comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenisti: respondit. Nũqͥd utͥsq uob̃ dormientib ñ ap¬
parui. ⁊ loca singła designaui : Ite: ⁊ sic̃ ꝑ uisionẽ audis¬
cis om̃e habitacłm monasterii. ita c̃struite. Q hȩc audi¬
entes uehem̃t᷑ admirati. ad p̃dictũ locũ s̃ reuersi ⁊ cunc¬
ta habitacła sic̃ ex reuelaciõe didicerant c̃struxerunt.
Ioceri uelĩ qͦ fieri ordine potuit ut longe iret. Petrꝰ.¬
responsũ dormientib diceret. qd ipsi ꝑ uisionẽ audi¬
rent. ⁊ recognoscerent: Gregorius Quid ẽ hoc qd̾¬
ꝑserutans rei gestȩ ordi ne ãbigis petre. Liquet ꝓ
t̃ cũ pͥndio in fdea depositus: qͦ uidelicet pͣndio ꝓpħ̃am
refecit seq repente iterũ in uidea inuenit. Si gͥtã lon¬
ge abacuo potuit sub mom̃to corporalit ire. i pdluni
deferre: qͥd mirũ si benedictus pat̾ obtinuit ꝙͣ iuiꝰ. ꝓsp̃n
iret.: ⁊ fr̃m qͥescentiũ sp̃ib necessaria narraret. Qtistẽ ille
ad cibũ corporis corporalit̃ ꝑrex̃ ita iste ad institucionẽ

Expanded text:
mientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxerunt. Petr. Doceri velim quo fieri ordine potuit ut longe iret, responsum dormientibus diceret, quod ipsi per visionem audirent et recognoscerent. Gregor. Quid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis, Petre? Liquet prest cum prandio in Chaldaea depositus, quo videlicet prandio prophetam refecit, seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, quid mirum si Benedictus Pater obtinuit quatenus iret ad cibum corporis corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem
Abbreviated transcription (Latin):
de. Ipse aut̃ exire extͣ tectũ nͨ ualens: qͥ remane¬
re sponte noluit. in loco. mausit inuitꝰ. Sicq fac¬
tũ ẽ. ut totã noctẽ ꝑuigilem ducerent: atq ꝑ sacͣ
spirit᷑alis uitȩ colloqͥa sese uicaria relatiõe satiarens.
Qͣ de re dixi eũ uoluisse aliqͥd s minime potuisse:
qr si uenerabilis uiri m̃tẽ aspicimꝰ. dubiũ ñ ẽ. qd̾
eande̾ serenitatẽ in qͣ descenderat uoluerit ꝑmanere.

Expanded text:
de. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod ea
Abbreviated transcription (Latin):
caput in manib cenens om̃ipotentẽ dnm rogat᷑a
declinauit. Cũq leuaret de m̃sa caput. tanta cho¬
ruscationis ⁊ tonitrui uirtꝰ tantaq inundatio plu¬
uis erupit. ut neq uir uenerabilis benedictus.
fuderat. ꝑ quas serenitatẽ aeris ad pluiiã traxit.
Nec paulo tardiꝰ post oracionẽ inundatio illa sequis¬
ta ẽ s tanta fuit c̾uenientia orationis ⁊ inundatiõis.
ut de msa caput iã cũ conitruo leuaret qͣtmꝰ alud
idẽq eẽt mom̾tũ ⁊ leuare caput. ⁊ pluuiã depone¬
re. Lunc uir dĩ int̾. choruscos ⁊ tonitruos. acq in¬
gentes ꝓlumȩ inundaciones uidens se ad monas¬
teriũ ñ posse remeare. cepit c̃queri c̃cristatus di¬
cens. Parcat tͥ om̃ipotens ds soror. qͥd ẽ qđ fecisti
Cui illa respondit. Ego te rogaui. ⁊ audire me no¬
liusti: rogaui dñm meũ. ⁊ audiuit me. Modo gͦsi
potes egredere: ⁊ me dimissa. ad monasteriũ rece¬

Expanded text:
caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium rece
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore debicata ad eũ semel in annũ uenire c̾sue¬
uerat. Ad quã uir dĩ ñ longe extra ianuã in posses¬
sione monasterii descendebat. Qͤdam uͦ die uenit ex
more: atq ad eam cũ discipłis ueuerabilis eiꝰ fr̃ des
cendit. Q totũ dic̃ in dĩ laudib sacrisq colloqͥis du¬
centesꝰ incũbentib iã noctiᷤ tenebris. simul acceꝑunt
cibos. Cũq ad m̃sam sederent. ⁊ inter sacra colloqͥa
tardior se hora ꝓtͣheret eadẽ sc̃imonialis femina
soror eiꝰ. eũ rogauit dicens. Queso te ut ista nocte¬
ñ me deseras. ut usq mane aliqͥd de celestis uitȩ
gaudiiꝰ loqͣm᷑. Cui ille respondit. Ed ẽ qd loqueris
soror: Maneͭ Extͣ cellã nullatenꝰ possũ. Canta uͦ erat
celi serenitas. ut nulla in aere nubes appareret.
Sc̃imonialis aut̃ femina cũ uerba fr̃is negantis
audisset insertas digitiᷤᷤ manꝰ. suꝑ m̃sam posuit. ⁊¬

