comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd facere patrẽ qđ non facit filius qͣndis
cebat: Pat̃ enĩ diligit filiũ. & omĩa deno¬
strat ei que ipse facit: tanquã pat̾ facielit a
filius uidebat: Sic erat surrepens m̃ti mĩi
tellectus carnalis. quasi pat̾ faceret qđ filus
ñ faceret: filius aut̃ uideret patrẽ demon¬
strantẽ. qđ fieret a patre: E rgo uelit
ter faciebat: qđ filiꝰ ñ faciebat. Al¬
do iã uidemꝰ aliquid facere filiunꝰ
tẽ nr̃am ꝑtractat. huc atq illuc ducit. ani
carnis loco remanere non sinit: ut ueran¬
do exerceat : exerce udo mundet. munain¬
do capaces redalat: capaces factos impleat
uerba hec : Qui loquebat᷑ quid loquitur
Paulo ante dicebat: qr demonstrat filiope
filio quicqͥd facit: Nideam quasi patrĩba¬
entẽ: filiũ expectantẽ: Modo rursuli

Expanded text:
facere Patrem, quod non facit Filius; quando dicebat, Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit: tanquam Pater faciebat, et Filius videbat. Sic erat subrepens menti nostrae intellectus carnalis, quasi Pater faceret quod Filius non faceret; Filius autem videret Patrem demonstrantem quod fieret a Patre. Ergo velut Pater faciebat quod Filius non faciebat; modo jam videmus aliquid facere Filium, stram pertractat; huc atque illuc ducit, uno carnis loco remanere non sinit, ut versando exerceat, exercendo mundet, mundando capaces reddat, capaces factos impleat! verba haec? quid loquebatur? quid loquitur? Paulo ante dicebat quia demonstrat Filio Pater quidquid facit; videbam quasi Patrem facientem, Filium exspec
Abbreviated transcription (Latin):
ram tuã: Nũqͥd & illi qͥ ad sinistrã stabunt.
bo me ipsũ in forma dĩ Uidetis mͦ formã
serui: Non te fraudabo O homo fidelis: cre¬
de qr uidebis: Amas. & non uides: A mor
ipse non te ꝑducet ut uideas: Ama. ꝑ seue¬
ra in amando: Non fraudabo inꝗͥt amorẽ
tuũ: qui mundaui cor tuũ Ut quid enĩ
mundaui cor tuũ: nͥ ut ds̃ ate possit uide¬
ri: Beati enĩ mudi corde : qm̃ ipsi dm̃ uide¬
bunt: S hoc inqͥt seruus tanquã cũ dño
dispittanñ ex p̃ssisti cũ dixisti: ibunt iusti
in uitã ęt̾nam: Non dixisti ibunt ut uideant
me in forma dĩ: uideant patrẽ cui equalis
sũ: Alibi adtende qͣdixit: Hȩc est aut̃ uita
et̃na: ut cognoscant ce unũ uerũ dm̃. & quẽ¬

Expanded text:
d sinistram stabunt nbo meipsum in forma Dei, videtis modo formam servi. Non te fraudabo, o homo fidelis; crede quia videbis. Amas, et non vides: amor ipse non te perducet ut videas? Ama, persevera in amando: non fraudabo, inquit, amorem tuum, qui mundavi cor tuum. Utquid enim mundavi cor tuum, nisi ut Deus a te possit videri? Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Sed hoc, inquit servus tanquam cum Domino disputans, non expressisti cum dixisti, Ibunt justi in vitam aeternam: non dixisti, Ibunt ut videant me in forma Dei, videant Patrem cui aequalis sum. Alibi attende quid dixit: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te unum verum D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑire qđ erat: Diximus ut potuimꝰ: Quid gͥ
hic mͦ facit tẽpus. ut diceret maiora his demõ¬
strabit ei oꝑa: id ẽ demonstraturus ẽ. hoc ẽ
dicimus de futuro: Quid gͥ hic agimus fr̃s:
Ecce quẽ dixeramꝰ patri coȩt̾nũ. nichil illo uaria¬
ri ꝑtempus: nichil moueri ꝑ spacia uel mom̃
tẽ patrẽ. & uidendo existentẽ: rursus nobis
tẽpora nominans. demonstrabit ei ingͥt his ma¬
iora: Ergo de monstraturꝰ est ad huc aliquid
filio : qđ non nouit filiꝰ: Quid facimꝰ gͦ. quomͦ

Expanded text:
perire quod erat. Diximus, ut potuimus. Quid ergo perire quod erat. Diximus, ut potuimus. Quid ergo hic modo facit tempus, ut diceret, majora his demonstrabit ei opera? id est demonstraturus est, hoc est dicimus. Quid ergo hic agimus, fratres? Ecce quem dixeramus Patri coaeternum, nihil in illo variari per tempus, nihil moveri per spatia vel mtem Patrem et videndo existentem, rursus nobis tempora nominans, demonstrabit ei, inquit, his majora. Ergo demonstraturus est adhuc aliquid Filio, quod non novit Filius? Quid ergo facimus? quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ex alia materia: Omĩa enĩ ꝑ ipsũ facta sunt:
& sine ipso factũ ẽ nichil Uerbũ patris ẽ filiꝰ:¬
& nichil dixit ds̃ qđ ñ dixit in filio: Dicendo
nuit. ꝑ quẽ faceret omĩa Et maiora horp de¬
monstrabit ei oꝑa: ut uos miremini: Rursus
hic turbat: Et quis est qui digne ꝑscrutet᷑
hoc tantũ secretũ: S iam qm̃ nob̾ loqui dig¬
natus est: ipse aꝑit: Neq enĩ uellet dicere
qđ nollet intelligi: qr cũ dicere dignatus est.
sine dubio excitauit audientiã: Nũ quid quẽ
excitauit ut audiret: excitatũ deserit: Dixi¬
mus ut potiumꝰ ñ tẽporalit̾ scire filiũ. nec
aliud ẽẽ filii scientiã. & aliud ipsũ filiũ: & aliud
eẽ filii uisionẽ. & aliud ipsũ filiũ: s ipsã uisionẽ
filiũ: eamq sapientiã & eã usionẽ ȩt̾nam eẽ ab
ȩt̾no etiã cui est coȩt̾na: nec ibi ꝑ tempus aliquid
uariariꝰ: nec aliqͥd nasci qd̾ non erat: nec aliqͥd

