comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nos aut̃ popłs tuus. & oues gregis tui:
confitebim᷑ tibi in scła. Uulgo aut̃ ꝓ¬
batica. id ͤ pecualis piscina fertur appel¬
lata: qđ in ea sacerdotes hostias laua¬
re consueuerint. Multitudo languen¬
tium quȩ in memoratis porticib lace¬
bat aquȩ motũ expectans. significat
is se hanc uirib implere non posse do¬
lebant: atq ido dñicȩ auxiliũ gr̃ȩ. to¬
tis animȩ affectib implorabant. Ceci
erant: qui necđu ꝑfectum fidi lumen
habebant. Claudi: qui bona quȩ noue¬
rant oꝑandi gressib implere nequibas.
Aridi: qui quamlibet oculum scientiȩ
habentes. pinguedine tam̃ spei & dile¬
ctionis egebant. T ales in quinq porti¬
cib lacebant: sednon nisi in piscina
angło ueniente sanabant᷑: ꝙ ꝑ legẽ
signat angłs: qui inuisibilit descen¬
dens in piscinã. ad suggerenda uim sa¬
nandi mouebat aquã. Descendit enĩ
carne itidutus magni consilii angłs.

Expanded text:
Nos autem populus tuus, et oves gregis tui, Nos autem populus tuus, et oves gregis tui, confitebimur tibi in saecula . Vulgo autem probatica, id est, pecualis piscina fertur appellata, quod in ea sacerdotes hostias lavare consueverint. Multitudo languentium, quae in memoratis porticibus jacebat, aquae motum exspectans, significat is se hanc viribus implere non posse dolebant, atque ideo Dominicae auxilium gratiae totis animae affectibus implorabant. Caeci erant, qui necdum perfectum fidei lumen habebant; claudi erant, qui bona quae noverant, operandi gressibus implere nequibant; aridi, qui quamlibet oculum scientiae habentes, pinguedine tamen spei et dilectionis egebant. Tales in quinque porticibus jacebant, sed nonnisi in piscina angelo veniente sanabantur; quia per legem signat angelus, qui invisibiliter descendens in 508 piscinam, ad suggerendam vim sanandi movebat aquam. Descendit enim carne indutus magni consilii angelus ,
Abbreviated transcription (Latin):
N illo tp̃r: Erat dies festus iudeors.
& ascendit iħs ierosolimam. Omelia¬
io parit miracula humanȩ sa¬
nationis. hodierna nobis sci eu¬
angłii lectio tradit: unũ inuisibilit
ꝑ angłicam administrationẽ: alt̾um
ꝑ dñicam p̃sentiam uisibilit̾ exhibitũ.
S utriusq nobis sunt breuit᷑ expo
nenda mysteria: ne ꝓlixȩ lectionis ꝓ¬
lixa quoq ex planatio cuiquã forte
grauis existat. Probatica piscina quȩ
quinq porticib cingebatut. popłs est
iudeoꝵ: legis undiq custodia ne pecca¬
re debeat munitus. Recte e enĩ lex quȩ
quinq libris moysi descͥpta est. quina¬
rio numero figuratur: recte popłs
qui in quibusda munditiã uitȩ serua¬
re. in quibusda uͦ solebat immundoꝵ
spũum tẽptamentis agitari. ꝑ aquã
signat᷑ piscinȩ: quȩ nunc placida
uentis stare. nunc eis irłuentib tur¬
bari consuepeuerat. Et bene piscina
grece. oues dicunt᷑: quia erant nuni¬
rũ in illo popło. qui dicere dño nossent

Expanded text:
 Erat dies festus Judaeorum, et ascendit Jesus Hierosolymam. Diter miracula humanae sanationis hodierna nobis sancti Evangelii lectio tradit; unum invisibiliter per angelicam administrationem, alterum per Dominicam praesentiam visibiliter exhibitum: sed utsita mysteria, ne prolixae lectionis prolixa quoque explanatio cuiquam forte gravis existat. Probatica piscina, quae quinque porticibus cingebatur, populus est Judaeorum, legis undique custodia, ne peccare debeat, munitus. Recte etenim lex, quae quinque libris Moysi descripta est, quinario numero figuratur. Recte populus qui in quibusdam munditiis vitae servire, in quibusdam solebat immundorum spirituum testamentis agitari, per aquam significatur piscinae quae nunc placida ventis stare, nunc eis irruentibus turbari consueverat. Et bene piscina graece, oves dicuntur. Quia erant nimirum in illo populo, qui dicere D
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ. qr pater usq modo oꝑatur: oꝑa¬
tur & filius. Ergo pater meus inquit
non sex solum ut putatis dieb hͥus oꝑa¬
tus est: uerũ usq modo oꝑatur: non
nouũ creaturȩ genus instituendo:
sed quȩ in pͥncipio creauerat. ne defici¬
ant ꝓpagando. Et ego oꝑor subaudit᷑
usq modo: cũ eo cunctꝰ disponens.
regens. ec cumulans. Ac si aꝑte dicat.
salbato salutẽ unius hominis oꝑatus sum.
qui in natura diuinitatis. una cũ đõ pa¬
tre totũ genus humanũ. immo totam
mundi machinã. & cuncta uisibilia &
iniusibilia quietus semꝑ oꝑorͦ S ipsi
talis ac tanti mysterii minus capaces.
ꝓpterea magis querebant eũ int̾ficere:
quia nonsolum soluebat salbatũ. sed &
patr̃e suũ dicebat dm̃: equalem se faci

Expanded text:
mirum quia Pater usque modo operatur, operamirum quia Pater usque modo operatur, operatur et Filius; ergo Pater meus, inquit, non solum sex, ut putatis, diebus primis operatus est, verum usque modo operatur, non novum creaturae genus instituendo, sed quae in principio creaverat, ne deficiant propagando. Et ego operor, subauditur, usque modo, cum eo cuncta disponens, regens, accumulans; ac si aperte dicatsabbato salutem unius hominis operatus sim, qui in natura divinitatis una cum Deo Patre totum genus humanum, imo totam mundi machinam, et cuncta visibilia et invisibilia quietus semper operor? Sed ipsi talis ac tanti mysterii minus capaces, propterea magis quaerebant eum interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum di
Abbreviated transcription (Latin):
& parat terrȩ pluuiam: qui ꝓducit in
montib fenũ. & cȩt̾a huius modi. Notan¬
dum quippe qdđ non pret̾iti tẽporis u̾bum
posuit dicens. qui oꝑuit & parauit. & ꝓdu¬
xit sed p̃sentis. oꝑit. parat. ꝓducit: ut
cotidie patre oꝑari demonstraret: nec
minus salbato quã cȩt̾is dieb. Iit filiũ
parit᷑ cuncta oꝑari non dubites: recole
illud psalmistȩ. Dixit. & uenit cynomia
ꝙ scinifes: dixit. & uenit locusta & bru¬
cus: dixit. & stetit sp̃c ꝓcellȩ. Si enim
ipse dixit & facta sunt: ꝑ u̾bum utiq
fecit. Uerbum aut̃ patris filius est: de
quo ioħs ait. Om̃ia ꝑ ipsum sacta suis.
Item psalmista cũ non solum pͥmordialem
mundi creationẽ. sed & cotidianã crea¬
turȩ gubernationẽ ad laudẽ creatoris
referret: ait int̾ cȩtera. Om̃ia in sapi¬
entia fecisti. Si aut̃ xp̃m dĩ uͥtutem &¬
dĩ sapientiã recte confitem᷑. & om̃ia in
sapientia fecit ac regit ds: constat ni¬

