comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serpentem ꝑ quem temptaret elegerit
s cum deciꝑe cuꝑet. ñ potuit nisi ꝑ quod aĩal
posse ꝑmissus est. Nocendi enim uoluntas
in est cuiq ase: s potestas adeo. Sic̃ autem loq̃¬
batur diabolus ꝑ serpentem ignorantẽ: sicut
ꝑ merguminos. uł phanaticos loquitur. Ser¬
pentem enim uelut organo est usus: mouers
naturam eius ad expͥmendos sonos ũborum.
&e signa quib suam monstraret uoluntatem.
Serpens gͦ nec u̾ba intelligebat nec rationaliᷤ
est factus. caulidissimus tam̃ dictus est. ꝓpt̾
astutiam diaboli: locutus est autem sic̃ asin.
balaam: s hoc diabolicum. illud angłicũ fuit
Boni enim ce mali angli similit̃ oꝑantur. hic
queri solet quare mulier ñ horruit serpentẽ.
quia cum nouerit creatum eẽ. etiam officium lo¬
quendi adeo accepisse putauit.
De mͦ tẽptatio

Expanded text:
serpentem per quem tentaret elegerit, sed cum decipere cuperet, non potuit, nisi per quod animal posse permissus est. Nocendi enim voluntas inest cuique a se, sed potestas a Deo. Sic autem loquebatur diabolus per serpentem ignorantem, sicut per energumenos vel fanaticos loquitur. Serpente enim velut organo est usus, movens naturam ejus ad exprimendum sonos verborum et signa, quibus suam monstraret voluntatem. Serpens ergo nec verba intelligebat, nec rationalis est factus; callidissimus tamen est dictus, propter astutiam diaboli. Locutus est autem sicut asina Balaam; sed hoc diabolicum, illud angelicum fuit, boni enim et mali angeli similiter operantur. Hic quaeri solet quare mulier non horruit serpentem. Quia cum noverit creatum esse, ipsum etiam officium loquendi a Deo accepisse putavit. 3. De modo tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam queri anualeat duci in
Iconiugiũ: que prius ẽ polluta ꝑad
matrimoniũ: quã prius polluit adultĩo. Itẽ.¬
Relatumẽ aurib scõꝵ sac̃dotũ quendã ait̾iꝰ
duceret eam uxorem: quod & factum ẽ. Tale
gͦ coniugium ꝓhibemus: & anathematiza¬
mus. his aliisq auctoritatib uetant᷑ in
coniugium copulari: qui se prius madultĩo
macularunt. S econtra adꝰ testatur dicens.
bium fieri pot̃ coniugium. cũ qua p̃cessit
adult̾ium. Idem. Põsse fieri sane licitas
nuptias ex ꝑsonis illicite coniunctis hone¬
sto placito subsequente: manifestum ẽ. S
hec̃ ultima auctoritas de concubinis loqͥt᷑
ꝑhibens concubinam posse tͣnsire ad ho¬
nestum placitum nuptiarum: si castitatẽ.
& fidem seruare uelit pͥma uͦ auctoritas aoꝰi.
de ulis agit quide pecc̃o penituerunt:. &
nicħ inmorte uiri machinati st̃. nec uiuen¬
te uiro fidem adultere dedit mechꝰ. quod
eã inconiugio duceret. si suꝑiuueret. Ouiuͦ

Expanded text:
olet etiam quaeri an valeat duci in conjugium quae prius est polluta per matrimonium quam prius polluit adulterio. IteRelatum est auribus sanctorum sacerdotum, quemdam alterius duceret uxorem. Quod et factum est. Taleergo connubium prohibemus et anathematizamus. His aliisque auctoritatibus vetantur in conjugium copulari, qui se prius adulterio maculaverunt. Sed contra August. ostendit dicens, gium, fieri potest conjugium cum qua praecessit adulterium. Item: Posse fieri sane licitas nuptias, ex personis illicite conjunctis honesto placito subsequente manifestum est. 7. Determinatio. Sed haec ultima auctoritas de concubinis loquitur, perhibens concubinas posse transire ad honestum placitum nuptiarum, si castitatem et fidem servare velint. Prima vero auctoritas Augustini de illis agit qui de peccato poenituerunt, et nihil in mortem viri machinatae sunt, nec vivente viro fidem adulterae dedit moechus, quod eam in conjugio duceret si superviveret. Qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri de iacob quisedixit esa fuit.
Iu eẽ. aut̃ omnino sentiens. utrum m̃titus
re ut faueret patrem: si diligent᷑ attendatur.
uidet᷑ non eẽ m̃datium sed mystĩum. Intende¬
bat enim matri obedire que ꝑspm̃ nouerat mi¬

Expanded text:
 quaeri de Jacob qui se dixit esse Esau, aliter animo sentiens, utrum mentitus re ut falleret patrem, si diligenter attendatur, videtur non esse mendacium, sed mysterium. Intendebat enim matri obedire, quae per Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
est qd p̃ter alias penautates ꝓpeccato il¬
lo incurrit homo penam incorruptione. ce de¬
p̃ssione lib̃i arbitrii. ꝑ ullud namq peccatum
naturalia bona in homine corrupta st̃ & gͣtuita
detracta. Hic est enim ille. qui alatronib uuln̾a
bonis. quib non est priuatus. Alioquinñ pos¬
set fieri reꝑatio: spoliatus uͦ gratuitis: que ꝑ
grãm naturalib addita fuerant. hec sunt da¬
ta optima &e dona ꝑfecta. quorum aua sunt cor¬
rupta ꝑpeccatum. idest naturalia. ut ingeniũ.
memoria. intellectus. alia subtracta idest gra¬
tuita. quamqũa & naturalia ex gr̃ã sint.
Ad gn̾alem quippe dĩ grãm ꝑtinent: sepe ta¬
m̃ huiusmodi fit distinctio: cum gr̃e uoca¬
bulum ad spetiem ñ ad genus refertur. Cor¬
rupta est gͦ lib̾tas arbitrii ꝑ peccatum. & ex
parte ꝑdita. Unde ausꝰ inencheridion. li
bero arbitrio male utens homo. & se ꝑdidit
&e ipsum. Cum enimlibero arbitrio peccaret᷑
uictore pecc̃o amissum est. & lberum arbitũ:

