comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hnabat int̾ris. E untes qͦ docete
om̃s gentes. baptirautes eos ĩnoĩe
docẽt om̃s g̃s. deuide doctas intui¬
qt aqua. Non enĩ pot̾ fieri: ut corpꝰ
baptisini recipiat sacrañitũ nͥ ante
aia froi susceꝑit ueritatẽ. Baptiz aut᷑
autͥ ĩ nõie patͥs & filii & sp̃s sc̃i: ut

Expanded text:
e omnes gentes, baptizantes eos in nomine docent omnes gentes, deinde doctas intingunt aqua. Non enim potest fieri ut corpus 244 baptismi recipiat sacramentum, nisi ante anima fidei susceperit veritatem. Baptizantur autem in nomine P
Abbreviated transcription (Latin):
datis sepulchro. & gͣdu concito ꝑ¬
gite: annuntiate discipłis eiꝰ qi sur¬
rex̃ & p̃cedit uos ingalileã. Hoc eͣ in
uolutabrũ gentiũ: uͥ anͣ errorerat
& lubricͣ: & firmo. ac stabili pede
uestigiũ. ñ ponebat᷑. E exiert᷑ cito
de monum̃to cͣtimore. & gaudio
magno. currentes nunciare disci¬
płis eiꝰ. Duplex mentes mulierũ
tenebat affectꝰ. timoris & gaudii
alt̾ de miracłi magnitudine alt̾
ex desiderio resurgentis. ⁊ tn ut̾q

Expanded text:
datis sepulcro. Et gradu cumcito pergite, nuntiate discipulis ejus, quia surrexit, et praecedet vos in Galilaeam, hoc est in volutabrum gentilium, ubi ante error, erat et lub ponebant. Et exierunt cito de monumento, cum timore et gaudio magno, currentes nuntiare discipulis ejus. Duplex mentes mulierum tenebat affectus, timoris et gaudii. Alter de miraculi magnitudine, alter ex desiderio resurgentis, et tamen uterque
Abbreviated transcription (Latin):
sf̃rent. S mͥ uidet᷑ terrȩ motus
& reliqͣ typuͣ ferre credentui᷑ qd̾
pͥstinis errorũ uiciis derelictis
& cordis emollita duricia qͥ pͥꝰ
similes erant tumuł mortuorũ:
pꝰea cognouert᷑ creatorẽ. Ꝙ mul¬
ta corꝑa scoͣrũ qͥ dormierant sur¬
rexert᷑. Ꝙ exeiites demonum̃

Expanded text:
strarent. Sed mihi videtur terraemotus et reliqua typum ferre credentium, quod pristinis errorum vitiis derelictis, et cordis emollita duritia, qui prius similes erant tumulis mortuorum, postea agnoverint Creatorem. Et multa corpora sanctorum qui dormierant, surrexerunt. Et exeunt
Abbreviated transcription (Latin):
erubescere te teste̾ uocare. qd̾ p̾sẽs
opꝰculũ tanta celeritate dictauerĩ.
ut magis auena legere ꝗͣ mea cͥdere
me putares. Nec hoc de arrogantra
ꝙ fiducia ingenii dictũ putes:
s qͦ ostencłe tͥ cupiã. qͣntũ apdime
ualeas: qui ꝑiclitari magis apd̃
doctos uoluerĩ: ꝗͣ tͥ sedule postu¬
lanti qͥcꝗͣ negare. Uñ obsecro ut
si uncõptior sermo ẽ. ꝙ nͣ solito
lapsu fert᷑ or̃o: festinatiõi hoctͥ¬
buas nͣ imꝑitie: ut des exẽplaria
cipie quȩ me rogauit ut canticũ
clusus egͦtatione duit᷑na. spcͣ in
futurũ distuli bac te lege constͥn¬
gẽs ut si tu ei adte scͥpta subt᷑xe¬
ris: illa quoq̃ armariolo sͥ pꝰea

Expanded text:
erubescerem te testem vocare, quod praesens erubescerem te testem vocare, quod praesens opusculum tanta celeritate dictaverim, ut aliena magis legere, quam mea condere me putares. Nec hoc de arrogantia et fiducia ingenii dictum putes, sed quod ostendere tibi cupiam quantum apud me valeas, qui periclitari magis apud doctos voluerim, quam tibi sedule postulanti quidquam negare. Unde obsecro, ut si incomptior sermo est, et non solito lapsu fertur oratio, festinationi hoc tribuas, non imperitiae, et des exemplaria, Cclusus aegrotationae diuturna, spem in futurum distuli: hac te lege constringens, ut si tu ei ad te scripta subtraxeris, illa quoque armariolo sibi postea
Abbreviated transcription (Latin):
uictoru. fortuniani opꝰscula. ł qͥb.
etiã si parua caperẽ. dignũ tam̃
aliqͥo mei. oria scͥberet᷑. At tu in
duabꝰ ebdomadib ĩminente iaͣ
pascha & spirantib uentis dicta¬
re me cogis: Uerũ qr notarii exci¬
piant. qnͣ scͥbant᷑ scedule. qnͣ em̃¬
dent᷑. qͦ spacio digerant᷑ ad puru
Maxime cͣ scias me itatͥbꝰ m̃sibꝰ
inguisse: ut iux ncͣ ingredi inci¬
piã: nec possim laboris magnitu¬
dinẽ. breuitate tẽporis cõpensare.
git᷑ omissa auctoritate ueterũ qͦs
nec legendi. nec sequendi mͥ facul¬
tas dͥata ẽ: historicã uiterp̃tati¬
res miscui: ꝑfectũ opꝰ reseruãs ĩ
post̾m. Si autͣ mͥ uita longior fu¬
erit. & tu in redeundo tua ꝓmissa
cõpleueris: te̾ nitar implere qd̾
reliquũ ẽ. Immo iactis fundam̃tiᷤ.
& ex parte cõstructis parietib pul¬
cherrimũ culm̃ ĩponã: ut scias
qͥd inter sit inter subitã dict᷑andi
audaciã : & elucubͣtã scͥbendi dili¬
gentiã. Certe ut nosti indacii mei

Expanded text:
ictorini, Fortunatiani Opuscula, e quibus etiamsi parva carperem, dignum aliquid memoria scriberetur. At tu in duabus hebdomadibus, imminente jam Pascha, et spirantibus ventis, dictare me cogis: ut quando notarii excipiant, quando scribantur schedulae, quando emendentur, quo spatio digerantur ad purum, maxime cum scias me ita tribus mensibus languisse, ut vix nunc ingredi incipiam; nec possim laboris magnitudinem brevitate temporis compensare. Igitur, omissa auctoritate Veterum, quos nec legendi, nec sequendi mihi facultas data est, historicam interpretatires miscui, perfectum opus reservans in posterum. Si autem mihi vita longior fuerit, aut tu in redeundo tua promissa compleveris, tunc nitar implere quod reliquum est, immo jactis fundamentis, et ex parte constructis parietibus, pulcherrimum culmen imponam, ut scias quid intersit inter subitam dictandi audaciam, et elucubratam scribendi diligentiam. Certe nosti, et mendacii mei
Abbreviated transcription (Latin):
lee monte cõspicit᷑. ibiq adora¬
t. licet quioã dubitent & dubita¬
tio eoruͣ nr̃am augeat froe. sc̃ ma
in festiꝰ ostendit᷑ thomȩ . & latꝰ lan¬
cea uulneratũ & manus fixas de¬
monstrat clauis. Accedẽs iħs lo¬
cutꝰ ẽ eis dicens. Data eͣ mͥ om̃is
potestas in celo & in terra. li
potestas data ẽ qui paulo ante