Expanded text:
tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consuetempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus des: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
animã ꝗͣ abstulisti. Uix in oratiõe uerba cõpleue.¬
rat:⁊ regrediente anima. ita corpuscłm pueri om̃e
c̃tremuit. ut sub oculiᷤ om̃iũ qͥ aderant apparuerit
c̃cussiõe mirifica trem̃do palpitasse. Cuiꝰ mox ma¬
nũ tenuit: ⁊ patͥ eũ uiuentẽ atq incolumẽ rdedit.
Liquet petre qr hoc miracłm in potestate nͥ ha¬
buit. qd̃ ꝓstͣtus petiit ut ex hibere pocuisset.
ba quȩ ꝓposueras reb ꝓbas. S queso te indices
si sc̃i iuri om̃ia quȩ uolunt possunt. ⁊ cuncta im¬
petrant quȩ desiderant obtinere. Gregorns.¬
uis nã erit petre in hac uita paulo subliior
de carnis suȩ stimulo ter dñm rogauit. ⁊ tam̃ qd̾
uoluit obtinere ñ ualuit: Ex qͣ re necesse ẽ ut tͥ
de uenerabili patre benedicto narrẽ. qr fuit qͥd¬
dã qd̾ uoluit s ñ ualuit implere. Soror nãq eiꝰ sco¬
lastica nõie oñupotenti dño ab ipso infanciȩ suȩ

Expanded text:
animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleveanimam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset. a quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti viri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant quae desiderant obtinere. Quisnam erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae
Abbreviated transcription (Latin):
ab agri oꝑe iam cũ fr̃ib reuertebat᷑. Quẽ mox ut
redde filiũ meũ. Uir aut̃ dñi in hac uoce substitit.
dicens. Nũqͥd ego tͥ filiũ tuũ abstulr. Cui ille respon¬
dit. Mortuus ẽ: ueni ⁊ resuscita eũ. Qd mox ut di fa¬
mulus audiuit. ualde c̃tristatꝰ ẽ dicens. Recede fr̃.¬
uultiᷤ imponere. quȩ ñ possumꝰ portare: at ille qͦ. nini
cogebat dolor in sua petitione ꝑstitit. iurans qd ñ
recederet. nͥ suũ filiũ resuscitaret. Quẽ mox dĩ fa¬
mulus inqͥsiuit dicens. Yͥ est: Cui ille respondit. Ec̃ce
corpꝰ eiꝰ ad ianuã monasterii iacet. uͥ uir dĩ dũ cũ fr̃ib
aduenisset. flexit genu. ⁊ suꝑ corpꝰcułm infantis in¬
cubuit seseq erigens. palmas ad cęlum tetendit.
dicens. Dñe ñ aspicias peccata mea. s fidẽ huiꝰ hõis¬
qͥ rogat resuscitari filiũ suũ. En redde in hoc corpꝰcło

Expanded text:
ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, frvultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo
Abbreviated transcription (Latin):
litatis insania qͥescere deberet admonuit. Q fractꝰ
recedens. nichil ulteriꝰ petere a rustico p̃supsitꝰ ꝙͥ
uir dñi ũ tangendo. s respiciendo soluerat. Ec̃cẽ ẽ
seruiunt. aliqͣndo mira facere etiã ex pocestare pos¬
sunt. Q enĩ ferocitatẽ gochi t̾ribilẽ. sedens rep̃ssit.
lora uͦ nodosq ligaturȩ quȩ innocentis brachia as¬
trinxerant oculis dissoluit ipsa miracłi celeritate
indicat. qi ex potestate acceꝑat habere qd̃ fecit. Rur¬
sum qͦq qͣle qͣntũq miracłm orando ualuit obtinere
ad agri oꝑa fuerat egressuis. Qdam uͦ rusticus defunc¬
ti filii corpꝰ in ulnis ferens. obitantis luctu estuans.
ad monasteriũ uenit benedictũ patrẽ quesiuit:
Cui cũ dictũ eẽt qr iscdẽ pat᷑ cũ frĩb in agro mo¬
raret᷑ ꝓtinꝰ ante monasterii ianuã corpꝰ extincti fi¬
lii ꝓiecit: i dolore t᷑batus. ad inueniendũ uenerabilẽ

Expanded text:
litatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus litatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, tate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtineread agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum vene
Abbreviated transcription (Latin):
benedictus pat᷑. Quẽ dũ feruido sp̃u cũ ꝑuersȩ m̃tiᷤᷤ
insania fuisset intuitꝰ eo t̾rore qͦ c̃sueuerat acturỹ
se existimans. magnis cepit uocib clamare dicens.
Surge surge: ⁊ res istiꝰ rustici redde qͣs accepisti.
ad cuiꝰ uocẽ uir dĩ ꝓtinꝰ oculos leuauit. a lectiõe.
eũq intuitꝰ. mox etĩa rusticũ qͥ ligatꝰ tenebat᷑ atten¬
ditad cuiꝰ brachia dũ oculos deflexisset miro mͦ tan¬
ta se celeritate ceꝑunt illigata brachiis loa dissolue¬
reꝰ ut dissolui tã concite nulla homitũ festinatiõe
potiussent. Cũq is qͥ ligatꝰ uenerat cẽpisset subito
astare solutꝰ. ad tantȩ̨ potestatis ũ tremefactꝰ galla. ad
t̾rã corruit: iceruicẽ crudelitatiᷤᷤ rigidȩ. ad eiꝰ uestigia
me surrex. s uocatiꝰ fr̃ib eũ introrsus tulitꝰ uit benedicti¬
onẽ accipet p̾cepit. Quẽ ad se reducꝰtũ ut a tantȩ crude¬

