comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Utrumq uerum ẽ ae rationis plenum: qd̃ ce ille
qui ẽ inferior ñ timet. a ille qui suꝑior ẽ. gerit ti¬
nĩtis affectum. Idem ineodem. Ut homo turba¬
batur eius uitꝰ. ñ turbat᷑ eius diuinitas.: sed
turbat᷑ amma scdm humane fragilitatis as¬
sumptionem turbatur. Nam qui suscepit ani¬
mam. suscepit etiam anime passionẽ. Non em̃
eo qd̃ d̃s erat. aut turbari aut mori posset. Idem
t̃ tristiciam nomino: qui crucẽ p̃dico. Ut hõ
habuit tuisticiam qmͣ meo suscepit affecti in
compatitur. michi tristis ẽ mͥ dolet: gͦ ꝓ me.
& inme doluit qui ꝓse nichil habuit. qd̾ do¬
leret. Doles igitur dñe ihu mea uulnera ñ tua:¬
natione fidi aut. Nsos ita dicimus hominẽ pas¬
sibilem adei fiuo susceptum ut ditas impassi¬
bius ꝑmaneret. Passus ẽ enim fuius d̃i. ñ puta¬
sumptam. Licer g̾ ꝑsona fimi suscept pasibi¬
qmͣ impassibilẽ necesse ẽ. confiteri. His aluscy
auctoritatib ꝑspicuum fit. xp̃m uere passi.¬

Expanded text:
utrumque verum est et rationis plenum, quod et ille qui est inferior non timet, et ille qui superior est gerit timentis affectum. Idem in eodem, cabatur ejus virtus, non turbatur ejus divinitas, sed turbatur anima, secundum humanae fragilitatis assumptionem. Nam qui suscepit animam, suscepit etiam animae passionem. Non enim eo quod Deus erat, aut turbari aut mori posset. Idem ter tristitiam nomino, qui crucem praedico. Ut homo habuit tristitiam, quam meo suscepit affectu, mihi compatitur, mihi tristis est, mihi dolet. Ergo pro me et in me doluit, qui pro se nihil habuit quod doleret. Doles igitur, Domine Jesu, vulnera meanatione fidei, ait: Nos ita dicimus hominem passibilem a Dei Filio susceptum, ut deitas impassibilis permaneret, Passus est enim Filius Dei non putasumptam. Licet ergo persona Filii susceperit passibiquam impassibilem necesse est confiteri. His aliisque auctoritatibus perspicuum fit Christum vere passi
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ compbare conantur.eamettã
unttam ũbo posse peccare quia liberũ ar¬
bitrium babet. & ita potest flecti inutr̃aq
partem: quod friuolum est: cum ae angłi libe-¬
rum arbitrium habeant. & tam̃ gr̃ã ab̃eo
sunt confirmati. ut peccare nequeant.Quan¬
tomagis gͦ ille homo cui sp̃r est datus si¬
ne m̃sura Inducunt quoq aucloritatem:
adꝓbandum idem. Scͥptum ẽ enim in sibro
sapientie. Om potuit transgredi & ñ ẽ tͣnͣs.¬
gressus: facere malum ce ñ fecit. S: hoc acci¬
piendum est. scđ̃m mem̃bra: uł paitun
de capite. partim de membris. De capite:
non est transgressus. & non fecit malum:
de membrispotui transgredi ce facẽ ma
ꝵ. Siłs potuerit assumere hõminem in

Expanded text:
tamen probare conantur etiam eam unitam Verbo posse peccare, quia liberum arbitrium habet, et ita potest flecti in utramque partem, quod frivolum est; cum et angeli liberum arbitrium habeant, et tamen gratia a Deo sunt confirmati ut peccare nequeant; quanto magis ergo ille homo, cui Spiritus est datus sine mensura. Inducunt quoque auctoritatem ad probandum idem. Scriptum est enim in libro Sapien.: Qui potuit transgredi, et non est transgressus; facere malum, et non fecit. Sed hoc accipiendum est secundum membra, vel partim de capite, partim de membris. De capite, non est transgressus, et non fecit malum. De membris, potuit transgredi, et facere malum. 5. Si Deus potuerit assumere hominem in
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ẽ. ce cui fit s ñ ẽ. bonum facienti:
ut cum subuenitur paupi. s ñ ꝓpt̾ dm̃sst ce¬
aliquid bonum inse ae facienti. s ñ ei cuifit. ut
cumiũtas ꝓpt̃ dm aucui nonobedienti p̃dica¬
tur: & aliquid inse & facienti. & cui fit bonũi.
ut cũ uĩtas p̃dicatur ꝓpt̾ đm. credenti. lnde¬
apłs. Bonus odor sumus do: alis odor uite. au¬
is odormortis. Est autemaliud qd̾ nec inse bo
ut malum Ualet tam̃ adaliquib. Ut em̾ait
nec equalit̃. nec immutabuit̃ bona: s tam̃
bona etiam singula. Simul ũ umũsaualde¬
bona. Quia ex omnib consistit umũsitaris
admirabuis pulchritudo. inqua etiamuluo
qd̾ malum d̾r bene cudinatum de loco suo po¬
situm. emmentius commendat bona:ut
magis placeant. a& laudabiliora sint dum¬
malis comꝑantur.¬

Expanded text:
bonum est et, cui fit, sed non est bonum facienti, ut cum subvenitur pauperi, sed non propter deum; aliud bonum in se et facienti, sed non ei, cui fit, ut cum veritas propter deum alicui non obedienti predicatur; aliud in se et facienti et, cui fit, bonum est, ut cum veritas predicatur propter deum credenti; Apostolus: Bonus odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bout malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim ait nec aequaliter, nec immutabiliter bona; sed tamen bona etiam singula, simul vero ubona, quia ex omnibus consistit universitatis admirabilis pulchritudo, in qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum, et loco suo positum, eminentius cmagis placeant et laudabiliora sint dum comparantur
Abbreviated transcription (Latin):
puer ille creauit stellas ce xp̃c dicit se ẽẽ
pͥncipium: & ẽẽ ante habraam. his igitur
auctoritatib in nullo resultantes. dicimus
hominem illum inquantum homo est ce¬
pisse: inquantum ũbum ẽ. semꝑ fuisse. his
enim absq distinctione non ẽ. referenda res-¬
ponsio. Nam ce ipse auoꝰ. huiusmodi utitur
distinctione.: inplurib locis dicens. ꝑ xp̃m
ter dic hominem illum semꝑ fuisse. Si uͦ ad
naturam hominis: concede eũ cepisse.

