comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fumere ñ potuerit: ĩꝑfecte felicitatis si cibis
eguerit. Sciat sane qui has ꝓposuit questi.¬
ones. xp̃m pꝰ resurrectionẽ eicatrices ũ uulne¬
ra demonstrasse dubitantib ꝓpt̃ qͦs etiã cibũ
ac potũ sumere uoluat ñ semel s sepiꝰ. ne il¬
lud ñ corpꝰ s sp̃m eẽ. arbitrarent. & sibi ñ soli¬
de s imaginalit apparere. Timc aũt ille
false cicatrices fuissent: si nulla uulnera p̃ces¬
sissent. Et tam̃ nec ipse essent: si eas ẽẽ no¬
luisset. Uoluit aut̃ certe dispensationis gr̃a:
ut eis quos aedificat in fide ñ ficta ñ aliud
ꝓ alio. s hoc qđ crucifixum uidant refurrex
tis ꝓ patria dimicans. multa adusa uuslnera
excipet. & ꝑitissimomedico qui liȩc curare
ita ualeret. ut cicatrices nullȩ apparerent.
ipse potiꝰ diceret sic se uelle sanariuit magis
eẽnt in corꝑe suo uestigia uulnerũ. tanquã
tituli gloriarũ. idõ ille medicͦꝰ cicatrices fin¬
irisse diceret᷑. qr cũ paitẽ efficere potuerit

Expanded text:
umere non potuerit; imperfectae felicitatis, si cibis eguerit? Sciat sane qui has proposuit quaestiones, Christum post resurrectionem cicatrices, non vulnera demonstrasse dubitantibus; propter quos etiam cibum ac potum sumere voluit, non semel, sed saepius: ne illud non corpus, sede sed imaginaliter apparere. tunc autem illae falsae cicatrices fuissent, si nulla uulnera praecessissent; et tamen nec ipsae essent, si eas esse noluisset. uoluit autem certae dispensationis gratia, ut eis, quos aedificabat in fide non ficta, non aliud pro alio sed hoc, quod crucifixum uiderant, resurrexiuir fortis pro patria dimicans multa aduersa uulnera exciperet et peritissimo medico, qui haec curare ita ualeret, ut cicatrices nullae apparerent, ipse potius diceret sic se uelle sanari, ut magis essent in corpore suo uestigia uulnerum tamquam tituli gloriarum, ideo ille medicus cicatrices finxisse diceretur, quia, cum per artem efficere potuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
uob. Post hȩc u̾ba nͥotinuo dixisset omĩa
quȩ ht̃ pat̃ mea st̃. ꝓ pt̾ea dixi de med ac¬
cipiet & adnuntiabit uob̃: credet᷑ fortas
ille de patre. De se quippe dixerat in ea
doctriua non ẽ. mea .s eiꝰ qui me misit:
de sp̃ũ aut sc̃o. Non eni loquet᷑ asemet
ipso. s quecũq audierit loquẽt. ⁊e qr
de meo accipiet. & adnuntiabit uobis.
S qr reddidit causam cur dixerit de
meo accipiet. Ait eiii. Omĩa quecũq
ht̃ pat̃ mea sunt ꝓptea dixi qrde meo
accipiet: restpolit intelligat᷑ etia sp̃s scs
de patris hab̾e sic̃ filiꝰ. Quonͦ n scdntid¬

Expanded text:
uobis. post haec uerba nisi continuo dixisset: omnia, quae habet pater, mea sunt; propterea dixi: de meo accipiet et annuntiabit uobis, crederetur fortassille de patre. de se quippe dixerat: mea doctrina non est mea, sed eius qui me misit; de spiritu autem sancto: non enim loquetur a semet ipso, sed quaecumque audierit loquetur, et: quia de meo accipiet Sed quia reddidit causam cur dixerit, de meo accipiet; ait enim, Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, Quia de meo accipiet: resta ut intelligatur etiam Spiritus sanctus de Patris habere, sicut et Filius. Quomodo, ni
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ego mittã uob̾ a patre. spin ueri¬
tatis qui apatre ꝓcedit. ille testi momi¬
um phibebit de me᷑ cedendoitaq
apatre: dr̃ ñ loqui a semetipso. Et sic̃
ñ ex eo fit ut minor sit filius. qr dix ñ
pot filiꝰ a se facere quicꝗͣ nͥ qđ uidit pa¬
tre facientẽ: ñ eñi hoc ex forma serui oi¬
xit. s ex forma dĩ. sic̃ iam ostendimus.
Hȩc aut u̾ba ñ indicant qđ minor sic s
qđ de patre sit: ita ñ hinc efficit᷑ ut

Expanded text:
uem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me ? Procedendo itaque a Patre, dicitur non loqui a semetipso: et sicut non ex eo fit ut minor sit Filius quia dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi trem facientem non enim hoc ex forma servi dixit, sed ex forma Dei, sicut jam ostendimus: haec autem verba non indicant quod minor sit, sed quod de Patre sit; ita non hinc efficitur ut
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqͥ parte fui totii ade s ut sunt par¬
tes locoꝵ. ita occupant᷑ partib corpoꝵ Uñ
intelligit᷑ aĩa stue corpꝰ. siue in corporea
dicenda sit. ꝓpͥam qͥndã hab̾e naturam.
Om̃ibꝰ his inundane moł elem̃tis excellen¬
tiorẽ. substantiã creatã: quȩ ueracit ñ pos¬
sit in aliqͣ fantasia corꝑaliũ imaginum
quas ꝑ carnis sens ꝑcepimꝰ cogitarĩ. s m̃te
intelligi. uitaq sentiri neq hȩc ꝑ inde
loquor ut te quȩ tͥ nota sunt doceã s ut
aꝑiã quid firmissime de aĩa teneã.: Ne me
quisꝗͣ cũ ad eauenero quȩ requiro. incħ¬
me de aĩa uł scientia uł fidetenere arbi¬
tret᷑. Ceitꝰ etiã sũ animã nulla dĩ culpa.
nulla dĩ necessitate uł sua.s ꝓpͥa uolunta¬
te in peccatũ eẽ. collapsã: nec lib̾ari posse
de corꝑe mortis huiꝰ uł suę uoluntatis uir¬
tute. tanꝗͣ sibi ad hoc sufficiente. uł ipsiꝰ cor¬

Expanded text:
in aliqua sui parte totum adest; sed ut sunt parin aliqua sui parte totum adest; sed ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. Unde intelligitur anima, sive corpus, sive incorporea dicenda sit, propriam quamdam habere naturam, omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae veraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intelligi, vitaque sentiri. Neque haec proinde loquor, ut te quae tibi nota sunt doceam: sed ut aperiam quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea venero quae requiro, nihil de anima vel scientia vel fide tenere arbitretur. 5. Certus etiam sum animam nulla Dei culpa, nulla Dei necessitate vel sua, sed propria voluntate in peccatum esse collapsam: nec liberari posse de corpore mortis hujus vel suae voluntatis virtute, tanquam sibi ad hoc sufficiente, vel ipsius cor
Abbreviated transcription (Latin):
s qͥdã uitali uitentione. porrigit᷑. Nam ꝑoĩs
eiꝰ particulas tota sinuladest᷑ hec minor in ii¬
noribꝰ & in maioribꝰ maior. s alicubi incen¬
tr alictibi remissiꝰ. & in om̃b tota. & in sin¬
guł tota ẽ. Heq eñi alit̃ qđ incorꝑeetiã ñ
totosentit: tam̃ tota sentit. Nam cũ ȩtiguo
puncto in carne uiua aliqͥd tangit᷑ quãuis
locꝰ ille ñ solu totiꝰ corꝑis ñ sit. suix in cor¬
ꝑe uideat᷑ animã tam̃ totã ñ later: neq id
qđ sentit᷑ ꝑ corꝑis cuncta discerritͥ s ibi
ubi fit: nec ut tota ibi sit cct̾a deseritꝰ. Ui¬
uunt em̃ et illa ea psente. ubi nichiltale fae¬
ꝓ inde a& in om̃ibꝰ simub & insinguł paiticuł
corꝑis fui tota simul ẽẽ. ñ posfã. si ꝑ illasita
diffunderet. ut uidemꝰ corꝑa diffusa ꝑ spa¬
tia locoꝵ minoribꝰ suis partibꝰ minora ocox¬
pareͥ & amplioribꝰ ampliora. Quaꝓpt̃ si aĩa
corpꝰ ẽẽ dicenda ẽ: ñẽ. corpꝰ certe quale ter¬

