comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postea. Nam apło petro aꝑtissime
paulo post ait. Cũ enĩ dixisset ille.
dñe quo uadis: respondit ei. Quo
ego uado ñ potes me mͦ sequi. seq¬
ris autẽ postea. S hoc qͥd sit. non
neglegent̃ ẽ pret̾eundũ. Q. uo enĩ
sequi tẽ non poterant discipłi dñm
s postea poterant. si dixerimꝰ ad
mort̾ẽ. homini nato qd̃ inuenitur
tempꝰ quo ad moriendũ non sit
idoneus: quandoqͥdem talis est
in corpore corruptibili hominũ
sors. ut ñ sit in ea facilior uita qͦ
mors: non gͥ adhuc minꝰ idonei
erant sequi dñm ad mort̾ẽ: s mi¬
nus idonei erant seqͥ dnm ad ui¬
tam que ñ habet mortẽ. Illo qͥppe
ibat dñs ut resurgens a mortuis
iam ñ moreret᷑: & mors illi ultra
ñ dominaretur. Moriturũ quip¬
pe dñm ꝓ iusticia qͦmͦ iam fue¬
rant sequuturi. adhuc martyrio
ñ inaturi: aut iterũ dñm ad im¬
mortalitatẽ carnis. qͦmͦ iam fue¬
rant secuturi. quandolibet mo¬
rituri: s in scłi fine resurrecturi:

Expanded text:
postolo Petro apertissime paulo post ait. Cum enim dixisset ille, Domine, quo vadis? respondit ei, Quo ego vado, non potes me modo sequi; sequeris autem postea . Sed hoc quid sit, non negligenter est praetereundum. Quo enim sequi tunc non poterant discipuli Dominum, sed postea poterant? Si dixerimus ad mortem: homini nato quod invenitur tempus, quo ad moriendum non sit idoneus; quandoquidem talis est in corpore corruptibili hominum sors, ut non sit in ea facilior vita quam mors? Non igitur adhuc minus idonei erant sequi Dominum ad mortem, sed minus idonei erant sequi Dominum ad vitam quae non habet mortem. Illo quippe ibat Dominus, ut surgens a mortuis jam non moreretur, et mors ei ultra non dominaretur . Moriturum quippe Dominum pro justitia quomodo jam fuerant secuturi, adhuc martyrio non maturi? Aut iturum Dominum ad immortalitatem carnis, quomodo jam fuerant secuturi, quandolibet morituri, sed in saeculi fine resurrecturi?
Abbreviated transcription (Latin):
sib ignota mortalib. de qua ita
dicit. Ecce ego uob̃cũ sũ. usq ad
consũmationẽ scł̃i. Hoc certe ñ ẽ
adhuc modicũ uob̃cũ sũ. Non enĩ
modicũ ẽ usq ad consũmatione
scłi. Aut si & hoc modicũ est. uo¬
lat enĩ etas. & in ocłis di mille
anni sic̃ dies unꝰ. aut sic̃ uigilia
tis me. & sicut dixit iudeis. quo
ego uado uos non potestis uenire.
Utiq post hoc modicũ qd̃ uob̾eũ
sũ queretis me: & quo ego uado
uos ñ potestis uenire. Numquid
sermone dicturus ẽ. pat̾ uolo ut
ubi ego sũ & ipsi sint mecũ: ñ gͦ
de illa sua cũ suis p̃sentia. quacũ
illis ẽ usq ad consũmationẽ scłi.
nc̃ loquutus ẽ. ubi ait. Adhuc mo¬
dicũ uob̃cũ sũ: s uel de infirmi¬
tate mortali. qua cũ illis erat usq
passionẽ suã. aut de p̃sentia cor¬
porali quã cũ illis erat futurus
usq ad ascensionẽ suã. qͦdlibet ho

Expanded text:
sibus ignota mortalibus, de qua item sibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Hoc certe non est, Adhuc modicum vobiscum sum: non enim modicum est usque ad consummationem saeculi. Aut si et hoc modicum est volat enim aetas, et in oculis Dei mille anni sicut dies unus, aut sicut vigilia tis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire. Utique post hoc modicum quo vobiscum sum, Quaeretis me, et quo ego vado, vos non potestis venire. Numquid sermone dicturus est: Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum ? Non ergo de illa sua cum suis praesentia, qua cum illis est usque ad consummationem saeculi, nunc locutus est, ubi ait, Adhuc modicum vobiscum sum: sed vel de infirmitate mortali, qua cum illis erat usque ad passionem suam; aut de praesentia corporali, qua cum illis futurus erat usque ad ascensionem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
li separabunt᷑ a bonis. siue qd̃ eiꝰ
resurrectio tẽ futura ẽẽt. id÷ dif¬
ferenda ñ eẽt. sic̃ infine scłi nr̃a
differtur. ac deinde addidisset. si
d̾s clarificatꝰ est in eo. & d̃s clari¬
ficabit eum in semetipso. & conti¬
nuo clarificabit eum. qd̃ sine ul¬
la ambiguitate de sua resurrecti¬
one continuo futura testatꝰ ẽ: ad
sic eum clarificaturus eẽt d̃s ut
ñ eis coniungeret᷑ ulteriꝰ ea con¬
u̾satione qua in t̾ra ẽ. adhuc in¬
quit modicũ uob̃cũ sũ. Tamꝗͣ di¬
ceret. Continuo qͥdem resurrecti¬
one clarificabor. ñ tam̃ concinuo
ascensurus in celũ: s adhuc modiẽ
manducans & bibens. Non quidẽ
habens esuriendi ac sitiendi eges¬
tatẽ. s usq ad ista carnis insinu¬
ans ueritatẽ que cibandi ac potan
telligi. adhuc modicũ uob̃cũ sum.
moreret᷑ atq resurgeret. qr postea¬
quã resurrexit. cũ illis qͥdem fu
fuit consortio infirmitatis huma¬
ne. Est & alia diuina p̃sentia. sen¬

