comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui & ipsum adam fecit expuluere: Hoc gͦ
syon: iam qm̃ serui tui bene placitum habuer̃
in lapides eiꝰ. cognoscendo fundamentũ apłoꝵ
eiꝰ. ut formaret᷑. uł potiꝰ reformaret᷑ homo ui¬
uus expuluere: hinc p̃dicatio creuit ingentib
timeant nom̃ tuũ gentes. & om̃s reges terre
gloriam tuam Uemat & alus paries de gen¬
tib agnoscat᷑ lapis angularis: ibi ereant duo de
Qñ edificauit dñs syon Hoc agt᷑ nune heia
lapides uiiu instructurã currite: non inrunã
s̃dificat᷑ syon: cauete parietinas. Edificat᷑ tur¬
ris: ȩdificat᷑ archa: obseruate diluuiũ: hoc agit᷑¬

Expanded text:
qui et ipsum Adam fecit ex pulvere? Hoc ergo qui et ipsum Adam fecit ex pulvere? Hoc ergo Sion, jam quoniam servi tui beneplacitum habuerunt in lapides ejus, cognoscendo fundamentum Apostoejus, ut formaretur, vel potius reformaretur homo vivus ex pulvere; hinc praedicatio crevit in Gentibus: timeant nomen tuum Gentes, et omnes reges terrae gloriam tuam; veniat et alius paries de Gentibus, agnoscatur lapis angaedificabit» «Dominus Sion.» Hoc agitur nunc. Eia lapides vivi in structuram currite, non in ruinam. Aedificatur Sion; cavete parietinas: aedificatur turris, aedificatur arca; observate diluvium. Hoc agit
Abbreviated transcription (Latin):
reant̾ pulueri sẏon: formet᷑ homo ad imaginẽ
tuam: Dicat pulius ne ꝑeat: memento qr pul¬
uis sumus S pulueri eius miserebunt᷑: hoc ẽ
syon: Numquid non erat pulius. qui dnm̃ cru¬
cifixit:: qsd̾̃ peius ẽ puluis. sed de parietinis ru¬
inarum: Puluis erat ꝓrsus Uerumtam̃ non fruf¬
tra: Ueruitam̃ non frustra depuluere dictũ
erat: Pat̃ ignosce illis: quia nesciunt quid faci¬
unt: De ipso puluere uenit paries tot milium
credentium : & precia rerum suarum ad pedes
apłoꝵ ponentium: Ergo extitit de illo puluere
humanitas & formata: & formosa Quis enĩ de
gentib sic: quam paucos miramur hoc fecisse:
At illoꝵ tot milia. subito primo tria. postea
quinq milia: om̃s ininitate uiuentes: om̃s
uenditarum rerũ suarum p̃cia ad pedes apłoꝵ
ponentes. ut distribueret᷑ unicuiq sic̃ opus¬
erat: quib erat anima una in dm̃ .&. cor
unũ: Quis hoc fecit & iã de isto puliere: nisi

Expanded text:
reantur pulveris Sion, formetur homo ad imaginem reantur pulveris Sion, formetur homo ad imaginem tuam: dicat pulvis ne pereat, «Memento quia pulvis sumus» . «Et pulveris ejus miserebuntur.» Hoc de Sion. Numquid non erat pulvis, qui Dominum crucifixit? Quod pejus est, pulvis de parietinis ruinarum. Pulvis erat prorsus: verumtamen non frustra de pulvere dictum erat, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . De ipso pulvere venit paries tot millium credentium, et pretia rerum suarum ad pedes Apostolorum ponentium. Ergo exstitit de illo pulvere humanitas et formata et formosa. Quis enim de Gentibus sic? Quam paucos miramur hoc fecisse ad illorum tot millia? Subito primo tria, postea quinque millia; omnes in unitate viventes, omnes venditarum rerum suarum pretia ad pedes Apostolorum ponentes, ut distribueretur unicuique sicuerat, quibus erat anima una et cor unum in Deum . Quis hoc fecit etiam de isto pulvere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ : Et pulueris eiꝰ miserebunt᷑: Agnoscamꝰ
lapides syon: agnoscamus puluerem syon:
Non enĩ dix̃. lapides eius miserebunt᷑: S quid
ait : Qm̃ beneplacitũ habuerunt serui tui
lapides eius: & pulueris eius miserebuntur
beneplacitum habuerunt in lapides esꝰ: pulueris
aut̃ miserebunt᷑: Intelligo lapides syon: om̃s
ꝓphetas Ibi premissa ẽ uox predicationis: in¬
de assũptum eugłi officium: ꝑ illud preconi¬
um cognitꝰ xp̃c Ergo serui tui. beneplacitũ
habuerunt in lapides syon Sed illi preuari¬
catores recedentes a dõ: malisq factis sius offen¬
dentes c reatorem: in terra unde sumpti st̃.
redier̃ Pulius facti sunt: inpii facti sunt:
de quib dicitur: Non sic impii non sic: se d̾
tamquam puluis quem ꝓicit uentus a facie
terrȩ: S expecta dñe : sustine dñe: paciens
esto dñe : non irruat uentus & auferat hunc
puluerem a facie trȩ: Ueniant ueniant serui
tui: agnoscant in lapidib eloquia tua: mise¬

