comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aminũ. in hebraico scͥptum sit. Si gͦ pro
amii popłi mei sonat. nulli dubiumẽ
male supͣ paniri popłm meũ eẽ transla¬
tum. huc usq iuxta hebraicũ qͥd nobis
uideretur. exp̾ssimus.Dunc ad tranᷤˢ¬
lationem .lxx. int̾pretũ reuertentes. de
singłis ut possumus disputemꝰ. Trib sama¬
ritica uocatur ad audiendũ. que se ab
caris ydola. aureos uitulos artifici cõponeꝰ
manu. & imitatione ierłm uis aliã medro¬
polum extruere. Quis enĩ ornare poterit
ciuitatẽ: Nũ ignis qui ardentib diabo¬
li iaculis succenditur. & domꝰ iniqui que
scđm duriciã suã. & cor impenitens thes¬
aurirat sibi irã indie ire & reuelationis¬
iusti iudicii dĩ. & iniquitatẽ auget miura
ut ñ solũ de domo dĩ rapiat quȩ ẽ eccła. s
etiam cũ suꝑbia & suꝑcilio aliena deuas¬
tet : Numquid iustificari potest qͥ absꝙ
statera & pondere congregat fraudulen¬
ter. detestimoniis scͥpturarũ diuitias suõ
Que diuitie thesauri impietatis sunt.

Expanded text:
AMMI   in Hebraeo scriptum sit. Si ergo AMMI, populi mei sonat, nulli dubium est male supra, pro Amri, populum meum esse translatum. Huc usque juxta Hebraicum quid nobis videretur expressimus: nunc ad translationem LXX interpretum revertentes, de singulis, ut possumus, disputemus. Tribus Samaritica vocatur ad audiendum, quae se abscaris idola, aureos vitulos artifici componis manu, et imitatione Jerusalem vis aliam metropolim exstruere: quis enim ornare poterit civitatem? Num ignis, qui ardentibus diaboli jaculis succenditur; et domus iniqui, quae secundum duritiam suam et cor impoenitens thesaurizat sibi iram in die irae,  iniquitatem auget injuria, ut non solum de domo Dei rapiat, quae est Ecclesia, sed etiam cum superbia et supercilio aliena devastet. Numquid justificari potest qui absque statera et pondere congregat fraudulenter de testimoniis Scripturarum divitias suas, quae divitiae thesauri iniquitatis sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
amiri rex impius constituerat. & omne
opus domus achab. & iezabel ꝓ mea le¬
ge seruasti. impulsus sũ scelere tuo. ut
darẽ te &e habitatores tuos in sibilũ. & ob¬
probriũ popłi mei portaretis. dũ captiab
assyriis quasi popłs dĩ uincimini. & ꝓpt̃
uos nom̃ meñ blasphemat᷑ in gentib. No¬
tandũ in p̾senti loco qd̃ ubi legit᷑. & ob

Expanded text:
Amri rex impius constituerat , et omne Amri rex impius constituerat , et omne opus domus Achab et Jezabel, pro mea lege servasti, impulsus sum scelere tuo, ut darem te et habitatores tuos in sibilum, et opprobrium populi mei 510 portaretis, dum capti ab Assyriis, quasi populus Dei vincimini, et propter vos nomen meum blasphematur in gentibus . Notandum in praesenti loco, quod ubi l
Abbreviated transcription (Latin):
statera fraudulenta. & diu̾sa pondera.
in alio pondere uendentes. in alio emen¬
tes mercimonia. Et si quid̃e pauꝑes hoc
facerent. scelus poterat inoꝑie necessitate de¬
fendi. ñc uͦ diuites eiꝰ ñ tam diuitiis quã mm¬
quitate pleni st̃. quia om̃s diuitie eũ alios
spoliant iniquitate pariunt᷑. Congregatio¬
nem diuitiarũ seqͥtur mendatium. et
manꝰ assurta thesauros condere. fraudu¬
lentã linguã possidet. Ueritas pauꝑtatem.
mendatiũ diuitias parit. Cum hoc face¬
rent pͥncipes ur̃ĩ. nolui uos statĩ subuer¬
tere. s paulatĩ cepi ꝑcutere. ut plagis
uariis admonerẽ. Misi in uos famẽ mi¬
si sitim misi morbos & hostilẽ incircuitu
uastitatẽ. Seges frum̃ta ñ attulit. oleũ.
pressa oluia non fecit. Uinũ. steriles uin¬
demie negauerunt. Aduersus iniqui¬
tates & mensuras dolosas. & pondera frau¬
dulenta. hec intuli supplicia. Quia uͦ
custodisti om̃s cerimonias ydolatͥe quaᷤ

Expanded text:
statera fraudulenta et diversa pondera, statera fraudulenta et diversa pondera, et in alio pondere vendentes, in alio ementes mercimonia . Et siquidem pauperes hoc facerent, poterat inopia scelus necessitate defendere. Nunc vero divites ejus, non tam divitiis, quam iniquitate pleni sunt; quia omnes divitiae dum alios spoliant, iniquitate pariuntur. Congregationem divitiarum sequitur mendacium, et manus assueta thesauros condere fraudulentam linguam possidet. Veritas paupertatem, mendacium divitias parit. Cum hoc facerent principes vestri, nolui vos statim subvertere; sed paulatim coepi percutere, et plagis variis admonere. Misi in vos famem, misi sitim, misi morbos, et hostilem in circuitu vastitatem: seges frumenta non attulit, oleum pressa oliva non fecit, vinum steriles vindemiae negaverunt. Adversus iniquitates, et mensuras dolosas, et pondera fraudulenta, haec intuli supplicia. Quia vero custodisti omnes caeremonias idololatriae quas
Abbreviated transcription (Latin):
uit ciuitatẽ. et disꝑgent᷑ legitima ppłi
mei ꝓ qͦnos posuimus ꝓpt̃ sermonis con¬
sequentiam. & custodistis p̾cepta amri.
licet & in ebraico scriptum sit & ccstodi¬
ta sunt p̾cepta aniri. & omĩa oꝑa domus
achab. Si enim scͥptũ ẽet in hebraico am̃¬
m̃ĩ. recte.lxx. transtulissent ꝓpłimei. Nc̃
uͦ cũ scͥptũ sit amri. & res littera addita. ñ
ppłi nom̃ s patrẽ ac hab sonet de qͦ regno¬
rum narrat hẏstoria. errorẽ ẽẽ nulli am¬
biguumẽ. Deniq pꝰ patris nom̃ ponit᷑.
filius. dicit᷑q & om̃ia oꝑa domꝰ achab.
Reuertamur gͦ adinitiũ capłi. et pͥmũ
iuxta litterã. disserentes uob̃ orantib
ntamur sensũ assequi spũalẽ. Audite
decẽ trib sainarie. quȩ uobis dñs contes¬
tetur. Ad huc ignis hoc ẽ iniquitas in do¬
mo impii ẽ amri. & thesauri impietatiᷤ
in domo regia ꝑseuerant. Uultis audire
ꝑsingła qͥb malis urbs urãplena sic:
Discite. Mensura minor. di irã ꝓuocans.

Expanded text:
bit civitatem? Et dissipabuntur legitima populi mei. Pro quo nos posuimus propter sermonis consequentiam, Et custodisti praecepta Amri, licet et in Hebraeo scriptum sit: Et custodita sunt praecepta Amri, et omnia opera domus Achab. Si enim scriptum esset in Hebraeo AMMI  , recte LXX transtulissent, populi mei: nunc vero cum scriptum sit AMRI  , et RES littera addita, non populi nomen, sed patrem Achab sonat, de quo Regum narrat historia , errorem esse, nulli ambiguum est. Denique post patris nomen ponitur filius, diciturque, et omnia opera domus Achab. Revertamur ergo ad initium capituli. Et primum juxta litteram disserentes, vobis orantibus, nitamur sensum assequi spiritualem. Audite, decem tribus Samariae, quae vobis Dominus contestatur: adhuc ignis, id est, iniquitas in domo impii est Amri, et thesauri impietatis in domo regia perseverant. Vultis audire per singula quibus malis urbs vestra plena sit? Discite: mensura minor Dei iram provocans,
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiam dm̃ meũ excelsum: Quomͦ
eũ potero denere fugientem: Quanta
munditia ualebo preꝑare hospitium
tͥnitati : An comprehenda eũ in holocau¬
stomatib ut dotum me ei holocaustũ
offeram: Uel in uitulis annicłis. ut lac
descrens & ad solidũ ueniens cybum an¬
no dñ acceptabili dignus efficiar: Si
mille. obtulero arietes. si decẽ milia
hirtos. & totas leuitici uictimas spũalit̾
intelligens in eͣxhibuero. & cadant ex la¬
tere ineo mille. & decẽ milia adextrismeiᷤ.
Tamen nic hil dignũ dare potero in quo
apprehenda uł suscipiam dm̃. Si dedero
primogenita mea ꝓimpietate & fructũ
uentͥs mei ꝓpeccato anime meȩ. dabo
quid̃e qͥcquid in me pͥmũ ẽ. s ꝓ meo pec¬
cato & impietate nichil dignũ offeram
d̾o. Unde & dauid p̾catur & dicit. Ma¬
gis magisq laua me abunquitate mea
ce apeccato meo munda me. qm̃ iniqͥta¬
tes meas ego agnosco. & delictum meũ

Expanded text:
suscipiam Dominum meum excelsum? Quomodo suscipiam Dominum meum excelsum? Quomodo eum potero tenere fugientem? quanta munditia valebo praeparare hospitium Trinitati? An comprehendam eum in holocaustomatibus, ut totum me ei holocaustum offeram, vel in vitulis anniculis, ut lac deserens, et ad solidum veniens cibum, anno Domini acceptabili dignus efficiar? Si mille obtulero arietes, si decem millia hircorum, et totas Levitici victimas spiritualiter intelligens in me exhibuero, et cadant ex latere meo mille, et decem millia a sinistris meis , tamen nihil dignum dare potero, in quo apprehendam, vel suscipiam Deum. Si dedero primogenita mea pro impietate, et fructum ventris mei pro peccato animae meae: dabo quidem quidquid in me primum est, sed pro meo peccato et impietate nihil dignum offeram Deo. Unde et David precatur, et dicit: Magis magisque lava me ab iniquitate mea, et a peccato meo munda me. Quoniam iniquitates meas ego cognosco, et delictum meum
Abbreviated transcription (Latin):
holocausto in uitulis anmołis  Si fusci¬
piat dñs in milib arietum. uł in decem
milib hyrcoꝵ pinguium : Si dabo pͥmo
genita mea ꝓimpietate. fructus uentͥs
mei. ꝓpeccato anime mee D s̃ ppłm ad
iudiciũ ꝓuocat. Ille sciens peccatũ suũ.
non uult contendere s rogare nec tam̃
& nulla humilitas potest macłas delue¬
re delictoꝵ. qͥa impossibile ẽ sanguinẽ
tauroꝵ. & uituloꝵ. & holocausta medul¬
lata. & cruorẽ arietum & hyrcoꝵ pin¬
guium anime sordes lauare. Numqͥd
ait dabo pͥmogenitum meũ ꝓ scelere meo
sicuti rex moab fecisse describitur. atcc
fructũ uentͥs mei ꝓpeccato anime meȩ ͤ
Quod fecit & iepte ꝓtemeritate uoti of¬
ferens filiam. Nos gͦ qui sumus
de popło di scientes quia non iustificet᷑
inconspectu eius omnis uiuens. & dicen¬
tesiumentũ factus sũ apud te. agente
penitentiam ꝓ peccatis. dubitamus
& dicimus. In quo apprehendã dñm.

Expanded text:
holocaustis, in vitulis anniculis? susciholocaustis, in vitulis anniculis? suscipiat Dominus in millibus arietum, 505 vel in decem milgenita mea pro impietate: fructus ventris mei pro peccato animae meae. Deus populum ad judicium provocarat: ille sciens peccatum suum non vult contendere, sed rogare, nec tamen  nulla humilitas potest maculas eluere delictorum, quia impossibile est sanguinem taurorum, et vitulorum, et holocausta medullata, et cruorem arietum, et hircorum pinguium, animae sordes lavare . Numquid, ait, dabo primogenitum meum pro scelere meo, sicuti rex Moab fecisse describitur ? aut fructum ventris mei pro peccato animae meae, quod fecit Jephte, pro temeritate voti offerens filiam ? Nos ergo qui sumus de populo Dei scientes quia non justificabitur in conspectu ejus omnis vivens , et dicentes: Jumentum factus sum apud te , agentes poenitentiam pro peccatis, dubitamus et dicimus: In quo apprehendam Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
abinitio eterntatis. Lex Et tu
bethleem domus ephrata. minimꝰ es
ut sis in milib iuda. exte michi egredie¬
tur ut sit inprincipẽ isrł. Et egressus eiꝰ
Et tu bethleem terra iuda. nequaquã
minima esin ducib nida. ex te emm
egredietur dux qui regat popłm meũ
isrł. Quod testimoniũ nec hebraico.
nec septuaginta in terpretib conue¬
nire. me quoq tacente ꝑspicuũ est
Et arbitror matħm uolentẽ arguere
posuisse ut ab eis dictũ ẽ. Sunt autẽ
qui asserant in omĩb pene testimoni¬
is que deueteri testamento sumuntur
istu smodi ẽẽ errorem. ut auit ordom¬
tetur aut uerba. & interdum sensus
nia. s memorie credentib que ñtiũqͣ
fallit᷑. Exponamus gͦ hebraicũ
Et tubethleem id ẽ domus panis que

Expanded text:
aeternitatis. LXX: Et tu, aeternitatis. LXX: Et tu, Bethleem domus Ephrata, minima es, ut sis in millibus Juda: ex te mihi egredietur, ut sit in principem Israel, et egressus ejus Et tu, Bethtleem terra Juda, nequaquam minima es in ducibus Juda: ex te enim egredietur dux, qui regat populum meum Israel. Quod testimonium nec Hebraico, nec Septuaginta interpretibus convenire, me quoque tacente perspicuum est, et arbitror, Matthaeum volentem arguere tiam posuisse, ut ab eis dictum est. Sunt autem qui asserant, in omnibus pene testimoniis, quae de veteri Testamento sumuntur, istiusmodi esse errorem, ut aut ordo mutetur, aut verba, et interdum sensus nia, sed memoriae credentibus, quae nonnunquam fallitur. Exponamus ergo Hebraicum: Et tu, Bethleem, id
Abbreviated transcription (Latin):
quia bene tunc mͥ erat. Animaduer¬
te opus dm̃ ꝓfecisse. Ad ultera emm
ñ inueniens uiam suam nec ualens ꝑge¬
re quo uolebat. necessitate obstricta
ad maritum reuertitur pͥorem. ce con
gis ifrł eruditur. Unde &e ad dauid sub
typo. xp̃i mystice dr. Si dereliquernt
filii eiꝰ legem meã. &e in iudiciis meis
ñ ambulauerint. si iusticias meas
dierint. uisitabo in uirga iniquitates
eoꝵ. & in flagellis peccata eoꝵ. miscdiã
autẽ meã ñ disꝑgã ab eo. Tribulationẽ
gͦ posuit ds̃. suꝑ filiã isrł. ut ꝑcutiant
eam angłi qui plagis p̾positi sunt. in
maxillam. At ne forte nescires que eẽt
filia que obstruitur obstructione. &
ponitur in angustia. statim infert᷑.
mente cerminus dm̃. ad quoꝵ distinc¬
tionem apłs loquitur. Uidete isrł
scd̾m carnem. Numquam enĩ uocaret
carneum isrł. nisi sciret etiam ẽẽ sp̃ua¬
lem. Et tu bethleem ephrata paruu¬
lus es in milib uida. exte egredietur

Expanded text:
quia bene mihi erat . Animadverquia bene mihi erat . Animadverte opus Domini profecisse: Adultera enim non inveniens viam suam, nec valens pergere quo volebat, necessitate obstricta ad maritum revertitur priorem, et con Israel eruditur. Unde et ad David sub typo Christi mystice dicitur: Si dereliquerint filii ejus legem meam, et in judiciis meis non ambulaverint, si justitias meas rint, visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccata eorum: misericordiam autem meam non dispergam ab eo . Tribulationem ergo posuit Deus super filiam Israel, et percutient eam Angeli, qui plagis praepositi sunt, in maxilla. Ac ne forte nescires quae esset filia, quae obstruitur obstructione, et ponitur in angustia, statim infertur,mente cernimus Deum, ad quorum distinctionem Apostolus loquitur: Videte Israel secundum carnem . Numquam enim vocaret carneum Israel, nisi sciret esse etiam spiritualem. Et tulus es in millibus Juda: ex te egredietur
Abbreviated transcription (Latin):
potestatibue subdite ꝑcutientur
in maxilla trib isrł. Abstulit enm do¬
minus de uidea & de ierłm fortẽ & ua¬
lidũ. & sapientẽ architectũ. & intelli
clause sunt & obsepte. nec potest eg̾di
de captiuitate. s durissimo premit᷑
imꝑio. Si autẽ uixta suꝑiorem sen¬
sum uoluerimꝰ de eccũa dictũ acciꝑe.
nc̃ obstruetur filia obstructione. illud
de osee ꝓferamꝰ exemplũ. in quo ad¬
ultera loquitur. uadã post amatores
meos. qui dabant mͥ panes meos ce
aquã meã. & uestimenta mea. & lin¬
teamina mea. oleum meũ. & omĩa
quȩ mͥ ꝑsunt. Et postea d̃s uolens in¬
pedire cogitationẽ pessimã. ñ eã facie
qd̃ desiderat ad implere. s obstruit
mas eius ne consequatur. amatores
suos ce amplius forncetur. Ait qͥppe.¬
Propterea ecce ego obstruam uias eius
infudib. & obsepiam uias eius. & semi
et queret eos &e ñ inueniet eos. & dicet.
Uadam & reuertar aduirum meũ pͥorẽ

Expanded text:
potestatibus subditae, percutientur potestatibus subditae, percutientur in maxilla tribus Israel. Abstulit enim Dominus de Judaea et de Jerusalem, fortem et validum, et sapientem architectum, et intclausae sunt et obseptae, nec potest egredi de captivitate; sed durissimo premitur imperio . Si autem juxta superiorem sensum voluerimus de Ecclesia dictum accipere: Nunc obstruetur filia obstructione, illud de Osee proferamus exemplum, in quo adultera loquitur: Vadam post amatores meos, qui dabant mihi panes meos, et aquam meam, et vestimenta mea, et linteamina mea, oleum meum, et omnia quae mihi prosunt . Et postea Deus volens impedire cogitationem pessimam, non eam facit quod desiderat adimplere; sed obstruit vias ejus, ne consequatur amatores suos, et amplius fornicetur. Ait 488 quippePropterea ecce ego obstruam vias ejus in sudibus, et obsepiam vias ejus: et semitet quaeret eos, et non inveniet, et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem
Abbreviated transcription (Latin):
tiudine offeras. quicquid illi ante pos¬
sederant dũo uniu̾se terre. S quia hoc
tunc futurum est quando sub intraue¬
rit gentium plenitudo. & omnis ifrł
saluatus fuerit. nunc in terim ꝓmeri¬
tis tius uastare. siue ut in hebreo habe¬
tur concidere. Nequaquã enim uixta
apłm uocaris circumcisio. s concisio.
Nec ce apello filiam meã. s latronis
boli. ad predandum semꝑ accincti. fẽ¬
cisti eñ domũ meã speluncã latronũ.
Repugnasti aduersum me. et filii tui
obsidionẽ posuert̃ suꝑ me. & suꝑ filiũ
e sp̃m meum. An non contumelia tͥm¬
tatis ẽ. quando in uirga & in chalamo.
de faciente ꝑcussere romani caput iu
iurta hebraicum. cui interprecationi
aquila & sẏminachus. & theodotio.
& quinta editio consentiunt. xxta
lxx. autẽ multum alt̃ sensus ẽ. & quasi
a ꝓprio indelligitur exordio. Nunc
obstruetur sẏnagoga obstructione.
cedicent qui mea clausi fuerint an¬
gustiam posuit suꝑ nos. & romanis

Expanded text:
titudine, offeras quidquid illi ante postitudine, offeras quidquid illi ante possederant Domino universae terrae. Sed quia hoc tunc futurum est, quando subintraverit gentium plenitudo, et omnis Israel salvatus fuerit: nunc interim pro meritis tuis 487 vastare, sive ut in Hebraeo habetur, concidere. Nequaquam enim juxta Apostolum vocaris Circumcisio, sed concisio: nec te appello filiam meam, sed latronis boli ad praedandum semper accincti. Fecisti enim domum meam speluncam latronum, repugnasti adversum me, et filii tui obsidionem posuerunt super me, et super Filium, et Spiritum meum. An non contumelia Trinitatis est, quando in virga et calamo, te faciente, percussere Romani caput judjuxta Hebraicum, cui interpretationi Aquila et Symmachus, et Theodotio, et editio quinta consentiunt. Juxta LXX autem multo altior sensus est, et quasi a proprio intelligitur exordio. Nunc obstruitur synagoga obstructione: et dicent qui in ea clausi fuerint: Angustiam posuit super nos; et Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
certus p̃ẽdȩ numerus dño consecratus
sit. Deniq & achor qui de anathemate
ierͥcho aliquid est furatus. conturbauit
popłm. et expeccato ualli nomen im¬
positum ẽ emechachõr id ẽ uallis tumul¬
tus siue turbarum. Ut autẽ scias iuxta
lxx. interp̾tes qui dixerunt consecra¬
bis dño multitudinẽ eoꝵ. & robur eoꝵ
dño uniuerse terre. in bonã partem de¬
bere accipi consecrationẽ. theodotio ꝓ
multitudine munera transtulit. qͥnta
editio emolumentũ. id ẽ aphelion. sym¬
Nunc uastaberis filia latronis. obsi¬
oionẽ posuerunt suꝑ nos. In uirga per¬
cutient maxillam uidicis isrł. Lxx
Hunc obstruetur filia obstructione.
angustiam posuit suꝑ nos. inuirgam
ꝑcutient suꝑ maxillam tribus isrł.
s quod alii ꝑcutiant trib isrł in maxil¬
lam. Pollicitus quide tibi sum o filia.
syon quod uenturum sit dempus. quo
cornu tuũ ponam ferreum & ungulas
tuas ereas. & cõminuta demonũ mul¬

Expanded text:
certus praedae numerus Domino consecratus certus praedae numerus Domino consecratus sit. Denique et Achor, qui de anathemate Jericho aliquid est furatus, conturbavit populum, et ex peccato valli nomen impositum est, EMEC ACHOR  , id est, vallis tumultus, sive turbarum . Ut autem scias juxta LXX interpretes, qui dixerunt: Consecrabis Domino multitudinem eorum, et robur eorum Domino universae terrae, in bonam partem debere accipi consecrationem: Theodotio pro multitudine, munera transtulit: Quinta editio, emolumentum, id est, ὠφέλειαν: SymNunc vastaberis, filia latronis: obsidionem posuerunt super nos: in virga percutient maxillam judicis Israel. LXX: Nunc obstruetur filia obstructione: angustiam posuit super nos: in virga percutient super maxillam tribus Israelsed quod alii percutiant tribus Israel in maxillam. Pollicitus quidem tibi sum, o filia Sion, quod venturum sit tempus quo cornu tuum ponam ferreum, et ungulas tuas aereas, et comminuta daemonum mul
Abbreviated transcription (Latin):
ris est. Nos gͦ qui ñ occidentẽ littrũ
s spm̃ uiuificantẽ. sequim᷑. dicimus
aduersum filiam syon. quȩ inderpr¬
tatur eccłia multas nationes demo¬
num congregari. et in presenti scło
quod in maligno positum sit in sulta¬
re. & iuoccisionẽ filiorũ eiꝰ gaudere.
nescientes cogitationes dñi. nec eius
consilium agnoscentes. Si enĩ cognuss¬
sent. nũquã dñm malestatis crucisi¬
xissent. Cong̃gabit itaq eos quasi
mampłos aree. ut quicqͥd spinosum
habere uidebantur & asperum. uacu¬
umq ce leue. ungłis suis conterat. e
cornib uentilet. & purum remancs
frumentum. indiũ offerat᷑ donaria.
nues popłos multos. & consecrabl
dnõ multitudinẽ eoꝵ. & robur eo
dño uniuerse terre. Legamus nume¬
rum. et iesum naue. & pͥmũ regnoꝵ
librum. & uidebunus quomodo de
subiectis gentib cũ uniu̾sa ꝑierint
more gladii. aurum & argentum
&e tam de hominib quã de ummens

Expanded text:
ris est. Nos ergo qui non occidentem litteram, ris est. Nos ergo qui non occidentem litteram, sed spiritum vivificantem sequimur, dicimus adversum filiam Sion, quae interpretatur 486 Ecclesia, multas nationes daemonum congregari, et in praesenti saeculo, quod in maligno positum est, insultare, et in occisione filiorum ejus gaudere, nescientes cogitationes Domini, nec ejus consilium agnoscentes. Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Congregabit itaque eos quasi manipulos areae, ut quidquid spinosum habere videbantur et aspersum, vacuumque et leve, ungulis suis conterat, et cornibus ventilet, et purum remanens frumentum, in Domini offeratur donaria. nues populos multos, et consecrabis Domino multitudinem eorum, et robur eorum Domino universae terrae. Legamus Numeros, et Jesum Nave, et primum Regnorum librum, et videbimus quomodo de subjectis gentibus, cum universa perierint in ore gladii, aurum et argentum, et tam de hominibus, quam de jumentis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ interim congregate sunt suꝑ de
gentes multe. que quasi de adulte¬
ra locuntur & dicunt. lapidetur &
aspiciat in ea oculus nr̃. Siue ut in
septuaginta scͥptũ ẽ. insultemus et
gaudeamus. & despiciant suꝑ syon.
ocłi nr̃i. & ñ cognouerunt dñi uolun¬
tatem atq consilium. quia ꝓpterea
aduersũ te congregate sunt nationeᷤᷤ
ut conderas eas quasi fenum ul stipu¬
lamareȩ. Surge gͥ filia syon. & in cor¬
nib ferreis que tibi dare me spondeo.
atꝙ inungłis ereis quas acceptura
es. uentila &e condere popłos. & inderfie
eos dño uniuerse terre. Tali enim uic̃t¬
ma. & tali sacrificio. delectatur. hȩc
iudei nec dũ expleta cernentes. infitu¬
ro sibi. xp̃i pollicentur aduentu. et
dicunt uniuersas nationes iudaico
popło seruituras. ipsumq imꝑium
romanoꝵ qd̃ sub nomine interpretant
edom. conderendum ẽẽ ungulis sius.
& cornib uentilandũ. Quod quãstul¬
tum sit. ex omnib seripturis facile
comprobatur. S hoc alterius tẽpo¬

Expanded text:
 iterum congregatae sunt super te gentes multae, quae quasi de adultera loquuntur, et dicunt: Lapidetur, et aspiciat in eam oculus noster. Sive ut in LXX scriptum est: Insultemus et gaudeamus, et despiciant super Sion oculi nostri: et non cognoverunt Domini voluntatem atque consilium: quia propterea adversum te congregatae sint nationes, ut conteras eas, quasi fenum vel stipulam areae. Surge igitur, filia Sion, et in cornibus ferreis, quae tibi dare me spondeo, atque in ungulis aereis, quas acceptura es, ventila et contere populos, et interfice eos Domino universae terrae. Tali enim victima et tali sacrificio delectatur. Haec Judaei necdum expleta cernentes, in futuro sibi Christi pollicentur adventu, et dicunt universas nationes Judaico populo servituras, ipsumque imperium Romanorum, quod sub nomine interpretantur Edom, conterendum esse ungulis suis et cornibus ventilandum. Quod quam stultum sit, ex omnibus Scripturis facile comprobatur; sed hoc alterius tempo
Abbreviated transcription (Latin):
labis cũ dõ tuo. Et certe ambulare
iubetur nobis ut faciamus uidiciũ
ce miscdiam diligamus. ita precipit᷑.
ut preparati simus ambulare cũ dño dõ
nr̃o. Nulla hora dormire. nullo tempor
securi cẽ debemus s semꝑ expectare pa¬
tremfamilias uenientẽ. et diẽ formida¬
re iudicii. & innocte huius scłi dicere.
ego dormio & cormeũ uigilet. Uerbũ
isne. qd .lxx. transtulerunt paratũ eẽ.
&e nos diximus sollicitũ ambulare. the¬
diligenter ut ambules cũ d̃o tuo. siue it
quinta editio transtulit cãifrontirem
agere scilicet sollicite. & hanc habere cu¬
ram ut ambules cũ đo tuo. Qͥ enĩ dicit
inxp̃o se credere. sic debet ambulare qͥ¬
modo & ille ambulauit. Et paulus apls.
mitatores di estote inquit. sicut & egoaͥ¬

Expanded text:
labis cum Deo tuo. Vel certe ambulare labis cum Deo tuo. Vel certe ambulare icut enim jubetur nobis, ut faciamus judicium, et misericordiam diligamus: ita praecipitur ut praeparati simus ambulare cum Domino Deo nostro; nulla hora dormire, nullo tempore securi esse debemus, sed semper exspectare patrem familias venientem, et diem formidare judicii, et in nocte hujus saeculi dicere: Ego dormio, et cor meum vigilat . Verbum ESNE   quod LXX transtulerunt, paratum esse, et nos diximus, sollicitum ambulare  Theoet cave diligenter, ut ambules cum Deo tuo. Sive, ut quinta editio transtulit, καὶ φροντίζειν, agere scilicet sollicite, et hanc habere curam, ut ambules cum Deo tuo. Qui enim dicit, in Christo se credere, sic debet ambulare, quomodo et ille ambulavit . Et Paulus apostolus: Imitatores mei estote, inquit, sicut ego
Abbreviated transcription (Latin):
toto corde tuo. & de tota anima tua
& custodias mandata dnũi di tui. et
iustificationes eius quecumq ego man¬
dabo tͥ hodie. ut bene sit tͥ Querit a
nobis dñs quasi necessartam habens
nr̃am salutẽ. ut possit acciꝑe qd̃ dan¬
ti ꝓsit. ut faciamus iudicium. id est
ut nichil absq ratione. & consilio
faciamus. ut ante mens iudicet qͥd
factura sit. & postea oꝑe cõpleatur.
ut miscłiam diligamus. &e ñ quasi
cõpulsi. aut ex necessitate misericor¬
des simus. qm̃ hilarẽ datorẽ diligit
d̃s. nec dicamꝰ uade hodie. &e crasre¬
uertere. & dabo tibi. Cumq fecerunus
uidiciũ & dilexerimus miscdiam. quid
accipiemus p̾mii. nͥ ut ambulemus
cũ dñõ dõ. sic̃ enoch uxta fidem he¬
braicoꝵ uoluminũ. ambulauit cũ d̃o
& placuit ei & ñ inuemiebatur quia
transtulit illũ d̃s : Tu enĩ dixisti inqͦ
consequar dnm̃. uł inquo app̾henda
cũ. ego tibi amplius polliceor. fãc ui¬
dicium. & dilige miscdiam. & ambu¬

Expanded text:
corde tuo, et de tota anima tua, et custodias mandata Domini Dei tui, et justificationes ejus, quaecumque ego mandabo tibi hodie, ut bene sit tibi ? Quaerit a nobis Dominus, et necessariam habens nostram salutem, poscit accipere, quod danti prosit, ut faciamus judicium, id est, ut nihil absque ratione et consilio faciamus, ut ante mens judicet quid factura sit, et postea opere compleat; ut misericordiam diligamus, et non quasi compulsi, aut ex necessitate misericordes simus, quoniam hilarem datorem diligit Deus . Nec dicamus, vade hodie, et cras revertere, et dabo tibi. Cumque fecerimus judicium, et dilexerimus misericordiam, quid accipiemus praemii? Ambulabimus cum Domino Deo, sicut Enoch juxta fidem Hebraicorum voluminum ambulavit cum Deo, et placuit ei, et non inveniebatur, quia 507 transtulit illum Deus. Tu enim dixisti, in quo consequar Dominum, vel in quo apprehendam eum? Ego tibi amplius polliceor, fac judicium, et dilige misericordiam, et ambu
Abbreviated transcription (Latin):
torem. qui ardua queq complanaue-¬
rit. & suo equauerit pede. dux itine¬
ris eoꝵ ipse sit ꝑadysi ianua. & dicat.
ego sum porta. quo iter diuidente. et
precidente. & uiam. & portã transi¬
bit ꝑeum credulũ pecus. Pastor au¬
tem iste. & rex ẽ & dñs. Unde sequit᷑.
t transibit rex eoꝵ corameis. et do¬
minus incapite eorum. Quod si uolue¬
rimus bec omĩa de pͥmo aduentu eiꝰ
accipere. &. totum iacob & reliquias
isrł ad apłos. & eam referre multi¬
tudinem quȩ in actib apłoꝵ salua¬
ta ẽ ex iudeis. ñ abhorrebit a uerita
de eos. & induxit eos in eccłiã. & fuit
rex eoꝵ coram eis. & ẽ dñs incapite
eoꝵ inꝑpecuum. LX Sp̃s statu¬
it mendatium. stillabit tͥ inunum et¬

Expanded text:
torem, qui ardua quaeque complanavetorem, qui ardua quaeque complanaverit, et suo aequaverit pede, dux itineris eorum ipse sit paradisi janua, et dicat: Ego sum porta: quo iter dividente et praecedente, et viae porta, transibit per eum credulum pecus. Pastor autem iste rex est et Dominus. Unde sequitur. Et transibit rex eorum coram eis, et Dominus in capite eorum. Quod si voluerimus haec omnia de primo adventu ejus accipere, et totum Jacob  ad Apostolos, et eam referre multitudinem, quae in Actibus apostolorum salvata est ex Judaeis, non abhorrebit a veritatte eos, et induxit eos in Ecclesiam, et fuit rex eorum coram eis, et est Dominus in capite eorum in perpetuum. LXX: Spiritus statuit mendacium. St
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. uult & non uult. sustinere habet
in me sermo dĩ loquitur. qui ad om̃s
assumã. nascar deuirgine. Siue ita.
Quia in carnis humilitate ueni. et
non credidistis mͥ. ueniã in consum¬
matione mundi in maiestate mea cũ
angłis ceterisq uirtutib. et tunc te
totum congregabo iacob. dẽ inunum
conducam reliquias isrł. & cum gentiũ
popło in ouili meo pariter copulabo.
Tunc te muro firmissimo sepiam. ce
tanta erit credentium multitudo.
& intra caulas positi gregis tumul¬
tuatio. ut uincatur numerus pecoꝵ
largitate. Ac ne forsitan putes quia di¬
xiponã illum quasi gregẽ in ouili. &
quasi pecus in medio caularũ. de oui¬
b me loqui intellige. quod oues iste
homines sint. Sequitur enĩ. Tumul¬
tuabuntur a multitudine hominũ.
Tumultus uox plurimoꝵ ẽ. & nimie
multitudinis clamor pariter emissus.
Ne estimemus unius uocem. s omitiũ
eẽ cõmunem. laudantium bonum pas¬

Expanded text:
hoc est, vult, non vult, sustinere habet hoc est, vult, non vult, sustinere habet in, etc.  me sermo loquitur, qui ad omnes assumam, nascar de Virgine. Sive ita: Quia in carnis humilitate veni, et non credistis mihi, veniam in consummatione mundi in majestate mea cum Angelis caeterisque virtutibus, et tunc te totum congregabo, Jacob: tunc in unum conducam reliquias Israel, et cum gentium populo in ovili meo pariter copulabo: tunc te muro firmissimo sepiam, et tanta erit credentium multitudo, et inter caulas positi gregis tumultuatio, ut vincatur numerus pecorum largitate. Ac ne forsitan putes, quia dixi: Ponam illum quasi gregem in ovili, et quasi pecus in medio caularum, de ovibus me loqui, intellige quod oves istae homines sint. Sequitur enim: Tumultuabuntur a multitudine hominum. Tumultus, vox plurimorum est, et nimiae multitudinis clamor pariter emissus: ne aestimemus unius vocem esse: sed omnium communem, laudantium bonum pas
Abbreviated transcription (Latin):
capite eoꝵ. Et in hoc capite. multũ
lxx. in terp̾tes ab hebraico discrepañ.
Unde primum uixta id quod nobis a
hebreis est traditum exponamus. ꝙ
postea si dñs uoluerit de eoꝵ transa¬
tione tractabimus. O popłe uidaię
ad quos reꝓmissiones. & quoꝵ testam̃¬
cui imminentib babyloniis uł ro¬
manis dixi. surgite & ite in captur¬
tatem. qm̃ non est uobis in terrat
requies. que ꝓpter ĩmunditiã suã
corrumpetu̾r populatione nouissi¬
ma. ñ me putetis uolentẽ loqui. it
meo sensu loquerer. et scm sp̃m ñ
tius computatus solus ꝑ̾irem. et
non eẽnt uera que dico. & tanta
multitudo crederet infilium dĩ e
non traderentur eterne captiui¬
tati Uerum quia ꝓpħa sum. etdi
spu loquor. & a diuinitate missus
predico ueritatem. ꝓpterea stilla¬
bo tibi tibi sermonẽ meũ in merac̃
uinum. qd̾ de in ebriet & corruers
faciat. Me autem stillante. & uis¬
ture captiuitatis malum canentẽ
popłs iste meas suscipiet pluiuas

Expanded text:
ariter. Et in hoc capite multum Septuaginta interpretes ab Hebraico discrepant. Unde primum juxta id quod nobis ab Hebraeis est traditum exponamus, et postea, si Dominus voluerit, de eorum translatione tractabimus. O popule Judaice, ad quos repromissiones, quorum testamecui, imminentibus Babyloniis, vel Romanis, dixi: Surgite et ite in captivitatem, quoniam non est vobis in terra ista requies, quae propter immunditiam suam corrumpetur populatione novissima, non me putetis volentem loqui, et meo sensu loquerer, et sanctum Spirtius computatus, solus perirem, et non essent 460 vera quae dico: et tanta multitudo crederet in Filium Dei, et non traderetur aeternae captivitati. Verum quia propheta sum, et Dei spiritu loquor, et a divinitpraedico veritatem: propterea stillabo tibi sermonem meum in meracum vinum quod te inebriet, et corruere faciat. Me autem stillante, et futurae captivitatis malum canente, populus iste meas suscipiet pluvias,
Abbreviated transcription (Latin):
ore eoꝵ. Et ego gͦ cepi ꝑcutere de ꝑditione
suꝑpeccatis tuis. Tu comedes &e non satu¬
raberis. & humiliatio tua. in medio tui.
Et apprehendes &e ñ saluabis. & qͦs saluaue¬
ris in gladio dabo. Tu seminabis & ñ me¬
tes. tu calcabis oluiã et ñ ungueris oleo.
& mustũ. & ñbibes uinũ. Et custodist

Expanded text:
orum. Et ego ergo coepi te percutere perditione super peccatis tuis. Tu comedes, et non saturaberis, et humiliatio tua in medio tui, et apprehendes, et non salvabis, et quos salvaveris in gladio dabo. Tu seminabis, et non metes; tu calcabis olivam, et non ungeris oleo, et mustum et non bibes vinum. Et custod
Abbreviated transcription (Latin):
men dñi in uocabo. Preciosa in conspeo¬
tu dñĩ. mors scõꝵ eius. Uerum ce ipsũ
sanguinẽ ũ damus s reddimus. Et
quid simile. cũ iustus ꝓpeccatorib
d̃i filius ꝓ hominib mortiuus sit. nos
peccatores & homines ꝓnominis eius
confessione moriamur: Iidicabo
t̃ o homo quid sit bonum. & quid d̃s
querat a te. Utiq facere iudiciũ. ce di¬
ligere miscdiam. &e sollicitũ ambula
re cum dõ tuo. ¶Y Annuntia¬
tum ẽ tͥ o homo qͥd sit bonũ. aut qͥd dñs
querat a te. nͥ ut facias iudicium ce
pule isrł immo uniuersũ genꝰ homi
num. nequaquã enĩ loquor ad popłoꝵ
uideoꝵ s generaliter ad omnẽ hoĩem
m̃s sermo ꝑcurrit. quomͦ ꝓpeccatis tuis
dm̃ possis placare. si nec habes uictimaᷤᷤ
quib tita compensetur impietas ego
respondebo tͥ quid querat ds̃ mimo iã
ante lege monstraui. Scͥptum ẽ enĩ. in
deuterononno. Et nc̃ isrł. quid dñs ds̃
tuus querit a te nisi ut timeas dnm̃¬

Expanded text:
ni invocabo. Pretiosa in conspectu Domini, mors sanctorum ejus. . Verum et ipsum sanguinem non damus, sed reddimus. Et quid simile? cum justus pro peccatoribus, Dei Filius pro hominibus mortuus sit, nos peccatores et homines pro nominis ejus confessione moriamur? Indicabo tibi, o homo, quid sit bonum, et quid Dominus quaerat a te, utique facere judicium, et diligere mtuo. LXX: Annuntiatum est tibi, homo, quid bonum, aut quid Dominus quaerat a te, nisi ut facias judicium, et pule Israel, immo universum hominum genus nequaquam enim loquor ad populum Judaeorum, sed generaliter ad omnem hominem meus sermo percurret, quomodo pro peccatis tuis Deum possis placare, si nec habes victimas quibus tua compensetur impietas: ego respondebo tibi, quid quaerat Deus, immo jam ante in Lege monstravi. Scriptum est enim in Deuteronomio: Et nunc, Israel, quid Dominus Deus tuus quaerit a te, nisi ut timeas D
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ciuitati clamabit. et saluabit tina¬
des nonĩ eiꝰ. I⁊ hebraico alterius capl
ate o homo querit d̃s̃ tuus. nisi ut faciĩ
iudicium. & miscdiã diligas. & ꝑatus fis
ambulare cũ dõ tuo. Uex enĩ dñi auatͦ

Expanded text:
ni civitati clamabit, et salvabit timentes nomen ejus. In Hebraico alterius hoc ca te aliud, o homo, quaerit Deus tuus, nisi ut facias judicium, et misericordiam diligas, et paratus sis a
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑunt. Iudiciũ gͦ dni cum ppło suo. ce cũ
isrł dudicabitur. Qui poterat quasi ds
ꝓscelerib popło peccatori in ferre sup¬
plicia. ñ uult uideri potens. s uistus.
ce adiudicium ꝓuocat peceatores. iurta
respondere. ut iustificet᷑ ds in sermonib su¬
is. & iuncat dũ iudicatur. Popule m̃s
quid feci tͥ. & qͥd molestus fui tibi: Respon¬
de mͥ. Quia eduxi te de terra egypti. &
de domo seruientiũ liberaui te. & misi

Expanded text:
erunt. Judicium ergo Domini cum populo suo, et cum Israel dijudicabitur. Qui poterat quasi Deus pro sceleribus populi peccatoris inferre supplicia, non vult videri potens, sed justus, et ad judicium provocat peccatores, juxta respendere, ut justificetur Deus in sermonibus suis, et vincat cum judicatur . . Popule meus, quid feci tibi: et quid molestus fui tibi, responde mihi, quia eduxi te de terra Aegypti, et de domo
Abbreviated transcription (Latin):
Tpatͥarchas reliquos cõmententur. qͥħ
Alii montes. colles. & ualles. anglas
sicut supͣ diximus arbitrant᷑. qui ul
incelestibus seruiant do uł hominuꝰ
presint suꝑ hanc terrã. uł apd̾ infitrs
constituti eoꝵ qͥ suo uitio exstitere ter¬
reni. fundamenta dicantur. Deqͥbus
terre fundamentis. & alibi scͥptum in¬
uenunus. Ignis accensus ẽ ex furoremo.¬
et ardebit usq ad in feros deorsũ. Beus
rabit terrã. & fundamenta eius. fotu
& antiqua fundam̃ta terre. quoꝵ cal¬
sa huc usq t̾ra non preterit. ꝙ suꝑp
ne pendens librata consistit. iustor
merita sunt. de quib & apłs loquitus
edificati suꝑ fundam̃ta apłoꝵ et ppͥh¬

Expanded text:
t patriarchas reliquos interpretantur, quibus t patriarchas reliquos interpretantur, quibus Alii montes, colles, et valles Angelos, sicut supra diximus, arbitrantur, qui vel in coelestibus serviant Deo, vel hominibus praesint super hanc terram, vel apud inferos constituti, eorum qui suo vitio exstitere terreni, fundamenta dicantur: de quibus terrae fundamentis et alibi scriptum invenimus: Ignis accensus est ex furore meo, ardebit fundamenta ejus . Fortia et antiqua fundamenta terrae quorum causa hucusque terra non praeterit, et super inane pendens, librata consistit justorum merita sunt, de quibus Apostolus loquitur: Aedificati super fundamenta apost
Abbreviated transcription (Latin):
scdm illud quod apłs art. Fleuare qui
dormis & surge a mortuis. & illumi¬
nabit te.xp̃c. Surge amortuis. ut in
nouitate ambules uite. ut terram de¬
serens ad altiora intaris. Et uidicio conde¬
tende aduersum montes. qͦs ñ alios sig¬
nificari puto quã angłos quib rerũ
humanarum cõmissa ẽ ꝓcuratio. deute¬
ronomii cantico in idipsũ congruente.
Cũ duuderet excelsus gentes. cũ disse¬
minaret filios adã. constituit termi¬
nos cerre scd̾mnumerũ angłoꝵ dĩ. hii
sunt ad ministradorii sp̃s missi. in mi¬
nisterium ꝓpter eos qͥ hereditatẽ salu¬
tis possessuri fc̃. Et condende iudicio.
deatur eẽ qui cales ꝓposu. uł culpa
tollatur a ꝑopło. et referatur adprinc¬
incerdum plebis. & sepe magister pec
di. uł ad angłos crimen refertur. siñ
⁊egerint cuncta quȩ ad suũ officuimyt
E bus ipsi audire contempserint. Sunt¬
E qui montes &e colles. & fortia fundamen¬
Eta terre. abraham . ẏsaac. & iabob. e¬

Expanded text:
m illud quod Apostolus ait: Elevare qui dormis, et resurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Surge a mortuis, ut in novitate ambules vitae, ut terram deserens, ad altiora nitaris. Et judicio contende adversum montes, quos non alios significari puto quam Angelos, quibus rerum humanarum commissa est procuratio, Deuteronomii Cantico in idipsum congruente: Cum divideret excelsus gentes, cum disseminaret filios Adam, constituit terminos terrae secundum numerum Angelorum Dei . Hi sunt administratorii spiritus, missi in ministerium propter eos qui haereditatem salutis possessuri sunt. Et contende judicio; deatur esse qui tales praeposui, vel culpa tollatur a populo, et referatur ad princiinterdum plebis; et saepe magister peccDei, vel ad Angelos crimen referetur, si non egerint cuncta quae ad suum officium pebus, ipsi audire contempserint. Sunt qui montes et colles et fortia fundamenta terrae, Abraham, Isaac et Jacob, e
Abbreviated transcription (Latin):
transtulerunt. id ut mͥ uidet᷑ indelli¬
gentes. qd̃ popłs nichil dignũ montiũ
auditione fecerit s uł collib qͥ inferioreᷤᷤ
st̃ a sublimitate montiũ uł uallib in
una de mersis. Surge inquit iudicio
contende apd̃ montes. & audiant col¬
les uocẽ tuã. Iubetur surgere qͥuł se

Expanded text:
lligentes, quod populus nihil dignum montium anditione fecerit, sed vel collibus qui inferiores sunt a sublimitate montium, vel vallibus in ima demersis. Surge, inquit, judicio contende apud montes, et audiant colles vocem tuam. Jubetur surgere qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
isse subiectũ. Si autẽ se uana spe luders
futurũ putat eẽ qd dicitur. quando. xp̃c
uenerit. que tẽ de isi ł ydola auferent᷑
quȩ modo ñ colit: Qui succidentur lu¬
ci. qͦs non habet: Que urbes subruent᷑.
quȩ olim subrute sunt: Qui tollentur
arioli. quos nunc non habet. nec habe¬
re se głatur: Tamen tanto tempore de¬
relicta filia syon. & sedet sine altari.
& sine sacerdotib. & aliis fruges eoꝵ
comedentib. ipsi siccis faucib sibi fu¬
tura ꝓmittunt que nesciunt. Audi¬
te que dñs loquitur. Surge contende
iudicio aduersũ montes et audiant
colles uocẽ tuã. Audite mondes uidi¬
cium dñi. ce fortia fundam̃ta t̾re. qͥa

Expanded text:
isse subjectum. Si autem sevana spe ludens isse subjectum. Si autem sevana spe ludens futurum putat esse quod dicitur: quando Christus venerit, quae tunc de Israel idola auferentur, quae modo non colit? qui succidentur luci, quos non habet? quae urbes subruentur, quae olim subrutae sunt? qui tollentur harioli, quos cum non habeat, nec habere se glorietur: tamen tanto tempore derelicta est filia Sion, et sedet sine altari, et sine sacerdotibus; et aliis fruges eorum comedentibus, ipsi siccis faucibus sibi futura promittunt quae nesciunt. Audite quae Dominus loquitur: Surge, contende judicio adversum montes, et audiant colles vocem tuam. Audite , montes, juducium Domini, et forti
Abbreviated transcription (Latin):
ratus. auferã equos & quadrigas tuas
que in mediis urbibus tuis sunt. ñ qͦ
equos & quadrigas tuas uictꝰ habue¬
rit isrł. s assyrioꝵ equos & quadrigas
que inmedio urbium tuarũ uersantur.
Et disꝑda om̃s cuutates tuas & munitio¬
nes quas ydolis dedicasti. et auferam
magos &e ariolos de terra tua. & peri¬
re faciã sculptilia omnia & statuas
tuas. & ñ adorabis ultra oꝑa manu¬
um tuarũ. Fuellam quoq atq sub¬
uertã om̃s lucos tuos. & ciuitates tuas
qͣs ydolis dedicaras. Cumq hoc tͥ ferero.
et ita placatꝰ fuero. ut qͥcq̃d in te mali
ẽ auferatur. tc̃ etiã infurore & in dig¬
natione mea ulciscar de de uniuersis
gentib que meũ noluerunt audire ser-¬
monẽ. Respondeat hoc loco carneus isrł.
utrum facta dicat hec. an futura. Si fac¬
ta cõmemorat. prebeat hystoriã de au¬
ctoritate ueterũ libroꝵ. Doceat cunc¬
tas gentes &e assyrium isrłi quonda fu¬

Expanded text:
ratus, auferam equos et quadrigas tuas, ratus, auferam equos et quadrigas tuas, quae in mediis urbibus tuis sunt. Non quod equos et quadrigas tunc habuerit Israel, sed Assyriorum equos et quadrigas quae in medio urbium tuarum versantur: et disperdam omnes civitates tuas, et munitiones quas idolis dedicasti: et auferam magos et hariolos de terra tua, et perire faciam omnia sculptilia et statuas tuas, et non adorabis ultra opera manuum tuarum. Evellam quoque atque subvertam omnes lucos tuos, et civitates tuas quas idolis dedicaras. Cumque hoc tibi fecero, et ita placatus fuero, ut quidquid in te mali est, auferatur: tunc etiam in furore et in indignatione mea ulciscar te de universis gentibus, quae meum noluerunt audire sermonem. Respondeat hoc loco carneus Israel, utrum facta dicat haec an futura? Si facta commemorat, praebeat historiam, detauctoritatem veterum librorum: doceat cunctas gentes et Assyrium Israeli quondam fu
Abbreviated transcription (Latin):
in quit in ira & infurore ultionẽ inga¬
tib ꝓ eo qd̾ audire noluerunt. Unde
& ꝓp̾ħa ait. Dñe ne infurore tuo argi¬
as me. neq inira tua corripias me.
tum sit. C eterũ hebres istiusmod
deliramenta somniant. fostquã seiti
quos fingunt & qͦs uolunt pastores & oc¬
to pͥncipes homines assyriũ uicerint &
terram nemroth ingladiis suis paue-¬
rint. &e hoc factum fuerit cum in derrã
uide ante assyrius uenerit tunc ueni¬
inbenedictione quasi ros a dño ueniens.
& quasi pluuia suꝑ herbam. & nequa¬
quã sꝑabunt in hominib & infiliis ho¬
minũ s in d̾o. Et erunt in medio gentiũ
atq ppłoꝵ sanguinarii atq crudeles. q
deueterib quonda se dñis uindicantes
erit qui possit eoꝵ robori resistere. Tẽ exal¬
tabitur o ds̃. uł oisrł. manus tua super
assyrios. & om̃s hostes tui & inimici tui qͥ
nẽ te possident interibunt. In illa uide¬
licet die quando degentib fueris libe¬

Expanded text:
inquit, in ira et in furore ultionem in geinquit, in ira et in furore ultionem in gentibus, pro eo quod audire noluerunt. Unde et propheta ait: Domine, ne in furore tuo arguas me: neque in ira tua corripias me .tum sit. Caeterum Hebraei istiusmodi deliramenta somniant: Postquam septem quos fingunt, et quos volunt pastores, et octo principes homines Assyriorum vicerint, et terram Nemrod in gladiis suis paverint, et hoc factum fuerit cum in terram Judae ante Assyrius venerit: tunc veniin benedictione, quasi ros a Domino veniens, et quasi pluvia super herbam, et nequaquam sperabunt in hominibus, et in filiis hominum, sed in Deo. Et erunt in medio gentium atque populorum sanguinarii atque crudeles, et de veteribus quondam se dominis vindicantes,erit qui possit eorum robori resistere. Tunc exaltabitur, o Deus, vel o Israel, manus tua super Assyrios, et omnes hostes et inimici tui, qui nunc te possident, interibunt. In illa videlicet die, quando de gentibus fueris libe
Abbreviated transcription (Latin):
lia tua. & titulos tuos de medio tui. Scih¬
tilia nr̃a sunt que a loquentib facta st̃.
uł quȩ ipsi fingimus nobis. Unde p̾cipit᷑¬
et in lege. ne nobis sculptile faciamꝰ. et no
titulos interra nr̃a ponamꝰ. Et nequaꝗͣ
ultͣ ad orabis oꝑa manuũ tuarũ. Infehx
humana conditio. & insipientie sl e . e.
roris. scit de suo sensu dognata eẽ com¬
posita. ñ ignorat a se eẽ ydolũ simulatũ.
& ꝓdeo adorat oꝑa manuũ suarũ. ꝙ cir¬
uatur homo. ut deceptus decipiat. aa¬
ditur in promissione que dirigitur ad
succiqda lucos de medio tui. & disꝑdaci¬
uitates tuas. & omnia ligna siluarũ
ce lucos quos indemplo dĩ plantari pi¬
hibitũ est. ce ciuitates male exstructas
quas ante uocauerat ciuitates terre
destruet atq consumet. Postquã autĩ
hoc fecerit reliquiis iacob. tc̃ conuert¬
tur ad gentes quas depasti sunt apl̃i
quasi agni gramen. Et quia rorẽ ser¬
monis recipere noluerunt. faciam

Expanded text:
lia tua et titulos tuos de medio tui. Scullia tua et titulos tuos de medio tui. Sculptilia nostra sunt, quae a loquentibus facta sunt, vel quae ipsi fingimus nobis. Unde praecipitur in Lege , ne nobis sculptile faciamus, et ne titulos in terra nostra ponamus : et nequaquam ultra adorabis opera manuum tuarum . Infelix humana conditio et insipientiae plena atque erroris, scit de suo sensu dogmata esse composita, non ignorat a se esse idolum simulatum, et pro Deo adorat opera manuum suarum, et curvatur homo, ut deceptus decipiat. Additur in repromissione quae dirigitur ad succidam lucos de medio tui, et disperdam civitates tuas, ut omnia ligna silvarum, et lucos quos in templo Dei plantari prohibitum est, et civitates male exstructas, quas antea vocaverat civitates terrae, destruat atque consumat. Postquam autem hoc fecerit reliquiis Jacob, tunc convertetur ad gentes quas depasti sunt Apostoli quasi agni  Al. agri gramen. Et quia rorem sermonis recipere noluerunt, faciam,
Abbreviated transcription (Latin):
triumphans in quadrigis ferebaris. et
disꝑdam ciuitates derre tuȩ. Non emim
edificasti urbem quã letificat impetus
fluminis d̾i. & que in montib sita ẽ. & ce¬
lestẽ ierłm. s quã edificauerat cain. Unde¬
&e dicuntur ciuitates terre. oꝑib terre¬
nis exstructe. Et auferã in quit om̃s
munitiones tuas. diuitias scilicet & pomi¬
pam scłi &e rechoꝵ eloquentiã dialecti¬
coꝵq tendiculas. in quib tibi uelut
in munitionib confidebas. Etauferam
maleficia tua de manib tuis. qͥb uł ip̃e
decipiebaris ab aliis. uł deceptus alios de¬
cipiebas. Et loquentes siue ꝓnuntiantes
ñ erunt tib. Nunc de loquentib et
ꝓmuntiantibus plenus ẽ orbis. Loquuꝗͣ
que nesciunt. docent que ñ didicerunt.
magistri sunt. cum discipuli ante non
fuerint. Cum gͦ docuerit ds̃ hominem scien¬
tiam. cessabunt false p̾sumptiones. & puer¬
se doctrine tollentur. Et disꝑda sculpti¬

Expanded text:
triumphans in quadrigis ferebaris. Et triumphans in quadrigis ferebaris. Et disperdam civitates terrae tuae: Non enim aedificasti urbem quam laetificat impetus fluminis Dei , et quae in montibus sita est, et coelestem Jerusalem , sed quam aedificaverat Cain . Unde dicuntur civitates terrae, operibus terrenis exstructae. Et auferam, inquit, omnes munitiones tuas, divitias, scilicet, et pompam saeculi, et rhetorum eloquentiam, dialecticorumque tendiculas, in quibus tibi velut in munitionibus confidebas. Et auferam maleficia de manibus tuis, quibus vel ipse decipiebaris ab aliis, vel deceptus alios decipiebas, et loquentes, sive pronuntiantes non erunt tibi. Nunc loquentibus et pronuntiantibus plenus est orbis: loquuntur quae nesciunt: docent quae non 498 didicerunt: magistri sunt, cum discipuli ante non fuerint. Cum ergo docuerit Deus hominem scientiam, cessabunt falsae praesumptiones, et perversa doctrina tolletur. Et disperdam sculpti