Expanded text:
et parat terrae pluviam, qui producit in et parat terrae pluviam, qui producit in montibus fenum , et caetera hujusmodi. Notandum quippe quod non praeteriti temporis verbum posuit dicens: Qui operuit, et paravit, et produxit: sed praesentis, operit, parat, producit, ut quotidie Patrem operari demonstraret, nec minus sabbato, quam caeteris diebus. Ut Filium pariter cuncta operari non dubites, recole illud Psalmistae: Divit, et venit cynomia et scyniphes. Dixit, et venit locusta et bruchus. Dixit, et stetit spiritus procellae . Si enim ipse dixit et facta sunt, per verbum utique fecit. Verbum autem Patris Filius est, de quo Joannes ait: Omnia per ipsum facta sunt . Item Psalmista cum non solum primordialem mundi creationem, sed et quotidianam creaturae gubernationem ad laudem Creatoris referret, ait inter caetera: Omnia in sapientia fecisti . Si autem Christum Dei sapientiam recte confitemur, et omnia in sapientia fecit ac regit Deus, constat ni
Abbreviated transcription (Latin):
erat in sepulchro. donec octaua resurge¬
ret: uł sc̃ĩ illius pꝰsex huius scłi ȩtates.
in quib bona oꝑando laborant. septimã
quietis animarũ in alia uita ꝑcipiunt:
donec in octaua resurrectionis corporũ
quoq incorruptibiliũ receptione do¬
nent᷑. Herũ in doctis legis defensorib.
quid ipse gr̃ȩ simul & legis auctor res¬
pondeat: qua ceruicẽ eoꝵ rationis uir¬
tute frangat. audiamus. Pater meus in¬
quit usq modo oꝑat᷑: & ego operor. Qd̃
non ita dictũ est. quasi patre eatenus
oꝑante. ipse tunc post patrẽ oꝑari in¬
ciꝑet: sed ita potius. qr ab initio creatu¬
rarũ patre semꝑ oꝑante. ipse eadẽ oꝑa
cũ eo parit̾ semꝑ oꝑetur. Ut enĩ scias
dm̃ patre non pͥmis tantũ sex dieb
sed usq mͦ oꝑari: lege illud ad ꝓpħam.¬
Oriusquã te formatẽ in utero noui te. Et
in psalmo. Qui finxit singillati corda eo¬
rum. Et alibi. Qui oꝑit cęlum nubibus

Expanded text:
erat in sepulcro, donec octava resurgeerat in sepulcro, donec octava resurgeret, vel quo sancti illius post sex hujus saeculi aetates in quibus bona operando laborant, septimam quietis animarum in alia vita percipiunt, donec in octava resurrectionis corporum quoque incorruptibilium receptione donentur. Verum indoctis legis defensoribus quid ipse gratiae simul et legis auctor respondeat, qua cervicem eorum rationis virtute frangat audiamus. Pater meus, inquit, usque modo operatur, et ego operor. Quod non ita dictum est, quasi Patre eatenus operante, ipse tunc post Patrem operari inciperet; sed ita potius quia ab initio creaturarum Patre semper operante, ipse eadem opera cum eo pariter semper operetur. Ut enim scias Deum Patrem non primis tantum sex diebus, sed usque modo operari, lege illud ad propPriusquam te formarem in utero novi te . Et in Psalmo: Qui finxit singillatim corda eorum . Et alibi: Qui operit coelum nubibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequendo uidelicet iħm. quia hȩc
faceret in salbato. Persequebantur
aut eum. quasi legis auctoritatem
simul & diuinȩ oꝑationis exempla
secuti: quia ce dñs sex dieb mundi
ꝑfecta creatione. septimo requieuit
ab om̃ib oꝑib suis: & popłm sex dieb
opari. septimo uacare preceꝑit: non in¬
telligentes. quia carnalia legis decreta
paulatĩ erant spũali int̾pretatione mu¬
tanda. apparente illo qui non tantum
legis lator. sed & finis legis est xp̃c. ad
iusticiã om̃i credenti: neq animaduer¬
tentes quia conditor in die septima non
ab oꝑe mundanȩ gubernationis & an¬
nuȩ. immo cotidianȩ rerũ creatarũ sub¬
stitutionis. sed a noua creaturarũ insti¬
tutione cessauit: sed nec maximũ illud
salbati mysteriũ cognoscentes. qđ uel
ipse dñs sexta feria crucifixus. oꝑatus¬
q salutẽ nr̃am in medio t̾rȩ id est carnis
quã assumpserat. septima requieturus

Expanded text:
persequendo videlicet Jesum, quia haec persequendo videlicet Jesum, quia haec faceret in sabbato. Persequebantur autem eum, quasi legis auctoritatem simul et divinae operationis exempla secuti: quia et Dominus sex diebus mundi perfecta creatione, septimo requieverit ab omnibus operibus suis, et populum sex diebus operari, septimo vacare praeceperit, non intelligentes quia carnalia legis decreta paulatim erant spirituali interpretatione mutanda, apparente illo qui non tantum legislator, sed et finis legis est Christus ad justitiam omni credenti: neque animadvertentes quia conditor in die septima non ab opere mundanae gubernationis et annuae, imo quotidianae rerum creatarum substitutionis, sed a nova creaturarum institutione cessavit; sed nec maximum illud sabbati mysterium congoscentes, quo vel ipse Dominus sexta feria crucifixus operatusque salutem nostram in medio terrae, id est, carnis quam assumpserat, septima requieturus
Abbreviated transcription (Latin):
mala minoranda puniam᷑ incertum
est: curandũ summoꝑe est. ut quotiers
molestia corporali pulsam᷑. ad discutien¬
da ꝓtinus m̃tis nr̃ȩ int̾na redeamus:
& quicqͥd nos contra uoluntatẽ aucto¬
ris nr̃i egisse reꝑimus. digna pę̧niten¬
tiȩ castigatione mundemiis: nec pͥus
coupori medelam queramus. quã nos
ad int̾ioris hominis puritatẽ ꝑuenis¬
se cognouerimus: ne forte ex tͣuis ad¬
hibitȩ curationi carnis obstet latens
intrinsecus ualitudo m̃tis. Discamus
flagellis pii conditoris humilit subst̃¬
ni: arbitrantes minus pati quã me¬
remur: semꝑ illius sententiȩ me mo¬
res. quia beatus homo qui corripitur
a dño: & ipse in apocalipsi. ego inquit
quos amo arguo & castigo. Longeuo
aut̃ languenti int̾ius ex t̃iusq sana¬
to. id est & a flagellis aꝑtȩ castigatio¬
nis. & a peccatis quib hȩc merebatur
erepto: iudei econtra male intus lan¬
guidi. lam det̃ius egrotare incipiunt:

