comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tar sciretis. Ille qui om̃ĩa scit: quan¬
do dicit foesitan non dubitat. s meͣ¬
pat. Attende enim quomͦ increpati¬
ue dicatur ipsũ forsitan. quod uidet᷑
eẽ uerbum dubitationis. s dubitatio¬
nis uerbum est quando dicit᷑ ab homi¬
ne ideo dubitante quia nesciente. Cũ
uͦ dicit᷑ a d̾o uerbum dubitationis cũ
dm̃ nichil utiq lateat. illa dubitatione
arguitur infidelitas. ñ opinat᷑ diuinitas.
Homines de his rebꝰ quas certas habent
aliquando increpatiue dubitant idest
uerbum dubitationis ponunt cum corde
non dubitent. uelut si indigneris seruo
tuo. & dicas. contempnis me. considera
forsitan dñs tuus sum. Hinc & a u płs
ad quosdam contemptores suos loquets
ait. Puto autem & ego sp̃m di habco. Qͥ
dicit puto dubitare uidetur. s ille in¬
xͦ alio loco increpans infidelitatẽ fut᷑¬
am generis humani cum uenerit inqͥt
filius hominis putas inuemet fidem
habemus. Humilium iurtus ẽ de sci-¬
entia ñ głari. quia commnunis est omi¬

Expanded text:
tan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia nesciente: cum vero dicitur a Deo verbum dubitationis, cum Deum nihil utique lateat, illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitent: velut si indigneris servo tuo et dicas, Contemnis me; considera, forsitan dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit, puto, dubitare videtur: sed ille ininus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas, inveniet fidema. Humilium virtus est de scientia non gloriari: quia communis est omni
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ nr̃e & quidam transitus de mor-¬
te ad uitam qui fit pͥmo ꝑ fidem
ut in spe gaudeamꝰ & in tͥbulatione
patientes simus. dum adhuc exteri-¬
or homo nr̃ corrumpit᷑ s interior re¬
nouatur de die in diem ꝓpt̃ ipsum
hominem quem iubemur induere &
crutre ueterem expurgantes netus fer¬
mentum ut simus noua consꝑsio. qm̃
anni mensib celebrationi huic attribu¬
tus est. Nam ipse dicit᷑ e mensis nouo¬
rum. Quia uero in toto temꝑe scłi
nunc tercum tempꝰ appariut. ideo re¬
surrectio dñi triduana. ẽ. Primum e¬
nim tempꝰ c̃ ante legem. scd̾m sub le¬
ge. t̾cium sub gr̃a: ubi iam manifesta¬
tio c̃ sacramcnti prius occulti in ꝓphi¬
co enignate. Hoc gͦ & in lunari
numero significat᷑. Quia enim sep¬
tenarius numerꝰ solet in scͥp tu¬
ris ad quandam ꝑfectionem misti¬
cus apparcre tercia ebdomade lunȩ
pascha celebratur. idẽ qui dies. occur¬
rit a quarta decima in uicesimã pri¬

Expanded text:
ae est quidam transitus de morte ad uitam, qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhuc exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem. propter ipsum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem, expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quanni mensibus celebrationi huic attributus est. nam ipse dicitur et mensis nouorum. quia uero in toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio domini triduana est. primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi iam manifestatio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate. hoc ergo et in lunari numero significatur. quia enim septenarius numerus solet in scripturis ad quandam significationem mysticus apparere, tertia hebdomade lunae pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in uicesimam pri
Abbreviated transcription (Latin):
ia est pascha quod latine ut dixi
tansitus nuncupatur uelut interp̃¬
tins nob̃ beatus euuangłista ante di¬
in festum in quit paschȩ sciens iħc
qua uenit ens hora ut transcat ex
hoc mundo ad patrem. Ecce pascha
ur transitꝰ. Unde. & quo. De hoc sci-¬
lct mundo ad patrem. Spes menbͥs
in capite data est. quod ceñt transe¬
unte illo sine dubio secutura. Quid
sͦ infideles &e abhoc capite atq ab ciꝰ
corꝑei aliem nonne ꝙ ipsi transcunt
quia non p̃manent: Transeunt pla¬
no ꝙ ipsi. S aliud est transire de mũ-¬
do aliud transire cum mando. Aliud
ad patrem. aliud ad hostem. Nam &
igyptii transierunt. non enim ꝑ seqͥn¬
do manserunt. non tamen transicrt̃
ꝑ mare ad regnum s in mari adin¬
teritum. Sciens gͦ ih̾c quia uenit eiꝰ
hora ut transiret ex hoc mundo ad
patrem cum dilexisset suos qui erait
in mundo hoc. in sinem dilexit cos.
uiiq ut ꝙ ipsi de hoc mundo ubi e¬
lant ad suum caput quod hino tran¬

Expanded text:
id est, Pascha, quod latine, ut dixi, id est, Pascha, quod latine, ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus Evangem festum, inquit, paschae, sciens Jesus, quia venit hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde et quod? De hoc scilicet mundo ad patrem, spes membris in capite data est, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi: sed aliud est transire de mudo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc tran
Abbreviated transcription (Latin):
existimant. grecum nom̃ ẽ s ebit¬
um. Oportunissime occur rit in hoc
nomine quedam congruentia utra¬
rumq linguarũ. Quia enim pati
grece paschi dicit᷑. ideo pascba pas¬
sio putata ẽ. ł hoo nomine a passo¬
ne sic appellatũ. In sua uͦ lngua he
est in hebrea. pascha transitus dicit̃
Propterea quia tunc pͥmum pasda
celebrauit ppł̃s dĩ. quando ex esipd
fugientes. rubrum mare transciuis
Nunc gͦ figura illa ꝓpł̃nica in uaias
completa est cum sicut oiis ad ius¬
landum ducitur. xͦ. cuius sanquuils
inlitis postibus nr̃is. id est cuni lis¬
no crucis signatis frontibꝰ nr̃is apͣ
cum a diabolo trantimus ad xp̃m.
Q  isto instabili scło ad eius fun¬
datissimũ regnum. Ideo quippe ad
am ꝓmanentem transimꝰ. ne cũ mun¬
D cranseunte transcamꝰ. De hac no¬
bis collata gr̃a dm̃ laudans apł̃s dic̃
qu eruit nos de potestate tenebra¬
rim ꝙ transtulit in regnum silii cla¬
ntatis suȩ. Hoc itaq no men