Expanded text:
a bonis, sive quod ejus resurrectio tunc futura esset, id est, differenda non esset, sicut in finem saeculi nostra differtur: ac deinde addidisset, Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso, et continuo clarificabit eum, quod sine ulla ambiguitate de sua resurrectione csic eum clarificaturus esset Deus, ut non eis conjungeretur ulterius ea conversatione qua in terra est: Adhuc, inquit, modicum vobiscum sum, tanquam diceret: Continuo quidem resurrectione clarificabor, non tamen continuo ascensurus in coelum, sed adhuc modicum manducans et bibens : non quidem habens esuriendi ac sitiendi egestatem, sed usque ad ista carnis insinuans veritatem, quae cibandi ac potandtelligi, Adhuc modicum vobiscum sum,moreretur atque resurgeret: quia posteaquam resurrexit, cum illis quidem fuifuit consortio infirmitatis humanae. 2. Est et alia divina praesentia sen
Abbreviated transcription (Latin):
interuallo filius a patre separatur.
ut sit inter illos aer medius. quo ꝑ¬
cusso uox fiat: & in aurẽ ueniat.
Absit ut talia de illa incorporea &
ineffabili substantia suspicemur.
filius unicus ẽ uerbũ patris. & sa¬
pientia patris: in illa st̃ omĩa man¬
data patris. Neq enĩ mandatũ fi¬
liꝰ aliquando nesciebat: ut eum ne¬
cesse eẽt ex tempore habere qd an¬
te non habebat. Ita enĩ a patre qd̃
habet accepit: ut nascendo acceꝑit.
dederitq illi gignendo. Nam & ui¬
ta ẽ. & accepit uitam: utiq nascen¬
do non prius sine uita existendo.
Qͥ a et pat̾ habet uitã. & qđ̃ habet
ẽ. nec accepit tam̃ q ñ ex aliquo
ẽ. filiꝰ aute accepit uitã dante pa¬
tre a quo ẽ: & ipse qd̃ habet ẽ. Ha¬
bet enĩ uitã: et uita ẽ. Ipsũ audi
loquente. Sicut habet inquit pa¬
ter uitã in semetipso. Nũquid exis¬

Expanded text:
intervallo Filius a Patre separatur, intervallo Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et in aurem veniat? Absit ut talia de illa incorporea et ineffabili substantia suspicemur. Filius unicus est Verbum Patris, et Sapientia Patris; in illa sunt omnia mandata Patris. Neque enim Patris mandatum Filius aliquando nesciebat, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque illi gignendo. Nam et vita est, et accepit vitam utique nascendo, non prius sine vita existendo. Quia et Pater habet vitam, et quod habet est: nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. Filius autem accepit vitam, dante Patre a quo est: et ipse quod habet, est; habet enim vitam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, Pater vitam in semetipso, sic dedi
Abbreviated transcription (Latin):
cabuntur. Quia ego inquit ex me¬
ipso non sũ loquutus. Ideo se dicit
non loquutũ ex seipso: qr non est
ex seipso. Iam hoc sepe diximꝰ: iam
hoc tamquã notissimũ non docere
s ammonere debemꝰ. Sed qui misit
me pater: ipse mͥ mandatũ dedit
qͥd dicam & qͥd loquar. Non labo¬
raremꝰ si cũ eis nos loqui sciremus
cũ quib suꝑiora loquuti sumꝰ: et
cũ eis ipsis non omĩb: sed que au¬
diert̃. eisq sunt similes qui obliti
sunt qd̃ audiert̃: ꝓpter illos ꝑferais
moras nr̃as qui audita meminert̃.
Quomͦ dat mandatũ pater unicofi¬
lio: quo uerbo loquit᷑ cũ sit ipse
filius unigenitũ uerbũ: Nuinqͥd
ꝑ angłm: cũ ꝑ ipsũ creati sint an¬
głi: numqͥd ꝑ nubem. que quan¬
do sonuit ad filium ñ ꝓpt̃ ipsũ so¬
nuit. qđ alibi dicit etiam ipse: sec
ꝓpt̃ alios qͦs oporcebat ita audire:
Numqͥd ꝑ sonũ labiis emissum. qui
non habet corpus: ne aliquo locoꝵ

Expanded text:
cabuntur . 7. Quia ego, inquit, ex mecabuntur . 7. Quia ego, inquit, ex meipso non sum locutus. Ideo se dicit non locutum ex seipso, quia non est ex seipso. Jam hoc saepe diximus; jam hoc tanquam notissimum non docere sed admonere debemus. Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar. Non laboraremus, si cum eis nos loqui sciremus, cum quibus superiora locuti sumus, et cum eis ipsis non omnibus, sed quae audierunt, eisque sunt similes qui obliti sunt quod audierunt, propter illos perferant moras nostras qui audita meminerunt. Quomodo dat mandatum Pater unico Filio? Quo verbo loquitur Verbo, cum sit ipse Filius unigenitum Verbum? Numquid per angelum, cum per ipsum creati sint Angeli? Numquid per nubem: quae quando sonuit ad Filium, non propter ipsum sonuit, quod alibi dicit etiam ipse; sed propter alios quos oportebat ita audire? Numquid per sonum labiis emissum, qui non habet corpus; nec aliquo locorum
Abbreviated transcription (Latin):
te qͥd dicat. Qͥ sꝑnit me. & non ac¬
cipit uerba mea: habet qͥ iudicet e¬
um. Sermo quẽ locutus sũ: ille ui¬
dicabit eum in nouissimo die. Non
ait qͥ sꝑnit me et ñ accipit uerba
mea: ego eum ñ iudico in nouissi¬
mo die. Hoc enĩ si dixisset. ñ uideo
quomodo possedmñ ẽẽ contrarium
illi sententie ubi ait. pater ñ iudi¬
cat quẽquã: s om̃e iudicium dedit
filio. Cũ uero dixit qͥ sꝑnit me & ñ
accipit uerba mea habet qͥ iudicet
eum. expectantib autẽ quis nam
ẽẽt ille. secutus aduinxit. Sermo
quẽ locutus sũ. ille iudicabit eum
in nouissimo die: satis manifesta¬
uit seipsũ iudicaturũ in nouissimo
die. Seipsũ quippe locutꝰ ÷. seipsũ
annunciauit. seipsũ iantiã posuit.
qua ad oues pastor intraret. Aliter
quippe iudicabunt᷑ qui non audi¬
er̃t: aliter qui audierunt & contẽp¬
serunt. Qͥ enĩ sine lege peccauer̃t
ait apl̃s: sine lege ꝑibunt. & qui
in lege peccauerunt: ꝑ legem iudi¬