Expanded text:
sequitur? «Et pulveris ejus miserebuntur.» Agnoscamus lapides in Sion, agnoscamus pulverem in Sion. Non enim dicit, Lapidum ejus miserebuntur; sed quid ait? «Quoniam beneplacitum habuerunt servi tui in lapides ejus, et pulveris ejus miserebuntur.» Beneplacitum habuerunt in lapides ejus; pulveris autem miserebuntur. Intelligo lapides Sion, omnes Prophetas: ibi praemissa est vox praedicationis, inde assumptum Evangelicum officium, per illud praeconium cognitus Christus. Ergo servi tui beneplacitum habuerunt in lapides Sion. Sed illi praevaricatores, recedentes a Domino, malisque factis suis offendentes Creatorem, in terram unde sumpti sunt, redierunt. Pulvis facti sunt, impii facti sunt: de quibus dicitur, «Non sic impii, non sic; sed tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae» . Sed exspecta, Domine; sustine, Domine; patiens esto, Domine: non irruat ventus, et auferat hunc pulverem a facie terrae. Veniant, veniant servi tui, agnoscant in lapidibus eloquia tua, mise
Abbreviated transcription (Latin):
sonam trium auiũ: Tam̃ solitudo. parietine.
& tectum: non nisi tria genera hominũ suN:
Sed quid is plurimũ: Ipsum dnm uideamꝰ.
ne forte ipse sit & melius ipse agnoscat᷑. & pel¬
licanus insolitudine: & nicticorax in parieti¬
nis. & passer singularis intecto: Dicat nob pauꝑ
iste. caput nr̃m: pauꝑ uoluntate. loquatur
pauperib in necessitate: Quod enĩ dicit᷑ uel le
non aliquid affirmantes temere: sed tam̃ noa ta¬
centes. qđ seripserunt. & legi & dici uoluerunt:
Uos sic audite: ut si uerum ẽ congruat. si falsũ
ẽ non teneat: Dicit᷑ hec auis tamquam colaphis
rostroꝵ occide paruulos filios suos: eosdemq
in nido occisos ase. iugere per triduũ: Postremo
dicunt matrem se ipsam grauit̾ uulnerare. &
sanguinem suũ suꝑ filios fundere: quo illi super¬
fuso. reuiuiscunt: Fortasse hoc uerũ: fortasse fal¬
sum ẽ Tam̃ si uerum ẽ: quomodo illi congruat
qui nos uiuificauit sanguine suo uidete: Congru¬
it illi quod matris caro uiuificat sanguine suo

Expanded text:
sunt hominum; tamen solitudo, parietinae, et tectum, nonnisi tria genera hominum sunt. 8. Sed quid de his plurimum? Ipsum Dominum videamus, ne forte ipse sit, et melius ipse agnoscatur, et pelicanus in solitudine, et nycticorax in parietinis, et passer singularis in tecto. Dicat nobis pauper iste, caput nostrum: pauper voluntate, loquatur pauperibus in necessitate. Quod enim dicitur, vel enon aliquid affirmantes temere, sed tamen non tacentes quod qui scripserunt, et legi et dici voluerunt. Vos sic audite, ut si verum est, congruat; si falsum est, non teneat. Dicuntur hae aves tanquam colaphis rostrorum occidere parvulos suos, eosdemque in nido occisos a se lugere per triduum: postremo dicunt matrem seipsam graviter vulnerare et sanguinem suum super filios fundere, quo illi superfusi reviviscunt. Fortasse hoc verum, fortasse falsum sit: tamen si verum est, quemadmodum illi congruat, qui nos vivificavit sanguine suo, videte. Congruit illi quod matris caro vivificat sanguine suo
Abbreviated transcription (Latin):
sus. qi euntes ibant & flebant mittentes
srma sua: Iuare mittentes semina sua:¬
ꝓfuendã miscqdiã: qr hinc ascendit᷑ Et
utis qr ille cantat canticũ graduũ: qui
amdit Mem̃tote÷ nolite amare descende.¬

Expanded text:
suos.» Quia «euntes ibant, et flebant, mittentes suos.» Quia «euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua.» Quare, «mittentes semina suaad faciendam misericordiam, quia hinc ascenditur; et videtis quia ille cantat canticum graduum, qui ascendit. Mementote; nolite amare descende
Abbreviated transcription (Latin):
tristẽ diẽ attendit. & expectat die litus¬
ne tẽpꝰ transeat: & non inueniat qd mcas
Nolite differre fr̃s mei Seminate inbiui
seminate bona oꝑa & cũ ploratis:. qui
seminant in lacrimis. ingaucdio meti e¬
ha sua: bonã uoluntatẽ. & bona opera
intes ibant & flebant: mittentes semina .I.
Quare flebant: qͥa int̾ miseros erant:
nisen erant: Meliꝰ ẽ fr̃s mei ut nullꝰ sit
ises: quã ut tu facias miscđiã. Qui enĩ
faciat miscdia. optat ẽẽ. miseros: crude
hibet miscoiã: qͦmͦ si medicꝰ ut exerceret
⁊ siã. optaret eẽ multos egrotos. crude
ubuna cẽt. Meliꝰ ẽ ut om̃s sani sint:
isit exerceat᷑ ars medici Meliꝰ ẽ gͦ ut
qs lenti regnent in illa patria: quã ut
tis cũ gaudio metemꝰ. In illa enĩ resurre¬
tine mortuoꝵ. recipiet qͥsq manipulos
m: id ẽ fructũ seminis: coronã gaudioꝵ
aimiltationis Tunc erit triumphus letan¬
umnꝰ & ipsi morti insultantium : in qua
qenebatur: Tunc dicent morti Ubi ẽ mors

Expanded text:
tristem diem attendit et exspectat diem laetum, tempus transeat, et non inveniat quod metat. Nolite differre, fratres mei; seminate in hieme, seminate bona opera et cum ploratis; quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metentna sua, bonam voluntntes ibant, et flebant, mittentes semina sua.» Quare flebant? Quia inter miseros erant, et miseri erant. Melius est, fratres mei, ut nullus sit miser, quam ut tu facias misericordiam. Qui enim ut faciat misericordiam optat esse miseros, crudelem habet misericordiam: quomodo si medicus ut exerceret artem suam, optaret esse multos aegrotos, crudeicina esset. Melius est ut omnes sani sint; quam ut exerceatur ars medici. Melius est ergo ut omnes beati regnent in illa patria, quam ut tamen cum gaudio metemus. In illa enim resurrectione mortuorum recipiet quisque manipulos suos, id est fructum seminis, coronam gaudiorum et exsultationis. Tunc erit triumphus laetantium, et ipsi morti insultantium, in qua gemebatur: tunc dicent morti, «Ubi est, mo
Abbreviated transcription (Latin):
de: neqͥs uł inde causaret᷑ qd̾ lignũ ñ habue¬
rit unde cale faceret aquã Calicẽ aque fri¬
gide qͥ ded̾it uni exminimis: ñ ꝑdet merce¬
dẽ suã Sd. si nec hoc habeat : securꝰ sit. Et si
nec hoc habet: pax int̾ra hominib bone uolun¬
tatis: Iantũ illud timeat: ne habeat & ñ faciat.
Si enĩ habet & ñ facit: intꝰ gelauit. Ndũ solu¬
ta st̃ peccata eiꝰ sic̃ torrentes in austro: quia
uoluntas frigida ẽ Id ualent tanta bona quȩ
possidemꝰ : accedit uoluitas feruens. iã soluta
calore austri: & si nichil habebat. totũ illi com¬
putat᷑ Qn̾ta sibi p̾stant m̃dici: intendat cari¬
tas ur̃a. qͦmͦ fiat elemosina Certe m̃dici st̃
in qͦs facis elemosinã : m̃dici egent Attenditiᷤ
xp̃c. etiã exteris S si illi st̃ m̃dici qͥ pses¬
nẽ habent petendi inerũna: & ipsi habente
sibi p̃stent in uicẽ:. Non illos deseruit qͥ p