Expanded text:
tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia me surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crude
Abbreviated transcription (Latin):
ardore crudelissimȩ ĩmanitatis exarsit: ita ut qͥsqͥs ei
clericꝰ monachusue ante faciẽ aduenisset. ab eiꝰ ma¬
estu succensus. in rapinã rerũ inhians. dũ quendã
rusticũ torm̃tis crudelib affligeret eũq ꝑ supli¬
cia diuersa laniaret. uictus penis rusticus. se res
suas benedicto di famulo cõmdasse ꝓfessus ẽ: ut
dũ hoc atorquente credit᷑. suspensa interĩ crude¬
litate. ad uitã horȩ raperent᷑. Tunc isdẽ galla cessa¬
uit rusticũ torm̃tis affligere. s eiꝰ brachia loris for¬
tib astringens. ante equũ suũ cepit impellere
ut qͥs ẽẽt benedictus qͥ eiꝰ res susceꝑat demonstͣ¬
ret. Quẽ ligatis brachiis rusticus ancecedens. dux̃
ad sc̃i uiri monasteriũ: eũq ante ingressũ celle
solũ sedentẽ repꝑit. ⁊ legentẽ. Eĩdẽ aut̃ subsequen
ti ⁊ seuienti gallȩ. rusticꝰ dix̃. Ecce iste ẽ de qͦ dixerã

Expanded text:
ardore inmanissimae crudelitatis exarsit, ita ut, quisquis ei ardore inmanissimae crudelitatis exarsit, ita ut, quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab eius maaestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et lerusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃ce faciant aliqͣndo ex pocestate. Cũ enĩ ioħs di¬
cat qͦtqͦt aut̃ receꝑunt eũ dedit eiꝰ potestatẽ filio
tate s̃: qͥd mirũ si signa facere ex potestate ualent:
Qa enĩ utroq mͦ miracła exhibeant. testat᷑ petrus.
qͥ thabitã mortuã orando suscitauit: ananiã uͦ ⁊ sa¬
phirã m̃tientes morti increpando tͣdidit. Neq enĩ
orasse in eoꝵ extinctione legit᷑ s solũmͦ culpã quã
ꝑpetͣuerant increpasse. Constat gͦ qr. aliqͣndo hȩc ex
potestate. aliqͣndo uͦ exhibent ex postulatiõe. dũ ⁊ istĩ
uitã increpando abstulit ⁊ illi reddidit orando. Nã
duo qͦq fidelis dĩ famuli benedicti facta nc̃ replico.
in qͥb aꝑte dareat. aliud hunc ex accepta diuinitꝰ
potestate aliud ex oratiõe potuisse. Gr: goruis.
othoꝵ qͥdam. galla noĩe ꝑfidiȩ fuit arrianȩ qͥ totile
regis eoꝵ tẽporib c̃t᷑ catholicȩ ȩccłẽ religiosos uiroᷤ.

Expanded text:
ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes diex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios tate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione potuisse. CAPUT XXXI.Totilae regis eorum temporibus contra catholicae ecclesiae religiosos viros
Abbreviated transcription (Latin):
uadã dic dũ ad beati ioħis oratoriũ qd̾. Gregoriꝰ
in ipsa montis celsitudine sitũ ẽ ꝑgeret. ei antiqu¬
us hostis in mulo medici specie obuiã factus ẽ. cornu
i trepidicã ferens. Quẽ cũ reqͥsisset dicens. uͥ uadis.
ille respondit. Ecce ad fr̃s eo pocionẽ dare. Itaq ꝑrex̃
uenerabilis benedictus ad orationẽ. qͣ cõpleta. c̃citꝰ
nit aquã haurientẽ: in quẽ statim in gressus ẽ eũq
un t̾ram ꝓiecit: ⁊ uehem̃tissime uexauit. Quẽ cũ uir
dĩ ab oratione rediens tam crudelit᷑ uexari c̃spice¬
ret. ei solũm alapã dedit ⁊ malignũ ab eo sp̃m ꝓtinꝰ
excussit. ita ut ad eũ ulteriꝰ redire ñ auderet. Petr.
Uelim uosse si hȩc tanta miracła uirtute semꝑ ora¬
cionis ĩpetrabat: an aliqͣndo etiã solo uoluntatis
exhibebat nutu. Greganius. Qui deuota m̃te dõ
adherent. cũ rerũ necessicas exposcit. exhibere
figna mͦ utroq solent: ut mira queq aliqͣndo

Expanded text:
uadam die dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor. Qui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa modo utroque solent, ut mira quaeque aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
Nꝰ p̃dio uixta t̾racinensẽ urbẽ missis discipłis suis c̃strue¬
re monasteriũ debuisset. Q roganti c̃sentiens. deputatis
spopondit dicens. Ite ⁊ die illo ego ueniã. ⁊ ostendam
uobis in qͦ loco oratoriũ. in qͦ refectoriũ. in susceptionẽ¬
hospitũ. uł quȩ s̃ necessaria ȩdificare debeatis. Qͥ bene¬
dictione ꝑcepta. ilico ꝑrexerunt: ⁊ c̃stitutũ diẽ mag¬
noꝑeo p̃stolantes. parauer̃ om̃ia quȩ his qͥ cũ tanto pr¬
ut q̃ trentedire pocuissent uidebant᷑ eẽ necessaria. Noc
te Mcaoem qͣ ꝓmissus illucescebat dies. eidẽ seruo dĩ
quẽ illic patrẽ c̃stituerat. atq eiꝰ p̃posito uir dñi in
sõnis apparuit. i loca singula uͥ qͥd edificare debiuis¬
sent subtilit᷑ designauit. Cũq utriq a sõno surgereis
sibi inuicẽ qd̃ uiderant retulerunt. Non cam̃ uisioni
illi fidẽ om̃im᷑ dantes: uirũ dĩ sic̃ se uenire ꝓmiserat.
expectabant Cũq uir dĩ c̃stituto die minime uenis¬

