comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ocet nos scriptura diuina ñ solũ mores
ĩ hiis q̃ p̃dicabiles st̃ s ⁊̃ parentes oporte¬
laudari ut ueluti trãsmissa ĩmaculate puri¬
tatis hereditas ĩ hiis quos uolumus landare
bilitetur parentib miracuł. morib mun̾e pas¬
rias nec solũ sacerdos. s ⁊̃ de uice abya idest
nobił inter suꝑiores familias. Il. uio. iii.¬
t uxor inquit eius defiliab arron. Nor
te sublimis. s religionis successione uenerabi¬
lis. Tales eĩ maiores hr̃e debuit prenũtus .xͥ.
ut nõ repente cõceptam. s a maioribia iptã ⁊
ip̃o ĩ fusam iure nature predicare fidẽ diinici¬

Expanded text:
ocet nos scriptura diuina non solum mores in his qui praedicabiles sunt, sed etiam parentes oportelaudari, ut ueluti transmissa inmaculatae puritatis hereditas in his quos uolumus laudare bilitetur parentibus miraculis moribus munere pasrias, nec solum sacerdos, sed etiam de vice Abia, id est nobilis inter superiores familias. 16. t uxor, inquit, ejus de filiabus Aaron. Non te sublimis, sed religionis successione venerabilis. Tales enim majores habere debuit praenuntius Christi; ut non repente conceptam, sed a majoribus acceptam, et ipso i
Abbreviated transcription (Latin):
artyres nom̃ ẽ grecũ s iã isto nõie ꝯ ep̃i it̃. ĩ¬
suetudo uitt᷑ ꝓ latino. Iatine autẽ testes
dicũtur. Sunt ergo mrͣes ueri st̃ ⁊ falsi. S¬
qr st̾ testes ueri. sunt falsi. ait scriptura. Ces¬
tes falsus non erit impunitus. lectio scda.¬
itestis falsis ñ erit sine pena: nec testis uerus
sine corona. Et fãcile quidrin fuit dño ihu xͦ¬

Expanded text:
artyres, nomen est graecum, sed jam isto nomine consuetudo utitur pro latino: latine autem Testes dicuntur. Sunt ergo martyres veri, sunt falsi: quia sunt testes veri, sunt falsi. Sed ait Scriptura, Testis falsus non erit impunitus .i testis falsus non erit sine poena, nec testis verus sine corona. Et facile quidem fuit, Domino
Abbreviated transcription (Latin):
sibi diumitus pdicatas ⁊ com̃datas nouit
ecclĩa quaꝵ una ẽ infide altera inspe
una ĩtempore ꝑegrinatõis ⁊ altera meter¬
intate mansionis. Una in labore altera ĩ re¬
alteca in mercede ꝯtemplatõis u̾na de ai¬
nat a malo ⁊ facit lorium altera nulliumm . h̃
aquo declinet malum ⁊ magnũ ht quo
sruatur borũ una cum hoste pugnat alte¬
na fortis est ĩ adu̾sis alt̾a nichil sentit ad̾¬
in honis. altera tãta plenitudine gre caret
om̃i malo. ut sine ulla temptatõe suꝑbie

Expanded text:
sibi divinitus praedicatas commendatas novit Ecclesia: quarum una est in fide, altera in specie. Una in tempore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una in labore, altera in realtera in mercede contemplationis; una declinat a malo et facit bonum, altera nullum habet a quo declinet malum, et magnum habet quo fruatur bonum. Una cum hoste pugnat, altena fortis est in adversis, altera nihil sentit adin bonis, altera tanta plenitudine gratiae caret omni malo, ut sine ulla tentatione superbiae
Abbreviated transcription (Latin):
dño de templo omia legis edificia. ⁊ compositõ
mandatoꝵ. ita destracta ẽ ut nichil aiudeis
possit implerirut capste sublato uniu̾sa inter
se membra compugnent. leaim octaua¬
dignas sue ꝑfidie penas erat luttura ap¬
te dũs post laudatam in pariꝑe iudua deuotõ¬
iem ecclĩe egreditur de templo ruinãq eius
futurã atq edificĩa tũc ammiranda nõ młto
ptꝰ ꝯplananda ẽẽ predixit. ledio: nona:
iuinitus autẽ ꝓcuratũ ẽ ut patefcã per
orbẽ fidei euuangelice grã augustũ ald̾¬
emplũ cũ suis cerimoniis tolleretur ne¬
quis forte ad huc paruulus ac lactens in

Expanded text:
ia legis aedificia et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil posset a Judaeis impleri; et capite sublato, universa inter se membra compuguant. Et quidignas suae perfidiae poenas erat luitura, apte Dominus post laudatam in paupere vidua devotionem Ecclesiae, egreditur de templo, ruinamque ejus futuram atque aedificia tunc admiranda non multo post complananda esse praedixit. Diivinitus autem procuratum est, ut, patefacta per orbem fidei evangelicae gratia, ipsum templum cum caeremoniis tolleretur: ne forte aliquis parvulus adhuc, ac lactens in
Abbreviated transcription (Latin):
linc autẽ de nobis uere compungimur si
studiose fc̃a p̃cedẽtiũ patrũ pensamꝰ. ut ex
sordescat. Tunc uere cõpungimur. cũ p̃cepta
dei studiose per scrutamur ꝑscrutamur. et
ꝑ hec ꝑficere ip̃i contendimus ꝑ q̃ iam pro¬
fessisse. nouimus quos uen̾amur. scd̾. lucã¬
T

Expanded text:
nc ergo de nobis vere compungimur, si studiose patrum praecedentium facta pensamus, ut ex sordescat. Tunc vere compungimur, cum praecepta Dei studiose perscrutamur, et per haec proficere ipsi contendimus, per quae jam profecisse novimus, quos veneramur. LIBET
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliam facientes in suꝑbia cõ¬
stitue pplm̃ tuũ in loco scõ tuo sic dycit
acerdotes autem moyses¬
psallebant hymnos usqͦ consumptũ
eẽt sacrificium cum autẽ consumptum
eẽt sacrificiũ ex residua aqua neemias
iussit lapides maiores ꝑfunda.il. dr scoa.¬
uod ut. fcm̃ est: flamina ex eis accen¬

