comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ decipientes affectum. Dixisti.
facite uob sacculos qui ñ ueteras¬
cunt. thesauros ñ deficientes in cȩ¬
ibi claustra. ubi ipsa custos ẽ iuo¬
centia: Ibi quid signacłin: ubͥ frau¬
dis suspicio ñ habetur: Si et in ce¬
lo sacculoꝵ opus ẽ: cura non amit¬
tit᷑. s mutatur. Dũe: tu uidisti qr
in thesauris. uite fides: spes tota
in sacculis sit auaris. & ido impu¬
tribiles in celis sacculos uis para¬
ri: ut qui te ñ sequit᷑ ad cęlum:
sequatur saltim sacculos suos.
Auare: fac tͥ sacculos .&. fac iuben¬
te do: quia uotis tuis annuet di¬
uina maiestas. S fac tͥ sacculos
erogando: qͥa quicqͥd pauꝑ acceꝑ¬
it. pater celestis suscipit. Et ubi
recondit: In celo. & ne forte ꝑdi¬
disse te doleas uł usuram: centu¬
plum in celesti fenore recipies. qͥc¬
quid in celo pauꝑe tsmiseris ꝑ¬
ferente. Ysura mundi centũ dat¬
ad unũ: d̾s unum accipit ad cen¬
tum: et tam̃ homines cũ dõ no¬

Expanded text:
non desipientes affectum. Dixisti: non desipientes affectum. Dixisti: Facite vobis sacculos, qui non veterascunt, thesauros non deficientes in coeibi claustra, ubi ipsa custos est innocentia? ibi quid signaculum, ubi fraudis suspicio non habetur? Si et in coelo sacculis opus est, cura non amittitur, sed mutatur. Domine, tu vidisti, quia in thesauris tota fides, tota spes in sacculis sit avaris: et ideo imputribiles in coelo sacculos vis parari, ut qui te non sequitur ad coelum, sequatur saltem sacculos suos. Avare, fac tibi sacculos, et fac jubente Deo, quia votis tuis annuit divina majestas. Sed fac tibi sacculos erogando, quia quidquid pauper acceperit, Pater coelestis suscipit. Et ubi recondit? in coelo. Et ne forte perdidisse te doleas vel usuram, centuplam in coelesti fenore recipies, quidquid in coelo, paupere transmiseris perferente. Usura mundi centum ad unum, Deus unum accipit ad centum; et tamen homines cum Deo no
Abbreviated transcription (Latin):
fur ũ appropiat. neq tinea corrũ¬
pit. Facite uob̃ sacculos qui ñ ue¬
teraset̃. Uidetis qͥa pat̾ istȩ ditare
uult filios: non nudare. Facite uo¬
bis sacculos qͥñ ueteraset̃. Nouo
iͦ. immo celesti modo. qui hẽ au¬
dit uendendo comparat: recondit
erogando: dum amittit acquirit.
Quã eupit pecuuiã ꝑdurare. ꝓpe¬
tuare sacculos. diuitiarũ condita
ꝑmauere: qui dicit. facite uobis
tẽporaliter. arguebat: ad totũ cu¬
piditatis fomitẽ. iubet sacculos
sine fiue ꝑqͥri. Xp̃e: quo te ꝑtrahit
amor tuoꝵ. ut auarum etiã lucͥfa¬
cias: facias eiun qͦd desiderat: ñ
qd̃ oportet audire. Sacculos imꝑ¬
as et̃nos: thesauros qͥ ñ deficiant
uis parari: ut auarus dũ consue¬
ta ꝑcurrit ad lucra: aut iurtutẽ
capiat. aut a iurtute capiatur:
Uere pat̾ es: qui cum tuis qͥb cũq
paruuilis sic agis. Namq et nos
uterdum nr̃is paruulis petentib
noria. iugerimꝰ salutaria subspe¬
cie norioꝵ: fallentes insipientiã:

Expanded text:
fur non appropiat, neque tinea corrumpit. Facite vobis sacculos, qui non veterascunt. Videtis quia pater iste ditare vult filios, non nudare. Facite vobis sacculos, qui non veterascunt. Novo modo, immo, coelesti modo, qui hunc audit, vendendo comparat, recondit erogando, dum amittit acquirit. Quam cupit pecuniam perdurare, perpetuare sacculos divitiarum, condita permanere, qui dicit: facite vobis urizantes temporaliter arguebat, ad totum cupiditatis fomitem jubet sacculos sine fine perquiri. Christe, quo te pertrahit amor tuorum? ut avarum lucrifacias, facis eum quod desiderat, non quod oportet, audire: sacculos imperas, aeternos thesauros, qui non deficiant, vis parari; ut avarus dum consueta percurrit ad lucra, aut virtutem capiat, aut a virtute capiatur. Vere Pater es, qui cum tuis quibuscumque parvulis sic agis. Namque et nos interdum nostris parvulis petentibus noxia ingerimus salutaria sub specie noxiorum, fallentes insipientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
gregis pusilla et tene¬
ra primordia qm blan¬
da exhortatione sit consolatus:
sillus grex: qm̃ cõplacuit patͥ ur̃o
dare uob̃ regnũ. Aufert spes an¬
xias: dubios tollit euentus: om¬
nem ppellit et excludit timorem:
qñ in exordio ipso regnũ nascen¬
de uestitui. quis de plebeio censu
et uernalis cespitis ulitate suspi¬
rat: de regno certꝰ. de dñatione
secuiꝰ: Satis inuidet ͥ. qui eleuatꝰ
ad sumina ipse se ad humilia dei¬
cit: ad egena deponit. S scire con¬
uenit. pat̾ iste quis est. uł qualis ẽ:
uł qd̾ regnũ suis filiis reꝑmittit
Qs sit iste pater: cotidie te confiten¬
te cognoscis cum clamas. Pater nr̃
qui es in celis. Qualis aut̃ sit ipse:
oꝑũ. suoꝵ magnitudine ꝑuidisti.
Ex nichilo fecit çelum: terram soli¬
dauit ex liquido: montes statuit
ad stateram: maria intra legiti¬
mos t̾minos sola p̾cepti autorita¬
te conclusit. Uerum si regni quod
ꝓmittit pusillis nosse desideras
qualitatẽ: ipse aꝑit sic dicendo.

Expanded text:
gregis pusilla et terrena primordia, quam blanda exhortatione sit consolatus, sillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Aufert spes anxias, dubios tollit eventus, omnemque propellit, et excludit timorem, quando in exordio ipso regnum nascende vestitu, quis de plebeio censu, et vernalis cespitis vilitate suspirat, de regno certus, de dominatione securus? Satis sibi invidet qui elevatus ad summa, ipse se ad humilia dejicit, ad egena deponit. Sed scire convenit, pater iste qui est, vel qualis est, vel quod regnum suis filiis repromittit. Quis sit iste pater, quotidie te confitente cognoscis, cum clamas: Pater noster qui es in coelis . Qualis autem sit, ipsa operum magnitudine pervidisti: ex nihilo fecit coelum, et terram solidavit ex liquido, montes statuit ad stateram, maria intra legitimos terminos sola praecepti auctoritate conclusit. Verum si regni, quod promittit pusillis, desideras nosse qualitatem, ipse aperit, sic dicendo:
Abbreviated transcription (Latin):
filius uocẽ: tẽ uerbi pat̾ ed̾et
sacram̃tum: et aute natꝰ daret
patͥ ueniã. quã dilueret cͥmi¬
na uetusta popłoꝵ. Et qr qui ñ
credidit taciuit: merito ꝓpħa q
credidit głatur dicendo. Credi¬
di ꝓpt̃ quod locutus sum. fr̾s:
dat uerbum fides: negat infide¬
litas uerbũ. Si nos gͦ fr̃s sicut
dixi scõꝵ lapsus erigit. firmat
trepidatio beatoꝵ: nichil umꝗͣ.
deo esse impossibile iudicemus:
neq in quiramꝰ quẽ admodum
facturꝰ sit quod ꝓmittit: cuiꝰ uo

