comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas aliqua traheret seminabat
sux om̃s aquas. publice et prinatim
ãmĩcians uerbum dei. Quod tamen
ip̃m ex mandato sũmi põtificis actita¬
bat: ad mitum quo presulũ ceteroꝵ.
ubicũq aliqueni eoꝵ contigisset adesse.
Nimirum quãto magnns erat huimi¬
lians si in om̃ib. eo magis sac dotil
deferebat. quo plenius Intellepãt q̃
qd exp̾dicatione Itineris ieros dlimitan
sumpsit : cũ tristior sequeretur effectꝰ.
Quod tamen uerbum dicere possumꝰ.
ab eo quid Iuicium non sumpsisse.
ussẽt audita necessitas: arege frã¬
corum semel et Iterũ propter hͦ expe¬
titus. apłicis etiam licteris cõmonitus .
net sic acquieuit sux hoc loqui uel
consilium dare: donec ipsins tamd
sumi pontificis generalẽ epistolañ
Inssus ab eo est tꝙ iomane eglesie
Lingna exponere populis at pͥnapib.
Cm̃ius epistole tenor fuit. ut ĩ peni¬
tentiam et remuissiotĩe pctõꝵ iter arri¬

Expanded text:
necessitas aliqua traheret, seminabat necessitas aliqua traheret, seminabat super omnes aquas, publice et privatim annuntians verbum Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actitabat; ad nutum quoque praesulum caeterorum, ubicumque eorum aliquem contigisset adesse. Nimirum quanto magnus erat, humilians se in omnibus, eo magis sacerdotibus deferebat, quo plenius intellexerat, quae raedicatione itineris Jerosolymitani sumpsit, cum tristior sequeretur effectus: quod tamen verbum dicere possumus ab eo quidem initium non sumpsisse. ermovisset audita necessitas, a rege Francorum semel et iterum propter hoc expetitus, apostolicis etiam litteris monitus, nec sic acquievit super hoc loqui, vel consilium dare, donec per ipsius tandem summi Pontificis generalem epistolam jussus ab eo est tanquam Romanae Ecclesiae lingua exponere populis atque principibus: cujus epistolae tenor fuit, ut in poenitentiam et remissionem peccatorum iter arri
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Regen dilexit: et cathedrã non
affectamĩt. Quãfelitius siquid ĩ u̾tutũ
Iufius et fortit᷑ in p̾dicatione enãgelad
aboranit: et sicus prudens et tẽperãs
cauit sibi semꝑ abealesiastia platione.
Net etim cõtumaciter uniꝙͣ renui : sed
sreꝙͣter et ad mapinos eleaus honores
prudenter eget egit diuina sibi coope¬
iante grã ne aliguando cogepetur.
Moyses quid Canctus cessit fratroi suo¬
a aron pontifictiun. S ringne erat
Impedilioris. Loernardumm nr̃ non ab
oꝑe euãgeliste neceffitas ahna. sed
ab honore solo sola humilitas r euocauit.
Merito proinde apud deuni et hoĩes¬
gram̃ obtiuuit fingularem. qͥ non
modo sine sumꝑtu temporalis facultatis.
uerum etiam sine gradu ecclesiastice
dignitatis: nõ autẽ sine fructu
fraterne salutis euangeliũ posuit᷑ et
populo dei semper prodesse studuit: nũꝙͣ
preesse sustiunt. Raro tamẽ insi forte
ad loca propima ut predicaret exiuit:¬

Expanded text:
ait, « legem dilexit, et cathedram non ait, « legem dilexit, et cathedram non affectavit. » Quam felicius siquidem in virtutum justus et fortis in praedicatione evangelica laboravit, sicut prudens et temperans cavit sibi semper ab ecclesiastica praelatione. Nec enim contumaciter unquam renuit, sed frequenter et ad maximos electus honores, prudenter egit, divina sibi cooperante gratia, ne aliquando cogeretur. Moyses quidem sanctus cessit Aaron fratri suo pontificium; sed linguae erat impeditioris. Bernardum nostrum non ab opere evangelistae necessitas aliqua, sed ab honore solo sola humilitas revocavit. Merito proinde apud Deum et homines obtinuit gratiam singularem, qui non modo sine sumptu temporalis facultatis, verum etiam sine gradu ecclesiasticae dignitatis, non autem sine fructu fraternae salutis Evangelium posuit; et populo Dei semper prodesse studuit, nunquam praeesse sustinuit. Raro tamen, nisi forte ad loca proxima, ut praedicaret exivit
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterin quã gratis euãgeliz auerit quis digne
predicet: quis digne mireturi Mimis fore
credidit nullas sibi ab auditorib trãsitorias
petere facultates: insi oblatat sepius refu¬
taret ecclesiasticas dignitates. Parũ illi
fuĩt nulla querere stipendia militantium:
nec iusigmia quid̃ reciꝑe acguieuit. Seĩq
uelut alter dauid processurus ad bellu
ballica arma sobi gramora causatꝰ
est : quibz multos suo presertun tp̃e
cerueret. pregranari. et In simplicitate
sua gloriosus triumphabat. Tatã
eñ granĩ uirtus ei diuina cõtulerat.
ui licet abiectus esse elegisset. ⁊ domo
dei uherins tamen sructisicaret ĩ ea
ꝙͣ alii quilibet in sublime porrecti᷑ et
Lucens amplius illustraret ecclesiam
ꝙ̃ teteri super candelabra constituti.
Nimirun quo hũilior. eo sꝑ ufilior
fuit poxulo dei in omni doctna salutani:
In quo tamẽ noluit locũ ten̾e doctoris.
qui situt ip̃e de quod ¶ anctorum

Expanded text:
Caeterum quam gratis evangelizaverit, quis digne Caeterum quam gratis evangelizaverit, quis digne praedicet? quis digne miretur? Minus fore credidit, nullas sibi ab auditoribus transitorias petere facultates, nisi oblatas saepius refutaret ecclesiasticas dignitates. Parum illi fuit nulla quaerere stipendia militantem: ne insignia quidem recipere acquievit. Denique velut alter David, processurus ad bellum, bellica arma sibi graviora causatus est , quibus multos suo praesertim tempore cerneret praegravari: et in simplicitate sua gloriosius triumphabat. Tantam enim gratiam virtus ei divina contulerat, ut licet abjectus esse elegisset in domo Dei, uberius 1120 tamen fructificaret in ea, quam alii quilibet in sublime porrecti; et lucens amplius illustraret Ecclesiam  quam caeteri super candelabra constituti. Nimirum quo humilior, eo semper utilior fuit populo Dei in omni doctrina salutari, in quo tamen nunquam voluit locum tenere doctoris. qui, sicut ipse de quodam sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut uitta coccinea labia tua et eloqum
tuum dulce. Inde erat qd̾ germanitis
etiam populis loquens nuiro audiebatur
affectu: et ex sermone eius quẽ intlĩgere
ut pote altrruis lingue homines non
ualebant. magis ꝙͣ expitissimi cuiustib
poste eum loquentis Interpretis Intellecta
locutione edifficari illoꝵ deuotio uidebã᷑:
et uerbop eius magis sentire uirtutẽ.
Cꝰ rei certa probatio tunsio erat pͤtorũ:
et esfusio lacrumap. Eteba ͤ sane
scripturis tam libere cõmodeq. ut
non tam sequi illas ꝙͣ precedere crederet.
et ducere ip̃e quo uellet: auctorẽ earp
ducẽ sp̃m sequens. Quẽ minirumi
ut In medio ecclie axireti os eius sic¬
ut scd̃m q̃d in libro Iob legrõ prõfunda qͦq
flumoꝵ scrutarẽ ᷑. et abscondita proferoet in
Lucem. Nam et confessũs est aliqñ sibi medi¬
tanti uel oranti: sacrã õnem uelut sub se
positam et expositam sibi apparuissẽ scriptaꝵ

