comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculi archa significat: in qͣ
cum tabulis uirga simul ⁊ manna
est: quia cũ scripture sacrȩ scienti
a in boni rectoris pectore. si ẽ uirga
districtionis: sit ⁊ manna dulcedinis.
Hinc etiam dauidait. Uirgatua ꝙ
baculus tuus: ipsa me consolata sc.
Uirga enĩ ꝑcutimur. ⁊ baculo susten¬
tamur. Si gͦ est districtio u̾gȩ quȩ
feriat: sit ⁊ consolatio baculi quȩ
sustentet. Sit itaq amor s ñ emolli¬
ens: sit uigor s ñ erasꝑans. Sit zelus
s non immod̾ate seuiens: sit pietas
s non plusqͣmͣ expediat parcens. Intu¬
eri libet in moysi pectore: miscd̾iam
cum seu̾itate sotiatam. Hid eamus
amantẽ pie:⁊ districte seuientem.
Certe cum isrliticus popłs ante dĩ
oculos pene inueniabilẽ contraxis¬
set offensam: ita ut euis rector audi¬
ret. descende peccauit popłs tuus:
acsi ei uox diuina diceret. qui in
tali peccato lapsus ẽ. iam meus ñ est.
atq subiungeret. dimite me ut

Expanded text:
tabernaculi arca significat, in qua tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul, ac manna est , quia cum Scripturae sacrae scientia est in boni rectoris pectore, si est virga districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc etiam David ait: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Virga etenim percutimur, et baculo sustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens. Intueri libet in Moysi pectore misericordiam cum severitate sociatam. Videamus amantem pie, et districte saevientem. Certe cum Israeliticus populus ante Dei oculos pene inveniabilem contraxisset offensam, ita ut ejus rector audiret: Descende, peccavit populus tuus ; ac si ei divina mox diceret: Qui in tali peccato lapsus est, jam meus non est, atque subjungeret: Dimitte me, ut
Abbreviated transcription (Latin):
endũ nobis ẽ. quod ualde edificare
lectorem etiã uixta hẏstoriã potest.
si ꝑpendat qͦmͦ bonis rectorib mix¬
ta sit  regendi auctoritas: ⁊ benig
nitas consolandi. Ait enĩ. Cumq
sederem quasi rex cireũstante ex¬
ercitu. Ecce auctoritas. regiminis.
si una sine altera teneat᷑. S cirea
subditos suos meẽ. rectorib debet ⁊
iuste. consolans mised̾ia. ⁊ pie seuiens
disciplina. Hinc ẽ quod semiuiu il¬
liuis uulnerib qͥ a samaritano in sta¬
bulũ ductus est: ⁊ uinũ adhibet᷑. ⁊ ole¬
um: ut ꝑ uinũ mordeantur uuln̾a.
ꝑ oleum foueant᷑: quatinus unꝰquis¬
q qui sanandis uulm̾b preest in ui¬
no morsum districtionis adhibeat: in
oleo molliciẽ pietatis. Per uinũ mun¬
dent̃ putrida : ꝑ oleũ sananda foue¬
antur. Miscenda est gͦ lenitas eñ seue¬
ritate: fatiendũ quoddam ex utroq
temporam̃tum: ut neq multa asꝑi-¬
tate exulcerent᷑ subditi⁊ nͣsͣmia be-¬
nignitate soluant᷑. Hoc nimgrũ illa

Expanded text:
endum nobis est quod valde aedificare lectorem etiam juxta historiam potest, si perpendat quomodo bonis rectoribus mista sit, et regendi auctoritas, et benignitas consolandi. Ait enim: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, ecce auctoritas regiminis: si una sine altera teneatur. Sed circa subditos suos inesse rectoribus debet et juste consolans misericordia, et pie saeviens disciplina. Hinc est quod semivivi illius vulneribus, qui a Samaritano in stabulum ductus est, et vinum adhibetur et oleum , ut per vinum mordeantur vulnera, per oleum foveantur, quatenus unusquisque qui sanandis vulneribus praeest, in vino morsum districtionis adhibeat, in oleo mollitiem pietatis; per vinum mundentur putrida, per oleum sananda foveantur . Miscenda est ergo lenitas cum severitate, faciendumque quoddam, ex utraque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Hoc nimirum illa
Abbreviated transcription (Latin):
nerati. Scã gͦ eccłia eum eanib gre-¬
gis sui ħeticorũ patres ponere deułg¬
nat᷑: quia inuentores errorũ digudican¬
do respuit. eosq int̾ ueros patres nu-¬
merare contẽpnit. Qui ⁊ si quosdã ui¬
si sunt a gentilitatis errore reuocasse:
quorundã mores ad honesta agendado-¬
senserunt. eos cũ eanib gregis sui non
macedoniꝰ. nestoruis. euthices. dioseo¬
rus. seuerus. multiq his similes. do¬
cendo atq suadendo conati st̃ patres uide¬
ri: s errores eoꝵ scã uniuersalis eccłia
districta iu̾tate diiudicans. eos int̾ eu¬
stodes gregis sui sĩ numerat: qͦs eiusdẽ
gregis unitatẽ dissipantes. dãpnat.
De quib uoce pauli ephesiis dicit᷑. Scio
quia post discessũ meum ingredient᷑
ad uos lupi graues: ñ parcentes gre¬
gi. Et quia ñ nunquã heretiei quan¬
tomagis in ꝑfidiȩ errore dilabunt᷑. qͣsi
tanto ampliꝰ in ext̾iori sese oꝑatione

Expanded text:
nerati. Sancta ergo Ecclesia cum canibus grenerati. Sancta ergo Ecclesia cum canibus gregis sui haereticorum patres ponere dedignatur, quia inventores errorum dijudicando respuit, eosque inter veros patres numerare contemnit. Qui etsi quosdam visi sunt a gentilitatis errore revocasse, quorumdam mores ad honesta agenda dosenserunt, eos cum canibus gregis sui non Macedonius, Nestorius, Eutyches, Dioscorus, Severus, multique his similes, docendo atque suadendo conati sunt patres videri; sed errores eorum sancta universalis Ecclesia districta severitate dijudicans, eos inter custodes gregis sui non numerat, quos ejusdem gregis unitatem dissipantes damnat. De quibus voce Pauli Ephesiis dicitur: Scio quia post discessum meum ingredientur ad vos lupi graves, non parcentes gregi . Et quia nonnunquam haeretici quanto magis in perfidiae errorem dilabuntur, tanto amplius in exteriori
Abbreviated transcription (Latin):
pore scãm eccllam irrident: eũ hi
qui ab ea egressi st̃. doctrinȩ eius¬
uerba despitiunt. De quib adhue
subditur. Quorũ non clignabar pa¬
tres ponere eũ canib gregis mei.
Quis est grex seẽ eccłiȩ̃: insi multitu¬
do fidelium. Uel qui alii huiꝰ gre¬
gis canes uocant᷑. nisi doctores sẽĩ.
qui eorundẽ fideliũ custodes extite¬
runt: Qui dũ ꝓ anõ suo. durnis
nocturnisq uigiliis intenti clama¬
uert̃: magnos utita dixerĩ latra¬
tus predicationis dederunt. Deqͥ
Kingua canũm tuoꝵ ex inimicis
Nonnulli quippe ab ydoloꝵ eultib reuoca¬
ti facti st̃ predicatores dĩ. Lingua gͦ ca¬
num eccłiȩ exinimieis ꝓdiit. qͥa conu̾sos
gentiles dñs etiam predicatores fecit.
Unde iudeoꝵ tarditas. qͥ ꝓ deo loqui no¬
luerant: increpante ꝓpħa reprehendi¬
uidelicet quos heresi archas uocamus.
De quor ꝑuersa p̃dicatione idẽ locutionis
semme: sequentes st̃ popł in errore ge-¬

