comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
demersos in mortem p̃cipitiũ fregit.
alios inse ꝓiectos aqua replendo abe¬
buit: Alios edax flãma usq ad emeres
depasta comsũpsit. Cum gͥ behemoth iste
caudam suam ii fine mundi nequius di¬
latat. quid est qd inhis tormentis tunc a-¬
trocius crescat. nisi hoc qđ in euangłio ꝑ se¬
met ipsam ueritas dicit. surgent pseudo¬
xpi. & pseudo ꝓpħȩ. & dabunt signa mag¬
na & ꝓdigia ita ut in errore mittant᷑ si fi¬
eri potest & iam electi: Nunc enĩ fideles nr̃i
mira fatiunt cum ꝑuersa patiuntur: tunc
autẽ behemoth huiꝰ satellites & iam cum
puersa inferunt mira facturi sunt. Pen-¬
semus gͦ que erit humane mentis illa
temptatio. quando pius martir & corpꝰ
tormentis subicit. & tam̃ ante ocłos eius.
miracła tortor facit: Cuiꝰ tunc uirtus ñ
ab ipso cogitationum fundo quatiatur
quando is qui flagris cruciat. signis co-¬
ruscat: dicatur gͦ recte. stringit cau¬
dam suam quasi cedrũ. qr nimir̃ & altꝰ

Expanded text:
demersos in mortem praecipitium fregit; demersos in mortem praecipitium fregit; alios in se projectos aqua replendo absorbuit; alios edax flamma usque ad cineres depasta consumpsit. Cum igitur Behemoth iste caudam suam in fine mundi nequius dilatat, quid est quod in his tormentis tunc atrocius crescat, nisi hoc quod in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Surgent pseudochristi et pseudoprophetae; et dabunt signa magna, et prodigia: ita ut in errorem mittantur, si fieri potest, etiam electi . Nunc enim fideles nostri mira faciunt, cum perversa patiuntur. Tunc autem Behemoth hujus satellites etiam cum adversa inferunt, mira facturi sunt. Pensemus ergo quae erit humanae mentis illa tentatio, quando pius martyr et corpus tormentis subjicit, et tamen ante ejus oculos miracula tortor facit. Cujus mens tunc non ab ipso cogiquando is qui flagris cruciat signis coruscat? Dicatur igitur recte: Stringit caudam suam quasi cedrum, quia nimirum et altus
Abbreviated transcription (Latin):
tas dicit. Erit tunc tribulatio magna:
quał non fuit ab initio mundi usq mͦ.
neq fi&. hinc rursũ ait. Nisi breuiati
fuissent dies illi: non fier&. salua omĩs
caro. Quia enĩ & suꝑbos nos n infirmos
dñs conspicit: dies qͦs singłarit̃ malos
intulit. miscdit breuiatos dicit. Pfecto
ut & suꝑbiam terreat de aduersitate
temporis: & infirmitatẽ refoueat de
cedrum subleuat: in quo tunc atrocior
quam nunc se exerit surgat. Que enĩ
penarũ genera nouimus. que ñ iam ui¬
res marcirum gxercuisse gaudemus
alios namq in ꝓuiso ictu in mersosu¬
gulo gladius strauit: alios crueis pa¬
tibulum affixit. in quo mors & ꝓuocata
repellitur. & repulsa ꝓuocatur. alios
hirsutis serra dentib attriuit. alios ar¬
matos ferro insuleans ungła sparsitꝰ
alios beluina rabies morsib detrun¬
cando cõminuit: alios ab intimis usser̃
ꝑcutẽ p̃ssa uis uerberum rupit Als
essossa terra uiuentes oꝑuit. alios alil̃

Expanded text:
tas dicit: Erit tunc tribulatio magna, tas dicit: Erit tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, neque fiet . Hinc rursus ait: Nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis caro . Quia enim superbos nos et infirmos Dominus conspicit, dies quos singulariter malos intulit, misericorditer breviatos dicit. Profecto ut et superbiam terreat de adversitate corporis, et infirmitatem refoveat de cedrum sublevat, in quo tunc atrocior quam nunc se exerit, surgat. Quae enim poenarum genera novimus, quae non jam vires Martyrum exercuisse gaudemus? Alios namque improviso ictu immersus jugulo gladius stravit, alios crucis patibulum affixit; in quo mors et provocata repellitur, et repulsa provocatur. Alios hirsutis serra dentibus attrivit; alios armata ferro insulcans ungula sparsit; alios belluina rabies morsibus detruncando comminuit; alios ab intimis viscerum per cutem pressa vis verberum rupit; alios effossa terra viventes operuit; alios ab alto
Abbreviated transcription (Latin):
potentiam nature sue non ꝑdidit. uł deiec-¬
tus. Cuiꝰ iceireo uirtus nẽ minime ostenditur.
qr dispensatione diuine fortitudinis ligat᷑.
tenam magnam in mano sua. & apprehen-¬
dit draconem serpentem antiquũ qui ẽ.
diabolus & sathanas: & ligauit eum per
annos mille. & misit eum in abissum. &
clausit & signauit suꝑ illum. Ligatus
quippe missus in abyssum ꝑhibetur. qr
retrusus in prauorum cordib potentia
diuine dispensationis adstringitur. ne in
quantum ual& effrenetur: ut quãuis
ꝑ eos occulte seuiat. ad uiolentas tam̃
rapinas suꝑbie non erũpat. S illic qͦq¬
quomͦ in mundi fine sit soluendus intima¬
tur: cum di. Et postquam consummati fu¬
erĩt mille anni: soluetur sathanas de car¬
cere suo. & exibit & seduc& gentes. Millena¬
rio namq numero uniuersum ꝓꝑfectione.
uirib traditus. pauco quidẽ in tempore.
s in multa contra nos uirtute laxatua
tat: suꝑna tam̃ miscdia dierũ breuitate.
coangustat. hinc enĩ ꝑsem & ipsã ueri.¬

Expanded text:
non perdidit vel dejectus; cujus idcirco virtus nunc maxime ostenditur, quia dispensatione divinae fortitudinis ligatur.tenam magnam in manu sua, et apprehendit draconem serpentem antiquum, qui est diabolus et Satanas, et ligavit eum per annos mille, et misit eum in abyssum, et clausit et signavit super eum . Ligatus quippe missus in abyssum perhibetur, quia retrusus in pravorum cordibus, potentia divinae dispensationis astringitur, ne in quantum nocere valet effrenetur, ut quamvis per eos occulte saeviat, ad violentas tamen rapinas superbiae non erumpat. Sed illic quomodo in mundi fine sit solvendus intimatur, cum dicitur: Et postquam consummati fuerint mille anni, solvetur satan de carcere suo, et exibit, et seducet gentes . Millenario namque numero universum pro perfectione sviribus traditus, pauco quidem in tempore, sed in multa contra nos virtute, laxaturtat, superna tamen misericordia dierum brevitate coangustat. Hinc enim per semetipsam Veri
Abbreviated transcription (Latin):
ut uincat᷑ puluere: qui fortẽ se credidit
deseito ereatore. ut suꝑatꝰ inueniat. qr defec̃
elatꝰ. Ualde autẽ seuiens anhelat: qđ eũ ipsa¬
sũ una crucient. homo ad sũma conscendat.
qđ in illa celsitudine subsecta caro ꝑman&e:
a qͦ tantꝰ ipse sp̃s sine fine ꝓiectꝰ iacet. S lo-¬
ca m̃tiũ: mutauit ordo meritoꝵ. Sie sic su¬
ꝑbia meruit deici: sic humilitas exaltari.
Qginꝰ ⁊ celestis sp̃s erigendo se tartarũ toler&:
⁊ t̾ra humilis sine t̾mino suꝑ celũ regnet:¬