Expanded text:
dam vitali intentione porrigitur: nam per omnes ejus particulas tota simul adest, nec minor in minoribus, et in majoribus major; sed alicubi intentius, alicubi remissius et in omnibus tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tamen tota sentit; nam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totaquod sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi ubi fit, nec ut tota ibi sit, caetera deserit? Vivunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale facProinde et in omnibus simul, et in singulis particulis corporis sui, tota simul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut videmus corpora diffusa per spatia locorum, minoribus suis partibus minora occupare, et amplioribus ampliora. Quapropter si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus quale ter
Abbreviated transcription (Latin):
inde iudicati seducert᷑. ⁊ sedueti uidicabun¬
tur: s udicati seducent᷑ illis uidicus dei oc
culte iustis. Iuste oceultis. quib ab initio pec¬
cati rõnał creature ñ ꝗͣ nidicare cessauit: se¬
ducci aut̃ iudicabunt᷑ nouisimio manifesto¬
rumꝰ. anustissime iudicatũ. exluiii. Quid
idem apłs in pͥma ad eosdẽ epła de resur-¬
rectione mortuoꝵ docuerit. Ex eoð libro

Expanded text:
inde iudicati seducentur et seducti iudicabuninde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicculte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationalis creaturae numquam indicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestissimosum iustissiidem Apostolus in prima ad eosdem epistola de Resurrectione mortuorum docuerit, ex eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
ea dicta sint signa & ꝓdigia m̃daci qm mor¬
tales sens ꝑ phantasmata decepturꝰ÷ ut qđ ñ
ꝓdigia. ad m̃datiũ ꝑtralhrunt credituros. ñ ea
pocuisse nͥ diuinitꝰ fieri uirtutẽ diaboli nesci¬
entes: maxime qͥndo tantã qͣntã ñ ꝗͣ habuit
accepit potestatẽ. Nonenĩ qͥndo de celoignis
cecidit. ⁊ tantã familiã cũ tantis gregib pec¬
coꝵ scĩ iob uno ĩpetu assũpsit. ⁊ turbo irrueis
⁊ domũ deiciens filios eiꝰ occidit. phantasinata
fuer̃: quȩ tam̃ suer̃ oꝑa sathane cui ds̃ dedat
giis qui seduci merebunt᷑: ꝓeo qđ dilectionẽ
inqͥt ueritatis ñ receꝑunt ut salui fierent.
Nec dubitauit apłs addere ac dicẽ: iñomit¬
tet illis d̃s oꝑationẽ trroris. uit credant inda¬
tio. Ds̃ enĩ mittet. qr ts diabolũ facere ista ꝑ¬
mittet: I usto iudicio ipse. quãuis faciat ille
iniqͦ malignoq ꝯsilio: ut iudicent᷑ inqͥt om̃s
qͥ ñ credidunt ueritatr̃s: osenser̃ iniqͥtati. P ro¬

Expanded text:
ea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut qprodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno inpetu absumsit et turbo inruens et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat giis. qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis nonreceperunt, ut salui fierent. Nec dubitauit apostolus addere ac dicere: Ideo mittet illis Deus operationem erroris ut credant mendacio. Deus enim mittet, quia Deus diabolum facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑat imꝑet donec de medio fiat. id÷ de
qđ ait quid detineat scitis. & mistium oꝑa¬
ri imquitatis. ñ putant dictũ nͥ de malis
& fictis qui sunt in ȩccła. donec ꝑueniant
ad tantũ numerũ qui antixp̃o magnui po¬
płm faciat: & hoc ẽẽ mist̾ium iniquitatiᷤᷤ.
qr uidet᷑ occultii: Hortari aut̃ apłm fideles.¬
ut in fide quã tenent tenacit̾ ꝑseuerent.
dicendo tantu qͥmͦ tenet teneat. donec de
medio fiat: Hoc ÷ donec exeat de medio ȩc¬
de mist̾ium iniquitatis. qđ nc̃ occultĩ ẽ.
A ipsum enĩ mistium ꝑtinere arbitrant᷑:
nouissima hora e & sic̃ audistis qđ antixp̃s
sit uenturꝰ: nc̃ aut̃ antixp̃i multi facti st̃.
Unde ⁊ cognoscimꝰ qđ nouissima sit hora. Ex
nob exier̃: s ñ erant ex nob̃. Qđ si fuissent
ex nob̾: ꝑmansissent utiq nob̾cum ic̃ gͦ
ante finẽ in hac hora inquiunt quã ioħs no
uissiniã dic̃. exierunt multi heretici de me¬

Expanded text:
imperat imperet, donec de medio fiat\', id esimperat imperet, donec de medio fiat\', id esquod ait: Quid detineat scitis et mysterium operari iniquitatis non putant dictum nisi de malis et fictis, qui sunt in ecclesia, donec perueniant ad tantum numerum, qui Antichristo magnum populum faciat; et hoc esse mysterium iniquitatis, quia uidetur occultut in fide quam tenent tenaciter perseverent dicendo, Tantum qui modo tenet, teneat donec de medio fiat, hoc est, donec exeat de medio Ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur, nouissima hora est; et sicut audistis, quod Antichristus sit uenturus, nunc autem Antichristi multi facti sunt; unde cognoscimus quod nouissima sit hora. Ex nobis exierunt; sed non erant ex nobis. Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Sicut ergo ante finvissimam dicit, exierunt multi haeretici de me
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ qͥmͦ tenet teneat done reme t¬
dixerit me fateor ignorare: fuspicionied
tam̃ hominũ quas ł audire ł legere po¬
tus ñ tacebo. Quidã putant hoede ĩ pies
dictũ fuisse romano: & ꝓptea parat apłm
ñ io aꝑte scribe uoluisse. ne calũpniã iri¬
uelicet incurret qđ romano impio male
optau̾it. cũ sparet᷑ etmim᷑. Ut hoc qđ dix¬
iã enĩ mistium iniquitatis oꝑat᷑ neronẽ
uoluerit intelligicuiꝰ facta iã uelut anti¬
xp̃i uidebant᷑. Unde ñ nulli ipsun resur¬
recturũ .⁊ futurũ antixp̃m suspicantur
alii uͦ nec occisum putant s subtractum
potiꝰ ut pucaret᷑ occuꝰ: ⁊ iunũ occultari
in iugore ipsiꝰetatis. inqua fuit cũ cre¬
deret᷑ extinciꝰ. donec suo tp̃r reuelet᷑ & res¬
tituat᷑ in regirum. S multũ mͥ mira ẽ. ħ
opiuantuũ tanta p̃sũpcio. Illud tam̃ qđ
medio fiat: ñ absurde de ipso romano im¬
ꝑio credit᷑ dictũ tanꝗͣ dictũ sit. lantũ qͥmͦ