Expanded text:
ex alia materia. Omnia enim per ipsum facta sunt, ex alia materia. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Verbum Patris est Filius, nihil dixitnuit per quem faceret omnia. 5. Et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Rursus hic turbat. Et quis est qui digne perscrutetur hoc tantum secretum? Sed jam quoniam nobis loqui dignatus est, ipse aperit. Neque enim vellet dicere quod nollet intelligi: quia dicere dignatus est, sine dubio excitavit audientiam; numquid quem excitavit ut audiret, excitatum deserit? Diximus, ut potuimus, non temporaliter scire Filium, nec aliud esse Filii scientiam, aliud ipsum Filium; et aliud esse Filii visionem, et aliud ipsum Filium: sed ipsam visionem ernam esse ab aeterno, et ei a quo est coaeternam; nec ibi per tempus aliquid variari; nec aliquid nasci quod non erat; nec aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ita est filiꝰ: Absit: Nũqͥd fuit filiꝰ uidens: et ñ¬
postea factus ẽ uidens: S uidere patrẽ hoc
illi est: qđ est illi esse filiũ: Nos enĩ a̾uerten¬
do ad peccatũ. a mitimꝰ illuminationẽ: & con¬
uertendo nos ad dm̃. ꝑcipimꝰ illuminationẽ:
Auud est enĩ lum̃ quo illuminam᷑: aliud nos
qui illuminam᷑: Lum̃ aut̃ ipsũ quo illumi¬
nam᷑. nec a uertitur a se: nec ꝑdit lucẽ. qr lux
est Sic gͦ demonstrat pat̾ rem quã facit filio.
ut in patre uideat omĩa filiꝰ: & in patre sit oĩa
sic̃ñ aliqͣnͣdo ñ audiuit. et postea audiuit: S
in eo qđ est illi uidere. in eo est illi eẽ: in eo est
illi natꝰ esse: in eo ẽ illi ꝑmanere: in eo ẽ illi
ñ mutari: in eo ẽ illi sine initio & sine fine ꝑ¬
sistere: Non gͦ carnalit̾ accipiamꝰ. qr sedet pat¬
& facit opus & demonstrat filio: & uidet filius
opus qd facit pat̾. & facit illud in alio loco. aut

Expanded text:
ita Filius? Absit. Nunquam fuit Filius non videns, et ita Filius? Absit. Nunquam fuit Filius non videns, et postea factus est videns: sed videre Patrem, hoc illi est esse Filium. Nos enim avertendo ad peccatum, amittimus illuminationem; et convertendo nos ad Deum, percipimus illuminationem. Aliud est enim lumen quo illuminamur, aliud nos qui illuminamur. Lumen autem ipsum quo illuminamur, nec avertitur a se, nec perdit lucem, quia lux est. Sic ergo demonstrat Pater rem quam facit Filio, ut in Patre videat omnia Filius, et in Patre sit omniasicut non aliquando non vidit, et postea vidit: sed in eo quod est illi videre, in eo est illi esse, in eo est illi natum esse, in eo est illi permanere, in eo est illi non mutari, in eo est illi sine initio et sine fine persistere. Non ergo carnaliter accipiamus quia sedet Pater, et facit opus, et demonstrat Filio; et videt Filius opus quod Pater facit, et facit illud in alio loco, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nos uult eẽ in se: unũ aut̃ patrẽ & se. Quan¬
sũcũq gͦ intelligamꝰ: & quantũcũq uidea¬
nuse etiã cũ angłis equati fuerimꝰ: ñ uide¬
mꝰ sic̃ uidet filius: N os enĩ & quando ñ uide
isumus aliquid Et quid aliud qnͣdo ñ ui
uidntes. et ut uideamꝰ conuertimꝰ nos ad eũ
qũ uideamus: & fit in nob̾ uisio quȩ ñ erat
sido nos tam̃ eramus: Est enĩ homo non
lideus: s idem ipse cũ uiderit. dicit᷑ homo
uidens: Non gͦ hoc ẽ illi uidere: qđ eẽ hominẽ:
Nam si hoc illi eẽt uidere qđ eẽ hominẽ: nũ quã
eẽt homo nͥ uidens: Cũ uͦ est homo ñ uidens. et
querit uidere qđ non uidet: est quidẽ qui que
rat. & est qui se conuertat ut uideat: Et cũ se
bene conuerterit & uiderit: erit homo uidens.
qui prius erat homo non uidens Uidere gͦ acce¬
dit illi: & recedit ab illo: Accedit illi cũ se con¬
uerterit: recedit ab illo cũ se auerterit: Nũqͥd

Expanded text:
e, unum autem Patrem et se. 4. Quantumcumque ergo intelligamus et quantumcumque videamus, etiam cum Angelis aequati fuerimus, non videbimus sicut videt Filius. Nos enim et quando non videmus, sumus aliquid. Et quid aliud sumus quandovidentes; et ut videamus, convertimus nos ad eum quem videamus; et fit in nobis visio quae non erat, quando nos tamen eramus. Est enim homo non videns, et idem ipse cum viderit, dicitur homo videns. Non ergo hoc est illi videre, quod esse hominem: nam si hoc illi esset videre quod esse hominem, nunquam esset homo nisi videns. Cum vero est homo non videns, et quaerit videre quod non videt; est qui quaerat, et est qui se convertat ut videat: et cum se bene converterit et viderit, fit homo videns, qui prius erat homo non videns. Videre ergo accedit illi, et recedit ab illo: accedit illi cum se converterit, recedit ab illo cum se averterit. Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
bũ dĩ ꝑ qł facta st̃ omĩa : quid tͥ pat̾ est demon¬
straturus qł ad huc nescis: Quid te latet patris.
ora : Recordem̃ unde iste sermo ꝓcessit Qñ¬
do curatus est ille qui triginta & octo annos
habebat in infirmitate sua. & uissit eũ saluũ
tollere grabatũ suũ: & ire in domũ suã Hinc
enĩ udei cõmoti : cũ quib loquebat᷑ Loque¬
bat᷑ uerbis. & tacebat intellectu: quodãmͦ in nue¬
bat intelligentib: celabat irascentib: H inc
gͦ cũ eẽnt cõmoti uidei. qr hoc sabbato dñs fece¬
rat : dederunt occasionẽ sermoni huic: Non
gͥ sic audiamꝰ hȩc tanquã obliti quȩ supra
dicta sunt: s respiciamꝰ illũ languidũ. igt
& octo annors subito factũ sanũ: Ad mutartis
uideis & irascentib: querebant tenebras magi
de sabbato. quã lum̃ de miraculo: His gͥind.¬
nantib loquens. ait hoc: Maiora his denoi¬
strabit ei oꝑa: His maiora quib: Quos ui¬
distis hominẽ factũ sanũ. cuiꝰ languor ani