Expanded text:
iam facientes in superbia constitue populum tuum in loco sancto tuo sicut dixit sacerdotes autem psallebant hymnos usquequo consumptum esset sacrificium cum autem consummatum fuisset sacrificium ex residua aqua Neemias iussit lapides maiores perfundi uod ut factum est flamma ex eis acce
Abbreviated transcription (Latin):
onsiderns autẽ rex ⁊ rem diligẽter
examinans fecit ei templum et si quib dfĩa¬
tus fuerat rex multa bona accipiebat ex hoc
neptar qd̃ interpretatur purificatõ.
uocatur autͥem apud plures nephi. In¬
uenitur autẽ in descriptõib iheremie ꝓphe
qd iussit accipe ignem eos qui transmͣgi¬
bantur ut significatum est ⁊ ut manda¬
uit trasmigratis et dedit illis legem ne
obliuiscerentur p̃cepta domini: ⁊ ut ñ ex¬
errarent mentib uidẽtes simulachra au¬
rea ⁊ argentea ⁊ ornam̃ta eoꝵ. Et alia
huiusmodi dicens: hortabatur ne legem
rat autem in ip̃a scriptura quomodo
taberniaculum ⁊ archam iussit ꝓph̃a
diuino responso ad se fcõ comitari secum
mqr quo exiit in montẽ inquo moyses
oscendit et uidit dei hereditatem. l co iiͣ.¬
tueniens ibi iheremias: uenit lo¬
cum spelunce et tabernaculũ ⁊ ar¬
cham ⁊ altare incensi intulit illic ⁊ osti¬
ctesserunt quidem simul qui seq̃¬
bantur ut notarent sibi locum ⁊ ñ potuer̃t

Expanded text:
onsiderans autem rex et rem diligenter examinans fecit ei templum et si quibus donaverat rex multa bona accipiebat ex hoc Nepthar quod interpretatur purificatio vocatur autem apud plures Nephi invenitur autem in descriptionibus Hieremiae prophetae quod iussit accipere ignem eos qui transmigrabantur ut significatum est et ut mandavit transmigratis et dedit illis legem ne obliviscerentur praecepta Domini et ut non exerrarent mentibus videntes simulacra aurea et argentea et ornamenta eorum et alia huiuscemodi dicens hortabatur ne legem rat autem in ipsa scriptura quomodo tabernaculum et arcam iussit propheta divino responso ad se facto comitari secum usquequo exiit in montem in quo Moses ascendit et vidit Dei hereditatem et veniens ibi Hieremias invenit locum speluncae et tabernaculum et arcam et altare incensi intulit illuc et osticcesserunt quidam simul qui sequbantur ut notarent sibi locum et non potuer
Abbreviated transcription (Latin):
ascenderent diuium ciuitatis ĩuenerunt
puellas egredientes ad hauriendam aqi
et dixeriunt eis. Num hic est uidens.
dixerunt illis. Hic est. Ecce ante te.
festina nc̃. Hodie enim uenit in ciuitatem.
qr sacrificium est hodie ꝓplĩ in excelsꝯ. lẽ u.¬
ominus aute reuelauerat auriculam
samuelis: ante unam diem quam ue¬
niret saul dicens. Hac ip̃a que nunc est hora
cras mittam adte uirum de terra beniami
eunges eum ducem suꝑ ppłm̃ meũ isrł: et
saluabit ppłm̃ meũ de manu philistinorum
qr respexi ppłm̃ meũ. uenit enim cdamor
samuel saulem: dñs ait ei. Ecce uir
quem dixeram tibi: iste dñabrͣ pplõ meo.
ad samuelem in medio porte ⁊ ait. Iu¬
dica oro mͥ ubi est domus uidentis. Et res¬
pondit samuel sauli dicens. Ego sũ uidẽs.
scende ante me in excelsũ ut lõucõs
mane et omĩa q̃ sunt incorde tuo indics¬
bo tibi ⁊ de asinis quas ꝑdidisti nudius¬
terqͥus ne sollicitus sis. qr ĩuente sunt.¬
isrł nõne tibi et domni p̾rĩs tui. Res¬

Expanded text:
ascenderent clivum civitatis, invenerunt puellas egredientes ad hauriendam aquam, et dixerunt eis: Num hic est Videns? dixerunt illis h. non habet: Hic est: ecce ante te, festina nunc: hodie enim venit in civitatem, quia sacrificium est hodie populo in excelso. ominus autem revelaverat auriculam Samuelis ante unam diem quam veniret Saul, dicens: Hac ipsa, quae nunc est, hora, cras mittam ad te virum de terra Benjamin, et unges eum ducem super populum meum Israel: et salvabit populum meum de manu Philistinorum: quia respexi populum meum, venit enim clamor Samuel Saulem, Dominus ait ei: Ecce vir quem dixeram tibi, iste dominabitur populo meo. amuelem in medio portae, et ait: Indica, oro, mihi, ubi est domus Videntis. Et respondit Samuel Sauli dicens: Ego sum Videns: ascende ante me in excelsum: ut mane: et omnia quae sunt in corde tuo, indicabo tibi. Et de asinis, quas perdidisti nudiustertius, ne sollicitus sis, quia inventae suntael? nonne tibi et omni domui patris tui? Res
Abbreviated transcription (Latin):
domum isrł. qd̾ corruissent gladio.Fx¬
mũcianerat ei. Unde es tu. Qͥ respõdit.
Filius hõis aduene amalechite ego sum.
Et ait ad eũ dauid. Quare ñ timuisti mit¬
oc̃ansq dauid unũ de pueris suif ait.¬

Expanded text:
domum Israel, eo quod corruissent gladio. Dnuntiaverat ei: Unde es tu? Qui respondit: Filius hominis advenae Amalecitae ego sum. Et ait ad eum David: Quare non timulsti mitocansque Da
Abbreviated transcription (Latin):
appropinqͣbãt ei. Et conu̾sus post tergum
suum uidensq me uocauit. ⁊ ui cũ respon¬
dissem adsum dixit mͥ. Qͥs nam̃ es tu Et aio
t locutus est mͥ. Sta super me et interfice
me: qm̃ tenent me angustie ⁊ ad huc
tansq suꝑ eum occidi illum sciebã ẽi
quod̾ uiuere non poterat post ruinam.
Et tuli diadema qd̾ erat incapite eiꝰ et ar¬
nullam de brachio illius et attuli adte dñm¬

Expanded text:
appropinquabant, et conversus post tergum suum, vidensque me vocavit. Cui cum respondissem, Adsum: dixit mihi: Quisnam es tu? Et aio t locutus est mihi: Sta super me, et interfice me: quoniam tenent me angustiae, et adhuc tansque super eum, occidi illum: sciebam enim quod vivere non poterat post ruinam: et tuli diadema quod erat in capite ejus, et armillam de brachio ejus, et attuli ad te Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ri meo s ut deficiant oclĩ tui et tabescat a¬
nima tua et pars magna domus tue mo¬
rietur cum ad uirilem etatem uenerit¬
oc autem erit tibi signũ qd̃ lcõ u¬
uenturum ẽ duob filiis tuis ophni
et finees. In die una morientur ambo: ⁊ suscita¬
bo mͥ sacerdotem fidelem qui iuxta cor meũ
⁊ aiam meam faciat. et edificabo ei domumi
fidelem ⁊ ambulabit coram xp̃o meo cũctis
⁊ oretur pr̾o eo et offerat nũmũ argẽteum¬
et tortam panis: dicatq dimitte me obsecio
ad unam partem sacerdotalem ut comedam