Expanded text:
ut qui tenet nunc teneat, donec de medixerit me fateor ignorare; suspiciones tamen hominum quas legere vel audire potui non tacebo. Quidam suspicantur hoc de imperio dictum fuisse Romano, et ideo Apostolum non id aperte scribere voluisse, ne calumniam, scilicet incurreret quod Romano imperio male optaverit, cum speraretur aeternum, ut hoc quod dixIam enim mysterium iniquitatis operatur, Neronem uoluerit intellegi, cuius iam facta uelut Antichristi uidebantur. Unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum Antichristum suspicantur; alii uero nec occisum putant, sed subtractum potius, ut putaretur occisus, et uiuum occultari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur exstinctus, donec suo tempore reueletur et restituatur in regnum. Sed multum mihi mira est haec opinantium tanta praesumtio. Illud tamen, qeat, donec de medio fiat, non absurde de ipso Romano imperio creditur dictum, tamquam dictum sit: \'Tantum qui modo
Abbreviated transcription (Latin):
labit᷑. Alius gͦ. sic aliꝰ aut̃ sic: apłi obscura
u̾ba diectat. Qđ tam̃ c̃ dixisset ñ dubiu ÷.
Non ueniet aduiuos & mortuos iudicandoᷤ
xp̃s: nisi pͥꝰ uenerit ad seducendos in aĩa mor¬
tos adusariꝰ eiꝰ antixp̃s. Quãuis iã ad occul-
tũ iudicrũ dĩ ꝑtineat qđ ab illo seducentur:
p̃sentia quippe eiꝰerit sic̃ dictũ: scđm oꝑati¬

Expanded text:
abitur. Alius ergo sic, alius autem sic apostoli obscura uerba couiectant; quod tamen eum dixisse non dubium est: non ueniet ad uiuos et mortuos iudicandos Christus, nisi prius uenerit ad seducendos in anima mortuos aduersarius eius Antichristus; quamuis ad occultum iam iudicium Dei pertineat, quod ab illo seducentur. Praesentia quippe eius erit, sicut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
sacdote xp̃o expiẽt. Atq ita in actione
bonȩ ꝯu̾satiõĩs & uite nutritis pennis ge¬
mine dilectioĩs. tanquã duabꝰ alis ualidi
euectus a t̾ris. ab eodẽ ipso xp̃o u̾bo illumi¬
net. Uerbo qđ in pͥncipio erat᷑ i ubũ apud
⁊ menignate. longe tam̃ sublumꝰ ab orñi¬
similitudine corꝑali. Qua ꝓpt̃ quãuis in
illis trib actiue. in ioħis aut euangłio do¬
na ꝯtẽplatiue iurtutis eluceant. eis qui hȩc
ex parte ẽ. sic in anebit. donec ueniat qđ
ꝑfectũ ẽ. Et alii quidẽ dat̾ ꝑ spm sermo sa¬
pientiȩ: alii sermo scientie. scđm eidem

Expanded text:
sacerdote Christo expietur, atque ita in actione sacerdote Christo expietur, atque ita in actione bonae conversationis et vitae nutritis pennis, geminae dilectionis, tanquam duabus alis validis evectus a terris, ab eodem ipso Christo Verbo illuminetur, Verbo quod In principio erat, et Verbum apud in aenigmate, lolitudine corporali. Quapropter, quamvis in illis tribus activae, in Joannis autem Evangelio dona contemplativae virtutis eluceant eis qui haec ex parte est, sic manebit donec veniat quod perfectum est . Et alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae, alii s
Abbreviated transcription (Latin):
habitantẽ sp̃m eiꝰ in nob̾. Priꝰ aut̃ quam
uiuifice̾t᷑ hoc mortuuẽ. & ꝓpt̃ peccatũ
ꝓcul dubio corruptibile ẽ. & ad grauat.
ammã. & si qͥndo adiuta excedit hancs
nebulã qua tegit᷑ omis t̾ra. td hanc
carnalẽ caliginẽ qua tegit᷑ omĩs uita t̾re-¬
na. tanꝗͣ rapida coruscatione ꝑstringit᷑.
& in suã infirmitatẽ redit: uiuente de¬
sidio quo rursꝰ erigat᷑. nec sufficiente niũ¬
ditia qua figat᷑. Et quanto quisq hoc
magis pot: tanto inaiorẽ. Quanto autẽ
minꝰ: tanto miorẽ. Si aut̃ nicħ ad huc
tale menshomius expta ẽ. in quata¬
minuendis finiendisq cupiditatibus
huiꝰ scłi. moral uirtutis actione᷑ͤ tãquã
in comitatu triũ illoꝵ euangłistaꝵ cum
mediatore xp̃o ambulans. eum qui filius
mitati & mortalitati contẽpata. de nr̃o nob
inseaq ad se faceret uiã. cũ magna spei
letitia fidelit teneat: & ne peccet a rege
xp̃o regat. Si forte peccauerit. ab eodem

Expanded text:
habitantem spiritum eius in nobis. prius autem quam uiuificetur hoc quod mortuum est propter peccatum, procul dubio corruptibile est et aggrauat animam; et si quando adiuta excedit hanc nebulam, qua tegitur omnis terra, id est hanc carnalem caliginem, qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione perstringitur et in suam infirmitatem redit uiuente desiderio, quo rursus erigatur, nec sufficiente munditia, qua figatur; et quanto quisque hoc magis potest, tanto maior est, quanto autem minus, tanto minor. si autem nihil adhuc tale mens hominis experta est, in qua taminuendis finiendisque cupiditatibus huius saeculi moralis uirtutis actione, tamquam in comitatu trium illorum euangelistarum cum mediatore Christo ambulans. eum qui filius mitati et mortalitati contemperata de nostro nobis in se atque ad se faceret viam, cum magnae spei laetitia fideliter teneat. Ne peccet, a rege Christo regatur; si forte peccaverit, ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ corꝑa colorata: s cis ꝓquib orabat
qui dicebat. Ocłi mei uideant aequitatẽ.
sẽpe gͦ multa uera uidisti: eaq discreui¬
sti ab illa buce qua tͥ lucente uidisti. Attol¬
le ocłos tuos ad ipsa lucẽ: & eos in ea fige
si potes. Siͨ enĩ uideb̾ quid distec natiui.¬
tas u̾bi dĩ a ꝓcessione doni dei: ꝓpt̃ qđ
filiꝰ tinigenitꝰ. ñ de patre genitũ. alio qͥn¬