Expanded text:
filius vocem, tunc verbi pater ederet filius vocem, tunc verbi pater ederet sacramentum, et ante natus daret patri veniam, quam dilueret crimina vetusta populorum. Et quia qui non credidit, tacuit, merito propheta, quia credidit, gloriatur, dicendo: Credidi, propter quod locutus sum . Fratres, dat verbum fides, negat infidelitas verbum. Si nos ergo, fratres, sicut dixi, sanctorum lapsus erigit, firmat trepidatio beatorum, nihil umquam Deo esse impossibile judicemus, neque inquiramus quemadmodum facturus sit, quod promittit, cuju
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ numerus. In firmantem
curat de uulnere: nutantẽ de
ultione confirmat: de supplitio
fidei ꝑficit argumentũ: dicendo.
di regulã consequaris: et uerna¬
culo exemplo dm̃ posse credas
facere qͦd ꝓmictit. Nam qui cũ
uult tue uocis organũ claudit.
& cum uult tui aꝑit oris officiũ:
uult largiri partus officia᷑ ob¬
sequia naturȩ cũ uult p̾ualet
denegare. Egit gͦ angłs ut ta¬
li docum̃to pontifex eruditꝰ.
non dicat ampliꝰ. unde hoc sciã:
quod tocius creature indicio po¬
dere debuit qđ possit ds̃ ex ali¬
quo facere quod uult. et des¬
ꝑato reddere qd̃ ꝓmittit: qr qͥ
totũ fec̃ ex eo qd̾ non erat. ex
eo qd̾ est. quicqͥd uult facere ñ
laborat. Et erat plebs expectan᷑
rachariã: et mirabantur quod
tardaret in templo. Egressus
innuens eis: et ꝑmansit mutꝰ.
E greditur pontifex gestans in ore
sterilitatis in dicium. portans in
pectore conceptionis figuram:
ut cũ mat̾ pareret filiũ. daret

Expanded text:
non est numerus . Infirmantem non est numerus . Infirmantem curat de vulnere, nutantem de ultione confirmat, de supplicio fidei perficit argumentum, dicendo: di regulam consequaris, et vernaculo exemplo Deum posse credas facere quod promittit: nam cum vult, tuae vocis organum claudit; et cum vult, tui aperire oris officium vult largiri partus officia, obsequia naturae cum vult, praevalet denegare. Egit ergo angelus ut tali documento pontifex eruditus non dicat amplius: Unde hoc sciam? Qui totius creaturae indicio podere debuit quod potuit ex aliquo facere quod vult, et desperato reddere quod promittit; et qui totum fecit ex eo quod non erat, ex eo quod est quidquid vult facere non laborat. Et erat plebs exspectans Zachariam, et mirabantur quod tardaret in templo. Egressus innuens illis, et permansit mutus. Egreditur pontifex gestans in ore sterilitatis indicium, portans in pectore conceptionis figuram, ut cum mater pareret filium, daret
Abbreviated transcription (Latin):
se meriti tantũ credidit: et dm̃
dubitauit ad hec talia et tanta
descendere. Hinc ẽ qđ dic̾. Unde
hoc sciam: Ego senex sũ: & uxor
mea ꝓcessit in dieb suis. Hoc est
dicere. Quomͦ me habere filiũ
ratio ñ ꝑmittit humana: it a
nec mori dm̃ maiestas non sinit
sempit̾na. Cui angłs uenerabi¬
lit̾ non credenti penã signis ap¬
tarde de deo humilia crede: de
deo tardius contumeliosa senti¬
re. Adiecit angłs dicens. Ego sũ
gabriel. Ut ex nomine tanto &
ut ex merito ministri tantam
pontifex ꝓmissionis fidẽ. tantã¬
ꝓmissionis pensaret et credẽt
qualitatẽ. Ego sũ gabriel inqͥt
quisto antẽ dm̃: et missus sũ
ad te. Dum dic̃ nom̃: designat
meritũ. Cũ se refert astare: se
missũ refert. Seruitutẽ fatet᷑:
ne p̃ro gatiua nõis debitũ cela¬
ret obsequiũ. Ego sũ gabriel in¬
quit qui sto ante dm̃: & missus
loqui adte. & hec tͥ nuntiare.
Uere magnꝰ dñs: et sapientiȩ eiꝰ

Expanded text:
se mereri tantum credidit, et Deum se mereri tantum credidit, et Deum dubitavit ad haec talia et tanta descendere. Hinc est quod dicit: Unde hoc sciam? Ego enim senex sum, et uxor mea processit in diebus suis. Hoc est dicere, Quomodo me habere filium ratio non permittit humana, ita nasci et mori Deum majestas non sinit sempiterna. Cui angelus veniabiliter non credenti poenam signi tantarde de Deo humilia credere, de Deo tardius contumeliosa sentire. Adjecit Angelus, dicens: Ego sum Gabriel. Ut ex nomine tanto, et ex merito ministri tanti, pontifex promissionis fidem pensaret, et crederet qualitatem. Ego sum Gabriel, qui asto ante Deum, et missus sum loqui ad te. Dum dicit nomen, designat meritum; cum se refert astare, se missum refert; servitutem fatetur, ne praerogativa nominis debitum celaret obsequium. Ego sum, inquit, Gabriel, qui asto ante Deum, et missus sum loqui ad te, et haec tibi nuntiare. Vere magnus Dominus, et sapientiae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
net humanis ocłis ꝑuidendum:
dm̃ cognitũ faciat uniuersis:
ꝑducat dñm ad consortia seriui¬
lorũ: misceat reis uidicẽ: censo¬
rem testetur in se noxioꝵ susce¬
pisse ꝑsonã: ac sic ꝓbet condem¬
nationis humane sententiam
cessaturam: quando ipse agit.
ipse currit ꝑ ueniã: qui reos
erat daturus ad penã. Et ut lu¬
ceat hoc mysteriũ pietatis ĩ m̃¬
se:⁊ acharia tuus filiꝰ suũ dñm
penitentie demergit in baptis¬
ma: in remissione diluit pecca¬
toꝵ: qr uoluit fons dilui. cogni¬
tor susciꝑe ueniam. uidex ipse
suã subire sententiã. ne dampna¬
ret reos: ne uindictã ꝓferret
innorios. Ascendit crucẽ. degus¬
cat mortẽ. sepulture cõmitit᷑.
intrat infernũ. qui puniri uolu¬
it ne puniret: qui amari magis
uoluit quã timeri. Qđ ubi zacha¬
rias fr̃s audiuit. tantũ se mouis¬
se suis p̃cib sacram̃tũ: rei ipsus
consideratione t̾ritus. sacram̃ti
ipsiꝰ estimatione turbatus ẽ: nec

