comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gignit. Aliter enĩ timet con¬
iugẽ uxor amans: aliter tunet¬
dñm ancilla peccans. Sic gͦ¬
iste fuerat conditꝰ : quatenꝰ timore
leco auetorem suum & amans me¬
tueret et metuens anptet: s sua
ꝑuersitate talis factus e᷑. ut nul¬
lum timeret. Ei quippe aquo
conditus fuerat: subeẽ despex̃.
Ita enim ds̃ suꝑ omnia ẽ : ut ipse
sub nullo sit. Leuiathan uero
iste eiꝰ celsitudinis culmen aspi¬
ciens ius ꝑuerse libertatis ap¬
petiit: ut preeẽt ceteris:⁊ nulli
subeẽt dicens. Ascendam suꝑ
altitudinem nubium: similis
ero altissimo. Cuiꝰ eo ipso simili¬
tudinem ꝑdidit: quo eẽ ei suꝑ¬
be similis incelsitudine concupi¬
uit. Qui enim caritatẽ eiꝰ immi¬
tari debuit subditꝰ: ambiit eiꝰ
celsitudinem: et hoc quod uni¬
tari poderat amisit elatꝰ. Cel¬
sus nimirum eẽt : si ei qui uera¬
citer celsus ẽ. inherere uoluiss
Celsus eẽt: si participatione
uere celsitudinis contentꝰ fuiss.

Expanded text:
 charitas gignit. Aliter enim timet con charitas gignit. Aliter enim timet conjugem uxor amans, aliter dominum ancilla peccans. Sic ergo fuerat iste conditus, quatenus timore laeto auctorem suum et amans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum timeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut et praeesset caeteris, et nulli subesset, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso similitudinem perdidit, quo esse ei superbe similis in celsitudine concupivit. Qui enim charitatem ejus imitari debuit, subditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitari poterat, amisit elatus. Celsus nimirum esset, si ei qui veraciter celsus est, inhaerere voluisset. Celsus esset, si participatione verae celsitudinis contentus fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
misericors dñs callida machi¬
namenta leuiathan istiꝰ indi¬
cauit aꝑte predicens omne
opprimit. omne quod interiꝰ
suggestione sua repbis blandi¬
enter infundit : mox immanitatẽ
iurtutis illiꝰ breuiter insinuans
tas quȩ c̃omparet᷑ ei. Potestas eiꝰ
suꝑ terram cunctis eminentior
ꝑhibetur : qr et si actionis suȩ
merito infra homines cecidit:
omne tamen hominum genꝰ na¬
ture angłicȩ conditione trans¬
cendit. Quamius enim interne
felicitatis beatitudinem ꝑdi¬
dit naturȩ tamen suȩ magni¬
tudinem non amisit. Cuiꝰ adhuc
uiribꝰ humana omnia superat:
licet scĩs hominibꝰ meritorum
suorum deiectione sub iaceat.
Unde et eisdem scĩs contra
hunc decertantibus eo retribu¬
tionis suȩ meritum crescit: qͦ
ille ab eis uineitur. qui ꝑ na¬
ture potentiam quasi iure se
hominibꝰ suꝑ eẽ gloriatur. Se¬
timere debuisset. Timore uide
licet sobrio: timore securo.
Nlon timore qu̾e foras caritas

Expanded text:
misericors Dominus callida machimisericors Dominus callida machinamenta Leviathan istius indicavit, aperte praedicens omne opprimit, omne quod interius suggestione sua reprobis blandienter infundit, mox immanitatem virtutis illius breviter insinuans tas quae comparetur ei. - Potestas ejus super terram cunctis eminentior perhibetur, quia etsi actionis suae merito infra homines cecidit, omne tamen hominum genus naturae angelicae conditione transcendit. Quamvis enim internae felicitatis beatitudinem perdidit, naturae tamen suae magnitudinem non amisit, cujus adhuc viribus humana omnia superat, licet sanctis hominibus meritorum suorum dejectione subjaceat. Unde et eisdem sanctis contra hunc decertantibus eo retributionis suae meritum crescit, quo ille ab eis vincitur qui per naturae potentiam quasi jure se hominibus superesse gloriatur. Setimere dlicet sobrio et securo; non timore quem foras charitas
Abbreviated transcription (Latin):
quando iam nulla tenꝰ posst̃
ad iusticiȩ opera ab iniquitate
cõmutari: Eadẽ itaq causa
ẽ. cur non oret᷑ tunc ꝓhomi¬
quȩ nunc etiã causa ẽ. ut ñ
oret᷑ ꝑ diabolo angelisq eiꝰ
eterno supplicio deputatis.
impusq defunctis qui de eis
utiq quos eterno deputatos sup¬
plicio iam nouerunt ante illũ
iudicis iusti conspectum oratio¬
nis sue meritũ cassari refuguit.
Quod si nime quoq uiuentes
iusti.mortius et dampnatis
iniustis minune compatiuntur:
quando adhuc aliquid iudicabi
iniquorum tormenta respiciunt.
quando ab omni uicio corrupti¬
onis exuti. ipsi iam iusticie ui¬
cimꝰ atq artiꝰ adherebunt : Sic
quippe eoꝵ mentes ꝑ hoc quod
iustissimo iudici inherent. uis
districtionis absorbet: ut omͣi¬
no eis non libeat. quicquid ab
illiꝰ interne regulȩ subtilitate
discordat. s ꝙ sub orto occasi¬
onis articulo. hec contra orige¬
nianitas breuiter diximus:
ad eum qu̾e p̃termisimꝰ exponen¬
di ordinem recurramꝰ. Postqu̾a

Expanded text:
qui jam nullatenus possunt ad justitiae opera ab iniquitate commutari. Eadem itaque causa est cur non oretur, tunc pro homiquae nunc etiam causa est ut non oretur pro diabolo, angelisque ejus, aeterno supplicio deputatis. isque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustisquando adhuc aliquid judicabiliniquorum tormenta respiciunt, quando ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt. Sic quippe eorum mentes per hoc, quod justissimo judici inhaerent, vis districtionis absorbet, ut omno eis non libeat quidquid ab illius internae regulae subtilitate discordat. Sed quia, suborto occasionis articulo, haec contra Origenistas breviter diximus, ad eum quem praetermisimus exponendi ordinem recurramus. 1134 Postquam
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ad aliquid concremant᷑:
scilicet ut iusti omnes et in dõ
udeant gaudia quȩ ꝑcipiunt.
res se eẽ cognoscant: quanto in
eternum mala puniri conspi¬
ciunt. quȩ eiꝰ adutorio uitare¬
ubi ẽ. quod seĩ sunt : si ꝓ inimi
cis quos tunc ardere uiderĩt
non orabunt: quibꝰ utiq dictũ
respondemꝰ. Orant ꝑ inimicis su¬
is eo tp̃r quo possunt ad fruc¬
tuosam penitentiam eoꝵ corda
conuertere: atq ipsa conuer¬
sione saluare. Quid enĩ aliud