Expanded text:
bum Dei per quod facta sunt omnia, quid tibi Pater demonstraturus est quod adhuc nescis? quid te latet Patris? ora. 6. Recordemur unde sermo iste processit. Quando curatus est ille qui triginta et octo annos habebat in infirmitate, et jussit eum salvum tollere grabatum suum, et ire in domum suam. Hinc enim Judaei commoti, cum quibus loquebatur: loquebatur verbis, et tacebat intellectu; quodammodo iunuebat intelligentibus, celabat irascentibus: hinc ergo cum essent commoti Judaei, quia hoc sabbato Dominus faceret, dederunt occasionem sermoni huic. Non ergo sic audiamus haec tanquam obliti quae supra dicta sunt, sed respiciamus illum languidum triginta et octo annorum subito factum sanum, admirantibus Judaeis et irascentibus. Quaerebant tenebras magis de sabbato, quam lumen de miraculo. His ergo indignantibus loquens, ait hoc, Majora his demonstrabit ei opera. His majora: quibus? Quod vidisti
Abbreviated transcription (Latin):
dixit diligam eñ : ad qđ sequitur. & manifestabos
me ipsum. Diligam et manifestabo.: id ẽ adboc cdili¬
gã ut manifestẽ. Nunc enĩ ad hoc dilexit ut ento¬
mus. et mandatũ fidei teneamꝰ: tunc ad hoc dilgs
ut uideamus. & ipsam uisionẽ. mercedẽ fidei qi¬
mus: qr et nos nc̃ diliginus credendo qđ uideͥ¬

Expanded text:
dixit, Diligam eum: ad eum quod sequitur, et manifestabo ei dixit, Diligam eum: ad eum quod sequitur, et manifestabo ei meipsum. Diligam, et manifestabo: id est, ad hoc diligam ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus, quia et nos nunc diligimus credendo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiã nẽ in ilo sumus. satis ostendit: ubi diat gie
uitis. et uos palmites. Iu illo gͦ die quando uiut
ea uita qua mors ab sorbebitur. cognoscemus qr ie
in patre. et nos in ipso et ipse in nobis.: qr tuns pui¬
tur hoc ipsum qđ et nunc inchoatũ est iam ꝑ ioson
ut sit in nob̾ et nos in ipso. Qui babet inqͥt mrdi¬
ta mea & seruat ea: ille est qui diligit me. Quil
bet in memoria et seruat in uita: qͥ habit ins¬
monib et seruat in moribus: qui habet audins
et seruat faciendo: aut qui habet faciendo &e sne
ꝑ seuerando: ipse ẽ inqͥt qui diligit me. Oꝑe li
monstranda dilectio: ne sit in fructuosa nomini
appellatio. Et qui diligit me inqt. diliget᷑ a pan
meo: & ego diligã eum. & manifestabo ei me issesa
Quid est diligam. tanquã tunc dilecturus sit. et
nunc ñ diligat: Absit. Quomͦ enĩ nos patr sine si¬
lio. aut filius sine patre diligeret: Quomͦ cũ is¬
ꝑ abilit̾ oꝑentur. seꝑ abiliter diligunt: S ad hi

Expanded text:
tiam nunc in illo sumus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognoscemus quia ipse in Patre, et nos in ipso, et ipse in nobis; quia tunc perficietur hoc ipsum quod et nunc inchoatum est jam per ipsum, ut sit in nobis et nos in ipso. 5. Qui habet, inquit, mandata mea et servat ea ille est habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus: qui habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perseverando: ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt: et uos uuetis. Quia uiuit: ideo et nos iuuemꝰ.
ad uitã nisi ꝑ ccp̃m. Quia nos uiximꝰ mortui sumus:
qr uiuit ipse uiuemus nos. Mortui sumus illi qnͣ̃¬
do uiximus nob̾: qr uͦ mortuus est ille ꝓ nob̾. & sibi
uiuit et nobis. Quia enĩ uiuit ille: et nos uiuemꝰ.
Nam sic̃ ꝑ nos mortẽ potuimus: non sic et uitam
ꝑ nos bab̾e possumus. In illo die inqͥt uos cognosce¬
tis quia ego sũ in patre meo: et uos in me et ego
in uobis. In quo dien nͥ de qͦ ait. & uos uiuetis:
Tane enẽ erit ut possimus udere qd entm¬

Expanded text:
inquit, et vos vivetis. Quia vivit, ideo et nos vivemus.inquit, et vos vivetis. Quia vivit, ideo et nos vivemus.ad vitam, nisi per Christum. Quia nos viximus, mortui sumus. Quia vivit ipse, vivemus nos. Mortui sumus illi, quando viximus nobis. Quia vero mortuus est ille pro nobis, et sibi vivit, et nobis. Quia enim vivit ille, et nos vivemus. Nam sicut per nos mortem potuimus, non sic et vitam per nos habere possemus. In illo die, inquit, Vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. In quo die, nisi de quo ait, Et vos vivetis? Tunc enim erit ut possimus videre quod credim
Abbreviated transcription (Latin):
Uidebat eũ plane mundus oculis in carne conspicu¬
um: non aut uidebat qđ in carne uerbũ latebat:
Uidebut hominẽ non uidebat dm̃: iudebat indumen¬
tum ñ uidebat indutũ. Sed qm̃ post resurrectionẽ
etiã ipsam carnẽ suam quã non solũ uidendam uerũ
etiã contrectandã demonstrauit suis. noluit demon¬
strare non suis: huic fortasse intelligendũ est esse
dictum. ad huc modicũ et mundus me iam ñ uidet.
Uos aut uidetis me: qr ego uiuo. et uos uiuetis. Quid¬
rit uiuere illos aut̃ de futuro eẽ uicturos: nisi quia
uitam etiã carnis utiq resurgentis. qualis in ipso
p̃cedebat. et illis est pollicitus secuturã: Et q ipsiꝰ
mox futura erat resurrectio: p̃sentis posuit tẽporis
gͦ resurrectiones. suam scilicet mox futurã. et nr̃am
in scłs fine uenturã: duobus uerbis p̃sentis tẽporis
& futuri elegant̾ breuiterq ꝓmisit. Quia ego uiuo

