comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fiat in cordibus. Nulli infirmorũ cru¬
cis ẽ negata uictoria: nec quisquã ẽ
cui ñ xp̃i auxiliet᷑ oratio. Quȩ si mul¬
tis in ipsum seuientib profuit: qͣnto
magis eos qͥ adipsũ conu̾tunt᷑. ad uuit.
Sublata ẽ ignorantia. tẽperata ẽ diffi¬
cultas: & ignẽa illã qua uitȩ regio erat
Uere luci: antique noctis cessit obseuri¬
tas. Inuitatur ad paradysi diuitias popłs
xp̃ianus. & cunctis regeneratis ad amis¬
sam patriã patefactus ẽ reditus: si ne¬
mo sibi illã faciat uia claudi que latro
eram̃tũ. agnoscamꝰ docente sp̃u di. ad
cuiꝰ gle participationẽ uocati. & quã
sp̃e simus ingressi. Nec ita nos nẽ auxiȩ
nc̃ suꝑbe presentis uitȩ occupent aetiones.:
ut ñ toto cordis affectu conformari re
Nichil enĩ ñ ad nr̃am salutẽ aut egit
aut ꝑtulit: ut uirtus quȩ in erat capi.¬
ti. inẽet etiã & corpori. Nã pͥmũ ipsa illa
substantiȩ nr̃ȩ inditate susceptio qua

Expanded text:
fiat in cordibus. Nulli infirmorum crufiat in cordibus. Nulli infirmorum crucis est negata victoria; nec quisquam est cui non Christi auxilietur oratio. Quae si multis in ipsum saevientibus profuit, quanto magis eos qui ad ipsum convertuntur adjuvat? Sublata est ignorantia, temperata est difficultas, et igneam illam qua vitae regio erat  exstinxit. Verae luci, antiquae noctis cessit obscuritas. Invitatur ad paradisi divitias populus Christianus, et cunctis regeneratis ad amissam patriam patefactus est reditus, si nemo sibi illam viam facit claudi, quae fidei cramentum, agnoscamus, docente Spiritu Dei, ad cujus gloriae participationem vocati et ad quam spem simus ingressi. Nec ita nos nunc anxie, nunc superbe praesentis vitae occupent actiones, ut non toto cordis affectu conformari RedNihil enim non ad nostram salutem aut egit aut pertulit, ut virtus quae inerat capiti inesset etiam et corpori. Nam primum ipsa illa substantiae nostrae in Deitate susceptio, qua
Abbreviated transcription (Latin):
quo patre sit quisq genitus eũ ꝑ indiscre¬
tam huiꝰ fidei confessionẽ & fons baptis.¬
matis faciat innocentes. & electio adopti
ciis reconciliet᷑ mundus do: & ꝑ sacrificiũ
immaculati agni uerã in pacem cuncta
reuocent᷑: Non autẽ concordat dõ qui ab
ea qũã in regeneratione sua edidit ꝓfes¬
sione dissentit: & diuini ĩminemor pacti
inherere ostendit᷑ renuntiatis. dũ resilire
inuenit᷑ a creditis. frustra enĩ xp̃ianum
sibi nom̃ usurpat. & nequaquã estimet
se pascha dñi celebrare: qui ihm xp̃m in
ut illiꝰ carnẽ suã ẽẽ cognoscat. Contremis¬
cat in redẽptoris sui suppliciũ terrena
substantia: rũpaut᷑ infideliũ mentiũ
petrȩ & qui mortalitatis grauabantur
sepulehris. discussa obstaculor mole ꝓ¬
siliant. Appareant ñc quoq in ciuitate
sc̃a. id ẽ in eccłia di futurȩ resurrectionis
indicia: & qđ gerendũ ẽ incorporibus.

Expanded text:
quo patre sit quisque genitus, cum per indiscrequo patre sit quisque genitus, cum per indiscretam unius fidei confessionem et fons baptismatis faciat innocentes, et electio adoptiotiis, et reconcilietur mundus Deo, et per sacrificium immolati Agni veram in pacem cuncta revocentur? Non autem concordat Deo, qui ab ea quam in regeneratione sua edidit professione dissentit, et divini immemor pacti, inhaerere ostenditur renuntiatis, dum resilire invenitur a creditis. Frustra enim Christianum sibi nomen usurpat, et nequaquam aestimet se Pascha Domini celebrare, qui Jesum Christum in ut illius carnem suam esse cognoscat. Contremiscat in Redemptoris sui supplicio terrena substantia, rumpantur infidelium mentium petrae, et qui mortalitatis gravabantur sepulcris, discussa obstaculorum mole prosiliant. Appareant nunc quoque in civitate sancta, id est in Ecclesia Dei, futurae resurrectionis indicia, et quod gerendum est in corporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Non estimet sibi ꝓdesse uideus qđ in lit¬
xtrȩ carualit̾ suꝑficie demoratur. & his
seripturis conuincit᷑ repugnare que apud
mos srerã sut obtinent dignitatẽ. dũ & e¬
lli predictis. & ditamur impletis. Di
niebi ꝓpħarum resedit figurarũ. qđ ñ
totum in xp̃i sacramta transierit. Nobis¬
tũs signaculũ circũcisionis. sc̾ificatio cris¬
matũ. consecratio sacerdotũ. Nobiscũ pu¬
ritas sacrificii. baptismi ueritas. honor tẽ¬
pli: ut merito cessarint nuntii. postquã
nuntiata uenert̃. Nec uacuat᷑ reuerentia
ꝓmissionũ: quia plenitudo manifestata ẽ
gr̃arum. Uerũ quia sicut ait apłs. cecitas
ex parte in isrł facta ẽ. nec qui filii carnis.
b filii st̾ ꝓmissionis: ineffabilis misedia
di istłiticum sibi popłm de om̃ib nationi¬
bfecit. & sareo illo gentiliũ cordiũ rigo.¬
re mollito ueros abrahȩ filios de lapidĩb
excitauit: ut conclusis om̾ib sub peccato.
qui carne natift̾ spu renascant᷑: nec int̾sit

Expanded text:
estimet sibi prodesse Judaeus, quod in litterae carnaliter superficie demoratur, et iis Scripturis convincitur repugnare, quae apud nos veram sui obtinent dignitatem, dum et erudimur praedictis, et ditamur impletis. Dicnihil propheticarum resedit figurarum, quod non totum in Christi sacramenta transierit. Nobiscum est signaculum circumcisionis, sanctificatio chrismatum, consecratio sacerdotum; nobiscum puritas sacrificii, baptismi veritas, honor templi, ut merito cessarint nuntii, postquam nuntiata venerunt; nec vacuatur reverentia promissionum, quia plenitudo manifestata est gratiarum. Verum quia, sicut ait Apostolus: Caecitas ex parte in Israel facta est, nec qui filii carnis, ii filii sunt promissionis , ineffabilis misericordia Dei Israeliticum sibi populum de omnibus nationibus fecit, et saxeo illo gentilium cordium rigore mollito, veros Abrahae filios de lapidibus excitavit : ut conclusis omnibus sub peccato , qui carne nati sunt, spiritu renascantur, nec intersit
Abbreviated transcription (Latin):
dñicȩ passionis de qua nosetã
hodie locuturos ẽe ꝓmisimus.
humilitatis maxime ẽ miranda mysterio.
quȩ om̃s nos & redemit & docuit: ut un.¬
de datum ẽ p̾ciũ. unde iustitia sumeret᷑.
Omĩpotentia enĩ filii dĩ quȩ ꝑ candẽ es¬
sentiã equalis ẽ patri. potuisset humanỹ
genus a dñatu diaboli solo imꝑio suȩuo¬
luntatis eruere: nisi diuinis oꝑib maxi¬
me congruisset. ut nequitiȩ hostilis ad¬
uersitas de eo qđ uicerat uinceret᷑. & ꝑ
ipsam materiã naturalis repararet᷑ liber¬
tas. ꝑ quã generalis fuerat illata capti¬
uitas. Dicente autẽ eugłista qđ uerbũ ca¬
ro factũ õ & habitauit in nobis. & dicente
ans sibi: ostensũ est. quia unigenitus sũ¬
mi patris tale iniit cũ humana humi¬
litate consortiũ. ut suscepta nr̃e carnis
anuȩq substantia unus atq idẽ dĩfiliꝰ
ꝑmaneret. nr̃a augendo ñ ꝓpria. quia
infirmitas erat ꝓtiehenda. ñ uirtus: ut
cũ suo creatori ereatura ẽẽt unita. uichil

Expanded text:
nicae passionis, de qua nos etiam hodie locuturos esse promisimus, humilitatis maxime est miranda mysterio; quae omnes nos et redemit et docuit: ut unde datum est pretium, inde et justitia sumeretur. Omnipotentia enim Filii Dei, qua per eamdem essentiam aequalis est Patri, potuisset humanum genus a dominatu diaboli solo imperio suae voluntatis eruere, nisi divinis operibus maxime congruisset, ut nequitiae hostilis adversitas de eo quod vicerat vinceretur, et per ipsam naturam naturalis repararetur libertas, per quam generalis fuerat illata captivitas. Dicente autem evangelista quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; et dicente ans sibi : ostensum est, quia Unigenitus summi Patris tale iniit cum humana humilitate consortium, ut suscepta nostrae carnis animaeque substantia unus atque idem Dei Filius permaneret, nostra augendo, non propria: quia infirmitas erat provehenda, non virtus: ut cum suo Creatori creatura esset unita, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
se dignatus est: Om̃s enĩ infirmitates
nr̃as quȩ ueniunt de peccato. absq pec¬
cati cõmunione suscepit: ut famis ac
sitis somni & lassitudinis meroris ac
fletus affectionib ñ careret. doloresq
seuissimos usq ad mortis extrema pa¬
teret᷑: quia nemo posset laqueis morta¬
litatis absolui. nͥ ille in qͦ solo innocens
erat natura omĩũ. sineret se interfici
manib impiorũ. Unde saluator nr̃ dĩ
filius uniũsis in se credentib & sacram̃¬
tũ condidit & exemplũ: ut unũ appre¬
henderent renascendo. alterũ sequeren¬
tur imitando. Hoc enĩ docet beatus pe¬

Expanded text:
se dignatus est ? Omnes enim infirmitates nostras, quae veniunt de peccato, absque peccati communione suscepit, ut famis et sitis, somni et lassitudinis, moeroris ac fletus affectionibus non careret, doloresque saevissimos usque ad mortis extrema pateretur: quia nemo posset laqueis mortalitatis absolvi, nisi ille, in quo solo innocens erat natura omnium, sineret se interfici manibus impiorum. Unde Salvator noster Dei Filius universis in se credentibus, et sacramentum condidit, et exemplum: ut unum apprehenderent renascendo, alterum sequerentur imitando. Hoc enim docet beatus Pe
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰ saeram̃ti p̃sidio spem relinquunt :
qui in saluatoris nr̃i corpore negant hu-¬
manȩ substantiȩ ueritatẽ Dicant quo
sacrificio reconciliati qͦ sangnine sint re¬
dẽpti. Quis ẽ qͥ tradidit semet ipsũ ꝑ no¬
bis oblationẽ & hostiã dõ in odorẽ suaui¬
tatis. Aut qđ umquã sacrificiũ sacratiᷤ
fuit: quã qđ uerus pontifex altaricru¬
cis ꝑ immolationẽ suȩ carnis imposuit.
Qũauis enĩ in conspectu dñi multorũ
scorũ preciosa mors fuerit: nulliꝰ tam̃
in sontis occisio. ꝓpitiatio fuit mundi.
Acceper̃t̃ iusti non dedert̃ coronas: &
de fideliũ fortitudine exempla nata
t patientiȩ. ñ dona iustitiȩ. Singłares
quippe in singulis mortes fuer̾t: nec alte¬
riꝰ quisquã debitũ suo funere soluit: cũ

Expanded text:
in hujus sacramenti praesidio spem relinquunt, in hujus sacramenti praesidio spem relinquunt, qui in Salvatoris nostri corpore negant humanae substantiae veritatem? Dicant quo sacrificio reconciliati, quo sanguine sint redempti. Quis est qui tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis ? Aut quod umquam sacrificium sacratius fuit quam quod verus Pontifex altari crucis per immolationem suae carnis imposuit? Quamvis enim in conspectu Domini multorum sanctorum pretiosa mors fuerit , nullius tamen insontis occisio, propitiatio fuit mundi. Acceperunt justi, non dederunt coronas; et de fidelium fortitudine exempla nata sunt patientiae, non dona justitiae. Singulares quippe in singulis mortes fuerunt, nec alterius quisquam debitum suo fine persolvit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħica diui pollicitatione ꝓmissusꝰ mar
manens informa di & nichil ꝓprie maie¬
sllitũ amictens. in carnis nr̃e animȩq
Natura sine contagione antique p̃uari¬
Eationis duretur. Solus enĩ beate uirgi¬
Dis nanis ẽ filius absq delicto. ñ extrã¬
cus ab hominũ genere sed alienus a cri¬
silne: in quo illius ad inaginẽ & similitu¬
Om̃e dĩ conditi: ꝑfecta esset innocentia &
rara natura cũ de ade ꝓpagine unus exi¬
steret. in quo diabolus qđ suũ diceret ñ
haberet. Qui dũ in eũ seuit quẽ sub
nis iusti tã potens fuit ad priuilegium.
tã diues ad p̾ciumꝰ ut si uniu̾sitas capti¬
uorũ in redẽptorẽ suũ crederet. nullũ ty¬
ait ubi abundauit peccatũ. suꝑabunda¬
uit & grã. Et cũ sub peccati p̃iudicio na¬
ti potestatẽ acceperint ad iustitiã renas¬
cendi ualidius donũ factũ est libertatis.
qͣm debitum seruitutis. Quã itaq sibi