Expanded text:
 non accipit verba mea, habet qui judicet eum: sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero dixit, Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit, Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die: satis manifestavit semetipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oves pastor intraret. Aliter itaque judicabuntur qui non audierunt, aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine Lege peccaverunt, ait Apostolus, sine Lege et peribunt: et qui in Lege peccaverunt, per Legem judi
Abbreviated transcription (Latin):
iudico eum. Mem̃tote que uos au¬
disse in suꝑiorib lectionib noui.
E qui oblici forte estis recolite. & qͥ
ñ affuistis s estis. audite quomodo
dicit filius ego non uidico eum. cũ
dicat alio loco. pat̾ non uidicat quẽ¬
quã. s om̃e iudicium dedit filio:
nisi qr intelligendũ est mͦ non ui¬
inquit ut iudicem mundũ. s ut sal¬
ciam mundũ. Nẽ ergo ẽ tempus
miscđie. post erit iudicii: qr miãm

Expanded text:
judico eum. Mementote quae vos aujudico eum. Mementote quae vos audisse in superioribus lectionibus novi; et qui obliti forte estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestis, audite quomodo dicit Filius, Ego non judico eum; cum dicat alio loco: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, nisi quod intelligendum est quinquit, ut judicem mundum, sciam mundum. Nunc ergo est tempus misericordiae; post erit judicii, quia m
Abbreviated transcription (Latin):
ceat lum̃ ur̃m coram hominib: ut
uideant oꝑa ur̃a bona. & glorificen
patrẽ urm̃ qͥ in cęlis ẽ. Non tam̃ eiᷤ
dixit. uos lux uenistis in mundũ:
ut omĩs qͥ credit in uos in tenebris
ñ maneat. Nusquã hoc legi posse ẽ¬
firmo. lumina gͦ st̃ om̃s scĩ: s cre¬
dendo illuminant᷑ ab eo. a quo si
quis recesserit tenebrabit᷑. Lumen
autẽ illud quo illuminant᷑ cetera.
a se recede non potest: qr incõmu¬
tabile omĩno ẽ. Credimꝰ ergo lumi¬
S ideo illi credimꝰ. ut non ipsũ creda¬
inus qd̃ illuminat᷑. sed cũ illo credi¬
mus in illud lum̃ a quo illumina¬
tur: ut & nos illuminem᷑ non ab il¬
lo.s cũ illo a quo ille. Cũ aut̃ dicit
ut omĩs qui credit in me in tenebͥs
non maneat: satis se manifestat õs¬
tenebris maneant in quib inuen¬
ti st̃: debeant credere in lucẽ quȩ
uenit in mundũ. qr ꝑ illam factꝰ
ẽ mundus: & si qͥs audierit inqͥt
uerba mea. & ñ custodierit: egoñ

Expanded text:
 ut videant opera vestra bona et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est. Non tamen dixi vobis: Lux venistis in mundum, ut omnis qui credit in vos in tenebris non maneat. Nusquam hoc legi posse confirmo. Lumina ergo sunt omnes sancti, sed credendo illuminantur ab eo, a quo si quis recesserit, tenebrabitur. Lumen autem illud quo illuminantur, a se recedere non potest; quia incommutabile omnino est. Credimus ergo lumipostolo: sed ideo illi credimus, ut non in ipsum credamus quod illuminatur, sed cum illo credamus in illud lumen a quo illuminatur; ut et nos illuminemur, non ab illo, sed cum illo a quo ille. Cum autem dicit, Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat; satis manifestat o ne in eis tenebris maneant in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in mundum, quia per illam factus est mundus. 5. Et si quis audierit, inquit, verba mea, et non custodierit, ego non
Abbreviated transcription (Latin):
uitã: &e qr eterna ẽ ipsa natiuitas
numꝗͣ. non fuit filius qui ẽ uita:
numꝗͣ. fuit filius sine uita. E si
cut natiuitas eterna. sic ẽ qui natꝰ
ẽ uita eterna: ita & mandatũ non
qd̾ filius non habebat pater dedit:
s sicut in sapientia patris qđ est u̾¬
bũ patris. omĩa mandata st̃ patri.
Dicit᷑ mandatũ datũ: qr non ẽ a se¬
ipso cui dr̃ datũ. E hoc ẽ dare filio
in eo quo numquã filiꝰ fuit: qd̾ est
gignere filium. qͥ numꝗͦ non fuit.
Sequitur autẽ. Seio ꝙ mandatũ eiꝰ
uita eterna ẽ. Si ergo uita eterna
ẽ ipse filius. & uita eterna ẽ man

Expanded text:
ipsa nativitas, nunquam non fuit Filius qui est vita, nunquam fuit Filius sine vita; et sicut est nativitas aeterna, sic est qui natus est vita aeterna. Ita et mandatum non quod Filius non habebat, Pater dedit; sed, sicut dixi, in Sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio sine quo nunquam Filius fuit, quod est gignere Filium qui nunquam non fuit. 8. Sequitur autem: Et scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Si ergo vita aeterna e
Abbreviated transcription (Latin):
re potuit: credite in dm̃. & in me
credite. E nunc qd̃ ait qͥ credit in
me. ñ credit in me. s in eum qͥ mi¬
sit me. ñ a se abstulit credentis fi¬
dem. sed noluit in forma serui ma¬
nere credentem: qm̃ cũ quisq cre¬
dit in patrẽ qui eum misit. ꝓfec¬
to credit in filium sine quo patre
non ẽẽ cognoscit. E ita credit ut
credat equalem: qm̃ sequit᷑. & qͥ
uidet me. uidet eum qui misit me.
Actende cetera. Ego lux in mundũ
ueni: ut omĩs qui credit in me in
tenebris ñ maneat. Dixit quodã
loco discipłis suis. Uos estis lux
mundi. Non potest ciuitas absc̃¬
di suꝑ montẽ constituta. neq ac