Expanded text:
est quod praeter alias poenalitates pro peccato illo, incurrit homo poenam in corruptione et depressione liberi arbitrii. Per illud namque peccatum naturalia bona in ipso homine corrupta sunt, et gratuita detracta. Hic est enim ille qui a latronibus vulnerbonis, quibus non est privatus, alioquin non posset fieri reparatio; spoliatus vero gratuitis, quae per gratiam naturalibus addita fuerant. Haec sunt data optima, et dona perfecta; quorum alia sunt corrupta per peccatum, id est, naturalia, ut ingenium, memoria, intellectus; alia subtracta, id est, gratuita, quanquam et naturalia ex gratia sint. Ad generalem Dei quippe gratiam pertinent. Saepe tamen hujusmodi fit distinctio, cum gratiae vocabulum ad speciem, non ad genus refertur. Corrupta est ergo libertas arbitrii per peccatum, et ex parte perdita, unde Aug. in Ench., cap. 30: Libero arbitrio male utens homo, et se perdidit, et ipsum. Cum enim libero arbitrio peccaretur, victore peccato amissum est et liberum arbitrium.
Abbreviated transcription (Latin):
st namq libtas triplex scilicet anecessi¬
tate.  peccato. amiseria: a necessitate &
ante peccatum. & post. eque liberum arbitrĩ¬
est. Sicut enim tc̃ cogi ñ potãt. ita nec modo.
Id̃oq uoluntas merito apud dm̃ iudicatur.
que semꝑ anecessitate libera est. & numquã
cogi potest. Ubi necessitas. ibi non est lib̾tas.
Ubi non est libertas. nec uoluntas: ce ileonec
meritum. hec lib̾tas: in omnib est tam inma¬
lis quam in bonis. Est alia lib̾̃tas. a pecc̃o seit
liberi eritis. hec lib̾tas a seruitute peccati li¬
berat. &e seruos iusticie facit. sicut econu̾so ser¬
uitus peccati liberos iusticie facit. Vnde apb̃.¬
Liberati apeccato: serui factiestis iusticie litẽ.
Cum seruieẽtis peccati. lib̃i fuistis iusticie hanc
&e se ꝑdidit. & ipsum. quia ꝑdita ẽ. ꝑ percatl̃
ub̃tas ñ anecessitate. s apecc̃o. Qui enimfacie¬

Expanded text:
st namque libertas triplex, scilicet a necessitate, a peccato, a miseria. A necessitate et ante peccatum et post aeque liberum est arbitrium. Sicut enim tunc cogi non poterat, ita nec modo. Ideoque voluntas merito apud Deum judicatur, quae semper a necessitate libera est, et nunquam cogi potest. Ubi necessitas, ibi non est libertas; ubi non est libertas, nec voluntas, et ideo nec meritum. Haec libertas in omnibus est, tam in malis quam in bonis. Est et alia libertas, a peccato, scilicet, liberi eritis . Haec libertas a servitute peccati liberat, et servos justitiae facit; sicut e converso servitus peccati liberos facit justitiae. Unde ApLiberati a peccato, servi facti estis justitiae. Et idem: Cum servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae. Hancet se perdidit, et ipsum; quia perdita est per peccatum libertas, non a necessitate, sed a pecc
Abbreviated transcription (Latin):
papa ad consulta bulgaroꝵ. Aquodam uideo
multos baptizatos assertus:& quid inde agen¬
dum sit consulitis. Hii ꝓfecto si innõie sc̃e tͥnita¬
q ẽ. ut scs̃ exponit ambrosiꝰ¬

Expanded text:
Papa ad Consulta Bulgarorum: A quodam Judaeo multos baptizatos asseritis, et quid inde agendum sit consulitis; hi que est, ut sanctus exponit Ambrosi
Abbreviated transcription (Latin):
Iincarnari potuerit. uł etiam modo pos¬
sit sane responderi pot̃. & potuisse olim et
posse nunc carnem sumere. ce hominem fieri
tã patrẽ quam spm̃ sc̃m. Sicut enim fuius
homo factus ẽ: ita pat̾ uł sp̃c sc̃s potuit &

Expanded text:
incarnari potuerit, vel etiam modo possit, sane responderi potest, et potuisse olim et posse nunc carnem sumere et hominem fieri, tam Patrem quam Spiritum sanctum. Sicut enim Filius homo factus est, ita Pater vel Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ic diligenter notandum est cum
dicat augustinus solum dm̃ uere
simplicem ẽẽ: cur dicat eundem multipli¬
citer dici. s hoc non ꝓpter diu̾sitatẽ acciden¬
tium uel partium dicit. s ꝓpt̾ diu̾sitatem
ac multitudinem nominum que de deo
dicuntur: que licet multiplicia sint. unũ
tam̃ significant. scilicet diuinam natura
Hec enim non ita accipiuntur cum de illa
incommutabili eternaq substantia in cõ¬
parabilit̃ simpliciore quam est animus
humanus dicuntur: quemadmodum cũ
de oreaturis dicuntur. Unde augustinꝰ
de illa simplici multiplicitate. uł multi¬
plici simplicitate dixeris. quo substantia
onis significetur. Humano autem animo
non hoc est eẽ. quod est fortem ẽẽ: aut pru¬
dentem aut iustum. Potest enim ẽẽ animꝰ:
& nullam istarum habere uirtutum. Qd̃

Expanded text:
ic diligenter notandum est, cum dicat Aug., solum Deum vere simplicem esse, cur dicat eumdem multipliciter dici? Sed hoc non propter diversitatem accidentium vel partium dicit, sed propter diversitatem ac multitudinem nominum quae de Deo dicuntur, quae licet multiplicia sint, unum tamen significant, scilicet divinam naturam. Haec enim non ita accipiuntur cum de illa incommutabili aeternaque substantia incomparabiliter simpliciore quam est humanus animus, dicuntur, quemadmodum cum de creaturis dicuntur. Unde Aug. de illa simplici multiplicitate, vel multiplici simplicitate dixeris, quo substantia ejus significetur. Humano autem animo non est hoc esse, quod est fortem esse, aut prudentem, aut justum; potest enim esse animus, et nullam istarum habere virtutum. 7. T
Abbreviated transcription (Latin):
tiam inloco faciat. Diuina gͥ sola eẽntia om̃i¬
no in localis et incircum scͥptibius ẽ. que nec lo¬
ois mouet᷑ aliquomodo scilicet uł det̾minatio¬
ne finita. uł dim̃sione suscepta: nec temꝑib.
ature: que ionge ẽ. acreatore. Uñ auoꝰ. suꝑ ge¬
nesu. Ds̃ inquit om̃ps. in commutabili etm¬

Expanded text:
tiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locis movetur aliquo modo, scilicet vel determinatione finita, vel dimensione suscepta: nec temporibuaturae, quae longe est a Creatore. Unde August. super Genes.: Deus, inquit, omnipotens incommutabili aet
Abbreviated transcription (Latin):
cieaturam corꝑalem: ut comotu naturas quas
condidit administret. Cum gͦ taie auquid a-¬
git. ñ debemus opinari eius scientiam sub¬
stantiam que ds ẽ. temꝑorib locisq muta¬
bilem. siue ꝑtemꝑa et loca mobilem: cumsit
ipse &e intior omnire: quia in ipso st̃ omnia.
ce ext̃ior. omnire. quia ipse est¬
quia ipse ẽ ante om̃ia: &e noui & nouior om̃ib.