Expanded text:
mala. minoranda puniamur incertum mala. minoranda puniamur incertum est, curandum summopere est ut quoties molestia corporali pulsamur, ad discutienda protinus mentis nostrae interna redeamus, et quidquid in nobis contra voluntatem auctoris nostri egisse reperimus, digna poenitentiae castigatione mundemus; nec prius corpori medelam quaeramus quam nos ad interioris hominis puritatem pervenisse cognoverimus, ne forte exterius adhibitae curationi carnis obstet latens intrinsecus valetudo mentis. Discamus flagellis pii conditoris humiliter substerni, arbitrantes minus pati quam meremur, semper illius sententiae memores, quia beatus homo qui corripitur a Domino . Et ipse in Apocalypsi, Ego, inquit, quos amo arguo et castigo . Longaevo autem languenti interius exteriusque sanato, eodem et a flagellis apertae castigationis et a peccatis quibus haec merebatur erepto, Judaei e contra male intus languidi jam deterius aegrotare incipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
similis suꝑ t̾ram. penas corporis quas
adu̾sarius immanis grauiores pote¬
rat excogitare. non ꝓ diluendis rea¬
tib sed ꝓ augendis meritis mira con¬
stantiȩ uͥtute suꝑauit. Qd̾̃ itẽ iusti
ob custodiã humilitatis disciplinȩ fe¬
riant᷑ egritudine: ostendit apłs. qui
ait. Et ne magnitudo reuelationũ
ex tollat me: datus est mͥ stimulus
carnis meȩ. angłs sathanȩ qui me
colaphitet. Unde itum dicit. Liben¬
ter gͥ gloriabor in infirmitatib me¬
is: ut inhabitet in me uirtus xp̃i.
Qd̃ ob ostendendã conditoris sc̃õꝵq
eius głam. non nulli sepe languescais:
ipse manifestat qui de ceco nato
cauit neq parentes eius ut cecus
as eret̃. sed ut manifestarent᷑ oꝑa
di in illo. Et de lazaro languente so¬
rorib infirnutas inquit hȩc non est
ad mortẽ : sed ꝓ gła di. ut głificetur
filius di ꝑ eam. Herũ quia nobis utrũ
ꝓpter augenda merita bona. an ꝓpter

Expanded text:
similis super terram, poenas corporis quas similis super terram, poenas corporis quas adversarius immanis graviores poterat excogitare, non pro diluendis reatibus, sed pro augendis meritis mira constantiae virtute superavit. Quod item justi ob custodiam humilitatis disciplinae feriantur aegritudine, ostendit Apostolus qui ait: Et ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae qui me colaphizet . Unde iterum dicit: Libenter gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi . Quod ob ostendendam Conditoris sanctorumque ejus gloriam nonnulli saepe languescant, ipse manifestat, qui de caeco nato peccavit, neque parentes ejus ut caecus nasceretur, sed ut manifestentur opera Dei in illo . Et de Lazaro languente sororibus, Infirmitas, inquit, haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam . Verum quia nobis utrum propter augenda merita bona, an propter
Abbreviated transcription (Latin):
tũ seruent. Plerisq aut̃ obhoc aliquo¬
ties infirmitas datur carnis: ut in eo
qł peccatores ob que rendã mentis inco¬
lumitatẽ infirmitate plectant᷑ corporis.
testatur hodierna lectio: ubi sanarus
qui langiierat audiuit. ecce sanus fa¬
ctus es. iam noli peccare. ne deterius
tibi aliqͥd contingat: testatur & illa
in qua sonando. atalitimo auis r
Confide fili : remit¬
tunt᷑
tibi ƿeccata tua. Qđ hi qui grauiori¬
bus sunt flagitiis inuoluti. neq ad
ueniã ꝑuenire merent᷑. aliquotiens
etiã in presenti initiũ sempit̾nȩ đap¬
nationis accipiant. pena ꝓdit heto¬
dis regis: qui ob reatũ blasphemiȩ
ante oculos uiuentiũ consũptus a
uermib expirauit: illo utiq post
mortẽ ꝓperans. ubi uermis eius
non more retur. & ignis eius non
extingueretur. Qđ iusti ad ampli¬
ficandã patientiȩ suȩ palmã. dolo¬
rib afficiantur corporeis. beati iob
indicat historla: cui cũ nullus esset

Expanded text:
tum servent. Plerisque autem ob hoc aliquotum servent. Plerisque autem ob hoc aliquoties infirmitas datur carnis, ut in eorquod peccatores ob quaerendam mentis incolumitatem infirmitate plectantur corporis, testatur hodierna lectio, ubi sanatus qui languebat audivit: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat: testatur et illa in qua sanando paralytico Dominus ait: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. Quod hi qui gravioribus sunt flagitiis involuti, neque ad veniam pervenire merentur, aliquoties etiam in praesenti initium sempiternae damnationis accipiant, poena prodit Herodis regis, qui ob reatum blasphemiae ante oculos viventium consumptus a vermibus exspiravit, illo utique post mortem properans, ubi vermis ejus non moreretur, et ignis ejus non exstingueretur. Quod justi ad amplificandam patientiae suae palmam doloribus afficiantur corporeis, beati Job indicat historia, cui cum nullus esset
Abbreviated transcription (Latin):
quia corpora ur̃a templum est sp̃s sc̃i qui
in uobis est. Int quȩ diligentius intuendũ
fr̃s mei. qđ inueniens in tẽplo quẽ sauaue¬
rat dñs. ait illi. Ecce sanus factus es iam
noli peccare: ne det̾ius tibi aliqͥd contin¬
gat. Quib u̾bis aꝑte monstrat᷑. q ꝓpter
peccata languebat: nec nisi dimissis eis¬
dẽ poterat sanari. S qui foris ab infir¬
mitate. ipse et iã intus saluauit a scele¬
te: unde & caute p̃monuit ne amplius
peccando grauioris sibi sententiã dãp¬
nationis contraheret. Qͦd non ita senti¬
endũ est: quasi om̃is qui infirmat᷑ ob
peccata infirmet᷑. Quinq etenĩ modis
in scͥpturis infirmitas corporalis homi¬
nib data repperit᷑: peccatorib uideli¬
cet. ut uł corrigant᷑ ꝑ pęnitentiã: uł
si corrigi non merent᷑. etiã in hac uita
qualit ȩterna morte daphandi sint ap¬
pareat: iustis uͦ ut uł maiorem pati¬
entiȩ palmã ꝑcipiant: uł infirmitati¬
bus admoniti. humilius iusticiȩ meri¬