Expanded text:
e in Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. Non a se abstulit fidem credentis, sed noluit in forma servi remanere credentem: quoniam cum quisque credit in Patrem qui eum misit, profecto credit in Filium, sine quo Patrem non credat aequalem, quoniam sequitur, Et qui videt me, videt eum qui me misit. 4. Attende caetera: Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat. Dixit quodam loco discipulis suis, Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi super montem constitu
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset qui credit in me ñ credit¬
caret᷑ sic uoluisse intellegi patrem
tamquã patrẽ multoꝵ filioꝵ per
grãm regeneratoꝵ. non unici uer¬
bi equalis sibi: & continuo subiecit.
E qui uidet me: uidet eum qͥ mi¬
sit me. Numqͥd ait qͥ uidet me ñ
uidet me. s eum qͥ misit me: sicut
dixerat qͥ credit in me ñ credit in
me. s: in eum qͥ misit me: illud
namq dixit. ne sicut uidebat᷑ cre¬
dẽtur cantũmodo filiꝰ hominis:
hoc autẽ dixit ut patri uideret᷑
ȩqualis. Qͥ credit in me inquit. ñ
credit in hoc qd uidet me. s cre¬
dit in eum qͥ misit me: ut cũ cre¬
dit in patrẽ qui sibi equalẽ genu¬
it me. ñ quomodo me uidet. s sic
credat in me quomodo in eum qͥ
misit meͥ Apłos suos certe ipse do
tine nuncii uocantur: ita grece a¬
płi. latine missi appellant᷑. Nũquã
tam̃ aliqͥs apłoꝵ dicere auderet. qͥ
credit in me non credit in me. s in
eum qͥ misit me. Omĩno enĩ non

Expanded text:
id quod credit in me credittaretur sic voluisse intelligi Patrem, tanquam Patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit: Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usqutine nuntii vocantur, ita graece apostoli, latine missi appellantur. Nunquam tamen aliquis apostolorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui mis
Abbreviated transcription (Latin):
misit me. ubi intelleximꝰ eum doc¬
trinã suam dixisse uerbũ patris.
qd̃ est ipse: & hoc significasse di¬
cendo mea doctrina ñ est mea.
sed eiꝰ qui misit me: qd̃ a seipso
ipse ñ esset. s haberet a quo eẽt.
Ds enĩ de deo filiꝰ patris: pat̾ aut̃
ũ d̾s de dõ. s d̾̃s pat̾ filii. Nẽ aut̃
qd̃ ait qͥ credit in me ñ credit in
me s in eum qͥ misit me. quomͦ
intellecturi sumꝰ: nisi q homo
apparebat hominib cũ lateret
d̾s:& ne putarent hoc eum esse
tantũmodo qd uidebant. talem
& tantũ se uolens credi. qualis &
quantus ẽ pater. qui credit in me
inquit non credit in me. id÷ in¬
hoc qđ̃ uidet: s in eum qͥ me mi¬
sit. idest in patrẽ. Sed qui credit
in patrẽ: necesse ẽ eum credat esse
patrẽ. Qͥ aut̃ẽ credit eum ẽẽ patrẽ.
necesse ẽ ut credat eum habere fi¬
lium: ac ꝑ hoc qͥ credit in patrẽ.
uecesse ẽ ut credat in filium. Sed
nequaquã hoc credat de unigeni¬

Expanded text:
me misit . Ubi intelleximus eum docme misit . Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse Verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non esset, sed haberet a quo esset. Deus enim de Deo, Filius Patris: Pater autem us de Deo, sed Deus Pater filii. Nunc autem quod ait: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me; quomodo intellecturi sumus nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum sed volens credi qualis et quantus est Pater: Qui credit in me, inquit, non credit in me, id ehoc quod videt; sed in eum qui misit me, id est, in Patrem. Sed qui credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui autem credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium. Sed ne quisquam hoc credat de unigeni
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant excecati & indurati. illo¬
deserente. qͥ suꝑbis resistit humi¬
lib autẽ dat grãm. Eorũ autẽ
qui credidunt alii usq adeo con¬
ficebantur. ut palmaꝵ ramis ac¬
ceptis uenienti occurrerent. in
eadem laudis confessione letante
alii uͦ ex principib non audebais
confiteri ut de synagoga ñ eice¬
rentur. qͦs notauit eugłista diceis.
qđ dilexert głam hominũ ma¬
gis quã głam di. E oꝵ eciam qͥ
non credidunt. alii erant postea
credituri. quos p̃indebat ubi a¬
it. cũ exaltauericis filium homi¬
nis. tunc cognoscetis qr ego sum:
Alii uͦ in eadem infelicitate man¬
ad cestimonium ꝓphetie que de
xp̃o scripta ẽ. in toco pene orbe
disꝑsa est. His ita se habentib. & su¬
a iam ꝓpinquante passione. ihesus
clamauit et dixit: unde lectio ce¬
pit hodierna. Qͥ credit in me. ñ
credit in me: s in eum qͥ misit me.
E qui uidet me: uidet eum qͥ mi
sit me. Iam dixerat quodã loco:
mea doctrina non ẽ mea. s eiꝰ qui

Expanded text:
ati et indurati, deserente illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebantur, ut palmarum ramis acceptis venienti occurrerent, in eadem laudis confessione laetantes: alii vero ex principibus non audebant confiteri, ut de synagoga non ejicerentur; quos notavit Evangelista dicens, quod dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei . Eorum etiam qui non crediderunt, alii erant postea credituri, quos praevidebat, ubi ait, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc agnoscetis quia ego sum : alii vero in eadem infidelitate manad testimonium prophetiae quae de Christo scripta est, in toto pene orbe dispersa est. 2. His ita se habentibus, et sua jam propinquante passione, Jesus clamavit, et dixit; unde lectio coepit hodierna: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: et qui videt memisit. « Jam dixerat quodam loco: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
me. qui ñ credit in me scđm id
qd̃ me uidet. s in eum qͥ me misit:
ut᷑ credit in patrẽ. credat eũ ha¬
bere filium sibi ȩqualẽ: & tunc
uere credit in me. Nam si putaue¬
rit eum ñ habere nisi filios scdm
grãm qui st̃ eius utiq creatura.
non u̾bũ. s facta ꝑ u̾bũ. nec hab̃e
filium equalẽ sibi atq coeternũ.

