comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cunditate t̾re & feracitate gaudentes: exul¬
tando cantant. & int̾cantica quȩ uerbis
enuntiant. inserunt uoces quasdam sine
uerb melatione exultantis aNiri.
& hȩc uocat᷑ iubilatio. Siquis forte ꝓpterea
ñ recognoscit qura nũqͣm aduertit: aduer¬
tat decetero. Atq utinã ñ inueniat qͦs ad

Expanded text:
cunditate terrae et feracitate gaudentes, exsulcunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat quos a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iub ilet: Sonꝰ eñi cordis: intellectus
÷. Qđ nostis: dicturus sum. Qui iubilat.
pocest expͥnĩtiꝰ affectũ: ñ sensũ cõp̃hendentiᷤ.
Gaudens hõ in exultatione sua. ex uerbis
qͥb dã que ñ possunt dici & intelligi erũpit
inuocẽ qͣndã exultationis sine uerb̾: ita ut ap-¬
pareat eũ ipsa uoce gaudere qͥdẽ s qͣsi reple¬
tũ nimio gaudio ñ posse uerb explicare.
qđ gaudetꝰ. Anim aduertite hoc meis. qui
cantant etiã ñ honeste. Noneñĩ taliꝰ erit iui-¬
bilatio nr̃a. qͣlis illoꝵ est. Nos enĩ iniustifi¬
cationem iubilare debemꝰ. illi aut̃ iubilant
in iniqͥtatẽ. Itaq nos in ẽfessione. illi uc̃¬
fusione. Ianĩ ut hoc qđ dico intelligatis.
imimo recordemini rẽ cognitã: maxime
iubilant. qͥ aliqͥd magris oꝑant᷑. Copia fru¬
ctuũ iocundati. uł messores uł undemia.¬
tores. uł aliqͦs fructꝰ metentes. & in ipsa fe¬

Expanded text:
non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. Qui jubilat, potest, exprimentis affectum, non sensum comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non possunt dici et intelligi, erumpit in vocem quamdam exsultationis sine verbis; ita ut appareat eum ipsa voce gaudere quidem, sed quasi repletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantant etiam non honeste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi in confusione. Tamen ut hoc quod dico intelligatis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fructus metentes, et in ipsa fe
Abbreviated transcription (Latin):
Et tam̃ hanc uocẽ audiuit iniuersa t̾ra.
Tam iubilat dño uniuersa t̾ra. & qͦd adhuc
ñ iubilat: iubilabit. Pertendens em̃ bene¬
mali ꝑ omnẽ t̾rã. & boni ꝑomnẽ t̾ram.
Inmalis murmurat om̃is t̃ra. in bonisui¬
bilat om̃is t̾ra. Quid ÷ gͦ iubilare : Aultũ
enĩ nos attentos facitꝰ adhoc uerbum
& p̾sentis psalmi titulus. qr inscribitur
in ẽfessione. Quid ÷ inc̾fessione iubilare:
Est alteriꝰ psalmi cuiꝰdã sententia dicens
Beatꝰ popłs qͥ intelligit iubilationẽ ł se¬
cto magnũ aliqͥd ÷ hoc. qͦd intellectũbeatdᷤᷤ
det mͥ intelligere qͦd dicã det uob̾ intel.¬
ligere qͦd auditis. Beatꝰ popłs qͥ intelligit
iubilationẽ. Curramꝰ gͦ adhanc beatitũ¬
dinẽ. intelligamꝰ iubisationẽ. ñ eã sine
intellectu fundamꝰ. Quid opꝰ ÷ iubilare.
& obtẽꝑare hiuc psalmo dicenti iubila¬
te dõ om̃is terra. & ñ intelligere iubi¬
lationẽ ut uox nr̃a sola iubilet. & cor

Expanded text:
Et tamen hanc vocem audivit universa terra. Jam jubilat Domino universa terra; et quae adhuc non jubilat, jubilabit. Pertendens enim benemali per omnem terram, et boni per omnem terram. In malis murmurat omnis terra, in bonis jubilat omnis terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ad hoc verbum et praesentis psalmi titulus, quia inscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam psalmi sententia dicentis, «Beatus populus qui intelligit jubilationem» : profecto magnum aliquid det mihi intelligere quod dicam, det vobis intelligere quod auditis: «Beatus populus qui intelligit jubilationem.» Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo, omnis terra,» et non intelligere jubilationem, ut vox nostra sola jubilet, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
& forte ñ dicere. Nullomͦ aũt poteris dicere.
qͦd ñ potueris cogitare. Ergo illũ pͥusqͣm
dicas illũ. Ut cogites illũ. accede ad illum
Qa eñuis bene uide ut habeas qͦd loqͣris:
accedis ut inspicias. ne forte uidendo longe
fallaris. S ut oculis ista corpora: sic illemite
ẽspicit᷑. corde attendit᷑ & uidetur. Et ubi
÷ cor. unde ille uideat᷑ : Beati ait mundo
corde. qr ipsi dm̃ uidebt̃. Audio. credo. ut
possũ intelligo corde uideri dm̃. nec posse
nͥ mundo corde conspici. S audio aliã scripturã.

Expanded text:
 potes dicere; nullo modo autem poteris dicere quod non potueris cogitare. Ergo cogita illum priusquam dicas illum; ut cogites illum, accede ad illum. Quod enim vis bene videre, ut habeas quod loquaris, accedis ut inspicias, ne forte longe videndo fallaris. Sed ut oculis ista corpora, sic ille mente conspicitur, corde attenditur et videtur. Et ubi est cor unde ille videatur? «Beati,» ait, «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Audio, credo, ut possum intelligo, corde videri Deum, nec posse nisi mundo corde conspici; sed audio aliam Scripturam:
Abbreviated transcription (Latin):
ta te. Om̃is seruitꝰ amaritudine plena :
Om̃s conditione obligati. & seruiunt &
murmurant. Nolite timere illiꝰ dñi serui¬
tutẽ. ñ erit ibi gemitꝰ. ñ murmur. nonl
indignatio. Nenio se petit inde uenalem
qi dulce ÷ qͦredẽpti omĩs sumꝰ. Magna felici.¬
tas ÷ fr̃s eẽ. in ista domo magnaseruũ & sicũ
cõpedib. Noli timere serue cõpeditȩ. con-¬
fitere dño. Meritis tuis at tribue cõpedeᷤᷤ
tuas. confitere in cõpedib siuis ut inorna.¬
m̃ta uertan t᷑. Non frustra nec sine ex.¬
auditione dictũ ÷: intret inc̃spectu tuo
gemitꝰ cõpeditoꝵ. Seruite dño iniocundi.¬
tate. lib̾a seruitꝰ ÷ apud dnm. li̾a seruitꝰ.
ubi ñ necessitas sed caritas seruit. Uos in¬
qͥt in lib̾tatẽ uocati estis fr̃s tantũ nelib̾

