comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
officio linguȩ eẽnc: adom̃ia necessaria significanda.
sufficere possent signa ipsa. At uero mt̃ cotidianis
dieb et reliquis octauis sc̃orũ : talis discretio tenebat᷑..
ꝑtenim mẽ cotidianis dieb inter diei noctisq cursus.
e.xxͦx.uiiͦ. canebant psalmos: exquib. .xiiii. nos
Imt
cedere. Sumilit̃ ducib missis. identidẽ letams
psingulis uͦ heras canonicas : bis flecte bans
nebant psalmos int̃ p̃dictos cursus: et semel fia¬
bant genuia. etbis reficiebant. Sunt namq a
quã pluruna: quȩ arbitror ꝓpter fustidiosos
resse huic opi diene. eẽ. parcenda. Igitur pau
dũ seole maristeriũ assumer et. mox cẽpus p̃baq
opertinũ: quo eius pacientia ꝓbarttur. Ad ste
ut lucerna quȩ ibi auc torntite regulari ndeb
plustraret cũ totu. Surgens itaq pater odo a
suscitus epueris: illo tantũ lumine contenes
cũ es ab iit. Alterox autẽ die ut mosẽ. conuenia

Expanded text:
officio linguae essent, ad omnia necessaria significanda officio linguae essent, ad omnia necessaria significanda sufficere possent signa ipsa. At vero in quotidianis diebus et reliquis octavis sanctorum talis discretio tenebatur. Etenim in quotidianis diebus, inter diei noctisque cursus, CXXXVIII canebanim excedere. Similiter duabus missis identidem Letaniis. Per singulas vero horas Canonicas, bis flectebant ue tantum canebant Psalmos inter prędictos cursus, & semel flectebant genua, & bis reficiebant. Sunt namque alia quamplurima, quę arbitror propter fastidiosos lectores huic operi digne esse parcēda. Igitur Pater Odo dum scholę magisterium assumeret, mox se tempus præbuit oportunum quo eius patientia probaretur. Affuit ut lucerna quae ibi auctoritate regulari ardebat, perlustraret eum totum. Surgens itaque pater Odo, unum suscitans e pueris, illo tantum contentus lumine, cum eo abiit. Altera autem die, ut mos est, convenientes
Abbreviated transcription (Latin):
cculũ: quas
comedere scđm consuetudinẽ nolui et demensa cecide.¬
runt: Atq post pusillũ iterũ terribilit̃ clamare cę¬
pit et dicere. Ecce dequo uobis dixi. ad est diabo¬
lus: deferens p̃dictũ sacculum. Nam cũ terria fr̃s
mirarentur : adiecit rursum. Allo in loco adẽ. an
non uidetis eum Denide signo crucis totũ se mum¬
uit: & inter uerba orationis sp̃m reddidit. Ab
illo ergo die om̃i cũ diligentia sunt collectȩ. Esł
tentib nãq horis: Nemo intrix claustram ciusdẽ
monasterii audec loqui: nec se cũ alio fr̃e iungi.
p̃diccam claustram p̃ter ad capitulũ. sequenti die
loqui audet. Occcuia enim nactalis dñi et eius re¬
surrectionis : simimũ silentiũ noctu dieq fiebat
imllis. Breiussimũ quippe istud: illud significa¬
re fatebatur. act̾nũ silentiũ.. Nam quocies necessa¬
rias ad exposcendũ res instabat. tocies diuersa
minuicem fiebant adꝑficiendũ signa. Cuas pito
nempe int̾ eos exercuerat ordo iste: ut puro sisine

Expanded text:
cculum, quas comedere secundum consuetudinem nolui, et de mensa ceciderunt. Atque post pusillum iterum terribiliter clamare coepit et dicere: Ecce de quo dixi vobis adest diabolus, deferens praedictum sacculum. Nam cum territi fratres mirarentur, adjecit rursum: Illo in loco adest, an non videtis eum? Deinde signo crucis totum se munivit, et inter verba orationis spiritum reddidit. Ab illo ergo die omni cum diligentia sunt collectae. 32. tentibus namque horis nemo intra claustrum ejusdem monasterii audet loqui, nec se cum alio fratre jungepraedictum claustrum, praeter ad capitulum, sequenti die loqui audet. Octava enim Natalis Domini et ejus Resurrectionis summum silentium die noctuque fiebat in illis. Brevissimum quippe istud, illud significare fatebantur aeternum silentium. Nam, quoties necessarias ad exposcendum res instabant, toties diversa in invicem fiebant ad perficiendum signa, quas puto nempe inter eos excreverat ordo iste, ut puto si sine
Abbreviated transcription (Latin):
lissimi: et absentibꝰ dins. erat ibi corũ filia. una cũ famu¬
lis urgo: ia quippe adulta. Quȩ uidelicet nimis curio
sc ꝑtota uesꝑã ciꝰ act̾ cosiđare studuit: atq uita. Dein¬
bat. Addens ut ꝓpt dmn cuiꝰse ꝓficebat̾ famulis fore.
incade nocit cã libaret. Audiciis hȩc xp̃i miles. ciugno¬
rarot qͥd ageret. et qͦmͦ tance uirginis uolunttia satis face¬
rit: in fra semet ipsũ cȩpit uehemt̃ ęstuare. Putatẽ in ini
suo more. pictait supͣ uirginis lacrimas habens: p̃pone¬
bac sibi di udiciũ. animęq illiꝰ inticũ: rumorẽq cotra
se parentũ et popłoꝵ qͥre talia p̾sup sisiet monacꝰ. Sedamor
dĩ et uirginis singultibꝰ uictꝰ: tandẽ inciꝰ ereptione dedie as¬
sensũ. Nocce uͦ illa cũ onis famili domꝰ qͥescerent. ille et

Expanded text:
sdam, absentibus dominis, erat ibi eorum filia una cum familiis virgo jam adulta, quae videlicet nimis curiose per totam vesperam ejus actus considerare studuit atque vitam. Deinbat: addens ut propter Deum, cujus se fatebatur famulum, in eadem nocte liberaret eam. Audiens haec Christi miles, cum ignoraret quid ageret, et quomodo tantae virginis voluntati satisfaceret, infra semetipsum coepit vehementer aestuare. Pietatem in Deum suo more, pietatem supra virginis lacrymas habens, proponebat sibi judicium Dei animaeque illius interitum, rumoremque contra se parentum et populorum, quare talia praesumpsisset monachus. Sed amore Dei et virginis singultibus victus, tandem in ejus ereptione dedit assensum. Nocte vero illa cum omnes famuli domus quiescerent, ille et
Abbreviated transcription (Latin):
licetit aliquid immorare: quatinus sequens
leenio÷ possit. et̃. lucicdior.. Mos em̃ eiusdẽ loci¬
fuerat ut magister scole solus cũ solo puero nos
quioquã iret saltem nec ad naturȩ digestionẽ : si
nec solus puer secretius illi loqui p̃sumeret:
peteret: sine lucernȩ lumme & alio fr̃e en
dormitoriũ pedem non auderet ꝓtendere:
pore uͦ. refectionis: nunqutã de erat leccio n¬
q mensis. Miccs uͦ qucis exsectione pani
fiebant: unus quisq ante se dhiligenter recollis
priusquã leccio fimret᷑. cũ grc̃rus
accione sumnebant finita itaq
aliquis audebat : has autẽ micas sccratiore
aliis cibis. eẽ. fatebantur.: Tale nãq ferebas
miraculũ exeis claruisset : incisdem annis:
Er̃ quidã ineodem monasterio fuit ualde idon¬
us & om̃ib carus : qui ad mortẽ usq ꝑ uenia
circũ stantib fr̃ibꝰ qui eius uenerant orando
cõmendare dño sp̃m. subito emissa uoce clan¬

Expanded text:
aliquid liceat immorari, quatenus sequens aliquid liceat immorari, quatenus sequens lectio possit esse lucidior. Mos enim ejusdem locifuerat, ut magister scholae solus cum solo puero nec quoquam iret saltem, nec ad naturae digestionem, sed nec solus puer secretius illi loqui praesumeretm puer peteret, sine lucernae lumine et alio fratre extra dormitorium pedem non auderet protendere. Tempore vero refectionis nunquam deerat lectio utrisque mensis: micas vero quae ex sectione panum fiebant, unusquisque ante se diligenter recolligens, priusquam lectio finiretur, cum gratiarum actione sumebant. Finita itaque aliquis audebat. Has autem micas sacratiores aliis cibis esse fatebantur. Tale namque ferebant miraculum ex eis claruisse in eisdem annis. 31. Frater quidam in eodem monasterio fuit valde idoneus, et omnibus charus. Qui ad mortem usque perveniens, circumstantibus fratribus qui ejus venerant orando commendare Domino spiritum, subito emissa voce clam
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ñ sunt fantis. sed administrantis. Anim ad¬
uertere: & quia pedrũ ora dicibolus loquitur uide
Mox illi confusi: retrorsum redeunt.: Pater uͦi.odo.
cũ adhegrimo collega suo: ad suaiussimũ xp̃i iu¬
gum colla submittunt.: Qua de re beatissimus
apͥore fuerit concessum. Quanti enim tali mo
ue uoluntatis: & quãuis scripturx dicat ꝓba¬
te sp̃s si exdeo sunt : tam̃ ꝓbatio
sideliũ et quęrentiũ dm̃ talis. cẽ. non debet:
idelicet eũ dñs ꝑpropħam his qui sp̃u scĩ calore
ignti sunt : inquiens p̃cipiat. Uos qui iustro
istie: occurrite his qͥ aba quilone ueniunt cũ pa¬
nibus i Sed miles xp̃i. sicut blandim̃ta ñ feit
amplextis: ita indelicet nec terrorb&ficẽncussuo:
ehs autẽ talib recte ita bentus. iob leguitur¬
dicins.. Maledicant ei qͥ maledici diei : qui
parati sunt leuicithant.: Libet it̾ca patris nr̃i
odoms paulisꝑ seorsũ ponere uitã: itt mexpo¬
nendo eiusdem loci consuetudmes. parũ michrs

Expanded text:
erba non sunt fantis, sed administrantis. Animadverte, et quia per eorum ora diabolus loquitur vide. Mox illi confusi retrorsum redeunt. Pater namque Odo cum Adhegrino collega suo ad suavissimum Christi jugum colla submittunt. Qua de re beatus a priore fuerit concessum. Quanti enim tali modvae voluntatis? et quamvis Scriptura dicat: Probate spiritus si ex Deo sunt , tamen probatio fidelium et quaerentium Dominum talis esse non debet, Dominus per Prophetam, his qui Spiritus sancti calore igniti sunt, inquiens, præcipiat. Vos qui in Austro estis, occurrite his qui ab Aquilone veniunt cum panibus. Sed miles Christi sicut blandimenta non fuit amplexus, ita videlicet nec terroribus est concussus. De his autem talibus, recte ita beatus Iob loquitur. Maledicunt ei qui maledicunt diei, qui parati sunt suscitare LeuiOdonis paulisper seorsum ponere vitam, ut in exponendo ejusdem loci consuetudines parum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
que cirti collu suu sicuti mos ÷ stola ab ep̃osibi colłatã. ꝓtͥi
sc in laitũ dedit. ulut magni aliqͥd accidisset mali Atq
mittt cii. repta occasione quadi. Cũq ep̃s ille ꝓsua quẽ adm¬
dũ c̃iolacione. in longũ sermonẽ deculmino saicerdoii triheret
contozit ut destatu ȩeele serino int̾ illos affusset. Tunc pat̾ dis
&x lucrtinę uaticinio. flebile illi desic̃dotibꝰ cȩpit sermons
exponere. Quo uiddicet expleto cepit ille eps rogtire ut
cundẽ sermone ei describet: etlibellimore conponertt. Cu eo¬
uoluit obtinuit apd eii. Deinde pcepto illi tres libellos e posiue

Expanded text:
ollum suum sicuti mos est stolam ab Episcopo sibi collatam, protinus se in lamentum dedit, veluti magnum ei aliquid accidisset mali. Atquemitteret eum reperta occasione quadam. Cumque episcopus ille pro sua maxime consolatione in longum sermonem de culmine sacerdotii traheret, contigit ut de statu ecclesiae sermo inter illos adfuisset. Tunc pater Odo ex Jeremiae vaticinio flebilem illi de sacerdotibus coepit sermonem exponere: quo videlicet expleto, coepit ille episcopus rogare, ut eumdem sermonem ei describeret, et libelli more componeret. Cui ecovoluit obtinuit apud eum. Deinde præcepto illius tres libellos composuit,
Abbreviated transcription (Latin):
et tu econtrix tuã uelis hic ꝑdere Nuib cun
respondisset quare hoc dicerent: rursũ ado¬
unt. Nosti consuetudinem bernoni ab̃b̃is : &
ille. Nusquã inquit. & ille .: heu heu siscrtas
quã dure scit ille monacũ itictare. Correptionẽ
conpedib ligcit.: Domat carcere: aiciunis as¬
fligit.: Ethȩc om̃ia ꝑpessus : pec sic miser suam
pocest imp&rare grãm. Nȩc audiens dominus
odo : pede tẽpti titubare de ingressu cȩpit. Cũ
p̃dictus intuens ad hegrimus: mox ꝓfiliens taqͥt¬
inmedium.: Odo pater. Noli trepidare: isti
uerba ñ sunt fanti

Expanded text:
et tu econtra tuam venis hic perdere? Quibus cum et tu econtra tuam venis hic perdere? Quibus cum respondisset cur hoc dicerent, rursum adjiciunt: Nosti consuetudinem Bernonis abbatis? At ille: Nusquam, inquit. Et illi: Heu, heu, si sciretis quam dure scit ille monachum tractare. Correptionem compedibus ligat, domat carcere, jejuniis affligit: et haec omnia perpessus, nec sic suam potest miser impetrare gratiam. Haec audiens domnus Odo, pedetentim titubare de ingressu coepit. Quem praedictus intuens Adhegrinus, mox prosiliens in medium inquit: Odo pater, noli trepidare; ista verba non sunt fanti
Abbreviated transcription (Latin):
calorem.. Calorẽ mt̃ scapulas: frigus int̃ manꝰ & bra¬
chia. Sed nos intam ꝑ sequentes uiri istius: quan¬
tocius ad ꝓpositũ redetimus. a quo longe digressi
sumus. Sed rursũ me nimme ꝓmisisse uobis.
prius patris nr̃i odons pacientiã exponere.
quȩ ẽ. uirtutũ om̃ium fo. mes: deinde ꝑtempen
argum̃tationẽ. reliquas eiꝰ uirtutes diligenit¬
ennarrare. Idcirco auxiliante dño ꝓ ut ura
suppetunt : meam pollicitationẽ festinani
implere.
RANT autẽ meodem cęnobio quidam fr̃o
quorũ uita moresq reꝑietis insequenti nari¬
tione . Hii audientes qđ dõnus odo conuersat¬
onis gr̃a illuc uenisset : accedunt adeũ simu
lantes & qua cciusa ibi aduenisset: fingunt
se interrogure. Ittq cũ abeo de hoc qđ sst¬
tabant responsum accepissent : aiunt dicentis
Om̃s nos quęrimus hanc congregnationẽ fugere
ut possius animas nr̃cis scilucis facere :

Expanded text:
calorem. Calorem inter scapulas, frigus inter manus & bracalorem. Calorem inter scapulas, frigus inter manus & brachia. Sed nos vitam persequentes viri istius quantocius ad propositum redeamus, a quo longe digressi sumus. Sed rursum memini me promisisse vobis prius Patris nostri Odonis patientiam exponere, quæ est virtutum omnium fomes. Deinde per temporis augmentationem, reliquas eius virtutes enarrare. Idcirco auxiliante Domino, prout vires suppetent meam pollicitationem festinabo adimplere. Erant autem in eodem Cœnobio quidam fratres, quorum vitam moresque reperietis in sequenti narratione. Ij audientes quod domnus Odo conuersationis gratia illuc aduenilantes, et qua causa ibi advenisset fingunt se interrogare. Itaque cum ab eo de hoc quod sciscitabantur responsum accepissent, aiunt dicentes: Omnes nos quaerimus hanc congregationem fugere, ut possimus animas nostras salvas facere:
Abbreviated transcription (Latin):
et tibi.. Cũq incessant̃ eũ urgerem ut me benẽdicer& :
mox ille quasi econtrra sub uixit. ut eũ similit̾ be¬
nedicerẽ: affirmans in suꝑ nullo modo se michi ad¬
quiescere: pisi uicissitudinẽ benedictionis rependem.
A uade re: ñ parua int̃nos amica cõtentio ẽ. orta. Il¬
le uero quia nolebat ideo contrix dicebat . ego autẽ
quia nõ p̃sumebã. Unde fuctũ ẽ. ut collata prius be¬
nethctione. mox recessit habiens: meq cũ magno
horam ad notari iussit: & ita pꝰmodũ om̃ia diligent̃
requirens facta repꝑit ut ipse qui dixit.: Sunt autẽ
euoluti insi ftillor plusquã xxx. anni: ex quo it¬
tie ipsam heremũ deguit. dm̃cis tantũ diebus
aut p̃cipius festutatib admonasteriũ scĩ Petri
sueint descendere.: Sumpta iudelicet modica fari¬
na. exqua sibi panẽ conficere solet & fauȩ paueis
gams: mor adheremũ reueratur. Uinũ. Nec
aliquando utitur. Ad ipe uͦ. uł oleo: eius cibus
ñ conditur. Patitr inmirũ om̃i tẽpore : frigus et

Expanded text:
et tibi. Cumque incessanter eum urgerem ut me benediceret, mox ille quasi econtra subjunxit ut eum similiter benedicerem, affirmans insuper nullo modo se mihi acquiescere, nisi vicissitudinem benedictionis rependerem; qua de re non parva inter nos amica contentio orta est. Ille vero quia nolebat, ideo contradicebat: ego autem, quia non praesumebam. Unde factum est, ut, collata prius nedictione, mox recessit abiens, meque cum magno horam adnotari iussit, & ita postmodum omnia diligenter requirens, facta reperit, vt ipse prædixit. Sunt hactenus euoluti, nisi fallor, plusquam triginta anni, ex quo intra ipsam eremum deguit. Dominicis tantum diebus, aut præcipuis festiuitatibus ad Monasterium sancti Petri sueuit descendere. Sumpta videlicet modica farina, ex qua sibi panem conficere solet, & fabæ paucis granis, mox ad eremum reuertitur. Vino nec aliquando vtitur, adipe vero aut oleo eius cibus non conditur. Patitur nimirum omni tēpore frigus, &
Abbreviated transcription (Latin):
cõpuls. dext̾̃am contra basilicã extendens. cũ furore iuram̃ti
uilit. ita inqͥens. Fistũ scm̃ benedictũ: ego illo ei reddidi d¬
rios. Qd quia temere ac falso uiriuerat: nequaquã eximpina¬
te gauifus ẽ. Si quidẽ manũ cũ brachio in piude pereratur i
tenderat. adse reuocare nequit: si in suo conanine obrigesci
strpida remansĩt. Territi om̃s qui ad erant. quid c̃sulto opi
eẽt scrutant᷑ euestigio. Nil uͦ c̃silii salubrioris repꝑtũ d
ut reus uirtutẽ iã exꝑtꝰ diuinã. ueniã peticurꝰ edẽ sad
eepeter&. Qđ ille impigre executꝰ. deiectus inimo ac se

Expanded text:
compulsus dexteram contra basilicam extendens, cum furore juramentum compulsus dexteram contra basilicam extendens, cum furore juramentum protulit, ita inquiens: Per istum S. Benedictum ego illos ei reddidi denarios. Quod quia temere ac falso juraverat, nequaquam ex impunitate gavisus est: si quidem manum, quam cum brachio improvide pejeraturus tetenderat, ad se revocare nequivit; sed in suo conamine obrigescens, stupida remansit. Territi omnes qui aderant, quid consulto opus esset scrutantur e vestigio. Nihil vero consilii salubrioris repertum, quam ut reus virtutem jam expertus divinam, veniam petiturus aedem sacram expeteret. Quod ille impiger exsecu
Abbreviated transcription (Latin):
oculis. horrorẽq magis quã decꝰ aut głam p̾ferrẽt. cõpulsi fr̃s di¬
mũ qͦndã qͥcti aptat̾ã. int̾ positis partientes arcub departe unil
more. minoris sacelli. In qͦ fabricato altari. diuinũ officiũ
celebrabant. Quo etiã in loco. corpꝰ bcatissimi defer benodict: tl
eria ꝑ totiꝰ cursũ anni ex uillis in ꝓximͦ c̃s litutis. more
orbis. ad distrahendas seu coem̃das merres. pͦpłs c̃ fluere solit
in loco iuxta monastĩum posito qͥ dr̃ uetꝰ floriacꝰ. Quadã itag
die sabati duo cõpares locũ ad cunt mercandi gr̃a. quoꝵ aliꝰ
insaculo ut ipse ferebat duodoc̃i habebat denario. quo simi
requirerit partẽ. ille uͦ sc ei reddidisse fateret᷑. c̃tentione i¬
tta. iudex fori engdraus uocabulo accurrit. Cũq liti
mere uellet. atqi ille qͥp̃ciũ habuerat. cõpari se reddidisse n¬
dis om̃ib affirmaret. nec dicti eiꝰ fides ad hib̾et᷑. necessitato

Expanded text:
horroremque magis quam decus aut gloriam praeferrent; compulsi fratres domum quondam quieti aptatam interpositis partientes arcubus, de parte umbram finxere minoris sacelli, in quo fabricato altari divinum officium interdiu celebrabant. Quo etiam in loco corpus beatissimi deferunt Benedicti,feria, per totius cursum anni ex villis in proximo constitutis, more consueto orbis, ad distrahendas seu coemendas merces populus confluere solet in loco juxta monasterium posito, qui dicitur Vetus Floriacus. Quadam itaque die Sabbati duo compares locum adeunt mercandi gratia: quorum alter in sacculo ut ipse ferebat duodecim habebat denarios, quos simul requireret partem, ille vero se ei reddidisse fateretur; contentione oborta, judex fori, Engilraus vocabulo, accurrit. Cumque litem dirimere vellet, atque ille qui pretium habuerat, compari se reddidisse modis omnibus affirmaret, nec dictis ejus fides adhiberetur, necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
mde̾. fr̃. curmodo hic talit̾ iaces: Cui ille uenerandi
ũ ciob acfamilie nr̃e hodo comes neeñ popłs ei fauens int
nali. ldõque inuñctũ p̃cepto abbatis oficiũ cura ꝑigi¬
li certatĩ ꝓindeo quatmnꝰ nauali effugio samilia nr̃a seruare
araptoribus ualeat suppellectilẽ suax. Erauatꝰ sõno: in hoc
me stramine ꝓieci. At semor uerħis. fauens prbi talia refert.
lau. uera eẽ quedicis. Bed antequã bisque dolendo quȩre¬
is uerissima satis faciã ꝓnussione: cousãri aliqͥantulum
błet. Mirũ ualde est quã obrẽ fr̃s nr̃i culpã inme redirguant
uie acsi ego nullã uexationis illoꝵ ourã habeã uelut
stirgõ obpressꝰ incouĩ roleuatione dounũ qđ procerto fieri
nequid. Sienĩ p̾ceptis omp̃is curã admibueritis obȩdiendi
gamque suã fautor omuim bonorũ.innullo negabit. Debac
uͦ quenẽ est iniuria ur̃a scitore iãclem̃tissimi conditoris¬

Expanded text:
ille venerandi tum nobis ac familiae nostrae Odo comes necnon populus ei favens inferat mali, ideoque injunctum praecepto abbatis officium cura pervigili certatim dum provideo, quatenus navali effugio familia nostra servare a raptoribus valeat supellectilem suam, gravatus somno in hoc me stramine projeci. At senior verbis favens presbyteri, talia refert: Novi vera esse quae dicis, sed antequam his quae dolendo quereris, verissima satisfaciam promissione, causari aliquantulum libet. Mirum valde est, quamobrem fratres nostri culpam in me redarguant ignaviae, ac si ego nullam vexationis illorum curam habeam, velutque lethargo oppressus, in eorum revelatione dormiam: quod pro certo fieri nequit. Si enim praeceptis omnipotentis curam adhibueritis obediendi,gratiamque suam fautor omnium bonorum in nullo negabit. De hac vero quae nunc est injuria vestra, scitote jam clem
Abbreviated transcription (Latin):
nachus cepitqu& aduersi me coqueri quã obrẽ abbatẽ siiu
tefecere uellẽ: Cũque ei respendem nullaten me a fui
sũ atterficero uoluisse: bacculo. quod gestabat capud mun
ualide ꝑouiaens. mortime iucini preddidit una etiam cõmui
citdsine Iitsꝰ facco me lrarilet penitudinẽ prcturũ. Hacdco
delons interora citius ponetrante: noete sequiprti meis¬

Expanded text:
eri, quamobrem abbatem suum interficere vellem. Cumque ei responderem nullatenus me abbatem suum interficere voluisse, baculo quod gestabat, caput meum valide percutiens, morti me vicinum reddidit; una etiam comminans, citissime hujus facti me inutiliter poenitudinem peracturum. Haec dicens, dolore interiora citius penetrante, nocte sequenti, m
Abbreviated transcription (Latin):
lerant egissent: responsũ accepee. cas reconditã secũ habi. Grauit̃
itaq redarguens: acrit̾q in eo in ueetꝰ. quare tantũinefiiss aggredi
auss fuissent. qd dõ hominib qͦ execrabile foreid ori ligẽs hu¬
manȩ absq ullo mscdiȩ respectui uita eõ carere saspendio iube¬
rent: postremꝰ elisci ꝓphe exẽplo ꝗͥ regissiriģ hatrunculos qͦs
ad sc int̃ ficiendũ direxerat. capto iocłis in mediũ dedux̃ samariȩ.

Expanded text:
lerant egissent, responsum accepit, eas reconditas secum haberi. Graviter lerant egissent, responsum accepit, eas reconditas secum haberi. Graviter itaque redarguens acriterque in eos invectus, quare tantum nefas aggredi ausi fuissent, quod Deo hominibusque exsecrabile foret: porro leges humanae absque ullo misericordiae respectu vita eos carere, suspendio juberent; postremo Elisaei prophetae exemplo qui regis Syriae latrunculos, quos ad se interficiendum direxerat, captos o
Abbreviated transcription (Latin):
td ipritanis. tristnis abscessit. Sed om̃pa dã. nequaquã diutiu
ẽtristari puasse serũu suũ. qͥn potiꝰ meritis et int̃uentubcat
patus cũ qͦ fiduciabꝰ conqueri solitꝰ erat al crrime meflicu
pelcuatũ. gaudio cõpetenti repleuit. Si qͥdem ũ fati latrono
sdel stmel atẽptatũ it̃ato repetentes. foram̃ suffossi parita
qđ pridõ tellure opplcuerãt priucis dieb i. int̃ icctis expetia
egea tat Sumͦ in gressũ moliunt᷑. Confesti uͦ acus todibĩas
ra iigreisos. ut om̃e aurũ eetquargentũ eti gẽmis a scũbinto¬
ea putras lecto ex trahente auferrent. Requisiti nut̃ qͣm̾di
ns noq margulos. nec aliqͥd officinȩ fabril sȩcũ habent. qͦ tã fabre factũ
tructeat opꝰ: cultros ex manicis ꝓtuler̃. qͥb: se actutũ om̃ia
trare c̃fessi st̃. Seruati igͥ usq ad tẽpꝰ diurne lucis: uenerabili p̃sen¬
tant᷑ xp̃iano. Qui sciscitatꝰ ab eis. qͥd ex armillis quã furto abs tu¬

Expanded text:
uam diutius contristari passus est servum suum, quin potius meritis et interventu beati Patris, cum quo fiducialius conqueri solitus erat, celerrime moestitia relevatum, gaudio competenti replevit. Si quidem praefati latrones scelus semel attentatum iterato repetentes, foramen suffossi parietis quod pridem tellure oppleverant, paucis diebus interjectis expetunt: egestaque humo ingressum moliuntur. Confestim vero a custoora ingressos, ut omne aurum atque argentum cum gemmis a S. Benedicti lecto extrahentes auferrent. Requisiti autem quomodo as majores, neque malleos margulos, nec aliquid officinae fabrilis secum haberent, quo tam fabrefactam destruerent opus, cultros ex manicis protulerunt, quibus se actutum omnia perpetrare confessi sunt. Servati igitur usque ad tempus diurnae lucis, venerabili praesentantur Christiano, qui sciscitatus ab eis quid ex armillis quas furto abstu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpã nec ne ꝑ acta st̃. ad ca quę cȩpimꝰ redeamꝰ. Imꝑator ut
dictũ ẽ suspectõ francoꝵ pͥmores habens germanis pꝰplos
aqͥtamã ꝓfecturꝰ cuocat. saxones ui delicet thoraigos. baio¬
arios atq alemanno. eisq quo uirtute francoꝵ pat̾ armis
sub egerat. regni s tatũ in cõposite cõmittit. Illud qͦ animo¬
franci excpint. inꝓmptu ẽ. agnoscore. Libalitate igͥ transienĩ a
si ob tutelã imꝑatoris ad epta: uiti is sese om̃emq subdide ȩxen¬
tũ. Sep̃ dationib scilic: pauꝑũ. bonoꝵ uiroꝵ deipneo tationi
sacroꝵ locoꝵ urolatiomb: aclreliqͥo quȩ piget enumerare ma¬

