comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo incipit lux. Da mͥ flammã sine luce. &
do tͥ patrem sine filio. Hoc est gͦ non potest filiꝰ
a se facere qͥcquam. nͥ quod uiderit patrẽ facientẽ.
qͥa uidere filii. hoc ẽ natum ẽẽ de patre. ñ alia
uisio enis. & alia substantia enis. nec alia potentia
euis. alia substantia eius. Tocum quod ẽ de patre
ẽ. totum qͦd potest de patre ẽ. qm̃ quod potest
ꝙ est. hoc unum ẽ. & de patre totum ẽ. Sequitur.
o ipse in uerbis suis & male intelligentes contur¬
bat. ut ad rectũ intellectum reuocet errantes. cũ
dixisset. ñ potest filius a se facere qͥcquam. nͥ quod
iuderit patrem facientẽ. ne forte carnalis subriꝑet
intellectus. & uerteret mentẽ. & faceret sibi homo
quasi duos fabros. unũ magistrum. alterũ discipb̃.
inspexit in magistro oꝑante. s ne tale aliquid
sibi dupplicaret in illa simplici diuinitate intel¬
lectus carnalis. sequitur & ait.
Quecũq enim

Expanded text:
ex illo incipit lux. Da mihi flammam sine luce, et ex illo incipit lux. Da mihi flammam sine luce, et do tibi Deum Patrem sine Filio, Hoc est ergo, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem; quia videre Filii, hoc est natum esse de Patre. Non alia visio ejus et alia substantia ejus: nec alia potentia ejus, alia substantia ejus. Totum quod est, de Patre est; totum quod potest, de Patre est: quoniam quod potest et est, hoc unum est; et de Patre totum est. 9. Sequitur et ipse in verbis suis, et male intelligentes conturbat, ut ad rectum intellectum revocet errantes. Cum dixisset, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: ne forte carnalis subreperet intellectus, et averteret mentem, et faceret sibi homo quasi duos fabros, unum magistrum, alterum discipulum inspexit in magistro operante: sed ne tale aliquid sibi duplicaret in illa simplici divinitate intellectus carnalis, secutus ait, Quaecumque enim
Abbreviated transcription (Latin):
nseparabilia gͦ sunt oꝑa patris & filii. s: hoc ẽ. non
potest filius a se facere quicqͣm. quod eẽt si diceret.
ñ est filius a se. Etenim si filius ẽ. natus ẽ. si natꝰ
ẽ. ab illo ẽ de quonatus ẽ. s tam̃ equalem sibi ge-¬
nuit. Non enĩ aliquid defuit generanti. aut tempꝰ
quȩsiuit ut generaret. qͥ genuit coetnum. aut ma¬
trem quesiuit ut generaret. qͥ de se ꝓtulit uerbũ.
aut pat̃ generans ȩtate p̃cesserat filium. ut mi¬
norẽ filium generaret. Et forte dicit aliqͥs. qͥ a
ꝑ multa scła in senecta sua ds̃ suscepit filium.
Sicut pat̾ sine senectute. sic os filius sine increm̃to.
nec ille senuit. nec iste creuit. s equalis eqͣlem ge¬
nuit. et̾̃mis ȩt̃num genuit. Quomͦ inquit aliqͥs
et̾̃nus et̃num: Quom̃ flamma temporalis generat¬
lucem temporalem. coeua est. aut flamma generas
lucem quã generat. nec p̃cedit tempora flamina
generans lucẽ generatam. s ex quo incipit flãma.

Expanded text:
a Patris et Filii. Sed hoc est, Non potest Filius a se quidquam facere, quod esset si diceret, Non est Filius a se. Etenim si Filius est, natus est: si natus est, ab illo est de quo natus est. Sed tamen aequalem sibi genuit. Non enim defuit aliquid generanti, aut tempus quaesivit ut generaret, qui genuit coaeternum; aut matrem quaesivit ut generaret, qui de se protulit Verbum; aut Pater generans aetate praecesserat Filium, ut minorem Filium generaret. Et forte dicit aliquis quia post multa saecula in senecta sua Deus suscepit Filium. Sicut Pater sine senectute, sic et Filius sine incremento: nec ille senuit nec ille crevit; sed aequalis aequalem genuit, aeternus aeternum. Quomodo, inquit aliquis, aeternus aeternum? Quomodo flamma temporalis generatlucem temporalem. Coaeva est autem flamma generans luci quam generat, nec praecedit tempore flamma generans lucem generatam; sed ex quo incipit flamma,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ filius inseparabiles sunt: Quia ipse dixit. ego
o pat̾ unum sumus. qͥa pater & silius ñ sunt
duo dii. s unus ds̃ uerbum. &. cuius ẽ uerbum
unus & unicus ds unus pat̃ ce filius caritate
complexi. unusq caritats sp̃s eoꝵ ẽ. ut fiat tri¬
nitas. pat̾ & filius & sp̃s sc̃s. Non gͦ tantum pa¬
tris &e filii. s etiam sp̃s sc̃i. sicut equalitas & in¬
separabilitas ꝑsonarũ. ita etiam oꝑa insepara¬
bilia sunt. Adhuc planius dicam qͥd sit. opera
inseparabilia sunt. Non dicit catholica sides qͥa
fecit ds̃ pacer aliquid. ꝙ fecit filius aliqͥd aliud. hoc¬

Expanded text:
et Filius inseparabiles sunt? Quia ipse dixit, Ego et Pater unum sumus . Quia Pater et Filius non sunt duo dii, sed unus Deus, Verbum et cujus est Verbum, unus et Unicus, Deus unus Pater et Filius charitate complexi, unusque charitatis Spiritus eorum est, ut fiat Trinitas Pater et Filius et Spiritus sanctus. Non ergo tantum Patris et Filii, sed et Spiritus sancti, sicut aequalitas et inseparabilitas personarum, ita etiam opera inseparabilia sunt. Adhuc planius dicam quid sit, opera inseparabilia sunt. Non dicit catholica fides quia fecit Deus Pater aliquid, et fecit Filius aliquid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
meũ caꝑe ñ potueritis in corde ur̃o. ad eum con¬
uertimini qͥ & me docet qͦd loquor. & uobis quem¬
admodum dignatur distribuit. qui nouit qͥd
det. & eui det. aderit petenti. ad aꝑiet pulsanti.
ꝙ si forte ñ dederit. nemo se dicat desertum.
orte enim aliqͥd dare differt. s neminẽ esurien¬
tem relinquet. Si enim ñ ad horam᷑. exercet que¬
rentem. ñ contempnet petentẽ. Uidete gͦ & at¬
tendite qͥd uelim dicere. ꝙ si forte possim. Catho

