comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
festũ incinos pontifices: sed et
abbatũ ac diuersoꝵ clericorũ non
minimã multitudinẽ. Et quia hoc
in kalendis iulii agere uolebat: in¬
gilata una nocte. facto mane. acce-¬
pto sarculo. t̾rã quȩ suꝑ scm̃ erat
tumulũ cęperunt effodere. Quo
detecto: manus ut eũ cõmouerent
initiunt. Ibiq multitudo tota
laborans: nichil piorsus per totã
q̾iem ꝓfecit.

Expanded text:
festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit.
Abbreviated transcription (Latin):
et docet eos Ist. crcũlocutio qua
scribitur: et aꝑiens ossuũ: fortase
ipsa mora cõmendat. aliquantolon¬
giorẽ futurũ esse sermonẽ nisifor¬
te non uacat qđ nunc eo dictũ ẽ
aꝑuisse ossuũ: qđ ip̃se in lege uete¬
ri aꝑire soleret ora ꝓpħarũ. Qud¬

Expanded text:
 dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora Pr
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur ꝑ ꝓpħam. Iustitia tua-
sicut montes dei. Et hoc bene signi-¬
ficat: qđ ab uno magistro. solo do¬
cendis tantis rebꝰ idoneo docetua
in monte. Sedens autẽ docet: qđ ꝑti¬
net ad dignitatẽ magisterii. Et ac
uiciniores: qui p̃ceptis implendis

Expanded text:
dicitur: Justitia tua sicut montes Dei . Et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo docetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii. Et acctiam corpore viciniores, qui praeceptis implendis
Abbreviated transcription (Latin):
re: quia abscondisti hȩc a sapientibꝰ
et prudentibꝰ: et reuelasti ea pariui¬
lis. Huc usq interĩ uerba dñi. si di¬
gne. si diligenter. si qđ primũ ẽ. pie
consideremus: inuenimꝰ primitus
non semꝑ cũ in scripturis legimus
confessionẽ debere nos intelligere
uocẽ peccatoris. Maxime autẽ hoc
dicendũ fuit. et hinc admonenda
caritas ur̃a: quia mox ut hoc uer¬
bũ sonuit ex ore lectoris: secutꝰ ẽ
eciã sonꝰ tunsionis pectoris ur̃i.: au-¬
lice scilicet qđ dñs ait. confiteor
E aat᷑ In hoc ipso qđ sonuit. con¬
fitebosechora tutuc stis. Tundere
antẽ petdus quid ẽ rusi arguere
qd̾ lacet impectere: et eudenti pul¬
re hoc fecistis nisi qlua audistis
Conficeor tͥ p̃r ̾ Comfeteor au¬
distis qui confitetur aite nclistis
unc gͦ aduertite. Eex¬
Si confiteor xp̃s dixit asu
longe ẽ. omne peccatũ. nonslu
ẽ peccatoris sed eciã laudabrs¬

Expanded text:
ia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Hucusque interim verba Domini, si digne, si diligenter, si quod primum est, pie consideremus; invenimus primitus, non semper cum in Scripturis legimus confessionem, debere nos intelligere vocem peccatoris. Maxime autem hoc dicendum fuit, et hinc admonenda Charitas vestra: quia mox ut hoc verbum sonuit in ore Lectoris, secutus est etiam sonus tunsionis pectoris vestri, audito scilicet quod Dominus ait, Confiteor tibi, Pater. In hoc ipso quod sonuit, Confiteor, pectora tutudistis. Tundere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidenti pulre hoc fecistis, nisi quia audistis, Confiteor tibi, Pater? Confiteor, audistis: qui confitetur, non attendistis. Nunc ergo advertite. Si, Confiteor, Christus dixit, a quo longe est omne peccatum; non solius est peccatoris, sed etiam a
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Si autẽ bene cogitemꝰ repre¬
hensio tua. laus ipsiꝰ ẽ. Quar
enĩ iã confiteris in accusatione
peccati tui: in accusatione ipsis¬
tui quare confiteris: nisi quia e
mortuo uiuus factus es: derp¬
tura quippe ait. A mortuo quas
a mortuo confessio: qui confitẽt
uiuit. Et si peccatũ confitetur
utiq a morte reuixit. Si peccat
confessor reuixit a morte: quis i
suscitauit : Nullus mortuus et
sui ipsius suscitator: Ille se potuit
suscitare: qui mortua carne non
mortuus ẽ Et enĩ hoc suscitauis.
qđ mortuũ fuerat. Ille se suserta¬
uit: qui uiuebat in se. in carne a
tẽ suscitanda mortuus erat. Non
enĩ solus pater filiũ suscitauit: de

Expanded text:
. Si autem bene cogitemus, reprehensio tua, laus ipsius est. Quare enim jam confiteris in accusatione peccati tui? in accusatione tui ipsius quare confiteris, nisi quia ex mortuo vivus factus es? Scriptura quippe ait: A mortuo, quasa mortuo confessio, qui confitetur vivit: et si peccatum confitetur, utique a morte revixit. Si peccati confessor revixit a morte, quis eum suscitavit? Nullus mortuus est sui ipsius suscitator. Ille se potuit suscitare, qui mortua carne non mortuus est. Etenim hoc suscitavit quod mortuum fuerat. Ille se suscitavit, qui vivebat in se, in carne autem sua suscitanda mortuus erat. Non enim Pater solus Filium suscitavit, de
Abbreviated transcription (Latin):
an qui ministrat: Nonne qui
recumbit: Ego autẽ in medio ur̃m
sũ.: sicut qui ministrat. Ad uerba
ex hortationis. suimet adiungit
exempla: quȩ ioħs euangelista ple-¬
nius cõmemorans. inter cȩcera seri-¬
bit. Si ego laui ur̃os pedes dñs et
magister: et uos debetis alter alteriꝰ
lauare pedes. Quã uis etiã in uer-¬
bo ministrandi: possint omnia
quȩ ds̃ in carne gessit. intelligi.
Nam et ipsũ sui sanguinis sacra¬
mentũ in ministrandũ nobis se ef-¬
fundere significat. cũ dicit. ⁊ sicut
filiꝰ hominis non uenit ministrari.
sed ministrare. et dare animã suam
redẽptionẽ ꝓ multis: hoc quoq
maioribꝰ eccłiȩ precipuũ ministran¬
di genus imitandũ ostendens : ut
ministeria fr̃ibꝰ impendamꝰ: uerũ
etiã sicut ille ꝓ nobis animã po-¬
suit: ita et nos ꝓ inuicẽ animas
ponere discamus.

