comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di & in ȩccłia ꝑ totũ annũ ministran¬
di secũ ministros adduxit: nc̃ epłam
pͥuilegii a donno papa muissam. qua
nr̃a libertas ab om̃i extrinseca incur¬
sione tutaret᷑ apportauit: nunc pictu¬
ras scãrum hystoriarũ quȩ non ad or¬
nam̃tum solum mͦ ȩccłiȩ. uerũ & ad instru¬
ctionẽ intuentiũ ꝓponetent᷑ aduexit:¬
possent oꝑa dñi & saluatoris nr̃i: ꝑ ipsa¬
rui contuitũ discetent imaginũ. Qui in
his & huius modi reb idõ tam plura lã¬
borare studuit: ne nob̾ aliqua sic labo¬
randi remaneret necessitas. Ido toties
transmarina loca adiit: ut nos om̃ib
scientiȩ salutaris dapib abundantes
intra monasterii claustra quiescere.
& cũ sȩcura lib̾tate xp̃o seruire quea¬
mus. Qui etiã cũ corporis insirmitate
corriꝑetur. p̃mereturq acerbius: semꝑ
inter dõ debitas gr̃arum actiones de
monasterioꝵ quas didicerat docuerat¬

Expanded text:
di, et in ecclesia per totum annum ministrandi, et in ecclesia per totum annum ministrandi secum magistros adduxit, nunc epistolam privilegii a domino papa missam, qua nostra libertas ab omni extrinseca incursione tutaretur, apportavit, nunc picturas sanctarum historiarum, quae non ad ornatum solummodo ecclesiae, verum etiam ad instructionem intuentiupossent opera Domini et Salvatoris nostri, per ipsarum contuitum discerent imaginum. Qui in his et in hujusmodi rebus ideo tam plura laborare studuit, ne nobis sic laborandi remaneret necessitas: ideo toties transmarina loca adiit, ut nos omnibus scientiae salutaris dapibus abundantes, intra monasterii claustra quiescere, et cum secura libertate Christo servire queamus. Qui etiam cum corporis infirmitate corriperetur premereturque acerbius, semper inter Deo debitas gratiarum actiones de monasteriorum quas didicerat docuerat
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est: ꝑfectiorẽ figurate denun¬
tiat. Nos namq sumus filii euis: quos
in hanc monachicȩ deuotionis domũ
pius ꝓuisor induxit. Nos sumus eius
filii: quos diu̾sis carnalit editos paren¬
tib in unã scẽ ꝓfessionis familiã spũa
eius: si iter uͥtutum eius imitando te¬
nemus: si non a semita regłari quam
docuit torpendo deflectimus. Memini¬
mus namq fr̃s qui illum nosse potui¬
mus. didicisse crebro auditu quos post
illius ohitũ in nr̃ȩ frat̃nitatis consorti¬
um pietas suꝑna congregauit: quia
quandiu sospes erat corpore ꝓgła sc̃ȩ dĩ
pace. honore. & quiete. semꝑ laborare
ꝑstabat. Totiẽs mari transito nũquã
ut est consuetudinis quibusda uacuiis
& inutilis rediit: sed nunc libroꝵ copi¬
am sc̃oꝵs. nunc reliquiarũ beatoꝵ mar
nunc architectos ȩccłȩ fabricandȩ: nc̃
uitrisactores ad fetestras eiusde ornan¬
das parit᷑ ac muniendas: nunc cantan¬

Expanded text:
dictum est, perfectionem figurate signidictum est, perfectionem figurate significat. Nos namque sumus filii ejus, quos in hanc monachicae devotionis domum pius provisor induxifilii quos diversis carnaliter editos parentibus in unam sanctae professionis familiam spiritejus, si iter virtutum ejus imitando tenemdocuit, torpendo deflectimus. Meminimus namque, fratres, qui illum nosse potuimus; didicere crebro auditu, quos post obitum illius in nostrae fraternitatis consortium pietas superna congregavit, quia quandiu sospes erat corpore, pro gloria sanpace, honore et quiete semper laborare perstabat: toties mari transiit, nunquam, ut est consuetudinis quibusdam, vacuus et inutilis rediit, sed nunc librorum copiam sanctorum, nunc reliquiarum beatorum manunc architectos ecclesiae fabricandae, nunc vitrifactores ad fenestras ejus decorandas ac muniendas, nunc cantan
Abbreviated transcription (Latin):
test dicere nisi illi. hi enĩ sunt qui cum
mulierib ñ sunt coinquinati: & secunt᷑
agnũ quocũq ierit. Et accepit centu¬
plum: quando non in his solummͦ. sed
& in transmarinũ eũ partib plurimi¬
suas in domos reciꝑe uiantẽ. suoꝵ fru¬
ctib agroꝵ reficere desid̾abant: q̃ndo
matronȩ ꝑplures illi. quando uiri dõ
deuoti ꝓ animi constantis excellentia
non minore quã. conuigib aut paren¬
tib ꝓpriis dilectionis instantia serui¬
ebant. Accepit centuplum domos ce
agros: quando loca hȩc in quib mona¬
steria construeret adeptus est. Lxorẽ
si dimisisset ꝓ xp̃o. & hoc centuplũ ac¬
cipet: quia nimirũ centuplo maius
esset tunc meritũ caritatis inter con¬
tinentes ꝓpt̃ fructũ sp̃cꝰ quã int̃ lasci¬
uientes quondã ꝓpter desidiũ carnis.
Filios quos carnalit̃ habere despexit:
centuplum acciꝑe meruit spiritales.
Centenarius quippe numerus ut sepe

Expanded text:
test dicere nisi illi: Hi enim sunt qui cum test dicere nisi illi: Hi enim sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati, et sequuntur Agnum quocunque abierit . Et accepit centuplum, quando non in his solummodo, sed et in transmarinis eum partibus plurimi in domos suas recipere viantem, suorum fructibus agrorum reficere desiderabant, quando matronae perplures illi, quando viri Deo devoti pro animi constantis excellentia, non minori quam conjugibus aut parentibus propriis, dilectionis instantia serviebant. Accepit centuplum domus et agros, quando loca haec in quibus monasteria construeret, adeptus est. Uxorem si dimisisset pro Christo et hoc centuplum acciperet, quia nimirum centuplum majus esset tunc meritum charitatis inter continentes propter fructum spiritus, quam inter lascivientes quondam propter desiderium carnis. Filios, quos carnaliter habere despexit, centuplum accipere meruit spirituales. Centenarius quippe numerus, ut saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ñsolum a cunctis in hac terra ꝓ uͥtutum
industria merito ueneratione habitus
est: sed & in gallia & initalia roma qͦq
ac maris insulis ab om̃ib qui eu nosse
potuere dilectus: adeo ut ipse papa
apłicus ad ꝓfectũ monasterii huius qđ
illum nuꝑ fundasse gaudebat. ioħem
illi albatẽ atq archicantorẽ romanȩ
ȩccłiȩ sicut caritas ur̃a bene meminit.
britanniã a roma deducendũ prestaret:
ꝑ quẽ ide monasteriũ. morẽ canendi
ac ministrandi canonicũ. iuxta ritum
Reliquit domos & agros quos habuerat
disi & domũ non manu factam sed ȩter¬
nam in cȩlis se acciꝑe sꝑabat. Reliquit
uxorẽ & filios: non quidẽ uxorẽ accep¬
tam. & filios ex ea natos: sed uxorem
ꝓrsus acciꝑe ex qua filios habere posset
castitatis amore contẽpsit: malens ad
illa centũ quadraginta quatuor milia
electons ꝑtinere qui cantant canticum
nouũ ante sedẽ dĩ & agni. qđ nemo po¬