Expanded text:
n credit in me secundum id quod me videt, sed in eum qui me misit: ut cum credit in Patrem, credat eum habere Filium sibi aequalem, et tunc vere credat in me. Nam si putaverit eum non habere nisi filios secundum gratiam, qui sunt ejus utique creatura, non Verbum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ apłs iustificat impium. Creden¬
ci aut̃ẽ in eum qͥ iustificat impium:
deputat᷑ fides eiꝰ ad iusticiam. Posset
dicere apłs. Qͥ recipit me. recipit
eum qͥ misit me: uel qui audit me
audit eum qͥ misit me. Hoc enĩ eiᷤ
ipse dñs ait. Qͥ uos recipit me re¬
cipit. & qͥ me recipit. recipit eũ qͥ¬

Expanded text:
enim apostolus justificat impium. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Posset dicere apostolus, Qui recipit me, recipit eum qui me misit; vel, Qui audit me, audit cum qui me misit: hoc enim eis ipse Dominus ait, Qui vos recipit, me recipit, et qui recipit
Abbreviated transcription (Latin):
le qͥ occisus ab eis inter mortu¬
os deputabatur. resur rexisse
et uiuere. ꝓbaretur. compunc¬
ti corde conuersi st̃: & tantisan¬
guinis tam impie atq imma¬
niter fusi. indulgentiam ꝑce¬
ꝑunt: ipso redempti sanguine
sic in remissionẽ omĩum pecca¬
toꝵ fusus est: ut ipsum etiam pec¬
catũ posset delere quo fusus est.
Hoc ergo intuens dñs dicebat:
odio habuerunt me gratis. Cũ
autẽ uenerit paraclytus: ille tes¬
timonium ꝑhibebit de me. Tam¬
quã diceret. Odio me habuer̃t
et occidunt uidentes: s tale de
me paraclytus testimonium ꝑ¬
hibebit. ut eos faciat in me cre¬
dere non uidentes. & uos in qͥt
testimonium ꝑhibebitis: qr ab
mitio mecum estis. ꝑhibebit sp̃e¬
sc̃s: ꝑhibebitis & uos. Qͥa enim
ab initio mecũ estis. potestis p̃¬
dicare qd̃ nostis: quod ut modo
non faciatis. illiꝰ sp̃c plenitudo
nondũ adest uob̃. Ille gͦ testi¬
monium ꝑhibebit de me: et
Babit enĩ uob̃ fiduciam testimo¬

Expanded text:
le qui occisus ab eis inter mortule qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine sic in remis ionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum posset delere quo fusus est. Hoc ergo intuens Dominus dicebat, Odio habuerunt me gratis: cum autem venerit Paracletus, ille testimonium perhibebit de me: tanquam diceret, Odio me habuerunt, et occiderunt videntes; sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. 2. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Perhibebit Sps, perhibebitis et vos. Quia enim ab initio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et dabit enim vobis fiduciam testimo
Abbreviated transcription (Latin):
quenter adiunxit: unde mͦ dispu¬
tare suscepimꝰ. Cum autẽ uenerit
paraclytus quẽ ego mittã apat᷑.¬
ille testimonium ꝑhibebit de me.
& uos testimonium ꝑhibetis: qr
ab initio mecum estis. Qd hoc
ꝑtinet ad illud qd̃ dixerat: nunc
autem et uiderunt & oderunt¬
& me et patrem meum: S ut mi¬
pleatur sermo qui in lege eoꝵ
scriptus ẽ: qr odio habuerunt
me gratis. An qr paraclytus qͣn¬
do uenit sp̃c ueritatis. eos qui
uiderunt et oderunt testimo¬
nio manifestiore conuincit. Im
adhuc oderant ad fidem que
ꝑ dilectionẽ oꝑatur: sui mani¬
festatione conuertit. Uenit enĩ¬
die pentecostes sp̃c sc̃s in centũ
uiginti homines congregatos
in quib & apłi om̃s erant. qͥ
illo adimpleti cũ linguis omi¬
um gentium loquerentur. plu¬
res ex his qui aderant tanto
miraculo stupefacti. quandoqͥ¬
dem uiderunt loquente petro
tam magnũ atq diuinũ testi¬
monium ꝑhiberi de. xp̃o. ut il¬

Expanded text:
quenter adjunxit, unde modo dispuquenter adjunxit, unde modo disputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracletus quem ego mittaille testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Quid hoc pertinet ad illud, quod dixerat: Nunc autem et oderunt etet me et Patrem meum: sed ut impleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut idie Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregatos, in quibus et Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut il
Abbreviated transcription (Latin):
Ñs iħe in sermõe
quẽ loquutꝰ est
discipłis suis post
cenam ꝓximus
passioni. tamquã iturus & relie¬
turus eos p̃sentia corporali. cum
om̃ib autem suis usq in consũ¬
mationẽ scłi futurus. p̃sentia sp̃i¬
tali. exhortatus ẽ. eos ad ꝑferendaᷤ
ꝑsequutiones impioꝵ: quos mim¬
di nomine nuncupauit. Ex quo
tam̃ mundo etiam ipsos discipłos
elegisse se dicit. ut scirent se grã
d̾i esse qđ sunt: suis autẽ uitis
fuisse quod fuerunt. Deinde ꝑse¬
quutores & suos & ipsoꝵ uideos
euidenter exp̃ssit: ut om̃ino appa¬
reret etiam ipsis. mundi damp¬
nabilis appellatione conclusos:
qui ꝑsequitur scõs. Cumq de illi
diceret quod ignorarent eum a qͦ
missus ẽ. & tamen odissent & fili¬
um & patrem. hoc ẽ eum qͥ mis¬
sus ẽ & eum a quo missus est. de
quib om̃ib in aliis sermonib iã
disseruimꝰ. ad hoc ꝑuenit ubi ait.
ut impleatur sermo qͥ in lege e¬
oꝵ inseriptus ẽ. qr odio habuer̃t
me gratis. Deinde tamquã conse¬

