comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in tp̃r tẽptationis receđt. Beati si in¬
terĩ rapti fiussent: anteqͣm malicia
mutaret corda eoꝵ. Nunc uͦ ue pregnan¬
tib & lactantib in illis dieb. teneros
utiq fetus gestantib: & de uita recen¬
ti facile in ꝑiculis ex turbandos. Tales
st̃ aĩe paruã adhuc & tenerã habentes
caritatẽ: & ob hoc eoꝵ fidem uiuam s
fictã necesse ẽ in tẽptatione deficere.
Uasa figuli ait ꝓbat fornax. & hoĩes
iustos tẽptãtio: illos uidelicet qui ex
fide uiuunt. Iustus nempe ex fide ui¬
uit: s ex fide quȩ uiuat. Neq enĩ quȩ
mortua ẽ: uitã dare potest. Demonũ
fides ñ addiicit᷑ in examinationẽ: ua¬
cua qͥppe caritate mortua ẽ. Credunt
qͥdem & contrẽmiscunt: s tumor ñ est
in caritate. Pinde in labore hominũ
tinctȩ fidei nulla iã debeat᷑ ꝓbatio. s
reꝓbatio. Solam itaq iustoꝵ fidem.
id est uiuoꝵ uiuã: forna x tẽptationũ

Expanded text:
in tempore tentationis recedunt. Beati si inin tempore tentationis recedunt. Beati si interim rapti fuissent, antequam malitia mutaret corda eorum. Nunc vero vae praegnantibus et lactantibus in illis diebus, teneros utique fetus gestantibus, et de vita recenti facile in periculis exturbandos. Tales sunt animae parvam adhuc et teneram habentes charitatem: et ob hoc earum fidem vivam, sed fictam, necesse est in tentatione deficere. Vasa figuli, ait, probat fornax, et homines justos tentatio , illos videlicet, qui ex fide vivunt. Justus nempe ex fide vivit , sed ex fide quae vivat. Neque enim quae mortua est, vitam dare potest. Daemonum fides non addcua quippe charitate, mortua est. Credunt quidem et contremiscunt, sed timor non est in charitate. Proinde in labore hominum stinctae fidei nulla jam debeatur probatio, sed reprobatio. Solam itaque justorum fidem, id est vivorum vivam, fornax tentationum
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. & in tẽpore tẽptationis reced̃t.
Unde & qͦ recedt: Itiq a fide ad infide¬
litatẽ. Itẽ quero. Poterant ne in illa
fide saluari : an ñ poterant: S̾i ñ po¬
terant. quȩ iniiria saluatori. quȩ ue
tẽptatori leticia: qͦd hinc receilant
nͥ saluti. Si aut̃ poterant: quomͦ aut
sine caritate st̃ qͣndiu in illa fide sunt.
cũ sine caritate salus ẽẽ ñ possit: aut
deserentes fidem ñ etiã deser̾t carita¬
tẽ. cũ caritas & infidelitas simul ẽẽ
ñ possint : Reced̾t gͦ quid̃a a fide: qr
ueritas asserit. Consequent̾ ꝙ a salu¬
te: qr saluator redarguit. Inde nos
colligimꝰ. qͦd & a caritate: sine qua sa
habent. Non negat eos habere bonũ:
s in bono potiꝰ radicatos ñ ẽẽ causat᷑.
Deniq sequit᷑ & ait. Qa ad tempꝰ credt.
Bonũ ẽ. s utinã duraturũ. Non enĩ qͥ
ceꝑit. s qͥ ꝑse uerãuerit usq in fiiem:
hic saluus erit. Non aut̃ durant q̃m

Expanded text:
dunt, et in tempore tentationis recedunt . dunt, et in tempore tentationis recedunt . Unde, et quo recedunt? Utique a fide ad infidelitatem. Item quaero: Poterantne in illa fide salvari, an non poterant? Si non poterant, quae injuria Salvatori, quaeve tentatori laetitia, quod hinc recedant,saluti. Si autem poterant, quomodo aut sine charitate sunt, quandiu in illa fide sunt, cum sine charitate salus esse non possit; aut deserentes fidem, non etiam deserunt charitatem, cum charitas et infidelitas simul esse non possint? Recedunt ergo quidam a fide, quia Veritas asserit; consequenter et a salute, quia Salvator redarguit: inde nos colligimus, quod et a charitate, sine qua salnquit, radicem non habent. Non negat eos habere bonum, sed in bono potius radicatos non esse causatur. 15. Denique sequitur, et ait: Quia ad tempus credunt. Bonum est, sed utinam duraturuerit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Non autem durant, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ex alio loco in mentẽ uenit. fides
sine oꝑib mortua ẽ : duo ista mittunt
nos ad quandã fidei trifariã diuisionẽ:
ut dicat᷑ fides mor̃tua. ficta. ꝓbata. E
mortuã qͥdem apłs diffinit eã ẽe quȩ
sine oꝑib ẽ: id est quȩ ñ oꝑat᷑ ex dilec
fictã aut̃ ego arbitror illã uocari fidẽ.
quȩ suscepta qͥdem ex caritate uita
moueri inchoat ad bene oꝑandũ: s ñ
ꝑseuerans. deficit & morit᷑ tanqͣm abor¬
tiua. Eo utiq sensu fictã huiꝰmodi di¬
xrerĩ nominatã q̃ uasa figuli uocamꝰ
fictilia: ñ qr uidelicet utilia ñ sint qͣn¬
diu durant: s qi fragilia cũ sint. diu
minue durant. De hac fidei fictione
puto illos notari in eugłio qͥ ad tempꝰ
credunt: & in tẽpore tẽptationis rece¬
dunt. Int̾rogo eos qͥ dicunt caritatẽ
a quo semel accipit᷑: nequaqͣm ultra
recedere. Ait ueritas de quib da. Et
hii radices ñ habent: q̃m ad tempꝰ cre¬

Expanded text:
quod ex alio loco in mentem venit, fides quod ex alio loco in mentem venit, fides sine operibus mortua est , duo ista mittunt nos ad quamdam fidei trifariam divisionem, ut dicatur fides mortua, ficta, probata. Et mortuam quidem Apostolus definit eam esse, quae sine operibus est, id est quae non operatur ex dilecFictam autem ego arbitror illam vocari fidem, quae suscepta quidem ex charitate vita, moveri inchoat ad bene operandum; sed non perseverans deficit, et moritur tanquam abortiva. Eo utique sensu fictam hujusmodi dixerim nominatam, quo vasa figuli vocamus fictilia: non quia videlicet utilia non sunt quamdiu durant, sed quia fragilia cum sint, diu minime durant. De hac fidei fictione puto illos notari in Evangelio: Qui ad tempus credunt et in tempore tentationis recedunt. Interrogo eos qui dicunt charitatem a quo semel accipitur, nequaquam ultra recedere. Ait Veritas de quibusdam: Et hi radices non habent, quia ad tempus cre
Abbreviated transcription (Latin):
delicta mea. & in oratione dñica. dimit¬
te nob̾ debita nr̃a : sicut & nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is. Utriusq uirtutis bene
Cũ infirmantib infirmet᷑. urat᷑ cũ scan¬
daliratis : fiat etiã si oporteat uideis
iudeus: nichilq formidet cũ tali con¬
scientia. Exemplo ieremiȩ & iezechielis
in egiptũ uł in caldeã cũ transgresso¬
rib captiuari. s & cũ sc̃o iob frat̾ fieri
draconũ & socius strucionũ. cũ moyse
qͦq qͦd grauius ẽ deleri de libro dei. &
sam deniq si necesse ẽ intrare gehennã.
securus medias penetrans flãmas: leta
decantet conscientia. Esi ambulauero
in medio umbr̃ȩ mortis: ñ timebo ma¬
la qͣm tu mecũ es. Comparemꝰ si placet
thesauros regũ & fastigia regnoꝵ: cũ
huiꝰmodi fiducia. Nonne cuncta horũ
reputabit᷑: & hanc fiduciã oꝑat᷑ cari¬
tas de corde puro: & conscientia bona.
am uͦ qͦd restat de fide ñ ficta. & itẽ