Expanded text:
Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Inde erat quod Germanicis etiam populis loquens miro audiebatur affectu, et ex sermone ejus quem intelligere, utpote alterius linguae homines, non valebant, magis quam ex peritissimi cujuslibet post eum loquentis interpretis intellecta locutione, aedificari illorum devotio videbatur, et verborum ejus magis sentire virtutem: cujus rei certa probatio tunsio pectorum erat, et effusio lacrymarum. Utebatur sane Scripturis tam libere commodeque, ut non tam sequi illas, quam praecedere crederetur, et ducere ipse quo vellet, auctorem earum ducem Spiritum sequens. Quem nimirum ut in medio Ecclesiae aperiret os ejusut secundum quod in libro Job legitur, profunda quoque fluviorum scrutaretur, et abscondita proferret in lucem . Nam et confessus est aliquando, sibi meditanti vel oranti sacram omnem, velut sub se positam et expositam, apparuisse Scripturam. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
engenium sc̃ribens de sui cordis pleĩtudĩe
eructauit. Nuge si incidant Interdum
inquil ferende fortassis: referende im̃ꝙͣ.¬
Magis interueniendum caute et prudẽter
nuigatitati. Prorumpendum sane in
serium quid. quod nõ modo utiliter s
et libenter audiant. ut suꝑsedeãt ociosis.
placabilem et per suasibileb. quã¬
q eruditã lignã dederit ei deus. Ut
sciret quem et quando deberet proferre
exmonen: quibus uidelicet consolatio
uel obsetratio. quib exhortatio cõgrueret
uel increpatio. nosse poterunt aliqͣ̃tenus
qui eins Le grrint scriptai et si longe
miins ab eis qui uerba eius sepuis audi¬
erunt. Siquid diffusa erat gr̃a in
labiis eins. et iguitũ eloquiũ eins uehe¬
mẽter ⁊ ut nõ posset ne ipsiis quid
stlus licet epuimus totam illam dulcedinẽ.
totum retinere feruorẽ. Mel et lac sub
lingua eius. et nnchilominus In eiꝰ ore
ignea lep iuxta illud cantici cãtitor.

Expanded text:
Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, ut supersedeant otiosis. placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem, quibus videlicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret vel increpatio, nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus saepius audierunt. Siquidem diffusa erat gratia in labiis ejus, et ignitum eloquium ejus vehementer, ut non posset ne ipsius quidem stylus, licet eximius, totam illam dulcedinem, totum retinere fervorem. Mel et lac sub lingua ejus; nihilominus in ore ejus ignea lex, juxta illud Cantici canticorum:
Abbreviated transcription (Latin):
modestus et disciplinatꝰ: p̾ferent
hũititatẽ÷ te redoles pietatẽ: exhibẽs
gran. exigens reuerentiã: solo uisu
Letisicaus et edificans Intuentes. derisu¬
quid dicimus. quod exore eiꝰ freꝙ̃ter
audiims. dum cachmos religiosore
nõ potins adridend ꝙͣ adpͥ repmend
sibi uimi facere oporteret : et risui suo
stimulum magis adhibere ꝙͣ Iremmi¬
Uocẽ illi in iiualido corpore ualidam satis
Intelligibilemq cõtulerat: qͣ In opus
predicationis segregauerat illui ex
utero matois sue.
ermno es quotiens oportuua
Inueniebatur occasio ad quascũq
ꝑsonas de edifitatione aiãꝵ: prout
auditorib erat. Sic rusticanis plebib
Loguebatur. ac si semꝑ Ie rure mitrtꝰ.
sit cet̾is quibusq generib hominũ.
oꝑam Impendisset. Litteratꝰ apud¬
eruditos. apud simplices simplex ĩ/ apud
spirituales uiros ꝑfectionis et sapientie
cupiens lucrifacere christo. Cautus erat
artificiosissune obsernare: quod ad papã

Expanded text:
modestus et disciplinatus, praeferens modestus et disciplinatus, praeferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risu dicimus quod ex ore ejus frequenter audivimus, dum cachinnos religiosorum non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui suo stimulum magis adhibere, quamocem illi in invalido corpore validam satis intelligibilemque contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex utero matris suae. ermo ei, quoties opportuna inveniebatur occasio, ad quascumque personas de aedificatione animarum, prout auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, ram impendisset. Litteratus apuderuditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiaecupiens lucrifacere Christo. Cautus erat artificiosissime observare quod ad papam
Abbreviated transcription (Latin):
totuas diei Itinere ꝑgens peintus euni
non uidit. aut se uidere nõ uidit.
Cum eñi uespere facto de eod lacu¬
socii colloquerentur. Interrogabat
ubi lacus ille esset: et nuirati sũt uniuersi.
tamen abiuitio uĩmodo subtrahere
se a negotiis. et nusꝙͣ egredi : s ĩ mo-¬
nasterio residere. Quod et postuodũ ex
defẽctu corporis occasionem Inuenisse se
reputans oportunani. aliquando statuit
et aliquandiu tenuit: donet donec illum
exire coegit necessitas graius ealesie dei.
et sũmi pontificis et ominum abbatum ordĩs¬
ip̃ẽ ommium pater: Et quorũ etiã mãdato
nouissimis quid̃ ãuis preter cutulã et tuui¬
tam. Lanco pãno in mod̃ clauudis de cur¬
tate. et pileo suuili utebatur: inter tãtos
Langores corporis et labores. nullis
Uingnã uti pellib acquiescens: In ue¬
pritꝰ ei pauꝑtas semꝑ plarnit. soides
aiebat᷑ aut negligẽtit. aut Iuainter
apud se gloriantis: aut gloriã foris

Expanded text:
totius diei itinere pergens, penitus eum totius diei itinere pergens, penitus eum non vidit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodsocii colloquerentur, interrogabat ubi lacus ille esset, et mirati sunt universi.tamen ab initio omni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi, sed in monasterio residere. Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem invenisse se reputans opportunam, aliquando statuit, et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessitas gravis Ecclesiae Dei, et summi Pontificis, atque omnium abbatum sui OrdiniEx quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur; inter tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. 41. In vestibus ei paupertas semper placuit, sordes aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris
Abbreviated transcription (Latin):
qualem eam per epistolam pͬus nouerãt.
talem Inuenrrennt et presenteni
iñ reliquis edificarẽtur: unum
fuit quõd predictum porem cartusiensem
aliquatemit monis. stramentũ uicelit
animalis cui Idem uir uenerabilis Iinsi¬
debat. mius neglectum. mimus ꝑferẽs¬
prefereus pauxtãteni Met silelio peefit p̾ssit
emulator uirtutis. quod mẽte toceperat:
s locutus uni ex fratrib aliquatenus
suꝑ hoc moueri se se confessus est et
quale illud esset stramẽtũ quexebat: quod
ita scilicet a claraualle cartusiã usq ue¬
set ⁊ et usq in illam horã quale essẽt
omino nesciret. Neq eñi suũ eo erat alał
illud : s aquodã monacho cauius clumatẽsi
anuntulo suo et in sua uicina demorãti
fuerat sibi cõmodatum: et erat sĩc sterm
sic ille dei famulus fõris oculos crocũ¬
cidisset. incus animum occupasset : Ut
quod ip̃e pͬmo offẽderat uisũ. hoc ille
tanti itineris spatio non uidisset.
Iuxta lacum etiain Lausa cuensem

