comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N eodẽ cenobio puer quidã infra decenniũ
surã silentii excedentẽ: nemo dum iugilie
bat in uultu quedã cũ grauitate simplicita ᷤᷤ
eiꝰ q pueriles ocłos pudor innocentie confoue
castigaret leuitatẽ. ac diuinũ timorẽ inspi-
ꝓperans educere dñs de medio iniquitatum:
infra annos innocentie innocentẽ puerũ
molestiis corporalib affligi ꝑmisit. Quib
in dies augm̃ta capientib : religiosus puer
corde contrito de admissis bñdictionẽ mona¬
chi postulat fidelit̾. deuote suscipit. Inde
scõm traditionẽ apłicam oleo sacͦ inungitur:
ad postremũ uiuificis sacram̃tis munitur.
Cum uͦ crucis dñice p̃sentato sibi uexillo. qͣn
pendentis imaginẽ : eiꝰ passioni conformis
seruitorib an aliqͥd sibi ministrart pro
corporea necessitate exposceret: nichil oĩo
mortale sonuitͥ s pueros qui stolas suas
ulsanguine agni lauerunt dauitica uoce
ad laudẽ creatoris inuitans aiebat. Lauda¬
te pueri dũm: laudate nom̃ dñi. Sit nom̃

Expanded text:
n eodem coenobio puer quidam intra decimum aesuram silentii excedentem, nemo dum vigiliae bat in vultu ejus quaedam cum gravitate simplicitas, ejusque pueriles oculos pudor innocentiae confoveuitu castigaret levitatem, ac divinum timorem inspira. Dominus festinans educere de medio iniquitatum, intra annos innocentiae innocentem puerum molestiis corporalibus affligi permisit. Quibus in dies augmenta capientibus, religiosus puer corde contrito de admissis, benedictionem monachi postulat fideliter, devote suscipit. Inde secundum traditionem apostolicam inungitur. Quo facto vivificis sacramentis munitur; tum vero crucis Dominicae praesentato sibi vexillo, nihis videns Domini pendentis imaginem, ejus passioni conformis servientibus si aliquid sibi ministrari pro corporea necessitate deposceret, nihil prorsus mortale sonuit; sed pueros, qui stolas suas in sanguine Agni laverunt, Davidica voce ad laudem Creatoris invitabat dicens: « Laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini. Sit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ seruierat p̃mia ꝑcepturꝰ. ꝓpter unius
hore lacrimas & mom̃taneã penitentiã
ac si iustꝰ a uob̃ mͦ uisitatur. Ad hec cle¬
mens martinꝰ. Ignoras inquit miser
diuine bonitatis in exhaustas diuitias: qui
cis edomuit : ñ ueni in qͥt uocare iustos. sed

Expanded text:
mihi servierat, praemia percepturus, propter unius horae lacrymas, et momentaneam poenitentiam ac si justus a vobis visitatur. » Cui clemens Martinus: « Ignoras, inquit, miser, divinae bonitatis inexhaustas divitias, qui cis edomuit: « Non veni, inquit, vocare justos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tentia dei cuncta cernentis neminẽ posse
effug̾e iudiciũ. Quid plura: Monachos
sepe dictos ꝑ int̾nuntios euocat: debitũ
pͥmo reddit ÷ inde se ipsũ & sua oĩa in manꝰ
eoꝵ t̾dens. creditoris sui uestigia ꝑio fine
subsecutꝰ est. In qͦ oꝑe euĩdenter se dominꝰ
ostendit misericordẽ: & districtum recte
intelligentib demonstrauit iudicẽ.
uo germani erant in eodẽ monasterio
honeste uite & laudabilis conu̾satio¬
nis. quoꝵ alter ad abb̃is nutũ in angłiã

Expanded text:
cuncta Dei cernentis neminem posse effugere judicium. Quid plura? Monachos saepedictos per internuntium evocat, debitum primo reddit, inde seipsum et omnia sua in manus eorum tradens, creditoris sui pia in fine subsecutus vestigia. In quo opere vere Dominus et clementer misericordiae et districte bene intelligentibus demonstrat judicem. 9. Duo germani erant in eodem monasterio honestae vitae et laudabilis conversationis, quorum alter ad abbatis nutum in Angliam
Abbreviated transcription (Latin):
ecce ex ea parte eccłie qua beati martini
lectus habet᷑ audit imm̃se multitudinis
dulcissimas uoces. Erigens aut̃ caput. uiis¬
dit tr̃es ꝑsonas pontificalib infulis ornataᷤ.
Deinde abbates multos ac monãchoꝵ infi¬

Expanded text:
ecce ex ea parte ecclesiae qua beati Martini ecce ex ea parte ecclesiae qua beati Martini lectus habetur, audit immensae multitudinis dulcissimas voces. Erigens autem caput vidit tres personas pontificalibus infulis decoratas, deinde abbates multos ac monachorum infi
Abbreviated transcription (Latin):
borẽ itineris ꝑ aliqͥt dies ibi quiescendo rele-¬
uetͥ nec dedignet᷑ bñficiũ domꝰ suscipere
cui sacer martinꝰ & expensas ꝓuidet & ex¬
hibendi uoluntatẽ largit᷑. Tum. Non dslig.¬
nor ait dñe mi nec respuo bñficium beati
stis. & ad hoc hodie ueni. Miratur abbas:
Non meministis ait heri quendã clericum
pauꝑem in tali ac tali habitu recepisse uos¬
in monachũ: Hoc inquit abbas recordor.¬
Ego ait ille sum. Iã nc̃ si placet: me & mea
Quo tam̃ ex eis. cęt̾is cum luctu abeuntib
remanserunt. Factus gͥ monachus: quo su¬
blimior inscło fuerat. eo se exhibuit humili¬
orem. Post ñ multũ temporis sacrista efficit᷑.
citis. At ille magis magisq in dm̃ ꝑficienꝰ.
secũ cepit tractare qualit̾ om̃ib frib ita
seruiret ut õs lateret. Deniq nocturnis
aquã hauriebat: & lauatorium implebat.
hoc cũ multo iam tempore fecisset: om̃iũ
scõꝵ aduenit sollemnitas. Cet̾is itaq post
ipse oꝑi assueto secedit. Quo expleto: de mo

Expanded text:
borem itineris sui ibidem quiescendo relevet, ne dedignetur beneficium domus suscipere, cui sacer Martinus et expensas providet, et expendendi voluntatem largitur. Tum inor aut respuo beneficium beati scepistis, et ad hoc hodie veni. » Mirari abbas  meministis vos heri quemdam pauperem clericum in tali et tali habitu recepisse in monachum?--Hoc, inquit abbas, recordor.--Ego, ait, ille sum. Jam nunc, si placet, me et mea Duo tamen ex eis, caeteris cum luctu abeuntibus, remanserunt. Factus igitur monachus, quo sublimior in saeculo fuerat, eo se exhibuit humiliorem. Post non multum temporis sacrista efficicitur, citis: at ille, magis magisque in Deum proficiens, secum coepit tractare qualiter omnibus fratribus ita deserviret ut omnes lateret. Denique nocturnisaquam hauriebat et lavatorium implebat. Hoc cum multo tempore jam fecisset, Omnium Sanctorum advenit solemnitas: caeteris itaque post ipse operi assueto succedit. Quo expleto de more,
Abbreviated transcription (Latin):
ci fluxerunt: & ecce iterũ lecto prosternit᷑.
Cumq expleto sacre unctionis dñice crucis
signũ adoraret: uidet diabolũ ꝓpe assistere.
priꝰ salutiferũ crucis uexillũ ab eiꝰ manib
auellere potuerunt. qͣm beatos patronos
suos ad sui custodiã uenisse gloriaretur.
Quoꝵ confisus p̃sentia: ad diabolũ conu̾sus.
en inqͥt cruenta bestia. ꝓtectores habeo contͣ
te. Adest martinꝰ signipotensͥ adest & pat̾
bñdictus: ñ tumeo quid faciat mͥ hõ. His
dictis. in scõꝵ qui aduenerant manib uultu
alacri aĩam expirauit: sic q diuinitꝰ osten¬
sum ẽ quanti sit apud dm iustoꝵ innocen¬
tia apud quẽ tanti ẽ peccoꝵ penitentia.
ulco comes iturꝰ ierosolimã. in festo
pentecostes turonim uen̾at: ut ei ab¬
archiep̃o dñice crucis signũ ꝓ more tante

