comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui se humiliter nescientẽ cognouerit. oc¬
cultis inspirationib erudire. Att gͦ b̃s iob.
Audi et ego loquar. Ac si diceret. misericor¬
diter desideria mea ꝑcipe: ut dum hec tua
pietas percipiens aduiuat. ad te multiplici¬
ora consurgant. Bona quippe uota quotienᷤ
effectum ꝑcipiunt: multiplicantur. Unde ali¬
as scriptum est. Ego clamaui: qm̃ exaudistut.
Non enim ait quia clamaui exaudisti me: s
clamaui qm̃ exaudisti me. Qui enĩ loquens
exauditus fuerat: uotis ꝓficientib exauditus
clamabat. Interrogabo te: ce responde michi.
Ac si diceret. Nescientẽ me: ex tue scientie ꝯtem¬
platione cognosco. Interroganti ergo responde:
idest stulticiam propriam humiliter cognos¬
centẽ doce. Quia enim interrogaret ip̃e ex de¬
siderio humilitatis. & deum sibi respondere
quereret ex magisterio aspirationis: uerbis
sequentib declaratur. Interrogaturũ quippe
se perhibuit: s nichil interrogando subium¬

Expanded text:
qui se humiliter nescientem cognoverit ocqui se humiliter nescientem cognoverit occultis inspirationibus erudire. Ait ergo beatus Job: Audi, et ego loquar. Ac si diceret: Misericorditer desideria mea percipe, ut dum haec tua pietas percipiens adjuvat, ad te multipliciora consurgant. Bona quippe vota quoties effectum percipiunt, multiplicantur. Unde alias scriptum est: Ego clamavi, quoniam exaudisti me . Non enim ait: Quia clamavi, exaudisti me; sed clamavi, quoniam exaudisti me. Qui enim loquens exauditus fuerat, votis proficientibus exauditus clamabat: Interrogabo te, et responde mihi. Ac si diceret: Nescientem me ex tuae scientiae contemplatione cognosco. Interroganti igitur responde, id est stultitiam propriam humiliter cognoscentem doce. Quia enim interrogaret ipse ex desiderio humilitatis, et Deum sibi respondere quaereret ex magisterio aspirationis, verbis sequentibus declaratur. Interrogaturum quippe se perhibuit, sed nihil interrogando subjun
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sc̃i itaq uiri dum diuinitatis senten¬
tias audiunt: quantomagis contẽplan
do ꝓficiunt ⁊ tanto amplius despiciendo
pondeat ergo duuiis sermonib b̃s iob:
&e sapienter proficiens. stultũ se eẽ depre¬
hendat dicens. Insipienter locutus sum:
cẽ que ultra modum excederent scientiam
meam. Ecce tanto se amplius redarguit.
quanto amplius profecit: & scientiã suã
ultra modũ excessisse se credidit : quia in
menti aurem alio positam cõmodare. At
contra deum cui extra nichil est audire
ꝓprie est: sub semet ipso surgentia deside¬
ria nr̃a percipere. Ad deum ergo qui et
tacentium corda cognoscit loqui nostrũ
est: ñ uocib grtturis id quod sentimꝰ ꝑ¬
dere⁊ s promptis ad illum desiderus
inhiare. Et quia ideo quisꝙ interrogat ut
difcere ualeat quod ignorat: hominẽ deũ
interrogare est: in conspectu eiis nescientẽ
se cognoscere. Respondere autẽ dei est: eum

Expanded text:
re. Sancti itaque viri dum divinitatis sentenre. Sancti itaque viri dum divinitatis sententias audiunt, quanto magis contemplando 1145 proficiunt, tanto amplius despiciendo pondeat ergo divinis sermonibus beatus Job, et sapienter proficiens, stultum se esse deprehendat, dicens: Insipienter locutus sum, et quae ultra modum excederent scientiam meam. Ecce tanto se amplius redarguit, quanto amplius proficit, et scientiam suam ultra modum excessisse se credidit, quia in nienti aurem alio positam commodare. At contra Deo, cui nil extra est, audire proprie est sub semetipso surgentia desideria nostra percipere. Ad Deum ergo, qui et tacentium corda cognoscit, loqui nostrum est non vocibus gutturis id quod sentimus prodere, sed promptis ad illum desideriis inhiare. Et quia ideo quisque interrogat, ut discere valeat quod ignorat, homini Deum interrogare est in conspectu ejus nescientem se cognoscere. Respondere autem Dei, est eum
Abbreviated transcription (Latin):
ue michi quia tacui ⁊ quia uir pollutꝰ la¬
biis ego sum: &e in medio populi polluta
labia habentis ego habito. Moxq ipsã pol¬
lutionem unde cognouerit subdens ait.
Et regen exercttuum dñm. uidi ocłis me
chiel loquens de quatuor animalib di¬
cce. Cum fieret uox supra firmamentũ qͦd
erat suꝑ caput eoꝵ: stabant & submittebãt
alas suas. Quid namq ꝑ uolatũ anima¬
lium. nisi euangelistarum atq doctorum
subluntas designatur: Nel quid st̃ ale
animalium ÷ nisi scõꝵ contemplationes.
eos ad celestia subleuantes: S cũ fit uox
suꝑ firmamentũ quod suꝑ caput eoꝵ est.
stantes submitcunt alas suas: quia cum
internã uocem suꝑne sapientie audiunt
quasi uolatus sui alas deponunt ⁊ quia
iudelicet ipsam ueritatis altitudinẽ mi¬
nus se contemplari posse cognoscunt. Ad
uocem ergo desuꝑ uenientem alas depo¬
nere est: cognita suꝑna potentia. uirtutes
proprias humiliare: ce consideratione cre¬
atoris. nichil de se aluid qͣm abiecta senti¬

Expanded text:
e mihi quia tacui, quoniam vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito . Moxque ipsam pollutionem unde cognoverat subdens, ait: Et regem Dominum exercituum vidi oculis meit. II. Hinc Ezechiel loquens de quatuor animalibus, dicit: Cum fieret vox supra firmamentum, quod erat supra caput eorum, stabant et submittebant alas suas . Quid enim per volatum animalium, nisi evangelistarum atque doctorum sublimitas designatur? Vel quid sunt alae animalium, nisi sanctorum contemplationes eos ad coelestia sublevantes? Sed cum fit vox supra firmamentum, quod super caput eorum est, stantes submittunt alas suas, quia cum internam vocem supernae sapientiae audiunt, quasi volatus sui alas deponunt, quia videlicet ipsam veritatis altitudinem minus se contemplari posse cognoscunt. Ad vocem ergo desuper venientem alas deponere est cognita superna potentia, virtutes proprias humiliare et consideratione creatoris nil de se aliud quam abjecta senti
Abbreviated transcription (Latin):
me rectum: sicut seruus meus iob. Coram
me ait idest intus. ubi sepe multoꝵ uita
displicet: que etiam foras hominib placet.
Unde recte in laude iustoꝵ conzugũ dictũ
est. Erant iusti ambo ante deũ. Non enim
secura laus est:uistos ante homines ap¬
parere. Sepe enim humana seritentia ue¬
lut in deo quempiam iustũ approbat: sed
hunc om̃pe ds̃ qui quasi ex se approbatur
ignorat. Hinc est enim quod psalmista exo
am: nimirũ quia plerũꝙ in conspectu ho¬
minũ uia recta creditur. etiam que a ueri¬
tatis itinere deprauatur. Et notandũ qͦd¬
ñ dicitur. non estis locuti coram me rectũ si¬
cuti iob. s sicut seruus meus iob: ut uideli¬
cet interpositione seruitutis. dũ eum quasi
sub quadam peculiaritate cõmemorat que
in defensione sua dixerat. quia ñ dtumati
superbia. s humili ueritate dixit ostendat.