Expanded text:
tamen ad aliquid ardebunt, tamen ad aliquid ardebunt, scilicet ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, res se esse cognoscant, quanto in aeternum mala puniri conspiciunt, quae ejus adjutorio viubi est, quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint non orabunt, quibus utique dictum REGORIUS: Orant pro inimicis suis eo tempore, quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare: quid enim aliud
Abbreviated transcription (Latin):
unt: ut numquam desinant pec¬
care cum uiuunt. Ad districti
gͦ udicis iusticiam ꝑtinet. ut
numquam careant supplicio.
quorum mens in hac uita nuͣꝙͣ.
uoluit carere peccato. Et nullꝰ
detur iniquo terminꝰ ultionis:
quia quam du ualuit. habere
noluit terminum criminis. At
inquiunt. Nullus iustus crude¬
litatibꝰ pascitur: et delinquens
seruus a iusto dño icirco cedi
precipitur: ut a nequicia corri¬
gat᷑. Ad aliquid gͦ cedit᷑: cũ nͣ
eiꝰ dñs cruciatibꝰ delectatur.
Iniqui aũt gehennȩ ignibus
traditi. quo fine semꝑ ardebunt :
Et ꝙ certũ ẽ. quod piꝰ atq om̃i¬
potens ds̃. non pascit᷑ cruciati¬
bꝰ iniquoꝵͥ cur cruciant᷑ mise¬
ri si nͣ expiant᷑. Quibꝰ ciciꝰ res¬
pondemꝰ. quod omnipotens
ds̃ ꝙr piꝰ ẽ. miseroꝵ cruciatu
ñ pascit᷑: ꝙ autẽ iustꝰ ẽ. ab ini¬
quorum ultione imꝑpetuum
non sedantur. S iniqui om̃s
ȩterno supplicio. ⁊ quidẽ sua

Expanded text:
unt, ut nunquam desinant pecunt, ut nunquam desinant peccare cum vivunt. Ad districti ergo judicis justitiam pertinet ut nunquam careant supplicio quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, quia, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. At inquiunt: Nullus justus crudelitatibus pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur: ad aliquid ergo caeditur, cum non ejus dominus cruciatibus delectatur. Iniqui vero gehennae ignibus traditi quo fine semper ardebunt? Et quia certum est quod pius et omnipotens Deus non pascitur cruciatibus iniquorum, cur cruciantur miseri si non expiantur? Quibus citius respondemus quod omnipotens Deus, qui pius est, miserorum cruciatunon pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes, aeterno supplicio deputati, sua
Abbreviated transcription (Latin):
citiꝰ respondemꝰ. Si falsa minatꝰ
ẽ. ut ab iniusticia corrigeret:
etiam falsa ẽ. pollicitꝰ. ut adiu¬
sticiam ꝓuocaret. Et quis hanc
eorum uesaniam toleret: qui
dum ꝓmissionibꝰ suis reꝓboꝵ
supplicia finire asserunt. asserti¬
one sua etiam electorum p̾mia
remunerationesq confundunt:
Quis hanc eorum uesaniam to¬
leret: qui conantur astruere
uerum non eẽ quod ueritas de
ȩterno igne minata ẽ. et dum
fallacẽ: At inquiunt. Sine fine
puniri ñ debet culpa cũ fine.
Iustus nimirum ẽ om̃ipotens
ds̃: et quod non ȩterno peocato
cõmissũ ẽ: eterno ñ debet puni¬
ri tormento. Quibꝰ citiꝰ respon¬
demꝰ: quod recte dicerent. Si
ñ corda hominũ s facta pensa-¬
ret. Iniqui enĩ ideo cũ fine de¬
liquert̃: qi cũ fine uxerunt.
Uoluissent quippe sine fine uiue¬
re: ut sine fine potiussent inini¬
quitatibꝰ ꝑmanere. Nam magis
appetunt peccare quam iuuere.
Et ideo hic semper uiuere cupi¬

Expanded text:
citius respondemus: Si falsa minatus citius respondemus: Si falsa minatus est ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa pollicitus est ut ad justitiam provocaret. Et quis hanc eorum vesaniam toleret qui dum promissionibus suis reproborum supplicia finire asserunt, assertione sua etiam electorum praemia remunerationesque confundunt? Quis hanc eorum vesaniam toleret qui conantur astruere verum non esse quod Veritas de aeterno igne minata est? Et dum fallacem. At inquiunt: Sine fine puniri non debet culpa cum fine. Justus nimirum est omnipotens Deus, et quod non aeterno peccato commissum est, aeterno non debet puniri tormento. Quibus citius respondemus quod recte dicerent si non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui enim ideo tunc cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt, voluissent quippe sine fine vivere, ut sine fine potuissent in iniquitatibus permanere. Nam magis appetunt peccare quam vivere, et ideo hic semper vivere cupi
Abbreviated transcription (Latin):
minari quandoq insupplicus
suꝑnam animaduersionẽ ꝑutat.
Igit᷑ antiquus iste ꝑsuasor in
menbris suis idẽ. in mentibus
cerco fine determinat. ut eoꝵ
culpas sine termino correptio¬
nis extendat: et eo magis hic
peccata non finiant: quo illic
estimant peccatoꝵ supplicia
finienda. Sunt enim nunc etiã
qui iocirco peccatis suis pone¬
re finẽ negligunt: quia habere
quandoq finẽ futura suꝑ se u¬
dicia suspicantur. Quibꝰ breui¬
ter respondemꝰ. si quandoq fi¬
nienda sunt supplicia reꝑboꝵ:
quandoq gͦ finienda sunt etiã
gaudia beatoꝵ. E semet ipsam
namq ueritas dicit. Ibunt hi
in supplicium eternũ: iusti
autẽ in uitã ȩternã. Si gͦ hoc
uerum non ẽ. quod minatꝰ ẽ: neq
illud uerum ẽ. quod ꝓmisit. At
inquiunt. Ideo ȩtern̾a pen̾a pec¬
cantibꝰ minatꝰ ẽ: ut eos a peccatoꝵ
ꝑpetratione compesceretͥ quia
creature suȩ ȩterna supplicia mi¬
nari debuit. non inferre. Quibꝰ

Expanded text:
minari quandoque in suppliciis minari quandoque in suppliciis supernam animadversionem putat. Igitur antiquus iste persuasor in membris suis, id est in mentibus certo fine determinat, ut eorum culpas sine termino correptionis extendat; et eo magis hic peccata non finiant, quo istic aestimant peccatorum supplicia finienda. 35. Sunt enim nunc etiam qui idcirco peccatis suis ponere finem negligunt, quia habere quandoque finem futura super se judicia suspicantur. Quibus breviter respondemus: Si quandoque finienda sunt supplicia reproborum, quandoque finienda sunt ergo et gaudia beatorum. Per semetipsam namque Veritas dicit: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam . Si igitur hoc verum non est quod minatus est, neqillud verum est quod promisit. At inquiunt: Ideo aeternam poenam peccantibus minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compesceret, quia creaturae suae aeterna supplicia minari debuit, non inferre. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mentes inerroris tenebras te¬
neat: quanto ꝑ eos foris quasi
potentiꝰ lucẽ demiraculis os¬
tentat. S sunt non nulli qui
sciant et falsa eẽ signa quȩ exi¬
bet: et uera supplicia ad quȩ
decipiens trahit. Horum corda
leuiathan iste quia sciͣtatis os¬
tentatione non intercipit: in
alia se eis illusione componit.
Quosdam namq hec scientes.
s tamen presentẽ uitã diligen¬
tes conspicit: quorum ꝓtinus
mentibꝰ uentura supplia leuigat:
finienda quandoq districtio¬
nis iudicia asserit: ⁊ deceptos
callide ad presentes uolupta¬
tes rapit. Unde ⁊ aꝑte mox
in comprehensibiliaq iudicia
abysus soleant nomine desig¬
nari: psalmista testat᷑ dicens. Iudi¬
cia tua abẏssus multa. Senectus
athan itaq iste estimabit abys¬
sum quasi senescentẽ : qr reꝑboꝵ
corda sic fatuat: ut suspicionẽ
eis de uenturo iudicio quod qͣ¬
si finiatur infundat. Abyssũs
namq senescere estimat: qui ter¬