Expanded text:
ministrat? Nonne qui recumbit? Ego autem in medio vestrum sum sicut qui ministrat. Ad verba exhortationis suimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis , et hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut nministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere discamus.
Abbreviated transcription (Latin):
nas scriptura diuina in lucẽ eue¬
xit: palmã tamen publicȩ salu¬
tis solis uirginibꝰ dedit. In ueteri
testamento. terra ac mari clausũ he¬
breors ppłm. uirgo ꝑ maria pedes
duxit: in euangelio auctorẽ mun¬
di ac redemptorẽ uirgo generauit.
IRGo est eccłia.
mune int̾rat & immundũ. Uir¬
go est & illa quã uocat iħs: cui
dicit Ades huc a libano sponsa
ades huc a libano. Transibis & ꝑ¬
transibis: a principio fidei. Non so¬
lũ transibit uirgo. sed etiã ꝑtran¬
sibit. quȩ festinat ad xp̃m. Transi
quia ea quę se xp̃o dicauerit.
transeundo ad cȩlestia. trena ꝑ¬
transeat. Nam et ipse sponsus
sic uenit ad sponsã suã: ut sali¬
at suꝑ montes: transiliat super
colles.¬

Expanded text:
nas Scriptura divina in lucem evexit, palmam tamen publicae salutis solis virginibus dedit. In veteri Testamento terra ac mari clausum Hebraeorum populum virgo per maria pedes duxit : in Evangelio auctorem mundi et redemptorem virgo generavit . Virgo est Ecclesiamune intrat atque immundum: virgo est et illa quam vocat Jesus, cui et dixit: Ades huc a Libano, Sponsa, ades huc a Libano; transibis et pertransibis a principio fidei . Non solum transivit virgo, sed etiam pertransivit: quae festinat ad Sponsum, transit quia ea quae Christo se dicaverit, transeundo ad coelestia, terrena pertranseat. Nam et ipse Sponsus sic venit ad Sponsam suam, ut saliat super montes, transiliat super colles
Abbreviated transcription (Latin):
piet centies tantũ in hõe tẽpore. do¬
mos et fr̃s et sorores et matres & filios
et agros cũ ꝑsecutionibꝰ ꝑ significa¬
tionẽ altius intelligi. Centenarius.
quippe numerus de leua translatus
in dexterã: licet eandẽ in flexu digi¬
toꝵs uideatur tenere figurã. quã ha:
buerat denarius in leua.: nimiũ ta¬
men quantitatis magnitudine suꝑ¬
crescit. Quia indelicet om̃s qͥ ꝓpt̃
regnũ dei temporalia sꝑnunt: et in
hac uita ꝑsecutionibꝰ plenissima.
stant : et in expectatione patrię cȩ¬
lestis. quȩ iure in dextera significatur.
omniũ pariter electoꝵ sincerissima
dilectione fruuntur: prestante dño¬

Expanded text:
domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros, cum persecutionibus, per significationem altius intelligi. Centenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem inflexu digitorum videabuerat denarius in laeva, nimium tamen quantitatis magnitudine supercrescit: quia videlicet omnes qui propter regnum Dei temporalia spernunt, et in hac vita persecutionibus plenissima stant, atque in exspectatione patriae coelestis, quae jure in dextera significatur, omnium pariter electorum sincerissima dilectione fruuntur. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
aut matrẽ. aut uxorẽ. aut filios.
aut agros ꝓpt̃ nomen meũ: centu.¬
plũ accipiet. & uitã et̃nã posside¬
bit. Qui enĩ cerrenis affectibꝰ siue
possessionibꝰ ꝓ xp̃i discipulatu re¬
nunciauerit : quo plus in eiꝰ amo
gaudeant sustentare substantiis:
consortes: qui se ꝓ xp̃o pauperẽ
factũ in siuis domibꝰ agrisq recipe
et maiore prorsus quã uxor pa-¬
rens. frat̾ aut filiꝰ carnalis deuotio¬
ne caritatis refouere delectentur.
sentuplũ nãq qđ ait: non nu-¬

Expanded text:
matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Qui enim terrenis affectibus sive possessionibus pro Christi discipulatu renuntiaverit, quo plus in ejus amogaudeant sustentare substantiis: consortes, qui se pro Christo pauperem factum in suis domibus agrisque recipere, et majore prorsus quam uxor, parens, frater, aut filius carnalis devotione charitatis refovere delectentur. Centuplum namque quod ait, non nu
Abbreviated transcription (Latin):
due. filiũ hominis se essẽ. Nã hoc
loco non ait. si exaltatus fuerit
a t̾ra filiꝰ hominis: sed suꝑius dixe¬
filiꝰ hominis. Hoc itaq isti animo
retinentes : et qđ nunc ait. si exal¬
tatus fuero a terra. mortẽ crucis
intelligentes: quesierunt ab illo
et dixerunt. Nos audiuimꝰ ex le-¬
ge: quia xp̃s manet in ęt̃nũ. Et
quomodo tu dicis oportet ex al¬
tari filiũ hominis: Quis ẽ enĩ iste¬
manet in ȩt̃nũ. Si manet in ȩter¬
nũ: quomodo exaltabitura t̃ra.
id.ẽ. quomodo crucis passione mo¬
rietur: hoc enĩ eũ dixisse intelli¬
gebant: quod facere cogitabant.
Non gͦ eis uerboꝵ istoꝵ obscurita¬
tẽ aꝑuit infusa sapientia: sed sti¬
mulata conscientia