Expanded text:
dae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuedae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mercedem suam» . Quid si nec hoc habeat? Securus sit, etsi nec hoc habet; «Pax in terra hominibus bonae voluntatis:» tantum illud timeat, ne habeat et non faciat. Si enim habet et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt peccata ejus sicut torrens in austro, quia voluntas frigida est. Quid valent tanta bona quae possidemus? Accedit voluntas fervens, jam soluta calore austri; etsi nihil habeat, totum illi computatur. Quanta sibi praestant mendici? Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Certe mendici sunt in quos facis eleemosynam, mendici egent. Attenditis  Sed si illi sunt mendici, qui professionem habent petendi, in aerumna et ipsi habent quod praestent sibi invicem. Non illos deseruit Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
Minores enĩ facultates ferebat: sed parẽ uolun¬
tatẽ habebat. Misit duo minuta detanta
uoluntate : de qͣnta zacheus dimidiũ patri¬
monii sui Si attendis qͥđ deder̃: diuersa in¬
uenies: Si attendis unde deder̃: paria inueni¬
es: Icqđ habuit dedit illa: & qd̾ habuit de¬
dit ille Fac aliquẽ ñ hab̾e. uł duos nũmos
Est aliqđ uiliꝰ qđ seminemꝰ: ut inetamꝰ illã
messe: est. Calicẽ aque frigide qͥ dederit
discipło : ñ ꝑdet mercedẽ: Calix aque frigi¬
de. ñ duob nũmis. s gratis constat Tam̃ ali¬
qnͣdo sic gratis constatꝰ : ut habeat illũ alius.
& aliꝰ ñ habeat Si gͦ ille qͥ illũ habet. det illi
qͥ ñ habet : tantũ dedit si deplena caritate
dedit qd̃ dedit. tantũ dedit. qͣntũ illa indu¬
ob minutis : qntũ zacheus indimidio rerũ
suarũ: Non enĩ sine causa addidit. frigide:
Ut pauꝑẽ ostendet idõ dix̃ calicẽ aque frigi¬

Expanded text:
Minores enim facultates ferebat, sed parem volunMinores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mercedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, sed gratis constat; tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui non habet; tantum dedit, si de plena charitate dedit quod dedit, tantum dedit, quantum illa in duobus minutis, quantum Zacchaeus in dimidio rerum suarum. Non enim sine causa addidit, «frigidae,» ut pauperem ostenderet. Ideo dixit, «Calicem aquae frigi
Abbreviated transcription (Latin):
seminari Terra ur̃a. eccła ẽ. seminate qͥntũ
porestis. S parũ hibes unde facias. habes
uoluntatẽ : qͣm nichil eẽt. qd̾ habes. si non
ad cẽt bona uoluntas: sic & qͥa ñ habes noli
eẽ tristis. si ẽ tͥ bona uoluntas Iuid enĩ semi¬
nas: misccdiuã. Et qͥd metis : pacẽ. Nuqͥd aut
dixerunt angłi: pax int̾ra diuitib hominib :
sed int̾ra pax hominib bone uoluntatis Iura
cheo magna uoluntas: inzacheo caritas mag¬
na. Suscepit diũ hospitio: gaudens suscepit:
& dimidiũ patrimonii sui. p̾auꝑib ꝓmisit
se daturũ: & sicui aliqđ abstulerat. quadru¬
plũ redditurũ: ut intelligas ꝓp̃tea sibi eũ
tenuisse dimidiũ. nõ ut haberet qd̾ possideret:
s ut hab̾et unde debita redderet Magna
uoluntas. multũ dedit: multũ seminauit.
Ergo uidua illa quȩ duo miniita misit. pa¬
rũ seminauit : immo tantũ. qͣntt̃ zacheus

Expanded text:
seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate quantum seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate quantum potestis. Sed parum habes unde facias. Habes voluntatem? Quomodo nihil esset quod habes, si non adesset bona voluntas; sic et quia non habes, noli esse tristis, si est tibi bona voluntas. Quid enim seminas? Misericordiam. Et quid metes? Pacem. Numquid autem dixerunt Angeli, Pax in terra divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna voluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; ut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus.
Abbreviated transcription (Latin):
inreb humanis aduertite Poterat ridere
priꝰ. puer qͥ nascit᷑: Quare afletu incipit
uiuere : ridere ñdũ nouit: qͥre plorare iam
nouit: qͥa cepit ire inistã uitã S si de illiᷤ
captiuus ẽ. hic flet & gemit: ẜ ueniet gau
ẽ lacrimis: seminemꝰ. Qd seminabimꝰ: oꝑa
bona Oꝑa miscdiȩ: semina nrã st̃: Deqͥb
seminib: ait apłs. Bonũ aut̃ facientes
ñ deficiamꝰ: tp̃r enĩ ꝓpͥo metemꝰ infatigabi¬
les Itaq dũ tẽpꝰ babemꝰ. oꝑemͣ bonũ ad om̃s.
maxime ad domesticos fidei Loquens itaq
de ipsis elemosinis. qͥd ait : hoc aut̃ dico:
qͥ parte seminat. parce & metet Crgo qͥ
multũ seminat: multũ metet. Sui parce
seminat. paree & metet: & qͥ nichil seminat.
Nichil metet. Quare desideratis latos fun¬
dos: ubi multa semina seminetis e Latior uob̾
ñ ẽ. ubi seminetis: quã xp̃ẽ. qͥ inse uoluit