Expanded text:
creaturam corporalem, ut eo motu naturas quas condidit administret. Cum ergo tale aliquid agit, non debemus opinari ejus substantiam qua Deus est, temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobilem, cum sit ipse et interior omni re, quia in ipso sunt omnia: et exterior omni re, quia ipse estquia ipse est ante omnia; et novior omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Dixi. idest deliberaui apud me qd̃
confitebor ae tu remisisti. Magna pietas
di: quod ad solam ꝓmissionem peccatũ
dimiserit. Uotum enimꝓ oꝑatione uidi¬
catur̃. Item auoꝰ. Dondum ꝓnuntiat: pro¬
mittit se ꝓnuntiaturum. & d̾s dimitait:¬

Expanded text:
a: Dixi, id est, deliberavi apud me quod confitebor, et tu remisisti. Magna pietas Dei, qui ad solam promissionem peccatum dimiserit! Votum enim pro operatione judicatur. Item Aug.: Nondum pronuntiat, promittit se pronuntiaturum, et Deus dimittit
Abbreviated transcription (Latin):
est meritum hominis ante grãm: Cum om̃e
bonum meritum nr̃m ñ innobis facit nͥ gr̃a e
Ex grã enim ut dictum est que p̃uenit &e sanar
arbitrium hominis. & ex ipso arbitrio ꝓciratur
ce hoc est primum bonum hominis meritum
Sicut ũbi grã ex fide uirtute. & hominis ar¬
bitrio generatur inm̃te motus quid̃a bonꝰ &
remunerabilis scilicet ipsum credere. Ita ex
caritate &e libero arbitrio alius quida motus
ꝓuenit. scilicet diligere: bonꝰ ualde: sic deretis
uirtutib intelligendum est &e isti bom motus
uł affectus merita sunt. & donadi: de quib
meremur. & ipsorum augm̃tationẽ. & alia
que consequent̃ hic & infuturo nobis appo-¬

Expanded text:
est meritum hominis ante gratiam, cum omne bonum nostrum meritum non in nobis facit nisi gratia? Ex gratia enim, ut dictum est, quae praevenit et sanat arbitrium hominis, et ex ipso arbitrio procreatuet hoc est primum bonum hominis meritum. Sicut, verbi gratia, ex fidei virtute et hominis arbitrio generatur in mente motus quidam bonus et remunerabilis, scilicet, ipsum credere; ita ex charitate et libero arbitrio alius quidam motus bonus provenit, scilicet, diligere, bonus valde; sic de caeteris virtutibus intelligendum est. Et isti boni motus vel affectus merita sunt, et dona Dei, quibus meremur et ipsorum augmentationem, et alia quae consequenter hic et in futuro nobis appo
Abbreviated transcription (Latin):
unt enim quedam que Cap̃.cxxui.
ex tempe de dõ dicuntur. eiq tem¬
poralit conueniunt sine sui mutatione. &
relatiue dicuntur scd̃m accidens. ñ quod
accidat deo. s quod accidit creaturis: ut
creator. dñs. refugium. datum uł donatum.
&e huius modi. De his auoꝰ. in .uͦ. libro de tͥnit.
ita ait. Creator relatiue dicitur ad creatu¬
ram: sic̃ dñs ad seruum. Item ñ moueat qd̃
sp̃c sc̃s cum sit coet̾nus patriet fulio. dicit᷑
tam̃ auquid ex temꝑe: ueluti hoc ipsum
qd̃ donatũ diximus. Nam sempit̾ne sp̃c ẽ
donum: temꝑalit̃ autem donatum. Et si do¬
minꝰ ñ dicitur nisi cum habere incipit ser¬
uum: etiam ista appellatio relatiua extẽpe
est dõ. Non enĩ sempit̾na creatura est:. cuiꝰ¬
ne cogamur etiam creaturam sempit̾nam

Expanded text:
unt enim quaedam quae ex tempore de Deo dicuntur, eique temporaliter conveniunt sine sui mutatione: et relative dicuntur secundum accidens, non quod accidit Deo, sed quod accidit creaturis; ut Creator, Dominus, refugium, datum, vel donatum et hujusmodi. De his Aug., in l. 5 de Trin., c. 13, ait: Creator relative dicitur ad creaturam, sicut Dominus ad servumsanctus, cum sit coaeternus patri et filio dicatur tamen aliquid ex tempore, ueluti hoc ipsum quod donatum ‹dicimus›. Nam sempiterne spiritus donum, temporaliter autem donatum. Nam etsi 'dominus' non dicitur nisi cum habere incipit seruum, etiam ista appellatio relatiua ex tempore est deo. Non emm sempiterna creatura est cuine cogamur etiam creaturam sempiternam
Abbreviated transcription (Latin):
de bonis coniugii que sint & qualit̃
coitum excusent: dicendum ẽ. Tria sunt pͥn¬
le bonum triꝑtitum ẽ. scił fides. ꝓles. sacra¬
m̃tum. In fide attenditur: ne post uinculũ
ꝓle: ut amanter suscipiat᷑ et religiose educet᷑.
Insacram̃to: ut conuigium ñ separet᷑: & di¬
missus uł dimissa nec causa ꝓlis alteri con¬

Expanded text:
de bonis conjugii quae sint, et qualiter coitum excusent dicendum est. Tria sunt prinle bonum tripartitum est, scilicet, fides, proles, sacramentum. In fide atter; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose doceatur; in sacramento ut conjugium non separetur, et dimissus aut dimissa nec causa prolis alteri con
Abbreviated transcription (Latin):
ne satisfactionis. ueniam habet. Nec ideo
quisqmͣ putet. quirẽ auenã iniuste abstu¬
lit quam reddere pot̾. de illo peccato peni¬
tere. ac ueniam consequi: nisi restituat ab¬
latum. Quam dui enim res ꝓpter quam
peccatum ẽ ñ redditur. sireddi potest. ñ
agitur penitentia s fingitur. O¬

Expanded text:
nae satisfactionis, veniam habet. Nec ideo nae satisfactionis, veniam habet. Nec ideo quisquam putet, qui rem alienam injuste abstulerit quam reddere potest, de illo peccato poenitere ac veniam consequi, nisi restituat ablatum. Quamdiu enim res propter quam peccatum est, non redditur si reddi potest, non agitur poenitentia, sed fingitur.
Abbreviated transcription (Latin):
corrigit. Iua uͦ scelus corrigit: que odium
commissi criminis & committendi cum
desidio satisfaciendi affeit. Iudas enim
penituisse legitur. sine assecutione uenie:
quia tau penitentia ñ correxit crimen. Uñ¬
ieꝵ. Nich iude ꝓfuit egisse penitentiam:
ꝑ qua scelus corrigere non potuit. Si qͣndo
frat᷑ sic peccat infratrem ut emendare
ualeat quod peccauit: pot̾̃ ei dimuti.
Sinautem ꝑmanent oꝑa: frusta uot as¬
sumitur penitentia. hoc ẽ quod de eo¬
dr. & oratio eius fiat in peccatum: ut ñ so¬
lum emendare nequiuerit ꝓditionis ne¬
fas . s. ꝓprii homicidii scelus addid̃it. Ca¬
ue qualiter intelligas ulud. ut emendare
ualeat. quod peccauit: & c̃ Non enim em̃¬
datio hic intelligenda ẽ. rei dẽpte recom¬
pensatio: s delicti ex ꝓbratio &e abhomina¬
tio. cum satisfactionis desidĩo: demit eñ
in iuste quis alicui quod restituere ñ ualet.
ut oculum uł uitam & huiꝰmodi: & tam̃
si penituerit peccati cum amore condig¬