Expanded text:
laea conspicitur, ibique adoratur, licet quidam dubitent, et dubitatio eorum nostram augeat fidem. 3. Tum manifestius ostenditur Thomae: et latus lancea vulneratum, et manus fixas demonstrat clavis. Accedens Jesus locutus est eis dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Illi potestas
Abbreviated transcription (Latin):
atis miror eusebi dilectissime
Icurroma subito nauigatur
hãc tͥ a me qͣsi sistͣrciã dari uolue¬
ris. ut matħm breuit̾ ex ponẽs u̾bis
stͥngerẽ sensib dilatare̾. Si meminis¬
ses resp̃osionis mee: nuͣꝗͣ in pauciᷤ
enĩ difficile ẽ: om̃s legere qui euglia
hibito iudicio q̃ obtima st̃ excer¬
pere. Legisse me fateor añ anuos

Expanded text:
e miror, Eusebi dilectissime, cur Romam subito navigaturus, hanc tibi a me quasi sitarciam dari volueris, ut Matthaeum breviter exponens, verbis stringerem, sensibus dilatarem. Si meminisses responsionis meae, numquam in paucis enim difficile est omnes legere qui in Evanhibito judicio, quae optima sunt recipere. Legisse me fateor ante annos
Abbreviated transcription (Latin):
ste accedt᷑ ⁊ tenẽt pedes eiꝰ: qi ado¬
rauerͣ eũ. Cet̾m illa quȩ querebat
uiuente̾ cͥ mortuis ⁊ nesciebat dĩ.
filiũ ao huc surrexisse. merito¬
n audit. Ne tangas me nͣ dũ enĩ
ascendi ad patrẽ meũ. Tc̃ ait illis n¬
ih̃s. Nlolite timere. Ꝙ in uet̾i⁊ ĩ nouo
instrumento hoc sẽꝑ obseruandũ
ẽ: qd̾ qͦndo angustior aliqua appa¬
ruerit uisio. pͥmũ timor pellit᷑. ut
sic m̃te paccata possĩt q̃ dicunt᷑. in¬
diri. Itenũciate fr̃ib meis ut eãt¬

Expanded text:
 quia adoraverunt eum. Caeterum illa quae quaerebat viventem cum mortuis, et nesciebat adhuc Filium Dei resurrexisse, merito audit: Ne tangas me, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Tunc ait illis: Nolite timere. Et in Veteri et in Novo Instrumento hoc semper observandum est quod quando angustior aliqua apparuerit visio, primum timor pellatur, ut sic mente placita possint quae dicuntur audiri. Ite, renuntiate fr
Abbreviated transcription (Latin):
tib surrexisse aliꝰ finget᷑. Pot̃ aũ
& nouu sepulcbrũ marie uirginalt
ut̾m demonstͣre. saxũ q ostio ap
rari. Erat aut ibi maria magla¬
lene ⁊ alt̾a maria sedenteᷤ contͣ sepul¬

Expanded text:
resurrexisse alius fingeretur. Potest autem et novum sepulcrum Mariae virginalem uterum demonstrare: saxumque ostio apprari. Erat autem ibi Maria Magdalene et altera Maria, sedentes contra sepul
Abbreviated transcription (Latin):
rectiõis uirtꝰ ostendit᷑. Unͣ ⁊ĩ monu¬
m̃to nouo qd̃ excisũ fuerat ĩ pet᷑ coͣ¬
ditꝰ ẽ: ne si ex multis lapidib eoifi¬
catuͣ ẽẽt. suffossis tumułi funda¬
m̃tis. ablatꝰ furto diceret᷑. Q̾ autͣ
ĩ sepulchro poneudꝰ ẽẽt ꝓpħe te
stimoniũ eͣ dicentis. Hic habitab̃
ĩ excelsa spelunca petͤ fortissime
Statĩq pꝰ duos u̾sicłos seqͥt᷑. Rege̾

Expanded text:
 in monumento novo, quod excisum fuerat in petra, conditus est: ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis, ablatus furto diceretur. Quod autem in sepulcro ponendus esset, prophetae testimonium est, dicentis: Hic habitabit in excisa spelunca petrae fortissimae . Statimque post duos versiculos sequitur: Regem
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã & hoc sentire qd̾ corpꝰ dñ
ñ auro. nͣ geͣmis. nͣ serico. s lintea¬
mine puro obuoluendũ sit: qͦqͣ sh
da inuoluit qui pura menta
eũ susceperit. Ee posinit ilłd in
monumento suo nouo qd̃ excide¬
rat in pet᷑: ꝙ ad uoluit saxuͣ mag

Expanded text:
et hoc sentire, quod corpus Domini non auro, gemmis et serico, sed lenteamine puro obvolvendum sit, quamquamda involvit Jesum, qui pura mente eum susceperit. Et posuit illud in monumento suo novo, quod exciderat in petra, et advolvit saxum
Abbreviated transcription (Latin):
neat publicanꝰ. s qõ pͥstinũ uo¬
cabulũ teneat. Sc̃a appellabat᷑
rimos: ut hi uiderent qui cer¬
Nnere merebant᷑. Centurio aut̃ &
qui cͣ eo erãt custodientes iħm:
uso t̾rȩ motu & his quȩ fiebant
timuerͣ ualde dicentes. Uere. dĩ
filiꝰ erat iste. In alio euͣgelista pꝰ
t̾rȩ motuͣ manifestiꝰ causa mira¬
cli centurionis exponit᷑. qd̾ euͣ
uidiss euͣ sp̃m dimisisse qirerit.
potestate̾ dimittendi sp̃m. nͥ ille
qui aĩarũ conditor ẽ. Spͣm autͣ
in hoc loco ꝓ anima intelligamꝰ.¬

Expanded text:
neat publicanus, sed quod pristinum vocabulum teneat. Sancta appellabatur rimos, ut hi 238 viderent qui cernere merebantur. Centurio autem et qui cum eo erant, custodientes Jesum, viso terraemotu et his quae fiebant, timuerunt valde, dicentes: Vere Filius Dei erat iste. In alio Evangelio post terraemotum manifestior causa miraculi centurionis exponitur: quod cum vidisset eum spiritum dimisisse, dixerit: potestatem dimittendi spiritum, nisi ille qui animarum conditor est. Spiritum autem in hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
ld duisert̃ sͥ uestimenta mea: ꝙ sit¬
ꝑ ueste̾ meaͣ miser̃t sorte̾. & aluro.¬
fodert᷑ manꝰ meas meas & pedes¬
meos. Nec mireris u̾borũ humi¬
litatẽ: & querimonias delicti cͣ for¬
mã serui sciens crucis scandalũ
Nuideas. Quidã autẽ illic stantes &
audientes dicebant. Helyã uocat
iste. Non om̃s s quidã: qͦs arbitror
milites fuisse romanos: non intel
ab eo inuocatũ. Sin autͣ iudeoᷤ
qͥ hoc dixerint intelligere uolu¬
erimus & hoc more sibi solito
facĩt ut dnm imbecillitatis
infament qui helye auxiliũ¬