Expanded text:
et ut deficiant oculi tui, et tabescnima tua, et pars magna domus tuae morietur, cum ad virilem aetatem veneritHoc autem erit tibi signum, quod venturum est duobus filiis tuis, Ophni et Finees in die uno morientur ambo et suscitabo mihi sacerdotem fidelem qui iuxta cor meum et animam meam faciat et aedificabo ei domum fidelem et ambulabit coram christo meo cunctis ut oretur pro eo et offerat nummum argeet tortam panis, dicatque: Dimitte me, obsecro, ad unam partem sacerdotalem, ut comedam
Abbreviated transcription (Latin):
actum est autem cũ senuisset samuel¬
posuit filios suos iudices suꝑ isrł.
fuit ꝙ nom̃ filii sui primogenit iohel ⁊
nomen secundi abia iudicũ in bersabee. lcõ e
t non ambulauert filii illius ĩuiis etꝰ
s declinauerunt post auariciam accepeĩt¬
q mimera et ꝓuerterunt iudiciras nate i¬
ongregati ergo uniuersi maiores natu ⁊st
uenerunt ad samuelem in ramata dixe
E
onstitue nobis regem ut iudicet nos sic¬

Expanded text:
senuisset Samuelposuit filios suos judices Israel. Fuitque nomen filii ejus primogeniti Joel, et nomen secundi Abia, judicum in Ber-Sabee. t non ambulaverunt filii illius in viis ejus: sed declinaverunt post avaritiam, acceperuntque munera, et perverterunt judicium. Congregati ergo universi majores natu Israel, venerunt ad Samuelem in Ramatha. Dixe nobis regem, ut judicet nos
Abbreviated transcription (Latin):
ntequam adolerent adipem¬
ueniebat puer sacerdotis et dicebat im¬
molanti. Da michi carnemr: ut quoꝙͣ sacer
nem coctam sed crudam. Dicebat q illi
iniolans. Incendatur primũ iuxta morẽ
hodie adeps et tolle tibi quãtumcũq desi¬
ui respondens aiebat ei. Nequaquam.¬
NIunc eĩ dabis. alioquin tollam ii.
Erat autem pcc̃m pueroꝵ grande nimis
cio domini
amuel autem ministrabat ante faciẽ
quam afferebat statutis dieb ascendens
cum uiro suo ut immolarent hostiam
t benedixit hely helcane et uxori eiꝰ.
hac profenore quod commodasti dnio. lẽ. uii
catus est puer samuel apud dñm. feria¬
ely autem erat senex ualde iiiͣi. lc̃.iͣ.¬

Expanded text:
ntequam adolerent adipemveniebat puer sacerdotis, et dicebat immolanti: Da mihi carnem, ut coquam sacerdoti: nem coctam, sed crudam. Dicebatque illi immolans: Incendatur primum juxta morem hodie adeps, et tolle tibi quantumcumque desiui respondens aiebat ei: Nequaquamnunc enim dabis, alioquin tollam vi. Erat ergo peccatum puerorum grande nimis cio Domini. Samuel autem ministrabat ante faciem quam afferebat statutis diebus, ascendens cum viro suo, ut immolaret hostiam t benedixit Heli Elcanae et uxori ejus,hac, pro fenore quod commodasti Domino. Et abiecatus est puer Samuel apud Dominum. Heli autem erat senex valde, et audi
Abbreviated transcription (Latin):
gulis nec augetur in trib qr nec minus
aliqͥuid habet cum̃ una queq ꝑsona ds̃ singu¬
lariter dicitur nec amplius cum tote ꝑsone
ec gͦ scã trinitas que unus et uerus est
deus nec recedit a numero nec capitur
Irelatione enĩ ꝑsonaꝵ numerus cernit᷑.
in diuinitatis uͦ substantia quid enumeratũ

Expanded text:
gulis, nec augetur in tribus, quia nec minus aliquid habetur, cum unaquaeque persona Deus singulariter dicitur, nec amplius cum totae tres ncta Trinitas, quae unus et verus est Deus, nec recedit a numero, nec capitur elatione enim personarum numerus cernitur, in divinitatis vero substantia quid enumeratum
Abbreviated transcription (Latin):
q ĩciuitatem suã. Et erat uir de beniamin
saul electus et bonus et ñ erat uir de sĩ¬
liis isrł melior illo. Ab humero et sursum
eminebat suꝑ omnem populum. ledip¬
erierant asine chis prĩs saul. Et dixit
chis ad saul filium suũ. Tolle tecum
umnũ depueris: et consurgens uade et q̃rss
montem effraym ⁊ ꝑ terram salisa ⁊ ñ
ĩuenissent transiert etiam ꝑ t̾ram sabañ ⁊
non erant. S et ꝑ terram gͥemini et mini¬
um autem uenissent in terram suph:¬
rum suũ qui erat cũ eo ueni et reu̾tamur.
ne forte dimiserit pater m̃s asinas et sol¬
E
te hac: uir nobilis omne quod loquitiͭi
absq ambiguitate ueñ. Nunc ergo eamꝰ
suum. Ecce ibimus quid feremus Rrd
uirum dei. Panis defecit insistarchiis ur̃is.
et sportulam ñ habemus ut demus horaini
ursum respondit puer sauli et ait . Ecde
inuenta est ĩ manu mea quarta pars
stateris argenti demus hõi dei ut indicet :¬
lim in isrł sic loq̃batur unusquisꝙ ua¬

Expanded text:
 Cap. IX . Et erat vir de Benjamin Saul, electus et bonus, et non erat vir de filiis Israel melior illo. Ab humero et sursum eminebat super omnem populum. Perierant autem asinae Cis patris Saul: et dixit Cis ad Saul filium suum: Tolle tecum unum de pueris, et consurgens vade, et quaermontem Ephraim, et per terram Salisa, et non invenissent, transierunt etiam per terram Salim, et non erant: sed et per terram Jemini, et minim venissent in terram Suphrum suum qui erat cum eo veni et revertamur ne forte dimiserit pater meus asinas et sole te hac vir nobilis omne quod loquitur absque ambiguitate venit nunc ergo eamussuum ecce ibimus quid feremus ad virum panis defecit in sitarciis nostris et sportulam non habemus ut demus homini uer respondit Sauli et ait ecce inventa est in manu mea quarta pars stateris argenti demus homini Dei ut indicet lim in Israhel sic loquebatur unusquisque va
Abbreviated transcription (Latin):
oluit autem ppłs audire uocẽ sainuel
s dixerunt. Nequaquam. Rex enim
erit suꝑ nos et erimus nos quoꝙ sĩt om̃s
gs̃ et iudicabit nos rex nr̃: et egredietur añ
nos ⁊ pugnabit bella nr̃a pro nobis. lc. ii

