comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. non laudando qđ fecit s rep̾hendendo.
Corrigere illum uolt̃. parum ÷ quia corri¬
gi ab eo nolunt. & dicunt. Non debuit
ds̃ facere pauꝑes. sed soli diuites ee̾ de¬
buerunt : & ipsi soli uiuere. Ut qͥd factꝰ
÷ pauper : Ut quid uiuit : Rep̾hendit
dm̃ pauꝑ. Quanto meliꝰ e̾e̾t pauꝑ dei.
& diues eẽt dedõ: hoc ÷ sequeretur uo¬
luntatẽ dĩ & uideret pauꝑ tatẽ suam
temporalem ẽẽ & transitoram. diuitias
autem sibi spũales ita uenturas. ut nullo
pacto possint p̃terire. & hab̾e indiuitus
cordis fidem. si ei non contingat aurum
hab̾e in archa. Quia si aurũ haberet in
archa. furem timeret. & aurũ de archa
inde expelleret. Cito autẽ responderi
potest Km̃i. Fecit d̾s pauꝑem. ut ꝓbet
ꝓbet illum de pauꝑe. & om̃a quȩ fecit
ds̃ recte fecit. Et si ñ possumꝰ uidere eo¬
silum ipsius. quare illud sic fecit &uo
sie: bonum ÷ nob̾ ut subdamꝰ nos sapene

Expanded text:
Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse debuerunt; et ipsi soli viverent. Utquid factus est pauper? utquid vivit? Reprehendit Deum pauperum. Quanto melius esset pauper Dei, et dives esset de Deo; hoc est, sequeretur voluntatem Dei, et videret paupertatem suam temporalem esse, et transituram, divitias autem sibi spirituales ita venturas, ut nullo pacto possent praeterire; et haberet in divitiis cordis fidem, si ei non contingit aurum habere in arca? Quia si aurum haberet in arca, furem timeret, et aurum de arca non expelleret. Cito autem responderi potest, charissimi. Fecit Deus pauperem, ut probet probet illum de paupere. Et omnia quae fecit s, recte fecit. Et si non possumus videre consilium ipsius, quare illud sic fecit et illud sic; bonum est nobis ut subdamur sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uidetis quia nutant pedes: sic cępit
Quam bonꝰ ds̃ isrł rectis corde. Mei autẽ
inquit pęne cõmoti sunt pedes. paulominꝰ
effusi sunt gessus mei. Quare : Quia zelaui
inpeccatorib. pacẽ peccatoꝵ intuens. Inde
gͦ dix̃ cõmotos pedes suos. & pęne effusos
lapsu ad ruinam adeo: quia intuitꝰ
÷ & inspexit felicitatẽ peccatoꝵ. & uidit
eos hab̾e pacẽ. se aut̃ laborẽ. Narrauit
autem hoc : cum iã euasisset. Cũ iã cor¬
recto corde dõ in hesisset : narrauit p᷑¬
terita pericula sua. Ergo bonus ds̃ isrł.
Sed quib: Rectis corde. Quisunt recti corde:
Qui non rep̾hendunt dm̃. Qui sunt recti corde:
Qui uoluntatẽ suam ad uoluntatẽ dĩ diri¬
gunt : non uoluntatẽ dĩ ad uoluntatem
suam curuare conantur. Bre ue p̾¬
ceptum ÷: ut homo dirigat cor.
Uis hab̾e rectum cor Tu fac qđ uult ds̃.
noli uelle dm̃ facere qđ uistu. Praui cordeᷤ
enim sunt. id ÷ qui rectum cor non habent:
qui sedent & disputant. quomͦ debuit facere

Expanded text:
ubi videtis quia nutant pedes, sic coepit: «Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem,» inquit, «pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei.» Quare? «Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens» . Inde ergo dixit commotos pedes suos et pene effusos gressus, lapsu ad ruinam a Deo, quia intuitus est et inspexit felicitatem peccatorum, et vidit eos habere pacem, se autem laborem. Narravit autem hoc cum jam evasisset, cum jam correcto corde Deo inhaesisset, narravit praeterita pericula sua. Ergo, «Bonus Deus Israel:» sed quibus? «Rectis corde.» Qui sunt recti corde? Qui non reprehendunt Deum. Qui sunt recti corde? Qui voluntatem suam ad voluntatem Dei dirigunt; non voluntatem Dei ad voluntatem suam curvare conantur. Breve praeceptum est, ut homo dirigat cor suum. Vis habere rectum cor? Tu fac quod vult Deus; noli Deum velle facere quod vis tu. Pravicordes ergo sunt, id est, qui rectum cor non habent, qui sedent et disputant quomodo debuit facere
Abbreviated transcription (Latin):
cedine scłi. & ea illa. queatꝰ & captus:
amaras penas luit. Declinanti enim
adõ cuius disciplinã ferre noluit: fit illi
ꝑ iudicium dĩ. uerꝰ laqueus falsa maloꝵ
felicitas. Unde continuo sub iungit᷑. De¬
clinantes aGteM IN STRANGULaTiONẽ:
id ÷ quorum facta imitati sunt. quia eoꝵ
prȩsentes lȩticias amauert̃. & futura sup¬
plicia non credidert̃. Qui gͦ recti sunt
corde. & non declinant. quid habebunt:
Iam ueniamꝰ ad ipsam hȩreditatẽ fr̃s. qͥa
filii sumus. Quid possidebimꝰ: Quȩ est
Pax.Per hanc uos salutamꝰ. hanc uobis
annuntiamus. Hanc suscipiunt montes
pax nr̃a qui fecit utraq unum. & mediũ
parietem maceriȩ soluit. Qua filii. hȩredi¬
tatem habimꝰ. Et quid uocabitur ipsa hȩ¬
reditas nisi pax : Et uidete quia exhigrat
sunt: qui non amant pacẽ. Hon aitem
amant pacẽ : qui diuidunt unitatẽfos
possessio piorum. possessio hȩredũ. E
qui sunt hȩredes : Filui. aiidi eu angi