Expanded text:
net, humanis oculis pervidendum, net, humanis oculis pervidendum, Deum cognitum faciat universis, perducat Dominum ad consortia servulorum, misceat reis Judicem, censorem in se testetur noxiorum suscepisse personam, ac si probet condemnationis humanae sententiam cessaturam, quando ipse agitur, ipse currit per veniam, qui reos erat daturus ad poenam. Ut luceat hoc mysterium pietatis immensae, Zacharia, tuus filius suum Dominum poenitentiae demergit in baptisma, in remissionem diluit peccatorum: quia voluit fons dilui, cognitor suscipere veniam, Judex ipse suam subire sententiam, ne damnaret reos, ne vindictam proferret in noxios; ascendit crucem, degustat mortem, sepulturam patitur, intrat infernum, qui puniri voluit, ne puniret, qui amari magis voluit quam timeri. Quod ubi Zacharias, fratres, audivit, tantum se meruisse suis precibus sacramentum, rei ipsius consideratione territus, sacramenti ipsius aestimatione turbatus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. deb̾e iam talit̾ subuenire
captiuis: pontifex gͦ iste cũ dei
aures continua et tali querela
taliq lam̃tatione pulsaret: ds
sic pia. sic iusta poscenti. ex ger¬
mine ipsius responsionis suȩ sũp¬
sit et instituit mirabile docu¬
mentũ: quo crederet posse dm
dare uitã mortuis. salutẽ redde
desꝑatis. si senectuti mortue sobo¬
iem. si sterilitati dedisset filium
desꝑate: sic̃ angłicus aꝑit sermo
cũ dicit. exaudita ẽ dep̃catiotu¬
a. et uxor tua elysabeth pariet
cͥ filiũ redẽptionis huiꝰ nuntrum.
huiꝰ saluitis preuiũ. qui dm̃ ñ sic̃
tu uoce adeat. ñ gemitib flectat.
non ad impetrandũ nr̃a ille sicut
tu suffragia requirat. s ip̃e nr̃o¬
in ordine constitutꝰ. et angelico
honore fultus. satis ab omnibus
desideratũ. nec ulli unꝗͣ cognitũ.
et ipsis angłis ad orandũ manu ce¬
neat. amplectatur gremio: etiã
conspicuũ mundo ulnis felicib
tradat: palmis beatissimis assig¬

Expanded text:
Deum, debere jam taliter subvenire Deum, debere jam taliter subvenire captivis; pontifex ergo iste cum Dei aures continua et tali querela, tali lamentatione pulsaret, Deus sic pia, sic justa poscenti, ex germine ipsius responsionis suae sumpsit et instituit mirabile documentum, quo crederet posse Deum dare vitam mortuis, salutem reddere desperatis, si senectuti mortuae sobolem, si sterilitati dedisset filium desperatae, sicut evangelicus aperit sermo, cum dicit: Exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elisabeth pariefilium, redemptionis hujus nuntium, hujus salutis praevium; qui Deum non, sicut tu, voce audiat, non gemitibus flectat. Non ad impetrandum nostra ille, sicut tu, suffragia requirat, sed ipse in nostro ordine constitutus, et angelico honore fultus, Deum satis ab omnibus desideratum, nec illi umquam cognitum, etiam ipsis angelis invisum, manu teneat, amplectatur gremio, et jam conspicuum mundo ulnis felicibus tradat, palmis beatissimis assig
Abbreviated transcription (Latin):
diuinas uirtutes hõis est in¬
becilla natura: nec talemse
in causa inuenit. qualem se
estimat.ante causam: & satis
se ignorat. antequã se rebus
probet. exꝑiatur exẽplis. Pe¬
tatur suꝑna: mouet cęlum: pul
dera non potest sustinere. Am¬
bit fides rubi uerticẽ: ardet co¬
lũpnam penetrare uirtutũ:
s ethereas uias ubi incedere hu¬
manis gressib inchoarit: cum
suã deorsum respicit ad natu¬
ram. non tantũ fidit de presti¬
tis: qͣm trepidat de ruina. Sic
beatus petrus cũ ꝑ equora diui¬
nos imitatur incessus. et nouuᷤᷤ
uiator molle iter duris gressi¬
b calcat: ante de lapsu suppli¬
cat. quã gaudeat de donatui.
Sic nunc zacharias. qui cũ diu
fleret diabłm regnare ꝑ mor¬
tem culpa hõĩs uniꝰ. nascihoieᷤᷤ
adlaborẽ. ad gemitus. ad ꝑicu¬
deri uicioꝵ cateruis. infirmita¬
tum teri & quassari semꝑ m
pulsu. uideret minꝰ uexilla
se nec uinc̾e. debere iã misereri

Expanded text:
divinas virtutes hominis est imdivinas virtutes hominis est imbecilla natura, nec talem se in causa invenit qualem se aestimat ante causam; et satis se ignorat antequam se rebus probet, et experiatur exemplis. Petatur superna, movet coelum, pulsdera non poterit sustinere. Ambit fidei subire verticem, ardet coelum sua penetrare virtute; sed aethereas in vias ubi incedere humanis gressibus inchoat, et cum suam deorsum respicit ad naturam, non tantum fidit de praeteritis, quantum trepidat de ruina. Sic B. Petrus cum per aequora divinos imitatur incessus, et novus viator molle iter duris gressibus calcat, ante de lapsu supplicat quam gaudeat de donato . Sic nunc Zacharias, qui cum diu fleret diabolum posse, regnare mortem culpa hominis unius, nasci homines ad labores, ad gemitus, ad pericuderi vitiorum catervis, infirmitatum quati et quassari semper impulsu; videre eminus vexilla se, nec vincere; debere jam misereri
Abbreviated transcription (Latin):
& uxor mea ꝓcessit in dieb suis.
Nonne quantũ senectute lon¬
ga spem posteritatis amiserat:
tantũ longo uite usu fuerat e¬
ruditus. qͦd d̾s impossibile nil
haberet: legerat tantitẽꝑis
sac̾dos. sciebat uet̾anus ponti¬
fex. legẽ natura ñ auctorita¬
te legis naturam posse constͥn¬
gi. et tempꝰ hõi posse. suo non
posse ꝑscribere conditori. No¬
uerat de abrahe et sare mor¬
tuis extrema senectute corꝑib.
et a patris matrisq nomine fa¬
mosissima sterilitate submo¬
tis. ysaac ad totam fecundita¬
tẽ isrłitici germinis erupisse:
cui ñ obfuit tantũ defuisse na¬
turã. quantũ nasci ꝓfuit aue¬
toris beneficio. ñ nature. Di¬
dicerat rebeccȩ & annȩ effetis
diu & nature suffragio desti¬
tutis dedisse dm̃: quos steri¬
litas ab negarat. E doctus gͦ
tantis. quid ẽ qd̾ dicit unde
hoc sciam: ego senex sũ. & uxor
mea ꝓcessit in dieb suis: Frs :
satis ad dm̃ trepida. satis ad