Expanded text:
non solum a cunctis in hac terra pro virtutum non solum a cunctis in hac terra pro virtutum industria merita veneratione habitus est, sed et in Gallia atque Italia, Romae atque in maris insulis, ab omnibus qui eum nosse potuerunt dilectus, adeo ut ipse papa apostolicus ad profectum monasterii hujus quod illum nuper fundasse gaudebat, Joannem illi abbatem atque archicantorem Romanae Ecclesiae, sicut charitas vestra bene meminit, in Britanniam a Roma deducendum praestaret, per quem idem monasterium morem canendi ac ministrandi canonicum juxta ritum sReliquit domos et agros quos habuerat,disi, et domum non manufactam, sed aeternam in coelis se accipere sperabat. Reliquit uxorem et filios, non quidem uxorem acceptam, et filios ex ea carne natos, sed uxorem prorsus accipere, ex qua filios habere posset, castitatis amore contempsit, malens ad illa centum quadraginta quatuor millia electorum pertinere, qui cantant canticum novum ante sedem Dei et Agni, quod nemo po
Abbreviated transcription (Latin):
triã tedire p̃cepit. Nec longo post tẽpore
aliqua minoꝵ ꝑsona ablatũ: sed de suis
ꝓpriis donatũ dare curabant. Oue ille
acceptũ mox ꝑfectissime iuxta regularẽ
disciplinã int̾ius extiusq instituit: non
ꝓ suo captu decreta nob̾ statuens: sed an¬
tiquoꝵ statuta certissima monasterioꝵ
quȩ in ꝑegrinatione didicerat sibi suis¬
q obseruanda ꝓponens. Nec cuilibet
ur in fr̃s graue debet uideri si nota lo¬
quam᷑: sed delectabile potuis estimari
quȩ uera loquim. quando patris nr̃i
spũalla gesta narramus. cui manifesto
miraculo dñs qđ fidelib suis ꝓmisit ao¬
impleuit: quia om̃is qui reliquerit do¬
mum. uł fr̃s. aut sorores. aut paire. aut
matr̃e. aut uxcem. aut filios. aui agros
ꝓpter nomen meũ. centuplum accipiet
in hoc tẽpore: & in scło uenturo uitam ȩter¬
nam. Reliquit quippe cognatos. quando
patriã deseruit: accepit centuplũ. quia

Expanded text:
patriam redire praecepit. Nec longo post tempore patriam redire praecepit. Nec longo post tempore aliqua minorum personarum ablatum, sed de suis propriis donatum dare  Al. om. dare curabant. Quem ille acceptum mox perfectissime juxta regularem disciplinam interius exteriusque instituit, non pro suo captu decreta nobis statuens, sed antiquorum statuta certissima monasteriorum, quae in peregrinatione didicerat, sibi suisque observanda proponens. Nec cuilibet vestrum, fratres, grave debet videri, si nota loquamur, sed delectabile potius aestimare, quia vera loquimur, quando Patris nostri spiritualia gesta narramus, cui manifesto miraculo Dominus, quod fidelibus suis promisit, adimplevit: quia omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet in hoc tempore, et in saeculo futuro vitam aeternam. Reliquit quippe cognatos, quando patriam deseruit: accepit vero centuplum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
digredientes. cuncta nobis monasterio¬
rũ habitacula quasi ꝓpͥa patere cogno¬
uimus: cunctos in nr̃m obsequiũ since¬
rissima deuotione ꝓnos aspeximul: &
maxime in beatȩ memoriȩ patre nr̃o
Benedicto. cuius hodie uenerandã assũp¬
tionis diem debita sollẽnnitate recolimꝰ.
totũ lectionis huiꝰ tenorẽ uidemus ꝑse¬
ctissime cõpleri. Derelictis enĩ om̃ib secu¬
tus est xp̃m: quando spretis quȩ in mo¬
nasterio regali acquisierat ul ac quirere
ualebat. cũ esset nobilis natu ad beatoꝵ
uolauit: ut quia rudis adhuc in gente
angloꝵ fides ⁊ ȩccłarii ĩstitutio florebat.
ibi potius ꝑfectam uiuendi formã sume¬
ret: ubi ꝑ summos xp̃i apłos totius ȩccłȩ
caput eximiũ eminet. Ibi gͦ eruditus in
xp̃o: illis in partib attonsus: ibi est
monasterialib imbutus institutis. Ibi¬
de totũ uitȩ suȩ tẽpus erat exactur us:
sc̃ȩ recordationis archiep̃m theodorũ pa

Expanded text:
digredientes cuncta nobis monasteriodigredientes cuncta nobis monasteriorum habitacula, quasi propria, patere cognovimus, cunctos in nostrum obsequium sincerissima devotione pronos aspeximus, et maxime in beatae memoriae Patre nostro beato Benedicto, cujus hodie venerandam assumptionis diem debita solemnitate recolimus, totum lectionis hujus tenorem videmus perfectissime compleri. Derelictis enim omnibus secutus est Christum, quando spretis eis quae in monasterio regali acquisierat vel acquirere valebat, cum esset nobilis natu, ad beatorvolavit, ut quia rudis adhuc in gente Anglorum fides et Ecclesiarum institutio florebat, ibi potius perfectam vivendi formam sumeret ubi per summos Christi apostolos totius Ecclesiae caput eminet eximium. Ibi ergo eruditus in Christo, illis in partibus attonsus, ibi est monasterialibus imbutus institutis: ibidem totum vitae suae tempus erat exacturus, ssanctae recordationis archiepiscopum Theodorum in
Abbreviated transcription (Latin):
lisꝑ cõmemoratis. ad lȩtissima potius
dñi & saluatoris nr̃i ꝓmissa conu̾tamus
auditũ: uideamusq quantȩ gra pieta
tis non ȩtnȩ tantũmͦ uitȩ p̃mia suis se¬
quacib. sed & p̃sentis munera pollicet᷑
eximia. Et om̃is inquit qui reliquerit
domũ uł fr̃s. aut sorores. aut patr̃e.
aut matre. aut uxorem. aut filios. aut
agros. ꝓpter nom̃ meum: centuplũ ac¬
cipiet. & uitam ȩt̾̃nam possidebit. Qui
enim t̃renis affectib siue possessionib
ꝓ xp̃i discipulatu tenuntiauerit: quo
plus in eius amore ꝓfecerit. eo plures
inueniet qui se int̾no susciꝑe affectu. &
suis gaudeant sustentare substantiis.
eiusde nimirũ ꝓfessionis uitȩq consortes:
uxor. parens. frat. aut silius carnalis de¬
uotione taritatis resouere delectent᷑. Cen¬
tuplum nanq qđ ait. ñ numerũ aman¬
sed uniu̾sitatẽ ꝑfectionẽq qua ꝑ carita¬
tẽ inuicẽ seruiunt ostendit. Cuius rei
sũpsimus: cũ alicubi ꝓ rerũ necessitate