Expanded text:
cedine saeculi, et ea illaqueatus et captus cedine saeculi, et ea illaqueatus et captus amaras poenas luit. Declinanti autem a Deo, cujus disciplinam ferre noluit, fit illi per judicium Dei verus laqueus falsa malorum felicitas. Unde continuo subjungit: «Declinantes autem in strangulationem id est, quorum facta imitati sunt; quia eorum praesentes laetitias amaverunt, et futura supplicia non crediderunt. Qui ergo recti sunt corde, et non declinant, quid habebunt? Jam veniamus ad ipsam haereditatem, fratres, quia filii sumus. Quid possidebimus? quae est Pax. Per hanc vos salutamus, hanc vobis annuntiamus, hanc suscipiunt montes, qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriae solvit» . Quia filii sumus, haereditatem habebimus. Et quid vocabitur ipsa haereditas, nisi pax? Et videte quia exhaeredati sunt qui non amant pacem: non autem amant pacem, qui dividunt unitatem. Pax possessio piorum est, possessio haeredum. Et qui su
Abbreviated transcription (Latin):
suas. & ferant in iquitatẽ. ñ faciant. Meliꝰ
est enim iniusticiam ferre quã facere.
Unde non semꝑ erit: Quia non derelin¬
quet uirgam peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ.¬
Hoc cogitant qui recti sunt corde. deqͥb
paulo ante dixi. qui uoluntatẽ dĩ sequunt᷑.
non uoluntatem suam. Sequi dm̃i uolunt.
faciunt illum p̃cedentẽ & se sequentes.
non autẽ se p̃cedentes & illum sequentẽ.
& in om̃ib eum bonum inueniunt. siue
emendantem. siue consolantẽ. siue exer
centem. siue coronantẽ. siue purgantẽ.
siue illuminantẽ. sicut apłs aĩt. Scimꝰ
quia diligentib dm̃. om̃a co oꝑantur
inbonum. Et idõ sequitur. B ene fac
oÑe BonIs ET reciis cORΟΕ. Sic̃ autẽ
de clinat amalo & facit bonum rectus
corde. qm̃ non zelat in peccatoribus pacẽ
peccatoꝵ intuens: sic praui cordis quis.
scandalizatur inuiis dñi. & declinat
ado & facit malum. & in escatur dul¬

Expanded text:
suas, et ferant iniquitatem, non faciant. Melius suas, et ferant iniquitatem, non faciant. Melius est enim injustitiam ferre quam facere. Unde non semper erit? «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justoHoc cogitant qui recti sunt corde, de quibus paulo ante dixi, qui voluntatem Dei sequuntur, non voluntatem suam. Sed qui sequi Deum volunt, faciunt illum praecedentem, et se sequentes; non autem se praecedentes, et illum sequentem: et in omnibus eum bonum inveniunt, sive emendantem, sive consntem, sive purgantem, sive illuminantem, sicut Apostolus ait, «Scimus quoniam diligentibus Deum, omnia cooperantur in bonum» . Et ideo sequitur, «Benefac, Domine, bonis, et rectis corde.» 10. Sicut autem declinat a malo, et facit bonum rectus corde , quia non zelat in peccatoribus, pacem peccatorum intuens ; sic pravi cordis, qui scandalizatur in viis Domini, declinat a Deo, et facit malum, et inescatur dul
Abbreviated transcription (Latin):
uirgam peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ. Quare
hoc : Ut ñ extendant iusti ininiqͥtatẽ manꝰ
suas. Ut ad tẽpꝰ ferant iusti iniqͦs dñantes.
& intelligant ñ eẽ hoc sẽpit̾nũ. sed p̃parent
potentatꝰ. & om̃is potestas. ut sit ds̃ om̃a
in om̃ib. Ad hoc se seruantes & hoc corde
contẽplantes. & ad huc infide retinentes.
& ut uideant ꝑdurantes: ñ extendunt
manꝰ suas ininiqͥtatẽ. Nam siuideant qͥa
sẽꝑ ÷ uirga peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ: cogi¬
tant apud se & dicunt. Quid mͥ ꝓdest
quia iustꝰ sum : Sẽꝑ mͥ dñabitur iniquus
& sẽꝑ seruus ero: Faciam gͦ & ego iniqͥtatẽ :
qͥa nichil ꝓdest tenere iusticiã. Ne autẽ
hoc dicat: insinuat᷑ illi fides. qͥa ad tẽpꝰ
potest e̾eᷤᷤ uirga peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ.
non eã deresinquet dñs suꝑ sortẽ iustoꝵ.¬
ut non extendant iusti iniquitatẽ manꝰ
suas: sed teneant ab iniquitate manus

Expanded text:
virgam peccatorum super sortem justorum.» Quare virgam peccatorum super sortem justorum.» Quare hoc? «Ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas:» ut ad tempus ferant justi iniquos dominantes, et intelligant non esse hoc sempiternum, sed praeparent potentatus, et omnis potestas, ut sit Deus omnia in omnibus . Ad hoc se servantes, et hoc corde contemplantes, et adhuc in fide retinentes, et ut videant perdurantes, «non» extendunt «manus suas in iniquitatem.» Nam si videant quia semper est virga peccatorum super sortem justorum, cogitant apud se, et dicunt: Quid mihi prodest quia justus sum? Semper mihi dominabitur iniquus, et semper servus ero? Faciam ergo et ego iniquitatem; quia nihil prodest tenere justitiam. Ne autem hoc dicat, insinuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga peccatorum super sortem justorum: «non» eam «relinquet Dominus super sortem justorut non extendant justi in iniquitatem manus suas;» sed teneant ab iniquitate manus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑabant. Distinguebant dñm ęt̾num adn̾o
tẽporali. & tam̃ subditi erant ꝓpt̾ dñm ȩt̃nũ¬
etiam dño tẽporali. Sed nunquid sic erit
sẽꝑ. ut miqui imꝑent iustis : Non sic erit.
Uidete enĩ quid dicat iste psalmꝰ. Qm̃ ñ
derelinquet dñs uirgã peccatoꝵ suꝑ sortẽ
iustoꝵ. Sentitur ad tẽpꝰ uirga peccatorũ
suꝑ sortẽ iustoꝵ. s ñ ibi derelinqͥt᷑. ñ erit
inȩternum. Ueniet tẽpꝰ. quando unꝰ agnoscat᷑
ds̃. Ueniet tempꝰ. quando xp̃s inclaritate
sua apparens. congreget ante se om̃s gentes.
& diuidet eas sic̃ diuidit pastor hedos ab
ouib. oues ponet addext̾am. hedos ad sinistrã.
Et uidebitis ibi multos seruos int̾oues. &
multos dños int̾ hedos. Et rursus multos
dños int̾ oues. & multos seruoᷤᷤ int̾ hedos.
Non enĩ qͥa sic c̃solati sumꝰ seruos. om̃s serui
Sed quamdiu serui boni seruiunt malis
dñis: ferant ad tempꝰ. quia ñ relinquet dñs

