comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uina ãmonitione a sublacu in hunc ubi reqͥeuit locũ ꝑquinquaginta ferme
milia aduentaret: tres eũ corui qͥb solari solitus sunt circũ uolitantes secuti
derunt ei uiã quã arripere deber&. In loco aut̃ isto qͥdã dĩ seruus tunc
habita culũ habebat. adquẽ ita diuinitus dictũ ẽ. is tu parce locis alt̃ amieꝰ
sed p̃cipue quadragesime tẽpore inclusus & remotꝰ amundi strepitu mansit
Hȩc om̃a ex marei portȩ carminȩ sũpsi. qui adeundem patrẽ huc uenens ali¬
quot uersus ineius laude conposuit. quos in his libellis cauens nimia lon¬
gitudine minime descripsi Certũ tamẽ hunc egregiũ patrẽ uoca¬
tũ celitꝰ obhoc adhunc fertilẽ locũ & cui opima uallis sub iacet aduihisse
ut hic multorũ monachorũ sic̃ & nunc dõ p̃sule factũẽ c̃gregatio fier& hȩc¬

Expanded text:
vina ammonitione a Sublacu in hunc, ubi requiescit, locum per quinquaginta ferme milia adventaret, tres eum corvi, quos alere solitus erat, sunt circumvolitantes secuti.derunt ei, quam viam arripere deberet. In loco autem isto quidam Dei servus tunc habitaculum habebat, ad quem divinitus ita dictum est: 'His tu parce locis, alter amicSed praecipue quadragesimae tempore inclausus et remotus a mundi strepitu mansit. Haec omnia ex Marci poetae carmine sumpsi, qui ad eundem patrem huc veniens, aliquod versus in eius laudem composuit, quos in his libellis cavens nimiam longitudinem minime descripsi. Certum tamen est, hunc egregium patrem vocatum caelitus ob hoc ad hunc fertilem locum et cui opima vallis subiacet advenisse, ut hic multorum monachorum, sicut et nunc Deo praesule facta est, congregatio fiere
Abbreviated transcription (Latin):
sus ꝓspectans limitẽ ȩ gruina uͦ sem& ipsã de t̃minans : cũitaq ut p̃libauimus nobili¬
tate singulari & bonorũ om̃iũ ꝓuentib. affluentissime exuberescat. p̃celsorũq
altrix uirorũ prisca repperiat᷑ ȩtate : uno tam sem& ipss̃. editissimo potuit
uincere germine. dũbeatissimi patris benedic tu optandam cunctis mortalibus ꝓtu¬

Expanded text:
sus prospectans limitem, Etruria vero semetipsam determinans. Cum itaque, ut praelibavimus, nobilisus prospectans limitem, Etruria vero semetipsam determinans. Cum itaque, ut praelibavimus, nobilitate singulari et bonorum omnium proventibus affluentissime exuberescat, praecelsorumque altrix virorum prisca reperiatur aetate, uno tamen semetipsam editissimo potuit vincere germine, dum beatissimi Patris Benedicti optandam cunctis mortalibus protu
Abbreviated transcription (Latin):
terint: in longitudinẽ latitudinẽq ȩ quo libramine estimata. longitudine. haud
modice super& latitudine. assimilis utiq querno folio. qđ ꝓceritate suilatitudinẽ
excedit : plurimarũ tam̃ ꝑrouintiarũ mat̃ effecta p̃dulci cunctas amplectit᷑ gremo
At ũ romami imperui insignis potentia dũ edomitũ orbẽ iure ꝑ duellionisobtinere
uello amplissima regnoꝵ spatia quȩ ꝑ asiam. europã. & libi am haud parũ disteo¬
dun᷑ in pumtias coloniasq discindere. ratũ habuit. Sicq dispendiarias. legionib:
int̃positis constitue̾re : Int̃q italia quoq maxima regnorũ. occidentalis climatis di¬
uisionẽ passa duo deuiginti ꝓuintias. ex se ꝓtulit: quarũ om̃iũ p̃clarior ualeria.
eiq ad iuncta nursia. int̃umbriã & cãpaniã. picenũq consitit. samuitũ oruentẽ uer¬

Expanded text:
terint, in longitudinem latitudinemque aequo libramine aestimata, longitudine haud terint, in longitudinem latitudinemque aequo libramine aestimata, longitudine haud modice superet latitudinem, assimilis utique querno folio, quod proceritate sui latitudinem excedit; plurimarum tamen provinciarum mater effecta, praedulci cunctas amplectitur gremio. At vero Romani imperii insignis potentia dum edomitum orbem jure perduellionis obtinere vellet, amplissima regnorum spatia quae per Asiam, Europam et Libyam haud parum distenduntur, in provincias coloniasque discindere ratum habuit, sicque stipendiarias legionibus interpositis constituere. Inter quae Italia quoque maxima regnorum Occidentalis climatis divisionem passa, duodeviginti provincias ex sese protulit, quarum omnium praeclarior Valeria, eique adjuncta Nursia inter Umbriam et Campaniam Picenumque consistit, Samnitum orientem ver
Abbreviated transcription (Latin):
nequeat. qđ ñ p̃ occupauerit maiorũ diligentia: Scriptorib nãq p̃stantissimis. sub¬¬
prtere plurimũ uidebat᷑ ipsius laudabilis t̃rȩ. excellens materia: cȩliscilic& tẽpe¬
rie : locorũ salubritate: fertilitate soli: opacitate habundantissima nẽmorũ: colliũ
apricitate : olearũ. uitiũq ꝓfluis ꝓuentib. nouarũ urbiũ amȩnitate: ueterũ quoque
pidorũ de cõre: ãniũ nobiliũ felici ꝓlapsu: unaq cunctarũ rerũ opulentissima gła:
tũtantȩ copiȩ potentia uigorq decentissimus. ueterũ studio italiȩ. fuerit at tributus
tractus tam̃ totius patriȩ. indiũsa porrectus: diligenti sese consideratione. adũti¬
ex poscit᷑ Neq eñ unius solũ modo regionis benefitia cõplecti laude uidentur.
astricta  ꝑspicit᷑. Cũq magnitudo ipsa italici regnoqđ olĩ magna gretia nun¬
cupat᷑ eo qđ urbes eius atq castella uł maxima ex parte auctorib grecis consti-¬

