comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lierem ad concupiscendum eam:
iam mechatus. ẽ. eam in corde
suo. Per moysen quippe luxii.¬
ria ꝑpetrata: ꝑ auctorẽ uͦ mun-¬
diciȩ. luxuria cogitata dampnat᷑.
Hinc. ẽ. enim qđ discipulis. pri¬
mus ȩccłȩ pastor dicit. Propter
quod succincti lumbos mentis
ur̃ȩ: sobrii. ꝑfecti. sperate in eam
quȩ offertur uobis grãm. Lũ¬
bos enĩ carnis succingere. ẽ: lu¬
xuriam ab effectu refrenare Lũ¬
bos uͦ mentis succingere. ẽ: hanc
etiã a cogitatione restringere
Hinc est qđ angelus qͥ iohannẽ
alloquit᷑: zona aurea suꝑ mam¬
millas cinctus esse ꝑhibetur. Qͥa
enim testamenti noui mundicia.
etiã cordis luxiiriã frenat: an¬
gelus qui in eo apparuit. in pe.¬
ctore cinctus uenit. Quẽ bene
zona aurea stringit: qͥa quisqͥs
suꝑnȩ patriȩ ciuis est. non iam
timore supplicii. sed amore ca-¬
ritatis immundiciã deserit. Ma¬
lũ uero luxuriȩ aut cogitatio¬
ne ꝑpetrat᷑: aut oꝑe. Callidus

Expanded text:
lierem ad concupiscendum eam, lierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam insuo . Per Moysen quippe luxuria perpetrata, per auctorem vero munditiae luxuria cogitata damnatur. Hinc est enim quod discipulis primus Ecclesiae pastor dicit: Propter quod succincti lumbos mentis vestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam . Lumbos enim carnis succingere est luxuriam ab effectu refrenare. Lumbos vero mentis succingere est hanc etiam a cogitatione restringere. Hinc est quod angelus, qui Joannem alloquitur , zona aurea super mamillas cinctus 680 esse perhibetur. Quia enim Testamenti Novi munditia etiam cordis luxuriam frenat, angelus qui in eo apparuit in pectore cinctus venit. Quem bene zona aurea stringit, quia quisquis supernae patriae civis est, non jam timore supplicii, sed amore charitatis immunditiam deserit. Malum vero luxuriae aut cogitatione perpetratur, aut opere. Callidus
Abbreviated transcription (Latin):
uisibiles uirtutes amisit. Quȩ
ergo interiorem fructũ ꝑ ex.¬
teriorem uisum ꝑdidit: ꝑ ocu.¬
lũ corporis. ꝑtulit p̃dã cordis
Unde nobis ad custodiendã cor-¬
dis mundiciam: exterioꝵ quoq
sensuum disciplina seruanda. ẽ:
Bam quantalib& uirtute mens
polleat: quantalib& grauitate
uigeat: carnales tamen sensus.
tis pondere. & quasi iuuenili qͦ¬
dam uigõre refrenentur ad
fluxa queq & leuia. mentem
quomodo beatus iob id quod in
eo fluxũ ac puerile caro sãpere
potuit. iuuenili sapientiȩ uigo¬
re restringit. Ait. Pepigi fedus
cũ oculis meis. Et quia non in se
actionẽ tantummͦ sed etiã cogi¬
tationem luxuriȩ extinx̃: secu-¬
tus adiunxit. Ut ne cogitarẽ
qͥdem de uirgine. Sciebat nimi-¬
rũ luxuriam in corde esse refre-¬
& ab electis siuis non solum lu.¬
xiiriam carnis. sed etiã cordis
aboler& dicens. Scriptum est
Non adulterabis. Ego autẽ dico
uobis: qm̃ om̃is qui uiderit mu-¬

Expanded text:
visibiles virtutes amisit. Quae visibiles virtutes amisit. Quae ergo interiorem fructum per exteriorem visum perdidit, per oculum corporis pertulit praedam cordis. Unde nobis ad custodiendam cordis munditiam, externorum quoque sensuum disciplina servanda est. Nam quantalibet virtute mens polleat, quantalibet gravitate vigeat, carnales tamen sensus tis pondere, et quasi juvenili quodam vigore refrenentur, ad fluxa quaeque et levia mentem quomodo beatus Job id quod in eo fluxum ac puerile caro sapere potuit, juvenili sapientiae vigore restrinxit. Ait enim: Pepigi foedus cum oculis meis. Et quia non in se actionem tantummodo, sed et cogitationem luxuriae exstinxit, secutus adjunxit: Ut ne cogitarem quidem de virgine. Sciebat nimirum luxuriam esse in corde refreab electis suis non solum luxuriam carnis, sed etiam cordis aboleret, dicens: Scriptum est: Non adulterabis; ego autem dico vobis, quoniam omnis qui viderit mu
Abbreviated transcription (Latin):
hit: & se mel species formȩ cor¬
di ꝑ oculos illigata: uix magni
luctaminis manu soluit᷑. Ne gͦ
quȩdam lubrica in cogitatione
uersemus: ꝓuidendum nob̾ est.
quia intueri non decae. qđ non
lic& concupisci. Ut enĩ munda
mens in cogitatione seruetur:
a lasciuia uoluptatis de primen¬
di sunt oculi: quasi quidã rap¬
tores ad culpam. Neq enĩ eua
lignum uetitum contigissae: nͥ
hoc prius incaute respiceret
Scriptũ quippe. ẽ. Uidit muli¬
er quod bonum essoe lignũ ad
uescendum. & pulchrũ oculis:
aspectiiq delectabile: & tulit
de fructu illiꝰ & comedit. Hinc
ergo pensandum. ẽ. quanto de¬
bemus moderamine erga illici¬
ta uisum restringere. nos qui
mortalit̾ uiuimus: si e mater
uiuentium. ꝑ oculos ad mortẽ
uenit. Hinc etiã sub iudeȩ uo¬
ce. quȩ exteriora uidendo con¬
cupiscens. bona interiora ꝑdi-¬
derat: ꝓpħa dicit. Oculus meus
depredatus. ẽ. animã meam:
Concupiscendo enĩ uisibilia: in¬

Expanded text:
et semel species formae coret semel species formae cordi per oculos illigata, vix magni luctaminis manu solvitur. Ne ergo quaedam lubrica in cogitatione versemus, providendum nobis est; quia intueri non decet quod non licet concupisci. Ut enim munda mens in cogitatione servetur, a lascivia voluptatis suae deprimendi sunt oculi, quasi quidam raptores ad culpam. Neque enim Eva lignum vetitum contigisset, nisi hoc prius incaute respiceret. Scriptum quippe est: « Vidit mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile, et tulit de fructu illius, et comedit . » Hinc ergo pensandum est, quanto debemus moderamine erga illicita visum restringere, nos qui mortaliter vivimus, si et mater viventium per oculos ad mortem venit. Hinc etiam modo sub Judaeae voce, quae exteriora videndo concupiscens, bona interiora perdiderat. Propheta dicit: « Oculus meus depraedatus est animam meam; » concupiscendo enim visibilia, in
Abbreviated transcription (Latin):
centia carnalis. Quisquis uͦ ꝑ
has corporis fenestras incaute
exterius respicit: plerunq
in delectatione peccati etiã
nolens cadit: atq obligatus de.¬
sderiis. incipit uelle qđ noluit:
Preceps quippe anima. dũ ante
non ꝓuid& ne incaute uideat
quod concupiscat: ceca post inci-¬
hit desiderare quod uidet. Un¬
de et ꝓpħȩ mens quȩ subleuata
sepe mysteriis internis int̾erat:
quia alienam coniugem incau¬
te uidit: obtenebrata postmodũ
sibi mente illicite coniunx᷑. Sc̃s
autẽ uir quia acceptis corporis
sensibus. uelut subiectis minis.¬
tris quidam ȩquissimus iudex
preest: culpas conspicit anteqͣm
ueniant: & uelut insidianti mor.¬
tifenestras corporis claudit di
cens Pepigi fedus cũ oculis meis:
ut ne cogitarẽ quidem de uirgi¬
ne Vt enim cogitationes cordis
caste seruare pot uiss&&: fȩdus
cum oculis pepigit: ite prius
incaute conspicer&. qd̾ postmo¬
dum inuitus a marce. Ualde
naq est quod caro deorsum tra-