Expanded text:
ut vincatur pulvere qui fortem se credidit deserto Creatore, ut superatus inveniat quia defecit elatus. Valde autem saeviens anhelat, quod eum ipsum ima crucient, homo ad summa conscendat, quod in illa celsitudine subjecta caro permaneat, a qua tantus ipse spiritus sine fine projectus jacet. Sed loca mentium mutavit ordo meritorum. Sic sic superbia meruit dejici, sic humilitas exaltari, quatenus et coelestis spiritus erigendo se tartarum toleret, et terra humilis sine termino super coelos regnet
Abbreviated transcription (Latin):
astring̃: ut replicatꝰ int᷑ eiꝰ conseientiã la¬
teat. ⁊ uit᷑ ꝗͣ desuꝑ iuste duponit᷑. se se m io¬
tes hominũ eiꝰ malitia non extendat.
Qd gͥ ad multa fortit̃ p̃ualet. hoc de pͥncipio
q beemot̾ qr pͥncipiũ uiar̃ dĩ. ẽ: eũ contra
scm̃ ur᷑ licentiã tẽptationis accep̃. gentes
mouit. greges abstulit. ignẽ de celo deposu¬
it. ꝑtͦbato aere uentos excitauit. domũ con-¬
cutiens subruit. conuiuantes filios extiix̃.
uxorism̃tẽ indolo pͣue ꝓsuasionis exereu¬
it: mariti carnẽ inflictis uuln̾ib confodit.
S eiꝰ gladiꝰ aconditore replicat᷑: cũ dr̃. animã
illiꝰ serua. Qt replicato gladio quante infir¬
mitatis sit. euangłio attestante describit᷑:
qr nec manere in obsesso homine potuit.
nec rursiis inuade bruta animalia ñ iussꝰ
p̃sũpsit. dicens. Si eicis nos: mitte nos in
gregẽ porcorũ. Malitie qͥppe eiꝰ gladius.
licentiã ñ p̃bet. erassari nec in porcos ual&.

Expanded text:
plicatus intra ejus conscientiam lateat, et ultra quam desuper juste disponitur sese in mortes hominum ejus malitia non extendat. Quod igitur ad multa fortiter praevalet, hoc de principio Behemoth, qui principium viarum Dei est, cum contra sanctum virum licentiam tentationis accepit, gentes movit, greges abstulit, ignem de coelo deposuit, perturbato aere ventos excitavit, domum concutiens subruit, convivantes filios exstinxit, uxoris mentem in dolo pravae suasionis exercuit, mariti carnem inflictis vulneribus confodit ; sed ejus gladius a conditore replicatur, cum dicitur: Animam illius serva . Qui replicato gladio quantae sit infirmitatis, evangelista testante describitur, quia nec manere in obsesso homine potuit, nec rursus invadere bruta animalia nisi jussus praesumpsit, dicens: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Malitiae quippe ejus glalicentiam non praebet, grassari nec in porcos valet.
Abbreviated transcription (Latin):
appetenda sublimia non leuatur. qd itaq
utilitatis agit qui inse munditiam uitȩ
custodit. si ꝑ intentionem infimam more
beemoth huiꝰ inueniendum se in terra derelinquit:
tis eius nequitia quo aꝑtius cognoscitur.
facilius suꝑetur. Sequit᷑. Fortitudo eiꝰ¬

Expanded text:
appetenda sublimia non elevatur. Quid itaque appetenda sublimia non elevatur. Quid itaque utilitatis agit qui in se munditiam vitae custodit, si per intentionem infimam in ore Behemoth hujus inveniendum se in terra derelinquit? tis ejus nequitia quo apertius cognoscitur, eo facilius 1058 superetur. Sequitur: CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
&iam cum adhuc uiuerent in loco sc̃õ er alt̃.
ꝙ laudabant᷑ in eiuitate quasi iustorum
oꝑm Quia multi fẽnum sunt. s tam̃ sc̃ts
fauore uallant᷑: bene quidam. Tdicat¬
n indicat
dicens: Transi hospes: & orna mensam.
Transeundo namq hospes ornare mensam
scitatis eius laus altaris extenditur. & ipse
tam̃ aput dñm in numero ciuium non ha¬
betur. Aliis eius opinio ꝓficit: & tam̃ ad eo
extraneus ipse ꝑtransit. Mensam itaq tran-¬
seundo decorauit qr stare ad sacra noluit.
qui ꝑ om̃e quod agere studuit. ad huma¬
nas laudes mente. decucurrit. Quia ergo
non nulli mundam quidem uitam ꝑstu¬
dium ducunt. s ex illa intus placere ñ
appetunt: recte & esca eius electa dr̃. & ta-¬
men fenum sicut bos comeđe behemoth
iste ꝑhibetur. Quasi enim ante os behemot
istius mundum fenum interra atq in in¬
simis iac&: cum & uita quasi in nocens
ꝑmandatorum custodiam agitur. & tam̃
int̾ actionem que bona ostenditur. cor ad

Expanded text:
am dum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum . Quia multi fenum sunt, sed tamen sanctitatis favore vallantur, bene quidam sapiens indicat, dicens: Transi, hospes, et orna mensam . Transeundo namque hospes ornare mensam sanctitatis ejus laus altaris extenditur, et ipse tamen apud Deum in numero civium non habetur. Aliis ejus opinio proficit, et tamen a Deo extraneus ipse pertransit. Mensam itaque transeundo decoravit, quia stare ad sacra noluit qui per omne quod agere studuit ad humanas laudes mente decurrit. Quia ergo nonnulli mundam quidem vitam per studium ducunt, sed ex illa intus placere non appetunt, recte et esca ejus electa dicitur, et tamen fenum sicut bos comedere Behemoth iste perhibetur. Quasi enim ante os Behemoth istius mundum fenum in terra atque in infimis jacet, cum et vita quasi innocens per mandatorum custodiam agitur, et tamen inter actionem quae bona ostenditur cor ad
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quasi obũbrando oꝑuit: qͥ eorũ mag.¬
nitudinẽ excellentia macore tͣnscendit.
Qd gͦ illic spetiosus in multis frondib qd
illic signacłm similitudinis. qđ illie ehe¬
rubi. qđ illic ꝓtegens dr̃. hoc hic uoce
dnic̃a beemot᷑ iste uiar̃ dĩ pͥncipiũ uocit᷑.
Deqͦ iccirco tã mira in qͥb fuit ⁊ quȩ ami¬
sit insinuat: ut t̾rito homini ostendat.
qͥd ipse sĩ suꝑbiat. de elationis sue culpa
passurꝰ sit: si feriendo illi parcere noluit.
quẽ creando in gła tantȩ claritatis eleua-¬
uit. Considẽt gͦ homo qͥd elatꝰ in t̾ra me¬
in celo: gladiꝰ meus. Ac si aꝑte diceretꝰ
ira feriã suꝑbos t̾rȩ ꝑpendite: si ipsos &iã
qͦs incȩlo uixta me condidi. ꝓ elationis
uitio ꝑeutere ñ peꝑci. Lot itaq antiqui
hostis uirtutibꝰ auditis. tanta conditionis
eiꝰ magnitudine cognita: qͥs ñ inm̃sa for-¬
midine corruat. qͥs ñ desꝑationis ꝑcussione
succumbat.: S qr elationẽ nr̃am ostensa