Expanded text:
existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati graece πάσχειν dicitur, ideo Pascha passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus , cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Hoc itaque nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
putabat sine ulla sui cominuucãti¬
one ꝑsisteret. Nec bonos ꝓpt̃ malos
deser̾et s malos ꝓpter honos potius to¬
leraret. tamꝗ̃ granuni cum palea pon¬
dere caritatis trituram ferens. tamꝙͣ
leuissimus puluis etiam ante uentila¬
tionem flatibꝰ cedelis. Co quippe mͦ cũ
iniquis quos necesse est usq ad litus
retia ista contineant inunitate cat¬
holica ꝑseuerans non tamen cum fu¬
na concurrẽt nec pecatis dommi¬
mear er alienis. ne canusq̃ innui¬
dite contrationc macsaret luoni
lueretur tangendo pollitimd ns ui¬
quam fermento corrumpataris de
enmm fiunt consenfione pereame e
ꝑ feminam serpens homine pni
etian in padisi felicitate decpit ns
munione sacramentoꝵs in qua os¬
scipłos indas mundos mimina ien¬
taminare non potuit. Amalis ait̃
cum quib di sacram̃ta comnincat
ctiam nẽ in area nondum in hormo
iam tamen boni disccdunt ꝙ sepantꝰ
morum dissimilitudine non coepoꝵ
segregatione alit̃ uiuendo non ad a¬

Expanded text:
putabat, sine ulla sui commaculatione persisteret nec bonos propter malos desereret, sed malos propter bonos potius toleraret, tamquam granum cum palea pondere caritatis trituram ferens, non tamquam leuissimus puluis etiam ante uentilationem flatibus cedens. eo quippe modo etiam cum iniquis, quos necesse est usque ad litus retia ista contineant, in unitate catholica perseuerans non tamen cum fure concurreret nec peccatis communicaret alienis nec cuiusquam inmunditiae contrectatione macularetur nec pollueretur tangendo pollutum nec cuiusquam fermento corrumperetur. haec enim fiunt consensione peccatorum, qua per feminam serpens hominem primum etiam in paradisi felicitate decepit, non communione sacramentorum, in qua condiscipulos ludas mundos inmundus contaminare non potuit. a malis autem, cum quibus dei sacramenta communicant, etiam nunc in area, nondum in horreo, iam tamen boni discedunt et separantur morum dissimilitudine, non corporum segregatione, aliter uiuendo, non ad a
Abbreviated transcription (Latin):
go tu inuocas dm̃ tamꝗͣ dm̃. securus
esto exaudiris. ꝑtines ad illum uersũ.
& multum misericors om̃ib inuocan¬
qui inuocant eum in ueritate. Nam
multi eum inuocant non in ueritate.
dm̃: Quia dedit michi sanitatem.
deo amas. id̃o nichil amplius queris
Esto efuriens adhuc. pulsa ad iamam
patris familias. Habet adhuc quod
det. in mendicitate es cum om̃ib his
quȩ accepisti. & nescis. P annosam car¬
nem mortalitatis adhuc portas. Stoła
illam głe immortalitatis nondum ac¬
cepisti: & quasi iam satiatꝰ non rogas.
Beati qui esuruint & sitiunt iustitiã.
qm̃ ipsi saturabunt᷑. Ergo sibonus est
ds quia ista tibi dedit. quanto beatior
eris. cum se ipsum tibi dederit & De¬
siderasti tanta ab illo. Rogo te desidera
& ipsum. Neq enim uere dulciora st̃
ista quam ille. aut ex aliqua parte cõ-¬
ꝑanda sunt illi. Ergo qui dĩ ipsum
a quo accepit de quibꝰ gaudet p̃ponit
his om̃ibꝰ reb quas accepit: ipse inuocat

Expanded text:
go tu invocas Deum tanquam Deum, securus go tu invocas Deum tanquam Deum, securus esto, exaudiris; pertines ad istum versum, «Et multum misericors omnibus invocanqui invocant eum in veritate.» Nam multi eum invocant non in veritate. Deum? Quia dedit mihi sanitatem. deo amas? Ideo nihil amplius quaeris? Esto esuriens, adhuc pulsa ad januam patrisfamilias; habet adhuc quod det. In mendicitate es cum omnibus his quae accepisti, et nescis. Pannosam carnem mortalitatis adhuc portas; stolam illam gloriae immortalitatis numquid accepisti, et quasi jam satiatus non rogas? Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo si bonus est Deus, quia ista tibi dedit; quanto heatior eris, cum seipsum tibi dederit? Desiderasti tanta ab illo; rogo te, desidera et ipsum. Neque enim vere dulciora sunt ista, quam ille, aut ex aliqua parte comparanda sunt illi. Ergo qui Deum ipsum, a quo accepit de quibus gaudet, praeponit his omnibus rebus quas accepit, ipse invocat
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Inuocant. s ñ dnm inuocart.
Inuocas quicquid amas. inuocas quicqͥd
in te uocas. inuocas quicquid us ut ue-¬
mat ad te. Porro si dm̃ ꝓpterea inuo¬
cas. ut ueniat ad te pecuna. ut ueni
at hereditas. ut ueniat ad te scłaris
dignitas: illa inuocas quȩ uis ut ueni¬
ant ad te. Quid gͦ inquis faciam. qͥd
orem: Quid ores ꝰ Quod te docuit do¬
minus. quod te docuit celestis magist᷑.
Inioca dm̃ tanquã dm̃. ama dm̃ tñ¬
auam dm̃. Illo melius nichil est. ipsũ
desidera. ipsum concupisce. Nide in¬
uocantem dm̃ in alio psalmo. Unã
petĩ a dño hanc requiram. Quid est
auod petiit: It inhabitem in domo
hoc ꝰ Ut contempler delectationem
añ. Si gͣiamator esse iuis. sin cerisi¬
mis medullis castisq suspiriis. ipsũ
dilige. ipsum ama. illi flagra. illi inhi-¬
a: quo iocundius nichil inuenis. quo
melius. quo letiuis. quo diuturnus.
Quid enim tam diuturnũ. quam id qd̾
est sempit̾num. Non timeas: neq̃n a
te pereat. qui facit ne tu ꝑcas. Si er¬