Expanded text:
dio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, inssaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul dubio cernere nͥ in dĩ lumine poterat. Ed itaꝙ
mirũ si mundũ ante se collectũ uidit: qͥ subleuat
in m̃tis lumine extͣ mundũ fuit: Qd aut̃ collectus
mundus aute eiꝰ oculos dr̃. ñ celũ ⁊ t̾ra ẽtracta ẽ.¬

Expanded text:
cul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque cul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta es
Abbreviated transcription (Latin):
nicere scio: qm̃ qͦ ordine fieri pocest ut mundus oĩs
ab lino hõie uideat᷑ ẜ regorius. Firũ tene petre
qd̾ locuor qr aĩȩ uidenti ereatorẽ angusta ẽ om̃is cre¬
atura Quãlibet enĩ parũ de luce creatoris aspererit.
breue fit ei om̃e qd̾ creatĩ ẽ: qr ipsa luce uisionis in¬
exnie m̾tis larat᷑ sinꝰ tancũq expandit᷑ u dõ. ut suꝑior
nidũ sub se espicit eraltata c̃ophendit ꝙͣ breue sit qd̾
s uidentis animꝰ dilatatꝰ qͥ in dõ raptus. udere sine
difficultate potuit. om̃e qd infra dm̃ ẽ. In illa g luce
quȩ exteriorib ocułis fulsit. lux racerior in mte fuit
quȩ uidentis animũ ad suꝑiora rapuit. ei ꝗͣ angus
carditate mea tantũ creuit exposicio tua .i q. bec
liqͥde meis sensib infudisti. queso ut ad narrationiᷤ
nerabili patre multa narrare. s quedã studiose eiꝰ¬
p̃tero. qr ad alioꝵ gesta uoluenda festino. Hoc alit̃¬

Expanded text:
njicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis njicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod  videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
uolens adhibere miracłi seruandũ diaconũ. iterato
bis terq eiꝰ noĩe cũ clamoris magnitudine uocauit.
Cũq ille fuisset insolito tanti uiri clamore tͣbatꝰ ascen¬
dit. respexit: partẽq lucis exiguã iã uidit. Cui tantr̃
hoc obstupescenti miracłm. uir dĩ ꝑ ordinẽ quȩ fue¬
rant facta narrauit. Statĩq in cassinũ castrũ ceoꝓbo¬
religioso uiro mandauit. ut ad capuanã urbẽ sub¬
eadẽ nocte tͥnsmitteret: ⁊ qͥd de germano ep̃o ageret᷑
agnosceret ⁊ indicaret. factũq ẽ.:⁊ reuerentissimũ
uirũ germanũ ep̃m is qͥ missus fuerat iã defunctũ
repꝑit: i reqͥrens subtilit. agnouit eode mom̃to fuisse
illtꝰ obitr̃ qͦ uir dñi eiꝰ agnouit ascensũ. Pecrus.
Mira res ualde ⁊ uehem̃t stupenda. S hoc qd̾ dictũ ẽ
qr ante oculos ipsiꝰ qͣsi sub uno solis radio collectus
om̃is mundus adductꝰ ẽ. sic̃ nũꝗͦ. exꝑtꝰ sũ. ita nec co¬

Expanded text:
volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirensini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec co
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorib ꝑuiꝰ c̃cinuabat ascensus. Ante eandẽ si t᷑rẽ
lagiꝰ erat habicacłm: in qͦ utͥusq discipłi qͥescebant.
Cũq uir dñi benedictꝰ adhuc qͥescentib fr̃ib instanᷤ¬
uigiliis. noctnȩ orationis tẽpora p̃uenisset ad fenes¬
trã stans. ⁊ om̃ipotentẽ dum dep̃cans. subito intẽpesta
noctis hora respiciens. uidit fusã lucẽ desuꝑ cunctaᷤ
noctis tenebras effugare: tantoq splendore clarescere
ut diẽ uinceret lux illa. quȩ int̾ tenebras radiasset.
Mira aut̃ ualde res in hac speculatiõe sequuta ẽ qr sic̃
post ipse narrauit. totꝰ etiã mundus uelud sub uns solis
radio collectꝰ. ante eiꝰ oculos adductꝰ ẽ. Q uenerabilis
pat᷑ dũ incentã oculoꝵ aciẽ in hoc splendore chorusce¬
lucis infigeret iudit germani capuani ep̃i aiãm. in
spera ignea ab angłis in cęlũ ferri. Tunc tanti testẽ

Expanded text:
superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictvigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore corusclucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit: eiꝰ obitũ fr̃ĩb denunciauit Qͦs etĩ ptinꝰ mi¬
sit ut eiꝰ corpꝰ ad monasteriũ deferrent. atq in se¬
pulchro qd̾ sibi ipse parauerat ponerent. Q acto
c̃tigit. ut qͦrũ mens una semꝑ in dõ fuerat: eoꝵ qͦq
corpora nec sepultura separaret. Gregorius¬
Nlio qͦq tẽpore seruandus diaconꝰ atq abbas eiꝰ monas¬
terii qd̾ in cãpaniȩ partib a liberio qͦndã patͥcio fue¬
rat c̃structũ: ad eũ uisitationis gr̃a ex more cͣuenerat.
Cius qͥppe monasteriũ frequentabat. ut qr iscłe uir¬
qͦq doctna gr̃e cȩlestis dulcia s̃ inuicẽ uitȩ uerba tͣns¬
funderent ⁊ suauẽ cibũ cęlestis patͥȩ qͥ adhuc ꝑfecte
gaudendo ñ poterant saltĩ gustarent suspirando.
Cũ uͦ hora iam qͥctis exigeret. in eiꝰ tͤrib suꝑiorib se
ueuerabilis benedictus. in eiꝰ uͦ inferiorib se seruan¬
dus diaconꝰ collocauit: qͦ uidelicet in loco inferiora