Expanded text:
lisper commemoratis, ad laetissima potius Domini et Salvatoris nostri promissa convertamus auditum. Videamus quae tantatis, non aeternae tantummodo vitae praemia suis sequacibus, sed et praesentis munera pollicetur eximia. Et omnis, inquit, qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Qui enim terrenis affectibus sive possessionibus pro Christi discipulatu renuntiaverit, quo plus in ejus amorem  Al., amore profecerit, eo plures inveniet qui se interno suscipere affectu, et suis gaudeant sustentare substantiis: ejus nimirum professionibus vitaeque consortes, prorsus quam uxor, parens, frater, aut filius carnalis devotione charitatis refovere delectentur. Centuplum namque quod ait, non numerum amansed universitatem perfectionemque qua per charitatem invicem serviunt, ostenditur. Cujus rei sumpsimus, cum alicubi pro rerum necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
torques collo tuo. Pauditũ quippe disci¬
mat̾ns. gr̃a capiti nr̃o & collo torques addit᷑:
quia quanto quis diuinis intentius auscul¬
tare p̃ceptis. quanto ea quȩ didiceru. in u¬
nitate malͥs ȩccłiȩ diligentius obseruare
studuerit: tanto & nunc dignius ad hono¬
rem p̃dicandi: & in futuro sublimius ascen¬
det ad beatitudinẽ cũ xp̃o sine fine regnan¬
di. Uerũ ne quis autumet dñin saluatorẽ.
magistros: uideamꝰ quid sequit᷑. Stu pebars
aut̃ om̃s qui eũ audiebant suꝑ prudentia
& responsis eius: & uidentes admirati funs.

Expanded text:
torques collo tuo . Per auditum quippe discitorques collo tuo . Per auditum quippe discilegis gratia capiti nostro, et collo torques additur: quia quanto quis divinis intentus fuerit auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quis autumet Dominum Salvatoremmagistros, videamus quid sequitur: Stupebant autem omnes qui eum audiebant super prudentia et responsis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
consilui & equitas. mea prudentia. mea
est fortitudo. ꝑ me reges regnant. & con¬
ditonres legũ iusta decernunt. beatus homo
qui audit me. qui uigilat ad fores meas co¬
tidie. & obseruat ad postes ostii mei: ipsa
homine induta ad audiendos hoĩes adue¬
nire dignata est: ut nimirũ hoĩb quã¬
uis summo ingenio p̃ditis. necessariam
discendi u̾bi formã prerogaret: ne si
qui discipłi ueritatis fieri refugerent.
magistri efficerent᷑ erroris. Et bene qui
iuuenis erat doctrinȩ subiturus officiũ.
puerulus adhuc seniores audit & int̾ro¬
gat: ut uidelicet eoꝵ ꝓuida dispensati¬
one cõpescat audaciam: qui ñ solum in¬
docti sed etiã impubes ad docendũ ꝓrũ¬
pete. magis quã ad discendũ uolunt sub¬
miti. Sequam᷑ iter humanitatis eiꝰ. si
uoĩ mansio diuinȩ delectat uisionis:
memores semꝑ illius p̃cepti. Audi fili mi
disciplinã patͥs tui. & ne dimittas legẽ
matͥs tuȩ: ut addat᷑ gr̃a capitituo. &e

Expanded text:
onsilium et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo, per me reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et
Abbreviated transcription (Latin):
quit. & testimoniũ ꝑhibui: quia hic
est filius dĩ. Supra dixerat. posi me uenit
uir qui ante me facius est: nunc testimo¬
niũ ꝑhibei. quia hic esi filius di: utriusq
naturę ueritatẽ. & humanȩ uidelicei
diuinȩ. in una eadẽq xp̃i ꝑsona mani¬
seste designans. Erubescat manicheus
audiens uenit uir: conticescat fotinus
audiens hic est filius di. Audiant man¬
sueti & lȩtent᷑. quia uenit uir post ioħem
fortior ioħe qui baptizat inspũ sc̃o: &
quia hic est filius di. Qͥa enĩ ꝑ suꝑbiam
ctus est homo: ut ide ipse & ꝑ diuinita¬
tẽ patri. & ꝑ humanitatẽ congrueret
&e similitudinẽ quã peccando amisimis.
posset digne recreare: ꝑ mortẽ nr̃ȩ fra¬
gilitatis destrueret eũ qui habebat mor¬
tis imꝑium: & ꝑ impassibilem suȩ diui¬

Expanded text:
quit, et testimonium perhibui, quia hic quit, et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei. Supra dixerat, Post me venit vir qui ante me factus est, nunc testimonium perhibet, Quia hic est Filius Dei, utriusque naturae veritatem, et humanae videlicet et divinae, in una eademque Christi persona manifeste designans. Erubescat Manichaeus audiens: Venit vir. Conticescat Photinus audiens: Hic est Filius Dei. Audiant mansueti, et laetentur, quia venit vir post Joannem fortior Joanne, qui baptizat Spiritu sancto, et quia hic ectus est homo, ut idem ipse et per divinitatem Patri, et per humanitatem congrueret et similitudinem, quam peccando amisimus, posset digne recreare: per mortem nostrae fragilitatis destruere eum qui habebat mortis imperium, et per impassibilem suae di
Abbreviated transcription (Latin):
tis: & paulopost. quia apud uos mane¬
bit. & in uobis erit. Si enĩ apud seruos
di electos manet & in illis erit sp̃c: qͥd¬
magni est filio dĩ. qđ in ipso manere sp̃s
turus secedat. Mlanet quippe apud eos
ut bonis insistant actib: uoluntariã
pauꝑtatẽ diligant: mansuetudinẽ se¬
quant᷑: ꝓ ȩt̃nor desidio lugeant: esu¬
riant & sitiant iusticiam: miscđiam.
mundiciã cordis. & tranquillitatẽ pa¬
cis amplectant᷑: sed & ꝓ obseruatione
iusticiȩ ꝑsecutionẽ pati non uereant᷑.
elemosinis. orationib & ieiuniis. ꝙtis
q sp̃s fructib insistere desid̾ent. Rece¬
dit aut̃ ad tẽpus: ne semꝑ infirmos cu¬
randi. mortuos suscitandi. leꝓsos mun¬
dandi. demones eiciendi uł etiã ꝓphe¬
tandi possint habere uͥtutem. Manet
semꝑ ut possint habere uͥtutemꝰ ut
mirabilit̾ ipsi uiuant: uenit ad tẽpus.
ut etiã aliis ꝑ miraculos signa quales
sint intus effulgeant. Et ego uidi in¬

