ego eram ⁊ s ante¬
quã fieret qui nͥ ꝑ me ñ fieret: ego sũ: Neq
hoc dixit ante quã abraham fieret ego factꝰ
sũ. in principio enĩ fecit ds̃ cęlũ & terrã: nã
in principio erat uerbũ: Ante quã abraham¬
fieret ego sũ: Agnoscite creatorẽ: discernte
creatiuã Qui loquebat᷑. sem̃ abrahe factus
erat: & ut abrahã fieret. ante abrahã ipse e¬
rat Hinc iam uelut abrahȩ aꝑtissimo con¬
uitio. cõmoti sunt acrius B lasphemasse qͥp
abrahã fieret ego sũ Tulerunt gͦ lapides:
ut iacerent in eũ: Tanta duricia quo curre¬
quã homo. tanquã informa serui. tanquam
humilis. tanquã passurꝰ. tanquã moriturꝰ.
tanquã nos suo sanguine redempturꝰ ⁊ non
tanquã ille qui est: ñ tanquã in principio
uerbũ. & uerbũ apud dm̃ Nam cũ illi lapi¬
des tollerent ut mitterent in eũ: quid mag¬

Expanded text:
antiam. Fieret, quia creatura est Abraham. Non dixit, Antequam Abraham esset, ego eram; sed, AnteAbraham fieret, qui nisi per me non fieret, ego sum. Neque hoc dixit, Antequam Abraham fieret, ego factus sum, In principio enim fecit Deus coelum et terram : nam in principio erat Verbum . Antequam fieret Abraham, ego sum. Agnoscite Creatorem, discernite creaturam. Qui loquebatur, semen Abrahae factus erat; et ut Abraham fieret, ante Abraham ipse erat. 18. Hinc jam velut Abrahae apertissimo convicio commoti sunt acrius. Blasphemasse quipAbraham fieret, ego sum. Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Tanta duritia quo currequam homo, tanquam in forma servi, tanquam humilis, tanquam passurus, tanquam mori turus, tanquam nos suo sanguine redempturus: non tanquam ille qui est, non tanquam in principio Verbum, et Verbum apud Deum. Nam cum illi lapides tulerunt ut mitterent in eum, quid mag
Abbreviated transcription (Latin):
quando uoluit corpus dimisit & abscessit:
in ipso sepulchro quandui uoluit iacuit: qͣnͣ
uoluit. tanquã delecto surrexit: Ergo fr̃s
scb̃m ipsam formã serui. nã illud quis digne
loquit᷑ in principio erat uerbũ. & uerbum
erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbũ: scđm ipsã¬

Expanded text:
quando voluit, corpus dimisit, et abscessit: quando voluit, corpus dimisit, et abscessit: in ipso sepulcro quamdiu voluit, jacuit; quando voluit, tanquam de lecto surrexit. Ergo, fratres, secundum ipsam formam servi, nam illud quis digne loquitur, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum?  s