Expanded text:
lud: Diviserunt sibi vestimenta mea, et suplud: Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem. Et aliuFoderunt manNe mireris verborum humilitatem et querimonias derelicti, cum formam servi sciens, scandalum crucis videas. Quidam autem illic stantes et audientes, dicebant: Eliam vocat iste. Non omnes, sed quidam quos amilites fuisse Romanos, non intellab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint intelligere volueris, et hoc more sibi solito faciunt, ut Dominum imbecillitate infament, quia auxiliu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitiã suꝑ resurrectionẽ dñi fus¬
se interpͥtatos cũ defectꝰ solis nũꝗͣ
nͥ ortu lune fieri soleat. Nulli
dubiu ẽ paschȩ teꝑe lune lum̃
fuisse plenissimuͣ. E ne forsitan
uideretur umbra t̾rę uł orb̃ lunȩ
soli oppositꝰ breues & ferrugine¬
as fecisse tenebras tͥũ horarũ spa¬
cui pouit᷑: ut om̃is causantiũ oc¬
Occubuit sol cũ adhuc media
eẽt dies. Uidet᷑ mͥ clarissimũ
retraxisse radios suos: ne aut penr¬
ddentẽ inderet dñm: aut ĩpiiblas¬
phemantes sua luce fruerent᷑. Q
circa horã nonã clamauit iħs
uoce magna dicẽs. Hely: hely: la¬
masabactani: Hoc ẽ ds̃ m̃s. ds
m̃s quare me de̾liquisti᷑ Principi
Io .x.x. primi psalmi abusus ẽ.
lico quoq qd̾ in medio u̾siculi le¬
git᷑ respice mne suꝑfluũ ẽ. legit᷑
deliquisti. Ergo impii st̃ qui psal
mũ ex ꝑsona dauio: siue hester
& mardochei dictũ putant cũ eti¬
ã euͣgelistȩ testimonia ex eo supta
suꝑ saluatore intelligant. ut ẽ il¬

Expanded text:
itiam super resurrectione Domini interpretatos: cum defectus solis numquam nisi ortu lunae fieri soleat. Nulli autem dubium est paschae tempore lunam fuisse plenissimam. Et ne forsitan videretur umbra terrae, vel orbis lunae soli oppositus, breves et ferrugineas fecisse tenebras, trium horarum spatium ponitur, ut omnis causantium ocOccubuit sol cum adhuc media esset dies . Videturque mihi clarissimum retraxisse radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et circa horam nonam, clamavit Jesus voce magna, dicens: Eli, Eli, lammasabacthani, Hoc e quid me dereliquisti? Principio vicesimi primi psalmi abusus est, illud quod in medio versiculi legitur, Respice in me, superfluum est. Legitur dereliquisti? Ergo impii sunt qui psalmum istum ex persona David, sive Esther et Mardochaei dictum putant, cum etiam evangelistae testimonia ex eo sumpta super Salvatore intelligant: ut est il
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ suꝑ nos: & suꝑ filios nroͣs. Cc̃ di¬
misit eis barraban: iħm aut̃ flagel¬
latũ tradidit eis: ut crucifigeret᷑.
Barrabas latro qui sedicionẽ facie¬
bat inturbis. qͥ homicidioꝵ auctor
erat dimissꝰ ẽ ipło udeorũ: ioẽ dia¬
bolꝰ qui usq hodie regnat ineis:
a iuideis traditꝰ ab soluit᷑. ab uxore
pilati. & ab ipͣo pͣside iuistꝰ appella¬
tur. & centurio confitet᷑. qd uere
dĩ filiꝰ ẽ. Querat eruditꝰ lector qͦm
sͥ conueniat pilatũ lauisse manꝰ sua.
& dixisse in nocens ego sũ a sangui¬
ne iusti huiꝰ. & postea flagellatũ t᷑.¬
didisse iħm ut crucifigeret᷑. S scien
dũ romanis eũ legib muustrasse:
quib sancitũ eͣ ut qui crucifigitur:
pꝰ Nagellis u̾beret᷑. Traditꝰ ẽ itaq
tissimũ corpꝰ. pectꝰ q dĩ capax flagel
tũ erat multa fiagella peccatoris.
ut illo flagellato uosau̾berib lib̾a¬
rũ. fagellũ ñ appropinquabit tab̾¬
Nnaculo tuo. Tunc milites p̾sidis si¬

Expanded text:
filios nostros. Tunc dimisit illis Barrabbam, Jesum autem flagellatum tradidit eis ut crucifigeretur. Barrabbas latro, qui seditiones faciebat in turbis, qui homicidiorum auctor erat, dimissus est populo Judaeorum, id est, diabolus, qui usque hodie regnat in eis, a Judaeis traditus, absolvitur ab uxore Pilati, et ab ipso praeside justus appellatur. Et centurio confitetur quod vere Dei Filius sit. Quaerat eruditus lector, quomodo sibi conveniat Pilatum lavisse manus suas, et dixisse: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, et postea flagellatum tradidisse Jesum ut crucifigeretur? Sed sciendum est Romanis eum legibus ministrasse, quibus sancitum est, ut qui crucifigitur, prius flagellis verberetur. Traditus est itaque atissimum corpus, pectusque Dei capax, flagelluia scriptum erat: Multa flagella peccut illo flagellato, nos a verberibus liberara. Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo . Tunc milites praesidis
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ. qr pꝰ negationẽ pet̾. & cantũ
galli. resper̾ saluator petrũ: & ĩtui¬
tu suo adamaras lacͥmas ꝓuocarit.
Nec fieri poterat ut in negatioĩs
teneb̾s ꝑianeret. q̃ lux resperat
mundi. ꝙ egͥssus foras: fleuit ama¬
re. Inatͥo cayphe sedẽs: ñ poterat
ag̾e̾ penitentiã. Egͥdit᷑ foras de ĩ¬
piorũ concilio: ut pauide negati¬
oniᷤᷤ sordes amaris flecib lauet.
Mane au fco consiliũ nertͣ p̾ncipes

Expanded text:
gimus: quia post negationem Petri, et cantum galli, respexerit Salvator Petrum, et intuitu suo eum ad amaras lacrymas provocarit. Nec fieri poterat, ut in negationis tenebris permaneret, quem lux respexerat mundi. Et egressus foras, flevit amare. In atrio Caiphae sedens, non poterat agere poenitentiam. Egreditur foras de impiorum concilio, ut pavidae negationis sordes amaris fletibus lavet. Mane autem facto, consilium inierunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
eniͣ & ÷ oras portã loca st̃: in qͥb
truncant᷑ capita dãpnatorui
&ͥ caluariȩ idẽ decollatorũ sũp¬
sere nomen. Propterea autẽ
ibi crucifixꝰ eͣ dñs. ut ubi pꝰ erat
area dãpnatorũ: ibi erigerent᷑
uexilla martyrii. & quomͦ ꝓ nob̾
maledictũ crucis factus ẽ: &¬
flagellatꝰ & crucifixꝰ. sic ꝓ omiũ
salute qͣsi noxius int̾ noxios cru¬
uoluerit idoͣ dnͣm ibi crucifi¬
.xii. ut sanguis ipsiꝰ suꝑ adaͣ tur¬
inulũ distillaret. interrogemꝰ
eũ quare & alii latrones in eode̾
loco crucifissi siͣnt Ex quo apparet
caluariã nͥ sepulchrũ pͥmi hõis.
s locuͥ significare decollatorũ: ut
ubi habundauit peccͣm: suꝑha¬
bundet gr̃a. Adã uͥ sepultu uix¬
ta cedron & arbee in iħ̃u filii

Expanded text:
 foris portam loca erant in quibus truncabantur capita damnatorum, et calvariae, id est decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios cruvoluerit, ideo ibi Dominum crucifixum, ut sanguis ipsius super Adae tumulum distillaret, interrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco crucifixi sint? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decollatorum, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia . Adam vero sepultum juxta Hebron et Arbee, in Jesu f
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ enĩ eayphas dĩx
oportet unui homine̾ mori ꝓ oĩ
b nesciens qͥd diceret: sic isti
qd̾c̃q fecert̃ licet alia mente fe¬
ceruit. tñ nobis qui creimꝰ
sacramenta tͥbuebãt. In clami¬
de coccinea oꝑa gentiũ cruen¬
ta sustentat. In corona spinea
maledicꝰtũ soluit antiquũ. Iir
calamo uenenata occidit ani¬
malia. Siue calamũ tenebat
manu: ut sacrilegiũ scͥberet
uideorũ. Ꝙ expuentes in eũ: acce¬
pertͣ harundine̾ & ꝑcutiebant
cap̃ eiꝰ. Eo temꝑe cõpletũ ẽ: ñ¬

