comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nasterio lirinensi ob bonorũ stu¬
dium oꝑum peceretur aliquan¬
tisꝑ exempli grã remorari: a.
contrariis religionis diuine insidi¬
as perpessus. ad palmam usq¬
martyrii ꝑuenit: cuius etiã pas¬
interea huic uisioni in cinoman¬
nica urbe apparuit uisio: ut sci¬
licet ꝑgentes & ipsi in eandem
prouinciam. corpus tranfferrent
sororis scĩ benedicti. scolasticȩ no¬
mine: ut quos unius urnȩ habe¬
bat sꝑacium. simul transferendi
ostenderentur: Cum igitur labo¬
raretur quatinus uisionis mani¬
transactis. a supradicta cinoman¬
nica urbe egressi oraculi diuini
auditores. carpebant iter italiã
ducens: diuertentesq in monaste¬
rium floriacum hospitandi gr̃ã.
comꝑerunt prefatum uenerabi¬
lem uirum agiulfum p̃ceptis ab¬
batis obsequentẽ. idẽ uelle it arripe
Igitur communi decreto ceptum
opus simul statuunt ꝑagere:
iunctiq simul tamdiũ indiuisi¬
biliter adhesere: quousq romam

Expanded text:
nasterio Lirinensi ob bonorum stunasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpessus, ad palmam martyrii usque pervenit: cujus etiam pasinterea huic visioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manitransactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis sui obsequentem idem velIgitur communi decreto coeptum opus simul statuunt peragere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam
Abbreviated transcription (Latin):
abbas. gregis sibi commisi custodi¬
as optime seruans. & lectioni as¬
sidue studium dans: int̾ cȩcera
repperit in libris beati ac precel¬
ientissimi uiri gregorii romani
antistitis. quomodo sc̃s ac dõ dilec¬
tus benedictus agonis sui cursũ
in beneuentana prouincia con¬
summauerit: Recordans uero qͥa
idem uenerabilis pater oraculo di¬
uino admonitus. preuidensq fu¬
turos casus predixerit illud mo¬
nasterium funditus euertendum:
preuiderat oculis iste patratum
carneis conspiciebat: misit ad p̃¬
dictam prouinciam unum ex
commilit onib suis. nomine agi¬
ulfum monachum Sic namq si¬
bi fuisse reuelatum diuinitus di¬
cebat: ut predictus uir illud ꝑ¬
gens corpus iam dicti tranferret
benedicti: fuit namq idem agi¬
rilfus uenerabilis uir. & do omni¬
modo placere gestiens: qui quan¬
tȩ sc̃ĩtatis fuerit cuius ue uirtu¬
tis. finis probauit: in quo omnis
laus securs canitur: Nam cum
bonis polleret operib. & in mo¬

Expanded text:
s gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, ualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in mo
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis penis: Et dixit decius¬
derunt hostes ferocissimos in ma¬
nus nr̃as. Ecce immici rei publicȩ:¬
& romani imperii: Et introduc¬
ti sunt ornati ex auro & lapide p̃¬
cioso: uincti cathenis. Quod cum¬

Expanded text:
diversis poenis. Et dixit derunt hostes ferocissimos in manus nostras. Ecce inimici Reipublicae et Romani imperii. Et introducti sunt ornati auro et lapide pretioso, vincti catenis: om
Abbreviated transcription (Latin):
runt eos ante simulachrũ solis
uenit quidam quirinus xp̃ianꝰ.
subdiaconus. qui manebat ibi¬
dem urta amphiteatrum: &
collegit noctu corpora & recon¬
didit in arca plumbea in domo
sua: tercio alendas augusti:¬

Expanded text:
s venit quidam Quirinus Christianus subdiaconus, qui manebat juxta amphitheatrum, et collegit noctu corpora, et recondidit in area plumbea in domo sua tertio Kalendas Augusti,
Abbreviated transcription (Latin):
tui qui nos saluos faciant: Ilico
& circa eum erat fida tranquil¬
litas Ammirantes nautȩ: clama¬
uerunt: Ueni & salua nos per
dm̃ tuum: qui te intanta tem¬
pestate custodit. Cumq ascendis
in naulculam: sedata tẽpestas ẽ.
Dixitꝰ ad eos. Si creditis quia ds¬
m̃s. łs uerus ẽ. qui & commouet
maria & commota componit:
urĩ uͦ dii. idola sunt surda & cecaͤ
Responderunt nautȩ. Nunc uere
credimus & scimus : qm̃ uana st̃
quȩ huc usq coluimus: Dicit eis
uos a malicia neronis Et pro
puero in ciuitatẽ quȩ uocatꝰ

Expanded text:
tui quis nos| saluos faciet ilico tui quis nos| saluos faciet ilico et circa eum erat fida tranquilletas admirantes| nautae . clamauerunt . ueni . et salua nos per deum tuum .| qui te in tanta tempestate custodit. Cumque ascendin nauicula seta| te tempestas est. Dixitque illis . credetis quia ds uerus est . quia et mouet maria et commota conponet.| Vestri uero dii . idola sunt surda et caeca. Responderunt| naute . nunc uero credemus . et scimus quoniam uana sunt que| hucusque coluimus. Dicit eis uos a malicia neronis . et perpuero in ciue| tate que uocatur
Abbreviated transcription (Latin):
ducti fuissent: alia cue nero ad
portum ꝑrocessit: & statui sibi¬
scm̃ naxarium cum ꝓuero uis¬
sit bixitq ad eũ: Tante sunt ar¬
tes tuȩ: ut amplius uiuere ñ de¬
beas Ate mͥ inmissa ferarũ rabies:
tu gustare de dor libamine noluisti.
tu subuertisti iuuenes geruasi¬
um & protasium ne immolaret
diis: atq ideo mariᷤ te ꝑfunda sus¬
cipient. Sc̃s nazarus dixit. Sal¬
uator m̃s & ds m̃s. qui me ꝑ bap¬
tissimum regenerauit. ipĩe¬
sola uissione constituit. Tunc dix̃¬
nero nauclero Hunc nefarium
cum ꝑuero in mare proice: ut a
contagione istius terra purge: t᷑
Et continuo eleuatis in nauicula.
ita in altum nautȩ profecti sunt
ut obscurarentur a terra: & preci¬
pitauerunt scm nararium cum
ꝑuero. Et subito stridentib uen¬
tis commota tempestas ẽ: & pe¬
reuntes nautȩ clamauerunt di¬
centes Peccauimus coram dõ na¬
zarii: dum neronis pareremus
imperio: Ubi nunc es nero: & dii

