comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turi uitã discretione aꝑtissima: ubiait.
Et qͥd mirũ si in p̃senti scło. nͥ qͣndo uult
dñs ñ uide tur : In ipsa qͦq resurrec¬
tione ñ facile ẽ dm̃ uidere. iusi hisqͥ corde
sint mundo. Et ideo beati munds. ipsi
enĩ dm̃ uidebunt. Hine iã de illo scło dice¬
re ex orsus ẽ. ubidm̃ uidebunt. ñ om̃s qͥ
resurgent. s qͥ resurgent ad uitã ȩternã.
ũ indigni de quib dictũ ẽ. tollat᷑ impius
ne uideat claritatem dñi. s digni de qͥb
dixit ipse dñs. cũ p̃sens ñ iud̾etur. Qui di¬
ligit me. mandata mea custodit. E qui
diligit me. diliget᷑ apatre meo. Et ego

Expanded text:
turi uitam discretione apertissima, ubi ait: turi uitam discretione apertissima, ubi ait: \'Et quid mirum, si in praesenti saeculo, nisi quando uult, dominus non uidetur? in ipsa quoque resurrectione non fasint mundo, et ideo: Beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt\'. hinc iam de illo saeculo dicere exorsus est, ubi deum uidebunt non omnes, qui resurgent, sed qui resurgent ad uitam aeternam, non indigni, de quibus dictum est: Tollatur impius, ne uideat claritatem domini, sed digni, de qualibus dixit ipse dominus, cum praesens non uideretur: Qui diligit me, mandata mea custodit, et: Qui diligit me. diligetur a pa
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ eriã luctatus ẽ cũ aacob nec auditur
affatu. sic̃ ñ solũ a tot scĩs. uerũ etiã adi¬
ab olo auditus est. nec sentttur in cessu. si¬
citt aliquando cũ inparadiso deambula¬
ret ad uesꝑam. Nides quemadmodũ uir
sc̃s enitatur m̃tes nr̃as ab omnib carnis
sensib euocare. ut aptas faciat ad uiden¬
dũ dm̃. Et tam̃ qͥd agit talis extrinsecss
plantator & rigator. nͥ intrinsecus oꝑet᷑
qui dat increm̃tũ ds᷑ Quis enĩ sine ad ui¬
torio sp̃c dei cogitare ualeat ee aliqͥd magiᷤ
q ẽẽ quã oĩa que ꝑcorpꝰ sentiuntur. qd̾
nec in loco audiat᷑. nec querendũ sit ocu¬
lis. nec audiat᷑ affatii. tec tactu teneatur.
nec sentiat᷑ ĩcessu. & uid̾eat᷑ tam̃. s mundo
corde: Neq enĩ de hac uita ille loquebat᷑.
cũ hoc diceret: qͣndoquidem imn hoc scło ĩ
qͦ de apparuit ñ sicutiẽ. s in specie qua
uoluit. qͥb uoluit. satis discreuit scłi fu¬

Expanded text:
sicut etiam luctatus est cum Jacob, nec audisicut etiam luctatus est cum Jacob, nec audiaffatu\', sicut non solum a tot sanctis uerum etiam a diabolo auditus est, nec sentitur incessu sicut aliquando, cum in paradiso deambularet ad uesperam. Vides, quem ad modum uir sanctus enitatur mentes nostras ab omnibus carnis sensibus seuocare, ut aptas faciat ad uidendum deum. et tamen quid agit talis extrinsecus plantator et rigator, nisi intrinsecus operetur, qui dat incrementum, deus? quis enim sine adiutorio sque esse quam omnia quae per corpus sentiuntur, quod nec in loco videatur, nec quaerendum sit oculis, nec audiatur affatu, nec tactu teneatur, nec sentiatur incessu, et videatur tamen, sed mundo corde? Neque enim de hac vita ille loquebatur, cum hoc diceret: quandoquidem ab hoc saeculo in quo deus apparuit non sicuti est, sed in specie qua noluit, quibus uoluit, satis discreuit saeculi fu
Abbreviated transcription (Latin):
eie qua & in isto scło quib da uoluit appa¬
rere. qͣndo ñ solũ cũ abrahã aliisq iustis.
uerũ eniã eũ cun fricida loquutus ẽ. sed
quomodo uideatur u illo regno. ubi eũ
filii eius uidebunt sicuti ẽ. Tc̃ quippe ĩ¬
flagrabat moyses: cui loqui ad dm̃ facie
ad faciẽ ñ sufficiebat. & dicebat. Osten¬
de michi temet ip̃m manifeste ut uideã
te. Tanquã diceret. qd̾ in psalmo ex eodem
desiderio canit᷑. Saciabor cũ manifesta¬
bit᷑ gła tua. Quo desiderio ardebat philip¬
pꝰ & sic saciari cupiebat dicens. Ostende no¬
b̾ patrẽ ꝙ sufficit nob̃. De hac uisione
loquens eiꝰ etiã ipse amator & desiderator
do corde. I. sequit᷑. seiens quid desid̾et. et
qͥd ȩstuet. & qͥd speret. Nec corporalib ĩ qͥt¬
ds oculis queritur. quib se ostendit. ab ra¬
hȩ. Ysaac. iacob. & aliis in hoc scło. nec cir¬
cumscribit᷑ uisu ꝓpter illud quod dictũ ẽ.
posteriora mȩa uidebis. nec tactu tenet᷑.

Expanded text:
cie, qua et in isto saeculo quibusdam uoluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque iustis uerum etiam cum Cain fratricida locutus est, sed quo modo uideatur in illo regno, ubi eum filii eius uidebunt, sicuti est. tunc quippe saflagrabat Moyses, cui loqui ad deum facie ad faciem non sufficiebat et dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ut uideam te, tamquam diceret, quod in psalmo ex eodem desiderio canitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua; quo desiderio ardebat et Philippus et sic satiari cupiebat dicens: Ostende nobis patrem et sufficit nobis. de hac uisione loquens eius etiam ipse amator et desiderator do corde, et sequitur, sciens quid desideret, et quid aestuet et quid speret. Nec corporalibus, inquit, oculis Deus quaeritur, quibus se ostendit Abrahae, Isaac, Jacob et aliis in hoc saeculo, nec circumscribitur visu, propter illud quod dictum est, Posteriora mea videbis; nec tactu tenetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad filiũ. Etclarifieaui. ⁊terũ clarifica¬
bo. Uerũtam̃ ñ eẽ mirandũ. si aliqͥ etiã ñ
mundo eorde uident ̃m. inspecie qͣndo
uoluntas eiꝰ fuerit. latente inuisibili & apd̾
se ĩ cõmutabili manente nat᷑a. Si queris
utrũ etiã sicuti ẽ aliqͣndo possit uideri. re¬
spondeo filiis hoc ẽeꝓmissum. de qͥb dictũ
est. Scimꝰ q cũ apparuerit similesei erimꝰ.¬

Expanded text:
ad filium: Et clarificaui et iterum clarificaad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se incommutabili manente natura. si quaeris, utrum etiam, sicuti est, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erim
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ꝓuirib qͣs as dederit disseremꝰ. Nc̃ aũ¬
qͦd m ꝓposueras ꝙ ad explieandũ difficile ui¬
debatur utrũ explicatũ sit ddiligenter at¬
tende. recolendo que dicta st̃. Si enĩ que¬
ris utrũ possit ds uideri. respondeo. Po¬
test.Si queris unde sciã. respondeo. quia
ĩ ueracissima scͥptura legit᷑. Beati mundi
cordes. qm̃ ipsi am uidebunt. ꝙ cetera talia.
Siqueris qͥmꝰ dictus sit inusibilis si uideri
potest. respondeo iniusibilem ee̾ natura.
uideri añ cũ uult. sic̃ uult. Plurimis em̃
uisus ẽ ñ sicutiẽ: s quali specie illi placu¬
it apparert. Si queris qͦmͦ eñ uidit uł cain
sceleratꝰ. qndo de suo scelere int̾rogatus
ab illo ⁊ udicatus ẽ. uł etiã ipse diabolus
q̃no uenit eũ augłis ut corã illo assisteret.
ant ãm. qͥ uoces ab eo factas aliqͣndo audiut̃.
seꝙ enĩ iudert̃ eũ. qui audiert̃ qͣndo dix̃