Expanded text:
ci fluxerunt, et ecce iterum lecto prosternitur; cumque expleto sacrae unctionis mysterio crucem Dominicam adoraret, vidit diabolum prope assistere. prius salutiferum crucis vexillum ab ejus manibus avellere potuerunt, quam beatos patronos suos ad sui custodiam venisse gloriaretur. Quorum confisus praesentia, ad diabolum conversus: « En, inquit, cruenta bestia, protectores habeo contra te. Adest Martinus signipotens, adest et Pater Beneditus, non timeo quid faciat mihi homo. » His dictis in sanctorum qui advenerant manibus vultu alacri animam exspiravit, sicque divinitus ostensum est quanta sit apud Deum multorum innocentia, apud quem tanta est peccatorum poenitentia. 12. Fulco comes, iturus Hierosolymam, in festo Pentecostes venit Turonos, ut ei archiepiscopus sacrae crucis signum pro more
Abbreviated transcription (Latin):
datis feruere conspic̾et :ꝑio conu̾sionis
desiderio accensus ẽ. Aliq̃n gͥ de more ad
scĩ martini festũ uenturꝰ. tbẽsauros suos
& uestes olosericas multã q diuitiarum
supellectilẽ secũ fecit afferri. Cum gͥ tota
nocte & die sollemnitatis. sacris dẽuotus¬

Expanded text:
 fervere conspiceret, pio conversationis desiderio est accensus. Aliquando igitur de more ad sancti Martini festum venturus thesauros suos et vestes olosericas, multamque divitiarum supellectilem secum afferri fecit. Cum igitur tota nocte et die solemnitatis sacris o
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ. En mea eigneas imitant᷑ tempora ꝑlu¬
mas ͥ & ecce uniu̾so ut dignũ ẽ destitutus
solatio. qͣsi lignũ aridũ & truncꝰ mutilis
et̾ni ignis pabulo aptus remansi. Et uere
merito solũ me relictũ inuenios qui sc̃ẽ con¬
gregationis dignũ deo & angłicũ reliqui
contub̾niũ. Ue misero mͥ: qr cũ possem ad
eos redire contempsi: nc̃ aut̃ cũ sero uelĩ
Tandẽ post multas lacrimas ꝑcłi miscd̾iã
possũ. Eredo etã & confido : qui & latronẽ
in cruce se confitentẽ miscd̃iter susceꝑit

Expanded text:
ergo: « En mea cycneas imitantur tempora plumas , et ecce universo, ut dignum erat, destitutus solatio, ut lignum aridum et truncus inutilis aeterni ignis pabulo tantummodo aptus remansi, et vere merito solum me relictum invenio, qui sanctae congregationis dignum Deo et angelicum reliqui contubernium. Vae mihi misero! qui cum possem ad eos redire, non volui; nunc autem cum sero velim, Tandem post multas lacrymas, spe per Dei mipossum. Credo enim et confido, qui et latronem in cruce sese confitentem misericorditer suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
incolas condigna reuerentia deinceps
eris siccitate t̾re sterilitas imminebatͭ.¬
corporũq inequalitas pestemi rebus
minabat᷑ humanis. Conuentꝰ gͥ maioris
monasterii. nudipedes deferentes pignora
scõꝵ ad tumulũ beati martini ꝓcessionẽ
ꝓ clade unminenti fecerunt. Ibi ꝙ: celebra¬
ta missa. cum iã regredi uellent: corpꝰ beati
corentini qͦd secũ detulerant uolentes
leuare. mouere penitꝰ neqͥuerunt. Attẽꝑ¬
quippe qͥ bñficia petituri aduenerant
damno irreparabili multabant᷑. Cũ ecce
senior quidã hildebrannꝰ noie. baculo quẽ
dextera gestabat feretrũ ꝑcutiens: ait ad
scm. Eia brito brito. nouimꝰ certe britan¬
noꝵ suꝑbiam: & en credo martini & bri¬
ctiĩ tumbas emularis aureas. eo qd̃ tua
uilis & lignea sit. Nẽ gͥ securꝰ nobiscum
reu̾tere: & te sicut isti sunt auro uestiemꝰ.
his dictis. ad baiuilos feretri conu̾sus. suib¬
ponite. humeros inquit oneri. in nomine
dñi: nil hesitantes. Quib iussa cõplentib.

Expanded text:
incolas condigna reverentia deinceps Aeris siccitate terrae sterilitas imminebat,corporumque inaequalitas pestem rebus minatur humanis. Conventus igitur Majoris Monasterii, nudi pedes deferentes pignora sanctorum, ad tumulum beati Martini processionem pro clade imminenti fecerunt, ibique celebrata missa, cum jam regredi vellent, corpus beati Corentini, quod secum detulerant, volentes levare, movere penitus nequiverunt. Attenquippe qui beneficia potituri advenerant, damno irreparabili multabantur. Cum ecce senior quidam, Hilidebrandus nomine, baculo quem dextra gestabat, feretrum percutiens, ait ad sanctum: « Eia Brito, Brito, novimus certe Britannorum superbiam, et en, credo, Martini et Bricii tumbas aemularis aureas, eo quod tua vilis et lignea sit. Nunc igitur securus nobiscum revertere, et te, sicut isti sunt, auro vestiemus. » His dictis, ad bajulos feretri conversus: « Supponite, inquit, humeros oneri, in nomine Domini nihil haesitantes. » Quibus jussa facessentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec differre consiliũ fuit: cũ & penitentis
supplicatio & imminentis ꝑicłi urgeret
necessitas. His gͥ ite ꝑactis. cũ nocte seq̃nti
matutinos ibi celebrassent eger somno in¬
dulsit: & ecce martinũ pontificali redimi¬
tũ infula cũ multitudine candidatoꝵ. sc̃mꝙ
dextris assistere. Porro in parte sinistra. dia¬

Expanded text:
 Nec differre consilium fuit, quia et poenitentis supplicatio et imminentis periculi urgebat eventus. His igitur peractis cum nocte insecuta matutinos inibi celebrassent, aeger somno indulsit; et ecce Martinum pontificali redimitum infula cum multitudine candidatorum, sancdextris assistere, porro in parte altera dia
Abbreviated transcription (Latin):
defunctꝰ cui monachi debitũ fr̾nitatis non
sollicite. ꝓcurauit. Quadã gͥ die capellano
uius efficit᷑. Quẽ ille clara luce diei agnoscen
genti trore concutit᷑. Cui defunctꝰ. Nichil
inqͥt timeas: s crucis dñice signo frontẽ
armatꝰ. securus audi qd̾ dico. Neq enĩ no¬
citurꝰ. s ꝓfuturꝰ tͥ & aliis. ꝑmissus sũ tibi¬
apparere. Et addidit. Satis notũ tibi est
frigerio positꝰ. maiorẽ ad huc beatitudinẽ
lacis illiꝰ compb̃ri nr̃i dissimulatio me retar¬
dat. Trans gressus ẽ enĩ terminũ quẽ illi
constituerã: qͦ sexaginta argenti libras mͥ¬

Expanded text:
defunctus, cui monachi debitum fraternitatis nverat. Quadam igitur die capellano ficitur obvius. Quem ille clara luce diei agnoscensgenti terrore concutitur. Cui defunctus: « Nihil, inquit, timeas, sed crucis Dominicae signo frontem armatus, securus audito quae dicam. Non enim nociturus, sed profuturus tibi et aliis permissus sum apparere. » Et addidit: « Tu nosti, inquiens, frigerio positus, majorem adhuc beatitudinem lacis illius compresbyteri nostri dissimulatio. Transgressus est enim terminum quem illi constituera
Abbreviated transcription (Latin):
sas exponit. choros puellarũ. equitantiũ iuuenũ
ñ spreuisses. At ille constant̾ respondebat.
Nos qͦ floruimꝰ: s flos fuit iste caducus: iam
ñc absit mͥ głari nisi in cruce dñi mei inͣu xͥ¬
Ad hec u̾ba turba demonũ tanꝗͣ fumꝰ euanuit:
& ecce beatꝰ martinꝰ pontificalib infulis re¬
dunitus corã egro assistens: eia fr̃ait confor¬
tare in dño : nec te decipiant insidie malignoꝵ¬
& ꝓuisor : ad cuiꝰ auxiliũ confugisti. Ad quã
uocẽ enitens ille ꝓsilire de lectulo: post tante
uisionis abscessũ a seruientib sibi reꝑtus ẽ
pendere exteriꝰ. ut scĩ pedes amplecti uolu¬

Expanded text:
sas exponit, choros puellarum, equitantium viventiunon sprevisses. » At ille constanter econtra respondebat: « Nos quoque floruimus, sed flos fuit iste caducus. Jam nunc absit mihi gloriari nisi in cruce Domini urba daemonum tanquam fumus evanuit; et ecce beatus Martinus pontificalibus redimitus infulis coram aegre assistens: « Eia, frater, ait, confortare in Domino, nec te decipiant insidiae malignoet provisor, sub cujus auxilium confugisti. » Ad quam vocem enitens ille prosilire de lectulo, post tantae visionis abscessum a servientibus sibi repertus est pedem exterius, ut sancti pedes amplecti volu
Abbreviated transcription (Latin):
rans astitisti. Iam parumꝑ indulge quieti.
Nocte enĩ inminenti mecũ iugilare habes.
discessuro a uob̃. Uerba seqͥtur effectꝰ: iꝑsa ꝙ
nocte ut p̃dixerat soluit᷑ a corꝑe. O quanta
dei clem̃tia: que in corꝑe posito & prignare
dedit contͣ demones homini. & pugnanti
uincereͥ ut & labore pugne p̃terita errata
purgaret : anime aut̃ sue absolutionis ho-¬
ram notam faceret.
er idem fere tempꝰ quidã laicꝰ de castro
beati martim in eodem cenobio conu̾¬
sus. ad exitũ ꝓperabat. Hic in quodã diuer-¬
sorio domꝰ infirmoꝵ. ne uel alii molestiam
ab eo uel ipse ab aliis pateretur cubabat.
lectulũ eiꝰ circumstarent. Quoꝵ unꝰ & forma
t̾ribilior & magnitudine ꝓcerior cet̾is. stra¬
tum eiꝰ ascendens. toto se corpore suꝑ eum
extendit: ita ut etiã os suũ ori eiꝰ applicaret.
Ille uͦ cum pre ponde incumbentis mouere¬

Expanded text:
rans astitisti, jam parumper indulge quieti. rans astitisti, jam parumper indulge quieti. Nocte enim imminenti mecum vigilare habes, discessuro a vobis. « Verba sequitur effectus, ipsaque nocte, ut praedixerat, dissolvitur a corpore. O quanta Dei clementia! qua in corpore posito et pugnare dedit contra daemones hominem, et pugnantem vincere: ut et labore pugnae praeterita errata purgaret, animae autem suae absolutionis horam notam faceret. 6. Per idem fere tempus quidam laicus de castro Beati Martini in eodem coenobio conversus, ad exitum properabat. Hic in quodam diversorio domus infirmorum, ne vel alii molestiam ab eo, vel ipse ab aliis pateretur, cubabat.lectulum ejus circumsteterunt. Quorum unus et ipse terribilior, et magnitudine procerior caeteris, stratum ejus ascendens, toto se corpore super eum extendit, ita ut etiam os suum ori ejus applicaret. Ille vero cum prae pondere incumbentis se mover
Abbreviated transcription (Latin):
confiteri. Cui ille. Meridiani inqͥt tẽporis
None hore signo pulsato licenter ad eũ intro¬
iens. adducam. Et eger. Necessitas in qͥt legem
tetur: satisfactionẽ sibi iniunctã deuote
amplectit᷑: ꝓ more sacram̃ti a reatu absolui¬
tur. Quib gestis: circũ se residentibus ait.¬
Neq enĩ insurus es cũ quib p̃labor: horrido tñ¬
aspectu formã sibi satis congruentẽ. coruinã
scilicet induert̃. Bixerat: & subito facies eiꝰ¬
tota ĩmutatur. Oculi uenis intumescunt
sanguineis: & uersati t̾ribilem p̃bent intui¬
tũ. Os distortũ in partes spumas sanguine
infectas ẽuomit: cũ menbra quidẽ reliqua¬
nulla quiete fruant᷑. Int̾ea fr̃ qui aderat᷑
cepit trepidare. Quis enĩ ñ paueret ad hoce
Solo aut̃ metu oroni ꝓcubuit: tã q du pro¬
trahit᷑ agonia pugnantis: dũ qui astabat
septẽ psalmos penitentiales & letaniã ex¬
pleret. Tuncq tandẽ eger rediit in serꝑsũ:
stes euasi : tuꝙ mͥ laboranti quasi collabo¬

Expanded text:
confiteri habeam. » Cui ille: « Meridiani, inquit, temporis nonae vero horae signo pulsato, licenter ad eum introiens adducam. » Et aeger: « Necessitas, inquit, legetetur, satisfactionem sibi injunctam devote amplectitur; pro more sacramenti a reatu absolvitur. Hisque gestis, ipsisque residentibus, aitNeque enim visurus es cum quibus praeliabor, imo horrido aspectu formam sibi satis congruam, corvinam scilicet, induerunt. » Dixerat, et subito ejus facies tota immutatur, oculi venis intumescunt sanguineis, et versati terribilem praebent intuitum; os distortum in partes spumas sanguine infectas evomit, cum membra ejusdem nulla quiete fruantur. Interea frater qui aderat, coepit trepidare; quis enim non paveat ad hoc? Solo autem metu orationi procubuit; tamque diu protrahitur agonia pugnantis, dum qui astabat septem psalmos poenitentiales et letaniam expleret. Tuncque tandem aeger rediit in seipsum, stes evasi; tu, qui mihi laboranti quasi collabo
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ aichardi tempore: contigit festiuitatẽ
beati martimi de tͣnsitu sabbato euenire.
Seqñti uͦ die qua dñicam celebramꝰ. post ꝑ-¬
acta matutinoꝵ sollemnia media nocte
apparuit eis idem ipse beatꝰ martinꝰ. nunti¬
ans eis obitus sui diẽ: ita dicens. Aurora se¬
aichardũ abb̃em ad uos. Qui dũ astiterit.
intimate ei singłi omnẽ uite ur̃e seriem &
illi ex me : ut in honore sce tͥnitatis missã
celebret. cõmemor̾onẽ mei faciens & scõꝵ
quoꝵ reliquie in p̃senti altari a me conse¬
crato ꝯtinent᷑: ponat q singłas bostias. ꝓ
uiatico q suscepto corꝑis & sanguinis uau¬
xp̃i. missa q finita. ꝓstrabitis uos ad ora¬
tionẽ: uiã q uniu̾se carnis ingrediemini
tã a dolore mortis extͣnei. qͣm a corruptione
carnis estis alieni. Sic q ab angłis suscipi¬
eminiͥ & a meipso sursũ conducemin:
donec assignemꝰ uos ante tͥbunal xp̃i. Qd̃
totũ factũ ẽ : ut beatꝰ martinꝰ imperauit.

