comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipse solus d̃s diceret᷑ ab his na¬
tionibꝰ que potuissent holofernis
potentia subiugari. Et audientes
filii isrł cuuer̃t ualde. nesimilia
fac̾e̾t in ierłm. ⁊ in sanctuario dei.
⁊ miser̃t in t̾minis t̾re ꝑ qͦs pot̾at
iter ẽẽ in ierłm. ⁊ munier̃t angu¬
sta uiarũ. & humiliauer̃t se corã
dño ad exhortationẽ elyachim sa¬
cerdotis filii ũr filii iosedech. uel
forte alteriꝰ quẽ ipse ĩc circũmit¬
tebat ad exhortationẽ filioꝵ isrł.
in montibꝰ. Et oꝑuerunt sac̾dotes
altare dñi cilicio. ⁊ ip̃si in cinere
&e cilicio offerebant holocausta. &
clamabant ad dñm. Nunciatũq
est holoferni qͦd filii isrł parassent
se ad resistendũ. ⁊ montiũ itinera
ꝯclusissent. ⁊ uocauit duces ãmon
⁊ moab. dic̃s. Qͥs est ppłs iste qui¬

Expanded text:
ut ipse solus Deus diceretur ab his nationibus, quae potuissent Holofernis potentia subjugari. Et audientes filii Israel, timuerunt valde, ne similia faceret in Jerusalem, et in sanctuario Dei, et miserunt in terminos terrae, per quos poterat iter esse in Jerusalem, et munierunt angusta viarum, et humiliaverunt se coram Domino, ad exhortationem Eliachim sacerdotis, filii Jesu, filii Josedech, vel forte alterius, quem ipse Jesus circummittebat ad exhortationem filiorum Israel in montibus . Et operuerunt sacerdotes altare Domini cilicio, et ipsi in cinere, et cilicio offerebant holocausta, et clamabant ad Dominum. « Nuntiatumque est Holoferni quod filii Israel parassent se ad resistendum, et montium itinera conclusissent , » et vocavit duces Ammon et Moab dicens: « Quis est populus iste
Abbreviated transcription (Latin):
nũ parceret ocłs eiꝰ. Qͥ egressus ẽ
cũ ex̾citu: ⁊ oꝑuert̃ faciẽ t̾re sicut
locuste. Qui cũ uastass cyliciam ⁊
mesopotamiã. ⁊ madianitas. mise¬
runt ad eũ pͥncipes ꝓuinciarũ di¬
centes. Desinat indignatio tua cir¬
ca nos. Ueni nob̾ pacificꝰ: ⁊ utere
seruitio nr̃o sicut placuerit tibiꝰ
descendit de montibꝰ cũ uirtute

Expanded text:
s est cum exercitu, et operuerunt faciem terrae sicut locustae Qui cum vastasset Ciliciam, et Mesopotamiam et Madianitas, miserunt ad eum principes provinciarum dicentes: « Desinat indignatio tua circa nos. Veni nobis pacificus, et utere servitio nostro, sicut placuerit tibi . » Et descendi
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ de domo eiꝰ. ⁊ ꝯfigat᷑ in eo. do¬
mus aũt eiꝰ publicet᷑. Ego dariꝰ statu
decretũ: qͦd studiose impleri uolo. Re¬
misit quoq dariꝰ uasa dñi: ꝑ manũ
zorobabel. Qui reditũ faciens per
chaldeã. ꝯtͥbulibꝰ siuis regis mandata
patefecit: ⁊ ascender̃t᷑ multi ieroso¬
lunã. Igit᷑ anno scd̃o darii. mense
octauo instabant oꝑi. ⁊ cõpleuer̃t
illud septimo anno darii. qui erat.
qͣdragesimꝰ sextꝰ regni ꝑsarũ. scđm
qͦd dictũ est in euangłio. qͣdraginta

Expanded text:
lignum de domo ejus, et configatur in eo, dolignum de domo ejus, et configatur in eo, domus autem ejus publicetur. Ego Darius statui decretum, quod studiose impleri volo . » Remisit quoque Darius vasa Domini per manum Zorobabel . Qui reditum faciens per Chaldaeam, contribulibus suis regis mandata patefecit, et ascenderunt cum eo multi Jerosolymam. Igitur anno secundo Darii, mense octavo, instabant operi, et compleverunt illud anno septimo Darii, qui erat quadragesimus sextus regni Persarum, secundum quod di
Abbreviated transcription (Latin):
asseruit. Nam ⁊ regibꝰ ⁊ eis qͥ uites
plantant mulieres uitã ꝯferunt.
⁊ alimoniã. ⁊ ad robur usq ꝑduc̃t.¬
⁊ pro mulieribꝰ hoẽs animas ponere
nentẽ. Cumq illa rifisset. regẽ arri¬
dentẽ: ⁊ ea molesta regẽ molestatũ.
Suꝑ hec om̃a uͦ ueritatẽ dixit esse
fortiorẽ: que ĩnutabilis ẽ ⁊ sempit̾na.
Neritas enĩ dĩ om̃a creauerat. ⁊ ad
eiꝰ ꝓuidentiã orbis regebat᷑. ⁊ nichil
ei resistere poterat. Cũq om̃s iudi¬
rex ad zorobabel. ut pet̾et ab eo qͦd
uellet. Et postulauit ⁊ orobabel fieri
templi reedificõnẽ. ⁊ uasa dñi re¬
nutti in ierłm. & gaus est rex. Nã
id ip̃m meminit se uouisse. Et scͥpsit
ut nullatenꝰ impedirent iudeos. s
de sumptibꝰ regis nuarent eos. dan¬
tes eis ꝑ singłos dies hostias. similã.
unũ. ⁊ sal ut offerant ea dõ celi. et
orent ꝓ uita regis ⁊ filioꝵ eiꝰ. ⁊ addid̾.
Qͥ hanc mutau̾it iussionẽ. tollatur

Expanded text:
Esdr IV. Nam et regibus, et eis qui vites plantant, mulieres, et vitam conferunt et alimoniam, et ad robur usque perducunt, et pro mulieribus homines animas ponere nentem; cumque illa risisset, regem arridentem, et ea molesta, regem molestatum. Super haec omnia vero veritatem dixit esse fortiorem, quae immutabilis est et sempiterna. Veritas enim Dei omnia creaverat, et ab ejus providentia orbis regebatur, et nil ei resistere poterat. Cumque omnes indirex ad Zorobabel, ut peteret ab eo quod vellet. Et postulavit Zorobabel fieri templi reaedificationem et vasa Domini remitti in Jerusalem. Et gavisus est rex. Nam idipsum meminit se vovisse. Et scripsitut nullatenus impedirent Judaeos, sed de sumptibus regis juvarent eos, dantes eis per singulos dies hostias, similam, vinum, et sal, ut offerant ea Deo coeli, et orent pro vita regis, et filiorum ejus . Et addidit: « Qui hanc mutaverit jussionem, tollatur
Abbreviated transcription (Latin):
a regina massagetarũ thaman
uictꝰ ⁊ occisꝰ est. que caput eius
p̃cisũ. in utre plenũ sanguine
humano ꝓiciens. insultando dĩ
tharquiniꝰ suꝑbꝰ. qͥ causa tharqͥnii
iunioris fibii sui qui lucretiã corru¬
perat. a regno expulsꝰ est. Hic ge¬
nera torm̃toꝵ excogitauit. uincla.
taureas. fustes. lautumias. carc̃es.
cõpedes. cathenas. exilia. metalla.