Expanded text:
in rebus humanis advertite. Poterat ridere in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet et gemit; sed veniet gaudest lacrymis, seminemus. Quid seminabimus? Opera bona. Opera misericordiae semina nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui in se voluit
Abbreviated transcription (Latin):
loco dix scriptura. cũ p̃ciperet & moneret
deoꝑib bonis: & ait. Sic̃ glaties insereno.
ita soluent᷑ peccata tua Ergo peccata liga¬
bant nos. Quomꝰ : qͦmͦ frigꝰ ligat a quã ne
eurrat: sic illigati frigore peccatoꝵ. gelauimiꝰ
Auster aut̃: calidꝰ uentꝰ ẽ Iuando flat auster:
liquescunt glati es & implent᷑ torrentes: Por¬
rentes aut̃ dicunt᷑ flumina hiemalia. Mag¬
no enĩ impetu repentinis aqͥs impleta currt̃
Gelaueramꝰ gͦ incaptiuitate: constringebant
nos peccata ur̃a: flauit auster sp̃s sc̃s: di¬
missa st̃ nob̾ peccata Soluti sumꝰ afrigore
iniqͥtatis. tãquã glaties insereno: soluunt᷑
peccata nr̃a: curramꝰ ad patriã. qͥsi torren¬
tes in austro. Dui enĩ laborauimꝰ & laboramꝰ.
etiã facientes bene Nã ipsa uita humana
quã ingressi sumꝰ. misera ẽ: laborib plena:
dolorib: ꝑiculis: erũnis: tẽptationibꝰ. No¬
lite seduci gaudio rerũ humanarũ: flenda

Expanded text:
loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant nos peccata nostra: flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, soluti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata nostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboramus etiam facientes bene. Nam ipsa vita humana quam ingressi sumus, misera est, laboribus plena, doloribus, periculis, aerumnis, tentationibus. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda
Abbreviated transcription (Latin):
nescio qͥs. ad flum̃: tanto delicatior. qͣni
ditior: transire ñ potest Si nudatis ñba
transiret: frigesceret: egrotabit: moniet les¬
dit pauꝑ exercitatiore corpore : traut h
uitẽ: elemosinã facit indiuitẽ Ergo nete
eos tantũ putare pauꝑes. qͥ ñ habent pe¬
cuniã: Inqͦ qͥsq pauꝑ ẽ. ibi illũ uide: quis
forte in eo tu diues es inqͦ ille pauꝑ ẽ. &
habes unde accõmodes: Forte m̃bra tua ac¬
cõmodas: & plꝰ ẽ quã si peccuniã accõmodi¬
res Consilio indiget: tu plenꝰ es consillo In
consilio ille pauꝑ: tu diues es. Cere noc labo¬
ras: nec aliqͥd ꝑdis Das consiliũ: & p̃st
damꝰ inde uob̃: & om̃s ab illo accepimꝰ. qui
solꝰ ẽ. diues Sic se gͦ tenet corpꝰ xp̃i: ñbri
socia sic cõpaginant᷑ & adunant̾ incintat
qđ ille ñ habet pauꝑ ẽ Sic uos diliga ł
uos amate Nolite ad uos solos attenbi
s attendite indigentes cirea uos: Sẽ l
cũ laborib & erũnis fiunt ista inissui

Expanded text:
nescio quis ad flumen, tanto delicatior quanto ditior; transire non potest: si nudatis membris transiret, frigesceret, aegrotaret, moreretur: accedit pauper exercitatior corpore, trajicit divitem; eleemosynam facit in dint pecuniam. In quo quisque pauper est, ibi illum vide; quia forte tu in eo dives es, in quo ille pauper est, et habes unde accommodes. Forte membra tua accommodas, et plus est quam si pecuniam accommodares. Consilio indiget, tu plenus es consilio; in consilio ille pauper, tu dives es. Ecce nec laboras, nec aliquid perdis; das consilium, et praedamus inde vobis; et omnes ab illo accipimus, qui solus est dives. Sic se ergo tenet corpus Christi, membra socia sic compinguntur et adunantur in charitate quod ille non habet, pauper est. Sic vos diligite, sic vos amate. Nolite ad vos solos attendere; sed attendite indigentes circa vos. Sed quia cum laboribus et aerumnis fiunt ista in ista vita,
Abbreviated transcription (Latin):
Dix̃ aut̃ stabulario. Siqͥd ampliꝰ erogaueris:
tãquã milites xp̃i. stipendia apuincialibus
xp̃i ÷ ille manib suis laborauit: & annonas
suas ꝓuincialib donauit. Omĩa facta st̃
Si descendimꝰ & uulnerati sumꝰ: ascendamus:
cantemꝰ : & ꝓficiamꝰ. ut per ueniamus:

Expanded text:
autem stabulario: «Si quid amplius erogaveris, tanquam milites Christi stipendia a provincialibus Christi, ille manibus suis laboravit, et annonas suas provincialibus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati sumus; ascendamus, cantemus, et proficiamus, ut perveniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi saturabuntur: Si aut̃ ñ facit in mundũ
nisi qd̾ exit de ore÷ & boc cũ audimꝰ ineugłio.
ñ intelligamꝰ nͥ os corporis: absurdũ ẽ. &
nimis stultũ. ut tc̃ putemꝰ ñ fieri inmundũ
hominẽ cũ manducat : tẽ aut̃ putemꝰ inmun¬
dũ si uomat. Ait enĩ dñs Non qđ iitrat.¬

Expanded text:
ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc putemus non fieri immundum hominem, cum manducat, tunc autem putemus immundum, si vomat. Ait enim Dominus: «Non quod intrat
Abbreviated transcription (Latin):
apbs munda mundis. inmundis aut & in¬
fidelib nichil ẽ mundũ: sed polluta sunt
eoꝵ s& mens & conscientia. Quid uoluit¬
intelligi: Mundo homini. & panis c&e por¬
cia munda ẽ: inmundo. nec panis. nec.
iichis mundũet potest Si g̃ ilis qͥb interora
inmunda st̃. exteriora munda ẽẽ non possẽ:
si uolueris ut exteriora munda sint: interiora
mundato. Ibi ẽ enĩ os qđ implebit᷑ tͥ gaudio:
& qͣndo taces Quando taces enĩ & gaudes:
ostuũ clamat addm̃ Sed uide unde gaude¬
as Si de scło gaudes: inmundo gaudio uocife¬
raris addm̃. Si uͦ deredẽptione gaudes: qͦmͦ
dix̃ psalmꝰ iste. cũ conuerterit dñs captiuita¬
tẽ syon facti sumꝰ iocundati: tc̃ impletur uͦ
gaudio os tiiũ. & lingͥ tua exultatione: Ma¬
ipso orr qd̾ habemꝰ intꝰ. & mandueamꝰ &bibi¬
mꝰ: sic̃ de isto ore ad refectionẽ corpo¬
ris: sic de illo ore. adrefectionẽ cordis Nã
unde. beati qͥesuriunt & sitiunt iustitiã. qm̃