Expanded text:
nequiret quod non praeoccupaverit majorum diligentia. Scriptoribus namque praestantissimis suppetere plurimum videbatur ipsius laudabilis terrae excellens materia, coeli scilicet temperie, locorum salubritate, fertilitate soli, opacitate abundantissima nemorum, collium apricitate, olearum vitiumque profluis proventibus, novarum urbium amoenitate, veterum quoque oppidorum decore, amnium nAt cum tantae copiae potentia vigorque decentissimus veterum studio Italiae fuerit attributus, tractus tamen totius patriae in diversa porrectus, diligenti sese consideratione adexposcit. Neque enim unius solummodo regionis beneficia complecti tanta laude videntur, astricta perspicitur. Cumque magnitudo ipsa Italici regni quod olim Magna Graecia nuncupabatur, eo quod urbes ejus atque castella vel maxima ex parte auctoribus Graecis consti
Abbreviated transcription (Latin):
riddas manu scriptum : Et conuitons se dixit populo: Prigie manꝰ
inhoram multam extensas habunti manus incȩlum rcoe manuscriptã
putri ꝑaerem delata. & ab om̃ib uisa trenit. & impositarst maoibus
cognoscis lit terulas has fr̃ Quiait adrum: Etiam sc̃i dĩ manuscripst
mia ist : Et disrum pens manu scriptam sõs Baslius ꝑdiit rũ ad
rccłam & dignũ fecit scõ mynisterio & commiononi minis urrioꝵ
& munirum xp̃r. Et fatuns suscuptionr̃ magna refrigira uit
omĩm populum. Et ducens piurum & instrurns siuidans uregulũ
ditintem rexididit rum mulu ⁊ cius intacibiliore glorificaorem

Expanded text:
reddas manuscriptum. Et convertens se dixit populo: Erigite manus reddas manuscriptum. Et convertens se dixit populo: Erigite manus in horam multam extensas habente manus in coelum, ecce manuscripta pueri per aerem delata, et ab omnibus visa venit, et imposita est manibus ad puerum: Cognoscis litterulas has, frater? Qui ait ad eum: Etiam, sancte Dei, manuscripta mea est. Et disrumpens manuscriptam sanctus Basilius, perduxit eum ad ecclesiam, et dignum fecit sancto ministerio, et communione mysteriorum et munerum Christi. Et faciens susceptionem magnam, refrigeravit omnem populum, et ducens puerum ac instruens, seu dans ei regulam decentem, reddidit eum mulieri ejus intacibili ore glorificantem
Abbreviated transcription (Latin):
dabolus om̃ium fascoians itristẽ uitam cum om̃i ꝑutiosa uirtute
adiinit &: niuidibiliter apprehendens prerũ conabatur raperetũ
manuscĩ Etcepit elamari pues : Scẽ dĩ aduuame: Et tanta
ipbus instantia aggressus est : ut rtiam memnorabilim ⁊inrum
compellir & traheias purrum : Conuirsus ergo sc̃s addiabolum dix̃:
in pbissime & aninaru corruptor. pater tinibrarum & ꝑclicti¬
onis. non sulficit tibi ꝑdictio quate &: ros qui sunt subte afferisti
nisi itiam : dĩmin temptes plasma : Di abolus autẽ clixit ad rum
frriudicas me Badili itaut plurimi txnobis audirent uoces dȩmonũ
hnx dicentium. clamante populo byrieleyson: Sc̃s autẽ dĩ ait adrũ
herr pattte dñs diaboli: Qui respondins dirit adrum Basili p̃iudica¬
inscripto & pfessus ist mibi : Et ecci maiu scriptim habro & idir
uiditu ad cõmimem iudicem eum ducam : Sc̃s dĩ dixit Benerlictus cb̃s
ds̃m̃s non defuect& populus iste manus de altitudine cȩli. donec

Expanded text:
ium fascinans in tristem vitam, cum omni perniciosa virtute advenit, et invisibiliter apprehendens puerum, conabatur rapere eum de manu sancti. Et coepit clamare puer: Sancte Dei, adjuva me. Et tanta improbus instantia aggressus est, ut etiam memorabilem virum compelleret, trahens puerum. Conversus ergo sanctus ad diabolum, dixit: Improbissime, et animarum corruptor, pater tenebrarum et perditionis, non sufficit tibi tua perditio, qua te et eos qui sub te sunt affecisti, nisi etiam et Dei mei tentes plasma? Diabolus autem dixit ad eum: Praejudicas me, Basili. Ita ut plurimi ex nobis audirent voces daemonum haec dicentium, clamante populo: Kyrie, eleison. Sanctus autem Dei ait ad eum: Increpat te Dominus, diabole. Qui respondens ait adistum, et professus est mihi. Et ecce manuscriptum habeo, et in die judicii ad communem judicem eum duco. Sanctus Dei dixit: Benedictus Dominus Deus meus, non deflectet populus iste manus de altitudine coeli, donec
Abbreviated transcription (Latin):
dilectus peneiictos agons sui cursũ in beneuentana ꝓiuintia cõsumauerit :  cordans
quia idẽ pat uenerabilis benedictus oraculo diuino ad monitꝰ p̃uidensq futuros
casus p̃dixerit illud monasteriã funditꝰ euertendũ dũ qđ illȩ sp̃ualib oculis. iste
oculis patratũ carneis c̃spitiebat. misit adp̃dictã sunu excũmilitonb suis nomine

Expanded text:
dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum e
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃i reseruat monasterii: predictus autẽ iuir dñi leodebodus hoc negotio pacto
care habitationes utiles monachis : quod opus sagaci insistens industria: mirifico
cõsumauit effectu. Aedificansq ibi basilicã in honore sc̃ĩ petri: itẽq aliam ĩ ho¬
sc̃ȩ mariȩ : dño dedicari uoluit : en ox &iã int p̃parata habitatio ñinanis ess& atq
sine habitatorib: collegit ibidem quã plures dño seruire . ac sub norma regulȩ
uuere paratos : patrẽq & abbatẽ his p̃fec̃ nomine mũmolũ: Quiquandiu reb:
hamanis int̃fuit : ut idoneus pastor. gregis sibi cõmissi sollicite curã exhibuit :¬
Igit᷑ cũ ꝓcessu tẽporis. euoluentib annis. supradictus leodebodus corꝑpoe eoen¬
entus sic̃ credimus cȩlicas recessss& adsedes : iã dic tesũ molus abbas gregis sibi¬
cõmissi custodias optime seruans. & lectiom assidue studiũdans. int̃cetera repperu
in libris beati ac p̃cellentissimi uiri gregorii romani antistitis. quomodo sc̃s ac dõ