Expanded text:
centia carnalis. Quisquis vero per centia carnalis. Quisquis vero per has corporis fenestras incaute exterius respicit, plerumque in delectationem peccati etiam nolens cadit; atque obligatus despraeceps quippe anima dum ante non praevidet, ne incaute videat quod concupiscat, caeca incipit desiderare quod vidit. Unde prophetae mens quae sublevata saepe mysteriis internis intererat, quia alienam conjugem incaute vidit, obtenebrata postmodum sibimet et illicite conjunxit. Sanctus autem vir, qui acceptis corporis sensibus velut subjectis ministris quidam aequissimus judex praeest, culpas conspicit antequam veniant, et velut insidianti morti fenestras corporcens: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Ut enim cogitationes cordis caste servare potuisset, foedus cum oculis pepigit, ne prius incaute aspiceret quod postmodum intus amaret. Valde namque est quod caro deorsum trahit,
Abbreviated transcription (Latin):
sensus habae. Uisus quippe. au.¬
ditus.gustus. odoratus. & tactꝰ.
quasi quȩdam uiȩ mentis sunt.
quibus foras ueniat: & ea quȩ
extra eius sunt substantiã. con¬
cupiscat. Per hos & enĩ corporis
sensus. quasi ꝑ fenestras quasdã
exteriora queq anima respicit.
respiciens concupiscit. Hinc &.
enim hieremias ait. Ascendit
mors ꝑ fenestras nr̃as: ingres.¬
sa est domus nr̃as. Mors qͥppe
per fenestras ascendit. & domoᷤᷤ
ingredit᷑: cum ꝑ sensus cor po-¬
ris concupiscentia ueniens ha.¬
bitaculum mentis intrat. Quo
contra hoc quod sȩpe iam di¬
ximus: de iustis ꝑ isaiam dicit᷑
Qui sunt isti qui ut nubes
uolant: & quasi columbe ad fe.¬
nestras suas: Iusti nanq uo.¬
lare ut nubes dicti sunt: quu
a terrenis contagiis subleuant᷑
& quasi columbȩ ad fenestras
suas sunt: quia ꝑ sensus corporis
exteriora quȩq intentione
non respiciunt rapacitatis:
eosq foras non rapit concupis.¬

Expanded text:
sensus habet. sensus habet. ditus, gustus, odoratus et tactus, quasi quaedam viae mentis sunt quibus foras veniat, et ea quae extra ejus sunt substantiam concupiscat. Per hos etenim corporis sensus quasi per fenestras quasdam exteriora quaeque anima respicit, respiciens concupiscit. Unde etiam Jeremias ait: « Ascendit mors per fenestras nostras, ingressa est domos nostras. » Mors quippe per fenestras ascendit et domos ingreditur, cum per sensus corporis concupiscentia veniens habitaculum mentis intrat. Quo contra hoc quod saepe jam diximus de justis per Isaiam dicitur: « Qui sunt hi qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Justi namque volare ut nubes dicti sunt, quia a terrenis contagiis sublevantur; et quasi columbae ad fenestras suas sunt, quia per sensus corporis exteriora quaeque intentione non respiciunt rapacitatis, eosque foras non rapit concupis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis pro lacte respondeat. Si.
in suoꝵ operũ narratione ꝑmis-¬
c&: ad hȩc necesse. ẽ. ut mens
concita redeat: ad quȩ hanc
ipse ut datur intelligi ordo lo.
quentis uocat. Nam sanctꝰ uir
postquã ea quȩ sibi ꝑ flagellũ
dni fuerant inflicta narrauit :
rando uirtutes. qualis ante fla.¬
gellũ fuerit innotescit: sic ui¬
tȩ suȩ historiam texens. ut ei
prarum aliquid quod allegorice
intelligi possit interserat: quã¬
tinus & ex magna parte histori¬
ca sint quȩ memorat : & tamen
aliquando ꝑhȩc ẽadem ad spiri-¬
talem intelligentiã consurgat
Qua itaq fortitudine ab omni
lapsu exteriora sua custodiȩ in¬
terioris disciplina construixe¬
rit: insinuat dicens. Pẽpigi fe¬
dus cum oculis meis: ut nec
cogitarẽ quidem de uirgine:
Cum sit inuisibilis anima. ne.¬
quaquã corporearũ rerũ delec.¬
tatione tangit᷑: nisi qđ inhȩrens
corpori. quasi quȩdam egredien¬
di foramina eiusdem corporis

Expanded text:
nobis pro lacte respondeat. Dum nobis pro lacte respondeat. Dum in suorum operum narratione permiscet, ad haec necesse est ut mens concita redeat ad quae hanc ipse, ut datur inquentis vocat. Nam sanctus vir postquam ea quae sibi per flagellum Domini fuerant inflicta narravit, nerando virtutes, qualis ante flagellum fuerit innotescit; sic vitae suae historiam texens, ut ei perrarum aliquid quod allegorice intelligi possit interserat, quatenus et ex magna parte historica sint quae memorat, et tamen aliquando per haec eadem ad spiritalem intelligentiam consurgat. Qua itaque fortitlapsu exteriora sua custodiae interioris disciplina constrinxerit, insinuat dicens: VERS. 1. Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. - Cum sit invisibilis anima, nequaquam cor earum rerum delectatione tangitur, nisi quod inhaerens corpori, quasi quaedam egrediendi foramina ejusdem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
fortit᷑ p̃mit ubera ad eliciendũ
lac. exprimit butyrũ: & qͥ uehe¬
ment᷑ emulgo elicit sanguine̾
Ubera qͥppe fortit̾ premimꝰ: cũ
uerba sacri eloquii subtili intelle.¬
ctu pensamus. Qua pressione dũ
lac querimus. butyrũ inuenimꝰ: qͥa
dum nutriri uel tẽnui intellectu
querimꝰ: ubertate int̾nȩ pingue¬
dinis unguim᷑. Quod tãmen
nec nimie nec semꝑ agendũ. ẽ:
nedum lac queritur ab uberi.¬
bus sanguis sequat᷑. Mlerunq¬
eloquii plus quã debent disciti.¬
unt : in carnalem intellectũ
cadunt. Sanguine̾ quippe
elicit qui uehement᷑ emulget:
quia carnale efficit᷑. hoc quod
ex nimia sp̃c discussione sen-¬
titur. Unde & necesse. ẽ. ut
beati iob opera. quȩ inter in¬
crepantium amicoꝵ uerba ic.¬
circo narrat. ne afflicta mens
illius in desperatione deficiat:
iuxta pondus historiȩ ꝑscrutẽ.¬
mur: ne si hȩcanimus pͥluᷤᷤ quã
necesse est spiritaliter inuestĩgat᷑:
a uerboꝵ eius uberibus sanguis