Expanded text:
in oratione Dominica: Dimitin oratione Dominica: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Utriusque virtutis bene Cum infirmantibus infirmetur, uratur cum scandalizatis: fiat etiam, si oporteat, Judaeis Judaeus, nihilque formidet cum tali conscientia, exemplo Jeremiae et Ezechielis, in Aegyptum vel in Chaldaeam cum transgressoribus captivari ; sed et cum sancto Job frater fieri draconum, et socius struthionum ; cum Moyse quoque quod gravius est deleri de libro Dei ; et sam denique, si necesse est, intrare gehennam, securus medias penetrans flammas, laeta decantet conscientia, Etsi ambulavero in medio umbrae mortis, non timebo mala, quoniam tu mecum es . Comparemus, si placet, thesauros regum et fastigia regnorum cum hujusmodi fiducia: nonne cuncta horum reputabitur? Et hanc fiduciam operatur charitas de corde puro, et conscientia bona. 14. Jam vero quod restat, de fide non ficta ; et item
Abbreviated transcription (Latin):
ne sui necesse ẽ cor bene ẽẽ consciũ sibi:
quo se in lucra securiꝰ foris extendat:
cũ securã intra se reliquerit conscien¬
tiã. Qͥd enĩ ꝓdest hõi si ũniu̾sum mun¬
dũ lucret᷑: aĩȩ aut̃ suȩ detrimentũ pa
tiat᷑: S & ordinis exigit ratio: ut qͥ ad
sui mensurã ꝓxcĩmũ iubet᷑ diligere: pͥus
se ipsũ diligere norit. Itaq duo sunt
p̃cipue quȩ bonã reddunt conscientiã.
penitere de malis & abstinẽrẽ a malis:
hoc ẽ ut uerbis loquar beati gregorii.
& cõmissa flere. & flenda ñ c̃omittere.
horũ neutrũ solũ sufficit. Nam si pͥus
absq scdo sufficeret: frustra & dauid
hortaret᷑ dicens. declina a malo. & ysa¬
ias quiescite agere ꝑuerse. & ds ipse
ad cain. peccasti qͥesce. Rursũ si scdm
ꝑ se post peccatũ bonã sufficit restaura¬
re conscientiã: sine causa clamat peni¬
tens in psalmo. Beati quoꝵ remisse st̃ in¬

Expanded text:
ne sui necesse est cor bene esse conscium sibi, ne sui necesse est cor bene esse conscium sibi, quo se in lucra securius foris extendat, cum securam intra se reliquerit conscientiam. Quid enim prodest homini si universum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum pt ordinis exigit ratio, ut qui ad sui mensuram proximum jubetur diligere, prius se ipsum diligere norit. Itaque duo sunt praecipue quae bonam reddunt conscientiam, poenitere de malis, et abstinere a malis: hoc est, ut verbis loquar beati Gregorii, et commissa flere, et flenda non committere . Horum neutrum solum sufficit. Nam si primum absque secundo sufficeret, frustra et David hortaretur dicens, Declina a malo : et Isaias: Quiescite agere perverse et Deus ipse ad Cain: Peccasti, quiesce . Rursum si secundum per se post peccatum bonam sufficit restaurare conscientiam, sine causa clamat poenitens in Psalmo: Beati, quorum remissae sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
qua loquit᷑ sponsa in canticis. Uuln̾ata
caritate ẽgo sũ. Fortis qͥppe ẽ ut mors
dilectio: & mortẽ in nob̃ ñ uitã occidit.
Unde & audacter minat᷑. O mors. ero
mors tua. Peccatũ extinguit qͦd animȩ
uitã expulerat: aĩamq restituit inno¬
centiȩ. Uerũ si p̾ualet morti caritas.
ita ut illã in congressu ꝑimere possit:
cur dicit᷑ fortis ut mors. & ñ potiꝰ mor̃¬
te fortior:An forte qr & ipsa ẽ mors.
& se ipsa fortior ẽẽ ñ potest: Bona mors:
ñ uitȩ s mortis. Bona mors & nequaꝗͣ.
abhorrenda: quȩ uitã & si adimit non
ꝑuit. Adimit qͥdem s ad tempꝰ. resti¬
tuendã in tempore: duraturã sine tp̃re.
Deniq mortui estis inqͥt: & uita ur̃a
abscondita ẽ cũ xp̃o in deo. Cũ aut̃ xp̃c
apparuerit uita ur̃a: t̾c & uos apparebi¬
tis cũ ipso in głia. Libent̾ gͥ carebo ad
tempꝰ: ut in ȩternũ possideã. & ista suf¬
ficiant ꝓ eo qͦd scriptũ ẽ. caritas de
corde puro. Sane in tanta obliuio¬

Expanded text:
ata charitate ego sum . Fortis quippe est ut mors dilectio , et mortem in nobis, non vitam occidit. Unde et audacter minatur: O mors, ero mors tua . Peccatum exstinguit, quod animae vitam expulerat; animamque restituit innocentiae. 11. Verum, si praevalet morti charitas, ita ut illam in congressu perimere possit, cur dicitur fortis ut mors, et non potius, morte fortior? An forte quia et ipsa est mors, et se ipsa fortior esse non potest? Bona mors, non vitae, sed mortis. Bona mors, et nequaquam abhorrenda, quae vitam etsi adimit, non perimit. Adimit quidem, sed ad tempus, restituendam in tempore, duraturam sine tempore. Denique mortui estis, inquit, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum autem Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . Libenter igitur carebo ad tempus, ut in aeternum possideam. Et ista sufficiant pro eo quod scriptum est: Charitas de corde puro . Sane in tanta oblivio
Abbreviated transcription (Latin):
genere: quȩ corpꝰ ex eo humilitatis as¬
sumere ñ dedignata ẽ. Nescio qͦ pacto
familiariꝰ. semꝑ humilitati ꝓpinquare
solet diuinitas. Deniq illa se induit:
ut apparerẽt hõib. Substantiã. for¬
mã. habitũq gestauit humilẽ. ipsiuis
nob cõmendans uirtutis excellentiã:

Expanded text:
genere, quae corpus ex eo humilitatis asgenere, quae corpus ex eo humilitatis assumere non dedignata est. Nescio quo pacto familiarius semper humilitati propinquare solet divinitas. Denique illa se induit, ut appareret hominibus. Substantiam, formam, habitumque gestavit humilem, ipsius nobis commendans virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
uus filii potestatẽ: nec me anniimero
illis de quib ita conqueri solet. Tule¬
rt hoĩes a me uidiciũ. Pater ñ iudicat
quẽquã s om̃e iudiciũ dedit filio: et
ego m p̃sumã qͦd nec ipse sibi pat̾ assu¬
mit : Nelim nõsim ipsi me astare neces¬
se ẽ: ipsi horũ quȩ gesserĩ in corpore
reddere rationẽ: cui nec uerbũ pret̾¬
uolat: nec subt̾fugit cogitatio. Sub tã¬
ȩ quo libratore meritoꝵ. sub tã intimo
secretoꝵ inspectore: qͥs głiabit᷑ castũ se
habere cor. Sola ꝓfecto quȩ ñ solet głi¬
ari. ñ nouit p̃sumere. contendere ñ con¬
sueuit. gr̃am inuentura ẽ in ocłis pie¬
tatis: humilitas. D̃s nãq suꝑbis resistit:
humilib aut̃ dat grãm. Non contendit
iudicio. nec p̃tendit iusticiã qͥ uere hu¬
milis ẽ: s dicit. Non intres in iudiciũ
cũ seruo tuo dñe. Recusat iudiciũ. &
postulãt miscdiam: faciliꝰ sibi ueniam
iestas cor contritũ & humiliatũ in nr̃o

