comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntariegenuit nos uerbo ueritatis ut si mur initiũ aliquod
cpeaturae eius : Euidentissimis igitur de monstratur indicus
hoc loco creationem non ad conditionem omnium creaturarum
sed adip arationem hominũ referendam : Sicut &dauid ser
orauit dumgemini fuis set criminis rec ordatione ꝑteritus
Non solum tenerati conubii sed marita &iam insontis occisi
Dum igitur tanti facinoris neuum lacrimarũ flumine medi¬
taretur abluere: hoc intergemitus quos testes habuit doloris
erat spm̃ rectum in eius uiscerib: In nouari: ad hoc ergo xp̃ruo¬
luit creari & huius creationis a postolos suos initium fueri
ut per eum possethomo qui uetustateperierat in nouari: Ante
sȩculum autem sapientiam fundatam sedixit: ut natiui tatem
suam qua de patrenata est immutabilem demonstrart : Quod
enim fundatum dicitur nullaratione cõnuellitur : quod autẽ
non conuellitur: non mutatur : ut auteminatiuitas diuini¬

Expanded text:
Voluntarie genuit nos Verbo veritatis, ut simus initium aliquod Voluntarie genuit nos Verbo veritatis, ut simus initium aliquod creaturae ejus . Evidentissimis igitur demonstratur indiciis, hoc 55 loco creationem, non ad conditionem omnium creaturarum, sed ad reparationem hominum referendam: sicut et David sanctus oravit, dum gemini fuisset criminis recordatione perterritus, non solum temerati connubii, sed mariti etiam insontis occisi. Dum igitur tanti facinoris naevum lacrymarum flumine meditaretur abluere, hoc inter gemitus, quos testes habuit doloris, erat spiritum rectum in ejus visceribus innovari. Ad hoc ergo Christus voluit creari, et hujus creationis apostolos suos initium fieri, ut per eum posset homo, qui vetustate perierat, innovari. Ante saeculum autem sapientia fundatam se dixit, ut nativitatem suam, qua de Patre nata est, immutabilem demonstraret: quod enim fundatum dicitur, nulla ratione convellitur, quod autem non convellitur, non mutatur. Ut autem nativitas divini
Abbreviated transcription (Latin):
Sinuntia uero inquit uobis quaecotidiefiunt : cõmemorabo
& as aeculo facta prȩmonet nuntiari. ostendit quaedictura
est nobisnon aeternitatis esse sed temporis : Ob hoc statim ad¬
didit : Dñs cyeauit meinitiũ uiarũ suarũ in opera sua. Quod
ergosapientia cieata est. non antesȩcula sed a sȩculo est: quod
auteninitiũ iuarum dñi ciratus estfilius. quid aliud est nisi
qđ ipseuia nobis est factus ut eoduceatq rectoreꝑ adoptionis
quam accepimus gratiã diuino munere aduirtutũ nobis
ꝓfectũ pateret ingressus : Quod ut euidentius appareat.
debemus attendere ad hoc filium creatura elnitiũ factũ. non
ut nouamrur sufcieaturam conderet: sed ut uecustatem iam
pridem ꝑditã penouant : Inuenitur enim a postolus quo que
huius fecis secreationis initium quorum officio reparauit
quod fuerat ante conlapsum. b eatoiacobo dicente dedõ patri

Expanded text:
Si nuntiavero inquit vobis, quae quotidie fiunt; commemorabo,Si nuntiavero inquit vobis, quae quotidie fiunt; commemorabo,ista fierent, a saeculo facta praemonet nuntiari, ostendit quae dictura est nobis, non aeternitatis esse, sed temporis. Ob hoc statim addidit: Dominus creavit me initium viarum suarum in opera sua. Quod ergo sapientia creata est, non ante saecula, sed a saeculo est; quod autem initium viarum Domini creatus est Filius, quid aliud est nisi quod ipse via nobis est factus, ut eo duce atque rectore per adoptionis quam accepimus gratiam divino munere ad virtutum nobis profectum pateret ingressus? Quod ut evidentius appareat, debemus attendere ad hoc Filium creaturae initium factum, non ut novam rursus creaturam conderet, sed ut vetustate jam pridem perditam renovaret. Invenitur enim apostolos quoque hujus fecisse creationis initium, quorum officio reparavit quod fuerat ante collapsum, beato Jacobo dicente de Deo Patre:
Abbreviated transcription (Latin):
In illa namq: natiultate quaelnitiũ non habet sempiter naedi¬
uinitatis maiestas agnoscit᷑. In hac uero sempi ternee diuini¬
tatis pietas inuenitur : Qui enim non creatus sed creator de cyea¬
tore progenitus bonitatesuacreauerat hominem: ipse posimo¬
dum est pictatesua creatus ex homine : Nec suumopus ipsede¬
dignatus est fieri : quo posset ꝑ eumstatus sui operis reparari :
luius igitur creationis uolens sapientia praenuntiarem ysterium
ut in carnationis suae futurũ ostenderet sacramentũ. ꝓphetico
more quo solent sub enuntiatione prȩceriti temporis futura nar¬
rari dixit : Dñs creauit meinitio uiarũ suarum in opera sua:
Causam crationis ostendit dum seinitium uiarũ d ñi inopera
eius creatum eẽ non tacuit : Namut ostenderet non illius ȩternȩ
natiuitatis eẽ quod creatadicitur. sed huius temporis quo
carnem suscepissedĩ filius inuenitur : quid p̃miserit attendatur

Expanded text:
in illa namque nativitate, quae initium non habet, sempiternae diin illa namque nativitate, quae initium non habet, sempiternae divinitatis majestas agnoscitur; in hac vero sempiternae divinitatis pietas invenitur: qui enim non creatus, sed creator de creatore progenitus, bonitate sua creaverat hominem, ipse postmodum est pietate sua creatus ex homine. Nec suum opus ipse dedignatus est fieri, quo posset per eum status sui operis reparari. Hujus igitur creationis volens sapientia praenuntiare mysterium, ut Incarnationis suae futurum ostenderet sacramentum, prophetico more, quo solent sub enuntiatione praeteriti temporis futura narrari, dixit: Dominus creavit me initium viarum suarum in opera sua . Causam creationis ostendit dum se initium viarum Dei, in opera ejus creatum esse non tacuit: nam ut ostenderet, non illius aeternae nativitatis esse, quod creata dicitur, sed hujus temporis, quo carnem suscepisse Dei Filius invenitur, quid praemiserit attendatur:
Abbreviated transcription (Latin):
uiarũ suarum. ante saecula fundauitme : & sequitur : & ante
oms colles geniuit me : &i terum : Ego a patre prodi & ueni in
hunc mundum : &iterum : Dns dixit ad mefilius meus es tu.
ego hodiegenui te: & postquam cognitus est in carne: ꝓfitetur
deeo euangeli stadicens : &uidimus gloriã enus gloriamtaquã
unigeniti apatreplenum gratia &ucritate : & a postolus ait :
qui est primogenitus totius creaturae : Eccecreatũ fundatum
& genitũꝓfitemur: sin ealiqua ambiguitate in rationabili:
RESPΟΝSIO In utraq xp̃inatiuitate non fallitur quiln xpodi
hominem ꝓfitetur : atq: ita ln illo utramq substantiã ueram esse
coginoscit dum quid ȩternitati uel quidtemporalitati congruai
fideli pietate distroxerit : Neq enimignoraredebemus ipsum
in sacculo
secundum carnem ceatum ex homine : qui
si ne initio scđm
dicinitatem corator st generatus expatre

