comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
origines. quosdã fontes qͣtuor uirtutes: uicia quo
qͣtuor uelut qͣsdã origines maloꝵ omniuĩ definius
Hec sunt nimirum decem: que uoliusti enodari capitus¬
la. Non ut absolutio eoꝵ uobis aliqͥd cognitionis affer¬
ret : sed ut ur̃a magis cura si regularit᷑ imꝑatum
munus impleuero: non niehil edificationis talium
studiosis hoꝵ ⁊ his similiũ capituloꝵ explicationi
cõferret. Ceterũ si tu ea nescires: nũꝗͣtato ordine
dilucidanda ꝓponeres. Ideo aũ uoliuisti cognita uob
disꝑutatione illustrari : ut aut me si aliqͥd secus us
ratio habet exponerem: faceretis em̃dari uel corrigi
aut c̾te ꝑ sollicitudinẽ urãm meũq sermonem ad alio

Expanded text:
es quosdam quatuor virtutes; vitia quoque quatuor, velut quasdam origines malorum omnium definivit. Haec sunt nimirum decem, quae a me voluistis enodari capitula, non ut absolutio eorum vobis aliquid cognitionis afferret, sed ut vestra magis cura, si regulariter imperatum munus implevevo, nonnihil aedificationis talium studiosis, horum et his similium capitulorum explicatione conferret. Caeterum si tu ea nescires, nunquam tanto ordine dilucidanda proponeres. Ideo autem voluistis cognita vobis disputationibus illustrari, ut aut me, si aliquid secus quam ratio habet exponerem, faceretis emendari vel corrigi; aut certe per sollicitudinem vestram, meumque sermonem ad alioru
Abbreviated transcription (Latin):
sa Que iuibes ut paucis edisseram que sit luite es¬
tem platiue ꝓpͥetas. & quid int̾ ipsam ⁊ actiuam
uitam intersit : quanta possum breuitate distĩgam.
Utrũ is cui eccłie regende cura cõmissa ÷ contemplati¬
ue itite uirtutis fieri particeps possit. Utrum eqͣni¬
mit̃ sustinendisint diuina p̃cepta calcantes: an pi
modo peccati debeant &cclesi astica ueritate coar

Expanded text:
aque jubetis ut paucis edisseram quae sit vitae contemplativae proprietas: et quid inter ipsam et activam vitam intersit, quanta possum brevitate distinguam. Utrum is cui Ecclesiae regendae cura commissa est, contemplativae virtutis fieri particeps possit. Utrum aequanimiter sustinendi sint divina praecepta calcantes, an pro modo peccati debean
Abbreviated transcription (Latin):
augere debent bonũ nrm nõ uelare peccatũ. Hes ett̃¬
pro iusticia. s cũ iusticia dõ sunt exhibenda. Q m̃doẽ
multũ aitentiuis debent p̃cepta ꝑficere. qͥ ea panati
E ꝑfectionis amore transcendore. Alioqͥn si inuidiã
si suꝑbiã. si elacionẽ. sicupiditatem. ⁊ his similia
mala pectoris sui nõ repͥmat. ⁊ tam̃ suũ corpꝰ ieiuniis
ac laborib abstinentie quãuis cõtinuate c̃ficiant: nec
illa eos oꝑa impemsa uanitate iustificant: ⁊ hec uicia
q̃ negligũt emendare cõdẽp̾nant. Itaq licet ubiq liri

Expanded text:
augere debent bonum nostrum, non velare peccatum; nec augere debent bonum nostrum, non velare peccatum; nec pro justitia, sed cum justitia Deo sunt exhibenda: quoniam quidem multo attentius debent praecepta perficere, qui ea parati sunt perfectionis amore transcendere. Alioquin si invidi, si superbi, si elati, si cupidi, haec et his similia mala pectoris sui non reprimant, et tamen suum corpus jejuniis, ac labore abstinentiae, quamvis continuatae, conficiant; nec illa eos opera impensa vanitati justificant, et haec vitia, quae negligunt emendare, condemnant. Itaque licet ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb emit᷑ fauor humanus inseriuunt. et morĩt bona
contẽp̾nũt᷑. Tantũ q eos ardor humane laudis infiã
mat : ut laboriosa oꝑa que popłs admiret᷑ : et qͥbus
fama diffundit᷑ sine labore suscipiant. et libent᷑ exer-¬
ceant. Inde ÷ qd̃ ieuinare. abstinere. uigilare. &ccłiã
frequentare uł psallere. cũ omĩa sine labore non
fiant. etiã cũ delectacione illi faciũt᷑: qͥ ex his pla¬
cere hominib cõcupiscũt. Nõ qł ista et homines dĩ
nõ faciut᷑. s qđ illi ꝓhibent᷑ ea deo magis quam ho¬
minib exhibere: qͥ feruentius sudent. etiã morib
scĩs excellere. Ceterũ si qͥsꝗͣ. foris uͥ potest magnꝰ credi
resplendeat. ⁊ intus uͥ salus d̃s uidet scaleat. qͥs nõ
intelligat qd illi om̃s abstinentie ac ieiumioꝵ uigi¬
menta moꝵ s uelamina uicioꝵ: Qua ꝓpt̃ uera ieui¬
nia. abstinencie. uigil ie. elemosine. ⁊ cetera huiꝰ modi:

Expanded text:
quibus emitur favor humanus, serviunt, et morum bona quibus emitur favor humanus, serviunt, et morum bona contemnunt. Tantumque eos ardor humanmat, ut laboriosa operosa, quae populus admiretur, et quibus fama diffunditur, sine labore suspiciant, et libenter exerceant. Inde est, quod jejunare, abstinere, vigilare, ecclesiam frequentare, vel psallere, cum haec omnia sine labore non fiant, etiam cum delectatione illi faciunt, qui ex his hominibus placere concupiscunt: non quod ista et homines Dei non faciant; sed quod illi probentur ea Deo magis, quam hominibus exhibere, qui ferventius student etiam moribus sanctis excellere. 4. Caeterum si quisquam forus solus videt, squaleat; quis non intelligat, quod illi omnes abstinentiae, ac jejuniorum, vigimenta morum, sed velamina vitiorum? Quapropter vera jejunia, abstinentiae, vigiliae, eleemosynae, et caetera hujusmodi,
Abbreviated transcription (Latin):
fauent. uolũtatib parent. omĩb curpib placent
gestiunt docere qd̾ nesciunt. Credi oe se sublimĩa uo¬
lunt: delecta bilia grauib anteponũt̃. Execrantus
uerbo. q̃uod animo concupiscunt. Appellationes uñtu¬
tũ uicũs sius ad ponut᷑. se ipsos fallũt. fauentes sibi
sccipiũt. In ꝓmissione honesta ueloces: in exhibicions
m̃daces. A bono mutabiles: mali tenaces: in uerbꝰ
graues: in animo turpes. uͥq fallaces. Leti ad ꝓspera.
fragiles ad adu̾sa. inflati ad obseqͥa anxii ad obꝓbria.
inmoderati ad gaudia. faciles ad humana diffĩciles
nec eos aut morbũ suũ sentire. aut ad medicũ uenire
ꝑmittit. Et qͥd ÷ ad medicũ uenire nͥ infirmũ suas in-¬
firmitates agnoscere nec placere sibi. s de factis q̃ illi
uidebant᷑ e̾ẽ glõsa confundi: Quod certe illi nõ facut̃
qͥ desiderio cõparande opinionis incensi eis tantũ oꝑib