Expanded text:
tri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto care habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite curam exhibuitIgitur cum processu temporis evolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo
Abbreviated transcription (Latin):
remũ redactus eepit esse ferarũ quiprius fuerat habitatio hominuns
usque quo reggni francorum gubernacula adeptusẽ clo doueus filius daeto¬
bente ⁊ euique biterat unr nobilissimus rerum administratione. mirseal¬
lebat in genio: Tsdem &xiam rex cũ egregiis poller& moribus petitionibis
iustis: &eseruitio dĩ aptis assensum p̃ber& int̃pellatusẽ abonȩ memoriȩ beode¬
hocio patri monasterii sc̃i aniam quodẽ situm prope m uenia urbis curelia¬
ne utmonasteriũ ordim monastico congruens sibi licer& construere ma¬
gro floriacensi datis proeodẽ agro in mutua uicissitudine plus quȩ sibri
aparentibiure hereditario relictis possidebat: NAQIsema gernflorit¬
cens soilic iuire galis tunc fiseus erat: Quibus auditis rex libentis sime enis
anunt : ae desiderium illius qđ diudilatione decreuerat cõpleri udic duĩt

Expanded text:
remum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, remum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
re noluiss&. & iugum dñi ferre detr fctans. eos qui ferebant impugnare
mo subiugandi. Cuius in colas: occultũ dĩ iudiciũ eius mueroni tradidit
feriendos: Nue gens longe lateq suȩ cȩdis extendens crudelitatẽ. bene¬
uentinã ad gressa est expugnare prouintiã : Cuius urbes terrȩ coequans.
dominicas ab ouilib: exclusas. diuersa cede lacerans. ouilia dñi euertebat ita
ut inhereni uastitatẽ. loca prius desiderabilia conuersa uiderent᷑. Unde
inteetera facinora sua monasterium eximii patris uenedicti depopulans: rebus
om̃ibus in hatabile reddit: Quod quomodo acciderit. legentibeatigrego¬
riiseđm dialogorũ librum clarũest :uom̃a huius sẽissimi iuiri operacla¬
ro ftlo prosecut᷑ int̾egtera narrat eũ prophetiȩ spũ cogno uusse atq pͥnun¬
tusse ablatis rẽbus om̃ib: idem manasterium euersum iri: ETae uaq¬
patrata euersione. & multis effluentib annorũ curriculis: dem locus aabe¬

Expanded text:
re noluisset, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare  dominio subjugandi, cujus incolas occultum Dei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, es enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clarum est: qui omnia hujus sanctissimi viri opera claro stylo persecutus, inter caetera narrat eum prophetiae spiritu cognovisse atque praenuntiasse, ablatis rebus omnibus idem monasterium eversum iripatrata eversione et multis effluentibus annorum curriculis, idem locus ad e
Abbreviated transcription (Latin):
exercere imꝑatũ opꝰ ad gressus ÷ Congregataq rusticoꝵ inarima mubtitiue
locũ purgauit : atq. in spatiũ cõplanauit. In cuiꝰ medio due maxime p̃nine
rupes quas oꝑantiũ multoꝵ mouere ñ poteraut manꝰ. nec a suo diuellere
statu. Qui cũ diu hererent. nec omĩno qͥd facerent inuenirent. noc te m¬
ut eĩ laborantib x. ipse labori insister&.: festinꝰ ad locũ cũ filiis uenit ind¬
turꝰ q ł fuerat iussus. Qui cũ ꝑuenissa. fretus auxilio scĩ michaelis archauģli

Expanded text:
 maxima multitudine locum purgavit, atque in spatium complanavit: in cujus medio duae praeeminebant rupes, quas operantium multorum movere non poterant manus, nec a suo divellere statu. Qui cum diu haererent, nec omnino quid facerent invenirent, nocte iut cum laborantibus et ipse labori insisteret, festinus ad locum cum filiis venit, impleturus quod fuerat jussus. Quo cum pervenisset, fretus au
Abbreviated transcription (Latin):
de eodẽ libro coturno gallicanolictato. aꝑto sermone aliqua miracula quȩ in pło
recitarent᷑ excipe: quatinus sine tedio audire. & mente recondere. atq ꝑea ad
im eade erceptione lector potest aduertere. ubi scrictũ est: Otude¬
amus pauca disserere plurima ꝓterire: Et cũ ipsa exceptio cȩpit lec¬
tione in populo frequentari & amultis ꝓpt̃ breuitatis suȩ facuitatem
transcribi tipse magnus codex aneglegentib neglegentius coepit
haberi: usq dũ tempore karli principis. quando propt̃ discordiam
& contentionẽ deprincipatu int̾eum & ragamfredum & frequentia

Expanded text:
de eodem libro coturno Gallicano dictato aperto sermone aliqua miracula, quae in populo de eodem libro coturno Gallicano dictato aperto sermone aliqua miracula, quae in populo recitarentur, excipere, quatinus ea sine tedio audire et mente recondere atque per ea ad ret. Quod et in eadem exceptione lector potest advertere, ubi scriptum est: Studeamus pauca disserere, plurima preterire. Et cum ipsa exceptio cepit lectione in populo frequentari et a multis propter brevitatis suae facilitatem transscribi, ipse magnus codex a neglegentibus neglegentius cepit haberi, usque dum tempore Karli principis, quando propter discordiam et contentionem de principatu inter eum et Ragamfredum et frequentia
Abbreviated transcription (Latin):
NCMARUS NauNE Non autrito episcopus ac plebis dĩ famulus dilectis fr̃ib
ac cõministris nr̃is. huius sẽȩ rem̃sis ȩcełȩ filus Sicut a senib & iã etanis ꝓue¬
etȩ iuris religiosis qui de tẽpore til pini huis urbis p̃sulis ad huc iuiuebanto
quinido in serutiũ istius sc̃ȩ ȩecłȩ auctore do fiu electus at q ꝓpuectus & post
& ꝑ aliquot uixerunt fideli ratione Aidier a sius maiorib audierunt narrari eos undissẽ
marinş quantitatis manu antiquaria scriptũ de ortu ac̃ uita & uirtutib atq obitu
brati nr ooi scissuni patroni nr̃i. Qui hac occasione deperitt. qni egia post beatũ
remigiũ quartus istius euitatis episeopus quendã iurũ religiosum non ane fortuna¬
tũ metricis uersib insignẽ. qui a multis potentib & honorabilib inhis gallicis & bel¬
gieis regionib ꝑ diuersa loca tuno uitȩ ac scientiȩ suȩ merito uiuutabat᷑. petut

