comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diadema conseruare uitebatur. Et eas quidẽ ñ mͦ
iuriliter neoptolemꝰ ñr sustinuit. sed ex maxima
parte potenter suꝑauit. Unde tactus dolore cordis
intrinsecꝰ eustachiꝰ quẽ p̃dixi: qd̾ in uita optimũ
fecit reb excessit humanis. quẽ letantib bonis &
publice fortune congratulantib. qͣm hic flagellũ
aliuid patrie ĩminebat: luxert̃ ambubaiarũ colle¬
gia. pharinacopole. m̃dici. mime. balatrones. hoc
cũ patre uen̾at in manu ualida & numero ãpliori
uiuus. armatus. militũ instructuᷤᷤ copia: sustinu¬
it p̃sens & uidit. Dux autẽ consilio uniꝰ premonitꝰ.
inter castrũ qd̾ rex munierat & regis copias: suũ
s longe minorẽ exercitũ interiecit. Ne tam̃ hoc
alienigene ascribant uirib suis: nr̃o precipue
milite nitebatur. Ad hoc demũ exigentib culpis
ꝑductus ẽ qui regnũ occupaueratꝰ ut cogeretur
ex heredare filiũ & duci cedere regni successionẽ:

Expanded text:
diadema conservare nitebatur. Et eos quidem non modo diadema conservare nitebatur. Et eos quidem non modo viriliter Neoptolemus noster sustinuit, sed ex maxima parte potenter superavit. Unde tactus dolore cordis intrinsecus Eustachius, quem praedixi, quod in vita optimum fecit, rebus excessit humanis, quem, laetantibus bonis, et publicae fortunae congratulantibus, quoniam hic flagellum aliud patriae imminebat, luxergia, pharmacopolae, mendici, mimae, balatrones, hoc cum patre venerat in manu valida, et numero ampliori vivus armatus, militum instructus copia, sustinuit praesens et vidit. Dux autem consilio unius praemonitus, inter castrum quod rex munierat, et regis copias, suum, sed longe minorem exercitum interjecit. Ne tamen hoc alienigenae ascribant viribus suis, nostro praecipue milite nitebatur. Ad hoc demum exigentibus culpis perductus est, qui regnum occupaverat, ut cogeretur exhaeredare filium, et duci cedere regni successionem,
Abbreviated transcription (Latin):
one ep̃oꝵ unitiũ maloꝵ. fuit. &. ab ea die ñ defuit
gladius lat̾i eiꝰ: &. facta sunt semꝑ nouissima hõis
deteriora pͥorib. Quid multa: ¶Iu diebus eiꝰ muiti¬
plicata st̃ mala in terra: ut si quis ea sũmatĩ reten¬
seat. historiã iosephi possit excedere. Ueruntamen se
illis pueri urtus opposuit. & fere aute etatẽ aut mu¬
nus militare sic malignantiũ impetũ fregit: ut the¬
odosio uiniore quẽ historie conferunt alexandro q̃n¬
q dictus sit nonesse & utinã nunq̃ inueniatur
inftrior. Nec mora in primis adolescentie amus im¬
pubes adhuc miliciã aggressus est: uultuq fero¬
ciori & fortiori manu diuini auxilii hostiũ corda con¬
cussit. & fregit. Statimq insurrexert̃ in eum
reges francoꝵ & angloꝵ collectis uirib suis. & utͦ¬
q ĩmanior hostis eustachiꝰ ille sororiꝰ regis francori:
qui ꝓpriam agens causã. ñ tã patͥ quã sibi paternũ

Expanded text:
one episcoporum initium malorum fuit, et ab ea die non defuit one episcoporum initium malorum fuit, et ab ea die non defuit gladius lateri ejus, et facta sunt semper novissima hominis deteriora prioribus. Quid multa? In diebus ejus multiplicata sunt mala in terra, ut, si quis ea summatim recenseat, historiam Josephi possint excedere. Verumtamen se illis pueri virtus opposuit, et fere ante aetatem aut munus militare, sic malignantium impetum fregit, ut Theodosio juniore, quem historiae conferunt Alexandro, quandoque dictus sit non esse et munera nunquam inveniatur inferior. Nec mora, in primis adolescentiae annis, impubes adhuc, militiam aggressus est, vultuque ferociori, et fortiori manu divini auxilii, hostium corda concussit et fregit. Statimque insurrexerunt in eum reges Francorum et Anglorum, collectis viribus suis, et utroque immanior hostis Eustachius ille, sororius regis Francorum, qui propriam agens causam, non tam patri, quam sibi, paternum
Abbreviated transcription (Latin):
cicias: ne quo dei beneficio paruulus qui adhuc
uagiebat incunis. ad pẽtionẽ hereditatis posset
accedere. Plurima quidẽ aduersus innocentiã
machinabantur. sed u om̃ib hiis mentita ẽ ini¬
quitas sibi. łoq innotuit quia ds̃ uerax est. quod
fidẽ ꝗͣ deo suo dñoq t̾reno ñ seruauit. eam neqͣ quã
repperit in subiectis. Eadem nãq mensura rem̃sũ
est ei. quã ipse aliis p̃mensus fuerat: ac si om̃s apd̾
ennium didicissent: neq dedi. neq do infideli cuiꝗͣ
fidẽ. Sed cũ multa male. pauca bene. illud quidẽ
pessime egit: qd̾ in contemptũ dei in xp̃os eiꝰ manꝰ
iniecit. non sine nota ꝑfidie & ꝓditionis. ꝗͣ nefarui
operis m̾to contraxit apudom̃s: ut ad curiã etꝰ ex in¬
de nemo secure accederet. Non tam̃ solos & si pͥmos
ad ꝑniciem sui cepit epõs. sed om̃ib quos suspectos
habuit. ꝑditionis sue tetendit insidias. At incapti¬

Expanded text:
citias, ne quo Dei beneficio parvulus, qui adhuc citias, ne quo Dei beneficio parvulus, qui adhuc vagiebat in cunis, ad petitionem haereditatis posset accedere. Plurima quidem adversus innocentiam machinabatur, sed in omnibus his mentita est iniquitas sibi. Eoque innotuit, quia Deus verax est, quod fidem, quam Deo suo, dominoque terreno non servavit, eam nequaquam reperit in subjectis. Eadem namque mensura remensum est ei, qua ipse aliis praemensus fuerat, ac si omnes apud Ennium didicissent, Neque dedi, neque do infideli cuiquam fidem. Sed cum multa male, pauca bene, illud quidem pessime egit, quod in contemptum Dei, in christos ejus manus injecit, non sine nota perfidiae et proditionis, quam nefarii operis merito contraxit apud omnes, ut ad curiam ejus exinde nemo secure accederet. Non tamen solos, etsi primos ad perniciem sui cepit episcopos, sed omnibus quos suspectos habuit, proditionis suae retendit insidias. At in capti
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue ꝓtenderit & continuauerit titulos. Seilicet
ingeniũ & rerũ prudentia uelox ante piles uenit:
dicenda tacendaq callet. & potis ẽ nigrũ uicio p̃fig̾e
teta.¶ Uolens nanq ds gentis p̃uaricatricis pu¬
nire maliciã rupto federe qd̾ uicam̃to ꝓcerũ eum
filia leonis iusticie firmatũ fuerat: nouoꝵ ꝑmi¬
sit sublimari fauorẽ: & in regno alieno regnare
hominẽ contemptorẽ boni & equi. ciuꝰ consilium
infatuatũ est abinitio. cuĩ cã ininiquitate & ꝑ¬
fidia fundata est. negligentẽ discipline. ut eo non
tam reguante quã coneuciente & collidente clerũ
& populũ ꝓuocarent᷑ om̃s ad om̃ia. Mensura nãq
iuris uis erat. Inuadens xͦ regnũ. exheredauit. ex¬
elusit dñm: ꝓ quo quidẽ si fides esset in homine
& decessoꝵ meritis & ex necessitate iuram̃ti sibi
fuerat moriendũ. Uicinas studuit corrũpere na¬
tiones. cũ principib matrimonia contraxit & ꝗtni¬

