comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pax frib ⁊ caritas cũ fide. Quã nec si¬
bitribuerent: continuo subunyxit. A dõ
fides qui auddiunt u̾bũ. s quib ds̃ par¬
tit᷑ m̃surã fidĩ: sic̃ nec omĩa germinant
quȩ plantant᷑. ⁊ rigant᷑: s quib ds̃ dat
increm̃tũ. sur aũ ille ñ credat. ille ere
dat. eũ ambo idem audiunt. ⁊ si miracu¬
lũ in eoꝵ conspectu fiat. ambo idem ui.¬
dent altitudio ẽ diuitiarũ sapientiȩ.¬
⁊ apud quẽ ñ ẽ iniquitas: dũ ciuiꝰ uult
miseret᷑ ⁊ quẽ uult obdurat. Neq e¬
niͣ ꝓptẽa sunt ista iniusta. qr occuits.
Denide post remissionẽ peccatoꝵ isi
mundata domũ habitet sp̃e sẽs non
n ertͣ nouissima hominis illius peiora
nonne ubi uult spirat. ⁊ caritas dei
sine qua nemo bene iuuit. diffundit᷑
in cordib nr̃is: ñ ã nob. s ꝑ spm̃ sc̃m¬
niuit dicens. Neq circũcisio ẽ aliquid
neq pputiũ: s fides ꝗͣ ꝑ dilectionem
oꝑatur. Ista quippe fides ẽ xpĩanoꝵ nͣ

Expanded text:
Pax fratribus, et charitas cum fide; quam ne sibi tribuerent, continuo subjunxit: a Deo fides qui audiunt verbum, sed quibus Deus partitur mensuram fidei. Sicut nec omnia germinant quae plantantur et rigantur, sed quibus Deus dat incrementum. Cur autem ille credat, ille non credat, cum ambo idem audiunt, et si miraculum in eorum conspectu fiat, ambo idem vident; altitudo est divitiarum sapientiae eet apud quem non est iniquitas. dum, cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat; neque enim propterea sunt ista iniusta. quia occulta. Deinde post remissionem peccatorum, nisi mundatam domum habitet spiritus sanet erunt nouissima hominis illius peiora. nonne. ubi uult. spirat et caritas dei, sine qua nemo bene uiuit, diffunditur in cordibus nostris non a nobis sed per snivit, dicens: Neque circumcisio est aliquid, neque praeputium; sed fides, quae per dilectionem operatur . Ista quippe fides est Christianor
Abbreviated transcription (Latin):
tus. unde speciosus. uñ diues. uude
egestati subiectus.
aurentius uir clarissimus dixit.
Cuidentissime claruit defensionẽ asser¬
tionis fidĩ suȩ augustinũ uirũ clarissi¬
mũ cõmunisse. multaq magis aucto¬
res tuos iuir clarissime pascenti absq scͥ¬
tura temere posuisse. nec ẽẽ neuũ fidĩ
homousion. s equalitatẽ magis ipsi¬
us trinitatis. S si inueniuntur in le
u̾ba quȩ imꝓbata sunt. dignare ur
nobilissime respondere. ut certe uob̃ pa¬
res ire possitis. Nã pculdubio intueris. a
lissime uir eligo. quã apud dm̃ ꝑennis re¬
atus culpas incurrere. Pascentius uir cla¬
rissimꝰ respondit. Scripta quȩ ꝓposui. ñ
sunt quidẽ in lege: s debere ꝓpt̾ honorẽ
patris astrui. recte defenduntur.
S aurentiꝰ uir clarissimꝰ dix̃. Sic gͦ &¬
homoysion qd indubiũ ueniebat te ꝓpo¬
nente ⁊ si scriptũ ñ ẽ: res ipsa tam̃ quȩ
latet. in ũbo uera eͣ. Cedatur honorifice.
unitati: ne fiat iniuria temere trini

Expanded text:
sus, unde dives, unde egestati subjectus. 16. Laurentius vir clarissimus dixit: Evidentissime claruit, recta defensione assertiones fidei suae Augustinum virum clarissimum communisse; multaque magis tuos auctores, vir clarissime Pascenti, absque Scriptura temere posuisse; nec esse nomen fidei ὁμούσιον, sed aequalitatem magis ipsius Trinitatis. Sed si inveniuntur in Lege verba quae improbata sunt, dignare, vir nobilissime, respondere, ut certe vobis pares ire possitis. Nam procul dubio intueris, a lissime vir, eligo, quam apud Deum perennis reatus culpam incurrere. 17. Pascentius vir spectabilis respondit: Scripta quae proposui, non sunt quidem in Lege; sed debere propter honorem Patris astrui, recte defenduntur. 18. Laurentius vir clarissimus dixit: Sic d in dubium veniebat te proponente, etsi scriptum non est, res ipsa tamen quae latet in verbo, vera est. Credatur honorifice unitati, ne fiat injuria temere Trini
Abbreviated transcription (Latin):
more: s Accepistis spm̃ adoptionis filioꝵ
n quo clamamꝰ abba pat᷑. Ec̃ce hic ñ dixit
id ipse. sp̃s clamet orando. s in quo elama¬
ili sui. in corcͥa ur̃ã clamantẽ abba pater.
son hie dit. in quo clamamꝰ. s ipsũ spm̃ cla¬
mnantẽ dice maluit. quo efficit᷑ ut clame¬
te sapit recte intelligit. recte consilio &e
fortitudine. p̃ualet. nemoscient᷑ pius est
it pie sciens. nemo timore casto dm̃ ti¬

Expanded text:
ore. sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: \'Abba pater\'. ecce hic non dixit, quod ipse spiritus clamet orando, sed \'in quo clamafilii sui in corda uestra clamantem: \'Abba pater\'. non hic ait in quo clamamus. sed ipsum spiritum clamantem dicere maluit, quo efficitur, ut clamete sapit, recte intellegit, recte consilio ac fortitudine praeualet, nemo scienter pius est uel pie sciens, nemo timore casto deum ti
Abbreviated transcription (Latin):
xia debetur: nec ista e̾e̾t gra. si ñ dare¬
n gratuita. s debita redderetur. Sed
cun ab istis querit᷑ quã gr̃am pelagna¬
ius cogitaret. sine ullis p̾cedentib me¬
tis dari qnͣ anathemati ⁊ abat eos qui
dicunt gram dĩ sccłm merita nr̃a dari.
respondent. sine ullis p̃cedentib meri¬
tis grãm ipsã humanã ẽẽ naturã in qͣ
onditi sumus. Neq enĩ anteꝙͣ eẽmͦ. me¬
teri aliquid poteramꝰ. ut ẽẽmus. Abicia¬
tir a xpĩanoꝵ cordib ista fallacia. Hon
omĩno. ñ istã gr̃am cõmendat apłs: qua
cirati sumꝰ ut eẽmus homines. s qua iusti