Expanded text:
ncmarus, nomine non merito episcopus, ac plebis Dei famulus, dilectis fratribus ac comministris nostris, hujus sanctae Rhemensis Ecclesiae filiis. Sicut a senibus, et jam aetatis provectae viris religiosis, qui de tempore Tilpini urbis hujus praesulis adhuc vivebaquando in servicium istius sanctae aecclesiae auctore Deo fui electus atque provectus, et postea per aliquot annos vixerunt, fideli relatione didici, a suis maioribus audierunt narrari, eos vidisse librum maxime quantitatis manu antiquaria scriptum de ortu ac vita et virtutibus atque obitu beati Remigii sanctissimi patronis nostri. Qui hac occasione deperiit, quoniam Egidius post beatum Remigium quartus istius civitatis episcopus quendam virum religiosum nomine Fortunatum metricis versibus insignem, qui a multis potentibus et honorabilibus in his Galilcis et Belgicis regionibus per diversa loca tunc vitae ac scientiae suae merito invitabatur, petiit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ quond ĩ ꝑdurerat sitenti populo de petra poculũ: ipse aseruis siuis
amouere diguaret᷑ aquę penuriã. tandẽ augłica ostensione. locũ didiq
ubi imp̃rupto silice dũ concauũ foram̃ excidit᷑: nurũ in modũ aqua ũ
habuidarta reperit᷑ quȩ possit habitantib cõpetentẽ p̃bere usũ. Ead
uͦ aqua ꝑfluens qđ sit haustu salubris: nultis ÷ ostensũ modis. Celere
untur in nuinere. Iluininantur ibidem ceci. gressũ recipiant
claudi nierentur auditũ surdi. fugantur ex obsessis corporib spirih
iumiundi. dño dõ nr̃o prebente aĩxiliũ. ꝑ ministeriũ angłoꝵ
UTBERIUS auten prȩsui uenerabilis. quia niemoratã locũ sub houa¬
in undenariu creuisse nuierũ. Crescente de uotione. & amore
filelium extruxit manus: ubi prestantur benefita. adiunam

Expanded text:
qui quondam produxerat sitienti populo de petra poculum, ipse a servis suis amovere dignaretur aquae penuriam; tandem angelica ostensione locum didicit, ubi in praerupto silice dum concavum foramen exciditur, mirum in modum aquarum mox abundantia reperitur, quae possit habitantibus competentem praebere usum. Eadem vero aqua profluens quod sit haustu salubris, multis est ostensum modis. Celeremiuntur innumerae: illuminantur namque ibidem caeci, gressum recipiunt claudi, merentur auditum surdi, fugantur ex obsessis corporibus spiritus immundi, Domino Deo nostro praebente auxilium per ministerium angelorum. Autbertus autein undenarium crevisse numerum, crescente devotione et amore, fidelium exstruxit manus, ubi divina praestantur beneficia, adjuvante
Abbreviated transcription (Latin):
ait btus postqͣ sagacit̃ omĩa sub odine disposuit offitia qͦq seriuentũ di¬
corũ ẽstituit depitannis hos inibi sub nmero c̃sistere xii. qͥ legitimis o¬
seruationib ꝑpetualit̃ iu beatissimi michaelis archangłi ꝑsisterent famu
quauis eiꝰde numeri in eodẽ loco a successorib beati uiri. sint cleriti su¬
stituti. Simuletiã de episcopio suo eidẽ loco seriuentib uillas c̃tradidet u¬

Expanded text:
Autbertus postquam sagaciter omnia sub ordine disposuit, officia quoque servientium clericorum constituit, deputans hos inibi sub numero consistere duodecim, qui legitimis observationibus perpetualiter in beatissimi Michaelis archangeli persisterent famulatu, quamvis non ejusdem numeri in eodem loco a successoribus beati viri sint clerici constituti. Simul etiam de episcopio suo eidem loco a servientibus villas contradidit, v
Abbreviated transcription (Latin):
Umi interea ñtii repedantes post multa itineris spacia ad locũ qͦ digressi
fuerant: ipso die qͦ fabrica cõpleta ÷ ui monte iã dicto in occiduis partib:
quasi nouũ ingressis t̃ orbẽ: quẽ pͥniũ uepriũ densitate. reliquerant plenũ.
donũ. in hoc qđ beatũ nichaelẽ archangłm celestis militiȩ pͥnorpẽ merebant᷑
obtinere signiferũ. Cognoscentes etiã signa & murabilia quȩ dãs ꝑministrũ
suũ oꝑatur mortalib. ia ut ꝑ huiꝰ inneris spatia. duodecĩ cȩci illumuati
pluresq. diũsis infirmitatib: act pͥstiue redditi sint sanitan. Et qđ his
addendũ ÷. mulier quȩdã orhata lumitub: de uilla quȩ dr̃ asteriacꝰ. dũ ꝓseqt᷑
p̃eiosissima munera sũmi archangłi. mox ut attigit planitiẽ arenão. inaris
duunitꝰ factũ uisũ recenit. amirans se subito de tenebris inlucẽ nutatã.

Expanded text:
mi interea nuntii repedantes, post multa itineris spatia, ad locum quo digressi fuerant, ipso die quo fabrica completa est in monte jam dicto in occiduis partibus, quasi novum ingressi sunt orbem, quem primum veprium densitate reliquerant plenum. donum, in hoc quod beatum Michaelem archangelum coelestis militiae principem merebantur obtinere signiferum; cognoscentes etiam signa et mirabilia quae Dominus per ministrum suum operatur mortalibus, ita ut per hujus itineris spatia duodecim caeci illuminati, pluresque diversis infirmitatibus acti pristinae sunt redditi sanitati. Et quod his addendum est, mulier quaedam orbata luminibus, de villa quae dicitur Asteriacus, dum prosequitur pretiosissima munera summi archangeli Michaelis, mox ut attigit planitiem arenae maris divinitus factum recepit visum, admirans se de tenebris subito in lucem mutata
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ futuro parabat᷑ miraculo. sc̃iq sui arcii. ingłi uenerationi. mare qđ
longe distabat paulatĩ adsurgens. omẽm silue magnitudinẽ uirtute
cõpłanauit sua . & indrenȩ suȩ formã cuncta redegit. p̃bens it̃ popło
trȩ ut enarrentrm irabiliadĩ. Iã uͦ ad illud ueniendũ ÷ qualit᷑ idẽ
beatoꝵ pͥnceps spũũ. angłica reuelatione dedicauerit p̃dictũ locum.¬