Expanded text:
 denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret. CAPUtempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia iebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora
Abbreviated transcription (Latin):
Qua increpatiõe cõpleta.
orabat. uacuus erat ab oleo dolui ⁊ cooꝑtꝰ. Cũq sc̃s
uir in oracione ꝑsisteret cepit oꝑĩtũ eiꝰ dẽ dolii
oleo excrescente subleuari. Q cõmoto atq subleua¬
to: oleũ qd̾ excreuerat. ora dolii tͣnsiens paium̃tũ
loci in qͦ incubuerant inundabat. Qd̃ cũ benedictꝰ
dĩ famulus aspex̃. ꝓtinꝰ oracionẽ cõpleuit: atq in
pauim̃tũ oleũ de fluere cessauit. Qunc diffi¬
dentẽ inobedientẽq frẽm latiꝰ admonuit. ut fidẽ
habere disceret ⁊ humilitatẽ. Isdem uͦ fr̃ salubrit᷑
correptus erubuit. qr uenerabilis pat̾ uirtutem
om̃ipotentis dñi ꝗͣ. admonicione in timauerat.
miracłis ostendebat. Nec erat iã ut qͥsquã de eiꝰ ꝓ

Expanded text:
Qua increpatione completa, orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eleuat in celsitudinẽ. ⁊ custodit in humilitate: ut ⁊
accipientes sp̃m inueniant qͥd de dõ sint. ⁊ rursũ ꝓ¬
phetiȩ spm̃ ñ habentes. cognoscant qͥd sint de semet¬
ipsis. Petrus. Ita hoc eẽ ut asseris magna racio cla¬
mat. S queso de uenerabili patre benedicto qͥcqͥd ad¬
huc animo occurrit exequere. GReSoriꝰ. cap̃ .xxi.¬

Expanded text:
ut et accipientes spiritum inveniant quid de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognoscant quid sint de semetipsis. Petr. Ita hoc esse, ut asseris, magna ratio clamat. Sed, quaeso, de venerabili Patre Benedicto quidquid adhuc animo occurrit, exsequere. CAPUT XXI
Abbreviated transcription (Latin):
Qdã eiꝰ ꝓuerulus monachus parentes suos ultͣ q
debebat diligens. atq ad eoꝵ habitacłm cendens.
sine benedictiõe de monasterio exisset. eodẽ die mor
ut ad eos ꝑuenit de functꝰ ẽ. Eũq eẽt sepultꝰ die al¬
tero ꝓiectũ foras corpꝰ eiꝰ inuentũ ẽ. Qd̾ rursus cͦde¬
re sepulturȩ curauerꝰ. s sequenti die iterũ ꝓiectũ
exteriꝰ atq inhuma cũ sic̃ pͥus inuener̃ Tune c̃cice
ad benedicti patͥs uestigia currentes. cũ magno
fictu petier̃ ut ei suã gr̃am largiri dignaret᷑ dͥb
uir dĩ manu sua ꝓtinꝰ cõmunionẽ diuci corporis

Expanded text:
idam ejus puerulus monachus parentes suos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communion
Abbreviated transcription (Latin):
UaADADI DIE.NINIIS Oroꝵdã
Dius quib in suis negociis ple¬
rũq cogim᷑ soluere etiã qd nos
certum ẽ non debere. secretum
locum¬
LU. pecii ami¬
cum merori: uͥ omne qđ de mea mͥ occupacione dis¬
plicebat. se patent᷑ ostenderet:i cuncta quȩ infligere
dolorem consueuerant. c̃gesta ante oculos licent᷑ ue¬
sedeene. Ibi itaq cum afflictus uaide ⁊ du tacitus
sederem. dilectus fui meus Peters diaconus affuit
plra pitieub suentutu tiore in amiciciis famluia¬
pit̾ obstrictus atq ad sacri uerbi indagacionẽ socius.
Rgraui excoqͥ cordis languore me intuens ait hũqd
bui inquã. Meror petre quẽ cotidie pacior ⁊ semꝑm

Expanded text:
iis quorumdam ssus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: NunqCui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie patior, et
Abbreviated transcription (Latin):
ius quib in suis negociis ple¬
rũq cogim᷑ soluere etiã qd̾ nos
certum ẽ non debere. secretum
locum
dolorem consueuerant. c̃gesta ante oculos licent᷑ ue¬
nirent. Ibi itaq cum afflictus uude ⁊ diu cacitus
sederem. dilectus fili meus PetRUs diaconus affuit.
ih a p̾meuo iuuentutis flore. in amiciciis famua¬

Expanded text:
sus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familia
Abbreviated transcription (Latin):
bieitqur edo abiere paraclyt n ueniet. Ac si aꝑte di¬
ceret᷑ si corpꝰ ñ subtͣho: qͥ sit amor sp̃c ñ ostendo. Et
nͥ me desieritis corporalit᷑ cernere. nũꝗͣ. me discitis
spualit᷑ amare. Petrs. Mlacet qd̾ dicis. Gregorius.o
liqͦntũ iã a loquutiõe cessandũ ẽ. ut si ad alioꝵ mi¬
racła enarranda tendimꝰ. loquendi uires interĩ ꝑ