Expanded text:
tate.» Omnis servitus amaritudine plena est: omnes conditione servili obligati et serviunt, et murmurant. Nolite timere illius Domini servitutem: non erit ibi gemitus, non murmur, non indignatio; nemo se petit inde venalem, quia dulce est quod redempti omnes sumus. Magna felicitas, fratres, esse in ista domo magna servum, etsi cum compedibus. Noli timere, serve compedite, confitere Domino: meritis tuis attribue compedes tuas; confitere in compedibus, si vis ut in ornamenta vertantur. Non frustra, nec sine exauditione dictum est, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum» . «Servite Domino in jucunditate.» Libera servitus est apud Dominum; libera servitus, ubi non necessitas, sed charitas servit. «Vos,» inquit, «in libertat
Abbreviated transcription (Latin):
ad factmꝰ Solitudinẽ petat. secunt᷑ scandala
Separaturꝰ ÷ se qͥbene ꝓficit. ut nullũ hominẽ
omino patiat᷑: Ed si & ipsũ antequã ꝓficeret.
nemo uellet pati : Si gͦ qͥa ꝓficit nullũ ho¬
minẽ uult pati: eo ipso quo ñ uult aliquẽ

Expanded text:
d facturus? Solitudines petat? Sequuntur scandala. Separaturus est se qui bene proficit, ut nullum omnino hominem patiatur? Quid si et ipsum, antequam proficeret, nemo vellet pati? Si ergo, quia proficit, nullum hominem vult pati, eo ipso quo non vult aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
securitatẽ dederĩ.
nelaborẽ timeatis.
Uideamꝰ tam̃ attentiꝰ.
& quanto liberiꝰ tanto
diligentiꝰ. quid sibi uelint ea ipsa quȩ aꝑte
sonant. ut quantũ dñs donare dignat᷑.
spualit̾ intelligat᷑ uox dĩ qͦ libet organo
sonans. tam̃ uox dĩ. Neq eñĩ delect᷑at
delectamꝰ cũ ipse de nob loqͥt᷑ Esalooui
confeos ione. Sic inscribit᷑. hic ÷ ticuilis
eiꝰ psalmꝰ in ẽfessione. Pauci uersus st ilu¬
gnarũ rerũ grauidi. Pariant seminam
eordib uẽi s ut paret᷑ horreũ mesi dñre
Esalmꝰ iste in confessione hoc nobiabete
ad hoc nos hortat᷑: ut iubilemꝰ dõ. Pec
hortat᷑ uelut aliquẽ unũ angulũ t̾rȩ
aut unã aliquã habitatione congregiti¬
onẽue hominũ: s qr se ubiq nouit sem

Expanded text:
 dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sonant, ut quantum Dominus donare dignatur, spiritualiter intelligantur. Vox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Dei; neque enim delectat delectamus, cum ipse de nobis loquiconfessione:» sic inscribitur, hic est titulus ejus, «Psalmus in confessione.» Pauci versus sunt, magnarum rerum gravidi: pariant semina in cordibus vestris, ut paretur horreum messi dominicae. Psalmus iste in confessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terrae, aut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia ubique novit s
Abbreviated transcription (Latin):
adm̃tẽ ꝓpͥe ꝑtinet qͦd sic̃ oculus albũ & ni¬
grum. ita ęquitatẽ iniqͥtatẽq discernat.
In hac tota consideratione creaturȩ. quã
nominare. ut cunq & ꝑcurrere potiumꝰ.
int̾roget seanima. Qͥs fecit hȩc om̃ia: Qs erea.¬
uit hȩc: Q in his te ipsã. Od st̃ ista quȩ con¬

Expanded text:
e pertineat, quod sicut oculus albam et nigrum, ita aequitatem iniquitatemque discernat. In hac tota consideratione creaturae, quam nominare utcumque et percurrere potuimus, interroget se anima: Quis fecit haec omnia? quis creavit haec? quis in his teipsam? Quid sunt ista quae con
Abbreviated transcription (Latin):
feramꝰ dõ iubilationẽ coronandã. Quando
gͦ nos iubilamꝰ: Ouando laudamꝰ qͦd diciñ
potest. Attendimꝰ enĩ uniuersã creaturam.
Attendimꝰ singula hab̾e origines & causas
suas. Seminũ uĩ. nascendi ordinẽ. ꝑmanen.¬
di modũ. int̾eundi decessũ. currere uolu¬
mina scłoꝵ. sine ulla ꝑturbatione stellas
uolui qͦdãmͦ ab orientẽ in occidentẽ. ꝑ agere
cursus annoꝵ. Uidemꝰ dim̃siones m̃sium.
distensiones horarũ. Inq his om̃ib nescio

Expanded text:
feramus Deo jubilationem coronandam. 5. Quando ergo nos jubilamus? Quando laudamus quod dici non potest. Attendimus enim universam creaturam, attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus nescio
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & pluit : Qre : ꝗͥa facit solẽ suũꝰ oriri
super bonos & malos. & pluit suꝑ ustos &
iniustos. Moli gͦ głari pagant qr te cla-¬
mante addm̃ pluit dc̃. qͥsuꝑ iustos& iniu¬
stos pluit. Audiuit te ad tẽporalia. non te
audit ad ȩt̾na: nͥ in monte eiꝰ adoraueris.

Expanded text:
it solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Noli ergo gloriari, pagane, quia te clamante ad Deum, pluit Deus, qui super justos et injustos pluit. Audivit te ad temporalia; non te audit ad aeterna, nisi in monte sancto ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ repbauert̃ ȩdificanteᷤᷤ hic factꝰ: incaput
anguli. lapis iste p̃cisus demonte sine manibꝰ.
efregit om̃ia regnat̾rarũ. Uideniꝰ c̃fracta
ab illo lapide omia regna t̾rȩ. Quȩ erant
regna t̾re. Regna idoloꝵ regna de monioꝵ
fracta st̃. Regnabat sat̾nꝰ in multis hom̃ib.
ubi ÷ regnũ eiꝰ : Regnabat mercuriꝰ inmultiᷤᷤ
hoñib ubi ÷ regnũ eiꝰ: fractũ : Redacti
sunt illi in regnũ xp̃i. in qͥb ille regnabat.
Regnũ celestis quase erat cartagini. ubi
nc̃ ÷ regnũ cȩlestis: Lapis ille fregit omĩa
regna trarũ. lapis p̃cisus demonte sine
manib. Qͥd ÷ p̃cisus demonte sine manib :
Natꝰ degente iudeoꝵ. sine oꝑe hominum.
Om̃s eñi qͥ nascunt᷑. de oꝑe maritali nascunt᷑.
Ille de uirgine natꝰ. sine manib natus ÷.
ꝑ manꝰ eñi. opꝰ humanũ significat᷑. Quo
manꝰ humanȩ ñ accesserunt. ubi maritali
amplexꝰ ñ fuit: fetꝰ tam̃ fuit. Natꝰ ÷ gͦ de

