comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dd grã plenꝰ. dedõ p̃sumens pugnans
in hoc scło. inuocat ad utoriũ dei. In¬
clina cȩlos tuos & descende. Q st̃ cęli in¬
clinati: Apłi humiliati. Isti enĩ cęlie¬
narrant głam dĩ & de his cęlis enar¬
rantib głam dĩ. mox dr̃. Non sunt
loquelȩ̃ neq sermones. quoꝵ ñ audi¬
ant᷑ uoces eoꝵ. In omẽm t̾rã exiuit
sonus eoꝵ. & in fines orb̾ terrȩ uerba
eorum. Cũ gͦ isti cęli emitterent uoceᷤᷤ
suas per om̃s terras. & facerent mira¬
bilia coruscante de illis & in tonante
dño miraculis & p̃ceptis: putati sunt
dii descendisse decęlo ad homines.
Nam quidam exgentib hoc putantes:
eis etiã sacrificare uoluer̃. Te illi ui¬
dentes sibi de ferri indebitũ honorẽ
& ex pauescentes & de testantes. & eos
qͥsic errabant corrigentes: ut ostende¬
rent eis motũ animi sui. c̃sciderunt
uestimenta sua & dixerunt. Qd hoc
facitis: homines & nos sumꝰ passibi¬
les: sic̃ & uos. Et cȩpert̃ sub his uerb

Expanded text:
d, gratia plenus, de Deo praesumens, pugnans in hoc saeculo, invocat adjutorium Dei: «Inclina coelos tuos, et descende.» Qui sunt coeli inclinati? Apostoli humiliati. Isti enim «coeli enarrant gloriam Dei:» et de his coelis enarrantibus gloriam Dei mox dicitur, «Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . Cum ergo isti coeli emitterent voces suas per omnes terras, et facerent mirabilia, coruscante de illis et intonante Domino miraculis et praeceptis, putati sunt dii descendisse de coelo ad homines. Nam quidam ex Gentibus hoc putantes, eis etiam sacrificare voluerunt. Tunc illi videntes sibi deferri indebitum honorem, et expavescentes, et detestantes, et eos qui sic errabant corrigentes, ut ostenderent eis motum animi sui, consciderunt vestimenta sua, et dixerunt, «Quid hoc facitis?» «Homines et nos sumus passibiles, sicut et vos.» Et coeperunt sub his verbis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s necacdã: erutor m̃s ne hȩreã ꝓtector¬
nĩs neferiar. Pro tector oõs se i igipso
SꝑaUI. Inhis om̃ibus. in toto labore meo
in om̃ib p̾lus meis in om̃ib difficulta¬
tib meis iN ipso speraui. Qui supois
popłoo meoco sos oe. Scce caput

Expanded text:
r,» ne cadam; «erutor,» ne haeream; «protectorr,» ne cadam; «erutor,» ne haeream; «protector,» ne feriar. «Protector meus, et in ipso speravi.» In his omnibus, in toto labore meo, in omnibus praeliis meis, in omnibus difficultatibus meis in ipso speravi. «Qui subdit» «populum meum sub me.» Ecce caput
Abbreviated transcription (Latin):
homo qui uult uitã. & diligit uidere
dies bonos: Quis ÷ qͥ non dicat ego: Ibi
uita ibi dies boni. ubi nichil concupicit
aduersus sp̃m: ubi non dr̃ pugna sed
gaude. Sed qͥs ÷ qui hos dies uelit : Om̃is
homo certe dicit: ego. Audi qͥd seqͥtur.
Uide quia laboras. uideo qͥa inpugna.
inꝑiculo diuersaris. Audi qͥd seqͥtur.
Doceat manꝰ inp̃liũ. digitos adbellum.
Contine linguam tuã amalo. & labia tua
ne loquantur dolum. Declina amalo
& fac bonum. Quomͦ enim poteris fa¬
cere bonũ: nisi declinaueris amalo : ꝗͥd
quȩro ut uestias. quando adhuc expoliaᷤ :
Quid quęro ut dones. quando adhuc
rapis: Declina amalo. & fac bonum.
Non subte ploret pͥmo pauꝑ: ut gau¬
deat dete pauꝑ. Declina amalo. &
fac bonum. Quã mercede : Nã moco
pugnas. quęre pacẽ & sequere eam.
Disce. dic. Miscda mea & refugiũ meũ:
susceptor m̃s: ꝓtector m̃s. Susceptor

Expanded text:
homo qui vult vitam, et diligit videre homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos?» Quis est qui non dicat: Ego? Ibi vita, ibi dies boni, ubi nihil concupiscit adversus spiritum: ubi non dicitur, Pugna; sed Gaude. Sed quis est qui hos dies velit? Omnis homo certe dicit: Ego. Audi quid sequitur. Video quia laboras, video quia in pugna, in periculo diversaris: audi quid sequitur; docet manus in praelium, digitos in bellum. «Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; declina a malo, et fac bonum.» Quomodo enim poteris facere bonum, nisi declinaveris a malo? Quid quaero ut vestias, quando adhuc exspolias? quid quaero ut dones, quando adhuc rapis? «Declina a malo, et fac bonum.» Non sub te ploret primo pauper, ut gaudeat de te pauper. «Declina a malo, et fac bonum.» Qua mercede? Nam modo pugnas. «Quaere pacem, et sequere eam» . Disce, dic, «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus, protector
Abbreviated transcription (Latin):
Uide si non iustꝰ ÷. Inqͣ mensura mensi
fueritis: in ea remetietur uob̾. Ad hoc
enim in qua mensura. Nonenĩ m̃sura
eiꝰdem generis. sed ad hoc eadem m̃sua
Ignosce. & ignosco. Est apud te meni¬
ra ueniȩ dande : inuenies apud me mel¬
suram ueniȩ accipiende. Est apud te
m̃ sura tribuendi qđ habes: inuemes
apud me mensurã accipiendi qđ nol
habes. Mis cõa mea e⁊ refuciũ areõ.
susceptor ms̃ eterutor ms̃. Oultũ
laborat p̃liator hic. tenens concupiꝰcentẽ
mors inuictoriam. quando resuscitatũ
mortale hoc corpꝰ transfertur in habitu¬
dinẽ augłicam. & in celestem subuolat
inuictoria. Ibi dicetur ubi ÷ mors c̃ꝰ¬
tentio tua᷑. Ubi ÷ mors aculeus tuus:
Non eni relinquetur nec inanimo nec
incorpore. qđ rebellet aduersus amorẽ
q. Piena uictoria. plena pax. De hac
nobis p̃liantib dr. Uenitẽ filii audite
me timorem dñi docebo uos. Inp̃lio
estis in c̃tentione confugitis. & tamen
quandam requiem desideratis. Quis ÷

Expanded text:
a mensi fueritis, in ea» «remetietur vobis» . Ad hoc enim, «In qua mensura:» non enim mensura ejusdem generis est; sed ad hoc eadem mensura, Ignosce, et ignosco. Est apud te mensura veniae dandae; invenies apud me mensuram veniae accipiendae: est apud te mensura tribuendi quod habes; invenies apud me mensuram accipiendi quod non habes. 9. «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus.» Multum laborat praeliator hic, tenens concupiscentem mors in victoriam; quando resuscitatum mortale hoc corpus transfertur in habitudinem angelicam, et in coelestem subvolat in victoriam: ibi dicetur, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? Non enim relinquetur, nec in animo, nec in corpore, quod rebellet adversus amorem Dei. Plena victoria plena pax. De hac nobis praeliantibus dicitur: «Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos.» In praelio estis, in contentione confligitis; et tamen quamdam requiem desideratis. «Quis est
Abbreviated transcription (Latin):
erudisti hominẽ dix̃ malio psalmo.
& tabescere fecisti sicut araneã animã
eiꝰ. Inde & hoc. homo uanitati similiᵈ
factꝰ ÷. Ibi quid ait : Pcce uetertᷤ
posiusti dies meos. hic quid ait: Dies
eius uelut umbra p̃tereunt. At ten¬
dat sibi homo indieb umbrȩ suȩ
ut faciat aliqͥd dignũ desiderate
lucis suȩ. Et si in noete umbre est :
quęrat diem. Dies enĩ huiꝰ uanitatĩ.
nob̾. siue aliqua ꝓsꝑitate mundus
arrideat: totum timendũ tiñtdũ
habemꝰ. Et quic qͥd nob̾ nẽ exhibet
ds̃. cum ꝓspere ex hibet: ñ ÷ gauchũ
beatoꝵ. S consolatio miserorum.
Itaq agat aliqͥd inquã homo dignũ
de sicderata luce in istis dieb umbre
suȩ & nocte inquirat dm̃ sic̃ scriptũ
est. Idie tribulationis meȩ deum
ex qͥ siui manib meis. nocte cord eo
& nonsum deceptꝰ. Quã dicit de eu

Expanded text:
io psalmo, «et tabescere fecisti sicut araneam animam ejus.» Inde et hoc, «Homo vanitati similis factus est.» Ibi quid ait, «Ecce veteres posuisti dies meos» . Hic quid ait? «Dies ejus sicut umbra praetereunt.» Attendat sibi homo in diebus umbrae suae, ut faciat aliquid dignum desideratae lucis suae; et si in noctis umbra est, quaerat diem. Dies enim hujus vanitatis, nobis, sive aliqua prosperitate mundus arrideat, totum timendum et gemendhabemus, et quidquid nobis nunc exhibet Deus, cum prospere exhibet, non est gaudium beatorum, sed consolatio miserorum. Itaque agat aliquid, inquam, homo dignum desiderata luce in istis diebus umbrae suae, et in nocte inquirat Deum, sicut scriptum est: «In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum
Abbreviated transcription (Latin):
mestificet. Uide enĩ quã securis qe¬
ris: quia non deseris ab illo quẽ ques
coram eo. Ut pat̾ tuꝰ qͥ uidet in occulto
reddat tͥ: idõ corã eo. Intꝰ habes mibi¬
cordiam caritatẽ : ne aliqͥd facias quas
studio placendi hominib Manib oꝰ
homo uanitati similis factꝰ ÷ dies eius
tuisti ei. & estimas eum. D Ñe ielna¬

Expanded text:
te moestificet. Vide enim quam securus opereris, quia non desereris ab illo quem quaeruisivi nocte coram eo.» Ut Pater tuus qui videt in occulto, reddat tibi ; ideo, «coram eo.» Intus habeas misericordiam, charitatem; ne aliquid facias quasi studio placendi hominibus. «ManibusHomo vanitati similis factus est; dies ituisti ei, et aestimas eum. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
quãius c̃tẽptibilis. quãuis ñ solũ cͥui ñ
consentiat. sed cũ qͣ nec pugnare dignet᷑ :
Et ille hostis iã nec pugnat. nec regnat.
in est tam̃ & quasi morat᷑ in carne mor¬
tali. qđ non erit. Ducitur enĩ totum
inuictoriã: sed postea. Modo autem
corpꝰ quidem mortuũ ÷ ꝓpt̾ peccatũ.
& icłõ eidem corpori in ÷ peccatũ. & si
ñ regnat peccatũ. Sp̃s aut̃ uita ÷ ꝓpt̾¬

Expanded text:
quamvis contemptibilis, quamvis non solum cui non quamvis contemptibilis, quamvis non solum cui non consentiat, sed cum qua nec pugnare dignetur? et ille hostis jam nec pugnat, nec regnat: inest tamen, et quasi moratur in carne mortali, quod non erit. Ducetur enim totum in victoriam, sed postea: modo autem, «Corpus quidem mortuum est propter peccatum;» et ideo eidem corpori inest peccatum, etsi non regnat peccatum: «spiritus autem vita est
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inquit oꝑa carnis. Que sunt For¬
nicationes. immunditiȩ. idoloꝵ seruitꝰ.
luxuria. ueneficia. c̃tentiones. & hissi¬
milia. Quȩ p̃dico uob̾ sicut p̃dixi: qm̃
quitalia agunt. regnũ dĩ ñ possidebt̃.
Non qui aduersus talia confligunt. sed
pacẽ & reqͥem habes. aliud opus est.
hec dum ex emplis de monstro paucis:
aduertite. Suggeritur aliquod lucrũ.
delectat. habet fraudẽ. sed magnuum
÷ lucrum. Pelectat. ñ consentis. Pugnã
uide. ad huc suadet᷑. ad huc instatur:
adhuc delib̾atur. Ergo qui pugnat.
piclitat᷑. Uicdimꝰ pugnã. cetera uideamꝰ.
Cbntempsit iusticiam ut fraudem fa-¬
ceret uictus ÷. Contẽpsit lucrũ: ut
iusticiȩ seruiret: uicit. In his tribus
uictũ doleo. pugnanti metuo. uictori
congaudeo. S etiam ille qui uicit.
nunqͥd om̃ino egit in se ut ꝓrsus eum
pecunia ñ attemptet. autͣ nichil in eo
excitet. delectationis: Quãuis suꝑ alil is.

Expanded text:
sunt,» inquit, «opera carnis, quae sunt forsunt,» inquit, «opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum serviis similia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt» . Non qui adversus talia confligunt, sed pacem et requiem habes, aliud opus est. Haec dum exemplis demonstro paucis, advertite. Suggeritur aliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. Contempsit justitiam, ut fraudem faceret; victus est: contempsit lucrum, ut justitiae serviret; vicit. In his tribus, victum doleo, pugnanti metuo, victori congaudeo. Sed etiam ille qui vicit, numquid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia non attentet, aut nihil in eo excitet delectationis, quamvis superabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Queris qͦmͦ ÷ Ad tende ad grãm uasis
pastoralis. lapides deflumine in exceptorio
lactis pone. Ecce & ego tͥ dico immo tibi
ipsa ueritas dicit. Prorsus ñ facis qđ uis:
pugnante carne aduersus sp̃m tuum
Si adistam pugnã dete p̾sumis: ad mo¬
nendus es nefrustra audieris. exultate
dõ adiutori nr̃o. Si eñĩ ꝑte imples totũ:
ñeẽt necessariꝰ ad iutor. Rursus si tuipse
cua uoluntate nichil ageres: ñ uocaret᷑
adutor. Ad iutor enĩ aliqͥd agentem ad¬
ꝓposuisset te ante te. ueluti deficientẽ
te inte: continuo misit ad ad uutorẽ.
Qđ̃ si sp̃u inquit ducimini: ñ ad huc
estis sublege. Oui enĩ sublege ÷: non
implet legem. sed p̃mitur alege. sic̃
ille dd subꝰ armis erat. Ergo si sp̃u du¬
ceris: uide quistẽ adiuuet. ut impleas
qđ uelis. Ad iutor tuus. susceptor tuus.
spes tua : qͥ docet manꝰ tuas inp̃lium.
& digitos tuos ad bellũ. Manifesta enĩ

Expanded text:
tis?» Quaeris quomodo? Attende ad gratiam vasis tis?» Quaeris quomodo? Attende ad gratiam vasis pastoralis, lapidem de flumine in exceptorio lactis pone. Ecce et ego tibi dico, imo tibi ipsa veritas dicit. Prorsus non facis quod vis, pugnante carne adversus spiritum tuum. Si ad istam pugnam de te praesumis, admonendus es, ne frustra audieris, «Exsultate Deo adjutori nostro» . Si enim per te impleres totum, non esset necessarius adjutor. Rursus, si tu ipse tua voluntate nihil ageres, non vocaretur adjutor: adjutor enim aliquid agentem adiatis;» et proposuisset te ante te, veluti deficientem te in te, continuo misit ad adjutorem: «Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege.» Qui enim sub lege est, non implet legem, sed premitur a lege; sicut ille David sub armis erat. Ergo si spiritu duceris, vide quis te adjuvabit, ut impleas quod velis. Adjutor tuus, susceptor tuus, spes tua qui docet manus tuas in praelium, et digitos tuos ad bellum. «Manifesta enim
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝓposuit : Fraudem & lucrũ Quidite
ꝓponit : Innocentiã & coronã. Fac &tolle
& ille dicit & iste. Iã tu p̃liator interior
si ñ es uictꝰ auaritia. sed uictor auaritiȩ
illum attendis. hunc uincis. Discernis eñ
utrũq & dicis. Hinc uideo opꝰ & p̃mium.
illic aut̃ escã & laqueũ. Neq enĩ aliquid
dicis inte : qđ non ꝑtineat adte. łtenĩ
expeccato diuisus es aduersus te. Irahs
concupiscentie ꝓpaginẽ. & tͣducẽ mortᷤ.
habes qđ contra pugnes intȩ. habesqđ
expugnes inte. S habes quẽ iuoces
ut pugnantẽ ad uiuet te. & iuncenteni
coronet te: qui ñ existentẽ fecit te. Qmͦ
inquis uincam : Ecce ipse apłs. difficilli¬
mum p̾lium ꝓponit. Et quam laborio¬
sum sit. aut forte insuꝑabile: si ñ intelli¬
spm & sp̃s ad uersus carnẽ : ut ñ ea quȩ
uultis uos faciatis. Qmͦ me iubes iuncere.
cum ille dicat. ut non ea que uultis facia.¬

Expanded text:
ille proposuit? Fraudem et lucrum. Quid iste ille proposuit? Fraudem et lucrum. Quid iste proponit? Innocentiam et coronam. Fac et tolle, et ille dicit, et iste. Jam tu praelatior interior, si non es victus avaritia, sed victor avaritiae; illum attendis, hunc vincis. Discernis enim utrumque, et dicis: Hic video opus et praemium, illic autem escam et laqueum. Neque enim aliquid dicis in te, quod non pertineat ad te. Etenim ex peccato divisus es adversum te. Trahis concupiscentiae propaginem et traducem mortis: habes contra quod pugnes in te, habes quod expugnes in te. Sed habes quem invoces, ut pugnantem adjuvet te, et vincentem coronet te, qui non existentem fecit te. 6. Quomodo, inquis, vincam? Ecce ipse Apostolus difficillimum praelium proponit, et quam laboriosum sit aut forte insuperabile, si non intellispiritus adversus carnem; ut non ea quae vultis, faciatis.» Quomodo me jubes vincere, cum ille dicat, «Ut non ea quae vultis, facia
Abbreviated transcription (Latin):
inaño. Pugnastis de manu goliȩ iaii
manu xp̃i tollite caput goliȩ. hocen
unum preliũ. alt̾um aut̃ unicuiq ne¬
ipso. Modo genꝰ hoc belli. exapłica eli
uictor: illos qͦs non uidet in imicosont¬
nuo suꝑabit. Non enĩ tẽptat diabois
uł angłi eiꝰ: nisi qͦd inte carnale ein
Nam quomͦ uincimꝰ illos hostes qͥ snuls.
cum his confligimꝰ. & illos ꝑcutimꝰ: Ina¬
more pecuniȩ dñatur auaritia dũanti
tͥ auaritiȩ: diabolus forinsecus luerum
cum fraude ꝓponit. Plerunq eñ aclli¬
crum ñꝑuenis: nisi fraudem feceris.
Proponit gͦ ille forinsecꝰ auaritiȩ suȩ qͣn
intꝰ non uicisti. quam ñ domiusti. qua
ñtibi subiecisti. ꝓponit tanqͣm athlete
suo malus agonitheta. fraudẽ & luerũ
opus & premiũ. Fac & tolle. Tu aut̃ sicail¬
cas auaritiam. sitͥ in terius ñ dñatur qͣn
sentiens uincis. nã diabolũ insidiantem
ñ sentis. si gͦ edomiusti auaritiã: at tenas
alterũ ꝓponentẽ opus & p̃mium. Quid

Expanded text:
ino» . Pugnastis de manu Goliae, jam in manu Christi tollite caput Goliae. 5. Hoc unum praelium: alterum autem unicuique in seipso. Modo genus hoc belli ex apostolica it quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non vtimus? Cum his confligimus, et illos percutimus. In amore pecuniae dominatur avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim ad lucrum non pervenis, nisi fraudem feceris. Proponit ergo ille forinsecus avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti, quam non tibi subjecisti; proponit tanquam, athletae suo malus agonotheta fraudem et lucrum, opus et praemium: Fac, et tolle. Tu autem si calcas avaritiam, si tibi interius non dominatur, quam sentiens vincis; nam diabolum insidiantem non sentis: si ergo edomuisti avaritiam, attendis alterum proponentem opus et praemium. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
:. hoc ÷ quia in notusti ei. Quid÷ homo
qm̃ in notiuisti ei. aut filiꝰ hominis qm̃
estimas eum: Estimas eum tanti facis.
tanti pendis. Ordinas. nosti sub qͦ ponas.
suꝑ quid ponas. Estimatio eñĩ ÷ qͣnti
pretii sit quidq. Quanti estimauit
hominem. qui ꝓeo unici sanguinẽ fudit :¬
Quid ÷ homo qm̃ in notuisti ẽr. Cui qͥs
eũ estimas. p̃tiosum quiddã ẽẽ ostendis.
Non eni sic ds̃ estimat hominẽ: qͦ modo
homo estimat hominẽ. Quando inuenit
se̾uum uenalẽ: carius emit equũ quã
hanc annonã dedit pugnanti. quid ser¬
uat uincenti: Ego sum inqͥt panis uiuꝰ:
qͥ decelo descendi. Hȩc ÷ annona p̃liantiũ
de horreis inuecta dñicis. unde pascunt᷑
angłi . quia panẽ angłoꝵ manducauit
homo. Post prelia uero & hanc annonã
qͥd seruat : Quid dabit uictorib nͥqͦd
in alio psalmo dr̃. unã petii adño han
reqͥrã. ut in habitẽ indomo dñi ꝑ om̃s

Expanded text:
 hoc est «quoniam innotuisti ei. Quid est homo, quoniam innotuisti ei? aut filius hominis, quoniam aestimas eum?» Aestimas eum, tanti facis, tanti pendis: ordinas, nosti sub quo ponas, supra quid ponas. Aestimatio enim est, quanti pretii sit quidque. Quanti aestimavit hominem, qui pro eo Unici sanguinem fudit? «Quid est homo, quoniam innotuisti ci?» Cui, quis eum aestimas, pretiosum quiddam esse ostendis. Non enim Deus sic aestimat hominem, quomodo homo aestimat hominem: quando invenit servum venalem, carius emit equum, quamhanc annonam dedit pugnanti, quid servat vincenti? «Ego sum,» inquit, «panis vivus, qui de coelo descendi» . Haec est annona praeliantium, de horreis invecta dominicis, unde pascuntur Angeli: quia, «Panem Angelorum manducavit homo» . Post praelia vero et hanc annonam quid servat? quid dabit victoribus, nisi quod in alio psalmo dicitur: «Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini
Abbreviated transcription (Latin):
łałi siooilis factos est. Et tamen
innotuisti ei. & estimas eum. Homo uani-¬
tati similis factus ÷. Cui uanitati:
Temporib p̃ter labentib & p̃t̾ fluentib:
Uanitas enĩ ista dr̃ in cõparatione cusdã¬
semꝑ manentis. & nunquam deficientiꝰ
ueritatis. Nã & ista creatura ÷ locisui.
Impleuit enĩ ds̃ terram sic̃ scriptum
÷ bonis sius. Quid ÷ suis : Sibi c̃gruentib
Sed hȩc om̃a terrena uolatica. transĩ¬
toria. si cõparent᷑ illi ueritati ubi dictũ
⁊ ego sum qui sum: totũ hoc qđ tͣnsit.
uanitas dr̃. Euanescit enĩ ꝑtẽpus.
tanquã inaura fumus. & quid dicam
lens homines suꝑbos adhumilitatẽ

Expanded text:
tati similis factus est;» et tamen innotuisti ei, et aestimas eum. «Homo vanitati similis factus est.» Cui vanitati? Temporibus praeterlabentibus et praeterfluentibus. Vanitas enim ista dicitur in comparatione semper manentis et nunquam deficientis veritatis. Nam et ista creatura est loci sui. «Implevit» enim «Deus terram,» sicut scriptum est, «bonis suis» . Quid est, «suis?» Sibi congruentibus. Sed haec omnia terrena, volatica, transitoria, si comparentur illi veritati, ubi dictum est, «Ego sum qui sum» ; totum hoc quod transit, vanitas dicitur. Evanescit enim per tempus, tanquam in auras fumus. Et quid dicam lens homines su
Abbreviated transcription (Latin):
atq deiecto gladiũ eiꝰ abstulit. & inde
illi caput abscidit & hoc fecit nr̃ dđ̃.
credunt magni eiꝰ qͦs ille in manuha¬
bebat. & de quib cȩteras animas truci¬
labat: conuertunt linguas suas contͣ
diabolũ. & sic goliȩ de gladio suo caput
incidit᷑. Mysteriũ tituli ꝓtẽporis breui¬
tate tractauimꝰ. uideamus qͥd habeat
ipse psalmus.
ENEDICTUS DÑS ÕS M̃S OUIDOCET
Manꝰ meas inpliom: & diortos
ooeos ao bellum. Uox nr̃a ÷: si¬
corpꝰ xp̃i nossumꝰ. Benedicamus dñm
dm̃ nr̃m. qui docet manꝰ nr̃as in p̃lium.
digitos nr̃os ad bellum. Repetitio sen
oꝑatur manꝰ. Monitaq digitos ab surde
indigitis agnoscimꝰ diuisionẽ oꝑationis
& tam̃ radicẽ unitatis. Uide illã gr̃ãm

Expanded text:
atque dejecto, gladium ejus abstulit, et deinde atque dejecto, gladium ejus abstulit, et deinde illi caput abscidicredunt magni ejus, quos ille in manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum; et sic Goliae de gladio suo caput inciditur. Mysterium tituli pro temporis brevitate tractavimus; videamus quid habeat ipse Psalmus. 3. «Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, digitos meos ad bellum.» Vox nChristi nos sumus. Benedicamus Dominum Deum nostrum qui docet manus nostras in praelium, digitos nostros ad bellum. Repetitio sentoperantur et manus: non itaque absurde in digitis agnoscimus divisionem operationis, et tamen radicem unitatis. Vide illam gratiam:
Abbreviated transcription (Latin):
nob̵. Ergo grã fecit impleri legem. Si¬
gnificatur aut̃ grã lacte. Hoc enĩ est
incarne gratiitũ. ubi mat̾ ñ quęrit
acciꝑe. sed satagit dare. Hoc mat̾ gratiꝰ
dat. & contristat᷑ sidesit qui accipiat.
Quomͦ gͦ ostendit dđ legẽ sine graoꝑari
non põsse. nisi cum illos lapidẽs quinq
qͥb significabatur lex in libris qͥnque.
coniungere uolens gr̃ȩ. posuit inuase
pastorali. quo lac mulgere c̃sueuerat :
His armatꝰ. grã utiq armatꝰ. & idõ p̃su¬
mens non dese s dedño suo. ꝓcessit ad¬
uersus goliã suꝑbũ se iactantẽ. de se
p̃sum̃tem. Tulit unũ lapidẽ. iecit. ini¬
micum in fronte ꝑcussit Cecidit ex eo
loco corporis: ubi signum xp̃i non
habuit. hoc quoq licet attendas qͥnq
lapides posuit. unum misit. Libri qͥnq
ut paulo ante cõmemorauimꝰ : caritas.
Et ait apłs. Sufferentes inuicẽ indile¬
ctione. studentes seruare unitaten
sp̃s. inuinculo pacis. De inde illo ꝑcusso

Expanded text:
ergo gratia fecit impleri Legem, significatur autem gratia lacte; hoc enim est in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit dare; hoc mater gratis dat, et contristatur si desit qui accipiat: quomodo ergo ostendit David Legem sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque, quibus significabatur Lex in libris quinque, conjungere volens gratiae, posuit in vase pastorali, quo lac mulgere consueverat? His armatus, gratia utique armatus, et ideo praesumens non de se, sed de Domino suo, processit adversus Goliam superbum, se jactantem, de se praesumentem. Tulit unum lapidem, jecit, inimicum in fronte percussit; cecidit ex eo loco corporis, ubi signum Christi non habuit. Hoc quoque licet attendas: quinque lapides posuit, unum misit. Libri quinquut paulo ante commemoravimus, «charitas:» et Apostolus ait, «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare uspiritus in vinculo pacis . Deinde illo percusso
Abbreviated transcription (Latin):
alii hoc: diuisiones sunt oꝑationis. Om̃a
hec oꝑatur unꝰ atq idem sp̃s: radix⁊ uni¬
tatis. his gͦ digitis pugnat corpꝰ xp̃i pro¬
est & gerere faciliꝰ quã explicare. habe¬
mus unum bellum: qđ cõmemorat apłs.¬
Non ÷ uob̾ colluctatio adũsus carnẽ & san¬
guinẽ. id adũsus homines aqͥb uidemini
pati molestias. Non adũsus ipsos pugna¬
tis. s aduersus pͥncipes & potestates & re¬
ctores mundi. Et ne intelligeres mundi
cęli & terre: ostendit quid diceret. Tene¬
brarum in qͥt harũ. Mundi scilicet. ñqͥ
s mundi qͥeũ ñ cognouit: quia & mundꝰ
eum ñ cognouit. Hȩ tenebrȩ ñ sunt na¬
tura sed uoluntate. Anima enim ꝑsẽ ipsã
non lucet : quia humilit̾ ac ueracit᷑ cantat
tuo. Nã & oculi nr̃i lumina uocantur:
& tam̃ lux extrinsecus sidesit. etiam sani
& patentes intenebris remanebunt. Ergo
bellum gerimus aduersus rectores tene¬
brarũ harum. rectores scilicet infideliũ.

Expanded text:
alii» hoc; divisiones sunt operationis: «Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus;» radix est unitatis. His ergo digitis pugnat corpus Christi, proest, et gerere facilius quam explicare. Habemus unum bellum quod commemorat AposNon est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines a quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non qui sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: quia humiliter et veraciter cantat,tuo.» Nam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium,
Abbreviated transcription (Latin):
dic securꝰ. dimitte nobis. sic̃ & nos dimit¬
timus: aut noli dimittere. si ñ dimittimꝰ.
Qd & si non dixeris. noli dimittere si ñ
dimittimꝰ: ꝓrsus non dimitat. si ñ di¬
mit̾ timus. Neq enim ut tusis impunitꝰ
peccator:. erit ille m̃dax ꝓmissor. Uis
inquit ut dimittã : Dimitte. Est aliud
opꝰ miscdȩ. Uis ut dẽ ÷ Da. Uno loco ÷¬
&tu contra alterum tenes Mntalis
& dimite.o. Aliquid petis ame alio¬

Expanded text:
dic securus, «Dimitte nobis, sicut et nos dimitdic securus, «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus;» aut noli dimittere, si non dimittimus. Quod etsi non dixeris, Noli dimittere, si non dimittimus; prorsus non dimittit, si non dimittimus. Neque enim ut tu sis impunitus peccator, erit ille mendax promissor. Vis, inquit, ut dimittam? Dimitte. Est aliud opus misericordiae: Vis ut dem? Da. Uno loco liquid et tu contra alterum tenes; dimitte, et dimitto. Aliquid petis a me, ali
Abbreviated transcription (Latin):
caro. Si aut̃ c̃tẽnis tu dõ: nunꝙͣ efficies
ut tͥ caro. Qui ñ obtẽꝑas dño: torqueriᷤ
aseruo. Nunqͥd si ñ priꝰ tudõ. ut de inde
tͥ caro. poteris dicere hȩc uerba. benedictꝰ
dñs ds̃ m̃s qui docet manꝰ meas inp̃liũ.
& digitos ad bellum : Pręliari uis indoctꝰ:
Dñaberis uictꝰ. Primo gͦ te subdas dõ:
de inde illo docente te & adiuuante:
dic quesequuntur. inp̃liandi ꝑiculo c̃¬
parat calumnias adudiciũ. & ñ potest
falsa obicere: quia ñ ÷ apud quẽ. Sienĩ
apud hominẽ iudicẽ nob̾cũ ageret :
grauare criminationib falsis. Quia uero
apud talẽ iudicẽ causa nr̃a cũ illo est
qui falli non potest: idõ ambit ut ad
peccatum seducit᷑. ut habeat uera que
obiciat. Et ubi forte aliqͥb eiꝰ fraudibus
succũbit humana fragilitas: sequatur in
confessione opus humilitatis. exerceatur
illi qui uidet. dimitte nob̾: sic̃ & nos di-¬
mittimꝰ. Dic toto corde. die tota fiducia.

Expanded text:
caro. Si autem contemnis Tu Deo, nunquam efficies ut Tibi caro. Qui non obtemperas Domino, torqueris a servo. Numquid si non prius tu Deo, ut deinde tibi caro, poteris dicere haec verba, «Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, et digitos meos ad bellum?» Praeliari vis indoctus, damnaberis victus. Primo ergo te subdas Deo; deinde illo docente te et adjuvante dic quae sequuntur, in praeliandi periculo coparat calumnias ad judicium, et non potest falsa objicere, quia non est apud quem. Si enim apud hominem judicem nobiscum ageret, pgravare criminationibus falsis: quia vero apud talem judicem causa nostra cum illo est, qui falli non potest; ideo ambit ut ad peccatum seducat, ut habeat vera quae objiciat. Et ubi forte aliquibus ejus fraudibus succumbit humana fragilitas, sequatur in confessione opus humilitatis, exerceatur illi qui videt: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Dic toto corde, dic tota fiducia,
Abbreviated transcription (Latin):
eius in uob̾. Ibi qđ nec iã pugnet erit.
nec qđ titillet. Totũ cedit inpace. Non
enim c̃traria natura contra aliam
naturã pugnat. sed tanquã indomo
maritꝰ & uxor. Si aduersus se dissenti¬
ant: molestꝰ & ꝑiculosus ÷ labor. Si ma¬
ritus uincat᷑. & uxor dominetur : pax
ꝑuersa. Siaut̃ uxor marito dñanti su¬
biciatur: pax recta. Hontam̃ aliud ex
alia natura: quia ex homine facta. Mulier
uͦ caro tua. coniux tua. famula tua.
Qd libet deputa: opus ÷ ut subicias.
Et sic pugna ut ꝓsit pugna. hoc enĩ
expedit inferiꝰ subici sũꝑiori: ut & ille
qͥ sibi subici uult qđ ÷ inferiꝰ. subiciat᷑
suꝑiori se. Agnosce ordinẽ. quȩre pacẽ.
Tu dõ tͥ caro. Quid iustiꝰ: gͥd pulchrius :¬

Expanded text:
ejus in vobis» . Ibi jam nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace. Non enim contraria natura contra aliam naturam pugnat, sed tanquam in domo maritus et uxor. Si adversus se dissentiant, molestus et periculosus labor; si maritus vincatur et uxor dominetur, pax perversa: si autem uxor marito dominanti subjiciatur, pax recta; non tamen aliud ex alia natura, quia ex homine facta mulier viro. Caro tua, conjux tua, famula tua: quodlibet deputa, opus est ut subjicias; et si pugnas, ut prosit pugna. Hoc enim expedit, inferius subjici superiori; ut et ille qui sibi subjici vult quod est inferius se, subjiciatur superiori se. Agnosce ordinem, quaere pacem. Tu Deo, tibi caro. Quid justius? quid pulchrius
Abbreviated transcription (Latin):
capitis & saluatoris nr̃i. qͥ ꝓ nob̾ crucifixꝰ
÷. quo crucifixo etiam uelum templi
conscissum ÷. Deniq arma ille posuit
tanquani onera sacram̃toꝵ ueteris legi ᷤ.
& ipsam legem accepit. Quinq enĩ lapi-¬
des: quinq libros moysi significant.
Tulit gͦ illos quinq lapides deflumine.
tale scłm. & p̾terfluit quicqͥd uenit in
mundum. Erant gͦ influmine tanꝙͣ in
popło illo pͥmo lapides. erant illic in¬
utiles. Uacabant nichil ꝓclerant tͣnsibañ
sic̃ fluuiꝰ. Quid fecit dd Ut lexipsa utilis
eẽt: accepit gr̃am. Lex enĩ sine gr̃a
impleri non p̾otest. Plenitudo enim

Expanded text:
capitis et Salvatoris nostri, qui pro nobis crucifixus est; quo crucifixo etiam velum templi conscissum est . Denique arma ille posuit, tanquam onera sacramentorum Veteris Legis; et ipsam Legem accepit. Quinque enim lapides quinque libros Moysi signTulit ergo illos quinque lapides de flumine, tale saeculum, et praeterfluit quidquid venit in mundum: erant enim in flumine tamquam in populo illo primo lapides, erant illic inutiles et vacabant; nihil proderant, transibant sicut fluvius. Sed quid fecit David, ut lex ipsa utilis esset? accepit gratiam: lex enim sine gratia impleri non potest: plenitudo enim
Abbreviated transcription (Latin):
& non obseruemꝰ : sed tamen ad aliquã
significationem p̃missa & posita intelli¬
gamus. Non ut abiciamꝰ legẽ dĩ: sed ut
sacram̃ta ꝓmittentia. impleta ꝓmissi-¬
one non celebremus. Qd eñi ꝓmittebant :
uenit. Grã enĩ noui testamenti in lege
uelabatur. in eugło reuelatur. Uelum

Expanded text:
et non observemus; sed tamen ad aliquam et non observemus; sed tamen ad aliquam significationem praemissa et proposita intelligamus: non ut abjiciamus Legem Dei, sed ut sacramenta promittentia, impleta promissione non celebremus. Quod enim promittebant, venit. Gratia enim Novi Testamenti in Lege velabatur; in Evangelio revelatur. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. Nongͦ sic audiatis aliqͥd exꝑsona
xp̃i: quasi ad uos non ꝑtineat quiestis
membra xp̃i. Hoc tanquam fundam̃to
posito uidete quȩ sequantur. Nostis multiᷤ
sacramentis uisibilibus & corporalib onera-¬
tum eẽ popłm primum. circumcisione.
negocioso illo quodam sacerdotio & tẽ¬
plo figuris pleno. multiplicib holocau¬
tanquam arma pręmentia ñ adiuuantia
posuit. Si enĩ lata eẽt lex quȩ posset ui¬
uificare : uere exlege eẽt iusticia. Ut quid
gͦlex :: Sequitur. S conlusit scriptura.
sub peccato. ut ꝓmissio exfide ihu xp̃ida
retur credentib. Deniq iste dđ scilicet
xp̃s caput & corpꝰ. tẽpore reuelationis noui
testamenti. tẽpore insinuandȩ & cõmen¬
dandȩ gr̃ȩ dĩ. quid fecit ÷ Arma posuit
quinq lapides tulit. Arma ut diximus
onerantia posuit. Ergo sacram̃ta illa
legis quȩ non sunt imposita gentibus
posuit. quȩ non obseruamꝰ. Meministiᷤ
enim quanta inuetere lege legamus

Expanded text:
corpus. Non ergo sic audiatis aliquid ex persona Christi, quasi ad vos non pertineat, qui estis membra Christi. Hoc tanquam fundamento posito, videte quae sequantur. 2. Nostis multis sacramentis visibilibus et corporalibus oneratum esse populum primum; circumcisione, negotioso illo quodam sacerdotio, et templo figuris pleno, multiplicibus holocautanquam arma prementia, non adjuvantia, posuit. «Si enim data esset lex quae posset vivificare, vere ex Lege esset justitia.» Utquid ergo Lex? Sequitur: «Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus» . Denique iste David, scilicet Christus caput et corpus, tempore revelationis Novi Testamenti, tempore insinuandae et commendandae gratiae Dei, quid fecit? Arma posuit, quinque lapides tulit: arma, ut diximus, onerantia posuit; ergo sacramenta Legis, sacramenta illa Legis, quae non sunt imposita Gentibus, posuit, quae non observamus. Meministis enim quanta in Veteri Lege legamus,
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ misccłȩ. Et si habuerit aliqͥd fortem
iudicio quo puniatur: tanqͣm unda
miscdẽ. peccati ignis extinguit᷑. Suꝑ¬
ex altat enĩ miscđa iudicio. Quid autẽ
cũ talib subuenit. & cũ tales libat.
&cũ talib ignoscit. in iustꝰ ÷ ds̃ : Abst.
Et ibi iustꝰ ÷. Non ei tollit misccła iustiaũ¬

Expanded text:
ordiae, etsi habuerit aliquid forte in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae peccati ignis exstinguitur. «Superexaltat» enim «misericordia judicio.» Quid autem? et cum talibus subvenit, et cum tales liberat, et cum talibus ignoscit, injustus est Deus? Absit. Et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
id deme flagitantib frĩb quib sum debitor
huius officii. Quod aut̃ de alfabeto hebreo
ubi octoni uer̾sus singulis sub iacent litterᷤ.
atq ita psalmꝰ totꝰ ẽtexit᷑. nichil dixi: non
sit mirum. qm̃ nichil qđ ad istũ ꝓpͥe ꝑtineret
inueni. Non enim solus habet has litteras:
Illud sane sciant. qui hoc ingreca & latina
scriptura qͥa ñ illic seruatũ ÷. inuenire non
possunt: om̃s octo uersus in hebraicis codicib
ab ea quȩ illis p̃ponit᷑ littera inciꝑe. sicut nob̾
abeis qui illas nouert̾ litteras indicatũ est.
Qd multo diligentiꝰ factũ ÷: quã nr̃i uł latine
uł punce quos ab ecedarios uocant psalmos
facere consuert̃. Non enĩ om̃s uersus donec
claudat᷑ peri odus: sed solos pͥmos ab eadẽ
littera incipiunt. quam prȩponunt.

Expanded text:
id de me flagitantibus fratribus, quibus sum debitor id de me flagitantibus fratribus, quibus sum debitor hujus officii. Quod autem de alphabeto hebraeo, ubi octoni versus singulis subjacent litteris, atque ita Psalmus totus contexitur, nihil dixi, non sit mirum, quoniam nihil quod ad istum proprie pertineret inveni: non enim solus habet has litteras. Illud sane sciant qui hoc in graeca et latina scriptura, quoniam non illic servatum est, invenire non possunt, omnes octonos versus in hebraicis codicibus ab ea quae illis praeponitur, littera incipere; sicut nobis ab eis qui illas noverunt litteras, indicatum est. Quod multo diligentius factum est, quam nostri vel latine vel punice, quos abecedarios vocant psalmos, facere consueverunt. Non enim omnes versus donec claudatur periodus, sed solos primos ab eadem littera incipiunt, quam praeponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis eccłȩ. qͣnta ex illa sem̃te seges toto
ꝑsona ꝑtotũ psalmũ loqͣbat᷑ ostendit. Exxam
inqͥt sic̃ ouis ꝑdita quęre seruũ tuũ. qͥa man¬
data tua ñ sũ oblitꝰ. Non nulli codices ñ habent
quȩre: seduiuifica. Una qͥppe sillaba ĩt̃ ÷ qͣiter
ipsi codiceꝰ greci uariant. S qđ libet horũ
sit: ouis ꝑdita quęrat᷑. ouis ꝑdita uiinficetur.
ꝓpt̃ qͣm pastor eiꝰ non aginta nouẽ dimisitĩ
montib & eã quęrens iudacis laceratꝰ est
ueprib S adhuc qͣrit᷑. ad huc qͣrat᷑. exparte
inuenta ad huc qͣrat᷑. Ex ea nãq parte qͣ
gunt. ad huc querit᷑ & ꝑsui pastorissangui¬
nem fusum atq disꝑsum. in om̃ib gentib
inuenitur:. Qt potui quantũ adño
ad uitꝰ sũ psalmum istũ magnũ ꝑtͣecaui
x exposui. Qđ ꝓfecto melius sapientiores
doctioresq fecer̾: siue facturi sunt Mec idõ
tam̃ ei nr̃m deee̾ debuit ministeriũ. maxime

Expanded text:
sanguis Ecclesiae? quanta ex illa semente seges toto sanguis Ecclesiae? quanta ex illa semente seges toto  ostendit. «Erravi,» inquit, «sicut ovis perdita; quaere servum tuum, quia mandata tua non sum oblitus.» Nonnulli codices non habent «quaere,» sed «vivifica.» Una quippe syllaba interest, qua inter ipsi codices graeci variant. Sed quodlibet horum sit, ovis perdita quaeratur, ovis perdita vivificetur, propter quam pastor ejus nonaginta novem dimisit in montibus, et eam quaerens , Judaicis laceratus est vepribus. Sed adhuc quaeritur, adhuc quaeratur, ex parte inventa adhuc quaeratur. Ex ea namque parte, qua gunt, adhuc quaeritur, et per sui pastoris sanguinem fusum atque dispersum, in omnibus gentibus invenitur. 8. Ut potui, quantum a Domino adjutus sum, psalmum istum magnum pertractavi et exposui. Quod profecto melius sapientiores doctioresque fecerunt, sive facturi sunt; nec ideo tamen ei nostrum deesse debuit ministerium, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Piat gͦ manꝰ tua: ut saluũ me de manu ali¬
ena facias. Sic aut̃ ds̃ saluos martires
fecit: cũ eos in anima ñ ꝑmisit occidi Nam
scđm carnẽ: uana salus hominis Potest&
sic accipi. fiat manꝰ tua: ut manꝰ dĩ xp̃sin
telligatur. iuxta illud isaiȩ. Et brachum
dñi cui reuelatũ ÷. Non enim erat factus
c̃cupnii salutare tuũ dñe: etiã nolentib om̃b
inmiciꝰ. salutare dĩ nob̾ xp̃soccurrat. Ipsũ se ceci¬
pisse iusti antiqui ueracissime cor¬
fitentur. Ipsũ c̃cupiuit eccła uenturũ de ui¬
scerib matris. ipsum c̃cupiscit ȩccłauenturũ
ad extera patris. Subiungit᷑ aut̃ huic sentente.
& lextua meditatio mea ÷: qͥa lex ꝑhibet testi
moniũ xp̃o. Sed ĩ hac fide cũ corde credit᷑ ad
iusticiã. ore c̃fessio fit ad salutẽ: fremant
genteᷤᷤ. meditent᷑ popłi ĩ ania. Occidat᷑ certe
Et quis ñ uideat quantũ ad iuuerit ȩccłam

Expanded text:
Fiat ergo manus tua, ut salvum me de manu faciFiat ergo manus tua, ut salvum me de manu facias aliena. Sic autem Deus salvos martyres fecit, cum eos in anima non permisit occidi: nam secundum carnem vana salus hominis . Potest et sic accipi. «Fiat manus tua,» ut manus Dei Christus intelligatur; juxta illud Isaiae, «Et brachium Domini cui revelatum est» ? Non enim erat factus cupivi salutare tuum, Domine;» etiam nolentibus omnibus inimicis, salutare Dei nobis Christus occurrat: ipsum se concupisse justi antiqui veracissime confitentur, ipsum concupivit Ecclesia venturum de visceribus matris, ipsum concupiscit Ecclesia venturum a dextera Patris. Subjungitur autem huic sententiae, «Et lex tua meditatio mea est:» quia lex perhib 175. Sed in hac fide, cum corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ; fremant gentes, populi meditentur inania , occidatur certe Et quis non videat quantum adjuverit Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ẏmnum: cum docueris me iustificationes
tuas. Nouimus quem ad modũ ds̃ doceat eos
qui sunt docibiles dĩ. Om̃is enim qui audiuit
apatre & didicit. uenit ad eũ qͥ iustificat
impium : ut ñ solum memoria retinendo.
uerum etiam faciendo custodiat iustificatio¬
dm̃ : de inde uult docere. ProNUNTIa¬
pri inquit lingua mea eloquia tua : qͥa
omĩa mandata tua iudicia. Qũ hȩc se
ꝓnuntiaͣrũ dicit: utiq minister fit uerbi.
Quãuis enim ds̃ doceat intrinsecus : tamen
files exauditu ÷. Et quomͦ audient sine
p̃dicante : Neq eñi quia ds̃dat increm̃tũ.
idõ ñ ÷ plantandũ neq rigandũ. Scit¬
aũt quȩ ꝑicula secutura sint ac̾tradicentib
& ꝑsequentib: cũ fuerit ꝓnuntiator eloqͥoꝵ
saluum me facere : quia mandata tua elegi.
Ut ñ timerẽ. nec solũ cormeũ teneret. sed
lingua etiam ꝓnuntiaret eloqͥa tua: man¬
data tua elegi. timorẽq amore cõpressi.

Expanded text:
hymnum, cum docueris me justificationes hymnum, cum docueris me justificationes tuas.» Novimus quemadmodum doceat eos Deus qui sunt docibiles Deo. Omnis enim qui audivit a Patre et didicit, venit ad eum qui justificat impium : ut non solum memoria retinendo, verum etiam faciendo custodiat justificatioDeum, deinde vult docere. «Pronuntiabit,» inquit, «lingua mea eloquia tua, quia omnia mandata tua justitia». Cum haec se pronuntiaturum dicit, utique minister fit verbi. Quamvis enim Deus doceat intrinsecus; tamen fides ex auditu est: et quomodo audiunt sine praedicante ? Neque enim quia Deus dat incrementum , ideo non est plantandum et rigandum. ae pericula secutura sint a contradicentibus et persequentibus, cum fuerit pronuntiator eloquiorum salvum me faciat; quia mandata tua elegi.» Ut non timerem, nec solum cor meum teneret, sed lingua etiam pronuntiaret eloquia tua; «mandata tua elegi,» timoremque amore compressi.
Abbreviated transcription (Latin):
Poceor Nuiie orantis auoiams.
qm̃ quis oret forte nouimus. &
nos ipsos si repbi non sumus. in
menliris huius orantis agnoscimꝰ.
Apprropin exetꝰ oratio mea
I conSpecT Tuo diĩe. Id ÷ oratio mea
quȩ fit inconspectu tuo. appropinquet
tibi. Prope ÷ enim dñs. his qui obtriuer̾t
cor. Secundum eloquiũ tuũ damͥ intel¬
lectum. Promissum petit. Nam hoc ait.
secundum eloquium tuũ: tanquã diceret
scđm promissum tuum. Promisit enim
hoc dñs ubi ait: intellectum tibi dabo:¬
Itrinet pos tolatio in conspectu tuo dñe scđm
eloquium tuum eripe me. Repetit qͦdãmͦ :
quod petiuit. Uam quod prius dixerat. ap¬
ꝓpinquet oratio mea in conspectu tuo dñe :
huic simile ÷ quod ait posterius. Intret po¬
stulatio mea in conspectu tuo dñe. Et quod
prius. scđm eloquium tuum da mͥ intelle¬
ctum: huic c̃gruit qđ posteriꝰ. scđm eloqͥũ
tuum eripe me. Accipiendo quippe intelle¬
ctum eripitur: qui ꝑse ipsum ñ intelligendo

Expanded text:
ocem nunc orantis audiamus: quoniam quis oret novimus, et nos ipsos si reprobi non sumus, in membris hujus orantis agnoscimus. «Appropinquet oratio mea n conspectu tuo, Domine:» id est oratio mea, quae fit in conspectu tuo, appropinquet tibi. Prope est enim Dominus his qui obtriverunt cor . «Secundum eloquium tuum da mihi intellectum.» Promissum petit. Nam hoc ait, «Secundum eloquium tuum;» tanquam diceret, secundum promissum tuum. Promisit enim hoc Dominus, ubi ait, «Intellectum dabotret postulatio mea in conspectu tuo, Domine; secundum eloquium tuum eripe me.» Repetit quodammodo quod petivit. Nam quod prius dixerat, «Appropinquet oratio mea in conspectu tuo, Domine;» huic simile est quod ait posterius, «Intret postulatio mea in conspectu tuo, Domine;» et quod prius, «Secundum eloquium tuum da mihi intellectum;» huic congruit quod posterius, «Secundum eloquium tuum eripe me.» Accipiendo quippe intellectum eripitur, qui per seipsum non intelligendo
Abbreviated transcription (Latin):
UIUS PAUPER ORAT. ETNON ORAI IN SIEIIIO
Bicet gͦ audire eũ & uidere quis nã sit: neforte
mini. Si gͦ ipse ÷ quomͦ pauꝑ: Nã quomͦ diues.
quis ñ uidet: Unde enĩ homines st̃ diuites ÷
Puto auro. argento. familia. terra. sed om̃a ꝑ
ipsũ facta sunt. Quid gͦ illo ditius ꝑquẽ factę
sunt diuitiȩ. etiã ille quȩ ñsunt uerȩ diuitiȩ
Per illũ eñi &illȩ diuitie. ingeniũ. memoria. uita.
psius corporis sanitas. sensus c̃formatioq mẽ¬
brorum. & eñi cũ hȩc salua sunt. & pauꝑes diui¬
tes sunt ꝑ illũ: & ille maiores diuitię. fides. pietaᷤ.
iusticia. caritas. castitas. mores boni. Nemo eñi
& has habet . nͥ ꝑ eũ qui iustificat impiũ. Ecce ꝗͣ
diues. Quis eni diues. qui habet qđ uult alio
faciente. an qͥ facit qđ uult & alio habente : Puto
qͥa ditior ille qͥfecit qͦd habes. qͥa qđ ille habet.
ta ñ hahes. Ecce quã diues. In hoc ta diuite.
unde agnituri sumus hȩc uerba. cinerẽ sicut

Expanded text:
unus pauper orat, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte mini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argenipsum facta sunt . Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitiae, iatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut
Abbreviated transcription (Latin):
catis tuis noli auertere. Si enĩ ñ ab eis
auerteris faciem tuam : tu ipse irasceris pec¬
catis tuis. Si aut̃ tu non auertis faciẽ tuã
apeccatis tuis: tu agnoscis. & ille ignoscit.
At uͦ ate leua oculos ad illũ & dic. At te
leuaui oculos meos qui habitas in cęlo.
Celum fr̃s mei si corporaliter intellexert¬
mus hoc quod uidemus oculis corporͤis:
uere sic errabimus. ut non putemus
nos illuc ascendere: nisi scalis positis aut
mus: spũalit̾ celum intelligere debemꝰ.
Si ascensus in affectu: cȩlum in iusticia. Qđ ÷
ergo cȩlum dĩ: Om̃s scę animȩ. om̃s iustę
animȩ. Nam & apłi quamuis int̾ra ẽẽnt
carne cęlum erant: quia in illis dñs sedens
pertotum mundum ambulabat. Ergo
habitat in cęlo. Quomͦ : Quomodo dicit
in alio psalmo. Tu autẽ in scõ habitas laus
isrł. Qui habitat in cęlo: habitat in sco.
Sco̾ quid nisi tẽplo suo : Templum enim

Expanded text:
catis tuis noli avertere. Si enim non ab eis catis tuis noli avertere. Si enim non ab eis averteris faciem tuam, tu ipse irasceris peccatis tuis: si autem tu non avertis faciem tuam a peccatis tuis, tu agnoscis, et ille ignoscit. 4. At vero a te leva oculos ad illum, et dic, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» Coelum, fratres mei, si corporaliter intellexerimus hoc quod videmus oculis corporeis, vere sic errabimus, ut non putemus nos illuc ascendere, nisi scalis positis, autmus, spiritualiter coelum intelligere debemus; si ascensus in affectu, coelum in justitia. Quod est ergo coelum Dei? Omnes sanctae animae, omnes justae animae. Nam et Apostoli quamvis in terra essent carne, coelum erant; quia in illis Dominus sedens, per totum mundum ambulabat. Ergo habitat in coelo. Quomodo? Quomodo dicit in alio psalmo, «Tu autem in sancto habitas, laus Israel» . Qui habitat in coelo. habitat in sancto: «sancto» quid, nisi templo suo? «Templum enim
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qui sibi placet. stulto homini placet.
quia ille ipse stultus ÷ cum sibi placet.
Solus securus placet: qui dõ placet. Et
quis ÷ qui placet do: Qui placuerit ds̃.
Displicere sibi ds̃ non potest. Placeat &¬
tibi: ut placeas illi. S tibi ille placere
non poterit nͥtutibi displicueris.
Si autem displices tͥ: tolle ate oculum.
Ut quid te enim attendis: Si enim
uerum te attendis: inuenis inteqđ
tibi displiceat. & dicis dõ. peccatũ meũ
ante me ÷ semꝑ. Peccatum tuum sit
ante te: ut non sit ante dm̃. Et tu
noli eẽ antete: ut sis ante dm̃. Quomͦ
enim uolumus ut non anob̾ aũtat
faciem d̾s: sic uoluinus ut auertat
faciem apeccatis nr̃is. Nam utrunq
ille cantat inpsalmis. Neauertas faciẽ
Et ille qui dicit neauertas faciem tuã
ame: uide quid dicat alio loco. Aũte
faciem tuam apeccatis meis. Siuis ut
auertat faciem suam apeccatis tuis:
tui ipse ate auerte faciem tuam & apec-¬

Expanded text:
Sed qui sibi placet, stulto homini placet; Sed qui sibi placet, stulto homini placet; quia ille ipse stultus est, cum sibi placet. Solus securus placet qui Deo placet. Et quis est qui placet Deo? Cui placuerit Deus. Displicere sibi Deus non potest; placeat et tibi, ut placeas illi. Sed tibi ille placere non poterit, nisi tu tibi displicueris. Si autem displices tibi, tolle a te oculum. Utquid te enim attendis? Si enim vere te attendis, invenis in te quod tibi displiceat; et dicis Deo, «Peccatum meum ante me est semper» . Peccatum tuum sit ante te, ut non sit ante Deum; et tu noli esse ante te, ut sis ante Deum. Quomodo enim volumus ut non a nobis avertat faciem Deus, sic volumus ut avertat faciem a peccatis nostris: nam utrumque illi cantatur in Psalmis. «Ne avertas faciem et ille qui dicit, «Ne avertas faciem tuam a me;» vide quid dicat alio loco: «Averte faciem tuam a peccatis meis» . Si vis ut avertat faciem suam a peccatis tuis, tu ipse a te averte faciem tuam, et a pec