Expanded text:
me rectum, sicut servus meus Job. Coram me rectum, sicut servus meus Job. Coram me, ait, id est intus, ubi saepe multorum vita displicet, quae etiam foris hominibus placet. Unde caute nimis in laudem justorum conjugum dictum est: Erant justi ambo ante Deum . Non enim secura laus est, justos ante homines apparere. Saepe enim humana sententia velut in Deo magnum quempiam approbat; sed hunc omnipotens Deus, qui quasi ex se approbatur, ignorat. Hinc est am , nimirum quia plerumque in conspectu hominum recta via creditur etiam quae a veritatis itinere depravatur. CAP. non dicitur: Non estis locuti coram me rectum sicut Job, sed, sicut servus meus Job, ut videlicet interpositione servitutis, dum eum quasi sub quadam peculiaritate commemorat, cuncta quae in defensione sua dixerat, quia non contumaci superbia, sed humili veritate dixerit ostendat.
Abbreviated transcription (Latin):
quam uixta assertionẽ diaboli. sc̃s uir in
maledictionis culꝑam laberetur. Sicut gͦ
&e suꝑiꝰ diximus quisquis beatũ iob in lo¬
cutione sua estimat post flagella peccasse:
aperte dñm iudicat in sua assertione ex¬
cessisse. Et quamus dñs ad diabolum lo¬
quens bona ulius presentia preculit. ñ
autẽ ens ꝑseuerantiam spopondit: scien¬
dum tamen est quia nequaqͣm eus iusti¬
ciam ꝑmittendo temptatori pretulisset:
sieum iustũ in temptationẽ persistere non
posse preuideret. Permisso itaq diumitus
in eius temptatione diabolo. quisqͥs eũ in
temptationẽ succubuisse existimat: ignoran¬
tiam ꝑmitentis accusat. Approbemus gͥ¬
in dictis suis ueraciter iob: ne deũ in sua
ꝓuidentia nequiter accusemus. Et qͥdem
quantũ ad humana iudicia in uerbis su¬
is amici eius. multa illo rectius dixisse
crederentur: s ueritas aliam ex occulto re¬
gulam ꝓferens ait. Non estis locuti coram

Expanded text:
aquam juxta assertionem diaboli sanctus vir in aquam juxta assertionem diaboli sanctus vir in maledictionis culpam laberetur. Sicut ergo et superius diximus, quisquis beatum Job in locutione sua aestimat post flagella peccasse, aperte Dominum judicat in sua assertione perdidisse. Et quamvis Dominus ad diabolum loquens, bona illius praesentia praetulit, non autem ejus perseverantiam spopondit, sciendum tamen est quia nequaquam ejus justitiam permittendo tentari praetulisset, si eum justum in tentatione persistere non posse praevideret. Permisso itaque divinitus in ejus tentatione diabolo, quisquis eum in tentatione succubuisse existimat, ignorantiam permittentis accusat. 10. in dictis suis veraciter Job, ne Deum in sua providentia nequiter accusemus. Et quidem quantum ad humana judicia, in verbis suis amici ejus multa illo rectius dixisse crederentur; sed veritas aliam ex occulto regulam proferens, ait: Non estis locuti coram
Abbreviated transcription (Latin):
diuini examinis regula habet adhuc quod
uidicet: quãuis iam ex comparatione oete¬
roꝵ hominũ habeat quod laudet. B̾s gͥ iob
pro culpa se credidit: ce ñ pro gr̃a flagellari.
Resecari in se estimauit uitia: ñ autẽ meri¬
ta augeti. Et in eo reprehenditur qͦd inten¬
tionem flagelli fuisse aliam suspicatur:
& tamen amicis resistentib. interni iudi¬
cii defimitione prelatus est. Unde aꝑte col¬
ligitur. quante iusticie fuerit. meo quod
contra amicoꝵ uerba. innocentiã sue ope¬
rationis astruxit: qui diuino iudicio. etiã
ipsis eiusdẽ diuini iudicii defensorib ante¬
fertur. In exordio autẽ libri huius agnoui¬
mius: quod de illo sachan dño dixit. Muce
manũ tuam &e tange eum: & iide si ñ in
faciem benedicat tibi. Ad quã peticionẽ b̾s
iob damnis. orbitate. uulnerib. & uerboꝵ
scandalis tangi ꝑmitiitur: quia uidelicet
certus qui eum saudauerat extitit: qͦd neqͣ¬

Expanded text:
divini examinis regula habet adhuc quod divini examinis regula habet adhuc quod judicet, quamvis jam ex comparatione caeterorum hominum habeat quod laudet. Beatus igitur Job pro culpa se credidit, et non pro gratia flagellari; resecari in se aestimavit vitia, non autem merita augeri; et in eo reprehenditur, quo intentionem flagelli fuisse aliam suspicatur, et tamen amicis resistentibus interni judicii definitione praelatus est. Unde apte colligitur quantae justitiae fuerit in eo quod contra amicorum verba innocentiam suae operationis astruxit, qui divino judicio etiam ipsis ejusdem divini judicii defensoribus antefertur. In exordio autem libri hujus agnovimus quia de illo Satan Domino dixerat: Mitte manum tuam, et tange eum, et vide si non in faciem benedicat tibi . Ad quam petitionem beatus Job damnis, orbitate, vulneribus et verborum scandalis tangi permittitur, quia videlicet certus qui eum laudaverat exstitit quod nequ
Abbreviated transcription (Latin):
us iob. O dñe iudicii tui sententia indicat:
quantũ a luce tue rectitudinis cecttas nr̃a
discordat. Ecce te iudice beatũ iob uictorẽ
cognoscimus: quẽ in te peccasse loquen¬
do credebamus. Te iuidice addicti sunt: qͥ
beati iob se merita transcendere. ꝑ te loquen¬
do crediderunt. Quia gͥ ex diuina sententia
quid de partib estimemus agnouimꝰ: ñc
euisdẽ sententie paulo subtiliꝰ uerba pen¬
semus. Quomodo enim suꝑius b̃s iob se¬
reprehendit̾ si in cõparatione eius rectitu¬
dinis amici illius nequaquã coram dño
rectum locuti memorantur: An adhuc il¬
la de eo sententia confirmatur qua antiqͦ
hosti dicitur. iudisti seruũ meum iob qͦd ñ
ce laudatur hosti. & in se ip̃o reprehenditur.
&e tam̃ amicis loquentib ancefertur ⁊ nͥ qͦd
sc̃s uir cunctos meritoꝵ suoꝵ uirtute trans¬
cendit. s eo ip̃o quo homo fuit. aute dĩ ocłos
ẽẽ sine reprehensione ñ potuit: In scõ qͥꝑ¬
pe homine. in hac interim uita cõmorante.