Expanded text:
go sanctam Ecclesiam irrident, cum hi go sanctam Ecclesiam irrident, cum hi qui ab ea egressi sunt, doctrinam ejus despiciunt. De quibus adhuc subditur: Quorum non dignabar patres ponere cum canibus gregis mei. - Quis est grex sanctae Ecclesiae, nisi multitudo fidelium? vel qui alii hujus gregis canes vocantur, nisi doctores sancti, qui eorumdem fidelium custodes exstiterunt? Qui dum pro Domino suo diurnocturnisque vigiliis intenti clamaverunt, magnos, ut ita dixerim, latratus praedicationis dederunt. De inquit, canum tuorum ex inimicisNonnulli quippe ab idolorum cultibus revocati facti sunt praedicatores Dei. Lingua ergo canum Ecclesiae ex inimicis prodiit, quia conversos gentiles Dominus etiam praedicatores fecit. Unde et Judaeorum tarditas, qui pro Deo loqui noluerunt, increpante Propheta reprehendimus eos, videlicet, quos haeresiarchas vocamus. De quorum perversa praedicatione, id est locutionis semine, sequentes sunt populi in errore ge
Abbreviated transcription (Latin):
q: iuxta utrãq uirtutẽ dicitiu.
Sumq sederẽ quasi rex cireũstante ex¬
ercitu: eram tam̃ merentiũ consolator
Sedere quippe cir cũstantie exereitu.
uigor ẽ ac disciplina regiminis: me¬
rentium uͦ corda consolari: minist̾iũ
pietatis. S quia inter hec necesse est
ut expositionis sermo ad spũalem n¬
telligentiã recurrat: scã ȩcełia ab
aduersariis suis extremis temporb
pressa. reminiscit᷑ trans acti iura re¬
giminis: reminiscit᷑ ⁊ quanta affli¬
etis exibuerit benefitia pietatis. Cuiꝰ
udelicet disciplina ⁊ mised̾ia: tunc
a leuib irridet᷑. Unde ⁊ subdit᷑ uiii.¬
une autẽ derident me rumoies
tempore. Om̃s heretici etati uni¬
uersalis eccłiȩ cõꝑati. iuniores tẽpore
congrue uocantur: quia ipsi ab ea.
non autẽ ipsa egressa ẽ ab illis. Ynde
recte quoq ꝑ ioħem dicit᷑. A nobis
exierunt: s non erant ex nobis.
ꝥlam si fuissent ex nobis: ꝑmansis¬
sent utiq nobiscũ. Iuniores gͦ dem¬

Expanded text:
ta utramque virtutem dicitur: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. Sedere quippe circumstante exercitu, vigor est ac disciplina regiminis; moerentium vero corda consolari, ministerium pietatis. Sed quia inter haec necesse est ut expositionis sermo ad spiritalem intelligentiam recurrat, sancta Ecclesia, ab adversariis suis extremis temporibus pressa, reminiscitur transacti jura regiminis; reminiscitur et quanta afflictis exhibuerit beneficia pietatis. Cujus videlicet disciplina et misericordia tunc a levibus irridetur. Unde et subdituunc autem derident me juniores tempore. - Omnes haeretici universali Ecclesiae comparati, juniores tempore congrue vocantur, quia ipsi ab ea, non autem ipsa egressa est ab illis. Unde recte quoque per Joannem dicitur: « A nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . » Juniores er
Abbreviated transcription (Latin):
labiis uox premitur: u sensus tacen¬
tis ignoratur. Aꝑtis autẽ dum sermo
ꝓmitur: animus loquentis inuenit᷑
Labia sua itaq deus aꝑit: eum uolun¬
tatem suam hominib ꝑ aꝑta iuditia ostẽ¬
dit. Quasi enĩ reserato ore loquit᷑: cum
remota obscuritate dispositionis intimȩ
renuit occultare qd̃ uult. Ilam uelut
clausis labris sensũ nobis non indicat:
cũ ꝑ occulta iuditia. cur quid faciat
cȩlat. Sophar itaq beatũ iob ut de car¬
nali intellectu redarguat.⁊ seq ipsum
quantȩ sit benignitatis ostendat: ei bo¬
na optat. quȩ ⁊cũ habentur ignorat.
dicens. atq utinã ds̃ loqueret᷑ decum:
⁊ aꝑiret labia sua tͥ. Ac si aꝑte dicat.
Imꝑitiȩ tuȩ potius qͣm pene compatior:
quia sola carnis prudentia preditum.
aueritatis te sp̃u uacuũ agnosco. Si enĩ
dĩ iuditia coͣgnosceres: tam ꝓcaces
contra illũ sententias ñ sonares. Et qͥa
omp̃s ds̃ cum ad consideranda nos sua

Expanded text:
labiis vox premitur, et sensus tacenlabiis vox premitur, et sensus tacentis ignoratur; apertis autem sermo dum promitur, animus loquentis invenitur. Labia itaque sua Deus aperit cum voluntatem suam hominibus per aperta judicia ostendit. Quasi enim reserato ore loquitur, cum remota obscuritate dispositionis intimae renuit occultare quod vult. Nam velut clausis labiis sensum nobis suum non indicat, cum per occulta judicia cur quid faciat celat. Sophar itaque beatum Job ut de carnali intellectu redarguat, seque ipsum quantae sit benignitatis ostendat, ei bona optat, quae et cum habentur ignorat, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi! Ac si patenter dicat: Imperitiae tuae potius quam poenae compatior, quia, sola carnis prudentia praeditum, a veritatis te spiritu vacuum agnosco. Si enim Dei judicia occulta cognosceres, tam procaces contra illum sententias non sonares. Et quia omnipotens Deus cum ad consideranda nos sua
Abbreviated transcription (Latin):
noscit. Quomodo enim mundum se
dicere potuit qui ait: si iustificare
me uoluero. os meum condempnabit
me: S habet hoc prauorum mali¬
cia: ut cum uera in se flere mala re¬
nuit. fingat aliena. Nam quasi sola¬
tio facinoris utitur: si falsis uocibus
uitam corripientis inquinet. Scien
botenus bona optant: ut mala eẽ q̃
in presentib habentur ostendant.
Et quasi fauentes ꝓsꝑa expetunt: ut
benigni uideantur. Unde . sophar
protinuis subieit dicens.¬
tq utinam deus loqueretur te¬
cum: n aꝑiret labia sua tibi.
ꝑ hoc quod sentit. nequaquam diui¬
intatis sp̃ũ. a carnalis prudentiȩ in¬
tellectu separatur: cum caro sensum
exerit: ⁊ mentem quasi ad intelligen¬
tiam ꝓuocans foras mittit. Unde ꝙ
adhuc petro terrena sapienti: ueri¬
tas dicit. Non enim sapis quȩ deist̃:
s quȩ hominum. Cui tam̃ recta con¬
fitenti dicitur. Caro i sanguis non¬
in cȩlis. Quid autem dei labia. nisi
iuditia eius accipimus : Clausis nãq

