comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In meatu artissum gulturit iul penitꝰ
sictumi uix solidum aliquid admittentis :
molestior erat defectus stomachi uisce¬
rum q corruptio. He cõtume illi: p̾ter
alias sepius Incidentes. H Ca. zi.¬
fugere ãmiratõe: et tamꝙ̃ unũ
se se agere ceteroriiii. At ꝑsequebat
gloria fugitanteni; Iient ets e regione
captãtes, se se alios sugere cousneuit.
Prouerbium illud ei in ore frequẽter.
semꝑ In cordez quid hoc facit quod
nemo mirantar omnes. Quo niirũ
Intuitu uitam regulani q cõmunen
amplius emulabatius iul in suis actib
preferens obsernancie singularis.
Ob hoc deniq et cilicium q̃d plurib
ãnis occulte gestauerat pouere maluit
ꝙͣ ut ferre saretur: nimus illũ latere
uelle contestanes qui cũ cet̾is eiusa
professionis sibi cõmunia nõ sectatur.
In ipsis tanicii cõmunibus erat singu¬
Laris puritas. et deuotio nõ cõmunis
Nichil negligens: et nĩma queque
cum studio et Intentione tractabat.

Expanded text:
in meatu arctissimi gutturis, nil penitus in meatu arctissimi gutturis, nil penitus siccum, vix solidum aliquid admittentis: molestior erat defectus stomachi, viscerumque corruptio. Hae continuae illi, praeter alias saepius incidentes. Sfugere admirationem, et tanquam unum sese agere caeterorum. At prosequebatur gloria fugientem, sicut e regione captantes sese alios fugere consuevit. Proverbium illud in ore ei frequenter, semper in corde: « Qui hoc facit quod nemo, mirantur omnes. » Quo nimirum intuitu vitam regulamque communem amplius aemulabatur, nil in suis actibus praeferens observantiae singularis. Ob hoc denique et cilicium, quod pluribus annis occulte gestaverat, ponere maluit, quam ut ferre sciretur; minus illum latere velle contestans, cui cum caeteris ejusdem professionis sibi communia non sectatur. In ipsis tamen communibus erat illi singularis puritas, et devotio non communis. Nihil negligens, et minima quaeque cum studio et intentione tractabat.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ felia indigna debebit ⁊ ut illor
magis suanitate gustata. quã istorus¬
quedam: spiritalis tamen potius ꝙͣ carualis cͤ
et columbina simplicitas radiabat Tata
erat interioris eins hominis pulchritudo
ut eiudentibus quibusd Indiciis soras
erumperet. et de cumulo Interue puritatis
et gratie copiose persusus homo quoq
exterior uideretur. Corpus omne
tenuissimũ et siue carnibus erat: ip̃a
etiam subtillissima citis In genis auodice
rubens. Illo ninirnin quicquid caloris
Ineratinaturalis : assidua meditatio. et
stũdium sacre compnuctionis attraperat.
Cesames exflauo collorabatur et can¬
dido. barba subruta. circa finem uite
eins respersa canis. Statuxa medio¬
critatis honeste: Longitudini tamen
uicinor apparebat. Alias aute thesaurꝰ
iste in uase fictili erat: contrito penitus
et undiq conquassato. Laborabat siqͥd
caro eius iltpls multiplicis ĩfirmita¬
tum Incõmodis: ut In eis uirtus aniis
persiceretur. Quarum piculosior qͥd

Expanded text:
rum folia indigna debebit: ut illorum magis suavitate gustata, quam istoruedam, spiritualis tamen potius quam carnalis. et columbina simplicitas radiabat. Tanta erat interioris ejus hominis pulchritudo, ut evidentibus quibusdam indiciis foras erumperet, et de cumulo internae puritatis et gratiae copiosae perfusus homo quoque exterior videretur. Corpus omne tenuissimum, et sine carnibus erat; ipsa quoque subtilissima cutis in genis modice rubens. In illo nimirum quidquid caloris inerat naturalis, assidua meditatio et studium compunctionis attraxerat. Caesaries ex flavo colorabatur et candido. Barba subrufa, circa finem vitae ejus respersa canis. Statura mediocritatis honestae, longitudini tamen vicinior apparebat. Alias autem thesaurus iste in vase fictili erat, contrito penitus et undique conquassato. Laborabat siquidem caro ejus multiplicibus infirmitatum incommodis, ut in eis virtus animi perficeretur. Quarum periculosior quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Sepm etate grandeuum. celebrẽ opiõne.
sanctitate conspituum. corã se protidẽtem¬
uehementer ex pauit ⁊ et ipse quoq pariter
corruens aute eum: et ita demũ susceptꝰ
in osculopacis. humilitatẽ suam tanti
uiri ueneratione consusam. nõ sine graui
gemitu cansabatur. In cꝯ pectore singi¬
Lareur obtinuit ex eo tempore locui e
ut fierent deincepa duo illi filii splendorit
cor unu et anma una: et senmicem
fouerentur In christo. Sicut eni regina
sabba de salomone testabatixx: sic uterq
sese in altero longe amplius ꝙͣ fama
uulgasset Inuenisse gratulabatur.
Carcusie quoz a uiro reuerẽtissimo guidone
pͥore etꝭ acet̾is fr̃ib eodem affectu et

Expanded text:
 opinione, sanctitate conspicuum, coram se procidentemvehementer expavit: et ipse quoque pariter corruens ante eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tempore locum, ut fierent deinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur in Christo. Sicut enim regina Saba de Salomone testatur , uterque sese in altero longe amplius, quam fama vulgasset, invenisse gratulabatur. 4. Cartusiae quoque a viro reverendissimo Guigone Priore, et a caeteris fratribus eodem af
Abbreviated transcription (Latin):
ratani a sole tanto extollat p̾como: ut
dicat eam totam formosã: net ullam
i eca maculã esse. Ipam̃ quo sponsam
dilectione languere miratur: et inqͣrit
diligẽter q̃ sit illa caritas cꝯ oscula dul¬

Expanded text:
ratam a sole, tanto extollat praeconio, ut ratam a sole, tanto extollat praeconio, ut dicat eam totam formosam, nec ullam in ea maculam esse. Ipsam quoque sponsam dilectione languere miratur, et inquirit diligenter, quae sit illa charitas, cujus oscula
Abbreviated transcription (Latin):
humatũ est s postea aganfoido carnotẽsi
ip̃o sedis aplĩte legato inde extractũ est
alias ꝙ proiectũ. Nepotes quoꝵ eiꝰ ab
ead̃ ecclia postea eliuinati sunt : om̃is q¬
illa progemẽs eti plantatio aradite emulsa:
p eptera regna tanti indicii crocũferens
anto ititur a malo obruto. eti icisma¬
te grrardi iedacto in tineras: Noux
dei q gandio magno clarãualle reu̾titiro
agnut des. qui bonis miris feliciores
puonẽtus accumulat. eti serui sui himili¬
tatẽ ubiq glorificat et exaltat. Nactꝰ
uero uir dei aliquod quietds ep̃o. aliis
se negociis occupauit: et secedens ĩ casulã
pisatus tonquib circũtextã. et solꝰ medi¬
tationibz diuinis uaccare dispont. Et
repõte occiurũt ei in diuersorio humili
quasi ad presepe do᷑. consistenti quast
amatoria cãtita: et spũaliũ fercula nup¬
tiarum. Considerat et expauescit. quod
fuscam adamauerat sponsam: et de colo¬

Expanded text:
humatum est: sed postea a Gaufrido Carnotensi humatum est: sed postea a Gaufrido Carnotensi episcopo Sedis apostolicae legato inde extractum, alioque projectum est. Nepotes quoque ejus ab eadem ecclesia postea eliminati sunt, et omnis progenies et plantatio a radice avulsa, per extera regna, tanti judicii circumferens anto igitur malo obruto, et schismate Gerardi redacto in cineres, Vir Dei cum gaudio magno Claram-vallem revertitur. agunt Deo, qui bonis initiis feliciores proventus accumulat, et servi sui humilitatem ubique glorificat et exaltat. 40. Nactus vero Vir Dei aliquod quietis tempus, aliis se negotiis occupavit, et secedens in casulam pisatiis torquibus circumtextam, solus meditationibus divinis vacare disponit. Et repente occurrunt ei in diversorio humili, quasi ad praesepe Domini consistenti, amatoria Cantica, et spiritualium fercula nuptiarum. Considerat et expavescit, quod fuscam adamaverit sponsam, et decolo
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩosculo pacis rorecepit epni: et ead
qua euni abiurauerat manu ꝯ totins
exultatõe cĩtatis adpropͬã sedẽ reduxit.
S et deuiceps abbas ꝯ comite iã fami¬
liarint et suauius sõquẽs paterne eñ
mouuit nec ad tam Impios et tã temera¬
riot ausus ultra gxurgeret: ne des
patiẽtiã ĩ tantis irritaret flagitiis : ne
paceni factã ĩ aliquo uo uiolarẽt. CPace
itaq om̃i aquitanie ecclesie reddita:¬
solus girardus ꝑseuerat ĩ malisĩ s nom
multo post aduemente die ire i domo sua
miserabiliter extinctus est. Et ꝯ dicat
striptura ẽ pctm̃ admortẽ nõ ꝓro eo ditodito
Ut roget quis : Impenitens ⁊ subito mortu
sme confessione et uiatico: de corport egre¬
dientẽ sp̃m ei reddidit: cꝯ miuster usꝙ
in fũem extiterat. Corpus eiꝰ anepotib
suit quos dñi eccliã s illa honorib sublina¬
nerat/ muentum ĩ leculo suo exarume et
enoriniter tumudui. in basilica quadam

Expanded text:
et in pacis osculo recepit episcopum; et eadem et in pacis osculo recepit episcopum; et eadem qua eum abjuraverat manu, cum totius exsultatione civitatis ad propriam sedem reduxit. Sed et deinceps Abbas cum Comite jam familiarius et suavius loquens paterne eum monuit ne ad tam impios et tam temerarios ausus ultra exsurgeret, ne Dei patientiam in tantis irritaret flagitiis, ne pacem factam in aliquo violaret. Pace itaque omni Aquitanicae Ecclesiae reddita,solus Girardus perseverabat in malis; sed non multo post adveniente die irae, miserabiliter exstinctus est. Et cum dicat Scriptura, Est peccatum ad mortem, pro eo non dico ut roget quis , impoenitens et subito mortuus, 1108 sine confessione et viatico, de corpore egredientem spiritum ei reddidit, cujus minister usque in finem exstiterat. Corpus ejus a nepotibus suis, quos in ecclesia illa honoribus sublimaverat, inventum in lectulo suo exanime, et enormiter tumidum, in basilica quadam
Abbreviated transcription (Latin):
oroĩb Intenti p̾stolabãtur exitũ rei et
om̃i suspensa exp̾tatio nestio quid dĩnũ
sieri celitus expectabat. Uidẽs auten¬
comes abbatẽ in spũ uehem̃ti ꝓcedẽtemi.
et sacratissimũ corpus dñi ferentẽ in
manib expauit et diriguit mẽbritq
tremebundis metu et dissolutis. quasi
amens solo prououitur. eleuatꝰ a militib
rursus ĩ faciẽ riut nec quippiã alitur
loquens aut Intendens ĩ aliquẽ. saliuis
ꝑ Barbã defluẽtib. cũ profundis efflãs
gemitib : epilenticꝰ uidebatus. Tum
uir dei ad eũ propit accedit: et pede
xulsans acclinem surge̾ Iubet et stare
sup pedes : et dei audire sentẽtiã. Presẽs
ad sedem suã eum reducito: et sãtisfatient
deo redde pro cõtumelia gliã. et ĩ uniu̾so
pͥncipatu tuo diuisos et discordes ad cari¬
tatis reuoca unitatẽ. Subdere Innocẽtio
pape: et sicut ei bĩs obedit eccłia: tu qͦ¬
adeo electo tãto pare pontifici. Audies
spondere nec poterat: s statim occurrit

Expanded text:
tur exitum rei: et omnium suspensa exspectatio, nescio quid divinum fieri coelitus exspectabat. Videns Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur. Elevatus a militibus rursum in faciem ruit, nec quidpiam alicui loquens, aut intendens in aliquem, salivis in barbam defluentibus, cum profundis efflans gemitibus, epilepticus videbatur. Tum Vir Dei ad eum propius accedit, et pede pulsans acclivem, surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesead sedem suam eum reducito: et satisfaciens Deo, redde pro contumelia gloriam, et in universo principatu tuo divisos et discordes ad charitatis revoca unitatem. Subdere Innocentio papae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto pare Pontifici. » Audiens spondere, nec poterat: sed statim occurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
Larissimi patris nr̃i bernardi
clareuallit abbatis memoriani
materia uberi prout lar cuiq licuit. et
Innoluis: non eam totam s partes ãquas
digessere. Andetur autem nõmillis qd̾
multo minus enm silere debeat puer sair¬
ctitatis ipsius. dignationis filius : ueni.¬
gnitatis a lumpnus. Quem abeiꝰ ub̃ib
post annos crociter terdetimi qd sñ sigultu
nec memiuisse deheo net proferro queo :
sola tandeni q̃ sola potuit mors anuisit.
In quo tibi ulinani sit cõplaceat etiã nũc
pater saucte: sicut aliquando uidebatur
et aliquãdiu complacere. Et quis alter tibi
tam debitor quis tai abnopius: quis
tam tuus: Nomordit fãteor et dure
momordit mors improba: sed nõ pariter
totum deglutiurti. Amputauit nõ extir¬
pauit : sine mosericordia portionẽ q̃ se cõtĩ¬
etiani nuc opitulationis:. nõ absorbut
speni future aliquando uisionis: non
deinq Inpreteritoꝵ memoria altius
r adicatun. filialis assumpsit deuotionis
affectuni. Ceterui michi quide ut

Expanded text:
larissimi patris nostri Bernadi Clarae-Vallensis abbatis memoriam vmateria uberi, prout cuique licuit, et tas, non eam totam, sed partes aliquas digessere. Videtur autem nonnullis, quod multo minus eum silere debuerat  al. debeat puer sanctitatis ipsius, dignationis filius, benignitatis alumnus: quem ab ejus uberibus post annos circiter tredecim quod sine singultu nec meminisse debeo, nec proferre queo sola tandem, quae sola potuit, mors avulsit. In quo tibi utinam sibi complaceat etiam nunc, Pater sancte, sicut aliquando videbatur et aliquandiu complacere! Et quis alter tibi tam debitor, quis tam obnoxius, quis tam tuus? Momordit, fateor, et dure momordit mors improba; sed non totum pariter deglutivit. Amputavit, non exstirpavit; sine misericordia portionem, quae se continetiam nunc opitulationis, non absorbuit spem futurae aliquando visionis, non denique in praeteritorum memoria altius radicatum filialis assumpsit devotionis affectum. Caeterum mihi quidem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
actollat: nõ tamẽ ĩ omib plenã ei sur
copiani tribuat: nec usq adplenitudiẽ
sacietatis se sponse desiderãti concedat.
Quesitus aliquando nõ Inueniatur ;
et post longos crrcuitus reꝑtꝰ teneat

Expanded text:
attollat, non tamen in omnibus plenam ei sui copiam praebeat, nec usque ad plenitudinem satietatis se sponsae desideranti concedat: quaesitus aliquando non inveniatur, et post longos circuitus repertus teneatur,
Abbreviated transcription (Latin):
et qd̵ aute nõ fecerat publice procedebat
mitratus: ut ipã sacri officii offitia Insig̾a
ampliorẽ ei reuerentiã ipopulos uẽdicarẽt.
Aggreditur igr̃ comitem multis pecuniis.
Iuuadit animã eius ꝑsuasionib uenenatis:
et hoiem̃ leueni seducit leuiter et corrũpit.
In pͥmis ab urbe pictauẽsi guillermnꝰ epnͣs
uir honestus. homo catholicꝰ. ĩ societate
et defeusione uniu̾salis ecclie stabilis. uio¬
lenter eppellitur: et agirardo et ꝗcardiali
adiutore suo quia petrũ abdicabat dãpnatᵗᶜ.
Euant et alie familiares cause: pro quibz
eis comes infensus. data occasione libẽtis¬
sune eũ ꝑsequitur et abiurat. Uisum est
autẽ cã tam girrardo ꝙ comuti: ut ad con¬
firmationẽ partis sue. sine mora pictaui
crearent epñi. Et nuenerunt hoĩes abiciosũ
nobileni quid genere. s degenerẽ fide:
quẽ us genus suũ ꝯ eo ĩ causa pouerent

Expanded text:
et, quod ante non fecerat, publice procedebat et, quod ante non fecerat, publice procedebat mitratus, ut ipsa sacri officii insignia ampliorem ei reverentiam in populos vindicarent. Aggreditur ergo Comitem multis pecuniis, invadit animam 1105 ejus rationibus venenatis, et hominem promptum seducit facile et corrumpit. In primis ab urbe Pictavensi Guillelmus episcopus, vir honestus, homo catholicus, in societate et defensione universalis Ecclesiae stabilis, violenter expellitur, et a Gerardo cardinale et adjutore suo, quia Petrum abdicabat, damnatur. Erant et aliae familiares causae, pro quibus ei a multo tempore Comes infensus, data occasione, libentissime eum persequitur et abjurat. Visum est autem tam Gerardo quam Comiti, ut ad confirmationem partis suae sine mora Pictavi crearent episcopum. Et invenerunt hominem ambitiosum, nobilem quidem genere, sed degenerem fide: quem, ut genus suum cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
subtitulo Iusticie de causis emergẽtib fãcere
In asdolunt idolum et in apostasie simulatrĩt.
Uideus itaq perisse sibi exactionũ auctori¬
tatẽ. et solam domũ qͥ nuꝑ multis scipata
clamtoribz iam carebat erariis. Impatienter
ferens qd̵ manus eius nõ Implerẽtur nuui¬
nerib homo serpẽtine astutie festinato
ad petrũ leonis misit. ut ei legationen
concederet : et ip̃e ꝙ fidelitate fernatet¬
Iurata obediret⁊ Insux et pͥncip̃e terre
eti quoscũq posset ad eius Imꝑiũ ĩddiuaret.
Ganisus homo ꝑditiomie. qr lotũ ĩ quo
dilataret maliciam suam se iuuenisse
putauit cito ãnuit et libenter: etiã In
astipulatione erroris gilonẽ tusculamn
cardinalẽ epuͣi qui solus deromanis ꝯ petͦ
portuẽsi epo ei adheserat celeriter delegaͭ
Porro predictus girrardus qui pͥus se nuti¬
latumi dolebat resumpsit corma: et deĩceps
cepit securior et audatior apparere. Nain

Expanded text:
sub titulo justitiae de causis emergentibus facere sub titulo justitiae de causis emergentibus facere erant in idolum et in apostasiae simulacrum. Videns itaque periisse sibi exactionum auctoritatem, et solam domum, quae nuper multis stipata clamoribus, jam carebat aerariis; impatienter ferens quod manus ejus non implerentur muneribus, homo serpentinae astutiae, festinato ad Petrum Leonis misit, ut ei legationem concederet, et ipse ei fidelitate jurata obediret: insuper et principem terrae, et quoscunque posset, ad ejus imperium inclinaret. Gavisus homo perditionis, quia locum, in quo dilataret malitiam suam, se invenisse putavit, cito annuit; et libenter ei etiam in adstipulationem erroris Gilonem Tusculanum cardinalem episcopum, qui solus de Romanis cum Petro Portuensi episcopo ei adhaeserat, celeriter delegavit. 33. Porro Gerardus ipse, qui prius se mutilatum dolebat, resumpsit cornua, et deinceps coepit securior et audacior apparere. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
oppressione tota burdelensit proĩtid c̃¬
et non erat in aquitama qͣ posset
resistere pͥncipi cꝰ ammnũ Indurauerat deꝰ:
qui ãmiente girardo engolisiueusi ep̃o.
et instillante ĩ cor eius dissensionis semma.
factus erat scismaticis defenfor et auctor.
Quitumq susceptioni petri leonis nõ
substribebãt: ꝑsecutionib expositi. alii
dãpuis. alii prosc̾ptionib mulctabantur.
compellebãtur. Sibillabat ĩ aurilis comitis
sedis aplĩce fuerat legatus: et nnĩe a ma¬
gistratu tanto deiectus. nõ poterat se
pati sue soluis ecclĩe epñ: qui se uiderat
totius aquitanie pͥncipẽ et magistrũ. Grir¬
bescebat enĩ ad domũ pͥmã redirer cucꝰ poten¬
tatui et turonica et budegalensĩs. et auxiẽsi
proiĩcia subiecte suerant: Et quiegnd
acollib hiberoꝵ usq ad ligeriin complectĩ
et claudit ocreãnus: paruerat eiꝰ imperio.
Consuetus igitur predari proiĩcias: et

Expanded text:
opopet non erat in Aquitania qui posset resistere principi, cujus animum induraverat Deus; qui, annuente Gerardo Engolismensi episcopo, et instillante in cor ejus dissensionis semina, factus est schismatis defensor et auctor . Quicunque susceptioni Petri Leonis non subscribebant, persecutionibus expositi, alii damnis, alii proscriptionibus multabantur, compellebantur. Sibilabat in auribus Comitis Sedis apostolicae fuerat legatus, et nunc a magistratu tanto dejectus, non poterat se pati suae solius Ecclesiae episcopum, qui se viderat totius Aquitaniae principem et magistrum. Erubescebat enim ad primam domum redire, cujus potentatui et Turonica, et Burdegalensis, et Auxiensis provinciae subjectae fuerant, et quidquid a collibus Iberorum usque ad Ligerim complectitur et claudit Oceanus, paruerat ejus imperio. Consuetus igitur praedari provincias, et
Abbreviated transcription (Latin):
subsidia.Audierunt epͣi regionũ et uiri
incliti et negociatores terre: et hilari
aĩo sine epanctore ultro ad opus dei cõtu
cedebant ligna: alii Lapides cõquadrabãt.
ecclesiani. Alii diffusis luitib partiebãt¬
fłmmun : et epotollebant saltus aquaꝵ ad
molas. Sz et sullones et pistores. et coriari.
et fabri. alii q artifices. congruas apta¬
bant sũis oꝑibus machinas ⁊ ut scaturi¬
ret et prodiret ubitumq opportuitũ esset
in om̃i domo. sub terraneis canallib de¬
ductus riuus. ultro ebuliens: et demũ con¬
gruis niuusteriis ꝑ om̃s officiuas expletis.
purgata domo: ad cardinalem alueum
reuerterẽ᷑ que diffusã fuerant. et flunuim
prop̃ami redderẽt quãtitatẽ. Inoppmnata
sceferitate cõsũmati sunt muri: totum
monasteri ambitumi spaciosissime cõple¬
ctentes. Currepit domus et quast aiã
uniẽteuo atq motabileni habereti imꝑ
nata ecclesia: in breui profecit et creii¬

Expanded text:
subsidia. Audierunt episcopi regionum, et viri subsidia. Audierunt episcopi regionum, et viri inclyti, et negotiatores terrae, et hilari animo sine exactore ultro ad opus Dei copios Alii caedebant ligna,  alii lapides conquadrabant, , alii diffusis limitibus partiebantfluvium, et extollebant saltus aquarum ad molas. Sed et fullones, et pistores, et coriarii, et fabri, aliique artifices, congruas aptabant suis operibus machinas, ut scaturiret et prodiret, ubicunque opportunum esset, in omni domo subterraneis canalibus deductus rivus ultro ebulliens; et demum congruis ministeriis per omnes officinas expletis, purgata domo ad cardinalem alveum reverterentur quae diffusae fuerant aquae, et flumini propriam redderent quantitatem. Inopinata celeritate consummati sunt muri, totum monasterii ambitum spatiosissime complectentes. Surrexit domus, et quasi animam viventem atque motabilem haberet nuper nata ecclesia, in brevi profecit et crevi
Abbreviated transcription (Latin):
cepit edifficare: et nõ potuit cõsũmare.
Ded hec fiatres ⁊ espondent. Si cõsũmatis
his q̃ ad monasterium ꝑtinẽt hĩtates tores
cessasset mittere deus: stare posset sentẽcia᷑.
et cessandumi aboꝑib ratronabilis esset tẽsua.
Nunc ergo uero ꝯ quotidie gregẽ suũ doꝰ
multiplicet aut repellendi sunt quos mittit.
aut proidenda mansio in qua sũscipiãt᷑.
Neti dubiũ est: qui parat mãsores. quin
preparet mausiones. Absit autẽ ut pro
difficentia sumptuũ: confusionis hꝰ intibara¬
mus discrimina Audiens hec abbas fide
et caritate eoꝵ delectatus estꝭ. et alignãdo
tand̃ consiliis acquienit ⁊ plurimit tamt̃
pus super hoc ad deum p̾tib fusis: non¬
millit quoq reuelatiõib preostensis. Gauisi
suns fratres : ubi ostensũ est uerbũ In
publituni. Audiuit hoc bone meniorie no-¬
Billissimus pͥnceps theobaldus: et multa
ĩ sumptus dedit.: et ampliora spopondit

Expanded text:
coepit aedificare, et non potuit consummare . coepit aedificare, et non potuit consummare . » 30. Ad haec fratres respondent: « Si consummatis iis quae ad monasterium pertinent, habitatores cessasset mittere Deus, stare posset sententia, et cessandum ab operibus rationabilis esset censura. Nunc vero cum quotidie gregem suum Deus multiplicet, aut repellendi sunt quos mittit, aut providenda mansio in qua suscipiantur. Nec 1104 dubium est, qui parat mansores, quin praeparet mansiones. Absit autem ut pro diffidentia sumptuum confusionis hujus incurramus discrimina! » Audiens haec Abbas, fide et charitate eorum delectatus est, et aliquando tandem consiliis acquievit; plurimis tamen prius super hoc ad Deum precibus fusis, nonnullis quoque revelationibus praeostensis. Gavisi sunt fratres, ubi effusum est verbum in publicum. 31. Audivit hoc sanctae memoriae nobilissimus princeps Theobaldus, et multa in sumptus dedit, et ampliora spopondit
Abbreviated transcription (Latin):
etiani se considorasse inferius aptani pla¬
niciem et oportunitatem fliũs qd infra
illabitur: ibi ꝙ lõcum spaciosui esse ad
om̃s meãsterii neccessitates. ad prata. ad
colonias. ad uno uirgulta et uiueas. et
si si silue uideatur deesse clansura. facile
hoc parietib lapideis quoꝵ ingens ibi
copia est posse supleri. In poͬmis uirs dei
non acquieuit consilio. Uidetis inquit
qr multis expensis et laborib iã domꝰ¬
lapidee cõsũmate sunt : aque ductus cũ
maximis sumptib ꝑ singulas officurat
traducti. Si heci omniã confregerimuis.
poterunt hoĩes seculi male de nobis sẽtire :¬
ꝙ aut leues sumus. aut nuitabiles. aut
mimiẽ quas tamen nõ habenuit diuicie nos
faciunt insanire. Cum q certifsimũ nolois
sit penes nos nõ esse pectunias: uerbo
enangelico uobis dico: qd̾ edificaturo tur¬
rim : suturi opis neccesse est supputare
expensas. Alioquin cum cexit et
defecerit: dicetur ei. Hic hõmo faturs

Expanded text:
etiam se considerasse inferius aptam plaetiam se considerasse inferius aptam planitiem, et opportunitatem fluminis quod infra illabitur, ibique locum esse spatiosum ad omnes monasterii necessitates, ad prata, ad colonias, ad virgulta et vineas: et si silvae videatur deesse clausura, facile hoc parietibus lapideis, quorum ingens ibi copia est, posse suppleri. In primis Vir Dei non acquievit consilio. « Videtis, » inquit, « quia multis expensis et sudoribus jam domlapideae consummatae sunt, aquaeductus cum maximis sumptibus per singulas officinas traducti. Si haec omnia confregerimus, poterunt homines saeculi male de nobis sentire, quod aut leves sumus et mutabiles; aut nimiae, quas tamen non habemus, divitiae nos faciunt insanire. Cumque certissimum vobis sit, penes nos non esse pecunias; verbo evangelico vobis dico, quia aedificaturo turrim, futuri operis necesse est supputare expensas: alioquin cum coeperit, et defecerit, dicetur: Hic homo fatuus
Abbreviated transcription (Latin):
gloriabatur. ꝙ subiciebãtur ei demonia
custodiret. dederant ei in consiliis suis¬
uenerabiles sratres sui. aderat gode fridꝰ
p̾or eiusd̃ loci. propĩquꝰ uiri dei carne
et y spiritu uir sapiens et coustans.
qui etiam religionis et prudẽtie merito
postea in ecclesia lingonensi factꝰ ẽ epus.
et sctĩtatis formã retiuẽs et dignitatis ĩ
qua est honorẽ nõ minuens usq hodie
ingrediens et egrediens laudabiliter ꝑseue¬
rat. Hic ergo atq alii plures uiri pro¬
prouidi. et decõmum ẜ utillitate solliciti.
uiruui dei cꝰ conuersãtio ĩ celis erat ali-¬
quando descendere cõpellebant: et indicabãt
ei q̃ domus neccessitas exigebat. Insinuãt
ita ei locimi angustuꝰ. et ĩcõmodum
ĩ quo consederant. nec capacẽ tante
multitudines : et cũ quotidie cateruatun
aduẽtãtiũ numerꝰ augeretur. nõ posse eos
intra constructas recipi officinas : et uix solis¬
oratoriũ sufficere monachis. Addunt

Expanded text:
gloriabatur, quod subjiciebantur ei daemonia:gloriabatur, quod subjiciebantur ei daemonia:custodiret. 29. Aderant ei in consiliis venerabiles fratres sui; aderat Godefridus Prior ejusdem loci, propinquus ejus in carne et spiritu, vir sapiens et constans, qui etiam religionis et prudentiae merito postea in Ecclesia Lingonensi factus episcopus, et sanctitatis formam retinens, et dignitatis in qua est honorem non minuens, usque hodie ingrediens et egrediens laudabiliter perseverat. Hic ergo atque alii plures viri providi, et de communi utilitate solliciti, Virum Dei, cujus conversatio in coelis erat, aliquando descendere compellebant, et indicabant ei quae domus necessitas exigebat. Insinuant itaque ei locum angustum et incommodum in quo consederant, nec capacem tantae multitudinis; et cum quotidie catervatim adventantium numerus augeretur, non posse eos intra constructas recipi officinas, et vix oratorium solis sufficere monachis. Addunt
Abbreviated transcription (Latin):
affrituit mentib. nec ĩ ãquaparte douiꝰ
dei supͣ petram fundata mota rierat
Ita opus suum serius dei absens corpore
presens spũ oronũ iustancia munierat et
solidarat᷑ ut nec ⁊ riia aliqͣ ĩ tãtis con¬
touctiõĩb dehiscere uidetur. Nulle iii
aduentu eius lites seruate sunte nõ odia
inmo Inmores ap aduersus p̾ores de austeri¬
tate uel duricia. nichil pͬgres aduersus
Inmores de dissolutione aliqua/. ues remis¬
sione cansati sunt. Integer a uniuersoꝵ
status  contors societas: mera uintas.
omnes unius moris in domo dei. In pace
et sc̃imonia duenti sunt : ascendentet
stalã iacob. et festinãtes ad intuitum der
cꝯ delectabilis aspectus In supioribiis
eminebat. Abbas autẽ nõ Iumenor
eiꝰ qui ait. uidebã sathauã sicut fulgur
de telo cadenteni. eo humilior et subigctior¬
erat deo: quo intelligebati de sideriis suis
denui adesse prepitiuni. Ries de co in se

Expanded text:
affricuit mentibus; nec in aliqua parte domus affricuit mentibus; nec in aliqua parte domus Dei supra petram fundata mota est. Ita opus suum Servus Dei absens corpore, praesens spiritu, orationum instantia munierat et solidarat, ut nec rima aliqua in tantis constructionibus hiscere videretur. Nullae in adventum ejus lites servatae sunt, non odia juniores adversus priores de austeritate vel duritia, nihil priores adversus juniores de dissolutione aliqua vel remissione causati sunt. Integer universorum status, concors societas, vera unitas; omnes unius moris in domo Dei, in pace et sanctimonia inventi sunt, ascendentes scalam Jacob, et festinantes ad intuitum Dei, cujus delectabilis aspectus in superioribus eminebat. Abbas itaque non immemor ejus qui ait: Videbam Satanam sicut fulgur cadentem de coelo ; eo humilior erat, et subjectior Deo, quo intelligebat desideriis suis Deum adesse propitium. Nec de hoc in se
Abbreviated transcription (Latin):
aun alpes transcẽnderat. et destẽ¬
debant in occursum eiꝰ de sũmis rupi¬
bus pastores et armẽtari et aggreste
hoĩũ gemis. et conclamabant a longe
bũdutoenĩ petentes: et ꝓ reptabãt per
fances montiũ regrediẽtet ad caulas
extensa optate bñdictionis grã accepis¬
sent. Tandem cuisopolim ueniens usq
lingonas sollempniter deducõ: cirta
Pdrouoluti genib surgunt adoscula: etꝭ
uicissum ei colloquẽtet. clarãuallẽ deducũt¬
eum alacriter: Adsunt fr̃es congregati
a unũ: et mira deuotione dilectũ pre
suscipiũt. Agitur siue tumultu ꝯ om̃i
grauitate leticiã. Facies quid purior hy
Laritateni dissumalare nõ poterat: S.¬
s castigatꝰ actionũ et loqutioniõ modꝰ
methas propas nõ transgredieba ͦ. et
rohibebant se affectiones ipẽ. nequid
agerent unde dissolutoĩs nota religionis
inatiuitaten offenderet. In tantã abbtit
mona niihil in claraualle potuit diabol
tepere  nichil Interin ⁊ubiginis sue merit

Expanded text:
am Alpes transcenderat , et descendebant in occursum ejus de summis rupibus pastores, et armentarii, et agreste hominum genus, et conclamabant a longe benedictionem petentes: et reptabant per fauces montium, regredientes ad caulas extensa optatae benedictionis gratiam accepissent. Tandem Chrysopolin veniens, usque Lingonas solemniter deducitur: ciprovoluti genibus, surgunt ad oscula; et vicissim ei colloquentes, Claram-Vallem eum deducunt alacriter. Adsunt fratres congregati in unum, et mira devotione dilectum Patrem suscipiunt. Agitur sine tumultu cum omni grare non poterat: sed castigatus actionum et locutionum modus metas proprias non transgrediebatur, et cohibebant se affectiones ipsae, ne quid agerent, in quo dissolutionis nota religionis maturitatem offenderet. In tanta Abbatis mora nihil in Clara-Valle potuit diabolus texere, nihil interim rubiginis sinceris
Abbreviated transcription (Latin):
Iubet constitiu; et teneri. Illa Ro relu¬
ctans. et bi diabolica nõ naturali utute
recalatrans: non sine alioꝵ Iniuria abbtez
ipsum pede percussit. Quam dyaboli
ausum mansurte ille cõtẽpsit᷑ ad ex¬
pulsienem nõ indigͣtõe ire. s pacifica
et humili suplicatione deũ Innocat ad¬
intoren: et ad inmolasentionẽ hostie
salutaris accedit. Quotiens tamen
eãd sacrã hostiam signat : totiens ad
mulierẽ quoq cõuersus. eod̃ sigͦ crucis
edito sp̃m nequam athleta fortis
Impugnat. Nam et ille malignꝰ quotiẽs
aduersus eum signũ crucis Intenditur
ꝑcussum se indicans a crius seuit: et
recalcitrãs cõtra stumilũ quidnã tolera¬
r et prodit Incutado Inuitas. Expleta
autẽ orõne doĩta: effĩcatius hostam ag¬
gredr uir beatus. Patene siquid̾ calicis
sacrum dñi corpus Imponẽs. et mulien
sũma potestas. iam resiste si potes.
Adest ille q̃. pro nr̃a salute passurut :

Expanded text:
jubet constitui et teneri. Illa vero relujubet constitui et teneri. Illa vero reluctans, et vi diabolica, non naturali virtute recalcitrans, non sine aliorum injuria, ipsum Abbatem pede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contempsit: et ad expulsionem non indignatione irae, sed pacifica et humili supplicatione Deum invocat adjutorem, et ad immolationem hostiae salutaris accedit. Quoties tamen eamdem sacram hostiam signat, toties ad mulierem quoque conversus, eodem signo crucis edito spiritum nequam athleta fortis impugnat. Nam et ille malignus, quoties adversus eum signum crucis intenditur, percussum se indicans, acrius saevit, et recalcitrans contra stimulum, quidnam toleret, prodit invitus. 14. Expleta autem oratione dominica, efficacius hostem aggreditur Vir beatus. Patenae siquidem calicis sacrum Domini corpus imponens, et mulierisumma potestas. Jam resiste si potes. Adest ille qui pro nostra salute passurus:
Abbreviated transcription (Latin):
ferribilib aggredõ ducẽ. Rogauinuis
te inquit: et sꝑrenisti nos. Suplicauit
tibi ĩ altero quẽ Iam habiumꝰ tecum
conuẽtu sernoꝵ dei ante te adiata
multitudo: et contẽpsusti Ecce ad te
processit silius uirginit: qui ẽ caput
et doꝰ ecclie quẽ tu ꝑsequeris. Adest iudex

Expanded text:
terribilibus aggreditur Ducem. terribilibus aggreditur Ducem. te, inquit, et sprevisti nos. Supplicavit tibi in altero quem jam tecum habuimus conventu, servorum Dei ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui est caput et Dominus Ecclesiae, quam tu persequeris. Adest Judex
Abbreviated transcription (Latin):
dducta quoq sunt exempla de dathan
et abiron quos pro reatu scismatis terra
uinos absorbuit. nec tanto malo uĩdictã
dei aliqñ de fuisse monstr̃atũ est. His auditit
comes exparte sauo usus est confilio: et¬
respondis se In obedientiã Inuocentii pape
quos de sedibz suis expulerat nulla ratione
Induci: quĩ Implacabiliter eũ offẽnderãt:
et Iurauerat se eoꝵ pacẽ nullo tp̃e suste¬
pturũ. Diũ ꝑinter m̃tios protractꝰ est
hmo ⁊ et dui uicissun uerbis se mutur
occupant ⁊ uir der effĩcatiora arma corri¬
piens. ad altare sanctũ oblaturꝰ accedit.
Intrauerant eccliañi quib licebat diuinis
interesse nusteriis: comes sustinebat
prosorib. Peractis igr̃o consecrationib
et pacedata et diffusa iñ populũ: homo
dei i ani nõ se agens ut hoieni. coipus dñi
suꝑ patenã ponit. et setum tollit: atq
ignea facie etꝭ flãnieit oculis nõ ẜap¬
suplicans s minax foris egredõ: et iobis

Expanded text:
Adducta quoque exempla Dathan Adducta quoque exempla Dathan et Abiron, quos pro reatu schismatis terra vivos absorbuit , nec tanto malo vindictam Dei aliquando defuisse monstratum est. His auditis, Comes ex parte sano usus consilio, respondit, se in obedientiam Innocentii papae iscoporum, quos de sedibus suis expulerat, nulla ratione induci, quoniam implacabiliter eum offenderant, et juraverat se eorum pacem nullo tempore suscepturum. Diu per internuntios protractus est sermo: et dum vicissim verbis se mutuo occupant, Vir Dei efficaciora arma corripiens, ad altare sanctum oblaturus et supplicaturus accedit. Intraverant ecclesiam quibus licebat divinis interesse mysteriis: Comes sustinebat pro foribus. Peractis igitur consecrationibus, et pace data et diffusa in populum, Homo Dei jam non se agens ut hominem, corpus Domini super patenam ponit, et secum tollit: atque ignea facie et flammeis oculis, non supplicans, sed minax foras egreditur, et verbis
Abbreviated transcription (Latin):
quos ad cõuentummi ꝑfidie inuitabat adyabolo
correptus est. Sic et In alios multos qui
ĩscismate illo feruẽtiores extiterãt: mauus
diuina maitisestã excertuit ultionẽ. Propt
ħet et alia huiꝰ modii aute hoĩes confundi
coꝑat girardꝰ: et timens opponi s̃ q̃ negari
nõ poterant conuentus publicos euitabat.
Signisicatũ est interim comiti ꝑ uiros illu-¬
stres qui ad eũ securius audebãt accedere:
malo remouendo tractarent. Persuasum¬
et facile essẽt qd̾ modo putabã ͦ difficile. et
qd̾ uideba Imposfibile ⁊epẽtino prouentu
possibile reddeietur Itaq apud partinatũ
huic Inde cõueniunt. et i p̃mis de dĩsione
eccliẽ. et descissure obstiñatione q̃ inir̃a
alpes in sola acquitania qͣr nebule coiruptel¬
la consederat. multis modis et rõmb a ser¬
uis dei comiti Intimatũ est ꝙ ecclia una est:
et quicquid ex̃ eam est quasi extra archã
iudicio dei neccesse est interire et dilui.

Expanded text:
quos ad conventum perfidiae invitabat, a diabolo quos ad conventum perfidiae invitabat, a diabolo correptus est. Sed et in alios multos, qui in schismate illo ferventiores exstiterant, manus divina manifestam exercuerat ultionem; propter haec et alia hujusmodi, ante homines confundi coeperat Gerardus, et timens opponi sibi quae negari non poterant, conventus publicos evitabat. 37. Significatum est interim Comiti per viros illustres, qui ad eum securius audebant accedere, malo removendo tractarent. Persuasum facile esset quod modo putabatur difficile; et quod videbatur impossibile, repentino proventu possibile redderetur. Itaque apud Partiniacum hinc inde conveniunt; et in primis de divisione Ecclesiae, et de scissurae obstinatione, quae infra Alpes in sola Aquitania, quasi nebulae corruptela consederat, multis modis et rationibus a servis Dei Comiti intimatum est, quod Ecclesia una est, et quidquid extra eam est, quasi extra arcam, judicio Dei necesse est interire et dilui.
Abbreviated transcription (Latin):
audiri quid aduersus eccliãm dei machina¬
cõuenirent. At ille iam eod pͥncipe ꝓsuaso
Impudenter ĩ eccliãm catholitã a qua se
precidebat conuitia iaculari. et pollicitã
pͥus Innocẽtio substrahẽ obedientiã: aua¬
dicare. Tonde factum est. u̾t auimati et
aromati ĩ insaniam clici. publice ex ea die
ꝑsecutioneni catholicis Intẽtaret̃. Prins
ini eoꝵ eccłia sacrificiũ deo. Host cuiꝰ
discessimi decanus eiusd̃ ecclĩẽ. altare ĩ
quo diuina misteria celebrarat. Impie
quid̃ sed nõ Impune cõfregit. Siquid
post breue tempꝰ ꝑcussꝰ a deo. cum
ammã exalaret. donũ ĩ qͣ moriebatur
lari clamitans. cultellum acrocũstantibus
postulabat. quem Immergeret gutturi suoͥ
ut extracto demone uiueret. S dyabolꝰ
cui datus erat eũ inter hec uerba extĩxit:
et pestilenten aiami ĩ infẽrnũ demersia.
Archiepbr̃ quo qui petri Innasoris picta¬
uensĩs ecclie smodumi denũciabat. corã ipĩs

Expanded text:
audiri quid adversus Ecclesiam Dei audiri quid adversus Ecclesiam Dei convenirent. At ille jam eodem principe persuaso, impudenter in Ecclesiam catholicam, a qua se praecidebat, convicia coepit jaculari, et pollicitam prius Innocentio subtrahere obedientiam. Anaminare. Unde factum est ut animati et armati in insaniam clerici, publice ex ea die persecutionem Catholicis intentarent. Prius in eorum ecclesia sacrificium Deo. Post cujus discessum, decanus ejusdem ecclesiae altare, in quo divina mystesia celebrarat, impie quidem, sed non impune confregit. Siquidem post breve tempus percussus a Deo, cum spiritum exhalaret, domum, in qua moriebatur, lari clamitans, cultellum a circumstantibus postulabat quem immergeret gutturi suo, ut extracto daemone viveret. Sed diabolus, cui datus erat, eum inter haec verba exstinxit, et pestilentem animam in infernum demersit. Archipresbyter quoque, qui Petri invasoris Pictavensis Ecclesiae synodum denuntiabat, coram ipsis,
Abbreviated transcription (Latin):
namẽta etiã contra naturã suam exarserat.
ꝯ om̃i fideliũ qui aderant subsc̃riptoẽ aua¬
thematizat: et auctoritate põ tã ad illan
ꝙͣ ad om̃o mulieres deinceps ĩ t̾dicit accessũ.
post confessiouem cõĩcanti nuĩꝙͣ postea ap¬
paruit mimicus : s irregressibiliter elimi¬
natut aufugit.
is itaq patratis : sunul abbas el et
legatus Ingrediũtur aquitamiã. Interĩ
girardus assensu comitis burdegalensen
archiepiscopatũ occupauerat: et sił burga-¬
delensem et engolismensen de tinebat
eccliãn S effluentib peccuniis quas in
assentatox manus Imecerat. et magis
ac magis cognitato ueritate Iaii deflue¬
bant ab eo subsidia pͥncipuii: et ꝑfidie
eiꝰ tunebãt existere deffensores. Mora¬
batur itaq In locis illis in quib securiorẽ
seputabat : nec iam facile publicis
se cõnentib p̾sentabat. Ut eñi prius
gesta Breniter repetamꝰ: ubi pͥmũ cepit

Expanded text:
inamenta, etiam contra naturam suam, exarserat, inamenta, etiam contra naturam suam, exarserat, cum omnium fidelium qui aderant subscriptione anathematizat: et auctoritate Christi tam ad illam, quam ad omnes mulieres deinceps interdicit accessum. post confessionem communicanti, nunquam postea apparuit inimicus, sed irregressibiliter eliminatus aufugit. is itaque patratis, simul Abbas et legatus ingrediuntur Aquitaniam. Interim Gerardus, assensu Comitis, Burdegalensem archiepiscopatum occupaverat, et simul Burdegalensem et Engolismensem detinebat ecclesiam. Sed effluentibus pecuniis, quas in assentatorum manus injecerat, et magis ac magis cognita veritate, jam defluebant ab eo subsidia principum, et perfidiae ejus timebant existere defensores. Morabatur itaque in locis illis, in quibus securiorem se putabat, nec jam facile publicis sese conventibus praesentabat. Ut enim prius gesta breviter repetamus, ubi primum coepit
Abbreviated transcription (Latin):
ei prodesset : et ipẽ recedẽte abbate q̃ fuerat
hec uir dei lolandis uerbis eã consolatur:
et de celo promittens auxiliũ. precipit ut
die altera iam enim nox iustabat: cõfides
⁊ dnõ reuertatur. Reuersa mane ꝯ uiro dei
sblasphemias et minas quas ead̾ nocte ab
incubo suo audierat retulisset; nec cures
inquit uir dei minas eiꝰ: sed uade tolle
Baculũ hunc nr̃m: et pone ĩ lecto tuo: et
si quid potest agat. Eiit mulier qd Iussum
Fuerat: et recubans ĩ Lectulo suo. signo
hrucis munita. inxta se baculũ ponit.
Adest ille tõtinuo .ͤ s adcõsuetũ opus nͭ
adipiñ cubile presuut accedere: minat.
tainẽ accerrime qd̾ discedẽte uiro dei. ip̃e
¶ĩ eius supplicia reuerteretur. Instabat
ip̃e ad uiubonem conscendͭ s et ut om̃s
qui in eccłiaͣ erant accensas cãdellas tenerẽt.
faciens mauditos diaboli ausus publice aꝑit:
et foruicatorẽ spn qui ĩ tam horrenda inqͥ¬

Expanded text:
ei prodesset; et ipse, recedente Abbate, qui fuerat ei prodesset; et ipse, recedente Abbate, qui fuerat haec Vir Dei, blandis verbis consolatur mulierem; et de coelo promittens auxilium, praecipit ut die altera, jam enim nox instabat, confidens in Domino revertatur. Reversa mane, cum Viro Dei blasphemias et minas, quas 1106 eadem nocte ab incubo suo audierat, retulisset: « Ne cures, inquit Vir Dei, minas ejus, sed tolle baculum hunc nostrum; et pone in lectulo tuo, et si quid potest, agat. » Egit mulier quod jussum fuerat, et recubans in lectulo suo, signo crucis munita, juxta se baculum ponit. Adest ille continuo, sed nec ad consuetum opus, nec ad ipsum cubile praesumit accedere: minatur tamen acerrime, quod discedente Viro Dei, ipse in ejus supplicia reverteretur. Instabat ipse ad ambonem conscendit, et ut omnes qui in ecclesia erant, accensas candelas in manibus faciens, inauditos diaboli ausus publice aperit, et fornicatorem spiritum, qui in tam horrenda inqu
Abbreviated transcription (Latin):
ig̃r̃ ea etiani inĩ eod loco cubante marito.
Inni sibiliter Impurissimus ille adulter: et
Incredili eani uepabas libidine. Sex ãnis
tantimi latuit maliii: nec detexit muliex
perdita tanti crumiuis probrũ Septimo
uero anno coususã est in serpã et expauit᷑
tũ pp̃ colluuionẽ tã cõtirue turpitudinis:
tũ pp̃ tunorẽ dei cꝰ iuditio singlĩs momẽtis
intercipi tuebat et dãpnari. Confugit
ad sacerdotes: et piaculum confite᷑. Pera¬
grat loca sancta: et sctoꝵ Implorat
suffragia: s nulla ei confessio: nulla or̃oͬ
nulla elemosmax largitio susfragatur.
Quotidie ut pͥus: et Importunius a demo¬
ne infestatur. Deniq In publitum tantũ
scelus esfusun est. Quo audito et cog̃to
infelip mulier se adpedes erꝰ tremebunda
proiecit Aperit ei lachrimis ꝑfusa hor¬
uibilem passionem. et ludificatõe ĩueteratã:
Interdictũ ͤaute eius ueniret presentiã. qu nithil

Expanded text:
ergo ea, etiam in eodem lecto cubante marito, ergo ea, etiam in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat libidine. 35. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero anno confusa est in se ipsa, et expavit, tum propter colluvionem tam continuae turpitudinis, tum propter timorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotes, et piaculum confitetur. Peragrat loca sancta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio suffragatur. Quotidie ut prius, et importunius a daemone infestatur. Denique in publicum tantum scelus effusum est. Quo audito et cognitoum infelix mulier, se ad pedes ejus tremebunda projecit. Aperit ei lacrymis perfusa passionem horribilem, et ludificationem inveteratam; ei interdictum ne ante ejus veniret praesentiam, quia nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitauit aiã eius honor oblatꝰ: nec
motus est pes eius ut inelinaret se ad
gliam̃. nec magis eũ delectaba ͦ tyara
et anulus: ꝙ nastrium et sarculus. ¶de
tentib se nec ãmens aliqñ nec insollẽter
aut improbe renuens: dicebat se nõ essẽ
sinr. s alioꝵ seruitio deputatũ Que let
omĩb q̃ possidebamꝰ uenditit Inuẽtã pociosa
magaritã cõparauimꝯ: ad po patamoniã
distracta redire nõ possumꝰ. Od si et
pciũ et apretiatũ nobis perierint. et sab¬
tatus et magarita pͥnati fuerimꝰ. expͦ¬
tatiomi nõe in ale prouisum est: si oleo
nr̃o  effũso clausis Ianuis sic̃ fatui mẽdiceꝰ.
P uoniderãt etiã eͦ exconsilio sc̃tissimi frẽt.
et dñi pape auctoritate iuniti erant: ne
quis gaudiũ eoꝵ/ posset tollere ab eis.
et alioꝵ consolatio eis fieret tribulatio.
bant petitores. et iam dimulgatũ erati
Utiq abbtem sit statutũ adeo in eglesia

Expanded text:
sollicitavit animam ejus honor oblatus, nec sollicitavit animam ejus honor oblatus, nec motus est pes ejus ut inclinaret se ad gloriam; nec magis eum delectabat tiara et annulus, quam rastrum et sarculus. 27. Petentibus se nec annuens aliquando, nec insolenter aut improbe renuens, dicebat se non esse suum, sed aliorum servitio deputatum. Quae res omnibus quae possidebamus venditis, inventam pretiosam margaritam comparavimus: ad patrimonia distracta redire non possumus. Quod si et pretium et appreciatum nobis perierit, et substantiis, et margarita privati fuerimus; exspectationi nostrae male provisum est, si oleo nostro effuso, clausis januis sicut fatui mendicemus. » Providerant etiam sibi ex consilio sanctissimi fratres, et domini Papae auctoritate muniti erant, ne quis gaudium suum tollere posset ab eis, et aliorum consolatio eis fieret tribulatio, ei expugnaverant petitores, et jam divulgatum erat ubique, Abbatem sic statutum in Ecclesia a
Abbreviated transcription (Latin):
tidie In fornace probabatur: et nequid
ei rubiginis obreꝑet crebris maleo ictib
ĩ Incude tundebat᷑. Nlagellaba ͬ et arguebae
nõ adpenã pro t̾mĩe: s ad gliã pro
uirtute ¶umꝙ̃ ei deffuit stimulꝰ egri¬
tudinis. Et ꝯ sciret uͥtutẽ ĩ infirmitate
ꝑfici sufficiẽtẽ sibi iñ hoc experiebatur
gram̃. ꝙ uideret suos om̃s quãtulũtũq extia¬
ordinarios motus lima illuis quotidiane affli-¬
ctionis abradi Erat quid caro infirma. s
spũs promptꝰ et quo minꝰ ĩ corpore pota̾t
delectari. amplius delectaba. in dno. nec
aqua huiꝰ seculi ambitione pulsabatur
qui solis celestib Inhiabat. Quot eccliẽ
elegit cathalauuensis. Intra italiã cĩtas
genuensis. et mediolanũ metropolis ligurũ:
hunc optauerũt pastorẽ et magistrimi.
Remis nobalissima srãtie cĩtas. sc̃de belgice
prouĩcie caput : eius dnãtionẽ ambunt.
Oĩb his uocationib postpositis. non

Expanded text:
tidie in fornace probabatur, et ne quid tidie in fornace probabatur, et ne quid ei rubiginis obreperet, crebris malleorum ictibus in incude tundebatur, flagellabatur, et arguebatur; non ad poenam pro crimine, sed ad gloriam pro virtute. Nunquam ei defuit stimulus aegritudinis. Et cum sciret virtutem in infirmitate perfici, sufficientem sibi in hoc experiebatur gratiam, quod videret suos omnes quantulumcunque extraordinarios motus lima illius quotidianae afflictionis abradi. Erat quidem caro infirma, sed spiritus promptus: et quominus in corpore poterat delectari, amplius delectabatur in Domino; nec aliqua saeculi hujus ambitione pulsabatur, qui solis coelestibus inhiabat. Quot Ecclesiaelegit Catalaunensis. Intra Italiam civitas Januensis, et Mediolanum metropolis Ligurum, hunc optaverunt pastorem et magistrum. Remi, nobilissima Franciae civitas, secundae Belgicae provinciae caput, ejus dominationem ambivit. Omnibus his vocationibus postpositis, non