Expanded text:
am prius noverant, talem invenerunt et praesentem. is omnibus aedificarentur, unum fuit, quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit, stratura videlicet animalis, cui idem Vir venerabilis insidebat, minus neglecta, minus praeferens paupertatem. Nec silentio pressit aemulator virtutis quod mente conceperat: sed locutus uni e fratribus, aliquatenus super hoc moveri sese confessus est et quale illud esset stramentum quaerebat, quod ita scilicet a Clara-Valle Cartusiam usque veset, et usque in horam illam quale esset, omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi avunculo suo, et in sua vicinia demorante, fuerat commodatum; et erat sicut sibi sic ille Dei famulus foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio non vidisset. Juxta lacum etiam Lausanensem
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã fres scribens int̾ ceta ait. Adherebo
uobis et si nolitis: adherebo et si nolũn ip̃e.
Inuitis pstabo᷑ ingratis adiciã: honorabo et
cõtẽuẽtes me. Usq adto siquidẽ oeo hõiẽs ger¬
mano amplectebat ᷑ affectu. ut eotũ stãdilo
situt ip̃e fateri solebat graniꝰ breret᷑. qͥb
ẽi pissunũ pectꝰ illiꝰ gratuitũ affligebat
qd unde ꝓcederet nõ uidebat magnũ s̃ e Regio¬
ne solatiũ fore ꝑhibẽs scies Inut̃oret unde
satifface̾ posset uł hõi pro se: uł deo ꝓhoĩe

Expanded text:
quosdam fratres scribens, inter caetera ait: « Adhaerebo quosdam fratres scribens, inter caetera ait: « Adhaerebo vobis, etsi nolitis: adhaerebo etsi nolim ipse. Invitis praestabo, ingratis adjiciam, honorabo et contemnentes me. » 28. Usque adeo siquidem omnes homines germano amplectebatur affectu, ut eorum scandalo, sicut ipse fateri solebat, gravius ureretur, quibus piissimum pectus gratuitum affligebat quod unde procederet non videbat; magnum sibi e regione solatium fore perhibens, quoties inveniret unde satisfacere posset, vel homini pro se, vel Deo pro
Abbreviated transcription (Latin):
Et hͭ hactenus. De ceto tantꝰ enulator erat
mã suetudĩs et pacis. ut si forte impb qͣsq
petitor duriꝰ extorsisset a neg̃ãte respõsũ:
ha ut facile deinceps cũ cadem Repulsa
dimictet᷑ inanis. Siquidem uelut naturalit
ut fatebat ᷑ oderat õe scadalũ: et grauãiũ
cuuslibet hoĩs sustĩere ei admodũ graue.
nõ sentire impossibile erat.Adeo neminem
spreuit᷑ nulliꝰ hoĩs scãdalũ parmpẽdẽs : et¬
si uitatem dei iusticiãq p̃tulerit. Nam et qͦtiẽs
oporteret noxios aliquoꝵ uł Repohendẽ actus
ut impedire conatꝰ. tam cõsiderate id faciebat:
sͥ ꝓ eo satiffaterẽt in cogita̾nib suis Sane
bat᷑ posse sperari: ampliori deuõtõe eiꝰ post
modũ uł eẜsequiis deseruisse. uł etiã adhesisse
uestigiis. Ditit᷑ tñ et Iuuidos̃ habuisse: ut
haberet meritũ ex eis. Cetm tam singulariter
tur: beneficiis suffocabat᷑. obruebat᷑ obsequiis.
Nimirũ doctꝰ erat bintẽ in dono malũ. sicut ad

Expanded text:
enus. 1128 27. De caetero tantus aemulator erat mansuetudinis et pacis; ut si forte improbus quisque petitor durius extorsisset a negante responsum, haud facile deinceps cum eadem repulsa demitteretur inanis. Siquidem velut naturaliter, ut fatebatur, oderat omne scandalum; et gravamen cujuslibet hominis sustinere, ei admodum grave; non sentire impossibile erat. Adeo neminem sprevit, nullius hominis scandalum parvipendit, etsi veritatem Dei, justitiamque praetulerit. Nam et quoties oporteret noxios aliquorum vel reprehendere actus, vel impedire conatus, tam considerate fiebat, eo satisfacerent in cogitationibus suis. Sane batur posse sperari, ampliori devotione ejus post modum vel obsequiis deservisse, vel etiam adhaesisse vestigiis. Dicitur tamen et invidos habuisse, ut haberet meritum et ex eis. Caeterum tam singulariter tur, beneficiis suffocabatur, obruebatur obsequiis. Nimirum doctus erat vincere in bono malum, sicut ad
Abbreviated transcription (Latin):
futuroꝵ: catellũ scł totũ tãdidũ. In dorss
subrusũ et lattrãtã in utero se habere. tux
quo territa uoehemẽter cũ religiosũ quẽdam
Oxtum catuli mater eris qui dom ꝰ dei custos
futurus. magnos pro ea/mmitos cõtra fidei

Expanded text:
futurorum, catellum scilicet totum candidum, in dorso futurorum, catellum scilicet totum candidum, in dorso subrufum, et latrantem in utero se habere. Super quo territa vehementer, cum religiosum quemdam optimi catuli mater eris, qui domus Dei custos futurus, magnos pro ea contra ini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ castro cui nomen monsbarrꝰ. et ip̃a In
ordine suo aplitã regulã tenens : subditag
uiro suo sub eo scdĩ tuiorẽ dei domũ suam
In omĩa doctrina et disciplina. Septem
quippe liberos genuit nõ tam uiro suo ꝙͣ deo.
sex maresifemiuram unamn. mapes omnes
anduachos futuros : feminã quo sc̃imonialem.
deo nãq ut dictum est nõ seculo gna̾us: sigu¬
los mox ut prartu ediderat. ipã manibus
proprus dnõ offerebat. Propt̾ qd̾ etiam
aliens uberib nutriendos cõmittere Illu¬
stris femina reffugiebat: quasi cũ lacte
materno. matermi quodãmodo dom insundens
eit naturã. Cum autẽ crenissont quaidiũ
sub manu eius erant. heremo magis ꝙ̃
curie nu ttebat: non patiens delitatiores
assuesteꝰ tibos: sed grossiorib et cõmunibus
pascens. et sit eos p̾parãs et Inffitueus do ͦ
Inspirãte quasi cõtinuo adheremũ boãsinittẽdos.
et cum In ordine filioꝵ tertiũ sernaꝵdum¬
haberet in utero. sompniũ uidit ⁊ sagm̃