Expanded text:
dentur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat dentur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat qui dicebat: oculi mei uideant aequitatem. nempe ergo multa uera uidisti eaque discreuisti ab illa luce, qua tibi lucente uidisti. attolle oculos ad ipsam lucem et eos in ea fige, si potes. sic enim uidebis quid distet natiuitas uerbi dei a processione doni dei, propter quod filius unigenitus non de patre genitum — alioq
Abbreviated transcription (Latin):
cetis anmalib. meliꝰ etiã cetis aniȩ
sue partib habet. qđ ÷ ipsa mens: Cui
quidã rerũ inuisibiliũ tributꝰ ẽ uis.
& cui tãꝗͣ in loco suꝑiore atq interio¬
re honorabilit p̃sidenti uidic andã oĩa
nuntiant etia corꝑis seniꝰ. & qua ñ ÷
sipior cui subdita regenda ẽ. nͥ d̃s. Ue¬
rũ int̾ hȩc quȩ multa iã dixi. & nichil
illiꝰ sũme trintatis in effabilitate dig
nũ me dixisse audeo ꝓfiteri. s confice¬
ri potiꝰ mirificatã scientiã eiꝰ ex me inua¬
luisse: nec potuisse me ad illamꝰ. Otu
anima mea ubite eẽ. sentis: Ubi iaces.
aut ubi stas. donec ab eo qui ꝓpitius
factꝰ ÷ omib iniquitatib tuis. sanent᷑
om̃s languores tin: Agnoscis ce certe in
illõ stabulo. ẽẽ quo samaritanꝰ ille ꝑdrix̃
eũ quẽ repꝑit multis alatronib inflic¬
tũ uilterib semiuiuũ: & tam̃ multa
uera uidisti. Non tam̃ his ocłis quib in¬

Expanded text:
ceteris animalibus, melius etiam ceteris animae ceteris animalibus, melius etiam ceteris animae suae partibus habet, quod est ipsa mens, cui quidam rerum inuisibilium tributus est uisus et cui tamquam in loco superiore atque interiore honorabiliter praesidenti iudicanda omnia nuntiant etiam corporis sensus et qua non est superior, cui subdita regenda est, nisi deus. Verum inter haec quae multa iam dixi et nihil illius summae trinitatis ineffabilitate dinum me dixisse audeo profiteri, sed confiteri potius mirificatam scientiam ejus ex me invaluisse, nec posse me ad illam ; o tu, anima mea, ubi te eaut ubi stas, donec ab eo qui propitius factus est omnibus iniquitatibus tuis sanentur omnes languores tui? agnoscis te certe in illo esse stabulo, quo Samaritanus ille perduxit eum quem repperit multis a latronibus inflictis uulneribus semiuiuum, et tamen multa uera uidisti non his oculis, quibus ui
Abbreviated transcription (Latin):
ita eẽ. qr ean ualent cetis m̃tib cernere:
debent & illi qui ex natiuitate sua ceci
sunt eẽ. solẽ negare. Lux gͦ lucet inte¬
nebris. Qđ si tenebre eã ñ cõphendunt:
illuminent᷑ dĩ dono dõ. priꝰ ut sint fide
les: &e incipiant ẽẽ lux incõꝑatione in¬
fideltũ. Atq hoc p̃inisso fuud am̃to.
aedificent᷑ ad uidenda que credunt. ut
aliquando possint uide.Sunt enĩ quȩ
ita credun̾t: ut uidi iã omĩno n posfint
Noneñ xp̃s iterũ in cruce uidendꝰ est.
S. nͥ hoc credat᷑ qđ ita factũ acq uisũ:.
ut futurũ actudendũ iã ñ specur: ñ ꝑ¬
uenit᷑ ad xp̃m quał sine fine uidendꝰ
ẽ. Quantũ nͦ actinet ad illã sumã. inef¬
fabilẽ. incorꝑalẽ. incõmutabilẽq natu¬
rã ꝑ incelligentiã utcũq cernendam.
nusꝗͣ se meliꝰ regente dutaxat fidei re¬
gła acies humane mñtis exerteat. quã
ineo qđ ipse homo in sua nat᷑a melius

Expanded text:
ita esse, quia ea non ualent caecis mentibus cernere, ita esse, quia ea non ualent caecis mentibus cernere, debent et illi qui ex natiuitate sua caeci sunt esse solem negare. lux ergo lucet in tenebris; quod si tenebrae eam non comprehendunt, iles et incipiant esse lux in comparatione infidelium, atque hoc praemisso fundamento aedificentur ad uidenda quae credunt, ut aliquando possint uidere. sunt enim quae ita creduntur, ut uideri iam omnino non possint; non enim Christus iterum in cruce uidendus est. sed nisi hoc credatur quod ita factum atque uisum est, ut futurum ac uidendum iam non speretur, non peruenittinet ad illam summam, ineffabilem, incorporalem incommutabilemque naturam per intellegentiam utcumque cernendam, nusquam se melius, regente dumtaxat fidei regula, acies humanae mentis exerceat quam in eo quod ipse homo in sua natura melius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uita pat̃. uita sit filiꝰ. Ac ꝑhoc sic̃
pat cii habeat uitã in semet ipso. dedit
& filio habe uitã insemet ipso: sic ei de
Hȩc de illo sermone in hunc librum
transtuli. s de fidelib ñ infidelib loq̃ñs.
Uerũ si ad hanc iaginẽ contuendam.
& ad uidenda ista quã uera sint que
in eoꝵ mñte sunt. nec tria sic st̃ ut tres
ꝑsone sint. s omĩa tria honimis sunt.
que una ꝑsona ẽ. minꝰ idonei st̃. cñ de
illa sũma trinitate que ds̃ ẽ. credunt
potiꝰ qđ in sacris litteris inuenit᷑. quã
poscunt liquidissimã reddiiationẽ:
quȩ ab humana m̃te tardascilicet infir¬
maq ñ capit᷑: Q certe cũ in concusse
credidint scͥpturis sc̃is. taꝗͣ ueracissinus
testib: agant orando & querendo. & be¬
neuiuendo. ut intelligant᷑ id : ut qͥn¬
tũ uidĩ pot̃. uideat᷑ m̃te. qđ tenet᷑ fide.
Quis hoc ꝓhibeat: Immo uͦ adhoc qͥs tĩ
hortet᷑: Si aut ꝓptea negandũ putant

Expanded text:
cum vita Pater, vita sit Filius: ac per hoc sicut Pater cum habeat vitam in semetipso, dedit et Filio vitam habere in semetipso; sic ei dedHaec de illo sermone in hunc librum transtuli, sed fidelibus, non infidelibus loquens. 49. Verum si ad hanc imaginem contuendam, et ad videnda ista quam vera sint, quae in eorum mente sunt, nec tria sic sunt ut tres personae sint, sed omnia tria hominis sunt, quae una persona est, minus idonei sunt: cur non de illa summa trinitate, quae deus est, credunt potius quod in sacris litteris inuenitur, quam poscunt liquidissimam reddi rationem sibi, quae ab humana mente, tarda scilicet infirmaque, non capitur? et certe cum inconcusse crediderint scripturis sanctis tamquam ueracissimis testibus, agant orando et quaerendo et bene uiuendo, ut intellegant, id est ut, quantum uideri potest, uideatur mente quod tenetur fide. quis hoc prohibeat, immo uero ad hoc quis non hortetur? si autem propterea negandum putant
Abbreviated transcription (Latin):
erun qr in illa coet̾̃na & aequali
&e incorꝑali & ineffabilit immu¬
tabili atq ui seꝑ abili trmitate difficilli¬
nrii e. generationẽ aꝓcessione distingue¬
re: fufficiat interim eis qui extenduruia¬
lent ampliꝰ. ro qđ de hac re insermone qͦ¬
dam ꝓferendo ad au res popłi xp̃iam dix¬
imꝰ. diccũq conscripsimꝰ. Int̾ ceta enĩ cũ
ꝑscͥpturarũ scãrũ testinionia docuissem
de patre ⁊ de filio ꝓcedit sp̃s sc̃s. cur filiꝰ
dix de patre ꝓcedit: Cur putas. nͥ quem¬
ammodĩ solet ad eĩ referre & qđ ipsiꝰ est.
de quo ⁊ ipse ẽ. Unde ⁊ illud ẽ: qđ ait
mea doctrina ñ ẽ. meaꝰs eiꝰ qui me misit.
Si gͥ hic intelligit᷑ eiꝰ doctrina. quã tanĩ
dixñ sua s patrisͥ qͣntomagis illic in
sic ait de patre ꝓcedit iit ñ diceret de me
ñ ꝓcedit: A quo aut̃ hc̃ filiꝰ ut sit ds̃: est
enĩ de dõ ds̃: ab illo ht̃ utiq ut etiã de illo