Expanded text:
nutu futuro parabatur miraculo sanctique sui archangeli venerationi, mare quod nutu futuro parabatur miraculo sanctique sui archangeli venerationi, mare quod longe distabat paulatim assurgens, omnem silvae magnitudinem sua virtute complanavit, et in arenae suae formam cuncta redegit, praebens iter populo terrae ut enarrentur mirabilia Dei. Jam vero ad illud veniendum est, qualiter idem beato
Abbreviated transcription (Latin):
nichaelis. Qpͥmũ locꝰ. sic̃ aueracib cognoscere potiumꝰ narratorib. opacis
ima claudebat᷑ silua longe. ab occeani ut estimat᷑. estu milib distantib .iii.
btissima p̾bens latibula ferarũ. Et qr secretiora cęliꝑ c̃tẽplationis subti¬
tatẽ rimari uolentib gratissima ee. solent remotiora heremiloca. in ibi
lĩ in habitasse cõꝑimꝰ m̃onachos. ubi etiã usq nunc due extant ȩccłe pͥscoꝵ.
manu ẽstructe. Nã & ipsi monachi ibidẽ dño seruientes. dispensatione
eis ferente. auxiliũ. Nã ut illis sine qͦ hunana ñ porest exigi uita. de erat
uictꝰ. fumo signifero discurrente altaq cęli petente. honerabat a sellũ
dapib dilectione uera farcitus. sicq. duce in uisibili p̾uio ꝑ loca ibat in¬
uia ac redibat. ferens dñi iussa. illisq necͤ ssaria. Sed quia hic locꝰ nutui

Expanded text:
Michaelis, qui primum locus, sicut a veracibus cognoscere potuimus narratoribus, opacissima Michaelis, qui primum locus, sicut a veracibus cognoscere potuimus narratoribus, opacissima silva claudebatur longe ab Oceani ut aestimatur aestu millibus distans sex, altissima praebens latibula ferarum. Et quia secretiora coeli per contemplationem subtilitatis rimari volentibus gratissima esse solent remotiora eremi loca, inibi olim inhabitasse comperimus monachos, ubi etiam usque nunc duae exstant ecclesiae priscorum manu constructae. Nam ipsi monachi ibidem Domino servientes dispensatione   Beauvoir  taliter eis ferente auxilio. Nam ut illis sine quo humana non potest exigi vita, deerat victus, fumo signifero discurrente altaque coeli petente, onerabat asellum dapibus dilectione vera farcitis: sicque duce invisibili praevio, per loca ibat invia, ac redibat ferens Domini jussa illisque necessaria. Sed quia hic locus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
onn orbe ẽfluit uenerant᷑ angłicũ dep̾catura subsidiũ. religiosã mul
nis emergens. in altũ inspatio ducentoꝵ cubitor. porrigit᷑. Occea no
undiq cinctus locꝰ. angustũ ad mirabilis insulȩ p̃be spatiũ. int̾ hostiasitꝰ.
pinc inde ñ breuȩ nimiũ spatiũ. Longitudine uͦ ac latitudine. a radice qͥ
pmin& ñ multũ distat ut conicit᷑ ab eõ oꝑe. qͦ saluatũ immo seruatũ ÷. hu¬
tans. abruicatensẽ pagũ dirinut abratannia. Nulla ibi exerceri ual&. actio
mundalis. his solis ẽgruus extat locꝰ. qͥ xp̃m sedulo uenerari disponunt .&. hos
suscipit : qͦs ad ethera ardens uirtutũ amor euehit Copia uͦ pisciũ ibidẽ repe¬
rit᷑ : quȩ plerũq fluminũ marisq infusione c̃gerit᷑: Icul uͦ cernentib: nilfore
aliud quã spetiosa quȩdã imino spatiosa t᷑ris uidet᷑. S & mare recessu suo
leuotis popłis bis indie desideratũ it̾ p̃b&: beati petentib limina archangłi

Expanded text:
omni orbe confluit veneranter angelicum imprecatura subsidium religiosa multinis emergens in altum, in spatio ducentorum cubitorum porrigitur, Oceano undique mari cinctus locus, angustum admirabilis insulae praebet spatium inter ostia situs, hinc inde non breve nimium spatium. Longitudine vero ac latitudine a radice qua prominet non multum distat ut conjicitur ab eo opere quo salvatum, imo servatum est hutans, Abrincatensem pagum dirimit a Britannia. Nulla ibi exerceri valet actio mundalis; his solis congruus exstat locus, qui Christum sedule venerari disponunt: et hos suscipit, quos ad aethera ardens virtutum amor evehit. Copia tanta piscium ibidem reperitur, quae plerumque fluminum marisque infusionealiud fore quam spatiosa quaedam, imo speciosa turris videtur. Sed et mare recessu suo devotis populis bis inde desideratum iter praebet beati petentibus limina archangeli
Abbreviated transcription (Latin):
delib cõm̃ dauerat. partẽ scilica& rubei pallioli qđ ipse memoratꝰ arcliangłs
monte gargano. sipra altare qđ ipse mauusua c̃struxerat posuit .& partẽ
clicx marmoris supra qł stetit cuiꝰ ibidẽ usq aunc in eo dẽ loco siꝑ extant
estigia. iã dic tis fr̃ib usq ad sacrũ locũ referenda patrocinia contradidit.

Expanded text:
fidelibus commendaverat, partem scilicet rubei pallioli quod ipse memorandus archangelus fidelibus commendaverat, partem scilicet rubei pallioli quod ipse memorandus archangelus in monte Gargano supra altare quod ipse manu sua construxerat, posuit, et partem scilicet marmoris supra quod stetit, cujus ibidem usque nunc superexstant in eodem vestigia, jam dictis fratribus usque ad sacru
Abbreviated transcription (Latin):
monte gargani uolens exęquare formã: in monte p̃rupti silicis anglid
pparatu facti t̾rigenis ad laudẽ & głam dĩ habitatione. manifeste docens
ꝑ in celestib diuĩni muneris opẽ ee̾ poscendã. altaq c̃tẽplationus intuitu.
enetrare & aeris astra. ñ t̾renis limosisq paludib rotantia hominũ ponere
erda. Qđ cũ ñ post mnultũ tẽpus essa. opẽ ferente dõ edificatũ. uiro dĩ autb̾to
p̃o manente aicio: pinde qr cernebat sib de ee sci irchangłi pignorata. beatꝰ
illius
uscepti uestib q mutantis ac tanti fatigatione. it ineris subleuati. cu nc taq
ue. c̃tigerant regioni simulq ad qđ uenerant pandunt. Quȩ uba cũ ipsius abba¬
ocisuoretulissa antistiti uberrimas om̃i potenti dõ laudes ut̃q retulit qͥ lapsis
uturȩ fragilis t̾rigenis ad sistentiũ sibi ministrox dignat᷑ p̃bere suffragiũ. Hinc
ũ qua decebat uencratione sũptis a loco pignorib qͦ beatꝰ archangłs sui memori