Expanded text:
corrigit. Illa vero scelus corrigit, quae odium 328 commissi criminis et codesiderio satisfaciendi affert. Judas enim poenituisse legitur, sine assecutione veniae, quia tali poenitentia non correxit crimen; unit . Nihil profuit egisse poenitentiam, per quam scelus corrigere non potuit. Si quando sic frater peccat in fratrem, ut emendare valeat quod peccavit, potest ei dimitti: sin autem permanent opera, frustra voce assumitur poenitentia. Hoc est quod in  oratio ejus fiat in peccatum, ut non solum emendare nequiverit proditionis nefas, sed proprii homicidii scelus addiderit. Cave qualiter intelligas illud: Ut emendare valeat quod peccavit, etc. Non enim emendatio hic intelligenda est, rei demptae recompensatio, sed delicti exprobratio et abominatio, cum satisfactionis desiderio. Demit enim injuste quis alicui quod restituere non valet, ut oculum, vel vitam et hujusmodi; et tamen si poenituerit peccati, cum amore condig
Abbreviated transcription (Latin):
ulud etiam notandum est quod non soli turo
p̃ceptum uideturesse datum: cum ipsa muli¬
er testetur sibi etiam eẽ mandatum. dicens p̾e¬
pit nobis ds & cetã. Supratam̃ legitur antefac¬
tam mulierem dm dixisse uiro. De ligno scien¬
tie bom ae mal ne comedas: ñ dixit ne come¬
datis. fortẽ quia facturus erat mulierem sic p̃
datum: quia mulier que subiecta uiro fuit. ũ
nisi mediante uiro diuinum debuit acciꝑe
mulieres: domi uiros suos int̾rogent. Si quert̃
quomodo loqui potuerunt itł ioquentemin¬
telugere qui ñ didicerant int̾ loquentes crel¬
fecerat. qui possent loqui & discere ab alus¬

Expanded text:
lud etiam notandum est, quod non soli viro praeceptum videtur esse datum, cum ipsa mulier testatur sibi etiam esse mandatum, dicens: Praecepit nobis Deus, etc. Supra tamen legitur, ante factam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non dixit ne comedatis. Forte quia facturus erat mulierem de virodatum; quia mulier quae subjecta viro fuit, non nisi mediante viro divinum debuit accipervoluerint, domi viros suos interrogent. Si quaeritur quomodo loqui potuerunt, vel loquentem intelligere, qui non didicerant inter loquentes crefecerat qui possent loqui, et discere ab al
Abbreviated transcription (Latin):
uidam tamen de ingemo suo p̃sum̃¬
tes. dicunt illam generationẽ posse
intelligi et alia huiusmodr: inherentes illi
auctoritati ieronimi suꝑ eccł̃iasten. Insacris
scripturis. quis sepissime non ꝑ impossibi¬
li s ꝓ difficili ponitur. Vt ibi. Generationem
euis quis enarrabit: S hoc non dixit iero¬
nimus. ideo quod generatio filii eterna plene
intelligi uel explicari possit aquoqũa morta
potest. Quidam tam̃ hoc accipiunt dictum:
de temꝑali xp̃i generatione.
Utrum debeat
dici semꝑgignit᷑. uł semꝑ genitꝰ ẽ. filiꝰ Cap̃ .xxxii.

Expanded text:
uidam tamen de ingenio suo praesumentes dicunt illam generationem posse intelligi, et alia hujusmodi; inhaerentes illi auctoritati Hieron. super Ecclesiastem: In sacris Scripturis, quid saepissime non pro impossibili, sed pro difficili ponitur, ut ibi: Generationem ejus quis enarrabit? Sed hoc non dicit Hieron., ideo quo generatio Filii aeterna plene intelligi vel explicari possit a quoquam mortai potest; quidam tamen hoc accipiunt dictum de temporali Christi generatione. 10. Utrum debeat dici, semper gignitur, vel semper genitus est Filius? Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ dicitur ingenitus: hic ostenditur qd̃ ñ
sit filius s genitus et ingenitus. commode
dicuntur. filius autem: latine dicitur.
tur. S ut dicatur in filiꝰ: non admittit lo¬
quendi consuetudo. Nil tam̃ intellectui de¬
mitur. si dicat᷑ ñ filius: queadmodũ etiam
sidicatur non genitus. ꝓ eoquod dr ingenitꝰ.
nil aliud dr. Ideo non est in reb consul̃andũ
quidem uł sinat uel ñ sinat diciusus sermo¬
nis nr̃r: S qͥs rerum ipsarum intellectꝰ eluce¬
at. Nõngͦ iam tantum dicamus ingenitum.
s etiam ñ genitum: quod tm̃ ua ¶ Qd̾ tm̃ualet¬
̃ filium: negatiua porro parti genitus. &

Expanded text:
od dicitur ingenitus, hic ostenditur quod non sit Filius, sed genitus et ingenitus commode dicitur, Filius autem Latine dicitur. Sed ut dicatur Filius, id non admittit loquendi consuetudo; nihil tamen intellectui demitur si dicatur non Filius: quemadmodum etiam si dicatur non genitus, pro eo quod dicitur ingenitus, nihil aliud dicitur. Ideo non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam jam tantum dicamus ingenitum, sed etiam non genitum, quod tantum valetFilium? Negativa porro particula
Abbreviated transcription (Latin):
que tantum fuius ẽ. qd̃ uidet᷑ a similiposse
ꝓbari. Si enim pat̃ diligit amore qui ab ipso ꝓ¬
cedit: cur ñ et sapientia uł intelugentia quam
genuit sapit uł intelligit: hanc questionẽ
urgere uidetur. ut ait ausꝰ in uͦii .li. de trinit̃.
sapientiam. Ubi queritut utrum ita sit pat̃
sapientie et uirtutis sue. ut bac sapientia sa-¬
piens sit quam genuit. & hac uirtute potens
quam genuit. s absit ut ita sit. quia si hocẽ
ibi eẽ. quod ẽ. sape. ñ ꝑ ulam sap̃iam qua ge¬
nuit sapiens est pater. Aloqum ñ ipsa ab il

Expanded text:
se probari. Si enim Pater diligit amore qui ab ipso procedit, cur non et Sapientia vel Intelligentia quam ipse genuit, sapit, vel intelligit? Hanc quaestionem urgere videtur, ut ait Aug. in lib. 6 de Trin.Sapientiam. Ubi quaeritur utrum ita sit Pater Sapientiae et Virtutis suae, ut hac Sapientia sapiens sit quam genuit, et hac Virtute potens quam genuit. Sed absit ut ita sit, quia si hoc est ibi esse quod sapere, non per illam Sapientiam quam genuit sapiens dicitur Pater; alioquin non ipsa ab i
Abbreviated transcription (Latin):
liatio. quare solus filius dicitur mediator:
Nam de patre legitur qd̃ reconciliauit sibi
ñ d̾r mediator: Quia nec medius ẽ. int̾ dm̃ ce
homines: nec inse habuit illa duo sacram̃ta.
quoꝵ fide & imitatione iustificemur. idẽ. re¬
conciliem᷑ dõ. Reconciliauit gͦ nos dota tͥnitaᷤᷤ
uututis usu scit. dum peccata delet s fuliꝰ solꝰ
impletione obedientie: in quo patrata sunt
scđm humanam naturam. ꝑque credentes
ce imitantes iustificantur.