Expanded text:
meum capere non potueritis, in corde vestro ad cum conmeum capere non potueritis, in corde vestro ad cum convertimini, qui et me docet quod loquor, et vobis quemadmodum dignatur distribuit. Qui novit quid det, et cui det, aderit petenti, et aperiet pulsanti. Et si forte non dederit, nemo se dicat desertum. Forte enim aliquid dare differt, sed neminem esurientem relinquit. Si enim non dat ad horam, exercet quaerentem, non contemnit petentem. Videte ergo et attendite quid velim dicere, etsi forte non possim. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
dedõ. ait illis scandalizantib qͦd sabbato oꝑa¬
batur hominũ sanitatem. pat m̃s usq modo
oꝑatur. & ego oꝑor. Nolite gͦ hoc putare qͥa sab¬
bato ita requieuit pat̾ m̃s. ut ex illo ñ oꝑetur.
s sicut ipse nunc oꝑatur. operor & ego. s sic̃ pat̃
sine labore. sic & filius sine labore. Dixit ds &
facta sunt. dixit xp̃s languenti. tolle grabatũ
tuũ & uade in domũ tuam. & factum ẽ. Catho¬
lica aũt fides habet. qͦd patris & filii oꝑa ñ sunt
separabilia. Hoc ẽ quod uolo si possum loqͥ cari
capiat. qui aũt caꝑe ñ potest. non mͥ asscribat.
s tarditati suȩ. q conuertat se ad illum qͥ cor aꝑit
ut infunclat qͦd donat. Postremo & si qͥsquam
ꝓpterea ñ intellexerit. quia ñ a me sic dictum ẽ
ut dici debuit. ignoscat humanȩ fragilitati. &
supplicet diuinȩ bonitati. Habemus enĩ incus
magistrum xp̃m. Quicqͥd ꝑ aurem urãm & os

Expanded text:
de Deo, ait illis scandalizatis quod sabbato operade Deo, ait illis scandalizatis quod sabbato operabatur hominum sanitatem, Pater meus usque modo operatur, et ego operor: nolite ergo hoc putare quia sabbato ita requievit Pater meus, ut ex illo non operetur; sed sicut ipse nunc operatur, operor et ego. Sed sicut Pater sine labore, sic et Filius sine labore. Dixit Deus, et facta sunt: dixit Christus languenti, Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam, et factum est. 3. Catholica autem fides habet, quod Patris et Filii opera non sunt separabilia. Hoc est quod volo, si possum, loqui Chacapiat . Qui autem capere non potest, non mihi adscribat, sed tarditati suae; et convertat se ad illum qui cor aperit, ut infundat quod donat. Postremo et si quisquam propterea non intellexerit, quia non a me sic dictum est ut dici debuit, ignoscat humanae fragilitati, et supplicet divinae bonitati. Habemus enim intus magistrum Christum. Quidquid per aurem vestram, et os
Abbreviated transcription (Latin):
postea quã fecit hominem ad imaginẽ ꝙ. simili¬
tudinẽ suam sexta die. & in illo die ꝑfecit om̃ia
oꝑa sua ualde bona. reqͥeuit septimo die. sic &
tͥ requiem ñ sꝑes. nͥ cum redieris ad similitudinẽ
in qua factus es. quã peccando ꝑdidisti. Non eñ
ds̃ laborasse dicendus ẽ. qui iussit & facta sunt.
Quis ẽ qui post tantã oꝑis facilitatem qͣsi post la¬
borem uelit requiescere: Sniussit. & aliquis ei
resticit. si iussit o ñ est factum. & ut fieret labora¬
uit. merito dicatur post laborẽ requieuisse.
Cum uͦ & in ipso libro geneseos legamus. dixit d̃
facta sunt. ipse mandauit & creata sunt. quomͦ
post mundum factũ requiem qͣsi ut cessaret
requirebat. qͥ in iubendo nunquã laborauerat.
Ergo illa mystica sunt. ꝙ ꝓpterea ita posita. ut nob̾
requiem sꝑemus post hanc uitã. s si bona oꝑa
fecerimus. Ideo dñs retundens impudentiã
& errorẽ uideoꝵ. & ostendens eos ñ recte saꝑe

Expanded text:
aginem et similitudinem suam sexto die, et in illo perfecit omnia opera sua bona valde, requievit septimo die; sic et tibi requiem non speres, nisi cum redieris ad similitudinem in qua factus es, quam peccando perdidisti. Non enim Deus laborasse dicendus est, qui dixit et facta sunt. Quis est qui post tantam operis facilitatem quasi post laborem velit requiescere? Si jussit et aliquis ei restitit, si jussit et non est factum, et ut fieret laboravit; merito dicatur post laborem requievisse: cum vero et in ipso libro Geneseos legamus, Dixit Deufacta sunt; ipse mandavit, et creata sunt : quomodo post mundum factum requiem quasi ut cessaret requirebat, qui in jubendo nunquam laboraverat? Ergo illa mystica sunt, et propterea ita posita, ut nobis requiem speremus post hanc vitam, sed si bona opera fecerimus. Ideo Dominus retundens impudentiam et errorem Judaeorum, et ostendens eos non recte sapere
Abbreviated transcription (Latin):
conemur. ad eam tam̃ requiem ꝑfectam ñ ꝑueni¬
emus. nͥ eum de hac uita exierimus. s ideo dictũ
ẽ dm̃ reqͥeuisse. qͥa iam creaturã nullam conde¬
bat. postquã ꝑfecta sunt om̃ia. quietem uͦ ꝓpterea
appellauit scriptura. ut nos ammoneret post

Expanded text:
conemur, ad eam tamen requiem perfectam non perveniconemur, ad eam tamen requiem perfectam non perveniemus, nisi cum de hac vita exierimus. Sed ideo dictum est Deum requievisse, quia jam creaturam nullam condebat postquam perfecta sunt omnia. Quietem vero propterea appellavit Scriptura, ut nos admoneret post
Abbreviated transcription (Latin):
sit sermo iste. cõmemorandi estis ꝓpt suꝑiora
lectionis ubi curauerat dñs quendam int̾ illos
qͥ quinq porticib piscinȩ illius salomonis iace¬
bant. eui dixerat. tolle grabatum tuũ & uade in
domũ tuam. Hoc aut̃ fecerat sabbatis. unde ꝑtur¬
bati iudei calumpniabantur qͣsi euersorem &.
p̃uaricatorem legis. Tunc eis dixit. Pater m̃s
usq mͦ oꝑatur. ꝙ ego oꝑor. Illi aũt carnaliter ac¬
cipientes sabbati obseruationẽ. putabant dm̃ post
laborem fabricati mundi usq ad hunc diem quasi
dormire. & ꝓpterea sc̃ĩficasse illum diem. ex qͦ cepit
uelut a laborib requiescere. Est aũt̃ sacram̃tum
sabbati antiqͥs patrib nr̃is p̃ceptum. quod nos
xp̃iani sp̃ualiter obseruamus. ut ab om̃i seruili
oꝑe. id ẽ ab om̃i peccato. quia dñs dicit. omnis
qui facit peccatũ. seruus ẽ peccati. abstineamus
nos. ꝙ habeainus qͥetem in corde nr̃o. id ẽ tran¬
quillitatem sp̃ualem. & quãuis in hoc scło id