Expanded text:
quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli» . Lapis iste praecisus de monte sine manibus, confregit omnia regna terrarum: videmus confracta ab illo lapide omnia regna terrae. Quae erant regna terrae? Regna idolorum, regna daemoniorum fracta sunt. Regnabat Saturnus in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Regnabat Mercurius in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Fractum est, redacti sunt illi in regnum Christi, in quibus ille regnabat. Regnum Coelestis quale erat Carthagini! ubi nunc est regnum Coelestis? Lapis ille fregit omnia regna terrarum, lapis praecisus de monte sine manibus. Quid est, praecisus de monte sine manibus? Natus de gente Judaeorum sine opere hominum. Omnes enim qui nascuntur, de opere maritali nascuntur; ille de virgine natus, sine manibus natus est; per manus enim, opus humanum significatur: quo manus humanae non accesserunt, ubi maritalis amplexus non fuit, fetus tamen fuit. Natus est ergo de
Abbreviated transcription (Latin):
& inuenio qͦmͦ sine impietate adoret᷑ t̾ra. si
t᷑ scabellum pedũ eiꝰ. Suscepit enĩ de t̾ra t̾rã
qr caro deterra ÷. & de carne uaria
carnẽ accepit. Et qr in ipsa carne hic ãbu-¬
lauit. & ip̃sam carnem nob̾ manducan.¬
dam ad salutẽ dedit. nemo aut̃ illã
carnẽ manducat nͥpͥus ad orauerit:
inuentũ ÷ quẽ ad modũ adoret᷑ tale sca¬
bellũ pedum dñi. & ñ solũ ñ peccemꝰ¬
ad orando. s peccemꝰ ñ ad orando. Numqͥd
autem caro uiuificat: Ipse dñs dix̃. cum
de ipsa cõmendatione eiꝰdẽ t̾rȩ loqueretur.
Sp̃s ÷ qui uiuificat. caro aut̃ nichil ꝓdest.
Idõ & terram quamlibet cũte inclinas atq
ꝓsternis. ñ qͣsi t̾rã intuearis. s illũ sc̃m cuiꝰ
pedum scabellum ÷ qͦd adoras. ꝓpt̃ ipsũ
eñĩ adoras. Idõ & hic subiecit. aAdorate
Incuiꝰ honore adoras scabellũ pedum eiꝰ.
Et cum adoras illũ. necogitatione rema¬

Expanded text:
et inuenio quomodo sine impietate adoretur terra, siet inuenio quomodo sine impietate adoretur terra, siscabellum pedum ejus. Suscepit enim de terra terram; quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit. Et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis manducandam ad salutem dedit; nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit: inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemadorando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro vivificat? Ipse Dominus dixit, cum de ipsa commendatione ejusdem terrae loqueretur: «Spiritus est qui vivificat; caro autem nihil prodest.» Ideo et ad terram quamlibet cum te inclinas atque prosternis, non quasi terram intuearis, sed illum Sanctum cujus pedum scabellum est quod adoras; propter ipsum enim adoras: ideo et hic subjecit, «AdoIn cujus honore adoras scabellum pedum ejus. Et cum adoras illum, ne cogitatione rema
Abbreviated transcription (Latin):
rios ꝯoõ sc̃s est. Qͥd habemꝰ adorare: Sca¬
bellum pedũ eiꝰ. Suppedaneũ dr̃ scabellũ¬
pedũ. gd dicunt greci yppopodion. dixer̃t
latini scabellum: & alii dixerunt suppe¬
daneum. S uidete fr̃s. quid nos iubeat
adorare. Alio loco scriptura dic̃ cęlum
michi sedes ÷. t̾ra aut̃ scabellũ pedũ
meoꝵ. ergo t̾rã nos iubet ad orare. qr
dix̃ alio loco quid sit scabellũ pedũ dei.
Et qͦmͦ ad orabimꝰ t̾rã. cũ dicat aꝑte scri¬
ptura. dnm dm̃ tuũ ad orab̾. & hic dicit
adorate scabellũ pedũ eiꝰ : Exponens aũt
mͥ quid sit scabellũ pedũ eius. dicit t̾ra
aut̃ scabellum pedũ meoꝵ. Anceps factꝰ
sum. Timeo ad orare t̾rã. nedãnet me qͥ
fecit cęlum & t̾rã. Rursus timeo ñadorare
scabellũ pedũ dñi mei . qr psalmꝰ mͥ dicit.
ad orate scabellũ pedũ eiꝰ. Quęro qͥd sit
scabellum pedũ eiꝰ. & dic̃ mͥ scriptura.
Terra scabellũ pedũ meoꝵ. Fluctuans
c̃uerto me ad xp̃m. qr ipsum quęro hic.

Expanded text:
 . Quid habemus adorare? Scabellum pedum ejus. Suppedaneum dicitur scabellum: Quod dicunt Graeci hypopodion, dixerunt Latini scabellum, et alii dixerunt suppedaneum. Sed videte, fratres, quid nos jubeat adorare. Alio loco Scripturarum dicitur: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum . Ergo terram nos jubet adorscabellum pedum Dei? Et quomodo adorabimus terram, cum dicat aperte Scriptura: «Dominum Deum tuum adorabis» ? Et hic dicit, «Adorate scabellum pedum ejus;» exponens autem mihi quod sit scabellum pedum ejus, dicit, «Terra autem scabellum pedum meorum.» Anceps factus sum: timeo adorare terram, ne damnet me qui fecit coelum et terram; rursus timeo non adorare scabellum pedum Domini mei, quia Psalmus mihi dicit, «Adorate scabellum pedum ejus.» Quaero quod sit scabelluTerra scabellum pedum meorum. Fluctuans conuerto me ad Christum, quia ipsum quero hic
Abbreviated transcription (Latin):
buat intellectũ. & nob̾cũ audiant uoces
istas. deqͥb mͦ gaude mꝰ. Dñs infyon ma¬
gnus. & excelsus suꝑ ooones popolos.
CONFITEANT᷑ NOMINI TUO MAONO Ipsi om̃s
populi supͣ qͦs magnꝰ es insyon: iã confiteant᷑
nomini tuo magno. Paruum fuit nom̃
tuum quando irascebantur. factum est
magnum. iam confiteantur. Quomͦ dicimꝰ
paruum fuisse nom̃ xp̃i : Antequã clare
factum ÷. Quȩ gens ÷ quȩ ñ audiuit nom̃
xp̃i : Lam gͦ magno nomini tuo confite¬
antur popłi. qͥante paruo nomini tuo
irascebant᷑. Confiteant᷑ nomini tuo ma-¬
gno. Quare c̃fiteant᷑: Qoõ t̾rigile et sc̃õ
eot. Ipsum nom̃ tuũ t̾ribile & scm:s¬

Expanded text:
buat intellectum, et nobiscum audiant voces buat intellectum, et nobiscum audiant voces istas, de quibus modo gaudemus. «Dominus in Sion magnus, et excelsus est super omnes populos.s omnes populi, super quos magnus es in Sion, jam «confiteantur nomini tuo magno.» Parvum fuit nomen tuum, quando irascebantur: factum est magnum; jam confiteantur. Quomodo dicimus parvum fuisse nomen Christi, antequam praeclare factum est. Quae gens est quae non audivit nomen Christi? Jam ergo magno nomini tuo confiteantur populi qui ante parvo nomini tuo irascebantur: «Confiteantur nomini tuo magno.» Quare confiteantur? «Quoniam terribile et sanctum est.» Ipsum nomen tuum terribile et s
Abbreviated transcription (Latin):
displicet. Da hominẽ qͥ iã iocundat᷑ in dõ. uiuit
grauit᷑. suspirat in illã pacẽ ȩt̾nã quã illi
ꝓ misit ds̃. & uide qr quando respexit hominẽ
saltantẽ adorganũ. plus illũ dolet insani¬
entem. quam freneticũ febrientẽ. Prgosi
nouimus mala illoꝵ qr de ipsis malis & noᷤs
lib̾ati sumꝰ: doleamꝰ illos. Et si dolemꝰ illos.
oremꝰ ꝓillis. Et ut exaudiam᷑ ieuinemꝰ ꝓillis.
Non enĩ nos nr̃a ieiunia celebramꝰ ꝑ dies fe¬
stos illoꝵ. Alia st̃ ieiunia nr̃a quȩ celebramꝰ
ꝑ dies paschȩ futuros. ꝑ alia atq alia quȩ
gemamꝰ. Letitia eni sua admonent dolorẽ
nr̃m & faciunt nos recordari quã miscri
st̃ adhuc. S qr uidemus multos in de lib̾ato.
ubi & nos fuimꝰ: nec de illis desꝑare debemꝰ.
Et si adhuc irascunt᷑: nos oremꝰ. Et si ad huc
cõmouet᷑ particula t̾rȩ quȩ remansit: nos
ꝑ maneamꝰ ingemitu ꝓillis. ut & illis ds tri¬