Expanded text:
ui in vobis est . Inter quae diligentius intuendum, fratres mei, quod inveniens in templo quem sanaverat Dominus, ait illi: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. Quibus verbis aperte monstratur quia propter peccata languebat, nec nisi dimissis eisdem poterat sanari: sed qui foris ab infirmitate, ipse etiam intus salvavit a scelere: unde et caute praemonuit ne amplius peccando gravioris sibi sententiam damnationis contraheret: quod non ita sentiendum est, quasi omnis qui infirmatur ob peccata infirmetur; quinque etenim modis in Scripturis infirmitas corporalis data reperitur: peccatoribus videlicet, ut vel corrigantur per poenitentiam, vel si corrigi non merentur, etiam in hac vita qualiter aeterna morte damnandi sint appareat; justis vero, ut vel majorem patientiae palmam percipiant, vel infirmitatibus admoniti humilius justitiae meri
Abbreviated transcription (Latin):
dis salubrem ab occidente p̃monstrat.
ginti passuum milib in longũ: & qͥnq
extendit᷑ in latũ. Mystice aut̃ mare.
turbida ac tum̃tia scłi huius uolumina
significat. in quib praui quilibet inui¬
ste delectati. quasi ꝓfundodediti pisces.
linde bene ide mare galileȩ. id est inta
cognominat᷑: qr nimirũ amor labentis
quȩ ad ꝑ ennis uitȩ di sidecia ñ ꝑiit.¬
tit erigi. De qualib psalmista. In cir¬
cuitu inquit ura. iĩ ambulant. S.d
abeuntẽ trousmare galilee iħm. mul¬
titudo marima sequebat᷑ quȩ doctri¬
uę. Ertiationis. & resectionis ah¬

Expanded text:
dis salubrem ab occidente prae monstradis salubrem ab occidente prae monstraginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare, turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat; in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis dediti pisces, Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur, quia nimirum amor labentis quae ad perennis vitae desideria non permittit erigi. De qualibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae, sanationis et refectionis a
Abbreviated transcription (Latin):
tis. morbi uidelicet spũalis nos int̾us
uastare senserimus: solito pietatis il¬
lius munere postulemus emundari.
S & si ieiunos nos a celestis uitȩ dul¬
cedine conspexerimus. eius gr̃am fla¬
gitemus: ut necessariȩ nos cõpuncti¬
lectionis. ut cȩt̾arum uͥtutum spualium¬
Gerii donis satiare dignetur: quatinus tẽpore
sacrosc̃ę resurrectionis illius int̾us ex¬
teriusq decent̃ ornati. sacram̃ta nr̃e sa¬
lutis. puro corpore simul & corde suma¬
mus. Herũ quia breuit̃ ista p̃libaui¬
mus. libet diligentius totam sacrȩ seri¬
em lectionis intueri: & quicqͥd in ea
mysticũ reꝑire ualemus. ur̃ȩ pandere
caritati. Abiit iħc trans mare galileȩ:
qd est tyberiadis. Primo dicendũ uix¬
ta historiã. quia mare galileȩ qđ mul¬
tis ꝓ diu̾sitate circiuacentiũ regionum
uocabulis distinguit᷑. illis tantũ in lo¬
cis mare tyberiadis uocatur: ubi ty¬
beriadẽ ciuitatẽ aquis ut aunt cali¬

Expanded text:
tis morbi, videlicet spiritualis, nos interius tis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctictionis et caeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde sumamus. Verum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinguitur, illis tantum in locis Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem aquis, ut aiunt, cali
Abbreviated transcription (Latin):
Ui signa &e miracula p̾s sit̃.¬
Añi ac saluatoris nr̃i recte cum
legunt uł audiunt accipiunt:
non tam in his quid foris stupeant at¬
intus agere: quid in his mysticum ꝑ¬
pendere debeant inspiciunt. Ecce enĩ
ꝓinquante pascha die festo iudeorum:
sequentẽ se multitudinẽ dñs uerbo sa¬
lutis parit̃ & ope curationis erigebat.
Nam sicut alius en głista scͥbit loque¬
batut eis de regno di: & eos qui cura
indigebant sanabat: eadẽq doctrina
& sanatione cõpleta. paucis de cibariis
abundantissime refecit. Et nos gͦ frẽs
pascha die festo nr̃ȩ redẽptionis adiun¬
cta fratrũ cat᷑ua. dñm toto corde se¬
quamur: quo actionũ itinere ingres¬
sus sit diligentissime contẽplemur:
ut uestigia eius sequi meream. Qui
ent̃ dicit se in ipso manere: Aͥthet si¬
cut ille ambulauit & ipse ambulare.
Quicqͥd nobis imꝑitiȩ nocentis messe
dep̃henderimus. crebra u̾bi illius au¬
ditione t̾gamus: quicqͥd uitii tẽptan¬

Expanded text:
ui signa et miracula Domini ac Salvatoris recte, cum legunt vel audiunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant atntus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt. Ecce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissime refecit. Et nos ergo, fraPascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et quidquid vitii tentan
Abbreviated transcription (Latin):
na dictum: qui putabant dnm̃n iħm p̃di¬
cando se facere qd non esset: & non ueta¬
cit̃ intimare qd esset. Nos aut̃ fr̃s qui
fidi catholicȩ sacram̃tis & doctrina sumꝰ
imbuti. credamus & confiteam dnm̃ nr̃m
iłim xp̃m. & in humanitate nob̾ factũ
natura ȩqualem: & in diuinitate patri
mansisse semꝑ ȩqualem: neq in utrãlibet
natura se fecisse fingendo qđ non erat:
sed in utraq monstrasse ueracit᷑ predi¬
cando qđ erat: qui nos ad uidendam
ꝑpetuo głam suȩ maiestatis introduce¬
re dignet᷑: in qua uiuit & regnat una

Expanded text:
na dictum, qui putabant Dominum Jesum praedina dictum, qui putabant Dominum Jesum praedicando se facere quod non esset, et non veraciter intimare quid esset. Nos autem, fratres, qui fidei catholicae sacramentis et doctrina sumus imbuti, credamus et confiteamur Dominumistum et in humanitate nobis factum natura aequalem, et in divinitate Patri mansisse semper aequalem. Neque in utralibet natura se fecisse fingendo quod non erat; sed in utraque monstrasse veraciter praedicando quod erat, qui nos ad videndam perpetuo gloriam suae majestatis introducere dignetur, in qua vivit et regnat una
Abbreviated transcription (Latin):
nominis xp̃i intelligere nequeunt arri¬
ani. in eo qđ ait xp̃c. pater meus usq
modo oꝑatur. & ego opetor. ȩqualem se
dõ patri p̃dicasse: quia quoꝵ una eadẽ¬
q oꝑatio. eons esset equalis & maiestas.
Uerũ ad unũ finẽ utroꝵq tẽdit impie¬
tas: quoꝵ uni quid diceret dñs intelli¬
gentes. uera eũ dixisse negabant: alt̾i.
uera quide de se dñm testatũ fatentur:
sed in his sensum ueritatis sequi & com¬
prehendere detrectant. Quoꝵ finem
tet̾rimum ut uitare queamus. necesse
de intelligete curemus: insuꝑ in his
spem nr̃ȩ salutis om̃em ponere studea¬
mus. Credamus ueracit se esse patri ȩqua¬
lem potestate. gła. ȩt̾nitate. & regno
p̃dicasse: & bene agendo satagamus
ad unam utriusq uisionẽ ꝑuenire. De
qua roganti philippo ac dicenti. dñe
ostende nob̾ patr̃e & sufficit nobis: res¬
pondit ipse dñs dicens. Qui me uidet:
uidet & patre. HIotandũ sane qđ dictũ
est ȩqualem se faciens dõ. a iudeoꝵ ꝑso¬