Expanded text:
t., premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum: et qui vehementer emulgitur, elicit sanguinem . Ubera quippe fortiter premimus cum verba sacri eloquii subtili intellectu pensamus, qua pressione dum lac quaerimus, butyrum invenimus; quia dum nutriri vel tenui intellectu quaerimus, ubertate internae pinguedinis ungimur. Quod tamen nec nimie, nec semper agendum est, ne, dum lac quaeritur ab uberibus, sanguis sequatur. Pleriqeloquii plus quam debent discutiunt, in carnalem intellectum cadunt. Sanguinem elicit, qui vehementer emungit, quia carnale efficitur hoc quod ex nimia spiritus discussione sentitur. Unde necesse est ut beati Job opera, quae inter increpantium amicorum verba idcirco narrat ne afflicta mens illius in desperatione deficiat, juxta pondus historiae perscrutemur, ne si haec animus plusquam necesse est spiritaliter investiget, a verborum ejus uberibus
Abbreviated transcription (Latin):
seruo meo & ancilla mea: cũ dis¬
ceptarent aduersum me. Qui e.¬
nĩ iudicari cũ seruis ancillisq ñ
renuit: liquido indicat. quod
contra nullum unquã ꝓximũ.
apud se tumidus fuit. Inter hȩc
aut̾ẽ lib& intueri: uitã suã in
om̃ibus quanta uir sanctus discre.¬
tione custodiuit. Non enĩ longe
suꝑiꝰ dixit. Nidebant me iiuenes
& abscondelant᷑ : & senes assurgen¬
tes stabant: principes cessabant

Expanded text:
servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me. - Qui enim judicari cum servis ancillisque non renuit, liquido indicat quod contra nullum unquam proximum apud se tumidus fuit. Inter haec autem libet inquiri vitam suam in omnibus quanta vir sanctus discretione custodit. Non enim longe superius dixit: « Videbant me juvenes, et abscondebantur, et senes assurgentes st
Abbreviated transcription (Latin):
mũ quoq cũ dicit᷑ fat ue. ira re.¬
darguitur: quȩ cũ excessu uocis.
expletur etiã ꝑfectione sermo¬
nis. Et notandum quod in ira
perhib&e reum esse iudicio: in
uoce irȩ quod. ẽ. racha. reũ con-¬
cilio: in uerbo uocis quod ẽ. fa¬
tue. reum gehennȩ. Per gradus
& enĩ culpe. creuit ordo senten¬
ciȩ: quia in iudicio adhuc cau¬
sa discutit᷑: in concilio autẽ iam
causȩ sententia definit᷑. in ge¬
henna uero ignis. ea quȩ de con-¬
cilio egreditur sententia exple.¬
tur. Quia gͥ humanoꝵ actuũ
dũs subtili examine gressus di¬
numerat: ira sine uoce iudicio.
ira in uoce concilio: ira uͦ in uoce
atq sermone. gehennȩ ignibꝰ
mancipatur Hanc subtilitatẽ
considerationis eius ꝓpħa aspẽ¬
xerat: cum dicebat᷑. Fortissime
magne potens. dñs exercituum
nomen tibi: magnui consilio: in¬
comprehensibilis cogitatu: cuiꝰ¬

Expanded text:
mum quoque cum dicitur: Fatue ira remum quoque cum dicitur: Fatue ira redarguitur, quae cum excessu vocis expletur etiam perfectione sermonis. Et notandum quod in ira perhibet reum esse judicio; in voce irae, quod est racha, reum concilio; in verbo vocis quod est fatue, reum gehennae ignis. Per gradus etenim culpae crevit ordo sententiae, quia in judicio adhuc causa discutitur, in concilio autem jam causae sententia definitur, in gehenna vero ignis ea quae de concilio egreditur sententia expletur. Quia igitur humanorum actuum Dominus subtili examine gressus enumerat, ira sine voce, judicio; ira in voce, concilio; ira vero in voce atque sermone, gehennae ignibus mancipatur. Hanc subtilitatem considerationis ejus propheta aspexerat, cum dicebat: Fortissime, magne, potens Dominus exercituum; nomen tibi, magnus consilio, incomprehensibilis cogitatu, cu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ueni& hora: quando neq
in monte hoc. neq in herosolimis
adorabitis patrem. Et paulopꝰ.
Ueri adoratores ad orabunt pa.¬
trem: in spũ & ueritate. Nam
& pater tales querit: qui ado.¬
rent eum. In corde gͦ esse gres.¬
sus insinuat: quando & ut ueni.¬
amus uocat: & tam̃ motu corpo.¬
ris nequaquã nos ad alia transire
merat gressus: ut ne minutissi.¬
mȩ quidem oogitationes. eius iu.¬
dicio. ac uerba tenuissima quę
apud nos usu uiluerunt. indis¬
cussa remaneant. Hinc & enim
dicit. Qui irascit᷑ fr̃i suo: reus e¬
rit iudicio. Qui autẽ dixerit
frĩ suo racha: reus erit concilio.
Qui dixerit fatue: reus erit ge¬
hennȩ ignis. Racha quippe in
hebreo eloquio uox interiectio¬
nis. ẽ: quȩ quidem animũ irascen¬
tis ostendit: nec tam̃ plenũ uer¬
bũ iracundiȩ exprimit. Priꝰergo
ira rep̃hendit᷑ sine uoce: postmo¬
dũ uero ira cũ uoce. Sed necdũ
pleno uerbo formata: ad extrẽ.¬

Expanded text:
: Veniet hora quando neque : Veniet hora quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem . Et paulo post: Veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate, nam et Pater tales quaerit qui adorent eum . In corde ergo esse gressus insinuat, quando et ut veniamus vocat et tamen motu corporis nequaquam nos ad alia transire merat gressus, ut ne minutissimae quidem cogitationes ejus judicio ac verba tenuissima, quae apud nos usu viluerunt, indiscussa remaneant. Hinc enim dicit: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui dixerit fratri suo: Racha, reus erit concilio. Qui dixerit: Fatue, reus gehennae ignis . Racha quippe in Hebraeo eloquio vox interjectionis est, quae quidem animum irascentis ostendit, nec tamen plenum verbum iracundiae exprimit. Prius ergo ira reprehenditur sine voce, postmodum vero ira cum voce, sed necdum pleno verbo formata; ad extre
Abbreviated transcription (Latin):
operantibus iniquitatẽ: Qđ
uidelic& alienationis uerbũ
diirius sonar&: si hoc int̾preᷤ
in suȩ linguȩ uoce tenuisset:
Quod enim apud nos alienatio
hoc apud hebreos anathema d̃
Tunc ergo alienatio erit repro¬
bis: cum ab hereditate distrieti
iudicis. se anathema esse con¬
spiciunt: qui hic eum ꝑuersis
moribus contempserunt. Fõ¬
reant igit᷑ iniqui: aflore ȩt̃nȩ
hereditatis alien. Iusti uͦ sema¬
ipsos sollerter inspiciant: &e in
cunctis actionibus suis a dño
se considerat uias meas: & cun¬
ctos gressus meos dinumerat:
Quid uiarum nomine᷑: nͥ acci¬
ones denunciat. Hinc enĩ per
hieremiam dicit᷑. Bonas facite
uero appellatione gressuumꝰ nͥ¬
uel motus mentium uel ꝓfectꝰ
accipimus meritoꝵ: Quibꝰ ꝓfe.¬
cto gressibus ad semet ipsam
nos ueritas uocat: dicens. Ueni.¬
te ad me om̃s qui laboratis &
onerati estis. Ad se quippe ue¬
nire nos dñs precipit: nimirũ
non gressibus corporis. sed pro¬
uectibꝰ cordis. Ipse nanq ait¬