Expanded text:
monte Gargani volens exaequare formam, in modum praerupti silicis angelico apparatu facta terrigenis ad laudem et gloriam Dei habitatione: manifeste docens semper in coelestibus divini muneris opem esse poscendam, altoque contemplationis intuitu penetrare aetheris astra, non terrenis limosisque paludibus rotantia hominum ponere corda. Quod cum post non multum tempus esset opem ferente Deo aedificatum, viro Dei Autberto episcopo manente anxio, proinde quia cernebat sibi deesse sancti archangeli pignora, beatus illius suscepti vestibusque mutati, ac tanti itineris fatigatione sublevati, cuncta quae suae contigerant regioni, simulque ad quod venerant pandunt. Quae verba cum ipsius loci abbas suo retulisset antistiti, uberrimas omnipotenti Deo laudes uterque retulit, qui pro lapsis naturae fragilitate terrigenis assistentium sibi ministrorum dignatur praebere suffragium. Hinc cum qua decebat veneratione sumptis a loco pignoribus, quo beatus archangelus sui memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
raro contigisse uidemus. ut toto liba currat nauis mari & si non semꝑ apup
refragio scinditur fretum. Sed ubi ad portum uenitur: oportuna aurar
temperies necessaria est. & angusto ingressus nauiũ limite cohercetur.
a aior itaq periculi cura. ubi spes propinqua. Edificantib quoq plana e¬
ordia fundam̃torum. sed ardua celsorũ oꝑa fastigiorum. & plerũq i ip¬
so claudendi oꝑis fine mercedis suȩ munere defraudatur miserandus
faber. aut culminis lapsu obrutus. aut instabili deceptus fastigio ut ad¬
inferiora decidat. De agricola quid dicã. cui ꝓcinctus laboriosior mes¬
sis quam segetis. & uindenue quam putationis & adultis frugib graus¬
ora semꝑ metuenda pericula: Nihil ergo nouũ si inipso portu consũman¬
di cursus periculum man& quib ꝑ angustam uiã it̃ agendũ instat ad p¬

Expanded text:
rem. Siquidem toto libera currit nauis mari, etsi non semper a puppe refragio fretum scinditur: sed ubi ad portum uenitur, oportuna aurarum temperies necessaria est et angusto ingressus nauium coercetur limite. Maior itaque periculi cura, ubi spes propinqua. Aedificantibus quoque plana exordia fundamentorum sed ardua celsorum oipso operis claudendi fine, mercedis suae munere defraudatur miserandus faber, aut culminis lapsu obrutus, aut instabili deceptus inferiora decidat. De agricola quid dicam, cui procinctus laboriosior messis quam segetis, uindemiae quam putationis, et adultis fructibus grauiora semper metuenda pericula? Nihil ergo nouum si adhuc uos in ipso portu consummandi cursus periculum manet, quia per angustiora uiarum scandendum est ad A
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit. Cuius corpus honorifice ut decuit. cũ hyminoꝵ dudes
inelodiis sepulture traditũ inmagno seruatur honore. p̃serti
cũ floreant ibi plurimarũ uirtutũ insignia. ad laudẽ & głam
nominis xp̃i. qͥ sibi fidelit̃ seruientib: in nuinera dona ẽferne dig¬
natur. Cȩlebrat᷑ aut̃ depositio eiꝰ tercio nonas septẽbris : regnante

Expanded text:
reddidit. 8. Cuius corpus honorifice, ut decuit, cum ymnorum dulcibus melodiis sepulturae traditum in magno servatur honore, praesertim cum floreant ibi plurimarum virtutum insignia ad laudem et gloriam nominis Christi, qui sibi fideliter servientibus innumera dona conferre dignatur. Celebratur autem depositio eius tertio Nonas Septembris, regnante
Abbreviated transcription (Latin):
in uisione danihelis ꝓphetȩ dicente eidẽ angło. Merno ÷ adutor m̃s
in om̃ib his nisi michael archangłs pͥnceps ur̃. Princeps in qͥt ur̃ popł¬
qͥn potius ꝓdito ipso ad patrẽ renieante dũ aboletͥ obseruatio priscȩ
legis. constabilit̾ annuntiationis euuangłicȩ ad mrabile sacramitũ. dũ
exeiuite ꝑ omẽm t̾rã sono apłoꝵ. cerimoniȩ transferunt᷑ sacroꝵ. per

Expanded text:
in visione Danielis prophetae dicente eidem angelo: Nemo est adjutor meus in visione Danielis prophetae dicente eidem angelo: Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael archangelus princeps vester . Princeps, inququin potius prodito, ipso ad Patrem remeante, dum aboletur observatio priscae legis, constabilitur annuntiationis evangelicae admirabile sacramentum, dum exeunte per omnem terram sono apostolor
Abbreviated transcription (Latin):
prouint᷑ias suꝑbor colla ꝑdomuũssae childeberto prissimo prm¬
cupe monarchia totuis oecidui & septẽtrionis nec ñ & meridier
partes strenue gubernante qͥa om̃ps ds̃ ñ solũ in om̃ib gentib. uerũ
&iã i om̃ib mundi partib quẽ ipse fecit. ꝑ subiec toꝵ spũũ agmina
pͥncipit᷑ diatus archangłs unꝰ ex septẽ in conspectu dñi seꝑ assis¬
tentiũ qͥ etiã & paradisi p̃positꝰ. saluatoꝵ animas in pacis regione
collocaturus legit᷑. post eã manifestationẽ qua sȩ in monte gargano
ad adorandũ ac̃ glorificandũ quomodo & qualit̾ uoluit sicũt ĩn scripti
maniȩ partib accipe qͥb sese inditus manifestare idẽ beatissimus
oͥnceps ciuiũ suꝑnoꝵ uoluerit p̾suli ocadentaliũ popłoꝵ. ut qͥ quandã
benedicto in patriarchis popło israhelitico defensioius ad tribuerat
opẽ ipse custos existera ac p̃uius uocatis filiis ꝑ adoptionẽ. Hãq legnt᷑

Expanded text:
provincias superborum colla perdomuisset, Childeberto rege monarchiam totius occiduae et septentrionis, necnon et meridiei partis strenue gubernante, quia omnipotens Deus non solum in omnibus gentibus, verum etiam in omnibus mundi quem ipse fecit subjearchangelus unus ex septem in conspectu Domini semper assistentibus, qui etiam et paradisi praepositus salvatorum animas in pacis regione collocaturus legitur, post eam manifestationem qua se in monte Gargano ad adorandum ac glorificandum quomodo et qualiter voluit, sicut in scriptis festare idem beatissimus princeps civium supernorum voluerit praesulem occidentalium populorum: ut qui quondam benedicto in patriarchis populo Israelitico defensionis attribuerat opem, ipse custos existeret ac praevius vocatis filiis per adoptionem. Namque legitur
Abbreviated transcription (Latin):
obsigna uestigior. epodonia ẽ. uocoti: Multi etiã dubitatioint̃
sepontiuos fuit quid ãe siec loco igerem : utrũ intrari uł de dicir
illa debeat᷑ eccła: Onde collatione facti : idorientẽ loci ultis
beati petri a postola principis nomine condunt eccłam a dedicat:
nqua etiã beatȩ sc̃ȩq uirgiuis mariȩ sciq baptiste ioħis altaria
stataunt: Tandẽ antistes silũbri reꝑto consilio : romanũ ep̃in
quid dedis a gendũ sit ꝑnuntios scscitat᷑ : Qui ipse tẽforte
incolt fere quinqua gesimo miliario a romani urbe distibat: quẽ
incole sc̃ siluestr agnomine uocant: eo qđ & ipse ibi quon dig

