comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rex. ẽ. scłoꝵ. Sed tamen illud dispensatoriũ et
transitoriũ. quo nos ꝑ medietatẽ carnis suȩ uo-¬
cauit in ȩt̾nitatẽ. regnũ eiꝰ incipit a xpĩanis. sed
regni eiꝰ ñ erit finis. Ponunt᷑ gͦ scabellũ pedũ eius
inimici eiꝰ. sedentis ad dextrã patris: ponunt᷑ ut
dictũ ẽ. Id agit᷑: id usq infinẽ om̃ino ꝑagitur.
sit impleturũ eẽ. qdđ cepit. Unde autẽ cepit :¬
Uirgã uirtutis tuȩ emittet dñs ex syon. Iuȩ syon:
ipsa ẽ ierłm. Audi ipsũ dñm. Oportebat. xp̃m
pati: et resurgere a mortius tercia die. Hinc se¬
det ad dexterã patris resurgendo: ubi fuit. Dein-¬
de illo sedente ad dexterã patris. qͥd agit᷑ ut po¬
nant᷑ inmici eiꝰ scabellũ pedũ eiꝰ: Qͥd agitur :
Audi illũ docentẽ et exponentẽ. Et p̃dicabit᷑
in nomine eiꝰ penitentia et remissio peccatoꝵ.

Expanded text:
et transitorium, quo nos per medietatem carnis suae vocavit in aeternitatem, regnum ejus incipit a Christianis; sed regni ejus non erit finis. Ponuntur ergo scabellum pedum ejus inimici ejus, sedentis ad dexteram Patris, ponuntur, ut dictum est; id agitur, id usque in finem omnino peragitur. sit impleturum esse quod coepit. Unde autem coepit? «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Quae Sion, ipsa est Jerusalem. Audi ipsum Dominum: «Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die.» Hinc sedet ad dexteram Dei Patris, resurgendo ubi fuit. Deinde illo sedente ad dexteram Patris, quid agitur? ut ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus, quid agitur? Audi illum docentem et exponentem: «Et praedicabitur in nomine ejus poenitentia et remissio peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
der̃ qr discipuli e̾ẽ. noluer : ecce si nos int̾rogaret
qͥd responderemꝰ : Defecer̃ in hac int̾rogatione iu¬
dei ꝓficiant xp̃iam. Non ꝑturbent᷑: sed erudiant᷑
Non enĩ dñs int̾rogat discere uolens: sed tanquã
doctor. Int̾rogati dicerent miseri iudȩi tu dic nob̃.
Maluer̃ inflata taciturnitate difrũpi: quã hu-¬
mili confessione edoceri. Dicat gͦ nob magist̃ nr̃:
et uideamꝰ qͥd int̾roganti respondeamꝰ. Qͥd uob̾

Expanded text:
derunt, quia discipuli esse noluerunt; ecce si nos interrogaret, derunt, quia discipuli esse noluerunt; ecce si nos interrogaret, quid responderemus? Defecerunt in hac interrogatione Judaei, proficiant Christiani; non perturbentur, sed erudiantur. Non enim Dominus interrogat discere volens, sed tanquam doctor interrogat. Dicerent miseri Judaei: Tu, dic nobis. Maluerunt inflata taciturnitate disrumpi, quam humili confessione edoceri. Dicat ergo nobis Magister noster, et videamus quid interroganti respondeamus: «Quid vobis
Abbreviated transcription (Latin):
sitoriũ fuit. Non enĩ adhuc xp̃s nascit᷑: aut ad huc
merit᷑. aut adhuc resurgit. aut adhuc ascendit in
celũ. Nonne uidetis ista facta ꝑtẽpora cucurrisse.
ꝑ tẽpora exhibuisse uiatoribꝰ qͥd dã transitoriũ ne
in ua remanerent. sed ad patriã ꝑuenirent: De¬
niq et illi cȩci. ad uiã sedebant. Ibi transeuntem
senser̃. et clamando tenuer̃. In uia gͦ scłi huiꝰ. hoc
transitoriũ sui dñs oꝑatꝰ ẽ: et hoc transitoriũ ꝑti¬
net ad filiũ dauid. Ideo illi dño transeunti clama
uer̃ miserere nr̃i fili dauid. tanꝗ̃ dicerent. filiuo
dauid in transeunte cognoscimꝰ: filiũ dauid in tran-¬
situ discimꝰ. Agnoscamꝰ gͦ et nos filiũ daiuid: confi-¬
ceam᷑ ut illuminari meream᷑. Sentimꝰ eñĩ transeun-¬
tẽ filiũ dauid: et illuminam᷑ a dño dauid. Ecce gͦ
qr magister nr̃ int̾rogauit iudeos et ideo ñ respon¬

Expanded text:
sitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc sitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc moritur, aut adhuc resurgit, aut adhuc ascendit in coelum. Nonne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David. Ideo illi Domino transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Tanquam dicerent: Filium David in transeunte cognoscimus, filium David factum in transitu discimus. Agnoscamus ergo et nos, et filium David confiteamur, ut illuminari mereamur. Sentimus enim transeuntem filium David, et illuminamur a Domino David. 6. Ecce ergo quia Magister noster interrogavit Judaeos, et ideo non respon
Abbreviated transcription (Latin):
scentes qđ ñdũ poterant oculis: ac clamauere
uoce magna et dixer̃. miserere nr̃i fili dauid.
Turbȩ autẽ increpabant illos ut tacerent. Et
illi nichilominꝰ lucis desiderio turbarũ contra-¬
dictionẽ uincentes. in clamando ꝑseuerauer̃:
transeuntẽ tenuer̃.a tangente illuminari meru-¬
erunt. Dicebant gͦ transeunti: miserere nr̃i fili
dauid. Stecit gͦ ille: et uicto ab eis clamore con¬
tradicentiũ. qͥd inqͥt uultis ut faciã uobis: Ẽt
illi. dñe ut uideamꝰ. Tetigit et aꝑuit oculos
eoꝵ uider̃ p̃sentẽ. quẽ senser̃ transeuntẽ. Ali-¬
qͥd gͦ transitoriũ dñs fecit: ẽ autẽ aliud quod
stat. Aliud. ẽ. in ꝗͣ transitoriũ dñi: aliud stabile
dñi. Transitoriũ dñi uirginis partꝰ ũbi incarnatio.
ȩcatũ gradatio. miraculoꝵ exhibitio. passionũ ꝑpes¬
sio. mors. resurrectio. in celũ ascensio. Hoc totũ tran¬

Expanded text:
scentes quod nondum poterant oculis, acclamaverunt scentes quod nondum poterant oculis, acclamaverunt voce magna, et dixerunt: «Miserere nostri, fili David.» Turbae autem illos increpabant, ut tacerent: et illi nihilominus, lucis desiderio, turbarum contradictionem vincentes, in clamando perseveraverunt; transeuntem tenuerunt; et a tangente illuminari meruerunt. Dicebant enim transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Stetit ille, et victo ab eis clamore contradicentium: «Quid,» inquit, «vultis ut faciam vobis?» Et illi, «Domine, ut videamus.» Tetigit et aperuit oculos corum; viderunt praesentem, quem senserant transeuntem . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, resurrectio, ascensio in coelum: hoc totum tran
Abbreviated transcription (Latin):
cula ꝓ euangłio suo apłs: id: ꝓ dispensatione
euangelica quã ppłis p̃dicabat. quã ppłis im-¬
pendebat. Ille qͥ mane rapuerat: tũ escas ad ues¬
gabut. Et respondentibꝰ uideis qđ p̃dicabat a-¬
postolꝰ. retulit uocẽ tanꝗ̃ contradictionis et ait.
qͦmꝰ gͦ dauid in spũ dic̃ eũ dñm: Et int̾posuit
testimoniũ de hoc psalmo: dix̃ dñs dño meo. Si
hac int̾rogatione tacuer̃. quid responderent de-¬
inceps ñ inuener̃. Nec tamen eũ dñm quesier̃ qr
et ipsũ. ee̾ illũ filiũ dauid ñ agnouer̃. Hos autẽ
fr̃scredamꝰ. corde enĩ credit᷑ ad iustitiã. ore autẽ
confessio fit ad salutẽ. Credamꝰ inꝗ̃ et dicamꝰ: et
filiũ daiud. et dñm dauid. Non erubescamꝰ de fi-¬
lio dauid: ne iratũ inueniamꝰ dñm dauid. hoc enĩ
nomine illũ rectissime transeuntẽ appellantes
cȩci: illuminari meruer̃. Transibat enĩ iħs. et au-¬
dito illi sonitu turbȩ transeuntis. aure iã cogno-¬

Expanded text:
pro evangelio suo, id est pro dispensatione evangelica, quam populis praedicabat, quam populis impendebat: ille qui mane rapuerat, escas ad vesgabat; et respondentibus Judaeis quod praedicabat Apostolus, retulit vocem tanquam contradictionis, et ait: «Quomodo ergo David in spiritu dicit eum Dominum?» et interposuit testimonium de hoc psalmo, «Dixit Dominus Domino meo. Si hac interrogatione tacuerunt; quid responderent deinceps non invenerunt: nec eum tamen Dominum quaesierunt, quia et ipsum esse illum filium David non agnoverunt. Nosjustitiam; ore autem confessio fit ad salutem : credamus, inquam, et dicamus et filium David, et Dominum David. Non erubescamus de filio David, ne iratum inveniamus Dominum David. 5. Hoc enim nomine illum rectissime transeuntem appellantes caeci, illuminari meruerunt. Transibat enim Jesus, et illi audito sonitu transeuntis turbae, aure jam cogno
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut crederent qđ ñ uiderent: de iustitia in qͥt qr ad
patrẽ uado. et iã ñ uidebitis me. Hȩc erit in qͥt iusti¬
tia ur̃a. ut credatis in eũ quẽ ñ uidetis: et fide mun-¬
in occulto ẽ. credamꝰ. Et enĩ duas res hic dic̃ qr et
dix̃ dñs sede a dextris meis. & addidit. donec ponã
inimicos tuos scabellũ pedũ tuoꝵ. hoc ẽ sub pedibꝰ
tiuis. Non uides xp̃m sedentẽ ad dexterã patris: nec

Expanded text:
d Patrem vado, et jam non videbitis me.» Haec, inquit, erit justitia vestra, ut credatis in eum quem non videtis, et fide munin occulto est: credamus. Etenim duas res hic dicit, quia et dixit Deus, «Sede a dextris meis;» et addidit, «donec ponam inimicos tuos scabeilum pedum tuorum,» hoc est, sub pedibus tuis. Non vides Christum sedentem ad dexte
Abbreviated transcription (Latin):
ner̃ in unũ: adũsus dñm et adũsus xp̃m eiꝰ. Et dixe¬
rt̾. Disrũpamꝰ uincula eoꝵ: et ꝓiciamꝰ a nob̾ iugũ ip-¬
sors. Non nob̾ dominent᷑: ñ nos sibi subiugent. Qui ha-¬
bitat in cęlis. irridebit eos. Inimicus erat: erit sub pe¬
dibꝰ eiꝰ. aut adoptatꝰ aut uictꝰ. Quere gͦ: quẽ locum
habeas sub pedibꝰ dñi tui. Nã necesse ẽ. ut habeas: aut
grẽ. aut penȩ. Sedet gͦ ad dexterã dei. donec ponan-¬
t᷑ inmici eiꝰ sub pedibꝰ eiꝰ. Hoc fit. hoc agit᷑ et si pau¬
latĩ ꝑagit᷑ indesinent̃ agit᷑. fremuer̃ enĩ gentes. et ppłi
meditatis in ania: adstiter̃ reges t̾rȩ. et pͥncipes conue-
adũsus xp̃m conueniendo efficient ut ñ impleat᷑
dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã. et possessionẽ tuã ter-¬
minos t̾rȩ : Implebit᷑ omĩno. et illis frementibꝰ & illis¬

Expanded text:
m ejus;» et dixerunt, «Disrumpamus vincula eorum, et abjiciamus a nobis jugum ipsorum:» non nobis dominentur, non nos sibi subjugent. «Qui habitat in coelis, irridebit eos:» inimicus eras; eris sub pedibus ejus, aut adoptatus, aut victus. Quaere ergo quem locum habeas sub pedibus Domini Dei tui; nam necesse est ut habeas, aut gratiae, aut poenae. Sedet ergo ad dexteram Dei, donec ponantur inimici ejus sub pedibus ejus. Hoc fit, hoc agitur: etsi paulatim peragitur, indesinenter agitur. Fremuerint enim gentes, et populi meditati sint inania; astiterint reges teadversus Christum conveniendo, efficient ut non impleatur, «Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae?» Implebitur om
Abbreviated transcription (Latin):
Accipiet iurgo in utero. Uirgo ex semine dauid pa¬
riet filiũ: ut sit filiꝰ dauid. Erant enĩ ioseph et ma¬
ria: de domo et patria dauid seꝑit gͦ illa iurgo:¬
ut esset filiꝰ dauid. Sed illũ quẽ peꝑit. uocabunt
nomen eiꝰ ẽmanuhel. nob̾cũ dĩ. Ecce habeset dñm
dauid. Aliqͥd nob̃ fortassis ex hac re. qͦmͦ xp̃s et si
Audiamꝰ gͦ et ꝑtractemꝰ eũ: pulsemꝰ pietate. extor¬
queamꝰ caritate. Dauid gͦ ipse dic̃ neq enĩ dño con-¬
sine ullo nodo difficultatis. Qͥd gͦ dic̃ dauid:

Expanded text:
Accipiet virgo in utero, virgo ex semine David paAccipiet virgo in utero, virgo ex semine David pariet filium, ut sit filius David: erant enim Joseph et Maria de domo et patria David . Peperit ergout esset filius David. Sed ille quem peperit, «vocabunt nomen ejus Emmanuel, Nobiscum Deus:» ecce habes et Dominum David. 7. Aliquid nobis fortassis ex hac re, quomodo ChristusAudiamus ergo, et pertractemus eum; pulsemus pietate, extorqueamus charitate. David ergo ipse dicit: neque enim Domino consine ullo nodo difficultatis. Quid ergo dicit David?
Abbreviated transcription (Latin):
ane. memor esto xp̃m iħm resurrexisse a mortuis
ex semine dauid. Ergo int̾rogem᷑ et respondea-¬
cordantia ora xp̃iana: dauid. Referat et doctor
cimꝰ: dicamꝰ. In pͥncipio eras ũbũ.: et ũbũ eras apud
dm̃. et ds̃ eras ũbũ. Omĩa ꝑ te facta sunt. Ecce dñs
daud. Sed ꝓpt̃ infirmitatẽ nram. qr caro desꝑata
iacebamꝰ: ũbũ caro factũ es. ut habitares in nob̃. Ecce
filiꝰ dauid. Certe tu in forma dei cũ esses. ñ rapinam
arbitratꝰ es. ẽẽ. ȩqualis deo: ideo dñs dauid. Sed te¬
met ipsũ exinanisti. formã serui accipiens: inde filiꝰ
daud. Deniq et in ipsa int̾rogatione tua dicens. qͦmͦ
inquisisti. Dicis eũ inquit dauid dñm. qͦmͦ filiꝰ eiꝰ ẽ :
ñ nego sed dic qͦmͦ. Illi gͦ ex litteris quas legebant et
ñ intelligebant. si in ista int̾rogatione recolerent
modũ: responderent. Iuomͦ int̾rogas: Ecce uir-¬
nomen eiꝰ emmanuhel. qđ ÷ int̾p̃tatũ nob̾cũ ds̃.