Expanded text:
 Domine, judicii tui sententia indicat quantum a luce tuae rectitudinis caecitas nostra discordat. Ecce te judice beatum Job victorem esse cognoscimus, quem in te peccasse loquendo credebamus. Te judice addicti sunt, qui beati Job se merita transcendere pro te loquendo crediderunt. Quia igitur ex divina sententia quid de partibus aestimemus agnovimus, nunc ejusdem sententiae paulo subtilius verba pensemus. Quomodo enim superius beatus Job reprehenditur, si in comparatione ejus rectitudinis amici illius nequaquam 1147 coram Domino locuti rectum memorantur? An adhuc illa de eo sententia confirmatur, qua antiquo hd est hoc, quod laudatur hosti, et in seipso reprehenditur, et tamen amicis loquentibus antefertur, nisi quia sanctus vir cunctos meritorum suorum virtute transcendit? Sed eo ipso quod homo fuit, ante Dei oculos esse sine reprehensione non potuit. In sancto quippe homine in hac interim vita commorante,
Abbreviated transcription (Latin):
tus: dum oe ꝑ trinitatis noticiam. quatuor
uirtutũ adio accipitur : ce ꝑ actionẽ urtu¬
tum quatuor. uisq ad manifestam trmitatis
speciem ꝑuenitur. Et apud nos ergo septena
dem oꝑa. &r rursũ ꝑ oꝑa perficit fidem. Sc̃i
duodecim sunt electi. In quatuor enĩ mim¬
di partib trinitatẽ que deus est innotescere
mittebantur. Duodecim ergo sunc electi:ut
etiam ex ipsius numeri summa rationis
causa claresceret: quod ꝑ quatuor infima
tria sũma predicarent. Siue itaq hac seu
alia qualibet fortasse ratione: in scriptura
tamen sacra septenario numero. aliqñ secura
reqͥes eternitatis. aliqñ untu̾sitas p̃sentis huiꝰ

Expanded text:
 Trinitatis notitiam quatuor virtutum actio accipitur, et per operationem virtutum quatuor usque ad manifestam Trinitatis speciem pervenitur. Et apud nos ergo septenardem opera, et rursum per opera perficit fidem. Sanctduodecim sunt electi. In quatuor enim mundi partibus Trinitatem, quae Deus est, innotescere mittebantur. Duodecim ergo electi sunt ut etiam ex ipsius numeri ratione causa claresceret quod per quatuor infima tria summa praedicarent. 16. Sive itaque hac, seu alia qualibet fortasse ratione, in Scriptura tamen sacra septenario numero aliquando secura requies aeternitatis, aliquando universitas praesentis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis uim intrinsecus seruare negli¬
gunt. Quib sepe accidit. ut siqñ unũ qͦdlibet
bonũ uel mintmũ faciant a malis suis om̃ib
respectũ mentis protinꝰ auertant: atꝙ hoc qͦd
uel extremũ bonum fecerint. tota intentione
semꝑ inspiciant: ce ex eo iam se quasi scõs as¬
picuunt. obliti maloꝵ omniũ que cõmiserunt:
unius sui tantũ mͦ boni memores. qͦd fortasse
facere nec perfecte potuerunt. Sicut euenire
econtra electis solet. ut cũ multarũ iurtutum
gr̃a polleant. unũ eos uel tenuissimũ uitrũ
ualde fatigans pulset : quatinꝰ dũ ex quadã
parte sese infirmari considerant. de his uirtu¬
tib in quib preualent se minime excollant:
dumq de infirmitate trepidant. hoc quoq uͥ
fortes funt humiliꝰ seruant. Sepe ergo reꝓbi
ꝑ hoc quod uirũ uł minimũ bonũ suũ mcari¬
te conspiciit. mala multa &e grauia in quib
dimersi sunt ñ agnoscunt : & sepe electi ꝑ hoc

Expanded text:
humilitatis vim servare intrinsecus neglihumilitatis vim servare intrinsecus negligunt. Quibus saepe accidit ut si quando unum quodlibet bonum vel minimum faciant, a malis suis omnibus respectum mentis protinus avertant, atque hoc quod vel extremum bonum fecerint, tota intentione semper inspiciant, et ex eo sese jam quasi sanctos aspiciant, obliti malorum omnium quae commiserunt, unius sui tantummodo boni memores, quod fortasse facere nec perfecte potuerunt, sicut evenire contra electis solet, ut cum multarum virtutum gratia polleant, unum eos vel tenuissimum vitium valde defatigans pulset, quatenus dum ex quadam parte sese infirmari considerant, de his virtutibus in quibus praevalent se minime extollant; dumque de infirmitate trepidant, hoc quoque ubi fortes sunt humilius servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum vel minimum bonum suum incaute conspiciunt, mala multa et gravia in quibus demersi sunt non agnoscunt. Et saepe electi per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
entiam ñ apprehendit. Hinc in euangelio dñs
dicit. Confiteor tibi dũe pater celi ce t̾erre quꝰ
abscondisti hec a sapientib & prudentib:
&e reuelasti ea paruulis. Hinc rursũ psalmi¬
sta ait. Custodiens paruulos dñs. hinc magi¬
ster gentiũ dicit. facti sumus paruuli in me¬
dio ur̃m. hinc discipulos ammonens ait. Su¬
periores sibi inuicem arbitrantes.Nam quia
iniquus quisq inferiorẽ se omnem quẽ cogi¬
tat putat: ediuerso iustus studeat ut superi¬
orẽ quẽlibet proximũ atcendat. Ac ne dum se
Superiores sibi inuicem arbitrantes: ut in co¬
gitationib cordis. & ego illum michi p̃feram.
&e uicissim ille me sibi ÷ ut cũ ab utraq parte
cor inferius premitur. nullus ex impenso ho¬
nore subleuetur. S hanc humilitatis formã
reprobi quia leuiachan huius membra st̃.
uel cognoscere uel denere conteminunt:quia
& siquando se humiles specietenus ostend̃t ⁊