Expanded text:
et uxor mea processit in diebus suis . et uxor mea processit in diebus suis . Nonne quantum senectute longa spem posteritatis amiserat, tantum longo vitae usu fuerat edoctus quod Deus impossibile nil haberet? Legerat tanti temporis sacerdos, sciebat veteranus pontifex lege naturam, non auctorem naturae posse constringi; et tempus homini posse, suo non posse praescribere conditori. Noverat de Abrahae et Sarae emortuis extrema senectute corporibus, et a patris matrisque nomine famosissima sterilitate summotis; Isaac ad totam fecunditatem Israelitici germinis erupisse , cui non obfuit tantum defuisse naturam, quantum nasci profuit auctoris beneficio, non naturae. Didicerat Rebeccae et Annae effetis diu, diu naturae suffragio destitutis, dedisse Deum quod sterilitas abnegaverat. Edoctus ergo tantis, quid est quod dicit: Unde hoc sciam? Ego enim senex sum, et uxor mea processit in diebus suis? Fratres, satis ad Deum trepida, satis ad
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ incrementa uirtutum:
Ergo in ⁊acharia et elẏsabethstu¬
pet sexus. frigescit caro: men¬
bra sõpiuntur. dempꝰ pret̾it:
etas transit: ab oleuit totũ qͥc¬
quid est et humani ordinis. et
negocii conuigalis: ut diuino
munere non humano ex hõib
angłs nasceretur. ꝓmiseramꝰ
de ortu ioħis causas mortis eiꝰ
saria sunt quȩ secunt᷑: quȩ
mͦ dicta sunt ortus eiꝰ depu¬
tentur ad głam: nosq ingͣ¬
ti non simus uobis qͥ differi¬
mus. Debitũ non negamus
debitoribus: dilatio crescit
ad grãm creditoris. Ex pecta¬
te gͦ qđ ꝓmittit debitor. & ex¬
pectate securi: qr ꝓmissa ne¬
gari nequeunt. qͣuando ste
trepidatione funda¬
ri: cunctacio nos hodie racha¬
riȩ docuit sac̾dotis. Qui cũ
non credit dei ꝓmissa. s dis¬
cutit. & oꝑa diuina ñ fide ꝑ¬
cipit. s humana ratione dis¬
quirit: infidelitatis culpam
longa silentii condempna¬
tione ꝑsoluit. Audierat ab
Unde hoc sciam: Ego senex sũ:

Expanded text:
semper incrementa virtutum? semper incrementa virtutum? Ergo in Zacharia et Elisabeth stupet sexus, frigescit caro, membra sopiuntur, tempus praeterit, aetas transit, abolescit totum quidquid est et humani ordinis et negotii conjugalis, ut divino munere, non partu ex hominibus angelus nasceretur. Promiseramus de ortu Joannis causas mortis ejussaria sunt quae sequuntur, quae modo dicta sunt ortus ejus deputentur ad gloriam; nosque ingrati non simus vobis, qui differimus debitum, non negamus: nam debitoribus dilatio crescit ad gratiam creditoris. Exspectate ergo quod promittit debitor, et exspectate securi, quia promissa negari nequeunt, quando stertrepidatione fundari, cunctatio nos hodie Zachariae docuit sacerdotis: qui cum non credit Dei promissa, sed discutit; et opera divina, non fide percipit, sed humana ratione disquirit, infidelitatis culpam longa silentii condemnatione persolvit. Audierat ab Unde hoc sciam? Ego enim sum senex,
Abbreviated transcription (Latin):
ex nat᷑a. S in racharia et elisa¬
beth reatus occidit: perit q̃re¬
la: omnis ẽ amputata causatio:
qr in illis parabatur. unde tota
scĩtas nasceretur. S hoc ex ip
sa lectione iam luceat. Et non
erat eis inquit filius: eo quod
ess elysabeth sterilis. Sterilitaᷤᷤ
ista non erat maledicta s mis¬
tica: in qua partus non abla¬
tus ẽ s allatus: neq erat pig¬
nori clausa. sed temꝑi que co¬
lebatur temꝑe: uirtute sereba¬
tur: maturabat᷑ etate: senec¬
tute crescebat: ut in filio sin¬
gulari tota fecunditas pen¬
saretur. Et quando sic inuno
nascebatur numerositas con¬
gesta uirtutũ: Beata sterili¬
tas. quȩ uiuũ seruabat᷑ ad par¬
tum. et expectabat ioħem.
cui ita prima oĩa debebant᷑.¬
ut primogenita dignitas ñ
periret Et ambo ꝓcesserurł
in dieb siuus. ꝓcesse̾runt: non
decesserunt. Uixit in scĩs etas:¬
ac ꝑ hoc ñ defecit. s ꝓcessit. Aut
quid illis deficit: quib accedũt

Expanded text:
ex natura. Sed in Zacharia et Elisaex natura. Sed in Zacharia et Elisabeth reatus occidit, periit querela, omnis est amputata causatio, quia in illis parabatur unde tota sanctitas nasceretur: sed hoc ex ipsa jam lectione luceat. Et non erat eis, inquit, filius, eo quod esset Elisabeth sterilis. Sterilitas ista non erat maledicta, sed mystica, in qua partus non ablatus est, sed dilatus; neque erat pignori clausa, sed tempori: colebatur tempore, virtute serebatur, maturabatur aetate, senectute crescebat, ut in filio singulari tota fecunditas pensaretur, quando in uno nascebatur numerositas congesta virtutum. Beata sterilitas quae unum servabatur ad partum, et exspectabat Joannem, cui quia prima omnia debebantur, primogeniti dignitas non periret. Et ambo processerant in diebus suis. Processerant, non decesserant: vixit in sanctis aetas, non defecit, sed processit. Aut quid illis deficit, quibus accedunt
Abbreviated transcription (Latin):
non peccat: Ioħs gͦ supͣ carnẽ
dm̃ nec corde nec corꝑe peccane¬
runt: adiecit eugłista dicens.
Incedentes in oĩb mandatis et
iustificationib dei sine querela
Incedentes. Incedit. qui non
stat in triuiis peccatoꝵ. qͥ ꝑ egͥ¬
num se hoc sentit in seculo:
qui asꝑas uirtutũ intrat in¬
trepidus mansiones.: qui mon¬
des iustificationum. mandato¬
rum colles indefessus uiator
ascendit : ut p̃sentia paren¬
tis dei patris celestis beatitu¬
dine ꝑfruatur. Incedentes in
oĩb mandatis. et iustificatio¬
nib. Hi in om̃ib: in qͥb nemo
cius. cupiditatũ transit incen¬
dia: Quis uite lubricũ nũꝗͣ.
lapsiis euadit: ꝑ uicioꝵ gͣgiteᷤᷤ
quis impollutꝰ ncedit: Carnis
negotia. uitȩ causas. actũ mun¬
di quis ꝑagit et ñ erit inque¬
relam: cũ nasci ipsum. plenũ
sit et lacrimis et querelis: Ilãq
parturiens quȩ parit ex dolo¬
re: et natos in lacrimas querit

Expanded text:
non peccat? Joannes ergo supra carnem non peccat? Joannes ergo supra carnem Deum nec corde, nec corpore peccaverunt. Adjecit evangelista, dicens: Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Incedentes: incedit qui non stat in triviis peccatorum, qui peregrinum se hoc sentit in saeculo, qui asperas virtutum intrat intrepidus mansiones, qui montes justificationum, mandatorum colles indefessus viator ascendit, ut praesentia parentis Dei, patriae coelestis beatitudine perfruatur. Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus. Hi in omnibus, in quibus nemo cius cupiditatum transit incendia? quis vitae lubricum numquam lapsus evadit? per vitiorum gurgites quis impollutus incedit? carnis negotia, vitae causas, actus mundi quis peragit, et non erit in querela, cum nasci ipsum plenum sit et lacrymis et querelis? Namque parturiens queritur ex dolore, et natus in lacrymas queritur
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Et uxor eius de filiabus
aaron. daron pͥmus pontifex :¬
sac̾clotii origo. ꝓpt̾ea gͦ merito
pret̾missis omnib eius filia dđr.
cuuts in se memoriȩ p̃tulit sci¬
tatem: qͣm tanti generis pia cu¬
stos głosissime transfudit in
filium. S huiꝰ matris laudes. eu¬
angłista describit. Erant inqͥt
ambo iusti ante dm̃. Est noua
felicitas. est conuigiũ singłare:
quando manet in duob mens
una: una sc̃itas. In his gͦ duob
constabat mentib̾us. qđ distabat
in sexui: et in morib erat unum.
qđ geminabat aspectus: ac uirtꝰ
reddebat pares. impares dedat
quos natura. Erant in qͥt iusti
ambo ante dm̃. Placere uidici¬
is humanis. corã hõib ẽẽ uistũ.
est uirtutis humane. maximi
et laboris: ante dm̃ qͥ serutatur
corda. cogitationes discutit. ui¬
det mentiũ motꝰ. eẽ iustũ hu¬
mani laboris ñ est. muneris ẽ
diumi. Si magnꝰ ẽ qui ñ peccat
in carne: qnͣtus est qui corde

Expanded text:
retur. Et uxor ejus de filiabus retur. Et uxor ejus de filiabus Aaron. Aaron primus pontifex sacerdotii origo: propterea, merito praetermissis omnibus, ejus filia dicitur, cujus in se memoria praetulit sanctitatem, quam tanti generis pia custos gloriosissime transfudit in filium. Sed hujus matris laudes evangelista describit: Erant, inquit, ambo justi ante Deum. Est nova felicitas, est conjugium singulare, quando manet in duobus mens una, una sanctitas in duobus: constabat mente quod distabat in sexu; et in moribus erat unum, quod geminabat aspectus; et virtutibus reddebat pares, impares dederat quos natura. Erant, inquit, justi ambo ante Deum. Placere judiciis humanis, coram hominibus esse justum, est virtutis humanae, maximi est et laboris: ante Deum qui scrutatur corda, cogitationes discutit, videt mentium motus, esse justum humani laboris non est, muneris est divini. Si magnus est qui non peccat in carne, quatenus est qui corde
Abbreviated transcription (Latin):
aaron: et nom̃ eiꝰ elysabeth. Erãt
autẽ ambo iusti ant̃e dm̃: ince¬
dentes in omnib mandatis et
iustificationib dei sine querela.
Oratores magni et excellentes in¬
p̃sentiũ. accedat dignitas anti¬
quoꝵ: et laus patrũ. filioꝵ redũ¬
det ad głam. Maior est innata
gła: qͣm̃ quesita. Precedit qͦd
uenit ab origine: quando seqͥ¬
t᷑ quod nascĩtur ex labore. Głam
beatius ẽ habere: quã querere.
Hinc ẽ. qđ eugłista ut extollat
ioħis głam. zachariȩ patris. ely¬
sabeth matͥs genus dic̃: auos
memorat: scribit merita᷑ loqͥt᷑
titulos: gradus dirigit: uitam
pandit: dilatat insignia: p̃dicat
scĩtatẽ. fuit inqͥt in dieb hero¬
dis regis iudee. Tempꝰ memo¬
rat regis nefandi: qui sacrum
sacerdoti uiolauit morẽ: con¬
fudit ordinem: statũ soluit: ab¬
stulit institutũ. Et hoc accedit
admeritũ zachariȩ : qr cum in
om̃s pene herodes ausus suȩ
temeritatis extenderet: ausus
cessio. ad głam germinis serua¬

Expanded text:
sabeth. Erant autem ambo justi ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela . Oratores magni et excellentes inpraesentium accedat dignitas antiquorum, et laus patrum filiorum redundet ad gloriam. Major est innata gloria quam quaesita; praecedit quod venit ab origine quod sequitur ex labore, gloriam beatius est habere quam quaerere: hinc est quod evangelista ut extollat Joannis gloriam, Zachariae patris, Elisabeth matris genus dicit, avos memorat, scribit merita, loquitur titulos, gradus digerit, vitam pandit, dilatat insignia, praedicat sanctitatem. Fuit, inquit, in diebus Herodis, regis Judaeae. Tempus memorat regis nefandi, qui sacrum sacerdotii violavit moerorem, confudit ordinem, statutum solvit, abstulit institutum. Et hoc accedit ad meritum Zachariae: quia cum in omnes pene Herodes ausus suae temeritatis extenderit, ausus cessio ad gloriam germinis serva
Abbreviated transcription (Latin):
angłicȩ lectiones fiunt bonis intel¬
ligentie salutaris: mał uͦ erroris
occasio. Ante ħ eugłista beatissi¬
mus cũ referret ioħm baptistam.
herodis astrictũ uincłis. adulte¬
riis herodiadis extinctũ. trunca¬
tũ p̃mio saltatricis: sentimꝰ aliqͦs
fuisse ꝑmoratos. cur d̾s sacrilego
derit saltatrici. fr̃s : uirtutes
ioħis. herodis cͥmina abundant̃
alio sermone tractauimꝰ. Nunc
eloquam᷑. quȩ uincłoꝵ causa. car¬
ceris quȩ necessitas: quȩ mortis
utilitas fuerit in ioħe. Ioħes ñ
potuit mori cõmuni sorte: qͥ
natus ẽ priuilegio singłari. Cũ
xp̃c d̾s nasceretur in carne. ioħ̃s
angłs ẽ generatꝰ in t̾ris: ut ita of¬
ficia t̾rena officiis celestib mis¬
cerentur. sicut humanis se diui¬
na miscebant: et in t̾ra deo an¬
gelusdño ordo celestis obsequii
non deess. S audiamus ordinẽ
nascentis ioħis: ut causas mortiᷤ
eius inuenire possimus. Erat in¬
quit in dieb herodis regis iudeȩ

Expanded text:
angelicae lectiones fiunt bonis intelligentiae salutaris, malis vero erroris occasio. Antehac evangelista beatissimus, cum referret Joannem Baptistam Herodis astrictum vinculis, adulteriis Herodiadis exstinctum, truncatum in praemium saltatricis, sensimus aliquos fuisse permotos, cur Deus sacrilegae xerit saltatrici. Fratres, virtutes Joannis, Herodis crimina abundanter alio sermone tractabimus: nunc eloquamur quae vinculorum causa, carceris quae necessitas, quae mortis utilitas fuerit in Joanne. Joannes non potuit mori communi sorte, qui natus est privilegio singulari: cum Christus Deus nasceretur in carne, Joannes angelus est generatus in terris, ut ita officia terrena officiis se coelestibus miscerent, sicut humanis se divina miscebant, et in terra Deo angelus, Domino ordo coelestis obsequii non deesset. Sed audiamus ordinem nascentis Joannis, ut causas mortis ejus invenire possimus. Fuit, inquit, in d
Abbreviated transcription (Latin):
uaalde: dicente scͥptura. Et uidit
ds omnia quȩ fecit: et ecce bona
ualde. Ergo omnia quȩ a deo cre¬
ata sunt bona sunt. et bona ual
de : s int̾ uicia uirtutesq medi¬
a sic hñtur. ut ex ipsis et ꝑiti doc¬
trinȩ mat̾iam sumant: & erroris
causam inueniant inꝑiti. Sapien¬
tes namq creatorẽ creaturaꝵ con¬
templatione cognoscunt: stulti
dũ creaturas ipsas existimant¬
rem. Hinc ẽ. qđ solẽ lunã. stel¬
las. aurũ. lapides. ligna. deos sͥ
fecerunt gentiles: quȩ xp̃iani
addicta in sua sapiunt seruitu¬
te. Nec mirũ sic esse mediã crea¬
turã: quando ipse creator om̃ũ
xp̃c. est fidelib in salutẽ. infide¬