Expanded text:
i abbatis tempore, contigit festivitatem beati Martini de transitu Sabbato evenire; sequenti vero die, qua Dominicam celebramus, post peracta matutinorum solemnia, media nocte apparuit eis beatus Martinus, nuntians eis diem obitus sui, dicens: CrasAicardum abbatem ad vos: qui dum astiterit, intimate ei singuli omnem vitae vestrae seriem, et ite quoque illi ex me, ut in honore sanctae Trinitatis missam celebret, commemorationem mei faciens, et sanctorum quorum reliquiae in praesenti altario a me consecrato continentur, ponatque singulas hostias pro viaticoque percepto corporis et sanguinis i, missaque finita, prosternetis vos ad orationem, viam universae carnis ingrediemini, tam a dolore mortis extranei, quam a corruptione carnis estis alieni; sicque ab Angelis suscipiemini, et a meipso sursum conducemini, donec assignemus vos ante tribunal Christi: quod totum factum est ut beatus Martinus imperavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ria minuistraui. ac ꝑsuasi illis ire occulte
& portare corpꝰ eiꝰ meo uehiculo in uillã meã
hoc ẽ in cafargamala. qd̃ int̾pretat᷑ uilla
gamalielis. uiguiti milia aciuitate hñs:
& ibi feci illi planctũ fieri dieb qͣdraguita
& in meo monum̃to poni in orientali teca:
nichodemꝰ in alia teca positus ẽ: qͥ uenit
ad saluatorẽ nocte & euangelizatus ẽ ab eo
audiens nisi qͥs renatꝰ fu̾it ex aqua & sp̃u
sc̃o non potest intͣre in regnũ celoꝵͥ & iens

Expanded text:
ire occulte, ut portarent corpus ejus meo vehiculo in villam meam, hoc est in Caphargamala quod interpretatur Villa Gamalielis, viginti millia a civitate habens, et ibi feci illi planctum fieri diebus quadraginta et praecepi cum in meo monumento poni in orientali theca, Nicodemus in alia theca positus est, qui venit ad Salvatorem Jesum nocte, et evangelizatus est ab eo, audiens: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum coelorum . E
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ crucis signũ : & uirgã aureã in manu
gestantẽ. Et ueniens stetit ad dexterã meã:
& aurea uirga pulsauit me ter uocans
nõie meo &̃ dicens. Lucians luciane: luci¬
ane. Et dixit mͥ greco sermone. Uade in
sc̃o iob̃i qui ẽ in ea eꝑ̃c sc̃s. Quãdiu clausi
sumꝰ & ñ aperis nob̃ & maxime quia in
tempore sacerdotii tui oportet nos reuelari:
Aperi nob̃ festinant̃ monum̃tũ. ubi in ne¬
gligentia posite st̃ nr̃e reliquie: ut ꝑ nos

Expanded text:
sanctae crucis signum, et virgam auream in manu sanctae crucis signum, et virgam auream in manu habentem. Et veniens stetit ad dexteram meam, et aurea virga pulsavit me, ter vocans nomine meo, dicens: Luciane, Luciane, Luciane. Et dixit mihi graeco sermone, Vade in sancto Joanni qui est in ea episcopus: Quandiu clausi sumus, et non aperis nobis? Et maxime, quia in temporibus tui sacerdotii oportet nos revelari. Aperi nobis festinanter monumentum, ubi in negligentia positae sunt nostrae reliquiae, ut per nos
Abbreviated transcription (Latin):
ruerunt mee pusillitati a deo ter de reue.¬
latione reliquiar beati & gloriosi. ꝓthomris
stephani & primi diaconi xp̃i. & nichodemi
qͥ in eugłio scriptus ẽ. & gamalielis qui ui
actib apłoꝵ nominat᷑. necessariũ duxi ũre
uidicare in xp̃o dilectioni: imploratus ac
filiꝰ patri obediens. sicut cognoui cum omni
simplicitate impiger indicarẽ omnẽ uerita¬
tẽ. Die gͥ parasceue boc ẽ sexta feria que ẽ
tcio nonas decembris. consolatu honorii decieꝰ
& theodosii sexies augustoꝵ. adueniente
nocte dormiente me in cubili meo in loco
sc̃o baꝑtisteriĩ. in qͦ consuetudo mͥ erat dor¬
mire & custodire eccłiastica que erant in
ministerio: hora t̾cia noctis que ẽ prima
custodia uigiliarũ. qͣsi in extasi effectus
semiigilans. uidi uirũ senẽ. longũ. iero.¬
preꝑẽ hoc ẽ dignũ sacerdotẽ: canũ. barbã
plixam habentẽ. ꝑalliatũ alba stolaͥ cui
inerant gẽmule auree. hñtes intrinsecꝰ

Expanded text:
ruit meae pusillitati a Deo ter, de revelatione reliquiarum beati et gloriosi protomartyris Stephani et primi diaconi Christi, et Nicodemi qui in Evangelio scriptus est, et Gamalielis qui in Actibus Apostolorum nominatur, necessarium duxi pandere vestrae in Christo Dilectioni, imploratus ac filius patri obaudiens, sicut cognovi, cum omni simplicitate impiger integre indicarem omnem veritatem. 2. Die igitur Parasceve, hoc est sexta feria, quae est tertio nonas decembris, consulatu Honorii decies et Theodosii sexies Augustorum, adveniente nocte dormiens in cubili meo, in loco sancto baptisterii, in quo consuetudo erat mihi dormire, et custodire ecclesiastica quae erant in ministerio, hora tertia noctis quae est prima custodia vigiliarum, quasi in ecstasi effectus semivigilans, vidi virum senem, longum, hieroprepen, hoc est dignum sacerdotem, canum, barbam prolixam habentem, palliatum alba stola, cui inerant gemmulae aureae habentes intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
in ierłm ꝓ xp̃i fide foris portã que est ad
aquilonẽ. que ducit ad cedar: ubi die ac
tur corpꝰ eiꝰ. Ex dei aũt uoluntate ñ tetigit
eũ unũ ex his: ñ fera ñ auis. ñ canis. Ego
gamaliel compatiens xp̃i ministro. & festi¬
nans hr̃e mercedẽ & partẽ cũ sc̃o uiro ĩ fide ͥ
misi ꝑ noctẽ quantos nou̾am religiosos in¬

Expanded text:
 Christi fide foris portam quae est ad aquilonem, quae ducit ad Cedar: ubi die ac tur corpus ejus. Ex Dei autem voluntate non tetigit eum unum ex his, non fera, non avis, non canis. Ego Gamaliel compatiens Christi ministro, et festinans habere mercedem et partem cum sancto viro in fide, misi per noctem quantos noveram religiosos
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso scõ ep̃o. Statĩ gͦ renuntiaui ep̃o:
cũ esset in lidda que ẽ diospolis ĩ synodo
agens. Qui assumpsit secũ alios duos¬
ep̃osͥ eleutheriũ de sebaste & eleut̾eriũ
de iericho: uenert̃q ad locũ. Qui cũ
aꝑuissent domini stephani tecã. statĩ
terre motus factus est: & tanta sua¬