Expanded text:
 munda mundis; inmundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed polluta sunt eorum et mens et conscientia. tu iintelligi? Mundo homini et panis et porcina munda est, immundo nec panis, nec nihil mundum esse potest. Si ergo illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: maipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibimus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas faciendi decernit᷑ Decteusti fen¬
Et ille nichil ꝑdidit: & tu defurto dãpnle¬
ris Decreuisti occidere bominẽ: dacisti in
corde: sonuit de ore interiore tuo. homic¬
& nosse debemꝰ & tenere: qr ẽ os cordis. &
lingͣ cordis Ipsũ os implet᷑ gaudio: in ipsi
ore intꝰ oramꝰ dm̃. qndo labia clausa ft̃.a
patet conscientia Silentium ẽ: & clamat pe¬
tꝰ. Sed aurib cuiꝰ: ñ hominis: s di: Secut
gͦ esto. Ille audit qͥ miseret᷑ Et rursũ gͥids
tuo: noli eẽ securꝰ: qͥa ille audit qͥ dampit
Susanna ñ audiebat᷑ ab iniustis uidicib tis¬
bat & orabat Os eiꝰ ñ audiebat᷑ ab homu
cor eiꝰ clamabat addm̃ Nũqͥd qr uer bi
corporis ñ ꝓcessit: ꝓptea exaudiri u
inore interiore cogitate: ibi uidete neqͥl e
dicatis intꝰ: & nichil mali facitis firis lon
potest enĩ fieri abhominib foris: isi qͥl¬
U dictũ fuerit uitꝰ Custoti os cordis ands
& in nocens eris: in nocens erit linigͥ crrs

Expanded text:
oluntas faciendi decernitur. Decrevisti fet ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, sonuit de ore tuo interiore homicet nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio: in ipso ore intus oramus Deum, quando labia clausa sunt, et patet conscientia. Silentium est, et clamat pectus: sed auribus cujus? Non hominis, sed Dei. Securus ergo esto; ille audit qui miseretur. Et rursus quando tuo, noli esse securus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum . Numquid quicorporis non processit, propterea exaudiri noin ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lingua corporis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ gaudio os nr̃m. & lingͥ nr̃a exultatione: Que¬
rimꝰ enĩ qd̾ os. & quȩ lingͣ. Attendat caritaᷤ
ur̃a Insultatũ ẽ dño. qͥa ñ lotis manib disci¬
ligite: O mẽ qd̾ intrat in os ñ qͦinqnat hominẽ.
s qđͥ exit. Siud ẽ hoc: Cũ dix̃ qđ in trat in
os: ñ nͥ os corporis uoluit ostendere. Intrant
eni cibi. & ñ coinqͥnãt homines cibi: qͥa oĩa
munda mundis: & om̃is creatura di bona ẽ:
& nichil abiciendũ qd̾ cũ grarũ actione ꝑcipit᷑.
Infigura iudeis posita erant quedã: & inmun¬
da dicta st̃. S postea quã figure lux ipsa
uenit. & remotȩ. st̃ umbre: non sumꝰ retenti

Expanded text:
 gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione:» quaerimus enim quod os, et quae lingua. Attendat Charitas vestra. Insultatum est Domino, quia non lotis manibus disciligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligas de ore corporis eã dixisse. s de
ore cordis. Ait enĩ Decorde enĩ exeunt cogi¬
tationes male: fornicationes. homicidia. blasphe¬
miȩi: Hec st̃ quȩ coinqͥnant hominẽ: ñ lotis
aut̃ manib manducare. ñ coinqͥnat hominẽ
Illa gͦ fr̃s mei qͦmͦ exeunt deore: nisi quia
exeunt de corde. sic̃ ipse dñs dicit: Non enĩ
qndo illa loqͥmͣ. tc̃ nos maculant Neqͥs dicat
Quando loqͥm᷑ de ore nr̃o exeunt: qͥa uerba.
uoces. de ore nr̃o exeunt: & qndo inala lo¬
qͥm᷑. in mundi efficim᷑ Suid. si aliquis ñ loqͥt᷑
& tantũ cogitet mala: mundꝰ ẽ quia de.
ore ipsiꝰ corporis. nichil ꝓcessit: s de ore cor¬
dis. iã ds audiuut. Ecce fr̃s attendite quȩ
dico: Noniino furtu: nomuinaui furtums

Expanded text:
ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem» . Illa ergo, fratres mei, quomodo exeunt de ore, nisi quia «exeunt de corde,» sicut ipse Dominus dicit? Non enim quando illa loquimur, tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loquimur, de ore nostro exeunt, quia verba et voces de ore nostro exeunt; et quando mala loquimur, immundi efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed de ore cordis jam Deus audivit. Ecce, fratres mei, attendite quae dico. No
Abbreviated transcription (Latin):
fecit inmundũ. Fur aut̃ surgit unisi
& nichil dicit ore: & faciendo fit ind
Ñ solũ ñ dicit. s & p̃mit facinꝰ toto silenti
& usq ad eo uocẽ suã timet audiri ir
uestigia sua uelit sonare: Nũ qͥd e

Expanded text:
fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit ore, et faciendo fit immundus. Non solum non dicit, sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid e
Abbreviated transcription (Latin):
non audeat accedere: Ambula gͦ in
qi ille te p̃cessit. qͥ iussit ut sequaris:
ẽ eibo aut potu: aut aliqͥ re tali miᷤ
p eñ ore audistis. dũ eugłm legeretur:
ins manibꝰ manducabant: Iili insultabant.
munditiã foris habebant: & intꝰ macu¬
s pleni erant: Illi insultabant. quoꝵ iꝰticia
usse ẽ. ut & quȩ foris lmunda sint Mun

Expanded text:
non audet accedere. Ambula ergo iquia ille te praecessit, qui jussit ut sequaris. aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missDe ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitnecesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mun
Abbreviated transcription (Latin):
ispinte: s ꝓpt eũ qͥ subiecit inspe Omnẽ
creaturã dix̃: in hominib etiã ñ cre¬
todentib. s tam̃ credituris: ingemiscere
eratirã in laboribꝰ. Nũqͥdnã inhis tantũ
stinit qͥ ñdũ crediderunt: Niã uͦ inhis qui