Expanded text:
liatio, quare solus Filius dicitur Mediator? liatio, quare solus Filius dicitur Mediator? Nam de Patre legitur quod reconciliaverit sibi non dicitur Mediator? Quia nec medius est inter Deum et homines, nec in se habuit illa sacramenta, quorum fide et imitatione justificamur, id est, reconciliamur Deo. Reconciliavit ergo nos tota Trinitas virtutis usu, scilicet, dum peccata delet: sed Filius solus impletione obedientiae, in quo patrata sunt secundum humanam naturam, per quae credentes et imitantes justificantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sic reconciliaũit ꝓp̃t ut inciꝑet amare qͦs o¬
derat. sic̃ reconciliat᷑ inimicꝰ iniico. ut dein¬
de sint amici. qͥ ante se od̾ant: s iam nos dili¬
gentidõ reconciliati sumꝰ. Non enim ex quo
ei reconciliati sumꝰ ꝑ sanguinẽ filii nos cepit
diugẽ. s ante mundum: priusqͣm nos aliquid
eẽmus. Ouomodo gͦ diligenti nos d̃o sumus
reconciuliati ꝓpt̃ peccatum. cumeo habebamꝰ
inimicitias. qui habebat erga nos caritatem:
etiam cũ inimicitias exercebamus ad u̾sus
cum. oꝑando inquitatem. Ita g̃ mimici era¬
mus do. sicut iusticie sunt inimica peccata:
& idõ remissis peccatis tales inimicitie fini-¬
untur. & reconciliant᷑ iusto. quos ipse iusti¬
ficat. xp̃c̃ gͦ dicitur mediator eoquod mediꝰ
int̾ dm a homines. ipsos reconciliat d̃o. Re.¬
conciliat autem dum offendicula hominũ
tollit aboculis di. idest dum peccatadelet:
quib d̃s offendebatur. & nos inimici eius era¬
mus s cum peccata deleat. ñ solum filiꝰ s. & pat̾

Expanded text:
sic reconciliaverit Christus, ut inciperet amare quos oderat, sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici qui ante se oderant; sed jam nos diligenti Deo reconciliati sumus. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii nos coepit diligere, sed ante mundum, priusquam nos aliquid essemus. Quomodo ergo nos diligenti Deo sumus reconciliati? Propter peccatum eum eo habebamus inimicitias, qui habebat erga nos charitatem, etiam cum inimicitias exercebamus adversus eum, operando iniquitatem. Ita ergo inimici eramus Deo, sicut justitiae inimica sunt peccata; et ideo dimissis peccatis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliamur justo, quos ipse justificat. Christus ergo dicitur Mediator, eo quod medius inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata delet, quibus Deus offendebatur, et nos inimici ejus eramus. Sed cum peccata deleat non solus Filius, sed et P
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur uiditii sententia: s ñ ẽ ꝑspicuũ
id explicare. Non enim scriptura aꝑte diffinit.
maledicti: anuirtute iudicis ita fiat conscien¬
tus singuloꝵ attestantib ut modo dicitur fu¬
turum: ut uidicis potentiȩ: effectus. ipsius dic.
menda płimi putant quã ũbis: quia apłs
inmom̃to &e mnictu oculi mysteriũ consũman¬
dum tradit. S illud ad resurrectionis statum
tantum referunt. ñ ad iuditiũ. qui iuditii sen¬
tentiam & malor. increpationes. & p̃conia ũbi

Expanded text:
dabitur judicii sententia? Sed non est perspicuum id explicare. Non enim Scriptura aperte definit nedicti, et: Ite, maledicti; an virtute judicis ita fiet, conscientiis singulorum attestantibus, ut modo dicitur futurum ut judicis potentiae effectus ipsius dictimenda plurimi putant quam verbis, quia Apostolus in momento et in ictu oculi mysterium consummandum tradit. Sed illud ad resurrectionis statum tantum referunt, non ad judicium, qui alii judicii sententiam, et malorum increpationes, et bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
eundemq ñ dĩ defectione. s hominis assũp-¬
tione ꝓfitemur: & informa dĩ ꝑ naturãdiui.¬
nam. & informa serui ex conceptione sp̃c scĩ
fuit habitus ille tantum. ñ hominis. s. ut ho¬
diũsos positas sententias: & ꝓsingulis inducta
testimonia
niis intelligentias p̃positarũ locutionũ exeqͥt᷑
scd̃m singulas sententias. & priꝰ scd̾m primã.

Expanded text:
Dei defectione, sed hominis assumptione, profitemur et in forma Dei per naturam divinam, et in forma servi ex conceptione Spiritus sfuit habitus ille tamen hominis, sed ut hodiversos positas sententias, et pro singulis inducta testimonia.NIIS, INTELLIGENTIAS PROPOSITARUM LOCUTIONUM EXEQUITUR SECUNDUM SINGULAS SENTENTIAS, ET PRIUS SECUNDUM PRIMAM.
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ hominem factum:. nontam̃ in hoc qd̃ fa¬
ctum est. conũsum atq mutatum: S carne
ut carnalib congruent appareret indutũ:
ltasane factum ut ibi sit ñ tantum ũbum
dĩ & hominis caro. s etiam rationalis hoĩs
anima: atq hoc totum. & d̃s dicatur ꝓpter
dm̃. & homo ꝓpt̃ hominem. Quod si difsicile
intelligitur mens fide purgetur: apeccatis
aostinendo. & bona oꝑando. Difficilia enĩst̃
hẽc. Idem uili. de fide ad pectum. Ds filiꝰ cum¬
uerus & plenus. In eo uetus: quia ueram habet
d̃s ille humanam naturam. In eo plenus: qͥa
&e carnem humanam suscepit. & animam
rationalem. Item. Non aluid fuit illa dei sũ¬
mi exinanitio: nisi forme seruilis. idẽ na¬
forma. quia utraq uera &e plena ẽ in xp̃o suba:¬