Expanded text:
na Massagetarum Thomiri victus, et occisus est. Quae caput ejus praecisum in utrem plenum sanguine humano projiciens, insultando dixiTarquinius Superbus, qui causa Tarquinii Junioris filii, sui, qui Lucretiam corruperat, a regno expulsus est. Hic genera tormentorum excogitavit, vincula, taureaconpetis, catenas, exilia, metalla.
Abbreviated transcription (Latin):
ruissent fundam̃ta suꝑ terr̃ã: ele¬
uauit ppls uoc̃e in iubilatione.
Porro quidã seniores qͥ uiderant
tem plũ priꝰ. eiulabant uoce mag¬
na. nec poterat qͥsfcognoscere cla¬
morẽ letantiũ. ⁊ planctũ erulantiõ.
Porro samarite indignati: impe¬
diebant manꝰ eoꝵ. Cũq ꝑ se impe¬
dire ñ possent. deder̃t munera pͥn¬
cipibꝰ regis ꝑsarũ. qͥ erant positi su¬
per terrã. qui pecuniis corrupti.
onis. cyro tñ ignorante. ⁊ adeo im¬
pedier̃t eos. qͦd in tͥginta annis qͥbꝰ
cyrus regnauit ñ erexer̾̃t muros
templi nͥ usq ad apodiationẽ. Por
ro cũ ꝑcussiss cresũ iuxta flumũ
alim gentẽ lydor bellicosissimã
cõmessationibꝰ. ⁊ amplexibꝰ uaca¬
rent. qͣsi beniuolentiã eis ostẽdeis.
⁊ in hc̃ modũ eos euirauit. ⁊ qͦs

Expanded text:
 elevavit populus vocem in jubilationem. Porro quidam seniores, qui viderant templum prius, ejulabant voce magna; nec poterat quis cognoscere clamorem laetantium, et planctum ejulantium. Porro Samaritae indignati impediebant manus eorum. Cumque se impedire non possent, dederunt munera principibus regis Persarum, qui erant positi super terram. Qui pecuniis corrupti vonis, Cyro tamen ignorante. Et adeo impedierunt eos, quod in triginta annis, quibus Cyrus regnavit, non erexerunt muros templi, nisi usque ad appodiationem. Porro Cyrus cum percussisset Cresum juxta fluvium Alim, gentem Lydorum bellicosissimam comessationibus et amplexibus vacarent, quasi benevolentiam in eos ostendens. Et in hunc modum eos eviravit, et q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulentes ut int̾dic̾et hebreis rre¬
dificationẽ. Quibꝰ acqͥescens cam¬
bises. potent̾ int̾dix̃ eã ꝑ epłas. Tc̃
int̾missũ est opus dei in ierłm.
usq ad scd̾m annũ dlarii. Porro
sub cambise factũ est. qͦd in hysto¬
ria iudih legitus. Pystoria iudut¬

Expanded text:
sulentes, ut interdiceret Hebraeis reaedificationem. Quibus acquiescens Cambyses potenter interdixit eam per epistolas. Tunc intermissum est opus Dei in Jerusalem, usque ad secundum annum Darii. Porro sub Cambyse factum est quod in historia Judith legitur. HISTORIA
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt suꝑ illud holo causta dño
mane ⁊ uesꝑe: fecer̃tq sollẽnitatẽ
tab̾naculoꝵ. Unde uͦ habuerint
ignẽ nescimꝰ: ñ forte ex calculis ue¬
teris altaris excusserint illũ. Annos¬

Expanded text:
causta Domino mane, et vespere. Feceruntque solemnitatem Tabernaculorum . » Unde vero habuerunt ignem nescimus, nisi forte ex calculis veteris altaris excusserint illum. « Anno
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ. Et suspicatus ioram uł
sit nuncrũ in occursũ eoꝵ Qui ait.
Hec dicit rex. Pacata st̃ om̃a: &
ait ieu. Qͥd tibi ⁊ paci᷑ Quasi dicet.
Qͥad ad teͤ Sequere me. Uel forte
huic qͣi regi respondit. Qsi dicer&.
Qͥd queris de pace: qui terrã et
pacẽ turbas: Et adhesit nunqus
eis. Misit ⁊ ioram sccłm nuncitm:
qͥ similit̾ ñ est reuersꝰ ad eũ. ascen¬
dens ioram rex isrł. ⁊ rex iuda cũ
in agrũ naboth iezraelite. Et ait̃
ioram. Est pax ieu : Qui respondit
Que pax: Ad huc uigent fornicatio¬
nes matris tue. Quasi diceret. Que
pax potest ẽẽ int̾ nos. cũ iugiter
offendamꝰ dñi ꝑ ydolatriã matris
tue: Q fugiens ioram: ait ad nepo
mortuus. Lait uu ad ducẽ tercie
partis militũ. Pice eũ in agͦ nabotł.
Mem̃ito qm̃ ego ⁊ tu sequebamua
achab patrẽ eius. qͣndo cõminatꝰ
est ei dñs ꝑ helyam qͦd redderet ei¬
in agro naboth. ꝓ sanguine naboth.
de filiis naboth facta ẽ mentio. Sed

Expanded text:
uspicatus Joram, vel sit nuntium in occursum eorum. Qui ait: « Haec dicit rex: Pacata sunt omnia? Et ait Jehu: Quid tibi et paci. » Quasi diceret: Quid ad te, sequere me. Vel forte huic Jehu quasi ipsi regi respondit, quasi diceret: Quid quaeris de pace, qui terram, et pacem turbas. Et adhaesit nuntius ei. Misit et Joram secundum nuntium, qui similiter non est reversus ad eum. Et ascendens Joramin agrum Naboth Jezrahelitae. Et ait Joram: « Est ne pax, Jehu? Qui respondit: Quae pax? adhuc vigent fornicationes matris tuae. » Quasi dicat: Quae pax potest esse inter nos, cum jugiter offendamus Deum per idololatriam matris tuae. Et fugiens Joram ait ad nepotmortuus. Et ait Jehu ad ducem tertiae partis militum: Projice eum in agrum Naboth. Memento quoniam ego, et tu sequebamur Achab patrem hujus, quando comminatus est ei Dominus per Eliam, quod redderet in agro Naboth pro sanguine Naboth, de filiis Naboth nulla facta est mentio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
scrutatus ẽẽt iex diligent̾ nequis
desset. ł alius interẽet dix̃ militibꝰ
suis. Ingredimini ⁊ ꝑcutite eos nul¬
lus ẽu̾adat. Et ꝑcusserunt eos. sta¬
tuã qͣ cõminuer̃t. ⁊ destruxerunt
templũ eiꝰ. ⁊ fecer̃t ꝓͥ eo latrinas. id
est subt̾raneos cuniculos ad mun¬
dandas uias urbis. deleuit ieu
roboam ñ recessit. Et ait ei dũs.
Qͥa fecisti que in corde meo erant
ꝯtͣ doniũ achab: filii tui usq ad qͣrtã
generationẽ sedebunt suꝑ thronũ
ifrł. Et mortuus ẽ ieu. ⁊ sepultꝰ in¬

Expanded text:
scrutatus esset Jehu diligenter, ne quis deesset, vel alius interesset, dixit militibus suis. Ingredimini et percutite eos, nullus evadat. Et percusserunt eos, statuamque Baal comminuerunt, et destruxerunt templum ejus, et fecerunt pro eo latrinas, id est subterraneos cuniculos ad mundandas vias urbis. Et delevit Jehu roboam non recessit, et ait ei Dominus: « Quia fecisti quae in corde meo erant contra domum Achab, filii tui, usque ad quartam generationem sedebunt super thronum Israel. » Et mortuus e
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis. De gazophilatio
Irant aũt in domo dm̃ ruine.
ñ solũ ꝓ uetustate ⁊ negligen¬
tia. s etiã que fecerat athalia. et
de sc̃ificatis parauerat domũ baal
Precepit itaqs sacerdotibus ut in¬
staurarent sarthatecta domus: re¬
cipientes oblationes p̃tereuntiũ.
⁊ que offerebant᷑ ꝓ p̃cio anime.
id ẽ que dabant ituri ad p̃lium
numerati. Oblatio enĩ ꝓ peccato  qlot¬
⁊ delicto: sacerdotũ erat. Que cũ uebsc¬
suscepissent sac̾dotes usq ad uice¬
iustaurauer̃t sarthatecta templi
Et iratꝰ rex: ꝓhibuit sac̾dotes ultͣ
acciꝑe pecumã. Iosephꝰ tam̃ dicit