Expanded text:
nominis Christi intelligere nequeunt Ariani in eo quod ait Christus: Pater meus usque modo operatur, et ego operor , aequalem se Deo Patri praedicasse, quia quorum una eademque operatio, eorum esset aequalis et majestas. Verum ad unum finem utrorumque tendit impietas, quorum uni quid diceret Dominus intelligentes, vera eum dixisse negabant: alteri vera quidem de se Dominum testatum fatentur, sed in his sensum veritatis sequi et comprehendere detrectant: quorum finem teterrimum ut vitare queamus, necesse te intelligere curemus, insuper in his spem nostrae salutis omnem ponere studeamus. Credamus veraciter se esse Patri aequalem potestate, gloria, aeternitate, et regno, praedicasse: et bene agendo satagamus ad unam utriusque visionem pervenire: de qua roganti Philippo ac dicenti: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis , respondit ipse Dominus dicens: Qui videt me, videt et Patrem meum. Notandum sane quod dictum est aequalem se faciens Deo, a Judaeorum perso
Abbreviated transcription (Latin):
deamus discussis uicioꝵ tenebris in luce
ꝓficere uͥtutum: quatinus etiã nr̃a
p̃cordia uisitare dñs. nos celestib instru¬
ere disciplinis: &e quicqͥd in nobis sordidu
reppererit. ꝓpitius emundare dignetur:
qui uiuit & regnat cũ patre inunitate

Expanded text:
deamus discussis vitiorum tenebris in luce deamus discussis vitiorum tenebris in luce proficere virtutum, quatenus etiam nostra praecordia visitare Dominus, nos coelestibus instruere disciplinis, et quidquid in nobis sordidum repererit protinus emundare dignetur, qui vivit et regnat cum Patre in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
mereamͦ specie: quȩ dilectionis meritum
& remunetet & addat. ipso attestante qui
ait. Qui aut̃ diligit me diliget᷑ a patre
meo: & ego diligam eũ: & manifestabo
ei meipsum. Ueniamus tota ĩntis inten¬
tione ad eum: qui in inuisibili monte
oliueti locu habet. Unxit enĩ eum đs.
łs eius oleo lȩticiȩ pre consortib eius.
ut & nos consortes eiuldẽ suȩ unctionis
id est gr̃ȩ spũalis dignet᷑ facere partici¬
pes. Qđ non tam̃ alit̃ quã diligendo iusti¬
ciam. & odiendo iniquitatẽ: adipisci me¬
rebim᷑. Nam & de ipso psalmus qui hȩc
loquitur p̃misit. dilex isti iusticiã & odi¬
sti iniquitate: ut predicando uidelicet
głam capitis. menbra quȩ ad hoc ꝑtinere
possint. qualit conuersari debeant ostñ¬
deret. Reminiscam᷑ quia ipse diluculo
uenit in feplum: atq int̃ docendum pec¬
catricẽ soluit a crimine: & studeamus
ipsi tẽplum existere nr̃i conditoris:: stu¬

Expanded text:
mereamur specie, quae dilectionis meritum mereamur specie, quae dilectionis meritum et remuneret et addat, ipso attestante, qui ait: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Veniamus tota mentis intentione ad eum qui in invisibili monte Oliveti locum habet: unxit enim eum Deus, Deus ejus, oleo laetitiae prae consortibus ejus, ut et nos consortes ejusdem suae unctionis, id est gratiae spiritualis dignetur facere participes. Quod non tamen aliter quam diligendo justitiam et odiendo iniquitatem adipisci merebimur. Nam et de ipso psalmus qui haec loquitur praemisit: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem , ut praedicando videlicet gloriam capitis, membra quae ad hoc pertinere possent qualiter conversari debeant ostenderet. Reminiscamur quia ipse diluculo venit in templum, atque inter docendum peccatricem solvit a crimine, et studeamus ipsi templum existere nostri Conditoris, stu
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ expresserit. ipse ꝑgendo in montem
oliueti. quid diluculo tt̃um ueniendo
in tẽplum: quid digito scͥbendo interra:
arcem uidelicet se esse miscłiarum. & dm̃
totius consolationis: preconẽ simul & lar¬
gitorem lucis indeficientis: legis pariter
latorem &e gr̃ȩ. Ego sum inquit lux mun¬
di. Ac si aꝑte dicat. Ego sum lux uera.
quȩ illumino om̃em hominẽ uenientẽ
in mundũ: ego sol iusticiȩ qui tim̃tibus
dñm orior: & si nube carnis ad tempus
uideor tegi. Tegor enĩ nube carnis: non
ut abscondar querentib. sed ut tẽperer
infirmis. Sanent oculos m̃tis: fide puri¬
ficent corda sua: ut meipsum mereant᷑
intueri. Beati enĩ mundo corde: qm̃ ip
si dm̃ uidebunt. Qui sequit᷑ me non am¬
bulabit in tenebris: sed habebit lumen
uitȩ. Qui meis mͦ uillis & exemplis ob¬
lequit᷑. non timebit in futuro tenebral
dampnationis: sed lucẽ potius uitȩ. ubi
nunquã ꝓrsus moriatur habebit. Sequa

Expanded text:
liter expresserit ipse pergendo in montem liter expresserit ipse pergendo in montem Oliveti, quid diluculo iterum veniendo in templum, quid digito scribendo in terra: arcem videlicet se esse misericordiarum, et Deum totius consolationis, praeconem simul et largitorem lucis indeficientis, legis pariter latorem et gratiae. Ego sum, inquit, lux mundi. Ac si aperte dicat: Ego sum lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in mundum: ego sol justitiae qui timentibus Deum orior, etsi nube carnis ad tempus videor tegi. Tegor enim nube carnis, non ut abscondar quaerentibus, sed ut temperer infirmis. Sanent oculos mentis, fide purificent corda sua, ut meipsum mereantur intueri: Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Qui sequitur me non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae. Qui meis modo jussis et exemplis obsequitur, non timebit in futuro tenebras damnationis, sed lucem potius vitae, ubi nunquam prorsus moriatur, habebit. Sequam
Abbreviated transcription (Latin):
celestium: iustum in reddenda mercede
ꝑpetua. ꝓ fidi & cȩlestiũ certamine uir¬
tutũ. Deduxit eũ mirabilit̃ dextera sua:
quia habitans in homine ds. mirabilem
eum in om̃ib quȩ faceret & doceret
ostendit: sed insidias qͣuas astuti hostes
excogitare poterant. Inirãbili prudentia
semꝑ eludentẽ monstrauit. Nec ego te
inquit condepnabo. Uade. & amplius iã
noli peccare. Qm̃ misericors & pus est.¬
pretita peccata relaxat: qm̃ iustus est ce
iusticiam diligit. ne amplius peccet int¬
dicit. Herũ quia poterant dubitare aliqͥ.
an posset iħc quẽ uerũ hominẽ nouerais
dimittere peccata: dignat᷑ ipse aꝑtius
quid diuinitus ualeat ostendere. Post re¬
pulsam namq tẽptatoꝵ nequitiam. post
solutã peccatricis culpam: itum loquit᷑
tur me non ambulabit in tenebris: sed
⁊habebit lumen uitȩ. Ubi manifeste do¬
cet non solum qua auctoritate mulieri
peccata dimiserit: sed quid etiã figura¬