Expanded text:
tis suae protenderit et continuaverit titulos. Scilicet tis suae protenderit et continuaverit titulos. Scilicet ingenium, et rerum prudentia velox Ante pilos venit, dicenda tacendaque callet, Et potis est nigrum vitiis praefigere theta. Volens namque Deus gentis praevaricatricis punire malitiam, rupto foedere, quod juramento procerum cum filia Leonis justitiae firmatum fuerat, novorum permisit sublimari favorem, et in regno alieno regnare hominem contemptorem boni et aequi, cujus consilium infatuatum est ab initio, cujus causa in iniquitate et perfidia fundata est, negligentem disciplinae, ut eo non tam regnante, quam concutiente et collidente clerum et populum, provocarentur omnes ad omnia. Mensura namque juris vis erat. Invadens ergo regnum, exhaeredavit, exclusit dominum, pro quo quidem, si fides esset in homine, et decessorum meritis, et ex necessitate juramenti sibi fuerat moriendum. Vicinas studuit corrumpere nationes, cum principibus matrimonia contraxit et ami
Abbreviated transcription (Latin):
cosũ. armis streuuũ qui ierosolima liberata redi¬
erat subumbra nominis. quom ceꝑit alieni reg¬
ni ingressus terminos referee. suꝑuacaneũ credo:
cũ etiã iuniores eundẽ captũ uideruit in custodia
publica. habita tamen estimatione dignitatis et
sangunis. S Testantur hoc normatinor. ꝓceres:
alui capti. Ali incarcerati. alii exheredati in hodier¬
uĩ diem. Sede sepulehe it a ptini ancis apuenos
est. Postremo ne longe petantur exempla. uepos alꝰ
tociꝰ eui si collate iam gr̃e uirtutũ infinẽ coheserint
merita. rex optimus apud britannias normannoꝵ
& aquitanoꝵ dux felicissimus. &e primus tã ãpli¬
tudine rerũ quã splendore uirtutũ: quã strenuus.
ꝗͣ magnificus. ꝗͣ prudens & modestus ab ipsa ut ita
dicam infancia fuerit: nec ipse liuor siłe aut dissi¬
mulare potest: cũ oꝑa recentia & manifesta sint:
e abritanniarũ finib ad hispanie limites uirtu¬

Expanded text:
cosum, armis strenuum, qui Hierosolyma liberata redicosum, armis strenuum, qui Hierosolyma liberata redierat, sub umbra nominis, quomodo ceperit alieni regni ingressus terminos, referre supervacaneum credo, cum etiam juniores eumdem captum viderint in custodia publica, habita tamen aestimatione dignitatis et sanguinis. Testantur hoc Normannorum proceres, alii capti, alii incarcerati, alii exhaeredati, in hodiernum diem. Sed et sepulcrum captivi ducis apud nos est. Postremo, ne longe petantur exempla, nepos illius totius aevi, si collatae jam gratiae virtutum in fine cohaeserint merita, rex optimus apud Britannias, Normannorum, et Aquitanorum dux felicissimus, et primus tam amplitudine rerum, quam splendore virtutum, quam strenuus, quam magnificus, quam prudens et modestus, ab ipsa, ut ita dicam, infantia fuerit, nec ipse livor silere aut dissimulare potest, cum opera recentia, et manifesta sint, et a Britanniarum finibus ad Hispaniae limites, virtu
Abbreviated transcription (Latin):
uendicat cohorten subsidiariã. adiecta sibi deuonia
& cornubia. Ad temꝑora nr̃a descendo. ¶Rex
angloꝵ qui rufus cognominatꝰ est armis quidem
suffocatus est inse uisus ẽ ꝑuocasse: is inquã ceno¬
mannũ expugnauit. comitẽ cepit. nec tam̃ dignatꝰ
est eũ carcerali custodie mancipare: tanto oꝑi atte¬
stabitur imꝑpetuũ mons barbatus. aut si alio noĩe
censere malueris: dicatur mons barbaruis aut bar¬
baror. ¶Transeo ad successorẽ eiꝰ henricũ inclitũ
regẽ. qui leo usticie appellatus est: quẽ sicut pu¬
blice notũ est ñ modo urbes sed & turres gallie ti¬
muerunt. Seti qualiter regẽ francoꝵ cõmisso p̃¬
lio fregerit & fugauerit. quia ꝑcelebre est. & uicto¬
rie illius in utroq regno qui publico p̃lio int̾fuert᷑
plumni testes extant: ne replicart notissima tediosũ
sit. scienter p̃tereo. Normannoꝵ ducẽ uirũ belli¬

Expanded text:
vindicat cohortem subsidiariam, adjecta sibi Devonia vindicat cohortem subsidiariam, adjecta sibi Devonia et Cornubia. Ad tempora nostra descendo: Rex Anglorum, qui Rufus cognominatus est, armis quidem suffocatus est, in se visus est provocasse; is, inquam, Cenomannum expugnavit, comitem cepit, nec tamen dignatus est eum carcerali custodiae mancipare, tantoque operi attestabitur in perpetuum mons Barbatus, aut si alio nomine censere malueris, dicatur mons barbarus aut barbarorum. Transeo ad successorem ejus Henricum inclytum regem, qui leo justitiae appellatus est, quem, sicut publice notum est, non modo urbes, sed et turres Galliae timuerunt. Sed qualiter regem Francorum commisso praelio fregerit et fugaverit, quia percelebre est, et victoriae illius in utroque regno, qui publico praelio interfuerunt, plurimi testes exstant, ne replicare notissima taediosum sit, scienter praetereo. Normannorum ducem virum belli
Abbreviated transcription (Latin):
hitur. daturq malignis sp̃ib licentia nocendiͥ cũ nisi
dño ꝓmittente om̃ino nocere non possint nec siuelint:
&sicut euangelico docetur testimomo. ñ impetrata
licentia ñ audeant aut queant irruere ingregẽ¬
It quia breuni bistoria xUIII. sporcoꝵ
alieui forte nimis remota uidebitur: ao¬
demonstrandã uirtutẽ gentis. cui ñ nat᷑a
seã doctrina. exerciciũ. ars. & forte dux est. accedo ꝑ¬
puis: & ea que fere sunt om̃ib nota. cõpendioso
sermone pponã. ¶ Enudus quanta uirtute angloꝵ:
dacos cdanos ue fregerit motusq compescuerit norico¬
rũ. uel ex eo ꝑspicuũ est: qd̾ ob egregie uirtutis
meritũ quã ibidẽ potenter & patenter exercut
cantia nr̃a prime cohortis honorẽ & pͥmos congres¬
sus hostiũ usq in hodiernũ diẽ in om̃ib prelus ob¬
tinet. Puinitia quoq seu̾iana que moderno usu &
nomine ab incolis. Wiltesira uocatur: eod̾ uire sibi

Expanded text:
hitur, daturque malignis spiritibus licentia nocendi, cum, nisi hitur, daturque malignis spiritibus licentia nocendi, cum, nisi Domino permittente, omnino nocere non possunt, nec si velint: et sicut evangelico docetur testimonio, non impetrata licentia non audeant, aut queant irruere in gregequia Brenni historia alicui nimis forte remota videbitur ad monstrandam virtutem gentis, cui non natura, sed doctrina, exercitium, ars, et forte dux deest, accedo propius, et ea quae fere sunt omnibus nota, compendioso sermone proponam. Enudus quanta virtute Anglorum, Dacos Danosve fregerit, motusque compescuerit Noricorum, vel ex eo perspicuum est, quod ob egregiae virtutis meritum, quam ibidem potenter et patenter exercuit Cantia nostra, primae cohortis honorem, et primos congressus hostium, usque in hodiernum diem in omnibus praeliis obtinet. Provincia quoque Severiana, quae moderno usu et nomine ab incolis Wiltesira vocatur, eodem jure sibi
Abbreviated transcription (Latin):
lacteus appellatur: ce galli quasi colore lactei. et
galathe. qui quandoq dicti sunt gallogrea in
fuub grecie. quos galloꝵ militia occupant. ¶i¬
sit autẽ exercitꝰ ille brenno duce triumplator
&e semꝑ inuictus donee insurgere ausus ẽ in des.
ipsũ apollinis desficũ inuadens templũ. Ubi
cũ incole dei opem supplicit̾ implorarent. in¬
uenẽ supra humanũ modũ insignis pulechei¬
tudiras in delubri culmine conspexerunt. Au¬
ditus est etiã stridor arcus & strepitꝰ armorũ.
Subito etiã t̾remotui: pars montis aruyta gal¬
loꝵ strauit exercitũ. In secuta deinde tẽpesa
est: que grandine & frigore saucios absũplt
Dix ipse brennus cũ dolorẽ uulnerũ ferre ñ posset:
pugione uitã finiuit. Nec moueat quemquã ut
nationes. cũ certũ sit aerias potestates plurimum
nesuitie sue exetcete in illos qui sane fidei expertes
sunt. & uere religionis ignari. Cis nanq grã subtra¬

Expanded text:
lacteus appellatur, et Galli quasi colore lactei et lacteus appellatur, et Galli quasi colore lactei et Galatae, qui quandoque dicti sunt Gallo-graeci, in finibus Graeciae, quos Gallorum militia occupavit. Mansit autem exercitus ille Brenno duce triumphator et semper invictus, donec insurgere ausus est in deos, ipsum Apollinis Delphici invadens templum. Ubi cum incolae Dei opem suppliciter implorarent juvenem supra humanum modum insignis pulchritudinis in delubri culmine conspexerunt. Auditus est etiam stridor arcus et strepitus armorum. Subito etiam terraemotu pars montis abrupta, Gallorum stravit exercitum. Insecuta deinde tempestas est, quae grandine et frigore saucios absumpsit. Dux ipse Brennus, cum dolorem vulnerum ferre non posset, pugione vitam finivit. Nec moveat quemquam utnationes, cum certum sit aereas potestates plurimum nequitiae suae exercere in illos, qui sanae fidei expertes sunt, et verae religionis ignari. Eis namque gratia subtra
Abbreviated transcription (Latin):
xonũ in insuiã. appellatur anglia oriundũ. Anid
trogũ pompeiũ in uicesimo repperitur. quia sen¬
nes galli cõmilitones brenni cũ in italiã uenissen
thuscos a sius sedibus expulerunt: in ea condidert
urbes egregias. mediolanũ. comũ. brixiã. uerorã
uergamũ.tridentũ. atq uincentiã. Nam qd̾ urẽ
seuensiũ senib suis & ualitudinarus armentaris¬
q constrinxerint non mͦ fides historie. seq celebrᷤ
traditio est: ex eoquidẽ ualidior qd̾ senenses & uin¬
amentis membroꝵ & uenustate faciei & colous
grã morib quoq ipsis ad gallos & britones a quil
originẽ contraxerunt uidentur accedere. Licet eos
uetustas temporis. orbis plaga. situs regionis con¬
uictus finitimoꝵ quib sanguine & moribꝰ diu
ꝑmixti sunt. ex magna parte mutauerit. Non¬
dũ tamen colorẽ gallicũ candorẽ scisꝰ. hec omnia
ad uicinoꝵ similitudinẽ exterminasse sufficict̃t.

Expanded text:
xonum in insulam, appellatur Anglia, oriundum. Apud xonum in insulam, appellatur Anglia, oriundum. Apud Trogum Pompeium in vicesimo reperitur, quod Senones Galli, commilitones Brenni, cum in Italiam venissent, Tuscos a suis sedibus expulerunt, in ea condiderunt urbes egregias, Mediolanum, Cornum, Brixiam, Veronam, Bergamum, Tridentum atque Vincentiam. Nam quod urbem Senensium senibus suis, et valetudinariis, armentariisque construxerint, non modo fides historiae, sed celebris traditio est, ex eo quidem validior, quod Senenses et lineamentis membrorum, venustate faciei, et coloris gratia, moribus quoque ipsis ad Gallos et Britones, a quibus originem contraxerunt, videntur accedere, licet eos vetustas temporis, orbis plaga, situs regionis, convictus finitimorum, quibus sanguine et moribus diu permisti sunt, ex magna parte mutaverit. Nondum tamen colorem Gallicum, candorem scilicet, haec omnia ad vicinorum similitudinem exterminasse sufficiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sic faciant uxores & matres nr̃oꝵ marchionũ dum̃
quacũq occasione patriam seruent in columen & la¬
bem pudoris amoueant. x uii¬
Ierũ qdꝰ atir̃is nc̃ querimꝰ iam pridẽ preterit᷑
&e eousq maioꝵ nostroꝵ. uirtus manauit ad
alios: ut plenitudo diuitis uene a fonte uide¬
atur intuiulos defecisse. Neq enĩ a romanis & gre¬
cis tm̃ nobis sunt exempla uirtutis: nam &. domest¬
cis habundamus. ¶ Tradunt historie brennũ ꝯu¬
cem senoniũ qui exercitũ romanor apud flumen
alliam confecit. ipsamq urbẽ romã irrupit. cepit.ꝙ
cesis patrib. & subacta italia inuasit greciã. uastĩ
om̃ia. uniu̾sisq terribilis. tisq ad delfici apollitis
templũ qd̾ sitũ est in monte parnaso ꝓcessit. ipsꝰ¬
q apollinis appeteus spolia scuriliter iocatꝰ ait. i¬
cupletes deos largiri hominib oportere: hunc ini
tradunt de maiori britannia: que ab aduentu sa¬

Expanded text:
sic faciant uxores et matres nostrorum Marchiorum, dum sic faciant uxores et matres nostrorum Marchiorum, dum quacunque occasione patriam servent incolumem, et labem pudoris amoveant. erum quod a nostris nunc quaerimus, jampridem praeteriit, et eo usque majorum nostrorum virtus manavit ad alios, ut plenitudo divitis venae a fonte videatur in rivulos defecisse. Neque enim a Romanis, et Graecis tantum nobis sunt exempla virtutis, nam et domesticis abundamus. Tradunt historiae Brennum ducem Senonum, qui exercitum Romanorum apud flumen Alliam confecit, ipsamque urbem Romam irrupit et cepit, et caesis patribus, et subacta Italia invasit Graeciam, vastans omnia, universisque terribilis, usque ad Delphici Apollinis templum, quod situm est in monte Parnasso, processit, ipsiusque Apollinis appetens spolia, scurriliter jocatus ait: Locupletes deos largiri hominibus oportere, hunc, inquam, tradunt de majori Britannia, quae ab adventu Sa
Abbreviated transcription (Latin):
salutis ĩminentis ab hoste dispendiũ: ł pudoris sti¬
mulus uirtutẽ milicie nr̃e excitare debuerat. cui
iã mnerinis & insolens Walensis insultat. Puer¬
bialiter dici solet: quia miserat̾ra ẽ ꝗͣ agaso uł mu¬
lio de populatur. Quodsi nuula exhortatione uiti¬
li. nr̃i possunt nulites ad uirilia incitari ł matres
&e uxores cedentiũ eos urgeant ad iurtutẽ. Nam
aliquid tale in priscis historiis inuenitur. Cum
enĩ irruentib medis acies ꝑsarũ pulsata infu¬
gam ageret᷑. & om̃iuo deficiens. nec uictorẽ respi¬
cere auderet: matres & uxores eor passim ob¬
uiã fugientib currunt & mulierũ densata acie
orant uͥ in p̾liũ reuertant᷑. Nolentib sublata
ueste obscena corporis ostendunt: rogantes nũ
in uteros matrũ uel uxoꝵ uelint refugere. Has
repressi castigatione. in p̃liũ redeunt. & factamõs¬
sione quos fugiebant fugere cõpulerunt. Utiñ

Expanded text:
salutis imminentis ab hoste dispendium, vel pudoris stisalutis imminentis ab hoste dispendium, vel pudoris stimulus virtutem militiae nostrae excitare debuerat, cui jam inermis et insolens Walensis insultat. Proverbialiter dici solet, quia misera terra est quam agaso vel mulio depopulatur. Quod si nulla exhortatione virili, nostri possunt milites ad virilia incitari, vel matres et uxores cedentium eos urgeant ad virtutem. Nam aliquid tale in priscis historiis invenitur. Cum enim irruentibus Medis, acies Persarum pulsata in fugam ageretur, et omnino deficiens, nec victorem respicere auderet, matres et uxores eorum passim obviam fugientibus currunt, et mulierum densata acie orant in praelium revertantur. Nolentibus, sublata veste, obscena corporis ostendunt, rogantes num in uteros matrum vel uxorum velint refugere. Hac repressi castigatione in praelium redeunt, et facta impressione, quos fugiebant fugere compulerunt. Utinam
Abbreviated transcription (Latin):
primo impetu maior est quã uiror: ita sequens
munior quã feminarũ est. Alpina enĩ corpora hum̃¬
te celo educata habent aliquid simile niuib suis:
cũ mox incaluerint pugna statim insudorẽ eunt.
& leui motu quasi sole laxantur. Alibi quoq alpi¬
narũ gentiũ feritas facile uel ꝑ mulieres ostendi¬
tur: que deficientib telis infantes suos affuctos
humi in ora militũ adu̾sa misert̃. Si essent planie
qui impugnarent niuicosuinos nr̃os: pculoubio
uincerentur. Sed ut ait amentius. non ẽ qͥ faciat
facienda: que fere ꝑfici ultronea fortuna compellit.
¶Armatã ꝓuintiã inerinis in bellisq barbaries
aggredit᷑. de popłatur e uastat: e qui domi sue
esurit milite nr̃o cedente de nr̃o saciatur. & in
nr̃o facit luxurie diẽ festũ. Nunquid enĩ ñ cedit
miles: qui non repellit hostẽ irruentẽ & ĩminen¬
tẽ: Si uͦ nec amor patrie. nec rerũ damna. nec

Expanded text:
primo impetu major est quam virorum, ita sequens primo impetu major est quam virorum, ita sequens minor quam feminarum est. Alpina enim corpora humente coelo educata, habent aliquid simile nivibus suis, cum mox incaluerint pugna, statim in sudorem eunt, et levi motu quasi sole laxantur. Alibi quoque Alpinarum gentium feritas facile vel per mulieres ostenditur, quae deficientibus telis, infantes suos afflictos humi in ora militum adversa miserunt. Si essent plane qui impugnarent Nivicollinos nostros, procul dubio vincerentur. Sed, ut ait Amentius, non est qui faciat facienda, quae fere perfici ultronea fortuna compellit. Armatam provinciam inermis imbellisque barbaries aggreditur, depopulatur et vastat, et qui domi suae esurit, milite nostro cedente, de nostro satiatur, et in nostro facit luxuriae diem festum. Nunquid enim non cedit miles, qui non repellit hostem irruentem, et imminentem? Si vero nec amor patriae, nec rerum damna, nec
Abbreviated transcription (Latin):
det dicere: quod dolor est & ignominia sustinere. ¶¬
Dũ armata nobis milicia stercit. dũ alienã expug¬
nant pudiciciã suã ꝓstitiuint: dũ nobiliũ circũe¬
unt domos. coniuuia explorant ut epulent᷑ cotidie
splendide: dũ apullas piciunt. & sex qui pedalia
uerba: sine cruore trucidantes sarracenos & parthos.
&e si quia aliua hostili censet᷑ nõie. dũ hoc faciunt
milites głosi. nuueollinus indomitꝰ insolescit iner¬
mes britones intumescunt: ipsosq qui dicuntur
palatim comites & regũ sanguine głant᷑. fere ad
deditionẽ compellunt. & quasi tributarios faciunt.
Non ẽ qui cũ eis uelit manũ conserere: aut qui ue¬
lit equo marte quid ualeant exꝑiri. Armati mer¬
mes ad campestria ꝓuocant. s mermes ad siluest̾a
narrat historia. cuiꝰ u̾ba st̃ hec. Cisalpinoꝵ icolis:
ammi ferarũ corpora plus quã humana erant. Sed
experimento dep̃hensũ est. quia uirtus eor sicut

Expanded text:
det dicere, quod dolor est et ignominia sustinere. det dicere, quod dolor est et ignominia sustinere. Dum armata nobis militia stertit, dum alienam expugnant pudicitiam, suam prostituunt, dum nobilium circumeunt domos, convivia explorant, ut epulentur quotidie splendide, dum ampullas projiciunt et sesquipedalia verba, sine cruore trucidantes Saracenos et Parthos, et si quid aliud hostili censetur nomine, dum hoc faciunt milites gloriosi. Nivicollinus indomitus insolescit, inermes Britones intumescunt, ipsosque qui dicuntur Palatini comites, et regum sanguine gloriantur, fere ad deditionem compellunt, et quasi tributarios faciunt. Non est qui cum eis velit manum conserere, aut qui velit aequo Marte quid valeant experiri. Armati inermes ad campestria provocant; sed inernies ad silvestria, narrat historia, cujus verba sunt haec: Cisalpinorum incolis animi ferarum, corpora plus quam humana erant. Sed experimento deprehensum est, quia virtus eorum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat p̾liatus. Ad hec nullus celeriꝰ scripsit: nemo
uelociꝰ legit. Quaternas etiã epłas ꝑhibet᷑ simul
dictasse. Benignitate ad eo p̃ditꝰ. ut quos armis sub¬
egerat: clementia magis uicerit. .xui.¬
ed quid maioꝵ uirtutẽ replico & reuoluo:
Defecit etas nr̃a & fere ad nichilũ redacta
est: lionorib intumescit. honoꝵ nesciens
gradus. uanitate nominũ delectatur: contempta
rerũ ueritate & fructu. ¶ Aleator auceps. quodq
tractauerunt. sed neq uota habuerunt officia:
cũ ad oꝑa lasciuiae pilo fruticante. cuteq indurata
tanquã in habiles reꝓbantur: militẽ induunt.
pͥmipilatũ ducatũq affectant: & seductores &
doctores pollicent᷑ officui qd̾ ñ quã didicerunt. Por¬
ro nullũ unquã imperiũ sic uirtꝰ dilatauit. cuiꝰ
isti ñ sufficiant contrahece fines: aut om̃ino iures
euacuate. Si michi non credis: uel oꝑils crede. Pu¬

Expanded text:
fuerat proeliatus. Ad haec nullus celerius scripsit, nemo fuerat proeliatus. Ad haec nullus celerius scripsit, nemo uelocius legit: quaternas etiam epistolas perhibetur simul dictasse; benignitate adeo praeditus, ut quos armis subegerat clementia magis uicerit. uid majorum virtutem replico, et revolvo? Defecit aetas nostra, et fere ad nihilum redacta est, honoribus intumescit, honorum nesciens gradus, vanitate nominum delectatur, contempta rerum vanitate et fructu. Aleator, auceps, quodque tractaverunt, sed neque nota habuerunt officia, cum ad opera lasciviae pilo fruticante, cuteque indurata tanquam inhabiles reprobantur, militem induunt, primipilatum ducatumque affectant, et se ductores et doctores pollicentur officii, quod nunquam didicerunt. Porro nullum unquam imperium sic virtus ulla dilatavit, cujus isti non sufficiunt contrahere fines, aut omnino vires evacuare. Si mihi non credis, vel operibus crede. Pu
Abbreviated transcription (Latin):
tio: uos inquit qui estis: Responsũ est. Romani
gentiũ dñi. Et ille. Ita fiet inquit: si nos uiceritis.
Graui tandẽ conflictu pugnatũ ẽ: s romani iucert̃.¬
& numero plures. & fortiores uirib & exercitatioreᷤᷤ
usu: niuitis tamen amissis suoꝵ: eo qd̃ eis coltic¬
tatio fuerat adu̾sus popłm disciplinauit̾ eruditũ.
Uerũ in tota re militari nichil utiliꝰ. nicħ clarius
duce erudito. Nam uirtꝰ & industria ducis: effi¬
catiã exercitꝰ. sic̃ ꝓu̾bialit̾ dicisolet. quasi altera
lance cõpensat. Cesareos triumphos. duci potius
quã exercitui uetustas ascripsit. ¶Ut enĩ soluiꝰ
ait. quantũ seunꝰ aut serguis inter milites. tan¬
tũ uiter duces ĩmo inter homines: cesar dictator
enituit. huiꝰ ductib undecies centtĩ .xx. & duo
milia hostiũ cesa. nimas adnotauit. Signis colla
tis qͥnquagies & bis dimicauit. marcũ marcellũ.
solus suꝑgressus: qui nouies & tricies pari modo

Expanded text:
tio: « Vos, inquit, qui estis? » Responsum est: « Romani tio: « Vos, inquit, qui estis? » Responsum est: « Romani gentium domini. » Et ille: « Ita fiet, inquit, si vos viceritis nos. » Gravi tandem conflictu pugnatum est, sed Romani vicerunt, et numero plures, et fortiores viribus, et exercitatiores usu, multis tamen amissis suorum, eo quod eis colluctatio fuerat adversus populum disciplinaliter eruditum. Verum in tota re militari nihil utilius, nihil clarius duce erudito. Nam virtus et industria ducis, efficaciam exercitus, sicut proverbialiter dici solet, quasi altera lance compensat. Caesareos triumphos duci potius, quam exercitui vetustas ascripsit. Ut enim Solinus ait, quantum Senicius aut Sergius inter milites, tantum inter duces, imo inter omnes homines Caesar dictator enituit. Hujus ductibus undecies centum viginti et duo millia hostium ctis quinquagies et bis dimicauit, M. Marcellum solus supergressus, qui nouies et tricies pari modo
Abbreviated transcription (Latin):
emollitũ est: deinde ꝑsingulos quasi ꝑ gradus inua¬
lesccnte mollicia in hoc tandem effeminatũ fractũ
.&. cõmunutũ est. Imꝑiũ fere romanũ ex haustũ
est. & diuulsũ nerone imꝑante: cuiꝰ gula fere om̃ia
deuorauit. maculauit libido. exhausit auaricia. fre¬
git ignaria. luxuria cũ suꝑbia exinamuit. Hic nui¬
lani uestẽ bis indint: ut uel in aliquo cet̾is singulari
gła p̃luceret. Sed dũ roma ꝑtnasit: totũ orbẽ fecit
ingloriũ. Quicquid aliorum quesunt in austria:
huius inercia fere amisit. .xu.
ed cũ omniũ gentiũ exempla recioluo disci¬
plina romanoꝵ p̃ceteris lucet. Mesis quoq
płimũ ꝓfuisse legit᷑ oisciplina. ut in pauci¬
tate sua finitimis suꝑatis: cũ romanis ausi sint
suꝑ imꝑio gentiũ dimicare. Quã feri autẽ extite¬
rint: ex uerbis eoꝵ colligit᷑. quib adu̾sus romanos
pugnaturis. unus ducũ ante aciem postulato silen¬

Expanded text:
emollitum est, deinde per singulos quasi per gradus invaemollitum est, deinde per singulos quasi per gradus invalescente mollitia, in hoc tandem effeminatum, fractum, et comminutum est. Imperium fere Romanum exhaustum est, et divulsum, Nerone imperante, cujus gula fere omnia devoravit, maculavit libido, exhausit avaritia, fregit ignavia, luxuria cum superbia exinanivit. Hic nullam vestem bis induit, ut vel in aliquo caeteris singulari gloria praeluceret. Sed dum Roma permisit, totum orbem fecit inglorium. Quidquid aliorum quaesivit industria, hujus inertia fere amisit. CAP.ed cum omnium gentium exempla revolvo, disciplina Romanorum prae caeteris lucet. Moesis quoque plurimum profuisse legitur disciplina, ut in paucitate sua finitimis superatis, cum Romanis ausi sint super imperio gentium dimicare. Quam feri autem exstiterint, ex verbis eorum colligitur, quibus adversus Romanos pugnaturis, unus ducum ante aciem postulato silen
Abbreviated transcription (Latin):
ces: regna eoꝵ impulsu luxurie ẽẽ subuersa.
Inter cet̾a refert trogus qd̃ postremꝰ rex assyrioꝵ
regnauit sardanapallus: uir muliere corruptior.
Aohunc iudendũ qd̾ nemini ante eũ ꝑmissũ
fuerat. p̃fectus cũ admitti magna ambitione
egre obtinuisset: inuenit eũ inter scortoꝵ gre¬
ges purpurã colo netitẽ. muliebri habitu cũ mol¬
licie corporis. & oculoꝵ lasciiua om̃s. frminas ante¬
iret: pensa inter uirgines parcientẽ. Quibꝰ uisis.
indignatus talifemine tantũ iuroꝵ iri subiectum:
tractantesq ferrũ & arina habentes parere. pro¬
gressus ad socios quid uiderit refert. Negat se ei pa¬
rere posse. qui se feminã mallet ẽẽ quã uirũ. fĩt
s conuiratio. Qu a ille audita: in aulam regiã
se recepit. Ubi exstructa incensaq pira: & se &e
diuitias suas in incendiũ inittit. hoc solo imitat᷑
urũ.s Et perlentul quio ẽ tegũ robur a lupcuria

Expanded text:
ces, regna eorum impulsu luxuriae esse subversa. ces, regna eorum impulsu luxuriae esse subversa. Inter caetera refert Trogus, quod postremus rex Assyriorum regnavit Sardanapalus, vir muliere corruptior. Ad hunc videndum, quod nemini ante eum permissum fuerat, praefectus, cum admitti magna ambitione aegre obtinuisset, invenit eum inter scortorum greges purpuram colo nentem muliebri habitu, cum mollitie corporis et oculorum lascivia omnes feminas anteiret, pensa inter virgines partientem. Quibus visis, indignatus tali feminae tantum virorum iri subjectum, tractantesque ferrum et arma habentes parere, progressus ad socios, quid viderit refert. Negat se ei parere posse, qui se feminam mallet esse, quam virum. Fit ergo conjuratio. Qua ille audita, in aulam regiam se recepit. Ubi exstructa incensaque pyra, et se et divitias suas in incendium mittit: hoc solo imitatus virum. Et praecedentium quidem regum robur a luxuria
Abbreviated transcription (Latin):
porẽ ibitur: emollit gentes clementia celi. Solẽt
ñ in acie cõminus p̃liari: sed quoad possunt hostẽ
eminus ledunt. Obsessas urbes. mora & iuribus
nesciunt expugnare. Pugnant autẽ ꝓcuxentib
equis aut terga dantib: sepe etiã simulantib
fugam. Signũ his ex antiquo more ñ tuba. s
typano datur. Nec pugnare dui possunt. quia
un tolerabiles essent: si quantus est eoꝵ impetꝰ.
tantaᷤ ꝑseuerantia. Natura taciti: ad faciendum
ꝗͣ ad dicendũ ꝓmptiores. In cibũ parci. fides dicti
ꝓmissiq nulla. Principib metu. ñ pudore uel
religione parent. Principatꝰ uͦ quẽ corrũpit luxu¬
ria: diustare non potest. Aut si steterit: oppͥm̃te
iudicio dei. euomet quicqͥd inmoderatio luxuria
hausit. Modũ siquidẽ sui nescit. nec ante intem¬
pantiã reprimit: quã ex indulgentiore licentia.
in extremã turpitudinẽ ꝓlabatur. ¶ Assyrioꝵ
diseute plagas. & historiarũ testimonio conum¬

Expanded text:
porem Labitur, emollit gentes clementia coeli. Solent porem Labitur, emollit gentes clementia coeli. Solent non in acie cominus praeliari, sed quoad possunt, hostem eminus laedunt. Obsessas urbes mora et viribus nesciunt expugnare. Pugnant autem procurrentibus equis, aut terga dantibus, saepius etiam simulantibus fugam. Signum his ex antiquo more non tuba, sed tympano datur. Nec pugnare diu possunt; quia intolerabiles essent, si quantus est eorum impetus, tanta esset perseverantia. Natura taciti; ad faciendum quam ad dicendum promptiores. In cibum parci, fides dicti promissique nulla. Principibus metu, non pudore vel religione parent. Principatus vero quem corrumpit luxuria, diu stare non potest. Aut si steterit, opprimente judicio Dei, evomet quidquid immoderatio luxuriae hausit. Modum siquidem sui nescit, nec ante intemperantiam reprimit, quam ex indulgentiore licentia in extremam turpitudinem prolabatur. Assyriorum discute plagas, et historiarum testimonio convin
Abbreviated transcription (Latin):
cui fugiendi imponit᷑ difficultas. Audatiores
sunt qͣui bellũ inferunt. & sepe dĩ ali hond
utrilit᷑ ꝙ mori cupiunt: feliciter uincunt. Auden¬
tes nanq fortuna iuiuat. & ut pugne discrimen
ĩmunet: degeneres ammos timor arguit qͦ nichil
gnominiosius est his qui nomen & officium mi¬
licie ꝓfitent᷑. Timidos nauq grauissume lex mili¬
taris ꝑcellit. ¶ Duci quoq in re militari diligen¬
tissime p̃cauendũ est: ne uenus &e uinũ pugnan¬
tia pectora frangant. Semꝑ enĩ uincit lixuria.
sed eos dũtaxat: quos ante corrũpit. Eoq studio¬
sius fugienda est: quod uiclientelam suam a cer¬
rine seuit. Authiocus tante luxurie & super¬
fluitatis instruxit exercitũ: ut etiam gregarii
milites auro caligas facerent. ꝓculcarentq mate¬
riam. cuiꝰ amore populi dimicant. ¶ Gens quoq
parthoꝵ se pissime suꝑat᷑. eo qd̃ luxuriosissima
est. Nam quicquid ad̾ eoos tractus mundiq tem¬

Expanded text:
cui fugiendi imponitur difficultas. Audaciores cui fugiendi imponitur difficultas. Audaciores sunt qui bellum inferunt, et saepe alii dum honeste viriliterque mori cupiunt, feliciter vincunt. Audentes namque fortuna juvat, et ut pugnae discrimen imminet, Degeneres animos timor arguit, quo nihil ignominiosius est his, qui nomen et officium militiae profitentur. Timidos namque gravissime lex militaris percellit. Duci quoque in re militari, diligentissime praecavendum est, Ne Venus et vinum pugnantia pectora frangant. Semper enim vincit luxuria, sed eos duntaxat, quos ante corrumpit. Eoque studiosius fugienda est, quo in clientelam suam acerrime saevit. Antiochus tantae luxuriae et superfluitatis instruxit exercitum, ut etiam gregarii milites auro caligas facerent, proculcarentque materiam, cujus amore populi dimicant. Gens quoque Parthorum saepissime superatur, eo quod luxuriosissima est. Nam Quidquid ad Eoos tractus, mundique te
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑ enĩ qd̾ duces exercitꝰ eiꝰ ñ consueu̾it p̃mul¬
titudine alit̾ numerare: quã singulis telis rrep¬
tis a singulis. ut ex numero teloꝵ. ducũ quoq
numerus teneretur. ¶ Est autẽ dux usqueqͥq
inuitilis. apud quẽ disciplina ñ uiget: & frustra spe¬
rat uictoriã: qui animos manusq militũ assidue
non exercet. Miles subitus subito deserit ducem
e laborẽ ferre non sustinet: quẽ continuus uoi
exercuit labor. Cesaris animũ fiducia robeaus.
qd̾ ei res erat aduersus militẽ subitũ. ducẽqite¬
ritũ: & qui longa pacis quiete dedidicerat ducu
Sed ubi uictoria cesꝑat᷑: ad spẽ iundicte erigndil¬
est animus. Est enĩ interdũ una salus uictis. nul¬
lam sꝑare salutẽ. & ut se uictores putent: si qul¬
ñ moriant᷑ inulti. ¶ Magni nanq muneris loco ee
saciari utiorie: & dispendiũ uite. uindicte solas
cõpensari. fãcile assumit pugnandi necessitat̃.

Expanded text:
Fertur enim quod duces exercitus ejus non consueverit prae mulFertur enim quod duces exercitus ejus non consueverit prae multitudine aliter numerare, quam singulis telis receptis a singulis, ut ex numero telorum, ducum quoque numerus teneretur. Est autem dux usquequaque inutilis, apud quem disciplina non viget; et frustra sperat victoriam, qui animos manusque militum assidue non exercet. Miles subitus subito deserit ducem, et laborem ferre non sustinet, quem continuus non exercuit labor. Caesaris animum fiducia roboravit, quod ei res erat adversus militem subitum, ducemque emeritum, et qui longa pacis quiete dedidicerat ducem. Sed et ubi victoria desperatur, ad spem vindictae erigendest animus. Est enim interdum Una salus victis nullam sperare salutem, et ut eo victores putent, si non moriantur inulti. Magni namque muneris loco est, satiari ultione; et dispendium vitae, vindictae solatio compensari. Facile assumit pugnandi necessitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ri ce ministris eiꝰ. sed & deo qui ibi colitur bellum
denuntiarent. Faciliꝰ crediderim hos malicie exx¬
cͤatos: ꝗͣ ad legitimã miliciã consecratos. xiiii.
roinde necessaria est disciplina militaris.
cuiꝰ quanta sit utilitas: ñ facile dixerim.
Ut enĩ dictũ ẽ. romanis adeo ꝓfuit dis¬
ciplina: ut orbẽ sue subicerent dicioni. Alexaudet
quoq macedo exiguam manũ militarẽ susceptt
a patre s doctã: qua asue facta milicie. orbẽ tet¬
rarũ aggressus. innumeras ostiũ copias fudit.
¶Cerses a trecentis lacedemonior ad t̾mopllas
uexatus. cũ eos manit infinita płimisq suorũ
amissis iux confecisset. in eo se deceptũ dicebat.
quod multos quidẽ homines haberet. uiros autẽ
discipline tenaces nullos. Hoc equidẽ uere dixit
qd̾ & fuga illa testat᷑. qua apud salaminã turpite
uictus. qui tot gentes in bella trahebat: ut duces
ñ possent facile numerari. uix una naue euast.

Expanded text:
ri, et ministris ejus, sed et Deo, qui ibi colitur, bellum ri, et ministris ejus, sed et Deo, qui ibi colitur, bellum denuntiarent. Facilius crediderim hos malitiae exsecratos, quam ad legitimam malitiam consecratos. CAP. Proinde necessaria est disciplina militaris, cujus quanta sit utilitas, non facile dixerim. Ut enim dictum est, Romanis adeo profuit disciplina, ut orbem suae subjicerent ditioni. Alexander quoque Macedo, exiguam manum militarem suscepit a patre, sed doctam, qua assuefacta militiae orbem terrarum aggressus, innumeras hostium copias fudit. Xerxes a trecentis Lacedaemoniorum ad Thermopilas vexatus, cum eos manu infinita, plurimisque suorum amissis, vix confecisset, in eo se deceptum dicebat, quod multos quidem homines haberet, viros autem disciplinae tenaces nullos. Hoc equidem vere dixit, quod et fuga illa testatur, qua apud Salaminam turpiter victus, qui tot gentes in bella trahebat, ut duces non possent facile numerari, vix una nave evasit.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam dei: quib lex ñ p̃cisionẽ dexterarũ. sed
penam irrogat capitalem. Si patrociũ illorum
assumant cico & demostenes. si in defensione eoꝵ.
linguã acuat & tociꝰ ingeni sui uires exhauriat
quintilianus. si iura iuguerint qd̾ post deũ in
inanu principis ẽ. fortunas eoꝵ & captta quin
legitimis suppliciis feriant᷑. tueri non poterunt.
Quod sigladiũ suũ adu̾sus tales ñ exerit pͥncepᷤ.
inseipsũ ꝓculdubio ꝓuocat gładiũ bis acutum:
quẽ in ore suo gerit filiꝰ hominis. gladiũ utiq qui
uiuus & efficax est. qui corpus findit & anmã.ꝙ.
mittit ingehennam: ad quẽ obtusus ẽ om̃is gladius
& om̃is armatura fragilis. fluida & infirma. pretet
illã quã sola construit gr̃a in bonoꝵ fabrica merito¬
rũ. Sunt tam̃ płumi qui maloꝵ. esamore oꝑm q̃n
milicie consecrandi cingulũ altari obtulerunt.
uident᷑ ꝓtestari se eo tunc animo accessisse. ut ałta¬

Expanded text:
Ecclesiam Dei, quibus lex non praecisionem dexterarum, sed Ecclesiam Dei, quibus lex non praecisionem dexterarum, sed poenam irrogat capitalem. Si patrocinium illorum assumant Cicero, et Demosthenes, si in defensione eorum linguam acuat, et totius ingenii sui vires exhauriat Quintilianus, si jura viguerint, quod post Deum in manu principis est, fortunas eorum et capita, quin legitimis suppliciis feriantur, tueri non poterunt. Quod si gladium suum adversus tales non exerit princeps, in se ipsum procul dubio provocat gladium bis acutum, quem in ore suo gerit filius hominis, gladium utique, qui vivus et efficax est , qui corpus findit et animam, et mittit in gehennam; ad quem obtusus est omnis gladius, et omnis armatura fragilis, et fluida, et infirma, praeter illam quam sola construit gratia in bonorum fabrica meritorum. Sunt autem plurimi, qui malorum clamore operum, quando militiae consecrandi cingulum altari obtulerunt, videntur protestari se eo tunc animo accessisse, ut alta
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ quis. uł ñ faciendo qd̾ oportet: ł faciendo quoõ
fieri ñ oportet. & cũ utrũq sit malũ: ut dr̃ pecca¬
tũ delicto grauiꝰ esse solet. Delinquit enĩ qui non
implet officiũ. s plane peccat. quisqͥs cõmittit con¬
trarium. Albo siquidẽ nigrũ magis opponit᷑ quã
ñ albũ. & tristicia leticiã magis impugnat ꝗͣ spes
aut timor: que neq in leticie rationẽ cadunt. nͦ
ei maxime aduersantur. Et singulo quidẽ abutit᷑
tam ille qui ñ implet qd̾ oportet ex milicie sacram̃¬
to: quã ille qui impugnat milicie sacramentũ.
Delinquit tam̃ grauius. qui impugnat: sic̃ hostis
uerus ignauo milite odibilior est. Unoe qui rẽ¬
publice. &e inermen manũ nlitarib armisim¬
pugnat: iustissime exauctoratur. tanquã ille
qui figurã hostilẽ induerit. Sed p̃ceteris omnib
duuno &e homano iure grauius feriuntur sacri¬
legi. & hii qui uariis ꝑturbationib impugnant

Expanded text:
autem quis, vel non faciendo quod oportet, vel faciendo quod autem quis, vel non faciendo quod oportet, vel faciendo quod fieri non oportet, et cum utrumque sit malum, ut dicitur, peccatum delicto gravius esse solet. Delinquit enim qui non implet officium; sed plane peccat, quisquis committit contrarium. Albo siquidem nigrum magis opponitur, quam non album, et tristitia laetitiam magis impugnat, quam spes aut timor, quae neque in laetitiae rationem cadunt, nec ei maxime adversantur. Et cingulo quidem abutitur, tam ille qui non implet quod oportet ex militiae sacramento, quam ille qui impugnat militiae sacramentum. Delinquit tamen gravius, qui impugnat, sicut hostis verus ignavo milite odibilior est. Unde qui rempublicam et inermem manum militaribus armis impugnat, justissime exauctoratur, tanquam ille qui figuram hostilem induerit. Sed prae caeteris omnibus divino et humano jure gravius feriuntur sacrilegi, et hi qui variis perturbationibus impugnant
Abbreviated transcription (Latin):
accedit: quia eũ expeditũ ẽẽ ad munia rei publice.
officu sui necessitas exigit. Accingi nanq solet ciuige¬
renda ĩminent: & cui uacatio datur. licet ẽẽ discinc¬
tũ. Unde illud in libro regnor. Non eque głetur
accinctus: ut discinctus. Quia sollicitudo laboris
ĩminentis. głandi licentiã non admittit: S ociandi
lbertas. et securitas quietis plerũq extollentiam
parit. Cingulũ gͦ indiciũ est laboris. labor honoris
meritũ. ut liqueat om̃ib qd̾ qui labore indictũ mi¬
licie subire detrectat. honorẽ gladii in militari cin¬
gulo frustra portat. Ipsiꝰ quoq cinguli cassa ẽ signi¬
ficatio: nisi fidẽ eiꝰ roboret & solidet labor. Uideas
multos cinguli honore tum̃tes. s nisi honorem
laboriosa ĩpleant merita: idẽ est ac si ꝑ solida scib̾a
quis uenditet spumã. Pfecto dignus ẽ pͥuilegium
ꝑdere: qui concessa sibi abutitur potestate. Abutit᷑

Expanded text:
accedit, quia eum expeditum esse ad munia reipublicae, accedit, quia eum expeditum esse ad munia reipublicae, officii sui necessitas exigit. Accingi namque solet, cui gerenda imminent; et cui vacatio datur, licet esse discinctum. Unde illud in libro Regum: Non aeque glorietur accinctus, ut discinctus . Quia sollicitudo laboris imminentis gloriandi licentiam non admittit, et otiandi libertas et securitas quietis plerumque extollentiam parit. Cingulum ergo indicium est laboris, labor honoris meritum, ut liqueat omnibus, quod qui laborem indictum militiae subire detrectat, honorem gladii in militari cingulo frustra portat. Ipsius quoque cinguli cassa est significatio, nisi fidem ejus roboret et solidet labor. Videas multos cinguli honore tumentes, sed nisi honorem laboriosa impleant merita, idem est ac si pro solida substantia quis vindicet spumam. Profecto dignus est privilegium perdere, qui concessa sibi abutitur potestate. Abutitur
Abbreviated transcription (Latin):
tuebantur qui meruerant pͥtiari cingulo: anteꝗͣ
eos p̃ceteris uirtutũ merita insignirent. Milites
qui ex cannensi pugna cedentes in siciliã fuerant
relegati: postulaurrant a marco marceslo consule
ut in p̃liũ ducerent᷑. Ille senatũ consuluit. senatꝰq
negauit plac̾e sibi. eis cõmitti rem publicã: qui eam
deseruissent. Marcellotam̃ ꝑmisit facere qd̃ uid̾et᷑.
lege tam̃ p̃scripta. ne quis eor munere uacaret:
ne ue donaretur p̃mio aut honore. aut reportaret᷑
in italiam: dũ peni in ea fuissent. Dũ uͦ cingulo spo¬
liati sunt: eis nec era ꝓcedunt. nec militaribus
yͥuilegiis gaudent: nec habent aliqd̃ cũ gladio telo¬
ue cõmecciũ. Ideoq ꝓiuda constitutione maioꝵ ẽ
gladius insertus eingulo. ut collato honore cingłi:
potestas quoq ipsius gladii aliquatenus intelligat᷑
collata. Et recte cingulo decoratur ad militia. quisqͥs

Expanded text:
tuebantur, qui meruerant privari cingulo, antequam tuebantur, qui meruerant privari cingulo, antequam eos prae caeteris virtutum merita insignirent. Milites, qui ex Cannensi pugna cedentes, in Siciliam fuerant relegati, postulaverant a M. Marcello consule, ut in praelium ducerentur. Ille senatum consuluit, senatusque negavit placere sibi eis committi rempublicam qui eam deseruissent. Marcello tamen permisit facere quod videretur; lege tamen praescripta, ne quis eorum munere vacaret, neve donaretur praemio, aut honore, aut reportaretur in Italiam, dum Poeni in ea fuissent. Dum vero cingulo spoliati sunt, eis nec aera procedunt, nec militaribus privilegiis gaudent, nec habent aliquod cum gladio telove commercium. Ideoque provida constitutione majorum est gladius insertus cingulo, ut collato honore cinguli, potestas quoque ipsius gladii aliquatenus intelligatur collata. Et recte cingulo decoratur, ad militiam quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
statutũ est. &. nouo ñ ẽ abolitũ: ut qui non seruato
milicie sacram̃to. religionẽ quã ꝓfitetur impugnat:
cinguli amissione mulctetur. Fert᷑ hoc edicto iuliꝰ
cõpescuisse militẽ suũ. qñ urbẽ ingressis. non licuit
homines spoliare aut templa deoꝵ: qd̾ ei postmodũ
ingrauescente seditione imꝑperant. Numinibus
nanq romanis ciuibq iurati impugnare ñ pote¬
rant: quos sacramento mulicie susceperant defendeti¬
dos. Sic quoq gauis curio. bello dardanico circa dira¬
chiũ. cũ unã de quinq legionib sediciosam uidisset:
eam ꝓcedere iussit inermen. discinctamq in conspe¬
ctu arinati exercitus. stramenta coegit secare. Poste¬
ro autẽ die similit̾ fossã discinctos milites facere. nul¬
lisq p̃cib legionis impetrari ab eo potuit: ne signa
eiꝰ submtt̾et. nomenq aboleret. Milites autẽ in sup¬
plementũ aliarũ legionũ distribuit. Non enĩ resti¬

Expanded text:
statutum est, et novo non est abolitum, ut qui, non servato statutum est, et novo non est abolitum, ut qui, non servato militiae sacramento, religionem quam profitetur, impugnat, cinguli amissione mulctetur. Fertur hoc edicto Julius compescuisse militem suum, quando urbem ingressis non licuit homines spoliare, aut templa deorum, quod ei postmodum, ingravescente seditione, improperant. Numinibus namque Romanis civibusque jurati oppugnare non poterant, quos sacramento militiae susceperant defendendos. Sic quoque C. Curio bello Dardanico circa Dyrrachium, cum unam de quinque legionibus seditiosam vidisset, eam procedere jussit inermem, decinctamque in conspectu armati exercitus stramenta coegit secare. Postremo autem die similiter fossam discinctos milites facere, nullisque precibus legionis impetrari ab eo potuit, ne signa ejus submitteret, nomenque aboleret. Milites autem in supplementum aliarum legionum distribuit. Non enim resti