comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis eiꝰ tum illi nuntiati fuissent ⁊ foris
ex sp̃tarent qr non possent esĩ audire pye
turba. ille senlit que est mat̾ mea aut irui
carnali cognatõi genus nr̃m sꝑuale p̾pon̾e.
Net inde beatos eẽ homines si iustis ⁊ scĩs
carnis ꝓpinqͥtate iungantur. s si eoꝵ doc¬
⁊rine ac morib obediendo at mutando co
hescunt.Peatior gͦ saria p̾cipiendo fidẽ
xꝑi qͣm concipiendo carnem xꝑi. Nam et
it edidunt quid ꝓfuit illa cognatio: sic et
nͥ felicius xꝑm corde qmͣ carne gestasset ip̃a
guo u̾gmitas eius. iõ grattor ⁊ acceptior
qr non eam conteptiis xꝑc uiro molaturo
quam conseruaret ip̃e preripuit. S pͥ¬
usqͣm concipetur iam deo ilicatam de trua
nasc̾e̾tur elegit. hoc indicant u̾ba que s fe
rec̾abant desponsata ÷ uiro iusto ñ uiolen¬

Expanded text:
carnis eius, cum illi nuntiati fuissent et foris expectarent, quia non possent eum adire prae turba, ille respondit: quae est mater mea aut qui carnali cognationi genus nostrum spiritale praeponere nec inde beatos esse homines, si iustis et sanctis carnis propinquitate iunguntur, sed si eorum doctrinae ac moribus oboediendo haerescunt? beatior ergo Maria percipiendo fidem Christi quam concipiendo carnem Christi. nam et crediderunt, quid profuit illa cognatio? sic et nisi felicius Christum corde quam carne gestasset. Ipsa quoque uirginitas eius ideo gratior et acceptior, quia non eam conceptus Christus uiro uiolaturo quam conseruaret ipse praeripuit, sed priusquam conciperetur iam deo dicatam de qua nasceretur elegit. hoc indicant uerba, quae sies adhuc recusabant, desponsata est uiro iusto, non uiolen
Abbreviated transcription (Latin):
mansit ⁊ peꝑit hñc felicitatem qm̃ totã
ut uos stitis u̾gines sumus matres no-¬
bis qd̃ desit in ꝓle consolet᷑ seruata uirgi¬
nitas nobis pro ꝓlis lutro amissa cõpen¬
setur integritas hec uox fidelium coniu
feconditas carnis extepta u̾ginitate p̾s¬
aũ menbra illuis tapitis ꝓtarent hũc uͦ¬

Expanded text:
am ut uos sitis uirgines, nos simus matres; uobis quod defit in prole, consoletur seruata uirginitas, nobis prolis lucro amissa compensetur integritas. haec uox fidelium coniugfecunditas carnis excepta uirginitate praesau
Abbreviated transcription (Latin):
mei qͥ in celis est : ip̃e mͥ frat̾. soror. ⁊ mat̾
est. Has sͥ om̃s ꝓpiugͥtates in ppło quemire¬
uiros ⁊ scãs feminas tm̃ sũt illi in celesti
h̾ecditate cohedes. mater eiꝰ ÷ tota ecc̃a que
q ꝑit. Item mat̾ eiꝰ ÷ om̃is aĩa pia faciens
uoluntatem pr̃is eiꝰ fecundissima caritate
in hiis truos partut it donec in eis ip̃e for
tsd̾ est ip̃e saluator ex quo magis illa spu¬
alt̾ nata est qr om̃s qui in eũ trediclerĩt
in quib ⁊ ip̃a ÷ recte filti sponsi appel¬
lantur. s plane magis m̃broꝵ euis quod
nos siuntis qr cogꝑata est caritate ut fi¬
deles in ecc̃a nast̾entur que aliꝰ capitr
ret m̃bra sua de u̾gine ecc̃a ẜ in sꝑm nas

Expanded text:
n caelis est, ipse mihi frater et soror et mater est. has sibi omnes propinquitates in populo, quem reuiros et sanctas feminas, quoniam sunt illi in caelesti hereditate coheredes. mater eius est tota ecclesia, quia que parit. item mater eius est omnis anima pia faciens uoluntatem patris eius fecundissima caritate in his quos parturit, donec in eis ipse formquod est ipse saluator, ex quo magis illa spiritaliter nata est, quia omnes qui in eum crediderint, in quibus et ipsa est, recte filii sponsi appellantur, sed plane mater membrorum eius, quod nos sumus, quia cooperata est caritate, ut fideles in ecclesia nascerentur, quae illius capitis ret membra sua de uirgine ecclesia secundum
Abbreviated transcription (Latin):
femma ꝑitura eẽt si contubitum nupsis¬
set: pot̾at nub̾e ⁊ u̾go ꝑmane̾ in qua dei
filius form serui congruenti miratulo
acciꝑet. s exͦ santis futã uirginib ne pr¬
deo ilitauit enim alhuc ẽẽt conceptã nes¬
citet ut in t̾reno mortali qd̃ torꝑe celestis
uite imitat̃o uoto fieret non precepto atuore
eligendi non ncc̃itate seruiendi ita ꝓꝑc dde
tam ꝯꝓpbare maluit quam imꝑare. at sit ⁊
Ria matres x sunt si prĩs eiꝰ faciunt uola¬
tatem. Hinc enim ⁊ sbaria laudabilius atq

Expanded text:
femina paritura esset, si concubitura nupsisset. poterat et iuberi uirgo permanere, in qua dei filius formam serui congruenti miraculo acciperet; sed exemplo sanctis futura uirginibus, ne pudeo dicauit, cum adhuc quid esset conceptura nesciret, ut in terreno mortalique corpore caelestis uitae imitatio uoto fieret, non praecepto, amore eligendi, non necessitate seruiendi. ita Christuctam adprobare maluit quam imperare. ac sic etiam ria matres Christi sunt, si patris eius faciunt uoluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uino qr comimbio ⁊ nuptiis pia u̾gmitas
ante ponitur. In illis enim ꝑabantus ⁊ ꝑ¬
tuhiebantur futa̾ que nt̃ impleri mir¬
bilit̾ ⁊ efficatiter t̾nimas quoꝵ ⁊̃ uita con¬
gusalis ꝓpħita fuit unde non comuetudĩe
Numanoꝵ uotoꝵ at graidioꝵ s ualde ꝓfimi

Expanded text:
ia conubio et nuptiis pia uirginitas anteponitur. in illis quippe parabantur et parturiebantur futura, quae nunc impleri mirabiliter et efficaciter cernimus, quorum etiam uita coniugalis prophetica fuit: unde non consuetudine humanorum uot
Abbreviated transcription (Latin):
Ibrum de bono coniugali nuꝑ eduli
imus at monemꝰ. ne p̃p excellentiam mune¬
ris amplioris qd̾ diuinitus acceꝑunt con¬
tempnant nͥ in comꝑatõe prẽs ⁊ matres
possunt łi homines q illos quos tanꝙͣ cõ

