comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid eis ꝓdesse non posset Qui gͦ dignas ꝓsuis pec¬
catis elemosinas facit: pͥus eas facere incipit a se ipso
Indignumẽ. enim ut inse ñ faciat qui facit in ꝓxi¬
tanqͣm te ipsum. itemq audiat miserere animȩ
tuȩ placens dõ: hanc elemofinam idẽ ut dõ place¬
at ñ faciens animȩ suȩ quomͦ dignas ꝓpeccatissius
elemosinas facere dicendus ẽ: Ad hoc enim et illud
scriptum ẽ Qui sibi malignꝰ ẽ. ciuboniis erit: Orati¬
ones quippe aduiuant elemosinȩ Et utiq intuendũ
ẽ qđ legimus: Fili peccasti. neaditias iterum: et de
p̃teritis dep̃care ut cibi dimittantur:  pt̃ hoc gͦ ele¬
mosinȩ faciendȩ sunt : ut cum de p̃teritis peccatis
dep̃camur exaudiam᷑. non ut in eis ꝑseuerantes li¬
centiam malefaciendi nosꝑ elemosinas comparare
crecdamus: Ideo autem dñs et dextris elemosinas
ab eis facctas et sinistris ñ factas se imputaturum

Expanded text:
quid eis prodesse non posset. qui ergo dignas pro suis pecquid eis prodesse non posset. qui ergo dignas pro suis peccatis elemosynas facit, prius eas facere incipit a se ipso. indignum est enim, ut in se non faciat qui facit in promum tuum tamquam te ipsum; itemque audiat: miserere animae tuae placens deo. hanc elemosynam, id est ut deo placeat, non faciens animae suae quomodo dignas pro peccatis suis elemosynas facere dicendus est? ad hoc enim et illud scriptum est: qui sibi malignus est, cui bonus erit? orationes quippe adiuuant elemosynae; et utique intuendum est quod legimus: fili, peccasti; ne adicias iterum et de praeteritis deprecare, ut tibi dimittantur. propter hoc ergo elemosynae faciendae sunt, ut, cum de praeteritis peccatis deprecamur, existimant, non ut in eis perseuerantes licentiam male faciendi nos per elemosynas comparare credamus. Ideo autem dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se imputaturum
Abbreviated transcription (Latin):
remissio sequeret. uideren se remdicere absurdan
atq ridiculam Sicenim cogernt᷑ fateri fieri possi.
ut opulentissimus homo decen nummuł durnis
in elemosinas impensis. homicidia et adulteria et
nefaria queq facta redimeret: Qđ si absurdissimũ
atq in sanissimumẽ. dioere: ꝓfecto si querat᷑ quȩ
digne sint ꝓpeccatis elemosinȩ de quib etiam xp̃i
p̃cursor ille dicebat. facite gͦ fructus dignos peni¬
nitentie: ꝓcullubio non inuetuentur eas facere qui
uitam suam usq ad mortem cotidianorũ criminum
ꝑ pecracione confoduint: Primo: quia in auferendis
reb alienis longe plura diripiunt. ex quib ꝑexigua
pauꝑib largiehda rp̃m sẽ adhoc pascere existimant
ut licentiam malefaccorũ ab illo se emisse uł cotidie
potius emere credentes securi cdamnabilia tanta
commitant: Qui si ꝓuno scelere om̃ia sua tribuerent
indigentib membris xp̃i: nisidesisterent atalib
faccis habendo caritatem quȩ nonagit ꝑperam ali.¬

Expanded text:
remissio sequeretur, uiderent se rem dicere absurdam atque ridiculam. sic enim cogerentur fateri fieri posse, ut opulentissimus homo decem nummulis diurnis in elemosynas impensis homicidia et adulteria et nefaria quaeque facta redimeret. quod si absurdissimum atque insanissimum est dicere, profecto, si quaeratur quae dignae sint pro peccatis elemosynae — de quibus etiam Christi praecursor ille dicebat: facite ergo fructus dignos paenitentiae — procul dubio non inuenientur eas facere qui uitam suam usque ad mortem cotidianorum criminum perpetratione confodiunt. primo quia in auferendis rebus alienis longe plura diripiunt, ex quibus perexigua pauperibus largiendo Christum se ad hoc pascere existimant, ut licentiam malefactorum ab illo emisse uel cotidie potius emere credentes securi damnabilia tanta committant. qui si pro uno scelere omnia sua distribuerent indigentibus membris Christi, nisi desisterent a talibus factis habendo caritatem, quae non agit perperam, ali
Abbreviated transcription (Latin):
eo habent inquiunt xp̃iani catholici in
funclamento xp̃m: a cuiꝰ unntate ñ recesser̃t
tam ec si hiuc fundam̃to suꝑ ed ifauer̃ qͣmlibet pes¬
simã uitam uelut ligna. fenũ stipulam Recta itaq
qm̃ illa quȩ suꝑedificata sunt exurent᷑. cam̃ poterit
eos quandoq ab illiꝰ ignis ꝑpetutate saluare Respon

Expanded text:
ed habent, inquiunt, christiani catholici in fundamento Christum, a cuius unitate non recesserunt, tametsi huic fundamento superaedificauerunt quamlibet pessimam uitam uelut ligna, faenum, stipulam. recta itaquequoniam illa quae superaedificata sunt exurentur — tamen poterit eos quandoque ab illius ignis perpetuitate saluare. respon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑflagitia diligit explere libidineme Siquis itaq
xp̃ianus diligit meretricem eiq adherens unum
corpꝰ efficitur: iam infundam̃to ñ habet xp̃m: Si
quis autem diligit uxorẽ suam si scđm xp̃m. quis
infundamento habere xp̃m: sienim nichil ei cał
affectionis uoluptatisq p̃ponat. quamuis suꝑ edi¬
ficet ligna. fęnum. stipłam. xp̃s ẽ. fundam̃tum:
ꝓpt̃ hoc salus erit ꝑignem: Delitias quippehuiꝰ
mundi amoresq trenos ꝓpt̃ coniuigalem quidẽ
copulam non cdamnabilis tribulationis ignis exu.¬
ret: adquẽ ꝑtinet ignis ec orbitates et quȩcumq ca¬
lamitates quȩ auferunt hȩc Ac ꝑhoc ei quiedifica.¬
uit erit edificatio ista damnosa: quia ñ habebit qđ
suꝑȩdificauit et eorum amissione cruciabit᷑ quibꝰ
fruendo utiq letabat᷑: s ꝑhunc ignem saluus erit
inerito fundam̃ti Quia et siutrum id hab̾e mallet