Expanded text:
enim quasi obumbrando operuit, qui eorum magnitudinem excellentia majore transcendit. § 4. Quod ergo illic speciosus in multis frondibus, quod illic signaculum similitudinis, quod illic Cherub, quod illic protegens dicitur, hoc hic voce Dominica Beemoth, iste viarum Dei principium vocatur. De quo idcirco tam mira, in quibus fuit, et quae amisit, insinuat, ut territo homini ostendat, quid ipse, si superbiat, de elationis suae culpa passurus sit, si feriendo illi parcere noluit, quem creando in gloriam tantae claritatis elevavit. Consideret ergo homo quid elatus in terra mein coelo gladius meus . Ac si aperte diceret: Qua ira feriam superbos terrae perpendite, si ipsos etiam quos in coelo juxta me condidi pro elationis vitio percutere non peperci? Tot itaque hostis antiqui virtutibus auditis, tanta conditionis ejus magnitudine cognita, quis non immensa formidine corruat? quis non desperationis percussione succumbat? Sed quia elationem nostram ostensa
Abbreviated transcription (Latin):
lu signacłm sĩmilitudinis. plenus sapi-¬
antia. ⁊ ꝑfectus decore. in delitiis paradisi
dĩ fuisti. In cuncta igitur creatura ho¬
mo & angłs simul conditus extitit: qr
cessit. Qr mn cuncta conditione rerũ. nul¬
lum rationale animal nisi angłs & ho-¬
mo. ẽ: qͥc qͥd ratione uti non potest. cum
homine factum non . ẽ. Dicatur itaq ho-¬
mini. dicatur de angło: qr & si potentiam
sublimitatis ꝑdidit. subtilitatem tam̃ ra-
tionalis creaturȩ amisit. Ecce behemoth
quem feci tecum. Utdum homo eum qͥ
in ratione secum factus. ẽ. ꝑisse consid̾at:
uicinũ sibi casum suꝑbiȩ ex ipsa ꝓpinqͥ
sui ꝑditione ꝑtimescat. In his audem uer¬
bis sollerter intuendum. ẽ: qd aꝑte uo-¬
ce dnĩca nefarium manes dogma repre-¬
henditur. qui dum duo principia loquit᷑.
tenebrar̃ gentẽ non factam asserere cona-¬
tur. quomͦ enĩ non facta gens nequissi¬
ma. dr̃. dum behemoth istum uidelic&.
auctorem nequitiȩ ꝑnaturam bene con-¬

Expanded text:
u signaculum similitudinis, plenus sapientia et perfectus decore in deliciis paradisi Dei faisti . In cuncta igitur creatura, homo et angelus simul conditus exstitit quia cessit. Quia ergo in cuncta conditione rerum nullum rationale animal nisi angelus et homo est, quidquid ratione uti non potest, cum homine factum non est. Dicatur itaque homini, dicatur de angelo, qui etsi potentiam sublimitatis perdidit, subtilitatem tamen naturae rationalis non amisit: Ecce Behemoth, quem feci tecum. Ut dum homo eum qui in ratione secum factus est, periisse considerat, vicinum sibi casum superbiae ex ipsa propinqui sui perditione pertimescat. In his autem verbis solerter intuendum est quod aperte voce dominica nefarium Manichaei dogma reprehenditur, qui dum duo principia loquitur, tenebrarum gentem non factam asserere conatur. Quomodo enim non facta gens nequissima dicitur, dum Behemoth istum, videlicet auctorem nequitiae per naturam bene con
Abbreviated transcription (Latin):
insidiar̃ t̃giuersatione se exibet: cuiꝰ na-¬
turȩ. cuiꝰ sit conditionis audiamꝰ. Neq enĩ
tã mira uł in maligna oꝑatione posset :
siñ ex magna conditione subsisteret. Unde
⁊ mox mira pietate dñs acsi causas tantȩ
astutiȩ tanteq fortitudinis redderet: adum-¬

Expanded text:
insidiarum tergiversatione se exhibet, cujus nainsidiarum tergiversatione se exhibet, cujus naturae, cujus sit conditionis audiamus. Neque enim tam mira vel in maligna operatione posset, si non ex magna conditione subsisteret. Unde et mox mira pietate Dominus, ac si causas tantae astutiae tantaeque fortitudinis redderet, adjun
Abbreviated transcription (Latin):
S ñ st̃ cogniti in plateis. qr de uita sua aliud
ostendant. quando frangendo uolunta¬
tes ꝓpͥas in angusto se calle retinebant.
cutenisi mollicies expͥmit᷑ infirmitatis.⁊
Cutis gͦ eorum adherere ossib dr̃: qr ab eis
pͣua sentientibꝰ. infirmitas uitii duritia
uirtutis putat᷑. Infirma enĩ st̃ que fatiunt:
s de elationis fiducia decepti fortib ea sus¬
pitionib uingunt. Et qͦ de se magna senti¬
unt: eo desua neqͥtia em̃dari comtẽpnuis.
Vnde ⁊ recte adiungit᷑ aruit: ⁊ facta: ẽ. qͣsi
lignũ. Culpa qͥppe eoꝵ tanto insensibi-¬
lior reddit᷑: quanto aput eos &lam lau-¬
dabilis habet᷑. Quam recte aridã asserit:
qr nulla sui cognitione uiridescit. Id gͥ
aput hieremiã ꝑ infirmitatẽ cutis: hoc a-¬
put beatũ iob ꝑfragilitatẽ ar̃ cartilago.
Et quod illic ossa ꝑduritiã: hoc hic lami-
dĩ tanta se arte iniqͥtatis exercet: qui & iã
ꝑsem&e ipsũ ad decipiendas m̃tes in tanta

Expanded text:
sunt cogniti in plateis, quia de vita sua aliud ostenderant: quando frangendo voluntaas in angusto se calle retinebant. cute nisi mollities exprimitur infirmitatis? Cutis ergo eorum adhaerere ossibus dicitur, quia ab eis prava sentientibus, infirmitas vitii duritia virtutis putatur. Infirma enim sunt quae faciunt: sed, elationis fiducia decepti, fortibus ea suspicionibus jungunt, et quo de se magna sentiunt, eo de sua nequitia emendari contemnunt. Unde et recte subjungitur: « Aruit et facta est quasi lignum. Culpa quippe eorum tanto insensibilior redditur, quanto apud eos etiam laudabilis habetur. Quam recte aridam asserit, quia nulla sui cogitatione viridescit. Quod ergo apud Jeremiam per infirmitatem cutis, hoc apud beatum Job per fragilitatem dicitur cartilago; et quod illic ossa per duritiam, hoc hic laminaDei tanta se arte iniquitatis exercet, qui etiam per semetipsum ad decipiendas mentes in tanta
Abbreviated transcription (Latin):
dam sui fidutia mens adducit᷑. ⁊ decep¬
ta ꝓpͥa p̃sũptione. repente peccato sub¬
ripiente fuscat᷑. Unde recte subiungit᷑
Denigͣta . ẽ. suꝑ carbones faties eorum.
Nigri enĩ pꝰ candorẽ fiuint: qͥ amissa
dĩ iustitia. cũ dese p̃sumunt. in ea ꝙ iam
que ñ intelligunt peccata delabunt᷑.
Et qr pꝰ amoris ignem ad frigꝰ torporis
ueniunt: extinctis carbonib ex cõpara.¬
tione p̃ferunt᷑. Nonñꝗͣ enĩ dũ timorẽ dĩ
ꝓ sui fidutiã deserunt: &ĩam frigidis
m̃tib frigidiores fiunt. De qͥb recte
subiungit᷑. Non st̃ cogniti in plateis.
Platea qͥppe: sermonis greci ratione.
ꝓ latitudine dr̃. Quid uͦ. ẽ humanȩ
m̃ti angustiꝰ. qͣ uoluntates ꝓpͥas srã¬
gere:De qua fractione: ueritas dict
Intͣce ꝑ angustã portã. Qd autẽ la¬
tius quã nullis ꝓp̾is uoluntatib t¬
luctari. ⁊ quaqͥua uersũ inpulsus as¬

Expanded text:
dam sui fiduciam mens adducitur, et decepta praesumptione propria, repente peccato subripiente fuscatur. Unde recte subjungitur: « Denigrata est super carbones facies eorum. » Nigri enim post candorem fiunt: quia, amissa Dei justitia, cum de se praesumunt, in ea etiam quae non intelligunt peccata dilabuntur: et quia post amoris ignem ad frigus torporis veniunt, exstinctis carbonibus ex comparatione praeferuntur. Nonnunquam enim dum timorem Dei per sui fiduciam deserunt, etiam frigidis mentibus frigidiores fiunt. De quibus recte subjungitur: « Non sunt cogniti in plateis. » Platea quippe sermonis graeci ratione pro latitudine dicitur. Quid vero est humanae menti angustius quam voluntates proprias frangere? De qua fractione Veritas dicit: « Intrate per angustiam portam . » Quid autem latius quam nullis propriis voluntatibus reluctari
Abbreviated transcription (Latin):
uideant᷑ ⁊ candidiores niue ⁊ faicdio rease
fortium patrũ nũñꝙͣ iuncere uitã uides¬
t᷑: recte adiungit᷑. Rubicundiores eboe
antiquo. Dũ enĩ ruboris nom̃ inpͥmit᷑¬
seĩ desidii flãma signat᷑. Ebur uͭ ee. os
magnons animaliũ ñ ignoramꝰ. Ebore
itaq: rubicundiores sunt: qr sepe ante
humanos ocłos ñnullis p̃cedentib pats
studiis feruentiores existunt. De quib ut
totũ simul ostendat᷑: adiungit᷑. Saphirs
pulcriores. Etherei qͥppe coloris. ẽ. saphias
Et qr p̃cedentes multos atq ad suꝑna ten¬
dentes. ꝑ celestẽ conuersationẽ uident᷑¬
uident᷑ uincere: narrant᷑ saphiro pul¬
criores extitisse. S plerũq dũ uirtutũ

Expanded text:
videantur, et candidiores nive, et nitidiores videantur, et candidiores nive, et nitidiores fortium patrum nonnunquam vincere vitam videntur, recte adjungitur: Rubicundiores ebore antiquo. Dum enim ruboris nomine  Ti desiderii flamma signatur. Ebur vero esse os magnorum animalium non ignoramus. Ebore itaque antiquo rubicundiores sunt, quia saepe ante humanos oculos nonnullis praecedentibus patribus studii ferventioris existunt. De quibus ut totum simul ostendatur adjungitur: « Sapphiro pulchriores. » Aetherei quippe coloris est sapphirus, et quia praecedentes multos atque ad superna tendentes, per coelestem conversationem videntur vincere, narrantur sapphiro pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
si tardiꝰ em̃dant᷑. Rectũ qͥppe estimant
eẽ. qđ agunt: ⁊ sic̃ excolendȩ uirtuti. sic
uitio ꝑseuerantiã uingunt. Rectũ estim¬
ant ẽe qđ agunt. ⁊ iccirco suo uiditio e¬
nixius seruiunt. Unde bene ieremias
cũ diceret. Candidiores nazarei eiꝰ niue.
nitidiores lacte: rubicundiores ebore an¬
tiquo. saphiro pulcriores. denigͣta ÷ suꝑ
carbones faties eorum. ⁊ñ st̃ cõgniti in
plateis : ilico adiunx̃. Adesit cutis eorũ
ossib. aruit. ⁊ facta ÷ quasi lignũ. Qͥd
enĩ natarerorẜ nomine. nͥ abftinentiũ.
⁊ continentiũ uita signat᷑. Que niue ⁊
lacte: nitidior dr̃. Nix enĩ ex aqua conge¬
tẽscit: que desuꝑ uenit. Lac autẽ ex car¬
ne expͥmit᷑: quȩ in inferiorib nutrit᷑.
lac nͥ tẽporał dispensationis ãministra-¬
tio demonstrat᷑ : & qr plerũq continen-¬
tes uiri in eccła tã mira oꝑa fatiunt. ut
ab eis multis qͥcelestẽ uitã tenuerant. mul-¬
ti qͥ t̾rena bene dispensauerant. suꝑari¬

Expanded text:
emendantur. Rectum quippe aestimant esse quod agunt, et sicut excolendae virtuti, sic vitio perseverantiam jungunt. Rectum existimant quod agunt, et idcirco suo judicio enixius serviunt. Unde bene Jeremias cum diceret: Candidiores Nazaraei ejus nive, nitidiores lacte, rubicundiores ebore antiquo, sapphiro pulchriores; denigrata est super carbones facies eorum, et non sunt cogniti in plateis, illico adjunxit: Adhaesit culis eorum oenim Nazaraeorum nomine, nisi abstinentium et continentium vita signatur, quae nive et lacte nitidior dicitur? Nix enim ex aqua congelascit quae desuper venit, lac autem ex carne exprimitur quae in inferioribus nutritur. lac nisi temporalis dispensationis administratio demonstratur? Et quia plerumque continentes viri in Ecclesia tam mira opera faciunt, ut ab eis multi qui coelestem vitam tenuerunt, multi qui terrena bene dispensaverunt, super
Abbreviated transcription (Latin):
do euis. s non in uirib suis. Illius nãq
hominis fortitado. non siuis uirib robo¬
ratur: qr sathane uirtute ingła ꝑditio¬
nis extollitur. Hinc rursum ait. Intsitai &
Robustos quippe interficit: cum eos qui
mente inuicti sunt. corꝑalit̾ uincit. Uł
robusti ac scĩ uidebantur. ad nutũ sue
uoluntatis trahit. In cuiꝰ manu dolus
dirigetur: qr in illo fraus ꝑ opus adiuuat᷑.
ꝗd̾ enim fallendo dicit: hoc mira fati-¬
endo asserit. Nam qͥcqͥd mendax simu¬
lat: hoc quasi uerum essq manꝰ oꝑis
cipem pͥncipum consurg&: & sine ma-¬
nu conteretur. hinc paulꝰ ait. Ita ut in
templo dĩ sedeat: ostendens se tamꝗͣ
sit deus. hinc rursum dicit. quem dñs

Expanded text:
Illius namque hominis fortitudo non in suis viribus roboratur, quia Satanae virtute in gloriam perditionis attollitur. Hinc rursum ait: InterficietRobustos quippe interficit mente invicti sunt corporaliter vincit. Vel robusti ac sancti credebantur ad nutum suae voluntatis trahit. In cujus manu dolus dirigitur, quia in illo fraus per opus adjuvatur. Quod enim fallendo dicit, hoc mira faciendo asserit; nam quidquid mendax lingua simulat, hoc quasi verum esse manus opercipem principum consurget, et sine manu conteretur . Hinc Paulus ait: Ita ut in templo Dei sedeat ostendens se tanquam sit Deus . Hinc rursum ait. Quem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
bos appetit: qr suggestionis suȩ dente. contere¬
re mundam uitam sp̃ualium querit. S
num sicut bos comedens. uitam sꝑitaliũ
nomine uita carnaliũ designatur. Esta quoq
eius electa iam non erit: si fenum comedens
carnales rapit. S adhec citius occurrit. qr
non nulli hominum & aput dm̃ fenũ sunt.
& aput homines scĩtatis nomine censentu&
cum & ante humanos ocłos aliud ostendit
uita. & ante diuina uiditia aliud intendit
conscientia. Hii itaq aput humana iditia
electi sunt s aput subtile dñi examen fenũ.
an ante diuinos ocłos saul fenum non erat.
de quo samuel popło dicebat. certe uidetis qutꝰ
elegit dñs. & de quo paulo suꝑiꝰ dr̃ electus .&
bonus: qͥuem enim peccans popłs meruit:
& aput dm̃ repbus extitit. &. tam̃ causarũ o¬
dini electus : bonus fuit. qt multi fenum suit