Expanded text:
temperabant. Distinguebant Dominum aeternum a domino temperabant. Distinguebant Dominum aeternum a domino temporali, et tamen subditi erant propter Dominuetiam domino temporali. 8. Sed numquid sic erit semper, ut iniqui imperent justis? Non sic erit. Videte enim quid dicat iste psalmus: «Quoniam non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.» Sentitur ad tempus virga peccatorum super sortem justorum; sed non ibi relinquitur, non erit in aeternum. Veniet tempus, quando unus agnoscatur Deus; veniet tempus, quando Christus in claritate sua apparens congreget ante se omnes gentes, et dividat eas, sicut dividit pastor haedos ab ovibus: oves ponet ad dexteram; haedos ad sinistram . Et videbis ibi multos servos inter oves, et multos dominos inter haedos; et rursus multos dominos inter oves, multos servos inter haedos. Non enim quia sic consolati sumus servos, omnes servi Sed quamdiu servi boni serviunt malis dominis, ferant ad tempus: «Quia non derelinquet Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
iuriauerunt dñm. Illȩ quid contra :
Reddidit dilectionem ꝓodio. Ait enim.
Pater ignosce illis. quia nesciunt qͥd faciunt.
si dñs cęli & terrȩ per quẽ facta sunt om̃a
seruiuit indignis. rogauit ꝓseuientib &
furentib & tanꝗͣ medicum se exhibuit
ed ueniens. nã & medici & arte & sanitate
meliores seruiunt egrotis. quanto magiꝰ
non lebet decdignari homo extoto animo.
& extota bona uoluntate cum tota di¬
lectione ser uire dño etiam malo: Eece
seruit melior deteriori: sed ad tempus.
Qd aut dixi de dño & seruo: hoc intelligite
de potestatib & regib. de om̃ib culminib
huius scłi. Aliquando enĩ potestates bonȩ
tit apostata iniquuis. idolatra milites
xp̃i seruiert imꝑatori in fideli. Ubi uenie¬
batur ad causani xp̃i: non agnoscebant
nisi illum qui in cȩlo erat. Si qͣndo uole¬
bat ut idola colerent. ut turificarent: p̃
ponebant illi dm̃. Quando aut̃ dicebat

Expanded text:
juriaverunt. Ille quid contra? juriaverunt. Ille quid contra? Reddidit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Si Dominus coeli et terrae, per quem facta sunt omnia, servivit indignis, rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate meliores serviunt aegrotis; quanto magis non debet dedignari homo, ex toto animo, et ex tota bona voluntate, cum tota dilectione servire domino etiam malo? Ecce servit melior deteriori, sed ad tempus. Quod autem dixi de domino et servo, hoc intelligite de potestatibus et regibus, de omnibus culminibus i XXXII: Aliquando potestates bonae tit apostata, iniquus, idolatra? Militesi servierunt imperatori infideli; ubi veniebatur ad causam Christi, non agnoscebant nisi illum qui in coelo erat. Si quando volebat ut idola eponebant illi Deum, Quando autem dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
sd illi qui iussit. Et hoc ait. Ob audite
dñis ur̃is scđm carnen. cum timore & tre¬
more insimplicitate cordis. non adoculũ
seruentes quasi hominib placentes. sedqͣsi
serui xp̃i facientes uoluntatẽ dĩ ex animo
cum bona uoluntate. Ecce non fecit de
seruis lib̾os. sed de malis seruis bonos
seruos. Quantum debent di uites
xp̃o qui illis cõponit domũ. ut si fuit
tibi seruus infidelis. conuertat illum xp̃s.
& non ei dicat dimitte dñm tuum. iam
cognousti eum qui uerꝰ ÷ dñs. ille forte im¬
pius ÷ & iniquiis. tu iã fidelis & iustꝰ. indignũ
est ut iustus & fidelis. seruiat iniquo & in¬
fideli. Non hoc ei dix̃. sed magis serui. Et
ut corroboraret seruum: hoc dix̃. Exẽplo
meo serui. Prior seruiui iniquis. Dñs
enĩ tanta in passione sustinens: aqͥbus
sustinuit. nͥ dñs aseruis  Et aqͥb nͥ amali̾
seruis : Nam si fuissent boni serui: hono¬
rarent dñm suũ. S quia mali e etant : in¬

Expanded text:
sed illi qui jussit. Et hoc ait: «Obauditesed illi qui jussit. Et hoc ait: «Obauditeris secundum carnem, cum timore et tremore, in simplicitate cordis; non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuit ibi servus infidelis, convertat illum Christus, et non ei dicat, Dimitte dominum tuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et justus; indignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit, nisi dominus a servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si fuissent boni servi, honorarent dominum. Sed quia mali servi erant, in
Abbreviated transcription (Latin):
Iuia Non oeRelinoGet uirsã peccatodis
soꝑ sortem iosioꝵ. ut ñ ex ienpant
iosti aoisiqͥtatẽ moanꝰ sbas. Modo qͥden
unt adhonores scłi. Cum ꝑuenerint aefa¬
cti fuerint uł iudices uł reges. qͥa hoc fac̃
dt̃ ꝓpt̃ disciplinã pleb̾ suę. ꝓpt̃ disciplina
popłi sui: non potest fieri nisi ut exhibeat᷑
illis honor debitꝰ potestati. Ordinauit en
sic ds̃ eccłam suã : ut om̃is potestas ordi¬
nata in scło habeat honorẽ. & aliqͣtdo
ameliorib. Sed exempli grã unã redao
hinc conicite gradus om̃ium potestatũ
Prima & cotidiana potestas hominis in ho
habent huiꝰ modi potestatẽ. St̃ dñi st &
serui. Diuersa st̃ nomina: sed homiues
& homines paria sunt nomina. Etqͥd
tẽpꝰ. Tu cum ambulas mina. cũ uiuis m
hac uita: ñ uult te facere suꝑbũ xp̃s.
Contigit tibi ut xp̃ianꝰ efficereris: & ha¬
beres dñm hominẽ. Non idõ xp̃ianus
effectꝰ es: ut de digneris seruire. Cũ enim
epõ iubente seruis homini: non illi seruiꝰ.

Expanded text:
 virgam peccatorum super sortem justorum, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas.» Modo quidem unt ad honores saeculi: cum pervenerint et facti fuerint vel judices, vel reges, quia hoc facit Deus propter disciplinam plebis suae, propter disciplinam populi sui; non potest fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitus potestati. Ordinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in homhabent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines et homines paria sunt nomina. Et quitempus. Tu cum ambulas in via, cum vivis in hac vita, non vult te facere superbum Christus. Contigit tibi ut christianus efficereris, et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum enim Christo jubente servis homini, non illi servis,
Abbreviated transcription (Latin):
dedimꝰ. non iste quẽ considerandũ & tͣctandũ
mͦ suscepimꝰ: sed ubi dictũ ÷ qͦmͦ sciuit ds̃.
& si ÷ scientia in altissimo. ecce ipsi peccatore ᷤᷤ
abundantes in scło: obtinuert̃ diuitias.