Expanded text:
Videbat eum plane mundus oculis in carne conspicuVidebat eum plane mundus oculis in carne conspicuum; non autem videbat quod in carne Verbum latebat. Videbat hominem, non videbat Deum. Videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, voluit demonstrare non suis, hinc fortasse intelligendum est esse dictum: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Vos autem videtis me: quia ego vivo, et vos vivetis.it vivere, illos autem de futuro esse victuros? nisi quia victuros etiam carnis vita, utique resurgentis, qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam: et quia ipsius mox futura fuerat resurrectio, praesentis posuit temporis ergo resurrectiones, suam scilicet mox futuram, et nostram in saeculi fine venturam, duobus verbis praesentis temporis et futuri eleganter breviterque promisit, quia ego vivo,
Abbreviated transcription (Latin):
ost ꝓmissionẽ sp̃c scĩ. ne quisqͣm
putaret qđ ita eũ dñs daturus
fuerat. uelut ꝓ se ipso. ut ñ & ipse
cũ eis esset futurus: ad iecit ata
ait. Non relinquã uos orphanos.:
ueniam ad uos. Orpham puipil li
st. Iuud enĩ grecũ eiꝰdem rei nom̃ est : hoc lati.¬
num. slam ee in psalmo ubi legimꝰ ꝑupitio tii
eris ad uttor: grecus habet oiphano. Quãiuis gͦ
nos filiuis dĩ. suo patri ad optauerit filios. et e¬
undem patrẽ nos uoluerit habere ꝑ gr̃amꝰ qui
quodanmi de monstrat affectũ ccĩ dicit: non relin.¬
quã uos orphanos: ueniam aduos. Hinc est qł etiã
sponsi filios nos appellat ubi dicit: ueniet hora ut
auferatur ab eis sponsus: & tunc ieui nabt̃ filii spon
dicit. Ad huc modicũ: et mundus me iam ñ uidet.
Quid enĩ : tunc uidebat eũ mundus quandoqͥdem
mundi nomine uult intelligi eos. de quib & suꝑiꝰ
locutus est dicens. de spũ scõ quẽ mundus accipere
non potest. quia non uidet eũ neq cognoscit eum

Expanded text:
ost promissionem Spiritus sancti ne quisquam putaret quod ita eum Dominus daturus fuerat, velut pro seipso, ut non et ipse cum eis esset futurus, adjecit atque ait: Non relinquam vos orphanos, venio ad vos . Orphani pupilli sunt; illud enim Graecum ejusdem rei nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legimus: Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Quamvis ergo nos Filius Dei suo Patri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit habere per gratiam, qui quodammodo demonstrat affectum, cum dicit: Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Hinc est quod etiam sponsi filios nos appellat, ubi dicit: Veniet hora ut auferatur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt filii sponsquitur et dicit: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Quid enim? tunc non videbat eum mundus, quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus et superius locutus est, dicens de Spiritu sancto: Quem mundus accipere non potest, quia non videt eum, neque cognoscit eum?
Abbreviated transcription (Latin):
diuersȩ claritatis tanquã in cȩlo sortiunt᷑ in regui
s ꝓpt̾ unũ denarium nullus separatur a regio dn
om̃ibus. Sic enĩ quisq etiã ipse habet : cũ anat
inuidia imparis claritatis : qm̃ regnabit in onih
unitas karitatis. Proinde respuendi sunt asidr
xp̃iano. qui putant ideo dictũ multas eẽ misi¬
nes. quia extra regnũ cęloꝵ erit aliquid ubibet
maneant in nocentes. qui sine baptismo ex hacun
emigͣrunt: quia sine illo in regnũ cȩloꝵ urtrar
non pottierunt. Hec fides non ẽ fides: qm̃ nonat
uera et catholica fides. Itane tandem stulti hoĩes
carnalib cogitationib excecati. cũ reꝓbandi ests
si mansionẽ non dico petri. pauli. uel cuꝰlibet apsa¬

Expanded text:
diversae claritatis tanquam in coelo sortiuntur in regno, diversae claritatis tanquam in coelo sortiuntur in regno, sed propter unum denarium nullus separatur a regno. Atomnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. Proinde respuendi sunt a corde Christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid ubi beate maneant innocentes, qui sine baptismo ex hac vita emigraverunt, quia sine illo in regnum coelorum ingredi non potuerunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholcarnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Ap
Abbreviated transcription (Latin):
rito t᷑babant᷑ : s cũ audiunt. in domo patris mei
mansiones multe sunt. si quominus dixissẽ uob
quia uado parare uobis locũ ÷ a perturbatione re¬
creantur : certi ac fidentes. etiã post temptationũ¬
ꝑicula se apud dm̃ cũ xp̃o ẽẽ mansuros ⁊ qͥa et si
alius est alio fortior. alius alio sapientior. alius a¬
uo iustior. alius alio sanctior.: in domo patris mei¬
multe mansiones sunt. Nullus eors alienabitur
ab illa domo: ubi mansionẽ ꝓ suo quisq acceptu¬
rus est merito. Denaruis quidem ille equalis
est om̃ibus : quen pater familias eis qui oꝑati
sunt in uineam iubet dari omibus: ñ in eo dis-¬
cernens. qui minus & qui amplius laboratis.
Quo utiq denario uita signisicat᷑ ȩcerua. m
sas meritoꝵ in una uita ȩtña significant dignos
rũ. Stella enĩ a stella differt in gła: sic et resutes
mortuoꝵ. Tanquam stelle sc̃i. diuersas mansin

Expanded text:
rito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei rito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi versas meritorum in una vita aeterna significant dignitarum: stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. T
Abbreviated transcription (Latin):
ribtis sonuerunt: etiam mente caꝑe ut¬
cũq possimus. Ait enĩ dñs iħc xp̃c:
Non turbetur cor ur̃m. Ereditis. in
dũ et in me credite. Ne mortem tanqͣm
homini tunerent et ideo turbarentur: cosolat᷑ eos etiã
dm̃ se esse contestans. Creditis in quit in dm̃: & in
me credite. Consequens est enĩ. ut si in dm̃ creditis.
et in me credere debeatis: quod ñ eẽt consequens si
xp̃c non eẽt ds̃. Credite in dm̃: & in eũ credite cui
natura est non rapina esse equalem dõ. Semetipsũ
exinaniuit: non tam̃ formã dei amittens: s formã
serui accipiens. Mortem metiutis huic formȩ ser¬
ui: Non turbetur cor ur̃m: suscitabit illam. formã
dei. Sed quid est qđ sequit᷑. in domo patris mei
mansiones multȩ sunt. nisi quia et sibi metuebant.
unde audire debuerunt. non turbetur cor ur̃m:
Quis enĩ eoꝵ non metueret cũ petro dictũ esset fi¬
dentiori. atq promptiori. ñ cantabit gallus donec
me ter neges: Tanquã gͦ essent ab illo ꝑtturi ane¬