Expanded text:
sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in laboribus. Numquidnam in his tantum gemit, qui nondum crediderunt? jam vero in his qui
Abbreviated transcription (Latin):
tate babiloniȩ Babilonia enĩ ẽ mundꝰ iste
Babilonia enĩ int̃ptat᷑ confusio. Uidete. si non
ẽ confusio. tota uita humana Qdqͥd agunt
homines inspe uana: qͣndo cognouerint qͥa
agt̃. erubeseunt Quare laborant: Cui laboran:
Filiis meis inqͥt. Et ipsi cui: ⁊ ilus sins. Et ipsi
qͥb: ⁊ iliis suis Nemo gͦ sibi Ab ista engo
confusione conuersi erant: quib dicit apłe

Expanded text:
tate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi erant, quibus dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
on: & ista ẽ captiua sion. qͦmͦ umbra illiꝰ
ierłm. umbra illiꝰ syon quã acceperunt iu¬
dei inimagine: insigura fuit in captiuitate
inbabilonia: & post septuaginta annos re¬
diit ille popłs ad ciuitatẽ suã Septuagin¬
ta anni significant omẽ tempꝰ: qd septem
deb uoluitur: Cũ aut̃ transierit omẽ tempꝰ.
tunc redimꝰ & nos ad patriã nrãm: qͦm ille

Expanded text:
on. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad p
Abbreviated transcription (Latin):
lugentuim. Quare quasi consolat is mr
quia. adhuc gemimꝰ: Gemimꝰ ititss
solañ inspe Cũ transierit res: deg
gaudiũ ueniet ȩcernũ. Ubi non os
consolatione: qͥa nalla miseria sadtes
Quare aut̃ uelut consolati ait: en or
consolati: ñ sẽꝑ qͥͣsi ad sumilitudis p¬

Expanded text:
lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi ad similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
optionẽ expectantes redẽptionẽ corporis sui
Ubi gemunt: in ista mortalitate Quã redẽptio¬
nẽ expectant : corporis sui quȩ p̃cessit in dño:
qͥ resurrex̃ amortuis. & ascendit incelũ. Hoc
nob antequã reddat᷑. necesse ẽ gemamꝰ. & iã

Expanded text:
optionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddat
Abbreviated transcription (Latin):
us ait̃ ꝓcedit elemosina: de corde Si enĩ
nnũ porrigas. nec in corde miserearis:
il fecsti Si aut̃ incorde miserearis: etiã
sibibeas qd̾ porrigas manu: acceptat ds̃
lmosnã tuã. Illi aut̃ iniqͥ. foris querebant
aatiã. De talib erat etiã phariseus ille
inutauerat dñm. qͣndo accessit mulier
ꝙ inciuitate peccatrix erat & famosa:
q lacrimis lauit pedes dm̃i: t̾sit capillis.
unnt unguento. Phariseus qͦ qͥ inuitauerat
dĩ. & munditiã ñ habebat nͥ forinsecus
crporis: corde aut̃ plenꝰ erat iniqͥtate &

Expanded text:
 procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat in
Abbreviated transcription (Latin):
ait quȩ mulier illi accessit adpedes
e nouerat utrũ sciret an nesciret: Sed
do eũ nescire arbitratꝰ ẽ: qͥa ñ ase eã re¬
silit. Si enĩ accessisset ad ipsũ phariseum.
mulier. ille qͥ munditiã tenebat quasi¬
ncarne: ex sufflaret: tepelleret: abiceret:
x inmmuinda tangeret inundũ. & contami¬
nert̃ esꝰ munditiã. Iuia hoc non fecit dñs:
Slli cretidit nescisse. qͥlis muilier illi
accessisset adpedes Dñs aut̃ ñ solũ illã nouerat:
sed & cogitationes illiꝰ audiebat. Quia & si conta¬
ctꝰ corporis aliqͥd facit o mintinde phariseȩ
caro dñi posset pollui contactu mulieris. an
mulier mundari contactu dñi: ꝑmittebat
aut̃ medicꝰ egrotã tangere medicam̃tũ: & illa
quȩ uenerat. nouerat medicũ: & quȩ solebat
in sua fortasse eẽ fornicatione frontosa. fron¬
tosior facta ẽ adsalutẽ: Irrupit indomũ qͦ ñ
erat inuitata: s uulnera habebat: & illuc ue¬
nerat. ubi medicꝰ recũbebat. Ille qͥ inuitauerat

Expanded text:
t quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae solebat in sua fornicatione fortasse esse frontosa, frontosior facta est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat
Abbreviated transcription (Latin):
speraremꝰ. Suia gͦ pͥor resurrexit. st̃
nobis dedit: qͥa inmiseria positi.
spe consolati sumꝰ. Hinc gaudiũ mag¬
nũ. Et conuertit dñs captiuitatẽ aran:
ut iã de captiuitate uiã teneamꝰ. & eanꝰ
ad patriã. Iam gͦ redempti: inuia non

Expanded text:
spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem: Modo ad proprietim
relatum ẽ. Sed exempla eciã rolsꝙ
cõmuni locutione hominũ dandiset
ut facile intelligatur: qͦmͦ dicimꝰ sait
uixit pater. ita & filiꝰ Ad simlituadnẽ
dicimꝰ. Et ficut pecꝰ moritur. ita bono
moritur: Ad similitudiuẽ hoc dr̃ Quand
aut̃ dicimꝰ. fecit sicut uir bonꝰ: nuqs ni
ẽ uir bonꝰ. sed fimilitudinẽ habet unri bo¬
ni: Fecit tãquã iustꝰ: Hoc tãquã ninge
eũ iustũ ẽẽ: sed ꝓprietatẽ eiꝰ ostendit. Fe¬
cisti sic̃ senator Ergo non sũ senator sidica
immo quia es. sicut senator fecisti. Et qͥa
iustꝰ es: sic̃ iustꝰ fecisti. Et qͥa bonꝰ es-
sic̃ bonꝰ fecisti Ergo quia & isti uere con¬
solati erant. sicut consolati gaudebant.
id ẽ magnũ erat gaudiũ ipsoꝵ. tãquĩ
consolatoꝵ: illo consolante morituros.
qͥ mortuꝰ ẽ: Om̃s enĩ mori gemimus
Consolatꝰ ẽ ille qͥ mortuꝰ ẽ. ne mori tmt¬
remꝰ: Prior resurrexit. ut haberemꝰ qd̾

