comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eos. Qd̃ ait om̃s gentes cireundedert̃ me
⁊i in noĩe diũ ultꝰ sũ in eos. significat eccłie
labores atq uictoriã. S quasi causã quere¬
ret᷑ unͣ tanta mala suꝑare. potuerit. resper¬
tũ ẽ ad exemplũ: ⁊ dixit quid pͥmo passa sit
in capite suo addendo qd̃ seqͣr. Circũdantes
circũdedert᷑ me : & bñ ibi ñ repetitũ eͣ om̃s
gentes. qd̾ a iudȩis solis factũ eͣi Et in noĩe
diiĩ. ultus sũ in eos: qr ⁊ illic ipse pris ppłs

Expanded text:
 eos.» Quod ait, «Omnes gentes circumdederunt me, et in nomine Domini ultus sum eos,» significat Ecclesiae labores atque victoriam; sed quasi causa quaereretur unde tanta mala superare potuerit, respectum est ad exemplum, et dixit quid primo passa sit in capite suo, addendo quod sequitur, «Circumdantes circumdederunt me:» et bene ibi non repetitum est, «omnes gentes;» quod a Judaeis solis factum est. «Et in nomine Domini ultus sum eos:» quia illic ipse pius popul
Abbreviated transcription (Latin):
nib. D extã dni fecit uirtutẽ. Quã uirtu¬
tẽ dicit:U ext̾ã inqͥt dñi exaltauit me.¬
ll agna uirtus exaltare humile̾. deificare mor¬
talẽ: pͣbere de infirmitate ꝑfecꝰtionẽ. de
subiectione głam. de passione uictoriã. Di¬
re auxiliũ de tribulatione: ut afflicꝰtis
uera salus dĩ patesceret. affligentib aut̃
uana salus hominis reman̾et. Magna hȩc
s quid miraris: Audi qͥd repetat. Non hõ se
ñ sͥ głam dedit: uͣ hõ uicit. ñ hõ sibi saluti
nerũ ubiq facientes. eccłiam x pĩ mori ar¬

Expanded text:
16. Dextera Domini fecit virtutem.» Quam virtutem dicit? «Dextera,» inquit, «Domini exaltavit me.» Magna virtus exaltare humilem, deificare mortalem, praebere de infirmitate perfectionem, de subjectione gloriam, de passione victoriam, dare auxilium de tribulatione; ut afflictis vera salus Dei patesceret, affligentibus autem vana salus hominis remaneret. Magna haec; sed quid miraris? audi quid repetat. Non homo se mo gloriam dedit, non homo vicit, non homo sibi saluti nerum ubique facientes, Ecclesiam Christi mori ar
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quolibet gn̾e inunici exurgant. suie. ex
numero maloꝵ hoĩm. suie ex numero maloꝵ
angłoꝵ. in dnĩ achutorio despicient᷑. cui cõfi
micis n sic mͥ tãꝗͣ bonꝰ hõ se amicꝰ opponat.
ut in se spẽ meã iubeat collocari. Bonũ est
enĩ confidere in dño. ꝗͣ cõficłe in hoĩe. llec
qͥs quis scđm quẽdã modũ dici potest angłs

Expanded text:
uolibet genere inimici exsurgant, sive ex numero malorum hominum, sive ex numero malorum angelorum; in Domini adjutorio despicientur cui confitmicis, non sic mihi tanquam bonus homo se amicus opponat, ut ipse in se spem meam jubeat collocari: «Bonum est» enim «confidere in Domino, quam confidere in homine.» Nec quisquis secundum quemdam modum dici potest a
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit me. Non gͦ qͥcquã uirib sius licuis¬
se arbitret᷑ fremitꝰ impioꝵ. Non haberet
filio pat̾familias ꝑ neqͥssimos seruos em̃dari
ubet: cũ illi hereditatẽ. illis cõpedes p̃par&e:
Que ẽ ista hereditas: Auri ẽ an argenti. an
U ide qua intret᷑: ⁊ cognosce qͥd sit. Aꝑite mͥ¬

Expanded text:
tradidit me. Non ergo quidquam viribus suis licuisse arbitretur fremitus impiorum; non haberent filios suos paterfamijubet; cum illis haereditatem, illis compedes praeparet. Quae est ista haereditas? Auri est, an argenti, an orum? Vide qua intretur, et cognosce quid sit. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimꝰ frẽs admonentẽ nos atq
dõ confitem̃. omib nota ẽ: ita ut hanc so¬
la dici cõfessionẽ in scripturis scĩs nunꝰ e¬
rudita estimet multitudo. Nã uͥ hoc u̾bum
lectoris ore sonuerit. cõtinuo strepitꝰ pius
pectora tundentiũ consequit᷑. S debent ad¬
ũtere quom dictũ sit in alio psalmo. qm̃ in
g̾diebar in locũ tab̾nacłiadmirabił usq ad
domũ dĩ in uoce exultationis ⁊ cõfessionis so
ni festiuitatẽ celebrantis. Hic enĩ certe ma¬
nifestũ ẽ. uocẽ confessionis sonũ. ñ ad mero¬
rẽ penitentie. s ad lȩtitiã festiuitatis cȩleber¬
rimȩ ꝑtinere. Aut si de tã manifesto testi¬
monio qͥsꝗͣ. adhuc dubitat. qͥd dicꝰturus ẽ. ad
illud qd̾ in eccłiastico scriptũ ẽ bñdicite do¬
minũ oĩa oꝑa ipsiꝰ. date noĩ ipsiꝰ magnificen¬
tiã. ⁊ cõfitemini in laude ipsus in canticis la¬
bioꝵ. ⁊ cytharis. ⁊ sic dicite in cõfessione qm̃

Expanded text:
udivimus, fratres, admonentem nos atqueDeo confitemur, omnibus nota est; ita ut hanc solam dici confessionem in Scripturis sanctis minus erudita existimet multitudo: nam ubi hoc verbum lectoris ore sonuerit, continuo strepitus pius pectora tundentium consequitur. Sed debent advertere quomodo dictum sit in alio psalmo: «Quoniam ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis et confecerte manifestum est vocem confessionis et sonum, non ad moerorem poenitentiae, sed ad laetitiam festivitatis celeberrimae pertinere. Aut si de tam manifesto testimonio quisquam adhuc dubitat, quid dicturus est ad illud quod in Ecclesiastico scriptum est: «Benedicite Dominum omnia opera ipsius, date nomini ipsius magnificentiam, et confitemini in laudem ipsius in canticis labiorum et in citharis; et sic dicite in confessione, Quo
Abbreviated transcription (Latin):
lomͦ ẽ omĩno dubitandũ tot congruenti¬
b testimoniis. quoꝵ similia in scripturis ꝑ
uos ipsos potestis adu̾tere: ñ tm̃ ĩ peccatis
s: ⁊ in laudib dĩ confessionẽ diuinis lit¬
teris solere nominari. Qͥd congruentius
dimꝰ. confitemini dño. qͣm idipsũ scilicet ut
laudemꝰ dm̃ Non potuit laus dĩ breuiꝰ ex
grandius ista breuitate. ñ uideo: cũ ita sit
ꝓ pͥũ dõ qd̾ bonꝰ ẽ. ut a quodã cõpellat᷑ ip¬
se filiꝰ dĩ. cũ audiret magister bone ab
eo scłc. qͥ carnẽ eiꝰ intuens. ⁊ diuinitatis
plenitudinẽ ñ iutelligens solũ hoĩem ar¬
bitrabat᷑ responderet. Qͥd me int᷑rogas de

Expanded text:
o est omnino dubitandum, tot congruentibus testimoniis, quorum similia in Scripturis per vos ipsos potestis advertere, non tantum in peccatis, sed et in laudibus Dei confessionem divinis Litteris solere nominari; quid congruentius dimus, «Confitemini Domino,» quam idipsum, scilicet ut laudemus Dominum? Non potuit laud Dei brevius exgrandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem ejus intuens, et divinitatis plenitudinem non intelligens, solum hominem arbitrabatur; responderet, «Quid me interrogas de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt᷑ lib̾ationẽ: Tues ds̃ m̃s. Postremo creatꝰ re¬
creari cupio: tu es ds̃ ms̃. qr creator ms̃: qͥ cre¬
asti me ꝑ u̾bũ tuũ. ⁊ recreasti me ꝑ u̾bũ. S ed
creasti me ꝑ u̾bũ dm̃ manentẽ ap̃ te:. recre¬
asti ꝑ u̾bũ carnẽ factũ ꝓpt᷑ nos. Doce gͦ me.
ut faciã uoluntatẽ tuã: qr tu es ds̃ mͣs. Si
ñ me docueris: faciã uoluntatẽ meã. ⁊ dese¬
ret me ds̃ m̃s. Doce me ut faciã uoluntatẽ
tuã. qr tu es ds m̃s. Doce me Ñ enĩ tues do ns
⁊ ego ero magist᷑ m̃s. Nidete quẽadmodũ grlc
m̃det᷑. Hloc tenete. hoc imbibite: hoc uoħ de ar¬
de nullus excutiat. ne habeatis relũ dĩ s non
scđm scientiã. ne ignorantes dĩ iustitiã ⁊ urãm
uolentes constituere. iustitiȩ dĩ ñ sitis subierti.

Expanded text:
propter liberationem? «Tu es Deus meus.» Postremo creatus repropter liberationem? «Tu es Deus meus.» Postremo creatus recreari cupio? «Tu es Deus meus,» qui Creator meus, qui creasti me per Verbum tuum, et recreasti me per Verbum. Sed creasti me per Verbum Deum manentem apud te; recreasti per Verbum carnem factum propter nos. «Doce» ergo «me ut faciam voluntatem tuam; quoniam tu es Deus meus.» Si non me docueris, faciam voluntatem meam, et deseret me Deus meus. «Doce me ut faciam voluntatem tuam; quoniam tu es Deus meus. Doce me:» non enim tu es Deus meus, et ego ero magister meus. Videte quemadmodum gratia commendetur. Hoc tenete; hoc imbibite, hoc vobis de corde nullus excutiat; ne habeatis zelum Dei, sed non secundum scientiam; ne ignorantes Dei justitiam, et vestram volentes constituere, just
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ enĩ manducat ⁊ bibit indigne: iudiciũ sibi
manducat ⁊ bibit. Non malũ ẽ qd̾ dat᷑: s bo¬
nũ malo in iudiciũ dat᷑. Bene ẽẽ ñ potest: ma¬
le accipienti qd̵ bonũ ẽ. E rgo exime me ab mi¬
micis meis : qr ad te confugi. Quo enĩ fugerẽ:
Quo abire᷑ a spũ tuo: Si ascendero in celũ tu ibi
es: si descendero in infernũ adẽs. Qͥ dgͦ restat:
Si assũpsero pennas meas ut colt̾ba. ⁊ uolabo
in extrema maris: id ẽ ut spẽ habite᷑ in fi¬
nẽ scłi: ⁊ enĩ illuc manꝰ tua deducet me. ⁊ per¬
ducet me dext̾a tua. Exime me ab inmicis
ꝓscriptio: qm̃ tu es inquit ds̃ m̃s. Ad aliũ cur¬
rã refici: si abalio factꝰ sũ. Tues totũ meũ: qr
tu es ds̃ m̃s. Patrẽ quȩrã ꝓpt᷑ hereditatẽ. Tu
es ds̃ ms: ñ solũ dator hereditatis. s ipsa here¬
ꝓpt᷑ redẽptionẽ: Tu es ds̃ m̃s. Patronũ quȩrã

Expanded text:
Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum malo in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. Ergo «exime me ab inimicis meis; quia ad te confugi.» Quo enim fugerem? «Quo ibo a spiritu tuo? Si ascendero in coelum, tu ibi es: si descendero in infernum, ades.» Quid ergo restat? «Si assumpsero pennas meas ut columba, et volabo in extrema maris;» id est, ut spe habitem in finem saeculi: «etenim illuc manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . «Exime me de inimiciescriptio! «Quoniam tu es,» inquit, «Deus meus.» Ad alium curram refici, si ab alio factus sum. Tu es totum meum; «quia tu es Deus meus.» Patrem quaeram propter haereditatem? «Tu es Deus meus,» non solupropter redemptionem? «Tu es Deus meus.» Patronum quaeram
Abbreviated transcription (Latin):
meis dñe: qr ad te confugi. Qͥ aliqñ a te fugi: ad
te confugio. fugit enĩ adã a facie dñi. ⁊ abscodit
se int̾ ligna paradẏsi: ut de illo dic̾et᷑ in libro iob.
in umbra: ne postea dicat. transiert̃ oĩa tãquã
umbra. Exime me de ininicis meis N gͦ hic ini¬
micos hoĩes cogito. Ñ ẽ uob̃ collucꝰtatio adu̾sus
carnẽ ⁊ sangͥne̾: s adu̾sus qͦs: Adu̾sus pͥncipes
tis enĩ aliqñ tenebrȩ: nc̃ aũ lux in dño. Recto¬
res mundi tenebraꝵ haꝵ: rectores iniqͦꝵ. contra
hos habetis luctam̃. Mlagnũ p̃liũ nob̾ ẽ: hostẽ ñ ui¬
dere ⁊ uincere. Adũsus rectores mundi tenebrarũ
cis meis dñe: qr ad te confugi. De inimicis meis: nõ
iuda. s qͥ impleuit iudã. Illũ patior uisũ: illũ ex¬
pugno nͣ uisũ. Accepit enĩ bucellã iudas. ⁊ intͣuit
in eũ sathanas: ut iste dd ꝑsecutionẽ pateretur
a filio suo. Quã multos iudas implet sathanas.
indigne accipientes bucellas ad iudiciũ suum.

Expanded text:
meis, Domine; quia ad te confugi.» Qui aliquando a te fugi, «ad te confugi.» Fugit enim Adam a facie Dei, et abscondit se inter ligna paradisi , ut de illo diceretur in libro Job: in umbra; ne postea dicatur, «Transierunt omnia tanquam umbra» . «Exime me de inimicis meis.» Non ego hic inimicos homines cogito: «Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sed adversus quos? «Adversus principestis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . «Rectores mundi, tenebrarum harum,» rectores iniquorum; contra hos habetis luctamen. Magnum praelium vobis est, hostem non videre et vincere. «Adversus rectores mundi tenebrarum cis meis, Domine; quia ad te confugi. De inimicis meis;» non Juda, sed qui implevit Judam. Illum patior visum, illum expugno non visum. Accepit enim buccellam Judas, et intravit in eum satanas : ut iste David persecutionem pateretur a filio suo. Quam multos Judas implet satanas, indigne accipientes buccellam ad judicium suum!
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa bona sine tuo aduitorio cõputant᷑. unͣ im¬
petrarẽ. dignꝰq ẽẽm deduci ab spũ tuo ĩ t̾ram
recꝰtã Iuȩ oꝑa mea. uł q̃ merita mea: P ropt̾
nom̃ tuũ dñe uiuificabis me. Attendite gͦ qͣntũ
potestis grȩ cõm̃dationẽ: qua grati salui facꝰti es¬
tis. Propt᷑ nom̃ tuũ dñe uiuificabis me. ħ̃ nobis
uiuificabis me in tua iustitia: ñ ĩ mea. ñ qr
ego meriu. s qr tu misereris. Nã si meũ ostende¬
rẽ meritũ: nicħ abs te mererer nͥ supplicuĩ. A¬
uulsis meritis meis: inseriusti dona tua. Ipter
nom̃ tuũ dñe uiuificabis me ĩ tua iustitia.
Educes de tͥbulatione aĩam meã: ⁊ in tua mĩa
ad int̾itũ deduces inimicos meos. Et ꝑdes om̃s

Expanded text:
computantur, unde impetrarem dignusque essem deduci a Spiritu tuo in terram rectam? Quae opera mea, vel quae merita mea? «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me.» Attendite ergo, quantum potestis, gratiae commendationem, qua gratis salvi facti estis. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me.» Non nobisvivificabis me: in tua justitia,» non in mea, non quia ego merui, sed quia tu misereris. Nam si meum ostenderem meritum, nihil abs te mererer, nisi supplicium. Avulsisti merita mea, inseruisti dona tua. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia educes de tribulatione animam meam; et in tua misericordia ad interitum deduces inimicos meos. Et perdes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pat᷑ tiuis qͥ uidet in occulto reddet tͥ. Qͥa gͦ ita
sꝑandũ ẽ mane. ⁊ ita nox ista toleranda ẽ. ⁊ in
ipsa patientia donec dies lucescat ꝑseuerandũ eͣ.
qͥd int̾ea hic agendũ: ne forte ꝑ te ipsũ acꝰturus
eᷤ aliquid. ut m̾earis ꝑduci ad mane: Notã fac
mͥ dñe uiã. in qua ingͦdiar. Idõ lucernã ꝓpħicã
accendit: idõ ipsũ dñm tãꝗͣ in testa carnis misit:
qͥ etiã dicẽt. exaruit uelut testa uirtꝰ mea. Am¬
bula ad ꝓpħiam: ambula ad lucernã p̃dicꝰtoꝵ fu¬
turoꝵ: ambula ad u̾ba dĩ. Hͣdũ uides u̾bũ in
pͥncipio dñi ap̃ dm̃. ambula ad formã serui. ꝑdu¬
cẽris ad formã dñ. Notã fac mͥ uiã in qͣ ingre

Expanded text:
ater tuus qui videt in occulto, reddet tibi» . Quia ergo ita sperandum est mane, et ita nox ista toleranda est, et in ipsa patientia donec dies lucescat perseverandum est, quid interea hic agendum? Ne forte per teipsum acturus es aliquid, ut merearis perduci ad mane? «Notam fac mihi, Domine, viam in qua» «ingrediar.» Ideo lucernam propheticam accendit; ideo ipsum Dominum tanquam in testa carnis misit, qui etiam diceret, «Exaruit velut testa virtus mea» . Ambula ad prophetiam, ambula ad lucernam praedictorum futurorum, ambula ad verba Dei. Nondum vides Verbum in principio, Deum apud Deum ; ambula ad formam servi, perduceris ad formam Domini. «Notam fac mihi, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
tu fecisti. ⁊ nicħ cõstitutũ ẽ qd̾ a te cõstitutũ nõ
eet. Treatura tua: mͥ spectacłm facta ẽ. Quesiui
in oꝑe artifice̾: ⁊ in conditis oĩb conditorẽ. Qrͣ
hoc: Itqͥd hoc. nͥ ut intellige̾t qͥcqͥd in se boni eẽt
ab illo factũ eẽ: ne ignorans iustitiã dĩ ⁊ suã uo¬
lens cõstituere. iustitiȩ dĩ subiectꝰ ñ ee̾t: ut ei coͣ¬
ueniret uox illa suꝑior. in u̾tate tua ⁊ pstitia tu
głat᷑ gram qua gratis salui factisumꝰ. Qa ⁊ gratiᷤ
saliui facti sumꝰ: qͥd głaris in tua iustitia: Qͥd te ex¬
tollis ignorans dĩ iustitiã: Dedisti forte aliqͥd ut
saliuis eẽs: qͥd dedistiuit hõ eẽs: Respice gͦ condi¬
torẽ uitȩ tuȩ: substantiȩ ⁊ iustitiȩ ⁊ salutis auc¬
torẽ. Neditare in facturis manuũ eiꝰ: qr. ⁊ iustitiã
qͣ in te ẽ ad manũ eiꝰ inuenies ꝑtine̾. Audi apłm
hoc te docentẽ. Non ex oꝑib inqͥt: ne forte quis
extollat᷑. Oꝑa bona ñ habemꝰ: habemꝰ plane: Sed

Expanded text:
quod a te constitutum non esset. Creatura tua spectaculum mihi facta est: quaesivi in opere artificem, et in conditis omnibus conditorem. Quare hoc? utquid hoc, nisi ut hoc intelligeret, quidquid in se boni esset, ab illo factum esse; ne ignorans justitiam Dei, et suam volens constituere, justitiae Dei subjectus non esset ; ut ei conveniret vox illa superior, «In veritate tua et in justitia tuagloriatur, gratiam qua gratis salvi facti sumus: quia et gratis salvi facti sumus. Quid gloriaris in tua justitia? quid te extollis, ignorans Dei justitiam? Dedisti forte aliquid, ut salvus esses: quid dedisti, ut homo esses? Respice ergo conditorem vitae tuae, substantiae et justitiae et salutis auctorem. «Meditare in facturis manuum ejus,» quia et justitiam quae in te est, ad manum ejus invenies pertinere. Audi Apostolum hoc te docentem: «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur.» Opera bona non habemus? Habemus plane; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ego enĩ in iniquitate cõceptꝰ sũ. ⁊ in peccatis me¬
mat᷑ mea in ut̾o aluit. Ienit aũ ille ꝑ uirginẽ
assumens carnẽ. ñ iniqͥtatẽ carnis: assumens car¬
nẽ mundã mundatricẽ. Illi dũ qͥ peccatorẽ pu¬
tabant: tãꝗͣ mortuũ scłi deputabant. At ille. qͥ ĩ
nicħ inueniet. Qͥd ẽ in me nicħ inueniet: Nullã
culpã: nicħ qr̃ mori debeã. S ut sciant om̃s quia
uoluntatẽ inqͥt patͥs mei facio: surgite eamꝰ huic.
Ut moriar inqͥt. uoluntatẽ patͥs facio. ħ aũ morte.
sũ dignꝰ: nicħ feci unͣ moriar: s facio ut moriar:
ut illi ꝑuinocentis mortẽ. lib̾ent᷑. qͥ habebant qͣre
morerent᷑. Collocauert᷑ me in tenebrosis tãꝙͣ. in
infernis. tãꝙͣ in sepulchro. tãꝗͣ in ipsa passione.
uelut mortuũ scłi: eũ qͥ dic̃ factꝰ sũ sic̃ homo sine

Expanded text:
n peccatis mater mea in utero me aluit» . Venit autem ille per virginem assumens carnem, non iniquitatem carnis, assumens carnem mundam mundatricem. Illi autem quem peccatorem putabant, tanquam mortuum saeculi deputabant. At ille qui in nihil inveniet.» Quid est, «in me nihil inveniet?» Nullam culpam, nihil quare mori debeam. «Sed ut sciant omnes quia voluntatem,» inquit, «Patris mei facio, surgite, eamus hinc» . Ut moriar, inquit, voluntatem Patris mei facio, non autem morte sum dignus. Nihil feci unde moriar, sed facio ut moriar; ut illi per innocentis mortem liberentur, qui habebant quare morerentur. «Collocaverunt me in tenebrosis,» tanquam in infernis, tanquam in sepulcro, tanquam in ipsa passione; «velut mortuos saeculi,» eum qui dicit, «Factus sum sicut homo sine
Abbreviated transcription (Latin):
cabit᷑ oĩs uiuens. Noli gͦ mecũ intrare. in iudiciũ¬
dñe ds̃ m̃s. Quantũlibet mͥ rectꝰ uidear. ꝓducis
tu de thesauro tuo regłam: ooaptas me ad eã. &¬
prauus inuenior. Ne intres in iudiciũ cũ seruo tuo
amicis meis. Ñ dice̾s : nͥ ex seruis amicos fecisset.
Tulicet dicas amicũ: ego cõfiteor seruũ. Aliscłia
indigeo: sugitiuus redeo. Pacẽ quȩro: ñ sũ diguꝰ
uocari filiꝰ tuus. Ne intres in iudiciũ eũ seruo tuo.
qm̃ ñ iustificabit᷑ in cõspectu tuo oĩs uruens. li¬
te mortẽ: ne laudes hominẽ quẽꝙͣ. Omĩno ois

Expanded text:
o tuo. Noli ergo mecum intrare in iudicium, Domine. Quantumlibet mihi rectus videar, producis tu de thesauro tuo regulam pravus invenior. «Ne intres in judicium cum servo tuo.» amicis meis» , non diceres, nisi ex servis amicos tu ipse fecisses. Tu licet dicas amicum, ego confiteor servum: misericordia indigeo, fugitivus redeo, pacem quaero; non sum dignus vocari filius tuus , «Ne intres in judicium cum servo tuo; quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Ante mortem ne la
Abbreviated transcription (Latin):
liber: Qa oĩs qͥ facit peceͣm. seruus ẽ peccͣi. Beniq
ñ solu̾et a uincłis: nͥ liber ee̾t a uincłis. Ille liber
morte̾ occidit: uincłm urixit: captiuitatẽ cap¬
tiuauit. Et collocauert᷑ eũ in tenebrosis: tãquam
cordamini. tristis ẽ aĩa mea usq ad mortẽ: uide¬
te uocẽ unã. Nũqͥd apparet ipse transitꝰ a capite
oorpꝰ humilitatis nr̃e. cõformans corpori głȩ suȩ :
⁊ uetꝰ hõ nrͣ crucifixꝰ ẽ cruci cũ ipso. In me coͣtur¬
batũ ẽ cor meũ. In me inqͥt nͣ in aliis. Illi enĩ me¬
deseruert᷑. ⁊ illi qͥ inheserant recessert: ⁊ me ip
ad m̃bra. Memoratꝰ sũ dierũ antiqͦꝵ. Nũquid
memoratꝰ eͣ ille. dierũ autiqͦꝵ: ꝑ quẽ factꝰ est
oĩs dies. S loquit᷑ corpꝰ: loqͥt᷑ unꝰquisq iliꝰ grã¬

Expanded text:
liber?» Quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Denique non solveret a vinculis, nisi liber a vinculis. Ille liber mortem occidit, vinculum vinxit, captivitatem captivavit, et collocaverunt eum in tenebrosis tanquam cordamini, «Tristis est anima mea usque ad mortem» . Videte vocem unam. Numquid non apparet ipse transitus a capite corpus humilitatis nostrae, conformans corpori gloriae suae ; et vetus homo noster confixus est cruci cum illo . «In me turbatum est cor meum. In me,» inqdeseruerunt cum; et illi qui inhaeserant, recesserunt. Et quia ad membra. «Memoratus sum dierum antiquorum.» Numquid memoratus est ille dierum antiquorum, per quem factus est omnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusquisque illius gra
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. Holi gͦ putare te aliqͥd oꝑari: nͥ in quantũ
malus es. Au̾te ab oꝑe tuote: ad opus illiꝰ qͥ fec̃ te.
Ipse informet: ipse qͦd formau̾at ⁊ tu ext̾minasti
reformet. Ut enĩ sis: ipse oꝑatꝰ ẽ. It bonꝰ sis. si bo¬
nus es: ipse oꝑat᷑. Cũ tremore inqͥt ⁊ timore. ue¬
strã ipsoꝵ salutẽ oꝑamini. Si nr̃am ipsoꝵ salutem
na uoluntate. Ergo cũ timore. ⁊ tremore: ut de¬
lectet in cõualle oꝑari artific̾e nr̃m. dic enĩ oꝑa¬
t̃ tãꝙͣ in deiectis: qͥ udicat in gentibꝰ ⁊ replet
riunas. In facturis manuũ tuaꝵ meditatus si¬

Expanded text:
bonis» . Noli ergo putare te aliquid operari, nisi in quantum malus es. Averte ab opere tuo te, ad opus illius qui fecit te: ipse format; et ipse quod formaverat et tu exterminasti, reformet. Ut enim sis, ipse operatus est; ut bonus sis, si bonus es, ipse operatur. «Cum tremore,» inquit, «et timore vestram ipsorum salutem operamini.» Si nostram ipsorum salutem na voluntate» . Ergo cum timore et tremore, ut delectet in convalle operari artificem nostrum. Sic enim operatur tanquam in dejectis, qui judicat in gentibus, et replet ruinas. «In facturis manuum tuarum meditatus s
Abbreviated transcription (Latin):
memorate iustitias urãs: ego noui facinora ur̃a.
Quomͦ aꝓꝓbabo iustitiã: uͥ dãpnabo suꝑbiã: Merito
ẽ ⁊ humił corde: ne intres inqͥt in iudiciũ cum
seruo tuo. Ñ litigemꝰ: nolo tecũ hab̾e causã. ut
ego ꝓponã iustitiã meã: tu conuincas iniqͥtatem

Expanded text:
memorate justitias vestras; ego novi facinora vestra. Quomodo approbabo justitiam, ubi damnabo superbiam? Merito est et humilis corde , «Ne intres,» inquit, «in judicium cum servo tuo.» Non litigemus; nolo tecum habere causam, ut ego proponam justitiam meam,
Abbreviated transcription (Latin):
niã: nͥ qnͣ uenerit. Sitiuit aĩa mea in dm̃ uiuĩ:
qr aĩa mea uelut t̾ra sine aqua tͥ. Abundat mare.
inundat. copiosũ ẽ: flucꝰtuat s amarũ ẽ. Discreta
ferebas: ut hauriens inbiberẽ: ñ respuere᷑ qd infiu¬
eres. Si gͦ idõ differebas. iã da: qmͣ aĩa mã uelut
t̃ra sine aqua tͥ C ito exaudi me. dñe: defec̃ sp̃s
m̃s. Impleat me sp̃s tuus: qr defecit sp̃s m̃s. lpsa
ẽ causa. ut cito exaudias: qr defec̃ sp̃s m̃s. factus
dm̃. fiat in illo bene: qd̾ alibi scriptũ ẽ. auferes spm¬

Expanded text:
nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est, fluctuat, sed amarum est. Discreta ferebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. Si ergo ideo differebas, jam da; quoniam «anima mea velut terra sine aqua tibi. Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus.» Impleat me spiritus tuus, quia «defecit spiritus meus:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit spiritus meus.» Factus Deum. Fiat in illo bene quod alibi scriptum est, «Auferes sp
Abbreviated transcription (Latin):
n̾it peccator cõtẽpnit. Qͥd ẽ cõtẽpnit. Iã nec ullã. ꝓui¬
dentiã deputat: aut si deputat. ad eã se ꝑtin̾e non
putat. ꝓponit sͥ peccandi licentiã: sine spe ueniȩ
habenis iniqͥtatis effusis. Nͣ dic̃ reu̾tar addmͣ. ⁊ re¬
u̾tet᷑ ad me: nec audit conu̾timini ad me ⁊ conu̾¬
tar ad uos: qm̃ ueniens in ꝓfundũ maloꝵ cõtẽpnit
tas faciẽ tuã a me : ⁊ ero simit descendentib in la

Expanded text:
nerit peccator, contemnit. Quid est, «contemnit?» Jam nec ullam providentiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponit sibi peccandi licentiam, sine spe veniae habenis iniquitatis effusis. Non dicit, Revertar ad Deum, ut revertatur ad me; nec audit, «Convertimini ad me, et revertar ad vos» : quoniam veniens in profundum malorum contemnit. rtas faciem tuam a me, et similis ero descendenti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ bene tͥ. Rectꝰ eris: qnͣ qd̃ male feceris tibi.
qd̾ bene feceris dõ. Non enĩ ex impio iuste uiue¬
res: nͥ ab illo iustꝰ factꝰ. qͥ iustificat impium.
Ergo inqͥt in u̾itate tua exaudime in tua iuis¬
titia. ñ in mea: ut inueniar in illo ñ habens
meã iustitiã q̃ ex lege ẽ. s eã q̃ ẽ ex fide. Eoce
ĩ tua iustitia ñ q̃ ex lege ẽ: s eaq̃ ẽ ex fide ex

Expanded text:
quod bene, tibi: rectus eris, quando quod male feceris, tibi; quod bene feceris, Deo. Non enim ex impio juste viveres, nisi ab illo justus factus, qui justificat impium . Ergo, inquit, «In veritate tua exaudi me, in tua justitia,» non in mea; ut «inveniar in illo non habens meam justitiam, quae ex lege est, sed eam quae est ex fide» . Ecce, «In tua justi
Abbreviated transcription (Latin):
ar̃a sic̃ ⁊ nos dimisimꝰ debitorib nr̃is: s dimitte
sic̃ dimittimꝰ. Orabant aũ utiq iã fideles: iã uti
q apłi. Nã ista oratio dñica magis fidelib dat᷑.
Si debita illa tm̃mͦ dicerent᷑ quȩ ꝑ baptismũ di¬
uttunt᷑ catheticuminis: cõgrueret magis orare.
dimnitte nob̃ debita nr̃a. Dicant gͦ apl̃i. dicant. dimit¬
te nob debita nr̃a. sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ debitorib
nr̃is. Et cũ eis dictũ fuerit. qr hoc dicitis. q̃ debi

Expanded text:
 debitoribus nostris; sed, «Dimitte, sicut dimittimus.» Orabant autem utique jam fideles, utique jam Apostoli: nam ista oratio dominica magis fidelibus datur. Si debita illa tantummodo dicerentur quae per Baptismum dimittuntur, catechumenis congrueret magis orare, «Dimitte nobis debita nostra.» Dicant ergo Apostoli, dicant, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Et cum eis dictum fuerit, Quare hoc d
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Non qr iã acceꝑim inqͥt: aut iã ꝑfectus
sĩ. Deniq frẽs ut cito agnoseatis. ipsi didios ᷑
orare qđ oramꝰ. lpsis data ẽ regła postulandi:
a iurisꝑito clesti. Sic orate inquit. Et cũ qͣdã
p̃misisset. posuit ⁊ hoc. ut discerent arietes nos¬
tri. duces ouiũ. ⁊ p̃cipua m̃bra pastoris. ⁊ congre.¬
gatores uniꝰ gregis. ipsi didicert̃ dicere: dimitte.
nob̃ debita nr̃a. sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ debitorib

Expanded text:
tum: «Non quia jam acceperim,» inquit, «aut jam perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnoscatis, ipsi didicerunt orare quod oramus, ipsis data est regula postulandi, a Jurisperito coelesti: «Sic orate,» inquit, Et cum quaedam praemisisset, posuit et hoc ut dicerent arietes nostri, duces ovium, et praecipua membra Pastoris et congregatoris unius gregis; ipsi didicerunt dicere: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimi
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ a te. om̃e datũ optimũ ⁊ om̃e. donũ ꝑfectũ de
sursũ ee̾ descendens a pat᷑ luminũ. ap̃ ꝙͦ. ñ ẽ teans¬
mutatio nͨ uicissitudinis obumbratio: Cũ hoc uden
au̾sus ab oꝑe malo qd̃ fecerã in me: extendi manus
meas adte. Extendi inqͥt manꝰ meas adte: aĩa
mea uelut t̾ra sine aqua tͥ. Cõplue inqͥt me. ad
faciendũ fructũ bonũ. Dñs enĩ dabit suauitatẽ:
⁊ t̾ra nr̃a dabit fructũ suũ. Extendi manꝰ meas ad

Expanded text:
num perfectum de sursum esse, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio ? Cum hoc viderem, aversus ab opere malo quod feceram in me, «extendi manus meas ad te. Extendi,» inquit, «manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus mea
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: nͥ qͥ ignorantes dĩ iustitiã suã uolt̾ consti¬
daiuimꝰ aĩas nr̃as ⁊ nescisti: Tamꝙͣ dicentes. Fici¬
mꝰ qđ ussisti: qr ñ reddis qđ ꝓmisisti: Respondoe
tͥ ds̃. Ut accipias qd̾ ꝓmisi: ego dabo. Ut faceres
quare acciꝑes: ego dedi. Deniq suꝑbis talib loqͥt᷑¬

Expanded text:
justitiam, suam volunt constiudavimus animas nostras, et nescisti» ? tanquam dicentes: Fecimus quod jussisti; quare non reddis quod promisisti? Respondet tibi Deus: Ut accipias quod promisi, ego dabo; ut faceres, quare acciperes, ego dedi. Denique superbis talibus loq
Abbreviated transcription (Latin):
comitata ñ edificat: ħ̃ utiq illã: s ipsã scienti¬
ã comitẽ caritatis. magistrã humilitatis. Uide
si ipsa ẽ. Telũ inqͥt dĩ habent. s ñ sodm scienti¬
ã. Exponat quã dicat scientiã. Ignorantes enĩ¬
dĩ iustitiã. ⁊ suã uolentes cõstituere: iustitiȩ

Expanded text:
itate, non aedificat ? Non utique ipsam; sed illam scientiam comitem charitatis, magistram humilitatis. Vide si ipsa est: «Zelum,» inquit, «Dei habent, sed non secundum scientiam.» Exponat quam dicat scientiam: «Ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere, justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd dixi. Iuȩ manducastis ruminate. Sic
scere. Nlotũ ẽ omĩb. qr de pane quẽ ac¬
cepimꝰ ⁊ quẽ erogamꝰ: reddit᷑i sumꝰ ratio¬
nẽ. Optime nouit caritas ur̃a. Non enĩ
tacet nob̃ pagina diuina: aut adulat᷑
nos ds̃ de isto loco. Quã liberi sumꝰ ad uos.
potestis adu̾tere. Et si forte ego muiꝰ hb
si minꝰ lib̾i sumꝰ: certe ipse sermo dei
neminẽ tunet. Nos aũ siue tuneamꝰ si¬
ue lib̃i simꝰ: eũ cogim᷑ annuntiare: qͥ ne¬
tit: ut ⁊ ꝑ timidos liberũ audiatis.
Exeusationẽ in itdicio di ñ habebitis.
nͥ uos in bonis oꝑib exercueritis: ⁊ eo¬
rũ qͣ auditis. tãꝙͣ fructũ pluuiȩ con
gruũ ded̾itis. fructꝰ ẽ cõgriuis oꝑa bona.
fructꝰ cõgriuis sincera dilectio: ñ solum
fr̃is. s ⁊ mimici. Supplice̾ nullũ sꝑnas:⁊
cui dare ñ potes qd petierit. ñ eũ sꝑnas.
Si potes dare da: si nͣ potes affabile̾ te fac.

Expanded text:
Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic scere. Notum est omnibus quia de pane quem accepimus, et quem erogamus, reddituri sumus rationem. Optime novit Charitas vestra; non enim tacet nobis Pagina divina, aut adulatur nos Deus. De isto loco quam liberi simus ad vos, potestis advertere: et si forte ego minus liber si minus liberi sumus, certe ipse sermo Dei neminem timet. Nos autem sive timeamus, sive liberi simus, eum cogimur annuntiare, qui netit, ut et per tumidos liberum audiatis. Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tagruum dederitis. Fructus congruus opera bona; fructus congruus sincera dilectio, non solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta.
Abbreviated transcription (Latin):
neris si st̃. fu̾lioe itaq domꝰ. qͦmͦ dux est
passerũ: Hoc enĩ in ista creatura. q̃ ocłis
nr̃is adiacet: intelligi nullo pacto potest.
Fulicas enĩ. aues marinas eẽ uł stagnen¬
ses nouimꝰ. Domꝰ fulicȩ: sit nidus fulicȩ.
Q uomͦ gͦ domꝰ fulicȩ. dux ẽ passerũ. Qxrͣ
quȩxlã in rebꝰ uisibilib. quasi absurda
miscet sp̃s sc̃s: nisi ex eo qđ nͣ possumus
acciꝑe ad litterã. cogat nos ista spirita¬
lit̾ quȩrere. Ergo si ad celũ intellecꝰtu
ut dixi ad extentã pellẽ uultis ascende:
⁊ nubes facit ascensionẽ eiꝰ: nubes ista
quȩ uob̃ loquit᷑. inualida ẽ hodie ad oĩa
ista exponenda. Date ueniã ⁊ si ñ ur̃ȩ:
meȩ certe infirmitati. Auiditatẽ qͥdeͣ ue¬
strã tantã uideo. ut semꝑ parati sitiᷤ au¬
dire : s duȩ res st̃. quaꝵ ratio ñ cõtẽp¬
nenda ẽ. Nã ⁊ infirmitas corporis nr̃i cõ¬
sid̾anda ẽ : ⁊ ipsaꝵ rerũ q̃ exponuntur
memoria. Interĩ quȩ audistis cogitate.

Expanded text:
. Fulicae itaque domus quomodo est dux passerum? Hoc enim in ista creatura, quae oculis nostris adjacet, intelligi nullo pacto potest. Fulicas enim aves esse marinas vel stagnenses novimus. Domus fulicae sit nidus fulicae: quomodo ergo domus fulicae dux passerum? Quare quaedam in rebus visibilibus quasi absurda miscet Spiritus sanctus, nisi ut ex eo quod non possumus accipere ad litteram, cogat nos ita spiritualiter quaerere? 19. Ergo si ad coelum intellectu, ut dixi, ad extentam pellem vultis ascendere, et nubes fecit ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida est hodie ad omnia ista exponenda. Date veniam, etsi non vestrae, meae certe infirmitati. Aviditatem quidem vestram tantam video, ut semper parati sitis audire: sed duae res snenda est. Nam et infirmitas corporis nostri consideranda est, et ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate.
Abbreviated transcription (Latin):
deo qͣntũ in altũ sit. Puto qd̾ mecũ conside¬
ret caritas ur̃a. Nã idõ multos u̾sus uolui
ꝓnuntiare. ut uideatis qͣm alte sint posi¬
ta saeram̃ta dĩ. ne fastidiamꝰ oblata. ne.
ꝓnita uilescant : ut semꝑ quȩsita. ⁊ fi cum
difficultate. cũ maiori iocunditate inue¬
niant᷑. Int̾ oetã tam̃ fr̃es. quȩ posstͣ acci

Expanded text:
sit puto quod mecum consideret Charitas vestra Nam ideo multos versus volui pronuntiare, ut videatis quam alte sint posita sacramenta Dei; ne fastidiamus oblata, ne prompta vilescant, ut semper quaesita etsi cum difficultate, cum majori jucunditate inveniantur. Inter caetera tamen, fratres, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Dilectũ enĩ cũ plantatũ ẽ: dãpnatũ cũ spi¬
nas creauit. Esrgo frẽs forte uinea fuit
domꝰ isrł.: ⁊ nos nͣ sumꝰ uinea: Cũ timore
audiamꝰ: qd iudȩis dictũ uidemꝰ. Uidete
quẽadiodũ apłs t̾reat ramos insertos.
de ramis fractis: ⁊ in ramis fracꝰtis cõmͣ¬
dat eẽ tim̃dã seueritatẽ: in ramis inser¬
tis amanddã ẽẽ bonitatẽ. Noli infructuosꝰ¬
ẽẽ in bonitate : ne sterił sentias seueri¬
tatẽ. S ñ sũ uitis. dicis mͥ. Ubi ẽ uox dñi.
ego sũ uitis. uos estis sarm̃ta. pat̾ m̃s agͥ¬
cola: Ubi ẽ uox apłi. qͥs plantat uineã.
⁊ de fructu eiꝰ ñ ꝑcipit. Uinea gͦ eso
eccłia. ⁊ habes agricolã dm. Nemo agͥ¬
cola homo. cõpluit uineã. suã. Ergo fr̃es
dilectissimi. uiscera eccłiȩ. pignora ec¬
cłie.: filii matris oelestis. audite cũ tẽpus ẽ.
Q matꝰ ẽ ds̃ illi uines. atrocissima cõminati¬

Expanded text:
Dilectum, cum plantatum est; damnatum, cum spiDilectum, cum plantatum est; damnatum, cum spinas creavit. Ergo, fratres, forte vinea fuit domus Israel, et nos non sumus vinea? Cum timore audiamus quod Judaeis dictum videmus. Videte quemadmodum Apostolus terreat ramos insertos de ramis fractis, et in ramis fractis commendet timendam severitatem, in ramis insertis commendet amandam bonitatem . Noli esse infructuosus in bonitate, ne sterilis sentias severitatem. Sed non sum vitis, dicis mihi. Ubi est Domini vox: «Ego sum vitis, vos estis sarmenta; Pater meus agricola» ? Ubi vox Apostoli: «Quis plantat vineam, et de fructu ejus non percipit» ? Vinea ergo es, o Ecclesia, et habes agricolam Deum. Nemo agricola homo compluit vineam suam. Fratres ergo dilectissimi, viscera Ecclesiae, pignora Ecclesiae, filii matris coelestis, audite, cum tempus est. Minatus est Deus illi vineae atrocissima comminati
Abbreviated transcription (Latin):
bib meis. ne pluant suꝑ eã. Accusabatur
enĩ quȩdã uinea. qđ ꝓ uuis spinas ded̾at:
ñ reddiderat dignã grãm dulei pluuiȩ.
Qͥ enĩ bona audit ⁊ mala oꝑat᷑. dulei plu¬
uia cõpluit᷑ ⁊ spinas generat. ħ̃ ẽ ut sus¬
picem᷑ frẽs. de aliqua t̃rena ⁊ ista uisibili
uinea dnm locutũ. Nãq ibi ne sub obscy¬
ritate sermonis. lateret excusatio iniqͥ¬
uineȩ loqueret᷑. ⁊ de qua uinea. ista dicẽt.
ħ inea inqͥt dñi sabaoth: domꝰ isrł ẽ. Quid
uagant᷑ õ iniqui corda ur̃a ꝑ montes ⁊
colles uinitoꝵ: Noui inqͥt de qua uinea
loquar : noui uͥ querebã uuã. ⁊ inueni spi¬
nas. Sine causa aliud atq aliud suspica¬
mini ⁊ opinamini: nolentes intelligere
ut bene agatis. Nã ⁊ hoc scriptũ ẽ: nolu¬
it intellige ut bñ ag̾et. Tollite om̃s sus¬
pitiones ur̃as de medio. Uinea dñĩ sabaoth
domꝰ isrł e᷑: ⁊ hõ iuda nouellũ dilectũ.

Expanded text:
bibus meis ne pluant super eam.» Accusabatur bibus meis ne pluant super eam.» Accusabatur enim quaedam vinea, quod pro uva spinas dederat, non reddiderat dignam gratiam dulci pluviae. Qui enim bona audit, et mala operatur, dulci pluvia compluitur, et spinas generat. Non est ut suspicemur, fratres, de aliqua terrena et ista visibili vinea Dominum locutum. Namque ibi ne sub obscuritate sermonis lateret excusatio iniquivineae loqueretur, et de qua vinea ista diceret: «Vinea,» inquit, «Domini Sabaoth, domus Israel est.» Quid vagantur, o iniqui, corda vestra per montes et colles vinitorum? Novi, inquit, de qua vinea loquar, novi ubi quaerebam uvam, et inveni spinas; sine causa aliud atque aliud suspicamini et opinamini, nolentes intelligere ut bene agatis. Nam et hoc scriptum est: «Noluit intelligere ut bene ageret» . Tollite omnes suspiciones vestras de medio: «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est; et homo Juda, novellum dilectum» .
Abbreviated transcription (Latin):
rapiem᷑ cũ illis in nubib obuiã xp̃o in
aera: atq ita semꝑ cũ dño erimꝰ. Habes
derit ꝗͣ nebulosa nubes sim. Om̃s tñ p̃¬
dicatores u̾bi u̾itatis. nubes accipite. Qͥ¬
cũq gͦ infirmi ñ posst̃ ascende̾ in celũ¬
hoc. id ẽ ad intellecꝰtũ scripturaꝵ: ꝑ nu¬
bes ascendant. forte enĩ ⁊ mͦ satis fit uo¬
bis: si aliqͥd agiꝰ. Si labor sudorq nrͣ ñ eͣ
infrucꝰtuosus. ascenditis in eęlũ scriptu¬
rarũ duinaꝵ: hoc ẽ in intellecꝰtũ ea¬
rũ. ꝑ p̃dicationẽ nr̃am. Quã altũ erat
cģlũ in psalmo isto. Nemo eniͣ urmͣ ui
debat qͥd e̾ẽt in figura. extendit oelũ
sic̃ pellẽ. qͥ ꝓtegit in aqͥs suꝑiora eiꝰ:
hoc ipsũ qd dicꝰtũ eͣ. qͥ ponit nube̾ as¬
censũ eiꝰ. fcce iã intellecꝰtũ ẽ: quantũ
dnͣs donauit p̃dicantibꝰ nob̃. Non enĩ
nubes. de suo munere pluunt. Uos in¬
telligendo ascendite. intellectu ipso
fructificate : ne sitis quał illa uinea

Expanded text:
rapiemur in nubibus obviam Christo in aera, atque ita semper cum Domino erimus» . Habes derit quam nebulosa nubes sim: omnes tamen praedicatores verbi veritatis nubes accipite. Quicumque ergo infirmi non possunt ascendere in hoc coelum, id est ad intellectum Scripturarum, per nubes ascendant. Forte enim et modo fit vobis; si aliquid agimus, si labor sudorque noster non est infructuosus, ascenditis in coelum Scripturarum divinarum, hoc est in intellectum earum per praedicationem nostram. Quam altum erat coelum in psalmo isto! Nemo enim vestrum videbat quid esset in figura: «Extendit coelum sicut pellem, qui protegit in aquis superiora ejus.» Hoc ipsum quod dictum est, «Qui ponit nubes ascensum ejus;» ecce jam intellectum est, quantum Dominus donavit, praedicantibus nobis; non enim nubes de suo munere pluunt. Vos intelligendo ascendite, in intellectu ipso fructificate; ne sitis qualis illa vinea,
Abbreviated transcription (Latin):
occultũ ẽ. ⁊ ñ publicũ in eccłia. Sacram̃¬
tũ baptismi: sacram̃tũ eucaristiȩ. Oꝑa e¬
nĩ nr̃a bona uident ⁊ pagani: sacram̃ta
illa qͣ uident: sic̃ a ꝓfundo crucis qd̾ in
t̃ra figit᷑. surgit tota crux q̃ apparet ⁊ cer¬
nit᷑. Et qͥd postea cũ hec dixisset apłs. ad¬
iecit: Scire etiã suꝑeminentẽ. scientiã
caritatis xp̃i: cũ iã dicꝰtũ fuisset in cari¬
tate radicati ⁊ fundati. Amatis enĩ xp̃m.
⁊ idõ in cruce oꝑamini. S nũqͥd ama¬
tis. quantũ uos ille. amauit. Amando aũ
qͣntũcũq amatis uolatis ad eũ. ut cognosca¬
tis quẽ admodũ uos ipse amauerit: hoc e᷑ ut
sciatis suꝑemine. itiã caritatis xp̃i. Amatis

Expanded text:
et non publicum in Ecclesia? Sacramentum Baptismi, sacramentum Eucharistiae. Opera enim nostra bona vident et Pagani, Sacramenta illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sc
Abbreviated transcription (Latin):
terã uelis acciꝑe. Nã qd̾ ait fundauit
t̾rã suꝑ firmitatẽ eiꝰ: fortasse quȩdã ẽ
firmitas occulta nob̃ quȩ continet t᷑¬
rã: ⁊ hoc dixit funcdauit. Suꝑ qͥd:ꝰ Suꝑ
firmitatẽ ipsuis t̾rȩ. quã ei supposuit
ut contineret᷑: quȩ latet forte ocu¬
los tuos. Sint ista occulta in creatura:
ñ de obscuritate creaturȩ. creator late¬
bit. Quȩ possumꝰ uideamꝰ : ex his qͣ uide¬
mꝰ illũ laudemꝰ ⁊ amemꝰ. Conu̾tamꝰ nos ad
quȩrendũ aliqͥd hic in figura positũ. fir¬
mauit t̾rã: intelligo eccłiam. Dnĩ ẽ t̾ra:
⁊ plenitudo eiꝰ. Intelligo ȩccłiam. t̾rã. Ipsa
ẽ t̾ra sitiens: ipsa ẽ quȩ dicit in psalmis.
una enĩ dicit ex oĩb. Aĩa mea sic̃ tra si¬
Sine aqua sitiens. Sic sitit aĩa mea ad te:
tãquã t̾ra sine aqua. Nisi enĩ sitiat: ñ rec¬
te irrigabit᷑. dĩȩ ebriȩ: pluuia diluuiũ ẽ.
S itiat oportet. beati enĩ qui esuruint ⁊ si¬

Expanded text:
undavit terram super firmitatem ejus;» fortasse quaedam est firmitas occulta nobis, quae continet terram, et hoc dixit, «Fundavit.» Super quid? Super firmitatem ipsius terrae, quam ei supposuit, ut contineretur, quae latet forte oculos tuos. Sint ista occulta in creatura, non de obscuritate creaturae Creator latebit: quae possumus videamus, ex his quae videmus' illum laudemus et amemus. Convertamus nos ad quaerendum aliqavit terram,» intelligo Ecclesiam. «Domini est terra et plenitudo ejus» ; intelligo Ecclesiam terram. Ipsa est terra sitiens, ipsa est quae dicit in Psalmis; una enim dicit ex omnibus: «Anima mea sicut terra si«sine aqua?» Sitiens. Sic sitit anima mea ad te, tanquam terra sine aqua: nisi enim sitiat, non recte irrigabitur. Animae ebriae pluvia diluvium est; sitiat oportet: «Beati» enim «qui esuriunt et si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dixit. cũ de dũob filiis abrahe dicerae.¬
q̃ st̃ inqͥt in allegoria. Allegoria dr̃. cũ
aliqͥd alud uidet᷑ sonare in u̾bis. ⁊ aliud
in intellectu significare: quomͦ drͣ agnꝰ
tumor t̾rȩ: Et sic multa aliud uident᷑
sonare. alud significare: ⁊ uocat᷑ allegoria.
slã qͥ putat me de theatro dixisse allegoriã.
putet ⁊ dñm de amphiteatro dixisse pa¬
rabolã. Uide qͥd faciat quitas: uͥ abun¬
dant spectacła. In agro securiꝰ loquereꝵ.
Qͥdsit enĩ allegoria ñ ibi forte. didicis¬
sent homines: nͥ in scripturis dĩ. Ergo qd̾ di¬
cimꝰ allegoriã figurã ẽẽ : sacram̃tũ figuratũ
allegoria ẽ. Et qͥd hic accipimꝰ. ascendit suꝑ

Expanded text:
non dixit, cum de duobus filiis Abrahae dicerenon dixit, cum de duobus filiis Abrahae dicerequit, «in allegoria» . Allegoria dicitur, cum aliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in intellectu significare. Quomodo diciturtumor terrae? Et sic multa aliud videntur sonare, aliud significare; et vocatur allegoria. Nam qui putat me de theatro dixisse allegoriam, putet et Dominum de amphitheatro dixisse parabolam. Videtis quid faciat civitas ubi abundant spectacula: in agro securius loquerer; quid sit enim allegoria, non ibi forte didicissent homines, nisi in Scripturis Dei. Ergo quod dicimus allegoriam figuram esse, sacramentum figuratum allego
Abbreviated transcription (Latin):
uentoꝵ: ut ꝑ pennas uentoꝵ intelligas
uelocitatẽ uentoꝵ. ⁊ u̾bũ dĩ intelligas
uelociꝰ oĩb uentis: ⁊ sic in pͥma facie con¬
sid̾ationis pulsemꝰ ad aliqͥd interiꝰ. ⁊ figura¬
te aliqͥd nob̃ indicent istȩ litt̾ȩ. Uentos
quidẽ intelligimꝰ. in figura ñ absurde a¬
nimas: ñ qr uentꝰ ẽ anima. s qr muisibi¬
lis eͣ uentꝰ: quãus res corporea corpora
impellens. tam̃ qr humani ocłi acie̾ fugit.
ẽ aũ ⁊ aĩa inuisibił. ꝓptea bene intelligi¬
mꝰ aĩas uentos. Inde ẽ qd̾ ⁊ ds̃ insufflasse
hõ in aĩam uiuentẽ. Esrgo uenti. in alle¬
goria aĩȩ ñ absurde accipiunt᷑. hidete
aũ ne putetis nominata allegoria. pan¬
tomimi aliqͥd me dixisse. Nã q̃dã u̾ba qm̃¬
ũba st̃. ⁊ ex lingua ꝓcect̃. cõmunia nob̃ s̃.
etiã eũ rebꝰ ludicris ⁊ ñ honestis. Tamen
locũ suũ habent ista u̾ba in ȩccłia ⁊ lo¬
eũ suũ in scena. Non enĩ ego dixi qd̃ apłs

Expanded text:
ennas ventorum intelligas velocitatem ventorum, et verbum Dei intelligas velocius omnibus ventis. Et sic in prima facie considerationis: pulsemus ad aliquid interius, et figurate aliquid nobis indicent istae litterae. 13. Ventos quidem intelligimus in figura non absurde animas: non quia ventus est anima, sed quia invisibilis est ventus, quamvis res corporea, corpora impellens, tamen quia humani oculi aciem fugit; est autem anima invisibilis, propterea bene intelligimus animas ventos. Inde est quod et Deus insufflasse homo in animam viventem» . Ergo venti, animae in allegoria non absurde accipiuntur. Videte autem ne putetis nominata allegoria, pantomimi aliquid me dixisse. Nam quaedamunt, et ex lingua procedunt, communia nobis sunt etiam cum rebus ludicris, et non honestis: tamen locum suum habent verba ista in Ecclesia, et locum suum in scena. Non enim ego dixi quod Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑo pennas meas sic̃ colu̾ba: ⁊ uolauero
in extremis maris. Tãquã dic̾e̾t. Sic pos¬
sũ fuge̾ a facie irȩ tuȩ. si acceꝑo pennas
ut colũba. ⁊ uolauero in extrema maris.
In extrema maris uolare. ẽ: spẽ iã p̃ten¬
de in fine᷑ scłi. qͦmͦ ille qͥ ait. hoc labor e.
anͣ me. douͤ intrẽ. in scũariũ dĩ. ⁊ intelli¬
gã in nouissima. E qͦm uenit in extͤma
maris iã acceptis pennis.: Q enĩ illuc ma
deducas. Ergo habent alas bonas ⁊ liberas.
& nullo uisco obligatas. aĩe bene oꝑanteᷤᷤ
p̃cepta dĩ: hñtes caritatẽ de coscientia
pura. ⁊ fide ñ ficta. S qͣntũuis sint p̃di¬
tȩ uirtutibꝰ caritatis: qͥd ad illã dilectio¬
ne dĩ. qua st̃ dilecꝰte etiã cũ uisco ee̾nt
implicate: Aaior gͦ in nos dilectio dĩ:
ꝙͣ. nr̃a in illũ. Qrã dilectio pennȩ nr̃e st̃:
s ille ambulat suꝑ pennas uentoꝵ. Iã di¬

Expanded text:
olumba, et volabo in extrema maris.» Tanquam diceret: Sic possum fugere a facie irae tuae, si accepero pennas ut columba, et volavero in extrema maris. In extrema maris volare, est spem jam praetendere in finem saeculi, quomodo ille qui ait: «Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis pennis? «Etenim illuc,» ideducas. Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes praecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantutae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent implicatae? Major ergo in nos dilectio Dei, quam nostra in illum. Nostra dilectio pennae nostrae sunt, sed ille «ambulat» et «super pennas ventorum.»
Abbreviated transcription (Latin):
ignis absumit. Totũ in u̾bo dĩ intellige:
totũ in sp̃u dĩ cognosce. Incipe. feruere
caritate ꝑ u̾bũ qd audis: ⁊ uide qͥd in
te fecerit ignis minist᷑ dĩ. Qͥ facit an¬
gelos suos spcͣ: ⁊ ministros suos igne̾ fla¬

Expanded text:
ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, totum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis minister Dei. «Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem fla
Abbreviated transcription (Latin):
habitare. xp̃m ꝑ fide̾ in cordib ur̃is . ĩn cari¬
tate radicati ⁊ fundati. lã dat ilł caritatẽ:
iã dat ilł alas ⁊ pennas. Ut possitis inquit
cõpͣhendere: quȩ sit latitudo. altitudo.
longitudo. ⁊ ꝓfundũ. fortassis cruce̾. dñi
significat. Erat enĩ latitudo. in qͣ porrec¬
tȩ st̃ manꝰ: longitudo a tra surgens. in qͦ
erat corpꝰ infixũ: altitudo ab illo deuexo
ligno qd̃ sursũ eminet: ꝓfundũ uͥ fixa e¬
rat crux. Et ibi oĩs spes uitȩ nr̃e. Latitu¬
do ẽ enĩ in bonis oꝑib: longitudo in ꝑse¬
uerando usq in finẽ: altitudo ꝓptͣ sursũ

Expanded text:
idem in cordibus vestris, ut in charitate radicati et fundati.» Jam dat illis charitatem, jam dat illis alas et pennas. «Ut possitis,» inquit, «comprehendere quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum.» Fortassis crucem Domini significat. Erat enim latitudo, in qua porrectae sunt manus; longitudo a terra surgens, in qua erat corpus infixum; altitudo, ab illo devexo ligno sursum quod eminet; profundum, ubi fixa erat crux, et ibi omnis spes vitae nostrae. Latitudo enim est in bonis operibus, longitudo in perseverando usque in finem, a
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ dĩ semꝑ idem: semꝑ incõmutabile ⁊
indeficiens. Esoce in pͥncipio erat u̾bũ ⁊¬
ẽ u̾bũ dĩ: ds̃ apud dm̃. Lege si potes. S
qͥd dicis. qr sursũ ẽ: ⁊ idõ leg̾e ñ potes:
Ubiq eͣ u̾bũ dĩ ꝑtingit a fine usq ad
finẽ fortit᷑. & attingit omĩa ꝓpt̾ suam
munditiã. In hoc mundo erat᷑. ⁊ mundꝰ
ꝑ ipsũ factꝰ ẽ. Et cũ uenit: hic erat.
Uenit enĩ in carne : nũꝙͣ absens diuini¬
tate. Qrͣ gͦ lege̾ ñ pot̾as : nͥ qr in sapien¬
tia dĩ ñ cognouit mundus ꝑ sapientiam¬

Expanded text:
Verbum Dei semper idem, semper incommutabile atque Verbum Dei semper idem, semper incommutabile atque indeficiens. Ecce, «In principio erat est Verbum Dei Deus apud Deum, lege si potes. Sed quid dicis? quia sursum est, et ideo legere non potes? Ubique est Verbum Dei; pertendit a fine usque ad finem fortiter, et attingit omnia propter suam munditiam . «In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est» : et cum venit, hic erat. Venit enim in carne, nunquam absens divinitate. Quare ergo legere non poteras? «Quia in sapientia D