Expanded text:
s in sermone quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui missus est, et eum a quo missus est, de quibus omnibus in aliis sermonibus jam disseruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam conse
Abbreviated transcription (Latin):
petrũ quẽ negantẽ doluerat.
stupeat p̃dicantem. Ibi linguam
illam uideat ad fiduciam a dif¬
fidentia. ad libertatẽ a seruitute
transiatam. tot linguas inimicoꝵ
conuertere ad. xp̃i confessionem:
quaꝵ non ualendo unam ferre.
uersa fuerat in negationẽ. Qrd
ut ingentis multitudinis aduer¬
sarios interfectores xp̃i uideos fa¬
ceret ꝓ illo paratos mori: a quib
cũ illo formidabat occidi. Hoc fe¬
cit sp̃c sc̃s tunc missus. ante ꝓmiᷤ¬
sus. Ista dñs magna atq miran¬
da sua beneficia p̾uidebat quan¬
do dicebat. & uiderunt & ocłunt
et me & patr̃ẽ meum. ut adim¬
pleatur sermo qui scriptus ẽ in

Expanded text:
Petrum quem negantem doluerat, Petrum quem negantem doluerat, stupeat praedicantem; ibi linguam illam videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimicorum convertere ad Christi confessionem, quarum non valendo unam ferre, versa fuerat in negationem. Quid ut ingentis multitudinis adversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidabat occidi. Hoc fecit Spiritus sanctus tunc missus, ante promissus. Ista Dominus magna atque miranda sua beneficia praevidebat, quando dicebat, « Et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum: ut adimpleatur sermo qui in
Abbreviated transcription (Latin):
in caritate: s ꝑfecta caritas fo¬
ras mittit timorem. Beniq ante
passionẽ dni seruilis timor eiꝰ. in¬
terrogatus ẽ a femina seruitu¬
tis: post resurrectionẽ uͦ dñi li¬
beralis amor eiꝰ. ab ipso principe
lib̾tatis. & ideo ibi turbabatur.
hic tranquillabatur. Ibi quẽ dile¬
xerat negabat: hic quẽ negaue¬
rat diligebat. Sed adhuc etiam
tunc amor ipse infirmus fuerat:¬
& angustus. donec eum roboraret
& dilataret sp̃e sc̃s: qui postea ꝗͣ
illi ẽ abundantia grẽ largioriᷤ
infusus. sic ad ꝑhibendũ de xp̃o
testimonium quondã eius frigi¬
dum pectus accendit: atq illã
prius trepida que ueritatẽ sup¬
presserat ora reserauit: ut cum
om̃s hi in quos uenerat spẽ sc̃s
linguis om̃ium gentium loque¬
rentur. iudȩoꝵ circũstantib tur¬
tius emicaret: eiusq interfecto¬
res de illiꝰ resurrectione confun¬
deret. Si quẽ delectat tam sua¬
uiter scm̃ tale spectacłm intue¬
ri. actus apłoꝵ legat: ibibeatũ

Expanded text:
fecta charitas foras mittit timorem . Denique ante passionem Domini, servilis timor ejus interrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini liberalis ejus amor ab ipso Principe libertatis : et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec eum roboraret et dilataret Spiritus sanctus. Qui posteaquam illi est abundantia gratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppresserant, ora reseravit, ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, linguis omnium gentium loquerentur, Judaeorum circumstantibus turtius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam suaviter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum
Abbreviated transcription (Latin):
tus quẽ ego mittã uob̃ a patre.
spm ueritatis qui a patre ꝓce¬
dit. ille testimonium ꝑhibebit
de me. & uos testimonium phi¬
bebitis. Ille quippe testimoniũ
ꝑhibens & testes fortissimos faci¬
ens abstulit. xp̃i amicis timorẽ:
& inimicoꝵ odium conuertit in

Expanded text:
Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis. » Ille quippe testimonium perhibens et testes fortissimos faciens, abstulit Christi amicis timorem, et inimicorum odium convertit in
Abbreviated transcription (Latin):
dam ex phariseis: et dixer̃t ei. Nũ¬
quid & nos cȩci sumꝰ: audi iã qͥd
est qd̃ mouebat: & qui uident ce¬
ci fiant. Rixit eis iħc. Si ceci essetiᷤ.
non haberetis peccatum: cũ sit ce¬
citas ipsa peccatum. Si ceci eẽtis.
id ẽ si uos cecos aduerteretis. si uos
cecos diceretis: ad medicũ currere¬
tis. Si ergo ita ceci essetis. non ha¬
beretis peccatum: quia ego ueni
auferre peccatum. Nẽ uero quia¬
dicitis uidemꝰ: peccatũ ur̃m ma¬
net. Quare : qr dicendo uidemꝰ.
medicũ non queritis: s in cecitate
urã remanetis. Hoc ẽ gͦ qd lance¬
Qͥd ẽ qui non uident uideant:
Qͥ se non uidere confitent᷑. & me¬
dicum querunt. uideant. E qui
uident cȩci fiant. Qͥd ẽ. qui ui¬
dent ceci fiant. Qͥ se putant ui¬
dere et medicum non querunt.:
in sua cecitate ꝑmaneant. Ergo
istam discretionem uocat iudici¬
um cum ait. In iudicium ueni
in hunc mundum. quod discerñ
causam credentiũ et confitentiũ

Expanded text:
dam ex Pharisaeis, et dixerunt ei: Numdam ex Pharisaeis, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Audi jam quid est quod movebat, Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum. Si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, et ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis, non haberetis peccatum: quia veni ego auferre peccatum. Nunc vero dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet. Quare? Quia dicendo, Videmus, medicum non quaeritis, in caecitate vestra remanetis. Hoc est ergo quod paui, ut qui non videnmedicum quaerunt, ut videant. Et qui vident, caeci fiant: quid est, qui vident, caeci fiant? Qui se patant videre, et medicum non quaerunt, in sua caecitate permaneant. Ergo istam discretionem vocavit judicium, cum ait, In judicium veni in hunc mundum, quo discernit causam credentium et confitentium
Abbreviated transcription (Latin):
at. nescimus. E dixer̃t. Ipsũ int̃ro¬
gate. Etatem habet: ipse de se loqͣ¬
tur. filius quidem nr̃ est. s iuste
cogerem᷑ loqui pro infante: si ip¬
se ꝓ se loqui non posset. Olim loqͥ¬
tur: modo uidet. Cecũ a natiuita¬
te nouimꝰ. loquentem olim scimꝰ.
uidentẽ modo uidemꝰ: ipsũ int̾ro¬
gate. ut instruamini. Qͥd nobis
calũpniamini: Hec dixerunt pa¬
rentes eius: qr timebant iudeos. Iã
enim conspirauerant udei: ut si
quis eum conficeret᷑ xp̃m. extra sy¬
nagogam fieret. Iam non erat ma¬
lũ fieri extra synagogam. Illi ex¬
pellebant: s xp̃c excipiebat. Prop¬
terea parentes eiꝰ dixerunt. quia
etatem habet: ipsum int̾rogate.
uocauerunt ergo rursum hoĩem
qͥ fuerat cęcus: et dixer̃t ei. Daglo¬
riam deo. Qͥ d est da głam deo:
Nega quod accepisti. Hoc plane ñ
est głam dare deo: sed potius blas¬
phemare. Da inquiunt głam deo.
Nos scimꝰ quia hic homo peccator
est. Dixit ergo ille. Si peccator est