Expanded text:
noscit. Quomodo enim mundum se noscit. Quomodo enim mundum se dicere potuit, qui ait: Si justificare me voluero, os meum condemnabit me ? Sed habet hoc pravorum malitia, ut cum vera in se 339 flere mala renuit, fingat aliena. Nam quasi solatio facinoris utitur, si falsis vocibus et vita corripientis inquinetur.  Vebotenus bona optant, ut mala esse quae in praesentibus habentur ostendant; et quasi faventes prospera expetunt, ut benigni videantur. Unde et Sophar protinus subjicit, dicenstque utinam Deus loqueretur tecum, et aperiret labia sua tibi. per hoc quod sentit nequaquam divinitatis spiritu a carnalis prudentiae intellectu separatur: cum caro sensum exerit, et mentem quasi ad intelligentiam provocans foras mittit. Unde et adhuc Petro terrena sapienti Veritas dicit: Nosed quae hominum . » Cui tamen recta confitenti dicitur: « Caro et sanguis a . Quid autem Dei labia, nisi judicia ejus accipimus? Clausis namque
Abbreviated transcription (Latin):
ira temꝑatur. Isti cum se impeti redar¬
gutione conspiciunt: gladium ꝑcus¬
si onis credunt: quia dum ꝑ correpti¬
onis uocem culpa detegitur. presen¬
tis głȩ opino fedatur. Hinc quippe in
laude iusti ꝑ salomionem ueritas dicit.
Doce iustum: ⁊ festinabit acciꝑe. Hinc
prauorum contumaciam despicit: di¬
cens. Qui erudit derisorem: ipse sibi fa¬
cit in uiriam. Nam fit plerunq ut cũ
correpta in se mala defendere nequeũt:
ex uerecundia peiores fiant. Ae si in sua
defensione suꝑbiunt: ut quedam uitia
contra uitam corripientis exquirant.
Et eo se crimi nosos non estimant: si erimi¬
na ⁊ aliis imponant. Quȩ cum uera in¬
uenire nequeunt fingunt: ut ipti iuo¬
q habeant. quod non impari iusticia
increpare uideantur. Unde ⁊ sophar
quia quasi irrideri se ꝑ increpationẽ
doluit. ꝓtinus m̃tiendo subiungit.
ixisti enim. Purus est sermo meus.
imundus sum in conspectu tuo.
falso hoc uoce illius impingnatur ag¬

Expanded text:
ira temperatur; isti cum se impeti redarira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium percussionis credunt, quia dum per correptionis vocem culpa detegitur, praesentis gloriae opinio foedatur. Hinc quippe in laude justi per Salomonem dicit Veritas: Doce justum, et festinabit accipere . Hinc pravorum contumaciam despicit, dicens: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . Nam fit plerumque ut cum correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant; ac sic in sua defensione superbiant, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquirant; et eo se criminosos non aestimant, si crimina et aliis imponant. Quae cum vera invenire nequeunt, fingunt, ut ipsi quoque habeant quod non impari justitia increpare videantur. Unde et Sophar, quia quasi irrideri se per increpationem doluit, protinusixisti enim, Purus est sermo meus, et mundus sum in conspectu tuo. falso hoc voci illius impingatur ag
Abbreviated transcription (Latin):
reotup dicitur. dedeeus suȩ irrisiomꝰ
arbitratur: quia cum uera uor pra¬
uonim se aurib admouet memoria
cirpa ingͥ̾tlet. Et in redargutione uiti¬
ouum. quo intus cognitione mens tan¬
gitur. foras ad studium contradictio.¬
nis excitatur. Ferre uocem ñ ualet: qͥa
tacta in uulnere sui reatus dolet. Et
ꝑ hoc qd̾ generaliter contra ꝑuersos
dicitur: se impeti specialiter suspiea¬
tur. Quod enim intus egisse se menu¬
uit audire foras erubescit. Ende mor
se ad defensionem preparat: ut reatus
sui uerecundiam. ꝑ uerba prauȩ refu¬
tationis tegat. Sicuit enim recti de qu¬
busdam quȩ ab eis non recte gesta st̃.
correptionis uocem ministerium cari¬
tatis estimant: sic ꝑuersi contumeliã
derisionis putant. Iili se ꝓtinis ad obe¬
dientiam sternunt: isti ad insaniam
suȩ defensionis eriguntur. Iili correp¬
tionis adiutorium. uitȩ suȩ patrocini¬
um deputant: ꝑ quod dum presentis
uitii culpa corripitur. uenturi uidicis

Expanded text:
decus suae irrisionis arbitratur, quia cum vera vox pravorum se auribus admovet, memoriam culpa mordet, et in redargutione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per quod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulit ⁊ quod uir uerbosus iustificari ne¬
quaquam possit: quia dum quisq ꝑu̾
ba diffluit. ꝓdita grauitate silentii iñ¬
tis eustodiam amitat. Hinc quippe scͥp¬
tum est. Cultus iusticie: silentrum.
Hinc salomon ait. Sicut urbs padens.
⁊ absq murorum ambitu: ita uir qui
non potest in loquendo cohibere spm̃
suum. Hmc rursum dicit. In multilo¬
quio: peceatũ non deerit. Hinc psalmi¬
sta testatur dicens. Uir linguosus non
dirigetur suꝑ terram. S uirtus uere
sententiȩ ꝑditur: que sub discretionis
custodiã non ꝓfertur. Certum itaq ẽ.
quod uir uerbosus iustificari nequeat.
s bonum bene non dicitur. quia non
intenditur cui dicatur. Uera quippe cõ¬
tra malos sententia: si bonoꝵ rectitudi¬
nem impetit. suam ꝑdit. Et eo retunsa
dissilit: quo illud est forte quod ferit.
ter nequeunt: et cum uitȩ emendatio¬
nem negligunt. aduersa se responsi¬
onis accingunt: aꝑte sophar insinu