Expanded text:
lle creavit stellas. Et Christus dicit se esse principium, et esse ante Abraham. His ergo aliisque auctoritatibus in nullo resultantes, dicimus hominem illum in quantum homo est, coepisse; in quantum Verbum est, semper fuisse. Hic enim absque distinctione non est referenda responsio. Nam et ipse Aug. hujusmodi utitur distinctione in pluribus locis, dicens per Christum ter dic hominem illum semper fuisse; si vero ad naturam hominis, concede eum coepisse.
Abbreviated transcription (Latin):
homo ille cepit eẽ. uł semꝑ fuerit:
sic simplicc̃ enuntiamus xp̃m uł di filiũ.
semꝑ fuisse. nec cepisse. De hoc ausꝰ. inquit¬
ita. suꝑ iohannẽ. Hãbuit auqnͣdo d̃i filiꝰ.
quod nondum habuit. idemipse homo
filius: quia nondum erat homõ. Itẽ in eod̃.
Priusquam mundus eẽt nec nos eramus.
nec ipse meliattr di &e hominum:. homo

Expanded text:
homo ille coeperit esse vel semper fuerit; sicut simpliciter enuntiamus Christum vel Dei Filium semper fuisse, nec coepisse. De hoc August. ita inquit super Joan.: Habuit aliquando Dei Filius quod non habuit idem ipse homo Dei Filius, quia nondum erat homo. Item idem in eodem: Priusquam mundus esset nec nos eramus, nec ipse mediator Dei et hominum homo
Abbreviated transcription (Latin):
conũsus ẽ. uł si ut̃q fidelis mat̾monio
comunctꝰ ẽ & post alt̾ eorum afideli disces¬
serit & odio fidĩ coniugẽ reliquerit: dimis¬
sus discedentẽ ñ comitabitur.ñ tam̃ illa ui¬
uente aliam ducẽ potit: quia int̾ eos fuerat
ratũ coniugiũ. quod ñ pot̾ dissolui. Quid̾ã
dieunt ꝯuigiũnon eẽ int̾ infideles. & quare.

Expanded text:
ue fidelis matrimonio conjunctus est, et post alter eorum a fide discesserit, et odio fidei conjugem reliquerit; dimissus discedentem non comitabitur, nec tamen illa vivente alteram ducere poterit, quia inter eos fuerat ratum conjugium, quod non potest dissolvi. 8. Quidam dicunt conjugium non esse inter infideles, et quare.
Abbreviated transcription (Latin):
infidelis dic̃ apłs. discedit discedat.
Ñ enĩ seruituti ẽ subiectꝰ. frat̃ aut soror in
huiꝰmodi: quia ñ debet᷑ reuerentia coniugii
ei qͥ horretet aucłorẽ conugii. Non ẽ enim
& idõ ñẽ peccatum ei qui dimittitur ꝓpter
dm̃. si alicui se copulau̾̃it. Contumelia enĩ
crratoris soluit ius matrimonii. circa eum
qͥ relinquit᷑ ne accuset᷑. alii copulatꝰ. Infidel̃
aũ discedens. & indm̃ peccat & in matͥmoniũ.
nec ẽ ei seruanda fides conugĩ: qui ideo
onem dĩ confirmatur conugiumꝰ. Deter
dcende hec p̃dictis contͣria n¬
posse uideri ita ut sͥ amb̃r contͣdicẽ
uideatur: s distinguendum ẽ hic aliud eẽ
dimittẽ uolentẽ cohabitare. aliud dimita
lex beniuolentie ñ seruat᷑. hic ueriꝰ custodit᷑
& ido cũ liceat dimittẽ uolentẽ cohabitare.

Expanded text:
infidelis dicit Apostolus discedit, discedat. Non enim est servituti subjectus frater aut soror in hujusmodi, quia non debetur reverentia conjugii ei qui horret auctorem conjugii. Non est enim : et ideo non est peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum peccat, et in matrimonium; nec est servanda ei fides conjugii, qui ideo onem Dei confirmatur conjugium. 7. Deterende haec praedictis contraria posse videri, ita ut sibi Ambros. contradicere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti lex benevolentiae non servatur, hic veritas custoditur. Et ideo cum liceat dimittere vo
Abbreviated transcription (Latin):
ad m̃tem ꝓtestati sumus. in expositione fidei.
itadicentis. Sabellii heresim de Breuit̃ tan¬
clinantes. tres ꝑsonas exp̃ssas git que supͣ¬
enim nomina tm̃m᷑ s etiã nominũ aliud addat.¬
ꝓprietates. idẽ. ꝑsonas: uł ut greci expͥmunt
ypostases. hoc est subsistentias confitemur
Ecce aꝑte dicit ꝑsonas ꝓprietatib distingui:
ce ipsas ꝓprietates ẽẽ ꝑsonas: cuius hic ũba
ꝑsfingimus: quia supͣlatius posuimus. Cũq

Expanded text:
t Ieronimus in Expositione fidei t Ieronimus in Expositione fidei ita dicens: «Sabellii heresim declinantes, tres personas expressas sub penim nomina tantummodo, sed etiam nominum proprietates, id est personas veluti Greci exprimunt ypostases, hoc est substistentias, profitemursonas proprietatibus distingui, et ipsas proprietates esse personas; cujus hic verba perstringimus, quia supra latius posuimus. 2. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
dicta int̾us considerari atq subtiuit̃
inquiri opportet. utrum ꝓprietates ꝑsonarũ
quib ipse ꝑsone deĩminantur. sint ipse ꝑso¬
ne. & sint ds̃. idest diuina cẽntia: anirasint
siꝑsonis ut non sint. ꝑsone. ac ꝑ hoc nec diui¬
na eẽntia. O uod enimmnꝑsonis sint ꝓprieta¬
tes. nemo inficiari audet: cum aꝑte clamet
auctoritas. quod inꝑsonis ẽ. ꝓprietas. et ineẽn¬
tia unitas. Suꝑuis quoq multis scõꝵ testi¬
moniis astruximus: ꝑsonas ꝓprietatibus
distingui. atq det̃minari. Ipsasq ꝓprietateᷤ
tres. scilicet: ꝓpriis exp̃ssimus uocabulis. Cũ
gͦ ꝓprietates ipse ab et̾̃no fuerint Qd̃ ꝓpͥetateᷤ¬
quib ipse ꝑsone det̾minant᷑ et sint ꝑsone¬
differunt. quomͦ eeñt si in eis ñ eẽnt. & quomͦi
meis eẽnt. & ipse ꝑsone non eẽnt. quin ibi eẽt
multiplicitas: Quo circa sic̃ ꝓprietates ẽẽ in
ꝑsonis. ita ce easde ẽẽ ꝑsonas confitemur. sic̃
supͣ auctoritate ierꝵ. Ut ñ pigeat reuocare

Expanded text:
dicta interius considerari atque subtiliter inquiri oportet, utrum proprietates personarum quibus ipsae personae determinantur, sint ipsae personae, et sint Deus, id est, divina essentia; an ita sint in personis, ut non sint personae, ac per hoc nec divina essentia. Quod enim in personis sint proprietates, nemo inficiari audet, cum aperte clamet auctoritas quod in personis est proprietas, et in essentia unitas. Superius quoque multis sanctorum testimoniis astruximus personas per proprietates distingui atque determinari; ipsasque proprietates, tres scilicet, propriis expressimus vocabulis. Cum ergo proprietates ipsae ab aeterno fuerint, quibus ipsae personae determinantur et differunt, quomodo essent si in eis non essent? et quomodo in eis essent, et ipsae personae non essent, quin ibi esset multiplicitas? Quocirca sicut proprietates esse in personis, ita et eas personas esse confitemur, sicut supra auctoritate Hie
Abbreviated transcription (Latin):
num: dicens. Triñitas hec unius eiusdem¬
q substantie est. quia non de alqua ma¬
teria. uel de nichio est filius: sed de quo
est genitus. Itemq sp̃c sc̃s non de aliqua
materia uel de nichilo est:. sed inde est. un¬
de ꝓcedit. His utiq uerbis aꝑte ostendit.
ea ratione dici filium eẽ de substantia.
patris. quia est de patre genitus. ita qd̃
eiusdem est substantie cum eo: & sp̃m
sc̃m̃ eẽ. de substantia patris et filii. quia
ab utroq ꝓcedit: ita quod est eius dem
substantie
Quod nec filius nec sp̃c sẽs ẽ¬

Expanded text:
num dicens: Trinitas haec unius ejusdemnum dicens: Trinitas haec unius ejusdemque substantiae est; quia non de aliqua materia vel de nihilo est Filius, sed de quo est genitus; item Spiritus sanctus non de aliqua materia vel de nihilo est, sed inde est unde procedit. His utique verbis aperte ostendit ea ratione dici Filium esse de substantia Patris, quia est de Patre genitus, ita quod est ejusdem substantiae cum eo; et Spiritum sanctum esse de substantia Patris et Filii, quia ab utroque procedit, ita quod est ejusdem substantiae. 11. Quod nec Filius, nec Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
is uerbis p̃missis innui uidetur.
quod diuina substantia filium ge-¬
nuerit. et quod filius sit genitus de sub¬
stantia patris. et quod de deo est natura co¬
ȩterna. et quod pater id quod ipse ẽ genuit
Id autem quod ipse ẽ eẽntia diuina est:
ce ita putari potest. diumam eẽntiam ge¬
nuisse. Uehementer mouent hec uerba¬
nos: que quomodo intelligenda sint
mallem ab auis audire quam tradere. Ut
tamen sine p̃iudicio atq temeritate loqrͣ.
ex hoc sensu dicta possunt accipi. Natura
coeterna de deo est. id est filius coeternꝰ
patri: de patre est: Ita quod est eadem
cum eo natura. uł eiusdem nature: qũe
sensum confirmat augustinus ibidem
subiciens: et quod dixerat quasi expla-¬
nans. Dicto enim natura coeterna dede
o est̃. addidit: nõn est aliud filius qũa
illiud de quo est. idest unuis eiusdemq
substantie est. Deinde aꝑtius talem in¬
tellectum ex p̃dictis uerbis fore haben-¬
dum. aꝑit in eodem libro contra maximi¬

Expanded text:
is verbis praemissis innui videtur quod divina substantia Filium genuerit, et quod Filius sit genitus de substantia Patris, et quod de Deo est natura coaeterna, et quod Pater id quod ipse est genuit. Id autem quod ipse est, divina essentia est; et ita putari potest divinam essentiam genuisse. Vehementer movent nos haec verba, quae quomodo intelligenda sint, mallem ab aliis audire, quam ipse tradere. Ut tamen sine praejudicio atque temeritate loquar, ex hoc sensu dicta possunt accipi: Natura coaeterna de Deo est, id est, Filius coaeternus Patri de Patre est, itaque est eadem cum eo natura, vel ejusdem naturae. Quem sensum confirmat Aug. ibidem subjiciens, et quod dixerat quasi explanans. Dicto enim: Natura coaeterna est de Deo, addit: Non est aliud Filius quam illud de quo est, id est, unius ejusdemque substantiae est. Deinde apertius talem intellectum ex praedictis verbis fore habendum aperit in eodem libro contra Maximi
Abbreviated transcription (Latin):
solet utrum homo ante¬
lapsum uirtutes habuit. Quibꝰdã uidetur
qd̃ ñ habuerit: id ita ꝓbare conantib. Ius¬
ticiam inquiunt ñ habuit. quia p̃ceptum
dĩ contempsit: nec ꝓuidentiam quia sibiñ
ꝓuidit. nec temꝑantiam. quia aliena appe¬
tiit: nec fortitudinẽ. quia praue suggestioni
cessit Ouib respondentes dicimꝰ. eumqͥd̃e
ñ tẽ habuisse has uirtutes quando peccauit.
s ante: ce tunc amisisse. Quod multis scõrũ
est. Item pͥnceps uitiorum dum uicit adam.
de limo terre ad imaginem dĩ factum. pudi¬
citia armatũ. temꝑantia compositum. ca¬
ritate splendidum. pͥmos parentes illis do¬
nis ac tantis bomis expoliauit: partt̃q ꝑ
emit. De hoc eodem ambrosius ad sabinum
quia eius mens deo adherebat. Suꝑ psm qͦq
dicit: quod homo ante peccatũ beatissimus.
auram carpebat etheream.S quomodo si¬
ne uirtute beatissimus erat: Ausꝰ quoq su
ali m̃te p̃ditum fuisse. Nonẽ gͦ dubitandũ
hominem ante peccatum uirtutib fulsisse:

Expanded text:
solet utrum homo antelapsum virtutem habuerit? Quibusdam videtur quod non habuerit, id ita probare conantibus. Justitiam, inquiunt, non habuit, quia praeceptum Dei contempsit; nec prudentiam, quia sibi non providit; nec temperantiam, quia aliena appetiit; nec fortitudinem, quia prave suggestioni cessit. Quibus respondentes, dicimus eum quidem non tunc habuisse has virtutes quando peccavit, sed ante, et tunc amisisse. Quod multis sanctoruest. Item: Princeps vitiorum dum vicit Adam de limo terrae ad imaginem Dei factum, pudicitia armatum, temperantia compositum, charitate splendidum, primos parentes illis donis ac tantis bonis expoliavit, pariterque peremit. De hoc eodem Ambros. ad Sabinum quia ejus mens Deo adhaerebat. Super psal. quoque dicit quod homo ante peccatum beatissimus, auram carpebat a theream. Sed quomodo sine virtute beatissimus erat? August. quoqueali mente praeditum fuisse. Non est ergo dubitandum hominem ante peccatum virtutibus fulsisse,
Abbreviated transcription (Latin):
est cum sp̃c sc̃s ñ sit genitus: utrum
debeat dici ingenitus: adquod dicimus:
sp̃m sc̃m̃ nec genitum nec ingenitum deb̾e
dici. Inde augustinus ad orosium ait. spi-¬
ritum sc̃m nec genitum nec ingenitum. fi¬
des certa declarat: quia si dixerimus inge¬
Si autem genitum: duos filios crede cul¬
pamur. Sicut enim solus fuius đr genitꝰ.
ita et solus pat̾ d̃r ingenitus: eo qd̃ ab ali¬
o non sit. Inde augustinꝰ . in xu. li. detrini
tate. Pat̃ inquit solus non ẽ. de alio. Id̾o
solus appellatur ingenitus: ñ quidem in
scripturis. s in consuetudine disputanti¬
um: et de re tanta sermonem qualem ua¬
luerint ꝓferentium. filius autem de pa
liter: et communit̃ de utroq ꝓcedit. Id̃oq
cum sp̃m sc̃m genitum ñ dicamus⁊ dicere
tam̃ non audemus ingenitum: ne in hoc
uocabulo. uel duos patres in illa trinitate. uł
duos qui ñ sunt de alio quispiam suspicet᷑¬

