comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scđa natiuitas non carnalis sed sit
spiritalis audire: Respondit nã¬
nisi quis renatus fuerit ex aqua
et spũ: non potest introire mre¬
gnum dei Cius natiuitatis mo¬
dum sub sequenter ex ponens. ꝓr-¬
susq acarnali distinguens: ait
Quod natum. ẽ. ex carne caro est:
et quod natum. ẽ. ex spũ spiritus
est:. Natura sp̃s in insibili s. car¬
nis. ẽ. uisibilis. atq idõ carnalis ge-¬
neracio uisibiliter ad ministratur
uisibilib in crementis Qui in car-¬
ne nascitur. ꝑ aęcatum momenta
ꝓ ficit. sꝑitalis autẽ generatio. to¬
ca in uisibiliter agitur:. Nam udec᷑
quidem baptigandus in fonteni des-¬
cendere uidecur aquis intingui. ui¬
decur deaquis ascendere: quid autem
in illo lauachro regeneracionis egerit
minine potest uideri. Sola hoc fide¬
lium pietas nouit.: quia peccator in
fontem descendit. sed purificatus as-¬
cendit:. Pilius mortis descendit: sed
filius resurrectionis ascendit Filiꝰ

Expanded text:
secunda nativitas non carnalis est, sed secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire; respondit namNisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, spiritus est. Natura spiritus invisibilis est, carnis visibilis; atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus enim incrementis, qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritalis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem, qui baptizatur, in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest lium novit pietas quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit: filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius
Abbreviated transcription (Latin):
pocest in uentre matris suę iterato
introire et renasci. Quia enĩ scđȩ
natiuitatis adhuc nescius ꝑ seuera-¬
bat. de salute autem sua iam sollicitꝰ
extiterat: necessario deuna quã no¬
uerat natiuitate an possec iterari.
uel quo ordine regeneracio posset
im pleri quęrebat ne huius ex pers
remanendo uitȩ cȩlestis particeps
esse nequiret: Notandum autem
quia quod decarnali dioxit. hoc eciã
despiritali est generacione sencien¬
dum: nequaquam uidelie& eam pꝰ¬
quam semel ex pleca fuerit posse
rep eci Siue enim hęrecicus. siue
schimaticus. siue facinoro sus quisq
in confessione sanctȩ trinitatis bap-
ti ⁊ et: non ualet ille qui ita bapti-¬
zatus .ẽ. abonis catholicis rebaptiza-¬
ri. ne confessio uel in uocacio tanti
nominis uideatur ad nullari. &
quia nichodemus ad pͥmã dnĩ res-¬
ponsionem sollicitus quomodo sit
intelligenda diligenter in quirit:
meretur iam plemus instrui. & quia

Expanded text:
potest in ventrem matris suae iterato potest in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum: nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Tritizet, non valet ille qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
Unis atq ascensionis ipsius archana¬
secunde generacionis. ingressum re¬
gni cęlestis. aliaq ꝑ plura doctri-¬
ne aeuangelicȩ sacramenta dño
reuelante didicit. Respondit iħs
& dixit et. Amen amen dico tibi.
nisi quis natus fuerit denuo non
potest uidere regnum dei Quȩ
sentencia tanto aꝑtius cunctis fi¬
delib kicet. quanto constat. quia si¬
ne huius luce fideles esse nequeunt:
Quis & enini sine lauachro regenera¬
cionis remissionem peccatorum con¬
sequi. & regnum ualet intrare cȩ¬
lorum: Sed nichodemus qui noc-¬
te uenit addnm̃: nec dum lucis mis¬
teria caꝑe nouerat: Nam et nox
in qua uenit.: ipsam eius qua p̃me¬
batur ignoranciam de signat Ne¬
dum enim eoꝵ numero. sociatus e¬
rat: quib ait apłs. Fuistis aliquan¬
do tenebre: nunc autem lux in do¬
mino: Sed inter eos potius rema¬
nebat: quib loquitur ẏsaias. Sur-
ta est Respondit ergo dño et a-¬
it: Quomodo ergo potest homo
nasci cum sit senex: Numquid

Expanded text:
nis atque ascensionis ipsius arcanasecundae generationis, et ingressum regni coelestis, aliaque perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis enim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numero sociatus erat quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge,ta est . Respondit ergo Domino, et ait Quomodo potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
neficiis uicẽ rependentes: diliga-¬
mus toto corde tota anima. tota
uirtute dm̃ patrẽ quinos tanto
amore prior dilex̃. ut ꝓpͥo filio
suo non parceret sed ꝓ nob̾ omĩ¬
b trader& illum: Diligamus ipsũ
filium. qui cuni in forma dei ess&
nr̃ȩ libertatis & uitȩ grã formam
serui accepit. faccusq ẽ. obȩdiens
usq ad morcem: mortem autẽ cru-¬
demptionis. qui ubi uult spirat
et ubi cumq spirat continuo flam¬
mã eusdem diuinȩ dilectionis ac-¬
cendit. Credamꝰ ipsũ patrẽ et
filium. et spm̃ scm̃. unũ esse dm̃
et dnm̃ nr̃m ac debitis laudib ex¬
altemꝰ nomen eiꝰ in in uicem:. Quiꝰ
est gła et im perium et pocestas añ¬