Expanded text:
ibrum de Bono Conjugali nuper edidimus atque monemus, ne propter excellentiam muneris amplioris quod divinitus acceperunt, contemnant in sui comparatione patres et matres populi Dei; hominesque ill
Abbreviated transcription (Latin):
tollantur. Non solum gͦ p̾dicandã ÷ uirgi¬
nitas ut ametur: u̾m ⁊̃ monenda ne infle
sunt honore menbͣ eis q̃ hec tustodiunt
⁊̃ in ip̃a carne ꝙ tota tustodit in fide que ⁊̃¬
alloqͥmur si mat̾ non ÷ maria corir̃ capd̾¬
capitis ꝑit. In ut̾ u̾gmitas feconditatem
non tmpedit: in utͣ feconditas uͥginitatẽ

Expanded text:
tollantur. non solum ergo praedicanda est uirginitas, ut ametur, uerum etiam monenda, ne infletsunt honore membra eius, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne, quod tota custodit in fide, quae iadloquimur, si mater non est? Maria corpcapitis parit. In utraque virginitas fecunditatem non impedit: in utraque fecunditas virginitatem
Abbreviated transcription (Latin):
natura monstta est ⁊ humana .s. ⁊ ddiuina.
Accepit quippe ut houio: effulit ut tłs. son
aũ acciꝑe tuił hoc donum possumus ꝓ mo¬
dulo nr̃o: effunde aũ suꝑ alios non utit possir¬
mus. s ut hoc fiat : tłm suꝑ eos a quo td effi¬
citur inuocamtis. ¶ Nunqͥd gͦ possamus
quer̾e utꝵ iam ꝓtesserat de prẽ sꝑt sc̃s qͣnd
nato ile irtͦ ꝓcessit uͥ nulla sunt temꝑa. sicut
potiumus quer̾e uͥ inuenimus temꝑa: uolĩ¬
tatem prius de humana mente ꝓcełe. ut q̃¬
ratur quod inuentum proles uocetur : Qi
eo fine reqͥestens : ut qui fu̾at appetitus t̃pen¬
tis: sit amor fruentis. qui iaip de utroq il
te gignente mente ⁊ de genita notõe: tantͣm
le ꝑente ac prole ꝓcedat. Non enĩ possuti
prorsus ista queri ibi ⁊ ubi mh ex temꝑe inche¬
atur : ut conseq̃nti ꝑfitiatur in temꝑe. Qͥ¬
pp̃ qui potest intellige̾ sine temꝑe gn̾ationi
filii de pr̃e: intelligat sine temꝑe ꝓcessiom̃

Expanded text:
natura monstrata est, et humana scilicet et divina: accepit quippe ut homo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum possumus pro modulo nostro, effundere autem super alios non utique possumus; sed ut hoc fiat, Deum super eos, a quo hoc efficitur, invocamus. 47. Numquid ergo possumus qnato de utroque processit, ubi nulla sunt tempora: sicut potuimus quaerere, ubi invenimus tempora, voluntatem prius de humana mente procedere, ut quaeratur quod inventum proles vocetur: quiaeo fine requiescens, ut qui fuerat appetitus quaerentis, sit amor fruentis: qui jam de utroque, id est, de gignente mente, et de genita notione, tanquam de parente ac prole procedat. Non possunt prorsus ista ibi quaeri, ubi nihil ex tempore inchoatur, ut consequenti perficiatur in tempore. Quapropter qui potest intelligere sine tempore generationem Filii de Patre, intelligat sine tempore processi
Abbreviated transcription (Latin):
De quo item dit̃ filius. Ꝙ̾ ego mittã uo¬
bis ea pr̃e. D̾ alio loco. Q̾ mutet pater
in nomine teo. De ttͦ aũ ꝓcedere sic do¬
cetur. qr ip̃e filius ait. De pr̃e ꝓcetdit. W
tum resup rexiss a mortius ⁊ apparuisset
idiscipulis suis: insufflauit ⁊ ait Accipite
ostendr̃. R ip̃a uirtus que de illo exibat:

Expanded text:
 Filius: Quem ego mittam vobis a Patre; et alio loco, Quem mittet Pater in nomine meo. De utroque autem procedere sic docetur, quia ipse Filius ait: de Patre procedit; et cum resurrexisset a mortuis, et apparuisset discipulis suis, insufflavit et ait: Accipite ostenderet; et ipsa est virtus quae d
Abbreviated transcription (Latin):
scm de pr̃c procetłe: ut intelligatur qͦd ea¬
am procedit ele filio: tle patre esse ⁊ filio.
S emi quiclquua ht̃: de pr̃e ht̃ filius. De patre
om̃mo ibt nulla sunt. ¶ Quomodo gͦ nõ ab¬
si dissime filitis tlice̾tur amboꝵ cum sicut
filio prestat eẽntiam sine initio temꝑts: sine
ꝑis. sine ulla mutabilitate natẽ ie utrot ꝓ¬
ilit̾e tañ non auilemus ingenitũ. ne ni hoquo¬
tabulo uł duoꝰ pr̃es in illa tͥnitate: uł duos qͥ
non sł de alio quispiam suspicetur. Pr̃ enim
solus: non est de alio. tõ solus appellatur ĩge¬
nccus. Non quidem in scͥptupis.: s in consuetu¬
iline dispitantiũ ⁊ de re tanta ser monem qͣ¬
lem uolu̾int ꝓfe̾ntium. Filius aũ ile patre
siue ullo tut̾uallo temꝑis dante cominurit̾
de utͦ ꝓcedit. ¶ Sic̾etur aũ filius pr̃is et
filii. si qł abhorret. lb om̃im sano sensibus
ambo eum genuissent. Non gͥ ab utroq est
genitus : sed procedit ab utroq amborum

Expanded text:
m de Patre procedere, ut intelligatur, quod etiam procedit de Filio, de Patre esse Filio. Si enim quidquid habet, de Patre habet Filius; de Patre omnino nulla ibi sunt. Quomodo ergo non absurdissime filius diceretur amborum, cum sicut Filio praestat essentiam sine initio temporis, sinporis, sine ulla mutabilitate naturae de utroque pdicere tamen non audemus ingenitum, ne in hoc vocabulo vel duos Patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio quispiam suspicetur. Pater enim solus non est de alio, ideo solus appellatur ingenitus, non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem qualem valuerint proferentium. Filius autem de Patre sine ullo intervallo temporis dante, communiter de utroque procedit. Diceretur autem filius Patris et Filii, si, quod abhorret ab omnium sanorum sensibus, eum ambo genuissent. Non igitur ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque amborum
Abbreviated transcription (Latin):
lectõem dĩ ¶ Et si forte alia rõ recllatur
Ite. baptixate gentes in noĩe pr̃is ⁊ filii
⁊ sꝑc scĩ. uͥ marime commendatur hec tͥ¬
es decem qͣm dñs ascentlit in celñ. Quo¬
modo gͦ do̾ non est qui dat sꝑm sanctum:
Imino tͣntus est ł̾s qui dat iłm. Neq enĩ aͥ¬
tuppe ut uentret in eos quib mantĩ im¬
ponebant: non ip̃i eum dabant. Ꝙ̾ iorẽ
in sius p̾positis ⁊ͥ nunc seruat ectͣ. ¶ De
niq ⁊ symorimagus offe̾ns apłis petũi¬
am: non ait. Date mͥ hnͣc potestatem ut