Expanded text:
vus Filii potestatem, nec me annumero vus Filii potestatem, nec me annumero illis, de quibus ita conqueri solet: Tulerunt homines a me judicium. Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : et ego mihi praesumam quod nec ipse Pater sibi assumit? Velim, nolim, ipsi me adstare necesse est: ipsi horum quae gesserim in corpore, reddere rationem, cui nec verbum praetervolat, nec subterfugit cogitatio. Sub tam aequo libratore meritorum, sub tam intimo secretorum inspectore, quis gloriabitur castum se habere cor? Sola profecto, quae non solet gloriari, non novit praesumere, contendere non consuevit, gratiam inventura est in oculis pietatis humilitas. Deus namque superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Non contendit judicio, nec praetendit justitiam qui vere humilis est, sed dicit: Non intres in judicium cum servo tuo, Domine . Recusat judicium, et postulat misericordiam, facilius sibi veniam jestas cor contritum et humiliatum in nostro
Abbreviated transcription (Latin):
ligit : Nã si possẽ dicere cũ paulo. qͦd¬
qͥdem longe ẽ a me. nichil mͥ conseiis
sũ: ñ tam̃ in hoc ẽẽ iustificatũ opor¬
teret me głiari. Non enĩ qͥ se ipsum
comendat ille ꝓbatus ẽ: s quẽ ds com¬
mendat. Si applauserit mͥ iusticiã hu¬
manꝰ dies. ꝓ minimo habeo: q̃m ille
lucet tantũ in facie. Homo enĩ uidet
in facie : s aut̃ intuet᷑ cor. ꝓpt̾ hoc
ieremias ñ satis popłarib sententiis
uelut quibꝰdã humani diei radiis mo¬
uebat᷑: s fident̾ loquebat᷑ deo. Diem
hõis ñ cõncupiui: tu scis. Si meus mͥ
arriserit dies: neq me ipsũ inqͥt ui¬
dico: qr nec ipse me sãtis intelligo. Solus
merito constitutꝰ ẽ udex uiuoꝵ & mor¬
tuoꝵ qͥ finxit singillatĩ corda eoꝵ: ꝙ¬
intelligit oĩa oꝑa eoꝵ. Solũ attendo
uidicẽ: quẽ & solũ iustificatorẽ agnosco.
Pater dedit ei iudiciũ facere: qi filius
hõis ẽ. Non usurpo mͥ uł suꝑ me ser¬

Expanded text:
ligitligitquidem longe est a me, Nihil mihi conscius sum : non tamen in hoc esse justificatum oporteret me gloriari: Non enim qui se ipsum commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat. . Si applauserit mihi justitiam humanus dies, pro minimo habeo, quia ille lucet tantum in facie. Homo enim videt in facie, Deus autem intuetur cor. Propter hoc Jeremias non satis popularibus sententiis, velut quibusdam humani diei radiis, movebatur, sed fidenter loquebatur Deo: Diem hominis non concupivi tu scis. Si meus mihi arriserit dies, neque me ipsum, inquit, judico : quia nec ipse me satis intelligo. Solus merito constitutus est judex vivorum et mortuorum, qui finxit singillatim corda intelligit omnia opera eorum. Solum attendo judicem, quem et solum justificatorem agnosco. Pater dedit ei judicium facere, quia filius hominis est . Non usurpo mihi vel super me ser
Abbreviated transcription (Latin):
Sane si mei ñ fueruit dñata t̾c ĩmacu¬
latꝰ ero: & ĩmacłatus corã eo. ñ solũ si
caruero: s &si obseruauero me ab in¬
iqͥtate mea. Mea dixerĩ: ñ q facio. s
qr sustineo. Corpus gesto mortis carnẽ¬
q peccati: sufficit interĩ mͥ: si ñ regnet
peccatũ in meo mortali mortali corpo¬
re.Si corpꝰ crimini ñ reputat᷑. nec qͦd
habitat in eo peccatũ: si tam̃ ñ condele¬
ctor. si tam̃ ñ exhibeo membra arma
iniqͥtati. ꝓ hac orabit ad te o misericors
qͥuis etiã sc̃s in tẽpore oportuno: sup¬
plex nimirũ qͦd malũ sẽntiat: & nichi¬
lominꝰ sc̃s. dũ ñ consentiat. Supplex ꝓ
atus: qui condelectatꝰ legi dei scdđm inte¬
riorẽ hoĩem. de malo qͦd ita inesse cor¬
pori sentit. ut nͥ parit̾ cũ corpore care¬
re ñ possit. merito sese consolat᷑ & ait.
Iam ñ ego oꝑor illud: s qͦd habitat in
me peccatũ. Heru̾tam̃ delicta qͥs intel¬

Expanded text:
Sane si mei non fuerint dominata, tunc immacuSane si mei non fuerint dominata, tunc immaculatus ero, et immaculatus coram eo, non solum si caruero, sed et si observavero me ab iniquitate mea. Mea dixerim, non quia facio, sed quia sustineo. Corpus gesto mortis, carnemque peccati: sufficit interim mihi, si non regnet peccatum in meo mortali corpore. Sic corpus crimini non reputatur, nec quod habitat in eo peccatum: si tamen non delector, si tamen non exhibeo membra mea, arma iniquitati. Pro hac orabit ad te, o misericors, quivis etiam sanctus in tempore opportuno: supplex nimirum, quod malum sentiat; et nihilominus sanctus, dum non consentiat: supplex pratus, qui condelectatus legi Dei secundum interiorem hominem, de malo, quod ita inesse corpori 471 sentit, ut nisi pariter cum corpore carere non possit, merito sese consolatur, et ait: Jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. . 24. Verumtamen delicta quis intel
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis fugi ad genua pietatis:
qͥd ampliꝰ facio: uereor ne qui aliqͣn¬
do contrariꝰ extiti maiestati: & ñc in¬
gratꝰ pietati inueniar. Qͥd enĩ si ces¬
sant manꝰ: & ñ cesset pectus: Qa si
os iã silet: & necdũ cor qͥescit: Si singli
illiciti motus animi mei. singła sunt
quȩda in te d̾s cõnuitia: utputa ira¬
cundiȩ motus in mansuetudinẽ: in¬
uidiȩ in caritatẽ: in frugalitatẽ lu¬
ocuriȩ : turpitudinis in castitatẽ: ꝙ
innumera his similia. quȩ de cȩnoso
lacu prurientis pectoris mei etiã n̾c
incessant̾ ebulluint. inundantes et
impingentes in serenitatẽ p̃fulgentis
uultus tui: qͥd magnũ feci solos cohi¬
bere artus. actus corrigere:Si has
atq huiꝰ modi quas foris licet uacans
intus actitare ñ cesso iniqͥtates obser¬
uaueris o dñe: qͥs sustinebit: An for¬
te iã ñ ago illa s patior: Agunt᷑ qͥdem
in me: s a me ñ ãgunt᷑. si ñ consentio.