Expanded text:
coelestium, justum in reddenda mercede coelestium, justum in reddenda mercede perpetua pro fidei et coelestium certamine virtutum. Deduxit eum mirabiliter dextra sua, quia habitans in homine Deus mirabilem eum in omnibus quae faceret et doceret ostendit; sed insidias quas astuti hostes excogitare poterant, mirabili prudentia semper ducentem monstravit. Nec ego te, inquit, condemnabo. Vade, et amplius jam noli peccare. Quoniam misericors et pius estpraeterita peccata relaxat. Quoniam justus est, et justitiam diligit, ne amplius jam peccet, interdicit. « Verum quia poterant dubitare aliqui an posset Jesus, quem verum hominem noverant, dimittere peccata, dignatur ipse apertius, quid divinitus valeat, ostendere. Post repulsam namque tentatorum nequitiam, post solutam peccatricis culpam, iterum locutus tur me non ambulat in tenebris; sed habebit lumen vitae. Ubi manifeste docet, non solum qua auctoritate mulieri peccata dimiserit; sed quid etiam figura
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ dixit. Nemo dñe. Nemo ausus est
condẽpnare peccatricẽ: quia in se singłi
cernere ceꝑant. qđ magis dampnandũ
cognoscerent. S qui accusantiũ turbam
ꝓlato iusticiȩ pondere fugauit: uideamꝰ
accusatam quanto miscđiȩ munere sub¬
leuet. Sequitur. Dixit aut̃ iħc. Nec
ego te condepnabo. Uade. & amplius iã
noli peccare. Impleta est hoc loco senten¬
tia psalmographi: qui in laudib dñi ca¬
nit. Prosꝑe ꝓcede. & regna. ꝓpter uerita¬
tẽ. & mansuetudinẽ. & iusticiam: & de¬
ducet te mirabilit̾ dextera tua. Propter
ueritatẽ quispe regnat: qui uiã uerita¬
tis mundo p̾dicando catuis credentium
regni sui głam dilatat. Propter mansu¬
etudinẽ & iusticiã regnat: quia plures
ido se regno subiciunt illius. qđ eum
mansuetũ in liberandis a peccato peni¬
tentib. ꝙ iustum in dãpnandis ꝓpecca¬
to contumacib eise cognoscunt: man¬
suetũ in largiendagr̃a fidĩ & u̾itutum

Expanded text:
Quae dixit: NemoQuae dixit: Nemose singuli cernere coeperant quod magis damnandum cognoscerent. Sed qui accusantium turbam prolato justitiae pondere fugavit, videamus accusatam quanto misericordiae munere sublevet. Sequitur: Dixit autem Jesus: Nec ego te condemnabo, vade et amplius jam noli peccare. Impleta est hoc loco sententia Psalmographi, qui in Domini laudibus canit: Prospere procede et regna, propter veritatem et mansuetudinem et justitiam, et deducet te mirabiliter dextra tua . Propter veritatem quippe regnat, quia viam veritatis mundo praedicando catervis credentium regni sui gloriam dilatat. Propter mansuetudinem et justitiam regnat, quia plures ideo se regno subjiciunt illius, quod eum mansuetum in liberandis a peccato poenitentibus, et justum in damnandis pro peccato contumacibus esse cognoscunt: mansuetum in largienda gratia fidei et virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
daturus. digito dñs in terra scribere
uoluerit: ut ipsum se esse monstraret
qui legis decalogũ suo digito id est sp̃c
bene lex in lapide scripta est: quȩ ad
edomanda duri & contumacis populi
p̃cordia dabat᷑. Bene in t̾ra scripsit dñs.
gram remissionis daturus contritis &
humilib corde: qui fructum possent
ferre salutis. Bene inclinans se deorsũ
digito scribit in terra: qui quondam
sublimem se ostendens in monte digi¬
to scribebat in lapide: quia ꝑ humilia¬
tionẽ susceptȩ humanitatis. spm̃ gr̃ȩ
fructiferis fideliũ cordib infudit:
qui excelsus in angło apparens. duris
dura quonda dedit mandata popłis.
Bene qui inclinatus scribit in terra
erectus miscdĩȩ uerba de ꝓmit: quia
qđ ꝑ humanȩ infirmitatis societatẽ ꝓmi¬
sit: ꝑ diuinȩ uͥtutem potentiȩ. homini¬
bus donum pietatis impendit. Erigens
inquit se iħs: dixit ei. Mulier. ubi sunt
qui te accusabant: Nemo te condepnauit:

Expanded text:
daturus, digito Dominus in terra scribere daturus, digito Dominus in terra scribere voluerit, ut ipsum se esse monstraret qui legis decalogum suo digito, id est, Spibene lex in lapide scripta est, quae ad edomanda duri et contumacis populi praecordia dabatur. Bene in terra scripsit Dominus, gratiam remissionis daturus contritis et humilibus corde, qui fructum ferre possent salutis. Bene inclinans se deorsum digito scribit in terra, qui quondam sublimem se ostendens in monte digito scribebat in lapide, quia per humiliationem susceptae humanitatis, Spiritum gratiae fructiferis fidelium cordibus infudit, qui excelsus in angelo apparens, duris dura quondam dedit mandata populis. Bene qui inclinatus scribit in terra, erectus misericordiae verba depromit, quia quod per humanae infirmitatis societatem promisit, per divinae virtutem potentiae hominibus donum pietatis impendit. Erigens, inquit, se Jesus, dixit ei: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? Nemo te condemnavit?
Abbreviated transcription (Latin):
bet simus facinorib irretiti. Euenit
enĩ sepe. ut qui u̾bi gr̃a homicidam
publice peccantẽ iudicant. peius odi¬
o malum quo ipsi in secreto depopu¬
lantut non sentiant: qui fornicato¬
rem accusant. pestem suꝑbiȩ qua
ipsi de sua castitate extollunt᷑ igno¬
rent: qui ebriosum condẽpnant. ui.¬
rus inuidiȩ. quo exedunt᷑ ipsi ñ uide¬
ant. Qͥd gͦ nobis in huius modi ꝑiculis
temedii. quid restat salutis: nisi ut cum
peccantẽ conspicimus aliũ. mox incline¬
mur deorsum. id est quã deiecti ex nr̃ȩ
conditione fragilitatis simꝰ. si non nos
diuina pietas susten utet humilit inspiti¬
amus: Digito scͥbamus in t̾ra: id est dis¬
crimine sollerti pensemus. an cũ beato
iob dicere possimus. neq enĩ rep̾hen¬
dit nos cor nr̃m in om̃i uita nr̃a: & me¬
minerimus seduli. quia si rep̾henderit
nos coi nr̃m. maior est ds corde nr̃o:
& nouit om̃ia. Possumus aut̃ & ita
recte intelligere. qđ ueniã peccatrici

