comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta uiosencia ẽ
casus acerbi: que
ciuitas ad id̾ tempus ingẽ¬
nue quoq origiis cupite
censes halxpe milites fasti¬
dierat: cadem celis scriusi¬
bus extracta cor pora et a pa¬
storalibz casis collecta manici¬
pia uelut precipuum firma¬
mentum exccycitui suo adie¬
cit. Cedit ergo interdum ge¬
nerosus spiritus utilitati et
fortune uiribus succumbit
ubi insi tutiora consilia le¬
geris speciosa sequenti con¬

Expanded text:
quanta uiolentia est casus acerbi! quae ciuitas ad id tempus ingenuae quoque originis capite censos habere milites fastidierat, eadem cellis seruilibus extracta corpora et a pastoralibus casis collecta mancipia uelut praecipuum firmamentum exercitui suo adiecit. cedit ergo interdum generosus spiritus utilitati et fortunae uiribus succumbit, ubi, nisi tutiora consilia legeris, speciosa sequenti con
Abbreviated transcription (Latin):
annensis autem cla¬
des adeo urbem nram
uehementer confudit: ut opera
affira templis deorum mi¬
mini consecrata instrumen¬
ta milicie futura conuelle¬
rentur: ac pretextati pueri
arma induerent: abditoꝵ
etiam et capita li crimine
daninatorum sexdecim imi¬
lia conscriberentur. que si
per se aspiciantur aliquid
ruboris habeant. si auteͬ
ad motis neccessitatis uiri¬
bus ponderentur: seuicie
temporis conuemencia pre¬
sidia uidcantur. Translateur

Expanded text:
annensis autem clades adeo urbem nostram uehementer confudit, ut M. Iunium adfixa templis deorum numini consecrata instrumento militiae futura conuellerentur, ac praetextati pueri arma induerent, addictorum etiam et capitali crimine damnatorum sex milia conscriberentur. quae, si per se aspiciantur, aliquid ruboris habeant, si autem admotis necessitatis uiribus ponderentur, saeuitiae temporis conuenientia praesidia uideantur. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
bominãde
quoq necces¬
sitatis ama¬
rissime leges
et trucusen¬
tissima imperia tum urbe
nram tum etiai exteras
gentes multa non intel¬
lectu tantum sed etiamau¬
Situ grauia ꝑcperi coege¬

Expanded text:
bominandae quoque necessitatis amarissimae leges et truculentissima imperia cum urbem nostram tum etiam exteras gentes multa non intellectu tantum, sed etiam auditu grauia perpeti coege
Abbreviated transcription (Latin):
ain aliquot aduer¬
sis uresi secundo pu¬
nco bello echansta misituri
iuuentute iomana senatꝰ
auctore Tito graccho con¬
sule censuit uti publice ser¬
ui aduersus propulsando¬
rum hostium impetum eme¬
rentur: cais de ix per tri¬
bunos ꝑsebis a pud̾ popusũ
sata regatione tres cocati
sunt uiri qui quatuor et
uigniti milia scruorum cõ¬
parauerunt: adactosq iu¬
reiipando stremiam se
fortemq operam datums:
quo ad peni essent in italia
saturos arma in castra mi¬
scrunt. ex apulia etiam et
a fidiculis septuaginta at¬
ꝙ sucenti ad supplemctũ
cquitatus sunt enirti. Tr̃as¬

Expanded text:
Nam aliquot aduersis proeliis secundo Punico bello exhausta militari iuuentute Romana senatus auctore Ti. Graccho consule censuit uti publice serui ad usum propulsandorum hostium impetum emerentur, eaque de re per tribunos pl. apud populum lata rogatione tres creati sunt uiri, qui quattuor et uiginti milia seruorum conparauerunt adactosque iure iurando strenuam se fortemque operam daturos, quoad Poeni essent in Italia, laturos arma in castra miserunt. ex Apulia etiam et a Paediculis septuaginta atque cc ad supplementum equitatus sunt empti. qua
Abbreviated transcription (Latin):
domicium sũmi
generis et magin amii
perfidum existere coegit:
iratus namqz bitũto
uegi arbenorum quod tũ
gum gentem se eciam tũ
in prouincia morantem
ad. E2. Iabn successo¬
ris sui dextram consurge.
hortatus esset: per quõllo¬
quiisimulacionem accera¬
tum hospicioq exceptum
uincit: ac Romam na¬
ue de portandum curauit:
cuius factum senatus neq
probare potuit. neqz res¬
cindere uoluit ne remissu
in puittiam. itaituie
Bellum renouaret: ig̃itur
eum. Albam custodie cau¬
sa relegauit. Translateur¬

Expanded text:
Domitium summi generis et magni animiperfidum existere coegit: iratus namque Bituito regi Aruernorum, quod tum gum gentem se etiam tum in prouincia morante ad Q. Fabii successoris sui dexteram confugere hortatus esset, per conloquii simulationem arcessitum hospitioque exceptum uinxit ac Romam naue deportandum curauit. cuius factum senatus neque probare potuit neque rescindere uoluit, ne remissus in patriam Bituitus bellum renouaret. igitur eum Albam custodiae causa relegauit. Viriath
Abbreviated transcription (Latin):
Gulba sume per¬
fidic trium enii. Lusi¬
tame ciuitatum conuaca¬
tum populo tamquam
incommodis enis accurus¬
nouem millia in quibus
flos niuentutis consistebat
tim uendidit quo facmore
maximam cladem barba¬
rorum magnitudine cri¬
mims antecessit. Trãs

Expanded text:
Galba summae perfidiae: trium enim Lusitaniae ciuitatium conuocato populo tamquam de conmodis eius acturus viii, in quibus flos iuuentutis consistebat, tim uendidit. quo facinore maximam cladem barbarorum magnitudine criminis antecessit. Cn.
Abbreviated transcription (Latin):
Etum ut ipsũ
fontem perfidic
contemplemur cartha¬
ginenses xantippum la¬
ce demonium cuius opti¬
ma opera primo puiico
bello usi fuerant et quo
nuuante. Attilium
Acqulum ceperant si¬
mulantes sese Domũ
reuehere m altum merce¬
runt: quid tanto faci¬
nore petentes an ne uic¬
torie corum socus super¬
esset: extat inchiloni¬
nus et quidem cum illo¬
rum obprobrio quem si¬
ne ulla glorie iactura
in iolãtum pelinquis¬

Expanded text:
erum ut ipsum fontem perfidiae contemplemur, Karthaginienses Xanthippum Lacedaemonium, cuius optima opera primo Punico bello usi fuerant et quo iuuante Atilium Regulum ceperant, simulantes domum se reuehere, in alto merserunt, quid tanto facinore petentes? an ne uictoriae eorum socius superesset? extat nihilo minus, et quidem cum opprobrio, quem sine ulla gloriae iactura inuiolatum reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
LDe perfidia¬
recepit in amicis quod
eorum mambz interẽp¬
tus est in. G. Scrui¬
lio. Cepione consuleq
is sceleris hunis auctor
in punitate promissa
fuit dictoriamqz non
meruit sed emit.

Expanded text:
 perfidiarecipit, in amicis, quod eorum manibus interemptus est, in Q. Seruilio Caepione consule, quia is sceleris huius auctor inpunitate promissa fuit uictoriamque non meruit, sed emit.
Abbreviated transcription (Latin):
ll I Romane pudicicie
lucrecia. cius uixilis
aminus maligno eprore fortu¬
ne muliebre corpus fortitus
est: a sexto tarquum regis sũ¬
perbi filio pex uim stuprum
pati coacta. cum grauissimis
Uerbis inuriam suam in con¬
cilio necessariorum Seplorasset
ferro se qued ueste tectum attu¬
lerat interemit: causamqz tam
aminoso interitu imperium
consulure pro regio ꝑmutand
populo ro prebuit: atoz hanc
issatam iniuxiam non tusit.¬

Expanded text:
 Romanae pudicitiae Lucretia, cuius uirilis animus maligno errore fortunae muliebre corpus sortitus est, a Sex. Tarquinio regis Superbi filio per uim stuprum pati coacta, cum grauissimis uerbis iniuriam suam in concilio necessariorum deplorasset, ferro se, quod ueste tectum adtulerat, interemit causamque tam animoso interitu imperium consulare pro regio permutandi populo Romano praebuit. Atque haec inlatam iniuriam non tulit
Abbreviated transcription (Latin):
ris sed patriey uir spus
ne probro contammaretur do¬
mus sua proprio sariguim nõ
pepercit: nam cum appius clau¬
dius decem uir filie eius uirgi¬
nis stuprum potestatis uirib
fretus ꝑtinaicius expeteret. Se¬
ductam in forum puellom &ci¬
dit: pudiceq interemptor qua
corrupte pater esse masiit.

Expanded text:
ris, sed patricii uir spiritus, ne probro contaminaretur domus sua, proprio sanguini non pepercit: nam cum App. Claudius decemuir filiae eius uirginis stuprum potestatis uiribus fretus pertinacius expeteret, deductam in forum puellam occidit pudicaeque interemptor quam corruptae pater esse maluit.
Abbreviated transcription (Latin):
plicis alma tue gemtrix scda
Seorum. Accipe sub certa condi¬
tione preces. Casta negor si
tu dampnus merusse fatebor
Morte suna penas iudice uicta
dea. Ez si crmen a best tu
nostere pignora uitẽ. Rldabit
it custas castas sequere man

Expanded text:
plicis, alma, tuae, genetrix fecunda deorum, accipe sub certa condicione preces. casta negor. si tu damnas, meruisse fatebor; morte luam poenas iudice victa dea. sed si crimen abest, tu nostrae pignora vitae re dabis et castas casta sequere man
Abbreviated transcription (Latin):
Quia cum aludis domum
aediens turha essideretux
Optauerat ut frater suue
matitiiarum uiriu in aꝵ
Mecipua iactura seuuisceret
Lepius q con sul factus
infelun ductu minis mag¬
nam urbis frequentiam.

Expanded text:
quia, cum a ludis domum rediens turba elideretur, optauerat ut frater suus, maritimarum uirium nostrarum praecipua iactura, reuiuesceret saepiusque consul factus infelici ductu nimis magnam urbis frequentiam
Abbreviated transcription (Latin):
quidam sed non est crẽdita
xiuria simqus leserat et fal¬
sa criminis acta rea est. Cultꝰ
et oruatos barie fudisse capillos
Obfuit adngidos prompta qz

Expanded text:
quidem, sed non et credita: rumor iniquus laeserat, et falsi criminis acta rea est; cultus et ornatis varie prodisse capillis obfuit, ad rigidos promptaque
Abbreviated transcription (Latin):
Ans crudelitatẽ
Lcui inchil adiici
posse iuidetur. C. Tho-¬
ramus a trocitate parci¬
cidii superauit namq
trium uirorum partes se¬
cutus proscripti patris
sui pretorn et ornati uiri
latebras etatem notasqz
corporis quibus aq nosci
posset centurionibz edi¬
dit qui eum persecutist
senex de filni magis ita
et incrementis qũa i de
reliquospiritu suo solli¬
citus an incolumis esset
et an imperatorib satis
faceret interrogare eos
coepit e quib unus ab
illo inquit quem tanto¬
pere Siligis demonstra¬
tus nro ministerio filii
indicio occideris proti¬
misa pecrus enis q̃l adio
traiecit colapsus itaqz
est infelix auctorecedis
quam ipsa cede miserior.

Expanded text:
anc crudelitatem, cui nihil adici posse uidetur, C. Toranius atrocitate parricidi superauit: namque triumuirorum partes secutus proscripti patris sui praetorii et ornati uiri latebras, aetatem notasque corporis, quibus agnosci posset, centurionibus edidit, qui eum persecuti sunt. senex de filii magis uita et incrementis quam de reliquo spiritu suo sollicitus an incolumis esset et an imperatoribus satis faceret interrogare eos coepit. e quibus unus 'ab illo' inquit, 'quem tantopere diligis, demonstratus nostro ministerio filii indicio occideris', protinusque pectus eius gladio traiecit. conlapsus itaque est infelix, auctore caedis quam ipsa caede miserior.
Abbreviated transcription (Latin):
adem ausum spuruĩ
melium consimili exi¬
tu patria multauit: areci uõ
donnis eius quo iusticia sup¬
plicii notior ad posteres ꝓue¬
myet equimelii appellationcin

Expanded text:
adem ausum Sp. Maelium consimili exitu patria multauit. area uero domus eius, quo iustitia supplicii notior ad posteros perueniret, Aequimeli appellationem
Abbreviated transcription (Latin):
sa equitis romani sors
patria sed par indulgentia:
quia Cesare omnum iam
externorum et omesticorum
hostium uictore cum abdica¬
re filium suum iuberetur :
quid is tr. ps. cum marulo
cosicara muidiam ci tanquã
Regnum affectanti fecerat: in
hunc modum respondendo
sustinut: celerius tu michi
Cesar omnes filies meos eri¬
pies: quam ex hix ego unum
nota mea pellam. habebat au¬
tem sues pretereri optime
indolis filios quibus Cesar
se incrementa bemgne digm¬
tatis sargiturum polliccba¬
tux: hunc patrem tamesi su¬
ma duuim principis clemen¬
tia tutum prestitit: quis tame
non humano ingenio mauis
ausum putet: quid cui totus

Expanded text:
seti equitis Romani sors patria, sed par indulgentia. qui ab Caesare omnium iam et externorum et domesticorum hostium uictore cum abdicare filium suum iuberetur, quod is tribunus pl. cum Marullo collega inuidiam ei tamquam regnum adfectanti fecerat, in hunc modum respondere sustinuit: 'celerius tu mihi, Caesar, omnes filios meos eripies quam ex his ego unum nota mea pellam'. habebat autem duos praeterea optimae indolis filios, quibus Caesar se incrementa dignitatis benigne daturum pollicebatur. hunc patrem tametsi summa diuini principis clementia tutum praestitit, quis tamen non humano ingenio maius ausum putet, quod cui totus
Abbreviated transcription (Latin):
St aliud
factorum dic¬
torumqz ge¬
nus a sapien¬
cia proximo
defloxu ad uafre nomen pro¬
gressum: quod insi fallacia
uires aissumpserit fidem pro¬
positi non mucint: laudem¬
ꝙ occulto magis tramite
quam aperta uia petit¬

Expanded text:
st aliud factorum dictorumque genus, a sapientia proximo deflexu ad uafritiae nomen progressum, quod, nisi fallacia uires adsumpsit, finem propositi non inuenit laudemque occulto magis tramite quam aperta uia petit
Abbreviated transcription (Latin):
crio Tusso regnã¬
te cuidam patrifa¬
milie in ugro sabmo preci¬
pue magnitudinis ⁊ exinne
forme uaccha nata est: quã
graculorum certissimi auc¬
tores in hoc a Sns inimorta¬
libus editam responderũt.
ut quisquis cum auentinẽ¬
si Syanc nimosasset. cius
pntria totius terra rum or¬
bis impcrium obtineret: sẽtus
co doimnus bouem cum sum¬
ma festinationc romam mac¬
tandam in auentino ante
aram Syane constituit sacri¬
ficio sabmis regimen huma¬
in generis Saturus: de qua
re antistes templi certior fac¬
tus religionem hospiti intu
sit: ne prius uictimam cede¬
ret quam se proxi annis
aqua abliusset: coq aluicum
tyberis petente uaccham ipse

Expanded text:
io Tullio regnante cuidam patri familiae in agro Sabino praecipuae magnitudinis et eximiae formae uacca nata est. quam oraculorum certissimi auctores in hoc a dis inmortalibus editam responderunt, ut quisquis eam Auentinensi Dianae immolasset, eius patria totius terrarum orbis imperium obtineret. laetus eo dominus bouem summa cum festinatione Romam actam in Auentino ante aram Dianae constituit, sacrificio Sabinis regimen humani generis daturus. de qua re antistes templi certior factus rellit ne prius uictimam caederet quam se proximi amnis aqua abluisset, eoque alueum Tiberis petente uaccam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sua exportari usserunt: qd̾
corum parum uerecundam
ac pudicam lectionem arbi¬
trabantur: noluerunt enim
ea libenorum suorum aũs
mbui ne plus morihue
noceret quam ingennis pro¬
desset: itaq maximum poc¬
tam aut certe summo pro¬
xiinum. quia domum sibi
muisam ob sceniis maledic¬
tis lucerauerat carminum
gxilio musctarunt.rãs

Expanded text:
sua exportari iusserunt, quod eorum parum uerecundam ac pudicam lectionem arbitrabantur: noluerunt enim ea liberorum suorum animos imbui, ne plus moribus noceret quam ingeniis prodesset. itaque maximum poetam aut certe summo proximum, quia domum sibi inuisam obscenis maledictis lacerauerat, carminum exilio multarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iguił in nostra cuu¬
gracchorum summa nobili¬
tas ac spes amplissima: sed̾
quia statum ciitatis cona¬
ti erant conuellere insepul¬
ta cadauera iacuerunt: su¬
premusqz humane condicio¬
ins honos filiis gracchi ⁊ ne¬
potibus aphricam defuit
quinctiam familiares eorũ
ne quis ueip. mimicus ami¬
cus esse uellet de robore pre¬
cipitati sunt. Translateur¬

Expanded text:
iguit in nostra ciuGracchorum summa nobilitas ac spes amplissima. sed quia statum ciuitatis conati erant conuellere, insepulta cadauera iacuerunt supremusque humanae condicionis honos filiis Gracchi et nepotibus Africani defuit. quin etiam familiares eorum, ne quis rei publicae inimicis amicus esse uellet, de robore praecipitati sunt. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ sibi licere tamn
senatus: populus romn
credidit: qui omnes cossis
suos qui duce spurio cas
id egerant ut magistratile
non subrogatis commuims li¬
bertas in sribium uoccreti¬
nouem uiuos incremauit
nchil profecto hac seueritu
fidentius. Unus emm tribu¬
mis eam penam nouem col¬
legis inferre ausus est
nouem tribum ab uno cl¬
lega exigtie exhortuissent

Expanded text:
dem sibi licere tam P. senatui et populo Romano credidit, qui omnes collegas suos, qui duce Sp. Cassio id egerant ut magistratibus non subrogatis communis libertas in dubium uocaretur, uiuos cremauit. nihil profecto hac seueritate fidentius: unus enim tribunus eam poenam nouem collegis inferre ausus est, quam nouem tribuni ab uno collega exigere perhorruissent
Abbreviated transcription (Latin):
ll .l. pauli humam¬
Itas admonet mone
de gni pompen clemencia ta¬
ceam. regem armeme tigra¬
nem qui et per se magna cũ
po. ix. bella gesserat: et infes¬
tissimum urbraxe mitrida¬
tem ponto pulsum uiribz
suis protexerat: in conspet¬
tu suo duituis cacere supi¬
plicem passus non est: sed
bengnie uerbis reciracum
Syadema quod adiecerat
capiti reponere uissit: certis¬
q rebus imperatis in pri¬
stinum fortunc habitum
Restituit: eque puschrum ẽẽ
uidicans et uincere reges et

Expanded text:
 L. Pauli humanitas admonet me ne de Cn. Pompei clementia taceam. regem Armeniae Tigranem, qui et per se magna cum populo Romano bella gesserat et infestissimum urbi nostrae Mitridatem Ponto pulsum uiribus suis protexerat, in conspectu suo diutius iacere supplicem passus non est, sed benignis uerbis recreatum diadema, quod abiecerat, capiti reponere iussit certisque rebus imperatis in pristinum fortunae habitum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et uincere reges et
Abbreviated transcription (Latin):
N
tali genere laudis
memoria apprehendenda est:
qui cum persem parui tprĩs
momenco captum ex rege
ad se adouci audisset occur¬
rit ei romami impern decora¬
tus ornamentis: conatumq
ad genua procumbere dextra
manu alleuauit, sermone¬
q grato ad spem exhortatus
est: introductum etiam in ta¬
pernaculum lateri suo proxi¬
mum in consilio sedcre fccit:
nec honore mense indignum
iudicauit. Proponatur in
conspicuo acies qua prostra¬
tus est perses : et harum rcxũ
quas rectuli contextus:. Utro
magis spectaculo delectentur
homines dubicabunt: nam
si egregium est hostom abnce¬
re. non minus tamen lauda¬
bile infclicis scux miscrri.

Expanded text:
n tali genere laudis memoria adprehendenda est. qui, cum Persen parui temporis momento captiuum ex rege ad se adduci audisset, occurrit ei Romani imperii decoratus ornamentis conatumque ad genua procumbere dextera manu adleuauit et Graeco sermone ad spem exhortatus est. introductum etiam in tabernaculum lateri suo proximum in consilio sedere iussit nec honore mensae indignum iudicauit. proponatur in conspicuo acies, qua prostratus est Perses, et harum rerum, quas retuli, contextus, utro magis spectaculo delectentur homines dubitabunt: nam si egregium est hostem abicere, non minus tamen laudabile infelicis scire misereri.
Abbreviated transcription (Latin):
demq̃z iupiter post¬
Eca prestantissmor
Sucum nr̃orum sagacibue
consisus prouicuis aspiri¬
uit: nam cum asterum i ta¬
ue latus sannibas saccirirẽt
altcrum iuasisset hasdru¬
bas: ne duori fratrum
Iuncte copie intosserabisi
oncir fessas simus nes nrãs
urgerent: hinc claudn nero¬
ms regetum consilium ilic
liuii sasmatoris incłita pro¬
uidencia effetit. nero enim
compresso a se in lucanis hã¬
mbrile presenciam suam q̃m
ita uatio belli sesiderabat
mentitus hosti: ad opem fe¬
iter celeritate mira titendit.
salmator in umbria aprid
mctaurum flumen proxio
sic dimitaturus: summa
cum sissimulatione nero¬
nem castris noctũ receit.
tribunes quim a tribums
centuriones a centurignib
equites ub equitib pedites
a reditibus excipi iussit. ac
sinc ulla tumuitatione solo
uix unum ercerctum capie¬
tĩ alterum inscruit. quo eue¬
int nc hasdrubas cum duob
se consulibus preliaturum
prus sciret quam utriusos
uirtute prosterneretur. Ita
issa toto terrarum orbe m¬

Expanded text:
demque Iuppiter postea praestantissimorum ducum nostrorum sagacibus consiliis propitius aspirauit: nam cum alterum Italiae latus Hannibal laceraret, alterum inuasisset Hasdrubal, ne duorum fratrum iunctae copiae intolerabili onere fessas simul res nostras urguerent, hinc Claudii Neronis uegetum consilium, illinc Liui Salinatoris inclyta prouidentia effecit: Nero enim conpresso a se in Lucanis Hannibale praesentiam suam, quoniam ita ratio belli desiderabat, mentitus hosti ad opem coiter celeritate mira tetendit. Salinator in Vmbria apud Metaurum flumen proximo die dimicaturus summa cum dissimulatione Neronem castris noctu recepit: tribunos enim a tribunis, centuriones a centurionibus, equites ab equitibus, pedites a peditibus excipi iussit ac sine ulla tumultuatione solo uix unum exercitum capiente alterum inseruit. quo euenit ne Hasdrubal cum duobus se consulibus proeliaturum prius sciret quam utriusque uirtute prosterneretur. ita illa toto terrarum orbe i
Abbreviated transcription (Latin):
et eritu feliciter prouisum
cum enim urbe capta gasli
cabitolium eb siderent : sola¬
ꝙ potiundi cius spem in fa¬
me corum uepositam ammad¬
uerterent: per quam cassido
gencie consisn romani usi
unico perseuerentie urita¬
mento uictores spoliauerũt
panes enim sacere complu¬
ribus ex socis cepexunt: quõ
spectricuso obstupe facti in¬
finitamqz frumenti abun¬
dantiam nostris supresse
credentes ad pactionem o¬
mittende obsidiomis compu¬
scrunt. iisertus est tunc
profecto iuxiter romane uir¬
tutis presidium ab astucia
mutuantis: cum sumima
alimentorum mopia pronci
presidia moꝑie cerneret
Igitur ut uafis ita pricuso¬
so consilio salutarcis exitũ

Expanded text:
et exitu feliciter prouisum: cum enim urbe capta Galli Capitolium obsiderent solamque potiendi eius spem in fame eorum repositam animaduerterent, perquam callido genere consilii Romani usi unico perseuerantiae inritamento uictores spoliauerunt: panes enim iacere conpluribus e locis coeperunt. quo spectaculo obstupefactos infinitamque frumenti abundantiam nostris superesse credentes ad pactionem omittendae obsidionis conpulerunt. misertus est tunc profecto Iuppiter Romanae uirtutis, praesidium ab astutia mutuantis, cum summa alimentorum inopia proici praesidia inopiae cerneret. igitur ut uafro, ita periculoso consilio salutarem exitum
Abbreviated transcription (Latin):
mnib militaribus
copus tullus hostili¬
us fidenas aguiesLis que
surgentis miperu nri incu-¬
nabusa crebris rebellatiom¬
hus torpere yasse non sunt
finitimisq trorħeis ac trrum¬
rhis alitam uirtutem cius
suspectam semiri societatis
suc fidem ixpente in ipsa acic̃
diterit: detecto cnim romani
ecercitus latere in proximo cõl¬
le consedit pro aduitore srecu¬
lator pugne futurus: ut ait
uictis insuscaret aut uicto¬
ues fesses aggredcretur: nõ
crat subium quinca res mĩ¬
litum norum ammos Se¬
bilitatura esset. cum eodem
tempore et hostes confligen
it auxilia seficere cernerẽt
itaq ne id fieret tullus pro¬
uidit. concitato cnim equo
puguantium glohos precur¬
rit predicans suo iussu secel¬
sisse metium: euiuq cum ip¬
se siocuum dedisset et inua¬
lurum fidenatium terga.
que nupeuatorie artis con¬
silio inctum fiducia muta¬
int . Woq trepidatione ala¬
critate suorum pectora ie¬

Expanded text:
mnibus militaribus copiis Tullus Hostilius Fidenas adgressus, quae surgentis imperii nostri incunabula crebris rebellationibus torpere passae non sunt finitimisque tropaeis ac triumphis alitam uirtutem eius suspectam semper societatis suae fidem repente in ipsa acie detexit: deserto enim Romani exercitus latere in proximo colle consedit, pro adiutore speculator pugnae futurus, ut aut uictis insultaret aut uictores fessos adgrederetur. non erat dubium quin ea res militum nostrorum animos debilitatura esset, cum eodem tempore et hostes confligere et auxilia deficere cernerent. itaque ne id fieret Tullus prouidit: concitato enim equo omnes pugnantium globos percucurrit praedicans suo iussu secessisse Mettium eumque, cum ipse signum dedisset, inuasurum Fidenatium terga. quo imperatoriae artis consilio metum fiducia mutauit proque trepidatione alacritate suorum pectora re
Abbreviated transcription (Latin):
t ne continuo a nris
regibus recedime
sertus tanumus taram ii
filius indigne ferens quod
patris uiribus expugnari
gribu nequirent: uasentiore
armmis excogitauit iatione
qua interceptum id oppidũ
romano imperio adnaeret
subito namqz se ad aabis
contulit tunquam parentis
scuiciam et uerbera que uolu¬
tate sua perpessus crat fu¬
giens: ac pauscitim uniuis
cuiusq fictis et compositis
blandiciis alsiciendo benino¬
scritiam ut apud omnes ꝓsu¬
guuim posset consicutus.
famisiarem suum ad prem
misit indicuturum quem¬
qdmodum cunctu in sua
manu halryet. et quesitur
quidnam fiemi uellet. iue¬
ili caliditati semlis astucia
uespondit: si quidem ue cxi¬
nia delectatus tariuius
nichit respondit: scd̾ seducto
co in hortum marima et al¬
tissima papauerum capita
buculo decussit cognito ado¬
lescens silentio patris simu¬
argumenti peruidit: nec ig¬
no: auit prcipi sibi ut oxcel¬
lentissimum quenq gubi¬
norum aut erilis summo¬
ueret aut mortt consume¬
ret. crgo spoliatam bonis

Expanded text:
Et ne continuo a nostris regibus recedam, Sextus Tarquinius Tarquini filius indigne ferens, quod patris uiribus expugnari Gabii nequirent, ualentiorem armis excogitauit rationem, qua interceptum illud oppidum Romano imperio adiceret: subito namque se ad Gabinos contulit tamquam parentis saeuitiam et uerbera, quae uoluntate sua perpessus erat, fugiens, ac paulatim unius cuiusque fictis et compositis blanditiis adliciendo beniuolentiam, ut apud omnes plurimum posset consecutus, familiarem suum ad patrem misit indicaturum quemadmodum cuncta in sua manu haberet et quaesiturum quidnam fieri uellet. iuuenili calliditati senilis astutia respondit, si quidem re eximie delectatus Tarquiniunihil respondit, sed seducto eo in hortum maxima et altissima papauerum capita baculo decussit. cognito adulescens silentio simuargumentum peruidit nec ignorauit praecipi sibi ut excellentissimum quemque Gabinorum aut exilio summoueret aut morte consumeret. ergo spoliatam bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis egixgio
et ab omni re¬
prchentione pro¬
cus reinota: cu¬
ilis opcra quia appessatione¬
nostra uix apte exprii p̃nt
girca prominciatione strate¬
gemata dicantur. T rans¬

Expanded text:
iditatis egregia et ab omni reprehensione procul remota, cuius opera, quia appellatione uix apte exprimi possunt, Graeca pronuntiatione strategemata dicantur. † Omn
Abbreviated transcription (Latin):
Adem casilmates ob¬
Esidionc hannibalis
clansi almentorumq facul¬
tute deffecti lora neccessariis
uniculoram usib subducta
eque scutis detractis pelles
ferugiti refolutas aqua
mandere uoliustis. quid is¬
lis si accrhitatem casus in¬
tueare miserius. si constan¬
ciam respicias fidelius. qui
ne a romains desciscerent
tuili uti cibi gciere sustini¬
crunt: cum ꝑiguissima
arua sua fertilissimosq
campos menbus suis sub¬
iectes intuerentur. Itaq
campanc urbis que pum¬
cum feritatem delicis suis
cupida fouit in propinquo
situm cusilinum moderatũ
untute elurum perscueran¬
tis amicicie pignore impies
oculos uerherauit e rns¬

Expanded text:
adem Casilinates obsidione Hannibalis clausos alimentorumque facultate defectos lora necessariis uinculorum usibus subducta eque scutis detractas pelles feruenti resolutas aqua mandere uoluisti. quid illis, si acerbitatem casus intueare, miserius, si constantiam respicias, fidelius? qui, ne a Romanis desciscerent, tali uti cibi genere sustinuerunt, cum pinguissima arua sua fertilissimosque campos moenibus suis subiectos intuerentur. itaque Campanae urbis, quae Punicam feritatem deliciis suis cupida fouit, in propinquo situm Casilinum, † moderarum uirtute clarum, perseuerantis amicitiae pignore impios oculos uerberauit. In
Abbreviated transcription (Latin):
¶In illa obsidione et
fide cum trecenti pre¬
nestim permanerent euemt
ut ex hiis quidam murem
captum Sucentis potius
denarns uendere quam ip̃c
uterq inepebatur exitum at¬
tribait: auaro enim et fame
consumpto manubus sor¬
dium suarum frui non li¬
cuit: equi amim uir ad sũ¬
lutarem impensam facien¬
dam care quidem uerum
necessaric comparato cibo

Expanded text:
In illa obsidione et fide cum trecenti Praenestini permanerent, euenit ut ex his quidam murem captum ducentis potius denariis uendere quam ipse uterque merebatur exitum adtribuit: auaro enim et fame consumpto manubiis sordium suarum frui non licuit, aequi animi uir ad salutarem inpensam faciendam care quidem, uerum necessarie conparato cibo
Abbreviated transcription (Latin):
ropter candem cla¬
dem senatus Octa¬
clio qui siliciam cornelio
maniule qui sardinam
propretores obtinebant: q̃¬
rentibus quod neq stipen¬
dium neqz frumentum
classib eorum et excepciti¬
bus socu preberent: affir¬
mantibus etiam ne hahere
quidem cos unde id prestare
iossent: rescripsit erarium
longinquis nupensis non
sufficere: proinde quoracto
tante inopie succurrendu
esset ixsi uiderent. Pns lris
Quid aliud quam impern
Lui gubernacula a manibr
abiecit: Siciliamqz sardim¬
am heingiissimas urbis
nre mitrices gradus et sta¬
bilimenta sessorum tam mus¬
to sudore et sanguine in pote¬
statem rxdactus: pautis uor¬
bis ita scilicet neccessitate
iubente dimisit. Translateur¬

Expanded text:
Propter eandem cladem senatus Otacilio, qui Siciliam, Cornelio Mammulae, qui Sardiniam pro praetoribus obtinebant, querentibus quod neque stipendium neque frumentum classibus eorum et exercitibus socii praeberent, adfirmantibus etiam ne habere quidem eos unde id praestare possent, rescripsit aerarium longinquis inpensis non sufficere: proinde quo pacto tantae inopiae succurrendum esset ipsi uiderent. his litteris quid aliud quam imperii sui gubernacula e manibus abiecit Siciliamque et Sardiniam, benignissimas urbis nostrae nutrices, gradus et stabilimenta bellorum, tam multo sudore et sanguine in potestatem redactas paucis uerbis, te scilicet Necessitate iubente, dimisit. Eade
Abbreviated transcription (Latin):
Ayus Sergius
Orata pensilia
balnea primus facere in¬
ftituit que impensa leui¬
bus miciis coepta ad sus¬
pense calide aque tantũ
equora penetrauit. idem
Uidelicet negulam. Nep¬
tum arbitrio subiectam
haberes peculiaria sibi
maria excogitauit estua¬
riis intercidiendo fluctus
pisciumqz diuersos gre¬
ges separatis molibz in¬
cludendo ut nulla tam
sena tempestas incideret
qua non onerate mense
uarietate pisciculor hu
bundarent edificiis et ã
spaciosis et ex celsis decerta
ad id tempus oru lucrim
lacus pressit quo recen¬
tiore usu conchiliorum
fpucretur ubi Sum se
publice aque cuꝑidius
imnnergit eum Considio
publicãno iudicium nac¬
tus est in quo lucuis
Crassus aduersus illum
causam agens epraye
amicum iuum. Consi¬
dimDixit quod puta¬
ret Cpatam pemotum
a lacu cariturum osteris
namqz ea si inde petere
non recuisset in regulis

Expanded text:
 Sergius Orata pensilia balinea primus facere instituit. quae inpensa a leuibus initiis coepta ad suspensa caldae aquae tantum non aequora penetrauit. idem, uidelicet ne gulam Neptuni arbitrio subiectam haberet, peculiaria sibi maria excogitauit, aestuariis intercipiendo fluctus pisciumque diuersos greges separatim molibus includendo, ut nulla tam saeua tempestas inciderit, qua non Oratae mensae uarietate ferculorum abundarent. aedificiis etiam spatiosis et excelsis deserta ad id tempus ora Lucrini lacus pressit, quo recentiore usu conchyliorum frueretur: ubi dum se publicae aquae cupidius inmergit, cum Considio publicano iudicium nanctus est. in quo L. Crassus aduersus illum causam agens errare amicum suum Considium dixit, quod putaret Oratam remotum a lacu cariturum ostreis: namque ea, si inde petere non licuisset, in tegulis
Abbreviated transcription (Latin):
¶l ut a singulis ad
umuerses transgre¬
diax quanto et quam ẽquasi
amore patrie tota ciuitas fla¬
grauit: nam cum secundo
punico bello exhaustum era¬
rium ne deorum quidem cul¬
tui sufficeret: publicam ultro
aditos censores hortati sunt:
ut ommia sic locarent tanqua
resp. pecuma abundaret. seq
prestituros cuncta nec ullum
assem insi bello confecto peti¬
tuxos polliciti sunt. Trans

Expanded text:
 ut a singulis ad uniuersos transgrediar, quanto et quam aequali amore patriae tota ciuitas flagrauit! nam cum secundo Punico bello exhaustum aerarium ne deorum quidem cultui sufficeret, publicani ultro aditos censores hortati sunt ut omnia sic locarent, tamquam res publica pecunia abundaret, seque praestaturos cuncta nec ullum assem nisi bello confecto petituros polliciti sunt. domini
Abbreviated transcription (Latin):
Omalis quoq ĩgenii
¶celestis uates non ãsiud
sensit. Debementissmns Achillie
mamibus canoras fides aptando
ut earum militare robur lem
pacis studio relaxaret. Trũslatẽ.¬

Expanded text:
omerus quoque, ingeni caelestis uates, non aliud sensit uehementissimis Achillis manibus canoras fides aptando, ut earum militare robur leni pacis studio relaxaret. QVA
Abbreviated transcription (Latin):
Dque uidit cui missa
pars sapiencie obscura
fuit Socrates ideo que non erubu¬
it cunc cum interposita arũdme
cruribus sins cum paruulis filio¬
lis sudens ab altibiade risus est.

Expanded text:
dque uidit, cui nulla pars sapientiae obscura fuit, Socrates, ideoque non erubuit tunc, cum interposita harundine cruribus suis cum paruulis filiolis ludens ab Alcibiade risus est.
Abbreviated transcription (Latin):
CIAbio autem etiam
incolumi summa cu
gloria gracia rescita est. dic¬
tritori enm ei magister cqui¬
tum iminucius cito plebis
quod nunquam antea face¬
tum fucrat equatus. paxti¬
toq occercitu scxaratim in
sanno cum hannibale con¬
flixcrat: ubi temere mito
certamine pestiferum habi-¬
turus exitum subsidio fa¬
bn consernatus. et ipse cum.
patrem appellauit et ax legio¬
nibus sius patronum salu-¬
tari uoluit: ac deposito equa¬
lis imperii iugo magiste¬
rium cquitum sicut par erat
dictature subiccit: impru¬
dentisq uulgi eprore grace
mentis significatoe correxit

Expanded text:
abio autem etiam incolumi summa cum gloria gratia relata est. dictatori ei magister equitum Minucius scito plebis, quod numquam antea factum fuerat, aequatus partito exercitu separatim in Samnio cum Hannibale conflixerat. ubi temere inito certamine pestiferum habiturus exitum subsidio Fabi conseruatus, et ipse eum patrem appellauit et ab legionibus suis patronum salutari uoluit ac deposito aequalis imperii iugo magisterium equitum, sicut par erat, dictaturae subiecit inprudentisque uulgi errorem gratae mentis significatione correxit
Abbreviated transcription (Latin):
ns rescissoꝵ
testamento¬
rum exem¬
plis contẽti
actingamꝰ
ea que rata maserunt.
cum causis haberent ꝓpi
quas rescindi possent quã
serte quam eciam nota
infatua Tuditanus ut¬
pote qui populo mĩmes
sparserit. cogamq uelud.
tragicam uestẽm in foro.
trahens maximo cum
iominum isu conspectus
fuerit: ac multu his con¬
sentanea fecerit testamẽto
filium nistituit heredem
quod .T. longus sanguĩe
ei proximus haste iudicio
subuertere frustra conatus
est magis enim cẽtumun
quod scriptum esset in ta¬
hulis quia quis las scrip¬
sisset considerandum exi¬
simiauerunt

Expanded text:
s rescissorum testamentorum exemplis contenti attingamus ea, quae rata manserunt, cum causas haberent, propter quas rescindi possent. Quam certae, quam etiam notae insaniae Tuditanus! utpote qui populo nummos sparserit togamque uelut tragicam uestem in foro trahens maximo cum hominum risu conspectus fuerit ac multa his consentanea fecerit. testamento † filium instituit heredem, quod Ti. Longus sanguine ei proximus hastae iudicio subuertere frustra conatus est: magis enim centumuiri quid scriptum esset in tabulis quam quis eas scripsisset considerandum existimauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Acla mentione ac¬
hostis: mansuctudims eiu
operibus quam romano no¬
mimi prescitit. locum qui
inter manus est fima i han¬
nbal enim eniln pauli apd̃
cannas trucidati quesitum
corpus quantum in ipso fuit
inhumatum iacere passus

Expanded text:
acta mentione achostis mansuetudinis eius operibus, quam Romano nomini praestitit, locum, qui inter manus est, finiam: Hannibal enim Aemilii Pauli apud Cannas trucidati quaesitum corpus, quantum in ipso fuit, inhumatum iacere passus
Abbreviated transcription (Latin):
Eronltes quo
non uulgaris ho¬
nos. cuĩ soli omnium fõe¬
ninarum gymincum
spectaculo interesse permis¬
sum est: cum ad olympia
filium El fuclea certamẽ¬
in ingressucum adduxis¬
set. O liꝑiaco patre ge¬
inta fratrib candem pal¬
mai assecuris latera ciꝰ

Expanded text:
erenices quoque non uulgaris honos, cui soli omnium feminarum gymnico spectaculo interesse permissum est, cum ad Olympia filium Euclea certamen ingressurum adduxisset, olympionice patre genita, fratribus eandem palmam adsecutis latera eius
Abbreviated transcription (Latin):
De luxuria et libidine
De crudelitate.
De ira aut odio.
De auaricia.
De superbia et potencia
De persidia
De ui et sedicione
De tormentate.
De uscione.
sebrata.
De mortibus non uuloa¬
ribus.
De cupiditate uite.¬

Expanded text:
De luxuria et libidine De crudelitate De ira aut odio De auaritia De superbia et impotentia De perfidia De ui et seditione De temeritate De ultione lerata De mortibus non uulgaribus De cupiditate uit
Abbreviated transcription (Latin):
Sceuole quem lu¬
ciuis crassus in consulatu
collegam habuit gloria
par illustris qui. Asiam
tam sancte et tam fortiter
obtimuit ut senatus De¬
inceps in eam prouincia
ituris magistratibz exem¬
plum atq formam offi¬
en sceuolam decrito suo
proponeret. Translateur

Expanded text:
Scaeuolae, quem L. Crassus in consulatu collegam habuit, gloria parum inlustris, qui Asiam tam sancte et tam fortiter obtinuit, ut senatus deinceps in eam prouinciam ituris magistratibus exemplum atque normam officii Scaeuolam decreto suo proponeret. Inhaer
Abbreviated transcription (Latin):
lius. . lu¬
eulli promp¬
tissimo ftu¬
Sio maxiaqz
lileralitare et honestuni
dignitatis grãdum et ã¬
plissimum patrimonũ
consecutus cum prese sẽp
cullisset unum illun
sibi esse heredem. Moriens
eciam annulos ei suos tra¬
didisset. Pomponum
articum testameroto
adoptauit diniuums
borioru seredem reliquit
Sed falacis ei insidiosi
cadauer populus ro. çer¬
uicib reste circundacum
per yiam traxit. Itass
nefarius homo filium
quidem et heredem habuit
quem noluit. funs aut
et exequias quales
merut¬

Expanded text:
lius, L. Luculli promptissimo studio maximaque liberalitate et honestum dignitatis gradum et amplissimum patrimonium consecutus, cum prae se semper tulisset unum illum sibi esse heredem, moriens etiam anulos ei suos tradidisset, Pomponium Atticum testamento adoptauit omniumque bonorum heredem reliquit. sed fallacis et insidiosi cadauer populus Romanus ceruicibus reste circumdatum per uias traxit. itaque nefarius homo filium quidem et heredem habuit quem uoluit, funus autem et exequias quales meru
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq metel¬
luii. O censorẽ
quod ab co tanquam
Pracchi filio censum peci¬
pece nolebat lapidibus
prosterncre canatus est
affirmantem tantum
rio graccho fuisse. e quib
uñum in sadiria scipẽ¬
dia merentem alterum
infantem. Preneste ter-¬
cium post pateis mortẽ
natum. Rome deces¬
sisse; nec oportere clarissi¬
me familie ignotas sor¬
des infeci cũm interim
improuida concitate mul¬
titudinis temeritas pro
imprudencia et auda¬
cia aduersus consulatũ
et eẽsuram tetendit prĩ¬
cipesq suos omni prtula¬
cie genere uexauit.

Expanded text:
e Q. Metellum censorem, quod ab eo tamquam Gracchi filio censum recipere nolebat, lapidibus prosternere conatus est, adfirmantem tres tantum i. Graccho fuisse, e quibus unum in Sardinia stipendia merentem, alterum infantem Praeneste, tertium post patris mortem natum Romae decessisse, neque oportere clarissimae familiae ignotas sordes inseri, cum interim inprouida concitatae multitudinis temeritas—pro inpudentia et audacia!—aduersus consulatum et censuram tetendit principesque suos omni petulantiae genere uexauit.
Abbreviated transcription (Latin):
E sana hec tã¬
tummodo illa
eciam cruenta sedicio
populus enim Mumiũ
competitorem. Satur¬
nm nouem iam trea¬
tis tubums unoq loco
candidatis Suob re¬
stante in prius in edes
priuatas compusit ex¬
tractum de inde intere¬
mit ut cede integetrum
cuus facultas adipis¬
cende potestatis teterci¬
mocilu Daretur.

Expanded text:
esana haec tatum modo, illa etiam cruenta seditio: populus enim Nunnium conpetitorem Saturnini nouem iam creatis tribunis unoque loco duobus candidatis restante ui prius in aedes priuatas conpulit, extractum deinde interemit, ut caede integerrimi ciuis facultas apiscendae potestatis taeterrimo ciui daretur.
Abbreviated transcription (Latin):
On supprimenda illiue
Aquoque deninatio qui
puerun su mimo amore corup¬
tus rogatus ab co ruri ut
omasum in cornam ficri ni¬
beret. Cum bubule carme
in proxinquo emande nulla
faculias esset. Domito boue
occiso desidernu eins exple¬
it. eo que nomme publi¬
ca questione afflictut est
inocens insi tam prisco se¬
culo natus esset

Expanded text:
on subprimenda illius quoque damnatio, qui pueruli sui nimio amore correptus, rogatus ab eo ruri ut omasum in cenam fieri iuberet, cum bubulae carnis in propinquo emendae nulla facultas esset, domito boue occiso desiderium eius expleuit eoque nomine publica quaestione adflictus est, innocens, nisi tam prisco saeculo natus esset
Abbreviated transcription (Latin):
dipodis ossa cede
patris m iptiis mris
contammata: inter ipsum
are decoratos sacrosanctiore
cosis: a deo tibi asiena mala
tius homs gratiora sunt: Le¬
ge itaqz legem que te iure iu¬
rando obstrictam tenet: et
quia benemericis debita yed¬
dere premia noliusti: lesis
iusta piacula exolue: tacent
mute illorum umbre fati nec¬
cessitate constricte : ad im¬
mores bene ficiorum athene
reprchensione lingua sermo¬
ne licenti soluta non tacet.
Sed omictamus ingratos et
potius de pns sõquamnur : cisi¬
quando enim satius est fauo¬
rabili quam muse rei uaca¬
re. uenire igitur in manus
nostras prospera parentum
uota. Et felicibus auspiciis
propagate soboles: que effici¬
lis ut et gemusse uiuet et ge¬
nenur si beat. Tuanssateur.

Expanded text:
dipodis ossa, caede patris, nuptiis matris contaminati, inter ipsum arae decoratos sacro sanctiores colis. adeo tibi aliena mala tuis bonis gratiora sunt. lege itaque legem, quae te iure iurando obstrictam tenet, et quia bene meritis debita reddere praemia noluisti, laesis iusta piacula exsolue'. tacent mutae illorum umbrae, fati necessitate constrictae: at, inmemores beneficiorum Athenae, reprehensionis lingua sermone licenti soluta non tacet. Sed omittamus ingratos et potius de piis loquamur: aliquanto enim satius est fauorabili quam inuisae rei uacare. uenite igitur in manus nostras, prospera parentium uota, felicibus auspiciis propagatae suboles, quae efficitis ut et genuisse iuuet et gen
Abbreviated transcription (Latin):
uersa ait: sine ut priusꝙͣ
compsexum accipiam sciam
an ad hoc hostem an ad filĩ¬
um uenerim captiua matꝰ¬
ne in castris tius sim: in
hoc me longa uita et infelix
senecta traxit ut exusem de
inde te hostem uiderem: po¬
tiusti populari hanc terrã
que te genuit atqz aluit: in

Expanded text:
uersa 'sine, priusquam uersa 'sine, priusquam complexum accipio, sciam' inquit, 'ad hostem an ad filium uenerim, captiua materne in castris tuis sim. in hoc me longa uita et infelix senecta traxit ut exsulem te deinde hostem uiderem? potuisti populari hanc terram quae te genuit atque aluit? n
Abbreviated transcription (Latin):
Oriolanus
maximi uir
amini et altis¬
simi consilii op
r̾uina prostratus ad uolscos
infestos tunc Romans cõ¬
fugit magno ubiq precio
uirtus estimatus: itaq quo
latebras quesitum uenerat
ibi breuissime suminum
adeptus est imperium: e¬
uenitq ut quem pro se sa¬
lutarem imperatorem ciries
habere noluerant: pene
pestiferum aduersus se du¬
cem experirentur frequen¬
ter enim fusis excercitibus
nostris uictoriarum suaꝵ
gradibus aditum iuxta me¬
ma urbis uolsco militi stru¬
xit: quapropter fastidiosus
ille in estimandis boms suis
populus qui peo non peper-¬
cerat exuli coactus est sup¬
plicare: missi ad eum depre¬
candum legati nichil profe¬
cerunt. inssi demde sacer¬
dotes cum insulis eque sine
effectu redierunt. stupebat
senatus: trepidabat popu¬
sus: uiri pariter et mulie¬
res exitium iminens la¬
mentabantur. tunc ueturia
coriolam mater uolummã
uxorem eius et liberos secũ
trahens castra uolscorum
petiit: quam ubi filius as¬
pexit prope ut amens ma

Expanded text:
oriolanus maximi uir animi et altissimi consilii optruina prostratus ad Volscos infestos tunc Romanis confugit. magno ubique pretio uirtus aestimatur. itaque, quo latebras quaesitum uenerat, ibi breui summum est adeptus imperium, euenitque ut quem pro se salutarem imperatorem ciues habere noluerant, paene pestiferum aduersus se ducem experirentur: frequenter enim fusis exercitibus nostris uictoriarum suarum gradibus aditum iuxta moenia urbis Volsco militi struxit. quapropter fastidiosus ille in aestimandis bonis suis populus, qui reo non pepercerat, exuli coactus est supplicare. missi ad eum deprecandum legati nihil profecerunt: missi deinde sacerdotes cum infulis aeque sine effectu redierunt. stupebat senatus, trepidabat populus, uiri pariter ac mulieres exitium imminens lamentabantur. tunc Veturia Coriolani mater Volumniam uxorem eius et liberos secum trahens castra Volscorum petiit. quam ubi filius asprope ut amens con
Abbreviated transcription (Latin):
sti in quit et uicisti mam incã.
patriam precibus huius ad¬
motis cuius utero delatus¬
sum quamus merito michi
inuisam dono: continuoqz a¬
grum romanum hostilibus
armis liberauit. E rgo pec¬
tus dolore accepte iniurie :
spe potuinde uictorie uere¬
cundia non detractandi mi¬
insterni mecu mortis refer¬
tum totum sibi pietas ua¬
cuefecit: uinuisqz parentis
aspectus bellum atrox salu¬
tari pace mutauit. Trans¬

Expanded text:
sti' inquit 'et uicisti iram meam, patria, precibus huius admotis, cuius utero quamuis merito mihi inuisam dono', continuoque agrum Romanum hostilibus armis liberauit. ergo pectus dolore acceptae iniuriae, spe potiendae uictoriae, uerecundia detrectandi ministerii, metu mortis refertum, totum sibi pietas uacuefecit, uniusque parentis aspectus bellum atrox salutari pace mutauit. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
uuenili ardore pse¬
na hec pietas. Aristo¬
tiles uero supreme uite ueli-¬
quias senilibus ac rugosis
membris in summo littera¬
rum ocio uix custodiens: a¬
deo ualenter pro salute pa-¬
trie incubuit: ut eam ab ho¬
stilibus armis solo equandã
in lectulo athemensi iacens
equitum macedonum ma-¬
ibus quibus adiecta erat
eriperet. Ita urbs non tam
strata atqz euersa alexan¬
dri quam restituta aristoti¬
sis notum est opus. patet
ergo quam benigne quãq
profuse pietatis erga patri
nis etatis homines extiterit.
sanctissimisq nature legi¬
bus mixificorum etiam ex¬
emplorum clara mundo
subscripserit ubertas.

Expanded text:
uuenali ardore plena haec pietas. Aristoteles uero, supremae uitae reliquias senilibus ac rugosis membris in summo litterarum otio uix custodiens adeo ualenter pro salute patriae excubuit, ut eam ab hostilibus armis solo aequatam in lectulo Athenis iacens, et quidem Macedonum manibus, quibus abiecta erat, erigeret. ita non tam urbs strata atque euersa Alexandri quam restituta Aristotelis notum est opus. patet ergo quam benignae quamque profusae pietatis erga patriam nis aetatis homines extiterint, sanctissimisque naturae legibus mirificorum etiam exemplorum † clara mundo suscripsit ubertas.
Abbreviated transcription (Latin):
deM pietas uirib
sius inflammatum
aphricanum superiorem uix¬
dum annos pubertatis in¬
gressum ad opem patri in
acie ferendam uirili robore
armauit: consulem emi eu
cipud ticinum fluuium adu̾¬
sis auspicis cum haninbalẽ
pugnantem saucium grauit
intercessu suo seruauit: ne¬
q illum aut etatis infirim¬
tas aut milicie tyrocimum.
aut infelicis prelii etiam ue¬
terano bellatori ꝑtimescen¬
dus exitus interpellare ua¬
suit: quo minus dupolici
gloria conspicuus: coronã
imperii simul et nomen pa¬
tre ex ipsa morte rapto me¬
perctur. auribus ista tam
preclara exempla .no. ciui¬
tas accepit: ilsa uidit ocłis.

Expanded text:
dem pietas uiribus suis inflammatum Africanum superiorem uixdum annos pubertatis ingressum ad opem patri in acie ferendam uirili robore armauit: consulem enim eum apud Ticinum flumen aduersis auspiciis cum Hannibale pugnantem, grauiter saucium intercessu suo seruauit, neque illum aut aetatis infirmitas aut militiae tirocinium aut infelicis proelii etiam ueterano bellatori pertimescendus exitus interpellare ualuit, quo minus duplici gloria conspicuus coronam imperatore simul et patre ex ipsa morte rapto mereretur. Auribus ista tam praeclara exempla Romana ciuitas accepit, illa uidit oculis.
Abbreviated transcription (Latin):
uls quoq Crassuꝰ
tantus apuduidices
quantus apud patres .co. Emi
sums eloquentie stipendnis regebat.
crat que sic fori ut ille curie prin¬
ceps. cum uchementissimum testi¬
mon fulmen in I. Marcellã
rcum miecisset impetu graiuis
extit uanus apparuit. Trans¬

Expanded text:
L. quoque Crassus, tantus apud iudices, quantus apud patres conscriptsimis eloquentiae stipendiis regebat eratque sic fori, ut ille curiae princeps—, cum uehementissimum testimonii fulmen in M. Marcellum reum iniecisset, impetu grauis, exitu uanus apparuit. A