Expanded text:
 Multa interea dubitatio inter Sepontinos erat, quid de loco agerent, et ubi intrari vel dedicari illa debeat ecclesia. Unde conlatione facta, ad orientem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virginis Mariae sanctique baptistae Iohannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distante degebat, quem incolae sancti Silvestri cognomine vocant, eo quod et ipse ibi quondam
Abbreviated transcription (Latin):
dotuiq offitio & marilione construetd: omẽiu ibidẽ cotidie psalene
mislirũq cursũ congruo p̃cepit ordine cȩlebrard: Nullus uutẽ huc
noc turno ẽ tepore ausus uigredi: sed aurora trausacta atuti os ibide
cautunt ꝯmnos Ex ipso autẽ siro quosicra contegit᷑ꝰ eides ad aquilone
ittaris. dulcis & nuniũ lucidagutitĩ aqui dilabit᷑ quã in cole stilla uo cant
Obhoc & uitreũ uas eiusdẽ teceptin p̃paratũ. argentes penida eateria

Expanded text:
dotumque offitio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum dotumque offitio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum missarumque cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem rec
Abbreviated transcription (Latin):
craueri illũ: adueniunt mane cũ oblationib & rigna instantia
p̃eũ intraut regiã australẽ: Et exoe longaporticus inaquilonẽ porrecta
atꝙ illã attiugens posterulã extraquã uestigia marmori doinus m¬
pslas Sed prius quã huc ꝑueniat᷑ appora imente basilica pegnulio
qua ꝑ gradus ascendit: bex cũ ipia port u iua quingento fere homines
dapere uidebat᷑: altire uenerandũ rubroq contertũ palliol ppe
mediũ parietis meridiani osten Srnt autẽ ipsa domus aneulo
in inore oꝑis humini parietib erectis: sed iustir speluncȩ: p̃ruptis
qđ Inc uertice tangi. alii maniiur possit aittiugi: Eredo do centear¬
changiodti ñ oruatũ lapidũ sed cordis querere & diligere purune
Uertet uero montis extrinsecus. partim cornea silua tegit᷑: partĩ urenti
plinitie dilatat᷑: Oissarũ itaq cȩlebratione cõpleta iagno atonit
paudio quiq rediert̃ insui Ep̃s autẽ. de legito niuutrapol sicer

Expanded text:
im illum'. 5. At veniunt mane cum oblationibus et magna instantia precum, intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta atque illam attingens ianuam, extra quam vestigia marmori diximus inpressa; sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basylica grandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipso porticu suo quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum rubroque contectum palliolo prope medium parietis meridiani ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae preruptis nis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix posset adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magno attoniti gau
Abbreviated transcription (Latin):
animos coueĩtitout initatores fierent illius iutȩ :ciuus ꝗrat doctrina
ꝑfecta. quia qđ ore docebat pͥus oꝑe ad implere curabat Rnde. factũ ÷
ut crescente religione erescerae &iã census eiꝰdẽ cecłȩ in usus ibidem
seruoe di famuilastism. Nã audientes cultũ huius modi religionis le
diti puussiiu pͥnipes: euoc̾antes beatũ uirũ tradiderunt er ex ipsa sgreste
xiulcuuuas in songitudine. similit̃ & in latitudine : inqͦ spatio n farest¬

Expanded text:
animos convertit, ut imitatores fierent illius vitae, cuius erat doctrina animos convertit, ut imitatores fierent illius vitae, cuius erat doctrina perfecta; quia quod ore docebat, prius opere adimplere curabat. Unde factum est, ut, crescente religione, cresceret etiam census eiusdem aecclesiae in usus ibidem servorum Dei famulantium. Nam audientes cultum huiusmodi religionis iam dicti piissimi principes, evocantes beatum virum, tradiderunt ei ex ipsa foreste duodecim leuwas in longitudine, similiter et in latitudine, in
Abbreviated transcription (Latin):
recipiemꝰ consolationẽ: cũ ipse esso consolator & inunumen. Quis
medebit᷑ nobis ultra : oũ ipse fuerit cura animarũ: Undẽ nobis
spes. cũ destitumur tanto pastore : Hęx & his similia cũ heiulatu
pclamantib cõm̃dans eos opifici dõ. soł m om̃e ꝓnichuo ducens uni
dño placere desiderans inonasteriũ pecit. solrariã eupiens ducera
uitã. Audientes aitẽ hoc religiosi uiri. uł eucino seu ex se motis
undiq partib: ceperunt confluere. ad doc erinã eiꝰ. uidentes sapientiã
dĩ ee ineo ad ꝑfitienda quȩcũq. iusta & digna dõ. atq accepta habentur
N ã eta erat assuetus in oꝑib diuituis. ut nullũ ꝑtransiroe omino tepus: quo
ñ essa psalmis. uł orationib siue. lec tioni intentus. Manens itaq ꝑuigis
cura absq ulla rephenstone in monasticis docum̃tis: multos nobiliũ uiror

Expanded text:
recipiemus consolationem, cum ipse esset consolator et munimen? Quis recipiemus consolationem, cum ipse esset consolator et munimen? Quis medebitur nobis ultra, cum ipse fuerit curator corporum et animarum? Unde nobis spes, cum destituimur tanto pastore?' Haec et his similia cum heiulatu proclamantibus, commendans eos opifici Deo, saeculum omne pro nihilo ducens, uni Domino placere desiderans, monasterium petiit, solitariam concupiscens ducere vitam. 6. Audientes autem hoc religiosi viri vel e vicino seu ex semotis undique partibus, coeperunt confluere ad doctrinam eius, videntes sapientiam Dei esse in eo ad, perficiendum, quaecumque iusta et digna Deo atque accepibus divinis ut nullum pertransiret omnino tempus, quo non esset psalmis vel orationibus sive lectioni intentus. Manens itaque pervigili cura absque ulla repraehensione in monasticis documentis, multos nobilium virorum
Abbreviated transcription (Latin):
opussior inumctũ. qđ eiꝰ dudũ dispositione fuerat actũ : quia cũ
essa regi & pͥmis palati ꝓpt̾ maximã scĩtatẽ uicinus ac amatus.
nchi p̃cipuũ absq eius consultu fiebat. Unde actũ ⁊qrtã cars
eis habebat᷑ ut missarũ ꝑactis sollẽpniis tradera ei p̃dicta loca
iã dictus maior domꝰ grimo aldus. sua ditione cunota ordiuari.a
monasticȩ uitȩ instituta illic sefuari. Post ñ multũ uͦ tẽporis un¬
petrauit tandẽ a rege. quatinꝰ relinquens successorẽ post se in sede
pontificali ut diudes. derabat hunc heremi locũ adira. oibi ab
hominib remorus soli dõ uacarte. Quantus aut ẽ luctus fuit de
abscessu pastoris. quãq inestos reddidit qͥb serainauitę c̃tulerat.
eũ uiderent orbatos se ee Aiscessu doctoris e patris. Aiebant ergo.
Quid facturi sumus nos miseri : qͥ talẽ amittimꝰ pastorẽ: Unde

Expanded text:
opus sibi iniunctum, quod eius dudum dispositione fuerat actum, quia, cum opus sibi iniunctum, quod eius dudum dispositione fuerat actum, quia, cum esset regi et primis palatii propter maximam sanctitatem vicinus ac amatus, nihil praecipuum absque eius consultu fiebat. Unde actum est, quia tam carus eis habebatur, ut, missarum peractis sollemniis, traderet ei praedicta loca iam dictus maior domus Grimoaldus, sua ditione cuncta ordinari et monasticae vitae instituta illic servari. 5. Post non multum vero temporis impetravit a rege tandem, quatinus relinquens successorem post se in sede pontificali, ut diu desiderabat, hunc heremi locum adiret et ibi ab hominibus remotus soli Deo vacaret. Quantus autem luctus de abscessu pastoris fuit, quamque mestos reddidit quibus semina vitae contulerat, cum viderent orbatos se esse discessu doctoris et patris! Aiebant ergo: 'Quid facturi sumus nos miseri, qui talem amittimus pastorem? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tẽnore ꝓpositi accinetus fide. spȩ munitus. caritate. fundatꝰ ꝑsei erat
contigit dõ fauente iubere piis pͥncipib regni francox sigeb̾to regi
grĩmoaldo duci ex uoluntate dĩ os ẽsilio optimati. suoꝵ. ut con¬
struerent᷑ infra forestẽ monasteria sita in pago qͥ arduenna dr̃ cogno¬
minata stabus ius. siue in alnundariũ. inꝗͥb cõmanerent religiosi
monachi qͥ spũ alit̾ inib xp̃o faniularent᷑. & ꝓtratu totiꝰ regni &s
regis salute uł filioꝵ siue cura regni exercentiũ. ounipotentẽ dũn
exorarent : Func ceperunt ȩdificari attenti. & iit ssola in tali
ope iurtis diuina subsecuta ÷ ꝓsperoq successu ueloeit̾ ad impleta
t. Cũq ad essa tẽpus ut eccła noua materia ornate dedicant᷑
metropolĩ respitiebat cũ consensi gunibti qͥ erat metropolitan
agripine euocauit eũ. ut sicut eoaueiuebat eiꝰ ministerio eas
aetucare. Qt scĩssimꝰ ilieo obaudieus cũ magna diligentia expleua

Expanded text:
tenore propositi accinctus fide, spe munitus, caritate fundatus perseverat, contigit, Deo favente, iubere piis principibus regni Francorum Sigeberto regi et Grimoaldo duci ex voluntate Dei et consilio optimatum suorum, ut construerentur infra forestem monasteria sita in pago qui Ardoinna dicitur, cognominata Malmundarium seu Stabulaus, in quibus commanerent religiosi monachi, qui spiritaliter inibi Christo famularentur et pro statu totius regni et regis salute vel filiorum sive curam regni exercentium omnipotentem Dominum exorarent. Tunc coeperunt aedificari attentius, et ut assolet in tali opere, virtus divina subsecuta est, prosperoque successu velociter adimpleta sunt. Cumque, adesset tempus, ut aecclesiae nova materia ornatae dedicarentur, metropolim respiciebat, cum consensu Chuneberti, qui erat metropolitanus Agripiniae, evocavit eum, ut, sicut conveniebat, eius ministerio eas dedicaret. Quod sanctissimus ilico obaudiens, cum magna diligentia explevit
Abbreviated transcription (Latin):
eloqͥo cũ fleru humanitatis: eccła apud hierusolimã monitu diuinitatis
ꝑ cunctũ orbẽ gentib euuangłizatura diffundit᷑. Eũq. c̃gregatus
undiq ex ornib locis popłs paschalis festiuitatis p̃stolaret᷑ diẽ : sacerdorib
solitas excubias obseruantib. uoces subitas uigiles audiunt dicentes.
migremus ex his sedib. Uoces uͦ subite ꝑ angłos emise qux eñtiar unt
beator spuũ demigrationẽ. angłicũ ministeriũ ins qrunt ad ȩc lam¬

Expanded text:
o cum fletu humanitatis, Ecclesia apud Hierosolymam monitu Divinitatis per cunctum orbem gentibus evangelizatura diffunditur. Cumque congregatus undique ex omnibus locis populus Paschalis festivitatis praestolaretur diem, sacerdotibus solitas excubias observantibus, voces subitas vigiles audivit dicentes: Migremus ex his sedibus. Voces vero subito per angelos emissae, quae enuntiaverunt beatorum spirituum demigrationem, angelicum ministerium insinuarunt ad Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fatia : Om̃s igit᷑ letis aminis magiiisq uocib benedicebant dñm tuiauȩ
piti sentẽtia quȩ suꝑ corporib discernendis diueorũ animos oc cupauerat ple¬
bes cmnomannicȩ. ad corpus sc̃ȩ scolasticȩ se salubrit̃ uerter̃: Quod suma celen¬
tate leuatũ imponentes scapulis cũ gaudio adpropiũ locũ deportauer̃: ibiq
magnis sũptib edificata : basilica : & ordinatis queq erant necessaria feminis

Expanded text:
aciet . Omnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae aciet . Omnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae piti sententia quae super corporibus discernendis diu eorum animos occupaverat, plebes Cenomanicae ad corpus B. Scholasticae salubriter verterunt. Quod summa celeritate levatum imponentes scapulis, cum gaudio ad proprium locum deportaverunt: ibique magnis sumptibus aedificata est ecclesia, et ordinatis quaeq