Expanded text:
ex castro cui nomen Mons-Barrus; et ipsa in ordine suo, apostolicam regulam tenens, subdita viro, sub eo secundum timorem Dei domum suam in omni disciplina. Septem quippe liberos genuit non tam viro suo quam Deo, sex mares, feminam unam: mares omnes monachos futuros, feminam sanctimonialem. Deo namque, ut dictum est, non saeculo generans, singulos mox ut partu ediderat, ipsa manibus propriis Domino offerebat. Propter quod etiam alienis uberibus nutriendos committere illustris femina refugiebat, quasi cum lacte materno materni quodammodo boni infundens eis naturam. Cum autem crevissent, quandiu sub manu ejus erant, eremo magis quam curiae nutriebat, non patiens delicatioribus assuescere cibis, sed grossioribus et communibus pascens; et sic eos praeparans et instituens, Domino inspirante, quasi continuo ad eremum transmittendos. 2. Haec cum in ordine filiorum tertium Bernardumhaberet in utero, somnium vidit praesagium
Abbreviated transcription (Latin):
delicet de capillis et barba et dentem unũ
bt̃i pr̃s nõi beruardi afferri monet. et
uiꝰ pectori superponi. Qd̃ ut factuẽ.
amouete bornardũ. Et dicebat. heu quã
põderosus factꝰ es bernarde: quã grauis
ꝙ intollerabilis factꝰ es michi. Cũq hec
et similia aliꝙͣdiu clamuitãt loqueretur:
factũ ⁊̃ breue silẽtiũ. et subito frãt᷑ idem
Dio miserante purgatꝰ aꝑuit occłos. at
uelut de graui sõno cuigilãs. circũstãtes
frcs et sũa plusimiũ unictula mirabatur:
uererũde salis gͣdnã sibi uellẽt her uł qd
acridisset int̾rogãs. Ex ea gͣ hora p̾sti¬
nam sanitatẽ mẽtis et corporis ꝑ beati

Expanded text:
delicet de capillis et barba, et dentem unum delicet de capillis et barba, et dentem unum beati patris nostri Bernardi afferri monet, et ejus pectori superponi. Quod ut factum est, amovete Bernardum. » Et dicebat: « Heu, quam ponderosus factus es, Bernarde! quam gravis, quam intolerabilis factus es mihi! » Cumque haec et similia aliquandiu clamitans loqueretur, factum est breve silentium, et subito frater idem Domino miserante purgatus, aperuit oculos, ac velut de gravi somno evigilans, circumstantes fratres et sua plurimum vincula mirabatur, verecunde satis quidnam sibi vellent haec, vel quid accidisset, interrogans. Ex ea igitur hora pristinam san
Abbreviated transcription (Latin):
tissune poterãt duĩci corporis hostiamsa¬
none aĩe quã ex młtis dieb irre parabilit
sefe occuxasse credebat. ira magnã tõtipies.
et eand ꝑmittẽte deo crudelit satis epccraes :
unũ e frĩb Repẽtino furore ꝑuasit. Cla¬
mabat ergo horr̃ẽdis uocib miserabilis
homo: et uix młtoꝵ manib tenebatur.
demũ cũ maxio qͣd labore asportat letã
Cectulo religatꝰ. tam sua ꝙͣ astãtiũ mẽbra
Dentib appctẽs dirissime uexabat᷑. Nec
illa quã pͥns nesset lingua : sed noua
quebat᷑. Et cũ nichil qd̵ dicẽt intelligerẽt :
tã libere tñ et sine offcudiculo nõ incõtuut¬
ao eũ audiebãt edẽ uoces. ut indubitãter
credcret. ꝙ lingna aliqua loq̃res Post
aliꝙͣtas igit ᷑ horas cũ behem̃ter cõfusi
frẽt quid agẽ possent auxie cogitarent
et studiose cõgrerẽt: bnus ex eis salubre cõ¬
siliũ dño inspirate cõtipiẽs. sacra pignora
al ip̃o archiepo tod ãuo illic deposita ui¬

Expanded text:
tissime poterant, Dominici corporis hostiam satione animae, quam ex multis diebus irreparabiliter sese occupasse credebat, iram magnam concipiens, et eamdem, permittente Deo, crudeliter satis exercens, unum e fratribus repentino furore pervasit. Clamabat igitur horrendis vocibus miserabilis homo, et vix multorum manibus tenebatur. Demum cum maximo quidem labore asportatus, et in lectulo religatus, tam sua quam astantium membra dentibus appetens, dirissime vexabatur. Nec illa quam prius nosset lingua, sed nova quebatur. Et cum nihil quod diceret intelligerent, tam libere tamen et sine offendiculo non inconcinnas eum audiebant edere voces, ut indubitanter crederent quod lingua aliqua loqueretur. Post aliquantas igitur horas, cum vehementer confusi fratres quid agere possent anxie cogitarent, et studiose conquirerent; unus ex eis salubre consilium Domino inspirante concipiens, sacra pignora ab ipso archiepiscopo eodem anno istic deposita, vi
Abbreviated transcription (Latin):
capitis laborabat: ut nec Regulã obsua/¬
re Iemmii: nͥ sine pellicers posset pilleis
stare. Audiens autẽ teleberrimã ututum
famã ꝯ̃ ꝑ dei hoĩc efficiebãt᷑: ꝑ quẽdã
frem̃ legationẽ miltit sue supplicationis.
et opem flagitat pie intercessionis. Cui bir
sto lancũ quo ip̃e ulebat᷑ pillcũ misit.
et pinsit egro capiti de dñi u̾tute remediũ.
Suscepit ille missam sibi bñdictionẽ: ma¬
pĩa cũ reucrẽtia et deuotõne. Cõfitẽs ẽi
ꝙͣ sollicite potuit delicta sua et stola se
iudnes sac̃dotali. ita demũ uelut xp̃i fum¬
brĩã tangẽs serui xp̃i pilleũ sumpsit et
imposuit capiti suo..Lec tardauit fidei
fructꝰ et benedictionis effectꝰ. fed miratꝰ
⁊ ip̃e ẽ celerem ptinꝰ sentĩes medicinã :
et ex tũt usq hodie ab huiꝰ modi lãgore