Expanded text:
per flagitia delegit explere libidinem! Si quis itaque per flagitia delegit explere libidinem! Si quis itaque Christianus diligit meretricem eique adhaerens unum corpus efficitur. iam in fundamento non habet Christum. Si quis autem diligit uxorem suam, si secundum Christum, quis in fundamento habere Christum. Si enim nihil ei talis adfectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna. fenum, stipulam, Christus est fundamentum, propter hoc saluus erit per ignem. Delicias quippe huius modi amoresque terrenos, propter coniugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis ignis exuret; ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates quae auferunt haec. Ac per hoc ei, qui aedificauit, erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit, quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum id habere mallet
Abbreviated transcription (Latin):
et quunauquitint sequo dieit anłs pgcilus ipie
autem saluus eritta tum quasi puignem: simulquis
iste sit inquiramus: hõc tam̃ nonet cettissimumest.
ne duorum apłorum sententias mitamus in rixasn:
Siunus dicit etiamsimala oꝑa dius habuerit sal¬
uabit eum ꝑignẽ fi dis. alius autem si oꝑa ñ habeat.
nunquid poterit fides saluate eum: Inueniemꝰ gͦ
qui possit saluare ꝑignem. si pͥus inuenerimus qͥd
sit habere in funcdamento xp̃m Qđ ut de ipsa simi¬
litudidine qͣm tociꝰ ad ũfamus Nichil in ȩdificio
p̃ponit᷑ funtlam̃to Quisquis itaq sic habet in cor¬
de xp̃m ut xͦ cerrena et temporalia necea quȩ lici¬
ta sunt atq concessa p̃ponat:. fundamentũ habet
xp̃m Siautem p̃ponat et siuideat᷑ habere fidera xp̃i:
nonẽ. tamenin eo funda m̃tum xp̃s cui talia p̃po¬
nuntur: Quanto magis si salutaria p̃cepta contem¬
se conuincit᷑ quempost habuit imꝑantem siuie con¬
cecdentem dum contra eiꝰ imꝑata siue concessa suam

Expanded text:
 inquiunt, de quo dicit apostolus Paulus: Ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem? Simul quis iste sit, inquiramus; hunc tamen non esse certissimum est, ne duorum apostolorum sententias mittamus in rixam, si unus dicit: \'Etiamsi mala opera quis habuerit, saluabit eum per ignem fides\'; alius autem: Si opera non habeat, numquid poterit fides saluare eum? Inueniemus ergo quis possit saluari per ignem, si prius inuenerimus quid sit habere in fundamento Christum. Quod ut de ipsa similitudine quantocius aduertamus: nihil in aedificio praeponitur fundamento; quisquis itaque sic habet in corde Christum, ut ei terrena et temporalia nec ea quae licita sunt adque concessa praeponat, fundamentum habet Christum: si autem praeponit, etsi uideatur habere fidem Christi, non est tamen in eo fundamentum Christus, cui talia praeponuntur: quanto magis, si salutaria praecepta contemse conuincitur, quem posthabuit imperantem siue concedentem, dum contra eius imperata siue concessa suam
Abbreviated transcription (Latin):
quam pasteriore loco posui: non eritnt memores scĩ p̃te¬
ritoru uimalorũ: Carebunt enim om̃ib: ita ut pęnitꝰ
misccł as dũi in etnuma cantabunt: Quo cantico ingłam
illi uciiydius euutati Ibi ꝑficiet᷑ uacat᷑ uacate et
uidete: qm̃ ego sum d̃ Qđ erit uere maximum sabba.¬
tum ñ habens uesꝑam qđ comm̃dauit dñs in pͥmis oꝑibꝰ
niundi ubi legit᷑ et requieuitͤ cdie septimo et scĩficauit¬
eum. quia in eorequieuit ab om̃ib oꝑib siuis quȩ in¬
coauit ds̃ facere: Dies eium septimus etiam nos ipsi
erimus: quando eiꝰ fuerimus benedictione et scĩfica¬
tione pleni atq ꝑfecti Ibiuacantes uidebimꝰ cum
ipse ẽ. ds̃: qđ nob nos ipsi eẽ. uoluimus. quando ab
illo cecidimis audientes a seductore eritis sic̃ dii. et
recedentes a uero dõ quo facientediĩ essemꝰ eiꝰ partici¬
patione non desertione Quid enim sine illo fecimꝰ.
nisi qđ in ira eiꝰ defecimꝰ: A quo refecti & gr̃a maiore

Expanded text:
bliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitusmisericordias domini in aeternum cantabunt? quo cantico in illi iucundius ciuitati. Ibi perficietur: Vacate et uidete quoniam ego sum Deus; quod erit uere maximum sabbatum non habens uesperam, quod commendauit Dominus in primis operibus mundi, ubi legitur: Et requieuit Deus die septimo ab eum, quia in eo requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. dies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando eius fuerimus benedictione et sanctificatione pleni atque perfecti. ibi uacantes uidebimus, quoniam ipse est deus; quod nobis nos ipsi esse uoluimus, quando ab illo cecidimus audientes a seductore: eritis sicut di et recedentes a uero deo, quo faciente di essemus eius participatione, non desertione. quid enim sine illo fecimus, nisi quod in ira eius defecimus? a quo refecti et gratia maiore
Abbreviated transcription (Latin):
tuit et peccare hoc autem nouissimũ eo potenti ei ip ea
di mdr¬
a delectatione peccandi usq ad delectationẽ ñ peccan¬
aliud eẽ. paiticipem dĩ Dĩ natiura peccare ñ potest:
particepsu dĩ abillo accepit ut peccare ñ possit: Ser¬
uandi autem gradus erantduum muneris: ut pͥmũ da¬
ret̾ liberũ arbitriũ qđ ñ peccare homo posset. nouissĩ¬
mum qͦ peccare ñ posset: Ath illud ad comꝑandum
meritũ: hoc ad recipiendũ p̃miũ ꝑtineret: Sedquia pec¬
cauit ista natura cum peccare s̃ potuic: lagiore grã lib̾at᷑
ut ad eadem ꝑducat᷑ lib̾tatem inqͣ peccare ñ possit: Sic̃
enĩ pͥma ĩmortalitas fuit qͣm peccando adam ꝑdidit pos¬
se ñ mori: nouissima erit ñ posse mari: ita pͥmum libũ
arbitrium posse ñ peccare. nouissimũ ñ posse peccare: Sic
enĩ erit inamissi bił uoluntas pie̾tatis ecȩqͥtatis qͦmͦ ẽ felici¬

Expanded text:
tuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, tuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, Dei ma delectatione peccandi usque ad delectationem non peccanaliud participem dei. deus natura peccare non potest; particeps uero dei ab illo accepit, ut peccare non possit. seruandi autem gradus erant diuini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non peccare homo posset, nouissimum, quo peccare non posset, atque illud ad comparandum meritum, hoc ad recipiendum praemium pertineret. sed quia peccauit ista natura. cum peccare potuit, largiore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, in qua peccare non possit. Sicut enim prima inmortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, nouissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, nouissimum non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quo modo felici
Abbreviated transcription (Latin):
hocininꝰ. hic affectus hic auct̾ ꝓfecto erit om̃ib sicut
ipsa uita et̃na communis: Cȩterum qui futuri sint
ꝓmeritis p̃miorũ etiam gradus honorum atq głaru
quis ẽ. idoneus cogitare quanto magis dicere: Qđ
tam̃ futuri sint: ñ ẽ. ambigendum: Atq ideciam beata
illa ciuitas magnum in se bonũ uidebit: qđ nulli su¬
piori ullus inferior inuidebit. sicut nunc ñ inuident
arcangłisangłiceteri. tanqͣm nolit eẽ. unusquisq qđ
accepit quam iussit pacatissimo concordiȩ uincło eiqͥ
accepit obstrictus Quia nec incorpore urlt ocłsee qđ
est digitus: cum membrũ utrum dontineat cotius car¬
nispȩecata compago sic icahabebit donũ aliufalio
mius. ut hoc quoq donum habeat ne uelit amplius
Nec ideo liberum arbitrium ñ habebit quia peceata
os eielettare ñ poterunt: Magis quippe erit li bum adeifatati
Ãpͣ liberum arbtrium qđ hominidatum ẽ quanto qorus¬