Expanded text:
I. De gazophylacio. Erant autem in domo Domini ruinae, non solum pro vetustate et negligentia, sed etiam quas fecerat Athalia, et de sanctificatis paraverat domum Baal. Praecepit itaque Joas sacerdotibus, ut instaurarent sartatecta domus recipientes oblationes praetereuntium, et quae offerebantur pro pretio animae, id est quae dabant ituri ad praelium numerati . Oblatio enim pro delpro peccato sacerdotum erat; quae cum suscepissent sacerdotes, usque ad viceinstauraverunt sartatecta templi. Et iratus rex prohibuit sacerdotes ultra accipere pecuniam. Josephus tamen dicit
Abbreviated transcription (Latin):
doniũ messa. que dr̃ porta scutari¬
oꝵ. id ẽ custodũ regis ꝑ quam de
domo regia asceudebat᷑ in tẽplũ.
Terciã uͦ partẽ quã collegerat de
centurionibꝰ ⁊ leuitis posuit ad
custodiã atrioꝵ templi ex omni
parte. Tunc ipse cũ reliqͥs sac̾doti¬
bus ⁊ leuitis ⁊ semoribꝰ ꝓdux̃ filiũ
regis. ⁊ unxit eũ in regẽ. ⁊ ĩposuit
suꝑ eũ diadema ⁊ testimoniũ. id ẽ
legẽ dĩ dedit ei tenendã in manibꝰ.
ut cũ ipso habitu regni. disciplina
legis dĩ seruanda cõmitteret᷑. Atha¬
lia uͦ accurrens scidit uestim̃ta sua
clamans. Coniuratio: ꝯiuratio. Et
eduxer̃t eã centuriones extͣ septa
templi ꝑ portã equoꝵ: ⁊ int̾fecta ẽ
ibi. Deduxer̃t ꝙ regẽ ꝑ portã scuta¬
rioꝵ in palatiũ: ⁊ sedit suꝑ thronũ
regiũ. Aletatus ẽ ppłs terre. quia
abstulerat dñs opprobriũ. ne femi¬
na regnaret suꝑ eos. Et destruxe¬
runt templũ baal. aras ꝙ ⁊ ima¬

Expanded text:
domum Messa, quae dicitur porta Scutaridomum Messa, quae dicitur porta Scutariorum, id est custodum regis, per quam de domo regia ascendebatur in templum. Tertiam vero partem, quam collegerat de centurionibus et levitis posuit ad custodiam atriorum templi ex omni parte. Tunc ipse cum reliquis sacerdotibus, et levitis et senioribus produxit filium regis, et unxit eum in regem, et imposuit super eum diadema, et testimonium, id est legem Dei dedit ei tenendam in manibus, ut cum ipso habitu regni, disciplina legis Dei servanda, committeretur. Athalia vero accurrens, scidit vestimenta sua, clamans: « Conjuratio! conjuratio! » Et eduxerunt eam centuriones extra septa templi per portam equorum, et interfecta est ibi, deduxeruntque regem per portam scutariorum, in palatium, et sedit super thronum regium. Et laetatus est populus terrae, quia abstulerat Dominus opprobrium, ne regnaret mulier super eos, et destruxerunt templum Baal, arasque, et ima
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰqͥsq in ebdomada uicis sue habe¬
bat secũ in ministeriũ uigintiqua¬
tuor minores sac̾dotes ⁊ totidẽ canta¬
tores ⁊ totidẽ ianitores. Dilucło
uͦ sabbati pontifex qui ministra¬
uerat cũ turma sua egrediebatur
ad ꝓpria. Pontifex uͦ qͥ ministͣturꝰ
erat ingrediebat᷑ cũ turma sua. Tẽ
aut iolada ꝓ ampliando exercitu
duas turmas. Adiurcit qͦ terciã
turmã de centurionibꝰ ⁊ leuitis qͦs
ꝯuocauerat. Q intrans domũ saltꝰ
& domiũ armoꝵ quã quondã fece¬
rat dd. dedit singłis arma: ⁊ p̃ce¬
pit egressuris ut circũstarent regẽ
in atrio int̾iori. ⁊ custodirent. In¬
gressuris uͦ dixit ut descendereis
in domiũ regiam. ne serui regine
egredientes ex ea unctionẽ regis ĩ¬
pedirent. S hanc turmã diuisit ĩ
tres partes: p̃cipiens ut una obser¬
uaret excubias regis. id ẽ porticus
domiꝰ regie. alia obseruaret portã
seyr ꝑ quã ascendebat᷑ de ciuitate
in domũ regiã. tercia obseruaret

Expanded text:
e habebat secum in ministerium viginti quatuor minores sacerdotes, et totidem cantores, et totidem janitores. Diluculo vero Sabbati pontifex, qui ministraverat, cum turma sua egrediebatur ad propria; pontifex vero, qui ministraturus erat ingrediebatur cum turma sua. Tunc autem Joiada pro ampliando exercitu duas turmas. Adjunxit quoque tertiam turmam de centurionibus, et levitis quos convocaverat, et intrans domum saltus et domum armorum, quam quondam fecerat David, dedit singulis arma, et praecepit egressuris, ut circumstarent regem in atrio interiori, et custodirent. Ingressuris vero dixit, ut ascenderent ad domum regiam, ne servi reginae egredientes ex ea, unctionem regis impedirent. Sed hanc turmam divisit in tres partes, praecipiens ut una observaret excubias regis, id est porticus domus regiae; alia pars observaret portam Seir, per quam ascendebatur de civitate in domum regiam, tertia pars observaret
Abbreviated transcription (Latin):
onine semen regiũ in ierłm. Erat
aũt iosaba soror aharie ex patre. ⁊
uxor ioiade sũm sac̾dotis. Que fu¬
rata ẽ ioas filiũ abarie lactentem
ne int̾ficeret᷑. ⁊ abscondit eum sex
aniis in domo dñi: id ẽ in domun¬
culis ebdomadarioꝵ. Anno autem
septimo ioiada collegit centuriones
⁊ pͥncipes leuitarũ. ⁊ milites: ⁊ ostẽ¬
dit eis secreto filiũ regis. L ꝯiuraue¬
riuit om̃s ꝓ puero ꝯtͣ athaliam:
⁊ qͦd puerũ in salbato ꝯstituerent
regẽ. Q fecer̃t in hc̃ modũ. Uigin

Expanded text:
omne semen regium in Jerusalem . Erat autem Josaba, soror Ochoziae ex patre et uxor Joiadae summi sacerdotis, quae furata est Joas filium Ochoziae lactentem, ne interficeretur, et abscondit eum septem annis in domo Domini, id est in domunculis hebdomadariorum. Anno autem septimo Joiada collegit centuriones, et principes levitarum, et milites, et ostendit eis secreto filium regis, et conjuraverunt omnes pro puero contra Athaliam, et quod puerum in Sabbato constituerent regem. Et fe
Abbreviated transcription (Latin):
optimates eiꝰ. ⁊ naͣtos. ⁊ sacerclotes:⁊
ibat in samariã. In uia uͦ obiuauit
sexagintaduobꝰ fratribꝰ ahadie regis
iuda: qͥ descendebant ad salutandoᷤᷤ
ioram ⁊ ahatiam. nescientes quod
occisi essent. & occidit eos iex. Tc̃
egressis ẽ in occursũ iey ionadab
filiꝰ rechab: ⁊ bndixit ei ꝓ ultione
dĩi quã fecerat. Quẽ impositum
currui suo duxit iex in samariam:
&e ꝑcussit om̃s qui reliqͥ fuerant de
achab usq ad unũ. Congregauit
gͦ iex ppłm samarie: & ait in dolo.
Ampliare uolo cultũ baal. Nocate
om̃s ꝓpħas eiꝰ ⁊ sacerdotes. Quicũq
defuerit: ñ uiuet. Sacrificiũ enĩ