Expanded text:
verunt» . Invocant, sed non Deum. Invocas quidquid amas; invocas quidquid in te vocas, invocas quidquid vis ut veniat ad te. Porro, si Deum propterea invocas, ut veniat ad te pecunia, ut veniat ad te haereditas, ut veniat ad te saecularis dignitas; illa invocas quae vis ut veniant ad te: sed orem? Quid ores? Quod te docuit Dominus, quod te docuit coelestis magister. Invoca Deum tanquam Deum, ama Deum tanquam Deum: illo melius nihil est; ipsum desidera, ipsum concupisce. Vide invocantem Deum in alio psalmo: «Unam petii a Domino hanc requiram.» Quid est quod petit? «Ut inhabitem in domo hoc? «Ut contempler delectationem Domini» . Si ergo amator Dei esse vis, sincerissimis medullis castisque suspiriis ipsum dilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia quo jucundius nihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diuturnius Quid enim tam diuturnum, quam id quod est sempiternum? Non times ne aliquando a te pereat, qui facit ne tu pereas. Si er
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecus. hac pulchritudine illi pla-¬
cete. Hanc pulchritudinẽ studiosa
cura & sollicita cogitatione compo¬
nite. Non amat fallaciarũ fucos. ue¬
ris ueritas delectat᷑. & ille si quod
elegisti agnoscis. ueritas uocat᷑. ego
illum ꝑ illũ. placete illi ex illo. iuuite
in illo. cum illo. de illo. Affectib ue¬
ris ꝙ scĩssima caritate. a uiro tali a¬
Itatem urãm iliro. non ut laqueum
innuptarũ bonum honcstũ dixit
ideo putare debemus. turpe esso umn¬
culum conuigale. Alio quin etiã pri¬
mas nuptias condempnamꝰ quas nec
catafriges nec nouatiani nec disertissi¬
mus eoꝵ adstipulator tertullianus tͦ¬
pes ausus est dicere. Sed quemadmo

Expanded text:
trinsecus. hac pulchritudine illi platrinsecus. hac pulchritudine illi placete; hanc pulchritudinem studiosa cura et sollicita cogitatione conponite. non amat ille fallaciarum fucos, ueris ueritas delectatur; et ille, si quod legisti agnoscis, ueritas uocatur; egoillum per illum; placete illi ex illo; uiuite in illo cum illo, de illo. adfectibus ueris et sanctissima castitate a uiro tali atatem uestram dico, non ut laqueum innuptarum bonum honestum dixit, ideo putare debemus turpe esse uinculum coniugale; alioquin etiam primas nuptias condemnabimus, quas nec Cataphryges nec Nouatiani nec disertissimus eorum astipulator Tertullianus turpes ausus est dicere. sed quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
eita ẽ que sunt mundi ut scã non sit.
ħ certe minor ẽ diuina scĩtas ex capar¬
te curarũ qua mundana cogitat᷑ uo¬
luptas. Quicquid itaq intentionis
anuni etiam in his reb impendere¬
t᷑ quibꝰ placendũ esset uiro. colligere
quod̾amodo & redigere debet innup-
ta xͥana in eam intentionẽ qua pla¬
cendum est dño. & uide cui placeat
quȩ dño placet. & utiq tanto est
beatior. quanto ei plus placet. Quã-¬
to autem magis cogitat ea que sunt
mundi tantominus placet. Placete
itaq tota intentione specioso forma
pre filiis hominũ. Eius enim gr̃a
illi placctis. quȩ diffusa in labus eiꝰ
Placete illi ea quoq parte cogitatio
Hunc etiam speciosũ forma p̃ filiis
hominũ uiderunt homines in cruce
passionis & non habuit sp̃em neq de¬
corẽ. s facies eius abiecta. & deformis
positio eus. Ex hac tamen deformita¬
tate redemptoris ur̃i. manauit pre¬
cium decoris ur̃i. s decoris interioris.
Om̃is enim pulchritudo filiȩ regis in¬

Expanded text:
cita est ea quae sunt mundi, ut sancta non sit. sed certe minor est diuina sanctitas ex ea parte curarum, qua mundana cogitatur uoluptas. quidquid itaque intentionis animi etiam his rebus inpenderetur, quibus placendum esset uiro, colligere quodam modo et redigere debet innupta christiana in eam intentionem, qua placendum est domino. et uide, cui placeat, quae domino placet. et utique tanto est beatior, quanto plus ei placet; quanto autem magis cogitat ea quae sunt mundi, tanto minus placet. placete itaque tota intentione specioso forma prae filiis hominum. eius enim gratia illi placetis, quae diffusa est in labiis eius. placete illi ea quoque parte cogitationhunc enim speciosum forma prae filiis hominum uiderunt homines in cruce passionis, et non habuit speciem neque decorem, sed facies eius abiecta et deformis positio eius. ex hac tamen deformitate redemptoris uestri manauit pretium decoris uestri, sed decoris interioris; omnis enim pulchritudo filiae regis in
Abbreviated transcription (Latin):
diligit dm̃ & ꝓximum sicut se ipsum.
Amator enim d̃i amatce est sui. Q ñdi¬
ligens dm̃ non diligit ꝓximũ. quia ñ di¬
ligit sc ipsum. Pro hac autẽ dilectione.
patient̃ etiam mundi odia toleranda st̃.
Necesse ẽ enm ut nos oderit. auos. uidẽt
odisse quos diligit. Dilectio ꝓtimi ma¬
minem oportet intelligi. quia nemo est
cum quo sit oꝑandum malum. & dilecꝰ¬

Expanded text:
diligit Deum et proximum sicut seipsum. diligit Deum et proximum sicut seipsum. Amator enim Dei, amator est sui: et non diligens Deum, non diligit proximum; quia non diligit seipsum. Pro hac autem dilectione patienter etiam mundi odia sunt toleranda; necesse est enim ut nos oderit, quos videt odisse quod diligit . CCCLVIII minem oportet intelligi: quia nemo est cum quo sit operandum malum; et dilec
Abbreviated transcription (Latin):
nora patrẽ tuum & matrẽ tuam. Tan-¬
gis quartam cordã ut honorem parenti¬
b deferas. cecidit bestiam impietatis.
Non mechaberis. Tangis quintã cordã
cecidit bestia libidinis. Non occides.
Tangis sextam cord̾a. eccidit bestia cru-¬
delitatis. Non fuitum facies. Tangis sep¬
tunam cordam. cecidit bestia rapacitatis.
Non falsum testimonium dices. Tangis
octauam cordam. cecidit bestia falsitatis.
Non concupisces uxorẽ ꝓaenni tui. Tan-¬
ges nonam cord̾a. cecidit bestia adulteri¬
nȩ cogitationis. Aliud est enĩ non facc
appetere alienam uxorẽ. Ideo duo p̾cep¬
ta sunt non mechab̃is. & non concupis¬
ces uxorem ꝓximi tui. Non concupisces
rẽ ꝓxum tui. Tangis decimã cordam.
cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentib
om̃ib bestiis securus & uinocens in d̾i
dilectione & humana societate uersariᷤ¬
Caritatem habens quȩ est de puro cor¬
de & conscientia bona & fide non ficta:

Expanded text:
nora patrem tuum et matrem tuam, tannora patrem tuum et matrem tuam, tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas, et cecidit bestia impietatis. Non moechaberis, tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides, tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimam chordam, et cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices, tangis octavam chordam, et cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui, tangis nonam chordam, et cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facerappetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: non moechaberis, et non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi tui, tangis decimam chordam, et cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis, securus, et innocens in Dei dilectione et humana societate versariaritatem habens, quae est de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta,
Abbreviated transcription (Latin):
ta habet. Quȩ sic sunt distributa ut Icordis
tria ꝑtineant ad dm̃. septem ꝑtincant
adhominem. Cit cnim bellum quod se¬
cum agit homo dimicans contra concu¬
ẽpiscentias malas. frenans auaritiam. eli-¬
ia dͥana iꝰ dens suꝑbiam. suffocans ambitionẽ. tru-¬
cidans libiamem. Has pugnas fac in oc-¬
culto. & non iunceris in aꝑto. Ad hoc do¬
centur manus uĩȩ ad prelium. Non est
hoc inspectacłis ur̃is uenator quod ꝙ t̾a¬
rista. Aliud agit uenator. aliud ꝯtharista.
In spectacło di unum ẽ. Tangis casdem
cordas decem & feras occidis. Utrumq¬
simul facis. Tangis primam cordã qua
unus colitur d̾s. cecidit bestia suꝑstitio¬
nis. Eangis scd̾am qua non accipis no¬
men dm̃ dĩ tui in uanum. cecidit bestia
erroris nefandarum heresum. Tangis
terciam cordam ubi ꝓspe future quictis
facis quicquid facis. int̾ficit᷑ crudelior
ceteris bestiis amor huius scłi. Propt̃
amorem hiius scłi laboeant homines
in om̃ib negotiis. Tu autem in om̃ibꝰ o

Expanded text:
ta habet, quae sic sunt distributa ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad hominem. Est enim bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas fac in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur manus nostrae ad praelium. Non est hoc in spectaculis vestris venator, quod citharista. Aliud agit venator, aliud citharista. In spectaculo Dei unum est, tangis easdem decem chordas, et feras occidis. Utrumqsimul facis. Tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia superstitionis. Tangis secundam, qua non accipis nomen Domini Dei tui in vanum, cecidit bestia erroris nefandarum htertiam chordam, ubi pro spe futurae quietis facis quidquid facis, interficitur crudelior caeteris bestiis amor saeculi hujus. Propter amorem hujus saeculi laborant homines in omnibus negotiis, tu autem in omnibus o
Abbreviated transcription (Latin):
ł haptirati estis. Habebant gͦ isti bap¬
asmi sacrancntum. & tamen carna¬
lĩ sapiendo quid poterant de deocit¬
dere. nisi scd̾m sensum carnis suȩ ubi
animalis homo ñ ꝑcipit quȩ sunt
sps ci: Talib dicit. non potui uobis
loqui quasi sꝑalib s quasi carnalibus
dedi non escam. Nondum cnuim pote¬
huc enum estis carnales. Tales etiam
cucumferuntur om̃i uento doctrine
dc quib dicit ut ultra non simus par¬
uili lactati & circumilati om̃i uento docꝰ¬

Expanded text:
li baptizati estis? habebant ergo isti bapli baptizati estis? habebant ergo isti baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo quid poterant de deo credere nisi secundum sensum carnis suae, ubi animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei? talibus dicit: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalidedi, non escam; nondum enim potehuc enim estis carnales. tales etiam circumferuntur omni uento doctrinae de quibus dicit: ut ultra non simus paruuli, iactati et circumlati omni uento doc
Abbreviated transcription (Latin):
males. Qui ꝓficere si nolunt ad papy¬
enda quȩ sunt sp̃s dĩ. quo eos hortat᷑
sermo apłicus: ad uetus testam̃tum ꝑ¬
tinebunt. Si autem ꝓficiunt & ance¬
quam capiant. ipso ꝓfectu & accessu
ad nouum ꝑtinent. & si priusꝗͣ sꝑales
fiant ex hac uita rapiant᷑ custoditi per
sacramenti scĩtatem in t̾ra uiuentium
computabunt᷑. ubi est spes nr̃a & por¬
tio dñs. Nec inuenio quid uerius intel¬
ligatur in eo quod scriptum est imꝑstlꝰ¬
tum meum uiderunt ocłi tui quando¬
quidem sequitur & in libro tuo om̃s sͥ¬
lis homo non ꝑ fantasmata sin corads
euagetur. & constituat sibi dm̃ quals
ei ꝓsuo carnali sensu placuerit ath
ita credat tantum longe alit̃ quam ds
simam quippe sententiam dixit apl̃.
plenus lumine ueritatis. aminaln
& tamen de his hoc dicebat. quos iam
fuse baptiratos ipse manifestat. Cis
onim dicit. Nuinquid paulus cruti¬
seus est pro uobis. aut in nomine pau¬