Expanded text:
tis . Et paulo post: Quia apud vos manetis . Et paulo post: Quia apud vos manebit, et in vobis erit . Si enim apud servos Dei electos manet, et in illis erit Spmagni est Filio Dei quod in ipso manere Spiriturus secedat. Maut bonis insistant actibus, voluntariam paupertatem diligant, mansuetudinem sequantur, pro aeternorum desiderio lugeant, esuriant et sitiant justitiam, misericordiam, munditiam cordis, et tranquillitatem pacis amplectantur: sed et pro observatione justitiae persecutionem pati non vereantur, eleemosynis, orationibus, jeju 477 fructibus insistere desiderent. Recedit autem ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, leprosos mundandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetandi possint habere virtutem. Manet er, ut possint habere virtutem qua mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant. Et ego vidi, in
Abbreviated transcription (Latin):
iple quã pater: ipso attestante qui ait.
Si enĩ non abiero. paraclitus ñ ueniet
ad uos. si aut̃ abiero mittã eũ ad uos:
quia nimirũ una est in diuinitate sub¬
stantia: inseparabilis oꝑatio patris &
filii & eiusdẽ sp̃s scĩ. Nam &e de ipso spũ
qđ sua sponte ueniat ubi uelit. sua po¬
testate oꝑetur qđ uelit: testat᷑ filius ubi
ait. qđ & supra cõmemoraui. Sp̃s ubi
uult spirat. Et apłs. hȩc aut̃ om̃ia
suꝑ eũ in quo semꝑ manebat baptiza¬
tum descendere sp̃c ostendit᷑: ut & bap¬
tista ipse celsuis iam quẽ prediceret
agnosceret: &e credentib daretur
indiciũ nequaquã se nisi baptizatos
aqua. sp̃c eiusde posse baptlma mereri.
Quetendũ int̃ea quomͦ speciale filii di
agnoscendi lignũ fuerit. qđ suꝑ eũ des¬
cenderit & manserit sp̃s: cũ etiã disci¬
pulis ipse ꝓmittat dicens. & ego rogabo
patrẽ & aliũ paraclitũ dabit uobis. ut
maneat uobiscũ in ȩt̃num sp̃m uerita¬

Expanded text:
ipse quam Pater, ipso attestante qui ait: ipse quam Pater, ipso attestante qui ait: Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos . Quia nimirum una est in divinitate substantia, insperabilis operatio Patris, et Filii, et ejusdem Spiritus sancti. Nam et de ipso Spiritu, quod sua sponte veniat ubi velit, sua potestate operetur quae velit, testatur Filius ubi ait, quod et supra memoravi: Spiritus ubi vult spirat. Haec autem omnia, super eum, in quo semper manebat, baptizatum descendere ostenditur, ut et Baptista ipse celsius jam quem praedicaret agnosceret, et credentibus daretur indicium, nequaquam se, nisi baptizatos aqua, Spiritus ejusdem posse baptisma mereri. Quaerendum est interea quomodo speciale Filium Dei agnoscendi signum fuerit, quod super eum descenderit et manserit Spiritus, cum etiam discipulis ipse promittat eum, dicens: Ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum verita
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus est nobis. Baptizat in spũsco.
baptismate ascensurus in celũ. dicit dis
us intuendũ est: quia cũ dixisset suꝑ quẽ
uideris spm descendentẽ. addidit. & ma¬
nentẽ suꝑ eũ. Et in scõs enĩ eius sp̃c des¬
cendit. Uerũ quia quãdiu sunt in corpo¬
te peccato carere nequeunt: quia cȩlesti¬
um contẽplationi semꝑ oculũ mentis in¬
tendere non sufficiunt. sed sepius hunc
ad t̾renȩ curam conu̾sationis inflec¬
tunt: in ecuꝵ ꝓcul dubio cordib sp̃c ali¬
quando uenit. aliqñ recedit. Lnde dic̃¬
tum est. Sp̃s ubi uuli spirat. & uoce eius
audis: led non scis unde ueniat. aut quo ua¬
ꝑ tepora redeuntis crebra luce resiciantur.
quo nec sordidȩ cogitationis maculam
qua refugeret ullam inuenit. Mansit
aut̃ totus in illo. nec ex eo solum tẽpore
quo hunc ioħs suꝑ eũ uidit descendentẽ:
sed ex quo homo fieri incipiens. eius ministe¬
rio & oꝑe conceptus est. Unde etia potesta¬
tẽ dandi hunc hõibus non minus habet

Expanded text:
qui datus est nobis. Baptizat in Spiritu sancto, baptismate ascensurus in coelum, dixit disus intuendum est quia cum dixisset: Super quem videris Spiritum descendentem, addidit, Et manentem super eum; in sanctos enim ejus Spiritus descendit. Verum quia quandiu sunt in corpore, peccato carere nequeunt, quia coelestium contemplationi semper oculum mentis intendere non sufficiunt, sed saepius hunc ad terrenae curam conversationis inflectunt, in eorum proculdubio cordibus Spiritus aliquando venit, aliquando recedit. Unde dictum est: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed non scis unde veniat, aut quo vaper tempora redeuntis crebra luce reficiantur. quo nec sordidae cogitationis maculam, quam refugeret, ullam invenit. Mansit autem totus in illo non ex eo solum tempore quo hunc Joannes super eum vidit descendentem, sed ex quo homo fieri incipiens ejus ministerio et opere conceptus est. Unde etiam potestatem dandi hominibus Spiritum non minus habet
Abbreviated transcription (Latin):
siue fideles eius inuocato nomine ipsius
aqua baptizent electos. & crismate sco ꝑ¬
ungani: eosde nichilominus ipse spũ
sco bapuzat: quia nemo preter ipsum
dona tribuere. Unde eugłista ioħes
cũ dixisset. audierunt pharisei quia
iħc plures discipulos sacu & baptirat
quã ioħes: ꝓtinus adiunxit. quanquã
aꝑte docens. quia & si discipuli iħu in
nomine eius aqua baptizant: ipse tam̃
magis baptizare intelligendus est. qui
peccata dimittit. Baptizat quoq dñs¬