Expanded text:
dedimus, non iste quem considerandum et tractandum dedimus, non iste quem considerandum et tractandum modo suscepimus, sed ubi dictum est, «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo obti
Abbreviated transcription (Latin):
qͣre colunt dm̃. cum se uident in la¬
borib. in egestate. in erumna. in morbo.
indolore. in aliqua necessitate. & uident
alios hab̾e sanitatẽ corporis. abundare tẽ¬
poralib. in columitate suoꝵ gaudere .ni.¬
tore honorum florere eos qui ñ solum dm̃
non colunt. sed om̃ib hominib aduer¬
santur. At tendentes eos nutant & dicunt
apud se. quod aꝑte scriptum ÷ in quodã
psalmo. Quomͦ sciuit ds̃. & si ÷ scientia in
altissimo : Ecce ipsi peccatores & abund an¬
tes in scło obtinuert̃ diuitias. Et sequit᷑.
Nunquid uane iustificaui cor meũ. & laui
inter innocentes manꝰ meas : Nunqͥd forte
uanus fui qui uolui iuste uiuere. & inno¬
center inter homines conuersari. quando
scio eos qui nolunt seruare innocentiam
hab̾e tantam felicitatẽ. & insultare ustsͦ
ꝑ iniquitates felices : Sed quis illud drẽ
ibi inpsalmo : Cuiꝰ ñdũ erat rectũ cor.
Sic eñi cepit ipse psalmꝰ de qͦ modo testimoniũ

Expanded text:
quare Deum colunt, cum se vident in laquare Deum colunt, cum se vident in laboribus, in egestate, in aerumna, in morbo, in dolore, in aliqua necessitate, et vident alios habere sanitatem corporis, abundare temporalibus, incolumitate suorum gaudere, nitore bonorum florere eos qui non solum Deum non colunt, sed et omnibus hominibus adversantur; attendentes eos, nutant, et dicunt apud se quod aperte scriptum est in quodam psalmo: «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias.» Et sequitur: «Numquid vane justificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas?» Numquid forte vanus fui, qui volui juste vivere, et innocenter inter homines conversari, quando scio eos qui nolunt servare innocentiam, habere tantam felicitatem, et insultare justis per iniquitatem felices? 2. Sed quis illud dixit ibi in psalmo? Cujus nondum erat rectum cor. Sic enim coepit iste psalmus de quo modo testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUS ISTEꝑTINENS AD
numerum canticorum graduũ.
de quo titulo in alus iam multa
diximꝰ & repetere nolumꝰ. ne uos obtundamꝰ
potius quam instruamus: docet nos ascen¬
dentes & leuanteᷤᷤ animas nr̃as ad dñm dm̃
nr̃m affectu caritatis atq pietatis. non
intendere in homines qui ꝓsperantur
in hoc scło felicitate falsa atq uentosa
& ꝓrsus seductoria. ubi nichil aliud nutri¬
unt quam suꝑbiam & cor eoꝵ c̃gelascit ad¬
uersus dm̃. & fit durũ ad uersus imbrem
gr̃ȩ ipsius ne fructũ ferat. Prȩsum̃tes enim
om̃a sibi abundare quȩ uidentur huic uitȩ
necessaria. & ultra quam necessaria: extol¬
luntur. Et cum sint homines ꝑiniquitatẽ
inferiores om̃ib hominib: ꝑ suꝑbiã suꝑioreᷤᷤ
se putant om̃ib hominib. Atq utinã
sicut alios. uł homines se e̾eᷤᷤ deputarent
Hos aut̃ aliquando intuendo & nimis atten¬
dendo: etiam illi qui din colunt. fluctuant.¬
& nu  tant. quasi perierit merces ipsoꝵ

Expanded text:
salmus iste, pertinens ad numerum canticorum graduum de quo titulo in aliis jam multa diximus, et repetere nolumus, ne vos obtundamus potius quam instruamus, docet nos ascendentes et levantes animas nostras ad Dominum Deum nostrum affectu charitatis atque pietatis, non intendere in homines qui prosperantur in hoc saeculo felicitate falsa atque ventosa et prorsus seductoria; ubi nihil aliud nutriunt quam superbiam, et cor eorum congelascit adversus Deum, et fit durum adversus imbrem gratiae ipsius, ne fructum ferat. Praesumentes enim omnia sibi abundare, quae videntur huic vitae necessaria, et ultra quam necessaria, extolluntur; et cum sint homines per iniquitatem inferiores omnibus hominibus, per superbiam superiores se putant omnibus hominibus. Atque utinam vel sicut alios homines se esse deputarent. Hos autem aliquando intuendo et nimis attendendo, etiam illi qui Deum colunt, fluctuant et nutant, quasi perierit merces eorum
Abbreviated transcription (Latin):
quia popłs ille dĩ ipsa ÷ ciuitas dei. Sigͦ
uidens pacẽ. hoc ÷ uidens dm̃: merito &
ds̃ ipse ÷ pax. Ergo quia xp̃s filiꝰ dĩpax
est: idõ uenit colligere suos. & secernere
ab iniquis. Aquib iniquis: Qui oderunt
ierłm. quioderunt pacem. qui uolunt
conscindere unitatẽ. qui noncredunt
paci. qui falsam pacẽ ꝓnuntiant inpo.¬
pulo. & non illam habent. quib respon¬
det᷑ cum dixerint. pax uob̾cũ. & cum
spu tuo. Falsa dict̃. & falsum audiunt.
Quibus dicunt pax uob̾cũ : Quos separans
unitatẽ diligerent. & relinquerent dis¬
sensionẽ : Falsum gͦ ꝓñtiantes. falsum
audiunt. Nos uerum ꝓnuntiemꝰ. & uerũ
audiamus. Simus isrł. & amplectamus
pacem. quia ierłm ÷ uisio pacis. & nos isrł.
& pax super srł¬