Expanded text:
neficiis vicem rependentes, diligamus toto corde, tota anima, tota virtute, Deum Patrem, qui nos tanto amore prior dilexit, ut proprio suo Filio non parceret, sed pro nobis omnibus traderet illum. Diligamus ipsum Filium, qui cum in forma Dei esset, nostrae libertatis et vitae gratia formam servi accepit, factusqueusque ad mortem, mortem autem crudemptionis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae dilectionis accendit. Credamus ipsum Patrem, et Filium et Spiritum sanctum unum esse Deum et Dominum nostrum, ac debitis laudibus exaltemus nomen ejus invicem, cui est gloria, imperium et potestas
Abbreviated transcription (Latin):
S cientiȩ thesauros iste largitur.
S unt enim scientię chesauri sicut
scriptum est. in quo sunt om̃s thes¬
auri sapientiȩ et scientię abscon¬
diti. Ergo beati petrus & paulus
eminent inter uniuersos apłos
et peculiari quadã prerogatiua
pͣcellunt.. Uerum inter ipsos qͥs
cui p̃ponat᷑ in certũ. ẽ: puto e¬
nĩ illos a equales esse meritis.
qui ȩquales sunt passione Q
simili eos fidei deuotione uixis¬
se: quos simul uidemꝰ ad marty.¬
rii głam ꝑ uenisse. Non enĩ
sine causa factum putemꝰ. qđ
una die uno in loco unius ty-
Et in quo tandem locum marcr¬
riũ ꝑtulerunt in urbe roma:
quȩ principatũ & caput obtinet
nationũ. Scilicer ut ubi caput
suꝑstitionis erat: illi caput qui¬
esceret sanctitatis: Q ubi genti-¬
liũ principes habitabant. illic
aecclesiarũ principes morerent᷑.
Quius autẽ meriti sint beatissi
mi ReTAUS & rarios: hinc pos¬
sumꝰ in telligere qđ cũ dñs ori¬

Expanded text:
scientiae thesauros iste largitur; scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo beati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa ente. Verum inter ipsos quis cui praeponatur, incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, qui aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. Non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyraEt in quo tandem loco iidem martyrium pertulerunt? In urbe Roma, quae principatum et caput obtinet nationum, scilicet ut ubi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi gentilium principes habitabant, illic Ecclesiarum principes morerentur. Cujus autem meriti sint beatissimi Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum Dominus Ori
Abbreviated transcription (Latin):
petrus in terris positꝰ obtinuit
qđ pecebat. quã sỹmon ꝑ ueni-¬
ret in cȩlestibꝰ quo tendebat:
unc igitur pecrus uelut uinc¬
tum illum desublimi aere de¬
posuit: & quodã p̃cipitio in
saxo elidens eius crura confre-¬
git. Et hoc in ob ꝓbrium fac-¬
ti illius ut qui paulo ante uo¬
lare temptauerat : subito am¬
bulare non posset Et qͥ pen-¬
nas assumpserat planctas amit-¬
teret Sed ne forte hoc mirũ
uideatur qđ magꝰ iste p̾sente
apło ꝑ aerem aliquam du uo-¬
litauerit : hoc pacientia PeTRI
fecit: Permisit enĩ illũ subli¬
miꝰ ascendere : ut altiꝰ caderet:
Noluit eũ in excelsum leuari
ad conspectũ om̃ĩum. ut ruen-¬
tẽ illũ deeoccelso oculi om̃ium
ꝑ uiderent: Hȩc igitur . ẽ. iniqͥ¬
tas ȩlatio : ut in altũ se ferat
in sublime se erigat: sed scã
oratio omnẽ humiliat suꝑbiam :
uniuersã deiecit uanitatem.:¬

Expanded text:
Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat superbiam, universam dejicit vanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ꝓximus fuisse ille qͥ incidit
in latrones. Atille dioxit. Qui fecit
miscdiam in illũ Iuxta litteram
mani festata. ẽ. dnĩ sententia: Nul¬
lum nobis am plius: quã qui mise-¬
retur esse ꝓximũ: Si iheroso limi-¬
te cui non sacerdos Non leuita
externe gentis accola. qi magis
misertus. ẽ: factus. est ꝓximus.:
Sacratiore autem intellectu. qm̃ ne-
mo maiꝰ. est ꝓxximus: quã qͥ uulne.¬
ra nrã curauit:. Diligamꝰ eũ qͦ¬
si dnm dm̃ Nxm: diligamꝰ qua¬

Expanded text:
ibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? At ille dixit: Qui fecit misericordiam in illum. Juxta litteram manifesta est Domini sententia, nullum nobis amplius quam qui miseretur esse proximum, sicut Hierosolymitae civi, non sacerdos, non Levita externae gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis est proximus quam qui vulnera nostra curavit, diligamus cum quasi Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est enĩ qđ seqͥtur. E ait illi
iħc.. Nade ⁊ cu fac similiter. Id . ẽ.
ut uere ce ꝓximũ: sic̃ teipsum
diligere manifestes.. Quic quid ua¬
les: in eius uł corꝑali uł spirita¬
li Necessitate sub leuanda deuotꝰ
operare:¬

Expanded text:
r: Et ait illi Jesus: Vade et tu fac similiter. Id est, ut vere te proximum sicut te ipsum diligere manifestes, quidquid vales in ejus vel corporali vel spiritali necessitate sublevanda devotus operare
Abbreviated transcription (Latin):
Deuirginibꝰ autem p̾ceptũ dñ non ha.¬
beo : consiliũ autẽ do. Itẽq & dñs
ordinauit. his qͥ a euangłm ad nun-¬
tiant: de aeuangelio uiuere. Sed
non usi sumus ac potestate. ut neq
uestrũ grauaremꝰ:. Cui rediens qđ
ꝓ miserat debitor reddit: qr ue¬
mens in uidicio dñs dicet. Quia
suꝑ pauca fuisti fidelis: suꝑ mul¬
tate consatuã intra in gaucdium

Expanded text:
De virginibus autem praeceptum Domini non haDe virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do. Itemque et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere; sed non usi sumus hac potestate, ne quem vestrum gravare mus. Cui rediens quod promiserat debitor reddet, quia veniens in judicio Dominus dicit: Quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: in
Abbreviated transcription (Latin):
sabulũ. quia nemo nisi baptizatul
nisi corpori xpisti ad unatur. aecele¬
si am intrabit. & altera die ꝓculit
duos denarios: & dedit stabulario.
et ant. Curam illius habe. Altera
dies. est post dñi refurrectionem:
Nã & ante quidẽ ꝑ aeuangelii sui
gram illuminauerat. hĩs qui inte¬
nebris ⁊ in umbra mortis sedebant:
sed potior resurrectione caelebrata
ꝑpetuę lucis splendor effulsit
Duo denarii sunt duo testamenta: ĩn
qͥbus aecerni Regis nr̃i ⁊ imago
continet᷑:. Finis enĩ legis. xp̃c:
Qui altera die ꝓlati dantur stabu¬
lario: quia tunc aperuit illis sensũ
ut in telligerent scripturas Altera
die stabularius. denarios quorum
p̃cio uulneratũ curaret accepit: qr
in stare atq aeuangeliũ p̃dicare suf-¬
ficerent. Et qđ cumq suꝑ erogaue-¬
ris: ego cum rediero reddã tibi Su
ꝑ erogat stabulariꝰ: qđ induobꝰ dena-¬
riis non accepit cum dicit apłs.