Expanded text:
im Caiphas dixit: Oportet unum hominem mori pro omnibus , nesciens quid diceret: sic et isti quaecumque fecerunt, licet alia mente fecerint, tamen nobis, qui credimus, sacramenta tribuerunt. In chlamyde coccinea, opera gentium cruenta sustentat: in corona spinea, maledictum solvit antiquum: in calamo, venenata occidit animalia. Sive calamum tenebat in manu, ut sacrilegium scriberet Judaeorum. Et exspuentes in eum, acceperunt arundinem, et percutiebant caput ejus. Eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
Qd aũ dr cu gustasset noluit
bibere. hoc indicat qd̃ gusta¬
uerit qͥdẽ ꝓ nob̾ mortis amari¬
tudinẽ. s t̾cia die resur¬
rexerit. Postquã aut̃ cru¬
cifixert᷑ eũ: diuisert᷑ uestim̃ta

Expanded text:
 Et cum gustasset, noluit bibere, hoc indicat, quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurrexerit. Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ sit: arguunt᷑ ĩ pietatꝰ uas
qõ ne falso quidẽ inuenire potu¬
erint. qd obicerent saluatori. Dic̃
ei iħc. Tu dicis. Sic respondit ut
nuerũ diceret. & sermo eiꝰ calũpnie
ñ pateret. E attende qd̾ pilato qui
inuitꝰ ꝓmebat sententia aliqua ex
parte responderit: sacerdotib aut̃
⁊pͥncipib respondere noluerit:
indignos suo sermone uidicas. Tc̃
dicit illi pilatꝰ. Non qͣnta aou̾sũ te

Expanded text:
Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. Dixit illi Jesus: Tu dicis. Sic respondit ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Et attende quod Pilato, qui invitus promebat sententiam, aliqua ex parte responderit: Sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignos suo sermone judicans. Tunc dicit illi Pilatus: N
Abbreviated transcription (Latin):
cesarẽ e̾iñ inpingit᷑: innocẽs sũ
ego a sanguine iusti. huiꝰ. Iudex qͥco¬
ꝯit᷑ eontra dñm ferre sententiã ñ
damnat oblatũ: s arguit offeren¬
tes: iustũ ec̃ ꝓnuncians qui crucifi¬
gendus ẽ. Uos inquit ud̾itis. Ego
minister sũ legũ. urͣa uox sanguinẽ

Expanded text:
n impingitur, innocens ego sum a sanguine justi hujus. Judex qui cogitur contra Dominum ferre sententiam, non damnat oblatum, sed arguit offerentes, justum esse pronuntians, qui crucifigendus est. Vos, inquit, videritis, ego minister sum legum, vestra vox sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
susceperat. Cũ aut̃ crucifigit᷑
& illusionis. atq irrisionis
põpa p̃teriit: tc̃ pͥstinas uesteᷤᷤ
recipit. & ꝓpͥu assumit ornatũ
Heͣ angͣria uert᷑: utolleret cͥce̾
eiꝰ. Ne qͥs putet huic loco ioħis
eugłiste hystoriã eẽ contrariã.
aũ refert qd̾ inuen̾nt homine̾
cireneu noĩe symone̾. q̃ anga¬
riantes ĩposuerutit ei crucẽ
dm iħu D hoc intelligen
duͣ qd egrediẽs de p̃torio iħe:
ipͣe portauerit crucẽ suã. pꝰea
obuiũ habuertͣ symone̾: cui
portandã cruce̾ imposuert᷑.
urta anagogen uͦ cruce̾ iħu
suscipũt nationes. & ꝑegͥnꝰ obe¬
diens portat ignominia᷑ iħu¬

Expanded text:
sumpserat. Cum autem crucifigitur, et illusionis atque irrisionis pompa praeterierit, tunc pristinas vestes recipit, et proprium assumit ornatum:hunc angariaverunt, ut tolleret crucem ejus. Ne quis putet huic loco Joannis Evangelistae historiam esse contrariam. autem refert quod invenerunt hominem Cyrenaeum, nomine Simonem, quem angariantes imposuerunt eelligendum est quod egrediens de praetorio Jesus, ipse portaverit crucem suam: postea obvium habuerint Simonem, cui portandam crucem imposuerint. Juxta anagogen vero, crucem Jesu suscipiunt nationes, et peregrinus obediens portat ignominiam
Abbreviated transcription (Latin):
ne iusti hꝰ. uos uideritis. Pilatꝰ accep̃
aquã uixta illd̃ ꝓpħicͣ. Lauabo inter
innocentes manꝰ meas: ut in lauac᷑
manuũ eiꝰ gentiliũ oꝑa purgarent᷑.:
& ab impietate iudeorũ qui clama¬
uer̃ crucifice. eũ nos alienos faceret:¬

Expanded text:
 usque vos videritis. Pilatus accepit aquam, juxta illud propheticum: Lavabo inter innocentes manus meas , ut in lavacro manuum ejus gentilium opera purgarentur, et ab impietate Judaeorum qui clamaverunt, Crucifige eum, nos alienos faceret
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ. Auaricie magnitudinẽ
ĩpietatis ponoꝰ exclusit. Uidẽs uidas
dnm ad uidicatũ morti pͣciũ retulit.
sacerdotib qͣsi in potestate sua eẽt.
ꝑsecutorũ mutare sententiã Itaq licos
mutauerit uoluntatẽ suã tñ uolun

Expanded text:
it. Avaritiae magnitudinem impietatis pondus exclusit. Videns Judas Dominum adjudicatum morti, pretium retulit sacerdotibus, quasi in potestate sua esset persecutorum mutare sententiam. Itaque licet mutaverit voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ. Offert aũ eis optionẽ pilatꝰ.
dimittendi quẽ uellent latronẽ.
an iħ̾m ñ dubitãs iħm potiꝰ eli¬
gendũ. sciens eũ ꝓpt̾ inuidiã tͣditũ
git᷑ causa crucis manifestȩ inur¬

Expanded text:
. Offerebat eis optionem Pilatus dimittendi utrum vellent latronem an Jesum, non dubitans Jesum potius eligendum, sciens eum propter invidiam traditum. Igitur causa crucis manifeste invi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ adduxertͣ: & tradidert᷑ pontio
pilato p̃sidi. Noͣ solũ ad pilatũ:
s etiã ad herode̾ ductꝰ ẽ : ut ut᷑q
dnmͣ illuderet. E cerne sollicitu¬
dinẽ sac̾dotũ ĩ malũ: Tota nocte
uigilauerunt: ut homicidiũ fa¬
cerent. E uinctũ tradidert᷑ pilato.
Habebant enĩ hc̃ morẽ: ut ꝗͣ ad¬
uidicassẽt morti: ligatũ iudici
Ntraderent. Tunc uidens uidas qͥ eũ
tradidit qd̾ dãpnatꝰ eẽt: peniten¬
tia ductꝰ. retulit t̾ginta argenteos.