Expanded text:
prophetica diu pollicitatione promissus, qui prophetica diu pollicitatione promissus, qui manens in forma Dei, et nihil propriae majestatis amittens, in carnis nostrae animaeque natura, sine contagione antiquae praevaricationis oriretur. 249 Solus enim beatae Virginis natus est filius absque delicto, non extraneus ab hominum genere, sed alienus a crimine  in quo illius ad imaginem et similitudinem Dei conditi, et perfecta esset innocentia et vera natura, cum de Adae propagine unus existeret in quo diabolus quod suum diceret non haberet. Qui dum in eum saevit quem sub nis justi tam potens fuit ad privilegium, tam dives ad pretium, ut si universitas captivorum in Redemptorem suum crederet, nullum tyait, ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Et cum sub peccati praejudicio nati potestatem acceperint ad justitiam renascendi, validius donum factum est libertatis quam debitum servituis. Quam itaque sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾c sc̃i unã ẽe ditatẽ & consubstantialẽ
sempit̾nȩ trinitatis essentiã. in nullo a se
diuisam. in nullo ẽe diuersam: qͥa simul
ẽ intẽporalis. simul in cõmutabilis. simul
qđ ẽ esse ñ desinens. In hac autẽ in effabili
unitate trinitatis euiꝰ in om̃ib cõmunia
st̾ oꝑa atq iudicia. reparationẽ humani
generis ꝓprie filii ꝑsona suscepit: ut
terrȩ hominẽ flatuuitȩ rationalis ani¬
mauit. idẽ naturã nr̃am ab et̾nitatis. ar¬
ce deiectã. amissȩ restitueret dignitati:
& cuiꝰ erat conditor esset etiã reforma¬
tor: sic consiliũ suũ dirigens in effectum.
ut ad dñationẽ diaboli destruendã ma¬
gis uteret᷑ iusticia rationis. qũa potesta¬
te uirtutis. Quia gͦ pͥmi hominis uni¬
uersa posteritas uno simul uulnere
sauciata corruerat. nec ulla sc̃orũ merita
conditionẽ poterant illatȩ mortis euin¬
cere: uenit e celo medicus singularis
multis sepe signiticationib nuntiatus. &

Expanded text:
sancti unam esse Deitatem, et consubstantialem sempiternae Trinitatis essentiam, in nullo a se divisam, in nullo esse diversam, quia simul est intemporalis, simul est incommutabilis, simul quod est, esse non desinens. In hac autem ineffabili unitate Trinitatis, cujus in omnibus communia sunt opera atque judicia, reparationem humani generis proprie Filii persona suscepit: ut terrae hominem flatu vitae rationalis animavit, idem naturam nostram ab aeternitatis arce dejectam amissae restitueret dignitati, et cujus erat conditor, esset etiam reformator: sic consilium suum dirigens in effectum, ut ad dominationem diaboli destruendam magis uteretur justitia rationis quam potestate virtutis. Quia ergo primi hominis universa posteritas uno simul vulnere sauciata corruerat, nec ulla sanctorum merita conditionem poterant illatae mortis evincere, venit e coelo medicus singularis, multis saepe significationibus nuntiatus, et
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑflui erant nuntit suli p̃sentia pi.¬
tiati. adiciebat᷑ his dem̾toiũ omium
tremenda cõmotio. ⁊ anctorilucrucis
xp̃i. ipsa se nature oificia subttahebant.
Cũq custos supplicii eenturio uerritus
his que uiderat diccrit utre filiusdĩ
erat iste: impietatõtam̃ tuducã monu¬
num̃tis & petris om̃ib duriorẽ nulla
ꝓditur mitigasse cõpunetl ut appare.¬
at paratiores ad intelligadũ dĩ silium
rũ seĩficatione p̃riuati lu  intene¬
bras. & in luctũ sestauerutes dilectis¬
simi effusam suꝑ om̃s gentes grãm dĩ ꝓci¬
duis corporib atq aĩmis adoremꝰ: obse¬
erantes misericordẽ patr̃e & diuitẽ re¬
dẽptorẽ. ut de die indiẽ auxilio eiꝰ adiu¬
ti. omĩa uite huiꝰ pieula possimꝰ effugere.
adest mĩ callidus ubiq tẽptator. &̃ i¬
chil nacuũ relinquit isidus Cui auxi¬
liante misccłia łi quȩ nobis int̾ om̃ĩa ad¬
uersa p̾tendit᷑ sideli semꝑ ẽ constantia
resistendũ tit qũatus impugnare ñ

Expanded text:
flui erant nuntii sub praesentia nuntiati. Adjiciebatur iis elementorum omnium tremenda commotio , et auctoribus Crucis Christi ipsa se naturae officia subtrahebant. Cumque custos supplicii Centurio, territus iis quae viderat, diceret: Vere Filius Dei erat homo iste : impietatem tamen Judaicam monumentis et petris omnibus duriorem, nulla proditur mitigasse compunctio: ut appareat paratiores ad intelligendum Filium Dei rum sanctificatione privati, lucem sibi in tenebras et in luctum festa verterunt, nos dilectissimi, effusam super omnes gentes gratiam Dei prociduis corporibus atque animis adoremus; obsecrantes misericordem Patrem et divitem Redemptorem, ut de die in diem, auxilio ejus adjuti, omnia vitae hujus pericula possimus effugere. Adest enim callidus ubique tentator, et nihil vacuum a suis relinquit insidiis. Cui, auxiliante misericordia Dei, quae nobis inter omnia adversa praetenditur, fideli semper est 267 constantia resistendum: ut quamvis impugnare non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in cȩlis. Huic autẽ cohortationi nr̃e ad¬
est. atq auxiliat᷑ gr̃a cdi. quȩ incarnatio¬
nis xp̃i & mortis ac resurrectionis eiꝰ ini¬
micos reuelata ꝑ om̃s eccłias ueritate
destruxit: ut totiꝰ mundi fideles cũ apłi¬
cȩ fidĩ auctoritate concordes. una nobis¬
cũ exultatione gaudẽrent. dicente be¬
ato paulo apło. An ignoratis qͥa qͥcũq