Expanded text:
scimus. Et dixerunt: Ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. » Filius quidem noster est, sed juste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset: olim loquitur, modo videt; caecum a nativitate novimus, loquentem olim scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogate, ut instruamini; quid nobis calumniamini? Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. Jam enim conspiraverant Judaei, ut si quis eum confiteretur Christum, extra synagogam fieret. Jam non erat malum fieri extra synagogam. Illi expellebant, sed Christus excipiebat. Propterea parentes ejus dixerunt, Quia aetatem habet, ipsum interrogate. 11. Vocaverunt ergo rursum hominem qui fuerat caecus, et dixerunt ei: Da gloriam Deo. Quid est, Da gloriam Deo? Nega quod accepisti. Hoc plane non est gloriam Deo dare, sed Deum potius blasphemare Da, inquiunt, gloriam Deo. Nos scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est,
Abbreviated transcription (Latin):
dasti. Si aduersabaris: concorda.
Si tͥ p̾stitum ẽ concordare: noli
ulterius litigare. Quando enĩ
finiatur uia nescis: s tam̃ scit il¬
le. Si ouis es. et ꝑseueraueris us¬
q in finem: saluus eris. Ae ꝑ hoc
istam uocem ñ contẽpnunt sui:
non audiunt alieni. Ut potui. ut
ipse donauit. ꝓfundam multum
questionem. aut exposui uobis:
aut cractaui uob̾cum. Si qͥ mi¬
nus intellexer̃t. maneat pietas:
et reuelabit᷑ ueritas. Qͥ autem
intellexerunt. non se extollant.
quasi celeriores suꝑ tardiores:
ne extollendo se exorbitent: & fa¬
cilius ꝑueniant tardiores. Om̃s
exposuit dñs quia ipse ẽ ostium.
intremꝰ ad ea que exposuit: nec
exposuit. & pastor qͥdem qͥ man
sit. quauis non dixerit in ista
lectione que hodie recitata est.
tam̃ in ea que sequit᷑ aꝑtissime
dicit. ego sum pastor bonus. ¶d̃
et si non diceret: quẽ aliũ pret
ipsum intelligere deb̃emꝰ in eis
uerbis ubi ait. qͥ intrat ꝑ ostium

Expanded text:
dasti. Si adversabaris, concorda. dasti. Si adversabaris, concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes exposuit Dominus, quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui intrat per ostium,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinatus ẽ ad tempus errauit.
in ẽt̃num non periet. Redit ut
audiat quod neglexit: faciat qd̃
audiuit. Si enĩ de his ẽ qui pre¬
destinati st̃. et errorem ipsius
d̾s p̃sciuit et conu̾sionẽ futurã.
si aberrauit. redit ut audiat. uo¬
cem illam pastoris. et sequatur
dicentem: qui ꝑseuerauerit usq
in finem. hic saluus erit. Bona
uox frẽs. uera: pastoris ipsa ẽ. Nox
salutis in tab̃naculis iustoꝵ. Nã
facile ẽ audire. xp̃m. facile ẽ lau¬
dare eugłm: facile ẽ acclamare.
disputatori: ꝑseuerare usq in fine
hoc est ouium. uoce pastoris au¬
dientium. Temptatio accedit. ꝑse¬
uera usq in finem: qr temptatio
non ꝑseuerat usq in finem. Isq
in quẽ finem ꝑseurabis: quousq
finias uiam. Quandui enĩ non
audis xp̃m. aduersarius tuus est
in ista uia: hoc ẽ in ista mortali
uita. Sed qͥd dicit: concorda cũ
aduersario tuo cito eũ es cũ eo
in uia. Audisti. credidisti: concor¬

Expanded text:
praedestinatus est, ad tempus erravit, praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Bona vox, fratres, vera, pastoralis, ipsa est vox salutis in tabernaculis justorum . Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile acclamare disputatori: perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, persevera usque in finem: quia tentatio non perseverat usque in finem. Usque in quem finem perseverabis? Quousque finias viam. Quamdiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . Audisti, credidisti, concor
Abbreviated transcription (Latin):
mur quos nouit dñs quia sunt
eius: et tam̃ ipsi quandui recte
sapiunt. xp̃i uocem audiunt. Ec¬
ce audiunt ipsi. ñ audiunt illi:
et tam̃ securi non scđm p̃destina¬
tionẽ. non oues isti. oues illi. Ad
huc manet questio: que mͥ inte¬
rim ica uidetur posse distingui.
Est aliqua uox. ẽ inquã uox a¬
liqua pastoris. in qua oues non
audiunt alienos: in qua ñ oues
non audiunt.xp̃m. Que ẽ ista
uox: Q ꝑseuerauerit usq in finẽ:
hic saluus erit. Hanc uocẽ non
neglegit ꝓprius: non audit ali¬
enus. Nam et ille hoc ei p̃dicat
ut ꝑerseueret apud ipsũ usq in
finem: s non apud eum ꝑseue¬
rando. non audit hanc uocem.
Nenit ad xp̃m. Audiuit alia et
alia uerba. illa et illa. omĩa uer¬
ba. sana omĩa. Int̾ que omĩa est
& illa uox: qͥ ꝑseuerauerit usq
in finem. hic saluus erit. Istam¬
qui audierit: ouis ẽ: sed audiebat
illam nescio quis. et desipuit:
refriguit. Audiuit alienam: si