Expanded text:
gaugauGestiunt docere quod nesciunt, credi de se sublimia volunt, delectabilia gravibus anteponunt, exsecrantur verbo quod animo concupiscunt. Appellationes virtutum vitiis suis imponunt, se ipsos fallunt, faventes sibi decipiunt, in promissione honesta veloces, in exhibitione mendaces, a bono mutabiles, mali tenaces, in verbo graves, in animo turpes, ubique fallaces, laeti ad prospera, fragiles ad adversa, inflati ad obsequia, anxii ad opprobria, immoderati ad gaudia, faciles ad humana, difficiles snec eos aut morbum suum sentire, aut ad medicum venire permittit. Et quid est ad medicum venire, nisi infirmum suas infirmitates agnoscere, nec placere sibi, sed de factis, quae illi videbantur esse gloriosa, confundi? Quod certe illi non faciunt, qui, desiderio comparandae opinionis incensi, eis tantum operibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tas q̃ nõ aliqͣs uircutes ut putatur extransgulat. s
licenciã uicioꝵ. cũ fuerit auiciosis recepta corrobo¬
rat. Ceterũ mentes uirtutũ plenas omĩno no᷑ penetra.
U acuos gͦ ac nullis fultos uirtutib tẽp̾tat: et ipsos
fastu rinose ambicionis inflatos. in occulta dedecora
quadã publice furendi delectacione p̾cipitat. Sic
uacuam nauẽ tempestas in diuersa tumidis fluctib
iactat. et in area frumentis sua grauitate manentib
leuis ex ea uentris paleas raptat. Qd̾ si ita ⁊ͥ nõ uicio¬
sos fac̃ uanitas: s ostendit. Que ilos sui afflatꝰ uento
circũ fert : ac lubricis circũũ gẽs affectib potat. Quise
ad om̃s eiꝰ inpulsus studio ꝓpͥe uoliuitatis accõmodãt
Q ui se de oꝑib quoꝵ sibi cõseu nõ sunt: t̃pit̾ iactant.
ꝗui se ab om̃ib p̃dicari ꝑ nefas affectant. Qui scos ui¬
ros sui cõparacione depreciant. Qui uicio aure po¬

Expanded text:
tas, quae non aliquas virtutes, ut putatur, exantlat, sed tas, quae non aliquas virtutes, ut putatur, exantlat, sed licentiam vitiorum, cum fuerit a vitiosis recepta, corroborat: caeterum mentes virtutum plenas omnino non penetrat. Vacuos ergo ac nullis fultos virtutibus tentat; et ipsos fastu ruinosae ambitionis inflatos, in occulta dedecora quadam publice furendi delectatione praecipitat, sicut vacuam navem tempestas in diversa tumidis fluctibus jactat, et in area, frumentis sua gravitate manentibus, leves ex ea ventus paleas raptat. Quod si ita est, non vitiosos facit vanitas, sed ostendit: quae illos sui afflatus vento circumfert, ac lubricis circumactos affectibus rotat; qui se ad omnes ejus impulsus studio propriae voluntatis accommodant; qui se de operibus quorum sibi conscii non sunt turpiter jactant; qui se ab omnibus praedicari per nefas affectant; qui sanctos viros sui comparatione depretiant: qui vitio aurae po
Abbreviated transcription (Latin):
is itaq suꝑ inuidia disputatis: qͣm graui malo
etiã uanitas malos uanos inuoluat cõsequenter
expediam: Que ut facilius uitari possit. qͥd in
se corruptionis habeat breuit᷑ deflaremꝰ. Est enĩ uani¬
tas inflata quedã circa delectaciones uarias animi lan¬
gentis affectio pociendi honoris auida simul & nescia.
morbo excellentie in anis affiata. caua. morbida. tur¬
bulenta. animoꝵ leuiũ dña. Male fundatis om̃ĩb blanda.
iepugnantib: fumea capiendis sceluetortuis enpibi bilandeta
simulatio quedã iurtutũ. Anima uicioꝵ. fomes carna¬
liũ delectacionũ. labes moꝵ. appeticio dignitatũ. I¬
cis miseris. amara ꝑfectis. ꝑicłosa dubiis imꝑiosa
subiectis. Infirma infirma fundatis. faciles captiua.
captiuatos oblectat: ambiciosos uexat. angutos infiat.
inflatos humiliat. Cui seruiunt cumidi sub qua
iacent elati. qͣm inueniunt ꝑditi. ad qͣm eurrũt iap¬
suri: in qua sibi uident᷑ stare iam lapsi. hec ÷ uani¬

Expanded text:
is itaque super invidia disputatis, quam gravi malo etiam vanitas vanos involvat, consequenter expediam. Quae ut facilius vitari possit, quid in se corruptionis habeat breviter declaremus. Est enim vanitas, inflata quaedam circa delectationes varias animi languentis affectio, potiendi honoris avida, simul et nescia, morbo excellentiae inanis afflata, cava, morbida, turbulenta, animorum levium domina, male fundatis omnibus blanda, repugnantibus fumea, capiendis seductoria, captis invicta, simulatio quaedam virtutum, anima vitiorum, fomes carnalium delectationum, labes morum, appetitio dignitatum, dulcis miseris, amara perfectis, periculosa dubiis, imperiosa subjectis, infirma fundatis; facile captivat, captivatos oblectat, ambitiosos vexat, angustos inflat, inflatos humiliat; cui serviunt tumidi, sub qua jacent elati, quam inveniunt perditi, ad quam currunt lapsuri, in qua sibi videntur stare jam lapsi. 2. Haec est vani
Abbreviated transcription (Latin):
que nosse. ⁊ deflere debet ignorat: quam diu
curiose aliena considerat. Quod si mores suos
ad seipsum conuersus. aspiciat: nõ requiret quod in
aliis specialit̃ rep̾hendat. s in se ipso quod lugeat.
tollit peccata mundi. Itaq si ille qui sine ullo pac¬
cato fuit. nos peccatores ineffabili pietate sustinuit.
⁊ sustinere non desinit: nõ interitũ nr̃m desiderans. s.
profectũ. uoc mortẽ peccantiũ. s salutom: nos quare
exemplo nr̃i saluatoris ⁊ dni nõ sustineamus infirmos. cum

Expanded text:
quae nosse, aut deflere debet, ignorat; quandiu curiose aliena considerat. Quod si mores suos ad seipsum conversus aspiciat, non requiret quod in aliis specialiter reprehendat, sed in seipso quod lugeat. tollit peccata mundi . Itaque si ille qui sine ullo peccato fuit, nos peccatores ineffabili pietate sustinuit, et sustinere non desinit, non interitum nostrum desiderans, sed profectum, nec mortem peccantium, sed salutem; quare nos exemplo n
Abbreviated transcription (Latin):
p̃posito suo subiecti: tamꝗͣ. capiti suo membra deseriul¬
ant. c p̃cepta eiꝰ uelut imꝑiũ dei: summo amore
custodiant. hoc e̾e̾ sem̃ hoc sibi salubre. ac necessariũ
iudicantes. qd̾ rectori suo placuerit: nõ qd eis in ꝑił¬
ciem sui arrogantia m̃tis fle dic tauerit. Ideo q obi¬
dienteͤ
ac pacientie uirtute fundati: maioꝵ suoꝵ non discuti¬
unt constituta s faciunt. Et quando rigor exigit ut
numit̃ fert̃. Nec motib eoꝵ a qͥb fuerĩt obiuirgati: sec
suis negligentiis quod castigant᷑ ad scͥbt̃. Ciues qͦ suos
plebeios. ac nobiles. diuites. ⁊ potentes. qualit̃ tractare
aut regere debeant sac̾dotes : huuis libelli series con¬
tinebit. Que ͤ ᷤ sic̃ sepe iam dixi. scribere nõ auderẽ:
si uobis negare aliqͥd potussem. S iam capitula ip¬
sa disserenda ponamꝰ. Quesistis gͥ utrũ oquanimiter
sustinendi sint diuina p̃cepta calcantes: an pro modo

