comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dextrũ. Uides quia dextrũ est. om̃e qd̾
gerit aoth. hic ambidexter: & manibus
dexter est: & pedibus dexter ẽ. In femore
eiũ dextro gladium portat. ut ueniat ad
regem moab. & interficiat eum. Dixeramꝰ
insupioribus. qd̾ isti quos ad salutẽ popłi
et ad liberandos filios isrł suscitare dicitur
ds. saluatores uel iudices. imaginẽ ferats
aliquoꝵ pͥncipũ ex cęlesti militia. & suꝑna¬
rum uirtutũ quas ad subsidium ds̃ emit¬
tat. eoꝵ qui ad se toto corde clamauert̃. &
ꝑconuersionẽ pęnitentiȩ diuinã erga se
clementiã flexerint. S hoc ne presũptũ
apud auditores uideat᷑ a nob̃: debemus
ex scͥpturarũ id auctoritate firmare. Scͥp¬
tum est in exodo quia patres nr̃i filii
isrł. cũ multo tẽpore egiptiis & pharao¬
ni regi durissimo. in luti et lateris con¬
fectione seruissent: clamauerunt inquit:
ad dñm. ita ut ipse dñs diceret. Clamor
filioꝵ isrł. ascendit ad me. Et misso qui¬
dem moysen. uisibiliter eduxit eos. Re¬

Expanded text:
era. Vides quia dextrum est omne quod gerit Aoth hic ambidexter, et manibus dexter est, et pedibus dexter est. In femore enim dextro gladium portat, ut veniat ad regem Moab, et interficiat eum. Dixeramus in superioribus quod isti quos ad salutem populi et ad liberandum filios Israel suscitare dicitur Deus salvatores vel judices, imaginem ferant aliquorum principum ex coelesti militia et supernarum virtutum, quas ad subsidium Deus emittat eorum qui ad se toto corde clamaverint, et per conversionem poenitentiae divinam erga se clementiam flexerint. Sed hoc ne praesumptum apud auditores videatur a nobis, debemus ex Scripturarum id auctoritate firmare. Scriptum est in Exodo quia patres nostri filii Israel cum multo tempore in Aegyptiis et Pharaoni regi dirissimo in luti et lateris confectione servissent, clamaverunt, inquit, ad Dominum, ita ut ipse Dominus diceret: Clamor filiorum Israel ascendit ad me ; et misso quidem Moyse visibiliter eduxit eos. Re
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus. ignorabat dñm. Nunc gͦ hii
tradunt᷑ ꝓpeccato in tribulatione pos
uideamus quid faciunt. illud ꝓfecto
scͥptũ est. Et clamauert̃ ad dnm cun
tribularent᷑ : & de necessitatibus eoꝵl¬

Expanded text:
onstitutus, ignorabat Dominum. Nunc ergo hi qui onstitutus, ignorabat Dominum. Nunc ergo hi qui traduntur pro peccato in tribulatione positi, videamus quid faciunt? Illud profecto quod scriptum est: Et clamaverunt ad Dominum, cum tribularentur; et de necessitatibus eo
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑbiam se atq arrogantiã dederunt:
Odiosũ satis ẽ. in conspectu dĩ. suꝑbiȩ
uicium: quia sicut scriptura dicit. ini¬
cium discedendi adeo. suꝑbia. E iterũ
alibi scriptura dicit. Deus suꝑbis resistit:
ds̃ esset homo factus ẽ. & humiliauit se
usq ad mortẽ. extollit᷑ et effertur ad po¬
testates. atq ad dignitates scłi ꝓsilit.
et artes quibus hȩc adsequi nititur etiã
si contra fidem et religionẽ sint ñ refu¬
git nec horrescit. dum mͦ qd̃ cupit ob¬
tineat: inde euenit ut faciat malig¬
num inconspectu dñi: & postea quo
summas indeptus fuerit infulas pe¬
testatum. et ad ipsa suꝑbiȩ fastiga
summa conscenderit. in de deiectusti¬
ditur huic chusarsathon. uni scilicet
aeriis pͥncipibus: sicut & alii phara¬
ni. & alii chiram: ut humiliet eum q
nimis fuerat exaltatus. ut affligat. in
conterat. donec resipiscat & querat dnũ
quia cũ esset in suꝑbia et elatione u¬

Expanded text:
in superbiam se atque arrogantiam dederunt; in superbiam se atque arrogantiam dederunt; odiosum satis est in conspectu Dei superbiae vitium; quia, sicut Scriptura dicit: Initium discedendi a Deo superbia . Et iterum alibi Scriptura dicit: Deus superbis resistitDeus esset, homo factus est, et humiliavit se usque ad mortem, extollitur et effertur ad potestates, atque ad dignitates saeculi prosilit, et artes quibus haec assequi nititur, etiam si contra fidem et religionem sint, non refugit nec horrescit, dummodo quod cupit obtineat, inde evenit ut faciat malignum in conspectu Domini. Et posteaquam summas indeptus fuerit infulas potestatum, et ad ipsa superbiae fastigia summa conscenderit, inde dejectus traditur huic Chusan Rasathaim, uni scilicet ex aeris principibus, sicut et alii Pha raoni, et alii Chiram, ut humiliet eum, qui nimis fuerat exaltatus, ut affligat, ut conterat, donec resipiscat, et quaerat Dominum, qui, cum esset in superbia et elatione c
Abbreviated transcription (Latin):
uando fecerunt filii isrł malignũ
in conspectu dei et obliti sunt dñi
dei sui. ac relinquentes eũ seruie¬
runt baalim. & lucis gen¬
tilium : tunc thesaurizantes sibi ipsis iram
traditi sunt uisto dĩ iudicio in manus ini¬
micors: scd̾m hȩc quȩ presens lectio decla¬
rauit. in manus in quit chusarsathon re-¬
gis mesopothamiȩ. Inter pretat᷑ aut̃ chu¬
sarsathon. humiliatio eoꝵ. Iraditi st̃ gͦ
in manus eius: qui humiliaret eos. O qͥa
ipsi in excelsis montiũ impie agebant in
altissimũ: ꝓpt̾ea ab ipso in humilitatem
tradunt᷑. S nolo putes quia erga anti¬
quos solummͦ erat hȩc diuina ꝓuidentia.
ut eos qui impie exaltabant᷑ traderet hu¬
miliandos: & salubri medicinȩ ratione.
contraria contrariis curarent᷑. Nunc aut̃
om̃ipotenti dõ erga ȩccłiam suã huiꝰ modi
salubritas ꝓuidentiȩ de est. Etiam nunc¬
ẽ. chusarsathon rex mesopotamiȩ. cui
tradunt᷑ humiliandȩ & affligendȩ ani¬
mȩ quȩ xp̃iana humilitate contempta.