Expanded text:
sive fideles ejus invocato nomine ipsius sive fideles ejus invocato nomine ipsius aqua baptizent electos, et chrismate sacro perungant, eosdem nihilominus ipse Spiritu sancto baptizat, quia nemo praeter ipsum dona tribuere. Unde evangelista Joannes cum dixisset: Audierunt pharisaei quia Jesus plures discipulos facit et baptizat quam Joannes, protinus adjunxit:  quanquam Al., docens quia etsi discipuli Jesu in nomine ejus aqua baptizant, ipse tamen magis baptizare intelligendus est qui peccata dimittit. Baptizat quoque Dom
Abbreviated transcription (Latin):
donatã. dñs ipse laudans loquit᷑. Una est
colũba mea: una est matri suȩ lelecta ge¬
nitrici suę. Alatre quispe ac genitricem
cipit. ui ipla quoq possit colũba recte
nuncupari: Deniq hebreo sermone quo
appellat᷑: ꝓpter qđ conuenient̃ ȩccłia una
xp̃i columba: &e hȩc matri ac genitrici su¬
ȩ electa nominat᷑: qr nimirũ qđ in uni¬
tate fidĩ xp̃ianȩ multis de gentib congre¬
gatur: qđ colũbina adinuicẽ pace lȩta¬
tur: qđ elecdionis sorte beatur: non suo
habet merito. sed donõ accipit gr̃ȩ spũa¬
lis. Et ego inquit nesciebam eũ: subaudis
tam sublimit̃. quã spũ in eum descenden¬
te cognoui. Sed qui misit me baptiz are
in aqua: ille mͥ dixit. Suꝑ quẽ uideris
spm̃ descendentẽ & manentẽ suꝑ eũ: hic
puloos suoꝵs pͥmus baptizauerit. ꝑ quos
ad cȩteros fideles baptismi riuus ꝓflue¬
ret: eosde etiã spũ hapuzabar. peccata
illis telaxando. & sp̃s dona ministtando:

Expanded text:
s ipse laudans loquitur: Una est columba mea, una matri suae, electa genitrici suae . Matrem quippe ac genitricem ercepit ut ipsa quoque possit columba recte nuncupari. Denique Hebraeo sermone, quoappellatur. Propter quod convenienter Ecclesia una Christi columba, et haec matri ac genitrici suae electa nominatur: quia nimirum quod in unitate fidei Christianae multis de gentibus congregatur, quod columbina ad invicem pace laetatur, quod electionis sorte beatur, non suo habet merito, sed dono accepit gratiae spiritualis. Et ego, inquit, nesciebam eum. Subaudis tam subtiliter quam Spiritum in eum descendentem, cognovi. Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem super eum, hic pulorum suorum primus baptizaverit, per quos ad caeteros fideles baptismi rivus proflueret, eosdem etiam Spiritu baptizabat peccata illis relaxando, et Spiritus dona ministrando,
Abbreviated transcription (Latin):
est illud. om̃ia in sapientia fecisti. uir¬
tus etenĩ dĩ. & sapientia xp̃c est: modo
etiã sp̃s scĩ faciunt m̃tionem: uixta
illud psalmographi. Uerbo dñ cȩli fit¬
mati sunt: & spũ oris eius. om̃is uͥtus

Expanded text:
est illud: Omnia in sapientia fecisti . Virest illud: Omnia in sapientia fecisti . Virtus enim Dei et sapientia Christus est. Modo etiam Spiritus sancti faciunt mentionem, juxta illud Psalmographi: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiri
Abbreviated transcription (Latin):
generi humano. ꝑ sex scłi labentis ȩta¬
tes: id est usq ad tẽpus dñicȩ p̃dicatio¬
nis. Et bene lapidea sunt uasa. quia for¬
tia sutit p̃cordia iustoꝵ: ut pote illiuis
fide & dilectione solidata lapidis. quem
uidit danihel p̃cisum de monte sine
manib factuniq in montẽ magnũ &
implesse om̃em terrã: & de quo dicit
racharias: in lapide uno septẽ oculi
sunt: id est in xp̃o unu̾sitas scientiȩ
spũalis inhabitat. Cuius & apłs petrus
meminit: ita dicens. Ad quẽ accedentes
lapidẽ uiuũ: & ipsi tanquã lapides
uiui suꝑ edificamini. bene scđm puri-¬
ficationẽ iudeoꝵ positȩ erant hydriȩ:
quia udeoꝵ tantũ popło lex ꝑ moy¬
sen data est: nam &e gr̃a & ueritaseugłii
non minꝰ gentib ꝗͣ iudeis. ꝑ iħ i xp̃mfacta ẽ.¬
Capientes inqͥt singłȩ metretas binas uł t̃nas:
qr scͥpturȩ sacrȩ auctores & ministr ꝓph̃ȩ.
mͦ de paire tantũ locuntur &r filio: ut

Expanded text:
generi humano per sex saeculi habentis aetageneri humano per sex saeculi habentis aetates, id est, usque ad tempus dominicae praedicationis. Et bene lapidea sunt vasa, quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius fide et dilectione solidata lapidis, quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse omnem terram ; et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sunt, id est, in Christo universitas scientiae spiritualis habitat. Cujus et apostolus Petrus meminit, ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi, superaedificamini . Bene secundum purificationem Judaeorum positae erant hydriae, quia Judaeorum tantum populo lex per Moysen data est. Nam gratia et veritas Evangelii, non minus gentibetas binas, vel ternas, quia Scripturae sanctae auctores et ministri, prophetae modo de Patre tantum loquuntur et Filio, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã ȩt̾̃nȩ ditatis. uirturel oꝑa do pate¬
faciam. Uenit aut̃ hora. in qͥd sibi ce mrat:i
cõmune esset ostenderet: cũ ea n mo: itu¬
rus in cruce. discipula uͥgini. uͥginem iom¬
mendare curauit. Carnis nanq inłirma
ꝑpessus. matr̃ de qua hȩc susceꝑat pie
cognitam.:i quẽ maxime diligebat disci¬
pulo cõmendauit: quã diuina faclut uĩ
quasi incognitam se nosse dissimulat: qr
hanc diuinȩ natiuitatis auctorẽ non
esse cognoscit. Erant aut̃ ibi lapideȩ hy¬
driȩ sex positȩ. scđm purificationẽ iudeo¬
rũ: capientes singłȩ metretas binas uł
ternas. Hẏdriȩ uocant᷑ uasa. aquarum
receptui parata. Grece enĩ aqua hydor¬
đr̾. aqua aut̃ scͥpturȩ sacrȩ scientiam
designat: quȩ suos auditores & a pecca¬
tor sorde abluere. & diuinȩ cognitio¬
nis solet fonte potare. Uasa sex quib¬
continebat᷑. corda sunt deuota sc̃oꝵ:
recte credendi ac uiuendi ꝓposita est