Expanded text:
bos appetit, quia suggestionis suae dente conterebos appetit, quia suggestionis suae dente conterere mundam vitam spiritalium quaerit. 19. num sicut bos comedens, vitam spiritualinomine vita carnalium designatur. Esca quoque ejus electa jam non erit, si fenum comedens carnalem rapit. Sed ad haec citius occurrit, quia nonnulli hominum et apud Deum fenum sunt, et apud homines sanctitatis nomine censentur, cum et ante humanos oculos aliud ostendit vita, et ante divina judicia aliud intendit conscientia. Ii itaque apud humana judicia electi sunt, sed apud subtile Domini examen fenum. An ante divinos oculos Saul fenum non erat, de quo Samuel propheta populo dicebat: Certe videtis quem elegit Dominus ; et de quo paulo superius dicitur: Electus et bonus? Quem enim peccans populus meruit, et apud Deum reprobus exstitit, et tamen causarum ordine electus et bonus fuit. Vet. XI.
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite discutimus: hec ⁊ illa uno spũ
ꝓlata reꝑimus. Ysaias namq cum cerne-¬
r& uitam peccantium : ab antiquo ⁊ in¬
satiabili hoste deuorari: ait. Leo sicut bos
paleas comed&. Qͥd autẽ feni palearumq
& gͦ hic behemoth. illic leo: qui hic fęnum.
illic paleȩ nominantur. S ꝑserutari mens
nititur: cur iste. uł aput ysaiam leo. uł hic
dnĩca uoce behemoth in comes one
feni uł palee utroq loco non equo s bo¬
ui cõparetur. &d tam̃ citius cognoscimus:
siin utrisq animalib quȩ sit nutrimentors
distantia ꝑpendamus: ẽqui namq senũ
quãlib& sordidum comedunt: aquã uero
non nisi mundam bibunt. Boues autem
aquam quamlib& sordidam bibunt.: ¶eno
non nisi mundo uescunt᷑. Idͥ. ẽ. gͦ qd̃ boui
qui mundo pabulo pascitur behemoth iste
comparatur. nisi hoc qd̃ de isto antiquo hoste
didis actionibꝰ implicatos. in imis secũ respic̃
uoluntarie iacere. fęnum gͦ comede sieut

Expanded text:
sollicite verba discutimus, haec et illa uno spiritu prolata reperimus. Isaias namque cum cerneret vitam peccantium ab antiquo et insatiabile hoste devorari, ait: Leo sicut bos comedet paleas . Quid autem feni palearumque ro fenum . Qui ergo hic Behemoth, illic leo; qui hic fenum, illic paleae nominantur. Sed perscrutari mens nititur cur iste vel apud Isaiam leo, vel hic dominica voce Behemoth, in comestione feni vel paleae, utroque 1057 loco, non equo, sed bovi comparetur. Quod tamen citius agnoscimus, si in utrisque animalibus quae sit nutrimentorum distantia perpendamus. Equi namque fenum quamlibet sordidum comedunt, aquam vero non nisi mundam bibunt. Boves autem aquam quamlibet sordidam bibunt, sed feno non nisi mundo vescuntur. Quid est ergo quod bovi, qui mundo pabulo pascitur, Behemoth iste comparatur, nisi hoc quod de isto antiquo hoste didis actionibus implicatos in imis secum respicit voluntarie jacere. Fenum ergo comedere sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̾ẜ sꝑabitur. defortitudine quippe &
destellis deicit: cum ñnullos & luce
iustitiȩ resplendentes. & uirtute oꝑis
robustos frangit. qui usq ad pͥncipem
fortitudinis magnificat᷑: quia contͣ
ipsum auctorem uirtutis excollitur.
dium conuersationis eccłȩ. in eis qͦs ce-¬
ꝑit int̾rumpit. Robur uero ei ꝓpt̃ pec-¬
cata cont᷑ uige sacrifitium datur.
qr nisi ꝑeuntium merita exigerent.
eos qui rectȩ credebant᷑ obtinere aduer-¬
sarius nequaquã posset. Ueritas in
terra ꝓsternitur: qr fides tune rerum
celestium ad desidium uite temporalis
qr tunc non solum in reꝓborum mentib
s oiam in electorum corporib crudeli¬
tate in estimabili sine qualib& obiecti¬
one crassatur. hinc rursum ꝑ danielem

Expanded text:
abitur . De fortitudine quippe et de stellis dejicit, cum nonnullos et luce justitiae resplendentes, et virtute operis robustos frangit. Qui usque ad principem fortitudinis magnificatur, quia contra ipsum auctorem virtutis extollitur. dium conversationis Ecclesiae, in eis quos ceperit, interrumpit. Robur vero propter peccata contra juge sacrificium ei datur, quia nisi pereuntium merita exigerent, eos qui recti credebantur obtinere adsarius nequaquam posset. Veritas in terra prosternitur, quia fides tunc rerum coelestium ad desiderium vitae temporalis quia tunc non solum in reproborum mentibus, sed etiam in electorum corporibus crudelitate inaestimabili, sine qualibet objectione grassabitur. Hinc rursus per Danielem
Abbreviated transcription (Latin):
ta. & cuncta terrę uirentia describũ¬
tur. S hoc qd̾ die tercio ͤ in spe ꝓtulie. m¬¬
mirũ pͥmo in ipsa de qua ortum est t̃¬
re substantia conditũ fuit. hinc. ẽ. qđ
moyses & distincte ꝑ dies singłos condita
omĩa retulit: ⁊ tam̃ simul omĩa creata
subiunx̃. dicens. Istȩ gena̾tiones celi &
terrȩ quando create sunt: in die quo

Expanded text:
ta, et cuncta terrae virentia describunta, et cuncta terrae virentia describuntur; sed hoc quod die tertio se in specie protulit, nimirum primo die in ipsa de qua ortum est terrae substantia conditum fuit. Hinc est quod Moyses distincte per dies singulos condita omnia retulit, et tamen simul omnia creata subjunxit, dicens: Istae sunt generationes coeli et terrae, quando cr
Abbreviated transcription (Latin):
terret om̃e qđ suadendo blandit᷑. om̃e
qd̵ despando frangit: om̃e qđ ꝓmittendo
Secipit: Cuncta gͦ tergiu̾sationis eiꝰ ceita¬
nisi antiquũ hostem insinuat. qui int̾p-¬
tatus ex hebrea uoce in latina ungua.
animal sonat: Cuiꝰ inferiꝰ dum malitia
subdit̾: patent̃ ꝑsona monstrat᷑. S eũ
de deo scriptum sit. quia fecit omĩa
simul. cur hoc animal cum homine fe¬
cise endicat. dum cuncta uimul fecerit
constat: & Rursum querendum. ẽ. qͦmͦ¬
simul deus cuncta condidit. dum moy¬
ses sex dierum mutatione uariante dis.¬
tincte cereata describit. Qd tam̃ eitius
agnoscimꝰ: si ipsas causas originum sub-¬
tiliter indagamꝰ. Rerũ qͥppe substan-¬
tia simul creata. ẽ: s simul sp̾es forma
mȩ. Cum enim simul factum cęlũ.
terraq describit̾: simul sp̃ualia atq
eorpalia. simul qͥcqͥd de cęlo orit᷑. simul
factũ qͥcqͥd de terra ꝓducit᷑ indicatur.
extitit ꝑ conditionem. Primo die cre¬
ata terra dr̃. & tercio arbusta condi-¬