Expanded text:
optimates ejus, et notos et sacerdotes, et optimates ejus, et notos et sacerdotes, et ibat in Samariam. » In via vero obviavit quadraginta duobus fratribus Ochoziae regis Juda, qui descendebant ad salutandos Joram et Ochoziam; nescientes quod occisi essent, et occidit eos Jehu. Tunc egressus est in occursum Jehu Jonadab, filius Rechab, et benedixit ei pro ultione Domini quam fecerat. Quem impositum currui suo, duxit Jehu in Samariam, et percussit omnes, qui reliqui fuerant de Achab, usque ad unum. Congregavit ergo Jehu populum Samariae, et ait in dolo. « Ampliare volo cultum Baal, vocate omnes prophetas ejus et sacerdotes. Quicunque defuerit, non vivet. Sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
aũt achab septuaginta fili in sama¬
ria. Et scripsit ieu ad nutricios eoꝵ.
&e optimates ciuitatis dicens. Eligite
quẽ uultis de filiis achab. ⁊ ꝯstituite
Serui tui sumꝰ: fac qͦd tͥ placet. A scͥp¬
sit eis scdo. Si mei estis: tollite capi
in iezrael. Et sic factũ est: ⁊ attuler̃t
capita in cophinis ad ieu. Qͥ man¬
dauit ne intͦducerent᷑ ad eũ: s iux¬
ta introitũ porte ponerent᷑ ad duos
aceruos usq mane. Cũq mane intue¬
ret᷑ capita: dixit ad ppłm. Iusti estis.
Quasi diceret. Cõparatione istor qui
septuaginta occider̃t iusti estis. qui ñ
nisi ioram ⁊ ie zabel mecũ occidistis.
Uel potiꝰ samaritas qͥ eos occiderant
cõm̃dauit. Quasi diceret. Iuste feci¬
stis: implendo uerbũ dñi. Qͦad uidet᷑
uelle littera sequens. Addidit enĩ
Si ego int̾feci dñm meũ: qͥs ꝑcussit
eũ ⁊ istos: Dñs fecit qͦd locutus ẽ in
manu helye. Tec̃ ꝑcussit iex omnes
reliqͦs de domo achab. in iezrael: et

Expanded text:
Achab septuaginta filii in Samaria. Et scripsit Jehu ad nutritios eorum, et ad optimates civitatis dicens: Eligite quem vultis de filiis Achab, et constitui« Servi tui sumus, fac quod tibi placet. » Et scripsit eis secundo: « Si mei estis, tollite capitin Jezrahel. » Et sic factum est. Et attulerunt capita in cophinis ad Jehu. Qui mandavit ne introducerentur ad eum, sed juxta introitum portae ponerentur ad duos acervos, usque mane. Cumque mane intuerentur capita, dixit Jehu ad populum: Justi estis. » Quasi dicat: Comparatione istorum qui septuaginta occiderunt, justi estis, qui non nisi Joram et Jezabel mecum occidistis. Vel potius Samaritas qui eos occiderant, commendavit. Quasi diceret: Juste fecistis implendo verbum Domini: quod videtur velle littera sequens, addit enim: « Si ego interfeci Dominum meum, quis percussit eum et istos? Dominus fecit quod locutus est in manu Eliae. Tunc percussit Jehu omnes reliquos de domo Achab in Jezrahel, et
Abbreviated transcription (Latin):
sepultꝰ est in ciuitate dd̾. Post hec
intrauit iex in ierrael. Porro ierabel
erat in turre. Et depuixit ocłos suoᷤ
stibio. ⁊ ornauit caput suũ. ut pul¬
chrior uenientibꝰ appareret. ⁊ ꝑ fe¬
nestrã ait ad iex. Nunqͥd pax esse
potest ⁊amri qui int̾fecit dñm suũ:
Quasi diceret. Tu int̾fecisti dñm tuũ
sic̃ ⁊ zamri ⁊ eadẽ pena puniendꝰ es.
Tunc dixit iex duobꝰ exnuchis qui
circũstabant eã. Precipitate eam
eam ungule equoꝵ. Cũq sederet¬
ieu ad mensam: ait serius suis. Ite
⁊ sepelite maledictã illã: quia filia
regis ẽ. Cumq uenissent ad eam:
ñ inuenert nͥ caluariã. id ẽ sup̾mã
cellã cerebri. ⁊ pedes. ⁊ sũmitates

Expanded text:
sepultus et in civitate David. Post haec intravit Jehu in Jezrahel. Porro Jezabel erat in arce turris, et depinxit oculos suos stibio, et ornavit caput suum, ut pulchrior venientibus appareret, et per fenestram ait ad Jehu: Nunquid pax esse potest Zambri, qui interfecit domsi diceret: Tu occidisti dominum tuum sicut Zambri, et eadem poena puniendus es. Tunc dixit Jehu duobus eunuchis, qui circumstabant eam: « Praecipitate eam.eam ungulae equorum. Cumque Jehu sederet ad mensam, ait servis suis: Ite, et sepelite maledictam illam, quia filia regis est. Cumque venissent ad eam, non invenerunt, nisi calvariam, » id est supremam cellulam cerebri, « et pedes, et summitates
Abbreviated transcription (Latin):
uestes suas ⁊ substernere ei in fimili¬
tudinẽ tͥbunalis. & canentes tuba
dixerunt. Regnabit iex. Conu¬
rauit gͦ iex ꝯtra ioram. ⁊ ait. Null
nunciet hoc in iezrael: s om̃s ascen¬
damꝰ sunul. Cũq ascenderent. spe

Expanded text:
vestes suas, et substernere ei in similivestes suas, et substernere ei in similitudinem tribunalis, et canentes tuba dixerunt: Regnabit Jehu. Conjuravit ergo Jehu contra Joram et ait: Nullus nuntiet hoc in Jezrael, sed omnes ascendamus simul
Abbreviated transcription (Latin):
elyseus aũt misit unũ de filiis
pphetarũ cũ lenticła olei ad ex̾¬
citum in ramoth galaad: ut iex euo
catũ in partẽ. ungeret in regẽ suꝑ
ifrł. Qui cũ inueniss iex sedentem
cũ pͥncipibꝰ. ait. Uerbũ mͥ est ad te
o princeps. ait ieu. Ad quẽ: Qi
respondit. Ad te o princeps. Forte
ñ cognoscens iex. hoc qͣi presagiũ
in m̃te sua posuerat. ipsũ esse iex
qui primꝰ respondiss. Cũq induxis¬
set eũ in cubicłm: fudit oleũ suꝑ
caput eiꝰ. ⁊ ait. Hec dicit dominꝰ.
Unxi te regẽ suꝑ isrł. ⁊ ꝑcuties oẽm
domũ achab in ultionẽ sanguinis
seruoꝵ meoꝵ de manu iezabel. Qͦ
facto. citissime aufugit ꝓpħa. Cũq
regressus eẽt ieu ad seruos dñi sui.
dixer̃t. Qͥd uenit insanus iste ad te.
Quasi insanos enĩ reputabant filioᷤ
ꝓpħarũ: ł quia fugerat citissime
qͣi insanus. ⁊ait ieu. Recte iudi¬
castis. Nã & uerba uesana locutꝰ
est dicens. Hec dicit dñs. Unxi te