Expanded text:
imales. qui proficere si nolunt ad percipiimales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt. si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent. et si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium conputantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quandoquidemsequitur:et in libro tuo omnes sclis homo non per phantasmata sui cordis euagetur et constituat sibi deum, qualis ei pro suo carnali sensu placuerit, adque ita credat tantum longe aliter quam deus simam quippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: animalist spiritus dei. et tamen de his hoc dicebat, quos iam fuisse baptizatos ipse manifestat. eis enim dicit: numquid Paulus crucifixus est pro uobis aut in nomine Pau
Abbreviated transcription (Latin):
buti. adhuc tamen carnalit̾ sapiant. tismo .iiͦi.¬
& carnalia de deo siue in hac uita si¬
ue post hanc uitam spent atq deside¬
rent animales sunt. Ecclia uͦ quod ẽ
ppłs i etiam in istius uitȩ ꝑegrmnatio¬
ne antiqua res est in aliis hominibus
habens animalem portionem in aliis
autem sp̃alem. Ad animales ꝑtinet
uetus testamentum. ad spales noui
Sed primis temꝑib utrumq occului.
fuit ab adam usq ad moy sen. anso¬
ẜse autem manifestum est uetus. a
in eo ipso occultabatur nonum. qua
occulte significabatur. Postca quan
in carne dñs uenit reuelatum est ni¬
uum ueteris autem sacramenta cessa¬
runt. s concupiscentiȩ tales non cessa¬
uerunt. In ilis enim sunt quos aplon̾
huc tamen dicit anmales non posse ꝑ¬
ciꝑe quȩ sunt sp̃s dĩ. Sicut enim in
sacramentis ueteris testamenti. uiuebant
Ad nouum scilicet testamentũ quod tõ
occultabatur occulte ꝑtinentes. sic &
nunc in sacramento noui testam̃ti qd
lam reuelatum est pleriq uiuunt an¬

Expanded text:
buti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent adque desiderent, animales sunt. ecclesia uero quod est populus dei etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit reuelatum est nouum. ueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim sunt quos apostolhuc tamen dicit animales non posse percipere quae sunt spiritus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales ad nouum scilicet testamentum quod tunc occultabatur occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti quod iam reuelatum est plerique uiuunt an
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sangume dñi. non ita ẽ. Nam ꝙ qui
eam non sumit non habet uitam. ꝙ qͥc
am sumit habet uitam. ꝙ hanc utiq e
ducat me. & ipse uiuit ꝓpter me. Parti¬
cipatio filii ꝑ unitatẽ corꝑis eius & sangͥ¬
nis. qđ illa manducatio potatioq signi¬
ficat. nos efficit meliores. Nuumꝰ gͦ nos
ꝓpt̾ ipsum manducantes cum. ic̃ ipsũ
bamꝰ ex nobis. Ut gͦ quisq uiuat ꝓpter
me participatio facit qua manducat
me. Ego itaq humiliatꝰ uiuo ꝓpt̃ patrẽ
ille erectus uuit ꝓpt̾ me. Exposuit nap¬
modum attributionis huiꝰ. & doni su
quomodo daret carnẽ suam manduca¬
re dicens. Qui manducat carnẽ meã
& bibit sanguinẽ meum in me manet
& ego in illo. Signum quia manducauit
& bibit hoc c̃. Si manet & manet᷑. si ha¬
bitat & inhabitat᷑. si heret ut ñ deserat᷑.
Hoc gͦ nos docuit & ammonuit misti extet᷑ eus
cis uerbis ut simus in euis corꝑe sub ip scam iol¬
so capite in menbris eius edentes car¬

Expanded text:
et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utiqueducat me, et ipse vivet propter me. Participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficit meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est ipsum me misit. Ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Non de eamodum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc cis verbis, ut simus in ejus corpore, sub ipso capite in membris ejus, edentes car
Abbreviated transcription (Latin):
carnem filii hominis & biberitis ciꝰ sangui-¬
nẽ non habebitis uitam in uobis. Hȩc
non utiq cadauerib. s uuentibꝰ loque¬
bat᷑. Unde ne istam uitã intelligentes
& de hac re litigarent secutus adiunxit.
Qui manducat meã carnem q bibit me-¬
um sanguinẽ. habet uitã ct̾nam. Hanc
gͦ non habet qui istum panẽ ñ mandu¬
cat. nec istum sanguinẽ bibit. Nam tẽ¬
ꝑale uitam sine illo habere hommes
possunt. et̾nam uͦ om̃mo non possunt.
Qui gͦ non manducat eus carnem nͨ
bibit eius sanguinẽ: ñ habet uitam in
se. & qui manducat eius carnẽ. & bibit
euis sanguinẽ. habet uitam et̃nã. ad u-¬
trumq autẽ respondet qd dix et̾nam.
Non ita est in hac esca quam substentã¬
de huius temꝑalis uitȩ causa sumimꝰ.
Nam qui eam non sumpserit non uui&.
nec tamen qui eam sumpserit uiuet.
fieri enim potest ut scino ł morbo. ł ali¬
quo casu plurimi & qui cam sumpserut
moriant᷑. In hoc uͦ cibo & potu. id ẽ corꝑe

Expanded text:
is ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes et de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, cat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore
Abbreviated transcription (Latin):
quod ter dnm̃ rogaui. ut auferret eũ a
me & dix̃ mͥ. Sufficit tibi gr̃a mea. nã
uirtus in infirmitate ꝑficit᷑. Ecce ꝑma¬
lum factum ẽ bonum. cum bñ accipit᷑
malum. Quid gͦ miraris si datus ẽ ude
nidas ẽ contrario datum paulo angłm
diaboli ꝑ quem ꝑficeret᷑ in xͦ.ͥ Ita & ma¬
Necordamini unde sit scriptũ. Quicũq
manducauerit panem aut biberit cali¬
tem dm̃ indigne reus erit corꝑis & san¬
guinis dm̃. & de his erat sermo cũ apł̃s¬
hoc diceret. qui dm̃ corpꝰ uelut alium
quemlibet cibũ indiscrete negligent̃q su-¬
mebant. Hic gͦ si corripitur quia non di¬
udicat hoc ẽ non discernit a ceteris ci¬
is dñicũ corpꝰ quodammͦ dampnat᷑. qui¬

Expanded text:
 ut auferret eum a me, et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur » . Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Judvideas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et maRecordamini unde sit scriptum, Quicumque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini . Et de his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut alium cibum quemlibet indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo m
Abbreviated transcription (Latin):
temptationẽ. mansit usq ad tiranmcã
int̾rogationẽ. mansit usq ad accrrimã
comminationẽ mansit usq ad ꝑ emp¬
tionem. Parum ẽ. usq ad ĩmanem ex¬
crutiationẽ mansit. Non enim occisus
In illa gͦ longa morte. i illis torm̃tis qͥa
bñ manducauerat & bñ biberat tamꝗͣ
illa esca saginatus & illo calice ebrius¬
tormenta ñ sensit. Ibi erat enim qͥ dix̃.
Sp̃s ẽ qui uiuicat. Caro enim ardebat.
s sp̃s animam uegetabat. Non cessit. &
in regnum successit Quotienscũq enĩ
manducabitis panem hunc & calicen
nec ueniat. Significat finem scli
quando erit scõꝵ requies non adhuc in
sacramento spei quo in hoc temꝑe quo¬
in hoc temꝑe consociat᷑ eccłia quamdiu
bibit᷑ quod de xͥ latere maneunt. sca
rant in ppsa psictionc sautis m̃s an¬

Expanded text:
 mansit usque ad tyrannicam interrogationem, mansit usque ad acerrimam comminationem, mansit usque ad peremptionem: parum est, usque ad immanem excruciationem mansit. Non enim occisus In illa ergo longa morte, in illis tormentis, quia bene manducaverat et bene biberat, tanquam illa esca saginatus et illo calice ebriustormenta non sensit. Ibi enim erat qui dixit, Spiritus est qui vivificat. Caro enim ardebat, sed spiritus animam vegetabat. Non cessit, et in regnum succmanducabitis panem hunc, etc., nec veniat. Signifquando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatur ecclesia, quamdiu bibitur quod de Christi latere manauit, sed iam in ipsa perfectione salutis a
Abbreviated transcription (Latin):
accepit uumicꝰ in eum intrauit. non qͥ¬
a malũ accepit. ẜ quia bonum malus ac
cepit. Uidete gͦ fr̃s panem celestẽ sp̃uali¬
ter manducate iinocentiã ad altare ap¬
portate. Peccata & si sunt cotidiana uel
non sint mortifera anteꝗͣ ad altare ac¬
sidatis attendite quid dicatis dimitte
nobis debita nr̃a sicut & nos dimitamꝰ
debitorib nr̃is. Dmuttis aimittit᷑ tͥ. Se¬
curus accede. panis ẽ non uenenũ. Se
uide si dimittis. Nam si non diittis m̃
tiris. & ei mentiris quẽ non fallis. Men¬
tri do potes am̃ fallere non potes. No¬
uit ille quid agas. Intꝰ te uidet. intus te
examinat. intus inspicit. intus iudicat.
intus aut dampnat aut coronat. H ixc ex ł ad ianuariũ i.¬

Expanded text:
accepit, inimicus in eum intravit, non quia malum accepit, sed quia bonum malus male accepit. Videte ergo fratres panem coelestem, spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate: peccata et si sunt quotidiana, non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, tiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sc̃a possunt obesso In bonis alensa
ad salutem insunt. in malis al iuda¬
amus. & utiq sc̃m ẽ quod atipiuꝰ q
iudicium fibi manducat & bibti. lon
ait quia illa res mala c̃. s quia slc mi¬
lus male accipiendo ad udiciũ atpt
bonum quod accipit. Non enim mali
erat buccella quȩ tradita. ẽ. nias ã sñ
absit. Medicus non daret uenem̃. feni¬
tem medicus dedit. s indigne atpin¬
do ad ꝑniciem accepit. qui non patitꝰ
nullos siue pios ut requirant. fiuc m¬
pios ut rep̃hendant. quod posteaꝙ̃ pa¬
nem tinctum suo traditori añs acdre.¬
enim. Itane hoc meruit panis ͥ pari
tus de mensa xͥ. ut post illum incrartt
in enuis discipłm sathanas: Quibus rs¬
pondemus. hinc potuis nos doccn qũ
sit cauendum male acciꝑt bonum. M¬
tum quippe inter ẽ non quid accipils.
s quis accipiat. nec quale fit quod bl̃
s qualis sit ipse cui dat᷑. Nam e hoil
obsunt & mala prosunt. sicut fuerins
quib dant᷑. Peccatum inquit aps u ꝓ

Expanded text:
cta possunt obesse: in bonis enim sancta ad salutem insunt; in malis ad judiiamus, et utique sanctum est quod accipimus, et judicium sibi manducat et bibit . Non ait quia illa res mala est: sed quia ille malus, male accipiendo, ad judicium accipit bonum quod accipit. Num enim mala erat buccella quae tradita est Judae a Domino ? Absit. Medicus non daret venenum: salutem medicus dedit; sed indigne accipiendo, ad perniciem accepit qui non pacatus nullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Domenim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lum regnare donec ponat inimicos
suos sub pedib suis om̃s. quasi postea
lega opinione heretioi accipiunt. qͦsi
finem dixerit. consummationẽ regni
enis: cum in eugłio scͥptũ sit & regni
enis non erit finis. Postremo qđ dic̃¬
tum. ẽ. cum autẽ ei omĩa subiecta fu-¬
erint tunc & ipse filius subiectus e¬
rit ei qui illi subiecit omĩa. sic uo¬
lunt intelligi quasi minc aut aliquid
filio non sit subiectũ. aut patri non
sit ipse subiectus. Genere igit᷑ locu¬
tionis soluitur questio. Sic enim scͥp
ẽ tunc fieri dicat᷑ inaliquo cum abco
cognosci ceꝑit. Ita enim dicimꝰ in ora-¬
deo & patri. id ẽ cum patrẽ regnare
monstrauerit ut ꝑ speciem manifesta¬
tionẽq clarescat. qđ nunc a fidelib
credit᷑. & ab infidelib ñ putat᷑. Eua¬
cuabit autem omnẽ pͥncipatumꝰ ma ͤ

Expanded text:
illum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: quasi postea lega opinione sic accipiunt, quasi finem dixerit, consummationem regni ejus: cum in Evangelio scriptum sit: Et regni ejus non erit finis. Postremo quod dictum est: Cum autem ei omnia subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia; sic volunt intelligi, quasi nunc aut aliquid Filio non sit subjectum, aut Patri non sit ipse subjectus. 4. Genere igitur locutionis solvitur quaestio. Sic enim pleruper est: tunc fieri dicatur in aliquo, cum in eo cognosci deberit. Ita enim dicimus in oraDeo et Patri, id est, cum Patrem regnare monstraverit, ut per speciem manifestationemque clarescat, quod nunc a fidelibus creditur et ab infidelibus non putatur. Evacuabit autem omnem principatum et
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim nine posteaquã ilꝰ
lib̃tas fidei. & remotum est seruitutis
iugum. nullus. xp̃ianus circumciditur
carne: sic tunc regnantib iustis cum
dño dampnatisq impiis nemo bapti-
curticisio carnis & mundatio conscien¬
tȩ manebit in ec̃num. Non enim ꝑ¬

Expanded text:
sicut enim nunc, posteaquam uenit sicut enim nunc, posteaquam uenit libertas fidei et remotum est seruitutis iugum, nullus christianus circumciditur carne, sic tunc regnantibus iustis cum domino damnatisque impiis nemo baptizacumcisio cordis et mundatio conscientiae manebit in aeternum. si ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
preputio. Circumcisio carme lꝗ
p̃cepta est. quia non posset meliui
significari. ꝑ xp̃m regenerationis
torem. tolli originale peccatũ. Uin
p̃putio quippe om̃is homo nasemu
quemadmodũ cum originali pecca
Q octauo die lex circumcidi carne
qui post septimã sabbati octauisi
& circumcisus p̃putiatũ gminit n¬
iciens in illum quo ip̃se iam enui
sicut baptiratꝰ in filium quengu¬
rat. carne reatum tamen trai ui
teris ppłi temꝑibꝰ iudeus essem. que¬
do aliud esse melius non possem.
pissem utiq cir cumcisionẽ. Quiꝰ
nacłm iustitiȩ fidei tantũ illo ti
ualuit antequam dñi euacuarit a
uentu. ut infantẽ filium moysi i¬
qłs p̃focasset. nisi mat̃ arrepto ell¬
lo circumcidisset puerũ. & hoc li¬
ñito iminentẽ ꝑniciem depulisa.
sacramentũ etiam iordanẽ flimuil
nata sunt: s succedentibꝰ oparalls¬
rib discesserunt. Nam sieut csꝰ¬
eisionẽ abstulit dm̃ primus adil
sic baptismũ auferet scd̃s aducul

Expanded text:
tis. Circumcisio carnis, lege praecepta est ; qua non posset melius significari, per Christum regenerationis auctorem tolli originale peccatum. Cum praeputio quippe omnis homo nascitur, quemadmodum cum originali peccato: et octavo die lex circumcidi carnem qui post septimum sabbati octavus est: et circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum quo ipse jam caruit; sicut baptizatus in filium quem generat carne, reatum tamen trajicit teris populi temporibus Judaeus essem, quando aliud esse melius non possem, accepissem utique circumcisionem. Quod signaculum justitiae fidei tantum illo tempore valuit, antequam Domini evacuaretur adventu, ut infantem filium Moysi Angelus praefocasset, nisi mater arrepto calculo circumcidisset puerum, et hoc sacramento imminentem perniciem depulisset . Hoc sacramentum etiam Jordanem fluvium nata sunt, sed succedentibus opportunioribus decesserunt. Nam sicut circumcisionem abstulit Dsic baptismum auferet secundus aduentus.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi iustificatus. Credens autem me
um qͥuistificat impium. a fide incipit.
ut bona oꝑa non p̃cedentia quod me-¬
ruit. s consequentia qd̵ accepit osten¬
dant. Unde gͦ illa confessio: Nondũ
quidem est opus nustitiȩ. s delicti ĩ¬
ꝓbatio. Sed quoqͦmodo se habeat. nec
in ip̃sa de te homo glorieris. Qui glłat᷑
non accepisti:  Non gͦ sola magnifi¬
centia qua iustificat᷑ impiꝰ. s confessio
& magnificentia opus eius: Dicimꝰ¬
maxime uictoriosum. ẽ. quod anteꝗͣ
circumcideret᷑ deputata est fides eiꝰ
ad iustitiam. & ad hoc rectissime re¬
fertur quod ei dictum ẽ quia bñdi¬
cent᷑ nite om̃s gentes imutatione i
fidei enis quia iustificatꝰ. ẽ. etiam si
cramentũ circumcisionis. quod ali

Expanded text:
nisi justificatus: «credens autem in eum qui justificat impium» , a fide incipit; ut bona opera, non praecedentia quod meruit, sed consequentia quod accepit ostendant. Unde ergo illa confessio? Nondum quidem opus est justitiae, sed delicti improbatio: sed quoquo modo se habeat, nec in ipsa de te homo glorieris, «ut qui glonon accepisti» ? Non ergo sola magnificentia qua justificatur impius, sed et «confessio et magnificentia opus ejus. Quime in eo victoriosum est, quod antequam circumcideretur, deputata est fides ejus ad justitiam, et ad hoc rectissime refertur quod ei dictum est, Quia benedicentur in te omnes gentes : imitatione utique fidei ejus, qua justificatus est etiam ante sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
uitam et̃nam posse ꝑuenire. ꝑ mili¬
tiam cęli ꝑ solem & lunam. ꝑ potes¬
tatem aeris. & maris & t̾re & sỹde¬
rum. Impius es. Sed crede in eum
qui iustificat impiũ. ut possint &
bona oꝑa tua. esse. oꝑa bona. Nã
nec bona illa appellauerim: quam¬
diu non de radice bona ꝓcedunt.
quibꝰ ñ inuerrerit ds peccatum. Nã
i om̃ibꝰ inuenit. Om̃s enim pecca¬
uerunt & egent gła c̃i. Si gͦ in om¬
nb̾ peccata inueniuntur: remanet.
ut non sint beati. nisi quorũ remis¬
sa sunt peccata. Hoc gͦ apł̃s sic com.¬
mendauit. Credidit abraham deo.
& deputatum illi ad iustitiam. Si
autem qui oꝑatur. id est de oꝑibꝰ p̃¬
sumit. & eoꝵ merito sibi dicit da¬
gr̃a uocatur .d Si gr̃a est gratis datur.
Quid est gratis datur. dᷤ. Gratis con¬
stat. Nichil bñ fecisti & datur tibi
remissio peccatorũ. Attenduntur
oꝑa tua. & inueniunt᷑ om̃ia mala. Si
quod debetur istis oꝑib d̾s redde¬
ret: utiq dampnaret. Stipendium

Expanded text:
m aeternam posse pervenire per militiam coeli, per solem et lunam, per potestates aeris, et maris, et terrae, et siderum? Impius es. Crede in eum qui justificat impium, ut possint et bona opera tua esse opera bona. Nam nec bona illa appellaverim, quamdiu non de radice bona procedunt. peccatum: nam in omnibus invenit. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Si ergo in omnibus peccata inveniuntur, remanet ut non sint beati, nisi quorum remissa sunt peccata. Hoc ergo Apostolus sic commendavit: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam. Et ei qui operatur id est, de operibus praesumit, et eorum merito sibi dicit dagratia vocatur? Si gratia est, gratis datur. Quid est, gratis datur? Gratis constat. Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Si quod debetur illis operibus, Deus redderet, utique damnaret: Stipendium enim
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sume̾re de oꝑibꝰ ante fidem p¬
ris quia te pectatorem fiaes uu¬
it & si ti fides data fecit nssi
impium inuenit quem facerti
stum. Credenti inquit in eun
iustificat impium. deputaturl
des eius ad iustitiam. Si uistifro¬
tur impius. de impio iustus Nl
Si ex impio iustus fit. que sius
oꝑa impiorum .d. Iactet etiams
nichil alicui ausero. non mo
alienã concupisco. non queil
occido. nulli fraudem facio. a¬
situm apud me nullo teste us¬
sento. Hec om̃ia dicat. Oied
utrum pius fit an impius. Qͥ
sum impius inquit ista faciens ad.
Quomodo illi de quib dictum ẽ.
& seruierunt creaturȩ potius qͣm
creatori. qui est bñdictus in scła ᷤ
Quomodo ñ es impus ad Quid si
de om̃ibꝰ bonis oꝑibꝰ aut illud spe¬
raf quod sꝑandum est. s non ab
illo a quo sꝑandum est. aut hoc spe¬
ras quod sꝑandum̃ ñ ẽ. etiam ab il¬
lo a quo et̃na inta sꝑanda est o. P
bonis oꝑibꝰ sꝑas tibi tͣrenam quan¬
dam felicitatem. impius es. Nõ

Expanded text:
sumere de operibus ante fidem. Noveris quia peccatorem te fides invenit, etsi te fides data fecit justum, impium invenit quem faceret justum. Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Si justificatur impius, ex impio fit justus: si ex impio justus fit, quae sunt opera impiorum? Jactet etiam nihil alicui aufero, non uxorem alienam concupisco, non quemquam occido, nulli fraudem facio, depositum apud me nullo teste repraesento; haec omnia dicat: quaero utrum pius sit, an impius. Et quomodo sum impius, inquit, ista faciens? Quomodo illi, de quibus dictum est: Et servierunt creaturae potiusquam Creatori, qui est benedictus in saecula . Quomodo es impius? Quid si de his omnibus bonis operibus, aut illud speras quod sperandum est, sed non ab illo a quo sperandum est; aut hoc speras, quod sperandum non est, etiam ab illo a quo aeterna vita speranda est? Pro bonis operibus sperasti terrenam quamdam felicitatem, impius es. Non
Abbreviated transcription (Latin):
onem oꝑat᷑. Magna oꝑa dm̃ exqui
um.  Sed fortasse homo p̃uenit istã
magnificentiã di. ut cum fuerit pec¬
cata confessus iustificari mereat᷑. De¬
scenddit enim de templo iustificatus
puplicanus magis quam ille phari¬
seus. quia neq ocłos ad celum aude¬
bat leuare. s ꝑcutiebat pectus suũͣ
dicens. Añe ꝓpitus esto michi pecca

Expanded text:
ononum? Sed opus fortasse hominis praevenit istam magnificentiam Dei, ut cum fuerit peccata confessus, justificari mereatur. «Descendit» enim «de templo justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus;» quia «neque oculos ad coelum audebat levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi pecca
Abbreviated transcription (Latin):
inuenta peccata. s quoꝵ tecta sunt
noluit agnoscere. maluit ignoscere.¬
xit. d Ut ñ uiderent᷑. Quid enim
erat di uidere peccata. nͥ peccata pu¬
nire. d̾ Ut noueris quia hoc est dei
uidere peccata qud̃ punire peccata
quid ei dicitur d Auerte faciẽ tuã
a peccatis meis. Peccata gͦ tua non
uideat ut te uideat. ne impediant
ri michi uidetur. quȩ oꝑa p̃cedit.
quia sine bonorũ operum meritis. ꝑ
fidem iustificat᷑ impiꝰ ficut dicit apo¬
stolus Credenti in eum qui iustificat
impium. deputat᷑ fides eus ad iustiti¬
am. ut deinde ipsa fides ꝑ dilectionẽ
incipiat oꝑari. Ea quippe sola bona
oꝑa dicenda sunt que fiunt ꝑ dilec̃¬
tionem dei. Hec autem necesse est
antecedat fides. ut inde ista ñ abistiᷤᷤ¬
incipiat. illa. qm̃ nullus oꝑatur ꝑ di-¬
lectionem dei. nͥ prius credat in dm̃.
Hec est fides de qua dicitur. In xp̃o
enm ihũ. neq circumcisio aliquid ua¬
let neq p̃putiũ. s fides que ꝑ dilecti¬

Expanded text:
unt peccata, tecta sunt, noluit agnoscere, maluit ignoscere.xit? Ut non viderentur. Quid enim erat Dei videre peccata, nisi punire peccata, ut noveris quia hoc est Dei videre peccata, quod punire peccata. Quid ei dicitur : Averte faciem tuam a peccatis meis? Peccata ergo tua non videat, ut te videat. Quomodo tri mihi videtur, quae opera praecedit: quia sine bonorum operum meritis per fidem justificatur impius, sicut dicit Apostolus, Credenti in cum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam ; ut deinde ipsa fides per dilectionem incipiat operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est antecedat fides, ut inde ista, non ab istiincipiat illa; quoniam nullus operatur per dilectionem Dei, nisi prius credat in Deum. Haec est fides, de qua dicitur: In Christo enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; sed fides quae per dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus. creditum est in mundo
assumptum ẽ in gła. Sed omĩa o¬
ꝑa xp̃i intelligere uͥ ait maiora hoꝵ
faciet nulla nos necesfitas cogit. Ho¬
rum enim forsitan dixit. que ille tẽ
faciebat. Tunc autem uerba fidei
uerba eus erant oꝑa enis. & utiq
minus ẽ uerba iustitie p̃dicare qd
fecit p̾ter nos: quam impios iustis¬
re quod ita fecit in nobis. ut facis¬

Expanded text:
tibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria . Sed omnia opera Christi intelligere ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei verba ejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faci