Expanded text:
uando fecerunt filii Israel malignum in conspectu Dei, et obliti sunt Domini Dei sui, ac relinquentes eum servierunt Baalim et lucis gentilium, tunc thesaurizantes sibi ipsis iram traditi sunt justo Dei judicio in manus inimicorum, secundum haec quae praesens lectio declaravit. In manus, inquit, Chusan Rasathaim regis Mesopotamiae. Interpretatur autem Chusan Rasathaim humiliatio eorum; traditi sunt ergo in manus ejus qui humiliaret eos. Et quia ipsi in excelsis montium impie agebant in Altissimum, propterea ab ipso in humilitatem traduntur. Sed nolo putes quia erga antiquos solummodo erat haec divina providentia, ut eos qui impie exaltabantur traderet humiliandos, et salubri medicinae ratione, contraria contrariis curarentur. Nunc autem omnipotenti Deo erga Ecclesiam suam de hujusmodi salubritas providentiae, est etiam nunc Chusan Rasathaim, rex Mesopotamiae, cui traduntur humiliandae et affligendae animae quae, Christiana humilitate contempta,
Abbreviated transcription (Latin):
torqueat penitentiã: s ipse preueni
tortoris istius manus: quia si te ipse
emendaueris si te ipse correxeris: pi-¬
us est ds̃ et misericors qͥ uindictã tem¬
peret ab eo. qui illam penitendo pre¬
uenit. S et illud consideremus. quia
donec seruirent chusarsathon hi qui
traditi fuerant ꝓdelictis & ñ clamaren
ad dnm: nemo suscitatus ẽ qui salua¬
re eos possit. Cũ uero clamauerunt
ad dñm: tunc suscitauit dñs saluatorẽ

Expanded text:
torqueat poenitentiam, sed ipse praeveni torqueat poenitentiam, sed ipse praeveni tortoris istius manus; quia si te ipse emendaveris, si te ipse correxeris, pius est Deus et misericors, qui vindictam temperet ab eo qui illam poenitendo praevenit . Sed et illud consideremus, quia donec servirent Chusan Rasathaim hi qui traditi fuerant pro delictis, et non clamarent ad Dominum, nemo suscitatus est qui salvare eos posset. Cum vero clamaverunt ad Dominum, tunc suscitavit Dominus salvatorem
Abbreviated transcription (Latin):
S abiciatur queso ab om̃i hac sc̃a ȩcła
et precipue ab his qui ministrant inss
odor iste teterrimus: ut possimus side
paulus dicebat effici bonus odor xp̃i.
ne forte irascatur dñs. et ad iracundiam
ꝯuocemus scm̃ isrł. & tradat nos in ma¬
us chusarsathon. ut humilitatẽ quam
insientia xp̃i docere debuimꝰ. in correp¬
tonis nr̃e tribulatione discamus. Sed
ude benignũ dñm. miscdiam cũ seue¬
itate miscentẽ: & ipsius pęne modum.
usta et clementi libratione pensantẽ:
qon in ꝑpetuũ tradidit delinquentes.
s quanto inquit tẽpore seruiert̃ baa¬
lim. tanto seruiunt etiã chusarsathon:
hocẽ. octo annis. Disce hȩc & ti oau¬
ditor quisq ille es qui tͥ conscus es ali¬
uius erroris: & quanto tẽpore errasse
te nosti. quanto tẽpore deliquisti. tanto
nichilominus tp̃r humilia te ipsũ in
deo: & satis facito ei in confessione peni¬
tentiȩ. Non ex pectes ut humiliet te
chusarsathon. et in uito necessitas ex¬

Expanded text:
Sed abjiciatur, quaeso, ab omni hac sancta Ecclesia, et praecipue ab his qui ministrant in sanctis, odor iste deterrimus, ut possimus, sicut Paulus dicebat, effici bonus odor Christi , ne forte irascatur Dominus, et ad iracundiam provocemus sanctum Israel, et tradat nos in manus Chusan Rasathaim, ut humilitatem, quam in scientia Christi docere debuimus, in correptionis nostrae tribulatione discamus. Sed vide benignum Dominum, misericordiam cum severitate miscentem, et ipsius poenae modum justa et clementi liberatione pensantem. Non in perpetuum tradidit delinquentes; sed quanto, inquit, tempore servierunt Baalim, tanto servient etiam Chusan Rasathaim, hoc est octo annis. Disce haec et tu, o auditor, quisquis ille es, qui tibi conscius es alicujus erroris, et quanto tempore errasse te nosti, quanto tempore deliquisti, tanto nihilominus tempore humilia teipsum in Deo, et satisfacito ei in confessione poenitentiae. Non exspectes ut humiliet te Chusan Rasathaim, et invito necessitas ex
Abbreviated transcription (Latin):
tributa dependit: scdo obȩdiens efficit᷑
ac subiectus: tercio uͦ in membroꝵ nr̃oꝵ
mortificatione etiã exterminari dr̃. Quȩ.
si recte intelligimus. et donabit nob̾ dñs
quid oꝑe precii hec desecretis et de abs¬
conditis in publicũ ꝓduxisse. & uenisse
ad agnitionem nr̃am quȩ seruabant᷑ ob¬
tecta: & conemur scđ̾m hȩc quȩ diximus
chananeum qͥ nob̾cũ est. citius subicere
nob̾. et obȩdientẽ facere: post hȩc etiã¬
& incipiet locum nr̃m indotem dare¬
filiȩ suȩ: et captiuos nos tradere legi pec¬
cati. S absit hoc ab isrłitica nobilitate:
ut seruiat pharaonis filiȩ. Isrłita quẽ iam
ds̃ eduxit de terra egipti. iterũ seruiet
illi. qui in mare rubrum submersus est
pharaoni: Obseruemus gͦ sicut & hic dicit
iħs. ut preualeamus nos contra chanane¬
et obtinuerint nos. de isrłiticis chanane¬
os nos faciant: sicut et ille effectus est. qͥ¬
non suꝑauerat carnis illecebra. cui dicit᷑

Expanded text:
tributa dependit, secundo obediens efficitur tributa dependit, secundo obediens efficitur ac subjectus, tertio vero in membrorum nostrorum mortificatione etiam exterminari dicitur. Quae si recte intelligimus, et donaverit nobis Doquid operae pretii haec de secretis et absconditis in publicum produxisse, et venisse ad agnitionem nostram quae servabatur obtecta, et conemur, secundum haec quae diximus, Chananaeum qui nobiscum est, citius subjicere nobis et obedientem facere: quia si diet incipiet locum nostrum in dotem filiae suae dare, et captivos nos tradere legi peccati. Sed absit hoc ab Israelitica nobilitate, ut serviat filiae Pharaonis Israelita; quem jam Deus eduxit de terra Aegypti, iterum serviat illi, qui in mari Rubro submersus est, Pharaoni. Observemus ergo, sicut et hic dicit Jesus, ut praevaleamus nos contra Chananae, et obtinuerint nos, de Israelitis Chananaeos faciant nos, sicut et ille effectus est quem superaverat carnis illecebra, cui dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
us. S quid respondit illi iħs: Si ppłs mul¬
tus es. et uirtutem habes. ñ erit tibi sors
una : quia saltus ẽ. ibi. et emundabis eum
Uides quid ad nos ꝑspiritalem intelligen¬
tiam dr̃. ut emundemus siluam quȩ in¬
nob̾ est. et excidentes in utiles et in fru¬
ctuosas ex nobis met ipsis arbores. faciamꝰ
ibi noualia quȩ semꝑ innouemus: & ex
qͥbus fructũ capiamus tricesimũ. et sexa¬
gesimũ. et centesimũ. Aut ñ eadem nob̾
et euangłii sermo denunciat dicens: ecce
Om̃ĩs gͦ arbor quȩ ñ facit fructũ bonũ:
excidetur et in ignem mittet᷑. Hec pͥoribꝰ
nr̃is. naue filius precepit iħs: de infru¬
ctuosis arboribꝰ excidendis. Hȩc nob̾ dñs
iħs in euangłiis mandata describit. Et
quomͦ non uerũ est. qd̾ umbra precessit.
et ueritas insecuta ẽ: Qid aut̃ est. quod
addidit his iħs: Si emundaueris inquit
siluam: & erit tͥ. cũ exterminaueris cha¬
naneum. Diximus iam suꝑius. quomodo
nob̃cum positus chananeus. pͥmo tantũ¬