Expanded text:
erum quia in illa coaeterna et aequali et incorporali et ineffabiliter immutabili atque inseparabili trinitate difficillimum est generationem a processione distinguere, sufficiat interim eis qui extendi non ualent amplius id quod de hac re in sermone quodam proferendo ad aures populi christiani diximus dictumque conscripsimus. inter cetera enim, cum per scripturarum sanctarum testimonia docde patre et de filio procedit spiritus sanctus, cur filius dixit: de patre procedit ? cur, putas, nisi quemadmodum solet ad eum referre et quod ipsius est de quo ipse est ? unde illud est quod ait: mea doctrina non est mea, sed eius qui me misit. si igitur hic intellegitur eius doctrina, quam tamen dixit non suam, sed patris, quanto magis illic intsic ait: de patre procedit, ut non diceret: "de me non procedit"? a quo autem habet filius, ut sit deus — est enim de deo deus — ab illo habet utique, ut etiam de illo
Abbreviated transcription (Latin):
conspicere. qd̾ appetere uł etiã ꝑfrui uolũ¬
tate. cernit dis cernitq qui pot. Potuisti
& tu: quãuis ñ potueris neq possis expli¬
care sufficienti eloquio. qđ int nubila si¬
militudutũ corꝑaliũ quȩ cogitationbꝰ
humanis occursare ñ desinunt uix ui¬
disti s illa lux quȩ nẽ. qđ tu. & hoc tͥ
ostendit aliud ẽẽ. illas in corporeas simi¬
litu dines corpoꝵ. & aliud ẽẽ uerũ qđ eis
reꝓbatis. intelligentia contuem᷑. Hȩc et
alia similit̃ certa ocłis tins interiorib
lux illa monstrauit. Quȩ gͥ causa est
cur acie fixa ipsam uide non possis: nͥ
utiq nfirmitas: Et qͥs eã łͥ fecitꝰ nͥutiq
iniquitas: Quis gͦ sanat om̃s languo¬
res tuos. nͥ qͥꝓpitiꝰ fic onũb iniquitatib¬

Expanded text:
conspicere quod appetere uel etiam perfrui uolunconspicere quod appetere uel etiam perfrui uoluntate, cernit discernitque qui potest. potuisti et tu, quamuis non potueris neque possis explicare sufficienti eloquio, quod inter nubila similitudinum corporalium, quae cogitationibus humanis occursare non desinunt, uix uidisti. sed illa lux, quae non est quod tu et hoc tibi ostendit aliud esse illas incorporeas similitudines corporum et aliud esse uerum, quod eis reprobatis intellegentia contuemur, haec et alia similiter certa oculis tuis interioribus lux illa monstrauit. quae igitur causa est, cur acie fixa ipsam uidere non possis, nisi utique infirmitas? et quis eam tibi fecit nisi utique iniquitas? quis ergo sanat omnes languores tuos, nisi qui propitius fit omnibus iniquitatib
Abbreviated transcription (Latin):
÷ filiꝰ. S. ad hoc iucide ꝑspicueq cernen¬
duni: ñ potes ibi aciẽ figere. Scio ñ potes.
Uerũ dico mͥoico. Quid ñ possim scio.
Ipsa cͥ tam̃ ostendic. Int ͤ tria illa. in quib
te sume ipitꝰ quã fixis ocłis cõceplari ñdũ
tiales. imaginẽ trinitatis agnoscereᷤ:. ipsa
ostendit tͥ u̾bũ uerũ eẽ inte. qͥndo de scien¬
tia tua gignit᷑. id ÷ qͥndo qđ scimꝰ dicimꝰae
si nulliꝰ gentis lingua significantẽ uocẽ
uł ꝓferamꝰ uł cogitemꝰ. s ex illo qđ nouimꝰ
cogitatio nr̃a formẽt: sitq in acie cogitantiᷤᷤ
imago simillima cogitationis eiꝰ quã me¬
moria continebat. Ista duo scilicet uelut
parentẽ ac ꝓlem it̾ia uoluntate siue di¬
lectione uingentẽ. qua quidẽ uoluntatẽ
de cognitione ꝓcede. nemo eni uult qđ
omĩno qͥd ł quale sit nescit: ñ tam̃ eẽ. cog¬
nitionis imaginẽ. Q ido qͥndã in hac re
intelligibili nattuitatis & ꝓcessionis in¬
sutuari distantiã. quĩ ñ hoc ẽ. cogitatione

Expanded text:
est filius. sed ad hoc lucide perspicueque cernendum non potes ibi aciem figere, scio, non potes. uerum dico, mihi dico, quid non possim scio. ipsa tibi tamen ostendit in te tria illa, in quibus te summae ipsius, quam fixis oculis contemplari nondum uales, imaginem trinitatis agnosceres. ipsa ostendit tibi uerbum uerum esse in te, quando de scientia tua gignitur, id est quando quod scimus dicimus, etsi nullius gentis lingua significantem uocem uel proferamus uel cogitemus, sed ex illo quod nouimus cogitatio nostra formetur sitque in acie cogitantis imago simillima cognitionis eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uoluntatem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel quale sit nescit — non tamen esse cognitionis imaginem et ideo quandam in hac re intellegibili natinitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõs aut̃ ñ ẽ. corpꝰ. Non gͥ alicubi. est
onña. quã ipse alicubi:. Nec tam̃ itain
illo. tit ipse sit locꝰ. Locus eñi inspatio
÷ qđ longitudine. & latitudine. & alti¬
tudine corporis occupat᷑. Nec ds̃ tale

Expanded text:
autem non est corpus: non igitur alicubi est. omnia, quam ipse alicubi. Nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus: locus enim in spatio est quod longitudine et latitudine et altitudine corporis occupatur; nec Deus ta
Abbreviated transcription (Latin):
inherere cupientẽ de somno excitaueri i
lxx. int̃p̃ces idẽq ꝓpħȩ ad ꝑscrutandã
altitudinẽ ꝓphetie & quodã mͦ dixerint.
In .xl. dieb ipfũ quere: in quo & triduũ
potueris inuenire. Illud in ascensione:
hoc in eiꝰ resurrectione repꝑies: ꝓpt̃ quod
utroq numero significari conuenientiffi¬
me potuit. Quoꝵ unũ ꝑ ionã ꝓpħam:
altum ꝑ. lxx. intp̃tũ ꝓphetia Tam̃ unꝰ
atq: idem sp̃s dix. Longitudinẽ fugio.
ut ñ hȩc ꝑmulta demonstrẽ. in quib ab
hebraica ueritate putant᷑ .lxx. intp̃tes
discrepare: & bene intellecti irueniuntur
ẽẽ concordes. Unde etiã ꝓmeo moduloues¬
ex hebreis & ex.lxx. testimonia ꝓpħica
posuer̃. uiraq anctoritate utendũ putaui:
qm̃ utraq una atq aiuina ẽ. de eo qđ¬