Expanded text:
oluit autem populus audire vocem Samuhel sed dixerunt nequaquam rex enim erit super nos et erimus nos quoque sicut omnes gentes et iudicabit nos rex noster et egredietur ante nos et pugnabit bella nostra pro no
Abbreviated transcription (Latin):
uanda est ueritas historie et põstinodum
requirenda spiritualis intelligentia allego¬
tie. Tunc namq allegorie fructus suauiter
carpitur cum prius ꝑ hystoriam ueritatis
ed quia ñ nũquam allegoria fidem
edificat et hẏstoria moralitatem nos quia
auctore deo iam fidelib loquimur nõ ab
re creduntis. si ip̃m loquendi ordinem post¬
ponanius . quatinus qui firmam fidem i̾am
tenetis prius de allegoria aliquid breuiter
rie ualde est necessarium hoc ĩexxpositõ¬
lus nr̃e ordine seruetur extremum quia
plerumq ea solent melius recoli que cõ¬
tingit post modum audiri. ⁊ Factum est.¬

Expanded text:
vanda est veritas historiae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis ed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus e
Abbreviated transcription (Latin):
uod frente dño illa iherosolimoꝵ subu̾¬
sio describitur que auespasiano et tito
romanis principib fca est nullus qui hysto¬
riam eu̾sionis eiusdem legit ignorat. ico¬
omani enim principes denuntiantur
cũ dicitur qr uenient dies inte ⁊ coan¬

Expanded text:
uod flente Domino illa Jerosolymerum subversio describatur, quae a Vespasiano et Tito Romanis principibus facta est, nullus qui historiam eversionis ejusdem legit ignorat. omani enim principes denuntiantur, cum dicitur: Quia venient dies in te, et cir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ deficere docebat ita conclasit ut dice¬
ret ueniente iudice difficile fidem in terra
repperiendam ne quis sibi forte de super¬
uatua fidei cogitatõe uel ⁊̃ ꝯfessione u̾lã¬
diretur. mox altera iuncta ꝑabola diigẽ¬
tius ostendit. a deo fidei nõ uerba examĩ¬
nanda sed oꝑa: inter que nimirum opera
maxime regnat hũilitas . latiseuda¬
nde et supra cum fidem grano sina¬
pi minuto quidem sed ex contritõe
fraglanti comꝑaret quasi exponendo ss¬
iunxit. Cũ feceritis omĩa que precepta
sũt dicite. Serui in utiles sumus. lcͥs. x¬
t contra suꝑbi cum nequaquã oĩa s¬
modicũ qͥd eoꝵ q̃ precepta st̃ faciat
nõ solum mox de sua iusticia presumũt
s et infirmos quosq despiciunt at ꝙ
ideo qͣi fide uacui cum orauerint non
exaudiuntur. ⁊ Duo hõies ascendent in
templũ ut orarent unus pharisens ⁊ alder

Expanded text:
on deficere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fidei cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo fidei non verba examinanda, sed opera: inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutiles sumus . Cui contra superbi cum nequaquam omnia, semodicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum ut orarent: unus Pharisaeus, et alter
Abbreviated transcription (Latin):
ecapoleis est ut ip̃o nõie probat regio
decem urbium transiordanem ado¬
rientẽ contra hippũ et pellam et gadarã
galylee inter medios fines decapolis
ñ ip̃os fines de capoł eum intrasse signifi¬
cat n eĩ mare transnauigasse dicitur. s
potuis ad mare us uenisse atq ad ip̃m ꝑ¬
uenisse locũ qui medios fines decapolis

Expanded text:
ecapolis est, ut ipso nomine probat, regio decem urbium trans Jordanem ad Orientem, circa Hippum, et Pellam, et Gadaram, Galilaeae, intnon ipsos fines Becapolis eum intrasse significat. Neque enim mare transnavigasse dicitur, sed potius usque ad mare venisse, et ad ipsum pervenisse locum, qui medios fines Decapolis
Abbreviated transcription (Latin):
i autem frater aut soror nudi sunt ⁊
indigeant uictu cotidiano dicat autẽ
aliquis de uobis illis ite ĩ pace caleficimi
et saturamini. ñ dederitis autẽ eis que ne¬
cessaria sũt corpori quid ꝓderit. Rx In toto.¬
ic et fides si nõ habebat opera: lectio iͣ¬
mortua ẽ insemet ip̃a. Sed dicet quis.
stende mͥ fidem tuam sine oꝑib: et ego os

Expanded text:
i autem frater aut soror nudi sunt et indigent victu cotidiano dicat autem aliquis de vobis illis ite in pace calefacimini et saturamini non dederitis autem eis quae necessaria sunt corporis quid proderit sic et fides si non habeat opera mortua est in semet ipsam sed dicet quis stende mihi fidem tuam sine operibus et ego os
Abbreviated transcription (Latin):
p̃i glĩe. Et enim si introierit in comienta
iuĩo uir annusum aureũ hñs in ueste cãdida
introierit autẽ et pauper in sordido habitu et
intendans meum qui indutus est ueste p̃cla¬
ra. et dixeritis ei. tu sede hic bene. pauperi an¬
dem dicatis tu sta illic aut sede sub scabello pe¬
dum meoꝵ. ñne indicatis apud uosmet ipsos
et sc̃ essis iudices cogitatõnum iniquarum.

Expanded text:
i gloriae. etenim si introierit in conuentu uestro uir aureum anulum habens in ueste candida, introierit autem et pauper in sordido habitu et intendatis in eum, qui indutus est uste praeclara, et dicatis: \'Tu sede hic bene\', pauperi autem dicatis: Tu sta illic\' aut: 8 e de sub scabello pedum meorum, nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudice
Abbreviated transcription (Latin):
kiñi audiuimus dominus ac redẽptor
nr̃ imminente sue passionis articalo diͣsci¬
pulis et gliãm ascensionis qua ip̃e post mor¬
tem et resurrectionem erat clarificanders.
⁊ aduentũ sp̃t sc̃i qͦ illi erant illustrandi pa¬
tefecit: quatinus instãte hora passionis ⁊

Expanded text:
simi, audivimus, Dominus ac Redemptor noster, imminente suae passionis articulo, discipulis et gloriam ascensionis, qua ipse post mortem et resurrectionem erat clarificandus, et adventum Spiritus sancti, quo illi erant illustrandi, patefecit, quatenus instante hora pass
Abbreviated transcription (Latin):
ado inquit ad eum qui me misit: ⁊ ne¬
mo ex uobis ĩterrogat me quo uades
Ac si aperte dicat. Reuertor ascendendo ad
eum qui me incarnari cõstituit. ⁊ tanta
tamq manifesta erit eiusdẽ ascensionis
daritas ut nemini urm opus sit ĩterroge

Expanded text:
ado, inquit, ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Ac si aperte dicat: Revertor ascendendo ad eum, qui me incarnari constituit, et tanta tamque manifesta erit ejusdem ascensionis claritas, ut nemini vestrum opus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Itroducens igitur eos recepit hospicio. se¬
quenti autem die surges ꝑfectus est cum
eis: et quidam ex fr̃ib abioppe comitati sut
ltera autem die introiuit cesariam. Cor¬
nelius u̾o expectabat petrum: cogreatis
tis suis et necessariis amicis r Audiui dedi¬
t fcm est cũ introisset petrus obuiant¬
ei cornelius: et ꝓcidens ad pedes siuis
adorauit. Petrus uero leuauit corneliũ
dicens. Surge ⁊ ego ip̃e homo siure.E

Expanded text:
troducens igitur eos, recepit hospitio. Sequenti autem die surgens, profectus est cum eis: et quidam ex fratribus ab Joppen comitati sunt ltera autem die introivit Caesaream. Cornelius vero expectavit illos, convocatis cognatis suis, et necessariis amicis. Et factum est cum introisset Petrus, obvius veniei Cornelius, et procidens ad pedes ejus adoravit. Petrus vero elevavit eum, dicens: Su
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq autẽ totam legem seruauerit offẽ¬
dat autẽ inuno fc̃s est om̃iũ reus. Qui
enĩ dixit ñ metãteris. dixit et ñ occides. Qd̃
si nõ mechaberis occidas autẽ fc̃s es transgres¬
ic loquimini et sic facite sĩc ꝑ legẽ liber¬
tatis incipientes iudicari. Iudiciũ sine

Expanded text:
us totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est reus omnium. Qui autem dixit, Non moechaberis, dixit et, Non occides. Quod si non moechaberis, occidas autem, factus es transgresic loquimini et sic facite, sic ut per legem libertatis incipientes judicari. Judicium enim
Abbreviated transcription (Latin):
debemus sedulaq intentione insistere: qua¬
tinus adhec contingere mereamur. R Angls.¬
uid est enim quod merito le lectio. um̃.¬
tius audiatur. ꝙͣ ꝑueniri posse ad gai¬
dium ꝙ nũquam possit auferri. R Angelꝰ.¬
p̾tandũ autem qd̾ tota lectionis lco.ix.¬
huius euuangelice series illis conuenit
qui eam presentes audierũt a domino. Pars
autem illius ⁊̃ nobis qui post passionem et
resurrectoẽm dñicam ad fidem uenimus ap¬

Expanded text:
debemus, sedulaque intentione persistere, quatenus ad haec contingere mereamur. uid est enim quod merito laetius audiatur quam perveniri posse ad gaudium quod nunquam possit auferri? Notandum autem quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, ap
Abbreviated transcription (Latin):
uni ascendisset autẽ petrus. sherosoli¬
mam. disceptabant adu̾sus illum qui erãt
ex circũcisione dicẽtes. Quare introisti ad
iuros preputium hñtes et manducasti cum
illes. Incipiens autem petrus exponebat illis
t illi quidem qui disꝑsi fuerant atribu¬
latõe que fcã fuerat sub stephõ ꝑambu¬
lauert usq phenicem et cyprum et anthio¬
chiam. nemini loquentes uerbũ nͥ solis iudei¬

Expanded text:
um ascendisset autem Petrus in Hierosolmam disceptabant adversus illum qui erant ex circumcisione dicentes quare introisti ad viros praeputium habentes et manducasti cum illis incipiens autem Petrus exponebat illis t illi quidem, qui dispersi fuerant a tribulatione, quae facta fuerat sub Stephano, perambulaverunt usque ad Phoenicen, et Cyprum, et Antiochiam, nemini loquentes verbum, nisi solis Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
ad uersus sp̃m. ⁊ sp̃c ad u̾sus caẽ. ut
nõ faciant qd̃ uolũt cadũtm ed. qualent
eo qr contempti sunt quia illd̃ qđ nõ ualent
ñ tm̃ uolunt quãtũ sãt est ut ualeant. le.u.¬
am quero ab om̃ib utrum malint de u̾ita¬
te ꝙͣ de falsitate gaud̾e. Iam nõ dubitant
dic̾e de u̾itate se malle ꝙͣ nõ dubitãt dic̾e̾ bea¬
est gaudium de u̾itate hoc est eĩ gaudiũ

Expanded text:
em, ut non faciant quod uolunt, cadunt in id quod ualent eoque contenti sunt, quia illud, quod non ualent, non tantum uolunt, quantum sat est, ut ualeant? nam quaero ab omnibus, utrum malint de ueritate quam de falsitate gaudere: tam non dubitant dicere de ueritate se malle, quam non dubitant dicere beest gaudium de ueritat
Abbreviated transcription (Latin):
untes ibant et flebant mittẽtes semina sua.
uenientes autẽ uenient cũ exultatõe tollẽs¬
tes mamipulos suos. Qͦ eũtes et unde uenientes
Quid seminantes in lacrimis. letio. tercia¬
ue sunt semina: Qui manipuli. Euntes ĩ
mortem uenientes amorte. Euntes nascẽ¬
do uenientes resurgendo.Seminantes opera
bona metentes mercedem eternam. lectao. in
emina gͦ sunt nr̃a quicquid boni feceri¬
mus manipuli nr̃i qd̃ infine recipiemus.
f᷑ bona sũt semina bona oꝑaquare cum la¬
crimis. cũ hylarem datorẽ diligat ds̃. lẽ uͣ.

Expanded text:
ina sua: venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemus. Si ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilarem datorem diligat Deus ? 2.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ datur impiis s eisiiqui te gratis colũt
quoꝵ gaudiũ tu ip̃e es. Et ip̃a est beata. uita
gaudere dete ad te ꝓpterte ip̃sa ẽ ⁊ nõ ẽ alt̾a.
ui autẽ aliam pͥutant ẽẽ aliud ũi.¬
sectantur gaudiũ. n ip̃m uerum. Ab
aliqua tam̃ ymagine gaudii uolũtas eoꝵ
beata ẽ ñ utiq uitam beatã uolunt. An õs¬

Expanded text:
non datur impiis , sed eis qui te gratis colunt, quorum gaudium tu ipse es. Et ipsa est beata vita gaudere ad te, de te, propter te; ipsa est, et non est altera. Qui autem aliam putant esse, aliud sectantur gaudium, neque ipsum verum. Ab aliqua tamen imagine gaudii voluntas eorubeata est, non utique vitam beatam volunt. An o
Abbreviated transcription (Latin):
uo enim sunt q̃ in pcõa hoĩes aut illiciũt¬
aut ĩpellunt uoluptas et dolor. uolup¬
tas illicit ⁊ dolor impellit. Contra uolupta¬
des necessaria est continentia ꝯͣ dolores pacĩa.
oc eĩ mͦ suggeritur humane m̃ti lc̃e.
ut peccet. aliqñ dicit᷑ fac ⁊ hoc habebis aliqñ
fac ne hoc patiaris uoluptatem p̾cedit ꝓmissio
t eigo habeant homines uoluptatẽ. uł ñ

Expanded text:
nt enim quae in peccata homines aut illiciuntaut impellunt; voluptas, aut dolor: voluptas illicit, dolor impellit. Contra voluptates, necessaria est continentia; contra dolores, patientia. Hoc enim modo suggeritur humanae menti, ut peccet: aliquando dicitur, Fac, et hoc habebis; aliquando autem, Fac, ne hoc patiaris. Voluptatem praecedit promissio, ergo habeant homines voluptatem, vel no
Abbreviated transcription (Latin):
liqñ dicunt sibi hoĩes. Ecce iam dies ip̃i.¬
iudicii uenit tanta mala fiunt tante tribu¬
latoẽs crebrescũt. Ecce oĩa q̃ ꝓphẽ dixerunt pe¬
ne completa st̃. iã dies iudicii iustat. Ql hoc di¬
cũt fideliter dicunt. tãquam obuiã eunt spon¬
so cogitatõib talibus

Expanded text:
 dicunt sibi homines: Ecce jam dies judicii venit, tanta mala fiunt, tantae tribulationes crebrescunt; ecce omnia quae Prophetae dixerunt, pene completa sunt; jam dies judicii instat. Qui hoc dicunt, et fideliter dicunt, tanquam obviam eunt sponso cogitationibus talibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e ⁊ eĩ fcã eius p̾cepta sunt. qr dũ aliqͥd
tacitus facit quid agere debeamus in no
dicatõe disciplõs mittit qr duo sunt
ꝑcepta caritatis dei uidelicet amor ⁊ ꝓxi¬
mi et minꝰ ꝙͣ inter duos caritas haberi nõ potest.
Nemo eĩ ꝓprie ad semetip̃m habere caritatẽ dicitͦ.
s dilectione se in alterum tendit ut ẽẽ car¬

Expanded text:
Ipsa etenim facta ejus praecepta sunt, quia dum aliquid tacitus facit, quid agere debeamus innotescit. dicationem discipulos mittit, quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor, et prmi, et minus quam inter duos charitas haberi non potest. Nemo enim proprie ad semetipsum habere charitatem dicitur, sed dilectio in alterum tendit, ut char
Abbreviated transcription (Latin):
to ⁊ gemitũ eoꝵ audiui et descendi lib̾are ees
idit gͦ hoĩem et misertus est eũ lco. uiu¬
qr hrmanis tm̃ studiis deditus. nec dũ
anglico nõie dignus exticerat. uidit sedentẽ
ĩtheloneo ꝑtinati. uidelicet aĩo tẽporalibus
athm inquit noĩe. Matħs hebraĩce la¬
tine dicitur donatus. Qd ꝓfecto nomẽ

Expanded text:
ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus um, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen
Abbreviated transcription (Latin):
enim stat. Qͥs nõ ex quo uiam intrauit co-¬
gitur ambulare. Infans natus est crescent
ambulat. Mors finis ẽ. In die iã ueniendũ
est s cum exultatione. lutro. Secunda.¬
uis eĩ nõ hic plorat in uia ista mala qñ
infans ip̃e incipit inde. utiq infans qñ
nascitur de angustiis uteri in huiꝰ mũdi
latitudine funditur. De tenebris ꝓcedit in
lucem ⁊ tam̃ de tenebris ueniensͣ ad lucẽ
plorare potest ridere non potest.tin
t rideant hoĩes. et plorant hoĩes: ⁊ qd̃
am quia incarcere est constitutus. t̃. um̃i¬
lorat alius qd̃ amiserit mortuũ aliquẽ
Primo de hiis omnib. Iustus eĩ plorat ue¬
raciter plorantes sceriliter. lextio or¬
lorat plorantes: plorat ridẽtes. qr ⁊
qui plorãtes de reb ĩ anib inaniter
plorant et qui rident de reb manib malo suo
rident. Illi ubiq plorant plus gͦ ip̃e plorat.
pulos suos.
ides gͦ hoĩem iustum cum facit opus bo¬
num hylarem ẽẽ ita plane hilarescit.Hy¬

Expanded text:
enim stat? Quis non ex quo viam intravit, cogitur ambulare? Infans natus est, crescendo ambulat: mors finis est. Inde jam veniendum est, sed cum exsultatione. Quis enim non hic plorat in via iinfans inde incipit? Utique infans quando nascitur, de angustiis uteri in hujus mundi latitudinem funditur, de tenebris procedit ad lucem: et tamen de tenebris veniens ad lucem, plorare potest, videre non potest. t rident homines, et plorant homines: et qu quia in carcere est constitutus; plorat alius quod amiserit mortuum aliquem Primo de his omnibus: justus enim plorat veraciter plorantes steriliter. lorat plorantes, plorat ridentes: quia et qui plorant de rebus vanis, inaniter plorant; et qui rident de rebus vanis, malo suo rident. Ille ubique plorat, plus ergo ipse plorat. pulos suos. ides ergo hominem justum, cum facit opus bonum, hilarem esse? Ita plane hilarescit. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
asseruit sacͣmentũ edocẽs et ostendẽs q̃ eẽt ĩino
eodemq dei filio et suscepte carnis ratio ⁊ natu¬
ciebat ꝓfecto saluatorẽ dixisse. ego ⁊ p̃r unũ
sumus et qui me uidet uidet et prẽm. Hec
illum cõfessio et honorabile terris et celo reddi¬
dit gloriosum¬
ẽcessariũ ñc ẽẽ reor. ut occasione bĩ huiꝰ pa
des indeclinabiliter ab eo seruata ꝓuexit nos
quoꝙ ꝓpicio largiẽte dõ salutarib dotrine do¬
minice̾ testimoniis imbuamur.s. atheum

Expanded text:
asseruit sacramentum, edocens et ostendens quae esset in uno asseruit sacramentum, edocens et ostendens quae esset in uno eodemque Dei Filio et susceptae carnis ratio, et natufecto Salvatorem dixisse: Ego et Pater unum sumus: et qui me videt, videt et Patrem . Haec illum confessio et honorabilem terris, et coelo reddidit glorioscessarium nunc esse reor, ut occasione beati hujus des indeclinabiliter ab eo servata provexit, nos quoque, propitio largiente Domino, salutaribus doctri nae dominicae testimoniis imbuamur. 246
Abbreviated transcription (Latin):
tabilꝰ deitatis. sp̃u feruẽtiore cõsurgẽs. arria¬
nis impietatib obluctat᷑ et eclias dei ꝯcertãtiũ
hereticoꝵ ꝓcellis. ac turbinib ꝑturbatas. sere¬
ne fidei tranquillitate paccauit ⁊ sͥ et̾na p̾mia
multimoda passione q̃siuit illius nimirũ incõ¬
cussa sequens uestigia. ad ꝙ̃ dñs ait. tu es petr
⁊ suꝑ hanc petrã edificabo ecliam meã ⁊ porte
inferi non preualebunt ei. Iectci trecia¬
ere ac merito cunctis posteritatib honoran¬
dus ille est qui firmissime petre solidita¬
tem seciuitus ũmicos xp̃i et celestis sp̃t auc¬
toritate confudit et infatigate patientie forte¬
tudine triumphauit. Nec inferni sĩc dictũ ẽ
adu̾sus eũ porta preualuit qui sͥ porte eter¬
nalis ĩ gressum regẽ glorie ꝯfessus apuit.¬
ut quomͦ nõ ei pateret porta illa uitał. Lc̃ mni.
qui plenitudĩe euuangelice lectionis edoctus
ĩ pr̃e filioꝙ eius inscrutabils unice maiestatis