Expanded text:
um. Sed quid respondit illi Jesus? Si populus multus es, et virtutem habes, non erit tibi sors una, quia saltus est tibi, et mundabis eum. Vides quia ad nostram spiritalem intelligentiam dicitur, ut et mundemus silvam quae inutilis est, et excidentes inutiles atque infructuosas ex nobis arbores, faciamus ibi novalia, quae semper innovemus, et ex quibus fructum capiamus tricesimum, et sexagesimum et centesimum. An non eadem nobis et Evangelii sermo denuntiat dicens: « Ecce e non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur? » Haec prioribus nostris Nave filius praecepit Jesus de infructuosis arboribus excidendis; haec nobis Dominus Jesus in Evangeliis mandata describit. Et quomodo non verum est quod umbra praecessit, et veritas subjecta est? Hoc autem quod addidit dicens: « His si emundaveris, inquit, silvam, et erit tibi cum exterminaveris Chananaeos. » Diximus jam superius quomodo nobiscum positus Chananaeus primo
Abbreviated transcription (Latin):
tes: & qͥ suꝑari a contradicente ñ possint:
In aliis qͥdem ista uirtus resoluta ẽ. et re-¬
missa: quȩ indicatur ex sensibus cum lan¬
guidi qͥdam ꝓ ferunt᷑ et inepti. et
nichil in se fortitudinis continentes. Hoc
gͦ significatur sub nomine raphain: ut
huiuscemodi de nob̃ matres remissas. quȩ
sensus enerues et inutiles pariunt. ex-¬
purgemus. Et bene seruauit: sp̃alis in¬
telligentiȩ ꝓprietatẽ. Non enĩ dixit ex¬

Expanded text:
tes, et qui superari a contradicente in te non possunt. tes, et qui superari a contradicente in te non possunt. In aliis autem virtus ista resoluta est et remissa, quae indicatur ex sensibus, cum languidi quidam referuntur et inepti, et nihil in se fortitudinis continentes. Hoc ergo significatur sub nomine Raphaim: et hujuscemodi de nobis matres remissas esse, quae sensus ineruditos et inutiles pariunt. Et bene servavit spiritalis intelligentiae proprietatem, nec est dixit ex
Abbreviated transcription (Latin):
isu. Popłs multus es. ascende in saltũ.
e munda tibi ipsi. et para locũ in terra:
aer purga pherereos. et raphain. Necesse
iqͥ nos eicere pherez eos. In uenimus aut̃
perereos interp̃tari fructificationẽ. Sed
seut sepe iam diximꝰ de aliis nominibus:
e in hoc duplex interp̃tatio est. Est enĩ
puctificatio bona. & fructificatio mala.
scut et in euangłiis designatur: qͥa arbor¬
malos fructus facit. Oportet gͦ nos expel¬
lere om̃e quicquid ñ bene fructificat. et
abscidere fructũ peccati: & expurgare
fructus iusticiȩ. S et raphain inquit ex-¬
pelle: uel potius expurga de te.Rapha-¬
in inuenimus interpretatũ: resolutȩ
quȩ parit sensus. et uelut mater est eoꝵ
sensuum uel intellectuum qͥ ꝓcedunt ẽ
nob: scd̃m qd dicitur in sacram̃to de ani-¬
ma quasi de muliere: salua aut̃ erit ꝑ
animȩ. illis in quibus fortis ẽ et ualida. ac
robusta. generat sensus ualidos et poten¬

Expanded text:
ab Jesu: Populus multus, ascende in saltum, ab Jesu: Populus multus, ascende in saltum, et munda tibi ipsi, et para tibi locum in terra, et purga Pherezaeos et Raphaim. Necesse est nos ejicere Pherezaeos. Invenimus autem Pherezaeos interpretari fructificationem. Sed sicut saepe jam diximus de aliis omnibus, et in hoc duplex est interpretatio. Est enim fructificatio bona et fructificatio mala, sicut in Evangeliis designatur, « quia arbonos fructus facit . » Oportet ergo nos expellere quidquid non bene fructificat, et abscidere fructus peccati, et purgare fructus justitiae. Sed et Raphaim, inquit, expelle, vel potius expugna de te. Raphaim invenimus interpretatum resolutae quae parit sensum, et velut mater est eorum sensuum vel intellectuum qui procedunt ex nobis, secundum quod dicitur in sacramento de anima quasi de muliere: Salva erit autem panimae illi in qua fortis et valida ac robusta generatio generat sensus validos et poten
Abbreviated transcription (Latin):
tificamus. ac mortẽ xp̃i in corpore nr̃o
circũ ferimus: exterminari a nob̃ diciti
chananeus. S et illud ñ ociose preter¬
undum ẽ. qd̾ dr̃ pharao uenisse & acceps
gazer ciuitatẽ in qua chananeus habt¬
bat cũ effrem: et dedisse eam in dõtem s¬
liȩ suȩ. Gazer aut̃. interpretat᷑ constricu
Si gͦ corpus et anima in una atq eadem
constrictione habitent. id est. coniunctę
sibi inuicem et sociȩ. ita ut et anima car¬
naliter uiuat. & ñ festinet anima uelot
sibi obȩdientẽ et subditã facere carnem
uerendũ est. ne ueniat pharao ex egip
et captiuã ducat infelicem animã. ita is¬
ducere in lege peccati: inuenies quomͦ il
liter uixerit indotem conscribit. Post ha
stionem mouent de hereditate: & maiori
sortem requirunt dicentes ad iħm. uari
nob̾ dedisti in hereditate sortem unam:
pedaturã unam: Ego aut̃ ppłs multus li
⁊ añso benedixit me. Si gͦ et nos ppłs sumꝰ
nultus et benedicat nos dñs: audimus

Expanded text:
rtificamus ac mortem Christi in corpore nostro circumferimus, exterminamus a nobis Chananaeos. Sed et illud non otiose praetereundum est quod dicitur Pharao misisse et accepisse Gazer civitatem, in qua Chananaeus habitat cum Ephraim, et dedisse eam in dotem filiae suae. Gazer autem interpretatur constructio. Si ergo corpus et anima una atque eadem constructione habitent, id est, conjunctae sibi invicem et sociae, ita ut et anima carnaliter vivat, et non festinet anima velocius sibi obedientem et subditam facere carnem, verendum est ne forte veniat Pharao ex Aegypto, et captivam ducat infelicem animam, ita ducere nos in legem peccati, invenies quomodo ille liter vivit in dotem conscripsit. CAPUT estionem movent de haereditate majore; sortem requirunt, dicentes ad Jesum: Quare nobis dedisti in haereditate sortem et pedaturam unam? Ego autem populus multus, et Dominus me benedixit. Si ergo et nos populus multus sumus, et benedixit nos Dominus, audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hereditatis sortem: & iubent᷑ ascen¬
dere in saltum. et sibi ipsis ampliorem
locũ facere: et ut possint latiora spa-¬
cia occupare. iubent᷑ exterminare cha¬
naneum:. Uideamꝰ gͦ nunc: qͥd sibi uidet᷑¬
hȩc de chananeis triꝑtita narratio. Pri¬
mũ chananeus nob̾cũ qͥdem ẽ. & sub
tributo ẽ: non est tamen obȩdiens
nob̾. neq seruus. Scd̃o. etiã seruus ef¬
ficitur: & obȩdiens. Chananeum hic.
carnem nr̃am accipiamus: uel ea quȩ
carnis sunt. Hȩc primo nob̾cũ est. hoc
diens nisi tantũ qd̾ tributa dependit:
exhibet uel mouendi. Concupiscit tam̃
aduersus sp̃m. & non ẽ obȩdiens animȩ:
s suis desideriis cedit. Si uͦ aliquantũ
iam ꝓfecerimus: efficitur nob caro ser¬
uus: et obȩdiens ac parens animȩ uo-¬
cũ sibi carnem et obȩdire fecerit & ser-¬
uire. Tercium uero est: qd̾ ꝑfectũ est s
enĩ iam ueniamus ad ꝑfectũ: etiã exter¬