Expanded text:
ducti . fuissent alia die nero| ad ducti . fuissent alia die nero| ad portum processit . et statui sibi nazario Cum puero| iussit . Dixit ad eum . tante sunt arte tuae . ut amplius| uiuere non debeas a te mihi inmissa est ferarum rabies tu| gustare de deorum libamina noluisti. Tu subuertisti . iouenis| Geruasium . et protasium . ne inmolarent diis . aquae| ideo maris te profunda suscipient. Sanctus nazarius dixit . | saluator meus et deus meus qui me per baptismum regene| rauit. Ipsesua iussione . constituit. Nero dixit na+clirio . | hunc nefario Cum puero in mare proici ut a contagione . | istius terra purgetur. Et continuo eleuatis in nauico . | ita in altum nautae profecti sunt . ut obscurarentur a terra| et praecipitauerunt sanctum nazarium cum puero . et subito stri| dentibus uentis commota tempestas est . et pereuntes nau| tae clamauerunt . peccauimus coram deo . nazari dum| neronis parimus inperio . ubi es nunc nero et dii
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt ministris. Obtestam᷑
uos ꝑcaput neronis. quiescite
a nobis parumꝑ : & adducite pa¬
trem nr̃m nazarium. Renunci¬
auerunt neroni qui gratulatꝰ
ẽ & dixit. Interponite aliquid
spacii:si forte meliori consilio
immolent diis. Et sicut poposce¬
runt: exhibeatur nazarius. Cũq
exhibitus fuisset nazarius: dix̃
ad eum nero. Consule tͥ: ecce ara:
immola diis. Sc̃s uero nazarius¬
aspiciens in cęlum: dixit uoce mag¬
na Domine libera animas nr̃as
a demoniis: & salua nos in der¬
tera tua fortissima. Nero dixit.
Oportet ex hoc nefandissimo. ter¬
rarum spacia liberari: Tunc ius¬
sit sc̃m nazarium cum celso ꝑu¬
ero recludi in carcere: scõs uero
geruasium & protasium. medio¬
lanum ad anolinum. qui ꝑerat
ciuitati deduci p̃cepit:: seͥbens ei
Geruasium & protasium iuiue
nes detrectantes immolare diis
ad te direximus: quos carcera¬
li custodia detine & diis nrĩs
sacrificare compelle. Cumq per¬

Expanded text:
dixerunt ministris obtestamur dixerunt ministris obtestamur uos per caput neronis . | quiescite a nobis parumper et adducite patrem nostrum| nazarium. Renunciauerunt neruni qui gratulatus est . | et dixit interponite aliquid spacium . et forte meliore| consilio immola+nt diis . et sicut poposcerunt exibeatur . | Nazarius . cumque exhibetus fuisset . Nero dixit ad eum . | console tibi . ecce aram immola diis. Nazarius uero as| piciens in caelum . ait uoce magna . domine libera animas| nostras a demoniis . et salua nos in dextera tua fortissema.| Nero dixit oportet et hunc nefandissemo+ terrarum spa| cia liberare Tunc iussit sanctum nazarium cum celso puero| recludi in carcerem. Sanctus uero geruasium . et protasium . | mediolano . ad anolinom qui praeerat ciuitati dedu| ci praecepit. Scribens ei . Geruasium . et protasium . ioue| nes . detrectantes immolare diis ad te direximus . | quos carcerali custudia detene et diis nostris sacrife| care conpelle. Cumque per
Abbreviated transcription (Latin):
bis copiam tribuam. diuitiarũ q
habundantiã ad arbitrium urm
in matrimonium tradã. Gerua¬
sius & protasius dixerunt. Non
nos terrenȩ opes oblectant: nec
iouis figuram. arte. auro. eboreq
distinctam adorabimus: s nec tu
pedem nr̃m repellere poteris
aperuit: quia potius nobis ẽ ꝑ¬
ennis uite donss ꝑfrui quam
breuia male possidere. Nam di¬
uitiȩ & honores tui. nulli sunt:
s & tu continuo interibis Ne¬
ro iratus dixit. Digne fundatꝰ
sanguis ur̃: qui propter cruͣfix¬
um hominem mori magis uul¬
tis quam mecum feliciter ui¬
uere Geruasius & protasius
dixerunt. Quandoquidẽ. nos
occideris: tunc uiuificabimur.
Nam hic mori parati sumus: ut
in ȩternum uiuamus Tunc ne¬
ro ad aram eos deduci precep̃:
ut gustarent de profanis &
pollutis. Cumq statuissent eos
ministri ante aram: nero dix̃
Si uultis uiuere: sacrificate diis.
rent᷑ cuices eorũ geruasiꝰ ⁊ ꝓtasiꝰ

Expanded text:
piam uobis tribuam . diuiciarum| que piam uobis tribuam . diuiciarum| que habundantiam ad arbitrium uestrum in matrimonio tra| dam. Geruasius et protasius dixerunt . non nos terrenę| opes oblectant . nec iouis figuram arte auro euoreque| distinctam adorauimus . sed nec tu pedem nostrum referre pote| ris aperuit . quia potius nubis est perennis uitae . per| frui . quam breuia mala possedire . nam diuiciae . et hono| ris tui+ nulli sunt sicut et tu continuo interrebis. Nero iratus| dixit . digne fundetur sanguis uester . qui propter crucifi| xum hominem+ mori uultis . quam mecum feliciter uiuere.| Geruasius . et protasius dixerunt . quandoquidem nos| occideris . tunc uiuificabimur . nam hic mori parati somus . | ut in aeternum uiuamus. Tunc nero ad aram eos dedu| ci . praecepit ut gustarent et profanis . et pollutis. Cumque| estatuissent eos ministri ante aram. Nero dixit . si uul| tis uiuere . sacrificatae diis. rintur ceruices eorum. Geruasius et prota| sius
Abbreviated transcription (Latin):
isses elapsus. Accensus ira nero dix̃
Remoueatur hic nefarius: ne au¬
res nr̃ȩ diutius conuitus exaspe¬
rentur. Cumq remoueretur sc̃s
ua animas seruorum tuorum ger¬
uasii & protasii: ut per confessi¬
onem nominis tui liberati a ne
antur. Dixitq ad eos nero. Noli¬
te consentire huic malefico: ne cũ
eo suppliciis consumamini.
procreauit: oportet nos cũ eo
mori. ut habeamus uitam ȩt̾nã
Nero dixit. Uideo uos adhuc in
quod tam stulta & anilia uer¬
ba loquimini: Besistite ab hac
ꝑpraua ꝑsuasione: & exaltabunt
uos dii nr̃i Geruasius & ꝓtasiꝰ
dixerunt. Irrationabilis & pra¬
ua ꝑsuasio ẽ. dm conditorem cęli
& terrȩ. qui fecit mare & omĩa
quȩ in eis sunt. non conficers.
& colere idola manu facta. quȩ
non loquuntur neq audiunt
Nero indignatus: ꝑugniꝰeos subi¬
gi precepit Cumq a ministris
cesi fuissent᷑: nero dixit. Militate
nobiscum᷑: & eligendi honoris uo¬