Expanded text:
similitudinem; modo ad proprietatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut consolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit, ut haberemus quod
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes Unũ saguinẽ fudit: eiꝰ q̃ ñ ĩtficatꝰ.
sed iustꝰ natꝰ ẽ. Ilło sanguine fuso: ꝑdidit qͦs
tenebat: Pro qͥb enĩ datꝰ ẽ. in nocens sangais.
redempti st̃: & conuersi acaptiuitate. can¬
tant istum psalmum
UM conuerterit dñs capti¬
utatẽ fyon: facti sumꝰ sicut¬
consolati Hoc uoluit dicere.
facti sumꝰ gaudentes Indo:
Cũ conuerterit. dñs captiui¬
tatẽ syon: Que syon: ips¬

Expanded text:
entes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum psalmum. 3. «Cum converteret» «Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicutconsolati.» Hoc voluit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando? «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quae Sion? Ips
Abbreviated transcription (Latin):
teneamꝰ. intẽpore suspiramꝰ: qͥa desideramus
qđ ũdũ tenemꝰ. Quare : qͥa spe salui facti sumꝰ.
Iã caro sũpta de nob̾ in dño: ñ spe sed re
salua facta ẽ Resurrex̃ enĩ & ascendit in
capite nr̃o caro nr̃a salua: inm̃bris ad huc
saluanda ẽ Secura gaudeant m̃bra: quia
acapite suo non suntͦ deserta Dixit enim
m̃bris laborantibꝰ. Ecce ego uob̃cũ sũ: usque
ad consũmationẽ scłi Ita factũ ẽ: ut conuertere.¬
mͣ addñm. Sp̃ẽ enĩ ñ habueramꝰ nisi ad
dorsũ contra dm̃ Cũ uͦ conuerterit. dñs nos.
ut iã incipiamꝰ faciẽ habere addm̃. & dor
patriã tendimꝰ Et qͣndo forte aliquã tribula¬
tione patimꝰ: s tam̃ tenemꝰ uiã. & ligno por
qͦ decaptiuitate nr̃a gemebamꝰ. gemunt aut̃
& illi qui iã crediderunt: qͦmͦ aut̃ facti fiumꝰ

Expanded text:
amus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Ita factum est ut converteremur ad Deum. Spem enim non habebamus, nisi ad dorsum contra Deum. Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorpatriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam crediderunt; quomodo autem f
Abbreviated transcription (Latin):
sit: nͥ ds̃ nubib figurarũ. cęlũ scripturaꝵ
coꝑiret: Adhoc ergo alle cooꝑit celũ nui¬
hib: ut paret t̾rȩ pluuiã: Ad hoc obscura
e uoluit dicta ꝓpħarũ. ut haberent p̾ea
sirui dt̃ qđ int̾p̃tando influerent super
iures & corda hominũ. excĩpientiũ denu¬
bib dĩ. saginã leticiȩ sp̃italis: Iui cooꝑit
glũ nubib. qͥ parat t̾rę pliuuiã Quĩ

Expanded text:
igurarum coelum Scripturarum cooperiret. Ad hoc ergo ille cooperit coelum nubibus, ut paret terrae pluviam. Ad hoc obscura esse voluit dicta Prophetarum, ut haberent postea servi Dei quod interpretando influerent super aures et corda hominum, excipientium de nubibus Dei saginam laetitiae spiritualis. «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam.»
Abbreviated transcription (Latin):
eũ iudas traditor xp̃i : s non sꝑauit in
miscđia ipsiꝰ. Postea enĩ penituit illum.
qđ tradiderit dñm: & dix̃. Peccaui: quia
tradidi sanguinẽ iustũ. Bene qͥdẽ timuisti:
s si sꝑares inmiscđia ipsiꝰ quẽ timuisti:
Ille desꝑando abiit: & laqueo se suspẽdit.
Sitimes latronẽ : abalio sꝑas auociliũ: non
ab eo quẽ times Si sic times: poscis auxiliũ
abeo. quẽ ñ times. aduers eũ quẽ times. Si
sic times dm̃: & idõ times dm̃ qr peccator
es: accepturꝰ es. auxiliũ aduersꝰ dm̃: Iuo.
iturꝰ : Quid facturꝰ: Uis ab illo fugere:
Ad ipsũ fuge Uis fugere abirato : ⁊uge ad
placatũ.: Placabis aut̃ eũ. si sꝑes inmiscdia
ipsiꝰ : atq ita decetero caueas peccare: ut
dep̃teritis depreceris ut tͥ dimittantur.

Expanded text:
i, sed non speravit in misericordia ipsius. Postea enim poenituit eum quod tradiderit Dominum, et dixit: «Peccavi, quia tradidi sanguinem justum.» Bene quidem timuisti; sed si sperares in misericordia ejus quem timuisti. Ille desperando abiit, et laqueo se suspendit. ordia ejus. Si times latronem, ab alio speras auxilium, non ab eo quem times: poscis auxilium ab eo quem non times, adversus eum quem times. Si sic times Deum, et ideo times Deum quia peccator es, a quo accepturus es auxilium adversus Deum? Quo iturus es? quid facturus? Vis ab illo fugere? Ad ipsum fuge. Vis fugere ab irato? Fuge ad placatum. Placabis autem eum, si speres in misericordia ipsius; atque ita de caetero peccare caveas, ut de praeteritis depreceris, ut tibi dimittantur
Abbreviated transcription (Latin):
& dat peccoribus escã eoꝵ. Peccora ista &i¬
cit gresges dĩ, Noi fraudat ds̃ gregem
suũ esca sua: ꝑ homines quoꝵ seruituti
herbã fac̃ exoriri Unde dic̃ apłs. Quis
paci̾s gregẽ: & delacte gregis ñ ꝑcipit:
ui dat peccorib escã ipsoꝵ: & pupillis
coruoꝵ qͥ inuocant eũ. Hoc forte putabimꝰ
Ne hoc cogitetis: irrationalẽ animã inuoca
nͥ sola rationalis. Infigura accipite dictũ:
ne putetis sic̃ impii qͥdã dict̃. reuolui
animas humanas ad peccora: ad canes: ad
porcos: ad coruos Hoc acordib ur̃is exelu¬
dite: & afide uraAnima humana fac¬
ta ẽ ad imaginẽ dĩ: ñ dabit imaginẽ
suã cani & porco. Quid ẽ gͦ & pullis cor¬
uoꝵ qͥ inuocant eũ : Qui st̃ pu lli cor¬
uoꝵ : Isrłite se solos ustos ẽẽ dicebant.