Expanded text:
ribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Ait enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, inquit, in Deum, et in me credite. Consequens est enim ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. Credite in Deum, et in eum credite cui natura est, non rapina, esse aequalem Deo: semetipsum enim exinanivit; non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens . Mortem metuitis huic formae servi; non turbetur cor vestrum, suscitabit illam forma Dei. 2. Sed quid est quod sequitur, In domo Patris mei mansiones multae sunt, nisi quia et sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset fidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, me
Abbreviated transcription (Latin):
in domo tua in scła scłoꝵ laudabunt te s Enpis
nos non domũ cuiꝰq bapticati fr̃is s domũ iplis
cęlis a regno celors seꝑare celori. aut eam sic dul¬
dere audebitis. ut aliquȩ mansiones eiꝰ suit intes¬
no celor. aliquȩ aut extra regnũ cȩlort: Abst b¬
sit: ut qui uolunt in regno habitare celoꝵ. in lis
stulticia uelint habitare uob̾cũ. Absit in quãꝰ is
cũ omĩs domus regnantiũ filioꝵ. non sit ilbi

Expanded text:
domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius  qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regno coelorum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit, ut qui volunt in regno habitare coelorum, in hac stultitia velint habitare vobiscum. Absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alib
Abbreviated transcription (Latin):
p. di cumi uadis pare locumr suiam multe
ens sent in domo patris tui. ubi eccũ habi¬
Masusꝰ quantũ uidetur hodierno satis esse ser
dita ta utiq non clarebunt: & exit ipsa bre.¬
Q astrta obscuritas. Proinde hoc debitũ dife.¬
uo l qs oportumius uob̾ patre familias nr̃o lar

Expanded text:
do vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habiconemur, quantum videtur hodierno satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum differamus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro lar
Abbreviated transcription (Latin):
gis latorẽ Quid aliuo uob̃ significat cũ di¬
gito scribit int̾ra: Digito enĩ dĩ lex scripta
est: s ꝓpt̃̾ duros in lapide scripta est: Nunc
dñs iam interra scribebat. qͥa fructũ querebat:
Audistis gͦ: Impleat᷑ lex: lapidet᷑ ad ultera:
S nũqͥdĩ illa punienda. lex implenda ẽ a pu¬
niendis: Consideret se unusqͥsq ur̃m: in¬
tret inseipsũ : ascendat tribunal m̃tis suȩ:
constituat se ante conscientiã suã : cogat se con¬
fiteri: Scit enĩ quid sit: qͥa nemo scit hominũ
quȩ st̃ hominis. nͥ sp̃c hominis qui in ipso est:
Unꝰqsq in se intendens: peccatorẽ se ii uenit
Ita plane: Ergo aut istam dimittite: aut si¬
mul cũ illa pęnã legis excipite: Si diceret
ñ lapidet᷑ ad ultera: in iustus conuinceretur.
Si diceret lapidet᷑: mansuetus ñ uideret᷑: Di¬
cat qđ dicere debet: & mansuetus & iuistus:
Qui sine peccato est ur̃m : prior in illã lapidẽ

Expanded text:
gislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digito scribit in terra? Digito enim Dei Lex scripta est; sed propter duros in lapide scripta est . Nunc jam Dominus in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Audistis ergo, Impleatur Lex, lapidetur adultera: sed numquid in illa punienda, Lex implenda est a puniendis? Consideret se unusquisque vestrum, intret in semetipsum, ascendat tribunal mentis suae, constituat se ante conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Unusquisque in se intendens, peccatorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa poenam Legis excipite. Si diceret, Non lapidetur adultera; injustus convinceretur: si diceret, Lapidetur; mansuetus non videretur: dicat quod dicere debet, et mansuetus et justus, Qui sine peccat
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qui eos posset de laqueis eruere ñ credebãt.
Quid gͦ respondit dñs iħc: Quid respondit ue¬
ritas: quid respondit sapientia: Quid res¬
pondit cu calũpnia parabat᷑ iusticia: Non
dixit ne lapidetur: ne contͣ legẽ dicere uide¬
retur: Absit aut̃: ut diceret lapidet᷑ Ue¬
nit eiũ ñ ꝑdere qđ inuenerat: s querere qd̃
ꝑierat: Quid gͦ respondit : Uidete quã ple¬
nus sit iusticia: plenus mansuetudine & ue¬
ritate: Qui sine peccato ẽ ur̃m inqͥt: prior
in illam lapidẽ mittat: O responsio sapien¬
tiȩ: Quomͦ eos intro misit in se: foris enĩ
calũpniabant᷑ ⁊ se ipsos in trinsecus ñ ꝑscru¬
tabantur : ad ulterã uidebant. se ñ ꝑspicie¬
bant: Preuaricatores legis legẽ implere cu¬
piebant: & hoc calũpniando. ñ uere tanqmͣ
ad ulteria castitate dampnando: Audistis
iudei ÷ audistis pharisei: audistis legis doc¬
tores. legis custodẽ : s nondũ intellexistis le¬