Expanded text:
etiam accipere sortem: et jubentur ascenetiam accipere sortem: et jubentur ascendere in saltum, et sibi ipsis ampliorem locum facere. Ut possint latiora spatia occupare, jubentur exterminare Chananaeum. Videamus ergo quid sibi videatur de Chananaeis tripartita narratio. Primo Chananaeus nobiscum quidem est, et sub tributo est; non est tamen obediens nobis, neque servus. Secundo etiam servus efficitur, et obediens. Chananaeum hic carnem nostram accipiamus, vel ea quae carnis sunt: haec primo nobiscum est, hoc diens, nisi tantum quod tributa dispendit; aliquid vel movendi; concupiscit tamen adversus spiritum, et non est obediens animae. sed suis desideriis cedit. Si vero jam aliquantum profecerimus, efficitur nobis caro servus, et obediens ac parens animcum sibi carnem et obedire et servire fecerit. Tertius vero est quod perfectum est; si enim jam veniamus ad perfectum, etiam exter
Abbreviated transcription (Latin):
Si eñi diligentius obseruemꝰ quomͦ tercio
dicant᷑ esse chananei cũ filiis effrem: et
uestigare ordinem dictionũ. qͥd ex hoc
in pͥmo quid in scdo. quid intercio factũ
refertur. puto qd̾ non erimus in creduli
qͥa uere hȩc ñ ut sola nob̾ rerũ gestarũ
narratio traderet᷑ scripta st̃: s sacram̃tis
diuinis deoq dignis repleta. Primo gͦ¬
dictum ẽ. quia non ꝑdidit effrem chana-¬
neum qͥ habitabat in gazer: s habitabat
chananeus in effrem. usq in hodiernũ
diem. et factus est sub tributo seruus. usq¬
quo ascendit pharao rex egipti. & accepit
ciuitatẽ et incendit eam igni. et chana¬
neos et pherereos et qui habitabant in
garer trucidauit: & dedit eam pharao
quit qm̃ inualuert̃ filii isrł. et fecerunt
chananeos subiectos: exterminatione aut̃
ñ exterminauert̃ eos. Tercio. quando
contradixerunt uiri de tribu effrem iħu:
uolentes scđm numerositatẽ suã quia
plures erant et ualidi. maiorem acciꝑe¬

Expanded text:
Si enim diligentius observemus quomodo tertio dicantur esse Chananaei cum filiis Ephraim, et vestigare ordinem dictionum quid ex hoc in primo, quid in secundo, quid in tertio factum refertur. Puto quod non erimus increduli, quia vere haec, non ut sola nobis rerum gestarum narratio traderetur, scripta sunt, sed sacramentis divinis Deoque dignis repleta. Primo dictum est quia non perdidit Ephraim Chananaeum qui habitabat in Gazer, sed habitabat Chananaeus in Ephraim usque in hodiernum diem, et factus erat sub tributo servus.  ascendit Pharao rex Aegypti et cepit ciuitatem et incendit eam in igni et Chananaeos et Pherezaeos et qui habitabant in Gazer transpunxit; et dedit eam Pharao quit, quoniam invaluerunt filii Israel, et fecerunt Chananaeos subjectos, exterminatione autem non exterminaverunt eos. Tertio, quando contradixerunt viri de tribu Ephraim Jesu, volentes secundum numerositatem suam, quia plures erant, et validiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possumus simul om̃s eicere. Hoc idem
etiã in his qͥ fructificant sentiendum est.
qͥ effrem filii nominant᷑: qͥ et ipsi chananed.
uagas et lubricas cogitationes. semꝑ debeis
eicere de animabus suis. Potens ẽ. aut̃ ds̃.
qd̾ et iebuseos et chananeos subiciat nob̃:¬

Expanded text:
non possumus simul omnes ejicere. Hoc idem non possumus simul omnes ejicere. Hoc idem autem in his qui fructificant sentiendum est, quia Ephraim filii nominati sunt, qui et ipsi Chananaeos, vagas et lubricas cogitationes, semper debent ejicere de animabus suis. Potest autem Deus Jebusaeos et Chananaeos a filiis
Abbreviated transcription (Latin):
et examinate si rectũ est aut minus
rectũ. De ierłm frequent̃ diximus: qd̃
uisio pacis interp̃tatur. Si gͦ in corde
nr̃o ierłm edificata ẽ. hoc est. si uisio
in corde: si quidem ita fixi & stabiles su-¬
mus in hac uisione pacis. ut nunꝗͣ pror-¬
sus ulla cogitatio mala uel aliciius pec¬
cati consilium. ascendat in cor nr̃m: si
hoc ita fieri possit. poteramꝰ dicere quia
in ierłm sumus. et nullus alius habitat
nob̃cũ. nͥ soli illi qͥ sc̃i sunt. Nunc uͦ cũ¬
etiã si ad grandem ꝓfectũ ueniamꝰ. et
sũmis nos met ipsos studiis excolamus:
tam̃ non puto cuiquã tantũ incorde
puritatis euenire: ut nunꝗͣ aduersȩ
cogitationis contagio maculet᷑. Certũ
est. etiã habitare iebuseos. cũ filiis uda in
ierłm. Non tam̃ ideo hȩc dicimus ut negli¬
gamus quantũ fieri potest eicere eos: sed
satis agendũ nob̃ est et temptandũ coti¬
die eicere eos de ierłm. S sicut scͥptũ est:

Expanded text:
et examinate si rectum est, aut minus et examinate si rectum est, aut minus rectum. De Jerusalem frequenter diximus quia visio pacis interpretatur. Si ergo in corde nostro Jerusalem aedificata est, hoc est, visio t servemus in corde; si quidem ita fixi et stabiles sumus in hac visione pacis, ut nunquam prorsus ulla cogitatio mala et alicujus peccati consilium ascendat in corde nostro. Si hoc ita fieri posset, poteramus dicere quia in Jerusalem sumus, et nullus alius habitat nobiscum nisi illi qui sancti sunt. Nunc vero si ad grandem provectum veniamus, et summis nosmetipsos studiis excolamus, tamen non puto cuiquam tantum in corde puritatis evenire, ut nunquam adversae cogitationis contagione maculetur. Certum est habitare Jebusaeos cum filiis Juda in Jerusalem: non tamen diximus haec ut negligamus, quantum fieri potest, ejicere eos, sed satis agendum nobis et tentandum quotidie ejicere eos de Jerusalem. Sed, sicut scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
naneus in effrem: usq in hodiernum
diem. Effrem interpretat᷑ fructifica
Qui gͦ fructificat. et crescit infide
potest exterminare chananeũ sens
pesimũ. semen maledictũ. semen semꝑ mo¬
bule semꝑ incertũ. Hoc eñĩ interp̃tatur
chananeus. & certũ est: quia cũ eo qui
puctificat et crescit. semꝑ habitat cha¬
naneus. Numquã enĩ: temptationũ motꝰ
cosant ab eo. S tu si uere fructificas in
de. et uides talem aliquẽ inquietum.
turbidũ. mobilem: scito quia chananeus
e Et si ñ potes eicere eum de ȩccłia: qͥa
ĩ potuerunt filii effrem disꝑdere cha-¬
naneos: illud obserua qd̃ apłs cõmonet
dicens. Subtrahite uos: ab om̃i fr̃e inqͥete
ambulante. S qm̃ salomon sapienter¬
suadet hȩc quȩ legimus. describi in cor-¬
de tripliciter: etiã aliud preter illa ꝗͤ
diximus. qd̾ cordi meo occurrit. ad au¬
res ur̃as ꝓferam. Et uos facite qd scͥp¬
tum ẽ: ut uno dicente ceteri examineN:
Me gͦ dicente qd̃ sentio: uos discernite

