comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ram omĩum uiclice eccłiastice cause
aduocati. Quoꝵ ꝓfecto uagit᷑: iurisꝑi¬
toꝵ omĩ allegationũ robore. & nitore.
u aurib dmi sabaoth delectabiliꝰ & ꝑsu¬
asi biliꝰ souat. Nobis gͦ ex facto hoc so¬
lum suꝑest gaudiũ &̃ exultatio: qd̾ ui¬
deł coram t̾ribili. & eo qͥ aufert sp̃m pͥn¬
cipũ. tot &̃ taliũ tanta nobis accre¬
uerint pat᷑iniã. Und Q si fidem hins.
neqͣ quã hesitandũ. qd & laboriose cer¬
tamꝰ siqͥdem lites laborosesunt. p̾sertĩ
ꝯt aduersariu̾ tam potentẽ. tã durũ.
cause nr̃e exitꝰ. exuide multo erit feli
adueniunt: om̃i sollicitudine &̃ me¬
sticia onũi deposita. expecta dñm. et
clũm. hic enum int̾ ligna siluarum.
unt petͣs. & solitarios ho ͨ nobis uiso¬
litudine hac. uelut qͦdali. certam iniᷤ
nrĩ palestra aut ceclenłu cũ gnom¬
uia: aut lunicandũ cũ głia. Respon¬
sum archip̃sulis. ad exudĩtos suos .xix.¬
echip̾sul uͦ attente aucdiens u̾ba

Expanded text:
ticae causae advocati. Quorum profecto vagitus jurisperitorum omni allegationum robore et nitore in auribus Domini Sabaoth delectabilius et persuasibilius sonat. Nobis ergo ex facto hoc solum superest gaudium et exsultatio, quod videlicet coram terribili et eo qui aufert spiritum principum, tot et talium tanta nobis accreverint patrocinia: unde et, si fidem habemus, nequaquam haesitandum, quod etsi laboriose certemus, siquidem lites laboriosae sunt, praesertim contra adversarium tam potentem, tam durum, causae nostrae exitus exinde multo erit felicadveniunt, omni sollicitudine et moestitia omni deposita, exspecta Dominum et c enim inter ligna silvarum, inter petras et solitarios hos, nobis in solitudine hac velut quadam certaminis nostri palaestra aut cedendum cum ignominia aut dimicandum cum gloria. sum archipraesulis ad eruditos suos. Archipraesul vero attente audiens verba
Abbreviated transcription (Latin):
utẽi: bonoꝵ uẽoꝵ rapinã cũ gaudiosu¬
scipiatiᷤ. Uñ aꝑtissime adu̾to uos mere
dei causam seqͥ ñ p̃dam: & qͥa sicut dici¬
tis causa cõmunis est. penã parit acce¬
ptare cõmunẽ. Uideo qͥdẽ sic: Q u̾ mo¬
dicũ gaudeo ꝓpt̾ uos Gaudeo in quã.
qd̾ cernã uos cũ scientie ornam̃to. pari¬
t̾ uirtute patientie roboratos. Uideo
qͥppe qd̃ patientia urãm humiliet sei¬
entiã. ut pauꝑtatiᷤ oneri uoluntarie
se subiciat Scientia uͦ instruit patiẽ¬
tiam:ut ex corcle sub tali onere gau¬
deat. Et solet qͥdẽ sic patientia comitẽ
hus scientiam. semꝑ gaucłe in adu̾sis:
sicut & sc̃iaicomitẽ hns patientiã. sẽꝑ

Expanded text:
tri bonorum vestrorum rapinam cum gaudio suscipitis, unde apertissime adverte vos more Dei causam sequi, non praedam, et quia, sicut dicitis, causa communis est, poenam pariter acceptare communem. Video quem sic et non modicum gaudeo, propter vos. Gaudeo, inquam, quod cernam vos cum scientiae ornamento pariter virtute patientiae roboratos. Video quippe quod patientia vestram humiliet scientiam, ut paupertatis oneri voluntarie se subjiciat: scientia vero instruit patientiam ut ex corde sub tali onere gaudeat. Et solet quidem sic patientia comitem habens scientiam semper gaudere in adversis, sicut et scientia comitem habens pati
Abbreviated transcription (Latin):
& tanta uite huiꝰ ꝓsꝑitas absꝙ omni
obstacło sine onĩ flagello: dei qͥdem
iuseratio est. S talis certe dei mise¬
ratio omnẽ iram dei excedit. Mise¬
ricordia enĩ hec iuxta ꝓpħarũ iinu̾.
qͣsi nubes matutina. & qͣsi ros mane
ꝑtͣnsiens: qͣsi spuma suꝑ faciem aqͣ:
aut sicut puluis a tͣbine raptꝰ ex a¬
rea ꝙ sicut fumꝰ de fumariõ. Uñ & qͦ
sic miseret᷑ deus: eoplus ieat᷑. peccã¬
ti syuagoge. Recessit inqͥt delus ui̾s
a te: ult᷑ ñ irascartͥ. Et alibi ꝑ ꝓpham¬

Expanded text:
et tanta vitae hujus prosperitas absque omni et tanta vitae hujus prosperitas absque omni obstaculo sine omni flagello, Dei quidem miseratio est: sed talis certe Dei miseratio omnem Dei iram excedit. Misericordia enim haec juxta prophetarum unum: Quasi nubes matutina et quasi ros mane pertransiens, quasi spuma super faciem aquae, aut sicut pulvis a turbine raptus ex area, et sicut fumus de fumario . Unde et quo sic miseretur Dominus, eo plus iratus peccanti Synagogae. Recessit, inquit, zelus meus a te, ult
Abbreviated transcription (Latin):
tente. & flagellato. dicentes singłi.
qm̃ ego in flagella paratꝰ sũ: si forte
uł sic om̃ium iniuriarũ malefac¬
toꝵ omĩum ultor dns. in om̃s adin¬
uentiones nr̃as ulciscat᷑. Ppt̾ qd̾ &
ꝑ eumdem ꝓph̃am cleus moysi. aa¬
ton. & samueli ꝓpitiꝰ fuisse dtͣ qd̾ in
om̃s eoꝵ ad inuentiones uleisceret᷑
ds inquiens tu ꝓpitius fiusti eis: et
ulciscens in om̃s ad inuentiones eoꝵ
postea: noli inquit emulari in hõie.
qͥ prosꝑat᷑ ui uia sua: eo qd̃ sicut per
ꝓphetam aliũ ipso dũo dicente. iste
talis qͣsi pecꝰ occisionis ẽ: qd̾ saginatũ
ad uictimam cducit᷑. Dũo ad ꝓpham
responcdente: sciscitat᷑ ipħa adn̾o.¬
onũb qͥ p̾uaricant᷑ & inique agunt᷑.
Cui dus. Congrega inqͥt eos qͣsi gregẽ
ad uictimã: & scĩfica eos in die occisi¬
onis. Ac si clicat ꝓph̾e. Predic &̃ p̃nun¬
tia ꝓpħali spũ eos congregandos qͣsi
gregem ad uictimã. Et reuera taliꝰ

