comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conseruatui. Septuaginta autẽ
dicentes. scͥbe uisionẽ et postea si
defecerit sustine eũ. quia ueniens
ueniet et ñ tardabit. si subtraxe¬
rit se. non placebit anme mee in
eo: pͥmũ interptati sunt uisio¬
nem genere femineo que apd
hebreos ut aͥpximus generis
masculin ẽ. Demde scdm hebrai¬
cum ubi genus declinatur mas¬
culine. sustine eum. et ñ placebit
amme mee in eo. ip̃i quoq mas¬
culino genere declinauert̃: cũ
utiq debuerint iuxta id qđ
pͥmũ int̃pretati sunt usionẽ.
etiã in reliqͥs femininũ genꝰ po¬
nere uisionis: ut dicerent. expec¬
ta eam quia ueniens ueniet. qd̃
si se subtraxerit ñ placebit anime
mee in ea. id ẽ in uisione. Hoc ꝓp¬
terea ne qd̾ sciebamꝰ uideremur
tacere. C eterũ non ignoro scłm
int̃pretationẽ eoꝵ posse et ita ac¬
cipi. Scribe uisione in qua xp̃c
repmittit᷑: et ꝓphetie tue. uł in
buxo uel in tabulis. uel ut sym¬
machus transtulit. paginis hunc

Expanded text:
conservatur. Septuaginta autem conservatur. Septuaginta autem dicentes, scribe visionem: et postea, si defecerit, sustine eum: quia veniens veniet, et non tardabit: si subtraxerit se, non placebit animae meae in eo, primum interpretati sunt visionem genere feminino, quae apud Hebraeos, ut diximus, masculini est. Deinde secundum Hebraicum genus, ubi declinatur masculine, sustine eum, et non placebit animae meae in eo, ipsi quoque masculino genere declinaverunt. Cum utique 612 debuerint juxta id quod primum interpretati sunt visionem, etiam in reliquis femininum genus ponere visionis, ut dicerent, exspecta eam: quia veniens veniet: quod si se subtraxerit, non placebit animae meae in ea, id est, in visione. Hoc propterea, ne quod sciebamus, videremur tacere. Caeterum non ignoro secundum interpretationem eorum posse et ita accipi: Scribe visionem in qua Christus repromittitur, et prophetiae tuae vel in buxo, vel in tabulis, vel, ut Symmachus transtulit, paginis, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
bit p̃mii nomine uitã sempit̃nam.
Nec statim debes arguere uelin te
reiciendo. uel in illo inuificando
quod apud me acceptio ꝑsonarũ
sit: quia ipse iuiificationis sue
causa est ex fide sua uiuens : sicut¬
et tu ex eo quod te subtraxisti. et
credere noliusti displiciusti anime
mee. Manifeste autẽ in his de ad¬
uentu xp̃i ꝓpħia est. Unde et ꝓpo¬
sita questio soluitur quod donec
ille ueniat. iniqͥtas dnẽtur in mun¬
do. et iudicium ñ ꝑueniat ad fi¬
nem ⁊ et uerus nabuchodonosor
capiat reti suo. et sagena hoĩes
animal quasi reptile ñ habens
pͥncipem. P orro quod ꝓ insio¬
ne interp̃tati sumus. quia ad huc
uisus ꝓcul. et si morã fecerit expe¬
cta illũ id est iusũ: non putet ab¬
qͥs errore deceptos. ꝓuisione que
est generis feminini. uisum posu
Siqͥdem azoñ qd aquila interp̃ta¬
genere masculino uisio dicit᷑ t
usq ad finẽ sub eodem genere iusi¬
onis. id ẽ uisi. masculina declinatio

Expanded text:
bit praemium vitam sempiternam. bit praemium vitam sempiternam. Nec statim debes arguere vel in te interficiendo, vel in illo vivificando, quod apud me acceptio personarum sit, quia ipse vivificationis suae causa est, qui ex fide sua vivit: sicut tu ex eo quod te subtraxisti, et credere noluisti, displicuisti animae meae. Manifeste autem in his de adventu Christi prophetia est. Unde et proposita quaestio solvitur, quod donec ille veniat, iniquitas dominetur in mundo, et judicium non perveniat ad finem: et verus Nabuchodonosor capiat rete suo et sagena homines animal quasi reptile, non habens principem. Porro quod pro visione interpretati sumus, quia adhuc visus procul: et si moram fecerit, exspecta illum, id est, visum: non putet aliquis errore deceptus pro visione quae est generis feminini, visum posuiSiquidem HAZON  , quod Aquila interpretagenere masculino visus dicitur, et usque ad finem sub eodem genere visionis, id est, visus, masculina declinatio
Abbreviated transcription (Latin):
ixta illũ sensum qͥ ad thimotheũ
scribitur. ꝑsequere iusticiã. pieta¬
tem. fidem. caritatẽ: patientiam.
mansuetudinẽ. Et ad romanos.
hospitalitatẽ sectantes: et ad co¬
rinthios. ꝑseqͥmini caritatẽ. Ipsa
autẽ uisio de quatibi dixi. scribe
uisionẽ et manifesta in buxont
possit ꝑsequi qui legit: ad huc
in tẽpore constituto est de qͦ saluator
one mundi et in extrema diei
hora de qua loqͥtur et iohes: filioli
nunc hora nouissima ẽ. Et ñ fru¬
stra ueniet. saluabit enĩ multos:
et cum reliquiis isrłitici ppłi mul¬
titudinẽ gentiũ congregabit. Quod
si paululũ subtraxerit se et uotis
tuis o lector qui legere iuberis in
buxo et in tabulis quas ꝓph̃a des¬
cripsit. uenire tardiꝰ uisio ceꝑit: ex¬
pecta eum quia ueniens ueniet
et ñ tardabit. Si autẽ dubitauerit
fides tua et put aueris ñ uenire qd̾
spondeo: habebis ꝓ grandi pena
qd̾ mee amme displicebis. Iustus
autẽ qui credit uerbis meis. et de
his ñ ambigit que polliceor: babe¬

Expanded text:
imotheum scribitur: Persequer justitiam, et pietatem et fidem, charitatem, patientiam, mansuetudinem . Et ad Romanos: Hospitalitatem sectantes . Et ad Corinthios: Persequimini charitatem . Ipsa autem visio de qua tibi dixi: scribe visionem, et manifesta in buxo, ut possit persequi qui legit, adhuc in tempore constituto est, de quo Salvator one mundi, et in extrema diei hora, de qua loquitur et Joannes: Filioli, nunc hora novissima est . Et non frustra veniet: salvabit enim multos, et cum reliquiis Israelitici populi 611 multitudinem gentium congregabit. Quod si paululum se subtraxerit, et votis tuis, lector, qui legere juberis in buxo, et in tabulis, quas prophecripsit, venire tardius visio coeperit, exspecta eam: quia veniens veniet, et non tardabit. Si autem dubitaverit fides tua, et putaveris non evenire quod spondeo, habebis pro grandi poena quod meae animae displicebis. Justus autem qui credit verbis meis, et de his non ambigit quae polliceor, habe
Abbreviated transcription (Latin):
re rationabili responsiomi. S et
hoc notandũ ex eo qd dixerit ut
uideã quid loquat᷑ in me ꝓpheticã
iusionẽ. et eloquiũ dei ñ extͥnsecꝰ
ad ꝓph̾as fieri s intͥnsecus: et in in¬
teriori homine respondere. Unde
et zacharias: et angls inquit qui
loquebat᷑ in me. Et in psalmis: au¬
diam qͥd loquatur in me dñs.
Et respondit mͥ dñs et dixit. Scri¬
las ut ꝑcurrat qͥ legerit eũ: qͥa¬
adhuc uisus ꝓcul. et apparebit in
finem. et non mentietur. Si mora
fecerit. expecta illũ: quia ueniens
ueniet et ñ tardabit. Ecce qͥ incre¬
dulus est non erit recta anima eiꝰ
insemetip̃o: ustus aut̃ ex fide sua
uiuet. S eptuag̾. Et respondit
cuum. Si defecerit sustine eũ: qͥa
ueniens ueniet et ñ tardabit. Si
retraxerit se ñ placebit anime mee
in eo: iustus autẽ ex fide mea uiuet.

