comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sagittã uolantẽ ꝑdiẽ. ⁊ demoniũ me¬
ridianũ. Sagitta uolans ꝑdiem qͥd e¬
rat: Iui confessus fuerit se xpianũ e̾ẽ
feriat᷑. Iuis fidelis eã mortis celeritatẽ
declinaret: Illud aũ si se confitet᷑ xp̃i¬
anũ. ñ occidat᷑. s torqueat᷑ donec neg&e.
si se negauerit dimittat᷑ .: demoniũ me¬
ridianũ erat. Multi gͦ nͣ negantes. in
torm̃tis deficiebant. Tandui enĩ torque¬
baut᷑: donec negarent. ꝑ seuerantibus
aũ in nͣ negando .ͫ. qd̃ facꝰturus erat gla¬
diꝰ uno ictu occidendo corpꝰ. aĩam ad dm̃
mittendo: hoc faciebant diuturna tor¬
mͣta. S qͥs tande᷑ inueniret᷑ qͥ durarae
adu̾sus tantos ⁊ tã magnos cruciatus:
Multi defecert̃: ⁊ credo illi defecert᷑ qui
de se p̾sũpsert᷑: qͥ ñ habitabant in ad¬
putorio altissimi. ⁊ in ꝓtecꝰtione dĩ oeli: qͥ
ñ dixertͣ dño susceptor m̃s es. qͥ ñ subũ¬
bra alaꝵ eiꝰ sꝑauert̃. s uiribꝰ suis multũ

Expanded text:
onium meridianum. Sagitta volans per diem quid erat? Qui se confessus fuerit christianum, feriatur. Quis fidelis eam mortis celeritate non declinaret? Illud autem, Si se confitetur christianum, non occidatur; sed torqueatur, donec neget; si se negaverit, dimittatur: daemonium meridianum erat. Multi ergo non negantes, in tormentis deficiebant; tamdiu enim torquebantur, donec negarent. Perseverantibus autem in non negando Christum, quid facturus erat gladius, uno ictu occidendo corpus, animam ad Deum mittendo? Hoc faciebant et diuturna tormenta: sed quis tandem inveniretur qui duraret adversus tantos et tam longos cruciatus? Multi defecerunt: et, credo, illi defecerunt qui de se praesumpserunt, qui non habitabant in adjutorio Altissimi, et in protectione Dei coeli; qui non dixerunt Domino, «Susceptor meus es;» qui non sub umbra
Abbreviated transcription (Latin):
ieut nͣ dubito memunisse ca¬
niret angustias tpr̃is inpedi¬
uit: ⁊ dilata ẽ pars eiꝰ in ho¬
diernũ diẽ. Hoc qͥ heri affius¬
tis recordamini: qͥ ñ audistis¬

Expanded text:
icut non dubito meminisse Chaniret, angustia temporis impedivit; et dilata est pars ejus in hodiernum diem. Hoc qui heri adfuistis, recordamini
Abbreviated transcription (Latin):
estꝰ etiã fortibꝰ. Audite enĩ quid sequu¬
tũ sit. Cũ uidissent inimici qd̃ multi
festinarent ad martyrui. ⁊ tanto plu¬
res credent in xp̃m. quanto plures pa¬
tiebant᷑ : dixert᷑ apud se. Nos occisuri
sumꝰ genꝰ humanũ: tot milia qͣ credtͣ
in hoc noĩe. s Si occiderimꝰ om̃s : ꝓpe nul¬

Expanded text:
aestus etiam fortibus. Audite enim quid secuaestus etiam fortibus. Audite enim quid secutum sit: cum vidissent inimici quod multi festinarent ad martyrium, et tanto plures crederent in Christum, quanto plures patiebantur, dixerunt apud se, Nos occisuri sumus genus humanum, tot millia quae credunt in hoc nomine, si occiderimus omnes, prope nul
Abbreviated transcription (Latin):
radicẽ ñ habebant. Recꝰte hic intelligi¬
mꝰ demoniũ meridianũ. ꝑsequutionẽ ue.¬
hem̃tẽ. Quał fuit illa ꝑsequutio aliqnͣ¬
frẽs. unͣ ds̃ lib̾auit ȩccłiam suã: dignet᷑
attende caritas ur̃ã. Primoͭ qͣst imꝑato¬
res ⁊ reges scłi putauert̃ se ꝑsequendo
xpĩanũ feriret᷑. Qͥ cũq noluit feriri.
negauit se xpianũ: sciens qͥd mali fac̾e̾t:
ꝑuenit ad illũ sagitta uolans ꝑ diem.
tꝰ spauit futurã. declinauit sagittã
uolantẽ ꝑdiẽ: c̃fessus est se xp̃ianũ.
ꝑcussus carne lib̾atꝰ ẽ spũ: ex pectare
cepit positꝰ apud dm̃ in quiete: etiã
redẽptionẽ corporis sui. in resurrectio¬
neͣ mortuoꝵ. Euasit a temptatione illa:
a sagitta. uolante ꝑ diẽ. Argo quicũq
confessus fuerit serxp̃ianũ. feriat᷑. Quo¬
mͦ sagitta uolans ꝑ diẽ fuit: Nondum
erat demoniũ meridianũ. flagrans ue¬
hemͣti ꝑsequutione. ⁊ faciens magnos

Expanded text:
radicem non habebant.» Recte hic intelligiradicem non habebant.» Recte hic intelligimus daemonium meridianum persecutionem vehementem. Qualis fuit illa persecutio aliqit Ecclesiam suam, dignetur attendere Charitas vestra. Primo, quod imperatores et reges saeculi putaverunt se persequendo christianum, feriretur. Quicumque noluit feriri, negavit se christianum, sciens quid mali faceret; pervenit ad illum sagitta volans per diem. tus speravit futuram, declinavit sagittam volantem per diem, confessus est se christianum: percussus carne, liberatus est spiritu; exspectare coepit positus apud Deum in quiete, etiam redemptionem corporis sui in resurrectione mortuorum: evasit a tentatione illa, a sagitta volante per diem. Ergo, Quicumque se confessus fuerit christianum, feriatur; quomodo sagitta volans per diem fuit. Nondum erat daemonium meridianum, flagrans vehementi persecutione, et faciens magnos
Abbreviated transcription (Latin):
tes tãquã in die cadt᷑. Qrͣ aũ in me¬
ridie: Iuia multũ feruet ꝑsequutio. Ala¬
iores estus. dixit meridiẽ. attendat ħ
caritas ur̃a: de scripturis me ꝓbantẽ.
Q ñ de seminante dicebat dñs. qr exiit
seminans seminare. ⁊ aliud cecidit in t̾¬
rã bonã. aliud in petrosam. aliud inter
spinas: dignatꝰ eͣ ipse expon̾e similitu¬
dinẽ. Q cũ uenisset ad petrosam. ait ħ.
Nlii stͣ qui st̃ audiunt u̾bũ. ⁊ ad horã gau¬
dent ad u̾bũ: ⁊ in tribulatione q̃ fit ꝓp¬
t᷑ u̾bũ continuo scandalizant᷑. Iuid enĩ
dixerat de his qͥ exierant in petrosis :¬
Ecorto sole inquit aruert᷑: qr ñ habe¬
karitas. Nloc enĩ dic̃ apłs: ut in caritate.
radicati simꝰ ⁊ fundati. Quomͦ enĩ radix
oĩũ maloꝵ ẽ cupiditas: sic radix om̃ium
gatis psalmũ. qr demoniũ meridianũ
ꝓpt̾ ȩstũ uehemͣtis ꝑsequutionis positũ :.
b ic enĩ dñs diẽ. Ortꝰ ẽ sol: ⁊ aruit herba.
q̃ radicẽ ñ habebat. Et exponens nob̃ qͥd

Expanded text:
tes tanquam in die cadunt. 8. Quare autem in meridie? Quia multum fervet persecutio: majores aestus dixit meridiem. Attendat hoc Charitas vestra de Scripturis me probantem. Quando de seminante dicebat Dominus, quia exiit seminans seminare, et aliud cecidit in viam, aliud in petrosa, aliud inter spinas; dignatus est ipse exponere similitudinem, et cum venisset ad petrosa, hoc ait: «Hi sunt qui audiunt verbum, et ad horam gaudent ad verbum; et in tribulatione quae fit propter verbum, continuo scandalizantur.» Quid enim dixerat de his quae exierant in petrosis? «Exorto sole,» inquit, «aruerunt, quia non habeCharitas: hoc enim dicit Apostolus, «Ut in charitate radicati et fundati» . Quomodo enim radix omnium malorum cupiditas , sic radix omnium gatis Psalmum, quia daemonium meridianum propter aestum vehementis persecutionis positum est. Sic enim Dominus dicit: «Ortus est sol, et aruit herba, quia radicem non habebat.» Et exponens nobis qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ. dena milia. Adextris positis quid dic¬
turus eͣsuriui ⁊ dedistis mͥ manduca¬
re: hospes fui. ⁊ suscepistis me: Alanifes¬
tũ ẽ qr his dicet qͥ habentes substantiã
huiꝰ sołi: unde ista humana faciant.
no tnͣ imꝑatore: ⁊ miles ⁊ ꝓuinciał in reg¬
no ẽ. Miles fortis : ꝓuinciał deuotꝰ. Aliles for¬
tis: oroib pugnat adu̾sus diabolũ: deuotꝰ
ꝓuinciał. annonã tribuit militibꝰ. Inten¬
dat caritas ur̃a. Q audient in fine. positi¬

Expanded text:
quam dena millia. A dextris positis quid dicturus est? «Esurivi, et dedistis mihi manducare; hospes fui, et suscepistis me.» Manifestum est quia his dicet qui habent substantiam hujus saeculi, unde ista humana faciant. no tamen Imperatore et miles et provincialis in regno est. Miles fortis, provincialis devotus: miles fortis orationibus pugnat adversus diabolum, dovotus provincialis annonam tribuit militibus. Intelligat Charitas vestra. Et audient in fine
Abbreviated transcription (Latin):
dũo iħu xp̃o: qnͣ illũ tẽptauit. S qͥa
diligentiꝰ consideranda stͣ: ne uos fati¬
gemꝰ differamꝰ in crastinũ: qr crastino
debet᷑ uob̃ sermo. Ab illo loco psalmi
rursus incipiamꝰ. ꝓptͣ tediũ ur̃m: ne cũ
uolumꝰ fuure res obscuras. p̃cipitemꝰ ⁊
ñ ꝑueniat ad intelligentiã ur̃am. Ex¬

Expanded text:
 illum tentavit. Sed quia diligentius consideranda sunt, ne vos fatigemus, differamus in crastinum quia et crastino debetur vobis sermo, ut ab isto loco Psalmi rursus incipiamus, propter taedium vestrum; ne cum volumus finire res obscuras, praecipitemus, et non perveniant ad intelligentiam vestram.
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ a paganis audit u̾ba asꝑa. qͥbꝰ si eru¬
buerit cadit in muscipulã uenantium:
sic̃ intͣ. xpianos qͥ noluerint ẽe diligen¬
tiores ⁊ meliores ab ipsis. xpĩanis auduits
insultationes. E qͥd ꝓdest frͣ qd aliqnͣ in¬

Expanded text:
 a Paganis audit verba aspera, quibus si erubuerit, cadit in muscipulam venantium: sic inter Christianos qui voluerint esse diligentiores et meliores, ab ipsis Christianis audituri sunt insultationes. Et quid prodest, frater,
Abbreviated transcription (Latin):
uenite bñdicti patͥs mĩ ꝑcipite. regnum
qd uob̃ paratũ ẽ ab origine mundi. Et
qr multi de illa spe iudicandi cecidert᷑.
multi aũ ⁊ młto plures de spe illa dext̾ȩ
cecidert̃: idõ dicꝰtũ ẽ .xͦ. Cadent a lat̾e tuo
mille: ⁊ dena milia adextͥs tuis. Et qr mul

Expanded text:
enite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Et quia multi de spe illa judicandi ceciderunt, multi autem et multo plures de spe illa dexterae ceciderunt, ideo dictum est Christo: «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis.» Et qu
Abbreviated transcription (Latin):
nos sepe iterare ñ piget: ut qr forte
multi urm lege̾ ñ posst᷑. qr ñ eis uacat
audiendo. ñ obliuiscant᷑ salubrẽ fidem
suã. Certe ea repetendo quibꝰdã molesti
uideam᷑: dũ tam̃ qͦsdã edificemꝰ. Nouimus
enĩ multos eẽ ⁊ memoria p̃ualentes. ⁊
lecꝰtioĩs diuine studiosos. qͥ ea q̃ dicꝰturi

Expanded text:
iget; ut quia forte multi vestrum legere non possunt, quia non eis vacat audiendo non obliviscantur salubrem fidem suam. Certe ea repetendo quibusdam molesti videamur, dum tamen quosdam aedificemus. Novimus enim multos esse et memoria praevalentes, et le
Abbreviated transcription (Latin):
pinqͣbit: Cur sic torti st̃. ꝓpinquauit car¬
ni torm̃tũ : s ñ ꝑuenit ad locũ fidĩ. Itaq
longe erat fides ipsoꝵ: a t̾rore torquen¬
tiũ. Tor quebant᷑ nec apꝓpinquauit t̃¬
ror: torquebant᷑. s irridebant torm̃tũ
pͣsum̃tes in illo. qui pͥor uicit. ut oeteri

Expanded text:
pinquabit?» cur sic torti sunt. Propinquavit carni tormentum, sed non pervenit ad locum fidei. Itaque longe erat fides ipsorum a terrore torquentium. Torqueant, nec appropinquabit terror; torqueant, sed irridebunt tormentum, praesumentes in illo
Abbreviated transcription (Latin):
Id̃ factꝰ ẽ ꝓptͣ te : hoc in eo debes at¬
tendere ut imitareris. Aliracła enĩ
⁊ ñdũ natꝰ de maria fecit. Iuis enim
um quã fecit. nͥ ipse de quo dicꝰtũ est.
qͥ facit mirabilia solus.In ipsuis enim
uirtute : ⁊ antea qͥ fecert᷑. potuert᷑ ali¬
quid facere. In uirtute .xͥ. helias mor¬
tuũ suscitauit. Nisi forte maior est
egrotantẽ. petrꝰ aũ cũ transiret. um¬
brã eiꝰ tangendi ꝓferebant᷑ egroti. Po
tia in petro: Quia xͦ in petro: ideo
dixit. Om̃s qui uenert᷑ fures ⁊i latro¬
nes : id eͣ qui uenert᷑ sua sponte: Non¬

Expanded text:
s attendere, ut imiteris. Miracula enim et nondum natus de Maria fecit: quis enim unquam fecit, nisi ipse de quo dictum est, «Qui facit mirabilia magna solus» ? In ipsius enim virtute, et antea qui fecerunt, potuerunt aliquid facere: in virtute Christi Elias mortuum saegrotantem , Petrus autem cum transiret, umbra ipsius tangendi proferebantur aegroti . Potia in Petro? Quia Christus in Petro. Ideo dixit, «Omnes qui venerunt, fures sunt et latrones» : id est, qui venerunt sua sponte, a m
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi: Qui ñ habitat in aduitorio suo.
Quis ẽ qͥ habitat in aduitorio altissimi: qui
nͣ eͣ suꝑbꝰ : quomͦ illi qͥ manducauert̃ ut
e̾e̾nt quasi dii. ⁊ ꝑdidert̃ qd̃ erant facꝰti
hoĩes immortales. In aduitorio enĩ suo ha¬
bitare uoluert᷑. ñ in achutorio altissimi.
idõ suggestiones ferpentis audiert᷑: p̃cep

Expanded text:
suo. Quis est «qui habitat in adjutorio Altissimi?» Qui non est superbus, quomodo illi qui manducaverunt ut essent quasi dii, et perdiderunt quod erant facti homines immortales. In adjutorio enim suo habitare voluerunt, non in adjutorio Altissimi: ideo suggestionem serpentis audie
Abbreviated transcription (Latin):
dñͣs: ut hõ ꝓbaret᷑ diabolus uinceret᷑.
& qnͣ eũ plaga ꝑcussit. ille ꝑmisit qr
cũ a capite usq ad pedes in putredi¬
neͣ u̾miũ flueret. nec tẽ tribuit dia¬
bolo aliquã potestatẽ iob. S cũ ei sug¬
gessisset uxor eiꝰ quã solã reliquerat
diabolus. ñ consolatricẽ mariti. s ad¬
uitrioẽ sui. ⁊ dixisset ei dic aliquod u̾¬
bũ in dm̃ ⁊ morere. dix̃ ei. Loquuta es
tãꝗͣ una de insipientibꝰ mulieribꝰ. Si bona

Expanded text:
nus, ut homo probaretur, diabolus vinceretur. Et quando eum plaga percussit, ille permisit. Quia cum a capite usque ad pedes in putredine vermium flueret, nec tunc tribuit diabolo aliquam potestatem Job: sed cum ei suggessisset uxor ejus, quam solam reliquerat diabolus, non consolatricem mariti, sed adjutricem sui, et dixisset ei, «Dic aliquod verbum in Deum, et morere;» dixit ei, «Locuta es tanquam una de insipientibus mulieribus: si bona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipite regnũ qd uob̃ paratũ eͣ ab origi¬
ne mundi: ueñ demoniũ meridianũ. id÷
feruens ȩstꝰ ꝑsequutionis uehem̃t᷑ t̾rens.
⁊ cecidert᷑ multi a spe sedis iudiciaris.
de qͥbꝰ dicꝰtũ ẽ cadent a lat̾e tuo mille:
⁊ multi a spe remun̾atioĩs obseqͥoꝵ suoꝵ
de qͥbꝰ dictũ ẽ. ⁊ dena milia adextͥs tus.
Ad te aũ. id ẽ ad cap̃ ⁊ corpꝰ. ñ aꝓppinqͣbit¬

Expanded text:
igine mundi;» venit daemonium meridianum, id est, fervens aestus persecutionis, vehementer terrens, et ceciderunt multi a spe sedis judiciariae, de quibus dictum est, «Cadent a latere tuo mille;» et multi a spe remunerationis obsequiorum suorum, de quibus dictum est, «Et dena millia a dextris tuis. Ad te autem,» id est, ad caput
Abbreviated transcription (Latin):
tione sortitus ẽ. ait ipse iħs. Si credere¬
tis moysi: crederetis ⁊ mͥ. De me enim
ille scripsit. Non euiͣ credendũ ẽ ab ip¬
so omĩno moyse istũ psalmũ fuisse cõ¬
scriptũ: qui ullis eiꝰ litteris inditꝰ ñ ẽ.
dientis. intentio. Factꝰ es gͦ nob̾ inqͥt¬

Expanded text:
Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille Scripsit» . Non enim credendum est ab ipso omnino Moyse istum psalmum fuisse conscriptum, qui ullis ejus litteris inditus non est, dientis intentio. «Factus es» ergo «n
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ nirͣaꝵ dirige suꝑ nos: ut ñ ea
ꝑ rerũ t̾renaꝵ mercede faciamꝰ. Tc̃ enĩ
ñ direcꝰta. s curua st̃. Huc usq psalmum
istũ multicodices habent. s in ñnullis le¬
git᷑ aliꝰ ultimꝰ u̾sus. &e opus manuũ nr̃ar
cuirige. Qui u̾sui diligentes ⁊ docꝰti pͣnotaĩ
stellã. qͦs astericos uocant. qͥb significant¬

Expanded text:
manuum nostrarum dirige super nos:» ut non ea pro rerum terrenarum mercede faciamus; tunc enim non directa, sed curva sunt. Huc usque psalmum istum multi codices habent; sed in nonnullis legitur alius ultimus versus, «Et opus manuum nostrarum dirige.» Cui versui diligentes et docti praenotant stella
Abbreviated transcription (Latin):
huc dicamꝰ qd̾ seqͣr. Et respice in seruos tu¬
os: ⁊ in oꝑa tua. Ipsi enĩ serui tui oꝑa tua
ft̃: ñ solũ ut homines sint. s etiã ut suit
serui tui. id eͣ obȩdientes uissis tuis. Ipsius
enĩ sumꝰ figm̃tũ. ñ solũ in adã. s etiã cre¬

Expanded text:
dicamus quod sequitur: «Et respice in servos tuos, et in opera tua.» Ipsi enim servi tui opera tua sunt, non solum ut homines sint, sed etiam ut sint servi tui, id est obedientes jussis tuis. Ipsius enim sumus figmentum, non solum in Adam, sed etiam cre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suꝑbiã. ꝗͣ. ds̃ solus potest nosse: ⁊ ñ pos¬
sunt euitare demoniũ meridianũ. id ẽ ca¬
sũ feruentis caloris nimie ꝑsequitionis.
Tales multi cũ ee̾nt illo tpͣr. qui oĩa sua dis
feruente calore ꝑsequutionis tãꝗͣ a demo¬
nio meridiano. defecert̃ in torm̃tis. ⁊ ne

Expanded text:
uam Deus solus potest nosse, et non possunt evitare daemonium meridianum, id est, casum ferventis caloris nimiae persecutionis. Tales multi cum essent illo tempore, qui distfervente calore persecutionis tanquam a daemonio meridiano defecerunt in tormentis, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
cabił esto. uitauit ambiguũ: qr depͣ¬
care cõmune ẽ u̾bũ. Nlã ⁊ ille dep̃cat᷑
qui dep̃cationẽ fundit: ⁊ ille cui fun
cipans. ⁊ uelut facꝰta iã deputans: re¬
pleti sumꝰ inqͥt mane miscdia tua. Er¬
go ⁊ in his uelut nocꝰturnis laborib
⁊ doloribꝰ. ꝓpħia ẽ nob̃ accensa sic̃ lucer¬
na in obscuro loco. donec dies lucescat.
⁊ lucifer oriat᷑ in cordib nr̃is. Beati e¬
bunt᷑ eo bono usti qd nc̃ esuriunt ⁊
me letitia. cũ uultu tuo. Aane asta¬
bunt ⁊ contemplabunt᷑ : ⁊ sic̃ alii int̾¬

Expanded text:
 esto,» vitavit ambiguum; quia deprecari commune verbum est: nam et ille deprecatur qui deprecationem fundit, et ille cui fundcipans, et velut jam facta deputans: «Repleti sumus,» inquit, «mane misericordia tua.» Ergo in his velut nocturnis laboribus et doloribus prophetia nobis accensa est, sicut lucerna in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus nostris . Beati ebuntur eo bono justi, quod nunc esuriunt et sime laetitia cum vultu tuo» . Mane astabunt et contemplabuntur ; et, sicut alii
Abbreviated transcription (Latin):
uirib suis cũ ee̾t infirma: nos confitenteᷤᷤ
infirmitatẽ nr̃am. sub alis dĩ fugiamꝰ. Erit
enĩ nob̃ tãꝗͣ. gallina ꝓtegens pullos suos.
calefaciunt pullos suos. nulla auis infir¬
mat᷑ cũ pullis quomͦ gallina. Attendat
caritas ur̃a. hirundines. anseres. ⁊ ci coni¬
as uidemꝰ extra nidos suos. nec cognoscimꝰ
utrũ fȩtus habeant. at uͦ gallinã agnos¬
cimꝰ in infirmitate uocis: in relaxatioẽ.
plumaꝵ. Tota mutat᷑ affecꝰtu pulloꝵ: qr
illi infirmi st̃ infirmã se fac̃. Quia gͦ ⁊
nos infirmi eramꝰ. infirmã se fec̃. sapien¬
tia dĩ: qr u̾bũ caro factũ ẽ ⁊ habitaũ in

Expanded text:
viribus suis, cum esset infirma: nos confitentes viribus suis, cum esset infirma: nos confitentes infirmitatem nostram, sub alas Dei fugiamus; erit nobis enim tanquam gallina protegens pullos suos. calefaciunt pullos suos; nulla sic avis infirmatur cum pullis, quomodo gallina. Attendat Charitas vestra: hirundines, passeres et ciconias videmus extra nidos suos, nec cognoscimus utrum fetus habeant; at vero gallinam cognoscimus in infirmitate vocis, in relaxatione plumarum: tota mutatur affectu pullorum; quia illi infirmi sunt, infirmam se facit. Quia ergo et nos infirmi eramus, infirmam se fecit Sapientia Dei; quia Verbum caro factum est, et habitavit in
Abbreviated transcription (Latin):
nantiũ: ⁊ a u̾bo aspero. Intͣ scapulas su¬
as obumbrabit tͥ: ⁊ a t̃go potes intel¬
lig̾e. ⁊ a pecꝰtore. Scapule enĩ circa pec¬
tus ftͣ. S qr dic̃ sub alis eiꝰ sꝑabis. ma¬
nifestũ ẽ qr ꝓtecꝰtio alaꝵ spansaꝵ fac̃
te ẽẽ intͣ scapulas dĩ. ut hinc ⁊ hinc
alȩ dĩ te ponant in medio: ⁊ nͣ timeb̾
ne qͥs tͥ noceat. tantũ tu noli inde re¬
cedere. quo nullus mimicus audet ac¬
cedere. Si gallina ꝓtegit pullos suos.
sub alis siuis: quantomagis tu sub alis
dĩ tutꝰ eris. ad u̾sus diabolũ ⁊ angelos
eiꝰ. quȩ aeree potestates tãquã accipi¬
tres cireũuolitant ut infirmũ pullum
auferant.:Neq enĩ sine causa cõpara
tã gallina ipsi sapientie dĩ. Nã ipse. xͦ¬
gregare filios tuos tãquã gallina pul¬
los suos. ⁊ noliusti. Noluit illa iherłm.
uelimus nos. Illa rapta eͣ abaeriis potes¬
tatib fugiens alas galline. p̃sumens de

Expanded text:
nantium, et a verbo aspero. «Inter scapulas sunantium, et a verbo aspero. «Inter scapulas suas obumbrabit tibi,» et a tergo potes intelligere, et a pectore: scapulae enim circa caput sunt. Sed quia dicit, «sub alis ejus sperabis,» manifestum est quia protectio alarum expansarum facit te esse inter scapulas Dei, ut hinc atque hinc alae Dei te ponant in medio: et non timebis ne quis tibi noceat; tantum tu noli inde recedere, quo nullus inimicus audet accedere. Si gallina protegit pullos suos sub alis suis; quanto magis tu sub alis Dei tutus eris, et adversus diabolum et angelos ejus, quae aereae potestates tanquam accipitres circumvolitant, ut infirmum pullum auferant? Neque enim sine causa comparata est gallina ipsi Sapientiae Dei; nam lligere filios tuos, tanquam gallina pullos suos, et noluisti» ? Noluit illa Jerusalem; velimus nos. Illa rapta est ab aereis potestatibus fugiens alas gallinae, praesumens de
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑ paganꝰ. S st̃ multi male iiuentes
xp̃iani: int̾ qͦs qͥ noluerit bene uiuere
⁊ int̾ ebriosos sobriꝰ e̾ẽ. ⁊ int̾ fornicarios
castꝰ ẽẽ. intͣ consultores mathematicoꝵ
dm̃ sincerit᷑ cołe. nicħ tale requirere.
⁊ mt᷑ specꝰtatores nugaꝵ theatricarũ
nolle ire nͥ ad eccłiam. patit᷑ insultatores
Tu es magnꝰ: tu iustus. tu es helias. tu es
petrꝰ. de celo uenisti. Insultant quocũq
se u̾terit: audit hinc atq inde u̾bum
asꝑum. Id si timet ⁊ recesserit a uia .xͥ:
cadit in laqueos uenantiũ. Quomͦ aut̃¬
ẽ ñ recedere a uia: Iñ audit u̾ba asꝑa.
unͣ sibi face̾ ht solatiũ. ut ñ curet u̾ba
asꝑa nec recedat a uia. ⁊ intret ꝑ ianuã:
Dicat. Iualia u̾ba audio seruis peccator:
Dñs m̃s audiuit. demoniũ habes. Mlodo au¬
opus erat ut dñs hoc audiret. s mo
nuit te adu̾sus u̾ba asꝑa. ne incidas
putes qr tu te potes ꝓtegere. ille te ꝓte¬
get ut eruat. Truet de muscipula ue¬

Expanded text:
venitur paganus: sed sunt multi male viventes christiani, inter quos qui voluerit bene vivere, et inter ebriosos sobrius esse, et inter fornicarios castus esse, et inter consultores mathematicorum Deum sinceriter colere et nihil tale requirere, et inter spectatores nugacium theatrorum erit ire nisi ad ecclesiam, patitur insultatores t, Magnus tu, justus, tu es Elias, tu es Petrus, de coelo venisti. Insultant; quocumque se verterit, audit hinc atque inde verbum asperum. Quod si timet et recedit a via Christi, cadit in laqueos venantium. Quomodo autt, non recedere a via? Quando audit verba aspera, unde sibi habet facere solatium, ut non curet verba aspera, nec recedat a via, et intret per januam? Dicat: qualia verba audio, servus, peccator? Dominus meus audivit: «Daemonium habes» . Modo auopus erat ut Dominus hoc audiret, sed te monuit adversus verba aspera ne incidas putes quia tu te potes protegere: ille te proteget, ut eruat; et cruet de muscipula ve
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩ t̃ciꝰ decimꝰ ẽ. Nã de .xii. oecidit iudas.
In locũ aũ iudȩ traditoris. mathias or di
ces erit. Audi illũ dicentẽ. Nescitis qr ange¬
los iudicabimꝰ: Iudicabimꝰ inquit.  ipse ñ
dubitauit in pͣsũptione qͣ credidit. cõpu

Expanded text:
nim tertius decimus est. Nam de duodecim cecidit Judas; in locum autem Judae traditoris Matthias ordinaces erit? Audi illum dicentem: «Nescitis quia angelos judicabimus» ? «Judicabimus,» inquit. Et ipse non dubitavit in p
Abbreviated transcription (Latin):
qui multa ꝑsequente isto scło mala tole¬
rantes. innotescunt cõpediti corde in
sapientia: ut nec tantis malis coacti re¬
fugiant a dño ad huiꝰ scł̃i bona. Scd̃m¬
tere. dñe quousq. Qͣ ut seiant qͥ mul¬
tũ carnalit᷑ dõ tribiunt humani cor¬
poris formã au̾sionẽ uultꝰ eiꝰ i conuer¬
sionẽ. ñ fieri motu simili motibꝰ corpo¬
ris nr̃i: in hoc eodẽ psalmo recolant
suꝑiora. posiusti iniquitates nr̃as in cõ¬
spectu tuo. scłm nr̃m in illuminatione

Expanded text:
qui multa, persequente isto saeculo, mala tolerantes, innotescunt compediti corde in sapientia, ut nec tantis malis coacti refugiant a Domino ad hujus saeculi bona. Secrtere, Domine; quousque?» Et ut sciant qui multum carnaliter Deo tribuunt humani corporis formam, aversionem vultus ejus et conversionem non fieri motu simili motibus corporis nostri; in hoc eodem psalmo recolant superiora: «Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in illuminatione
Abbreviated transcription (Latin):
peditos corde in sapientia: alii codices
ñ habent cõpeditos s eruditos. Uerbum
differat. S cũ illi erudiant᷑ in sapientia.
qui in initiunt sic̾ scriptũ ẽ pedẽ in coͣ¬
pedes eiꝰ. ñ utiq pedẽ corporis s pedẽ cor¬
dis: ⁊ eiꝰ uelut aureis uinculis alligati
a uia dnĩ ñ exorbitant. nec fiunt ab
illo fugitiui. qđlibet hoꝵ legat᷑. salua
eͣ ueritatis sententia. Et ipsos enĩ cõpe¬
ditos uł eruditos corde. in sapientia. sic
notos ds̃ fecit in nouo testam̃to. ut pro
fide qͣm iudeoꝵ gentiluĩq detestabat᷑
impietas. oĩa contemnerent. ⁊ eis se pͥua¬
ri paterent᷑: quȩ magna putant. ꝓmissa
rent. ⁊ desid̾andis etͣnis ꝑsuas passiones
testimoniũ ꝑhiberent: unde ⁊ testes
dicti st̃. sic enĩ grece martẏres appellan¬

Expanded text:
peditos corde in sapientia:» alii codices non habent, «compeditos,» sed, «eruditos.» Verbum differat. Sed cum illi erudiantur in sapientia, qui injiciunt, sicut scriptum est, «pedem in compedes ejus» non utique pedem corporis, sed pedem cordis, et ejus velut aureis vinculis illigati a via Dei non exorbitant, nec fiunt ab illo fugitivi; quodlibet horum legatur, salva est sententia veritatis. Et ipsos enim «compeditos,» vel «eruditos corde in sapientia» sic notos Deus fecit in Novo Testamento, ut pro fide quam Judaeorum et Gentilium detestabatur impietas, omnia contemnerent; et eis se privari paterentur, quae magna putant promissarent, et desiderandis aeternis per suas passiones testimonium perhiberent unde et testes dicti s
Abbreviated transcription (Latin):
ta anuos uixert̃: usq ad ocꝰtoginta
aũ uident᷑ aliquas uires habere. blis
uͦ ampliꝰ si uicerint: multiplicatis¬
in labore dolorib uiuunt. S multi in
fra septuaguita annos gert̃ infirmis¬
simã ⁊ erunosissimã senectutẽ. ⁊ sepe
ultra octoginta annos senes mirabilit᷑
uigere ꝓbati st̃. Meliꝰ ẽ gͦ in his nu¬
meris. spũale aliquid ꝑscrutari. Neq
enĩ suꝑ filios adã ꝑ quẽ unũ hoĩem
peccatũ intrauit in mundũ. ⁊ ꝑ pec¬
catũ mors. ⁊ ita in om̃s hoĩes ꝑtransiit.

Expanded text:
Usque ad octoginta autem videntur aliquas vires habere: his vero amplius si vixerint, multiplicatis labore doloribus vivunt. Sed multi et intra septuaginta annos gerunt infirmissimam et aerumnosissimam senectutem, et saepe ultra octoginta annos senes mirabiliter vigere probati sunt. Melius est ergo in his numeris spirituale aliquid perscrutari. Neque enim super filios Adam, per quem unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑirent. Septuaguita porro anm ⁊ oc¬
toginta. funt centũ quinquaginta: qͣm
sacratũ numerũ e̾t̃ satis insinuat lib
iste psalmoꝵ. blanc enĩ habent in sig¬
nificatione rationẽ centũ qͥnquagri¬
ta ꝗͣ quindecĩ: qui numerus fit septẽ
⁊ octo coniuncꝰtis. Quoꝵ pͥmus insinu¬
at ꝓpͥ sabbi obseruationẽ testam̃tum
uetus: scd̾s testam̃tũ nouũ ꝓpt̃ dni
resurrectionẽ. Hlinc st̃ in tẽplo. quin¬
decĩ gradus. łlinc stͣ in psalmis. quin¬
decim cantica graduũ. llinc qͥndecim
cubitis sũmos montes aqua diluuii suꝑ¬
auit: & si quib aliis locis sacratꝰ com¬
m̃dat᷑ hic numerus. Ergo anni nr̃i
inquit sic̃ aranea meditabunt᷑. In re¬
hꝰ corruptibilibꝰ laborabamꝰ. corrupti¬
bilia oꝑa texebamꝰ: quȩ nos scdđm ysa¬
ẽ in ipsis: aliud in potentatibꝰ. In ipsis.
hoc ẽ in annis uł dieb ipsis: qd̃ dat᷑ in¬

Expanded text:
. Septuaginta porro anni et octoginta, fiunt centum quinquaginta; quem sacratum esse numerum satis insinuat liber iste Psalmorum. Hanc enim habent in significatione rationem centum quinquaginta, quam quindecim: qui numerus fit septem et octo conjunctis; quorum primus insinuat propter sabbati observationem Testamentum Vetus, secundus Testamentum Novum propter Domini resurrectionem. Hinc sunt in templo quindecim gradus; hinc sunt in Psalmis quindecim cantica graduum; hinc quindecim cubitis summos montes aqua diluvii superavit ; et si quibus aliis locis sacratus commendatur hic numerus. Ergo, «Anni nostri,» inquit, «sicut aranea meditabantur.» In rebus corruptibilibus laboramus, corruptibilia opera texebamus: quae nos, secundum Isaest «in ipsis,» aliud «in potentatibus. In ipsis,» hoc est in annis vel diebus ipsis quod datur in
Abbreviated transcription (Latin):
oupiscentia damnata carnaliũ: Sĩs enĩ
caro fȩnũ: ⁊ claritas hominis ut flos fe¬
ni.fȩnũ aruit. flos decidit: ũbũ autͣ¬
peccato uenisse ñ tacens. continuo sub¬
iecit. Im̃ defecimꝰ in ira tua: ⁊ in indig¬
natione tua conturbati sumꝰ. Defecimꝰ
infirmitate: conturbati sumꝰ mortis ti¬
more. Infirmi enĩ facti sumꝰ: ⁊ infirmita¬
tẽ finire trepidamꝰ. Altͣ inquit te cingae
⁊ feret quotu ñ uis: quãius martẏrio
ñ puniendo s coronando. E ipsiꝰ dñi aĩa
nos inse transfigurans. erat tristis usq

Expanded text:
cupiscentia damnata carnalium? Omnis enim cupiscentia damnata carnalium? Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni: fenum aruit, flos decidit; verbum autpeccato venisse non tacens, continuo subjecit: «Quoniam defecimus in ira tua, et in indignatione tua conturbati sumus. Defecimus,» in infirmitate; «conturbati sumus,» mortis timore. Infirmi enim facti sumus, et infirmitatem finire trepidamus. «Alter te,» inquit, «cinget, et feret quo tu non vis» ; quamvis martyrio non puniendum, sed coronandum: et ipsius Domini anima nos in se transfigurans, tristis erat usque
Abbreviated transcription (Latin):
uigilia in nocꝰte. Neq enĩ sic̃ de sex diebꝰ
aliquid ueri simile uident᷑ opinati: ꝓp¬
sic etiã sex uigilias. id eͣ horas decẽ ⁊ octo
possunt illi opinationi captare. Demde
tã. uͥ uitȩ mortaliũ peccatrici constitu¬
it. ꝑcurrendi modũ. ac mortalitatis e¬
rũnã. uidet᷑ quodãmͦ recitare cũ dicit.
Que ꝓnichilo habent᷑. anni ertͣ eoꝵ. Ma¬
ne sic̃ herba transeat: mane floreat ⁊
p̃tereat. uesꝑe decidat. durescat ⁊ arescat.
Felicitas gͦ heredũ ueteris testam̃ti. qͣm
ꝑ magno bono expetiuert᷑ a dño dõ suo.
hanc legẽ acciꝑe meruit. in occulta eiꝰ
ꝓuidentia : quã uidet᷑ recitare moyses.
¶ ue ꝓ nichilo habent᷑. anni ertͣ eoꝵ.
Pronichilo enĩ habent᷑ quȩ antequam
ueniant adhuc ñ st̃: cũ uenerint iã
ñ ert̃. Non enĩ ut adsint ueniunt: s
ut nͣ suit. Mane. id ẽ pͥus sic̃ herba tͣn¬
utiq in mortẽ. durescat in cadauere.
arescat in puluerẽ. Quȩ nͥ caro uͥ eͫ con¬

Expanded text:
enim, sicut de sex diebus aliquid verisimile videntur opinati, propsic etiam sex vigilias; id est horas decem et octo, possunt illi opinationi coaptare. 6. «tam, ubi vitae mortalium peccatrici constituit procurrendi modum ac mortalitatis aerumnam, videtur quodam modo recitare, cum dicit, «Quae pro nihilo habentur, anni erunt eorum. Mane sicut herba transeat, mane floreat, et praetereat; vespere decidat, durescat, et arescat.» Felicitas ergo haeredum Veteris Testamenti, quam pro magno bono expetiverunt a Domino Deo suo, hanc legem accipere meruit in occulta ejus providentia, quam videtur recitare Moyses: «Quae pro nihilo habentur, anni erunt eorum.» Pro nihilo enim habentur, quae antequam veniant, adhuc non sunt; cum venerint, jam non erunt: non enim ut adsint veniunt, sed ut non sint. «Mane,» id est prius, «sicutique in morte; «durescat,» in cadavere; «arescat» in pulvere. Quae, nisi caro, ubi est con
Abbreviated transcription (Latin):
in humilitatẽ: ⁊ dixisti cõnu̾timini
filii hominũ. S da qd̾ iussisti. p̃ce᷑ pe¬
tentis exaudiendo: ⁊ adiuuando uo¬
Ideo debemꝰ ad refugiũ tuũ. uͥ sine. ulla mi¬
tabilitate. tu es. ab his p̃tͣeuntib laben¬
tibꝰ q conu̾ti: qm̃ quantũlibet huic uite
longũ tẽpus optet᷑. mille anni ante. ocu
los tuos tãquã dies hest̾nus ẽ qui p̃teriit.
ñ saltẽ tãquã dies crastinꝰ qͥ uenturus ẽ
Ita omĩa q̃ tpr̃ĩs fine claudunt᷑: ꝓ trans¬
acꝰtis habenda st̃. Inde ⁊ ea sibi apłi post¬
posuit intentio q̃ retro stͣ obliuiscentis.
uͥ tẽporalia cuncꝰta oportet intelligi. ⁊
in ea q̃ ante stͣ extenti. que appetitio ẽ
ȩt̃noꝵ. Ne aũ putarent aliqui mille an¬
nos sic cõputari apud dm̃ ꝓ uno die: qͣsi
tã longos dies ds̃ habeat. cũ hoc ad con¬
tẽpnendã tẽporis longitudine̾. dictũ sit.
idõ addid̾it. Et sic̃ ugilia in nocꝰte. sũ
uigiliȩ spaciũ ñ habeant ampliꝰ quã tres¬

Expanded text:
«dixisti, Convertimini, filii hominum.» Sed da quod jussisti, precem petentis exaudiendo, et adjuvando voIdeo debemus ad refugium tuum, ubi sine ulla mutabilitate tu es, ab liis praetereuntibus labentibusque converti; quoniam quantumlibet huic vitae longum tempus optetur, «mille anquam dies hesternus est, qui praeteriit;» non saltem tanquam dies crastinus, qui venturus est: ita omnia quae temporis fine clauduntur, pro transactis habenda sunt. Unde et ea sibi Apostoli postposuit intentio, quae retro sunt obliviscentis, ubi temporalia cuncta oportet intelligi; et in ea quae ante sunt extenti , quae appetitio est aeternorum. Ne putarent autem aliqui mille annos sic computari apud Deum pro uno die, quasi tam longos dies Deus habeat, cum hoc ad contemnendam temporis longitudinem dictum sit: ideo addidit, «Et sicut vigilia in nocte;» cum vigili
Abbreviated transcription (Latin):
ea ⁊ mutabunt᷑ : tu aũ idẽ ipse es. ⁊
anni tui ñ deficient. Eoce q̃ etͣuitas
facꝰta ẽ nob̃ refugiũ: ut in ea mansu¬
ri. ad eã de hac tprĩs mutabilitate fu
giamꝰ. S qm̃ cũ hic sumꝰ in magnis .i
multis tẽptationib uiuimꝰ : quibꝰ ne
au̾tam᷑ ab isto refugio metuendũ ẽ.
intueam᷑ quid consequent᷑ oratio pos¬
cat hoĩs dĩ. Ne au̾tas hominẽ in
homilitatẽ. ĩd eͣ ne a tuis etͣnis atq
sublimib homo au̾sus tẽpor alia cõ¬
cupiscat. sapiatq tͣrena. Ehoc adõ
petit. qd ds̃ ipse p̃cepit : sumili omĩ¬
no sententia. qua in orone nos di¬
cimꝰ. ne nos inferas in tẽptationẽ.
Deniq ⁊ hic adiungit. Et dixisti con¬
u̾timini filii homunũ. Tãquã dic̾ẽt.
hoc ate pero qd̃ ipse iussisti. ddans eiꝰ¬

Expanded text:
mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Ecce quae aeternitas facta est nobis refugium, ut in ea mansuri, ad eam de hac temporis mutabilitate fuam cum hic sumus, in magnis et multis tentationibus vivimus, quibus ne avertamur ab isto refugio metuendum est; intueamur quid consequenter oratio poscat hominis Dei. «Ne avertas hominem in humilitatem:» id est, ne a tuis aeternis atque sublimibus homo aversus, temporalia concupiscat, sapiatque terrena. Et hoc a Deo petit quod Deus ipse praecepit; simili omnino sententia qua in oratione dicimus, «Ne nos inferas in tentationem» . Denique et hic adjungit: «Et dixisti, Convertimini, filii hominum.» Tanquam diceret, Hoc a te peto quod ipse jussisti: dans e
Abbreviated transcription (Latin):
existimo hominis dĩ moysi nom̃ titulo
eiꝰ inscriptũ: ut eis qui pie recꝰteque
scrutantur scripturas. eomͦ intimare¬
tur etiã legẽ dĩ que ꝑ moysen minis¬
trata eͣ uͥ ꝓ bonis oꝑib sola uł pene
sola p̃mia t̾renoꝵ bonoꝵ ds̃ uidetur
polliceri. sine dubio habere tale ali
tendit. S cũ quisq transierit. adxͫ.
auferet᷑ uelam̃: ⁊ reuelabunt᷑ oculi
eiꝰ. ut consideret mirabilia de lege dĩ.
donante illo cui dicimꝰ. Reuela oculos
meos: ⁊ considerabo mirabilia de lege

Expanded text:
existimo hominis Dei Moysi nomen titulo ejus inscriptum, ut eis qui pie recteque scrutantur Scripturas, eo modo intimaretur etiam legem Dei, quae per Moysen ministrata est, ubi pro bonis operibus sola vel pene sola praemia terrenorum bonorum Deus polliceri videtur, sine dubio habere sub velamostendit. Sed cum quisque transierit ad Christum, auferetur velamen , et revelabuntur oculi ejus, ut consideret mirabilia de lege Dei; donante illo cui dicimus, «Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ ꝑ moysen. inspiciendus ẽ iste
psalmꝰ. qui ex eiꝰ or̾one titulũ accepit.
omine inquit refugiũ factus es
nob̾. in g̾na̾tionẽ ⁊ gn̾ationem.
diue in omi gen̾atione. suie in

Expanded text:
facta est per Moysen, inspiciendus est iste psalmus, qui ex ejus oratione titulum accepit. 2. «Domine,» inquit, «refugium factus es nobis in generatione et generatione:» sive in omni generatione, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
tabilitate transcurrt᷑: nec una hora
in eis inuenit᷑. in qua ita simꝰ. ut ñ alia
pars eiꝰ transierit : alia sit uentura.
ut illic repleam᷑. ibi saciemur: ibi di¬
camꝰ qd̃ hic pͣdicimꝰ. Saciati sumꝰ ma¬
ne miscdia tua: ⁊ exultauimꝰ ⁊ iocũ¬
dati sumꝰ in oĩbꝰ diebꝰ nr̃is. Letati sumꝰ pr

Expanded text:
tabilitate transcurrunt; nec una hora in eis invenitur in qua ita simus, ut non alia pars ejus transierit, alia ventura sit, ut illic repleamur, ibi satiemur, ibi dicamus quod hic praedicimus: «Satiati sumus mane misericordia tua; et exsultavimus, et jucundati sumus in omnibus dieb
Abbreviated transcription (Latin):
litas hominũ. E idõ quãuis oĩa qͣ cre¬
ata st̃ ñ in congrue uł facta uł forma¬
ta dicunt᷑: tam̃ si u̾boꝵ istoꝵ eͣ ulla ꝓ¬
pͥetas. fac̾ti st̃ angłi. Sui cũ in eiꝰ celẽs¬
tibꝰ enumerent᷑ oꝑib: ita enumeratio
ipsa conclusa ẽ. Ipse dix̃ ⁊ facta ft̃: ip¬
se mandauit ⁊ creata st̃. Unde aũ hõ
sccłm corpꝰ fieret: t̾ra formata ẽ:. Nam

Expanded text:
litas hominum. Et ideo quamvis omnia quae creata sunt, non incongrue vel facta vel formata dicantur; tamen si verborum istorum est ulla proprietas, facti sunt Angeli, qui cum in ejus coelestibus enumerarentur operibus, ita enumeratio ipsa conclusa est, «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt» : unde autem homo secundum corpus fieret, t
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ pedes eoꝵ cũ eã uideruit. ⁊ ĩ eis¬
qui te ñ colt: &e gressus eoꝵ effundan¬
tur in lapsũ. dũ nesciant dinume¬
rare irã tuã. Deniq sodđ̾m hanc orationẽ
hominis sui. sic notũ fecit xpmͣ suũ. ut
suis passionib demonstraret: ñ ea mune¬
ra q̃ uident᷑ sonare in ueteri testam̃to.
u st̃ umibre futuroꝵ. s gt̃na eẽ concupis¬
cenda. Potest in isto sensu etiã dĩ dext̾a
intelligi in qua iustos suos ab impiis segre¬
gabit. qr ⁊ ipsa bene innoteseit sic. eum
flagellat omine̾ filiũ quẽ recipit: nec ĩ
peccatis sius ꝓsꝑari sinit plus mhiscendo:
s in mansuetudine sinistrã flagellat. ut
em̃datũ ad dexterã ponat. Et illd̾ qd codi¬

Expanded text:
antur pedes eoantur pedes eote non colunt; et gressus eorum effundantur in lapsum, dum nesciunt dinumerare iram tuam? Denique secundum hanc orationem hominis sui, sic notum fecit Christum suum, ut suis passionibus demonstraret, non ea munera quae videntur sonare in Vetere Testamento, ubi sunt umbrae futurorum, sed aeterna esse concupiscenda. Potest in isto sensu etiam Dei dextera intelligi, in qua justos suos ab impiis segregabit: quia et ipsa bene sic innotescit, cum flagellat omnem filium quem recipit, nec in peccatis suis prosperari sinit plus irascendo, sed in mansuetudine, sinistra flagellat, ut emendatum ad dexteram ponat . Et illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
in gehenuã. & a paucis eruditis maior
ira eiꝰ intelligit᷑: uana ⁊ seducꝰtoria feli¬
citas impioꝵ. Elanc ille ñ nouerat cuiͦ
pene cõmoti st̃ pedes: qr relauit in
peccatorib pacẽ peccatoꝵ intuens. Sed
didicit eã cũ intraret in scuariũ dĩ. ⁊
intellige̾t in nouissima: quo pauci m¬
trant ut intelligant p̃ tunore dĩ di¬
numerare. irã eiꝰ: ⁊ ꝓsꝑitatẽ hominum
maloꝵ. numero applicare penarũ. Dex¬
terã tuã sic notã fac. hoc enĩ magis
habent codices grecis ñ sic̃ quidã lati¬
ni. dexterã tuã notã fac mͥ. Qͥd ẽ gͦ¬
quo ẽ dictũ. ⁊ brachiũ dñi cui reuela¬
tũ ẽ Sic notã fac. ut tui discant
fideles in eo ea magis ate poscere:⁊
sꝑare p̃mia fidei. quȩ ñ apparent in
ueteri testam̃to. s reuelant᷑ in nouo.
ne arbitrent᷑ ꝓ magno habendã ⁊ cu¬
piendã uł amandã eẽ t̾renoꝵ ac tem¬
poraliũ bonoꝵ felicitate̾. ⁊ cõmoue¬

Expanded text:
in gehennam . Et a paucis eruditis major in gehennam . Et a paucis eruditis major ejus ira intelligitur vana et seductoria felicitas impiorum. Hanc ille non noverat, cujus pene commoti sunt pedes, quia zelavit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens: sed didicit eam, cum intraret in sanctuarium Dei, et intelligeret in novissima ; quo pauci intrant, ut discant prae timore Dei dinumerare iram ejus, et prosperitatem hominum malorum numero applicare poenarum. 12. «Dexteram tuam sic notam fac.» Hoc enim magis habent codices graeci; non sicut quidam latini, «Dexteram tuam notam fac mihi.» Quid equo dictum est, «Et brachium Domini cui revelatum est» , sic notum fac, ut in eo discant fideles tui ea magis a te poscere et sperare praemia fidei quae non apparent in Vetere Testamento, sed revelantur in Novo; ne arbitrentur pro magno habendam et cupiendam vel adamandam esse terrenorum ac temporalium bonorum felicitatem, et commove
Abbreviated transcription (Latin):
nouit potestatẽ irȩ tue: ⁊ p̃timo¬
re tuo irã tuã dinumerare Ual¬
de paucoꝵ hominũ ẽ inquit nosse
irȩ tuȩ potestatẽ: qr plerisq ita
magis cũ parcis irasceris: ut nͣ ad i
gatur labor. ⁊ dolor quo corripis eru¬
disq qͦs diligis. ne penis crucient᷑ gt̾nis
Sic̃ enĩ legit᷑ in alio psalmo: irritauit
dnmͣ peccator. ꝓ magnitudine irg sug
ñ exquiret. Quis gͦ nouit. id ẽ quotꝰ qͥsq
reperit᷑. qͥs nouerit potestatẽ ue tug
⁊ pͣ tuore tuo. irã tuã dinumerare.s
Estiã hic subaudit᷑ quis nouit. Iuã diffici¬
le inuenit᷑ qui nouerit ita p̃ timore tuo
dinumerare irã tuã: ut etiã hoc addat.
⁊ ad eã intelligat ꝑtinere. qd̃ ñnullis
quib irasceris parcere uidearis. ut ꝓs¬
ꝑetur peccator in uia sua. ⁊ maiora reci¬
piat in nouissimo. Potestas qͥppe huma¬
ne ire. cũ corpꝰ occiderit. ampliꝰ ñ habe
quid faciat. Ds̃ uͦ habet potestatẽ ⁊ hic
punire : ⁊ post corporis mortẽ mittere

Expanded text:
novit potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare?» Valde paucorum hominum est, inquit, nosse irae tuae potestatem; quia plerisque ita magis, cum parcis, irasceris, ut non ad igatur labor et dolor, quo corripis erudisque quos diligis, ne poenis excrucientur aeternis: sicut enim legitur in alio psalmo, «Irritavit Dominum peccator; pro magnitudine irae suae non exquiret» . «Quis» ergo «novit,» id est, quotusquisque reperitur qui noverit «potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare?» Etiam hic subauditur, «quis novit.» Quam difficile invenitur qui noverit ita prae timore tuo dinumerare iram tuam, ut etiam hoc addat, et ad eam intelligat pertinere, quod nonnullis, quibus plus irasceris, parcere videaris, ut prosperetur peccator in via sua, et majora recipiat in novissimo? Potestas quippe humanae irae cum corpus occiderit, amplius non habet quid faciat; Deus vero habet potestatem et hic punire, et post corporis mortem mittere
Abbreviated transcription (Latin):
donec ꝑueniat extendendũ ẽ. Reple¬
ti sumꝰ mane miscđia tua: ⁊ exultaui¬
Dies ille. dies eͣ sine. fine. Simul st̃ os̃
illi dies: idõ satiant. Non enĩ succeden¬
tib cedunt uͥ ñ ẽ aliquid. qd̾ ñ ueni¬
endo nͣdũ sit. ⁊ ueniendo nͣ iã sit. Om̃s¬

Expanded text:
t extendendum est. «Repleti sumus mane misericordia tua; et exsultaviDies ille, dies est sine fine. Simul sunt illi omnes dies; ideo satiant. Non enim succedentibus cedunt, ubi non est aliquid quod non veniendo nondum sit, et veniendo jam non sit. Om
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in spe eͣ renouationis ⁊ resurrecꝰti¬
onis in etͣnũ. Et ampliꝰ eoꝵ labor ⁊ do¬
lor. id est qͥsquis hanc fidẽ transgredi¬
tur. ⁊ ampliꝰ aliquid querit. labores in¬
uenit ⁊ dolores. Potest ⁊ sic intelligi.
Qͥa licet in nouo testam̃to constituti si¬
mꝰ. qd̃ ocꝰtonariꝰ significat numerus: am¬
pliꝰ habet hȩc uita nr̃a laborẽ ⁊ dolorẽ.
dũ in nob̃metipsis ingemiscimꝰ. adoptio¬
nẽ expecꝰtantes redẽptionẽ corporis nr̃i.

Expanded text:
ntum in spe est renovationis et resurrectionis in aeternum: «et amplius eorum labor et dolor;» id est, quisquis hanc fidem transgreditur, et amplius aliquid quaerit, labores invenit et dolores. Potest et sic intelligi: Quia licet in Novo Testamento constituti simus, quod octogenarius significat numerus, amplius habet haec vita nostra laborem et dolorem, dum in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectant
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i defecert᷑: ⁊ in ira tua defecimꝰ. Sa¬
tis in his u̾bis ostendit᷑ penalis ee̾ mor¬
talitas. Defecisse dies dicit. siue qd̃ in
eis deficiant hoĩes amando q̃ transe¬
unt.: sine qd̾ ad paucitatẽ redacti siñ.
qd̃ uidet᷑ in ꝯsequentib aꝑire cũ di¬
cit. Anni nr̃i siõ aranea mediabunt᷑.
dies annoꝵ nroꝵ in ipsis. septuagin¬
ta anni. Si aũ in potentatib oc to

Expanded text:
nostri defecerunt, et in ira tua defecimus.» Satis in his verbis ostenditur poenalis esse ista mortalitas. Defecisse dies dicit, sive quod in eis deficiant homines amando quae transeunt, sive quod ad paucitatem redacti sint; quod videtur in consequentibus aperire, cum dicit: «Anni nostri sicut aranea meditabantur. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni: si autem in potentatibus o
Abbreviated transcription (Latin):
sit ille sine fine: s ex ambiguo u̾¬
nat latinus int̾pres. Optime aũ ñ
ait a scło tu fuisti. ⁊ usq in scłm tu
eris: s pͣsentis significationis u̾bum
posuit. insinuans dĩ substantiã omĩ

Expanded text:
sit ille sine fine. Sed ex ambiguo venat latinus interpres. Optime autem non ait, A saeculo tu fuisti, et usque in saeculum tu eris: sed praesentis significationis verbum posuit, insi
Abbreviated transcription (Latin):
SALMYSISTE TU¬
mori suꝑbiȩ. medicinã
humilitatis apportat.
Humiles aũ consolat᷑.
in spe: hoc agens ut
neq quisꝗͣ suꝑbe de se
p̃sumat. neq quisꝗͣ hu¬
milis de dño desꝑet. Esst enĩ ꝓmissio
dĩ rata. certa fixa. inconcussa fide¬
lis. ⁊ oĩ dubitatione carens: quȩ cõ¬
solat᷑ afflcꝰtos. Tota enĩ humana ui¬
Nec quasi ꝓsꝑa eligenda ẽ ⁊ sola ad¬
u̾sa deuitanda: s utraq cauenda ẽ:
illa ne corrũpat. ista ne frangat.
ut iuucuiq homintiͣ in quoeũq sta¬
tu rerũ ui hac uita egerit. nͣ sit re¬
fugũ nͥ ds̃: nec ullũ gaudiũ nͥ in ꝓ¬
missis eiꝰ. U ita enĩ hȩc qualibet re¬
dundans felicitate: multos fallit:
ds̃ enĩ neminẽ. Qͥa gͦ oĩ hoĩ conu̾so
ad dñi mutat᷑ delectatio: mutãtur¬
⁊ delicie. Non enĩ subtrahunt᷑: sed
nutant᷑. Om̃s enĩ delicie nrͣe in
hac uita ñdũ st̃ in re: s ipsa spes¬

Expanded text:
salmus iste tumori superbiae medicinam humilitatis apportat, humiles autem consolatur in spe: hoc agens, ut ne quisquam superbe de se praesumat, ne quisquam humilis de Domino desperet. Est enim promissio Dei rata, certa, fixa et inconcussa, fidelis et omni dubitatione carens, quae consolatur afflictos. Tota enim viNec quasi prospera eligenda est, et sola adversa devitanda: sed utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat; ut unicuique hominum, in quocumque statu rerum in hac vita egerit, non sit refugium nisi Deus, nec ullum gaudium nisi in promissis ejus. Vita enim haec qualibet redundans felicitate multos fallit; Deus neminem. Quia ergo omni homini converso ad Deum mutatur delectatio, mutantur deliciae non enim subtrahuntur, sed mutantur: omnes autem deliciae nostrae in hac vita, nondum s
Abbreviated transcription (Latin):
rid̾ent suꝑbi: tẽ suꝑboꝵ tẏpus conu̾te¬
sapientie nouimꝰ. Dicent enĩ tẽ uiden¬
tes głam scõꝵ. qui cũ hic humiliaren¬
tur tolerauert̃: qui cũ hic sublima¬
rent᷑ ñ annuert̃. Tunc gͦ illi dicent.
Hii st̃ quos aliqnͣ habuimꝰ in derisum.
Ubi etiã dicunt. Quid nob̾ ꝓfuit suꝑ¬
bia. ⁊ duitiaꝵ iactantia. quid con¬
tulit nob̾. Transiert᷑ omĩa tãquam
umbra. uia de corruptibilib pͣsũꝑ¬
serunt: spes eoꝵ corrumpit᷑. Nrã uͦ
spes. tẽ erit res. Promissio enĩ dĩ ut
maneat integra. ⁊ firma ⁊ certa er¬
ga nos: diximus ex corde fidĩ in finẽ̾
ne corrũpas. Noli gͦ tim̾e: ne ꝓmissi¬
Ipse uͦ ñ corrũpit qr uerax e᷑: poten

Expanded text:
rident superbi, tunc superborum typhus converterident superbi, tunc superborum typhus converteSapientiae novimus: dicent enim tunc videntes gloriam sanctorum, qui cum hic humiliarentur, toleraverunt; qui cum hic sublimarentur, non annuerunt; tunc ergo illi dicent: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum. Ubi etiam dicunt: Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra . Quia de corruptibilibus praesumpserunt, spes eorum corrumpetur; nostra vero spes tunc erit res. Promissio enim Dei ut maneat integra et firma et certa erga nos, diximus ex corde fidei, In finem, ne corrumpas. Noli ergo timere ne promissiIpse n