Expanded text:
capitis laborabat, ut nec Regulam observcapitis laborabat, ut nec Regulam observare jejunii, nec sine pelliceis posset pileis stare. Audiens autem celeberrimam virtutum famam quae per Dei Hominem efficiebantur, per quemdam fratrem legationem mittit suae supplicationis, et opem flagitat suae intercessionis. Cui Vir sanctus laneum, quo ipse utebatur, pileum misit, et promisit aegro capiti de Domini virtute remedium. Suscepit ille missam sibi benedictionem maxima cum reverentia et devotione. Confitens enim quam sollicite potuit delicta sua, et stola sese induens sacerdotali, ita demum velut Christi fimbriam tangens, Servi Christi pileum sumpsit, et imposuit capiti suo. Nec tardavit fidei fructus, et benedictionis effectus; sed miratus et ipse est, celerem protinus sentiens medicinam, et extunc us
Abbreviated transcription (Latin):
uertꝰ ͥ faber in loco tui no ͫẽ suꝑadũ
grauissima balitudĩe occupatꝰ: ꝑ muł¬
tũ iam tp̃s iacebat paralititꝰ in gra¬
bato. Intim ꝑ albatem suũ ĩcõmodum
sũ mĩtiat pri sco. et ut sui misereatur
exorat. Eadem aut̃ die qua uir beatꝰ in cla¬
raualle pro todem paralitito ad petitionẽ
sui illiꝰ abbatis orauit currẽte uelociter
b̾lo ũtutis. et utute orõnis ille in hispaniis
repẽte cõualuit: tanꝙͣ bas plenũ aqua
suo sentĩes capiti suꝑfundi. Regressus
siguidem attas cũ p̃dictũ fratrẽ i̾columen
repisset: diligẽt scititatꝰ ab eo modum
e ip̃s sue liberamo. certissĩe cõperit orãte
in galliis dei famulo illum in hispaniis
eẽ curatũ
⁊ qr semel ad hispanias uertimut
stilum. Illud ꝙͣ Id tõtigit de uiroreue¬
rẽtissiõ petro asturieusi ep̃o ꝓsequaui᷑.¬
ne. pretate deuotꝰ in cenobio qdam qoeo
ipre ip̃e regebat. tam uchem̃ti dolore

Expanded text:
uidam faber in loco, cui nomen est Superadum, uidam faber in loco, cui nomen est Superadum, gravissima valetudine occupatus, per multum jam tempus jacebat paralyticus in grabato. Interim per abbatem suum incommodum suum nuntiat Patri sancto, et ut sui misereatur exorat. Eadem autem die qua Vir beatus in Clara-Valle pro eodem paralytico ad petitionem sui illius abbatis oravit, currente velociter verbo virtutis, et virtute orationis, ille in Hispaniis repente convaluit, tanquam vas plenum aqua suo sentiens capiti superfundi. Regressus quidem abbas cum praedictum fratrem incolumem reperisset, diligenter sciscitatus ab eo modum et tempus suae liberationis, certissime comperit orante in Galliis Dei Famulo, illum in Hispaniis esse curatum. Et quia semel ad Hispanias vertimus stylum, illud quoque quod contigit de Viro Dei reverendissimo Petro Asturiensi epine, pietate devotus, in coenobio quodam, quod eo tempore ipse regebat, tam vehementi dolore
Abbreviated transcription (Latin):
puei lucẽ miratꝰ ignotã: mapĩa cũ
opultatõe clamabãt. Uideo diem. bideo
oͥmnes hoĩes : bideo capillatos. Pandens
nõ offendam ad lapides pedes meos ħ
n brbe etiã cameraco: celebrauti
missarũ solẽna uiro deir surdum
et mutũ a natinitate puerũ offerebãt᷑
Quẽ audiẽtem ptinꝰ et laquẽtem qͥ ꝓpn
aderãt suꝑ grãdũ ligneũ statuere:. us
et de loco encmẽtiori nouo sermone
pplm salutaret. Nec mirũ qd̾ mira ple¬
bis deuotio: mira protinꝰ uociferatiosit
secuta. Et hec qͥd super hio q̃ in Regno
germanie in manu serui sui mirabilit᷑
opatꝰ est deꝰ: ẽ plurib pauta sufficiãt.
nam et in hispaniis ubi preseus ip̃e nõ
fuit scĩtatis eiꝰ indicia claruer̃t.. In.
ligeret. atq itm ꝓpagaret bb̾iq. cõtigit
ut de filiis suis in hispanias imitteret᷑ ĩ
illis ꝯͦ sicut et in ceteris gẽtib fructũ ali¬
quẽ hẽre desiderão. De quoꝵ mĩoro al

Expanded text:
puer lucem miratus ignotam. maxima eum puer lucem miratus ignotam. maxima eum exsultatione clamabat: « Video diem, video omnes homines, video capillatos. » Plaudens non offendam ad lapides pedes meos. » In urbe etiam Cameraco celebranti Missarum solemnia Viro Dei surdum et mutum a nativitate puerum offerebant. Quem audientem protinus et loquentem, qui propius aderant, super gradum ligneum statuere, ut de eo loco eminentiori novo sermone populum salutaret. Nec mirum quod mira plebis devotio, mira protinus vociferatio sit secuta. Et haec quidem super iis quae in regno Germaniae in manu Servi sui mirabiliter operatus est Deus, e pluribus pauca sufficiant. 35. Nam et in Hispaniis, ubi praesens ipse non fuit, sanctitatis ejus indicia claruerunt. Cum ligeret, atque iterum propagaret ubique; contigit ut de filiis suis in Hispanias mitteret, in illis quoque sicut in caeteris gentibus fructum aliquem habere desiderans. De q
Abbreviated transcription (Latin):
rata colomẽsis itidtm ciuis q̃ ait̾ius ocłi
eiuuẽ amiserat: et plurima iã ꝑ quin¬
quãniũ inutilit sese ĩ medicos̾ experi¬
Disse dicebat. Et ipam aͦ cõtinuo per
acreperat gratis dedit¬
ed et matronã alt̾am in btĩ petri
basilita oblatã in lectulo idc̃m xp̃i
suis¬
i am ex ꝓsonis aliio persistebãt qui
tos. matos duot̾ sanatos. quĩq cecos il¬
luiãtos: loq̃lam Redditã nuitit tribus.
et decem surdis auditum: i plip
a quifgrant sede Regia dumiĩ illa
famosissima toto rõmanoꝵ orbe
capella birbtatꝰ missaꝵ solẽnia cele¬
Graret : clando hõi gressũ. et cecis iiiiͦ.
uisum. sub manu eiusd̾ serui sui rex
fines pter ĩuẽra alia q̃ bn̾itatis
cã poterius iuxta oppidũ qd fõtauas
uotãt. oiãte eo aꝑuit dñs ocłos ceci nati.
lanse et emortue erãt. Quas sacratis¬
simis digitio suis apĩes bir btatꝰ diuino
muẽre. et uigore palpebris. et pupillis
prestitit claritatẽ. Cõfestim deuiq idem

Expanded text:
ius oculi lumen amiserat, plurima jam per quinquennium inutiliter sese in medicos expendisse dicebat. Et ipsam quoque continuo per acceperat, gratis dedited et matronam alteram in beati Petri basilica oblatam in lectulo, idem Christi suisNam ex personis aliis perhibebant, qui tos, mancos duos sanatos, quinque caecos illuminatos, loquelam redditam mutis tribus, et decem surdis auditum. 34. Aquisgrani sede regia, dum in illa famosissima toto Romanorum orbe capella Vir beatus Missarum solemnia celebraret, claudo homini gressum, et caecis quatuor visum sub manu ejusdem servi sui, Rexfines, praeter innumera alia, quae brevitatis studio praeterimus, juxta oppidum quod Fontanas vocant, orante eoclausae et emortuae erant: quas sacratissimis digitis suis aperiens Vir beatus, divino munere et vigorem palpebris, et pupillis praestitit claritatem. Confestim denique idem
Abbreviated transcription (Latin):
ut mõasterii sui cellerariũ durc aligñ
increpauerit: ꝙ sibi nõ indicãs mori aĩa¬
tandi. Dehinit ut solitꝰ erat bñdixit sal
et aĩalilz iussit apponi: ac ꝓtinꝰlues
orta ressauit. Qd̃ in aliis qͦ moasteriis
uidimuꝰ et cognomimꝰ. ut audiẽs friñ luã