Expanded text:
sit sermo iste, commemorandi estis propter superiora lectionis, ubi curaverat Dominus quemdam inter illos qui in quinque porticibus piscinae illius Salomonis jacebant, cui dixerat, Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Hoc autem fecerat sabbatis: unde perturbati Judaei calumniabantur, quasi eversorem et praevaricatorem Legis. Tunc eis dixerat, Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Illi enim carnaliter accipientes sabbati observationem, putabant Deum post laborem fabricati mundi usque ad hunc diem quasi dormire; et propterea sanctificasse illum diem, ex quo coepit velut a laboribus requiescere. Est autem sacramentum sabbati antiquis patribus nostris praeceptum , quod nos Christiani spiritualiter observamus, ut ab omni servili opere, id est ab omni peccato quia Dominus dicit, Omnis qui facit peccatum, servus est peccati , abstineamus nos, et habeamus quietem in corde nostro, id est tranquillitatem spiritualem. Et quamvis in hoc saeculo id
Abbreviated transcription (Latin):
multa habeo uobis dicere. s ñ potestis portare
modo. Si apłi nondum poterant. multominꝰ
uos potestis qͥa forte multi sic possunt audire
misso sp̃u scõ. qui tunc ñdum erat missus.
de quo continuo subiungit atq ait. ex¬
cum
aũt uenerit ille sp̃s ueritatis. docebit uos
omnem ueritatem.

Expanded text:
multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire,misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atque ait, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ualent. & si ñ omnia de quib magister ds ille
dicebat. adhuc multa habeo uobis dicere. tam̃
eoꝵ fortasse ñnulla. s quȩ nam sint ista quȩ ipse
ñ dixit. temerarium ẽ uelle presumere ac di¬
cere. Nam & mori ꝓ xp̃o nondum erant idonei
tunc aplĩ quib dicebat. ñ potestis me mͦ sequi.
unde pͥmus eoꝵ petrus qui hoc se posse p̃sump¬
nes. senes cum iunlorib. innumerabiles mar¬
tẏrio coronati sunt. q post se inuencȩ sunt oues.
quod tunc quando ista dñs loquebatur. ñ dum
poterant portare pastores. Nunquid gͦ debuit
illis ouib dici. in illo temptationis articulo. qͦs
Nunquid inqͣm debuit eis dici : Quis ur̃m au¬
deat idoneum martyriose putare. cui petrus
idoneus ñdum fuerat. qͣndo eum os ad os ipse
dñs instruebat. Sic itaq dixerit aliquis non
debere dicipopłis xp̃ĩanis audire cupientibus
quȩ sint. de quib dñs tunc dicebat. adhuc

Expanded text:
valent; et si non omnia de quibus magister Deus ille valent; et si non omnia de quibus magister Deus ille dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, tamen eorum fortasse nonnulla: sed quaenam sint ista quae ipse non dixit, temerarium est velle praesumere ac dicere. Nam et mori pro Christo nondum erant idonei tunc Apostoli, quibus dicebat, Non potestis me sequi modo; unde primus eorum Petrus, qui hoc jam se posse praesumpnes, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod tunc quando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo tentationis articulo, quo numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici populis christianis, audire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
suis. adhuc multa habeo uobis dicere. s ñ
potestis portare modo. pͥus querendum illud
occurrit. quomͦ suꝑius dixerit. omnia quȩ
audiui a patre meo nota feci uobis. & hic dicat.
acdhuc multa habeo uob̃ dicere. s ñ potestis por¬
tare mͦ. uerum illud quomͦ dixerit quod ñ-¬
dum fecerat tanqͣm fecerit. sicut ea quȩ futura
suncꝰ dm̃ fecisse ꝓpħa testatur dicens. qui fecit
quȩ futura sunt. iam cũ ipsa uerba tractaremꝰ.
nt potumus exposuimus. nunc gͦ quȩ ista sint
quȩ apłi tunc portare ñ poterant uultis forsi¬
tan scire. s quis nr̃m audeat eoꝵ se dicere iam
capacem. quȩ illi caꝑe ñ ualebant: Ac ꝑ hoc
nec a me expectanda sunt ut dicantur. quȩ
forte ñ caꝑem si mͥ ab alio dicerentur: nec uos
ea portare possetis. etiam si ego tantus et̃m. ut
a me ista quȩ a uobis altiora sunt audiretis.
&s fieri quidem potest ut sint aliqui in uobis ad
ea capienda iam idonei. quȩ alii capere ñdum

Expanded text:
suis, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, prius quaerendum illud occurrit, quomodo superius dixerit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : et hic dicat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Verum illud quomodo dixerit, quod nondum fecerat tanquam fecerit, sicut ea quae futura sunt, Deum fecisse propheta testatur dicens, Qui fecit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac per hoc nec a me exspectanda sunt ut dicantur, quae forte non caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, etiamsi ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem potest ut sint in vobis aliqui ad ea capienda jam idonei, quae alii capere nondum
Abbreviated transcription (Latin):
Cur hoc fece¬
rit. nescio. Non enim nesciebat non ibi ẽẽ iam
quẽ querebat. quando quid inde sublatum
o discipulis ipsa nuntiauerat. & illi ad monu¬
mentum uenerant. & ñ solum intuendo. s etiã
intrando corpus dñi quesierant nec inuenerat:
Quid gͦ uult sibi. qͦd ista cum fleret. rursus indĩm
suis nec illoꝵ oculis facile putabat eẽ eredendũ
An potius diuino instinctu animo eius effectum
ẽ ut ꝓspiceret:
Prospexit enum & uidit
duos angelos in albis sedentes. unum ad ca

Expanded text:
Cur hoc fecerit, nescio; non enim nesciebat non ibi esse jam quem quaerebat, quando quidem inde sublatum et discipulis ipsa nuntiaverat, et illi ad monumentum venerant, et non solum intuendo, sed etiam intrando corpus Domini quaesierant, nec invenerant. Quid ergo sibi vult quod ista cum fleret, rursus in monusuis nec illorum oculis facile putabat esse credendum? An potius divino instinctu in animo ejus effectum est ut prospiceret? Prospexit enim: Et vidit duos angelos in albis sedentes, unum ad ca
Abbreviated transcription (Latin):
Extirpate siluas. Alagnũ semen posituri estis.
Hon sit in agro quod suffocet semen: hȩc sunt
uerba extirpantia quȩ dixi. Nolite diligere
mundum neq ea quȩ in mundo sunt. Si quis
dliligit mundum: ñ est caritas patris in illo.
Quia omne quod in mundo est. desiderium¬

