comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim ẽ quedã requies recum.¬
bentis. Ibi duo pisces. hic si¬
ne numero. Unde pleriq:
septi formis sp̃s grãm ĩpanib
defimitam. in piscib quoꝙ
duplicis testam̃ti figurã intel¬
ligendam putarunt. Non
piget ergo estimare. qđ quat¬
tuor milia ex quattuor mim¬
di collecta partib. inquibus
eccła figuratur. maioris gr̃ȩ
cibum sumant: uxta quod
scriptũ est. Quia uement abo¬
riente et occidente. et aseptẽ¬
trione. et austro. et recũbent
cũ abraham: et ysaac. et ia-¬
cob in regno cęlorũ. Unde
hic gr̃e patri aguntur axp̃o.
Non emm frustra illic bene¬
dictio tantum: hic etiã gr̃aꝵ
ea paruulis reuelauit. Bene¬
dictio igitur suꝑ nos. qui in¬
feriores sumus. gr̃aꝵ actio
suꝑ eos. qui de infirmitatib
corporũ suorũ sacratis passio.¬
nib triũpharunt. Iam illud
insuꝑiorib prelibauimus.
quia cũ quinquagem discum¬
bere iubentur : licet sacro nu¬
mero definto. tam̃ uidet

Expanded text:
enim est quaedam requies recumenim est quaedam requies recumbentis. ibi duo pisces, hic sine numero, unde plerique septiformis spiritus gratiam in panibus definitam, in piscibus quoque duplicis testamenti figuram intellegendam putarunt. non piget ergo aestimare quod quattuor milia ex quattuor mundi collecta partibus, in quibus ecclesia figuratur, maioris gratiae cibum sumant iuxta quod scriptum est: quia uenient ab oriente et occidente et a septemtrione et austro et recumbent cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum. unde hic gratiae patri aguntur a Christo; non enim frustra illic benedictio tantum, hic etiam actio ntibus ea paruulis reuelauit. benedictio igitur super nos, qui inferiores sumus, gratiarum actio super eos qui de infirmitatibus corporum suorum sacratis passionibus triumpharunt. iam illud in superioribus praelibauimus, quia cum quinquageni discumbere iubentur, licet sacrato numero definito tamen uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
Nondum enm poteramꝰ : et
fortasse pleriq nec adhuc
possumus. Nam cum sint in¬
ter nos contentiones. et dissen¬
siones: non ne carnales sumꝰ.
et scdm hominem ãbulamuꝰ:
Sins queq apta sunt alim̃ta
uirtutib. Et idõ primũ hor¬
deum. deinde triticũ nobis
ad alimomam datur. Fortio¬
ri uero. sicut heliȩ. de int̃iorib:
frum̃ti. panis farinacius mini¬
stratur. Quȩ autẽ non queunt
contaminare. sed pascere pec¬
catores. Nec solum panis et
numeri: sed etiam accubationi
est differentia . Illi emm supra
fęnum discũbunt. isti supra
terram recũbunt. Supͣ fenũ
quinꝙ milia : supra terram
quattuor milia. Plus ẽ terrã
presumere : quam supͣ fȩnum
iacere: Illi enim adhuc quib
sensus sunt corporales. mol¬
liorib delectantur: et ideo
supra fęnum recũbunt. Oĩs
enim caro fenum.Isti uero
supra terram. quȩ triticum
et uinum gignit. et oliuam.
cibũ gr̃ȩ consecuntur. Illi dis¬
cũbunt: isti recubunt. Maior

Expanded text:
nondum enim poteramus et nondum enim poteramus et fortasse plerique nec adhuc possumus. nam cum sint inter nos contentiones et dissensiones, nonne carnales sumus et secundum hominem ambulamus? suis quaeque apta sunt alimenta uirtutibus et ideo prius hordeum, deinde triticum nobis ad alimoniam datur, fortiori uero sicut Heliae de interioribus frumenti panis farinacius ministratur. quem autem non queunt contaminare, sed pascere peccatores? nec solum panis et numeri, sed etiam accubitionis est differentia; illi enim supra faenum discumbunt, isti supra terram recumbunt, supra faenum quinque milia, supra terram quattuor milia. plus est terram premere quam supra faenum iacere; illi enim adhuc quibus sensus sunt corporales mollioribus delectantur et ideo supra faenum recumbunt — omnis enim caro faenum — isti uero supra terram, quae triticum et uinum gignit et oliuam, cibum gratiae. consequuntur. illi discumbunt. isti recumbunt: maior
Abbreviated transcription (Latin):
mum quinꝙ panes uisibiliter
manducaueris. audebo et di¬
cam. post quinꝙ panes. et septẽ
tertio interram non mandu¬
cabis panem. sed supra terrã
manducabis octo panes. sic̃
qui sunt incę̧lestib. Sicut enĩ
septem panes quietis. ita octo
panes. panes sunt resurrectio¬
nis. Ergo isti qui septẽ alunt᷑
panib : triduo ꝑstiterunt:
et fortasse in tegrã resurrectio¬
nis future fidem. et constan¬
tiam consecuti. Demq scõꝵ
uox ẽ. Trib dieb ãbulabimꝰ.
ut epulemur dño dõ nr̃o.
Sed illa suo loco.Dequinq: uõ
panib : sc̃s̃ ioħs docuit me
quod nesciebã. Quod non do¬
cuerat sc̃s matħs. ꝙ ñ docue¬
rat sc̃s̃ lucas.Singulis enm
diuersa imꝑtita est gr̃a. Docu¬
it in quam me. quinq istos pa¬
nes hordeacios fuisse. Et idõ
non inepte diximus. escã istã
eẽ habilem corporalib. Cur
enim primo ordeacios:Ꝙa¬
inprimo lacte. deinde esca mi¬
triendus ẽ. qui accedit ad fidẽ.

Expanded text:
mum quinque panes sensibiliter mum quinque panes sensibiliter manducaueris, audebo et dicam: post quinque panes et septem tertio in terra non manducabis panem, sed supra terram manducabis octo panes, sicut qui sunt in caelestibus; sicut enim septem panes panes quietis, ita octo panes panes sunt resurrectionis. ergo isti qui septem aluntur panibus triduo perstiterunt et fortasse integram resurrectionis futurae fidem et constantiam consecuti. denique sanctorum uox est: tribus diebus ambulabimus, ut epulemur domino deo nostro. sed illa suo loco. De quinque uero panibus sanctus Iohannes docuit me quod nesciebam, quod non docuerat sanctus Matthaeus, non docuerat sanctus Lucas — singulis enim diuersa inpertita est gratia — docuit inquam me quinque istos panes hordiacios fuisse. et ideo non inepte diximus escam istam esse habilem corporalibus. cur enim primo hordiacios? quia primo lacte, deinde esca nutriendus est qui accedit ad fidem:
Abbreviated transcription (Latin):
milia. quasi qumq corporis
sensus. adhuc corporalibus
ꝓxima alim̃ta accepisse de
xp̃o. Quattuor uõ milia. et si
adhuc incorpore sunt. et in
hoc mundo qui exquattuon
constat elementis. non otio¬
se tam̃ feruntur mistice acce¬
pisse escam quietis.Iam enm
equantur mundo: supͣ mun-¬
dum futuri. Nam si et in hoc
mundo sunt. intra mundum
tamen non sunt: quib misti¬
ce quiets imꝑtitur alim̃tum.
Septem enim dieb mundus
est factus. septimũ requietũ ẽ
die: et dñs scĩficauit eũ. Ultra
mundum ergo quies. ultra
mundum etiam fructus ꝗetis
Deniq: beat pacifici.ipsi eñ
fili dĩ uocabuntur. Nam cũ
ds̃ supra mundũ sit : nemo
utiq potest dm̃ uidere. insi
mundum prius sp̃ali transcẽ¬
dat obtutu. Septima itaꝙ
benedictio pacatorũ. septẽ
etiam illis. quattuor milib
fragmentorum sportȩ super¬
sunt. Non mediocris hic paniꝰ
est sabbatorum. panis scificatꝰ.
panis quietis. Et fortasse si pri¬

Expanded text:
milia quasi quinque corporis milia quasi quinque corporis sensus adhuc corporalibus proxima alimenta accepisse de Christo, quattuor uero milia, etsi adhuc in corpore sint et in hoc mundo, qui ex quattuor constat elementis, non otiose tamen feruntur mysticae accepisse escam quietis; iam enim aequantur mundo supra mundum futuri. nam etsi in hoc mundo sunt, intra mundum tamen non sunt, quibus mysticae quietis inpertitur alimentum; sex enim diebus mundus est factus, septimo requietum est die. et dominus sanctificauit eum. ultra mundum ergo quies, ultra mundum etiam fructus quietis. denique beati pacifici; ipsi enim filii dei uocabuntur. nam cum deus supra mundum sit, nemo utique potest deum uidere, nisi mundum prius spiritali transcendat optutu. septima itaque benedictio pacatorum; septem etiam illis quattuor milibus fragmentorum sportae supersunt. non mediocris hic panis est sabbatorum, panis sanctificatus. panis quietis. et fortasse si pri
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ quia nemo dicit dñm
iħm nisi in sp̃uscõ: panes esti¬
mandi sunt: quanti in quam
deficient: et inuas gentium¬
transuersis itmerib fornican¬
tes abibunt. Atq utitã unus
et non plurim.Sed non iħs
auctor defectus. etiam siquis
defecerit. Om̃ib distribuit
qui secuntur : siue quinꝙ milia.
siue quattuor milia sunt. Ñ
otiosus numerus.non otiosus
ordo. non otiosę reliquiȩ mã¬¬
ducantium. Cur em̃ plures
idest quinq: milia. qumꝙ
pamb. hoc est numero i¬
nore satiantur: Pauciores
uero qui sunt quattuor milia
septem panib. hoc ẽ nume¬
ro redundatiore pascuntur:
Siemm factum tantũ sequa¬
mur. miraculum uidetur eẽ
diunum. quod deminore
modo plurib abundauit.
Cur ergo qđminus. ei quod
est ãplius quasi prestaret ad¬
iectũ est: Prius enim ꝗnq
milia. quinq panib. postea
quattuor milia. septẽ panib.
satiata legimꝰ. Queramꝰ ergo
mysterium. ꝙ miraculũ pre¬
stitit. Itaq uidentur illa ꝗnꝙ

Expanded text:
tamen quia nemo dicit dominum tamen quia nemo dicit dominum Iesum nisi in spiritu sancto, panes aestimandi sunt, quanti inquam deficient et intransuersis iteneribus fornicantes abibunt! atque utinam unus et non plurimi! sed non Iesus auctor defectus, etiamsi quis defecerit; omnibus enim distribuit qui sequuntur, siue quinque milia siue quattuor milia sint. Non otiosus numerus, non otiosus ordo, non otiosae reliquiae manducantium. cur enim plures, id est quinque milia quinque panibus, hoc est numero minore satiantur, pauciores uero, qui sunt quattuor milia, septem panibus, hoc est numero redundantiore pascuntur? si enim facti tantum sequamur miraculum, uidetur esse diuinius quod de minore modo pluribus abundauit. cur ergo quod minus est ei quod est amplius, quasi praestaret, adiectum est? prius enim quinque milia quinque panibus, postea etiam quattuor milia septem panibus satiata legimus. quaeramus ergo mysterium, quod miraculum praestet. itaque uidentur illa quinque
Abbreviated transcription (Latin):
respondebis ei. aut quomͦ te
excusabis. si escȩ uirtutẽ quã
ministrat amiseris : Non
potes dicere quia escam non
dedit. quiã dat om̃ib. Non
potes dicere quia noluit te
bonum facere: ante quẽ po¬
sint bonũ et malũ: ut non
exnecessitate bonũ tuũ eẽt.
sed uoluntarium. Multum
emm refert inter eũ qui ex¬
necessitate mintus aliꝗd agit
et inter eum qui exuolunta¬
te qđ bonũ est eligit. Si enĩ
muitus hoc ago: dispensatio
michi credita est. Si uolens.
mercedem habeo. Considemꝰ
ergo . quia stabimꝰ añ tribu¬
nal xp̃i . et si opus nr̃m arse¬
rit. non habebimꝰ ꝙ excusart
possimus. Dicet et emim. ꝙ iã
m̃s quid fecitibi : aut in qͦmo¬
lestus fui tibi : responde michi.
Dicet ei qui inuia defecerit.
Qua ratione defecisti inuia :
Nonne panes fregi: Nonne
benedixi : Nonne iussi dari:
Sedtu curacciꝑe nolusti :
Quanti etiam presentiũ defi¬
cient inuia. Et post hos etiã¬
sermones. qui licet nr̃i sunt :

Expanded text:
respondebis ei aut quomodo te respondebis ei aut quomodo te excusabis, si escae uirtutem quam ministrat amiseris? non potes dicere quia escam non dedit, quia dat omnibus. non potes dicere quia noluit te bonum facere, ante quem posuit bonum et malum, ut non ex necessitate bonum tuum esset, sed uoluntarium. multum enim refert inter eum qui necessitate inuitus aliquid agit et inter eum qui ex uoluntate quod bonum est eligit; si enim inuitus hoc ago, dispensatio mihi credita est; si uolens, mercedem habeo. consideremus ergo quia stabimus ante tribunal Christi et, si opus nostrum arserit, non habebimus quod excusare possimus. dicet etenim quod iam meus, quid feci tibi aut in quo molestus tibi fui? responde mihi. dicet ei qui in uia defecerit: qua ratione defecisti in uia? nonne panes feci, nonne benedixi, nonne iussi dari? sed cur tu accipere noluisti? quanti etiam praesentium deficient in uia et post hos sermones, qui licet nostri sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
requirenda ẽ : quã possidet
mitis. Non istam terrã dico
quȩ arida ẽ : sed illam quȩ x
confirmatur alim̃tis. q̃ sub
imꝑio constituta regis ȩt̃ne̾
scõrum in colatu frequentat᷑.
diuidit ergo escas dñs iħs:
ille quidem uult dare om̃ib.
negat nemim. Dispensator
est enim om̃num. Sed cũ ille
frangat. et det discipulis suis.
si tu manus non extendas tuaᷤ.
ut accipias tibi escas : deficieᷤ
inina. Nec poteris ineũ culpã
tuam referre: qui miseretim
et dundit. Sed his diuidit ꝗ
cũ eo etiã in deserto ꝑmanẽt.
qui primo. et scđo die. et ter¬
tio. non recedunt. Sic enim
habes alibi. Misereor huius
turbȩ. quia triduum ẽ iã qđ
ꝑseuerant mecum. Quanta
dignatio. quanta meo hõib
inspiratur humanitas. Non
uult ieumos dimitt̃e. ñ uult
ne deficiant mina. Noli er¬
go deficere adisciplina dei.
neq fatigeris. cũ ab eo in cre¬
paris. Non fatigeris nc̃. ne
postea fatigeris. Quid enim

Expanded text:
requirenda est. quam possidet requirenda est. quam possidet mitis. non istam terram dico quae arida est, sed illam quae Christi confirmatur alimentis, quae sub imperio constituta regis aeterni sanctorum incolatibus frequentatur. Diuidit ergo escas dominus Iesus. et ille quidem uult dare omnibus, negat nemini; dispensator enim est omnium. sed cum ille panes frangat et det discipulis, si tu manus non extendas tuas, ut accipias tibi escas, deficies in uia nec poteris in eum culpam tuam referre, qui miseretur et diuidit, sed his diuidit qui cum eo etiam in deserto permanent, qui et primo et secundo die et tertio non recedunt. sic enim habes alibi: misereor huius turbae, quia triduum est iam quod perseuerant mecum. quanta dignatio, quanta m eo hominibus inspiratur humanitas! non uult ieiunos dimittere, non uult, ne deficiant in uia. Noli ergo deficere a disciplina dei neque fatigeris, cum ab eo increparis. non fatigeris nunc, ne postea fatigeris. quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
posset. Pans enm confirmat
cor hominis. Miseretur ergo
dñs. nequis deficiat in uia.
Siquis ergo defecerit. non ꝑ
habes quod ascribas dño. qui
umcit cum iudicatur. Quid
enim dicas ei. qui inte contu¬
lit omĩa firmamenta uirtutᷤ :
Nonne ipse te genuit: Nonne
cib eius fortitudo ẽ. Sed si tu
neglegentia tua uirtutem
quam acceꝑas ꝑdidisti. non
alim̃torum cȩlestium. sed tuȩ
mentis tibi presidia defuert̃.
Demq dñs sicut suꝑ iustos et
in iustos plint. ita etiã in ui¬
stos pascit et iustos. Nonne
mescȩ uirtute cum iam defi¬
ceret in ina. sc̃s helias. xl. am¬
bulauit dieb : Et illã escã
angłs dedit ei. Si autẽ te pa¬
uerit iħs : et acceptam escam
seruaueris.ambulabis non
xl. dieb. et .xl. noctib: sed
exẽplis . xl. annis. egrediens
ab egrpti finib. donec per¬
uenias in terrã cultã. in trã
fluentem lac et mel. quam
uirauit dñs daturum se patͥb
nr̃is. Huius terre tibi uirtus

Expanded text:
posset; panis enim confirmat posset; panis enim confirmat cor hominis. miseretur ergo dominus, ne quis deficiat in uia. si quis ergo defecerit, non pehabes quod adscribas domino, qui uincit cum iudicatur. quid enim dicas ei qui in te contulit omnia firmamenta uirtutis? nonne te ipse genuit, nonne cibus eius fortitudo est. sed si tu neglegentia tua uirtutem quam acceperas perdidisti, non alimentorum caelestium, sed tuae mentis tibi praesidia defuerunt. denique dominus sicut super iustos et iniustos pluit, ita etiam iniustos pascit et iustos. nonne in escae uirtute, cum lam deficeret in uia, sanctus Helias XL ambulauit diebus, et illam escam angelus dedit? si autem te pauerit Iesus et acceptam escam seruaueris, ambulabis non XL diebus et XL noctibus, sed exemplis — XL annis egrediens ab Aegyptiis finibus, donec peruenias in terram multam, in terram fluentem mei et lac, quam iurauit dominus daturum se patribus nostris. huius terrae tibi uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
timere.Dicas utinã etiã denob̃.
nolo eos ieiunos dimittere. Ca
usam mͥ dicito. quare non uis
dimittere ieumos. Immo iã
dixisti. Quia siquidem dimit¬
tis ieiunum.deficit inuia. Hoc
est deficit uel imstius cursu
uite. uel ante quã ad caput
ꝑuemat uiȩ. antequã ꝑueniat
ad patrẽ. et intellegat quod
qui descendit. ipse est ꝗ ascen¬
dit. Neforte cum acceꝑit ꝙ
natus exuirgine ẽ. incipiant.
non dĩ uirtutẽ sed hominis
estimare. Ergo ne deficiant
inquit. date illis uos man¬
ducare. at illi dixerunt. Non
sunt nobis plusquã quinꝙ
panes. et duo pisces. nisi eamꝰ
et emamꝰ nobis et momnem
hanc turbam escas. Non dum
in tellexerant apłi. cibũ ppłi
credentis non eẽ uenalem. No¬
uerat xp̃s. nouerat ipse nos
potius ẽẽ redimendos. suas
uõ epulas gratuitas. Non¬
dum ergo habebant discipłi
cibum qui redimere nos poss
habebant tam̃ iam cibũ qui
satiare nos posset.habebant
cibum qui confirmare nos

Expanded text:
timere. dicas utinam etiam de nobis: timere. dicas utinam etiam de nobis: nolo eos ieiunos dimittere! et causam mihi dicito quare nolis ieiunos dimittere: immo iam dixisti quia si quem dimittis ieiunum, deficit in uia, hoc est deficit uel in istius cursu uitae uel antequam ad caput perueniat uiae, antequam perueniat ad patrem et intellegat quodqui descendit, ipse est et qui ascendit; ne forte cum acceperit quod natus ex Virgine est, incipiat non Dei virtutem, sed hominis aestimare. Ergo ne deficiant, inquit. 1401 Date illis vos manducare. At illi dixerunt: Non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces, nisi nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas. nondum intellexerant apostoli cibum populi credentis non esse uenalem. nouerat Christus, nouerat ipse nos potius esse redimendos, suas uero epulas gratuitas. nondum ergo habebant discipuli cibum, qui redimere nos posset. habebant tamen iam cibum, qui satiare nos posset, habebant cibum, qui confirmare nos
Abbreviated transcription (Latin):
ptem: tertium ipsum corpus
est xp̃i. Nequaquã igitur talẽ
dñm deseramus: qui ꝓ uniu¬
cuiusq uirib imꝑtire nobis
alim̃ta dignetur: ne aut in¬
firmum ualidior cib oppri¬
mat: aut ualidum exilia ali.¬
menta non sauent. Qui enĩ
infirmus est. olera manducet.
Et ille qui iam uidetur laq̃¬
os infirmitatis euadere: de
quinq istis manducet panib
et duob piscib. Certe si pet̃e
cibũ ueretur : ipse relictis ss̃
om̃ib: festinet ad dĩ uerbũ.
dum audire incipit : incipit
esurire. Incipiunt apłi esuri-¬
entes uidere. et si illi adhuc
non intellegunt quid esuriãt.
intellexit xp̃s. Scit qđ non
scłarem cibum esuriant: sed
cibum xp̃i. Dicat. Dimittere
eosieiunos nolo. ne deficiant
iuia. Bons dñs. studia exi¬
git. uires ministrat. Utinam
dñe ħu uelis me cũ istis ieunũ
non dimittere. sed ipertitis
abste epulis reficias eos. ut
possint tuis alimoniis fortio¬
res. infirmitatem ieiuminon

Expanded text:
ptem, tertium ipsum corpus ptem, tertium ipsum corpus est Christi. 72. Nequaquam igitur talem Dominum deseramus, qui pro uniuscujusque viribus impartire nobis alimenta dignatur; ne aut infirmum validior cibmat aut ualidum exilia alimenta non satient; qui enim infirmus est holera manducet. et ille qui iam uidetur laqueos infirmitatis euadere de. quinque istis manducet panibus et duobus piscibus. certe si petere cibum ueretur, ipse relictis suis omnibus festinet ad dei uerbum. dum audire incipit, incipit esurire. incipiunt apostoli esurientem uidere. etsi illi adhuc non intellegunt quid esuriat, intellegit Christus. scit quod non saecularem cibum esuriat, sed cibum Christi dicat. dimittere eos ieiunos nolo, ne deficiant in uia: bonus dominus studia exigit, uires ministrat. utinam, domine Iesu, uelis mecum istos ieiunos non dimittere, sed inpertitis a te epulis reficias eos, ut possint tuis alimoniis fortiores infirmitatem ieiunii non
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ante sanatus. Et illi ꝗ
uocantur ad cȩnã : prius uocan¬
do sanantur. Si claudus futi.
gradiendi facultatem ut ue¬
niret accepit. Si lumine pri¬
uatus oculorũ : domũ utiq
dm̃. nisi refusa luce intrare
non potuit. Vbiꝙ igitun
mysterii ordo seruatun. ut
prius ꝑ remissionem pecca¬
torum uulnerib medicina
tribuatur. postea alimonia
mensȩ cȩlestis exuberet.quã.¬
quam nondum ualidiorib
hȩc turba reficiatur alim̃tis.
neq xp̃i corpore et sangui¬
ne. ieiuna solidioris fidei cor¬
da pascantur. Lacte inquit
uos potati. non esca. Nondũ
enim poteratis : sed nec quidẽ
adhuc potestis. In modũ lac¬
tis. quinꝙ sunt panes.Esca
autem solidior: corpus ẽ xp̃i.
Potus uehem̃tior: sanguis ẽ¬
dm̃ dĩ nr̃i . Non statim apͥmo
ȩpulam᷑ omĩa: neq potamꝰ
duces. est etiam scđm ꝙbibas.¬
Est primũ quod manducas.
est etiam scđm: est tertiũ. Pri¬
mum quinq panes sunt. seđm se¬

Expanded text:
fuerit ante sanatus, et illi qui fuerit ante sanatus, et illi qui uocantur ad cenam prius uocando sanantur. si claudus fuit, gradiendi facultatem ut ueniret accepit, si lumine priuatus oculorum, domum utique domini nisi refusa luce intrare non potuit. Ubique igitur mysterii ordo seruatur, ut prius per remissionem peccatorum uulneribus medicina tribuatur, postea alimonia mensae caelestis exuberet, quamquam nondum ualidioribus haec turba reficiatur alimentis neque Christi corpore et sanguine ieiuna solidioris fidei corda pascantur. lacte inquit uos potaui, non esca; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis. in modum lactis quinque sunt panes, esca autem solidior corpus est Christi, potus uehementior sanguis est domini. non statim a primo epulamur omnia neque potamus duces, est etiam secundum, esEst et primum quod manduces, est etiam secundum, est tertium. Primum quinque panes sunt, secundum se
Abbreviated transcription (Latin):
manducare. at illi dixerunt.
Nonsunt nobis plus quam
qumq panes.
ve ratio ẽ. quod cũ inposte¬
riorib ioħis passio describa¬
tur. hic iam mortuus uerbis
herodis ostenditur : Neforte
illa. qua post legis defectum:
euangłicus cib incipit ieiuna
pascere corda ppłorum. De¬
niq postea quam illa q̃ eccłȩ
tipum accepit fluxu curata ẽ
sanguinis.postea quam apłi
ad euangłizandum regnũ dĩ
sunt destinati. gr̃e celestis im¬
pertitur alimentum. Sed ꝗb
imꝑtiatur aduerte. Non ouo¬
sis. non inciuitate. quasi insy¬
nagoga uel scłari dignitate
residentib: sed inter deserta
querentib xp̃m. Qui enim ñ
fastidiunt: excipiuntur ipsi¬
axp̃o: et cũ ipsis loquitur dĩ
uerbum: non de scłarib. sed
de regno. Et siqui corporalis
gerunt ulcera passiomis. his
medicinam suam libenter in¬
dulget. Consequens igitur
erat᷑ : ut quos uulnerum dolo¬
re sanauerat: eos alimomis
sp̃alib a ieino liberaret. Itaq
nemo cibum accipit xp̃i. nisi

Expanded text:
re. at illi dixerunt: non sunt nobis plus quam quinque panes. quae ratio est quod cum in posterioribus Iohannis passio describatur, hic iam mortuus uerbis Herodis ostenditur? ne forte illa, quia post legis defectum euangelicus cibus incipit ieiuna pascere corda populorum ? denique posteaquam illa quae ecclesiae typum accepit a fluxu curata est sanguinis, posteaquam apostoli ad euangelizandum regnum dei sunt destinati, gratiae caelestis inpertitur alimentum. sed quibus inpertiatur aduerte. non otiosis, non in ciuitate quasi in synagoga uel saeculari dignitate residentibus, sed inter deserta quaerentibus Christum; qui enim non fastidiunt ipsi excipiuntur a Christo et cum ipsis loquitur dei uerbum non de saecularibus, sed de regno caelorum. et si qui corporalis gerunt ulcera passi- onis, his medicinam suam libenter indulget. consequens igitur erat ut quos a uulnerum dolore sanauerat eos alimoniis spiritalibus a ieiunio liberaret. itaque nemo cibum accipit Christi, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
peccata: quisemm tantus hõ.
in quo omñum peccata more¬
rentur : id cirto non unus ple¬
be. non unus enumero. sed filiꝰ
dĩ apatre electus ẽ. qui cũ supͣ
om̃s eẽt. ꝓ omib se posset offer
re. Quem mori oportuit. ut
cum eẽt fortior morte alios
liberaret : factus int̃ mortuos
sine ad iutorio liber. sine ad¬
umento scilicet hominis: aut
alicuis creature liber amor¬
te . Et bene liber: qui seruitu¬
tem cupiditatum reppulit
mortis uincula nesciuit.

Expanded text:
peccata, quis enim tantus homo, peccata, quis enim tantus homo, in quo omnium peccata morerentur? idcirco non unus e plebe, non unus e numero, sed Filius Dei a Deo Patre electus est, qui cum supra omnes esset, pro omnibus se posset ore. quem mori oportuit, ut cum esset fortior morte, alios liberaret factus inter mortuos sine adiutorio liber, sine adiumento scilicet hominis aut alicuius creaturae liber, a morte, et bene liber, qui seruitutem cupiditatum reppulit, mortis uincla nesciuit.
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse possbile. Sic interdum
etiam apłs suadet in credulis.
Nec uersis refugit poeticos.
ut fabulas destruat poetaꝵ
Si enim reuocetur in memorrã.
quod legiones sepe et magnos
ppłos oblatis aliquorũ mor¬
tib hystorie grecorum asserãt
liberatos. si recordetur quod
impr̃is filia ꝓpter grecorum
exercitus transferendos ad sacͥ
ficium sit uocata. si nr̃m illud
consideremꝰ. quia sanguis tau¬
rorum et hircorũ. et cims uitu¬
le asꝑsus inquinatos scĩficat
ad carnem emundandã. sicut
adhebreos scriptum ẽ : si pesti¬
lentia regionum aliquib ho¬¬
minum contracta peccatis.
unius alicuius morte asseritur
esse resoluta. quod aut ratioe
preualuit : aut dispositione
conualint. quo facilius incrucẽ
dm̃ crederetur. ꝓcliue erit. ut
qui sua negare non possunt.
qui totius mundi peccata tol¬
leret. neq: enoch. neq abrahã.
neq ysaac. qui licet morti se
obtulerit. seruatus tamen ẽ
qui omĩa non poterat abolere

Expanded text:
fuisse possibile. sic interdum fuisse possibile. sic interdum etiam apostolus suadet incredulis nec uersus refugit poeticos, ut fabulas destruat poetarum. si enim reuocetur in memoriam quod legiones saepe et magnos populos oblatis aliquorum mortibus historiae Graecorum adserant liberatos, si recordentur quod imperatoris filia propter Graecorum exercitus tranificium sit vocata: si nostrum illud consideremus, quia Sanguis taurorum et hircorum, et cinis vitulae aspersus inquinatos sanctificat ad carnem emundandam , sicut ad Hebraeos scriptum est: si pestilentia regionum aliquibus hominum contracta peccatis, unius alicujus morte asseritur esse resoluta; quod aut ratione praevaluit, aut dispositione convaluit, quo facilius in crucem Domini crederetur: proclive erit ut qui sua negare non possunt, qui totius peccata tolleret mundi, neque Enoch, neque Abraham, neque Isaac qui licet morti se obtulerit, servatus tamen est ; quia omnia non poterat abolere
Abbreviated transcription (Latin):
dãm. Quod si asacram̃ta fide¬
lium catecuminus imbuenduᷤ
sit. dicendum. quia unus ẽ ds̃
per quem omĩa: non duos do¬
minos eẽ dicendos. ꝑfectum
quidem patrẽ. ꝑfectũ ẽẽ filiũ.
sed umus patrem et filium eẽ
substantiȩ : uerbum ȩternũ.¬
eterm dĩ. non quod ꝓfertur.
sed quod oꝑatur: expatre ge¬
nitum. non uoce editũ. Pro¬
hibentur ergo apłi euangłiza¬
re eum d̃ filium. ut euan głi¬
zarent postea crucifixum. hec
est fidei głam. siuere intelle.¬
gas crucem xp̃i. Aie cruces
nichil mͥ prosunt. sola crux
xp̃i michi utilis ẽ. Et uere u.¬
tilis: ꝑ quam michi mundus
crucifixus ẽ et ego mundo.
Simichi mundus crucifixus ẽ
scio quia mortuus est ñ diligo
eum. Scio quia preterit: non
concupisco eũ. Scio quia cor-¬
reptela consumet hunc mun¬
dum: quasi fetidum uito. quasi
luem caueo. quasi nociturum
relinquo. Sed non staum per
crucem possunt aliqui credere.
salutem mundo refusam: astrue
ergo ꝑ istorias grecorum.hoc

Expanded text:
. Quod si ad sacramenta fidelium tendens catechumenus imbuendus sit, dicendum quia unus est Deus per quem omnia : non duos dominos esse dicendos: perfectum quidem Patrem, perfectum esse et Filium; sed unius patrem et filium esse substantiae, uerbum aeternum dei, non quod profertur, sed quod operatur, ex patre genitum, non uoce editum. prohibentur ergo apostoli euangelizare eum dei filium, ut euangelizarent postea crucifixum. haec est fidei gloria, si uere intellegas crucem Christi. aliae cruces nihil mihi prosunt, sola crux Christi mihi utilis est et uere utilis, per quam mihi mundus crucifixus est et ego mundo. si mihi crucifixus est mundus, scio quia mortuus est: non diligo eum; scio quia praeterit: non concupisco eum; scio quia corruptella consumet hunc mundum: quasi faetidum uito, quasi luem caueo, quasi nociturum relinquo. sed non statim per crucem possunt aliqui credere salutem mundo refusam. adstrue ergo per historiam Graecorum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ctoris. successio damnatur he
redis. In expiabilis est emm
uenditi culpa mysterii: et gr̃e
uindicta cȩlestis transit ad po¬
steros. Demq moabite et cȩti
usc ad tertiam et quartam
gñationem.: Tam diu uidelicet.
ut simplicius inter pretemim:
donec culpam auctorum. mł¬
tiplicis successio gn̾ationis abo¬
leret.Sed cum illi qui indeum
ydolatriȩ errore deliquerunt.
inquartam gñationem uideant̃
eẽ multati: ꝓfecto durior ui¬
detur eẽ sententia: qua giezi sem̃
usq inet̃nũ ꝓcupiditate habendi.
ꝓpħica auctoritate dãnatur. Pre¬

Expanded text:
ctoris suctoris suredis. Inexpiabilis est enim venditi culpa mysterii, et gratiae vindicta coelestis transit ad posteros. Denique Moabitae et ceteri ue ad tertiam et quartam generationem, tamdiu videlicet ut simpdonec culpam auctorum multiplicis successio generationis aboleret. sed cum illi qui in deum idolatriae errore deliquerunt in quartam generationem uideantur esse multati, profecto durior uidetur esse sententia, qua Giezi semen usque in aeternum pro cupiditate habendi prophetica auctoritate damnatur, prae
Abbreviated transcription (Latin):
dotis. Non tam̃ satis ẽ : si luctũ
ipse non queras. famlie quoq
tuȩ cohibende manus sunt.
Non hoc solum ex poscitur.
ut te solum castum immacu¬
latũq custodias. Non em̃ dix̃
sed te ipsum castum custodi.
Queritur ergo ñ solum tua ab
huiusmodi nundimis. sed etiã
domus tuȩ castitas. O portet
enim ẽẽ in reprehensibilem sa¬
cerdotem : suȩ domi bene p̃¬
positum. filios habentẽ subdi¬
tos cum omn castitate. Si quiᷤ
autem domuisue pre ẽẽ ne¬
scit: quomͦ eccłȩ dĩ diligentiã
habebit : Instrue ergo fami¬
liam tuam. ortare. custodi.
Et si te fefellerit seruulus.hu¬
manam non accipio facultatẽ.
ꝓpħico deprehensus repudi¬
etur exẽplo.Cito turpem seꝗt᷑
lepra mercedem. Pecuma cor¬
pus animãq male quesita cõ¬
maculat. accepisti pecumam
inquit: et possidebis exea agrũ:
et imneas. et oliueta: et greges.
Et lepra naaman applicabit
se inte: et semim tuo usq in
ȩternum. Uides quia facto au¬

Expanded text:
dotis. Non tamen sat est, si lucrum dotis. Non tamen sat est, si lucrum ipse quaeras; familiae quoque tuae cohibendae manus sunt. Nec hoc solum exposcitur, ut te solum castum immaculatumque custodias; non enim dixit sed te ipsum castum custodi quaeritur ergo non solum tua ab huiuscemodi nundinis, sed etiam domus tuae castitas; oportet enim esse inreprehensibilem sacerdotem, suae domui bene praepositum, filios habentem subditos cum omni castitate. si quis autem domui suae praeesse nescit, quomodo ecclesiae diligentiam habebit? instrue ergo familiam, hortare, custodi et, si te fefellerit seruulus - humanam enim non excipio facultatem - prophetico deprehensus repudietur exemplo. cito turpem sequitur lepra mercedem et pecunia corpus animumque male quaesita. conmaculat. accepisti inquit pecuniam et possidebis ex ea agrum et uineam et oliueta et greges. et lepra Neman adplicabit se in te et semini tuo usque in aeternum. uides quia facto au
Abbreviated transcription (Latin):
ne mĩe liberalitate sanatim.
Cur mistico numero mergi
iubetur: cur iordams flum̃
eligitur: Nonne bonꝰ in quit
abana et farfar fluun damase
pre iordane : Sed iratus hos
pretulit: iordanem meditat᷑
elegit. Nescit enim ira myste¬
rium: fides nouit. Disce bap¬
tismatis grãm sp̃alis. Qui lep¬
sus merserat. fidelis emersit.
Disce sp̃alia sacram̃ta signari.
Corporis remedium petitur.
mentis ad quiritur. ablintim
caro: affectus abluitur. Non
enim magis corporis quam
mentis lepram uideo fuisse
mundatam. quando post
baptismum ueteris erroris
colluuione detersa. negat se
dis aliens hostias quas spo¬
ponderat dño litaturum. di¬
sce etiam congrue precepta
untutis. ꝓbauit fidem: qui
premia recusauit. Disce utͦiq
factorum dictorũq magiste¬
rio quid sequaris. Habes dñi
preceptum: uatis exemplum.
gratis acciꝑe. gratis dare. Nec
uendere mysterium. sed offer
re. Nec enim pretio taxatur.
queritur . sed obsequium sacer¬

Expanded text:
iae liberalitate sanatur. iae liberalitate sanatur. cur mystico numero mergere iubetur? cur Iordanis flumen eligitur? nonne bonus inquit Abana et Pharphar fluuii Damasci prae Iordane? sed iratus hos praetulit, Iordanem meditatus elegit; nescit enim ira mysterium, fides nouit. disce baptismatis gratiam salutaris: qui leprosus merserat fidelis emersit. disce spiritalia sacramenta signari: corporis remedium petitur, mentis adquiritur abluitur caro, adfectus abluitur. non enim magis corporis quam mentis lepram uideo fuisse mundatam, quando post baptismum ueteris erroris conluuione detersa negat se diis alienis hostias, quas spondet domino, litaturum. disce etiam congruae praecepta uirtutis: probauit fidem qui praemia recusauit. disce utroque dictorum factorumque magisterio quid sequaris. habes domini praeceptum, uatis exemplum gratis accipere, gratis dare nec ure: non enim pretio taxatur quaeritur, sed obsequium sacer
Abbreviated transcription (Latin):
rum non secuntur. Sed quã uis
simplex expositio moralem in¬
formet affectum: gr̃a tamen ñ
occulta mysterii. Et enim cum
posteriora asuꝑiorib deriuen¬
tur. tum etiam suꝑiora apo¬
steriorib astruuntur. Diximꝰ
enim in libro alio. in undia illa
ad quam helias directus ẽ: ty¬
pum ȩccłe premissum. Ppłs
enm eccłam congruit ut seqͣ¬
tur. Ppłs ille exaliemgenis
congregatus.ppłs ille ante
leprosus: ppłs ille maculosus
priusquam mystico baptizare¬
tur influmine. idẽ post sacra¬
menta baptismatis maculis
corporis ec m̃tis ablutus. iam ñ
lepra. sed immaculata uirgo
cȩpit eẽ sine ruga. Merito ergo
magnus naamansyrus in con.¬
spectu dm̃i sui et ammirabilis
facie describitur. qm̃ in eius
typo salus futura gentibus
declaratur. Qui sacrate c̃silio
puelle: que fractis uiribus
cunum. in hostilem deuenerat
captiua potestatem. apropħa
salutem sꝑare cõmonitus. ñ
terrem regis imꝑio. sed diui¬

Expanded text:
rum non sequuntur. . 50. Sed quamvis rum non sequuntur. . 50. Sed quamvis simplex expositio moralem informet affectum; gratia tamen non est occulta mysterii. Etenim cum posteriora a superioribus deriventur, tum etiam superiora posterioribus astruuntur . Diximus enim in libro alio, in vidua illa ad quam Elias directus est, typum Ecclesiae praemissum. Populus Ecclesiam congruit, ut sequatur. Populus ille ex alienigenis congregatus, populus ille ante leprosus, populus ille ante maculosus prius quam mystico baptizaretur in flumine, idem post sacramenta baptismatis maculis corporis et mentis ablutus, jam non lepra, sed immaculata virgo coepit esse sine ruga. Merito ergo magnus Naaman in conspectu Domini sui, et admirabilis facie describitur; quoniam in ejus typo salus futura gentibus declaratur, qui solutae consilio puellae, quae fractis viribus civium, in hostilem captiva venerat potestatem, a propheta salutem 1348 sperare commonitus , non terreni regis imperio, sed divi
Abbreviated transcription (Latin):
tati. Non emm dormentibus
dunna beneficia. sed mandata¬
dĩ obseruantib deferuntur. Et
bene apto cõparationis exẽplo.
arrogantia cunum retunditim
in uidorum: dm̃ncũq factum:
scripturis docetur ueterib con¬
uemire.Quod in libris quoq re¬
gnorum legimꝰ: gentilem uirũ
naaman.propħico oraculo le¬
prȩ maculis absolutum : cum
plurnos iudeorum lepra cor¬
poris pariter et mentis absume¬
ret.Siquidem etiam quattuor
illos. qui cogente fame incastra
prim regis syriȩ tetenderunt :¬
tradidit hystoria fuisse leꝓsos.
Cur igitur non curabat fr̃s. ñ
curabat cuies. non sanabat pro¬
pħa consortes: cum sanaret alie¬
nos: Sanaret eos.qui obseruan¬
tiam legis: et religionis consor¬
tium non habebant : Nisi quia
uoluntatis est medicina. non
gentis: et diuinum munus uotiᷤᷤ
eligitur: non naturȩ iure defer¬¬
tur:: Disce xp̃iane rogare : ꝙ
cupias impetrare. Fastidiosos
uiros. cęlestium ꝓfectus mune¬

Expanded text:
tati; non enim dormientibus tati; non enim dormientibus diuina beneficia, sed obseruantibus deferuntur. et bene apto conparationis exemplo adrogantia ciuium retunditur inuidorum dominicumque factum scripturis docetur ueteribus conuenire, quod in libris quoque Regnorum legimus gentilem uirum Neman prophetico oraculo leprae maculis absolutum, cum plurimos Iudaeorum lepra corporis pariter et mentis absumeret, siquidem etiam quattuor illos qui cogente fame in castra primi regis Syriae tetenderunt tradat historia fuisse leprosos. cur igitur non curabat fratres, non curabat ciues, non sanabat propheta consortes, cum sanaret alienos, sanaret eos qui obseruantiam legis et religionis consortium non hvoluntatis est medicina, non gentis; et divinum munus votis eligitur, non naturae jure defertur? Disce, Christiane, rogare quod cupias impetrare: fastidiosos viros coelestium profectus mune
Abbreviated transcription (Latin):
in ea natus est xp̃s: Uidete igit᷑.
qui mali inuidia afferat. Indi¬
gna propter in uidiam patria
iucdicatur. inqua ciuis oꝑetur.
quȩ digna fuit in qua dĩ filius
nasceretur. Inueritate dico uo¬
bis: quod multȩ unduȩ fuerunt
in dieb heliȩ. Non quia heliȩ
dies fuerunt. sed inquib heliaᷤᷤ
oꝑatus ẽ : aut quia dies faciebat
illis . qui in eius oꝑib lucẽ uide¬
bant gr̃e sp̃alis . et conuertebant̃
ad dñm. Et idõ aꝑiebatur cȩlũ.
uidentib ȩterna et diuina my¬
steria. claudebatur. qñ fames
erat : quia nulla erat cognoscen¬
de diuimitatis ubertas. Sed de
hoc plenius scripsimꝰ. cũ de ui-¬
duis scriberemꝰ. Et multileꝓsi
ꝓpħe. et nemo eorum mundatꝰ
est: nsi neemansirus . Et indent̃
hic sermo nos dm̃ saluatoris in¬
format: et adstudium ueneran¬
dȩ diuinitats ortatur : ꝙ nemo
sanatus ostenditur : et maculosi
morbo corporis absolutus: nisi
qui religioso officio studuit sani¬

Expanded text:
in ea natus est Christus? uidete igitur in ea natus est Christus? uidete igitur quid mali inuidia adferat. indigna propter inuidiam patria iudicatur, in qua ciuis operetur, quae digna fuit in qua dei filius nasceretur. In ueritate dico uobis: multae uiduae fuerunt in diebus Heliae. non quia Heliae dies fuerunt, sed in quibus Helias operatus est aut quia dies faciebat illis qui in eius operibus lucem uidebant gratiae spiritalis et conuertebantur ad dominum, et ideo aperiebatur caelum uidentibus aeterna et diuina mysteria, claudebatur quando fames erat, quia nulla erat cognoscendae diuinitatis ubertas. sed de hoc plenius scripsimus, cum de uiduis scriberemus. e t multi leprosi prophetae, et nemo eorum mundatus est nisi Neman Syrus. euidenter hic sermo nos domini salutaris informat et ad studium uenerandae diuinitatis hortatur, quod nemo sanatus ostenditur et maculosi morbo corporis absolutus nisi qui religioso officio studuit sani
Abbreviated transcription (Latin):
Men dico uobis quod nemo
propħa acceptus est inpatasur¬
ONMEDIOERITER IN¬
uidia proditur. que ciu¬
litatis. que caritatis obli¬
ta. macerba odia causas amonꝰ
inflectit. Simul hoc exemplo¬
et pariter oraculo declaratim
quod frustra opem mĩe cȩlesti
expectes: si aliene fructib uir¬
tutis in uideas. asꝑnator emim
dñs mindĩorum est: et abhis
qui dima beneficia malus ꝑ¬
secuntur: miracula suȩ potesta¬
tis auertit. Dominicȩ quippe
carnis actus diuinitatis exẽplũ ẽ.
et inuisibilia nob eiꝰ: ꝑeaquȩ sunt
uisibilia demonstrant᷑. ñotiose itaq
saluator excusat. q nulla ĩpatria
sua miracula uirtutis oꝑatus sit.
ne fortassis aliquis uiliorem
patriȩ nobis eẽ debere putaret
affectum. Neq enim ciues po-¬
terat ñ amare: qui amaret om̃s.
sed ipsi se caritate patriȩ qui in¬
undent abdicarunt. Caritas em̃
nonemulatur : non inflatur.
Nec tam̃ exors beneficiorum
patria diuinorum ẽ. Quod em̃
maius miraculum. quã quod

Expanded text:
men dico uobis quod nemo propheta acceptus est in patrnon mediocriter inuidia proditur, quae ciuicae caritatis oblita in acerba odia causas amoris inflectit. simul hoc exemplo pariter et oraculo declaratur quod frustra opem misericordiae caelestis exspectes, si alienae fructibus uirtutis inuideas; aspernator enim dominus inuidorum est et ab his qui diuina beneficia in aliis persecuntur miracula suae potestatis auertit. dominicae quippe carnis actus diuinitatis exemplum est et inuisibilia nobis eius per ea quae sunt uisibilia demonstrantur. non otiose itaque saluator excusat quod nulla in patria sua miracula uirtutis operatus sit, ne fortassis aliquis uiliorem patriae nobis esse debere putaret adfectum. neque enim ciues poterat non amare qui amaret omnes, sed ipsi se caritate patriae qui inuident abdicarunt; caritas enim non aemulatur, non inflatur. nec tamen exsors beneficiorum patria diuinorum est. quod enim maius miraculum quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
numerabiliũ ꝓpħarũ. et quod
ẽ amplius pretiosus cruor dñi cõ¬
secrauit. Ille licet non regalibus
minis territus constantiã metup̃s¬
serit. non premis uberrimis pro.¬
uocatus. religiosũ uendiderit af¬
fectũ. sed studio regis obsistens.
ne inhortulis suis maluarũ holus
succisa uite sereret᷑. quando aliud
facere nequibat. parata uitibus
incendia proprio cruore restinxe¬
rit. tẽporalẽ tam̃ uineã defende¬
bat. Te uõ in perpetuũ. multoꝵ
nobis mr̃m plantauit in terit᷑.
Te crux apłorũ. emula dñice pa¬
sionis. usq in orbis totius termi

Expanded text:
numerabilium prophetarum et quod numerabilium prophetarum et quod est amplius pretiosus cruor domini consecrauit. ille licet non regalibus minis territus constantiam metu presserit, non praemiis uberrimis prouocatus religiosum uendiderit adfectum. sed studio regis obsistens, ne in hortulis suis maluarum holus succisa uite sereretur, quando aliud facere nequibat, parata uitibus incendia proprio cruore restrinxerit, temporalem tamen uineam defendebat: te uero in perpetuum multorum nobis martyrum plantauit interitus, te crux apostolorum aemula dominicae passionis usque in orbis totius termi
Abbreviated transcription (Latin):
scȩ̃ sedis tribunal ascendens. con¬
porei nexus uinculis exuat᷑. de¬
cet enĩ totius orbis hic ẽẽ uin¬
demiã. ubi totius orbis ẽ uinea.
Entẽpus acceptabile. quonon
hiemalib per fidie caligantis.
pruinis annus riget. nec altis n¬
uib informis crusta. blasphemiȩ
gelu durante c̃crescit: sed procel¬
lis sacrilegii liberata. nouos fru¬
ctus terra iã parturit. ueteres pa¬
rit. Dissensionũ quippe om̃ium¬
iã procella deferuet. cuncti scła¬
ris cupiditatis ardores. estusq
om̃is. quibus italie ppłs per uida¬
icȩ olĩ et arriane proxime seuita.¬
tis in cendia coquebat᷑. sereno iã
spiramine moderat᷑. Sedata tẽpe¬
stas ẽ. concordie̾ nauigat. fides
spirat. Certatĩ naute repetunt
fidei quos reliquere portus. et dul¬
cia patrus oscula litorib affigt̃
liberatos se periculis. ab solutoᷤᷤ
errorib gratulantes. Salue uinc¬
a. tanto digna custode. Te non
unius nabuthȩ sanguis. sed in¬

Expanded text:
sanctae sedis tribunal ascendens corsanctae sedis tribunal ascendens corporeis nexus uinculis exuatur; decet enim totius orbis hic esse uindemiam, ubi totius orbis est uinea. en tempus acceptabile, quo non hiemalibus perfidiae caligantis pruinis annus riget nec altis niuibus informis crusta blasfemiae gelu durante concrescit, sed procellis sacrilegii liberata nouos fructus terra iam parturit, ueteres parit; dissensionum quippe omnium procella deferbuit, cuncti saecularis cupiditatis ardores aestusque omnis, quibus Italiae populus per Iudaeicae olim, Arrianae proxime scaeuitatis incendia coquebatur, sereno iam spiramine temperatur. sedata tempestas est, concordia nauigat, fides spirat, certatim nautae repetunt fidei quos reliquere portus et dulcia patriis oscula litoribus affigunt liberatos se periculis, absolutos erroribus gratulantes. salue, uinea tanto digna custode: te non unius Nabuthae sanguis, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
sueuit. Eruderatisq terrenȩ moliᷤᷤ
aggerib. operta corporis nr̃i nẽ
solet horrere. nunc imbre ꝑfunde.¬
re. stirpare agrũ solitõs. ne sentib
gẽma ledat᷑. ne luxuriet ũbra foli¬
orũ. ũborũq infructuosa iactan-¬
tia. uirtutib obũbrando. maturi¬
tatẽ indolis naturalis impediat.
Sed absit. ut huic uineȩ quicquã
timeamus adũsi. quã peruigil cu¬
stos dñs salutaris ad u̾sũ om̃s nequi¬
tiȩ scłaris illecebras. muro uite ual¬
lauit aeternȩ. Extendit palmites
ei usq ad mare. Dñi eni. ẽ. terra.
Leti igit᷑ atq securi. pars gremiũ
suũ mitiũ funiculus oneret uua¬
rũ. alii cȩlestia munera ore libe.¬
mus. Pleriq bonarũ gressib uo-¬
luptatũ. diuina fructũ muneris
ex primentes. uestigia coturnis
nuda direptis. musto fluente.
tinguamus. Locus enĩ quo stamꝰ.
terra sc̃a ẽ. Et idõ calciam̃ta soluẽ¬
da sunt. ut spuale uestigiũ sacro¬

Expanded text:
sueuit eruderatisque terrenae molis sueuit eruderatisque terrenae molis aggeribus operta corporis nostri nunc sole torrere, nunc imbre perfundere, stirpare agrum solitus, ne sentibus gemma laedatur, ne luxuriet umbra foliorum uerborumque infructuosa iactantia uirtutibus obumbrando maturitatem indolis naturalis inpediat. sed absit ut huic uineae quicquam timeamus aduersi, quam peruigil custos domini salutaris aduersus omnes nequitiae saecularis inlecebras muro uitae uallauit aeternae. extendit palmites eius usque ad mare; domini est enim terra. laeti igitur atque securi pars gremium suum mitium funiculis oneret uuarum, alii caelestia munera ore libemus, plerique bonarum gressibus uoluntatum diuini fructum muneris exprimentes uestigia coturnis nuda direptis musto fluente tinguamus; locus enim, in quo stamus terra sancta est et ideo calciamenta soluenda sunt, ut spiritale uestigium sacro
Abbreviated transcription (Latin):
uinearũ. ita pauperib atq diu¬
tib humilib ac potentib seruiᷤ
ac dr̃is in eccła dei aqua dim̃sio.
nulla discretiosit. Vt uitis marita.¬
tur arborib. ita corpus animae.
Anima quoq corpori c̃iungitur.
Vt uinea dũ iugatur crigit᷑. et re¬
cisa non minuit᷑. sed auget᷑: ita scã
plebs. dũ ligat᷑ exuit᷑: dũ humilia¬
t̃ attollit᷑. dũ recidit᷑ coronat᷑. Quin
etiã ut tener surculus ueteri absci¬
sus exarbore. in alterius fȩtu radi¬
cis in serit᷑: itappłs hic sc̃s. surculi
ueteris cicatricib enodatis: in illo
crucis ligno. taquã gremio piȩ pa¬
rentis fotus inolescit. Sp̃s quoq
sc̃s. sicut in altas dimissus terrarũ
scrobes. ita in hoc carcercũ corpus
infusus.aquȩ salutaris irriguodi¬
luit quicquid. ẽ. fetidũ. m̃brorum¬
q nr̃orũ habitꝰ. in cęlestẽ erigit di¬
sciplinã. hanc uineã diligens agri¬
cola. fodere. iugare. tondere con¬

Expanded text:
uinearum ita pauperibus atque diuuinearum ita pauperibus atque diuitibus, humilibus ac potentibus, seruis ac dominis in ecclesia dei aequa dimensio, nulla discretio sit. ut uitis maritatur arboribus, ita corpus animae, anima quoque corpori coniugatur. ut uinea dum iugatur erigitur, ut recisa non minuitur sed augetur, ita sancta plebs dum ligatur exuitur, dum humiliatur adtollitur, dum reciditur coronatur. quin etiam ut tener surculus ueteri abscisus ex arbore in alterius fetu radicis inseritur, ita populus hic sanctus surculi ueteris cicatricibus enodatis in illo crucis ligno tamquam gremio piae parentis fotus inolescit spiritusque sanctus sicut in altas demissus terrarum scrobes ita in hoc carcereum corpus infusus aquae salutaris inriguo diluit quidquid est faetidum membrorumque nostrorum habitus in caelestem erigit disciplinam. hanc uineam diligens agricola fodere iugare tondere con
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. Uenturũ autẽ dnm̃ dicit
uineȩ. quod infilio assit etiã pat̃¬
na maiestas. uel quod ultimis tẽ¬
porib p̃sentior humanis aspiret
affectib. Ipsi itaq: in se sententi¬
am dicunt. ut mali pereant. et
ad alios colonos uinea transferat᷑.
Qui igit᷑ sint coloni. quȩ uinea :¬
c̃siderem. Uinea typus nr̃. ẽ. qđ
ppłs dei uitis aeternȩ radice fun-¬
datus: super eminet terris. acso.¬
lũ uiride p̃texens. nunc gẽmãti
flore pubescit. nunc circũ fusa ui¬
riditate uestitur: nunc mite ui¬
gũ suscipit: cũ maturiorib bra¬
chis quasi sarm̃tis fȩcundȩ uitis
adoleuerit. Agricola quippe om̃ps
pater. uitis ẽ xp̃s. at ũo. nos pal-¬
mites. Qui nisi fructũ feramus
in xp̃m. cultoris aeterni falce suc¬
cidim᷑. Recte igit̾ uinea xp̃ipo.
płs nominat᷑. uel quod crucis in
fronte p̃texat᷑ in diciũ. uł quod
fructus eꝰi postrema anni legatur
etate. uł quod om̃ib ut ordinib

Expanded text:
tentia. uenturum autem dominum dicit tentia. uenturum autem dominum dicit uineae, quod in filio adsit etiam paterna maiestas uel quod ultimis temporibus praesentior humanis adspiret adfectibus. ipsi itaque in se sententiam dicunt, ut mali pereant, et ad alios colonos uinea transferatur. qui igitur sint coloni, quae uinea consideremus. Uinea typus noster est, quod populus dei uitis aeternae radice fundatus supereminet terris ac solum uile praetexens nunc gemmanti flore pubescit, nunc circumfusa uiriditate uestitur, nunc mite iugum suscipit, cum maturioribus bracchiis quasi sarmentis fecundae uitis adoleuerit. agricola quippe omnipotens pater, uitis est Christus, at uero nos palmites, qui nisi fructum feramus in Christo, cultoris aeterni falce succidimur. recte igitur uinea Christi populus nominatur, uel quod crucis in fronte praetexatur indicium uel quod fructus eius postrema anni legatur aetate uel quod omnibus ut ordinibus