Expanded text:
displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graviter, suspirat in illam pacem aeternam quam illi promisit Deus; et vide quia quando respexerit hominem saltantem ad organum, plus illum dolet insanientem, quam phreneticum febrientem. Ergo si novimus mala illorum, quia de ipsis malis et nos liberati sumus, doleamus illos; et si dolemus illos, oremus pro illis; et ut exaudiamur, jejunemus pro illis. Non enim nos nostra jejunia celebramus per dies festos illorum. Alia sunt jejunia nostra quae celebramus per dies Paschae futuros, per alia atque alia quae gemamus. Laetitia enim sua admonent dolorem nostrum, et faciunt nos recordari quam miseri sint adhuc. Sed quia videmus multos inde liberatos, ubi et nos fuimus, nec de illis desperare debemus. Et si adhuc irascuntur, nos oremus; et si adhuc commovetur particula terrae quae remansit, nos permaneamus in gemitu pro ipsis, ut et illis Deus tri
Abbreviated transcription (Latin):
finiti st̃ ꝑ secutoreᷤ. Exaudita ÷ eñi cũ hoc
faceret: & exaudit᷑ cũ hoc facit. Prȩuale¬
bant malo suo. finiti sunt bono suo.
Quomodo eñi finiti st̃ uultis nosse :
Manducati sunt ab eccła. Quȩre illos in
se & ñ inuenies. quęre in ea quȩ illos man-¬
ducauit. & in uiscerib eiꝰ inueniuntur
Transeuntes enĩ ad ȩccłam. xp̃iani facti
sunt. ꝑ ierunt persecutores. creuert᷑
p̃dicatores. Idõ ꝑdies festos ipsoꝵ. quia
uidemꝰ eos qͥ reliqui facti st insanire
adhuc inuoluptatib suis malis & ꝑuer¬
sis. rogamꝰ ꝓ illis dm̃: ut qͥ delectabilit᷑
audiunt organum. delectabiliꝰ audian¬
uocẽ dĩ. Non eñi qͦd sonat sine ratione delectat
aurẽ. & uerbũ dĩ ñdelectat cor. S ideo ꝓ illis
oramꝰ. qͣndo dieb illoꝵ festis nos ieiunamus:
ut fiant sibi ipsi spectaculũ. Ondo eñi uide.¬
rint se: displicebt̃ sibi. S ideo ñ sibi displicent.
qr ñ se attendunt. Ebriꝰ ñ sibi displicet. s sobrio

Expanded text:
finiti sunt persecutores. Exaudita est enim cum hoc faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, et in visceribus ejus inveniuntur. Transeuntes enim ad Ecclesiam, christiani facti sunt; perierunt persecutores, creverunt praedicatores. Ideo per dies festos ipsorum, quia videmus eos qui reliqui facti sunt, insanire adhuc in voluptatibus suis malis et perversis, rogamus pro illis Deum, ut qui delectabiliter audiunt organum, delectabilius audianei. Non enim quod sonat sine ratione delectat aurem, et verbum Dei non delectat cor. Sed ideo pro illis oramus, quando diebus illorum festis non jejunamus, ut fiant sibi ipsi spectaculum. Quando enim viderint se, displicebunt sibi; sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius non sibi displicet, sed sobrio
Abbreviated transcription (Latin):
libet ꝓficiamꝰ: nouit ipse peccata nr̃a. Aliqͣndo
& nobis ostendit illa. & uidemꝰ & nos peccata
nr̃a. Et cũ inter tales homines uersari cȩꝑimꝰ
ut iã homines qͥd in nob̾ rep̾hendant ñ inueni¬
ant: rep̃hendit ille adhuc qͥ om̃ia nouit. &

Expanded text:
iamus, novit ipse peccata nostra; aliquando et nobis ostendit illa, et videmus et nos peccata nostra. Et cum inter tales homines versari coeperimus, ut jam homines quid in nobis reprehendant non inveniant; reprehendit ille adhuc qui omnia novit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Toleranda sunt gͦ ista. Et forte hoc ꝑtinet
multis enĩ quantũ nob̾ in notescit uolunta ᷤᷤ
dĩ. etiam reatus nr̃ in notescit nob̾. ł tqͣnto
ille nob̾ innotecit : tanto plus imꝰ infletus¬
& in lacrimas. Uidemꝰ enĩ quã sit iustum
qͦd de nob̾ exigat ds̃. in quanta adhuc imꝑ¬
fectione iaceamꝰ. & sit in nob̾ qͦd dictũ :
qͥapponit scientiã apponit dolorẽ. Ecce a.¬
bundet inte caritas. & plus doleb peccan-¬
tẽ. Quanto inte maior : caritas: tanto
ampliꝰ te torquebit quẽ toleras. Nontorqui.¬
bit tãquã irascentẽ illi. s tã quã dolenten
ꝓillo. Uide paulũ apłm. qͥd patiebat᷑. Uide
qͥs quid patiebat᷑. Prȩt̃ illa in qͥt quȩ extrinsdꝰ
suNt. dixꝰ eñĩ multa quȩpatiebat᷑. & cepit di¬
cere int̾iora. p̃t̾ illa quȩ extrinsecus erant
quȩ patiebat᷑ amalis ꝑ secutorib xp̃i. iN¬
cursus in mecotidianꝰ. sollicitudo om̃ium

Expanded text:
Toleranda sunt ergo ista; et forte hoc pertinet Toleranda sunt ergo ista; et forte hoc pertinet multis enim quantum nobis innotescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in fletus et lacrymas. Videmus enim quam sit justum quod de nobis exigat Deus, in quanta adhuc imperfectione jaceamus; et fit in nobis quod dictum est: «Qui apponit scientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tanquam dolentem pro illo. 13. Vide Paulum apostolum, quid patiebatur; vide e extrinsecus sunt» dixit enim multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis persecutoribus Christi, «incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium
Abbreviated transcription (Latin):
bantur popłos c̃tͣdicenteᷤ cotidie patiebant᷑
mique uiuenteᷤᷤ. & int̾ illos uiuere cogebant᷑.
quoꝵ uitã cotidie rep̾hendebant. hȩc
erat uindicta. Nondũ ꝓficit cui parua est.
Iantum te eñi torquet iniusticia aliena q̃ tũ
recesseris atua. Cũ eni fueris frum̃tũ. id. heci¬
ba bona debono semine filiꝰ regni. eũ cepisfri¬
ctum dare: te tͥ apparebt ⁊izania. Cũ enim
creuisset herba & fructũ feciset: tunc ap¬
paruert̃ tizania. Cũ ceꝑint apparere trana:
uidebis te int̾malos. Uelle habes qͣsi separare
ate malos. & separare ab eçcła om̃s malos. Re
re zizania. eradicets simul & triticũ. ł xsen¬
tentia dñi necesse erit parcere zizanus. ex
c̃ditione serui necesse erit uiuere int̾rita¬
nia. Separare ea non potes. tolerare tͥ neces¬
se ÷. Uide quantas plagas incorde ꝑatiari
qͥ corpore integro int̾maloᷤ uersars. ꝓbabi¬
tis quicũq ꝓfeceritiᷤᷤ. ꝓbatis qͥiã ꝓfecistis.

Expanded text:
dicentes, quotidie patiebantur inique viventes; et inter illos vivere cogebantur, quorum vitam quotidie reprehendebant. Haec erat vindicta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum te enim torquet injustitia aliena, quantum recesseris a tua. Cum enim fueris frumentum, id est herba bona de semine bono, filius regni, cum coeperis fructum dare, tunc tibi apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint apparere zizania, videbis te inter malos. Velle habes quasi separare a te malos, et separare ab Ecclesia omnes malos; resre zizania, eradicetis simul et triticum» . Ex sententia Domini necesse erit parcere zizaniis, ex conditione servi necesse erit vivere inter zizania: separare ea non potes, tolerare tibi necesse est. Vide quantas plagas in corde patiaris, qui corpore integro inter malos versaris. Probabitis quicumque profeceritis, probatis qui jam profecistis.
Abbreviated transcription (Latin):
in uerbo meo uere discipuli mei esti &
cognoscetis ueritatẽ & ueritas lib̾abit
uos. Simul es & seruus & lib̾ Seruus qr
factus es lib qr amaris adõ a qͦ factꝰ es.
Immo etiam inde lib. qr amas eũ aqͦ factus es
Noli seruire cũ murmure. Non eni idagues
murmura tua ut ñ seruias: s ut malus
seruus seruias. Seruus es dñi. libtꝰ es dñi.
Non te sie quęras manumitti. ut recedaᷤᷤ
dedomo manu missoris tui. Seruite dño
miocunditate. Plena erit illa & ꝑfecta
tẽ amor sine seandalo. tẽ fructꝰ sine timore.
tc̃ uita sine morte. Quid hic. Nulliine
gaudiũ: Si nullum gaudiũ: nulla iubi¬
latio. Omͦ iubilate dño uniuersa terra:
Est plane & hic gaudiũ de spe suturȩ uitȩ.
Gustatur hic. unde ibi satietur. S necesse
÷ ut multa ꝑferant frum̃ta int̾ tizania.
St̃ grana int̾ paleas. & liliũ int̾spinas. Qͥd
eñi audit ȩccła : Sic̃ liliũ in medio spinarũ.
ita ꝓxima mea in medio filiarũ. Non dictũ

Expanded text:
scipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . Simul es et servus et liber: servus, quia factus es; liber, quia amaris a Deo a quo factus es: imo etiam inde liber, quia amas eum a quo factus es. Noli servire cum murmure; non enim id agunt murmura tua, ut non servias, sed ut malus servus servias. Servus es Domini, libertus es Domini; non te sic quaeras manumitti, ut recedas de domo manumissoris tui. 8. «Servite Domino in jucunditate.» Plena erit illa et perfectunc amor sine scandalo, tunc fructus sine timore, tunc vita sine morte. Quid hic? nullumne gaudium? Si nullum gaudium, nulla jubilatio: quomodo, «Jubilate Domino, universa terra?» Est plane et hic gaudium; de spe futurae vitae gustatur hic unde ibi satiemur. Sed necesse est ut multa perferant frumenta inter zizania: sunt grana inter paleam , est lilium inenim audit Ecclesia? «Sicut lilium in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum» . Non dictum
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ ne extollar. datꝰ ÷ michi stimulus carniꝰ
mes angł sathanȩ qͥme colafiret. Ia ꝑfectus
erat ut tam̃ tim̃dũ eẽt ne ex tolleret᷑. Nam
ñ poneret ds̃ medicam̃tũ: ubi uulnꝰ ñ eẽt.
E rogauit ut tolleret᷑. Eger ille rogauit. ut
auferretur medicam̃tũ Ppt̃ qͦd t̃ dnm̃ rogaui
inqͥt. ut auferret eũ ame. Id ÷ stimulũ carnis
aqͦ colafizabat᷑. aliquẽ forte dolorẽ corporis.¬

Expanded text:
tionum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Tam perfectus erat, ut tamen timendum esset ne extolleretur: nam non poneret Deus medicamentum, ubi vulnus non esset. Et rogavit ut tolleretur; aeger ille rogavit ut auferretur medicamentum: «Propter quod ter Dominum rogavi,» inquit, «ut auferret eum a me,» id est, stimulum carnis a quo colaphizabat
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ intẽplo creuit. Mat̾ eiꝰ sterilisfint
Uolens hab̾e filiũ: orauit ad dñmcun
gemitu magno. & petens ut daret eids̃
filiũ: ostendit qr ñ carnalit̃ hab̾e uolut
fecit. Natꝰ sc̃s samuel: fuit apud matie
tẽpore lactis. Mox ut eũ ablactauit: de¬
dit intẽplo ut ihi cresceret ibi roborat¬
tur in spũ. ibi dõ seruiret. Factꝰ: sacer¬
dos magnꝰ sacerdos sc̃s. Illo tẽpore con¬
uult intelligere. Quare aut̃ hie illos nominauit :
uertat sc̃ĩtas ur̃a. Dix̃ suꝑiꝰ. ex altate dñm dm̃¬

Expanded text:
suae in templo crevit. Mater ejus sterilis fuit: suae in templo crevit. Mater ejus sterilis fuit: volens habere filium, oravit ad Dominum cum gemitu magno, et petens ut daret ei Deus filium, ostendit quia non carnaliter habere voluit, fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi cresceret, ibi roboraretur in spiritu, ibi Deo serviret: factus est sacerdos magnus, sacerdos sanctus illo tempore . Comnos vult intelligere. Quare autem hic illos nominavit? Qvertat Sanctitas vestra. Dixit superius, «Exaltate Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uocañ nom̃eiꝰ. Inuocab añ oñoꝯ ẽsipse exadieras
ros. incolũna NuBis looeBator aDPos
Isti antiqui moyses & aaron & samuel
serui dĩ. magni apud antiqͦs. Nostis qr
moyses eduxit inuirtute dĩ popłm srł
ex egipto ꝑ mare rubrũ. & duxit inherens
Et quanta mirabilia fecerit illo tẽpore d
ꝑmanũ moysi: nouer̃t om̃s qͥ istas scripti.¬
ras libent̃ audiunt in ȩccła uł apud sele-¬
gunt. uł qͦmͦ didicert̃. Aaron fr̃ ipsiꝰ fuit.
quẽ ordinauit etiã sacerdotẽ. Et ibi qͥdẽ
ñuidet᷑ sacerdos eẽ: nͥ aaron. Aꝑte eni
in illis litteris aaron nominat᷑ sacerdo
dĩ. de moy se ñ ibi dr̃ qͦd sacerdos erat.
S si hoc ñ erat. qͥd erat : Nũ qͥd maior suis¬
dote. ẽẽ. poterat : Exꝓpͥat psalmꝰ iste q
& ipse sacerdos erat. Moyses & aaronin
sacerdotib eiꝰ. Ergo erant illi dñisars¬
dotes. Samuel postea iã in libro regnor
legit᷑. Iste samuel tẽporib dauid. nam
ipse unxit scm dd̃. Samuel abinitio etaᷤ