Expanded text:
P. V. Huic autem cohortationi nostrae adest atque auxiliatur gratia Dei, quae incarnationis Christi et mortis ac resurrectionis ejus inimicos, revelata per omnes Ecclesias veritate, destruxit; ut totius mundi fideles, cum apostolicae fidei auctoritate concordes, una nobiscum exsultatione gauderent, dicente beato Paulo apostolo: An ignoratis, quia quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
mus ñ solũ remissionẽ peccatorũ in xp̃o cõ¬
pletã: sed etiã formã iustitiȩ esse pposit̃ã.
Uerũ ut hoc diligentius iuuante dño
disserat᷑: hȩc sermonis portio in quartã
sabbati seruet᷑. Aderit ut sꝑamus gr̃a dĩ
quȩ nos orantib uobis faciat ꝓmissa cõ¬

Expanded text:
mus non solum remissionem peccatorum in Christo commus non solum remissionem peccatorum in Christo completam, sed etiam formam justitiae esse propositam. Verum, ut hoc diligentius, juvante Domino, disseratur, haec sermonis portio in quartam sabbati reservetur. Aderit ut speramus, gratia Dei, quae nos orantibus vobis faciat promissa com
Abbreviated transcription (Latin):
tua: dicens & oblatȩ sibi adulterȩ. nec e¬
go te condẽpnabo uade & ampluis noli
peccare: ut ꝑ omĩa oꝑa sua ostenderet
in illo aduentu suo saluatorẽ se mundi
uenisse ñ iudicẽ. a quo intellectu alienatꝰ
impius traditor. insurrexit in semetip¬
sum ñ udicio pęnitentis. sed furore pe¬
reuntis: ut qui uitȩ auetorẽ int̾fectori¬
b uendidisset. in augm̃tũ dãpnationis
suȩ etiã moriendo peccaret. Qđ gͦ falsi
nauia presidis & famulatu imꝑitȩ
cohortis egert: & detestandũ uniuersis
secłis. & amplectendũ fuit. Crux enĩ dñ
sicut in iudeorũ erat mente crudelis: ita
ẽ in crucifixi uirtute mirabilis. furit
t᷑: ut licentia facinoris. et̾nȩ opus imple¬
at uoluntatis. Unde om̃is ordo rerũ ge¬
starũ quẽ plenissime euglica narratio
ꝑcucurrit. ita fideliũ est accipiendus
auditu: ut salua fide actionũ quȩ tẽpo¬
re dñicȩ passionis impletȩ st̃. intelliga¬

Expanded text:
tua ; dicens et oblatae sibi adulterae: Nec etua ; dicens et oblatae sibi adulterae: Nec ego te condemnabo, vade et amplius noli peccare ; ut per omnia opera sua ostenderet, in illo adventu suo salvatorem mundi se venisse, non judicem. A quo intellectu alienatus impius traditor, insurrexit in semetipsum, non judicio poenitentis, sed furore pereuntis: ut qui vitae auctorem interfectoribus vendidisset, in augmentum damnationis suae etiam moriendo peccaret. CAP. V. Quodnavi praesidis et famulatu imperitae cohortis egerunt, et detestandum universis saeculis, et amplectendum fuit. Crux enim Domini, sicut in Judaeorum erat mente crudelis, ita est in Crucifixi virtute mirabilis. Furit tur: ut licentia facinoris aeternae opus impleat voluntatis. Unde omnis ordo rerum gestarum, quem plenissime evangelica narratio percurrit, ita fidelium est accipiendus auditu, ut salva 242 fide actionum, quae tempore Dominicae passionis impletae sunt, intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
nosce illis: quia nesciunt quid faciunt. De
eut utiq orationis potentia fuit. ut p̃di¬
catio petri apłi ex his qui dixert̃ sanguis
huiꝰ suꝑ nos & suꝑfilios nr̃os. multorũ ad
pęnitentiã corda conuerteret: & uno die
baptirarent᷑ tria fere milia udeorũ. fie¬
retq omĩum cor unũ & animauna: para
nire ñ potuit: qm̃ ꝑditionis filius cui dia¬
bolus stabat a dextris. prius in desperatic¬
nẽ transiit qũa sacramentũ xp̃c genera¬
lis redẽptionis impleret. Hã mor̃tuo pro
om̃ib impiis dño. potuisset etiã forte hic
consequi remediũ: si ñ festinasset ad la¬
queũ. Sed maligno cordi nc̃ furtis frau¬
diũ dedito. ñe parricidalib cõmertiis oc¬
cupato. nichil umqũa docum̃torũ miscdiȩ
saluatoris insederat: nec piis acceꝑat au¬
tellexerat clementiã. xp̾i qͥ ñ solũ corpo¬
reis infirmitatib medebat᷑. sed etiã uul¬
nera debiliũ curabat animarũ. dicens pa

Expanded text:
mitte illis, quia nesciunt quid faciunt . De mitte illis, quia nesciunt quid faciunt . De cujus utique orationis potentia fuit, ut praedicatio Petri apostoli, ex iis qui dixerunt: Sanguis illius super nos et super filios nostros , multorum ad poenitentiam corda converteret, et uno die baptizarentur tria fere millia Judaeorum ; fieretque omnium cor unum et anima una , paranire non potuit: quoniam perditionis filius, cui diabolus stabat a dextris , prius in desperationem transiit, quam sacramentum generalis redemptionis Christus impleret. Nam mortuo pro omnibus impiis Domino, potuisset etiam forte hic consequi remedium, si non festinasset ad laqueum. Sed maligno cordidium dedito, nunc parricidalibus commerciis occupato nichil umquam documentorum misericordiae Salvatoris insederat, nec piis acceperat autellexerat clementiam Christi, qui non solum corporeis infirmitatibus medebatur, sed etiam vulnera debilium curabat animarum, dicens par
Abbreviated transcription (Latin):
dñm omĩum uirtutũ. & unũ de stẏrpe
mortaliũ: eũdem peccati nesciũ. & in simi
tũ. Qui ut humanũ genus uinculis morti¬
fere pͥuaricationis ab solueret. & seuuenti
diabolo potentiã suȩ maiestatis occuluit:
& infimitatẽ nr̃s humilitatis obiecit. Si enĩ
crudelis & suꝑbꝰ inimicus. consiliũ miscdiȩ
di nosse potuisset. iudeorũ animos mansu¬
etudine potiꝰ tẽperare. quã iniustis odus stu¬
duisset accendere: ne omĩum captiuorum
amitteret seruitutẽ. dũ nichil sibi deben¬
tis ꝑsequit᷑ libertatẽ. fefellit gͦ illũ malig¬
nitas sua. Intulit suppliciũ filio dĩ qđ eun¬
ctis filiis hominũ in remediũ uerteretur.
fudit sanguinẽ iustũ. qui reconciliando
git. Admisit in se impias manus furentiũ.
que dũ ꝓprio incũbunt sceleri. famulate
st̾ redẽptori. Cuiꝰ etiã circa int̾fectores su¬
os tanta erat pietatis affectio: ut decru¬
ce supplicans patri. ñ se uindicari sed
illis postularet ignosei dicens Pat̃ ig¬

Expanded text:
Dominum omnium virtutum, et unum de stirpe mortalium; eumdem peccati nescium, et in similatum. CAP. III. Qui ut humanum genus vinculis mortiferae praevaricationis absolveret, et saevienti diabolo potentiam suae majestatis occuluit, et infirmitatem nostrae humilitatis objecit. Si enim crudelis et superbus inimicus consilium misericordiae Dei nosse potuisset, Judaeorum animos mansuetudine potius temperare, quam injustis odiis studuisset accendere; ne omnium captivorum amitteret servitutem, dum nihil sibi debentis persequitur libertatem. Fefellit ergo illum malignitas sua: intulit supplicium Filio Dei, quod cunctis filiis hominum in remedium verteretur. Fudit sanguinem justum, qui reconciliando git. Admisit in se impias manus furentium, quae dum proprio incumbunt sceleri, famulatae sunt Redemptori. Cujus etiam circa interfectores suos tanta erat pietatis affectio, ut de cruce supplicans Patri, non se vindicari, sed illis postularet ignosci, dicens: Pater, di
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ scđm ꝓprietatẽ diuine humaneq
substantie. unũ dĩ filiũ. & hominẽ credit
& u erbũ. Multa st̃ dileccissimi quȩ ad ex¬
positionẽ huiꝰ qua p̃dicamꝰ fidei. de toto
scripturarũ corpore possimꝰ assumere:
quia nichil sepius duiinis cõm̃dat᷑ eloqͥis.
quã di filiꝰ scđm dĩtatẽ sempit̾nus ex pa¬
tre: & idẽ scđm carnẽ tẽporalis ex matre.
Sed ne caritatis u̾rȩ fatiget᷑ auditus. ho¬
dierno sermoni adhibendus ẽ modus:
ut quarta sabbati. que st̃ adicienda ser¬

Expanded text:
 divinae humanaeque substantiae, unum Dei Filium et hominem credit et Verbum. Multa sunt, dilectissimi, quae ad expositionem hujus quam praedicamus fidei de toto Scripturarum corpore possemus assumere, quia nihil saepius divinis commendatur eloquiis, quam Dei Filius secundum Deitatem sempiternus ex Patre, et idem secundum carnem temporalis ex matre. Sed ne charitatis vestrae fatigetur auditus, hodierno sermoni adhibendus est modus, ut quarta sabbati quae sunt adjicienda ser
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ. sed etiã magnorũ ingeniorũ
suꝑet facultatẽ. Sed ñ ita mͥ duni
oꝑis consideranda ẽ magnitudo. ut
uel diffidã uel erubescã de seruitute
quã debeo: cũ sacram̃tũ salutis hu¬
mane ñ liceat taceri. etiã sinequeat
ex plicari. Auxiliantib autẽ oratio¬
nib ur̃is affuturã credimꝰ grãm dĩ÷
quȩ inspirationis suerore sterilita¬
te nr̃i cordis abstergat ut lingue pa¬
storalis officio que sc̃i gregis aurib
sint utilia ꝓferant᷑. Dicente enim dño
donouũcmĩum largitore. apios tuñ
uerdi dimplebo illud. audemꝰ eidĩ

Expanded text:
um ingeniorum superet facultatem. Sed non ita mihi divini operis consideranda est magnitudo, ut vel diffidam, vel erubescam de servitute quam debeo; cum sacramentum salutis humanae non liceat taceri, etiamsi nequeat explicari. Auxiliantibus autem orationibus vestris, affuturam credimus gratiam Dei, quae inspirationis suae rore sterilitatem nostri cordis aspergat, ut linguae pastoralis officio, quae sancti gregis auribus sint utilia, proferantur. Dicente enim Domino bonorum omnium largitore: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud , audemus eidem
Abbreviated transcription (Latin):
nec ab eo potuerit relinqui a qͦ ñ pote¬
rat separari ꝓ nobis trepidis & infir¬
mis interrogat. eur caro pati metuens
gcaudita ñ fricnt Instante em̃ passione.
ud sanandũ & corrigendũ nr̃e fragilitd¬
tis hictũ dixtrat. ¶ at si possibile ẽ transe

Expanded text:
nec ab eo potuerit relinqui a quo non potenec ab eo potuerit relinqui a quo non poterat separari, pro nobis trepidis et infirmis interrogat cur caro pati metuens exaudita non fuerit. Instante enim passione ad sanandum et corrigendum nostrae fragilitatis metum dixerat: Pater, si possibile est, tra
Abbreviated transcription (Latin):
monem᷑. ut dona g̾re di ñ negligent̃ ha¬
beamꝰ. Iuste enĩ nobis instat p̃cepto. qui
precurrit auxilio. & benigne incitat ad
obedientiã. qui ducit ad głam. Unde me¬
rito dñs ipse nobis factus est uia: quia nͥ
sum tendit: qͥ ꝑ semitã patientie & hu¬
militatis eiꝰ incedit. In qͦ plane itinere. nec
estus deest laboris. nec nubes tristitie.
nec procella formidinis Ibi st̾ insidigini¬
quorũ. ꝑsecutiones infideliũ. mine poten¬
tĩi contumeliȩ suꝑborũ: quȩ dñs uirtutũ
& rex gle id̃o omĩa in infirmitatis nr̃e for¬
ma. & incarnus peccati similitudine ꝑcucur¬
ritꝰ ut int̾ p̃sentis uite ꝑicula ñ tã optan¬
dũ sit nobis declinando ista effugere qͣm
transformans: qđ olim in psalmo eruetu¬
arat. id in supplicio crucis sub redẽptorũ
suorũ uoce clamabat. Ds̃ d̾s m̃s respice
in me. quare me dereliquisti. Hoxista
dilectissimi doctrina ẽ: ñ querela. Nã
cũ in xp̃o dĩ & hominis una ꝑsona sit.

Expanded text:
monemur ut dona gratiae Dei non negligenter habeamus . Juste enim nobis instat praecepto qui praecurrit auxilio, et benigne incitat ad obedientiam qui ducit ad gloriam. Unde merito Dominus ipse nobis factus est via , quia nisum tendit qui per semitam patientiae et humilitatis ejus incedit: in quo plane itinere nec aestus deest laboris, nec nubes tristitiae, nec procella formidinis. Ibi sunt insidiae iniquorum, persecutiones infidelium, minae potentium, contumeliae superborum: quae Dominus virtforma, et in carnis peccati similitudine percurrit , ut inter praesentis vitae pericula non tam optandum sit nobis declinando ista effugere, quatransformans, quod olim in psalmo eructaverat, id in supplicio crucis sub redemptorum suorum voce clamabat: Deus, Deus meus, respice in me: quare me dereliquisti ? Vox ista, dilectissimi, doctrina est, non querela. Nam cum in Christo Dei et hominis una persona sit,
Abbreviated transcription (Latin):
nec celestia nec inferna sufficiunt. &
erucẽ xp̃i magis potuert̃ petrȩ atq
monum̃ta quam ur̃a corda sentire:
salta qđ intẽplo actũ est. scienter
aduertite. Uelũ cuiꝰ obiectu int̾ clu¬
debant᷑ sc̃ã sc̃ors. a sumo usq ad ima
difruptum ẽ. & sacrum illud misticũq
secretũ qđ solus summꝰ pontifex iussus
fuerat intrare. reseratum ẽ.: ut nichil
iã esset discretionis. ubi nichil resederat
sc̾itatis. Repudiatos itaq uos debuistis
agnoscere. & om̃e ius sacerdotii ꝑdidisse.
quia uerũ erat qđ uobis ueritas dixe¬
rat. si crederetis moysi. crederetis & .iͥ.
Merito gͦ uos testam̃tũ utrũq condẽp¬
nat & gr̃a uacuos & lege priuatos.
qui idõ resistitis nouis. quia ñ credidi¬
stis antiquis. Nos autẽ dilectissim qui
ab ignorantie tenebris liberati fidei lu¬
men accepimus. & in noui testam̃ti he¬
reditatẽ ꝑ electionẽ adoptionis uitraui¬
mus: in festiuitate quã isrł carnalis ꝑ

Expanded text:
nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atque monumenta, quam corda vestra sentire; saltem quod in templo actum est, scienter advertite. 237 Velum, cujus objectu intercludebantur sancta sanctorum, a summo usque ad ima diruptum est, et sacrum illud mysticumque secretum quo solus summus pontifex jussus fuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos itaque vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum erat quod Veritas vobis dixerat: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis antiquis. Nos autem, dilectissimi, qui ab ignorantiae tenebris liberati, fidei lumen accepimus, et in novi Testamenti haereditatem per electionem adoptionis intravimus, in festivitate
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptoris. Claui qͥ manus dñi pedesq
tranffoderant. ꝑpetuis diabolũ fixe¬
re uulneribꝰ: & scõrũ pena m̃brorum
inimicarũ fuit interfectio potestatũ:
sic suã xp̃o consũmante uictorĩa. ut
in ipso & cũ ipso om̃s qui in eũ crederent
poris eleuatione sublimis. reconcilia¬
tionẽ mundi exequeret᷑ in quadã arce
supplicii. latronẽq conuersũ. ad para¬
dysi uocaret habitaculũ: uos princi¬
pes uideor legisq doctores. nec consci¬
entiȩ impietate cõpuncti. nec effeetu
sceleris mitigatiꝰ fixuris clauors adde¬
batis tela linguarũ. dicentes. Allos
saluos fecit. seipsũ ñ potest saluũ face¬
re.Si rex isrł est. descendat de cruce
& credimus ei. Sed his uocib ur̃is stul¬
tis atq blasphemiis reddunt omĩa e¬
lem̃ta responsum: & unã simul in uos
sententiã ferunt. Cȩlũ. terra. sol. syde¬
raq indignos uos suo ministerio pro¬
testantes: terribili motu insolitoq de¬

Expanded text:
Redemptoris. Clavi illi, qui manus Domini pedesque Redemptoris. Clavi illi, qui manus Domini pedesque transfoderant, perpetuis diabolum fixere vulneribus, et sanctorum poena membrorum inimicarum fuit interfectio potestatum: sic suam Christo consummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in eum crederent, poris elevatione sublimis, reconciliationem mundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleris mitigati, fixuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Sed his vocibus vestris stultis atque blasphemis reddunt omnia elementa responsum, et unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra, sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur terribili motu, insolitoque de
Abbreviated transcription (Latin):
passuri animũ. hora supplicu. & do¬
cens nullã ꝓ se flendi ẽe rationẽ. indicit
penitentiam. denuntiando uindictã.
Non ẽ inquit. qđ dolere in me ierłm filie
debeatis. Pro uobis plangite ꝓur̃is filiis
quos tales uiscera ur̃a peperert̃. Lugen¬
dũ plane uobis ẽ ñ de saluatore credentiũ
sed de impietate pereuntiũ. E go eruc̃ẽ
uoleus patior: & mortẽ inme quã sum
penturus admitto. Nolite flere ꝓmun¬
di redẽptione morientẽ: quẽ in maiesta.¬
de patris uidebitis uidicantẽ. Exaltatus
nortis auetorẽ: E om̃s principatus ad¬
uersasq uirtutes ꝑ obiectionẽ passibilis
carnis elisit. ad mittens in se antiqui bo¬
stis audatiã. qui in obnoxĩa sibi seuiendo
naturã. etiã ibi exactor ẽe ausus ẽ de¬
biti. ubi nullũ potuit uestigiũ inueni¬
ri peccati. E uacuatũ ẽ gͥ generale illud
uenditionis n̾re & letale eẏrographũ:
& pactũ captiuitatis. in ius transiit

Expanded text:
passuri animum hora supplicii, et dopassuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere in me, Jerusalem filiae, debeatis; pro vobis plangite, et pro vestriquos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate pereuntium. Ego crucem volens patior, et mortem in me, quam sum perempturus, admitto. Nolite flere pro mundi redemptione morientem, quem in majestate Patris videbitis judicantem. CAP. IV. mortis auctorem, et omnes principatus, adversasque virtutes, per objectionem passibilis carnis elisit, admittens in se antiqui hostis audaciam, qui in obnoxiam sibi saeviendo naturam, etiam ibi exactor ausus est esse debiti, ubi nullum potuit vestigium invenire peccati. Evacuatum est igitur generale illud venditionis nostrae et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transiit
Abbreviated transcription (Latin):
ius alusionis. exigebat & morcis uei¬
de cũ & sũmi sacerdotes & prinerpes
iudeorũ omĩsq multitudo crebris
uocib acclamarent crucifige cruel¬
figeꝰ tradidit iħm ꝑsequentiũ uolun¬
tati. barrabba illis latrone dimisso:
ut qui in die festo auctorẽ int̾ficie¬
lbdũtlarisicationis suȩ dño. & mise¬
alorħa ab impiorũ tabernaculis exe¬
nt. noimpleret᷑ qđ scriptũ ẽ. longe
⁊ popłt E malierũ plangentiũ &
entantiũ eũ. Solet enĩ sexus infir¬
Tlor eciã pro his qui morte sc̃ digni.
inlacrimas cõmoueri: & dãpnatorũ
exitus. ꝓ naturȩ cõmunis consideratione
misereri. Sed istũ sibi planctum dñsisic
dedignabat᷑ impendi: quia ñ decebat
luctus triũphum. nec lam̃ta uictoriã.
Deniq conuersus ad eas: filie inquit
ierłm nolite flere suꝑme. sed suꝑ uosmet¬
tres qͥñ genuert̃ & ubera quȩ ñ nutri¬
ert. Ubi est tristitia crucifigendi.:
Ubi formido morituri: Nonterret

Expanded text:
jus illusionis, exigebat et mortis. Unjus illusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficielocum clarificationis suae Domino, et misericordia ab impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est: Longe t mulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis consideratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super me, sed super vosmettres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret
Abbreviated transcription (Latin):
d iscute diligentius preses quid do
dñi iħu oꝑĩb notũ sit. quid de po¬
testate cõꝑtum. Cecis uisũ. surdise
auditũ. claudis gressũ. mutis dona¬
uit eloquium: febres abegit. dolores
resoluit. demonia eiecit. mortuos
uiuificauit: mari & uentis ut qui¬
escerent imꝑauit. Magnũ prorsus
regẽ ista demonstrant. qui ñ huma¬
nã excellat potentia sed uirtute diui¬
na. Hanc gͦ uidei obiciant potestatẽ.
cõmutent actionẽ suã: & hoc ꝓferant
ore. qđ tenent corde. Quare de terre¬
nis calũpniantur. qui celestia ꝑsecun¬
tur: Quãuis gͦ pilatus onerosũ si¬
bi inuidiosũq sentiret. qđ eũ iudei
de neglectu amicioie cȩsaris impete¬
bant. aliquãdui tam̃ furorẽ eorũmi¬
tigare conatus ẽ: & id̾o dñm iħm di¬
uersis contumeliis affici aut ꝑmisit
aut iussitꝰ ut saciata iniquitas de
innocentis iniuriis. ulterius ñ seui¬
ret. Sedd ꝑtinax malitia propriiseres¬
cebat augm̃tis. & in quẽ obtinuer a

Expanded text:
discute diligentius, praeses, quid de Domini Jesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat
Abbreviated transcription (Latin):
atq captiua. in illo innocens patiebat᷑¬
& libera: ut ad auferendũ peccatum
mundi ille hostiã se agnus offerret
quẽ & omĩb corporasis substantia
iungeret. & ab om̃ib sp̾alis origo dis¬
cerneret. Hȩc hodie dilectissimi auri¬
b ur̃is in sinuata sufficiant: cetera in
quartã feriã differant᷑. auxiliante⁊
dño orationib ur̃is. qui prestarei¬

Expanded text:
atque captiva, in illo innocens patiebatur etatque captiva, in illo innocens patiebatur et libera; ut ad auferendum peccatum mundi, ille hostiam se Agnus offerret, quem et omnibus corporalis substantia jungeret, et ab omnibus spiritalis origo discerneret. Haec hodie, dilectissimi, auribus vestris insinuata sufficiant. Caetera in quartam feriam differantur, auxiliante Domino orationibu
Abbreviated transcription (Latin):
lnt̾ ipsa autẽ uerba dm̃i qͥ p̃dicti fu¬
erant irruer̃t: & cũ gladiis ac fusti¬
b cõprehensura xpͥm turba conflu¬
xit: ducẽ sequens uidã scarioth. qͥ
priuilegio ꝑfidiȩ obtinuerat in faci¬
nore pͥneipatũ. Huic ne causa crimi
nis aliqua p̃beret offensio. nulla ẽ
negata dignatio. Sed illiꝰ sp̃u inflã¬
matus exarsit. cui ministeriũ spon¬
te p̃buit: & qualẽ habuit mentẽ.
pii conuersio fuit. ut etiã penitendo pec¬
caret. Ad mittit gͦ in se filius dĩ impias
manꝰ. & qđ seuientiũ furore agit᷑ patien¬
ti potestate cõpleuit. Hoc enĩ erat illua
magne pietatis sacraintum: qđ xp̃c con¬
secrabatur iniuriis. Quas si aꝑta po¬
deutia & manifesta uirtute ꝓpelleret.
diuina tantũ exerceret. ñ humana eu¬
raret. In om̃ib autẽ que illa popłaris
& sacerdotalis insania contumeliose
& ꝓeacit̾ inferebat: nr̃x diluebantur
ma̾culȩ. nĩȩ expiabant᷑ offensȩ.: quia
natura que in nobis uicta semꝑtuerat

Expanded text:
nter ipsa autem verba Domini, qui praedicti fuerant, irruerunt, et cum gladiis et fustibus comprehensura Christum turba confluxit, ducem sequens Judam Ischariot, qui privilegio perfidiae obtinuerat in facinore principatum. Huic ne criminis causam aliqua praeberet offensio, nulla est negata dignatio; sed illius spiritu inflammatus exarsit, cui ministerium sponte praebuit; et qualem habuit mentem, sius conversio fuit, ut etiam poenitendo peccaret. Admittit ergo in se Filius Dei impias manus, et quod saevientium furore agitur, patientis potestate completur. Hoc enim erat illud magnae pietatis sacramentum, quod Csectabatur injuriis: quas si aperta potentia et manifesta virtute propelleret, divina tantum exerceret, non humana curaret. In omnibus autem quae illi popularis et sacerdotalis insania contumeliose et procaciter inferebat, nostrae diluebantur maculae, nostrae expiabantur offensae: quia natura, quae in nobis rea semper fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
annorũ etate p̾cisit: & nicbil eo¬
iũ suppliciorũ quȩ sibi memorat illata.
esstis t̃. Sed quia ꝑ os eiꝰ ille loqueba
ui catnẽ passibaẽ ex ipsius erat styr
llpcartis merito sub ipsius ꝑsona p̃mit¬
tił historia crucis qui in se gerebat corporeã
gmẽ saluatoris. Uere enĩ dđ in xp̃o¬

Expanded text:
annorum aetate praecessit, et nihil eorum suppliciorum quae sibi memorat illata perpessus est. Sed quia per os ejus ille loquebatur qui carnem passibilem ex ipsius erat stirpe sumpturus, merito sub ipsius persona praemittitur historia crucis, qui in se gerebat corpoream originem Salvatoris. Vere enim David
Abbreviated transcription (Latin):
di in dũm iħm sceleris inueniret. &
mendatia que falsi testes iniustis
sacerdotib famulando protulerant.
nichil qđ morte dignum esset affer¬
rent: hoc quasi insuꝑabile reppere¬
r̃t. ut dñm mundi affectati regni in¬
uidia ꝑurgerent: cũq pilatus ibm
quẽ frustrã uidebat argui uellet ab¬
solui. calũpniose & minacit̾ concla¬
marent. si hẽ dimittis. ñ es amicus
cȩsaris. om̃is enĩ qui se regẽ facit. con¬
tra dicit cȩsari stultã insimulatio¬
nẽ in prudent̾ pilate timuisti. Sed
formidabile fuerit nom̃ re/ giũ. ut
ꝓ imꝑiocȩsaris opprimi debue¬
rit noue molitio pote statis: si
dñandi consiliũ tẏran/ nicus tibi ꝓ¬
didit apparatus. si ꝓuisio armorũ
si congregatio diuitiarũ. si p̃sidia de¬
tecta suntꝰ militũ. Quid eũ grauari
sinis de affectata potentia: cuiꝰ spici¬
alis fuit de humilitate doctrina: Ho¬
manis legib ñ contradixit: cen¬
sum subi it. didragina solutt ut

Expanded text:
di in Dominum Jesum sceleris inveniret, et di in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum subiit, didragma solvit,
Abbreviated transcription (Latin):
eua dere. Dñs autẽ ihc̃ qui intra
pontifi cale consiliũ solo corpore te.¬
nebat᷑.trepidationẽ discipuli
foris positi: diuino iudit intuitu:
& pauentis animũ mox ut respe¬
xit erexit : & in fletus penitudi¬
nis incitauit. felices sc̃e apłe lacri¬
mȩ tuȩ.: quȩ ad diluendam culpã
negationis. uirtutẽ sacri habuere
baptismatis. Affuit enĩ dextera dñi
cereris exciꝑet: & firmitat̾e standi
in ipsocadendi ꝑiculo recepisti. Uidit
inte dñs ñ fidẽ uictã. ñ dilectionẽ a¬
u̾sam: sed constantiã fuisse turbatã.
Abundauit fletus. ubi ñ defecit af¬
fectus: & fons caritatis lauit uerba
formidinis. Nec tardatũ ẽ remediũ
ablutionis: ubi ñ fuit iudiciũ uolun¬
tatis. Cito itaq in soliditatẽ suã re¬
dut petra. tantã recipiens fortitu
sione. in suo post supplicioñ timeret:¬
ũ multis modis dilectissimi
iudaica impietas laboraret.
ut occasionẽ aliquã ꝑpetran¬

Expanded text:
evadere. Dominus autem Jesus, qui intra evadere. Dominus autem Jesus, qui intra pontificale concilium solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi divino vidit intuitu; et paventis animum, mox ut respexit, erexit, et in fletus poenitudinis incitavit. Felices, sancte apostole, lacrymae tuae, quae ad diluendam culpam negationis, virtutem sacri habuere baptismatis. Affuit enim dextera Domincereris, exciperet, et firmitatem standi in ipso cadendi periculo recepisti. Vidit in te Dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitudt passione, in suo post supplicio non timeretCum multis modis, dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetran
Abbreviated transcription (Latin):
ne cupiditate cõmittit᷑. & omĩs illicit
appecitus. istius auiditatis ẽ morbꝰ.
Amori pecunię. uilis est omĩs affectio.
& anima lucri cupida. etiã ꝓ exiguo
ꝑire ñ metuit: nullũq ẽ iustitiȩ in
illo corde uestigiũ: in quo sibi aua¬
ritia fecit habitaculũ. Hoc ꝑfidus
iuidas inebriatus ueneno dũ sitit
lucrũ ꝑuenit ad laqueũ: & tãstulte
impius fuit. ut triginta argenteis
& dũm uenderet &̃ magistrũ. Cũ au¬
tẽ se ad excipiendũ inĩquitatis iudi¬
cĩi. di filius prebuisset. beatus apłs
petrus cuiꝰ fides ea deuotione ferue¬
bat. ut & dño cõpati paratus ẽẽt &
cõmori: ancilla sacerdotis calũpniante
ꝑterritus. ex infirmitate ꝑiculũ ne¬
gationis incurrit: ob hoc sieut appa¬
ret hesitare ꝑmissus. ut in eccłiȩ prui¬
cipe remedium penitentiȩ conderetur.
E nemo auderet de sua uirtute con¬
fidere. quando mutabilitatis peri¬
culũ nec beatus petrus potiusset

Expanded text:
ne cupiditate committitur, et omnis illicitus ne cupiditate committitur, et omnis illicitus appetitus, istius aviditatis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo perire non metuit; nullumque est in illo corde justitiae vestigium, in quo sibi avaritia fecit habitaculum. Hoc perfidus Judas inebriatus veneno, dum sitit lucrum, pervenit 233 ad laqueum: et tam stulte impius fuit, ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, beatus apostolus Petrus, cujus fides ea devotione fervebat, ut Domino et compati paratus esset et commori, ancilla sacerdotis calumniante perterritus, ex infirmitate periculum negationis incurrit: ob hoc, sicut apparet, haesitare permissus, ut in Ecclesiae principe remedium poenitentiae conderetur; et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis periculum nec beatus Petrus potuisset
Abbreviated transcription (Latin):
na creatura principiũ. Qũãuis gͥfu
tatẽ nullis eorũ ausib potestas diuina
subtraxerit: patientia tam̃ dñi consi¬
lii sui munus impleuit. & ꝑtinatia sa¬
crilege crudelitatis ꝓfecit oꝑi salua¬
toris: qđ ñ scribȩ ñ pharisei nec sũmi
intellexere pontifices. Si enĩ cognouis
Nec ipse itaq diabolus intellexit: qđ
seuiendo in xp̃m. suũ destrueret pͥn¬
cipatũ. Qui antiquȩ fraudis iura
ñ ꝑderet: si se adñi ihũ sanguine con¬
tineret. Sed malicia nocendĩ ãuidus.
dũ irruit ruit. dũ capit captus est:¬
& dũ ꝑsequit᷑ mortalẽ. incidit insal¬
uatorem. Inuenit sane in illo molimi¬
ne imprudentis audatie dignũ coo¬
patorem dignũq consortẽ: cũ impius
iudas maluit minister ẽẽ diaboli. qͣm
deseruit: sed pecunȩ cupiditate di
ctus de auariciȩ stẏrpe nascantur.
qua merito apłs radicẽ ẽẽ ialorũ
omiũ definiũ. quia nullũ peccatũ si¬

Expanded text:
na creatura principium. Quamvis igiturna creatura principium. Quamvis igiturtatem nullis eorum ausibus potestas divina subtraxerit; patientia tamen Domini consilii sui munus implevit, et pertinacia sacrilegae crudelitatis profecit operi Salvatoris: quod non Scribae, non Pharisaei, nec summi intellexere pontifices: Si enim cognovissNec ipse itaque diabolus intellexit, quod saeviendo in Christum, suum destrueret principatum, quia antiquae fraudis jura non perderet, si se a Domini Jesu sanguine contineret. Sed malitia nocendi avida, dum irruit, ruit; dum capit, capta est; dum persequitur mortalem, incidit in Salvatorem. Invenit sane in illo molimine imprudentis audaciae dignum cooperatorem, dignumque consortem, cum impius Judas maluit minister esse diaboli quam turbatione deseruit, sed pecuniae cupiditate disctus de avaritiae stirpe nascantur, quam merito Apostolus radicem omnium malorum esse definivit ; quia nullum peccatum si