Expanded text:
tabilis deitatis spiritu ferventiore consurgens, Arianis impietatibus obluctatur, et Ecelesias Dei, concernentium haereticorum procellis ac turbinibus perturbatas, serenae fidei tranquillitate pacavit, et sibi aeterna praemia multimoda passione quaesivit, illius nimirum inconcussa sequens vestigia, ad quem Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt ei . ere ac merito cunctis posteritatibus honorandus ille qui firmissimae petrae soliditatem secutus, inimicos Christi et coelestis Spiritus auctoritate confudit, et infatigatae patientiae fortitudine triumphavit. Nec inferi, sicut dictum est, adversus eum porta praevaluit, qui sibi portae aeternalis ingressum, regem gloriae confessus, aperuitut quomodo ei non pateret porta illa vitalis, qui, plenitudine evangelicae lectionis edoctus, in Patre Filioque ejus inscrutabile unicae majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
t si generaliter õĩb loqͥt᷑ spetialiꝰ tñ ocdõs
saluator ĩ discipulos leuat: ut his qui uer¬
bum intenta cordis aure ꝑcipiunt. latiꝰ sa¬
poris intimi lum̃ aꝑiat. Cui simile ẽ qd
matheus ait. Et cum sediss accesserunt
ad eum descipuli eius: et aꝑiens os suum
docebat eos dicẽs. Bĩ pauꝑes sp̃u. lce iom lͣ
am quib os in monte sedens aꝑit ut
magna sublimiter audiant in eos odos
tis seculi. tñ ⁊ si altũ uideatur ꝓ nichilo
culm̃ ducũt. Qͥ merito regni celestis ꝑhibẽ¬
mun̾e digni qui adilectõis humane probant᷑
cupiditate nudati qualem se rex dauid paupexi¬
ent sustinuisse declarans.ait. Ego uero egen

Expanded text:
tsi generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt, latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos, dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos tis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibenmunere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero egenus
Abbreviated transcription (Latin):
carnes necessarium est. ita aliũ usũ ñ habet.¬
erte legimus ĩscͥpturis urbes qͣstã lc̃. ixͣ
ira uictoꝵ sale seminatas ut nullum ĩ eis
germen oriretur. Caueant gͦ doctores ⁊ ep̃i.
⁊ usdeant potentes potẽter se sustin̾e tormẽta
nichilꝙ eẽ remedii s maioꝵ ruinas adtarta

Expanded text:
carnes necessarium est: ita alium usum non habet.erte legimus in Scripturis, urbes quasdam, ira  Al. ita victorum sale seminatas, ut nullum in ipsis germen oriretur . Caveant ergo doctores et episcopi, et videant: Potentes potenter tormenta sustinere ; nihilque esse remed
Abbreviated transcription (Latin):
idete uͥ monuit ut tim̾emꝰ. S eũ inquit¬
timete qui potestatẽ ht̃ corpus ⁊ aĩam oc¬
cidere ĩ geheiniam. Ergo timeamꝰ ut ñ time
ꝑtiñt. Timor ĩfirmoꝵ uidetur ẽe ñ for¬
tium. S uidete quid ait scͥptura. Timor dñi
spes fortitudinis. Timeamus ne timeamus.
Hoc est prudenter timeamꝰ ne ĩ aniter timem
artires sc̃i ꝓpter quoꝵ sollempni Icod¬
tãtem hoc ex euuãgelio recitatũ ẽ. tim̃do
nõ tumuert̃ qr dm̃ timendo. hoĩes ꝯtẽpseñ.
natur. prius moriat᷑. Occido ĩquit. E uio
dicit. sui dicit: Duos audio. unũ terrentẽ
alt̾m inetuentem. Quor duoꝵ inus ẽ Pot̃s
alter infirmus s ambo mortales. Scd̃ iohẽm.¬

Expanded text:
monuerit ut timeremus. Sed eum, inquittimete, qui potestatem habet et corpus et animam occidere in gehenna. Ergo timeamus, ut non timeamus. rtinere: timor infirmorum videtur esse, non fortium. Sed videte quid ait Scriptura: Timor Domini spes fortitudinis . Timeamus, ne timeamus: hoc est, prudenter timeamus, ne inaniter timeamus. Martyres sancti, propter quorum solemnitatem hoc ex Evangelio recitatum est, timendo non timuerunt: quia Deum timendo, homines contempserunt. 2. natur, prius moriatur. Occido, inquit. Quis dicit? cui dicit? Duos audio: unum terrentem, alterum metuentem; quorum unus est potens, alter infirmus, sed ambo mortales. Quid se
Abbreviated transcription (Latin):
nde intelligimus qd̃ humilitate ꝑuenit᷑
ad regnum simplicitate penetratur ad
celum. e uisquis ergo cupit diuinitatis
tenere festigia humilitatis una secdetur. Ql¬
cũq uult frẽm p̾uenire regnando. prius
illum preueniat obsequẽdo. sĩc ait apls. ho¬

Expanded text:
unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Ho
Abbreviated transcription (Latin):
tutes potestates principatus dñatoes thro¬
nos. cherubin atq seraphin ẽẽ namq ange¬
los ⁊ archangelos pene om̃s sacri eloquii pa¬
gine testantur. cherubin uero atq seraphin
sepe ut notum est libri ꝓphaꝵ locuntur. ẜ¬

Expanded text:
tutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim, atque seraphim. Esse namque angelos et archangelos pene omnes sacri eloquii paginae testantur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
di sȩcutus exposuit. Ait eni. Nũc princene
hui mundi eicietur forao e ecrux aomerar¬
udimmus quale dixerit. eẽ iue leesitu¬
dicium. Non g illud qd infine uenturũ
ẽst ubi iiui. ⁊ mor̃tu udicandi sũt alos ad¬

Expanded text:
di, » secutus exposuit, ait enim: « Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. » Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, al
Abbreviated transcription (Latin):
eminit predicator ille euuangelii petr̾
nullam sͥ portionẽ ẽẽ possessionis hu-¬
mane eum oranti alimoniam respondit.
om̃ib deo tuo dicenõ. Ecce nos reliquimus
nia ⁊ sequuti sumus te. Qͥd gͦ erit nobis. E¬