Expanded text:
mentes in erroris tenebris tementes in erroris tenebris teneat, quanto per eos foris quasi potentius lucem de miraculis ostentat. Sed sunt nonnulli qui sciant et falsa esse signa quae exhibet, et vera supplicia ad quae decipiens trahit. Horum corda Leviathan iste, quia sanctitatis ostentatione non intercipit, in alia se eis illusione componit. Quosdam namque haec scientes, sed tamen praesentem vitam diligentes conspicit, quorum protinus mentibus ventura supplicia levigat, finienda quandoque districtionis judicia asserit, et deceptos callide ad praesentes voluptates rapit. Unde et apte mox incomprehensibiliaque judicia, abyssi soleant nomine designari, Psalmista testatur dicens: Judicia tua abyssus multa . Senectus athan itaque iste aestimabit abyssum quasi senescentem, quia reproborum corda sic infatuat, ut suspicionem eis de venturo judicio quod quasi finiatur infundat. Abyssum namque senescere aestimat, qui ter
Abbreviated transcription (Latin):
so nomine uirtutis. ac si ungu̾e¬
ta bulliant ostendit: ut tanto
atrociores ad crudelitate fiat:
quanto se etiam mereri premia
quasi ꝓ zelo religionis existimãt.
Iustũq ħ ẽ. diuino iuditio: ut
qui pietatis ium ꝑpendere.
et custodire negligunt. suspi¬
cionis suȩ odore fallantur. Un
de ad illusionis augmentum
eos crudelia ꝑpetrantes. signa
quoq et ꝓdigia subsequunt᷑
sicut ⁊ recte subiungit᷑. Dost¬
hibetur: qr quaqua transit
ad mirationẽ nimiam. ex mira¬
culoꝵ suoꝵ claritate derelin¬
quit: ⁊ siue ꝑ se. seu ꝑ ministros
suos. quolibet ꝓdeat. menda¬
cibꝰ signis choruscat. Unde
et hoc quod iam sepe ꝓtulimꝰ¬
in euangłio ueritas. dicit.Sur¬
gent pseudo. xpͣi. et pseudo ꝓpħȩ.
et dabunt signa magna ⁊ ꝓdigia.
ita ut in errorem inducantur.
si fieri potest etiam electi. Se¬
mita gͥ post leuiathan lucet:
quia quorum corda penetrat.
eorum opera ꝓdigris illustrat:
ut nimirum tanto altiꝰ eorum

Expanded text:
so nomine virtutis, ac si unguenso nomine virtutis, ac si unguenta bulliant, ostendit, ut tanto atrociores ad crudelitatem fiant, quanto se etiam mereri praemia quasi pro zelo religionis existimant. Justumque hoc est divino judicio, ut qui pietatatis vim perpendere et custodire negligunt, suspicionis suae odore fallantur. Unde et, ad illusionis augmentum, eos crudelia perpetrantes signa quoque ac prodigia subsequuntur, sicut et recte subjungitur: CAerhibetur, quia quaqua transit, admirationem nimiam ex miraculorum suorum claritate derelinquit; et sive per se, seu per ministros suos quolibet prodeat, mendacibus signis coruscat. Unde et hoc quod jam saepe protulimn Evangelio Veritas dicit: Surgent pseudochristi et pseudoprophetae, et dabunt signa et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Semita igitur post Leviathan lucet, quia quorum corda penetrat, eorum opera prodigiis illustrat, ut nimirum tanto altius eorum
Abbreviated transcription (Latin):
se agere suspicentur: qua sibe¬
ne eis redolet. id quod zelo reli¬
gionis erercent. Unde in euange
sicut olla feruent. dum crude¬
liter ꝑsequuntur: s apud eos ip¬
sa ꝑsecutio. unguentoꝵ flagran¬
tiam redolet:dum mens eoꝵ
uanis suspicionibꝰ decepta esti¬
mat᷑. quia dõ obsequium ꝑsoluat.
Inscriptura enim saera unguen¬
toꝵ odoribꝰ opinio solet signari
uirtutũ. Unde sponsa in canti¬
cis canticoꝵ sponsũ desiderans
dicit. In odorẽ unguentoꝵ tuoꝵ
currimꝰ. Et unde paulus apłs.
uirtutũ laude flaglare se sci¬
ens: ait. xp̃i bonꝰ odor sumꝰ dõ.
Itaq leuiathan iste qr ministros
illiꝰ ꝑditi uasis sui incredulitatiᷤ
opera sub opinione laudis et
pretextu uirtutis intercipit:
postquam dictum ẽ. feruescere
faciet quasi ollam ꝓfundũ ma¬
re. Recte mox subditur. Po¬
net quasi cũ unguenta bulliuĩt.
Quod enim ꝑ crudelitatis incen¬
dium mare feruet: hoc in eoꝵ¬
dẽ iudicio qui excitantur fal¬

Expanded text:
se agere suspicentur, quasi bese agere suspicentur, quasi bene eis olet id quod zelo religionis exercent. Unde in Evangelsicut olla fervent, dum crudeliter persequuntur; sed apud eos ipsa persecutio unguentorum fragrantiam redolet, dum mens eorum, vanis suspicionibus decepta, aestimat quia Deo obsequium persolvat. In Scriptura enim sacra unguentorum odoribus opinio solet signari virtutum. Unde sponsa in Canticis canticorum sponsum desiderans dicit: In odore unguentorum tuorum currimus . Et unde Paulus apostolus virtutum laude fragrare se sciens, ait: Christi bonus odor sumus Deo . Itaque quia Leviathan iste ministros illius perditi vasis sui in crudelitatis opera sub opinione laudis et praetextu vitututis intercipit, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, recte mox subdidit: Ponet quasi cum unguenta bulliunt. Quod enim per crudelitatis incendium mare fervet, hoc in eorumdem judicio qui excitantur fal
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uita scłarium: Quid ꝑ pro¬
fundum: nisi alte ⁊ abdite eoꝵ
cogitationes exprimuntur:
Quod ꝓfundũ mare leiuathan
iste quasi ollam facit feruescere:
quia nimirum constat. quod ꝑ¬
secutionis extremȩ tpr contra
electoꝵ uitã studeat animos re
excitare. Tunc ꝓfundũ mare
quasi olla feruescit: cũ corda
dilectorum scłi ualido ardore
succendit. Et quȩ hoc pacistẽ¬
pore intra suam maliciam clau¬
sa latuerunt: tunc inestũ im¬
manissime ꝑsecutionis ebulli¬
unt: ac ꝑ abrutam crudelita¬
tis aꝑte licentiam ea quȩ diu
presserant. odia antiqui liuoris
eralant. Quia autẽ pestifero er¬
rore ꝑsuasi. sic isti famulantur
antixp̃o. ut tunc uerius prebere
se estiment obsequium xp̃o: pꝰqmͣ
dixit feruescere faciet quasi ol¬
lam ꝓfundũ mare: apte subiunx̃.¬
ebulliunt. fraglantiam suauita¬
tis reddunt. Quia ergo leiathan
iste ita seducit corda reꝓborum.
ut quicquid agunt ex iniquita¬
te ꝑfidiȩ. ꝓueritate recte fidei