Expanded text:
se esse Filium hominis. Nam hoc se esse Filium hominis. Nam hoc loco non ait, Si exaltatus fuerit a terra Filius hominis: sed superius dixeFilius hominis. Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait: Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo et dixerunt: Nos audivimus ex lege quia Christus manet in aeternum; et quomodo tu dicis: Oportet exaltari Filium hominis? Si enim manet in aeternum; si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra? id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitatibꝰ ingenioꝵ om̃ibꝰ: siue
in artiũ licitarũ et utiliũ ꝓfessionibꝰ
omnibꝰ. Et quicquid aliud dici po¬
test scdm innumerabiles differentias
quibꝰ inter se preter sola peccata ho¬
mines distant: ab excelsissimii. usq
ad humillimos: a rege usq ad men¬
dicũ. Omnia inquit trahã post me
ut sit caput eoꝵs. et illa mebra eiꝰ
i exaltatus
inquit fuero a t̾ra hoc ẽ cũ
exaltatus fuero. Non eñĩ dubitat
futurũ eẽ: quod uenit implere
Hoc refertur ad illud: qđ supius ait.
Si autẽ mortuũ fuerit granũ mul¬
tũ fructũ affert. Nã exaltationẽ su-¬
ã quid aliud dixit. quã in cruce
passionẽ: Qd ipse euangelista non
tacuit. Subiunxit enĩ et ait. Hoc
autẽ dicebat: significans qua morte
esset moriturus. Respondit ei tur¬
ba. Nos auduumꝰ ex lege: quia xp̃s
manet in et̃nũ. Et quomodo tu di¬
cis opordet exaltari filiũ hominis:
Quis ẽ iste filiꝰ hominis : Memorit̃
tenuerunt: quod dñs dicebat assi

Expanded text:
 sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias quibus inter se, praeter sola peccata, homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum: Omnia, inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra, hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim, et ait: Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba: Nos audivimus ex lege, quimanet in aeternum; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Et quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ dixisset dñs nunc prin¬
ceps huiꝰ mundi eicietur foras. et ego
inquit si exaltatus fuero a tra om¬
nia traham post me. Quȩ omnia.
nisi ex quibꝰ ille eicietur foras: Non
autẽ dixit om̃s: sed omnia. Non enĩ
omniũ ẽ fides. Non itaq hoc ad uni¬
uersitatẽ hominũ retulit: sed ad
creaturȩ integritatẽ: id . ẽ. sp̃m̃. et
animã. et corpus: et illud quo intel.¬
ligimꝰ. et illud quo uiuimꝰ. et illud
quo uisibiles et contrectabiles sumꝰ.
Qui enĩ dixit. capillus de capite
ur̃o non ꝑibit: omnia trahit post
se. Aut si omnia ipsi homines intel-¬
ligendi sunt: omnia predestinata
ad salutẽ possumꝰ dicere. Ex quibꝰ
om̃ibꝰ ait nichil. ee̾. ꝑiturũ: cũ supra
de suis ouibꝰ loqueret᷑. Aut certe
omniũ hominũ genera: siue in lin¬
guis om̃ibꝰ: siue in etatibꝰ omnibꝰ.¬

Expanded text:
um ergo dixisset: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, Et ego, inquit, si exaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia? nisi ex quibus ille ejicitur foras. Non autem dixit omnes, sed omnia. Non enim omnium est fides. Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem, id est, spiritum et animam, et corpus; et illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ox uerbũ precessit: lucerna
solis radiũ antecessit. Gigni¬
an uox ex sterili sene: nascitur
uerbũ ex purissima uirgine. Hic
mparidis insceribꝰ creator uigorẽ
eparat iuuenilẽ: ibi in uirgina¬

Expanded text:
ox Verbum praecessit, lucerna Solem justitiae antecessit. Gignitur vox ex sterili sene, et Verbum ex purissima nascitur virgine. Hic in aridis visceribus creator vigorem renovat juvenilem, in virgina
Abbreviated transcription (Latin):
coiuit. Nascitur ante dñm ser-¬
uus: ante iudicẽ metator excurrit
Conditio fȩderis comugalis. in io¬
hanne mutatꝰ. ÷ in xp̃o euacuat᷑:
quia senũ steriliũ copula. edidit¬
in mundo ioħm:: uirginalis au-

Expanded text:
it. Nascitur ante Dominum servus, ante Judicem metator excurrit. Conditio federis conjugalis in Joanne mutatur. In Christo evacuatur: quia senum sterilium copula edidit mundo Joannem, virginalis aute
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ diligebat iħs. Neq enĩ arcm¬
dũ se a consectatu xp̃i putabat.
qui non minore se grã dilectioms
Axp̃o complexũ nouerat. Neq
incredibile. ẽ. ideo utrũq discipi¬
lũ corporali gressu uestigia dm̃
secutũ: quia necdũ intellexeran
quid significauerit. in eo quod

Expanded text:
quem diligebat Jesus: neque enim arcequem diligebat Jesus: neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minore se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerunt quid significaverit in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ret : quo se meminisset similẽ suo
redemptori mortis accipere senten¬
ciã. Postquã enĩ significauit ei. qua
morte clarificaturtis esset dm̃ ꝓti¬
nꝰ adiungit. qđ in huiꝰ capite lectio¬
nis audiuimꝰ : et dicit ei. Sequere
me. Ac si aꝑte dicat. Quia ipse
prius ꝓ tua redemptione crucis
patibulũ subire non timui: Cuir
tu ꝓ mei confessione nominis cru¬
cẽ pati formidas qui eo gloriosa¬
re martirii palma clarificabens
quo in hac ꝓmerenda magistr
am uero ab euangelista non subd¬
tur. quid post hȩc dicta dñs et
discipuli fecerint. sed ex eo tame
innuitur. quod subiungit. Conue¬
sus petrus: uidit illũ discipulĩ
quẽ diligebat sħs. sequentẽ Pater¬
namq quia cũ dixisset pecro. se¬
quere me. id. ẽ. crucẽ patiendo
imitare. surrexit de loco conuuqꝰ
et abire iã cepit. Secutꝰ est auten¬
eũ petrus etiã incessu pedũ. eupi¬
ens implere quod audiuit. sequi¬
re me. Secutus ẽ et ille discipiti

Expanded text:
ret, quo se meminisset similem suo ret, quo se meminisset similem suo Redemptori mortis excipere  Al., accipere sententiam. Postquam enim significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: Sequere me. Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, cur tu pro mei confessione nominis crucem pati formides? Qui eo gloriosiore martyrii palma clarificaberis, quod in hac promerenda magistri am vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint, sed ex eo tamen innuitur quod subjungit, Conversus Petrus vidit illum discipulum quem ditigebat Jesus, sequentenamque quia cum dixisset Petro: Sequere me, id est, 646 crucem patiendo me imitare, surrexit de loco convivii et abire jam coepit. Secutus est autem Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit: Sequere me; secutus et ille discipulus,
Abbreviated transcription (Latin):
pparuit dñs post resurrectio¬
nẽ suã discipulis septẽ. inter
in piscando tota nocte laboranti.¬
bus. Et stans in litore.copiosa rete
eoꝵs pisciũ multitudine impleuit:
moxq egressos ad t̾rã inuitauit
ad prandiũ. Et inter prandendũ
tercio petrũ anse amaret interro¬
gauit: ac tercio confitenti amorẽ.
quia ter eũ negauerat: ei tercio
deinde quia ꝓ earundẽ ouiũ. id
ẽ ammarũ fideliũ cura pastorali.
usq ad martiriũ crucis esset ꝑuen¬
turus: intimauit. dicens. Amen am̃
dico tibi: cũ esses unior cingebas te.
et ambulabas ubi uolebas. Cũ autẽ
senueris: extendes manꝰ tuas: et
alius te cinget. et ducet quo ñ uis
n manuũ nãq extensione  xi.¬
designauit. qđ ꝑ mortẽ crucis mar¬
tirio coronandus: in cinctione al¬
terius. qđ unciendiis a ꝑsecutore:
in ductu quo non uellet. quod tor¬
menta passionis contra uoluntatẽ
esset passurus humane fragilitatis.
Sed ne gralus forte uideretur pe
o confestim lenire curauit exemplo

Expanded text:
pparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, inter in piscando tota nocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio deinde quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium cura pastorali usque ad martyrium crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem uas, et alius te cinget et ducet quo non vis. In manuum namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio coronandus; in cinctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Peto confestim lenire curavit exemplo,
Abbreviated transcription (Latin):
rit filius hominis in sede maiestatis
suȩ. sedebitis et uos suꝑ sedes duodecĩ.
uidicantes duodecĩ tribꝰ isrł. Nor
dixit qui reliquistis omnia: hoc enior
et socrates fecit philosophus: & mul¬
ti ali diuitias contempserunt. sed qui
secuti estis me. qđ ꝓprie apłorũ est
atq credentiũ. In regeneratione cũ
sederit filiꝰ hominis in sede maiestatis
suȩ: quando de corruptione ex mor¬
tuis resurgent incorrupti: sedebitis
et uos in solus iudicantiũ. condẽp¬
nantes duodecim tribꝰ isrł. quia
uobis credentibus illi credere nolu¬
erunt.

Expanded text:
tis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim judicantes duodecim tribus Israel. Non dixit, qui reliquistis omnia, hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me, quod proprie apostolorum est atque credentium; in regeneratione cum sederit Filius hominis in sed de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere noluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Petrus piscator erat: diues nors
fuerat: cibos manu et arte querebat.:
et tamen loquitur confidenter: reli¬
quimꝰ omnia. Et quia non sufficit
tantũ relinquere: iungit qđ ꝑfectũ
ẽ et secuti sumꝰ te. Fecimꝰ qđ iussisti

Expanded text:
cia! Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, reliquimus omnia. Et quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est, et secuti sumus te, fecimus quod jussisti
Abbreviated transcription (Latin):
Uos autẽ quẽ me eẽ. dicitis: Ae si
diceret. Illis qui homines sunt hu-¬
mana tantũ de me opinantibꝰ:
uos qui ex illis ñ estis quia ego e¬
legi uos de mundo. quẽ me esse di¬
citis : In quibꝰ uerbis ostendit eos
in humana fragilitate humanȩ
naturȩ meritũ transcendere: et
ad imitationẽ ueri dei quodã mo-¬
do deos uocari posse. Respondens¬

Expanded text:
Vos autem quem me esse dicitis? » Ac si diceret: Illis hominibus humana tantum de me opinantibus, vos, qui ex illis non estis, quia ego elegi vos de mundo, quem me esse dicitis? In quibus verbis ostendit, eos in humana fragilitate humanae naturae meritum transcendisse, et ad imitationem veri Dei quodammodo deos vocari posse,
Abbreviated transcription (Latin):
interrogatuis primꝰ respondet:
sed etiã magnitudinẽ ostendit amo¬
ris. Merito gͦ primꝰ respondet: qͥa
plus eũ cȩteris diligit. In multis
se. Cuiꝰ amoris flãma sũccensus :
om̃ibꝰ discipulis int̾rogatis. primus
respondit dicens. Tu es xp̃s. filiꝰ dei
uiui. In quibꝰ uerbis: fundamenꝰ¬
tũ uerȩ fidei excellentissime. de¬
clarauit.

Expanded text:
espondit, sed etiam magnitudinem amoris ostendit. Merito ergo primus respondet, quia plus caeteris eum diligit. In multis em ergo amoris flamma Petrus succensus, omnibus discipulis interrogatis, primus respondit, dicens: « Tu es Christus Filius Dei vivi. » In quibus verbis fundamentum verae fidei decentissime declaravit.
Abbreviated transcription (Latin):
unde ille strepitꝰ letus exticerit. ingres¬
sisuint cũ illa in basilicã ubi eramꝰ: ad¬
ducentes eã sanã de martiris loco.
Tunc uero tantꝰ ab utroq sexi admi¬
rationis clamor exortus. ẽ: ut uox
continuata cũ lacrimis: ñ inderet᷑
posse finiri. Perducta ẽ ad eũ locũ u¬
bi paulo ante steterat cremens: Exul¬
sabant eã similẽ frĩ. eu doluerant
remansisse dissimilẽ. Et ñcdũ fusas pre
cessuas ꝓ illa: iã tamen preinã o¬
luntatẽ. tam cito exauditã esse cerne¬
bant. Exultabant in dei laudẽ . uo.¬
ce sine uerbis: tanto sonitu. quantũ
nr̃ȩ aures ferre uix possent. Quid e¬
rat in cordibꝰ credentiũ. nisi fides xp̃i ⁊
ꝓ quo sł exhani sanguis effusus est
Ciii. nisi huic fidei accestant᷑ ista mira¬
cula: in qua predicatur xp̃s resurre¬
xisse in carne. & in cęlũ ascendisse
cũ carne: Quia & ipsi martires. huiꝰ
fidei marties. id ẽ. huiꝰ ficlei testes fu¬

Expanded text:
unde strepitus laetus exstiterit, ingresunde strepitus laetus exstiterit, ingressi sunt cum illa in basilicam, ubi eramus, adducentes eam sanam de martyris loco. Tum vero tantus ab utroque sexu admirationis clamor exortus est, ut vox continuata cum lacrymis, non videretur posse finiri. Perducta est ad eum locum, ubi paulo ante steterat tremens. Exsultabant eam similem fratri, cui doluerant, remces suas pro illa, iam tamen praeuiam uoluntatem tam cito exauditam esse cernebant. Exsultabant in Dei laudem uoce sine uerbis, tanto sonitu, quantum nostrae aures ferre uix possent. Quid erat in cordibus exsultantium nisi fides Christi, pro qua Stephani sanguis effusus estCui, nisi huic fidei, attestantur ista miracula, in qua praedicatur Christus resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne? Nam et ipsi martyres nujus fidei martyres, id est, hujus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
qucc e in qua de suꝑiore loquebar¬
laco scci stare ambos fr̃s.
ocobo eoꝵs legeretur libellus: incue¬
batur ppłs uniuersus sexus u¬
triusq unũ stantẽ sine deforini mo-¬
tu: alterã in membris omnibꝰ contre-¬
mentẽ. Et qui ipsũ non uiderant: quid
meo diuinȩ miscdiȩ factũ esset. in eiꝰ
sorore cernebant. Uidebant enĩ quid
millo gratulandũ: quid ꝓ illa esset
oran dũ. Int̾̃ hȩc recitato eoꝵ libello:
de conspectu ppłi eos abirȩ precepi: &
de tora ipsa causa. aliquanto diligen¬¬
tius ceperã disputare. Cũ ecce me dis¬
putante: uoces aliȩ de memoria mar-¬
tiris noue gratulationis audiuntur.
Conuersisunt eo qui me audiebant:
ceperuntq concurrere. Illa enĩ ubi
de gradibꝰ descendit in quibꝰ steterat:
adsm̃ martirẽ orare ꝑrexerat. Quȩ
mox ut cancellos attigit. collapsa si¬
milit̾ ueliet in somnũ. sana surrexit.
Dũ ergo requireremꝰ quid factũ fuerit.

Expanded text:
exedrae, in qua de superiore loquebarexedrae, in qua de superiore loquebarloco, feci stare ambos fratres, cum eorum legeretur libellus. Intuebatur populus uniuersus sexus utriusque unum stantem sine deformi motu, alteram membris omnibus contrementem. Et qui ipsum non uiderant, quid in eo diuinae misericordiae factum esset, in eius sorore cernebant. Videbant enim quid in illo gratulandum, quid pro illa esset orandum. Inter haec recitato eorum libello de conspectu populi eos abire praecepi, et de tota ipsa causa aliquanto diligentius coeperam disputare, cum ecce me disputante uoces aliae de memoria martyris nouae gratulationis audiuntur. Conucoeperuntque concurrere. Illa enim ubi de gradibus descendit in quibus steterat, ad sanctum martyrem orare perrexerat. Quae mox ut cancellos attigit collapsa similiter velut in somnum sana surrexit. Dum ergo requireremus quid factum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoe ad me curritur: ubi sedebam
iã ꝓcessurus. Irruit alter quisq
post alterũ: omnis posterior quasi
nouũ quod alius prius dixerat nun-¬
ciantes. Meq gaudente. et a¬
pud me deo gratias agente : in
greditur etiã ipse cũ pluribus
Inclinatur ad genua mea: erigitur
ad osculũ meũ. Procedimꝰ ad populũ.
Plena erat ȩccłia: ꝑsonabat uocibus
gaudiors: deo grãs. deo laudes. nemine
tacente. hinc atq inde clamantiuor.
Salutaui ppłm: et rursus eadẽ fer¬
uentiore uoce clamabant. facto tan-¬
dẽ silentio: scripturarũ diuinaruo
sunt lecta sollennia. Ubi autẽ uentũ
ẽ ad mei sermonis locũ: dixi pauca
ꝓ tempore. et ꝓ illiꝰ iocunditate leci¬
gent̃ nobis omnẽ suȩ. fraternęq acma.¬
ternę calamitatis indicauit historiã.
Sequenti itaq die: post sermonẽ red¬
ditũ : narrationis eiꝰ lib ellũ in crasti.¬
qũ ppło recitandũ ꝓmisi. Quod cũ ex
Auico paschȩ. die tercio fieret: in gradi

Expanded text:
de ad me curritur ubi sedebam, de ad me curritur ubi sedebam, jam processurus. Irruit alter quisque post alterum, omnis posterior quasi novum quod alius prior dixerat nuntiantes. Meque gaudente, et apud me Deo gratgreditur etiam ipse cum pluribus, inclinatur ad genua mea, erigitur ad osculum meum. Procedimus ad populum, plena erat ecclesia, personabat uocibus gaudiorum: Deo gratias, Deo laudes ! nemine tacente hinc adque inde clamantium. Salutaui populum, et rursus eadem feruentiore uoce clamabant. Facto tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta sollemnia. Ubi autem uentum est ad mei sermonis locum, dixi pauca pro tempore et pro illius iucunditate laetigenter nobis omnem suae fraternaeque ac maternae calamitatis indicanit historiam. Sequenti itaque die post sermonem redditum narrationis eius libellum in crastinum populo recitandum promisi. Quod cum ex dominico Paschae die tertio fieret in gradibus
Abbreviated transcription (Latin):
x his etiã ad nos uenerunt duo:
frater & soror. pauli .i.t palladia:
multis aliis locis miseria diffamante
iã cogniti. Uenerunt autẽ ante pasca
ferme dies quindecĩ: ecelesiã quotidi¬
e ingredientes: et in ea memoriã glo¬
riosissimi St eehani frequentabant. ÷¬
orantes ut iã sibi placaretur ds̃. & sa¬
lutẽ pristinã redderet. Uenit et pas-¬
cha: atq ipso die dñico. cũ iam fre-¬
quens ppls presensesset: et loci scĩ
cancellos ubi martiriũ erat. idẽ iuue¬
nis orans teneret: repente ꝓstratus est.
et dormienti simillimꝰ iacuit. Non
tamen tremens: sicut etiã ꝑ somnũ
solebat. Stupentibꝰ qui aderant. acd¬
q aliis pauentibꝰ aliis dolentibꝰ: cuor
eũ quidã uellent erigere: non nulli
ꝓhibuerunt : et potius exitũ expec¬
tandũ esse dixerunt. Et ecce surre¬
xit et ñ tremebat. qm̃ sanatus erat.
et stabat incolumis : intuens intuen
Clamantiũ gratulantiũq uocibus.
eccłia usq quaq completa est. Le xi.¬

Expanded text:
x his etiam ad nos uenerunt duo, frater et soror, Paulus et Palladia, multis aliis locis miseria diffamante iam cogniti. Venerunt autem ante Pascha ferme dies quindecim, ecclesiam cottidie et in ea memoriam gloriosissimi Stephani frequentabant, orantes ut iam sibi placaretur Deus et salutem pristinam redderet. cha, atque ipso die Dominico mane, cum jam frequens populus praesens esset, loci sancti cancellos ubi martyrium erat, idem juvenis orans teneret, repente prostratus est, et dormienti simillimus jacuit, non tamen tremens, sicut etiam per somnium solebat, stupentibus qui aderant atque aliis paventibus, aliis dolentibus. Cum eum quidam vellent erigere, nonnulli prohibuerunt, et potius exitum exspectandum esse dixerunt. Et ecce surrexit, et non tremebat, quoniam sanatus erat, et stabat incolumis, intuens intuentClamantium, gratulantiumque vocibus ecclesia usquequaque completa est. In
Abbreviated transcription (Latin):
cidens & uuuificans: occisus agnus
alupis: & facieniꝰ agnos de lupis.
ceret filiis suis ⁊ p̾sentia tangens. fu¬
tura ꝓspiciens. P redictũ erat: quod
in Paulo contigit. Erac autẽ laulus
sicut ipse testatur: de tribu benia¬
min. Cũ ergo iacob benedicens filios
suos uenisset ad benedicendũ benia¬
nin: ait de illo. Beniamin lupus
rapax. Quid ergo : Lupꝰ rapax sem.¬
ꝑ:Absit. Sed qui mane rapiet pre-¬
dã. ad uesꝑũ diuidet ȩscas. Hoc in
apło laulo complecũ ẽ: quia & de
illo predictũ erat. Iam si placet au¬
diamꝰ illũ mane rapientẽ: ad uespũ
posita sunt ꝓ eo: ac si diceretur pri
us postea. Sic gͦ accipiamꝰ. Prius ra-¬
piet: postea diuidet escas. Attendi
a principibꝰ sacerdotũ ibat spirans &
ret dei sacerdotes. attraheret & ad du
tꝰẽ. Scephanus primꝰ marcir ꝓ nomi¬
ne xp̃i: euidentius aderat & saulus.
Et sic aderat: ut non ei sufficeret.
sitantũ manibꝰ suis lapidaret. Ut
enĩ esset in omniũ lapidantiũ mani¬

Expanded text:
cidens et vivificans; occisus agnus a lupis, et faciens agnos de lupis. ceret filiis suis, praesentia tangens, futura prospiciens. Praedictum erat quod in Paulo contigit. Erat autem Paulus, sicut ipse testatur, de tribu Benjamin . Cum autem Jacob benedicens filios suos, venisset ad benedicendum Benjamin, ait de illo: Benjamin lupus rapax. Quid ergo? lupus rapax semper? Absit: sed qui mane rapiet praedam, ad vesperam dividet escas . Hoc in apostolo Paulo impletum est; quia et de illo dictum erat. Jam, si placet, audiamus illum mane rapientem, ad vesperam posita sunt pro eo ac si diceretur, Prius et postea. Sic ergo accipiamus, Prius rapiet, postea dividet escas. Attendita principibus sacerdotum, ut ubicumque ae Dei setus est Stephanus primus martyr pro nomine Christi, evidentius aderat et Saulus: et sic aderat lapidantibus, ut non ei suffisi tantum suis manibus lapidaret. Ut enim esset in omnium lapidantium mani
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo autẽ potest desꝑare. qui dili¬
git. Itaq ubi dilectio ẽ: ibi necessa¬
rio fideset spes. Et ubi dilectio ꝓxi¬
mi: ibi necessario dilectio dei.Qui
enĩ non diligit dm̃ quomodo dili-¬
ñ diligit seipsũ: Est quippe impius
et inquus. Qui autẽ cdiligit iniqui¬
tatẽ non plane diligit. sed ocdit ani¬
mã suam.¬

Expanded text:
Nemo autem potest desperare qui diliNemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo dilim seipsum? Est quippe impius et iniquus. Qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
uod autẽ hic ĩta dix̃. hoc ẽ
mandatũ meũ. uelut ñ sit
aliud: quid putamꝰ fr̃s meiꝰ Nũ¬
qͥd nã solũ eiꝰ de ista dilectione
mandatũ ẽ qua diligimꝰ inuicẽ:
Nonne ẽ. et aliud maius. ut diliga¬
mꝰ dm̃: Aut uero de sola nobis ds̃
dilectione mandauit. ut alia ñ inqͥ¬
ramꝰ: Tria certe cõmendat apłs. di-¬
cens. Manent autẽ fides. spes. cari¬
tas: triahȩc. Maior autẽ hoꝵs: cari¬
tas Et si in caritate hoc ẽ. in dilecti¬
one concluduntur duo illa p̃cepta
maior tamen dicta ẽ eẽ. non sola.
e fide igitur nobis
quã multa mandata sunt.
quã multa de spe. quis potest cun-¬
cta colligere. quis enumerando suffi¬
cere : Sed intueamur qđ ait idẽ apłs
plenitudo legis caritas. Ubi gͦ caritas
ẽ. quid ẽ qđ possit deesse: Ubi autẽ
non ẽ. qͥd ẽ. qđ possit ꝓdesse: Demon
credit: nec diligit. Nemo diligit: qͥ
non credit. Frustra quidẽ. sed tamen
potest sꝑare ueniã: qui ñ diligit

Expanded text:
uod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero dilectione mandavit, ut alia non inquiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec, major autem his est charitas . Etsi in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo illa praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem Apostolus: Plenitudo legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit, nec diligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut et digna premiis merita p̃mon-¬
stret. Sic uitã donat ȩcernã. ut
ꝑangustã portã et artã uiam ad
banc pueniendũ. eẽ. decernat. Un¬
de ait. Contendite intrare ꝑ angu¬
stã portã. Contentione enĩ ñ par-¬
ua opꝰ est. si quis ad alta uelit con¬
scendere. Nã cũ tanto sudore uer¬
tices montiũ subeamꝰ: quantũ ne-¬
cesse ẽ conari. ut conuersationem
in cęlis habere. & in monte scõ dñi
de quo ꝑsalmista canit mereamur
quiescere. Unde etiã in hodierna¬
sci euangelui lectione. eũ fili ⁊ebe¬
dei ab eo sedes regni peterent: confe¬
stim illos ad bibendũ calicẽ suum
hoc ẽ. ad imitandũ passionis sue
agonẽ reuocat: ut meminissent.
quia cȩlestiũ sũma petere. non nisi
ꝑ abiecta et asꝑa terrestriũ deberent.
ccessit inquit

Expanded text:
rita praemonstret: sic vitam donat aeternam, ut per angustam portam, et arctam viam ad hanc perveniendum esse decernat; unde ait: Contendite intrare per angustam portam . Contentione etenim non parva opus est, si quis ad alta velit ascendere. Nam cum tanto sudore vertices montium subeamus, quantum necesse est conari ut conversationem in coelis habere et in monte sancto Domini, de quo canit Psalmista, mereamur quiescere. Unde etiam in hodierna Evangelii sancti lectione cum filii Zebedaei ab eo sedes regni peterent, confestim illos ad bibendum calicem suum, hoc est, ad imitandum passionis suae agonem revocat, ut meminissent quia coelestium summa petere non nisi per abjecta et aspera terrestrium deberent. Accessit, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
utabatur quidẽ xp̃s etiam
aliter filiꝰ ioseph tãquã ex ei
omnino carne ꝓgenitꝰ. sed ab eis
hoc putabatur:. quos marie uir¬
ginitas latebat. Nã lucas ait. Et
ipse iħs incipiens quasi annorũ
triginta: ut putabatur filiꝰ ioseph
Qui tamen lucas non eiꝰ parentẽ
solã mariã. sed ambos parentes eiꝰ
appellare minime dubitauit. ubi
ait. Puer autẽ crescebat. et confor¬
tabatur. plenꝰ sapientia: & grã de
erat in illo. Et ibant parentes esꝰ
ꝑ om̃s annos in iherłm: in die sol¬
lenni paschȩ. Sed ne quisquã hic
parentes consanguineos potiꝰ ma¬
rię. cũ ipsa matre eiꝰ intelligendos
putet : quid ad illud respondebit
quod ipse itẽ lucas supius dixit:
et erat pater eiꝰ et mater miran.¬
tes suꝑ his quȩ dicebant᷑ de illo:
um igitur

Expanded text:
ulabatur quidem Christus etiam aliter filius Ioseph, tamquam ex eius omnino carne progenitus, sed ab eis hoc putabatur quos Mariae latebat uirginitas. nam Lucas ait: et ipse Iesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Ioseph. qui tamen Lucas non eius parentem solam Mariam, sed ambos parentes eius appellare minime dubitauit, ubi ait: puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia dei erat in illo. et ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem in die sollemni paschae. sed ne quisquam hic parentes consanguineos potius Mariae cum ipsa matre eius intellegendos putet, quid ad illud respondebit quod ipse item Lucas superius dixit: et erat pater eius et mater mirantes super his quae dicebantur de illo? cum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ter sibi acihesere: quousq romã
uementes. beati petri basilicã ora¬
turi intrarent. Cũ autẽ in eadẽ
urbe sub obtentu u.sendoꝵ sc̃orũ
nego ciũ qđ ceꝑant ꝑfectu̾ri: sepe¬
memoratꝰ aigulfus in t̾missis inte
rã dedit. certans ocius ꝑficere. qđ
sibi inunctũ fuerat scm̃ mancdatũ
lanciẽ itaq ꝑuerit a qdloeũ castri
qđ uocati cassinũ. Ibidẽq pau¬
lisꝑ itinerꝰ finẽ imponens: ex pec¬
tabat euentũ rei: orans illũ qui uisi¬
onẽ superius ꝓlatã reuelare digna¬
tꝰ fuerat. quiq se ad hoc opus desti¬
nauerat.: uti ñ in uacuũ tantũ iter
consumi uellet: sed sicut ꝓmiserat.
thecã thesauri sii ei reuelare digna¬
retur.

Expanded text:
ter sibi adhaesere, quousque Romam ter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum negotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interram dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare dignaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ott autẽ idem aigulfus uen¬
rabilis uir: & deo om̃ĩmodis
placere gestiens. Qui quantȩ sanc¬
titatis fuerit. cuiꝰue uirtutis: finis
ꝓbauit: in quo omnis laus secure
canitur. Nã cũ bonis iunior polle¬
ret moribꝰ ⁊ et in monasterio lirien¬
si ob bonoꝵ studiũ operũ peterecur
aliquantisꝑ exempli grã remorari.
ꝑuenit. Non dispar interea huic
incͥ nomannica urbe appariut.
uisio: ut. scilicet ꝑgentes et ipsur
eandẽ ꝓuinciã corpꝰ transferient
sororis sẽĩ benedicti. scolasticȩ no-¬
nine uit quos uniꝰ urnȩ habebat
spatiũ: simul transferendi uide¬
rent᷑. Cũ igitur utrimq labora
tis: a supradicta  nomanniea ur-¬
be egressi. oraculi diuini auditores
caspebant iter italiã ducens. Diuer¬
tentesq in monasteriẽ floriacuo
hospitandi grã: compererunt ue-
nerabilẽ uirũ aigulfũ. preceptis
abbatis sui obsequentẽ. idẽ uelle
pus simul statuunt ꝑagere. Iun¬
etiq sibi simul. tã diu indiuisibili.¬

Expanded text:
ue idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, . Non dispar interea huic visioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laborartis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis sui obsequentem idem velle pus simul statuunt peragere, junctique simul tandiu indivisibili
Abbreviated transcription (Latin):
una cũ beato cornelio homines ꝓ-
et cerealis cũ uxore sua: octauo deci¬
mo hł octobris. Eadẽ uero nocte
familia sua: et rapuerunt corpora
beata lucina in agro suo in cripta.
iuxta cimiteriũ calixti. Ubi hodie¬

Expanded text:
una cum beato Cornelio, numero et Cerealis cum uxore sua Sallustia 18. Kal. Octobris. Eadem vero nocte milia sua, et rapuit martirum ivit ea in agro suo in cripta, in cimiterio Calisti. Cujus Luci
Abbreviated transcription (Latin):
gelice grã. augustũ cũ suis cerimo.¬
nus templũ tolleretur: ne qͥs forte
adhuc paruulus et lactens infide.
si uderet illa ꝑmanere quȩ a ꝓ̃phis
sc̃is facta. quȩ a dño sunt institu¬
ta: admirando scm seculare. pau¬
latĩ a sinceritate fidei quȩ ẽ in xp̃o
iħu. ad carnalẽ laberetur iudais¬
mũ. Prouidens gͦ ds̃ infirmitati no-
tre. et eccłiam suã multiplicari de¬
siderans: omnia illa subuerti fecit.
ac penitꝰ auferri: quatenꝰ ũbra et
cipo cessante ueroꝵ: ipsa iã ueritas
ꝑorbẽ declarata palmã teneret.¬