Expanded text:
viarum suarum, ante saecula fundavit me . Et sequitur: Et ante viarum suarum, ante saecula fundavit me . Et sequitur: Et ante omnes colles genuit me. Et iterum: Ego a Patre prodii et veni in hunc mundum . Et iterum: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Et postquam cognitus est in carne, profitetur de eo evangelista dicens: Et vidimus gloriam ejus, gloriam tanquam Unigeniti a Patre plenum gratia et veritate . Et Apostolus ait: Qui est Primogenitus totius creaturae . Ecce creatum, fundatum et genitum profitemur, sine aliqua ambiguitate irrationabili. Responsio. In utraque Christi nativitate non fallitur, qui in Chrihominem profitetur: atque ita in illo utramque substantiam veram esse cognoscit, dum quid aeternitati, vel quid temporalitati congruat, fideli pietate distinxerit. Neque enim ignorare debemus, ipsum in saeculo, secundum carnem creatum ex homine, qui sine initio secundum divinitatem creator, est generatus ex Patre:
Abbreviated transcription (Latin):
ignoret : quis filium dicat & genitum nesciat : quis patrem
ualeat credere. quem non consideret genuisse : Genuit uerepater
& uere natus est filius: ueram ergo filii natiuitatem datum est¬
nobis agnoscere licet datum non sit qualiternatus fuerit
enarrane : ꝗmꝰ & ꝓpheta non dixit. generationem autẽ eius quis
agnouit sedquis en arrabit : quo circa diuinã generationen
quantum homini fas est in eo digne cognoscimus cum & ueram
generationem dicimus &ipsam generationem qua euera est
inenarrabilem predicamus : filius ergo uere dꝙatris substan¬
tia natus agnoscitur : dumnatiuitas eius quȩd einen arrabdidõ
est : in cnarrabilis p̃dicatur : In enarrabilis enim proculdubio
est filii natiuitas uera quia una est illi cum in enarrabiligenitore
substantia : .IIII. OBIECTIO: CSenerationem eius ita est recte
ꝓfiteri ut dicit ipsed ñrꝑ scripturas : Dns creauit meinitio

Expanded text:
ignoraret? Quis Filium dicat, et genitum nesciat? Quis Patrem ignoraret? Quis Filium dicat, et genitum nesciat? Quis Patrem valeat credere quem non consideret genuisse? Genuit vere Pater, et vere natus est Filius. Veram ergo Filii nativitatem datum nobis est agnoscere, licet datum non sit qualiter natus fuerit enarrare. Quoniam et propheta non dixit: Generationem autem ejus quis agnovit, sed quis enarravit ? Quocirca divinam generationem, quantum homini fas est, in eo digne cognoscimus, cum et veram generationem dicimus, et ipsam generationem, quae vera est, inenarrabilem praedicamus. Filius ergo vere de Patris substantia natus agnoscitur, dum nativitas 54 ejus, quae de inenarrabili est, inenarrabilis praedicatur: inenarrabilis enim procul dubio est Filii nativitas vera, quia una est illi cum inenarrabili genitore substantia. Objectio 3. Generationem ejus ita est recte profiteri, ut dicit ipse Dominus per Scripturas: Dominus creavit me initium
Abbreviated transcription (Latin):
patrem & sufficit nobis. hac increpatione corripert dicens:
tanto tempore uobiscumsum & non cognouistis mephylippe :
qui me uidet uidet & patron : Hoc enim uerbo dñs uoluit de¬
monstrare totum in se inueniri quod quaerebatur: Necenim fic¬
ri potest ut sempiterno &immenso patre minus aliquid filius
habeat inquocorporaliter omnis plenitudo diuinitatis in ha¬
bitat : Non est ergo ignorabilis dĩ cum sit in en arrabilis. sed
a fidelib: cognoscitur ut amecur. quamuis nechumanis linguis
nec angelicis enarretur : Nam ignorationemdi non aliud esse
quam demonum seruitutem paulus demonserat apłr dicens : Sed
tunc quidem ignorantes dmhis qui natura non sunt dii seruieba¬
tis : Sicut ergo xp̃i diuinitatimignorare non debemus licet enar¬
rare non possimus: ita natiuitatis eius quãius null suppetat
en arratio : non est tamen fidelibusMadempta cogni¬
adempta cogni¬
tio : Quis enimnatũ praedicet. cuiusnatiuitatem
natiuita tem

Expanded text:
Patrem, et sufficit nobis, hac increpatione corriperet, dicens: Patrem, et sufficit nobis, hac increpatione corriperet, dicens: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me: Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem; hoc enim verbo Dominus voluit demonstrare totum in se inveniri quod quaerebatur; nec enim fieri potest ut sempiterno et immenso Patre minus aliquid Filius habeat, in quo corporaliter omnis plenitudo divinitatis inhabitat . Non est ergo ignorabilis Deus, cum sit inenarrabilis; sed a fidelibus cognoscitur, ut ametur, quamvis nec humanis linguis, nec angelicis, enarretur. Nam ignorationem Dei non aliud esse quam daemonum servitutem Paulus demonstrat apostolus, dicens: Sed tunc quidem ignorantes Deum his qui natura non sunt dii, serviebatis . Sicut ergo Christi divinitatem ignorare non debemus, licet enarrare non possimus, ita nativitatis ejus quamvis nulli suppetat enarratio, non est tamen fidelibus adempta cognitio. Quis enim natum praedicet, cujus nativitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quia scriptum est de eo. generatione autem eius
quis en arrabit : & quam nemo dixit scriptura qui en ar¬
rat. aduertendi sunt hi homines ut dicant senos seposse
quia in en arrabilis est generatio eius ñ autẽ ignorabilis :
RESPONSIO: Scriptum est credidi propter qđ locutus
sum & nos credimus propter quod & loquimur & fi
dutialiter ꝓ fitemur quia filii generatio inenarrabilis
est ignorabilis non est : Neq enim consequens est ut
quod non potest enarrari non possit sciri. Cum ipsu
dm̃ nullus ualeat enarran nec impune tamen alicui
liceatignorare : In tantum uero cognoscibilis dr̃ est
cum sit in en arrabilis . ut quos damobhoc in excusabiles
pronuntiet beatus apłs quiacum cognouissent dm̃ nonsicut
dm̃ glorificauerunt aut gratias egerunt : Namsi a nobis dñs
nollet agnosci: non dixisset si cognouissetis me & patrem meum
utiq cognouis setis : Nec phylippumdicentem dn eostende nobis

Expanded text:
sunt, quia scriptum est de eo: Generationem ejus sunt, quia scriptum est de eo: Generationem ejus quis enarrabit ? Et quam nemo, dixit Scriptura, qui enarret? Advertendi sunt hi homines, ut dicant se posse nosse, quia inenarrabilis est generatio ejus, non autem ignorabilis. Responsio. Scriptum est: Credidi propter quod locutus sum: et nos credimus, propter quod loquimur , et fiducialiter profitemur, quia Filii generatio inenarrabilis est, ignorabilis non est; neque enim consequens est ut quod non potest enarrari non possit sciri, cum ipsum Deum nullus valeat enarrare, nec impune tamen alicui liceat ignorare. Intantum vero cognoscibilis Deus est, cum sit inenarrabilis, ut quosdam ob hoc inexcusabiles pronuntiet beatus Apostolus, quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt aut gratias egerunt . Nam si a nobis Dominus nollet agnosci, non dixisset: Si cognovissetis me, et Patrem meum utique cognovissetis . Nec Philippum dicentem: Domine, ostende nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uerum est sicut homo fuit quando filius extitit nascendo : sic
ꝑmansit homo quando pater factus est generando : Nec ali¬
ud fuit quam homo quod erat adam dequo ipseest natus
& quod erat enos quideipso est genitur : In patreergo do
& filio dõ personarum proprietate seruata impossibile
nondicatur quod documento &iam cuius libet hominis
comprobatur : Sed discernamus quid adrelationem quid
ad substantiã ꝑtinere noscatur : Relationis enim sunt nom¬
na pater & filius: substantia euero nomen unum est. quod
dicitur ds̃ : Relationis ergo nomina singula retinent
substantia e uero nom en unum cõmuniterpossident. quia
hoc & unus dicatur pater & alterfilius sic tamen est filius
ds̃ sicut pater est dr̃: illisnamq: duob: nominib: genera¬
tio uera cognoscitur : isto autem uno cõmuni nomine sub¬
stantialis unitas demonstratur :TII. OBIECTIO:
sta numquam nos legisse recolimus quae superius ꝓposita

Expanded text:
verum est, sicut homo fuit, quando filius exstitit nascendo, sic verum est, sicut homo fuit, quando filius exstitit nascendo, sic permansit homo, quando pater factus est generando; 53 nec aliud fuit quam homo, quod erat Adam, de quo ipse est natus, et quod erat Enos, qui de ipso est genitus. In Patre ergo Deo et Filio Deo, personarum proprietate servata impossibile non dicatur, quod documento etiam cujuslibet hominis comprobatur, sed discernamus quid ad relationem, quid ad substantiam pertinere noscatur. Relationis enim sunt nomina, Pater et Filius; substantiae vero nomen unum est, quod dicitur Deus. Relationis ergo nomina singula retinent; substantiae vero nomen unum communiter possident, quia licet unus dicatur Pater, et alter Filius, sic tamen est Filius Deus, sicut Pater est Deus: illis namque duobus nominibus generatio vera cognoscitur, isto autem uno communi nomine substantialis unitas demonstratur. Objectio 2. Ista nunquam nos legisse recolimus, quae superius proposita
Abbreviated transcription (Latin):
alterius quoq personanoscatur. Illud autem nomen patri
semper esse filioq cõmune non quo relatio ꝑsonalis ostendi¬
tur : sed quo substantialis ꝓprietas demonseratur : Nempe
eth deadam patrenatus. & de nongenito genitus adam pa¬
tris dictus est filius : Ist eergo donec adui rilem ꝑ uenirei eta¬
tem ut filiũ gigneret : pater dicinon potut : & prius quam
generanet filius tantum fuit: quando autẽ genuit &iam pat̃
esse iam coepit : Accedente igitur diuersitate paterninomi¬
nis nulla in eo facta est diuersitas naturalis : &cum unus ho¬
mohaec duo coepissethaberruocabula: non est in eo mutata
aut diuisa uel duplicata natura : fuit enim filius quia de
patre extitit. fuit pater quia filiumgenuit : Nec tamen ita
naturam filii inquanatus est habuit. ut in eaꝑmanens pater
esse non posset nec aliam cum nomine patris essentia adquisiuit :
ut filius substantiam inquanatus fuerat perdidissec sed quod

Expanded text:
alterius quoque persona noscatur; illud autem nomen patri alterius quoque persona noscatur; illud autem nomen patri semper esse filioque commune, non quo relatio personalis ostenditur, sed quo substantialis proprietas demonstratur: nempe Seth de Adam patre natus, et de non genito genitus, Adam patris dictus est filius? Iste ergo donec ad virilem perveniret aetatem, ut filium gigneret, pater dici non potuit; et priusquam generaret, filius tantum fuit: quando autem genuit, etiam pater esse jam coepit. Accedente igitur diversitate paterni nominis, nulla in eo facta est diversitas naturalis; et cum unus homo haec duo coepisset habere vocabula, non est in eo mutata, aut divisa, vel duplicata natura: fuit enim filius, quia de patre exstitit; fuit pater, quia filium genuit; nec tamen ita naturam filii, in qua natus est, habuit, ut in ea permanens pater esse non posset; nec aliam cum nomine patris essentiam acquisivit, ut filii substantiam, in qua natus fuerat, perdidisset; sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
ios gignerent qm̃nisi uera desingulis proles existert : paterni
nominis innullo ueritas appareret : Lam uerõ in duob: filiis de
diuersis patribus natis licet posset non ẽẽ diuersitas pelatiui
nominis : attendatur si posset eẽnatura comunis : Quis non
uideat in utroq filii nomen unum ẽẽ. sed utriusq naturam
unam non esse magis autem unum quemq filiũ cum altero
filio cum quo uno habuit ielationis nomen. sed cum patre
dequo extiterat naturam haberecõ munem : Sedquid ulterius
de duobus patribus duobusq filiis disputetur cumistius
assertionis ueritas ꝑ sonarum diuersitate non egeat : sed ad
documentum sui facilius possit unius hominis consideratione
fulciri qua cognoscatur relatiua nomina diuersitatesui r
naturarum diuersitatem ostendere. sed ad ꝑsonarum signifi¬
cationem maxime pertinene. Vt scilicet dum unus ostenditur.

Expanded text:
lios gignerent, quoniam nisi vera de singulis proles existeret, paterni lios gignerent, quoniam nisi vera de singulis proles existeret, paterni nominis in nullo veritas appareret. Jam vero in duobus filiis de diversis patribus natis, licet posset non esse diversitas relativi nominis, attendatur, si posset esse natura communis. Quis non videat, in utroque filii nomen unum esse, sed utriusque naturam unam non esse? Magis autem unumquemque filium non cum altero filio, cum quo unum relationis habuit nomen, sed cum patre, de quo exstiterat, naturam habere communem. Sed quid ulterius de duobus patribus, duobusque filiis disputetur? cum istius assertionis veritas personarum diversitate non egeat, sed ad documentum sui facilius possit unius hominis consideratione fulciri, qua cognoscatur, relativa nomina diversitate sui non naturarum diversitatem ostendere, sed ad personarum significationem maxime pertinere, ut scilicet dum unus ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
sed unã sine dub itatione significant : Relatiuum uero illud dicimꝰ
qđ ad alium agnoscendum referimus ut dumunũ nominamus aliũ
demonstremus sicut inter homines haec relatiua sȩpius nominantur
pater & filius filius & pater socer &gener gener & socer : Nam
ideo pater dicit᷑ ut filium genius senoscatur : & filius id eodicitur
ut depatregenitus demonstretur : nec in hacdiuersitate nominum
inuentur diuersitas naturarum qm̃ uterq similiter homo dicitur
quamuis unus pater & alius filuir nuncupetur : Non ergopitris
filii possec una cognoscinatura si haec non essent diuersauoca¬
bula: qm̃si ambo uocarntur patres: essent ꝓfecto natura diss¬
mules unus quisq enim ex semet ipso constant & cõmunensub¬
stantiam cum altero non habent nec ditas una essct quib una
natura non esset : Consequens autem fuit ut duo patres duos fi¬

Expanded text:
sed unam sine dubitatione significant. Relativum vero illud dicimus, sed unam sine dubitatione significant. Relativum vero illud dicimus, quod ad alium agnoscendum referimus, ut dum unum nominamus, alium demonstremus: sicut inter homines haec relativa saepius nominantur pater et filius, filius et pater, socer et gener, gener et socer; nam ideo pater dicitur, ut filium genuisse noscatur, et filius ideo dicitur, ut de patre genitus demonstretur. Nec in hac diversitate nominum invenitur diversitas naturarum, quoniam uterque similiter homo dicitur, quamvis unus pater et alius filius nuncupetur. Non ergo patris et filii posset una cognosci natura, si haec non essent diversa vocabula, quoniam si ambo vocarentur patres, essent profecto natura dissimiles: unusquisque enim ex semetipso constaret et communem substantiam cum altero non haberet, nec deitas una esset, quibus una natura non esset; consequens autem fuit ut duo patres duos fi
Abbreviated transcription (Latin):
Equidem dum nominatur pater & filius. in his duob: nominibus uoca¬
significat᷑ utriusq natura. Qm̃ istorum nominũ diuersitas non na¬
turas diuidit sed ueritatem generationis ostendit ut ex uno uero
patre unum uerum agnos camus filium extitisse. acsicdum uera
patris generatio & uera filii natiuitas predicatur in uno genitore
& unigenito non solum unitas substantiaȩ uerum &iam inuno quoo
pro prietas possit agnosci personae neaut ipse putetur natus c̃ã
qui genut aut aliud putetur eẽqui natus est quam est illequi ge¬
nuit : Non enim ipse est pater qui filius qm̃ in utroq personarun
proprietas reseruatur. Sed quad pater est hoc est & filius quiade
dõ ds̃ deperfecto perfectus deimmenso immensus deomni potente
omp̃s de aecerno patrenatus est filius coaternus. eadem ueritate
dicente : Om̃a quae habet pater mea sunt: Pater ergo & filius yela¬
tiua sunt nomina quaenaturam gignentis genitiq non separant

Expanded text:
Equidem dum nominantur Pater et Filius, in his duobus nominibus vocanatura: quoniam istorum nominum diversitas non naturas dividit, sed veritatem generationis ostendit, ut ex uno vero Patre unum verum agnoscamus Filium exstitisse; ac sic, dum vera Patris generatio et vera Filii nativitas praedicatur, in uno genitore 52 et uno genito non solum unitas substantiae, verum etiam in uno quoque proprietas possit agnosci personae, ne aut ipse putetur natus esse qui genuit, aut aliud putetur esse qui natus est quam est ille qui genuit. Non enim ipse est Pater qui Filius, quoniam in utroque personarum proprietas reservatur. Sed quod Pater est, hoc est et Filius, quia de Deo Deus, de perfecto perfectus, de immenso immensus, de omnipotente omnipotens, de aeterno Patre natus est Filius coaeternus, eadem veritate dicente: Omnia quae habet Pater, mea sunt . Pater ergo et filius relativa sunt nomina, quae naturam gignentis genitique non separant,
Abbreviated transcription (Latin):
tia separatur : Quomodo illi seruitutem quaedõ tantum debecur
audemus exhibere siuna non est illi natura cum patre: Nam
quia unus estds : lta nobis dicitur ꝑ prophetam : ego dr &n
est alius prȩterme iustus & saluans non estalius prȩterme :
conuertimini ad me& salui eritis. quia ab extremo terra eego

Expanded text:
ntia separatur? Quomodo illi servitutem quae Deo tantum debetur ntia separatur? Quomodo illi servitutem quae Deo tantum debetur audemus exhibere, si una non est illi natura cum Patre? Nam quia unus est Deus, ita nobis 66 dicitur per prophetam: Ego Deus, et non est alius praeter me: justus et salvans, et non est alius praeter me: convertimini ad me, et salvi eri
Abbreviated transcription (Latin):
unum sic colit ut intrinita te nouerit nec ꝑsonas confundere
nec substantiam separare. & illamunam naturam unumdĩn in¬
telligit Inqua ae ternitatem ueraediuinitatis agnoscit: Dicit᷑
enim nobis : Audi is rahl dñs ds̃ tuus dñs unus est : Item
dñm dmtuum adorabis & illi soli seruies : Quod sid nĩdim̃ so¬
lum patiem acciperedebemus filio ergo nec ut do seruiamuu
ne pumadoremus : quicquider go ad naturamdñi disolius
non pertinet: ut ds a nobis ad orari nondebet : quid anteo
dicturi sumus defilio quen in caelis angeli omnesq. uirtutes¬
adorant semper & laudant. In tantũ ut &iam in forma serui po¬
situm & propter passionem mortis paulominus ab angelis mi¬
noratum ad orare angeli iubeantur. moysedicente. Laetami
caeli simul cum eo & adorent eum omnes angeli di : Homines
quoq ad orationi dauid diuinitus inspiratus adiungens ait :

Expanded text:
unum sic colit, ut in Trinitate noverit, nec personas confundere, unum sic colit, ut in Trinitate noverit, nec personas confundere, nec substantiam separare. Et illam unam naturam unum Deum intelligit, in qua aeternitatem verae divinitatis agnoscit; dicitur enim nobis: Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Dominus unus est . Item: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Quod si Dominum Deum solum Patrem accipere debemus, Filio ergo nec ut Deo serviamus, nec eum adoremus, quidquid enim ad naturam Domini Dei solius non pertinet ut Deus a nobis adorari non debet. Quid autem dicturi sumus de Filio, quem in coelis angeli omnesque virtutesadorant semper et laudant, intantum ut etiam in forma servi positum, et propter passionem mortis paulo minus ab angelis minoratum, adorare angeli jubeantur, Moyse dicente: Laetamini, coeli, simul cum eo, et adorent eum omnes angeli Dei . Homines quoque huic adorationi David divinitus inspiratus, adjungens, ait: A
Abbreviated transcription (Latin):
natum esse : sicut deuirginis utero uerum non dubitamus ho¬
minem processisse nequod absit si dematris substantia ue¬
rus homo natus credatur & uerus ds̃ depatris substantia
denegetur : potior estimecur humana natura qua eid quod est
pro creare potuit quamdiuina substantia qua euerum di
generare non ualuit : XI. OBIECTIO: Non estnimium
dedecus ut fraudib: ꝓprus decipiatur male intelligens ani¬
mus ut aliquando duo dicant᷑ esseunus. aliquando tresunus
ium quid non occurritbeneficii munus quando unus non est
cumduobus designatus : Delerum est credere extrib: partib:
dm unum constar cum adhuc quod peius est dicctur de eis
quod sic credendus est unus ds̃ cum non sit ipsepater qui filius
sehabere honorem uero unus quisq. suum non possehabere
nisi malignum pectus eos inuno dõ inueniat᷑ copular: RESESIO
Nullis fraudib: aut proprus aut alienis decipitur quidm̃

Expanded text:
natum esse, sicut de Virginis utero verum non dubitamus honatum esse, sicut de Virginis utero verum non dubitamus hominem processisse, ne quod absit si de matris substantia verus homo natus credatur, et verus Deus de Patris substantia denegetur, potior aestimetur humana natura quae id quod est procreare potuit quam divina substantia, quae verum Deum generare non valuit. Objectio 10. Non est minimum dedecus, ut fraudibus propriis decipiatur male intelligens animus, ut aliquando duo dicantur esse unus, aliquando tres unus. Nunquid non occurrit beneficii munus, quando unus non est cum duobus designatus? Ludibrium est credere ex tribus partibus Deum unum constare, cum adhuc quod pejus est dicitur de eis quod sic credendus est unus Deus, cum non sit ipse Pater qui Filius, se habere, honorem vero unusquisque suum non posse habere, nisi malignum pectus eos in uno Deo inveniatur copulare. Responsio. Nullis fraudibus, aut propriis aut alienis, decipitur qui Deum
Abbreviated transcription (Latin):
te consistit. Dequosplendore dñs dicit : Tunc iusti fulgebunt
sicut sol in regno patrissui : Hunc splendorem futurae resur¬
rectionis his uerbis &iam danihel ꝓpheta cõmemorat : &¬
multi dormientiũ interrae fossura in opertione ex surgent.
hi inuitam ȩternam & hi in obprobrium & in confusionen
per ꝑecuam. & intelligentes splendebunt ut splendor firma¬
menti. & ex iustis multi sicut stella e insȩcula : Hic autem
splendor tunc scis ad nõ tribuecur quando secundũ a postoli
dictum reformabit corpus humilitatis nrae conforme
corpori claritatis suae : in hoc ergo splendore tunc integre
sc̃i intelligent patrem & filium unum principium esse nec a se
inuicem uel substantia uel maiestite distare : Licet ergo confite¬
amur filium secundum carnem ex utero uirginis procratũ
nontamen ambigimus deutero patris id est depatris substantia
genitum Immosic confitemur filium deuterodi uerum dmm

Expanded text:
te consistit; de quo splendore Dominus dicit: Tunc justi fulgebunt te consistit; de quo splendore Dominus dicit: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hunc splendorem futurae resurrectionis his verbis etiam Daniel propheta commemorat: Et multi dormientium in terrae fossura, in opertione exsurgent, hi in vitam aeternam, 65 et hi in opprobrium et confusionem perpetuam: et intelligentes splendebunt, ut splendor firmamenti, et ex justis multi, sicut stellae in saecula ; hic autem splendor tunc sanctis a Domino tribuetur, quando secundum Apostoli dictum, reformabit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori claritatis suae . In hoc ergo splendore tunc integre sancti intelligent Patrem et Filium unum principium esse; nec a se invicem, vel substantia, vel majestate distare. Licet ergo confiteamur Filium secundum carnem ex utero Virginis procreatum, non tamen ambigimus de utero Patris, id est de Patris substantia genitum, imo sic confitemur Filium de utero Dei verum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
autem dubitet ita dm̃ ꝑnaturam sua totum uidere sicut eum per
natura einfinitatem omnia fatemur implere : Sed & diuersa cor¬
poralium membrorũ uocabula obhoc indõ inuenimus. ut dictũ
est nominari ut per harumrerum efficientias substantia eipsius in¬
corporalis proprietas possit intelligi : sic ergo & hic sedixit ex
utero filium genusse ut quem audimur exutero genitum. anat¬
ra patris nullus estimet alienum : Quod autem anteluciferum
dixit. ostendit fili inatiuitatem ꝑ petuam. in itio temporali non
esse subiectam : Lucifer enim stella euocabulum est. &ininitio
mundi cum ds̃ luminaria & sidera condidisset : lussit ea esse
indies & menses & tempora &annos. quibus nominũ circulis
tempus omnereuoluitur : Insplendorib: autem scorum : non
recte intellecta sunt uaticinatio prophetarũ. splendor enim
scõrum non in officio p̃dicationis sed inresurrectionis clarita¬

Expanded text:
autem dubitet ita Deum per naturam suam totum videre, sicut eum per autem dubitet ita Deum per naturam suam totum videre, sicut eum per naturae infinitatem omnia fatemur implere? Sed et diversa corporalium membrorum vocabula ob hoc in Deo invenimus ut dictum est nominari, ut per harum rerum efficientias substantiae ipsius incorporalis proprietas possit intelligi. Sic ergo et hic se dixit ex utero Filium genuisse, ut quem audimus ex utero genitum, a natura Patris nullus aestimet alienum. Quod autem ante luciferum dixit, ostendit Filii nativitatem perpetuam initio temporali non esse subjectam: Lucifer enim stellae vocabulum est, et in initio mundi, cum Deus luminaria et sidera condidisset, jussit ea esse in dies, et menses, et tempora, et annos , quibus nominum circulis tempus omne revolvitur. In splendoribus autem sanctorum, non recte intellecta sunt vaticinia prophetarum: splendor enim sanctorum non in officio praedicationis, sed in resurrectionis clarita
Abbreviated transcription (Latin):
hanc natiuitatem ita contigisse ut scripturamemorat: RESP̃SIO
Multum fallitur quihuius scripturae locum diuinaenatiuitat
noncrdit conuenire & audiens dm̃ dixisse ex utero anteluci fe¬
rum genui tẽ quia indõ carnalis uterur non potest credi
estimet huius loci sensum ei tantũ modo generationi quae secundũ
carnem est coaptandum cum pixcedens uersus diuinaemagis
intellectum generationis insinuet. quo pater dicit adfilium
tecum principium: ut agnoscatur patrem & filium unuma e
principium : Nomen uero uteri translato uocabulo diertũ est
quo i psadiuina si gnificanturnatura sicut corporalib: nominib:¬
incorporalis substantiadĩ assolet nominari. ut sensus hominũ
consuecis naturaesuae uocabulis ad intelligentiam diuinitatis
possit adduci : Dicuntur enim oculi dni om̃a uidere. sicut seri¬
ptum est : In omni loco oculidi speculant᷑bonos & malos : Quis

Expanded text:
hanc nativitatem ita contigisse ut Scriptura memorat? Responsio. hanc nativitatem ita contigisse ut Scriptura memorat? Responsio. Multum fallitur qui hujus Scripturae locum divinae nativitati non credit convenire, et audiens Deum dixisse: Ex utero ante luciferum genui te, quia in Deo carnalis uterus non potest credi, aestimet hujus loci sensum ei tantummodo generationi quae secundum carnem est coaptandum, cum praecedens versus divinae magis intellectum generationis insinuet, quo Pater dicit ad Filium: Tecum principium , ut agnoscatur Patrem et Filium unum esse principium. Nomen vero uteri translato vocabulo dictum est, quo ipsa divina significaretur natura; sicut corporalibus nominibincorporalis substantia Dei assolet nominari, ut sensus hominum consuetis naturae suae vocabulis ad intelligentiam divinitatis possit adduci. Dicuntur enim oculi Dei omnia videre, sicut scriptum est, In omni loco oculi Dei speculantur bonos et malos . Quis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥm̃ una utriusq substantia perfectionis suȩ plenitudinem in utroq
conseruat : Tuncergo dõ infertur iniuria : quando ꝑ diuersitatem
diuinitatis cum creator e colitur cieatura. Cum quando creationis
nomen in eo sit tantũ accipiendum infilio. quod ꝓredemptione ho¬
minum ex hominibus factus est homo : Sp̃m quoq scm sicreatura
dñs uellet intelligi : numquam precipent sibi & patri in sacramento
quis dubitet decarnal natiuitate fuisse dictũ. cum ipsa antescri¬
ptio ostendat tibi ad intelligendum cumdicit ꝓpheta quod in
splendorib: scorum anteluciferumgenitus sit : & splendor scox
reconium ostenditur eȩꝓphetarum & eorumuaticinatio deeo
fuis seadimpleta cum mani festaret ipsam eẽ ꝓpheta dicendo:
ex utero antelucifcrum genuite & splendidum contigit qđ
ꝑuirginem nascieum os propheticum antedixit : quis dubiter

Expanded text:
quoniam una utriusque substantia 64 perfectionis suae plenitudinem in utroque quoniam una utriusque substantia 64 perfectionis suae plenitudinem in utroque conservat. Tunc ergo Deo infertur injuria, quando per diversitatem divinitatis cum creatore colitur creatura; cum creationis nomen in eo sit tantum accipiendum in Filio, quod pro redemptione hominum ex hominibus factus est homo. Spiritum quoque sanctum, si creaturam Dominus vellet intelligi, nunquam praeciperet sibi et Patri in sacramento quis dubitet de carnali nativitate fuisse dictum? cum ipsa ante scriptio ostendat tibi ad intelligendum quod dicit propheta, quod in splendoribus sanctorum ante luciferum genitus sit. Et splendor sanctorum praeconium ostenditur esse prophetarum, et eorum vaticinatio de eo fuisse adimpleta ut manifestaret ipsam esse et propheta dicendo: Ex utero ante luciferum genui te, et splendidum contigit, quod per virginem nasci eum os propheticum ante dixit. Quis dubitet
Abbreviated transcription (Latin):
litate uolunt nos omo usi anos dici. quo modo senolint triusca no
protribus & diuersis substantiis appellari quamuis & sitali
nomine censeri fugiant cum hoc eos tamen eẽqualitas suae cre¬
nec tres deos recipit quod faciunt pagani multicolae. nec dmsuũꝰ
creatum asserit. quod cultons praedicant creaturaeꝰ .X. OHIECTIO:
celus & ualde esseblas phemum aduertant homines qui salutari
precepta cupiunt sectari Nam falsitas professionis numquam
prodesse cis poterit quam quaerunt in iuriando dmꝑblas phemia
colere uel uenerari. si ab hominib: non toleratur inuria ab ipso
dño auctore qualiter poterit tolerari : Ostendit enim circa lnfide¬
les oburgationem suam dicendo populus hic labus mehonorat
cor autem eorum longe est ame RESΡΟΝSΙO: A postolica fider dm
non iniuriat sed honorat: qua ediunam substantiam nec minorari
potus se asserit nec mutari: &ideo filium aequalen patripdicat.

Expanded text:
litate volunt nos homousianos dici, quomodo se nolunt Triusianos litate volunt nos homousianos dici, quomodo se nolunt Triusianos pro tribus et diversis substantiis appellari; quamvis etsi tali nomine censeri fugiant, hoc eos tamen esse qualitas suae crenec tres deos recipit, quod faciunt pagani multicolae, nec Deum suum creatum asserit, quod cultores praedicant creaturae. Objectio 8. Scelus et valde esse blasphemum advertant homines, qui salutaria praecepta cupiunt sectari: nam falsitas professionis nunquam prodesse eis poterit, qui quaerunt injuriando Deum per blasphemiam colere vel venerari. Si ab hominibus non toleratur injuria, ab ipso Domino auctore qualiter poterit tolerari? Ostendit enim circa infideles suam objurgationem, dicendo: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Responsio. Apostolica fides Deum non injuriat, sed honorat, quae divinam substantiam nec minorari potuisse asserit nec mutari; et ideo Filium aequalem Patri praedicat,
Abbreviated transcription (Latin):
est quod in hoc nominetantũ sonus a quibusdam attenditur. nec
dicti intelligentia uestigatur . cum pleraq non sint antiquitus
dicta & ꝓtemporum causarumq opor tunitatib: ꝓfessioni fi¬
dei reperiantur inserta. sicut ingenitus pater nus quam inscrip¬
turis canonicis legitur. & tamen secundum fidei ueritatem ingenitu
predicatur. aduersus sab ellium scilicet quipatrem filiumq non
cõmunione substantiae unum intelligit. sed personali singularita¬
te confundit: Quodsi sonus non sensus consideratur in uerbis non
censeatur ecclesia nominecatholico. quod nec inueteri nec in nouo
reperitur positum testamento : Si uero haec nomina cum in nullo
sint canonico uolumine . digne tamentenent᷑ infide  cur nob̵ in
omousion putetur ꝓhibendum non sonum dicti considerare sed
sensum nec attenderenouitatem uerbi sed uirtitam intelligere
sacramenti : Mirum est autẽ eos qui prounius substantiae credu¬

Expanded text:
est quod in hoc nomine sonus tantum a quibusdam attenditur, nec est quod in hoc nomine sonus tantum a quibusdam attenditur, nec dicti intelligentia investigatur, cum pleraque non sint antiquitus dicta, et pro temporum causarumque opportunitatibus professioni fidei reperiantur inserta. Sicut ingenitus Pater, nusquam in Scripturis canonicis legitur, et tamen secundum fidei veritatem ingenitus praedicatur: adversus Sabellium scilicet qui Patrem Filiumque non communione substantiae unum intelligit, sed personali singularitate confundit. Quod si sonus, non sensus consideratur in verbis, non censeatur Ecclesia nomine catholico, quod nec in Veteri nec in Novo reperitur positum Testamento. Si vero haec omnia, cum in nullo sint canonico volumine, digne tamen tenentur in fide, cur nobis in Homousion putetur prohibendum, non sonum dicti considerare, sed sensum; nec attendere novitatem verbi, sed virtutem intelligere sacramenti? Mirum est autem eos qui pro unius substantiae credu
Abbreviated transcription (Latin):
aliud uelle añ hoc cyedat esse. quod uelle. Vt ei possit huius
dictidominici mani festius ueritas apparere: si enimaliam dixe¬
rit indõ uoluntatem quae uelledicitur. & aliam essentia quas
essecognoscitur. aduoluntatem referrinon potest quod secundũ
essentiam dictum est. ego & pater unum sumus. esse enim ab
essentia dicitur : Si a utem hoc indõ sicut certum e putatur esse
quod uelle dum uoluntatis unitas asseritur. substantialis &iam
unitar non negetur : ut & in eo quod dixit unum agnoscatur
non alud esse quam pater est . & in eo quod dixit sumus. agnosca¬
tr non ipsesilius essequi pater est : Hanc patres nr̃iꝑ om̃axp
quod grece omousiondictũ est. illa scilicet ratione qmingrecua
noua tunc emerserat heresis qua eunigenitũ separarenitebatur¬
a substanti a genitoris. ad hoc ut quis quis illam doctrinã reciperet:
non creatoris cultor sed creaturae potius appareret : Mirũ autẽ

Expanded text:
aliud velle; an hoc credat esse quod velle, ut ei possit hujus aliud velle; an hoc credat esse quod velle, ut ei possit hujus dicti dominici manifestius veritas apparere. Si enim aliam dixerit in Deo voluntatem, quae velle dicitur, et aliam essentiam, quae esse cognoscitur, ad voluntatem referri non potest, quod secundum essentiam dictum est: Ego et Pater unum sumus. Esse enim ab essentia dicitur; si autem hoc in Deo sicut certum est putatur esse quod velle, dum voluntatis unitas asseritur, substantialis etiam unitas non negetur, ut et in eo quod dixit unum agnoscatur non aliud esse quam Pater est, et in eo quod dixit sumus agnoscatur non ipse Filius esse qui Pater est. Hanc Patres nostri per omQuod Graece Homousion dictum est, illa scilicet ratione quoniam in Graecia nova tunc emerserat haeresis, quae unigenitum separare nitebatura substantia genitoris; ad hoc ut quisquis illam doctrinam reciperet, non creatoris cultor, sed creaturae potius appareret. Mirum autem
Abbreviated transcription (Latin):
tus est filio dicitur anteponi ut huius cõmunione pronominis
inpatre & paraclito. demonstrecur cõmunioditatis : Si autem
paraclytus licet alius dicatur tamen filio non prefertur. nec
oater ideo pieferendus est filio quia alius dicitur. hoc enim pro¬
nomine personarum ostenditur discretio. non naturae: Deniq ne
fidei ambiguitate ueritatis regulam deserentes por deuios circũ¬
feramur errors: ipsediis nobis & unam secum patreretinere
substantiam & alteram sẽ demonstrauithabere personã dicens
ineu angelio: ego & pater unumsumus : quod dictũ hiquidiuinȩ
unitatis in patre & filio significationem tenuare contendunt
non ad substantialem unitatem sed ad uoluntatis student re¬
ferre concordiam : Quodsi sic dñs uelledntelligi: possetdicet
ego & puter unum uolumus non ego & paterunum sumus iSed
nunc eligat quisq. quod uelit utrumindõ aliud putet esses

Expanded text:
tus est, Filio dicitur anteponi; ut hujus communione pronominis, tus est, Filio dicitur anteponi; ut hujus communione pronominis, in Patre et Paracleto demonstretur communio deitatis; si autem Paracletus, licet alius dicatur, tamen Filio non praefertur, nec Pater ideo praeferendus est Filio, quia alius dicitur: hoc enim pronomine, personarum ostenditur discretio, non naturae. Denique ne fidei ambiguitate veritatis regulam deserentes, per devios circumferamur errores, ipse Dominus nobis, et unam se cum Patre retinere substantiam, et alteram se demonstravit habere personam, dicens in Evangelio: Ego et Pater unum sumus . Quod dictum, hi qui divinae unitatis in Patre et Filio significationem tenuare contendunt, non ad substantialem unitatem, sed ad voluntatis student referre concordiam. Quod si sic Dominus vellet intelligi, posset dicere: Ego et Pater unum volumus; non, Ego et Pater unum sumus. Sed nunc eligat quisque quod velit; utrum in Deo 63 aliud putet esse et
Abbreviated transcription (Latin):
ut scilicet gignentis genitiq non solum aequalitas absq diuersitate
consisteret sed &iam sine confusione decrimentoq naturalis
unitas ꝑmanet: Diuinaequippenatiuitatis & nomen & ueritas
sicut discietam monstrat gignentis genitiq personam : sic di¬
uersam non sinit putari substantiam : Alius ergo propterea
dictus est pater. ut generationis ueritas monstraretur non ut
putanetur aut prior aut potior : Namsi potiorem accipen
debemus quem audimus aliumdici  compellimur &iam pa
raclytum spm̃ proquo alius dictus est potioren filio confitri
Sicitt enim patrem alium filius dixit: ita paraclytum alium
nuncupauit : Si placet igitur & hoc fide ueritas exigit ut medi¬
or putetur qui alius dicitur qm̃pater alius est dictus & alius
para clytus. ex hoc iam filius subiciatur ambobur &saltim sic
para clytus coaequetur patri. qui pro eo quod alius nuncupa¬

Expanded text:
ut scilicet gignentis genitique non solum aequalitas absque diversitate ut scilicet gignentis genitique non solum aequalitas absque diversitate consisteret, sed etiam sine confusione detrimentoque naturalis unitas permaneret. Divinae quippe nativitatis, et nomen, et veritas sicut discretam monstrat gignentis genitique personam, sic diversam non sinit putari substantiam. Alius ergo propterea dictus est Pater, ut generationis veritas monstraretur, non ut putaretur aut prior aut potior: nam si potiorem accipere debemus quem audimus alium dici, compellimur etiam Paracletum Spiritum, pro eo quod alius dictus est, potiorem Filio confiteri: sicut enim Patrem alium Filius dixit, ita Paracletum alium nuncupavit. Si placet igitur, et hoc fidei veritas exigit, ut melior putetur qui alius dicitur, quoniam Pater alius est dictus, et alius Paracletus, ex hoc jam Filius subjiciatur ambobus, ut saltem sic Paracletus coaequetur Patri, qui pro eo quod alius nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
Uera fides numquam super fluas sed rectas semꝑ &hab& & habuit
rationes : Nec ex his aliquod fastidium nascitur. si modo absq
contentionis studio ueritas audiatur : Quaeob hoc alium dixit pa¬
trem ut ꝑsonas discerneret non ut substantiale distantiam de¬
monstraret : Nam cum alium dixit : ostendit seꝓpriam habere
personam. Patrim uero nominans : demonstrauit seun amcũ eo
h aberes ubstantiã : Hoc modo si enimpater qui testimonium perhi¬
bet filio uere alus est : utriusq. persona discernatur. uere &
pater est ut substantialis unitas demonsintur : quod si uera est
paternitas patris: uera est &iam natiuitas prolir : & si est filii
uera natiuitas. Inter patrem filiumq substantialis non potest
eẽ diuersitas : uera enim & ȩterna substantia dequauera natiui¬
tas extitit. sicut generando minui diuidiq non potuit: Ita in
se totaꝑ manes totam secoa eternaeueritati natiuitatis indulsi

Expanded text:
Deum. Responsio. Vera fides nunquam superfluas, sed rectas semper habet et habuit rationes, nec ex his aliquod fastidium nascitur, si modo absque contentionis studio veritas audiatur, quae ob hoc alium dixit Patrem, ut personas discerneret, non ut substantialem distantiam demonstraret: nam cum alium dixit, ostendit se propriam habere personam; Patrem vero nominans, demonstravit se unam cum eo habere substantiam, hoc modo: si enim Pater, qui testimonium perhibet Filio vere alius est, ut utriusque persona discernatur, vere et Pater est, ut substantialis unitas demonstretur. Quod si vera est paternitas Patris, vera est etiam nativitas prolis; et si est Filii vera nativitas, inter Patrem Filiumque substantialis non potest esse diversitas. Vera enim et aeterna subtantia, de qua vera nativitas exstitit, sicut generando minui dividique non potuit, ita in se tota permanens totam se coaeternae veritati nativitatis indulsit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗm̃ neminem habet perquem iuranet maiorem: quid saqui¬
tur uideamus : ꝗm̃ exibit inquit exoremeo iustitia &
uerba mea non auertentur. mihi enim inclinabit uniuer¬
sitas geni & iurabit omnis linguaperdm̃ : Decuius ergo

Expanded text:
ipsum jurat quoniam neminem habet per quem juraret majorem: quid sequiipsum jurat quoniam neminem habet per quem juraret majorem: quid sequitur videamus: Quoniam exibit, inquit, ex ore meo justitia, et verba mea non avertentur: mihi enim inclinabit universitas genu, et jurabit omnis ling
Abbreviated transcription (Latin):
nomen eius ihm̃ ipse enim saluum faciet populũ suũ a peccatis
corum : Cui uero conuenit dicere conuertimini ad me & salui
eritis quia ab extremo terrae ego sumds̃ & non est alius: nisi
filio dequodã uid dicit reminiscentur & conuetentur ad dñm
uniuers fines terrae & adorabunt in conspectu eius omnes
patriaegentium : Qđ ergo sequitur perme ipsum iuro
quis hoc credendus estdicere nisi quihoc modo inuenitur
abrahae ante iurasse : Hunc auten non patrem sed filium
asserunt qui filium a patre secundum diuinã naturam mi¬
norem prȩdicare contendunt : Iste autem ds̃ qui ꝑsemet ipsum
iurat utrum maiorem sehabeat. paulus nobisbeatus osten¬
dit qui adhebreos scribens ait : abrahaenamq ꝓmittens
dr̃ qm̃ neminem habuit perquemiurart maiorem. iurauit
ꝑsemet ipsum dicens: nisi benedicens benedicamte & mul¬
tiplicans multiplecabote: Isteergo ds̃ qui ꝑsemet iurat¬

Expanded text:
nomen ejus Jesum, ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis nomen ejus Jesum, ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum ? Cui vero convenit dicere: Convertimini ad me, et salvi eritis, quia ab extremo terrae ego sum Deus, et non est alius , nisi Filio? de quo David dicit, Reminiscentur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes patriae gentium . Quod ergo sequitur: Per memetipsum juro, quis hoc credendus est dicere, nisi qui hoc modo invenitur Abrahae ante jurasse? Hunc autem non Patrem, sed Filium asserunt, qui Filium a Patre secundum divinam naturam, minorem praedicare contendunt. Iste autem Deus, qui per semetipsum jurat, utrum majorem se habeat, Paulus nobis beatus ostendit, qui ad Haebraeos scribens, ait: Deus quoniam neminem habuit per quem iuraret maiorem iuravit per semet ipsum dicens nisi benedicens benedicam te et multiplicans multipl