Expanded text:
hoc munus, hic affectus, hic actus profecto erit omnibus sicut hoc munus, hic affectus, hic actus profecto erit omnibus sicut ipsa uita communis aeterna. Ceterum qui futuri sunt pro meritis praemiorum etiam gradus honorum atque gloriarum, quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? quod tamen futuri sint non est ambiguum. atque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo concordiae uinculo ei qui accepit obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata compago. sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne uelit amplius. Nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt; magis quippe erit liberum a delectati liberum arbitrium, quod homini datum est, quando pr
Abbreviated transcription (Latin):
et motus et statꝰ sicuc ipsa species decenserit quicumq
erit: ubi qđ non deebit ñ erit Certe ubi uoletꝰ ibierit
ꝓtinus corpus Nec uolet aliquid sp̃s: qđ nec sp̃m pos
sit csecere nec corpꝰ Uera ibi gła erit: ubi laudantis
nec errore quisqͣm nec aclulatione laudabit᷑ Uerus
honor qui nulli laucdabit᷑ digno. nulli deferet᷑ in dig̃¬
no: Sed nec ad eum amibiet ullus indignus. ubi nul
ũsi nec a se ipso necabaliqͦ quisq patietur: Premiũ uir¬
cutis erit ipse qui uircutem dedit: eiq seipsum qͦ meliꝰ
plebs nego ero unde sacient᷑: E go ero quȩcumq ab
hominib honeste desidant᷑ et uita et salus ec itictus.
et copia et gła. et honor et paxet om̃ia bona Si enim
et illud recte intelligit᷑ qđ ait apłs ut sit ds̃ om̃ia in
om̃ib: ipse finis erit de sidium nr̃orũ qui sine fine
uidebit᷑. sine fastidio amabit᷑ sine fatigatione laudabit̃:

Expanded text:
et motus et status sicut ipsa species decens erit, quicumque et motus et status sicut ipsa species decens erit, quicumque erit, ubi quod non decebit non erit. certe ubi uolet spiritus, ibi erit protinus corpus; nec uolet aliquid spiritus, quod nec spiritum possit decere nec corpus. uera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione decipitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nulluersi nec a se ipso nec ab aliquo quisque patitur. praemium uirtutis erit ipse qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melplebs, nisi: "ego ero unde satientur, ego ero quaecumque ab hominibus honeste desiderantur, et uita et salus et uictus et copia et gloria et honor et pax et omnia bona"? sic enim et illud recte intellegitur quod ait apostolus: ut sit deus omnia in omnibus. ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine uidebitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nullum ert malum. nullum latẽbit
bonum. Uacabitur di laudib qͥuerit om̃ia il om̃i¬
bi Nam quid aliud aget᷑ ubi neq tilla desidia cessabit̃
neq ulla indigentia laborabit᷑: nescio Ammoneor
etiam scõ cantico ubilego uł audio: Beati qui habitañ
indomo tua. in scła scłorum laudabunt te. Om̃ia eni¬
membra et iuscera in corruptibił corporis quȩ nunc iude.¬
mus: ꝑ usus necessitatis uarios distributa. qm̃ ñ erit
ipsa necessitas s plena certa secuta sempit̾ña felicitas:
ꝓficient laudib dĩ: Om̃s quippe illi de quib iam sum
Locutus qui nunc latent armoniȩ corporał numeri: ñ
latebunt incrinsecus et extrinsecus ꝑ corporis cuncca
disposici Et cũm cȩteris reb quȩ ibi magnȩ atq mira¬
biles uidebunt᷑ rationales mentes in canti artificis
laudem rationabilis pulchritudinis delectatione
succedent. qui motus illic talium corporum sint futuri:
temere deffinire ñ audeo qđ excogitare ñ ualeo Tam̃

Expanded text:
ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio. admoneor etiam sancto cantico, ubi lego uel audio: beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. omnia membra et uiscera incorruptibilis corporis, quae nunc uidemus per usus necessitatis uarios distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena, certa securitas, sempiterna felicitas, proficient laudibus dei. omnes quippe illi de quibus iam sum locutus qui nunc latent harmoniae corporalis numeri non latebunt, intrinsecus et extrinsecus per corporis cuncta dispositi, et cum ceteris rebus, quae ibi magnae atque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in tanti artificis laude rationabilis pulchritudinis delectatione succendent. qui motus illic talium corporum sint futuri temere definire non audeo, quod excogitare non ualeo; tamen
Abbreviated transcription (Latin):
negaiu: Erit gͦ il liꝰ cuutati et una in om̃ib et inseꝑabit
imsingłis uoluntas. liła ab oñu malo lib̾a et impletaõi
bonosruens indeficient̃ et̃norũ iocũ ditate gaudiorũ. obli¬¬
ta culparũ oblita penarũ: Nec idõ cm̃ suę lib̾ationis oblita:
ut lib̾atori su ñ si. ingͣta Quantũ gͦ attinet adscientiã rati¬

Expanded text:
it ergo illius ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uoluntas libera, ab omni malo liberata et impleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata; quantum ergo attinet ad scientiam rati
Abbreviated transcription (Latin):
explicare potuerunt. Neq id solum fuit
seruile bellum: s & macedoniam ꝓuintiam
pͥus seruitia depopłata sunt. deinde siciliã
oraq maritima. Quanta eciam &e qͣm horren¬
da commiserint pͥmo latrocinia deinde uali.¬
da bella pyratarũ quis ꝓ magnitudine re-¬
guine iam cruentus multis adũsarũ sibi par-¬
tium ꝑemptis uictus urbe ꝓfugiss: uix pau¬
lulum respirante ciuitate ut u̾bis tullianis
utar. suꝑauit postea cinna cum mario. Tũ uͦ¬

