comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nulla nocent sic mala nlła niuał.
otandum tñ quõd uident᷑
nocere bona. cum quis mde
extollitur. et prodesse mala. cũ
quis inde humiliatur. Nunqͣm
tam̃ uera rõne nocet bonũ. Nocz
autẽ semꝑuicium: uicio homĩs
ex bononatum. Sic econtrario
qd̾ mniqũn est: nunqͣm prodesse
potest. Uerum sp̃s dñi qui om̃ia
cooꝑatur in bonum: ex malo bo¬
num educit. Sola caritas ea uir¬
tus est: que uirum bonum cre
tam bonitatem accumulat: sci¬
entia scripturarũ ꝑ omnia p̃stan¬
te ducatum. Dum regnat cari¬
tas: uicium qͥdẽ in homine est:
s sine uirib ẽ. Illud quippe so¬
lum int̾im admittit᷑. qd̃ aut ex
fomite peccati inuincibile gm̃
erumpit. qͣm pro passioñe arint:
contͣ huiusmi remediatur baptis¬
ma. iuxͣ illud: beatus uir cu ñ
imputauit dñs pecc̃m: aut ueni¬
ale est sine quo non uiuit᷑. Cõntͣ
huiusm cotdiana mala: cotidi¬
anasunt bona. ut elemosina. or̃o.
confessio. Iuxta illud. Confitemi¬
nialt̾utrum peccã ur̃a: ut salue¬

Expanded text:
nulla nocent, sic mala nulla juvant. Notandum tamen quod videntur nocere bona, cum quis inde extollitur, et prodesse mala cum quis inde humiliatur: nunquam tamen vera ratione nocet bonum, nocet autem semper vitium, vitio hominis ex bono natum. Sic econtrario quod iniquum est, nunquam prodesse potest; verum Spiritus Domini qui omnia cooperatur in bonum, 164 ex malo bonum educit. Sola charitas ea virtus est quae virum bonum creatam bonitatem accumulat, scientia Scripturarum per omnia praestante ducatum. Dum regnat charitas, vitium quidem in homine est, sed sine viribus est; illud quippe solum interim admittitur, quod aut ex fomite peccati invincibile germen erumpit, quam propassionem aiunt contra hujusmodi remediatur baptisma, juxta illud: Beatus vir, cui non imputavit Dominus peccatum  , aut veniale est, sine quo non vivitur. Contra hujusmodi quotidiana mala, quotidiana sunt bona, ut eleemosyna, oratio, confessio, juxta illud: Confitemini alterutrum peccata vestra ut salve
Abbreviated transcription (Latin):
extͣ eccłiam sunt: inqͦs aut po¬
tentia scłari aut fauore mul¬
titudius fretos animadu̾sio
eccłiastica fieri nequit. Hos mo¬
re gentiũ attrahi ñ exasꝑari opor¬
tet. Illos autem quimoedmate
se agunt: cedi conuenit si miuis .i.
si ad eccłiam ꝑtinentes aut no¬
lunt. aut eciam si uoluerint:
ñ possunt decretis obsistere eccle. xix

Expanded text:
extra Ecclesiam sunt, in quos aut poextra Ecclesiam sunt, in quos aut potentia saeculari, aut favore multitudinis fretos animadversio ecclesiastica fieri nequit. Hos more gentium attrahi, non exasperari oportet, illos autem qui inordinato se agunt, caedi convenit, si intus, id est, si ad Ecclesiam pertinentes, aut nolunt, aut etiamsi voluerint, non possunt decretis obsistere ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
docta fide: restat na moꝵ.¬
mores docere. In doctrina
moꝵ: antecedit resecatio uici¬
oꝵ subsequit᷑ informatio uir¬
tutũ. Dum enĩ uiciis quisq
intendit: ñ dñ uirtutib aptꝰ
ẽ Vitioꝵ atq uͥtutũ uicissim
ꝓseq̃nda est nat᷑a. ꝓg̾ssio atq finis.
Doctor ex scientia u̾bumꝑre. di¬
cet. ex potestate: transgres sorẽ
flagellet. Doctrina sine flagello.
et flagellum sine doctrma. ide
fere est. Nmmirum alterũ sine
alto: ꝓdesse raropot̃. Plerumq
mñ tanta preuaricatoꝵ multi¬
tudo aut potentia est: ut sola
ferire non oportet. ne insedito¬
nem u̾sis ⁊ et correctio in cassũ
fiat: et quies eccłie tͣbet᷑. Quare
rõ utilitatis: magistra sit dis¬
cipline. qua dictante: alia opor¬
ter animadu̾̃ti. alia dissimula¬
ri. Apłs cũ eo qui fr̾ nominat᷑
sicͥmmnosus est: ⁊ incorrigibił:
phibet nec cibum sumere. ui¬
dicare precipiens illos qui mtꝰ
sunt: prohibens eos iudicare
qui foris sunt. Quasi foris et

Expanded text:
docta fide, restat mores docere. In doctrina morum antecedit resecatio vitiorum, subsequitur informatio virtutum. Dum enim vitiis quisquis intendit, nondum virtutibus aptus est. Vitiorum atque virtutum vicissim prosequenda est natura, progressio, atque finis. Doctor ex scientia verbum praedicet, ex potestate transgressum flagellet. Doctrina namque sine flagello, et flagellum sine doctrina idem fere est; nimirum alterum sine altero prodesse raro potest. Plerumque tamen tanta praevaricatorum multitudo aut potentia est, ut sola ferire non oportet, ne in seditionem versis et correctio incassum fiat et quies Ecclesiae turbetur. Quare ratio utilitatis magistra sit disciplinae, qua dictante, alia oportet animadverti, alia dissimulari. Apostolus cum eo qui frater nominatur, si criminosus est et incorrigibilis , prohibet nec cibum sumere, judicare praecipiens illos qui intus sunt, prohibens eos judicare qui foris sunt. Quasi foris et
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a ⁊ creatione ignorat: sine
culpa atq gr̃a iuidet᷑ esse: in eo
qd̃ ignorant᷑ patrat. Uñ hoĩes
xͥgr̃aregen̾ati. quos nat᷑a sen¬
su intelligentie priuauit: alit
enĩ sese res ht̃. in eo qͥ sensũ aliq̃n
habuit. s uitio suo amisit: qͣi
m geniti infantes uident᷑. quos
certa salus qualem baptisma

Expanded text:
natura et creatione ignorat, sine natura et creatione ignorat, sine culpa atque gratia videtur esse, in eo quod ignoranter patrat. Unde hominesregenerati, quos natura sensu intelligentiae privavit aliter enim sese res habet in eo qui sensum aliquando habuit, sed vitio suo amisit, quasi modo geniti infantes videntur, quos certa salus qualem baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
rans ignorabit᷑. Qui enĩ ira ig¬
norat ut exignorantia ñ sit reꝰ
q̃m eam nec negligentia ꝓcrea¬
uit. nec pͣuitas inte promeruit.
is ex eo qd̃ ignorans aut facit
aut dimitrit. reatum neqͣqm
trahit. Sicut econtͣ qͥ bñ facit
⁊ nescit: premio indignus esti¬
mat᷑. Homines atq bestie płaꝙ
admutunt eadem. q̃ in hõib
cͥminalia: in bestiis nat᷑alia
nominant᷑. Quare: Ira ⁊ concu¬
piscentia. has absq ducatu r̃õ¬
nis: in preceps trahunt. Nec
culpant᷑: qm̃ discretione caretl.
Illi accusandi sunt: qm ꝯtra
conscientiam agunt aur si
ita non ẽ: ꝑculpama nescuint qd̃
scisse potuerunt. Uñ dñs. Ille ser¬
uuis qui cognouit uoluntatem
dm̃i et non fecit scđm uolunta¬
tem eiꝰ: napulabit multis. Qui
autem non cognouit. ⁊ fec̃ dig¬
na plagis: uapulabit paucis.
Quid est autẽ qd̃ non cognouit.
tñ fecit digna plagis. nͥ qͥa ex
culpa ignorauit. ⁊ ideo ignorans.
fecit digna plagis:slam qui ex