Expanded text:
eum qui eos posset de laqueis eruere, non credebant. eum qui eos posset de laqueis eruere, non credebant. Quid ergo respondit Dominus Jesus? quid respondit veritas? quid respondit sapientia? quid respondit ipsa cui calumnia parabatur justitia? Non dixit, Non lapidetur; ne contra Legem dicere videretur. Absit autem ut diceret, Lapidetur: venit enim non perdere quod invenerat, sed quaerere quod perierat . Quid ergo respondit? Videte quam plenum sit justitia, plenum mansuetudine et veritate! Qui sine peccato est vestrum, inquit, prior in illam lapidem mittat. O responsio sapientiae! Quomodo eos intromisit in se? Foris enim calumniabantur, seipsos intrinsecus non perscrutabantur: adulteram videbant, se non perspiciebant. Praevaricatores Legis Legem impleri cupiebant, et hoc calumniando; non vere, tanquam adulteria castitate damnando. Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; audistis, Legis doctores, Legis custodem, sed nondum intellexistis Le
Abbreviated transcription (Latin):
de illa in lege p̃ceptũ est Si eam uisserit la¬
pidari: mansuetudinẽ ñ habebit Si eam
dimitti censuerit: iusticiã ñ tenebit Ut aũt
mansuetudinẽ inqͥunt ñ ꝑdat. in qua iam
popłis amabilis factus est. sine dubio eam di¬
mitti debere dicturus est: Hinc nos in uenimꝰ
accusandi occasionẽ: & reũ facimꝰ tanquã legis
p̃uaricatorẽ : dicentes ei Hostis es legis: contͣ
moysen respondes: immo contͣ eũ qui per
moysen legem dedit: Reus es mortis: cũ illa
& tu ipse lapidandus: Posset his uerbis atq
his sententiis in flãmari in uidia: feruere
occasio: flagitari dampnatio S cui hoc:
ꝑuersitas rectitudiniꝰ falsitas ueritati: cor¬
corruptũ cordi recto ⁊ stulticia sapientie:
Qnͣdo illi laqueos p̃pararent n in qͦs ñ prius
ipsi caput inicerent: Ecce dñs in respon¬
dendo & iusticiã seruaturꝰ est : ⁊ amansue¬
tudine ñ recessurus: Nonest captus cui

Expanded text:
de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lade illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non tenebit. Ut autem mansuetudinem, inquiunt, non perdat, in qua jam populis amabilis factus est, sine dubio eam dimitti debere dicturus est. Hinc nos invenimus accusandi occasionem, et reum facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respondes, imo contra eum qui per Moysen Legem dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio. Sed cui hoc? Perversitas rectitudini, falsitas veritati, corruptum cor cordi recto, stultitia sapientiae. Quando illi laqueos praepararent, in quos non prius ipsi caput injicerent? Ecce Dominus in respondendo et justitiam servaturus est, et a mansuetudine non recessurus. Non est captus cui
Abbreviated transcription (Latin):
meligimꝰ frs. ammirabilem mansuetudinẽ
dño p̃minuisse: Animaduerterunt eũ
quippe fuerat ante p̾dictũ: Accingere gladio
tuo circa femur ꝑ ntentissimȩ. spetiȩ tua &
pulerttudine tua: & intende & ꝓsꝑe ꝓcede:⁊
& regna: ꝓpt̃ ueritatẽ & mansuetudinẽ &
iusticiã Ergo attulit ueritatẽ ut doctor ⁊
mansuetudinẽ ut liberator: iusticiã ut cog¬
cebatur Cũ ad u̾sus inimicos ñ moueret᷑.
mansuetudo laudabatur: Cũ gͦ deduob
istis. id est de ueritate & mansuetudie eius
inimici luiorẽ & inuidia torquerent᷑: in t̾cio.
id est iusticia scandalũ posuerunt: Quare:
qͥa lex iusserat ad ulteros lapidari: & utiq
lex qđ iniuistũ erat ĩubere ñ poterat Si
quid aliud diceret quã lex iusserat: in ustꝰ
dep̃henderet᷑ Direrunt gͦ apud se ipsos:
Uerax putat᷑: mansuetus uidet᷑: De iusticia
illi querenda calũpnia est O fferamus ei mu¬
lierẽ in adulterio dep̃hensam: dicamꝰ quid

Expanded text:
ligimus, fratres, admirabilem mansuetudinem in Domino praeeminuisse. Animadverterunt eum quippe fuerat ante praedictum, Accingere gladio tuo circa femur tuum, potentissime; specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede, et regna: propter veritatem et mansuetudinem et justitiam. . Ergo attulit veritatem ut doctor, mansuetudinem ut liberator, justitiam ut cogcebatur: cum adversus inimicos non moveretur, mansuetudo laudabatur. Cum ergo de duobus istis, id est de veritate et mansuetudine ejus, inimici livore et invidia torquerentur; in tertio, id est justitia, scandalum posuerunt. Quare? Quia Lex jusserat adulteros lapidari; et utique Lex quod injustum erat jubere non poterat: si quis aliud diceret quam Lex jusserat, injustus deprehenderetur. Dixerunt ergo apud semetipsos: Verax putatur, mansuetus videtur; de justitia illi quaerenda calumnia est. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid
Abbreviated transcription (Latin):
tesse ad dampnationẽ sine dribio destinatos:
deunt apud seipsos: Lam dãpnandi sumꝰ :
qͥr ĩ qđ uolumꝰ faciamꝰ : Animo gladiatoꝵ:
hino destinatoꝵ.: Ideo molesti st̃ desꝑati: Iam
aĩ qd timneant. ñ habent : & uehem̃ter tim̃di
st Iilbos desꝑatio necat: spes illos: Int̾ spem
adesꝑationẽ: fluctuat animꝰ: Metuendũ
Erte occidat spes: & cũ muttũ speras de
nisuła incidas inuidiciũ: Metuendum est
nisuis ne te occidat desꝑatio: & cũ putas iam
b ĩi gnosci quiȩ grauia cõmisisti: ñ agas pe¬
lientia. incurras in iudicẽ sapientiã qͦ dicit.
ad dñm: neq differas de die indiem: subito enĩ
ueniet ira eiꝰ :⁊ & intẽpore uindictȩ disꝑdet te:¬

Expanded text:
tes se ad damnationem sine dubio destinatos, tes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicead Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindict
Abbreviated transcription (Latin):
N dñs &e uerax dñs: Largit᷑ tibi spatiũ correp¬
ol s cu plus a mas dilationẽ qͣm em̃dationẽ. Galꝰ
custi heri ⁊ hodie bonus esto: & hodiernũ di¬
m in malicia ꝑegisti⁊ uel cras mutare Sẽꝑ
sis quid pariat crastinus dies: Recte dicis in
oide tuo Quando me corrȩxero: ds̃ mͥ omuia
quata dimittet: Negare ñ possumꝰ: qđ correp¬
ns atq conu̾sis indulgentiã ds̃ ꝓmisit: Nam
in quo ꝓp̃a mͥ legis qͥa ꝓmisit correcto indul¬
gentia: ñ mͥ legis qͥa ꝓmisit tibi ds̃ longuã
undo a desꝑando: contrariis reb contrariis
astitionib Sꝑ ando decipit᷑ qͥ dicit i bonus
est dẽ. misericors est d̃s̃ : faciã qđ mͥ placet :
quod libet: laxem habenas cupiditatibꝰ meis:
impleam desideria animȩ meȩ: Quare hoc
qͥa misericors est ds̃: bonus ẽ ds̃:⁊ mansuetus
est dõ: Spe isti ꝑiclitant᷑: Desꝑatione aut̃:
qui cũ inciderint in grauia peccata. putantes
sibi ñ posse iam ignosci penitentib: & statuen¬