Expanded text:
de somno excitauerint LXX interpretes idemque prophetae ad perscrutandum altitudinem prophetiae et quodam modo dixerint in XL diebus ipsum quaerere, in quo et triduum potueris inuenire: illud in ascensione, hoc in eius resurrectione reperies. propter quod utroque numero significari conuenientissime potuit, quorum unum per Ionam prophetam, alterum per LXX interpretum prophetiam, tamen unus atque idem spiritus dixit. longitudinem fugio, ut non haec per multa demonstrem, in quibus ab hebraica ueritate putantur LXX interpretes discrepare et bene intellecti inueniuntur esse concordes. unde etiam ego pro meo modulo uesex hebraeis et ex LXX, testimonia prophetica posuerunt, utraque auctoritate utendum putaui, quoniam utraque una atque diuina est.
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ sciã qđ ionas ꝓpħa dixerit
niniuitis utrũ triduũ & niniue euer¬
tet᷑ an quad ragintadies. Quis em̃ ñ ui¬
tis exitii ciuitatẽ. Ci si t̃cio die fuerat fu.¬
turꝰ interitꝰ: ñ utiq quadragesimo die.
Si aut quadragesimo: ñ utiq tt̃io. Sigͦ a
mequerit᷑ quid hoꝵ ionas direrit: boc pu
ge post̾ius int̾p̃tati. aliud dicere potue¬
runt: qđ tam̃ ad rem ꝑtineret. & in unũ
eundemq sensum quãuis sub alt̾a signi-¬
ficatione concurreret. Ammoneretq lec¬
torẽ utraq auctoritate ñ sp̃trab hẏstonia
sese attollere ad ea requirenda ꝓp̃t que
sigcanda historia ipsa conscͥpta ẽ: gesta
quippe funt illa in munue ciuutate.is
aliquid etiã sigcauer. qđ modũ illiꝰ ci¬
uitatis excedat. Sic gestũ ẽ. qđ ipse ꝓpħa
inuentre ceti triduo suit. & tam̃ aliũ signi¬
ficauit in ꝓfundo inferni triduo futurũ.
illã ciuitatẽ recte accipit᷑ ȩccła gentium
ꝓphetice figurata. euersa scilicet ꝑ penitẽ

Expanded text:
Quomodo sciam quid Jonas propheta dixerit Ninivitis, utrum, Triduum, et Ninive evertetur, an, Quadraginta dies? Quis enim non vitis exitii civitatem? Cui si tertio die fuerat futurus interitus, non utique quadragesimo die; si autem quadragesimo, non utique tertio. Si ergo a me quaeritur quid horum Jonas dixerit, hoc putge posterius interpretati, aliud dicere potuerunt, quod tamen ad rem pertineret, et in unum eumdemque sensum, quamvis sub altera significatione, concurreret: 91 admoneretque lectorem, utraque auctoritate non spreta, ab historia sese attollere ad ea requirenda propter quae significanda historia ipsa conscripta est. Gesta quippe sunt illa in Ninive civitate, sed aliquid etiam significaverunt quod modum illius civitatis excedat: sicut gestum est quod ipse propheta in ventre ceti triduo fuit, et tamen alium significavit in profundo inferni triduo futurum, illam civitatem recte accipitur Ecclesia gentium prophetice
Abbreviated transcription (Latin):
inqualib et aliã lingnã int̾pres.ẽ. ueraxaut
diuiua & aina dic̾e potuit tã qͣ ꝓpħia ille
utrũq dixisset qr utrũq idem sp̃s diceret¬
seniꝰ bene intelligentib dilucesceret & ali qͥd
p̃timitteret & aliquid adderet: ut etiã hine
ostenderet᷑ ñ humatã fuisse in illo oꝑe ser¬
uitutẽ quã ubis debebat int̾pres. s diuinã
potiꝰ potestatẽ. quȩ iñtẽ replebat & regebat.
dos putarunt: nec tam̃ ausi sunt detrabiere

Expanded text:
in quamlibet aliam linguam interpres est verax, aut diuina et aliud dicere potuit, tamquam propheta ille utrumque dixisset, quia utrumque idem spiritus diceretsensus bene intellegentibus dilucesceret et aliquid praetermitteret et aliquid adderet, ut etiam hinc ostenderetur non humanam fuisse in illo opere seruitutem, quam uerbis debebat interpres, sed diuinam potius potestatem, quae mentem replebat et regebat idos putarunt; nec tamen ausi sunt detrahere,
Abbreviated transcription (Latin):
pacis. Qđ aut̃ ipse sit sp̃s patris:. ipse filiꝰ
diẽ de patre ꝓcedit. Et alio loco. Non enĩ
uos estis qui loquimini.s sp̃s patris ur̃iqͥ
mantẽ abba pat: hoc ÷ clamare facientẽ.
Nos eñĩ clamamꝰ. s in illo.io÷ ipso diffun¬
dente carititẽ incordib nr̃is. sine qua in¬
anit clamat quiẽq clatiat. Unde itẽ

Expanded text:
. Quod autem ipse sit Spiritus Patris, ipse Filius dicit: de Patre procedit; et alio loco: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spritus Patris vestri mantem: abba pater, hoc est clamare facientem; nos enim clamamus, sed in illo, id est ipso diffundente caritatem in cordibus nostris, sine qua inaniter clamat quicumque clamat. unde item
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ. Euis enĩ uitȩ et̃ne & nos parti¬
cipes facti: ꝓ modulo nr̃o inmortales effi¬
cimꝰ. S aliud ẽ ipsa cuiꝰ participes efficim᷑.
uita et̾na: aliud nos. qui eiꝰ participatio¬
ne uiuemꝰ in aetnũ. Si enĩ dixisset quẽ
tẽporib ꝓpͥis ostendet pat beatꝰ & solꝰ po¬
tens. rex regũ & dñs dominantiũ. qui solꝰ
hc̃ inmortalitatẽ: nec sic inde seꝑatũ fi¬
liũ oporteret intelligi. Nleq enĩ qr ipse
filiꝰ alibi loquens uoce sapientie. ipse ẽ.
enĩ sapientia uyait gẏrũ cęli cututiu
sola: seꝑauit a se patrẽ: quantomagis gͦ
ñ÷ necesse. ut tantũmͦde patre p̃ter filiũ
intelligat᷑ qđ dictũ ẽ. qui solꝰ ht̃ in mor¬
talitatẽ. Cum ita dictũ sit ut serues in qͥt
mandatũ sine macula. in rep̃hensibile

Expanded text:
abet: ejus enim vitae aeternae, et nos participes facti, pro modulo nostro immortales efficimur. Sed aliud est ipsa cujus participes efficimur vita aeterna, aliud nos qui ejus participatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater, beatus et solus potens, rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem; nec sic inde separatum Filium oporteret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine macula, inreprehensibile,
Abbreviated transcription (Latin):
Plures enĩ codices etiã latini sic habefs
pene om̃s. In nonirullis aut̃ exempla¬
& auctoritati grauiori cedere detrectanĩ.
nunqͥd & illuo uariũ in codicib repput&
Nescitis qr corꝑa ur̃a tẽplũ inuobẽ. sp̃s scĩ¬
qrẽ habetis adõ: Quid aut̃ insanius
magisqua sacͥlegiũ ẽ. quã ut quisq dice¬
re audeat mbra xp̃i tẽplũ ẽẽ creature mi-¬
noris scđm ipsos. quã xp̃s ÷: Alio enĩ loco
tura sp̃s sc̃s quia cui corpꝰ nr̃m tẽplum ex¬
hibemꝰ. necesse ẽ. ut huic eam seruitutem
debeamꝰ qua ñ nͥ dõ seruiendũ ẽ. quȩ gre¬
ce appellat. Latria. Unde ꝯseqũter dicit
glorificate gͦ & portate dm̃ incorpore uĩo¬