Expanded text:
explicare potuerunt. Neque id solum fuit explicare potuerunt. Neque id solum fuit seruile bellum, sed et Macedoniam prouinciam prius seruitia depopulata sunt et deinde Siciliam oramque maritimam. Quanta etiam et quam horrenda commiserint primo latrocinia, deinde ualida bella piratarum, quis pro magnitudine reguine iam cruentus multis aduersarum sibi partium peremtis uictus Urbe profugisset, uix paululum respirante ciuitate, ut uerbis Tullianis utar, \'superauit postea Cinna cum Mario. Tum u
Abbreviated transcription (Latin):
bella ꝑduxerint. Preclarum i sedicionis
obstaculum edeni concordiȩ testem cedis
suppliciiq graccoꝵ concionantib opponen¬
dam putarunt. Quantum ex hoc ꝓfecerint:
indicant secuta peiora. laborarunt enim
deinceps concionatores non exemplum de¬
uitare gracçorum s suꝑare ꝓpositum. lucuis
saturnius tribunꝰ pleb. & gauis seruilius
p̃tor. & multo pꝰ marcus drusus. Quoꝵ om̃iũ
sedicionib. cedes pͥmo iam tunc gͣuissinȩ
deinde socialia bella exarserunt: quib italia
uehem̃t᷑ afflicta & ad uastitatem miserabilẽ
desertionẽq ꝑducta ẽ. Bellum deinde ser-¬
uile successit: & bella ciuilia. Que p̃lia cõt¬
missa sunt. quid sanguinis fusum ut om̃s
fere itale gentes quib romanum maxime
p̃pollebat imꝑium. tanquã seua barbaries
seiule contractum sit. ad quantũ numerũ
&e qͣm acrem ferocemq ꝑuenerit. quos ille
rit: uix qui historiam conscripserunt satis

Expanded text:
bella perduxerit. CAPUT XXVI. De diuersisbella perduxerit. CAPUT XXVI. De diuersisobstaculum aedem Concordiae, testem caedis suppliciique Gracchorum, contionantibus obponendam putarunt. Quantum ex hoc profecerint, indicant secuta peiora. Laborarunt enim deinceps contionatores non exemplum deuitare Gracchorum, sed superare propositum, L. Saturninus tribunus plebis et G. Seruilius praetor et multo post M. Drusus, quorum omnium seditionibus caedes primo iam tunc grauissimae, deinde socialia bella exarserunt, quibus Italia uehementer adflicta et ad uastitatem mirabilem desertionemque perducta est. \'Bellum deinde seruile successit et bella ciuilia. Quae proelia commissa sunt, quid sanguinis fusum, ut omnes fere Italae gentes, quibus Romanum maxime praepollebat imperium, tamquam saeua barbaries seruile contractum sit, ad quantum numerum et quam acrem ferocemque peruenerit, quos ille rit, uix qui historiam conscripserunt satis
Abbreviated transcription (Latin):
la dea irata iuuere uoluerunt. nec troianũ
excidium recoluerunt originem ab eiꝰ offen¬
sione sumpsisse. Ipsa quippe quia int̾ dõs
non fuerat inuitata. trium dearũ litem
aurei mali suppositione commenta ẽ. Unde
rixa numinum. & uenꝰ uictrix. & rapta he¬
lena. & troia deleta. Qua ꝓpt̾ si forte in dig¬
nata qđ int̾ dõs in urbe nullum templum.
habere meruit. idõ iam turbabat tantis tu¬
multib ciuitatẽ: quanto atrocius potuit ir¬
ritari cum in loco illiꝰ cedis hoc ẽ in loco sui
opis aduersariȩ suȩ constitutã edem uid̾et.
Hec uana ridentib nobis: illi doeti sapien¬
tesq stomachant᷑. Et tm̃ numinum bonoꝵ
malorumq cultores de hac questione concor¬
diȩ discordiȩq non exeunt siue p̃ter miserint
harum dearũ cultum eisq febrem bellonã¬
q p̃tulerint quib antiqua fana fecerunt.
siue ae istas coluerint. cum sic eos discedente
concordia discordia seiuens usq ad ciuilia

Expanded text:
la dea irata vivere voluerunt, nec Trojanum la dea irata vivere voluerunt, nec Trojanum excidium recoluerunt originem ab ejus offensione sumpsisse. Ipsa quippe quia inter deos non fuerat invitata, trium dearum litem aurei mali suppositione commenta est: unde rixa numinum, et Venus victrix, et rapta Helena, et Troja deleta. Quapropter, si forte indignata quod inter deos in Urbe nullum templum habere meruit, ideo jam turbabat tantis tumultibus civitatem; quanto atrocius potuit irritari, cum in loco illius caedis, hoc est in loco sui operis, adversariae suae constitutam aedem videret? Haec vana ridentibtesque stomachantur, et tamen numinum bonorum malorumque cultores de hac quaestione Concordiae Discordiaeque non exeunt, siue praetermiserint harum dearum cultum eisque Febrem Bellonamque praetulerint, quibus antiqua fana fecerunt, siue et istas coluerint, cum sic eos discedente Concordia Discordia saeuiens usque ad ciuilia
Abbreviated transcription (Latin):
to. eo ipso loco ubi funereus tumultus ille
commissus ẽ. ubitot cuies ordinis cuiꝰq cecide¬
runt. ecdes concordiȩ facꝰta ẽ. ut graccors pene
testis concionantium oculos feriret memoriã¬
q compongeret. S hoc quid aliud fuit qͣm irri-¬
sio dõrum. illi deȩ templum construere quȩ
si eẽt. inciuitate non tantis dissensionib dila¬
cerata corrueret. nͥ forte sceleris huiꝰ rea concor¬
dia quia deseruerat anmos cuuum. meruit
m illa ede tanquam in caitere includi: Cur
enim si reb gestis congruere uoluerunt ñ ibi
potuis aedem discordiȩ fabricarunt e An ulla
ratio reddit᷑ cur concordia dã sit & discordia
dea nonsit. ut scđm laboenis distinctionem
bona sit ista illa uͦ mala: nec ipse aluid secutꝰ
uidet᷑: qͣm qđ adũtit romȩ etiam febri sicut
saluti templũ constitutum. Eo mͦ gͥ non tan¬
tum concordiȩ uerũetiam discordĩȩ consti.¬
tui debuit. Riculose itaq romani tam ma¬

Expanded text:
to eo ipso loco, ubi funereus tumultus ille to eo ipso loco, ubi funereus tumultus ille commissus est, ubi tot cives ordinis cujusque ceciderunt, aedes Concordiae facta est, ut Gracchorum poenae testis concionantium oculos feriret, memoriamque compungeret. Sed hoc quid aliud fuit, quam irrisio deorum, illi deae templum construere, quae si esset in civitate, non tantis dissensionibus dilacerata corrueret? nisi forte sceleris hujus rea Concordia, quia deseruerat animos civium, meruit in illa aede tanquam in carcere includi. Cur enim, si rebus gestis congruere voluerunt, non ibi potius aedem Discordiae fabricaverunt? an ulla ratio redditur, cur Concordia dea sit, et Discordia dea non sit; ut secundum Labeonis distinctionem, bona sit ista, illa vero mala? Nec ipse aliud secutus videtur, quam quod advertit Romae etiam Febri, sicut Saluti, templum constitutum. Eo igitur modo non tantum Concordiae, verum etiam Discordiae constitui debuit. Periculose itaque Romani tam ma
Abbreviated transcription (Latin):
lere. ꝑ icłosissimum immo uͦ ut resipsa do¬
cuit ꝑniciosissimũ fuit. Quȩ funera facta
sunt cum pͥor graccus oectisus ẽ. quȩ etiã
cum miallius fr̃ eus non longo temꝑe ut¬
posito. Neq enim legib & ordine potesta¬
tum. s carb armorq conflictib nobiles
ignobilesq necabant᷑ Post gracci alteruis
int̾fectionẽ. lucius opimius consul qͥ ad ũsus
eum intra urbem arma commouerat: eoq
cum sociis opp̃sso & extincto ingentẽ ciuium
stragem fecerat: cum questionẽ haberet iã
iudiciaria inquisitione ceteros ꝑsequens¬
tria milia hominũ occidisse ꝑhibet᷑. Ex quo
intelligi pot̾ quantã multitudinem morti¬
um habere potuerit turbidus conflictus
armoꝵ. quando tantã habuit uidicioꝵ ue¬
lut examinata cognitio. ꝑ cussor gͣcci ipsius ca¬
put. quantum gͣue erat: tanto auri ponde con:¬
suli uendidit. Hȩc enim pauctio cedem pͣsserat.
inqua etiam occisus ẽ. cum lib̾is marcus ful

Expanded text:
lere periculosissimum, immo uero, ut res ipsa dolere periculosissimum, immo uero, ut res ipsa docuit, perniciosissimum fuit. Quae funera facta sunt, cum prior Gracchus occisus est! quae etiam, cum alius frater eius non longo interposito tetum, sed turbis armorumque conflictibus nobiles ignobilesque necabantur. Post Gracchi alterius interfectionem, Lucius Opimius consul, qui adversus eum intra Urbem arma commoverat, eoque cum sociis oppresso et exstincto ingentem civium stragem fecerat, cum quaestionem haberet jam judiciaria inquisitione caeteros tria milia hominum occidisse perhibetur. Ex quo intellegi potest, quantam multitudinem mortium habere potuerit turbidus conflictus armorum, quando tantam habuit iudiciorum uelut examinata cognitio. Percussor Gracchi ipsius caput, quantum graue erat, tanto auri pondere consuli uendidit; haec enim pactio caedem praecesserat. In qua etiam occisus est cum liberis hi. Fulu
Abbreviated transcription (Latin):
bella socialia. bella seruilia. bella ciuilia.
quantum romanũ cruorem fuderunt: qͣn¬
tam italię uastacionẽ desertionẽq fecerunt.
Nanq antequã se ad ũsus romam sociale la¬
tium commoueret cuncta animalia humaniᷤ
usib subdita canes equi. asini boues. & quȩq
ilia pecora sub hominum dominio fuerunt.
subito efferata & domesticę lenitatis oblita.
ctis tecꝰtis libera uagabant᷑: & omnẽ non
sol. N alioꝵ uerũetiam dñors ad ũsabant᷑
accessum. ñ sine exicio uł ꝑicło audentis si
quis de ꝓximo urgeret. Quanti mali signũ
fuit si hoc signũ fuit: qđ tantum malũ fuit
sietiam signum ñ fuit. Hoc si nr̃is temꝑib
accidifs rabidiores istos qͣm sua illi anima¬
loꝵ fuit: sediciones gracorũ agrarii legib¬
excitatȩ. Uolebant enim agros popło diui¬
dere: quos nobilitas ꝑperam possidebat.
S iam uetustã iniquitatem audere conuel¬

Expanded text:
bella socialia, bella seruilia, bella ciuilia bella socialia, bella seruilia, bella ciuilia quantum Romanum cruorem fuderunt, quantam Italiae uastationem desertionemque fecerunt! Namque antequam se aduersus Romam sociale Latium commoueret, cuncta animalia humanis usibus subdita, canes equi, asini boues, et quaeque alia pecora sub hominum dominio fuerunt, subito efferata et domesticae lenitatis oblita relictis tectis libera uagabantur et omnem non solum aliorum, uerum etiam dominorum auersabantur accessum, non sine exitio uel periculo audentis, si quis de proximo urgeret. Quanti mali signum fuit, si hoc signum fuit, quod tantum malum fuit, si etiam signum non fuit! Hoc si nostris temporibus accidisset, rabidiores istos quam sua illi animalorum fuit seditiones Gracchorum agrariis legibexcitatae. Volebant enim agros populo diuidere, quos nobilitas perperam possidebat. Sed iam uetustam iniquitatem audere conuel
Abbreviated transcription (Latin):
da comitate humanitatis repente mutatis
uultib adhostile negotium in pace ꝑ agendũ.
mutus repente dicam om̃ino uulnerib cum
ꝑcussus in corꝑe &e ꝑcussor in animo feruetur.
Nũ & isti om̃s auguria contempserant: ñ dõs
& domesticos & publicos cum de sedib suis ad
illam in remeabilẽ ꝑegrinationẽ ꝓfecti sunt qͦs
consulerent non habebant: hoc sutae̾: non ha¬
bent cur isti in hac caissa de nr̃is temporib con¬
querant᷑. Olim romani hȩc uana contempnunt.
Si autẽ consuluerunt: respondeat᷑ quid ista ꝓ.¬
fuerunt quando ꝑhumanas dum taxat leges
nemine ꝓhibente licuerunt. S iam illa mala
bi euit̃ quantum possumus commemoramus:
ię quanto interiora tanto miseriora extiter̃.
is cordiȩ ciuiles uł potius in cuules. nec iam
ieditiones s etiam ipsa bella urbana. ubitan¬
tus sanguis effusus ẽ ubi partium studia ñ
contionum dissensionib uariisq uocib in
alterutrũ s plane iam ferro armisq seuiebant

Expanded text:
da comitate humanitatis repente mutatis vultibus ad hostile negotium in pace peragendum, mutuis dicam omnino vulneribus, cum percussus in corpore, et percussor in animo feriretur? Num et isti omnes auguria contempserant? num deos et domesticos et publicos, cum de sedibus suis ad illam irremeabilem peregrinationem profecti sunt, quos consulerent, non habebant? Hoc si ita est, non habent cur isti in hac causa de nostris temporibus conquerantur. Olim Romani haec vana contemnunt. Si autem consuluerunt, respondeatur quid ista profuerunt, quando per humanas duntaxat leges, nemine prohibente, licuerunt. breuiter, quantum possumus, commemoremus, quae quanto interiora, tanto miseriora exstiterunt: discordiae ciuiles uel potius inciuiles, nec iam seditiones, sed etiam ipsa bella urbana, ubi tantus sanguis effusus est, ubi partium studia non contionum dissensionibus uariisque uocibus in alterutrum, sed plane iam ferro armisque saeuiebant;
Abbreviated transcription (Latin):
non habebat. qͣm tm̃ illo uicto int̾fecꝰtoq tͣns¬
cendit: hinc ad alium cȩsarẽ qui pꝰ augustus
sit bella etiulia: & ineis etiam multi clarissi¬
mi uiri ꝑierunt. Int̾ quos & cicero: dissertus