Expanded text:
tente et flagellato, dictente et flagellato, dicparatus sum : si forte vel sic omnium iujuriarum malefactorum omnium ultor Dominus in omnes adinventiones nostras ulciscatur. Propter quod et per eumdem Prophetam Deus Moysi, Aaron et Samueli propitius fuisse dicitur, quod in omnes eorum adinventiones ulcisceretur: Deus, inquiens, tu propitius fuisti eis et ulciscens in omnes adinventiones eorum . t flagellatus, postea: Noli, inquit, aemulari in homine qui prosperatur in via sua ; eo quod sicut per prophetam alium ipso Domino dicente: Iste talis quasi pecus occisionis est, quod saginatum ad victimam ducitur. Domino ad prophetam respondente, sciscitatur proomnibus qui praevaricantur, inique agunt? Cui Dominus: Congrega, inquit, eos quasi gregem ad victimam et sanctifica eos in die occisionis : ac si dicat prophetae: Praedic et praenuntia prophetali spiritu eos congregandos quasi gregem ad victimam. Et revera talis
Abbreviated transcription (Latin):
echip̾sul uͦ pͥmo audiens. & xuiii.
Lpostea uidens hec gesta sie cepre
sollicitus  mestus esse. nec eam foris
ostendit faciem. quam beri & nudiꝰ¬
t̃euis. Unde & archip̃sulis eruditi ꝑ¬
egͥnationis sue socii adu̾tentes hocͥ
quacła exhortatorii parit᷑ & ꝯsolato¬
rii sermonis allocutione.ipsũ ado
cies tua sie ꝯcidit: & uultꝰ sie est in
cliu̾sa mutat᷑: Nos nunc alloqͤntes
de si placet. uł modicum sustine. Ti¬
bi qͥppe  nobis. qͥ secuti sumꝰ te cõmu¬
nis est causa. cõmunis pena. cõmuns
pugna. fauente dño & cõmunis erit
uictoria. & cõmunis corona. hec uͦqͦ
est ideo dicimꝰ: eo qd̾ magis ut nobis
uiclet᷑. censẽda sit nomine medici¬
ne qͣm pene: suꝑ alia uelut mordax
qͦddam epythenia a celesti meclico
bis curantis medicimanũ nec fati¬
gem dum apatre argium᷑: sipater
suꝑ dorsa filioꝵ addat flagella fla¬
gelł̃. Nec inqͣi fatigem᷑. nec plorem̾
ppt̾ flagella. scantemꝰ cũppħa peni¬

Expanded text:
chipraesul vero primo audiens et postea videns haec gesta sic coepit sollicitus et moestus esse, nec eam foris ostendit faciem, quam heri et nudiustertius. Unde et archipraesulis eruditi, peregrinationis suae socii, advertentes hoc, quadam exhortatorii pariter et consolatorii sermonis allocutione ipsum adorcies tua sic concidit et vultus sic est in diversa mutatus? Nos nunc alloquentes te si placet vel modicum sustine. Tibi quippe et nobis, qui secuti sumus te, communis est causa, communis poena, communis pugna, favente Domino et communis erit victoria et communis corona. » Haec veest ideo dicimus, eo quod magis ut nobis videtur censenda sit nomine medicinae quam poenae, super alia velut mordax quoddam epithema a coelesti medico bis curantis medici manum, nec fatigemur; dum a patre arguimur, si pater super dorsa filiorum addat flagella flagellis. Nec, inquam, fatigemur nec ploremus propter flagella, sed cantemus cum Propheta poeni
Abbreviated transcription (Latin):
go. quẽ lugeo: ꝓipso tͥstitia ẽ mͥ mag¬
ua. & ꝯtinuus dolor cordi meo. Quem
mei emuli. sui ipsiꝰ regis dico amici
ficti. & inuniei ueri: regẽ tam xpĩa¬
uũ tã illusteem. faciunt tͣnsire uty¬
raunũ: & herodiana quadã impieta¬
te ꝯsulunt. & compellunt deseuire ĩ
meo aquã: & ocłts meis fontẽ lacͥmaru
& plorabo. Plorabo inqͣm. ñ me. ñ uos ñ
de solationẽ eccłiarum: s plorabotam
magnũ dñm regẽtam p̾clarum: qͥ
ad pͣuoꝵ suggestionem. uouã in reg¬
no suo penam & sibimet tam igno¬
nuniosam indluxit. noua excogita¬
ta:. ut p̾ter alia nouũ nobis inferet
dolorem: & eo ampliꝰ exacerbaret affli¬
ctos: Ceo acerbiorem. qͦ plus cõmune.
qͦ etiam extensam in innocentes: uͥ
nulli misext̃u sexui: nulli delatum
etati.ũ estumata ꝯlitio. Saluo dño

Expanded text:
go, quem lugeo; pro ipso tristitia est mihi maggo, quem lugeo; pro ipso tristitia est mihi magna et continuus dolor cordi meo: quem mei aemuli, sui ipsius regis dico amici ficti et inimici veri, regem tam Christianum, tam illustrem faciunt transire in tyrannum, et Herodiana quadam impietate consulunt et compellunt desaevire in meo aquam et oculis meis fontem lacrymarum et plorabo? Plorabo, inquam, non me, non vos, non desolationem ecclesiarum, sed plorabo tam magnum dominum, regem tam praeclarum, qui ad pravorum suggestionem novam in regno suo poenam, et sibimet tam ignominiosam induxit, nova excogitata, ut praeter alia novum nobis inferret dolorem, et eo amplius exacerbaret afflictos, et eo acerbiorem, quo plus communem, quo etiam extensam in innocentes, ubi nulli misertum sexui, nulli delatum aetati, non aestimata conditio. Salvo do
Abbreviated transcription (Latin):
tia publica. publice. & patient̾ expleta.
leges sauxit in posterũ. ut sententie pͥn¬
cipũ suꝑ aĩaduersiõe ꝑlate indiẽ łͥce¬
simũ ab executorib differrent᷑: qͣ locu̾¬
misccłie. ulsireᷤ tuliss penitentie non
ꝑiret. Uñ & si uirta legẽ nat᷑alem lice¬
at ium ui repellere: echinei tñ pͥncipẽ
cũ mocleramine faciendũ sic decreue¬
runt. clicentes qͥdem licere hoc s tũcũ
moderamine inculpate tu tele. penis
etiã aliis sicut statuunt. molliendis
omiscdie & iudicio ꝑ iram & inuidiã.
merã seuitiã suꝑpositã: ita qd̾ etiã in¬
uocentes ad clucunt᷑ in cͥmen᷑.  in qͥb¬
pͥnceps muncli huiꝰ nichil habet. a mun¬
am potentatuu ut diximꝰ pessimas ꝯ¬
cdũm meum. regem meum. quemsi¬
cut cor meum. sicut aiãm meã dilige¬
bam: & a cuiꝰ etiam caritate. adhuc nec
tͥbulatio. nec angustia. nec ꝑsecutio
separe ue potest. Ipse soluꝰ est quẽ płã¬

Expanded text:
tia publica publice et patienter expleta, tia publica publice et patienter expleta, leges sanxit in posterum ut sententiae principum super animadversione prolatae in diem tricesimum ab exsecutoribus differrentiae vel si res tulisset poenitentiae non periret. Unde etsi juxta legem naturalem liceat vim vi repellere, ethnici tamen principes cum moderamine faciendum sic decreverunt, dicentes quidem licere hoc, sed tamencum moderamine inculpatae tutelae, poenis etiam aliis, sicut statuunt, molliendis o misericordiae et judicio per iram et invidiam meram saevitiam superpositam: ita quod etiam innocentes adducuntprinceps mundi hujus nihil habent, a munam potentatuum, ut diximus, pessimas cdominum meum regem meum, quem sicut cor meum, sicut animam meam diligebam, et a cujus etiam charitate adhuc nec tribulatio, nec angustia nec persecutio separare me potest. Ipse solus est quem plan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓscriptoꝵ nr̃oꝵ suꝑ apposita pena. so¬
lũ nobis gaudendum & exultandum:
sapient̾ ostendentes. qd̾ qͥa suꝑabun¬
dauit malicia suꝑabundabit & grã.
Ceo ipso ampliꝰ ad cõpatiencłũ nobis
& succͣrendũ mundi inclinabit᷑ fa¬
uor. Et qͥdem accicdere solet sic: ut suꝑ
omĩs malicie abunclatia. eo ipso qd̃
suꝑabundans ẽ. siuis maxime auctori¬
b⁊ fauctorib noceat. Arcus eiũ pra¬
uus malicia suꝑabundans sic:que non
eminꝰ iacłat᷑ s uise ipsam retorquet
spicła: ut illis ꝯu̾tat᷑ in au mentum
gr̃e. ⁊t qͦs excessum ẽ in finib pene. a¬
deram̃ necessariũ: & in suppliciis miax¬
ue. In qͦ tñ ira &̃ inuiclia. sicut nos ui¬
demus nunc. & sentimꝰ: semꝑ solent ex¬
ceclere. pessune potentatuũ ꝯsultͥces.
Uñ & scͥptura. Ira inqͥd uiri: iustieiam
clei ũ oꝑat᷑. Ppt̾ qd̾ etiam xp̃ianꝰ ille umn¬
p̾r. theodosus. sicut uos me multo me¬
lius nostis. absq regali fastigio penitẽ¬