Expanded text:
 dat pecoribus escam ipsorum.» Pecora ista dicit, greges Dei. Non fraudat Deus gregem suum esca sua per homines, quorum servituti herbam facit exoriri. Unde dicit Apostolus: «Quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit» ? «Qui dat pecoribus escam ipsorum, et pullis corvorum qui invocant eum.» Hoc forte putabimus, Ne hoc cogitetis, irrationalem animam invocar nisi sola rationalis. In figura accipite dictum, ne putetis, sicut impii quidam dicunt, revolvi animas humanas ad pecora, ad canes, ad porcos, ad corvos. Hoc a cordibus vestris excludite, et a fide vestra. Anima humana facta est ad imaginem Dei ; non dabit imaginem suam cani et porco. Quid est ergo, «Et pullis corvorum qui invocant eum?» Qui sunt pulli corvorum? Israelitae se solos justos esse dice
Abbreviated transcription (Latin):
rent: Precidite gͦ aliqͥd. & deputate a¬
liqͥd firũ: uł ex annuis fructib. uł excoti¬
dianis questibꝰ ur̃ĩs Nam qͣsi deuiuo
uideris dare: & necesse ẽ. ut trepidet ma¬
nꝰ tua: qͣndo illã ad id porrigis. qđ noi
deuoueras Exime aliquã partẽ reddituũ
tuoꝵ. Decimas uis: decimas exime: quã¬
quã parũ sit: Dictũ ẽ enĩ. qr decimas phe¬
risei dabant: leiuno bis. insabbato: q¬
cimas do om̃iũ quȩ possideo Et qͥd ar

Expanded text:
rent? Praecidite ergo aliquid, et deputate arent? Praecidite ergo aliquid, et deputate aliquid fixum, vel ex annuis fructibus, vel ex quotidianis quaestibus vestris. Nam quasi de vivo videris dare, et necesse est ut trepidet manus tua, quando illam porrigis ad id quod non devoveras. Exime aliquam partem reddituum tuorum. Decimas vis? Decimas exime, quanquam parum sit. Dictum est enim quia Pharisaei decimas dabant: «Jejuno bis in subbato, decimas do
Abbreviated transcription (Latin):
S aliꝰ ẽ. quẽ tu querere debes: sudet elemo¬
sina in manu tua. qͦusq inuenias iustũ.
cui des Nũꝗͣ hoc facietis. nͥ aliqͥd dereb
ur̃is sepositũ babueritis: qđ cuiq placet
ꝓnecessitate rei familiaris suȩ: tãꝗͣ debi¬
enĩ. scitis quid sit : Fiscꝰ. saccꝰ ẽ Unde &
fiscellȩ & fiscinȩ dicunt᷑:. Ne putetis quia
aliqͥs draco ẽ. fiscꝰ. qr cũ timore auditur
exactor fisci. Fiscꝰ. saccꝰ ẽ. publicꝰ: ipsũ ha¬
bebat dñs hic int̾ra. qndo loculos habe¬
bat. Et ipsi loculi iude erant commissi:
iude traditori Patiebatur dñs & furem:
& in ipso ostendens ubiq patientiã suam
T am̃ illi qͥ conferebant. iu loculos dni coa¬
ferebant : nͥ forte putatis. qr d̾s ibat &
ñ petebat. aut no⁊ indigebat. cui angłi
seruiebant: qͥ deqͥnq panib tot milia
hominũ pauit Quare ergo egere uoluit.
nͥ ut daret exẽplũ montib. & parerent st¬
nũ: ne contra pluuiã sterilitatẽ redde¬

Expanded text:
 est quem tu debes quaerere; «Sudet eleemosyna in manu tua quousque invenias justum cui des.» Nunquam hoc facietis, nisi aliquid de rebus vestris sepositum habueritis, quod cuique placet pro necessitate rei familiaris suae, tanquam debienim scitis quid sit? Fiscus saccus est; unde et fiscellae et fiscinae dicuntur. Ne putetis quia aliquis draco est fiscus, quia cum timore auditur exactor fisci; fiscus saccus est publicus. Ipsum habebat Dominus hic in terra, quando loculos habebat; et ipsi loculi Judae erant commissi . Judam traditorem patiebatur Dominus et furem, et in ipso ostendens ubique patientiam suam: tamen illi qui conferebant, in loculos Domini conferebant. Nisi forte putatis, quia Dominus ibat, et petebat, aut indigebat, cui Angeli serviebant, qui de quinque panibus tot millia hominum pavit. Quare ergo egere voluit, nisi ut daret exemplum montibus, ut parerent fenum, ne contra pluviam sterilitatem redde
Abbreviated transcription (Latin):
coruoꝵ qͥ inuocant eũ:. Ipsi st̃ pulli coruoꝵ
qͥb dic̃ petrꝰ : qr ñ corruptibili argento
ł auro redẽpti estis de suꝑ uacua ur̃a c̃¬
suetudine. aparentib ur̃is tradita Profi¬
cientes enĩ pulli coruoꝵ qͥ simulacra co¬
lere udebant᷑ parentũ suoꝵ: conuersi st̃
ad dm̃ Et audis mͦ pullũ corui inuocantem
unũ dm̃ Quid gͦ : dimisisti partẽ tuũ. dicis
pullo corui : dimisi plone: Iile enĩ coruus
ñ inuocans dm̃: ego pullꝰ corui in uoco
dm̃ Et pullis coruoꝵ qͥ inuocant eum¬
luti ad suggestũ hominis ad cõmodatꝰ. ut
iltior incedat: & reuera ẽ. in eo ceruix. in¬
dicans qͣndã suꝑbiã Ñ se extollant homi¬
nes in suis dignitatĩb: ñ se sublimes pu¬
tant honorib: caueant ne eqͦ indomito p̃ci¬
pitent᷑ Uide enĩ qͥd dictũ ẽ in alio psalmo

Expanded text:
 qui invocant eum.» Ipsi sunt pulli corvorum, quibus dicit Petrus: «Quia non corruptibili argento vel auro redempti estis de supervacua vestra consuetudine a parentibus vestris tradita» . Proficientes enim pulli corvorum qui simulacra colere videbantur parentum suorum, conversi sunt ad Deum. Et audis modo pullum corvi invocantem unum Deum. Quid ergo? dimisisti patrem tuum, dicis pullo corvi? Dimisi plane: ille enim corvus non invocans Deum, ego pullus corvi invoco Deum. «Et pullis corvoluti ad suggestum hominis accommodatus, ut altior incedat. Et revera est in eo cervix, indicans quamdam superbiam. Non se extollant homines in suis dignitatibus, non se sublimes putent honoribus; caveant ne equo indomito praecipitentur. Vide enim quid dictum est in alio psalmo: