comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
talis resurrectio nob̾ carnis ꝓmittitur: ut caro
quidẽ ista. quam mͦ portamus. resurgat infinẽ
Nec incredibile uobis udeatur. Sienim ds fecit
nos qui non eramus. magnũ ẽ illi reparare qͥ era¬
mus. e Ergo. hoc uobis incredibile non uideatur:
quia quasi putrescere mortuos uidetis. et ire inci¬
neres er inpuluerẽ. Aut sun cendat᷑ auquis mor¬
tuus. aut si canes dilanient eum: putatis qr
in de non erit resurrecturꝰ: Omnia que discer¬
puntur et in sauillas quasdã putrescunt: in te¬
gra sunt deo. In illa enim elem̃ta mundi eunt
unde pͥmo uenerunt. quando facti sumꝰ.: ñ illa
uidemus: s tam̃ d̾s unde scit ꝓducit illa: q̃uia
et antequã essemus. unde sciebat ꝓduxit nos.
Taus ergo resurrectio carnis nob ꝓ mutitur:
ut quamius ipsa sit caro quam modo portamꝰ
que resurrectura est. tam̃ nonhabeat corrupti¬
onem. quã modo habet. Modo enĩ ex corrupu¬
one fragilitatis. siñ manducemus. deficimus

Expanded text:
talis resurrectio carnis nobis promittitur, ut caro talis resurrectio carnis nobis promittitur, ut caro quidem ista quam modo portamus, resurgat in fine. Nec incredibile vobis videatur. Si enim Deus fecit nos qui non eramus, magnum illi est reparare qui eramus? Ergo hoc vobis incredibile non videatur, quia quasi putrescere mortuos videtis, et ire in cineres et in pulverem. Aut si incendatur aliquis mortuus, aut si canes dilanient eum, putatis quia inde non erit resurrecturus? Omnia quae discerpuntur et in favillas quasdam putrescunt, integra Deo sunt. In illa enim elementa mundi eunt, unde primo venerunt, quando facti sumus: non illa videmus; sed tamen Deus unde scit producet illa, quia et antequam essemus, unde sciebat nos produxit. Talis ergo resurrectio carnis nobis promittitur, ut quamvis ipsa sit caro quam modo portamus, quae resurrectura est, tamen non habeat corruptionem quam modo habet. Modo enim ex corruptione fragilitatis, si non manducemus, deficimus
Abbreviated transcription (Latin):
tanta beatitudine quia in illa ciuitate sunt ihe¬
rusalem celesti. unde nos mͦ ꝑegrinamur at¬
tendunt nos ꝑegrinos. et miserant᷑ nos. et uissu
di auxiliantur nobis ut ad illam pat̾am com¬
munem aliquando redeamus: ẽtibi cũ illis
fonte dnĩco ueritatis et et̾nitatis. aliquando
saturemur. Modo ergo sitiat anima nr̃a un¬
de et caro nr̃a sitit: et hoc multiplicret M uitiplici¬
certibi inquit sitit etcaro mea: qiua etrarni nr̃e
ꝑmutitut resutrectio quomodo animȩ ne ꝓinit¬
titur beatitudo: sic et catni nr̃e ꝓmittitur resur¬
rectio N e surrectio carnis talis nobis ꝓmitut᷑
Auoiste et discite et tenete que sit spesarpianoꝵ.
quare sumꝰ & pĩan. Non enĩ ad hoc sumus apia¬
rumq habent. et latrones et scelerati. Adaliam
felicitatẽ nos sumus xp̃iani. q̃uam tunc accipi¬
emus cum uita ista scłi huius tota transierit.
Frgo ꝓmittitur nobis et carnis resurrȩcto. Et

Expanded text:
tanta beatitudine, quia in illa sunt civitate Jetanta beatitudine, quia in illa sunt civitate Jerusalem coelesti, unde nos modo peregrinamur, attendunt nos peregrinos, et miserantur nos, et jussu Domini auxiliantur nobis, ut ad illam patriam communem aliquando redeamus, et ibi cum illis fonte dominico veritatis et aeternitatis aliquando saturemur. Modo ergo sitiat anima nostra: unde et caro nostra sitit, et hoc multipliciter? Multipliciter tibi, inquit, et caro mea. Quia et carni nostrae promittitur resurrectio. Quomodo animae nostrae promittitur beatitudo, sic et carni nostrae promittitur resurrectio. Resurrectio carnis talis nobis promittitur: audite, et discite, et tenete quae sit spes Christianorum, quare sumus christiani. Non enim ad hoc sumus  habent et latrones et scelerati. Ad aliam felicitatem nos sumus christiani, quam tunc accipiemus, cum vita ista hujus saeculi tota transierit. Ergo promittitur nobis et carnis resurrectio; et
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto esse idumee: ubi debet sitire anima ip¬
soꝵ. deo. Dicamꝰ ergo nos. Sitiuit tibi anrma.
mea. Om̃s dicamus: quia in concordia xp̃i om̃s
una anima sumus. Ipsa anima sitiat inidumea
caro mea. Parũ ẽ quia sitiuit anima mea: sitiuit
et caro mea. Puta si anima sitit do: quomͦ et caro
sitit d̾o Qñ enĩ caro sit a quã istã sitit Qñ aiã sitit fontẽ
sapientie sitit. De ipso fonte in ebriabunturaĩe nr̃e
sicut dicit alius psalmꝰ. In ebriabunt᷑ ab ub̾tate
domus tuȩ ẽttorrente deliciarum tuarũ pota
bis eos. Sitienila ergoͤ sapientia: ẽ sitienda iusti¬
cia: ñ ea satiabimur. ñ ea implebimur. nisi cum
fuerit finita ista uita: et uenerimus ad illud qd̾
ꝓmisit ds. ꝓmisit enim ds equitatẽ angłon: et
mͦ angłi non sitiunt quomꝰ nos. non esuriunt qͦ¬
modo nos. sed habent saginã ueritatis. lucis im¬
mortalitatis. sapientie:. Ideo beati sunt. Et de

Expanded text:
in deserto esse Idumaeae, ubi debet sitire anima ipin deserto esse Idumaeae, ubi debet sitire anima ipsorum Deo. Dicamus ergo nos, Sitivit tibi anima mea; omnes dicamus, quia in concordia Christi omnes una anima sumus: ipsa anima sitiat in Idumaeultipliciter tibi et caro mea. Parum est quia sitivit anima mea, sitivit et caro mea. Porro si anima sitit Deo, quomodo et caro sitit Deo? Quando enim caro sitit, aquam sitit; quando anima sitit, fontem sapientiae sitit. De ipso fonte inebriabuntur animae nostrae, sicut dicit alius psalmus: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciaru sitienda est justitia. Non ea satiabimur, non ea implebimur, nisi cum fuerit finita vita ista, et venerimus ad illud quod promisit Deus. Promisit enim Deus aequalitatem Angelorum : et modo Angeli non sitiunt quomodo nos, non esuriunt quomodo nos; sed habent saginam veritatis, lucis, immortalis sapientiae. Ideo beati sunt; et de
Abbreviated transcription (Latin):
terp̃c Uita eni ur̃ã etmores uri ugilare debent
inrp̃o ut sentiant alii pagani dormientes: et
ad sonũ uigiliarum ur̃arũ excitentur. et ipsier¬
cutiant somnũ: et incipiant ĩrp̃o uob̃cũ dicere.
ds d̃s meus adte deluce iugilo. Sitiuit anima
mea tibi Ecce illud desertum idumee: iudete
quomodo hic sitit. Sed uide quid hic bonumẽ
sitiuit tibi. Sunt enĩ qui sitiunt s ñ deo. Omĩsꝰ
quisibi uult aliquid p̃stari: in ardore ẽ desiderii
Ip sum desiderium: sitis ͤ anime. Etuidete qͣnta
desideria sint incordib hominũ. Alius desiderat
aurum. alius desiderat argentum: alius desi¬
derat possessiones. alius hereditates: alius ãplã
pecuniam. alius multa peccora. alius domũ mag¬
nam alius urorẽ alius honoies: alius honores alꝭ¬
filios. Ui detis desideria ista quomͦ ardent in cor¬
dib hominum. Ardent om̃s hom ines desiderio:
etuix inuenitur quidicat. Sitiuit anima meat.
Sitiunt enĩ homines scło. et non se intelligunt

Expanded text:
tus. Vita enim vestra, et mores vestri vigilare debent in Christo, ut sentiant alii, Pagani dormientes, et ad sonitum vigiliarum vestrarum excitentur, et ipsi excutiant somnum, et incipiant in Christo vobiscum dicere: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. 5. Sitivit tibi anima mea. Ecce illud desertum Idumaeae. Videte quomodo hic sitit: sed videte quid hic bonum est, Sitivit tibi. Sunt enim qui sitiunt, sed non Deo. Omnis qui sibi vult aliquid praestari, in ardore est desiderii: ipsum desiderium sitis est animae. Et videte quanta desideria sint in cordibus hominum: alius desiderat aurum, alius desiderat argentum, alius desiderat possessiones, alius haereditates, alius amplam pecuniam, alius multa pecora, alius domum magnam, alius uxorem, alius honores, alius filios. Videtis desideria ista, quomodo sunt in cordibus hominum. Ardent omnes homines desiderio; et vix invenitur qui dicat: Sitivit tibi anima mea. Sitiunt enim homines saeculo; et non se intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ euigilet anima ipsoꝵ. in telligit a quo
facta ẽ. et non colit quod ipsa fecit Dicit ergo qͥb¬
dam apłs Surge qui dormis. et exurge amortuis:
et illuminabit te xp̃c. Nunquid corpore dormi¬
entẽ excitabat apłs: sed excitabat animã don¬
mientẽ: quando ad hoc eam ęxcitabat. ut illumi¬
naretur axp̃o. Ergo secundũ ipsasiugilias dic̃ iste:
os ds m̃s adte deluce uigilo. Non enim uigilares
inte. nͥ oriretur lux tua: que te desomno ercita¬
ret. Illuminat enim animas xp̃c et facit eas ui¬
guare. Si autẽ lum̃ suũ detrahat: obdormiuis
Ideo illidicitur in alio psalmo. Illumina oculos
meos. neunquã obdormiã inmorte. Aut si abil¬
lo auersi obdormiunt. pͣsens illis lum̃: et ñ pos¬
sunt uidere quia dormiunt Quomꝰ et corpore
qui dormit int̾ diem. iam ortus ẽ sol. iam dies
calet. et ille tanquã innocte ẽ. quia ñ uigilat ut

Expanded text:
si autem evigilet anima ipsorum, intelligit a quo si autem evigilet anima ipsorum, intelligit a quo facta est, et non colit quod ipsa fecit. Dicit ergo quibusdam Apostolus: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus . Numquid corpore dormientem excitabat Apostolus? Sed excitabat animam dormientem, quando ad hoc eam excitabat ut illuminaretur a Christo. Ergo secundum ipsas vigilias dicit iste: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. Non enim vigilares in te, nisi oriretur lux tua, quae te de somno excitaret. Illuminat enim animas Christus, et facit eas vigilare: si autem lumen suum detrahat, obdormiunt. Ideo enim illi dicitur in alio psalmo: Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte . Aut si ab illo aversae obdormiunt, praesens est illis lumen, et non possunt videre, quia dormiunt. Quomodo et corpore qui dormit inter diem; jam ortus est sol, jam dies calet, et ille tanquam in nocte est, quia non vigilat ut
Abbreviated transcription (Latin):
num corporis om̃s debemꝰ habere: qr si ñ habeatur
somnus corporis. deficit homo. deficit ipsum corpꝰ
Nonenĩ potest diusustinere corpus nr̃m frague
animam uigilantẽ: et intentã in actionibSidi¬
u fuerit anima nr̃a intenta in actionib corpꝰ fra¬
gile et tͣrenum ñ illam capit: ñ illã sustinet ꝑpetuo
agentem: et deficit et succumbit. Ideo d̾s donauit
somnũ corpori. quo repararent᷑ m̃bra corporis: ut
possint animam uigilantẽ sustmere. Iuud autẽ
cauere debemus. ne ipsa anima nr̃a dormiat. Ma¬
lus ẽ enim somnus anime: bonus sonnus corporis
quo reparatur ualitudo corporis. Somnus autẽ
anime ẽ: obliusci dm̃ suũ. Quecunq anima o-¬
blita fuerit dm̃ siuũ. dormibit. Id̾o dicit apłs. quib¬
dam oblitis dm̃ suũ ẽt tanquã in somno agenti¬
b deliram̃ta culture idoloꝵ. Sic sunt enĩ qui co¬
lunt idola. quomꝰ qui uident in somnis uana.