Expanded text:
isses elapsu+ Accensus ira . | Nero dixit . isses elapsu+ Accensus ira . | Nero dixit . remoueatur hic et nefarius . ne aures nostrae di| ucius conuiciis asperentur. Cumque remoueretur . ua| animas seruorum tuorum . Geruasi . et protasi . ut per confessionem| nominis tui liberati a malantur. Dixitque ad eos nero nolite consentire huic ma| lefico . nec cum eum suppliciis consummamini. procreauit. Opor| tet nos cum eodem mori . ut habeamus uitam aeternam.| Nero dixit uideo uos adhuc in quod tam stultice| et anilia uerba loquimini deser+te ab hac praua persu| asione . et exaltabunt uos dii nostri. Geruasius . et protasius| dixerunt inracionabilis et praua persuasio est . deum condito| rem caeli et terrae qui fecit mare et omnia que in eis sunt.| Non confetere et colere idola manufacta que non locuntur| neque audiunt. Nero indignatus . pugnis eos subegi praecepit.| Cumque a ministris caesi fuissent. Nero dixit miletate no| biscum et elegendi honoris cu
Abbreviated transcription (Latin):
elapsus ẽ. Intelligens sc̃s nazariꝰ
quȩ acta fuerant᷑. retulit gerua¬
sio & protasio: dicens eis. Cr̃as mis¬
surus ẽ nero: & reducet nos de hoc
carcerez Postera uero die sedit ne¬
ro furens & estuans. turpis uisu:
& iussit sibi offerri scõs martyres.
nararium.geruasium. & ꝓtasiũ:
Cumq statͥuissent eos ministri
tes ministri dixerunt Dii nr̃i ob
sum tempestatem passus adiis
meis: & incurri ferarum rabiem.¬
Sc̃s nazarius dixit. Dii ur̃i semꝑ
in tempestate & in amaritudine
sunt: ferȩ uero meliores diis uris
sunt. Ad preceptum enim uener̃t:¬
& lacerauerunt uiros & mulie¬
res tuas Nero dixit. Quis tibi hȩc
nunciauit cum eẽs incarcere c
Nisi confessus fueris: nunc fun¬
detur sanguis tuus. Sc̃s naxariꝰ
dixit. Qui dedit se timere: ipse
nob̾ famulis suis annunciauit:
Et si potentes uł fidi tibi erant
dii tui: quare non obstiterunt
Sed & tu iam perises: nͥ cursu fu¬

Expanded text:
elapsus est. Intel| ligens nazarius elapsus est. Intel| ligens nazarius que acta fuerant . retullit geruasio . et pro| tasio dicens eis . crastina die missurus est nero . et educit nos| de hoc carcere. Postero uero die . sedit nero furens et estuans| turpis uisu . et iussit sibi offerri . Nazarium et Geruasium. Et| protasium. Cumque statuissent eos ministri tes . ministri . dixe| runt . dii nostri . obs. sum tempestatem a diis meis . et incurri ferarum| rabis nazarius dixit . dii uestri . semper in tempes| tate et in amaritudine sunt fere uero . melioris diis ues| tris sunt. Ad praeceptum enim uenerunt . et laceraue| runt ueros et mulieris tuas. Nero dixit . quis tibi hoc nun| ciauit . cum esses in carcirem nisi confessus fueris . nunc| fundetur sanguis tuus. Nazarius dixit . qui dedit ti| meri se ipse nobis famulis suis adnunciauit . et si poten| tes uel fidi tibi erant dii tui . quare non obsteterunt . sed| et tu iam perisses . nisi cursu fu
Abbreviated transcription (Latin):
uasium & protasium & naza¬
rium concludi in obscuro car¬
ceris. Sc̃s uero celsus puer par¬
uulus: eiulans cũ lacrimis se¬
quebatur eos Tunc unus ex
militib apprehenso ꝑuero:a¬
lapis: cedebat maxillas eius.
Dixq sc̃s nataruis: Infelicissime
hominum: quȩ rabies te absq
ceceris inuasit. quod ã pueri hu¬
uis uexatione non desinis. Et ira¬
ti milites: sc̃m nazarium cicide¬
scõ narario. corruit miles ille
in faciem suam suꝑ saxum:
ibiq amisit oculum dextrum:
Et confestim abdiderunt eos in
ergastulo Uolente autẽ nerone
post triduum perdere eos: ue¬
nit᷑ ad eos angelus domini diceis.
nero alia uero die uissit nero p̃¬
parari qiuiersi generis feras: &
secessit ad predium. ut uolupta¬
tib resolutus uacaret. Nocte ir
ruentes ferȩ iracundiȩ spũ incita
tȩ. turbauerunt exornata tentoria
neronis: & dispersȩ suint concu¬
binȩ eius: sanguinem etiam ar¬
migeri eius fuderunt. Nero au¬
tem lacerato pede. inter turbas

Expanded text:
uasium+ protasium| includi in obscuro carceris. Celsus uero paruolus . heiulans| Cum lacrimis sequebatur eos . unus+ ex militibus adprae| henso puero alapis cedebat maxillas eius. Dixitque| nazarius. Infelicissime hominum . quia rabies te absque| citeros inuasit . quod a pueri huius uexacione non cessas.| Irati militis . Nazarium cedesancto| nazario . conruit mile ille in faciem super saxum ibique| amisit oculum dextrum. Et confestim abdederunt eos in| ergastulo Volente autem post triduum perdere eos, uenit ad eos angelus domini et nero. Alia die iussit nero praeparari diuersi . | generis feras . et sicessit ad praedium . ut uoluptatibus resolutus| uacaret. Nocte uero inruentes ferae . iracundiae . spiritu incita| te . turbauerunt. Exurnata tenturia neronis . et disperse| runt concubinas eius . sanguinem etiam armigere fuderunt.| Nero autem lacerato pede inter turbas
Abbreviated transcription (Latin):
tentem eos quos in carcere te¬
nebam Geruasium & protasiũ:
quos sperabam diis nr̃is immo¬
laturos Accipiens nero relatio¬
nem: exiliuit dicens Adhuc uiũ
dorum aduersarius: Et ingenti
ira exestuans : nautas queri &
num scribens eiz Concide colla
pone auib & feris: nec ossa qͥes¬
cere patiaris: Cumq anolinus
huiuscemodi litteras accepisset
rium offerri iussit Dixitq ad
eum: Iussit inclitus imꝑator in¬

Expanded text:
tentem quos in carcere retetentem quos in carcere retenebam . Geruasium . et prota| sium . quos sperabam diis nostris inmolaturos. Accipi| ens nero relationem . exsiluit dicens adhuc uiuit deorum| aduersarius . et ingen ira exestuans . nautas quert| num scribens ei . concide colla pone auibus . et feris . nec ossa quiiscere paciares| Cumque anolinus huiuscemodi litteras accipisset rium offerri iussit. Dixitque  | iussit inclitus imperator in
Abbreviated transcription (Latin):
orauit dicens: bomine dłs pa¬
trum meorum. ostende michi
si uere mortuus ẽ puer: & sepe¬
liam eum in locum hunc Si uͦ
uiuit: expectans expectabo eũ
dicens: Resurget puer & annunci¬
abit tibi gaudium Circa horã¬
autem nonam: surrexit puer
dicens ei: Aue. pater narari: Dixitos
ei nararui Aue fili celse Dicito
michiꝰ ubi nunc fuisti: Qui res¬
pondit. In congregatione uisto¬
rum.⁊ ibiq te uidi stantem uix¬
ta sedem omnipotentis dĩ: & lo¬
quebatur tͥ de uita immortali.
Gaudio autem repletus sc̃s nara
rius. osculatus ẽ caput eius: et
puer osculatus ẽ uestigia eius:
Manserunt autem nocte illa intͣ
inquirens scõs martyres Geruasi¬
um & erotasium: quos inuẽnit
in carcere pari grã confirmatos:
dudiens uero anolinus qui p̃erat
ciuitati. quod predictos uiros
adhortatione & presentia sua¬
confirmaret. capi eũ iussit: scri¬
bens neroni: Uirum scelestum qͥ
dicitur nararius inueni fugien¬
tem potestatem tuã. & peruer