Expanded text:
ntio Pilato praesidi. Non solum ad Pilatum, sed etiam ad Herodem ductus est, ut uterque Domino illuderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum in malum. Tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent. Et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Tunc videns Judas, qui eum tradidit, quod damnatus esset, poenitentia ductus, retul
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorẽ facientẽ. nͣ maiestate
diuina: s magicis artib facta.
& q eũ forte audierat in monte
tr̃asfigͣatũ timebat ne simili tͣns¬
formatione elaberet᷑ ĩ manib mi¬
nistroruͣ: Dat gͦ signũ: ut sciãt
ipsũ eeͣ quẽ ocsculo demonstͣret¬
n Ꝙ confestĩ accede̾s ad iħ̃m dixit.
Aue rabi. & osculatꝰ eꝰ eũ. Impur¬
des quidẽ & scelerata confroentia
magistrũ uocare. & osculũ ei infi¬
g̾e. quẽ tradebat. tam̃ aliqͥd adhuc
ht̃ de uerecundia discipłi. cũ nͣ
eũ palã tradãt. ꝑ secutorib s ꝑ
signũ osculi. Hoc eͣ signũ qd
posuit dͣs incaim: ne quicͣq uiue¬
nisset interficeret euͣ. Dixͣq ei
iħs. Amice ad qd̾ uenisti᷑ Uerbũ¬

Expanded text:
at facientem, non majestate divina, sed magicis artibus facta. Et quia eum forte audierat in monte transfiguratum, timebat ne simili transformatione elaberetur e manibus ministrorum. Dat ergo signum, ut sciant ipsum esse, quem osculo demonstraret. Et confestim accedens ad Jesum, dixit: Ave, Rabbi. Et osculatus est eum. Impudens quidem et scelerata confidentia, magistrum vocare, et osculum ei ingerere, quem tradebat. Tamen adhuc aliquid habet de verecundia discipuli, cum non eum palam tradit persecutoribus, sed per signum osculi. Hoc est signum, quod posuit Deus in Cain, ne quicumque invenisset, interficeret eum . Dixitque illi Jesus: Amice, ad q
Abbreviated transcription (Latin):
nis ueri noticia e᷑. Tunc dicit iłł
Iiħc. Omͣs uos scandalũ patiemi¬
ni in me: in ista nocte. Predicit
qͥd passuri sint: ut ẽ passi fuerint
non desperent salutẽ: s agentes
penitentiã liberent᷑. Ꝙ signanter
addidit in ista nocte. scandalũ pati¬
emini: qr quomͦ qui inebriantur
nocꝰte inebriant᷑: sic & qui scanda¬
lũ patiunt᷑ in nocte: & in tenebris
sustinent. Nos uͦ dicamus. Nox
p̃cessit: diãs autẽ aꝑꝓpinquauit.
Scͥptũ eͣ enĩ. ꝑcutiã pastorẽ: & di¬
sꝑergent᷑ oues gregis. Hoc aliis u̾¬
bis intacharia ꝓpħa scͥptũ ẽ: & nͥ¬

Expanded text:
nis notitia est. Tunc dicit illis Jesus: Omnes vos scandalum patiemini in me in ista nocte. Praedicit quod passuri sunt, ut, cum passi fuerint, non desperent salutem, sed agentes poenitentiam, liberentur. Et signanter addidit, in ista nocte scandalum patiemini; quia quomodo qui inebriantur, nocte inebriantur: sic et qui scandalum patiuntur, in nocte et in tenebris sustinent . Nos praecessit, dies autem appropinquavit . Scriptum est enim: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis. Hoc aliis verbis in Zacharia propheta scriptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ ierłm ab exercitu. ⁊ ñ relinq̃re¬
t᷑ lapis suꝑ lapidẽ intẽplo. Petcꝰ uͦ:
sedebat foris iatrio. Foris sedebat
ut uideret exitũ rei: & nͣ appropin¬
qͣbat iħu: ne ministris aliqͣ suspi¬
cio nasceret᷑. Ꝙ it̾m negauit ẽ ui¬
ram̃to: qr nͣ noui hominẽ. Scio qͣsoã¬

Expanded text:
retur Jerusalem ab exercitu, et non relinqueretur lapis super lapidem in templo. Petrus vero sedebat foris in atrio. Foris sedebat, ut videret exitum rei. Et non appropinquabat Jesu, ne ministris aliqua suspicio nasceretur. Et iterum negavit cum juramento, quia non novi hominem. Et po
Abbreviated transcription (Latin):
ficare illico. Qͦ mͦ falsi testes ftͣ: siea
dicunt quȩ dñm supͣ dixisse
legimꝰ  S falsus testis ẽ: qui ñ
eodẽ sensu dicta intelligit quo
dicunt᷑. Dñs enĩ dixerat de tẽplo
corꝑis sui. S ꝙ in ip̃is uerb̃
calũniant᷑. & paucis additis. uł
mutatis quasi uistã calũniã faci¬
ut̃. Saluator dixerat. soluite tẽ plũ
hoc: isti cõmutãt.⁊ auĩt: possũ

Expanded text:
ficabo. Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis sui. Sed et in ipsis verbis calumniantur, et paucis additis vel mutatis, quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: Solvite templum hoc. Isti commutant et aiunt: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
bibã illũ: fiat uoluntas tua. Se¬
cundo orat: ut simĩnine saluari
fiat uoluntas patris: que nͣ eͣ con¬
traria filii uoluntati. dicente ip̃o
ꝑ apham. Ut facerẽ uoluntatẽ tuã
ds mͣs uolui. Ꝙ uenit it̾m & inuenit
eos dormientes. Erant enĩ ocłi eorũ

Expanded text:
biit, usque, fiat voluntas tua. Secundo orat, ut si Ninive salvari fiat voluntas Patris, quae non est contraria Filii voluntati, dicente ipso per prophetam: Ut facerem voluntatem tuam, Deus meus voluit . Et venit iterum, et invenit eos dormientes; eran
Abbreviated transcription (Latin):
qui male oꝑat᷑. at tam̃ qulcq
gladiũ sũpserit. gladio ꝑibit.
Quogladio: Illo quippe qui ig¬
neus u̾titur ante ꝑadisũ & gla¬
dio sp̃c qui indĩ describit᷑ arma¬
tura: An putas qr non possi roga¬
re patreꝰ meuͭ: ut exibeat mͥ mͦ plꝰ
ꝗͣ duodecĩ legiones angłorũ: Quo¬
mͦ gͦ implebunt᷑ scͥpture: qr sic
oportet fieri᷑ Non indigeo duo¬
cĩ apł̃oꝵ auxilio: etiã si om̃s me
defenderent. qui possũ hr̃e duo¬
deciͣ legiones angłici exercitus.
Una legio apd ueteres: sex milib
coͣplebat᷑ hominũ. ꝓbreuitate tẽ¬
ꝑis numeros ñ occurrimꝰ expli¬
care: tipos tantũ dixisse sufficiat.s.
decĩ legionib fieri. Sequẽs senten¬
tia ꝓtũ ad paciendũ de monstrat
animũ qd̃ frust᷑ ꝓpħȩ cecinerĩt:
nͥ dñs eos ueradixisse sua passiõe
asseruerit. In illa hora dix̃ iħo.¬

Expanded text:
qui malum operatur: attamen quicumque gladium sumpserit, gladio peribit. Quo gladio? illo nempe qui igneus vertitur ante paradisum : et gladio spiritus, qui in Dei describitur armatura . An putas quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi modo plus quam duodecim legiones angelorum? Quomodo ergo implebuntur Scripturae: quia sic oportet fieri? Non indigeo duodecim apostolorum auxilio, etiamsi omnes me defenderent, qui possum habere duodecim legiones angelici exercitus. Una legio apud veteres sex millibus complebatur hominum. Pro brevitate temporis numerum non occurrimus explicare, typodecim legionibus fieri. Sequens sententia promptum ad patiendum demonstrat animum, quod frustra prophetae cecinerint, nisi Dominus eos vere dixisse, passione sua asseruerit. In illa hora dixi
Abbreviated transcription (Latin):
rant uudecĩ apłi. qd̾ nicħ tale
contͣ dñm cogitarent. s plꝰ cre¬
dunt magistro ꝗͣ sibi: & timentes
fragilitatẽ suã. tristes interrogãt
de pecc̃o. cuiꝰ conscientiã ñ habe¬
Nbant. At ip̃e respondẽs ait. Qui
Iintingit inquit mecũ manũ in
parapsioe: hic me tradet. Omi¬
ra dñi pacientia. Primũ dixerat.
Unꝰ urͣm me traditurꝰ ẽ. ꝑ seue¬
rat ꝓditor in malo. Manifestiꝰ
arguit. & tamen nomen ꝓpͥe nͣ
designat. Iudas ceteris contri¬
statis. & retrahentib manũ : ꝙ
interdicentib cibos ori suo. te¬
meritate & impudentia qua
ꝓ diturus erat etiã manũ cũ
magistro mittit in parapside:
ut audatia bonã conscientiã

Expanded text:
rant undecim apostoli, quod nihil tale contra Dominum cogitarent, sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam tristes interrogabant de peccato, cujus conscientiam non habebant. At ipse respondens, ait: Qui intingit mecum manum in paropside, hic me tradet. O mira Domini patientia! Primum dixerat: unus vestrum me traditurus est. Perseverat proditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat. Judas caeteris contristatis, et retrahentibus manum, et interdicentibus cibos ori suo, temeritate et impudentia, qua proditurus erat, etiam manum cum magistro mittit in paropsidem, ut audacia bonam conscientiam
Abbreviated transcription (Latin):
spũalia. Qd̾ uinea de egipto tr̃as
& om̃is sparsim scͥpt᷑a testat᷑. Dicͣ
gͦ se dñs de hac iunea nequaquã
ẽẽ bibiturũ: nͥ in regno patris
sui. Regnũ patris fide̾ puto ẽẽ cre¬
dentiũ apło quoq id ipsũ confir¬
mante. Regnũ diͣ intra uos est.
Ergo cͣ iuidei receperint regnũ pa¬
tris. attende qͥo dicat. patͥs ñ dĩ.
ois pater nomen ẽ filii: cũ inquã
crediderint in dõ patre. & ad duxe¬
rit eos pat̾ ad filiũ tcͣ de uino eoꝵ
bibet dñs: ꝙ insimilitudinẽ ioseph
regnans in egipto inebriabitur
cͥ fr̃ib suis. Ꝙ ymno dictꝰo: exiert̃
inmonte̾ oliueti. Hoc ẽ qd̾ in quo¬
dã psalmo legimus. Manduca¬
uerunt & adorauert̾ om̃s pingͣs
t̃rȩ. Iuxta ħ exemplũ qui pane sal¬
uatoris. & calice saturat᷑. & in ebri¬

Expanded text:
gypto transpet omnis sparsim Scriptura testatur. Dicit ergo se Dominus de hac vinea nequaquam esse bibiturum, nisi in regno Patris sui. Regnum Patris, 217 fidem puto esse credentium, Apostolo quoque idipsum confirmante: Regnum Dei intra vos est . Ergo cum Judaei receperint regnum Patris attende quod dicat, Patris, non Dei, omnis Pater nomen est Filii. Cum, inquam, crediderint in Deum Patrem, et adduxerit eos Pater ad Filium, tunc de vino eorum bibet Dominus, et in similitudinem Joseph regnans in Aegypto, inebriabitur cum fratribus suis . Et hymno dicto, exierunt in montem Oliveti. Hoc est quod in quodam psalmo legimus: Manducaverunt et adoraverunt omnes pingues terrae . Juxta hoc exemplum, qui Salvatoris pane saturat
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ apłm. ut dñm sndacii reũ faci¬
ant. Si enĩ iste nͣ uegauit: gͦ m̃titꝰ
ẽ dñs qui dixerat. Am̃ dico t᷑: qr hac
uocte anͣꝗͣ gallus cautet. ter me
negab. Cerne qͥd dicat. Me negabiᷤ
ñ homine᷑. Uere ⁊ tu ex illis es. Nã
& loqͣla tua manifestũ te facͣ. Noͣ qͦ
alteriꝰ sermonis ẽẽt petrꝰ. aut gen¬
tis ext̾nȩ: om̃s qͥspe hebrei erãt:
habeat ꝓp̾etates suas: ꝙ u̾naculũ¬

Expanded text:
Apostolum, ut Deum mendacii reum faciant. Si enim iste non negavit, ergo mentitus est Dominus, qui dixerat: Amen dico tibi, quia hac nocte, antequam gallus cantet, ter me negabis. Cerne quid dicat, me negabis, non hominem. Vere et tu ex illis es: nam et loquela tua te manifestum facit. Non quod alterius sermonis esset Petrus, aut gentis exterae. Omnes quippe Hebraei erant, habeat proprietates suas, et  Al
Abbreviated transcription (Latin):
& dicẽs. Mi pat̾ si possibilee.: tn¬
seat a me calix iste. Uerũtamen nͣ
sieͣ ego uolo: s sic̃tu. Dato apłis p̃¬
cepto ut sustinerent iugilarent q¬
cũ dño paululũ. ꝓcidens ruit in
facie̾ suã: & humilitate̾ mentis
habitu calnis ostendit: dicitq
blandiens mipater. & postulat
ut si possibile ẽ : transeat abeo ca¬
pͥoris ppłi: ne ab islis bibat
calicẽ ꝓpinatũ. Unͣ & signanter
nͣ dixͣ transeat a me calix iste: s

Expanded text:
 si possibile est, transeat a me calix iste. Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. Dato apostolis praecepto, ut sustinerent, vigilarentqDomino, paululum procedens ruit in faciem suam, et humilitatem mentis habitu carnis ostendit, dicitque blandiens: Mi Pater, et posut, si possibile sit, transeat ab eo carioris populi, ne ab illis bibat calicem propinatum. Unde signanter non dixit, Transeat a me calix: sed,
Abbreviated transcription (Latin):
conant᷑ introduc̾e: ꝙ dicc iudã ꝓdi¬
torẽ malȩ fuisse naturȩ: ne electiõe
apłatꝰ. potuisse seruari: respondeãt
qͥmͦ mala natura egerit penitentiã.¬
N At illi dixert. Q ad nos : Tu uideris.

Expanded text:
conantur introducere, et dicunt Judam proditorem malae fuisse naturae, nec electionem apostolatus potuisse servare, respondeant quomodo mala natura egerit poenitentiam. At illi dixerunt: Quid ad nos? Tu videris.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptacione. quã ferre ñ possu¬
mꝰ: ne tẽptationẽ penitꝰ refutan¬
tes. s uires sustinenoi intẽptaci¬
onib dep̾cantes. Ergo & in p̾senti
teneat. Uerbi gr̃a. Martir qͥ ꝑ con¬
fessione dñi sanguine̾ fudit. tẽp¬
tatꝰ ẽ quidẽ: s tẽptacionis retib
nͣ ligatus. Qui aut̃ uegat in pla¬
gas tẽptacionis incurrit: Spͣs
sequi. Itaq quantũ de ardore
m̃tis confroimus. tantũ de cariiᷤ
fragilitate time᷑mꝰ. Si tam̃ uixta

Expanded text:
tentationem ; quam ferre non possumus: non tentationem penitus refutantes, sed vires sustinendi in tentationibus deprecantes. Ergo in praesentiateneat. Verbi gratia, martyr, qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus non est ligatus. Qui autem negat, in plagas tentationis incurrit. Spirisequi. Itaque quantum de ardore mentis confidimus, tantum de carnis fragilitate timeamus. Sed tamen, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ petrus hoc fecerit. eode men¬
tis ardore quo cetera. Seruus qͦ
pͥncipis sacer dotũ malchus ap
qd̾ malchꝰ ideͣ rex quondã ppłsu
deorũ. seruis factus eͥ ĩpietatis.
ss dͥeuorationis sacerdotũ. dext̾ame
ꝑdiderit auriculã. ut totaͣ lit̾e
uilitatẽ audiat in sinistra. Sed
dñs inhis qui ex uideis creder
uoluert᷑ reddidit aurẽ dextera
& facit seruũ genꝰ regale & sacer

Expanded text:
quod Petrus hoc fecerit, eodem mentis ardore quo caetera. Servus quoque principis sacerdotum Malchus appquod Malchus, id est, rex quondam populus Judaeorum, servus factus sit impietatis et devorationis sacerdotum. Dexteramque perdiderit auriculam, ut totam litterae vilitatem audiat in sinistra: sed Dominus in his, qui ex Judaeis credere voluerunt, reddidit aurem dextram, et fecit servum genus regale et sacer
Abbreviated transcription (Latin):
hois ꝑsona trepidanter renuerat.
ex dĩ filii confirmat. Uerũtam̃
non sicut ego uolo: s sicͣ tu. Noͣ
inquit ħ fiat: qd̾ humano affectu
loquor: s ꝓpt̃ qd̾ ad tecras tua uo-¬
luntate descendi. Ꝙ uenit ad disci¬
pulos: & inuenit eos dormientes

Expanded text:
rsona trepidanter renuerat, ex Dei Filiique confirmat. Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. Non, inquit, hoc fiat, quod humano affectu loquor; sed propter quod ad terras tua voluntate descendi. Et venit ad discipulos suos, et invenit eos dormientes
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ me tenuistis. S tultũ eͣ inqͥt euͣ
cͣ gladiis & fustib q̃rere: qui ul
quasi latitantẽ & ur̃os ocłos decli¬
nantẽ ꝑ ꝓditorẽ inuestigare. qͥ
cortioie intẽplo doceat. S rõo
ad uersũ me intenebris coͣggamĩ.
qr potestas ur̃a intenebris eͣ. Hoc¬

Expanded text:
n me tenuistis. » Stultum est, inquit, eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultquasi latitantem, et vestros oculos declinantem per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra in tenebris est.
Abbreviated transcription (Latin):
pascha fuerat impletũ. & agni
carnes cͣ apłis comederat. assi¬
mit pane᷑ qui confortat cor hois.
⁊ ad uerũ pasche transgreditur
sacram̃tũ: ut quomͦ ip̃figͣatione
eiꝰ melchisedech sũmi dĩ sacer¬
dos panẽ & uinuͣ offerens fecerat.
ip̃e quoq inueritate sui corꝑts
& sanguinis rep̃sentaret. In luca
legimus duos calices quib disci¬
płis ꝓpinaret. unuͣ pͥmi mensis
o alterũ scͣđi: ut qui intersc̃os
pͥmo mense agnũ comedere ñ po¬
tuerit: scđo mense inter peuitente¬
hedũ comeddat. Dico aut̃ uobis:
non bibam amodo de hoc geni¬
mine uitis usq indiẽ illũ. cũ illd̾
bibã uobiscũ nouuͣ in regnuͣ pa¬

Expanded text:
Pascha fuerat impletum, et agni carnes cum apostolis comederat, assumit panem, qui confortat cor hominis, et ad verum Paschae transgreditur sacramentum, ut quomodo in praefiguratione ejus Melchisedech, summi Dei sacerdos, panem et vinum offerens fecerat , ipse quoque in veritate sui corporis et sanguinis repraesentaret. In Luca legimus duos calices quibus discipulis propinarit . Unum primi mensis, et alterum secundi, ut qui inter sanctos primo mense agnum comedere non potuerit, secundo inter poenitentehaedum comedat. Dico autem vobis, non bibam amodo de hoc genimine vitis usque in diem illum, cum illud bibam vobiscum novu
Abbreviated transcription (Latin):
uł humana curiositate scire cu¬
piebat qͥd uidicaret de dño põ¬
tifex: utrũ euͣ neci. ad diceret: an
flagellis cesũ dimttẽt. Et in hoc
diu̾ sitas dece̾ apłorũ & petri. Iui

Expanded text:
vel humana curiositate scire cupiebat, quid judicaret de Domino pontifex: utrum eum neci addiceret, an flagellis caesum dimitteret. Et in hoc diversitas decem apostolorum et Petri. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
cute pastore & disꝑgent᷑ oues. sera¬
gesimo quoq octauo psalmo qui
totus ad dm̃ canit᷑. huic sensui con
nus ut ponat animã suã ꝓ ouib
siuis. & de multis gregib errorũ
fiat unꝰ grex. & unus pastor. De ħ¬

Expanded text:
cute pastorem, et dispergentur oves . Sexagesimo quoque octavo psalmo, qui totus a Domino canitur, huic sensui congnus, ut ponat animam suam pro ovibus suis, et de multis gregibus erronum fiat unus grex et unus pastor. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ illis iħc in uillã que dr᷑ gech¬
semani: & dixit discipłis suis.
Sedete hic: donec uadã illuc & orẽ.
Gechsemani interp̃tat᷑ ulla pin¬
qͥssima: inqua uissit discipłos se¬
dere: paulisꝑ. & expectare rede¬
unte̾: donec ꝓcunctis dñs sol ora¬
Nret. Q assũpto petro. & duobus
filiis ⁊ebedei. cepit contͥstari &
mestus eẽ. Iilud qd̾ supradiximꝰ
de passione. & ꝓ passione etiã in
p̾senti capitulo ostendit᷑. qd̾ dnͣs
ri. Contristabant᷑ aut̃ ñ timore
paciendi: qui ad uenerat ut pa¬
teret᷑. & petrũ temeritatis argu¬
ebͣat: s ꝓpter infelicissimũ ui¬
dã. & scandalũ om̃iũ apłorũ. s
reiectionẽ ppłi uideorũ. & eu̾sio¬
ne᷑ misere ierłm. Unͣ & ionas suꝑ¬

Expanded text:
is in villam, quae dicitur Gethsemani, et dixit discipulis suis: Sedete hic, donec vadam illuc et orem. Gethsemani interpretatur, vallis pinguissima, in qua jussit discipulos sedere paulisper et exspectare redeuntem, donec pro cunctis solus Dominus oraret. Et assumpto Petro et duobus filiis Zebmoestus esse. Illud quod supra diximus de passione et propassione, etiam in praesenti capitulo ostenditur, quod Domri. Contristabatur autem non timore patiendi, qui ad hoc venerat ut pateretur, 219 et Petrum timiditatis arguerat; sed propter infelicissimum Judam, et scandalum omnium apostolorum, et rejectionem populi Judaeorum, et eversionem miserae Jer
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑. & inuenietis ait quendã
portante̾ lagenã aquȩ. Quoꝵ
iocirco uocabula p̃termissa st̃.
ut om̃ib qui pascha facturi st̃:
lib̾a festiuitatis occasio panderet᷑.
fecert᷑ discipłi sic̃ constituit
eis iħc: & parauertͣ pascha. In
alio eugłista scͥptũ ẽ. qd̾ inue¬
nertͣ cenaculũ magnũ stratũ
atq mundatũ: & ibi parauer̃t
ei. Uidet᷑ autͥ mͥ cenaculũ lex¬

Expanded text:
. Et invenietis ibi quemdam, portantem lagenam aquae. Quorum idcirco vocabula praetermissa sunt, ut omnibus qui Pascha facturi sunt, libera festivitatis occasio panderetur. Et fecerunt discipuli sicut constituit illis Jesus, et paraverunt Pascha. In alio Evangelista scriptum est , quod invenerunt coenaculum magnum, stratum atque mundatum, et ibi paraverunt ei.
Abbreviated transcription (Latin):
N dictũ ẽ. Respondeͣs aut̃ petrus
Iait illi. Q si om̃s scandaliati fue¬
rint: ego nuͣquã scandalitabor
Non ẽ temeritas nec mendaciũ:
s fides eͣ apłi pet̾: ꝙ ardẽs affec̾tus
erga dñm saluatorẽ: de quo su¬
Ipra oiximus. Ait illi ibc. Am̃
dico tͥ: qr in hac nocte ante quã
callus cantet ter me negabis.
Q petrꝰ de ardore fidi ꝓmittebat.
& saluator quasi ds fut᷑a nouerat.
Et nota qd̾ petrꝰ in noc̾te neget.
& neget t̾cio: ẜostꝗͣ. autͣ callus
cecinit: & decrescentib tenebris
uicina lux nunciata ẽ. conu̾sꝰ
fleuit amare: t̾nȩ negationis sor

Expanded text:
spondens autem Petrus, ait illi: Et si omnes scandalizati fuerint in te, ego numquam scandalizabor. Non est temeritas, nec mendacium; sed fides est apostoli Petri, et ardens affectus erga Dominum Salvatorem, de quo supra diximus. Ait illi Jesus: Amen dico tibi, quia in hac nocte antequam gallus cantet, ter me negabis. Et Petrus de ardore fidei promittebat, et Salvator quasi Deus futura noverat. Et nota quod Petrus in nocte neget, et neget tertio. Postquam autem gallus cecinit, et decrescentibus tenebris vicina lux nuntiata est, conversus flevit amare, negationis sor
Abbreviated transcription (Latin):
Runa aut̃ die arimorũ: acces¬
serunt discipłi ad iħm di¬
dentes. Ubi uis tͥ paremꝰ come¬
dere pascha᷑ Prima arimorũ
quarta decima dies mensis pͥmi
ẽ: quando agnus ĩmolat᷑ & luna
plenissima ẽ: & fermentũ abici¬
tur. Inter eos autͣ discipłos. qui
accesserunt ad dñm interrogan¬

Expanded text:
rima autem die azymorum, accesserunt discipuli ad Jesum, dicentes: Ubi vis paremus tibi comedere Pascha? Prima azymorum, quarta decima dies mensis primi est, quando agnus immolatur, et luna plenissima est, et fermentum abjicitur. Inter eos autem discipulos qui accesserunt ad Jesum, interrogan
Abbreviated transcription (Latin):
edificauerant. ppłis t̃re. hoc
est hominib sua querentib
nandam dimisere:donec
tempore diuinitꝰ ꝓuiso. denuo
sapientib architectis rredifi¬
candȩ post captiuitatẽ eiꝰdẽ
domꝰ copia suppeteret: id est
donͦ catholicis patrib restau¬
randȩ post deprehensas ac
suꝑatas hereses. ȩccłie facul¬
tas daretur. Conduxerunt
autẽ adu̾sum eos consiliato

Expanded text:
aedificaverant, populis terrae, hoc aedificaverant, populis terrae, hoc est hominibus sua quaerentibus, nandam demisere; donec tempore divinitus proviso, denuo sapientibus architectis reaedificandae post captivitatem ejusdem domus copia suppeteret; id est, donec catholicis Patribus restaurandae, post deprehensas ac superatas haereses, Ecclesiae facultas daretur. Conduxerunt autem adversum eos consiliato
Abbreviated transcription (Latin):
atq opꝰ celeste temptabant
ĩpedire: ppł̃m aũ uida id est¬
confitentẽ & glorificantẽ. eũ
qͥ integra mente dño do suo
edificare. hoc est ad eiꝰ uolun¬
tatẽ faciendã glamq queren¬
dam omniũ qͦs posset animoᷤ
atq ora conu̾tere querebat.
Quoties aũ heretiei ñ solũ in
ciuitatib singłis. uerũ & in
ꝓuinciis integͥs uł ꝑuerse
docendo ł etiã hostilit̾ seui¬
endo dogina uere confessio¬
nis impedierunt: utinam
nesciremꝰ. Nam ut de magi¬
stro gentiũ sileamꝰ. qͥ biennio
uinctꝰ in cesarea ob ꝑsecutio¬
nem udeoꝵ. ab officio edifi¬
candȩ domꝰ di. linguã compe¬
scuit: ecce sequentiũ hereticoꝵ
insidiis beatꝰ athanasius plu-¬
rib annis patria profugus:
ambrosiꝰ in sua ciuitate ob¬
sessus: hylariꝰ in exiliũ relega¬
tus: eusebiꝰ martyriũ passus:
plures in africa ep̃i linguis
abscisis. a sua ꝓuintia eiecti:
alii atq alii du̾sis penis uexa¬
ti uel int̃empti. domũ dĩ quã

Expanded text:
opus Ecclesiae tentabant impedire. Populum autem Juda, id estconfitentem, et glorificantem eum qui integra mente Domino Deo suo aedificare, hoc est ejus voluntatem faciendam, gloriam quaerendam, omnium quos posset animos atque ora convertere quaerebat. Quoties autem haeretici non solum in civitatibus singulis, verum et in provinciis integris vel perverse docendo, vel etiam hostiliter saeviendo, dogma verae confessionis impedierint, utinam nesciremus. Nam ut de magistro gentium sileamus, qui biennio vinctus in Caesarea ob persecutionem Judaeorum , ab officio aedificandae domus Dei linguam compescuit; ecce sequentium haereticorum insidiis, beatus Athanasius pluribus annis patria profugus, Ambrosius in sua civitate obsessus, Hilarius in exsilium relegatus, Eusebius martyrium passus; plures in Africa episcopi linguis abscisis, a sua provincia ejecti, alii atque alii diversis poenis vexati vel interempti, domum Dei, quam
Abbreviated transcription (Latin):
gła domus illiꝰ nouissime quã
primȩ. qr in priore domo. cul¬
tores uet̾is testamenti. legis
& ꝓpħarũ scripta populis pͣ
ac regni cȩlestis eugłizabant
introitũ: d & in reedificatione
templi spũalis: fletus simul &¬
namq doctores scĩ in salute pe¬
nitentiũ: lugent qr umꝗͣ pe¬
nitenda cõmiserint. & ñ semꝑ
in auctoris sui uoluntate per-¬
stiterint. Exultant ipsi de sua
salute. qui ꝑ penitentiã a mor¬
te animȩ surrexerunt: lugeił
se unꝗͣ peccando uitã animȩ
ꝑdidisse. Tetant᷑ & neophiti
gr̃a sui redemptoris se esse col¬
lectos: dolent se cum toto ge¬
nere humano in pͥmo paren¬
te ꝑisse: & quasi corrupto ab
hostib templo dei. statii uidel
corporis & animȩ ĩmortalita¬
tis. in babylonem. id est confu¬
sionẽ presentis scłi se fuisse tͣns¬
migratos. Uerum qr crescentib
bonoꝵ ꝓfectib. crescit pariter
inuidia maloꝵ. neq enimunꝗͣ

Expanded text:
gloria domus illius novissimae quam gloria domus illius novissimae quam primae; quia in priore domo cultores Veteris Testamenti, legis et prophetarum scripta populis praac regni coelestis evangelizabant introitum. Sed et in reaedificatione templi spiritualis fletus et lsancti in salute poenitentium; lugent, quia unquam poenitenda commiserint, et non semper in Auctoris sui voluntate perstiterint. Exsultant ipsi de sua salute qui per poenitentiam a morte animae surrexerunt; lugent se unquam peccando vitam animae perdidisse. Laetantur et neophyti gratia sui Redemptoris se esse collectos; dolent se cum toto genere humano in primo parente perisse, et quasi corrupto ab hostibus templo Dei, statu videlicet corporis et animae immortalis, in Babylonem, id est, confusionem praesentis exsilii se fuisse transmigratos. Verum quia, crescentibus bonorum profectibus, crescit pariter invidia malorum, neque unquam