Expanded text:
Exstirpate silvas. Magnum semen posituri estis; Exstirpate silvas. Magnum semen posituri estis; non sit in agro quod effocet semen. Haec sunt verba exstirpantia quae dixit: Nolite diligere mundum, neque ea quae sunt in mundo. Si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo. Quoniam omne quod in mundo est, desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
scs locutus ẽ. nichil uerius. Siquis dilexerit
mundum: dilectio patris ñ est in ipso. uis ha¬
bere dilectionem patris. ut sis coheres filii: no¬
li diligere mundum. Exclude malum amorem
mundi. ut implearis amore dei. Uas es. s adhuc
plenus es. Funde qͦd habes. ut accipias quod ñ
habes. Certe iam renati sunt ex aqua & sp̃u fr̃s
nr̃i. Et nos ante aliqͦt annos renati sumus. ex
aqua ꝙ sp̃ũ. Bonum ẽ nobis. Non diligamus
mundum: ñ remaneant in nob̃ sacramenta
ad dãpnationem nrãm. s firmam̃cum ad salutẽ.
firmam̃tum salutis ẽ. habere radicẽ caritatis:
habere uirtutem pietatis. ñ formam solam.
Bona forma. sc̃a forma. S quid ualeat forma.
si ñ habeat radicem : Sarmentum p̃cisumꝰ. ñne
in ignem mititur: Habe formam. s in radice.
Quomͦ aũt radicamini. ut ñ eradicemini :
Tenendo caritatem: sic̃ dicit apls paulus. In
caritate radicaui. q fundati. Quomͦ ibi radicatur
caritas:. int̾ tanta siluosa amoris mundani :

Expanded text:
s locutus est, nihil verius, Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. Vis habere dilectionem Patris, ut sis cohaeres Filii? Noli diligere mundum. Exclude malum amorem mundi, ut implearis amore Dei. Vas es, sed adhuc plenus es; funde quod habes, ut accipias quod non habes. Certe jam renati sunt ex aqua et Spiritu fratres nostri; et nos ante aliquot annos renati sumus ex aqua et Spiritu. Bonum est nobis ut non diligamus mundum, ne remaneant in nobis Sacramenta ad damnationem, non firmamenta ad salutem Firmamentum salutis est, habere radicem charitatis, habere virtutem pietatis, non formam solam. Bona forma, sancta forma: sed quid valet forma, si non teneat radicem? Sarmentum praecisum nonne in ignem mittitur? Habe formam, sed in radice. Quomodo autem radicamini, ut non eradicemini? Tenendo charitatem, sicut dicit apostolus Paulus, In charitate radicati et fundati . Quomodo ibi radicabitur charitas, inter tanta silvosa amoris mundi?
Abbreviated transcription (Latin):
cognitio sine caritate. ñ saluos facit. Scientia
inflat: caritas edificat. Si confiteri uultis & ñ
amare: incipitis demonib similes eẽ. Confice¬
bantur demones filiũ dei &. dicebant. Qd nob̃
ꝙ tibi: Et repellebancur. Confitemini & am¬
plectimini. Iui enĩ timebant de iniquitaubus
suis: uos amate dimissorem iniquitatũ ur̃arũ
S qͦm poterimus amare dm̃. si amamus mun-
qua intret amor d̃i. Recedat amor mundi. &
habitet dĩ. Melior accipiat locũ. Amabas mun¬
dum. noli amare miidũ. Cum exhauseris cor
tuũ amore t̾reno. hauries amorẽ diuinum: &
incipit habitare iam caritas: de qua nichil
mali potest ꝓcedere. Audite gͦ uerba purgan¬
tis mͦ. Quasi agrum inuenit corda hominũ.
S quomͦ inuenit: Si siluã inuenit extirpat.
Si agrum purgatum inuenit. plantat. Plan¬
tare ibi uult arborem caritatem. Et quã siluã
uult exuirpare: Amorem mundi. Audi extir¬
pationem siluȩ. Nolite diligere mundum.

Expanded text:
cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem iniquitatum vestrarum. Sed quomodo poterimus amare Deum, si amamus munduqua intret amor Dei: recedat amor mundi et habitet Dei; melior accipiat locum. Amabas mundum, noli amare mundum: cum exhauseris cor tuum amore terreno, hauries amorem divinum; et incipit habitare jam charitas, de qua nihil mali potest procedere. Audite ergo verba purgantis modo. Quasi agrum invenit corda hominum: sed quomodo invenit? Si silvam invenit, exstirpat; si agrum purgatum invenit, plantat. Plantare ibi vult arborem, charitatem. Et quam silvam vult exstirpare? Amorem mundi. Audi exstirvae. Nolite diligere mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
re: Quia ñ sumus fortes. an qr ille fortis ẽ in
nob̃. qui int̾ manus ꝑsequentium infirmus
inuentus est: Ille nos fortes fecit. qͥ ꝑsequentib
ñ restitit. Erucifixus ẽ enim ex infirmitate.
s uiuit ex uirtute dei. Seribo uob̃ pueri.
Unde pueriͦ Quia cognouistis patrem. Sebo
uob̃ patres. Comm̃dat & repetit. qr cognouistis
eum qͥ a principio ẽ. Alem̃tote uos pacres esse.
Si obliuiscimini eũ qui a pͥncipio est. ꝑdidistis
pat̾nitatem ur̃am. Scribo uob̃ iuuenes. Etiã
atq etiã. considerate qr iuuenes estis. Pugnace
uc uincatis: uincite ut coronemi .ni. Humi¬
iuuenes. quia fortes estis: & uerbum dei in
uobis manet: & uicistis malignum. Hȩc om¬
nia fr̃s. quia cognouimus quod a pͥncipio ẽ.
qr fortes sumus: qr cognouimus patrẽ. om̃ia
ista quasi cognitionẽ cõmendant. caritatem
cõmendant. Si cognouimus: amemus. Ham