Expanded text:
terret, omne quod suadendo blanditur, omne quod desperando frangit, omne quod promittendo decipit. Cuncta ergo tergiversationis ejus certanisi antiquum hostem insinuat, qui interpretatus ex Hebraea voce, in Latina lingua animal sonat? Cujus inferius, dum malitia subditur, patenter persona monstratur. Sed cum de Deo scriptum sit quia fecit omnia simul , cur hoc animal cum homine fecisse se indicat, dum cuncta quia simul fecerit constat? Rursum quaerendum est, quomodo Deus cuncta simul condidit, dum Moyses sex dierum mutatione variante distincte creata describat . Quod tamen citius agnoscimus, si ipsas causas originum subtiliter indagamus. Rerum quippe substantia simul creata est, sed simul species formatmae. Cum enim simul factum coelum terraque describitur, simul spiritalia atque corporalia, simul quidquid de coelo oritur, simul factum quidquid de terra producitur indicatur. exstitit per conditionem. Primo die creata terra dicitur, et tertio arbusta condi
Abbreviated transcription (Latin):
insruls morib ꝓferantur. s prius behe¬
mas istius uiolenta discutimꝰ. ut post subtiliꝰ
ufita detegamꝰ. In scriptura saera cedri
nomine aliquando alta excellentia głȩ
aelestis expͥmitur: aliquando autem pra-¬
uorum rigida elatio designatur. Cedri

Expanded text:
instruendis moribus proferantur; sed prius Beheinstruendis moribus proferantur; sed prius Behemoth istius violenta discutimus, ut post subtilius astuta detegamus. In Scriptura sacra cedri nomine aliquando alta excellentia gloriae coelestis exprimitur, aliquando autem pravorum rigida elatio designatur. Cedri
Abbreviated transcription (Latin):
te diaboli utriusq generis sexus ualde ex lir¬
xuriȩ infirmitate susternitur : & fortitudo
eius in lumbis contra mascłos. & uirtus illiꝰ
cum behemotb istum fenũ comedẽ intulit:
prima deceptionis eius argumenta luxuriȩ
dampna subiunrit. nisi qđ liquido om̃ib
mox se ad corruptionem carnis extendit :
Qd̃ in ipsis quoq hominib pͥmis agnoscimꝰ :
qui dum post ꝑpetratam suꝑbiam puden-¬
da menbra contegunt. patent̃ indicarunt.
qr postquam aput sem& ipsos intus arripe.
alta conati sunt. mox in carne foras erubes¬
cenda ꝑtuler̃. Behemoth itaq iste insatiabi¬
liter seuiens. & deuorare totum simul ho¬
minem querens: mͦ in suꝑbia mentem eri-¬
git. mͦ carnẽ luxuriȩ uoluptate corrumpit:
Bene autem nequaquam fortitudo eius in-
in umbilico uentris sui. qr nimirum eius
ꝓprie corpus fiunt: qui suggestionum tur-¬
pium blandim̃tis decepti. ei ꝑ lixurie. fluxa

Expanded text:
te diaboli utriusque generis sexus valde ex lute diaboli utriusque generis sexus valde ex luxuriae infirmitate substernitur, et fortitudo ejus in lumbis contra masculos, et virtus illius cum Behemoth istum fenum comedere intulit, prima deceptionis ejus argumenta luxuriae damna subjunxit, nisi quod liquido omnibus mox se ad corruptionem carnis extendit? Quod in ipsis quoque hominibus primis agnoscimus, qui, dum post perpetratam superbiam pudenda membra contegunt, patenter indicarunt quia postquam apud semetipsos intus arripere alta conati sunt, mox in carne foris erubescenda pertulerunt . Behemoth itaque iste insatiabiliter saeviens, et devorare totum simul hominem quaerens, modo in superbiam mentem erigit, modo carnem luxuriae voluptate corrumpit. Bene autem nequaquam fortitudo ejus in in umbilico ventris sui, quia nimirum ejus proprie corpus fiunt, qui, suggestionum turpium blandimentis decepti, ei per luxuriae fluxa
Abbreviated transcription (Latin):
uentris eus. Seminaria coitus uiris in
ꝑhibentur. hinc. ẽ. enĩ qd̃ ueritas discipłis
dicit. Sint lumbi ur̃i precincti. hinc petrꝰ
cũ lururiã a corde restringer&: ammonebat
dicens. Succincti lumbos mentis ur̃e.¬
hinc paulus cum ꝑhabrae sacrifitiũ mel-¬
chisedee tempore leui sacrifitiũ dicerꝙ
decimatum : ubi tunc in abrae corpore
leui later& ostendens. ait. adhic enim
in lumbis patris erat. &.ulia uero seminariũ
luxurie feminis in umbilieo continetur. ꝓpħa
testatur. quisub feminȩ spetie ꝓstitute: iuideȩ
petulantiam increpans ait. Indie ortus tui:
non .ẽ. p̃tisus umbilicus tuus. In die quippe
ortus umbilicum p̃cide. ẽ. conuersionis tem¬
pore carnis luxuriam resecare: Quia eni
difficile. ẽ. mala inchoata corrigere: & semel
formata deformit̃ in melius reformare: de
ortu suo udea reprehenditur. que dum in
dõ nata . ẽ: inpretisum umbilicum retinuit:
qr fluxa luxurie non abscidit. Qa gͥ potesta-¬

Expanded text:
ur, quia seminaria coitus viris in  inesse perhibentur. Hinc est quod Veritas discipulis dicit: Sint lumbi vestri praecincti . Hinc Petrus cum luxuriam a corde restringeret, admonebat, dicens: Succincti lumbos mentis veHinc Paulus cum per Abrahae sacrificium Melchisedech tempore Levi sacerdotium diceret decimatum, ubi tunc in Abrahae corpore Levi lateret ostendens, ait: Adhuc enim in lumbis patris erat . Quia vero seminarium luxuriae feminis in umbiculo continetur propheta testatur, qui, sub specie feminae prostitutae, Judaeae petulantiam increpans, ait: In die ortus tui non est praecisus umbilicus tuus . In die quippe ortus umbilicum praecidere est conversionis tempore carnis luxuriam resecare. Quia enim difficile est male inchoata corrigere, et semel formata deformiter in melius reformare, de ortu suo Judaea reprehenditur, quae dum in Deo nata est, impraecisum umbilicum retinuit, quia fluxa luxuriae non abscidit. Quia igitur potesta
Abbreviated transcription (Latin):
homo ex angło. neq angłs ex homine ꝓ¬
ferat᷑. ⁊ Si uero ꝓpt̃ hoc factus behemot᷑
cum beato iob dr̃. qd̃ creatura om̃is
ab auctore qui in actione sua nequaꝗͣ
temporis ꝓtelatione distendit᷑. simul cõ¬
dita non dubitat᷑: cur de behemoth
spetialiter dr̃. qd̃ cõmune cum ereatu¬
ris om̃ib generalit̃ habetuR: S si re¬
rum causas subtili discussione pulsamꝰ:
simul factum angłm hominemq cog-¬
noscimꝰ. Simul uidelic& non unitate
temporis: s cognitione rationis. Simul¬