Expanded text:
alde, dicente Scriptura: Et vidit Deus omnia quaecumque fecit, et ecce valde bona . Ergo omnia quae a Deo creata sunt, bona sunt, et valde bona: sed inter vitia virtutesque media sic habentur, ut ex ipsis, et periti doctrinae materiam sumant, et erroris causam inveniant imperiti. Sapientes namque Creatorem creaturae contemplatione cognoscunt; stulti vero dum creaturas ipsas deos existimantrem. Hinc est quod solem, lunam, stellas, aurum, lapides, ligna, deos sibi fecerunt gentiles, quae Christiani addicta suae sapiunt servituti. Nec mirum sic esse mediam creaturam, quando ipse creator omnium Christus est fidelibus in salutem, infide
Abbreviated transcription (Latin):
inquinatꝰ & lingua. Et qͥa corde
credit᷑ ad iusticiam. ore confessio
fit ad salutẽ: scĩficate corda: mun¬
date labia: iustificate linguam:
ut uox fiłi bauila. de puro pecto¬
re toto scĩtatis ꝓcedat exẽplo. Sig¬
nate uos. Pacitũ uł pactũ qd̾ lucr̃
spem p̾sentis continet & futurr.
sẏmbolum mincupari contraety
etiã docemus humano. Qd̃ tam̃
symbolũ int̾ duos firmat semꝑ
geminata conscͥptio: & in stipula

Expanded text:
inquinatus et lingua. Et quia corde inquinatus et lingua. Et quia corde creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem , sanctificate corda, mundate labia, justificate linguam, ut vox fidei bajula de puro pectore toto sanctitatis procedat exemplo. Signate vos. Placitum vel pactum, quod lucri spem venientis continet, vel futuri, symbolum nuncupari contractu etiam docemur humano: quod tamen symbolum inter duos firmat semper geminata conscriptio, et in stipula
Abbreviated transcription (Latin):
et eos adhuc deneris faucib in
modum lactis effundere: docen¬
di ñ escam. Mutare uoces: ama¬
re uarios affectus. & quid plura.
Alente. corde. corpore. imbecillib
paruuloꝵ motib occupari. S iam
uos eccłiȩ pia germina ꝓpħico ser¬
mone compello. Uenite filii audi¬
te me: immo audite ꝑ me. & per
meã uocem uissa ueri genitoris.
iludite: quia uos meo ore ds uo¬
Timorẽ inquit dñi docebo uos.
¶ quis ueniat ad tunorem᷑ Ille
qui uult uitam: qui cupit uid̾e
dies bonos: ille qui uult bonum
facere. fugere malum: ille qͥ post
carnis & sp̃c conflictum. quietem
diuine pacis desiderat obtinere.
uenite filii audite me: tumorẽ in¬
quit dñi docebo uos. Quis ẽ hõ qͥ
uult uitam: & cupit uidere dies
bonos: Prohibe linguã tuam a
malo: & labia tua ne loquant᷑ do¬
lum. Sic̃ carnem uiciat cͥminosa
conscientia: sic dolus labia pollu¬
it: linguã maledicta contaminas̃:
ac sic d̾o confiteri ñ potest labiis

Expanded text:
et eos adhuc teneris faucibus in et eos adhuc teneris faucibus in modum lactis effundere, docendi, non escam , mutare voces, amare varios affectus, et quid plura? mente, corde, corpore, imbecillis parvulorum mentibus occupari. Sed jam vos Ecclesiae pia germina prophetico sermone compello. Venite, filii; audite me , immo per me, et per meam vocem, jussa veri genitoris audite, quia vos meo ore Deus voTimorem Domini, inquit, docebo vos. Et quis veniat ad timorem? ille qui vult vitam, ille qui cupit videre dies bonos; ille qui vult bonum facere, fugere malum; ille qui post carnis et spiritus conflictum quietem divinae pacis desiderat obtinere. Venite, filii; audite me: timorem Domini, inquit, docebo vos. Quis est homo qui vult vitam, et cupit diohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Sicut autem vitiant crimina conscientiam, sic dolus labia polluit, linguam maledicta contaminant; ac sic Deo confiteri non potest labiis
Abbreviated transcription (Latin):
puis nisi totꝰ fuerit
redactus in paruulũ:
nũquã paruulũ ꝑfec¬
tum ꝑducit in uirũ. Demiq tẽ uo¬
cem tenuat: uerba ponit: agit nu¬
tib sensus seponit: infirmat uis¬
cera: uires abicit: membra dissol¬
uit: gressum tardat: gestit ñ am¬
bulare s repere: ridere simulat: di¬
mere singit: flere mentit᷑: qͥa ẽ in
illo mendacio pietas: et qͥa desipu¬
isse prudentia ẽ. cum in infirmita¬
te sit uircꝰ. Hoc reor beatũ pauls̃
fecisse cum dicit. Factꝰ sum par¬
uulꝰ in medio ur̃i: tamqͣm si nithͥe
foueat filios suos. S forte aliquis
stupeat: cum uideat nitͥculũ ista
facientẽ. Non irridet si ẽ parens:
si pat̾ est ñ mirat᷑. Hoc stulticiã
dicere ñ potest: qui scit amare.
Unde uos iam patres. iam fortes.
iam prudentes dep̃cor. ut me yatia¬
mini paruulis dñi mei depende
debitȩ nutricionis obsequia: et
blandĩtis hodie magis congria
qͣm ꝑitiȩ uerba depromere. Non
quadrare s liquare sermones:

Expanded text:
pius nisi totus fuerit redactus in parvulum, numquam parvulum perfectum perducit in virum; denique tunc vocem tenuat, verba ponit, agit nutibus, sensus seponit, infirmat viscera, abjicit vires, membra dissolvit, gressum tardat, gestit non ambulare, sed repere: ridere simulat, timere fingit, flere mentitur, quia est in illo mendacium pietas, desipuisse prudentia est, est infirmitas virtus. Hoc reor beatum Paulum fecisse, cum dicit: Factus sum parvulus in medio vestri, tamquam si nutrix foveat filios suos . Sed forte aliquis stupeat, cum videat nutriculum ista facientem: non irridet si est parens, si pater est non miratur: hoc stultitiam dicere non potest qui scit amare. Unde vos jam patres, jam fortes, jam prudentes deprecor ut me patiamini parvulis Domini mei dependere debitae nutritionis obsequia: et blandimentis hodie magis congrua peritiae verba depromere; non quadrare, sed liquare sermones,
Abbreviated transcription (Latin):
scandalis. Scandalum scõs tẽp¬
tat: fatigat cautos: ucautoᷤ de¬
cipit: confundit omĩa. contur¬
bat om̃s. Et licet in presenti lo¬
co dñs de scandalo suȩ passionis
ipsum scandalũ scandaloꝵ: tam̃
neqͥs in hoc deueniret admonu¬
it dicendo. Impossibile est ut ñ
ueniant scaudala: ue tam̃ illi ꝑ
quẽ uenrunt. Bonum ẽ illi ut la¬
pis molaris appendat᷑ collo eiꝰ et
ꝓiciatur in mari: qͣm scandali¬
zet unũ de pusillis istis. Quare
non lapis: s lapis molaris: Quia
lapis molaris dum triticũ terit.
dũ farurã fundit. a polline furfy¬
rem dum secernit: panẽ pie labo¬
rantib submministrat. Bene gͦ il¬
li qui eligit minister scandali ma¬
gis ẽẽ qͣm pacis. ad collum lapis
alligatur molaris: ut hoc illũ
ad mortẽ trahat. qd̾ illũ trahere
debuisset ad uitam: qͥa sensus ad
uitam datos. mortis conũtit in
scandalum: suadendo aliud ui¬
dere. aluid audire. aliud sentire.