Expanded text:
re? Quia nos sumus fortes, an quia ille est fortis in re? Quia nos sumus fortes, an quia ille est fortis in nobis, qui inter manus persequentium infirmus inventus est? Ille nos fortes fecit, qui persequentibus non restitit. Crucifixus est enim ex infirmitate, sed vivit ex virtu e Dei . 7. Scribo vobis, pueri. Unde pueri? Quia cognovistis Patrem. Scribo vobis, patres: commendat hoc, et repetit, Quia cognovistis eum qui a principio est. Mementote vos patres esse: si obliviscimini eum qui a principio est, perdidistis paternitatem. Scribo vobis, juvenes. Etiam atque etiam considerate, quia juvenes estis: pugnate, ut vincatis; vincite, ut coronemini; humi Scribo vobis, juvenes, quia fortes estis, et verbum Dei in vobis manet, et vicistis malignum. 8. Haec omnia, fratres, quia cognovimus id quod a principio est quia fortes sumus, quia cognovimus Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam
Abbreviated transcription (Latin):
sura. sine horis. Quid uis illũ dic. Si uis dies
ẽ. si uis annus ẽ. si uis anni sunt. Dictum est
enĩ de ipso. & anni tui ñ deficient. Quomͦ
aũt dictus ẽ dies : Quomͦ dictum ẽ a dño. ego
hodie genui te: Ab et̾no patre genitus. ex ȩt̾ui-¬
tate genitus. in ȩt̾nitate genitus. nullo micio.¬
nullo fine. nullo spatio latitudinis: q est qͦd
est. qi ipse ẽ qui ẽ. Et nom̃ suum dixit moysi.
Dices eis. Qui ẽ. misit me ad uos. Quid gͦ ante
abraham: Quid ante noe: Quid ante adam:
Audi scripturã. ante luciferũ genuite. Postre¬
mo ante celũ & t̾ram. Quare: Quia omĩa per
ipsum facta sunt. & sine ipso factum ẽ nichil.
Ideo patres agnoscite. Patres enĩ fiunt. agnos¬
cendo quod ẽ ab inttio. Scribo uob̾ iuuenes.
quare: Quia uicistis malignum. In filiis¬
natiuitas. in patrib antiquicas. in iuuenibus
fortitudo. Si malignus a iuuenib uincitur:
pugnat nob̃̾cum. Pugnat. s ñ expugnat. Qua¬

Expanded text:
sura, sine horis. Quod vis illum dic: si vis, dies sura, sine horis. Quod vis illum dic: si vis, dies est; si vis, annus est; si vis, anni sunt. Dictum est enim de ipso, Et anni tui non deficient . Quando autem dictus est dies? Quando dictum est Domino, Ego hodie genui te . Ab aeterno Patre genitus, ex aeternitate genitus, in aeternitate genitus: nullo iniermino, nullo spatio latitudinis; quia est quod est, quia ipse est qui est. Hoc nomen suum dixit Moysi: Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Quid ergo ante Abraham? quid ante Noe? quid ante Adam? Audi Scripturam: Ante luciferum genui te . Postremo ante coelum et terram. Quare? Quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ideo patres agnoscite: patres enim fiunt agnoscendo quod est ab initio. 6. Scribo vobis, juvenes. quare? Quia vicistis malignum. In filiisnativitas, in patribus antiquitas, in juvenibus fortitudo. Si malignus a juvenibus vincitur, pugnat nobiscum. Pugnat, sed non expugnat. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
filioli. Patres quare: Quia cognouistis eum
qui a principio est. Principiũ enim. ad pat̃¬
nitatem ꝑtinet. Nouus xp̃s in carne: s anci-¬
quus in diuinitate. Quã antiquus putamus:
Quot annoꝵ: Putamus ne maior quã mat̃
sua: Mlaior plane. quã mat̾. Omnia enĩ ꝑ ipsũ
facta sunt. Si omĩa: ꝙ ipsam matrẽ antiquus
fecit: de qua nasceretur nouus. Putamus ne
ante matrẽ solam: Et ante auos macris. Ante¬
qͦs auos matris ipsius : abraham. Et dñs dic̃.
Ante abraham ego sum. Ante abraham dicimꝰ
celum & t̾ram. antequã homo eẽt. facta sunt.
Ante ista fuit dñs. unmo ẽ. Optime enim. ñ ait
ante abraham ego fui. s ante abraham ego sum.
esse. ñ nouit. Dies ẽ ibi unus. s sempiternus.
Non ponunt illũ diem in medio: hesternus
& crastinus. Hesterno enĩ die finito incipiens
hodiernus. uenturo crastino finitur. Ille unꝰ
dies ibi ẽ. sine tenebris. sine nocte. sine men¬

Expanded text:
filii. Patres quare? Quia cognovistis eum filii. Patres quare? Quia cognovistis eum qui a principio est: principium enim ad paternitatem pertinet. Novus Christus in carne, sed antiquus in divinitate. Quam antiquus putamus? quot annorum? Putamusne major quam mater sua? Major plane quam mater: omnia enim per ipsum facta sunt . Si omnia, et ipsam matrem antiquus fecit, de qua nasceretur novus. Putamusne ante matrem solam? Et ante avos matris antiquus. Avus matris ipsius Abraham; et Dominus dicit, Ante Abraham ego sum . Ante Abraham dicimus? Coelum et terra, antequam esset homo, facta sunt. Ante ista fuit Dominus, imo et est. Optime enim non ait, Ante Abraham ego fui; sed, Ante Abraham ego sum. esse non novit. Dies est ibi unus, sed sempiternus. Non ponunt illum diem in medio hesternus et crastinus: hesterno enim die finito, incipiens hodiernus venturo crastino finietur. Ille unus dies ibi est sine tenebris, sine nocte, sine spatiis, sine men
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo filioli: qr
remissis peccatis nascimini. S ꝑ cuius nom̃
remittuntur peccata: Nunqͥd augustini: Ergo
nec ꝑ nom̃ donati. uideris. qͥs augustinus aut
qͥs donatus. Nec ꝑ nom̃ pauli. nec ꝑ nom̃ petri.
Nam diuidentib sibi ȩccliam. ꝙ partes facere
de unitate conantib: parturiens paruulos
mat̾ caritas. in apło exponit uiscera sua. Con¬
scindit qͦdammodo uerbis ubera sua: plorat fili¬
os quos uidet auferri. Reuocat ad unũ nomen
eos. qͥ multa nomina sibi facere uolebant: repellit
ab amore suo ut xp̃s ametur. ꝙ dicit. Nunqͥd
paulus ꝓ uobis crucifixus ẽ. aut in nomine pau¬
li baptizati estis: Quid dicit: Nolo mei sitis: sed
mecũ sicis. Mecũ estote. om̃s illius sumus. qui
ꝓ nob̃ mortuus. qui ꝓ nob̃ crucifirus ẽ. Unde di
mituntur nob̾ peccata ꝑ nom̃ eius. ñ ꝑ homi¬
nis alicuius. Scribo uobis patres. Quare
pͥmo filii: Quia remituntur uob̃ peccata per
nom̃ eius: & regeneramini nouã uitam. Ideo