Expanded text:
invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Isti antiqui Moyses et Aaron et Samuel, servi Dei, magni apud antiquos. Nostis quia Moyses eduxit in virtute Dei populum Israel ex Aegypto per Rubrum mare; et duxit in eremo; et quanta mirabilia fecerit illo tempore Deus per manum Moysi, noverunt omnes qui istas Scripturas libenter audiunt in Ecclesia, vel apud se t, quem ordinavit etiam sacerdotem. Et ibi quidem non videtur sacerdos esse, nisi Aaron. Aperte enim in illis Litteris Aaron nominatur sacerdos Dei : de Moyse non ibi dicitur quod sacerdos erat. Sed si hoc non erat, quid erat? numquid major sacerdote esse poterat? Exprimit psalmus iste quia et ipse sacerdos erat: «Moyses, et Aaron in sacerdotibus ejus.» Ergo erant illi Domini sacerdotes. Samuel postea jam in libro Regnorum legitur: iste est Samuel temporibus David; nam ipse unxit sanctum David. Samuel ab initio aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo illud qͦd dictũ ÷ moysi: figura erat non
pęna. Seni mors. quȩ pęna : Non intͣre in illã
terrã que pena. qͦ intͣuerant indigni : De aaron
autẽ qͥd dictũ ÷ : Mortuus ÷ & ipse senex. Filii
sui suc cesserunt ei insacerdotio. filiꝰ eiꝰ pꝰea
sacerdotiũ administrauit. Omͦ & inistũ uin¬
dicauit: Samuel & ipse sc̃s senex mortuus:.
relictiꝰ filiis successorib suis. Qd̃ ÷ qͦd millis
undicatũ ÷ : Quero. & scd̾m homineᷤᷤ nͨ inue¬
nio. Scd̾m aut̃ qͦd scio pati seruos dĩ. cotidie

Expanded text:
ysi, figura erat, non poena. Seni mors quae poena? Non intrare in illam terram quae poena, quo intraverunt indigni? De Aaron autem quid dictum est? Mortuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius ejus postea sacerdotium administravit : quomodo et in istum vindicavit? Samuel et ipse sanctus senex mortuus est, relictis filiis successoribus suis . Quid est quod in illos vindicatum est quaero, et secundum homines non invenio: secundum autem quod sc
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ꝓ dest. Tc̃ aut̃ quando hoc dñs
cõmendauit. de carne sua locutꝰ erat &¬
dixerat. Nisi quis manducauerit carnẽ
meam:. non habebit inse uitã ętͣnam.
Scandalizati sunt discpłi eiꝰ qͥdã septua¬
gnita ferme. & dixerunt. Durus ÷ hic
sermo. quis potest eum in telligere:
Et recessert᷑ ab eo. & ampliꝰ cũ eo ñ am¬
bulauert. Burum illis uisũ ÷ qͦd ait.
nͥ quis manducauerit carne̾ meã ñ ha¬
bebit uitã ęt̾nã. & acceꝑunt illud stulte.
Carnalit̾ illud cogitauert᷑ & putauert̃
qͦd p̃cisurꝰ. eẽt. dñs particulas quasdam
decorpore suo & daturus illis. & dixert̃.
Durꝰ ÷ hic sermo. Ipsi erant duri. ñ sermo.
Et enĩ siduri ñ essent. s mites eẽnt: dicereñ
sibi. Nonsine causa hocdiẽ. nisi quia ⁊ ibi
aliqͦd sacram̃tum latens. Manerent cũ
illo lenes. non duri. & discerent ab illo.
qͦd illis discedentib qui remanserunt
didicerunt. Nam cũ remansissent cũ illo
discpłi duodecĩ illis recedentib: suggesser̃

Expanded text:
lo post: Tunc autem quando hoc dominus commendauit, de carne sua locutus erat et dixerat: Nisi quis manducauerit carnem meam non habebit in se uitam eternam. Scandalizati sunt discipuli eius quidam Lxx ferme et dixerunt: Durus est hic sermo, quis potest eum intelligere? Et recesserunt ab eo, et amplius cum eo non ambulauerunt. Durum illis uisum est quod ait: Nisi quis manducauerit carnem meam, non habebit uitam eternam. Acceperunt illud stulte. Carnaliter illud cogitauerunt et putauerunt quod precisurus esset dominus particulas quasdam de corpore suo et daturus illis et dixerunt: Durus est hic sermo. Ipsi erant duri Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa hoc dicit, nisi, quia est ibi aliquod sacramentum latens; manerent cum illo lenes non duri, ut discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt didicerunt. Nam cum remansissent duodecim discipuli, illis recedentibus, suggesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad sinistrã. Et ñ illud facit ipse qͦmͦ eũqs
erret forte in hominib & qͥ addextera p¬
nendus ÷. ad sinistrã ponat᷑. aut qͥ adsinpi
debet stare. errante dõ ad dexterã ponat
Non potest errare. ut ibi ponat malĩ ubis.¬
bet ponere honum. nec ibi ponet honuii
debet ponere malũ. Si errare ñ potestis
erramus si nontimemꝰ. Si aut̃ tinuerimꝰ nꝰ
tẽ qͦd tieamꝰ ñ habebimꝰ. qm̃ t̾ribile &len¬

Expanded text:
ad dexteram . Et non illud facit ipse quomodocumque, ut erret forte in hominibus, ut qui ad dexteram ponendus est, ad sinistram ponatur; aut qui ad sinistram debet stare, errante Deo ad dexteram ponatur: non potest errare, ut ibi ponat malum, ubi ponere debet bonum; nec ibi ponet bonum, ubi debet ponere malum. Si errare non potest, nos erramus, si non timemus; si autem timuerimus modo, tunc quod timeamus non habebimus. «Quoniam terribile e
Abbreviated transcription (Latin):
Nouerat aut̃ qͦd illis de esset. qͥ uindicauit in
om̃s affectiones eorũ. Uindicabat aut̃ ñ irascenᷤ.
s ꝓpicius. Adhoc uindicabat ut ꝑficeret cȩptũ.
ut ñdãnaret eiectũ. Uindicans gͦ in om̃s affectio¬
nes eorũ erat ds̃. Omͦ uindicauit insamuelẽ :
Ubi ÷ uindicta ipsa : hoc dico. ut nouerint
inscabellũ pedũ suoꝵ qͦs ita dilexit. ꝓqͥb san¬
guinẽ fudit. nouerint qͦmͦ uapulent cũ multũ
ꝓfecerint. Quęrimꝰ uindictam in moysen ꝓpe
nullam habet. nͥ qr ad extremum ait illi ds̃. A¬
scende inmontẽ &morere. Ait seni morere.
lã ꝑegerat ȩtates suas. Num qͥd num quã erat
moriturus : Qualis illa uindicta: Ostendit ibi