Expanded text:
rans ignorabitur . Qui enim ita igrans ignorabitur . Qui enim ita ignorat, ut ex ignorantia non sit reus, quoniam eam nec negligentia procreavit, nec pravitas vitae promeruit. Is ex eo quod ignorans, aut facit, aut dimittit, reatum nequaquam trahit. Sicut econtra qui bene facit et nescit, praemio indignus aestimatur. Homines atque bestiae pleraque admittunt eadem, quae in hominibus criminalia, in bestiis naturalia nominantur. Quare? ira, et concupiscentia; has absque ducatu rationis in praeceps trahunt; nec culpantur, quoniam discretione carent. Illi accusandi sunt, quoniam contra conscientiam agunt, aut si ita non est, per culpam nesciunt, quod scisse potuerunt. Unde Dominus: Ille servus qui cognovit voluntatem Domini, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis; qui autem non cognovit et fecit digna plagis, vapulabit paucis . Quid est autem quod non cognovit, tamen fecit digna plagis, nisi quia ex culpa ignoravit, et ideo ignorans fecit digna plagis? nam qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
paulo añdixi:bina se no¬
bis bona aut mala ingerunt.
Prima raclicant᷑ in cogitatione.
altera ut oꝑa fiant. pullulant
ex radice. Merito nnmi ⁊ alt̾um
appello. qm̃ idem ẽẽ non potest.
id qd̃ latet incogitatione: qd̃q
apparet in actione. Plane ergo
pecc̃m unum ẽ uoluntas pͣua.
est pecc̃m alt̾m: affectus eius
oꝑatio mordinata. He enĩ sutl
due mortes. S utrum culpa¬
bilius: Macła utiq sciła. Qp¬
pe cum prima sit plerumq so¬
cũ prima noxia sit ex se: scda
nich̾ nocet nisi ex alt̾a. Oꝑatio
enĩ que scło succedit loco: qͣn¬
tumcũq horrenda iudeatur:
sine culpa est:si animꝰ insons
est. slam si cor est mundum:
bĩmundo corde. qm tali ex corcle
flagitia non exeunt. Utiq que
foris apparent. plerumq flagi
de non exeunt.Si enim uere
scelera essent: iuxta sententiã
dñi excorde exissent. Animus
maculam trahit.quotiensaut
contra ꝯscientiam illicite rei con¬
sentit: aut ꝑ incuriam nesciꝰ
minime resistit. De hoc dr᷑. Igno¬

Expanded text:
paulo ante dixi, bina se nobis bona aut mala ingerunt. Prima radicantur in cogitatione, altera ut opera fiant pullulant ex radice. Merito unum et alterum appello, quoniam idem esse non potest, id quot latet in cogitatione, quodque apparet in actione. Plane ergo peccatum unum est voluntas prava; est peccatum alterum, affectus ejus operatio inordinata: hae enim sunt duae mortes. Sed utrum culpabilius? Macula utique secunda; quippe cum prima sit plerumqcum prima noxia sit ex se, secunda nihil nocet nisi ex altera: operatio enim quae secundo succedit loco, quantumcunque horrenda videatur, sine culpa est, si animus insons est: nam si cor est mundum, beati mundo corde , quoniam tali ex corde flagitia non exeunt. Utique quae foris apparent, plerumque flagide non exeunt. Si enim vere scelera essent, juxta sententiam Domini ex corde exissent. Animus maculam trahit, quoties aut contra conscientiam illicitae rei consentit, aut per incuriam nescius minime resistit, de hoc dicitur: Igno
Abbreviated transcription (Latin):
pingitur. q̃d sculpit᷑: in ornatũ.
Illa reddunt edificiũ: ista conspi¬
cuũ. Sp̃uali ꝙͦ in templo. tͥna ex
mersione tͥnitatisq inuocatione:
uirtꝰ constat edificii. Cetera autẽ:
decorem faciunt sacram̃ti. Uirtus
enim tͥnitatis: adest sacramento
baptismatis. Qd̃ dum xꝑcbapti

Expanded text:
pingitur, quod sculpitur, in ornatum. pingitur, quod sculpitur, in ornatum. Illa reddunt 159 aedificium, ista conspicuum. Spirituali quoque in templo trina ex mersione, Trinitatisque invocatione, virtus constat aedificii, caetera autem decorem faciunt sacramenti. Virtus enim Trinitatis adest sacramento baptismatis, quod dum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ficultate quadam adipiscim᷑: mag̃
est dignum. minꝰq necessariũ. Qnͣ¬
to utiq plus necessita̾s oprinet. Pro¬
iuda institutio. ut idsine quo ñ ẽ
salus ubiq sit presto:idunde cerci¬
or fiat arit cumulatior: tanto sit ra
liceat sacramenta qued̾a it̾ari:
qm semel sumpta ad omne suffici¬
unt tempꝰ. st̃ tñ alia que nͥ sepius
ꝑcepta: non sufficiunt illi qui suꝑ¬
uiuit. Uñ confessionem ⁊ euchari¬
stiam crebeo repetimus. Quotiens
enĩ peccamꝰ: em̃dationis gr̃a ꝯfessio¬
ne egemus. Qm̃ autẽ infirmitas
carnis infirmare spia non cessat:
utrũq confirmare subsidio eucha¬
ristie ñ cessamus. Ca nimirũ iure
habita: et peccatum dimittit. et
robur infundit. sicut econtͣ male
sumpta: culpã augm̃tar: reumq
debilitat. Eĩgo xp̃iane legis auc¬
toritatem amplectamur. dũqd̃ꝙ
sancit aut semel fieri aut repeti.
Tectũ: paries: ⁊ fundamentũ tria
hec: in robur sunt domui. Quod

Expanded text:
ficultate quadam adipiscimur, magis ficultate quadam adipiscimur, magis est dignum minusque necessarium; quato utique plus necessitatis obtinet. Provida institutio, ut id sine quo non est salus ubique sit praesto; id unde certior fiat aut cumulatior, tanto sit rarliceat sacramenta quaedam iterari, quoniam semel sumpta ad omne sufficiunt tempus, sunt tamen alia quae nisi saepius percepta, non sufficiunt illi qui supervivit. Unde confessionem et eucharistiam crebro repetimus. Quoties enim peccamus, emendationis gratia confessione egemus; quoniam autem infirmitas carnis infirmare spiritum non cessat, utrumque confirmare subsidio eucharistiae non cessamus; ea nimirum jure habita, et peccatum dimittit et robur infundit. Sicut e contra male sumpta culpam augmentat, reumque debilitat. Ergo Christianae legis auctoritatem amplectamur, dum quodque sancit aut semel fieri aut repeti. Tectum paries et fundamentum tria haec in robur sunt domui; quod
Abbreviated transcription (Latin):
obrem negligentie reatus iudicat᷑.
qͦtiens his qui int̾im mori possunt:
sacramentũ istud ꝑdesidiã differt᷑.
S quid opus est manꝰ cito imponi
aut nr̃o tp̃r bapuiratis: aut prei¬
to circumcisis. cum sacramentum
iam ꝑceptum usq ad annos discre¬
tionis ad salutem optinend̃a suf¬
ficiat: Nam exinde contͣ labor̃e lucte:
opus est ꝯfirmatione. S imposit̾one
manuũ dñ: aut eiꝰ ministri credibi¬
le est: głam uite et̃ne priꝰ concessam.
pꝰmodũ auctam. Et est ꝯfirmatio di¬
gnior baptismo. qͣnto digniꝰ est a¬
thletam fieri: qͣm a morbo curari.
Hoc namq sanat. illud. sanatũ ue¬
getat. Uñ soli ep̃o confirmatio nunc
conceditur. sicut temꝑe apłoꝵ qͦ con¬
cedebat᷑. Confirmatio gͥ impositone
manuũ ep̃i data. sic̃ et encharistia
consecrante presbit̾o ꝯfecta: qͣnto dif¬
ficiliꝰ optinetur. tanto preciosior esti¬
mat᷑. Quippe int̾ sacramenta qd̃ dif¬

Expanded text:
obrem negligentiae reatus judicatur, obrem negligentiae reatus judicatur, quoties his, qui interim mori possunt, sacramentum istud per desidiam differtur. Sed quia opus est manus cito imponi aut nostro tempore baptizatis, aut praeterito circumcisis, cum sacramentum jam perceptum usque ad annos discretionis ad salutem obtinendam sufficiat? Nam exinde contra laborem luctae opus est confirmatione. Sed impositione manuum Domini aut ejus ministri, credibile est, gloriam vitae aeternae prius concessam postmodum auctam. Et est confirmatio dignior baptismo, quanto dignius est athletam fieri, quam a morbo curari. Hoc namque sanat, illud sanatum vegetat. Unde soli episcopo confirmatio nunc conceditur, sicut tempore apostocedebatur. Confirmatio igitur impositione manuum episcopi data, sicut et eucharistia consecrante presbytero confecta, quanto difficilius obtinetur, tanto pretiosior aestimatur, quippe inter sacramenta quod dif
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tum hoc ecclia cõmendat. q̃m¬
temꝑe apłoꝵ indifferent̃ fiebat:
qͣm̃ inqͣm baptisma nr̃iqͣm repe¬
tit᷑. nec confirmatio: qm̃ et ip̃a se¬
mel sũpta sufficit: repetat᷑. Que
recte confirmatio drͣ. qm̃ suꝑ hoc
od̾ peccata ip̃a quoq dimittit: in
bono ⁊̃ ꝯfirmat. ⁊ qͣi athletã contra
sp̃ualia nequitie prearmat. Et ẽ sa¬
cram̃tum baptismatis mag̃ necessa¬
rium. sine quo non est salus parnu¬
lis. Uñ cũ neccitas cogit: potestas bap¬
tirandi nulli m̃tiditur. Sacram̃¬
to aũ ꝯfirmationis. ñ tantoꝑe opꝰ est
paruulis. Qiuippe quo carere possis:
absꝙ ꝑiculo salutis.Confirmari
tam̃ debent et ip̃i: maxime ad opꝰ
futumm. Uñ cũ paruuli ad dñm de¬
ferentur: ut eos tang̾et: imponebat
illis manꝰ. Ip̃e qͦ de ꝯfirmatione par¬
uulorũ decretum ponens: ait. Si
do et cur paruuli sint confir
ebent gͦ paruul in mandi.¬
paruitate sua ꝯfirmari. Qũa¬

Expanded text:
cramentum hoc Ecclesia commendat, qcramentum hoc Ecclesia commendat, qndifferenter fiebat; quoniam, inquam, baptisma nunquam repetitur, nec confirmatio, quoniam et ipsa semel sumpta sufficit, repetatur. Quae recte confirmatio dicitur, quoniam super hoc quod peccata ipsa quoque dimittit, in bono etiam confirmat, et quasi athletam contra spiritualia nequitiae praearmat. Et  cramentum baptismatis magis necessarium, sine quo non est salus parvulis. Unde cum necessitas cogit, potestas baptizandi nulli interdicitur. Sacramento autem confirmationis non tantopere opus est parvulis; quippe quo carere possunt absque periculo salutis. Confirmari tamen debent et ipsi, maxime ad opus futuri. Unde cum parvuli ad Dominum deferrentur ut eos tangeret, imponebat illis manus . Ipse quoque de confirmatione parvulorum decretum ponens ait: Sindo et cur parvuli sint confirmandi. Debent ergo parvuli in parvitate sua confirmari. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ꝑcipiunt sacramentũ. nec
ꝑcipiunt sacram̃ti fructum. ꝑci¬
pient aut̃e cũ mollita m̃te abscedet
in penitentia: nũqͣm tñ it̾ato sacra¬
mento. Nam sicut morsi sepultura.
resurrectio xp̃i una est: unum qͦ
esse decet sacramentũ. qd̃ harũ rerũ
in similitudinem sumitur. De bap
tura ac resurrectione similtt̃
una: unum ꝑ baptismũ qd̃ in nob̾
ip̃a designat: ⁊̃ oꝑatur quotiens
amare mali non resistitur oꝑatio¬
ni. Cum gͦ una sola morte xͥ uniꝰꝙ
soliꝰ efficatia baptismatis: uenia
tͥ presto est: quotienscũq peniten¬
tia haud abest: sicut mors xp̃iñ
qͣm reperit᷑. nec mortis similitudo
baptisma: nũqͣm repetatur. Qmp¬
pe una fides. unum baptisma
predicat᷑. Quãobr̃e q̃m baptisma
nũqͣm repetit᷑. qd̃ quidem solis mͦ
debet᷑ presbiteris. nͥ cum ex necessiͤ¬
tate quilibet accit᷑. ne sine sacͣm̃to
exhacuita exeatur. mͦ presbit̾is sa¬

Expanded text:
Ergo percipiunt sacramentum nec Ergo percipiunt sacramentum nec percipiunt sacramenti fructum: percipient autem cum mollita mente abscedet impoenitentia, nunquam tamen iterato sacramento. Nam sicut mors, sepultura, resurrectio Christi, una est; unum quoque esse decet sacramentum, quod harum rerum in similitudinem sumitur. CAPUT Xtura, ac resurrectione similiter una, unum per baptismum quod in nobis ipsa designat, etiam operatur quoties amore mali non resistitur operationi. Cum ergo una 158 sola morte Christi uniusque solius efficacia baptismatis, venia tibi praesto est, quotiescunque poenitentia haud abest; sicut mors Christi nunquam repetitur nec mortis similitudo baptisma, unquam repetatur. Quippe una fides, unum baptisma praedicatur . Quamobrem, quoniam baptisma nunquam repetitur quod quidem solis modo debetur presbyteris, nisi cum ex necessitate quilibet accitur, ne sine sacramento ex hac vita exeatur. Modo presbyteris sa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc solet catecuminis usq
ad sollempnitate differre: ut
coram pplõ recipiat᷑: ad honorẽ
deo. ad exemplum proximo. Nec est
ꝑiculosa expectatio. his qui cateri¬
rando iusti sunt ex fide. Uerũ par¬
uulis quib licet catecuminis: ni¬
ch̾ominus gehenna impenolet: ni¬
mium ꝑiculosa mora est.quoꝵ de
uita ambigere. infantie comes lan¬
guor cogit. Unde eos qͣntociꝰ bapti¬
rari:apud prudentiores mos est.
Alaiores autem natu fac̾ti prius
catecumini. tp̃r suo regenantur.
abrenunciantes diabolo. Ido naq
sacerdotes int̾rogant: ut ip̃i abre¬
nuntiando respondeant. Nec so¬
lum locutione: uerum multomag̃
uoluntate. Nam ad ĩd tendit in¬
t̾rogatio bone conscientie in dm̃.
Nam si aut fornitatores aut ebri¬
osi aut alio quo ius inflagitioꝑ
seuerare malunt: indigni laua¬
cro refutantur. Quamius enim
admnitant᷑ lauacro: adminunt᷑
absq cõmodo. Qiippe illis in cul¬
pa m̾ito denegat᷑ uenia. qͦs uiio
obligatos indurat in penitentia.

Expanded text:
oc solet catechumenis usque ad solemnitatem differri, ut coram populo recipiatur, ad honorem Deo, ad exemplum proximo. Nec est periculosa exspectatio his qui catechizando justi sunt ex fide. Verum parvulis quibus licet catechumenis nihilominus gehenna impendet, nimium periculosa mora est, quorum de vita ambigere infantiae comes languor cogit. Unde eos quantocius baptizari apud prudentiores mos est. Majores autem natu facti prius catechumeni, tempore suo regenerantur abrenuntiantes diabolo. Ideo namque sacerdotes interrogant, ut ipsi abrenuntiando respondeant, nec solum locutione, verum multo magis voluntate; nam ad id tendit: Interrogatio bonae conscientiae in Deum . Nam si aut fornicatores, aut ebriosi, aut alio quovis in flagitio perseverare malunt, indigni lavacro refutantur: quamvis enim admittantur lavacro, admittuntur absque commodo; quippe illis in culpa merito denegatur venia, quos vitio obligatos indurat impoenitentia.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecre uox de celo dicens. Hic ẽ filiꝰ
meus dilectus. in quo mͥ complacui.
filiꝰ baptirat᷑. Sp̃c di sic̃ columba
suꝑ baptirtũ descendit. Dignita¬
tem baptirati:pat̾na uox inno
adest triitas. lotos efficiers
columbinos. ac ꝑ hoc filios dĩ di¬
lectos. tanto nunc placentes: qͣnͣto
peius displicentes. qualib m̾ito
celi reserant᷑. Et quamuis ista ad¬
ultis ꝑfidem prius adsunt: tamen
dum obedientes lauachro se hu¬
miliant. cumulatiꝰ eadem se in¬
fundunt. S propterea ħ ad nos
ꝑbaptismum retorqueo: q̃m ea
nec nata sunt:nec creuerunt ꝑ
baptismũ in xͦ. Uerum insinu¬
atur in bapusmo capitis: quid
ex baptismo debeat᷑ m̃bris. S
quid est qd̃ baptiratis celi aꝑi¬
untur: Nũ qd̃ iam sunt digni
uisionẽ cłi. adeo ut qͣnͣtum libet
antea fedi fu̾nt: nichominus
baptismo mundati. si forte mo¬
ri mox ꝯtig̾it: indilate celo mue¬
hantur: S dehis id minime
intelligi pot̃. qui suscepto laua¬
cro añ passionem dñi: morte p̃uen

Expanded text:
est Filius meus dilectus in quo mihi complacui . Filius baptizatur, Spiritus Dei sicut columba super baptizatum descendit, dignitatem baptizati paterna vox innotadest Trinitas, lotos efficiens columbinos, ac per hoc filios Dei dilectos, tanto nunc placentes, quanto prius displicentes, qualibus merito coeli reserantur. Et quamvis ista adultis per fidem prius adsunt, tamen dum obedientes lavacro se humiliant, cumulatius eadem se infundunt. Sed propterea haec ad nos per baptismum retorqueo, quoniam ea nec nata sunt, nec creverunt per baptismum in Christo. Verum insinuatur in baptismo capitis, quid ex baptismo debeatur membris. Sed quid est quod baptizatis coeli aperiuntur? num quod jam sunt digni visione Dei, adeo ut quantumlibet antea foedi fuerint, nihilominus baptismo mundati, si forte mori mox contigerit, indilate coelo invehantur. Sed de his minime intelligi potest, qui suscepto lavacro ante passionem Domini morte prae
Abbreviated transcription (Latin):
ait ñ esse pecc̃m̃ in cuuitate quod
dñs ñ fec̾it. s malum intellig̃ns
quicqͥd ñ est peccatũ ⁊ ẽmalũ:
a dño esse factum. In qua sen¬
tentia forsitan comprehendit
ignorantiam atq infirmita¬
dem. que nõie atq re distant
forsan a peccĩs:⁊ malast̾. Hec
dñm fecisse. forsitan ꝓpħa in¬
tellexit: dum ait. Formans lu¬
cem. ⁊ creans tenebras. Lux qͥp¬
pe adeofit. ⁊tenebras ignoran¬
tie si credi debet ip̃e facit. Nã
et de ceteris que mala sunt et
peccata ñ sunt: ꝓpha subumx̃.
taciens pacem ⁊ creans malũ.
Qd̃ ꝑ malum intellig̾e debes
inquietationem: insinuatũ
tͥ est p̾missam ꝑ pacem. Indu¬
cit deus bellum: inducit et
homo. Alter bene: alt̾ male
homo bellum plerumq
parat. nunqͣm tam̃ ꝯtin¬
git nisi cum dñs uult

Expanded text:
peccatum in civitate quod Dominus non fecerit, sed malum , intelligens quidquid non est peccatum, et est malum, a Domino esse factum. In qua sententia forsitan comprehendit, ignorantiam atque infirmitatem, quae nomine atque re distant forsan a peccatis, et mala sunt; haec Dominum fecisse forsitan propheta intellexit, dum ait: Formans lucem, et creans tenebras . Lux quippe a Deo fit, et tenebras ignorantiae, si credi debet, et ipse facit. Nam et de caeteris quae mala sunt, et peccata non sunt, propheta subjunxit: Faciens pacem et creans malum . Quod per malum intelligere debes inquietationem, insinuatum tibi est praemissam per pacem. Inducit Deus bellum, inducit et homo, alter bene, alter male. Homo bellum plerumque parat, nunquam tamen contingit nisi cum Dominus vult
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ om̃ia ht̃: s quia ẽ filius
hominis. Itaq dat pat̾ aucto¬
ritatem ⁊ potestatem iudicari¬
cdi. et iniudiciaria maiestate
ominib parit̃ apparendi ñ d̾o:
s seruo. non filio patris: s ma¬
tris. Non tñ est aliꝰ ⁊ alius hic
et ille: s aliud et aliud. Una
enum est ꝑsona: uer̃tn una et
altera substantia. Quomͦ bom
quid dicendum est de diui¬
nitate: Tollat᷑ impiꝰ ne iuide¬
at głam lĩ. Malit̃m uideant
inquem tͣnffixerunt. Quid
de scĩs dicetur: Qui incelodłm
uiderunt. descenlentes ad ui¬
dicim ñ uidebunt: Anime
sumptis corporib quippe glo¬
rificatis ñ usdeant: S dices.
locum extra celum non esse
hominib aduidendum d̾m.
Angłi nicħominꝰ extra quam
intra celum: łm uident. Curñ
et homines. presertum hii.qui

Expanded text:
pariter omnia habet, sed quia est Filius hominis. Itaque dat Pater auctoritatem, et potestatem judicandi, et in judiciaria majestate omnibus pariter apparendi; non Deo sed servo; non Filio Patris, sed matris. Non tamen est alius et alius, hic et ille, sed aliud et aliud. Una enim est persona, verumtamen una et altera substantia. CAPUT XXIXquid dicendum est de divinitate? Tollatur. impius ne videat gloriam Dei . Mali tantum videant in quem transfixerunt. Quid de sanctis dicetur? Qui in coelo Deum viderunt, descendentes ad judicium non videbunt? Animae sumptis corporibus quippe glorificatis non videant? Sed dices: Locum extra coelum non esse hominibus ad videndum Deum. Angeli nihilominus tam extra quam intra coelum Deum vident; cur non et homines, praese
Abbreviated transcription (Latin):
quodam mͦ redit: ut una sit
unius. Precepto namq xꝑii
expositione apłi liqͥ do patet:
conuigem a conuge non dis¬
cedere. nͥ causa fornicationis.
Propt̃ qͣm si discesserit: man̾e
in continentia. aut ꝯiugirecoz¬
ciliari. Uuiente enĩ uno: liga¬
tus est alter. Nam qͣmdiu am¬
bo uiuunt: oingnim dissol¬
ui non potest. cohabitatõ pot᷑.
Qd̃ si alter dormierit: suꝑstes
aut contineat. aut simalu̾it:
cui uult nubat: tantũ in dño.
Dũ cohabitant coniuges. iuir
mulieri tanqͣm caput eiꝰ÷ ne¬
cessaria tam anme prouide¬
at qͣm corꝑi. ne caro deficiat
media sp̃s culpa. Qmuppe pec¬
catum fuit ade: euam non cor¬
rexisse. Mulier uuro sio sit¬
subdita: cooꝑatrix in omnib que

Expanded text:
quodammodo redit, ut una sit unius. Praecepto namque Christi et expositione Apostoli liquido patet conjugem a conjuge 244 non discedere nisi causa fornicationis, propter quam si discesserit, manere in continentia, aut conjugi reconciliari: vivente enim uno ligatus est alter. Nam quandiu ambo vivunt, conjugium dissolvi non potest, cohabitatio potest. Quod si alter dormierit, superstes aut contineat, aut si maluerit, cui vult nubat tantum in Domino . Dum cohabitant conjuges, vir mulieri, tanquam caput ejus, necessaria tam animae provideat quam corpori, ne caro deficiat inedia, spiritus culpa; quippe peccatum fuit Adae Evam non correxisse. Mulier viro suo sitsubdita, cooperatrix in omnibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
ir suo secũ in stratu uxorẽ
habens: de nocte consurgit.
Uentre pͣgatus ꝓdit. Ip̃a interĩ
qmͣ malarũ arciũ sunt mulieres.
ad adult̾ium festinat. Et ne id
uiro cõꝑtũ fiat: ꝯsciam sͥ famu¬
lam suo supponit loco. Ille ni
⁊ qm nulla talis rei suspicatio:
nulla intactu distinctio se inge¬
rebat: res incõꝑta manet. uiro
sõpnolentia gͣuato. Dña dilucło
regredit᷑ famula elabit᷑. Quĩd gͦ:
Nũ uirũ dicemꝰ adulterasse. aut
si ꝓpinqua gen̾e illa fuit etiam
cognationem incestasse. an po-¬
tus qͣntũ in se erat conuige sua. xi.¬

Expanded text:
ir suo secum in stratu uxorem habens, de nocte consurgit, ventrem purgaturus prodit. Ipsa interim qua malarum artium sunt mulieres ad adu terium festinat. Et ne id viro compertum fiat, consciam sibi famulam suo supponit loco. Ille nihet quoniam nulla talis rei suspicio, nulla in tactu distinctio se ingerebat, res incomperta manet. Viro somnolentia gravato, domina diluculo regreditur, famula elabitur. Quid ergo? num virum dicemus 186 adulterasse? aut si propinqua genere illa fuit, etiam cognationem incestasse, an potius quantum in se erat conjuge sua
Abbreviated transcription (Latin):
Obediendum gͦ est suꝑiorib. ⁊̃
mal: in simplicitate. Ut sicut os¬
tenditur extͣ: sic sit in uolunta¬
te uitͣ. Obediendum dico: sicut
xp̃o. Non quidem ut hominib
placeamꝰ uerum ut uoluntatẽ
cd̃i faciamus. Est enim uolun¬
tas cłi. ut cum uoluntate bo¬
na p̃positis nr̃is sermamus:
ip̃mq obsequium: di ẽẽ cultũ
iudicemus. Quamobrem po¬
testatib is secure seruiat. qͥsqͥs
eo in seruitio seriure se do non
stolum tanq̃m subiecti tͥbuta
prestatis. qͣi reddit᷑is: dum pu¬
gnant pro patͥa. agunt udi¬
Reddite gͦ omnib debita. Cui
tributum: tͥbutum. cui uecti¬
gal: uectigal. Tributũ est. qd̃
potestatib regiones soluunt.

Expanded text:
Obediendum ergo est superioribus etiam malis, in simplicitate, ut sicut ostenditur extra, sic sit in voluntate intra. Obediendum dico sicut Christo, non quidem ut hominibus placeamus, verum ut voluntatem Dei faciamus. Est enim voluntas Dei, ut cum voluntate bona praepositis nostris serviamus, ipsumque obsequium esse Dei cultum judicemus. Quamobrem potestatibus is secure serviat, quisquis eo in servitio servire se Deo non stolum, tanquam subjecti tributa praestatis quasi reddituris. Dum pugnant, pro patria agunt, judiReddite ergo omnibus debita: cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal . Tributum est quod potestatibus r
Abbreviated transcription (Latin):
morb adicitur. ut qu insacrificiũ.
⁊ salutem. eccł̃ie peccat: de bono ma¬
le sumpto: carnis aut egͥtudiñe.
aut mortem excipiat. non duudi
corporalem cibũ. ruit reus: qmͣiis
non ꝑꝑ uite maliciam: ex hoc solo ꝙ
tante rerdebitam ñ exhibet diligñ¬
tiam. Ideo ut ait apłsat̃ uos mul

Expanded text:
morbus adjicitur, ut qui in sacrificium morbus adjicitur, ut qui in sacrificium et salutem Ecclesiae peccat, de bono male sumpto, carnis aut aegritudinem, aut mortem excipiat, non dijudicorporalem cibum, ruit reus, quamvis non propter vitae malitiam, ex hoc solo quod tantae rei debitam non exhibet diligentiam. Ideo, ut ait Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinem: non habebitis uttam
muobis. Quigͦ non manducat:
uitam non h̃t. qui autem indig¬
ne manducat: mortem ht. Ma¬
lum est ut uita careas: pessimum
autẽ. ut mortem incurras. Quid
est gͦ consulendum: Ut uitam cor¬
rigas: ⁊ cõmunices. Sin aũt. non¬
dum us bonus ẽẽ: minus mali
est non cõmunicare. Bonus aũt
es: mala si non habes mortifera: t̃a¬
⁊ si habes cotidiana .i. si mensin af¬
fectu peccandi non sit. Secure gͦ
ad mensam dñi recumbe: quatinꝰ
refectus ⁊ contra uicia fias robusti¬
or ÷ ⁊ ad bona ualidior: ⁊ ad utri¬
usq rei noticiam: ꝑspicatior. Uñ
niuit magnus. stranglat᷑ paruns.
Cib iste magnoꝵ est: quem usur¬
pantes paru qm̃ minꝰ capaces st̃:
capiendo deficiunt. Quantũ eni
prodest dignis. tantũ nocet indig¬
nis. Nimirum in redeunt boni me¬
liores: mal peiores. Et insignũ
int̾ioris morbi. qui ñ qͣm incligne
accedentib deest: ext̾ior non num qͣm

Expanded text:
sanguinem, non habebitis vitam sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Qui ergo non manducat, vitam non habet; qui autem indigne manducat, mortem habet. Malum est ut vita careas, pessimum autem ut mortem incurras. Quid est ergo consulendum? ut vitam corrigas, et communices. Sin autem nondum vis bonus esse, minus mali est non communicare. Bonus autem es mala si non habes mortifera, tametsi habes quotidiana, id est si mens in affectu peccandi non sit. Secure ergo ad mensam Domini recumbe, quatenus refectus, et contra vitia fias robustior, et ad bona validior, et ad utriusque rei notitiam perspicacior. Unde vivit magnus, strangulatur parvus. Cibus iste magnorum est quem usurpantes parvi, quoniam minus capaces sunt, capiendo deficiunt; quantum enim prodest dignis, tantum nocet indignis. Nimirum inde redeunt boni meliores, mali pejores, et in signum interioris morbi, qui nunquam indigne accedentibus deest, exterior nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
Idignorasse qd̃ xp̃c fuisset cłs. utiq
iudeis culpa fuit: qm̃ id inter eos ꝯ¬
uersatus effecit.ut ignorasse non
oportuerit. Id ignorare qd̃ ab indi¬
gnis non ẽ cõmunicandum. intole¬
rabilis negligentia est: p̃sertim xͥ¬
anis. qui id officii hñt: ut tanta
saltem sacramenta indiscussa ñ
dimittant. S que eccłia est. uͥxꝑi
ẽẽ accepturi: Nñ apłs. Probet aũt
se ip̃m homo. ⁊ sic de pane illo e¬
dat: et de calice bibat. Probet gͥ
se homo: erratus suos discutien¬
do. ⁊ inuentos corrigendo. ⁊ qͣntũ
pro qualitate scełis ⁊ reuerentia
mense saluatoris decet:a tanto
cibo abstineat. ita tñ ut simors
occurrerit: uiaticum presumat.
Hoc namq pͣndio opus est: ad ce¬
lestem migraturis cenam. Tñ
si nuistus morte preccupatꝰ fu̾it:
in refrigerio erit. slam qͥ cibum
bunc hr̃e potuit ⁊ neglexit: male hac
de uita abit. Nisi em̃ manducau̾mᷤ
carnem filii hominis. ⁊ bib̾itis eiꝰ

Expanded text:
Id ignorasse quod Christus fuisset Deus, utique Id ignorasse quod Christus fuisset Deus, utique Judaeis culpa fuit; quoniam id inter eos conversatus effecit ut ignorasse non oportuerit. Id ignorare quod ab indignis non est communicandum, intolerabilis negligentia est, praesertim Christianis, qui id officii habent ut tanta saltem sacramenta indiscussa non dimittant. 255 Sed quae Ecclesia est, ubi esse accepturi: Unde Apostolus: Probet autem se ipsum homo et sic de pane illo edat et de calice bibat . Probet igitur se homo erratus suos discutiendo, et inventos corrigendo, et quantum pro qualitate sceleris, et reverentia mensae Salvatoris decet, a tanto cibo abstineat; ita tamen ut si mors occurrerit, viaticum praesumat: hoc namque prandio opus est ad coelestem migraturis coenam. Tamen: Si justus morte praeoccupatus fuerit, in refrigerio erit . Nam qui cibum hunc habere potuit et neglexit male hac de vita abit: Nisi enim manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑali cibo corporaliter: ita sp̃uali
mus ut uiuamus iniundo. istũ
aũt ut inclo. Et sicut ille id effic̾e
non pot̃ ut uiuamꝰ scłm deum:
ita iste ñ facit ut iuiuat᷑ seccłm
mundũ. Ut̃q suam ⁊ diu̾sam te¬
net uiam. alt̾̃ dum uentr̃e oñat:
uentris iuolentia deficit: alter
dum nat᷑am solidat. inintegͥta¬
te sui ꝑsistit. Cib iste aliis in
uttam: aliis sumitur in morte.
Nam qui manoducat ⁊ bibit in¬
digne: iudicium sͥ manducat¬
⁊ bibit. Et quid ẽ iudiciũ man¬
ducare. nͥ ex manducatione dãp¬
nabilem existere: Quantũ aũt:
Quantum is qui reus est corꝑis
aut̃e xp̃i penas dare quid est.nͥ
crucifixoꝵ intormento penas
hr̃e: Illi quem nescierunt. d̃mi
mortalem otempsert. Hii: d̃m
nouerunt. et immortalitatem ꝯtemp¬
nunt. Nonne contempnunt. quotiess
indigne accedunt: S dicis. Contẽp¬
ne senesciunt. Quid m: Id nescire
non debent. Ignorans eñi ignorabit

Expanded text:
corporali cibo corporaliter, ita spirituacorporali cibo corporaliter, ita spirituamus ut vivamus in mundo, istum autem ut in Deo. Et sicut ille id efficere non potest, ut vivamus secundum Deum; ita iste non facit ut vivatur secundum mundum. Uterque suam et diversam tenet viam; alter dum ventrem onerat, ventris violentiam deficit; alter dum naturam solidat in integritate sui persistit. Cibus iste aliis in vitam, aliis sumitur in mortem. Nam, qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Et quid est judicium manducare, nisi ex manducatione damnabilem existere? Quantum autem? Quantum is qui reus est corporiautem Christi poenas dare quid est, nisi crucifixorum in tormento poenas habere? Illi quem nescierunt Deum, mortalem contempserunt; ii et Deum noverunt, et immortalem contemnunt. Nonne contemnunt quoties indigne accedunt. Sed dicis: Contemnere se nesciunt. Quid inde? Idne scire non debent? Ignorans enim ignorabitur .
Abbreviated transcription (Latin):
atq liquorem. in corpus suum ⁊¬
sanguinem consecrauit: quatinus
rationalium cibꝰ. hoc intelligatur
atꝙ potus: ñ aũt ium̃ti more ui¬
uentium. Sacrificium aũt hoc:
corpore et sangumne celebrat᷑. ut
eo participans: totus uegetet᷑. Ad
hoc sacrificium diuersa gͣna con¬
ueniunt: q̃m diuersis eccłie ꝑso¬
nis p̃paratur. Multa gͣna unĩ
panem conficiunt. ⁊ multe ꝑsone
quib refectio hec debetur: una
eccłia sunt. Alii namq mors ẽ:
nͥ qui uerum eccłie est mbrum.
Huic pani manducando ꝯun¬
gimur: q̃m mystio digne sump¬
to: dño nr̃o coniugi debemus.
Uñ apłs. Panis qũe frangimus.
ñne ꝑͣticipatio corꝑis d̾ni est: Id
est qndam nos facit hr̃e cũ uta.
dñi ꝑ corpus cõmunionẽ. sadem
significatio in calice ẽ: nͥ ꝗ sangͥs
qͦ anima ñ nũqͣm declaratur ea
refatione animam indicat recre¬
andam. corpus uero carne. IIt q̃m
corpore et anima constamꝰ. inutͦq
uirtute celestis cibi ꝑficiam. ⁊ sic̃

Expanded text:
atque liquorem in corpus et sanguinem consecravit, quatenus rationalium cibus hoc intelligatur atque potus, non autem jumenti more viventium. Sacrificium autem hoc corpore et sanguine celebratur, ut eo participans totus vegetetur. Ad hoc sacrificium diversa grana conveniunt, quoniam diversis Ecclesiae personis praeparatur; multa grana unum panem conficiunt, et multae personae quibus refectio haec debetur, una Ecclesia sunt. Alii namque mors est, nisi qui verum Ecclesiae est membrum. Huic pani manducando conjungimur, quoniam mysterio digne sumpto, Domino nostro conjungi debemus. Unde Apostolus: Panis quem frangimus, nonne participatio corporis Domini est ? Id est, quamdam nos facit habere cum vita Domini per corpus communionem. Eadem significatio in calice est, nisi quod sanguis quo anima nonnunquam declaratur, ea refectione animam indicat recreandam; corpus vero carne, ut, quoniam corpore et anima constamus, in utroque virtute coelestis cibi perficiamur; et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quis audeat porrigere cum dñs
maliuit seꝑata ministrare:S di¬
ces. Absq exemplo dñs cur non
prebeam intinctum. cũ tu preb̾e
ñ dubites alt̾m sine altõ: Dispen¬
satio eccł̃ie neqͥd inconuenientis
suboriatur: utrumq curumferre
non consueuit. eademq rõne ui¬
tans effusionem intingẽ ꝑtimes¬
scit. Intinctus panis: intincte
inquinateiꝑ m̃tis uiro tͣdebatur
uide. Nicħ tale talit̃q fidelib ex¬
hibeatur. Tam̃ pleraq ꝑ loca panis
intinctus porrigit᷑. qͣtuiꝰ ut auint:
⁊ iuxta euͣgłm utrumq distribu¬
atur. ⁊ res ita securis: atq expeli
fecit:⁊ id mutari. auctoritas roma¬

Expanded text:
quis audeat porrigere, cum Domiquis audeat porrigere, cum Domimaluit separata ministrare? Sed dices: Absque exemplo Domini cur non praebeam intinctum, cum tu praebere non dubites alterum sine altero? Dispensatio Ecclesiae, ne quid inconvenientis suboriatur utrumque circumferre non consuevit, eademque ratione vitans effusionem, intingere pertimescit. Intinctus panis intinctae inquinataeque mentis viro tradebatur Judae. Nihil tale taliterque fidelibus exhibeatur. Tamen pleraque per loca panis intinctus porrigitur, quatenus ut aiunt, et juxta Evangelium utrumque distribuatur, et res ita securius atque expedi aliter fecit, et id mutari auctoritas Roma
Abbreviated transcription (Latin):
creti sanctione hoc m firmata.
Hoc facietis in meam ꝯmemora¬
tionẽ. Itaq ñ aliud: s hoc fiat.
Nerum qualit̃ a laicis eucha¬
ristia sumi deberet: sponse sue
commisit iudicio. Cmꝰ ꝯsilio ⁊
usu prilchie fit: ut carox laicis¬
distribuatur: Nimirũ ꝑiculose fi¬
eret. ut sangius subliquida specie
multitulini fidelium inecclia di¬
uideretur. Longe ꝑiculosius: in¬
firmatis ꝑparrochiam deferretur.
Nam quia caro absꝙ sanguine
non est: nec sanguis alibi ẽ. nͥ in
carne. quisqͥs alt̾uirũ sumit: neu¬
trũ insumptum derelĩquit. Qd̃
si bñ credit: ñ tñ se bñ credere ostñ¬
dit.: quisqͥs dum carne tͥbuit:
sanguine intinguit. qͣi aut caro
sanguine careat:aut sangͥs ex¬
tra carnem existat. Libere utq
⁊ secure fatendum ẽ: alt̾um absq
altõ sũm non posse. duibiumq
ñ ẽ qͥn sicui ut facilius insuma¬
tur: ꝑ ualde infirmato:sangͥs
infunditur. satisfactum sit com¬
munioni. Nam pane intinctum

Expanded text:
creti sanctione hoc modo firmata: creti sanctione hoc modo firmata: Hoc facietis in meam commemorationem. Itaque non aliud, sed hoc fiat. Verum qualiter a laicis eucharistia sumi deberet, sponsae suae commisit judicio, cujus consilio et usu pulchre fit ut caro Chrisdistribuatur. Nimirum periculose fieret 256 ut sanguis sub liquida specie multitudini fidelium in Ecclesia divideretur; longe periculosius infirmatis per parochiam deferretur. Nam quia caro absque sanguine non est, nec sanguis alibi est, nisi in carne; quisquis alterutrum sumit, neutrum insumptum derelinquit. Quod si bene credit, non tamen se bene credere ostendit, quisquis dum carnem tribuit, sanguine intingit, quasi aut caro sanguine careat, aut sanguis extra carnem existat. Libere utique et secure fatendum est, alterum absque altero sumi non posse, dubiumque non est quin si cui, ut facilius insumatur, pervalde infirmato sanguis infunditur, satisfactum sit communioni. Nam panem intinctum
Abbreviated transcription (Latin):
tradit eccłia ĩmiscendam:
qm̃ sanguis cum aqua dñico ꝓ¬
fluxit ex latere. Aqua more scrip¬
ture ppłm designat. Sangͥs gͦ si¬
homines est. Dum caro mandu¬
cat᷑. ⁊ ori sanguis in fundit᷑ pas¬
sio dñi ⁊ corꝑe afflcti ⁊ sanguine
ꝑfusi insinuat᷑. Nñ dñs discipulis
sius. ⁊ ꝑ eos aliis ait. Hoc facieris
in meam commemoratonẽ. Quam¬
obrem: quotiens sacram̃to parti¬
cipamus. sig̾cate rei memores eẽ
debemus. Qr aũt memores. nisi
ut quid pro nobis tulerit inten¬
damus. quid ue rependi oporteat
minime pret̃mittamꝰ: Quid hoc
sit audiamus. xp̃s passus est ꝓ
nobis. uobis relinqñs exempłu:
ut sequamini uestigia eius. Et qͥ¬
cerdotib reliquis. qͣlit̃ ab ip̃is
mensa dñi sit parcicipanda: decła¬
uit dicens. Accipite ⁊ comedite.
hoc est corpus meum. Et pꝰ. Bi¬
bite ex hoc omnes.Hic ẽ sanguis
meus. Itaq primo corpꝰ. pꝰ san¬
guis. a presbit̾is ẽ sumendꝰ. Insti¬
tutio xp̃i mutandañ ẽ quippe de¬

Expanded text:
tradit Ecclesia immiscendam, quoniam sanguis cum aqua Dominico profluxit ex latere. Aqua more Scripturae populum designat ; sanguis ergo si propter homines est. Dum caro manducatur, et ori sanguis infunditur, passio Domini et corpore afflicti et sanguine perfusi insinuatur. Unde Dominus discipulis suis, et per eos aliis ait: Hoc facietis in meam commemorationem . Quamobrem quoties sacramento participamus, significatae rei memores esse debemus; quare enim memores, nisi ut quid pro nobis tulerit attendamus, quidve rependi oporteat, minime praetermittamus? Quid hoc sit audiamus. Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus . Et qucerdotibus reliquis, qualiter ab ipsis mensa Domini sit participanda declaravit, dicens: Accipite et comedite: Hoc est corpus meum ; et post: Bibite ex hoc omnes; hic est sanguis meus . Itaque primo corpus, post sanguis a presbyteris est sumendus. Institutio Christi mutanda non est, quippe de
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmineat. Uñ dñs. Qui diligit
patrem aut matrem aut ceta
plusqͣm me: ñ est me dignus.
Uñ oportet. ut dum in mun¬
do affligeris: memor di con¬
soleris. Salatium tͥ neqͣqͣm
deerit: si memor es cdi de t̾ra
iordanis. ⁊ hermoniim a mon¬
te modico. Si afflictus uis
consolari in deo: esto mons
eminentia utte modicus otra
timorem suꝑbie. Mons esse po¬
tes de terra iordanis .i. de fructi¬
ficatione humilis descensus.
Quippe fructu bonoꝵ oꝑum sur¬
gis: siꝑhumilitatem prius des¬
cendis. Descendere exhermoni¬
im potes: si anathema uire tue
ꝑtractes. Anathema gͦ te red¬
dat modicum. indeq surgas
ꝑ fructum. Atq ita factus mos¬
modictis: a monte modico me¬
mor esto dĩ. Uñ reliqũn est. ut
qui sunt int̾ uxores. sint tanqͣ
ñ hñtes. Non ut nullam curã
ill impendant: s ne ultra qͣm
oportet: intendant. Quippe
tempus resolutionis nr̃e: pro¬