Expanded text:
elii praedicator ille Petrus. nullam sibi esse portionem possessionis humanae. cum oranti alimoniam respondit: omnibus domino tuo dicens: ecce nos omnia dereliquimus et secuti sumus te, quid erit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dñ enim dubitandum qr publicani ⁊ pcc̃oret
ẽẽ defierãt qui cum iħu et discipulis eupol
discumbebant nec si in pc̃ãs ꝑseuerare decerne¬
tent ei qui sine poc̃o est ꝯuesci auderent. lc̃o. eiũ¬
ublicani quippe uocantur qui uel publice
scelerib fedantur uel publitis implicãt
negociis. q̃ sine pcc̃o aut uix aut nullatenus
e pulchro uere presagio qui apłs ⁊ doctor
gentiũ erat futurus. et in prima sua ꝯ¬
u̾sione peccãtiũ post se gregem trahit ad sa¬
lutem offictumq euuangelizandi ꝙ ĩꝑficiẽte
merito uirtutũ erat expleturus. a primis iã
fidei sue rudim̃tis incepit. Neq enim solum
qui frem u̾bo erudit. s ⁊̃ qui exemplo ad me¬
niora ꝯu̾tit. ministerium gerit doctoris. lcd. u.¬
emiq idem publicani ñ tũc solũ m tũ dño¬
discumbebant uerũ ⁊ deinceps abredis
scĩarib negocũs ad imitatoẽm mathei illũ sequi
gaudebant testante enuãgelista marco qui dicit
multe publicani et pccores discumbebant cu

Expanded text:
n enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo cum Domidiscumbebant, verum et deinceps, abjectis ecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut dicamus uobis qd̃ deo inspirante¬
sentimuis. ñ qualescunq aĩe s tales aĩe
q̃ habent catholicam fidem et habere uidentur
bona oꝑa in ecclĩa dei. ⁊ tñ ex ip̃is quinq sũt
prudentes ⁊ quinq fatue. Quare gͦ appella¬
te st̃ quinq ⁊ quare uͥgines prius uideamꝰ

Expanded text:
ed ut dicamus vobis, quod Deo inspirantesentimus, non qualescumque animae, sed tales animae quae habent catholicam fidem, et habere videntur bona opera in Ecclesia Dei: et tamen ex ipsis quinque sunt prudentes, et quinque fatuae. Quare ergo appellatae sunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ futura p̾uidẽter subͣtuli narratõe
describuntur cũ dicit᷑. Quatuor facies uni
⁊ quatuor pennie uni. Qͥd ꝑ faciem nisi no¬
ticia et quid ꝑ penniam. nͥ uolatus expͥmti
er faciem quippe unusqͥsq lectior secũda¬
agnoscitur per pennam u̾o ĩ altũ auiũ
corpora subleuantur. facies quippe ad fidẽ
ꝑtinet penna ad ꝯtemplatõnem. lectio ii¬
er fidem namq ab om̃ipotẽti deo cognosci
dũ suꝑ nosmet ipõs tollimur quasi in aere
sunt qr si requiras qͥd math̃s de ĩcarna¬
tõe dñi sentiat hoc nimirũ sentit ꝙ marcꝰ lu¬
i q̃ras quid iohẽs sentiat hoc ꝓculdubio.
ꝙ lucas. marcꝰ. et math̃s. Si queras quid

Expanded text:
identur subtili narratione describuntur, cum dicitur: « Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. » Quid per faciem, nisi notitia, et quid per pennam nisi volatus exprimitur? Per faciem quippe unusquisque cognoscitur, per pennam vero in altum avium corpora sublevantur. Facies itaque ad fidem ertinet. Penna ad contemplationem. Per fidem namque ab omnipotente Deo cognoscimuia super nosmetipsos tollimur quasi in aere sunt. Quia si requiras quid Matthaeus de incarnatione Domini sentiat, hoc nimirum sentit quod Marcus, Lueras quid Joannes sentiat, hoc procul dubio uod Lucas, Marcus et Matthaeus. Si requiras quid
Abbreviated transcription (Latin):
ilii dauid filii abraham. Ordo preposterus
s necessarie cõmutatus. Si ẽĩ primũ po¬
suiss abraham ⁊ postea dauid rursus ei re¬
petendus fuerat abraham ut generatõis
Deo autem ceteris ꝓ̾termissis hoꝵ filiũ nĩ¬

Expanded text:
ilii David, filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessario commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus fuerat Abraham, ut generationis , caeteris praetermissis, horum filium nun
Abbreviated transcription (Latin):
ni cõstat. ꝙͣ se dñs non corporis gressu. sed
m̃tis affcũ sẽqui iubet. Itaq ille prius auara
de mercedib. dura de laborib ꝑitulisq nãtoꝵ
emolum̃ta conu̾tens u̾bo uocatus ꝓpͥa d̾eliqͥt
qui capiebat aliena ac uile illd̾ sedile desti¬
tuens toto ptꝰ dm̃ uestigio m̃tis incedit cõ¬
uiuii quoq magni exibet apparatũ. lcõ. nͭ.¬
ni enĩ domicilio xp̃m recepit ĩt̾no maxi¬
mis delectatõib exuberãtiũ pascitur uo¬
luptatum. Itaq dñs libenter ingreditur et ĩ
eius qͥ crediderit recũbit affectu. lectio tercia.¬
ed̾ rursus attenditur ĩiudia ꝑfidoꝵ et
ficture pene species presiguratur. Epulã¬
tib eĩ fidelib et in illo celoꝵ recũbentib reg¬
no ꝑfidia ieiuna torq̃bitur. Ad .uͣs. Cap̃ .R. hi

Expanded text:
em sequi iubet non corporis gressu, sed mentis adfectu. itaque ille prius auare de mercedibus, dura de laboribus periculisque nautarum emolumenta conuertens uerbo uocatus propria derelinquit, qui rapiebat aliena. ac uile illud sedile destituens toto pos dominum uestigio mentis incedit. conuiuii quoque magni exhibet adparatum; qui enim domicilio Christum recipit interno maximis delectationibus exuberantium pascitur uoluptatum. itaque dominus libenter ingreditur et in eius qui crediderit recumbit adfectu. sed rursus accenditur inuidia perfidorum et futurae poenae species praefiguratur; epulantibus enim fidelibus et in illo caelorum recumbentibus regno perfidia ieiuna torquebitur. simul ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
beatos mrͣes u̾ba ista ꝑtineant. Nulli eĩ
tantũ impendert̃ quam illi qui se ip̃os ĩpen¬
derͣt sĩc dicit apłs paulus. Et ip̃e impendar
mpendert̃ enĩ se ipõs confitendo xp̃m et im¬
plendo in eius adiutorio qd̃ dictum est. ad mag¬
nam m̃sam sedisti. scito qm̃ talia te oportet
preparare. Que est m̃sa magna. nͥ unde ac¬

Expanded text:
ba ista pertineant. Nulli enim tantum impenderunt, quam illi qui se ipsos impenderunt: sicut dicit apostolus Paulus, Et ipse impendar mpenderunt enim se ipsos confitendo Christum, et implendo in ejus adjutorio quod dictum est, Ad mensam magnam sedisti, scito quoniam talia te oportet praeparare . Quae est magna mensa, nisi unde ac