Expanded text:
id est, hominem factum; non tamen in hoc quod faid est, hominem factum; non tamen in hoc quod factum est, conversum atque mutatum; sed carne, ut carnalibus congruenter appareret, indutum. Ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima. Atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum, et homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur a peccatis abstinendo, et bona operando; difficilia enim sunt haec. Idem in lib. de Fide ad Petrum, cverus et plenus. In eo verus, quia veram habet Deus ille humanam nia carnem humanam suscepit et animam rationalem. » Item. « Non aliud fuit illa Dei sumi exinanitio, nisi formae servilis, id est naforma, quia utraque vera et plena est in Christo sub
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ conũsus aut transmutatus in hominen
amissa in commutadiu stabuitate .s in fimilł¬
tudine hominum factus est. ipse susceptor
uerum hominẽ suscipiendo: ce habitu inũe¬
tus ẽ ut homo. idẽ habendo hominẽ ĩuentꝰ
quib in homine apparuit. Qõ autẽ dicit ut
homo: uĩtatem expͥmit: nomine gͦ habitus
satis significauit apłs. qualit̃ dixerit. In si.¬
militudine hominum factꝰ. quia nontraũ¬
sigurationem hominem s: habitu factus ẽ.
cum indutus est hominem: quem sibi unienꝰ
quodammͦ atq conformans. immortalitati e¬
ternitatiq sociaret. Nongͦ oportet intelligi
mutatum ẽẽ ũbum susceptione hominis. sic̃
nec m̃bra ueste induta mutantur: quamuis
illa susceptio in effabilit̾ susceptum suscipi¬
enti copularẽt. his ũbis innuere iudetur asꝰ.¬
aꝑte: dm̃ dici factum hominem scd̃m habi¬
tum qui etiam ipsius incarnationis modũ
facta sit: ipsum ũbum dĩ dico carnem factum

Expanded text:
neque conversus aut transmutatus in hominem neque conversus aut transmutatus in hominem amissa incommutabili stabilitate, sed in similitudinem hominum factus est ipse susceptor, verum hominem suscipiendo habitu inventus est ut homo, id est, habendo hominem inventus quibus in homine apparuit. Quod autem dicit ut homo, veritatem exprimit. Nomine ergo habitus satis significavit Apostolus qualiter dixerit in similitudinem hominum factus, quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret. Non ergo oportet intelligi mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur: quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. His verbis aperte innuere videtur August. Deum dici factum hominem secundum habitum. Qui etiam ipsius Incarnationis modum ncarnatio quomodo facta sit, ipsum Verbum Dei dico carnem factum,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ hoc inter est. quia quedam eoꝵ que accid̃t
uł accedunt ut habitum faciant ñ mutant᷑ s
ipsa mutant. in se integra & inconcussa ma¬
nentia: sic̃ sapientia accedens homini. ñ ipsa
mutatur. s hominem mutat: quẽ de stulto
sapientem facit. Ouedam uero sic accedunt uł
accidunt ut mutent &e mutentur: ut cibꝰ qui
amiitens speciem suam in corpus u̾titur: e noᷤ
ciborefecti. ab exilitate atq langnore inrobur
atq ualentiam mutamur. Tertium genus ẽ
cũ ea q̃ accułt uł accedt. nec mutant ea quib
accidunt. nec abeis ipsa mutantur.: Sic̃ anulꝰ
positus indigito: quod genus rarissime repꝑit᷑
natura. s aliam spetiẽ &e formam accipiunt.
ut est uestis. que deiectaatq deposita ñ habet
eam formam quam sumit induta. Indutaem̃
am̃bris accipit formam: quam ñ habebat
exuta. Qd̾ genus congruit huic comparatiõ
mam suammutans. s formam serui accipieꝰ

Expanded text:
tamen hoc interest, quia quaedam eorum quae accidunt tamen hoc interest, quia quaedam eorum quae accidunt vel accedunt, ut habitum faciant non mutantur, sed ipsa mutant in se integra et inconcussa manentia; sicut sapientia accedens homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt vel accidunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittens speciem suam in corpus vertitur, et nos cibo refecti, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea quae accidunt vel accedunt, nec mutant ea quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur, sicut annulus positus in digito; quod genus rarissime reperitunatura, sed aliam speciem et formam accipiunt; ut et vestis, quae dejecta atque deposita non habet eam formam quam sumit induta. Induta enim membris accipit formam quam non habebat exuta; quod genus congruit huic comparationi. mam suam mutans, sed formam servi accipiens;
Abbreviated transcription (Latin):
ce isti desuo influete uideant̃ testimonis¬
imediũ ꝓdudis. quod dicunt confirmant.A¬
it emimas̾. inli. de grã nouitestam̃ti. Sĩc ñau¬
getur numerus ꝑsonarum cum caro accedit
anime ut sit unus homosis ñ argetur nuimerꝰ
ꝑsonarum. cum homo acedit ubs ut sit unus
ꝙ d̃s homo ut intelligamus huiꝰ ꝑsone singu¬
laritatem: ñ ut suspicemur in carñe mutatam
tendit d̾m dici factum ẽe hominẽ. ut eẽ hoem
scd̃m habitum: ili. lxxx.iiii. questionũ ita inqui¬
ens. Quitismodis habitum dicimꝰ. uł habitũ
animi sicut discipline ꝑceptionem usu firmatã:
uł habitum corꝑis. sic̃ dicimus alium alio uali
dantur extrinsecus. ut cũ dicimus aliquem ue¬
situm. calciatum. & huiusmodi. In quib om̃ib
generib manifestum est in ea re dici habitum
que accidit uł eẽ alicur. itaut eam possit et am
ñ habere: hoc autem nom̃ ductum ẽ. ab ilo uer¬
bo: qd̃ est habere. Habitus gͦ in ea redicitur que
nobis ut habeatur accidit uł accedit. Herump¬

Expanded text:
e suo sensu influere videantur, testimonimedium productis quod dicunt confirmant. Ait enim August., in lib. de Gratia novi Testamenti: Sicut non augetur numerus personarum, cum caro accedit animae ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum, cum homo accedit Verbo, ut sit unus s homo, ut intelligamus hujus personae singularitatem, non ut suspicemur in carnem mutatam tendit Deum dici factum esse hominem, vel esse hominem secundum habitum in lib. 83 Quaestionum, ita inquiens, q. 73: Multis modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicut disciplinae perceptionem usu firmatam; vel habitum corporis, sicut dicimus alium alio validdantur extrinsecus, ut cum dicimus aliquem vestitum vel calceatum, et hujusmodi. In quibus omnibus generibus manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit vel accedit alicui, ita ut eam possit etiam non habere. Hoc autem nomen ductum est ab illo verbum quod est habere. Habitus ergo in ea re dicitur, quae nobis ut habeatur vel accidit vel accedit. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. Cum cẽt ꝑseipsum inuisibilis. uisibił
in homine apparuit. quẽ de femina suscipe
dignatus est. Item in eode. Nos xp̃m dominũ.
uisibuit̾ iniisibilem hominib apparuisse.
Impso int̾ homines conũsatum fuisse in ipõ
abhominib humana ꝑtulisse imipso hoĩes
docuisse. Hylarius quoq inxͫ. l. de trinit̃¬

Expanded text:
 per se ipsum inuisibilis, uisibilis in homine adparuit. quem de femina suscipere dignatus eipso visibiliter invisibilem hominibus apparuisse, in ipso inter homines conversatum fuisse, in ipso ab hominibus humana pertulisse, in ipso homines docuisse. » Hilarius quoque in libro De Trinit
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ordines. in quib nullatenꝰ
cõntrahi pot̾ coniugiũ: et si int̾cesserit co¬
pula. fit diuortium. ut sac̾dotũ. Diaconatꝰ.
Subdiaconatꝰ. In aliis uͦ ꝑmittit᷑ sortiri
coniugium: nͥ religionis habitũ sũpserint.