Expanded text:
nisi vita saecularium, quid per profundum, nisi altae et abditae eorum cogitationes exprimuntur? Quod profundum mare Leviathan iste quasi ollam facit fervescere, quia nimirum constat, quod persecutionis extremae tempore contra electorum vitam studeat animos repelitatis excitare. Tunc profundum mare quasi olla fervescit, cum corda dilectorum saeculi valido ardore succendit, et quae hoc pacis tempore intra suam malitiam clausa latuerunt, tunc in aestum immanissimae persecutionis ebulliunt, ac per abruptam crudelitatis apertae licentiam ea quae diu presserant odia antiqui livoris exhalant. Quia autem pestifero errore persuasi, sic in istis famulantur Antichristo, ut tunc verius praebere se aestiment obsequium Christo, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, apte subjunxbulliunt, fragrantiam suavitatis reddunt. Quia ergo Leviathan iste ita seducet corda reproborum, ut quidquid agunt ex iniquitate perfidiae pro veritate rectae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ monstrant. Quando uero
in lapsum nequitiȩ corruunt:
electis post se ꝑgentibꝰ quasi
cauendam suꝑbiȩ foueã osten¬
dunt. Eat gͦ leuiathan iste:⁊
soli sibi radios subdat: atq au¬
rũ. luti sibi more subiciat. Scit
omnipotens dsͣ ad electoꝵ suoꝵ
solatium bene utimalo repboꝵ:
quando hi qui ad illũ ꝑuentu¬
ri sunt. et suis ad eum meritis ꝓ¬
ficiunt:ͥ ⁊ sepe in eo quod suꝑbe
sapiunt. alienis lapsibꝰ corrigun¬
tur. S si hȩc leuiathan agit.
in eis etiã quod claros aliqua
uirtꝰ ostendit: quid de illis fa¬
cturus ẽ. quorum mens uel
Quod tamen diumꝰ sermo aꝑte
exprimit dum subiungit.

Expanded text:
tibus monstrant; quando vero tibus monstrant; quando vero in lapsum nequitiae corruunt, electis post se pergentibus quasi cavendam superbiae foveam ostendunt. Erat ergo Leviathan iste, et solis sibi radios subdat, atque aurum luti more subjiciat. Scit omnipotens Deus ad electorum suorum solatium bene uti malo reproborum, quando hi qui ad illum perventuri sunt, et suis ad eum meritis proficiunt, et saepe in eo quod superbe sapiunt, alienis lapsibus corriguntur. Sed si haec Leviathan iste agit in eis etiam quos claros aliqua virtus ostendit, quid de illis facturus est quorum mens vel Quos tamen divinus sermo aperte exprimit, dum subjun
Abbreviated transcription (Latin):
electis uiuant: dũ exemplis
siuis ad bene uiuendi studia ꝑ¬
seueraturos alii ñ ꝑseueraturi
ꝓuocant. Sepe enĩ quosdam
uidemꝰ uiam ingredi. ad locũ
ꝓpositum festinare. quos alii ꝙ
euntes conspiciunt sequuntur:
eundemq pariter locum petuͣt.
Si fit plerumq irruente aliquo
implicationis articulo post se
redeant qui preibant: et hi ad
locum ꝑueniant qui sequebant᷑.
Ita nimirum sunt: qui non ꝑse¬
ueraturi uiam scĩtatis arripuit̃
Iecirxo enim uirtutisiter ñ ꝑse¬
ueraturi inchoant: ut eis qui
ꝑuenturi sunt qua gradiunt᷑
ostendant. Quorum etiã casus
utilitate non modica. electoꝵ
ꝓuectibꝰ seruit. quia illoꝵ lapsui
dum conspiciunt. de suo statu
contremiscunt: et runa que
illos dãpnat. istos humiliat.
Discunt enim insuꝑni adiuto¬
rii ꝓtectione confidere: dum
plerosq conspiciunti de suis
uiribus cecidisse. Quando gͦ
bene agere uidentur reꝑbi:
quasi planum iter electis sequẽ¬

Expanded text:
electis vivant, dum exemplis electis vivant, dum exemplis suis ad bene vivendi studia perseveraturos alios non perseveraturi provocant. Saepe enim quosdam videmus viam ingredi, ad locum opositum festinare, quos alii quia euntes conspiciunt sequuntur; eumdemque locum pariter petunt. Sed fit plerumque ut, irruente aliquo implicationis articulo, post se redeant qui praeibant, et hi ad locum perveniant qui sequebantur. Ita nimirum sunt qui non perseveraturi viam sanctitatis arripiunt. Idcirco enim virtutis iter non perventuri inchoant, ut eis qui perventuri sunt qua gradiantur ostendant. Quorum etiam casus, utilitate non modica, electorum profectibus servit, quia illorum lapsum dum conspiciunt, de suo statu contremiscunt; et ruina quae illos damnat istos humiliat. Discunt enim in superni adjutorii protectione confidere, dum plerosque conspiciunt de suis viribus cecidisse. Quando ergo bene agere videntur reprobi, quasi planum iter electis sequen
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑdat et ante homies unde ho¬
minibus placuit: qui hoc unde
deo displicuit corrigere numqmͣ
curauit. Aliꝰ patientiȩ studet: s
inuidere aliis ⁊ seruare in corde
maliciam non cauet. Fit quando¬
q impaciens: quia du latuit do¬
lens. hi itaq et ꝑ aliquid aurũ
sunt: et ꝑ aliquid lutum. Atq¬
hoc aurum quasi lutum sterni¬
tur: quando occultis peccatis
ex igentibꝰ etiam uirtus que pub¬
lice clarierat. dissipatur. Sed
opere precium credimꝰ si in his
uirtutem suꝑni ordinis subtiliꝰ
ꝑpendamꝰ. sepe enim omnipo¬
tens ds̃ occulta eorum mala di¬
u tolerat: et aꝑta eoꝵ bona elec¬
torum suorum usibꝰ ꝓfutura dis¬
pensat. Nam non nulli mundũ
nequaquam funditꝰ deserentes.
ñ ꝑseueraturi angustũ iter ar-¬
ripiunt: s ad querendam angu¬
stam uiam exemplo suo eos qͥ¬
ꝑseueraturi sunt accendunt.
Unde ⁊ plerumq contingit. ut
ipsum hoc. quod bene uident᷑
uiuere. non sibi s solis pocius