Expanded text:
tibus iniquitatem? Quod videlicet alienationis verbum durius sonaret, si hoc interpres in suae linguae voce tenuisset. Quod enim apud nos alienatio, hoc apud Hebraeos anathema dicitur. Tunc ergo alienatio erit reprobis, cum ab haereditate districti judicis se anathema esse conspiciunt, quia hic eum perversis moribus contempserunt. Floreant igitur iniqui, a flore aeternae haereditatis alieni; justi vero semetipsos solerter inspiciant, et in cunctis actionibus suise considerat vias meas, et cunctos gressus meos dinumerat? - Quid viarum nomine, nisi actiones denuntiat? Hinc enim per Jeremiam dicitur: « Bonas facite vero appellatione gressuum, nel motus mentium, vel profectus accipimus meritorum? Quibus profecto gressibus ad semetipsam nos Veritas vocat, dicens: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis . Ad se quippe venire nos Dominus praecipit, nimirum non gressibus corporis, sed profectibus cordis. Ipse namque ait
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo se uideri considerant: qui
in eis & illa uid&. quȩ uidere ipsi
in sem& ipsis non ualent. Et qui¬
dem beatus iob ꝑfectionis uitã
int̾ ueteres tẽnuit: sed qͥa eius
intentio ad redemptoris aduen¬
tũ ꝓphetico spũ erumpit: in illiꝰ
p̃ce̾ptis pensat. ipse quã multa
de ꝑfectione minꝰ habeat. Unde

Expanded text:
ab illo se videri considerant qui ab illo se videri considerant qui in eis et illa videt quae videre ipsi in semetipsis non valent. Et quidem beatus Job perfectionis vitam inter veteres tenuit; sed quia ejus intentio ad Redemptoris adventum prophetico spiritu erumpit in illius praeceptis, pensat ipse quam multa de perfectione minus habeat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑmittis mulierẽ iezabel
quȩ se dicit ꝓpheten. docẽre &
sediicere seruos meos: & fornicari.
& manducare idolotitum. Eoce
bona memorat: nec tam̃ resecan¬
da mala sine pęnitentia relaxat:
quia scilicoe sic singuloꝵ uiascon¬
siderat: sic gressus enumerans pen¬
sat: ut subtili examine ꝑpendat.
uel quantũ quisq ad bona ꝓfici¬
at: uel quantũ ad mala deuianᷤ.
suis ꝓfectibus contradicat. In¬
crementũ quippe meritorum
quod bonȩ uitȩ studiis auget᷑:
plerunq mali admixtione retrã¬
hit᷑: & bonũ quod animꝰ oꝑando
construit: hoc alia ꝑpetrando
ꝑuercit. Unde scĩ uiri tanto se
subtilius in cogitatione constrin-¬¬
gunt: quantõ & a suꝑno iudice
districtius considerari conspici¬
ciunt. Mentẽ qͥppe discutiunt :
inuenire siqua deliquerint que-¬
runt: ut tantõ fiant inrep̃hen-¬
sibiles iudici: quanto sem& ipsos
cotidie & sine cessatione repre-¬
hendunt. Nec tamen hac de re iã
gaudia securitatis sumunt: quia

Expanded text:
mittis mulierem Jezabel, quae se dicit propheten, docere et seducere servos meos, et fornicari, et manducare idolothytum . Ecce bona memorat, nec tamen resecanda mala sine poenitentia relaxat, quia scilicet sic singulorum vias considerat, sic gressus enumerans pensat, ut subtili examine perpendat vel quantum quisque ad bona proficiat, vel quantum ad mala devians s profectibus contradicat. Incrementum quippe meritorum, quod bonae vitae studiis augetur, plerumque mali admistione retrahitur; et bonum quod animus operando construit, hoc alia perpetrando pervertit. Unde sancti viri tanto se subtilius in cogitatione constringunt, quanto a superno judice districtius considerari conspiciunt. Mentem quippe discutiunt, invenire si qua dereliquerint quaerunt, ut tanto fiant irreprehensibiles judici, quanta semetipsos quotidie et sine cessatione reprehendunt. Nec tamen hac de re jam gaudia securitatis sumunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ilico subiunxit. Et si in manibꝰ
meis adhȩsit macula. Quando
enĩ macula in manibus id est
culpa actionibus inherer&e: quã
cẽsura disciplinȩ non sinebat in
cogitatione ꝓficere : Neq enim
culpa ad opͣus ꝓdire ꝑmittit᷑:
si intus ubi na̾scitur extinguat᷑.
Si autẽ temptationi in corde
Anascenti festine non resistit᷑: hac
eadem qua nutrit᷑ mora roborat᷑:
& exiens foras in oꝑibus uinci
uix preual&: quia ipsam intus
membroꝵ dominã mentẽ cap¬
tiuam ten&. Quia uͦ uir sc̃s
suꝑiora om̃ĩa sub conditione in.¬
tulit: si hȩc unquã ꝑpetrauerit
sententia se maledictionis astrin.¬

Expanded text:
illico subjungit. Et si in manibus illico subjungit. Et si in manibus meis adhaesit macula. Quando enim macula in manibus, id est culpa actionibus inhaeret, quam censura disciplinae non sinebat in cogitatione proficere? Neque enim culpa ad opus prodire permittitur, si intus ubi nascitur exstinguatur. Si autem tentationi in corde nascenti festine non resistitur, hac eadem qua nutritur mora roboratur; et existens foris in operibus, vinci vix praevalet, quia ipsam intus membrorum dominam mentem captivam tenet. Quia vero vir sanctus superiora omnia sub conditione intulit, si haec unquam perpetraverit, sententia se maledictionis astrin
Abbreviated transcription (Latin):
Sanctus ergo uir sciens quod
plerũq praua cogitatio per
oculos ueniat ad mentẽ: paulo
suꝑiꝰ dixit. Pepigi fȩdus
cum oculis meis: ut ne cogi¬
tarem quidem de uirgine. Per-¬
pendens etiã quod ñnũquã
in mente oritur: sed huic
obortȩ oculi ꝑuerse famulan-¬
tur: ait. Si secutus est oculus
meus cor meũAcsi aꝑte dicat
Nec passim uidere uolui quȩ
concupiscerem: nec uidendo
unquã secitus sum quȩ concu¬
piui Dicat ergo: si secutus. ẽ.
oculus meus oormeum : quia &
siquid unquã illicitũ mens eius
ut uidelic& humana concẽpitꝰ
altioris disciplinȩ magisterio
constrictus. sequi se ꝑ illicita
sibiq famulari oculos noluit:
Pensemus ad hȩc conscientias no¬
stras: & quanti culminis uir
iste fuerit. ex nr̃i cordis deie¬
etione uideamus. Ecce siqua il.¬
licita aliquando cogitauit:
quia eacitius intra archana cor¬
dis. gladio scĩ uigoris ex¬
tinxit: ꝑuenire illa usq ad oꝑa
non ꝑmisit. Unde ut p̾̃misimus:

Expanded text:
Sanctus ergo vir sciens quod plerumque prava cogitatio per oculos veniat ad mentem, paulo superius dixit: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Perpendens etiam quod nonnunquam in mente oritur, sed huic obortae oculi perverse famulantur, ait: Si secutus est oculus meus cor meum. Ac si aperte dicat: Nec passim videre volui quae concupiscerem, nec videndo unquam secutus sum quae concupivi. Dicat ergo: Si secutus est oculus meus cor meum, quia et si quid unquam illicitum mens ejus, ut videlicet humana, concepit, altioris disciplinae magisterio constrictos sequi se per illicita sibique famulari oculos noluit. Pensemus ad haec conscientias nostras, et quanti culminis vir iste fuerit, ex nostri cordis dejectione videamus. Ecce si qua illicita aliquando cogitavit, quia ea citius intra arcana cordis gladio sancti vigoris exstinxit, pervenire illa usque ad opera non permisit. Unde, ut praemisimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tem meam. Scire deus dicit᷑. scire
nos facere: usitato nr̃ȩ locutiõ¬
nis modo: qui letum diem di¬
cimus: ex quo contigit ut letem᷑:
Hinc est enĩ quod ab rahã dñs
dicit. Nunc cognoui qđ timeas
deum. Neq enĩ creator tẽpoꝵ
qͥcquã cognouit ex tempore:
sed cognoscere eius est. ex cuiꝰlib&
causẽ emergentis arciculo. nobis
cognitionẽ p̾rebere. Quis uͦsta¬
terȩ nomine. nisi mediator dei
& hõminũ designat᷑: in qͦ ȩqua
lance omnia merita nr̃a pensant᷑:
& in cuiꝰ p̃ceptis agnoscimꝰ. qͥd
in nr̃a uita minꝰ habeamꝰ: In hac
autẽ statẽra appendimur: quo¬
ties ad uitȩ eius exempla ꝓuo¬
camur. Hinc nanq scriptũ. ẽ¬

Expanded text:
t.--- Scire Deus dicitur scire nos facere, usitato nostrae locutionis modo, qui laetum diem dicimus, ex quo contingit ut laetemur. Hinc est enim quod ad Abraham Dominus dicit: Nunc cognovi quod timeas Deum . Neque enim creator temporum quidquam cognovit ex tempore; sed cognoscere ejus est ex cujuslibet causae emergentis articulo nobis cognitionem praebere. Quis vero staterae nomine nisi Mediator Dei et hominum designatur? In quo aequa lance omnia merita nostra pensantur, et in cujus praeceptis agnoscimus quid in nostra vita minus habeamus. In hac autem statera appendimur, quoties ad vitae ejus exempla provocamur. Hinc namque scriptum es
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Si mente̾ in cogitatione
polluero: eius qui mundiciae
auctor. ẽ esse hereditas nequaqͣm
possum. Nulla enim bona sunt
cȩtera: si occulti iudicis oculis. ca¬
stitatis testimonio non approbant᷑
Omnes quippe uircutes. in con-¬
spectu conditoris uicãria ope se
subleuant: ut quia una uircus
sine alia. uel nulla. ẽ. omnino uel
minima: uicissim sua coniunctio¬
ne fulciant᷑. Si enĩ uel castitatẽ
humilitas deserat. uel humilita¬
tẽ castitas relinquatꝰ apud au.¬
ctorẽ humilitatis & mundiciȩ
ꝓdesse quid preual&e. uel supla
cistitas. uel humilitas inqͥnata :
Sanctus igit᷑ uir ut ab auctore
suo in bonis reliquis possideri
mereat᷑: cordis mundiciã custõ¬
diens dicat. Pepigi fȩdus cum
aculis meis: ut ne cogitarẽ qͥdem
de uirgine. Quã enim partem
haber&e in me deus desuꝑꝰ & here.¬
ditatẽ om̃ps de excelsis: Ac si aꝑ¬
te fateatur dicens. Habere me
possessionem suam excelsor um
conditor rẽnuit: si mens mea an¬

Expanded text:
dicat: Si mentem in cogitatione polluero, ejus qui munditiae auctor est, esse haereditas nequaquam possum. Nulla enim bona sunt caetera, si occulti judicis oculis castitatis testimonio non approbantur. Omnes quippe virtutes in conspectu conditoris vicaria ope se sublevant, ut quia una virtus sine alia vel nulla est omnino, vel minima, vicissim sua conjunctione fulciantur. Si enim vel castitatem humilitas deserat, vel humilitatem castitas relinquat, apud auctorem humilitatis et munditiae prodesse quid praevalet vel superba castitas, vel humilitas inquinata? Sanctus igitur vir ut ab auctore suo in bonis reliquis possideri mereatur, cordis munditiam custodiens, dicat: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Quam enim partem haberet Deus in me desuper, et haereditatem Omnipotens de excelsis? Ac si aperte fateatur, dicens. Habere me possessionem suam excelsorum conditor renuit, si mens mea an
Abbreviated transcription (Latin):
uias dñs subtili examinatiõne
considerat: ut in uno quõq nr̃m.
nec ea quȩ remunerae bona p̃te¬
reat: nec mala quȩ uidelicae dis¬
plicent. sine increpatione dere.¬
it: dicens. Scio ubi habitas: ubi
sedes. ẽ. sathanȩ: & tenes nomen
meum. & non negasti fidẽ meã
Et paulopost. Sed habeo aduer.¬
sum te pauca: quia habes illic
tenentes doctrinã balaam. Hinc
angelo thiãthirȩ dicitur. No¬
ui oꝑa tua: & caritatẽ. & fidem.
& ministerium. & patientiã tuã.

Expanded text:
us vias omnium examinatione subtili considerat, ut in unoquoque nostrum, nec ea quae remunerat bona praetereat, nec mala quae videlicet displicent sine increpatione derearguit, dicens: Scio ubi habitas, ubi sedes est satanae: et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam . Et paulo post: Sed habeo adversum te pauca, quia habes illic tenentes doctrinam Balaam. Hinc angelo Thyatirae dicitur: Novi opera tua, et charitatem, et fidem, et ministerium, et sapientiam tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ quasi uirgȩ uariȩ ponunt᷑:
in quibus dum plerũq intelle¬
ctũ lit̾ terȩ fugimꝰ: quasi corticẽ
subtrahimus E dum plerũq
intellectũ litterȩ sequim᷑: quasi
corticẽ reseruamus. Dumq ab
ipsis cortex litterȩ subducitur:
allegoriȩ candor interior de¬
monstrat᷑. Et dum cortex relin¬
quit᷑: ex terioris intelligentiȩ
uirentia exempla monstrant᷑
Quas bene iacob in aquę cana¬
libus posuit : quia &e redẽptor
noster in libris eas sacrȩ scientiȩ.¬
in quibus nos intrinsecus infun¬
dimur fixit Has aspicientes ari¬
etes cũ ouibus cõeunt: quia ratio¬
nales nr̃i sp̃c dum in earũ intenti.¬
one defixi sunt. singulis qͥbusq
actionibus ꝑmiscentur: ut tales
fȩtus operũ ꝓcreent. qualia ex¬
empla p̃cedentiũ in uocibus p̾cep-¬
toꝵ uident: & diuersum colore
ples boni oꝑis habeat: quia et
non nunquã subtracta liiterae
cortice. acutiꝰ interna considat:

Expanded text:
tiae quasi virgae variae ponuntur. tiae quasi virgae variae ponuntur. In quibus dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem subtrahimus, et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur, et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptorum vident; et diversum colorem proles boni operis habeat, quia et nonnunquam subtracto litterae cortice, acutius interna considerat,
Abbreviated transcription (Latin):
manserunt: atq in hunc modũ.
color effectus. ẽ. uarius. Ubi &
subdit᷑. Posuitq eas in canalibꝰ
in quibus effundebat᷑ aqua: ut
cum uenissent greges ad biben-¬
dum. ante oculos haberent uir.¬
gas: ut in aspectu earum conci¬
perent. Factumq est ut in ip.¬
so calore coitus. oues intuerent᷑
uirgas: & parerent maculosa
& uaria & diuerso colore resꝑsa:
Quid est enim uirgas uirides
am igdalinas atq ex platanis.
ante gregũ oculos ponere: nͥ ꝑ
scripture sacrȩ seriem antiquoꝵ
patrũ uitas atq sententias in ex¬
emplum populis p̃bere: Quȩ
nimirũ quia iuxta rationis exa¬
men rectȩ sunt: uirge nominant᷑:
Quibus ex parte corticẽ subtra¬
hit: ut in his quȩ expoliantur
intimus candor appareat: & ex
parte corticem seruat: ut sicut
fuerant ex terius in uiriditate
ꝑmaneant: uariusq uirgarum
color efficit᷑. dum cortexꝰ ex par¬
te subtrahit᷑: ex parte retinet᷑:
Ante considerationis enĩ nr̃ae
oculos. p̃cedentiũ patrũ senten-¬

Expanded text:
manserunt, atque in hunc modum color effectus est varius . Ubi et subditur: Posuitque eas in canalibus in quibus effundebatur aqua, ut cum venissent greges ad bibendum, ante oculos haberent virgas, et in aspectu earum conciperent. Factumque est ut in ipso calore coitus oves intuerentur virgas, et parerent maculosa et varia, et diverso colore respersa . Quid est enim virgas virides, amygdalinas, atque ex platanis ante gregum oculos ponere, nisi per Scripturae sacrae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praecedentium patrum senten
Abbreviated transcription (Latin):
Intellectus sacri eloquii
inter textum & myste.¬
rium tanta. ẽ. libratio.¬
ne pensandus: ut utriꝰq
partis lance moderata.
hunc neq nimiȩ discus¬
sionis pondus deprimatꝰ
neq rursus torpor incu¬
riȩ uacuum relinquat:
Multȩ quippe eius sen-¬
tentiȩ tanta allegoriarũ
conceptione sunt graui.¬
dȩ : ut quisquis eas ad so¬
lam tenere historiã nitt᷑
earum noticia ꝑ suam in¬
curiam priuetur. Non.¬
nullȩ uͦ ita ex terioribus
p̃ceptis inseruiunt : ut
siquis eas subtilius penetrare
aesiderat: intus qͥdem nil inuẽ-¬
niat: sed hoc sibi etiã. quod fo¬
nis locunt᷑ abscondat. Unde be¬
ne quoq narratione historica
ꝓ significationẽ dicit᷑. Tollens
ucob uirgas populeas uirides.¬

Expanded text:
Intellectus sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virides
Abbreviated transcription (Latin):
tillȩ in harundineto discurrent
Sc̃i enĩ uiri dũ peccatoribꝰ ꝑmiᷤcen.¬
t᷑. eos exẽploꝵ suoꝵ igne suecendt̃:
atq om̃e qd̾ nitent in cinerem
redigunt: quia pietatis flãma
consumpti. dum infirmitatẽ
conditionis suȩ conspiciuntꝰ ni¬
chil aliud quam fauillam se
esse cognoscunt: ut a suꝑbiȩ suȩ
duricia resoliti. ꝑ pęnitentiam
dicant id quod supra ꝓtulimꝰ:
memento dñe quia p̾uluis sumꝰ:
Bene gͦ dicitur. quia cũ ad se
sp̃m hominis trahit. defici&e oĩs¬

Expanded text:
iscurrent . Sancti enim viri dum peccatoribus permiscentur, eos exemplorum suorum igne succendunt, atque omne quod nitent, in cinerem redigunt, quia pietatis flamma consumpti, dum infirmitatem conditionis suae conspiciunt, nihil aliud quam favillam se esse cognoscunt, ut a superbiae suae duritia resoluti, per poenitentiam dicant id quod supra protulimus: Memento, Domine, quia pulvis sumus . 784 Bene ergo dicitur quia cum ad se spiritum hominis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
assidue ment̾ẽ excoquat: omnẽ
suꝑbiȩ tumorẽ p̃mit. Et reccor
ꝓuidus tanto iam neq rex apo¬
stata neq dux impiꝰ uocãbitur:
quanto ei cogitatione sollicita
potestas quȩ accepta. ẽ. non ho¬
nor sed onus ȩstimat᷑. Nam cui
esse nc̃ iudicem lib&: huic uide¬
re t̾c iudicem non lib&. Nume.
rari enĩ culpȩ nequeunt: quae
habendę potestatis amore ꝑpe-¬
trant᷑. Tunc solum uͦ poteftas
bene regit᷑. cũ non amando
timendo retinet᷑. Quȩ ut mi.¬
nistrari recte ualeat: oportet
primũ ut hanc ñ cupiditas sed
necessitas imponat. Percepta
autẽ nec ꝓ formidine deb& dese-¬
riꝰ nec ex libidine amplecti: ne
aut peius quis quasi ex humili¬¬
tate suꝑbiat si diuinȩ dispensa-¬
tionis ordinem fugiendo con-¬
tempnat: aut eo iugũ suꝑni
rectoris abiciat: quo eum suꝑ
cȩteros priuatũ regimen delec¬
tat. Potestas gͦ cũi ꝑcipit᷑: non
ex libidine amanda. ẽ. sed ex lon-¬

Expanded text:
assidue mentem excoquit, omnem assidue mentem excoquit, omnem superbiae tumorem premit. Et rector providus tanto jam neque rex apostata, neque dux impius vocabitur, quanto ei cogitatione sollicita potestas quae accepta est, non honor, sed onus aestimatur. Nam cui esse nunc judiciem libet, huic videre tunc judicem non libet. rari enim culpae nequeunt, quae habendae potestatis amore perpetrantur. Tunc vero solum potestas bene geritur, cum non amando sed timendo retinetur; quae ut ministrari recte valeat, oportet primum ut hanc non cupiditas, sed necessitas imponat, percepta autem nec pro formidine debet deseri, nec ex libidine amplecti, ne aut pejus quis quasi ex humilitate superbiat, si divinae dispensationis ordinem fugiendo contemnat, aut eo jugum superni rectoris abjiciat, quo eum super caeteros privatum regimen delectat. Potestas ergo cum percipitur, non ex libidine amanda est, sed ex lon
Abbreviated transcription (Latin):
& cito apparebit qm̃ iridiciũ
duyissimum in his qui p̃sunt
fi&. Quia gͦ plerunq ꝑ potes¬
tatẽ regiminis. ad culpam ꝓrũ-¬
pitur elationis: atq apud dis¬
trictu uidicẽ. ipsa elatio impi-¬
etas estimat᷑: bene de dño ꝑ he-
liii dr̃. Qui uocat duces impios:
De ipso quippe ducatu dũ suꝑ-¬
biunt: exemplo suo subditos ad
impietatẽ trahunt. Unde mag¬
nopere curandũ. ẽ: ut qui re-¬
gendis hominibꝰ prefertur: apud
se intra secretariũ mentis. in
cathedra p̃sideat humilitatis:
Cumq iudicanti ei a cȩ¬
teris foris assistiturꝰ uigilanti
oculo incessant̾ aspiciat. cui qͣn¬
doq iudici. ipse de his iudican-¬
do assistat: ut quanto nc᷑ ante
trepidat. tanto eum cũ ui-¬
derit. securior cernat. Penset
gͦ qui ad satisfaciendũ districto
iudici de sua tantũmͦ anima for¬
tasse uix sufficit: & quot regen¬
dis subditis prȩest. reddendȩ a-¬
pud eum rationis tempore. ut
ita dicam tot solus animas ha-¬
h&. Quȩ nimirũ cogitatio si

Expanded text:
 cito apparebit, quoniam judicium durissimum his qui praesunt fiet . Quia ergo plerumque per potestatem regiminis ad culpam prorumpitur elationis, atque apud districtum judicem ipsa elatio impietas aestimatur, bene de Domino per Eliu dicitur: Qui vocat duces impios. De ipso quippe ducatu dum superbiunt, exemplo suo subditos ad impietatem trahunnopere curandum est, ut qui regendis hominibus praefertur, apud se intra secretarium mentis in cathedra praesideat humilitatis, cumque judicanti ei a caeteris foris assistitur, vigilanti oculo incessanter aspiciat, cui quandoque judici ipse de his judicandus assistat, ut quanto nunc ante trepidat, tanto eum cum viderit securior cernat. Penset ergo quia qui ad satisfaciendum districto judici de sua tantummodo anima fortasse vix sufficit, quot regendis subditis praeest, reddendae apud eum rationis tita dicam, tot solus animas habet. Quae nimirum cogitatio, si
Abbreviated transcription (Latin):
cũ austeritate imperabatis eis: &
cũ potentia. Ipsa enĩ bona quȩ sub¬
ditis dicunt: dominando potius
quã consulendo ꝓferunt: qͥa uidẽ¬¬
lic& qͥcquã eis quasi ex ȩquo dicere:
sem& ipsos existimant deiecisse:
Singularitate enĩ gaudent culmi¬
nis: & non ȩqualitate conditioniᷤᷤ
Sed quia hȩc tumentia corda re-¬¬
ctoꝵ subtilit̾ dñs pensat: bene
contra eos dr̃. Qui dicit regi apo¬
stata. Unusquisq enĩ suꝑbus re-¬
ctor. totiens ad culpã apostasię
dilabitur: qͦtiens p̃esse hominibꝰ
delectat᷑: & honoris sui singula.¬
ritate letatur. Dub quo enĩ sit
Nn considerat: & quod ȩqualibus
quasi non sit ȩqualis exultat. Un-¬
de autẽ hȩc uicioꝵ radix pullulat
in corde regentium: nisi ex imita.¬
tatione illius qui despectis angłoꝵ
societatibus dix̾: ascencdã suꝑ al¬
tituidinẽ nubiũ. similis ero altis¬
simo: Quia gͦ unusquisq rector
quotiens extollit᷑ in eo qđ cȩteros

Expanded text:
cum austeritate imperabatis eis, et cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia . Ipsa enim bona quae subditis dicunt dominando potius quam consulendo proferunt, quia videlicet quidquam eis quasi ex aequo dicere semetipsos existimant dejecisse. Singularitate enim gaudent culminis, et non aequalitate conditionis. Sed quia haec tumentia corda rectorum subtiliter Dominus pensat, bene contra eos dicitur: Qui dicit regi, apostata. Unusquisque enim superbus rector toties ad culpam apostasiae dilabitur, quoties, praeesse hominibus delectatus, honoris sui singularitate laetatur. Sub quo enim sit non considerat, et quod aequalibus quasi non sit aequalis exsultat. Unde autem haec vitiorum radix pullulat in corde regentium, nisi ex imitatione illius qui, despectis angelorum societatibus, dixit: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo ? Quia ergo unusquisque rector quoties extollitur in eo quod caeteros
Abbreviated transcription (Latin):
sed cur sine peccato ꝑcussus fue¬¬
rat: in dolore positus. cũ humi¬
litate requirebat. Amat iudicir̃.
quisquis uias suas subtilit᷑ discitit:
& secretariũ cordis ingressus: qͥd
dñs ipsi tribuat. qͥd ipse dño de¬¬
beat pensat. Quod beatus iob
quomͦ ñ fecerat: qui tam crebra
sacrificia in expiatione filiouu
etiã ꝓ cogitationibus offerebat.
Postquã uero heliu dixit qđ is qͥ
iudiciũ non amat sanari ñ possit:
pleriq qui p̾sunt inordinatum
sibi mȩtum a subditis exigunt:
more cordis extollunt: cunctosq
subditos in sui cõparatione despici¬¬
unt: nec condescendendo consulunt:
sed dominando p̾siimunt. Q uide¬
lic& alta cogitatione se erigunt:
& ȩquales se illis quibꝰ eos p̾esse con¬
tigit. non agnoscunt. Contra h̃c
tumorẽ. ꝑ eccłasticu librũ dicit᷑
Ducẽ te constituer̾: noli extolli:
sed esto in illis. quasi unus ex illis Hc̃¬
ribus increpans: ait. Nos autẽ

Expanded text:
sed cur sine peccato percussus fuesed cur sine peccato percussus fuerat in dolore positus cum humilitate requirebat. Amat judicium quisquis vias suas subtiliter discutit, et secretarium cordis ingressus, quid Dominus ipsi tribuat, quid ipse Domino debeat pensat. Quod beatus Job quomodo non fecerat, qui tam crebra sacrificia in expiatione filiorum etiam pro cogitationibus offerebat? Quia ergo Eliu dixit quod is qui judicium non amat sanari non possiplerique qui praesunt inordinatum sibi metum a subditis exigunt, more csubditos in sui comparatione despiciunt; nec condescendendo consulunt, sed dominando praesumunt: qui videlicet alta cogitatione se erigunt, et aequales se illis quibus eos praeesse contigit, non agnoscunt. Contra hunc tumorem per Ecclesiasticum librum dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illisribus increpans ait: Vos autem
Abbreviated transcription (Latin):
Paulisꝑ gͦ elatio in p̾cordiis cres-¬
cit: & cum se uastius extenđit.
oppressȩ mentis oculũ funditus
claudit: ut captiuus animꝰ ela-
tionis tẏpũ & pati possit: & ta¬
men id quod patit᷑ uidere non
possit. Sed quia arrogantes uiri
aliquando ut diximus recta ñ
recte sentiunt: & bona inuenire
nouerunt. sed hȩc bene ꝓferre
contempnunt: heliu post elatio¬
nis tẏpum quod dixerat. si habes
intellectũ audi quod dr̃᷑ subdi¬
iudiciũ. sanari potest:. Quomͦ
tu eum qui iustus. ẽ. intantum
condempnas: Bonã qͥdem senten¬
tiã ꝓtulit: sed beato iob ꝓferen-¬
da non fuit. In om̃e eni quod dr̃.
sũ moꝑe intuendum. ẽ. quid dicat᷑:
cui dicat᷑: quando dicat᷑: quomͦ
dicat᷑ Heliu autẽ attendit qͥd
dicer&: sed cui dicer&. ñ at cendit
Beatus quippe iob amabat iudi¬
ciũ: quia causas suas cũ dño pen-¬
sare subtilit̾ nouerat: nec con¬
dempnauerat eum qͥ iustus est:

Expanded text:
Paulisper ergo elatio in praecordiis cresPaulisper ergo elatio in praecordiis crescit, et cum se vastius extenderit, oppressae mentis oculum funditus claudit, ut captivus animus typum elationis et pati possit, et tamen id quod patitur videre non possit. Sed quia arrogantes viri aliquando, ut diximus, recta non recte sentiunt, et bona invenire noverunt, sed haec bene proferre contemnunt, Eliu post elationis typum, quo dixerat: Si habes intellectum, audi quod dicitur, subjudicium sanari potest? quomodo tu eum qui justus est, in tantum condemnas? - Bonam quidem sententiam protulit, sed beato Job proferenda non fuit. In omni enim quod dicitur summopere intuendum est quid dicatur, cui dicatur, quando dicatur, quomodo dicatur. Eliu autem attendit quid diceret, sed cui diceret non attendit. Beatus quippe Job amabat judicium, 785 quia causas suas cum Domino pensare subtiliter noverat. Nec condemnaverat eum qui justus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aꝑte dicat. Audi me: si tam̃
dignꝰ poteris. ẽẽ. qui audias. lstist̃
cotidiani defectus qͥ in cordibꝰ re¬
reꝓboꝵ fiunt: quibꝰ indesinent᷑ ad
deterius descendunt: qͥa dũ mino.¬
ra incaute negligunt: ad maiora
ꝑnitiose ꝓrũpunt. lam & hoc de
suꝑbia fuerat: quod beatu iob id
quod iustũ. ẽ. loqͥ posse dubitauit
Sed dum hanc in semoe ipso consi¬
derare negligit: ad nequiora ꝑue-¬
nit: ut non solum posse ab eo dici
quod iustũ. ẽ. dubit&: sed dicente
se iusta. ab eo intelligi posse des¬
ab ipsa radice secandum. ẽ: ut cũ
latent̾ orit᷑ tunc uigilant̾ absci¬
datur: ne ꝓuectu uigeat: ne usu
roboretur. Difficile enĩ in se qͥsq
inueteratam suꝑbiã dep̃hendit:
quia nimirũ hoc uieiũ quanto
magis patimur: tantominꝰ ui-¬
demus. Sic quippe in mente su-¬
ꝑbia: sicut in oculis caligo gene¬
ratur. Quo se hȩc latiꝰ dilatat:
eo uehementiꝰ lumen angustat

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Audi me, si tamen Ac si aperte dicat: Audi me, si tamen dignus poteris esse qui audias. Isti sunt quotidiani defectus, qui in cordibus reproborum fiunt, quibus indesinenter ad deteriora descendunt, quia dum minora incaute negligunt, ad majora perniciose prorumpunt. Jam et hoc de superbia fuerat, quod beatum Job id quod justum est loqui posse dubitabat. Sed dum hanc in semetipso considerare negligit, ad nequiora pervenit, ut non solum posse ab eo dici quod justum est dubitet, sed etiam dicentem se justa ab eo intelligi posse desab ipsa mox radice secandum est, ut cum latenter oritur, tunc vigilanter abscidatur, ne provectu vigeat, ne usu roboretur. Difficile enim in se quisque inveteratam superbiam deprehendit, quia nimirum hoc vitium quanto magis patimur, tanto minus videmus. Sic quippe in mente superbia, sicut in oculis caligo generatur. Quo se haec latius dilatat, eo vehementius lumen angustat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprium om̃s arrogantes: ut
cum fortasse aciitum aliquid
sentiunt. inde mox ad uicium
elationis erũpant: sensq om̃iũ
in sui cõparatione despiciant :
seq suo iudicio alioꝵ meritis
anteponant. Quibus contingit
miseris. ut plus uidendo tene.¬
brescant: quia dũ subtilia at¬
tendunt᷑: sem& ipsos intueri
nesciunt Et quo intelligentiã
acutius ꝑcipiunt: eo ꝑ suꝑbiã
deteriꝰ cadunt. Qui bene quidẽ
subtilia conspicerent: si in eo qđ
ꝓferunt. se uiderent. Suꝑiꝰ nãq
helui dixerat:. si habes qđ loqua¬
ris. responde mͥ: loquere: uolo enĩ
te apparere iustũ: nunc autẽ ait:
si habes intellectũ. audi qđ dicit᷑.
Ecce quomͦ paulisꝑ elatio. ꝑ uer¬
boꝵ incrementa ꝓficit. Superiꝰ
tit si hoc quod dr̃. salte̾ possit au¬
dire. Ibi dixit: si habes quod lo.¬
quaris responde mͥ. Ac si dicerae
Dic aliquid: si tam̃ dignꝰ poteris
esse qui dicas Hic autẽ ait: si ha¬
bes intellectũ. audi quod dicit᷑

Expanded text:
proprium omnes arrogantes, ut cum fortasse acutum aliquid sentiunt, inde mox ad vitium elationis erumpant, sensusque omnium in sui comparatione despiciant, seque in suo judicio aliorum meritis anteponant. Quibus contingit miseris ut plus videndo tenebrescant, quia dum subtilia attendunt, semetipsos intueri nesciunt; et quo intelligentiam acutius percipiunt, eo per superbiam deterius cadunt. Qui bene quidem subtilia conspicerent, si in eo quod proferunt se viderent. Superius namque Eliu dixerat: Si habes quod loquaris, responde mihi: loquere, volo enim te apparere justum . Nunc autem ait: Si habes intelEcce quomodo paulisper elatio per verborum incrementa proficit. Superiustit si hoc quod dicitur saltem possdire. Ibi dixit: Si habes quod loquaris, responde mihi. Ac si diceret: Dic aliquid, si tamen dignus poteris esse qui dicas. Hic autem ait: Si habes intellectum, audi quod dicitur.