Expanded text:
homo ex angelo, neque angelus ex homine phomo ex angelo, neque angelus ex homine proferatur? Si vero propter hoc factus Behemoth cum beato Job dicitur, quod creatura omnis ab auctore, qui in actione sua nequaquam temporis protelatione distenditur, simul condita non dubitatur, cur de Behemoth specialiter dicitur quod commune cum creaturis omnibus generaliter habetur? Sed si rerum causas subtili discussione pensamus, simul angelum factum hominemque cognoscimus, simul videlicet non unitate temporis, sed cognitione rationis; simul
Abbreviated transcription (Latin):
agri antequã oriretur int̾ra. omẽmq
herbam regionis & eni diuersis diebs crea¬
tũ celum & terrã. uirgultum herbamꝙ
narrauerat: nunc uno diȩ facta mau¬
nifestat. ut liquido ostend̾&s. qd̵ creatu¬
ra om̃is ssmuil ꝑ sub̾am extitit: quã¬
uis non simul ꝑspẽm ꝓcessit. hinc illic
creauit illum. mascłm & feminam fec̃
eos. Necdum enim eua facta deseribit᷑:
& iam homo masculus & femina ꝑhibet᷑.
S qr ex ade latere pͣ cͤul dubis femina
ꝓcessura: in illo iam conputat᷑ ꝑ substã
considare tam̃ hecꝰ & inminimis possu¬
mus: ut ex minimis maiora pensemus.
herba namq cum creat᷑ necdum in illa
fructus. necdum fructus sui sem̃ ostendit᷑.
In est uero ei &e iam cũ non appar& fruetus
&. sem̃: qr nimir̾ simul st̃ in radicis sub¬
tantia. quȩ non simul ꝓdeunt ꝑ tempis
substantiam dicimus: quȩ ꝓdire alia ex
aliis inuenimus: quo pacto cum beato
iob behemoth creatus asseritur. cum neq
una sit substantia angłi & hominis. neq

Expanded text:
ri, antequam oriretur in terra, omnemque herbam regionis. Qui enim diversis diebus creatum coelum, et terram, virgultum, herbamque narraverat, nunc uno die facta manifestat, ut liquido ostenderet, quod creatura omnis simul per substantiam exstitit, quamvis non simul per speciem processit. Hinc illic creavit illum, masculum et feminam fecit eos . Necdum enim facta Eva describitur, et jam homo masculus, et femina perhibetur. Sed quia ex Adae latere erat procul dubio femina processura, in illo jam computatur per substConsiderare tamen haec et in minimis possumus, ut ex minimis majora pensemus. Herba namque cum creatur, necdum in illa fructus, necdum fructus sui semen ostenditur. Inest vero ei etiam cum non apparet fructus, et semen, quia nimirum simuI sunt in radicis substantia, quae non simul prodeunt per temporis substantiam dicimus, quae prodire alia ex aliis invenimus, quo pacto cum beato Job Behemoth creatus asseritur, cum neque una sit substantia angeli et hominis, neque
Abbreviated transcription (Latin):
confringentis cedros. Qͥd autem cauda be-¬
hemothistius nisi illa antiqui hostis extre:¬
mitas dr̃. cum nimirũ uas ꝓpͥum illũ ꝑctũ
hominem in gredit᷑. qui spetialit̃ antrxp̃s
nuncupatur: Quem qr mͦ honorib scłi. mͦ
signis & ꝓdigiis ficte sc̃ĩtatis intumore po¬
tentie eleuare ꝑmittit᷑: recte uoce dnĩca
cauda illiꝰ cedro comꝑatur. Sicut enim
cedrus arbusta cetera in altũ crescendo de¬
serit: ita tunc antixꝑs mundi głam tempo¬
raliter optinens. mensuras hominum &
honoris eulmine. & signorum transcend&.¬

Expanded text:
confringentis cedros . » Quid autem cauda Behemoth istius, nisi illa antiqui hostis extremitas dicitur? Cum nimirum vas proprium illum perditum hominem ingrediatur, qui specialiter Antichristus nuncupatur, quem quia modo honoribus saeculi, modo signis ex prodigiis fictae sanctitatis in timore potentiae elevare permittitur, recte voce Dominica cauda illius cedro comparatur. Sicedrus arbusta caetera in altum crescendo deserit, ita tunc Antichristus mundi gloriam temporaliter obtinens, mensuras hominum, et honoris culmine, et signorum pote
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiũ behemoth dr̃: uesanũ dogina ar-¬
rii aꝑta ratione dissipat᷑ facturã qͥppe aĩ
filiũ fatet᷑. ⁊ ecce beemoth infactura rerũ
pͥmꝰ creatꝰ oftendit᷑. Suꝑ ÷ gͦ ut arriꝰ aut ñ
factũ filiũ p̃dicet: aut eũ pꝰ beemoth con¬
in semet ipso reducit᷑: recte applicatꝰ bee-
decoquit: cũ ad uotũ suũ sese contͣ electoꝵ
utã ꝓibita ñ exercet. Multos autẽ exigentib
meritis seuire ꝑmittit᷑ ut cũ dm̃ dserũt
dãpnato hosti famulent᷑. Ab electiᷤᷤ uͦ eo
ualentiꝰ uincit᷑.: qͦsoli auctori om̃iũ
aꝑte cognoscimꝰ cũ quanto hoste pugnemꝰ.
tori subitiat: quanto cont᷑ se ueriꝰ uiolentas
aduersarii uires pensat. Qͥa nãq nos nͥ pulusᷤ¬

Expanded text:
emoth dicitur, vesanum dogma Arii aperta ratione dissipatur. Facturam quippe Dei Filium fatetur, et ecce. Behemoth in factura rerum primus creatus ostenditur. Superest ergo ut Arius aut non factum Filium praedicet, aut eum post Behemoth conin semetipsum reducitur, recte applicatus Behemodecoquit, cum ad votum suum sese contra electorum vitam prohibita non exercet. Multos autem exigentibus meritis ferire permittitur, ut cum Deum deserunt, damnato hosti famulentur. Ab electis vero eo valentius vincitur, quo soli auctori omnium aperte cognoscimus cum quanto hoste pugnemus.tori subjiciat, quanto contra se verius violentas adversarii vires pensat. Quid namque nos nisi pul
Abbreviated transcription (Latin):
is paradisi dei fiuisti. Multa enĩ deeiꝰ magni¬
tudine locuturꝰ. pͥmo uerbo cuncta cõplȩxꝰ ÷
Qd nãq boni ñ habuit. si signacłm similitu-¬
dinis dĩ fuit. Desigillo qͥppe anuli talis si-¬
militudo imaginalit̾ expͥmit᷑: quał insigil-¬
lo eodẽ essentialit̃ habet᷑. & lic& homo ad
similitudinẽ dĩ creatꝰ sit: angło tam̃ quasi
maius aliqͥd munꝰ tͥbuens. ñ eũ ad simili-¬
tudinẽ dĩ conditũ. s ipsũ signacłmꝰ simi-¬

Expanded text:
is paradisi Dei fuisti . Multa enim de ejus magniis paradisi Dei fuisti . Multa enim de ejus magnitudine locuturus, primo verbo cuncta complexus est. Quid namque boni non habuit, si signaculum Dei similitudinis fuit? De sigillo quippe annuli talis similitudo imaginaliter exprimitur, qualis in sigillo eodem essentialiter habetur. Et licet homo ad similitudinem Dei creatus sit , angelo tamen quasi majus aliquid tribuens, non eum ad similitudinem D
Abbreviated transcription (Latin):
qr numir̾ cũ cuncta creans ager&. hunc
pͥmũ condidit: quẽ reliqͥs angłis eminen-¬
tiorem fẽ. huiꝰ pͥmatꝰ eminentiã conspiẽ
ꝓpła. cũ dic̃. Cedri ñ fuer altiores illo inpa¬
radiso dĩ: abieces ñ adequauer̃ sũmitatẽ erꝰ
platani ñ fuer̃ eque frondib illiꝰ om̃e lig¬
nũ paradisi dei . ñ.ẽ. assimilatũ illi. ⁊ pulc̾¬
tudini eiꝰ: qͣm spetiosum fecit eũ in multis
cõdẽpsisq frondib. A nãq accipi in cedriᷤ.
abietib ⁊ platanis posst̃. n illa urtutũ cȩ¬
lestiũ ꝓcerȩ celsitudinis agmina. in et̃nȩ lȩ-¬
titiȩ uiriditate plantata : que qͣuis excel¬
corauit. Ista arbor in paradiso dĩ tot qͣs cõ-¬
dempsas frondes habuit: qt sub se positas
suꝑnoꝵ sp̃ium legiones attendit. & ⁊iccireo
peccans sine uenia dãpnatꝰ. ẽ: qr magnus
sine cõparatione fuerat creatꝰ. hinc ei rursũ
nis. plenꝰ sapientia ⁊ ꝓfectꝰ decore. in deliti¬