Expanded text:
rit, pro uiribus, quas dederit, disseremus. Nunc aurit, pro uiribus, quas dederit, disseremus. Nunc au proposueras et ad explicandum difficile uidebatur, utrum explicatum sit, diligenter adtende recolendo, quae dicta sunt. si enim quaeris, utrum possit deus uideri, respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. si quaeris, quo modo eum uidit uel Cain sceleratus, quando de suo scelere ab illo interrogatus et iudicatus est, uel etiam ipse diabolus, quando uenit cum angelis, ut coram ant Deum, qui voces ab eo factas aliquando audiunt. neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit
Abbreviated transcription (Latin):
o subiecit. Qui nos in omne plenitudinẽ
dei micdĩa sua ĩplere dignet᷑. ut uideri
possit a nob̾. Certe manifestũ ẽ. qͦd illam
noticiã ubi dixerat nouimꝰ. ex fide po¬
suit ex qua mͦ iustus uiuit: ñ ex contẽ¬
platione qua dm̃ udebimꝰ sicutiẽ. Hãc
eiĩ sibi & nob̾ c̃sequent̾ optauit. futu¬
ut uid̾i possit a nob̾. Hãe plenitudinẽ
di qͥd̾a in sermone apłi sic intellexer̃t̃.
ut putarent nos hoc futuros omnino
qͣd aͣs ẽ. N er enĩ uerba sic̃ recognoseis
apłs posuit tra dicens. Eognoscere etiã
suꝑeminentẽ scientiȩ caritatẽ xp̃i. ut
ĩpleamini ĩ ominẽ plenitudinẽ ꝙͣi. Iua ꝓp.¬
ter si aliquid inquiunt minus quã d̾s
habebimꝰ. & inaliquo minores erimus. qͦmͦ
istũ utiq ꝙ de testaris hunanȩ mñtis erro¬
In rẽ. Scio recte facis. S qͦmͦ intelligenda sit
ista plenitudo qua dictũ ẽ ĩplendos nos ẽe
in omnẽ plenitudinẽ di. postea sids uoluie¬

Expanded text:
omnem plenitudinem Dei misericordia sua implere dignetur, ut videri possit a nobis. Certe manifestum est quod illam notitiam, ubi dixerat, novimus, ex fide posuit, ex qua modo justus vivit ; non ex contemplatione, qua Deum videbimus sicuti est. Hanc enim sibi et nobis consequentut uideri possit a nobis\'. Hanc plenitudinem dei quidam in sermone apostoli sic intellexerunt, ut putarent nos hoc futuros omnino, quod deus est. haec enim uerba, sicut recognoscis, apostolus posuit ita loquens: Cognoscere etiam supereminentem scientiae caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. quapropter si aliquid, inquiunt, minus quam deus habebimus et in aliquo minores erimus, quo mistum utique et detestaris humanae mentis errorem, scio; recte facis. sed quo modo intellegenda sit ista plenitudo, qua dictum est implendos nos esse in omnem plenitudinem dei, postea, si deus uolue
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am & micdiam di. s scđm meritum
os laborẽ eoꝵ qui ꝑ penitentiã digni
anathematrrauit. qđ satis gesta ipsa
testant᷑. ut. nichil ad ea qͦ quomͦ defen¬
denda disputationis attulerit. Unde
fit ẽsequens. ut qͥsqͥs sequit᷑ illius epis¬
copalis auctoritatẽ iudicii. & ipsuis pela¬
gii c̃fessionẽ. hec tenere debeat. que sẽ¬
ꝑ tenuit eatholica eccła. adã nͥ peccass
ñ fuisse moriturũ. d pecẽm eiꝰ ñ ip̃m
sollim leserit. s & genꝰ humanũ. E qͦd in¬
fantes nuꝑ nati. ñ sint ĩ illo statu: in qͦ

Expanded text:
rdiam Dei, sed secundum meritum et laborem eorum qui per poenitentiam digni anathematizavit, quod satis Gesta ipsa testantur, ut nihil ad ea quoquo modo defendenda disputationis attulerit; unde fit consequens ut quisquis sequitur illius episcopalis auctoritatem judicii, et ipsius Pelagii confessionem, haec tenere debeat, quae semper tenuit catholica Ecclesia: Adam, nisi peccasset, non fuisse moriturum: quod peccatum ejus non ipsum solum laeserit, sed et genus humanum: et qfantes nuper nati, in eo essent statu, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
Nã & illi quib sunt isti in hac causa om¬
nino simillum. de qͥb hoc dix̃ apłs qͦd
ignorantes di usticiã. & suã uolentes
c̃stutuere. iusticie di ñ sunt subiecti.
ꝓfecto suȩ uoluntatis uicio ñ credebãt.
Non enĩ ut eeñt ĩ fideles cogebant᷑ in¬
uiciũ. s nolendo eredere ĩfidelitatis
crimine ñ carebant. Et tam̃ quia uo¬
luntas ut ad uera credenda moueat᷑.
ñ sibi sufficit nͥ ꝑ grãm d̾s opitulet᷑.
dicente ipso dũo cũ de ñ credentib
loqueretur: nemo uenit ad me nͥ ei

Expanded text:
nam et illi, quibus sunt isti in hac causa omnam et illi, quibus sunt isti in hac causa omnino simillimi, de quibus hoc dixit apostolus, quod ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti, profecto suae uoluntatis uitio non credebant. non enim, ut essent infideles, cogebantur inuiti, sed nolendo credere infidelitatis crimine non carebant. et tamen quia uoluntas, ut ad uera credenda moueatur, non sibi sufficit, nisi per gratiam deus opituletur, dicente ipso domino, cum de non credentibus loqueretur: Ne
Abbreviated transcription (Latin):
Iuib utiq qm xp̃iani appellant᷑. ma¬
gis obseruandu ẽ quã iudeis de qͥb
hoc dix̃ apłs. ne offendant ĩ lapidem
offensionis. uelut argute defendendo
uaturã. ꝙ liberũ arbitriũ. quẽadmo¬
du philosophi huiꝰ mundi. qͥ uehem̃¬
t̾ egert̃ꝰ ut putarent᷑ uł putarent
sibi beatã uitã uirtute ꝓpͥȩ uolun¬
tatis efficere. Caueantͤ isti ne ꝑ sapi¬
entiã u̾bi euacuent crucem xp̃i ꝙ
hoc sit eis offendere ĩ lapidẽ offensio¬
nis. Natura enĩ humana etiã si ĩ illa
ĩ tegritate ĩ qͣ condita ẽ ꝑ maneret.
nullomͦ se ipsam creatore suo ñ adiu¬
uante seruaret. Sũ gͥ sine dĩ gr̃a sa¬
lutem ñ posset custodire qͣm accepit. qͦ
mͦ sine gr̃a di potest reparare qͣm ꝑdidit:
lon añ ideo ꝓ istis ñ debemꝰ orare. quia si
ñ corriguntur eoꝵ ĩ putandũ ẽ uolun¬
tati. qui nolunt credere etiã ad hoc ip̃m
sibi necessuriã grãm saluatoris. qđ pu¬
tant c̃sistere ĩ solis uirib uoluntatis.