Expanded text:
tentiam aeternae deitatis virtutes operando patetentiam aeternae deitatis virtutes operando patefaciam. Veniet autem hora ut quid sibi et matri commune esset ostenderet, cum eam moriturus in cruce discipulo virgini virginem commendare curavit. Carnis namque infirma perpetiens, matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus quasi incognitam se nosse dissimulat, quia hanc divinae nativitatis auctorem non esse recognoscit. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata. Graece enim aqua ὓδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere, et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex quibus tenebatur, corda sunt devota sanctorrecte credendi ac vivendi proposita est
Abbreviated transcription (Latin):
a pͥsca sua uͥtute defucre:q i mox ea
que carnalia uidel int᷑ n andata nd spũ¬
alem conu̾tit doctrinam: cunctamq litterȩ
legalis suꝑticiemaeugłica celestis gre urtute
mutauit: qđ est uinũ fecisse de aqua.S.
enĩ matre suã inhonoraret. qui nos iu¬
bet honorare patrẽ & matre. aut eã sibi
scđm carnẽ. Quomͦ enĩ ex semine dauid
scđm cai nemi si non ex corpore iuariȩ scdm
carnẽ. quȩ ex dauid semine descendit:
Sin eo qđ miraculum faclut ul. ait. qͥd
mͥ &e tibi est mulier. lignificat se diuini¬
tatis qua miraculum erat patrandũ non
pͥncipium tẽ poraliter accȩpisse de matre:
sed. t̾nitatem semꝑ habuisse de patre.
Qͥd mͥ inquit &e tibi est mulier: Nondam
uenit hora mea. Qͥd iliuinitan quã ex
þatre semꝑ habui cũ tua carne exqua uir¬
nem accepi cõmune est: Nondum ue nit
hora ut fragilitatẽ iuptȩ exte humanita¬
tis. moriendo demonstre: prius est ut po¬

Expanded text:
a prisca sua virtute desidere; qui mox taa prisca sua virtute desidere; qui mox taquae carnalia videbantur, mandata ad spiritalem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelica coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum fecisse de aqua. Seenim matrem suam inhonoraret, qui nos jubet honorare patrem et matrem; aut eam sibi secundum carnem . Quomodo enim ex semine David secundum carnem, si non ex corpore Mariae secundum carnem, quae ex David semine descendit? sed in eo quod, miraculum facturus, ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis, qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter accepisse de matre, sed aeternitatem semper habuisse de Patre. Quid mihi, inquit, et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea. Quid divinitati, quam ex Patre semper habui, cum tua carne, ex qua carnem suscepi, commune est? Nondum venit hora ut fragilitatem sumptae ex te humanitatis moriendo demonstrem: prius est ut po
Abbreviated transcription (Latin):
euugłii sermo descͥpserat nupti: sactȩ re¬
ferunt᷑: sed tercio tẽpore scłi. dñm ad ap¬
tanda sibi ȩccłiam uenisse designat. Pri¬
mum quippe scłi tẽpus. Ante legẽ parri¬
atcharũ exemplis: scđm sub lege ꝓpħati
scͥptis: terciũ sub gra p econiis eugłista¬
rũ. quasi t̾cia diei luce undo refulsit:
in quo dñs & saluator noster ꝓ redẽptione
geetũ humani in carne natus apparuit.
S a hoc qđ in chana galileȩ. id est ui ze¬
lo transmigrationis hyetratȩ eȩdẽ nup¬
uȩ factȩ ꝑhibent᷑: rypre denuntiat
eos maxime gr̃a xp̃i  nos existere.
lari charisinata maiora. ac de uiciis ad
grare. Discũbente aui ad nuptias dño.
uinũ defecit: ut uino meliore ꝑ ipsum
mirabili ordine facto. manifestaret᷑ gła
latentis in hoĩe dĩ ÷ & credentiũ in eũ
fides aucta ꝓficeret. Qđ si mysteriũ que¬
rimus: appatente in ca. ue dño. metaca
illa legalis sensus suauitas paulai xꝑat
ob carualem pharis int̃pretatioi ẽ

Expanded text:
elii sermo descripserat, nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad aptandam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ante legem patriarcharum exemplo, secundum sub lege prophetarum scriptis, tertium sub grarum, quasi tertia diei luce mundo refulsit, in quo Dominus et Salvator noster, pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id est in zelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat, eos maxime gratia Christi dignos existere, lari charismata majora, ac de vitiis ad grare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliore per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem
Abbreviated transcription (Latin):
ex lectione sc̃i eugłii fr̃s iem̃i mͦ cũ lege¬
retur audistis. mox digito demonstra¬
uit dicens. Ecce agnus dĩ: ecce qui tol¬
lit peccatũ mundi. Ecce agnus di: ec¬
ce innocens. & ab om̃i peccato immu¬
nis: ut pote qui os quide de ossibus
lam de carne peccatrice traxit ma¬
culam culpȩ. Ecce qui tollit peccatũ
mundi: ecce qui iustus inter peccato¬
res. mitis int̃ impiõs: hoc est quasi
agnus int̃ lupos apparens: etiã pec¬
catores & impios iustificandi habet
potestatẽ. Quo mͦ aut̃ peccata mun¬
di tollat: quo ordine iustificet impi¬
os: apłs petrus ostendit qui ait. Hon
corruptibilib argento uł auro redẽp¬
ti estis de uana ur̃a conu̾satione pa¬

Expanded text:
cum legeretur, audistis, mox digito demonstravit, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ecce Agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato immunis, utpote qui os quidem de ossibus lam de carne peccatrice traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi, ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens, etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. Quomodo autem peccata mundi tollat, quo ordine justificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus argento vel auro redempti estis de vana vestra con
Abbreviated transcription (Latin):
distis mͥ bibere: & cȩtera. Quos & in su¬
cũ principe quođa int̃rogante qͥd boni
faciendo uitã poslet habere ꝑpetuam.
siius inquit ad uitã ingredi seruaman¬
data: non homicidiũ facies: non adulte¬
moniũ dices: honora patre & matre: &
diliges ꝓximũ tuũ sicut te ipsum. Ergo
qui mandata dñi seruat. ad uitã ingre¬
ditur ȩt̃nam: qui aut non solum man¬
data seruat. uerũ etiã consiliũ dñi qd̃
de contẽpnendis mundi diuitiis ac luxi¬
bus tͥbuit. sequit᷑. non tantũ uitã ipse¬
ꝑcipiet seo etiã de uita alioꝵ cũ dño
iudicabit. atq ita fit: ut in iudicio
ut diximus duo sqnt ordines bonoos. S¬
e reꝓboꝵ duos ibi futuros ordines dño
nariante cõꝑimus: unũ eoꝵ qui sidei
cio testatur. discedite a me maledicti in i¬
nem ȩt̃num qui p̃paratus est diabolo &
angłis eius. esuriui enĩ & ñ dedistis mͥ¬