Expanded text:
strorum super apposita poena solum nobis gaudendum et exsultandum sapienter ostendentes, quod quia superabundavit malitia, superabundabit et gratia . Et eo ipso amplior ad compatiendum nobis et succurrendum mundi inclinabitur favor. Et quidem accidere solet sic, ut semper omnis malitiae abundantia, eo ipso quod superabundans est, suis maxime auctoribus et fautoribus noceat. Arcus enim pravus malitia superabundans sic, quae non eminus jaculatur, sed in se ipsam retorquet spicula, ut illis convertatur in augmentum gratiae contra quos excessum est in finibus poenae. Aarium et in suppliciis maxime. In quo tamen ira et invidia, sicut nos videmus nunc et sentimus, semper solent excedere pessime potentatuum consultrices; unde et Scriptura: Ira, inquit, viri justitiamianus ille imperator Theodosius, sicut vos me multo melius nostis, absque regali fastigio poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
telligentie hoĩb. liquere potest defa¬
cili. Siqͥdem nunc pͥmo ex facto hoc. no¬
stra nobilitat᷑ ꝑegͥnatio: roborat᷑ infir¬
mitas:. uirtꝰ dat᷑ sustinendi. & eccłie
causa in tuto. & ꝯtͣ munclipͥncipem
ad uos muncli fauor inclinabit᷑: adeo
detestabit᷑ mundus factihuiꝰ atͦeitatẽ.
S ut inti̾m taceamꝰ dehoc: inbreui qͥr¬
pe uidebunt ocłi urĩ sic. E gaudebit
cor ur̃m: nr̃a siqͥdem nune pͥmo ut iã
dicere cepunꝰ nobilitat᷑ ꝑ egͥnatio: & de¬
inceps ex hoc eccłie causa qͣm susce¬
pimꝰ ĩ tuto est. Siqͥdem p̃ter alios. ex
omini etate omĩ sexu. oĩ ꝯditione. tot
meriumꝰ hr̃e innocentes: paruulos
dico. & ad matrũ adhuc pendentes
ubera. nr̃e ꝑegͥnationis ꝯsortes: nobis

Expanded text:
telligentiae hominibus liquere potest de fatelligentiae hominibus liquere potest de facili. Siquidem nunc primo ex facto hoc nostra nobilitatur peregrinatio, roboratur infirmitas, virtus datur sustinendi, et Ecclesiae causa in tuto, et contra mundi principem ad nos mundi favor inclinabitur, adeo detestabitur mundus facti hujus atrocitatem. Sed, ut interim taceamus de hoc, in brevi quippe videbunt oculi nostri, sic et gaudebit cor nostrum; nostra si quidem nunc primo, ut jam dicere coepimus, nobilitatur peregrinatio, et deinceps ex hoc Ecclesiae causa quam suscepimus in tuto est. Si quidem praeter alios ex omni aetate, omni sexu, omni conditione, tot meruimus habere innocentes, parvulos dico et ad matrum adhuc pendentes ubera, nostrae peregrinationis consortes
Abbreviated transcription (Latin):
rum & sustud qd̾ sic ne̾ in anglia. in
urãm opp̾ssionem gestum ẽ. qͥdan su¬
ꝑbie u elationis turbo sit pauperũ
turbã de corde maris exturbans. Ce
uentilans. nos tũ qͥ secuti sumꝰ te tͣbo
hic ꝯfortante nos dño & regente. mi¬
iume exturbare potest. aut debet.Si
te quẽ secuti sumꝰ exturbare potest:
tu uidexis. Nos nec potest. nec debet.
Qͥu potiꝰ turbohic. uos magis sedat. qͣm
turbet. Hunc qͥppe turbinẽ aurã re¬
putamꝰ. qͣmeliꝰ & cõmodiꝰ uelificemũ
ad portũ. illo qͥdem mirabilit̾ dispen¬
sante sic. qͥ cũ ut ait psalnusta mira¬
biles sint elationes maris. ediu̾so mi¬
rabilis est in altis dñs: qͥ uixta eũdẽ.
statuit turbinẽ intͣnqͥllitatẽ: & pro¬
cellam in auram. Et reuera c si non
sentiamꝰ ad huc. sentiemꝰ in breui: qd̾
turbo hic nouus nobis urtͣnqͥllitatem
& ꝓcella hec in aurã clño sic mirabili¬
ter oꝑante. statuet᷑. Qd̾ etiã parue ĩ¬

Expanded text:
rum et si istud, quod sic nuper in Anglia in rum et si istud, quod sic nuper in Anglia in nostram oppressionem gestum est, quidam superbiae et elationis turbo sit, pauperum turbam de corde maris exturbans et eventilans, nos tamen qui secuti sumus te, turbo hic confortante nos Domino et regente, minime exturbare potest aut debet; si te quem secuti sumus exturbare potest tu videris: nos nec potest nec debet, quin potius turbo hic nos magis sedat quam turbet, hunc quippe turbinem auram reputamus, qua melius et commodius velificemus ad portum; illo quidem mirabiliter dispensante sic, qui cum, ut ait Psalmista: Mirabiles sint elationes maris, e diverso mirabilis est in altis Dominus ; qui juxta eumdem: Statuit turbinem in tranquillitatem et procellam in auram . Et revera, etsi non sentiamus, adhuc sentiemus in brevi quod turbo hic novus nobis in tranquillitatem et procella haec in auram, Domino sic mirabiliter operante, statuetur. Quod etiam parvae in
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluat. ñ sollicitudo distrahat ñ eius¬
cerent cure: potiꝰ in turba sine turba¬
tione Q int̾ curas qͣsi sine cura uersare
te oportet: tuos in solitudine & exem
suꝑbuint impii. pauꝑes qͥte secunt᷑.
hinc celestis u̾bi igne admoto. unde uͦ
suꝑbie seu elationis uento agitati. in¬
cendant᷑ Incendant᷑ inqͣm. tanqͣm au¬
rum in fornace. ut ꝓbati purgent᷑: ꝙ tã¬
qͣm ferrũ in igne. ut omĩ ex parte ac¬
cendant᷑ ad amorem. Et hune qͥdem
elationis uentũ. qͥ nunc nobis sic ꝯtͣriu̾
ab in sula natiuitatis sue de corde ma¬
ris euentilat. hunc inqͣm suꝑbie & ela¬
tionis uentũ. & tu ipse cũ acdhucĩ scło
uit᷑ filios suꝑbie u̾sareris seminasti.
Et ideo qͥdem uistũ: ut nunc turbinẽ
metas. Ex tali qͥppe semine fructus
talis: uixta d̾ de isrłe. p̃uimia elatio¬
ne scismatico ꝓpharũ unꝰ. Seminabt
inqͥt uentũr:. ce turbinem metent. ue¬