Expanded text:
m usque in hodiernum diem. » Ephraim interpretatur fructificatio. Qui ergo fructificat et crescit in fide, non potest exterminare Chananaeum semen pessimum, semen maledictum, semen semper mobile, semper incertum: hoc enim interpretatur Chananaeus. Et certum est quia cum eo qui fructificat et crescit, semper habitat Chananaeus; nunquam enim tentatio, nunquam motus cessant ab eo. Sed tu si vere fructificas in Deo, et vides talem aliquem inquietum, turbidum, mobilem, scito quia Chananaeus est; et non potes ejicere eum de Ecclesia, quia non potuerunt filii Ephraim disperdere Chananaeum. Illud observa quod Apostolus monet dicens: « Subtrahite vos ab omni fratre inquiete ambulante . » Sed quoniam Salomon suadet haec quae legimus, describi in corde tripliciter, etiam aliud, praeter illa quae diximus, quod cordi meo occurrerit, ad aures vestras proferam: Et vos facite quod scriptum est, ut uno dicente, caeteri examinent . Me ergo dicente quod sentio, vos discernite
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa non possumꝰ eicere istos qͥ nos concis¬
cant: eos saltim quos possumus. quoꝵ
peccata manifesta sunt. Ubi enĩ peccat
euidens ñ est. eicere de ȩccłia nemine
possumus: ne forte eradicantes zzani
eradicemus simul cũ illis et triticun
Mouet me tamen qd̵ dixit. qͥa ñ pi¬
tuert̃ eicere iebuseos: id est eos qͥ int¬
pretantur conculcatio. E ideo uidean
qui sunt in ȩccłia conculcantes. Ilis
dubio: de quibꝰ dñs dicebat in eugł¬

Expanded text:
quia non possumus ejicere istos, qui nos conculquia non possumus ejicere istos, qui nos conculcant, eos salpeccata manifesta sunt ubi enim peccatum evidens non est, ejicere de Ecclesia neminem possumus: « ne forte eradicantes zizania, eradicemus simul etiam cum illis triticum. » Movet me tamen quod dixit, quia non potuerunt ejicere Jebusaeos, id est eos qui interpretantur conculcatio; et ideo videamus qui sunt in Ecclesia conculcantes. Illi sine dubio, de quibus Dominus dicebat in E
Abbreviated transcription (Latin):
est. ita ut neq impius in ea quisquã¬
neq peccator residere uideatur: s sint
in ea om̃s scĩ. et beati. et in quibꝰ nulla
prorsus peccati macula deprehendat᷑:
s sicut dicit᷑ de zizaniis. ne forte era¬
cetis et triticũ: ita etiã suꝑ his dici
potest. in quibus uel dubia uel occul¬
ta peccata sunt. Neq enĩ dicimus de
his qui manifeste et euidenter crimi¬
nosi sunt: ut ñ de eccłia expellantur.
Audi gͦ scripturã dicentẽ. quia ñ potue¬
runt filii uida. disꝑdere iebuseos: s ha-
hodiernũ diem. Unde deprecor uos qͥ
fideles estis. ut ita uitã ur̃am et conuer¬
sationem seruetis. ne in aliquo uel ipsi
scandalũ patiamini. uel aliis scandalũ
faciatis: s sit uob̾ summi studii. sũmeq
cautȩle ne quis in hanc scam congrega¬
tionem ur̃am pollutus introeat: nequis
iebuseus habitet uob̃cũ. Uides gͦ quia
dicit scriptura: quod non potuert̃ eud
filii iuda. iebuseos de ierłm. Iebuseus
aut̃: interp̃tatur conculcatio. Esto li

Expanded text:
est ita ut neque impius in ea, nec quisquam peccator residere videatur; sed sint in ea omnes sancti et beati, et in quibus nulla prorsus peccati macula deprehenditur. Sed sicut dicitur de zizaniis: « Ne forte eraeis et triticum, » ita etiam super his dici potest in quibus vel dubia vel occulta peccata sunt. Neque enim dicimus de his qui manifeste et evidenter criminosi sunt, et non de Ecclesia expelluntur. Audi ergo Scripturam dicentem quia non potuerunt filii Juda dHierusalem. Unde deprecor vos, qui fideles estis, ut ita vitam vestram et conversationem servetis, ne in aliquo vel ipsi scandalum patiamini, vel aliis scandalum faciatis: sed sit vobis summi studii summaeque cautelae, ne quis in hanc sanctam congregationem vestram pollutus introeat, ne quis Hiebusaeus habitet vobiscum. Vides ergo, quia dicit scriptura, quod non potuerunt ejicere filii Juda Hiebusaeos de Hierusalem. Hiebusaeus autem interpretatur conculcatio. Ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
de ierłm: et non potuert̃. Propt̃
quod habitauert̃ iebusei cũ filiis iuda
in iherłm: usq in hodiernũ diem. Uo¬
lumus alittera incipientes inqͥrere ab
his qui putant hȩc scđ̾m litteram stare
posse: quid est qd̾ dicit usq in hodiernũ
diem. Qđ uerbũ sc̃a semꝑ scriptura ꝓ
eo ponit. ut ȩternitatẽ scłi ꝑ hoc signi
ficet: sicut dicit. Nolite recedere adño
in hodierno die: hoc ẽ donec scłm stat.
Ostendant gͦ mͥ quomͦ iebuseus donec
scłm stat habitet cũ filiis iuda in ierłm:
quippe cũ ne ipsi qͥdem filii iuda habi¬
tent in ierłm. Ideo gͦ nec istud uerũ
habitent in ea. S nos intelligimꝰ hȩc
spiritaliter: assumentes euangłii para-¬
bolam. quȩ dicit de zizaniis.Sinite ea¬
utraq crescere: ne forte uolentes eradi¬
care zizania. eradicetis simul cũ ipsis
et triticum. Sicut gͦ in euangłio per¬
mittunt᷑ ⁊izania. simul cũ tritico coa¬
bilem et degenerem uitã ducunt: qui¬
et fide & actibus. et om̃ĩ conuersatione

Expanded text:
t non potuerunt, propter quod habitaverunt Jebusaei cum filiis Juda in Jerusalem usque in hodiernum diem. Volumus, a littera incipientes, requirere ab his qui putant haec secundum litteram stare posse, quid est hoc quod dicit, usque in hodiernum diem? Quod verbum Scriptura pro eo ponit ut aeternpossunt. Nolite recedere a Domino in hodierno die, hoc est donec saeculum stat; ostendat ergo mihi, quomodo Hiebusaeus, donec saeculum stat, habitet cum filiis Juda in Hierusalem, quippe quum ne ipsi quidem filii Juda habitent in Jerusalem. Ideo ergo nec istud. verum habitent in ea. Sed nos intelligamus haec spiritaliter assumentes Evangelii parabolam, quae dicit de zizaniis: « Sinite utraque crescere; ne forte volentes eradicare zizania, eradicetis simul cum ipsis et triticum . » Sicut ergo in Evangelio permittuntur zizania simul cum tritico coabilem et degenerem vitam ducunt, qui fide et actibus et omni conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
tis margaritas ur̃as ante porcos. nef¬
te conculcent eas pedibus suis: etir¬
uersi dirumpant uos. Iste ẽ gͦ iebui¬
us. conculcatio: qͥ in digni audiunt u¬
bum dĩ. & cũ audierint. neq ut insi¬
deles discedunt. neq ꝑmanent ut si¬
les: s ꝑcepta mysterioꝵ noticia ets
dei nr̃ȩ secretioribus ꝑserutatis. con¬
uersi postmodũ impugnant nos. &
contradictionibꝰ suis corda nr̃a dirumn¬
punt. conculcantes uerbi dñici mas¬
garitas: & ornamenta fidei maculano.
De istis gͦ dicit᷑: qͥa ñ potuert̃ filii ud
eicere iebuseum de ierłm usq in hi¬
diernũ diem. Simile aut̃ aliquid seͥs¬

Expanded text:
 ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis, et conversi elidant vos. Iste est ergo Hiebusaeus conculcatio, qui indigni audiunt verbum Dei, et, quum audierint, neque ut infideles discedunt, neque permanent ut fideles, sed percepta mysteriorum notitia, et fidei nostrae secretioribus scrutatis, conversi postmodum impugnant nos, et contradictionibus suis corda nostra dirumpunt, conculcantes verbi dominici margaritas, et ornamenta fidei maculantes. De istis ergo dicitur, quia non potuerunt filii Juda ejicere Hiebusaeum de Hierusalem usque in hodiernum diem.
Abbreviated transcription (Latin):
in te cõplebitur. qđ dñs dixit. Si eñi lu
tȩ sunt: Ut gͦ lux scientiȩ in sacerdotib
fulgeat. et lucerna eoꝵ sit semꝑ accensa: ti
imple officium tuum: comple mandatũ de
erga obsequia sacerdotũ. Quod si forte sus¬
ceptis ate quȩ necessaria sunt. et sic ñ qui
auariciam. sed quasi benedictionem. illi neg¬
xerint: eruditioni oꝑam dare et uerboll
uacare. et in lege dei die ac nocte medit
ipsi uidebunt quomͦ ꝓanimabus ur̃is red¬

Expanded text:
d complebitur quod Dominus dixit: « Si enim lux d complebitur quod Dominus dixit: « Si enim lux e sunt! Ut ergo lux scientiae in sacerdotibus fulgeat, lucerna eorum sit semper accensa: Tu imple officium, tu comple mandatum Dei erga obsequia sacerdotum. Quod si forte susceptis a te quae necessaria sunt, et sic non quasi non avaritiam, sed quasi benedictionem illi neglexerint eruditioni operam dare, et verbo Dei vacare, et in lege Dei meditari die ac nocte, ipsi videbunt quomodo pro animabus vestris red
Abbreviated transcription (Latin):
rinthios dicit de scĩs iherosolimitis: ut
ur̃a inquit abundantia fiat ad illoꝵ in
in opiam. Ita gͦ & nunc cohabitare iubet᷑
leuita et sacerdos qͥ non habent terram.¬
rahelita. sacerdos et leuita terrena quȩ ñ
habet: & rursũ isrłites ꝑcipiat a sacerdo¬
te et leuita. cȩlestia et diuina quȩ non
habet. Lex enĩ dei. sacerdotibus cõmissa
est et leuitis. ut huic soli oꝑam tribuant a
uerbo dĩ absq ulla sollicitudine uacent s
iterũ ut uacare possint: laicoꝵ uti mins¬
riis debent. Si enĩ laicus quȩ necessarias
ñ prebuerit sacerdotibus et leuitis: oceup¬
ti illi in talibus. id est corporalibus curis
minus dei legi uacabunt. Illis aut̃ nonu
cantibus neq oꝑam dantibus legi dei: tu
periclitaris. Obscurabit᷑ enĩ lux scientiȩ
quȩ in illis est. te non subministrante
leum lucerne: et culpa tua illud euenit
qd̃ dixit dñs: quia cecus ceco ducatũ per¬
bens. ambo in foueam cadunt. S et illu¬

Expanded text:
rinthios de sanctis Jerosolymitis, « ut nostra quidem abundantia fiat ad illorum iinopiam. Ita ergo et nunc cohabitare jubentur Levitae et sacerdotes, qui non habent terram,raelita sacerdos et Levita terrena quae non habent, et rursum Israelita percipiat a sacerdote et Levita coelestia et divina quae non habet. Lex enim Dei sacerdotibus commissa est et Levitis, ut huic soli operam tribuant, et verbo Dei absque ulla sollicitudine vacent. Sed iterum ut vacare possint, laicorum uti ministeriis debent: si enim laicus ea quae necessaria sunt non praebuerit sacerdotibus et Levitis, occupati illi in talibus, id est, in corporalibus curis, minus legi Dei vacabunt. Illis autem non vacantibus neque operam dantibus logi Dei, tu periclitabis; obscurabitur enim lux scientiae quae in illis est, te non ministrante oleum lucernae, et culpa tua illud eveniet quod dixit Dominus, quia « caecus caeco ducatum praebens, ambo in foveam cadent . » Sed et illu
Abbreviated transcription (Latin):
sortem cęlestis mansionis accipiat in fu¬
turo: de quo dicat dñs iħs. Pater. uolo
ut ubi ego sum: & isti sint mecũ. & sicut
ego in te et tu in me unũ sumus: ut et isti
in nob unũ sint. Qđ si audiens ꝑfectoꝵ et
eminentioꝵ hereditatẽ dñm dici. ignoras
et ambigis. quid illud sit qđ sub hoc no¬
mine designet᷑: audi qͥa dñs sapientia est
Cui gͦ dicitur hereditas ẽẽ dñs: istȩ here¬
ditatem capit sapientiȩ. Dñs iusticia dr̃.¬

Expanded text:
sortem coelestis mansionis accipiat in fusortem coelestis mansionis accipiat in futuro; de quo ipse Dominus ait: « Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . » Et « Sicut ego in te, et tu in me unum sumus, et isti in nobis unum sint . » Quod si audiens perfectorum et eminentiorum haereditatem Dominum dici, ignoras et ambigis quid illud sit quod sub hoc nomine designatur, audi quia Dominus sapientia est. Cui ergo dicitur haereditas esse Dominus, iste haereditatem sapi
Abbreviated transcription (Latin):
collocate. Habitacula et enĩ leuitis insingu¬
lis tribubus decernunt᷑: ut ꝑ hoc multo
magnificentius mysterium nosceremꝰ. Iste¬
et eñi ordo leuiticus. uel sacerdotalis. qͥ dĩ
sapientiȩ ce scientiȩ oꝑam impendet. non
potuit a moyseo sortem habitationis acci¬
pere: qͥa ñ erat moyses ueritatis s umbre¬
erat sapientia dĩ: ipse habitacula sapienti¬
bus prebet. Non eñĩ potuit moyses dicere.
uade uende omĩa tua quȩ habes. et da
pauꝑibus. et habebis thesaurũ in cȩlo:
et ueni sequere me. Hoc ẽ enĩ partem
dare leuitis. Nec potuit dicere moyses.
matrẽ. et fr̃s et sorores. et filios. insuper
etiã et animã suam: non potest eẽ meus
discipłs. Hoc moyses dicere ñ potuit. Iccir¬
co. ipse habitacula sacerdotũ et leuitarũ
dispensare non potuit. Beatus gͦ est. qui
se exhibet talem. et in istis om̃ibꝰ quȩ pre¬
cepit iħs inuenit᷑ eẽ ꝑfectus: ut ab iħu

Expanded text:
collocatae. Habitacula etenim Levitis in singucollocatae. Habitacula etenim Levitis in singulis tribubus decernuntur, ut et permulto magnificentius mysterium nosceremus. Iste enim ordo Leviticus et sacerdotalis, qui Dei sapientiae et scientiae operam impendit, non potuit a Moyse sortem habitationis accipere, quia non erat Moyses veritatis, sed umbraerat sapientia Dei, ipse habitacula sapientibus praebet. Non enim potuit dicere Moyses, « Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum inet veni, sequere me . » Hoc est enim partem dare Levitis. Nec potuit dicere Moyses: matrem, et fratres et sorores et filios, et insuper etiam animam suam, non potest esse meus discipulus . » Hoc Moyses facere non potuit, idcirco habitacula sacerdotum vel Levitarum dispensare non potuit. Beatus ergo est qui se exhibet talem, et in istis omnibus quae praecipit Jesus invenitur esse perfectus, ut ab Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
dubio pars ẽ. et longe numerosior. eor
qͥ simplicit̃ credentes. in timore dĩ ꝑ oꝑa
bona. ꝑ honestos mores. et actus ꝓbabi¬
les. dño placent: pauci uͦ st̃ et ualde rari
tem suã mundã puramq seruantes. atq
omĩbus preclaris uirtutibꝰ suas animas
excolentes: ceteris simplicioribꝰ ꝑ doctnȩ
gram illuminant iter. quo gradiuntur
o ueniunt ad salutem. Hi fortassis nunc¬
sub leuitarum et sacerdotũ nomine desig¬
nantur: quoꝵ hereditas ipse dñs est. qui
sapientia quã preceteris om̃ibus dilexert̃¬
esse ꝑhibetur. Inuenio tamen aliquã dif¬
ferentiam in his quȩ moyses distribuit: &
in his quȩ iħs. Moyses nanq duabꝰ semis
tribubus terrã distribuens ultra iordanẽ:
non dedit leuitis habitaculi portionem.
quȩ eis contingebat. Iħs aut̃ dedit ñ solũ¬
in his tribubus quas ipse dispensat: uerũ
et in illis quȩ a moyse transiordanẽ fuerati

Expanded text:
dubio pars est, et longe numerosior eorum dubio pars est, et longe numerosior eorum qui simpliciter credentes in timore Dei, per opera bona, per honestos mores, et actus probabiles Domino placent. Pauci vero sunt et valde rari ntem suam puram mundamque servantes, atque in omnibus praeclaris virtutibus suas animas excolentes, caeteris simplicioribus per doctrinae gratiam illuminant iter quo gradiuntur et veniunt ad salutem. Hi fortassis sub Levitarum et sacerdotum nomine designantur, quorum haereditas ipse Dominus est, qui est sapientia, quam prae caeteris omnibus dilexisse perhibentur. Invenio tamen aliquam differentiam in his quae Moyses distribuit et in his quae Jesus. Moyses namque duabus et semis tribubus terram distribuens ultra Jordanem, non dedit Levitis habitaculi portionem quae eos contingebat. Jesus autem dedit non solum his tribubus quas ipse dispensat, verum etiam illis quae a Moyse trans Jordanem fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatis facta diuisio. Prima qͥdẽ ꝑ moy-
describit᷑. & moyses transiordanẽ tribui ru-¬
hen. & tribui gad. et dimidiȩ tribui manas-¬
se possessionẽ decernit: ceteri uͦ om̃s ꝑiħm
suscipiunt hereditatẽ. Diximus iam de his¬
prius quomͦ hi qͥ ꝑ legẽ placuert̃ deo. pre¬
edentes tempore eos qͥ ꝑfidem iħu ad re¬
pmisa ꝑueniunt. nondũ quȩ ꝑfecta st̃
consequunt᷑ ⁊ expectantes eos qͥ posteriores
diuerso qͥdem tẽpore. s una fide placebt̃
sicut apłs dicit: uti ne sine nob̃ ꝑfectionẽ
ẽ hereditas eoꝵ. In qua re quid aliud sen¬
tiendũ est. nͥ qđ sint in ȩccłia dñi qͥdam qͥ
urtute animi. et meritoꝵ gr̃ã ceteros õs
precedunt: quibꝰ ipse dñs esse hereditas
dicit᷑: & si fas est audere in talibus. & ar-¬
chani reconditi aliquid aꝑire : uideamꝰ
ne forte illud sit quod sacerdotũ. uel leui¬
tarum figura latenter ostendit: qͥa in om¬
ni ppło eoꝵ dico qui saluantur. maior sine

Expanded text:
haereditatis facta divisio: prima quidem per Modescribitur: et Moyses trans Jordanem tribui Ruben, et tribui Gad, et dimidiae tribui Manasse, possessionem decernit; caeteri vero omsuscipiunt haereditatem. Diximus jam prius quomodo per legem placuerunt Deo, praecedentes tempore eos qui per fidem Jesu ad promissa perveniunt, nondum ea quae perfecta sunt consequuntur: exspectantes eos qui posteriores, diverso quidem tempore, sed una fide placebunt, sicut Apostolus dixit: Utinam sine nobis perfectionem e Jesus. Qua re, quid aliud sentiendum est, nisi quod sunt in Ecclesia Domini quidam qui virtute animi et meritorum gratia caeteros homines praecedunt: quibus ipse Dominus esse haereditas dicitur. Etsi fas est audire in talibus, et arcani reconditi aliquid aperire, videamus ne forte illud sit quod sacerdotum vel Levitarum figuram latenter ostendit. Quia in omni populo, eorum dico qui salvantur, major sine
Abbreviated transcription (Latin):
entia dĩ. et uerbũ dei. et ueritas & usti¬
cia ẽẽ hereditas dr̃. habitationẽ interim
cũ illis accipiunt. quoꝵ hereditas habet᷑
in terris: ut exipsoꝵ consortio hi qͥ ꝑsemet¬
ipsos nondũ ualent. ꝑ illos participes
efficiant᷑ sapientiȩ et scientie dei. et ueri¬
tatis eius. ac uerbi: & ita etiã adminimos
existere: illuminari ex sc̃oꝵ consortio me-¬
reantur: et cõpleatur illud qđ scͥptũ est.¬

Expanded text:
rbum Dei et veritas, et justitia esse haereditas dicitur: Habitationem interim cum illis accipiunt, quorum haereditas habetur in terris, ut ex ipsorum consortio hi qui per semetipsos nondum valent participes effici sapientiae et scientiae Dei, et veritatis ejus ac verbi. Et ita etiam ad minimos existere, illuminari ex sanctorum consortio mereantur, et compleatur illud quod Apost
Abbreviated transcription (Latin):
icut umbrȩ et exemplari
deseruiunt cęlestium hi qͥ legem
legis umbra: ita exemplar et
ueritatis in terris. & donec umbra hȩc
constabat in terris: erat ierłm terrestris.
erat templum: erat altare. erat & uisibi¬
lis cultus: erant pontifices et sacerdotes
Cõstabant etiam ciuitates & uici iudeȩ: &
omĩa hȩc quȩ nunc in libro hoc scripta re¬
citantur. Cũ uͦ in aduentũ saluatoris
nr̃i dei. e cęlis descendens ueritas de t̾ra
orta ẽ. et iusticia de cęlo ꝓspexit: umbra
et exemplaria ceciderunt. Cecidit enim
ierłm: cecidit templũ: altare sublatũ ẽ:
ut iam neq in monte garizim. neq in
iherosolimis. sit locus. ubi oporteat ad¬
orare: s ueri adoratores qͥ ad orant pa¬
trem. in spũ et ueritate adorent. Sic
gͦ presente ueritate: typus et umbra
cessauit. Et cũ ad esset templũ illud qͦd
ꝑ sp̃m̃ dĩ et uirtute altissimi in utero
uirginis fabricatũ est: dirutum ẽ. tem-¬
plum ex lapidibus fabricatũ. Aderat pn¬

Expanded text:
ic umbrae et exemplaria deserviunt coelestium hi qui legem legis umbra; ita et exemplar et veritatis in terris; et donec umbra haec constabat in terris, erat Jerusalem terrestris, erat templum, erat altare, et erat visibilis cultus, erant pontifices et sacerdotes, constabant etiam civitates et vici Judae, et omnia haec quae nunc in libro hoc descripta esse recitantur. Cum vero in adventu Salvatoris Dei nostri de coelis descendentis, veritas de terra orta est, et justitia det exemplaria ceciderunt. Cecidit enim Jerusalem, cecidit templum, altare sublatum est, ut neque in monte Garizim neque in Jerusalem sit locus ubi oportet adorare, sed « veri adoratores, qui adorant Patrem, in spiritu et veritate adorent . » Sic ergo praesente veritate typus et umbra cessavit. Et cum adesset templum illud, quod per Spiritum Dei et virtutem Altissimi in utero Virginis fabricatum est , dirutum est templum ex lapidibus fabricatum. Aderat pon
Abbreviated transcription (Latin):
terrenoꝵq lignoꝵs: Est item in pͥmis
opus uerbi dĩ destruere ȩdificia diabo¬
hea: quȩ in animã construxit humanã:
Illȩ enĩ turres suꝑbiȩ. in unoquoque
nr̃m. et muros elationis extruxit. Hic
sermo dĩ subuertit et subruit: ut me¬

Expanded text:
terrenorumque lignorum! Est item in primis terrenorumque lignorum! Est item in primis opus verbi Dei destruere aedificia diaboli quae in anima construxit humana. Ille etenim turres superbiae in unoquoque nostrum et muros elationis exstruxit; haec sermo Dei subvertit et subruit; ut me
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ puto. non scd̃m hereticos
uel scđm udȩos: s sicut ibi ad iheremi
dictũ est. ecce constitui te hodie suꝑ gl
et regna. eradicare & subuertere & ꝑdit
habere. et post hec ȩdificare et plantat
ita et de his quȩ ꝑ iħm gesta scribunt᷑
credendũ est : immo potius de his que
nob̾. Primo namq opus uerbi dĩ est.
radicare precedentia mala: spinas ac tri¬
bulos uitioꝵ. Dum enĩ iste male radib
occupatã detinent terrã: non potest se
peccati: & omnẽ plantã quã ñ plantaus
piter celestis euellere: igniq consumere:
sdi iam oꝑis ẽ: plantare. Ed ẽ qđ plan-
plantat in animabus credentium. In ani¬
na eĩ de qua excidit iram: mansuetu-¬
cinem plantat. & de qua excidit suꝑbiã:
plantat humilitatẽ. De qua eradicat las¬
strpat ignorantiam: inserit scientiã. Hon
tibi uidetur talis debere ẽẽ plantatio
quã plantat ds̃: magis quã insensibiliũ

Expanded text:
intelligendum puto, non secundum haereticos intelligendum puto, non secundum haereticos vel secundum Judaeos, sed sicut ibi ad Jeremiam dictum est: « Ecce constitui te hodie super gentes et regna, eradicare, et subvertere, et perditum dare, et post haec aedificare, et plantare ; » ita et de his quae per Jesum scribuntur gesta credendum est, imo potius de his quaenobis. Primum namque opus verbi Dei est eradicare praecedentia mala, spinas ac tribulos vitiorum. Dum enim istae malae radices occupatam detinent terram, non potest sempeccati, et omnem plantam quam non plantavit Pater coelestis, evellere ignique consumere. Secundi jam operis est plantare. Quid est quod plantat plantat in animabus credentium. In anima enim de qua excidit iram, mansuetudinem plantaplantat humilitatem; de qua eradicat lasstirpat ignorantiam, inserit scientiam. Non tibi videtur talis debere esse plantatio quam plantat Deus, magis quam insensibilium
Abbreviated transcription (Latin):
tius apparebit. qđ dr̃ ita subuertise et
stasse singulas quasq urbes. ut nichil
eis relinqueret᷑ qđ spiraret: neq qͥ saliu
fieret. neq qͥ effiigeret:. Utinã enĩ dñ a
animabus credentibus sibi. et quas suo
uendicat regno. et de mea ipsius anim
ita eiciat et extinguat omĩa pͥora mali
ut nullus in me maliciȩ sensus ultra n¬
piret: nullus irȩ. nullus concupiscente
aliciuus malȩ. in me saluet᷑ affectus:
nullus suꝑsit qui effugiat sermo malur
de ore meo. Sic gͦ potero iħu duce pu¬
gatus ab omibus pͥoribus malis. effici
in ciuitatibus filioꝵ isrł: de qͥbus scͥptũ¬
Adificabunt᷑ ciuitates udȩ: & habitabs
in eis. & enĩ nunc unius cuiusq ur̃mi
nimam. iħs destruit. et edificat. Et sice
dicebamus tunc cũ iheremiã dissereren
qͥ acceꝑat uerba in ossuũ. qͥbus subuer¬
teret & edificaret. euelleret ꝙ plantaret
ita etiã nunc in his quȩ habemꝰ in mani

Expanded text:
ntius apparebit, quod dicitur ita subvertisse et ntius apparebit, quod dicitur ita subvertisse et vastasse singulas quasque urbes, ut nihil in eis relinqueretur quod spiraret, neque qui salvus fieret, neque qui effugeret. Utinam enim Dominus de animabus credentibus sibi, et quas suo vindicat regno, et de mea ipsius anima ita ejiciat et exstinguat omnia priora mala, ut nullus in me malitiae sensus ultra respiret, nullus concupiscentiae alicujus malae in me salvetur affectus, nullus supersit qui effugiat sermo malus de ore meo. Sic enim potero, Jesu duce, purgatus ab omnibus prioribus malis, effici in civitatibus filiorum Israel, de quibus scriptudificabuntur civitates Judae, et habitabunt in eis . » Etenim nunc uniuscujusque nostrum animam Jesus destruit et aedificat. Et sicut dicebamus tunc cum super Jeremiam dissereremus, qui acceperat verba in os suum, quibus subverteret, aedificaret, evelleret, et plantaret: ita etiam nunc in his quae habemus in manibus