Expanded text:
Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Quid dicit? Nolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omnes illius sumus qui pro nobis mortuus est, qui pro nobis crucifixus est: unde et hic, Dimittuntur vobis peccata per nomen ejus, non per hominis alicujus. 5. Scribo vobis, patres. Quare primo filii? Quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus, et regeneramini in novam vitam, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
nebitis. hoc ẽ hinc apparebitis qͦd in dilectione
mea manebitis. si mea p̾cepta seruabitis. ut ne¬
mo se fallat dicendo qͦd eum diligat. si eius p̃¬
cepta ñ seruat. Nam in tantũ eum diligimus.
in qͣntum euif p̃cepta seruamus. In quantũ
aut̃ minus seruamus. minus diligimis.
Q uamuis quod ait manete in dilectione mea. ñ
apparet quã dixerit dilectionem. utrũ qua
eum diligimus. an qua ipse nos diligit. s ex
uerbo suꝑiore dinoscitur. Dixerat quippe. &
ego dilexi uos. Cui uerbo continuo subiunxit.
manete in dilectione mea. illa gͦ qua dilexit
uos. Quid est gͦ manete in dilectione mea. nͥ

Expanded text:
nebitis; hoc est, hinc apparebit quod in dilectione nebitis; hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si mea praecepta servabitis, ut nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus. In quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea
Abbreviated transcription (Latin):
a. Ecce unde sunt nobis
oꝑa bona. Nam unde nobis eeñt: nisi qͥa
fides ꝑ dilectionẽ oꝑatur: Unde aut̃ dili¬
geremus. nͥ prius diligeremur : Aꝑtissime
hoc in epła sua idem iste eugłista dixit. nos
aut ait. sicut dilexit me pat & ego dilexi
uos: ñ equalitatem naturȩ ostendit nobis nr̃e
mediator ẽ dei & hominum homo xp̃c iħs.
Mediator qͥppe monstratur cũ dicit. diligit me
pat̃ & ego uos. Nam pat̾ diligit utiq & nos.
s in ipso. quia in hoc głificatur pat ut fructũ
afferamus in uite hoc ẽ in filio. & efficiamur
mea: Dilectio facit p̃cepta seruari: an p̃cepta
seruata faciunt dilectionem : S quis ambi¬
gat quod dilectio p̃cedit: Unde enim p̃cepta
seruaret. ñ habet. qui ñ diligit. Quod gͦ ait
si p̃cepta mea seruaueritis. manebitis in di¬
lectione mea. ostendit ñ unde dilectio generet᷑.
s unde monstretur. Tanqͣm diceret. Nolite
uos putare manere in dilectione mea. si non
seruatis p̃cepta mea. Si enim seruaueritis ma¬

Expanded text:
a. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit nostrae mediator est Dei et hominum homo Christus Jesus. Mediator quippe monstratur, cum dicit, Diligit me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectiservatis praecepta mea. Si enim servaveritis, ma
Abbreviated transcription (Latin):
seruaueritis manebitis in dilectione mea. nisi
ex hoc scietis qͦd in dilectione mea qua uos
diligo manebitis. si p̃cepta mea seruabitis.
Non gͦ ut nos diligat prius eius p̃cepta seruamꝰ.
s nͥ nos diligat. precepta eius seruare ñ possumꝰ.
Hȩc est gͦ grã quȩ humilib patet. suꝑbos latet.

Expanded text:
servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo, manebitis, si praecepta mea servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus; sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae hu
Abbreviated transcription (Latin):
transiret umbra & lux ueniret. ut transiret
significatio & ueritas teneret᷑. Habebant gͦ uidei
pascha in umbra. nos inluce. Quid enĩ opus
ad immolandũ ductus est: Sanguine occisi pe¬
coris iudeoꝵ postes signati sunt. sanguine xp̃i fron¬
tes nr̃ȩ signantur. o illa signatio qͥa erat significa

Expanded text:
transiret umbra, et lux veniret; ut transiret transiret umbra, et lux veniret; ut transiret significatio, et veritas teneretur. Habebant ergo Judaei Pascha in umbra, nos in luce. Quid enim opus ad immolandum ductus est . Sanguine occisi pecoris Judaeorum postes signati sunt; sanguine Christi frontes nostrae signantur. Et illa signatio, quia erat significat
Abbreviated transcription (Latin):
SSTERNAM lectto¬
nem sc̃ĩ eugłu. de qua locuti
sumus qͦd dedit dñs. hodierna
seqͥtur. de qua locuturi sumus
qd dñs dabit. Quȩdam in scripturis tã mani¬
festa sunt. ut potius auditorẽ quã expositorem
desiderent. In eis nos immorari ñ oportet. ut
necessariis in quib immorandum ẽ tempꝰ. sufficiat.
Illũ diem
festũ iudei cruentũ habere dm̃ sanguine uolu¬
erunt. illo die festo occisus ẽ agnus. qͥ nob̃ eundẽ
deem festũ suo sanguine consecrauit. Consilium
erat int̃ iudeos. de occidendo iħu. Ille qͥ de cȩloue¬
nerat pati. ꝓpinquare uoluit loco passionis. qͥ a
imminebat hora passionis.
Iscenderunt gͦ mul¬
ti iherosolimã de regione ante pascha. ut scĩfi¬
carent seipsos. Hoc faciebant iudei scdm p̃ceptũ
qͦd pascha erat om̃s undiq conuenirent. & illius
diei celebratione scĩficarentur. s illa celebratio tim¬
bra erat futuri. Quid ẽ umbra futuri : ꝓphetia
xp̃i uenturi. ꝓphetia ꝓ nob̃ illo die passuri. ut

Expanded text:
sternam lectionem sancti Evangelii, de qua locuti sumus quod Dominus dedit, hodierna sequitur, de qua locuturi sumus quod Dominus dabit. Quaedam in Scripturis tam manifesta sunt, ut potius auditorem quam expositorem desiderent: in eis nos immorari non oportet, ut necessariis in quibus immorandum est, tempus sufficiat.Illum diem festum Judaei cruentum habere Domini sanguine voluerunt. Illo die festo occisus est Agnus, qui nobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit. Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu: ille qui de coelo venerat pati, propinquare voluit loco passionis, quia imminebat hora passionis. Ascenderunt ergo multi Jerosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos. Hoc faciebant Judaei secundum praequod Pascha erat, omnes undique convenirent, et illius diei celebratione sanctificarentur. Sed illa celebratio umbra erat futuri. Quia est, umbra futuri? Prophetia Christi venturi, prophetia pro nobis illo die passuri: ut
Abbreviated transcription (Latin):
loco dicit. ꝑiit fuga a me. & ñ est qͥ requirat am¬
mam meã. Culpantur qͥ querebant. culpant᷑
qui ñ querebant. Ergo queramꝰ xp̃m̃ ut habe¬
amus. queramꝰ ut teneamꝰ. s ñ ut occidamus.
Nam & illi idõ querebant ut tenerent. s ut cito
ñ haberent. Querebant gͦ. & loquebantur
int̾ se. Quid.