Expanded text:
 nimirum cum cuncta creans ageret, hunc primum condidit, quem reliquis angelis eminentiorem fecit. Hujus primatus eminentiam conspicit propheta cum dicit: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei; abietes non adaequaverunt summitatem ejus; platani non fuerunt aequae frondibus illius. Omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus, quoniam speciosum fecit eum in multis condensisque frondibus . Qui namque accipi in cedris, abietibus et platanis possunt, nisi illa virtutum coelestium procerae celsitudinis agmina, in aeternae laetitiae viriditate plantata? quae quamvis excelcoravit. Ista arbor in paradiso Dei tot quasi condensas frondes habuit, quot sub se positas supernorum spirituum legiones attendit. Qui et idcirco peccans sine venia damnatus est, quia magnus sine comparatione fuerat creatus. Hinc ei rursum nis Dei, plenus sapientia et perfectus decore, in delici
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ est blandũ iuid&. Hoc itaq loco furo
diuĩ dr̃. non ꝑ turbatio diuinȩ substants
sed suꝑ peccatores male sibi conscios
examinatio iustę iundicte. Quã ius enieũ
tranquillũ inuiditio uideant: quia
tam̃ feriendos se ab illo non dubitant. eũ
in suis motibus ꝑturbatũ putant. Se

Expanded text:
tipsum est blandum videt. Hoc itaque loco furor tipsum est blandum videt. Hoc itaque loco furor Domini dicitur non perturbatio divinae substantiae, sed super peccatores male sibi conscios examinatio justae vindictae. Quamvis enim eum tranquillum in judicio videant, tamen quia feriendos se ab illo non dubitant, eum in suis motibus perturbatum putant. Se
Abbreviated transcription (Latin):
Quia & istis eũ benignũ ostendit ante¬
acta iusticia: uillis t̾ribilẽ culpa. Quopͦ
pauorẽ quis explica&. cũ contigerit mise¬
ris ⁊intrase culpas cernere. & ante se
uidicẽ iustũ uidere : Hoc nimirũ
cotidie inusu uitȩ p̾sentis agit᷑: ut
dequalitate uenturi uidicis mortaliũ
corda doceantur. Nã cũ duo ad uiditiũ
ꝑgunt. alius innocentiȩ sibi conseuis.¬
& alius culpe: ante ꝓlatã sententiam.
adhuc tacentẽ uidicẽ utriq confpitiũt.
⁊ tam̃ culpe debitor grauẽ contrase irã
hoc ipsũ udicis silentiũ suspicatur.
Quã irã sibi denuntiat ꝑturbatio uidicis.
sed recordatio pͣuitatis: quia ⁊ si adhuc
foras reũ sententia nonclamat: intus
iã grauit᷑ conscientia accusat. Atcont᷑
iusticiȩ amicꝰ decernentis uultũ consoi¬
cit : sed intus de testimonio bone reco¬
dationis hẏ larescit. & quo apdse qdđ̃
metuat non hab&: eo omẽ qđ erga sem&¬

Expanded text:
quia et istis eum benignum ostendit antequia et istis eum benignum ostendit anteacta justitia, et illis terribilem culpa. Quorum pavorem quis explicet, cum contigerit miseris et intra se culpas cernere, et ante se judicem justum videre? Hoc nimirum quotidie in usu vitae praesentis agitur, ut de qualitate venturi judicis mortalium corda doceantur. Nam cum duo ad judicium pergunt, alius innocentiae sibi conscius, alius culpae, ante prolatam sententiam adhuc tacentem judicem utrique conspiciunt, et tamen culpae debitor gravem contra se iram hoc ipsum judicis silentium suspicatur. Quam iram sibi non denuntiat perturbatio judicis, sed recordatio pravitatis, quia etsi adhuc foris reum sententia non clamat, intus tamen graviter conscientia accusat. At contra justitiae amicus decernentis vultum conspicit, sed intus de testimonio bonae recordationis hilarescit, et quo apud se quod metuat non habet, eo omne quod erga seme
Abbreviated transcription (Latin):
iuitatio: nec uicissitudinis obũ¬
iao. Hinc rursũ scriptũ est. Iuaut̃
diẽ cũ tranqͥllitate uidicas. Hinc ꝓpł̾a
ait. Deserta factaẽ. t̾ra a facie ir̃s
colũbȩ : afaciȩ furoris dñi. Qđ enĩuã
columbȩ p̃dixerat: hoc furorẽ dñi sub¬
uingit. Colũba nãq simplex est ualdẽ¬
animal. & quia indm̃ nulla furoris
mȩ qualitas serpit: furorẽ dnĩ nã co¬
lumbȩ nominauit. Ut enĩ duuinȩ distric¬
tionis uim inꝑturbabilẽ de monstrar&e :
Districtũ uiditiũ inconcussus exerit: qͥ
ꝑmanens mansuetus punit. Unde &
inextremo uiditio insemaipso in cõmu¬
tabilis manens. nulla uicissitudine ac
mutabilitate uariatur: sed tam̃ electis
⁊repbis nequaꝗͣm subspetiȩ eiusdẽ in¬
cõmutabilitatis ostenditur. quia ⁊ tran¬
quillus iustis. uratus parebit iniustis.
⁊ este enĩ conscientia: intra sem&eipsos de¬
fer̃: unde eorũ mentes ȩque unũ res¬
pitiant. sed non ȩqualit̾ modificentur.

Expanded text:
vicissitudinis obumbratio . Hinc rursum scriptum est: Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas . Hinc propheta ait: Deserta facta est terra a facie irae columbae, a facie furoris Domini . Quod enim iram columbae praedixerat, hoc furorem Domini subjunxit. Columba namque valde simplex est animal; et quia in Deum nulla furoris inaequalitas serpit, furorem Domini iram columbae nominavit. Ut enim divinae districtionis vim imperturbabilem demonstraret, Districtum judicium inconcussus exerit, qui permanens mansuetus punit. Unde et in extremo judicio in semet ipso incommutabilis manens, nulla vicissitudine ac mutabilitate variatur. Sed tamen electis et reprobis nequaquam sub specie ejusdem incommutabilitatis ostenditur, quia et tranquillus justis, et iratus apparebit injustis. Teste enim conscientia intra semetipsos deferunt, unde eorum mentes aeque unum respiciant, sed non aequaliter modificentur,
Abbreviated transcription (Latin):
prauorũ sub puluere absconditur : qr
abiectis ⁊ infimis desideriis grauatur.
Quisqͥs enĩ adhuc ea quȩ mundi sunt
appetit. qͣsi ante faciẽ ueri luminis
non apparẽ: quia niirũ sub puluere
t̃renȩ cogitationis lat&. Hunc praua¬
rũ cogitationũ puluerẽ. opp̾ssa mens

Expanded text:
um sub pulvere absconditur, quia abjectis et infimis desideriis gravatur. Quisquis enim adhuc ea quae mundi sunt appetit, quasi ante faciem veri luminis non apparet, quia nimirum sub pulvere terrenae cogitationis latet. Hunc pravarum cogitationum pulverem op