Expanded text:
i sic habent: paene omnes. in nonnullis autem exemplaet auctoritati grauiori cedere detractant, numquid et illud uarium in codicibus reperiunt: nescitis, quia corpora uestra templum in uobquem habetis a deo? quid autem insanius magisque sacrilegum est, quam ut quisquam dicere audeat membra Christi templum esse creaturae minoris secundum ipsos, quam Christus est? alio enim loco tura spiritus sanctus, quia cui corpus nostrum templum exhibemus, necesse est, ut huic eam seruitutem debeamus, qua non nisi deo seruiendum est, quae graece appellatur wreeia. unde consequenter dicit: glorificate ergo et portate deum in corpore u
Abbreviated transcription (Latin):
tio ẽ. patris ⁊ filii. Quia siuel filium
fecit pat̃. quẽ ñ fecit ipse filiꝰ. ñ omnia
ꝑ filiũ facta fini & omĩa ꝑ filiũ facta st̃.
Ipse gͥ factꝰ ñ ÷: ut cũ patre faceret omĩa
quȩ facta sc̃. Quã quã uec abipsouer-¬
bo tacuerit apłs: & aꝑtissime omĩno
dixerit. Qui cũ in forma dĩ eẽt ñ ra¬
pinã arbitratꝰ ẽ. cẽ aequał dõ. Hic om̃
patrẽ ꝓpͥe appellans. sic̃ alibi. Caprit¬

Expanded text:
tio est patris et filii, quia, si uel filium fecit pater, quem non fecit ipse filius, non omnia per filium facta sunt; at omnia per filium facta sunt: ipse igitur factus non est, ut cum patre faceret omnia, quae facta sunt. quamquam nec ab ipso uerbo tacuerit apostolus et apertissime omnino dixerit: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, hic deum proprie patrem appellans, sic
Abbreviated transcription (Latin):
enim seruitutẽ dictũ ẽ. dum dm̃ cuũ
ad orabͣ & illi soliseruues. Nam hoc dis¬
tinctiꝰ in greca scͥptura inuenit᷑. Latre
nsis. enĩ ht̃. Porro si tali seruitute
qui coluer̃ & seruier̃ creat̾e potiꝰ quã
creatori. ñ ẽ. utiq creat᷑a sp̃ssc̃s: cui¬

Expanded text:
enim seruitutem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. nam hoc distinctius in graeca scriptura inuenitur ????? enim habet. porro si tali seruitute qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori—non est utique creatura spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
nes dicti st̃ diĩ. s etiã uerꝰ d̃s. Ergo
patͥ & filio ꝓrsꝰ aequał: & intrimtatiᷤ
uitatẽ ẽ substantiał & coet̃nꝰ. Maxi¬
sit creatura: ubi iubem ũ seriure crea:¬
turȩ s creatori. Non eomͦ quo iubem᷑
ꝑ caritatẽ seruire inuicẽ. qđ ẽ. grece

Expanded text:
erus deus. ergo patri et filio prorsus aequalis et in trinitatis unitate consubstantialis et coaeternus. maxisit creatura, ubi iubemur non seruire creaturae, sed creatori, non eo modo, quo iubemur per caritatem seruire inuicem, quod est graece
Abbreviated transcription (Latin):
in epła sua dic̃. Scimꝰ qđ filiꝰ d̃i uenerit̾ & de¬
dit nob̾ intellectum ut cognoscamꝰ uerũ: &
simꝰ inuero filio eiꝰ łu xp̃o. Hic ẽ. uerꝰ d̃s: &
uita ȩcña. hinc etiã consequent intelligit᷑
ñ tantum de pacre dixisse apłm paulum
qui solꝰ ht̃ umorcalitatẽ. s de uno & solo
do qd÷ ipsa tͥnitas. Neq em̃ ipsa uita ętna
mortał ẽ: scđ̾m aliꝗͣ mutabilitatẽ ac per¬

Expanded text:
in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam consequenter intellegitur non tantummodo de patre dixisse apostolum Paulum: qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo deo, quod est ipsa trinitas. neque enim ipsa uita aeterna mortalis est s
Abbreviated transcription (Latin):
& dñs dominantiũ. qđ ẽ. uiꝰ & solris ce̾
uerꝰ d̃s. ipsa tͥnitas. Nlisi forte que sequ¬
unt᷑ ꝑturhabunt hunc intellectũ quia
dix̃ quẽ nemo hominũ uidit. nec uide
pot̃ cum hoc etiã ad xp̃m ꝑtinere scdm
eiꝰdẽ diumitatẽ accipiat. quã ñ uidunt
u dei. qui tam̃ carnẽ uid̾tnt ⁊ crucifixer̃.¬

Expanded text:
nus dominantium, quod est unus et solus et uerus deus, ipsa trinitas. Nisi forte quae secuntur conturbabunt hunc intellectum, quia dixit: quem nemo hominum uidit nec uidere potest, cum hoc etiam ad Christum pertinere secundum eius diuinitatem accipiatur, quam non uiderunt Iudaei, qui tamen carnem uid
Abbreviated transcription (Latin):
quã tenuit. & arescentes a caritate qͦ ugu¬
it. & lapsos ab humilitate qua stetit. tan
to ampliꝰ imꝑbat atq ꝯoeninat. quanto
magis eos nouit ad insidiandũ ꝑscruta¬
ri uelle qđ scͥpsit̾ & ad pacificandũ imita¬
rinolle qđ fet̃cS ic̃ illi qui se xp̃ianos na¬
⁊ arenos uocant. & more uidaico carnalia
p̃putia critũcidunt: nati heretici exillo
errore in quẽ petrꝰ deuians. a paulo reuo¬
catꝰ ẽ. in hoc adhuc usq ꝑsistunt. Sic̃ gͦ illi
petro in pͥmatu apłoꝵ martyriĩ gła corona¬
to. insua ꝑu̾sitate p̃cisi ab ȩccła remanse¬
runt: sic isti cypͥano ꝑ abund antiã cari¬
tatis in sortẽ scõr passionis caritate sus¬
cepto. se ipsos exules unitatis agnosct̃.:
& contͣ uuitatis patriã ꝓ suis calũpnu¬
isciuẽ unitatis opponunt: Quod ut
in pessimis catholicis correctis baptismꝰ
ñ incipit adee quideerat .s. ꝓd eẽ qͥuierat