Expanded text:
majestatis fugi ad genua pietatis, majestatis fugi ad genua pietatis, quid amplius facio? Vereor ne qui aliquando contrarius exstiti majestati, et nunc ingratus pietati inveniar. Quid enim si cessant manus, et non cessat pectus? Quid si os jam silet, et necdum cor quiescit? Si singuli illiciti motus animi mei singula sunt quaedam in te, Deus, convicia, utputa iracundiae motus in mansuetudinem, invidiae in charitatem, in frugalitatem luxuriae, turpitudinis in castitatem, et innumera his similia, quae de coenoso lacu prurientis pectoris mei etiam nunc incessanter ebulliunt, inundantes et impingentes in serenitatem praefulgentis vultus tui: quid magnum feci solos cohibere artus, actus corrigere? Si has atque hujusmodi, quas, foris licet vacans, intus actitare non cesso, iniquitates observaveris, o Domine, quis sustinebit? An forte jam non ago illa, sed patior? Aguntur quidem in me, sed a me non aguntur, si non consentio.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplant᷑ cog̃ĩtationes. Non st̃ coloratȩ
ut uideant᷑: sicut nec sonant ut audi¬
ant᷑. Solent sentiri a cogitante: ñ au¬
diri ab auscultante: ñ a contẽplante
uideri. Merito tam̃ dñs scit cogitati¬
ones hominũ: q̃m uanȩ st̃. Cur enĩ ne¬
sciret: quas & audit & uidet: his p̾ci¬
pue duob sensib id est uisui & auditui:
nemo fidem putat ẽẽ negandã. Hoc nos
scire constant̾ astriumꝰ: qͦd uidimꝰ et
audiuimꝰ. Merito itaq ñ erat opꝰ dño
iñx. ut qͥs testimoniũ ꝑhiberet de hõie:
ipse nimirũ sciebat quȩ ẽẽnt in hõie.
Qͥa cogitatis aĩt mala in cordib ur̃is:
Respondebat ñ sermonib: s cogitati¬
onib. Audiebat ñ loquentes: uidebat
ñ apparentes. Contremisco totus tuã
dñe ilio quantillo possũ intiutu consi¬
derans maiestatẽ : presertĩ cũ recor¬
dor in quantis ipsius aliqͣndo contem¬
ptor extiterĩ.S & ñc cũ iã a facie

Expanded text:
templantur cogitationes! Non sunt coloratae, templantur cogitationes! Non sunt coloratae, ut videantur, sicut nec sonant ut audiantur. Solent sentiri a cogitante, non audiri ab auscultante, non a contemplante videri. Merito tamen Dominus scit cogitationes hominum quoniam vanae sunt. Cur enim nesciret, quas et audit, et videt? His praecipue duobus sensibus, id est visui et auditui, nemo fidem putat esse negandam. Hoc nos scire constanter adstruimus, quod vidimus et audivimus. Merito itaque non erat opus Domino Jesu, ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse nimirum sciebat quae essent in homine. Quid cogitatis, ait, mala in cordibus vestris? Respondebat non sermonibus, sed cogitationibus. Audiebat non loquentes, videbat non apparentes. 23. Contremisco totus, tuam, Domine Jesu, quantillo possum intuitu considerans majestatem, praesertim cum recordor, in quantis ipsius aliquando contemptor exstiterim. Sed et nunc cum jam a facie
Abbreviated transcription (Latin):
no die: adiecit. s nec ego me ipsũ iudico.
Quare: Qm ñ possũ ait ratã uł ipse de
me ꝓferre sententiã. Ecce enĩ nichil mͥ
conscius sũ: ñ tam̃ in hoc iustificatꝰ su̾.
Non ex toto credo me uł ipsi conscientiȩ
meȩ: qͥppe cũ ne ipsa qͥdem queat me
cõprehendere totũ. Nec potest iudicare
etiã qͦd ꝓpriã latet conscientiã. Audit
ds in corde cõgitantis: qͦd ñ audit uel
ipse qͥ cogitat. Aderat auris ꝓpħȩ ab¬
sentis ori furtiue poscentis pecuniã:
& ego quantulibet in occulto ledere co¬
gitans aut ꝓximũ nequit̾. aut turpit̾
me ipsũ. ñ uerear aurẽ nusquã absen¬
tẽ: Tremenda ꝓrsus auris & reu̾enda.
cui ñ cessat quies: ñ tacet silentiũ. De¬
niq ait. Auferte malũ cogitationum
ur̃aꝵ: ab ocłis meis. S qͥd est qͦd dicit
ab ocłis meis : An & nr̃a ds̃ ñ solũ audit.
s & uidet archana: Quales ocłi. qͥ con¬

Expanded text:
no die; adjecit: Sed nec ego me ipsum judico. no die; adjecit: Sed nec ego me ipsum judico. Quare? Quoniam non possum, ait, ratam vel ipse de me proferre sententiam. Ego enim nihil mihi conscius sum, non tamen in hoc justificatus sum. Non ex toto credo me vel ipsi conscientiae meae, quippe cum ne ipsa quidem queat me comprehendere totum; nec potest judicare etiam quod propriam latet conscientiam. Audit Deus in corde cogitantis, quod non audit vel ipse qui cogitat. Aderat auris Prophetae absentis ori furtive poscentis pecuniam : et ego quantumlibet in occulto laedere cogitans aut proximum nequiter, aut turpiter me ipsum, non verear aurem nusquam absentem? Tremenda prorsus auris et reverenda, cui non cessat quies, non tacet silentium. Denique ait: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis. Sed quid est quod dicit, ab oculis meis? an et nostra Deus non solum audit, sed et videt arcana? Quales oculi, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq tanquã ꝑ campũ incedens: totus
fert᷑ in głam. Głiat᷑ etiã cũ malefecerit:
& exultat in rẽb pessimis. Estimat se
ñ uideri. dũ plures habeat imitatores
qͣm rep̃hensores: cecus dux cecoꝵ. S ha¬
geloꝵ: qͦs semꝑ offendere solet indisci¬
plinata conu̾satio. Non dicet hypocrita.
gła mea testimoniũ conscientiȩ meȩ:
qr &si iudicantiũ sedm faciẽ. uerbo. uul¬
tu. habitii ue simulatorio eludat opi¬
nioni: s ñ eiꝰ qͥ scrutat᷑ renes & corda
fallit uł euadit udiciũ. Siqͥdem ds
ñ irridet᷑. Timeat gͦ & iste nem̃oris au¬
rẽ. Lingua licet manuq cessantib. au¬
ri tam̃ ubiq p̃senti de quacũq silua
latebrosȩ duplicitatis. & spinosȩ calli¬
ditatis. tacentis & qͥescentis cor loquit᷑:
cogitatio confitet᷑. Prauũ ẽ cor hõis &
inꝑscrutabile: ita ut nemo sciat quȩ
ipse plene. Nã cũ apłs diceret mͥ ꝓ mi
nimo ẽ ut a uob̾ iudicer aut ab huma¬