Expanded text:
entiam non apprehendit. Hinc in Evangelio Dominus entiam non apprehendit. Hinc in Evangelio Dominus dicit: Confiteor tibi, Domine pater coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestri . Hinc discipulos admonens, ait: Superiores sibi invicem arbitrantes . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet ut superiorem quemlibet proximum attendat. Ac ne dum se Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis et ego mihi illum praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius premitur, nullus ex impenso honore sublevetur. 44. Hanc humilitatis formam revel cognoscere, vel tenere contemnunt, quia etsi quando se humiles specie tenus ostendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ. Et certe iam unctus in regẽ fuerat : iã
exorante samuele &e cornui suꝑ se oleo funden¬
te didicerat. quod eum diuina gr̃a saule rep¬
bato. ad regni gubernacula possidenda serua¬
bat ⁊ &e tam̃ ꝑsequenti aduersario mente se¬
humili substernebat: cui diuino iudicio pre¬
latum ẽẽ nouerat. Illi itaq se humiliter post¬
ponebat: cui ꝑ electionis grãm incõparabiliter
nouerat se esse meliorẽ. Discant ergo quom
humiliari proximis debeant qui adhuc quo
loco apud deum habeantur nesciuit: si sic e
lecti se etiam illis humiliant: quib iam se ꝑ
interna iudicia antepositos deprehendunt.
quod de se semꝑ sentiunt infra qͣm sunt. hinc
nãꝙ ab eodem dauid dicitur. Si non humilit̾
sentiebam: si exaltaui animã meã. Hinc sa¬
lomon ad sapientiam pariuilos uocat dicen.
Siquis est paruulus. ueniat ad eam. Q emim
necdũ semet ip̃m despicit: humilẽ dei sapi¬

Expanded text:
uuexorante Samuele, et cornu super se oleum fundente didicerat quod eum divina gratia, Saul reprobato, ad regni gubernacula possidenda servabat, et tamen persequenti adversario mente humili se substernebat, cui divino judicio praelatum se esse noverat. Illi itaque se humiliter postponebat quo per electionis gratiam incomparabiliter se noverat esse meliorem. Discant ergo quomodo humiliari proximis debeant, qui adhuc quo loco apud Deum habeantur nesciunt, si sic se electi etiam illius humiliant, quibus jam se per interna judicia antepositos deprehendunt. quod de se semper sentiunt infra quam sunt. Hinc namque ab eodem David dicitur: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Hinc Salomon ad sapientiam parvulos vocat, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad me . 1136 Qui enim necdum semetipsum despicit, humilem Dei sapi
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt. Quib bene ꝑ propħam dicit᷑. Ue
qui sapientes estis in õculis ur̃is: ce corã uo¬
bismet ipsis prudentes. hinc etiã paulus ait.
Nolite prudentes ẽẽ apud uos met ipsos. hinc
ad saulem dnima increpatione dicitur. Nonne
cum ẽes paruulus in oculis tuis. caput de con¬
stitui intribub israel: Paruulus quippe ino¬
culis suis est: qui in eo quod semet ip̃m consi
derat imparẽ sealienis meritis pensat. Nam
quasi grandem se conspicit: quisquis se suꝑ
aliena merita. elatione cogitationis extendit.
Saul autẽ reprobꝰ in bono quod ceperat ñ ꝑ¬
mansit: quia fastu suscepte potestatis intu¬
muit. At contra dauid semꝑ de se humilia
sentiens. eidemq sauli se comparatione post¬
ponens. postqͣm feriendi locum repperit cẽ pe¬
percit: eidẽ seuienti aduersario. humili se ꝓ¬
fessione ꝓstrauit dicens. Quẽ ꝑsequeris rex
ifrael quem ꝑsequeris: Canẽ mortuũ ce pulitẽ

Expanded text:
suerunt. Quibus bene per prophetam dicitur: Vae suerunt. Quibus bene per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc etiam Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc ad Saul divina increpatione dicitur: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel . Parvulus quippe in oculderat, imparem se alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conspicit, quisquis se super aliena merita elatione cogitationis extendit. Saul autem reprobus in bono quod coeperat non permansit, quia fastu susceptae potestatis intumuit. At contra David semper de sese humilia sentiens, ejusdemque Saul se comparatione postponens, postquam feriendi locum reperit, pepercit; et eidem saevienti adversario humili se professione substravit dicens: Quem persequeris, rex Israel, quem persequeris? canem mortuum et pulicem
Abbreviated transcription (Latin):
cui felicuis nimirũ fuerat timendo uitare
supplicia. qͣm non timendo tolerare. Appeti-¬
tum itaq celsitudinis uertit in rigorẽ mentiᷤ:
esse ꝑ gloriam querebat. Nã quia ius quesite
potestatis ñ obtinuit: quasi quoddam suꝑbie
sue remediũ. insaniam insensibilitatis ĩue¬
nit. Et quia prouectu transgredi cuncta ñ¬
potuit: despectu se contra cuncta prepara.
cũ protinus subinfertur. Omne sublime
quasi de sublimi respicit ⁊ quia dũ ꝑ inten¬
tionẽ contra auctorem nititur: estimare sͥ
quẽlibet similem dedignatur. Quod apte
etiam eius membris congrutt: qͥa omnes
iniqui pet tumorẽ cordis elati cunctos qͦs
cernunt suꝑbie fastu despiciunt. Et siqͣndo
exterius uenerantur: iitus tamen in secreto
cordis. ubi apud se sua estimatione magni st̃.
cunctoꝵ sibi uitam meritũq postponunt: eos¬
q infra se ẽẽ conspiciunt: quia ꝑ elatã cogita¬
tionẽ cordis incuiusdã se altitudinis arce po¬

Expanded text:
Cui felicius nimirum fuerat timendo vitare Cui felicius nimirum fuerat timendo vitare supplicia, quam non timendo tolerare; appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem mentis, aeesse per gloriam quaerebat. Nam, quia jus quaesitae potestatis non obtinuit, quasi quoddam superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit, et quia pro fectu transgredi cuncta npotuit, despectu se contra cuncta praeparavcum protinus subinfertur: CAPUT quasi de sublimi respicit quia dum per intentionem contra auctorem nititur, existimare sibi quemlibet similem dedignaetiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui per tumorem cordis elati cunctos quos cernunt superbiae fastu despiciunt; et si quando exterius venerantur, intus tamen in secreto cordis, ubi apud se sua aestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meritumque postponunt, eosque infra se esse respiciunt, quia per elatam cogitationem cordis in cujusdam se altitudinis arce po
Abbreviated transcription (Latin):
isset. Celsus eẽt: si participatione uere cel¬
situdins contentus fuisset. S dũ priuatã
celsitudinẽ superbe appetiit: iure ꝑdidit par
ticipatã. Relicto eo qui uere illi sufficere po¬
terat. se sibi posse sufficere iudicauit: & tan¬
tomagis infra se cecidit. quanto magis se ꝯtͣ
głam sui conditoris erexit. Nã quẽ exaltabat
libera seruitus: deicit captiua libertas. Qua
libertate nunc ut nullum tuneat effrenat᷑:
s ip̃a grauiter effrenatione restringit᷑. Suꝑ¬
no enim iudice cuncta mirabiliter ordinan¬
de innexuit alum libertas quã appetiit quia
nunc omnim ñ timens omnib suppliciis
subiacet : qui elementis etiã superesse pote¬
rat si unũ quẽ debuit timere uoluisset: ut¬
unũ ꝓfecto timeret omnia possidens. qui nc̃
unum ñ timens omnia patitur. Factus est
ergo ut nullũ tumeret: nullũ indelicet qͥa
nec deũ. S neq hoc quod passurus est metuit:

Expanded text:
isset. Celsus esset, si participatione verae celisset. Celsus esset, si participatione verae celsitudinis contentus fuisset. Sed dum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure principium. Relicto eo qui vere illi sufficere poterat, se sibi sufficere posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit, quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim judicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo non timens omnibus suppliciis subjacet, qui elementis etiam superesse poterat, si unum quem debuit timere voluisset. Unum profecto timeret omnia possidens, qui nunc unum non timens omnia patitur. 41. ergo, ut nullum timeret. Nullum videlicet, quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit.
Abbreviated transcription (Latin):
mittit. s timore qui in seculũ seculi ꝑma¬
net: idest quẽ caritas gignit. Aliter enĩ ti¬
met coniugem uxor amans: aliter timet¬
dñm ancilla pectans. Sic ergo iste fuerat ⁊
ditus quatinus timore leto auctorẽ siñ
& amans metueret. & metuens amaret:
s sua ꝑuersitate talis factus est ut nul¬
lum timeret. Ei quippe a quo conditꝰ fue¬
rat subeẽ despexit. Ita enim ds̃ supͣ omnia
est ut ip̃e sub nullo sit: leiuathan uͦ iste eiꝰ
celsitudinis culmen aspiciens. ius ꝑuerse
libertatis appetiit : ut preesset ceteris & nul¬
li subeẽt dicens. Ascendam suꝑ altitudinem
nubiũ: siilis ero altissimo. Cuius eo ipso
similitudinẽ perclidit: quo eẽ ei suꝑbe simi¬
lis in celsitudine concupnit. Qui enĩ cari¬
tatem eius muitari debuit subditus: ambi¬
it eius celsitudinẽ. & hoc quod umitari po¬
terat amisit elatus. Celsus niirum esset:
siei qui ueraciter celsus est inherere uolu¬

Expanded text:
mittit, sed timore, qui in saeculum saeculi permamittit, sed timore, qui in saeculum saeculi permanet , id est quem charitas gignit. Aliter enim timet conjugem uxor amans, aliter dominum ancilla peccans. Sic ergo fuerat iste conditus, quatenus timore laeto auctorem suum et amans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum timeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut et praeesset caeteris, et nulli subesset, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso similitudinem perdidit, quo esse ei superbe similis in celsitudine concupivit. Qui enim charitatem ejus imitari debuit, subditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitari poterat, amisit elatus. Celsus nimirum esset, si ei qui veraciter celsus est, inhaerere volu
Abbreviated transcription (Latin):
namenta leuiathan istius indicauit. aꝑte
predicens omne quod electos exteruis ue¬
hementer opprimet. omne qͦd interiꝰ sug¬
gestione sua reprobis blandienter infun¬
det: mox ĩmanitatẽ uirtutis illuis breuit̾
tas que comparetur ei. Potestas eius suꝑ
terram cuncti eminentior ꝑhibetur : quia
&e si acdionis sue merito infra homines ce¬
cidit: omne tamen hominũ genus natu¬
re angelice conditione transcendit. Quãuis¬
enim interne felicitatis beatitudmẽ ꝑdi¬
dit : nature tamen sue magnitudinem
ñ amisit: cuius adhuc uirib humana om¬
nia suꝑat ⁊ licet scĩs hominib meritorũ
suoꝵ deiectione subiaceat. Unde &e eisdem
scis. contra hunc decertantib eo retributio¬
nis sue meritũ crescit: quo ille ab eis um¬
citur. qui ꝑ nature potentiam quasi iure
se hominib suꝑesse gloriatur. Sequitur.¬
timere debuisset: timore uidelicet sobrio.
timore securo. non tuore quẽ foras caritaᷤˢ

Expanded text:
namenta Leviathan istius indicavit, aperte namenta Leviathan istius indicavit, aperte praedicens omne quod electos exterius vehementer opprimit, omne quod interius suggestione sua reprobis blandienter infundit, mox immanitatem virtutis illius breviter tas quae comparetur ei. - Potestas ejus super terram cunctis eminentior perhibetur, quia etsi actionis suae merito infra homines cecidit, omne tamen hominum genus naturae angelicae conditione transcendit, liernae felicitatis beatitudinem perdidit, naturae tamen suae magnitudinem non amisit, cujus adhuc viribus humana omnia superat, licet sanctis hominibus meritorum suorum dejectione subjaceat. Unde et eisdem sanctis contra hunc decertantibus eo retributionis suae meritum crescit, quo ille ab eis vincitur qui per naturae potentiam quasi jure se hominibus superesse gloriatur. Sequiturtimere debuisset, timore videlicet sobrio et securo; non timore quem foras charitas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ hominib eterno supplicio deputatis. que
nunc etiam causa est. ut non orent scĩ ho¬
mines. ꝓ hominib infidelib impiisꝙ de¬
functis: qui de eis utiqꝙ quos eterno depu¬
tatos supplicio iam nou̾erunt. ante illum
iuidicis iusti conspectũ orationis sue
meritũ cassari refugiunt. Quod si munc
quoq uiuentes iusti mortuis cẽ damnatis
inuistis minime compatiunt᷑. quando ad¬
huc aliquid iudicabile de sua carne se ꝑpeti
etiam ip̃i nouerunt ÷ quanto districtius t̾c
iniquoꝵ tormenta respiciunt. quando ab
omni uitio corruptionis exuti. ip̃i iã iusti¬
cie uicinus atq artius inherebunt: Sic
quippe eoꝵ mentes ꝑ hoc quod iustissimo
iudici inherent: uis districtionis absorbet:
ut omnino eis non libeat quicquid ab il¬
liuis eterne regule subtilitate discordat. d
quia sub orto occasionis articulo hec contͣ
origenistas breuiter diximus: ad eũ quẽ
pretermisimus exponendi ordinẽ recutra¬
mus. Postqm misericors d̾s callida machi¬

Expanded text:
 aeterno supplicio deputatis. Quae nunc etiam causa est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne se perpeti etiam ipsi noverunt, quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent, vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab illius internae regulae subtilitate discordat. Sed quia, suborto occasionis articulo, haec contra Origenistas breviter diximus, ad eum quem praetermisimus exponendi ordinem recurramus. 1134 Postquam misericors Dominus callida machi
Abbreviated transcription (Latin):
na concremantur. Igne autẽ terrene dcupis¬
ceritie eoꝵ mens tangit᷑: qui nequaqͣm fra
preciosa metalla concupiscunt. Qui ergo el
eius non uult flãma affici: uixta doctoris¬
ueri sententiã. non lignum. fenũ. stipula.
s aurũ. argentũ. & preciosus lapis curet
raueniri: quia tanto ignis suasionis illiꝰ
amplius inoendit : quanto se ei ad consen¬
tiendũ molliorem quisq prebuerit. S quia
nulla ratione conceditur. ut mens in hac
corruptibili carne posita nequaquã suasio¬
nis eius ardore tangatur: restat ut malig¬
nis flatib adusta. ad orationis opem se sine
cessatione conuertat. flammã quippe sugge¬
stionũ illius. extinguit citius unda lacrima¬
rum
Uia ex hoc mundo corpꝰ ge¬
rimus: uniuersitatis ter¬
minum ex ea que nos sumꝰ
parte pensemus. Citius quip¬
pe qualis sit mundi finis
agnoscimus: si sollicite aspi¬
cuus hoc quod de mundo gestamꝰ. Etas et¬

Expanded text:
na concremantur. Igne autem terrenae concupisna concremantur. Igne autem terrenae concupiscentiae eorum mens tangitur, qui nequaquam fieri pretiosa metalla concupiscunt. Qui ergo oris ejus non vult flamma affici, juxta veri doctoris sententiam, non lignum, fenum, stipula, sed aurum, argentum et pretiosus lapis curet inveniri, quia tanto ignis suasionis illius amplius incendit, quanto se ei ad consentiendum molliorem quisque praebuerit. Sed qui nulla ratione conceditur, ut mens in hac corruptibili carne posita nequaquam suasionis ejus ardore tangatur, restat ut malignis flatibus adusta, ad orationis opem se sine cessatione convertat. Flammam quippe suggestionum illius exstinguit citius unda lacrymarumuia ex hoc mundo corpus gerimus, universitatis terminum ex ea qua nos sumus parte pensemus. Citius quippe qualis sit mundi finis agnoscimus, si sollicite aspicimus hoc quod de mundo gestamus. Aetas et
Abbreviated transcription (Latin):
cans. peccati sui se oppressione coangustat.
Rursum luti nomine doctrina sordidum
sapiens designatur: sicut ꝑ eundẽ ꝓpham
domino dicitur. Uiam fecisti in mare eqͥs
tuis: in luto aquarum multarũ. Ac si dice¬
ret.Aperuisti iter predicatorib tuis: inter
doctrinas huius seculi sordida & terrena
sapientes. ꝑ lutũ quoq desideriũ sordide uo¬
luptatis exprimitur: sicut psalmista dep̃¬
cans ait. Etipe me de luto ut non inheream.
luto quippe inherere est: sordidis dessderiis
concupiscentie carnalis inquinari. Hoc igit᷑
loco aurum claritas sc̃ĩtatis accipitur. lutũ
uero uel terrenarũ rerũ auariciam. uł pra¬
uarũ contagia doctrinarũ. ut̃ sordes carna¬
liũ uoluptatũ nil obstat intelligi. Quia enĩ
multos leuiathan iste qui intra scãm eccle¬
siam fulgore iusticie resplendere uidebant᷑.
tunc uel terrenarũ rerũ concupiscentia. uel
errantis doctrine contagio. uel carnalibus

Expanded text:
cans, peccati sui se oppressione angustat. cans, peccati sui se oppressione angustat. Rursum luti nomine doctrina sordidum sapiens designatur. Sicut per eumdem prophetam Domino dicitur: Viam fecisti in mari equis tuis, in luto aquarum multarum . Ac si diceret: Aperuisti iter praedicatoribus tuis inter doctrinas hujus saeculi sordida et terrena sapientes. Per lutum quoque desiderium sordidae voluptatis exprimitur, sicut Psalmista deprecans ait: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Luto quippe inhconcupiscentiae carnalis inquinari. CAP. loco aurum claritas sanctitatis accipitur; lutum vero vel terrenarum rerum avaritiam, vel pravarum contagia doctrinarum, vel sordes carnalium voluptatum nil obstat intelligi. Quia enim multos Leviathan iste, qui intra sanctam Ecclesiam fulgore justitiae resplendere videbantur, tunc vel terrenarum rerum concupiscentia, vel errantis doctrinae contagio, vel carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
eius dñs cruciatib delectatur. Iniqui autẽ
gehenne ignib traditi quo fine semꝑ arde¬
bunt: Et quia certum est quod ꝑuis atq
omp̃s deus. ñ pascitur cruciatib iniquorũ:
cur patiantur miseri si ñ expiantur: Quib
citius respondemus. quod omp̃c ds quia
puis est. miseroꝵ cruciatu ñ pascitur: quia
autẽ iustus est. ab iniquoꝵ ultione in ꝑpe¬
tuũ non sedatur. S unqui om̃s eterno sup¬
plicio. & quidem sua iniquitate pumuntur.
&etamen ad aliquid concremantur: scilicet
ut iusti omnes ce̾ in deo uideant gaudiaque
percipiunt ⁊ & in istis respiciant supplicia
que euaserunt : ut tanto in eternum ma-
gis diuine gratie debitores se ẽẽ cognoscant:
quanto ineternũ mala punire conspiciunt.
inquiunt. Et ubi est quod sc̃i sunt. si ꝓ mi¬
micis suis quos tunc ardere uiderint ñ
orabunt : quib utiq dictum est pro imi¬
cis ur̃is orate: S citius respondemus. Orant

Expanded text:
ejus dominus cruciatibus delectatur. Iniqui vero ejus dominus cruciatibus delectatur. Iniqui vero gehennae ignibus traditi quo fine semper ardebunt? Et quia certum est quod pius et omnipotens Deus non pascitur cruciatibus iniquorum, cur cruciantur miseri si non expiantur? Quibus citius respondemus quod omnipotens Deus, qui pius est, miserorum cruciatu non pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes aeterno supplicio, et quidem sua iniquitate puniuntur, et tamen ad aliquid concremantur: scilicet, ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in istis respiciant supplicia quae evaserunt, ut tanto in gis divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala punire conspiciunt, inquiunt: Et ubi est quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint, non orabunt, quibus utique dictum est: Pro inimicis vestris orate ? Sed citius respondemus: Orant
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ quod non eterno peccato cominissũ est:e¬
terno non debet puniri toemento. Quib ci¬
tius respondemus. quod recte dicerent: li
iudex iustus districtusꝙ ueniens ñ corda ho¬
minũ s facta pensaret. Iniqui enim ideo
cũ fine deliquerunt: quia cũ fine uicett.
uoluissent quippe sine fine uiuere: ut sinl
fine potuissent in iniquitatibus ꝑmaide
Nam magis appetunt peccare qͣm uiue¬
re: &e ideo hic semꝑ uiuere cupiunt: ut nũ¬
quam desinant peccare cũ uiuunt. Ad ddis-¬
tricti ergo indicis iusticiam ꝑtinet. ut num¬
quam careant supplicio. quoꝵ mens in hac
uita nũquã uoluit carere peccato: ce nullus
detur iniquo terminus ultionis: quia qͣm¬
du ualuit. habere noluit termurum crimi-¬
nis. At inquiunt nullus tustus crudelitati¬
b pascitur: &e delinquens seruus a iusto do¬
mino iccirco cedi precipitur. ut a nequicia
corrigatur. Ad aliquid ergo ceditur: cum ñ

Expanded text:
et quod non aeterno peccato commissum est, aeet quod non aeterno peccato commissum est, aeterno non debet puniri tormento. Quibus citius respondemus quod recte dicerent si judex justus districtusque veniens non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui enim ideo tunc cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt, voluissent quippe sine fine vivere, ut sine fine potuissent in iniquitatibus permanere. Nam magis appetunt peccare quam vivere, et ideo hic semper vivere cupiunt, ut nunquam desinant peccare cum vivunt. Ad districti ergo judicis justitiam pertinet ut nunquam careant supplicio quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, quia, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. At inquiunt: Nullus justus crudelitatibus pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur: ad aliquid ergo caeditur, cum non
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Ibunt hi in supplicium eternum: iusti
autem in uitam eternam. Si igitur hoc ue¬
rum non est quod minatus est: neq illud
uerum est quod promisit. At inquiunt ida
eternã penam peccantib minatus est. ut eos
a peccatoꝵ perpetratione compesceret:qͥa cre¬
ature sue eterna supplicia minari debuit ñ
inferre. Quib citius respondemus. Si falsa
minatus est ut ab iniusticia corrigeret: etiã
falsa est pollicitus ut ad iusticiam ꝓuocaret.
Et quis hanc eoꝵ uesaniam dolerẽt:quidũ
ꝓmissionib suis reproboꝵ supplicia furri
asserunt. assertione sua etiam electoꝵ p̾ma
remunerationesq ꝯfundunt: Quis hanc
eoꝵ uesaniam toleret : qui conantur astrue¬
re uerum ñ esse quod ueritas de eterno igne
minata est: Et dum satagunt deũ ꝑhibere
misericordem: non uerentur predicare falla¬
cem. At inquiunt sine fine pimiri ñ debet
culpa. cũ fine. Iustus niirum est omp̃c d̾s:

Expanded text:
cit: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi cit: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam . Si igitur hoc verum non est quod minatus est, neque illud verum est quod promisit. At inquiunt: Ideo aeternam pa peccatorum perpetratione compesceret, quia creaturae suae aeterna supplicia minari debuit, non inferre. Quibus citius respondemus: Si falsa minatus est ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa pollicitus est ut ad justitiam provocaret. Et quis hanc eorum vesaniam toleret qui dum promissionibus suis reproborum supplicia finire asserunt, assertione sua etiam electorum praemia remunerationesque confundunt? Quis hanc eorum vesaniam toleret qui conantur astruere verum non esse quod Veritas de aeterno igne minata est? Et dum satagunt Deum perhibere misericordem, non verentur praedicare fallacem. At inquiunt: Sine fine puniri non debet culpa cum fine. Justus nimirum est omnipotens Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
mista testatur dicens. Iudicia tua abyssus
multa. Senectus uebꝰ aliqñ ꝓ finis ꝓpinqͥ¬
tate ponitur. Unde ait apłs. Quod autem
antiquatur &e senescit: prope interitũ est.¬
Leuiathan itaq iste estimabit abyssũ quasi
senescentẽ: quia reproboꝵ corda sic fatuat:
ut suspicionem eis de uenturo iuidicio quod
quasi finiatur infundat. Abyssũ nãq senes¬
cere estimat: qui terminari qñꝙ in supplici¬
is suꝑnã animaduersionẽ putat. Igitur an¬
tiquũs iste ꝑsuasor in membris suis. idest
certo fine determinat. ut eoꝵ culpas sine
termino correctionis extendat:&e eo magis
hic peocata non finiant: quo illic estimant
peccatoꝵ supplicia finienda. Sunt enm nunc
etiam qui iccirco peccatis suis ponere finem
negligunt: quia habere. qñq frnẽ futura suꝑ
se iudicia suspicantur. Quib breuiter respon¬
demus. Si quandoq fimenda sunt supplicia
reproboꝵ: qñq ergo finienda sunt etiam gau¬
dia beatoꝵ. ꝑ semet ipsam namq ueritas di¬

Expanded text:
mista ostendit dicens: « Judicia tua abyssus multa . » Senectus vero aliquando pro finis propinquitate ponitur. Unde ait Apostolus: « Quod antiquatur et senescit, prope interitum estLeviathan itaque iste aestimabit abyssum quasi senescentem, quia reproborum corda sic infatuat, ut suspicionem eis de venturo judicio quod quasi finiatur infundat. Abyssum namque senescere aestimat, qui terminari quandoque in suppliciis supernam animadversionem putat. Igitur antiquus iste persuasor in membris suis, id est certo fine determinat, ut eorum culpas sine termino correptionis extendat; et eo magis hic peccata non finiant, quo istic aestimant peccatorum supplicia finienda. 35. Sunt enim nunc etiam qui idcirco peccatis suis ponere finem negligunt, quia habere quandoque finem futura super se judicia suspicantur. Quibus breviter respondemus: Si quandoque finienda sunt supplicia reproborum, quandoque finienda sunt ergo et gaudia beatorum. Per semetipsam namque Veritas di
Abbreviated transcription (Latin):
ne se erigunt. uel summa que sapuint
postponentes.sordidis carms desideriis in¬
quinantur: uel obliti celestiũ derrena am¬
buint : uel non reminiscentes quia terra
sunt. de cognitione celestium inaniter glo¬
riantur. Unde & recte subiungitur. Scernit

Expanded text:
ne se erigunt; vel summa quae sapiunt ne se erigunt; vel summa quae sapiunt postponentes, sordidis carnis desideriis inquinantur; vel obliti coelestium, terrena ambiunt; vel non reminiscentes quia terra sunt, de cognitione coelestium inaniter gloriantur. Unde et recte ibi subjungitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
illis sicut sol desuꝑ fuit excellenti munere:
antiqui hostis pedib substernatur. ex terre¬
na cupiditate. Unde & nunc cũ quisq sapi¬
entiũ atq doctoꝵ. pro cõmodo uel gloria ui¬
te temporalis. ꝑ adulationis lapsum terre¬
nis se potestatib. praue agentib subicit qͣsi
sub uestigiis uenientis antixp̃i solis se radiꝰ
ostendit ⁊ ce uelut celi lucem sibi behemoth
humiliat: dum ꝑ pestiferũ assensum. sapi¬
entium mentes calcat. Totiens etiã leuia¬
than istius ꝑedib se radii solis subdunt: qͦti¬
ens hi qui doctrine uidentur lumine res¬
plendere.immoderato acumine praua in
sacro eloquio sentiunt ⁊ ꝑuersisq sensib
eius se errore substernunt: quia dũ contra
fidella ueritatis predicamenta seerigunt.
leuiachan istius uestigiis falsa sentiendo
famulant᷑. Totiens radii solis sub ipso st̃.
quotiens docti quiq &̾ intelligentie lu
ce pollentes. uel despectis oeteris in elatio¬

Expanded text:
illis sicut sol desuper fuit ex coelesti munere, illis sicut sol desuper fuit ex coelesti munere, antiqui hostis pedibus substernatur ex terrena cupiditate. Unde et nunc cum quisque sapientium atque doctorum pro commodo vel gloria vitae temporalis per adulationis lapsum terrenis se potestatibus prave agentibus subjicit, quasi sub vestigiis venientis Antichristi solis se radiis sternit. Et velut coeli lucem sibi Behemoth humiliat, dum per pestiferum assensum sapientium mentes calcat. Toties vero Leviathan istius pedibus se radii solis subdunt, quoties hi qui doctrinae videntur lumine resplendere, immoderato acumine prava in sacro eloquio sentiunt, perversisque sensibus ejus se erroribus substernunt, quia dum contra fidelia veritatis praedicamenta se erigunt, Leviathan istius vestigiis falsa sentiendo famulantur. Toties radii solis sub ipso sunt, quoties docti quippe, et intelligentiae luce 1128 pollentes, vel despectis caeteris in elatio
Abbreviated transcription (Latin):
firmoꝵ. Quia sole acumen sapientiũ desig¬
natur: ꝑ comparationẽ quoq a salomone
dicitur. Sapiens ut sol permanet: stultus
monstrantur: Quia enim multi qui in sc̃a
eccłia. luce sapientie resplendere uidebant᷑.
tunc uel ꝑsuasionib capti. uel minis terri¬
ti. uel cruciatib fracti. leiuathan istius diti¬
om subiciuntur: recte dicitur. Sub ip̃o ert̃
radii solis. Ac si aperte diceretur. hi qui intͣ
scãm ecołiam ꝑ acumina sapientie quasi ra¬
dios uidebantur lucis asꝑgere. & ꝑ auctorita¬
tẽ rectitudinis desuꝑ resplendere ⁊ potestati
leiuathan istius. iniqua se oꝑatione subster¬
nunt̾. ut non iam recta predicando desuꝑ
luceant: s ei ꝑuerse obsequendo famulent᷑.
Solis ergo radii sub ip̃o sunt. cũ sinulli etiã
docti uiri sapientie sue acumina non libere
agendo subleuant: s ad uestigia leiuachan
istius. & ꝑuersitate operis & blandimento
adulationis inclinant: ut intelligentia que

Expanded text:
firmorum. Quia sole acumen sapientiae desigfirmorum. Quia sole acumen sapientiae designatur, per comparationem quoque a Salomone dicitur: Sapiens ut sol permanet, stultus monstrantur? Quia enim multi in sancta Ecclesia lucere sapientiae fulgore videbuntur, tunc vel persuasionibus capti, vel minis territi, vel cruciatibus fracti, leviathan istius se ditioni subjiciuntur, recte dicitur: Sub ipso erunt radii solis. Ac si aperte diceretur: Hi qui intra sanctam Ecclesiam per acumina sapientiae quasi radios videbantur lucis aspergere, et per auctoritatem rectitudinis desuper resplendere, potestati Leviathan istius iniqua se operatione substernunt, ut non jam recta praedicando desuper luceant, sed ei perverse obsequendo famulentur. Solis ergo radii sub ipso sunt, cum nonnulli etiam docti viri sapientiae suae acumina non libere agendo sublevant, sed ad vestigia Leviathan istius et perversitate operis, et blandimento adulationis inclinant, ut intelligentia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lum suũ. Ac si diceret. humanitatis assũpte
sacramentũ in lumine manifeste uisioni
ostendet. Et sicut eidẽ ꝓph̃e diuina uoce ꝑ
nathan dicitur. Tu fecisti in abscondito: ego
uero faciã uerbũ istud in conspectu omnis
israel &e in conspectu solis. Quid enim per
conspectum solis. nisi cognitionẽ insinuat
manifeste uisionis: Rursum solis nomine
sapientiũ intellectus exprimitur: sicut in
apocalipsi scriptũ est. Quartus angelus e¬
fudit fialam suam in sole: & datum est il
estu afficere homines ce igni. fialã uideli¬
cet in sole effundere est:ꝑsecutionis sup¬
plicia uiris sapientie splendore fulgentib
itrogare. Et datum est illi ut afficeret hoĩes
estu & igne: quia dum sapientes urricrucia-¬
tib uicti. male agendi errore tangunt᷑: illoꝵ
exemplo ꝑsuasi infirmi quiꝙ temporalib
desideriis inardescunt. Quine namq forti¬
um: augmenta prestant perditionib in-¬

Expanded text:
lum suum . Ac si diceret: Humanitatis assumptae lum suum . Ac si diceret: Humanitatis assumptae sacramentum in lumine manifestae visionis ostendit. Et sicut eidem Prophetae divina voce per Nathan dicitur: Tu fecisti in abscondito, ego vero faciam verbum istud in conspectu omnis Israel, et in conspectu solis . Quid enim per conspectum solis, nisi cognitionem insinuat manifestae visionis? Rursum solis nomine, sapientium intellectus exprimitur, sicut in Apocalypsi scriptum est: Quartus angelus effudit phialam suam in solem, et datum est illi aestu afficere homines et igni . Phialam videlicet in solem effundere est persecutionis supplicia viris sapientiae splendore fulgentibus irrogare: Et datum aestu et igne, quia dum sapientes viri cruciatibus victi, male agendi errore tanguntur, illorum exemplo persuasi infirmi quique temporalibus desideriis inardescunt. Ruinae namque fortium augmenta praestant perditionibus in