comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Go quidem letor oĩa tibi que pro
bonis habent᷑ prospere fluere. sed ita
si nichil de statu mentis immittent.
Lereor enĩ ne paulatim consuetudo et
iocũditas eaꝵ rerũ sicut fieri solet in ani¬
mũ tuũ repat: ideoq te moneo ⁊ repetens
iterũ iterũ q mouebo. ne oblectamẽta ista
terre pro magnis aut ueris bonis hẽre
te credas. que sũt non tm̃ fallacia quia
dubia. uerũ eciã insidiosa quia dultia.
Nam et ille colluitator ⁊ aduersarius
nrͣ scis quã sit astutus et idem ip̃e uio¬
lentus sicuti ñc uidemꝰ. Is hec oĩa
que illicere possũt pro laqueis hẽt ⁊ qui¬
dem tam subtilibus. ut oculos mentis
effugiant. ne possint hoĩs prouisione ui¬
tari. Sũma gͦ prudentia ẽ pedetemptun
procede. qm̃ utrobiq saltus insidet. et
offensacula pedib latenter opponit.
Taq res tuas proprias in quib nũc
agis suadeo ut pro tua uirtute aut
contempnas si potes. aut nõ magnoꝑe
mireris ¶ Demento ⁊ ueri parentis tui.

Expanded text:
 quidem laetor omnia tibi quae pro bonis habentur prospere fluere, sed ita, si nihil de statu mentis inmutent. uereor enim ne paulatim consuetudo et iucunditas earum rerum sicut fieri solet in animum tuum inrepat, ideoque te moneo et repetens iterumque iterumque monebo, ne oblectamenta ista terrae pro magnis aut ueris bonis habere te credas, quae sunt non tantum fallacia, quia dubia, uerum etiam insidiosa, quia dulcia. nam ille conluctator et aduersanus noster scis quam sit astutus et idem saepe uiolentus, sicuti nunc uidemus. is haec omnia quae inlicere possunt, pro laqueis habet et quidem tam subtilibus, ut oculos mentis effugiant, ne possint hominis prouisione uitari. summa ergo prudentia est pedetemptim procedere, quoniam utrubique saltus insidet et offensacula pedibus latenter opponit. itaque res tuas prosperas in quibus nunc agis suadeo ut pro tua uirtute aut contemnas, si potes, aut non magno opere mireris. memento et ueri parentis tui
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uidetur. mente uix cernitur. cuiꝰ reli¬
gio multis modis impugnari solet ab
hus qui neq ueram sapienciam tenere
potuerũt. neq magni ⁊ celestis archam
comp̾hend̾e̾ racionem. ami cum sint
gradus multi per quos ad domiciliũ ueri-¬
tatis ascenditur non est facile cuilibet
enehi ad sũmũ. Caligantibus enũ ueri¬
tatis fulgore lumĩb qui stabilem gressũ
tenere nõ possũt reuoluũtur in planũ
Primus aũt gradus ẽ intellige̾ falsas
religiones. et abicere impios cultus hu¬
mana manu fabricatoꝵ. Secundus
u̾o ꝑspic̾e animo quod unꝰ sit deꝰ sũmꝰ
cuius potestas ac prouidentia effecerit a
pͥncipio niũdũ. et gubernet ĩ posterum.
¶Iercius. cognosc̾e ninustrũ eiꝰ ac nuĩci¬
um quẽ legauit in terram: quo docente
liberati ab eriore quo impliciti tenebam.
formatiq ad ueri dei cultun iusticiam
quod non fumo non puluere sed malis cogi¬

Expanded text:
non uidetur, mente uix cernitur: cuius relinon uidetur, mente uix cernitur: cuius religio multis modis inpugnari solet ab iis qui neque ueram sapientiam tenere potuerunt neque magni et caelestis arcani conprehendere rationem. Nam cum sint gradus multi per quos ad domicilium ueritatis ascenditur, non est facile cuilibet euehi ad summum. caligantibus enim ueritatis fulgore luminibus qui stabilem gressum tenere non possunt, reuoluuntur in planum. primus autem gradus est intellegere falsas religiones et abicere inpios cultus humana manu fabricatorum, secundus uero, perspicere animo quod unus sit deus summus, cuius potestas ac prouidentia effecerit a principio mundum et gubernet in posterum, tertius, cognoscere ministrum eius ac nuntium quem legauit in terram, quo docente liberati ab errore quo inplicati tenebamur formatique ad ueri dei cultum iustitiam quod non fumo, non puluere, sed malis cogi
Abbreviated transcription (Latin):
carne mortali agentes nr̃is sensibus dĩnare
nõ possumꝰ. Lumen fuĩt mentis hũane
deus est. quem qui cognouerit et ĩ pectus
admiserit: illumĩato corde mysteriũ uerita¬
arbitrabantur. ait se nichil scire nisi unũ
quod nichil sciret. Intellexit enĩ doctrinã
illam nichil hẽre in se certi. nichil ueri.
nec ut putabant quidem simulauit ipãm
doctrinam ut alios refelleret. sed iidit
ex ꝑte aliqua ueritatem. testatus q est
eciam ĩ iudicio situt traditur a platone.
quod missa ẽẽt hũana sapĩa. A deo doctri¬
nam qua tum pħi gloriabant᷑ contẽpsit
derisit. abiecit. ut id̃ ipm̃ pro sũma doctri¬
na profiteret᷑ quod nichil scire didicisset.
I gͦ nulla est sapientia hũana ut
socrates docuit. ut plato tradidit.
apparet ẽẽ diuinam. nec ulli alii quã deo
ueritatis noticiam subiacere. Deus gͥ
noscendus est. in quo solo ueritas ẽ. Ille
mũdi parens ⁊ conditor reꝵ. qui oculis

Expanded text:
carne mortali agentes nostris sensibus diuinare carne mortali agentes nostris sensibus diuinare non possumus. lumen autem mentis humanae deus est, quem qui cognouerit et in pectus admiserit, inluminato corde mysterium ueritaarbitrabantur, ait se nihil scire nisi unum, quod nihil sciret. intellexit enim doctrinam illam nihil habere in se certi, nihil ueri nec, ut putabant quidam, dissimulauit ipse doctrinam, ut alios refelleret, sed uidit ex parte aliqua ueritatem testatusque est etiam in iudicio, sicut traditur a Platone, quod nulla esset humana sapientia: adeo doctrinam qua tum philosophi gloriabantur, contempsit derisit abiecit, ut id ipsum pro summa doctrina profiteretur, quod nihil scire didicisset. si ergo nulla est sapientia humana, ut Socrates docuit, ut Plato tradidit, apparet esse diuinam nec ulli alii quam deo ueritatis notitiam subiacere. deus igitur noscendus est. in quo solo ueritas est, ille mundi parens et conor rerum qui oculis
Abbreviated transcription (Latin):
Nimadu̾ti
sepe donate
plurimos
id existima
re quod eciã
losophorum
putauerũt
non irasci
congruat potestati. uel certe nichil curet
oĩnõ: ut neq ex bñficientia eius quicquã
boni ꝑueniat ad nos. neq ex maleficen¬
tia quicquã mali. Quoꝵ error quia ma¬
ximus est. et ad euertendũ uite humane
statum spectat. coarguendus ẽ a nobis: ne
et ip̃e fallaris impulsus auctoritate hoñ qͥ
se putant esse sapientes.
ec tũ nos arrogantes sumꝰ ite com¬
prehensam nr̃o ingenio ueritatẽ głie¬
mur: sed doctrinam dei sequimur. qui scire
trine ph̾i expertes. existimauerũt naturã
reꝵ cõiectura posse dep̾bendi quod nequaqͥ
fieri pocest. quia mens hoĩs tenebroso cor¬
poris donuicilio circũsepta. longe a ueri per¬
spectione submota est. Et hoc differt ab
hũanitate dnimitas. quod hũanitatis est
ignoracio. dĩnitatis sciencia. Unde nobis
aliquo lumine opus est. ad depellendas tene¬
bras quib obfusa est hoĩs cogitatõ: qm̃ in