Expanded text:
ere , et caetera. Quorum et in sucum principe quodam interrogante quid boni faciendo vitam posset habere perpetuam: Si vis, inquit, ad vitam ingredi, serva mandata. Non homicidium facies, non fumonium dices, honora patrem et matrem, et diliges proximum tuum sicut te ipsum Supra. Ergo qui mandata Domini servat, ad vitam ingreditur aeternam: qui autem non solum mandata servat, verum etiam consilium Domini, quod de contemnendis divitiis ac luxibus tribuit, sequitur, non tantum vitam percipiet ipse, sed etiam de vita aliorum cum Domino judicabit. Atque ita fit ut in judicio, ut diximus, duo set reproborum duos ibi futuros ordines Domino narrante comperimus: unum eorum qui fidei cio testatur: Discedite a me maledicti in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Esurivi enim, et
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationũ repellamus incursus ÷ hor
crebra collatione & nos & ꝓximos nr̃os
a fabulis suꝑ uacuis. & melle dulcoratis
detractionũ colloquiis castigare atq
ad diuinȩ frequentiã laudis accendẽ
curemus. Si en ĩ fr̃s Rm̃i in futuri be¬
atitudine scłi habitare indomo dñi. ac
ꝑpetuo illum laudare desidamul. opor¬
tet nimirũ ut in hoc scło qđ in futuro
queramꝰ. solliciti p̃monstremus: freqͣn¬
tando uidelicet eccłiȩ limina: & non
solum in ea laudes dñi canendo. sed
& in om̃i loco dñationis eiꝰ ea quȩ ad
laudẽ głaniq conditoris nr̃i ꝓficiats.¬

Expanded text:
cogitationum repellamus incursus: horum cogitationum repellamus incursus: horum crebra collatione et nos et proximos nostros a fabulis supervacuis et male dulcoratis detractionum colloquiis castigare atque ad divinae frequentiam laudis accendere curemus. Si enim, fratres charissimi, in futuri beatitudine saeculi habitare in domo Domini, ac perpetuo illum laudare desideramus, oportet nimirum et in hoc saeculo, quod in futuro quaeramus, sollicite praemonstremus, frequentando videlicet Ecclesiae limina, et non solum in ea laudes Domini canendo, sed et in omni loco dominationis ejus ea quae ad laudem gloriamque conditoris nostri proficia
Abbreviated transcription (Latin):
qui ea quȩ discere potuerunt oꝑando ex¬
ercent. regni aditus patet: insuꝑ etiam
scienti bonũ facere. & s̃i facienti peccatũ
est illi: & sicut dñs ipse testat᷑. om̃i cui
multũ datũ est. multũ queret᷑ ab eo. Ne
nos gͦ scientia inflet. sed potius caritas
ȩdificet. sequam᷑ exemplũ apparentis in
hoĩe filii di: qui eis quos se ad sublimia
discenda sequi necdũ ualere conspexit.
seipsũ benigna humilitate subiecit:
cuius exemplo imbutos eoꝵ animos
cȩlesti gr̃a dignos cȩlestis archani red¬
us in corde retinebat: sollicite cuncta
ut cũ tempus p̃dicandȩ siue scͥbendȩ in¬
carnationis eius adueniret. sufficient̃
uniu̾sa ꝓut essent gesta posset explicare
querentib. Imitem᷑ & nos fr̃s mei piam
dñi matr̃e: ipsi quoq om̃ia u̾ba ce facta
dñi ac saluatoris nr̃i fixo in corde conser¬
uando: hors meditatione diurna &e noc̃¬
turna importunos in antũ nocentiũ q

Expanded text:
qui ea quae discere potuerunt operando exqui ea quae discere potuerunt operando exercent, regni coelestis aditus patet. Insuper etiam scienti bonum facere, et non facienti, peccatum est illi. Et sicut Dominus ipse testatur: Omni cum multum datum est, multum requiritur ab eo . Ne nos ergo scientia inflet, sed charitas potius aedificet: sequamur exemplum apparentis in homine Filii Dei, qui eis quos se ad sublimia discenda sequi necdum valere conspexit, seipsum benigna humilitate subjecit, cujus exemplo imbutos eorum animos coelesti gratia dignos coelestis arcani redus in corde retinebat, sollicite cuncta ut cum demum tempus praedicandae sive scribendae incarnationis ejus adveniret, sufficienter universa, prout essent gesta, posset explicare quaerentibus. Imitemur et nos, fratres mei, piam Domini matrem, ipsi quoque omnia verba et facta Domini ac Salvatoris nostri fixo in corde conservando, horum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocentiumque
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hendere nossent: descendit ipse cũ
eis ad inferiora conu̾sationis eoꝵꝰ cȩpit¬
q manere in his quȩ illoꝵ erant. & erat
eis pia dispensatione subiectus: donec
ꝓficiente humilitatis magisterio. qͣntũ
om̃ib creaturis esset p̃ferendus ag¬
noscerent. Qͥd ꝓ his agat nr̃a suꝑbia:
obsecro paucis attendamus. Certe cũ ea
quȩ non ȩt̃naliter nouimus. sed iuuante
dño ex tẽpore didicimus archana scͥp¬
turarũ. simpliciores quosq fr̃s loquen¬
tib nob̾ intelligere ñ posse seutimus.
statĩ extolli consueuimꝰ: eisq despectis
de nr̃a nos quasi singłari ac ꝑplu¬
ma erudicione lactomus: quasi nor
sint ꝑplures etiã nob̾ multo dectio¬
res: & qui adoctiorib nolumus des¬
pici ipsi indoctiores nob aespicere.
immo etiã irrid.te garidemui. e.i
reminisci curamtiꝰ quia naensqi
uł mysteria fidi. uł sui p̃cepta conditoris
tantũ meditando ꝑcipiunt. sed his potius

Expanded text:
ent, nisi ut comprehendere nossent, descendit ipse cum ent, nisi ut comprehendere nossent, descendit ipse cum ipsis ad inferiora conversationis eorum, coepitque manere in his quae illorum erant: et erat eis pia dispensatione subjectus, donec proficiente humilitatis magisterio, quantum omnibus creaturis esset praeferendus agnoscerent. Quid pro his nostra agat superbia obsecro paucis attendamus. Certe cum ea, quae non aeternaliter novimus, sed juvante Domino ex tempore didicimus, arcana Scripturarum, simpliciores quosque fratres loquentibus nobis intelligere non posse sentimus, statim extolli consuescimus, eisque despectis de nostra nos quasi singulari ac perplurima eruditione jactamus, quasi non sint perplures etiam nobis multo doctiores; et qui a doctioribus nolumus despici, ipsi indoctiores nobis despicere, imo etiam irridere gaudemus: neque reminisci curamus, quia non eis qui vel mysteria fidei, vel sui praecepta conditoris tantum meditando percipiunt, sed his potius
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ hanc eos paulatĩ ad agnitionẽ diui¬
nitatis instrueret. Cũ enĩ dixisset quid
est qđ me querebatis. nesciebatis qr in
his quȩ patris meist̃ oportet me esse.
c ipsi non intellexerunt u̾bum qđ lo¬
utus est ad illos: sicut eugłista conse¬
quent̃ insinuat. descendit cum eis. &
uenu nazareth: & erai subditus illis. Di¬
cebat gͦ archanũ suȩ diuinȩ u̾uutis paren¬
tib humanȩ suȩ fragiluatis: matri scili¬
cet uerȩ suȩ carnis. & castissimo tutori ca¬
stitatis illius. qui ꝑ id teporis necdũ ꝓpa¬
lata luce eugłica. ab om̃ib pene qui eos
nosse poterant. carnali coniunctione
uir eius carnali administratione pat estima¬
bat᷑ simul & uocabat᷑ ipsius dñi salua¬
toris: dicebat inquã his. qr in his quȩ
patͥs mei sunt oportet me esse. Qui cum
arcẽ tanti mysterii ascendere intellig en¬
do non possent: nec qualit eũ in his quȩ
ueri patͥs eius essent manere diceret