Expanded text:
quidam ordines in quibus nullatenus potest contrahi Conjugium; et si intercesserit copula, fit divortium; ut sacerdotium, diaconatus, et subdiaconatus. In aliis vero permittitur sortiri conjugium, nisi religionis habitum su
Abbreviated transcription (Latin):
largitate atq ub̃tate ꝑfundens omnes cre¬
aturas ꝓcaptu earum. Itaq uia tria ce ase
inuicem det̾minari uidentur: et inse infi¬
nita sunt. Ouiuidet hoc uł exparte. uł ꝑ
speculum. et inengmate gaudeat cogno¬
scens dm̃: &e grãs agat. Oui uͦ non uidet ten¬
dat ꝑ pietatem ad uidendum. non ꝑcecita¬
tem ad calumniandum: qm̃ unus ẽ. deus.
s tam̃ trintãs. Ecce habes qͣlit̃ Od̾ñmͦ illa¬
ũba hylarii p̃missa accipienda ũba hylarii.¬
sint. licet tante sint ꝓfundita s explana¬
tis ut etiam adhibita expositiotio suꝑ his¬
ne uix auquatenus ea intelli. auõi obscu¬
gere ualeat humanꝰ sensus: cũ rissima est.¬
&e ipsa eorum explanatio quam hic auoꝰ.
edidit. plurimum inse habeat difficulta¬
tis & ambiguitatis.
Od̾ scd̾m hanc expositio¬
nẽ ñ distingunt᷑ ibi ꝓprietates ꝑsonaꝵ tres.

Expanded text:
largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum. Itaque illa tria et a se invicem determinari videntur, et in se infinita sunt. Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum in aenigmate, gaudeat cognoscens Deum, et gratias agat. Qui vero non videt, tentem fidei ad videndum, non per caecitatem ad calumniandum; quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas. Ecce habes qualiter verba Hilarii praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam hic Aug. edidit, plurimum in se habeat difficultatis et ambiguitatis. 5. Quod secundum hanc expositionem non distinguuntur ibi proprietates personarum tres.
Abbreviated transcription (Latin):
timenus patiꝑicla carnis. uł ꝑdere bona
mundi: ꝓpt̃ qd̾ delinquimus: hic timor maiꝰ
est. qui in pͥmo gradu cũ mundo deseritur.
ce penas mecuit. & timore fac̃ quicqͥd bonifac̃
ñ timore amittendi et̃numbonũ. qd̃ ñ amat:
s timore patiendi malum qd̾ formidat. Non
timet ne ꝑdat amplexꝰ pulchertimi sponsi. s
timet ne mittatur ingehennã. Bonus ẽ iste
timor &e utilis. licet insusfitiens: ꝑ quẽ fit
paulatim consuetudo iusticie. &e succedit ini-¬
tialis timor Quando incipit qd̾ duram erat
amari: &e sic incipit excludi seruius timor a
caritate: & succedit deinde timor castus. siue
amicalis: Quo timemus. ne sponsus tardet.
ne discedat. ne offendamus ne eo careamus.
Tunor iste: de amore uenit ille quide seruilis. ẽ
utilis. s ñ ꝑmanens in et̾num: ut iste timor di-¬
uinus. comes est ꝑ om̃s gradus.

Expanded text:
timemus pati pericula carnis, vel perdere bona mundi, propter quod delinquimus. Hic timor malus est, qui in primo gradu cum mundo deseritur; et poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor et utilis, licet insufficiens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, succedit deinde timor castus sive amicabilis; quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus. Timor iste de amore venit. Ille quidem servilis est utilis, sed non permanens in aeternum; et iste timor divinus comes est per omnes gradus.
Abbreviated transcription (Latin):
ce uiri scĩdent uł possint dare aliis
sp̃m sc̃m. Quem sialiis dant. cum eius do¬
natio supra sit dicta ꝓcessio: udet᷑ ab eis
nec dare possint. Unde augꝰ . in xu.li. de tri¬
nitate. Non aliq̃uis discipłorum xp̃i dedit
sp̃m sc̃m. Orabant quippe ut ueniret in eoᷤ
quib manum imponebant: non ipsi eum
dabant. Ouem morem in suis p̃positis etiã
nunc seruat eccłia. Deniq ce symon maguᷤ
offerens apłis pecuniam. non ait. Date &
accipiat sp̃m sc̃m. Quia nec scriptura suꝑiꝰ
dixerat. Uidens autem symon quia apłi

Expanded text:
 viri sancti dent vel possint dare aliis Spiritum sanctum. Quem si aliis dant, cum ejus donatio supra sit dicta processio, videtur ab eis nec dare possint. Unde egregius doctit: Non aliquis discipulorum Christi dedit Spiritum sanctum. Orabant quippe ut veniret in eos, quibus manum imponebant, non ipsi eum dabant: quem morem in suis praepositis, etiam nunc servat Ecclesia. Denique et Simon Magus offerens apostolis pecuniam, non ait: Date et accipiat Spiritum sanctum . Quia nec Scriptura superius dixerat: Videns autem Simon, quia apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
posuerunt in baptismo iohannis. & patrẽ ce fili¬
um ae sp̃m scm̃n credebant. ñ post baptizati suert̃.
s impositione manuum ab apostols suꝑ eos
facta. sp̃m scm̃ recepunt. Alii uͦ qui ñ ita credebant.
mine. Istigͦ quia nec in xp̃i nomine. nec cum fide¬
sp̃c scĩ baptizatifuerant: ñ potuerunt accipere
xp̃i nec iteratum ẽ in his baptisma. s nouatum.¬

Expanded text:
aptismo Joannis, et Patrem et Filium et Spiritum sanctum credebant, non post baptizati fuerunt, sed impositione manuum ab apostolis super eos facta, Spiritum sanctum receperunt. Alii vero qui non ita credebant. mine. Isti ergo, quia nec in Spiritus sancti baptizati fuerunt, non potuerunt accipere n nomine Jesu Christi, nec iteratum est in his baptisma, sed novatum.
Abbreviated transcription (Latin):
bimus quo fruemur. hic autem duminspe
ambulamus. fruimur quidem: s non adeo
iam beati sunt qͦ ce nõ frui desideramus: c&e qͣntũ
inhac uita iamfruimur. uł ꝑ speculum uł ineni¬
ginate. tanto niãm ꝑegrinationem. & tolerabi¬
lius sustinemus. &e ardentius finire cupimus.
etiam inhac uita. non tantum ha minatio.¬
bet gaudium spei. s etiam rei: qͥa iam delecta¬
tur in eo quod diligit: & ita iam remaliqua¬
tenus tenet. Constat gͦ: quia deo debemus
ꝑuenias. De hoc idem ait in libro de doctrina
gimus ꝓpt̾ se. & eare nobis fruendum ẽe tantũ:
qua efficimur beati. Cet̾is uero: utendum. fre¬
quent̃ tam̃ dicitur. frui. cumdelectatione uti.
Cum enim ad est quod diligitur: etiam delec¬
tationem secum gerit: si tam̃ ꝑ eam tnͣsieris.
ce ad illud ubi ꝑmanendum est. eam retuleris.
uteris ea ce abusiue. non ꝓprie. diceris frui. Si
uͦ inheseris. atq ꝑmanseris. finẽ in eaponeis
leticie tue tunc uere &e ꝓprie frui dicendus es:¬