Expanded text:
loco dicit: Periit fuga a me, et non est qui requirat anloco dicit: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Culpantur qui quaerebant, culpantur qui non quaerebant. Ergo quaeramus Christum ut habeamus; quaeramus ut teneamus, sed non ut occidamus: nam et illi ideo quaerebant ut tenerent, sed ut cito non haberent. Quaerebant ergo, et loquebantur in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i a nobis repellet exterminatorem. si cor nr̃m
recipiat saluatorẽ. Quare hoc dixi: Quia multi
postes habent signatos. & intus ñ manet habita¬
tor. Facile habent in fronte signũ xp̃i. os corde ñ
recipiunt uerbum xp̃i. Idõ dixi fr̃s qͦd repeto.
signũ xp̃i a nob̃ repellit ext̾minatorẽ. si coi nr̃m
habeat xp̃m habitatorẽ. Hȩc dixi ne qͥs forte cogi¬
taret. qͥd sibi uellent illa festa iudeoꝵ. uenit gͦ dñs
tanqͣm ad uictimã. ut uerũ pascha nos haberemꝰ.
cũ eius passionẽ tanquã ouis immolationẽ celebrare¬
mus. Querebant gͦ ihm. s male. Beati enĩ
qͥ querunt iħm. s: bene. Illi querebant iħm ut
nec ipsi eũ haberent nec nos. s ab ipsis absceden¬
tẽ suscepimꝰ nos. Rep̃hecluntur qͥ querunt. lan¬
ilantur qͥ querunt. Ammus enĩ querentis. aut
laudẽ inuenit aut damꝑnationẽ. Habes enĩ
& in psalmis. confunclant᷑ & reuereant᷑ qͥ quer̃t
anumã in eã. Isti sunt qͥ male querebant. Alio aut

Expanded text:
i a nobis repellit exterminatorem, si cor nostrum recipiat Salvatorem. Quare hoc dixi? Quia multi postes habent signatos, et intus non manet habitator: facile habent in fronte signum Christi, et corde non recipiunt verbum Christi. Ideo dixi, fratres, quod repeto, signum Christi a nobis repellit exterminatorem, si cor nostrum habeat Christum habitatorem. Haec dixi, ne quis forte cogitaret quid sibi vellent ista festa Judaeorum. Venit ergo Dominus tanquam ad victimam, ut verum Pascha nos haberemus, cum ejus passionem tanquam ovis immolationem celebraremus. 3. Quaerebant ergo Jesum: sed male. Beati enim qui quaerunt Jesum, sed bene. Illi quaerebant Jesum, ut nec ipsi haberent eum, nec nos: sed ab ipsis abscedentem suscepimus nos. Reprehenduntur qui quaerunt, laudantur qui quaerunt: animus enim quaerentis aut laudem invenit, aut damnationem. Habes enim et in Psalmis, Confundantur et revereantur, qui quaerunt animam meam : isti sunt qui male quaerebant. Alio autem
Abbreviated transcription (Latin):
legt eoꝵ scriptus ẽ. quia odio habuerunt me
gratis. Eoꝵ legem dicit ñ ab eis inuentam .s
ipsis datam. sicut dicimus panem nr̃m cotidi¬
anum. quem tam̃ a deo petimus addendo da
nobis. Gratis aut̃ odit. qui nullum exodio com¬
modum querit. uel in cõmodum fugit. Sie o¬
derunt dm̃ impii. sic diligunt usti. hoc ẽ gra¬
tis. ut alia p̃ter illum ñ expestent bona. qm̃ ipse
erit in omnib omna. Quisquis uͦ altius atten¬
derit xp̃m dicentem. si oꝑa ñ fecissem in eis quȩ¬

Expanded text:
Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Eorum Legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam: sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum; quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis . Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit: sic oderunt Dominum impii; sic diligunt justi, hoc est gratis, ut alia praeter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia. Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem, Si opera non fecissem in eis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nemo alius fecit. seel hȩc & si pater aut spc scs
fecit. nemo alius fecit. quia totius trinitatis
una substantia ẽ. inueniet ipsum fecisse. si qͣn¬
do qͥspiam dĩ homo tale aliquid fecit. Potest
qͥppe in se ipse cuncta ꝑ seipsum. nemo aut̃ po¬
test aliquid sine ipso. Xp̃c namq cum patre
&s spũ scõ. non sunt cres dii s unus cds̾. de quo
scriptum ẽ. benedictus dñs ds̃ isrł. qui facit mi¬
fecit. ipso faciente fecit. hȩc aut̃ ipse non illis
facientib fecit.

Expanded text:
nemo alius fecit sed haec et si Pater aut Spiritus sanctus fecit, nemo alius fecit, quia totius Trinitatis una substantia est, inveniet ipsum fecisse, si quando quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe in seipso cuncta per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso. Christus namque cum Patre et Spiritu sancto, non sunt tres dii, sed unus Deus, de quo scriptum est, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mifecit, ipso faciente fecit. Haec autem ipse, non illis facientibus, fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
uet. Et om̃is qui cͣredit in me. ñ morietur
in et̃nuim. Quid ẽ hoc. qͥ eredit. in me cdã¬
si mortuus fuerit sicut lazarus mortuus est ui¬
uet: Quia ñ ẽ ds̃ mortuoꝵ s uiuoꝵ. De olim mor¬
tuis patrib. hoc ẽ de abraham. de ysaac & iacob.
tale responsũ uideis dedit. ego sum ds abraham.
Om̃s enĩ illi uuunt. Crede gͦ. qꝙ si mortiuis fueris
uiues. Si aut̃ ñ credis & cũ uiuis mortuus es.
Pbemus ꝙ hoc qͥasi ñ credis. & cũ uiuis mortuus es.
Cuidam dñs differenti sequi eũ & dicenti. eam pͥus
sepelirt patrẽ meũ. sine inqͥt mortuos sepelire
mortuos suos. tu ueni. sequere me. Erat ibi mor¬
nius sepeliendus. erant ibi & mortui mortuũ se¬
pulturi. Ille mortuus in carne. illi manima.
Vnde mors in anima : Quia ñ ẽ fides. Unde mors
in corpore. Quia ñ ẽ ibi anima. Ergo animȩ tuȩ
anima fides ẽ. Qui credit in me inqͥt. etiã si
mortuus fuerit in carne. uiuet: in anima. donec
resurgat & caro nunqͣm postea moritura. Hoc ẽ

Expanded text:
 vivit et credit in me, non morietur in aeternum. Quid est hoc? Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, sicut Lazarus mortuus est, vivet; quia non est Deus mortuorum, sed vivorum. De olim mortuis patribus, hoc est de Abraham, et Isaac, et Jacob, tale responsum Judaeis dedit: Ego sum Deus Abraham, fueris, vives: si autem non credis; et cum vivis, mortuus es. Probemus et hoc, quia si non credis, etsi vivis, mortuus es. Cuidam Dominus differenti sequi eum, et dicenti, Eam prius sepelire patrem meum: Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos; tu veni, sequere me . Erat ibi mortuus sepeliendus, erant ibi et mortui mortuum sepulturi: ille mortuus in carne, illi in anima. Unde mors in anima? Quia non est fides. Unde mors in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo animae tuae anima fides est. Qui credit in me, inquit, etiamsi mortuus fuerit in carne, vivet in anima; donec resurgat et caro nunquam postea moritura. Hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
Iam supͣ didicistis. quȩ sint oues. Estore oues.
Oues credendo sunt. oues pastorẽ sequendo sunt. oues
redemptorẽ ñ contempnendo sunt. oues ꝑ hostiũ
intrando sunt. oues exeundo o pascua iuenien
dixit. ñ estis ex ouib meis: Quia uidebat eos ad
sempit̾num interitũ p̃destinatos. ñ ad uitam
et̃nam sui sanguinis p̃tio cõparatos. Ques m

Expanded text:
am supra didicistis quae sint oves: estote oves. Oves credendo sunt, oves pastorem sequendo sunt, oves Redemptorem non contemnendo sunt, oves per ostium intrando sunt, oves exeundo et pascua invenienddixit: « Non estis ex ovibus meis? » Quia videbat eos ad sempiternum interitum praedestinatos, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. Item
Abbreviated transcription (Latin):
loculos. ut a fidelib oblata conseruans. & suoꝵ
necessitatib. ꝙ aliis indigentib tribuat. Tunc
pͥmum ȩccłiasticȩ pecuniȩ forma ẽ instituta.
ubi intelligimus qͦd p̃cepit ñ cogitandum eẽ de
erastino. ñ ad hoc fuisse p̃ceptum. ut nichil pecu
iusticia deseratur. Nam & apłs in posterum
ꝓuidens ait. siqͥs fidelis habet uiduas. suffici¬
enter tribuat eis ne grauetur eccłia. quo ueris
Cum gͦ accepisset ille

Expanded text:
 a fidelibus oblata conservans et suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiastice peccunie forma est instituta, ut intelligeremus, quod precepit non esse cogitandum de crastino non ad hoc fuisse preceptum, ut nichil peccuiusticia dprovidens, ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris ergo accepisset ille
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis lectionis hesternȩ mini¬
stros suos ut seipsũ sequerent᷑
hortatus ẽ. cum ita p̃dixisset
passionẽ suam. qͦd nisi granum
frumenti cadens in t̾ram mortuũ fuerit solũ
manet. si aut̃ mortuũ fuerit multũ fructum
affert. ubi excitauit eos qui eũ ao regnũ celoꝵ
sequi uellent. ut anmam suam oclissent in hoc
mundo. si eã in uitam ȩt̃nam custodire cogitarent.
ad nram rursus infirmitatẽ. suum temꝑauit

Expanded text:
erbis lectionis hesternae ministros suos ut seipsum sequerentur hortatus est, cum ita praedixisset passionem suam, quod nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert: ubi excitavit eos, qui eum ad regnum coelorum sequi vellent, ut animam suam odissent in hoc mundo, si eam in vitam aeternam custodire cogitarent: ad nostram rursus infirmitatem suum temperavit
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm solum sit peccatum
non credere in xꝑm. & tanquam ipsa sit iusticia
non uidere. xp̃m. & tanquam ipsum sit uidi¬
cium. quod pͥnceps huius mundi hoc ẽ diabo¬
lus iudicatus ẽ. ualde latebrosum ẽ. nec isto ser¬
mone coartandum. ne fiat obscurum breuitate.
s alio potius quantum dñs adiuuerit explicandũ.

Expanded text:
tanquam solum sit peccatum non credere in Christum, et tanquam ipsa sit justitia non videre Christum, et tanquam ipsum sit judicium quod princeps hujus mundi, hoc est diabolus judicatus est: valde latebrosum est, nec isto sermone coarctandum, ne fiat obscurius brevitate; sed alio potius quantum Dominus adjuverit explicandum.
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃. s nunc iam ñ nouimus. Etiam ipsam
qͥppe carnem xp̃i non sodm carnem nouit. qui
uerbum carnẽ factum spiritaliter nouit. Hoc
nimirũ significare uoluit magister bonus
dicendo. si enim ñ abiero paraclytus ñ ueniet
ad uos. si aut̃ abiero mictam eum ad uos
Nam si ab eis sic abscessit xp̃s. ut ꝓ illo non cũ illo
ecce ego uob̃cum sum usq iti consũmationem
spm scm̃ capacius fuerant habituri. In nullo
gͦ credendus ẽ esse pater sine filio & spũ sq̃¬
os filio sp̃s sc̃s. aut pater & sp̃s sc̃s sine filio. s̃
ubi eoꝵ quilibet unus. ibi trinitas ds̃ unus
Oportebat aut̃ ita insinuari trinitatẽ. ut quãul
nulla eẽt diuersitas substantiarũ. singillatim
tam̃ commnendaretur distinctio ꝑsonarũ. ubi
eis qui recte intelligunt. nunqͣm uideri potil
separatio naturarũ. Quod aũt sequitur. &
cum uenerit. ille arguet mundum de pel¬
cato & de iusticia & de iudicio. de peccato

Expanded text:
m, sed nunc jam non novimus . Etiam ipsam quippe carnem Christi non secundum carnem novit, qui Verbum carnem factum spiritualiter novit. Hoc nimirum significare voluit magister bonus dicendo, Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos: si autem abiero, mittam eum ad vos. Nam si ab eis sic abscessit Christus, ut pro illo, non cum illo Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem Filium et Spiritum sanctum capacius fuerant habituri. In nullo autem credendus est esse Pater sine Filio et Set Filio Spiritus sanctus, aut Pater et Spiritus sanctus sine Filio: sed ubi eorum quilibet unus, ibi Trinitas Deus unus. Oportebat autem ita insinuari Trinitatem, ut quamvis nulla esset diversitas substantiarum, singillatim tamen commendaretur distinctio personarum; ubi eis qui recte intelligunt, nunquam videri potest separatio naturarum. 6. Quod autem sequitur, Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judici