Expanded text:
ut monasterii sui cellerarium dure aliquando increparit, quod sibi non indicans, mori animatandi. Dehinc ut solitus erat, benedixit sal, et animalibus jussit apponi, et protinus lues orta cessavit. Quod in aliis quoque monasteriis vidimus et cognovi
Abbreviated transcription (Latin):
piri meruit ip̃e birtutẽ. Nam et ep̃s
factꝰ exua illa diuisit. partẽ inebia
suis fecũ in scriniis honorificẽtissimet fe-¬
rẽs. media in moãsterio sub ead uene
sedem cui p̾latꝰ est bolẽs tãta bñdictiõe
fraudari

Expanded text:
iri meruerit ipse virtutem. Nam et episcopus factus xenia illa divisit, partem mediam suis secum in scriniis honorificentissime ferens, mediam in monasterio sub eadem vensedem cui praelatus est, volens tanta benedictione fraudari
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtionẽ fecimꝰ nuꝑ Retulit nõs
feminã nobilẽ germaui sui guõda bporẽ
cũ post obitũ biri sui pre Dolore freuesim
incurrisset: et mĩto tpre sic se habẽs in
uniculis teneres: eidem pr̃i sc̃o in p̃fata
urbe oblatã et uix tenuit in surba cirtũ¬
strepente signatã: dũ ex more ligatare
uehit᷑. mentẽ pͥstinã atq integrã recepis

Expanded text:
nuper retulit nobis, feminam nobilem, germani sui olim uxorem, cum post obitum viri sui prae dolore phrenesim incurrisset, et multo tempore sic se habens, in vinculis teneretur, eidem Patri sancto in praefata urbe oblatam, et vix tenuiter in turba circumstrepente signatam, dum ex more ligata 1143 revehitur, mentem pristinam at
Abbreviated transcription (Latin):
tolłe grabatũ tuũ et ãbula. Et imponc̃s
in humeros tiꝰ dumisit eũ libẽ ꝓgedẽtẽ :¬
sdᵈ et oĩo prebs ut bidit dedit laudem deo
bidem etiam puci suidꝰ
et muitus ex utero matus sue suble¬
uatꝰper scalam et in fenestra accedens
Re eadem Regione diues et honorata.
ibidem Recepit amissã ex mito tempore
ambularet ões ꝯͥs letati st̃ qui uidebant:
sed pre cetis exultauere milites qͥ attulerãt
et oltulerãt cã. Nam et ip̃iꝰ sibi partitepes

Expanded text:
imponens in humeros ejus, dimisit eum libere procedentem: et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo. Ibidem etiam puer surdus et mutus ex utero matris suae, sublevatus per scalam, et in fenestra accedens uaedam mulier de eadem regione, dives et honorata, ibidem recepit amissam ex multo tempore ambularet, omnes quidem laetati sunt qui videbant, sed prae caeteris exsultavere milites qui attulerant et obtulerant eam.
Abbreviated transcription (Latin):
ut on est nobis tolonia trãseunda.
Azagna est cĩtas: magna ulit
fanmulo dei btꝰ affuit: magna illum
deuotio toliuis ppłoꝵ. Oftendit᷑ bsq hedie
in claustro beati petri sicut a ꝑsons
ueriditis nuiꝑ accepimꝰ. adulescẽs olim
teandꝰ nũt libẽ gradies: q̃ oblatꝰ biro
dei ad impositõnem manꝰ eiꝰ gressum

Expanded text:
on est nobis Colonia transeunda. Magna est civitas: magna illic Dei Famulo virtus adfuit; magna illum devotio coluit populorum. Ostenditur usque hodie in claustro beati Petri, sicut a personis veridicis nuper accepimus, adolescens olim claudus, nunc libere gradiens, qui oblatus Viro Dei, ad i
Abbreviated transcription (Latin):
res. Ner mora crandꝰ idem retractũ pͥus¬
femoris neruũ clamat spõte lapari: et
dũ nescit extendi uelut ab altero genu
suũ: qd quãlibet ãte conatꝰ nullo m᷑ po¬
tuisset. Miabãt᷑ oẽs: probat᷑ sub õi uelo¬
citate qd dd̾: Dexonit᷑ ilico. nico gradit᷑.¬

Expanded text:
ret. Nec mora, claudus idem retractum ret. Nec mora, claudus idem retractum femoris nervum clamat sponte laxari, et dum nescit, extendi velut ab altero genu suum, quod quamlibet ante conatus, nullo modo potuisset. Mirantur omnes, probatur sub omni velocitate quod
Abbreviated transcription (Latin):
uicũ in lictore Reui positũ quẽ lobar¬
dum uotãt. et uarios ꝑ uinu̾sam prouĩciã
curãte langores: oblatꝰ est paralititꝰ in gra¬
bato. audit̃a siquidem fama uirtutũ. a
predicto uico in occiusum eiꝰ se fecerat apor-¬
tari. Cui in medio ppłi manus imponẽs
erexit hoĩem: incolumenq Remisit ad pro-¬
pria
Odem anno Ingredienti urbem tieue¬
rensium seruõ xp̃i. ex more obiuã
ruit ppłs uniu̾sꝰ. Oẜert autẽ ei sorores
duao. q̃ ab añis quatuor amboꝵ lumen
amiserãt oculoꝵ. Euaꝵ ille btriq ĩpͥmẽs
signu crucis. uisum Red̾didit lucio: et bidẽ¬
in sopnis admonitã se ẽẽ dicebat. Ut
dei hoĩe petẽt: cuiꝰ bñficio c̃ẽ Receptura
pud cõslũetiam treuerẽsio diocesis
nobile castrũ: moscaã fliuu ꝯͣ
ibidem In benũ labit᷑. dei famulus ptrã¬
sibat. Cũq paululũ ꝓcessisset. oblatũ
sibi et signatũ hoĩe clandũ dexoni
iussit et ambulare: et nõ fuit qͥ obedi¬

Expanded text:
itum, quem Bobardum vocant, et varios per universam provinciam curante languores, oblatus est paralyticus in grabato. Audita siquidem fama virtutum, a praedicto vico in occursum ejus se fecerat apportari. Cui in medio populi manus imponens, erexit hominem, incolumemque remisit ad propria. Eodem anno ingredienti urbem Treverensium Servo Christi, ex more obviam ruit populus universus. Offerunt ei sorores duas. quae ab annis quatuor, amborum lumen amiserant oculorum. Quarum ille utrique imprimens signum crucis, visum reddidit lucis: et videnin somnis admonitam se esse dicebat, ut Dei Hominem peteret, cujus beneficio receptura pud Confluentiam, Trevirensis dioecesis nobile castrum ad Mosellam fluvium, qui ibidem in Rhenum labitur, Dei Famulus pertransibat: cumque paululum processisset, oblatum sibi et signatum hominem claudum deponi jussit et ambulare, sed non fuit qui obedi
Abbreviated transcription (Latin):
et hũrtis mõachꝰ degit in cenobio qd̵ grãdis¬
siuꝰ: sicut ab eiꝰ ore cui acciderat se accepisse
dicebat. Incĩtate acatanoꝵ q̃ metropolis ẽ
gascõme. miles qͥdam infirmabat᷑. Cuiꝰ cũ
inseriores corporis partes a renb et deorsum
diffuderat. quotũq labore se p̾cipit deportari.
Iam ꝑ dies aliquet ꝓcesserat ꝓfeceratq nõ
minꝰ in fide et deuotiõe ꝙͣ in itinere ip̃o: cum
miseratꝰ hoĩcm deꝰ mirabilit satio et infir¬
mitati eiꝰ subueire dignatꝰ est: et parcere
fatigatõi. Occurres ei quidam in uia: ggnã
ẽẽt ãt quo tenderet inquisiut. Acceptaq iti¬
ciuꝰ minirũ dispẽsa̾ne oĩa gerebãt᷑. Rediit:
redieusd paulatĩ N̾cexit eam q̃ sibi ꝓmissa