Expanded text:
aciter peracta sunt; ad ea quae coepimus redeamus. Imperator ut dictum est suspectos Francorum primores habens, Germaniae populos Aquitaniam profecturus evocat, Saxones videlicet, Thoringos, Bajoarios atque Alemannos: eisque quos virtute Francorum pater armis subegerat, regni statum incomposite committit. Illud quo animoFranci exceperint, in promptu est agnoscere. Libertate igitur Transrhenani ac si ob tutelam imperatoris adepta, vitiis sese omnemque subdidere exercitum, depraedationibus scilicet pauperum, bonorum virorum dehonestationibus, sacrorum loco
Abbreviated transcription (Latin):
efferri ꝑmitter&. Tunc deinde clem̃tia diuinę maiestatiꝰ & into¬
uentu p̾ciosi c̃fessoris: qd exorabat adepta ẽ. Lupꝰ nanq uena
d termino territorii scĩ Benedicti. infantulũ illesũ atq
lumẽ relinquens aua siluarũ latibula reppetit. Mulier uͦ¬
recepto alitoris puerulo gr̃as dõ ac libatori filii siu scõ ꝓscre r.¬
fercns ẜenedicto : larẽf pauꝑrimos suȩ reuisit proprietatis.

Expanded text:
efferri permitteret. Tunc deinde clementia divinae majestatis et inteefferri permitteret. Tunc deinde clementia divinae majestatis et interventu pretiosi confessoris quod exorabat adepta est. Lupus namque veniens ad terminos territorii S. Benedicti infantulum illaesum atque incolumem relinquens, avia silvarum latibula repetiit. Mulier recepto alacris puerulo gratias Deo ac liberatori filii sui, sancto pro scire referens Benedicto, lares pauperrimos suae revisit paupertatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut mulier quedã ex mnatrimacensi egressa p̃dio. infantulum
mnuscule etatis secũ deducer&. Qui cũ aliis sue etitis luder&
nifantulis. ipsa longius cũ plurimi uiris acmulierib ꝓpͥec¬
tante cu. subito lupꝰ afilua egressus filiũ mubieras illiꝰ raput. ae s¬
tollens nsłuã repetut. s ꝑ cãporũ spatia exporcare cepit. Egrũ
hoc infelix mulier miserrimis uocib plangorib: qu unmenu oico¬
lens mrxtũ dende uulꝗ lupri insequi cepit: At ille usgua cen
rit᷑ infantulũ longius ꝓtraebat. S cũ fatigatũ uulg. a psecutione
Ettpi cessar&. desꝑans ei se millo mͦ p̃dã excutere possẽ. mulier
atłȩ pfilii annssione artiori stimulabat᷑ dolore. nequaquã al
incepto requieuit cursu: s magis ꝓposse citrus ꝓꝑabat. nichilen
onus inuocans scm̃ Benedictũ. quatinꝰ ei suũ ferr& auxilium
reddendo. ei filiũ ꝓpriũ. seruũ ssuũ extra terminos suos nullataᷤ

Expanded text:
ut mulier quaedam ex Matriniacensi egressa praedio infantulum ut mulier quaedam ex Matriniacensi egressa praedio infantulum minusculae aetatis secum deduceret, quo cum aliis suae aetatis luderet infantulis, ipsa longius cum plurimis viris ac mulieribus protante: cum subito lupus a silva egressus filium mulieris illius rapuit, ac sustollens non silvam repetiit, sed per camporum spatia exportare coepit. Cernens hoc infelix mulier, miserrimis vocibus plangoribusque immensis indolens, mista deinde vulgo, lupum insequi coepit. At ille n longius protrahebat. Sed cum fatigatum vulgus a persecutione lupi cessaret, desperans ei se ullo modo praedam excutere posse; mulier quae pro filii amissione arctiori stimulabatur dolore, nequaquam ab incepto requievit cursu: sed magis pro posse citius properabat, invocans nihilominus S. Benedictum, quatenus ei ferret auxilium, reddendo filium proprium, servumque suum extra terminos suos nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
fimibunde locut: Tibi deo raganarie monache qui trañ mare
ierom requisiscu Per humnc testor ense: quando cu &xcg ibhoc
recessei m loco sc̃s benediet ex hac uinta ulla habebre poce¬
tute. Eui defurent inganarius infic. Certe ego ignoro
tru nescis. uerũ ab hoc loco ritedere ꝓuoto possimꝰ Iuc iterum
concusso ense uto repetens affirmauit se absq gra sci Benedic¬
to lbeo regressurũ loco. His dictis c̃festim b equo corruens contnii
collisisq onũb mẽbris ingestatorio ad domũ ꝓpriã a suis reueit.
Suea quidẽ potestati sc̃ Benedicti relinquit: ipse ũ steptis lo¬
nente rienũ. fames ad modũ grauĩ uniuersas occupauit gallias.
Clades etiã exinscettitione paganorũ ñ modica eotã ocetini in colen
littora attriuit gentẽ. S ut etiã ureta ꝓphã orbis expirit᷑
plagã. graues immisse sunt bestiȩ quȩ famẽ cladẽq effugien¬
tes barbaricã hianti hore exciꝑent. Accidit ał ea tẽpostite

Expanded text:
furibunde locutus est: Tibi dico, Raganari monache, qui trans mare Jerusalem requisisti, per hunc testor ensem; quando tu et ego ab hoc recesserimus loco, S. Benedictus ex hac vinea nullam habebit potestatem. Cui furenti Raganarius infit: Certe ego ignoro, tu vero nescis, utrum ab hoc loco recedere pro voto possimus. Ille iterum concusso ense juramentum repetens affirmavit se absque gratia S. Benedicti ab eo regressurum loco. His dictis confestim ab eo corruens, contritis collisisque omnibus membris in gestario ad domum propriam a suis refertur: et vinea quidem potestati Snente regnum, fames admodum gravis universas occupavit Gallias, clades etiam ex insectatione paganorum non modica totam per Oceani littora attrivit gentem. Sed ut tertiam juxta prophetam orbis experiretur plagam, graves immissae sunt bestiae, quae famem clademque effugientes barbaricam hianti ore exciperent. Accidit autem ea tempestate,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ in hoc c̃duxeram tuguriunculo. Dũ hec & alia plurima
flendo ingenunar&: duunitus flexa ad miscdã meritis sacri¬
tissimi benedicti restorxit rogũ. saluũq om̃e reminsit tugurũ
illius remanserunt illesa. Apud curu uiũ pagꝰ quidan
aquita ducę ꝓuncię regia libalitate cenobio sci Benedicai do¬
natus. multis uicinorũ insectationib & maxim e primorũ pa¬
triȩ. a postestate huiꝰ loci desciuerat. At post longũ t
spaciũ maximo labore seruorũ di ꝓprie restitutus ẽ. potes¬
tati. consiliũ necessarię reꝑtũ ẽ. ut habitatione congrua
monachis quoqͦ mͦ inibi estruetti. assidue monachi duo uł
quȩq Ariut̃ molienda instantia fr̃m ab hac potiendarũ rerũ
quiescerent fiducia. Mittitur ad id enttendũ Raganarius mo¬
nachus uir magne religionis. qui oli ab imꝑatore ludoruco¬

Expanded text:
ertatem in hoc conduxeram tuguriunculo. Dum haec et alia plurima ertatem in hoc conduxeram tuguriunculo. Dum haec et alia plurima flendo ingeminaret, Divinitas flexa ad misericordiam meritis sacratissimi Benedicti Patris, restinxit rogum, salvumque omne remansit tugurium, unctaque illius remansere illaesa. CAPUT XXXVIII. VinAquitanicae provinciae regia liberalitate coenobio S. Benedicti donatus, multis vicinorum insectationibus, et maxime primorum patriae, a potestate hujus loci desciverat. At post longum temporis spatium, maximo labore servorum Dei propriae restitutus potestati, consiliumque necessario repertum est, ut habitatione congrua monachis quoquomodo inibi constructa, assidue monachi duo vel ova quaeque leviter mollienda, instantia fratrum ab hac potiendarum rerum quiescerent fiducia. Mittitur ad id enitendum Raganarius monachus magnae vir religionis, qui olim ab imperatore Ludovico
Abbreviated transcription (Latin):
& interuentu scissimi patris Benedicti sanitati restituit᷑. Duiq in.
codẽ loco sana atq in columis ꝑ manens. pꝰ uirile̾ assecuta copr
tura. umine scilic& ac geneste suꝑ ereditatẽ ẽstru xerat suã
qͦ cuncta q̃ acquirere potiuit c̃ducens spẽ om̃em ꝓtrahendȩ utꝗ¬
pauꝑrime c̃tulerat Casu deniq accidente igni cõp̃hensa: Flami¬
rũ globũ cepit eructere. Perstrepentiũ aũ tumultu ut inteli
assol& re. uicinarũ homines uillarũ ceꝑunc c̾currere. S cũ ĩ
rogũ flamarũ altiũ ascendentẽ concremationiq ꝓximã cernenti
gradũ cõp̃ssere dicentẽ eã a nullo posse libari. quȩ extru
minib & cõpacta geneste. leuẽ pastũ uoranti p̃ber& flam
Preterea humano recente ad uitorio pauꝑ ille addiuinũ c̃uersus aux¬
liũ: ita aiebat. O dñe miserere mei ne fame affectus moriar. Sc̃e
Benedicte subuem mͥ & ad uiua seruũ tuũ. Om̃e̾ enĩ mea̾¬

Expanded text:
i Benedicti sanitati restituitur, diuque in eodem loco sana et incolumis permanens, post virilem assecuta copultura, vimine scilicet ac genesta, super haereditatem construxerat suam: quo cuncta quae acquirere potuit conducens, spem omnem protrahendae pauperrimae contulerat vitae. Casu denique accidente, igne comprehensa, flammarum globum coepit emittere. Perstrepentium autem tumultu, ut in tali assolet re, vicinarum homines villarum coeperunt concurrere. Sed cum jam rogum flammarum altius ascendentem, concremationique proximam cernerent, gradum compressere, dicentes eam a nullo posse liberari quae exstructa viminibus et compacta genesta, levem pastum voranti praeberet flammae. Praeterea, humano recedente adjutorio, pauper ille ad divinum conversus auxilium ita aiebat: O Domine, miserere mei, ne fame affectus moriar! S. Benedicte, subveni mihi, et adjuva servum tuum; omnem enim paup
Abbreviated transcription (Latin):
uncta fere destructo ciuitatis. sagacitat nobilis ingent in
p̃pollere. cognoscit᷑ restaurans. defensioni coaptar& popłotũ t
Huc itaqͥ. serui dei deuenientes: tẽpus ꝓ oportunitate roligiõse
transigunt uitȩ. Affuit aũ int̃hec apud sacrã ȩdieulã qͤcdã

Expanded text:
per cuncta fere destructos civitatis, sagacitate nobilis ingenii qua per cuncta fere destructos civitatis, sagacitate nobilis ingenii qua praepollere cognoscitur restaurans, defensioni coaptaret populorum. Huc itaque servi Dei devenientes, tempus pro opportunitate religiosae transigunt vitae. A
Abbreviated transcription (Latin):
tuce eisi aircilio salutẽ illi uoluit c̃ferre. Naq mirabile dictũ
eũ om̃as fere p̃pli multitudo a foro adppria recesfssce pauciq
admodũ remansissent: eo in loco quo maior discursus fuerat
plebis resprciens. uidit sacculũ iacentẽ cũ numis quo ꝑdiđar
Quẽ recolligen gaudio maiore afficit᷑ ñ solũ ꝓsalute corporea
uerũ &iã pinuento pauꝑtati suȩ laborioso questu. Huic ad¬
monore scissimi benedicti c̃struettiꝰ a uenerabili p̾sentilloco abb̾c
medone nomine. paruula quidẽ s in seeretiori ut eo putabit᷑
tẽpr̃e loco sita cuutttis. ac ꝑ hoc abtissema monachis nͥ abb
in necessaruꝰ reb agehdis habitatio. Porro circa tẽpr̃a hiemas
irruptiestib in suꝑiora meditantib paganiᷤ. necessitate frẽfco¬
acti eo se c̃ferunt. Certe ut iã supra memorauimꝰ. bis elutate.
incendio c̃cremata auro redẽpta tercio distractar. nullus iami
oũ sũnta. dicendo reuerentia. Ualterius. dõ inspirante mius

Expanded text:
tute, cujus auxilio salutem illi voluit conferre. Namque mirabile dictu! cum omnis fere populi multitudo a foro ad propria recessisset, paucique admodum remansissent, eo in loco quo major discursus fuerat plebis respiciens, vidit sacculum jacentem cum nummis quos perdiderat. Quem recolligens, gaudio majore afficitur, non solum pro salute corporea, verum etiam pro invento paupertatis suae laborioso quaestu. Huic adhonore sanctissimi Benedicti constructa a venerabili praesentis loci abbate nomine Medone; parvula quidem, sed in secretiori ut eo putabatur tempore loco sita civitatis, ac per hoc aptissima monachis et abbati in necessariis rebus agendis habitatio. Porro circa tempora hiemis, irruptionem in superiora meditantibus paganis, necessitate fratres coacti eo se conferunt. Certe, ut jam supra brevi memoravimus, bis civitate incendio concremata, tertio discum summa dicendus reverentia, Galterius, Deo inspirante muros
Abbreviated transcription (Latin):
or̃ ibiq apulit. Concurrundiq ab urbȩ ppli in cognitii cor¬
enedictus moitali remige. nauc̃ ꝓpͥam medus regit influctib:
onfusa deniq om̃is ꝓcuratorũ fisci audatia in postum abhac sese¬
cõpescuit stulticia.
trito : multo ac gram turbine ecdę uisus ẽ. concutistatus
nt̾ alios honorib: obmerita priuare alios cumidare opibus
budet. idipfũ uͦ filii aduersts patrẽ deicctos ab illo erigere
Aiblimaco deponere conantur. tẽpestatis istar maritamȩ s¬
rcctos: hac illacque dispgint. Qua causa res quarũ aiqde af
plranensis eũ contiguis sc̃oiũ locis que subregimine anti
elerieoiũ siue monachorũ confistere uidet artur nõmeas
uenatione aflictaest. Si quide mit frdo cõmat quntam
damleeu ris obculpã mercie ꝓprus honoribus priuito h¬
doi uilocũ eiͦ substicintur. Nu insosentia graui contra suuns¬

Expanded text:
dicitur, ibique appulit. Concurrunt undique ab urbe populi incognitum cerdicitur, ibique appulit. Concurrunt undique ab urbe populi incognitum cerBenedictus mortali sine remige navem propriam mediis regit in fluctibus. Confusa denique omnis procuratorum fisci audacia in posterum ab hac sesepescuit stultitia.attrito, multo ac gravi turbine Ecclesiae visus est concuti statuspater alios honoribus ob merita privare, alios cumulare opibus studet; idipsum vero filii adversus patrem, dejectos ab illo erigere, sublimatos deponere conantur, tempestatis instar maritimae, subjectos hac illacque dispergunt: qua causa res quarumque ChristAurelianensis cum contiguis sanctorum locis, quae sub regimine Dominicorum clericorum sive monachorum consistere videbantur, non modica vexatione afflicta est. Siquidem Matfrido comite quondam Aurelianensi ob culpam inertiae propriis honoribus privato, Odo in ejus locum substituitur. Qui insolentia gravi contra sui na
Abbreviated transcription (Latin):
suerats ati quatuoi naues abom̃i m̾munes debito fisei liberrune
alueu ligens discurserent. Cuitaque supra fati cõmnitis tẽpri
hari una obsalis euectionẽ nãnetica usque urbẽ perueniss atq
urg rediendo tuta exp̃cepto regio om̃s iteris portꝰ cuntates que
eransuset: ad urbẽ puenit aurelianã. Ibique atelonariis eui¬
atis detenta. rector nauis uectigalis gra quostioni fubicitur.
lueralitate regiã illo rceramante. conte̾pta regali auetoritate
ccttr nau̾e̾ honusta sale fisco subicit atq cũcderis nainb
puratou portui cõmitit. Erat quando haec agebantur. dies
duca. Sec circã hora fere hicit̾eiã. eiuictis muffrũ colebratione
arinis. naiusq cũceteris in portu fiscali tenebatur subiio absq
umano  uiige. a portu emota inediũ ligeri p&it quofortior
iue decurrere solet ibigue contra aduersũ pelagus polaguat¬
ercit enanao puenit adposterulã quȩ usq hodie sc̃i senedicti

Expanded text:
fuerat, uti quatuor naves immunes ab omni debito fisci liberrime per alveum Ligeris discurrerent. Cum itaque suprafati comitis tempore, harum una ob salis evectionem Namneticam usque ad urbem pervenisset, atque in regrediendo tuta ex praecepto regio omnes itineris portus civitatesque pertransiret, ad urbem pervenit Aurelianam, ibique a telonariis civitatis detenta rector navis vectigalis gratia quaestioni subjicitur. Liberalitatem regiam illo reclamante, contempta regali auctoritate exactor navem onustam sale fisco subjicit, atque cum caeteris navibus procuratori portus committit. Erat quando haec agebantur dies Dominica; sed circa horam fere diei tertiam, cunctis missarum celebratione detentis, navis quae cum caeteris in portu fiscali tenebatur, subito absque humano remige, a portu emota medium Ligerim petit, quo fortior vis aquae decurrere solet: ibique contra adversum pelagus fortiter enatando, pervenit ad Posterulam quae usque hodie S. Benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
blloꝵ nutrx. nuc. frigidã Gello p̃ferat. dexetrã. siusqi opbata
lemmibi deicibiꝰ. egeat ralionis : Et enĩ ipsa qͦqr obitanio qͦsq geni¬
iał sol mi scsc elidens. pateti nũe p̃da gentib iꝰ abenis. Ab ipsõ qͥppe
ut ita iloquar oceam littore. ortentẽ tierdꝰ aruõinũ usqu darissi¬
nã dietritõpestate aquitangi unbẽ nulla libtatẽ rerinere ua¬
lut regioi ñ opidũ inutł uicꝰ. ñ deniq cilntas. quȩ ñ s trage fexali

Expanded text:
sque orbata luminibus, ducibus egeat alienis? Etenim ipsa quoque optimos quosque genitalis soli in sese elidens, patet nunc praeda gentibus alienis. Ab ipso quippe ut ita loquar Oceani littore, orientem versus, Arvernum usque clarissimam veteri tempestate Aquitaniae urbem, nulla libertatem retinere valuit regio, non oppidum aut vicus, non denique civitas, quae non st
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩtum ea quę uisu corporeo nos cognoscere quiuimꝰ. quȩ uefide¬
li narratione cõꝑimꝰ. sũmisso gñre loquendi. qđ uel maxime
magendis reb:ꝰ uolet. ad pos toꝵ noticiã hortatu maioꝵ trani

Expanded text:
Caeterum ea quae visu corporeo nos cognoscere quivimus, quaeve fideCaeterum ea quae visu corporeo nos cognoscere quivimus, quaeve fideli narratione comperimus, submisso genere loquendi, quod vel maxime in agendis rebus valet, ad posterorum notitiam
Abbreviated transcription (Latin):
sis dr̃. huic p̃erat qͥdã nobili ortꝰ ꝓsapia uocabulo racculsus.
ex officio uicẽ comitis agens. qͥ ob prauitatẽ moꝵ pessimorũq
actuũ ĩmanitatẽ. m̃tẽ captꝰ inrabiẽ uertit᷑. Cũq semet ipsũ
ac reliqͦs curunquaq sibi as tantes. gladio. fus tib cet̃isq sibimet
occurrentib telis petere uellet. tenẽt᷑ asuis. tunctq cũ magno
apparatu uti opulentissimꝰ uiroꝵ. ad monas Tium deducit᷑. Illioq
diu dibaechat᷑. in tantũ ut dentib frendendo minaret᷑. si licitum
t accedentes ad se morsib lamare : euolutis ferme dieb:ꝰ¬
in t̾uentu beati patris benedacti. meliꝰ saꝑe cepit. Nec longo ptꝰ
ad pͥme saluti restitut᷑ cũ gaudio ñ tantũ uniꝰ uiri s et multoꝵ
natiuũ repetit solum. Hȩc et alia multa ea tẽpes tate miran¬
da. dñs ꝑscrũu suũ carnis sarcina absolutũ oꝑari dignatꝰ ẽ. quę
mertia eoꝵ quoꝵ studiis nota pͦplis debuere fieri. p̃t̃ missa st̃.

Expanded text:
rensis dicitur. Huic praeerat quidam nobili ortus prosapia, vocabulo Raculfus, ex officio vicem comitis agens, qui ob pravitatem morum pessimorumque actuum immanitatem mente captus in rabiem vertitur. Cumque semetipsum ac reliquos circumquaque sibi astantes gladio, fustibus, caeterisque sibimet occurrentibus telis petere vellet; tenetur a suis, vinctusque cum magno apparatu uti opulentissimus virorum ad monasterium deducitur: illicque diu debacchatus, in tantum ut dentibus frendendo minaretur si licitum foret accedentes ad se morsibus laniare; evolutis ferme diebinterventu B. Benedicti melius sapere coepit; nec longe post apprime saluti restitutus, cum gaudio non tantum unius viri, sed et multorum, nativum repetit solum. Haec et alia multa ea tempestate miranda Dominus per servum suum carnis sarcina absolutum operari dignatus est: quae inertia eorum, quorum studiis nota populis debuere fieri, praetermissa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
erũ piissimͦꝰ aug̃to ludouico carnis honere spoliato. regnũ
francoꝵ qđ ex diũsis nationib: solidũ corpꝰ fuerat effec tum.
trifariã diuidit᷑. atq atrib eiꝰ dẽ impatoris filiis ad regendũ¬
suscipit᷑. Et maior qͥdem natu lothari franciã cũ italia. ludo uicꝰ saxo¬
mã onĩcinq germaniã. carolus aut̃ iunior burgundiã cũ aquitama
edit. S ut de regnis taceã. bellis ne attrita de creuerant. an
c̃tinua aliqͣnto floruerint. nr̃e partis erumna breuiloquio excurre¬
tannici limitis pͥmorib int̃ se graui ꝑ duellione dissidentibꝰ bellĩ
.dũ. milia suoꝵ ꝓspexit oppeti isse satellitũ. Idq ad uersum herue¬
hoc discidn gñre bellat̾orib utrinq ꝑcuntib pene om̃is illa re¬

Expanded text:
erum piissimo Augusto Ludovico carnis onere spoliato, regnum Francorum quod ex diversis nationibus solidum corpus fuerat effectum, trifariam dividitur, atque a tribus ejusdem imperatoris filiis ad regendususcipitur. Et major quidem natu Lotharius Franciam cum Italia, Ludovicus Saxoniam omnemque Germaniam, Carolus autem junior Burgundiam cum Aquitania possedit. Sed ut de regnis taceam, bellisne attrita decreverint, an pace continua aliquanto floruerint, nostrae partis aerumnas breviloquio excurreisis Britannici limitis inter se gravi perduellione dissidentibus, bellum . Dum millia suorum prospexit oppetisse satellitum, idque adversum HeriveHoc dissidii genere bellatoribus utrinque pereuntibus, pene omnis illa re
Abbreviated transcription (Latin):
ap uincHoc tali tantaq di clem̃tia arabio demonic lbato
Altutunc õ diris ligaminib asupiorib: partib liģeris aluci ae¬
duert et ob sosus suc crudelissimꝰ demone Alligatur deniqi ado
facrs: toruus aspectꝰ. qͥq mortalib: plurimũ tĩoris inaiteret
Illictu eret ci panẽ comede. Non enĩ ꝑmit teba÷ adnatore suo
ibo more humano uti. Triduũ transigere absqr ilinito solit erti
Aqui in t̃dũ sumplici uetebat᷑ exorchatã coact iccipiebat uocs¬
uans ac decorquens membra. Carnc̃ iliꝗdo nicde s sordido sibi¬
ret more uuiũ edebit hui mdi uictu miser infelia trahieba
uttea. Hod ut apd saccã odem diũsis ati imatissimnus crudatio
rabant. Rdigt id acipetẽ tab uocub ibiq niniũ niniuma
affli

Expanded text:
alius. Hoc tali tantaque Dei clementia a rabie daemoniaca liberato, alter vinctus diris ligaminibus a superioribus partibus Ligeris alvei deducitur, obsessus et hic a crudelissimo daemone. Alligatur denique ad facies, torvus aspectus, quique mortalibus plurimum terroris incuteret. Illicitum ei erat panem comedere: non enim permittebatur a dominatore suo cibo more humano uti. Triduum transire absque alimento solitus erat, aqua interdum simplici utebatur, exorcizatam coactus accipiebat, vociferans ac detorquens membra. Carnem aliquando avide, sed sordide si daretur more canum edebat; hujusmodi victu miser infelicem trahebautius apud sacram aedem diversis atque immanissimis cruciatibus rabantur. Religatur ad stipitem tabernaculi, ibique nimium affli
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsoꝵ fea tiuita̾ more monas tico habet̾. Susceptis gratantissi¬
mȩ boso abba scõꝵ pignerib letꝰ ad ꝓpͥa regredit᷑. Dic uͦ aduentꝰ
sui ad monas łium: iussit directo misso. ut cũ honore scĩs ẽ digno.
fr̃s sibi occurrerent. haud ꝓcul amonasRio. Iussis obedientẽ frõ
excipiunt memorias sc̃oꝵ mr̃m cũ honore qͣntũ mortalib con¬
lo uiroꝵ ac mulier̃. sũma cũ deuotione. ob quedã mixacu
ritate sancitũ erat. feminas infra ext̾iorẽ portas monas teru
haud quaquã transitũ intrors habe. hi qͥ alonge memoria scõꝵ
rabile uindecunt ẽfluere spoctaculũ. Iunctisq p̃cib: uix extor¬
quere qͥq̃ mͦ̾do ab abbe et fribspotuer ut ertra portã monafti
ad occideneilc̃ plagã in loco nemorib ẽsito tentoriũ extendi us¬

Expanded text:
nos ipsorum festivitas more monastico haberetur. Susceptis gratantissinos ipsorum festivitas more monastico haberetur. Susceptis gratantissime Boso abbas sanctorum pignoribus, laetus ad propria regreditur. Die vero adventus sui ad monasterium, jussit directo misso, ut cum honore satis condigno fratres sibi occurrerent haud procul à monasterio. Jussis obedientes fratres excipiunt memorias sanctorum martyrum cum honore quantum mortalibus contudo virorum ac mulierum summa cum devotione, ob quaedam miracuritate sancitum erat, feminas infra exteriores portas monasterii haudquaquam transitum introrsus habere; hi qui a longe memorias sanctorum rabile undecunque confluere spectaculum: junctisque precibus vix extorquere quoquomodo ab abbate et fratribus potuerunt, ut extra portam monasterii ad occidentalem plagam in loco nemoribus consito tentorium extendi ju
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabil abbas hildu. iꝰ cęnobi sc̃i mr̃is dionisii. legatos romã
irex. atq ab cugeno papa corpꝰ beati sebas tiani mr̃is impi¬
trauit. Qd delatã: in scĩ medardi basilica. iuxta corpꝰ eiꝰ in loculo
ges tatorio. id tempꝰ collocauit. Quo in loco. innumer miraculoꝵ
axp̃o patrata s̃t oꝑ.a. int̃uentu scĩ mr̃is. los tea sane tẽpes tatẽ
so abbas monas tu sç̃i ẽfessoris benedicti. palatiũ aduoeati
adierat. Unde regressꝰ transitũ ꝑmonas teriũ scĩ dionisi con¬
gruũ habuit. Promde deuertens ad p̾fatũ oęnobiũ. cũ hilduino
reuerendo abbe colloqͥum habuit familiare. Int̾ quę familiarita
uerba. reliquiã ab eo sc̃oꝵ m̃rni expetut. dionisu scilicet.
stici et eleutherii. atq sebas tiani. Cui p̃cibꝰ nobilissimꝰ abba
libentissime annuens. ꝗd petebat᷑ sub ea c̃ ditione p̾s litt. ut
annis adueniente natalicio eorundẽ mr̃m. celeberrima ap

Expanded text:
venerabilis abbas Hilduinus coenobii S. martyris Dionysii legatos Romam venerabilis abbas Hilduinus coenobii S. martyris Dionysii legatos Romam direxit, atque ab Eugenio papa corpus S. Sebastiani martyris impetravit, quod delatum in S. Medardi basilica juxta corpus ejus in loculo gestatorio ad tempus collocavit. Quo in loco innumera miraculorum a Christo patrata sunt opera interventu sancti martyris. Postera sane tempestate, Boso abbas monasterii sancti confessoris Benedicti palatium evocatus adierat: unde regrediens transitum per monasterium S. Dionysii congruum habuit. Proinde divertens ad praefatum coenobium cum Hilduino reverendo abbate colloquium habuit familiare, interque familiaritatis colloquia reliquias ab eo sanctorum martyrum expetiit, Dionysii scilicet, Rustici et Eleutherii, atque Sebastiani. Cujus precibus nobilissimus abbas libentissime annuens, quod petebatur sub ea conditione praestitit, ut quotannis adveniente natalitio eorumdem martyrum, celeberrima apud