Expanded text:
appellantur, magis obseruandum est quam Iudaeis. de quibus hoc dixit apostolus, ne offendant in lapidem offensionis uelut argute defendendo naturam et liberum arbitrium quem ad modum philosophi huius mundi, qui uehementer egerunt, ut putarentur uel putarent sibi beatam uitam uirtute propriae uoluntatis efficere. caueant ergo isti, ne per sapientiam uerbi euacuent crucem Christi et hoc sit eis offendere in lapidem offensionis. natura enim humana etiam si in illa integritate, in qua condita est. permaneret, nullo modo se ipsa creatore suo non adiuuante seruaret. cum igitur sine dei gratia salutem non posset custodire, quam accepit, quo modo sine dei gratia potest reparare, quam perdidit? Non autem ideo pro istis non debemus orare, quia, si non corriguntur, eorum inputandum est uoluntati, qui nolunt credere etiam ad hoc ipsum sibi necessariam gratiam saluatoris, quod putant consistere in solis uiribus uoluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑. ipsi pelagio se dixisse cõmemorat.
cũ ad eũ ꝑlatum eẽt. qđ sine gr̃a di di¬
ceret. absq peccato eẽ posse hominẽ
Nec sunt enĩ ab illo dicta tria testimo¬
nia. ualde magna. contra huiusmo¬
di ĩpiam p̃sumptionẽ. Qd apłs ait.
plus omnib laboraui. ñ ego aũ. s gr̃a
di mecũ. ñ uolentis neq currentis. s

Expanded text:
legitur. ipsi Pelagio se dixisse commemorat. legitur. ipsi Pelagio se dixisse commemorat. cum ad eum perlatum esset. quod sine gratia dei diceret absque peccato esse hominem posse? haec sunt enim ab illo dicta tria testimonia ualde magna contra huius modi impiam praesumptionem, quod apostolus ait: Plus omnibus illis laboraui. non ego autem sed gratia dei mecum, et: Non uolentis neque currentis sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostenderet qđ ꝓ anima rogaret. secu¬
tus adiunx̃. Et anima mea turbata ẽ ual
de. uidetur gͦ auxiliũ gr̃ȩ tanquã ex a¬
bundanti putare concedi. id ẽ ut etiã si ñ
concedatur. habeamus tam̃ ad ñ peccan¬
du forte ac firmũ liberũ arbitriũ. Id̾
ne ex istimem᷑ de illo temere suspicari.
& fortasse qͥs dicat. ñ sic eũ sentire for¬
te ac firmũ ad ñ peccandu liberũ arbi¬
triũ. quãuis sine dĩ gr̃a id efficere atq
ĩplere ñ possit. sic̃ sanos oculos firmos
mͦ posst̃. si desit lucis auxiliũ. alio loco
qͥd diceret uł qͥd putaret ostendit. ubi
ait. icło di grãm homunib dari. ut qđ fa¬
cere ꝑ liberum iubent᷑ arbitriũ. facilius
possint ĩplere ꝑ grãm. Utiq cũ dicit
posse ꝑ liberũ arbitrium uł facile. uł eti¬
am difficile que diuinitus iubent᷑ ĩpleri
Nbi ẽ gͦ. qͥd ẽ homo nͥ qđ memor es eius:
Ubi postremo illa testimonia: Ie rosolum¬
tanȩ antistes eccłȩ sicuti ĩ eisde̾ gestis

Expanded text:
 rogare, secutus adjunxit, et anima mea turbata est valde . 35. Videtur ergo auxilium gratiae tanquam ex abundanti putare concedi, id est, ut etiamsi non concedatur, habeamus tamen ad non peccandum forte ac firmum liberum arbitrium. Quod ne existimemur de illo temere suspicari, et fortasse quis dicat sic eum sentire forte ac firmum ad non peccandum liberum arbitrium quamvis sine Dei gratia id efficere atque adimplere non possit, sicut sanos oculos firmos o facere possunt, si desit lucis auxilium; alio loco quid diceret, vel quid putaret ostenait ideo dei gratiam hominibus dari. ut. quod facere per liberum iubentur arbitrium, facilius possint implere per gratiam. utique cum dicit bitrium uel facile uel etiam difficile, quae uult iubentur, impleri? Ubi est ergo: Quid est homo, nisi quod memor es eius? ubi postremo illa testimonia. quae Hierosolymitanae antistes ecclesiae, sicut in eisdem gestis
Abbreviated transcription (Latin):
pelagiꝰ post illud iudiciũ dicit᷑ edidis¬
se. quãuis aduitorio diuinȩ gr̃e c̃sen¬
tire uideat᷑. qͥd de hac re sentiat satiᷤ
euident̾ apparet. Aliqͣndo enĩ rta pa¬
rib mom̃tis potestatẽ uoluntatis eqͣ
lance ꝑpendit. ut qͣntũ etiã ad ñ pee

Expanded text:
Pelagius post illud iudicium dicitur edidisPelagius post illud iudicium dicitur edidisse, quamuis adiutorio diuinae gratiae consentire uideatur, quid de hac re sentiat. satis euidenter apparet. aliquando enim ita paribus momentis potestatem uoluntatis aequa lance perpendit, ut. q
Abbreviated transcription (Latin):
te nob̾ debita nr̃a . E. d utiq ñ ueracit̾ di¬
cerent. si eeñt omnimodo absq peccato.
ffteat᷑ eẽ liberũ arbitriũ. etiã si diuino
indiget adutorio. Fateat᷑ qͣndo contra
tẽptationes concupiscentiasq illicitasq
dimnicamꝰ. quãuis illic habeamus & ꝓpriã
uoluntatẽ. ñ tam̃ ex illa s ex aduitorio
di nr̃am ꝓuenire uictoriã. Non enĩ ali¬
t̾ uerũ erit qͦd apłs ait. Non uolentis
neq currentis. s miserentis ẽ di. Fate¬
dix̃ apłs.uͥ ait de qͥbdã. Ne forte det illiᷤᷤ
ds penitentiã. Hec omĩa simplicit᷑
sine ullis fateat᷑ ambagib. si quis in
auctoritatẽ catholicã. & in ipsius pela¬
gii exp̃ssa ȩccłasticis gestis u̾ba con¬
sentit. Neq enĩ illa que ħis sunt contra¬
ria ueraciter anathematizata ẽẽ ere¬
dendđu ẽ. nͥ hec quib st̃ contͣria. fideli
corde teneant᷑. & aꝑta c̃fessione ꝓmant᷑.
llec in istis libris recentiorib quos ide