Expanded text:
Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per
Abbreviated transcription (Latin):
racłm nolanȩ urbis ep̃i. qͥ multos qͦꝵ
memini uirtute ⁊ tẽpore pͣcessit. memoriȩ
defiusse uideat᷑. S ad ꝓpͥa nc̃ redeo: eaq qͣntũ ua¬
leo su b breuitate ꝑstrango. Sic̃ enĩ bonoꝵ facta in¬
notescere eictꝰ similib solent seniorib nr̃is ꝑ iustoꝵ
erẽpla gͣdientib p̃dicti uenerabilis uiri eedepre no¬
men innocuit. eiꝰq opꝰ admirabile ad eon sẽma

Expanded text:
urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum
Abbreviated transcription (French):
comandement qui cels letres nos aporceroit . An tes moig¬
naige de la quel chose nos auons seellees cels presentes
letres de nostre seaul per la Requeste del dit Giullermin¬
escuyer. Ce fu fait an lan de lincarnation nostre sig¬
nour. m.co. R. quatre. lou darrien iouie de Mas.

Expanded text:
comandement qui cels letres nos aporteroit. An tesmoignaige de la quel chose nos avons seellées cels presentes letres de nostre seaul per la requeste del dit Guillermiescuyer. Ce fu fait an l’an de l’incarnacion nostre Signour, m.cc. lx. quatre, lou darrien jour de mai.
Abbreviated transcription (French):
Atous cels qui cels puesentes lecres uerront. Nos
Iehans doiens de faint uynemer faisons a fauoiu
que Guillermins de Ruygney escuiers filz mon
signour Giullaume de Euygney at neconchu per
deuant nos de sa bone uoluntes que il at uendu a
Iehant signour de Neelles escuyer lon Ruiart
des tierces de sieelles une summe de deniers dos quels

Expanded text:
touz cels qui cels presentes letres verront, nos, Jehant, doiens de Saint Vynemer, faisons a savoir que Guillermins de Ruygney, escuiers, filz mon signour Guillaume de Ruygney, at reconehu per devant nos, de sa bone voluntei, que il at vendu a Jehant, signour de Neelles, escuyer, lou quart des tierces de Neelles une summe de deniers des quels
Abbreviated transcription (French):
dite dendue au dit Iehant et a ses hoirs ueus
toutes genz senz iemais aler ancontre ne
per ilurne  per dutrui peie aucune moniere
Et use il auenoit que il hi alast ou feist aler
per aucune persone il se et obligiez acer¬
et souz mis a noftre mrildictaon oude
qui seroit doions de faint Synemer an cel tens
que nos lui escu meniiessiens et peussiens faire
esoumgnizer an quoleum ques seu que ql fesist
mansion a la Requeste del deuant dit Iehant ou de son

Expanded text:
dite vendue au dit Jehant et a ses hoirs vers toutes genz senz jemais aler ancontre ne per lui ne per autrui per aucune meniere et se il avenoit que il hi alast ou feist aler per aucune persone, il se est obligiez aet souzmis a nostre jurisdiction ou de celui qui seroit doiens de Saint Vynemer an cel tens, que nos lui escumeniiessiens et peussiens faire escumeniier an quelcumques leu que il fesist mansion, a la requeste del devant dit Jehant ou de son
Abbreviated transcription (French):
Lia Trantesesisme de la croissement que Aubei¬
tiñs choullez doit faire de son fie que il tient
de Iehante de siectes et comance. Nos Giullau¬
mes de cheacey. an nõbue de trantesix.
Ladrante septis me del fie de uenmentor
ea comance. sos. ꝑ. comes autissiedoreñ
Aua aambre de trante seꝑt
La trantehũtisme des couenançes antre Ie¬
hant de siecles et bertier loũ fil mayot de
et comance. Ego andreas dñs espissie
au nombre de trantenuet
La Quarantisme de la uendue de la maison
deso lor me a colũmier louses ⁊ de la grange
darrieis la maison ⁊ de ꝑieces de terre les quex
chosea slaudins fil feu lambert s wendist
AIchant sigo de siaelles et cemance. Nos Iaques
humbles abbes au nombre de.xl.
La Quarantisme et une de la uendue de
ces choses maismes ansic ꝯ Iehan⁊ fil ⁊ milon
Raboant les auoit uendues a ssaudin ⁊ com̃ẽte
Nos Iaques.. Au nombre de .xli.