Expanded text:
quam tenuit, et arescentes caritate, qua uiguquam tenuit, et arescentes caritate, qua uiguit, et elapsos ab humilito amplius improbat atque condemnat, quanto magis eos novit ad insidiandum perscrutari velle quod scripsit, et ad pacificandum imitari nolle quod fecit. Sicut illi qui se christianos Nazarenos vocant, et more judaico carnalia praeputia circumcidunt; nati haeretici, ex illo errore in quem Petrus devians a Paulo revocatus est, in hoc adhuc usque persistunt. Sicut ergo illi, Petro in primatu apostolorum martyrii gloria coronato, in sua perversitate praecisi ab Ecclesia remanserunt, sic isti, Cypriano per abundantiam charitatis in sortem sanctorum passionis claritate suscepto, seipsos exsules unitatis agnoscunt, et contra unitatis patriam pro suis calumniis civem unitatis opponunt. CAPUT CCXXVII. Quod ut in pessimis catholicis correctis baptismus non incipit adesse quod deerat, sed prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
ertis untũ sitati ȩccłẽ catholicȩ pla¬
cuit. ut heretici ł scismatici qui iã xp̃i bap¬
tismũ illic unde uenrunt acceꝑunt. in ca¬
tcholica ꝯmunionẽ cũ illo anͦimittuntur.
ab errore suo correcti. incaritate radicati acq
fundatr̃ut qđ attinet ad baptismi sacram̃¬
tũ. ñ aosit qđ deerat. s ꝓsit qđ inerat. Et
beatꝰ quide cypͥanꝰ iã corꝑe qđ corrũpit᷑ ñ
ad grauante aniniã. nec depͥm̃te trena in¬
habitatione sensũ multa cogitantẽ: sere¬
nꝰ ꝑfpicit ueritatẽ. quã meruit adipisci
ꝑ caritatẽ. Aouiuet itaq nos in oratiõib
suis. in istiꝰ carnis mortalitate. tanꝗͣ incali¬
ginosa nuibe laborantes: ut donante dño.
bona eiꝰ quantũ possumꝰ imitem᷑i. Si quid
aut alit̃ sensit. & quib da fr̃ĩb collegisq ꝑ¬
suasit. qđ nc̃ eo quẽ dilex reuelante. iã
cernit: nos longe impares meritis suis.
ȩccłe tam̃ catholice auctoritatẽ ciuiꝰ ipse
maticos enodemꝰ. Quos p̃cisos abunntate

Expanded text:
erius uniuersitati ecclesiae catholicae placuit, ut haeretici uel schismatici, qui iam Christi baptismum illic unde ueniunt acceperunt, in catholicam communionem cum illo admittantur ab errore suo correcti, in caritate radicati atque fundati, ut, quod attinet ad baptismi sacramentum, non adsit quod deerat, sed prosit quod inerat. et beatus quidem Cyprianus iam corpore, quod corrumpitur, non aggrauante animam nec deprimente terrena inhabitatione sensum multa cogitantem serenius perspicit ueritatem, quam meruit adipisci per caritatem. adiuuet itaque nos orationibus suis in istius carnis mortalitate tamquam in caliginosa nube laborantes, ut donante domino bona eius, quantum possumus, imitemur. si quid autem aliter sensit et quibusdam fratribus collegisque persuasit, quod nunc eo quem dilexit reuelante iam cernit, nos longe impares meritis suis ecclesiae tamen catholicae auctoritatem, cuius ipse maticos enodemus: quos praecisos ab unitate,
Abbreviated transcription (Latin):
đait ds̃ ad abimelech ꝓp̃t sarrã.
& peꝑci tibi ne peccares in me.
qͣndo eum ammonuit uxorẽ abraham
ẽẽ. quã putabat sororẽ: adu̾tenduẽ. ⁊ no¬
tandũ in din peccari. quando calia cõmit¬
tunt᷑. quȩ putant homines leuit haben¬
da tanꝗͣ in carne peccati. Qđ aut̃ dix̃ eiec¬
ce tu morieris: etiã hoc notandĩ:ẽ. qͦmͦ di¬
cat t̃s tanꝗͣ pdicens sine dubio futurum.
qđ ammnonendo dĩc. ut a peccato abstine¬
do caueatur :¬
xcui. Tẽptauit ds̃ abraham

Expanded text:
ait deus ad Abimelech propter Sarram: et peperci tibi, ut non peccares in me, quando eum admonuit uxorem Abraham esse quam putabat sororem, aduertendum est et notandum in deum peccari, quando talia committuntur, quae putant homines leuiter habenda tamquam in carne peccata. quod autem dixit ei: ecce tu morieris, etiam hoc notandum est quomodo dicat deus, tamquam praedicens sine dubio futurum quod admonendo dicit, ut a peccato abstinendo caueatur. -LXXVII._. TEMTAVIT DEVS ABRAHAM
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ exꝑim̃tũ pene disceret. quid in-¬
teresset int obedientie bonũ & in¬
obedientie malum. ꝓinde ⁊ hoc ñ infigura¬
dictũ. s uere qđdã lignũ accipiendũ ẽ: cui
ñ de fructui. ł pomo qđ inde nasceret᷑. s ex ip
sa re nom̃ impositũ ẽ. que illo contͣ uetitũ
tacto. fuerat secutura:
xlii. Itẽ de eodẽ
ligno. Ex eodem libro .uiii. de genesi

Expanded text:
per experimentum poenae disceret, quid inper experimentum poenae disceret, quid interesset inter oboedientiae bonum et inoboedientiae malum. proinde dictum, sed vere quoddam lignum accipiendum est, cui non de fructu vel pomo quod inde nasceretur, sa re nomen impositum est quae illo contra vetitum tacto fuerat secutura. CAPUT XLI. Item de eodem ligno, ex eodem libro VIII de Genesi
Abbreviated transcription (Latin):
daim: s cur hoc nom̃ acceꝑit reqͥrendum
Oichi aut̃ etiã atq etiã ꝯsid̾anti dici ñ po¬
ntest quancii placeat illa sententia ñ fu¬
isse illam arborem cibo noxiam: lleq enĩ
qui fecerat omĩa bona ualde. in paradiso
ostitueret aliquid mali: s malũ fuisse ho¬
mini transgressionẽ p̃cepti. Oportebat aut̃
ut homo sub dño dõ positꝰ. alicunde ꝓhibe¬
itt᷑: ut ei ꝓmerendo diim suũ uutꝰ eẽt ipsa
obedientia. Quam possum uerissime dicere
solam ee uirtutẽ oñi creaturȩ rationali.
agenti sub dei potestate: pͥmũq cẽ. & maxi¬
mu uitiũ tumoris adruinãsna potesta¬
te uelle uti. Cuiꝰ uitii: nom ẽ in obedien¬
tia. Hon ẽet gͦ unde se hõ dũ hab̾e cogi¬
taret atq sentuet: nͥ ei aliquid iuberetur.
Arbor itaq illa nerat malas appellata ẽ
scientia dinoscendibonũ ⁊ malũ: qr si pꝰ
ꝓhibitionẽ ex illa hoederet. in illa erat
p̃cepti futrira trans gressio: inqua homo

Expanded text:
sed cur hoc nomen acceperit, requirendum. mihi autem etiam atque etiam consideranti dici non potest quantum placeat illa sententia non fuisse illam arborem cibo noxiam — neque enim qui fecerat omnia bona ualde in paradiso institueret aliquid mali - sed malum fuisse homini transgressionem praecepti. oportebat autem, ut homo sub domino deo positus alicunde prohiberetur, ut ei promerendi dominum suum uirtus esset ipsa oboedientia, quam possum uerissime dicere solam esse uirtutem omni creaturae rationali agenti sub dei potestate, primumque esse et maximum uitium tumoris ad ruinam sua potestate uelle uti, cuius uitii nomen est inoboedientia. non esset ergo, unde se homo dominum habere cogitaret atque sentiret, nisi ei aliquid iuberetur. arbor itaque illa non erat mala, sed appellata est scientiae dinoscendi bonum et malum, quia, si post prohibitionem ex illa homo ederet, in illa erat praecepti futura transgressio, in qua homo