Expanded text:
protulit, quod vir verbosus justificari neprotulit, quod vir verbosus justificari nequaquam possit, quia dum quisque per verba diffluit, perdita gravitate silentii, mentis custodiam amittit. Hinc quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salet absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Hinc rursum dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Psalmista testatur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, quae sub discretionis custodia non profertur. Certum itaque est quod verbosus justificari vir nequeat. Sed bonum bene non dicitur, quia non intenditur cui dicatur. Vera quippe contra malos 338 sententia, si bonorum rectitudinem impetit, suam perdit, et eo retusa resilit, quo illud est forte quod ferit. ter nequeunt, et cum vitae emendationem negligunt, ad verba se responsionis accingunt, aperte Sophar insinua
Abbreviated transcription (Latin):
redarguunt: expressa in uacuum uer¬
ba ꝑcussionis ꝑdunt. Quod liquido o¬
stenditur: cum sophar naamatitis res¬
ponsio a contumeliis inchoat᷑ qui ait.
ori ipse audiet: Aut uir uerbosus
instificabitur Mos esse ꝓcatium solet.
ut rectis dictis semꝑ ediuerso respondeãt.
ne si ad ꝓlata consentiant. inferiores eẽ
uideantui:. Quib iustorũ uerba quam¬
lbet pauea iomierint multa sunt: qͥa
quo eorum uitia resecant. auditum gͣ¬
uant. Unde i adcrimen trahitur: hoc
quod recta predicatione contra crimi¬
na ꝓfertur. Ipsum quippe qui ex ueri¬
tate fortes sententias dixerat: sophar
redarguens uerbosum uocat. Quia
cum ab ore iustorum sapientia culpas
increpat: stultorum aurib suꝑfliu¬
Atas loquacitatis sonat. Praui namq nil
rectum nisi quod ipsi senserint putant.
St̃ iustorum uerba eo otiosa estimant:
quo suis hȩc sensib inueniunt diuersa
Nec fallacem quidem sophar sententiã

Expanded text:
redarguunt, expressa in vacuum verredarguunt, expressa in vacuum verba percussionis perdunt. Quod liquido ostenditur, cum Sophar Naamathitis responsio a contumeliis inchoatur, qui ait: on audiet? Et vir verbosus justificatur? - Mos esse procaciut recte dictis semper e diverso respondeant, ne si ad prolata consentiant, inferiores esse videantur. Quibus justorum verba quamlibet pauca sonuerint multa sunt, quia quo eorum vitia resecant, auditum gravant. Unde et ad crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
spectaculum fortis athleta descender̾it.
hi qui impares uirtutib existunt: uieis¬
sim̃ se eius expugnatiom subitiunt. Et
uno uicto. contra hunc ꝓtinus alter eri¬
gitur: atq hoc subacto. alius subrogat᷑.
ut luctantis uires quandoq molliores
imieniant: quas ipsa sua crebrescens
uictoria fatigat: quatinus cũ nouus qͥsq
congreditur: is qui uinci uirium qua¬
litate non ualet. ꝑsonarum saltim mu¬
tatione su ꝑetur. Sie sic in hoc homi¬
num angłorumq spectaculo: beatus
iob fortis athleta ꝓdiit. Quantumnq cõ¬
tra inutationes aduersantium ualeat.
continuatione in defessi roboris osten¬
dit. Qui primus se eliphat. secundus
autem baldath obicit⁊ atq ad extremũ
se sophar in eius expugnatione suppo¬
nit: qui ad inferendos ictus totis se cona¬
tib erigunt: s tam̃ ad feriendam alti¬
tudinem robusti pectoris non ꝑtingt̃.
Ipsa quippe eorum uerba patenter in¬
sinuant: quod ictus in auras iactant.
Quia cum sanctum uirum non recte

Expanded text:
spectaculum fortis athleta descenderit, ii qui impares viribus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciunt: et uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque hoc subacto, alius subrogatur; ut luctantis vires quandoque molliores inveniant quas ipsa sua crebrescens victoria fatigat; quatenus cum novus quisque congreditur, is qui vinci virium qualitate non valet, personarum saltem mutatione superetur. Sic sic in hoc hominum angelorumque spectaculo beatus Job fortis athleta prodiit, quantumque contra mutationes adversantium valeat continuatione indefessi roboris ostendit. Cui primus se Eliphaz, secundus autem Baldad objicit, atque ad extremum se Sophar in ejus expugnatione supponit: qui ad inferendos ictus totis se conatibus erigunt, sed tamen ad feriendam altitudinem robusti pectoris non pertingunt. Ipsa quippe eorum verba patenter insinuant quod ictus in auras jactant, quia cum sanctum virum non recte
Abbreviated transcription (Latin):
reditare cupiens bñdictionẽ. reꝓbatus
est. Non enĩ inuenit penitentiȩ locũ:
qmͣqmͣ cum lacrimis inquisisset eam.
Qͥa uidelicet fructum ñ habent lam̃ta:
quȩ student cũ gemitu desiderare ꝑi
carcere inclusit. Sequitur.
nis accipitur. uxta qd̾ scriptum ẽ. aqͣ
ꝓfunda uerba ex ore uiri ⁊ torrens re-¬
dundans fons sapientiȩ.⁊ cũ aqua con-¬
tinetur. cuncta siccant᷑: quia si scien¬
tia p̃dicatoꝵ subtrahitur⁊ eorũ qui ui¬
rioescere in spe eterna poterant. corda
ꝓtinus arefiunt: in desꝑata siccitate re¬
maneant. dũ fugituua diligentes nes¬
ciunt sꝑare mansura. Sin uͦ aquę.
noĩe. scĩ sp̃s grã designat᷑. sieut ueri¬
tatis uoce in euangłio dicit᷑. qui ere

Expanded text:
reditare cupiens benedictionem, reprobatus reditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quia videlicet fructum non habent lamenta, quae student cum gemitu desiderare permalitiae inclusit. Sequitur: Cnis accipitur, sicut scriptum est: Aqua profunda, verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae , cum aqua continetur, cuncta siccantur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura. Sin vero aquae nomine sancti Spiritus gratia designatur, sicut Veritatis voce in Evangelio dicitur: Qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
onem inueniant. Sic ui delicet repb
uidas cũ mortem sibi contra peccatum
intulit: ad et̾nȩ mortis supplicia ꝑue¬
nit. Et peus de peccato penituit: qͣm
peccauit. Dicatur gͦ. Si incluserit ho¬
minẽ: nullus ẽ qui aꝑiat. Qa sicut
nemo obsistit largitati uocantis: ita-
nullus obuiat iusticiȩ relinquentis.
Unde  ad moysen dicit᷑ de pharaone.
Ego obdurabo cor eiꝰ. Obdurare quippe
ꝑ iusticiã dicitur: qnͣdo cor reꝓbum ꝑ
grãm ñ emollit. Recludit itaq homi¬
nẽ : quem in suoꝵ oꝑum tenebras re-¬
sionẽ ysaac pͥmogenito filio uoluit:
cũ hunc fr̃ĩ preponere bñdicendo co¬
natus est. S filiũ quem pater uoluit.
dñs reꝓbauit ⁊ quẽ dñs uoluit. pater
etiam nolendo benedixit: ut qui iã
pͥmogenita frĩ ꝓ esca uendiderat⁊ pri¬
mogenitorũ benedictionẽ non acciꝑet.
quã ex cupidine gulȩ reliquisset. Qui
terrena ambiens. fugitiua sequens: he¬