Expanded text:
num corporis omnes debemus habere; quia si non habeatur num corporis omnes debemus habere; quia si non habeatur somnus corporis, deficit homo, deficit ipsum corpus. Non enim potest diu sustinere corpus nostrum fragile animam vigilantem et intentam in actionibus: si diu fuerit intenta anima in actionibus, corpus fragile et terrenum non illam capit, non illam sustinet perpetuo agentem; et deficit, et succumbit. Ideo Deus donavit somnum corpori, quo reparantur membra corporis, ut possint vigilantem animam sustinere. Illud autem cavere debemus, ne ipsa anima nostra dormiat; malus enim est somnus animae. Bonus somnus corporis, quo reparatur valetudo corporis. Somnus autem animae est oblivisci Deum suum. Quaecumque anima oblita fuerit Deum suum, dormit. Ideo dicit Apostolus quibusdam oblitis Deum suum, et tanquam in somno agentibus deliramenta culturae idolorum. Sic sunt enim qui colunt idola, quomodo qui vident in somnis vana:
Abbreviated transcription (Latin):
idumea ista. Siñ in bono ponitur: in telligendũ
istã uitã ubi patimur tantos labores. et ubi tan¬
tis necessitatib subditi sumus. iclumeȩ nomine
significari. Ethic ẽ desertum ubi multum sititur.
et audituri estis uocẽ modo sitientis indeserto Si
autẽ nos cognoscamus sitientes: tognos camꝰ nos&
bibentes. Quia quisitit inisto scło infuturo scło
sanabitur dicente dño. P eati quiesuriunt et siti¬
unt iusticiã: qr ipsi saturabuntur. Ergo in hoc
scło non debemus quasi amare saginam. Hic si¬
tiendum ealibi sagiabimur. Modo autẽ ut ñ
deficiamus in isto deserto asꝑgit nob̾ rorẽ uerbi
sui: et ñ nos dimittit prorsus arescere. ut ñ sit de
nobis repetitio: s ut sic sitiamus ut bibamus Ut
autẽ bibamus. aliqua eus grã asꝑgimur. tam̃
si sumus. Et quid dicit anima nr̃a deo:
uigilarẽ. Utiq nondormire. Quid est
dormire. Est sonnus anime: ẽ somnꝰ corporis. Som¬

Expanded text:
Idumaea ista. Si non in bono ponitur, intelligendum Idumaea ista. Si non in bono ponitur, intelligendum est istam vitam, ubi patimur tantos labores et ubi tantis necessitatibus subditi sumus, Idumaeae nomine significari. Et hic est desertum ubi multum sititur, et audituri estis vocem modo sitientis in deserto. Si autem cognoscamus nos sitientes, cognoscemus nos et bibentes. Quia qui sitit in isto saeculo, in futuro saeculo satiabitur, dicente Domino: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo in hoc saeculo non debemus quasi amare saginam. Hic sitiendum est; alibi saginabimur. Modo autem ut non deficiamus in isto deserto, aspergit nobis rorem verbi sui, et non nos dimittit prorsus arescere, ut non sit de nobis repetitio, sed ut sic sitiamus, ut bibamus. Ut autem bibamus, aliqua gratia ejus aspergimur; tamen sitimus. Et quid dicit anima nostra Deovigilare? Utique non dormire. Quid est dormire? Est somnus animae, est somnus corporis. Som
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia ipsius int̾bulationibus huꝰ scłi. intempta¬
tionib in necessitatib in angustiis quia sic illã
oportet erudiri. ut igne tanquã aurũ purgetur.
ipse patitur: probamus quia nos in illo passi su¬
mus dicente apło. Si autẽ mortui estis cum x p̃oꝰ
quid adhuc uelut uiuentes de hoc mundo dis¬
Siergo in illo mortui sumus. in illo etiã resurre¬
ximus. Dixit enĩ ipse apłs. Si autẽ resurrexistis
cum xp̃o. que sursum sunt sapite. que sursũ st̃
querite. ubi x p̃c ẽ in dex tera dĩsedens. Siergo in
illo mortu sumꝰ. et in illo resurrȩximꝰ. et ipse in no¬
bis moritur. et innobis resurget. ipse ẽ unitas ca¬
pitis. et corporis. non inmerito uex ipsius etiam
nra  ẽt uox nra etiã ipsius. Audiamꝰ ergo psalmũ
habet iste. P salmus ipsius dauid: cũ esset inde¬
seito idumeȩ Per idumee nom̃: intelligitur scłm
istud. Idumeꝰ enĩ gens erat quedã errantium ho¬
minum: ubi idola colebant᷑. Non inbono ponit᷑

Expanded text:
Ecclesia ipsius in tribulationibus hujus saeculi, in tentationibus, in necessitatibus, in angustiis quia sic illam oportet erudiri, ut igne tanquam aurum purgetur, ipse patitur. Probamus hoc, quia nos in illo passi sumus, dicente Apostolo: Si autem mortui estis cum Christo; quid adhuc velut viventes de hoc mundo deSi ergo in illo mortui sumus, in illo etiam resurreximus. Dixit enim ipse Apostolus: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Si ergo in illo mortui sumus, et in illo resurreximus; et ipse in nobis moritur, et in nobis resurgit ipse est enim unitas capitis et corporis; non immerito vox ipsius etiam nostra ehabet iste psalmus, Ipsi David, cum esset in deserto Idumaeae. Per Idumaeae nomen intelligitur saeculum istud. Idumaea enim gens erat quaedam errantium hominum, ubi idola colebantur. Non in bono ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
usq infinem scłi om̃s ad corpꝰ eius ꝑtinent: c̃uiꝰ
corporis ipse caput: qui ascendit incelũ. Quia
ergo iam nouimus caput etcorpꝰ. ille ẽ caput
nos corpꝰ. quando audiuimus uoces ipsius. et
excapite debemꝰ audire. et ex corpore: quia qͥcqͥd
passus ẽ. in illo et nos passi sumus: qr et nos qd̾
patimur innobis et ipse patitur. Quomͦ si ali¬
quid patitur caput: ñquid potest manus dice¬
re quia non patitur. Aut si aliquid patitur

Expanded text:
usque in finem saeculi, omnes ad corpus ejus pertinent; cujus usque in finem saeculi, omnes ad corpus ejus pertinent; cujus corporis ipse caput est, qui ascendit in coelum . Quia ergo jam novimus caput et corpus, ille est caput, nos corpus. Quando audimus vocem ipsius, et ex capite debemus audire, et ex corpore; quia quidquid passus est, in illo et nos passi sumus; quia et nos quod patimur, in nobis et ipse patitur. Quomodo si aliquid patiatur caput, numquid potest dicere manus quia non patitur? aut si aliquid patitur
Abbreviated transcription (Latin):
enim pͥmo humilis. postea uenturus ẽ excelsus:
uenit ut ostenderet exemplũ patientiȩ. postea
uenturus ẽ ut ꝓmeritis uidicet om̃s. siue bo¬
nos. siue malos. Quia ergo ñdum uenit hoc
quod speramus uenturum. x pm̃ uidicem
uiuoꝵ et mortuoꝵ: debemus illud credere modi¬
cum quod restat. Uenturum esse credamꝰ: qͣndo
iam uidemus tanta que tunc futura erant mͦ
impleri. Stultus ẽ enĩ quiñ uult credere pau¬
ca que restant: cum uideat tam multa impleta
esse. que tunc non erant quando p̃dicebantur
ex maria uirgine. et passus ẽ et sepultus ẽ. et re¬
surrexit. et ascendit incelũ. et mͦ ad dexteram
patris sedet. et int̾pellat ꝓ nobis: caput nr̃m est
Sulle caput ẽ nos m̃bra sumus. tota eccłia eiꝰ
que ubiq diffusa ẽ corpꝰ ipsius ẽ cuiꝰ etipse cap̃t.
N on solum autẽ fideles qui modo sunt s et qͥ
fuerunt ante nos. et qui post nos futuri sunt.

Expanded text:
enim primo humilis, postea venturus est excelsus; enim primo humilis, postea venturus est excelsus; venit ut ostenderet exemplum patientiae, postea venturus est ut pro meritis judicet omnes, sive bonos, sive malos: quia ergo nondum venit hoc quod speramus, venturum Christum judicem vivorum et mortuorum, debemus illud credere. Modicum quod restat venturum esse credamus, quando jam videmus tanta quae tunc futura erant, modo compleri. Stultus est enim qui non vult credere pauca quae restant, cum videat tam multa impleta esse, quae tunc non erant quando praedicebantur. de Maria, et passus est, et sepultus est, et resurrexit, et ascendit in coelum, et modo ad dexteram Patris sedet et interpellat pro nobis, caput nostrum est. Si ille caput est, nos membra sumus: tota Ecclesia ejus quae ubique diffusa est, corpus ipsius est, cujus est ipse caput. Non solum autem fideles qui modo sunt sed et qui fuerunt ante nos, et qui post nos futuri, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
et uidemus. Et multũ gaudemus quia spes
nr̃a p̃dicta ẽ ascĩs. q̃ui illud ñ uidebant im¬
pletum. In spũ futurũ uidebant: et nos modo
legimus et audimus alectoribus et disputa¬
mus illa: et quomͦ sunt in scͥpturis. sic ea uide¬
mus impleri. ꝑ totum orbẽ t̾rarum. Qus m¬
de non gaudeat: Quis ñ et ea que ñ dũ uere¬
runt uentura speret: ꝓpt̾ illa que iam tan¬
ta impleta sunt. Modo enim fr̃s uidetis. qr
totus mundus tota terra. om̃s gentes. om̃s
regiones currunt ad nom̃ xp̃i. et credunt in
xpͤm. E erte uidetis hoc quomͦ ubiq euertan¬
tur uanitates paganoꝵ: uidetis hoc: manufes¬
tum est uobis. Nunquid hoc delibro uobis le¬
gimus: et non ante occilos ur̃os sit hocꝰ Eigo
totum quod uidetis ante ocłos ur̃os fieri. scͥp¬
tum ẽ ante in m̃sa uolumina annoꝵ. ꝑistos qͦs
modo segimus: quando iam ista impleri uide¬
mus. S ed qm̃ scripta sunt et illa que ñdum ue

Expanded text:
et videmus: et multum gaudemus quia spes et videmus: et multum gaudemus quia spes nostra praedicta est a sanctis, qui illud non videbant impletum, sed in spiritu futurum videbant: et nos modo legimus et audimus a lectoribus; disputamus illa; et quomodo sunt in Scripturis, sic ea videmus impleri per totum orbem terrarum. Quis inde non gaudeat? Quis non et ea quae nondum venerunt ventura speret, propter illa quae jam tanta impleta sunt? Modo enim, fratres, videtis quia totus mundus, tota terra, omnes gentes, omnes regiones currunt ad nomen Christi, et credunt in Christum. Certe videtis hoc, quomodo ubique evertantur vanitates Paganorum; videtis hoc, manifestum est vobis. Numquid et hoc de libro vobis legimus, et non ante oculos vestros fit? Hoc ergo totum quod videtis ante oculos vestros fieri, scriptum est ante immensa volumina annorum per istos quos modo legimus, quando jam ista impleri videmus. Sed quoniam scripta sunt et illa quae nondum v
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̃ eos forte quirudes sunt as¬
huc ad nom̃. xp̃i quia undiq col¬
ligit. qui ꝓ omĩb dedit sangui¬
nem suum: dicendũ ẽ paucis.
quod et illi libentur audian
qui nouerunt. et discant qui non nouert᷑
dictante di dicti et conscͥpti sunt fuit enĩ
dauid rex inuideoꝵ gente. quegens una
mare etomĩa que in eis sunt: siue que uidñ¬
uir siue que non uident᷑. Cetere autẽ gentes.
aut idola colebant que manib suis fecerant:
aut creaturam di ñ ipsũ creatorẽ. To ẽ aut solẽ
aut lunã. aut stellas. aut mare. aut montes.
aut arbores. Hec enĩ omĩa d̾s fecit: ẽt laudari
se uult in illis. ñ illa coli ꝓse. Frgo in ipsagen¬
te udeoꝵ. dauid pex fuit de cuius semine natꝰ
illo ducebat genus uirgo maria. que peꝑit
xp̃m. Et dicti sunt isti psalmi. et ꝓphetabatur
ineis xp̃c uenturus post multos annos: et dice¬
batur ab illis ꝓpħis. qui fuerunt antequãm
turum erat temporib nr̃is. qd̾ modo leginus

Expanded text:
ropter eos qui forte rudes sunt adhuc ad nomen Christi, quia undique colligit qui pro omnibus dedit sanguinem suum, dicendum est paucis quod et illi libenter audiant qui noverunt, et discant qui non noverunt. dictante dicti et conscripti sunt. Fuit enim David rex in Judaeorum gente; quae gens una mare et omnia quae in ipsis sunt, sive quae videntur, sive quae non videntur. Caeterae autem gentes, aut idola colebant quae manibus suis fecerant, aut creaturam Dei, non ipsum Creatorem, id est, aut solem, aut lunam, aut stellas, aut mare, aut montes, aut arbores. Haec enim omnia Deus fecit; et laudari se vult in illis, non illa coli pro se. Ergo in ipsa gente Judaeorum David rex fuit, de cujus semine natusillo ducebat genus virgo Maria quae peperit Christum : et dicti sunt isti Psalmi, et prophetabatur in eis Christus venturus post multos annos: et dicebatur ab illis Prophetis, qui fuerunt antequamturum erat temporibus nostris; quod modo legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui om̃ia mala oꝑant᷑ Usq ad eo filii noctis sut.
ut timeant uideri que oꝑantur: et que publice o¬
publice talia oꝑantur. sunt quidẽ in luce solis. s
intenebris cordis. Nemo ergo indiluculo oꝑatur:
nisi qui in xp̃o oꝑatur. Sed qui ociostis memor
est. xp̃i. in ipso meditat᷑ omnib in actionib suis. ẽt
ẽ illi adiutor in bono oꝑe: neꝑ infirmͣatẽ suã de-¬
ficiat. Si memoratus sum tui suꝑ stratũ meũ
indiluculis meditabar inte: quia factus es ad¬
iutor meus. Etinuelam̃to alarũ tuarũ exulta¬
bo. Hilaresco in bonis oꝑib quia in me ẽ uela¬
m̃ pennarũ tuarũ. Sime non ꝓtegas: qr pul¬
lus sum. miluus me rapiet. Dicit enĩ quodam
gallina pullos suos. ẽt noluisti. P aruuli sum̃:
ergo ꝓtegat nos ds subumbraculo alarum
suarũ. Quiꝰcũ maiores facti fuerimꝰ Honum
ẽ nobis. ut et tunc ꝓtegat nos. ut subillo maio¬

Expanded text:
Qui omnia mala operantur. Usque adeo filii noctis sunt, Qui omnia mala operantur. Usque adeo filii noctis sunt, ut timeant videri quae operantur: et quae publice otalia publice operantur, sunt quidem in luce solis, sed in tenebris cordis. Nemo ergo in diluculo operatur, nisi qui in Christo operatur. Sed qui otiosus memor est Christi, in ipso meditatur in omnibus actionibus suis; et est illi adjutor in bono opere, ne per infirmitatem suam deficiat. Si memoratus sum tui super stratum meum, in diluculis meditabar in te; quia factus es adjutor meus. 16. Et in velamento pennarum tuarum exsultabo. Hilaresco in bonis operibus, quia super me est velamen pennarum tuarum. Si me non protegas quia pullus sum, milvus me rapiet. Dicit enim quodam gallina pullos suos, et noluisti ! Parvuli sumus: ergo protegat nos Deus sub umbraculo alarum suarum. Quid cum majores facti fuerimus? Bonum est nobis ut et tunc protegat nos, ut sub illo majo
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥdgͦ dixit᷑ Simemor fui tii ĩt᷑ tu meo et ĩdilucłis
meditabar ĩte. Sigͦ ñ fui memor ĩstͣtu meo et ĩdilu¬
culo ñ meditabar ĩte. Qui quando ociosus est
non cogitat dm̃ mactib suis cogitare potest
dm: Qui autẽ memor eius ẽ quando quietus ẽ.
in ipso meditat᷑ cum agit: ne in actione deficiat
Ideo quid adiecit᷑. E tindiluculis meditaborm
te.: quia factus es adiutor meus. Et enĩ nisi d̾s ad¬
iuuet bona oꝑa nrã. impleri a nobis ñ possunt
Et digna debemus operari id ẽ tan¬
quam inluce: quando. xp̃o demonsttante oꝑa¬
mur. Quicunq oꝑat᷑ mala. in nocte oꝑatur ñin
diluctilo: apło dicente. Quimebriant᷑ nocte in¬
ebriant᷑: et qui dormiunt. nocte dormiunt: nos
qui diei sumus. sobrii simus. Hortatur nos ut
scdm diem ambulemꝰ honeste. Sic̃ indie in qͥt
honeste ambulemus. E titerũ. Uosinquit filii
lucis estis. et filii diei. Non sumꝰ nocꝰtis neq tene¬
brarum. Q ui sunt filii noctis. et filii tenebrarũ.

Expanded text:
ergo dixit? Si memor fui tui in strato meo, et in diluculis meditabar in te. Si ergo non fui memor in strato meo, et in diluculo non meditabar in te. Qui quando otiosus est non cogitat Deum, in actionibus suis cogitare potest Deum? Qui autem memor ejus est quando quietus est, in ipso meditatur cum agit, ne in actione deficiat. Ideo quid adjecit? Et in diluculis meditabar in te; quia factus es adjutor meus. Etenim nisi Deus adjuvet bona opera nostra, impleri a nobis non possunt. Et digna debemus operari; id est tanquam in luce, quando Christo demonstrante operamur. Quicumque operatur mala, in nocte operatur, non in diluculo, Apostolo dicente: Qui inebriantur, nocte inebriantur; et qui dormiunt, nocte dormiunt: nos qui diei sumus, sobrii simus. Hortatur nos ut secundum diem ambulemus honeste: Sicut in die, inquit, honeste ambulemus . Et iterum: Vos, inquit, filii lucis estis, et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum . Qui sunt filii noctis, et filii tenebrarum?
Abbreviated transcription (Latin):
riumn angłoꝵ ñ libat hominẽ nisi grã di. de qua
aueit apss qui eruit nos de potestate tenebrarũ.
et transtul it inregnũ filis claritatis suȩ. Cuꝰ res
ꝓpls iste figuram gerebat cũ eẽt erutꝰ de potesta¬
te eg yptioꝵ et translatus in regnũ t̾rȩ ꝓmissio¬
nis fluentis lac et mel: qd̾ suauitatẽ significat.¬

Expanded text:
rum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua rum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentis lac et mel, quod suavitatem significat
Abbreviated transcription (Latin):
te subdunt᷑. conuenientissime credit᷑. Neq enĩ
cũ fit qd̾ ait apłs. tradidit illos ds in concupis¬
centias cordis illoꝵ. ut faciant q̃ ñ conueniunt.
ñ illi mal angłi tanquã in materia sui oꝑis uer¬
santur et gaudent. quib iustissime subditae
uiciositas humana pret̾ eos quos lib̾at gr̃a. Et
ad hȩc quis idoneus: Unde cũ dixisset. misit in
eos iram indignatiõis suȩ. indignationẽ et uã
et tribulationẽ. ĩmissionẽ ꝑ angłos malos. illd̾
qd̾ addidit. uiã fecit semitȩ irȩ suȩ. cuiꝰ tandem
acies sufficit penetrare: ut intelligat capiatꝙ
sententiã in tanta ꝓfunditate latitantẽ: Erat
enĩ semita irȩ di. quȩ egiptioꝵ impietatẽ occul¬
ta ȩquitate puniret. Sed eidẽ semitȩ uiã fect
ut cos tanqua exabditis pangłos inalos in mani¬
testa scelera ꝓducens in enidentissimos impios
cudentislime iundicaret. Abhac potestate malo¬

Expanded text:
te subduntur, convenientissime creditur. Neque enim te subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostcentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; indignationem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos, illud quod addidit, Viam fecit semitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ instigando et inspirando. s deserendo facit.
ut illi oꝑentur in filiis diffidentiȩ. qd̾ ads debite
iusteq ꝑmittit. Nã et illud qd̾ ysaias ꝓpħa dicit.
et facti sumꝰ sic̃ ĩmundi om̃s: ea ratiõe intelli¬
gitur. Precessit enĩ aliqͥd. unde ds iustissime ira¬
tus ab eis suũ lum̃ auferret: ut in peccata q̃ nul¬
la tergiuersatioẽ defendi possunt. ñ eẽ peccata.
cȩcitas humane m̃tis offendẽt. ab itinere iusti.¬
ciȩ deuiando et errando. Et qd in alio psalmo scͥp.¬
tũ ẽ. dehis ipsis egiptiis. qd̾ ds̃ conuerterit coreo¬
rum. ut odissent ppłm eiꝰ. et dolũ facerent inser¬
uos eiꝰ. benẽ creditur ds fecisse ꝑ illos angłos ma-¬
los. etiã uiciosȩ m̃ti filioꝵ infidelitatis ꝑ eos an-
diũ ppłi dĩ: atꝙ ad terrendos et corrigendos bo¬
nos illa mirabilia sequerent᷑. Illa etiã mala moꝵ
quȩ his corꝑalib plagis significata eẽ diximꝰ.

Expanded text:
non instigando et inspirando, sed deserendo facit, non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias propheta diciet facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angedium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse diximus
Abbreviated transcription (Latin):
los bonos. s ꝑ illos uelut militiȩ cȩlestis carnifices:
consequens erit. ut etiã sodomã ꝑ angłos malos e¬
uersam ẽẽ credamꝰ et malos angłos abrahã et
loth hospicio suscepisse uideant᷑. Od absit. ut con¬
contra scripturas aꝑtissimas sentiamꝰ. Claret ista
fieri om̃ib fieri ꝑ bonos. et ꝑmalos angłos posse.
Quid autẽ quando fieri oporteat me latet. illũ uͦ
qͥ facit ñ latet: et cui uoluerit reuelare. Uerũta¬
men quantũ nr̃ȩ intention diuina scriptura mo-¬
deratur. malis pęnas irrogari. et ꝑ bonos angłos
cta st̃ malis angłis tribuere ñ audemꝰ habemꝰ
qd̾ eis tribuere sine dubitatioe possumꝰ mortes
pecoꝵ mortes pͥmitiuoꝵ: et illud maxime unde
religata st̃ omĩa. obdurationẽ cordis illoꝵ: ut po¬
pulum dĩ nollent dimittere. Hanc enĩ iniqͥssimã
et malignissimã obstinationẽ ds cũ facere dicit᷑

Expanded text:
los bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; los bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum vero qui facit, non latet, et cui voluerit revelare. Verumtamen quantum nostrae intentioni Scriptura divina moderatur, malis poenas irrogari et per bonos Angelos, cta sunt, malis angelis tribuere non audemus, habemus quod eis tribuere sine dubitatione possumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur ,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi potestatẽ dari ab illo cuiꝰ ẽ. Ibi gͦ potestas quȩ
fuerat ꝓhibetur. hic autẽ q̃ ñ fuerat tribuit᷑. Quȩ
cũ ita sint. si ꝑ angłos malos ds̃ illas plagas inflixit
egyptiis. nunqͥd audebimꝰ dicere et aquã in sangui.¬
nem ꝑ eosdem angłos uersam. et ranas ꝑ eosdẽ an¬
gelos factas. quoꝵ similia etiã magi pharaonis
ueneficiis suis facere potuerunt: ut angłi mali ex
utraq parte consisterent. hic illos affligentes. inde
fallentes. scd̾m iudiciũ et dispositionẽ iustissimi et
õipotentissimi di. iuste utentis etiã iniquoꝵ ma-¬
licia: Non audeo dicere. Unde enĩ sciniphes facere
magi pharaonis minime potuerunt: An quia hoc
dum ẽ. occulta causa ẽ. et uires nr̃e inqͥsitiõis exce¬
dit: Nam si ꝓpt̾ea ꝑ malos angłos illa dm̃ fecisse
putauerimꝰ qͥa penȩ infligebant᷑. ñ beneficia pre¬
stabantur. tanꝗͣ nemini d̾s penas irroget. ꝑ ange¬

Expanded text:
sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, si per angelos malos Deus illas plagas inflixit Aegyptiis, numquid audebimus dicere, et aquam in sanguinem per eosdem angelos versam, et ranas per eosdem angelos factas, quorum similia etiam magi Pharaonis veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secundum judicium et dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc dum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitionis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur, tanquam nemini Deus poenas irroget per Ange
Abbreviated transcription (Latin):
nemo fideliũ fortassis auderet nͥ scȩ scripturȩ¬
auctoritate legeretur. S ille uir dĩ dono iustus et for¬
tis. et pie peritus. ñ ait dñs dedit. diabolus abstu-¬
lit. s dñs dedit. dñs abstulit: optime sciens diabo¬
lum etiã quid facere de istis elem̃tis poterat. non
tam̃ seruo dĩ nisi eiꝰ dño uolente ac ꝑmittente fu¬
isse facturã maliciam diaboli confidebat: qm̃ quis
illa in se ꝓbando uteretur sciebat. In filiis uͦ diffidẽ.¬
tiȩ tanquã insius mancipiis oꝑatur. quẽ ad modũ
homines in pecorib suis. et illic tñ quantũ di iudi¬
cio sinitur. S alud ẽ. quando potestas eiꝰ etiã suis
sicut ei placet tractandis. maiore potestate ꝓhibe¬
tur: aliud ꝗͣdo ei potestas etiam in eos qui ab illo a¬
lieni st̃. datur. Sicut homo de pecore suo ꝓ huma-
te maiore. De alieno autẽ pecore ut faciat: expestat

Expanded text:
nemo fidelium fortassis auderet, nisi sanctae Scripturnemo fidelium fortassis auderet, nisi sanctae Scripturauctoritate legeretur. Sed ille vir, Dei dono justus, et fortis, et pie peritus, non ait, Dominus dedit, diabolus abstulit; sed, Dominus dedit, Dominus abstulit ; optime sciens diabolum etiam quod facere de istis elementis poterat, non tamen servo Dei, nisi ejus Domino volente ac permittente fuisse facturum; malitiam diaboli confundebat, quoniam quis illa in se probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humte majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃toꝵ. puto qd possunt ea uti angłi et boni. et
mali. quantũcunq potestas ẽ: quẽadmodũ ut ho¬
mines boni maliq utuntur talibꝰ quantũ posst̃
ꝓ modulo infirmitatis humanȩ. Nã et t̾ra utim᷑
et aqua. et aere. et igne. ñ solũ in necessariis rebus
sustentatioĩs nr̃e: uerũ etiã in multũ suꝑfluis. et
ludicris. et mirabilit̃ artificiosis oꝑibꝰ. Nã innume¬
rabilia q̃ appellant᷑ mechaneinmata: his elementis
arte tractatis modificant᷑. Sed hȩc in angłis longe¬
ẽ amplior potestas et bonis et malis. quanuis utiq
maior bonis: s quantũ di nutu atꝙ ordine iubet᷑.
aut sinit᷑. sic̃ et nobis. Neq enĩ in his omĩa q̃cunq
uolumꝰ possumꝰ. In libro autẽ fidelissimo legimꝰ.
etiã de cęlo potuisse diabolũ ignẽ immittere ad
sc̃i uiri tantũ pecoꝵ numerũ mirabili et horren¬
do impetu consumendũ. Qđ diabolo tribuere

Expanded text:
elementorum, puto quod ea possunt uti Angeli et boni et elementorum, puto quod ea possunt uti Angeli et boni et mali, quantum cuique potestas est; quemadmodum et homines boni malique utuntur talibus, quantum possunt pro modulo infirmitatis humanae. Nam et terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in necessariis rebus sustentationis nostrae, verum etiam in multis superfluis et ludicris, et mirabiliter artificiosis operibus. Nam innumerabilia quae appellantur μηχανήματα, his elementis arte tractatis modificantur. Sed in haec Angelis longe amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubetur aut sinitur, sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus. In libro autem fidelissimo legimus diabolum potuisse etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri tantum pecorum numerum mirabili et horrendo impetu consumendum; quod diabolo tribuere
Abbreviated transcription (Latin):
mile intelligit᷑ et̃ mandatũ. De angłis gͦ malis in
isto psalmo eũ de ipsis plagis loqueret᷑. sicut int̾¬
positũ ẽ qd ñ transitorie p̃tereundũ ẽ. inssit inqͥt¬
in eos irã indignatiõis suȩ. indignationẽ et iram
et tribulationẽ ĩmssiones ꝑ angłos malos. Esse
autẽ diabolũ et angłos eiꝰ tã malos utiq ut eis ig¬
nis p̃paretur ȩt̃nus: nullus fidelis ignorat. Sed
ĩmitti ꝑ eos ĩmissionẽ suꝑ quoslibet a dño dõ. qͦs
hac pena iudicat dignos. durũ uidet᷑ eis qͥ minus
idonei st̃ cogitare: quẽadmodũ sũma di iusticia be¬
ne utatur et malis. Quos qͥdẽ quantũ ꝑtinet ad eoꝵ
substantiã qͥs alius ꝗͣ ipse fecit: S malos ipse non
dĩ uoluntate seduxit ut cadet in bello: uerũ etiã
ad ꝓbandos et manifestandos bonos. sic̃ fecit iob.
Qd̾ autẽ ꝑtinet ad istã materiã corporalẽ uisibiliũ

Expanded text:
mile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in mile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psalmo, cum de ipsis plagis loqueretur, sic interpositum est, quod non transitorie praetereundum eit, iram indignationis suae; indignationem et iram, et tribulationem, immissionem, per angelos malos. Esse autem diabolum et angelos ejus tam malos utique, ut eis ignis praeparetur aeternus, nullus fidelis ignorat: sed immitti per eos immissionem super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena judicat dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et malis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? Sed malos ipse non Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visibilium
Abbreviated transcription (Latin):
tur tabulȩ. quib regatur ppłs di: De qͥb cont᷑¬
rio int̾ se cõparandis id.ẽ plagis et p̃ceptis. qm̃
alibi diximus. expositionẽ psalmi huiꝰ. in his o.¬
nerare ñ opꝰ ẽ. Tantũ admonemꝰ. quia et hic si ñ
eodẽ ordine. decẽ tam̃ egiptioꝵ plagȩ cõmemo¬
rantur: dũ ꝓ trib quȩ st̃ in exodo. et hic ñ sunt.
id ẽ sciniphes. ulcera. tenebrȩ aliȩ tres cõmemo¬
rantur. quȩ ibi ñ st̃ id ẽ rubigo pruina & ignis
ñ fulgurũ s. cui dicta ẽ tridita possessio coꝵ
qd̾ ibi ñ legitur: Satis autẽ hic expressũ ẽ. iudicio
dĩ fieri hȩc in illis ꝑ angłos malos in hoc scło mali¬
gno tanqũã in egypto. et in campo taphneos ubi
humiles ẽẽ debemꝰ. donec ueniat scłm ubi exaltari
ex ista humilitate meream᷑. Nam et egyptus in he¬
brea lingua tenebras uł tribulationes significat.
In qua lingua taphnis sicut supͣ cõmemorau. hu¬

Expanded text:
tur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrtur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrario inter se comparandis, id est plagis et praeceptis, quoniam alibi diximus, expositionem psalmi hujus in his onerare non opus est: tantum admonemus quia et hic, etsi non eodem ordine, decem tamen Aegyptiorum plagae commemorantur; dum pro tribus quae sunt in Exodo , et hic non sunt, id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, pruina et ignis, non fulgurum, sed cui dictaquod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes significat, in qua lingua Thanis, sicut commemoravi, hu
Abbreviated transcription (Latin):
res alienas auferens: unde furta. rapinȩ. p̃datio.¬
nesq nascunt᷑. Plus aũt uicio suo uastat᷑ ipse ua¬
stator. Pruina significat᷑ uiciũ: qͦ caritas ꝓximi
stulticiȩ tenebris uelut nocturno frigore conge¬
ex fulgurantib nubib qm̃ hic dixit tradidit
possessionẽ eoꝵ igni. ubi eã significat incensam
qd̾ ignis ille fecisse ñ legit᷑. immanitatẽ gͦ iracun¬
diȩ mͥ uidetur significare: qͣ et homicidiũ admit¬
ti potest. Morte pecoꝵ significatũ ẽ quantũ ar-¬
bitror: dãpnũ pudiciciȩ Concupiscentiã qͥppe
qua fetus exoritur. cõmunẽ cũ pecorib habemꝰ.
Hanc itaq domitã habere ordinatã: pudiciciȩ
uirtꝰ ẽ. Mors pͥmitiuoꝵ ẽ amissio ipsiꝰ iusticiȩ: qͣ
beant. harũ rerũ figuratȩ significationes. siue
alit̾ meliꝰ intelligantur. quẽ ñ moueat qd decẽ
plagis ꝑcutiunt᷑ egiptii. et decẽ p̃ceptis scribũ¬

Expanded text:
res alienas auferens; unde furta, rapinae, praedatiores alienas auferens; unde furta, rapinae, praedationesque nascuntur: plus autem vitio suo vastatur ipse vastator. Pruina significat vitium, quo charitas proximi stultitiae tenebris velut nocturno frigore congeex fulgurantibus nubibus, quoniam hic dixit, Tradidit possessionem eorum igni; ubi eam significat utique incensam, quod ignis ille fecisse non legitur: immanitatem ergo iracundiae mihi videtur significare, qua et homicidium admitti potest. Morte pecorum figuratum est, quantum arbitror, damnum pudicitiae. Concupiscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaque edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. Mors primitivobeant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis percutiuntur Aegyptii, et decem praeceptis scribun
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterat dicunt᷑ ñ eẽ ꝑcussa. id ẽ duris ictibus
lesa:q̃ postea comẽdit locusta. Itẽ qd̾ hic adr et mo¬
ros coꝵ r inpriuna. ñ ẽ in exodo multũ eñĩ prui¬
na distan agrandine. Nã serenis hiemalibꝰ nostirꝰ
pauina t̾ia canescit. Qiuid gͦ ista significent dicat
tractator ut potest: iudicet lector auditu ut iu
rerũ causis sentire carnalit. Cynomia canini mo-¬
ressunt: qui nec parentes ꝗͣdo nascuntur uident.
Rana ẽ loquacissima uanitas. Rubigo occulte no¬
cet᷑ quã etiã eruginẽ ñnulli int̾pretati st̃. alii cani¬
culã. Qd̾ malũ cui uicioꝵ aptiꝰ cõparatur. nͥ qd̾ dif¬
ficilline apparet᷑. sicut ẽ. multũ de se fidere: Aura
ẽ enĩ noxia. q̃ hoc in fructib latent̃ oꝑatur. sicut
in morib occulta suꝑbia: quando se qͥsquã putat
aliqͥd eẽ. cũ nichil sit. Locusta ẽ malicia ore ledens.
infideli scilicet testimonio. Grando ẽ insquitas

Expanded text:
non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, duris ictibus non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea comedit locusta . Item quod hic dicitur, Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum enim pruina distat a grandine; nam serenis hiemalibus noctibus pruina terra canescit. 27. Quid ergo ista significent, dicat tractator ut potest; judicet lector et auditor ut significare de rerum causis sentire carnaliter. Cynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod malum cui vitiorum aptius comparatur, nisi quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, quae hoc in fructibus latenter operatur; sicut in moribus occulta superbia, quando se quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . Locusta est malitia ore laedens, infideli scilicet testimonio. Grando est iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ qd̾ magis debet aduerti: sicuti est illud. Dña¬
bitura mariusq ad mare: et a flumine usq ad
t̾minos orbis t̾rȩ. Qd in illiꝰ salomonis regno con¬
stat ñ ẽẽ cõpletũ: de quo putari posset iste psalmꝰ
loqui cũ dexp̃o dño loqueretur. In plagis ergo
egiptioꝵ quȩ sunt in libro qui exodus nuncu¬
patur. ubi maxime scriptura curauit. ut ea qͥbꝰ
afflicti st̃. omĩa ex ordine dicerent᷑. ñ inuenitur
qd̾ habet iste: et dedit erugini fructũ eoꝵ Iilud
etiã qd̾ cũ dixisset. et tradidit grandini ium̃ta
eoꝵ. addidit. et possessionẽ eoꝵ igni. de iumentisᷤ
grandine occisis legitur in exodo: qd uͦ possessio
eoꝵ igne cremata sit. om̃ino ñ legit᷑. quanuis uo¬
ces et ignes cũ grandine fierent. sicut tontrua cũ
fulgorib solent: ñ tam̃ scriptũ ẽ aliqͥd traditũ
grandini ut arderet. Deniq mollia q̃ ledẽ gͣndo

Expanded text:
potius quod magis debet adverti: sicut est illud, Dominapotius quod magis debet adverti: sicut est illud, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Quod in illius Salomonis regno constat non esse completum, de quo putari posset iste psalmus loqui, cum de Christo Domino loqueretur. In plagis ergo Aegyptiorum, quae sunt in libro qui Exodus nominatur, ubi maxime Scriptura curavit ut ea quibus afflicti sunt omnia ex ordine dicerentur, non invenitur quod habet iste psalmus, Et dedit rubigini fructus eorum. Illud etiam quod, cum dixisset, Et tradidit grandini jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum est aliquid traditum igni ut arderet. Denique mollia quae laedere grando
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra egypti: pͥmitias oĩs laboris eoꝵ intab̾nacłis
cham. Hȩ om̃s egyptioꝵ penȩ allegorica int̃pre¬
tatione exponi possunt. ꝓut ea quisq intellige¬
re. et reb ad quas referendȩ st̃ cõparare uolue¬
rit. qd̾ nos qͦq facere temptabimꝰ. tanto aptiꝰ fa¬
cturi. quantomagis huinitꝰ fuerimꝰ adiuti. Ad
hoc enĩ psalmi huiꝰ illa uerba constringunt. ubi
dictũ ẽ. aꝑiã in parabolis os meũ. eloquar ꝓposi¬
tiones ab inztio. ꝓpt̃ hoc qͥppe etiã hic aliqua di
om̃s eoꝵ plage in exodo diligentissime ex ordi-¬
ne contexantur: ut qm̃ id qd̾ ibi ñdictũ ẽ. ñ fru¬
stra in psalmo dictũ eẽ certi simꝰ. neq id int̾pre¬
tari nͥ figurate possimus simul intelligamꝰ cete
ra etiã quȩ facta eẽ constat. ob aliquã figuratam
significationẽ facta uł conscripta. Facit enĩ hoc
ñ inuenitur. umo et alit̃ ẽẽ inuenitur. ut hic
intelligatur ñ hoc dicere qd̾ potest putari. s illd̾

Expanded text:
egypti, primitias laborum eorum in tabernaculis Cham. » 26. Hae omnes Aegyptiorum poenae allegorica interpretatione exponi possunt, prout ea quisque intelligere, et rebus ad quas referendae sunt, comparare voluerit. Quod nos quoque facere tentabimus; tanto aptius facturi, quanto magis divinitus fuerimus adjuti. Ad hoc enim psalmi hujus illa verba constringunt, ubi dictum est, Aperiam in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. Propter hoc quippe etiam aliqua hic omnes eorum plagae in Exodo diligentissime ex ordine contexantur; ut quoniam id quod ibi non dictum est, non frustra in Psalmo dictum esse certi sumus, neque id interpretari nisi figurate possumus, simul intelligamus etiam caetera quae facta esse constat, ob aliquam figuratam significationem facta vel conscripta. Facit enim hoc non invenitur, imo et aliter esse invenitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere quod potest putari, sed illud
Abbreviated transcription (Latin):
stissime sublimatꝰ ẽ. et effrem maior fr̃i aui suo
iacob benedictiõe p̃latus ẽ. et tñ d̾s reppulit tab̾¬
naculũ ioseph. et tribũ effrem ñ elegit. Ubi per
hȩc p̃clari meriti noia. qͥd ahud ꝗͣ uniu̾sũ ppłm
illũ uetusta cupiditate a dño t̾rena p̃mia requi.¬
rentẽ. repulsum et reꝓbatũ intelligimꝰ: Electã
autẽ tribũ iuda. ñ ꝓmeritis ipsius iudȩ longe
quippe maiora sunt merita ioseph. s ꝑ tribum

Expanded text:
stissime sublimatus est ; et Ephraem majori fratri avi sui stissime sublimatus est ; et Ephraem majori fratri avi sui Jacob benedictione praelatus est : et tamen Deus repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum intelligimus; electam autem tribum Juda, non pro meritis ipsius Judae? Longe quippe majora sunt merita Joseph; sed per tribum