Expanded text:
lectionem Dei: et si forte alia ratio reddaturIte, baptizate omnes gentes, in nomine Patris, et Filii sancti, ubi maxime commendatur haec Tries decem quam Dominus ascendit in coelum. Quomodo ergo Deus non est qui dat Spiritum sanctum? imo quantus Deus est, qui dat Deum? neque enim alquippe, ut ueniret in eos quibus manum imponebant, non ipsi eum dabant; quem morem in suis praepositis etiam nunc seruat ecclenique et Simon Magus offerens apostolis pecuniam, non ait: Date et mihi hanc potestatem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Et sunt magna oꝑa dñi exqͥsita
tn omnes uolũtates eius. ⁊ tam
sapienter exquisita : ut tum angłica ⁊
humana tatiera petcasset. id est non ꝙ
ille s ꝗd̾uoluit ip̃a fecisset. ⁊̾ ꝑ eandemt̾
bũ utens ⁊ malis tanqmͣ sũine bonis
ad eoꝵ dampuatõem quos tuste p̾desti¬
nauit ad penam ⁊ ⁊ ad eoꝵ sałm quos
benigne p̾dest mauit ad grãm. Quau¬
tum enim acd ip̃os attinet: quod ds nolu¬
it fec̾unt. qnͣtin u̾o ad om̃ipoͣm dĩ nul¬
lo modo id effic̾e ualu̾nt. Hoc ip̃o qł coñ¬
sita in om̃s uoluntates eius. Ut myro
⁊ ineffabili modo non fiat p̾ter eius uolũ
sinit: s uolens. Nec sineret bonus fieri
male. uisi onimpotens ⁊ de malo face̾
ꝑosset bene.

Expanded text:
ec sunt magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus , et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est, non quod ille, sed quod voluit ipse fecisset, etiam tens, et malis tanquam summe bonis ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus voluit fecerunt. Quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere voluerunt. Hoc enim ipsoisita in omnes voluntates ejus; ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus volusinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene.
Abbreviated transcription (Latin):
na ⁊ horrencla cum in consuetu¬
dlinem uen̾int : aut ꝑua aut ulła ẽẽ
c̾duntur : us adeo ut non solum ñ
occultanda: ũmn ⁊̾ predicanda ac idif
Sicut hẽs apucl ysaiam ꝓpħam cle
uinea mala. Exspectauit inqͥt ut fa
aputl eos non puniebantur illa flagi¬
tia: uerum ⁊̃ pupblice uelut lege fretp¬
tabantut. Sic nr̃is tꝑib ita mlt̾a ma¬
la ⁊ si non talia maꝑtam consuetutli-¬
nem iam uenerunt ⁊ ut ꝓ hiis non so¬
lum excõitare aliquem laicum nõ au¬
deamus s nec cł̃icum ilegͣtlare. ¶ Uñ
tum expon̾em ante aliquos annos a l¬
ne pcc̃is hominum que sola musita¬
ta exhorrestimus. Usitata u̾o ꝓ quib
abluendis filii lĩ sanguis effusus est:
qͣmuis tam magna sint ut om̃ino clau¬
di contra se faciant regnum tłi: sepe
uidendo om̃ia tolłare: sepe tolłando ñ¬
pilła. ⁊̃ fac̾e cogimur : at utinam odo¬
mine non om̃ia que non potuerimꝰ ꝓ¬
hibere faciamus. Sed inde utrum
me iumoderatus dolor incaute aliqͥd

Expanded text:
na et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva aut nulla esse creduntur; usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiam praedicanda ac diffaSicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut fjam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos EpiVae peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur! atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus » ! Sed videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
aut non faciendo qd̃ debere a̾ iam uide¬
mus. quoꝵ luoꝵ illud ignorantie malã
est: hoc inf̾mnitatis. conͣ quam quiden
pugnare nos couuenit s ꝓfc̃o nos uin¬
cimur. : nͥ diuinitus adiuuemur. ut nõ
solum indeamus quid faciendun sit: s
⁊ accñte sanitate delectatõ iusticie uincat
in nobis eaꝵ reꝵ delectatões. quas uł l̃e
cupiendo: uł amtt̾e metuendo scientes
uidentes q pectanius Iat. non solum
pc̃cores ep eramus ⁊̃ cum ꝑ ignorantiã
cum id non facimus qł fatiendum ẽe
iani nouimus : uel facimus qł non fa¬
tiendum ẽẽ iam scimus. ¶Quap̃p̃ non
solum si peccauimus ut ignoscat: ꝓpter
uerum ⁊ ne pectenus ut regat. p̃p quod
dicimus. Ne nos inf̾a̾s in temptationem
Ille rogandus ÷ tui dr̃ in psalmo. Dñs il¬
luminatõ mea ⁊ salus mea. Ut illuinĩa¬
tio detrahat ignorantiam: salus quidem¬
infirmitateni.¬

Expanded text:
 debere fieri jam videmus: quorum duorum illud ignorantiae malum est, hoc infirmitatis. Contra quae quidem pugnare nos convenit: sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo, scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam cum id non facimus quod faciendum esse jam novimus, vel facimus quod non faciendum esse jam scimus. Quapropter non solum si peccavimus ut ignoscat, propter am ne peccemus ut regat, propter quod dicimus, Ne nos inferas in tentationem ; ille rogandus est, cui dicitur in Psalmo, Dominus illuminatio mea et salus mea ; ut illuminatio detrahat ignorantiam, salus infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
otie reꝑabrͣ ÷ ut ea que dilabuntur ⁊
in alias at alias aliaꝵ reꝵ sp̃es for¬
ant uñ delapsa sunt : ad eastlem corꝑis
tonsura decͣxit. Si unguibs qcł tociens
dempsit exsectio immotdata ⁊ iuidecens
cogitantib  ⁊̃ iõ resurrectõem carnis
non t̾dentib occͣrit in forͥtas. Sed quẽ
acłm si statua solubilis metalli aũ ig¬
ne liquesc̾e̾t: aut cont̾eturet᷑ in pulue¬
reui. aut confunderet᷑ in massam: ⁊
eam uellet artifex rursus ex illius
mat̾ie qͣntitate reꝑare. nich̾ interẽet¬
ꝑticula mat̾ie tui menbro statue red
teretur. dum tñ totun ex quo consti¬
tuta fu̾at restituta resum̾et. ¶Ita
deus mirabiłi. at iueffabiliter accifex
de toto quo caro nr̃a constit̾at: cam
mirabili ⁊ ineffabili cełitate restitu¬
et ⁊ nec aͥd adtinebit ad eiꝰ reintegͣtio¬
nem. Utrum capilli ad capillos rede¬
ant ⁊ ungues ad ungues an quidqͥd
eoꝵ ꝑierat : mutetur in carnem. ⁊ in
ꝑtes alias corꝑis reuocetur cͣante ar¬