Expanded text:
ubique, tanquam per campum incedens, totus ubique, tanquam per campum incedens, totus fertur in gloriam: gloriatur etiam cum male fecerit, et exsultat in rebus pessimis. Aestimat se non videri, dum plures habeat imitatores quam reprehensores, caecus dux caecorum. Sed hagelorum, quos semper offendere solet indisciplinata conversatio. Non dicet hypocrita: Gloria mea est testimonium conscientiae meae: quia etsi judicantium secundum faciem, verbo, vultu habituve simulatorio illudat opinioni; sed non ejus qui scrutatur renes et corda, fallit vel evadit judicium, siquidem Deus non irridetur. 22. Timeat ergo et iste nemoris aurem. Lingua licet manuque cessantibus, auri tamen ubique praesenti 470 de quacumque silva latebrosae duplicitatis et spinosae calliditatis tacentis et quiescentis cor loquitur, cogitatio confitetur. Pravum est cor hominis et imperscrutabile , ita ut nemo sciat, quaeipse plene. Nam cum Apostolus diceret. Mihi pro minimo est, ut a vobis judicer, aut ab huma
Abbreviated transcription (Latin):
rũ tuũ recondere: ubi ñ ualeas resu¬
mere cũ uolueris. Si ponis in os meũ:
iã ñ in tua s in mea potestate ẽ: cum
utiq ꝓ meo libitũ uł laudare te possĩ.
conscientia: ꝙ secretis seruandis idoneũ.
Nullis patens insidiis. nulli iolentiȩ
cedens: nulli qͥppe ocło uł manui acces¬
sibilis: excepto dũtaxat sp̃ui. qͥ scrutat᷑
etiã alta dei. Quicqͥd in ea reposuero:
securus sũ qi ñ ꝑdam: seruabit uitio.
defuncto restituet. Nã qͥcũq uado ego
ipsa it mecũ: secũ ferens depositũ qͦd
separabilis. ꝓ qualitate depositi. Beati
qͥ in ueritate dicere posst̾. Głia nr̃a ħ¬
ẽ: testimoniũ conscientiȩ nr̃ȩ. Non po¬
test dicere nͥ humilis: qͥ iuxta uulgare
ꝓuerbiũ & ocłos campi metuere: & sil¬
uarũ aures soleat semꝑ habere suspec¬
tas. Beatus nẽpe hõ: qͥ semꝑ ẽ p̃auidus.
Non potest dicere arrogans & p̃sũptor:
qͥ se ipsũ impudent̾ ostentans. passim &

Expanded text:
rum tuum recondere, unde non valeas resurum tuum recondere, unde non valeas resumere cum volueris. Si ponis in os meum, jam non in tua, sed in mea potestate est, cum utique pro meo libitu vel laudare te possim, conscientia, et secretis servandis idoneum, nullis patens insidiis, nulli violentiae cedens; nulli quippe oculo vel manui accessibilis, excepto duntaxat Spiritui, qui scrutatur etiam alta Dei. Quidquid in ea reposuero, securus sum quia non perdam: servabit vivo, defuncto restituet. Nam quocunque vado ego, ipsa it mecum, secum ferens depositum quodseparabilis pro qualitate depositi. Beati qui in veritate dicere possunt: Gloria est, testimonium conscientiae nostrae . Non potest dicere nisi humilis, qui juxta vulgare proverbium, et oculos campi metuere, et silvarum aures soleat semper habere suspectas. Beatus nempe homo qui semper est pavidus . Non potest dicere arrogans et praesumptor, qui se ipsum impudenter ostentans, passim et
Abbreviated transcription (Latin):
loquentẽ. Parco aut̃ ne qͥs me existimet
supra id qͦd uidec in me: aut audit ali¬
qͥd ex me. Cũ uͦ laudari se c̃oꝑit de bo¬
no qͦd se forte habere cognoscit: nichi¬
lominꝰ quantũ in se ẽ scuto ueritatis
curat a se iaculũ fauoris repellere.
dans deo głam. & dicens. Gr̃a dei sum:
id qͦd sũ. de ꝓpulsans a se om̃em suspi
si alit̾ egerit: ne forte audiat ab ipso.
Recepisti mercedẽ tuã. & iterũ. Głam
ab inuicẽ queritis: & głam quȩ ẽ a solo
deo ñ uultis: Refugiens gͦ & de hoc ad
consiliũ apłi: ꝓbat ipse opus suũ: ut
sic habeat in semet ipso głam & ñ in al¬
tero. Fidelis suimet custos. qͥ sibi oleũ
fauoris sine fraude reseruet:ne inad¬
uentu sponsi lampas conscientiȩ uacua
extinguat᷑. Non in altero inqͣm: nec enĩ
tutũ arbitrat᷑ labiis hominũ c̃omitt̾e
głam suã: archȩ utiq sine claue & sine
sera: nulliq õino clause nocere uolen¬
ti. Non tutũ plane s stultũ ibi thesau¬

Expanded text:
loquentem: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Cum vero laudari se comperit de bono quod se forte habere cognoscit, nihilominus, quantum in se est, scuto veritatis curat a se jaculum favoris repellere: dans gloriam Deo, et dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Et propulsans a se omnem suspicsi aliter egerit, ne forte audiat ab ipso, Recepisti mercedem tuam ; et iterum, Gloriam ab invicem quaeritis, et gloriam quae a solo Deo est, non vultis . Refugiens ergo et de hoc ad consilium Apostoli, probat ipse opus suum, ut sic habeat in semetipso gloriam, et non in altero . Fidelis suimet custos, qui sibi oleum favoris sine fraude reservet, ne in adventu sponsi lampas conscientiae vacua exstinguatur. Non in altero, inquam. Nec enim tutum arbitratur labiis hominum committere gloriam suam, arcae utique sine clave, et sine sera, nullique omnino clausae nocere volenti. Non tutum plane, sed stultum, ibi thesau
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã obdurasse. Qͦd si & hȩc ipsa cer-¬
nunt᷑ gratas excedere cõpendii metas:
uob̾ o dñe donate: qui me & in hoc ꝓͥpã
ꝓdere coegistis imꝑitiã: dũ morẽ mo¬
dũq sollemnẽ in scribendo seruare
rioris p̃cis nr̃e benigna suscep¬
tio: p̃bet ampliora sꝑandi fidu¬
tiam. Premissa itaq deuotissimarũ
gr̃aꝵ actione ꝓ exꝑta beniuolentia:
iterũ audeo petere qͦd iterandis gratiis
scdo me faciat debitorẽ: quatinꝰ uide¬
licet molismensi eccłiȩ. ipsam ȩccłiam
ꝓ qua se ur̃am serenitatẽ quo qͦ modo
obnubilasse dolebat. eade lib̾tate te¬
nere concedatis: qua p̾decessoꝵ ur̃oꝵ¬

Expanded text:
dentiam obdurasse. Quod si et haec ipsa cerdentiam obdurasse. Quod si et haec ipsa cernuntur gratas excedere compendii metas, vobis, o domine, donate, qui me et in hoc propriam prodere coegistis imperitiam, dum morem modumque solemnem in scribendo servare rioris precis nostrae benigna susceptio praebet ampliora sperandi fiduciam. Praemissa itaque devotissimarum gratiarum actione pro experta benevolentia, iterum audeo petere quod iterandis gratiis secundo me faciat debitorem: quatenus videlicet Molismensi Ecclesiae ipsam ecclesiam, pro qua se vestram Serenitatem quoquo modo obnubilasse dolebat, eadem libertate tenere concedatis, qua praedecessor
Abbreviated transcription (Latin):
quo queso illoꝵ docet᷑ aut continetur
ut hoc fastu delectari monachus: has
querere debeat dignitates: Labor ꝙ̃
latebrȩ. & uoluntaria pauꝑtas. hȩc st̾
monachoꝵ insignia: hȩc uitã solent
nobilitare monasticã. Ur̃i autẽ oculi
om̃e sublime uident: ur̃i pedes omne
forũ circũeunt: ur̃ȩ linguȩ in om̃ib
audiunt᷑ conciliis: ur̃ȩ manꝰ om̃e alie¬
nũ diripiunt patͥmoniũ. Tam̃ si ita
oportet ut emancipati a subiectione
pontificũ pari cũ successorib apłoꝵ¬
głia. pari cathedra. hisdemq sollemniũ
indum̃toꝵ insignib atcollamini: eur
ñ & sacros ordines celebratis. & benedic¬
tiones datis in popłis: Quã multa mo¬
ueor dicẽre adu̾sus impudentissimã
p̾sumptionẽ: s frenat impetũ qͦd au¬
rib occupatis scribere me recolens. lon¬
giori lectione uereor fieri onerosus
archiep̃o: & qr res tã manifesta ẽ: ut
multitudo rep̾hendentiũ uideat᷑ ĩpu¬