Expanded text:
na debetur nec ista esset gratia, si non darena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur. Sed cum ab istis quaeritur. quam gratiam Pelagius cogitaret sine ullis praecedentibus meritis dari. quando anathematizabat eos, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari. respondent sine ullis praecedentibus meritis gratiam ipsam humanam esse naturam, in qua conditi sumus; neque enim. ante quam essemus, mereri aliquid potuimus, ut essemus. abiciatur a Christianorum cordibus ista fallacia. non, omnino non istam gratiam commendat apostolus, qua creati sumu
Abbreviated transcription (Latin):
nuscdia ⁊ u̾itas ita sibi occurrunt. quia
nec mĩa impediat u̾itatem. qua plecti¬
tur dignꝰ: nec u̾itas miscdiam qua libat᷑
indignus. Que gͥ sua mertta iactaturus
ẽ liberatus: cui si digna suis meritis red¬
derent᷑. ñ eẽt nisi damnatus: Nulla ne gͥ
sunt merita iustoꝵ. Sunt plane. qr us¬
⁊ti stͣ.S ut iusti fierent. merita ñ fuert᷑.
Iusti enĩ facti stͣ. euͣ iustificatist᷑. S sic̃
dic̾ apłs. iustificati gratis ꝑ grãm ipsus.¬
Cũ gͥ hiuic gr̃ę inimici infestisint isti. pe¬
laguis tamͣ in eccłiastico iudicio pales¬
tino. ñ enĩ alit inde impunitus exisset
anathematir auit eos qui dicͣt grãm
datione maxime ad romanos apłica
epła loquit᷑ ut inde se p̃dicatio eius
uelut a capite orbis toto orbe diffun
deret. Ea ẽ enĩ qua iustificat᷑ impꝰ.
id÷ fit iustus. qui prius erat impius:
⁊ idõ ꝑcipiendȩ huiꝰ gr̃e merita nul¬
la p̃cedunt. qm̃ meritis impiiñ grã s¬

Expanded text:
cordia et ueritas ita sibi occurrunt, quia nec misericordia impediat ueritatem. qua plectitur dignus. nec ueritas misericordiam. qua liberatur indignus. quae igitur sua merita iactaturus est liberatus. cum, si digna suis meritis redderentur. non esset nisi damnatus? nullane igitur sunt merita iustorum? sunt plane, quia iusti sunt. sed ut iusti fierent, merita non fuerunt: iusti enim facti sunt, cum iustificati sunt sed, sicut dicit apostolus, iustificati gratis tur huic gratiae inimici infestique sint isti, Pelagius tamen in ecclesiastico judicio Palaestino non enim aliter inde impunitus exiisset, anathematizavit eos qui dicunt gratiam datione maxime ad Romanos apostolica Epistola loquitur, ut inde se praedicatio ejus velut a capite orbis toto orderet: ea est enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gra
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. credidi ꝓpt̃ qđ loquutus sũ: ⁊ nosere¬
dimus ꝓpt᷑ qđ ⁊ loquim̃. Non aũ merito
accepisse. s miscđia eius qui cuiꝰ uult mi¬
seret᷑ manifestissime ostendit. uͥ de seip
petrando quidẽ. oratio quicqͥd impetrat.
eiudent̃ donũ dĩ e̾ẽ. ostendit. ne homo
estimet a seipso sibi ee̾. qd̾ si in potesta¬
te haberet᷑. ñ utiq posceretur: uerũtñ
ne saltẽ orationis putarẽt᷑ p̃cedere me¬
rita. quib ñ gratuita daret᷑ gr̃a. s iã
nec gr̃a e̾e̾t. qr debita redderet᷑. etiam
ipsa oratio intͣ gr̃ȩ munera reꝑitur.
Qͥd enĩ oremus ait docꝰtor gentiũ sicut
oportet nescimus: s ipse spẽ int̾̃pellat
ꝓ nob̃ gemitib menarrabilib. Qͥd est

Expanded text:
tum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter quod et loquimur . Non autem merito accepisse, sed misericordia ejus qui cujus vult miseretur, manifestissime ostendit, ubi de seipspetrando quidem oratio quidquid impetrat, evidenter donum Dei esse ostendit, ne homo existimet a seipso sibi esse, quod si in potestate haberetur, non utique posceretur; verumtamen ne saltem orationis putarentur praecedere merita, quibus non gratuita daretur gratia, sed jam nec gratia esset, quia debita redderetur, etiam ipsa oratio inter gratiae munera reperitur. Quid enim oremus, ait Doctor Gentium, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
causã. qd̃ aliꝰ sic gub̃nat᷑. ut baptizatꝰ hinc
exeat. aliꝰ infideliũ manib traditꝰ. ut eti¬
am fideliũ pͥusꝙͣ ab eis baptirandus effera¬
tur exspirat. An hoc fato uł fortunȩ dona¬
turi sumꝰ: Non opinor eos in tantã demͣ¬
tenere cupientes. Cur gͦ in regnũ celoꝵ
ñ accepto regenerationis lauacro. paruu¬
lus nullus intrabit: Numquid nã ipse. si¬
bi parentes infideles uł negligentesde
quib nasceret᷑ elegit: Qͥa dicam de ino¬
pinatis uł repentinis innumerabilibus
mortib. quib sepe etiã religiosoꝵ xp̃ia¬

Expanded text:
causam, quod alius sic gubernatur, ut baptizatus hinc causam, quod alius sic gubernatur, ut baptizatus hinc exeat, alius infidelium manibus traditus uel etiam fidelium. priusquam ab eis baptizandus offeratur. expirat? an hoc fato uel fortunae daturi sunt? non opinor eos in tantam demetenere cupientes. Cur ergo in regnum caelorum non accepto regenerationis lauacro paruulus nullus intrabit? numquidnam ipse sibi parentes infideles uel neglegentes, de quibus nasceretur, elegit? quid dicam de inopinatis et repentinis innumerabilibus mortibus. quibus saepe etiam religioso
Abbreviated transcription (Latin):
ris dĩ imꝑtito salubrit᷑ orationis affecti
⁊ effecꝰtu. donec sanet om̃s languores nros
⁊ redimat. de corruptione. uitã nr̃am enrons
nos in miseratione ⁊ miscdia. Uerũ istiqu
ꝑsonarũ acceptorẽ fieri existimant dm̃ si ĩ
una eadẽq causa suꝑ alios ueniat miscłia
eiꝰ suꝑ alios maneat ira eiꝰ. nẽpe totas uires
argum̃tationis humane in pariuulis ꝑdug̃.
Nã ut interĩ taceã qd̾ ñ ẽ p̃ter paruulos quã¬
libet mat̾no utero recentissimos. ea pena
ꝑ unuis iustificationẽ in om̃s hoĩes ad uis¬
tificationẽ uitȩ: ut gͦ hoc int̾im omittam.
⁊ hoc solũ de paruulis dicã. qd̃ ipsi qͦ auc¬
teritate eugłica t̾riti. uł potiꝰ xpĩanoꝵ po¬
płoꝵ. concor dissima fidĩ conspiratione. per¬
fracti. sine ulla excusatione concedunt. qd̃
nullus paruulus nͥ renatꝰ ex aqua ⁊ spũ in¬
trat in regnũ cȩloꝵ quã queso allaturi s̃

Expanded text:
ris dei impertito salubriter orationis affectu ris dei impertito salubriter orationis affectu et effectu. donec sanet omnes languores nostros et redimat de corruptione uitam nostram et coronet nos in miseratione et misericordia. Verum isti, qui personarum acceptorem fieri existimant deum, si in una eademque causa super alios ueniat misericordia eius, super alios maneat ira eius, nempe totas uires argumentationis humanae in paruulis perdunt. nam ut interim taceam, quod non est praeter paruulos quamlibet a materno utero recentissimos ea poena, Per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae, ut hoc ergo interim omittam et hoc solum de paruulis dicam. quod ipsi quoque auctoritate euangelica territi uel potius Christianorum populorum concordissima fidei conspiratione perfracti sine ulla recusatione concedunt, quod nullus paruulus nisi renatus ex aqua et spiritu intrat in regnum caelorum, quam quaeso adlaturi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ meritũ massȩ in contumeliã factis.
debitũ. id ẽ hominib ꝓpt̾ naturȩ qui¬
dẽ bonũ creatis. s ꝓpt̾ uicia supplicio de¬
stinatis. iniquitatẽ quã rectissime u̾itas
imꝓbat. dãnare nouit ipse ñ fac̾e̾: Sicut
enĩ uoluntati eiꝰ tribuit᷑ humana natu¬
ra nullo dubitante laudanda: sic hoĩs
uoluntati culpa tributt᷑. nullo recusan¬
te dãnanda. Quȩ uoluntas hominis aut
hereditariũ uiciũ transmisit in posteros.
qd̾ in se habuit cũ peccaret: aut adqui¬
siuit etiã ꝯtera uicia cũ in se ipso unus¬
quisq ꝑdite iiueret. S neq ab illo qued
origialit̾ trahit᷑. neq ab his q̃ unusquid.
inuita ꝓpria uł intelligendo uł nolendo
intelligere mala congregat. uł etiã mstre¬
tus ex lege. additam̃to p̃uaricationis exigre¬
rat. quisꝗͣ lib̾atur ⁊ iustificatur. nͥ gr̃a atx¬
ihm xp̃m dñm nr̃m. ñ solũ remissione pec¬
catoꝵ. s pͥus ipsuis inspiratione fidĩ ⁊ tmo¬