Expanded text:
utique non ueraciter dicerent, si essent omni modo absque peccato. fateatur esse liberum arbitrium, etiam si diuino indiget adiutorio. fateatur, quando contra temptationes concupiscentiasque inlicitas dimicamus, quamuis illic habeamus et propriam uoluntatem, non tamen ex illa sed ex adiutorio dei nostram prouenire uictoriam; non enim aliter uerum erit, quod apostolus ait: Non uolentis neque currentis sed miserentis est dei. fateapostolus, ubi ait de quibusdam: Ne forte det illis deus paenitentiam. haec omnia simpliciter sine ullis fateatur ambagibus, si quis in auctoritatem catholicam et in ipsius Pelagii expressa ecclesiasticis gestis uerba consentit. neque enim illa, quae his sunt contraria, ueraciter anathemata esse credendum est, nisi haec, quibus sunt contraria, fideli corde teneantur et aperta confessione promantur. Nec in istis libris recentioribus, quos idem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. uł ꝑ p̃naricationẽ ade. omne genus
humanũ moriat᷑. neq ꝑ resurrectionẽ
xp̃i omne genꝰ humanũ surgat. Et in¬
fantes etiã si ñ baptizent᷑. hab̾e uitã
ȩt̾nã. Et diuites baptrratos nͥ omnib ab¬
renuntient. si qͥd boni uisi fuerĩt fa¬
cere. ñ reputari illis. nec eos hab̾e posse¬
regnũ d̃. Et grãm di atq ad utoriũ.
ñ ad singulos actus dãri. s ĩ libero ar¬
bitrio eẽ. uł in lege atq doctrina. ł di
gr̃am scd̾m merita ncra dari Eꝙͣt fili¬
os di ñ posse uocari. nͥ om̃imodo absq
p eccato fuerĩt effecti. Et ñ ẽẽ libe¬
rũ arbitriũ. si di indiget auxilio. qm̃ in
ꝓpria uoluntate habet᷑ imusqͥsq facere
aliqͥd. uł ñ facere. E uicꝰtoriam nrãm ñ¬

Expanded text:
uel praeuaricationem Adae omne genus hominum moriatur neque per resurrectionem Christi omne genus hominum resurgat; et infantes, etiam si non baptizentur, habere uitam aeternam; et diuites baptizatos, nisi omnibus abrenuntient, si quid boni uisi fuerint facere, non reputari illis nec eos habregnum Dei. 7o Et gratiam Dei atque adjutorium non ad singulos actus dari, sed in libero arbitrio esse uel in lege atque doctrina; et dei gratiam secundum merita nostra dari; et filios dei non posse uocari, nisi omni modo absque peccato fuerint effecti; et non esse liberum arbitrium, si dei indiget auxilio, quoniam in propria uoluntate habet unusquisque aut facere aliquid aut non facere; et uictoriam nostram n
Abbreviated transcription (Latin):
ei ñ c̃sentias molestias ĩportunas pateris
&. odiosas. Herũtam̃ & tu ꝙ. qͥsqͥs hec pa¬
huiꝰ liberari expectat. ñdu quidẽ eui¬
dent̾ ĩ se ipso. s ĩ illo homine latent̾
ibi erat. quando cib uetitus tangeba¬
tͦ.ꝙ. concipiebat᷑ longe lateq ꝑ cunc¬
tos itura ꝑditio. De orando aũ & ge¬
mitib flagitando ꝓficiendi ac recte
uiuendi ad itorio. que tuaᷤ feruet epła:
Quid ẽ tui qͣntũq sermonis. uͥ ñ sit spar¬
sũ gemebunda pietate qđ in oratione
dicimꝰ. neͣ inferas intemptationẽ: In¬
uicẽ itaq nos & consolennur ĩ his om̃i
mus. Iue aũ & de qͥb audierimnꝰ. que mul¬
tũ dolemꝰ. &. facile credere nolumꝰ. au¬
diet a cõmuni amico scĩtas tua. quo ĩ
di micia eũ salute remeante. sꝑamꝰ
nos de om̃ib fieri posse certissimos:

Expanded text:
ei non consentias, molestias importunas pateris ei non consentias, molestias importunas pateris et odiosas: verumtamen et tu, et quisquis haec pahujus liberetur exspectat, nondum quidem evidenter in seipso, sed in illo homine latenter ibi erat, quando cibus vetitus tangebatur, et concipiebatur longe lateque per cunctos itura perditio. De orando autem, et gemitibus flagitando proficiendi ac recte vivendi adjutorio, quae tua non fervet epistola? quid est tui quantumcumque sermonis, ubi non sit sparsum gemebunda pietate quod in oratione dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Invicem itaque nos et consolemur in his omnimus. Quae autem, et de quibus audierimus quae multum dolemus et facile credere nolumus; audiet a communi amico Sanctitas tua, quo in Dei misericordia cum salute remeante speramus nos de omnibus fieri posse certissimos
Abbreviated transcription (Latin):
reptione t̾rena: Ntrunq me concludit
pudor. E rubesco pingere qͦd sũ. ñ au¬
deo pingere qđ ñ sũ Odi qđ sũ. & ñ sum
qd amo. S qͥd misero mͥ ꝓderit odisse ĩ¬
iqͥtatẽ . &. amare uirtutẽ. cũ id potuis
agã qđ odi. nec elaborẽ piger id potus
agere qđ amo: Ipse discors. & ĩtestino bel¬
lo distrahor. du sp̃c adu̾sus carnẽ. caro ad¬
u̾sus spm̃ duicat. & lex corꝑis. lege pec¬
cati legeni mentis ĩpugnat. Infelix ego.
qͥ me uenenatũ inunice arboris gustum
nec crucis ligno digessi. Purat enĩ mͥ
illud ꝑ adam uirus patͥnũ. qͦ uniu̾sita¬
tẽ generis sui pat̾ p̃uaricatus ĩfecit.
Et cot̾a. que de hac miseria multa con¬
texis ĩgemiscendo. exspectans redẽpti¬
ont corꝑis tui. & ñdu re. s spe saluum
te ẽẽ cognoscens. S fortassis tu aliũ inte
tͣussigurasti. cũ hec diceres. nec aliqͣs de
carne concupiscente adu̾sus sp̃m̃ quãuis

Expanded text:
ruptione terrena? Utrinque me concludit ruptione terrena? Utrinque me concludit pudor. Erubesco pingere quod sum; non audeo pingere quod non sum: odi quod sum; et non sum quod amo. Sed quid misero mihi proderit odisse iniquitatem, et amare virtutem; cum id potius agam quod odi, nec elaborem piger id potius agere quod amo? Ipse discors et intestino bello distrahor, dum spiritus adversus carnem, caro adversus spiritum dimicat, et lex corporis lege peccati legem mentis impugnat. Infelix ego, qui in me venenatum inimicae arboris gustum nec crucis ligno digessi! Durat enim mihi illud per Adam virus paternum, quo universitatem generis sui pater praevaricatus infecit : et caetera quae de hac miseria multa connectis ingemiscendo, exspectans redemptionem corporis tui, et nondum re, sed spe salvum te esse cognoscens . 41. Sed fortassis tu alium in te transfigurasti, cum haec diceres, nec aliquas de carne concupiscente adversus spiritum, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ. quam malo errore teneant᷑. Fła¬
glant enĩ epłȩ tuȩ odore sincerissi¬
dilector & confessor appares. S qđ dui
tecũ ex hac re loquendũ putauimꝰ. pͥmo
qͥa locundissimũ ẽ fecimꝰ. Suid enĩ debet
ẽẽ iocõnditis. uł ĩfirmis gr̃a qͣ sanant᷑.
uł pigris gr̃a qͣ excitant᷑. uł uolentib
gr̃a qua iuuant᷑. Deinde ut si qͥd nr̃a
disputacione dõ adiuuante possemus.
tua ñ fides s fidei ẽtra tales ammini¬
oulet᷑ assertio. sic̃ nos qͦq ĩ hanc facul¬
tatẽ tuȩ germanitatis litt̾is adiuuam.
Iuid em̃ uberius. & ueracissima c̃fessi¬
one pleuius. qͣm illud ẽ in qͣdã ȩpła tua.
uͥ naturã nr̃am ñ mansisse ut conditaẽ.
s uiciatã ẽẽ ꝑ ilłu generis humani pa¬
trẽ. humilit̾ deplorasti dicens Pauꝑ ego
& dolens. qͥ ad huc t̾renȩ imaginis squa¬
lore concretꝰ sũ. &. plus de pͥmo qͣm de
scdo adã carns sensib & t̾renis actib
cȩlestis unaguus inficiari ꝓber: cor¬