Expanded text:
praeposito suo subjecti, tanquam capiti membra deservipraeposito suo subjecti, tanquam capiti membra deserviant, ac praecepta ejus velut imperium Dei summo amore custodiant; hoc esse sanctum, hoc sibi salubre et necessarium judicantes, quod rectori suo placuerit; non quod eis in perniciem sui arrogantia mentis vitiosae dictaverit. Ideoque obedientiae ac patientiae virtute fundati, majorum suorum non discutiunt constituta, sed faciunt; et quando rigor exigit disnimiter ferunt; nec motibus eorum a quibus fuerint objurgati, sed suis negligentiis, quod castigantur, ascribunt. Cives quoque suos plebeios et nobiles, divites ac potentes, qualiter tractare et regere debeant sacerdotes, hujus libelli series continebit. Quae ego, sicut saepe jam dixi, scribere non auderem si vobis negare aliquid potuissem. Sed jam capitula ipsa disserenda ponamus. Quaesistis igitur utrum aequanimiter sustinendi sint divina praecepta calcantes, an pro modo
Abbreviated transcription (Latin):
discutiut̃. Et qͦd facere aut fieri nolut̃ diciqͦ sibi fasti¬
diunt. Paratiores aliqͥd doctͥne etiã qd̾ scire cupiut̃
ignorare: quam a ꝑsona inferiore cognoscere. Cium
ueritas undecũq claruerit: non sit ingenio huma¬
no deputanda sed deo. Nec aliqͦꝵ debeat credi sed omiũ
Que ꝑ se talis ac tanta ÷: ut nõ cẽ sit magna. si eam
magni docuerit᷑. sed potius ipsa magnos faciat eos
a qͥb doceri uel disci potuerit. uoluistis itaq uobis
ꝓpͥetatem uite actu ale̾s erponi : ut uos cũ ur̃is scd̾m
ipsam uixisse semper et uiuere ꝓbaretis non qualit̃
uobis iuuendũ e̾e̾t in eis disputationib disceretis.
Siqͥdem couersatio religiosa actualis ÷ uita. Que doces
quomodo p̃positi sub se regant uiuentes. ⁊ diligant
ac nõminus de eoꝵ quã de sua salute solliciti: quo
eis expedire scuit̃. pat̾na cura ꝓuideant. Et qualiẽ

Expanded text:
discutiunt; et quod facere aut fieri nolunt, dici quoque sibi fastidiscutiunt; et quod facere aut fieri nolunt, dici quoque sibi fastidiunt; paratiores aliquid doctrinae, etiam quod scire cupiunt ignorare; quam a persona inferiore cognoscere: cum veritas undecunque claruerit, non sit ingenio humano deputanda, sed Deo; nec aliquorum debeat credi, sed omnium, quae per se tanta et talis est, ut non tunc sit magna, si eam magni docuerint; sed potius ipsa magnos faciat eos, a quibus doceri vel disci potuerit. Voluistis itaque vobis proprietatem vitae actualis exponi, ut vos cum vestris secundum ipsam vixisse semper, et vivere probaretis; non qualiter vobis esset vivendum meis disputationibus disceretis. Siquidem conversatio religiosa actualis est vita, quae docet quomodo praepositi sub se regant viventes et diligant; ac non minus de eorum, quam de sua salute solliciti, quod eis expedire sciunt, paterna cura provideant: et qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
debuisse contendant: sicq aut materiam disputatio¬
nis aut ꝑsonã disputantis irrideant: Set qmͣ sana
dientie fructũ debet appetere: quã uitare iniuste.
obtrectationis obprobrium: leuius credidi me grauare
rep̃hendentiũ dicta. meo iudicio: quã ꝑtinacis mobediẽ¬
tie subiacere ꝑiculo. Promde securꝰ quod uos mͥ ꝑficiens
facultatẽ p̃cib impetretis ad nõ. qui iussistis ut loque¬
rer. ⁊ p̾sumtionẽ meã apud eos qͥ me uidicaturi st̃ excu¬
setis. ut opꝰ susceptũ uobis orantib adiuuandꝰ expediam
Sed pͥusquã menbratim singła q̃ ꝓposuistis ab soluam:
uniuersalit̃ de ipsa re q̃ in hoc libello tractanda est.
Pauca mͥ uideo e̾e̾ dicenda. Quib euident̃ appareat:
qua ratione mͥ succenseri. posse p̃fatus sum. ab eis qui
magis qͥ dicat. quam qͥd dicat attendt̃. Nec rationem
dictoꝵ: s dignitatem dicentiũ. praua eraminationẽ

Expanded text:
debuisse contendant; sicque aut materiam disputatiodebuisse contendant; sicque aut materiam disputationis, aut personam disputantis irrideant. Sed quoniam sana tiae fructum debet appetere quam vitare injustae obtrectationis opprobrium; levius credidi me gravari reprehendentium dicta mea judicio, quam pertinacis inobedientiae subjacere periculo. Proinde securus, quod vos mihi perficiendi facultatem precibus impetretis a Domino, qui jussistis ut loquerer, et praesumptionem meam apud eos qui me judicaturi sunt, excusetis; opus susceptum vobis orantibus adjuvandus expediam. 2. Sed priusquam membratim singula quae proposuistis absolvam, universaliter de ipsa re quae in hoc libello tractanda est pauca mihi video esse dicenda: quibus evidenter appareat qua ratione mihi succenseri posse praefatus sim, ab eis qui magis quis dicat, quam quid dicat attendunt; nec rationem dictorum, sed dignitatem dicentium prava examinatione
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatiue uite complexꝰ : pro uirib qͥs
dñs donare dignabit᷑. de actuali uita sicut
ꝓmisi disputare constitui. Qua propt̃ quod in p̃fatione
pͥmi uoluminis feci : hic qͦ officii mei necessitatẽ pau-¬
cis aꝑio. Quia si potuissem sine inobedientie nexa.
qd̃ iubebatis abnuere : nũꝗͣ. me ꝓpͥe uolũtatis instictu
committerẽ obtrectatoꝵ maliuolo dente carpendum.
Qui nolentes aͦuertere quam inuitus hec seͥbenda sus-¬
ceperim : totũ qd̃ ÷ ur̃e iussionis adplicaturi sunt
forte uitio uanitatis. Maxime si de reb talib loqu¬
curus qͥh aeccłĩasticoꝵ pene omĩũ conuersatio tenenda.
descͥbit᷑: aliqͥd tale posuero. qd secłarit̃ uiuentiũ mẽ¬
tes offendat. Et cũ in descͥptione aeceliastice uite
cari: in me tanꝗͣ. suoꝵ actuũ proditorem. carnalit̃
cominoti deseuiant. atq eꝯ q̃ fuerit̃ deo donante ꝓlata:
⁊ si rationabilit̾ dicta adiudicent. a me tam̃ dici non

Expanded text:
contemplativae vitae complexus, pro viribus quas Dominus donare dignabitur, de actuali vita, sicut promisi, disputare constitui. Quapropter sicut in praefatione primi voluminis feci, hic quoque officii mei necessitatem paucis aperio: quia si potuissem sine obedientiae noxa quod jubebatis abnuere, nunquam me propriae voluntatis instinctu committerem obtrectatorum malevolo dente carpendum; qui nolentes advertere quam invitus haec scribenda susceperim, totum quod est vestrae jussionis, applicaturi sunt forte vitio vanitatis: maxime si de rebus talibus locuturus, quibus ecclesiasticorum pene omnium conversatio tenenda describitur, aliquid tale posuero, quod saeculariter viventium mentes offendat; et dum in descriptione ecclesiasticae vitae cari; in me tanquam suorum actuum proditorem, carnaliter commoti desaeviant, atque ea quae fuerint, donante Deo, prolata, etsi rationabiliter dicta dijudicent, a me tamen dici non
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ÷ iniqͥtas om̃is itaq natura etiã si uitiosa:: in qͣn-¬
tũ natura: bona ÷. In qͣntũ uiciosa ÷ mala est: qua¬
ꝓpt̾ in his contrariis que nala ⁊ bona uocantur. illa
dialeç̾ticoꝵ regła deficit: qͥ dicunt nulli rei duo si¬
mul ine̾e̾ contraria: Nullus enĩ aeri ÷ ⁊ tenebrosus &łsimul
lucidus: Hullus cibꝰ aut potus. simul dulcis ⁊ amarꝰ.
ullũ corpꝰ simul ubi albũ ibi ⁊ nigrũ. Hullũ ubi simul
ubi deformȩ ibi formosum & hoc in multis ac pene in
om̃ib contrariis repꝑitur. ut in una re simul eẽ. nõ pos¬
sint. Cũ aũ bona ⁊ mala nullus ambigat eẽ contraria:
nõ solũ simul eẽ possunt. s mala omĩno sine bonis. ⁊ nͥ
in bonis ẽẽ nõ possunt. qͣuis bona sine malis Pos sINt¬

Expanded text:
 iniquitas. Omnis itaque natura etiamsi vitiosa est, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est. Quapropter in his contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse colucidus: nullus cibus aut potus simul dulcis et amarus: nullum corpus simul ubi album, ibi et nigrum; nullum simul ubi deforme, ibi et formosum. Et hoc in multis ac pene in omnibus contrariis reperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt: quamvis bona sine malis possint
Abbreviated transcription (Latin):
Ttamen dñs ait: malus homo: de malo tesauro
cordis sui ꝓfert mala: quid est aũ malus
homo. nͥ mala natura : qr homo natura ÷
Porro si homo aliqd̾ bonũ est quia natura est. quid:
malus homo nͥ malũ bonum᷑ Tam̃ cũ duo ista dis¬
cernimus. inuenimus nec io malũ qr homo ÷ nec iõ
bonũ qr iniquus ÷: s bonũ quia homo. malũ qr ini¬
qusis Quis qͥs gͦ dic̃ malũ hominẽ ẽẽ. aut qđ bonũ
est iniquũ eẽ: ipse incidit in ꝓpħicã illã sentẽtiam.
Ue his qͥ dicunt qđ bonũ ÷ malũ: ⁊ qd malũ ÷ bonum¬

Expanded text:
tamen Dominus ait: Malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Quid est autem malus homo, nisi mala natura, quia homo natura est? Porro, si homo aliquod bonum est quia natura est, quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum quia homo est, nec ideo bonum quia iniquus est. Sed bonum quia homo, malum quia iniquus. Quisquis ergo dicit, malum est hominem esse, aut bonum est iniquum esse, ipse incidit in propheticam illam sententiam: Vae his qui dicunt quod bonum est malum, et quod malum est bonum
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ:. Nam nͥ e̾e̾t hoc bonũ: ut e̾e̾ut i mala: nullomͦ
ẽẽ sinerent᷑ ab onũpotente bono. Cui ꝓculdubio qͣntũ
facile ÷ qd uult facere : tantũ facile ÷ qd nõ uult eẽ nõ
sinere. Hoc nͥ credamꝰ ꝑiclitat᷑ ipsũ nr̃e cõfessionis initiũ:
qͣ nos dm̃ patrẽ omuĩpotentẽ credere cõfitemur. Neq enim
uolũtate cuiꝰpiã creature. uoluntatis omĩpĩs impellitur

Expanded text:
bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent etiam mala, nullo modo modo sineretur ab omnipotente bono, cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi credamus, periclitatur ipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotentem credere confuoluntate cuiuspiam creaturae uoluntatis omnipotentis impeditur
Abbreviated transcription (Latin):
x iusticia manat & equitas: que nos facit. ut
omĩum necessitates hominũ nrãs ee̾ dicamus.
Nec nobis tantũ. s etiam generi humano nos natos uti¬
les e̾e̾ credamus. Et qͥcqͥd euilibet homini nocere potest:
tanquam si nobis noceat eutemꝰ. Quia qui homines
sumus. nichil humani a nobis alienũ ẽe̾ putare sebemꝰ.
Si quidem beluarum est sibi uiuere: nec suas utuita.¬
cõmodis uel incõmodis cogitantes. sicut nr̃is utilita¬
tib ita omĩum socioꝵ nr̃oꝵ nature nr̃e uiuamꝰ. Deu̾i
si in uice̾ ꝑsequi. lacerare uel ꝑdere. ferarũ est ꝓpͥum:
⁊soubitet ercellentie humane cõpetere. ut se alteruitui
iiuent. instruant. edificent. ⁊ utilitatẽ cõmunẽtanꝗͣ
apͥam curent  Unde dat᷑ intelligi: quod qͥ orpͥmenois
ac decipiendis hominib homines nati sunt ꝑsistunt:
in mores ferinos nõ nature sed uite mutacione degenestr

Expanded text:
x justitia manat et aequitas, quae nos facit ut omnium necessitates hominum nostras esse dicamus, nec nobis tantum, sed etiam generi humano nos natos esse credamus; et quidquid cuilibet homini nocere potest, tanquam si nobis noceat, evitemus: quia qui homines sumus, nihil humani a nobis alienum putare debemus. Siquidem bellarum est sibi vivere, nec suas utilitacommodis vel incommodis cogitantes, sicut nostris utilitatibus, ita omnium sociorum naturae nostrae vivamus. Deinde si invicem persequi, lacerare, vel perdere, ferarum est proprium, quis dubitet excellentiae humanae competere, ut se alterutrum juvent, instruant, aedificent, et utilitatem communem tanquam propriam curent? Unde datur intelligi quod qui opprimendis ac decipiendis hominibus homines nati persistunt, in mores ferinos, non naturae, sed vitae mutatione degener
Abbreviated transcription (Latin):
cas hois si nõ sit etiã mĩa dei: nõ gͦ sufficit ⁊ sola miscd̾ia dei
si nõ sit eciã uoluntas hominis. Ac ꝑ hoc si recte dictũ est ñ
uolentis hominis s miserentis : dei. quia id uoluntas ho¬
minis sola nõ ĩplec. cur nõ e cõtrario recte drꝰ. nõ miseren
Porro si nullus dicere xpianus audebit. nõ miserentis : dei s
uolentis ÷ hominis. ne apło aꝑtissime cõtradicat: restat ut
ꝓpt̾ ea recte dictũ intelligatur nõ uolentis neq currentis. s
miserentis : dei. ut totum detur deo: qͥ hominis uolũtatẽ
bonã. ⁊ p̃parat adiuuandã & adiuuat p̃paratã Precedit enĩ
bona uoluntas hominis multa dei dona: s nõ omĩa: Que

Expanded text:
sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit sola misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis sola non implet, quare non et e contrario recte dicitur: Non misePorro si nullus dicere Christianus audebit, Non miserentis Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo apertissime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totum detur Deo, qui hominis voluntatem bonam et praeparat adjuvandam et adjuvat praeparatam. Praecedit enim bona voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
ẜkedicando distamãda uideantur: qͣndo sic̃ scriptũ ÷ laudat᷑
peccator ĩ desideriis anime sue. ⁊ qͥ iniqͣ gerit benedicit᷑. Tat
ĩ diuinis libris iniqͥtas. clamor uocatur: sic̃ habes apud ȩsa¬
yam ꝓpħ̾am de uinea mala. Expectaui ĩqͥt ut faceret ius¬
ueluti lege frequentabantur.¬

Expanded text:
sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Talis in divinis libris iniquitas clamor vocatur: sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judveluti lege frequentabantur
Abbreviated transcription (Latin):
H uc accedit qd̃ et ipsam mentẽ abstinentie fructꝰ alacrẽ
fac̃: carnẽ qͦ: nõ usq ad lassitudĩnẽ fatigatã. s spũ orl¬
dinate subiectã mobilẽ reddit. Sensus etiã qͦsdieũ
crassos efficere uel grauare cõgeste delicie: consuetub
parcitatis exhonerat: et uelut q̃dã politura. religios
sianis altilib ł aliis auib p̾ciosis. aut piscib
ꝑfruant᷑. nõ mͥ uident᷑ resecare. delectacio ꝰ

Expanded text:
Huc accedit quod et ipsam mentem abstinentiae fructus alacrem Huc accedit quod et ipsam mentem abstinentiae fructus alacrem facit; carnem quoque non usque ad lassitudinem fatigatam, sed spiritui ordinanti subjectam mobilem reddit. Sensus etiam quos dicuntur crassos efficere vel gravare congestae deliciae, consuetudo parcitatis exonerat, et velut quadam politura religiosaesianis altilibus, vel aliis avibus pretiosis, aut piscibus perfruantur; non mihi videntur resecare delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
districtione iam fregerat: et stomachũ suũ aque ꝑcep¬
tione corruꝑat. modico uino uti debere p̾cepit dicens.
Noli adhuc aquam bibere : s modico uĩno utere. ꝓpter
stomachũ tuũ et ꝓpt̾ frequentes tuas infirmitates. Ac¬
ꝑ hoc nichil contra abstinenciã faciut᷑: qͥ uinũ non
ꝓ ebrietate s tantũ ꝓ corporis salutẽ ꝑcipiunt. Nec
hoc eis offert. uoluntes s ꝑmittit ĩfirmitas. Iue si di¬
fuerit. auino ÷ abstinetidũ. ne uini ꝑceptio q̃ infirmũ
sustentat. sanũ corpꝰ incendat. qm̃ qͥdem uino uti ⁊ usus
habere oleo: nullus dixerit e̾e̾ peccatũ. S hec ideo non
debemꝰ carni desideranti prãre: ne cũ illi licita cõce¬
dere ceperimꝰ. poscat illicita: et sibi obsequentes ĩ min¬
mis. in flagicia punienda cõpellat. Ac naturali ordine
ꝑtͦb̾ato: nõ spui corpꝰ. sed sp̃s corpori dnãtiti deseruat.

Expanded text:
districtione jam fregerat, et stomachum suum aquae percepdistrictione jam fregerat, et stomachum suum aquae perceptione corruperat, modico vino uti debere praecipit, dicens: Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum tuum et frequentes tuas infirmitatesper hoc nihil contra abstinentiam faciunt qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute percipiunt. Nec hoc eis offert voluntas, sed permittit infirmitas, quae si defuerit, a vino est abstinendum, ne vini perceptio quae infirmum sustentat, sanum corpus incendat. Quandoquidem vino uti, et usui habere oleum, nullus dixerit esse peccatum; sed haec ideo non debemus carni desideranti praestare, ne cum illi licita concedere coeperimus, poscat illicita, et sibi obsequentes in minimis, in flagitia punienda compellat, ac naturali ordine perturbato, non spiritui corpus, sed spiritus corpori dominanti deserviat.
Abbreviated transcription (Latin):
tias dap̾nẽt. ac uoluntates suas desiderati cibi uel
potus abusione mortificent. Qui aũ nõ solũ a qͣlitate.
s etiama quantitate ciboꝵ cupiunt abstĩnere. nicħ
aliuo student nͥ ut quantũ stomacho reficiendo ac
fami eximende satis e̾e̾ uidet᷑ indulgeant. Nec expleat
suos appetitꝰ auiditate ꝑcipiendi: s cõpͥmãt᷑. Atq eis
nõ saturitas edendi sinẽ faciat. s uolũtas. Qui tam
rante disolui: nec distencione uentͥs uilib. honcrari:
quando abstinentes uiri nec deliciosi soleant e̾e̾ nec auid.
Iam de uino abstinendo uel ꝑcipiendo qͥd dicã. unde sc̃s apls
certam fix̃ regulam dicens. nolite in ebriari tũno in qͦ:
luxuria :. Quasi diceret. Luxtiriã fac̃ et nutrit : uini
ꝑceptio nimia nõ natura Et ꝓpt̃ea nõ uos uti uino: ses
inebriari ꝓhibeo Quandoqͥdem infirmũ stomachũ mo¬
deratꝰ usus uini cõfortat. ebrietas animã corpꝰq debili¬
tat. Peniq timotheo discipulo qͥ se longa abstinentie

Expanded text:
tias damnent, ac voluptates suas desiderati cibi vel potus abusione mortificent. Qui autem non solum a qualitate, sed etiam a quantitate ciborum cupiunt abstinere, nihil aliud student nisi ut, quantum stomacho reficiendo ac fami eximendae satis esse videtur, indulgeant; nec expleant suos appetitus aviditate percipiendi, sed comprimant, atque eis non saturitas edendi finem faciat, sed voluntas: qui tam riante dissolvi, nec distentione ventris vilibus onerari: quando abstinentes viri nec deliciosi soleant esse, nec avidi. 2. Jam de vino abstinendo vel percipiendo quid dicam, unde sanctus Apostolus certam fixit regulam, dicens: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria ? Quasi diceret: Luxuriam facit et nutrit vini perceptio nimia, non natura; et propterea non uti vos vino, sed inebriari prohibeo: quandoquidem infirmum stomachum moderatus usus vini confortat, ebrietas animum corpusque debilitat. Denique Timotheo suo discipulo, qui se longa abstinentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectꝰ aũ p̾cepta transcendit: ita idem
collatus ilł ab solute ꝑfectꝰ qͥ in uita beata fu¬
turi st̃: nõ ÷ ut ita dicam ꝑfecte ꝑfectꝰ. cui ⁊ si
dimissa ÷ omĩs uuqͥtas. nõ ÷ adhuc sanata. s sana᷑
eiꝰ infirmitas. Et ideo si nõ peccat. ut sit uere ꝑfec¬
tus : peccare tam̃ pocest. quia nõ ÷ cõsup̃ta om̃i in¬
firmitate sanatus. Ac ꝑ hoc uͥ ab omĩ peccato mũ¬
datus peccare nõ poterit: ibi erit ꝑfecte sanus. et
summe ꝑfectꝰ. Hic aũ qͣtalib&̾ quis excellentia scĩ¬
tatis emineat. qͣntaliba̾ eminentia ꝑfectionis ex¬
beat e̾eᷤ de casu sollicitus. Et utiq ubi sollicitudo:
nõ ÷ absoluta beatitudo. q̃ nequaꝗͣ. ꝑfecta credenda
si secura nõ fuerit. Nec secura erit ił omem̃ solli¬
citudinẽ securitas et̃na cõsumpserit. Qua ꝓpt̾ qui
dicuntur in hac uita beati: spe beatitudinis futi¬
re. beati st̃. Ipsa aũ re nõ hio: s ĩ illa uita beati

Expanded text:
fectus autem praecepta transcendit: ita idem collatus illis absolute perfectis, qui in vita beata futuri sunt, non est, ut ita dicam, perfecte perfectus; cui etsi dimissa est omnis iniquitas, non est adhuc sanata, sed sanatur ejus infirmitas; et ideo etsi non peccat, ut sit vere perfectus, peccare tamen potest: quia non est consumpta omni infirmitate sanatus; ac per hoc, ubi ab omni peccato mundatus, peccare non poterit, ibi erit perfecte sanus et summe perfectus 2. Hic autem quantalibet quis excellentia sanctitatis emineat, quantalibet eminentia perfectionis exbeat esse de casu sollicitus: et utique ubi est sollicitudo, non est absoluta beatitudo. Quae nequaquam perfecta credenda est, si secura non fuerit; nec secura erit, nisi omnem sollicitudinem securitas aeterna consumpserit. Quapropter, qui dicuntur in hac vita beati, spe beatitudinis futurae beati sunt; ipsa autem re non hic, sed in illa vita beati
Abbreviated transcription (Latin):
cũ lapides p̾ciosos: alt̾i autẽ cogitanti ea q̃ st̃ mũdia
ligna: fenũ: stipulam. Illiꝰ enĩ opꝰ non eruritur. qenõ
Fea dilex̃
ne ꝓposita: eis potiꝰ carere. mallec ꝗͣ. xpo: nec timore amit
qͥdem sic tam̃ qͣsi ꝑignẽ. quia urit eũ dolor rer̃ qͣs dilexerat
amissar̾: s nõ subuertit: neq c̃sumit fũdam̃ti stabilitate
fieri ĩcredibile nõ ÷: ⁊ utrũ ita sit queri potest. ⁊ aut ĩue¬
niri aut latere ñnullos fideles: ꝑ ignẽ quendã purgato¬
rium: qͣncomagis minꝰue pereũtia bona dilexert̃: canto
tardiꝰ ciciꝰq saluari. Non camnentales de qͣlib dictũ : qđ reg¬
nũ dĩ nõ possidebt̃. nͥ c̃ueniẽter penitẽtib eadẽ cͥmina remit¬
tant᷑. Conueniẽter aũ dixi: ut steriles in elemosinis nõ sint:
qͥb tancũ tͥbuit scriptura diuina: ut ear̾ tantũmͦ fructũ
se ĩputaturũ p̃nuntiet dñs dextris: ⁊ ear̾ tantũmͦ sterili

Expanded text:
tum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae mundi sunligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit, ne proposita, eis potius carere mallet quam Christo, nec timore amittquidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate fieri, incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales de quibus dictum est, quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputa
Abbreviated transcription (Latin):
ciare ꝓpt̾ que diligit᷑ mundus. ut exclusa cupiditate
mundi. diunna in eis. Raritas possit᷑ augeri uel ꝑfici
Et ideo decimas atq pͥmicias. frugũ. pͥmogenita et sa¬
crificia ꝓ peccato. uel uota. q̃ ds̃ sibi iussit offerri. sacer¬
docib ac ministris distribui debere constituit. Ut deuotis¬
fano populo uite necessaria ministiante. ipsi ereatori et
pastori suo. liberis mentib ministrarent: atq in eł cultũ.
sine ulla sollicituome corporali ꝓficerent. Ne t̾renit
occupationib: implicati : officio suo dignas excubias
strenue curare nõ possint. Nunc aũ quod xpĩani temporis
magis sac̾dotes sustinẽt quam curant possessiones eccłie.
etiam in hoc deo deseruiunt Quia si dei sunt ea que
conferũtur eccłie dei opꝰ agit. qui res deo consecratas. non
alicuiꝰ cupiditatis. s fidelissime dispensationis uitentione
nõ deserit. Quapropt̾ possessiones quas oblatas a populo suser¬

Expanded text:
tiare propter quae diligitur mundus; ut exclusa cupiditate tiare propter quae diligitur mundus; ut exclusa cupiditate mundi, divina in eis caritas possit augeri vel perfici. Et ideo decimas atque primitias frugum, primogenita et sacrificia pro peccato, vel vota quae sibi Deus jussit offerri, sacerdotibus ac ministris distribui debere constituit; ut devotissimo populo vitae necessaria ministrante, ipsi creatori ac pastori suo liberis mentibus ministrarent, atque in ejus cultu sine ulla sollicitudine corporali proficerent: ne terrenis occupationibus implicati, officio suo dignas excubias strenue curare non possent. 4. Nunc autem, quod Christiani temporis sacerdotes magis sustinent quam curant possessiones ecclesiae, etiam in hoc Deo serviunt: quia si Dei sunt ea quae conferuntur ecclesiae, Dei opus agit qui res Deo consecratas non alicujus cupiditatis, sed fidelissimae dispensationis intentione non deserit. Quapropter possessiones, quas oblatas a populo susci
Abbreviated transcription (Latin):
dire legem tuam. Et dñs pars hereditatis mee: et calicis
mei. S: ĩpse cũ dicit. filiis leui. nõ dabitis partem int̾
clara habent᷑ in hoc mundo fastidiũt. ⁊ ipsũ possidere.
uel ab ipso possideri. eo solo ꝑfrui. atq illi herere se inse¬
parabilit̾ concupiscunt. Unde cdat᷑ intelligi quod qui
temporalia bona qͥ scłi gaudia ꝑitura sectatur. acdi¬
ligit: que et quanta sit diuine dulcedinis multitudo
nõ didicit. Quis enĩ cui dñs dignat᷑ ee̾ possessio aliqͥd
aliud querit: ut qͥs nõ pre amore illius. omiã q̃ putãt᷑
magna contempnit: Ergo qͥ dm̃ uult possidere. renũ¬
ciet mundo: ut sit illi ds̃ beata possessio. Non renun-¬
ciat mundo is quẽ t̾rene possessionis adhuc aelectat am¬
bicio. quia quamduui sua nõ relinquit. mũdo cuiꝰbona
retinet seruit. et utiq nõ potest mundo seriure simul
⁊ deo. Ac sic ꝓpte̾a uoluit ds̃ cultores suos omĩb renũ¬

Expanded text:
dire legem tuam . Et: Dominus pars haereditatis meae et calicis dire legem tuam . Et: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Sed et ipse cum dicit: Filiis Levi non dabitis partem interclara habentur in hoc mundo fastidiunt; et ipsum possidere vel ab ipso possideri, eo solo perfrui, atque illi adhaerere inseparabiliter concupiscunt. 3. Unde datur intelligi quod qui temporalia bona, qui saeculi gaudia peritura sectatur ac diligit, quae et quanta sit divinae dulcedinis multitudo non didicit. Quis enim cui Deus dignatur esse possessio, aliquid aliud quaerit? aut quis non pro amore illius omnia quae putantur magna contemnit? Ergo qui vult Deum possidere, renuntiet mundo, ut sit illi Deus beata possessio. Nec renuntiat mundo is quem terrenae possessionis adhuc delectat ambitio; quia quandiu sua non relinquit, mundo, cujus bona retinet, servit; et utique non potest mundo servire simul et Deo; ac sic propterea voluit Deus cultores suos omnibus renun
Abbreviated transcription (Latin):
abiec̃. tanta fidei firmitate retineat ut si nece̾eᷤ fuerit
ꝓeis libenter suũ corpꝰ impendat : Proindes ͫ possiden
delectat ambicio: dm̃ qui possidet omĩa q̃ creauit expe¬
dita mente possideat. et in eohabebit quec̃q habere. seĩ
desiderat. Sed qm̃ nemo possidet dm̃. nͥ qui possidecus
a deo : sit ipse pͥmitꝰ dei possessio. ⁊ efficit᷑ ei ds̃ posess
et porcio. Et quid potest eo ee̾ felicius cui esficit᷑ suus
conditor census. ⁊ hereditas aignat᷑ ee̾ ipsa diuinitꝰ
Si modo eũ scĩs oꝑib colat. om̃s fructꝰ er illo ꝑcipias.
in illo et de illo iugit̾ uiuat. ⁊ nicħ t̾renũ cũ ille poᷤ
equari : dedignat᷑ cũ his q̃ condidit possideri. Deinde qͥs
ultra querit. cui omĩa suus conditor fit:Aut qͥd suffic̃.
cui ipse nõ sufficit: hunc possidebat et ab illo posside¬
batur ille qͥ dicebat in sp̃u. Porcio mea dñs: dixi custo¬

Expanded text:
abjecit, tanta fidei firmitate retineat, ut si necesse fuerit, abjecit, tanta fidei firmitate retineat, ut si necesse fuerit, pro eis libenter suum corpus impendat. 2. Proinde quem possidendi delectat ambicio, Deum, qui possidet omnia quae creavit, expedita mente possdesiderat. Sed quoniam nemo possidet Deum, nisi qui possidetur a Deo, sit ipse primitus Dei possessio, et efficietur ei Deus possessor et portio. Et quid potest eo esse felicius cui efficitur suus Conditor census, et haereditas ejus dignatur esse ipsa Divinitas, si modo eum sanctis operibus colat, omnes fructus ex illo percipiat, in illo, et de illo jugiter vivat, et nihil terrenum cum illo possideat? aequari, non dignatur cum his quae condidit possideri. Denique quid ultra quaerit, cui omnia suus Conditor fit? aut quid ei sufficit, cui ipse non sufficit? Hunc possidebat, et ab illo possidebatur ille qui dicebat in Spiritu: Portio mea Dominus, dixi custo
Abbreviated transcription (Latin):
EC SUNT̃ propt̃ que non explendis uoluptats
ac fouendis. s cõgregandis frĩb aut alendis e¬
pedit facultates ecclesie possidere: ut uno sollicitudines
omĩum in sua societate uiuentiũ sustinente. om̃s qui
sub eo sunt. fructuosa uacatione potiant᷑ spiritaliter i
quiete. Ideo int̾posui istud aduerbiũ : qm̃ qui ociosa qͥete
ꝑfruit᷑. nisi spiritalit̾ uixerit: more peccudũ uiuit. Et so
is quem nulla corporee necessitatis cura sollicitat nulla
occupacio domestice sollicitudinis inquietat. nullus
litigator infestat. nullus calumpniosus exagitat. quid
aliud curare debet harũ molestiarũ ⁊ his similium
liber. nͥ unde ad meliora ꝓficiat. unde uicia sua ꝓfec¬
tib quotidianis imminuat. uirtutes augeat: et pro
aduitus exerceat. ea semꝑ amplectet᷑ ac diligat. et noi
solũ om̃ib aliis delectationib suis: sed etiam ipsis sue
carnis cruciatib anteponat. ut qui nichil sibi roliquit.
quod formidaret amittere: ea ꝓ quib omĩa que habebat

Expanded text:
ec sunt propter quae, non explendis voluptatibus ac fovendis, sed congregandis fratribus aut alendis expedit facultates ecclesiae possidere: ut uno sollicitudines omnium in sua societate viventium sustinente, omnes qui sub eo sunt fructuosa vacatione potiantur spiritualiter et quiete. Ideo interposui istud adverbium, quoniam qui otiosa quiete perfruitur, nisi spiritualiter vixerit, more pecudum vivit. Et ideo is quem nulla corporeae necessitatis cura sollicitat, nulla occupatio domesticae sollicitudinis inquietat, nullus litigator infestat, nullus calumniosus exagitat; quid aliud curare debet, harum molestiarum et his similium liber, nisi unde ad meliora proficiat, unde vitia sua profectibus quotidianis imminuat, virtutes augeat, et pro adjutus exerceat, ea semper amplectatur ac diligat; et non solum omnibus aliis delectationibus suis, sed etiam ipsis suae carnis cruciatibus anteponat? ut qui nihil sibi reliquit quod formidaret amittere, ea pro quibus omnia quae habebat
Abbreviated transcription (Latin):
ueniri possit ab homine ignoro. qͣndo incipiat homo
in utero iuiuere. iuere. utrum sit quedã uita et occul¬
ta que nõ dũ motib uiuentis appareat. Nam negare
uixisse puerperia que ꝓptea m̃bratĩ ex secrantur et eici¬
untur ex uteris p̃gnantium ne matres qͦ si mortua ibi
relinquantur occidant: impudentia nimia uidetur.
Ex quo aũ incipit homo uiuere : ex illo utiq iã mori
pocest. Mortuus uͦ ubicũq illi mors poterit euenire :
qͦ mͦ ad resurectionẽ nõ ꝑtineat mortuoꝵ repperire¬

Expanded text:
eniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem no
Abbreviated transcription (Latin):
possim breuit̾ disputare. ⁊ omĩb questionib q̃ de hac mo
uere assolent. satisfacere. nõ inuenio. Resurecturã tamen
carnẽ omĩũ qͥc̃q nati st̃ hominũ atq nascentur. ⁊ mor¬
nati st̃ in uteris matrũ: s nõdũ ita ut possint renasci
Si enĩ resurrecturos eos dixerimus. de his qui iã formati
quis nõ procliuius ꝑire arbitret᷑. sic̃ semina q̃ cõcepta
nõ fuerit̃ : S quis negare audeat ⁊ si adfirmare nõ
audeat id acturã resurrectionẽ. ut qͥcqͥd forme defuit inple.¬
atur:atq ita nõ desit ꝑfectio. q̃ accessura erat tẽpore. quẽ¬
admodũ nõ ert̃ uicia que accessert̃ tẽpore. ut neq in eo qđ
aptũ ⁊ cõgruũ dies allaturi fuerant natura fraudet᷑.
neq in eo qd aduersũ atq cõtrariũ dies attulerat̃. natura
turpetur : s integret᷑. qd̾ nõdũ erat ĩtegrũ. sic̃ instau¬
rabitur qd̃ fuerat uitiatũ : Ac ꝑ hoc scrupulosissi me¬

Expanded text:
possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus, quae de hac re moveri assolent, satisfacere, non invenio. Resurrecturam tamen carnem, qui nati sunt hominum, aut nascentur, mornati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quidquid formae defuit impleatur, atque ita non si perfectio quae accessura erat tempore quemadmodum non erunt vitia quae accesserunt tempore, ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur, neque in eo quod adversum et contrarium dies attulerit, natura turpetur; sed integrabitur quod nondum erat, et integrum instaurabitur quod nondum fuerat vitiatum. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
amittende rei tẽꝑalis. aut cupiditas ad qͥrende. in¬
tentionẽ m̃tis eius emolliat.: Non eũ blanda cor¬
rũpant: nec adu̾sa cõcutiant. Non inflet opinio
scd̾a : nec sinistra deiciat. Hec falsa tutuꝑatio
siue laudatio. augeat gaudia eiꝰ auit minuat.
Nõ gaudeat de tẽꝑalib omĩno: nec lugeat. Int̾ leta
Nec pectori eiꝰ stabilẽ firmitatẽ quicqͥd ꝓmittit mũdꝰ
aut minat᷑. excutiat : s idẽ sibi semꝑ ac sibi simił
ꝑseueraus. mũdi huiꝰ dampna simul acluera nors
sentiat.
Et cũ hec atq his similia cõtẽplatiue uite desid̾io
affectꝰ ĩpleuerit: nõ se hic iã ex om̃i parde ꝑfectũ

Expanded text:
amittendae rei temporalis, aut cupiditas acquirendae rei inamittendae rei temporalis, aut cupiditas acquirendae rei intentionem mentis ejus emolliat. Non eum blanda corrumpant, nec adversa concutiant, non inflet opinio secunda, nec sinistra dejiciat, nec falsa vituperatio sive laudatio, aut augeat gaudia ejus, aut minuat. Non gaudeat de temporalibus omnino nec lugeat, inter laetnec pectori ejus stabilem firmitatem quidquid promittit mundus aut minatur excutiat, sed idem semper ac sibi similis perseverans, mundi hujus damna simul ac lucra non sentiat. Et cum haec atque his similia contemplativae vitae desiderio affectus impleverit, n
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ gaudeat: ex p̃teritis q̃ p̃dicta ⁊ impleta tenet.
futuris ꝓmissionib credat: a strepitu scłariũ nego
suũ in desideriũ future remunerationis ĩflãmet.
Sstudis spalib qͥb in dies singłos melior ac melior
fiat inigilet. Amet ociũ suũ scm̃: inqͦ ercerceat
anime sue negotiũ. Mortuũ sibi deputet mũdũ :
ac se mundi blandientis illecebris. exibeat druci¬
firũ. delectationi spectacłoꝵ p̾sentiũ : incõparabilit̃
ante ponat fiti cͤatoris incuitum. Semꝑ se ꝓficiente
successu: in fastigiũ diuine c̃tẽplationis adtollat.
Hũꝗͣ. ne ad mom̃tũ qͥdẽ a ꝓmissionib futuris cõsiderãdis
auersus. ad t̾rena respiciat. Eoaciem m̃tis indesi¬
nent̃ intendat : quo ꝑuenire desiderat beatitu dinẽ
uite future ante ocłos animi sui ꝓponat: ⁊ diligat.
Hec metuat aliqͥd tẽporale nec cupiat: ne aut metus

Expanded text:
tium gaudeat; et praeteritis, quae praedicta et impleta tenet, et tium gaudeat; et praeteritis, quae praedicta et impleta tenet, et futuris promissionibus credat. A strepitu negotiorum saesuum in desiderium futurae remunerationis inflammet. tualibus, quibus in dies singulos melior ac melior fiat, invigilet, amet otium sanctum, in quo exerceat animae suae negotium, mortuum sibi deputet mundum, ac se mundi blandientis illecebris exhibeat crucifixum; delectationi spectaculorum praesentium incomparabiliter anteponat sui Creatoris intuitum, semper se proficiente successu in fastigium divinae contemplationis attollat; nunquam, ne ad momentum quidem, a promissionibus futuris considerandisaversus ad terrena respiciat. Eo aciem mentis indesinenter intendat, quo pervenire desiderat. Beatitudinem vitae futurae ante oculos animi sui proponat et diligat. Nec metuat aliquid temporale nec cupiat, ne aut metus
Abbreviated transcription (Latin):
ROINdE uite contemplatiue sectator ad
conditorẽ suũ corde illuminandꝰ accedat.
ipsi contẽplando atq insaciabilit̃ ꝑfruendo
uigilant̃ inseruiat ipsũ iugit̃ cõcupiscat:
pro amore eiꝰ omĩa qͥb inde auerti potest fugiat
Omnes cogitationes suas ac totã sꝑem ex illꝰ delec¬
tatione suspendat. Litterar̃ diuinar̃ sacͥs medita¬
tionib uacet : in cis se diuinitꝰ illuminatꝰ oblee¬
tet. Ibi se cotũ uelut ĩ specło qͦdã rofulgente
cõsideret: ⁊ qd̾ in se prauũ dep̃henderit corriga
qd̾ rectũ teneat. Iuod de forme cõponat. qd pul¬
lectiono corroboret: dnĩ sui p̃cepta ĩ fatigabilit̃ ie
implebilit̃ diligat. efficatit᷑ impleat: ⁊̃ qͥd sibi ca¬
uendũ qͥd ue sectãdũ sit ab eis sufficiẽter instruc¬
cis agnoscat. Misteriis earõ ẽ scͥpturar̃ diuinar̃¬
sentatũ uideat. Propħatatã ꝑdicionẽ populi cõtu¬
macis intelligat: impleri lugeat. de salute gen¬

Expanded text:
roinde vitae contemplativae sectator ad Conditorem suum corde illuminandus accedat, ipsi contemplando atque insatiabiliter perfruendo vigilanter inserviat. Ipsum jugiter concupiscat, pro amore ejus omnia quibus inde averti potest fugiat, omnes cogitationes suas ac totam spem ex illius delectatione suspendat, litterarum divinarum sacris meditationibus vacet, in eis se divinitus oblectet. Ibi se totum velut in speculo quodam refulgente consideret, et in se quod pravum deprehenderit, corrigat; quod rectum, teneat; quod deforme, componat; quod pullectione corroboret; Domini sicabiliter diligat, efficaciter impleat; et quid sibi cavendum quidve sectandum sit, ex eis sufficienter instructus agnoscat. Mysteriis earumdem divinaraesentatum videat; prophetatam perditionem populi contumacis intelligat, impleri lugeat; de salute gen