Expanded text:
onem inveniant. Sic videlicet reprobus onem inveniant. Sic videlicet reprobus Judas, cum mortem sibi contra peccatum intulit, ad aeternae mortis supplicia pervenit, et pejus de peccato poenituit, quam peccavit. Dicatur ergo: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat; quia, sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat justitiae relinquentis; Unde et ad Moysen dicitur de Pharaone: Ego obdurabo cor ejus : obdurare quippe per justitiam dicitur Deus quando cor reprobum per gratiam non emollit; recludit itaque hominem quem in suorum operum tenebris resionem Isaac primogenito filio voluit, cum hunc fratri praeponere benedicendo conatus est . Sed filium quem pater voluit Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit pater etiam nolendo benedixit , ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset: qui terrena ambiens, fugitiva sequens, hae
Abbreviated transcription (Latin):
eain.⁊ diuina uoce ammoneri potu¬
it: ⁊ mutari᷑ potuit. ¶la exigente cul¬
ꝑa maliciȩ.iam intus ds̃ cor relique¬
rat: cui foris ad testimoniũ uerba fa¬
ciebat. Bene autẽ subditur. Si in¬
cluserit hominẽ: nullus ẽ qui aꝑiat.
Quia om̃is homo ꝑ id qd̾ male agit. qͥd
sibi aliud qmͣ conscientiȩ suȩ carcerẽ
facit. ⁊ ut hunc aĩȩ reatus premat.
etiam si nemo exterius accuset : Qi
cũ iudicante dõ. in maliciȩ suȩ ceci-¬
tate relinquit᷑. quasi intra semetip
sum claudit᷑: ne euadendi locũ in¬
ueniat. quẽ inuenire minime me¬
retur. Nam sepe ñ nulli exire a pra¬
uis actib cupiunt: s quia eorundẽ
actuum pondere premunt᷑. in malȩ
consuetudinis carcere inclusi. a se¬
metipsis exire ñ possunt. Et quidam
culpasꝓprias punire cupientes: hoc
qd̃ se recte a gere estimant. in gra¬
uiorib peccatis uertunt. fitq mͦ mise¬
rabili: ut qd̾ exitũ putant. hoc melusi¬

Expanded text:
Cain et divina voce admoneri potuCain et divina voce admoneri potuit, et mutari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba faciebat. Bene autem subditur: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Quia omnis homo per id quod male agit, quid sibi aliud quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc animi reatus premat, etiamsi nemo exterius accuset? Qui cum, judicante Deo, in malitiae suae caecitate relinquitur, quasi intra semesum clauditur, ne evadendi locum inveniat, quem invenire minime meretur. Nam saepe nonnulli exire a pravis actibus cupiunt; sed quia eorundem actuum pondere premuntur, in malae consuetudinis carcere inclusi, a semetipsis exire non possunt. Et quidem culpas proprias punire cupientes hoc, quod recte se agere aestimant, in gravioribus peccatis vertunt, fitque modo miserabili, ut quod exitum putant, hoc inclusi
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. quasi tarda ex consilio ꝓdire ui
tia indicat: hoc apd̾ omĩpotentẽ dm̃
ante secula in consilio latebat. Se
Si incluserit hoĩem: nullus est
struit. cũ relinquit: edificat dũ replet.
Neq enĩ humanã mentem debellan¬
do destruit. s recedendo: quia ad ꝑdi¬
tionẽ suam sufficit sibi dimissa. Unde
plerumq fit: ut cũ audientis cor ȩxi¬
gentib culpis omĩpotentis gra non
repletur: in cassum exterius a p̃dica¬
tore monet᷑. Quia mutũ est os omẽ
qd ioquit᷑: si ille interius in corde ñ
clamat. qͥ aspirat uerba quȩ audiun¬
tur. Hinc ꝓpħa ait. Nisi dñs edifica¬
uerit domũ: in uanũ laborant qui
ȩdificant eam. Hinc salomon ait.
Considera oꝑadĩ: qd̾ nemo possit corri¬
gere quẽ ille despexerit. Nec mirũ
si a corde reꝑbo p̃dicator minime au¬
ditur: dum non nunqͣm ipse quoq
dñs in his quȩ loquit᷑. resistentium
morib impugnat᷑. Hinc est enĩ qd̃

Expanded text:
fertur, quasi tarda ex consilio prodire vfertur, quasi tarda ex consilio prodire vsententia indicat, hoc apud omnipotentem Dominum ante saecula in consilio latebat. Seqsi incluserit hominem, nullus est struit cum relinquit, aedificat dum replet. Neque enim humanam mentem debellando destruit, sed recedendo, quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Unde plerumque fit ut cum audientis cor exigentibus culpis omnipotentis Dei gratia non repletur, incassum exterius a praedicatore moneatur, quia mutum est os omne quod loquitur, si ille interius in corde non clamet, qui aspirat verba quae audiuntur. Hinc Propheta ait: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Hinc Salomon dicit: Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonnunquam ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribus impugnatur. Hinc est enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
in sapientiȩ radice solidata st̃: quȩ ꝑ ui¬
uendi usũ. etiam actuũ exꝑim̃to conua-¬
leseunt. S quia multis .i longior ui¬
ta tribuitur. ⁊ sapientiȩ gr̃a non confer¬
tur: recte adhuc in cuius iuditio ipsa
sumini pa:ͥs accipimus: ut ipsũ esse dĩ
sapientiã ⁊ fortitudinẽ sentiamꝰ. Nam
paulus quoq nr̃o intellectui atcestat᷑.
dicens xp̃m dĩ uirtutẽ ⁊ dei sapientiã.
Qui apd̾ ipsum semꝑ est: quia in pͥncipi¬
o erat uerbũ: ⁊ uerbum erat apd̾ dm̃:
⁊ ds̃ erat uerbũ. Habet autẽ ds̃ con-¬
silium: n intelligentiã. Consiliũ uidẽ¬
licet quia disponit sua: intelligentiã.
quia cognoscit nr̃a. Potest quoq consi-¬
lii noĩe. ipsa occulta iuditii mora signa¬
ri: ut qd̾ aliqnͣdo tardius delinquen¬
tes ꝑcutit: non quia iniquorũ culpas
ñ conspicit s ut dampnationis eorũ
sententia. quȩ ꝓ agenda penitentia dif-¬