Expanded text:
ab ipso sancto episcopo. Statim ergo renuntiavi episcopo, cum esset in Lidda, quae est Diospolis, synodum agens. Qui assumpsit secum duos alios episcopos, Eleutherium de Sebaste, et Eleutherium de Jericho, et venerunt ad locum. Qui cum apparuissent domni Stephani thecam, statim terr
Abbreviated transcription (Latin):
in cau̾nis t̾rȩ latitantes euasert̃. Abbate tñ a late¬
bris abstͣcto: tom̃tis & cͥciatibꝰ ab eo exigt̃ uͭ thesau¬
ros eccłiȩ ꝓdat: & monachos qͥ in cau̾nis latebs fo¬
uebant in mẽdiũ deducat. Uir aut̃ dñi ħbernꝰ. lic¬
uaria & młtiplici corm̃toꝵ uiolñtia arc̾et᷑: nͨ the¬
sauros declarauit. nͨ filios in latebͥs se occultantes
reuelaũ. Qͥ ad hoc reseruati st̃: ut patͦni sui corpꝰ
ꝙ int̾ alienos ꝓseqͤrent᷑. Ita ꝙͥ ꝯtigit: s ip̃e comitibꝰ¬

Expanded text:
i cauernis terræ latitantes euaserunt. Abbatem tamen a latebris extractum tormentis & cruciatibus ab eo exigunt, vt thesauros Ecclesiæ prodat, & Monachos, qui in cauernis latebras fouebant, in medium deducat. Vir autem Dominiaria & multiplici tormentorum violentia arceretur, nec thesauros declarauit, nec filios in latebris latitantes reuelauit: qui adhuc reseruati sunt, vt Patroni sui corpus & inter alienos prosequerentur. Ita quidem contigit: sed ipse
Abbreviated transcription (Latin):
lapsis pꝰ hastingi incendia tͥbꝰ lustͥs. successit
eidꝰ gentis dui. simłi sorte a finibꝰ suis exulans.
cłias in fauillam redigens. ñ minimas hoĩum stͣ¬
ges dedit. Cenomãnis p̾mod̾ obsessa. ex̾citꝰ sui ꝓcu¬
ratores tͦomĩ usq transimttit: ut urbe pessum¬
data auri & argenti affluentẽ copiam & cet̾a eiꝰ
bona diriꝑent: & in colas illiꝰ uincłatos secũ addu¬
centes captiuarent. Dei aũ ꝓuidente clementia.
tanta kari & lẏgeris excͤuit inundentia. ut sui
unione pelagꝰ unũ effic̾ent: & a ciuitatis accessu
ñ minima sui altitudĩe cuneos hostiles arcerent.
Uer̃ maiꝰ monast̾i̾um qd ñ longe a tͦnis erat. funditꝰ¬

Expanded text:
Elapsis post Hastini incendia tribus lustris, successit Elapsis post Hastini incendia tribus lustris, successit eiusdem genus, & simili sorte a finibus suis exulans, ecnon & Ecclesias in fauillam redigens, non minimas hominum strages dedit. Cenomanis postmodum obsessa, exercitus sui procuratores Turonum vsque transmisit; vt, vrbe pessundata, auri & argenti effluentem copiam, & cætera eius bona diriperent, & illius incolas vinculatos secum adducentes captiuarēnt. Dei autem prouidente clementia, tanta Kari & Ligeris excreuit inundantia, vt sui vnione pelagus vnum efficerent, & a ciuitatis accessu non minima sui altitudine cuneos hostiles arcerent. Verum Maius-Monasterium, quod non longe a Turonis erat, fundit
Abbreviated transcription (Latin):
ria n ip̃o loco qͦ sc̃i substitit corpꝰ. in honore ipsiꝰ
sabcata ẽ ȩcclia: q̃ ꝓpt̾ belli euentũ sc̃i martin¬
belli sortita est uocabulum. In eo aũ urbis loco qͦ
corpꝰ eiꝰ supͣ murũ ꝑnoctans. uictoriȩ pͥmordiai¬
uitiauit. erant ruine anciqͣrũ maceriarũ: in
qͥbꝰ ferebant aulam fuisse ualentiniani. in qͣ
sedens neqͦqm assurgere ẽ dignatꝰ b̃o martino
astanti: doñ regiam sellam ignis oꝑiret. ip̃inq
regem ea parte corꝑis qͥ sedebat afflaret incen¬
dium: solioq suo suꝑbꝰ excuteret᷑. & martino in¬
uitꝰ assurgeret. Ibi archiep̃c cũ popło deuoto ec¬
cłiam qͤ sc̃i marͣ. de basilica dr̃ in honore itid̾
ip̃iꝰ sc̃ĩ instaurauit. Eaꝑpt̾ gͥ sẏnodo celebrata au¬
ut singłis annis deinceps ꝑ uniu̾sam dyocesĩ sub¬
uentõis hꝰ festũ .iiiͦi. idꝰ maii sollẽnit̾ celebͤt᷑: qͦ nlło
alio noĩe rectiꝰ ꝙͣ. subuentio censatur.

Expanded text:
ria, in ipso loco, quo sancti subsistit corpus, in honoreria, in ipso loco, quo sancti subsistit corpus, in honorefabricata est Ecclesia, quæ propter belli euentum, sancti MartinBelli sortita est vocabulum. In eo autem vrbis loco, quo corpus eius supra murum pernoctans victoriæ primordia initiauit, erant ruinæ maceriarum antiquarum, in quibus ferebant Aulam fuisse Valentiniani; in qua sedens nequaquam assurgere est dignatus beato Martino Antistiti, donec regiam sellam ignis operiret, ipsumque Regem ea parte corporis, qua sedebat, afflaret incendium, solioque suo superbus excuteretur, & Martino inimicus assurgeret. Ibi Archiepiscopus cum populo deuoto Ecclesiam, quæ sancti Martini de Basilica dicitur, in honore itidē ipsius Sancti instaurauit. Eapropter igitur Synodo celebrata, auvt singulis annis deinceps per vniuersam diocesim Subuentionis huius festum IIII. Idus Maij sollemniter celebretur, quæ nullo alio nomine rectius, quam Subuentio, censetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ris subiungunt assultꝰ. Iã muri cbro qͣciunt᷑
ariete: & machinar̾ ictibꝰ cedentes. ruinã sui
minant᷑. Obsessi uiribꝰ di fideuces: spei peni¬
tꝰ solacio destituunt᷑. Tandem uͦ diuina inspi¬
rante gr̃a. in se reu̾sibi patͦni sui martini corp
pie rapuint: & ad locum qͦ belli uiolentior ĩpetꝰ
erat deferentes: mortuũ ꝓ uiuis ꝓpugnatorem
opponunt. Q admirabilem ꝑ omnia uirũ: qͥ
dũ aduiueret signipotens appellatꝰ. fulgorem
uͥtutũ astͥs intulit: defunctꝰ ꝙ̃ bellipotens tͥũ¬
phatos hostiũ cuneos. sola sui p̾sentia ꝯfecit.
Uere mirabił d̾s in scĩs suis. Sc̃i siꝗͥ pat᷑cinante
suffragio. ꝙ obsessis secitas. &. ofidñtia reddit᷑:¬
gientiũ pars gladio cadit: pars I capta reducit᷑
& pars fuge subsidio elapsa ẽ: & usq ad uiͣ.
lapidem ab urbe ꝑsecuti st̃ danos. rũphatoris sin
cessit &. uictoria. Un & in eiꝰdꝰ belli tͥũphali memo¬