Expanded text:
Elisaeus autem misit unum de filiis prophetarum cum lenticula olei, ad exercitum in Ramoth Galaad, ut ibi Jehu evocatum in partem, ungeret in regem super Israel . Qui cum invenisset Jehu sedentem cum principibus ait: « Verbum mihi ad te est, o princeps. Et ait Jehu: Ad quem? Qui respondit: Ad te, o princeps. » Forte non cognoscens Jehu, hoc quasi praesagium in mente sua posuerat, ipsum esse Jehu, qui primus respondisset. Cumque induxisset eum in cubiculum, fudit oleum super caput ejus, et ait: « Haec dicit Dominus: Unxi te in regem super Israel, et percuties omnem domum Achab in ultione sanguinis servorum meorum de manu Jezabel. » Quo facto citissime aufugit propheta. Cumque regressus esset Jehu ad servos domini sui, dixerunt: « Quid venit insanus iste ad te? » Quasi insanos enim reputabant filios prophetarum, vel quia fugerat citissime quasi insanus. Et ait Jehu: « Recte judicastis. Nam verba vesana locutus est, dicens: Haec dicit Dominus: Unxi te
Abbreviated transcription (Latin):
bo inuisibili &e potu utor qͥ ab
hõib uideri ñ potest. Tempꝰ est
ut reu̾tar ad eũ qͥ misit me. Q
hec dicens: ab aspectu eoꝵ ablat̾ꝰ
est. Tc̃ ꝓstrati ꝑ tͤs horas in faci
es benedixer̃t dm̃: & exurgentes
narra uer̃t omĩa mirabilia eiꝰ.
Aꝑiens q tobias senior os suũ: bñ¬

Expanded text:
invisibili et potu utor, qui ab hominibus videri non potest. Tempus est ut revertar ad eum, qui misit me. Et haec dicens ab aspectu eorum ablatus est. Tunc prostrati per tres horas in facies suas benedixerunt Deum, et exsurgentes, narraverunt omnia mirabilia ejus . Aperiensque Tobias senior os suu
Abbreviated transcription (Latin):
manducabo neꝙ bibam nisi pͥ
peticionẽ meã confirmes. et
ꝓmictas mͥ dare sarã filiã tuã.
Quo audito. expauit raguel. &
hesitanti de responso dixit an
gelus. Noli timere. dare eams
coniuigẽ. Huic enĩ debet᷑. & ꝓpt̾¬
ea aliꝰ ñ potuit habere illam.
Tc̃ ait raguel. Scio qm̃ a deo ue¬
nistis & qd̾ exaudiuit dñs p̃ces
ce lacrimas meas. ut oiungere¬
tur hec filia mea cognationi su¬
e scd̃m legem moysi. & appre¬
hendens pat̾ dexterã filie. tradi¬
dit eã dextere tobie dicens. Ds̃
gat uos. & impleat bñdictõnem¬

Expanded text:
manducabo, neque bibam, nisi prius manducabo, neque bibam, nisi prius petitionem meam confirmes, et promittas mihi dare Saram filiam tuam. Quo audito expavit Raguel, et haesitanti de responso, dixit ei angelus: Noli timere dare eam sibi conjugem. Huic enim debetur, et propterea alius non potuit habere eam. Tunc ait Raguel: Scio quoniam a Deo venisti, et quod exaudivit Dominus preces, et lacrymas meas, ut conjungeretur haec filia mea cognationi suae secundum legem Moysi. Et apprehendens pater dexteram filiae, tradidit eam dexterae Tobiae dicens: Deus gat vos
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ demoniũ habet. Q
autẽ cũ acceꝑis eã. tͥb dieb con¬
tinebis ab ea. & de nocte uacabi¬
tis ambo orationib. Prima nocte
incenso iecore piscis: ꝑrecib ur̃is
fugabit᷑ demoniũ. Sed̾a nocte in
completione scõꝵ patͥarcharũ ad¬
mitteris id ÷ orabitis dm ut in
participiũ sc̃itatis & pudicitie
patͥarcharũ admittat uos. Ter¬
cia nocte bñdictionẽ consequeriᷤ
ut filii ꝓcreent᷑ ex uobis. Hanc
bñdictionẽ p̾stabat uł sacerdos
uł aliqͥs maior int̾ eos. iuicem sa¬
cerdotis gerens. Quarta nocte
accipies eam cũ timore di amo¬
re filioꝵ magis qͣm libidine du¬
ctus. ut in semine abrahe bñ¬
dictionẽ in filiis consequaris.
Tandem ingressi st̃ ad raguelem.
Cũq diceret raguel uxori sue qͣm
simillimũ esse iuuenẽ hunc to¬
bie consobrino suo: dixit ad eũ
angelus. Hic ẽ filius illus. &
letatus ẽ raguel: & instaurau̾
conuiuiũ. Tc̃ ait tobias. Non

Expanded text:
potestatem daemonium habet. Tu potestatem daemonium habet. Tu autem cum acceperis eam, tribus diebus continebis ab ea, et de nocte vacabitis ambo orationibus. Prima nocte incenso jecore piscis precibus vestris fugabitur daemonium. Secunda nocte in copulatione sanctorum patriarcharum admitteris, id est orabitis Deum, ut in participium sanctitatis et pudicitiae patriarcharum admittat vos. Tertia nocte benedictionem consequeris, utbenedictionem praestabat, vel sacerdos, vel aliquis major inter eos, vicem sacerdotis gerens. « Quarta nocte accipies eam cum timore Dei, amore filiorum magis quam libidine ductus, ut in semine Abrahae benedictionem in filiis consequaris. » -- « Tandem ingressi sunt ad Raguelem . » Cumque diceret Raguel uxori suae, quam simillimum esse juvenem hunc Tobiae consobrino suo, dixit ad eum angelus: « Hic est filius illius. » Et laetatus est Raguel, et instauravit convivium. Tunc ait Tobias: « Non
Abbreviated transcription (Latin):
ce pedes suos qͥ ambulabant suꝑ
terrã aduenit diabolꝰ querens
si qͥd peccati inueniret in eo.
Unde. Pat̾. transfer calicẽ hc̃ a me.
Tunc dix angelus ad tobiã. Exen¬
tera piscem hunc & cor eiꝰ & fel.
& iecur repone tͥ. Ualent enĩ
ad medicam̃ta. Tc̃ tobias partẽ
piscis assauit & comeder̃t. partẽ
salsam secũ tulit. Cũ simul ꝑ¬
gerent. ait tobias. Mzaria fr̃.
qͦd remediũ habent q̃ de pisce
seruare fecisti: Qͥ respondit.
Particula cordis supͣ prunas po¬
sita. fumo suo extricat omne ge¬
nus demonũ a uiro uel a muli¬
ere. Nec suꝑ hoc mirari debemꝰ.
cum fumꝰ cuiꝰda arboris aduste
eandem uĩ habere phibeat᷑. Cũ¬
q quesiss tobias uͥ manerent
nocte illa: respondit angelus.
Est hic raguel ꝓpinqus tuus. ha¬
bens filiã unicã que debet᷑ tibi
cum omni sub̃a eius. Q ait rubi¬
as. Audio qd̾ tradita ẽ uiris seꝑ¬
tem. & occisi st̃ a demone. Et re¬
spondit angłs. Noli timere. Su¬
ꝑ petulantes & dm̃ ñ tim̃tes:

Expanded text:
 pedes suos, qui ambulabant super terram, advenit diabolus, quaerens si quid peccati inveniret in eo. Unde: « Pater, transfer calicem hunc a me . » Tunc dixit angelus ad Tobiam: « Exentera piscem hunc, et cor ejus, et fel, et jecur repone tibi, valent enim ad medicamenta. » Tunc Tobias partem piscis assavit, et comederunt, partem vero salsam secum tulit. Cumque simul pergerent, ait Tobias: « Azaria frater, quod remedium habent quae de pisce servari dixisti? Qui respondit: Particula cordis super prunas posita fumo suo extricat omne genus daemonum a viro vel muliere. » Nec super hoc mirari debemus, cum fumus cujusdam arboris adustae eamdem vim habere perhibeatur. Cumque quaesivisset Tobias ubi manerent nocte illa, respondit angelus: « Est hic Raguel propinquus tuus habens filiam unicam, quae debetur tibi cum omni substantia ejus. Et ait Tobias: Audio quia tradita est viris septem, et occisi sunt a daemone. Et respondit angelus: Noli timere; super petulantes, et Deum non timentes,
Abbreviated transcription (Latin):
qui disꝑsi st̃ a t̾ra isrł reu̾tent᷑
ad eã & replebit᷑. & domꝰ d̃i que
in ea incensa ẽ. iterũ reedifica¬
bit᷑. Hoc tñ magis uidet᷑ ꝓpħali
certitudine ꝑ u̾ba p̾teriti tẽporiᷤᷤ
predixisse: quã rem gestã narra¬
sse. Ad huc enĩ stabat ierłm. & tẽ¬
plum in ea. Cumq monuiss eos
de dilectione di & timore & elemo¬
sinis faciendis. & ut ipsi eadẽ man¬
darent filiis suis. addidit. Uos aũ
nolite manere hic. S: quacũq: die
sepelieritis matrẽ urãm circa me
in uno sepulchro. ex ea dirigite
gressus ur̃os ut eatis hinc. Et
mortuus ẽ tobias. & postmodũ
uror eiꝰ. & abscessit tobias ex nini¬
ue cũ urore & filiis & nepotib &
reu̾s est ad soceros suos & inuen̾
eos in bona senectute. & curã eoꝵ
gessit. & clausit ocłos eoꝵ. rague
elis uror tobie. uxor raguelis. mat̃
Mortuus ẽ tobias minor. cõpletis
annis notiaginta nouẽ: & sepelie¬

Expanded text:
qui dispersi sunt a terra Israel, revertentur qui dispersi sunt a terra Israel, revertentur ad eam, et replebitur, et domus Dei, quae in ea incensa est, iterum reaedificabitur. » Hoc tamen magis videtur prophetali certitudine per verba praeteriti temporis praedixisse, quam rem gestam narrasse. Adhuc enim stabat Jerusalem, et templum in ea. Cumque monuisset eos de dilectione Dei, et timore, et eleemosynis faciendis, et ut ipsi eadem mandarent filiis suis, addidit: « Vos autem nolite manere hic; sed quacunque die sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulcro, ex eo dirigite gressus vestros, ut eatis hinc. Et mortuus est Tobias, et postmodum uxor ejus. Et abscessit Tobias ex Ninive cum uxore sua, et filiis, et nepotibus, et reversus est ad soceros suos. Et invenit eos in bona senectute, et curam eorum gessit, et clausit oculos eorum, » Raguelelis, uxor Tobiae, uxor Raguelis, materMortuus est et Tobias minor completis annis nonaginta novem; et sepelie
Abbreviated transcription (Latin):
captiuũ popłm d̃i ut exẽplo sui
conu̾terent᷑ ad dñm ce facerent
iusticiã coram eo. & cred̾ent qd̵
nes delonginqͦ ad te uenient.
& munera deferentes adorab̃t
dñm in te. qͦd mistice & de tem¬
pore gr̃e dictũ ẽẽ ex his que se¬
quunt᷑ apparebit. Porte ierłm
ex saphiro & smaragdo edifica¬
bunt᷑: & ꝑ uicos eiꝰ alleluia can¬
tabit᷑. Erat aũ tobias qͥnqͣginta¬
sex annoꝵ qnͣdo lum̃ amisit. sexa¬
genariꝰ uͦ illud recepit. & postea
uixit annis qͥnqͣginta duob &
uidit filios nepotũ suoꝵ. & cõ¬
pleuit annos centũ & duodecĩ.
Glosa tam̃ de mist̾io uidet᷑ uelle
eũ pꝰqm illuminatꝰ ẽ qͣdraginta
duob annis. suꝑ uixisse. Referenᷤ
quadraginta ad laborẽ abstinen¬
tie. duos uͦ ad dilectionẽ di & ꝓxi¬
mi.Cumq uideret obitũ sibi ĩ¬
minere. uocauit filiũ suũ ad se:
& septẽ filios eius. Dixitq: eis.
Drope erit interitꝰ niniue. Uide¬
o enĩ qͥa iniqͥtas eiꝰ finẽ dabit ei.

Expanded text:
captivum populum Dei, ut exemplo sui converterentur ad Dominum, et facerent justitiam coram eo, et crederent quod cones ex longinquo ad te venient, et munera deferentes adorabunt Dominum in te: » Quod mystice de tempore gratiae dictum esse, ex his quae sequuntur apparet. « Portae Jerusalem ex sapphiro et smaragdo aedificabuntur, et per vicos ejus alleluia cantabitur. » Erat autem Tobias quinquaginta annorum, quando lumen amisit, sexagenarius vero illud recepit, et postea vixit annis quadraginta duobus, et vidit filios nepotum suorum, complevit annos centum et duos . Glossa tamen de mysterio videtur velle, eum postquam illuminatus est, quadraginta duobus annis quadraginta ad labores abstinentiae, duos vero ad dilectionem Dei et proximi. Cumque videret obitum sibi imminere, vocavit filium suum ad se, et septem filios ejus, dixitque eis: « Prope erit interitus in Ninive. Video quia iniquitas ejus finem dabit ei.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq om̃s dixissent amen: cũ timo¬
re dñi nuptiarũ conunuũ ex̾ce¬
bant. Porro cũ tobias morã face¬
ret in nuptiis. sollicitꝰ erat ꝓ eo
pater eiꝰ qd̾̃ ad diẽ det̾minatã non
redierat. Mat̃ uͦ lacͥmis irreme¬
diabilib flebat dicens. Heu me fi¬
li mi ut qͥd te misimꝰ ꝑegͥnari. lu

Expanded text:
Cumque omnes dixissent, Amen, cum timoCumque omnes dixissent, Amen, cum timore Domini nuptiarum convivium exercebant. Porro cum Tobias moram faceret in nuptiis, sollicitus erat pro eo pater ejus, quod ad diem terminatam non redierat, mater vero lacrymis irremediabilibus flebat dicens: « Heu me! fili mi, ut quid te misimus peregrinari, lu
Abbreviated transcription (Latin):
simul dicentes. Miserere nob
dñe d̾s patrũ nr̃oꝵ miserere no¬
bis : ut consenescamꝰ ambo pari¬
ter sani. Porro circa pullor can¬
tum fecit raguel parari sepulor
ut sepeliret eũ priꝰqmͣ illucesc̾e̾t.
& misit unã de ancillis suis ad ui¬
dendũ si iã obisset. Qͤ reu̾sa nun
dormientes. & laudauer̃t om̃s
deũ. & repleuer̃t serui foueã quã
fecerant priꝰqm lucesceret. Et pa¬
rauer̃t sollemne conuiuiũ oĩb
uicinis & amicis suis. & adiurau̾̃
raguel tobiã. ut duas ebdomadas
maneret. & dedit ei mediã partẽ
om̃iũ que possidebat. faciens scͥp¬
turã ut reliqua pars post obitũ
is. obsecro ut eas ad gabelũ & red¬
des ei cyrogͣphũ suũ. & recipies ab
eo pecuniã & monebis eũ uenire
ad nuptias. Tẽ assumens raphael
quatuor de seruis raguelis &e duos
camelos uenit ad gabelũ. & recep¬
ta pecunia duxit eũ secũ ad nupti¬
as. Ex ingressus gabelus inuenit
eos discũbentes: ꝙ bñdixit eis.