Expanded text:
quo, quaeso, illorum docetur aut continetur, quo, quaeso, illorum docetur aut continetur, ut hoc fastu delectari monachus, has quaerere debeat dignitates? 37. Labor, et latebrae, et voluntaria paupertas, haec sunt monachorum insignia; haec vitam solent nobilitare monasticam. Vestri autem oculi omne sublime vident, vestri pedes omne forum circumeunt, vestrae linguae in omnibus audiuntur conciliis, vestrae manus omne alienum diripiunt patrimonium. Tamen, si ita oportet, ut emancipati a subjectione pontificum, pari cum successoribus apoiisdemque solemnium indumentorum insignibus attollamini, cur non et sacros Ordines celebratis, et benedictiones datis in populis? Quam multa moveor dicere adversus impudentissimam praesumptionem? sed frenat impetum, quod auribus occupatis scribere me recolens, longiori lectione vereor fieri onerosus archiepiscopo: et quia res tam manifesta est, ut multitudo reprehendentium videatur 477 impu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i uicario: cũ nec suo adu̾sario xp̃e
restiterit. Aut dicite si audetis sui p̃su¬
lis dm ordinationẽ nescire: cũ romani
dicant quid̃a horũ qͥd cogitent. dum
multo labore ac p̃cio apłicis adeptis pͥ¬
uilegiis. ꝑ ipsa sibi uendicant insignia
pontificalia: utentes & ipsi more pon¬
tificũ. mitra. anulo. atq sandaliis.
Sane si attendit᷑ rerũ dignitas: hanc
monachi abhorrẽt ꝓfessio. Si ministe¬
riũ: solis liquet congriiere pontificibꝰ.
ꝓfecto ẽẽ desiderant qͦd uideri gesti¬
unt: meritoq ñ queunt ẽẽ subiecti:
quib iã ipso se cõparant desiderio.
Qͥd si & nom̃ eis conferre pͥulegiorũ
posset auctoritas: Quanto putas auro.
redimerent: ut appellarent᷑ pontifices:
Quo ista o monachi: Nbĩ timor mentis:
ubi rubor frontis: ͥs unqͣm ꝓbatorũ
monachoꝵ tale aliqͥd aut uerbo docu¬
it: aut reliqͥt exẽplo: Duodecĩ humili¬
tatis gradus magister ũr edisserit:
ꝓpriisq distinguit descriptionib. In

Expanded text:
i Vicario, cum nec suo adversario Christus restiterit: aut dicite, si audetis, sui Praesulis Deum ordinationem nescire, cum Romani dicant quidam horum quid cogitent, dum multo labore ac pretio apostolicis adeptis privilegiis, per ipsa sibi vindicant insignia pontificalia, utentes et ipsi more pontificum, mitra, annulo, atque sandaliis . Sane si attenditur rerum dignitas, hanc monachi abhorret professio: si ministerium, solis liquet congruere pontificibus. Profecto esse desiderant, quod videri gestiunt; meritoque nequeunt esse subjecti, quibus jam ipso se comparant desiderio. Quid si et nomen eis conferre privilegiorum posset auctoritas? quanto putas auro redimerent, ut appellarentur pontifices? Quo ista, o monachi? Ubi timor mentis? ubi rubor frontis? Quis unquam probatorum monachorum tale aliquid aut verbo docuit, aut reliquit exemplo? Duodecim humilitatis gradus Magister vester edisserit, propriisque distinguit descriptionibus : in
Abbreviated transcription (Latin):
factus in p̾sentiarũ tanqͣm uas ꝑditũ:
qͣndoq ꝓculdubio futurũ uas in hono¬
rẽ. & ñ in contumeliã. Deniq ꝑdit aĩam
suã in hoc mundo: ut in uitã eternam
custodiat eã. Hoc tanto puritatis intimȩ
pure ualet dei uł ꝓocuni querere luera:
qui ꝓpͥa ñ contẽ pserit. Is tantũ puritatis
int̾ioris głia ñ fraudat᷑: qͥ dicere potest
cũ dño. Si ego quero głiam meã: głia¬

Expanded text:
factus in praesentiarum tanquam vas perditum: factus in praesentiarum tanquam vas perditum: quandoque procul dubio futurum vas in honorem, et non in contumeliam. Denique perdit animam suam in hoc mundo, ut in vitam aeternam custodiat eam. Hoc tanto puritatis intimae pure valet Dei vel proximi quaerere lucra, qui propria non contempserit. Is tantum puritatis interioris gloria non fraudatur, qui dicere potest cum Domino: Si ego quaero gloriam meam, g
Abbreviated transcription (Latin):
at. Utrisq tam̃ nichilominꝰ placare
studet indignantis furorẽ: n̾c qͥdem
hominũ obtendens infirmitatẽ: ñc di¬
unȩ magnitudinẽ pietatis. Deniq si¬
ue Excddat deo. siue sobruis sit nobis:
aut deo semꝑ quantũ in ipso ẽ placere¬
gestit. aut p̾stare nob̾: ñ qͦd sibi om̃ino
utile ẽ querens. s qͦd multis. fidelis
pontifex qͥ bona quȩ libet ꝑ manꝰ suas
transeuntia. siue diuina beneficia ad
hoĩes. siue hominũ uota ad dm̃ colum¬
bino intuens ocło: nichil sibi retentat
ex om̃ib. Nec popłi reqͥrit datũ sed lu¬
erũ: nec dei głam usurpat sibi. Accep¬
tũ talentũ ñ ligat in sudario. s parti¬
tur nũmulariis: a quib & usuras reci¬
pit. ñ sibi s dño. Non habet foutã ut
uulpes: ñ tanqͣm uolũcres nidũ: ñ lo¬
culos quomͦ uidas: ñ deniq sieut nec
maria locũ in diu̾sorio. Imitat᷑ ꝓfecto
illũ qͥ ñ habebat ubi reclinaret caput.

Expanded text:
at, utrisque tamen nihilominus placare at, utrisque tamen nihilominus placare studet indignantis furorem: nunc quidem hominum obtendens infirmitatem, nunc divinae magnitudinem pietatis. Denique sive excedat Deo, sive sobrius sit nobis, aut Deo semper, quantum in ipso est, praed sibi omnino utile est quaerens, sed quod multis. 11. Fidelis pontifex, qui bona quaelibet per manus suas transeuntia, sive divina beneficia ad homines, sive hominum vota ad Deum, columbino intuens oculo, nihil sibi retentat ex omnibus. Nec populi requirit datum, sed lucrum, nec Dei gloriam usurpat sibi. Acceptum talentum non ligat in sudario, sed partitur nummulariis, a quibus et usuras recipit, non sibi, sed Domino. Non habet foveam ut vulpes, non tanquam volucres nidum, non loculos quomodo Judas; non denique, sicut nec Maria, locum in diversorio. Imitatur profecto illum qui non habebat ubi rectinaret caput;
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ illa inqͣm caritate quã deseribit
apłs: de corde puro. & conscientia bo¬
na. & fide ñ ficta. Porro puritas
cordis in duob consistit. in querenda
głia dei. & utilitate ꝓirimi: ut in oĩb
uidelicet actis siuis uł dictis nicbil suũ
querat ep̃s: s tantũ aut dei honorem.
aut salutẽ ꝓrimoꝵ. aut utrũq. Hoc
enĩ agens implebit ñ solũ pontificis
officiũ. s & ethimologiã nominis: pon¬
tẽ utiq se ipsũ faciens int̾ dm̃ & ꝓcri¬
mũ. Pertingit pons iste usq ad dm ea
fiducia: qua ñ suã s illiꝰ głiã querit.
ꝑtingit usq ad ꝓximũ illa pietate:
qua & ipsi ñ sibi ꝓdesse desiderat. Offert
deo bonꝰ mediator p̃ces & uota popłoꝵ:
reportans illis a deo b̾ndictionẽ & gr̃am.
Supplicat maiestati ꝓ excessib delinqͣn¬
tiũ: uindicat in peccantes iniuriã dei.
Ingratis imꝓꝑat beneficia pietatis: con¬
teminentib potentiȩ seueritatẽ insinu¬