Expanded text:
quia populus ille Dei, ipsa est civitas Dei. Si ergo videns pacem, hoc est videns Deum; merito et Deus ipse est pax. Ergo quia Christus Filius Dei pax est, ideo venit colligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus respondetur, cum dixerint, Pax vobiscum, Et cum spiritu tuo: falsum dicunt, et falsum aQuibus dicunt 'pax vobiscum, quos separant unitatem diligerent esensionem? Falsum ergo pronuntiantes, falsum audiunt. Nos verum pronuntiemus, et verum audiamus. Simus Israel, et amplectamur pacem; quia Jerusalem est visio pacis, et nos Israel, et «pax super Isr
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & excussus ÷ puluis dicimus. & ex¬
cussa ÷ uestis. Tenent aliqui. & excutiunt
uestem. &inde exilit puluis qui in hȩse¬
rat. Quid dicis depuluere : Excussus
÷ pulus. Quid dicis de ueste : Excussa ÷
uestis. Si gͦ & qđ in de excutiendo exiliit.
& illud unde exiluit quod inhȩserat excus¬
sum dr̃: & puluis excussus ÷. & apłi excussi
& ditiores discedant homines quia clausũ
inuenerunt. qđ multis modis aꝑiretur :
quam siuno mͦ apertum inuenirent. Dici-¬
mus excuti etiam aliquid: ut exeat inde
qđ forte absconditũ ÷. Alit̃ enim dicimꝰ
excuti uestem. ut excutiant inde puluerẽ:
& aliter dicimus excuti saccũ. ut illud qđ
latebat intus exeat. Ergo in telligo fr̃s
quantum possum filios excussorum. for¬
tasse ipsos apłos dictos filios ꝓpħarum.
Prophȩ enim clausa sacramenta & oꝑta c̃¬
tinebant. & excussi sunt : ut inde manifesta

Expanded text:
Nam et, Excussus est pulvis, dicimus; et, exNam et, Excussus est pulvis, dicimus; et, excussa est vestis. Tenent aliqui et excutiunt vestem, et exsilit inde pulvis qui inhaeserat. Quid dicis de pulvere? Excussus t pulvis. Quid dicis de veste? Excussa est vestis. Si ergo et quod inde excutiendo exsiliit, et illud unde exsiliit quod inhaeserat, excussum dicitur; et pulvis excussus est, et Apostoli excussi  ditiores discedant homines, quia clausum invenerunt quod multis modis aperiretur, quam si uno modo apertum invenirent. Dicimus excuti etiam aliquid, ut exeat inde quod forte absconditum est. Aliter enim dicimus excuti vestem, ut excutiant inde pulverem; et aliter dicimus excuti saccum, ut illud quod intus latebat, exeat. Ergo intelligo, fratres, quantum possum, filios excussorum fortasse ipsos Apostolos dictos, filios Prophetarum. Prophetae enim clausa sacramenta et operta continebant: excussi sunt, ut inde manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
tractata & dicta erant. Uerũtam̃ nos
quantũ ad iuuat dñs. quȩrentes qͦmͦ
recte dici potuerit᷑ etiã excussi qͥb dñs¬
ait. excutite puluerẽ de pedib ur̃is:
inuenimꝰ non ab surde dici potuisse. Quã¬
uis enĩ ipsi excuterent: se ipsos excutie¬
bant. Hoc dico quia qui excutit: aut se
excutit. aut aliquid aliud. Si aliquid aliud
excutiat : excutiens ÷. ex cussus ñ÷. Si aut̃
se excutiat : & ex cutiens ÷ & excussus.
Intendite hoc. planꝰ dicã si potuero.
Si aliud excutiat: excutiens ÷ ñ excussus
Si ab alio excutiat᷑ : excussus ÷ ñ excutiens.
Siaut̃ excutiat se ipsum: excutiens ÷ qͥa
excutit se. & excussus quia excutitur
a se. Quȩritur gͦ quos excusserint apłi
Utiq se ipsos. Apedib enim suis puluerẽ
excusserunt. Sed ait aliquis. Nonse ex¬
cusserunt: sed puluerem. hoc plane
calumniose dr̃. Duob enim modis dr̃
aliquid excuti. siue illud qđ inde ex¬
cutitur. siue illud unde excutitur.

Expanded text:
tractata et dicta erant: verumtamen nos, tractata et dicta erant: verumtamen nos, quantum adjuvat Dominus, quaerentes quomodo recte dici potuerint etiaExcutite pulverem de pedibus vestris;» invenimus non absurde dici potuisse. Quamvis enim ipsi excuterent, se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excutit, aut se excutit, aut aliquid aliud: si aliquid aliud excutiat, excutiens est, excussus non est; si autem se excutiat, et excutiens est et excussus. Intendite; hoc planius dicam, si potuero. Si aliud excutiat, excutiens est, non excussus; si ab alio excutiatur, excussus est, non excutiens: si autem excutiat seipsum, excutiens est, quia excutit se; et excussus, quia excutitur a se. Quaeritur ergo quos excusserint Apostoli? Utique seipsos: a pedibus enim suis pulverem excusserunt. Sed ait aliquis: Non se excusserunt, sed pulverem. Hoc plane calumniose dicitur. Duobus enim modis dicimus aliquid excuti; sive illud quod inde excutitur, sive illud unde excutitur.
Abbreviated transcription (Latin):
humani. Nam tantas uires ille habet.
ut etiam si ultra esset qͦ ꝑtenderet saguta.
Nauteret illuc sagittã. Sic sunt autem¬
& filii excussoꝵ: quomͦ & illi excussi. Quȩ¬
situm est enim de hoc uerbo. etiã abiis
qui ante nos ista tractart̃. quare filii ex¬
cussoꝵ dicti sunt. uł qui sint intelligendi
filii excussorũ. & quib dã uisum ÷ sicut
modo dixi. filios excussorũ. filios ẽẽ apłoꝵ
Intendat paululum caritas ur̃a. Quȩsitũ
÷ quare excussi dicti st̃ apłi. Dictum :
aquib dam idõ illos appellatos excusso ᷤᷤ.
quia prȩcepit eis dñs. Si exieritis de
ciliitate in qua non audiunt uos: ex¬
cutite puluerẽ de pedib ur̃is. Sed ait
aliꝰ. Nongͦ filii excussoꝵ dici debuerunt
s filii excutientiũ. Excutientes enim
illos fecit dñs. quib dix̃ excutite pulue¬
rem de pedib ur̃is: non excussos. Sub¬
tiliter quidem. quasi contra dicere uo¬
luit p̃cedenti sententiȩ: qua iam ista

Expanded text:
humani. Nam tantas vires ille habet, humani. Nam tantas vires ille habet, ut etiam si ultra esset quo pertenderet sagitta, excuteret illuc sagittam. Sic sunt autem filii excussorum, quomodo et illi excussi. Quaesitum est enim de hoc verbo etiam ab iis qui ante nos ista tractarunt, quare filii excussorum dicti sunt, vel qui sunt intelligendi filii excussorum; et quibusdam visum est, sicut modo dixi, filios excussorum, filios esse Apostolorum. 10. Intendat paululum Charitas vestra. Quaesitum est quare excussi Apostoli: dictum est a quibusdam, ideo illos appellatos excussos, quia praecepit eis Dominus, «Si exieritis de civitate in qua non audiunt vos, excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, Non ergo «filii excussorum» dici debuerunt, sed filii excutientium: excutientes enim illos fecit Dominus, quibus dixit, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» non excussos. Subtiliter quidem quasi contradicere voluit praecedenti sententiae, ille a quo jam ista
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessert̃. unus amari meruit. alius reꝓ¬
bari. Indilectis gͦ eiꝰ. erit fructus. Ergo
facta ÷ hereditas ista fr̃s: Unde facta ẽ
tam multa hȩreditas. de qua dici habet
infine. ecce hȩreditas dñi filii merces fructꝰ
uentris : Excussi sunt quidam de manu
dñi tanquãm sagittȩ. &ierunt longe. &
totam terram impleuerunt: unde pullu¬
lant sc̃ĩ. Nam ipsa ÷ hȩreditas de quadr̃.
Postula ame & dabo tibi gentes hereditatẽ
tuam. & possessionẽ tuã terminos terrȩ.
Et quomͦ ipsa possessio ꝑtenditur & crescit
usq ad fines terrȩ: Quia sic̃ sagittȩ in manu
potentis: sic filii excussorum. Dearcu ex¬
utiuntur sagittȩ. Et quanto fortior ex¬
cusserit: tanto longius uadit sagitta.
Quid aut̃ fortius excutiente dño : Bearcu
suo. mandat apłos suos. Non potuit ẽẽ
residuũ: quo non ꝑueniret sagitta. atã
forti excussa. Peruenit usq ad fineꝰ t̾rȩ
do non ultra: quia nichil ÷ ultra generiꝰ

Expanded text:
processerunt; unus amari meruit, alius reproprocesserunt; unus amari meruit, alius reprobari. In dilectis ergo ejus fructus erit. Ergo facta est haereditas ista, fratres? unde facta est tam multa haereditas, de qua dici habet in fine, «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam de manu Domini, tanquam sagittae, et ierunt longe, et totam terram impleverunt, unde pullulant sancti. Nam ipsa est haereditas de qua dicitur: «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et posseossessio pertenditur et crescit usque ad fines terrae? Quia «sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo mandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra generis
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione mortuoꝵ. ab undabunt usli
qui diffusi sunt modo toto orbe t̾r¬
rum. Gemit illos ȩccła. parturit
illos eccła. In illa aut̃ resurrectione
mortuoꝵ apparebit partꝰ ȩccłe tͣuse
ȩcce hereditas dñi. filii merces fructusuen¬¬
Resur gere amortuis. Quȩ ÷ ipsa merces :
gurgere postea quam sedistis. Quȩ ÷ ipsa
merces : Lȩtari postea quam manducastiᷤ
panem doloris. Cuius uentris : Eccłȩ. Incuiꝰ
uentre. quia eius typum rebecca gestabat.
duo illi gemini. tanquam duo popłi lucta¬
bantur. Una mater inuiscerib suis dissenti¬
entes fr̃s. nondum natos continebat. Pulsa¬
hant mat̾na uiscera. discordiis int̾nis. Geme¬
bat illa. uim patiebatur. sed pariens discerne¬
bat: quos geminos pregnans ꝑtulerat. Sic
duu parturit ȩccła: ipsi sunt intꝰ & boni
& mali. Fructus aut̃ uentris in iacob erat:
quia ipsum dilexit mat̾. Iacob dilexi dic̃
ds̃. esau aut̃ odio habui. Ambo de uno utero

Expanded text:
surrectione mortuorum; abundabunt justi, surrectione mortuorum; abundabunt justi, qui diffusi sunt modo toto orbe terrarum. Gemit illos Ecclesia, parturit illos Ecclesia: in illa autem resurrectione mortuorum apparebit partus Ecclesiae, t«Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus venResurgere a mortuis. Quae est ipsa merces? Surgere, posteaquam sedisti. Quae est ipsa merces? Laetari posteaquam manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: in cujus ventre, quia ejus typum Rebecca gestabat, duo illi gemini tanquam duo populi luctabantur . Una mater in visceribus suis dissentientes fratres nondum natos continebat: pulsabant materna viscera discordiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed pariens discernebat quos geminos praegnans pertulerat. Sic diu parturit Ecclesia, ipsi sunt intus et boni et mali. Fructus autem ventris in Jacob erat, quia ipsum dilexit mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau autem odio habui» . Ambo de uno utero
Abbreviated transcription (Latin):
turus. Resurrex̃ laz̾arꝰ. sed moriturꝰ. Resir¬
rexit filius uiduȩ. sed moriturꝰ. Resurrexit
filia archisinagogi. sed moritura. Resurr&̃
& propt̾ hoc esto xp̃ianꝰ ñ propt̃ felicitatẽ
ter renȩ huiꝰ uitȩ. Nam si propt̃ felicitatẽ
uitȩ huiꝰ uis ẽẽ xp̃ianꝰ. quando illa luxtua
non hic quȩ siuit mundanam felicitatem:
ante lucem uis surgere. necesse ÷ ut intene¬
bris ꝑ seueres. Mutare. sequere lucẽ tuam
qua resurrexꝰ. surge. Sede prius. & sic surgia
Cum dederit somnũ dilectis eiꝰ. Quasi quers
ditas dñi. filii merces fructus uentris
Quando dicit fructꝰ uentris: parturitist̾
filii isti. Est quȩdam mulier: inqͣspuait̃
paries. Parit enĩ ȩccła filios. coniunx xp̃.
Et si parit: parturit. In cuiꝰ figura: etiam
eua mat̾ uiuoꝵ appellata ÷. In m̃brispar¬
turientis erat ille qui dicebat. filiolima
quos iterũ parturio : donec xp̃s formesꝰ
in uob̾. Sed non frustra parturiuit. nec
frustra peperit. Erit sem̃ scm inre¬

Expanded text:
Unus resurrexit jam non moriturus. Resurrexit Lazarus, sed moriturus; resurrexit filia archisynagogi, sed moritura; resurrexi propter felicitatem terrae hujus. Nam si propter felicitatem vitae hujus vis esse christianus, quando illa lux tua non hic quaesivit mundanam felicitatem; ante lucem vis surgere; necesse est ut in tenebris perseveres. Mutare, sequere lucem tuam; qua resurrexit, surge: sede prius, et sic surge, «cum dederit somnum dilectis ejus.» 8. «vers»ditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quando dicit, «fructus ventris;» parturiti sunt filii isti. Est quaedam mulier, in qua spiriparturies.» Parit enim Ecclesia filios conjux Christi; et si parit, parturit. In cujus figura etiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris parturientis erat ille qui dicebat: «Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Sed non frustra parturivit, nec frustra peperit: erit semen sanctum in re
Abbreviated transcription (Latin):
Exaltari uultis ante quam humiliemini.
exaltaretur. Audite paulum dicentem.
Quicum informa cłi eẽt: nonrapina arbi¬
tratus ÷ eẽ ȩqualis dõ. Quare illi ñerat rapina :
Quia natura erat. quia hoc natus erat. ut ẽẽt
ȩqualis illi. a quo genitus ÷. S quid fecit e
Propter nos semet ipsum exmaniuit formã
serui accipiens. in similitudinẽ hominũ

Expanded text:
Exaltari vultis, antequam humiliemini? Exaltari vultis, antequam humiliemini? exaltaretur. Audite Paulum dicentem: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Quare illi non erat rapina? Quia natura erat, quia hoc natus erat, ut esset aequalis illi a quo genitus est. Sed quid fecit? Propter nos «semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. Quomͦ in honore iudicandi sessio:
Sedebitis inquit suꝑ xii. sedes. iudicantes
XII. tribus isrł. Quomͦ insigno humilitatiᷤ
sessio : hora sexta dñs fatigatꝰ sedit ad puteũ.
Fatigatio dñi. infirmitas dñi fuit. infirmi¬
tas uirtutis. infirmitas sapientiȩ. sed ipsa
infirmitas humilitas. Ergo sisedit ex in¬
firmitate: sessio illa humilitatẽ significat.
Et ipsa sesno ipsiꝰ. id ÷ humilitas ipsius. ipsa
nos fecit saluos. quia quod infirmum ÷ dĩ.
fortius est quam homines. Idõ dic̃ in qͦdã
psalmo. Dñe tu cognouisti sessionem meã.
& resurrectionem meam. Id ÷ humilitatẽ
meam & exaltationem meam. Quid gͦ uos
ante lucem uultis exaltari. o filii zebedei:
Sic enim alloquamur. & ipsos potius nomine¬
mus qui non nob̾ irascuntur. quia deillis
ideo ista conscripta sunt. ut alii cauerent
supbiam inqua ipsi correpti sunt. Quid gͦ
uultis ante lucem surgere : Inuanũ ÷ uob.

Expanded text:
ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Quomodo in signo humilitatis sessio? «Hora sexta Dominus fatigatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam» ; id est humilitatxaltationem meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.»
Abbreviated transcription (Latin):
lle de passione sua. inqua salui futurieramꝰ.
de ipsa humilitate. Humił enĩ passus ÷.
lum ergo de passione sua futura diceret:
expauit petrus qui illum paulo ante
dixerat filiũ dĩ. timuit nemoreretur &
ait illi. Absit a te dũe. ꝓpitiꝰ esto tͥ. ñ fiet
stud. Ante lucerN uolebat surgere.
& uuei con silrum dare. Sed qͥd fecitꝰ dñs e
fecit illum ut post lucẽ surgat. Redi post
me sathanas. Idõ enim sathanas: quia
antelucẽ uis surgere. Redi post me: ut
ego p̃cedã tu sequaris. Quo ego eo. illuc
eas : ñ qͦtuuis ire. illuc me uelis ducere.
Ergo illis qui uolebant ante lucẽ surgere:
dic̃ psalmꝰ. Inuanũ ÷ uob̾ ante lucẽ surgere.
Et quando surgimꝰ ÷ Cum fuerimꝰ humiliati
Surgite postea quam sedistis. Sur rectio ex¬
altationem significat. sessio humilitatem
significat. Aliis locis intelligit᷑ sessio in ho¬
nore iudicandi. aliis locis humilitatem

Expanded text:
ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum paulo ante dixerat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgite» «posteaquam sedistis.» Surrectio exaltationem significat, sessio humilitatem significat. Aliis locis intelligitur sessio in honore judicandi, aliis locis humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Esto humilis. ubi & ille humilis fuit. Propted
illis dic̃ ipsa lux. Non ÷ disc ipłs suꝑ magisru.
nec seruus suꝑ dñm suũ. Qui uoleban disei¬
puli ee̾ᷤ super magistrũ. & serui uolebantel
suꝑ dñm suũ. ante lucẽ uolebant surgere
Inuanum ibant. qͥa ñ pꝰ lucẽ ibant. Ilis gͦ dict
iste psalinꝰ. Inuanũ ÷ uob̾ ante lucẽ surgere
Iales erant filii zebedei. qui anteꝗͣ humilua¬
rentur scłm passionẽ dñi: iã sibi loca eli¬
gebant ubi sederent. unus ad dexteram.
alt̃ ad sinistram. Ante lucẽ uolebant suꝑ¬
gere. ideo inuanũ ibant. Reuocat illos dns
adhumilitatẽ: cum hoc audiret. &ait illis
Potestis bib̾e calicẽ quẽ ego bibiturꝰ sum:
Ego ueni humilis eẽ. & uos ante me uilꝰ
ẽẽ excelsi : Quo ego eo: illuc seqͥmini ais
Nam si huc uultis ire qͦ ego ñ eo: inuanum
÷ uob̾ ante lucẽ surgere. Et petrꝰ ante luce
surrexerat: quando c̃siliũ dño dare uole¬
bat. ut ñ pateretur ꝓ nob̾. Dixerat ensl

Expanded text:
Esto humilis, ubi et ille humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: «Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Qui volebant discipuli esse super magistrum; et servi volebant esse super dominum suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit illos Dominus ad humilitatem, cum hoc audiret, et ait illis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim
Abbreviated transcription (Latin):
qđ illi prȩdicauerunt. Funde qđ portas.
& capax fiere adid qđ non habes. Id÷ de¬
sideras diuitias. non potes implere exeis
de siderium tuum. De sideras honorem
in terra. de sideras ea quȩ etiam iumentis
donauit ds̃. hoc ÷ uoluptatẽ temporalẽ
& salutem corporis & talia: non exeis imple¬
bis desiderium tuum. Si aut̃ sic desideris
desiderat. & deficit anima mea iatriadii
imples desiderium tuum exeis. Non quu
iam illi possunt tale desiderium implae
sed tales imitando uenis ad eum. qͥ imple¬
uit desiderium ipsoꝵ Non confundetur
cim loquetur inimicis suis inporta. Frs
inporta loquam᷑. id ÷ ut om̃s nouerint
quid loquamur. Qui eñĩ non uult loqui in
porta: latere uult qđ loquitur. Et forte
ido uult latere: quia malum ÷. Si fidit: in
porta loquatur sicut dr̃ de sapientia. In
hortis autem ciuitatum: audenter dicit.
Quanto tempore iusticiam innocentes tenue¬

Expanded text:
quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, et capax fiere ad id quod non habes. Id est, desideras divitias; non potes implere ex eis desiderium tuum: desideras honores in terra, desideras ea quae etiam jumentis donavit Deus, hoc est voluptatem temporalem, et salutem corporis, et talia; non ex eis implebis desiderium tuum. Si autem sic desideras«Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» : imples desiderium tuum ex eis; non quia jam illi possunt tale desiderium implere, sed tales imitando venis ad eum qui implevit desiderium ipsorum. 13. «Non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta.» Fratres, in porta loquamur, id est, omnes noverint quid loquamur. Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo vult latere, quia malum est. Si fidit, in porta loquatur; sicut dicitur de Sapientia: «In portis autem civitatum audenter dicit» . Quanto tempore justitiam innocentes tenue
Abbreviated transcription (Latin):
quam portauerat hominem: qm̃ adgentẽ
ꝓpter ea natus in prȩsepio collocatus ÷ eo
gnouit bos possessorẽ suum. & asinus p̾sepe
dñi sui. Sed nunquid ista exirent. nͥ saceus
excuteretur. nͥ ꝓpħia in uoluta accedente
diligentia discuteret᷑: Munquid oꝑta ex¬
irent ad nos: Om̃a gͦ ista clausa erant. ante¬
quam ueniret dñs. Uenit dñs & excussic illa
clausa. & manifesta sunt. Ex cussi sunt ꝑ¬
phetȩ & generati sunt apłi. Quia gͦ excusis
ꝓpħis generati sunt apłi: filii st̃ excussorũ
Ipsi in manu potentis positi: tanquam sa¬
gittȩ peruenerunt usq ad fines terrę.
Unde dici habet infine. Ecce hȩreditas amn.
filii merces fructꝰ uentris. Quia idõ definb
terrȩ colligitur ista hȩreditas. quia sicut
ex cussit. Si potenter excussit: usq infine̾
derium suum exeis : Qui non amat sc̃in.
Qui desiderio scłi plenus ÷: non ÷ quo inqlꝰ

Expanded text:
quam portaverat hominem; quoniam ad Gentes quam portaverat hominem; quoniam ad Gentes propterea natus in praesepio collocatus est; «Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui.» Sed numquid ista exirent, nisi saccus excuteretur? Nisi prophetia involuta, accedente diligentia discuteretur, numquid operta exirent ad nos? Omnia ergo ista clausa erant, antequam veniret Dominus. Venit Dominus et excussit illa clausa, et manifestata sunt; excussi sunt Prophetae, et generati sunt Apostoli. Quia ergo excussis Prophetis generati sunt, Apostoli filii sunt excussorum. Ipsi in manu potentis positi tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia ideo de finibus terrae colligitur ista haereditas: quia, «Sicuexcussit; si potenter excussit, usque in finederium suum ex eis? Qui non amat saeculum. Qui desiderio saeculi plenus est, non est quo intret
Abbreviated transcription (Latin):
cognouitꝰ. Hoc autem audiens homo. si
asinum & bouem. & pecora & iumenta quȩ
uidet cogitauerit: nescio quid intus tanꝗͣ
ininuolucro positum. forinsecus ꝑtͣetauit.
quid ibi sit nescit. Asinus & bos aliquid
significant. Quid gͦ dr̃ homini. iam ꝓnunti¬
are uolenti : Expecta. clausum ÷ quod
tangis. excute in uolucrum. Propħanecio
quid istis uelaminib nominum texit. nescio
quem asinum. nescio quem bouẽ significat.
Nam asinus infigura popłi dĩ iumentum
dĩ ÷: portans sessorem dnm ne erret in uia.
Et bos ille dequo dicit apłs. Boui trituranti.
os non infrenab̾. Nunquid debobus ꝑtinet
ad dm̃: Dixit. sed ꝓpter nos scriptura dix̃
Omnis homo qui prȩdicat uerbum dĩ: mo¬
net. ob iurgat. terret. triturat aream. &
bouis implet officium. Ueniebat bos de
gente iudeorum. inde enim prȩdicatores
apłi. Ueniebat & asinus degente pręputii.
id ÷ agentibus. Uenit enimꝰ ut portaret
dñm. Et idõ inasino sedit dñs. qui num¬

Expanded text:
. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinus et bos aliquid significant. Quid ergo dicitur homini jam pronuntiare volenti? Exspecta; clausum est quod tangis, excute involucrum: Propheta nescio quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem hovem significat. Nam asinus in figura populi Dei, jumentum Dei est, portans sessorem Dominum ne erret in via: et bos ille de quo dicit Apostolus, «Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum,» dixit? «Sed propter nOmnis ergo qui praedicat verbum Dei, monet, objurgat, terret; triturat aream, et bovis implet officium. Veniebat bos de gente Judaeorum; inde enim praedicatores Apostoli: veniebat et asinus de gente praeputii, id est a Gentibus. Venit enim ut portaret Dominum: et ideo in asino sedit Dominus, qui nun
Abbreviated transcription (Latin):
non xp̃i. Qui aut̃ p̃dicat inporta: xp̃i ho¬
norem querit non suum. Et idõ qui
predicat inporta: dicit. Molite in me p̃¬
sumere. Non enim ꝑ me sed ꝑportam
intrabitis. Illi autẽ qui uolunt homineᷤ
inse prȩsumere: nolunt eos intrare per
portam. Non mirum si clauditur contͣ
lles porta. & ociosi pulsant ut aꝑiatur.
sermonem. ex nr̃a pollicitatione adiuuante
dño uob̾ reddendum ex eugło de columba.
Incuiꝰ nomine ꝓmisimꝰ: in illiꝰ miscđa reddemꝰ.
Sed ut possimꝰ ẽẽ idonei redditoreᷤ. ne audace ᷤᷤ
fuerimus ꝓmissores: orate ꝓnob̃. Expł¬

Expanded text:
non Christi. Qui autem praedicat in porta, Christi honon Christi. Qui autem praedicat in porta, Christi honorem quaerit, non suum; et ideo qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur crastinum sermonem, ex nostra pollicitatione, adjuvante Domino, vobis reddendum ex Evangelio de columba. In cujus nomine promisimus, in illius misericordia reddemus. Sed ut possimus esse idonei redditores, ne audaces fuerimus promissores, orate pro