comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a flentib amicis portabat᷑ ad tumulũ. isdẽ gauden¬
tib rediret domũ. Antiquũ nãq inusitatũq post
helysei actũ renouatũ hoc constat miraculũ: quia
om̃ipotentis d̾i manꝰ ut demonstraret beatũ benedictũ
nec nouis nec antiquis patrib imparem merito: pa¬
rem illũ extulit ꝓphetarũ oꝑibus. Complet᷑q ue¬
ridica uox ueritatis ꝓmutens: qͥ crediderit in me.
oꝑa quȩ ego facio faciet. Om̃s gͥletis animis mag¬
nisq uocib benedicebant dnm̃: quiq sibi occulta
fuerant. luce clartꝰ ꝓpalare dignatus ẽ. Igit᷑ subla
ceruendis du eoꝵ animos occupauerat: płebes ci¬
nomannicȩ ad corpꝰ scẽ scolastice se salubriter uerter̃t

Expanded text:
a flentibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudena flentibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. Antiquum namque inusitatumque post Elisei actum revocatum hoc constat miraculum, quia omnipotentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis nec antiquis Patribus imparem, merito parem illum extulit prophetarum operibus: completurque veridica vox Veritatis promittentis: Qui crediderit in me, opera quae ego facio faciet . Omnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae sibi occulta fuerant luce clarius propalare dignatus est. Cenomani S.cernendis diu eorum animos occupaverat, plebes Cenomanicae ad corp
Abbreviated transcription (Latin):
altrinsecus ẽgregarent᷑. Dũ gͥ de his du hesitaretur.¬
& certũ qͥd iudicari ñ posset: diinitati huic anci¬
piti sententiȩ talit̾ finẽ imponere placuit. Nam
continuis dunitatẽ p̾cib ꝑ totũ noctis spatiũ utriq
popłi ꝓ tanto sibi manifestando negotio pulsauissent.
eũ uͦ feminei Igitur salubri accepto c̾silio: ad se
examinata corꝑa deferri iubent. Qd̃ cũ factũ esset.
masculi corpꝰ prope ossa poni fecert̾: quȩ magnitu¬
duine prestare uidebant᷑. Miroq modo mox ut mor¬
tui mortua tetigere ossa iacentis: ꝑ mertuũ mortuo
uita reddita ẽ. Similiter aut̃ eis placuit: ut penes
minora mortue puellȩ corpꝰ poni deberet. Us̃ autẽ.
ut demonstraret germanos eẽ qͥ ferebant᷑ merito.
quẽ admodũ carnis una ꝓcreatione. uno eodẽq tẽ¬
pore pares merito. pares ẽẽ uoluit in miracło: ita ut
ꝓuella eadẽ hora ab officio funeris surgeret: & que

Expanded text:
altrinsecus congregarentur. Dum igitur dividens haesitaret ealtrinsecus congregarentur. Dum igitur dividens haesitaret et certum quid judicari non posset, Divinitati huic ancipiti sententiae taliter finem imponere placuit. Nam cum continuis Divinitatem precibus noctis spatium utrique populi pro tanto sibi manifestando negotio pulsavissent, rum feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo; ita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret: et quae
Abbreviated transcription (Latin):
çonditos. ita in scd̃o indiuisibilit̾ cõponere testabat᷑.
Tunc uͦ nobiles quiq ac sapientes his contradixere uer¬
bis. uistũ ñ eẽ dicentes. ut qͦs diuina uoluntas parti¬
porũ adissent. quiq in subeundo pares labore fue¬
rant ñ etiã fructꝰ laboris eque partirent᷑: maxime
uͦ ñ eẽ dignũ dicebant. ut duo magna luminaria. lo¬
ci unius angustia coartarent᷑. cum sufficerent sin¬
gulis locis singła. Tandẽ gͥ seꝑe dicꝰtꝰ uenerabilis uir
aigulfus. c̃siliis uenerandoꝵ uiroꝵ assensũ dedit.
decreuitq ut ipse cũ suis retento corpore scĩ benedicꝰti
socios suos cũ corpore uenerande sororis eiꝰ dimitteret.
qͥa certũ n̾ erat qualit̾ discerni ossa potuissent qͦ
confuse uniꝰ sportelle sinus retinebat. facta difficulta¬
te discernendi ad hoc consiliũ uentũ ẽ: ut quȩq mi¬
nora uiderent᷑ ossa. separatim ponerent᷑: maiora uero

Expanded text:
conditos, ita in secundo indivisibiliter componere velle testabatur. conditos, ita in secundo indivisibiliter componere velle testabatur. Tunc vero nobiles quique atque sapientes his contradixere verbis, justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas partirum thecae corporum adissent, quique in subeundo pares labore fuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut duo magna luminaria loci unius coarctaret angustia, cum sufficerent singulis locis singula. Taudem igitur saepedictus venerabilis vir Aigulfus consiliis venerandorum virorum assensum dedit decrevitque, ut ipse cum suis retento corpore B. Benedicti, socios suos cum corpore venerandae sororis ejus dimitteret.a certum non erat qualiter discerni ossa potuissent quae confuse unius sportellae sinus retinebat, facta difficultate discernendi ad hoc consilium ventum est, ut ea quae minora viderentur ossa separatim ponerentur, majora vero
Abbreviated transcription (Latin):
monachoꝵ cũ plebe t̾ritorii aurelianensis. obiuiam
eis p̾cesserunt. miliario. a monasterio in uico qͥ dr uetus
floriaciis. ibiq cũ gaudio n leticia atq honore magno ex¬
cepert̾ corꝑa sc̃oꝵ supͣ dicꝰtoꝵ sub die.u. iduũ iuliarum
In eodẽ qͦq loco die illo. eandem sollẽpnitatẽ cũ ingenti
leticia in d̾i laudib ꝑegert̃. Cũ gͥ ibi more fierent. plebl
cinomannicȩ urbis cuiꝰ supͣ diximꝰ fuisse ciuies qͥ ꝓ affe.¬
rendo corꝑe beate scolastice ierunt affuit. obuiã ꝓce¬
dens ciuib suis: qͦs ꝓ deportando cȩlesti thesauro se mi¬
sisse gaudebat. S cũ ad p̾dictũ locũ ueniens cognouis¬
set rei ueritatẽ. & auctus om̃s uenerabilis aigulfi. pos¬
tulabat eũ ut sibi munꝰ ꝓmissũ. atq a d̾o demonstra¬
tũ c̃cedere deberet. S isdem uenerabił uir respondit
se nequaquã uelle sc̃oꝵ germanoꝵ corꝑa ab inuicẽ

Expanded text:
monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam eis processerunt milliario a monasterio, in vico qui dicitur vetus Floriacus: ibique cum gaudio et laetitia atque honore magno exceperunt corpora sanctorum supradictorum sub die quinto Iduum Juliarum. In eodem quoque loco die illo eamdem solemnitatem cum ingenti laetitia in Dei laudibus peregerunt. Cum igitur ibi morae fierent, plebs Cenomanicae urbis, cujus supra diximus fuisse cives qui pro afferendo corpore B. Scholasticae ierunt, adfuit obviam procedens cum civibus suis, quos pro deportando coelesti thesauro emisisse gaudebant. Sed cum ad praedictum locum veniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postulabat eum ut sibi munus promissum atque a Deo demonstratum concedere deberet. Sed isdem venerabilis vir respondit, se nequaquam velle sanctorum germanorum corpora ab invicem
Abbreviated transcription (Latin):
se nerui. dui contracti extendere. ⁊ aridi dui meatus
uer naꝵ sanguinis mundatione humectari. atq. ita
dõ uolente accepto robore lexꝰ suꝑ pedes constitit: ⁊
euratori suo magnis uocib bñdix̃. Qui locꝰ. hactenꝰ ba¬
silicã retinet. dño in honore beati bñdicti dicatã. Cũ
unt. mille quiugentis ferme passib a monasterio
in eo etlã eũ aliquantulũ eis requiescere placiusset.
obuiã eis quidã ȩeus facꝰtꝰ ẽ. qui magno impetu fe¬
rocit᷑ facto. sportã qua beati uiri cinis portabat᷑ ap¬
pͣhondit. Quẽ uir dni aigulphꝰ moderata studuit.
correptione castigare: atq. ab illicita p̾sumptione
rtuocare. S ille quẽ lum̃ amissũ contristabat
respondit nullomꝰ se posse ab ea diuelli. nͥ quã pri¬
mũ lum̃ reciperet. ꝓnuntiauitq tante fidi ẽẽ: ut qͥcqͥd
peteret sc̃s benedictꝰ. dño sͥ annuente tribuere posset.

Expanded text:
se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore B. Benedicti dicatam. Caecunt mille quingentis ferme passibus a monasterio In eo etiam cum aliquantulum eis requiescere placuisset, obviam eis quidam caecus factus est, qui magno impetu ferociter facto sportam qua beati viri cinis portabatur apprehendit. Quem vir Domini Aigulfus moderata studuit correptione castigare, atque ab illicita praesumptione revocare. Sed ille quem lumen amissum contristabat, respondit, nullo modo se posse ab ea divelli nisi quamprimum lumen reciperet; pronuntiavitque se tantae fidei esse, ut quidquid peteret S. Benedictus, Domino sibi annuente tribuere posset.
Abbreviated transcription (Latin):
facultatẽ se inueniendi auferret. Sicq famuli dĩ maloꝵ
lubrit᷑ tam̃ tanto c̾fecto itinere. in p̃diolũ qddã diu̾tert̃
bonediũ noie. sitũ in pago aurelianensi. lassitudine cogen¬
te. lu qͦ loco cũ paulisꝑ indulgerent quieti. ecce quidã. sine
oculis mat̾no fusus utero aduenit. magnisq uocib oris
ac fidĩ scm̃ int̾pellabat. ut quȩ natura negauerat. qͥ
lumina p̾staret. Igͥ dũ iii his uocib ꝑstaret. paruo in¬
t̃uallo atq. una hora effluente. discussa caligine eecit᷑a¬
tis. lum̃ sibi dui negatũ cepit aspicere. ⁊ datorẽ illuis.
co c̃iungere. ut qͣnte seĩtatis eẽt. cuiꝰ einis portabat᷑ os¬
tenderet. Nãq. debilis quidã qui erectꝰ ire nequibat. ꝑ
t̃rã rependo se trahens. ut pote qui ⁊ omĩũ menbroꝵ of¬
ficio destitutꝰ erat aduenit. implorans auxiliũ ab omĩ¬
potente dõ. ꝑ famulũ illiꝰ bñdictũ. Itaq. miro mͦ cepert᷑

Expanded text:
facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum lubriter tamen tanto confecto itinere in praediolum quoddam diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina praestaret. Igitur dum his vocibus perstaret, parvo intervallo atque vix uuna hora effluente discussa caligine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius co conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus portabatur ostenderet. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e ꝓuintiȩ:⁊ quare dimissis publicis utilitatib ꝓpriis
implicaris: Nãq ut qđ dico palã sit. noueris te mag¬
noꝵ uiroꝵ patrocinis carere. bñdicti sci licet atq scolas¬
tice sororis eiꝰ. Quoꝵ corpora quidã a gallie horis huc aduen¬
tantes. illuc fert̃ humanda. his auditis romanꝰ antistes. pti¬
nꝰ thoro relicto. arma comitesq inquirit. ac ꝑsequi conatur
recedentes. iunctis sibi languobardoꝵ auxiliis. Hlac itaq fa¬
muli dĩ uisioe accepta. formidarites aliciuꝰ incõmoditatis
triste accessũ. respieiunt retro. uidentii. se subseqͥ ab hosti¬
b. Tẽq. timoris pleni t̃req const̾nati. rogabant eũ qͥ suoꝵ
famuloꝵ corpora eis reuelare dignatꝰ ẽ: ut ea illis ad locum
ere libuit. slã omĩpotenti potentia. tenebraꝵ densitate ita
eos occuluit. ut sibi qͥdẽ nil obee̾t. ꝑ secutorib uͦ eoꝵ omnẽ

Expanded text:
habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere Benedicti scilicet atque Scholasticae sororis ejus, quorum corpora quidam a Galliae oris huc adventantes, illuc ferunt humanda. His auditis Romanus antistes protinus relicto thoro arma comitesque inquirit, ac persequi conatur recedentes, junctis sibi Langobardorum auxiliis. Hac itaque famuli Dei visione accepta, formidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni terraeque consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum ere libuit. Nam omnipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem
Abbreviated transcription (Latin):
tis. patefacto a latere euacuatoq Iocello. thesaurũ inuẽ¬
tũ uniꝰ sportelle c̾clusit sinu. Quȩ sporta. hactenꝰ penes
nos quasi noua habet᷑ Iuib patratis dmĩb in ꝑuise Ad¬
sunt socii. quos supͣ sermone retulimꝰ. Aeiomaniiea
urbe ꝓfectos. querentes ⁊ ipsi quesita diũ bñdictione
frustrati. Tc̃q. pͥmũ sibunet mutuo patefecere su itineris
causã. qr scilicet ⁊ ipsi reuelatioe diina ammoniti. ad corpꝰ
beate: scolasticȩ ierant deferendũ. Moxq cũ festinatione re¬
trogradũ it̾ arripientes. festinato simul regredi curabant.
portantes qͣs inuenerant dono diuino p̾ciosissimas margari¬
tingentib : uox acta diuinitꝰ ꝑ alta silentia noctis. ꝓhibuit
eos moras inuectere in eundo. Padẽq hora papã romanũ. ꝑ
uisionẽ quidã assistens. talia cõpellare uisus ẽ. Cur te pige
soumꝰ teporib p̾ssit. ⁊ negat stratib relictis custodiã tuȩ

Expanded text:
tis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas margaritingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romanum per visionem quidam assistens talia compellare visus est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae
Abbreviated transcription (Latin):
tit. slãq p̾dictȩ. solitudinis plagã respiciens. conspicit e¬
nunꝰ locũ lumine elaro micantẽ. ceu cũ luminarib facib¬
q. densist locꝰ ali quis ꝑfusus illustrat᷑ Quib uisis reue¬
rendus heros gaudio amplissimo repletꝰ. mundi gub̃nator
⁊ scłoꝵ rectori benedicens. in isde̾ laudib noctis t̾murũ ex¬
pectabat. Qui cum diui p̾stolatꝰ affiusser. sołq globus nec¬
dũ iubare. suo mundi spatia ampla cõpleret ad locũ. intre¬
pidus ꝓꝑat. euiꝰ notator extiterat. Ibiq fic̃. longe optauerat.
cuncta inueniens: ꝓsꝑatori itmneris. sus grates mnnumeras re¬
pendit. Nlãq. locũ adiens. loculũ ibidẽ i uenitr exteriꝰ qui¬
dẽ. uilẽ. interiꝰ aũ retinentẽ magni p̾tii margaritas. Pro
forib aũ petre scilioet suꝑpositẽ. pfira erant nõtamina.
quoꝵ ĩnteriꝰ busta ĩacebant. his sic̃ dũi õptauerat᷑ inuen¬

Expanded text:
tit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit etit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inven
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat demonstrata. Ad hec senex paululũ t̾re defigens
aspectus. uocẽq: intra fauces cõprimens. sic demũ ora re¬
soluit. Si mͥ quȩ ꝓ tali munere. debent᷑ p̾mia digna re¬
pendis. dõ fauente s me otiꝰ negotio tuo finẽ ꝑfectionis
imponere. quatinꝰ. ꝓ his quib laborẽ tanti itineris as
in munere dando difficultas. quin oiã quȩ a me pos¬
cis dem. Tantũ ẽ. ut ꝓmissionis tue memor. dicta factis re¬
compenses. Ad hec ille. Cũ inquit. lucifuge noctis. tẽpora con¬
ticinii q. metas ꝓpinquare ꝓpspexeris. tu ne ad modicũ in¬
dulge quieti. s tecti adita linquens. nudo sub aeris axe. in¬
defessus speculãtor adesto. Cũq. solitudinis huiꝰ locũ aliqͣm
lumine clarissimo radiare cõspexeris. niuei montis adiustar.
notato certa m̃te locũ. slãq ibi inueniendũ ẽ. unde tuȩ cu¬
sese excutiens. p̃ceptoꝵ senis haut segnis obtemꝑator exti¬

Expanded text:
fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resolvit: Si mihi quae pro tali munere debentur praemia digna rependis, Deo favente, puto me ocius negotio finem perfectionis imponere, quatenus pro his quibus laborem tanti itineris assin munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae cusese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exsti
Abbreviated transcription (Latin):
se ad hoc opꝰ destinauerat. ut ñ inuacuũ tantũ it consu¬
mi uellet. s sic̃ ꝓmiserat thecã thesauri sui ei reuelare
ret. ⁊ huc illuc circũspiciens ocłoꝵ orbes uolueret. sedulus
ex plorator. conspiciens eũ homo quidã multeꝵ annoꝵ
crebro id agentẽ. sic eũ pͥor affat᷑ heus tu inquit. quib
ab oris nrãs adisti sedes. eiꝰ ue negotii grã. Ad hee ille ñ
indagini illiꝰ ausus ẽ ꝓpalare secretũ sibi cõmissũ. S eũ
iterato suꝑ ipsa re introgaret᷑ ipse tam̃ negotiũ duiul¬
gare metueret hec ab eodẽ sene audiuit. Cur inquit me
secreti tui ñ efficis ẽseium:Nã si delatoris scandalũ ca¬
ues securꝰ esto: in me tutã reperies fidẽ. Et si dictis meis
fidẽ accõmodau̾is: fortassis etiã negotio tuo ꝓfuturũ erit.
lsta uͦ cũ p̾dictꝰ dĩ famulus aurib hausisset. oogitans qr
in antiquis ẽ sapientia. ⁊ rerũ p̾teritaꝵ cognitio. repu
torias. qua causa uenisset. quȩq. uisio ꝓpt̾ hanc rẽs

Expanded text:
se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare ret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum homo quidam multorum annorum crebro id agentem sic eum prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputtorias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc rem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
talib ꝓ tanti uiri honore tͥbuunt᷑ ã õno. s ⁊ locꝰ isdẽ cuiꝰ sit
nobilitatatis: ex actib beati uiri cõp hendi potest. Nam cũ
eidẽ uiro d̃s machinã ĩ spȩre modũ ostendisset: crebendũẽ
eũ p̃ om̃ib locis plus eũ locũ dilexisse. qͦ p̃scunt ꝓpria ossa ꝓpͥis
relictis sedib transferenda. In qͦ actenꝰ tanta constant
monstrata ⁊iuracła: ut siscriberent᷑. ꝓrio indigerent

Expanded text:
talibus pro tanti viri honore tribuuntur a Domino. Sed et locus isdem cujus sit talibus pro tanti viri honore tribuuntur a Domino. Sed et locus isdem cujus sit nobilitatis, ex actibus beati viri comprehendi potest. Nam cum eidem viro machinam in sphaerae modum ostendisset, credendum est eum prae omnibus locis plus eum dilexisse quo praescivit propria ossa propriis relictis sedibus transferenda: in quo hactenus tanta constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent
Abbreviated transcription (Latin):
tentes audire consuenit. Nam lux subito cęlitꝰ enussa
ante basilic& frontẽ beate d̾i geniͥtis mariȩ in modum
facis aroens in eũ locũ uͥ nc̃ est conditũ corpꝰ eius ꝓtendi
uisa est. Qd̾ insũ uir dñi numolꝰ ut uidit. om̃i dubieta¬
te postposita. certissime credidit : qd̾ hic locꝰ aptus eẽt
scĩ uiri menbris locandꝰ. Igit᷑ post abitis mordacib curiᷤᷤ.¬
⁊ uisioni om̃i modis fidem dans. ĩ eodẽ loco qͦ sibi demonst᷑¬
tũ fuerat cũ magno studio ĩ meliꝰ ornata. sub die pdieno¬
nas decembris. cũ ingenti honore ilaudib diumis.
t̃re humili
trã multi p̃cii redderestu¬
dint: uiliqur
na c̃texit celestẽ thesan¬
rũ. Nam quant᷑u
dilectus d̾o amabilisq
ipse thesaurus sit. testantur ĩnumere debiliũ sanitates.
corporũ. maximeq ammarũ medelȩ: quȩ usq hodie mor¬

Expanded text:
tentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa tentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ardens in eum locum ubi nunc est conditum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornato sub pridie Nonas Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit, testantur innumerae debilium sanitates corporum, maximeque animarum medelae, quae usque hodie mor
Abbreviated transcription (Latin):
tib leuauer̾t corpꝰ sc̃i benedicti. qd̾ ad̾o sibi collatum cer¬
tis indicii apparentib tenebant. q. iii basilica beati pe¬
tri. ad custodiendũ deposuert̃ Qd̾ cũ eximia cura seruan¬
tes. confercbant int̃ se qͦ in loco eiꝰdem monast̾ũ id diui¬
ne uͦluntati c̃cordantes. humarent suꝑ qua re non mi¬
nina eoꝵ animos dubietaᷤᷤ occupauerat. S d̾s qͥbenig¬
na pietate sua sc̃i uiri corpꝰ dͣ loco pori tͣnsferendũ
decreuit. ĩ sequenti locũ aptũ sepulture prouidit
Nam cũ diu sic̃ iã dictũ ẽ beate morienumolus. suꝑ
hac re cogitaret c̃siliũq utile quereret. in tempesta
nocte consueta oratiõis ⁊̃ urta requirens. stratis re¬
lictis sicuti c̃sueuerat dormitoriũ egressus. sub nudo cȩlo
cȩpit. int̃ alia p̃cari. ut diuina pietas ei salubre c̃siliũ
suggeret. qͦ nam ĩ loco scissima menbra locaret affuit
his p̃cib clem̃s auris om̃potentis: quȩ seruuos usta pe¬

Expanded text:
vaverunt corpus S. Benedicti quod a Deo sibi collatum certis indiciis apprentibus tenebant, et in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa pe
Abbreviated transcription (Latin):
illi ualedicens. abiit ad monasteriũ scĩ timothei mag¬
nifici iuri: ⁊ piecit se ante fores monasterii. trib dieb¬
⁊ trib noctib non manducans neq bibens. Post hec uͦ
quare sic macie afflictus es. Aut qͦd ẽ nom̃ tuũ edi
cito mͥ. uł ne male aliqͥd gesseris: aut forsitan serui

Expanded text:
ecclesia, ibat in monasterium sancti Timothei magnifici viri; et procidens ante fores monasterii, jacebat per dies quinque non manducans neque bibens. Et die quinta qui sic afflictus es? aut quod est nomen tuum, ne forte aliquid mali gesseris, aut forsitan servus
Abbreviated transcription (Latin):
q. idem aigulphus uen̾abilis uir: ⁊ dõ omĩmͦ placere gestiens.
qui qͣntȩ scĩtatis fuerit. euꝰ ue uirtutis. finis ꝓbauit: in quo
omĩs laus secure canit᷑. Nlãq cũ bonis polleret oꝑib ⁊ in mo¬
nasterio lirinensi ob bonoꝵ studiũ oꝑm peteret᷑ aliquantisꝑ
exempli grã remorari. a contrariis religioni diuinȩ insidias
ꝑpessus. ad palmã usq martyrii ꝑuenit. Non dispar interea¬
huic uisioni in cinomannica urbe apparuit uisio. ut scili¬
cet ꝑgentes ⁊ ip̃si in eandẽ ꝓuintiã corpꝰ transferrent so¬
roris scĩ bñdicti scolastice nomine. ut qͦs uniꝰ urnȩ habe¬
urbe egͥssi. oraculi diuini auditores carpebant it. italiã ducen
Deu̾tentesq in monasterũ floriacũ hospitandi grã: cõperert̃
p̾fatũ uen̾abilẽ uirũ aigulfũ. p̾ceptis ab̃b̃is sui obsequentẽ idẽ

Expanded text:
que idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: que idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpessus, ad palmam martyrii usque huic visioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habeurbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis sui obsequentem idem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓcessu tẽporis. euoluentib annis. sup̃dictꝰ leodebodꝰ uene¬
rabilis abbas. corpore exemptꝰ sic̃ credimꝰ celicas recessisset
pͥmꝰ abbas. gregis sibi cõmissi custodias optime seruans. ⁊ lec¬
tioni assidue studiũ dans. ut̾ cet̾a repperit in libris beati
ac p̾cellentissimi uiri gregorii romani antistitis. qͦmͦ sẽs ac dõ
dilectꝰ bñdictꝰ agonis sui cursũꝰ ĩ beneuentana ꝓuratia
cõsũmauerit. Recordansq qr isdẽ uenabilis pat᷑ oraculo di¬
uino admonitꝰ. p̃uidensq futuros casus p̾dixerat illud mo¬
nasteriũ fundutꝰ eu̾tendũ. ⁊ qd ille spũalib eculis. iste
patratũ carneis conspiciebat. misit ad p̃dicꝰtã ꝓuntiã unũ
ex cõmilitonib suis noĩe aigulphũ monachũ. Fuit nãq idem¬
dicꝰtꝰ uir illuc ꝑgens. corpꝰ iã dicti transferret bñdicti. łuit nã¬

Expanded text:
cum processu temporis evolventibus annis supradictus Leodeboducum processu temporis evolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset molus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis cex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namaedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit nam
Abbreviated transcription (Latin):
agellũ quendã floriacũ cognominatũ cũ appenditiis suis.
haud longe a littore ligeris. Qd̾ testam̃tũ mutuȩ uicissitu¬
dinis. usq hodie in archiuis publieis nr̃i reseruat᷑ monas¬
terii. Predictꝰ aũ iur dnĩ leodebodus ħ negotio ꝑacto. neqͣqͣm
oblitꝰ suȩ destinationis ⁊ desiderii in supͣdicto agello cepit
ȩdificare habitationes utiles monachis. Qd̃ opꝰ sagaci insis¬
tens industria. mirifico cõsũmauit effectu. Edificansq ibi ba¬
silicã in honore scĩ petri. itẽq aliã in honore sce marie dño
dedicari uosuit. sox etiã ut p̃parata habitatio ne ĩanis eẽt
atq sine habitatorib: collegit ibidẽ qͣm plures dño ad seriu¬
endũ sub norma regulȩ uiu̾e paratos. Patrẽq ⁊ ab̃bem his p̃¬
fecit noĩe nũmolũ. Iui quãdui reb humanis int̾ fuit: uti¬
doneus pastor gregis sibi cõmissi sollicite curã exhibuit. Igit᷑¬

Expanded text:
agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite curam exhibuit. Ai
Abbreviated transcription (Latin):
gub̃nacła adeptꝰ÷ clodoueus filiꝰ dagob̃ti. Quiq ut erat ur
nobilissimꝰ: rerũ amministratione publicaꝵ miro callebat
ingenio. ldem etiã rex cũ egregiis polleret morib. petitioni¬
b q. ustis ⁊ seruitio dĩ aptis assensũ p̾beret. int̾pellatꝰ ẽ. a
bone memoriȩ leodebodo patre monasterii scĩ aniani. qd̃ ẽ si¬
tũ ꝓpe menia urbis aureliane: ut monasteriũ ordini mo¬
astico congruens sibi liceret construere in agro floriacen¬
si. datis ꝓ codẽ agro in mutua uicissitudine p̾diis: quȩ sͥ
a parentib iure hereditario relicta possidebat. Nãq. idẽ
ager floriacensis seił regalis tc̃ fiscus erat. Quib auditis rex
libentissime eiꝰ p̃cib annuit ⁊ desiłiũ illiꝰ qd̃ diu dilatione
creu̾at. cõpleri iudicauit. lgͥ ab utriqͥ. partib mutuȩ cõmu¬
tatioẽs fac̾tȩ st̃. memorato abb̃e dante qd̃ agenitorib ei
relictũ erat p̾diũ. ⁊ rege supͣdicto reciꝓca uicissitudine ꝓ eo

Expanded text:
acula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memora rege supradicto reciproca vicissitudine pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃rm quendã fidelẽ urũ adse uocari p̾cepit: eidemnq monacho
calicẽ uni ⁊ fraginen panis ꝑ eundẽ transmisit prb̃rm: eiq man¬
dauit dicens. Uade ⁊ dic mouacho illi ut sumat partẽ panis istiꝰ
⁊ uni: & cras iubente d̾o cuͦ ad eu uisitandũ ꝑrexero. obuiam
mͥ ꝓcedat. q in lecꝰtulo iacere ñ patiatur. Qd̃ ita facꝰtũ ẽ. Accep
taq isdem monachus patris benedictione: ita tociꝰ corꝑis rece¬
pit sospitatẽ. ac si uiquã nullã ꝑtulisset lesionẽ. Aduenien¬
te gͥ sc̃õ uiro. obiuã ei ꝓcessit. atq cũ eo loqͥ cepit: mirariq
uehem̃ter fris cepert̾. qđ uiuũ ⁊ incolumẽ uidebant. quẽ inor

Expanded text:
presbiterum quendam fidelem virum ad se evocare praecepit, eidemque monacho presbiterum quendam fidelem virum ad se evocare praecepit, eidemque monacho calicem vini et fracmen panis per eundem transmisit pręsbiterum eique mandavit, dicens: 'Vade et die monacho illi, ut sumat partem panis istius et vini, et cras, iubente Deo, cum ad eum visitandum perrexero, obviam mihi procedat, et in lectulo iacere non patiatur'. Quod ita factum est. Accepta itaque isdem monachus patris benedictionem ita omni corporis recepit sanitatem, acsi umquam nullam pertulisset lesionem. Advenienteque sancto viro, obviam processit atque cum eo loqui coepit, miratique vehementer fratre
Abbreviated transcription (Latin):
nocꝰte eadẽ ultio diuina subsecuta ẽ. Nã eo iter agente. ut ad
uirũ di ꝑgeret excusationis causa qđ uehicula minime haberet.
ita dr̃ om̃i corporis cõpage paralysi dissolutꝰ. ut nec manũ qͥdẽ
uł pedẽ posset mouere. Om̃iq iã carne uelud mortua: in sols
pectore uitalis anhelabat sp̃s. Tenuiq flatu confiteri ut ualebat
nitebat᷑ : qd ob inobedientiã ⁊ contumaciã. hec ꝑpeti merebat᷑.
Igit᷑ prefatũ monachũ fr̃es nuttentes in naue: ad monasteriũ
cui uocabuluꝰ maiores indidert̃ helnonẽ: & ad uirũ d̃i addure¬
rt̃ amandũ. Cuͦq iã uesꝑascente die finitis missarũ seu uesꝑti
narũ sollemniis. uir dñi ad reficiendũ uixta morẽ isset : subi¬
to ei nuntiatu ẽ qualit̾ isdẽ monachus egrotaret. Leniterq
ut auint subrideus: dixisse fertur. Adhuc maiora sustinebit
pericła: qr. ualde iactantiȩ atq inobedientiȩ deditꝰ erat. Sed tam̃

Expanded text:
nocte eadem ultio divina subsecuta est. Nam eo iter agente, ut ad nocte eadem ultio divina subsecuta est. Nam eo iter agente, ut ad virum Dei pergeret excusationis causa, quod vehicula minime haberet, ita dicitur omni corporis conpage paralisi dissolutum, ut nec manum quidem vel pedem posset moveri; omni iam carne praemortua, in solo pectore vitalis anelabat spiritus, tenuique flatu confiteri, ut valebat, nitebatur, quod ob inoboedientiam et contumatiam haec perpeti merebatur. Igitur praefato monacho fratres misso in navi ad monasterium, cui vocabulum maiores indidere Helnonem, ad virum Dei adduxerunt Amandum. Cumque, iam vesperascente die, finita missarum vel etinarum sollemnia, idem vir Domini ad reficiendum iuxta morem isset, subito ei nuntiatum est, qualiter hisdem monachus egrotaretur, leniterque, ut aiunt, adridens, dixisse fertur; 'Adhuc maiora sustenebit pericula, quia valde iactantiae vel inoboedientiae deditus erat'. Sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. ⁊ anune ꝑdidisti salutẽ. Confido enĩ qd̃ si firmiter cre¬
dideris: lum̃ pristinũ a dño consequi possis. Beducꝰta aut̃ muli¬
re conabat᷑. Tum uir dñ amandꝰ eã ad se abuocans. signũq cru¬
cis suꝑ ocł̃os eiꝰ impͥmens: inuocato xp̃i noĩe. pristine reddidit sa¬
nitati. Instructãq qualit̾ se agere deberet relinquens. oit̃b
dieb uite sue caste atq sobrie se exibuit. & correctiorẽ uitam
demceps dcens. mores cõmutauit in melius..
Hoc qͦq qd ad cumulũ laudis eiꝰ dñs ostendere dignatꝰ ẽ. non
uidetur silentio contegi. Quodã itaq tẽpore cũ cuidã monacho
udelicet p̃posito monasterii sui chrodobaldo cognomine ꝑ qͦndã
missũ uississet ut uehicula ad uinuͦ in usibus fr̃m monasterio
deferendũ p̾parare deberet: dicit᷑ in obediens extitisse. Sed eũ

Expanded text:
corporis et animae perdidisti salutem; confido enim, quod si firmiter crecorporis et animae perdidisti salutem; confido enim, quod si firmiter credideris, lumen pristinum a Domino consequi possis'. Educente autem ilre conabatur. Tum vir Domini Amandus eam ad se advocans, signum crucis super oculos eius inprimens, invocatoque Christi nomine, pristinae reddidit sanitati; instructamque, qualiter se agere deberet, relinquens, omnibus diebus vitae suae caste atque sobrie se exhibuit, et correctiorem vitam deinceps gerens, moresque commutavit in melius. 25. Hoc quoque, quod ad cumulum laudis eius Dominus ostendere dignatus est, non videtur silentio contegi. Quodam itaque temporae cum cuidam monacho, videlicet praeposito monasterii sui, Chrodobaldo cognomine, per missum iussisset, ut vehicula ad vinum in usibus fratrum monasterio deferendum praeparare deberet, dicitur inoboediens extitisse. Sed eum
Abbreviated transcription (Latin):
die dũ uir dm̃ amandꝰ in paigo beluacinse uerbũ dñi p̃dicaret:
ꝑuenit ad quendã locũ cui uocabulũ ẽ rossonto: secus orontiam
Eluuiũ. E ratq ibi mulier quedã ceca: quȩ longo tẽpore amisso lu¬
mine nichil p̃ter tenebras agnouerat. Ingressus aut̃ iurdi do¬
mũ illꝰ: cepit ꝑcunctari ab ea qualit̾ ei cccitas euenisset. R espen¬
ditq illa qd̾ non ob causã aliã ei ipsa cecitas euenisset: nisi qd̃ au¬
guria uł idola semꝑ coluerat. Insuꝑ ostendit ei locũ inquo p̾dic¬
tũ idolũ adorare consuerat: scilicet arborẽ que erat demoni debica¬
ta. Adquã uir d̾i ait. Non nuror si ꝓ hae stulticia ceca facta sis. s
admiror clementiã dñi qui te tã dui expectantto sustentat: ut cũ
factorẽ ⁊ redẽptorẽ tuũ adorare debeas. adores demones & idola mu¬
ta. que nec tͥ nec sibi posst̃ ꝓdesse. Hc̃ gͥ accipe securim. & hanc
nefandã arborẽ quantociꝰ succidere festina: ꝑ quã lum̃ amisisti

Expanded text:
r Domini Amandus in pago Belloacinse verbum Domini praedicaret, pervenit ad quendam locum, cui vocabulum est Rosonto, secus Oronnam fluvium, eratque ibi mulier quaedam caeca, quae longo iam tempore, amisso lumine, nihil praeter tenebras agnoverat. Ingressus autem vir Dei domum illius, coepit percunctari ab ea, qualiter ei haec caecitas evenisset. Respondente illa, quod non ob causam aliam ei ipsa caecitas evenerat, nisi quod auguria vel idola semper coluerat, insuper ostendente ei locum, in quo praedictum idolum adorare consueverat, scilicet arborem, quae erat daemoni dedicata, vir Domini ait: 'Non miror, si pro hac stultitia caeca facta sis, sed admiror clementiam Domini, qui te tamdiu expectando sustentat, ut, cum factorem et redemptorem tuum adorare debeas, adoras daemones et idola muta, quae nec tibi nec sibi possunt prodesse. Nunc igitur accipe securem et hanc nefandem arborem quantotius succidere festina, per quam et lumen amisisti
Abbreviated transcription (Latin):
at in corde: ut diabolus qͥ de absconso malo oꝑe tuo gaudebat. de tu¬
a publica confessione & digna pęnitentia satis ingemiscat : & noli
ẽẽ desperans. s fident̃ attende du̾ica p̾cepta. qui dignatꝰ ẽ dicere. Non
ueni uocare uistos: s peccatores ad pęnitentiam. Id̾o tu sic fac: Q coi¬

Expanded text:
at in corde tuo, ut diabulus, qui de absconsa opera tua mala gaudebat, de tuat in corde tuo, ut diabulus, qui de absconsa opera tua mala gaudebat, de tua puplica confessione et digna penitentia satis ingemescat. Et noli esse disperatus, sed fidenter adtende dominica praecepta, qui dignatus est dicere: Non veni vocare iustos, sed peccatores ad penitentiam. Ideo tu sic fac. Consi
Abbreviated transcription (Latin):
in brachio gerebat. dix̃ ad illũ. Qd̾ noctes habet infans iste : Qui dix̃.
Tres. Uir dnĩ goar dix̃. Grinitas sc̃a te inuoco. atq te infans in nomine
tͥnitatis coniuro: ut genitorẽ tuũ ꝑ nom̃ denomines. ⁊ genitͥtẽ tuã si¬
milit̾̃ facias. Ipseq infans dix̃. Iste ẽ pat̾ m̃s rusticus ep̃s: & mat̾ mea
lauia nuncupat᷑. Quo audito ep̃s: cecidit uelocit̾ ad pedes beati Gcar
dicens. Nc̃ scio uere qi Goar ẽ iur sc̃s di: qi ista celera sic absconsa puta¬
Melior fuisset antea absconsa confessio. quã ista depublicatio pͥnci¬
alis: qͥa sermo duimnꝰ ẽ. Nichil opertũ qͦd ñ reuelet᷑: & occultũ. qd̵ ñ sciat᷑.
Nẽ uͦ ad quiesce consilis meis. & accipe c. plixã penitentiã uidicio sacerdo¬
tũ : & talẽ penitentiã. ut ñ solũ sit in uerb̃. s etiã firmã radicẽ tene¬

Expanded text:
in brachio gerebat, dixit ad illum: 'Quod noctes habet infans iste?' Qui dicit: in brachio gerebat, dixit ad illum: 'Quod noctes habet infans iste?' Qui dicit: 'Tres'. Vir Domini Goar dixit: 'Trinitas sancta, te invoco atque te, infans, in nomine trinitatis coniuro, ut genitorem tuum per nomen denominis et genetricem tuam similiter facias'. Ipseque infans dixit: 'Iste est pater meus Rusticus episcopus, et mater mea Aflagia nuncupatur'. Quo audito, episcopus cecidit velociter ad pedes beati Goari, dicens: 'Nunc scio vere, quia Goar est vir sanctus Dei, quia ista scelera sic absconsa putaMelius fuisset antea absconsa confessio quam ista principalis depuplicatio, quia sermo divinus est: Nihil opertum, quod non reveletur, et occulentiam iudicio sacerdotum, talem penitentiam, ut non solum sit in verbis, sed etiam firmam radicein tene
Abbreviated transcription (Latin):
ostende nob̃ ministeruiͦ tuũ: si uerũ sit an falsũ. Si ueru est: ꝑ obe¬
dientiã uerã demando tͥ. ut facias istũ infantẽ. innotescere nob̃ geni¬
torẽ suũ: ⁊ gentͥcẽ suã similit̃. Si hoc feceris. credimꝰ tͥ ⁊ recipimus
tuas uirtutes: siͣ aut̃. nichil tͥ credere habemꝰ. Hȩc audiens uir d̃i beatꝰ
Goar: suspirabat grauit̾. ⁊ lacͥmas sine cessatione fundebat dicens: ut
qͥd suus pontifex talẽ uianẽ atq inȩptã obedientiã sibi facere p̾cepis¬
et: ⁊ dix̃. Xp̃e fili di. qͥ te ipsũ exinanisti. ⁊ formã serui suscipere¬
dignatꝰ ẽs : fac mecũ quãus indigno tam̃ clientulo tuo miscđam tuã:
ut cognoscat iste ep̃s uł plebs eiꝰ qi te diligo. te adoro. tͥ seriure cupio. cre¬
ater ⁊ redẽptor. ñs. Et hȩc dicens : accedens ad hominẽ qͥ illũ infantem

Expanded text:
ostende nobis ministerium tuum, si verum sit an falsum. Si verum est, per oboeostende nobis ministerium tuum, si verum sit an falsum. Si verum est, per oboedientiam veram demando tibi, ut facias istum infantem innotescere nobis genitorem suum et genetricem suam similiter. Si haec facere potes, credimus tibi et tuas virtutes; sin autem, nihil tibi credere habemus'. Quo haec audiens vir Dei beatus Goarus, suspirabat graviter et lacrimis sine cessatione fundebat, dicens, ut quid pontifex suus talem inanem atque ineptam oboedientiam facere praecipisset. Et dixdignatus fuisti, fac mecum, quamvis indigno, tamen clientulo tuo misericordiam tuam, ut cognoscat iste episcopus vel pleps eius, quia te diligo, te adoro, te servire cupio, creator et redemptor meus'. Et haec dicens, accedens ad hominem, qui illum infantem
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat. Hec ipso iuro dicente. uenit ꝑuer de clero. treuirorũ noie
leugifus. portans in brachio suo infantẽ tres noctes habentẽ. qͥ fue¬
t coniactatꝰ in illa conca marmorea. sic̃ est consuettido treuiroꝵ
uocant. ab illis matriculariis sc̃i petri cõꝑare uidebt ᷑. ep̃o ipsũ itifan¬
tem p̾sentare deberent: postea ep̃i auctoritas ipsũ hominẽ de illo
nutricario confirmabat. Qd̃ iudens &usticus ep̃s illũ infantẽ portan¬
tẽ. dicebat. Modo inuenire poterimꝰ si ex d̾o ẽ Gdaris sapientia. &
uirtutes qͣs fac̃: an ex au̾sario. Si ex d̾o ẽ: faciat nob̾ cognitũ qͥs fuit
pat̾ ipsius infantuli. uł matrẽ eiꝰ denominet. & credimꝰ qđ ñ c̃ eius
causa p̾stigatio: isi hoc facere ñ potest. capitali feriat᷑ sententia. Non
set: s scelera uł crimina sua pͥncipalia iã latere ñ poterant. Qui dix̃
mus. simulq ⁊ udimꝰ: ñ ego sob. s ⁊ tota plebs hic congregata. Modo

Expanded text:
ue ipso viro Dei dicente, venit puer de clero Treverorum nomine Liobgisus, portans in brachio suo infantem tres noctes habentem, qui fuit iactatus in illa conca marmorea, sicut est consuetudo Treveroruvocant ab illis matriculariis sancti Petri comparare videbantur, episcopum ipsum infantem praesentare deberent, et postea episcopo auctoritas ipso homine de illo nutricario confirmabat. Quod videns Rusticus episcopus illum infantem portantem, dicebat: 'Modo invenire possumus, si ex Deo est Goar sapientia aut virtutes quae facit an ex adversario. Si ex Deo est, faciat nobis cognitum, qui fuit pater ipsius infantuli, vel matrem eius denominet, et credimus, quod non est eius causa pristinatio. Et si hoc facere non potest, capitale vereatur sententia, intset, sed ut scelera vel crimina sua principalia iam latere non poterant. Qui dixitivimus simulque et vidimus, non ego solus, sed et tota pleps hic congregata. Modo
Abbreviated transcription (Latin):
Illo uͦ pigritante. cuturrit patͥarcha licet post eũ staret. & tulit
hanc ante illuͦ. & obtulit: &. accepit sic̃ om̃s centũ de altari. Euig¬
lans itaq ñ poterat discernere somniũ. Misit aut̃ ⁊ addigrit eñ
qͥ uolebat mutuũ acciꝑe: ut p̾staret ei. & cũ uenisset: dicit dux.
Accipe qd petisti mutuũ. At ille respondit: dicens ei. Ante tulit
mercedẽ tuã dñe. patͥarcha. Et enĩ te dño differente me: oonpul¬
scis sũ ad illuͦ tanꝗͣ ad portũ c̃fugere. Multa enĩ erat uis inqͥetu¬
dinis ȩxactorũ. Ct̃ gͦ audisset hoc. statĩ recordatꝰ ẽ somnisi : &. dix̃.
Uere bene dixisti: qͥa ante tulit mercedẽ tuã. Ante tulit erã.

Expanded text:
Illo vero pigritante, cucurrit patriarcha, licet post eum staret, et tulit Illo vero pigritante, cucurrit patriarcha, licet post eum staret, et tulit hanc ante eum, et obtulit, et accepit, sicut omnes, centum de altari. Evigilans itaque, non poterat discernere somnium. Misit autem et adduxit eum qui volebat mutuum accipere, ut praestaret ei. Et cum venisset, dicit ei dux: Accipe quod petisti mutuum. Respondens ille, dixit ei: Ante tulit mercedem tuam dominus patriarcha. Etenim te domino differente me, compulsus sum ad illum tanquam ad portum confugere, multa enim erat vis inquietudinis exactorum. Cum ergo audisset hoc, statim recordatus est somnii, et dixit: Vere bene dixisti: Quia ante tulit mercedem tuam. Ante tulit enim, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sistractus qͥdã ab his qͥ pensiones exigebant. &. ñ habens qͥd da¬
ret. Erat enĩ regio in magna difficultate. eo qđ̵ fluuius
se dare pignora si uellet dupla. Reꝓmisit gͦ dux dare ei. Ad p̾sens
uͦ distulit. Exactorib gͦ constringentib eũ. uadit .⁊ ipse ut om̃s ao
portũ a qͦ cuncti recipiunt᷑. iudelicet ad mitissimũ & dignũ admi¬
dix̃ ad eũ. O fili si uolueris: exuo quo uestior uestim̃tũ. ꝙ enĩ
cũ admirabilib bonis sus. & hoc possidebat: qd̾ ñ posset uidere ali¬
quẽ de necessitate lacͥmantẽ. & ñ statĩ se ꝓpͥis rigaret lacrimis.
Unde & mox peticionẽ uolentis ab eo mutuũ acciꝑe. adimplerut.
Et sequenti nocte uidet dux qđ̵ staret suꝑ altare qͥdã. cui offe¬
rebant multi oblationes: & ꝑ unã quã ponebant. acciꝑiebart
oblatio ante eos in rino scanno: E dic̃ qͥdã duci. Uade dñe dux: ac¬
cipe oblationẽ illã. ⁊ offer ad altare: &. tolle ꝓ ea centũ oblationes.

Expanded text:
istrictus quidam ab his qui pensionem exigebant, cum non haberet quod daret erat enim regio in magna difficultate, eo quod fluvius se dare pignora, si vellet, dupla. Repromisit ergo dux dare ei, ad praesens vero distulit. Exactoribus ergo constringentibus eum, vadit ipse, ut omnis ad portum a quo cuncti recipiuntur, videlicet ad mitissimum et dignum admi ad eum: Do, fili, si volueris, et quo vestior, vestimentum. Etenim cum admirabilibus suis bonis et hoc possidebat, quod non posset videre aliquem de necessitatibus lacrymantem, et non statim se propriis rigaret lacrymis: unde et mox petitionem volentis ab eo mutuum accipere adimplevit. Et sequenti nocte videt dux quod staret super altare quidam, cui offerebant multi oblationes; et per unam quam ponebant, accipiebant oblatio ante eos in uno scamno, et dicit quidam duci: Vade, domine dux, accipe oblationem illam, et offer ad altare, et tolle pro ea centum oblationes.
Abbreviated transcription (Latin):
dans quȩ hominũ erant. hoc mͥ euenit. Uolens gͦd̾s ut intelligerẽ.¬
hoc ꝑmisit. Flemositia enĩ. ñ iugilantẽ plerũq in extollentiã eleuat.
Inutitus uͦ casus: humiliat sustinentẽ. Ait enĩ duuna scͥptura. Pau¬
pertas. uirũ humiliat. Eiterũ dauid hoc sciens. dicebat. Bonũ michi
dñe qd̾ humiliasti me: ut discerẽ iustificationes tuas. Duũ enĩ malo¬

Expanded text:
dans quae hominum erant, hoc mihi evenit; volens dans quae hominum erant, hoc mihi evenit; volens ista permisit. Eleemosyna enim non vigilantem plerumque in extollentiam elevat: invitus vero casus humiliat sustinentem. Ait enim divina Scriptura: Paupertas virum humiliat. Et iterum David hoc sciens, dicebat: Bonum mihi quod tu humiliasti me, ut discam justificationes tuas . Dum enim mal