Expanded text:
mur, quos « novit Dominus qui sunt mur, quos « novit Dominus qui sunt ejus ; » et tamen ipsi quandiu recte sapiunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Ahuc manet quaestio, quae mihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, vox aliqua pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox! Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, sed non apud eum perseverando non audit hanc vocem. Venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa, omnia vera, sana omnia: inter quae omnia est et illa vox, Qui perseveraverit usque in finem, hic salqui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib cradidit illum. Q uomodo
ñ & cũ illo omĩa nobis donauit:
Sed quib: Nob̃ prescitis. p̃desti¬
natis. iustificatis. glorificatis. De
qͥb seqͥtur. Qͥs accusabit aduer¬
sus electos dei: Nouit gͦ qui suis¬
eas scđm istam p̃destinationẽ.
scđm istam dĩ prescientiã: scđm
electionẽ ouium ante constitu¬
tam ergo p̃scientiam di et p̃desti¬
nationem. quã multe: oues foris.
quã multi lupi intus: et quam
multe oues intus. & multi lupi
foris. Qͥ d ẽ quod dixi: quã multe
oues foris:Quã multi modo luxu¬
riant᷑. casti futuri: quã multi
blasphemant. xp̃m. credituri in
xp̃m: quã multi se inebriant fu¬
turi sobrii: quã multi rapiunt
res alienas. donaturi suas. Herũ¬
tam̃ modo alienam uocem audi¬
unt: alienos secunt᷑. Item quã
multi intus laudant blasphema¬
turi. casti st̃ fornicaturi. sobrii
st̃. se uino postea sepulcuri: stais.
casuri. Non st̃ oues. De p̾̃desti¬
natis enim loqͥmur. de his loqui¬

Expanded text:
t eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit? » Sed quibus nobis? Praescitis, praedestinatis, justificatis, glorificatis: de quibus sequitur, Quis accusabit adversus electos Dei ? Novit ergo Domeas, secundum istam praedestinationem, secundum istam Dei praescientiam, secundum electionem ovium ante constitutam ergo praescientiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris et quam multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in Christum; quam multi se inebriant, sobrii futuri; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinatis enim loquimur; de his loqui
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. Talis ergo egressus ñ posset
a bono pastore laudari: ut diceret
ingredietur et egredietur & pas¬
cua inueniet. Est gͦ aliqͥs non so¬
lum ingressus. ueruetiam egressꝰ
dicere ingredi nos. quando inte¬
rius aliquid cogitamus: egredi
autẽ. quando exteriꝰ aliquid oꝑa¬
mur. E qm̃ sicut dicit apłs ꝑ fi¬

Expanded text:
bonum. Tbonum. Ta bono pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus  quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius aliquid operamur; et quoniam, sicut dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑: qr sciunt uocẽ. eius:
cat nominatim. et educet eas
hinc ad uitam ȩt̾nam: nisi qui
nouit nomina p̾destinatoꝵ: Un¬
de ait discipłis suis. Gaudete qr
nomina ur̃a scripta st̃ in cęlo.
Hinc eas uocat noi̾atim. E quis
aliꝰ eas emittit. nisi qui eaꝵ pec¬
cata dimittit: ut eum sequi du¬
ris liberatȩ uinculis possint:
Eqͥs eas p̃cessit quo eum sequan¬
tur: nisi qui surgens a mortuis
iam ñ moritur. & mors ei ultra
non dominabit᷑: E cũ hic eẽt in¬
dedisti michi uolo ut ubi sũ ego.
et ipsi sint mecũ. Unde illud quod
ait. ego sum ostium. ꝑ me si quis
introierit saluabit᷑. & ingrediet᷑
et egredietur. et pascua inueniet:
in hoc eiudent ostendit. ñ solum
pastorem. s etiam oues intrare ꝑ
ostium. S qͥd ẽ ingrediet᷑ et egre¬
dietur. et pascua inueniet. Ingͤ¬
ualde bonum ẽ. exire aut̃e de ec¬
clesia sicut ait iste ipse ioħes eu¬
głista in epła sua. ex nob̃ exieruis.
s non erant ex nob̃: non est utiq

Expanded text:
sciunt vocem ejus? » cat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur : et cum hic dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum » ? Unde illud est quod ait: « Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur; et pascua inveniet. » In hoc evidenter ostendit, non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. 15. Sed quid est, ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet! Ingrehristum, valde bonum est: exire autem de Ecclesia, sicut ait iste ipse Joannes evangelista in Epistola sua, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique
Abbreviated transcription (Latin):
dire potuer̃t: cũ dñs dicat. non
audierunt eos oues:audistis fres
altitudinem questionis. Dico ergo
nouit dñs qui st̃ eius. Nouit p̃s¬
citos: nouit p̃destinatos. De illo
quippe d̃r: quos autẽ presciuit
&e p̃destinauit conformes fieri y¬
maginis filii sui: ut sit ipse pri

Expanded text:
dire potuerunt, cum Dominus dicat, non dire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui sunt ejus . Novit praescitos, novit praedestinatos: de illo quippe dicitur, « Quos autem praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tedium patiuntur ad reuocantẽ:
et ñ intelligunt uigilantem. ue¬
rumtam̃ etiam cum renicentes
uenerint. que oues st̃ agnoscuis
uocem pastoris. et se uenisse le¬
tantur : et errasse erubescunt.
Quando gͦ in illo errore tãquã
in ueritate głabant᷑. & utiq ñ
audiebant uocem pastoris. & ali¬
enũ ideo sequebantur: oues erans
an non erant:Si oues erant. qͦ¬
mͦ alienos oues non audiunt:
Si oues non erant: quare obiur¬
gant᷑ illi qͥb dicit᷑. errantẽ oũe
non reuocastis: in ipsiᷤᷤ etiam
iam factis catholicis xp̃ianis. bo¬
ne spei fidelib. aliquando mala
contingunt. seducunt᷑ in errorẽ:
et post errorem reuocant᷑. Quan¬
do seducti st̃ in errorem. & re¬
baptitati st̃. aut post ouilis do¬
mici societatem rursus in errorẽ
pristinũ reuoluti st̃: oues erais
an non erant. Utiq cacholici e¬
rant. Si catholici fideles erant.¬
oues erant: oues erant. Si ouese¬
rant. quomodo uocem alieni au¬

Expanded text:
taedium patiuntur ad revocantem, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni au