comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumꝰ. Nemo aũ me reprehendat. si post
hac a locutione cessauero: qr sic̃ om̃s cer¬
nitis. nr̃e tribulationes excreuer̃t̃. Undiq
gladiis circumfusi sumꝰ : undiq imminens
mortis ꝑicłm timemꝰ. Alii de truncatis
ad nos manib redeunt: alii capti. alii in¬
terempti nunciant᷑. Iam cogor linguã ab
expositione retinere: qr tedet animã meã
uite mee: Iam nullꝰ in me sacri eloquii
studiũ requirat: qr uersa ẽ in luctũ cy¬
thara mea. & organũ meũ in uocẽ flen¬
tiũ. Iã cordis ocłs in mẏsterioꝵ discussio¬
ne ñ uigilat: qr dormitauit anima mea
pre tedio. Iam minꝰ lectio animo dulcis
ẽ : qr oblitꝰ sum manducare panẽ meũ.
a uoce gemitꝰ mei. Cui aũ uiuere ñ licet:
de scͥpturȩ sacre sensibus loqui mnystica
qualiter libet: E qui cogor cotidie amara
bibere: quando possũ dulcia ꝓpinare:
Itẽ idẽ italie patricie & uenantio ex mona¬
cho patricio. Quosda de sicilia uenientes
affectu quo debui de sospitate ur̃e excel

Expanded text:
ti sumus. Nemo autem me reprehendat si post hanc locutionem cessavero, quia, sicut omnes cernitis, nostrae tribulationes excreverunt. Undique gladiis circumfusi sumus, undique imminens mortis periculum timemus. Alii detruncatis ad nos manibus redeunt; alii capti, alii interempti nunciantur. Jam cogor linguam ab expositione retinere, quia taedet animam meam vitae meae . Jam nullus in me sacri eloquii studium requirat, quia versa est in luctum cithara mea, et organum meum in vocem flentium . Jam cordis oculus in mysteriorum discussione non vigilat, quia dormitavit anima mea prae taedio . Jam minus lectio animo dulcis est, quia oblitus sum manducare panem meum a voce gemitus mei . Cui autem vivere non licet, de Scripturae sacrae sensibus loqui mystica qualiter libet? Et qui cogor quotidie amara bibere, quando possum dulcia propinare? » Item Italicae patriciae et Venantio, exmonacho patricio: « Quosdam de Sicilia venientes affectu quo debui de sospitate excellentiae
Abbreviated transcription (Latin):
suetudines sequeretur: piissimꝰ yater ñ
dedignatꝰ est reddere rationẽ dicens. Nos
in nullo horũ aliã ȩccłam secuti sumꝰ. Nã
& alła hic ñ dicitur de ierosolimorũ ex¬
clesia: s ex beati ieronimi traditione
tempore beate memoriȩ damasi papȩ
tradit᷑ tractũ. & ideo magis in hac re
illã consuetudinẽ amputauimꝰ: quȩ
hinc a grecis fuerat tradita. Subdia¬
conos aũ ut spoliatos ꝑcedere facerẽ: an¬
tiqua consuetudo ȩccłe fuit. S qr placu¬
it cuidã nr̃o pontifici: nescio cur eos ue¬
sticos ꝓcedere precepit. Nã siciliȩ gccłẽ¬
nunquid traditionẽ a grecis accepert̃: Unde
habent gͦ hodie ut subdiaconi in eis in tutnicis
procedant: nisi qr hoc a matre sua romana
eccłã ꝑceperunt: Ryrieleyson aũ nos neq
nes simul dicunt. Apd̃ nos uero a clericis
lo modo dr̃. In cotidianis aũ missis alia que
dici solent tacemꝰ. Tantũ modo Ryrieley

Expanded text:
suetudines sequeretur, piissimus Pater non suetudines sequeretur, piissimus Pater non dedignatus est reddere rationem, dicens: « Nos in nullo horum aliam Ecclesiam secuti sumus. Nam ut Alleluia hic diceretur, de Jerosolymorum Ecclesia ex beati Hiertempore beatae memoriae Damasi papae traditur tractum, et ideo magis in hac re illam consuetudinem amputavimus quae hic a Graecis fuerat tradita. Subdiaconos autem ut spoliatos procedere facerem, antiqua consuetudo Ecclesiae fuit. Sed placuit cuidam nostro pontifici, nescio cui, qui eos vestitos procedere praecepit. Nam vestrae Ecclenunquid traditionem a Graecis acceperunt? Unde habent ergo hodie ut subdiaconi lineis in tunicis procedant, nisi quia hoc a matre sua Romana Ecclesia perceperunt? Kyrie eleison autem nos neque nes simul dicunt, apud nos autem a clericis lo modo dicitur. In quotidianis autem Missis alia quae dici solent tacemus: tantummodo Kyrie ele
Abbreviated transcription (Latin):
professionis. uoluntarie confluebant cohortes.
Quib ille ut pote doctor celestis militie:
cunctis dum taxat arma sꝑitalia suggere¬
bat. Pauꝑib uero & aduenis qui ꝑ conditi¬
one temporũ rome influxerant: cotidiana
stipendia ministrabat. Suꝑ corpora bea¬
torũ petri & pauli apłoꝵ missarũ sollemnia
celebrari decreuit. acquisitis numerosissimis
oliuetis: quorũ summã in tabulis marmo¬
reis pre forib eiuscde basilicȩ adnotauit.
Luminaria suꝑaddidit: officia sedula depu¬
tauit. De sepultura iuxta ȩccłam cõmodũ
sꝑare ꝓhibuit. Septẽ ex defensorib hono¬
re regionario decorandos indixit. Alleluya
extra pentecosten tempora dici ad missas
fecit. Subdiaconos ex poliatos ꝓcedere sta¬
tuit: kyrieleyson cantari precepit: &
orationẽ dominicã mox post canonẽ suꝑ
hostiã censuit recitari. De quib cum
postea quosdã murmurare sentiret. tan¬
quã qui constantinopolitane eccłȩ con¬

Expanded text:
professionis, voluntariae confluebant cohortes, professionis, voluntariae confluebant cohortes, quibus ille, utpote doctor coelestis militiae, cunctis duntaxat arma spiritalia suggerebat, pauperibus vero et advenis, qui pro conditione temporum Romam influxerant, quotidiana stipendia ministrabat. 20. Super corpora beatorum Petri et Pauli apostolorum missarum solemnia celebrari decrevit, acquisitis numerosissimis olivetis, quorum summam in tabulis marmoreis prae foribus ejusdem basilicae 51 annotavit. Luminaria superaddidit, officia sedula deputavit. De sepultura juxta Ecclesiam, commodum sperare prohibuit. Septem ex defensoribus honore regionario decorandos indixit. Alleluia extra Pentecostes tempora dici ad missas fecit. Subdiaconos exspoliatos procedere statuit. Kyrie eleison cantari praecepit, et orationem Dominicam mox post canonem super hostiam censuit recitari. 21. De quibus cum postea quosdam murmurare sentiret, tanquam qui Constantinopolitanae Ecclesiae con
Abbreviated transcription (Latin):
ra. licenter iam ad quodlibet ȩccłasticũ of¬
ficiũ ꝓuehat᷑: s tñ illis ñ fuit criminibus
maculatꝰ. quȩ in testamento ueteri morte
ca conuertens. nonmilla uero suꝑadiciens:
pro exponendis eugłicis lectionib. in uniꝰ
libri uolumine coartauit. In canone ap¬
posuit. diesq nr̃os in tua pace dispone:
atq ab ȩterna damnatione nos eripi:
& in electorũ tuoꝵ iubeas grege numerari.
tationes ꝑ basilicas uł ꝑbeatorũ mar
tyrũ cimiteria. scđm qđ hactenꝰ plebs
romana quasi eo uiuente certati discur¬
rit : sollicitꝰ ordinauit. ꝑquas & ipse si¬
mul discurrens. dũ adhuc loqui preua¬
ciuerso tempore declamauit: reliquas
uero eiusde numeri dictauit quidẽ: sed
lassescente stomacho languore continuo.
aliis pronuntiandas commisit.
Sequebat᷑ exercitꝰ domini ultra citra q
gregoriũ preeuntẽ: & auditure uerbũ doc¬
trine. innumerabiles undiq diuersi sexuiꝰ etatiꝰ. ac

Expanded text:
ra, licenter jam ad quodlibet ecclesiasticum ofra, licenter jam ad quodlibet ecclesiasticum officium provehatur, si tamen illis non fuerit criminibus maculatus, quae in Testamento Veteri morte ca convertens, nonnulla vero superadjiciens, pro exponendis evangelicis lectionibus in unius libri volumine coarctavit. In canone apposuit: « Diesque nostros in tua pace dispone, atque ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas grege numerari. » 18. Stationes per basilicastyrum coemeteria secundum quod hactenus plebs Romana, quasi eo vivente, certatim discurrit sollicitus ordinavit; per quas et ipse simul discurrens, dum adhuc loqui praevadiverso tempore declamavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis pronSequebatur exercitus Domini ultra citraque Gregorium praeeuntem, et auditurae verbum doctrinae innumerabiles undique diversi sexus, aetatis ac
Abbreviated transcription (Latin):
quã eos ad eccłastici decoris officiũ. sed
ad capiendum solũmodo monachicũ
propositũ suscipiendos esse censebat di¬
cens. Multos ex eccłastica seu scłari mi¬
litia nouimꝰ ad om̃ipotentis di serui¬
tium festinare : ut ab humana serui¬
tute liberi. in diuino seruitio uideant᷑
mittimꝰ: om̃ib fungendi ȩcelastiei iu¬
ris dominio occasionẽ prebemus. Si uero
festinantes ad om̃ipotentis d̃ seruitiũ in¬
caute retinemꝰ: illi inuenimur negare gue¬
dam. qui dedit om̃ia. Unde necesse ẽ ut
probet᷑ priꝰ in laico habitu constitutꝰ: &
si mores eiꝰ atq conuersatio bono desiderio
illiꝰ testimoniũ ferunt. absq ulla retrac¬
tatione seruire in monasterio omĩpoten¬
liber recedat. qui diuino amore distric¬
tiorem subire appetit seruitutẽ. Si aũ
& in monachico habitu scđm patrũ re¬
gulas. irreprehensibiliter fuerit conu̾
satꝰ. post prefixa sacris canonib tempo¬

Expanded text:
quam eos ad ecclesiastici decoris officium, sed quam eos ad ecclesiastici decoris officium, sed ad capiendum solummodo monachicum propositum suscipiendos esse censebat, dicens: « Multos ex ecclesiastica seu saeculari militia novimus ad omnipotentis Dei servitium festinare, ut, ab humana servitmittimus, omnibus fugiendi ecclesiastici juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes ad omnipotentis Dei servitium incaute retinemus, illi invenimur negare quaedam, qui dedit omnia. Unde necesse est, ut probetur prius in laico habitu constitutus. Et si mores illius atque conversatio bono desiderio illius testimonium ferunt, absque ulla retractatione servire in monasterio omnipotenliber recedat, qui divino amore districtiorem subire appetit servitutem. Si autem et in monastico habitu secundum Patrum regulas irreprehensrsatus, post praefixa sacris canonibus tempo
Abbreviated transcription (Latin):
quodlibet palatii ministeriũ uł eccłasti¬
cũ patrimoniũ ꝓcurabat: sed om̃ia ȩccła¬
sticiiuris munia ȩccłastici nichilominus¬
uiri subibant: nimirũ laicis ad armorũ
solã militiã uł agrorũ curã continuã de¬
putatis. Ob hoc se nonnulli ꝓcerũ sub ob¬
tentu religionis pͥmo tonsorare. ceperunt.
Quorũ tergiuersationi mauriciꝰ imꝑator
prudenter occurrens: data ꝑ longinũ stra¬
torem lege. precepit ut quisqͥs publicis fu¬
isset administrationib implicat᷑. ei ad ex¬
cłasticũ uenire officiũ ñ liceret. Quã le¬
gem gregoriꝰ suꝑ hoc ualde laudauit
dicens. Qͥ scłarẽ habitũ deserens. ad eccła¬
stica officia uenire festinat: ñ relinquere
cupit seculũ. s mutare. Uerũ dũ ad cle
ricalẽ ꝓfessionẽ. tam ex eccłastica quã ex
scłari qͦq militia. diuersis occasionib co¬
tidie pene innumerabilis multitudo con¬
flueret : pastor ad omĩa pudus. nequa¬

Expanded text:
quodlibet palatii ministerium, vel ecclesiastiquodlibet palatii ministerium, vel ecclesiasticum patrimonium procurabat, sed omnia ecclesiastici juris munia eccviri subibant, nimirum laicis ad armorum solam militiam vel agrorum curam continuam deputatis. Ob hoc se nonnulli procerum sub optentu religionis primo tonsurare coeperunt. Quorum tergiversationi Mauricius imperator prudenter occurrens data per Longinum stratorem lege praecepit, ut, quisquis publicis fuisset administrationibus implicatus, ei ad ecclesiasticum venire officium non liceret. Quam legem Gregorius super hoc valde laudavit dicens: 'Qui saecularem habitum deferens ad ecclesiastica officia venire festinat, non relinquere cupit saeculum, sed mutare'. Hic quoque bericalem professionem tam ex ecclesiastica, quam ex saeculari quoque militia diversis occasionibus, quotidie pene innumerabilis multitudo conflueret, pastor ad omnia providus, nequa
Abbreviated transcription (Latin):
preferebat: sed togata quiritũ more seu
trabeata latinitas suũ latiũ in ipso latiari
palatio singulariter obtinebat. Refloruerart
ibi diuersarũ artiũ studia : & qui uł sc̃ĩmo¬
nia uł prudentia forte carebat. suo ipsius
iudicio. subsistendi corã pontifice fiduciã
pontificalib ꝓfundis consiliis pruden¬
tes iuiri quos ꝑhibui potiꝰ quã potentes:
& paupere philosophia intrinsecus qͥd po¬
tius aut potissimũ in uno quoq negocio
sequendũ putaret᷑. artificiosis argumenta¬
tionib rationabiliter in quirente: diues
mertia que modo se de sapientib pari sorte
ulciscit᷑. pre cubiculi forib despicabilis re¬
manebat. Sola deerat interpretandi bilin¬
guis pericia: & facundissima uirgo cecropia
que quondã sue mentis acumina uarrone
celibatũ suũ auferente. latinis tradiderat:
imposturarũ sibi prestigia. sicut ipse in
suis epłis querit᷑. undicabat. Nemo laicoꝵ

Expanded text:
praeferebat, sed togata, Quiritum more, seu praeferebat, sed togata, Quiritum more, seu trabeata Latinitas suum Latium in ipso Latiali palatio singulariter obtinebat. Refloruerant ibi diversarum artium studia, et qui, vel sanctimonia, vel prudentia forte carebat, suo ipsius judicio subsistendi coram pontifice fiduciam pontificalibus profundis consiliis prudentes viri, quos perhibui, potius quam potentes; et paupere philosophia intrinsecus quid potius aut potissimum in unoquoque negotio sequendum putaretur artificiosis argumentationibus rationabiliter inquirente, dives nertia, quae modo se de sapientibus pari sorte ulciscitur, prae cubiculi foribus despicabilis remanebat. Sola deerat interpretandi bilinguis peritia, et facundissima virgo Cecropia, quae quondam suae mentis acumina, Varrone caelibatum suum auferente, Latinis tradiderat, imposturarum sibi praestigia, sicut ipse in suis epistolis queritur, vindicabat. 15. Nemo laicorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis abbate: qui de ꝓuerbiis. de canticis¬
qͦq canticorũ. de ꝓpħis. de lib̾s regũ. de qz
eptatico paꝑa disputante. multa licet non
Ueodem sensu composuit
um quib gregoriꝰ die noctuiq uersatꝰ.
nicħ monastice ꝑfectionis in palatio:
nicħ pontificalis institutionis in eccła dere¬
liquit. uidebant᷑ passim cũ eruditissimis
clericis adherere pontifici religiosissimi
monachi : & in diuersis ꝓfessionib habeba¬
tur uita commmunis: ita ut talis esset tunc
sub beato gregorio penes urbẽ romanam
eccła. qualẽ hanc fuisse sub apłis penes ie¬
rosolimã lucas. & sub marco eugłista penes
alexandriã philo comiemorat. Tunc rerũ
sapientia rome sibi templũ uisibiliter quo¬
dammͦ fabricabat: & septemplicibus artib
ueluti columnis nobilissimorũ totidẽ lapidũ.
apłice sedis atriũ fulciebat. Nullꝰ pontifici
famulantiũ. a minimo usq ad maximum
barbarũ quodlibet in sermone uł habitu

Expanded text:
vitatis abbatem, qui de Proverbiis, de Canticisvitatis abbatem, qui de Proverbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris Regum, deque Heptateucho, papa disputante, multa, licet non eodem sensu, composuit . 12. Cum quibus Gregorius diu noctuque versatus, nihil monasticae perfectionis in palatio, nihil pontificalis institutionis in Ecclesia dereliquit. Videbantur passim cum eruditissimis clericis adhaerere pontifici religiosissimi monachi, et in diversis professionibus habebatur vita communis, ita ut talis esset tunc sub Gregorio penes urbem Romam Ecclesia, qualem hanc fuisse sub apostolis Lucas, et sub Marco evangelista penes Alexandriam Philo commemorat. 13. Tunc rerum Sapientia Romae sibi templum visibiliter quodammodo fabricabat, et septemplicibus artibus, veluti columnis nobilissimorum totidem lapidum, apostolicae sedis atrium fulciebat. Nullus pontifici famulantium, a minimo usque ad maximum, barbarum quodlibet in sermone vel habitu
Abbreviated transcription (Latin):
rium qui quadraginta omelias eugłii
cum sociis suis excepit: pateriũ eque no¬
tariũ. qui ab eo scdicerius factꝰ. ex lib̾s
ipsiꝰ aliqͣ utilissima deflorauit: & ioħem
defensorem. qui eiꝰ iussu in hispaniis cog¬
nitor destinatꝰ. ianuariũ ep̃m ciuitatis
malalitane ab ep̃is suis compatriotis
depositũ. sedi ꝓpriȩ restaurauit: & de¬
positores eiꝰ cum eo qui in locũ eiꝰ obrep¬
serat. pari sententia condemnauit. Mlo¬
nachore uero sc̃issimos sibi familiares ele¬
git : inter quos maximianũ monasterii
ꝑ siciliã uices suas cõmisit: augustinũ
eiusdem monasterii sui ꝑrepositũ. & mel¬
litũ. ꝑ quos anglorũ gentẽ ad xꝑianis¬
mi grãm dñs conuocauit: marimanum
eiusdem monasterii sui monachũ. qũe in
rauennate metropoli epͣm consecrauit: ꝓbũ¬
uero quẽ subito abbate sꝑu reuelante consti¬
tuens:. ꝓ construendo xenodochio. ierosolimis
destinauit: simulq claudiũ classitane ci¬

Expanded text:
rium, qui quadraginta homilias Evangelii rium, qui quadraginta homilias Evangelii cum sociis suis excepit; Paterium aeque notarium, qui ab eo secundicerius factus, ex libris ipsius aliqua utillima defloravit; et Joannem defensorem, qui ejus jussu in Hispanias cognitor destinatus, Januarium episcopum civitatis Malacitanae, ab episcopis suis compatriotis depositum, sedi propriae restauravit, et depositores ejus cum eo qui in locum ejus obrepserat pari sententia condemnavit. Monachorum vero sanctissimos sibi familiares elegit, 49 inter quos Maximianum, monasterii  Siciliam vices suas commisit; Augustinum ejusdem monasterii sui praepositum, et Mellitum, per quos Anglorum gentes ad Christianismi gratiam convocavit; Marinianum ejusdem monasterii sui monachum, quem in Ravennati metropoli episcopum consecravit; Probum, quem subito abbatem spiritu revelante constituens, pro construendo xenodochio Jerosolymam destinavit; simulque Claudium Classitanae ci
Abbreviated transcription (Latin):
ac unumnquẽq ab alterutro uiciatum
cantũ iactantẽ aduerteret : iterũ in¬
quit redeamus ad fontẽ. Tunc regis pre¬
cib sicut hodie quidã ueridice astipulant᷑:
adrianis ꝑapa ꝑmotus duos in galliam
cantores emisit. Quorũ iudicio rex omnes
quidẽ corrupisse dulcediñẽ romani cantꝰ.
leuitate quadã cognouit. Mettenses uero
sola naturali feritate paululũ qͥd dis¬
sonare preuidit. Deniq usq hodie qͣnͣtũ
romano cantui mettensis cedit: tantum
maniarũ q cantus. ab his qui uerã uerita¬
tem diligunt compbat᷑. Hȩc gͦ ꝑ anticipa¬
tionẽ retulerĩ: ne indiscussam gallorũ le¬
uitatem uidear preterisse.
eterũ prudentissimꝰ rector gregoriꝰ re¬
motis a suo cubiculo secłarib. clericoꝵ
sibi prudentissimos consil irios familiares¬
q delegit: inter quos petrũ diaconẽ coeta¬
neũ suum. cũ quo postea disputans uͦi di¬
alogorũ libros composuit. emilianũ nota¬

Expanded text:
ac unumquemque ab alterutro vitiatum ac unumquemque ab alterutro vitiatum cantum jactantem adverteret: Iterum, inquit, redeamus ad fontem. Tunc regis precibus, sicut hodie quidam veridice astipulantur, Adrianus papa permotus, duos in Galliam cantores misit, quorum judicio rex omnes quidem corrupisse dulcedinem Romani cantus levitate quadam cognovit, Metenses vero sola naturali feritate paululum quid dissonare praevidit. Denique usque hodie quantum Romano cantui Metensis cedit, tantum maniarumque cantus, ab his qui meram veritatem diligunt comprobatur. Haec ergo per anticipationem retulerim, ne indiscussam Gallorum levitatem videar praeteriisse 11. Caeterum prudentissimus rector Gregorius, remotis a suo cubiculo saecularibus, clericorum sibi prudentissimos consiliarios familiaresque delegit, inter quos Petrum Diaconum coaetaneum suum, cum quo postea disputans, quatuor Dialogorum libros composuit; Aemilianum quoque nota
Abbreviated transcription (Latin):
rex aũ francorũ dissonantia romami &
gallicam cantus romȩ offensus. cũ gallor
ꝓcacitas cantũ a nostratib quibusdam
neniis argumentaret᷑ esse corruptũ. nr̃i q
e diuerso autenticũ antiphonariũ ꝓba¬
biliter ostentarent: interrogasse fertur
quis inter riuũ & fontẽ limpidiorẽ aqu̾a
conseruare soleret. Respondentib fonte: pru¬
denter acdecit. Ergo & nos qui de riuo cor-¬
rupt̾a limphã usq hactenus bibimꝰ: ad ꝑ¬
ennis fontis necesse ẽ fluenta pͥncipalia re¬
curramꝰ. Mox itaq duos suor industrios
clericos. adriano tunc ep̃o dereliquit. Qui¬
bus tandẽ satis eleganter instructis. metten¬
sem metropoli ad suauitatẽ modulationis
pristine reuocauit: ꝑ q illã totã galliam
suã correxit. S cum multa post tempo¬
ra defunctis his qui rome fuerant educa¬
ti. cantũ gallicanarũ eccłarũ a mecten¬
si discrepare prudentissimꝰ regũ uidisset.

Expanded text:
rex autem Francorum, dissonantia Romani et rex autem Francorum, dissonantia Romani et Gallicani cantus Romae offensus, cum Gallorum procacitas cantum a nostratibus quibusdam naeniis argumentaretur esse corruptum, nostrique e diverso authenticum Antiphonarium probabiliter ostentarent, interrogasse fertur quis inter rivum et fontem limpidiorem aquam conservare soleret? Respondentibus fontem prudenter adjecit: Ergo et nos qui de rivo corruptam lympham usque hactenus bibimus, ad perennis fontis necesse est fluenta principalia recurramus. Mox itaque duos suorum industrios clericos Adriano tunc episcopo dereliquit, quibus tandem satis eleganter instructis, Metensem metropolim ad suavitatem modulationis pristinae revocavit, et per illam, totam Galliam suam correxit. Sed cum multa post tempora, defunctis his qui Romae fuerant educati, cantum Gallicanarum Ecclesiarum a Metensi discrepare prudentissimus regum vidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
te modulationis dulcedinẽ ꝓprie ñ resul¬
tant: qr bibuli gutturis barbara feritas
dũ inflexionib & reꝑcussionib mitẽ n¬
titur edere cantilenã. naturali quodã fra¬
gore quasi plaustra ꝑ gradus confuse so¬
nantia rigidas uoces iactat : sicq audi¬
entiũ animos quos mulcere debuerat.
exasperando magis ac obstrependo contbat.
stino tunc britaninas adeunte. ꝑ occi¬
dentẽ qͦq romane institutionis cantores
disꝑsi : barbaros insigniter docuer̃t. Qui¬
bus defunctis. occidentales excłe ita suscep¬
tum modulationis organũ uiciarunt: ut
ioħs quidã romanꝰ cantor. cũ theodoro
eque ciue romano s eburaci archyẽpo.
ꝑ gallias in britannias uitaliano sit ꝑre¬
suli destinatꝰ. Q circũquaq positarũm
eccłarũ filios ad pristinã cantilene dulce¬
dinẽ reuocans: tam ꝑ se qmͣ ꝑ suos discipu¬
los multis annis romane doctrine regulã
conseruauit. Sed & Rarolus nr patricius

Expanded text:
tae modulationis dulcedinem proprie non resultae modulationis dulcedinem proprie non resultant, quia bibuli gutturis barbara feritas, dum inflexionibus et repercussionibus mitem nititur edere cantilenam, natarali quodam fragore, quasi plaustra per gradus confuse sonantia rigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magis ac obstrependo conturbatstino tunc Britannias adeunte, per Occidentem quoque Romanae institutionis cantores dispersi, barbaros insigniter docuerunt. Quibus defunctis Occidentales Ecclesiae ita susceptum modulationis organum vitiarunt, ut Joannes quidam Romanus cantor cum Theodoro aeque cive Romano, sed Eburaci archiepiscopo, per Gallias in Britannias Vitalliano sit praesule destinatus, qui circumquaque positarum Ecclesiarum filios ad pristinam cantilenae dulcedinem revocans, tam per se, quam per suos discipulos multis annis Romanae doctrinae regulam conservavit. 9. Sed et Carolus noster patricius,
Abbreviated transcription (Latin):
nus eisciẽ institutionib in sc̃a romana eccła
modulatur. instituit: ei q cũ non nullis predi¬
is duo habitacula scilicet unũ sub gradibꝰ ba¬
silice beati petri apłi. alterũ uero sub latera¬
uensis patriarchii domib fabricauit: ubi usq
hodie lectus eiꝰ quo recubans modulabatur.
& flagellũ ipsius quo pueris minabat᷑. uene¬
ratione congrua cũ autentico antiphonario
reseruant᷑. Que uidelicet loca ꝑ precepti se¬
riem. sub interpositione anathematis. ob mi¬
nsterii cotihani utrobiq grãm subdiuisit.
Huiꝰ modulationis dulcedinẽ inter alias euro¬
pe gentes germam seu galli discere crebro¬
q rediscere insigniter potuerunt: incorrup¬
tam uero tam leuitate animi qua nonnullã
de ꝓprio gregorianis cantib miscuerunt.
quã feritate qͦq naturali seruare minime
potuer̃t̃. Alpina siquide corpora uocũ sua¬
rum tonitruis altisone ꝑstrepentia. suscep¬

Expanded text:
nus eisdem institutionibus in sancta Romana Ecclesia nus eisdem institutionibus in sancta Romana Ecclesia modulatur, constituit; eique cum nonnullis praediis duo habitacula, scilicet alterum sub gradibus basilicae beati Petri apostoli, alterum vero sub Lateranensis patriarchii domibus fabricavit, ubi usque hodie lectus ejus, in quo recubans modulabatur, et flagellum ipsius, quo pueris minabatur, veneratione congrua cum authentico Antiphonario reservatur, quae videlicet loca per praecepti seriem sub interpositione anathematis ob ministerii quotidiam utrobique gratiam subdivisit. 7. Hujus modulationis dulcedinem inter alias Europae gentes Germani seu Galli discere crebroque rediscere insigniter potuerunt, incorruptam vero tam levitate animi, quia nonnulla de proprio Gregorianis cantibus miscuerunt, quam feritate quoque naturali, servare minime potuerunt. Alpina siquidem corpora, vocum suarum tonitruis altisone perstrepentia, suscep
Abbreviated transcription (Latin):
exposuit. animaduertens ideo se a dño sr̃
gentes & regna sũmũ pontificẽ constitutũ.
ut iuxta illud ꝓpheticũ. uicior radices
euelleret. destrueret. atq disꝑderet. sic q
demũ edificaret plantaret q uirtutes:
om̃s consuetudines quas contra priscã tra¬
ditionẽ apłicã nouiter pullulasse cognoue¬
rat. uidelicet de ministris. cantoribꝰ. de
laicis pontifici familiariter adherentibꝰ.
de titulandis prenidicialiter quibus libet
rebus. de contegendo dalmaticis apłico
quidem a romanȩ eccłe. postmodũ uero collectis
circũquaq positarũ ꝓuintiarũ ep̃is. a totiꝰ sc̃ẽ
uniuersalis eccle corpore segregauit: ea q sub
interpositione terribilis anathematis. tã gene¬
raliter quã ꝑpetualiter condemnauit.
eincie in domo domini more sapientissimi salo¬
monis. ꝓpt̃ musice compunctionẽ dulcedinis
ter compilauit. Scolam qͦq cantorũ quȩ hacte¬

Expanded text:
exposuit, animadvertens se ideo a Domino super exposuit, animadvertens se ideo a Domino super gentes et regna summum pontificem constitutum, ut, juxta illud propheticum , vitiorum radices evelleret, destrueret atque disperderet, sicque demum aedificaret, plantaretque virtutes, omnes consuetudines quas contra priscam traditionem apostolicam noviter pullulasse cognoverat, videlicet de ministris cantoribus, de laicis pontifici familiariter adhaerentibus, de titulandis praejudicialiter quibuslibet rebus, de contegendo dalmaticis apostolico quidem a Romanae Ecclesiae, postmodum vero collectis circumquaque positarum provinciarum episcopis, a totius sanctae universalis Ecclesiae corpore segregavit, eaque sub interpositione terribilis anathematis, tam generaliter quam perpetualiter condemnavit. 6. Deinde in domo Domini, more sapientissimi Salomonis, propter musicae compunctionem dulcedinis,ter compilavit; scholam quoque cantorum, quae hacte
Abbreviated transcription (Latin):
oscoriq prauitas repbat᷑. tota deuotione
complector. integerrima approbatione cu¬
stodio: qr in his uelut in quadrato lapide.
sc̃ẽ fidei structura consurgit. cuius libet ui¬
te atq actionis existat: qr quisꝗͥs eoꝵ so¬
liditatẽ ñ tenet. etiã si lapis esse cernit᷑. tñ
extra edificiũ iacet. Qͥntũ qͦq conciliũ parit̃
ueneror. in quo epta que ibe dicit᷑ erroris
plena repbat᷑ : & theodorus ꝑsonã media¬
toris cdĩ & hominũ in duabis substantiis
separans. ad impietatis ꝑfidiã cecidisse
conuincit᷑: scripta qͦq theodorii. ꝑ que
puunt. respuo: quas uenerant᷑. amplec¬
tor : qr dum unuersali st̃ consensu consti¬
tuta. se & ñ illa destruit. quisqͥs presumit
aut soluere quos religant. aut ligare quos
soluunt. Quisꝗͥs gͦ aliud sapit. anathema
sit. Hoc modo postꝗͣ gregoriꝰ fundam̃
tum fidei sue scđd̃m priscũ decessorũ suorũ
pontificũ morẽ luculenter apłicis thronis

Expanded text:
oscorique pravitas reprobatur, tota devotione complector, integerrima approbatione custodio, quia in his velut in quadrato lapide sanctae fidei structura consurgit, et cujuslibet vitae atque actionis existat, quisquis eorum soliditatem non tenet, etiam si lapis esse cernitur, tamen extra aedificium jacet. Quintum quoque concilium pariter veneror, in quo et epistola, quae Ibae dicitur, erroris plena, reprobatur. Theodorus personam Mediatoris Dei et hominum in duabus subsistentiis separans, ad impietatis perfidiam cecidisse convincitur. Scripta quoque Theodoriti, per quae puunt respuo; quas venerantur amplector. Quia dum universali sunt consensu constituta, se et non illa destruit, quisquis praesumit aut solvere quos religant, aut ligare quos solvunt. Quisquis ergo aliud sapit, anathema sit. » 5. Hoc modo, postquam Gregorius fundamentum suae fidei secundum priscum praedecessorum suorum pontificum morem, luculenter apostolicis thronis
Abbreviated transcription (Latin):
tere: ut qr id qđ sibi tribuitur. quo iudi¬
cio disponatur ignorat: nec ad appeten¬
dum locũ ꝓcax insistere. nec ad repellendũ
contumax debet inueniri. Unde indignꝰ
ego ad suscipienda episcopatꝰ onera iussi¬
oni omĩpotentis di. ur̃e qz uoluntati me
subdidi: qui meã preesse paruitatẽ ma¬
gis gr̃e quã iudicii estimatione uoluistiͤ.
Potens ẽ enĩ om̃pc ds ꝓpt̃ quẽ indignũ
diligitis. banc uob̃ in ꝑꝑetuũ repensare
mercedem: ut grãm quã indigi is famulis
eiꝰ impenditis: apd eũ multiplicius inue¬
nire ualeatis. At ego hic a deflorationis
oꝑe paululũ respirabo: ut qne specialit̃
de pontificio eiꝰ dicenda st̃: in libello alio

Expanded text:
tere, ut quia id quod sibi tribuitur quo juditere, ut quia id quod sibi tribuitur quo judicio disponatur ignorat, nec ad appetendum locum procax insistere, nec ad repellendum contumax debet inveniri. Unde 43 indignus ego ad suscipienda episcopatus onera, jussioni omnipotentis Dei vestraeque voluntati me subdidi, cui me praeesse largitate magis gratiae quam judicii aestimatione voluistis. Potens est enim Deus, propter quem me indignum diligitis, hanc vobis in perpetuum recompensare mercedem, ut gratiam 44 quam indignis famulis ejus impenditis, apud eum multiplicius invenire valeatis. » At ego hic a deflorationis opere paululum respiro, ut quae specialiter de pontificio dicenda sunt, in libello alio
Abbreviated transcription (Latin):
tatis uicio saltẽ leuiter succubusse pute¬
tur. Ait enĩ in epła anastasio corinthiorũ
lia. tanto debent esse humanis sensibus
metuenda: ut qr ea ratio mortalis cõpre¬
hendere ñ ualet. his se necesse ẽ humili
cordis ceruice substernat: quatinꝰ quo
eam regentis uoluntas duxerit. illic obe¬
dientis mentis gressib ꝓsequat᷑. Ego aũ
considerans infirmitatẽ meã ad apłice
sedis culmen ñ posse ꝑtingere. onus hoc
malui declinare: ne in pastorali regimine
imparis administrationis actione succũ¬
berẽ. S qr contraire ñ ẽ dm̃ disponentis
arbitrio: obedienter secutus sũ. qđ miseri¬
cors de me regentis manus uoluit oꝑari.
Nam fraternitati ur̃e & si presens ñ eueni¬
ret occasio: necessario fuerat indicandũ.
dignatus ẽ. Item de eadẽ re philippo co¬
miti excubitoꝵ. In qnͣtũ homo discutere
& inuestigare udicia suꝑna ñ sufficit.
in tantũ sub ea debet ceruicẽ cordis inflec¬

Expanded text:
tatis vitio saltem leviter succubuisse putetatis vitio saltem leviter succubuisse putetur. 54. Ait enim in epistola Anastasio Corinthiorum lia, tanto debent esse humanis sensibus metuenda: ut quia ea ratio mortalis comprehendere non valet, his se necesse est humili cordis cervice substernat, quatenus quo eam regentis voluntas duxerit, illic obedientis mentis gressibus prosequatur. Ego autem considerans infirmitatem meam ad apostolicae sedis culmen non posse pertingere, onus hoc malui declinare, ne in pastorali regimine imparis administrationis actione succumberem. Sed quia contraire non est Domini disponentis arbitrio, obedienter secutus sum quod misericors de me regentis manus voluit operari. Nam fraternitati vestrae, et si praesens non eveniret occasio, necessario fuerat indicandum qdignatus est. » . Item de eadem re Philippo comiti excubitorum. « In quantum homo discutere et investigare judicia superna non sufficit, in tantum sub eis debet cervicem cordis inflec
Abbreviated transcription (Latin):
dirigere nullatenꝰ possim. Nunc ex aduer¬
so fluctꝰ irruunt: nunc ex latere cumuli
spumosi maris intumescunt: nunc a ter¬
go tempestas insequit᷑: interq hȩc om̃ia
turbatꝰ. cogor modo in ipsã aduersitatem¬
clauũ dirigere: modo curuata naui fluc
tus ex obliquo declinare. Ingemisco qr sen¬
tio qđ negligente me crescit sentina uicio¬
rum: & tempestate fortiter obuiante. iã¬
iamq putride naufragiũ tabule sonait.
flens reminiscor qđ ꝑdidi mee placidum
litus quietis: & suspirando terrã conspi
tuȩ michi orationis in his fluctib manũ
tende: ut quo laborantẽ me adiuuas:
ex ipsa uice mercedis in tuis qͦq laborib
ualentior existas.
Sed qr gregoriũ ñ solũ declinare uo¬
luisse. quin etiã cũ magno angore ani¬
mi summũ sacerdotiũ suscepisse. satis ut opi¬
nor ꝓbatũ ẽ: qua discretione id fecerit.
uidet᷑ breuiter indicandũ: ne scilicet
tantus uir aut ꝑtinatie aut pusillanimi¬

Expanded text:
dirigere nullatenus possim. Nunc ex adverdirigere nullatenus possim. Nunc ex adverso fluctus irruunt, nunc ex latere cumuli spumosi maris intumescunt, nunc a tergo tempestas insequitur: interque haec omnia turbatus, cogor modo in ipsam clavum adversitatem dirigere, modo curvato navis latere, minas fluctuum ex obliquo declinare. Ingemisco, quia sentio quod, negligente me, crescit sentina vitiorum, et tempestate fortiter obviante, jamjamque putridae naufragium tabulae sonant. Flens reminiscor quod perdidi meae placidum littus quietis, et suspirando terram conspictuae mihi orationis in his fluctibus manum tende, ut quo laborantem me adjuvas, ex ipsa vice mercedis in tuis quoque laboribus valentior existas. » 53. Sed quia Gregorium non solum declinare voluisse, quin etiam cum magno angore animi summum sacerdotium suscepisse satis, ut opinor, probatum est, qua discretione id fecerit, videtur breviter indicandum, ne scilicet tantus vir, aut pertinaciae, aut pusillanimi
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s qi hoc bono animo fecistis. bona ȩterna
retribuat: sed me a tanto loci huiꝰ ꝑiculo
qualiter uoluerit absoluat: qr sicut
peccata mea merebant᷑. ñ romanorũ sed
langobardorũ ep̃s factꝰ sũ. Quorum
ecce ubi me ur̃a patrocinia ꝑduxer̃t. Ge¬
mo cotidie occuꝑationib pressus: & respi¬
rare ñ ualeo. S uos qui adhuc ualetis mun¬
di huiꝰ occupationes fugite: qr qnͣto in eo
quisq ꝑfecerit: tanto ut uideo ab amore
regoriꝰ leandro hispalensi ep̃o. Respon¬
dere epłis ur̃is tota intentione uoluissẽ:
nisi pastoralis cure ita me labor attereret:
ut michi magis flere libeat. quã aliqͥd dic̾e.
Q ur̃a quoq reuerentia in ipso litterarũ
meaꝵ textu uigilanter intelligit: qͣndo
ei negligenter loquor: quẽ uehementer di¬
ligo. Tantis quippe in boc loco huiꝰ mun¬
di fluctib quatior: ut uetustã ac pu¬
trescentẽ naiũ quam regendã
occulta di dispensatione suscepi. ad portũ

Expanded text:
ipotens Deus, quia hoc bono animo fecistis, bona aeterna ipotens Deus, quia hoc bono animo fecistis, bona aeterna retribuat; sed me a tanto loci hujus periculo, qualiter voluerit, absolvat, quia sicut peccata mea merebantur, non Romanorum, sed Langobardorum episcopus factus sum, quorum Ecce ubi me vestra patrocinia perduxerunt. Gemo quotidie occupationibus 42 pressus, et respirare non valeo. Sed vos qui adhuc valetis, mundi hujus occupationes fugite, quia quanto in eo quisque profecerit, tanto ut video, ab amore rius Leandro Hispalensi episcopo. « Respondere epistolis vestris tota intentione voluissem, nisi pastoralis curae ita me labor attereret, ut mihi magis flere libeat quam aliquid dicere. Quod vestra quoque reverentia in ipso litterarum mearum textu vigilanter intelligit, quando ei negligenter loquor, quem vehementer diligo. Tantis quippe in hoc loco hujus mundi fluctibus quatior, ut vetustam ac putrescentem navim, quam regendam occulta Dei dispensatione suscepi, ad portum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ arbitror. Cum gͦ credere uolo qđ dicitis.
contradicit michi infirmitas mea: cũ de testa¬
ri uolo qđ in laude mea dicit᷑: contradicit
michi sc̃itas ur̃a. Ss queso uir sc̃e nob aliqͥd
de hoc certamine nr̃o conueniat: ut si ñ ꝗd
dicitis ita ẽ: sit ita quia dicitis. Itẽ andree il¬
regoriꝰ andree illustri. Om̃pc ds slustri.
dulcissimo cordi ur̃o indicet: qr & ab¬
sens corpore a caritate ur̃a animo ñ recessi.
Bona eñi ur̃a etrã si uolo obliuisci ñ ualeo.
Hoc aũ qđ me ad ep̃atus ordiñe cognoscitis
hic huiꝰ mundi occupationes st̃: uti ꝑ ep̃atus
ordiñe pene ab amore di me uicdeã esse separa¬
tum. Qđ incessanter defleo: atqz ut y me
questori. Bona ur̃e excellentiȩ exꝑtus.
tanto erga uos amore constringor: ut ur̃a
memoria de meo pectore aboleri nullatenꝰ
possit. Sed contra amor̃e ñ modice contristor:
qr quiete me querere cognouistis: & ad in

Expanded text:
non arbitror. Cum ergo credere volo quod dicitis, non arbitror. Cum ergo credere volo quod dicitis, contradicit mihi infirmitas mea; cum disputare volo quod in laude mea dicitur, contradicit mihi sanctitas vestra. Sed, quaeso, vir sancte, nobis aliquid de hoc certamine nostro conveniat, ut et si non quod dicitis ita est, sit ita quia dicitis. » 50. Item Gregorius Andreae illustri: « Omnipotens Deus dulcissimo cordi vestro indicet quia et absens corpore, a charitate vestra animo non recessi. Bona enim vestra, etiam si volo, oblivisci non valeo. Hoc autem quod me ad episcopatus ordinem cognoscitis hic hujus mundi tantae occupationes sunt, ut per episcopatus ordinem pene ab amore Dei me videam esse separatum. Quod incessanter defleo, atque ut pro me « Bona vestrae excellentiae expertus, anto erga vos amore constringor, ut vestra memoria de meo pectore aboleri nullatenus possit. Sed contra amorem non modice contristor, quia quietem me quaerere cognovistis, et ad inq
Abbreviated transcription (Latin):
ram me suꝑposito onere depressistis: ita ut
omnẽ mentis rectitudinẽ funditꝰ ꝑdens.
contemplationis q aciẽ amittens. ñ ꝑ ꝑ¬
phetiȩ sꝑm. s ꝑ exꝑimentũ dic̃a. incurua¬
tus sum & humiliatꝰ sum usquequaq.
Tanta quippe occupationũ me onera de¬
primunt: ut ad suꝑna animus nullate¬
nus erigat᷑. Multis causarũ fluctib qua¬
tior: & post illa quietis ocia tumultuo¬
se uitȩ tempestatib affligor: ita ut rex¬
te dicã. Ueni in altitudinẽ maris: & tem¬
pestas demersit me. Pclitanti igitur mi¬
chi orationis nr̃e manũ tendite: uos qui in
uirtutũ litore statis. Qđ uero me os dñi. qđ
lucernã dicitis. qđ loquendo multis ꝓdesse.
multisq posi se lucere ꝑhibetis: estimati¬
oñe michi meã fateor. indubietatẽ max im̃a
ꝑduxistis. Considero namq qui sum: & ni¬
chil in me ex huiꝰ boni signo deprehendo.
Considero aũ qui estis: & uos mentiri posse

Expanded text:
ram me superposito onere depressistis; ita ut ram me superposito onere depressistis; ita ut omnem mentis rectitudinem funditus perdens, contemplationisque aciem amittens, non Incurvatus sum, et humiliatatus sum usquequaque . Tanta quippe me occupationum onera deprimunt, ut ad superna animus nullatenus erigatur. Multis causarum fluctibus quatior; et post illa quietis otia, tumultuosae vitae tempestatibus affligor, ita ut recte dicam: Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me . Periclitanti igitur mihi orationis vestrae manum tendite vos, qui in virtutum littore statis. Quod vero me os Domini, quod lucernam dicitis, quod loquendo multis prodesse, multisque posse lucere perhibetis, aestimationem mihi meam fateor in dubietatem maximam perduxistis. Considero namque qui sum, et nihil in me ex hujus boni signo deprehendo. Considero autem qui estis, et vos mentiri posse
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝓuectus culmen ascendi. & ꝓ culpis meis
in occupationis exiliũ a facie dominantis mis¬
sus: quasi destructe uidee  nocib cũ ꝓpħa
dico. Qͥ osolabat᷑ me. longe recessit a me.
sos sepe catulos pardos uł tygrides uocamꝰ.
Ego enim bone uir quasi filios ꝑdidi: qr ꝑ ter
renas curas recta oꝑa amisi. Nolite gͦ me uo¬
care noems ad est pulchrã: sed uocate me ma¬
ra: q amaritudine plenꝰ sum. Itẽ anastasio¬
regoriꝰ anastasio antioc heno.¬
beatitudinis. ut fessus requiẽ. salutẽ eger.
fontẽ sitiens. umbrã estuans accepi. Neq
enĩ illa uerba ꝑ linguã carnis uidebant᷑ ex¬
pressa: qr sic sꝑitasẽ amor̃e suũ qũe gesta¬
bat aperuit. acsi mens ꝑsemet ipsã loque¬
ret᷑. Ss durũ ualde fuit. qđ secutũ ẽ. quia
amor ur̃ terrena me portare onera precepit:
& qũe prius sꝑitaliter diligebatis. post ut
estimo temporaliter amantes. usq ad ter

Expanded text:
ris provectus culmen ascendi. Et pro culpis meis ris provectus culmen ascendi. Et pro culpis meis in occupationis exsilium a facie dominantis missus, quasi destructae Judaeae vocibus cum propheta dico: Qui consolabatur me, longe recessit a me. sos saepe catulos, pardos vel tigrides vocamus. Ego enim, bone vir, quasi filios perdidi, quia per terrenas curas recta opera amisi. Nolite ergo me vocare Noemi, id est, pulchram; sed vocate me Mara, quia amaritudine plena sum. Quod autregorius Anastasio episcobeatitudinis vestrae, ut fessus requiem, salutem aeger, fontem sitiens, umbram aestuans accepi. Neque enim illa verba per linguam carnis videbantur expressa, sed sic spiritalem amorem suum quem gestabat aperuit, ac si mens per semetipsam loqueretur. Sed durum valde fuit quod secutum est, quia amor vester terrena me portare onera praecepit; et quem prius spiritaliter diligebatis, postea, ut existimo, tempo
Abbreviated transcription (Latin):
eos nequaquã interiꝰ corruant. Unde scͥptũ ẽ.
Ds potentes ñ abicit: cũ & ipse sit potens. E ꝑ
salomonẽ dr. Et intelligens gubernacula pos¬
sidebit. S michi hec difficilia st̃: qr & ualde
onerosa. & qđ mens uoluntarie ñ recipit:
congrue ñ disponit. Ecce serenissimꝰ domnꝰ im¬
perator fieri simiã leonẽ iussit. Et quidẽ ꝑ
iussione illiꝰ uocari leo potest: fieri aũ leo ñ
potest. Unde necesse ẽ ut om̃s culpas ac ne-¬
gligentias meas ñ michi sed suȩ pietati de
putet: quȩ uirtutis ministeriũ infirmo
di: dũ foras ad culmen regiminis immeritꝰ
ascendi. Tanto aũ me ꝑcussũ merore cognos¬
cite: ut uix loqui sufficiã. Oclłos enĩ mentis
meȩ doloris tenebre obsident. Triste ẽ qͥcqͥd
aspicit᷑: qͥcqͥd delectabile credit᷑. corcdi meo
lamentabile apparet. Penso eñ ab alto qui¬
etis mee culmine corruens: quã dilectũ exterio¬

Expanded text:
eos nequaquam interius corruant. Unde scriptum est: eos nequaquam interius corruant. Unde scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Et per Salomonem dicitur: Et intelligens gubernacula possidebit. Sed mihi haec difficilia sunt, quia et valde onerosa; et quod mens voluntarie non recepit, congrue non disponit. Ecce serenissimus Dominus imperator fieri simiam leonem jussit. Et quidem pro jussione illius vocari leo potest, fieri autem leo non potest. Unde necesse est ut omnes culpas ac neglputet, qui virtutis ministerium infirmo di, dum foris ad culmen rascendi. Tanto autem me percussum moerore agnoscite, ut vix loqui sufficiam, oculos enim mentis meae doloris tenebrae obsident. Triste est quidquid aspicitur, quidquid delectabile creditur, cordi meo lamentabile apparet. Penso enim, ab alto qetis meae culmine corruens, ad quam dejectum exterio
Abbreviated transcription (Latin):
gła falsa subnixi st̃.a uera gła euacu¬
ant᷑. Hoc iterũ dicit. Deficientes ut fumꝰ
deficient: fumus quippe ascendendo de¬
ficit: & sese dilatando euanescit. Sic udelicet
fit. cũ peccatoris uitã presens felicitas comita¬
tur : ꝙr unde ostendit᷑ ut altꝰ sit: inde agit᷑.
ut ñ sit. Hinc rursus scͥptũ ẽ. Ds̃ m̃s pone il¬
los ut rotã. Rota quippe ex posteriori par¬
te attollit᷑: in anteriorib cadit. Posteriora
aũ nob̃ st̃ bona presentis mundi quȩ relin¬
quimꝰ : anteriora uero st̃ et̃na & ꝑmanen¬
tia ad que uocamur: paulo attestante qͥ
ait. Que retro oblitꝰ: in ea quȩ st̃ priora ex¬
tendens me. Peccator gͦ cũ in presenti uita
ꝓfecerit. ut rota ponitur: qr in anteriorib
corruens. ex posteriorib eleuat᷑. Nã cũ in hac
uita głam ꝑcipit quã relinquit: ab illa cadit.
que post hanc uenit. Et quidẽ multi st̃ qui
sic exterioreᷤ ꝓfectꝰ regere sciunt: ut ꝑ

Expanded text:
gloria falsa subnixi sunt, a vera gloria vacugloria falsa subnixi sunt, a vera gloria vacuantur. Hinc iterum dicitur: Deficientes ut fumus deficient . Fumus quippe ascendendo deet sese dilatando evanescit. Sic videlicet fit, cum peccatoris vitam praesens felicitas comitatur, quia unde ostenditur ut altus sit, inde agitur ut non sit. Hinc rursum scriptum est, Deus meus, pone illos ut rotam . Rota quippe ex posteriori parte attollitur, et in anterioribus cadit. Posteriora autem nobis sunt bona praesentis mundi quae relinquimus; anteriora vero sunt aeterna et permanentia, ad quae vocamur, Paulo attestante, qui ait: Quae retro sunt oblitus, in ea quae sunt priora extendens me . Peccator ergo cum in praesenti vita profecerit, ut rota ponitur, quia in anterioribus corruens, ex posterioribus elevatur. Nam cum in hac vita gloriam percipit quam reliquit, ab illa cadit quae post hanc venit. Et quidem multi sunt qui sic exteriores provectus regere sciunt, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ generat: lucẽ tñ subtiliꝰ uidet. S quo
iudicio nescio lia michi in noc te coniuncta ẽ:
actiua uidelicet uita fecunda: s lipꝑa minꝰ
uidens. qmuis ampliꝰ pariens. Sedere ad pe¬
des dñi cũ maria festinaui: uerba oris eiꝰ ꝑciꝑe:
& ecce cũ martha compellor in exterioribꝰ mi¬
nistrare: atq erga multa satagere. Expul¬
sa a me ut credidi legione demonũ. uolui ob¬
liuisci quos noui: & ad saluatoris pedes qui¬
escere: & ecce michi nolenti atq cõpulso dr̃.
Reuertere in domũ tuã: & annuntia qͣn¬
ta tibi fecerit dñs. Ss quis inter tot terre¬
nas curas ualeat d̃i miracła predicare: cũ
iam michi difficile sit saltẽ recolere: Pres¬
sus namq in hoc honore & tumultu scłari¬
um negotiorũ. ex eis me esse cognosco. de
dũ alleuarent᷑ : qr praui quiq dũ scłari
honore suffulti foras uident᷑ surgere: intꝰ
cadunt. Alleuatio gͦ ipsa ruina ẽ: qr dũ

Expanded text:
minus generat, lucem tamen subtilius videt. Sed quo minus generat, lucem tamen subtilius videt. Sed quo judicio, nescio, Lia mihi in nocte conjuncta est, activa videlicet vita fecunda, sed lippa, minus videns, quamvis amplius pariens. Sedere ad pedes Domini cum Maria festinavi, verba oris ejus percipere; et ecce cum Martha compellor in exterioribus ministrare, atque erga multa satagere. Expulsa a me, ut credidi, legione daemonum, volui oblivisci quos novi, et ad Salvatoris pedes quiescere; et ecce mihi nolenti atque compulso dicitur: Revertere in 40 domum tuam, et annuntia quanta tibi fecerit Dominus . Sed quis inter tot terrenas curas valeat Dei miracula praedicare, cum jam mihi difficile sit saltem recolere? Pressus namque in hoc honore tumultu saecularium negotiorum, ex eis me esse video de quibdum allevarentur, quia pravi quique dum, temporali honore suffulti, foris videntur surgere, intus cadunt. Allevatio ergo ipsa ruina est, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ altitudines terre. Suꝑ altitudines et em̃i¬
terre sustollit᷑: qui & ipsa quȩ alta ac glo¬
sa presentis uident᷑ scli. ꝑ mentis despec¬
tum calcat. Sed repente a rerũ uertice
tẽptationis huiꝰ turbine impulsus. add
timores pauores q corrui: qr & si michi
nicħ timeo: eis tñ qui michi cõmissi st̃.
multũ formido. Undiq causarũ fluctib qua¬
tior ac tempestatibꝰ deprimor: ita ut recte di¬
cam. ueni in altitudine maris. & tempestas
demersit me. Redire post causas ad cor desi¬
dero: sed uanis ab eo cogitationib tumultibꝰ¬
q exclusus redire ñ possũ. & hoc gͦ michi
longe factũ ẽ qđ intra me ẽ: ita ut obedire
nequeã ꝓphetice uoci qua dr̃. Redite pre¬
uaricatores ad cor. Ss stultis pressus cogi¬
tationib solũmͦ exclamare compellor: &¬
cor meũ dereliquit me. Contemplatiue uite
pulchritudinẽ uelut rachelẽ dilexi sterilẽ:
sed uidentẽ ac pulchrã. Quȩ & si quiete sua

Expanded text:
itudines terrae sustollitur, qui et ipsa quae alta et gloriosa praesentis videntur saeculi per mentis despectum calcat. Sed repente a rerum vertice tentationis hujus turbine impulsus, ad timores pavoresque corrui, quia etsi mihi nil timeo, eis tamen qui mihi commissi sunt, valde formido. Undique causarum fluctibus quatior, ac tempestatibus deprimor, ita ut recte dicam: Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me. Redire post causas ad cor desidero, sed, vanis ab eo cogitationum tumultibus exclusus, redire non possum. Ex hoc ergo mihi longe factum est quod intra me est, ita ut obedire nequeam propheticae voci, qua dicitur: Redite, praevaricatores, ad cor. Sed stultis pressus cogitationibus, solummodo exclamare compellor: Cor meum dereliquit me. Contemplativae vitae pulchritudinem velut Rachelem sed videntem ac pulchram; quae etsi per quietem suam
Abbreviated transcription (Latin):
extra mundũ extra carnẽ fieri: cuncta fan¬
tasmnata corꝑis ab ocłis mentis abigere: &
suꝑna gaudia incorporaliter uidere: & ñ
solis uocibꝰ s medullis cordis ad di speciẽ an¬
helans dicebã. Tibi dix̃ cor meũ. quesiui uul¬
tũ tuũ. uultũ tuũ dñe requirã. Nichil aũ
in hoc mundo appetens. nicħ ꝑtimescens. ui¬
debar michi in quodã rerũ uertice stare :
ita ut in me pene impletũ crederẽ. qđ pol

Expanded text:
extra mundum, extra carnem fieri, cuncta phanextra mundum, extra carnem fieri, cuncta phantasmata corporis ab oculis mentis abigere, et superna gaudia incorporaliter videre; et non solum vocibus, sed medullis cordis ad Dei faciem anhelans, dicebam: Tibi dixit cor meum: Quaesivi vultum tuum; Vultum tuum, Domine, requiram . Nil autem in hoc mundo appetens, nil pertimescens, videbar mihi in quodam rerum vertice stare, ita ut in me pene crederem impl