Expanded text:
noverat autem quid illis deesset, qui vindicabat in noverat autem quid illis deesset, qui vindicabat in omnes affectiones eorum. Vindicabat autem non irascens, sed propitius: ad hoc vindicabat ut perficeret coeptum, non ut damnaret ejectum. Vindicans ergo in omnes affectiones eorum erat Deus. Quomodo vindicavit in Samuelem? ubi est vindicta ipsa? Hoc dico, ut noverint in scabello pedum suorum, quos ita dilexit, pro quibus sanguinem fudit; noverint quomodo vapulent, cum multum profecerint. Quaerimus vindictam in Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extremum ait illi Deus: «Ascende in montem, et morere.» Ait seni, «Morere:» jam peregerat aetates suas: numquid nunquam erat moriturus? Qualis illa vindicta? Ostendit ibi
Abbreviated transcription (Latin):
in fans ad tẽplũ donatꝰ : Om̃s etates suas
int̾ sc̃a sacram̃ta dĩ ꝑ egit. ab ineunte ȩtate
famulus dĩ. Nichil uniquã dictũ ÷ de samuele.
nichil ab hominib. Nouerat ibi forte ds̃
aliqͥd qͦd purgaret. qr & qͦd ꝑfectũ iã uidet᷑
hominib: illiꝰ ꝑfectioni ad huc imꝑfectũ ÷.
Pleraq faciunt artifices & ostendunt im¬
ꝑitis. & cũ iam iudicauerint imꝑiti. eẽ. ꝑ¬
fecta: expoliunt illa artifices qui nouert᷑
adhuc qͥd illis desit. ut mirentur homineᷤ
tantã expolitionẽ reb accidisse. iã quas
ꝑfectas ꝓnuntiauerant. Fit hoc & in edi-¬
ficiis. & inpicturis. & inuestib & ꝓpe in
omni genere artiũ. Primo iudicant illud
iã quasi ꝑfectũ. eẽ. ut oculi eoꝵ amplius
nichil desident: sed aliud iudicat oculus
imꝑitꝰ. aliud indicat artificis regula. Sic
& illi sci uersabant᷑ ante oculos dĩ. tãquã
sine culpa. tãqͣm ꝑfecti. tãnquã angeli¬

Expanded text:
infans ad templum datus? Omnes aetates suas infans ad templum datus? Omnes aetates suas inter sancta sacramenta Dei peregit, ab ineunte aetate famulus Dei. Nihil unquam dictum est de Samuele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte Deus aliquid quod purgaret; quia et quod perfectum jam videtur hominibus, illi perfectioni adhuc imperfectum est. Pleraque faciunt artifices, et ostendunt imperitis; et cum jam judicaverint imperiti esse perfecta, expoliunt illa artifices, qui noverunt adhuc quid illis desit, ut mirentur homines tantam expolitionem rebus accidisse, quas jam perfectas pronuntiaverant. Fit hoc et in aedificiis, et in picturis, et in vestibus, et prope in omni genere artium. Primo judicant illud jam quasi perfectum esse, ut oculi eorum amplius nihil desiderent: sed aliud judicat oculus imperitus, aliud judicat artis regula. Sic et illi sancti versabantur ante oculos Dei, tanquam sine culpa, tanquam perfecti, tanquam angeli
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd hic cõm̃dauit aduertite. Illi ds̃ irascitur.
quem peccantem non flagellat. Nã cui uere
ꝓpiciꝰ ÷ ñ solũ donat peccata ne noceant ad fu¬
turũ scłm: s etiam castigat. ne sẽꝑ peccare de¬
lectet. Agite fr̃s. quomͦ in illis uindicatũ :
si queramꝰ: aderit dñs ut dicã. Quȩ ramꝰ enĩ
tres istas ꝑsonas. moysen & aaron & samuelẽ
& qͦmͦ in eis uindicatũ sit: qr dix̃ uindicans
in om̃s affectioneᷤᷤ eorũ. Utiq eas affectioneᷤᷤ
dicens eorum qͣs ds̃ nouerat in cordib illoꝵ.
quas homineᷤ ñ nouerant. Et enĩ sine querela
hominũ uersabant᷑ in medio plebis dĩ. Sed
quid dicimꝰ qr moyses habuit pͥmã uitã for¬
tasse peccatricẽ : Nã & ꝑcusso homine fugit
deegipto. habuit & aaron pͥmã uitã quȩ
displiceret dõ. Nã ipse insanienti popło &
quȩrenti idolũ ꝑmisit ut fieret. & factũ ÷
popło iͥdolũ qͦd ad oraret. Samuel qͥd fecit.

Expanded text:
quid hic commendavit; advertite. Illi Deus irascitur, quid hic commendavit; advertite. Illi Deus irascitur, quem peccantem non flagellat: nam cui vere propitius est, non solum donat peccata, ne noceant ad futurum saeculum; sed etiam castigat, ne semper peccare delectet. 12. Agite, fratres; quomodo in illis vindicatum est si quaeramus, aderit Dominus ut dicam. QAaron, et Samuelem, et quomodo in eis vindicatum sit, quia dixit, «Vindicans in omnes affectiones eorum:» utique eas affectiones dicens eorum, quas Dominus noverat in cordibus illorum, quas homines non noverant. Etenim sine querela hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit ut fieret, et factum est populo Dei idolum quod adoraret . Samuel quid fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. uidete quoᷤ & qualeᷤ sc̃os nominauerit.
Custo diebant testamonia eiꝰ. & p̃cepta eiꝰ
quȩ dedit eis. Custodiebant certe. Intendite:
dedit eis. hoc dicit & negari ñ potest. Nichilne
habebant peccati. quando custodiebarit
p̃cepta eiꝰ. custodiebant testimonia eiꝰ. Uidete
quales nos uelit formari ne quasi de ꝑfecta
iustitia p̃sumamꝰ. Ecce moysẽ &. aiaron in
sacer dotib eiꝰ & samuel inhis qͥ inuocant
nom̃ eius. ad qͦs decolũna nub̃ loquebat᷑.
lã aꝑte illos exaudiebat. qͥcustodiebant
testimonia & p̃cepta eiꝰ quȩdedit eis. Dñe¬
bat in istis qͦd umdicaret. ut eẽt ꝓpicius :¬
Ignoscendo ꝓpiciꝰ fuerat ꝓpicius erat
donando peccata ꝓpicius fuerat & uindicando.
Qͥͥ enĩ seqͥt᷑: Ds̃ tuꝑpiciꝰ fuisti illiᷤᷤ. e ⁊ uioicans
iN ooõs affectiones eorũ. Etiã uindicans ꝓ-¬
picius fuisti. Nonsolũ donans peccata. sed
etiam uindicans ꝓpiciꝰ fusti. Uidete fr̃s mei.

Expanded text:
res: videte quos et quales sanctos nominaverit. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Custodiebant certe, intendite. dedit eis.» Hoc dicit, et negari non potest. Nihilne habebant peccati? Quomodo? Quando custodiebant praecepta ejus, custodiebant testimonia ejus. Videte quales nos velit formari, ne quasi de perfecta justitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos de columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, qui custodiebant testimonia et praecepta ejus quae dedit eis. bat in istis quod vindicaret, ut esset propitius ignoscendo? Propitius erat donando peccata, propitius erat et vindicando. Quid enim sequitur? «Tu propitius fuisti illis, et vindicans in omnes affectiones eorum.» Etiam vindicans propitius fuisti: non solum donans peccata, sed etiam vindicans propitius fuisti. Videte, fratres mei,
Abbreviated transcription (Latin):
habere iudiciũ. & postea iustitiã. Ed iudi-¬
cium: Ut pͥmo iudiceᷤ qͥd sit malũ. & qͥd sit
bonum. Et quam iustitiam : De clines amalo.
& facias bonũ. hoc aut̃ ñ ate habebis. qr
inde qͥd dixit. Iudiciũ & iustitiã in ia cobtu
exaltate. bene exaltate. Laudemꝰ & ex altemꝰ
illum quifecit ipsam iustitiã quã habemꝰ.
ipse in nob̾ fecit. Qͥs enĩ nob̾ fecit ipsam¬
iustitiam. nͥ qͥ nos iustificauit : De xp̃o aut̃
dictum ÷ qͥ iustificat impiũ. Nos gͦ impii.
ille iustificator. quando & ipsã iusticiam¬
ipse in nob̾ fecit. ꝗͣ illi placemꝰ ut addexterã