Expanded text:
e dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species forant unde delapsa sunt, ad easdem quoque ctonsura detraxit, si unguibus, quod toties dempsit exsectio immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus, occurrit formositas. Sed qucujuslibet solubilis metalli, aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interessetrticula materiae cui mederetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quod eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur, curante ar
Abbreviated transcription (Latin):
Et dubitandum est dĩm fac̾e bñ
⁊ sinendo fi̾ queconz fuint male.
hõn enim ħ uͥ iusto nidicio sinit : ⁊ ꝓ¬
fc̃o bonum ÷ om̃e qd tustum est ¶ Eͣ¬
uis gͦ ea que mala st̃ iti t mala sũt
non sint bona. tñ non solum bona:
s ⁊̾ sint ⁊ mala. bonum est. Hlamnͥ
eẽt hoc bonum ÷ ut eeũt ⁊ mala: nlło
modo ẽẽ sine̾ntur ab om̃i potente bo¬
no. cui ꝓcul tlubto qmͣ facile ÷ quod
uult fac̾e̾: tam facile qł uult ẽẽ non

Expanded text:
ec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi justo judicio sinit; et profecto bonum est omne quod justum est. Quamvis ergo ea quae mala sunt, in quantum mala sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non
Abbreviated transcription (Latin):
tatis huͣne ab hominib ꝓturent᷑. Uñ cũ
fit ut eadem cor̾ titius u̾mescant estate ꝙͣ
hyeme: citiꝰ in calidiorib qmͣ in friligiori¬
b locis: ¶ S ħ ab hominib tanto dif¬
ficilius adhibentur: qͣnto desunt sensuun
ritates. S ñ ÷ c̾ator nͥ qui p̾ncipalr ista
fort᷑. Nec trusqͣm hoc pͣ nͥ ille penes quẽ
pͥmitus st̾ om̃im que st̃ mensure. nũt ⁊
pondã. ⁊ ip̃e ÷ unus c̾a̾tor ds ex cuiꝰ inef¬
fabili potentatu fit t̾ ut ꝙ possẽt hii
angłi si ꝑmittentur iõ ñ possunt qr non
ꝑmittuntur. ¶Neq enim occͣrit alia ratõ
ẜpentes q fec̾unt: nͥ qr maioe aderat dña¬

Expanded text:
ltatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim ltatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum ritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille, penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus creator deus, ex cuius ineffabili potentatu fit etiam ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non rmittuntur. neque enim occurrit alia ratio serpentesque fecerunt, nisi quia maior aderat domina
Abbreviated transcription (Latin):
nãm adhibent᷑: ut ea que sec̾to natẽ sunt ab¬
ilita continent᷑. erũpuant quodamimꝰ ⁊ fo¬
ris creent᷑ ex plicando m̃suras ⁊ nu̾os ⁊ põ¬
tera sua: que in occulto acceperũt ab illo
qui om̃ia in m̃sura ⁊ nu̾o ⁊ pond̾e disposu¬
it. ñ solum mali angłi s ⁊̾ mali hoĩes pos¬
sunt: sicut exẽplo agͥtulture supra tlotui
qm multi hõies nouerũt ex quib herbis
soleant quoꝵ se quis tam tlemens qudeat
ilic̾e c̾atorem. ¶ Quid gͦ mirũ si quem¬
acłm pͥ nosse quilib neqͥssimꝰ homo unde
illi uł illi u̾mes mtisce q uascant᷑: Ita ma¬
li angłi ꝓ subtilitate sui ssꝰ in occultiorib
elem̃toꝵ seminib norũt : unde rane ẜpen¬
ꝑatõnum oportunitates occultis motib
adhibendo faciunt t̾art ñ creare. S illa ho¬
mines que solent ab hõib fr̾ñ mitantur.
Quo si quisqͣm celi̾tates inc̾mentoꝵ forte
miratur. ꝙ illa a iantia tam cito fc̃a sunt:
attendat quemiadm ⁊ ista ꝓ modulo fatł¬

Expanded text:
am adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit , non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt, sicut exemplo agriculturae supra docui. quam multi homines noverint, ex quibus herbis soleant, quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo mirum, si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro sublimitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norint, unde ranae serpenperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facu
Abbreviated transcription (Latin):
posse ⁊ si ꝑmittatur. Sic ⁊ illi angłi que¬
dam possunt fac̾e si ꝑmittantur ab angelis
potentõrib ex imꝑto dt. Quedam ñ possunt
nͨ si ab eis ꝑmittant᷑. tr ille sĩ ꝑmittit a nͦ
suos ⁊ illa plerum q ñ ꝑmitcit que cõces¬
sit ut possit : exceptis gͥ illis que usitatis¬
simo tnͣscur su tempoꝵ in reꝵ nature or¬
dine corlr̃ fiunt situti st̃ ortus occasus q
sycleꝵ. gn̾ationes ⁊ mortes alium seminũ ⁊
g̾minum innu̾abiles diu̾sitades: nebule ⁊
nubes. niues ⁊ pluuie. fulgã ⁊ toniorua.
fulmina ⁊ gͣndines. uenti ⁊ ignis. frigus ⁊¬
estas estus. ⁊ om̃ia talia exceptis ⁊̃ illis q̃¬

Expanded text:
posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio dei; quaedam uero non possunt nec si ab eis permittantur, quia ille non permittit a quo suos et illa plerumque non permittit, quae concessit ut possint. Exceptis igitur illis quae usitatissimo transcursu temporum in rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignis, frigus et aestus, et omnia talia; exceptis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Liul ÷ enim ex itimo ac sumino
cãrum cardine odẽ at administre
c̾aturam ⁊ ł ad quam qͥ facit solus tre¬
ator ÷ tłs. ¶ alliud aũ ÷ ꝓ distributis
ab illo uirib ⁊ facultatib aliqlu oꝑatio¬
nem forinsetus admon̾e. ut tñc uel tũc
sic ł sic exeat᷑ qͣne catur. ¶ Ista quippe
orignałr̾ ac p̾mordialr᷑ in quadam textaͣ
elem̃toꝵ cuncta iam t̾ata st̃ ⁊ s acceptis o¬
portunitatib ꝓdeunt. Nam sit̃ matres
gͣuide sitnt fetib: sic tp̃e mundus gͣitidus
est. causis uascentium q̃ in illo ñ c̾antur nͥ
ab iͥ sumina eẽntia uͥ nͨ ꝯitur nͨ moritur ad:

Expanded text:
liud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere atque administrare creaturam, quod qui facit, solus creator est Deus: aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt. Nam sicut matres gravidae sunt fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium: quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec oritur, nec moritur aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
Is enim tͥ ut scribis libꝵ a me fieri
quem enchyridion ut dicunt hẽas ⁊
de tius manib non receelat tontinẽs pos¬
tulata. id ÷ qͥd seq̃ntlunt maxime. quĩ
Pp̃ diu̾sas pͥncipałr hr̃ ses sit fugiendiui.
inqͣntum rõ ꝓ religione contendat. uł
quid in rõne tum fides sit sola non con-¬
ueniat ÷ uel quid pͥmum : quid ultũ
teneat᷑. que totiꝰ diffinitõis sum ma sit.
quocl certumi ꝓpͥum q ficdłi catholice fun¬
damentum. Hec om̃ia que requiris ꝓ¬
tul dubio scies diligẽter sciendo qͥd tredi
quil sꝑari debeat. quid amari. Hec eĩm
maxuite immo u̾o sola in religione seꝙ̃¬
da sunt hiis qui ccͣlicit aut om̃mno a xꝑi
nomune alientis ÷ aut hrticus. H sunt
defendenda rõe: uł a sensib corꝑts ncho¬
ata uel ab intellĩa m̃tis inuenta. quot̃
aũ nec corꝑeo sensa exꝑti sumus nec m̃¬
te assequi ualuimus: ac ualemns: sine
ulla clubitatione credenda sunt testibus
a quibz ea que diuina uocart iam meru¬

Expanded text:
is enim tibi, ut scribis, librum a me fieri, quem Enchiridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid propter diversas principaliter haereses sit fugiendum; in quantum ratio pro religione contendat, vel quid in ratione, cum fides sit sola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meru
Abbreviated transcription (Latin):
Un aũ mitio fidĩ que per dilectio¬
uem oꝑatur inibuta mens fu̾it:
pulcͥtudo: cuiꝰ plena uisio est summa fe¬
licitas. Best nimirũ quod requiris:
quid pͥmum quid ultimum teneatur : in¬
choari fide: ꝑfici specie. Henim totiꝰ¬
d iffinttõis est summa. Certum u̾o ꝓpri¬
um q ficłi catholice fundam̃tum xꝑc
est. Funcdam̃tum enim aliud ait apłs
ganlum est ꝓprium fundamentum
ẽe fidei catholice: qr putari potest aliqͥb
hr̃ticis hoc nobiscum eẽ commune. Si eim̃
diligenter que ad xp̃m ꝑtinent cogiten¬
tur: nominetenus inuenitur xꝑc apd̾
quoslib hr̃ticos qui se xͥanos uocari
uolunt. re ir̃a u̾o non ẽẽ apuel eos quod

Expanded text:
um autem initio fidei quae per dilectionem operatur, imbuta mens fuerit,pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid ultimum teneatur: inchoari fide, perfici specie. Haec etiam totius definitionis est summa. Certum vero propriumque fidei catholicae fundamentum Christus est: Fundamentum enim aliud, ait Aposgandum est proprium fundamentum esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum esse commune. Si enim diligenter quae ad Christum pertinent cogitentur, nomine tenus invenitur Christus apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
abs te tbñe he putes qͥ se humiliat semꝑ iace̾.
tum dcm sit ex altabr᷑ ⁊ ne opin̾is eiꝰ exalta¬
toẽm in oculis hõim ⁊ sublimitateo fĩ corͣ¬
eiꝰ abs te dñe. conseq̃nter connexuit ⁊ ostẽ¬
dit eiꝰdem susceptionis celsitudinem spiri¬
talem. Ascensus in qͥt in torde eiꝰ lisposuit
in ualle ploratõis in locũ quem disposuit.
U̾ gͦ disposuit ascensus in corde in conualle
.s. ploratoĩs. hoc ÷ qͥ se humiliat exaltabit᷑.
Etenim bñdictõem dabit. Q legem dediti ad
hoc enim lex data est ut uulu̾a ostende̾t poco¬
rum que gr̃e benedictõe sanauit. Ad ħ lex da¬
ta ÷ ut suꝑbo inf̾mitatem suam notum fat̾e̾t¬

Expanded text:
abs te, Domine. Ne putes eum qui se humiliat semper jacere; abs te, Domine. Ne putes eum qui se humiliat semper jacere; cum dictum sit: exaltabitur. Et ne opineris eius exaltacionem in oculis hominum per sublimitates fieri corejus abs te, Domine; consequenter annexuit et ostendit ejusdem susceptionis celsitudinem spiritualem: Ascensus, inquit, in corde ejus disposuit in convalle plorationis, in locum quem disposuit. Ubi ergo disposuit ascensus? In corde, in convalle scilicet plorationis. Hoc est, Qui se humiliat, exaltabitur. Etenim benedictionem dabit, qui legem dedit . Ad hoc enim lex data est, ut vulnera ostenderet peccatorum, quae gratiae benedictio sanaret. Ad hoc lex data est, ut superbo inf
Abbreviated transcription (Latin):
qm morboꝵ alienoꝵ comꝑatõe gaudebat:
quib egrtabat confitendo monstrare tͣ
rii non inirum gͦ ꝙ publicauꝰ magis cita¬
tis abtessit quem ñ potuit ostende̾ ꝙ do¬
lebats in reb quippe utsibilib ut excelsa
qͥs contingat in ex celsum er igf᷑. Deus aũ
tũ om̃im sit excelentissimꝰ non elatõe: sed
humelitate contingr᷑. Uñ ꝓpħa alit̃. ꝓp̾e ÷¬
dñs om̃ib qiti optinu̾nt cor. ⁊ Itm̾. Ex¬
telsus dñt ⁊ huũilia respitit: ⁊ alta alonge
cognoscit: Alta ip̃a põit ꝓ suꝑbis. Illa ergo.
eũ ostendit humilia de ꝓxtino at tendere.
ip̃m tam̃ tdm̃ excelsum eẽ preclix. Salus
enim ds arrogans non est qͣntuncon se p̾di¬
catõe lauclau̾it. Non gͥ arbitret᷑ se ab otulis di
ab scondi suꝑbya. Deus enini excella cognoscit.
net se rursus dõ coniunctum eẽ putet. exel¬
qͥ acdu̾sus illum se erigiti ab illo ꝓitit᷑. Alia
u̾issime canit᷑. Beatus uir tꝰ ÷ suscept̃õ euis

Expanded text:
quam morborum alienorum comparatione gaudebat. quibus aegrotabat, confitendo monstrare, quam rgo mirum si publicanus magis curatus abscessit, quem non puduit ostendere quod dolebat. In rebus quippe visibilibus, ut excelsa quisque contingat, in excelsum erigitur: Deus autem cum sit omnium excellentissimus, non elatione, sed humilitate contingitur. Unde propheta unt cor . Et iterum: Excelsus Dominus, et humilia respicit, et excelsa a longe cognoscit . Excelsa ipsa posuit pro superbis. Illa ergo reum ostendit humilia de proximo attendere: ipsum tamen Dominum excelsum esse praedixit. Solus enim Deus arrogans non est, quantacumque se praedicatione laudaverit. Non ergo se arbitretur ab oculis Dei abscondit superbia: Deus enim excelsa cognoscit. Nec se rursus Deo conjunctam putet: excelqui adversus illum se erigit, ab illo projicitur. Averissime canitur, Beatus vir cujus est susceptio ejus
Abbreviated transcription (Latin):
gem in m̃bris meis repugnantem legi m̃tis
mee.⁊ captiuãtõe me in lege pct̃i que ÷ inm̃¬
bris meis. ⁊ cum ip̃o ploratu clamaremus. In
hꝰ ⁊ suct̾ret nobis ex auliente illo qͥ erigit eli¬
sos. soluit compeditos. illuminat cetos. grã dłi

Expanded text:
bris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis: et cum ipso ploratu clamaremus, Infis hujus? et succurreret nobis, exaudiente illo qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat caecos , grati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fc̃m : cui ñ tlesit acl. ⁊ ars queclam om̃i¬
potentis at sapientis cłi. plena om̃ium
rõnum uiuentiũ incõmutabiliũ. ⁊ om̃s
unum in ea: sic̃ ipsa unũ de uno tũ quo
unum. Ibi nouit om̃ia tłs que fecit ꝑ ip¬

Expanded text:
ars quaedam omnipotentis et sapientis Dei plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum in ea; sicut ipsa unum de uno cum quo unum; ibi novit omnia Deus quae fecit per ip
Abbreviated transcription (Latin):
sunt due qͣm una: ⁊ in se inf̾mnita st.
⁊ ita singła sunt in singłis: ⁊ om̃ia in
singłis: ⁊ singła in om̃ib. ⁊ om̃ia in
omnib ÷ et unum omnia. ¶ Qui
uilet hoc nel ex ꝑte uel ꝑ speculum
⁊ in enigmate gauleat tognoscens
deum. ⁊ sicut tłm honoret ⁊ gratias
agat. Qui autem uiclet non uidetͥ
tendat per pietatem ad uicdentlum ⁊
non per cetitatem tetitatem ad ca¬
lumpmandum : quoniam unus est
deus: sed tamen truntas. ¶Nec
confuse accipiendum est ex quo om̃ia
per quem omnia in quo omnia: nec
cliis multis sed ipũ gloria in setula
seculorum. AssifN.¬
Ex plicit liber sextus.

Expanded text:
nita sunt. Ita et singula sunt in singulis, et omnia in singulis, et singula in omnibus, et omnia in omnibus, et unum omnia. Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum et in aenigmate , gaudeat cognoscens Deum, et sicut Deum honoret, et gratias agat: qui autem non videt, tendat per pietatem ad videndum; non per caecitatem ad calumniandum. Quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas. Nec confuse accipiendum est, Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: nec diis multis, sed ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen. . LIBER SEPTIMUS.
Abbreviated transcription (Latin):
non ibi erit : ubi nitħ̾ mali erit. Ac ꝑ hoc
ista u̾tutun oꝑa que huic mortali uite st̃
ncc̃aria sicut fides ad quam refe̾nda sunt:
in pret̾itis hẽbantur. ¶Et aliam nũt fa¬
tuint tͥnitatem. tum ea presentia tenemꝰ᷑:
aspitimus. amamus. Aliam tunc fatut᷑a
sunt. tum ea non eẽ sed fuisse ꝑ quedam co¬
rum uestigia que pret̾eundo in memori¬
a derelinq̃nt: reꝑtemus. O ⁊ tunc tͥm¬
tas erit. tum illud qualeton uestignm
⁊ memoriter retinebͣ.⁊ egnoscetur u̾a

Expanded text:
non ibi erit, ubi nihil omnino mali erit. Ac per hoc non ibi erit, ubi nihil omnino mali erit. Ac per hoc ista virtutum opera, quae huic mortali vitae sunt necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, in praeteritis habebuntur: et aliam nunc faciunt trinitatem, cum ea praesentia tenemus, aspicimus, amamus; aliam tunc factura sunt, cum ea non esse, sed fuisse, per quaedam eorum vestigia, quae praetereundo in memoria derelinquent, reperiemus: quia et tunc trinitas erit, cum illud qualecumque vestigium et memoriter retine
Abbreviated transcription (Latin):
lens ea que a phypħis acceꝑat: ⁊ p̾clare
cũ ex hcͣ uita migrabinꝰ: si liceat ib uiue
uͥ uiuitur beate. s bonos arõs sola beatos
natẽ qua nicħ ÷ melius ⁊ amabilius. Ea
nata᷑ que treauit om̃s cet̾as insticuit q
nat᷑us. Cui regenti ẽẽ subilitum si iusticte
est : inmortalis ÷ om̃io uistitia. Nec tu illa
eẽ beattruline desinet: s talis ⁊ tanta eut
ut ꝑfectior ⁊ mator ẽẽ non possit. Fortaistio
⁊ alie tres u̾tutes prulentia sine ullo iaan
ꝑiculo erroris. fortitudo sine moleitia tolle¬
randoꝵ maloꝵ. temꝑantia sine repugna¬
tione libidinum erunt in illa felicitate
ut prudentie sit nlłm bonum deo p̾pon̾e
uł equare. Fortitudinis ei fmissime cohe¬
re. temꝑantie nllo descũ nox io delectarr sic̃
aũ quod agit iusticia in subueni endomi¬
seris. qł prudentia in p̾cauendis insidi¬
is. qł fortitudo in ꝑfe̾nlis molestiis. qił
temꝑantia in coħ̾endis delectatõnib pͣuis.¬

Expanded text:
olens ea quae a philosophis acceperat, et praeclare cum ex hac vita emigraverimus, si liceat ibi vivere ubi vivitur beate; sed bonos animos sola beatos ; in qua nihil est melius et amabilius ea natura, quae creauit omnes ceteras instituitque naturas. cui regenti esse subditum si iustitia est, immortalis est omnino iustitia nec in illa esse beatitudine desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in cohe
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate bñ uiuitur. qr ⁊ ip̃i moi¬
piunt eẽ in aĩo: qui cũ sine illis pͥis qiunt¬
eẽt tam̃ amimus erat. desinant cẽ tum ad
enim uisum ÷ desititras. Et de trib quid̾
pr udentia. fortitudine. temꝑantia. tum
eẽ cessabte. ¶ De om̃ib tam̃ quatuor mg¬
nis auctor eloq̃ntie tullius in hortensio dy¬
alego disputans. Si nobis inqͥt cum ex hẽ
uita migͣłsemus : in beatoꝵ insulis unmi¬
tale euum ut fabule fu̾nt dege̾ lic̾et. Qus
opus eẽt eloqñtia ⁊ cum uidecia alła̾ fierẽt
aut ip̃is ⁊̾ uirtittib. Nec enim fortitutłie
eg̾iinus ullo ꝓposito aut labore aut ꝑiculo ĩ
uisticia : cum eẽt nicħ qd̾ appetretur aliem
nͦ temꝑancia que reg̾et eas que ulle̾ eẽnt li¬

Expanded text:
mortalitate bene vivitur, quia et ipsae incipiunt esse in animo, qui cum sine illis prius esset, tamen animus erat, desinant esse cum ad enim visum est desituras: et de tribus quidem, prudentia, fortitudine, temperantia, cum esse cessabit. De omnibus tamen quatuor magnus auctor eloquentiae Tullius in Hortensio dialogo disputans: Si nobis, inquit, cum ex hac vita emigraverimus, in beatorum insulis immortale aevum, ut fabulae ferunt, degere liceret, quid opus esset eloquentia, cum judicia nulla fierent; aut ipsis etiam virtutibus? Nec enim fortitudine egeremus, nullo proposito aut labore aut periculo; nec justitia, cum esset nihil quod appeteretur alieni; nec temperantia, quae regeret eas quae nullae e
Abbreviated transcription (Latin):
dis om̃ib offu̾ntut. ꝓ ualde bonis gͣ¬
tiaꝵ actões sunt ꝓ non ualcle malis
ꝓpitiatões st̃. ꝓ ualtle malis ⁊̾ si nulla
sint adium̃tũ mortuoꝵ qualescon ui¬
uoꝵ consolatões sunt. Quibus autem
prosunt: ut᷑ sit plẽna remissio. Aut
certe ut tollerabilior quiden fiat ip̃a
tampitatio.

Expanded text:
untur, pro valde bonis gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes sunt, pro valde malis, etsi nulla sint adjumenta mortuorum, qualescunque vivorum consolationes sunt. Quibus autem prosunt aut ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut certe, ut tolerabilior fiat ipsa damnatio.
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾ea possent ꝓlẽe in̾uerunt. ¶ Est
nus: ut non req̾tat ista post mortem. is
tam malus : ut nou ꝓsitit ista post mor¬
tem. Est u̾o talis in bono: ut hiis non
reqͥrat. ⁊ est rursus talis in malor ut

Expanded text:
stea possent prodesse, meruerunt. Est nus ut non requirat ista post mortem, nec tam malus ut ei non prosint ista post mortem. Est et talis in bono, ut haec non requirat. Et est rursus talis in malo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃os iubemur: in quib dduob p̾ceptis
tota lex pendet ⁊ ꝓphecie. Ita st̃ illa tria
teus unꝰ solus. magnꝰ. sapiens. sc̃s. beatus.
nos añ ex ip̃o. ⁊ ꝑ ip̃m . ⁊ in ip̃o beati. qͥa
ip̃ius mune̾ inter nos unũ. tum illo aũ u
nob̾ here deo bonum ÷: qr ꝑdec om̃em qͥ

Expanded text:
ibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. ita sunt illa tria deus unus, solus, magnus, sapiens, sanctus, beatus, nos autem ex ipso et per ipsum et in ipso beati, quia ipsius munere inter nos unum, cum illo autem nobis haerere deo bonum est, quia pe
Abbreviated transcription (Latin):
Napp̃ ⁊̃ sꝑc sc̃s in endem unitate sub̾e
et equalitate osistit. Siue enim sit am¬
boꝵ unitas:. siue sc̃itas. sine taritus. sine ideo
unitas qr caritas. ⁊ iõ taritas qr scĩtas. ma¬
gr᷑: quo gẽitus a gignente ibligat᷑. gñato¬
rem q snũ diligat. sint q ñ participatõ¬
ne s ec̃ntia sua: n tdono srĩoris alicꝰ s suo¬

Expanded text:
anctus in eadem unitate substantiae et aequalitate consistit. siue enim sit unitas amborum siue sanctitas siue caritas, siue ideo unitas, quia caritas, et ideo caritas, quia sanctitas, magitur, quo genitus a gignente diligatur, generatoremque suum diligat; sintque non participatione, sed essentia sua; neque dono superioris alicujus, s
Abbreviated transcription (Latin):
q poͣui. ¶ Que submimistͣcͣio si anfa¬
uiciata dampnata q nascentiũ foe̾re se¬
mena: ⁊ aĩare. ⁊ orclinare m̃bra ꝑ tem¬
poꝵ etates. ꝑ locoꝵ spacia uegetare srꝰ
alim̃ta donare. Meliꝰ enim uiditauit ile
malis bona fac̾e̾. qm mala nlła ẽẽ per¬
mitt̾e : ⁊ si quidem in melius hõim
reforͣtionem nlłam ꝓrsus eẽ uoluisset.
eret ut natura que din deẜuit que p̾¬
lire posset : sua male utens potestate
calcauit. atq transg̾ssa ÷. que in se sui cõ¬
dicoris ymaginem ab eiꝰ lumiue contu¬
matiter au̾sa iuolauit. que salubrem ẜ¬
uitutem ab eiꝰ legib male lib̾o abrupta
arbit̾o uniu̾sa met̾num descr̾etur ab

Expanded text:
que potentiam; quae subministratio si auferaque potentiam; quae subministratio si auferatium formare semina, et animare, ordinare membra per temporum aetates, per locorum spatia, vegetare sensus, alimenta donare. Melius enim judicavit de malis benefacere, quam mala nulla esse permittere. Etsi quidem in melius hominum reformationem nullam prorsus esse voluisset, eret, ut natura quae Deum deseruit, quae prlime posset sua male utens potestate calcavit, atque transgressa est; quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumine contumaciter aversam violavit; quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit ar
Abbreviated transcription (Latin):
Inc post pcc̃m exul effcus styrpẽ
quo suam trm peccando in se tan¬
qͣm in radice uitiau̾at : pena mortis ⁊
dampnatõis obstuxit : ut tͥalqͥl prolis
ex illo ⁊ simul dampnata ꝑ quam pecta¬
u̾at ꝯuige ꝑ carnalem ꝯcupiscentiam ĩ
tur. trah̾et originale pc̃t̃n: quo trahe¬
tur ꝑ errores dolores q cliu̾sos ad illud
ext̾mum cum desertorĩb angłis uitia¬
torib ⁊ possessorĩb ⁊ osortib suis sñ
fine supplicium. ¶ Sic ꝑ unum hõi¬
nem pcc̃m intͣuit in mundum. ⁊ per
hnͣnum. Ita gͦ res se hẽbat.
Alcebat in malis uel ⁊ͥ uoluebatur ⁊ de
malis in mala p̾capitabatur tocius ge¬
n̾s humani massa dampnata ⁊ acliuncta
ꝑti eoꝵ qui pectau̾ant angłoꝵ. Luebat im¬
pie desercõĩs digͥssimas penas. Ad iram
quippe cli ꝑtinet iustam. quidqͥd ecca ⁊ in¬
domita ꝯcupic̾entia faciũt libent̾ mali: et
non sane t̾atoris desistente bonitate et
malis angłis submnustre uitam uiuacẽ¬