Expanded text:
in sapientiae radice solidata sunt, quae per viin sapientiae radice solidata sunt, quae per vivendi usum etiam actuum experimento convalescunt. Sed quia multis et longior vita tribuitur, et sapientiae gratia non confertur, recte adhuc in cujus judicio ipsa summi Patris accipimus, ut ipsum esse Dei sapientiam et fortitudinem sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur, dicens: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; qui apud ipsum semper est, quia in principio eratet Deus erat Verbum . » Habet autem Deus consilium et intelligentiam: consilium videlicet quia disponit sua; intelligentiam, quia cognoscit nostra. Potest quoque consilii nomine ipsa occulta judicii mota signari, vel quod aliquando tardius delinquentes percutit, non quia iniquorum culpa non conspicitur, sed ut damnationis eorum retinentia, quae pro agenda poenitentia dif
Abbreviated transcription (Latin):
bũ audire solũmͦ: aliuduͦ etiã gustare. Electi itaq
cibũ sapĩȩ sic audiũt ut d̾gustent: qͥa hoc qd̾ audi-¬
ũt. eis ꝑ amorẽ medullitꝰ sapit: Reꝓborum uͦ
scientia usq ad cognitionẽ sonitus
tendit᷑: ut quidẽ uirtutes audiant:
s tam̃ corde frigido qualiter sapiant
ignorent. Quib udelicet uerbis be¬
atus iob amicoꝵ suoꝵ imꝑitiã. ⁊ eoꝵ
qui de doctrina sapientiȩ inflant᷑ arro¬
gantiam rȩꝓbat. quia aliud ẽ de deo a¬
liquid scire: aliud uͦ hoc qd̾ cognoscitur.
fauce intelligentiȩ gustare. Recte gͦ di¬
citur. Nonne auris uerba diiudicat:
n fauces comedentis saporem: Ac si aꝑte
arrogantib diceret᷑. Noctrinȩ uerba q̃
uobis usq ad aurẽ ueniunt: mͥ etiam
ꝑ saporẽ intimũ. intelligentiȩ faucem
tangunt. Quia uͦ infirma etas etiam
cum recte sapit. ad p̃dicandum ñ de¬
bet incaute ꝓsilire: subditur.¬

Expanded text:
bum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque bum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiunt, ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum vero scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut quidem virtutes audiant, sed tamen corde frigido qualiter sapiant ignorent. Quibus videlicet verbis beatus Job amicorum suorum imperitiam, et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod cognoscitur fauce intelligentiae gustare. Recte ergo dicitur: Nonne auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem? Ac si aperte arrogantibus diceretur: Doctrinae verba, quae vobis usque ad aurem veniunt, mihi etiam per saporem intimum intelligentiae fauces tangunt. Quia vero infirma aetas, etiam cum recte sapit, ad praedicandum non debet incaute prosilire, recte subditur
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̾ in nobis publicũ est. transire de-¬
beamꝰ. ad secretũ qd̾ in nobis ẽ. ⁊ nosmet¬
ipsos latet. Intuendũ quippe ẽ. quia cũ
una sit sapientia. aliũ minus. alium
maius inhabitat: alii hoc. alii aliud p̃¬
stat. Et quasi cerebri more. nobismetip¬
sis. uelut quibdã sensib utit᷑. ut qͣm¬
uis ipsa sibimet nunqͣm sit dissimilis.
ꝑ nos tam̃ diuersa ⁊ dissimilia sẽꝑ o
peret᷑: quatinus iste sapientiȩ. ille sci¬
entiȩ donũ ꝑcipiat.⁊ iste genera. lingͣ¬
rum. ille grãm curationũ habeat. S¬
in his uerbis beatus iob quib ait. auris
uerba diuidicat. ⁊ fauces comedentis
saporem: eciam de electis acreꝓbis ali-¬
quid innuere uidet᷑: quia uerba sapi¬
entiȩ quȩ reꝓbi audiunt. electi ñ solũ
audiunt. s etiam gustant: ut eis in
corde sapiat. qd̃ reꝓboꝵ ñ mentib. sed
solũmͦ aurib sonat. Aludnãq noĩatũ ci-¬

Expanded text:
id quod in nobis publicum est transire deid quod in nobis publicum est transire debeamus ad secretum quod in nobis est et in nobismetipsis latet. Intuendum quippe est quia, cum una sit sapimagis inhabitat: alii hoc, alii aliud praestat, et quasi cerebri more, nobismetipsis, velut quibusdam sensibus, utitur; ut quamvis ipsa sibimet nunquam sit dissimilis, per nos tamen diversa et dissimilia semper operetur, quatenus iste sapientiae, ille scientiae donum percipiat, iste genera linguarum, ille gratiam curationum habeat. in his verbis beatus Job, quibus ait: Auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem, etiam de electis ac reprobis aliquid videtur innuere, quia verba sapientiae, quae reprobi audiunt, electi non solum audiunt, sed etiam gustant, ut eis in corde sapiat quod reproborum non mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud namque est nominatum ci
Abbreviated transcription (Latin):
ales efficit. Hoc autẽ loco si amma om¬
nis uiuentis. ipsa corporis uita sig¬
natur. sp̃c uniuersȩ carnis hominis
effectꝰ intelligentiȩ spũalis ex pͥmit᷑. Se
diuidicat: ⁊ fauces comedentis sa¬
por̾em: Pene nullũ latet: qd̾ quinq
sensus corporis nr̃i. uidelicet uisus. auditus.
gustus. odoratus. ⁊ tactus. in omne qd̾ sen¬
tiunt atq discernunt. uirtutẽ discreti¬
onis ⁊ sensus acerebro trahunt. Et cum¬
unus sit iudex sensus cerebri. qͥ intrinse¬
cus p̃sidet.⁊ ꝑ meatus tam̃ ꝓprios. sensus
quinq discernit: dõ mira oꝑante. ut
neq oculus audiat⁊ neq auris uideat:
neq os olfaciat: neq naris gustet: neq
manus odoret᷑. Et cum ꝑ unũ sensũ
cerebri omĩa disponant᷑: quilibet ta¬
ñ horum sensus aliud facere ñ potest.
preter id qd̾ ex dispositione conditoris
accipit. Existis gͦ corporalib n exteriori¬
b. int̾iora ⁊ spũalia colligenda st̃: ut ꝑ

Expanded text:
itales efficit. Hoc autem loco si anima omitales efficit. Hoc autem loco si anima omnis viventis ipsa corporis vita signatur, spiritu universae carnis hominis effectus intelligentiae spiritalis exprimitur. Sejudicat, et fauces comedentis, saporem? - Pene nullum latet, quod quinque sensus corporis nostri, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus, et tactus, in omni quod sentiunt atque discernunt, virtutem discretionis et sensus a cerebro trahunt. Ex unus sit judex cerebri sensus qui intrinsecus praesidet, per meatus tamen proprios sensus quinque discernit, Deo mira operante, ut neque oculus audiat, neque auris videat, neque os olfaciat, neque naris gustet, neque manus oderetur. Et cum per unum sensum cerebri omnia disponantur, quilibet tamen horum sensus aliud facere non potest, praeter id quod ex dispositione Conditoris accepit. Ex istis ergo corporalibus et exterioribus, interiora et spiritualia colligenda sunt, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
ium̃toꝵ uita signari. Omp̃s autem
as̃. ium̃torum animã usq ad corpo¬
reos sensus uiuificat: hominũ uͦ sp̃m.
usq ad spũalem intellectum tendit.
in illo hoc prestat animȩ ut uiuificet
carnẽ: ⁊ in isto uitificat animã. ut ad
intelligendã ꝑueniat eternitatem.
Sciendũ uͦ est: quia in sacro eloquio
sp̃e hominis duob modis poni con¬
sueuit. Aliqnͣdo nanq sp̃s ꝓ anima:
aliqnͣdo ꝓ effectu spũali ponitur. Pro
anima nanq sp̃c dicitur: sicut de
nr̃o ipso capite scriptũ est. Inclinato
capite tradidit sp̃m. Si enĩ aliud
sp̃m qͣm animã euangłista diceret:
Pro effectu quoq spũali sp̃e ponitur:
Angłi quippe idest nuntii. in sacro elo¬
quio ñ nunqͣm p̃dicatores uocantur.
sicut ꝑ ꝓpħam dicitur. Labia sacerdo¬
tis custodiunt scientiã⁊ ꝙ legem re¬
quirunt ex ore eiuis: quia angelus dm̃
os sp̃s facit: quia p̃dicatores suos sp̃u¬

Expanded text:
jumentorum vita signari. Omnipotens autem jumentorum vita signari. Omnipotens autem Deus jumentorum animam usque ad corporeos sensus vivificat, hominum vero spiritum usque ad spiritalem intellectum tendit. , dum et in illo hoc praestat animae ut vivificet carnem, et in isto ad hoc vivificat animam, ut ad intelligendam perveniat aeternitatem. Sciendum vero est quia in sacro eloquio spiritus hominis duobus modis poni consuevit. Aliquando namque spiritus pro anima, aliquando pro effectu spiritali ponitur. Pro anima namque spiritus dicitur, sicut de nostro ipso capite scriptum est: Inclinato capite tradidit spiritum . Si enim aliud spiritum quam animam evangelista diceret, Pro effectu quoque spiritali spiritus Angeli quippe, id est nuntii, in sacro eloquio nonnunquam praedicatores vocantur, sicut per prophetam dicitur: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini os spiritus facit, quia praedicatores suos spir
Abbreviated transcription (Latin):
concorditer sentiunt: qmͣuis sub ea
rũq de deo uel sola uoce cõpellitur
fateri. fitq ut mali dõ auetori omniũ
cu oꝑib resistunt: atcestatione famu¬
lentur. Qͥa quem impugnare morib
ausi st̃: creatorem omniũ negare non
possunt. Qd̃ tam̃ intelligi etiam uix¬
ta solam sp̃ẽm littere utiliter potest.
quia omĩs respecta creatura quasi dat
uocẽ atcestationis ꝓpͥȩ. ipsam quam
habet spẽm suã. Ium̃ta uel uolatilia
terrã uel pisces. requirimꝰ dũ consi¬
deramꝰ: quȩ nobis concorditer res¬
pondent qd̾ cuncta dñs fecerit.
Quia dũ nr̃is oculis suas sp̃es ingert̃:
se a semetipsis ñ esse testant᷑. Co ipso
enĩ quo creatura st̃: ꝑ ostensam spe¬
tiem creatori suo quasi uocẽ confes¬
sionis reddunt. Qui quia omĩa cõ¬
didit: qualiter etiam debeant am¬
munstrar disponit. Unde subdit᷑. i¬
qualiter sit. qui prestitit eẽ quod non
fuit. Potest uͦ ꝑ animã omĩs uiuentis.

Expanded text:
concorditer sentiunt, quamvis sub eaconcorditer sentiunt, quamvis sub earumque de Deo vel sola voce compellitur fateri; fitque ut mali, auctori omnium, cui operibus resistunt, attestatione famulentur, quia quem impugnare moribus ausi sunt, creatorem omnium negare non possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta solam speciem litterae utiliter potest, quia omnis respecta creatura quasi dat vocem attestationis propriae, ipsam quam habet speciem suam. Jumenta, vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae nobis concorditer respondent, quod cuncta Dominus fecerit; quia dum nostris oculis suas species ingerunt, se a semetipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creata sunt, per ostensam speciem creatori suo quasi vocem confessionis reddunt, qui quia omnia condidit, qualiter etiam debeant administrari disposuit. Unde subditqualiter sit, qui praestitit esse quod non fuit. Potest vero per animam omnis viventis
Abbreviated transcription (Latin):
ium̃ta nisi sensu pigͥores: quid ꝑ cęli
uolatilia. nͥ summa atq sublimia sa¬
pientes intelligere debemꝰ. De ium̃¬
tis namq idest sensu pigriorib scrip¬
tum ẽ. Animalia tua: in habitabt̃¬
in ea. Et̃ quia sublimia sapientes. in
uerbis nr̃i redemptoris euolant: scͥp¬
tum ẽ. Ita ut uolueres cȩli ueniant:
⁊ habitent in ramis eius. Quid uͦ ꝑ t̾
ram. nͥ terrena sapientes: Unde ⁊ pͥmo
homini cȩlestia deserenti: dictum ẽ.
Terra es: ⁊ interrã ibis. Quid ꝑ ꝑisces
maris. nͥ curiosos huiꝰ scłi debemꝰ acci¬
ꝑe. de quib psalmista ait. pisces ma¬
ris qui ꝑ ambulant semitas maris:
qui in magnis rerũ inquisitionibus
quasi in abditis fluctib latent. Ed¬
Quid autẽ cuncta hȩc inquisita doce
Siue sensũ tardiores. seu sublimia sa¬
pientes. siue terrenis actib deditos.
seu huiꝰ mundi oceupatos. inqͥsitioni¬
b requiras. ⁊ cuncta hȩc creatorẽ om̃i¬
um dm̃ fatentur. ⁊ de potestate eiꝰ

Expanded text:
s? Quid per coeli volatilia, nisi summa atque sublimia sapientes intelligere debemus? De jumentis namque, id est, sensu pigrioribus scriptum est: « Animalia tua inhabitabin ea . » Et quia sublimia sapientes in verbis nostri Redemptoris evolant, scriptum est: « Ita ut volucres coeli veniant, et habitent in ramis ejus . » Quid vero per terram, nisi terrena sapientes? Unde et primo homini coelestia deserenti dictum est: « Terra es, et in terram ibis . » Quid per pisces maris nisi curiosos hujus saeculi debemus accipere? de quibus Psalmista ait: « Pisces maris qui per ambulant semitas maris . » Qui in magnis rerum inquisitionibus quasi in abditis fluctibus latent. Quid autem cuncta haec inquisita doceaSive sensu tardiores, seu sublimia sapientes, sive terrenis actibus deditos, seu hujus mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta haec creatorem omnium Deum fatentur, et de potestate ejus
Abbreviated transcription (Latin):
posset obsistere. si misereri uoluisset.
Qd̾ tam̃ intelligi de reb quoq spũalib
potest. Nam plerũq ñ nulli dona do¬
ctrinȩ ꝑcipiunt: s ex eisdẽ donis intu¬
mescunt: ⁊ magni p̃ceteris uideri uo¬
lunt. S omĩpotentẽ dm̃ ꝓuocare est:
de eius donis inter ꝑximos suꝑbire.¬
Qui etiam p̃dones ñ inmerito uocantur.
quia dum locunt᷑ qd̾ non fatiunt. in
usu locutionis suȩ. uerba iustorũ tol¬