Expanded text:
stabulum, quia nemo, nisi baptizatus, stabulum, quia nemo, nisi baptizatus, nisi corpori Christi adunatus, Ecclesiam intrabit. Et altera die protulit duos denarios, et dedit stabulario, et ait: Curam illius habe. Altera dies est post Domini resurrectionem. Nam et ante quidem per Evangelii sui gratiam illuminaverat, his qui in tenebris et in umbra mortis sedebant , sed potior, resurrectione celebrata, perpetuae lucis splendor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis nomen et imago continetur. Finis enim legis Christus . Qui altera die prolati dantur stabulario: quia tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneratum curaret accepit, quiinstare atque Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero, reddam tibi. pererogat stabularius quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
oleũ & uinum: Peccata quȩ in ho¬
minibꝰ in uenit. redarguendo cohi
Alligait enĩ uulnera : dũ p̃cepitꝰ
paenitentiã agite: In fudit oleum:
dũ addit. appropinquabit enĩ re-¬
gnũ caeloꝵ. In fudit ⁊ uinum:
dũ dicit. Omĩs arbor quȩ non
facit fructũ bonum: excidetur &
in ignẽ mittet᷑. Q in ponens illũ
in uimentũ suum: duxcit in stabu¬
lũ. & curã euisegit: Iumentũ
eius.ẽ. caro : in quã ad nos uenire
dignatus. est. in quo sautiũ in¬
posuit quia peccata nr̃a portauit
in corpore suo in ligno Q uix-¬
ta aliã parabolam. In uentãq quȩ
errauerat ouem : humeris suis in
im. poni iurmento. ẽ: tn ipsã in¬
carnationẽ xp̃i credere. eiuisq
misteriis imitari. simul ⁊ ab hostis
incursione tutari. Stabulum au-¬
tẽ. est aeccłia p̃sens: ubi reficiunt᷑
iuatores deperegrinatione hac iN
Aet̾nam patriam redeuntes.  be¬
ne iuimento in positũ duxit i

Expanded text:
oleum et vinum. » Peccata enim quae in hooleum et vinum. » Peccata enim quae in hominibus invenit redarguendo cohibAlligat ergo vulnera, dum praecipit: « Poenitentiam agite . » Infundit oleum, dum addit: « Appropinquabit regnum coelorum » Infundit et vinum, dum dicit: « Omnis arbor quae non facit fructum bonuttetur. Et imponens illum in jumentum suum duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est, in quo saucium imposuit, quia peccata nostra portavit in corpore suo super lignum; et juxta aliam parabolam, inventam quae erraverat imponi jumento est, in ipsam Incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis initiari, simul et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores, de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes. Et bene jumento impositum duxit in
Abbreviated transcription (Latin):
cerium ueteris testamenti. ẽ: ubi
ꝑ legis decreca mundi languentis
uuilnera monstrari tantum. non
autem curari poterant : quia in¬
possibile erat ut apłs ait San¬
guine uituloꝵs. ⁊ agnoꝵ. & hyr-¬
corum auferri peccata Samarita-¬
nꝰͦ autẽ qͥdam iter faciens uenit
secꝰ eũ : ⁊ uidens eum miscđia
motus. ẽ. Samaritanus quippe in¬
t̃precatur custos dm̃ significat
Cin recassime ꝓpheca ne hos latro-¬
nes possit in currere supplicat.
Custodime inquiens alaqueo quẽ
statuerunt mͥ: ⁊ abscandalis oꝑanti
u mqͥtatem.. Qui ꝓpter nos homi¬
nes. ⁊ ꝓpter nram̃. salutẽ. descendit
decelis. iutȩ p̾sentis iter arripuit.
⁊ uenit secus eum qui uulneribꝰ tabes¬
cebat in flictis id. est in similicudinẽ
hominũ factus & habitu in uentus
ut homo:: Con passionis nrae suscep¬
tione finitimꝰ : & miscłię factus. ẽ.
collatione uicinꝰ: Et appropians:
alligauit uulnera eius in fundens

Expanded text:
terium Veteris Testamenti est, ubi terium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat ut Apostolus ait sanguine vitulorum et agnorum, et hircorum auferri peccata . Samaritanus autem quidam iter transiens, venit secus eum, et videns eum misericordia motus est. Samaritanus, quiterpretatur custos, Dominum significat cui rectissime Propheta, ne hos latrones possit incurrere, supplicat: Custodi me, inquiens, a laqueo quem statuerunt mihi et a scandalis operantium iniquitatem; qui propter nos homines et propter nostram salutem descendens de coelo vitae praesentis iter arripuit, et venit secus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, id est, in similitudinem hominum factus et habitu inventus ut homo, compassionis nostrae susceptione, finitimus et misericordiae factus est collatione vicinus. Et appropianalligavit vulnera ejus, infundens
Abbreviated transcription (Latin):
ta aliã parabolã luccuriosus fi¬
lius ꝑ pęnitentiã rediens ornat᷑.¬
& qua proto plasti amissa cogno¬
uerunt esse se nudos tunicasq
pellitias naturȩ mortalitatis i¬
duti sunt: Q̃ plagis in positis a-¬
bierunt semi uiuo relicto Plage
peccata sunt quibus Naturę
humanȩ in tegritatẽ uiolando
seminarũ quoddã ut ita dicam
augende mortis tessis in didere uis¬
ceribꝰ. Abierunt autẽ non ab insi¬
diis aliquatenus cessando. sed earũ¬
dem in sidiarum fraudes occisitan¬
do: Semiuiuum reliquerunt qr
beatitudine uitȩ in mortalitatis
exuere sed non sensum rationis
ab olere ualuerunt. Exqua enĩ
parte sapere ⁊ cognoscere dm̃ po¬
test uiuus . ẽ. homo: Exqua u
peccatis contabescit & miseria de¬
ficit mortuus : id. est lutifero.
uulnere foedatus: Accidit autẽ
ut Sacerdos quidam descenderet
Similiter & leuita cum esset secꝰ
locũ et uideret eũ: ꝑtransiit
S acerdos et leuita qui uiso sautio
transierunt : Sacerdociaim & minis¬

Expanded text:
ta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur, et qua protoplasti amissa, cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendae mortis, fessis indidere visceribus. Abierunt autem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalitatis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, qui, viso saucio, transierunt sacerdotium et minis
Abbreviated transcription (Latin):
cerce culibet ꝓ ximum docerce
⁊ tamen haec eadem ꝑ abola
specialiter ipsũ dei filiũ qͥ nob̾
ꝑ humanitatẽ ꝓximꝰ fieri di-¬
gnatus. ẽ. designaret. Neq enĩ
ita ꝓ ximũ quẽ sicut nos dili¬
gere uidemur suꝑ xp̃o interp̾tari
debemus : ut moralia mutuę frat̾-¬
nitatis instituta sub allegoriȩ Re¬
gulis extenuare ⁊ auferre conemᷤ:
Sufpiciens autẽ iħc diocit. Nomo
quidã descendebat abierusalẽ iN
ihericͥo Homo iste adam intelli¬
gitur in genere humano. Hieru¬
salem cuutas pacis. illa caelestis¬
p̃tatur. significat uariis uide-¬
licet defectuũ laboribꝰ erroribꝰq
semꝑ in certã E incidit in latro-¬
nes:. Latrones diabolũ ⁊ angłos
euis intellege: in quos qui descen-¬
debat incidit. Nã nisi pͥus
intus intumescer&: foris cẽptatꝰ
nĩ satis sententia quȩ dicit

Expanded text:
ceret cuilibet proximum doceret, ceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque enim ita proximum, quem sicut nos diligere jubemur, super Christo interpretari debemus, ut moralia mutuae fraternitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano. Hierusalem ciuitas pacis illa caelestisrpretatur, significat, variis videlicet defectuum laboribus erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones diabolum et angelos ejus intellige, in quos qui descendebat incidit: nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus nim satis sententia quae dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
lã respondenti illũ fuisse ꝓximũ
uulnerato. qui fecit misccłiam in
illũ: adiecit. Uade ⁊ tu fac simi¬
liter. Id. est tali miscđię studio ꝓ¬
xiniũ tuũ necesse habentem dili-¬
gere. ⁊ sustentare memento Aꝑtis-¬
sime declarans solã esse dilectionẽ.
⁊ ipsam non uerbotenꝰ ostentatam
sed oꝑibꝰ ex secutione ꝓbatam. quȩ̨¬
ꝑpecuã ducat ad uitã. Ille autẽ
uolens iustificare seipsũ: diocit
ad iħm Ec quis. est meus ꝓdximꝰ :
Quanta in anis głe dementia legi-¬
tur ob uulgi fau̾orẽ captandum
quo sapient respondisse iactaret᷑.
Trimũ se legis fatecur ignorare
mandatũ: uulata saluatoris sen-¬
tentiã sapiens ⁊ prudens in lege¬
dñi. sed quia non humiliari
cum paruulis. xp̃i sed seipsum
iusti ficare desiderat. beatos ocu-¬
los colũbarũ in nocentiȩ lacte
lotarũ. qͥbus xp̃i archana uide¬
re possit accipere recusans. cui
suum: ut & omnem qͥ miscłiã fa¬

Expanded text:
lam respondenti illum fuisse proximum lam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam in illum, adjicit: Vade, et tu fac similiter, id est, tali misericordiae studio proximum tuum necesse habentem diligere et sustentare memento. Apertissime declarans solam esse dilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? Quanta inanis gloriae dementia! Legisperitus ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se legis fatetur ignorare mandatum, vere juxta Salvatoris sententiam, sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusans. Cui suum, ut omnem qui misericordiam fa
Abbreviated transcription (Latin):
Ritus surrexit temptans¬
D eũ ⁊ dicens Mlagister
ꝗd faciendo uitã aeternam posside.¬
bo. Legis peritus qui deuita aet̾-¬
na dnm̃ temptans int̾rogat occasi¬
onem ut reor cemptanzdi deipsis
dñĩ sermonibꝰ sumpsit ubi ait
Gaudece autẽ qđ nomina urã scrip¬
ta sunt in caelis: Sed ipsa sua
temptacione declarat quã uera sit
illa confessio qua patri loqͥtur:
qđ abscondisti hȩc asapientibꝰ ⁊ pru-¬
dentibꝰ et reuelasti ea paruuilis
Atille diocit ad eum In lege quid
scriptum. est quomodo legis: ille
respondens: dixcit. Diliges ꝓxiiũ
dnm̃ deũ tuum ex toto corde tuo.
⁊ extota anima tua. ⁊ ex omibꝰ ui¬
ribus tuis. & ex omni mente tua:
I ꝓ ximiũ cuũ sicut terp sum:
Dum legis perito Respondet. ꝑfectũ
nobis saluator iter uite caelestis
ostendit: cui pͥmo de dilectione di
& ꝓximi legis scripta ꝓponenti
dicit Recte respondisti. hoc fac et
uiues. Deinde post in ductã ꝑabo-¬

Expanded text:
ritus surrexit, tentans eum, et dicens: Magister quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus, qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem, quod nomina vestra scripta sunt in coelis. Sed ipsa sua tentatione declarat quam vera sit illa Domini confessio, qua Patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus, et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respondens, dixit: Diliges Dominum de tuo, et ex tota anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit. Cui primo de dilectione Dei et proximi legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti: Hoc fac, et vives. Deinde post inductam parabo
Abbreviated transcription (Latin):
patre. primogenitꝰ amortuis.. Qua¬
ꝓpter scđm id qđ unigenit. est. n
cimur ingra: ꝑ adoptionem filioꝵ
sicut apostolica doctrina commen-¬
dat. Naturales ergo filiolos scđm
id autem qđ primogenitꝰ ẽ. frater
deipsa patris substantia unicꝰ natꝰ
est Id existens: qđ pater . ẽ. De-¬
us de deo: lumen delumine:. Nos
aucen non lumen nacuraliter su¬
mus. sedabillo lumine inlamina¬
mur: ut sapientiae lucere possimꝰ
Pereum qui uiuit & regnat inscła

Expanded text:
Patre, primogenitus a mortuis. QuaPatre, primogenitus a mortuis. Quapropter secundum id quod unigenitus est, non cimur per adoptionem filiorum, sicut apostolica disciplina commendat. Naturalis ergo filius secundum id quod primogenitus est frater, de ipsa Patris substantia unicus natus est, id existens quod Pater est, Deus de Deo, lumen de lumine. Nos autem non lumen naturaliter sumus; sed ab illo lumine illuminamur, ut sapientia lucere possimus, per eum qui vivit et regnat in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
nõ debet. Deo sequendũ erat. qui
uideri non poterat Ut gͦ exciberet᷑
homini et qui ab homine uideretuꝵ
⁊ quẽ homo sequeret᷑. ds̃ factus est
homo: Aliꝗd te magnũ credere de-¬
bes sad qđ uerbum caro factũ. est
et habitauit in nob̾: Fadem sapien¬
tia quȩ dedeo genita. ẽ. dignata. est
aeciam int̾ homines creari: aquo ꝑ-¬
Non enim redire potuimꝰ Nisi humibi¬
tate: qui ꝑsuꝑbiam lapsi sumus.
sic̃ dictum. est: prime nrãe creatu¬
rae. Custate: et eritis sicut dii:
Duiꝰ igit᷑ humilitatis exemplum: id
.ẽ uiȩ quęrendũ fuit ipse reparator
nrͣ. in seipso demonstrare dignatus
.E. Qui non rapinã arbitratus. est
esse se aeqͣlem deo sed semet ipsum
exinauit formã serui accipiens: ut
crearetur homo in principio uiarũ
eius uerbo ꝑ qđ creata st̃ om̃ia
Qua ꝓpter unigenitꝰ & pͥmogenitus
dñs nr̃ : diuinarum scripturarum
Auctoritate pͣ dicatur unigenitꝰ de

Expanded text:
non debet: Deus sequendus erat, qui non debet: Deus sequendus erat, qui videri non poterat. Ut ergo exhiberetur homini, et qui ab homine videretur, et quem homo sequeretur; Deus factus est homo. Aliquid te magnum credere debes. Sed quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , eadem Sapientia quae de Deo genita est, dignata est etiam inter homines creari; ad quod peNon enim redire potuimus nisi humilitate, qui per superbiam lapsi sumus; sicut dictum est primae nostrae creaturae, Gustate, et eritis sicut dii . Hujus igitur humilitatis exemplum, id est, viae quaerendum fuit. Ipse reparator noster in se ipso demonstrare dignatus est, qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens ; ut crearetur homo in principio viarum ejus Verbum per quod creata sunt omnia. Quapropter unigenitus et primogenitus Dominus noster divinarum Scripturarum auctoritate praedicatur; unigenitus de
Abbreviated transcription (Latin):
scłi factus. ẽ. tam paruus ut defe-¬
mina Nasceretur: sed mansit tã
magnus ut apatre non separaret᷑.
rȩbentes ei ob sequium & testimoni¬
um : tamquã lucernae uenturo diei
sum Nascendo uenturũ post cre¬
dendo adheseruN. O portebat
enĩ ut p̃nuntiaretur uenturꝰ: fac¬
turꝰ miracula. Quibꝰ miraculis:
bene intelligentibꝰ appararet.
Nomo parinis adparuos. sedhumi¬
lis ad suꝑbos.. Paruitatẽ suã do-¬
cens hominem ut se agnosceret.¬
et paruui: ne non grandiscendo se
crederet magnũ. Est enĩ suꝑbia
non magnitudo : sed tumor:
Qđ autem tum& : uidet᷑ magnum.
sed nõ. est sanũ. Ut autẽ creator
generis humani istũ tumorem
sanaret: ipse medicꝰ ipse medici¬
na Non solum medicamencum
ad hibens apparuit itͣ homines¬
homo: sedhomo offerens hominem
Contemplatio diuinitatis eius: querit¬
in firmos. Et dũ erant homines qͥ
dm̃ uiderant in hominẽ: nec tamen
spem suã ponere in hominẽ sequi

Expanded text:
saeculi, factus est tam parvus, ut de fesaeculi, factus est tam parvus, ut de femina nasceretur; sed mansit tam magnus, ut a Patre non separaretur. Praebentes ei obsequium et testimonium, tanquam lucernae venturo diei, sum nascendo venerunt, post credendo adhaeserunt. Oportebat enim ut praenuntiaretur venturus, facturus miracula; quibus miraculis bene intelligentibus appareret homo parvus ad parvos, sed humilis ad superbos: parvitate sua docens hominem, ut se agnosceret parvum; ne non grandescendo se crederet magnum. Est enim superbia non magnitudo, sed tumor. Quod autem tumet, videtur magnum, sed non est sanum. Ut autem Creator generis humani istum tumorem sanaret, ipse medicus, ipse medicina, non solum medicamentum adhibens apparuit inter homines homo, offerens hominem contemplatio divinitatis ejus quaerit firmos. Et dum erant homines, qui Deum viderent in homine, nec tamen spem suam ponerent in homine, qui sequi
Abbreviated transcription (Latin):
uestrae fraternitatis: tam frequens¬
congregatio exigit anobis debittͣ
sermonis offitium: ltaq fratres
affectu pio corde deuoto ianuam
dñi pulsemꝰ: ut ex nobis tribuat
fidutiam utilia dicendi. & urãe ca¬
ritatis fructũ audiendi: Adiu¬
uet itaq nos humillimos suos salua
ga con unctus.. Hodie itaq nasci di-¬
gnatus. ẽ ꝑquem facta st̃ om̃ĩa.
manens qđ .ẽ exibens tibi qđ es
Alanens apud patrẽ in diuinitate:
suscepit nr̃am infirmitatem in
unitate. Duas nanq Natiuitatos
aeterna ut crearet temꝑ ales: hanc tẽ¬
poralem: ut p̃staret aecernos. Ille enim:
dequo dicit iohannes a euangelista.
qi̾ in principio erat uerbũ: ⁊ uerbũ
erat apud deũ et deus erat uerbũ.
Et quia om̃ia ꝑ ipsum facta scͣ: et si¬
ne ipso factum.ẽ. Nichil.. Qđ fac.¬
tũ. est ille tantus: ille informa dei
a equalis patri Ille sine tempore:
fabricatu s. ẽ. temꝑa Ille ex nullo
scło: est anre omĩa secula ludex

Expanded text:
estrae Fraternitatis tam frequenscongregatio, exigit a nobis debitum sermonis officium. Itaque, fratres, affectu pio, corde devoto januam Domini pulsemus: ut et nobis tribuat fiduciam utilia dicendi, et vestrae Charitati fructum audiendi. Adjuvet itaque nos humillimos suos Salvater conjugatus. Hodie itaque nasci dignatus est, per quem facta sunt omnia: manens quod est, exhibens tibi quod es; manens apud Patrem in divinitate, suscepit nostram infirmitatem in humanitate. Duas namque nativitates aeternam, ut crearet temporales; hanc temporalem, ut praestaret aeternos. Ille enim de quo dicit Joannes evangelista, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, quod factum est: ille tantus, ille in forma Dei aequalis Patri, ille sine tempore fabricator temporum, ille ex nullo saeculo, ante omnia saecula, judex
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ ex altat humiliabit᷑. aut qui se in
conspectu omium humiliat exaltabi¬
tur abeis: sed contrario nũ quã qͥ
se uł inapicȩ dignitatis uł inalia
quȩ libet ad quirenda gła suble-¬
uat. usq in finẽ exaltari non cessat.
Similiter ⁊ humilis qui libet ac ue¬
recundus : in sua qua contemptus
est usq ad uite terminum medio¬
critate ꝑ seuerat Sidõ qr̾ uixta
ueritatis sententiã omĩs qui se in¬
caute demeritis alleuat : humilia¬
factis humiliat. ex altabitur abeo
Ineundẽ ꝓ culdubio sensũ p̃ missus
sermo redemptoris: quo pͥmos tri
nuptiis accubitꝰ quęri uecat con

Expanded text:
bus exaltat, humiliabitur, aut qui se in bus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis; sed e contrario nonnunquam qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus in sua qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta Veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliafactis humiliat, exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, con
Abbreviated transcription (Latin):
tibi gła: corã simul discumbentibꝰ.
uatur in fine. Quia sicut salo-¬
oror ait. Hȩreditas ad quã festi¬
natur in pͥncipio : in nouissimis be¬¬
nedictione carebit Pocest autẽ ⁊ in
hac uita intellegi qui in nouissimo
loco recũbens in uenit᷑. dno ueni¬
ente sublimat᷑. Quia cotidie dñs
suas nuptias intrat : cotidie mo-¬
res. sedes habitus conuiuantiũ di¬
uidicat: ⁊ suꝑbos despiciens: hu¬
milibꝰ sepe tanta sui sp̃s mune¬
ra prȩstat. ut eos merito discum¬
bentium hoc. ẽ. infide qͥ escentiũ
coetus: unam ma ammiratione glori¬
ficet: Scupensq in auctoris sui lau¬
dationem : ꝓ siliat dicens: Michi
autem nimis honorificatisunt ami¬
ci tui ds̃: nimis conforcatꝰ ẽ. princi¬
patus eoꝵ: Quia omĩs qͥ se exal
tat humiliabitur. ⁊ qͥ se humiliat
exaltabitur. & ex hac conclusione
mani feste clar&: p̃cedentẽ dnĩ sermo¬
nẽ tipice iItelligendũ Neq e¬
nim mex omĩs qui se corã homini¬

Expanded text:
oram simul discumbentibus.d tibi servatur in fine; quia, sicut Salomon ait, haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit. Potest autem et in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus, quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens humilibus saepe tanta sui spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est, in fide quiescentium coetus unanimi admiratione glorificet, stupensque, in auctoris sui laudationem prosiliat, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum. Quia tat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur. Et ex hac conclusione manifeste claret, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram homini
Abbreviated transcription (Latin):
cũ loco deuote humilitatis ad or-¬
nec. Neforte honoratior tesit in¬
uitatus abeo. &ueniens is quite
& illũ uocauit. dicat tibi Dahu¬
ic locũ. Se tunc incipies cũ rubo¬
re noiussimũ locũ tenere.. Hono
ratiori post in antato locũ dat:
ille qͥ delonge suę conũsationis con¬
fidentia securior factus. cita illoꝵs
qͥ se in xp̃o secuti st̃ agilitate p̾it᷑:.
Ꝙ cũ rubore nouissimũ locũ tenet:
quando dealiis meliora cognos¬
cens quic quid desua oꝑatione cel¬
sũ sentiebat humiliat dicens cũ ꝓ¬
pheca Egenus sũ ego ⁊ in laboribꝰ
aiuiuentute mea: eoxaltatꝰ autẽ hu¬
miliatus sum & confusus: Sedcũ
uocatus fueris : uade recunbe in
nouissimo loco:. Quanto magnuses
inqͥt humiliate inomibꝰ. & psal-¬
mista głatu&. Numiliatus sum
usquequaq dñẽ uiuifica me scđm
uerbum tuum Manifeste signi¬
ficans. ita se adnõ posse tuuifica¬
ri: si desuis ipse uircutibꝰ humi¬