Expanded text:
dissolvat, non sollicitudo distrahat, non evisdissolvat, non sollicitudo distrahat, non eviscerent curae, potius in turba sine turbatione et inter curas quasi sine cura versare te oportet, tuos in solitudinis hujus superbiunt impii, pauperes qui te sequuntur, hinc coelestis verbi igne admoto, inde vero superbiae seu elationis vento agitati incendantur. Incendantur, inquam, tanquam aurum in fornace, ut probati purgentur et tanquam ferrum in igne, ut omni ex parte accendantur ad amorem. Et hunc quidem elationis ventum, qui nunc nobis sic contrariperum turbam ab insula nativitatis suae de corde maris eventilat; hunc, inquam, superbiae et elationis ventum, et tu ipse, cum adhuc in saeculo inter filios superbiae versareris, seminasti; et ideo quidem justum ut nunc turbinem metas. Ex tali quippe semine fructus talis, juxta quod de Israele per nimiam elationem schismatico prophetarum unus: Seminabunt, inquit, ventum et turbinem metent . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ ꝓsꝑitas. qͦqͣsi amurca fluit ꝑ pla¬
teas. oleo in torculari p̾sso: & postea re¬
posito incellaria. Et tu dñe ut tñ abs¬
q: dñi loquar offensa clei qͥppe sermo¬
ues loqͥmi tu qͥdem aliqͣnto tp̃e amur¬
absꝙ: omĩ obstacło tͥ ad nutum & uotu̾
succecdentib. S uidet᷑ n̾e qd̾ amurcam
ꝯu̾tere uelit u oleum qͥ ꝯuertit aquã
inuinũ. Si gͦ oleum esse desideras.
torcularis p̾ssuram sustineas necesseẽ:
donec ex torculari in apothecã deflu¬
as. uerũ ꝓ nouohoc tã atrocis facti au¬
ditu: de sollicitudine & mesticia quã
ostendis. ꝯturbam᷑ plurimũ. Sꝑaba¬
mus qͥꝓpe qd iusolitudine hac. qua se¬
euri sumus te alt̾m te nobis moysen
exhib̾es: & subtaliduce.fiducialit̾ dñs
bella cõmitt̾e. S si nec dum te talem
exhibiusti. uł nẽ exhibeas necesse est:
cũ te tͣba insolitudinẽ iã incipiat seqͥ.
Non gͥ dolore tabescas. ñ labore deficiã.
ñ pauore elangueas. ñ te impatientia

Expanded text:
ritas quae quasi amurca fluit per plateas, oleo in torculari presso et postea reposita in cellaria. Et tu, Domine, ut tamen absque Domini loquar offensa, Dei quippe sermones loquimur, tu quidem aliquanto tempore amurotum succedentibus. Sed videtur nunc quod amurcam convertere velit in oleum qui convertit aquam in vinum. Si ergo oleum esse desideras, torcularis pressuram sustineas necesse est, donec ex torculari in apothecam defluas. Verum pro novo hoc tam atrocis facti auditu, de sollicitudine et moestitia quam ostendis, conturbamur plurimum. Sperabamus quippe quod in solitudine hac, qua secuti sumus te, alterum te nobis Moysen exhiberes, et sub tali duce fiducialiter Domini bella committere. Sed si necdum te talem exhibuisti, vel nunc exhibeas necesse est, cum te turba in solitudinem jam incipiat sequi. Non igitur dolore tabescas, non labore deficias, non pavore elangueas, non impatientia
Abbreviated transcription (Latin):
ti priꝰquã nati Et hii de uobis qͥ secuti es¬
tis me: ur̃a qͥdem cognatio. De meaqͥdẽ
ꝓpͥa cognatione eiecta & ꝓscͥpta eũ om̃i
modestia. Q patientia sustinerem: cũ
tũ nulliꝰ illoꝵ famosoꝵ cͥminũ ꝯscius sĩ
ꝓ qͥb humana lex hoc fieri uibeat de me¬
a tñ cognatione patient̾ tolerarem hoc
S ꝓurã qͦm cõpassionẽ dissimulare pos¬
dei potiꝰ euiꝰ supͣ fuistis organũ uiuus
qͥdẽ & efficax: ñ parũ in me euergie ha¬
buit Ex ipso adinodum ꝯfortat᷑. & con¬
solatꝰ: ita ut scdm̃ multitudinẽ doloꝵ
meoꝵ in corcde meo. ꝯsolationes ur̾e le¬

Expanded text:
ti priusquam nati. Et hi de vobis qui secuti estis me, vestra quidem cognatio. De mea quidem propria cognatione ejecta et proscripta, cum omni modestia et patientia sustinerem, cum tamen nullius illorum famosorum criminum conscius sim, pro quibus humana lex hoc fieri jubeat, de mea tamen cognatione patienter tolerarem hocra quomodo compassionem dissimulare posDei potius cujus supra fuistis organum, vivus quidem et efficax non parum in me energiae habuit. Ex ipso admodum confortatus et consolatus, ita ut secundum multitudinem dolorem meorum in corde meo consolationes
Abbreviated transcription (Latin):
b: in sapientia & scientia maguꝰ effec¬
tis & ocii magistrũ in exilio canones
docuit. Ad cui etiã docentis pedesco¬
tidie seclebat cdiscipłs qͥ scͥpsit hec. No¬
biscũ semꝑ comes indiui diuis. qͦusꝙ
tandem ob p̾clara ipsius merita ad
romanam eccłiãm ab exilio uocatu̾
& sc̃e romane eccłie carclinalis effectus:
demũ ꝑromanũ pontificem. inbene¬
uentanũ archip̃sulẽ ꝓmotus est.

Expanded text:
 in sapientia et scientia magnus effecat, quietis et otii magistrum in exsilio canones docuit. Ad cujus etiam docentis pedes quotidie sedebat discipulus qui scripsit haec. Nobiscum semper erat comes individuus, quousque tandem ob praeclara ipsius merita ad Romanam Ecclesiam ab exsilio vocatus et sanctae Romanae Ecclesiae cardinalis effectus, demum per Romanum pontificem in Beneventanum archipraesulem promotus est.
Abbreviated transcription (Latin):
cium in humero: ciliciũ in brachio:
ciliciũ in dorso:ciliciũ in tibiis uixr. to¬
ut circa hẏstorie huiꝰ mitiũ nos dixisse
meminimꝰ: ex qͦ in sacerdotiũ ꝓmotus
mox induit usq ad martirii sui ꝯsum¬
mationẽ ũ exuit. Fr̃s uͦ in qͦrũ manibus
scm̃ illud corpꝰ erat. p̾ter spem suã. ĩmo
supͣ mundi estimationẽ uidentes sie.
cũ magno tͥpudio. immo cũ qͦdã mentiᷤ
Iubilo. ꝯfestim alios de fr̃ib ꝯuocarunt.
Et qͥa ĩt̾ ipsos pleriꝙ: quẽ adinodũ ⁊ mun¬
dihoĩes deuir scĩtate dubitauerant: ui¬
dentes nẽ sic t̾ribilit̾ stupefacti ⁊ salubrit̾

Expanded text:
cium in humero, cilicium in brachio, cium in humero, cilicium in brachio, cilicium in dorso, cilicium in tibiis, viri tout circa historiae hujus initium nos dixisse meminimus, ex quo in sacerdotium promotus mox induit, usque ad martyrii sui consummationem non exuit; fratres vero, in quorum manibus sanctum illud corpus erat, praeter spsupra mundi aestimationem videntes sic, cum magno tripudio, imo cum quodam mentis jubilo confestim alios de fratribus convocarunt. Et quia inter ipsos plerique, quemadmodum, et mundi homines, de viri sanctitate dubitaverunt, videntes nunc sic, terribiliter stupefac
Abbreviated transcription (Latin):
Ncrastino uͦ reacceclentes iuꝑe de iam
guam suam lanceatam euomentes:
t̾ribiliter intonant. sicorpꝰ seductoris
illius suꝑ terrã foret adhue: adicient̾e
qd̃ nͥ citissime abhõium ocłis amotũ
absconderet᷑ subt̾ra. illud ꝑtotã eiui¬
tatẽ eqͥs distrahendũ: aut suspenden¬
dũ patibulo: inbibentes etiam. ne cor¬
pus seductoris. inter sc̃oꝵ pontificum
sarchophaga poneret᷑.
rida tam sacͥlega cõminatione. stupe¬
facti & ext̾riti accelerantes a lectiea in
qua iacebat deposito corpore pͥmo ip¬
sius ceperunt uestunenta tollere: &
post ut moris est monachalis p̾sertĩ.
lauare corpꝰ. Uerum pͥma tollentes
uestimenta. qͥb ad oclõs hõium ute¬
bat᷑: int̾ius omĩa inuenert dissimili¬
a.Inuenert̃ qͥppe mox int̾uis atrũ qͦd¬
dam colobiũ: abs caputio tñ. Nd̃ ipsi
mox cuculła monachalem. int̾preta¬
ti sunt. Quo exuto: intime reperũt
totum corpus cilicinis cooꝑtum. Cili¬

Expanded text:
crastino vero reaccedentes viperae, de jam crastino vero reaccedentes viperae, de jam guam suam lanceatam evomentes, terribiliter intonant, si corpus seductoris illius super terram foret adhuc; adjicientes quod nisi citissime ab hominum oculis amotum absconderetur sub terra, illud per totam civitatem equis distrahendum aut suspendendum patibulo: inhibentes etiam ne corpus seductoris inter sanctorum pontificum sarcophaga poneretur. rida tam sacrilega comminatione stupefacti et exterriti, accelerantes, a lectica in qua jacebat deposito corpore primo ipsius coeperunt vestimenta tollere et post, ut moris est monachalis praesertim, lavare corpus. Verum prima tollentes vestimenta, quibus ad oculos hominum utebatinvenerunt quippe mox interius atrum quoddam colobium absque caputio tamen. Quod ipsi mox cucullam monachalem interpretati sunt. Quo exuto intime repererunt totum corpus cilicinis coopertum. Cili
Abbreviated transcription (Latin):
ĩqͣm fuit gr̃a. hic decor ex animi corporis.
ĩcapite sic tunsi ⁊ tonsi sic. Qd̾ certe erat
magis qͣm mortuo. placide dormienti si¬
miliꝰ ita ut hesitarent ũ nulli. etiã si obis¬
s adhuic. Hecĩqͣm fuit gr̃a hic decor totꝰ cor¬
ꝑis hec faciei uiuacitas. hec iocunditas. ħ
hylaritas exhylacati: immo iã impu¬
guati in oleo. hee ut supͣ nos cdixisse me¬
minimꝰ. hee fuit gła uult̾ eiꝰ reu̾si ab ex¬
ilio in pͥmo eccłie sue ĩgressu icboata:
nẽ uͦ in egressu repatriãte ipso ꝯsũma¬
ta. Quã ñ uehem̾s mortis sp̃e exsufflare
potuit: s magis de claritate in clarita¬
tem t̃nsformauit tanquã acdni sꝑũ.¬
S qͥo: Cecto certiꝰ ce luce clariꝰ qb tam
decora. tam iocunda compositio cor¬
ꝑis. mox qͣsi p̃co fuit p̃dicatx & nunei
ore duoꝵ gle sue testimoniũ staret. Ia¬
cuit itaq u lectica nocte illa tota sẽi
deductum ad tumulũ .x uiii.

Expanded text:
inquam, fuit gratia, hic decor exanimis corporis inquam, fuit gratia, hic decor exanimis corporis in capite sic tunsi et tonsi sic. Quod certe erat magis quam mortuo placide dormienti similius, ita ut haesitarent nonnulli etiam si obisset adhuc. Haec, inquam, fuit gratia, hic decor totius corporis, haec faciei vivacitas, haec jucunditas, haec hilaritas exhilarati, imo jam impinguati in oleo. Haec, ut supra nos dixisse meminimus, haec fuit gloria vultus ejus reversi ab exsilio in primo ecclesiae suae ingressu inchoata, nunc vero in egressu repatriante ipso consummata: quam non vehemens mortis spiritus exsufflare potuit, sed magis de claritate in claritatem transformavit tanquam a Domini S quid? Certo certius et luce clarius, quod tam decora, tam jucunda compositio corporis mox quasi praeco fuit praedicatrix et nuntia ore duorum gloriae suae testimonium staret. Jacuit itaque in lectica nocte illa tota sanctDEDUCTUM AD TUMULUM. In
Abbreviated transcription (Latin):
miratione dignũ: post cedẽ tã acer¬
ba post gladiȩoꝵ ꝑcussionestã duras
ubi testa capitis cum corona unctionĩ
seꝑat᷑ acapite post tm̃ ꝓfluuiũ sangͥ¬
nis & demũ post tã densas tota nocte
sangͥnis stillas. post omĩa hee ñ facieᷤ
pallidiorũ macrior. non frontẽ sulca¬
bant ruge densiores: ñ ocłoꝵ orbes ꝯ¬
tꝰ rigidior. ñcutis laxior est. Deniq in
nulla corporis parte ulla pot̾at extemi¬
atio. seu exinanitio dep̾hendi:.ipsacor¬
poris mortui uiua cõpositione ꝓbante.
hanc sc̃i uiri ultimã examinationem.
ñ exinanitionẽ fuisse. Et reuera decu¬
it ut qͥ moriens tã decentẽ. tã decoram
ut p̾seͥpsimꝰ dño corꝑis sui compositio¬
nẽ seruauerat quã nec atra mors um¬
munens potuit deformare: deeuit in¬
qͣm ut ipsi mortuo. qͥaiam ñ pot̾at ip̃e
dñs retͥbueret simile. Et retͥbuit qͥdẽ
hec eiũ qͣm descͥpsimꝰ stibio depingẽda:
potiꝰqͣm teͥs calamilith̾s descͥbenda: hec

Expanded text:
caedem tam acerbam, post gladiorum percussiones tam duras, ubi testa capitis cum corona unctionis separatur a capite, post tantum profluvium sanguinis et demum post tam densas tota nocte sanguinis stillas, post omnia haec non facies pallidior, non macrior, non frontem sulcabant rugae densiores, non oculorum orbes ctus rigidior, non cutis laxior est. Denique in nulla corporis parte ulla poterat extenuatio seu exinanitio deprehendi; ipsa corporis mortui viva compositione probante hanc sancti viri ultimam exanimationem non exinanitionem fuisse. Et revera decuit, ut qui moriens tam decentem, tam decoram ut praescripsimus Domino corporis sui compositionem servaverat, quam nec atra mors imminens potuit deformare, decuit, inquam, ut ipsi mortuo, quia jam non poterat ipse, Dominus retribueret simile. Et retribuit quidem, haec enim, quam descripsimus, stibio depingenda, potius quam tetris calami litteris describenda, haec,
Abbreviated transcription (Latin):
tu ⁊ ueret̾re motu. carne tam delicata.
tã fragili adeo mota. immo immutata
sicͥuiso inqͣm t̾remotu hoc qͣsi euangłico
illi centurioni. mox conclamantes. sue¬
cinerunt dicentes. Uere filius cl̃i erat
iste. Igͥ postqͣm exutũ. postqͣm lotũ. acce¬
pert mox corpꝰthome. & aliis induerunt
uestum̃tis: sicut mos ẽpontifices sepelire.
Erat autem in cͥpta eccłie monunĩ¬
tũnouũ excisum de petͣ amultis dieb
qͣsi ad hoc adeo ꝑatũ: in qͦ nundũ qͥsꝗͣ
positꝰ fuerat. Et ppt̾ metũ. in eccłie ꝙͥ¬

Expanded text:
us terraemotu carne tam delicata, tam fragili adeo mota, imo immutata sic, viso, inquam, terraemotu hoc quasi evangelico illi centurioni mox conclamantes succinerunt, dicentes: Vere Filius Dei erat iste! Igitur postquam exutum fuit, postquam lotum, acceperunt mox corpus Thomae et aliis induerunt vestimentis, sicut mos est pontifices sepelire. Erat autem in crypta ecclesiae monumentum novum, excisum de petra a multis diebus quasi ad hoc adeo praeparatum, in quo nondum quisquam positus fuerat. Et propter metum in eccle
Abbreviated transcription (Latin):
plar. restitui uobis desidero. Ex¬
emplar quippe hoc. uere incorrup¬
tum. secondum quod uiuuiere se¬
condum quod regere in quo et
cotidie legere debeatis. Uobis enĩ
presertim exemplum dedit exem

Expanded text:
plar restitui vobis desidero; exemplar quippe hoc vere incorruptum, secundum quod vivere, secundum quod regere, in quo et quotidie legere debeatis. Vobis enim praesertim exemplum dedit exem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantulum anobis diu̾tit. Qui
tũ po. stea post dñi nr̃i de hoc mun¬
do tͣnsitum: bone. mansuete & hone¬
ste ꝯu̾sationis sue. & scientie meritisi
conuentrensem ep̃m ꝓmotus est.

Expanded text:
aliquantulum a nobis divertit. Qui tamen postea post domini nostri de hoc mundo transitum, bonae mansuetae et honestae conversationis suae et scientiae meritis in Conventrensem episcopum promotus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ma.fortis acasi Unde & pͥncipalis
columna hec. qͣsi columna colum
atis fr̃m suoꝵ dep̃hendens uotũ g
ꝯsiliũ: ipsos allocutꝰ est sic. Uuitio
axchip̾sulis ad ep̃os xxui.

Expanded text:
ma, fortis a casu: unde et principalis columna haec, quasi columna columnatis fratrum suorum deprehendens jam votum et consilium, ipsos allocutus est sic: Oratio archipraesulis ad episcopos.
Abbreviated transcription (Latin):
lior: exapostasia fidelior: ex negatio¬
ne ꝯstantior. Sic nouit omp̃s sapi¬
entie sp̃c. ex mał elice̾ bona: tanqͣm
si ex arida uiolam: ex spina rosam:
mel de petͣ: oleumꝙ de saxo luris¬
simo. Ad hoc gͥ deuceps sũmo elabo¬
randum studio: ut quẽadmodilm
at similit̾ & in te. Siu̾bo offendisti
ut petrus: petͥ instar oꝑe ne offen¬
bilit̾ planxisti aunectam. de uita
añacta dico: unũ ꝓ certo scias. qm̃
sicut te ipsum acc̾usas. officio huic
in quo nunc es. uita ante acta non
consonat. Nichil deliciis et duuti¬
a ill augusti
sarcine huic pastorali. Uñ & ni fallor.
ostendet ł deus quanta ꝓ ipso opor¬
teat te pati: qͥñ de eccłia. s de aula as¬
sumptus ad sedem hanc. gͣclum
hunc tantũ scand̾e p̃sumpsisti. Igit᷑
qd̾ solum suꝑest. si ut dicis cecidi¬
sti turpit᷑. fortit̃ resurge & decent᷑.
tus. fortis. & robustus. Et scias pro
certo. qͥa dñs erit tecũ aduitor for¬

Expanded text:
lior, ex apostasia fidelior, ex negatiolior, ex apostasia fidelior, ex negatione constantior. Sic novit Omnipotens sapientiae spiritus ex malis elicere bona, tanquam si ex arida violam, ex rosa spinam, mel de petra, oleumque de saxo durissimo. Ad hoc igitur deinceps summo elaborandum studio, ut quemadmodum iat similiter et in te. Si verbo offendisti ut Petrus, Petri instar opere ne offenbiliter planxisti, adnectam, de vita anteacta dico, unum pro certo scias quam, sicut te ipsum accusas, officio huic in quo nunc es, vita anteacta non consonat. Nihil deliciis et divitillis Augusti et sarcinae huic pastorali; unde et, ni fallor, ostendet tibi Deus quanta pro ipso oporteat te pati, qui non de ecclesia, sed de aula assumptus, ad sedem hanc gradum hunc tamen scandere praesumpsisti. Igitur quod solum superest, si, ut dicis, cecidisti turpiter, fortiter resurge et decenter, tus, fortis et robustus. Et scias pro certo quia Dominus erit tecum, adjutor for
Abbreviated transcription (Latin):
.Ꝙ ꝯpatiens discipłs sic: lacrimis
ꝓut poterat. rep̃ssis. & singultib.
ita magistrũ est ad orsus.
DÑe inqͥens scͥptum est. qd̾ diligen¬
tib deum. omiã cooꝑant᷑ in bonũ
his qͥ sccl̃m ꝓpositũ uocati st̾ sc̃ĩ: a¬
deo etiam qd̃ si in clistorta. & amfra¬
ctuosa uia & ita hac deiuant. E
exo rbitant. ił currant in inuio d̃
ũ in uia. hoc ipsum inuium ipsis
sit tanquam qͦddam compendiũ.
ad saluts uiam ad ueram patͥam:
eo ipso qd sic deiuant. duce suo. re¬
ctore suo deo. ipsos mirabilit̾ cliri¬
gentẽ. uñ  mirabilis deus in scĩs
sius. declucens eos ĩuia mirabili. A¬
tdeo mirabili: ut ipsum inuiũ
mino manum supponente resur¬
ges fortior Si alio impellente cor¬
riusti. resurges cautior Siuͦ mo
tu ꝓpͥo: resurges humilior. Ita q a
p̃sumens se priꝰ moriturũ. qͣm nega¬
ret magistrum: pͥmo ad ancille uo¬
cem negauit: & postea ductus ante
reges & p̃sides ñ cessit: deinceps ex
p̃sumptione factus doctior & humi¬

Expanded text:
patiens discipulus sic, lacrymis prout poterat repressis et singultibus, ita magistrum est adorsus: « Domine, inquiens, scriptum est quod diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum his qui secundum propositum vocati sunt sancti: adeo etiam quod si indistorta et anfractuosa via et vita hac deviant et exorbitant et currant in invio et non in via, hoc ipsum invium ipsis sit tanquam quoddam compendium ad salutis viam, ad veram patriam, eo ipso quod sic deviant, duce suo, rectore suo Deo ipsos mirabiliter dirigente; unde et mirabilis Deus in sanctis suis deducens eos in via mirabili, adeo mirabili ut ipsum invium mino manum supponente, resurges fortior: si alio impellente corruisti, resurges cautior: si vero motu proprio resurges humilior. Ita et apraesumens se prius moriturum quam negaret magistrum, primo ad ancillae vocem negavit, et postea ductus ante reges et praesides non cessit deinceps, ex praesumptione factus doctior et humi
Abbreviated transcription (Latin):
ter.S que aute me extitit dña: u̾c
ꝑine me miserũ iudet᷑ ancillanda
Qͥutinã pͥus consumptꝰ fuissem: ne
oculus me iuderet. Et eecłia qͥdem
de eccł̃ia s de aula assũptus sum
declaustro. nec cle loco aliquo religi¬
onis ũ cde scola saluatoris. s potiꝰ de
sabellitio cesaris: suꝑbus & uanus
de pastore auiũ. factus mox pastor
ouiũ. Dudum fautor hystrionum
Q cauũ sectator tot animarum mox¬
pastor. Posuert̃ enĩ me nescioqͥ cu¬
stodem in uineis: qͥ meã ꝓpͥam non
custodui s neglexi. longe certe a sa
a deo derelictũ: & a secle sc̃a in qͦ

Expanded text:
ter: et quae ante me exstitit domina, nunc per me miserum videtur ancillanda: qui utinam consumptus essem, ne oculus me videret: et Ecclesia quidem de Ecclesia, sed de aula assumptus sum de claustro, nec de loco religionis aliquo, nec de schola Salvatoris, sed potius de satellitio Caesaris, superbus et vanus, de pastore avium factus sum pastor ovium; dudum fautor histrionum, et canum sectator, tot animarum pastor: posuerunt enim me nescio qui custodem in vineis, qui meam propriam non custodivi, sed neglexi; longe certe a sala Deo derelictum, et a sede sancta, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
tore. Qd̾ si n̾e paulus esse desiderã.
squamis ocłoꝵ tuoꝵ abstersis.
palam ipso oꝑe ostendet t iħe
tuus. qͣnta te oporteat pati pro
qͣm supͣ descͥpsimus mesticie. a¬
liqͣntulum ꝯsolationis uideba¬
t᷑ infusum. Mag̾ & enĩ qͣm adu̾¬
boꝵ urctutem: respexit ad er¬
hortantis dilectionem & ficdem.
Et ecce ep̃c ille cuiꝰ suasione &
impulsu supͣ diximꝰ uerbum il¬
lud suppressũ. scł saluo ordine: su¬
bito uuntiat᷑ nos sequi. Et archi¬
p̃sul ꝯuertens sermonem ad dis¬
cipulu qͥproxime locutꝰ adhuc cũ
eo fuerat reu̾tat᷑ inqͥt. Q uadat re¬
tro me sathanas. Quorel p̃sul¬

Expanded text:
od si nunc Paulus esse desideras, squamis oculorum tuorum abstersis palam ipso opere ostendet tibi Jesus tuus, quanta te oporteat pati pro am supra descripsimus moestitiae aliquantulum consolationis videbatur infusum. Magis etenim quam ad verborum virtutem, respexit ad exhortantis dilectionem et fidem. Et ecce episcopus ille, cujus suasione et impulsu supra diximus verbum illud suppressum, scilicet salvo ordine, subito nuntiatur nos sequi. Et archipraesul convertens sermonem ad discipulum qui proxime locutus adhuc cum eo fuerat: « Sequatur, inquit, et vadat retro me Satanas. » Qu
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ suoꝵ alloquens in uia. nec
ipsum aliqͥs.: neminem uocauit.
nullus accessit: s solus & seorsum
eqͥtabat ꝑuiam. solus in uia medi¬
tans. Dep̃hendimꝰ mox id. nos itine¬
ris comites. ꝯferentes &̾ ꝯdolente᷑:
&iam aliqͣntulum suspicantes qͥd
hoc. Tandem uͦ discipłs qͥ scͥpsit hec:
Nec enĩ eam ostendis faciem: quã
heri & nudiꝰ t̾tiꝰ. Nec in uia ut solito.
cũ tius aut ꝯsiliũ habes: aut colla¬

Expanded text:
neminem suorum alloquens in via, nec ipsum aliquis; neminem vocavit, nullus accessit, sed solus et seorsum equitabat per viam, solus in via meditans. Deprehendimus mox id nos, itineris comites, conferentes et condolentes, et jam aliquantulum suspicantes quid hoc. Tandem vero discipulus, qui scripsit haec, Nec enim eam ostendis faciem, quam heri et nudiustertius, nec in via, ut solito, cum illis aut consilium habes aut colla
Abbreviated transcription (Latin):
exigentib clebeat ancillari auglica¬
na eccłia:. qͣm mei clecessores int̾ tot
nouit ꝑicła. rexer̃t tam prudenter.
ꝑqua & int̾ eiꝰ hostes militauerunt
tam fortĩt: & tumphauer̃t tã potẽ¬

Expanded text:
licana Ecclesia, quam mei praedecessores inter tot novit, pericula rexerunt tam prudenter: pro qua et inter hostes ejus militarunt tam fortiter, et triumphaverunt tam poten
Abbreviated transcription (Latin):
lor. qͥnto ue circit̾ anno. amr̃io. et
apenitentia regis hac. int̾ regem patͤm
ce regem filiũ suũ qͥ ut supͣ in hystoria
ostendumus. ꝑ regni ep̃os. ĩiniuriam
metͦpolitani sui tũe exulantis rege patͤ
sie uolente in regem unc̃tus est: ꝓpha¬
na seditio. s bellum nimis intestinũ
ẽ exortũ: a deo ut aduersus regẽ pacͤtor.
.& sui fere qͦtqͦt & etiam alieni francoꝵ
uidł rex. inpotentatu suo magno. cũ
filio rege fedus ungentes in surrexe
solum regem patrem arma ieueruns.
De pͥma ꝑegrinatione regis ad mr̃em
⁊ causa peregrinationis. xii.¬
git᷑ rex pat̾. qͥd faceret. qͦ se uerteret ad
qͦs declinaret: Nusquã fides tuta: um¬
mo nulla. qͥa ꝑut.Et foris pugne: et
utꝰ timores. Qd̃ gͥ solum tũe suꝑerat:
humano deficiente. rex solũ ad diui¬
nũ ꝯsiliũ e auxiliũ se ꝯuertit. Audi.¬
ens quippe in dies. & certissime credens

Expanded text:
lor, quintove circiter anno a martyrio et lor, quintove circiter anno a martyrio et a poenitentia regis hac, inter regem patrem et regem filium suum, qui, ut supra in historia ostendimus, per regni episcopos in injuriam metropolitani sui tunc exsulantis, rege patre sic volente, in regem unctus est, profana seditio et bellum nimis intestinum est exortum, adeo ut adversus regem patrem et sui fere quotquot, et etiam alieni, Francorum videlicet rex, in potentatu suo magno cum filio rege foedus jungentes insurrexeriversus solum regem patrem arma moverunt. DE PRIMA PEREGRINATIONE REGIS AD MARTYREM ET CAUSA PEREGRINATIONIS. Igitur rex pater quid faceret? quo se verteret? ad quos declinaret? Nusquam fides tuta, imo nulla, quia periit. Et foris pugnae et intus timores. Quod igitur solum tunc supererat, humano deficiente, rex solum ad divinum consilium et auxilium se convertit. Audiens quippe in dies et certissime credens
Abbreviated transcription (Latin):
eo plus ħt urtutis: uir apłicus alat̾e
suo du os cardinales direxit: pie me¬
morie magistrum theodinũ portuen¬
sem ep̃m cardinalem: & qͥ adhuc suꝑ¬
stes est. albertũ scẽ romane eccl̃ie can¬
cellariũ: uiros certe om̃i religionis sc̃ĩ
obsupͣ huie insertas hystorie causas a¬
nathematizatos. uł suspensos canoni¬
ce absoluerent: & regis postulantis sa¬
luti prouiderent. Itaq ad regis & totiꝰ
eccłie ꝯsolationem. hii missi. In quoꝵ
aduentu ep̃i absolutionem qͥdem qͣm
Nex aũ id suꝑ quo in morte ir̃is se
excessisse accusabat. deuote ce humi¬
lit̾ ꝯfitens in facie eccłie em̃datus. iu¬
rauit postea se iufra tͥenniũ crucem
facturũ & ierosolimã ꝓfecturũ: nͥ per
dũm papam staret aut ꝑ eiꝰ catholico
successores. Et qͥdem regis penitenti¬
a. sic erat. tã deuota tunc & tam humił
ut ipsi cardinales udentes sic. illiꝰ in
psalmogͣpho ueritatẽ u̾sicłi missis

Expanded text:
eo plus habet virtutis, vir apostolicus a latere eo plus habet virtutis, vir apostolicus a latere suo duos cardinales direxit, piae memoriae magistrum Theodinum Portuensem episcopum cardinalem, et qui adhuc superstes est Albertum sanctae Romanae Ecclesiae cancellarium, viros certe omni religionis sanctiob supra huic insertas historiae causas anathematizatos vel suspensos canonice absolverent, et regis postulantis saluti providerent. Itaque ad regis et totius Ecclesiae consolationem hi missi. In quorum adventu episcopi absolutionem quidem, quam Rex autem id, super quo in morte martyris se excessisse accusabat, devote et humiliter confitens in facie Ecclesiae emendatus juravit postea se infra triennium crucem facturum et Hierosolymam profecturum, nisi per dominum papam staret aut per ejus catholicos successores. Et quidem regis poenitentia sic erat tam devota tunc et tam humilis, ut ipsi cardinales videntes sic illius in psalmigrapho veritatem versiculi missis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. tẽ p̾sertun se ipsos regant: nequi
p̾sertun regib ut t̾e maxime cũ irati.
nec enim in regũ potestate est. ut ñ iras¬
caut᷑: tunc uquã maxime cũ irati. sic
irascant᷑ ut ñ peccent.
tis in audoꝵ lingius stimulantib siẽ
ꝑtotam hystoriam liquet: &e regno &
sacerdotio ꝓuenexunt. Ira enim sicut
uerissime scͥptum est: iusticiam deiñ
oꝑat᷑. S misericors & miserator dñs. ab
hac regis serui sui ira suã irã auertat &
ire illiꝰ excessum omnẽ indulgeat. Be
merens sic ꝯfestim in pͥmo sacͥlegii au¬
ditu uiros magnos & in dustrios. ad ro¬
manũ pontificem alexandrum t̾ciũ
destinauit: ab ipso tanqͣm sũmo eccłi¬
epatͦno. & patre omniũ. ꝯsulens quid
agendum: &e sicut credibile. humilit̾
inqͦ excesserit ꝯfitens. Uerum qͥa ꝯfes¬
sio sicut nec ꝑscͥpta. nec ꝑ ꝑsonas inter¬
positas fieri solet aut debet & uiuauox
ꝯfitentis quo plus auget deuotionem

Expanded text:
rum, tunc praesertim se ipsos regant, ne quirum, tunc praesertim se ipsos regant, ne quipraesertim regibus, ut tunc maxime cum irati, nec enim in regum potestate est ut non irascantur; tunc, inquam, maxime cum irati, sic irascantur ut non peccent. tis invidorum linguis stimulantibus, sicut per totam historiam liquet, et regno et sacerdotio pervenerunt! Ita enim, sicut verissime scriptum est: Justitiam Dei non operatur . Sed misericors et miserator Dominus ab hac regis servi sui ira suam iram avertat, et irae illius excessum omnem indulgeat. DE moerens sic, confestim in primo sacrilegii auditu viros magnos et industrios ad Romanum pontificem Alexandrum tertium destinavit, ab ipso tanquam summo Ecclesiae patrono et Patre omnium consulens quid agendum, et sicu credibile, humiliter, in quo excesserit confitens Verum quia confessio, sicut nec per scripta nec per personas interpositas fieri solet aut debet, et viva vox confitentis quo plus auget devotionem,
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ uolente. Multi qͥppe ce fere qͦtqͦt ĩ
mundo siue ꝑ fas siue nefas. qͥ regum
qͣsi cuiusdam gen̾is deoꝵ t̾rigenarũ.
ũ captent grãm. ñ uereant᷑ offensam:
adeo etiã qd̾ int̾ hos multi qͥ etiam ñ
iussi. mox cũ regis beneplacitũ uł ex
modico aliquo suspicionis signo ꝯiec¬
tãt siue bonum siue malũ parere ac¬
celerant: & qͥsq: alt̾um p̃uenire in ꝑa¬
qͥ tã temere tã ꝓpꝑere. tam p̾sumptio.¬
se. & tam ꝑuerse regis uerba in digna¬
bunda interp̾tantes tante & mundo
tã clare potestatis nõi notã. & tantum
ruine scandalum: & tantã dolorisma¬
t̾iam ingesserunt. Repetit de ira regũ
quã ca uendum. qͣm caute agen. ix¬
dum. potissimum regib ut tunc max¬
une cũ irati. nec enim ẽ ut ñ irascant᷑.
eofrequentiꝰ qͦ sublimius positi sunt t̾e
ĩquã maxime teneant se. repͥmant se.
ut qͥsunt capita gentiũ. & rectores ppło¬

Expanded text:
retur volente. Multi quippe et fere quotquot in retur volente. Multi quippe et fere quotquot in mundo sive per fas sive nefas, qui regum quasi cujusdam generis deorum terrigenarum non captent gratiam, non vereantur offensam; adeo etiam quod inter hos multi qui etiam non jussi, mox cum regis beneplacitum vel ex modico aliquo suspicionis signo conjectant, sive bonum sive malum, parere accelerant et quisque alterum praevenire in paqui tam temere, tam praepropere, tam praesumptuose et tam perverse regis verba indignabunda interpretantes tantae et mundo tam clarae potestatis nomini notam, tantum ruinae scandalum et tantam doloris materiam ingesserunt. REPETIT DE IRA REGUM. O quam cavendum, quam caute agendum, potissimum regibus, ut tunc maxime cum irati, nec enim est ut non irascantur, eo frequentius quo sublimius positi sunt, tunc, inquam, maxime teneant se, reprimant se, ut qui sunt capita gentium et rectores populo
Abbreviated transcription (Latin):
It iam supͣ tetigumꝰ max ut tã leta¬
lis facti uerbum ad regem ꝑuenit:
afflictus est afflictione magna. Et in
noĩatissimo illo normannie oppido
tentiali dierũ numero. a cerbiorẽ mł¬
toplꝗͣ. mortuoꝵ luctũ fecit lugentiũ ci¬
boscomedit. equũ ñ ascendit. nulla iur¬
gantiũ causa: nulla agendoꝵ ꝯsultatio:
nulla pulsantiũ querela ingͤdiebat ad eũ:
uulla tot t̾rarũ regendarũs cura ꝓpone¬
bat᷑. omĩa t̾e qͣsi p̾ponenti p̃dolore Sedebat
qͥppe solitariꝰ suꝑ hoe qd̾ acciderat iuge¬
miscens semꝑ & dolens: & sepe & sepiꝰ
itans heu heu acccosse sic. Beira regũ.ui
Oqͣm pestiferuri. ialtum. & ipsis re¬
gib et toti genti intauca: regũ ira.
ñ se repͥmens. s mox erumpens in fu¬
rorẽ. Cuiꝰ ꝯcitati sic impetum. &̃ sirex
ipse ad se reu̾sus. cohibere desid̾auerit.
ꝑsepe tũ qͣsi acceleratu ꝑ longas re.¬
gum manus uolans. irreuocabilis est.
rege etiã iam penitente. &ut reuoca¬

Expanded text:
t jam supra tetigimus, mox ut tam lethalis facti verbum ad regem pervenit, afflictus est afflictione magna. Et in nominatissimo illo Normanniae oppido, tentiali dierum numero acerbiorem multo plusquam mortuorum luctum fecit. Lugentium cibos comedit, equum non ascendit, nulla jurgantium causa, nulla agendorum consultatio, nulla pulsantium querela ingrediebatur ad eum, nulla tot terrarum regendarum sibi cura proponebatur, omnia tunc quasi postponenti prae dolore. Sedebat quippe solitarius, super hoc quod acciderat ingemiscens semper et dolens, et saepe et saepius iterans heu heu accidisse sic! DE IRA REGUM. O quam pestiferum malum et ipsis regibus et toti genti inimica regum ira, non se reprimens, sed mox erumpens in furorem! Cujus concitati sic impetum etsi rex ipse ad se reversus cohibere desideravit, persaepe tamen quasi acceleratim per longas regum manus volans irrevocabilis est, rege etiam jam poenitente et ut revoca