Expanded text:
Cum illa, inquam, charitate, quam describit Cum illa, inquam, charitate, quam describit Apostolus, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . 10. Porro puritas cordis in duobus consistit: in quaerenda gloria Dei, et utilitate proximi; ut in omnibus videlicet actis vel dictis suis nihil suum quaerat episcopus, sed tantum aut Dei honorem, aut salutem proximorum, aut utrumque. Hoc enim agens implebit non solum pontificis officium, sed et etymologiam nominis, pontem utique se ipsum faciens inter Deum et proximum. Pertingit pons iste usque ad Deum ea fiducia, qua non suam, sed illius gloriam quaerit. Pertingit usque ad proximum illa pietate, qua et ipsi, non sibi prodesse desiderat. Offert Deo bonus mediator preces et vota populorum: reportans illis a Deo benedictionem et gratiam. Supplicat majestati pro excessibus delinquentium, vindicat in peccantes injuriam Dei. Ingratis improperat beneficia pietatis, contemnentibus potentiae severitatem insinu
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis ornamentũ. digne dixerĩ sacer¬
dotiũ honorare. qͦd dilectũ do & hõib
faciat sacerdotẽ: cuiꝰ qͥppe memoria
ñ in carnis successione. s in sp̾uali be¬
nedictione sit: reddatq similẽ in gła
sc̃oꝵ in hac licet adhuc regione dissi¬
militudinis constitutũ. Uerũ quanta¬
libet uenustate sui castitas eminere
appareat: sine caritate tam̃ nec p̾ciũ
habet nec meritũ. Nec mirũ. Qͦd enĩ
absq illa bonũ suscipit᷑: Fides.: S nec
si montes transferat. Scientia: s ne il¬
la qͥdem quȩ lingua loquit᷑ angeloꝵ.
Martyriũ: Nec si tradidero inqͥt cor¬
pus meũ ita ut ardeã. Nec absq illa
qͣllibet bonũ suscipit᷑ : nec cũ illa qͣm¬
libet exiguũ respuit᷑. Castitas sine cari¬
tate: lampas ẽ sine oleo. Subtrabe oleũ:
lampas ñ lucet. Tolle caritatẽ: castitas
ñ placet.S o qͣm pulebra ẽ ut sapiens
elamat casta generatio cũ caritate.

Expanded text:
tudinis ornamentum digne dixerim sacertudinis ornamentum digne dixerim sacerdotium honorare, quod dilectum Deo et hominibus faciat sacerdotem, cujus quippe memoria, non in carnis successione, sed in spirituali benedictione sit, reddatque similem in gloria sanctorum, in hac licet adhuc regione dissimilitudinis constitutum. 9. Verum quantalibet venustate sui castitas eminere appareat, sine charitate tamen nec pretium habet, nec meritum. Nec mirum. Quod enim absque illa bonum suscipitur? Fides? Sed nec si montes transferat. Scientia? Sed ne illa quidem quae lingua loquitur angelorum. Martyrium? Nec si tradidero, inquit, corpus meum ita ut ardeam . Nec absque illa quodlibet bonum suscipitur, nec cum illa quamlibet exiguum respuitur. Castitas sine charitate, lampas est sine oleo. Subtrahe oleum, lampas non lucet. Tolle charitatem, castitas non placet. Sed o quam pulchra est, ut Sapiens clamat, casta generatio cum charitate!
Abbreviated transcription (Latin):
differ̾t qͥdem int̾ se homo pudicus &
angłs: s felieitate ñ uirtute. S & si illiꝰ
castitas felicior: huiꝰ tam̃ fortior ẽẽ co¬
gnoscit᷑. Sola ẽ castitas: quȩ in hoc mor¬
talitatis & loco & tẽpore statũ quendã
ĩmortalis głiȩ rep̃sentat. Sola int̾ nup¬
tiarũ sollemnia honorẽ beatȩ illiꝰ uen¬
dicat regionis. in qua neq nubent neq
nubent᷑: p̃bens quodamͦ t̾ris celestis iã
illiꝰ conu̾sationis exꝑientiã. Uas interĩ
fragile qͦd portamꝰ. in qͦ & crebro ꝑieli¬
tam̃. tenet castitas ut monet apł̃s in¬
scĩficationẽ: & instar odoriferi balsami
qͦ condita cadauera incorrupta seruan¬
tur. sensus ipsa & artus continet & con
stringit: ne dissoluant᷑ in ociis. ne cor¬
rumpant᷑ in desideriis. ne carnis uolup¬
tatib cõputrescant: quẽ ad modũ legit᷑
de quib da. qr cõputruer̾t ut uim̾ta
in stercõre suo. Hoc itaq tantȩ pulchri¬

Expanded text:
Differunt quidem inter se homo pudicus et Differunt quidem inter se homo pudicus et angelus, sed felicitate, 465 non virtute. Sed, etsi illius castitas felicior, hujus tamen fortior esse cognoscitur. Sola est castitas, quae in hoc mortalitatis et loco, et tempore statum quemdam immortalis gloriae repraesentat. Sola inter nuptiarum solemnia morem beatae illius vindicat regionis, in qua neque nubunt, neque nubuntur: praebens quodammodo terris coelestis jam illius conversationis experientiam. Vas interim fragile quod portamus, in quo et crebro periclitamur, tenet castitas ut monet Apostolsanctificationem , et instar odoriferi balsami, quocondita cadavera incorrupta servantur. Sensus ipsa et artus continet et contingit constringit, ne dissolvantur otiis, ne corrumpantur desideriis, ne carnis voluptatibus computrescant: quemadmodum legitur de quibusdam, quia computruerunt ut jumenta in stercore suo . Hoc itaque tantae pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ceterũ in futuro stabunt in magna
constantia adu̾sus eos qͥ se angustiaue¬
r̃t: stante qͥppe ꝓ eis patre orphanoꝵ
& iudice uiduarũ. Ipsius enĩ tunc uox
erit. Quandiu ñ fecistis uni de his mi¬
nimis meis: nec mͥ fecistis. Uos autẽ re¬
uerentissime pat̾: uos inqͣm absit ut in
talib honorificandũ putetis ministe¬
riũ ur̃m. Uident᷑ qͥdem honorifica᷑ s
ocło qͥ uidẽt in facie: ñ qͥ uidet in abs¬
condito. Nã quȩ uident᷑ in abscondito.
nullis apparent fucata colorib: specta¬
bilia st̃ tam̃. Nullis condita saporib.
p̃duleia tam̃. Nullis eleuata culminibꝰ.
excelsa tam̃. Castitas. caritas. humi¬
litas. nulluis qͥdem̃ coloris st̃: s ñnul¬
lius decoris. Nec mediocris decoris: qͥ
diuinos qͦq delectare possit aspectus.
Quid castitate decoruis. quȩ mundũ
de ĩmundo conceptũ semine: de hoste
domesticũ: angelũ deniq de hõie facit:

Expanded text:
re. Caeterum in futuro stabunt in magna re. Caeterum in futuro stabunt in magna constantia adversus eos qui se angustiaverunt, stante quippe pro eis patre orphanorum, et judice viduarum. Ipsius enim tunc vox erit: Quandiu non fecistis unis de his minimis meis, nec mihi fecistis . CAPUT verendissime pater, vos, inquam, absit ut in talibus honorificandum putetis ministerium vestrum. Videntur quidem honorifica, sed oculo qui videt in facie, non qui videt in abscondito. Nam, quae videntur in abscondito, nullis apparent fucata coloribus, spectabilia sunt tamen; nullis condita saporibus, praedulcia tamen; nullis elevata culminibus, excelsa tamen. Castitas, charitas, humilitas, nullius quidem coloris sunt, sed non nullius decoris; nec mediocris decoris, qui divinos quoque delectare possit aspectus. Quid castitate decorius, quae mundum de immundo conceptum semine, de hoste domesticum, angelum denique de homine facit?
Abbreviated transcription (Latin):
copias. Nr̃is necessitatib detrahit᷑. qͥe¬
qͥd accedit uanitatib ur̃is. Duo deniq
mala de una ꝓdeunt radice cupidita¬
tis: dũ & uos uanitando ꝑitis: & nos
spoliando ꝑimitis. Iumenta gradiunt᷑
onusta ge̾mis: & nr̃a ñ curatis crura
nuda caligulis: Anuli cathenulȩ. tin¬
tumabula. & clauatȩ quȩda corrigiȩ
multaq talia tã speciosa colorib qͣm
ponderib p̃ciosa muloꝵ dependent
ceruicibͥ fr̃m aut̾ laterib nec semicin¬
tia miserantes apponitis. Huc accedit
qͦd hȩc oĩa. nec negociationis studio. nec
ꝓpͥo manuũ exercio uob̃ elaborastis.
s nec iure hereditario possidetis: nͥ
forte & uos in corde ur̃o dixeritis. he¬
reditate possideamꝰ sc̃uariũ dei. Ꝙ hec
pauꝑes mͦ qͥdem corã deo tantũ: cui
corda locunt᷑. Nec enĩ audent aꝑte
causarĩ adu̾sum uos: quib interim ꝓ
sua uita necesse habent potiꝰ supplica¬

Expanded text:
copias. Nostris necessitatibus detrahitur, quicopias. Nostris necessitatibus detrahitur, quidquid accedit vanitatibus vestris. Duo denique mala de una prodeunt radice cupiditatis, dum et vos vanitando peritis, et nos spoliando perimitis. Jumenta gradiuntur onusta gemmis, et nostra non curatis crura nuda caligulis. Annuli, catenulae, tintinnabula, et clavatae quaedam corrigiae, multaque talia, tam speciosa coloribus, quam ponderibus pretiosa, mulorum dependent cervicibus: fratrum autem lateribus nec semicinctia miserantes apponitis. Huc accedit, quod haec omnia nec negotiationis studio, nec proprio manuum exercitio vobis elaborastis, sed nec jure haereditario possidetis: nisi forte et vos in corde vestro dixeritis: Haereditate possideamus sanctuarium Dei . Et haec pauperes modo quidem coram Deo tantum, cui corda loquuntur. Nec enim audent aperte causari adversum vos, quibus interim pro sua vita necesse habent potius supplica
Abbreviated transcription (Latin):
in sc̃o s in frẽno qͥd facit aurũ.: Quã
tolerabiliꝰ cernit᷑ in scõ: qͣm in freno.
hoc me etiã tacente. &si ñ curia regũ:
tam̃ penuria pauꝑũ clamat. Sileat li¬
cet fama: s ñ fames. Fama qͥdem silet:
qr mundus ñ potest odisse uos. Nam
quomͦ mundus arguet peccatũ: a quo
potiꝰ laudat᷑ peccator in desideriis aĩȩ
suȩ. & iniquus benedicit᷑: Clamant
uͦ nudi: clamant fameliei: conqueruis
& dicunt. Dicite pontifices: in freno
qͥd facit aurũ: Nunqͥd aurũ a freno
repellit frigus. siue esuriem: Nobis fa¬
me ꝙ frigore miserabilit̾ laborantibꝰ:
qͥd confer̾̃t tot mutatoria uł extensa
in ꝑticis. uł plicata in manticis: Nr̃m
ẽ qͦd esfunditis: nob̃ crudelit̾ subtra¬
hit᷑ qͦd inanit̾ expenditis. & nos enim
dei plasmatio: & nos sanguine atp̃i re¬
dẽpti sumꝰ. Nos gͦ fr̃es ur̃i. Uidete qua¬
le sit de frat̾na portione pascere ocłos
ur̃os. Nita nr̃a cedit uob̃ in suꝑfluas

Expanded text:
 sed in freno, « quid facit aurum? » Quam tolerabilius cernitur in sancto, quam in freno! Hoc me etiam tacente, etsi non curia regum, tamen penuria pauperum clamat. Sileat licet fama, sed non fames. Fama quidem silet, quia non potest mundus odisse vos. Nam quomodo arguet mundus peccatum, a quo potius laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur! 7. Clamant vero nudi, clamant famelici, conqueruntur, et dicunt: Dicite, pontifices, in freno quid facit aurum? Nunquid aurum a freno repellit frigus sive esuriem! Nobis frigore et fame miserabiliter laborantibus, quid conferunt tot mutatoria, vel extensa in perticis, vel plicata in manticis! Nostrum est quod effunditis; nobis crudeliter subtrahitur, quod inaniter expenditis. Et nos enim Dei plasmatio, et nos sanguine Christi redempti sumus. Nos ergo fratres vestri. Videte quale sit de fraterna portione pascere oculos vestros. Vita nostra cedit vobis in superfluas
Abbreviated transcription (Latin):
meditatione reuoluere. Non alta sapi¬
entes: s humilib consentientes. & illud.
Non ambulaui in magnis: neq in mi¬
rabilib suꝑ me. Si ñ humilit̾ sentiebã:
s exaltaui aĩam meã. Ꝙ itẽ. Qui se
putat aliqͥd ẽẽ cũ nichil sit: ipse se se¬
dicit. Contra hoc aut̃ ut a se sentiat
ẽẽ qͦd se sentit ẽẽ : sollicite se ipsũ int̾¬
rogat. Qͥd habes qͦd ñ accepisti : Si aut̃
accepisti: qͥd głiaris quasi ñ acceꝑis:
Item qͥ humanas laudes consueiĩt
ꝑfecte contemnere. cũ se laudari ꝑci¬
pit de eo qͦd in se nouit ñ ẽẽ: nullatenꝰ
adqͥescens illud sibi cõmemorat. Qui
te beatificant: in errorẽ tẽ mittunt.
S & illius nichilominꝰ uersiculi recor¬
dat᷑. Uerũtam̃ uani filii hominũ: men¬
daces filii hominũ in stateris: ut decipi¬
ant ipsi de uanitate in id ipsũ. Pinde

Expanded text:
meditatione revolvere: Non alta sapimeditatione revolvere: Non alta sapientes, sed humilibus 469 consentientes : et illud, Non ambulavi in magnis, neque in mirabilibus supesed exaltavi animam meam : et item: Qui se putat aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit . Contra hoc autem ut a se sentiat esse, quod se sentit esse, sollicite se ipsum interrogat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Item, qui humanas laudes consuevit perfecte contemnere, cum se laudari percipit de eo quod in se novit non esse, nullatenus acquiescens, illud sibi commemorat: Qui te beatificant, in errorem te mittunt . Sed et illius nihilominus versiculi recordatur. Verumtamen vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de va