Expanded text:
cum quam malo errore teneantur. Fragrant enim epistolae tuae odore sincerissidilector et confessor appares. Sed quod diu tecum ex hac re loquendum putavimus, primo quia jucundissimum est, fecimus: quid enim debet esse iucundius uel infirmis gratia, qua sanantur, uel pigris gratia. qua excitantur, uel uolentibus gratia, qua iuuantur? deinde, ut. si quid nostra disputatione deo adiuuante possemus, tua non fides sed fidei contra tales adminicularetur assertio, sicut nos quoque in hanc facultatem tuae germanitatis litteris adiuuamur. Quid enim uberius et ueracissima confessione plenius quam illud est in quadam epistula tua, ubi naturam nostram non mansisse, ut condita est, sed uitiatam esse per illum generis humani patrem humiliter deplorasti dicens: \'Pauper ego et dolens, qui adhuc terrenae imaginis squalore concretus sum et plus de primo quam de secundo Adam carnis sensibus et terrenis actibus coelestis imaginis inficiator prober cor
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ uł difficile ĩplet᷑. cũ sidñs ñ edifi¬
cet ĩ uanũ edificans laborasse dicatur.
neq scͥptũ sit. ẽ qͥdẽ uolentis atq cur¬
rentis. facilus aũ miserentis dĩ. s scͥptũ
sit. ñ uolentis neq currentis. s misereni¬
tis ẽ di: Non qͥa nulla ẽ uoluntas homi¬
nis atq concursus. s qr nichil potest nͥil
dixerit. ñ ego aũ. s gr̃a di mecum. Non
qr ipse nichil boni agebat. s quia nicħ
ageret si illa ñ aduiuaret. qͣmquã illa
possibilitas liberi arbitrii tã inbonũ
quã in mału ex equa lance ꝑpensione
huic facilitati locũ relinqͥd. Quã saltẽ
me aũ sine gr̃a fit mału. Profecto ista
possibilitas non equa lance ꝑpendit᷑ s
qͥd plura. Non sołu ad istos uitandos cau¬
ti ẽẽ debemus. uerũ etiã ad docendos
uł monendos si patiant᷑ pigrescere
ñ debemꝰ. plus eis tam̃ sine dubio pres¬
tamꝰ. si ut corrigantur oremꝰ. ne cũ tan¬
tis ingeniis uł ꝑeant uł allos ꝑdant

Expanded text:
ipsius uel difficile impletur, cum. si dominus non aedificet, in uanum aedificans laborasse dicatur neque scriptum sit ceat quidem uolentis atque currentis, facilius autem miserentis est dei, sed scriptum sit: Non uolentis neque currentis sed miserentis est dei, non quia nulla est hominis uoluntas atque cursus, sed quia nihil potest, nisidixerit: Non ego antem sed gratia dei mecum, non quia ipse nihil boni agebat, sed quia nihil ageret, si illa non adiuuaret? quamquam illa possibilitatis liberi arbitrii tam in bonum quam in malum ei aequa lance perpensio nec huic facilitati locum relinquit, quam saltem me autem sine gratia fit malum. profecto ista possibilitas non aequa lance perpenditur. Sed quid plura? non solum ad istos uitandos cauti esse debemus. uerum etiam ad docendos uel monendos, si patiantur, pigrescere non debemus. plus eis tamen sine dubitatione praestamus, si, ut corrigantur, oremus, ne cum tantis ingeniis uel pereant uel alios perdant
Abbreviated transcription (Latin):
illo attribuam fortitudinẽ suã ad ilłu
custodiens. eod̾e seruatore ñ perdit. qđ¬
eod̾e largitore suscepit. Nec ob aliud me¬
ret᷑ ampliora. nͥ pie fidelit̾q sciendo. a qͦ
sibi bona st̃ omĩa. E hoc sciendo. ñ ex se
ipso: ne uł boc ñ sit ĩ eo. qđ ñ sit ex d̃o.
mundi accepimꝰ. s sp̃m qͥ ex ddo ẽ. ut sci¬
amꝰ que ado donata st̃ nob̾. ac ꝑ hoc.
& ip̃m hominis meritũ. donũ ẽ gratu¬
itum. Nec a patre luminũ a qͦ descen¬
dit omne datũ optimũ boni aliqͥd
acciꝑe qͥsqͣm meret᷑. nͥ accipiendo qd̾

Expanded text:
illo attributam fortitudinem suam ad illum illo attributam fortitudinem suam ad illum custodiens, eodem servatore non perdidit, quo largitore suscepit. Nec ob aliud meretur ampliora, nisi pie fideliterque sciendo a quo sibi bona sunt omnia, et hoc sciendo non ex se ipso, ne uel hoc non sit in eo, quod non sit ex deo. m qui ex Deo est; ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ac per hoc et ipsum hominis meritum donum est gratuitum: nec a Patre luminum, a quo descendit omne datum optimum , boni aliquid accipere quisquam meretur, nisi accipiendo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Iustificati aũ gratis ꝑ grãm ipsius. ne fi¬
des ipsa suꝑba sit: nec dicat sibi. Si ex fi¬
de. qͦmͦ gratis:  d̃ enĩ fides meret᷑. cur ñ
potiꝰ reddrt᷑ quã donat᷑ : Nondicat ista.
homo fidelis. Iuia cũ dixerit. ut mercar
iustificationẽ habeo fide: respondet᷑ ei.
Quid enĩ habes qđ ñ accepisti: Eũ gͦ fi¬
des ĩpetrat iustificationẽ sic̃ unicuiq dͥs
partitus ẽ etiã ipsius m̃surã fidei. non
grãm di aliqͥd meriti p̾cedit humani.
s ipsa gr̃a meret᷑ augeri: ut aucta me¬
reat᷑ ꝑfici. comitante ñ ducente pedis
sequa. ñ p̃uia uoluntate. Unde ille qui
dix̃. fortitudinẽ meã ad te custodiam.
causamq reddidit dicens. qm̃ ds sus¬
ceptor ms es. tanquã requirens qͥb id
meritis fuerit c̃secutꝰ. nichilq ĩ se ĩue¬
niens ante grãm diꝰ ds̃ nĩs inqͥt mi¬
sericordia eiꝰ p̃ueniet me. Iuantũcũq
inqͥt cogitauero antecedentia merita