Expanded text:
habere judicium, et postea justitiam. Quod judihabere judicium, et postea justitiam. Quod judicium? Ut primo judices quid sit malum, et quid sit bonum. Et quam justitiam? Declines a malo, et facias bonum. Hoc autem non a te habebis; quia vide quid dixit: «Judicium et justitiam in Jacob tu exaltate, bene exaltate. Laudemus illum, exaltemus illum qui fecit ipsam justitiam quam habemus; ipse in nobis fecit. Quis enim in nobis fecit justitiam, nisi qui nos justiexaltate, bene exaltate. Laudemus illum, exaltemus illum qui fecit ipsam justitiam quam habemus; ipse in nobis fecit. Quis enim in nobis fecit justitiam, nisi qui nos justifi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsolus ÷ iustꝰ. Ut gͦ illi se homines dent for¬
mandos ad iustitiã. cũ terruisset popłos psalmꝰ
iste & dixisset. confiteant᷑ nomini tuo magno.
qm̃ terribile & sc̃m ÷. & honor regis iudiciũ
diligit: ueluti quęrentes iam popłos t̾ritos.
quomͦ uiuere iusti debeant. quia in seipsis non
possunt hab̾e iustitiam. cõm̃dauit illis &
plasmatorem iustitie illorũ & secutꝰ ait.
iuparasti arqͥtates. iUDiciuoo etios iruiã
iiacos Tufecisti. Debemꝰ enim & nos ha-¬
b̾e iudicium. debemus hab̾e iustitiam.
S ille in nob̾ facit iudiciũ & iustitiã. qͥ nos
fecit. in qͥb faceret. qͦmͦ & nos debemꝰ hab̾e
iudiciũ & iustitiã: Iudiciũ habes quando
discernis malum abono. iustitiã autem
quando sequeris bonũ. & declinas amalo.
Discernendo habes iudiu. faciendo iustitiã
habes. Declina amalo ait & fac bonum.
quȩre pacem & sequere eam. Primo debeᷤᷤ

Expanded text:
qui solus est justus. Ut ergo illi se homines dent forqui solus est justus. Ut ergo illi se homines dent formandos ad justitiam, cum terruisset populos psalmus iste, et dixisset, «Confiteantur nomini tuo magno, quoniam terribile et sanctum est; et honor regis judicium diligit;» veluti quaerentes jam populos territos quomodo justi vivere debeant, quia in seipsis non possunt habere justitiam, commendavit illis et plasmatorem justitiae illorum, et secutus ait: «Tu parasti aequitatem; judicium et justitiam in Jacob tu fecisti.» Debemus enim et nos habere judicium, debemus habere justitiam; sed ille in nobis facit judicium et justitiam, qui nos fecit in quibus faceret. Quomodo et nos debemus habere judicium et justitiam? Judicium habes, quando discernis malum a bono; justitiam autem, quando sequeris bonum, et declinas a malo. Discernendo, judicium habes; faciendo, justitiam habes. «Declina a malo,» ait, «et fac bonum; quaere pacem, et sequere eam» . Primo debes
Abbreviated transcription (Latin):
omnino non ÷ iudicium. nͥ merita redcas̃
sua unicuiq quẽ ad modũ quisq gesit
in corpore. siuebonũ siue malum. Et honor
regis iudicium diligit. Ergo timeamus
ergo faciamꝰ iustitiam. ergo faciamꝰ eqͥtate
uersus. hõ auersus aluce ueritatis: quid
debet facere hõ: Conuertere se tantũ
addm̃ ut ipse in illo formet ȩqͥtatẽ. quã ipse
formare ñ potest. s de formare. Idoneus :
homo aduuilnerandum se. numqͥd idoneus
÷ ad sanandum se: Quando uult egrotat.
ñ quando uult surgit. Si uult: uiuit intẽ¬
peranter uł infrigore uł in calore. Eo die
egrotat. qͦ uoluerit. Cum autẽ uiuendo in¬
temꝑant̾ ceꝑit egrotare : surgat quando uult.
Qͥ iacuit quando uoluit. surgat si potest qͣndo
uult. Ut iaceret egrotus: intemꝑantiã suam
habuit necessariam. Ut surgat aut̃: neces¬
sariam habet artificis medicinam. Sic gͦ ut
peccaret homo. ipse sibi sufficit ad peccatum.
Ut iustificet᷑ ñsibi sufficit: nͥ ab illo iustificet᷑

Expanded text:
non est judicium, nisi merita reddantur sua cuique, quemadmodum quisque gessit in corpore, sive bonum, sive malum : «et honor regis judicium diligit.» Ergo timeamus, ergo faciamus justitiam, ergo faciamus aequitaperversus, homo aversus a luce veritatis? Quid debet facere homo? Convertere se tantum ad Deum, ut ipse in illo formet aequitatem, quam ipse formare non potest, sed deformare. Idoneus est homo ad vulnerandum se; numquid idoneus est ad sanandum se? Quando vult aegrotat, non quando vult surgit. Si vult, vivat intemperanter vel in frigore vel in calore; eo die aegrotat, quo voluerit: cum autem vivendo intemperanter coeperit aegrotare, surgat quando vult; qui jacuit quando voluit, surgat, si potest, quando vult. Ut jaceret aegrotus, intemperantiam suam habuit necessariam: ut surgat autem, necessariam habet artificis medicinam. Sic ergo ut peccet homo, ipse sibi sufficit ad peccandum: ut justificetur, non sibi sufficit, nisi ab illo justificetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Et multi pleni caritate. ciuitatẽ faciunt
dõ. Ista ciuitas di. uocat᷑ syon. Ergo ȩccła
÷ syon. In illa gͦ ÷ magnꝰ as̃. in illa esto.
& ñ erit p̃t̃ te ds̃. sũ aut̃ fuerit uite ds̃
qr tu factus es de syon. mĩbrũ desyon
tatẽ popłi dĩ: excelsus inte erit ds̃ suꝑ
om̃s popłos. suꝑ illos qͥ irascunt᷑. aut suꝑ
illos qui irascebant᷑. Putatis eñi qr tunc
irascebantur. & mͦ ñ irascunt᷑: lrascebant᷑
tẽ: s qr plures erant aꝑte irascebantur.
Modo quia pauci facti sunt. occulte ira¬
scuntur. Interĩ fracta ÷ audacia. finiet᷑
& iracundia. Putatis enĩ fr̃s.qr illi quoꝵ
hesterno die organa c̃crepabant. ñ ira¬
scuntur ieiuniis nr̃is: Non aut̃ eis ira¬
scam̃. s ꝓeis ieiunemꝰ. Dix̃ enĩ nob̾ dñs

Expanded text:
itate, civitatem faciunt Deo. Ista civitas Dei vocatur Sion: ergo Ecclesia est Sion. In illa est magnus Deus. In illa esto, et non erit praeter te Deus. Cum autem fuerit in te Deus, quia tu factus es de Sion, membrum de Siontatem populi Dei; excelsus in te erit Deus super omnes populos, super illos qui irascuntur, aut super illos qui irascebantur. Putatis enim quia tunc irascebantur, et modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures erant, aperte irascebantur; modo quia pauci facti sunt, occulte irascuntur. Interim fracta est audacia; finietur et iracundia. 5. Putatis enim, fratres, quia illi quorum hesterno die organa concrepabant, non irascuntur de jejuniis nostris? Non autem eis irascamur, sed pro eis jejunemus. Dixit enim nobis