Expanded text:
non habebat. quam tamen illo uicto interfectoque transnon habebat. quam tamen illo uicto interfectoque transcendit, hinc ad alium Caesarem, qui post Augustus sit bella ciuilia, et in eis etiam multi clarissimi uiri perierunt, inter quos et Cicero, ille dis
Abbreviated transcription (Latin):
fata romana miseris ambienti amplexib non
peꝑcerunt: Sillana porro tabula illa postre¬
ma. ut omittamus alias innumerabiles mortes.
plures iugulauit senatores: quã gothi uł spoli¬
putentia. qͣ insipientia. uł pociꝰ am̃tia. illa diis
suis non imputant. & hȩc nr̃o imputant xp̃o:
Crudelia bella ciuilia. om̃ib bellis hostilib
auctorib eciam eorum fatentib amariora.
quib illa respublica nec afflicta s omnino ꝑ-¬
dita iudicata ẽ. longe ante aduentum xp̃i exor¬
ta sunt. & scełatarum concatenatione causaꝵ
abello mariano atq sillano adbella sercorii
&e catilinę quoꝵ asilla fuerat ille ꝓscriptus
ille nutritꝰ. in de ad lepidi & catuli bellum.
quoꝵ alter gesta sillana rescinde alt̾ defen-¬
dere cupiebat. inde ad pompeii & cęsaris. qͦꝵ
pompeiꝰ sectator sillȩ fuerat eiꝰq potentiam
uł ȩquauerat uł iam etiam suꝑauerat. cȩsar
autẽ pompeii potentiã non ferebat. s quia

Expanded text:
fata Romana, miseris ambienti amplexibus non fata Romana, miseris ambienti amplexibus non pepercerunt? Syllana porro tabula illa postrema, ut omittamus alias innumerabiles mortes, plures iugulauit senatores, quam Gothi uel spolipudentia, qua insipientia, vel potius amentia, illa diis suis non imputant, et haec nostro imputant Christo? Crudelia bella civilia omnibus bellis hostilibus, auctoribus etiam eorum fatentibus, amariora, quibus illa respublica nec afflicta, sed perdita omnino judicata est, longe ante adventum Christi exorta sunt, et sceleratarum concatenatione causarum a bello Mariano atque Syllano ad bella Sertorii et Catilinae, quorum a Sylla fuerat ille proscriptus, ille nutritus: inde ad Lepidi et Catuli bellum, quorum alter gesta Syllana rescindere, alter defendere cPompeius sectator Syllae fuerat eiusque potentiam uel aequauerat uel iam etiam superauerat; Caesar autem Pompei potentiam non ferebat, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
dir afunestiꝰ tetriꝰ amarius uidit: utrũ olim
amardae sillȩ aliorumq ineors partib uuiroꝵ¬
clarissimorum tanqͣm suoꝵs luminum ansui
m̃bra ferocitatẽ: Galli quidẽ trucidauerunt
senatum. quicquid eiꝰ in urbe tota p̃t̃ arcena
capitolinam quȩ sola ut c̃q defensa ẽ reꝑux
potuerunt s in illo colle constitutis auro uitã
saltem uendiderunt qͣm & si ferro raꝑe non
possent. possent obsidione consumere. Gothi
uͦ tam multis senatorib peꝑcerunt: ut magis
mirum sit qđ aliquos ꝑemerunt. At uͦ silla
uiuo ad huc mario ipsum capitolium qͥ agal¬
lis qͥtum fuit ad decernendas cedes uictor in¬
sedit. Et cum fuga mariꝰ lapsus eẽt. ferocior
cruentiorq rediturus iste incapitolio ꝑsenatꝰ
eciam consultum multos uita rebq pͥuauit.
Marianis autẽ partib silla absente quid sc̃m
cui parcerent fuit. quando mutio ciui. senato¬
ri. pontifici. aram ipsam ubierant ut auint

Expanded text:
Roma funestius taetrius amariusque uidit, utrum olim Roma funestius taetrius amariusque uidit, utrum olim an Marii et Syllae aliorumque in eorum partibus viroclarissimorum tanquam suorum luminum in sua membra ferocitatem? Galli quidem trucidaverunt senatum, quidquid ejus in Urbe tota, praeter arcem Capitolinam, quae sola utcumque defensa est, reperire potuerunt; sed in illo colle constitutis auro vitam saltem vendiderunt, quam etsi ferro rapere non possent, possent tamen obsidione consumere: Gothi vero tam multis senatoribus pepercerunt, ut magis mirum sit quod aliquos peremerunt. At vero Sylla, vivo adhuc Mario, ipsum Capitolium, quod a Gallis tutum fuit, ad decernendas caedes victor insedit; et cum fuga Marius esset elapsus, ferocior cruentiorque retiam consultum multos uita rebusque priuauit : Marianis autem partibus Sylla absente quid sanctum cui parcerent fuit, quando Mucio ciui senatori pontifici aram ipsam, ubi erant ut aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
erant. eciam ipsa licet crudeł ceteroꝵ securi¬
tas gnera mortium exquisita congemuit.
Quandam enĩ sine ferro. laniantium manus
diripuerant: immaniꝰ homines hominem
uitum. qͣm bestiȩ solent discerꝑe cadauer
obiectum. Alius ocłis offosis & particłatim
m̃bre amputatis. in tantis cruciatib dui uiue¬
ie uł potuis dui mori coactus ẽ. Subuatastȩ
sunt edim tanq̃m uillȩ quedam nobiles
ciuitates. Una uͦ uelut unus reus duct iubet᷑.
sic tota uissa ẽ. trucidari. Hȩc facta sunt in pa¬
&e post bellum: non ut accełaret᷑ obtinenda
uictria s ñ contempneret᷑ obtenta. Paxcum
bello lecrudelirate certauit. & uiect. illud
enim ꝓtrauit armatos: ista midatos. Bellũ
erat ut ql feriebatur si poss feriret: pax
Auẽ non u qui euaserat uiuerec s ut mo¬
Nus non repagnatet. Quȩ rabies exterarũ¬
gicium. quȩ seuitia barbaroꝵ huic de ciui¬
b Actoriȩ ciuium comparari poteste Quid

Expanded text:
erant, etiam ipsa licet crudelis ceterorum securierant, etiam ipsa licet crudelis ceterorum securitas genera mortium exquisita congemuit. Quendam enim sine ferro laniantium manus diripuerunt, inmanius homines • hominem uiuum, quam bestiae solent discerpere cadauer abiectum. Alius oculis effossis et particulatim membris amputatis in tantis cruciatibus diu uiuere uel potius diu mori coactus est. Subhastatae sunt etiam, tamquam uillae, quaedam nobiles ciuitates; una uero, uelut unus reus duci iuberetur, sic tota iussa est trucidari. Haec facta sunt in pace post bellum, non ut acceleraretur obtinenda uictoria, sed ne contemneretur obtenta. Pax cum bello de crudelitate certauit et uicit. Illud enim prostrauit armatos, ista nudatos. Bellum erat, ut qui feriebatur, si posset, feriret; pax autem, non ut qui euaserat uiueret, sed ut moriens non repugnaret. gentium, quae saeuitia barbarorum huic de ciuibus uictoriae ciuium conparari potest? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
aram ipsam amplexus occisus ẽ ignẽq illũ
qui ꝑpetaia cura uirginum semꝑ ardebat suo
pene sengume extinxit. Urbem deinde silla
Rctor intrauit. qui inulla publica ñ iam bel¬
los ipsa pace seuuente .uii. milia deditorũ un¬
mermia. non pugnando s uibendo ꝓstrauerat.
Inurbe autẽ tota quem uellet fillanus qͥsq
ferebat. Unde tot funera numerari om̃ino
non poterant donec sillȩ suggereret᷑ sinendos
es̃ aliquos uiuere. ut eẽnt. quib possent imꝑ¬
ase qui uicerant. Tunciam cohibita quȩ hac
atq hac passim furibunda ferebatur licentia
iugulandi. tabula illa cum magna gratula¬
tione ꝓposita ẽ. quȩ hominum exutroq ordi¬
ne splendido equestri scilicet atq senatorio
xcelendorum ac ꝓscribendoꝵ duo milia
cominebat. Contristabat numerus s consola¬
batur modus. nec quia tot cadebant tantum
erat meroris quantum leticiȩ: quia cet̾i non
timebant. S inquib dam eoꝵ qui mori uissi

