comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
measut non delinquã in lingua mea.
posu orimeo custodiã. obmutui et hu¬
miliatus sũ et silui a bonis. Nic osten.¬
tomagis a malis uerbis ꝓpter penam
peccati debet cessari. Ergo quãuis de
bonis et scĩs et edificationũ eloquiis
ꝑ fectis discipulis ꝓpter taciturnita¬
tis grauitatẽ rara loquendi concedat᷑
licentia. quia scriptũ ẽ In multi loqͥo
non effugies peccatũ. Et alibi Mors
et iuta. in manib linguȩ. Nã loqui
et docere magistrũ condecet tacere
et audire discipło conuenit. Et ideo
siqua requirenda sunt apriore. cũ
om̃i humilitate et subiectione reue¬
rentiȩ requirant᷑. Scurrilitates uero
eterna clausura in om̃ib locis dãna¬
mus. et ad tale eloquiũ discipulũ
aperire os non permittimus.¬

Expanded text:
in lingua mea. Posui ori meo custodiam: obmutui, et humiliatus sum nimis, et silui a bonis. His ostenquanto magis a malis verbis propter peccati poenam debet cessari? Ergo quamvis de bonis et sanctis, et aedificationum eloquiis perfectis discipulis propter taciturnitatis gravitatem rara loquendi concedatur licennon deerit peccatum; et alibi: Mors et vita in manibus linguae . Nam loqui et docere magistro et audire discipulum convenit. Et ideo si qua requirenda sunt a priore, cum omni humilitate et subjectione reverentiae requirantur. Scurilitates vero, eterna clausura in omnibus locis damnamus, et ad tale eloquium discipulum aperire os non permittimus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiat &. delectet᷑ sc̃ĩtate uitȩ . &. ꝑ mnaueat ceptis. sic̃ &. fre¬
qͤut̃ factũ seiiꝰ. s &. manifesto fiet ueritas institucionũ nr̃aꝵ.
de quib fortassis hoĩes alit opũat᷑ : oportet tam̃ circa eũ cau
pura. Ita naq &. nos cło placebimꝰ: ille aut ꝓficit si uerꝰ est.¬
abstinere: ita ut etiã ini oꝑe mandatoꝵ impediat᷑ nimieta¬
te abstineutiȩ. si oportet ei concedi. Resp̃. In terrogatio
ur̃a ñ mͥ uidet᷑ conpetent̃ adhibita. Non enĩ ẽtinentiã ii

Expanded text:
ectetur sanctitate vitae, et permaneat in coeptis, sicut et frequenter factum scimus. Sed et ut manifesta fiat veritas institutionum nostrarum, de quibus fortassis homines aliter opinantur. Oportet tamen circa eum cautpura. Ita namque et nos Deo placebimus; et ille, aut proficiet, si verax estabstinere, ita etiam, ut in opere mandatorum impediatur per nimietatem abstinentiae; si oportet ei concedi? RESP. Interrogatio vestra non mihi videtur competenter adhibita. Non enim continentiam in
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ut̃ te.&. ipsũ solũ. Site audierit lucͣtꝰ es frẽm tuũ. Si uͦ ñ
de audierit. assume. ad huc tecũ aliũ unũ. aut duos. ut inore
duorũ uł tͥũ cestiũ stet om̃e uerbũ. Si aut̃ẽ &. ipsos ñaudierit.
dic ȩccłie. Si uͦ excłiam neglexerit. sit tͥ sicut gentilis & publi¬

Expanded text:
eum inter te et ipsum solum. eum inter te et ipsum solum. non audierit, assume adhuc tecum alium unum, aut duos, ut in ore duorum vel trium testium stet omne verbum. Si autem et ipsos non audierit, dic Ecclesiae. Si ve
Abbreviated transcription (Latin):
peccato: si etiã ipse peccĩ reus est. Resp̃. Nȩc sententia manifes¬
ta ẽ ex uerbis dũi quib ait adpilatũ dicens: qͥ tͣdidit me tibi.
mauis peccatũ habet. Manifestũ nãq ẽ ex hoc. qr .&. pilatꝰ acl¬
quiescens his qui tracliderant dñm peccatũ habebat. licet minꝰ
lus enĩ ex ipsis aut innocens iudicatus ẽ. aut impunitꝰ absces¬
sit: s &. ipsa lĩ indignatio quȩ aduersũ eos habita ẽ. hoc ip¬
sũ indicat. Cũ enĩ acła ꝓ excusatione sua obiecisset. qr mulier
uxoris tuȩ .&. manducasti de ligno cleqͦ p̃ceperã tͥ ne de solo ip¬
so manducares. maledicta terra inoꝑib tuis. Int̾ix. Si opor
tet peccantib sr̃ib silere &. qͥescere. Resp̃. Quia ñ oporteat.
manifestatũ ẽ ex ipsiꝰ dñi p̃ceptis. quib inueteri qͥdẽ testam̃¬
to dicit. Argues ꝓximũ tuũ: ꝙ ñ habebis ex eo peccatũ. In e¬
ugłio aut̃ẽ dicit. Si peccauerit unte fr̃ tuus. uale &. argue

Expanded text:
peccato, si etiam ipse peccati reus est?-- Resp. Haec sententia manifesta est ex verbis in quibus ait ad Pilatum dicens: Qui tradidit me tibi, majus peccatum habet . Manifestum namque est ex hoc, quia et Pilatus acquiescens his qui tradiderunt Dominum peccatum habebat, licet minus lus enim ex ipsis aut innocens judicatus est, aut impunitus abscessit. Sed et ipsa Dei indignatio, quae adversus eos habita est, hoc ipsum indicat. Cum enim Adam pro excusatione sua objecisset: Quia mulier uxoris tuae, et manducasti de ligno, de quo praeceperam tibi ab eo solo ne manducares, maledicta terra in operibus tuis: in tet peccantibus fratribus silere et acquiescere? RESP. Quia non oportet manifesta est haec ipsius Domini praeceptis, quibus in Veteri quidem Testamento dicit: Argue proximum tuum, et non assumes ex eo peccatum . In Evangelio autem dicit: Si peccaverit in te frater tuus, vade et argue
Abbreviated transcription (Latin):
finisusq ad ꝓfundũ inferni demer¬
git. Et cũ iterũ cauemus illud. quod
de neglegentib dictũ ẽ. Corrupti
sunt et ab hominabiles facti sunt in
uoluntatib suis. In desiderus uero
carnis ita nobis dm̃ credamus semꝑ
ẽe presentẽ. cũ dicit ꝓpheta dño
Ante te ẽ om̃e desideriũ meũ Cauen¬
dũ ergo deo malũ desideriũ. quia mors¬
secus introitũ delectationis posita est
Unde scriptura precipit dicens. post
concupiscentias tuas non eas. Ergo si
oculi dñi speculant᷑ bonos et malos. et
dñs decȩlo sẽꝑrespicio suꝑ filios homi.¬
nũ ut uideat siẽ intelligens aut requi¬
hora aspiciat ds. et parcendo nobis
in hoc tẽpore quia pius ẽ. et ex pectat
nos conuerti in melus: nedicat nob
infuturo. Hȩc fecisti. et tacu
ECUXDUS NUcOuRGATIS
gradus ẽ. si ꝓpriã quis non amans
uoluntatẽ desideria sua non delecte.¬
tur implere. sed uocẽ illã dñi factis
imitetur dicentis. Non ueni facere

Expanded text:
finis usque ad profundum inferni demerfinis usque ad profundum inferni demergit . Et cum iterum cavemus illud quod de negligentibus dictum est: Corrupti sunt et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis . In desideriis vero carnis ita nobis credamus Deum semper esse praesentem, cum dicit Propheta: Domine, ante te omne desiderium meum . Cavendusecus introitum delectationis posita est. Unde Scriptura praecipit dicens: Post concupiscentias tuas non eas . Ergo, si oculi Domini speculantur bonos et malos, et Dominus de coelo semper respicit filios hominum, ut videat si est intelligens aut requihora aspiciat Deus, et parcendo nobis in hoc tempore, quia pius est et exspectat nos converti in melius, ne dicat nobis in futuro: Haec fecisti, et tacuecundus humilitatis gradus est, si propriam quis non amans voluntatem, desideria sua non delectetur implere: sed vocem illam Domini factis imitetur, dicentis: Non veni facere
Abbreviated transcription (Latin):
los sẽꝑ ponens obliuionẽ omĩno fugiat.
et sẽ ꝑsit memor omĩum quę precepit
ds. qualiter contẽnentes dm̃ in gehen¬
nã ꝓpeccatis incidunt. et uitã ȩternã
quȩ tunentib dm̃ preparata ẽ animo
suo sẽꝑ reuoluat. et custodiensse om̃i
hora apeccatis et uitus id est cogitatio¬
uel uoluntatis ꝓpriȩ: sed et desideria
et facta sua om̃iloco ab aspectu diuni¬
tatis iuderi. et ab angelis dõ om̃ihora
renuntiari. Demonstrat nobis hoc
et renes ds̃. Et iterũ. Dñs nouit co
Et iterũ dicit Intellexisti cogitationes
meas de longe. et quia cogitatio ho¬
minis conficebit᷑ tibi. Nã ut sollieit
sit circa cogitationes suas ꝑuersas.
dicat sẽꝑ utilis fr̃ incorde suo. Tunc
ero immaculatus corã eo. si obserua¬
uerome ab iniquitate mea. Uolun¬
cũ dicit scriptura nobis. et a uolunta¬
tas in nobis. Docem᷑ ergo meritonrãm
non facere uoluntatẽ. cũ cauemꝰ illud
quod dicit sc̃a scriptura. Sunt uiȩ

Expanded text:
los semper ponens, oblivionem omnino fugiat; et semper sit memor omnium quae praecepit Deus: et qualiter contemnentes Deum, in gehennam pro peccatis incidunt; et vitam aeternam quae timentibus Deum praeparata est, animo suo semper evolvat. Et cushora a peccatis et vitiis, id est, cogitatiovel voluntatis propriae, sed et desideria et facta sua omni loco ab aspectu divinitatis videri, et ab angelis omnia renuntiari quotidie. Demonstrat nobis hoc et renes Deus . Et item dicit: DoEt item dicit: Intellexisti cogitationes meas a longe . Et: Quia cogitatio hominis confitebitur tibi . Nam ut sollicitus sit circa cogitationes perversas, dicat semper utilis frater in corde suo: Tunc ero immaculatus coram eo, si observavero me ab iniquitate mea . Voluncum dicit Scriptura nobis: Et a voluntatas in nobis. Docemur ergo merito nostram non facere voluntatem; cum cavemus illud quod dicit sancta Scriptura: Sunt viae
Abbreviated transcription (Latin):
bastinos inquit ds̃ igne nos examinas¬
ti. sicut igne eccaminatur argentũ¬
Induristinos in laqueũ. posuisti tribula¬
tiones indorso nr̃o. Et ut ostendat sub
priore debere nos c̾e. subsequit᷑ dicens
Imposuisti homines suꝑ capita nr̃a. Sed
et preceptũ dñi in aduersis et iniurus
ꝑpatientiã ad implentes. ꝑcussi
inmaxillã prebent et aliã. auferenti
tunicã dimittunt et palliũ: angaria
ti miliario uadunt et duo. cũ paulo
apło falsos fr̃s sustinent et ꝑ secutionẽ
sustinent. et maledicentes sebenedic̃t¬
UIXTUS NUCONATATIS GRA¬
dus ẽ. si om̃s cogitationes malas
cordi suo aduenientes uel mala a se
absconse cõmissa. ꝑ humilẽ confessio¬
nẽ abbati suo non celauerit:. Hortans
nos de hac re scriptura dicit. Reuela
et. Et itẽ dicit. Confitemini dño

Expanded text:
nasti, sicut examinatur argentuminduxisti nos in laqueum; posuisti tribulationes in dorso nostro . Et, ut ostendat sub Priore debere nos esse, subsequitur dicens: Imposuisti homines super capita nostra . Sed et praeceptum Domini in adversis et in injuriis per patientiam adimplentes, qui percussi in maxilla praebent et aliam, auferenti tunicam dimittunt et pallium, ti milliarium vadunt et duo, cum Paulo apostolo falsos fratres et persecutionem sustinent, et maledicentes se benedicuintus humilitatis gradus est, si omnes cogitationes malas cordi suo advenientes, vel mala a se absconse commissa per humilem confessionem seniori suae non celaverit; hortans nos de hac re Scriptura dicit: Revela Et iterum dicit: Confitemini Do
Abbreviated transcription (Latin):
UARTUSHUMNATATIS ORADUS
ẽ. si in ipsa obȩdientia duris et con¬
trarus reb uel etiã quib libet irrogatis
in iurus tacita conscientia patientiã
amplectat᷑. et sustinens non lassescat
uel discedat: dicente scriptura. qui ꝑ¬
seuerauerit usq infinẽ hic saluus erit
Item Confortet᷑ cortuũ. et sustine
dnm. Et ostendens fidelẽ ꝓ dño uni.¬
uersa etiã contraria sustinere debere.
dicit ex ꝑsona sufferentiũ. Propter
te morte afficim᷑ totadie. estimati
sumus ut oues occisionis. Et securi
de speretributionis diuinȩ. subsecunt᷑
gaudentes et dicentes. Sed in his om¬
nib superamꝰ. ꝓpter eũ qui dilecit

Expanded text:
uartus humilitatis gradus est, si quis in ipsa obedientia duris et contrariis rebus vel etiam quibuslibet irrogatis injuriis tacita conscientia patientiam amplectatur, et sustinens non lassescat, vel discedat, dicente Scriptura: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Item: Confortetur cor tuum et sustine Dominum . Et ostendens fidelem pro Domino universa, etiam contraria, sustinere debere, dicit ex persona sufferentium: Propter te morte afficimur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis . Et securi de spe retributionis divinae subsequantur gaudentes et dicentes: Sed in omnibus superamus propter eum qui dile
Abbreviated transcription (Latin):
Et itẽ ꝓpheta. Delictũ meũ cognitũ
tib feci. et iniustitias meas ñ operui
Dixi ꝓnuntiabo aduersũ me in iustitias

Expanded text:
 Propheta: Delictum meum cognitum tibi feci, et injustitias meas non operui; dixi, pronuntiabo adversum me injustitias
Abbreviated transcription (Latin):
da aĩa . & quȩ uero affectu clicat. uulnerata caritatis ego sũ :
In effabilem quippe. ego sentio cłi amorẽ: &. qui sentiri magis
quã dici possit. Inenarrabilis quȩdã lux ẽ. Etiã si sulgura.
luciferi fulgores si lunȩ splendores. si ipsũ solis lum̃ assumas:
ad c̃õparationẽ głe illiꝰ obscura sũt omnia &. multo tecora qĩa
sceca nox a. obscuritate ꝓ sunclȩ caligiis meria limpi clissimo
meridiam solis lumuis cõparet᷑. Decor iste corporeis oeulis nuis
det aia sola q ñte. conspicit᷑. Qui decor si cuiꝰ forte. secdꝵ utẽ¬

Expanded text:
da anima, et quae vero affectu dicat: Quoniam vulnerata charitate ego sum . da anima, et quae vero affectu dicat: Quoniam vulnerata charitate ego sum . Ineffabilem prorsus ego sentio amorem Dei, et qui sentiri magis quam dici possit. Inenarrabilis quaedam lux est: etiam si fulgura, luciferi fulgores, si Lunae splendores, si ipsum solis lumen assumas, ad comparationem gloriae illius obscura sunt omnia, et multo tetriora, quam si caeca nox et obscuritate profundae caliginis mersa limpidissimo meridiani solis lumini comparetur. Decor iste corporeis oculis non videtur, anima sola et mente conspicitur. Qui decor si cujus forte sanct
Abbreviated transcription (Latin):
de caritate. constare: mandatũ laccepinꝰ. diligere dm. Dilectioi̾s
uirtuit᷑e in ipsa statim prima conditione ado aĩa sibi uisitã gerit:
inquo nec extrinsecꝰ testimoniis indigenꝰ. Unꝰ qͥsq enĩ uisemet¬
ipso q. ex semet ipso. horũ quȩ dicemꝰ sumet inlicia. Omnis hõ
desiderat om̃e qd̃ bonũ ẽ: q. affectu quodã naturali constrmn¬
gunur ad omne qͦd bonũ putamꝰ. Sed &. erga consanguineos
.ꝙ. carnis ꝓximos nullo clocente mamore constringimur: his
Et qͥd aliud tãbonũ habet᷑ qũa cds immo qͥd aliud bonũ nisi sol
d̃s: Quis decor qͥs splendor. quȩ ue pulcritudo quã naturali¬
ter diligere ꝓuocaniur. usqũa talis qualis indõ ẽẽ credenda ẽ:
Quȩ usquã talis gr̃a. quȩ amoris flamma quȩ anime secreta
et interiora succendat. sicut amor di inflaminare. debet m̃tis
archana: p̾cipue si sit ab om̃i pollutione purgata. si sit mun¬

Expanded text:
de charitate constare. Mandatum accepimus diligere Deum. Dilectionis de charitate constare. Mandatum accepimus diligere Deum. Dilectionis virtutem in ipsa statim prima conditione a Deo anima sibi insitam gerit: in quo nequaquam extrinsecus testimonio indigemus: unusquisque enim in semetipso et ex semetipso horum quae dicimus sumit indicia. Omnis homo desiderat omne quod bonum est, et affectu quodam naturali constringimur ad omne quod bonum putamus. Sed et erga consanguineos et carnis proximos, nullo docente, in amore constringimur: his Et quid aliud tam bonum habetur quam Deus? Imo quid aliud bonum, nisi solus Deus? Qui decor? qui splendor? quae pulchritudo, quam naturaliter diligere provocamur, usquam talis qualis in Deo est et esse credenda est? Quae usquam talis gratia? quae amoris flamma, quae et animae secreta et interiora succendat, sicut amor Dei inflammare debet mentis arcana? praecipue si sit ab omni pollutione purgata; si sit mun
Abbreviated transcription (Latin):
mandatorũ. alioquin uidebimur totũ opꝰ introducere in parte:
s quatũ ad ꝓpositũ sussicit q p̃sens ratio postulat inquiremꝰ: illd̃
ante omnia cde signãtes. qͦd omnium manclatorũ quȩ acleo ac¬
cepimꝰ uirtutes in nobis insitas gerimꝰ: qͦ scilicet neq difsicul¬
tionis cdari nobis aliqͣ uideatur occasio. si putemꝰ nos plus aliquid
offerre dõ qũa ab ipso innatura nr̃e creationis accepimꝰ. qm̃ qui¬
dẽ eaquȩ uobis insita sunt si recte q. cõpetent̃ moueamꝰ in opꝰ.
hoc ẽ sccłm uirtitẽ uiuere: siuͦ naturȩ beneficia corrũpamꝰ. hoc
ẽ inmalitiã iugere. Et gͦ mali ista diffinitio. non recte uti mo¬
tibꝰ animi adõ nob̃ insitis: et rursũ uirtutis ista difsunitio. recte
uti id ẽ scđm manclatũ łi &. scd̃m conscientiam animi motibꝰ
acło nob̾ insitis. Cũ gͦ hȩc ita se habeant: iclem hoc inuenimꝰ etiã

Expanded text:
mandatorum; alioquin videbimur totum opus introducere in partes: mandatorum; alioquin videbimur totum opus introducere in partes: sed quantum ad propositum sufficit, et praesens ratio postulat, inquiremus: illud ante omnia designantes, quod omnium mandatorum quae a Deo accepimus virtutes in nobismetipsis insitas gerimus. Quo scilicet neque difficuleque rursum elationis dari nobis aliqua videatur occasio, si putemus nos plus aliquid offerre Deo, quam ab ipso in natura nostrae creationis accepimus. Quoniam quidem ea quae nobis a Deo insita sunt, si recte et competenter moveamus in opus, hoc est secundum virtutem vivere. Si vero naturae beneficia corrumpamus, hoc est in malitiam vergere. Est ergo mali ista definitio, non recte uti motibus animi a Deo nobis insitis. Et rursum virtutis ista definitio, recte uti, id est secundum mandatum Dei, et secundum conscientiam, animi motibus a Deo insitis. Cum ergo haec ita se habeant, idem hoc inveniemus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
clicens pͥmũ &. magnum ẽẽ mancdlatũ dm extoto corde & extota
m̃te disigere: sedm nͭ orcdine &. consequentia. et qͦd illi eẽt simuile
purtut̾eꝰ unnio qͦd illuo expleret.ꝙ. quod penderet expͥmo. di¬
lig̾e proximũ sicut se ipsum. Sed et aliud similiter insacris scͥꝑ¬
turis inuenies: q. seruatur ut ego arbitror inomnibꝰ mandatis.
orlo quidã et consequentia p̃ceptorum. Iuterrogatio.¬
ñ gͥ de caritate cłipͥmũ asseris ẽẽ mandatũ: inde nob̾¬
pͥmo omnium dissere. Nlani qr oportet diligi audiui¬
mꝰ. quom̾ tam̃ hoc possit impleri desideramꝰ ad̾discere.
ꝯueniens. Deo itaq uiuante nos. ut dicitis R esponsio.¬
ãdiemꝰ. Sciendũ ante omnna est: qͦd manclatũ istud unũ qͥdẽ
uidet᷑. s om̃ium inse mancdatorũ uirtutes cõplectit᷑ ꝙ. constri¬
git. ipso dño clicente. qr inhis duobꝰ manclatis ipsa lex pendet
q ꝓpħe. Nec tam̃ nos ꝑsingła cliscutere aggredimur ordinem

Expanded text:
ens et magnum esse mandatum, Deum ex toto corde et ex tota mente diligere; secundum vero ordine et consequentia, et quod illi esset simile per virtutem, imo quod illud expleret et quod penderet ex primo, diligere proximum sicut seipsum. Sed et de aliis similiter in sanctis Scripturis invenies; et servatur, ut ego arbitror, in omnibus mandatis ordo quidam et consequentia praeceptorum. INTERROGATIO de charitate Dei primum ais esse mandatum, inde nobiprimum omnium dissere. Nam quia oportet diligere audivimus, quomodo tamen hoc possit impleri desideramus addiscere. conveniens. Deo itaque juvante, nos quod dicitis, faciemus. Sciendum ante omnia est quod mandatum istud unum qringit, ipso Domino dicente: Quia in his duobus mandatis universa lex pendet et prophetae . Ne tamen nos per singula discutere aggrediamur ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
merare oĩa. Interĩ ut cliximꝰ ad conseruanda sc̃i sp̃c dona
cõmodior ẽ. multo quã si dege̾mꝰ insolitudiue: sed &. ad¬
ũsus insidias inimici quȩ extusecus inferunt᷑. multo cau¬
tior ẽ .&. utilior societas plurimoꝵ: ut faciliꝰ suscitetur
e somino. si quis forte obdormierit soninũ illũ qͥducit
ad mortẽ. S. ꝙ. deliqũeti delictũ suũ faciliꝰ apparebit.
cũ apluribꝰ ł arguitur ł notat᷑: sed̾m qͦd &. apłs dixit. Suf

Expanded text:
conservanda sancti Spiritus dona commodior est multo quam si degamus in solitudine. Sed adversus insidias inimici, quae extrinsecus inferuntur, multo cautior est et utilior societas plurimorum; ut facilius suscitetur e somno si quis forte obdormierit somnum illorum qui ducit ad mortem. Sed et delinquenti delictum suum facilius apparebit, cum a pluribus vel arg
Abbreviated transcription (Latin):
sibile. Sed &. ad hoc ipsũ ut tollat quis cruc̃e suã q. se¬
quat᷑ xp̃m : plurimũ impedit societas &. ꝑmixtio eoꝵ qui
ferre omne discrimen : hoc ẽ tollere crucẽ suã. Ad qͦd
les sunt ł uita ł moribꝰ. ꝙ. ad cet̾a oĩa qͣ multa st̃. Accedit
etiã hoc. ut respiciens aĩa ad multitudin̾e nequit̃ iuiuen¬
tiũ. pͥmo quicdẽ occitpet᷑ &. impecliat᷑ ne suoꝵ maloꝵ. ca¬

Expanded text:
m, penitus impossibile. Sed ad hoc ipsum, ut tollat quis crucem suam et sem, penitus impossibile. Sed ad hoc ipsum, ut tollat quis crucem suam et sequatur Christum, plurimum impedit societas et permixtio eorum qui ferre omne discrimen, hoc est tollere crucem suam. Ad quodles sunt vel vita vel moribus. Et ad caetera alia quae multa sunt, accedit etiam hoc, ut respiciens anima ad multitudinem nequiter viventium, primo quidem occupetur et impediatur, ne suorum malo
Abbreviated transcription (Latin):
datorũ eiꝰ. plurinũ nocet : sicut .ꝙ. salonionis sermo des¬
respicit. Igit᷑ ut neq ꝑ oculos neq ꝑ aures recipiamꝰ illece¬
bras adpeccatũ &. paulatĩ longo usu inhereamꝰ consuetu¬
dim pessune &. rursũ possim᷑ orationi uacare: oportet
pͥmo secretius habitare. Hoc enĩ modo &. p̃cedentes cõ¬
suetuduiss exciclemꝰ: inquibꝰ contra manclatũ agebamꝰ
Non enĩ paruus labor ẽ. ut se. aliquis apͥore. ñbona cõ¬
suetudine reflectat ac reuocet: qm̃i qͥdẽ mos longo tẽ
sic eum sequi. Negamꝰ autẽ nos hoc mͦ. si ꝑ oĩa p̾territȩ¬
consuetudinis obliti. uoluitates ꝓpͥas abnegemꝰ .ꝙ. ita non so¬
lũ ab hõibꝰ ñ recte agentib uerũ etiã anr̃is ipsis morclinatis
&. incõpositis morib recedamꝰ. Alio quin ut in eaclem quis
consuetudine. atq inpͥore conuersatione ꝑmanens emenda

Expanded text:
datorum ejus, plurimum nocet; sicut et Salomonis sermo tesdatorum ejus, plurimum nocet; sicut et Salomonis sermo tesnus , ad hoc ipsum respicit. Igitur neque per oculos, neque per aures recipiamus illecebras ad peccandum, et paulatim longo usu inhaereamus consuetudini pessimae. Et rursum ut possimus orationi vacare, oportet primo secretius habitare. Hoc enim modo et praecedentes consuetudines excidemus, in quibus contra mandatum Dei agebamus. Non enim parvus labor est, ut se aliquis a priore non bona consuetudine reflectat ac revocet; quoniam quidem mos longo tempet sic eum sequi . Abnegamus autem nos hoc modo si, per omnia praeteritconsuetudinis obliti, voluntates proprias abnegemus; et ita non solum ab hominibus non recte agentibus, verum etiam a nostris ipsis inordinatis et incompositis moribus secedamus. Alioqui ut in eadem quis consuetudine atque in priore conversatione permanens, emendar
Abbreviated transcription (Latin):
qui inuinxit opꝰ in memoria semꝑ habeat᷑: ut eiꝰ uoluntate.
seruata .&. labore oꝑis nr̃i ac diligentia cõpetent̃ expleta. sem¬
ꝑ uingam᷑ lõ dũ semꝑ eiꝰ meniores sumus. Sicut enĩ uerbi
causa. faber securĩ faciens. aut falce. menuinit semꝑ eiꝰ qui
iniunxit opꝰ.ꝙ. retinet incorde suo cuiꝰ magnitudinis nel
qualitatis ł forme in uinxerit fieri securĩ .&. in illud semꝑ
intendens qͦd sibi meminit a dño oꝑis inuinctũ. ad hoc diri¬
git mannũ ministeriũ ut forma oꝑis cũ eiꝰ qui imxit
animis ac uoluntate: comueniat: si autẽ. obliuiscat᷑ qͥd l
quale sit qcd sibi suerat impatũ sine dubio aliud aliquid
tatem di qui opꝰ iniuxit suũ qͦq dirigat oꝑꝰ: ut &. act
illud cõpleri qͦd scriptũ ẽ. Siue manclucatis siue bibi¬
tis. siue aluid qͥd facitis: oĩa ad głam dĩ facite. Si uͦ¬
o. semotiꝰ habitare: Nam ꝑ mixtũ uinere cũ his qui ne¬
gligentiꝰ agunt circa timorẽ cli .&. contẽptũ habent mã¬

Expanded text:
 in memoria habeatur: ut ejus voluntate servata, et labore operis ac diligentia competenter expleta, semper jungamur Deo, dum semper ejus memores sumus. Sicut enim, verbi causa, faber securem faciens aut falcem, meminit semper ejus qui opus injunxit, et retinet in corde suo cujus magnitudinis, vel qualitatis, vel formae injunxerit fieri securem; et in illud semper intendens quod sibi meminit a domino operis injunctum, ad hoc dirigit manuum ministerium, ut forma operis cum ejus qui injunxit animo ac voluntate conveniat: si autem obliviscatur quid vel quale sit quod sibi fuerat imperatum, sine dubio aliud aliquid ntatem Dei, qui opus injunxit, suum quoque dirigat opus; ut actus illud complere potest quod scriptum est: Sive manducetis, sive bibatis, sive aliud quid faciatis, omnia ad get remotius habitare. Nam permixtim vivere cum his qui negligentius agunt circa timorem Dei, et contemptum habent man
Abbreviated transcription (Latin):
ta hȩc continent. mei quoq meniores sitis. Tui sane sit of¬
sicii. etiam aliis monasteriis exemplaria p̃bere: ut scdm
instar cappadociȩ. omnia monasteria eisdem et ũdiuersis
umanum genus diligens ds̃.&. docens hominẽ sciea¬
tiam. his quidem qͥbus cdocendi contulit gr̃am p̾cepit
nis institutionibꝰ indigent. ꝑmoy sen ꝓtestatur clicens.
Inter roga patr̃e. tiũ ꝙ. annuntiabit tibi. presbiteros duos & di
cent dbrelimet & excolat iam insuꝑioribus cdiximꝰ Quuia gͥ
precipĩmur diligere: ꝑximũ sicut nos ipsos: iudeamus si etiã
inest nob̾ urtꝰ ꝙ facultas. ad huius quoq manclati expletionẽ
Et quis ignorat qm̃ huniu animal ꝙ. communicabile. homo ẽ.
& non agreste. aliquod acferũ: Nichil enĩ tamꝓprium ẽ natu¬
re nr̃e: qũa alterũ alterius idigere: ꝙ requirere. qd reqͥrit.¬

Expanded text:
uta haec continent, mei quoque memores sitis. Tui sane sit officii etiam aliis monasteriis exemplaria praebere: ut secundum instar Cappadociae, omnia monasteria eisdem, et non diversis umanum genus diligens Deus, et docens hominem scientiam , his quidem quibus docendi contulit gratiam, praecnis institutionibus indigent, per Moysem protestatur, dicens: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi; presbyteros tuos, et dint, elimet et excolat, jam superius diximus. Quia ergo praecipimur diligere proximos sicut nos ipsos, videamus etiam si inest nobis virtus et facultas ad hujus quoque mandati expletionem. Et quis ignorat quoniam humanum animal et communicabile homo est, et non agreste aliquod ac ferum? Nihil enim tam proprium est naturae nostrae, quam alterum alterius indigere, et requirere i
Abbreviated transcription (Latin):
su q. unammitate. mantib: ut exmultorũ ꝑ sonis ꝑ gr̃am q in
nob̾ ẽ dõ gr̃ȩ referantur. Sed et uterdum ꝑiculo ꝑxima ẽ
uita solitaria. Primo quidẽ illi ꝑicło subiacet qͦd certe gra¬
uissimũ ẽ: inqͦ ipse sibi placet. &. neminẽ habens qui possit
de uide sine ullo exercitio degens. neq qͥd sibi uicii abundet
neq quid uirtutis desit agnoscit: neq cliscretionẽ: hab̃e po¬
t̾it in operũ qualitate. ꝓ eo qd̃ oꝑandi mat̾ia oĩs exclusa ẽ¬

Expanded text:
multorum personis per gratiam, quae in nobis est, Deo gratiae referantur. Sed et interdum periculo proxima est vita solitaria. Primo quidem illi periculo subjacet, quod certe gravissimum est, in quo ipse sibi placet, et neminem habens qui possit Tum deinde sine ullo exercitio degens, neque quid sibi vitii abundet, neque quid virtutis desit, agnoscit. Neque discretionem habere poterit in operum qualitate, pro eo quod operandi materia omnis exclusa
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ in nob̃ caritas ł augetur. Et hoc puto ostendere uolentem
dũm. dic̃e aliq̃n qͥdẽ: sidiligitis me manclata mea seruate: ali¬
quando autẽ. sifacitis que ego dico uobis ꝑmanebitis in cari¬
tate mea. sicut ꝙ ego seruaui mandata patͥs mei et maneo
in eiꝰ caritate. Ex quibꝰ eclocet nos. ꝓspectũ oꝑis nr̃i debere
ex sua uoluntate paͬnelere: ut tanꝙͣ speculũ qͦddã ipsũ haben¬
tes. &. semꝑ acdipsũ respicientes. opꝰ nr̃m fixo aclipsũ corlis ocu¬
lo dirigamius. Sicut enĩ artificia que inhac uita sũt. ꝓspectũ
quẽdã animi gerunt. &. ita scclm hoc qͦd animo conceꝑint etiã
in oꝑe utunt᷑ manuũ ministerio: sic &. in hoc nr̃o oꝑe unꝰ ma¬
net nob̃ iste ꝓspectus. atq unꝰ terminꝰ fixꝰ est. quo cło placere¬

Expanded text:
Dei in nobis charitas, vel augetur. Et hoc puto ostendere volentem Dei in nobis charitas, vel augetur. Et hoc puto ostendere volentem Dominum dicere, aliquando quidem: Si diligitis me, mandata mea servate ; aliquando autem: Si facitis quae ego dico vobis, permanetis in charitate mea; sicut et ego servavi mandata Patris mei, et maneo in charitate ejus . Ex quibus edocet nos, prospectum operis nostri debere ex sua voluntate pendere; ut tanquam speculum quoddam ipsum habentes, et semper ad ipsum respicientes, opus nostrum fixo ad ipsum cordis oculo dirigamus. Sicut enim artificia quae in hac vita sunt, prospectum quemdam animi gerunt, et ita secundum hoc quod animo conceperint, etiam in opere utuntur manuum ministerio; sic et in hoc nostro opere unus manet nobis iste prospectus
Abbreviated transcription (Latin):
tanta &. talia benesicia ñ diligat largitorẽ : Et de caritate qͥdẽ
cłi ista sufficiant: ꝓpositũ nãq ẽ ut suꝑiꝰ diximꝰ. non oĩa dicere.
impossibile enĩ eͣ: s breuit ꝙ. succincte cõmemorare ea qͣ ad a¬
morẽ dĩ in serere. animã &. suscitare sufficiant: consequens ĩ
nunc ẽ. etiã de eo mandato qͦd ordine &. uirtute scđm diximꝰ
explicare. Et qͥdẽ qm̃ lex eas iurtutes que aĩe insite st̃ acreato
re. p̃cipit: implere qͥs poterit. siꝑuarias & diuersas occupati¬
lia ferunt᷑. Om̃i gͦ custodia oportet nos seruare cor nr̃m ne
forte desidium di mala desicdia .&. sordidȩ: cogitationes depel¬
lant a nr̃is aninus detrudant: sed econtrario assidua recordati
&. desidium nob̃ diuinȩ claritatis accedit. dũ frequens eiꝰ me¬
moria ment̾ẽ. atq animos illustrat:ꝙ. ad opꝰ mancdatorũ dĩ e¬
rigim᷑ ac suscitam᷑: ꝙ. ex ipsis rursũ caritatis oꝑibꝰ ł conseruatur

Expanded text:
igat largitorem? Et de charitate quidem Dei ista sufficiant: propositum namque est, ut superius diximus, non omnia dicere, impossibile enim est; sed breviter et succincte commemorare ea quae amorem Dei inserere animae et suscitare sufficiant. Consequens jam nunc est, etiam de eo mandato, quod ordine et virtute secundum diximus, explicare. Et quidem quoniam lex eas virtutes quae animae a Creatoecipitur, implere quis poterit, si per varias et diversas occupatilia transferuntur. Omni ergo custodia oportet nos servare cor nostrum, ne forte desiderium Dei mala desideria et sordidae cogitationes depellant nostris animis ac detrudant ; sed e contrario assidua recordatioet desiderium in nobis divinae charitatis accenditur, dum frequens ejus memoria mentem atque animum illustrat; et ad opus mandatorum Dei erigimur ac suscitamur. Et ex ipsis rursum charitatis operibus vel conservatur
Abbreviated transcription (Latin):
ipiũ exercebit. nullũ habens qui inideat᷑ eiꝰ uoluntatibꝰ obuia¬
re : Si qͥs autẽ dicat sufficere: sibi scͥpture: doctruĩa . &. apłi¬
ca p̃cepta acdem̃dationẽ uitãq formãdã: simile mͥ aliquid¬
facere uidetur eis quisem fabrile. artificiũ discunt. nũquã
tanĩ fabri faciunt opꝰ uel his qui structoꝵ artẽ semꝑ docent᷑
nũqua tam̃ ȩclificandȩ domui oꝑam dabt̃. Ecce enĩ &. dñs
non estunauit sufficere. solam uerbi cloctrinã: set et iꝑso
oꝑe uoluit nob̃ tradere humilitatis exempla. cũ p̃cuictus
ti sp̃c sc̃i cõparauit: quomͦ insolitaria habitatione. cõplebit᷑.

Expanded text:
ipsum exercebit, nullum habens qui videatur ejus voluntatibus obviare? Si quis autem dicat sufficere sibi Scripturae doctrinam et apostolica praecepta ad emendationem morum vitamque formandam, simile mihi aliquid videtur iis qui semper fabrile artificium discunt, nunquam tamen fabri faciunt opus; vel his qui instructorum artem semper docentur, nunquam tamen aedificandae domus operam dabunt. Ecce enim et Dominus non existimavit sufficere sibi solam verbi doctrinam, sed et opere ipso voluit nobis tradere humilitatis exempla, cum praecinctus ti Spiritus sanctus comparavit, quomodo in solitaria habitatione complebitur?
Abbreviated transcription (Latin):
quisq᷑ gr̃am qũa susceꝑit aspũ sco clĩ. incõmune ꝓdesse. Ac¬
cidit gͣ ut is quisemotꝰ uiuit &. separatꝰ. unã quãꝙ suscipi¬
at gr̃am .ꝙ. hanc ipsã mnutilem faciat dum nichil ꝑeam
oꝑat᷑: s de fodit eã iisemet ipso. Quod eniuis ꝙ. quanti
fit ꝑiculi: nostis om̃s quilegitis eugłium. Si autẽ eȩt̾is cõ¬

Expanded text:
que gratiam, quam susceperit a Spiritu Dei, in commune prodesse. Accidit ergo ut is qui remotus vivit, et separatus unam quamcunque suscipiet gratiam, et hanc ipsam inutilem faciat, dum nihil per eam operatur, sed effodit eam in semetipso: quod cujus et quanti sit periculi nostis omnes qui legitis Evangelium. Si autem caeteris com
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is &. ini incredulitatibꝰ duraremꝰ ñ ẽ auersa nec dereliquit nos
pia dñi bonitas: neq cũ benesiciis eiꝰ essemꝰ iugrati. auertere. potu¬
iniꝰ .ꝙ. excludere miscłiam eiꝰ a nobis: s reuocam᷑ amorte. &. tte¬

Expanded text:
nostris incredulitatibus duraremus, non est aversus, nec dereliquit nos nostris incredulitatibus duraremus, non est aversus, nec dereliquit nos pii Domini bonitas; neque cum beneficiis ejus essemus ingrati, avertere potuimus et excludere misericordiam ejus a nobis: sed revocamur a morte, et ite
Abbreviated transcription (Latin):
animantiũ: quȩ in aquis gignunt᷑.&. quȩ coalescunt ł oruintur
it̾ris ꝓmuusteriis uel nr̃is usi a bꝰ cleputata. Hȩc gͦ omnia ꝙ. ce¬
t̾a innumerabilia p̾termitto: hoc solũ qͦdne uolenti quidem p̃¬
terire possibile est. silere nonpossumꝰ. Et quauis reticere gr̃am nõ
sit posubile: muͥto tam̃ impossibiliꝰ ẽ ut clignũ ẽ & ut cõpetit ꝓ loqͥ.
Hoc inquã quantũ ẽ qͦd scientiã sui donauit᷑ hõi cds.&. rationale
anunal ẽẽ fecit int̾ris: et ineffabilis paradisi abuti uoluptate
acdecore concessit. queq serpentis arte deceptũ &. inpeccatis
lapsũ. ac ꝑ peccatũ inmortẽ qͦq de uolutũ. neqͣꝙͣ despexit. s legẽ
in adiutorium dedit: Prefecit angłos: destinauit ꝓpħas : conatꝰ
maliciȩ cõminationũ seueritate cõpescuit: bonorũ desideria
multis imaginibꝰ p̃signauit. Uerũ cũ post hȩc oĩa in malis

Expanded text:
animantium quae in animantium quae in tris ministeriis vel usibus deputata. Haec ergo omnia et caetera innumerabilia praetermitto: hoc solum, quod ne volenti quidem praeterire possibile est, silere non possumus: et quamvis reticere gratiam non sit possibile, multo tamen impossibilius est ut dignum est et ut competit proloqui: hoc, inquam, quantum est, quod scientiam sui donavit homini Deus, et rationabile animal esse fecit in terris, et ineffabilis paradisi abuti voluptate ac decore concessit? quemque serpentis arte deceptum, et in peccatum lapsum, ac per peccatum in mortem devolutum, nequaquam despexit; sed legem in adjutorium dedit, praefecit angelos, destinavit prophetas; conatus malitiae comminationum severitate compescuit; bonorum desideria multis imaginibus praesignavit. Verum cum post haec omnia in malis
Abbreviated transcription (Latin):
de nob̾ dici eaꝙͣ secũtur : qr isrł me ñ cognouit et popłs meus me
ñ intellexit. Quod si etiã eos qui beneficii aliqͥd contulerint nullo
docente diligimꝰ. &. om̃i stucdio qͣntũ fieri potest referri gr̃am
ut effugiant numerũ. &. talia ut sufficiat unũ aliquod ex
om̃b ꝑ dot᷑a uitã nr̃am efficere nos obnoxios largitori: Nam
onuto cet̾a oĩa quȩ quidẽ & ipsa magna sũt ꝙ p̾clara. uerũ
amaioribꝰ &. melioribꝰ uelut stellȩ quedã splendentioribꝰ solis
radiis obtegunt᷑: qm̃ qͥdẽ nec tẽpꝰ nob̃ ẽ ampliꝰ dilatare sermo¬
nẽ. ut possimꝰ etiã deminimis cliuina erga nos enumerare bene¬
ficia. Sileamus gͥ cotidiani solis ortꝰ &. uniꝰ lamꝑadis fulgore illu¬
minatu uniuersũ mundũ: sileamꝰ lunȩ circuitus. aeris ꝑmuta¬
ciones uicissituclinesq. imbres ex nubibꝰ. flumina fontesq de t̾ra
latitudines. altitudinesq maris: uiuu̾sitatẽ t̾re ac natuutates ei

Expanded text:
de nobis dici ea quae sequuntur: Quia Israel me non cognovit, et populus meus me non intellexit . Quod si etiam eos qui beneficii aliquid nobis contulerunt, nullo docente diligimus, et omni studio, quantum fieri potest, referre gratias ut effugiant numerum; et talia, ut sufficiat unum aliquod ex omnibus per totam vitam nostram efficere nos obnoxios largitori? Nam omitto caetera omnia, quae quidem et ipsa magna sunt et praeclara, verum a majoribus et melioribus, velut stellae quaedam splendidioribus solis radiis obteguntur; quoniam quidem nec tempus nobis est amplius dilatare sermonem, ut possimus etiam de minimis divina erga nos enumerare beneficia. Sileamus igitur quotidianos solis ortus, et unius lampadis fulgore illuminatum universum mundum. Silcamus lunae circuitus, aeris permutationes vicissitudinesque; imbres ex nubibus, flumina fontesque de terra; latitudines atque altitudines maris: universitatem terrae, ac nativitates eorum
Abbreviated transcription (Latin):
corporis cõpagẽ. inspũ scõ aptari &. conuigi debemꝰ adinui¬
c̃ẽ. Qͦd si unꝰ quisq nr̃m solitariã eligat uitã. scilicet ñta¬
li aliqua causa ł ratione quȩ dõ sit placita. ł quȩ ad cõmu¬
ñe ex̧t̾oꝵ ꝑtineat dispensationẽ. s ꝓpͥe. uoluntati ꝙ. passioni
satis faciens: quomͦ possumꝰ discissiꝙ. diuisi ad implere. &. in¬
degram assignare menbroꝵ. adse iniuc̃e consonantiam: Is¬
te: eñĩ talis nͦeq cũ gaucdentibꝰ gauclet. nec cũ flantibꝰ flet.

Expanded text:
o aptari et conjungi debemus adinvicem . Quod si unusquisque nostrum solitariam eligat vitam, scilicet non tali aliqua causa vel ratione quae Deo sit placita, vel quod ad communem caeterorum pertineat dispensationem, sed propriae voluntati et passioni satisfaciens; quomodo possumus discissi et divisi adimplere, et integram assignare membrorum ad se invicem consonantiam? Iste enim talis neque cum gaudentibus gaudet, neque cum flentibus flet ;
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dedit nobis
sermo tuns po¬
testatẽ int̾rogã¬
di: primũ om̃ium̃ doceri q̃s.
si orcdo aliquisq. consequentia
ẽ inmancdatis cłi ut aliud qui¬
dẽ sit pͥmũ et aliud sccłm.ꝙ. sic
ꝑ ordinẽ cȩtera: an omnnia mã¬
data ita sibi inuice coherent.
q. st̃ ȩqualia ut unde uolue¬

Expanded text:
m dedit nobis sermo tuus potestatem ut interrogemus, primo omnium doceri quaesumus si ordo aliquis est et consequentia in mandatis Dei; ut aliud quidem sit primum, et aliud secundum, et sic per ordinem caetera: an omnia mandata ita sibi invicem cohaereant, et sint aequalia, ut unde volue
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi iuculpabile tribuat ministerium: et uobis fructuosũ
doctrinȩ concedat euentũ. Tanꝗͣ gͦ scientes qm̃ stabunt an¬
de faciem ur̃am uerba hec ante tribunal xp̃i. arguam te in¬
qͥt &. statuã ea ante faciem tuã: ita intendite anumum
iugilantem. ad ea quȩ dicunt᷑ : & ad opꝰ clignũ que auditis
festinanter adducite eundem aninm̃ : ꝙr nescimꝰ quadie uł¬

Expanded text:
verbi inculpabile tribuat ministerium, et vobis fructuosum doctrinae concedat eventum. Tanquam ergo scientes quia stabunt ante faciem vestram verba haec ante tribunal Christi; Arguam enim te, inquit, et statuam ea ante faciem tuam ; ita et intendite animum vigilanter ad haec quae dicuntur, et ad opus dignum quae audistis, festinanter adducite: Quia n
Abbreviated transcription (Latin):
siduũ temporis somno rursus .&. remissioni corporee manci¬
peniꝰ: s inquisitione et sołicitudine meliorũ. noctis hoc qͦs
ut̃ui de esse sibi ad scientiã putat: ad cominiunẽ. idꝑferat inqͥ¬
sitionem. Facilus enĩ plurib sumil conferentib siqͥd illud diffi¬
cile uel obdectũ uidetur eẽ clarescet: dõ sine dubio inuenien¬
di gr̃am querentib largiente. Sicut gͦ nobis necessitas unins¬
net &. ue mͥ erit si non eugłitem: ita etiã uobis. si abiuter¬
rogatione et inquisitione cessetis. uelremissiores ad ea implẽ¬
dã quȩ recta inuenzta fuerut existatis. simile discrumen im¬
pendit. Propt̾ea enĩ ꝙ. dñs dixit: qr sermo qũe locutus sum
uobis. ille iudicabit uos innonissimo die. Ꝙ. iterum. Seruus¬

Expanded text:
siduum temporis somno rursus et remissioni corporeae mancisiduum temporis somno rursus et remissioni corporeae mancipemus; sed in inquisitione et sollicitudine medium noctis hoc, quovestrum deesse sibi ad scientiam putat, ad communem id proferat inquisitionem. Facilius enim pluribus simul conferentibus, si quid difficile vel obtectum videtur esse, clarescet, Deo sine dubio inveniendi gratiam quaerentibus largiente. Sicut ergo nobis necessitas ie mihi erit, si non evangelizem ; ita etiam vobis, si ab interrogatione et inquisitione cessetis, vel si remissiores ac resolutiores ad ea implenda quae recta inventa fuerint, simile discrimen impendit. Propterea enim et Dominus dixit: quia sermo quem locutus sum vobis, ille judicabit vos in novissimo die .
Abbreviated transcription (Latin):
nis existat: ⁊ si ingrati inueniamur munerib largitoris. Ilbud
aut̾ẽ. ante omnia considerandum est : qr neq aliud ullũ mã¬
cdatum. neq hoc quod decaritate dei &. ꝓximi nobis uniqũa¬
p̾cipitur. Propter quod necesse ẽ: nos quidẽ quib ministeri¬
um uerbi creditũ est. inomni tempore paratos ẽẽ &. ꝓmptos.
ad instructionẽ ꝑfectionemq animarũ. Et quedã quidẽ
incõmun ȩccłiȩ auditorio simul om̃ibꝰ dep̃ceptis dñi con¬
testari: quedã uͦ secretiꝰ ꝓfectorib qu̾ib q disserere: ꝙ. in¬
quirere atq interrogare uolentibꝰ de fide .&. ueritate eu¬
homo cłi. uobis autem conuenit nullũ tempꝰ uacuũ prete¬
rire : quo ut nonminus aclea que communiter cum omni
eccłia discitis. etiã secretius deeminentiorib &. ꝑfectiorbus
gamus & quietis: neq in aliud opus animũ demus. neq re¬

Expanded text:
nis existat, si ingrati inveniamur in muneribus largitoris. Illud nis existat, si ingrati inveniamur in muneribus largitoris. Illud autem ante omnia considerandum est, quia neque aliud ullum mandatum, neque hoc quod de charitate Dei et proximi praibi . Propter quod necesse est, nos quidem quibus ministerium verbi creditum est, in omni tempore paratos esse et promptos ad instructionem perfectionemque animarum: et quaedam quidem in communi Ecclesiae auditorio simul omnibus de praeceptis Domini contestari; quaedam vero secretius perfectioribus quibusque disserere, et inquirehomo Dei. Vobis autem convenit nullum tempus vacuum praeterire, quo minus ad ea quae communiter cum omni Ecclesia discitis, etiam secretius de eminentioribus et perfectioribus gamus et quietis; neque in aliud opus animum demus, neque re
Abbreviated transcription (Latin):
onuĩs ꝙ mei estis discipli: simuc̃e diligatis. Et ita inomiibus¬
niun. transferat insemet ipsũ. Esuriui enĩ inquit ꝙ. declistis¬
ni manducare: ꝙ. reliqua. Que inꝑximo gesta sunt se dicit
bio diligat &. ꝓximũ. Ait enĩ clñs. Qui diligit me manda¬
ta mea custodit. Hoc est autẽ inquit mandatũ meũ: ut.
inuicẽ diligatis. Ita qu diligit ꝓxinũ explet in dñi carita¬
dem: quia ipse inse recipit. qͦcqd confertur inꝑximũ. Et
quidem inhis mitia habent ad timorẽ di: et ad pͥmos aditꝰ
rẽgionis accedunt. Prima institucio ẽ utilior ꝑ timorem:
scdm sententiam sapientissimi salomonis dicentis. Initiũ sapien
ultra lacte incligetis: cibos solidos ex dogniatũ sirmitate. ꝑ¬
quirite. adnutriendũ et pascendũ interiorẽ hominem: quo
ꝑ eminentiora queq manclata ꝑ ueniat ad ꝑfectũ. &. in omni
quȩ in xp̃o ẽ ueritate firmet᷑. Obseruandum sane ẽ: ne for¬
te copiosioris gr̃e pondus causa nobis grauioris condẽpnatio¬

Expanded text:
discipuli estis, si invicem diligatis . Et ita in omnibusin proximo fiunt, transferat in semetipsum. Esurivi enim, inquit, et dedistis manducare mihi . Et reliqua quae in proximo gesta sunt, se dicitbio diligat et proximum. Ait enim Dominus: Qui diligit me, mandata mea custodit. Hoc est autem mandatum meum, inquit, ut invicem diligatis . Ita et qui diligit proximum, explet in Deo charitatem; quia ipse in se recipit quidquid confertur in proximum. Et quidem in his qui initia hahent ad timorem Domini, et ad primos aditus religionis accedunt, prima institutio est utilior per timorem, secundum sententiam sapientissimi Salomonis, dicentis: Initium sapientultra lacte indigetis, cibos solidos ex dogmatum firmitate perquirite, ad nutriendum et pascendum interiorem hominem ; quo per eminentiora quaeque mandata perveniat ad perfectum, et in omni, quae in Christo est veritate, confirmetur. Observandum sane est ne forte copiosioris gratiae pondus causa nobis gravioris condemnatio
Abbreviated transcription (Latin):
pere poposcisti ut hoc opus uerterẽ inlatinĩ: pollicens mͥ
qͦd ꝑ uniuersa occiduȩ partis monasteria. sĩ hȩc scĩ &. sp̃iteł
uiri sc̃a et sp̃italia innotescerent instituta: om̃is ille seruoꝵ
cłi ꝓfẽctus. qͥ ex huius modi institutionib nasceretur. mͥ quoq
exeorũ uel meritis uel orationib aliquid gr̃e uel mercedis¬

Expanded text:
pere poposcisti ut hoc opus in Latinum verterem, pollicens mihi pere poposcisti ut hoc opus in Latinum verterem, pollicens mihi quod per universa Occiduae partis monasteria, si haec sancti et spiritualis viri sancta et spiritualia innotescerent instituta, omnis ille servorum Dei profectus, qui ex hujuscemodi institutionibus nasceretur, mihi quoque ex eoru
Abbreviated transcription (Latin):
cdepartibꝰ orientis .ꝙ. desiderantes iã frm̃ consueta
consortia. monasteriũ tuũ ingressi sumꝰ: quod su¬
ꝑpositũ angusto arenosi tramitis dorso. hinc arq¬
illinc passiu &. incerti maris unda circum luit: rarã tantũ¬
m latenter locus eminus arguit pinus. exqua & ꝑint̾ti clarũ
nomen scło dedit. Et uide maxime delectati sumꝰ. qͦd non ut
aliquib mos ẽ. uel de locis uel de oꝑib orientis sollicite ꝑcunc¬
tatus es : sed qu̾e nã ibi obseruatio seruorũ dĩ haberetur. q̃¬
animi uirtus. que institita seruant᷑ inmonasteriis ꝑ quisisti
Ad hȩc ego nequid tͥ minꝰ digne non dico quã geritur. s qũa
geri debet exponerem: Sc̃i basilii cappadociȩ ep̃i. uiri side
et oꝑibꝰ.ꝙ. om̃i scĩtate. satis clari. institita monachorũ. quȩ
int̾rogantib se monachis. uel ut scĩ cuiꝰdã uri responsa statu¬
it. ꝓtuli. Cuiꝰ cũ definitiones ac sententias mirareris. magno¬

Expanded text:
de partibus Orientis, et desiderantes jam fratrum consueta consortia, monasterium tuum ingressi sumus; quod superpositum angusto arenosi tramitis dorso hinc atque hinc passivi et incerti maris unda circumluit: rara tantummodo latentes locos eminus arguit pinus, ex qua et Pineti clarum nomen saeculo dedit. Eo tamen maxime delectati sumus, quod non, ut aliquis mos est, vel de locis, vel de opibus Orientis sollicite percontatus es; sed quaenam ibi servorum Dei haberetur animi virtus, quae instituta servarentur in monasteriis, requisisti. Ad haec ego ne quid tibi minus digne, non dico quam geritur, sed quam geri debet, exponerem, sancti Basilii Cappadociae episcopi, viri fide et operibus, et omni sanctitate satis clari instituta monachorum; quae interrogantibus se monachis velut sancti cujusdam juris responsa statuit, protuli. Cujus cum definitiones ac sententias mirareris, magno
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria st̃. inuicẽ oꝑa nr̃a egeniꝰ. Sicut eñĩ pes hõis inalio qͥd̃e
siuis uiribꝰ utitur: inalio qͥdem indiget alienis. nec sine adiu¬
torio cȩterorũ menbrorũ nec implere opꝰ suũ. nec sussicere.
sus usibꝰ potest: ita etiã uita solitaria mͥ pati uidetur: cũ
ter hoc autẽ ne ratio quilẽ caritatis uĩi queq ꝑmittit
qͦd suũ est querere : dicente apło caritas non querit que
sua sunt: de inde sed nec culpas quidẽ suas unꝰ quisq
ac uicia facile dinoscit. cũ qui arguat nemo sit :ꝙ. facile
huiꝰ modi hõi accidere podest illud qͦd scriptu ẽ Ue. soli
qm̃ si cecicłit non ẽ alius qͥ erigat eũ. S ꝙ. mandata aplu¬
ribꝰ quidẽ facilius ad implent᷑: ab uno uͦ dũ unũ uidet᷑
impleri aliud impedit᷑. ut puta qͦ mͦ solus qͥs uisitabit
insirmũ. aut quomͦ suscipiet ꝑegrinũ: Si uͦ om̃s corpꝰ sumꝰ

Expanded text:
cessaria sunt, invicem opera nostra egemus. Sicut enim pes hominis in alio quidem suis viribus utitur, in alio vero indiget alienis, et sine adjumento caeterorum membrorum nec explere suum opus, nec sufficere suis viribus potest ; ita etiam vita solitaria mihi pati videtur cum ter hoc autem nec ratio quidem charitatis unumquemque permittit, quod suum est, quaerere, dicente Apostolo: Charitas non quaerit quae sua sunt . Deinde sed nec culpas quidem suas unusquisque ac vitia dignoscit; cum, qui arguat, nemo sit: et facile hujusmodi homini accidere potest illud quod scriptum est: Vae soli, quia si ceciderit, nemo est alius, qui erigut eum . Sed et mandata a pluribus quidem facilius adimplentur; ab uno vero, dum unum videtur impleri, aliud impeditur. Ut puta quomodo solus quis visitabit infirmum, aut quomodo suscipiet peregrinum? Si vero omnes cor