Expanded text:
nus, et verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper vitam. Unde scis quid pariat crastinus dies? Recte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omnia peccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non mihi legis quia promisit tibi Deus longam ntrariis affectionibus. Sperando qui decipitur? Qui dicit, Bonus est Deus, misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quare hoc? Quia misericors est Deus, bonus est Deus, mansuetus est Deus. Spe isti periclitantur. Desperatione autem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuen
Abbreviated transcription (Latin):
te forte dampnari timuisti. qr in me percati
non inuenisti: Nec ego te condẽpnabo: Qu
est dñe: Faues gͦ peccatis: Hon plane ita: l¬
tende quod sequit᷑: Uade deinceps iã nolipa¬
care Ergo & dñs dampnauit: s peccatũ ĩ
hominẽ: Nam si peccators fautor eẽt i dicra
nec ego te condẽpna bo: uade uiue ut ius Di
mea liberatione esto secura: ego te quantũcũq
peccaueris. ab om̃i pena etiã gehenne & infer-¬
ni tortoribuis liberabo: Non hoc dixit: Intm¬
dant gͦ qui amant in dño mansuetudinẽ :a
timeant ueritatẽ: Et enĩ dulcis est & ratus
dñs Amas qđ dulcis est: tie qđ rectuis
Tanquã mansuetꝰ dixit: tacui: S tanqua
iustus: nũqͥd semꝑ tacebo: Alisericors &nl
serator dñs. Ita plane: Ad huc ad de lons¬
nimis: Ad de adhuc & multũ misericns
time qđ est innouissimo. & uerax: Qađ sul¬
sustinet peccantes: iudicaturus ẽ contepe
An diui. tias longanimitatis & mansuetus¬

Expanded text:
te forte damnari timuisti, quia in me peccatum te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non invenisti. Nec ego te damnabo. Quid est, Domine? Faves ergo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, deinceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor esset, diceret, Nec ego te damnabo; vade, vive ut vis: de mea liberatione esto secura; ego quantumcumque peccaveris, te ab omni poena etiam gehennae et inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. 7. Intendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Qusustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. An divitias longanimitatis et mansuetud
Abbreviated transcription (Latin):
trix: s ñ a peccatorib: Impleat᷑ lex: s non
a p̃uaricatorib legis: Hȩc uox omĩno iusticiȩ
est: Qua iusticia illi tanquã trabali telo ꝑ¬
cussi : se inspicientes & reos inuenientes: unus
ꝑcussisset. ⁊ nec dignatꝰ est cedentes attendar¬
s ad uerso ab eis obtutu. rursus digito serbese
interra Relicta aut̃ illa sola muliere. onsoi
abeuntib: leuauit ocłos suos ad mulleni
Audiuimꝰ uocẽ uisticiȩ: aucliamꝰ & mansuetsi¬
nis: Pius enĩ credo territa est illa mulier eĩ
audisset a dño dictũ: qui sine peccato ẽ uẽ
prior in illã lapidẽ mittat: Illi gͦ attendentes
se. & ipso ab cessu confessi de se: reliquert mi¬
uerem cũ magno peccato ei qui erat sine pars
Et qͥa illa hoc audierat. qui sine peccato ẽ mal
aduersarios eiꝰ reppulerat lingua iusticiȩ. si¬
uans in eã odos mansuetudinis int̾rogauit e
Nemo te condẽp̃nauit: Respondit illa Dũ
nemo. & ille: Nec ego te condẽpnabo: a qui

Expanded text:
peccatoribus; impleatur Lex, sed non a praevaricatoribus Legis. Haec vox omnino justitiae est: qua justitia illi tanquam trabali telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus percussisset, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis obtutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Relicta autem sola illa muliere, omnibusque abeuntibus, levavit oculos suos ad mulierem. Audivimus vocem justitiae, audiamus et mansuetudinis. Plus enim, credo, territa erat illa mulier um, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Illi ergo attendentes se, et abscessu ipso confessi de se, reliquerant mulierem cum grandi peccato, ei qui erat sine peccato. Et quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, pradversarios ejus repulerat lingua justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo te condemnavit? Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Nec ego te condemnabo; a quo
Abbreviated transcription (Latin):
iiles ferent illis qui misi st̃ tenere.: se ma¬
arunt cresere: Illi responderunt ex p̃ iui¬
hio cordis sui: qđ & illis: Nũ qͥd & tu gali¬
laus es ia est qͣsi agalileo seductus. dñs enĩ
galiltus dicebat᷑: qm̃ de natareth ciuitate¬
qlise erant parentes eiꝰ Sedm mariam
qei parentes: ñ sedm uirile sem̃ Non enĩ
uesiuit int̾ra nͥ matrẽ. qui iã habebat de
di patrẽ. Nam utraq eiꝰ natiuitas mirabi¬
sfuit : diuina sine matre. humana sine
patre: Quid gͦ illi quasi legis doctores ad ni¬
suã Inde iħ̾c ꝑrexit in montẽ:i montẽ aut̃
quieti: in montẽ fructuosum: in montem
ingunti: in montẽ chrismatis: Ubi enĩ de¬
enĩ nom̃: achrismate dictũ est Crisma aut̃
gras: latine unctio nuncupat᷑: Ideo aut̃ nos
inxit: quia luctatores contra diabolũ fecit:
Et diluculo iterũ uenit intẽplũ: & omĩs po¬
qłs uenit ad eũ & sedens docebat eos Et ñ
tenebat᷑. qͥa pati nondũ dignabatur: Nunc

Expanded text:
similes fierent illis qui missi sunt tenere, et maluerunt credere. Illi responderunt, ex praejudicio cordis sui, quod et illis: Numquid et tu Galilaeus es? Id est, quasi a Galilaeo seductus. Dominus enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen: non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jasuper Patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit; divina sine matre, humana sine Patre homine. Quid ergo illi quasi legis doctores ad Nisuam. 3. Inde Jesus perrexit in montem: in montem autem Oliveti, in montem fructuosum, in montem unguenti, in montem chrismatis. Ubi enim deenim nomen a chrismate dictum est: χρίσμα autem graece, latine unctio nuncupatur. Ideo autem nos unxit, quia luctatores contra diabolum fecit. Et diluculo iterum venit in templum, et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Et non tenebatur, quia nondum pati dignabatur. 4. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. aut ex phariseis: S turba hȩc que ñ i¬
uit legẽ : maledicti st̃: Qui ñ nouerant lo
ipsi credebant in eũ qͥ miserat legẽ: &cũ e
miserat legẽ. contẽpnebant illi qui docelu
legem : ut impleret᷑ qđ dixerat ipse dũs
ueni ut ñ ui dentes uideant: & uidentie
ci fiant: Ceci enĩ facti st̃ pharisei doctiti¬
illuminati st̃ popłi legem nescientes: e us
ri timebat: respondit uideis: Nũ qͥdi

Expanded text:
eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit Legem, maledicti sunt. Qui non noverant Legem, ipsi credebant in eum qui miserat Legem; et eum qui miserat Legem, contemnebant illi qui docebant Legem: ut impleretur quod dixerat ipse Dominus, Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant illuminati sunt populi legem nescientes, et in et sciri timebat. Respondit Judaeis: Nunqui
Abbreviated transcription (Latin):
cũq die conuersus fuerit iniquus: om̃s iniqͥ¬
tates eiꝰ obliuiscar: Ppt̃ illos gͦ qui desꝑatione
ꝑiclitant᷑ ꝓposuit indulgentie portũ: ꝓpt̃ illos
qͥ spe ꝑiclitant᷑. & dilationib illudunt᷑⁊ fecit
diem mortis incertũ: Quando ueniat ultimus
dies: nescis: Ingratus es: qͥa hodiernũ habes
in quo corrigaris: Sic gͦ ad istã mulierẽ: N ec
ego te condẽpnabo: S facta secura de p̃terito.
caue futura: Nec ego te dampnabo: Deleni

Expanded text:
onversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portum: propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego
Abbreviated transcription (Latin):
enuinit haritas ura: se ri
pristino ex occasiont lats¬
nis eugłicȩ locutos nos ẽ
uob̾ de spũ scõ. Ad huneq
tandũ cũ dñs inuitaste
dentes in se. loquens utes
eos qui illũ tenere cogitabant. & interficem.
piebant. nec ualebant qͥa ille nolebat: cũs
hȩc loquutus eẽt: nata est de illo inturbaq
sensio n aliis putantib qđ ipse eẽt xp̃c: ais

Expanded text:
eminit Charitas vestra, sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos esse vobis de Spiritu sancto. Ad hunc potandum cum Dominus invitasset credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est de illo in turba dissensio, aliis putantibus quod ipse esset Chris
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ missi fuerant ut eũ tenerent. redierunt in¬
munes a crimine: & pleni ammiratione: si
& testimoniũ ꝑ hibuerunt diuinȩ doctu
eiꝰ : cũ dicerent hii a quib missi erant: lun
non ad cluxistis eũ . Responderunt enĩ: iu
se audisse hominẽ sic locutũ: Non enĩ quis
sic loqͥtur homo: Ille aut̃ sic locutus ẽ: qu

Expanded text:
 missi fuerant ut eum tenerent, redierunt immunes a crimine et pleni admirationis. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent, a quibus missi fuerant: Quare non adduxistis eum? Responderunt enim nunquam se audivisse hominem sic locutum. Non enim quisquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
soluebat: I deo littera sine gr̃a reos faciebat:
quos confitentes gr̃a liberabat: Nã hoc dicit
apłs: Si enĩ cdata eẽt lex quȩ posset uiuifi¬
care. omĩno ex lege eẽt iusticia: Quare gͦda

Expanded text:
solvebat. Ideo littera sine gratia reos faciebat, solvebat. Ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes gratia liberabat. Nam hoc dicit Apostolus: Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ ipse. quo adiuuante facio quod possum:
De hac piscina quȩ quinq porticib cingebat᷑.
in quib iacebat magna multitudo languen¬
tiũ. assidue nos tractasse memini: & rẽ dic¬
turus sũ quã mecũ plures recognoscant po¬
tius quã cognoscant Uerũ nichil ẽ ab re.
etiã nota repetere: ut & qui non nouerunt
instruant᷑ n & qui nouerant confirm̃tur
Pinde tanquã nota breuit̾ ꝑ stringenda
sunt: ñ ociose in culcanda: Piscina illa &
aqua illa: popłm mͥ uidet᷑ significare
iudeoꝵ: Significari enĩ popłos nomine
aquarũ. a ꝑte nob̾ indicat a pocalypsis
ioħis: ubi ei cũ ostenderent᷑ a quȩ multȩ.
& int̾rogasset qͥ d eẽnt. responsũ accepit
popłos eẽ : A qua gͦ illa idẽ popłs ille. quinꝙ
ubris moysi. tanquã qͥnq porticib claudeba.¬
tur: s illi libri ꝑdebant languidos non sa¬
nabant Lex enĩ peccatores conuincebat: ñ ab¬

Expanded text:
vobis ipse, quo adjuvante facio quod possum. 2. vobis ipse, quo adjuvante facio quod possum. 2. De hac piscina quae quinque porticibus cingebatur, in quibus jacebat magna multitudo languentium, assidue nos tractasse memini; et rem dicturus sum quam mecum plures recognoscant potius quam cognoscant. Verum nihil est ab re, etiam nota repetere, ut et qui non noverant instruantur; et qui noverant confirmentur. Proinde tanquam nota breviter perstringenda sunt, non otiose inculcanda. Piscina illa et aqua illa populum mihi videtur significasse Judaeorum. Significari enim populos nomine aquarum, aperte nobis indicat Apocalypsis Joannis: ubi ei cum ostenderentur aquae multae, et interrogasset quid essent, responsum accepit, populos esse . Aqua ergo illa, id est populus ille, quinque libris Moysi, tanquam quinque porticibus claudebatur. Sed illi libri prodebant languidos, non sanabant. Lex enim peccatores convincebat, non ab