Expanded text:
scandalis . Scandalum sanctos tenscandalis . Scandalum sanctos tentat, fatigat cautos, incautos dejicit, confundit omnia, conturbat omnes: et licet in praesenti loco Dominus de scandalo suae passionis ipsum scandalum scandalorum; tamen ne quis in hoc deveniret, admonuit, dicendo: Impossibile est ut non veniant scandala; vae tamen illi per quem veniunt. Bonum est illi si lapis molaris appendatur collo ejus, et projiciatur in mare, quam scandalizet unum de pusillis istis . Quare non lapis, sed lapis molaris: quia lapis molaris dum triticum terit, dum farinam fundit, a polline furfurem dum secernit, panem pie laborantibus subministrat. Bene ergo illi qui eligit minister scandali magis esse quam pacis, ad collum lapis alligatur molaris, ut hoc illum ad mortem trahat, quod illum trahere debuisset ad vitam: quia sensus ad vitam datos mortis convertit in scandalum, suadendo aliud videre, aliud audire, aliud sentire,
Abbreviated transcription (Latin):
uetiti et letalis cibi sic gustu sau¬
ciata est: sic uisu. Et uidit ligny¬
manducandũ. Bene gͦ dñs adie¬
cit scandalizare sensus ipsos. di¬
cendo. Si scandalizau̾it te oculuᷤ
tuus aut manꝰ tua: abscide & ꝓi¬
ce ab̾ te. Meluis tͥ est sine ocło &
manu uenire ad uitã: qͣm toto
corpore ingredi in gehennrã. Et
quãuis dñs lapsus et uicia usse¬
rit sic nos secare. non membra.
tam̃ si hoc eua mat̾ humani ge¬
neris t̾c fecisset: meliꝰ sine oculo
& manu in uitã uenisset. qm to¬
tam posteritatẽ suam lam̃tabi¬
lem misisset in mortẽ. Cauere gͦ¬
nos oportet fr̃s. ne scandalũ faci¬
amus alii: ne uł ipsi alio facien¬
te patiam᷑. Scandalũ est qd̾ offen¬
dit sensus: qd̾ m̃tem turbat: quod
confundit intelligñtie puritatẽ.
Scandalũ ẽ qͦd diabolum fecit ex
angło: qd̾ ex apło reddidit ꝓdito¬
rem:. quod inuexit pecc̃m mun¬
do: qd hominẽ dedux̃ ad mortẽ.
Audi dñm dicentẽ. Ue mundo ab

Expanded text:
vetiti et lethalis cibi sic gustu est sauvetiti et lethalis cibi sic gustu est sauciata, sic visu. Et vidit, inintuendum . Bene ergo Dominus adjecit scandalizare sensus ipsos, dicendo: Si scandalizaverit te oculus tuus, aut manus tua, abscinde, et projice abs te: melius est tibi sine oculo et manu venire ad vitam, quam toto corpore ingredi in gehennam . Et quamvis Dominus lapsus et vitia jusserit sic nos secare, non membra; tamen si hoc Eva mater humani generis sic fecisset, melius sine oculo et manu in vitam venisset, quam totam posteritatem suam lamentabilem misisset in mortem. Cavere ergo oportet nos, fratres, ne scandalum faciamus aliis, ne vel ipsi alio faciente patiamur. Scandalum est quod offendit sensus, quod mentem turbat, quod confundit intelligentiae puritatem. Scandalum est, quod diabolum fecit ex angelo, quod ex apostolo reddidit proditorem, quod invexit peccatum mundo, quod hominem deduxit ad mortem. Audi Dominum dicentem: Vae mundo a
Abbreviated transcription (Latin):
et ad summã. prophanaret totã
de turpitudine scĩtatem. Hinc ẽ
qd̃ eum moyses tali notauit sen¬
tentia: cũ puniret. Et balaam di
uinũ occidite: qͥa hic misit scan¬
dalum añ filios isrł. Scandalum
molitus ẽ iheroboam: qui ex auro
uaccas popło in deos figm̃to mise¬
rabili collocauit: ne dm uium. ne
uerũ templum. ne diuinã legem.
ne legitimos reges. ne patͥos quere¬
ret. sic popłs mancipatꝰ errori Sean¬
immolata quasi nicħ sint nocit᷑a
manducat: et insensatos lapides
et ligneos deos qui neq scĩficare
neq polluere quid possunt. tali
facto estinat debere contemni.
S quod ille fidi arbitratur exẽplũ
fit ignorantib erroris occasio: quia
non ad contẽptum. s ad cultũ ꝓuo¬
cat nescientes: et conunuiũ religio¬
nis uideri facit inscuis: quod sci¬
ens studio derisionis assumit. Uñ
ratur ex sensib: cum fallim᷑ ocłis:
cum decipimur auditu: capim᷑
odore: sapore uiciamur. Uñ eua

Expanded text:
et ad summam profanaret totam et ad summam profanaret totam de turpitudine sanctitatem. Hinc est quod eum Moyses tali notavit sententia cum puniret. Et Balaam, inquit, divinum occidite, quia hic misit scandalum ante filios Israel. Scandalum molitus est Jeroboam , qui ex auro vaccas populo in deos figmento miserabili collocavit, ne Deum vivum, ne verum templum, ne divinam legem, ne legitimos reges, ne patrios ritus quaereret: sic populus mancipatus errori scanis idolis immolata quasi nihil nocitura manducat, et insensatos lapides, et ligneos deos, qui neque sanctificare, neque pollere quid possunt, tali facto aestimat debere contemni. Sed quod ille fidei arbitratur exemplum, fit ignorantibus erroris occasio, quia non ad contemptum, sed ad cultum provocat nescientes, et convivium religionis videri facit insciis, quos sciens studio derisionis absumit. Underatur ex sensibus, cum fallimur oculis, cum decipimur auditu, capimur odore, et sapore vitiamur. Unde Eva
Abbreviated transcription (Latin):
minũ uadit petrꝰ. Nam ut seque¬
retur ad celum: erucẽ resupinꝰ as¬
cendit. S est et illud scandalũ ta¬
le quod fecit uideis: nam lapidẽ
firmandis uestigiis latum. in to¬
tam sulcauit et exasꝑauit offen¬
sam: & totiꝰ fundam̃ti petrã uertit
in scandalum. ut ẽet miseris ad
ruinã. Eoce pono inquit in syon
lapidem offensionis: et petrã scas¬
dali. Hinc ẽ qͦd psalmista anxia
supplicatione deposcit. Custodi
me a laqueo quẽ statuerunt mͥ:
et ab scandalis oꝑantiũ iniqͥtatẽ.
& quia transilierat offensam. scas¬
dalum uicerat: talit̾ głatur. In pe¬
tra exaltasti me & deduxisti me:
quia factus es spes mea. Diximus
de humana calliditate diximus e¬
uenire.Scandalũ popło isrłitico
balaam diuinator obiecit: qñ bel¬
latorib ñ cum ferratis uiris. s cũ
puellis toto lenocinio fucatis occͣ¬
rit: ut arma uerteret in lusũ: tri¬
umphũ mutaret in infamiã: in
reatũ reatus deuocaret ultores:

Expanded text:
minum vadit Petrus, quia ut eum sequeminum vadit Petrus, quia ut eum sequeretur ad coelum, crucem resupinus ascendit. Sed et illud est scandalum tale, quod fecit Judaeis. Nam lapidem firmandis vestigiis latum, in totam sulcavit, et exasperavit offensam, et totius fundamenti petram vertit in scandalum, ut esset miseris ad ruinam. Ecce pono, inquit, in Sion lapidem offensionis et petram scandali . Hinc est quod Psalmista anxia supplicatione deposcit: Custodi me a laqueo quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . Et quia transilierat offensam, scandalum vicerat, taliter gloriatur: In petra exaltasti me, et deduxisti me, quia factus es spes mea . Diximus de humana calliditate diximus evenire. Scandalum populo Israelitico Balaam divinator objecit , quando bellatoribus non cum ferratis viris, sed cum puellis toto lenocinio fucatis occurrit, ut arma verteret in luxum, triumphum mutaret in infamiam, et in reatum reatus evocaret ultores,
Abbreviated transcription (Latin):
la. Hoc est dicere: impossibile ẽ ut
ñ ueniant hostes. E pͥmũ fr̃s scire
nos conuenit: scandala hec quid
sint. Scandaloꝵ genera st̃ diuersa.
Et pͥma st̃ illa quȩ diaboli fraus
parturit: scda sunt. quȩ generat
calliditas humana: tercia st̃. quȩ
parit in nob̾ ĩpsa suspicax et uicau¬
ta natura. E a diabolo sunt illa
quȩ fallunt specie. quȩ p̃tendunt
bona cum mala inferant: siẽ illud
ad adam cum nob̾ humana abstu¬
lit. dum diuina ꝓmisit: et illud
triũphum crucis uacuare conten¬
dit. cum feruere se nunio arcdore
mentitur. Nam cum dñs loquere¬
tur passionis suȩ głam: respondit
ꝑ petrũ. Non tͥ hoc erit dñe. Uene¬
nũ qm dulce serpentis. Ante facit
militẽ regis sui negare uictoriã:
seruus ip̃se dñm quã negarat. Uñ
dñs seruũ post se mittit. scandalũ
remittit autori. dicendo ad petrũ
uade post me: & diabolo. sathanaᷤᷤ
scandalum mͥ es. Et uere post do¬

Expanded text:
la . Hoc est, impossibile est ut la . Hoc est, impossibile est ut non veniant hostes. Et primum fratres scire nos convenit scandala haec quid sint. Scandalorum genera sunt diversa, et prima sunt illa quae diaboli fraus parturit. Secunda sunt, quae generat calliditas humana. Tertia sunt, quae parit ipsa ex nobis suspicax et incauta natura. Et a diabolo sunt illa quae fallunt specie, quae praetendunt bona cum mala inferant: sicut illud ad Adam, cum nobis humana abstulit, dum divina promittit . Et illud, Triumphum crucis vacuare contendit, cum fervere se nimio amore mentitur. Nam cum Dominus loqueretur passionis suae gloriam, respondit per Petrum: Non tibi hoc erit Domine. Venenum quam dulce serpentis: ante facit militem regis sui negare victoriam, servus ipse Dominum quam negaret. Unde Dominus servum post se mittit, scandalum remittit auctori: dicendo ad Petrum: Vade post me; et diabolo: Satanas, scandalum mihi es . Et vere post Do
Abbreviated transcription (Latin):
uitabit. Dm̃ sicut contenim ñ li¬
litum distribute: ut insidiis nil
liceat: nil pateat dolis. Pniciosissi¬
mꝰ nimis ẽ repentinꝰ hostis: aut in¬
scios preuenit. aut incautos occu¬
pat: aut oppͥmit dormientes. Hĩc
tis uigiliarũ uicib cõmonuit: con¬
tra diabolũ. id est ueteris hostis
subtilissimos dolos: contra laten¬
tes impetꝰ uicioꝵ: contra cͥminum
insidias irruentes: contͣ scandala
que nob̃ uariis oruint᷑ ex causis:
contra tẽptam̃ta presentis uite:
contͣ furentes acies scłariũ pres¬
surarũ: talit̾ admonendo. Uigila¬
de et orate: ne intretis in tẽptatio¬
nem. Et statuens qualit̾ uigila¬
retur: adiecit. Etsi pͥma uigilia
cum uenerit inuen̾it uigilantes.
Et plane beati: quia qui ugilant
et anticipant dolos hostiũ: et de¬
dñi sui głabunt᷑ aduentu. Hodie
tam̃ dñs ipsas nr̃oꝵ ducũ contra
scandala exsuscitauit et armauit
excubias: dicendo ad discipłos. Im¬
possibile ẽ: ut non ueniant scanda¬

Expanded text:
itabit: Deum sicut contemnere non lilitum distributae, ut insidiis nil liceat, nil pateat dolis. Perniciosissimus nimis est repentinus hostis; nam aut inscios praevenit, aut incautos praeoccupat, aut opprimit dormientes. Hinc tis vigiliarum vicibus commonuit contra diaboli, id est, veteris hostis subtilissimum dolum, contra latentes impetus vitiorum, contra criminum insidias irruentes, contra scandala quae nobis variis oriuntur ex causis, contra tentamenta praesentis vitae, contra urentes acies saecularium pressurarum, taliter admonendo: Vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Et statuens qualiter vigilaretur, adjecit: Et si venerit in cum venerit, invenerit vigilantes . Et plane beati, quia qui vigilant et anticipant dolos hostium, de Domini sui gloriabuntur adventu. Hodie tamen Dominus ipsas nostrorum ducum contra scandala exsuscitavit, et armavit excubias, dicendo ad discipulos: Impossibile est ut non veniant scanda
Abbreviated transcription (Latin):
S xp̃c non ut loco. s ut specie faciem
ditatis aufugeret: totũ nr̃e seruitu¬
tis confugit ad uultũ. Descendit in¬
quit ionas in iopen: ut fugeret in
tharsis. Audis descensorẽ. Nemo in¬
quit ascendit in celum: nisi qui de
celo descendit. Descendit dñs de ce¬
lo ad terrã: descendit deitas ad huma¬
na:. descendit ad nrãm suꝑna dñati¬
o seruitutẽ. Et tam̃ qui descenderat
ad nauẽ: nauẽ nauigaturꝰ ascendit.
Sic xp̃c qui in hunc mundũ descen¬
dit: uirtutib & mirabilib eccłiȩ suȩ
conscendit in nauem. Quid aut̃ sibi
uult confusa uentis ꝓcella. nisi diabo¬
lus qui cor iuide penẽtrans. reges. gen¬
tes. popłos. militiam. iudices.
mari nos eleuauit & inflauit in
fluctus. ut ascendentes & cadentes
unde. auctorẽ suum seli peterent
a quicte: Audi undam scłi: audi
ꝓph̃am dicentem. Quare fremuert̃
gentes: et popłi meditati st̃ inania:
Astitert̃ reges terre: & principes con¬

Expanded text:
stus non ut loco, sed sicut specie faciem stus non ut loco, sed sicut specie faciem deitatis aufugeret, totum nostrae servitutis confugit ad vultum. Descendit, inquit, Jonas in Joppen, ut fugeret in Tharsis. Audi descensorem: Nemo, inquit, ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit . Descendit Dominus de coelo ad terram, descendit deitas ad humana, descendit ad nostram superna dominatio servitutem. Et tamen qui descenderat ad navem, navem navigaturus ascendit: sic Christus, qui in hunc mundum descendit, virtutibus et mirabilibus, Eccconscendit in navem. Quid sibi vult autem confusa ventis procella, nisi diabolum qui cor Judae penetrans, reges, gentes, populos, militiam, judices, marinos elevavit, et inflavit in fluctus, ut ascendentes et cadentes undae auctorem suum saeculi peterent ad quietem? Audi undas saeculi, audi prophetam dicentem: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et principes con