Expanded text:
coenobio, quod Grandissumus, sicut ab ejus ore, cui contigerat, se accepisse dicebat. In civitate Auxitanorum, quae metropolis est Vasconiae, miles quidam infirmabatur Cujus cum inferiores corporis partes a renibus et deorsum diffuderat, quocumque labore se praecipit deportari. Jam per dies aliquot processerat, profeceratque non minus in fide et devotione, quam in itinere ipso; cum miseratus hominem Deus, mirabiliter satis et infirmitati ejus subvenire dignatus est, et parcere fatigationi. Occurrens enim quidam in via, quisnam esset, aut quo tenderet inquisivit. Acceptaque iticujus nimirum dispositione omnia gerebantur. Rediit, rediensque paulatim recepit eam, quae sibi promissa
Abbreviated transcription (Latin):
sese nõ mõ erga eñ quẽ tã bnice suspi¬
ciebat sed etiam ergtã iimimod̾ quostibet
frm exhibuerit. nõ est facile dictu. Demũt
uditurꝰ ad ꝓpa ut bñdictũ a dei famulo pa¬
ne ieferre possit et diutius cõseruare hũa¬
no sensu p̃cipit ut in clibano recoguat
sicut solent qui mariã transeũt pane
ferre bis coctũ. Qudiẽs aũt sc̃s nõ est
passus errare hoĩe tam deuotũ: sed
amicabilit argues in hac parte modicã
ẽẽ fidem inuẽiri: ita ne inguit nõ poterit
panẽ ip̃m uñdictio magis ꝙͣ Recoctio cõs/¬
uaree Et nõ acꝯnienit bñditẽ illũ sed
cõmunẽ sibi pañe p̾cipiens ephiberi bene¬
dixit. et dixit. Ecce hunc tolle tecũ: ngil
deniceps de corruptõe eiꝰ sollicitꝰ. Tulit
et add suos Rdiẽs usq hodie glĩat᷑ fidei
sue deffectũ eiudentissima r̾ei ueritate cõ¬
uinci. Nec eĩ passus ẽ patris sci nõ ui¬

Expanded text:
sese non modo erga eum, quem tam unice suspisese non modo erga eum, quem tam unice suspiciebat, sed etiam erga minimos quoslibet fratrum exhibuerit, non est facile dictu. Demum rediturus ad propria, ut benedictum a Dei Famulo panem referre possit, et diutius conservare, humano sensu praecipit ut in clibano recoquatur, sicut solent qui maria transeunt panem ferre biscoctum. Audiens autem Sanctus non est passus errare hominem tam devotum, sed amicabiliter arguens in hac parte fidem ejus modicam inveniri: « Itane, inquit, non poterit panem ipsum benedictio magis quam recoctio conservare? » Et non acquievit benedicere illum, sed communem sibi panem praecipiens exhiberi, benedixit, et dixit: « Ecce hunc tolle tecum, nihil deinceps de corruptione sollicitus. » Tulit, et ad suos rediens usque hodie gloriatur fidei suae defectum evidentissima rei veritate convinci. Nec enim passus est Patris sancti non vi
Abbreviated transcription (Latin):
usq hodie nouimiꝰ et alios młtos credimiꝰ ẽẽ
Repositũ xxu.
t nũt idoneũ satis et enidẽs huiꝰ fei
testimomiũ ꝑseramꝰ. Uir magnus et
magnifice honorãdꝰ danoꝵ archiẽp̃s hes
chillus. patrem sc̃m̃ unito uen̾abat᷑ iffectie.
unica deuotiõe colebat. Net cõtẽtꝰ est cñ¬
in filiis uidere cũ nouũ renobiũ extru¬
xisset et s. impetrassit ab eo desideratũ
sacre cõgre gatõis epancen. p̾ualuit ẽt¬
apd̃ cũ desideriũ uehemẽs ut hõ tãte
auctoritatis et inuisibilis illio tã eccłia¬
stita ꝙͣ feculari auctoritate Singularit
potẽs expositis suis oĩb etiam semetip̃
picłis młtis tradẽt et labori. Nain de
expensis dicẽ nõ est magnũ. ꝙͣuis eũd
audierimꝰ ꝓtestantẽ ꝙ expẽderit in itinẽ
ip̃o argẽti marcas ampliꝰ ꝙͣ fexẽtas.
Ueuit ergo clarãnallem tã humilis et
subluus: quã a finib terre nõ iuriositas
nonis attraperat. Ubi ꝙ̃tũ frẽuerit: qͣlẽ

Expanded text:
multos credimus esse repositum. Et nunc idoneum satis et evidens hujus rei testimonium proferamus. 25. Vir magnus et magnifice honorandus Danorum archiepiscopus Eskilus Patrem sanctum unico venerabatur affectu, unica devotione colebat. Nec contentus est in filiis eum videre, cum novum coenobium exstruxisset, et impetrasset ab eo desideratum sacrae congregationis examen. Praevaluit apud eum desiderium vehemens, ut homo tantae auctoritatis, et in insulis illis tam ecclesiastica quam saeculari auctoritate singulariter potens, expositis suis omnibus, etiam semetipsum periculis multis traderet et labori. Nam de expensis dicere non est magnum, quamvis eumdem audierimus protestantem, quod expenderit in itinere ipso argenti marcas amplius quam sexcentas. Venit ergo Claram-Vallem tam humilis et sublimis, quem a finibus terrae non curiositas tionis attraxerat. Ubi quantum fleverit, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
nedicti plenã Receꝑit sospitatẽ a febre gͣrta¬
na: qua sit grauit laborauerat mẽsibus
ferme decem et octo. ut in hora accessionis
quasi frenetitꝰ nͨ matrẽ cognosteret fuã
girandum lemouicẽst̃
epm testãtem audiniuiꝰ Iuuenẽ guẽdã de fa¬
milia sua letalit in capilesier sauciũ
cũ iaceret spuias et impos mentis nnimis¬
sa sibi in os uutella panis que benediperat
homo dei. tam celerem sensisse uirtutem. ut
benedictio uẽdicabat: adeo ut plures bide
ner colore nec sapore mutato.i .xxu
Ante hos paucos dies uenerabiles albes
gurardꝰ ⁊ heuricꝰ de suecie partibr
utinẽtes: Dum suꝑhio cõferremꝰ. testati st̃