Expanded text:
a mortuis, ex semine David.» Ergo interrogemur et respondeamcordia ora christiana: «David.» Referat et Doctor,cimus, dicimus: In principio eras Verbum, et Verbum eras apud Deum, et Deus eras Verbum; omnia per te facta sunt: ecce Dominus David. Sed propter infirmitatem nostram, quia caro desperata jacebamus, Verbum caro factum es, ut habitares in nobis : ecce filius David. Certe tu in forma Dei cum esses, non rapinam arbitratus es esse aequalis Deo; ideo Dominus David: sed temetipsum exinanisti formam servi accipiens ; inde filius David. Denique et in ipsa interrogatione tua dicens, «Quominquisisti. «Dicit eum,» inquis, «David Dominum;» quomodo filius ejus est? non nego, sed dic quomodo. Illi ergo ex Litteris quas legebant, et non intelligebant, si in ista interrogatione recolerent modum, nonne responderent: Quomodo interrogas? «Ecce virnomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus» .
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ possit: inde mͥ uidet᷑ dictũ. tecũ pͥncipiũ in
die uirtutis tuȩ. Deniq hoc qͣntũ puto: uersu
subsequenti satis explanat. Quȩ enĩ et hic dicta
ẽ uirtꝰ eiꝰ : Qua subicit gentes uigo suo. qͦ strauit
ppłos ñ ferro sed ligno: et si in carne. et sim hu-¬
militate. & si adhuc quantũ seruilis forma pati-¬
tur. capit᷑ tamen magna uirtꝰ eiꝰ qr qđ infirmũ
ẽ dei fortiꝰ ẽ. hominibꝰ. Uirga gͦ dicta ẽ. et hic uir-
tꝰ eiꝰ quã cõmendauit dicendo: uirgã uirtutis tu¬
ȩ emittet dñs ex syon. et dñare in medio inimi-¬
coꝵ tuoꝵ. Quanta enĩ iurtꝰ eiꝰ dominans in medi-
o immicoꝵ suoꝵ. ꝑstrepentiũ. nichil contra euor
ualentiũ. qͦtidie sibi dicentiũ. qͣndo morietur
et ꝑibit nomen eiꝰ : Concrescat gła eiꝰ ꝑ ppłos.¬

Expanded text:
e mihi videtur dictum, «Tecum principium in die virtutis tuae.» Denique hoc, quantum puto, versu consequente satis explanat. Quia enim et hic dicta est virtus ejus, qua subjecit gentes jugo suo, qua stravit populos, non ferro, sed ligno, etsi in carne, etsi in humilitate, etsi adhuc quantum servilis forma patitur, capitur tamen magna virtus ejus; quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus : quia ergo dicta est et hic vigam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion, et dominare in medio inimicorum tuorum:» quanta enim virtus ejus dominans in medio inimicorum suorum perstrepentium, nihil contra eum valentium, quotidie sibi dicentium, «Quando morietur, et peribit nomen ejus» ? cum crescat gloria ejus
Abbreviated transcription (Latin):
In celo sit. in t̾ra sit. in inferno sit: dñs eiꝰ erit qͥ ẽ
dñs cȩlestiũ t̾restriũ et infernoꝵ. Gaudeat gͦ
nob̾cũ et dauid filii sui natiuitate honoratꝰ. dña¬
tu lib̾atus: et gaudens dicat. ut cũ gaudentibꝰ
audiat᷑. Dix̃ dñs dño meo sede a dextris ieis
donec ponã inimicos tuos scabellũ pedũ tuorũ.
Sede ñ solũ in alto sed et in occulto: excellens
ut honoreris. latens ut credaris. Quȩ enĩ esset
merces fidei nisilateret qđ credimꝰ: Merces autĩ¬
ẽ fidei. uidere qđ credidimꝰ. antequã uideremus.
Sic̃ autẽ scriptura ꝑsonat: iustꝰ ex fide uiuit¬

Expanded text:
inferno sit: Dominus ejus erit, qui est Dominus coelestium, terrestrium et infernorum. Gaudeat ergo nobiscum David, filii sui nativitate honoratus, dominatu liberatus: et gaudens dicat, ut a gaudentibus audiatur: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meisdonec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» 8. «Sede,» non solum in alto, sed et in occulto: excellens ut domineris, latens ut credaris. Quae enim esset merces fidei, nisi lateret quod credimus? Merces autem fidei est, videre quod credidimus antequam videremus. Sicut autem Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m sedere ad dexterã patris pꝰ resurrectionẽ amor¬
tuis. et incelis ascensionẽ. factũ ẽ iã nec uidimꝰ sed
credidimꝰ In libris legimꝰ p̃dicatũ audiumꝰ fide ne¬
tinemꝰ Unde et eo ipso qđ erat filiꝰ dauid xp̃s: fit e¬
dñs daud. Illud eñ qđ natũ :÷ ex semine dauud ata
honoratũ ẽ: ut esset et dñs dauid. Ita adniraris
hoc: quasi et in rebꝰ humanis ista ñ fiant. Si eñ con¬
tingat filiũ cuiꝰꝗͣ regẽ fieri patre pͥuato ñne erit
dñs patris: Ad mirabiliꝰ ẽ. qđ potest contingere. ut
ñ solũ rex factꝰ pͥuati filiꝰ sit dñs patrissui. sed et¬
ep̃s factꝰ laici filiꝰ sit pat̾ patris sui. Eigo et eo ip̃so
ad dexterã patris: et in eadẽ ipsa carne sic hono¬
rata sic clarificata. sic in cȩlestẽ habitũ immutata.

Expanded text:
e ad dexteram Patris post resurrectionem a mortuis, et in coelos ascensionem. Factum est jam; nec vidimus, sed credidimus: in Libris legimus, praedicatum audivimus, fide retinemus. Unde et eo ipso quod erat filius David Chrinus David. Illud enim quod natum est ex semine David, ita honoratum est, ut esset et Dominus David. Ita admiraris hoc, quasi et in rebus humanis ista non fiant. Si enim contingat filium cujusquam regem fieri patre privato, nonne erit dominus patris? Admirabilius est quod potest contingere, ut non solum rex factus privati filius, dominus sit patris sui; sed episcopus factus laici filius, sit pater patris ad dexteram Patris; et in eadem ipsa carne sic honorata, sic clarificata, sic in coelestem habitum commutata,
Abbreviated transcription (Latin):
catũ nominauit. qđ si ñ admitteret᷑. om̃ĩa relaxa¬
rent᷑. De peccato qͥdẽ ait: qr ñ credider̃ in me. Et
alibi. siñ uenirẽ : peccatũ ñ haberent. Eo em̃ ipso
quo uenit. et ñ credider̃ in eũ incider̃ in peccatũ.
Quo si ñ inciderent: om̃ia cęcera peccata dimitti
possent ꝑ indulgentiã grẽ impetratã ꝑ fidẽ. Er-¬
go de peccato: qr ñ credider̃ in me. De iustitia. qr
ad patrẽ uado. et iã ñ uidebitis me hȩc ẽ iustitia

Expanded text:
catum nominavit, quod si non admitteretur, omnia relaxacatum nominavit, quod si non admitteretur, omnia relaxarentur. «De peccato quidem,» ait, «quia non crediderunt in me:» et alibi, «Si non venissem, peccatum non haberent.» Eo enim ipso quo venit et non crediderunt in eum, inciderunt in peccatum: quod si non inciderent, omnia caetera peccata dimitti possent per indulgentiam gratiae impetratam per fidem. Ergo «de peccato, quia non crediderunt in me: de justitia, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me» . Haec est justit
Abbreviated transcription (Latin):
corda nr̃a. ut qđ credidimꝰ uidere possimꝰ. Utrũq
enĩ positũ ẽ: et beati mundo corde qm̃ ipsi dm̃ ui¬
debunt. et fide mundans corda eoꝵ. Quia gͦ hȩc
ẽ iustitia fidei credere qđ ñ uides. et ipso merito fi¬
dei ad uisionẽ suo tẽpore ꝑuenire: dñs in euangłio
cũ ꝓmitteret spm scm̃ hoc ait. ipse arguet mundũ
de peccato de iustitia de iudicio. De qͦ peccato.
de qua iustitia. de qͦ uidicio: Ipse sequit᷑ et expo-¬
nit: comecturas hominũ ñ admictit. De peccato qͥ¬
dẽ inqͥt: qr ñ credider̃ in me. Quanta alia pecca-¬
ta uideoꝵ: et tam̃ quasi hoc unũ sit ita dix̃. De pec-¬
cato qͥdẽ qr ñ credider̃ in me. hoc ẽ. illud peccatũ
de qͦ alibi dic̃: si ñ uenirẽ peccatũ ñ hab̾ent. Qͥd ẽ.
hoc si ñ uenirẽ peccatũ ñ haberent: Ergo ad iustos
uenisti. et eos peccatores fecisti : Sed exceptis aliis
peccatis quȩ possent iemitti ꝑ fidẽ: hoc unũ pec¬

Expanded text:
ra, ut quod credidimus, videre possimus: utrumque enim positum est; et, «Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt» ; et, «Fide mundans corda eorum» . Quia ergo haec est justitia fidei, credere quod non vides, et ipso merito fidei ad visionem suo tempore pervenire; Dominus in Evangelio cum promitteret Spiritum sanctum, hoc ait: «Ipse arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio.» De quo peccato? de qua justitia? de quo judicio? Ipse sequitur et exponit; conjecturas hominum non admittit: «De peccato quidem,» inquit, «quia non crediderunt in me.» Quanta alia peccata Judaeorum! Et tamen quasi hoc unum sit, ita dixit: «De» «peccato quidem, quia non crediderunt in me.» Hoc est illud peccatum, de quo alibi dicit: «Si non venissem, peccatum non haberent» . Quid est hoc, «Si non venissem, peccatum non haberent?» Ergo ad justos venisti, et eos peccatores fecisti? Sed exceptis aliis peccatis, quae possent remitti per fidem, hoc unum pec
Abbreviated transcription (Latin):
Ingressũ psalmi ꝑtractare debemꝰ. Si enĩ qđ̃ re¬
sponder̃ iudei exigat᷑ a nob̾ utrũ confiteam᷑ et
nos annegemꝰ: absit ut negemꝰ. Sidicat᷑ nob̃. xp̃s
ẽ filiꝰ dauid. anñ. ẽ: si dixerimꝰ. ñ contradicimꝰ
euangelio. Nãq matheo seribente: sic incipit
euangłm. Liber generationis iħu xp̃i: filii da-¬
uid. Euangelista dic̃. librũ se scribere generati¬
onis iħi xp̃i: filu dauid. Recte gͦ uidei int̾ro¬

Expanded text:
ingressu Psalmi pertractare debemus. Si enim quod responderunt Judaei exigatur a nobis, utrum confiteamur et nos, an negemus; absit ut negemus. Si dicatur nobisest David, annon est? si dixerimus non, contradicimus Evangelio; namque Matthaeo scribente, sic incipit Evangelium: «Liber generationis Jesu Christi filii David» . Evangelista dicit librum se scribere generationis Jesu Christi, filii David. Recte ergo Judaei inter
Abbreviated transcription (Latin):
nouiuos. Porro ut ostenderet qͦ fructu uias quȩ
adextris s̃ id ẽ. uias iustoꝵ nouerit dñs. continuo
subiecit. Ipse enĩ rectos faciet cursus tuos: et itine¬
ra tua in pace ꝓducet. Ecce quare ait etiã iste: cu¬
stodiui mandata tua et testimonia tua. Et uelut
quereremꝰ hoc unde potuerit: qr om̃s inqͥt uie¬

Expanded text:
novi vos» . Porro ut ostenderet quo fructu vias quae a dextris sunt, id est justorum, noverit Dominus, continuo subjecit: «Ipse enim rectos faciet gressus tuos, et itinera tua in pace producet» . Ecce quare ait etiam iste, «Custodivi mandata tua et testimonia tua.» Et velut quaereremus hoc unde potuerit: «Quia omnes,» inqui
Abbreviated transcription (Latin):
Ne aũtas faciẽ tuã ame. Nãutiq facies dñi ẽ et
suꝑ facientes mala: sed ut ꝑdat de tra memori¬
ã eoꝵ. Non sic ꝓfecto iste dix̃ uias suas ab illo
inderi: sed sic̃ nouit dñs uias iustoꝵ et sic̃ ait
morsi. scio te pre om̃ibꝰ. Nã si hoc eũ ñ adiuua¬
ret ideo se custodisse mandata et testimonia

Expanded text:
«Ne avertas faciem tuam a me» . Nam utique facies Domini est et «Ne avertas faciem tuam a me» . Nam utique facies Domini est et super facientes mala, sed ut perdat de terra memoriam eorum . Non sic profecto iste dixit vias suas ab illo videri; sed sicut novit Dominus vias justorum , et sicut ait Moysi, «Scio te prae omnibus» . Nam si hoc cum non adjuvaret ideo se custodisse mandata et testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
mis concremari sine caritate nichil ꝓdest: ideo
addidit. et cdilex̃ ea ualde. Supra auitẽ chxerat.
mandata tua et testimonia tua. Qui enĩ dili-¬
git: ipse ueracit̾ libent̃q custodit. Plerũq au¬
tẽ dũ mandata dei custodiunt᷑: fiunt inimici
contra quoꝵ uoluntatẽ custodiunt᷑: Tunc uͦ for-¬
tit̃ et testimonia custodiendas: ne ꝑsequentibꝰ
inimicis negent᷑. Cũ gͦ se iste utrũq fecisse dixis¬
set: deo tribuit unde fecit. adiungendo atq
dicendo. qr om̃s uiȩ meȩ in conspectu tuo dñe.
Ideo inqͥt custodiui mandata tua et testimonia
tua: qr om̃s uiȩ meȩ in conspectu tuo. Tanꝗͣ di-¬
ceret. Si aũtisses a me faciẽ tuã fierẽ conturba-¬
tꝰ: nec tua mandata et testimonia custodirem
Custodiui gͦ. qr om̃s uiȩ meȩ in conspectu tuo.
Propicio qͥppe et adiuuante conspectu uoluit
intelligi dm̃ uidere uias suas: sic̃ orauit qͥ dix̃.

Expanded text:
mis concremari sine charitate nihil prodest , ideo mis concremari sine charitate nihil prodest , ideo addidit, «Et dilexi ea valde.» Supra autem dixerat, a et testimonia tua.» Qui enim diligit, ipsa veraciter libenterque custodit. Plerumque autem dum mandata Dei custodiuntur, fiunt inimici contra quorum voluntatem custodiuntur: tunc vero fortiter et testimonia custodienda sunt, ne persequentibus inimicis negentur. 8. Cum ergo se iste utrumque fecisse dixisset, Deo tribuit unde fecit, adjungendo atque dicendo: «Quia omnes viae meae in conspectu tuo, Domine.» Ideo, inquit, «custodivi madata tua et testimonia tua; quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Tanquam diceret: Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias suas; sicut oravit qui dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ diligat. et erit ei pax multa nullũq scanda.¬
lũ. Securus enĩ diligit eã: in qua etiã simulti pec.¬
em̃ uistis ꝓfuisset antiqͥs dei dilexisse mandata.
isi eos xp̃s qͥ ẽ. dei salutare lib̾asset. cuiꝰ eciã spũ
imꝑtito mandata dei diligere potuer: Sigͦ ex¬
pectabant salutare dei qͥ mandata eiꝰ dilexerint
quanto magis necessariꝰ erat xp̃s qͥ ẽ hs hocẽ sa-¬
lutare dei saluis faciendis eis qͥ mandata eiñ dile-¬
xer̃: Potest ista eciã sc̃is istoꝵ tẽpoꝵ ex qͦgra reue¬
lata euangłm p̃dicat᷑. congruere ꝓph̃ia. Expe¬
etant enĩ xp̃m qͥ mandata dei diligunt: ut cũ
xp̃sapparuerit uita nr̃ã. tunc et nos appartamꝰ
codices habent. dilex̃: ut subaudiat᷑ anima mea
Custodiunt᷑ testimonia dei: dũ ñ negant᷑. hoc
ẽ martirũ officiũ qi testimonia grece martiria
nuncupant᷑. Sedqr ꝓ testimoniis dei etiã flã-¬

Expanded text:
legem diligat, et erit ei pax multa, nullumque scandalegem diligat, et erit ei pax multa, nullumque scandalum. Securus enim diligit eam, in qua etiamsi multi pecenim justis profuisset antiquis Dei dilexisse mandata, nisi cos Christus qui est Dei salutare, liberasset; cujus etiam spiritu impertito mandata Dei diligere potuerunt? Si ergo exspectabant salutare Dei, qui mandata ejus dilexerunt; quanto magis necessarius erat Jesus, hoc est salutare Dei, salvis faciendis eis qui mandata ejus non dilexerunt? Potest ista etiam sanctis istorum temporum, ex quo gratia revelata Evangelium praedicatur, congruere prophetia: exspectant enim Christum qui mandata Dei diligunt, ut cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et nos appareamuscodices habent, «dilexit,» ut subaudiatur, «anima mea.» Custodiuntur testimonia Dei, dum non negantur. Hoc est martyrum officium, quia testimonia graece martyria nuncupantur. Sed quia pro testimoniis Dei etiam flam
Abbreviated transcription (Latin):
consequens sententia p̃cedentẽ. Ibi eñ seqͥt᷑. Impii
autẽ infirmabunt᷑ in malis. Hoc ẽ. itaq iusto septies
cacdere et resurgere: in om̃ibꝰ malis ñ infirmari
Merito igit᷑ septies in die laudaiit ȩcclia deũ
suꝑ iudicia iustitiȩ in suis: qr cũ tẽpꝰ esset ut inci¬
ꝑet iudiciũ a domo dñi in om̃ibꝰ tribulationbꝰ
sius ñ infirmata. sed coronis martirũ gloriata ẽ
lisscandalũ. Utrũ ipsa lex diligentibꝰ se scandalũ
ñ ẽ: an diligentibꝰ eã nullũ ẽ. undecũq scandalũ:
Sed utrũq recte intelligit᷑. Qui enĩ diligit dei
legẽ: etiã qđ in ea ñ intelligit honorat. Et qđ ei
sonare uidet᷑ absurde: pociꝰ se ñ intelligere. et aliqͥd
magnũ latere ibi iudicat. Ideo lex dei ñ ẽ. ei scan
ex eoꝵ moribꝰ pendeat: ne aliqͥbꝰ cadentibꝰ qͦs ꝓ
magno habebat. ipse scandalo ꝑeat: sed ipsã dei

Expanded text:
consequens sententia praecedentem: ibi enim sequitur, «Impii consequens sententia praecedentem: ibi enim sequitur, «Impii autem infirmabuntur in malis» . Hoc est itaque justo septies cadere et resurgere, in omnibus malis non infirmari. Merito igitur septies in die laudavit Ecclesia Deum super judicia justitiae ipsius; quia cum tempus esset ut judicium inciperet a domo Domini , in omnibus tribulationibus suis non infirmata, sed coronis martyrum glorificata eis scandalum.» Utrum ipsa lex diligentibus se scandalum non est, an diligentibus eam nullum est undecumque scandalum? Sed utrumque recte intelligitur. Qui enim diligit Dei legem, etiam quod in ea non intelligit honorat; et quod ei sonare videtur absurde, se potius non intelligere, et aliquid magnum latere ibi judicat: ideo lex Dei non est ei scanex eorum moribus pendeat; ne aliquibus cadentibus quos pro magno habebat, ipse scandalo pereat: sed ipsam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
carne pre filus hominũ. sed uirtute formosus.
Quibꝰ em̃ cdiligit᷑ lex dei nisi a qͥbꝰ diligit᷑ ds: Et qͥd
habec bonis filiis triste lex patris: Anqm̃ quẽ dili¬
git corripit. et flagellat omnẽ filiũ quẽ recipit:
At qͥ hȩc iuidicia respuit: ꝓmissa ñ recipit. Pat̃na
die laucdauite: suꝑ iudicia iustitiȩ tuȩ. Septies
in die qđ ait: significat sẽꝑ. Solet. eẽ qͥppe iste
nimerus uniũsitatis incditiũ ꝓpt̃ qũ sex diebꝰ di¬
unȩ oꝑationis septimꝰ adicctꝰ ẽ qinecis. et ꝑ septẽ
dies currentes et recurrentes uniũsa tẽpora uol¬
uunt᷑ Nec ob aliud dictũ ẽ septies cadet iustꝰ et
resurget id ẽ ñ ꝑit iustꝰ mocis om̃ibꝰ humiliatꝰ.
qua in conspectu hominũ deicit᷑: positũ ẽ septi.¬
escadet. Et ꝓ eo qd ex ipsis om̃ibꝰ tribulationibꝰ
ꝓficit: positũ ẽ resurget. Satis illustrat in eo libro

Expanded text:
carne prae filiis hominum, sed virtute formosus . A carne prae filiis hominum, sed virtute formosus . A quibus enim diligitur lex Dei, nisi a quibus diligitur Deus? Et quid habet bonis filiis triste lex patris? An quoniam quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem recipit ? At qui haec judicia respuit, promissa non recipit. Paterna die laudavi te, super judicia justitiae tuae. Septies in die» quod ait, significat Semper. Solet esse quippe iste numerus universitatis indicium: propter quod sex diebus divinae operationis, septimus adjectus est quietis ; et per septem dies currentes et recurrentes, tempora universa volvuntur. Nec ob aliud dictum est, «Septies cadet» «justus, et resurget:» id est, non perit justus, modis omnibus humiliatus, qua in conspectu hominum dejicitur, positum est, «septies cadit;» et pro eo quod ex ipsis omnibus tribulationibus proficit, positum est, «resurget.» Satis illustrat in eo libro
Abbreviated transcription (Latin):
ratimartirũ. eciã qͥ ꝑsecutis credider̃. Et qͥ regem
nr̃m detrim̃to militũ eiꝰ sunt dãnificare moliti:
ab illo s̃insuꝑ acqͥsiti Quisqͥs gͦ a ũbis dei ne iN
diũ ũboꝵ dei posse subrepere: quãuis iã dixerit
exultaui suꝑ eloqͥa tua. qđ utiq ñ diceret si ea¬
odisset: tam̃ adhuc addit et dic̃ niustitiã o-¬
dio habui et abhominatꝰ sũ: legẽ autẽ tuã dile¬
xi. Nẽpe a u̾bis eiꝰ illa formido ñfecit eorundem
ũboꝵ odiũ: sed integrã tenuit caritatẽ. Neq enĩ
lex dei ñ s̃ ũba et eloquia dei. Absit gͦ ut timore
ꝑeat amor: ubi castꝰ ẽ. timor. Sic patres a filus pi-¬
iset tim̃t᷑ et amant᷑: Sic pudica coniux uirũ et
tinet ne ab illo deserat᷑: et amat ut fruat᷑. Sigͦ
pat̃ homo et coniux homo timeri et amari debet:
multo magis pat̃ nr̃ qͥ ẽ in cȩlis. et ille sponsus ñ

Expanded text:
rati martyrum, etiam qui persecuti sunt crediderunt; et qui regem rati martyrum, etiam qui persecuti sunt crediderunt; et qui regem nostrum detrimento militum ejus sunt damnificare moliti, ab illo sunt insuper acquisiti. Quisquis ergo a verbis Dei, ne indium verborum Dei potuisse subrepere: quamvis jam dixerit, «Exultavi super eloquia tua,» quod utique non diceret, si odisset ea; tamen adhuc addidit, et dicit: «Injustitiam odio habui, et abominatus sum; legem autem tuam dilexi.» Nempe a verbis ejus illa formido non fecit eorumdem verborum odium, sed integram tenuit charitatem. Neque enim lex Dei non sunt verba et eloquia Dei. Absit ergo ut timore pereat amor ubi castus est timor. Sic patres a filiis piis et timentur et amantur; sic pudica conjux virum et timet, ne ab illo deseratur, et amat, ut fruatur. Si ergo et pater homo, et conjux homo, et timeri et amari debet; multo magis Pater noster qui in coelis est , et ille sponsus, non
Abbreviated transcription (Latin):
der: qđd debitũ ñ reddider : in qͦ xp̃iani ñ sunt t̾renis
regibꝰ obsecuti: Ergo t̾reni reges xp̃ianos gratis sunt¬
ꝑsecuti. Sed qđ subiecit attende. Et a ũbis tuis for¬
midauit cor meũ. habuer̃ quidẽ et illi ũba minacia.
Expello ꝓseribo occido unguibꝰ torqueo ignibꝰ torreo
bestus subrigo. m̃bra dilanio. Sed tua me potiꝰ ũba
t̾ruer̃ Holite timere eos qͥ corpꝰ occidunt. et postea
ñ habent qͥd faciant: sed eũ timece qͥ habet potesta.¬
tẽet corpꝰet animã ꝑdere ingehennã. Abhis uerb̃
tuis formidauit cor meũ: et concẽpsi hominẽ ꝑsecu
sequit᷑. Exultabo ego suꝑ eloqͥa tua. sic̃ qͥ inue¬
nit spolia multa. Per ea ũba uicit. aqͥbꝰ formidauit
Uictis enĩ spolia detrahunt᷑. sic̃ uictꝰ et spoliatꝰ ẽ
ille de qͦ dr̃ in euangelio. nemo intrat in domũ for-¬
tis ut uasa eiꝰ diripiat: nisi priꝰ alligauerit fortẽ.
Sed spolia multa inuentas: quando patientiã mi-¬

Expanded text:
ni non sunt terrenis regibus obsecuti? Ergo terreni reges Christianos gratis persecuti sunt. Sed quod subjecit, attende: «Et a verbis tuis formidavit cor meum.» Habuerunt quidem et illi verba minacia, Expello, proscribo, occido, ungulis torqueo, ignibus torreo, bestiis subrigo, membra dilanio: sed tua me potius verba terruerunt, «Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant; sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam perdere in gehennam» . «Ab» his «verbis tuis formidavit corsequitur: «Exsultabo ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa.» Per ea verba vicit, a quibus formidavit. Victis enim spolia detrahuntur; sicut victus et spoliatus est ille de quo dicitur in Evangelio, «Nemo intrat in domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem» . Sed spolia multa inventa sunt, quando patientiam mi
Abbreviated transcription (Latin):
audire seruite dño in timore. et exultate cũ
tremore: app̃hendite disciplinã ne qͣndo irasca-
t᷑ dñs. et ꝑeatis a uia iusta. Quia nisi in conspec¬
tu dñi esset: uia iusta ñ ee̾t. Nã hunc timorem
ni Et cur hoc dixerit aꝑiens: ds̃ ẽ. enĩ inqͥt qui
oꝑat᷑ in uob̾ et uelle et oꝑari ꝓbona uolunta.¬
te. Ad hoc gͦ s̃ in conspectu dm̃ uȩ iustoꝵ. ut di

Expanded text:
timore, et exsultate ei cum tremore: apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa» : quia nisi in conspectu Domini esset, via justa non esset. Nam hunc timorem ni:» et cur hoc dixerit aperiens, «Deus est enim,» inquit, «qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona» «voluntate» . Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
centis. Principes ꝑsecutis me gratis: et a uerbis
tuis formidauit cor meũ. Qͥd enĩ xp̃iani leserant.
regna t̾rena. quãuis eis regnũ cęloꝵ ꝓmiserit rex eoꝵ :
Qͥd in quã leserant regna t̾rena: Nũqͥd rex eoꝵ mi¬
lites suos ꝓhibuit impendere. et exhibere quȩ de-¬
bent᷑ regibꝰ trȩ : ñne de hoc sibi calũpniã molienti¬
bꝰ iudȩis ait. reddite cȩsari quȩ cesariss̃ et deo quȩ
dei sunt: ñne tributũ de ore piscis etiã ipse ꝑsol¬
uit: ñ ne precursor eiꝰ milicibꝰ regni huiꝰ qͥd facere de¬
berent ꝓ ȩtña salute querentibꝰ ñ ait. cingulũ solui¬
te. arma ꝓicite regẽ urm deserite ut possitis dñomi¬
litare. sed ait neminẽ concusseritis. nulli calũpniã
feceritis. sufficiat uob̃ stipendiũ ur̃m: ñne unꝰ mili¬
tũ eiꝰ et dilectissimꝰ comes eiꝰ cõmilitonibꝰ suis et qͦdã mͦ

Expanded text:
t me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum.» Quid enim Christiani laeserant regna terrena, quamvis eis regnum coelorum promiserit rex eorum? quid, inquam, laeserant regna terrena? Numquid eorum rex milites suos prohibuit impendere et exhibere quae debentur regibus terrae? Nonne de hoc sibi calumniam molientibus Judaeis ait: «Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» ? Nonne tributum de ore piscis etiam ipse persolvit ? Nonne praecursor ejus, militibus regni hujus quid facere deberent pro aeterna salute quaerentibus, non ait, Cingulum solvite, arma projicite, regem vestrum deserite, ut possitis Domino militare; sed ait, «Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis; sufficiat vobis stipendium vestrum» ? Nonne unus militum ejus et dilectissimus comes ejus, commilitonibus suis, et
Abbreviated transcription (Latin):
lim̃i. exhortat᷑ nos ad beatitudinẽ quã nemo
ẽ. qͥ ñ expetat. Qͥsenĩ usquã uł potest uł potuit
uł poterit inueniri. qͥ nolit. eẽ. beatꝰ: Qͥd gͥ ex-¬
hortatione opꝰ ẽ. ad eã rẽ quã sua sponte appe-¬
tit animꝰ humanꝰ: Nã ꝓfecto qͥ ex hortat᷑: agit¬
id ut excitet᷑ uoluntas eiꝰ cũ quo agit. ad illud
ꝓpt̾ qđ exhortationis adhibet᷑ alloqͥũ. Ut qͥd
gͦ nob̾cũ agit᷑ ut uelimꝰ qđ nolle ñ possumꝰ. ni-¬
si qr om̃s quidẽ beatitudinẽ concupiseunt. sed
qͦnã mͦ ad eã ꝑueniat᷑. plurimi nesciunt: Idõq
hoc docet iste qͥ dicit.
FATI immaculati
n uia: qͥ ambulant in lege dñi. Tan¬
quã diceret. Scio qͥd ulis: beatitu.¬
dinẽ queris. Sigͦ uis. eẽ beatꝰ esto immaculatꝰ
Illud enĩ om̃s. hoc autẽ pauci uolunt: sine quo
ñ ꝑuenit᷑ ad illud qđ om̃s uolunt. Sed ubi ent
qͥsq immaculatꝰ. nisi in uia: In qua uia. nisi
tione necessaria nr̃is mentibꝰ adhibet᷑. Qͥ d em̃

Expanded text:
e, charissimi, exhortatur nos ad beatitudinem, quam nemo est qui non expetat. Quis enim usquam vel potest, vel potuit, vel poterit inveniri qui nolit esse beatus? Quid igitur exhortatione opus est ad eam rem quam sua sponte appetit animus humanus? Nam profecto qui exhortatur, id agit, ut excitetur voluntas ejus cum quo agit, ad illud propter quod exhortationis adhibetur alloquium. Utquid ergo nobiscum agitur, ut velimus quod nolle non possumsi quia omnes quidem beatitudinem concupiscunt, sed quonam modo ad eam perveniatur, plurimi nesciunt? Ideoque hoc docet iste qui dicit, Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Tanquam diceret: Scio quid velis, beatitudinem quaeris; si ergo esse vis beatus, esto immaculatus. Illud enim omnes, hoc autem pauci volunt, sine quo non pervenitur ad illud quod omnes volunt. Sed ubi erit quisque immaculatus, nisi in via? In qua via, nisi tio necessaria nostris mentibus adhibetur. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
rt̾ eũ. ñ qr serutant᷑ et exqͥr̃ sed qr inuenturi st̃
qđ exqͥr. In toto enĩ corde: ñ negligent̃ exqͥr̃. Si
gͦ spe beati: fortassis etiã spe immaculaci. Nã ꝓ-¬
fecto in hac uita licet in lege dñi ambulemꝰ. licec
scrucem᷑ testimonia eiꝰ. et in coto corde exqͥramꝰ
eũ. si dixerimꝰ qi peccatũ ñ habemꝰ nosipsos sedu-

Expanded text:
scrutantur et exquirunt, sed quia inventuri sunt quod exquirunt: in toto enim corde, non negligenter exquirunt. Si ergo spe beati, fortassis etiam spe immaculati. Nam profecto in hac vita, licet in lege Domini ambulemus, licet scrutemur testimonia ejus, et in toto corde exquiramus eum, «si dixerimus quia peccat
Abbreviated transcription (Latin):
Honemĩ qͥ oꝑant᷑ imnqͥtatẽ. iniuis eiꝰ ambulauer̃.
Qui autẽ peccatũ fac̃. et iniqͥtatẽ fac: ait beatus
ioħs. & addidit. Peccatũ iniqͥtas ẽ. Sediã sermo
iste claudendus ẽ: nec in angustũ tanta questio
coartanda est.¬

Expanded text:
 iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Qui» autem «peccatum facit, et iniquitatem facit,» ait beatus Joannes; et addidit, «Peccatum iniquitas est» . Sed jam sermo iste claudendus est, nec in angustum tanta quaestio coarctanda.
Abbreviated transcription (Latin):
iniqui: ut eo inuento. ñ sint impii nec unqͥ. Qͦ mͦ
gͦ iãbeati dũ adhuc testimonia eiꝰ serutant᷑ et
exqͥr eũ. cũ hoc facere possent et impii. possent
et iniqͥ.: Beatos autẽ eẽ. impios et iniqͦs. qͥs uł
impiꝰ dixerit uł iniquus: Ergo spe beatiqͥ ꝑse-¬
ipsoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. Et beati qͥ esuriunt et siti.¬
unt iustitiã: ñ qr esuriunt et sitiunt. sed ꝓpt̃

Expanded text:
iniqui, ut eo invento non sint impii, nec iniqui. Quomodo ergo jam beati, cum adhuc testimonia ejus scrutantur et exquirunt eum, cum hoc facere possint et impii, possint et iniqui? Beatos autem esse impios et iniquos, quis vel impius dixerit aut iniquus? Ergo spe beati, siipsorum est regnum coelorum:» et «beati qui esuriunt et sitiunt justitiam;» non quia esuriunt et sitiunt, sed propt
Abbreviated transcription (Latin):
ͦs codicẽ psalioꝵ norumꝰ continere.
qđ eccliȩ consuetudine psalteriuo
nuncupat᷑ : partĩ sermocinando in
ppłis. parcĩ dictando exposui: donante dño sic̃
potui. Psalmũ uero centesimũ octauũ decimũ.
ñtã ꝓpt̃ eiꝰ notissimã longitudinẽ. quã ꝓpt̃ al.¬

Expanded text:
s codicem Psalmorum novimus continere, quod Ecclesiae consuetudine Psalterium nuncupatur, partim sermocinando in populis, partim dictando exposui, donante Domino, sicut potui: psalmum vero centesimum octavum decimum, non tam propter ejus notissimam longitudinem, quam p
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia dei. ꝗͣuis ñ ut ipsũ. sedut aliudex his
eñ sp̃s qͥ hȩc dic̃ multos ꝓpt̃ aliud ñ ꝓpt̃ quod
constitutũ ẽ. scrutari testimonia eiꝰ. ñ tantũ dix̃
beati qͥ serutant᷑ testimonia eiꝰ. sed addidit in
in libro sapientiȩ loquens ipsa sapientia. quer̃
inqͥt me mali et ñ inueniunt. oder̃ enĩsapientiã.
Qđ qͥd ẽ aliud quã oder̃ me: quer̃ gͦ me ait.
et ñ inueniunt me: qr oder̃ me. Quomͦ gͥ dicun-¬
tͤ querere qđ oder̃ nisi qi ñ hoc sed aliud ibi
quer̃ : Non enĩ uolunt. ee̾. sapientes in dei głam:
sed uolunt uideri sapientes ꝓpt̃ hominũ gloriam.
Qͦmͦenĩ sapientiã ñ oder̃. quȩ iubet et docet con¬
tẽpnendũ eẽ. qđ diligunt: cinde beati immacu-¬
latimuia. qͥ ambulant in lege dñi. beati qͥ scrutan-¬
t᷑ cestimonia eiꝰ intoto corde exqͥr̃ eũ. Sic enĩ seru¬

Expanded text:
testimonia Dei, quamvis non ut ipsum, sed ut aliud ex his testimonia Dei, quamvis non ut ipsum, sed ut aliud ex his enim Spiritus qui haec dicit, multos propter aliud, non propter quod constitutum est, scrutari testimonia ejus, non tantum dixit, «Beati qui scrutantur testimonia ejus;» sed addidit, «iin libro Sapientiae loquens ipsa Sapientia: «Quaerunt,» inquit, «me mali, et non inveniunt; oderunt enim sapientiam» . Quod quid est aliud, quam, Oderunt me? Quaerunt ergo me, ait, et non me inveniunt qui oderunt me. Quomodo igitur dicuntur quaerere quod oderunt, nisi quia non hoc, sed aliud ibi quaerunt? Non enim volunt esse sapientes in Dei gloriam, sed volunt videri sapientes propter hominum gloriam. Quomodo enim sapientiam non oderunt, quae jubet et docet contemnendum esse quod diligunt? Proinde, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exq
Abbreviated transcription (Latin):
corde scrutantes eũ ꝓfecto qͥ oꝑant᷑ inqͥtatẽ non
serutant᷑ testimonia eiꝰ. Et tam̃ nouimꝰ oꝑarios ini¬
qͥtatis ad hoc scrutari testimonia dñ. qi malunt
docti eẽ quã iisti. Nouimꝰ et alios ad hoc serutari
cestimonia dm̃. ñ qđ iã recte uiuant. sedut sciant
qͦmͦ uiuere debeant. Tales gͦ ñdũ immaculati
ambulant in lege dñi ac ꝑ hoc ñdũ beati. Qͦ mͦ
gͦ intelligendũ ẽ. beati qͥ scrutant᷑ testimonia eiꝰ.
cũ uideamꝰ homines eiꝰ scrutari testimonia ñ be-¬
atos. qr ñ immaculatos: Nã scribȩ et pharisei
ut haberent quȩ dicerent bona: quãuis face-¬
rent mala. Et hos omitamꝰ. Recte qͥppe respon-¬
debit᷑ nob̃. qđ isti ñ scrutant᷑ testimonia dĩ. Non
enĩquer̃ ipsa. sed aliud quer̃ ꝑ ipsa: idẽ ut głi-¬
ficent᷑ ab hominibꝰ. ułditent᷑. Hoc ñ scrutari testi-¬
monia dei. ñ diligere qđ ostendunt. et nolle ꝑue-¬
nire qͦ ducunt᷑ .id. ẽ. ad dm̃. Nã siet ipsiscrutant᷑

Expanded text:
ntes eum; profecto qui operantur iniquitatem, non scrutantur testimonia ejus. Et tamen novimus operarios iniquitatis ad hoc scrutari testimonia Domini, quia malunt docti esse quam justi: novimus et alios ad hoc scrutari testimonia Domini, non quod jam recte vivant, sed ut sciant quemadmodum vivere debeant. Tales ergo nondum immaculati ambulant in lege Domini, ac per hoc nondum beati. Quomodo ergo intelligendum est, «Beati qui scrutantur testimonia ejus;» cum videamus homines ejus scrutari testimonia non beatos, quia non immaculatos? Nam Scribae et Pharisaei ut haberent quae dicerent bona, quamvis facerent mala. Sed hos omittamus: recte quippe respondebitur nobis quod isti non scrutantur testimonia Domini. Non enim quaerunt ipsa, sed aliud quaerunt per ipsa, id est, ut glorificentur ab hominibus, vel ditentur. Non est hoc scrutari testimonia Dei, non diligere quod ostendunt, nolle pervenire quo ducunt, id est ad Deum. Aut si et ipsi scrutantur
Abbreviated transcription (Latin):
unã gentẽ uoluit incelligi ꝑcinentẽ ad semen abrahȩ:
quȩ uocata ẽ qͥdẽ ex om̃ibꝰ gentibꝰ. et sic in ea dicunt᷑
om̃s gentes. ut unasit gens in adoptionẽ uocata. Extra
istã nulligenti manifestauit iudicia sua: qm̃ qͥ ea ñ cre-¬
didert̾. etiã si annunciatast̾ manifestata eis utiq: ñ st̃:
guogreco factũ ẽ. Sed siin hoc scłm intelligendũ ẽ: ñ
in ȩt̾nũ qͦmͦ exponens cuiꝰ testamenti menior fuerit:
adiungit et dic̃. Uerbi qđ mandauit in nuille gene-¬
rationes: Qđ adhuc cũ aliqͦ sine potest intelligi.

Expanded text:
unam gentem voluit intelligi pertinentem ad semen Abrahae; quae vocata est quidem ex omnibus gentibus, et sic in ea dicuntur omnes gentes, ut una sit gens in adoptionem vocata. Extra istam nulli genti manifestavit judicia sua: quoniam qui ea non crediderunt, etiamsi annuntiata sunt, manifestata eis utique non sunt; guo graeco factum est. Sed si in hoc saeculum intelligendum est, non in aeternum; quomodo exponens cujus testamenti memor fuerit, adjungit et dicit: «Verbi quod mandavit in mille generationes?» Quod adhuc cum aliquo fine potest intell
Abbreviated transcription (Latin):
uerite dnm et confortamini. Hoc eiũ de graco ex p̃s-¬
siuis int̾pretatũ ẽ: quãuis ubũ onnꝰ latinuĩ indeat᷑ un
stodiã: ut eũ quetendo atq ad eũ accedendo. et illumi
faciendũ. querite dñm et corroboramini. Querite
inqͥt faciẽ eiꝰsẽꝑ. Quȩ. ẽ facies dñi. nisi p̃sentia dei:
Sic̃ faciesuenti et facies ignis Dictũ ẽ enĩ si c̃ stipula an-¬
te faciẽ uenti. et sic̃ fliuit cera a facie ignis. Et multa
talia ponit seriptura nechil aliud quã earũ rerũ pre¬
sentiã uolens intelligi. quarũ nominat faciẽ. Sed qͥd ẽ.
querite faciẽ eiꝰ sẽꝑ: Seio qͥdẽ. qr mͥ adherere deo bonũ

Expanded text:
graeco expressius interpretatum est, quamvis verbum minus latinum videatur: unde stodiam» : ut eum quaerendo atque ad eum accedendo, et illuminfaciendum, «Quaerite Dominum, et corroboramini. Quaerite,» inquit, «faciem ejus semper.» Quae est facies Domini, nisi praesentia Dei? Sicut facies venti, et facies ignis: dictum est enim, «Sicut stipulam ante faciem venti» ; et, «Sicut fluit cera a facie ignis» . Et multa talia ponit Scriptura, nihil aliud quam earum rerum praesentiam volens intelligi, quarum nominat faciem. Sed quid est, «Quaerite faciem ejus semper?» Scio quidem quia mihi adhaerere Deo bonum
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã. uos filii iacob mem̃tote mirabiliũ eiꝰ quȩ fecit.
ꝓdigia eiꝰ. et iudicia oris eiꝰ. Neqͥs autẽ unigenti hoc tri¬
bueret isrłitarũ scđ̾m carnẽ. et ñ intelligeret magis ẽẽ.
semen abrahã filios ꝓmissioris quã filios carnis. qͥbꝰ apł̃s di-¬
cit cũ gentibꝰ loqueret᷑. uos abrahȩ semen estis scđdm ꝓ-¬
missionẽ heredes: seqͥt᷑ et dic̃ Ipse dñs ds̃ nr̃: in om̃i¬

Expanded text:
 vos filii Jacob, «mementote mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.» Ne quis autem uni genti hoc tribueret Israelitarum secundum carnem, et non intelligeret magis esse semen Abrahae filios promissionis quam filios carnis, quibus Apostolus dicit, cum Gentibus loqueretur, «Vos ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes» ; seq
Abbreviated transcription (Latin):
erit: Est sine fine querendus: qr sine fine amandus.
Ac ꝑ hoc qͥ diligit᷑ etiã presens querit᷑ dũ caritate ꝑ¬
pecua ne fiat absens agit᷑ P inde quẽ qͥsq diligit. etiã
cũ eũ uidet sine fastidio sẽꝑ uult. ee̾. p̃sentẽ: hoc ẽ seꝑ
querit &e̾. presentẽ. Et nimirũ hoc. ẽ. querite faciẽ eius
sẽꝑ. ut ñ huic inqͥsitioni qua significat᷑ amor finẽ p̃stec
inuentio: sed amore crescente. inqͥsitio crescat inuenti.
a ũba descendit. infirmũ amorẽ atq lactentẽ tẽpora¬
lib deimirtabilibꝰ nucriens ementote muabiliũ eiꝰ quȩ¬

Expanded text:
erit, et sine fine quaerendus, quia sine fine amandus? Ac per hoc qui diligitur, etiam praesens quaeritur, dum charitate perpetua, ne fiat absens, agitur. Proinde quem quisque diligit, etiam cum eum videt, sine fastidio semper vult esse praesentem, hoc est, semper quaerit esse praesentem. Et nimirum hoc est, «Quaerite faciem ejus semper,» ut non huic inquisitioni, qua significatur amor, finem praestet inventio, sed amore crescente inquisitio crescat inventi. verba descendit; infirmum amorem atque lactentem temporabilus Dei mirabilibus nutriens. «Mementote