Expanded text:
nimadverti saepe, Donate, plurimos id existimare quod etiam losophorum putauerunt, non irasci congruat potestati uel certe nihil curet omnino, ut neque ex beneficentia eius quicquam boni perueniat ad nos neque ex maleficentia quicquam mali. quorum error quia maximus est et ad euertendum uitae humanae statum spectat, coarguendus est nobis, ne et ipse fallaris inpulsus auctoritate hominum qui se putant esse. sapientes. nec tamen nos adrogantes sumus, ut conprehensam nostro ingenio ueritatem gloriemur, sed doctrinam dei sequimur, qui scire ctrinae philosophi expertes existimauerunt naturam rerum coniectura posse deprehendi. quod nequaquam fieri potest, quia mens hominis tenebroso corporis domicilio circumsaepta longe a ueri perspectione submota est et hoc differt ab humanitate diuinitas, quod humanitatis est ignoratio, diuinitatis scientia. unde nobis aliquo lumine opus est ad depellendas tenebras quibus obfusa est hominis cogitatio, quoniam in
Abbreviated transcription (Latin):
tritũ omui p̾posuit aĩali. qͥbus
dueib nͥtutib et que iusta sũt
itelligeno appet̾er. et que saluri contͣria sũi esfu¬
garet: honor et gloria. sit q mirabile nomẽ eius
benedutum in secula setulorum. ãmen.
irxit seqñtis oꝑis compositor. Omp̃s
semitam direxit. tenuẽ pͥus albuginẽ
resouens. Tunc nob̃ ꝓph̾arũ claustra patenter

Expanded text:
li, quibus duabus virtutibus et quae justa sunt intelligens appeteret, et quae saluti contraria sunt effugeret, honor et gloria, sitque mirabile nomen ejus benedictum in saecula saeculorum. Amen. Dixit sequentis operis compositor: Omniposemitam direxit, tenuem prius oculorum removens. Tunc nobis prophetiarum claustra patuer
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ip̃m explanandũ nte ꝑꝑen dimus et quid
m ẽis intelligendũ et quio inte est credendũ. ui¬
delicet quod unus sit teus ĩ ꝑsonarũ trinitate
que nec ullo se p̾cedunt tẽpore. nec aliqua a se se¬
sainito tontipiens sine unri cõmixtione xpistum
perit. corpus generans aĩatũ. quod ĩtomphesibses¬

Expanded text:
sum explanandum. Unde perpendimus, et quod in eis intelligendum, et quod inde est credendum, videlicet quod unus sit Deus, in personarum Trinitate, quae nec ullo se praecedunt tempore, nec aliqua a se sesancto concipiens, sine virili commistione Christum peperit, corpus generans animatum, quod incomprehe
Abbreviated transcription (Latin):
naturalibus querere aur disputare sũt ausi.
sapientes haberi appellariq meruerunt.
Omserũ clamitosum q seculũ in quo per
orbem totũ. septem soli fuerũt: qui hoĩs uo.¬
ed si ceteri hoĩes p̾ter ipos stulti fue
stultoꝵ p̃t: a deo ab huis abfuit sapĩa ut ne
postea quidem ĩcrescente doctrina et multis
magnis ingenis id in ip̃m semꝑ nitentis.¬
nõ potuit ꝑfici ac ueritas comprehẽdi. Nã
post illoꝵ septen sapientiũ gl̾iam incredibłe
est quo eciam studio ĩquiiende ueritatis gre¬
cia om̃is exarserit. ut pͥmũ nomen ipsum
sapĩe sirrogans putau̾ũt. se q nõ sapientes
sed studiosos sapĩe uocauerũt. Quo facto
et ilos qui tem̃e sapientũ sibi nom̃ ad saiu̾ũt.¬

Expanded text:
naturalibus quaerere ac disputare sunt ausi, naturalibus quaerere ac disputare sunt ausi, sapientes haberi appellarique meruerunt. o miserum calamitosumque saeculum, quo per orbem totum septem soli fuerunt qui hominum uosed si ceteri omnes praeter ipsos stulti fuerstultorum potest. adeo ab iis afuit sapientia, ut ne postea quidem increscente doctrina et multis magnisque ingeniis in id ipsum semper intentis potuerit perfici ac ueritas conprehendi. nam post illorum septem sapientium gloriam incredibile est, quanto studio inquirendae ueritatis Graecia omnis exarserit. ac primum nomen ipsum sapientiae adrogans putauerunt seque non sapientes, sed studiosos sapientiae uocauerunt. quo facto et illos qui temere sapientium sibi nomen asciu
Abbreviated transcription (Latin):
uilrus suos in celũ tollere. sed deorsũ uientes
hom̃i depresse. terrenis ut religiomibus: sic
eciam bonis inherebant. Secutũ est discidi¬
um gen̾is hũam. et fraus. er nefas. Qͥa
spretis eternis atq incorruptis bonis que
sola debent ab hoĩe concupisti: corporalia et
breuia maluerũt. Maior hoĩb ad prauum
fides fuit. qui prauũ recto qmͣ presentius
fuerat pretulerũt.
Ic hũanam uitam priorib seculis in
clarissima luce u̾satam caligo ac tenebͤ
comprehenderũt. Et quod huic prauitati con¬
tunc aũt nemo sapiens uocabat᷑: tñ om̃es
paucos redactũ: tñ uini suam retineret. Possent
enĩ fortasse pauci illi uł ingenio uł auctorita
te assiduis hortamentis lib̃are ppłm uicus
et errorib. Sed adeo ⁊ in tm̃. sapĩa occiderat:
ut ex ip̃a noĩs arrogancia millũ eoꝵ qͥ uoca¬
retur aꝑꝑeat fuisse sapientẽ. Et tanien p̾ꝰ
fuisse tradũt᷑. qui primi oñn quia de rebus

Expanded text:
uultus suos in caelum tollere, sed deorsum mentes uultus suos in caelum tollere, sed deorsum mentes hominum depressae terrenis ut religionibus, sic etiam bonis inhaerebant. secutum est discidium generis humani et fraus et nefas omne, quia spretis aeternis atque incorruptis bonis, quae sola debent ab homine concupisci, temporalia et breuia maluerunt maiorque hominibus ad malum fides fuit, qui prauum recto, quia praesentius fuerat, praetulerunt. sic humanam uitam prioribus saeculis in clarissima luce uersatam caligo ac tenebrae conprehenderunt: et quod huic prauitati contum autem nemo sapiens uocabatur, cum omnespaucos redactum tamen uim suam retineret. possent enim fortasse pauci illi uel ingenio uel auctoritate uel adsiduis hortamentis liberare populum uitiis et erroribus. sed adeo in totum sapientia occiderat, ut ex ipsa nominis adrogantia nullum eorum qui uocarentur appareat fuisse sapientem. et tamen priusfuisse traduntur, qui primi omnium quia de rebus
Abbreviated transcription (Latin):
deos q multos ẽẽ credentis in tantã subito
ignoratõem sui uentũ est: ut ablata ab ocłis
ueritate. neq religio dei ueri. neq hũanitatis
racio teneret᷑ hoĩb non ĩ celo sũmũ bonum
querentib sed in terra. Quam ob causam
profecto seculoꝵ ueterũ mut̾ata felicitas est.
ceperũt em̃ relicto parente ⁊ cõstitutore oĩum
deo insensibilisa digitoꝵ suoꝵ figmenta ue¬
nerari. Que pranitas quid fecerit. aut qͥd
maloꝵ altulerit: res ip̃a declarat. Auersi nã¬
q a sũmo bono quod ideo beatũ ac sempiter¬
nũ est. quia uideri tangi comprehendi nõ p̃t.
et a u̾tutibus ei bono congruentib. que sũt
eque ĩmortales: Ad hos corruptos ⁊ fragiles
deos lapsi. et studentes hus reb quib solũ
corpus ornat᷑. alitur. delectatur. mortem sibi
q̃uia morti corpus om̃e subiectũ est. Inse¬
cuta est gͥ huiꝰ modi religionis ĩiusticia et
impietas: sicur fuerat ncc̃e. Desiermt enim

Expanded text:
deosque multos esse credentis in tantam subito ignorationem sui uentum est, ut ablata ex oculis ueritate neque religio dei ueri neque humanitatis ratio teneretur, hominibus non in caelo summum bonum quaerentibus, sed in terra. quam ob causam profecto saeculorum ueterum Coeperunt enim, relicto parente et constitutore odeo insensibilia digitorum suorum figmenta uenerari. quae prauitas quid effecerit aut quid malorum adtulerit, res ipsa declarat. auersi namque a summo bono, quod ideo beatum ac sempiternum est, quia uideri tangi conprehendi non potest, et a uirtutibus ei bono congruentibus, quae sunt aeque inmortales, ad hos corruptos et fragiles deos lapsi et studentes iis rebus quibus solum corpus ornatur alitur delectatur, mortem sibi quia morti corpus omne subiectum est. insecuta est igitur huiusmodi religiones iniustitia et inpietas, sicuti fuerat necesse. desierunt etenim
Abbreviated transcription (Latin):
Trmienus
qui et lac¬
tancius.
arnobii
discipulꝰ
sub diocli¬
ꝯtiano pͥn¬
cipe accitꝰ¬
cũ flabo
grãmatico cuiꝰ de medicinalib uersu com¬
ositi extant libri. nichomedie rethoritam
docuit. ac penuria discipuloꝵ eb grecam
oidelicet ciuitatem ad scribendũ contulit.
Habemus eius symphosum quod ado¬
escentulus scripsit africꝰ Et odeporicũ¬
de affrica usq nichomediam extetus
scuꝑtum uersibus Et alium librum
Iui inscribitur. grãnaticus Et pulcher¬
rmũ de na de Et institutionũ dninaꝵ
aduersum gentes libros septen pito
Et ad asclepiadem libros. duos. Ee
ersecutione librum unũ d prodimi
libios dues d demetriũ auditorem siuim
epistolaꝵ libiõs duos Et ad eundem de opifi¬
tis dei uel formatione hõis librum uni
in extrema senectute magister cesaris crispĩ fili
constantini in gallia fuit. qui postea a patire in¬
terfectus est¬

Expanded text:
rmianus qui et Lactantius Arnobii discipulus sub Diocletiano principe accitucum Flauio grammatico, cuius De medicinalibus uersu conpositi extant libri, Nicomediae rhetoricam docuit ac penuria discipulorum ob Graecam uidelicet ciuitatem ad scribendum se contulit. habemus eius Symposium, quod?adulescentulus scripsit Airicae et hodoeporicum Africa usque Nicomediam hexametris scriptum uersibus et alium librum qui inscribitur Grammaticus et pulcherrimum De ira dei et Institutionum Diuinarum aduersus gentes libros septem et ἐπέφαλον. et Ad Asclepiadem libros duos, De persecutione librum unum, Ad Probum libros duos. Ad Demetrianum auditorem suum epistularum libros duos. ad eundem De opificio dei uel formatione hominis librum unum. hic extrema senectute magister Caesaris Crispi filii Constantini in Gallia fuit. qui postea a patre interfectus est
Abbreviated transcription (Latin):
actanitium propter eruditionẽ sic interdũ
gietos pauter et latmnos. ut bona eoꝵ eligamus.
uitemus contrana. iuxta apostolum dicentẽ. Omũti
ilis michi interdicẽ potest ne legam institu¬
tionũ libros euis. quib contia gentes scripsit
uolumina edidit. quos si leg̾e uolueris. dialos¬

Expanded text:
nem propter eruditionem sic interdum cos pariter et Latinos, ut bona eorum eligamus uitemusque contraria iuxta apostolum Paulum dicentem: omnia is mihi interdicere potest, ne legam Institutionum ejus libros, quibus contra gentes scripsit uolumina condidit; quos si legere uolueris, dialog
Abbreviated transcription (Latin):
laborem recuso. Neq enĩ possum obliuisci
mei tum p̾sertni cũ marime opus sit
meminisse. situt ne tu quidem tui ut spero
ut opto. Nam licet te publice rei ncc̃itas
a ueris ⁊ iustis oꝑib auertat. tñ fieri nõ
p̃t quin sub inde in celum aspiciat mens
sibi conscia recti.

Expanded text:
nullum recuso. neque enim possum obliuisci nullum recuso. neque enim possum obliuisci mei tum praesertim, cum maxime opus sit meminisse, sicut ne tu quidem tui, ut spero et opto. nam licet te publicae rei necessitas a ueris et iustis operibus auertat, tamen fieri non potest quin subinde in caelum aspiciat mens sibi conscia recti.
Abbreviated transcription (Latin):
Dam minime
sim quietus eciã
in sũmis necessi¬
tatibus ex hoc
libello poteris exi¬
stunare quẽ ad
te rudibus pene
uerbis pront in¬
genii mediocritas tulit demetriane ꝑscripsi.
ut ⁊ cotidianũ studiũ meũ nosses ⁊ nõ de¬
essem tibi p̾ceptor eciam mĩt. sed honestioris
rei melioris q doctrine. ¶Iam si te in lris
nichil filiud quani linguam instruentib
auditorem satis strenuũ prebuisti. quanto
magis ĩ hiis ueris ⁊ ad uitam ꝑtinẽtib
docilior ẽẽ debebis. apud quẽ nũc profite¬
or nulla me necessitate uł rei uł temporis
impediri. quo minꝰ aliquid extundam quo
tiores q in posterũ fiant. ꝙͣuis nũc male
aiudiant. castigent᷑q nulgo quod aliter
quam sapientib cõuenit uiuant. et uicia
sub optentu noĩs celent. quib aut mederi
oportuit. aut ea prorsus effuge̾. et beatũ
atq incorruptũ sapĩe nomen uita ip̃a cũ
pͥceptis cõgruente prestarent. Esgo tñ
nt nos ip̃õs simul ⁊ ceteros instruã. nuillũ

Expanded text:
am minime sim quietus etiam in summis necessitatibus, ex hoc libello poteris aestimare, quem ad te rudibus paene uerbis prout ingenii mediocritas tulit, Demetriane, perscripsi, ut et cotidianum studium meum nosses et non deessem tibi praeceptor etiam nunc, sed honestioris rei meliorisque doctrinae. nam si te in litteris nihil aliud quam linguam instruentibus auditorem satis strenuum praebuisti, quanto magis in his ueris et ad uitam pertinentibus docilior esse debebis? apud quem nunc profiteor nulla me necessitate uel rei uel temporis inpediri, quominus aliquid extundam quo tioresque in posterum fiant, quamuis nunc male audiant castigenturque uulgo, quod aliter quam sapientibus conuenit uiuant et uitia sub obtentu nominis celent: quibus illos aut mederi oportuit aut ea prorsus effugere, ut beatum atque incorruptum sapientiae nomen uita ipsa cum praeceptis congruente praestarent. ego tamen ut nos ipsos simul et ceteros instruam, laborem
Abbreviated transcription (Latin):
hiis libris dici potest aliquid habere¬
eos non consonũ. qui non precipiendi auc¬
tortaite. sed proficiendi exercitatõne scribuntur a
nobis. quod genus literaꝵ non cũ tredendi ue
cessitate sed cum iudicandi libertate legendũ est.
.taq in eis si qua forte ꝓpterea dissonare ꝓurã¬
tar a uer. quia non ut duta sunt intelliguntur.
tũ liberum ibi habet lector auditor ue iudicum
quo uel approlet quod placuerit uel impioret
quod offenderit. Et ideo cũcta eiusmodi nisi nel
certa racione uel ex canonica auctoritate defen¬
dantur. ut demonstietur sine oĩno ita esse. siue
fieri potuisse quod uel disputatum ibi est uel
nartatũ si cui displicuerit euit credẽ noluert
non reprehenditur. n canonita u̾o eminen

Expanded text:
im libris dici potest aliquid eos habere non consonum, qui non praecipiendi auctoritate, sed proficiendi exercitatione scribuntur a nobis. cessitate, sed cum iudicandi libertate legendum est.itaque in eis, si qua forte propterea dissonare putantur a uero, quia non, ut dicta sunt, intelleguntur, tamen liberum ibi habet lector auditorue iudicium, quo uel adprobet, quod placuerit, uel inprobet, quod offenderit. et ideo cuncta eiusmodi, nisi uel certa ratione uel ex illa canonica auctoritate defendantur, ut demonstretur siue omnino ita esse, siue fieri potuisse, quod uel disputatum ibi est uel narratum, si cui displicuerit aut credere noluerit, non reprehenditur. in illa . uero canon
Abbreviated transcription (Latin):
laboris poterat im¬
pendi. contemptis
om̃ib et priuatis
et publias actionib. ad inquirende ueri¬
tatis studiũ contulerunt. estimantes młto
ẽẽ p̾clarius hũanaꝵ diuinaꝵ qr rerũ inue¬
stigare ac scire rõnem. qmͣ struendis opi¬
bus aut cumulandis honorib inherere.
Quibus rebus qm̃ fragiles terrene q ft̾.
no melior. nemo iustior esfici potest.
Erant illi quidem ueritatis agnitõe dig¬
nissimi. Qm̾i scire tauto oꝑe cupierũt: ut
eam reb omĩbz antepon̾ent. Nam et
abiecisse quostam res familiares suas. et
renũciasse uniu̾sis uoluptatib constat: ut
solam nuidam q uirtutem nuidi expediti q
sequerentur. Tantũ apud eos uirtutis
nomen et auctoritas ualuit: ut in ipsa ẽẽ
sũmi lom p̾miil indicarent. Sed neq
adepti sunt id qu

Expanded text:
laboris poterat imlaboris poterat impendi contemptis omnibus et priuatis et publicis actionibus ad inquirendae ueritatis studium contulerunt, existimantes multo esse praeclarius humanarum diuinarumque rerum inuestigare ac scire rationem quam struendis opibus aut cumulandis honoribus inhaerere: quibus rebus, quoniam fragiles terrenaeque sunt mo melior, nemo iustior effici potest. erant illi quidem ueritatis cognitione dignissimi, quoniam scire tanto opere cupiuerunt ateam rebus omnibus anteponerent — nam et abiecisse quosdam res familiares suas et renuntiasse uniuersis uoluptatibus constat, ut solam nudamque uirtutem nudi expeditique sequerentur, et tantum apud eos uirtutis nomen et auctoritas ualuit, ut in ipsa esse summi boni praemium iudicarent —, sed neque adepti sunt id qu
Abbreviated transcription (Latin):
uicia pati nõ p̃t. Nam quia uirtutib ama¬
ritudo ꝑunsta est. uicia uero uoluptate cõ¬
dita sunt: illa offensi: hac deliuiti. ferũtur
ĩ preceps. Bonoꝵ specie falsi iala pro boĩs
amplectũt᷑: sucturrendũ ẽẽ hus errorib
credidi. ut ⁊ docti ad u̾am sapĩam dirigã¬
tur. et indocti ad ueram religionẽ. Qu
professio uiłto melior utilior głosior pũtã¬
da est: qmͣ ilła oratoria ĩ qua diu uersati.
nõ ad mrtutẽ: S plane ad argutam ma¬
liciam uiuenes erudiebamꝰ. ¶ ulto qr nũe
rectius de p̾ceptis celestib disseremꝰ quib
ad cultũ uere maiestatis mores hoĩ młai¬
tuere possimꝰ: Nec tam de reb hũanis
bene uieret᷑ qui scĩam bñdicendo affert:
qmͣ qui pie atq ĩnocenter docet uiu̾e. Id¬
cito apud grecos maiores ĩ gła philoso¬
phi qmͣ oratores fuerũt ili eiun reate
agno et excellenti
ingenio uii cum
sese doctrine penitus
bedissent: quicquid

Expanded text:
uitia pati non potest — nam quia uirtutibus amauitia pati non potest — nam quia uirtutibus amaritudo permixta est, uitia uero uoluptate condita sunt, illa offensi, hac deleniti feruntur in praeceps et bonorum specie falsi mala pro bonis amplectuntur —, succurrendum esse his erroribus credidi, ut et docti ad ueram sapientiam dirigantur et indocti ad ueram religionem. quae professio multo melior utilior gloriosior putanda est quam illa oratoria, in qua diu uersati non ad uirtutem, sed plane ad argutam malitiam iuuenes erudiebamus, multoque nunc rectius de praeceptis caelestibus disseremus, quibus ad cultum uerae maiestatis mentes hominum instituere possimus, nec tam de rebus humanis bene meretur qui scientiam bene dicendi adfert quam qui pie atque innocenter docet uiuere. idcirco apud Graecos maiore in gloria philosophi quam oratores fuerunt. illi enim recte agno et excellenti ingenio uiri cum se doctrinae penitus edidissent quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
adepti sunt id quod uolebant. Et oprram
simul atq industriam perdiderũt. Quia
ueritas id est archanũ su̾m dei qui fecit
onña ingenio ac ꝓpͥis sensib. Non potest
cõprehendi. Rhioqn nichil inter deũ hoĩem¬
q distaret: si consilia ⁊ dispositões illiꝰ
maiestatis eterne: cognicõ assequeretur
hũana. Quod quiã fieri nõ potuit ut
hoĩ per seipm̃ racio dĩna notesceret: Non
est passus hoĩem deꝰ lumen sapĩe requi¬
rentem duitius errare. ac sine ullo laboris
effectu uagari ꝑ tenebras mextricabiles.
⁊pperuit oculos eiꝰ aliqũ. Et nocionem
ueritatis munꝰ suũ fecit. Ut ⁊ hũanam
sapĩam nulla messe monstraret. et erran¬
ti ac uago uiam cõsequende ĩ mortalitatis
ostend̾e̾t. Cerũ qm̃i pauci utunt᷑ hoc
celesti beneficio ac mun̾e: quod obuoluta
in obscuro u̾itas lateat. eaq uł contemp¬
tui doctis est. quia idoueis assertoribus
eget. uł odio indoctis ob insitam sibi au¬
steritatem qmͣ natura hom̃ procliuis in

Expanded text:
adepti sunt id quod uolebant et operam simul atque industriam perdiderunt, quia ueritas id est arcanum summi dei, qui fecit omnia, ingenio ac propriis sensibus non potest conprehendi: alioquin nihil inter deum hominemque distaret, si consilia et dispositiones illius maiestatis aeternae cogitatio adsequeretur humana. quod quia fieri non potuit ut homini per se ipsum ratio diuina notesceret, non est passus hominem deus lumen sapientiae requirentem diutius errare ac sine ullo laboris effectu uagari per tenebras inextricabiles: aperuit oculos eius aliquando et notionem ueritatis munus suum fecit, ut et humanam sapientiam nullam esse monstraret et erranti ac uago uiam consequendae inmortalitatis ostenderet. uerum quoniam pauci utuntur hoc caelesti beneficio ac munere, quod obuoluta in obscuro ueritas latet eaque uel contemptui doctis est, quia idoneis adsertoribus eget, uel odio indoctis ob insitam sibi austeritatem, quam natura hominum procliuis in
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tis ⁊ exemiplis uł idoneis testibus asse¬
ramus. ut stulticiam qmͣ nobis isti deorum
cultores obiectare nõ desmũt. ur nullã penes
nos: Sic totam penes ipos ẽẽ doceamꝰ. Et
ꝙͥuis p̾rioribus libris cũ falsas arguerem
religiones. et cũ falsam sapĩam tollerem.
ubi ueritas sit ostenderim: Plamus tñ que
religio et que sapiencia uera sit. liber proxi¬
mus indicabit.

Expanded text:
argumentis, vel exemplis, vel idoneis testibus asseramus, et stultitiam, quam nobis isti deorum cultores objectare non desinunt, ut nullam penes nos, sic totam penes ipsos esse doceamus. Et quamquam prioribus libris, cum falsas arguerem religiones, et hoc, cum falsam sapientiam tollerem, ubi veritas sit, ostenderim; planius tamen, quae religio, et quae sapientia vera sit, liber proximus indicabit.
Abbreviated transcription (Latin):
Irmianus
qui et lac¬
tancius.
arnobii
discipulꝰ
sub diocli¬
tiano pͥn¬
cipe attitꝰ
grãmatico cuiꝰ de medicinalib uersu com¬
ositi extant libri. nichomedie rethoricam
docuit. ac penuria discipuloꝵ eb grecam
uidelicet ciuitatem ad scribendũ contulit.
Halemus eius symphosum quod ado¬
escentulus scripsit affriceꝰ Et odeporitũ¬
de affrica usq nichomediatm extimetris
scuptum uersibus Et alium librum
iui inscribitur grãniaticũs Et pulcher¬
tinũ de na te/ Et institutionũ diuinaꝵ
aduersum gentes libros septen piti
Et aid asclepiadem libras duos Eẽ
ersetutione librum unũ d produmi
episfolaꝵ libros quatuoꝵ Ed seuerũ epistolaꝵ
libios duos d demetriũ auditorem sium
epistolaꝵ libiõs duos Et ad eundem de opiti¬
cio de uel formatione hoĩs librum un
in extiema senectute magister cesaris crupĩ filii
constantini in gallia fuit. qui postea a patie in¬
ter fectus est.¬

Expanded text:
Firmianus qui et Lactantius Arnobii discipulus sub Diocletiano principe accitus grammatico, cuius De medicinalibus uersu conpositi extant libri, Nicomediae rhetoricam docuit ac penuria discipulorum ob Graecam uidelicet ciuitatem ad scribendum se contulit. habemus eius Symposium, quod?adulescentulus scripsit Airicae et hodoeporicum Africa usque Nicomediam hexametris scriptum uersibus et alium librum qui inscribitur Grammaticus et pulcherrimum De ira dei et Institutionum Diuinarum aduersus gentes libros septem et ἐπφαλον. et Ad Asclepiadem libros duos, De persecutione librum unum, Ad Probum epistularum libros quattuor, Ad Seuerum epistularum libros duos. Ad Demetrianum auditorem suum epistularum libros duos. ad eundem De opificio dei uel formatione hominis librum unum. hic extrema senectute magister Caesaris Crispi filii Constantini in Gallia fuit. qui postea a patre interfectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
adnẽ famulo tuo illo
sperata suffragia optinere
it qui tuos pauperes uel
tuas ecclesias memorauit
scorum omnium simul &
beati mastrristui laurentii
mereatur consostia cuius
unc est exempla secutus

Expanded text:
ne famulo tuo ill. sperata suffragia obtinere, ut qui tuos pauperes vel tuas ecclesias memoratur, Sanctorum omnium simul, et beati martyris tui Laurentii mereatur consortia, cujus nunc est exempla secutus.
Abbreviated transcription (Latin):
erechiae ter quinos
annos aduitam do¬
nasti.Ita & famulum
tuum Illum alecto egri¬
tudinis tua potentia
erigat ad salutem. per
ALIA

Expanded text:
Ezechiae ter quinos annos ad vitam donasti, ita et famulum tuum a lecto aegritudinis tua potentia erigas ad salutem. Per. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
cognos cimusss per hunc
in uisibiliumix monen
rapiamuno & ideou
cum angelis & archan¬
gelis cum thronis &
dominationibus
cum que omni mili¬
tia caelestis exerci¬
tus umnum gloriae
tuae canimus sins
fine dicentes

Expanded text:
r hunc in invisibilium amorem rapiamur. Et ideo cum angelis, et archangelis, cum thronis et dominationibus, cumque omni militia coelestis exercitus hymnum gloriae tuae canimus, sine fine dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
tatis oblatio. ut tua gratia
largiente perhaec sacso¬
scã commer tra illius
inueniamur forma
in quo tecum est nostra

Expanded text:
tatis oblatio, ut tua gratia largiente per haec sacrosancta commercia in illius inveniamur forma in quo tecum est nostra
Abbreviated transcription (Latin):
Votiua dñe dona peri¬
cepimus quae scorũ
nobis praecibus. &
praesentis qr̃ uitae. pariter
& acernae tribue con¬
ferre sub sidium. per

Expanded text:
Votiva, Domine, dona percepimus, quae sanctorum nobis precibus et praesentis, quaesumus, vitae, pariter et aeternae tribue conferre praesidium. Per
Abbreviated transcription (Latin):
siatua & suorum firmita¬
te membrorum. & noua
semper fecunditate lae
populi tui & cuius perte
sumpsit initium. per te
consequatur augmentũ¬

Expanded text:
sia tua, et suorum firmitate membrorum, et nova semper fecunditate laetpopuli tui, ut cujus per te sumpsit initium, per te consequatur augmentu
Abbreviated transcription (Latin):
Hespice dñe famulum
tuum illum in infirmi¬
tate sui corporis libo¬
rantem & animam re¬
foue quam creasti ut casti¬
gationibus emendata
continuose sentiat tua
medicina saluatum. per

Expanded text:
espice, Domine, famulum tuum. N. in infirmitate sui corporis laborantem, et animam refove quam creasti, ut castigationibus emendatus, continuo se sentiat tua medicina esse salvatum. Per
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia sempiterna conci
mentum liberiores animos
praestitisti docenos & me¬
tuere quod irasceris &
amare quod praecipis ꝑ
AD FONES

Expanded text:
gaudia sempiterna concil sacramentum liberiores animos praestitisti, doce nos et metuere 348 quod irasceris, et amare quod praecipis. Per. Ad fontes
Abbreviated transcription (Latin):
ommunicantes & noc¬
tem sacratissimam cae¬
lebrantes. quobeatae
mariae intemerata
uirginitas huic mundo
edidit saluatorem
osae semper uirginis
mariae gen&ricis dĩ¬

Expanded text:
ommunicantes et diem sacratissimum celebrantes, quo beatae Mariae intemerata virginitas huic mundo edidit Salvatorem,osae semper virginis Mariae Genitricis
Abbreviated transcription (Latin):
Memento dñe famulo¬
runi famułarum que
tuarum & omnium
circum adstantium
quorum tibi fider cer¬
nita est & nota deuotio
qui tibi offerunt hoc
sacrificium laudis

Expanded text:
Memento, Domine, famulorum famularumque tuarum et omnium circumstantium, quorum tibi fides cognita est et nota devotio, qui tibi offerunt hoc sacrificium laudis
Abbreviated transcription (Latin):
um tuum dñm nos trũ
supplices rogamus. & pe¬
timtis uti accepta habe¬
cas & benedicas haec
dona ⁊ haec mune
haec scã sacrificia in li¬
bata. In primis quae
tibi offerimũs pro eccle¬
sia tua sca catholica
quam pacificarẽ custo¬
dire adunare eiregere
digneris toto orbe

Expanded text:
um tuum Dominum nostrum, supplices rogamus et petimus uti accepta habeas et bene+dicas haec do+na, haec mu+nera, haec sancta + sacrificia illibata, imprimis quae tibi offerimus pro Ecclesia tua sancta catholica, quam pacificare, custodire, adunare et regere digneris toto
Abbreviated transcription (Latin):
Anobis dñe ut sicut
publicani precibus
& confessione placatus es
ita & huic famulo tuo illo
placare dñe & precibur eius
benignus aspira ut iN
confessione fleuili perma¬
nenti & p&itione perp&ua
dementiam tuam caelerites
ex or&ur. scir que altari¬
bus & sacramentis restitutus
ursus caelestis gloriae

Expanded text:
nobis Domine, ut sicut publicani precibus et confessione placatus es, ita et huic famulo tuo ill. placare, et precibus ejus benignus aspira, ut in confessione flebili permanens, et petitione perpetuam elementiam tuam celeriter exoret, sanctisque altaribus et Sacramentis restitutus, rursus coelesti gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
NXTT IN NOCENT¬
die praeconium
mala mostifica. ut fidem
tuam quam lingua nostra
loquitur: etiam mori¬
bus uita fateatus. per

Expanded text:
NATAL. INNOCENTdie praeconium mala mortifica, ut fidem tuam, quam lingua nostra loquitur, etiam moribus vita fateatur. Per
Abbreviated transcription (Latin):
tium In confersionem
tui nominis xunasti. D
ut renatis fonte baptis ma¬
tis una sit fides mentium
& pi&as actionum per
populorum tuorum
propitius ut confessione
tui nominis & baptis mate
renouati sempiternam
beatitudinem consequan¬
tur per
Exaudidñe preces nr̃as
ut redemptionis nostrae
sacro scã commestia &
uitae nobis conferant
praesentis Auxilium: &

Expanded text:
confessione tui nominis 79 adunasti, da ut renatis fonte baptismatis, una sit fides mentium, et pietas actionum. Perpopulorum tuorum propitius, ut confessione tui nominis, et baptismate renovati, sempiternam beatitudinem consequantur. Per Exaudi, Domine, preces nostras, ut redemptionis nostrae sacrosancta commercia, et vitae nobis conferant praesentis auxilium,
Abbreviated transcription (Latin):
generare dignatus es
hos famulos & famulas
quiq dedisti eis remis¬
sionẽ omniũ peccatorũ
emitte in eos septi formẽ
spm̃ scm̃ tuũ paracli¬

Expanded text:
generare dignatus es hos famulos et faquique dedisti eis remissionem omnium peccatorum, emitte in eos septiformem Spiritum tuum paracly
Abbreviated transcription (Latin):
s qui pec cati ue teris
hereditariã mortem
inqua posteritatis ge¬
nus omne successerat
formes eidem facti. si¬
cut imaginẽ terreni
naturae necessita te

Expanded text:
 qui peccati veteris haereditariam mortem, in qua posteritatis genus omne successerat,formes eidem facti, sicut imaginem terreni, naturae necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
a& ds̃: Qui eccłam
tuã in apłicis tribuisti
consistere fundamen¬
tis Dequorũ collegio
nia celebrantes. tua
dñe praeconia non ta¬

Expanded text:
s: qui Ecclesiam tuam in apostolicis tribuisti consistere fundamentis, de quorum collegio nia celebrantes, tua, Domine, praeconia non ta
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq: pollentẽ apłicis
facis constare doctrinis
Praesta q̃s̃ ut perquos ini¬
tiũ diuinae cognitionis
accepit. percos usq in
finẽ sacculi capiat regni
caelestis augmentũ. ꝑx̃¬

Expanded text:
ubique pollentem apostolicis facis constare doctrinis; praesta, quaesumus, ut per quos initium divinae cognitionis accepit, per eos usque in finem saeculi capiat 484 regni coelestis augmentum.
Abbreviated transcription (Latin):
uir tutib sit facultas.
Nulla insidiantib malis
latendi licentia relin¬
quatur. seduenientib
ad fidẽ seruis tuis. &
scĩ sp̃s tui operatione
mundandis. sit uncti¬
onis huius praepara¬
to utilis ad salutem.
quã etiam caelestis
regenerationis natiui¬
tate insacramento st
baptis matis adepturi.

Expanded text:
irtutibus sit 69 facultas, nulla insidiantibus malis latendi licentia relinquatur; sed venientibus ad fidem servis tuis, et sancti Spiritus tui operatione mundandis, sit unctionis hujus praeparatio utilis ad salutem, quam etiam coelestis regenerationis nativitate in sacramento sunt baptismatis adepturi.
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃am supplices
RoqaMUS AC PE¬
et mes. utpi
AUCE PTAHA¬
BEA
& benedicas. Rlaec
dona. ⁊ Haec mune¬
ra .⁊ Haec scã sacrifi¬
cia inlibata. In primis
quae tibi offerimus
pro eccła tua scã catho¬
lica. quã pacificare.
custodire. adunare.
& regere digneris. toto

Expanded text:
 supplices rogamus et petimus uti accepta habeas et bene+dicas haec do+na, haec mu+nera, haec sancta + sacrificia illibata, imprimis quae tibi offerimus pro Ecclesia tua sancta catholica, quam pacificare, custodire, adunare et regere digneris toto
Abbreviated transcription (Latin):
mi steriis apta proue¬
niant. ut sicut homo
genitus idem refulsit
ds̃. sic nobis haec terre¬
na substantia. confe¬
rat quod diuinũ est. ꝑe

Expanded text:
mysteriis apta perveniant. Ut sicut homo genitus, idem praefulsit et Deus, sic nobis haec terrena substantia conferat quod divinum est. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
piterne ds̃ ad cuius
beatitudinẽ sempit̃ nam
Non fragilitate carnis
sed a lacrita tementis
ascenditur. facnosatria
supernae ciuitatis. &tẽ
inspirante semperam¬
bire. & tua indulgentia
fideliter introire per
Pemotis obumbra spoõ¬
tionib carnaliũ uictima¬
rũ. spiritalẽ tibis ũmepat̃
hostiã suppliciseruitute
deferimus. quae miro in
effabiliq mysterio. &im¬
molatur sẽper & eadẽ
sẽperoffertur. parit̃q:
& deuotorũ munus. & re¬
munerantis. ẽ p̃miũ. per

Expanded text:
icors Deus, ad cujus beatitudinem sempiternam non fragilitate carnis, sed alacritate mentis ascenditur, fac nos atria supernae civitatis, et, te inspirante, semper ambire, et tua indulgentia fideliter introire. Peremotis obumbrationibus carnalium victimarum, spiritalem tibi, summe Pater, hostiam supplici servitute deferimus, quae miro 32 ineffabilique mysterio et immolatur semper, et eadem semper offertur; pariterque et devotorum munus, et remunerantis est praemium. Per
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris Nr̃i iterata
sollẽnitate percepimus.
perpetucce nobis redẽ¬
ptionis conferat medi¬
cinam. perđ. NO¬

Expanded text:
Salvatoris nostri iterata solemnitate percepimus perpetuae nobis redemptionis conferat medicinam. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
tui petrifide & nomine
consetrasti. quiq beatũ
illipaulũ ad praedi can¬
dũ gentib głamtuam
sociare dignatus es. con¬
cede ut om̃s qui ad eorun¬
nia conuenerunt. spiri¬
tali remuneratione di¬
tentur ꝑ IN DICADM

Expanded text:
tui Petri fide et nomine consecrasti, quique beatum illi Paulum ad praedicandum gentibus gloriam tuam sociare dignatus es, concede ut omnes qui ad nia convenerunt spiritali remuneratione ditentur. IItui Petri fide et nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ & splendore grati¬
aetucce coreius semper
accende. ut saluatoris
mundi stella famulan¬
temanifestata natiuitas.
mentib corũ reueletur
semper & crescat. perẽ

Expanded text:
tuum, et splendore gratiae tuae cor ejus semper accende, ut Salvatoris mundi, stella famulante, manifestata nativitas mentibus eorum et reveletur semper et crescat. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex audi dnẽ preces Nr̃as.
& ut digna sint mune¬
ra quae oculis tuae
maiestatis offerimus.
subsidiũ nobis tuae
pietatis impende. per

Expanded text:
Exaudi, Domine, preces nostras, et ut digna sint munera, quae oculis tuae majestatis offerimus, subsidium nobis tuae pietatis impende. Per
Abbreviated transcription (Latin):
Suscipedñe fideliũ sp̃¬
preces cumoblationib
hostiarũ. ut interceden¬
debeato theodoro
martyre tuo. per haec
piae deuotionis officia
ad caelestẽ głam tran¬
ut quacore contingi¬
mus. puramente capi¬

Expanded text:
Suscipe, Domine, fidelium preces cum oblationibus Hostiarum, et, intercedente beato Theodoro martyre tuo, per haec piae devotionis officia ad coelestem gloriam tranut quae ore contigimus, pura mente capi
Abbreviated transcription (Latin):
randa sollẽnitas. parit̃q
mentes nras & corpora
spiritali scĩficatione fe¬
cund& & castis gaudus
semper exerceat. per

Expanded text:
randa solemnitas; pariterque mentes nostras et corpora spiritali sanctificatione foecundet, et castis gaudiis semper exerceat. Per
Abbreviated transcription (Latin):
Et te supplicit̃ obsecrare
nenos ad illũ sinas redire
actũ. cuiiure dominat᷑
inimicus: Sed in hac poti¬
us facias absolutione per¬
sistere. perquã diabolus
extitit filio tuo uincen¬
te captiuus. Etideo

Expanded text:
et te suppliciter obsecrare, ne nos ad illum sinas redire actum cui jure dominatur inimicus, sed in hac potius facias absolutione persistere, per quam diabolus exstitit, Filio tuo vincente, captivus. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
putatõne consilii. Nõ uili nr̃o aliud dñ putare.
aluid pulcritudinẽ eiꝰ. atq aliud magnitudĩnẽ
ip̃ius debemꝰ. sic̾ aliud ẽ hõ aliud pscritudo. qr desis¬
tente pulc̾cudĩe. hõ man. ac ꝑ hoc qͥ ita ĩcelligit
d̾m corꝑeũ ^ credit. dũ pulcͥtudo ⁊ magnitudo dei

Expanded text:
positione consilii. 5. Non usu nostro aliud Deum putare, aliud pulchritudinem ejus, atque aliud magnitudinem ipsius debemus sicut aliud est homo, aliud pulchritudo; quia, desistente pulchritudine, homo manet. Ac per hoc, qui ita intelligit Deum, corporeum esse credit, dum pulchritudo et magnitudo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
iõ solus d̾s dr̃ ĩmortalis. ꝙr solus ĩ cõmutabilis..
dam aĩa morit᷑ dũ deserente do̾ de bono ĩmalum
mutatur: sic̃ ⁊ angłs dũ deserente d̾o̾ ẽ lapsus. Ad̾
mat̾iam ht̃ unde existat mutabile ẽ. qr de lformi
ad forͣm tnͣsic qd̾ uero ñ ht̃ mat̾iam. ĩ tutabile ẽ:

Expanded text:
 solus Deus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis est. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic et angelus, dum, deserente Deo, est lapsus. 3. Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia de informi ad formam transit. Quod vero non habet materiam, immutabile est,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuident : ⁊ in p̾sencia suũ ñ uident. Nõ eĩ reli¬
giose q̃rũt unde hãnt ingeniũ. qͦ ista qͣrt̃. et ĩ¬
ueĩentes qr tu fecisti eos. ñ ip̃i se dant cͥ ut ser¬
ues ꝙ fecisti: ⁊ qͣles se ip̃i fec̾ant. occidt̃ setͥ. uł nͤ¬
⁊ trucidant exaltacõnes suas sic̃ uolatilia ⁊ tĩ¬
ositates suas sic̃ pisces maris. qͥb ꝑambłant sec̾¬
tas semitas abẏssi. ⁊ lut᷑ias suas. sic̃ pecora cãpi:
ut tu d̾s ignis edax cõsumas mortuas cas eoꝵ re¬
creans eos ĩmortałr. S ñ nou̾nt uiam. u̾bum
tuũ ꝑ qd̾ fecisti ea q̃ mm̾iãt. ⁊ ip̃os qͥ nun̾iant
⁊ sapĩe tue ñ ẽ mim̾us. Ip̃e a unigenitus fc̃s ẽ¬
nos ⁊ soluit tͥbucũ cesari. Nõ nou̾nt hãt niam
q̃ descendũt ad illũ a se: ⁊ ꝑ eũ descendant ad
eũ. Nõ nouert̃ hanc uiam et putant se ex¬
colsos eẽ cũ syderib ⁊ lucidos. t ecte ruert in
t̾ram. ⁊ obscuratũ ẽ insipies cor eoꝵ: ⁊ ista¬

Expanded text:
a suum non uident - non enim religiose quaerunt, unde habeant ingenium, quo ista quaerunt — et inuenientes, quia tu fecisti eos, non ipsi se dant tibi, se ut serues quod fecisti, et quales se ipsi fecerant occidunt se tibi et trucidant exaltationes suas sicut uolatilia et curiositates suas sicut pisces maris, quibus perambulant secretas semitas abyssi, et luxurias suas sicut pecora campi, ut tu, deus, ignis edax consumas mortuas curas eorum recreans eos immortaliter. Sed non nouerunt uiam, uerbum tuum, per quod fecisti ea quae numerant et ipsos qui numerant et sapienos et soluit tributum Caesari. non nouerunt hanc uiam, qua descendant ad illum a se et per eum ascendant ad eum. non nouerunt hanc uiam et putant se excelsos esse cum sideribus et lucidos, et ecce ruerunt in terram, etobscuratum est insipiens cor eorum. et
Abbreviated transcription (Latin):
tuta erat. ꝙ eẽc honestarũ oĩm doctͥnaꝵ ꝑitissim.
⁊ ad pͥme oĩb oiscipliuis lib̾alib erudit᷑. Et qm̃ młta
philosophor legerã memorieꝙ mandata retinebã.
ꝓbabiliora ista uidebantur que dixert illi. qͥ tã¬
tũ potuerũt ualere ut possent estimare scłm.¬
dũe ⁊ hũilia respitis. ex celsa autẽ alonge cog¬
noscis. nͣ ꝓꝓinqͣs nͥobtͥtis corde. nec ĩueniris a srbis.
noc si illi curiosa ꝑicia num̾ent stellas ⁊ harenã.
⁊ demetiant᷑ syderas plagas. ⁊ ĩuestigent uias ast̃¬
rum. Mente .ni. sua qrt̃ ista ⁊ ingenio qd̾ tu de¬
disti eis: ⁊ młta ĩuenerũt. ⁊ p̾nũciauer̃t añ mł¬
tos ãnos defcͣs luminariũ solis ⁊ luue. qͦ die. qua
hora. qͣnta ex ꝑte suti eẽnt. ⁊ ñ eos fefellit nuu̾ius.
⁊ ita fc̃m ẽ. ut pͥtũciau̾nt: ⁊ scͥpserũt regłas ĩda¬
gatas. ⁊ legunt᷑ hodie. atq ex eis p̾nũciat᷑ quo

Expanded text:
itissimus et adprime disciplinis liberalibus eruditus. et quoniam multa philosophorum legeram memoriaeque mandata retinebam, probabiliora ista uidebantur, quae dixerunt illi, qui tantum potuerunt ualere, ut possent aestimare sdomine, et humilia respicis, excelsa autem a longe agnoscis nec propinquas nisi obtritis corde nec inueniris a superbis, nec si illi curiosa peritia numerent stellas et harenam et dimetiantur sidereas plagas et uestigent uias astrorum. Mente sua enim quaerunt ista et ingenio, quod tu dedisti eis, et multa inuenerunt et praenuntiauerunt ante multos annos, defectus luminarium solis et lunae, quo die, qua hora, quanta ex parte futuri essent, et non eos fefellit numeras. et ita factum est, ut praenuntiauerunt, et scripserunt regulas indagatas et leguntur hodie atque ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
mee qͣm formasti ⁊ excitasti ut o pu¬
cõfiteat᷑ noĩ tuo. et sana oĩa ossaqnt̾
mea ⁊ dicant d̾s quis similis tͥ. Neq
enĩ docet te qͥd in se agat᷑. qͥ tͥ cõfitet᷑.
ania ocłm tuũ nõ excludit tor clausũ nͨ manũ tuã
repellit duricia hõm: s soluis eam cũ uoles. an
miserans aũ uindicans: ⁊ ñ est qͥ se abscõdat acalo¬
re tuo s te laudet aĩa mea. ut amet te ⁊ cõsitea
Etͥ miseracões tuas: ut laudet te. Nõ tessat nͦ
ranciũ ea. ut oxurgat in te a lassitudiẽ aĩa nr̃a.
ĩuitẽs eis q̃ fecisti. ⁊ tnͣsieni ad te qͥ fecisti hec mira¬
biłr. ⁊ ibi refeccio ⁊ uera fortitudo. Eaut ⁊ fugiãt

Expanded text:
e, quam formasti et excitasti, ut confiteatur nomini tuo, et sana omnia ossa mea, et dicant: domine, quis similis tibi? neque enim docet te, quid in se agatur, qui tibi confitequia oculum tuum non excludit cor clausum, nec manum tuam repellit duritia hominum: sed solvis eam, cum voles, aut miserans aut vindicans; et non est qui se abscondat a calore tuo. Sed te laudet anima mea, ut amet te; et confiteatur tibi miserationes tuas, ut laudet te. Non cessat nec rantium ea; ut exsurgat in te a lassitudine anima nostra, innitens eis quae fecisti, et transiens ad te qui fecisti haec mirabiliter: et ibi refectio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maiores maiora. iiõres mĩora capiũt. Ergo ẽ alia ꝑs
tui maior. alia minor. An ubiq totus es: et nulla res¬
optime. porontissime. oĩpotentissime. miscd̾issime.
t iuistissime. secretissime. ⁊ pͥsencissime. pulchrime.

Expanded text:
et maiores maet maiores matua maior, aliqua minor. an ubique totus es et res nulla optime, potentissime, omnipotentissime, misericordissime et iustissime, secretissime et praesentissime, pulcherrime