Expanded text:
am augustum cum suis caerimoniis tolleretur, ne quis forte adhuc parvulus ac lactens in fide, si videret illa permanere quae a prophetis sanctis facta, quae a Domino sunt instituta, admirando sanctum saeculare, paulatim a sinceritate fidei, quae est in Christo Jesu, ad carnalem laberetur judaismum. Providens ergo Deus intrae, et Ecclesiam suam multiplicari desiderans, omnia illa subverti fecit ac penitus auferri, quatenus umbra et typo cessante vero, ipsa jam veritas per orbem declarata palmam teneret.
Abbreviated transcription (Latin):
et lucas in hac lectione magis ap¬
pellare uoluerunt: ne consortem
operis euangelici. de prisca conuer-¬
satione palã notabilẽ redderent.
At uero ubi ad describendũ duode¬
cĩ apłoꝵs cathalogũ ꝑuenerunt: ta¬
cito leui uocabulo. matheũ illuo
aꝑte nuncuparunt.

Expanded text:
et Lucas in hac electione magis apet Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim apostolorum catalogum pervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ non tam corporis intuitu:
quã internȩ miserationis aspectu.
Quibꝰ et petrũ negantẽ. ut reatũ
suĩ cognoscere. et deflere posset.
respicere dignatꝰ est. Quibꝰ ppłm
suũ egipcia seruitute: depressum
ut criperet aspexit: dicens ad mo-¬
ysen. Uidens uidi afflictionẽ ppłi
mei qui ẽ. in egipto: et gemitũ eiꝰ
audiui: et descendi liberare euor
Udit gͦ hominẽ: miseratꝰ est eũ.
qui humanis tantũ studus deditꝰ
necdũq angelico nomine dignus
extiterat. Uidit sedentẽ in teloneo:
ꝑtinaci uidelicet animo. tempora¬
libꝰ lucris inhiantẽ Le . xi.¬
Iatheũ inquit nomine. Oa.¬
theus ebraice: latme dicitur
donatus. Quod ꝓfecto nomen illi
quod idẽ matheus erat binomius.
Nam et leui uocabatur. Qđ etiã
nomen. eidẽ grẽ qua donatꝰ ẽ testi¬
moniũ ꝑhibet. Interpretatur enior
additus siue assumptus. significans
quia assumptꝰ ẽ ꝑ electionẽ a dño :
et additus ad numerũ gradus apo¬
stolici. hoc antẽ illũ nomine marcus

Expanded text:
uitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, haeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen illi quod idem Matthaeus erat binomius, nam et Levi vocabatur, quod etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ puellȩ salutẽ co. poreã: cuncti
uici illiꝰ habitatores ad uerã amimarũ
suarũ ꝑuenirent medelã. Nã om̃sida¬
lors uanis abrenunciantes fignients.
et renati fonte baptismatis. factisunt
participes xp̃ianȩ ad optionis Eũden
gͦ uicũ cũ cunctis ꝑtinentibꝰ prediꝗ
possessor scõ pontifici humilit̃ larsi
me deprecatur. Qđ presul benigiꝰ qa¬
tantissime compleuit: ibiq multũ sl¬

Expanded text:
unius puellae salutem corpoream cuncti vici illius habitatores ad veram animarum suarum pervenirent medelam. Nam omnes idolorum vanis abrenuntiantes figmentis, et renati fonte baptismatis, facti sunt participes Christianae adoptionis. Eumdem ergo vicum cum cunctis ad eum praedictus possessor sancto pontifici humiliter largitur, evotissime deprecatur. Quod praesul benignus gratantissime complevit, ibique multum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquaret uico qui d̃icitur
ruiliacus. qui positꝰ est suꝑ flu¬
uiũ ledã: obuios habuit nuncios
primarii eiꝰdẽ uici: ut quantotiꝰ ue¬
nire dignaretur: quia unica filia erat
trocit̃ uexabat. Cũ ꝑuenisset ad ui¬
cũ exhibuerunt ei furentẽ puellã
et sacris eiꝰ uestigiis ꝓuoluti p̃caban.

Expanded text:
pinquaret vico, qui vocatur Ruiliacus, qui positus est super fluvium Ledam obvios habuit nuntios primarii ejusdem vici, ut quantocius venire dignaretur, quia unica filia illi trociter vexabat. Cum pervenisset ad vicum, exhibuerunt ei furentem puellam, et sacris ejus vestigiis provoluti, precabantu
Abbreviated transcription (Latin):
rgo qui mandata dñi seru̾at:
ad uitã ingreditur ȩtnã. Qui autẽ
non solũ mandata seruat : uerũ eci¬
am consiliũ dñi quod de contẽnen-¬
dis mundi diuitus ac luxibꝰ tribuit.
sequitur: non tantũ uitã ipse pci¬
piet: sed etiã de uita alioꝵ cũ dño
iudicabit. Atq ita fit: ut in iudicio
ut diximꝰ. duo sint ordines bonoꝵ
Sed et reꝓboꝵ duos illic futuros
ordines: dño narrante comperimꝰ.
Unũ eoꝵ qui fidei xp̃ianȩ misteri¬
is initiati. oꝑa fidei exercere contẽ
testatur. Discedite a me maledicti
in ignẽ ȩt̃nũ: qui paratus ẽ diabo¬
lo et angelis eius. Esuriui enĩ: et
non dedistis mͥ manducare. Et cȩ

Expanded text:
i servat, ad vitam ingreditur aeternam: qui autem non solum mandata servat, verum etiam consilium Domini, quod de contemnendis divitiis ac luxibus tribuit, sequitur, non tantum vitam pepiet, sed etiam de vita aliorum cum Domino judicabit: atque ita fit ut in judicio, ut diximus, duo sint ordines bonorum. Sed et reproborum duos ibi futuros ordines Domino narrante comperimus: unum eorum qui fidei Christianae mysteriis initiati, opera fidei exercere contemntestatur: Discedite a me maledicti in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Esurivi enim, et n