comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alligariꝰ sistãm t̾rã ingͥdien¬
tes ẽẽ nudos. Neq habere
uirgã quȩ u̾tat᷑ in colubrũ:
nec in aliquo p̾sidio carnisin¬
niti. qr istiꝰ modi uirga & ba¬
culus harundineus ẽ: quẽ si
paululũ p̃sseris frangitur. &
manũ tͥnforat incõbentis.
n quãcumq ciuitatẽ aut castel¬
lũ intraueritis interrogate qͥs
inea dignus sit: & ibi manete.
donec exeatis. Suꝑ ordinatio¬
scire non poterant qͥs qualis eẽt.
Ergo hospes fama eligendus ẽ

Expanded text:
tam terram ingredientes esse nudos, neque habere virgam quae vertatur in colubrum, neque in aliquo praesidio carnis inniti, quia istiusmodi virga et baculus arundineus est, quem si paululum presseris, frangitur, et manum transforat incumbentis. n quamcumque enim civitatem aut castellum intraveritis, interrogate quis in ea dignus sit, et ibi manete, donec exeatis. Super ordinatioscire non poterant quis qualis esset. Ergo hospes fama eligendus e
Abbreviated transcription (Latin):
aute̾ pauei magistrorũ. Ꝙ im¬
ꝑat ut rogent dñm messis:
ut eiciat oꝑarios in messe sua.
Isti stͣ operarii: de quib psalni¬
tes semina sua. Uenientes
aut̃ uenient cũ exultatione.
portantes maniplos suos. O
ut aꝑtis loquar messis mul¬
ta. om̃is turba credentium.ẽ.
Oꝑarii pauci. apli & imitatores
eoꝵ: qui mutunt᷑ ad messe᷑.

Expanded text:
auci, penuriam magistrorum. Et imperat ut rogent Dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Isti sunt operarii, de quibutes semina sua: venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Et ut apertius loquar: Messis multa omnis turba credentium est; operarii pauci, apostoli, et imitatores eorum, qui mittuntur ad messem.
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ cuiꝰq illuis fuit distribue¬
re: qui cordis archana rimat᷑.
Primus scribit᷑ symon: cogno¬
mento petrꝰ. ad distinctionẽ
alteriꝰ symonis. qui appellat᷑
na: ubi aquas dñs uercit inui¬
nuͣ. Iacobũ quoq appellat ⁊e¬
bedei. qr & alius sequit᷑ iacob
queq consortiat. Iungit pe¬
trũ & andreã: frͣs nͨ tã carne:

Expanded text:
usque, illius fuit distribuere, qui cordis arcana rimatur. Primus scribitur Simon, cognomento Petrus; ad distinctionem alterius Simonis, qui appellatur eae, ubi aquam Dominus vertit in vinum . Jacobum quoque appellat Zebedaei, quia et alius sequitur Jacobus juga consociat. Jungit Petrum et Andream fratres, non tam carne
Abbreviated transcription (Latin):
& matheũ publixanũ. Ceceri
euangeliste in con iunctionuͣ
nominuͣ. pͥmũ ponunt ma¬
theuͣ. & postea thomã. nec pu¬
blicani nomen ascͥbunt: ne an¬
tiqͤ conu̾sationis recordantes.
suggillare eũglistam uiderent᷑
ste uero ut supra diximꝰ. & pꝰ
thomã se ponit. & publicanũ
appellat. ut ubi abundauit
peccatũ: suꝑ habundet gr̃a.¬

Expanded text:
 Matthaeus publicanus. Caeteri evangelistae in conjunctione nominum primum ponunt Matthaeum, et postea Thomam, et publicani nomen non ascribunt, ne antiquae conversationis recordantes, suggillare evangelistam videantur. Iste vero, ut supra diximus, et post Thomam se ponit, et publicanum appellat, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gra
Abbreviated transcription (Latin):
trariꝰ locus iste ei pͣcepto qͦd po¬
te om̃s gentes baptirantes eos
in nomine pateis. & filii ⁊ sp̃s
post resurrectione̾ pͣceptũ ẽ.
C oportebat pͥmũ aduentũ. xp̃i
nuntiare uideis. ne uistã ha¬
berent excusationẽ dicentes.
urta tropologiã uͦ pͣcipit᷑ nob̾
qui xp̃i censemur nomine. ne
in uiã gentiũ. & h̾eticorũ abu¬
lemus errorẽ: ut quoꝵ religio
separata ẽ: separet᷑ & uita.
Eyntes aut̃ pͣdicate
dicentes: qi apropinquabit reg¬
nuͣ celoꝵ. Infirmos curate. mor¬
tuos suscitate. leꝓsos munda¬
minib rusticanis. & absq elo¬
quii uenustate indoctis. & illit¬
teratis nemo crederet pollicen
ces media sit uiliora fiunt: Ad.¬
natio. Gratis accepistis: gratis
date. Ego magister ꝙ dñs absq
p̃cio date: ne euglii grͣa corruͣ¬
pat᷑. Nolite possidere aurũ.

Expanded text:
ocus iste ei praecepto quod pote omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spost resurrectionem praeceptum est. Et oportebat primum adventum Christi nuntiare Judaeis, ne justam haberent excusationem, dicentes Juxta tropologiam vero praecipitur nobis qui Christi censemur nomine, ne in via gentium et haereticorum ambulemus errore, ut quorum religio separata est, separetur et vita. Euntes autem praedicate, dicentes: quia appropinquavit regnum coelorum, infirmos 58 curate, mortuos suscitate, leprosos mundaminibus rusticanis et absque eloquii venustate indoctis et illitteratis nemo crederet, pollicenitualia si merces media sit viliora fiunt, adjnatio. Gratis accepistis, gratis date. Ego magister et Dominus absque pretio date, ne Evangelii gratia corrumpatur. Nolit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apło. Nr̃a aũ conu̾satio in
celis est. De qͥb bñ dicit᷑. quia
constituerit singl̃os ꝑ uices su¬
as. ut his uidelicet cursu suo
consũmato de hac luce subtͣe¬
tis. alii mox loco regiminis pre¬
cubare satagant. currentẽ
eccłiȩ dr Pro patrib tuis
nati sunt tͥ filii. Bene quoq
subiungit᷑: & unũ quẽq contͣ
domũ suã. Sic enĩ custodia
ita sollicitudinẽ gerat fidelitĩ.
do auctore curã studii diligen¬
Stioris impendat. Ciuitas autȩ¬
erat lata nimis & grandis. &¬
pori tẏpice conueniunt. cum
disseminato ꝑ apł̃os longe
late q uerbo di. totus orbis
nouũ fidei germen accepit.
auditu & sacram̃tis u̾bi ꝑpłi
adhuc rudes erant imbuti.