Expanded text:
bet simus facinoribus irretiti. Evenit bet simus facinoribus irretiti. Evenit enim saepe ut qui, verbi gratia, homicidam publice peccantem judicant, pejus odiorum malum quo ipsi in secreto depopulantur non sentiant; qui fornicatorem accusant, pestem superbiae, qua ipsi de sua castitate extolluntur, ignorent; qui ebriosum condemnent, virus invidiae quo exeduntur ipsi non videant. Quid ergo nobis in hujusmodi periculis remedii, quid restat salutis? nisi ut cum peccantem conspicimus alium, mox inclinemur deorsum, id est, quam dejecti ex nostrae conditione fragilitatis simus, si non nos divina pietas sustentet, humiliter inspiciamus. Digito scribamus in terra, id est dicrimine solerti pensemus, an cum beato Job dicere possimus, neque enim reprehendit nos cor nostrum in omni vita nostra ; et meminerimus seduli quia si reprehenderit nos cor nostrum, major est Deus corde nostro, et novit omnia. Possumus autem et ita recte intelligere quod veniam peccatrici
Abbreviated transcription (Latin):
pidanda ream concurrite. Primo spũa¬
lia legis edicta. fidẽ. miscđiam. & cari¬
tatẽ ꝑficite: &e sic ad carnalia iudican¬
da diu̾tite. Dato aut̃ iudicio: dñs iterũ
se unclinans scͥbebat in t̾ra. Et quidem
iuxta morem consuetudinis humanȩ
potest intelligi. qđ ido dñs coram tẽpta¬
torib imꝓbis inclinari & scͥbere in terra
uoluerit. ut alio uultũ intendens. li¬
berũ eis daret exire arbitriũ: quos sua
responsione ꝑculsos citius exituros. quã
plura int̾rogaturos esse p̃uidat. Deniq
audientes unus post unu̾exibant: in¬
cipientes a seniorib. S figurate nos
admonet. in eo qđ ante datã & post da¬
tam sententiã inclinans se scribit in t̾ra:
ut & pͥusquã peccantẽ ꝓximũ corripi¬
amus. & postquã debitȩ castigationis
illi ministeriũ reddidimus. nos ipsos
digna humilitatis inuestigatione ꝑ¬
pendamus: ne forte aut eisdẽ quȩ in
ipsis rep̃hendimus. aut aliis quibus li¬

Expanded text:
pidandam ream concurrite. Primo spirituapidandam ream concurrite. Primo spiritualia legis edicta fidem, misericordiam, et charitatem perficite, et sic ad carnalia judicanda divertite. Dato autem judicio, Dominus iterum se inclinans scribebat in terra. Et quidem juxta morem consuetudinis humanae potest intelligi quod ideo Dominus coram tentatoribus improbis inclinari et scribere in terra voluerit, ut alio vultum intendens, liberum eis daret exire arbitrium, quos sua responsione percussos citius exituros, quam plura interrogaturos esse praeviderat. Denique audientes unus post unum exibant incipientes a senioribus. Sed figurate nos admonet in eo quid ante datam et post datam sententiam inclinans se scribit in terra, et ut priusquam peccantem proximum corripiamus, et postquam debitae castigationis illi ministerium reddiderimus nos ipsos digna humilitatis investigatione perpendamus, ne forte aut eisdem quae in ipsis reprehendimus, aut aliis quibusli
Abbreviated transcription (Latin):
teris. Cũ aut̃ ꝑseuerarent int̾rogantes
eũ: erexit se. & dixit eis. Qui sine pec¬
cato est ur̃m: pͥmus in illam lapidem
mittat. Qͥa hinc & inde dño scͥbȩ ꝙ pha¬
risei tendebant laqueos insidiarũ pu¬
tantes eũ uł immisericorde futurum
in iudicando uł iniustũ: preuidens il¬
le dolos quasi fila transit araneȩ. &
iudiciũ iusticiȩ ꝑ om̃ia. & mansuetudi¬
nẽ pietatis ostendens. Completũq est
in eis illud psalmistȩ qđ diximus: quia
dissoluti sunt nec cõpuncti sunt. Dissolu¬
ti sunt namq ne dñm insidiis conclude¬
rent: nec cõpuncti sunt. ut eũ dilectio¬
nis sequerent᷑ officiis. Uis enĩ audire tẽ¬
perantiã miierendi᷑ Qui sine peccato
est ur̃m. Uis iterũ audire iusticiã iuid.¬
candi ᷑ Primus in illam lati se mittat.
Si moyles inquit mana b
mulierẽ huiusmodi lapidare: uidete qi
non hoc peccatores. sed iustos facere p̃cepit.
Primo uosipsi iusticiã legis implete: & sic
innocentes manib & mundo corde ad la¬

Expanded text:
severarent interrogantes eum, erexit se, et dixit eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Quia hinc et inde Domino Scribae et Pharisaei tendebant laqueos insidiarum, putantes eum vel immisericordem futurum in judicando, vel injustum: praevidens ille dolos, quasi fila transit araneae, et judicium justitiae per omnia, et mansuetudinem pietatis ostendens: completumque est in eis illud Psalmistae quod diximus, quia dissoluti sunt, nec compuncti sunt . Dissoluti sunt, namque ne Dominum insidiis concluderent; nec compuncti sunt, ut eum dilectionis sequerentur officiis. Vis enim audire temperantiam miserendi? qui sine peccato est vestrum. Vis iterum audire justitiam judicandi? primus in illam lapidem mittat. Si Moyses, inquit, mandavit vobis mulierem hujusmodi lapidare, videte quia non hoc peccatores, sed justos facere praecepit. Primo vos ipsi justitiam legis implete, et sic innocentes manibus et mundo corde ad la
Abbreviated transcription (Latin):
negligentiũ secernant uigiliȩ quibus
aduentũ eius expectamus: eisq digna
ultione multatis. ipse nos ad mansio¬
nem suꝑnȩ pacis quã ante scl̃a ꝓmisit
inducat: qui uiuit & regnat cum
patre in unitate spiritus sancti deus.