Expanded text:
simul: « Miserere nobis, Domine Deus patrum nostrorum, miserere nobis, et consenescamus ambo pariter sani. » Porro circa pullorum cantum fecit Raguel parari sepulcrum, ut sepeliret eum, prius quam illucesceret, et misit unam de ancillis ad videndum si jam obissetdormientes. Et laudaverunt omnes Deum, et repleverunt servi foveam quam fecerant prius quam lucesceret, et paraverunt solemne convivium omnibus vicinis, et amicis suis. Et adjuravit Raguel Tobiam, ut duas hebdomadas maneret apud eum, et dedit ei mediam partem omnium quae possidebat, faciens scripturam, ut reliqua pars quae supereris, obsecro ut eas ad Gabelum, et reddes ei chirographum suum, et recipies ab eo pecuniam, et monebis eum venire ad nuptias. » Tunc assumens Raphael quatuor de servis Raguelis et duos camelos, venit ad Gabelum, et accepta pecunia, duxit eum secum ad nuptias. Et ingressus Gabelus invenit eos discumbentes, et benedixit eis.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Cum orabas & dexelinqͥ¬
bat prandiũ & abscondebas mor¬
tuos ꝑ diem & nocte sepeliebas:
ego obtuli orationẽ tuã dño. Et
quia acceꝑtꝰ eras ei. necesse fuit
ut tẽptatio ꝓbaret te. Ꝙ misit
me dñs ut curarẽ te. & sarã uxo¬
rem filii tui a demonio liberarẽ.
Ego enĩ sũ raphael angeł unus
ex septẽ id: ex uniu̾sis qͥ astamꝰ
ante dñm. Qͥ cũ audissent trem̃¬
tes cecider̃t in facies suas. E ait
angłs. Pax uob̃. Nolite timere.

Expanded text:
umque orabas, et derelinquebas prandium, et abscondebas mortuos per diem, et nocte sepeliebas, ego obtuli orationem tuam Domino, et quia acceptus eras ei, necesse erat, ut tentatio probaret te, et misit me Dominus, ut curarem te, et Saram uxoreEgo enim sum Raphael angelus, unus ex septem, » id est universis, « qui astamus ante Dominum. Qui cum audissent, trementes ceciderunt in facies suas. Et ait angelus: Pax vobis; nolite timere.
Abbreviated transcription (Latin):
exurgens cetꝰ data manu puero.
ꝓcessit obuiam filio suo. & oscu
Tc̃ tobias de felle piscis liniuit o¬
culos patͥs. & sustinuit qͣsi di
midiã horã. & cepit egredi albugo
ex ocłis eiꝰ quasi menbranũ oui.
Qd̃ app̾hendens tobias traxit exo¬
culis eiꝰ. statĩq uisũ recepit. et
glorificabant om̃s dm̃. Q ait to
deo tobiam filium meum. In¬
gressa ẽ etiã post dies septẽ sara
uxor eius. cũ om̃i substantia sua
&e pecunia quã receꝑant a gabe¬
Lo. & conuener̃t contͥbules &
uicini ad tobiã & congͣtulaban᷑
ei. ꝑ dies septẽ epulantes cum
gaudio. Cumq narrass tobias
patri suo ꝑ ordinẽ bona que fe¬
cerat ei angelus in uia. tuler̃t
angelũ in partẽ. rogantes ut
dignaret᷑ dimidiã partẽ om̃iũ
que attulerant acceptã habere.
Tc̃ dix̃ eis angeł occulte. bñdici¬
te dm̃ celi. & corã om̃ib confite

Expanded text:
exsurgens caecus, data manu puero, exsurgens caecus, data manu puero, processit obviam filio suo, et oscult. Tunc Tobias de felle piscis linivit oculos patris, et sustinuit quasi per dimidiam horam et coepit egredi albugo de oculis ejus, quasi membranum ovi. Quod apprehendens Tobias, traxit ab oculis ejus, statimque visum recepit, et glorificabant omnes Deum. Et ait Tobdeo Tobiam filium meum. Ingressa est et post septem dies Sara uxor ejus cum omni substantia sua, et pecunia, quam receperat a Gabelo; et convenerunt contribules, et vicini ad Tobiam, et congratulabantur ei per septem dies epulantes cum gaudio . » Cumque narrasset Tobias patri suo, per ordinem, bona, quae fecerat ei angelus in via, tulerunt angelum in partem, rogantes, ut dignaretur dimidiam partem omnium quae attulerant acceptam habere. Tunc dixit eis angelus occulte: « Benedicite
Abbreviated transcription (Latin):
Porro raguel dicebat ad generũ suũ.
Mane hic & ego mittã nuntiũ salu¬
tis tue ad patrẽ tuũ. Cũꝙ ille ñ
acqͥesceret. tradidit ei sarã & dumi¬
diũ substantie sue. in pueris. in
puellis. in pecudib. in camelis. in
uaccis. in pecunia multa. Paren¬
tes uͦ monuer̃t filiã suã honorare
socrũ. dilig̾e maritũ. regere fami¬
liã. gub̾nare domũ. se ipsã irrepre¬
hensibilẽ exhibere. Cũq reu̾teren¬
tur ꝑuenert ad carrã que est in
medio itinere. Ꝙ ait angelus ad
tobiam. Precedamꝰ nos duo: & se¬
quant᷑ nos lento gradu uxor tua
& familia cũ animalib. & tolle
tec̃ de felle piscis. & linies ex eo
ocłos patͥs tui. & recipiet uisum.
Dorro anna sedebat secꝰ uiã cotidi¬
e in suꝑcilio montis. unde respi¬
cere poterat de longinqͦ. & cogno¬
scens alonge filiũ uenientẽ. cucͦ¬
rit ad uirũ dicens. Ecce filiꝰ tuꝰ
uenit. Canis ꝙͦ qͥ simul fuerat
in uia p̾cucͣrit. & qͣsi nuntius
blandim̃to caude gaudebat. Tẽ

Expanded text:
cebat ad generum suum: Mane hic, et ego mittam nuntium salutis tuae ad patrem tuum. » Cumque ille non acquiesceret, tradidit ei Saram, et dimidium substantiae suae, in pueris, in puellis, in pecudibus, in camelis, in vaccis, in pecunia multa. Parentes vero monuerunt filiam suam honorare socerum suum, diligere maritum, regere familiam, gubernare domuhensibilem exhibere. » Cumque reverterentur venerunt ad Charam, quae est in medio itinere. Et ait angelus ad Tobiam: Praecedamus nos duo, et sequentur nos lento gradu uxor tua et familia cum animalibus; et tolle tecum de felle piscis, et linies ex eo oculos patris tui, et recipiet visum. Porro Anna sedebat secus viam quotidie in supercilio montis, unde respicere poterat de longinquo. Et cognoscens a longe filium suum venientem, cucurrit ad virum suum dicens: Ecce filius tuus venit. Canis quoque, qui simul fuerat in via praecucurrit, et quasi nuntius blandimento caudae gaudebat. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias cõputaremꝰ. qd usdebamꝰ
filiũ nr̃m. Q ait tobias. Noli fle
eum. Porro illi duo pͥma mansio¬
ne manser̃e iuxta fluuium ti¬
grim. & exiuit tobias ut laua¬
ret pedes suos. & piscis ĩ manis
egrediebat᷑ ut deuoraret eũ. Et

Expanded text:
divitias computaremus, quia videbamus filium nostrum. Et ait Tobias: Noli flers comitetur eum . » Porro illi duo prima mansione manserunt circa fluvium Tigrim . « Et exivit Tobias, ut lavaret pedes suos, et piscis immanis egrediebatur, ut devoraret eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui lum̃ celi ñ uideo: Cui iuue¬
nis. forti animo esto: in ꝓximo ẽ
ut a deo cureris. Et ait tobias.
Poteris ꝑduc̾e filiũ meũ ad gabelũ:
Qͥ respondit. Ego ducã eũ ce redu¬
cam ad te. Cũq quereret ab eo to¬
spondit. Ex filiis isrł ego sũ. arari¬
as ananie magni filius. qͦd totũ
scd̃m int̾p̾tationẽ nominũ uerũ
erat. Erat enĩ de angelis uiden¬
tib dm̃. & erat azarias id ÷ adiu