Expanded text:
 Nostra autem conversatio in coelis est . De quibus bene dicitur quia constituerit singulos per vices suas; ut his videlicet, cursu suo consummato, de hac luce subtractis, alii mox eorum loco regimini praecubare satagant, currente sEcclesiae dicitur: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii . Bene quoque subjungitur, Et unumquemque contra domum suam. Sic etenim custodia ita sollicitudinem omnium gerat fidelium, uuibus Deo auctore curam studii diligentioris impendat. CAPUTerat lata nimis et grandis, pori typice conveniunt. Cum disseminato per apostolos longe lateque verbo Dei totus orbis novum fidei germen accepit, auditu et sacramentis verbi, populi adhuc rudes erant imbuti.
Abbreviated transcription (Latin):
de tabulis & cortinis cõpositũ
tatis ad inuicẽ nectunt: qͣsi
qͣdratos politosq lapides. ne
ordinẽ suȩ cõpositionis dese¬
rant.cementi infusione con¬
iungunt: dicentes. Estote
prudentes. & uigilate in ora¬
tionib: ãn om̃ia mutuã in
uos met ipsos caritatẽ haben¬
tes continuã. E apł̃s paulꝰ

Expanded text:
de tabulis et cortinis compositum de tabulis et cortinis compositum tatis ad invicem nectunt, quasi quadratos politosque lapides, ne ordinem suae compositionis deserant, caementi infusione conjungunt, dicentes: Estote prudentes et vigilantes in orationibus, ante omnia mutuam in vobismetipsis charitatem habentes continu
Abbreviated transcription (Latin):
actitatũ: ppt̾ qđ ibi salomon
regali potentia ab amico rege
hyram absq ullo labore. queq
uoluit accipiebat: hic auͣ exuleꝰ
post multa annoꝵ curricula
patͥam repedantes. qr potentiã
regni ñ habuere. cuncta precio
quȩ opꝰ desideratũ poscebat. ob¬
tinebant. Sp̃uali autẽ sensu.
latomi st̃ in constructione domꝰ
dei: qͥ corda ꝓximoꝵ docendo
uł increpando instituunt. Qͦs
dũ firmo gradu uitͣ partici¬
pes eiusdẽ greͣ consistere do¬
cent: quasi qͣdrando cͥcũpositiᷤᷤ
lapidib aptant. Quocũq enĩ
u̾teris q̃dratũ. stabit. E electoꝵ
mens. dũ int̾ uniu̾sa mundi. si¬
ue adu̾sa seu ꝓspera. ꝑmanse¬
rit immota: quasi qͣdratam
sibi inuicẽ figurã uirtutis in¬
uictȩ demonstrat. In qͣ signi¬
ficatione archa noe. de lignis
qͣdratis facta ẽẽ describitur.
Nam eandẽ ȩccłiam quã tem¬
plũ de lapide factũ significat.
etiã archa compacta figura¬
uit: eandẽ & tabernaculũ

Expanded text:
factitatum. Propter quod sibi Salomon factitatum. Propter quod sibi Salomon regali potentia, ab amico rege Hiram, absque nullo labore quaeque voluit accipiebat. Hic autem exsules post multa annorum curricula patriam repedantes, quia potentiam regni non habuere, cuncta pretio quae opus desideratum poscebat, obtinebant. Spirituali autem sensu latomi sunt in constructione domus Dei, qui corda proximorum docendo, vel increpando instituunt; quos dum firmo gradu inter participes ejusdem gratiae consistere docent, quasi quadrando circumpositis lapidibus aptant. Quocunque enim verteris quadratum, stabit. Et electorum mens dum inter universa mundi, sive adversa, seu prospera permanserit immota, quasi quadratam sibi inesse figuram virtutis invictae demonstrant. In qua significatione etiam arca Noe de lignis quadratis facta esse describitur . Nam eamdem Ecclesiam, quam templum de lapide factum significat, etiam arca de lignis compacta figuravit. Eamdem et tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
Dederunt aĩi pecunias latomiᷤᷤ
& oleuͣ sydoniis tyriisq. ut
deferrent ligna cedrina de li-¬
bano ad mare iopen. Latomi¬
ft̃ lapidũ cesores. Unde scͥptũ
ẽ. in libro ꝑalypomenon. Et
p̾cepit ut congregarent᷑ om̃s
ꝓseliti de tͣra isrł: constituitq
ex his latomos ad cedendos
lapides. Cem̃tarii sunt: qui
cementa ad conglutinandos
lapides ex gipso uł calce faci¬
unt. Unde alia tͣnslatio. pro
latomis & cem̃tariis: cesores
lapidũ & fabros htͣ. Notanda
gͦ pia ppłi sollercia: qui in
nullo siuis opib parcentes. ex
his quȩ sibi necessaria erant
& ex quib ipsi uiuebant. uel
materias ad edificationẽ tẽpli
emebant. uł oꝑarios conduce¬
bant. Ioppe au est ciuitas
palestinȩ maritima: xl. fere
milib passuũ ab ierosolimis
distans Porro sydon & tyrus.
urbes fuere phenicis nobilissi¬
mȩ: Libanũ montẽ habentes
in uicino. Unde illoꝵ auxilia
cõparantes filii tͣnsmig̃tionis.
rogauerunt sibi ligna cedri
templi constructione fuisse

Expanded text:
Dederunt autem pecunias latomis et oleum, Sydoniis Tyriisque, ut deferrent ligna cedrina de Libano ad mare Joppe, sunt lapidum caesores. Unde scriptum est in libro Paralipomenon: Et praecepit David ut congregarentur omnes proselyti de terra Israel, constituit ex his latomos ad caedendos lapides . Caementarii sunt, qui caementa ad conglutinandos lapides ex gypso vel calce faciunt. Unde alia translatio pro latomis et caementariis, caesores lapidum et fabros habet. Notanda ergo pia populi solertia, quia in nullo suis opibus parcentes, ex his quae sibi necessaria erant, et ex quibus ipsi vivebant, vel materias ad aedificationem templi emebant, vel operarios conducebant. Joppe autem est civitas Palaestinae maritima, XL fere millibus passuum ab Hierosolymis distans. Porro Sidon et Tyrus urbes fuere Phoenicis nobilissimae, Libanum montem habentes in vicino. Unde illorum auxilia comparantes filii transmigrationis, rogaverunt sibi ligna cedrintempli constructione fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
qr nimiruͣ in huiꝰ ꝑfectione
fidei. & generalit̾ oĩs eccłia
ꝑ baptisma a morte suscita¬
tur peccatoꝵ: & cuͣ post bap¬
tisma denuo mortẽ peccati
incurimꝰ. ꝑ eandẽ necesse ẽ
fidẽ penitendo reuiuiscamꝰ:
ac ꝑ reconciliationẽ sac̾dotũ

Expanded text:
 nimirum in hujus perfectione fidei, et generaliter omnis Ecclesia per baptisma a morte suscitatur peccatorum; et cum post baptisma denuo mortem peccati incurrimus, per eamdem necesse est fidem poenitendo reviviscamus, ac per reconciliationem sacerdotu
Abbreviated transcription (Latin):
ferant ligna cedrina de liba-¬
no ad mare ioppen: cũ eisdẽ
doctorib ut ad pͣdicandum
idonei ẽẽ ualeant. sp̃ualia
gnari docuimꝰ. eisdẽ u̾bi sui
ministris spͣualia dona par¬
tit᷑: quib intꝰ illustrati. forti
doceri. qͦmͦ eybus. potꝰ & oleũ
intͣnam m̃tis nr̃ȩ refectionem
significet: qͥ bene didicit illud

Expanded text:
ferant ligna cedrina de Libaferant ligna cedrina de Libano ad mare Joppen, cum eisdem doctoribus, ut ad praedicandum idonei esse valeant, spiritualia gnari docuimus, eisdem verbi sui ministris spiritualia dona partitur; quibus intus illustrati, fortiodoceri, quomodo cibus, potus, et oleum internam mentis nostrae refectionem significet, qui bene dicit illud
Abbreviated transcription (Latin):
fidei xp̃o subiciendos capiu.
ipso dicente. Uenite post me:
faciã uos fieri piscatores ho¬
minũ. Idem sunt & coangu¬
stati: qr pressurã hnͣt in mun¬
do: tam & si confidentes quia
dñs uicerit mundũ. Latomi
gͦ & cem̃tarii. lapides & cemen¬
tum pfarantes. sẏdonii & tyrii
cedros de bibano ad opꝰ tẽpli
deferentes. scoͬs pͣdicatores
insimiant: qͥ mentes auditoꝵ
suoꝵ ad societatẽ eccłiȩ eru¬
diendo instituunt. Dant auͣ
pͥncipes patrũ. iosue uidelicet
& zorobabel ac frẽs eoꝵ pecu¬
mias eisdem latomis & cemen-¬
tariis. qͦ eos ꝓmptiores ad ope-¬
randũ reddant: cũ eugłi⁊an-¬
tib uerbũ hi qui tẽpore et
merito eruditiores pͣcessere.
doctores. xpͣo ductore uel
exempla uirtutũ suaruͣ ꝓpo-¬
nunt. uł diuinoꝵ apicũ pa¬
ginas largiunt᷑: quoꝵ exhorta¬
tionib uel ꝓmissis confor¬
tati. minꝰ in labore lasses¬
cant. Dant & sydoniis tyriis¬
q cẏbuͣ. potuͣ. & oleũ. ut de¬

Expanded text:
fidei Christo subjiciendos capiunt, fidei Christo subjiciendos capiunt, ipso dicente: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum . Iidem sunt et coangustiati, quia pressuram habent in mundo; tametsi confidentes, quia Dominus vicerit mundum . Latomi ergo et caementarii, lapides et caementum. praeparantes; Sidonii et Tyrii, cedros de Libano ad opus templi deferentes, sanctos praedicatores insinuant, qui mentes auditorum suorum ad societatem Ecclesiae erudiendo instituunt. Dant autem principes patrum, Josue videlicet et Zorobabel, ac fratres eorum, pecunias eisdem latomis et caementariis, quo eos promptiores ad operandum reddant, cum evangelizantibus verbum, hi qui tempore, merito, eruditione praecessere doctores, Christo auctore vel exempla virtutum suarum proponunt, vel divinorum apicum paginas largiuntur, quorum exhortationibus vel promissis confortati, minus in labore coelesti lassescant. Dant et Sidoniis Tyriisque cibum, potum, et oleum, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
cłm ꝑfectionis. S & sydonii
tyriiq qͥ cedebant ligna ce-¬
drina de libano ad structu¬
ram templi. eosdem scõs p̃di-¬
catores figurate denuntiant:
qͥ homines qͦndam in gloria
scłi huiꝰ sublimes ac nitidos
securi sermonis dĩ de statu
prisce conuersationis deiciunt:
ut salubrit᷑ ꝓstratos. & uelut
ab humore corruptiuo inge¬
niti sensus excoctos. ab omĩ
uicioꝵ tortitudine corrigant:
atq in ornatũ siue munim̃¬
tum sc̃ȩ eccłiȩ sublimnit᷑ eri¬
gant. De qͦ typice dicitur in
psalmo: qui insc̾bit᷑ in ꝯsũma¬
tione tabernaculi. Uox dñi
confringentis cedros. Nox qͥp¬
pe dñi confringit cedros. ut
consũmet᷑ tabernacłm: cum
suꝑna inspiratione corda su¬
ꝑboꝵ humiliant᷑: ut his qͦq
correctis. sc̃ȩ̃ eccłiȩ numerus
ꝑficiat᷑. Unde bñ sydo¬
nii uenatores: tyrii. coan¬
gustati int̃pretant᷑. uena¬
tores qͥppe sunt sci pͣdica-¬
tores: cum uagos atq erra¬
ticos maloꝵ sensus. retibus

Expanded text:
culum perfectionis . Sed et Sidonii Tyriique, qui caedebant ligna cedrina de Libano ad structuram templi, eosdem sanctos praedicatores figurate denuntiant, qui homines quondam in gloria saeculi hujus sublimes ac nitidos, securi sermonis Dei de statu priscae conversationis dejiciunt, ut salubriter prostratos, et velut ab humore corruptivo ingeniti sensus excoctos, ab omni vitiorum tortitudine corrigant, atque in ornatum sive munimentum sanctae Ecclesiae sublimiter erigant. De quo typice dicitur in psalmo qui inscribitur, In consummatione tabernaculi: Vox Domini confringentis cedros . Vox quippe Domini confringit cedros, ut consummetur tabernaculum, cum superna inspiratione corda superborum humiliantur, ut, his quoque correctis, sanctae Ecclesiae numerus perficiatur. Unde bene Sidonii venatores, Tyrii coangustiati interpretantur. Venatores quippe sunt sancti praedicatores, cum vagos atque erraticos malorum sensus retibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾clarum ẽ. Dant᷑ gͦ pecuniȩ
latomis & cem̃tariis. dat᷑ lig¬
noꝵ cesorib cybus. potꝰ. & oleuͣ
ut ad edificandã domũ dñi
materias pͣparent: cũ pͣdicato¬
rib ueritatis diuinitꝰ uirtu¬
tum copia confert᷑: quib adu¬
ti ad corrigenda prauoꝵ corda
ac ꝑceptioni suꝑnoꝵ bonoꝵ ap¬
tanda sufficiant. Deferunt uͦ
ligna excisa in mare. nͣ in illo
demergenda. s ꝑ illud in iop¬
pen. qͦ int̃pretat᷑ pulchritu¬
do ꝑferenda: cũ idẽ doctores
auditorib suis ad fidẽ uocatsᷤ
temptationes mundi sibi oc¬
cursuras. s fide suꝑandas ꝓ¬
nuntiant: ita ut pͥmo siue
feri sint fluctꝰ tolerandi: & sic
ad pulcherrima uirtutum
menia portũ q ꝑuenienduͣ
Possumꝰ & ita intellig̾e ligna
ad edificiũ templi futura. ꝑ
mare ad ioppen deferri: ut
pͥmum qͥdẽ abrenuntiemus
diabolo qͥ dictꝰ est a ꝓpheta
draco rex omniũ ꝙͣ ft̃ in aquis.

Expanded text:
pecuniae latomis et caementariis, datur lignorum caesoribus cibus, potus, et oleum, ut ad aedificandum domum Domini materias prepararent, cum praedicatoribus veritatis divinitus virtutum copia confertur, quibus adjuti ad corrigenda pravorum corda, ac perceptioni supernorum bonorum aptanda sufficiant. Deferunt vero ligna excisa in mare, non in illo demergenda, sed per illud Joppen, quae interpretatur pulchritudo, perferenda; cum iidem doctores auditoribus suis ad fidem vocatis, tentationes mundi sibi occursuras, sed fide superandas pronuntiant, ita ut primo sive feri sint fluctus tolerandi, et sic ad pulcherrima virtutum moenia portumque perveniendum. Possumus et ita intelligere, ligna ad aedificium templi futura per mare ad Joppen deferri, ut primum quidem abrenuntiemus diabolo, qui dictus est a propheta draco, rex omnium quae sunt in aquis,
Abbreviated transcription (Latin):
culpa tͣnsgressionis. & in mala¬
chia ꝓpħa manifeste descͥpta
ac ꝓphetica auctoritate redar¬
guta est: qr iudelicet reuersi
de captiuitate babylonie. tã
pͥncipes & sacerdotes ac leuitȩ
quã reliquus ppłs abiecerunt
ñ ferentes laborẽ confecte e¬
rant. & infirmitate bac. defor¬
mitatẽ corporis contͣxerant:
& cũ alienigenis uł etate flo

Expanded text:
culpa transgressionis, et in Malachia propheta manifeste descripta, ac prophetica auctoritate redarguta est; quia videlicet reversi de captivitate Babyloniae tam principes, et sacerdotes, ac Levitae, quam reliquus populus abjecerunt non ferentes laborem, confectae erant, et infirmitatem ac deformitatem corporum contraxerant: et cum a
Abbreviated transcription (Latin):
cordis dolorẽ ostenden. scindit
uestim̃tum: euellit pilos capitiᷤ
& barbȩ: sedet merens: ut tali
dehonestam̃to corporis & indti¬
menti cũ merore uultꝰ uelociꝰ
õium animos ad penitentiã
uł sui uł fr̃m reatus excitet.
Uerũ ꝑ uestim̃ta solent opera
nr̃a designari: quib aut aq̃
głam si munda. aut ad interi¬
tũ qͥs induat᷑ si polluta: nec
nuptiali splendida caritate
ꝓbant᷑. Ppilos capitis. cogita¬
tiones. quȩ de occulta cordis
radice uelut de int̾ni cerebri
sinib oriunt᷑: quȩ si rectȩ sunt
seruari. sin aũ reꝑbe. debent
de samuhele. qui sc̃s erat futu¬

Expanded text:
cordis dolorem ostendit, scidit vestimentum, evellit pilos capitis et barbae; sedet moerens, ut tali dehonestamento corporis et indumenti cum moerore vultus velocius omnium animos ad poenitentiam vel sui vel fraterni reatus excitet, quia per vestimenta solent opera nostra designari, quibus aut ad gloriam, si munda, aut ad interitum quis induatur, si polluta, nec nuptiali splendida charitate probentur. Per pilos capitis cogitationes, quae de occulta cordis radice, velut de internis cerebri sinibus, oriuntur. Quae si rectae sunt, conservari: sin autem reprobae, debent de Samuele, qui sanctus erat futu
Abbreviated transcription (Latin):
runt ad pontificẽ. id est archi¬
episcopũ suũ causã: cuiꝰ aucto¬
ritate flagitiũ tam gͣue. tam
multifidũ. tã diutinũ expiet᷑.
Nulli aũ dubiũ: quin uxores ali¬
enigenȩ. hereses & suꝑstitiosas
phylosophoꝵ sectas figuraliter
exprimant. Quȩ cũ in ȩccłiam
incaute admittunt᷑: multũ
sepe sem̃ scm catholicȩ uerita¬
tis & purȩ actionis. siuis conta¬
minant errorib. Sed & pecca¬
ta omnia qͥb heretici solent
pollui. dũ xp̃iani ñ erubescuił
te apło iacobo. Uoluntarie
enĩ genuit nos u̾bo ueritatis
& qͣsi ꝓphanã de filiab exteroꝵ
sobolem ꝓcreant: dũ illecebras
errantiũ secuti ꝑuersos ex his
actus in cunctoꝵ notitiã ꝓfe¬
Nrunt. Cumq audissẽ sermo¬
Nnẽ istũ. scidi palliũ meum

Expanded text:
runt ad pontificem, id est, archirunt ad pontificem, id est, archiepiscopum suum causam, cujus auctoritate flagitium tam grave, tam multifidum, tam diutinum expietur. Nulli autem dubium quin uxores alienigenae haereses et superstitiosas philosophorum sectas figuraliter exprimant. Quae cum in Ecclesiam incaute admittuntur, non solum semen sanctum catholicae veritatis et purae actionis suis contaminant erroribus, sed et peccata omnia, quibus ethnici solent pollui, dum Christiani non erubescunt te apostolo Jacobo: Voluntarie enim genuit nos verbo veritatis ; et quasi profanam de filiabus exterorum sobolem procreant, dum, illecebras errantium secuti, perversos ex his actus in cunctorum notitiam proferunt. Cumque audissem sermonem istum, scidi pallium meum
Abbreviated transcription (Latin):
magistri & discipłi. & pͥncipes
& ppłm hac p̃uaricatione pol¬
lutũ. atq a consortio scõꝵ. si ñ
corrig̾ent᷑. ambos eradicandos eẽ
docuit. Ꝙ qͦd addidit. offerentẽ
offerre. qui se ipsos peccando
ũ timent diabolo subdere. Int̃
quȩ miranda fides. & ꝓpositũ
optimũ. ꝑpłi de captiuitate
eruti: qui se sem̃ scm̃. alias aũ
gentes ad distinctionẽ suam
ppł̃os t̾rarum appellant: ut
palam insinuent se ipsos qͣuis
de t̃ra ꝑcreatos. ñ tam̃ in t̃ra
s in celis hr̃e conu̾sationem:
dũ ꝑre cȩt̾is nationib in dm
çeli credebant: & cȩlestia ab
illo bñficia consequi sꝑabant.
Unde merito dolent scĩficatio¬
nem suã. abominationibus
gentiũ ẽẽ coinqͥnatam: & qd
grauiꝰ est pͥncipes etiã a qͥb
corrigi debuerant. primos
errasse fatent᷑. Notandũ q
diligenter. atq in exemplo
oꝑis tͣhendũ: qđ ea que pͥnci-¬
pes peccauert̃. & plebem sibi
cõmissam peccare fecert. ȩque

Expanded text:
magistri et discipuli, et principes et populum hac praevaricatione pollutum, atque consortio sanctorum, si non corrigent, ambos eradicandos esse docuit. Et quod addidit: Offerentem offerre, qui seipsos peccando non timent diabolo subdere. Inter quae miranda fides, et propositum optimum populi de captivitate eruti, qui semen sanctum, alias autem gentes ad distinctionem suam populos terrarum appellant, ut palam insinuent seipsos, quamvis de terra procreatos, non tamen in terra, sed in coelis habere conversationem, dum prae caeteris nationibus in Deum coeli credebant, et coelestia ab illo beneficia consequi sperabant. Unde merito dolent sanctificationem suam ab hominibus gentium esse coinquinatam; et quod gravius est, principes etiam, a quibus corrigi debuerant, primos errasse fatentur. Notandumque diligenter, atque in exemplum operis trahendum, quod ea quae principes peccaverunt, et plebem sibi commissam peccare fecerunt, aequ
Abbreviated transcription (Latin):
bȩ: ut in ipsis etiã quas hr̃e
uidebant᷑ uirtutib. humilia¬
rent᷑: & parua hec aut nulla
in examine int̃ni arbitris esse
meminissent. quȩ uiciis esse
ꝑmixta clarescebant. Sedit
merens: ut ꝑ lainenta peniten¬
tiȩ ueniã reatꝰ tanti ꝓmerendã
esse doceret. Nec mirandũ. si
tanta boni presulis cepta. ma-¬
gnũ mox in subditis fructum
uirtutis ꝓcrearent. Uide enĩ
Y qͥd sequit᷑. Et conuenert̃ ad
mutatio. Supͣ dictũ ẽ. quod
ꝑfidiam pͥncipũ & magistra¬
tuũ multi sint ad luxuriã
secuti: & ñc̃ bono pͥncipe in
lam̃ta conu̾so. & ꝑ suos luctꝰ
ac lacrimas qͥd esset peccatori¬
bus agendũ innuente. conue¬
nisse dicunt᷑ ad eũ õs qͥ tue¬
bant uerbũ dĩ. quo tͣngresso¬
res eẽ puniendos cõminatur.
Qꝗͣtum exẽpla pia bonos iuuail
doctores. Nichil omnino locutꝰ
ezras. s solum audito scelere
in lacrimas & ploratus esse
conu̾sus scribitur: & turbam

Expanded text:
bae, ut in ipsis etiam, quas habere bae, ut in ipsis etiam, quas habere videbantur, virtutibus humiliarentur, et parva haec aut nulla in examine interni arbitri esse meminissent, quae vitiis esse permista clarescebat. Sedit oerens, ut per lamenta poenitentiae veniam reatus tanti promerendam esse doceret. Nec mirandum, si tanta boni praesulis coepta, magnum mox in subditis fructum virtutis procrearent. Vide enim quid sequatur: Et convenerunt ad mutatio! Supra dictum est quod perfidia principum et magistratuum multi sunt ad luxuriam secuti, et nunc bono principe in lamenta converso, et per suos luctus ac lacrymas quid esset peccatoribus agendum innuente, convenisse dicuntur ad eum omnes qui timebant verbum Dei, quo transgressores esse puniendos comminatur. O quantum exempla pia bonos juvant doctores! Nihil omnino locutus Ezras, sed, solo audito scelere, in lacrymas et ploratus esse conversus scribitur, et turbam
Abbreviated transcription (Latin):
dm memoria digni. Et uero
peccator ut mundari possit
ab iniqͥtatib suis: reprobas
necesse ẽ a se cogitationes.
origines uidelicet & fomites
maloꝵ oꝑi abiciat. Uñ lepro¬
sus in leuitico eũ recepisset sa¬
nitatẽ. int̃ alias purificandi
cerimonias. etiã om̃s ꝑilos suȩ
carnis eradicare p̃cipit᷑. ut sio
expiatꝰ hostiis castra mereret᷑
ingredi: quia tc̃ demũ a iucic
feditate ꝑfecte mundam᷑: cũ
ñ solũ actus. s & cogitationes
a nob̾ noxias expellere satagi¬
mus. Darba quoq quȩ uirilis
sexus. & ȩtatis index est: in sig¬
nificatione uirtutis ꝑoni solet.
Scidit palliũ & tunicã pontifex.
ut ppłm quẽ regebat. minus
ꝑfecta hr̃e opera designaret:
& que a sua soliditate necesse
esset scindi ꝓ penitentiã. atq
in meliorẽ habttũ renouari.
Euellit pilos capitis. ut eidem
ppło intimaret cogitationes
neꝗͣ suo de corde extirpanda
ac renascendis utilib locũ ẽe
donandũ. Euellit & pilos bar¬

Expanded text:
 memoria digni. At vero peccator, ut mundari possit ab iniquitatibus suis, reprobas necesse est a se cogitationes, origines videlicet et fomites malorum operum, abjiciat. Unde leprosus in Levitico cum recepisset sanitatem, inter alias purificandi caeremonias, etiam omnes pilos suae carnis eradere praecipitur, ut sic expiatus hostiis castra mereretur ingredi . Quia tunc demum a vitiorum foeditate perfecte mundamur, cum non solum actus, sed et cogitatus a nobis noxios expellere satagimus. Barba quoque, quae virilis sexus et aetatis index est, in significatione virtutis poni solet. Scidit pallium et tunicam pontifex, ut populum quem regebat, minus perfecta habere opera designaret, et quem sua soliditate necesse esset discindi per poenitentiam, atque in meliorem habitum renovari. Evellit pilos capitis, ut eidem populo intimaret cogitationes nequam suo de corde exstirpandas, ac renascendis utilibus locum esse dandum. Evellit et pilos bar
Abbreviated transcription (Latin):
strabant ei. Precedit tẽptatio.
ut sequat᷑ uictoria. Angłi mi¬
nistrant: ut uictoris dignitaᷤ
cõꝓbat᷑. Terra ⁊abulon. &
terra neptalim & cetera. Hi¬
tẽ: ut ubi israelis fuerat ab
assiriis pͥma captiuitas. ibi
niũ nasceretur. Ex inde ce¬
pit iħc p̃dicare & dicere pe¬
nitentiam agite. appropin¬
quabit enĩ regnũ celorum
ohe tͣdito: recte ipse incipit
p̃dicare. Desinente lege. con
dit se eurꝰdẽ ẽẽ dĩ filiũ. cuiꝰ

Expanded text:
strabant ei. Praecedit tentatio, ut sequatur victoria. Angeli ministrant, ut victoris dignitas comprobetur. Terra Zabulon, et terra Nephthalim, via tem, ut ubi Israelis fuerat ab Assyriis prima captivitas, ibi nium nasceretur. Exinde coepit Jesus praedicare et dicere: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorumnne tradito, recte ipse incipit praedicare: desinente Lege, consdit se ejusdem Dei esse Filium, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
neemias. id est consolator a cło
patre ad edificationẽ sanctȩ
eccłie ẽe̾t uenturꝰ in mundũ.
Qd aũt scribit neemias fuisse se
in susis castro cũ uenirent urpi
qͥ nuntiauerunt de ierosolimiꝰ.
susa ẽ metͦpolis regni ꝑsarũ
ut in hester hystoria legunus.
quã ñ solum neemias. s & da¬
niel ꝓpħ̃a castrũ uocat. non
qd castrum sit ur̃bs ut diximꝰ
met᷑polis ac potentissima. sed
qd tanta firmitate sit edifica¬
ta. ut castrũ eẽ uideat᷑. Inter¬
pretat᷑ aũ susis eqͥtatio: uel
reu̾tens. Qd uidelicet nom̃
monim̃tis fideliũ conuenient̃
aptat᷑. eoꝵ maxime qͥ de cap¬
tiuitate ierłm curã gerunt.
hoc ẽ de salute eoꝵ qͥ aliqͣndo
ꝑ insidias diaboli de ecclesia
rapti. s penitendo st̃ denuo
ꝑ gr̃am dei ad eccłiam reducti.
Tales sunt enĩ in eqͥtatu scõꝵ¬
concordiũ firmissimo: qͥ d̃m
portant sessorẽ. iuxta illud
ꝓpħe. Ascendens ascende suꝑ
equos tuos: & eqͥtatio tua sa¬
nitas. Ascendit quippe dñs¬

Expanded text:
t consolator a Deo Patre, ad aedificationem sanctae Ecclesiae esset venturus in mundum. Quod autem scribit Nehemias, fuisse se in Susis castro cum venirent viri qui nuntiarent de Jerosolymis. Susa est metropolis regni Persarum, ut in Esther historia legimus ; quam non solum Nehemias, sed et Daniel propheta castrum vocat ; non quod castrum sit urbs, ut diximus, metropolis ac potentissima, sed quod tanta sit firmitate aedificata, ut castrum esse videatur. Interpretatur autem Susis equitatio, vel revertens, quod videlicet nomen munimini mentis fidelium convenienter aptatur, eorum maxime qui de captivitate Jerusalem curam gerunt, hoc est de salute eorum qui aliquando per insidias diaboli de Ecclesia rapti, sed poenitendo sunt denuo per gratiam Dei ad Ecclesiam reducti. Tales sunt enim in revertente cum cordium firmissimo, qui Deum portant sessorem. Juxta illud prophetae: Ascendens ascendens super equos tuos, et equitatio tua sanitas. Ascendit quippe Do
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse postea fructus bonos:
qñ in uas elecꝰtiõis de ꝑsecu¬
tore translatꝰ ẽ. Tandui gͦ bo¬
na arbor fructꝰ ñ facit m̾aloᷤ.
quandui in bonitatis studio
diu manet infructib pecca¬
toꝵ. qͣndui ad penitentiã nͣ
conu̾tit᷑. Nemo enĩ ꝑ ma¬
nens in eo qb̃ fuit. incipit

Expanded text:
fecisse postea fructus bonos, quando in vas electionis de persecutore translatus est . Tamdiu ergo bona arbor fructus non facit malos, quamdiu in bonitatis studio diu manet in fructibus peccatorum, quamdiu ad poenitentiam non convertitur. Nemo enim permanens in eo quod fuit, incisse postea fructus bonos,
Abbreviated transcription (Latin):
in eode̾ loco altari. & oblatis
do holocaustis. mox ut discus¬
so iugo longȩ captiuitatis
ierosolimã rediere. dedicart̃:
ac deinde holocausto iugi co¬
tidie dñm sibi placare cura-¬
bant. Que cuncta in figura
pͣcesserunt eiꝰ qͥ in sexta ȩtate
uenturꝰ in carne: & hostias
suȩ carnis ac sanguinis. totuͣ
erat orbẽ redempturꝰ. Edifica¬
to gͥ altari. & oblatis do holo¬
caustis: sequit᷑ scͥpt᷑a dicens.
Porro tẽplũ dei fundatũ ndũ
erat. Fundatio templi di illoꝵ
hoc in loco typice figurã tenet.
qͥ nuꝑ ad fidẽ conu̾si. locũ
mansionẽ q dño in suo corde
& corpore pͬparant: dicente
apło. An nescitis qͣm membra

Expanded text:
in eodem loco altari, et oblatis in eodem loco altari, et oblatis Deo holocaustis, mox ut discusso jugo longae captivitatis, Hierosolymam rediere, dedicarunt; ac deinde holocausto jugi quotidie Dominum sibi placare curabant. Quae cuncta in figuram praecesserunt ejus qui in sexta aetate venturus in carne, et hostia ejusdem suae carnis ac sanguinis totum orbem erat redempturus. Aedificato igitur altari, et oblatis Deo holocaustis, sequitur Scriptura dicens: Porro templum Dei fundatum necdum erat. Fundatio templi Dei, illorum hoc in loco typice figuram tenet, qui nuper ad fidem conversi, locum mansionemque Domino in suo corde et corpore praeparant, dicente Apostolo: An nescitis quoniam membra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓthomartyr beatꝰ abel. primꝰ
omniũ electoꝵ. de pͥmogenitiᷤᷤ
ouiuͣ suaꝵ. & de adipib earũ
dõ holocausta obtulit: ingres¬
sum q scłi nascentis. & primo
hostiis pecorũ. & ad extremuͣ
stis de cunctis quȩ archa con¬
tinuerat animalib mundis
consecrauit. Terciã ȩtatem.
melchisedech sacerdos d̃i sũmi
& abraham patͥarcha: hic pa-¬
ne & uino. ille ꝓpͥo filio deo
oblato sacrarunt. Cuiꝰ. ipsũ qͦ
nisset in tͣram reꝓmissionis :
facto ibi altare & inuocato eiꝰ
nomine consecrauit. Quartã
ȩtatẽ rex dauid dño consecra-¬
int: edificato altari in area
orne iebusei: uͣt oblatis deo
holocaustis. qͥb iram eiꝰ quã
ppłm numerando contͣxerat
placaret. In qͦ loco & qͦndam
abrahã filiũ obtulisse ꝑhibet᷑:
& deinde edificato a salomo¬
ne tẽplo. altare holocaustoꝵ
constat eeͣ locatũ. Quintȩ nͣc
ȩtatis exordiũ. iosue filiꝰ iose¬
dech. sacerdos magnꝰ. & zoro¬
babel filiꝰ salathiel. edificato

Expanded text:
tomartyr Abel, primo omnium electorum, de primogenitis ovium suarum, et de adipibus earum, Deo holocausta obtulit, ingressumque saeculi nascentis, et primo hostiis pecorum, et ad extremum stis de cunctis quae arca continuerat animabus mundis consecravit. Tertiam aetatem Melchisedec sacerdos Dei summi, et Abraham patriarcha, hic pane et vino, ille proprio filio Deo oblato, sacratum, cujus ipsum quoque venisset in terram repromissionis, facto ibi altari, et invocato ejus nomine, consecravit. Quartam aetatem rex David Domino consecravit, aedificato altari in area Areuna Jebusaei, et oblatis Deo holocaustis, quibus iram ejus, quam in populo numerando contraxerat, placaret . In quo loco et quondam Abraham filium obtulisse perhibetur; et deinde aedificato a Salomone templo altare holocaustorum constat esse locatum. Quintae nunc aetatis exordium Josue filius Josedech sacerdos magnus, et Zorobabel filius Salathiel, aedificato
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimã uenerant. edificare
qͥdem tẽplũ disposuert᷑: qđ
etiã postmodũ oꝑe patͣrunt :
s pͥmum edificato altari. se¬
ipsos cotidianis holocaustoma¬
tib dño comm̃dabant: ut
sic purgatiores ad edificandũ
tẽplũ mererent᷑ accedere. Sic
autẽ & in sp̃uali edificatione.
sic omnimodis necesse ẽ. ut
quisqͥs alios docere decreuerit
priꝰ se ipsũ doceat: qͥ ꝓximos
ad timorẽ uł amorem dĩ isti¬
tuere intendit. pͥmo se ipsũ

Expanded text:
 venerant, aedificare quidem templum disposuerunt, quod etiam postmodum opere patrarunt; sed primum aedificato altari, seipsos quotidianis holocaustomatibus Domino commendabant, ut sic purgatiores ad aedificandum templum mererentur accedere. Sic autem et in spirituali aedificatione, sic omnimodo necesse est, ut quisquis alios docere decreverit, prius seipsum doceat; qui proximus ad timorem vel amorem Dei instituere intendit, primo seipsu
Abbreviated transcription (Latin):
mensis septimi holoc austum
ciño obtulisse referunt᷑. Unde
colligit᷑ hoc altare multum
citato oꝑe de lapidib ĩpolitiᷤᷤ
cõpositum: & ñ sicut olimm de
ligno fabrefactũ. atq ȩreis ẽẽ
lãminis cooptũ. Neq enĩ alit᷑
tam & si plurima fabricantiũ
turba instante potuit una
eademq die qͣ ceptũ ẽ. ꝑfici:
atq ad offerendũ in eo holo¬
caustũ pͣparari. Nã & in libro
machabeoꝵ de lapidib factũ

Expanded text:
mensis septimi holocaustem mensis septimi holocaustem Domino obtulisse referuntur. Unde colligitur, hoc altare multum citato opere de lapidibus impolitis compositum, et non sicut olim de ligno fabrefactum, atque aereis esse laminis coopertum. Neque enim aliter, tametsi plurima fabricantium turba instante, potuit una eademque die, qua coeptum est perfici atque ad offerendum in eo holocaustum praeparari. Nam et in libro Machab
Abbreviated transcription (Latin):
le ñ facietis in eo: & offeretis
holocaustũ dño. Sabbatum
qͥppe memoriale. id est reqͥes.
erit pͥma mensis huiꝰ die: cuͣ
mens accensa diuinitꝰ. a tẽpora¬
lib sese illecebris abstinuerit:
& in contẽplanda łi uolun¬
tate contenderit. Clangunt
tubis sacerdotes: cũ fideles eã
quã acceꝑint flagrantiam
int̾nȩ suauitatis. etiã ꝓximis
p̃dicare satagunt. Omne opꝰ
seruile ñ fit in tali sabbato:
cũ ab om̃i delectatione et
contagione peccati ꝗͣtum in
hac uita potest mens plena dõ
se iͣmunẽ seruauerit. Serui¬
le namq opꝰ. peccatũ est: qr
qͥ facit peccatũ. seruus ẽ. pec¬
cati. Atq ideo recte holocau¬
stum dño in eodẽ sabbato of¬
fert᷑: qr nimirũ ille ueracit᷑
a seruitio peccati liber reddit᷑:
cuiꝰ totũ cor igne suꝑni amoris
incendit᷑. Notandũ aũ iuxta
litt̾am. qđ .uii. mense cong̾gatꝰ
gregatis omnib. iosue & zoro¬
babel cũ fr̃ib suis altare edifi-¬
casse. atq a pͥmo die eiusdem

Expanded text:
le non facietis in eo, et offeretis holocaustum Domino . Sabbatum quippe memoriale, id est, requies erit prima mensis hujus die, cum mens accensa divinitus, a temporalibus sese illecebris abstinuerit, et in contemplanda Dei voluntate contenderit. Clangunt tubis sacerdotes, cum fideles eam quam coeperint flagrantiam internae suavitatis, etiam proximis praedicare satagunt. Omne opus servile non fit in tali sabbato, cum ab omni delectatione et contagio peccati, quantum in hac vita potest, mens se placendo Deo immunem servaverit; servile namque opus peccatum est. Quia qui facit peccatum servus est peccati . Atque ideo recte holocaustum Domino in eodem sabbato offertur, quia nimirum ille veraciter a servitio peccati liber redditur, cujus totum cor igne amoris incenditur. Notandum autem, juxta litteram, quod septimo mense congregatus gregatis omnibus Josue et Zorababel cum fratribus suis altare aedificasse, atque a primo die ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
mystice accipi. quȩ occisione
qͥdem martyrũ uidebatur
funditꝰ esse delenda. s eis
in occulto coronatis. meliꝰ
construebat᷑. quoꝵ etiã post
mortẽ elarescentib miracu¬
lis maior ppls ad confessi¬
onẽ fidei confluebat: donͦ
status sc̃ȩ ciuitatis qͥ diutꝰ¬

Expanded text:
mystice accipi; quae occasione quidem martyrum videbatur funditus esse delenda, sed eis in occulto coronatis melius construebatur. Quorum etiam post mortem clarescentibus miraculis, major ad confessionem fidei populus confluebat, donecstatus sanctae civitatis, i
Abbreviated transcription (Latin):
ordo: ut qͥ ppłm mundare
desiderant doctores ac pre¬
sules. priꝰ ipsi mundentur.
pͥmo corpꝰ fuũ castigent &
seruituti subiciant: ne forte
aliis p̾dicantes. iꝑsi reprobi
inueniant᷑. Mundati sunt
aũ sacerdotes & leuitȩ. ora¬
tionib & oblationib uicti¬
marũ. simul & ab uxorib
continendo: mundauerunt
& ppłm. eandẽ continentiã
p̃dicando. Mundauerunt
portas & murũ eũ tubis &
magnas ꝓ statu eiuiũ simul
& eiuitatis offerendo: S &
nc̃ hi qͥ sacro duicatu plebib
presunt. & assumpti ft̃ a
dño in ministeriũ sp̃uale
qͣndo maiorẽ dedicationis¬
nr̃ȩ quȩ est in resurrectio¬
ne futura. memoriã gerunt.
eo instantiꝰ & se ipsos. & sibi
cõmissos qͦsq mundare ac
scĩficare contendunt. ne qͥs
forte in sordido mentis habi¬
tu inuentꝰ. a cõmuni sc̃ȩ
sollẽnitatis iocunditate fo¬
ras eiciat᷑. uinctisq manib
& pedib. exteriores mittat᷑¬

Expanded text:
ordo, ut qui populum mundare desiderant doctores ac praesules, prius ipsi mundentur; primo corpus suum castigent, et servituti subjiciant, ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi inveniantur . Mundati sunt autem sacerdotes et Levitae orationibus et oblationibus victimarum, simul et ab uxoribus continendo, mundaverunt populum, eamdem continentiam praedicando. Mundaverunt et portas et murum cum tibiis et magnas pro statu civium, simul et civitatis offerendo. Sed et nunc hi qui sacro ducatu plebibus praesunt, et assumpti sunt a Domino in ministerium spirituale, quo majorem nostrae dedicationis, quae est in resurrectione futura, memoriam gerunt, eo instantius et seipsos et sibi commissos quosque mundare ac sanctificare contendunt; ne quis forte in sordido mentis habitu inventus, a communi sanctae solemnitatis jucunditate foras ejiciatur, vinctisque manibus ac pedib
Abbreviated transcription (Latin):
qr uisti ad uitã ȩternã. recte
conu̾sando. & semꝑ in p̾senti
festinant. & in futuro ꝑueni¬
unt. Eunt ad portã sterqͥli¬
nii in p̃senti qͥdem. ut spur¬
citiã peccatoꝵ de ȩcclia correctiꝰ
uniendo. & errantes corri¬
gendo exꝑurgent. in fut᷑o
aũ eos qͥ corrigi noluerint¬
ut iudiciaria potestate de
eiuitate dñi. hoc est ab ingͤs¬
su patriȩ celestis expellant.
Uel certe chori laudantiũ ad
dexterã suꝑ murũ ad portã
laude dignos laudant. qui
omnẽ immundiciã de eccl̃ia
p̃dicando. arguendo. excom¬
municando. anathemati¬
zando eliminare eurant:
Et de filiis sacerdotũ in tu¬

Expanded text:
quia justi ad vitam aeternam recte conversando, et semper in praesenti festinant, et in futuro perveniunt. Eunt ad portam sterquilinii, in praesenti quidem ut spurcitiam peccatorum de Ecclesia correctius vivendo, et errantes corrigendo expurgent. In futuro autem, ut eos qui corrigi noluerunt, judiciaria potestate de civitate Domini, hoc est ab ingressu patriae coelestis expellant. Vel certe chori laudantium ad dexteram eunt super murum ad portam laude dignos praedicant, qui omnem immunditiam de Ecclesia praedicando, arguendo, excommunicando, anathematizando, eliminare curabant. Et de filiis sacerdotum in tu
Abbreviated transcription (Latin):
mundo siue adiise siue pro¬
spere occurrerit excipuunt.
Eaciunt & in eymbalis. psal¬
teriis & cytharis: eũ etiam
gratos bonoꝵ sonos oꝑm ad
aures faciunt sui conditoris.
ditoris ac saluatoris accen¬
dunt. Congregati sunt gͦ
filii cantorum . & de cam¬

Expanded text:
sive adversi sive prosperi occurrit, excipiunt. Faciunt et in cymbalis, psalteriis et citharis, cum etiam gratos bonorum sonos operum ad aures faciunt sui Conditoris asdem Conditoris ac Salvatoris accendunt. Congregati sunt ergo filii cantorum, etc
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e ȩccłiȩ coctores. Qui in de¬
dicatione eiuitatis suꝑ murũ
ascendunt. qr ubi tempꝰ re¬
munerationis apparuerit.
generalẽ sc̃e eccłiȩ conu̾satio¬
nẽ altiꝰ uiuendo transcendis¬
se ꝓbabunt᷑. Ni sunt namq
de qͥb eidẽ eccłiȩ dñs per

Expanded text:
Ecclesiae doctores, qui in dedicatione civitatis super murum ascendunt; quia ubi tempus retributionis apparuerit, generalem sanctae Ecclesiae conversationem altius vivendo transcendisse probabuntur. Hi sunt namque de quibus eid
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ suũ testimoniis scͥpturaꝵ
astruere nitebant᷑: coacti ft
patres e contrario earundẽ
dicta sint. & recte intelligen¬
da disserere. Que nos scripta
eoꝵ hodie relegentes. quasi
ad portas & uestibula sc̃e
ciuitatis ac templi eustodẽ
uigilantiores quasi ad offici¬
um altaris & hostiarũ dm̃
copiosiores accipimꝰ minist᷑s.
qͥa per illoꝵ sermones add
eustodiã fidei & bonȩ ac̃ti¬
onis ad seruiendũ intentiꝰ¬

Expanded text:
cium suum testimoniis Scripturarum cium suum testimoniis Scripturarum astruere nitebantur, coacti sunt partes econtrario earumdem  sint recte intelligenda disserere. Quae nos hodie eorum scripta legentes, quasi ad portas et vestibula sanctae civitatis ac templi custodes vigilantiores, quasi ad officium altaris et hostiarum Domini copiosiores accipimus ministros; quia per illorum sermones ad custodiam fidei, et bonae actionis ad serviendum intenti
Abbreviated transcription (Latin):
diã eiusde templi & ciuita¬
tis ad erudiendã plebẽ suffi¬
cerent. Neq absq mysterii
sacratioris intelligentia fac
qͣntã insistente ac destruente
hoste nunꝗͣ ꝑdidisse legit᷑.
Sic & enĩ sepe sc̃a eccłia ex
detrim̃tis suis maiora recipit
inerem̃ta. eũ uno ꝑ meuriã
lapso in peccatũ. plures eiꝰ¬
exemplo territi. ad ꝑsistenqu
in castitate fidei fiunt cati¬
tiores. Sepe ipsi qͥ peccauer̃t
maiores post actã penitenti¬
am bonoꝵ oꝑm fructꝰ ferre
incipiunt. qͣm ante ineursũ
ꝑeccati ferre consueuerant.
Seꝑe ab hereticis eccłia uasta¬
ta postꝗͣ instantia catholi¬
coꝵ doctoꝵ lum̃ ueritatis
recepit. plures ad cognoseen¬
dam tuendãq rationẽ recu¬
ꝑatos. eiusdẽ ueritatis filiqͦ
ꝓcreauit. Neq enĩ unquã
beati patres. athanasiꝰ. ambro¬
sius. hylarius. augustinus. &
cȩteri tales. tot & tã magni¬
ficos in scãm scripturã tractat᷑¬
instruerent. si ñ contͣ fidem
abortꝰ. S dũ heretici menda¬

Expanded text:
diam ejusdem templi et civitatis, ad erudiendam plebem sufficerent. Neque absque mysterii sacratioris intelligentia factquantam insistente ac destruente hoste nunquam perdidisse legitur. Sic etenim saepe sancta Ecclesia ex detrimentis suis majora recepit incrementa, cum uno per incuriam lapso in peccatum, plures exemplo ejus territi, ad persistendum in castitate fidei fiunt cautiores. Saepe idem ipsi qui peccaverunt, majores post actam poenitentiam bonorum operum fructus ferre incipiunt, quam ante incursum peccati ferre consuerant. Saepe ab haereticis Ecclesia vastata, postquam instantia catholicorum doctorum lucem veritatis recepit, plures ad cognoscendam tuendamque rationem recuperantes, ejusdem veritatis filios procreavit. Neque enim unquam beati Patres Athanasius, Ambrosius, Hilarius, Augustinus, et caeteri tales, tot et tam magnificos in sanctam Scripturam tractatus conderent, si non contra fidem ortus. Sed dum haeretici menda
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. filii eantorũ st̃: imita¬
tores eoꝵ qͥ deuota atq hyla¬
ri mente dño famulari. uł
etiã uerbũ eiꝰ aliis p̃dican¬
do resonare studuerurl̃. Qui
sibi uillas in cireuitu ierł̃m
faciunt: eũ in uicinia super¬
ne patriȩ sublimi corde in¬
habitant. dicentes. nr̃a aũt
conu̾satio in cęlis ẽ. Faciunt
& uillas easdem in cãpestri¬
bus. circa ierłm: cũ tanto
se humiliant. ꝗͣnto altiꝰ glam
sublimitatis eiꝰ gustando

Expanded text:
c. Filii cantorum sunt imitatores eorum qui devota atque hilari mente Domino famulari, vel etiam verbum ejus aliis praedicando resonare studuerunt; qui sibi villas in circuitu Hierusalem faciunt, cum vicinia supernae patriae sublimi corde inhabitant, dicentes: Nostra autem conversatio in coelis est . Faciunt autem easdem villas in campestribus circa Hierusalem, cum tanto de humiliant, quanto suavius gloriam sublimitatis ejus gu
Abbreviated transcription (Latin):
ac gr̃arũ actione. atq in
organis musicoꝵ uariis: eũ
uicem gaudebunt. gratias
agentes ei cuiꝰ dono illam
intrare ciuitatẽ meruer̃t.
Cymbala aũ. psalteria. & cy¬
tharȩ possunt ipsa corpora
iustoꝵ iã tũ immortalia
intelligi: in quib suauissimoᷤᷤ¬
dituri. S & in p̃senti uita
leuitȩ congregaut᷑ in ierłm:¬
pacis accensi. totã in ea suȩ
mentis delectationẽ collo¬
cant: ac de ea quã sperant
intuendo. saltẽ desiderando
lȩtant᷑. iuxta illud psalmi¬
stȩ. Letamini iusti in dño:
& confitemini memoriȩ seĩ¬

Expanded text:
gratiarum actione; atque in organis musicorum variis, cum vicem gaudebunt, gratias agentes ei cujus dono illam intrare civitatem meruerunt. Cymbala autem, psalteria et citharae, ipsa possunt corpora sanctorum jam tunc immortalia intelligi, in quibus suavissimdituri. Sed in praesenti vita Levitae congregantur in Hierpacis fideles accensi totam in ea suae mentis delectationem collocant, ac de ea quam se perceintuendo, saltem desiderando laetantur, juxta illud Psalmistae: Laetamini, justi, in Domino, et confitemini memoriae s
Abbreviated transcription (Latin):
fontis. In hac quidẽ uita.
filii sacerdotũ in dedicatio¬
ne ciuitatis d̃i tubis canunt
q̃m ad memoriã patriȩ cele¬
stis corda auditoꝵ p̃dicando
succendunt. E hoc in uasis
cantici dd uiri dĩ. qͣndo ñ¬
suo sensu uł desideriis inni¬
tentes. s patrũ ac ꝓpharũ
ꝑ omĩa uitã sequentes. doc¬
trinȩ & u̾bo p̃dicationis in¬
sistunt. qͦ erras seriba legis

Expanded text:
tc. In hac quidem vita filii sacerdotum, in dedicatione civitatis Dei tubis canunt, quoniam ad memoriam patriae coelestis corda auditorum praedicando succendunt, et hoc in vasis cantici David viri Dei, quando non sensu vel desideriis innitentes, sed patrum ac prophetarum per omnia vitam sequentes, doctrina, verbo praedicationis insistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Supͣ. cũ ciuitas edificaretur
dictũ est qͥa qui portã fon¬
tis edificauert. ipsi mensu¬
rã sui oꝑis usq ad gradus qͥ
descendunt de ciuitate dĩ
ꝑduxerint. Ibi gͦ descensio
graduũ cum edificaret᷑ eiui¬
ascensio nominat᷑. sieut
etiã ibi labor & certamen
deuicto hoste letitia celebra¬
in p̾senti humiliant᷑ sub
potenti manu d̃i. in futuro
exaltabunt᷑ ab ipso qͥ nunc
muros ȩccłiȩ in t̾ra de uiui
lapidib uidelic& scĩs ani¬
mab in afflictione & ꝑiclis.
in uigiliis multis edificat.

Expanded text:
Supra, cum civitas aedificaretur, dictum est: Quia qui portam fontis aedificarent, ipsi mensuram sui operis usque ad gradus qui descendunt de civitate David, perduxerint . Ibi ergo descensio graduum, cum aedificaretuascensio nominatur; sicut etiam ibi labor et certamen devicto hoste laetitia celebrain praesenti humiliantur sub potenti manu Dei, in futuro exaltabuntur ab ipso. Qui nunc muros Ecclesiae in terra de vivis lapidibus, videlicet sanctis animabus, in afflictione et periculis, in vigiliis multis