Expanded text:
bimus quo fruemur; hic autem, dum in spe ambulamus, fruimur quidem, sed non adeo jam beati sunt, quo et nos frui desideramus; et quantum in hac vita jam fruimur, vel per speculum, vel in aenigmate, tanto nostram peregrinationem, et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. etiam in hac vita, non tantum habet gaudium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quod debemus pervenias. De hoc idem ait in lib. 1 de Doct. chgimus propter se, et ea re fruendum nobis esse tantum qua efficimur beati; caeteris vero utendum . Frequenter tamen dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transieris, et ad illud ubi permanendum est eam uteris ea, et abusive, non proprie, diceris frui. Si vero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc vere et proprie frui dicendus es:
Abbreviated transcription (Latin):
uic uero etiam id contrarium uide-¬
tur quod hylarius ait: in quarto
tum habet filius: &e geniti honoris ammi¬
ratio. in honore generantis est. Cum ergo
filius eẽntiam habeat. tota enim in eo
est diuina eẽntia: uidetur quod ipsa eẽn-
ta est. non tenere naturam. Nec enim ali¬
ud quam deus subsistit:¬
Ouod non aliunde qũa Hati¬
ꝓfectam ex natura: ceita
uidetur ex his uerbis
atq p̾dictis. natura dei ce genita &e genuis-¬
se. Quod aꝑtius dicit in libro nono de
trinitate. Nõs inquit unigenitum deũ
informa seruimanentem. in natura dei
mansisse ꝓfitemur. nec unitatem forme
seruilis innaturam diume unitatis re¬
fundimus. nec rursum corporali insinua¬
tione patrem infilio p̃dicamus. sed ex eo
eiusdem generis genitam. naturã natura¬

Expanded text:
uic vero etiam id contrarium videtur, quod Hilarius ait in. lib. 4 tum habet Filius; et geniti honoris admiratio in honore generantis est. Cum ergo Filius essentiam habeat tota enim in eo est divina essentia, videtur quod ipsa divina essentita est non tenere naturam, nec enim aliud quam Deus subsistitquod non aliunde quaectam ex natura; et ita videtur ex his verbis atque praedictis natura Dei et genita, et genuisse. Quod apertius dicit in lib. 9 de Trin. Nos, inquit, unigenitum Deum in forma Dei manentem, in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, natura
Abbreviated transcription (Latin):
uic questiom cum alcitudinem nimie ꝓ¬
funditatis contineat. id soium responde¬
mus. qd̾ abꝰ significare uidetur: scilicet qd̃ pa¬
t̃&e suius se diligant &e untatem seruent ñ
solum eẽntia sua. s. suo dono ꝓprio. quod licet
supͣpositum sit. itãre tam̃ nonpiget: quia sic
expedit. Ait gͦ ini.uͦi .li. de trinit̃. ita. Manifes¬
tum ẽ. qđ ñ anquis duorum ẽ. quo ut̃q comun-¬
gitur. quo genitus agignente diligatur. genera¬
toremq suum diligat sint ꝙ ñ participatione
sed sua eẽntia. neq dono suꝑioris alicuiꝰ. s suo
ꝓpͥo seruantes unitatempacis. Ecce hic dicit¬

Expanded text:
uic quaestioni, cum altitudinem nimiae profunditatis contineat, id solum respondemus, quod Aug. significare videtur, scilicet quod Pater et Filius se diligant, et unitatem servent, solum essentia sua, sed suo dono proprio; quod licet supra positum sit, iterare tamen non piget, quia sic expedit. Ait ergo Aug. in lib. 6 de Trin., cap. 5, itum est quod non aliquis duorum est quo uterque conjungitur, quo genitus a gignente diligatur, generatoremque suum diligat, sintque non participatione, sed essentia sua, neque dono superioris alicujus, sed suo proprio servantes unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tendunt: quoꝵ gaudia p̾t contemplari ñ pos¬
sunt᷑. De chaos int̾ bonos ꝙ malos. Cap̃ celxxxu.
ed cũ scĩ malos intorm̃tis uideant ñ ne
aliqua compassione erga eõs mouentur
Tonne eos de torm̃tis lib̾ari cupiunt: Recole
illud euangłicum qd̾ abrabam diuiti respondit
lnt̾ nos & uos magnum chaos firmatum est
ut hii qui uolunt hinc transire aduos non
possint. neq inde huc transmeare. Quod est
illud chaos int̾ bonos & malos: ĩhinc uisticia.
inde iniquitas: que nullattnus sociari ualent:
adeo enim sc̃i dĩ iusticie ad dicti sunt ut nulla
compassione ad repbos transire uelteutt ꝓ cis
tansire ad illos si non possunt: Quia si dei iusti¬
cia admiteret: ñ fieret molestia uberatio illoꝵ.
Ut ita dicuntur uelle & ñposse: non quia uelint
intorm̃tis ut eos lib̾ent s. ñ possunt: quia uistoꝵ
anime & siinnature sue bonitate mischam¬

Expanded text:
tendunt, quorum gaudia post contemplari non possunt. sancti malos in tormentis videant, nonne aliqua compassione erga eos moventur? nonne eos de tormentis liberari cupiunt? Recole illud evangelicum quod Abraham diviti respondits chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos non possint, neque inde huc transmeare. Quid est illud chaos inter bonos et malos, nisi hinc justitia, inde iniquitas, quae nullatenus sociari valent? Adeo enim sancti Dei justitiae addicti sunt, ut nulla compassione ad reprobos transire valeant, nulla e volunt aliqui transire ad illos, sed non possunt? Quia si Dei justitia admitteret, non fieret eis molesta liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non quin tormentis ut eos liberent; sed non possunt, quia justorum animae, etsi in naturae suae bonitate mis
Abbreviated transcription (Latin):
posse mori & posse ñ mori. Et h fuit pͥma hũani
corꝑiᷤ ĩ mortalitas scit. posse ñ mori. In scđ̾o uͦ
statu. post peccatum scilicet. habuit posse
mori. & ñ posse non mori: quia in hoc statu mo¬
riendi est necessitas. In t̾cio statu habebit
posse non mori. et ñ posse morr: quia ad illũ
statum ꝑtinet moriendi impossibilitas: qd̃ ex
grã erit. ñ ex natura. In pͥmo statu fuit corpꝰ
hominis animale: i dest egens alimoniis cibo¬

Expanded text:
posse mori, et non posse mori. Et haec fuit prima humani corporis immortalitas, scilicet, posse non mori. In secundo vero statu, post peccatum, habuit posse mori, et non posse non mori, quia in hoc statu moriendi est necessitas. In tertio statu habebit posse non mori, et non posse mori, quia ad illum statum pertinet moriendi impossibilitas, quod ex gratia erit, non ex natura. In primo statu fuit corpus hominis animale, id est, egens alimoniis cibo