Expanded text:
inc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in tur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis sine fine supplicium. Sic « per unum hominem humanum. Ita ergo se res habebat: jacebat in malis, vel etiam volvebatur, et de malis in mala praecipitabatur totius generis humani massa damnata; et adjuncta parti eorum, qui peccaverant, angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali, et non sane Creatoris desistente bonitate, et malis angelis subministrante vitam, vivacem
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s item pp.xͥ. ad tempus in monasf̾iis
ꝓ coꝵ excessib legr̃ reclusisse. utrũ nam ĩ suo
pecur arbitror ob ꝑfcãm munidi abrenuntiati¬
onem ac singlãrem excellentiam uite sꝑualis
qua precminens uniu̾sis uite humane gu̾ibus
h̾cemõi conu̾satio ꝓfessores ⁊ amatores suos ange¬
lis simileo dissimiles hominib fatit. immo di¬
uinam in hoĩe reformat ymaginem. ofigurãs
complantati denuo similitidini mortis emed
ex qũo in bap̃o eruimi᷑ de potestate tenebraꝵ

Expanded text:
 Gregorius ad tempus in monasteriis pro eorum excessibus legitur reclusisse, utrumnam in suo, tisma nuncupetur Arbitror ob perfectam mundi abrenuntiationem, ac singularem excellentiam vitae spiritualis, qua praeeminens 521 universis vitae humanae generibus hujuscemodi conversatio, professores et amatores suos Angelis similes, dissimiles hominibus facit; imo divinam in homine reformat imaginem, configurans induimus, complantati denuo similitudini mortis ejus. Sed et quomodo in Baptismo eruimur de potestate tenebrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
dam illi me ip̃m. De pp̃ quam solam fi¬
de corda mũdamus: ut simꝰ beati mnusi¬
dicordes. qm̃ ip̃i dm̃ uidebũt. Et si qua
alia de ista uisione dc̃a st̃. que copiosissi¬
me sparsa ꝑ om̃s scͥpturas inuẽit qͥsqͥs
ad eam q̃rendam oculũ amoris intẽdit.
Sola ÷ sũmum bonũ nr̃m: tꝰ adipiscẽ¬
di cã precipim᷑ ag̾e̾ quidqͥd redte agi

Expanded text:
um illi ; et propter quam solam fide corda mundamus, ut simus beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt ; et si qua alia de ista visione dicta sunt, quae copiosissime sparsa per omnes Scripturas invenit quisquis ad eam quaerendam oculum amoris intendit: sola est summum bonum nostrum, cujus adipiscendi causa praecipimur agere quidquid recte agi
Abbreviated transcription (Latin):
claritate de qua dic̃ pr̃i quam hũi apd̾
te pͥusqͣm mundus fieret ÷ tc̃ .ii. tradec
iustus ñ timebit. si mͦ ꝓtegatur in tab̾na¬
tulo .i. in fide t̾ta catholice ecc̃e. a conͣdictõe
linguaꝵ .i a calũpniis hr̃ticoꝵ ¶ Si uͦ¬
alius ÷ intellcus u̾boꝵ ds̃i quib ait. Quid
me int̾rogas de bono. Nemo bonus: nͥ unꝰ
deus. idum tñ ñ ideo credatur maioris boni¬
tatis ẽẽ patris qͣm filii substantia secun¬
dum quam uerbum est i per quod facta
sunt omnia. nichil q abhoeret a sana doc¬
trina: securi utamur. non uno tantum:
sed quotquot reperiri potueruit. Tanto
enim fortius conuincuntur heretici: ꝙͣ¬
to plures exitus patent ad eorum laq̃¬
es euitandos. Sed ea que adhuc conside¬
rauda sunt: ab alio iam petamꝰ exordio

Expanded text:
claritate de qua dicit Patri, Quam habui apud te, priusquam mundus fieret . Tunc enim tradet justus non timebit , si modo protegatur in tabernaculo, id est in fide recta catholicae Ecclesiae, a contradictione linguarum , id est a calumniis haereticorum. Sialius intellectus verborum Domini quibus ait, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus; dum tamen non ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii substantia, secundum quam Verbum est per quod facta sunt omnia, nihilque abhorret a sana doctrina: securi utamur, non uno tantum, sed quotquot reperiri potuerint. Tanto enim fortius convincuntur haeretici, quanto plures exitus patent ad eorum laqueos evitandos. Sed ea quae adhuc consideranda sunt, ab alio jam petamus exordio
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑꝑebit in uidicio ñ tm̃ uistis: s ⁊ im¬
piis. ⁊ hꝰ forme uisio ñ erit in bonum
eis qͥ male agunt. Est aũ uisio forme
mee in qua cum eẽm: non rapinan
aebtcͣtus sum eẽ equalis do: s ut hnͣc
acciꝑem me ip̃m exinnatiui. Ille gͦ unꝰ
nͥ ad gaudium qd̾ ñ aufe̾tut a uistis.
Cui gaudio futõ suspirabat qui dicit
Unam petii a dño hñc req̾ram: ut in¬
te mee. ut compler delectatõem dñi.
Unus gͦ łs ip̃e ÷ solus bonus ad hoci
qr nemo eum uid ad luctum ⁊ et ad¬
planctum: s tñi ad sałm̾ ⁊ leticiã ue¬
ram. Scd̾m illam forͣm si me urtlłigis:
int̾rogas de bono: si int̾ illos eris qui
uidebunt in quemppug pupugert᷑

Expanded text:
ebit in judicio, non tantum justis, sed et impiis; et hujus formae visio non erit in bonum eis qui male agunt. Est autem visio formae meae, in qua cum essem, non rapinam arbitratus sum esse aequalis Deo, sed ut hanc acciperem me ipsum exinanivi . Ille ergo unnisi ad gaudium quod non auferetur a justis; cui gaudio futuro suspirat qui dicit, Unam petii a Domino, hanc requiram; ut intae meae, ut contempler delectationem Domini : unus ergo Deus ipse est solus bonus, ob hoc, quia nemo eum videt ad luctum et planctum, sed tantum ad salutem et laetitiam veram. Secundum illam formam si me intelligis, interrogas de bono? si inter illos eris qui uiderunt in quem pupugerunt,