Expanded text:
immineat. Unde Dominus: Qui diligit patrem, aut matrem, aut caetera plusquam me, non est me dignus . Unde oportet ut dum in mundo affligeris, memor Dei, consoleris. Solatium tibi nequaquam deerit, si memor es Dei de terra Jordanis et Hermoniim a monte modico; si afflictus vis consolari in Deo, esto mons eminentia vitae; modicus, contra tumorem superbiae; mons esse poteris de terra Jordanis, id est de fructificatione humilis descensus; quippe fructu bonorum operum surgis, si per humilitatem prius descendis. Descendere ex Hermoniim potes, si anathema vitae tuae protractes. Anathema ergo te reddat modicum, indeque surgas per fructum: atque ita factus mons, a monte modico memor esto Dei. Unde reliquum est, ut qui sunt inter uxores, sint tanquam non habentes ; non ut nullam curam illis impendant, sed ne ultra quam oportet intendant; quippe tempus resolutionis nostrae pro
Abbreviated transcription (Latin):
carnem decore sibi debito con¬
spicuam. sp̃m uisione cli illu¬
strem: Oculi enim corporeeli¬
cet sꝑent longe fieri ꝑspicati¬
ores qm sint: intͣ corporea tn
uim suam optinebunt. ius
suum sp̃ib relinquentes: ut
oculis corporeis solum corpo¬
rea patescant. sp̃ualib etiam
sp̃ualia manifesta fiant:
Magni gͦ ext̾iores: uer̃ ut
tes. Maiores intimi: quippe
ius suum integre. ⁊ nicħo¬
minus alienum occupan¬
tes. Ergo uidebit omius ca¬
ro salutare l̃i. Nerum bea¬
ti mundo corde: q̃m ip̃i dñm
uidebunt. ñ solum in celo: ue¬
xͥum ⁊ priꝰ in uidicio. Cui con¬
trarium illud uid̃r. et tͣnͣsiens
ministrabit illis. uxta expo¬
sitionem quorundam: asseren¬
tium qd̃ post iudicium xꝑe iu

Expanded text:
carnem decore sibi debito concarnem decore sibi debito conspicuam, spiritum visione Dei illustrem. Oculi enim corporei licet sperent longe fieri perspicaciores quam sint, intra corporea tamen vim suam obtinebunt, jus suum spiritibus relinquentes, ut oculis corporeis solum corporea patescant, spiritualibus etiam spiritualia manifesta fiant. Magni ergo exteriores; verum ut tes; majores intimi, quippe jus suum integre et nihilominus alienum occupantes. Ergo: Videbit omnis caro salutare Dei . Verum: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , non solum in coelo, verum et prius in judicio. Cui contrarium illud videtur: Et transiens ministrabit illis , juxta expositionem quorumdam asserentium quod post judicium Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dampnados deorsum. Nonne
cum dño omnes maere erunt.
qui cum dño in celum transi¬
bunt: Nonne illos decet appa¬
rere ingła. sicut iniquos in mi¬
seria: Nam quom inter głosos
cum dño quis pot̾it ẽẽ ingloriꝰ:
Nonne potius cum xꝑc appa¬
ruerit uita nr̃a. tunc et nos
apparebitis cum ip̃o in gloria:
Apłica autem sententia colo¬
sensib. ⁊ ꝑ ip̃os omnib direc¬
ta: neminem nͥ ꝑdendum ex¬
cludere uidr qui aut cũ xp̃o¬
ñ sit: aut absq gła sit. Et
erit. Qñ aũt apparebit. nisi
cum abocculto ꝓliens: sem
iudicio cernendum omnib
prebebit: Quigͦ erunt inui¬
dicio. głe alioꝵ participes. qͦmͦ
iusionis cłi qͣm habebunt re¬
liqui: fient exꝑtes. cum ab
ea solos exeludat impios scͥpta
dicens. tollatur imprus ne uide¬
at głam cli: G commune aliqͥd
clicendum uidetur. Et quid
potiꝰ. qͣm ut hii qui obiuam
xp̃o maera rapiendi surnt. ex
quo ad ip̃m uenturm erit cũ
ip̃o partter clarescant corpore.
splendeant mente.habentes

Expanded text:
damnandos deorsum. Nonne cum Domino omnes in aere erunt, qui cum Domino in coelum transibunt? Nonne illos decet apparere in gloria, sicut iniquos in miseria? Nam quomodo inter gloriosos cum Domino quis poterit esse inglorius? Nonne potius: Cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria? Apostolica autem sententia Colossensibus, et per ipsos omnibus directa neminem nisi perdendum excludere videtur, qui aut cum Christo non sit, aut absque gloria sit. Et erit. Quando autem apparebit nisi cum ab occulto prodiens se in judicio cernendum omnibus praebebit? Qui ergo erunt in judicio gloriae aliorum participes, quomodo visionis Dei, quam habebunt reliqui, fient expertes, cum ab ea solos excludat impios Scriptura, dicens: Tollatur impius ne videat gloriam Dei? Ergo commune aliquid dicendum videtur. Et quid potius quam ut ii qui obviam Christo in aera rapiendi sunt, ex quo ad ipsum ventum erit, cum ipso pariter clarescant corpore, splendeant mente habentes
Abbreviated transcription (Latin):
partem xp̃c apparere uelit:
plane nescio. Dicit enim dñs in
euangłio. Nonuerat regnum
cdi cum obseruatione. neq dicenł.
Ecce hic: aut ecce illic .i. neq cer¬
tum est tempꝰ. neq det̾minatus
locus: q̃nuel ubi extremum de¬
beat agi iudicium. Arbitͦr tn.
q̃m sine dubio. sic ueniet qũe¬
admodum eum sui euntẽ in
celum: illam aeris regioñe qͣm
ascensio dñ decorauit. illustra¬
tione aduentus honorandã.
Ut qui totum ueniet iudicare
mundum: medium in mundo
teneat locum. seꝑaturus eos ab
inuicem. itaut statuat oues
quidem a dextͥs .i. confirmet sĩ

Expanded text:
partem Christus apparere velit, plane nescio; dicit enim Dominus in Evangelio: Non venit regnum Dei cum observatione neque dicent: Ecce hic, aut ecce illic , id est, neque certum est tempus, neque determinatus locus, quando vel ubi extremum debeat agi judicium. Arbitror tamen quoniam sine dubio sic veniet quemadmodum eum sui viderunt euntem in coelum, illam aeris regionem quam Ascensio Domini decoravit illustratione adventus honorandam, ut qui totum veniet judicare mundum, medium in mundo teneat locum, separaturus eos ab invicem, ita ut statuat oves quidem a dextris, id est confirmet si