Expanded text:
ut per hanc eos paulatim ad agnitionem diviut per hanc eos paulatim ad agnitionem divinitatis institueret. Cum enim dixisset, Quid est quod me quaerebatis? an nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos, sicut evangelista consequenter insinuat: Descendit cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. Dicebat ergo arcanum suae divinae virtutis parentibus humanae suae fragilitatis, matri suae scilicet verae suae carnis, et castissimo tutori castitatis illius, qui per id temporis, nec dum prola a luce Evangelica, ab omnibus pene qui eos nosse poterant, carnali conjunctione vir ejus, carnali administratione pater aestimabatur simul et vocabatur ipsius Domini Salvatoris. Dicebat, inquam, his, Quia in iis quae Patris mei sunt, oportet me esse. Qui cum arcem tanti mysterii ascendere intelligendo non possent, neque aliter eum in iis quae vere patris ejus essent manere decerner
Abbreviated transcription (Latin):
manebit & in uob erit: qr uidelicet eusdẽ
sc̃e trinitatis cuius una atq indiuisibilis
natura diuinitatis est mansio in cordib ele¬
ctoꝵ dispar esse ñ potest. Ergo qđ dñs in tẽ¬
plosedens dicit. inhis quȩ patris mei sunt
oportet me esse: declaratio est consempit¬
nȩ dõ patri potestatis & głȩ. Qͦd aut̃ redi¬
ens narareth erat subditus parentib suis:
humanȩ est ueritatis indiciũ. sunul & hu¬
militatis exemplũ. In ea nanq natura sub¬
ditus erat hoĩb in qua mitior est patre:
utide ipse dicit. uado ad patrẽ. qi pater
maior me est: in qua etiã minoratus est
paulominus ab angłis. In illa aut̃ in qua
ipse & pat̾ unũ sunt. inqua ñ ex tempore
pat̃ in ipso est: om̃ia ꝑ ipsum facta sunt.
& ipse est ante om̃s. Cuius multũ est mi¬
randa magnȩ dispensatio pietatis: qui
dũ parentes suos mysteriũ diuinȩ suȩ
maiestatis necdũ caꝑe uidisset. exhibu¬
it eis humanȩ subiectionẽ humilitatis:

Expanded text:
ebit, et in vobis erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Trinitatis, cujus una atque indivisibilis natura divinitatis est, mansio in cordibus electorum dispar esse non potest. Ergo quod Dominus in templo sedens dicit, In his quae Patris mei sunt oportet me esse, declaratio est consempiternae Deo Patri potestatis et gloriae. Quod autem rediens Nazareth erat subditus parentibus, humanae est veritatis indicium, simulque humilitatis exemplum. In ea namque natura subditus erat hominibus, in qua minor est Patre. Unde et ipse dicit: Vado ad Patrem, quia Pater major me est: in qua etiam minoratus est paulo minus ab angelis . In illa autem in qua ipse et Pater unum sunt, in qua non ex tempore  in ipso est, omnia per ipsum facta sunt, et ipse est ante omnes. Cujus multum est miranda magnae dispensatio pietatis, qui dum parentes suos mysterium divinae suae majestatis necdum capere vidisset, exhibuit eis humanae subjectionem humilitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
stros humilit audiebat: ad cõꝓbandũ qi
ds erat: eisde loquentib sublimit̃ respon¬
debat. Qđ matri querenti ac dicenti. fili
quid fecisti nobis sic. ecce pater tuus & ego
dolentes querebamus te. respondit. qͥd est
qđ me quetebatis. nesciebatis quia in his
quȩ patris mei st̃ oportet me esse. diuinȩ¬
es. maiestatis indiciũ: de qua alibi dicit.
onil: quȩcũq habet pat̾ mea sunt: atq
ido rectissime tẽplum ñ minus ad se. quã
ad patrẽ ꝑtinere testat᷑. Inuentus quippe
in tẽplo dicit. qi in his quȩ patris mei st̃.
oportet me esse: qr nuturũ quoꝵ una est
maiestas &e gła. hoꝵ etiã una sedes ac domꝰ
est: nec solum materialis di domus quȩ
ad adorandũ eum tẽporaliter fieri solet.
sed etiã domus intellectualis quȩ ad
laudandũ eum in ȩt̃num construitur:
eque patri & filio. immo etiã spũiscõ

Expanded text:
ros humiliter audiebat, et ad comprobandum quia Deus erat eisdem loquentibus sublimiter respondebat. Quod matri quaerenti ac dicenti: Fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te. Respondit: Et quid est quod me quaerebatis? An nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? Divinae majestatis indicium fuit, de qua alibi dicit: Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt; atque ideo rectissime templum non minus ad se quam ad Patrem pertinere testatur. Inventus quippe in templo dicit quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse: quia nimirum quorum una est majestas et gloria, horum etiam una sedes ac domus est; nec solum materialis Dei domus, quae ad adorandum eum temporaliter fieri solet, sed etiam domus intellectualis quae ad laudandum eum in aeternum construitur, aeque Patri ac Filio, imo etiam Spiritui
Abbreviated transcription (Latin):
sihi conciliare ꝓfusis. Fecit gͦ ds inter
hoies. humanitul: qđ faciendu hominib
ꝑ angłos imꝑauerat diiitus. Serua¬
uit ipse legẽ quã dedit: ut nob̾ qui pu¬
ri hoĩes sumus. seruandũ ꝑom̃ia qͥcqͥs
d̾s iubet ostendẽt Sequam᷑ iter humanȩ con¬
u̾sationis eiꝰ. sidi̾tatis głam delectamur
intueri: si optamusinore indo¬

Expanded text:
fusis. Fecit ergo Dominus inter homines homo natus quod faciendum hominibus per angelos imperaverat Deus. Servavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamur igitur iter humanae conversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in do
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s in columba descendendo. non sua tan¬
tummͦ uł eius in quẽ descendit innocenti¬
am simplicitatẽ q designat: sed eoꝵ eque
quisent iunt de illo in bonitate. & in sim¬
plicitate cordis querunt illũ: quoꝵ una¬

Expanded text:
Spiritus in columba descendendo, non suam tanSpiritus in columba descendendo, non suam tantummodo vel ejus super quem descendit innocentiam simplicitatemque designat, sed eorum aeque qui sentiunt de illo in bonitate, et in simplicitate cordis quaerunt illum .