Expanded text:
ut perdat ante homines unde hout perdat ante homines unde hominibus placuit, qui hoc, unde Deo displicuit, corrigere nunquam curavit. Alius patientiae studet; sed dum invidere aliis, et servare in corde malitiam non cavet, fit quandoque impatiens, qui diu latuit dolens. Hi itaque et per aliquid aurum sum, et per aliquid lutum hoc aurum quasi lutum sternitur, quando occultis peccatis exigentibus etiam virtus, quae publice claruerat, dissipatur. § 1: Sed operae pretium credimus, si in his virtutem superni ordinis subtilius perpendamus. Saepe enim omnipotens Deus occulta quorundam mala diu tolerat, ut aperta eorum bona electorum suorum usibus profutura dispenset. Nam nonnulli, mundum nequaquam funditus deserentes, non perseveraturi angustum iter arripiunt, sed ad quaerendam angustam viam exemplo suo eos, qseveraturi sunt accendunt. Unde plerumque contingit ut ipsum hoc quod bene videntur vivere, non sibi, sed solis potius
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe namq homo multis occul¬
te peccatis inuoluitur: et inu¬
na aliqua uirtute magnus uide¬
tur. Quȩ ipsa quoq uirtꝰ in anes¬
cens deficit: quia dum innotes
cit hominibꝰ pculdubio laudat᷑
eiꝰq laus inaniter appetiturꝰ. Un¬
de fit ut et ipsa uirtꝰ ante dĩ ocłoᷤ
uirtꝰ ñ sit: dum abscondit quod
displicet prodit quod placet.
Quȩ itaq eẽ merita apud dñm
possunt: quando et mala occulta
sunt. et bona publica: Plerũq
enim sicut diximꝰ latet superbia.
et castitas innotescit. Atq ideo
ostensa diu castitas circa finẽ
uite ꝑditur: quia cooꝑta suꝑ¬
bia usq ad finẽ incorrecta reti¬
netur. Aliꝰ elemosinis uacat:
ꝓpria distribuit: s tamen mul¬
tis iniusticiis seruit: uel fortas¬
se lingua in detractionibꝰ exerit.
Et fit plerũq ut is qui mise¬
ricors fuerat: iuxta uitȩ suȩ
terminũ. rapacitatis ⁊ crude¬
litatis stimulis mardescat.
Quod ualde iudicio usto agit᷑.

Expanded text:
Saepe namque homo multis occulSaepe namque homo multis occulte peccatis involvitur, et in una aliqua virtute magnus videtur, quae ipsa quoque virtus inaniscens deficit, cit hominibus, procul dubio laudatur, ejusque laus inhianter appetitur; unde fit, ut et ipsa virtus ante Dei oculos virtus non sit, dum abscondit quod displicet, prodit quod placet. Quae itaque esse merita apud Deum possunt, quando et mala occulta sunt, et bona publica? Plerumque enim, sicut diximus, latet superbia, et castitas innotescit. Atque ideo ostensa diu caritas circa vitae finem perditur, quia cooperta superbia usque ad finem incorrecta retinetur. Alius eleemosynis vacat, propria distribuit, sed tamen multis injustitiis servit, vel fortasse linguam in detractionibus exercet, et fit plerumque, ut is, qui misericors fuerat, juxta vitae suae terminum rapacitatis et crudelitatis stimulis inardescat. Quod valde justo judicio agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quocies castitatẽ fideliũ ꝑ carniᷤ
uicia sternit. Tocies aurũ uelut
lutum calcat: quociens sensum
continentium. ꝑ immunda de-¬
sideria dissipat. Quod tunc
tanto uehementiꝰ ꝑagit: quan¬
to suȩ ꝑdite libertati cõmissus.
hoc quod appetit effrenatiꝰ per¬
petrat. Et fortasse quempiã¬
moueat. cur miserioors ds̃ fieri
ista ꝑmittat. ut leuiathan iste
seu nunc ꝑ suggestiones calli-¬
das. siue tunc ꝑ dãpnatũ illũ
quem replet hominem. uel solis
sibi radios id ÷ doctos quosq sa¬
pientesq subiciat:: uel aurum
hoc ÷ uiros sanctitatis clarita¬
te fulgentes. quasi lutũ sibi
uiciiꝰ comquinando substernat.
Sed citiꝰ respondemꝰ: quia aurũ
quod prauis eiꝰ ꝑsuasionibꝰ qͣsi
lutũ sterni potuerit. aurum
ante dei oculos numquam fuit.
Qui enim seduci quandoq non re¬
uersuri possunt: quasi habitam
sanctitatẽ ante oculos hominũ
uidentur amittere: s eam ante
dei oculos numquam habuert᷑.

Expanded text:
quoties castitatem fidelium per carnis quoties castitatem fidelium per carnis vitia sternit. Toties aurum velut lutum calcat, quoties sensum continentium per immunda desideria dissipat. Quod tunc tanto vehementius peragit, quanto, suae perditae libertati commissus, hoc quod appetit, effrenatius perpetrat. moveat cur misericors Deus fieri ita permittat, ut Leviathan iste, seu nunc per suggestiones callidas, sive tunc per damnatum illum quem replet hominem, vel solis sibi radios, id est doctos quosque sapientesque subjiciat, vel aurum, hoc est viros sanctitatis claritate fulgentes, quasi lutum sibi vitiis coinquinando substernat. Sed citius respondemus, quod qui pravis ejus persuasionibus quasi lutum sterni potuerit, aurum ante Dei oculos nunquam fuit. Qui enim seduci quandoque non reversuri possunt, quasi habitam sanctitatem ante oculos hominum videntur amittere, sed eam ante Dei oculos nunquam habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinarũ. uel sordes carnali¬
um uoluptatũ. nil obstat intel¬
ligi. Quia enim multos leuiathan
iste. qui intra scãm eccłiã. fulgo¬
re iusticiȩ resplendere uide¬
bantur. tunc uel terrenarum
rerum concupiscentia. uel erran¬
tis doctrinȩ contagio. uel car¬
nalibus sibi uoluptatibꝰ subiẽ:
aurũ sibi ꝓculdubio quasi lu¬
tũ sternit. Aurũ enĩ quasi lu¬
tũ sternere ẽ: in quibꝰdã uitȩ
mundiciã ꝑ illicita desideria
conculcare: ut hi etiã sordidis
eiꝰ uestigiis seruiant: qui con¬
tra illũ priꝰuirtutũ splendore
rutilabant. Antiquus itaq hostis
alios tunc subspecie sanctitatis
illudit: alios autẽ ꝑ fȩda uicia
uitȩ carnalis intercipit. Sed tcͣ
ꝑ hec aꝑte grassabitur: nunc au¬
tem multorum cordibꝰ occultȩ
dñatur. sic̃ paulus apłs dicit.
Ut reueletur in suo tpͣr: nã mi¬
nisterium iam operatur iniqui¬
tatis. Tocies gͥ etiam nunc au¬
rum sibi quasi lutum subicit:

Expanded text:
doctrinarum, vel sordes carnalidoctrinarum, vel sordes carnalium voluptatum nil obstat intelligi. Quia enim multos Leviathan iste, qui intra sanctam Ecclesiam fulgore justitiae resplendere videbantur, tunc vel terrenarum rerum concupiscentia, vel errantis doctrinae contagio, vel carnalibus sibi voluptatibus subjicit, aurum sibi procul dubio quasi lutum sternit. Aurum enim quasi lutum sternere, est in quibusdam vitae munditiam per illicita desideria conculcare, ut hi etiam sordidis ejus vestigiis serviant, qui contra illum prius virtutum splendore rutilabant. Antiquus itaque hostis aliis tunc sub specie sanctitatis illudit, alios autem per foeda vitia vitae carnalis intercipit. Sed tunc per haec aperte grassabitur, nunc autem multorum cordibus occulte dominatur, sicut Paulus Apostolus dicit: Ut reveletur in suo tempore, nam mysterium jam operatur iniquitatis . Toties igitur etiam nunc aurum sibi quasi lutum subjicit,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ pulcͥtudo deseritur. Co¬
lor optimꝰ mittatꝰ : cum splendor
innocentiȩ. infeditatẽ uertit᷑
cra aliquando eloquio terrenarũ
rei᷑ multiplicitas. aliquando sordi¬
dum sapiens iniqua doctrina:
aliquando autẽ desiderii carna-¬
lis illecebra designat᷑. ꝑlutum
quippe terrenarũ rerũ multipli-¬
contra se densũ lutũ: Uenso enĩ
luto se aggrauat: qui ꝑ auari¬
ciã terrena multiplicans pec¬
cati sui se oppressione coangu¬
stat. Rursum luti nomine doc¬
trina sordidum sapiens designat᷑:
Ac si diceret. Aꝑiusti iter predi¬
catoribꝰ tuis: inter doctrinas
entes. F lutũ quoq desiderĩ
sordide uoluptatis exprimitur:
sicut psalmista deprecans ait.
Eripe me de luto: ut nͣ inhereã.
Iuto quippe inherere ẽ: sordidiᷤ
desideriis concupiscentiȩ car¬
nalis inquinari. Hoc gͥ loco au
rum. claritas scĩtatis accipit᷑.
lutũ uero: uel terrenarũ rerũ
auariciã. uel prauarũ contagia

Expanded text:
justitiae pulchritudo deseritur. Cojustitiae pulchritudo deseritur. Color optimus mutatur, cum splendor innocentiae in foeditatem vertitur cro eloquio aliquando terrenarum rerum multiplicitas, aliquando sordidum sapiens iniqua doctrina, al quando desiderii carnalis illecebra designatur. Per lutum quippe terrenarum rerum multiplicontra se 1129 densum lutum ? Denso enim se luto aggravat, qui per avaritiam terrena multiplicans, peccati sui se oppressione coangustat. Rursum luti nomine doctrina sordidum saAc si diceret: Aperuisti iter praedicatoribus tuis, inter doctrinas entes. Per lutum quoque desiderium sordidae voluptatis exprimitur, sicut Psalmista deprecans ait: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Luto quippe inhaerere, est sordidis desideriis concupiscentiae carnalis irum claritas sanctitatis accipitur, lutum vero vel terrenarum rerum avaritiam, vel pravarum contagia
Abbreviated transcription (Latin):
iam amoris uincula restringere.
Rursum auri nomine nitor głȩ
temporalis ex primitur. sic̃ ꝑ ꝓ
ꝑħam dicit᷑. Calix aureus babi¬
lon. Quid enim babilonis nomi¬
ne: nisi huiꝰ mundi gła designat᷑:
mentes in sui concupiscentia
debriat. ut speciosa tẽporalia
appetant : ⁊ inuisibilia pulchra
contẽpnant. Hoc aureo calice
prima sponte sua ȩua debriata
ẽ: de qua hystoria ueritatis dic̃.
q cum uetitũ lignũ concupiscẽt:
uidit quod ẽẽt pulchrũ uisu. as¬
pectuq delectabile: et comedit.
aureus gͦ babilon calix ẽ: quia
dum uisum exterioris pulcritudi¬
nis ostendit: sensum internȩ re¬
ctitudinis subtrahit. Rursum
auri nomine splendor sc̃itatis
accipitur: sicut iudaicum ppłm
absplendore iusticie. ad nequi¬
cie tenebras cõmutatũ. hiere
mias deplorat dicens. Quomodo
obscuratum ẽ aurum: mutatꝰ ẽ.
color optimꝰ. Sicut enĩ ⁊ superiꝰ
diximꝰ. aurum obscuratur: cuͣ
sequentibꝰ iniquitatum tenebris

Expanded text:
jam amoris vincula restringere. jam amoris vincula restringere. Rursum auri nomine, nitor gloriae temporalis exprimitur, sicut per Prophetam dicitur: Calix aureus Babylon . Quid enim Babylonis nomine, nisi hujus mundi gloria designatur? mentes in sua concupiscentia debriat, ut speciosa temporalia appetant, et invisibilia pulchra contemnant. Hoc aureo calice prima sponte sua Eva debriata est, de qua historia veritatis dicit, quia cum vetitum lignum concupisceret, vidit quod esset pulchrum visu, aspectuque delectabile et comedit . Aureus ergo Babylon calix est, quia dum visum exterioris pulchritudinis ostendit, sensum internae rectitudinis subtrahit. Rursum auri nomine splendor sanctitatis accipitur, sicut Judaicum populum a splendore justitiae ad nequitiae tdeplorat dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Sicut enim superius diximus, aurum obscuratur, cum subsequantibus iniquitatum tenebris,
Abbreviated transcription (Latin):
appellatione quippe auri in sacio
eloquio aliquando diuinitatis
claritas. aliquando splendor su¬
ꝑne ciuitatis. aliquando caritaᷤ.
aliquando nitor głȩ scłaris: ali¬
quando autẽ pulcritudo scĩta¬
tis accipit᷑. Auri enim nomine
ipsa intima diuinitatis claritas
canticis species sponsi describit᷑.
uinitatis suȩ nobis claritate
splendor suꝑnȩ ciuitatis accipit᷑:
sicut hanc ioħes uidisse destatur.
dicens. Ipsa ciuitas auro mundo.
simile iutro mundo. Aurũ namq
ex quo illa ciuitas constat: simi¬
le iuitro dicitur: ut ⁊ ꝑ aurũ clara
et ꝑ uitrum ꝑspicua designetur.
Rursum auri nomine claritas in¬
timat᷑: sicut angłm quẽ sibi loqͥ
isdem ioħes aspexit ad manimillaᷤ
zona aurea cinctum uidit: quia
ctora dũ penali iam timori nequa¬
quam subiecta sunt. atq a se ui¬
cissim nulla scissione soluuntur :
ex sola se caritate constringunt.
Tonam quippe auream circa ma¬
millas habere ẽ: cunctos muta
bilium cogitationum motꝰ ꝑ soliꝰ

Expanded text:
appellatione in sacro eloquio aliquando divinitatis claritas, aliquando splendor supernae civitatis, aliquando claritas, aliquando nitor gloriae saecularis, aliquando pulchritudo sanctitatis accipitur. Auri enim nomineipsa intima divinitatis claritas nsa species sponsi describitur. vinitatis suae nobis claritate splendor supernae civitatis accipitur, sicut hanc Joannes se vidisse testatur, dicens: Ipsa civitas aurum mundum simile vitro mundo . Aurum namque ex quo illa civitas constat, simile vitro dicitur, ut et per aurum clara, et per vitrum perspicua designetur. Rursum auri nomine charitas intimatur, sicut Angelum quem sibi loqui idem Joannes aspexit , ad mamillas zoctora, dum poenali jam nequaquam timori subjecta sunt, et a se vicissim nulla scissione solvuntur, ex sola charitate constringuntur. Zonam quippe auream circa mamillas habere est bilium cogitationum motus per solius
Abbreviated transcription (Latin):
ex alia tegitur. ex alia actione
denudatur. Qui uero sub rege
humilitatis militant. semꝑ pa¬
uidi. atq ex omni latere circũ¬
specti. aduersum iacula elati¬
onis pugnant: et quasi contra
uenientes ictus solum magis
in suo corpore oculum custodi¬
unt. dum in semet ipsis prinei¬
paliter humilitatem tuentur.

Expanded text:
ex alia tegitur, ex alia actione ex alia tegitur, ex alia actione denudatur. Qui vero sub rege humilitatis militant, semper pavidi, atque ex omni latere circumspecti, adversum jacula elationis pugnant, et quasi contra venientes ictus solum magis in suo corpore oculum custodiunt, dum in semetipsis principaliter humilitatem tuentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad spineã coronam. ad erucẽ ad¬
lanceam. atq ad mort̾e ueniens
menbra sua admonet dicens.
Siquis michi ministrat me seqͣ¬
tur. Quia gͥ redemptor ñr corda
regit humilium. et leuiathan
iste rex dicitur suꝑborum: aꝑte
cognoscimꝰ quod eiudentissimuͣ
reꝓborum signum suꝑbia ẽ: at
contra humilitas electorum.
Cum gͥ quam quisq habeat
agnoscitur: sub quo rege mi¬
litet inuenitur. Unus quisq
enim quasi quendam titulum
portat operis: quo facile osten¬
dat sub cuiꝰ seruiat potestate
rectoris. Unde ⁊ ꝑ euangelium
dr. Ex fructibꝰ eoꝵ cognoscetis
eos. Nle gͥ nos leiathan istiuis
menbra. uel mira faciendo fal¬
lerent: aꝑtum signum dñs qͦ
deprehendi ualeant demonstra¬
uit dicens. Ipse ẽ rex suꝑ uni¬
uersos filios suꝑbiȩ. Qui et¬
si quando fictam speciem humi¬
litatis assumunt: semet ip̃sos
tamen celare in omnibus neqͣ¬
quam possunt: quia eoꝵ suꝑbia
diu latere non sustinens. et cuͣ

Expanded text:
ad spineam coronam, ad crucem, adad spineam coronam, ad crucem, adlanceam, atque ad mortem veniens, membra sua admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequia igitur Redemptor noster corda regit humilium, et Leviathan iste rex dicitur superborum, aperte cognoscimus quod evidentissimum reproborum signum superbia est, at contra humilitas electorum. Cum ergo quam quisque habeat cognoscitur, sub quo rege militet invenitur. Unusquisque enim quasi quemdam titulum portat operis, quo facile ostendat sub cujus serviat potestate rectoris. Unde et per Evangelium dicitur: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ne igitur nos Leviathan istius membra vel mira faciendo fallerent, apertum signum Dominus quo deprehendi valeant demonstravit, dicens: Ipse est rex super universos filios superbiae. Qui etsi quando fictam speciem humilitatis assumunt, semetipsos tamen celare in omnibus nequaquam possunt, quia eorum superbia diu latere non sustinens, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cur precepit uobis ds̾ ut non
comederetis ex omni ligno para¬
disi. ⁊ paulo post. scit enim ds̃
quod in quocumq die comede¬
ritis ex eo. aꝑientur oculi urͣi:
iste dicit. non quero uoluntatẽ
meam. s uoluntatem eiꝰ qui mi¬
sit me. Ille ꝑ menbra sua loquit᷑
dicens. nullum pratum sit. quod
ñ ꝑtranseat luxuria nr̃a. corone¬
mus nos rosis antequã marces¬
cant: ubiq relinquamꝰ signa le¬
ticiȩ nrͣȩ : iste menbris suis pͣ¬
nuntiat dicens. plorabitis ⁊ fle¬
bitis uos: mundus aũt gaude¬
bit. Ille nil aliud mentes sibi
subditas docet. quam celsitudi¬
nis culmen appetere: cuncta
cendere: societatem omnium
hominum alta elatione transire.
ac se se et contra potentiam cõ¬
ditoris erigere: siẽ de eis ꝑ psal¬
mistã dicitur. transierunt in
dispositione cordis. cogitauert̃
et locuti sunt nequicias. iniqͥ¬
tatem in excelso locuti sunt:
iste ad sputa. ⁊ palmas: ⁊ colaphoᷤ.

Expanded text:
Cur praecepit vobis Deus ut non Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis ex omni ligno paradisi ? Et paulo post: Scit enim Deus, 1142 quod in quacunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri ; iste dicit: Non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Ille per membra sua loquitur, dicens: Nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra; coronemus nos rosis antequam marcescant, ubique relinquamus signa laetitiae nostrae ; iste membris suis praenuntiat, dicens: Plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit . Ille nihil aliud mentes sibsubditas docet, quam celsitudinis culmen appetere, cuncta cendere, societatem omnium hominum alta elatione transire, ac sese et contra potentiam conditoris erigere, sicut de eisdem per Psalmistam dicitur: Transierunt in dispositionem cordis, cogitaverunt et locuti sunt nequitias, iniquitatem in excelso locuti sunt ; iste ad sputa, ad palmas, ad colaphos,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ex maniuit formam serui
accipiens. Et ꝑ menbra sua loqͥr
dicens. dñe quis similis tibi :
Iue ꝑ menbra sua loquit᷑ dicens.
nescio dñm et isrłnon dimittã:
iste ꝑsemet ipsum dicit. sidixe¬
ro quia non noui eum: ero simił
uobis mendax. s noui eu̾̃ ⁊ ser¬
monem eiꝰ seruo. Iue dic̃. mea
sunt flumina. et ego feci ea: iste
dicit. non possum ego a me ipso
facere quicquam. Erursum. Pa¬
ter m̃s in me manens: ipse fac̃
opera. Iule regna omnia ostendenᷤᷤ
dicit. tibi dabo potestatem hanc
uniu̾sam et głam illorum. quia
michi tradita sunt. et eui uolo
doilla: iste dicit. Calicem qui¬
dem meum bibetis. sedere ad
dexteram meam ł sinistrã meaͬ
ñ ẽ. meum dare uobis:s quibꝰ
paratum ẽ a patre meo. Ille di¬
cit. eritis sic̃ dii. scientes bonu̾
et malum: iste dicit ñ ẽ. ur̃m
nosse tempora uel momenta que
pater posuit in sua potestate. Il¬
le ut uoluntas diuina despici.
et ut possit ꝓpria suaderi dicit.

Expanded text:
ervi accipiens ; » et per membra sua loquitur, dicens: « Domine, quis similis tibi ? » Ille per membra sua loquitur, dicens: « Nescio Deum, et Israel non dimitto . » Iste per semetipsum dicit: « Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis, mendax: sed novi eum, et sermonem ejus servo . » Ille dicit: « Mea sunt flumina, et ego feci ea . » Iste dicit: « Non possum ego a meipso facere quidquam . » Et rursum: « Pater meus in me manens ipse facit opera . » Ille regna omnia ostendens dicit: « Tibi dabo potestatem hanc universam, et gloriam illorum, quia mihi tradita sunt, et cui volo do illa . » Iste dicit: « Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo . Ille dicit: Eritis sicut dii, scientes bonum et malum ; iste dicit: Non est vestrum nosse tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate . Ille ut voluntas divina despici, et ut possit propria suaderi, dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta gͦ humilitatis uirtꝰ est:
ꝓpter quam solam ueraciter edo¬
cendam is qui sine estimatione
magnꝰ ẽ. usq ad passionẽ factꝰ ẽ.
pariuis. Quia enim originẽ ꝑdi¬
tioni nr̃e se prebuit suꝑbia dia¬
boli: strumentum redẽptionis
nr̃e. inuenta ẽ humilitas dĩ.
hostis quippe nͣr inter omnia
conditꝰ. uideri supra omnia elatꝰ
uoluit: redemptor autem nrͣ
magnꝰ. manens suꝑ omnia. fieri
inter omnia dignatꝰ ẽ paruus.
S meliꝰ et elationis causã dete¬
gimꝰ. et fundamenta humilita¬
tis aꝑimꝰ. si breui cõmemoratio¬
ne ꝑstringimꝰ. quid mortis auctor.
quid uitȩ conditor dicat. Ille naͣq
ait. in celum conscendam: iste au¬
tem ꝑ ꝓpħam dicit. Repleta est
malis anima mea: & uita mea¬
in inferno appropinquauit. Ille
dicit. suꝑ astra cȩli exaltabo soli¬
um meum: iste humano generi
a paradisi sedibꝰ expulso. dicit.
E cce uenio: et habitabo in me¬
dio tui. Iue dic̃ sedebo in monte

Expanded text:
quanta ergo humilitatis virtus est, quanta ergo humilitatis virtus est, propter quam solam veraciter edocendam is, qui sine aestimatione magnus est, usque ad passionem factus est parvus? Quia enim originem perditionis nostrae se praebuit superbia diaboli, instrumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis quippe noster inter omnia conditus, videri supra omnia voluit elatus. Redemptor autem noster magnus manens supra omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Sed melius et elationis causam detegimus, et fundamenta humilitatis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid vitae conditor dicat. Ille namque ait: « In coelum conscendam : » iste autem per Prophetam dicit: « Repleta est malis anima mea, et vita mea inferno appropinquavit . » Ille dicit: « Supra astra coeli exaltabo solium meum . » Iste humano generi a paradisi sedibus expulso dicit: « Ecce venio et habitabo in medio tui . » Ille dicit: « Sedebo in monte
Abbreviated transcription (Latin):
audiant illi cum de accepta po¬
testate gloriantur. hoc quod ha¬
brahȩ uocȩ. ardenti diuiti dicit᷑.
memento fili. quia recepistibo¬
na inuita tua: audiant isticũ
contra rectores suos inquerela
prosiliunt. hoc quod murmuran¬
tippło moy si et aaron uocibus
respondetur.Nlec contra nos ẽ.
murmur urͣm:s: contra dñm.
Nos enim quid sumus: Audiãt
illi. turbabuntur in conspectu
eiꝰ. patres orphanorum ⁊ iudices
uiduarum: audiant isti quod
simul om̃s. ds suꝑbit resistit:
humilibꝰ autẽ dat graͣm. Audi¬
ant om̃s. Iminundus ẽ. apud
dm̃: omnis qui exaltat cor suũ.
audiant om̃s. Quid suꝑbit
langoris pestem. audiamus
cuncti: quod magistra ueritas
namq unigenitꝰ dĩ filiꝰ formã
infirmitatis nr̃e suscepit: ad hoc
inuisibilis. non solum uisibilis. S
etiam despectuᷤᷤ apparuit: ad hoc
contumeliarum ludibria. et ir¬
risionum ꝓbra. passionum tormͣ¬
ta tolerauit: ut suꝑbum ñ eẽ ho¬
minem doceret humilis ds̃.

Expanded text:
Audiant illi, cum de accepta potestate gloriatur, hoc quod Abrahae voce ardenti diviti dicitur: « Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua . » Audiant isti, cum contra rectores suos in querela prosiliunt, hoc quod murmuranti populo Moysi et Aaron vocibus respondetur: « Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum: nos enim quid sumus ? » Audiant illi: « Turbabuntur in conspectu ejus patres orphanorum et judices viduarum . » Audiant isti, quodsimul omnes: « Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . » Audiant omnes: « Immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor . » Audiant omnes: « Quid superbit languoris pestem, audiamus cuncti, quod magistra Veritas namque unigenitus Dei Filius formam infirmitatis nostrae suscepit; ad hoc invisibilis non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit; ad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum opprobria, passionum tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus;
Abbreviated transcription (Latin):
illi ut afficeret homines estu ⁊
igni: quia dum sapientes uiri
cruciatibꝰ uicti. male agendi
errore tanguntur: illorũ exem¬
plo ꝑsuasi infirmi quiq tẽꝑalibꝰ
desideriis in ardescunt. Ruine
namq fortium: augmenta pre¬
stant ꝑdicionibꝰ infirmorum.
Quia sole acum̃ sapientium de¬
signantur : ꝑ cõꝑationẽ quoq
a salomone dr. Sapiens ut sol ꝑ¬
manet : stultꝰ ut luna mutabit᷑.
Hoc gͦ loco quid o solis radios
nisi acumina sapientium de¬
monstrantur: Quia enĩ multi¬

Expanded text:
illi ut afficeret homines aestu et illi ut afficeret homines aestu et igni; quia dum sapientes viri cruciatibus victi male agendi errore tanguntur, illorum exemplo persuasi infirmi quique, temporalibus desideriis inardescunt; ruinae namque fortium augmentum praestant perditionibus infirmorum. Quia sole acumen sapientium designatur, per comparationem quoque a Salomone dicitur: Sapiens ut sol permanet, stultus ut luna mutabitur . Hoc ergo loco quid per solis radium nisi acumina sapientium demonstrantur, qui in