Expanded text:
ora| uit dicens. Domine deus patrum meorum . ostende mihi si uer| mortuus est puer ut sepeliam eum in locum hunc. Sen uero| uiuet expectans expectabo eum dicens . resurget puer . et adnunciabit tibi gaudium| Circa autem+ nona surrexit puer dicens ei . aue pater na| zari dixitque ei nazarius . aue . file celse dicito mihi ubi| nunc fuisti. Qui respondit . in congregacione iustorum . ibique| te uidi stantem . iuxta sedem omnipotentis dei . et loquebatur| tibi de uita inmortale. Gaudio autem repletus sanctus naza| rius . osculatus est capud eius . et puer osculatus est uesti| gia eius. Manserunt autem nocte illa intra inquirens sanctus martyres . Geruasium . et prota| sium . quos inuento in carcere . pari gracia confirmatus+| Audiens uero anolinus qui praeerat ciuetati . quod pre| dictos uiros . adhortacione . et presentia confirmaret . capi| eum . iussit scribens . Neroni . uerum scelestum qui dicitur| Nazarius . inueni fugientem potestatem tuam . et peruer|
Abbreviated transcription (Latin):
scłi dignitatem clarissimis na
non idola manu facta. Hoc au¬
diens quidam ex satellitib nero¬
nis nomine cornelius. relatio¬
nem ad eum reculit. quod p̃dis
tus natarius aduersus dos quoᷤᷤ
sacratissimi imperatores adora¬
rent. xp̃ianam religionem au¬
dfret asserere: & ꝑ diuersas pro¬
uincias turbas hominum sua
predicatione conuerteret. Cũꝙ
nero huiuscemodi litteras ac¬
cepisset: misit dentonẽ comitẽ
cũ militibs ad ꝑquirendũ scm̃
nararium. Qui cum ad ciuitatẽ
ebrodunensium uenisset inue¬
nit sc̃m nararium. ȩdificantẽ
oratorium: & cum eo duos ui¬
uenes geruasui & ꝓtasium. qͥ

Expanded text:
saeculi dignitatem claris| simis n. non idola manufacta.| Audiens quidam ex satellitibus neronis . nomine| cornelius . relationem ad eum detulit quod prae| dictus Nazarius aduersus deos quos sacratissimi impera| tores adorarent christianam religionem auderet adhibere . | et per diuersas prouincias turbas hominum sua praedi| catione conuerteret. Cumque nero huiuscemodi litteras| accepisset . misit dentonem comitem cum militibus ad| perquirendum sanctum nazarium qui cum ad ciuitatem| ebredonensem uenisset . inuenit nazarium aedificantem| oratorium et cum eum duos iuuen
Abbreviated transcription (Latin):
deret gemmam preciosã: quã
rapere diabolus studebat Et re¬
spondens ait ei. Insania tibi do¬
Tunc paulinus consularis: dixit
ad officium suũ. Ducite eum ad
ꝑalmam. & nolite decollare si
sacrificare contemꝑserit.:: s fa¬
cite foueam in terra tamdui
quousq ꝑueniatis ad aquã: &
ubi eum supinũ deponite. & t̾ra
atq lapidib obruentes dimittite
Q uod cum fuisset impletũ. qͥs
sibi scm uitalem ita martyrẽ
consecrauit: ut sacerdos apolli¬
nis qui hoc consiliũ paulino u¬
dici dederat. diabolo repletꝰ per
septem dies inerguminus clama¬
incendis me mr: crucias me sc̃ẽ.
Post septem uͦ dies p̃cipitatꝰ ã dia¬
bolo in flumine. expirauit. Ses¬

Expanded text:
deret gemmam pretiosam, quam deret gemmam pretiosam, quam rapere diabolus studebat. Et respondens, ait ei: Infinita tibi doTunc Paulinus consularis dixit ad Officiarium: Ducite eum ad palmam, et nolite decollare, si sacrificare contempserit: sed facite foveam in terra, tamdiu quo usque perveniatis ad aquam, et ibi eum supinum deponite, et terra atque lapidibus obrutum, ibi dimittite. Quod cum fuisset impletum, Deus sibi sanctum Vitalem ita martyrem consecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Paulino judici dederat, diabolo repletus, per septem dies energumenus clamaIncendis me, martyr; crucias me, sancte. Post septem vero dies praecipitatus a diabolo in flumine, exspiravit. S
Abbreviated transcription (Latin):
soli. noli. ur sicine medice qui
alios curare consueiuisti: te ipsũ
etnȩ mortis iaculo uulnerare. Et
qui ꝑ passiones nimias uenisti:
coronam noli perdere a dno p̃¬
paratam. Audiens hȩc sc̃s ursici¬
nus gemi posuit: & spiculatorẽ
ut fcriret ortatus ẽ: agens peni¬
tentiam. quod expauisset Quẽ
spiculator feriens: xp̃i mr̃em fec̃
Statimq sc̃s uitalis corꝑꝰ mr̃is
rapiens. intra rauennatũ urbẽ
sepeliuit cum omni honestate.
martrri debita: & ad iudicem
ultra sc̃s uitalis uenire contemp¬
sit. Quem paulinus consularis
ideo marime teneri mandauit:
rapientes eum: in conspectum
eius adduxerunt Et uidens eũ
paulinus: ait ad eum: Quomodo
maleficiis deceptus es uitalisꝰ ut
non sacrifices diis: Cui ille respon¬
dit. Non sacrificabo surdis &
mutis s sacrifico dõ meo qui fe
iussit eum leuari in eculeo: ut
ꝑ tormenta eius consensum ad
sacrificandum compelleret. S
sc̃s uitalis ita studuit ut do red¬

Expanded text:
Noli, noli, Ursicine medice, qui Noli, noli, Ursicine medice, qui alios curare consuevisti, te ipsum aeternae mortis jaculo vulnerare; et qui per passiones nimias venisti ad palmam, coronam noli perdere a Domino praeparatam. Audiens haec sanctus Ursicinus, genu posuit, et spiculatorem, ut feriret, hortatus; agens poenitentiam quod expavisset. Quem spiculator feriens, Christi martyrem fecit. Statimque sanctus Vitalis corpus martyris rapiens, intra Ravennensium urbem sepelivit cum omni honestate martyri debita, et ad judicem ultra sanctus Vitalis venire contempsit. Quem Paulinus consularis ideo maxime teneri mandavit; rapientes eum in conspectu ejus adduxerunt. Et videns eum Paulinus, ait ad eum: Quomodo maleficiis deceptus es, Vitalis, ut non sacrifices diis? Cui ille respondit: Non sacrifico surdis et mutis, sed sacrifico Deo meo, qui fecjussit eum levari in equuleo, ut per tormenta, ejus consensum ad sacrificandum compelleret. Sed sanctus Vitalis studuit, ut Deo red
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt: quos uno or¬
tu geminos genuerunt: & unũ
geruasium. alterum uero ꝓta¬
sium uocauerunt. Quorũ pat̾
uitalis militans consulari. cum
fuisset cum paulino iudice suo
rauennam ingressus. & cepisset
paulinus xp̃ianos ad sacrifican¬
dum requirere: oblatus ẽ ei qui¬
dam xpianus nomine ursicinus.
arte medicus: natione ligorus.
Tunc iussit eum ꝑauliniis in
conspectu suo torqueri dicens
Sacrifica ursicine dus immor¬
talib Ille autem respondens dix̃
ad eum. Non sacrificabo surdis
& mutis: s sacrificabo domino
meo iħu xp̃o. Et cum uidisset qd̾
eum mutare non posset a con¬
stantia sua: post nimia torm̃ta
iussit eum capitalem subire sen¬
tentiam. Locus autem ille ubi
decollabantur xp̃iani hoc habebat
uocabulum: ut diceretur ad ꝑalmã
Arbor enim anciqua palma. illic
erat. Igit᷑ cũ ut diximus ꝑost in¬
mia tormenta decollandus ue¬
nisset ses ursicinus ad palma: ex¬
pauit. Et dum uellet male euade¬
re: erclamauit sc̃s uitalis dicens.

Expanded text:
t dicti: quos uno ortu geminos genuere, et unum Protasium, alterum Gervasium vocaverunt. 7. Quorum pater Vitalis miles consularis, cum fuisset cum Paulino judice suo Ravennam ingressus, et coepisset Paulinus christianos ad sacrificandum requirere, oblatus est ei quidam christianus nomine Ursicinus, arte medicus, natione Ligur. Tunc jussit eum Paulinus in conspectu suo torqueri, dicens: Sacrifica, Ursicine, diis immortalibus. Ille autem respondens, dixit ad eum: Non sacrificabo surdis et mutis, sed sacrificabo Domino meo Jesu Christo. Et cum vidisset, quod eum mutare non posset a constantia sua, post nimia tormenta, jussit eum capitalem subire sententiam. Locus autem ille, ubi decollabantur christiani, hoc habebat vocabulum, ut diceretur, ad Palmam. Arbor enim antiqua Palmae illic erat. 8. Igitur cum, ut diximus, post nimia tormenta decollandus venisset sanctus Ursicinus ad Palmam, expavit: et dum vellet male evadere, exclamavit S. Vitalis dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uenundati fuissent: omne pre¬
miliam suam ingenuã fecerunt.
Ipsi uero se in uno cenacło con¬
cluserunt per decem annos. lec¬
ciom & orationi uacantes: & hoc
ordine in anno undecimo con¬

Expanded text:
enumdantes, dederunt omne premiliolam suam ingenuam fecerunt: ipsique se in uno coenaculo concluserunt, et per decem annos lectioni et orationi vacantes, hoc ordine in anno con
Abbreviated transcription (Latin):
bus credentib usq in hodiernũ
diem. Ualeria autẽ coniuix eiꝰ
dum uellet corpus sci uitał au¬
ferrȩ:xp̃ianis prohibita ẽ. & in
uisionib sepe ammonita. ne scõ
corpus a malo homine bene po¬
situm. uiolaret. S quia intenti¬
one ꝑdurante. euidentius ei ap¬
paruit sẽs uitalis: dicens ad eã
Noli mͥ molesta eẽ mulier: quia
numquam tã głosum poteris
autem dum reuerteretur adur¬
bem mediolanensium: idolatriȩ
sent: deponentes eã de uehiculo
hortabantur secum epulari.
Cumq illa resistens diceret. xp̃i¬
ana sum. ñ licet m de siluant
ur̃i sacrificiis manducare. sta
mȩdiolanensiũ urbẽ ꝑducerent
ita ut intra triduum migraret

Expanded text:
um Christum usque in hodiernum diem. 11. Valeria autem conjux ejus, dum vellet corpus sancti Vitalis auferre, a christianis prohibita est, et in visionibus saepe admonita, ne sanctum corpus a malo homine bene positum violaret. Sed illa in intentione perdurante, evidentius ei apparuit sanctus Vitalis, dicens ad eam: Noli mihi molesta esse, mulier; quia numquam mihi tam gloriosum poteris autem dum reverteretur ad urbem Mediolanensium, incurrit hosent, deponentes eam de vehiculo, 486 hortabantur secum epulari. Cumque illa resistens, diceret: Christiana sum, non licet mihi de Silvani vestri sacrificiis manducare, statMediolanensium urbem perducerent, ita ut intra triduum migraret
Abbreviated transcription (Latin):
stabis: quamdui diis immortalibꝰ
debitum reddas officium: Adhec¬
lȩto canitiȩ uultu pendens in
ligno: psallebat. domino dicenᷤ.
In deo sperabo: non timebo qͥd
faciat michi homo. Dicit ei p̃ses.¬

Expanded text:
stabis, quam diu diis immortalibus debitum reddas officium». Ad haleto ani- mo pendens in ligno psallebat Domino dicens: «In Deo spe- rabo, non timebo, quid faciat michi homo». Tunc Se
Abbreviated transcription (Latin):
herculis & cum nulla possent
eos ratione mouere. secd ꝓ. xp̃i
nomine optarent mori magis
quam uiuere: extenderunt eos
milites. & uirgis fortiter macta¬

Expanded text:
erum cum nulla possent eos ratione movere, sed pro Christi nomine optarent magis mori, extenderunt eos milites, et virgis fortiter macta
Abbreviated transcription (Latin):
ost dominicȩ resur¬
rectionis głam as¬
censionisꝙ triũphũ.
ac spiritus paracliti de suꝑnis
missionem. qui discipuloꝵ corda
temporalis penȩ ad huc formidi-

Expanded text:
ost Dominicae resurrectionis gloriam, ascensionisque triumphum, ac Spiritus Paracleti de supernis missionem, qui discipulorum corda temporalis poenae adhuc formidi
Abbreviated transcription (Latin):
ratez Nam istas animas a crea¬
tore suo & domino suo tu sepa¬
rasti: ego te modo furem scio
& creatori creaturã suã restituo:
Respondit demon dicens: Et
ego creatura eius non sum G̃
& me creatori meo restitue: Dicit
ei narcissus: Tu ipse ore tuo con¬
fessus es xp̃m pro peccatis ho¬
minum passum ẽẽ. si quomo¬
do pro hominum peccatis pas¬
sus ẽ & pro demonum impie¬
tatibus passus eẽt: restituerẽ
te creatori tuo: Nunc aut̃ quia
passus ẽ pro peccatis hominũ
& ur̃m principem religauit:
uade tu ad pͥncipem tuum: Dic̃
ei demon: Fac pietatem suꝑ me
& da michi uł unam animam
in potestatem: Dicit ei narcissus:
Si cdedero tͥ animam in poteᷤ¬
tatem: quid de ea facies: Dic̃
ei demon: Interficio hominem
& lucror animam eius: Dicit
ei narcissus: Mane prima luce
ego dabo tͥ potestatem hanc
ut hoc facias: Dicit ei demon
Dic michi ante dm. qui das mͥ
animam intra corpus inclusã
um quia do tibi animam intͣ
corpus inclusam: manducantsᷤ

Expanded text:
rate, nam istas animas a Creatore suo et Domino suo tu separasti. Ego te modo furem teneo et Creatori creaturam suam restituo'. Respondit eego creaturam eius non sum ergo et me creature meo restitue .| dicit ei narcissus tu ipse ore tuo confessus es . christum pro pec| catis hominum passum esse. Si quomodo pro hominum pec| catis passus est . Sic et pro demono impietatibus passus esset .| Restituebam te creatori tuo. Nunc autem quia passus est| pro peccatis hominum . ut uestrum principem religaret+ .| Vade tibi ad principem tuum+. dicit ei demon. Fac pieta| tem super me et da mihi uel unam animam in potesta| tem . dicit ei+ narcissus si dedero tibi animam in potestatem| quid de ea facies . dicit ei demon . interficio hominem et lucro| animam eius. Dicit ei narcissus+ . mane prima luce ego| dabo tibi potestatem hanc ut hoc facias . dicit . ei demon dic mihi ante deum quia das mihi animam intra corpus| inclusam . um+ quia do tibi animam inter corpus inclusam .| manducantis
Abbreviated transcription (Latin):
& eritis tales quales fui
ei hilania. Si uibes dicemꝰ
s quid colamus: Dicit ei nar
beas: cum quid colueris
enter exponas Dic gͦ cultu
tuam: Hilaria respondit
ntes mei genere. eyprii fu¬

Expanded text:
 eritis tales quales fuisDicit ei Hilaria: Si jubes, dicimus s quid colamus. Dicit ei Narcdebeatis, cum quid colueritis evidenter exponatis; die ergo culturam tuam. Hilaria respondit: Parentes mei genere Cyprii f
Abbreviated transcription (Latin):
atum laurentium: &
durerunt & tradiderunt eũ
parthemio tribuno. Eadem ho¬
ra parthemius tribunus nun-
qui hab̾et thesauros recondi¬
tos archidiaconus syxti in custo¬
dia teneretur: Tunc decius ga¬
uisus ẽ ualde: & fecit sibi beatũ
laurentium presentari Quem ita
agreditur decius cesar dicens:
Ubi sunt thesauri ȩccłȩ. quos a¬
pud te cognouimus ẽẽ reconditos:
fecto dicens: Exquire thesauros¬
eccłȩ diligenter: & sacrificet diis:
Quod si non sacrificauerit: diuer¬
sis eum penis interfice. Tunc ua¬
lerianus dedit eum cuidam uica¬
rio in custodia: nomine ypolito.
cum multis: Erat autem ibi
homo in custodia multo tẽꝑe
gentilis: qui plorando amissis
& dixit Ego semꝑ desideraui bap
toto corde credis: Respondit lu¬
cillus cum fletu dicens: Ego cre
Tunc beatus laurentius catefi¬
xauit eum: & accepta aqua
dirit ad eum: Omnia in confes¬
sione lauantur: Tu autem me
annunciante: responde.credo.Et
benedixit aquam: Et cũ expoli¬
asset eum: fudit aquam super

Expanded text:
atum| laurentium . duxerunt et tradiderunt eum partenio tribuno| Eadem hora partenius tribunus nunqui \h/abet thesauros reconditos diaconus xisti .| in custodia teneretur; Tunc decius gauisus est ualde . et fecit sibi beatum| laurentium praesentari . quem ita adgreditur . decius cesar dicens; Vbi sunt thesauri| quos apud te cognouimus esse reconditos? leriano praefecto dicens; Exquire thesauros| diligenter et sacrificet diis; Quod si noluerit sacrificare . diuersis eum tormentis inter| fice; Tunc ualerianus dedit eum cuidam uicario in custodiam nomine ypolito;|m multis; Erat autem ibi homo| in custodia multo tempore gentilis . qui plorando amissis et dixit; Ego semper desideraui babttoto cor| de credis? Respondit lucillus cum fletu dicens; Ego credTunc beatus laurentius . catetizauit eum;| Et accepta aqua . dixit ad eum; Omnia in confessione lauantur;| Tu autem me interrogante . responde . credo; Et benedixit aquam;| Et cum expoliasset eum . fudit aquam sup
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib inueniuntur: Uale¬
rianus prefectus dixit presente
decio cęsare. Quid uariaris ꝑ¬
multa: Sacrifica diis: & obli¬
uiscere artes magicas inquib
sacrificate demonib Si iustũ
ẽ ut demonib inclinemur ma¬
gis quam do creatori omnium¬
ipsi iudicate Quis debet adorari:
.i. qui factus ẽ an qui fecit
uniuersȩ creaturȩ. & hominũ¬

Expanded text:
in omni| bus inueniuntur; Valein omni| bus inueniuntur; Valerianus praefectus dixit praesente decio cesare;| Quid uariaris multa? Sacrifica diis, et obliviscere artes magicas, in quibSacrest ut demonibus inclinemur magis quam deo| creatori omipsi iudicate . quis debeat ad| orari . qui factus est . an qui fecit?uniuersę creature . et tu
Abbreviated transcription (Latin):
rauit eum: & accepta aqua
benedixit & baptirauit eum.
Et eleuatus ex aqua: cepit dicere
ipolitus. Uidi animas innocen¬
tium. letas gaudere: Et dixit ad
beatum laurentium cum lacri¬
Tunc baptizati sunt promiscui
sexus in domo ypoliti. numero
rentium: Dixit autem ypolitus
ad beatum laurentium: Wale¬
rianus ex precepto deciĩ misit
ad me: ut te ad eum ꝑducam.
Beatus laurentius dixit Am
paratur: Et cum uenissent am¬
bo simul ante conspectum ua¬
leriant: ualerianus dixit ad
beatum laurentium: Iam de¬
auros ȩcclȩ quos aput te cog¬
nouimus ẽẽ reconditos mani¬
festa Beatus laurentius dixit
Da michi inducias biduo aut
Apollicitatione habeat triduo
ipoliti Ualerianus autẽ nun¬
rentius datis sibi triduo indu¬
cus. thesauros promisisset de¬
clarare Completis autem trib
cius cesar: presente ualeriano
prefecto: Ubi sunt thesauri
quos pollicitus es presentare:
beatuis laurentius collecta
multitudine introduxit in
qui in singulis asꝑguntur. &

Expanded text:
auit eum . et accepit aquam benedixit| Et babtizauit eum; Et extersus ex aqua . coepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum lacri; Et babtizati sunt promiscui sexus in domum ypoliti numero| rentium; Dixit itaque ypolitus ad| beatum laurentium; Valerianus ex praecepto decii misit ad me .| ut te ad eum perducam; Beatus laurentius dixit; Amparatur; Et cum uenissent ambo simul ante| conspectu ualeriani . ualerianus dixit ad beatum laurentium| Iam deauros aecclesię quos apud te cognouim| esse reconditos . manifesta; Beatus laurentius dixit; Date . michi| inducias biduo . eta pollicitacione abeat triduo ypoliti; Valerianus autem nunrentius datas triduo inducias tesauros| promisiset declarare; Conpletis autem tribus ad eum decius cesar praesente ualeriano praefecto; Vbi sunt| thesauri quos pollicitus es praesentare? Beatus laurentius collecta| multitudine introduxit in qui in singulis asperguntur et
Abbreviated transcription (Latin):
decius: Iam depone ꝑfidiã ar¬
tis magice: & dic nob̾ generosita.¬
tem tuam ẜeatus laurentuis dix̃
Quantum ad genus. hispanus
sum: eruditus uł nutritus ro¬
manus: & acunabͥ lis. xp̃ianus:
eruditus lege scã & diuina :. De

Expanded text:
yri: « Jam depone perfidiam artis magicae, et dic nobis generositatem tuam. » Cui beatus Laurentius dixit: « Quantum ad genus, Hispanus sum eruditus vel nutritus Romanus, et a cunabulis Christianus, eruditus omni lege sancta et divina. »
Abbreviated transcription (Latin):
auros ȩccłȩ tibi ostendo: & uitã
ȩternam promitto: Dicit ad eũ
ypolitus Si dictis facta cõpen¬
ses: faciam quod hortaris: Dicit
ei beatus laurentius. Audi me.
& que hortatus sum cicius fac.

Expanded text:
auros tibi ostendo| et uitam eternam promitto; Dixit ei ypolitus; Si dictis facta conpenses .| faciam quod ortaris; Dicit ei beatus laurentius; Audi me et quę ortatus| sum cicius fac .
Abbreviated transcription (Latin):
Iustinus presbiter dixit. Hoc
dominicũ preceptũ ẽ: fiat uo¬
luntas domini nr̃i iħu xp̃i Et
posita pelue misit aquã & la¬
niens autem ad beatũ iustinũ
cepit primo osculari pedes eiꝰ
a lauare : & ubi lauit omniũ
pedes: commendauit se beato
inde:ecce beatus syxtus duce¬
batur in tellu. em ut audiretur
cecum eo duo diaconi. felicis¬
simus & agapitus: Et sedit de
sonsulimus senectut tuȩ: Aug
precepta nr̃a & sacrifica dis
Respondit beatus syxtus
ser tei tibi consule & noli blaspi

Expanded text:
ustinus respondit: Hoc Dominicum praeceptum est; fiat voluntas Domini nostri Jesu Christi. Et posita pelve, misit aquam, et laVeniens autem ad beatum Justinum coepit primo osculari pedes ejus et lavare. Et ubi lavit omnium pedes commendavit se beato ec beatus Sixtus reducebatur in Telludem ut audiretur, et cum eo diaconi Felicissimus et Agapitus; et sedente Dconsulimus senectuti tuae, audi precepta nostra et sacrifica. » Respondit beatus Sixtus: « Miser, tu tibi consule, et noli blas
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc audientes multi ceci. &
dixit ad beatum laurentium.
Ostende michi thesauros ȩccłȩ.
bicit ei beatus laurentius. Oy¬
polite si credideris in dm̃ patrẽ
omnipotentem. & in filiũ eiꝰ do¬

Expanded text:
Tunc| audientes multi ceci . udixit ad| beatum laurentium; Ostende michi thesauros ęcclesię; Dicit ei| beatus laurentius; O ypolite si credideris in deum patrem omni| potentem . et in filium
Abbreviated transcription (Latin):
cepta potestate beatus laurertiꝰ
ceipit ꝑ regiones euriose querere
ubicumq scĩ clerici uel ꝑauperes
cent ab sconsiꝰ & portans thesauroᷤᷤ
prout euiq opꝰ erat ministrabat

Expanded text:
cepta potestate, beatus Laurentius coepit per regiones curiose quaerere, ubicunque sancti clerici vel pauperes essent absconsi, et portans thesauros, prout cuique opus erat, ministrabat
Abbreviated transcription (Latin):
& accepta aqua. benedixit: &
baptizauit eum: Audiens decius
cesaris: non interrogatus cepit
clamare uoce magna dicens:
Ipĩanus sum Et uissit decius ce¬
sar: ut ipsa hora capitalem subiret
ros porte salarie: decollatus est
iustinus presbit̾ & collegit corpꝰ
euis: & sepeliuit eum in criptã.
in agro uerano: Eadem nocte us¬
sit decius cesar una cum ualeri¬
ano prefecto: intermas olimpia¬
das parari sibi tribunal. Et ꝑ¬
gens noctu ad termas uixta pa¬
latium salustii: iussit sibi beatũ
laurentium offerri Tunc ceꝑit
ypolitus tͥstis plorare Cui beatꝰ
głam: Dicit ei ypolitus: Quare¬
ap̃ianus sum. ut tecũ occumbã
Beatus laurentius dicit er. Magiᷤ
in absconditis homin interior
mauero.audi. & ueniz Et cũ hoc
dixisset. iussit decius omne ge¬
nus tormentorũ ante tribunal

Expanded text:
Et accepta aqua . benedixit .| et Et accepta aqua . benedixit .| et baptizauit eum; Audiens decius cesaris . non interrogatus . cepit clamauit uoce| magna dicens; Christianus sum; Et iussit decius cesar| ut ipsa hora capitalem sentenros porte salariae . decollatus estiustinus presbiter et| collegit corpus eius . et sepeliuit in cripta in agr\um/| uerano; Eadem nocte iussit decius cesar una cum ualeriano| praefecto in termas olimpiadis parari sibi tribunal . et pergi nocte| ad termas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offerri; Tunc cępit ypolitus tristis plorare;| Cui beatus gloriam; Dicit ei ypolitus; Quareianus sum et tecum incumbo; Beatus lauren| cius dicit ei; Magis in absconditis hominem intermauero te . audi et ueni; Et cum| hęc dixisset . iussit decius cesar omne genus tormentorum| ante tribunal
Abbreviated transcription (Latin):
audiente Ad huc multa certa¬
mina tibi debentur Tuns deciꝰ
audistis consolationẽ demonũ
in sacrilegum istumꝰ qui nec
deos nec principes nr̃os paues¬
cit iratos. nec tormenta metuit
ex quisita : Et dixit iterum de¬
cius cesar: Extendite eum: &
scorpionib cedentes affligi te. Tẽ¬
beatus laurentius prostratus
cumstantes quia tu consolaris
seruos tuos: Fadẽ hora unus de
beati laurentii: & cepit dicere
ad beatum laurentiũ: uideo añ
te iuuenem pulcherrimũ stan¬
tem cum linteo: & extergentẽ
suum: ne me derelinquas: Tunc
decius furore plenus & dolore:
dixit ad ualerianũ: Puto uicti
sumus ꝑ artem magicã: Et ius¬
sit solui eum de catasta. & le¬
uari: Fadem hora romanus af¬
querere horã: ut eum offerret
beato laurentio: Tunc decius
cepit. estuare : & iussit ut ipolito
redd̃etur. tantũ in palatio: Ue¬
niens autem romanus & affe¬
rens aquam. misit se ad pedes¬
beati laurentii: & rogabat eũ¬

Expanded text:
audiente; Adhuc multa| certaaudiente; Adhuc multa| certamina tibi debentur; Tunc deciusaudistis consolationes demonum in sacrilegum . quia| nec deos nec principes nostros pauescit iratos . nec tormen| ta metuit exquisita; Et dixit iterum decius cesar; Ex| tendite eum . et scurpionibus cedentes adfligite; Beatus| laurentius prostratus cumstantes quia tu consolaris seruos tuos; Eadem| hora unus de beati laurentii et cepit dicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem suum ne me derelinquas;| Tunc decius furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus afquerere horam ut eam offerret| beato lauren+; Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito redderetur . tantum in palatio; Veniens autem ro| manus offerens aquam . misit se ad pedes laurentii| et rogabat
Abbreviated transcription (Latin):
rentium offerri: cui ita dixit.
Declara nob̾ omnes profanos. ut
mundetur ciuitas: & tu ipse
sacrifica diis: & noli confidere
in thesauris quos habes abscon
thesauris meis: Decius cesar dix̃
An putas te de thesauris lib̃ars:
aut redimere a tormentis:bea¬
tus laurentius dixit Ego fa¬
mulus xp̃i: securus sum de theᷤ
auris cę̧lestibus. Decius cesar¬
iracundia plenus: iussit eum
nudum fustibus cędi beatus
laurentius cum cederecur: cla¬
triumpho de thesauris xp̃i &
non sentio tormenta tua: Deciꝰ
cesar dixit fustibus ad augete
& date ad latera eius lamminas
ferreas ardentes: Beatus lau¬
rentius dixit in illa hora Domi
sit eum leuari a terra: & dixit e
uideo inte artem magicam: im¬
mo magis sacrifica Sc̃io quia
tormenta ꝑ artem magicam de
sacrificabis. aut diuersis penis
tis dutissime cederetur: Et cũ
dui cederetur: dixit beatus
es formam serui accipere. ut
accipe sp̃m meum: Eadem hora
audita ẽ uox de cęlo: ipso decio

Expanded text:
ren| tium offerri; Cui et dixit ren| tium offerri; Cui et dixit Declara nobis omnes profanos ut mun| detur ciuitas . et tu ipse sacrifica diis . et noli coin thesauris. quos habes abscondthesaEn putas te de thesauris liberari au\t/ redimi de tormentis?| Beatus laurentius dixit; Ego famulus christi securus sum de the| sauris cęlestibus; Decius iracundia plenus . iussit eum nudum| fustibus cedi; Beatus laurentius cum cederetur clatriumpho de thesauro christi . et non sentio tormenta tua;| Decius cesar dixit; Fustes augete et date ad latera eius . lami| nas ferreas ardentes; Beatus laurentius dixit in illa hora| Domisit eum leuare a terram . et dicit ei; Video in te artem magicam;| Immo magis sacrifica . scio . quia tormenta per artem magicam| sacrificabis . aut diuersis penis tis diutissime cederet| Et cum diu cederetur dixit beatus es formam \serui/ aripere . ut accipe spiritum meum; Eadem hora| audita est uox ips\o/ decio
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ. & tu dicis sacrifica lapidi
& surdam: Tunc decius cesar
iratus. iussit eum in conspectu
suo expoliari. & cedi cum scorpi¬
onibus ipso decio clamante De¬
os blasphemare noli: Beatꝰ lau¬
rentius in ipsis tormentis dice¬
bat. Ego quidem grãs ago do
meo qui me dignatus ẽ coniun¬
gere inter seruos suosꝰ tu autẽ¬
miser torqueris insania tua
& furore tuo: Decius cesar dix̃:
Leuate eum: & date ante conspe¬
dixit ei decius cesar. Sacrifica
diis: sam omne genus tormen
torum hoc: in corpore tuo uecta¬
bitur Beatus laurentius dixit
Infelix: has epulas ego semper
sunt profani similes tui abscon¬
si: ut simul epulemini: Respon¬
dit beatus laurentius. De quib
na sua in cęlo Tu enim non es
dignus: aspectibus eoꝵ presentari
Tunc decius cesar fecit beatum
laurentiũ uinctum cathenis du¬
ci in palacium tyberii: & ibi eũ
gestis audiri. Et iussit sibi tri¬
bunal in basilica iouis parari:
Qui dum ingressus fuisset & se¬
deret. precepit sibi beatum lau¬

Expanded text:
ture . et tu dicis sacrifica| lapidia et muta?| Decius cesar iratus iussit eum in conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta dicebat; Ego quidem gratias| ago deo meo qui me dignatus est coniungi inter seruos suos; Tu mi| ser torqueris in insania tua et furo\re/ tuo; Decius cesar dixit| Leuate eum et date ante conspe. et cardos;| Et dixit ei decius cesar; Sacrifica diis; Nam omne genus hoc tormen| torum in corpore tuo uectabitur; Beatus laurentius dixit; Infelix| has epulas ego sempsunt| profani similes tibi absconsi . ut simul epuletis; Respondit| beatus laurentius; De quibus na sua in caelo; Tu enim non es dignus aspectibus eorum praesen| tari; Tunc decius fecit beatum laurentium uinctum catenis| duci in palacio tiberii . et ibi eum gestis audir| Et iussit sibi tribunal in basilica iouis parari . um| ingressus fuisset et sederet . praecepit sibi beatum lau
Abbreviated transcription (Latin):
bones ur̃i non ardorẽ. s refrige¬
rium michi prestant: Et ceꝑunt
quomodo preceꝑat decius uiuu
eum assari: Ile autem pulcher¬
rimo uultu dicebat Grãs łͥ ago
beatus laurentius. Eccẽ miser
assasti unam partẽ: regira al
ceram: & manduca. Tunc agẽs
ianuas tuas ingredi merui: Et
nocte decius cesar una cũ uale¬
riano prefecto ambulauit ex¬
inde in palatium trberianum:
relicto corpore suꝑ craticulam¬
& in igne beati laurentii: Ma¬
ne autem primo ereͣpusculo. ra¬
puit corpus eius ypolitus: & ꝯ
diuit eum cum linteis & aro¬
matibus de proprio suo: Man¬
quomodo suꝑ carbones corpus
beati laurentii assatũ emisisset
spm̃: & qualiter decius cesar
& ualerianus confusi exinde ex
rentu archidiaconi & martyris:
& uenerunt in uia tyburtina
in prediũ matronȩ uiduȩ
mr fuerat noctu. cui & linte¬
um dedit: unde pedes scorum
ra uesꝑtina sepeliert̃ in cͥpta
in uia tẏburtina. in predio cyri¬

Expanded text:
bones| uestri non ardorem . sed refrigebones| uestri non ardorem . sed refrigerium mihi praestant. Et coe| perunt quomodo praeceperat decius uiuum| eum assari. Illi autem pulcerrimo uultu dicebat. Gra| tias+ agbeatus lauren| tius . ecce miser . assasti . unam partem. Regira et aliam et| manduca. Tunc agens ianuas| tuas ingredi . et nocte. Decius caesar| una cum ualeriano . ambulauit exinde ad palacium. Ty| berianum relicto corpore supra graticula et igne beati| laurentii. Mane autem prima adhuc crepusculum| rapuit corpus eius yppolitus . et condiuit cum lenteis| et aromatibus de proprio suo manquomodo super carbonis . corpus| beati . laurentii+ . emisisset spiritum . et qualiter de| cius caesar . et ualerianus confusi . exinde ex| renti . archi . diaconi et martyris. Et uenerunt in| uia tiburtina . in praedium . matrone uiduae| r . fuerat nocte.| Cui et linteum dedit . unde pedes sanctorum ra uespertina sepelierunt| in cripta . in uia tiburtina . in praedium ciri