comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur nõ accepit ut biberet. Gultauit autem
sicut matheus testis est. Ut quod idem matheus
Ait noliit bibere. hoc marcus dixerit non accepit.
gacuerit. Autem quod gustauerit.
ẽquitur matheus. Postquam autẽ crucifire¬
runt eum. duuiserunt uestimenta eius soetẽ
bictentes. Et sedentes seruabãteũ. hoc idem mar¬
cus sic. Et crucifigentes eum diuiserunt uestimen¬
ta eius sortem mictentes suꝑ eis quis quid tolleret.
hoc lucas sic art. Diuidentes uero uestimenta enis
miserunt sortes. et stabat populus expectans. Bic¬
uitera trib dictum ẽ. Iohẽs autẽ hoc distinctius ex¬
plicat. quemadmodum gestum sic. Milites gͦ inqͤ
cum crucifixissent enin: acceperunt uestimenta ei

Expanded text:
legitur non accepit, ut biberet\'. gustauit autem, legitur non accepit, ut biberet\'. gustauit autem, sicut Mattheus testis est, ut quod idem Mattheus ait: noluit bibere, hoc Marcus dixerit: non accepit, tacuerit autem, quod gustauerit. equitur Mattheus: postquam autem crucifixerunt eum, diuiserunt uestimenta eius sortem mittentes, et sedentes seruabant eum. hoc idem Marcus sic: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortem super eis, quis quid tolleret. hoc Lucas sic ait: diuidentes uero uestimenta eius sortes miserunt, et stabat populus expectans. breuiter a tribus dictum est. Iohannes autem distinctius hoc explicat, quemadmodum gestum sit. milites ergo, inquit, cum crucifixissent eum, acceperunt uestimenta ei
Abbreviated transcription (Latin):
et eduxerunt. Et banilans sͥ crucẽ: exnt in eum
qui dr̃ caluarie locum. hebraice golgota ubi eum
crucifixerunt. Unde intellittitur quod ip̃e s porta¬
bat crucem: cum exiret in locum memoratum. Sy¬
mon autem ille in itinere angariatus ẽ de quo
tres commemorãt. cini postea data ẽ portanda
crux usq in locum. Ita utrimq factum muem¬
mus. Pͥmo id quod iohẽs dixit. deinde quod ceter
tres. Sequitur itaqz mathens. Et uenerunt in qͥt
in locum qui dr̃ golgotha. quod ẽ caluarie locus.
De hoc loco aꝑtissime consentumt.
einde adiungit idem matheus. Et dederunt
ei uinum bibere cum felle mixtum. Et cũ
gustasset noluit bibere. Hoc marcus ita narrat
Et dabant ei bibere mirartum uinũ et nõ acepͥ.
Hoc intelligendum ẽ matheũ dixisse ꝯ felle mixtũ.
fel quippe pro amaritudine posint. Et mirratũ
enim uinum amarissimum est. Quã quam fieri
possit. ut et felle et mirra uinũ amarissimum red¬
derent. Qd̾ ergo ait marcus nõ accepit. intel¬

Expanded text:
eduxerunt. et baiulans sibi crucem exiuit in eum qui dicitur Caluariae locum, Hebraeice Golgotha, ubi eum crucifixerunt. unde intellegitur, quod ipse sibi portabat crucem, cum exiret in locum memoratum. Simon autem ille in itinere angariatus est, de quo tres commemorant, cui postea data est portanda crux usque ad locum. ita utrumque factum inuenimus, primo id quod lohannes dixit, deinde quod ceteri tres. XI. Sequitur itaque Mattheus: sSe t uenerunt, inquit, in locum, qui dicitur Golgotha, quod est Caluaride hoc loco apertissime consentiunt. einde adjungit idem Matthaeus: Et dederunt ei vinum bibere cum felle mixtum, et cum gustasset, noluit bibere . Hoc Marcus ita narrat: Et dabant ei bibere vinum myrrhatum; et non accepit . hoc intellegendum est Mattheum dixisse: cum felle mixtum. fel quippe pro amaritudine posuit, et murratum enim uinum amarissimum est, quamquam fieri possit, ut et felle et murra uinum amarissimum redderent. quod ergo ait Marcus: non accepit, intel
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc gͦ apprehendit pilatus ihm̃ et flagellauit.
Et milites plectentes coronam despuns imposue
runt capiti enus. et ueste purpurea circundederunt.
Et uemebant ad cum et dicebant. Aue rex iudeoꝵ.
Et dabant ei ala pas. Unde apparet matheum et
marcum recapitulando istud cominemorasse non qͦ
tunc factum sit: cum eum pilatus iam crucifigen¬
dum tradidisset. Iohẽs enim apud pilatum dicit
hec gesta satis euidenter. Unde isti quod pret̾ierãt
recoluerunt. Ad hoc ꝑtinet etiam quod consequẽt᷑
dicit mathens. Et ex puentes in eũ acceperunt a
rundinem. et ꝑcutiebant ca put eius. Et post quã
illuserunt ei : eruerunt eum clamide et induert̃
eum uestimentis sins. et duxerunt eum ut crucifi¬
gerent. hoc quod exuerunt eum clamide et indue¬
runt eum uestimentis suis. in fine factum intel¬
ligitur cum iam duceret᷑. Marcus hoc ita dicit. Et
postquam illuserunt ei: exuerunt illum purp̾a
et induerunt eum uestimentis siuis.

Expanded text:
Hunc ergo adprehendit Pilatus Iesum et flagellauit, Hunc ergo adprehendit Pilatus Iesum et flagellauit, \'et milites plectentes coronam de spinis inpiti eius et ueste purpurea circumdederunt eum et ueniebant ad eum et dicebant: haue, rex Iudaeorum, et dabant ei alapas. unde apparet Mattheum et Marcum recapitulando istud commemorasse, non quo tunc factum sit, cum eum Pilatus iam crucifigendum tradidisset. Iohannes enim aput Pilatum dicit haec gesta satis euidenter, unde isti quod praeterierant recoluerunt. ad hoc pertinet etiam quod consequenter dicit Mattheus: et expuentes in eum acceperunt ha rundinemet percutiebant caput eiuinluserunt ei, exuerunt eum clamydem et induerunt eum uestimentis eius et duxerunt eum, ut crucifigerent. hoc, quod exuerunt clamydem et induerunt eum uestimentis eius, in fine factum intellegitur, cum iam duceretur. Marcus hoc ita dicit: et t postquam inluserunt ei, exuerunt illum purpura et induerunt eum ue
Abbreviated transcription (Latin):
uentes eum clamidem coctineam cirtundeder̃t
ei. Et plectentes coronam de spmis poluerunt
suꝑ caput enis. et harundinem in dextera enis.
Et genu flero ante eum illudebant dicentes. Ane
rex iudeorum. Hoc marcus in eodem loco narra
tionis ita dicit. Maites autem duxerunt eum
intro in atrio pretorn et conuiocant totam co¬
hortem et induunt purpuram. et impomnt el
plectentes spineam coronam. et ceperunt saluta¬
re eum. Aue rex nideorum. Et ꝑcutiebant cap̾
enis harundine et conspuebant. et ponentes genua
adorabant eum. Intelligitur itaq quod matheus
lit clamidem coccineam circundedunt ei. hoc martꝰ
dixisse indutum purpuram. Pro regia emm
purpura. clamis illa coctinea ab illudentib ad¬
nbita erat. Et est rubra quedam purpura cocto
smmillima. Potest etiam fieri ut purpuram etiã
marcus cõmemorauent quam clamis habebat.
quãius eẽt coccinea. Lucas hoc pretermisit. Iohẽs
autem antequam diceret qd̾ eum pilatus crucifi¬
gendum tradiderit. cõmemorauit hoc dicens.

Expanded text:
ntes eum clamydem coccineam circumdederunt ei, et plectentes coronam de spinis posuerunt super caput eius et harundinem in dextera eius, et genu flexo ante eum inludebant dicentes: haue, rex Iudaeorum. hoc Mtionis ita dicit: Milites autem duxerunt eum intro in atrium praetorii, et convocant totam cohortem, et induunt purpuram, et imponunt ei plectentes spineam coronam, et coeperunt salutare eum: haue, rex Iudaeorum. et percutiebant caput eius harundine et conspuebant eum, et ponentes genua adorabant eum. intellegitur itaque quod Mattheus ait: clamydem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcum dixisse: in purpuram purpuram. pre regia enim purpura clamys illa coccinea ab inludentibus adhibita erat, et est rubra quaedam purpura cocco simillima. potest etiam fieri, ut purpuram etiam Marcus commemorauerit, quam clamys habebat, quamuis esset coccinea. Lucas hoc praetermisit. Iohannes autem antequam diceret, quod eum Pilatus crucifigendum tradiderit, commemorauit hoc dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt honnem cireneum nounme symo¬
nent. Hunc angariauerunt ut tolleret crũtẽ
enus. Marcus quor. Et educunt illun inquit ut
cruciligerent eum. et angariauerunt pret̾e¬
untem simonem cyrencum uementẽ de uilla

Expanded text:
reneum, nomine Simonem; hunc angariauerunt, ut tolleret crucem eius. Marcus quoque: et educunt illum, inquit, ut crucifigerent eum. et angariauerunt praetereuntem Simonem Cyreneum uenientem de uilla
Abbreviated transcription (Latin):
rum in pretorium pilatus. et uocauit ihm̃ et dixite.
Tu es rex uideoꝵ. Et respondit ihs̃. Atemet ĩpo hoc
dicis. An alu tibi dixerunt de me. Et hoc uideretur ñ
conuenire illi quod ab alns cominemoratum est. res¬
pondit ihs̃ tu dicis. insi in consequentib ostenderet
et illud dictum cẽ. unde ostendit ea que ñc dicit a
ceteris potius euangelistis tacita. quã a domino
dicta non esse. Attende gͦ. cetera. Respondit inqͥt
pilatus. Nunquid ego uideus sum: Gens tua et põ¬
tifices. tradiderunt te michi. Qͣd fecilti. Respondit
ihs̃. Regnum meum non est de muido hoc. Si erha
mundo eẽt regnum meum. munstri mei decertarẽt
ut non traderer iudeis. Nunc autem regnũ meum
nõ est huic. Dixit gͦ. eis pilatus. Ergo rex es tui
spondit ihs̃. Tu dicis. quia rex sum egto. Ecte quand
Uentum ẽ ad id. quod aln euangeliste cõmemorauer̃t.
Sequitur gͦ idem dicente adhuc dño quod ceteri
tacuerunt. Etto in hoc natus sum et ad hoc uem in mund̃

Expanded text:
uocauit Iesum et dixit ei: tu es rex ludaeorum? respondit Iesus: a temet ipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? et hoc uideretur non conuenire illi quod ab aliis commemoratum est: respondit Iesus: tu dicis, nisi in consequentibus ostenderet et illud dictum esse. unde ostendit ea quae nunc dicit a ceteris potius euangelistis tacita quam a domino dicta non esse. adtende ergo cetera. respondit, inquit, Pilatus: numquid ego Iudaeus sum? gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? respondit Iesus: regnum meum non est de mundo hoc; si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei decertarent, ut non traderer Iudaeis; nunc autem meum regnum non esthinc. dixit itaque ei Pilatus: ergo rex es tu? respondit Iesus: tu dicis, quia rex sum ego. ecce quando uentum est ad id quod alii euangelistae commemorauerunt. sequitur ergo item dicente adhuc domino quod ceteri tacuerunt: ego in hoc natus sum et ad hoc ueni in mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
Egoenini non muemocam mn eo. Responderunt
ei indei. Nos legem habemus. et secundum legẽ
debet mori. quia filium dei se fecit. Hoc põt con¬
gruere ei quod lucas cõm̃morat in accusatione
indeorum dictum. Hunc inuenimus subu̾tentẽ
gentem nrãm. ut ad mugatur quia filium dei
se fecit. Sequitur itaq iohẽs et dicit. Cum gͦ. audis¬
set pilatus hunc sermonem. magis timunt. Et in¬
gressus ẽ pectorium iterum. et dicit ad ihm̃. Unde

Expanded text:
usam. responderunt ei Iudaei: nos legem habemus et secundum legem debet mori, quia filium dei se fecit. hoc potest congruere ei quod Lucas commemorat in accusatione ludaeorum dictum: hunc inuenimus subuertentem gentem nostram, ut adiungatur: quia filium dei se fecit. sequitur itaque Iohannes et dicit: cum ergo audisset Pilatus hunc sermonem, magis timuit. et ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
additum est ainbo. non solum si ambo fecissent posset
hoc dixi. sed etiam quia unus hoc fecit potuit usi¬
tato locutionis modo ꝑ pluralem numerum sigi
ẽquitur autem matheus et dicit. a sexta autẽ
sq adhoram nonam. Hoc et duo aln contestantur.

Expanded text:
additum est \'ambo\', non solum, si ambo fecissent, posset additum est \'ambo\', non solum, si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam, quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Sequitur Mattheus et dicit: a sexta autem ram usque ad horam nonam. hoc et duo alii contestantur
Abbreviated transcription (Latin):
hunc locum pluralem numerum prosingulari
posuisse. sicut in eplã ad hebreos legnnus pliura¬
liter dictum clauserunt ora leonum. cum solus
damel sigiificari intelligatur. et pluraliter dictũ
etiam quod dictum est astiterunt reges terre et pͥn¬
cipes conuenerunt in unum. pluralem mimerum
pro singulari positum. in actib aplõrum exponit.
Nam reges propter herodem. pͥncipes propter
pilatum intellexerunt: qui testimonium eiusdẽ
psalim adhibuerunt. S quia et pagam solent
calũmari euangelio: udeant quẽ ad modim locuti sĩt
auctores coruinfedras. medcas. et elytemestras. cum
surgtule fuerut. Qͥd autem ufitatus uerbi gracia
quam ut dicat aliquis. et rustici michi insultant.
etiam si unus insultet. Tunc enim ẽẽt contrari¬
um quod lucas de uno maifestauit: si illi dixissent
ambos latrones conuiciatos domino. Ita enun non
posset sub inimero płi unus intelligi. Quod u̾o dit¬
tum est latrones uel qui cum eo crucifixi erant. nͤ

Expanded text:
hunc locum, pluralem numerum pro singulari hunc locum, pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut et in Epistola ad Hebraeos legimus pluraliter dictum, Clauserunt ora leonum, cum solus Daniel significari intelligatur, et pluraliter dictum, etiam quod dictum est: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum: pluralem numerum pro singulari positum, in Actibus apostolorum exponitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejus psalmi adhibuerunt. Sed quia et pagani solent calumniari Evangelium, videant quemadmodum locuti sunt auctores eorum Phaedras, Medeas, Clytemnestras, cum singulae fuerint. Quid autem usitatius, verbi gratia, quam ut dicat etiam si unus insultet? tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestauit, si illi dixissent ambos latrones conuiciatos domino; ita enim non posset sub numero plurali unus intellegi. cum uero dictum est latrones uel qui cum eo crucifixi erant nec
Abbreviated transcription (Latin):
nes qui oo fixi erant cum eo. improperabãt
ei. Nec marcus discrepat hoc idem dicens alns uerbis.¬
Lucas autem potest repugnare putari: insi genꝰ
locutionis satis usitatum non obliuisca x umur.
Ait enm lucas. Unus autem dehis qui  pende¬
bant latromb blasphemabat eum dicens. Si fu
es xp̃s. saluum fac temetip̃m et nos. Et sequitur¬
idem ip̃e atq ita contexit. Respondens autem
alter increpabat illũ dicens. Neq tu tunes deũ.
quod in eadem dãpnacõne es. Et nos quidem u
ste. Nam digna factis recipimus. hic uero nnchil
mali amogessit. Et dicebat ad ihm̃. Dñe memen¬
to mei cum ueneris in regnum tuum. Et dicit illi
ihs̃. Amen dico tibi. hodie mecum eris in paradiso.
dicit. et qui cum eo crucifixi erant cõuiciabant᷑
ei. quando quidem unus eorum conuiciatus est se¬
cundum luce testimonum. Alter et compescuit
eum et in dominum credidit. nͥ intelligtamus
matheum et marcum breuiter ꝑstringentes

Expanded text:
ones, qui fixi erant cum eo, inproperabant ones, qui fixi erant cum eo, inproperabant ei. nec Marcus discrepat hoc idem dicens alLucas autem potest putari repugnare, nisi genus locutionis satis usitatum non obliuiscamur. ait enim Lucas: unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens: si tu es Christus, saluum fac temet ipidem ipse, atque ita contexit: « Respondens autem alter, increpabat illum, dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damnatione es. Et nosecipimus, hic vero nihil mali gessit: et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. Et dicit illi Jesus: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. dicit: Et qui cum eo crucifixi erant conviciabantur ei? quandoquidem unus eorum conviciatus est secundum Lucae testimonium, alter compescuit eum, et in Deum credidit, nisi intelligamus Matthaeum et Marcum breviter perstringentes
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Uah qui destruit templum. et in triduo
illud reedificat. Sialua temetip̃m si filius dei es.
descende de cruce. Hint marcus pene ad eadem u̾ba
consonat.
eqͦuitur deide matheus et dicit. Simliter¬
et principes sacerdotum illudentes cum scri¬
bis ⁊ semorib dicebant. Alios saluos fecit se ipm̃ ñ
põt saluum facere. Si rex israel est. descendat
nunc de cruce et credimus ei. Confidit in deum.
liberet nĩc eimi si uult. dixit enim quia filius¬
dei sum. Martus et lucas quãnus alia uerba di¬
cant.ad eandem tñ sentenciam concinunt: cum
alius pretermictit quod alius cõmemorat. De pͥn¬
cipib enim sacerdotum quod insultauernit dño
crucifixo pariter non tacent quãius semores
taciit marcus. lucas quia pͥncipes dixit. nec addidit sa¬
cerdotum magis noĩe generali omnes pͥmates comple¬
xus est ubi possunt intelligi et scribe et semores.
equitur matheus et dicit. Id ip̃m autem et latꝰ¬

Expanded text:
dicentes: qui destruit templum et in triduo dicentes: qui destruit templum et in triduo illud reaedificat, salua temet ipsum; si filius dei es, descende de cruce. huic Marcus paene ad eadem uerba consonat. sequitur deinde Mattheus et dicit: similiteret principes sacerdotum inludentes cum scribis et senioribus dicentes: alios saluos fecit, se ipsum non potest saluum facere. si rex Israhel est, descendat nunc de cruce et credimus ei. confidit in deum; liberet nunc eum, si uult. dixit enim quia dei filius sum. Marcus et Lucas, quamuis alia uerba dicant, ad eandem tamen sententiam concinunt, cum alius praetermittit quod alius commemorat. de principibus enim sacerdotum, quod insultauerint domino crucifixo, pariter non tacent, quamuis seniores tacuit Marcus, Lucas autem, quia principes dixit nec addidit sacerdotum, magis nomine generali omnes primates conplexus est, ut ibi possint intellegi et scribae et seniores. Sequitur Mattheus et dicit: id ipsum autem et latr
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑasceues que plena diei tercia occurrebat.
dominus suspenderetur in ligno. Siue ergo hoc
potius intelligendum eligatur. siue marcus t̾ciã
horam recoluerit eamq maxime ad condẽnacõ¬
nem nideoꝵ in domim cructfixione commnemora¬
re uoluerit qua intelliguntur clamare potuisse
ut cruciligeretur. ut ip̃os potius crucitixisse acci¬
pensus estsicut ille centurio magis accessit ad do¬
minũ i. quam illi aunci quos misit: ꝓculdubio
questi ÷ o soluta est de hora domnuce passionis.
que maxime solet et contentiosorum concitare u¬
cum eo duo latrones. Unus a dextͥs et unus a
sinft̾ris. Et marcus similiter et lucas. Nec iohã¬
nes aliquam fecit questionem. quãius latrones
eos non dixerit. Ait enim. Et cum eo alios duos
hinc et hinc. medium autem ihm̃. Esset auten
contrarium. si cum illi dixissent latroues. iste
diceret iuocentes.
Dequitur matheus et dixit. Pret̾euntes ãt
blasphemabant mouentes capita sua et

Expanded text:
dem parasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dem parasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in ligno. siue ergo hoc potius intellegendum eligatur siue Marcus tertiam horam recoluerit eamque maxime ad condemnationem Iudaeorum in domini crucifixione commemorare uoluerit, qua intelleguntur clamare potuisse, ut crucifigeretur, ut ipsos potius crucifixisse acciin ligno est, sicut ille centurio magis accessit ad dominum quam illi amici, quos misit: procul dubio quaestio soluta est de hora dominicae passionis, quae maxime solet et contentiosorum concitare icum eo duo latrones, unus a dextris et unus a sinistris. et Marcus similiter et Lucas. nec Iohannes aliquam facit quaestionem. quamuis latrones eos non dixerit. ait enim: et cum eo alios duos hinc et hinc, medium autem Iesum. esset autem contrarium, si, cum illi dixissent \'atrones, iste diceret \'innocentes\'. XV. Sequitur Mattheus et dicit: praetereuntes autem blasphemabant eum mouentes capita sua et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes erant. Si quando ad donnum ꝑductus est so¬
ceri caiphe ubi et auditus est a prm̃cipib sacer¬
dotum: ad huc gallus non cantauerat. quoder
petri negatione colligninus. que cum iam audi¬
retur facta est. Si autem quando pilato tradi¬
tus est iam mane fuisse a ꝑtusmie scͥptum ẽ. Re¬
stat gͦ ut intelligatur tunc cepisse istam pa¬
rascenem pasche id ẽ preparationẽ mortis dm̃.
quando responderunt omnes pͥncipes sa cendotũ
apud quos pͥmum audiebat᷑ et dixerunt reus
est mortis. quod apud matheum et marcũ inue¬
nitur. Ut recapitulando intelligant᷑ de petri
negatione postea dixisse quod ante factum e¬
rat. Non enim absurde comcitur. eo tempore quando
ut dixi reum mortis ꝓnunciauerunt. nonam ho¬
eam noctis eẽ potuisse. Exqua hora usq ad horam
qua sedit pulatus pro tribunadi quasi hora sexta
fint. non diei sed parasceues idest mimolationis
domini. quod uerum pascha ẽ: ut plena sexta euis¬

Expanded text:
partes erant; si. quando ad domum perductus est sopartes erant; si. quando ad domum perductus est soceri Caifae, ubi et auditus est a principibus sacerdotum, adhuc gallus non cantauerat, quod ex Petri negatione colligimus, quae, cum iam audiretur, facta est; si autem, quando Pilato traditus est, iam mane fuisse apertissime scriptum est. restat ergo, ut intellegamus tunc coepisse istam parasceuen paschae, id est praeparationem mortis domini, quando responderunt omnes principes sacerdotum, aput quoest mortis, quod apud Matthaeum et Marcum inuenitur, ut recapitulando intellegantur de Petri negatione postea dixisse quod antea factum erat. non enim absurde conicitur eo tempore, quando, ut dixi, reum mortis pronuntiauerunt, nonam horam noctis potuisse esse. ex qua hora usque ad horam, qua sedit Pilatus pro tribunali, quasi sexta hora fuit, non diei, sed parasceues, id est immolationis domini, quod uerum pascha est, ut plena sexta eius
Abbreviated transcription (Latin):
quod ab eodem sabbato iam inciperent aznna. Sed
tamenuerum pascha quod iam in passione dñi
gerebatur nõ indeoꝵ sed rp̃ianoꝵ. cepisse prepari
idest parasceuem habere ab hora noctis nona. m eo
quod dominus a iuideis occidendus preparabatur
Parasceue quippe interpretat᷑ preparatio. ab illa
ergo nona noctis hora usq ad ens crucifixionem
occurrit hora ꝑascenes sexta secundum iohẽm. et ho¬
ra diei tercia secundum marcum: ut non marcuo
horam illam recordatam recapitulando commemo¬
auerit qua clamanerunt nidei crucifige crucifige
sedeam prorsus horam terciam dixerit qua dñse
ficus i ligno. Qͥs fidelis non huic faueat solitio¬
m questionis. si modo possit aliquis articulus conti
ab hora nona noctis unde cepisse parasceuem pas¬
che nr̃i. id est preparationem mortis xp̃i congruẽt
intelligamus. Si enm dicamus eam cepisse quãdo
a iideis apprehensus est dñs: adhuc noctis pͥme

Expanded text:
quod ab eodem sabbato iam inciperent azyma; sed quod ab eodem sabbato iam inciperent azyma; sed tamen uerum pascha, quod iam in passione domini gerebatur, non Iudaeorum, sed Christianorum, coepisse praeparari, id est parasceuen habere, ab hora noctis nona in eo quod dominus a Iudaeis occidendus praeparabatur. parasceue quippe interpretatur praeparatio. ab illa ergo nona hora noctis usque ad eius crucifixionem occurrit hora parasceues sexta secundum Iohannem et hora diei tertia secundum Marcum, ut non Marcus horam illam recordatam recapitulando commemorauerit, qua clamauerunt Iudaei: crucifige, crucifige, sed eam prorsus horam tertiam dixerit, qua dominus est fixus in ligno. quis fidelis non huic faueat solutioni quaestionis, si modo possit aliquis articulus conici ab hora nona noctis, unde coepisse parasceuen paschae nostrae, id est praeparationem mortis Christi, congruenter intellegamus? si enim dicamus eam coepisse, quando a Iudaeis adprehensus est dominus, adhuc noctis primae
Abbreviated transcription (Latin):
tolleret. Qui hoc insi nlites sicut iohannes manfe¬
stat. Ergo ne quisquam cogitacõem tanti crimnus.
auersus a nideis in milites illos conuerteret: erat
autem inquit hora tercia et crucifixerunt eum. Ut
illi eum potius cructfixisse iuemantur. quos hora
tertia ut crucifigeretur clamare potuisse diligens
inquisitor muemet: cum aduerterit hoc quoda mi¬
litib factum est hora sexta factumeẽ. Quan quã
non desint qui parasceues quam iohẽs commemorauit
dicens. erat autem parasceue hora fere sexta. Horam
diei terciam uelint intelligi qua sedit pilatus pro
tribunali. Ut eadem tertia completa uideatur. qñ
crucifixus est atq illo iam pendente in ligno. alie tres
hore ꝑacte sint. et reddiderit sp̃m ut abea hora qua
defunctus est id est diei sexta. tenebre fierent usq
ad nonam. Dicunt enim die quidẽ illo quem dies
sabbati sequebatur. ꝑasceuem fuisse pasche nideoꝵ.

Expanded text:
tolleret. qui hoc, nisi milites, sicut Iohannes manifetolleret. qui hoc, nisi milites, sicut Iohannes manifestat? ergo ne quisquam cogitationem tanti criminis auersus a Iudaeis in milites illos conuerteret, erat autem, inquit, hora tertia et crucifixerunt eum, ut illi eum potius crucifixisse inueniantur quos hora tertia, ut crucifigeretur, clamare potuisse diligens inquisitor inueniet, cum aduerterit hoc quod a militibus factum est hora sexta factum esse. Quamquam non desint qui parasceues — quam Iohannes commemorauit dicens: erat autem parasceue hora fere sexta — horam diei tertiam uelint intellegi, qua sedit Pilatus pro tribunali, ut eadem tertia conpleta uideatur, quando crucifixus est, adque illo iam pendente in ligno aliae tres horae peractae sint et reddiderit spiritum, ut ab ea hora, qua defunctus est, id est diei sexta, tenebrae fierent usque ad nonam. dicunt enim die quidem illo, quem dies sabbati sequebatur. parasceuen fuisse paschae Iudaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne traditi in concupĩas cordis su et reprobum sen¬
sum. et multiexcerentur ad elimandum puuim in¬
tellectum secundum occultam onmpotentis iusticiã.
Dicit enim propheta domino. Nimis profunde facte
sunt cogitationes tue. Uir imprudens non cognoscit.
et stuitus non intelligit hec. Peto autem et admoneo
eos qui hec legunt ꝑ nos adunuante domino el abo¬
rata. ut huiꝰ sermonis quem hoc loco interponendũ
arbitratus sum. in ommi simdi q̃õnum difficulta¬
te meunuerunt. ne sepnis eadem repetenda sint. fa¬
cile autem uidebit qui sine impietatis duricia uo¬
luerit attendere. qua moportuno loco marcus hoc de
tercia hora posuerit. ut quisq ibi recordetur qua ho¬
ia iudei crucifixerint domium. qui uolebant in ro¬
manos uel principes uel milites tranfferre ip̃m fa¬
cimis: ubi factum minstrorum nulitum cõmemo¬
ratum ẽ. Ait enm. Et crucifigentes eum diuiser̃t
uestimenta enis mictentes sortes suꝑ eis. quis quid

Expanded text:
ne traditi in concupiscentias cordis sui et reprobum senne traditi in concupiscentias cordis sui et reprobum sensum, et multi exercerentur ad elimandum pium intellectum secundum occultam omnipotentis iustitiam? dicit enim propheta domino: nimis profundae factae sunt cogitationes tuae, uir inprudens non cognoscit et stultus non intellegit haec. Peto autem et admoneo eos qui haec legunt per nos adiuuante domino elaborata, ut huius sermonis, quem hoc loco interponendum arbitratus sum in omni simili quaestionum difficultate meminerint, ne saepius eadem repetenda sint. facile autem uidebit qui sine impietatis duritia uoluerit adtendere, quam oportuno loco Marcus hoc de tertia hora posuerit, ut quisque . ibi recordetur, qua hora Iudaei crucifixerint dominum, qui uolebant in Romanos uel principes uel milites transferre ipsum facinus, ubi factum ministrorum militum commemoratum est. ait enim: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortes super eis, quis quid
Abbreviated transcription (Latin):
pom debuit. quod ualde ignorat cur eo loco dñs pon
noluerit. Qia et si obuelatum est euantelum
nr̃m ait apostolus: ni his qui pereunt obuelatum
est. Et cum dixisset aliis quidem sumus odor uite
in uitamialus odor mortis in mortem. subiecit statĩ.
Et adbec quis idoneus. Id est quis idoneus intellige
quam iuste fiat. Qͦd idem dñs dicit. Ego uem in
qui non uident iudeant. et qui uident ceci fiant.
Ipã enim altitudo diuiciarum sciencie et sapiẽcie
dei. qua fit ex eadem massa aliud uas i honorem
aliud in contumeliam. et dicitur carm et sangum.
O homo tu quis es qui respondeas deo. Quis gͦ et ĩ
hac re cognoscit intellectum dm̃. aut quis consilia¬
rius illi fint. ubi sic gubernauit corda remunscentũ
euangelistaru. et in eccliẽ fastigio tanto aucto¬
ritatis culmine sublimauit. ut ꝑ hec ip̃a que m as
contraria uideri possunt multi excecarentur dig¬

Expanded text:
poni debuit, quod ualde ignorat. cur eo loco deus poni poni debuit, quod ualde ignorat. cur eo loco deus poni uoluerit, quia: et si obuelatum est euangelium nostrum, ait apostolus, in his qui pereunt obuelatum est, et cum dixisset: aliis quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem, subiecit statim: et ad haec quis idoneus? id est quis idoneus intellegere, quam iuste fiat? quod idem dominus dicit: ego ueni, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. ipsa est enim altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei, qua fecit ex eadem massa aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, et dicitur carni et sanguini: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? quis ergo et in hac re cognoscit intellectum domini aut quis consiliarius illius fuit, ubi sic gubernauit corda reminiscentium euangelistarum et in ecclesiae fastigio tanto auctoritatis culmine sublimauit, ut per haec ipsa quae in eis contraria uideri possunt multi excaecarentur dig
Abbreviated transcription (Latin):
cum uor uideoꝵ de crucifigendo domino somusset¬
dicere etiam quod eum tunt ip̃i crucifiperint inimosu¬
perbe leges narratorib ueritatis imponit. Sic eĩ
potest dicere si hec ip̃e narrareteo modo eodem q
ordine ab om̃ib debuisse narrari. quo ip̃e narrant
Dignetur ergo consilio marti euangeliste supe¬
ri consilium suum : qui eo loco id ponendum iudica¬
uit. quo loco diuina inspiratione suggestum est.
Recordationes enim eorum enis manu guberna¬
te sunt: qui guberuat a quam sicut scͥptum est qua¬
liter illi placuerit. Fluitat eium humana memoua
ꝑ uarias cogitacõnes. nec in cuiusquam potestate ẽ
quid et quando ei uemiat in mentem. Cum gͦ illi
sancti et ueraces uiri quasi fortuita recordatiomĩ
suarum propter narrationis ordinẽ occulte dei
potestati. cui nichil fortuitum ẽ commnisissent:
non oportet quenquam hominũ dicere longe ab¬
iectum ab oculis dei et longe ꝑegrinantem hoc loco

Expanded text:
cum uox Iudaeorum de crucifigendo domino sonuissetcum uox Iudaeorum de crucifigendo domino sonuissetdicere etiam, quod eum tunc ipsi crucifixerint, nimis superbe leges narratoribus ueritatis inponit. sic enim potest dicere, si haec ipse narraret, eo modo eodemque ordine ab omnibus debuisse narrari, quo ipse narrauit. dignetur ergo consilio Marci euangelistae superari consilium suum, qui eo loco id ponendum iudicauit, quo loco diuina inspiratione suggestum est. recordationes enim eorum eius manu gubernatae sunt qui gubernat aquam, sicut scriptum est, qualiter illi placuerit. fluitat enim humana memoria per uarias cogitationes, nec in cuiusquam potestate est, quid et quando ei ueniat in mentem. cum ergo illi sancti et ueraces uiri quasi fortuita recordationum suarum propter narrationis ordinem occultae dei potestati, cui nihil fortuitum est, commisissent, non oportet quemquam hominum dicere longe abiectum ab oculis dei et longe peregrinantem: hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Hoc modo bremter inlinuauit quod di geltũ
est. memor tamen etiam ip̃e quid uellet intelligi.
Non ait pilatus u̾o drxit. sed ait pilatus uero dicebat
eis. Qͥd emini madi fecit. Qͥa si diceret dixit: quasi
semel dictum intelligeremus. Quia u̾o ait. dicebat.
satis intimauit intelligentib multis modis et se¬
pe dictum eẽ. quousq inciperet hora sexta. Cogitem
ergo quam breinter hoc dixerit marcus in comꝑa¬
tione mathei. quam breuiter matheus in comꝑatiõe
luce. quam breuiter lucas in comꝑatione iohannis.
cum tamen alia atq alia quisq cominemoraret.
quã demq bremter ip̃e iohannes in comparatione
reun que geste sunt. et morarum cum illa gererẽ¬
tur et sine insama resistendi credamus duas horas.
et quiddam tercie illo int̾uallo transire potuisse. Qͥs¬
quis autẽ dixerit potuisse marcum si ita eẽt eo tpr̃e
Dicere fuisse horam terciam quo erat hora tercia.

Expanded text:
fecit? hoc modo breuiter insinuauit quod diu gestum fecit? hoc modo breuiter insinuauit quod diu gestum est. memor tamen etiam iste quid uellet intellegi, non ait Pilatus uero dixit eis\', sed ait: Pilatus uero\' dicebat eis: quid enim mali fecit? quia, si diceret \'dixit\', quasi semel dictum intellegeremus; quia uero ait: dicebat, satis intimauit intellegentibus multis modis et saepe dictum esse, quo usque inciperet hora sexta. cogitemus ergo, quam breuiter hoc dixerit Marcus in conparatione Matthei, quam breuiter Mattheus in conparatione Lucae, quam breuiter Lucas in conparatione Iohannis, cum tamen alia adque alia quisque commemoraret, et quam denique breuiter ipse lohannes in conparatione rerum, quae gestae sunt, et morarum, cum illa gererentur: et sine insania resistendi credamus duas horas et quiddam illo interuallo transire potuisse. Quisquis autem dixerit potuisse Marcum, si ita esset, eo tempore dicere fuisse horam tertiam, quo erat hora tertia,
Abbreviated transcription (Latin):
figeretur. Et dimi ꝑgit et dumi crucifigitur cum duob
latronib dum uestes enis diuidunt᷑. et in sorteni illa
tiunta mictitur. atq inter heo uarus comucus il¬
luditur. simul enim cum illa agerentur etiam con¬
incia iaciebant᷑: completa est hora sexta. et facte sũt
tenebre.quas maths et marcus et lucas comine¬
morant. Iam itaq corruat impia ꝑtinacia. et cre¬
dat dommum ihm̃ xp̃m et tercia horã crucifixum lĩ¬
gua nideoꝵ et sexta manb mlitum. quia in tumul¬
tu ideor et pilati estibus due atq amplius hore
preterierint. a uoce qua dixerunt crucifige. Sed
ip̃e marcus qui maxime breuitatis sectator est breui¬
ter noliit intimare pilati uoluntatem et conatũ
pro domini uita. Cum enim dixisset. At illi iterũ
cdamauerunt crucifige eum ubi ostendit quod iã
clamauerant cum uellent sͥ dimicti barraban. ad¬
niunrit. Prlatus u̾o dicebat eis. Quid enim inali

Expanded text:
figeretur. et dum pergit et dum crucifigitur cum duobus figeretur. et dum pergit et dum crucifigitur cum duobus latronibus, dum uestes eius diuiduntur et in sortem illa tunica mittitur adque inter haec uariis conuiciis inluditur — simul enim, cum illa gererentur, etiam conuicia iaciebantur —, conpleta est et hora sexta et factae sunt tenebrae, quas Mattheus et Marcus et Lucas commemorant. Iam itaque conruat impia pertinacia et credat dominum Iesum Christum et tertia hora crucifixum lingua Iudaeorum et sexta manibus militum, quia in tumultu Iudaeorum et Pilati aestibus duae adque amplius horae praeterierunt a uoce, qua dixerunt: crucifige. sed ipse Marcus, qui maxime breuitatis sectator est, breuiter uoluit intimare Pilati uoluntatem et conatum pro domini uita. cum enim dixisset: at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, ubi ostendit, quod iam clamauerant, cum uellent sibi dimitti Barabban, adiunxit: Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali
Abbreviated transcription (Latin):
duxit foras ihm̃. et sedit pro tribunadi in loco qͥ
dr̃ lichostratos hebraice aũt gabatha. Erat autẽ
ꝑasceue pasche. hora quasi sexta. ab illa ergo uo¬
ce nideoꝵ qua primo dixerunt crucifige cumẽet
hora tercia. uisq ad hoc quod sedit pro tribunadi ꝑ
medias horas cunctationis pilati. et tumniltuãtiũ
iudeorum: due hore preterierant. et ꝑacta quinta
iam de sexta aliquid ceperat. Dicit g ͦ nideis. Ecce
rex ur̃. Illi autem clamabant. Colle tolle. crucifige
eum. S neq iam cõmotus pilatus timore calume.
facile cedebat. Tunc enm uxor enis ad eum mise¬
rat sedentem pro tribunali quod preoccupauit ma¬
theus. qui hoc solus commemorauit ante quã ad eũ
locum narrationis ueniret. ut ibi hoc poneret ubi
oportumum iudicauit. Temptans itaqr adhuc p¬
latus ne quid proficeret: dirit eis. Regem ur̃m cru¬
afigam. Responderunt pontifices. Non habeni
regem insi cesarem. Tunc gͦ tradidit eis illum. ut cruci¬

Expanded text:
t pro tribunali in locum, qui dicitur Lithostrotus, Hebraeice autem Gabbatha. erat autem parasceue pascha hora quasi sexta. ab illa ergo uoce Iudaeorum, qua primo dixerunt: crucifige, cum esset hora diei tertia, usque ad hoc, quod sedit pro tribunali, per medias moras cunctationis Pilati et tumultuantium Iudaeorum duae horae praeterierunt et peracta quinta iam de sexta aliquid coeperat. dicit ergo Iudaeis: ecce rex uester. illi autem clamauerunt: tolle, crucifige eum. sed neque iam commotus Pilatus timore calumniae facile cedebat. tunc enim uxor eius ad eum miserat sedentem pro tribunali, quod praeoccupauit Mattheus, qui hoc solum commemorauit, antequam ad eum locum narrationis ueniret, ut ibi hoc poneret, ubi oportunum iudicauit. temtans itaque adhuc Pilatus, ne quid proficeret, dixit eis: regem uestrum crucifigam? responderunt pontifices: non habemus regem nisi Caesarem. tunc ergo tradidit illis eum, ut cruci
Abbreviated transcription (Latin):
tes consepeliuntur xp̃o ꝑ baptismum. Nam et illã
emptionem agri. hoc significare ait ierennas.
Dicit dommnus inquit. quia erit ꝑmansio capti¬
uitatis liberatorum in illa terra. Hec tanquã
delibanda arbitratus sum: cum admonerem qd ĩ
his ꝓpheticis testimonuis in unum redactis. et euange¬
lice narratiom collatis. diligentius actentiusq requ¬
ratur.
Tec interposuit matheus de iuida traditore. dem¬

Expanded text:
tur, consepelientur Christo per baptismum. Nam et illam tur, consepelientur Christo per baptismum. Nam et illam emptionem agri hoc significare, ait Jeremias: Dicit Dominus: Quia erit permansio captivitate liberatorum in illa terra. Haec tanquam delineanda arbitratus sum, cum admonerem quid in his propheticis testimoniis in unum redactis et evangelicae narrationi collatis, diligentius attentiusque requiratur. Haec interposuit Matthaeus de Juda traditore.
Abbreviated transcription (Latin):
lio atq iuento nomine ieme lecto autẽ iemia
et non inuento testimonio de triginta argenteis. ĩ¬
uento tamen agro empto. ad moneatur lector utẽ¬
q conferre. et inde sensum enucleare prophecic. qͦ
ꝑtineat ad hoc quod in domino impletum est. Nã
illud quod subiecit huic testimomo matheus cum
ait. quem appreciauerunt filn. isrł. et dederunt eos
in agrum figuli sicut constiturt mͥ dominꝰ: nec ap̃
rachariã nec̃ apud iereniam reperitur. Unde
magis ex ꝑsona ip̃ius euangeliste accipiendum ẽ
eleganter et mistice insertum: quia et hoc ex dĩ
ruelatione cognouerit ad hãt rem que de xp̃i p̾cio
tacta ẽ hnnõi ꝑtinere prophetiam. Liber quippe emp¬
ti agri. apud iereniam uibetur micti in uas fictile
et emitur hic de precio domini ager figuli. Et hoc
ad sepulturam ꝑegrinoꝵ: tanquam ad ꝑman¬
Nonem quietis eoꝵ qui in hoc seculo peregrinan¬

Expanded text:
lio atque invento nomine Jeremiae, lecto autem Jeremia, lio atque invento nomine Jeremiae, lecto autem Jeremia, et non invento testimonio de triginta argenteis, invento tamen agro empto, admoneatur lector utrumque conferre, et inde sensum enucleare prophetiae, quomodo pertineat ad hoc quod in Domino impletum est. Nam illud quod subjecit huic testimonio Matthaeus cum ait: Quem appretiaverunt filii Israel, et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi Dominus, nec apud Zachariam, nec apud Jeremiam reperitur. Unde magis ex persona ipsius evangelistae accipiendum est eleganter et mystice insertum, quia et hoc ex Domini revelatione cognoverit ad hanc rem, quae de Christi pretio facta est, hujusmodi pertinere prophetiam. Liber quippe empti agri apud Jeremiam jubetur mitti in vas fictile, et emitur hic de pretio Domini ager figuli, et hoc ad sepulturam peregrinorum, tanquam ad permansionem quietis eorum cum in hoc saeculo peregrinan
Abbreviated transcription (Latin):
dendam unitatem scõrum etiam prophetarum. Eg
alia causa que michi uidetur alio tempore diligẽa
ꝑtractanda. ne amplius sermonẽ ꝓtendamns quã
hinꝰ oꝑis termmandi necessitas flagitat: cur boc
nomẽ iemie in testimomo zacharie sic manere ꝑ¬
missum. uel potius sp̃s scĩ anctoritate preceptũ
sit. Est apud ierennam quod emerit agrum a filio
frĩs sin. et dederit ei argentum. non quidem subhoc
nomnne precui. quod positum est apud zachariam
trignita argenteis. Ueruntamen agri emptio
nõ ẽ apud zachariam. Quod autem prophetiam
de trignita argenteis ad hoc interpretatus sit eiã
gelista quod modo de domino completum ẽ ut hoc eẽt
enis preciumi: maifestum est. S ad hoc ꝑtinere
etiam illud de agro empto quod ierennas dicit. hinc
potuit imstice significari: ut non hic zacharie noͫ
poneretur qui dixit triginta argenteis. sed iere¬
ime qui dixit de agro empto. Ut lecto euange¬

Expanded text:
dendam unitatem sanctorum etiam prophetarum. Est dendam unitatem sanctorum etiam prophetarum. Est alia causa, quae mihi uidetur alio tempore diligentius pertractanda, ne amplius sermonem protendamus, quam huius operis terminandi necessitas flagitat, cur hoc nomen Hieremiae in testimonio Zachariae sic manere permissum uel potius sancti spiritus auctoritate praeceptum sit. est aput Hieremiam, quod emerit agrum a filio fratris sui et dederit ei argentum, non quidem sub hoc nomine pretii, quod positum est aput Zachariam, triginta argenteis, uerum tamen agri emtio non est aput Zachariam; quod autem prophetiam de triginta argenteis ad hoc intergelista, quod modo de Domino completum est, ut hoc esset ejus pretium, manifestum est. Sed ad hoc pertinere etiam illud de agro empto, quod Jeremias dicit, hinc potuit mystice significari, ut non id Zachariae nomen poneretur, qui dixit triginta argenteis, sed Jeremiae, qui dixit de agro empto: ut lecto Evange
Abbreviated transcription (Latin):
familiaritate conuintissimus illius cinus uerba di¬
cere uoluit. et continuo recordatus alium pro alio
se dixisse ita se colligat atq corrigat. ut tame in di¬
cat benedixi. quid aliud intuens. iisi tantam ĩt̾
ambos eẽ concordiam. inter illum scilicet cuiꝰ u̾ba
dicere uoluit. et alium cuius ei nomen ꝓ illius nõie
xcurrit. ut tale sit hoc istum dixisse quale si ille di¬
risset: quantomagis hoc de prophetis scĩs intelli¬
gendum et maxime cominendandum fiit. et ommum
libros tanquam unnus uinum librum acciperemuio
quo nulla rerum discrepancia crederetur sicut malla
inuemiretur. et in quo maior ẽẽt constancia uerita¬
tis. quam si omma illa uiius homo quãlibet dõtissim
loqueretur. Quod ergo hinc argumentum sumer
conantur uel infideles uel imꝑiti homines. quasi
ad ostendendam dissonanciã scõrũ euangelistarim:
hoc potius debent assumere fideles et docti adosten¬

Expanded text:
familiaritate coniunctissimus illius, cuius uerba difamiliaritate coniunctissimus illius, cuius uerba dicere uoluit, et continuo recordatus alium pro alio se dixisse ita se colligat adque corrigat, ut tamen dicat \'bene dixi, quid aliud intuens nisi tantam inter ambos esse concordiam, inter illum scilicet cuius uerba dicere uoluit et alium cuius ei nomen pro illius nomine occurrit, ut tale sit hoc istum dixisse, quale si ille dixisset, quanto magis hoc de prophetis sanctis intellgendum et maxime commendandum fuit, ut omnium libros tamquam unius unum librum acciperemus, in quo nulla rerum discrepantia crederetur, sicut nulla inueniretur, et in quo maior esset constantia ueritatis, quam si omnia illa unus homo quamlibet doctissimus loqueretur? quod ergo hinc argumentum sumere conantur uel infideles uel inperiti homines quasi ad ostendendam dissonantiam sanctorum euangelistarum, hoc potius debent adsumere fideles et docti ad osten
Abbreviated transcription (Latin):
bili inter se consensione constare: ut hoc multo ã¬
plnus sit. quam si ominum omnna prophetarum
Uuo uinius hominis ore dicerentur. et ideo in dubitã¬
gula cẽ ominum et omina singuloꝵ. Cum igit᷑ et
que dicta sunt ꝑ ierennam tam sint zacharie ꝙͣ
ierenne. et que dicta sunt ꝑ rachariam tam sint ie¬
renne quam zacharie. quid opus erat ut emendaret
matheus cum aliud pro alio sibi nomẽ occurrens a
se scͥptum relegisset. Ac non potius sequens auctem
spũs a quo mentem suam regi plus nobis ille uti¬
q sentiebat. ita hoc scͥptum relinqueret. sicut eũ
admonendo constituerat ei dũs ad infor mandos
nos tantam uerborum suoꝵ inter prophetas eẽ
concordiam. ut non ablurde ĩmo congruentissime
ctiam ierenne deputaremus. quod ꝑ zachariam
dictum reperiremus. Si enm hodie quisquani
uolens al icius uerba indicare. dicat nomen alte¬
rius a quo dicta sint qui tamen sit aricissimus. et

Expanded text:
bili inter se consensione constare, ut hoc multo ambili inter se consensione constare, ut hoc multo amplius sit. quam si omnium omnia prophetarum uno unius hominis ore dicerentur, et ideo indubi. tangula esse omnium et omnia singulorum. cum igitur et quae dicta sunt per Hieremiam tam sint Zachariae quam Hieremiae et quae dicta sunt per Zachariam tam sint Hieremiae quam Zachariae, quid opus erat, ut emendaret Mattheus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum relegisset ac non potius sequens auctoritatem spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut eum admonendo constituerat ei dominus, ad informandos nos tantam uerborum suorum inter prophetas esse concordiam, ut non absurde, immo congruentissime etiam Hieremiae deputaremus quod per Zachariam dictum repperiremus? si enim hodie quisquam uolens alicuius uerba indicare dicat nomen alterius, a quo dicta sint, qui tamen sit amicissimus et
Abbreviated transcription (Latin):
deretur hoc nomen ut mendositas fieret. Cur autem
de nõmillis codicib tolleretur fuit utiq causa ut loc
audax impericia faceret. cum turbaretur questione
quod hoc testimonum apud ie miam nõ nuenuet.
Qͥd gͦ intelligendumẽ insi hoc actum ẽẽ secretiore
concilio prouidencie dei qua mentes euangelistar
sunt gubernate. Potuit enim fieri. ut animo ma¬
thei euangelium conscribentis ꝓ zacharia ierend
occurreret. sicut fieri solet. Quod tamen sine ulla dubi¬
catione emendaret saltem ab alus ad monitus. qui ip̃o
adhuc in carne uiuente hoc legere potuerunt isi co¬
gitaret recordatiom sue que scõ spiritu regebatur nõ
frustra occurrisse aliud pro alio nomen prophete.
nͥ quia dominus ita hoc scribi constitint. Cur aũt
itã hoc constituerit dominus: pͥmo illa causa utilis¬
sima debet facillime cogitari. etiam sic ẽẽ insiuatũ
ita omnes scõs prophetas uno spiritu locutos mira¬

Expanded text:
deretur hoc nomen, ut mendositas fieret; cur autem deretur hoc nomen, ut mendositas fieret; cur autem de nonnullis codicibus tolleretur, fuit utique causa, ut hoc audax imperitia faceret, cum turbaretur quaestione, quod hoc testimonium aput Hieremiam non inueniretur. Quid ergo intellegendum est, nisi hoc actum esse secretiore consilio prouidentiae dei, qua mentes euangelistarum sunt gubernatae? potuit enim fieri, ut animo Matthei euangelium conscribentis pro Zacharia Hieremias occurreret, ut fieri solet, quod tamen sine ulla dubitatione emendaret saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne uiuente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordationi suae, quae sancto spiritu regebatur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomen prophetae, nisi quia ita dominus hoc scribi constituit. cur autem ita constituerit dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari etiam sic esse insinuatum ita omnes sanctos prophetas uno spiritu locutos mira
Abbreviated transcription (Latin):
ti quem appreciauerunt filu israel. et dederunt eosi
Agrum figidi sicut constitut mͥ dominus. Si qui
autem mouetur quod hoc testimonium nõ inuenitir
inscriptura ierenne prophete. et ideo putat fidei euã¬
geliste aliquid derogandum: pͥmo nouerit non õs
codices euangeliorum hr̃e quod ꝑ ierennam dictim
sit. sed tantum modo ꝑ prophetam. Possemus ergo
dicere his potius codicib eẽ credendum: qui ienne noꝰ
non hñt. Dictum ẽ eĩ hoc ꝑ prophetam. s zachariã.
Unde putatur codices ẽẽ mendosos qui habent no.
ieremie: quia uel zacharie habere debuerunt. ui
nlluto sicut quidam. sed tantum prophetam dicentẽ.
qui utiq intelligitur zacharias. S utatur ista de¬
feusione cui placet. Michi autem cur nõ placeat.
Hec causa est quia ⁊ plures codices hñt ierenne
nomen. et qui diligencius in grecis exemplaribus
euangelium considerauerunt: mantiquiorib greas
ita se ꝑhibent niuenisse. et uulla fuit causa. cur ad¬

Expanded text:
quem adpretiauerunt filii Israhel et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus. Si quis autem mouetur, quod hoc testimonium non inuenitur in scriptura Hieremiae prophetae, et ideo putat fidei euangelistae aliquid derogandum, primo nouerit non omnes codices euangeliorum habere, quod per Hieremiam dictum sit, sed tantummodo per prophetam. possemus ergo dicere his potius codicibus esse credendum, qui Hieremiae nomen non habent. dictum est enim hoc per prophetam, sed Zachariam, unde putatur codices esse mendosos, qui habent nomen Hieremiae, quia uel Zachariae habere debuerunt uel nullius, sicut quidam, sed tamen per prophetam dicentem, qui utique intellegitur Zacharias. sed utatur ista defensione cui placet; mihi autem cur non placeat. haec causa est, quia et plures codices habent Hieremiae nomen et qui diligentius in Graecis exemplaribus euangelium considerauerunt in antiquioribus Graecis ita se perhibent inuenisse. nulla fuit causa, cur ad