Expanded text:
ustificati autem gratis per gratiam ipsius , ne fiustificati autem gratis per gratiam ipsius , ne fides ipsa superba sit. 10. Nec dicat sibi, Si ex fide, quomodo gratis? quod enim fides meretur, cur non potius redditur, quam donatur? Non dicat ista homo fidelis, quia cum dixerit, Ut merear iustificationem, habeo fidem, respondetur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? cum ergo fides impetrat iustificationem, sicut unicuique deus partitus est etiam ipsius mensuram fidei, non gratiam dei aliquid meriti praecedit humani, sed ipsa gratia meretur augeri, ut aucta mereatur et perfici, comitante sequa, non praevia voluntate. Unde ille qui dixit, Fortitudinem meam ad te custodiam, causamque reddidit dicens, Quoniam Deus susceptor meus es; tanquam requirens quibus id meritis fuerit consecutus, nihilque in se inveniens ante gratiam Dei, Deus meus, inquit, misericordia ejus praeveniet me. Quantumcumque, inquit, cogitavero antecedentia merita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iħm xp̃m dnm nr̃m: ut inueniam᷑ in il
cia in fide utiq. In fide qua credimꝰ nob
iusticiã diuinitus dari. ñ a nob̾ ĩ nr̃is in n̾o¬
bis uirib fieri. Nã cur ilła iusticiam que
ex lege ẽ suam dix̃ apłs ñ ex dõ. quasi
lex ñ sit a do: Quis hoc nisi ĩpius senserit:
S qͥa lex ꝑ litt̾am iubet. ñ ꝑ spm iuuat.
quicũq sicaudit litt̾am legis ut ei suffi¬
cere uideat᷑. cognouisse qͥd iubeat aut
ꝓhibeat. qͦ id se arbitrii sui uirtute imi¬
pleturũ ẽẽ c̃fidat. nec fide confugiat
adiuuandꝰ ad sp̃m uiuificante. ne reum
factũ litt̾a occidat. is ꝓfecto zełu dĩ habet
s ũ scdm scientiã. Ignorans eiũ di iusti¬
ciã. idẽ eã que dat᷑ ex do. & suã uolens ẽsti¬
ruere. ut tantũ mͦ ex lege sit. iusticiȩ dĩ ñ
ẽ subiectus. finis enĩ legis xp̃c. ad iusticiã
omini credenti. sic̃ id̾e apls dic̃. ut nos simꝰ
iusticia di in ipso. Iustificati gͥ ex fide pa¬

Expanded text:
in ill ex deo iustitia in fide, utique in fide. qua credimus nobis iustitiam diuinitus dari, non a nobis in nobis nostris uiribus fieri. Xam cur iIlam iustitiam, quae ex lege est, suam dixit apostolus, non ei deo? quasi lex non sit ex deo? quis hoc nisi impius senserit? sed quia lex per litteram iubet, non per spiritum inuat. quicumque sic audit litteram legis. ut ei sufficere uideatur cognouisse, quid iubeat aut prohibeat, atque id se arbitrii sui uirtute impleturum esse confidat nec fide confugiat adiuuandus ad spiritum uiuificantem, ne reum factum littera occidat, is profecto zelum dei habet sed non secundum scientiam. ignorans enim dei iustitiam, id est eam, quae datur ex deo, et suam uolens constituere, ut tantum modo ex lege sit. iustitiae dei non est subiectus; finis enim legis Christus ad iustitiam omni credenti, sicut idem apostolus dicit, ut nos simus iustitia dei in ipso. iustificati igitur ex fide pa
Abbreviated transcription (Latin):
S Unde fit ut ĩfantes ñ baptizati. ñ so¬
łu regnũ celoꝵ. uerũ etiã uitã ȩt̾nam
habere ñ possint. Confiteat᷑ etiã di¬
uites baptizatos. etiã si diuiciis suis ñ
careant. & sint tales qͣles ad timotheũ
descͥbit apłs dicens. p̃cipe diuitib hu¬
ius mundi ñ suꝑbe saꝑe. neq sꝑare in
ĩcerto diutiaꝵ. s indõ uiuo qͥ p̾stat om

Expanded text:
. Unde fit ut infantes non baptizati, non solum regnum coelorum, verum etiam vitam aeternam habere non possint. Confiteatur etiam, divites baptizatos, etiamsi divitiis suis non careant, et sint tales quales ad Timotheum describit Apostolus dicens, Praecipe divitibus hujus mundi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitia
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiȩ saluȩ fient. Non potest excid̾e
uerbũ dĩ. nec repulit plebem suã quã
p̃scuiit. Iue tam̃ reliquiȩ. ꝑ electionẽ
gr̃e salue facte st̃. Si aũ gra qͦd sepe
dicendu ẽ. iã ñ ex oꝑib. alio quin. gr̃a
ba sunt. Id̃ gͦ ad ierłm nolentem col¬
ligi filios suos ille clamabat. hoc nos
clamamꝰ adu̾sus eos qui uolentes eccłȩ
colligi nolunt. Nec saltẽ pꝰ iudicium
qͦd de ipso pelagio ĩ palestiua factũ ẽ
corrigunt᷑. de quo dãpnatus exisset nͥ
obiecta sibi contra grãm d̃i dicta. que
obscurare ñ potuit᷑ ipse dapuasset.
P ret̾ illa enĩ. que qͦmͦ potuit aufus est
qͣlicũq ratione defendere. obiecta que
dã st̃. que nͥ remota om̃i tergiuersatio¬
ne anathematizasset. ipse anathemati
zatus eẽt. Obiectũ ẽ enĩ eũ dicere. qͥa
adã siue peccaret. siue ñ peccaret. mo¬
riturus eẽt. Et qͦd pecẽm eiꝰ ip̃m sołu
leserit. ñ genꝰ humanũ. & qđ ĩfantes

Expanded text:
reliquiae salvae fient . Non potest excidere reliquiae salvae fient . Non potest excidere verbum Dei, nec repulit plebem suam quam praescivit, quae tamen reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, quod saepe diceest. Quod ad Jerusalem nolentem colligi filios suos Dominus clamabat, hoc nos clamamus adversus eos qui filios Ecclesiae colligi nolunt, nec saltem post judicium quod de ipso Pelagio in Palaestina factum est corriguntur. De quo damnatus exisset, nisi objecta sibi contra gratiam Dei dicta, quae obscurare non potuit, ipse damnasset. Praeter illa enim quae quomodo potuit, ausus est qualicunque ratione defendere, objecta sunt quaedam quae nisi remota omni tergiversatione anathezatus exisset. Objectum est enim eum dicere: Quia Adam sive peccaret, sive non peccaret, moriturus esset: et quod peccatum ejus ipsum solum laeserit, et non genus humanum: et quod infantes
Abbreviated transcription (Latin):
ta gr̃a regenerationis in xp̃o. sine cibo car¬
ni aut mali. ideo mortis eoꝵ iusta sit
pena qͥa ĩ illo moriunt᷑. in qͦ om̃s pecca¬
uer̃t. Inde in illo solo uiuificant᷑. a qͦ
pecẽm nec originale trahi potuit. nec
ꝓpriũ ꝑpetrari. Ipse uocauit nos ñ so¬
łu ex iuideis. uerũ etiã ex gentib qm¬
&. illius ierłm filios que int̾fecit ꝓpħas.
& lapidauit missos ad se. quãuis ipsa
nolente collegit ipse qͦs uoluit . & ante
ĩcarnationẽ suã sic̃ ipsos ꝓpħas .&. post¬
ea qͣm u̾bũ caro factũ ẽ sic̃ ipses apłos.
& hominũ nulia. qͥ & p̃cia rerũ suaꝵ
ante pedes aploꝵ posuert̃. Om̃s qͥppe
illi filii st̃ ierłm. nolentes ut collige¬
rent᷑. Iui tam̃ illo uolente collecꝰti sunt
de qͥb dic̃. Si eggo ĩ beckebub eicio de¬
monia. filii ur̃i in qͦ eiciunt: Ideo ipsi
iudices erunt ur̃i. De his p̃dictũ erat.
Si fuerĩt filii isrł sic̃ arena maris.

Expanded text:
ta gratia regenerationis in Christo sine cibo carta gratia regenerationis in Christo sine cibo carni aut mali, ideo mortis eorum iusta sit poena. quia in illo moriuntur, in quo omnes peccauerunt, unde in illo solo uiuificantur, a quo peccatum nec originale trahi potuit nec proprium perpetrari. Ipse uocauit nos non solum ex Iudaeis uerum etiam ex gentib illius Hierusalem filios, quae interfecit prophetas et lapidauit missos ad se, quamuis ipsa nolente collegit ipse, quos uoluit, et ante incarnationem suam sicut ipsos prophetas et, posteaquam uerbum caro factum est, sicut apostolos et hominum milia, qui et pretia rerum suarum ante pedes apostolorum posuerunt. omnes quippe illi filii sunt Hierusalem nolentis, ut colligerentur, qui tamen illo uolente collecti sunt, de quibus dicit: Si ego in Beelzebub eicio daemonia, filii uestri in quo eiciunt? ideo ipsi iSi fuerint filii Israel sicut arena maris,
Abbreviated transcription (Latin):
uos. uł ĩ ur̃a potiꝰ ciuitate. si tamen
uerũ ẽ qđ audiuimꝰ. tanta ꝓ isto erro¬
re qͥdã obstinatione nitunt᷑. ut dicãt¬
etiã faciliꝰ ẽẽ ut etiã pelagiũ deserãt
atq contẽpnant qͥ hec sentientes ana-¬
thematizauit. quã ab huius sententiȩ
sic̃ eis uidet᷑ ueritate discedant. Si aut̃
ĩ semetipsis nͥ manducauerĩt carnẽ filii ho¬
minis & biberĩt sanguinẽ. qͦd nͥ baptiza¬
ti ñ utiq possint. nempe aliqͣndo fatebun¬
t᷑ paruulos ñ baptizatos uitã hab̾e ñ posse.
Ac ꝑ hoc qͣmlibet tolerabiliꝰ omnib qui
disputare. & qͥb possunt ꝑsuadere ẽten¬
dant. dm iustũ ap̃ quẽ ñ ẽ ũqͥtas. paruu¬
los apeccatis ꝓpriis in nocentes. si uec illo
ex adã obligati & obstricti st̃ morte ꝑpe¬
tua dãpnaturũ. d si absurdissimũ ẽ.
& a iusticia di penitus alienũ & tamen
nullus qͥ se meminit catholice fidei xp̃i¬
anũ. negat aut dubitat paruulos ñ accep¬

Expanded text:
uos uel in uestra potius ciuitate. si tamen uerum est, quod audiuimus, tanta pro isto errore obstinatione nituntur, st dicant facilius esse, ut etiam Pelagium deserant atque contemnant, qui haec sentientes anathemauit, quam ut ab huius sententiae, sicut eis uidetur, ueritate discedant. si autem in semet ipsis, nisi manducauerint carnem filii hominis et biberint sanguinem, quod nisi baptizati non utique possunt. nempe aliquando fatebuntur paruulos non baptizatos uitam habere non posse ac per hoc quamlibet tolerabilius omnibus. qui disputare et, quibus possunt, persuadere contendant deum iustum, apud quem non est iniquitas, paruulos a peccatis propriis innocentes, si nec illo ex Adam obligati et obstricti sunt, morte perpetua damnaturum. quod si absurdissimum est et a iustitia dei penitus alienum et tamen nullus, qui se meminit catholicae fidei Christianum, negat aut dubitat paruulos non accep
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ de ipso pane manducant. & paulo
post. Am̃ am̃ dico uob̾. nͥ manducaueri¬
tis carnẽ filii hominis. & biberitiᷤᷤ eiꝰ
sangͥnẽ. ñ habebitis uitã ĩ uob̃̾. Utiq
ilła. que post hanc mortẽ futura est.
Et contͣ apłi cȩ sedis auctoritatẽ. uͥ de
hac ipsa re cũ ageret᷑. hoc testimoniũ
ad hibitũ ẽ eũgłicũ. ne paruuli non
baptizati uitam posse habere credan¬
t᷑. q contͣ ipsius pelagii u̾ba ap̃ ȩp̃os
a quib audiebat᷑ ex pressa. uͥ anathe¬

Expanded text:
qui de ipso pane manducant: et paulo qui de ipso pane manducant: et paulo post, Amen, amen dico vobis, Nisi manducaveritis carnem filii hominis et biberitis eius sanguinem, non habebitis tam in uobis, utique illam, quae post hanc mortem futon est — et contra apostolicae sedis auctoritatem, ubi de hac ipsa re cum ageretur, hoc testimonium adhibitum est euangelicum, ne paruuli non baptizati uitam posse habere credantur, et contra ipsius Pelagii uerba apud episcQpos, a quibus audiebatur, expressa, ubi anathe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ audet ĩ regnũ cęloꝵ ad optari eũ qui
fuerit regeneratus ĩ xp̃o. respondeat
qͥd de illo futurũ sit. qui nulla culpa su¬
a ñ baptizatus. ista fuerit tẽꝑali mor¬
te p̃uentꝰ: si ñ putamꝰ eẽ dicturũ. qđ ĩ¬
nocentẽ ds nec habentẽ originale pecẽm¬
ante annos qͥb hab̾e poterat ꝓprium.
ȩtͥna morte dãpnauit. Cogit᷑ itaq respon¬
dere. qͦd iã pelagiꝰ in eccłastico iudicio
ut aliqͦ mͦ catholicus ꝓnunciaret᷑ ana¬
thematizare cõpulsus ẽ. infantes etiã¬
si ñ babtizent᷑ habere uitã ȩt̾nam.
Rac enĩ negata. qͥd nͥ mors ȩterna re¬
manebit: ac ꝑ hoc. contra sentenciã
dñi disputabit dicentis. Patres ur̃i
manducauert manna ĩ deserto. &
mortui st̃. Nic ẽ panis qͥ de cę̧lo des¬
cendit. ut si quis ex ipso manducaue¬
rit. ñ moriat᷑. Non enĩ de ista morte
loquebat᷑. qͣm necesse ẽ patiant᷑. etiã

Expanded text:
non audet in regnum coelorum adoptari eum qui non audet in regnum coelorum adoptari eum qui fuerit regeneratus in Christo; respondeat quid de illo futurum sit, qui nulla sua culpa non baptizatus, ista fuerit temporali morte praeventus. Si non putamus esse dicturum quod innocentem Deus, nec habentem originale pece poterat proprium, aeterna morte damnabit; cogitur itaque respondere quod Pelagius in ecclesiastico judicio, ut aliquo modo catholicus pronuntiaretur, anathematizare compulsus est, infantes, etiamsi non babtizentur, habere vitam aeternam: hac enim negata, quid nisi mors aeterna remanebit? 28. Ac per hoc contra sententiam Domini disputabit dicentis, Patres vestri manducaverunt manna in deserto, et mortui sunt: hic est panis qui de coelo descendit, ut si quis ex ipso manducaverit non moriatur; non enim de ista morte loquebatur, quam necesse est patiantur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ostendens. nͥ peccato pͥmi hominis.
uniu̾si generis humani ꝑisse naturam.
qͥ gͦ aliter docet. ꝙ ñ acqͥescens ei que
scđm pietatẽ ẽ docꝰtrine. cont grãm sal¬
uatoris . & contra sanguinẽ redemptoris.
tanqͣm saluã ꝙ liberã naturã defendit
humanã. &. xp̃iano tam̃ censeri uocabulo
affectat. qͥd de paruuloꝵ discretione dic¬
turus ẽ. cur alius ĩ uitam sci hominis
assumat᷑. aliꝰ in morte pͥmi hominis re¬
linquatur : Si dixerit liberi arbitrii
mertta p̃cessisse. respondet apłs que
supra diximꝰ. de nondu natis neq ali¬
qͥd agentib boni aut mali. Si aũ di¬
xerit qͦd ad huc ĩ libris qͦs nuꝑrime
pelaguis ꝑhibet᷑ edidisse defendit᷑.
quãius iã uideat᷑ anathematizasse ĩ
episcopali iudicio palestino. eos qͥ dic̃t
qd pecc̃m adȩ ip̃m sołu leserit. & ñ
genꝰ humanũ si dixerit ambos sine
iudicio natos. nec aliqͥd de pͥmi ħominiᷤ
dampnatione tͣxisse ꝓfecto qm̃ negare