Expanded text:
XXXVI. La trantesesisme de l’acroissement que AuberXXXVI. La trantesesisme de l’acroissement que Aubertins Choullez doit faire de son fié que il tient de Jehant de Neeles et comance : « Nos Guillaumes de Cheacey », au nombre de trante six. XXXVII La tranteseptisme del fié de Vermenton et comance : Nos. P., comes Autissiodorensis, au nombre de trLa trantehutisme des covenances antre Jehant de Neeles et Bertier lou fil Mayot de et comance : Ego Andreas, dominus Espissie au nombre de trante nuef. La quarantisme de la vendue de la maison desoz l’orme a Colummier lou sec et de la grange darriers la maison et de pieces de terre, les quiex choses Naudins filz feu Lambert vendist a Jehant, signor de Naelles, et comance : « Nos Jaques, humbles abbés » au nombre de .xl. La quarantisme et une de la vendue de ces choses maismes ansic com Jehanz filz Milon Raboant les avoit vendues a Naudin et comence : « Nos Jaques .. » au nombre de .xli.
Abbreviated transcription (French):
Mia uintenuesme. de la uendue del chamꝑ as signors
que milons de colõmiers fist a Ie hant et comance
Nos frater. Iacobus. au nombre de Wintenuef
La Trantisme de laschenge que miles daboam fist
a Iehant de sieeles. et comance. slos frater Iacobus
au sombre de Trante.
La trante unisme de la uendue que aecline do
baelou fist mon signat andrier de siecłes. et comance
Nos Giudo abbas au nombre de trante et dn
Na grante dousiesme de lã uendue que schans
fu ine et lambers farine firent a mon sĩgnor
Adrier de sieellos. et comance Ego hułricus
.xxxiii
Aatrantẽ tossiesme. de la uendue que anmelimo
fenme pierre chasne fist mon signor andicier de
Neeles. et comance sios Guido humilis abbag
au nombre de trantetrois.b
La brante quatrisme. des amendes iugies contre
les honmes de Colonmiers et comance Nog
Guillaumes de cheaco. au nombne de Grantequati
La trantecinquisme de celui maismos i ugement
de celes amendes maismes et comance. Nos figre
Iaques. Au nombre de trante dine

Expanded text:
La vintnuesme de la vendue del champ as signors que Milons de Colommiers fist a Jehant et comance Nos frater Jacobus au nombre de vintenuef. La trantisme de l’aschenge que Miles Raboans fist a Jehans de Neeles, et comance Nos frater Jacobus au nombre de trante. La tranteunisme de la vendue que Aceline de Baelou fist mon signor Andrier de Neeles et comance Nos Guido abbas au nombre de trante et un. La trantedousiesme de la vendue que Jehanz Farine et Lambers Farine firent a mon signor Andrier de Neelles et comance : Ego HutricusXXXIII. La trantetoisiesme de la vendue que Anmeline feme Pierre Chasne fist mon signor Andrier de Neeles et comane Nos Guido humilis abbas au nombre de trantetrois. XXX IIII La trantequatrisme des amendes jugiés contre les hommes de Colonmiers et comance : « Nos, Guillaumes de Cheacey », au nombre de trantequatre La trantecinquisme de celui maismes jugement de celes amendes maismes et comance : « Nos frere Jaques » au nombre de trante cinc.
Abbreviated transcription (French):
di Gautiens a conehu deuãt nos quo il tenoit de alues. et li di Gau¬
tiers de mõtoillot de ce sest desuestu per deuãt nos et an at reuestu
lou dit Iehant de sieellos corporelmẽt. Et at promiõ et est tenus
ꝑ son soiremẽt fait et donei corporelmẽt sus sam euãgeles de deu
per deuãt nos lou fie de toutes les choses dessus dites garantis. au
dit Iehant et a ses hoirs contre tou et q̃ il non irat ancõtro ꝑ lui
ne ꝑ autre. et a la dite garantie porter il at anloie ses hoirs. et uielt
et outroie ⁊ mande ⁊ cõmande a cels qui de lui tenoient ces choses
q̃ il an ueĩgnent au dit iehant et q̃ il an antroient an son homaige
et est a fauoir q̃ li diz Gautiers ne sui hoir ne poent hoster lou dit
Ie hant ne ses hoirs de lour main se nestoit an la nostre. Ou tes¬
moianaige de la quel chose ꝑ la proiere del dit Gautier nos auõs

Expanded text:
diz Gautiers at conehu devant nos que il tenoit de Alvef ; et li diz Gaudiz Gautiers at conehu devant nos que il tenoit de Alvef ; et li diz Gautiers de Montoillet de ce s’est desvestuz per devant nos et an at revestu lou dit Jehan de Neelles corporelment et at promis et est tenuz par son soirement fait et donei corporelment sus sainz Evangiles de Deu per devant nos lou fié de toutes les choses dessus dites garantir au dit Jehant et a ses hoirs contre touz, et que il non irat ancontre par lui ne par autre ; et a la dite garantie porter il at anloié ses hoirs et vielt et outroie et mande et commande a cels qui de lui tenoient ces choses que il an veingnent au dit Jehant et que il an antroient an son homaige ; et est a savoir que li diz Gautiers ne sui hoir ne poent hoster lou dit Jehant ne ses hoirs de lour main se n’estoit an la nostre. Ou tesmoignaige de la quel chose, par la proiere del dit Gautier, nos avons
Abbreviated transcription (French):
Ios Hugues dux de Borgoigne facons sauoir a touz ces qͥ u̾rõt̃
et orrõt ces p̾sentes letres q̃ an nostre p̃sence est aublis por ceste
chose specialmt̃ mes sire Gãutiens de mõtoillet cheualieus qͥ fu fil
caanarriers. Garnier de mõtoillot at donei et outroie anfie et
an chaisement ꝑ maignablemt̃ a Iehant de sieelles damoiseal et
a ses hans quant q̃ mes sire hũbere de aschemnei cheuabers
ua mors est et sui deuãtieu tinrent et ont tenu.
et lour hoir tienẽt del dit Gautier an la uile et as finaiges. de
aschemney et quant que lon tient de lour el dit leu. et qũat q̃ li hoir
iõ signor saruier de maala in tienẽt del dit Gautier et des hoirs
signor humbert dessus dit et quãs q̃ lon tient de lour an la dile
et ao aꝑtenẽces de aschẽne. et quãt q̃ ouillaumos et Ichan fil m̃o signor
houdon gruerial tienent del dit Gautier el dit leu. les quox choses li

Expanded text:
Nos, Hugues, dux de Borgoigne, façons savoir a touz ces qui verront Nos, Hugues, dux de Borgoigne, façons savoir a touz ces qui verront et orront ces presentes letres que, an nostre presence estaubliz por ceste chose specialment messire Gautiers de Montoillet, chevaliers, qui fu fils ça an arriers Garnier de Montoillet, at donei et outroié an fié et an chasement permaignablement a Jehant de Neelles, damoiseal, et a ses hoirs, quant que messire Hubers de Aschemnei, chevaliers, qui mors est, et sui devantier, tinrent et ont tenu et lour hoir tienent del dit Gautier an la vile et as finaiges de Aschemney ; et quant que l’on tient de lour el dit leu ; et quant que li hoir mon signor Garnier de Maalain tienent del dit Gautier et des hoirs monsignor Humbert dessus dit ; et quant que l’on tient de lour an la vile et as apertenences de Aschennoy ; et quant que Guillaumes et Jehanz, fil monsignor Houdon Gruerial tienent del dit Gautier el dit leu, les qex choses li
Abbreviated transcription (French):
lour cois. Et se li diz adanz ⁊ sa fenme moroient senz hoir de lour cos. ou li
hoir de lour cors moroient sonz hoir de lour cors li heritaige reuẽroient au dit
Iehant et a ses hoirs sen nul reclam dee autros paren audit adam Et totes
ces choses une chascune ꝑ soi. ont ꝓmis a tenir chascune ꝑtiẽ ꝑ deuant nos
ꝑ lour foiꝰ corꝑelmt̃ donees an no mains ⁊ q̃ il ancõtre ces choses dessus
dies li une ꝑtie ne li autre ne uenrõt ne ferõt uenir an plait ne
fors plait an celee ne an apeut. Et hont renõcie ꝑ deuãt nos chescune ꝑtie
a tout barat a toute cuoiserie prise et aprendre a tou pͥiuleges donez et a
doner. a toute ayide de droiz et de loiz et de costumes uenues ⁊ a auenir
El tes moĩg de la quel chose nos auons mis noꝵ seiax an ces p̾sentes letres
faites an lan de grace.M.cc. lx uiiii. el mois de mars a la Requeste
de lune parcie et de Iautre  S¬

Expanded text:
lour cors ; et se li diz Adanz et sa fenme moroient senz hoir de lour cors ou li lour cors ; et se li diz Adanz et sa fenme moroient senz hoir de lour cors ou li hoir de lour cors moroient senz hoir de lour cors, li heritaige revenroient au dit Jehant et a ses hoirs, senz nul reclain des autres parenz au dit Adam. Et totes ces choses, une chascune par soi, ont promis a tenir chascune partie par devant nos par lour foiz corporelment donées an noz mains et que il ancontre ces choses dessus dites li une partie ne li autre ne venront ne feront venir an plait ne fors plait, an celée ne an apert. Et hont renoncié par devant nos chescune partie a tout barat, a toute croiserie, prise et a prendre, a touz privileges donéz et a doner, a toute ayide de droiz et de loiz et de costumes venus et a avenir. El tesmoing de la quel chose nos avons mis noz seiax an ces presentes letres faites an l’an de grace m. cc. lxviiii, el mois de mars, a la requeste de l’une partie et de l’autre
Abbreviated transcription (French):
ces p̾sentes letres q̃ an nostre p̾sence ꝑ ceste chose specialit̃ esta ublis
Adanz diz blanchez de colõmer lou set et oudeyars sa fenme ont reconeu
de lor ꝓpre uolunte senz foice. q̃ cum il ꝑ la nõ puissance de lor cors
e ꝑ la pouretei de lour heritaige ne peussent auoir selonc aux
cheuance suffisant an cest siecle temporel ont donei et outroie an
heritaige ꝑpetuel a Iehant de sieelles lour signor a cui la chose deuoit
auenir apres aux qui hors nõ ont de lour cors: tour lor biẽs moubles
et heritaiges an quel que leu q̃ il soient ne fussent trouei. An tel meni̾e
q̃ li diz Iehã ⁊ sii hoi toute la uie del dio adam ⁊ de houderarc sa fem̃e
ur doiuent doner uiure ⁊ uesteure suffisant cum atex genz.
se il auenoit q̃ li diz adanz ahust hoir de son cors de ceste fenme ou dautͤ
sespouses li hentaige reuẽroient arriers as hoirs del dit adam an tel
meniere que li dit hoir ne les porroient uondre ne aliener il ne lour hou de

Expanded text:
ces presentes letres que, an nostre presence pour cette chose specialment estaubliz Adans diz Blanchez, de Colonmer lou Sec, et Oudeyars sa femme, ont reconeu de lor propre voluntei, senz force, que cum il pour la nonpuissance de lor cors et pour la povretei de lour heritaige, ne peussent avoir selonc aux chevance suffisant an cest siecle temporel, ont donei et outroié an heritaige perpetuel a Jehant de Neelles, lour signor, a cui la chose devoit avenir après aux qui hoirs non ont de lour cors, touz lor biens moubles et heritaiges, an quel que leu que il soient ne fussent trovei, an tel meniere que li diz Jehanz et sui hoir toute la vie del dit Adam et de Houdejart sa femme lour doivent doner vivre et vesteure suffisant cum a tex gens. Et se il avenoit que li diz Adanz ahust hoir de son cors de ceste fenme ou d’autre s’espousée, li heritaige revenroient arriers as hoirs del dit Adam an tel meniere que li dit hoir ne les porroient vendre ne aliener il ne lour hoir de