Expanded text:
s subjungunt assultus. Jam muri crebro quatiuntur s subjungunt assultus. Jam muri crebro quatiuntur ariete, et machinarum ictibus cedentes, ruinam sui minantur. Obsessi viribus dissidentes, spei penitus solatio destituuntur. Tandem vero, divina inspirante gratia, in se reversi, beati patroni sui Martini corpus pie rapiunt, et ad locum, quo belli violentior impetus erat, deferentes, mortuum pro vivis propugnatorem opponunt. O admirabilem per omnia virum! qui dum adviveret signipotens appellatus fulgorem virtutum astris intulit, defunctus etiam bellipotens triumphator hostium cuneos sola sui praesentia confecit. Vere mirabilis Deus in sanctis suis. Sancti siquidem patrocinante suffragio et obsessis securitas et confidentia redditur, etgientium pars gladio cadit, pars capta reducitur, et pars fugae subsidio elapsa est, et usque ad sextum lapidem ab urbe persecuti sunt Danos, triumphatoris sui cessit et victoria. Unde et in ejusdem belli triumphali memo
Abbreviated transcription (Latin):
tellꝰ sͥ insufficiens ẽ: moris ẽ ap̃ illos ut ꝑ singła tini
lustra młritudo ñ mimma d.ctante sortis euen eꝑ̃i.¬
Itu a t̾ra sua exulet: & in alienis t̾ris mansionẽ
re sortis inclem̃tia. hastingꝰ cũ innumera arma¬
coꝵ manu a fiunibꝰ suis exulans gallias ingͣdit᷑.
iuitates obsidet: menia subu̾tit. t᷑res t̾rȩ cocqͥt:
opida. rura. uicos. fr̾o. flãma. fame depopłat᷑.
Contigit aũ uͭ gallie suꝑioris ꝑtibꝰ incensis: tͦonĩ
simili eã ext̾minio osũpturꝰ descend̾et. Ambari
o itaq & uniu̾sis q̃ int̾ ligerĩ & karũ otinebant᷑
in fauillam redactis: tonĩ obsidet. Portis gͥ cꝰtodi¬
as admouet: & ne qͥs tuto ęxeat. magno studiosoq
conamĩe p̃uidn. Aggeres &̃ struit: asꝑa cõplanat.
et qͥcqͥd urbi capiende cõmod̾ eẽt ordinat. Alieni
infortunii rumor delatꝰ. obsessis ꝯcepit horrorẽ:
horror formidiris femiem subininistͣt. Muros
hostes uͦ sagutarũ grandie p̾missa: uarios afo¬

Expanded text:
tellus sibi insufficiens est, moris est apud illos, ut per singula lustra multitudo non minima, dictante sortis eventu a terra sua exsulet, et in alienis terris mansionemdurae sortis inclementia, Hastingus cum innumera armatorum manu a finibus suis exsulans, Gallias ingreditur, civitates obsidet, moenia subvertit, turres terrae coaequat, oppida, rura, vicos, ferro, flamma, fame depopulatur. Contigit autem ut Galliae superioris partibus incensis, Turonum, simili eam exterminio  al. inceo itaque, et universis, quae inter Ligerim et Karum continebantur, in favillam redactis, Turonum obsidet. Portis igitur custodias admovet, et ne quis tuto exeat, magno studiosoque conamine providet. Aggeres etiam struit, aspera complanat, et quidquid urbi capiendae commodum esset, ordinat. Alieni infortunii rumor delatus obsessis conceptae formidinis fomitem subministrat. Muros et sagittarum grandine praemissa vario
Abbreviated transcription (Latin):
am de manu potentis potñter eripuit: obligati
idꝰ maii celebͥt̾ celebrant: ꝙ ereptõis suȩ memoriam
recolt̃. & uota sua lib̾atori suo solłit̾ ꝑsoluunt. Sol¬
exceptio dr᷑ s subuentio ł tͥumphꝰ: ab his qͥbꝰ rei
gestę u̾itas meliꝰ innotuit noĩat᷑. Necessitatis uͦ suꝑ¬
abundantes ang̾tias & urb̃ obsesse calamitates et
miserias dicemꝰ: & ereptõis modũ. &. fugam qua
fug̾e rollonem uoluit ille qͥ hastingũ fugauit: man¬
sionẽ &̃ qͣ in autisiodoro mansit: reu̾sionem qͦq
& exceptionem qua a siuis tͦonensibꝰ uidł ho
norifice ẽ susceptꝰ: & in loco uͥ nc̃ adorat᷑ do an¬
nuente ẽ collocatꝰ. ordine suo ꝓut ds̃ ded̾it sti¬

Expanded text:
am de manu potentis potentIdus Maij celebriter celebrant, & ereptionis suæ memoriam recolunt, & vota sua Liberatori suo solemniter persoluunt. SolExceptio dicitur, sed Subuentio ab iis quibus rei gestæ veritas melius innotuit, nominatur. Necessitatis vero, superabūdātes angustias, & vrbis obsessæ calamitates & miserias dicemus, & ereptionis modum, & fugam etiam, qua fugere Rollonem voluit ille, qui Hastinum fugauit. Mansionem etiam, qua in Antisiodoro mansit: reuersionem etiam, & exceptionem, qua a suis, Turonēsibus videlicet, honorifice est susceptus, & in loco, vbi nunc adoratur, Deo annuente est collocat
Abbreviated transcription (Latin):
gulos. & osculatꝰ ẽ eos. Ducens q eos trans
fluuiũ secũ ubi multitudo cominanebat
fratrũ : inuitauit ad prandiũ in cõmune
cũ fr̃ib. Seq̃nti aut̃ die omnẽ ꝑegͥnationiꝰ
sue seriẽ retexuerunt: uoluntatẽ suam
in hoc ee dicentes ut limina apłoꝵ petri
sepulchrũ dñicũ uisitaturi & crucem eius
adoraturi. & ꝑ beati iacobi sepulchrũ uent᷑i.
&̃ sic ad eũ reu̾suri. Quã uiã cũ bñdictione
beati martini aggredientes: nudis pedib la¬
neis utentes uestib. pane & aqua & crudis

Expanded text:
gulos, et osculatus est eos: ducensque eos trans fluvium secum, ubi multitudo commanebat fratrum, invitavit ad prandium in commune cum fratribus. Sequenti autem die, omnem peregrinationis suae seriem retexuerunt, voluntatemque suam in hoc esse dicentes, ut limina apostolorum sepulcrum Domini visitaturi, et crucem Domini adoraturi, et per beati Jacobi sepulcrum venturi, et sic ad ipsum reversuri. Quam viam cum benedictione beati Martini aggredientes nudis pedibus, laneis utendo vestibus, pane et aqua, et crudis
Abbreviated transcription (Latin):
gamalielis dixit mͥ: & quẽadmodum
uidisset contͣ austrũ agrũ situm. &
monum̃tũ in eo quasi neglectum et
riunosũͥ uibi uidisset tres lectos au¬
reos stratos. & unũ ex eis altiorem ce¬
teris. in quo erant duo lacentes. unꝰ¬

Expanded text:
uemadmodum vidisset contra austrum agrum situm, et monumentum in eo quasi neglectum et ruinosum, ubi vidisset tres lectos aureos stratos, et unum ex eis altiorem caeteris in quo erant duo jacentes, un
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nos possumus dicere uiroꝵ fortium.
iluculo u consurgens ad hymnos: in¬
ueni monachũ illũ predicantẽ cunctis
fratrib. Hymnis deinde dictis : cepi
dicere. Eamus ad aceruum illum: &
fodiamus in eo. Tunc quidã dixerunt
michi. Audi primũ quid dicat migetiꝰ

Expanded text:
d nos possumus dicere, Virorum fortium. Diluculo vero consurgens ad hymnos, inveni monachum illum praedicantem omnibus fratribus. Hymnis deinde dictis, coepi dicere: Eamus ad acervum illum, et fodiamus in illo. Tunc quidam dixerunt mihi: Audi primum qu
Abbreviated transcription (Latin):
ex odoris fraglantia sospites reddebantur.
Septimo demũ die a tͣnsitu ipsoꝵ: abbas ai-¬
chardus congregatis fr̃ib sc̃i monasterii ad¬
uit scĩssimũ senẽ turonice sedis archip̃sulẽ
brictiũ: una cũ clero & ppło. Inito ꝙ ꝯsilio.
sic̃ erant uestiti sepelierunt eos in ipsa cella
uł oratorio: ante altate ipsiꝰ oratorii abeato
martino cũ pignorib scõꝵ consecratũ. Tran¬
sierunt aut̃ pͥdie idꝰ nouembͥs. scdõ die a festo
se uiu̾e manifestant uirtutib & miraculis:

Expanded text:
ex odoris fragrantia sospites revertebantur. ex odoris fragrantia sospites revertebantur. Septimo demum die a transitu ipsorum abbas Aicardus, congregatis fratribus sancti monasterii, advit sanctissimum seBrictium una cum clero et populo: initoque consilio, sicut erant vestiti, sepelierunt eos in ipsa cella vel oratorio, ante altare ipsius oratorii, a beato Martino cum pignoribus sanctorum consecrati. Transierunt autem pridie Idus Novembris, secundo die a festo se vivere manifestant virtutibus et miraculis,
Abbreviated transcription (Latin):
de oratione abbas aichard̃. una cũ
fr̃ib: ñ mortuos putabant s dormientes.
cũ facies eoꝵ ut rosa ruberet: caro ut nix
albesceret. Quã obrẽ ꝑ sedilia illos disposu¬
it. sieut soliti erant sedere in cella sua:
posuit ꝙ: eos ita ut ab omnib inspici pos¬
sent: solis necessariis quib ab iniuria ir¬
ruentiũ defenderent᷑ inr eos & intrante
mediis repaguloꝵ obicib. Patebant etiã
liminaͥ ut om̃s aduenientes uiderent
scõꝵ facies ñ sicut mortuoꝵ s sicut dor-¬
nuentiũ: qr licet hõib mortui eentͥ deo
tam̃ cui omnia uiuunt dormiebant. Per
septẽ aut̃ dies quib suꝑ t̾rã fuerunt : ñ
defuit odor ille suauissimꝰ. Tanta uͦ extitit
aduentantiũ multitudo: qͣntã aut locꝰ ad¬
misit. aut uȩ uł semitȩ caꝑe potuerunt.
m̃s febricitantes uł frigoretici qͥ aduenie¬
bant: sani reu̾tebant᷑. Leprosi. surdi. muti
& claudi multi curabant᷑. Afferebantur qͥ
uenire ñ pot̾ant in lectulis & grabbatis : &̾

Expanded text:
de oratione abbas Aicardus una cum fratribus, non mortuos putabat sed dormientes, cum facies eorum ut rosa ruberet, caro ut nix splendesceret. Quam ob rem per sedilia illos disposuit, sicuti soliti erant sedere in cella sua, posuitque eos ita ut ab omnibus inspici possent, solis necessariis, quibus ab injuria irruentium defenderentur, inter eos et intrantes mediis repagulorum obicibus. Patebant etiam limina ut omnes advenientes viderent sanctorum facies, non sicut mortuorum, sed sicut dormientium: quia licet hominibus mortui essent, 1281 Deo tamen cui omnia vivunt, dormiebant. Per septem autem dies, quibus super terram fuerunt, non defuit odor ille suavissimus. Tanta autem fuit adventantium multitudo, quantum aut locus admisit, aut viae vel semitae capere potuerunt. Omnes febricitantes vel frigoritici, qui adveniebant, sani revertebantur; leprosi autem, surdi, muti et claudi multi curabantur. Afferebanturque qui venire non poterant in lectis et grabatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
dici copiosam mat̾iam ꝓpinauit:
esticiȩ gͥ & meroris pallio amicti. uultu lugu¬
brĩ assũpto & ornatu: sicut moris ẽ cõpatientiũ
dolere cũ dolentibꝰ. flere cũ flentibꝰ: dolentes &
flentes ad memoratum accedunt locum: & dolo¬
ris intͥnseci tumore singultuoso ꝑstil. lantes. fo
abb̃em una cũ ipsis cũ debito honore & reueren¬
tia ad suã secũ deducunt eccłiam. In õib uero
eos ꝓcurantes. delegerunt ipsis domũ eccłiȩ
ualuis inherentem: a qͦ in eccłiam recipcꝰ ingͤs¬
sus & regͤssꝰ secͤtior hẽtur. Sex uͦ mensibꝰ em̃sis.¬

Expanded text:
dici copiosam materiam propinauit. Mœstitiæ igitur & mœroris pallio amicti, vultu lugubri assumpto, & ornatu, sicut moris est compatientium, dolere cum dolentibus, gaudere cum gaudentibus, dolentes & flentes ad memoratum accedunt locum, & doloris intrinseci tumore singultuoso perstillantes foriAbbatem vna cum ipsis cum debito honore & reuerentia ad suam secum deducunt Ecclesiam. In omnibus vero eos procurantes, delegerunt ipsis domum Ecclesiæ valuis inhærentem, a qua in Ecclesiam reciprocus ingressus & regressus secretior haberetur. Sex
Abbreviated transcription (Latin):
nocte deuote deseruirent: comitatui eoꝵ in
tu edocti. q dani ad gallie suꝑiora ꝓcessissent.
c̃ thesauro suo ad scm̃ tnͣsmeant bñdictũ. Pau¬
cis uͦ elapsis diebꝰ. fama ꝑingili rursũ premnti¬
ante qd iã rollo aurelianꝰ aduenisset: sc̃arum
baiuili reliqͥarũ chableiam ueniunt:
emꝑe autẽ ꝑmodico ibidẽ cõmorati: metu
hospitẽ cum honore ñ indebito deduct̃. & in
lepsi mundatõem. ꝑ alytici m̃broꝵ redinteg̾tionẽ
recipiunt. Fama uͦ q̃ clã nicħ ag̾e osueuit. ꝑ uni¬
u̾sas regiones sanitatũ gr̃ãm diuulgante tanta

Expanded text:
nocte deservirent: comitatui eorum itu edocti, quod Dani ad Galliae superiora processissent, cum thesauro suo ad sanctum transmeant Benedictum. Paucis vero elapsis diebus fama peruigili rursum prænunciante, quod iam Rollo Aurelianis aduenisset, sanctarum baiuli reliquiarum Chableiam veniunt. Tempore autem permodico ibidem commorati, metu hospitem cum honore non indebito deducunt, & inleprosi mundationem, paralytici membrorum reintegrationē recipiunt. Fama vero quæ clam nihil agere consueuit, per vniuersas regiones sanitatum gratiam diuulgante, tanta
Abbreviated transcription (Latin):
calathus argenteus. abibas filius
dissimi apparuit. Nunquid ñ uides
crocũ qui in ipso ẽ suauissimi esse odo¬
ris Ipse coniunctus est meo calatho
in excelso loco: ubi ambo positi sumꝰ
quasi gemini. Et cum hec dixisset:
denuo ex oculis meis euanuit. Cumꝙ
ex ꝑgefactus fuissem. gr̃as egi deo
ommipotenti: & consuetis ieinis

Expanded text:
calathus argenteus, Abibas est fildissimi apparuit. Numquid non vides crocum, qui in ipso est, suavissimi esse odoris? Et ipse conjunctus est meo calatho in excelso loco, ubi ambo positi sumus quasi gemini. Et cum haec dixisset, denuo ex oculis meis evanuit. 5. Cumque expergefactus fuissem, gratias egi Deo omnipotenti
Abbreviated transcription (Latin):
udeoꝵ populus decantabat. hic fuit. Piit me¬
moria eoꝵ cũ sonitu: & dñs in et̾num ꝑmanet.
S ante qͣm ad synagogam ꝑueniremꝰ: quedam
iudeȩ mulieres ordinatõe credo dñi auolacia p̾¬
sumentes. ut scilicet nr̃oꝵ lenitas incitaretur.
lapides in nos ex suꝑiori loco ĩmanissimos iac¬
tare ceperunt. Qͥ mirũ dictu cũ suꝑ consertis¬
simam multicudinem grandinis instar deci¬
derent: neminẽ nostrum ñ solum ictu s nͦ
tactu qͥdem uexauere. His agnis suis. leo il¬
le t̾ribilis mansuetudinem paululũ abstu¬
lit. Om̃s siqͥdem reclamantibꝰ nobis saxa cor¬
suggereret. lupos cornibꝰ impetendos censue¬
runt: ꝗͣuis hoc illiꝰ qͥ solus uerus & bonꝰ pastor
est nutu factũ esse. nulli dubium sit. Deniq
ne cruentam gregi suo uideret᷑ prestitisse uic¬
toriam: nemo iudeoꝵ se contactum saltem fu¬
isse. ne pro inuidia qͥdlem ut mos est simulauit¬

Expanded text:
a Judaeorum populis decantabatur, hic fuit: Periit mea Judaeorum populis decantabatur, hic fuit: Periit memoria eorum cum strepitu, et Dominus in aeternum permanet . Sed antequam ad synagogam perveniremus, quaedam Judaeae mulieres ordinatione credo Dei audaciam praesumentes, ut scilicet nostrorum lenitas incitaretur, lapides in nos ex superiori loco immanissimos jactare coeperunt: qui mirum dictu cum super confertissimam multitudinem, grandinis instar, descenderent, neminem nostrorum non solum ictu, sed ne tactu quidem vexavere. Hic agnis suis leo ille terribilis mansuetudinem paululum abstulit: omnes siquidem, reclamantibus nobis, saxa corsuggereret, lupos cornibus impetendos censuerunt; quamvis hoc illius, qui solus bonus pastor est, nutu factum esse, nulli dubium sit. Denique ne cruentam gregi suo videretur praestitisse victoriam, nemo Judaeorum se contactum saltem fuisse, ne pro invidia quidem ut mos est simulavit
Abbreviated transcription (Latin):
cusationem: ostenderet preceptum qͦ in die fe
sto sermonem his conferre ꝓhibitũ sit. Ad hȩc
cũ illi in om̃ibꝰ ꝯtrãdictionem obstinatissimã
reculissent: tandem illiꝰ leonis terrore cõpulsi.
ad domũ in qͣ hospicio accesseram confluxerunt.
Ibi ego. queso inqͣm frat᷑s: qͣre quasi aduersũ
latrones presertĩ in ciuitate romanis legibus
subdita aceruos saxoꝵ oĩaq armoꝵ genera con¬
tum arbitror equũ. ut tã uaria lite alterut᷑m
laboremꝰ. Uos uero ut uideo sititis nostrum
sanguinẽ: nos ur̃am salutem. Ad hȩc paulu¬
lũ territi negauere factũ: nostrisq affirman¬
tibꝰ ita se rem habere. etiã cum iureiuran¬
do renitebant᷑. Tũ ego ut nodũ cepte conten¬
tionis absciderem: ubi res in qͣm ocłis ꝓbari
potest. uiratione qͥd opꝰ est : Eamꝰ igitur ad
synagogam: & utrũ ꝑiurio an ueritate ue¬
mus. Psalmꝰ autem qͣm mira ioc̃ditate etiam

Expanded text:
cusationem, ostenderent praeceptum, quod in eo cusationem, ostenderent praeceptum, quod in eo die sermonem conferre prohibitum sit. Ad haec cum illi in omnibus contradictionem obstinatissimam retulissent, tandem illius leonis terrore compulsi, ad domum, in quam hospitio accesseram, confluxerunt. Ibi ego: Quaeso inquam, fratres, quare quasi adversus latrones, praesertim in civitate Romanis legibus subdita, acervos saxorum, omniaque armorum genera conr aequum, ut tam varia lite alterutrum laboremus: vos vero ut video sititis nostrum sanguinem, nos vero vestram salutem. Ad haec illi paululum territi, negavere factum: nostris affirmantibus ita se habere, etiam cum jurejurando renitebantur. Tunc ego, ut nodum coeptae contentionis abscinderem: Ubi res inquam oculis probari potest, juratione quid opus est? eamus igitur ad synagogam, et utrum pro vitio an veritate vemus: psalmus autem, qui mira jucunditate etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tem ut cepi rei ordinem prosequaR:
x iamonensi ciuitate ad ꝓfectionẽ paratã¬
famuloꝵ xp̃i multitudo conuenit: quȩ in
ipso opido putabat᷑ ꝯsistere. Tantaq diffi¬
cillum itineris laborem alacritate confecit.
ad suburbanum aliquod amenissimũ ad
conuiuia epulari uocaret᷑. Igit᷑ magonem ꝑ¬
ueniiꝰ: statĩq ego missis clericis aduentũ
tum nobis nuntium remitentes: man¬
dauerunt eccłiam sibi ne credo pollueren¬
tur ingrẽdi die eadem ñ oportere: esse enĩ
diem sabbati cuius festiuitatẽ sui illi actibꝰ
corrupissent. Rursum ego expetiui ut me
ad syuagogam si mallent oꝑirent᷑: qͦnam¬
qͥdem ipsis ingressus ȩccłiȩ pollutio iudere¬
tur: ñ utiq eos a nobis in die sabbati ad o¬
pus seruile conpelli: futurũ esse modestis¬
simũ de lege conflictũ. nec excitandas li¬
tes s seu fabulas esse miscendas. Aut si ñ astu¬
te certamen fugerent. s sĩplicem afferrent ex¬

Expanded text:
tem coeptae rei ordinem prosequar. tem coeptae rei ordinem prosequar. Ex Jammonensi civitate ad profectionem famulorum Christi multitudo convenit, quae in ipso oppido putabatur consistere: tantaque difficillimi itineris laborem alacritate confecit, ad suburbanum aliquod amoenissimum ad convivia epulaturi vocarentur. Igitur Magonam pervenimus. Statim ego, missis clericis, adventumtum nobis nuntium remittentes, mandaverunt, ecclesiam sibi ne, credo, polluerentur ingredi die eadem non oportere: esse enim diem sabbati, cujus festivitatem suis illi actibus corrupissent. Rursum ego expetivi, ut me ad synagogam, si mallent, opperirentur, quandoquidem ingressus ecclesiae pollutio videretur: non utique eos a nobis in die festi sabbati ad opus servile compelli; futurum autem honestissimum de lege conflictum, nec excitandas lites et fabulas esse miscendas: aut, si non astute certamen fugerent, et simplicem afferrent ex