Expanded text:
aram ipsam amplexus occisus est, ignemque illum, aram ipsam amplexus occisus est, ignemque illum, qui perpetua uirginum cura semper ardebat, suo paene sanguine extinxit. Urbem deinde Sylla uictor intrauit, qui in uilla publica non iam bello, sed ipsa pace saeuiente septem milia deditorum unermia non pugnando, sed iubendo prostrauerat. In Urbe autem tota quem uellet Syllanus quisque feriebat, unde tot funera numerari omnino non poterant, donec Syllae suggereretur sinendos esse aliquos uiuere, ut essent quibus possent imperare qui uicerant. Tunc iam cohibita quae hac adque iliac passim furibunda ferebatur licentia iugulandi, tabula illa cum magna gratulatione proposita est, quae hominum ex utroque ordine splendido, equestri scilicet adque senatorio, occidendorum ac proscribendorum duo milia continebat. Contristabat numerus, sed consolabatur modus; nec quia tot cadebant tantum erat maeroris, quantum laetitiae quia ceteri non timebant. Sed in quibusdam eorum, qui mori iussi
Abbreviated transcription (Latin):
tulus hausto ueneno se manib minuicorum
subtraheret. nebula flam̃diał. p̃cisis uen
ioui etiam suo sanguine litaret. In ipsuit᷑ qdẽ
marii ocłis continuo feriebant᷑ quib faligan¬
tib dexteram porrigere noluiss. Silla nan¬
uictoria secuta. huiꝰ uidelieet uindex crude¬
litatis. pꝰ tantum sanguinẽ ciuium quo fuso
fuerat comparata: finito iam bello. inimici¬
tiis uiuentib crudeluis in pace grassata ẽ. lã
etiam pꝰ marii maioris pͥstinas ac recentissi¬
mas cedes additȩ fuerant alię grauiores a
mario uiuene atq carbone earundem par¬
tium marianarum : qui silla immninente
non solum uictoriã uerũetiã ipsam despe¬
rantes salutem cuncta suis aliis cedib im
pleuerunt. Nam p̃t̃ stragem late ꝑ diu̾sa di¬
ffusam. obsesso etiam senatu. de ipsa curia
tanqͣm de carcere ꝓducebant᷑ ad gladium.
Mutius sceuola pontifex. qm̃ nichil apui
romanos templo ueste sanctius habebatur.

Expanded text:
tulus hausto ueneno se manibus inimicorum tulus hausto ueneno se manibus inimicorum subtraheret, Merula flamen Dialis praecisis uenis Ioui etiam suo sanguine litaret. In ipsius autem Marii oculis continuo feriebantur, quibus salutantibus dexteram porrigere noluisset. CAuictoria secuta, huius uidelicet uindex crudelitatis, post tantum sanguinem ciuium, quo fuso fuerat conparata, finito iam bello inimicitiis uiuentibus crudelius in pace grassata est. lam etiam post Marii maioris pristinas ac recentissimas caedes additae fuerant aliae grauiores a Mario iuuene adque Carbone earundem partium Marianarum, qui Sylla inminente non solum uictoriam, uerum etiam ipsam desperantpleverunt. Nam praeter stragem late per diversa diffusam, obsesso etiam senatu, de ipsa curia, tanquam de carcere, producebantur ad gladium. Mucius Scaeuola pontifex, quoniam nihil aput Romanos templo Vestae sanctius habebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
clarissinis uiris int̾fectis lumina ciuitatis
exrincta sunt. Ultꝰ ẽ huiꝰ uictoriȩ crudelitate
postea silla. Nec dici quidem opuse qͣntide
De hac enim uindicta quȩ ꝑniciosior fuit
qͣm si scelera quȩ puniebant᷑ impunita re¬
linquerent᷑ ait &el lucanus. Excessit medicim
modum nimiumq secutȩ qua morbi duxere
manus. ꝑiere nocentes. s cum iam soli possa ent
suꝑeẽ nocentes. Illo bello mariano atq sili Ia¬
no. exceptis his qui foris in acie ceciderunt i
ipsa quoq urbe cada uerib uinci. plates for̃
theatra. templa completa sunt: ut diffioite
uidicaret᷑ quando uictores. plus funereũ edi.¬
derint. utrum priꝰ ut iuncerent an postea
quia uicissent: cum pͥmum uictoria matiana
quando de exilio se ipse restituit exceptis pas¬
sim quaqͣ u̾sum cedib factis. caputtoctaui
cidarentur a suis. Ano cͥassi pat̾ &e filiusiicon¬
spectu mutuo necarentur. bebius & nunnti¬
rius unco tracti sparsis uiscerib interirent &¬

Expanded text:
clarissimis uiris interfectis lumina ciuitatis extincta sunt. Ultus est huius uictoriae crudelitatem postea Sylla, ne dici quidem opus est quant rei publicae. De hac enim uindicta, quae perniciosior fuit, quam si scelera quae puniebantur inpunita relinquerentur, ait et Lucanus: Excessit medicina modum nimiumque secuta est, Qua morbi duxere manum. Periere nocentes; Sed cum iam soli possent superesse nocentes. Illo bello Mariano adque Syllano exceptis his, qui foris in acie ceciderunt, in ipsa quoque Urbe cadaueribus uici plateae fora, theatra templa conpleta sunt, ut difficile iudicaretur, quando uictores plus funerum ediderint, utrum prius ut uincerent, an postea quia uicissent; cum primum uictoria Mariana, quando de exilio se ipse restituit, exceptis passim quaqua uersum caedibus factis caput Octauii ilius in conspectu mutuo mactarentur, Baebius et Numitorius unco tracti sparsis uisceribus interirent, Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto dignius honorentur mateyres qui ideo mul¬
ta mira obtinent ut ds̃ uerus colat quam de mones
qui ob hoc quedam faciunt ut ipsi dii ee.credant᷑:
Contra platonicos qui de naturalib elementorum
ꝓonleribus argumentantur terrenum corpus
incęlo non esse:
An abortiui ũ ꝑtine̾nt ad resurrectionem si ꝑtinent

Expanded text:
Quanto dignius honorentur martyres, qui ideo multa mira obtinent, ut Deus verus colatur, quam daemones, qui ob hoc quaedam faciunt, ut ipsi dii esse credantur Contra Platonicos, qui de naturalibus elementorum ponderibus argumentantur terrenum corpus in caelo esse An abortiui non pertineant ad resurrectionem, si pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓmissione ȩcernȩ beaticudinis scõrum et ꝑpetius
suppliciis impiorum:
corpora ad celeste habitaculum ñ posse cransferri¬
Quid rona conditorem suum romulũ diligendo dm̃
fecerit. eccła autem xp̃m dñ credendo dilexerte¬

Expanded text:
De promissione aeternae beatitndinis sanctorum et perpetuis suppliciis impiorum. corpora ad caeleste habitaculum non posse transferriQuod Roma conditorem suum Romulum diligendo deum fecerit, ecclesia autem Christum Deum credendo dilexer
Abbreviated transcription (Latin):
Dehis qui non om̃ib s eis tantũ qui apud catholicos
sunt renati. etiam si pꝰea inmulta crimina erroresq
ꝓruꝑint. udulgentian pollicent᷑:¬
Dehis quiꝑmanent in catholica fide etiam si pessi¬
me fierint et obhoc uri meruerint tam̃ ꝓpt̃ fidei
fundamentum saluandos eẽ. definiunt

Expanded text:
De his, qui non omnibus, sed eis tantum qui aput catholicos sunt renati, etiamsi postea in multa crimina erroresque proruperint, indulgentiam pollicentqui permanent in catholica fide, etiamsi pessime uixerint et ob hoc uri meruerint, tamen propter fidei fundamentum saluandos esse definiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ om̃ia corporis uidicia quȩ in hac uita hrimano
conttaria sunt decori in resurreccione non suit futura
ubimanente naturali sustantia inunam pulchritudi¬
nem et qualitas concurrat et quantitad
quib libet modis dissipatorum. integrum undecũq
reuocanda sit:
caro mutabitur¬
De miseriis ac malis quib hum anum genus
merito primȩ penarinationis obnoxium ẽ etaqͥib
De his qui ꝓpter illa mala quȩ bonid malis quȩ
cominunia sunt ad iustorum laborem spetialitell
ꝑtinent:¬

Expanded text:
 omnia corporis uitia, quae in hac uita humano contraria sunt decori, in resurrectione non sint futura, ubi manente naturali substantia in unam pulchritudinem et qualitas concurret et quantitas. quibuslibet modis dissipatorum in integrum undecumque reuocanda sit. caro mutabiturDe miseriis ac malis, quibus humanum genus merito primae praeuaricationis obnoxium est et a quibus De his, quae praeter illa mala, quae bonis malisque communia sunt, ad iustorum laborem specia- liter pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑat et carne que obtemꝑat. aut de anima ra¬
tionali quȩ regit et irrationali cupiditate quȩ
regit᷑ aut de uirtute contemplatiua quȩ excel¬
lit et de actuia que subdit᷑. aut de intellectu
m̃tis et sensu corꝑis: s aꝑte de uincło coniuigali
quo inuicem sibi ut̃q sexꝰ obstringit᷑. dñs int̾ro.¬
gatꝰ utrũ liceret quacumq causa dimittere uxo¬
rem. qm̃ ꝓpt̾ duriciã cordis isrłitarũ moyses da¬
ri ꝓmisit libellum repudũ. respondit atq ait:
Non legistis quia qui fecit ab initia mascłm
et feminam fecit eos et dixit. ꝓpt̾ hoc dimutec
homo patrem et matrem. et ad herebit uxori
suȩ. et erunt duo incarne una: Itaq iam ñ st̃
duo. s una caro Qđ gͦ ds̃ coniunx̃. homo non
separet Certum ẽ. gͥ mascłm et feminani u
pͥmitꝰ institutos ut nunc homines duosdiũsi
sexus uidemꝰ et nouimꝰ: unum autẽ diei uł ꝓpt̃

Expanded text:
imperat et carne quae obtemperat, aut de animo raimperat et carne quae obtemperat, aut de animo rationali qui regit et inrationali cupiditate quae regitur, aut de uirtute contemplatiua quae excellit et de actiua quae subditur, aut de intellectu mentis et sensu corporis, sed aperte de uinculo coniugali, quo inuicem sibi uterque sexus obstringitur, Dominus interrogatus utrum liceret quacumque causa dimittere uxorem, quoniam propter duritiam cordis Israelitarum Moyses dari permisit libellum repudii, respondit adque ait: Non legistis, quia, qui fecit ab initio, masculum et feminam fecit eos et dixit: Propter hoc dimittet homo patrem suae, et erunt duo in carne una? Itaque iam non sunt duo, sed una caro. Quod ergo Deus coniunxit, homo non separet. Certum est igitur masculum et feminam ita primitus institutos, ut nunc homines duos diuersi sexus uidemus et nouimus, unum autem dici uel propter
Abbreviated transcription (Latin):
nedictio nem dĩ crescere et multiplicari et im¬
plere tram donũ ẽe. nuptiarũ. quas dĩ ante
peccatum hominis ab intio constiant creando
ma scłm et feminã. qui sȩxꝰ euidens utiq in car¬
ne ẽ hiuc quippe opidĩ etia benenediccio
ipsa subiuncta ẽ: Nam cum scriptura dixiss mas¬
ł m et feminam creauit eos: continuo subdidit.
et benedixit eos ds̃ dicens crescite et mulciplicami¬
ni et implete cram et dominamini eiꝰ et ȩta: Quȩ.
om̃ia quamqͣm ñ inconuenient᷑ etiã possint ad in¬
tellectum sꝑitalem referri: mascłm cam̃ et femi¬
nam non sicut simile aliquidetiam in homine
uno intelligi potest. quia uidelicet in eo aliud
ẽ. qđ regit. aliud qđ regitur. s sicut euidentissi¬
me apparet indiũsi sexꝰ corꝑibꝰ mascłm et femi¬
nam ita creacos. ut ꝓlege generando crescerent
et multiplicarent᷑ et implerent tram. magnę
absurditatisẽ. reluctari: Neq enim desp̃u qͥ

Expanded text:
nedictionem Dei crescere et multiplicari et innedictionem Dei crescere et multiplicari et inplere terram donum esse nuptiarum, quas Deus ante peccatum hominis ab initio constituit, creando masculum et feminam, qui sexus euidens utique in carne est. Huic quippe operi Dei etiam benedictio ipsa subiuncta est. Nam cum scriptura dixisset: Masculum et feminam fecit eos, continuo subdidit: Et benedixit eos Deus dicens: Crescite et multiplicamini et inplete terram et dominamini eius, et cetera. Quae omnia quamquam non inconuenienter possint etiam ad intellectum spiritalem referri, masculum tamen et feminam non sicut simile aliquid etiam in homine uno intellegi potest, quia uidelicet in eo aliud est quod regit, aliud quod regitur; sed sicut euidentissime apparet in diuersi sexus corporibus, masculum et feminam ita creatos, ut prolem generando crescerent et multiplicarentur et inplerent terram, magnae absurditatis est reluctari. Neque enim de spiritu qui