Expanded text:
tus sanctus non sit genitus, utrum debeat dici ingenitus. Ad quod dicimus Spiritum sanctum nec genitum, nec ingenitum debere dici. Unde Aug. ad Orosium ait: Spiritum sanctum nec genitum, nec ingenitum fides certa declarat, quia si dixerimus ingesi autem genitum, duos credere Filios culpamur. Sicut enim solus Filius dicitur genitus, ita et solus Pater dicitur ingenitus, eo quod ab alio non sit; unde Aug., in lib. 15 de Trin., cap. 25: Pater, inquit, solus non est de alio. Ideo solus appellatur ingenitus, non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem qualem valuerint proferentium. Filius autem de Patliter et communiter de utroque procedit. Ideoque cum Spiritum sanctum genitum non dicamus, dicere tamen non audemus ingenitum, ne in hoc vocabulo vel duos patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio quispiam suspicet
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peccasset homo fuios genuisset utrũ
uidelicet sicut ipse primus homo scd̾m staturã
corꝑis &e usus m̃brorum. ꝑfectus mox conditꝰ
extitit. ita etiam eius filũ in ipso natiuitatis ex¬
ordio ꝑfecti existerent. qui ambulare &e loqui
& cuncta facere possent: responderi potest.
quod fiuos paruulos nasci oportebat. ꝓpter
mat̾ni uteri necessitatem. S utrum mox
nati ꝑfectionem stature & m̃broꝵ usum ha¬
berent. an paruuli &e in minori etate constitu¬
ti uti possent m̃brorum officiis. an ꝑ inter¬
ualla temporum eo modo qͦ nc̃ fit ꝑfectionẽ
stature. & usum m̃broꝵ recepturieent de
auctorib diffinitum ñ habenus
Ambigu¬
a aug̾tim ũba ponit. uͥtam̃ uidet᷑ inmuere
qd̾ filii etiam paruuli possent uti m̃bi centa

Expanded text:
n peccasset, homo filios genuisset; utrum videlicet sicut ipse primus homo secundum naturam corporis et usum membrorum perfectus mox conditus extitit, ita etiam ejus filii in ipso nativitatis exordio perfecti existerent, qui ambulare et loqui, et cuncta facere possent, responderi potest quod filios parvulos nasci oportebat, propter materni uteri necessitatem; sed utrum mox nati perfectionem staturae et membrorum usum haberent, an parvuli et in minore aetate constituti uti possent membrorum officiis, an per intervalla temporum eo modo quo nunc fit perfectionem staturae et usum membrorum recepturi essent, de auctoritatibus definitum non habemus. 5. Ambigua Augustinus verba ponit, ubi tamen videtur innuere quod filii et parvuli possent me
Abbreviated transcription (Latin):
dimersus sit siue ñ. credibile ẽ non eum
habere facultatem accedendi adnos quam
habebit intempore antixp̃i. in quo fraudulen¬
ter. ac uiolent̾ oꝑabit᷑ &e ido forte dicitur tõsol¬
uendus. quia tc̃ dabitur ei adeo potestas temp
semel uicti a scĩs. ñ accedunt ampliꝰ ad alios.

Expanded text:
demersus sit sive non, credibile est eum non habere potestatem accedendi ad nos, quam habebit in tempore Antichristi; in quo fraudulenter ac violenter operabitur, et ideo forte dicitur tunc solvendus, quia tunc dabitur ei potestas a Deo semel victi a sanctis, non accedunt amplius ad alios.
Abbreviated transcription (Latin):
cant: autumantes dm̃ ñ uistum. Iili despati¬
one dm̃ ñ bonum estimant tollentes in boc
turbulentissimo imquitatum mari portum di¬
uine indulgentie. quo se recipiant fluctuan¬
tes. alq ipsa despatione addunt peccata pecc̃iꝰ

Expanded text:
cant, aestimantes Deum non esse justum. Illi desperatione, Deum non bonum existimant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ipsam̃q uoluntatem diffinuit dicens.
Uõiuntas ẽ animi motꝰ cogente nullo adaliqͥd:
uł ñ admittendum uł adipiscendum̃. Huus
dicti causam aꝑiens &e intelligentiam pan
dictum est. ut hac diffinitione uolens a no-¬
lente discerneretur: &e sic̃ ad illos refertur inten¬
tio quim paradiso fecerunt originem mali:
nullo cogente peccando. idest lib̾a uoluntate.
quia ae scientes contra p̃ceptum fecerunt. &
ille temptator suasit ut hoc fieret ñ coegit.
Nam qui nesciens peccauit. ñ incongruenter
nolens peccasse dici pot̃: quamuis ce ip̃se qd̃
nesciens fecit. uolens tam̃ fecit. Ita nec tale
peccatum sine uoluntate eẽ ñ potuit: s uolun¬
tas facti ibi fuit. ñ uoluntas peccati: qd̃ tam̃¬

Expanded text:
luntatem definit dicens: Voluntas est animi motus, cogente nullo, ad aliquid vel non admittendum, vel adipiscendum. Hujus dicti causam aperiens, et intelligentiam pand propterea dictum est, ut hac definitione volens a nolente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis et ipse quidem nesciens fecit, volens tamen fecit. Ita nec tale peccatum sine voluntate esse potuit; sed voluntas facti ibi fuit, non peccati
Abbreviated transcription (Latin):
quia assumptꝰ ẽ adeo. & homo eẽd̾s. quia ho¬
minemẽ: habens d̃s̃. C umg̃ dicit ds s̃ homo.
uł habitus p̃dicatur ut ꝑsona. s humanata.
& qd̃ ꝑsona humanata p̃dicet᷑ cassiodorꝰ often¬
dere uidetur dicens fãctꝰ ẽ ut ita dixerim

Expanded text:
quia assumptus est a Deo; et homo esse Deus, quia hminem est Deus. Cum ergo dicitur, Deus est homo, vel habitus praedicatur, vel persona, sed humanata. Et quod persona humanata praedicetur, Cassiodorus ostendere videtur dicens: Factus est, ut ita dixerim
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ accipit᷑ scuł ꝓutili. ꝓ remunerabili.
ꝓ signo boni. ꝓspecie boni. ꝓlicito ce alis forte
modis. Solaq ila intentio remunerabiuis est
ad uitam. quam fides dirigit s non ila soia
xp̃ianus necessitatẽ ꝓximi releuaiũt naturali
pietate ductꝰ bonum fecit a bona fuit uolũ¬
tas qua illud fecit.
hic ponunt᷑ qued̃a augꝰ¬
tini capitula que ietracłauit ñ q̃si praue dicła
s qͦ sensu dixerit insinuans.

Expanded text:
cilicet pro utili, pro remunerabili, pro signo boni, pro specie boni, pro licito, et aliis forte modis. Solaque illa intentio remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola malus christianus necessitatem proximi relevaverit naturali pietate ductus, bonum fecit, et bona fuit voluntas qua illud fecit. 4. Hic ponuntur quaedam August. capitula, quae retractavit, non quasi prave dicta, sed quo sensu dixerit insinuans.
Abbreviated transcription (Latin):
& catholicam dicĩs. his ũbis aꝑte docetur
quod tres ꝑsone ille ñ sunt parces d̃i uł di¬
uine eẽntie: nullaq illarum trinitatis parᷤ
dicenda est. nec unamaio aliis.
de specieb. nec ut speciem de in diuiduis

Expanded text:
et catholicam dicis. His verbis aperte docetur et catholicam dicis. His verbis aperte docetur quod tres personae illae non sunt partes Dei vel divinae essentiae. Nullaque illarum Trinitatis pars dicenda est, nec una alias ulla de speciebus, nec ut speciem de individuis
Abbreviated transcription (Latin):
tib ẽe compositum: ce hoc de patre
uis intelligi. Iue inquis uitus ẽ ingenita.
simplex: ce tam̃ in hac simplici uirtute mul-¬
ta uideis commemorare cum dicis: deus
dm̃ genuit. bonus bonum genuit. sapi-¬
ens sapientem. clemens clem̃tem. poten᷑
potentem. Numquid gͦ bonitas ce sapi¬
entia. et clem̃tia. &e potentia. partes umiꝰ
sunt uirtutis: quam simplicem eẽ dixisti
Si d̾ixĩs partes sunt: simplex gͦ uirtus.
ex partib constat. Et simplex ista uirtus:
te diffiniente unus ẽ d̃s. Ergo dm̃ ex par¬
tib compositum ẽẽ dicis. Non dico in¬
quis. Nonsunt gͦ partes. Si gͦ inuna ꝑso¬
na patris. et illa inuenis que plura uidñ¬
tur. et partes non inuenis. quia una uutꝰ
simplex est. quanto magis pat̃ ce filius
tres ꝑsone sunt. ce ꝓpt̃ singulorum ꝑfec¬
tionem partes unius d̃i ñ sunt: Uirtus ẽ
dicis. s qd̾ uirtutẽ de uͥtute gemt̃a & uͥtutẽ de
hoc falsum dicis: hoc contra fid̾e rectam

Expanded text:
tibus esse compositum, et hoc de Patre tantum vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita, simplex; et tamen in hac simplici virtute multa videris commemorare, cum dicis: Deus Deum genuit, bonus bonum genuit, sapiens sapientem, clemens clementem, potens potentem. Numquid ergo bonitas, et sapientia, et clementia, et potentia tres partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat. Et simplex ista virtus, te definiente, unus est Deus; ergo Deum ex partibus compositum esse dicis. Non dico, inquis, non sunt partes. Si ergo in una persona Patris, et illa invenis quae plura videntur, et partes non inveneris, quia una virtus simplex est, quanto magis Pater, et Filiutres personae sunt, et propter singulorum perfectionem partes unius Dei non sunt? Virtus est icis; sed quod virtutem de virtute genitam, et virtutem de hoc falsum dicis, hoc contra fidem rectam
Abbreviated transcription (Latin):
tas s ꝑfecta simplicitas. ostendit augusti-¬
nus: inquinto libro de trintate dicens. In¬
telliganus dm̃ quantum possumus sine
qualitate bonum. sine quantitate mag-¬
num. sine indigentia creatoreñ. sine situ
p̃sidentem. sine habitu omnia continentẽ.
sine loco ubiq totum: sine temꝑe sempiter¬
num. sine ulla sui mutatione. mutabilia
facientem. Nichilq patientem. Quisquis
dm̃ ita cogitat. et si nondum pot̾ omnino
inuenire quid sit: pie tam̃ caueat quantũ
potest. aliquio de illo sentire quod non sit̃
Ecce si subtiliter intendas. ex his atq p̃dictiᷤ
aperitur illa p̾dicam̃ta artis dialetice. dei
nature minime conuenire: que nullis subiec-¬
ta est accidentibus

Expanded text:
tas, sed perfecta simplicitas, ostendit Aug. in lib. 5 de Trin., cap. 1, dicens: Intelligamus Deum, quantum possumus, sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesidentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem; quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnino invenire quid sit ipse, pie tamen caveat quantum potest aliquid de illo sentire, quod non sit. Ecce si subtiliteaperitur illa praedicamenta artis dialecticae Dei naturae minime convenire, quae nullis subjecta est accidentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ait quod inuisibilia dĩ acreatura m̃di
ꝑ eaque facta sunt intellecta conspitiunt᷑.
Sempit̾na quoq uirtus eius: &e diuinitas.
ꝑcreaturam mundi intellgitur homo. ꝓpt̃
excellentiam qua exceuit. int̾ alias creatu¬
ras: uł ꝓpter conuenientiam quam habet
cum omni creatura. homo ergo di inuisibi
ua inteliectum̃tis conspicere potuit. uł etiã
consperit. ꝑ eaque facta sunt: idẽ ꝑcreatu¬
ras uisibies. uł muisibiles. Aduob enim
iuuabatur. scilicet anatura. que rationalis
erat. & ab oꝑibus adeo factis: ut manifesta¬
retur homini ueritas. Ideo apl̃s dicit. quia
deus reuelauit illis scilicet dumfecit opera
in quib artificis aliquatenus relucet indici
Nt ds qui natura inuisibilis ẽ.tiouł mod̾.¬

Expanded text:
tura mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspicuuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas. Per creaturam mundi intelligitur homo, propter excellentiam qua excellit inter alias creaturas; vel propter convenientiam quam habet cum omni creatura. Homo ergo invisibilia Dei intellectu mentis conspicere potuit, vel etiam conspexit, per ea quae facta sunt, id est, per creaturas visibiles vel invisibiles. A duobus enim juvabatur: scilicet a natura, quae rationalis erat; et ab operibus a Deo factis, ut manifestaretur homini veritas. Ideoque Apostolus dixit: Quia Deus revelavit illis, scilicet, dum fecit opera, in quibus artificis aliquatenus relucet indiciuDeus qui natura invisibilis est,
Abbreviated transcription (Latin):
nem: ac pͥmum quomodo accipiendũ
sit illud quod dominus ait. uideamus.
Non enim ex eo sensu illud dictũ ẽ. ut ait
ierłm. &e ñ sit factum qd̾ uoluit. quia ipsa
noluerit̾. s potius illa quidem filios suosab
ipso colligi noluit: qua tam̃ nolente filios
eius collegit ipse om̃s quos uoluit: quia in ce¬
lo & int̾ra ñ quedam uoluit ce fecit. qued̃a uͦ
uoluit & non fecit. s omnia quecumq uo¬
luit fecit: ut sit sensus. Quotiens uolui
congregare filios tuos a noluisti: idẽ. qͦt qͦt
congregaui mea uoluntate semꝑ efficaci.
te nolente fecĩ. Ecce in euidenti positum est.
quia illa dñi u̾ba suꝑiorib ñ repugnant.
Ouomodo intelligendum sit illudqͥuult oẽs

Expanded text:
nem, ac primum quomodo accipiendum sit illud quod Dominus ait videamus. Non enim ex eo sensu illud dictum est, ut aitHierusalem, et non sit factum quod voluit quia ipsa noluerit, sed potius ipsa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, qua tamen nolente, filios ejus collegit ipse omnes quos voluit; quia in coelo et in terra non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit, sed omnia quaecumque voluit fecit; ut sit sensus: Quoties volui congregare filios tuos, et noluisti? id est: Quotquot congregavi mea voluntate semper efficaci, te nolente feci. Ecce in evidenti positum est quod illa Domini verba superioribus non repugnant. 3. Quomodo intelligendum sit illu
Abbreviated transcription (Latin):
um enimdicitur unusd̾s. multitudo
deorum excluditur: nec numeri qͣnti¬
tas indiuinitate ponttur. tamquam diceret᷑.¬
dm̃. unitas excludit numerum deorum. nec
quantitatem indeo ponit: quia nec numerꝰ

Expanded text:
um enim dicitur unus Deus, multitudo deorum per unum excluditur, non numeri quantitas in DiDeum, unitas excludit numerum deorum: nec quantit
Abbreviated transcription (Latin):
unũ sunt: s ꝑsonis ac nominib distingunt᷑
S iterum addunt. si ꝓprietates ipse diuina
eẽntia st̃.: cũ eẽntia ñ differant tres ꝑsone.
nec ꝓprietatib differunt. Ouomodo enĩ diffe¬
it pat afiio. eoqd̾ diuina ẽntia ẽ cũ in ẽnta

Expanded text:
unum sunt, sed personis ac nominibus distinguuntur. Sed iterum addunt: Si proprietates ipsae divina essentia sunt, cum essentia non differant tres personae, nec proprietatibus differunt. Quomodo enim differt Pater a Filio, eo quod divina essentia est, cum in e
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotenti bono fieri. ñ hoc eẽt bonum ut
ea ceñt: ea ratione dictum cẽ asserunt quia
ex maus que fiunt. ds bona elicit. nec ipse ꝑ¬
mitteret ea fieri. nisi de his bene aliquid facẽt.
p̃dictorum ũboꝵ talem ẽẽ inteluigentiam: ait.
Ds omp̃s cuirerum ẽ sũma potestas. cũ sũme
bonus sit. nullomͦ sinẽt aliquid mali eẽ in o¬
ꝑib suis: nisiusq adeo eẽt ommpotens & bonꝰ.
ut benefaceret etiam de malo. Itẽ in eodem.
mala nulla ꝑmitterẽ. Exhoc itaq sensu dic¬
tum ẽ. ac uerum ẽ: bonum ẽẽ mala fietr quia
ex maus que fuint. bonis qui scđm ꝓpositum
uocati sunt sci. accedit bonitas: ⁊dest humui¬
tas. Talib enimut ait apłs inbonum cooꝑan¬
legitur malum appellari bonumꝰ ut ieꝵ ait
scilicet nobis: nec si bonumẽ illiuł illr: incle
nim ac simpliciter bonum ẽ quod inse ce faci¬
enti bonum est.
Ouadriꝑtita boni acceptio. sapi

Expanded text:
Omnipotenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, ut ea essent, ea ratione dictum esse asserunt, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ipse permitteret ea fieri nisi de eis boni aliquid faceret. praedictorum verborum esse talem intelligentiam, ait: Deus omnipotens, cui rerum est summa potestas, cum summe bonus sit, nullo modo sineret aliquid mali esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus. ut benefaceret etiam de malo. Item in eodem, mala nulla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis quae fiunt, bonis qui secundum propositum vocati sunt sancti accidit bonitas, id est, utilitas. Talibus enim, ut ait Apostoluegitur malum appellari bonum, ut Hieron.,scilicet nobis; nec si bonum est illi vel illi, inde simpliciter bonum est, quod in se et facienti bonum est. 8. Quadripartita boni acceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ. & iniquus. qui retinet meretricẽ. Pa¬
tronus enim turpitudinis ẽ qͥ celat crimen
aliam diuiserit. & se formcatiõe a marito se¬
paraũit. ñ debet tenerr ne uirum quoq
sub maledicto faciat. dicente scͥptura. Qui
tenet adultãm stultꝰ & impiꝰ ẽ. Idem ad amai

Expanded text:
tuus est et iniquus qui retinet meretricem. Patuus est et iniquus qui retinet meretricem. Patronus autem turpitudinis est, qui celat crimen aliam diviserit et se fornicatione a marito separaverit, non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente scriptura: Qui tenet adulteram, stultus et impius est. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
ait. I̾o ñ subdit de uiro sic̃ de muliere: qͥa¬
licet uiro aliam dicẽ. S hoc afalsariis inam¬
brosii libro positum creditur. Supplendũ enĩ
inuiro qđ de uxore p̃misit. aꝑte dic̃ auoꝰ. sic¬
Qu̾are ñ addit de muliere qd̾ p̃misit de uiro:
nͥ qđ similem formam uult intelligi: Ut si
dimiserit. qđ causa fornicationis ꝑmittitur.
maneat sine uxore: aut reconciliet᷑ uxori. Id̾.
cessit: nec huic alt̾am ducẽ uiua uxore qmͣ
dimisit: multominꝰ fas ẽ. illicita cũ quibꝰlibet
cetãs uͦ uniũsas molestias sique exceterint.
tubet ꝓfide comugali &e ꝓ castitate fortiter
sustineri: & mechum dix̃. qͥ a uiro solutã dux¬
erit. Ex his ostendit᷑. quod si causa fornicati¬
onis fit separatio: ñ pot̾ uir uł mulier in
aliam transire copulam Possunt autẽ recon¬
ciliari & cohabitare sic̃ prius: si dimissũ alt̃
reuocare uoluerit
Que p̃dictis uident᷑ obui¬
& inquusest qui castã ãmittit: sic fa¬

Expanded text:
 non subdit de viro sicut de muliere, qlicet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praemisit, aperte dicit Augusd praemisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori. Idemuo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet caeteras vero universas molestias, si quae extiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter sustineri, et moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissam alter revocare voluerit. 4. Quae praedictis iniquus est, qui castam dimittit, sic fa
Abbreviated transcription (Latin):
sepe. Itẽ hermes. Siuir scierit uxorem suã
deliquisse. et ñ egerit penitentiã mulier. s
ꝑmanet infornicatiõe sua:. & uiuit cũ illa
uir: reus erit & particeps peccati eiꝰ. Quod
simulier dimissa egerit penitentiã. & uo¬
luerit ad uirum reũti debet recipere pec¬
catricem que penitentiam egit. s ñ sepe.
De illis qͥ se añ polluert ꝑ adult̾iũ. Cap̃. cciii.

Expanded text:
s Conjugiis: Si vir scierit uxorem suam deliquisse, et non egerit poenitentiam mulier, sed permanet in fornicatione sua, et vivit cum illa, vir reus erit et particeps peccati ejus. Quod si mulier dimissa egerit poenitentiam et voluerit ad virum reverti, debet recipere peccatricem quae poenitentiam egit, sed non saepe. 6. De illis qui se ante polluerunt per adulterium.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit ñ pot̾. S hec omnia intelligenda
st̃ de ula que ab adult̾ĩo recede noluit:
nec ꝑpenitentiam peccatũ delere. Quod
siuir scient̃ patitur consentire uidetur.
si em̃ in adult̾io ꝑseuerare elegit. patronꝰ
turpitudinis. & lenocinii reus. maritus ha¬
bebitur: nͥ eam adult̾ii ream facẽ uolu̾it.
Si autẽ apeccato recesserit. & ꝑ penitentiã
uiud purgauĩt: potĩt uiro reconciliari.
tĩum reconcilietur comunx si fides assit.
ñ erit durum. Cur enim adhuc deputamꝰ
adult̾õs q̃s credimꝰ penitentia ẽẽ sanatos:¬
Idem. Non erit turpis nec difficilis. etiam
post patrata et purgata adultia reconcili¬
atio conuigitubi ꝑ claues regni celoꝵ ñ ddu¬
bitatur fieri remissio pecc̃oꝵ ñ ut post uiri
diuortiũ adultã reuocetur. s ut post xp̃i
consortium adultã ñ uocetur. It sre Debẽt¬

Expanded text:
o. Sed haec omnia intelligenda sunt de illa quae ab adulterio recedere noluit, nec per poenitentiam peccatum delere. Quod si vir scienter patitur, consentire videtur . Si enim in adulterio perseverare elegit, patronus turpitudinis, et lenocinii reus maritus habebitur, nisi eam adulterii ream facere voluerit. Si autem a peccato recesserit, et per poenitentiam illud purgaverit, poterit viro reconciliari. terium reconcilietur conjux, si fides adsit, non erit durum. Cur enim adhuc deputamus adulteros, quos credimus poenitentia esse sanatostur, non erit turpis neque difficilis etiam post perpetrata atque purgata adulteria reconciliatio coniugum, ubi per claues regni caelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum, non ut post uiri diuortium adultera reuocetur, sed ut post Christi consortium adultera non uocetur. uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
morituri sint an ipso temporis puncto q̃ rapien
ut ꝑaera insublime portent᷑ in illo spacio. &¬
moriantur. & reuiuiscant. ad h̃c autẽ sensũ
quo estimemus illo inparuo spacio. & passu¬
ros mortẽ & accepturos immortalitatẽ. apłs
atur. illam multitudinẽ corꝑm inaere quod̾a¬
mͦ seminari. atq ibi ꝓtinus immortalit̾ ce in¬
corruptibilit̾ reuiuiscẽ: cũ credamꝰ mnictu ocłi
futurã resurrectionẽ & inmembra sine fine
ueniente uiuentes. eiq obuiam rapientur.
c̃diderimꝰ in eodẽ raptu de mortalib corꝑib
exituros. & ad eadem mox immortalia redi
turos: nullas inũbis apłi patiemur angustiaᷤ:
immutabim᷑. scił in sollemnitatẽ resurrectioĩs
rapient᷑. mors erit & resurrectio: ut anima qͣsi
ꝑ soporem egressa de corꝑe. eidem inmom̃to

Expanded text:
morituri sint; an ipso temporis puncto, quo rapieut per aera in sublime portentur, et in illo spatio moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum, quo aestimemus illos in parvo spatio, et passuros mortem, et accepturos immortalitatem, Apostolus atur, illam multitudinem corporum in aere quodammodo seminari, atque ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fiueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia rturos; nullas in verbis Apostoli patiemur angustias, immutabimur, scilicet, in solerapientur, mors erit et resurrectio, ut anima, quasi per soporem egressa de corpore, eidem corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. quosdam infine scli adueniente xp̃o ñ
ẽẽ morituros s uiuos reꝑtos inĩmortalitatẽ
repenteimmutandos. Horum autem qd̃ ueriꝰ
sit. ñ ẽ humani iudicii diffinire.
Quomͦ intelli

Expanded text:
c. 4, quosdam in fine seculi adveniente Christo non esse morituros, sed vivos repertos in immortalitatem repente mutandos; horum autem quid verius sit, non est humani judicii definire. 6. Quomodo intelli
Abbreviated transcription (Latin):
mundi huius elem̃tis latent ipse solus cre
que ds̃ originalit̃ eis indidit. ator est.
Ipse gͦ creator est omnium rerum. qui crea¬
tor est inuisibium seminum: Quia quecum¬
ꝙ nascendo. ad oculos nostros exeunt. ex oc-¬
cultis seminib accipiunt ꝓgrediendi hic¬
pͥmordia: &e increm̃ta debite magnitudinis.
distinctionesq formarum. ab originalibus
ut ita dicam regulis sumunt
ita nec bom angłi nec mali. & si ꝑ eoꝵ ministĩũ

Expanded text:
mundi hujus elementis latent, quae Deus originaliter eis indidit. Ipse ergo Creator est omnium rerum qui Creator est invisibilium seminum; quia quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum ab originalibus, ut ita dicam, regulis sumunt.ita nec boni angeli nec mali, etsi per eorum minist
Abbreviated transcription (Latin):
celum firmam̃tũ qd̾̃ scda die factum ẽ. s clũ
spiendidũ qd̾ ar empyreũ. idẽ. igneũ. asplen¬
dore non acalore: qd̃ statim factũ angłis ẽ
repletum: qd ẽ sup̃ firmam̃tũ ax illud emps¬
reum quidam expositorum sacre scͥpture noĩe
celi intelligi uolunt: ubi scriptura dicit. In
pͥncipio creauit ds celum &e t̾ram. Celũm in¬
quit strabus ñ uisibile firmam̃tũ hic appel¬
darent astra matutina: &e cet̃a. De hoc quoq be¬
da ita ait. Hoc suꝑius celũ. qd̃ auolubilitate
mundi secretum ẽ. mox ut creatum ẽ. scĩs an¬
głis impletum est. qͦs inpͥncipio cumcelo &e
t̾ra conditos. testatur dñs dicens. Ubi eras cũ
me laudarent astra matutina. & ubilarent
om̃s filii di: Astra matutina & filios d̃r eosd̃e
angłos uocat. Celum eniminquo posita sunt¬
luminaria: ñ inpͥncipio. s scda die factum ẽst.
Ex bis liquet qd̃ inempyreo om̃s angłi fuerunt
ante quorumd̾a riuña. simulq creati st̃ angł̃i

Expanded text:
coelum firmamentum quod secunda die factum est, sed coelum splendidum quod dicitur empyreum, id est, igneum a splendore, non a calore; quod statim factum angelis est repletum, quod est supra firmamentum: et illud empyreum quidam expositorum sacrae Scripturae nomine coeli intelligi volunt, ubi Scriptura dicit: In principio creavit Deus coelum et terram. Coelum, inquit Strabus, dabant astra matutina? etc. De hoc quoque Beda ita ait: Hoc superius coelum quod a volubilitate mundi secretum est, mox ut creatum est, sanctis angelis impletum est, quos in principio cum coelo et terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei. Astra matutina et filios Dei eosdem angelos Dei vocat. Coelum enim in quo posita luminaria, non in principio, sed secunda die factum est. Ex his liquet quod in empyreo omnes angeli fuerunt ante quorumdam ruinam, simulque creati sunt angeli
Abbreviated transcription (Latin):
am ostensum est quando creata fuĩt anglica
natura. Nc̃ attendendum est ubi facta fue¬
rit. ł̃ estimoniis quarumdam auctoritatum
euident̃ monstratur angłos ante casum fuis¬
se inceloᷤde inde corruisse quosdam ꝓpt̃ suꝑbi¬
am Auos uͭ qui ñ peccauerunt illic ꝑstitisse.

Expanded text:
 ostensum quando creata fuerit angelica natura; nunc autem attendendum est ubi facta fuerit. Testimoniis quarumdam auctoritatum evidenter monstratur angelos ante casum fuisse in coelo, et inde corruisse quosdam propter superbiam; alios vero qui non peccaverunt illic perstitisse.
Abbreviated transcription (Latin):
tie sunt: unum sunt & sum me unum sunt.
ubi nulla naturarum. nulla ẽ. dũsitas uo¬
luntatum. Si enim natura unum eeñt. et
consensione unum ñ eẽnt: ñ summe unũ
copulant᷑: unus d̃s ẽ. Pars gͦ trinitatis ẽẽ
ñ potest: quicumq unus intribꝰ. Intrim¬
ce sp̃c sẽs d̃s est. & simul hii tres unus deus:
nec huius trinitatis t̾ria pars ẽ unus. nec
maiꝰ auquid duo quam unus ibi ẽ. nec ma¬
ius alquid st̃ om̃s quam singuli: quia
sp̃ualis ñ corꝑalis ẽ illa magnitudo. Oiu
potest capere capiat. qui autẽ ñ potest:
credat. et oret. ut quod credit. intelligat.
Uerum est enim quod ꝑ ꝓpħam dicitur. nͥ¬
crediditis ñ intelugetis. His ũbis aꝑte osten¬
dit indifferentt̃magnitudinẽ trium ꝑ sona¬
rum. Item ineodem

Expanded text:
tiae sunt, unum sunt, et summe unum sunt; ubi nulla naturarum, nulla est diversitas voluntatum. Si enim natura unum essent, et consensione unum non essent, non summe unum copulantur, unus Deus est. Pars ergo Trinitatis esse non potest, quicumque unus est in trictus Deus est, et simul hi tres unus Deus: nec hujus Trinitatis tertia pars est unus, nec major pars duo quam unus est ibi; nec majus aliquid sunt omnes quam singuli: quia spiritualis, non corporalis est magnitudo. Qui potest capere, capiat : qui autem non potest, credat, et oret ut quod credit intelligat. Verum est enim quod dicitur credideritis, non intelligetis. His verbis aperte ostendit indifferentem magnitudinem trium personarum. Item in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
d̃m. unam substantiam. sed nolunt conce¬
dere unum dm̃ siue unam substantiam ẽẽ
tres ꝑsonas: dicentes substantiam diumna¬
p̃dicari de tribus ꝑsonis. non tres ꝑsonas de
substantia diuina. fĩdes catholica tenet ac
p̃dicat. & tres ꝑsonas ẽẽ unum deum. uña
substantiam. siue eẽntiam. siue naturam
diuiam: & unum deum. siue eẽntiam di

Expanded text:
Deum, unam substantiam; sed tamen nolunt concedere unum Deum sive unam substantiam esse tres personas; dicentes divinam substantiam praedicari de tribus personis, non tres personas de substantia divina. Fides autem catholica tenet ac praedicat, et tres personas esse unum Deum, et unam substantiam sive essentiam sive naturam divinam; et unu
Abbreviated transcription (Latin):
uitur questio: qua queri solet utrũ uiriᷤ
scĩs placere debiũt quod xp̃c pateret᷑ uł occi¬
deretur. Debuit enim eis placere intuitu nr̃e
redemptionis: s ñ intuitu ipsius cruciatus.
flictionis. De eodem gͦ letabantur & tristabant᷑:
s obauud gaudebant. & ꝓpt̾ aliud dolebant
Uolebant gͥ xp̃m mori ꝓ hominis redemptio.¬
ne: & tam̃ de morte ipsius diu̾sis decausis.

Expanded text:
itur quaestio qua quaeri solet utrum viris sanctis placere debuerit quod Christus pateretur, vel occideretur. Debuit enim eis placere intuitu nostrae redemptionis, sed non intuitu ipsius cruciatus. flictionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob aliud gaudebant, et propter aliud dolebant. Volebant ergo Christum mori pro hominis redemptione, et tamen de morte ipsius diversis de causis c
Abbreviated transcription (Latin):
sit gͥ d̃i filius carnẽ ce anima: s carnem
mediante anima. Unitũ est carm ꝑmedium
intellectum: ũbumdi. Tante enim subtaitatĩ
atq simplicitatis est diuina eẽntia ut corpori
de limo t̾re formato uniri. ñ congruerit nisi
mediante rationali eẽntia. Iua autem unio
in explicabilis est ad̃o ut etiam iohannes ab
utero scĩficatus. se ñ eẽ dignum fateatur solũe
corrigiam calciam̃ti ih̃u: quia illius uniomiͤ
modum inuestigare. aliisq explicare ñ erat
sufficiens. Non sunt gͥ audiendi. qui ñ uerũ
hominem fuium d̃i suscepisse dicunt neq
natum de femina: s faisam carnem & ima¬
ginem corpis simulatam ostendisse uiden¬
tibus. Inquem errorem ꝓrumpunt. quia ti¬
ment quod fieri non pot scilicet ne humana
carne. ueritas & substantia d̃i inquinetur.
sinceros seruare. Sigͦ uisibiua munda auisi.¬
bilib immundis contingi possunt. ce ñ com¬
quinari: quantomagis incommutabilis & inui
tione assumpsit. & ab omnib infirmitatisꝰ¬

Expanded text:
s Damascenus, carnem et animam, sed carnem, mediante anima: unitum est enim carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae, inquit, subtilitatis, atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri mediante rationali essentia. Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam calceamenti Jesu, quia illius unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina, sed falsam carnem et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus in quem errorem prorumpunt, quia timent quod fieri non potest, scilicet ne humana carne veritas et substantia Dei inquinetur, sinceros servare. Si ergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt et non coinquinari, quantotione assumpsit, et ab omnibus infirmitati