Expanded text:
am factis. id est in hominibus propter naturae quidem bona creatis sed propter uitia supplicio destinatis iniquitatem, quam rectissime ueritas inprobat, damnare nouit ipse, non facere. sicut enim uoluntati eius tribuitur humana natura nullo dubitante laudanda, sic hominis uoluntati culpa tribuitur nullo recusante damnanda. quae uoluntas hominis aut hereditarium uitium transmisit in posteros, quos in se habuit, cum peccaret, aut adquisiuit etiam cetera uitia. cum in se ipso unusquisque perdite uiueret. sed neque ab illo. quod originaliter trahitur, neque ab his, quae unusquisque in uita propria uel non intellegendo uel nolendo intellegere mala congregat uel etiam instructus ex lege additamento praeuaricationis exaggerat, quisquam liberatur et iustificatur nisi gratminum nostrum non solum remissione peccatorum sed prius ipsius inspiratione fidei et timo
Abbreviated transcription (Latin):
si nec ipsã bonã uoluntatẽ. sine. adiu¬
taio dĩ hominẽ habere consenserint
ñ intelligunt ñ se firmare humanũ
arbitriũ. s impellere: ꝑ in ania ferat᷑.
ñ in dño taquã in petra stabili colloce
timant. si credant qd̾ sine ullis p̃ce¬
dentib meritis euiꝰ uult miseretur
⁊ quos dignat᷑ uocat. ⁊ quẽ uult reli¬
giosũ facit. parũ attendunt. qd debita
reddat᷑ pena damnato. indebita gra
libato: ut nec ille  Indignũ queratuR
nec dignũ se iste głetur: atq ibi potuis
acceptionẽ nullã fieri ꝑ sonarũ. ubi una
eademq massa damnationis ⁊ offensio¬
nis inuoluit: ut lib̾atus de ñ lib̾ato dis¬
cat. qđ etiã sibi suppliciũ conueniret nͥ
gr̃a subueniret. Si aũ gr̃a. utiq nullis
meritis reddita: s gratuita bonitate.
donata. S iniustũ ẽ inquiunt. in una
eadẽq mala causa. hunc lib̾ari. illũ pu
ri: dũ nob̃ ñ redditũ cernimꝰ. qd̃ in dam¬

Expanded text:
si nec ipsam bonam voluntatem sine adjusi nec ipsam bonam voluntatem sine adjutorio Dei hominem habere consenserint, non intelligunt, non se firmare liberum arbitrium; sed impellere ut per inania feratur, non in Domino, tanquam in petra stabili collocettimant, si credant, quod sine ullis praecedentibus meritis, cujus vult miseretur, et, quos dignatur, uocat et, quem uult. religiosum facit. parum adtendunt, quod debita reddatur poena damnato, indebita gratia liberato. ut nec ille se indignum queratur nec dignum se iste glorietur. atque ibi potius acceptionem nullam fieri personarum, ubi una eademque massa damnationis et offensionis inuoluit. ut liberatus de non liberato discat. quod etiam sibi supplicium conueniret, nisi gratia subueniret; si autem gratia, utique nullis meritis reddita sed gratuita bonitate donata. Sed iniustum est°, inquiunt, cin una eademque mala causa hunc liberari, illum punri, dum nobis non redditum cernimus, quod in dam
Abbreviated transcription (Latin):
nsi successuroꝵ ampliorẽ flagrantiam
timur osculam. ⁊ remeante a nob̃ ad te
nr̃oꝵ inuicẽ colloquioꝵ scissimo ⁊ fidelis¬
simo ꝑlatore. quẽ uoliusti ẽẽ apud nos
namur: admonentes ut docendis instes.
quib t̾rendis satis quantũ compariumꝰ
institisti. St̃ enĩ quidã qui iustissime
damnatas impietates adhuc liberꝰ de¬
fendendas putant ⁊ st̃ qui occultiꝰ pene¬
trant domos: ⁊ qd̃ in aꝑto clamare iam
metuunt. in secreto seminare ñ qͥesc̃t:
S t᷑ aũ qui omĩno siluert̃ magno t̃rore
comp̃ssi. s adhuc retinent in corde. qd̃¬
ore iam ꝓferre ñ audent: qui tam̃ posst᷑
ẽe. fr̃ib ex priore ipsius dognatis defen¬
sione notissimi. ł inde aliiseueriꝰ coher¬
dendi. alii uigilanti uestigandi. alii tͣc¬
cenai. ut si ñ timent᷑ ne ꝑdant. ñ tam̃
negligant᷑ ne ꝑeant. Qd enĩ putant¬
auferri sibi liberũ arbitriũ arbitriũ.

Expanded text:
nisi successurorum ampliorem flagrantiam nisi successurorum ampliorem flagrantiam timur. osculamur et remeante a nobis ad te nostrorum inuicem conloquiorum sanctissimo et fidelissimo perlatore, quem uoluisti enamur admonentes, ut docendis instes, quibus terrendis satis, quantum comperimus, institisti. sunt enim quidam, qui iustissime damnatas impietates adhuc liberius defendendas putant, et sunt, qui occultius penetrant domos et, quod in aperto clamare iam metuunt. in secreto seminare non quiescunt, sunt autem. qui omnino siluerunt magno timore compressi. sed adhuc corde retinent, quod ore iam proferre non audent, qui tamen esse fratribus possunt ex priore ipsius dogmatis defensione notissimi. proinde alii seuerius cohercendi. alii uigilantius uestigandi. alii traccendi, ut. si non timentur. ne perdant, non tamen neglegantrium,
Abbreviated transcription (Latin):
bis litteras attulit sinceritatis tue ple¬
nas sinceritate. fidĩ tuȩ: quȩ nob̃ tantũ
gauduĩ contulerunt. quantũ magis pos¬
sumus habere ꝗꝙͣ dicere. Id̃ enĩ fatendũ
ẽ caritati tuȩ: tristis eram ninus cũ fa¬
ma iactaret. inimicis xp̃ianȩ grͣs te faue¬
re. d ut hec tristitia de nr̃is cordib ter¬
geret᷑. pͥmo te pͥorem anathema eis in
popło frequentissime ꝓnuntiasse eadem
fama ñ tacuit. Demde eũ litteris apłice
sedis de illoꝵ dampnatione ad affricam
missis. tuȩ quoq litterȩ ad uenerabilem
senẽ aureliũ consequutȩ st̃: que tã ⁊ si
breues erant. tuũ tam̃ uigorẽ adu̾sus
eoꝵ errorem satis indicabant. Ncͣ uͦ cum
aꝑtius ⁊ latiꝰ quid de illo dogmate con¬
traq sentires. in litteris tius fides ipsa
nob̾cũ romanȩ eccłiȩ loqueret᷑. cui po¬
e nubilum. fugit de cordib nr̃is. s etiã
tantũ ibi letitiȩ lum̃ infulsit ut nichil
egisse in nob̃ uderet᷑ ille meror ⁊ timor:

Expanded text:
bis litteras adtulit sinceritatis tuae plenas sinceritate fidei tuae. quae nobis tantum gaudium contulerunt, quantum magis possumus habere quam dicere. est Charitati tuae, tristes eramus nimis, cum fama jactaret inimicis christianae gratiae te favere. Sed ut haec tristitia de nostris cordibus tergeretur; primo, te priorem anathema eis in populo frequentissimo pronuntiasse eadem fama non tacuit: deinde cum litteris apostolicae Sedis de illorum damnatione ad Africam missis, tuae quoque litterae ad venerabilem senem Aurelium consecutae sunt; quae tametsi breves erant, tuum tamen vigorem adversus eorum errorem satis indicabant. Nunc vero cum apertius et latius quid de illo dogmate contraque sentires, in litteris tuis fides ipsa nobiscum Romanae ecclesiae loqueretur, cui poe nubilum fugit de cordibus nostris, sed etiam tantum ibi laetitiae lumen infulsit, ut nihil egisse in nobis uideretur ille maeror et timor
Abbreviated transcription (Latin):
uasa irȩ quȩ ꝑfecꝰta st̃ͣ in ꝑditionẽ: &
ut notas faceret diuuitias głȩ suȩ in uasa
misodiȩ. cu i nͣ potest figm̃tũ dicere: qua¬
re sic me fecisti. cũ habeat potestatem
ex eadẽ massa facere uas in honorẽ. aliud
in contumeliã. Ubi qr uniu̾sa ista massa
merito damnata ẽ: contumeliã debitam
reddit iustitia. honorem donat. indebitũ
gr̃a. ñ meriti p̃rogatiua. ñ fati necessi¬
tate. ñ temitate fortunȩ. s altitudine
diuitiarũ sapientiȩ ⁊ scientiȩ dĩ. quã ñ¬

Expanded text:
irae, quae perfecta sunt in perditionem, et ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae. cui non potest figmentum dicere: Quare sic me fecisti? cum habeat potestatem ex eadem massa facere aliud uas in honorem aliud in contumeliam, ubi quia uniuersa ista massa merito damnata est, contumeliam debitam reddit iustitia. honorem donat indebitum gratia non meriti praerogatiua, non fati necessitate. non temeritate fortunae sed altitudine diuitiarum sapientiae et scientiae dei, quam n
Abbreviated transcription (Latin):
nullo funt homine. Omẽ enĩ qd ñ ẽ
ipsius orationis meritũ extollat. etiã ad
uincendas tẽporaliũ rerũ cupiditates.
⁊ eiligenda bona ȩtͣna. atq ipsũ fontẽ
omium bonoꝵ dm̃ adutoriũ Aatͦ oran¬
ti. fides orat: quȩ data ẽ. ñ oranti. Quȩ
utiq ñ data ẽet. orare ñ posset. Quomͦ
enĩ inuocabt᷑. in quẽ ñ eredidert᷑. Iuo

Expanded text:
nullo fiunt homine. Omne enim quod non nullo fiunt homine. Omne enim quod non ipsius orationis meritum extollat, etiamsi ad vincendas temporalium rerum cupiditates, et diligenda bona aeterna atque ipsum fontem omnium bonorum Deum, adjutorium datur oranti; fides orat quae data est non oranti, quae utique nisi data esset, orare non posset. Quomodo enim invocabunt, in que
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯ nullis ut homines conderent᷑. s pro
mpis mortuus eͣ ut iustificarent᷑. lam
auppe homo erat qui dicebat. Miser e
homo. quis me libabit de corpore
ẽ grãm que nullis p̃cedentib meritis
datur. Quid enĩ habere boni meriti pos¬
sunt peccatores: S nec ipsa remissio pec¬
citoꝵ: sine. aliquo merito ẽ. fides hanc
inpetrat. Neq enĩ nullũ ẽ meritũ fidĩ
qua ille dicebat. dñe ꝓpitiꝰ esto mͥ pec¬
etori. ⁊ descendit uistificatꝰ merito. fi¬
delis humiliatus: qm̃ qui se humiliat
exaltabit᷑. Restat gͥ ipsã fidem unde oĩs
extollunt᷑ tribuamꝰ arbitrio. nec ullis p̃¬
cedentib meritis: qm̃ inde incipiunt bo¬
naq̃eũq st̃ merita. s gratuitũ donũ dĩ
ẽẽ fate amur. si grͣam uerã. id ẽ sine me¬
ritis cogitam᷑. Qa sic̃ in eadem epła legi¬
tur. ds̃ unicuiq partit᷑ m̃surã fidei.
Oꝑa quippe bõna fuint ab homune. fi¬
aes aũ fit in homine: sine qua illa a

Expanded text:
 nullis, ut homines conderentur. sed pro impiis mortuus est, ut iustificarentur: iam quippe homo erat, qui dicebat: Miser ego homo quis me liberabit de corpore esse gratiam, quae nullis praecedentibus meritis datur: quid enim habere boni meriti possunt peccatores? Sed nec ipsa remissio peccatorum sine aliquo merito est, si fides hanc impetrat: neque enqua fide ille dicebat, Deus, propitius esto mihi peccatori; et descendit justificatus merito fidelis humilitatis, quoniam qui se humiliat, exaltabitur . Restat igitur ut ipsam fidem unde omnis extollunt, tribuamus arbitrio, nec ullis praecedentibus meritis, quoniam inde incipiunt bona quaecumque sunt merita; sed gratuitum donum Dei esse fateamur, si gratiam veram, id est sine meritis, cogitamus: quia, sicut in eadem Epistola legitur, Deus unicuique partitur mensuram fidei . Opera quippe bona fiunt ab homine; fides autem fit in homine, sine qua illa a
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicamꝰ. O homo tu qͥs es. qͥ respõ¬
deas dõ. Iuerimꝰ nãq meritũ obdu¬
rationis. ⁊ inuenimꝰ. Merito nãq peca
uniu̾sa massa damnata ẽ: nec obdurat
stͣ nec merent᷑: ac potius ut ñ imꝑtiat
hoc digni ft̃ hoc merent᷑. Querunus auͭ
meritũ miscdiȩ: nec inuenimꝰ. qr nullũ ẽ
ne grã euacuet᷑ : si ñ gratis dat᷑ s meri¬
tis reddit᷑. Si enĩ dixerimꝰ fidẽ p̃cessisse
in qua ee̾t meritũ gr̃ȩ: quid meriti ha¬
bebat homo ante fidẽ ut acciꝑet fid̾em:
Qͥd enĩ ht̃ qđ ñ accepit: Si aũ accepit.
quid głatur quasi ñ acceꝑit : Siẽ enim ñ
htͣ homo sapientiã. intellectũ. consilium.
fortitudinẽ. scientiã. pietatẽ. timorẽ dĩ.

Expanded text:
. qui respondeas deo? Quaerimus enim meritum obdurationis et inuenimus. merito namque peccati uniuersa massa damnata est nec obdurat sunt nec merentur ac potius, ut non impertiatur, hoc digni sunt hoc merentur. quaerimus autem meritum misericordiae nec inuenimus. quia nullum est. ne gratia euacuetur. si non gratis donatur, sed meritis redditur. Si enim dixerimus fidem praecessisse. in qua esset meritum gratiae, quid meriti habebat homo ante fidem, ut acciperet fidem? quid enim habet, quod non accepit? si autem accepit. quid gloriatur. quasi non acceperit? sicut enim non haberet homo sapientiam, intellectum, consilium, fortitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
elias ꝑturbari: ⁊ qd̃ sepe sum exꝑtus &
dolui. debeo quantũ ad me attinet ne
contungat huic ꝓspicere eiuitati. Sicut
nouit caritas uestra. in mileuitana. Ec¬
cłia mͦ fui. Petierunt enĩ me fr̃es mgxi¬
meserui dĩ qui ibi stͣ ut uenirem: quia
pꝰ obitũ beatȩ memoriȩ frͣis ⁊ coepĩ mei
seueri. ñnulla ꝑtur batio timebatur. Ue
uiuus designauerat ep̃s eoꝵ. tloc enĩ eis
cũ innotuisset uoluntatẽ p̃cedentis i¬
decedentis epi sui libent᷑ amplexist᷑. Ni¬
nus tam̃ aliquid fac̾tũ erat unde ñ nul
sufficere. ut successorẽ suũ apud cleri¬
cos designaret. Apud ppłm uide ñ ẽ lo¬
quutꝰ. Tr̾at unde aliquoꝵ ñuulla tris¬
titia. Qͥ a plura: bõ placuit: tristitia
fugata ẽ gaudiũ successit. Ordinatus est
ne aliqui de me querant᷑. uoluntatem
meã quã credo cłi eẽ. in omiũ urͣm no¬
titiã ꝓfero. Ebriũ heraclium mͥ succes

Expanded text:
clesias perturbari et, quod saepe sum expertus et clesias perturbari et, quod saepe sum expertus et dolui, debeo, quantum ad me adtinet, ne contingat, huic prospicere ciuitati. sicut nouit caritas uestra, in Mileuitana ecclesia modo fui; petierunt enim me fratres et maxime serui dei, qui ibi sunt, ut uenirem, quia post obitum beatae memoriae fratris coepiscopi mei Seueri nonnulla ibi perturbatio timebatur. uenopum, quem uiuus designauerat episcopus eorum. hoc enim eis cum innotuisset, uoluntatem praecedentis decedentis episcopi sui libenter amplexi sunt. Minus tamen aliquid factum erat, unde nonnulldidit posse sufficere ut successorem suum apud clericos designaret, ad populum inde non est locutus; et erat inde aliquorum nonnulla tristitia. Quid plura? Deo placuit; tristitia fugata est, gaudium successit: ordinatus est ne aliquis de me queratur, voluntatem meam, quam credo Dei esse, in omnium vestrum notitiam perfero: presbyterum Eracli
Abbreviated transcription (Latin):
Fosissimis theodosio.xii. ⁊ ualenti¬
niano augusto iterũ consulib sex¬
to kłdas octobris. cũ augustinus
ep̃s. una cum regiliano ⁊ martiniano co¬
epĩs sius consedisset in eccłia pacis bẏpo¬
niensuĩ regioꝵ. p̃sentib saturnino. lepo¬
rio. barnaba. fortunatiano. rustico. lata¬
posita hoc agendũ ẽ. Si enĩ aliud uelim
loqui: in uluai suspensi: minꝰ auditis. Om̃s
in hac uita mortales sumus: & dies huiusꝰ
uite ultimꝰ. onũ hoĩ semꝑ ẽ incertus ⁊
uerũtã un infantia sꝑat᷑ puericia. ⁊ in
puericia sꝑat᷑ adolescentia. ⁊ in adoles¬
centia sꝑatur iuuentꝰ: ⁊ in iuuentute
spat᷑ grauitas. ⁊ i grauitate sꝑat᷑ senec¬
tus. Utrũ contingat incertũ ẽ. est tam̃
remanere etatẽ: quȩ possit suocedere ⁊¬
senectuti. Q a uoluit ds̃ ad istã ciui¬
tatẽ cũ uigore: etatis adueni: s tam̃
iuuenis fui ⁊ senui. Scio post obitus ep̃oꝵ
ꝑ ambiciosos aut contentiosos. solere ec¬

Expanded text:
osissimo Theodosio duodecies et Valentiniano Augusto iterum consulibus, sexto calendas octobris, cum Augustinus episcopus una cum Religiano et Martiniano coepiscopis suis consedisset in ecclesia Pacis Hipponensium Regiorum, praesentibus Saturnino, Leporio, Barnaba, Fortunatiano, Rustico, Lazaposita hoc agendum est. si enim aliud uelim loqui, in illud suspensi minus auditis. omnes in hac uita mortales sumus et dies huius uitae ultimus omni homini est semper incertus. uerum tamen in infantia speratur pueritia et in pueritia speratur adulescentia et in adulescentia speratur iuuentus et in iuuentute speratur grauitas et in grauitate speratur senectus. utrum contingat, incertum est; est tamen, remanere aetatem, quae possit succedere senectuti. quia uoluit deus, ad istam ciuitatem cum uigore aetatis adueni; sed tamen iuuenis fui et senui. scio post obitus episcoporum per ambitiosos aut contentiosos solere ec
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. dictũ ẽ uicies. Bene meritus. be¬
ne dignus: dictũ ẽ quinqͥes. Cũq reti
bã uoluntatẽ meã ⁊ uoluntatẽ urãm
gestis eccłiasticis. quantũ ad homines
actinet confirmatã uolo: quantũ uͦ ad
latentẽ dĩ omĩpotentis uoluntatẽ om̃s
ut dixi oremꝰ. ut confirmet ds̃ qd oꝑa¬
tus ẽ in nob̃. A ppło acclamatũ ẽ. Iu¬
dicio tuo. gr̃as aginus. Dictũ ẽ sedeci

Expanded text:
tum est\' — dictum est uicies —; \'bene meritus, bene dignus — dictum est quinquies —; dibam, uoluntatem meam et uoluntatem uestram gestis ecclesiasticis, quantum ad homines adtinet, confirmatam uolo: quantum uero ad latentem omnipotentis uoluntatem, omnes, ut dixi, oremus, ut confirmet deus, quod operatur in nobis\'. a populo adclamatum est: \'Iudicio tuo gratias agimus\' — dictu
Abbreviated transcription (Latin):
uios: s nolo de illo fieri. qd̃ de me
facꝰtũ ẽ Quid aũ factũ sit multi sei¬
tis. Illi soli nesciunt. qui tunc aut
ñdũ erant nati: aut ñdũ habebant
etatẽ. sciendi. Adhuc in corpore posi¬
to beatȩ memorie. patre. ⁊ ep̃o meo
sene ualerio. ep̃s ordinatus sũ: ⁊ sedi
cũ illo. qd concilio niceno ꝓhibitum
fuisse. nesciebam: nec ipse sciebat.
Qd gͦ ẽ rep̃hensũ in me: nolo rep̃hen¬
di in filio meo. A ppło acclamatũ e
es. Cũq reticerent augustinꝰ ep̃s di¬
.xit. Erit pb̃r ut ẽ: quando ds̃ uo¬
luerit futurus epc. S plane mo
nos aliquot quid facere uoluerim.
⁊ ñ ꝑmisistis. Et placitit mͥ ⁊ uob̾ ppt᷑
curã scripturaꝵ quã mͥ frẽs ⁊ patrẽs mi
ginis imponere dignati st̃: ut ꝑ quinq. d¬
es nemo mͥ molestus eẽt. Gesta confect
sunt. Placuit acclamastis. Recitat᷑ placi¬

Expanded text:
et uos, sed nolo de illo fieri, quod de me factum est. quid autem factum sit, multi scitis; illi soli nesciunt, qui tunc aut nondum erant nati aut nondum habebant aetatem sciendi. adhuc in corpore posito beatae memoriae patre et episcopo meo sene Valerio episcopus ordinatus sum et sedi cum illo, quod concilio Nicaeno prohibitum fuisse nesciebam nec ipse sciebat. quod ergo reprehensum est in me, nolo reprehendi in filio meo\'. a populo adclamatum ees. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: \'Erit presbyter, ut est, quando deus uoluerit, futurus episcopus. sed plane modiquot annos quod facere uoluerim, et non permisistis. placuit mihi et uobis propter curam scriptginis imponere dignati sunt, ut per quinque dies nemo mihi molestus esset. Gesta confecta sunt, placuit, acclamastis: recitatur placi
Abbreviated transcription (Latin):
cium. uideo me de hac re ꝓpt̃ quã uos
inuitaui. omĩa uob̃cũ egisse q̃ debui
hoc adultimũ rogo. ut gestis istis digne¬
mini subseribere. qui potestis. Ilic m
responsione opus ẽ. Teneã responsionẽ
urãm. De hac assenfione aliquid accla¬
mate. Appło acclamatũ ẽ. fiat fiat.
ctũ ẽ uicies quinqͥes. Dignꝰ ẽ. iustus est.
etũ e uicies octies. fiat fiat. Dictũ ẽ qua
rlecies. Olim dignus. olim meritꝰ. Dictum
rucies quinquies. Iudicio tuo grãs agimꝰ.
ctũ ẽ tredecies. Exaudi xp̃e heraclium
onserua. Dictũ ẽ ueies nouies. Cũq re¬

Expanded text:
tium. Video me de hac re propter quam vos tium. Video me de hac re propter quam vos invitavi, omnia vobiscum egisse quae debui: hoc ad ultimum rogo, ut Gestis istis dignemini subscribere qui potestis. Hic mihi responsione vestra opus est: teneam responsionem vestram; de hac assensione aliquid acclamate. A populo acclamatum est: Fiat, fiat; dictum vicies quinquies. Dignum est, justum est; dictum vicies octies. Fiat, fiat; dictum quater decies. Olim dignus, olim meritus; dictum vicies quinquies. Judicio tuo gratias agimus; dictum tredecies. Exaudi, Christe, Eraclium conserva; dictum octies decies. 7. Cumque re
Abbreviated transcription (Latin):
eraclio. quẽ hodie in nomine. xp̃i desig¬
no epm̃ suocessorẽ . mͥ: patiamini me r¬
fundere onera occupationũ meaꝵ. A̾
ppło acclamatũ ẽ. Iudicio tuo gr̃as agi¬
mus. Dic̾tũ eͣ ucies septies. Cũq retice¬
rent augustinꝰ ep̃s dixit. Ego caritati
go frẽs: quicqͥd ẽ qd̃ a̾me ꝑferebatur. ad
illũ ꝑferat᷑. Ubi necessariũ habuerit: et̃¬
silium meũ ñ negabo. Auxiliũ absit ut
subtraham. Tam̃ quioquid illud ẽ. qd̃ ad
me ꝑferebat᷑. ad illũ ꝑferat᷑ Ipse me: aut
consulat si forte ñ inuenit qͥd facere de¬
beat. aut poscat aduitorẽ quẽ nouit uu¬
trẽ: ut ⁊ uob̾ nicħ desit. ⁊ ego tandem
aliqnͣ si quantulũcũq spaciũ mͥ huiꝰ utȩ
donau̾it dã. ipsam quantulãcũq uitam
ñ dem segnitiȩ. nec donem mertiȩ. s in
scĩs scripturis. quantũ ipse ꝑmittit⁊
largit᷑ exerceam. Hoc ⁊ ipsi ꝓderit: ⁊ ꝑ
ipsũ etiã uob̃. slemo gͦ inuideat ocio
meo: quia meũ ociũ magnũ htͣ nego¬

Expanded text:
ero, quem hodie in nomine Christi designo episcopum successorem mihi, patiamini refundere onera occupationum mearum>. a populo adclamatum est: Iudicio tuo gratias agimus\' - dictum est uicies sexies. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Ego caritati go, fratres, quicquid est, quod ad me feratur, ad illum perferatur. ubi necessarium fuerit consilium meusubtraham. Tamen quidquid illud est quod ad me perferebatur, ad illum perferatur. Ipse me aut consulat, si forte non invenerit quid facere debeat, aut poscat adjutorem quem novit patrem: ut et vobis nihil desit, et ego tandem aliquando, si quantulumcumque spatium mihi hujus vitae donaverit Deus, ipsam meam quantulamcumque vitam non dem segnitiei, nec donem inertiae, sed in sanctis Scripturis, quantum ipse permittit et largitur, exerceam; hoc et ipsi proderit, et per ipsum etiam vobis. Nemo ergo invideat otio meo, quia meum otium magnum habet nego
Abbreviated transcription (Latin):
ita gr̃a. qui eiꝰ ignorantes iustitiã. suam
uolunt constituere: uł iã conclaman¬
tiũ religiosoꝵ ⁊ pioꝵ uocib pͣssi. ita se
fatent᷑ ad habendã seu faciendã iusti¬
ciam diuinitus aduiuari. ut sui p̃cel
aliquid meriti. quasi pͥores uolentes d¬
re ut retribuat᷑ eis. ab illo de. quo diep
ẽ. quis pͥor dedit illi. ⁊ retribuet᷑ ei. ssi¬
o putantes p̃ire merito. illũ de. quo au¬
diunt. aut potiꝰ audire nolunt. qm ex
ipso ⁊ ꝑ ipsũ ⁊m ipso st̃ omĩa. Iuarũ aũ
diuitiarũ ẽ altitudo sapientiȩ ⁊ scientie
eiꝰ ex his sunt diuitiȩ głe eius in uasa
misođiȩ quȩ uocat in adoptionẽ: quas
diuitias notas uult facere. etiã ꝑ uasa ue
quȩ ꝑfecta sunt in ꝑditionẽ. Et quȩ stͥ
iue inuestigabiles: nisi de quib in psal

Expanded text:
 ignorantes justitiam, suam volunt constituere : vel jam conclamantium religiosorum et piorum vocibus pressi, ita se fatentur ad habendam seu faciendam justitiam divinitus adjuvari, ut sui praecedat aliquid meriti, quasi priores volentes dare ut retribuatur eis ab illo de quo dictum est, Quis prior dedit illi, et retribuetur ei; et suo putantes praeire merito illum de quo audiunt, aut potius audire nolunt, Quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia. quarum autem diuitiarum est altitudo sapientiae et scientiae eius, ex his sunt diuitiae gloriae eius in uasa misericordiae, quae uocat in adoptionem. quas diuitias notas uult facere etiam per uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. et quae sunt uiae inuestigabiles. nisi de quibus in psa
Abbreviated transcription (Latin):
reticerent dugustinꝰ ep̃s dixit. Non o¬
pus ẽ me de laudib eiꝰ aliquid dicere.
aueo sapientiȩ: ⁊ parco uerecundiȩ. Suf¬
ficit qr nostis eũ: ⁊ hoc me uelle dico.
qd uos uelle scio. Et si ante nescirem:
hodie ꝓbarem. Hoc gͦ uolo. hoc a dño
dõ nunc etiã in etate frigida. uotis
feruentib posco: hoc ut mecũ oretis¬
ex hortor. ammoneo. rogo. ut omĩum
in pace. xp̃i collatis ⁊ conflatis m̃tib
confirmet ds̃ qd oꝑatus ẽ in nob̃. Qi
misit mͥ eũ. seruet eũ. Seruet in co¬
lumem. seruet sine crimine: ut qui
An otariis eccłiȩ sic̃ cernitis excipiunt᷑.
quȩ dicius. excipiut᷑ qͣ dicitis: ⁊ meus
sermo ⁊ ur̃e acclamationes in t̾ram ñ
cadunt. Aꝑtuis ut dicam: eccłiastica nẽ¬

Expanded text:
reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Non opus est me de laudibus eius aliquid dicere; faueo sapientiae et parco uerecundiae; sufficit, quia nostis eum; et hoc me uelle dico, quod uos uelle scio et, si ante nescirem, hodie probarem. hoc ergo uolo, hoc a domino deo nostro etiam in aetate frigida notis feruentibexhortor, admoneo, rogo, ut omnium in pace Christi collatis et conflatis mentibus confirmet Deus quod operatus est in nobis . Qui misit mihi eum, servet eum; servet incolumem, servet sine crimine, ut qui A notariis Ecclesiae, sicut cernitis, excipiuntur quae dicimus, excipiuntur quae dicitis; et meus sermo, et vestrae acclamationes in terram non cadunt. A
Abbreviated transcription (Latin):
gustinus suȩ religionis epͣ̃s scriptum osten¬
dat in lege. Pugustinꝰ epͣ̃s respondit.
Rectissimã iustitiȩ lineam tenens. õ nobilis¬
sime uir fidĩ p̃sidens. agnosce. rationẽq ꝑ¬
pende : qr de tuo nͣ solũ alii sapientissimi
uiri iudicio iudicabunt. uerũetiã ds ueris
Non enĩ disferentis dĩ sꝑnendũ ẽ iudicium.
N onñquã ⁊ in pͣsenti iudex ultor assurgit.
Fidei gͦ nr̃e iã dignare rationẽ in quirere.
symbolũq quo fides utrimq constat. sin¬
gulos p̃cipe tuis aurib corã om̃ib recitare.
aurentiꝰ uir clarissimꝰ. dixͣ. Aiustitia nul¬
la ratione discordat: ut ipse digneris qui
patitor es pascenti uir clarissime: tuȩ fic̾i
clariore sẏmbolum recitans. credere se in¬

Expanded text:
gustinus suae religionis episcopus scriptum ostengustinus suae religionis episcopus scriptum ostendat in Lege. 8. Augustinus episcopus respondit: Rectissimam justitiae lineam tenens, o nobilissime fidei vir praesidens, agnosce, rationemque perpende; quia de tuo non solum alii sapientissimi viri judicio judicabunt, verum etiam Deus verissNon enim differentis Dei spernendum est judicium: nonnunquam et in praesenti judex ultor assurgit. Fidei ergo nostrae jam dignare rationem inquirere, symbolumque quo fides utcumque constat, singulos praecipe tuis auribus coram omnibus recitare. 9. Laurentius vir clarissimus dixit: A justitia nulla ratione discordat ut ipse digneris qui petitor es, Pascenti, vir clarissime, tuae fidei a symbolum recitare.
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus ep̃s dixit. Catholicũ me
dmousion in sc̃a trinitate. credentem.
hac ꝓfessione. respondeo. firmetur tim
eiusdẽ uiri ꝑspectabilis pascentii respon¬
sio: si nichil p̃ter quã qd scriptum eͣ quisqͥ
nrm debeat uł audeat in defensione fi¬
dei applicans nominare. dut enĩ licebit.⁊
nulli maxime grecis. ubi fides orta ẽͣ dene¬
gabit᷑: aut ñ licebit ⁊ caluninia uistissime
repellet᷑. Postea tamͣ omosion u̾bũ grecũ
unitatẽ ostendens. quid contineat. qd ha¬
beat. quid ue maneat exponet᷑.
aurentiꝰ uir clarissimꝰ dix̃. Et iã ab au¬
gustino honorabili uiro rectissime respon¬
det᷑. Aut enĩ ut ipse ꝓsequutꝰ ẽ. licebit a¬
liquid qđ scriptũ ñ ẽ defendende fidei
merito ponere. ⁊ ponendũ ẽ. licite: aut
ñ licebit ⁊ utrũ penitꝰ denegandũ ẽ inte¬
gre. Unde opus ñ ẽ. agnita iã uocabulo so¬
nante ꝓfessione ulterius quioquã inquire¬
re: nͥ ut ipsũ omousion nob̾ uenerabilis au¬

Expanded text:
ugustinus episcopus dixit: Catholicum me ὁμούσιον in sancta Trinitate credentem hac prosecutione respondeo; firmetur tantummodo ejusdem viri spectabilis Pascentii responsio, si nihil praeterquam quod scriptum est, quisquam nostrum debeat vel audeat in defensione fidei applicans nominare. Aut enim licebit, et nulli, maxime Graecis ubi fides orta est, denegabitur; aut non licebit, et calumnia justissime repelletur. Postea tamen ὁμούσιον verbum graecum unitatem ostendens, quid contineat, quid habeat, quidve maneat exponetur. 7. Laurentius vir clarissimus dixit: Etiam ab Augustino honorabili viro rectissime respondetur. Aut enim, ut ipse prosecutus est, licebit aliquid quod scriptum non est defendendae fidei merito ponere; et ponendum est licite: aut non licebit; et utrumque penitus denegandum est integre. Unde opus non est agnito jam vocabulo sonante professionem ulterius quidquam inquirere, nisi ut ipsum ὁμούσιον nobis venerabilis Au
Abbreviated transcription (Latin):
at: euiq rei recꝰte hoc u̾bum adhibitum
iudicetur. iuste q inuentũ uł positũ. ipsa
sidͣ ꝑfectio roborabit. P ascentiꝰ uir cla¬
risimus cdixit. Non decet nos aliquid siue
dicit it ꝓponit e. diu̾so defendens frat᷑
augustinus. absq legis aucꝰtoritate nos
alieubi posusse: uł dicere: Rublicet pa¬
lam. ⁊ si conuicerit. nec omousion inuiste
ab ipsis positũ. etiã ego iã publice cõcla¬
mabo: statĩq eoꝵ cõmunioni sociꝰ fio.
aurentꝰ uir clarissimꝰ dixͣ. Nichil tam
optimũ tãq lib̾tati fidĩq & animȩ cõ¬
gruũ. quã longa t̾giu̾satione quã po¬
tuit stoliditas enutrire ocius derelicꝰta.
animositatis qua dõ fit iniuria obstina¬
ta aliquandui nebula repellat᷑. atq quȩ
occulta in linguis uariis sunt. euidenti¬
ori luor pandant᷑. S in longũ negotiũ
iã ꝓpe uic̾toria paratũ oratio ꝓtrahat
duturna. qd̃ absq legis auctoritate ã

Expanded text:
at, cuique rei recte hoc verbum adhibitum at, cuique rei recte hoc verbum adhibitum judicetur, justeque inventum vel positum ipsa fidei perfectio roborabit. 13. Pascentius vir spectabilis dixit: Non decet nos aliquid sine dicit vel proponit e diverso defendens frater Augustinus, absque Legis auctoritate nos alicubi posuisse vel dicere, publicet palam; et si convicerit, nec ὁμούσιον injuste ab ipsis positum etiam ego jam publice conclamabo, statimque eorum communioni socius fio. 14. Laurentius vir clarissimus dixit: Nihil tam optimum tamque libertati fideique et animae congruum, quam longa tergiversatione, quam potuit stoliditas enutrire, ocius derelicta, animositatis, qua Deo fit injuria obstinata aliquandiu nebula repellatur, atque quae occulta in linguis variis sunt evidentiore luce pandantur. Sed ne in longum negotium jam prope victoria patratum oratio protrahat diuturna; quod absque Legis auctoritate a
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Memore̾ ee̾ amplitudine̾ ur̃an
in dĩ negotio p̃sidens. cognitor ꝓsecutio¬
pascentius. nichil ponendum ẽẽ i fidũ
ratione pretͣ quã quod scripturȩ conti¬
nent asseruit. qui licet fidĩ catholioꝵ o
auctores nitat᷑ opponere. ex eo qd posu¬
it ut potiꝰ uetuit. hinc magis ⁊⁊ omousion
a grecis sacerdotib positũ u̾bum in asserti¬
oue fidĩ dici debere: recꝰte defendimus. ⁊
aliqua que scripta ñ stͣ. ab ipsis potiꝰ teme¬
re. posita. uł dicta modo ꝓbamius.
S aurentiꝰ uir clarissimꝰ dix̃. Cursim ut
udeo honorabilis augustinus. negotii pre¬
sentis calcem se obtinuisse. declarat. seseq
dociturũ astruens aliqua q̃ scripta ñ st̃:
tue pascenti uir clarissime auctores pͣosu¬
isse. quȩ sequeris. Quȩ si in lege nͣ posita.
⁊ a uob̃ ꝓpria usurpatione fidĩ merito
posita ẽẽ docuerit. iam querendũ erit. qr
iam licere manifestũ erit. quid i intimis
omousion u̾bũ habeat. ad quã rem ꝑtine.¬

Expanded text:
respondit: Memorem esse amplitudinem vestram in Dei negotio, praesidens cognitor, prosecutioPascentius nihil ponendum esse in fidei ratione, praeterquam quod Scripturae continent, asseruit; qui licet fidei catholicae ὁauctores nitatur opponere, ex eo quod posuit, vel potius vetuit, hinc magis et ὁμούσιον a Graecis sacerdotibus positum verbum in assertionem fidei dici debere recte defendimus, et aliqua quae scripta non sunt, ab ipsis potius temere posita, vel dicta modo probamus. 12. Laurentius vir clarissimus dixit: Cursim, ut video, honorabilis Augustinus negotii praesentis calcem sese obtinuisse declarat, seseque docturum astruens, aliqua quae scripta non sunt tuae, Pascenti clarissime, auctores fidei posuisse quae sequeris. Quae si in lege non posita, et a vobis propria usurpatione fidei merito posita esse docuerit; jam quaerendum erit quia jam licere manifestum erit quid in intimis ὁμούσιον verbum habeat, ad quam rem pertine
Abbreviated transcription (Latin):
sui ipsius. uidłc ut intelligeret᷑ nullam
ẽẽ aliã dilecꝰtionẽ qua quisq diligit se
ipsũ. nͥ qd diligit dm̃. Q enĩ alit᷑ se dili¬
git : potiꝰ se odisse dicendus ẽ. fit quippe
iniquus. pruat᷑q luce iustitiȩ. quo a
potiore. ac p̾stantiore bono au̾sus. atq
inde ad seipsũ conu̾sus. ad inferiora ⁊ e¬
gena utiq conu̾tit᷑: fitq in ipso qd uera¬
cissime scriptũ ẽ. Qͥ aũ amat iniqͥtatẽ
odit animã suã. Quia gͥ nemo nͥ dm̃ di¬
ligendo diligit seipsũ. ñ opus erat ut
dato de dĩ dilectione p̃cepto. etiã seipsũ
homo diligere iuberetur: cũ in eo diligat
hominẽ uł beneficientiȩ consolatione.
p̃cepto. uł informatione docꝰtrinȩ. uł dis¬
ciplinȩ. cohertione adducat ad colendũ
dm̃i. sciens in his duob p̃ceptis totã legẽ
ꝓpħasq pendere. Hoc qui sobria discreti¬
one elegit: prudens ẽ. Qͥ nulla hinc af¬
flicꝰtione au̾tit᷑: fortis ẽ. Sui nulla alia

Expanded text:
geretur nullam esse aliam dilectionem, qua quisque diligit se ipsum, nisi quod diligit deum. qui enim aliter se diligit, potius se odisse dicendus est; fit quippe iniquus priuaturque luce iustitiae, cum a potiore ac praestantiore bono auersus atque inde uel ad se ipsum conuersus ad inferiora et egena conuertitur fitque in ipso, quod ueracissime scriptum est: Qui autem amat iniquitatem, odit animam suam. quia igitur nemo nisi deum diligendo diligit se ipsum, non opus erat, ut dato de dei dilectione praecepto etiam se ipsum homo diligere iuberetur, cum in eo diligat hominem uel beneficentiae consolatione uel informatione doctrinae uel disciplinae cohercitione adducat ad colendum deum, sciens in his duobus praeceptis totam legem prophetasque pendere. Hoc qui sobria discretione eligit, prudens est; qui nulla hinc afflictione auertitur, fortis est, qui nulla alia
Abbreviated transcription (Latin):
inde orta fuerat conuincendoꝵ stultiriȩ
querela. necesse fuit. inde argum̃ta. ue¬
ritatis accersire. Ele int̾im occupatus ali¬
is curis. quȩ ⁊ si uans sunt. cũ rerũ exi¬
tũ cogitamus. tam̃ quasi necessariȩ. ꝓ nas¬
cendi conditione rescripsi. Si ocuĩ fuerit
⁊ suꝑstes uita. etiã de italia reseribam:
ut tante docꝰtrine opus. debitis ⁊ si nͣ sa¬
tisfacientib remuneret᷑ officiis. In columẽ
letãq scĩtatẽ tuã dͥs̃ om̃ps euo largissimo
tueatur. dñe merito desiderabił ⁊ uere

Expanded text:
inde orta fuerat conuincendorum stultitiae inde orta fuerat conuincendorum stultitiae querela, necesse fuit inde argumenta ueritatis accersere. Haec intis curis, quae etsi vanae sunt, cum rerum exitum cogitamus, tamen quasi necessariae pro nascendi conditione, rescripsi Si otium fuerit et superstes vita, etiam de Italia rescribam, ut tantae doctrinae opus debitis, etsi non satisfacientibus, remuneretur officiis. Incolumem laetamque Sanctitatem tuam Deus omnipotens aevo largissimo tueatur, domine merito desiderabilis, et vere
Abbreviated transcription (Latin):
nũ causis: suis tunculis illigarunt. Itae
quid mn illis magis mirer. sacerdotii per¬
fectionẽ. philosophiȩ dogmata. historiȩ
plenã notitiã. facundiȩ iocunditatẽ:
que ita etiã imꝑitos allicere potest.
ut donec explicent ñ desistant. ⁊ eũ
explicauerint adhuc requirant con¬
uic̾ti. Nam qui sunt imprudent᷑ ꝑtina¬
ces. iam inde a bonis que memorant
scłis. ꝙ naturȩ rerũ obscuritate c̃ti¬
gisse peiora. falsosq om̃s mnolitis quadã
qulcedine felicitatib siuis. ꝑ quas ñ add
beatitudinẽ. s ad p̃rupta suat ducti.
hec uͦ nr̃a p̃cepta. ⁊ simplicis ueriq dei
misteria. p̃ter uitã ꝑpetuam quã puris¬
simis uirtutib pollicent᷑. etiã hec seła¬
ria. ⁊ necessario. qui nati sumus euente¬
ra mitigare. ⁊ usus es ualidissimo exem¬
pło. recentis calamitatis. quo licet firmil¬
sime causã muiueris. tam̃ si utrĩuis li¬
euisset. ia tͥ noluerã suffragari. s quando

Expanded text:
num suis uinculis inligarunt — ita num suis uinculis inligarunt — ita quid in illis magis mirer, sacerdotii perfectionem, philosophiae dogmata, historiae plenam notitiam an facundiae iucunditatem, quae ita etiam inperitos allicere potest, ut, donec explicent, non desistant, et, cum explicauerint, adhuc requirant. conuicti namque sunt inpudenter pertinaces iam inde a bonis, quae memorant, saeculis pro naturae rerum obscuritate contigisse peiora falsosque omnes inlitis quadam dulcedine felicitatibus suis, per quas non ad beatitudinem sed ad praerupta sunt ducti, haec uero nostra praecepta et simplicis uerique dei mysteria praeter uitam perpetuam, quam purissimis uirtutibus pollicentur, etiam haec saecularia et necessario, qua nati sumus, euentura mitigare. et usus es ualidissimo exemplo recentis calamitatis, quo licet firmissime causam muniueris, tamen, si utrumuis licuisset, id tibi nolueram suffragari. sed quando