Expanded text:
endens nisi peccato primi hominis uniuersi generis humani perisse naturam? - qui ergo aliter docet et non adquiescens ei, quae secundum pietatem est, doctrinae, contra gratiam saluatoris et contra sanguinem redemptoris tamquam saluam et liberam naturam defendit humanam et Christiano tamen censeri uocabulo affectat, quid de paruulorum discretione dicturus est, cur alius in uitam de sccundi hominis adsnmatur, alius in morte primi hominis relimerita praecessisse; respondet Apostolus quae supra diximus de nondum natis neque aliquid agentibus boni aut mali. Si autem dixerit quod adhuc in libris quos nuperrime Pelagius perhibetur edidisse, defenditur; quamvis jam videatur anathematizasse in episcopali judicio Palaestino eos qui dicunt quod peccatum Adae ipsum solum laeserit, et non genus humanum: si dixeris ambo sine judicio natos, nec aliquid de primi hominis damnatione traxisse; profecto quoniam negare
Abbreviated transcription (Latin):
arbitriũ. cuiꝰ meritũ sequat᷑ uł pęna
uł p̃miũ. cur omnino ereati sunt. qͦs
d̾s ita peccaturos. ut et̾no eẽnt igne
dãpnandi sine dubitatione p̃sciuit:
Iuãuis enĩ peccata ñ fecerit. naturas
tam̃ ipsas que ꝑ se ipsȩ sine dubio bo¬
nȩ sunt. quib tam̃ ex arbitrio uolun¬
tatis futura eent uicia peccatoꝵ. &
ĩmultis talia quib eẽt et̾na pena red¬
denda. qͥs nͥ a̾s formauit: Quare. nͥ qͥa
uoluit: Quare aũ uoluerit. o homo.
tu qͥs es qui respondeas do. Numquid
dic̃ figm̃tũ ei qui se fuxit. qͣre sic
me fecisti᷑ an ñ habet potestatem

Expanded text:
arbitrium. cuius meritum sequatur uel poena arbitrium. cuius meritum sequatur uel poena uel praemium, cur omnino creati sunt, quod deus ita peccaturos, ut aeterno essent igne damnandi, sine dubitatione praesciuit? quamuis enim peccata non fecerit, naturas tamen ipsas. quae per se ipsae sine dubio bonae sunt, in quibus tamen ex arbitrio uoluntatis futura essent uitia peccatorum et in multis talia, quibus esset aeterna poena reddenda, quis nisi deus creauit? quare. nisi quia uoluit? quare autem uoluerit, o homo. tu quis es, qui respondeas deo? numquid dicit figmentum ei. qui se finxit: Quare sic me fecisti?\' annon ha
Abbreviated transcription (Latin):
ille quid agat. ꝙ qͣntus numerus ẽẽ
debeat. pͥmitꝰ omniũ hominũ. dein¬
de sc̃oꝵ. sic̃ syderũ. sic̃ angłoꝵ. atq¬
ut dde t̾renis loquam᷑. sic̃ pecoꝵ pisci¬
ũ. uolatiliũ. sic̃ arbor & herbarũ.
sic̃ deniq folioꝵ. capilloꝵq nr̃oꝵ. Nã
nos humana cogitatione adhuc possu¬
mꝰ dicere. qͣm̃ bona st̃ cuncta ista que
fecit. Iuanto melius illa duplicasset. uł
multipli casset. ut multo eent plura quã
sunt. Si enĩ ea ñ caꝑet m̃s mundus. num¬
qͥd ñ posset etiã ip̃m facere qͣntũ uellet
ampliorẽ: Et tam̃ quantũcũq faceret.
uł illa plura. uł istũ capaciorem atq
maiorem. nichilominꝰ ead̾e de multipli¬
candis eis dici posset. & nullus eẽt ĩmo¬
deratus modus. E enĩ etiã illud dici
potest. Siue sit gr̃a qͣ iustificant᷑ ĩ ius¬
ti. de qͣ nob̾ dubitare fas ñ ẽ. siue ut
quidã uolunt. semꝑ p̃cedant liberũ

Expanded text:
ille quid agat, et quantus numerus esse ille quid agat, et quantus numerus esse debeat primitus omnium hominum, deinde sanctorum, sicut siderum, sicut Ang sicut pecorum. piscium. uolatilium. sicut arborum et herbarum, sicut denique foliorum capillorumque nostrorum. nam nos humana cogitatione adhuc possumus dicere: \'Quoniam bona sunt cuncta ista. quae fecit. quanto melius illa duplicasset uel multiplicasset, ut multo essent plura quam sunt!\' si enim non ea cay-eret mundus. numquid non posset etiam ipsum facere, quantum uellet. ampliorem? et tamen quantumcumque faceret uel illa plura uel istum capacierem atque maiorem. nihilo minus eadem de multiplicandis eis dici possent et nullus esset inmoderatis modus. Etenim etiam illud dici potest: siue sit gratia. qua iustificantur iniusti. de qua nobis dubitare fas non est. siue. ut quidam nolunt. semper praecedat, liberum
Abbreviated transcription (Latin):
alienus ab ũqͥtate ñ creait᷑. Ubi gͦ libera
qͣnto pęna iustior debebat᷑. ui bi aut̃
dãpnat᷑ indignꝰ. nec micdia nec ueritaᷤᷤ
ĩdignꝰ. si ñ ex oꝑib. s ex uocante dictũ
ẽ. quia maior serui et minori ᷑. S ic̃ enĩ
illius nulla p̃cesserant oꝑa bona. ut
ad grãm ꝑtineret. sic nec huiꝰ mala. ut
ad pȩnã ꝑtin̾e deberet. Nulla plane ĩ
aũ illi uni obnoxius erat. inqͦ om̃s pec¬
cauert̃. ut om̃s in illo morerent᷑. Quicũ¬
q enĩ ex illo uno. multi ĩ se ipsis futu¬
ri erant. tẽ in illo iuꝰ erant. Rinde il¬
lud peccatũ soliꝰ eẽt. si ex illo nullus
exisset. Porro aũ. in quo erat natura
cõmunis. ab eiꝰ uicio ẽ nullus ĩmunis
Si ambo qͥ ñłu ꝓpria uł bona ułma¬
la oꝑabant᷑. rei tam̃ ex origine nasce
erimꝰ. qͣnto melius ambo liberarent᷑.
nicħ nob̾ c̃uenientiꝰ dicet᷑. quã o hõ
tu qͥs es qͥ respondeas dõ: Nouit qͥppe

Expanded text:
alienus ab iniquitate alienus ab iniquitate quanto poena iustior debebatur; ubi autem damnatur indignus, nec misericordia nec ueritas indignus, si « non ex operibus, sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori? » Sicut enim illius nulla praecesserant opera bona, ut ad gratiam pertineret, sic nec hujus mala ut ad poenam pertinere deberet. Nulla plane in a: uterque autem illi uni obnoxius erat, in quo omnes peccaverunt, ut omnes in illo morerentur: quicumque enim ex illo uno multi in seipsis futuri erant, tunc in illo unus erant. Proinde illud peccatum solius esset, si ex illo nullus exiisset: porro autem in quo erat natura communis, ab ejus vitio est nullus immunis. Si ambo qui nondum propria vel bona vel mala operabantur, rei tamen ex origine nasceberimus, Quanto melius ambo liberarentur; nihil nobis convenientius dicetur, quam, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Novit quippe