Expanded text:
negligentium secernant vigiliae quibus negligentium secernant vigiliae quibus adventum ejus exspectamus, eisque digna ultione multatis ipse nos ad mansionem supernae pacis, quam ante saecula promisit, inducat, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spiritus sancti Deus
Abbreviated transcription (Latin):
to nocte hac redẽptionis nr̃ȩ memore.
uigiliis dõ dignis instamus & p̾cibus:
lectionib diuinis quȩ datȩ nobis gr̃ȩ
munera narrant audiendis oꝑam da¬
mus: nouam adoptionis plebem spũalis
egypti dñio subtractam. uni uero dño
fonte regenerationis sacramus: missa¬
scm & p̾ciosum agni nr̃i sanguinẽ quo
a peccatis redẽpti sumus. de nuo dõ in
ꝓfectum nr̃ȩ salutis immolamus. Et
quia de resurrectionis dñicȩ simul & ere¬
ptionis nr̃ȩ mysteriis annua sollernitate
hec uiuendo semꝑ tenere: hȩc quasi
munda animalia nunc oris locutione
ruminanda. nunc cordis penetralibus
retractanda seruemus. Et ante om̃ia ta¬
lib uitam ducere curemus actib. quib
nĩȩ quoq resurrectionis euentũ lȩtan¬
tes meream᷑ aspicere: ut cũ tuba nouis¬
sima totũ genus humanũ excitans ad
tribunal iusti iudicis aduocauerit:
nos asorte reꝓboꝵ secernat signum
eiusde iudicis nr̃i quo sacram᷑: a pęna

Expanded text:
to nocte hac redemptionis nostrae memores, to nocte hac redemptionis nostrae memores, vigiliis Deo dignis instamus et precibus lectionibusque divinis, quae datae nobis gratiae munera narrant, audiendis operam damus, novam adoptionis plebem spiritualis Aegypti Domino subtractam, uni vero Domino fonte regenerationis sacramus, missasanctum et pretiosum Agni nostri sanguinem, quo a peccatis redempti sumus, denuo Deo in profectum nostrae salutis immolamus. Et quia de resurrectionis dominicae simul et ereptionis nostrae mysteriis annua solemnitate lhaec vivendo semper tenere, haec quasi munda animalia nunc oris locutione ruminanda, nunc cordis penetralibus retractanda servemus, et ante omnia talibus vitam ducere curemus actibus, quibus nostrae quoque resurrectionis eventum laetantes mereamur aspicere, ut cum tuba novissima totum genus humanum excitans ad tribunal justi judicis advocaverit, nos a sorte reproborum secernat, signum ejusdem judicis nostri, quo sacramur, a poena
Abbreviated transcription (Latin):
repente. & eos qui mysterii cȩlestis ex or¬
tes manebant puniens: econtra popłm
quẽ sacram̃tis salutarib imbutũ uidit.
redemit: ita nimirũ ita dñs & redẽptor
noster cũ suũ ꝓ nobis corpus & sangui¬
nem hostiã patri optulisset. subu̾tit po¬
tentiam diaboli & satellitũ eius: spũum
uidelicet immundoꝵ audaciam cõminu¬
it. Deiecit claustra inferni: electos qui
ibidẽ quanuis in tranquillitatis sinu
tenebant᷑. eruit: & hac ipsa nocte resur¬
gens a mortius ad cȩlestis regni gaudia
quos apud inferos. inus nit ab
stulit: uerũ etiam eos quos in carne
adhuc positos suos esse cognouit. Hec¬
non & nobis quos in se credituros in
fine tẽpoꝵ p̃uidit: remediũ salutis
morte sua ac resurrectione ꝓcurauit.
Nobis & ante quã crearemur spũalem
uitȩ alimoniã qua recrearem᷑ sacrauit.
munirem᷑ parauit: uitȩ ꝑhennis iter
qđ sequamur aꝑuit. Unde & ip̃si meri¬

Expanded text:
repente, et eos qui mysterii coelestis exorrepente, et eos qui mysterii coelestis exortes manebant puniens, e contra populum quem sacramentis salutaribus imbutum vidit, redemit: ita nimirum Dominus ac Redemptor noster cum suum pro nobis corpus et sanguinem hostiam Patri obtulisset, subvertit potentiam diaboli, et satellitum ejus, spirituum, videlicet, immundorum, audaciam comminuit. Disjecit claustra inferni, electos qui ibidem quamvis in tranquillitatis sinu tenebantur eruit, et hac ipsa nocte resurgens a mortuis ad coelestis regni gaudia quos apud inferos invenit, abstulit, verum etiam eis  Al., eos quos in carne adhuc positos suos esse cognovit, necnon et nobis, quos in se credituros in fine temporum praevidit, remedium salutis morte sua ac resurrectione procuravit. Nobis etiam antequam crearemur spiritualem vitae alimoniam qua recrearemur  Al., remuniremur paravit, vitae perennis iter quod sequamur aperuit. Unde et ipsi meri
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑium ꝑpetuo d̃a nauit: mirando¬
q ac desid̾abili spectaculo. agnus in¬
nocenter. occisus. leonis qui occiderat
iuires potent attriuit: agnus qui
tollit peccata mundi. leonẽ qui in¬
tulit peccata mundo. confregit: ag¬
nus qui nos suȩ carnis &e sanguinis li¬
bamine ne pereamus reficit. leonem
qui nos rugiens circuit. & quẽ de no¬
bis ꝑdat inquirit. ꝑdidit: agnus
qui suȩ mortis signũ frontib nr̃is
ad decutienda tela mortiferi hostis
legalis in limine. & suꝑliminari et
utitq poste domoꝵ in quib edeba¬
tur iussus est poni: ut etiam quadri¬
ꝑtita sanguinis distinctio. quadrifidũ
dnice passionis uexillum. quo nos signa¬
ti liberam᷑ expͥmeret. Deiecit adu̾sarium
nrȩ libertatis & pacis: qui insidiatur
nobis in occulto sicut leo in cubili suo.
Sicut gͦ nocte hac immolato agno in
egypto. signatis eius sanguine domib
fideliũ. comestis eius carnib. uenit dñs

Expanded text:
imperium perpetuo damnavit, mirandoimperium perpetuo damnavit, mirandoque ac desiderabili spectaculo agnus innocenter occisus, leonis qui occiderat vires potenter attrivit. Agnus qui tollit peccata mundi, leonem qui intulit peccata mundo confregit: Agnus, qui nos suae carnis et sanguinis libamine ne pereamus reficit, leonem qui nos rugiens circuit, et quem de nobis perdat inquirit, interficit Agnus, qui suae mortis signum frontibus nostris ad decutienda tela mortiferi hostis legalis in limine superliminari et utroque poste domorum in quibus edebatur jussus est poni, ut etiam quadripartita sanguinis distinctio quadrifidum dominicae passionis vexillum, quo nos signati liberamur exprimeret, dejecit adversarium nostrae libertatis et pacis, qui insidiatur nobis in occulto, sicut leo in cubili suo. Sicuti ergo nocte hac immolato agno in Aegypto, signatis ejus sanguine domibus fidelium, comestis ejus carnibus venit Dominus