Expanded text:
nedicti, plenam receperit sospitatem a febre quartanedicti, plenam receperit sospitatem a febre quartana, qua sic graviter laboraverat mensibus ferme decem et octo, ut in hora accessionis, quasi phreneticus, nec matrem agnosceret suam. Gerardum, Lemovicensem episcopum, testantem audivimus, juvenem quemdam de familia sua lethaliter in capite saucium, cum jaceret spumans et impos mentis, immissa sibi in os buccellula panis, quem benedixerat Homo Dei, tam celerem sensisse virtutem, ut dictio vindicabat; adeo ut plures vidernec colore, nec sapore mutato. 1139 Ante hos paucos dies, venerabiles abbates, Girardus et Henricus, de Sueciae partibus venientes, dum super his conferremus, tes
Abbreviated transcription (Latin):
interim seruꝰ xpõi. postulanti bñdictoẽm
agnã bñdictã iisit. Gustauit mulier:
et cõfestim natꝰ est puer. Quẽ uenerabi
ep̃s carnotẽsio ganfridus baptizauit: ber¬
nardi ei nomen imponẽs. C.xxi.¬
N eodi itinere et in territorio eodem
dũ febricitãtiũ młtitudo sicut bbis
solebãt a dei hoĩe panẽ peterẽt bñdictum:
girardꝰ Iͥdam cleritꝰ ex castro cui nomen est
clauucer̃ maliciosꝰ et subsãnãs fidem
ppłi blasphemabat. In nõis autẽ ꝟbis uas¬
phemie gerauissiã sebre correptꝰ usq ad
antissiodorũ abeũtt̃ sequi coactꝰ e birum
dei: et penitẽtiã a gc̃s apd̾ eñ. ipam cui de¬
traperat młtis obtiut pcib benedictionem:
Am mltis u̾o gustata eiꝰ modi C.xxii.¬
uñdictõ Reddidit sanitatemus
solius der cuiꝰ hec utute fiebant possent no¬
ticia cõphendi. Uidimꝰ in meldensi t̾ritorio
milite̾ quẽdã deuotissimas Referẽtem grãs
uiro dei : ꝙ ad pͥmũ gustũ panis ab tobe¬

Expanded text:
interim Servus Christi, postulanti benedictionem, aquam benedictam misit. Gustavit mulier, et confestim natus est puer: quem venerabilis episcopus Carnotensis Gaufridus baptizavit, Bernardi ei nomen imponens. In eodem itinere et in territorio eodem, dum febricitantium multitudo, sicut ubique solebant, a Dei Homine panem peterent benedictum, Girardus quidam clericus ex castro, cui nomen est Clamiceium, male sciolus et subsannans fidem populi blasphemabat. In ipsis autem verbis blasphemiae gravissima febre correptus, usque Autissiodorum abeuntem sequi coactus est Virum Dei: et poenitentiam agens apud eum, ipsam, cui detraxerat, multis obtinuit precibus benedictionem. Tam multis vero gustata ejusmodi benedictio reddidit sanitatem, ut solius Dei, cujus haec virtute fiebant, posset notitia comprehendi. 24. Vidimus in Meldensi territorio militem devotissimas referentem gratias Viro Dei, quod ad primum gustum panis ab eo be
Abbreviated transcription (Latin):
archiep̃o uenerãt iiamulũ dignũ ir̃oria
imꝑ factũ in tenobio. qd ut supͣ mẽoraui¬
inꝯ̃in terra sua ip̃e fundauiti .xxuii.
t̾at eĩ inꝯͣnt̃ in regiõe ead adolestẽs
nus caruo. Correptꝰ autẽ grauissiã ua¬
litudine uisitanẽ eiꝰ uix Impetrauit: et
ꝑ manũ eiꝰ ad moãsteriũ qd ip̃t funda/¬
uerat ille se cõtulit. Dũi et cũ maxĩa
rordis deuotõe remĩciãs scio per dies aliqt
in hũti et fidelissima cõfessione ꝑsistẽs
magis at magis cadegritudĩe labora¬
bat. Qna diniũ Inuabestẽte exitũ siba

Expanded text:
archiepiscopo venerant, miraculum dignum memoria per factum in coenobio, quod, ut supra meminimus, in terra sua ipse fundavit . Erat enim, inquit, in regione eadem adolescens nus charus. Correptus autem gravissima valetudine, visitationem ejus vix impetravit, et per manum ejus ad monasterium quod fundaverat, ille se contulit. Ubi et cum maxima cordis compunctione renuntians saeculo, per dies aliquot in humili et fidelissima confessione persistens, magis ac magis eadem aegritudine laborabat. Qua demum invalescente exitum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Egnũ gͣͦ germanie cũ introisset aliqͣn
leat si dicat᷑. Nam et cestatist̃ qͥ affuere
in territorio cõstãtieusi. circa uicũ quẽ
doruiguen noĩant ex his ꝯͥ diligẽtiꝰ ĩe¬
stigarĩ et uider̃t ouis suis. una die illuiã¬
tos̾ ad eiꝰ impositõnẽ mauꝰ recos̾ bndetim.¬
sanatõs etia mancos decem. et clandos eret/¬
tos decem et nouem. Ceterũ ne fecisse nos
inopeo copia uidtat ᷑ ex ĩmue̾ra mĩtitudĩe
saltem panca mẽorie cõmẽdamꝰ q̃ in lotis
celebriorib facta noscũt᷑ .xxxui¬

Expanded text:
egnum quoque Germaniae cum introisset aliquanleat si dicatur. Nam et testati sunt qui adfuere in territorio Constantiensi, circa vicum quem Doniguem nominant, ex iis qui diligentius vestigarunt et viderunt oculis suis, una die illuminatos ad ejus impositionem manus caecos undecimsanatos etiam mancos decem, et claudos erectos decem et octo. Caeterum ne fecisse nos inopes copia videatur, ex innumera multitudine saltem pauca memoriae commendamus, quae in locis celebriorib
Abbreviated transcription (Latin):
sui ꝑ patre suo nobili uiro et potenti
quẽ in secło Religrat filiali pietate sollicitꝰ.
osius exorabat. Cui uñ dei. Ne tuneas inquit
ego illũ ꝓobatũ moãchũ maĩb meis in haci
claraualle sepcliã. Utrũq secutũ ẽi et ꝑfec¬
tus moãchꝰ factꝰ ẽ: et a pr̃e scõ sicut ip̃e
p̃diperat in hac claraualle sepultꝰ.Tanꝙͣ
eĩ mori illo absente nõ posset quĩq mẽsib
infirmatꝰ ẽt creberrimũ inmo cõtimuũ respõ¬
sum mortis in seip̃o hñs. sustinuit donec pr̃
sc̃o Rediret qͥ ut olim ꝓmiserat eũ traderet

Expanded text:
sui pro patre suo viro nobili et potenti, sui pro patre suo viro nobili et potenti, quem in saeculo reliquerat, filiali pietate sollicitus,osius exorabat. Cui Vir Dei: « Ne timeas, inquit, ego illum probatum monachum manibus meis in hac Clara-Valle sepeliam. » Utrumque secutum est, et perfectus monachus factus est; et a Patre sancto, sicut ipse praedixerat, in Clara-Valle sepultus. Tanquam enim mori illo ahsente non posset, quinque mensibus infirmatus, et creberrimum, imo continuum responsum mortis in se ipso habens, sustinuit donec Pater sanctus rediret, qui, ut olim promiserat, eum traderet