Expanded text:
re rationabili responsioni. Sed et re rationabili responsioni. Sed et hoc notandum ex eo quod dixerat, Ut videam quid loquatur in me, propheticam Visionem et eloquium Dei non extrinsecus ad prophetas fieri, sed intrinsecus et interiori homini respondere. Unde et Zacharias: Et angelus, inquit, qui loquebatur in me . Et in Psalmis: Audiam quid loquatur in me Dominus . Et respondit mihi Dominus, et dixit: Scrilas, ut percurrat, qui legerit eum; quia visus procul; et apparebit in finem, et non mentietur: si moram fecerit, exspecta eum, quia veniens veniet, et non tardabit. Ecce qui incredulus est, non erit recta anima ejus in semetipso. Justus autem in fide sua vivet. LXX: Et respondit cuum. Si defecerit, sustine eum, quia veniens veniet, et non tardabit: si retraxerit se, non placebit animae meae in eo. Justus autem ex fide mea vivet.
Abbreviated transcription (Latin):
bitare se dicit. ut quod illi res¬
pondet᷑ respondeat᷑ omĩb : sta¬
bo inquit in specula mea. id est
in ꝓpħie mee sublimitate: et u¬
debo post captiuitatẽ ppłi et e¬
uersionẽ ciuitatis et templi. de-
inceps quid sequat᷑. Uel certe
ita. Custodiã omni diligentia
cor meũ et stabo suꝑ. xp̃m petr̃a:
et hoc gyro et circino quasi mu¬
ro sepiar. ne ad me leo rugiens
possit irrũpere. et udebo quid
mͥ post scd̃am questionẽ respon¬
deat ds̃. et postqͣm mͥ respondit.
et me corripuerit male fuisse
conquestũ. quid ego quoq ei
debeam responde. Elegant̾ aũt
et miro sensu humanã describit
impatientiã quã in disceptatio¬
nib semꝑ habere consueuimꝰ:
ut anteqm nob̾ ex aduerso ali¬
qͥs respondeat. et sciamꝰ in quo
nos arguerit ad respondendũ
parem᷑. Ex quo ostendit᷑: respõ¬
sionẽ ñ rationis cẽ s contentioĩs.
Sienim eẽt ratio. responsio debu¬
erat expectari: et sic uideri utrũ
respondere deberet. an consenti¬

Expanded text:
bitare se dicit, ut quod illi responderetur, respondeatur omnibus: Stabo, inquit, in specula mea, id est, in prophetiae meae sublimitate, et videbo post captivitatem populi, et eversionem civitatis et templi, et deinceps quid sequatur. Vel certe ita: Custodiam omni diligentia cor meum, et stabo super Christum petram. Et hoc gyro et circino quasi muro sepiar, ne ad me leo rugiens possit irrumpere, et videbo quid mihi post secundam quaestionem respondeat Deus: et postquam mihi responderit, et me corripuerit male fuisse conquestum, quid ego quoque ei debeam respondere. Eleganter autem et miro sensu humanam describit impatientiam, quam in disceptationibus semper habere consuevimus: ut antequam nobis ex adverso aliquis respondeat, et sciamus in quo nos arguerit, ad respondendum paremur. Ex quo ostenditur responsionem non rationis esse, sed contentionis. Si enim esset ratio, responsio debuerat exspectari, et sic videre utrum respondere deberet, an consenti
Abbreviated transcription (Latin):
in sua ꝑsona expͥmat. sicut fre¬
quent᷑ uidemꝰ apłm uatias homi¬
nũ in serecipere sententias: et nẽ
dicere. iudeo autẽ aliã legemin
membris meis repug¬
nantẽ legi mentis mee. et capti¬
uantẽ me in lege peccati que est
in mẽbris meis: et quasi incipiens
sit. fr̃s ego me non arbitror com¬
p̃hendisse ⁊ et ex parte cognosci¬
mus. et ex parte ꝓpħamꝰ. Acrur¬
sus quasi ꝑfectus sit. quotqͦt ergo
ꝑfecti hoc sapiamꝰ: cũ utiq ñ sit
unius atq eusdem dicere se ex
parte cognoscere. et ẽẽ ꝑfectum.
Ac ne forsitã putes. non apłice
consuetudinis. s nostri hoc ẽẽ
argum̃t: ipse loqͥt᷑ ad corinthi¬
me et apollo ꝓpter uos: ut in nob̾

Expanded text:
in sua persona exprimat: sicut frein sua persona exprimat: sicut frequenter videmus Apostolum varias hominum in se recipere sententias, et nunc dicere: Video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, 604 et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis . Et quasi incipiens sit: Fratres ego non arbitror me comprehendisse: et ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Ac rursum quasi perfectus sit: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus , cum utique non sit unius atque ejusdem, dicere se ex parte cognoscere, et esse perfectum. Ac ne forsitan putes non Apostolicae consuetudinis, sed nostri hoc esse argumenti quod ipse loquitur ad Corinthime et Apollo propter vos, ut in nob
Abbreviated transcription (Latin):
et omĩa deuorante. non solũ mino¬
res pisciculi. s ipse quoq tuus de¬
uoretur ionas: quare impuis uin¬
cit. et iustus uincit᷑. Nec hoc dico
quod nouerĩ quẽqm iustificari
in conspectu tuo et absq peccato
ẽẽ. et humane fragilitatis ignarꝰ
sim. s quomͦ sodoma et gomorra¬
comparatione ierusalẽ iuste sc̃.
ec publicanꝰ meuangłio phari¬
sei collatione fit iustior: ita et iste
qͥ oppͥmitur adiabolo. peccator
quidẽ est. s oppͥmente se iustior
est. Quare gͥ non ẽ mensura nec
pondus. ut si semel iustus oppͥmi¬
tur. et subicitur : ñ impio s iusti¬
ori se subiciat᷑: Dicam quicqͣm
sine te fieri ⁊ et te nolente tm̃ pos¬
se impũi: Hoc sentire blasphe¬
mũ ẽ. Cum itaq tusis uniuersi¬
tatis rector et dñs: tu necẽe ẽ faci¬
as quod sine te fieri non potest.
Et hec dicit. non quo ipse ꝓpha
sic sentiat ut supͣ testatus sum:
s quo ipse impatientiã humanã

Expanded text:
et omnia devorante, non solum minoet omnia devorante, non solum minores pisciculi, sed ipse quoque tuus devoretur Jonas ? Quare impius vincit, et justus vincitur? Nec hoc dico quod noverim quemquam justificari in conspectu tuo, et absque peccato esse, et humanae fragilitatis ignarus sim; sed quomodo Sodoma et Gomorrcomparatione Jerusalem justae sunt. Et Publicanus in Evangelio Pharisaei collatione fit justior : ita et iste qui opprimitur a diabolo, peccator quidem est; sed opprimente se justior est. Quare igitur non est mensura, nec pondus, ut si semel justus opprimitur et subjicitur, non impio, sed justiori se subjiciatur? Dicam quidquam sine te fieri, et te nolente, tantum posse impium? hoc sentire blasphemum est. Cum itaque tu sis universitatis rector et Dominus, tu necesse est facias quod sine te fieri non potest. Et haec dicit non quod ipse propheta sic sentiat ut supra testatus sum; sed quod impatientiam humanam
Abbreviated transcription (Latin):
ces qui ñ habent pͥncipem et irratio¬
nabilia ium̃ta. et multitudo repti¬
liũ absq ꝓuidentia subiacet fortiori.
et qͥcũq plus ualuerit uirib. dñat᷑
in alterum : sic int̾ homines animal
rationale. et ad similitudinẽ tuam
conditũ non ualebit ratio. ñ merita
s uires corꝑoris et irrationabilis for¬
titudo: Si autẽ uoluerimꝰ genera¬
liter intelligere. suꝑ ꝓuidentia. que¬
rente ꝓpħa. cur diabolus tantũ ua¬
leat in scło. et dñante dõ. alt̾ exer¬
ceat tyrannidẽ. istuismodi sensus
rit᷑: et scio quia ꝓpterea posuisti ad¬
uersariũ. ut ipso quasi carnifice
corripes et non occideres peccatores.
Noui. quia nichil tͥ placeat inui¬
stũ⁊ et oculi tui ab omni iniqͥtate
sint puri: nec uidere possis dolores
eoꝵ qui in iusticie sunt subiecti. Ue¬
rũtam̃ causam inuenire ñ possũ.
cur abel iustum cam occidat in¬
iustus. et taceas: cur seruiente ceto

Expanded text:
ces qui non habent principem, et irratioces qui non habent principem, et irrationabilia jumenta, et multitudo reptilium absque providentia, subjacet fortiori, et quicumque plus valuerit viribus, dominatur in alterum: sic inter homines, animal rationale, et ad similitudinem tuam conditum, non valebit ratio, non merita; sed vires corporis, et irrationabilis fortitudo. Si autem voluerimus generaliter intelligere, super providentia, quaerente propheta: Cur 603 diabolus tantum valeat in saeculo, et dominante Deo alter exercet tyrannidem? Istiusmodi sensus rimur; et scio quia propterea posuisti adversarium, ut ipso quasi carnifice, corriperes et non occideres peccatores. Novi quia nihil tibi placeat injustum, et oculi tui ab omni iniquitate sint puri, nec videre possis dolores eorum, qui injustitiae sunt subjecti. Verumtamen causam invenire non possum, cur Abel justum Cain occidat injustus , et taceas? Cur saeviente ceto,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare non respicis suꝑ inique agen¬
tes et taca s deuorante impio u¬
stiorẽ se. et facis homines quasi
pisces maris. et quasi reptile non
habens pͥncipem: Lxx. Pundus
oculus ne uideat mala: et aspice¬
re suꝑ dolores non poteris. Quare
aspicis suꝑ contẽptores: T acebis
cum deuorauerit imꝑius iustiorẽ
se. et facies homines quasi pisces
maris: et quasi reptilia ñ haben¬
ua ducem: T ale quid et ieremi.¬
as ad dm̃ loquit᷑. Iustus es dñe. con-¬
fiteor: uerũtam̃ iudicia loquar
ad te. Quid ẽ qđ uia impioꝵ ꝓspe¬
ratur. abundauert̃ om̃s qͥ p̃uari¬
cant᷑ et delinquunt: Plantasti eos
et radicati sunt: genuert filios et fe¬
cerunt fructũ : ꝓpe es tu ori eoꝵ. et
longe arenib eoꝵ. Ergo et aba¬
cuc in eadem sentencia mundi st̃
malũ iniustũq ñ libenter aspici¬
as: nec potest quisquã de tua du¬
bitare iusticia. Uerũtam̃ cur ꝑate¬
ris babylonios tanta crudelitate
iactari. et ab impio nabuchodono

Expanded text:
Quare non respicis super inique agentes, et taces, devorante impio justiorem se, et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptile non habens principem? Apoculus, ne videat mala: et aspicere super dolorem non poteris. Quare aspicis super contemptores, tacebis cum devoraverit impius justiorem se? Et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptilia non habentia ducem. Tale quid et Jeremias ad Deum loquitur: Justus es, Domine, confiteor: verumtamen judicia loquar ad te: Quid est quod via impiorum prosperatur, abundant omnes qui praevaricantur et delinquunt? Plantasti eos et radicati sunt, genuerunt filios, et fecerunt fructum: prope es tu ori eorum, et longe a renibus eorum . Ergo et Abacuc in eadem sententia: Mundi sunt, malum injustumque non libenter aspicias, nec potest quisquam de tua dubitare justitia. Verumtamen cur pateris Babylonios tanta crudelitate jactari, et ab impio Nabuchodonos
Abbreviated transcription (Latin):
dñe mi: Et respondit angłs qͥ loqueba-¬
tur in me: et dixit ad me. stũqͥd nescis
qͥd st̃ hec: Et dixi. Non dñe mi. Et res¬
pondit et ait ad me dicens. Hoc ẽ uerbũ
dm̃ ad zorobabel dicens. Non in exer¬
citu neq in robore. s in spu meo dicit
dñs exercituũ. Quis tu mons magne co

Expanded text:
 loquebatur in me, et dixit ad me: Numquid nescis quid sunt haec? Et dixi: Non, domine mi. Et respondit, et ait ad me, dicens: Hoc est verbum Domini ad Zorobabel, dicens: Non in exercitu, neque in robore, sed in spiritu meo, dicit Dominus exercituum. Quis tu, mons magne, co
Abbreviated transcription (Latin):
ris : tu quoq iudicabis domũ meã. et
custodies atria mea: et dabo tͥ ambu¬
lantes de his qͥ nc̃ hic assistunt. Lax
omp̃s. Si in uiis meis ambulau̾is ec p̃¬
cepta mea custodieris : et tuiudicabis
t̃pretatiois ordinẽ psequentes. ad iħm
filiũ iosedech. ab̃ angło dñi hec dicta
intelligunt : qđ post ablationẽ uestiũ
sordidarũ. et restitutã mundi sacerdo¬
tii dignitatẽ p̃cipiat᷑ eiuixta illud qđ
in euangłio sͥptũ ẽ. ecce sanꝰ factus es
iã noli peccare. ne qͥd tͥ deteriꝰ fiat: et re
ꝓmittit᷑ ei p̃miũ si in uiis dñi ambula¬
uerit. et eiꝰ p̃cepta custodierit. quod et
ipse uidex sit domꝰ eiꝰ. idẽ pontisex ꝑse¬
ueret intẽplo. et custodiat atria eiꝰ atq
uestibula ⁊ et det ei dñs ex angłoꝵ nu¬
mero. qui eo tẽpore stabant ante con¬
spectũ eiꝰ. quoꝵ circũuallet᷑ auxilio¬
e ab omĩ hostiũ fraude securus sit.
uxta nr̃os qui hec omĩa referunt ad

Expanded text:
ris, tu quoque judicabis domum meam, et ris, tu quoque judicabis domum meam, et custodies atria mea, et dabo tibi ambulantes de his qui nunc hic assistunt. LXX: potens: si in uiis meis ambulaueris et praecepta mea sterpretationis ordinem prosequentes, ad Jesum filium Josedec ab angelo Domini haec dicta intelligunt: quod post ablationem vestium sordidarum, et restitutam mundi sacerdotii dignitatem, praecipiatur ei juxta illud quod in Evangelio scriptum est: Ecce sanus factus es, ultra noli pelaverit, et ejus praecepta servaverit, quod et ipse judex sit domus ejus, id est, pontifex perseveret in templo, et custodiat atria ejus, atque vestibula, 803 et det ei Dominus ex angelorum numero qui eo tempore stabant ante conspectum ejus quorum circumvalletur auxiliot ab omni hostium fraude securus sit. Juxta n
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ. x p̃c redemit nos de maledicto
legis: factus ꝓ nob̾ maledictio. Hic in
uicesimo pͥmo psalmo loqͥt᷑. Longe a
salute mea: uerba delictoꝵ meoꝵ. Et
sordida uestim̃ta : et auferunt᷑ ab eo
cũ nr̃a peccata deleuerit: ut qr ille sor¬
didis indutus ẽ uestib. nos resurgen¬
tes in eo audiamꝰ p ost baptisma. Can¬
dida sint semꝑ uestim̃ta tua. Creden¬
tiũq om̃is eccłia: audit ꝑ ysaiã. Laua¬
mini: mundi estote. Et de ipsa ꝓpħat᷑
in cantico canticoꝵ. Que ẽ ista que as¬
cendit dealbata: Poderem autẽ incar¬
nationẽ eiꝰ accipe: que de tra ẽ et signi.¬
ficat᷑ in pedib. Cydarim mundã suꝑ¬
suꝑ caput illiꝰ. splendorẽ diuine maie¬
statis intellige: ut unus atq idẽ scdm
ẽẽ iudeatur. Et angłs dm̃ stabat: et
contestabat᷑ angłs dñi ih̾m dicens. Hec
dicit dñs exercituũ. Si inuiis meis am¬
bulauertas. et custodiã meã custodie¬

Expanded text:
legimus: Christus redemit nos de maledicto legimus: Christus redemit nos de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum . Hic in vicesimo primo psalmo loquitur: Longe a salute mea verba delictorum meorum . Et sordida vestimenta, et auferentur ab eo cum peccata nostra deleverit, ut quia ille sordidis indutus est vestibus, nos resurgentes in eo audiamus post baptisma: Candida sint semper vestimenta tua : credentiumque omnis Ecclesia audit per Isaiam: Lavamini, mundi estote . Et de ipsa prophetatur in Cantico canticorum: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Ποδήρην autem, incarnationem eficatur in pedibus. Cidarim mundam super caput illius, splendorem divinae majestatis intellige, ut unus atque idem secundum esse videatur. Et angelus Domini stabat, et contestabatur angelus Domini Jesum, dicens: Haec dicit Dominus exercituum: Si in viis meis ambulaveris, et custodiam meam custodie
Abbreviated transcription (Latin):
increpet dñs in te sathan. et increpet
dñs in te qͥ elegit ierłm: sic edisser̃t qͥa
pat̾ et filiꝰ dñs ẽ. Et incentesimonono
psalmo legiiꝰ. Dixit dñs dño meo: sede
a dextris meis. Dñs de altero dño loqͥtur:
ñ quo ipse dñs qͥ loqͥt᷑ increpare ñ possit:
s qđ ex unitate nature cũ alter incre¬
pauerit. increpet ipse qͥ loqͥt᷑. Qui enĩ
uidet filiũ: uidet et ꝑatrem. Et iste ẽ
qͥ elegit ierłm et eccłiam: que pacẽ dñi
contẽpletur. Torris autẽ de igne eru¬
tus rectissime intelligi potest : qͥ cum
in babylone fuerit. ñ ẽ babylonio ig¬
ne consũptus: nec flãma scłi huiꝰ atta¬
ctus. Unde et moyses in solitudine cer¬
nit uisionẽ magna: in qua ardebat
rubus et ñ cõburebat᷑. Hic ihesus erat
indutꝰ uestib sordidis. Quicũ ñ fecis¬
set peccatũ. ꝓ nobis peccatũ factus ẽ:
et inplaga. et in angustia: ipse uͦ uuil¬
neratꝰ ẽ ꝓpt̾ iniqͥtates nr̃as. et infirmatꝰ

Expanded text:
Increpet Dominus in te, Satan, et increpet Dominus in te qui eligit Jerusalem, sic edisserunt, quia Pater et Filius Dominus est, et in centesimo nono psalmo legimus: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis: Dominus de altero Domino loquitur, non quod ipse Dominus qui loquitur, increpare non possit; sed quod ex unitate naturae, cum alter increpaverit, increpet ipse qui loquitur. Qui enim videt Filium, videt et Patrem : et iste est qui elegit Jerusalem, Ecclesiam quae pacem Domini contemplatur. Torris autem de igne erutus, rectissime intelligi potest, qui cum in Babylone fuerit, non est Babylonio igne consumptus, nec flamma saeculi hujus attactus. Unde et Moyses in solitudine cernit visionem magnam, in qua ardebat rubus, et non comburebatur . Hic Jesus erat indutus vestibus sordidis; qui cum non fecisset peccatum, pro nobis peccatum factus est, et in plaga et in malo: ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et infirmatus
Abbreviated transcription (Latin):
xiliũ abire credendũ ẽ. Ergo et ꝓpħa stu¬
pore magne uisionis attonitꝰ tota m̃te tor¬
pebat: ec clarũ u̾itatis lum̃ uidẽ ñ pot̾at. Uñ
auisione p̾terita suscita ᷑ ad aliã uisionẽ qͣ¬
si de somno eiugilans: ut uideat qd̵ ocłis
clausis ñuidebat. Dicamus et
alit̃. Prouerbioꝵ salomonis testimoniũ
ẽ. Si sederis absq timore eris : si autẽ
dormieris dulcit̾ dormies: et ñ timeb̾
terrorẽ suꝑuementẽ tͥ necimpetꝰ impi¬
oꝵ ingruentes. Qui hoc somno dormi
erit et audient dictũ de se qđ scͥptum
de lazaro legimus si dormit saluus
erit: poterit cantare cũ sponsa. E go
dormio: et cormeũ uigilat. Hideamus
gͦ: ad que contẽplanda quasi de som¬
no ꝓpb̃a consurgat. Et dixit ad me.
Quid tu uides: Et dixi. Uidi : et ecce¬
candelabrũ aureũ totũ. et lampas euis
suꝑ caput ipsuis: et septẽ lucerne eius
suꝑ illud: et septẽ infusoria lucernis
que erant suꝑ caput illiꝰ: et due oliue

Expanded text:
xilium 807 abire credendum est. Ergo et propheta stupore magnae visionis attonitus, tota mente torpebat, et clarum veritatis lumen videre non poterat: unde a visione praeterita suscitatur ad aliam visionem quasi de somno evigilans, ut videat quod clausis oculis non videbat. Dicamus et aliter. Proverbium Salomonis testimonium est: Si sederis, absque timore eris: si autem dormieris, dulciter dormies, et non timebis terrorem supervenientem tibi, nec impetus impiorum ingruentes erit, et audierit dictum de se quod scriptum de Lazaro legimus: Si dormit, salvus erit , poterit cantare cum sponsa: Ego dormio, et cor meum vigilat . Videamus ergo ad quae contemplanda quasi de somno propheta consurgat. Et dixit ad me, quid tu vides? et dixi: candelabrum aureum totum, et lampas ejus super caput ipsius, et septem lucernae ejus super illud: et septem infusoria lucernis, quae erant super caput ejus. Et duae olivae
Abbreviated transcription (Latin):
cit in eugłio. ego sũ uitis. et cuiꝰ fructꝰ
letificat cor hoĩs. et subt̃ ficũ sp̃s scĩ
poma dulcissima. ut eterna pace reqͥ¬
escant: et cõp̃ssa seditiõe mundi et
mistice in salomone nom̃ ẽ pacis. De
In die illa uocabit unꝰqͥsq ꝓpximũ et
frẽm suũ subt̃ sicũ et uineã sũa: et ñ
mus fossam foueã. ꝓ sculptura lapidis
intellig̾e Omne enĩ quod sculpitur:. et fõ¬
ditur. Tam̃ si qͥs contentiosus nolue¬
rit hoc referre ad lapidẽ. s quasi ꝓpͥũ
hab̾e pͥncipiũ suãq sententiã: dicamꝰ
dm̃ oĩpotentẽ in die passiois filii su
siue ut iudei putant in ultimo fine.
mundi qnͣdo uidicat᷑us aduen̾it. effo¬
dere et in medio ꝓferre oꝑa singłoꝵ
et contrectare unit̾sam terrã in die
iudicii. Hanc enĩ diem ẽẽ unã: et in
die illa unũquẽq scõꝵ sociossuos et
amicos suos. qͥ et ip̃i sunt sc̃i: uocare
ad reqͥem et opũ suoꝵ uirtute gau¬
dere. Et reuersus ẽ angłs qͥ loque-¬

Expanded text:
cit in Evangelio: Ego sum vitis , et cujus fructus laetificat cor hominis: et subter ficum, Spiritus sancti poma dulcissima, ut aeterna pace requiescant, et compressa seditione mundi et mystice in Salomone nomen est pacis. De In die illa vocabit unusquisque proximum, et fratrem suum subter ficum, et vineam suam, et non mus fossam vel foveam, pro sculptura lapidis intelligere: omne enim quod sculpitur et foditur. Tamen si quis et contentiosius noluerit hoc referre ad lapidem; sed quasi proprium habere principium, suamque sententiam, dicamus Deum omnipotentem in die passionis Filii sui, sive ut Judaei putant, in ultimo fine mundi, quando judicaturus advenerit effodere et in medium proferre opera singulorum, et contrectare universam terram in die judicii: hanc enim esse diem unam, et in die illa unumquemque sanctorum, socios suos et amicos, qui et ipsi sunt sancti, vocare ad requiem, et operum suorum virtute gaudere. Et reversus est angelus, qui loque
Abbreviated transcription (Latin):
uat a lapide ut dicat celabo sculpturã
eius siue sculpã celaturã illiꝰ. Q uod
enĩ in hebraico scͥptũ est. Maphãs. tefe¬
tio et syminachus. sculpã sculpturã ̃¬
eiꝰ. Et ẽsensus. Istũ lapidẽ clauis crucis
et lancea militis faciã uulnerari: et in
illiꝰ passiõe auferã iniqͥtatẽ terre in die
una de qua scͥptũ ẽ. Hecẽ dies qũã scpt
dñs: exultemꝰ et letem᷑ in eã. In illa die
passiõis xp̃i uocabit uir qͥ ꝑfectus ẽ in

Expanded text:
bo sculpturam ejus; sive sculpam caelaturam illius. Quod enim Hebraice scriptum est MAPHATE PHETHtio et Symmachus, sculpam sculpturam ejus. Et est sensus: 806 Istum lapidem clavis crucis, et lancea militis faciam vulnerari, et in illius passione auferam iniquitatem terrae in die una, de qua scriptum est: Haec est dies quam fecit nus, exsultemus et laetemur in ea . In die illa passioni
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotẽ magnũ et amicos eiꝰ. dñm
saluatorẽ et discipłõs illiꝰ intelligi uo¬
dentes sic accipiunt. ut ad apłos refe¬
rant. qͥ eiꝰ mistice signa ꝑspexerint:
et ex p̃sentib fut᷑a cognoi̾unt: dũ in
eo qui a natiuitate cecus fuit oclos
restitutos suꝑ ppłm gentiũ int̾pretan¬
tur. et inmuliere sanguinẽ defluente
eccłiam edisser̃t sanguineis oꝑib lib̃a¬
tã. Hoc autẽ qđ sequit᷑. qͥa ecce lapis quẽ
dedi corã iħii. amatores bystorie. sic de¬
xp̃o intelligunt: ut post ihesũ filium
iosedech. xp̃m dicant ẽe uenturũ. Hoc
eius. et ante facĩe ut futura significet:
et appellari eũ lapidẽ ꝓ fortitudine et
robore. qͦ omĩa regna contriuerit: quẽ
etiã in danhele de monte sine manib
p̃cisũ legimꝰ. E cce ego celabo sculp¬
turã eiꝰ dicit dñs exercituũ: et auferã
iniqͥtatẽ terre illiꝰ indie una. In die illa
dicit dñs exercituũ: uocabit uir ami¬
cũ suũ subt̃ uinẽa et subt̃ ficũ. L.xx.

Expanded text:
magnum, et amicos ejus Dominum Salvatorem, et discipulos illius intelligi vodentes, sic accipiunt, ut ad apostolos referant, qui ejus mystica signa perspexerint, et ex praesentibus futura cognoverint, dum in eo qui a nativitate caecus fuit , oculos restitutos super populo gentilium interpretantur, et in muliere sanguine defluente , Ecclesiam edisserunt sanguinis operibus liberatam. Hoc autem quod sequitur: quia ecce lapis quem dedi coram sum filium Josedec Christum dicant venturum. Hoc ejus, et ante faciem, ut futura significet, et appellari eum lapidem pro fortitudine, et robore, quo omnia regna contriverit, quem etiam in Daniele de monte sine manibus praecisum legimus . Ecce ego caelabo sculpturam ejus, dicit Dominus exercituum, et auferam iniit vir amicum suum, subter vineam, et subter ficum. LXX:
Abbreviated transcription (Latin):
magne tu et amicitui qͥ habitant corã
te: quia uiri portendentes st̃. Scce enĩ
ego adducã seruũ meũ orientẽ: quia
ecce lapis quẽ dedi corã iħu suꝑ laꝑidẽ¬
unũ septem oculi sunt. L.xx. Audi
gͦ iħu sacerdos magne. et ꝓximi tui qͥ
sedent ante faciem tuã: quia uiri tẽꝑa¬
qͥa ecce ego adducã seruũ meũ orientẽ:¬

Expanded text:
magne, tu et amici tui, qui habitant coram magne, tu et amici tui, qui habitant coram te, quia viri portendentes sunt: Ecce enim ego adducam servum meum Orientem, quia ecce lapis, quem dedi coram Jesu, septem ergo, Jesu sacerdos magne, et proximi tui qui sedent ante faciem tuam, quia viri τquia ecce ego adducam ser
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ suꝑ domũ eius: cuiꝰ domꝰ sumꝰ nos
Et ad timotheũ. Sitardauero ut scias
quomͦ debeas in domo di conu̾sari: que
est eccłia dĩ uiuentis. columna et firma¬
m̃tũ ueritatis. Et ñ solũ uidicabit do¬
mũ eiꝰ s custodiet atria dñi. de qͥb scͥo¬
tũ est. Adorate dñm in atrio scõ eius.
tates. alii qͥnq ÷ et alios in eccłia consti¬
tuens ꝓpħas : alios apłos. alios doctores.
alios signa facientes: alios ꝓ oculis ha¬
bens. alios ꝓ marib. alios ꝓ pedib iuxta
illud qd legimꝰ. Ds̃ stecit in synagoga
doꝵ: in medio autẽ dõs diuidicat. De¬
dit qͦ eide angłoꝵ num̃o minstros. qͥ
in celestib ẽ. Si enĩ angłi ñ nubunt ueq
nubunt᷑: et qͥ in uirginali continentia ꝑ¬
seuerant. similes angłoꝵ st̃. cur ñ putemꝰ
anglice dignitatis apłos. et scõs quõq
datos iħu. qui assistant ei in eccłia: et
nũqͣm fluctuantes habeant pedes. s cũ
stante stent dño: Audi iħu sacerdos

Expanded text:
filius super domum ejus, cujus domus sumus nos . Et ad Timotheum: Si tardavero, ut scias quomodo debeas in domo Dei conversari, quae est Ecclesia Dei viventis, columna et firmamentum veritatis . Et non solum judicabit domum ejus; sed custodiet atria Domini, de quibus scriptum est: Adorate Dominum in atrio sancto ejus . itates, et alii quinque , et alios in Ecclesia constituens prophetas, et alios apostolos, alios doctores, alios signa facientes , alios pro oculis habens, alios pro manibus, alios pro pedibus, juxta illud quod legimus: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat . Dedit quoque ei de angelorum numero ministros, qui in coelestibus est . Si enim angeli non nubunt neque nubuntur, et qui in virginali continentia perseverant, similes angelorum sunt , cur non putemus angelicae dignitatis apostolos, et sanctos quosque datos Jesu, qui assistant ei in Ecclesia, et numquam fluctuantes habeant pedes, sed cum stante stent Domino? Audi, Jesu sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb uisitauit nos oriens ex altõ illu¬
minare his qͥ in tenebris et in umbra
mortis sedent: ad dirtgendos pedes
nr̃os in uiã pacis. Qui oriens ipse dr̃
conuingat. et duos parietes in unã
domũ conciliet. Hic ñ credentib la¬
pis scandali ẽ: de quo in psalmis dr̃
apidem quẽ reꝓbauer̃t edificantes
hic factus ẽ in caput anguli: a dño¬

Expanded text:
alto: Illuminare eos qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis . Qui Oriens ipse dicitur trumque 805 conjungat, et duos parietes in unam domum consociet: Hic non credentibus lapis scandali est, de quo et in Psalmis dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli: A D
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ habitant uel sedent corã eo. et qͥ uiri
portendentes sunt. discipulos eiꝰ inter¬
p̃tant᷑. uel ꝓphas. Prophete enĩ in signũ
st̃ positi futuroꝵ. Quid ẽ gͥ qđ ihesus ⁊
amici eiꝰ cogunt᷑ audire: Adducã seruũ
meũ orientẽ: et reliqua que supͣ. Quia¬
magno qđ siinuiis eiꝰ ambularet. et eiꝰ
p̃cepta seruaret. ipse diuidicaret domũ
eiꝰ et atria eiꝰ custodiret. et daret ei mi¬
nistros angłice dignitatis : ñc ei dicit
it amicis ciꝰ plenã felicitatẽ et ꝑfectã
beatitudinẽ. tunc futurã: qnͣdo uem̾t
oriens de qͦ scͥptũ est. E cce uir oriens
nom̃ eiꝰ : et in malachia oriet᷑ uobis

Expanded text:
eo, et qui viri sunt portendentes, discipulos ejus interpretantur et prophetas. Prophetae enim in signum sunt positi futurorum. Quid est igitur quod Jesus et amici ejus coguntur audire: Adducam servum meum orientem, et reliqua? Supra prmagno, quod si in viis ejus ambulasset, et ejus praecepta servasset, ipse dijudicaret domum ejus, et atria ejus custodiret, et daret ei ministros angelicae dignitatis: nunc ei dicit et amicis illius, plenam felicitatem, et perfectam beatitudinem tunc futuram, quando venerit Oriens, de quo scriptum est: Ecce vir Oriens nomen ejus . Et in Malachia: Orietur in
Abbreviated transcription (Latin):
Iħu sacerdos magne: quis ẽ de qͦ ifert᷑
ecce ego adduc̃a seruũ meũ orientẽ. qͥ
alio noĩe lapis appellat᷑ et datꝰ ẽ coram
ihesu. et suꝑ hunc lapidẽ septẽ st̃ oculi:
E contrario nr̃i nitunt᷑ asserere: iħm
sacerdotẽ magnũ et orientẽ et laꝑidẽ.
scłm diuersas intelligentias xp̃m aꝑ

Expanded text:
u sacerdos magne: quis est de quo infertur: Ecce ego adducam servum meum Orientem, qui alio nomine lapis appellatur, et datus est coram Jesu, et super hoc lapide septem sunt oculi? Econtrario nostri nituntur asserere, et Jesum sacerdotem magnum, et Orientem, et lapidem, secundum diversas intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
inhebraico legi potest. et exsufflastisme.
Hec dicendo: ñ sacͥficio. s m cui sacͥfica¬
batis fecistis inuriam. Quã obrẽ: nequa¬
qmͣ suscipiã illud de manu ur̃a dicte¬
dñs omp̃s. Quidã putant hoc qđ ad
iudeos specialit dicit᷑: eo qđ uictime eoꝵ
immunde sint atq pollute. et sacͥficiũ
msferatur ad gentes: intelligi debere
suꝑ eccl̃ie sacerdotib qui negligentes
offert̃ uictimas dño. Quod si recipimus :
gͦ ab eccłia rursũ ad aliãreligionẽuie¬
time tͣnsferende sunt: et quomͦ legi
futura succedent. Mensã qͦq dñi con¬
taminatã ad scãs scͥpturas refert̃: si
aliter qmͣ scͥpte sunt intelligant᷑ Ma¬
ledictus dolosus qͥ habet in grege suo
masculũ. et uotũ faciens ĩmolat dño

Expanded text:
in Hebraeo legi potest: Et exsufflastis me in Hebraeo legi potest: Et exsufflastis me haec dicendo; non sacrificio, sed mihi cui sacrificabatis, fecistis injuriam. Quamobrem nequaquam suscipiam illud de manu vestra, dicant hoc quod ad Judaeos specialiter dicitur, eo quod victimae eorum immundae sint atque pollutae, et sacrificium transferatur ad gentes, intelligi debere super Ecclesiae sacerdotibus, qui negligenter offerunt victimas Domino. Quod si recipimus: ergo ab Ecclesia rursum ad aliam religionem victimae transferendae sunt. Et quomodo Legi futura, succedent. Mensam quoque Domini contaminatam ad sanctas Scripturas referunt, si aliter quam scriptae sunt, intelligantur. Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et votum facien
Abbreviated transcription (Latin):
possint qđ seqͥt᷑. cũ igne qui illud deuo¬
rat. omnino ñ uideo. Neq em̃ ignis deuo¬
rat panes ꝓpositionis. qͦs semꝑ nouis ꝓ¬
ueterib cõmutabant: et ablati cedebant
mnusus sacerdotũ. Aut certe ita intelligen¬
dũ. Polluistis nom̃ meũ in eo qđ dicitis.
Quid ꝓdest si offeramꝰ optima: Qualia¬
cũq fuerint que offerunt᷑: igne sunt de¬
uoranda. fructus autẽ altaris ignis ẽ: ci¬
busq ignis. hostie. uel holocausta. Nec
sufficit pͥcris sermonis impietas: s etiã
hoc dixistis. Ecce de labore. Oẜ exsuffla¬
stis illud: dicit dñs exercituũ. Quiꝰ oratio
nis sensus hic ẽ. Dixistis. De captiuitate
reuersi sumus ⁊ hostib p̃de fuimꝰ : multũ
in longo itinere laborauimꝰ. paupes sumꝰ.
qͥoqͥd habere potiumꝰ uie labore consũp¬
tum ẽ: qualiacũq habemꝰ offerimꝰ. Et
hec dicendo ex sufflastis ur̃a sacͥficia. id
est exsufflatiõe mea digna fecistis: uelut

Expanded text:
possint quod sequitur, cum igne qui illud devopossint quod sequitur, cum igne qui illud devorat, omnino non video: neque enim ignis devorat panes propositionis, quos semper novos eteribus commutabant, et ablati cedebant in usus sacerdotum . Aut certe ita intelligendum: Polluistis nomen meum in eo quod dicitis: quid prodest si offeramus optima? qualiacumque fuerint quae offeruntur, igne sunt devoranda. Fructus autem altaris ignis est, cibusque ignis hostiae vel holocausta. Nec sufficit prioris sermonis impietas, sed etiam hoc dixistis: Ecce de labore, et exsufflastis illud, dicit Dominus exercituum. Cujus orationis hic sensus est: Dixistis, de captivitate reversi sumus, hostibus praedae fuimus, multum in longo itinere laboravimus, pauperes sumus, quidquid habere potuimus, viae labore consumptum est: qualiacumque habemus, offerimus; et haec dicendo exsufflastis vestra sacrificia, id est, exsufflatione mea digna fecistis: sive ut
Abbreviated transcription (Latin):
illud. Sic enĩ futuroꝵ texit uaticiniũ:
ut p̃sens tẽpus ñ deserat. Propte̾a autẽ
o sacerdotes et pͥncipes iudeoꝵ. momni
loco offertur mͥ oblatio munda. et mag¬
nũ est nom̃ meũ in gentib qͥa dicitis.
Mensa dñi contaminata ẽ: et qd suꝑponit᷑
contẽptibile ẽ cũ igne qͥ illud deuorat.
R euersus de baby lone ppls altare tantũ
fortuitis et ĩpolitis lapidib iuxta erre li¬
brũ exstruxerat. absq tẽplo. absq urbis
edificiis. absq exstructione murooꝵ: et pri¬
tabant mincẽe ẽe cultũ religionis. qr tẽpli
ornatus deerat. Ad quos dñs loqͥt᷑. Pollu¬
tũ putatis altare et holocausta. ac uicti¬
mas que suꝑĩponunt᷑: ignẽ quoq qͥ ui¬
ctimas deuorat ẽẽ pollutũ: nec intelligi¬
tis omĩpotentẽ dm̃. ñ aurũ gẽmasq et
hostiarũ multitudinẽ querere. s offeren¬
tiũ uoluntates. Qui autẽ arbitrant᷑ non
altare s mensã debere intelligi in qua
panes ponebant᷑: quomͦ hoc interp̃tari

Expanded text:
. Sic enim futurorum texit vaticinium, ut praesens tempus non deserat. Propterea autem, o sacerdotes et principes Judaeorum, in omni loco mihi offertur oblatio munda, et magnum est nomen meum in gentibus, quia dicitis mensa Domini contaminata est, et quod superponitur, contemptibile est cum igne qui illud devorat. Reversus de Babylone populus, altare tantum fortuitis et impolitis lapidibus, juxta Ezrae librum exstruxerunt , absque templo, absque urbis aedificiis, absque exstructione murorum, et putabat minorem esse cultum religionis, quia templi ornatus deerat. Ad quos Dominus loquitur: Pollutum putatis altare, et holocausta ac victimas quae supra imponuntur: ignem quoque qui victimas devorat, esse pollutum; nec intelligitis omnipotentem Deum, non aurum, gemmasque, et hostiarum multitudinem quaerere, sed offerentium voluntates. 953 Qui autem arbitrantur non altare, sed mensam debere intelligi, in qua panes ponebantur, quomodo hoc interpretari
Abbreviated transcription (Latin):
dñs exerciuiũ: et nom̃ meũ horribi¬
le ingentib. Et nunc ad uos manda-¬
tũ hoc osacerdotes. Si nolueritis au¬
dire. et si nolueritis ponere suꝑ corut
detis głam nomini meo ait dñs ex¬
ercituũ: mittã in uos egestatẽ. et ma¬
ledic̃a benedictionib ur̃is. Et male¬
dicã illis: qm̃ non posiustis suꝑ cor.

Expanded text:
uum, et nomen meum horribile in gentibus. + Et nunc ad vos mandatum hoc, o sacerdotes: Si nolueritis audire, et si nolueritis ponere super cor, ut detis gloriam nomini meo, ait Dominus exercituum: mittam in vos egestatem, et maledicam benedictionibus 954 vestris et maledicam illis
Abbreviated transcription (Latin):
clectionẽ ꝓpositũ di maneret. ñ ex opĩbs
s exuocante dictum ẽ ei maior seriuet
minori. sicut scͥptũ ẽ: iacob dilexi. esani
autẽ odio habui. Hoc em̃ qđ dicit᷑ siat
scptũ ẽ: et ad genescos librũ. et ad tpl¬
tam malachiã refertur. Et non solum
ait. dilexi ia cob̃ anteqmͣ nasceretur. et
odio habui esau pͥusqmͣ ex matris ute¬
ro funderet᷑. s in posteros eoꝵ amoren
meũ et odiũ conseruaui. Odiũ mesau
cuiꝰ montes qui appellant᷑ seir. redegin
solitudinẽ. et urbes feci ẽe desertas. et
a serpentib ac bestiis ob̃tineri. Si ant̃
dixerit edom hoc ẽ esau. destructi qͥde
sumꝰ adirã di. s rursũ edificabimꝰ cus
tates: hec dño p̃dicente cognoscite. qb
illis edificantib ego destruã: et ir̃ãmiã
et̃na emꝵ uastitas approbabit. Odiũ gͥ
in esau rebus ostendi: amorẽ autẽ inuos
hoc ẽ in iacob sequentib approbabo.

Expanded text:
electionem proposielectionem proposi ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori; sicut scriptum est: Jacob dilexi, Esau autem odio habui . Hoc enim quod dicitur, sicut scriptum est, et ad Geneseos librum , et ad prophetam Malachiam refertur: non solum ait dilexi Jacob antequam nasceretur, et odio habui Esau priusquam ex matris utero funderetur, sed in posteros eorum amorem meum et odium conservavi; odium in Esau, cujus montes qui appellantur Seir redegi in solitudinem; et urbes feci esse desertas, et a serpentibus atque bestiis obtineri . Si autem dixerit Edom, hoc est Esau: destructi quidem sumus ad iram Dei, sed rursum aedificabimustatem: haec Domino praedicente cognoscite quod illis aedificantibus ego destruam, et iram meam aeterna eorum vastitas approbabit . Odium igitur in Esau rebus ostendi; amorem autem in vos, hoc est in Jacob, sequentibus approbabo,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃iminos isrł. srł hoc ẽ uidas. ad qũe
solebat fieri uerbũ di. et uisio dñi: onus
eiꝰ et pondus supplicioꝵ grauissimũ por¬
tare cõpellit᷑. ut gͣuiora peccata cłeponat
et sentiat ꝑ torm̃ta. quẽ non sensit ꝑde
neficia. Et ne pena in suouideatur i¬
iuista: subicit dñs. Dilexi uos. Qũe enim
diligit dñs corripit: castigat autẽ om¬
nẽ filiũ quẽ tecipit. Et dicendo dilexi
p̾sens negat: dũ p̾teritũ confitet᷑. Iliꝙ tes¬
pondent: temeritate quapeceant oblit
beneficioꝵ eiꝰ. In quo dilexist nos: adͥ
que dñs. Ut cetera inquit taceã: et qqͣ
nuꝑ de babylonia captiuitate uemistis¬
in cunabula ur̃a tractabo. Ante qmͣ nes¬
ceremini ĩmo pͥusqmͣ rebecea esauetra¬
cob utero suo fund̾e̾t: in iacob uos dile¬
xi. in esau idumeos odio habui. Quẽ lorũ
apħ paul nustica disputatione euentilans
sebit ad romanos: duo parit̃ testimona
patris nr̃i. Nã cũ nondũ nati eẽnt. ant
aliqͥd egissent boni uel mali ⁊ ut sccłm

Expanded text:
terminos Israel. Israel, hoc est, Judas, ad quem solebat fieri verbum Dei et visio Domini, onus ejus et pondus suppliciorum gravissimum portare compellitur, ut graviora peccata deponat, et sentiat per tormenta, quae non sensit per beneficia. Et ne poena in suos videatur injusta, subjicit Dominus: Dilexi vos: Quem enim diligit Dominus corripit: castigat autem omnem filium quem recipit : Et dicendo dilexi, praesens negat, dum praeteritum confitetur. Illique respondent temeritate qua peccant, obliti beneficiorum ejus: In quo dilexisti nos? Ad quae Dominus: Ut caetera, inquit, taceam, et quod nuper de Babylonia captivitate venistisincunabula vestra tractabo, antequam nasceremini, immo priusquam Rebecca Esau et Jacob utero suo funderet : in Jacob vos dilexi: in Esau Idumaeos odio habui. Quem locum apostolus Paulus mystica disputatione eventilans, scribit ad Romanos, duo pariter testimonia patris nostri. Nam cum nondum nati essent, aut aliquid egissent boni vel mali, ut secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tur in mare. et e contrario qͥcqͥd
femineũ molle ⁊ formosũ uidet᷑
in hoc seculo. hoc inuificet᷑. ado¬
lescat ⁊generet. Simul q consi¬
dera. qd̃ egyptius imꝑator uiroᷤ
hebreoꝵ ñ possit occidere. nec eoᷤͤ
qui iam egressi sunt de infanti¬
a: s quoꝵ etas adhuc tenera est.¬
& molle corpus. ⁊ ꝓfectus incipi¬
ens. Scit ñ posse nutriri femi¬
nas: nisi int̾fecti fuerint ⁊ ma¬
sculi. Uult itaq in hebrei qͥcqͥd¬
& forte ẽ et uirile hoc gurgite
sui fluminis suffocare: ut quȩ
feminea sunt lib̾ius sola succres¬
cant. Quod autẽ sequit᷑. inimi¬
cis tuis aꝑtione pandent᷑ portȩ
t̾re tuȩ: intelligere pot̾is assu¬
mens de iereinia testimoniũ.

Expanded text:
are. Et econtrario quidquid femineum et molle, et formosum videretur in hoc saeculo, hoc vivificetur, adolescat et generet. Simulque considera quod Aeqyptius imperator viros Hebraeorum non possit occidere, nec eos qui jam egressi sunt de infantia, sed quorum aetas adhuc tenera est, et molle corpus, et profectus incipiens: scit non posse nutriri feminas, nisi interfecti fuerint masculi. Vult itaque in Hebraeis quidquid forte est et virile, hoc gurgite sui fluminis suffocare, ut quae feminea sunt, liberius sola succrescant. Quod autem sequitur: Inimicis tuis apertione aperientur portae terrae tuae, intelligere poteris, assumens de Je
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ in t̾ra sit. ⁊ absq alis cibo
⁊ uentri seruiat: atthelibꝰ au¬
tẽ saltem modicas assumat
alas. & cum in altum uolare ñ
possit. tñ de t̾ra exilire nitatur
et tandẽ ꝑueniens in locustam
uolitat quidẽ. s ñ ẽ ꝑpetuus
uolatus eius. Deficientib enim
pennulis ⁊ confractis frigore.
etã locusta considet. ⁊ considet
ñ in frugifera arbore. et in ui¬
rentib foliis. s in sepe sentib
uirgultis q contexta: siue in
maceria fortuitu hinc inde la¬
pide composita. Consideremꝰ sa¬
pientes greciȩ. ⁊ egyptioꝵ. atq
ꝑsarum. indoꝵ q gymnosophi¬
stas. ⁊ samaritanos : & uarias

Expanded text:
semper in terra sit, et absque alis, cibo semper in terra sit, et absque alis, cibo et ventri serviat: attelabus autem saltem modicas assumat alas, et cum in altum volare non possit, tamen de terra exsilire nitatur: et tandem perveniens in locustam, volitat quidem, sed non est perpetuus volatus ejus, deficientibus enim pennulis, et contractis frigore, etiam locusta considet, et considet non in frugifera arbore, et in virentibus foliis, sed in sepe, sentibus virgultisque contexta, sive in maceria fortuito hinc inde lapide composita. Consideremus sapientes Graeciae, et Aegyptiorum atque Persarum, Indorumque Gymnosophistas, et Samaritan
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ: uide alexandriã egypti
caput. ⁊ cum fuerit uł ꝓ penu¬
ria annonȩ. uł qd pudoris sit
& ruboris. ꝓpter aurigas ⁊ mi¬
mos. ⁊ histriones. seditio conci¬
tata. riiere ppłm in similitu¬
dinẽ bruchi. ⁊ totum uiciis
inherentẽ. leuitate sua ⁊ ꝑ
mom̃ta mutatione sententiȩ
huc illucq uolitare: tc uere
poteris dicere. bruchus impe¬
tu abiit ⁊ auolauit. Porro qd
sequit᷑ exiliit atchelibꝰ. & mix¬
titius tuus quasi locusta. mix¬
titiũ puto in hoc differre a
brucho. qd̃ bruchus imꝑitȩ mlti¬
tudini.⁊ innum̾abili compa¬
ret᷑: mixtitiꝰ autẽ de cunctis
gentib hinc inde collectus.
& quomͦ alii sunt in urbib ci¬
ues alii ꝑegrini. quib placet
habitare in urbe ñ sua: sic
mixtitiũ puto qui habitat in
niniue. eos eẽ qui uident᷑ sibi
iuxta opinionem suã. aliqua
sequi doginata ueritatis. ⁊ in
eo meliores ẽẽ brucho. qd̾ bru¬
chus nichil aliud faciat nisi

Expanded text:
tantem. Vide Alexandriam Aegypti tantem. Vide Alexandriam Aegypti caput, et cum fuerit vel pro penuria annonae, vel quod pudori sit et rubori propter aurigas et mimos et histriones seditio concitata, ruere populum in similitudinem bruchi, et totum vitiis inhaerentem, levitate sua, et per momenta mutatione sententiae huc illucque volitare: tunc vere poteris dicere: Bruchus impetu abiit et avolavit. Porro quod sequitur, Exsilivit attelabus, et mixticius tuus quasi locusta, mixticium puto in hoc differre a brucho, quod bruchus imperitae multitudini et innumerabili comparatur: mixticius autem de cunctis gentibus hinc inde 582 collectus. Et quomodo alii sunt in urbibus cives: alii peregrini, quibus placet habitare in urbe non sua: sic mixticium puto, qui habitat in Ninive, eos esse qui videntur sibi juxta opinionem suam aliqua sequi dogmata veritatis, et in eo meliores esse brucho, quod bruchus nihil aliud faciat, nisi