Expanded text:
qui lumen coeli non video? Cui juvequi lumen coeli non video? Cui juvenis: Forti animo esto; in proximo est ut a Deo cureris. Et ait Tobias: Poteris perducere filium meum ad Gabelum? » Qui respondit: « Ego ducam eum, et reducam ad te. » Cumque quaereret Tobias aspondit: « Ex filiis Israel ego sum, Azarias, Ananiae magni filius; » quod totum secundum interpretationem nominum verum erat. Erat enim de angelis videntibus Deum, et erat Aza
Abbreviated transcription (Latin):
cum tobias putaret se eraudi¬
tum ut moreret᷑: ait ad filiũ
constitue. Cum moriar sepelies
me. & honorẽ habebis matris
tue dum uixerit. mortuam cit¬
ca me sepelies eam. Semꝑ inm̃
sina ab omni peccato liberat.
& magnã prestat fiduciã coram
deo. om̃ib facientib eam. Atten¬
de tibi fili mi ab om̃i fornicati¬
one & suꝑbia: a qua sũpsit mni¬
tium om̃is ꝑdicio. Consilium
ã sapiente ꝑquire: a peccatori¬
bus declina. Merces mercenna¬
rii ñ maneat apud te.Noli ti¬
mere fili mi quia pauꝑem u¬
tam gerimꝰ: s multa bona ha¬
bebimꝰ si timuerimꝰ dm̃. Pretẽa
scito quia dedi gabelo decem ta
tobias inuenit iuuenẽ succindẽ
& quasi ad iter paratũ. ignoraas
qd̾ angelus dĩ eẽt. Cũq accepiss
uiss & rages ciuitatẽ & gabelum
habitantẽ in ea. introduxit eũ ad
patrẽ suũ. & salutauit eũ iuue¬
nis dicens. Gaudiũ sit tͥ sẽꝑ. Qui
respondit. Quale gaudiũ erit mͥ:

Expanded text:
cum Tobias putaret se exaudicum Tobias putaret se exauditum, ut moreretur, dicebat ad filium  tuo constitue. Cum moriar sepelies me, et honorem habebis matri tuae, dum vixerit. Mortuam circa me sepelies eam; semper in syna ab omni peccato liberat, et magnam praestat fiduciam coram Deo omnibus facientibus eam. Attende, fili mi, ab omni fornicatione, et a superbia a qua sumpsit initium omnis perditio. Consilium a sapiente perquire, a peccatoribus declina. Merces mercenarii non maneat apud te. Noli timere, fili mi, quia pauperem vitam egimus, sed multa bona habebimus, si timuerimus Deum. Praeterea scito, quia dedi Gabelo decem talTobias, invenit juvenem succinctum, et quasi ad iter paratum, ignorans quod angelus Dei esset . » Cumque accepisset visset, et Rages civitatem, et Gabelum habitantem in ea, introduxit eum ad patrem suum, et salutavit eum juvenis, dicens: « Gaudium sit tibi semper. Qui respondit: Quale gaudium erit mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
irata uxor respondit. Manife¬
ste facta uana est spes tua: & e¬
lemosine tue ꝑierunt. Et inge¬
muit tobias cum lacrimis di
tem tuam fac mecũ & precipe
in pace recipi spiritũ meũ. Ex¬
pedit enim mͥ magis mori qm̃
uiuere. Cadem die contigit ut
sara filia raguel in ciuitate me¬
doꝵ audiret imꝑꝑium ab una
ancillarũ suarũ quã increpa¬
bat dicenti sibi. Interfectrix
uiroꝵ tuoꝵ nũquid occide me
uis sicut occidisti septẽ uirosͦ
Fuerat enĩ tradita septẽ iuiris &
demonium nomine asmodeus
occidebat eos mox ut ingressi
fuerant ad eam. Ascendit ergo
sara in suꝑius cubiculũ domus
sue & trib dieb ac noctib ñ
manducans neꝙ: bibens in ora¬
tione ꝑsistens: aiebat. Peto do¬
mine deus patrũ nr̃oꝵ ut de
uinculo imꝓperii huiꝰ absoluaᷤᷤ
me. aut certe desuꝑ terrã eri¬
pias me. In illo tempore exau¬
dite sunt preces amborum in
conspectu dei. & missus angelus
raphael ut curaret eos. Igitur

Expanded text:
irata uxor respondit: « Manifeirata uxor respondit: « Manifeste vana facta est spes tua, et eleemosynae tuae perierunt. » -- « Et ingemuit Tobias cum lacrymis dic voluntatem tuam fac mecum, et praecipe in pace recipi spiritum meum. Expedit enim mihi mori, magis quam vivere. » Eadem die contigit, ut Sara, filia Raguel, in civitate Medorum, audiret improperium ab una ancillarum suarum, quam increpabat, dicente sibi: Interfectrix virorum tuorum, nunquid occidere me vis, sicut occidisti septem viros? Fuit enim tradita septem viris, et daemonium nomine Asmodeus occidebat eos, mox ut ingressi sunt ad eam. Ascendit ergo Sara in superius cubiculum domus suae, et tribus diebus et noctibus non manducans, nec bibens in oratione persistens aiebat: « Peto, Domine Deus patrum nostrorum, ut de vinculo improperii hujus absolvas me, aut certe de super terram eripias me. » In illo tempore exauditae sunt preces amborum in conspectu Domini. Et missus est angelus Raphael, ut curaret eos. « Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tulit occulte corpus in domum
suam & comedit panẽ in luctu
& tremore. & cũ sol occubuisset
sepeliuit illuo. & arguebant eũ
ꝓximi sui dicentes. huiꝰ rei cau¬
sa interfici iussus es & iterũ se¬
pelis mortuos: S tobias magis
timens dm̃ qm regem. sepultu¬
re occisorũ sollicite instabat
Contigit autẽ ut quadã die fati¬
gatus a sepultura rediens domũ¬
num calida stercora suꝑ oculos¬
euis inciderunt. & factus est ce¬
eius ꝓbationẽ. & ad exemplum
patientie in posterũ. Nam in
om̃ib benedixit dm̃: sicut beatꝰ
iob. Nam & ꝓrimos suos insul¬
tantes ei increpabat dicens. No¬
lite ita loqui. filii enĩ scõꝵ sumꝰ.
& uitam illam expectamꝰ quam
dominꝰ daturus est fidelib suis.
Anna uͦ uxor eius ibat ad textri¬
num opus cotidie. & de labore
manuum suarum qͦd consequi
poterat deferebat. Factum esl aĩ
ut edum accipiens detulisset do¬
ii. cuiꝰ balatũ uir audiens ait.
Uidete ne furtiuus sit. Ad hec

Expanded text:
tulit occulte corpus in domum tulit occulte corpus in domum suam, et comedit panem in luctu et tremore, et cum sol occubuisset, sepelivit illud; et arguebant eum proximi sui dicentes: « Hujus rei causa interfici jussus es, et iterum sepelis mortuos. Sed Tobias, magis timens Deum quam regem, sepulturae occisorum sollicitus instabat. Contigit autem ut, quadam die, fatigatus a sepultura domunum calida stercora inciderunt, factus est caetionem, et ad exemplum patientiae in posterum. Nam et in omnibus benedixit Deum, sicut beatus Job, et proximos suos insultantes ei increpabat dicens: « Nolite ita loqui, filii enim sanctorum sumus, et vitam illam exspectamus quam Deus daturus est fidelibus suis. Anna uxor ejus ibat ad textrinum opus quotidie, et de labore manuum suarum, quod consequi poterat deferebat. Factum est autem ut haedum accipiens, detulisset domi, cujus balatum vir audiens, ait: « Videte ne furtivus sit. » Ad haec