comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ qͦ cantat᷑ ei et narrant᷑ omĩa mirabilia eiꝰ illud
autẽ ad opꝰbonũ qͦ psallit᷑ ei. ne uelit qͥsq de opert
bono tanꝗ̃ in uirtute sua laudari. Ideo cũ dixisset
laudamini. qđ utiq bene oꝑantes merito possunt.
sticiã suã corã hominibꝰ. ut uideant᷑ ab eis. Alioqui
mercedẽ ñ habebt̾ apud patrẽ qͥ in cȩł ẽ: sed lucrant
oꝑa eoꝵ corã hominibꝰ ñ eo fine ut ipsi uideant᷑ ab
eis. sed ut uideant bona oꝑa eoꝵ. et głificent patie
eoꝵ qͥ in cęlis ẽ: hoc. ẽ. laudari in nomine scõ eiꝰ. un¬
de et in alio psalmo legit᷑. In dño laudabit᷑ anima
mea: audiant inites et iocundent᷑: Iđ ẽt hic qͦdãmꝰ¬

Expanded text:
bonum, quo cantatur ei, et narrantur omnia mirabilia ejus; illud autem ad opus bonum, quo psallitur ei, ne velit quisque de opere bono tanquam in sua virtute laudari. Ideo cum dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operantes merito possunt; stitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, sed ut videant bona opera eorum, et glorificent Patrem eorum, qui in coelis est . Hoc est laudari in nomine sancto ejus. Unde et in alio psalmo legitur: «In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur» . Quod et hic quodam
Abbreviated transcription (Latin):
eo. ubi ad moysen querentẽ quis eẽt. cũ dixisset ego sũ qͥ
sũ. et dices filuisisrł. qui ẽ. misit me ad uos: qđ ex qͣncula¬
cũb particula rara mens capit: deu ceps nomen suuo
cõmemorans erga homines grãm suã miscdit᷑ tẽꝑauit
dicens. Ego sũ ds̃ abrahã. ds̃ ysaac. et ds̃ iacob hoc mͥ
nom̃ ẽ in ȩt̃nũ. Ubi intelligi uoluit et illos quoꝵ se dm̃
dix̃ uiuere secũ in ȩt̃nũ: et hoc dix̃ qđ capieciã a pariui¬
lis posset: ut ego sũ qͥ sũ. illi ꝓ captu intelligerent. qͥ gran¬
mirabiliũ eiꝰ quȩ fecit ꝓdigia eiꝰ. et iudicia oris eiꝰ. Et qͥbꝰ¬

Expanded text:
t, cum dixisset, «Ego sum qui sum, et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos:» quod ex quantulacumque particula rara mens capit: deinceps nomen suum commemorans, erga homines gratiam suam misericorditdicens, «Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; hoc mihi nomen est in aeternum» . Ubi intelligi voluit, et illos quorum se Deum dixit, vivere secum in aeternum, et hoc dixit quod capi etiam a parvulis posset: ut, «Ego sum qui sum,» illi pro captu intelligerent, qui granmirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.»
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ bonꝰ: de amore ueniens. ñ de liuore. In qͦ autẽ ñ
seruauer̃ pactũ secutꝰ adiunx̃. Quia eloqͥa cua
ñ custodier̃. Ea qͥppe in tribulationibꝰ negauert᷑.
mandata tua dilexi. Non ait eloqͥa uł testimonia
tua ñ negaui qđ martires facere cogebant᷑: et ñ faci.¬
entes intolerabilia patiebant᷑: sed hoc dix̃ ubi fru¬
ctꝰ ẽ. om̃iũ passionũ qr si tradidero corpꝰ meũ ut
ardeã caritatẽ autẽ ñ habeã. rachil mͥ ꝓdest. hanc
iste cõm̃dans: ait. Uide qm̃ mandata tua dilexi.
poseit᷑ in misecuia qđ recddere debet nstitia quanto
magis impensa ẽ misccdia ut obtineret᷑ cui premiũ
deberet ipsa uictoria:¬

Expanded text:
enim bonus, de amore veniens, non livore. In quo enim non enim bonus, de amore veniens, non livore. In quo enim non servaverunt pactum, secutus adjunxit: «Quia eloquia tua non custodierunt.» Ea quippe in tribulationibus negaveruntmandata tua dilexi.» Non ait, Eloquia vel testimonia tua non negavi, quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur: sed hoc dixit ubi fructus est omnium passionum; quia si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Hanc iste commendans ait, «Vide quoniam mandata tua dilexi.»poscitur in misericordia, quod reddere debet justitia; quanto magis impensa est misericordia, ut obtineretur cui praemium deberetur, ipsa victoria
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃m. insignitas tẽpora natalibꝰ mr̃m: crebrescunt
sanitates meritis nr̃m. Unde hoc : nisi qi impletũ ẽ
qđ p̃dictũ ẽ de homine isto coto t̾rarũ orbe diffuso.
multi ꝑsequentes me et tribulantes me. a testimo-¬
mistuis ñ declinaui : Agnoscimꝰ et gr̃ãs agimꝰ dño
deo nr̃o. Tunãq homo: tu ipse in alio psalmo dixi-¬
sti. Nisi qr dñs erat in nob̾ fortasse uiuos absorbuis¬
sent nos. Ecce quare ab eiꝰ testimoniis ñ declinasti:
insensatos. et tabescebã: uel sic̃ alii codices habent.
uidi ñ obseruantes pactũ. Et hoc plures habent.
Sed qͥs̃ qͥ pactũ ñ obseruauer̃. nisi qͥ declinauer̃
a testimonuis dei tribulationes multors ꝑsequentiũ
ñ ferentes: hoc ẽ autẽ pactũ: ut qͥ uicerit corone¬
t᷑. Hoc pactũ ñ obseruauer̃: qͥ ꝑsecutionẽ ñ tole¬
rantes a testimoniis dei negando declinauer̃. Hos
gͦ iste uidit. et tabescebat: qi diligebat. Telus ille. ẽ.

Expanded text:
martyrum, insignita sunt tempora natalibus martyrum, crebrescunt sanitates meritis martyrum. Unde hoc, nisi quia completum est quod praedictum est de homine isto toto terrarum orbe diffuso, «Multi persequentes me et tribulantes me; a testimoniis tuis non declinavi?» Agnoscimus, et gratias agimus Domino Deo nostro. Tu namque homo, tu in alio psalmo, tu ipse dixisti: «Nisi quia Dominus erat in nobis, fortasse vivos absorbuissent nos» . Ecce quare ab ejus testimoniis non declinasti, «insensatos, et tabescebam:» vel, sicut alii codices habent, «Vidi non servantes pactum;» et hoc plures habent. Sed qui sunt qui pactum non servaverunt, nisi qui declinaverunt a testimoniis Dei, tribulationes multorum persequentium non ferentes? Hoc est autem pactum, ut qui vicerit, coronetur. Hoc pactum non servaverunt qui persecutionem non tolerantes, a testimoniis Dei negando declinaverunt. Hos ergo iste vidit, et tabescebat, quia diligebat. Zelus ille est
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsier̃. Quis erã te discernit. o tu qͥ dixisti longe ẽ apec¬
catoribꝰ salus: Quis te discerit a peccatoribꝰ ut ñ a
te longe sed tecũ sit salus: Hoc nẽpe te discernit. qi
id qđ isti ñ eger̃ ipse fecisti: hoc ẽ. dei iustificationes
ex qͥsisti. Qͥad autẽ habes qđ ñ accepisti: ñne tues qui
clamasti. ut eas ex qͥreres accepisti Ipse te igit᷑ discer-¬
nit ab eis. a qͥbꝰ ꝓptẽa longe ẽ salus qr iustificationes
derẽ. nisi in ipso essẽ. Corporis enĩ xp̃i ũba ista sunt:
cuꝰ m̃bra sumꝰ. Uidit hoc inquã. continuoq sub¬
iceit Miserationes cu̧ multȩ dñe. Eciã hocgͦ qđ
ex qͥrimꝰ iustficationes cuas ꝑtinet ad miserationes
tuas. Scdm iudiciũtuũ unufica me. Noui em̃ qr
et iudiciũ tuũ sine tua miseratione ñ erit suꝑ me.

Expanded text:
uisierunt.» Quis enim te discernit, o tu qui dixisti, «Longe est a pecuisierunt.» Quis enim te discernit, o tu qui dixisti, «Longe est a peccatoribus salus?» quis te discernit a peccatoribus, ut non a te longe, sed tecum sit salus? Hoc te nempe discernit, quia id quod isti non egerunt, ipse fecisti, hoc est, Dei justificationes exquisisti. Quid autem habes quod non accepisti ? Nonne tu es quiclamasti, ut eas exquireres accepisti. Ipse te igitur discernit ab eis a quibus propterea longe est salus, quia justificationes derem, nisi in ipso essem. Corporis enim Christi verba ista sunt, cujus membra sumus. Vidit hoc, inquam, continuoque subjecit: «Miserationes tuae multae, Domine.» Etiam hoc ergo quod exquirimus justificationes tuas, pertinet ad miserationes tuas. «Secundum judicium tuum vivifica me.» Novi enim quia et judicium tuum sine tua miseratione non erit super me.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃icorpꝰ in hac humilitate positũ dic̃ un-¬
de psalmi huiꝰ incipit lectio: de qua nc̃ disputare sus¬
cepimꝰ. Uide humilitatẽ meã et eripe me: q legẽ
tuã ñ sũ oblitꝰ. Hoc loco nullã dei legẽ conuienientiꝰ
intelligimꝰ: nisi qua immobilit̃ fixũ ẽ ut om̃is qͥ se
exaltat humiliet᷑. et om̃is qͥ se humiliat exaltetur.
Suꝑbꝰ gͦ malis ut humiliet᷑ innectit᷑: humilis a mal
dime me. Suꝑior qͦdã mͦ sententia repecita ẽ Quod
enĩ ait uide humilitatẽ meã: hoc ẽ udica iudiciũ
meũ. Et qđ ait et eripe me: hoc ẽ. et redime me.
Qđ uͦ supͣ dictũ ẽ qr legẽ tuã ñ sũ oblitꝰ huic con¬
gruit qd infra ẽ ꝓpt̃ eloquiũ tuũ uiuifica me. Ipsũ
em̃ eloqͥũ ẽ. lex dei. quã ñ ẽ oblitꝰ: ut se exaltandus
humiliaret. Ad ipsã uͦ exaltationẽ ꝑtinet qđ ait
uinfica me: qr scõꝵ exaltatio uita ȩt̃na ẽ. Ionge¬
ẽ in qͥt a peccatoribꝰ salus: qr iustificationes tuas ñ er-¬

Expanded text:
Christi corpus in hac humilitate positum dicit, unde psalmi hujus incipit lectio, de qua nunc disputare suscepimus: «Vide humilitatem meam, et eripe me; quia legem tuam non sum oblitus.» Hoc loco nullam Dei legem convenientius intelligimus, nisi qua immobiliter fixum est ut omnis qui se exaltat, humilietur, et omnis qui se humiliat, exaltetur . Superbus ergo malis, ut humilietur, innectitur; humilis a malidime me.» Superior quodammodo sententia repetita est. Quod enim ait, «Vide humilitatem meam;» hoc est, «Judica judicium mvero supra dictum est, «quia legem tuam non sum oblitus;» huic congruit quod infra est, «propter eloquium tuum vivifica me.» Ipsum enim eloquium est lex Dei, quam non est oblitus, ut se exaltandus humiliaret. Ad ipsam vero exaltationem pertinet quod ait, «Vivifica me;» quia sanctorum exaltatio vita aeterna est.  inquit, «a peccatoribus salus; quia justificationes tuas non exq
Abbreviated transcription (Latin):
ihis Ibi gͦ firmati sumꝰ. Merito qr ibi firmati. ñ incdina¬
bim᷑ in scłm scłi. Hichil enĩ firmiꝰ.isto fundamenco.
Insirmꝰ tueras: sed firmũ fundamentũ te portat. In te
firmꝰ ee̾ ñ poteras. firmꝰ eris semꝑ: si ab illo firmo fun-¬
damento ñ recedas. Non inclinabitur in scłm scłi.
Ipsa ẽ. predestinata colũpna. et firmamentũ uerita

Expanded text:
Ibi ergo firmati sumus. Merito quia ibi firmati, non inclinabimur in saeculum saeculi; nihil enim firmius isto fundamento. Infirmus tu eras, sed firmum fundamentum te portat. In te firmus esse non poteras; firmus eris semper, si ab illo firmo fundamento non recedas. «Non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ipsa est praedestinata columna et firmamentum verita
Abbreviated transcription (Latin):
Incipe feruere caritate ꝑ uerbũ qđ audis atuide qͥ ds
in te fecerit ignis minister dei. Qui facit angłos suos
spis̃ et ministros suos ignẽ flagrantẽ. Pundauit¬
rã suꝑ firmitatẽ eiꝰ: ñ inclinabit᷑ in scłm scłi. De terra
ista hoc acciꝑe nescio. utrũ habeat ullũ exitũ. utrũ

Expanded text:
Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis minister Dei. «Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem.ram super firmitatem ejus; non inclinabitur in saeculum saeculi.» De terra ista hoc accipere, nescio utrum habeat ullum exitum, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi spũalibꝰ: sed quasi carnalibꝰ. De spũali quidẽ
effectione missus ẽ ad carnales: tanꝗͣ angłs de cęlo
ad t̾rã. Iuomͦ dicit et ministrossuos ignẽ flagrantẽ
NVS : Quo igne ardebat: Et qͥs ignis ille erat. qͣndo
lapidabat᷑. et ꝓcis aqͥbꝰ lapidabat᷑ orabat: Cũ audis
ignis. ẽ. minister dei incensurũ illũ putas: Incendat
licet sed fenũ tuũ: id.ẽ. carnalia omnia desideria
tua. urat minister dei. predicans uerbũ dei. Audi illũ.
Sic nos existimet homo ut ministros xp̃i: et dispensa¬
tores ministerioꝵ dei. Quomꝰ autẽ ardebat cũ dice¬
ret. os nr̃m patet ad uos ochorintii: Cor nr̃m di¬
latatũ ẽ. Ardebat et flagrabat caritate: et ib at
ieos ut incenderet. hunc igirẽ se missurũ intrã dñs
dicebat: cũ ait. Ignẽ uem mittere int̾rã. Eͦ mͦ gladiũ:
sic ignẽ. Gladiꝰ diuidit affectũ carnalẽ: ignis absumit.
Totũ in uerbo dei intellige: totũ inspũ del cognosee.

Expanded text:
quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus» . De spirituali quadam affectione missus est ad carnales, tanquam angelus de coelo ad terram. Quomodo dicit, «et ministros suos ignem flagrantem,» Quo igne ardebat? et quis ille ignis erat, quando lapidabatur, et pro eis a quibus lapidabatur rogabat ? Cum audis, Ignis est minister Dei; incensurum illum putas? Incendat licet, sed fenum tuum; id est, carnalia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum Dei. Audi illum: «Sic nos existimet homo, quasi ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei» . Quomodo autem ardebat, cum diceret: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem se missurum Dominusdicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, totum in spiritu Dei cognosce.
Abbreviated transcription (Latin):
ora eiꝰ. Qͥd ad sigurã: Qm̃ infigura accepimꝰ pellẽ scrip-¬
turã seãm. et auctoritatẽ diuini uerbi dispensatã nobis
ꝑ mortales. qͥbꝰ mortuis eiꝰdẽ dispensationis fama ex-¬

Expanded text:
iora ejus.» Quid ad figuram? Quoniam in figura accepimus pellem Scripiora ejus.» Quid ad figuram? Quoniam in figura accepimus pellem Scripturam sanctam, et auctoritatem divini verbi dispensatam nobis per mortales, quibus mortuis ejusdem dispensationis fama ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qͥd nob̵ dispensauit id qđ legimꝰ : Per id qđ moritu¬
rũ erat: ꝑ os. ꝑ linguã. ꝑ dentes. manꝰ. omia ista quibꝰ
te anima cui iubebat ds̃ espterea extentũ ẽ. celũ sicut
pellis. Nos subcelo tanꝗ sub pelle diuinarũ script᷑arũ.
legimꝰ mͦ eũ tendit᷑: etenĩ postea celũ plicabit᷑ ut liber.
Hon frustra fr̃s hic ut pellis ibi ut liber figuratũ: ibi
qͥddã nob̵. ẽ. qđ ad diuinã scripturã attinet. et tenditꝰ
sermo mortuoꝵ. Ergo ideo tendit᷑ sic̃ pellis. et multo
magis tendit᷑ qr illi mortui st̾. Nã pꝰ mortẽ: plus in
ꝓpħas uiuos sola uidȩa habuit: mortuos om̃s gentes.
Cũ enĩ uiuerent. ñdũ erat extenta pellis: ñdũ erat
ut fieret firmamentũ int̾ aqͦs et aqͥs: factũ ẽ. ut
int aquȩ inferiores quȩ ꝑfidunt t̾r̃as. et sint aquȩ
uiꝑiores remotȩ ab aspectibꝰ tamen fidei cõmendatȩ.
explicatꝰ ẽ sensus ad litterã. Protegit em̃ in aquis suꝑi-¬

Expanded text:
 quid nobis dispensavit id quod legimus? Per id quod moriturum erat, per os, per linguam, dentes, manus. Omnia ista quibuste anima cui jubebat Deus: propterea extentum est coelum sicut pellis. Nos sub coelo, tanquam sub pelle divinarum Scripturarum legimus modo, cum tenditur. Etenim postea «coelum plicabitur ut liber» . Non frustra, fratres, hic ut pellis, ibi ut liber; figuratum ibi quiddam nobis est. Quod ad divinam Scripturam attinet, extenditur sermo mortuorum: ergo ideo tenditur sicut pellis; et multo magis tenditur, quia illi mortui sunt. Nam post mortem plus innProphetas vivos sola Judaea habuit, mortuos omnes gentes. Cum enim viverent, nondum erat extenta pellis, nondum erat ut fieret firmamentum inter aquas et aquas, factum est, ut sint aquae inferiores quae perfundunt terras, et sint aquae superiores remotae ab aspectibus, tamen fidei commendatae. explicatus est sensus ad litteram; «protegit» enim «in aquis super
Abbreviated transcription (Latin):
c&tꝰ congruus sincera dilectio. ñ solũ fr̃ĩs. sed et ini-¬
mici. Supplicẽ nullũ sꝑnas: et cuidare ñ potes qđ
petierit. ñ eũ sꝑnas. Si potes dare da: si ñ potes. affa-¬
bilẽ te p̃sta. Coronat ds intꝰ bonitatẽ: ubi ñ inuenit
facultatẽ. Nemo dicat. ñ habebã. Caritas. ñ de sacello
erogat᷑: qi qͥcqͥd dicimꝰ. et qͥcqͥd diximꝰ. et qͥcqͥd dice¬

Expanded text:
ctus congruus sincera dilectio, non solum fratris, sed et inictus congruus sincera dilectio, non solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non invenit facultatem. Nemo dicat: Non habeo. Charitas non de saccello erogatur: quia quidquid dicimus, et quidquid diximus, et quidquid dice
Abbreviated transcription (Latin):
exponunt᷑ memoria. In cerĩ quȩ audistis cogitate. Qͥa
dixi: Quȩ manducastis ruminate. Sic enĩ eritis mun-¬
da animalia: et apta epulis dei. fructũ autẽ urm̃:
tũ ẽ om̃ibꝰ qr de pane quẽ accepimꝰ et quẽ erogamꝰ.
reddituri sumꝰ rationẽ. Optime nouit caritos ur̃a.
Non enĩ tacet nob̾ pagina diuina: aut adulat ds. De
istoloco quã lib̾i sumꝰ ad uos: potestis adũtere. Et
si forte ego minꝰ lib̃ sũ. uł om̃s qͥ hoc in loco uob̾ locun¬
t᷑ siminꝰ lib̾i sumꝰ: certe ipse sermo deinichil tumet.
Nos autẽ siue timeamꝰ siue lib̾isimꝰ: eũ cogim᷑ annun¬
ciare qͥ neminẽ timet. hoc uob̃ ñ homines sed ds̃ pre¬
stitit: ut et ꝑ timidos lib̾ũ audiatis. Excusationẽ
in uidicio dei ñ habebitis: nisi uos in bonis oꝑibꝰ ex-¬
ercueritis. et eoꝵ quȩ audistis tanꝗͣ pluuȩ fructũ
congruũ dederitis. fructꝰ congruus oꝑa bona. fru-¬

Expanded text:
exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic enim eritis munda animalia, et apta epulis Dei. Fructum autem vestruet quem erogamus, reddituri sumus rationem. Optime novit Charitas vestra; non enim tacet nobis Pagina divina, aut adulatur nos Deus. De isto loco quam liberi simus ad vos, potestis advertere: et si forte ego minus liber sum, vel omnes qui in hoc loco vobis loquuntur, si minus liberi sumus, certe ipse sermo Dei neminem timet. Nos autem sive timeamus, sive liberi simus, eum cogimur annuntiare, qui neminem timet: hoc vobis non homines, sed Deus praestitit, ut et per tumidos liberum audiatis. Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae fructum congruum dederitis. Fructus congruus opera bona; fru
Abbreviated transcription (Latin):
tina locutione: eoꝵ cedroꝵ ñ possumꝰ incelligere. Ce¬
drienĩ. feminini generis st̃. Fulicȩ itaq domꝰ. qͦmͦ dux
ẽ passerũ : Hoc enĩ in ista creatura quȩ ocuilis nr̃is ad¬
iacet. intelligi nullo pacto potest. Fulicas enĩ aues cẽ.
marinas uł stagnenses nouimꝰ. Domꝰ fulice. sit nidus
fulicȩ. Quomꝰ gͦ domꝰ fulicȩ dux passerũ: Quare q̃dã
in rebꝰ uisibilibꝰ qͦsi absida miscet sp̃s sc̃s nͥ ut ex eo qđ¬
ñ possumꝰ acciꝑe ad litcerã. cogat nos ista spũalit̃ querere:
Ergo si ad celũ intellectũ ut dixi ad excentã pellẽ uul¬
tis ascendere. et nubes fecit ascensionẽ eiꝰ nubes ista quȩ
uob̾ loquit᷑ inualida ẽ hodie ad omĩa ista exponen¬
da. Date ueniã: et si ñ uiẽ. meȩ certe infirmitati Aiudi¬
tatẽ qͥdẽ urãm tantã uideo: ut sẽꝑ parati sitis audire.
Sed duȩ resst: quarũ ratio ñ contẽpnenda ẽ. Et infir¬
mitas corporis nr̃ĩ consideranda ẽ: et ipsarũ rerũ quȩ

Expanded text:
tina locutione, «eorum» cedrorum, non possumus intelligere; cedri enim feminini generis sunt. Fulicae itaque domus quomodo est dux passerum? Hoc enim in ista creatura, quae oculis nostris adjacet, intelligi nullo pacto potest. Fulicas enim aves esse marinas vel stagnenses novimus. Domus fulicae sit nidus fulicae: quomodo ergo domus fulicae dux passerum? Quare quaedam in rebus visibilibus quasi absurda miscet Spiritus sanctus, non possumus accipere ad litteram, cogat nos ita spiritualiter quaerere? 19. Ergo si ad coelum intellectu, ut dixi, ad extentam pellem vultis ascendere, et nubes fecit ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida est hodie ad omnia ista exponenda. Date veniam, etsi non vestrae, meae certe infirmitati. Aviditatem quidem vestram tantam video, ut semper parati sitis audire: sed duae res sunt, quarum ratio non contemnenda est. Nam et infimitas corporis nostri consideranda est, et ipsarum rerum quae
Abbreviated transcription (Latin):
gate qͣndo rogatis dm̃ corda urã. uidete qͦmͦ trans¬
mittatis ũsũ istũ. dimitee nob̾ debita nr̃a. sic̃ et nos
dimictimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Et ñ eris orans. nisi istam
dicas. Si aliã dicas. ñ te exaudit ille: qr ñ ipsã tͥ dicta¬
uit iurisꝑitꝰ quẽ misit. Necesse ẽ. gͦ ut et qͣndo ũba
nr̃a dicimꝰ in oratione. scđm ipsã dicamꝰ: et qͣndo ipsa
ũba dicimꝰ. bene intelligamꝰ qđ dicimꝰ: qr manifestã¬
illã ds̃. eẽ. uoluit. Si gͦ ñ oriueritis: sp̃e ñ habebitis.
Si alit̃ quã magister docuit oraueritis: ñ exaudie-¬
mini. Aut si in oratione inentiti fueritis: ñ impetra¬¬
bitis. Ergo et orandũ: et uerũ dicendũ ẽ. Et sic oran¬
cdũ. ẽ. qͦmͦ ille docuit. Uelis nolis. quotidie dicturꝰ
es. Dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃ et nos dimittimꝰ
debitoribꝰ nr̃is. Uissecurus dicere: fac qđ dicie

Expanded text:
 transmittatis versum istum: «Dimitte nobis debita nostra,» «sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non eris orans, nisi istam dicas: si aliam dicas, non te exaudit ille; quia non ipsam tibi dictavit Jurisperitus quem misit. Necesse est ergo ut et quando verba nostra dicimus in oratione, secundum ipsam dicamus; et quando ipsa verba dicimillam esse Deus voluit. Si ergo non oraveritis, spem non habebitis: si aliter quam Magister docuit oraveritis, non exaudiemini; aut si in oratione mentiti fueritis, non impetrabitis. Ergo, et orandum, et verum dicendum est, et sic orandum est, quomodo ille docuit. Velis nolis, quotidie dicturus es: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Vis securus dicere? Fac quod
Abbreviated transcription (Latin):
altũ sit. puto qđ mecũ consideret caritas urã. Nã ideo¬
uolui multos uersus ꝓnunciare. ut uideamꝰ quã alte
sint posita sacramenta dei: ne fastidiamꝰ oblata. ne ui
lescant ꝓmta. ut semꝑ quesita et si cũ difficultate
cũ maiore iocunditate inueniant᷑. Int̾ cȩtera tam̃ fr̃s
quȩ posst̃ accipi ad litterã. nũqͥd et hoc qđ dictũ ẽ illic
passeres idificabunt. fulicȩ domꝰ dux ẽ. eoꝵ. Nũqͥd¬

Expanded text:
sit puto quod mecum consideret Charitas vestra Nam ideo multos versus volui pronuntiare, ut videatis quam alte sint posita sacramenta Dei; ne fastidiamus oblata, ne prompta vilescant, ut semper quaesita etsi cum difficultate, cum majori jucunditate inveniantur. Inter caetera tamen, fratres, quae possunt accipi ad litteram; numquid et hoc quod dictum est, «Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eoru
Abbreviated transcription (Latin):
sortasse quȩdã ẽ. firmitas occulta nob̾ quȩ continet t̾rã.
& hoc dix. fundauit. Suꝑ qͥd: Suꝑ firmitatẽ ipsiꝰ t̾rȩ
quã ei subposuit ut contineret᷑ quȩ latet. forte oculis
tius sint ista occulta in creatura: ñ de obscuritate
creaturȩ creator latebit. Quȩ possumꝰ. uideam. Ex his
quȩ uidemꝰ: illũ laudemꝰ et amemꝰ. Conuertamꝰ nos ad
querendũ aliqͥd hic. infigura positũ. firmauit t̾rã:
intelligo eccłiã. Dñi ẽ. tra: et plenitudo eiꝰ. Intelligo ec-¬
clesiã t̾rã. Ipsa. ẽ t̾ra sitiens: ipsa ẽ. quȩ dic̃ in psalmis.
Una enĩ dic̃ ex om̃ibꝰ. Anima mea sic̃ t̾ra sine aqͣ tibi.
anima mea adte: tanꝗ̃ t̾ra sine aqua. Nisi eñ sitiat:
ñ recte irrigabit᷑ Animȩ ebriȩ: pluuia diluuiũ est.
Sitiat. oportet. Beati enĩ qui esuriunt et sitiunt u¬
stitiã. Et dicat. Anima mea sic t̾ra sine aquatͥ. Iuia
dicit alibi. situuit anima mea in dm̃ uiuũ. Terrã gͦ. intel¬

Expanded text:
ulta nobis, quae continet terram, et hoc dixit, «Fundavit.» Super quid? Super firmitatem ipsius terrae, quam ei supposuit, ut contineretur, quae latet forte oculos tuos. Sint ista occulta in creatura, non de obscuritate creaturae Creator latebit: quae possumus videamus, ex his quae videmus' illum laudemus et amemus. Convertamus nos ad quaerendum aliintelligo Ecclesiam. «Domini est terra et plenitudo ejus» ; intelligo Ecclesiam terram. Ipsa est terra sitiens, ipsa est quae dicit in Psalmis; una enim dicit ex omnibus: «Anima mea sicut terra sine aqua tibi» anima mea ad te, tanquam terra sine aqua: nisi enim sitiat, non recte irrigabitur. Animae ebriae pluvia diluvium est; sitiat oportet: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam» : et dicat, «Anima mea tanquam terra sine aqua tibi;» quia dicit alibi, «Sitivit anima mea in Deum vivum» . Terram ergo intel
Abbreviated transcription (Latin):
ne immortalis. Ux moyses: et mortuus ẽ. Ait enĩ illi
ds̃. Ascende in montẽ: et morere. Mortuus ẽ et ihere¬
mias. Tot ꝓpħȩ mortu st̃. Et mortuoꝵ dicta. qi ñ eoꝵ.
sed ꝑ eos illiꝰ erant qͥ extendit cęlũ sic̃ pellẽ: manent

Expanded text:
ne immortalis. Vixit Moyses, et mortuus est: ait enim illi ne immortalis. Vixit Moyses, et mortuus est: ait enim illi Deus, «Ascende in montem, et morere» . Mortuus est Jeremias, et tot Prophetae mortui sunt; et mortuorum dicta, quia non eorum, sed per eos illius erant, qui «ext
Abbreviated transcription (Latin):
qr sursũ ẽ. et ideo legere ñ potes: Ubiq ẽ ũbũ dei ꝑ¬
tendit a fine usq in finẽ fortit̃: et attingit omĩa ꝓpt̾
suã munditiã. In hoc mundo erat. et muindus ꝑ ipsũ
factꝰ e. Et cũ uenit: hic erat. Uenit eiĩ in carne nũqͣm
absens diuinitate. Iuare gͦ legert ñ poteras. nͥ qr in sapi¬
entia dei ñ cognouit mundꝰ ꝑ sapientiã dm̃. ibi consti¬
frgo necessariũ erat qđ seqr̾. Placinit deo ꝑstultitiã p̃di¬
cationis: saluos facere credentes. Si ꝑstultitiã p̃dicati¬
onis salui facturi erant credentes: elegit ds quȩdã mor¬
talia. elegit homines et mortales et morituros. Adhibi¬
ta lingua mortali. exibuit sonos mortales: adhibita dis¬
pensatione mortaliũ. adhibuit instrumenta mortalia.
Et in eo tͥ factũ ẽ. celũ: ut in re mortali cognosceres uer.¬
bũ immortale. et fieres tu qͦq eiꝰdẽ uerbi partit̾ipatio¬

Expanded text:
quia sursum est, et ideo legere non potes? Ubique est Verbum Dei; pquia sursum est, et ideo legere non potes? Ubique est Verbum Dei; pertendit a fine usque ad finem fortiter, et attingit omnia propter suam munditiam . «In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est» : et cum venit, hic erat. Venegere non poteras? «Quia in sapientia Dei non congnovit mundus per sapientiam Deum,» ibi constiergo necessarium erat quod sequitur, «Placuit» «Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes» . Si per stultitiam praedicationis salvi futuri erant credentes, elegit Deus quaedam mortalia, elegit homines mortales et morituros; adhibita lingua mortali exhibuit sonos mortales, adhibita dispensatione mortalium adhibuit instrumenta mortalia, et in eo tibi factum est coelum, ut in re mortali cognosceres Verbum immortale, et fieres tu quoque ejusdem Verbim participatio
Abbreviated transcription (Latin):
peccati generis humani adã et ęua. cũ in paradiso con-¬
tẽpto dei p̃cepto ad suggestionẽ suasionẽq serpentis
transgressi essent qđ iusserat ds̃. facti mortales dimis¬
sist̾ de paradiso. Ut autẽ significaret᷑ mortalitas eoꝵ:
inlutist̾ tunicis pellicus. De pellibꝰ enĩ. tunicas factas
accepert̾. Pelles autẽ detrahi ñ solent: nisi animalibꝰ
mortuis. Ergo pelliũ nomine: mortalitas illa figurata
ẽ. Id gͦ hic si diuina scriptura signficat᷑ pellis nomi¬
ne. qͦmͦ de pelle fecit celũ. et extendit cęlũ sic̃ pellẽ:
Iuia ꝑ qͦs nob̾ scriptura p̃dicata ẽ: mortales fuerunt.
Illud qͥdẽ ũbũ dei sẽꝑ ẽ: id ẽ incõmutabile atq inde-¬
ficiens. Ecce in pͥncipio erat ũbũ. et ũbũ erat apđ dm̃
et ds̃erat ũbũ. Nũqͥd erat. et mͦ ñ. ẽ: Et. ẽ. et sẽꝑ erit.
Si gͦ ẽ. uerbũ dei ds apđ dm̃. lege si potes. Sed qͥd dicis.

Expanded text:
peccati generis humani, Adam et Eva, cum in paradiso, conpeccati generis humani, Adam et Eva, cum in paradiso, contempto Dei praecepto, ad suggestionem suasionemque serpentis transgressi essent quod jusserat Deus, facti mortales dimissi sunt de paradiso; ut autem significaretur ipsa mortalitas eorum, induti sunt tunicis pelliceis; de pellibus enim tunicas factas acceperunt : pelles autem detrahi non solent, nisi animalibus mortuis: ergo pellium nomine mortalitas illa figurata est. Quid ergo, hic si divina Scriptura significatur pellis nomine, quomodo Deus de pelle fecit coelum, et «extendit coelum sicut pellem?» Quia per quos nobis Scriptura praedicata est, mortales fuerunt. Illud quidem Verbum Dei semper idem, semper incommutabile atque indeficiens. Ecce, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Numquid erat, et modo non est? Et est, et semper erit. Si ergo est Verbum Dei Deus apud Deum, lege si potes. Sed quid dicis?
Abbreviated transcription (Latin):
pellẽ. Si enĩ sic extendit: ecce ante te pellis uł rugo¬
sa uł plicata ponit᷑. Dic ut extendat᷑ dicto cuo. excen¬
de pellẽ. Non possũ inqͥs. Frgo et in extendenda pelle.
longe es a facilitate dei. Ipse enĩ dix. et factast̾. Dixit.
fiat firmamentũ int̾ aꝗͣ et aꝗͣ: et sic factũ ẽ. Tamen
ꝓpt̃ facilitatẽ significandã: scđm sensũ tuũ acceꝑis
aliqͥd interĩ ad litterã. figurate autẽ si aliqͥd tectũ
retegi uolumꝰ. et pulsare ad clausũ: inuenimꝰ ex ten¬
disse dm̃ celũ sic̃ pellẽ. ut intelligamꝰ cȩlũ scãm scrip¬
turã. Hanc auctoritatẽ pͥmo posuit ds̃ in ȩccłia sua:
inde cȩpit exeqͥ cȩtera. Posuit celũ et extendit sic̃ pel¬
lẽ: et ñ frustra sic̃ pellẽ. Primo istã famã predicanti¬
ũ. extendit sic̃ pellẽ. Pellis mortalitatẽ significat.
clpterea et illi duo homines pͥmi parentes nr̃i. auctores

Expanded text:
pellem. Si enim sic extendit, ecce ante te pellis vel rugopellem. Si enim sic extendit, ecce ante te pellis vel rugosa, vel plicata ponitur; dic ut extendatur, dicto tuo extende pellem. Non possum, inquis. Ergo et in extendenda pelle multum longe es a facilitate Dei. «Ipse» enim «dixit, et facta sunt» . Dixit, «Fiat firmamentum inter aquam et aquam; et sic factum est» . Tamen propter facilitatem significandam, secundum sensum tuum acceperis aliquid interim ad litteram. 8. Figurate autem si aliquid tectum retegi volumus, et pulsare ad clausum, invenimus extendisse Deum coelum sicut pellem, ut intelligamus coelum sanctam Scripturam. Hanc auctoritatem primo posuit Deus in Ecclesia sua; inde coepit exsequi caetera: posuit enim coelum, et extendit sicut pellem, et non frustra sicut pellem. Primo istam famam praedicantium extendit sicut pellem: pellis mortalitatem significat: propterea et illi duo homines primi parentes nostri, auctores
Abbreviated transcription (Latin):
uestimento Extendens cȩlũ sic̃ pellẽ. Iuomͦ fecit
ctasic ȩccłia. qͦmͦ factasit sine macula et ruga: qͦmͦ
factasit candida. dealbata. fulgens in uestitu sponsi
sui. inherens illi. Quomͦ factasit: audiamꝰ. Extendit
cȩlũ sic̃ pellẽ. Et hoc qͥdẽ uideo. Qͥsem̃ extendit hoc
celũ qđ carnalibꝰ oculis intuem̃. nisi ds̃: Et extendit
sic̃ pellẽ: ad facilitatẽ redigit. si adlitterã accipias. Et
gno molimine. magno labore et difficultate ac diutna
oꝑatione id facit. Ne huiꝰmodi laborẽ. in dei oꝑibꝰ infir¬
mitas suspicaret᷑ humana: attulit qͦndã facilitatẽ ꝓ
tua capacitate. ut sic qͦdãmͦ incipias credere facile
oꝑantẽ dm̃: et ñ putare sic eũ extendisse celũ. si c̃ cute¬
ctũ domꝰ tuȩ. Sed quã tͥ facile ẽ extendere unã pellẽ:
tã illi facile fuisse extendere tã magnũ cȩlũ. Mira facili¬
tardo loquit᷑ sp̃s. Hã nec sic extendit ds̃celũ sic̃ tu

Expanded text:
vestimentum. Extendit coelum sicut pellem.» Quomodo fecerit cta sit Ecclesia, quomodo facta sit sine macula et ruga, quomodo facta sit candida, dealbata, fulgens in vestitu sponsi sui inhaerens illi, quomodo facta sit, audiamus. «Extendit coelum sicut pellem.» Et hoc quidem video. Quis enim extendit hocnostris carnalibus oculis intuemur, nisi Deus? Et, «Extendit sicut pellem,» ad facilitatem redegit, si ad litteram accipias. Etegno molimine, magno labore et difficultate ac diuturna operatione id facit; ne hujusmodi laborem in Dei operibus infirmitas suspicaretur humana, attulit quamdam facilitatem pro tua capacitate, ut sic quodammodo incipias credere facile operantem Deum, et non putare sic eum extendisse coelum, sicut tu tectum domus tuae; sed quam tibi facile est extendere unam pellem, tam facile illi fuisse extendere tam magnum coelum. Mira facilitardo loquitur Spiritus. Nam nec sic extendit Deus coelum, sicut et tu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uideamꝰ apparitionẽ angeloꝵ abscondita ẽ enĩ ab ocu¬
lis nr̃is. et ẽ. in qͦdã re publica magni imꝑatoris dei: tam̃
ẽẽ angelos nouimꝰ ex fide. et mnultis apparuisse scriptuo
legimꝰ et tenemꝰ: nec inde dubitare fas ẽ nobis. Sp̃sautẽ
angeli. Angłs eñ officii nomen ẽ: ñ nature. Queris no¬
menhuiꝰ naturȩ: sp̃s. ẽ. Iueris officiũ: angłs. ẽ. Ex eo qđ¬
ẽ sp̃s. ẽ. Ex eo qđ agit. angłs ẽ. Uide illud in homine.
Nomen naturȩ: homo. Officii: miles. Nomennature. uir
quo iusserit: et ignẽ flagrantẽ fecit ministros suos.
Legimꝰ apparuisse ignẽ in rubo: legimꝰ etiã missuo
ignẽ desuꝑ. et implesse qđ preceptũ ẽ. Ministrauit
gͦ cũ impleret: cũ esset. in natura sua erat. Cũ egit
qđ iussũ ẽ: ministeriũ impleuit. Sic scdm licterã.¬
uidemꝰ in ereatura. Iuid ẽ autẽ in eccłia figurate.

Expanded text:
deamus apparitionem Angelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse Angelos novimus ex fide, et multis apparuisse scriptum legimus, et tenemus, nec inde dubitare fas nobis est. Spiritus angeli. Angelus enim officii nomen est, non naturae. Quaeris nomen hujus naturae, spiritus est; quaeris officium, angelus est: ex eo qest; ex eo quod agit, angelus est. Vide illud in homine. Nomen naturae homo, officii miles: nomen naturae viro eos nuntiare quod jusserit; et ignem flagrantem facit ministros suos. Legimus apparuisse ignem in rubo , legimus etiam missum ignem desuper, et implesse quod praeceptum est. Ministravit ergo, cum impleret: cum esset, in natura sua erat; cum egit quod jussum est, ministerium implevit. Sic secundum litteram in creatura. 16. Quid est autem
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Quis autẽ oꝑat᷑ iniqͥcatẽ. nisi qͥ ñ habuerit cari-
tatẽ: Plenitudo eñ legis: caritas. Eigo ꝓtegis in aquis
suꝑiora eiꝰ. Qͥd dixit: In om̃ibꝰ enĩ scripturis: suꝑe¬
minentissimã uiã. suꝑeminentissimũ locũ caritas
obtinet. Non ad eã aspirant nisi boni. hanc nob̾cũ
ñ cõmunicant mali. Posst̾ cõmunicare baptismũ:
care istos parieces et istã coniunctionẽ. caritatem
nob̾cũ ñ cõmunicant. Ipse ẽ. enĩ fons ꝓpriꝰ bonoꝵ.
alieni : Om̃s qͥ audiunt. ñ noui uos. Si enĩ sui ag-¬
noscunt᷑: utiq alieni st̃ qͥbꝰ dr ñ noui uos. Suꝑ
eminens gͦ uia caritatis tenet eos: qͥ ꝓprie ꝑcinent
ad regnũ cęloꝵ. Ergo p̃ceptũ caritatis suꝑ cȩlos:
suꝑ om̃s libros. Ei enĩ sublunt᷑ libri. ei militat
om̃is lingua scõꝵ: ei om̃is motꝰ dispensatoꝵ dei
et animi et corporis. Suꝑeminens ẽ. gͦ uia. et me¬

Expanded text:
tatem.tatem.tatem? Plenitudo enim Legis charitas . Ergo «protegit in aquis superiora ejus,» quid dixit? In omnibus Scripturis supereminentissimam viam, supereminentissimum locum charitas obtinet; non ad eam aspirant nisi boni, hanc nobiscum non communicant mali: possunt communicare Baptismum, care istos parietes, et istam conjunctionem; charitatem nobiscum non communicant. Ipse est enim fons proprius bonoalieni? Omnes qui audiunt, «Non novi vos.» Si enim non cognoscuntur, utique aereminens ergo via charitatis tenet eos qui proprie pertinent ad regnum coelorum. Ergo praeceptum charitatis super coelos, super omnes libros: ei enim subduntur libri, ei militat omnis lingua sanctorum, et omnis motus dispensatorum Dei, et animi et corporis. Supereminens est ergo via, et me
Abbreviated transcription (Latin):
tis quale munꝰ. ẽ: hoc munꝰ adeptꝰ ẽ et simon magͦ.
Non dixi cũ ꝑsecutꝰ fuisset. Fortassis enĩ eo ꝑsecuto
cõp̃hendendũ ddđ ministros suos: dauid uͦ eo tẽpore
int̾ ꝓpħas erat. ubi erat et sc̃s samuhel. Impletist̃
animo uenerant: uł ob necessitatẽ officusui. uł non
facturi qđ iussũ ẽ. Misit et alios. hoc et in eis factũ ẽ.
ille furens. anhelans cedẽ. sanguinẽ sitiens in nocentis
scĩ cui eriã ingratꝰ erat. Et ipse impletꝰẽ spũ ꝓpħan¬
tismũ. Sed uideant qualẽ rationẽ habiturist̾ cum
deo: qui scĩs ñ scẽ utunt᷑. Ex his ert̃ qͥ dicturist̾: in
nomine tuo ꝓpħauimꝰ. Non illis dicet᷑ mentimiini.
sed dicet᷑ ñ noui uos: recedite a me qͥ oꝑamini iniqui¬
tatẽ. Iuia si habeã omnẽ ꝓpħiã. caritatẽ autẽ non
habeã: nichil sũ cłpħauit et saul: sed oꝑabat᷑ iniqui¬

Expanded text:
tis, quale munus est? Hoc munus adeptus est et Simon magus . tis, quale munus est? Hoc munus adeptus est et Simon magus . non dixi, cum persecutus fuisset. Fortassis enim eum persecutus comprehendendum David ministros suos: David vero eo tempore inter prophetas erat, ubi erat et sanctus Samuel; impleti sunanimo venerant, vel ob necessitatem officii sui, vel non facturi quod jussum est. Misit et alios: hoc et in eis factum est;, venit ipse furens, anhelans caedem, sanguinem sitiens innocentis sancti, cui etiam ingratus erat; et ipse impletus est spiritu ptismum; sed videant qualem rationem habituri sunt cum Deo, qui sanctis non sancte utuntur. Ex his erunt qui dicturi sunt: «In nomine tuo prophetavimus.» Non illis dicetur, Mentimini; sed dicetur, «Non novi vos; recedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quia «si habeam omnem prophetiam, charitatem autem non habeam, nihil sum» . Prophetavit et Saül, sed operabatur iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
rant: nemo alienꝰ cõmunicet tͥ. Alieni enĩ om̃s auia
ueritatis. siue pagani. siue uidȩi. siue heretici et ma¬
liqͥq xp̃iani. habere multa dona posst̾: caritatem
ñ posst̾. hoc ipsũ quale donũ : Ut ñ loquam᷑ de donis
aliis foris: quȩ donahabent om̃s homines. I facit solẽ
suũ oriri suꝑ bonos et malos: dona dei st̾. Et ñ tantũ
bonis et malis cõmunia: sedetiã bestiis et pecoribus.
Ipsũ. ee̾. uidere. sentire. audire. et cȩteris fungi sensuũ
muneribꝰ. dona dei st̾. Sed uidete. cũ qualibꝰ et quã
multis cõmunia. Et cũ eis: qͦs nolis imitari. Ipsũ inge-¬
niũ acutũ habent et pessim. hi sollerter artiũ indu¬
striã habent: et turpissimas ceni diuitias habent et
latrones. Coniugia. filios multi mali habent. Pulera
dona dei. Omnia nemo negat: sed uide cũ qͥbꝰ cõmu-¬
nia. Respice ad munera ipsiꝰ ȩccłiȩ. Munꝰ sacramen¬
toꝵ in baptismo. in eucharistia. incȩteris scĩs sacram̃¬

Expanded text:
ae; nemo alienus communicet tibi» . Alieni enim omnes a via veritatis, sive Pagani, sive Judaei, sive haeretici, et mali quique christiani, habere multa dona possunt, charitatem non possunt. Hoc ipsum quare donum est? ut non loquamur de donis aliis foris, quae dona habent omnes homines, quia facit solem suum oriri super bonos et malos : dona Dei sunt, et non tantum bonis et malis communia, sed etiam bestiis et pecoribus. Ipsum esse, vivere, videre, sentire, audire, et caeteris fungi sensuum muneribus, dona Dei sunt: sed videte cum qualibus et quam multis communia, et cum eis quos nolis imitari. Ipsum ingenium acutum habent et pessimi homines, solertem artium industriam habent et turpissimi scenici, divitias habent et latrones, conjugia, filios, multi mali habent. Pulchra dona Dei omnia, nemo negat; sed vide cum quibus communia. Respice ad munera ipsius Ecclesiae. Munus Sacramentorum in Baptismo, in Eucharistia, in caeteris sanctis Sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa ẽ enĩ altitudo ñ hic querere mercedẽ sed sursũ:
ne dicat᷑ nob̾. Amendico uob̃: ꝑcepert̾ mercedẽ suam.
Profundũ autẽ qđ dixi. ubi fixaerat parserueis et ñ ui¬
et pagani.: sacramenta uͦ occultant᷑ illis. Sed abhis quȩ
ñ uident. surgunt illa quȩ uident: sic̃ a ꝓfundo crucis
qđ int̾ra figit᷑. siigit tota crux quȩ apparet et cernit᷑.
Et qͥd postea cũ hoc dixisset apłs adiecit: Scire etiam
suꝑeminentẽ scientiã caritatis xp̃i: cũ iã dictũ eẽt.
in caritate radicati et fundati. Amatis enĩ xp̃m: et
ideo in eruce oꝑamini. Sed nũqͥd amatis. qͣntũ ille
uos amauit : Amando autẽ qͣntũ cũq amatis. uole-¬
cis ad eũ cognoscatis quẽ ad modũ ipse uos amauerit.
hoc ẽ. sciatis suꝑeminentẽ scientiã caritatis xp̃i. Ama

Expanded text:
Ipsa est enim altitudo, non hic quaerere mercedem, sed sursum; ne dicatur nobis: «Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam» . Profundum autem quod dixi, ubi fixa erat pars crucis, et non viet Pagani, Sacramenta vero occultantur illis: sed ab his quae non vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciati
Abbreviated transcription (Latin):
menp̃dicatores uerbi ueritatis: nubes accipite. Iui-¬
cũq gͦ infirmi ñ posst̾ ascendere in hoc celũ id ẽ ad
intellectũ diuinarũ seripturarũ: ꝑnubes ascendant.
forte enĩ et modo satis fit uobis: si aliqͥd agimꝰ. Si
labor sudorq nr̃ ñ ẽ. infructuosus. ascenditis in
ꝑ predicationẽ nrãm. Iuã altũ erat celũ in isto psal¬

Expanded text:
men praedicatores verbi veritatis nubes accipite. Quimen praedicatores verbi veritatis nubes accipite. Quicumque ergo infirmi non possunt ascendere in hoc coelum, id est ad intellectum Scripturarum, per nubes ascendant. Forte enim et modo fit vobis; si aliquid agimus, si labor sudorque noster non est infructuosus, ascenditis in per praedicationem nostram. Quam altum erat c
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑. Et bene : qr dñs in celũ ascendit. ut suꝑior
esset cęlo. et inde mirteret caritatẽ. Non enĩsic dñs
ꝓtegit: ut quasi sustentet᷑ ab eo quẽ ꝓtegit. Sub¬
leuat quẽ ꝓtegit: ñ onenit. Ita gͦ cȩlũ aqͥsꝓtegit:
ut magis illo diuino spũ subleuet᷑. Qđ subleuat
sursũ. ẽ: qđ subleuat᷑ infra ẽ. Illud suspendit:
hoc pendet. Si gͦ illud suspendit hoc pendet: audi
qr hoc cȩlũ scripturarũ ex caritate pendet. Duo st̃
nẽpe illa nocissima precepta dilectionis. In his duobꝰ
pit᷑ et hoc bene ad litterã. Dñs uisibilit̃ ascendit in
cęlũ. Quomꝰ positȩst̾ nubes ascensus cęli : hȩc cũ di¬
xisset. nubes suscepit eũ. habes itẽ de resurrectione
nubẽ ascensũ cęli. Ostendã et nubes ascensũ cęli
huiꝰ. id.ẽ. diuinarũ scripturarũ. Qͥd ẽ. hoc fr̃s :
Utinã me dñs ds̃ m̃s int̾ illas qualescũq nubes nume-¬
rare dignet᷑. Uiderit quã nebulosa nubessim. Om̃s ta¬

Expanded text:
 Dominus in coelos ascendit, ut superior esset coelis, et inde mitteret charitatem. Non enim sic Deus protegit, ut quasi sustentetur ab eo quem protegit: sublevat quem protegit, non onerat. Ita ergo coelum aquis protegit, ut magis illud divino Spiritu sublevetur. Quod sublevat, sursum est; quod sublevatur, infra est: illud suspendit, hoc pendet. Si ergo illud suspendit, hoc pendet; audi quia hoc coelum Scripturarum ex charitate pendet. Duo sunt nempe illa notissima praecepta dilectionis: «In his duobuensum ejus.» Accipitur et hoc bene ad litteram. Dominus visibiliter ascendit in coelum. Quomodo positae sunt nubes ascensus coeli? «Haec cum dixisset, nubes suscepit eum» . Habes item de resurrectione nubes ascensum coeli: ostendam et nubes ascensum coeli hujus, id est divinarum Scripturarum. Quid est hoc, fratres? Utinam me Dominus Deus meus inter illas qualescumque nubes numerare dignetur; viderit quam nebulosa nubes sim: omnes ta
Abbreviated transcription (Latin):
et ait mͥ aliqͥs. Non ibi exp̃sse dictũ ẽ: utrũ carita¬
tẽ intelligere debeã. Qͥd si aliꝰ aliud intelligat:
Tantũ memento qđ ait apłs: caritas dei diffusa est
et bibat. dicat adhuc. Qui credit inme: flumi¬
na aquȩ uiuȩ fluent de uentre eiꝰ. Qͥd ẽ. hoc :
Exponit euangelista. hoc autẽ dicebat in qͥt de spũ
quẽ accepturi erant credentes in eũ. Sp̃s enĩ ñdũ
erat datꝰ: qr iħs ñdũ erat glorificatꝰ. frgo fr̃s si¬

Expanded text:
Et ait mihi aliquis, Non ibi expresse dictum est, utrum charitatem intelligere debeam: quid si alius aliud aliquid intelligat? Tantum memento quod ait Apostolus, «Charitas Dei diffusa est et bibat.» Dicat adhuc: «Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus.» Quid est hoc? Exponat Evangelista: «Hoc autem dicebat,» inquit, «de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Spiritus enim nondum erat datus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima. Et qͦmͦ uenit in extrema maris etiã accepcis
pennis: Et enĩ illuc inqͥt manꝰ tua deducet me: et ꝑdu-¬
cet me dextera tua. Nã et cũ pennis meis casura sũ: nͥ
tu deducas. Ergo habent alas et lib̾as. et nullo uisco obli¬
gatas. animȩ bene oꝑances dei p̃cepta: habentes carita¬
tẽ de consciencia pura et fide ñ ficta. Sed qͥntũuis sint
p̃ditȩ uirtutibꝰ caritatis: quid ad illã dilectionẽ dei qͦ
st̃ dilecte. etiã eũ uisco essent implicatȩ: Maiorgͦ dile¬

Expanded text:
novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis pennis? «Etenim illuc,» inquit, «manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . Nam et cum pennis meis casura sum, nisi tu deducas. Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes praecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantumvis sint praeditae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent implicatae? Major e
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ sacramentũ ẽ. Quid hic arcipimꝰ ascendit suꝑ
pennas uentoꝵ : Diximꝰ bene accipi figurate uentos
animas. Si pennȩ uentoꝵ pennȩ animarũ. pennȩ a
animarũ uirtutes. bona oꝑa recte facta. In duabꝰ alis:
sunt. Qͥsqͥs dilexerit dm̃ et ꝓximũ.: animã habet pen
alaset pennas. unde ille gemens in tribulationibꝰ dicit.
qͥs dabit mͥ pennas sic̃ colũbe. et seqͥt᷑. et uolabo et requi¬
escã : Itẽ alio loco. Quo ibo a spũ tuo. et qͦ a facie tua
fugiã: Si ascendero in celũ. ibi es. Si descendero in in¬
fernũ: ades. Si acceꝑo pennas meas sic̃ colũba: et uo¬
labo in extrema maris. Tanꝗͣ diceret. Sic possũ fuge¬
re a facie irȩ tuȩ: si acceꝑo pennas ut colũba. et uo¬
labo in extrema maris. In extrema maris uolare ẽ:
spẽ iã pretendere in finẽ scłi. sic̃ ille qͥ ait. hoc labor
ẽ ante me. donec introeã in scũariũ dei: et intelligã in

Expanded text:
ratum allegoria est. Et quid hic accipimus, «Ascendit super ratum allegoria est. Et quid hic accipimus, «Ascendit super pennas ventorum?» Diximus, bene accipi figurate ventos animas. Pennae ventorum, pennae animarum quae sunt, animarum virtutes, bona opera, recte facta. In duabus alis sunt. Quisquis dilexerit Deum et proximum, animam habet pennalas et pennas, unde ille gemens in tribulationibus dicit: «Quis dabit mihi pennas, sicut columbae?» Et sequitur:» Et volabo, et requiescam» . Item alifugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero ad infernum, ades; si accepero pennas meas sicut columba, et volabo in extrema maris.» Tanquam diceret: Sic possum fugere a facie irae tuae, si accepero pennas ut columba, et volavero in extrema maris. In extrema maris volare, est spem jam praetendere in finem saeculi, quomodo ille qui ait: «Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in
Abbreviated transcription (Latin):
animas uentos. Inde ẽ. qđ et dĩ insufflasse dr̃ spm̃
uitȩ formato homini: et factꝰ ẽ homo in animã ui-¬
uentẽ. Ergo uenti: animȩ in allegoria ñ absurde
accipiunt᷑. Uidete autẽ: ne putetis nomunata allego¬
ria. pantomimi aliqͥd me dixisse. Nã quȩdã uerba
etiã cũ rebꝰ ludicris et ñ onestis: tamen locũ suũ ba¬
bent ista ũba in eccłia. et locũ suũ inscena Non enĩ
ego dixi qd apłs ñ dix̃. cũ de duobꝰ filiis abrahȩ di-¬
tumor t̾rȩ : Et sic multa aliud uident᷑ sonare. aliud
significare: et uocat᷑ allegoria. Nã qͥ putat me de the-¬
atro dixisse allegoriã: pucet et dm̃ de amphiteatro
dixisse parabolã. Uide qͥd faciat ciuitas: ubi abundant
spectacula. In agro securiꝰ loquerer. Iuid sit eñi alle¬
goria: ñ ibi forte didicissent homines. nͥ in scripturis
dei. Figo qđ dicimꝰ allegoriã figurã. eẽ: allegoria figu-¬

Expanded text:
animas ventos. Inde est quod et Deus insufflasse dicitur sanimas ventos. Inde est quod et Deus insufflasse dicitur spiritum vitae formato homini; «et factus est homo in animam viventem» . Ergo venti, animae in allegoria non absurde accipiuntur. Videte autem ne putetis nominata allegoria, pantomimi aliquid me dixisse. Nam quaedam verba,etiam cum rebus ludicris, et non honestis: tamen locum suum habent verba ista in Ecclesia, et locum suum in scena. Non enim ego dixi quod Apostolus non dixit, cum de duobus filiis Abrahae ditumor terrae? Et sic multa aliud videntur sonare, aliud significare; et vocatur allegoria. Nam qui putat me de theatro dixisse allegoriam, putet et Dominum de amphitheatro dixisse parabolam. Videtis quid faciat civitas ubi abundant spectacula: in agro securius loquerer; quid sit enim allegoria, non ibi forte didicissent homines, nisi in Scripturis Dei. Ergo quod dicimus allegoriam figuram esse, sacramentum figu