Expanded text:
tum loco devotae humilitatis adortum loco devotae humilitatis adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, et veniens is qui te et illum vocavit, dicat tibi: Da huic locum, et tunc incipies cum rubore novissimum locum tenere. Honratiori post invitato locum dat ille, qui, de longae suae conversationis confidentia securior factus, cita illorum qui se in Christo secuti sunt agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea, exaltatus autem humiliatus sum et confusus . Sed cum vocatus fueris, vade, recumbe in novissimo loco. Quanto magnus es, inquit, humilia te in omnibus . Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum . Manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humi
Abbreviated transcription (Latin):
eligerent dicens ad illos. Cũ in¬
uitatus fueris ad nuptias. Nion
discumbas in pͥmo loco.. Aꝑta
quidẽ ad litterã. ẽ. hȩc am monitio
saluatoris. docens humilitatẽ non so-¬
lum apua deũ: sed aeciam apud ho-¬
mines esse laudabilẽ:. Sed qm̃ banc
a euangelista non frustra parabolam
uocat : breuiter intuendum ꝗd aeci-¬
am misticȩ signet. Nuptias ap-¬
pellari. xpisti & aeccłiȩ con iunctio¬
nẽ multis locis appar&. equibꝰ u¬
num. ẽ:. Nonquid possunt filii
nuptiarum quã du sponsus cum
illis. est ieuinare. Aluid Simile
factum. ẽ. regnum caeloꝵ homini
regi qui fecit nuptias filio suo.
⁊ misit seruuos suos uocare iri¬
uitatos ad nuptias. Has gͦ nup-¬
tias qͥs quis in uitatꝰ adierit. id
.ẽ. aeccłie se menbris fidei gratia
con uinxerit: Nondiscumbat in
primo loco. hoc. ẽ non sede me¬
deat iuxta alterius loci parabo¬
lã ueste riuptiali uestitus: hoc-
.ẽ. uirtutum fulgore coruscꝰ appa¬
rere Sed ⁊ ipsarũ habitũ uirtu¬

Expanded text:
um invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem, sed quoniam hanc evangelista non frustra parabolam vocat breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias appellari, Christi et Ecclesiae conjunctionem, multis locis apparet. E quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est, jejunare ? Al regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias. Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est, non se de medeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est, virtutum fulgore coruscus apparere, sed ipsarum ambitum virtu
Abbreviated transcription (Latin):
auaritia condempnet Siuos in qͥt
in sabbato asim̃ aut bouẽ aut ali¬
ud quod libet animal in puteũ de¬
cidens eripere festinatis non anima¬
li sed urẽ auaritiȩ consulentes. qͦn¬
tomagis ego hominẽ qͥ multo me-¬
lior. est peccore debeo liberare. Con¬
gruenter q hr dropicum: Animali
I qđ cȩcidit in puteum con parauit:.
Mumore enĩ laborabat sicut illa
mulier quã decem ⁊ octo annis alli¬
gatã dixerat. & ab eadẽ alligatio¬
ne soluebat. conparauit iumento
qđ soluitur ut ad aquã ducat᷑. Se
bene utroq loco bouẽ posuit et
asinũ quia siue sapientes quosq
& hebetes. siue ut supͣ dictũ. ẽ.
utrũq ppłm eos significare sentia-¬
mꝰ. Cum uidelicet cuius ceruicẽ
iugum legis adtriuit atq eũ quẽ-
libet seductor repperit : quasi bru-¬
tũ animal & nulla ratione reni¬
tens quo uoluerit errore subtra¬
xit: Om̃s saluator adueniens
satanȩ iuinculis adstriet ꝰ  om̃s ĩ

Expanded text:
avaritiae condemnet. Si vos, inquit, avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor repperit, quasi brutum animal et nulla ratione retinens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ dicitur iħm: adhoc respicit qđ
p̃missũ. ẽ. ⁊ ipsi obseruabant eum
Dñs enĩ nouit cogitationes hominũ.
S ed merito int̾rogati tacent qͥ contra
se dictũ quic quid dioxerint uident.
Cã silicet sabbato curare. quare sal¬
uatorẽ an curce ob seruant. Si non
licet. quare ipsi sabbato peccora
curant. Ipse uero ad prehensũ. sa¬
nauit ac dimisit.. Prouida dispensa¬
tione dñs ante legis peritos ⁊ pha-¬
risȩos hydropicum curat: ⁊ mox
cont᷑ auaritiã disputat. ut uidelicet
ꝑ huiꝰ egritudinẽ corꝑis. in illis
ex pͥmeret᷑ egritudo cordis De¬
niq post multa disputationis eius
hortamenta sub iuinctũ. ẽ. Audie¬
bant haec om̃ia pharisçi qͥ erant
auari. ⁊ deridebant illũ. Pydro-¬
picus quippe. quo amplius bibit:
am plius sitit. E omĩs auarus:
sitim multiplicat. Quicum ea quȩ
appecit adeptꝰ fuerit: ad appecen-
sabbati Sic ob seruatores sui pha-¬
risȩos coniuncit : ut cosdẽ aetiã

Expanded text:
ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetendaabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
anplꝰ scire . S ides recte conꝑatua
ei : quẽ fluxus carnalium uolupta¬
cũ exuberans ad grauat. Con pa-¬
ratur diuiti auaro : qui quanto
copiosior diuitiis qͥbꝰ non bene uti-¬
tur : tanto ardentius calia concu-¬
piscit: & respondens iħs. diocit ad
legis peritos ⁊ phariseos: Silicet sab¬

Expanded text:
 recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat, comparatur et diviti avaro, qui quanto copiosior est divitiis quibus non bene utitur, tanto ardentius alia concupiscit. « Et respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ds̃ homo ueniret qui inho-¬
minis habitu apparens. et homines
quȩ & ut diuina instrueret. et mor¬
tem ut homo suscipiens diuina
uirtute reuinceret. Sic que in
se credentes. et ad contemptum sub¬
eunde mortis accenderet: et cer-¬
titudine sperandȩ resurrectionis
ac uitȩ ꝑpecis animaret Quo
enĩ altius exemplo pocerant
homines ad fidem participandȩ
gloriȩ et ꝓ merendȩ uitȩ in mor-¬
talis erigi. quam cum ipsumt dm̃
pem: Quo efficacuis orhine adto¬
leranda ꝓsua salute ad uersa
quęq ꝓ uocarentur quã cum auc¬
torem suum didicissent ꝓ ipsors
nera proborum. & ipsam mortis
subisse sentenciam: Qua racione
congruentius spem resurrectionis
acciperent. quam cum euis se sacra¬
mentis ablutos et sanctificatos. eiꝰ
corpori ad unatos esse. meminissent
qui pro ipsis morte gustata cituis
exem plum resurgendi amorte pre¬
beret. Oportebat ita que xp̃m¬

Expanded text:
nisi Deus homo veniret, qui in honisi Deus homo veniret, qui in hominis habitu apparens, et homines quae essent divina instrueret, et mortem ut homo suscipiens divina virtute revinceret, sicque in se credentes, et ad contemptum subeundae mortis accenderet, et certitudine sperandae resurrectionis ac vitae perpetis animaret. Quo enim aptius exemplo poterant homines ad fidem participandae gloriae, et promerendae vitae immortalis erigi, quam cum ipsum Deum pem? Quo efficacius ordine ad toleranda pro sua salute adversa quaeque provocarentur, quam cum auctorem suum didicissent pro eorumnera probrorum, et ipsam mortis subiisse sententiam? Qua ratione congruentius spem resurrectionis acciperent, quam cum ejus se sacramentis ablutos et sanctificatos, ejus corpori adunatos esse meminissent, qui, pro ipsis morte gustata, citius exemplum resurgendi a morte praeberet? Oportebat itaque
Abbreviated transcription (Latin):
necesse. ẽ. impleri omĩa quȩ scrip-¬
ta sunt inlege moysi. et ꝓphecis.
et psalmis deoe Onnem magister
ueritatis tollit scrupulum simula-¬
cionis: undiq ueritatis uira con¬
firmat. Nidecur. palpatur. reficit᷑.
sermo exortaciom̾s ꝑ singula pre-¬
becur: & ne solum euis testimonium
minus sufficere putaretur: etiã mo¬
ysi et ꝓphecarum auctoritas. qui
euis in carnacionem. passionem.
et resurrectionem suis p᷑ signaue-¬
rint scriptis ad medium ꝓducitur
Ne uero ad in tellegenda horum
mistica dicta tardi forte remane-¬
rent : sensum quoq illis quo hȩc
intelligere possent aperuit: Quo
facto. nichil ultra priscȩ dubitͤatis
in eorũ mente residere ꝑ mi sit:
IUR. E dixxit eis. Quoniam sic
scriptum. est ͤ sic oporcebat pati
xpistum. et resurgere amortuis
die tercio. & predicare in nomine
eus penitentiam & remissionem
peccatorum: iomnes gentes
deo autem xp̃m̃ pati et̾ refurge¬
re oporcebat amortuis: quia in¬
possibile erat mundum saluari.

Expanded text:
impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me. Omnem Magister veritatis tollit scrupulum simulationis, undique veritatis jura confirmat. Videtur, palpatur, reficitur, sermo exhortationis per singula praebetur, et ne solum ejus testimonium minus sufficere putaretur, etiam Moysi et prophetarum auctoritas, qui ejus incarnationem, passionem et resurrectionem suis praesignaverunt scriptis, ad medium producitur. Ne vero ad intelligenda horum mystica dicta, tardi forte remanerent, sensum quoque illis quo haec intelligere possent aperuit: quo facto, nil ultra priscae dubietatis in eorum mente residere permisit, uras et dixit eis: Quoniam sic scriptum est, et sic oportebat pati Christum, et resurgere tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gIdeo autem Christum pati et resurgere oportebat a mortuis, quia impossibile erat mundum salvari
Abbreviated transcription (Latin):
quidem necessitatem. ac tamen fa-¬
cultatem habuisse uescendi Ideq
ubi oporcunitas ꝓbandȩ substan¬
ciȩ naturalis exigebat oibi esse
refectum : qui nimirũ cibi nullũ
saginȩ aduimentum ut mortali¬
um corꝑibus solent ille p̃buerint.
sed quomodo inignem missa aqua
ita mox comesti sꝑitali eius sint
nircute adsumpti. Sed et nostra
post refurrectionem corꝑa cȩlesti
gloria predita credendum. ẽ. ad
quic quid uoluerint agendum. eẽ.
potenciora: ad ꝑueni endum ubi¬
cum que libuerit esse ꝓmtissima.
Ded quia nulla tunc manducandi
necessitas uel utilitas aliunde po¬
turum : ubi filiis resurrectionis
non aluid aesca et potus. uita et
salus. gaudium pax. et omĩa bo¬
na: quan illud nimirum fit qđ
in psalmo cantur: Beati qui habi-¬
tant in domo tua: in seculum se¬

Expanded text:
quidem necessitatem, attamen faquidem necessitatem, attamen facultatem habuisse vescendi; ideoque ubi opportunitas probandae substantiae naturalis exigebat, cibis esse refectum, qui nimirum cibi nullum saginae adjumentum, ut mortalium corporibus solent, illi praebuerint, sed quomodo in ignem missa aqua, ita mox comesti spirituali ejus sint virtute absumpti. Sed et nostra post resurrectionem corpora coelesti gloria praedita, credendum est ad quidquid voluerint agendum esse potentia, ad perveniendum ubicunque libuerit esse promptissima; sed quia tunc nulla manducandi necessitas vel utilitas aliunde poturum, ubi filiis resurrectionis non aliud esca et potus quam vita et salus, gaudium, pax, et omnia bona, quam illud nimirum sit quod in psalmo canitur: Beati qui habitant in domo tua,