Expanded text:
posset obsistere, si misereri voluisset.posset obsistere, si misereri voluisset.d tamen intelligi de rebus quoque spiritalibus potest. Nam plerumque nonnulli doctrinae dona percipiunt, sed ex eisdem donis intumescunt, et magni prae caeteris videri volunt. Atque omnipotentem Deum provocare est de ejus donis inter proximos suQui etiam praedones non immerito vocantur, quia dum loquuntur quae non faciunt, in usu locutionis suae verba justorum tol
Abbreviated transcription (Latin):
cerat: ⁊ iste grauius qnͣdoq feriatur.
ꝑ cuius nequissimã uoluntatẽ culp̃a
omp̃s deus in aiterũ iuste uindicauit.
Iue purgat᷑ qui opprimit᷑: in isto reatus
augetur qui osprunit: ut uel de ꝓfundo
nequitis qn̾doq ad penitentiã redeat. uł
ñ reuertens. tanto grauiꝰ eterna cdãpna¬
tione feriat᷑. quanto dui ẽ. in sua iniqͥ¬
tate toleratus. Cum illo gͦ miscd̾iter
agitur ut peccatũ finiat: cũ isto distri¬
cte ut multiplicet. nͥ ad penitentiã re¬
currat. In illo mala purgant᷑ dum uĩ
sustinet: in isto cumulant᷑ dum facit.
Omps itaq ds̃ quod fieri ꝓhibet. iustũ
est. ut fieri sinat: ut unde nẽ expectat.
⁊ ñ conuersos diutolerat: qnͣdoq inde
plus feriat. Bene gͦ dicitur. a bundant
tab̾nacula p̃donim: & audacter ꝓuo¬
cant dñi: cum ipse dederit omĩa in
manib eorũ. Quia quod iniq tollunt.
eis hoc ipse dat: qui illis ad rapinam

Expanded text:
cerat, et iste gravius quandoque feriatur, cerat, et iste gravius quandoque feriatur, per cujus nequissimam voluntatem culpam omnipotens Deus in alterum juIlle purgatur qui opprimitur; in isto reatus augetur qui opprimit, ut vel de fundo nequitiae quandoque ad poenitentiam redeat, vel non revertens, tanto gravius aeterna damnatione feriatur, quanto diu est in sua iniquitate toleratus. Cum illo ergo misericorditer agitur, ut peccatum finiat: cum isto districte ut multiplicet, nisi ad poenitentiam recurrat. In illo mala purgantur dum vim sustinet: in isto cumulantur, dum facit. Omnipotens itaque Deus quod fieri prohibet, justum est ut fieri sinat: ut unde nunc exspectat, et non conversos diu tolerat, quandoque inde plus feriat. Bene ergo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum, quia quod iniqui tollunt, eis hoc ipse dat, qui illis ad rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ipse dederit omĩa in manib eorũ.
Si enim p̃dones sunt: molenter abstu¬
lerunt. Et dubium ñ est: quia uiolen¬
torũ non sit adiutor ds̃. Quomͦ gͥ ipse
dat. qd̾ hi qui p̃dones st̃. nequiter tol¬
lunt: S sciendũ est. quia aliud est qd̃¬
fatiunt. ⁊ hoc dispensator equissimus fi¬
eri ñ nisi iuste ꝑmittit: ut nis qui raꝑe
sinit᷑. cecatus mnte culpam augeat⁊ &¬
is qui rapinã patitur. iã in eiusdem ra-¬
pinȩ dãpno ꝓ alia quã ante ꝑpetrauit
culpa feriatur. Ecce enĩ quidã in mon-¬
tis fauce constitutꝰ. insidiat᷑ itineran-¬
tib. s is qui iter agit. in qua fortasse
quedã aliqnͣdo ꝑpetrauit: eiq omp̃s
ds̃ malũ suum in p̃senti uita retribu¬
ens. atq hunc insidiatoris manib tra¬
dens. uel spoliari reb uel etiam interi
re ꝑmitat. Quod gͦ predo in iuste appe¬
tiit. hoc equissimꝰ uidex iuste fieri ꝑ¬
misit: ut ꝙ ille reciꝑet qd̾ in iuste fe¬

Expanded text:
Cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Si enim praedones sunt, violenter abstulerunt, et dubium non est quia violentorum non sit adjutor Deus. Quomodo igitur ipse dat quod hi qui praedones sunt nequiter tollunt? Sed sciendum est quia aliud est qfaciunt, hoc dispensator aequissimus fieri non nisi juste permittit; ut et is qui rapere sinitur caecatus mente culpam augeat, et is qui rapinam patitur jam in ejusdem rapinae damno pro alia quam ante perpetravit culpa feriatur. Ecce enim quidam in montis fauce constitutus insidiatur itinerantibus; sed is qui iter agit iniqua fortasse quaedam aliquando perpetravit, eique omnipotens Deus malum suum in praesenti vita retribuens, atque hunc insidiatoris manibus tradens, vel spoliari rebus, vel etiam interimi permittit. Quod ergo praedo injuste appetiit, hoc aequissimus judex juste fieri permisit; ut et ille reciperet quod injuste fe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recte ꝓferunt᷑. Itaq mopiam suam
despicientes despicit: atq in sterqui¬
lino corpore positus. in quanto uirtu¬
tũ culmine apd̾ se sedeat ostendit:
cũ nil ẽẽ presentis uitȩ diuitias me
sundant tab̾nacula p̃donum ⁊ au¬
dacter ꝓuocant dm̃: cũ ipse dede¬
rit omĩa in manib eorũ. facile est
homini tc̃ diuitias despicere cum ha¬
bet: difficile uͦ est. eas eũ non habet
ui les estimare. Unde patenter ostendi¬
tur. quantus contẽptus terrenarũ re-¬
rum in beati iob cogitatione fuerit:
qui tẽ dicit nulla ẽẽ quȩ abundant
reꝓbis qnͣdo omĩa amisit. Flit gͦ.Ha
bundant tab̾nacula p̃donum: ⁊ auda¬
cter ꝓuocant dm̃. Quia plerumq ma
li eomagis contra dm̃ suꝑbiunt: quo
ab euis largitate. ⁊ contram̾i̾tum di¬
tant᷑. Et qui ꝓuocari bonis ad melio
ra debuert̃: donis peiores fiunt. S
intelligendũ nobis est: quomͦ predo¬
nes appellent᷑. dum ꝓtimis additur.

Expanded text:
non recte proferuntur. Itaque inopiam suam non recte proferuntur. Itaque inopiam suam despicientes despicit, atque in sterquilinio corpore positus, in quanto virtutum culmine apud se sedeat ostendit, cum nil esse praesentis vitae divitias meundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Facile est hominem tunc divitias despicere cum habet: difficile vero est eas cum non habet, viles aestimare. Unde patenter ostenditur, quatenus contemptus terrenarum rerum in beati Job cogitatione fuerit, qui tunc dicit nulla esse quae abundant reprobis, quando omnia amisit. Ait ergo: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum. Quia plli eo magis contra Deum superbiunt, quo ab ejus largitate et contra meritum ditantur: et qui provocari, bonis ad ra debuerant, donis pejores fiunt. Sed intelligendum nobis est, quomodo praedones appellentur, dum protinus additur: