comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Laudent illũ celi et t̾ra: mare et omĩa reptilia in
cis. Uere diuitiȩ huiꝰ pauꝑis sunt iste. Consid̾are
creaturã. et laudare creatorẽ  audent illũ celi
ett̾ra: mare et omĩa repentia ineis. Et creatura
eccłiam suã. gentes fideles incorporat unigenito
suo. Non fraudat credentes in se p̃mio ꝓmissionis
sue. Qm̃ d̾s faluam faciet syon. et edificabuntur
citutates uide. Ipse sunt eccłiȩ. Nemo dicat : qñ
erit istud ut edificentur ciuitates uide. Osi uelis
cognoscere structuram: et esse lapis uiuus. ut in¬
tres in eam: et nunc ciuitates uide edificantur.
Iuda enim confessio int̾p̃tat᷑. H econfessione hu¬
militatis edificantur ciuitates uide: ut foris ab
eis suꝑbi remaneant. qui confiteri erubeseunt
Qm̃ d̾s saluam faciet sion. Quã syon: Audi in
consequentib. Et semen seruoꝵ eiꝰ obtinebit
eam: et qui diligunt nom̃ eiꝰ inhabitabt̃ in ea
Psalmus finitꝰ ẽ. s paululũ istos duos uersus
ñ relinquamꝰ: Admonent enim nos aliquid ne

Expanded text:
et terra, mare et omnia repentia in eis. Verae divitiae hujus pauperis istae sunt, considerare creaturam et laudare Creatorem. Laudent illum coeli et terra, mare et omnia repentia in eis. Et creatura Ecclesiam suam: gentes fideles incorporat Unigenito suo; non fraudat credentes in se praemio promissionis suae. Quoniam Deus salvam faciet Sion: et aedificabuntur civitates Judaeae. Ipsae sunt Ecclesiae. Nemo dicat: Quando erit istud ut aedificentur civitates Judaeae? O si velis agnoscere structuram, et esse lapis vivus, ut intres in eam! Et nunc civitates Judaeae aedificantur. Juda enim Confessio interpretatur. De confessione humilitatis aedificantur civitates Judaeae; ut foris ab eis superbi remaneant, qui confiteri erubescunt. Quoniam Deus salvam faciet Sion. Quam Sion? Audi in sequentibus: Et semen servorum ejus obtinebunt eam; et qui diligunt nomen ejus inhabitabunt in ea. 21. Psalmus finitus est; sed paululum istos duos versus non relinquamus: admonent enim nos aliquid, ne
Abbreviated transcription (Latin):
lunt addere. qui nos ꝑsequunt᷑. hec pena ꝑcussio ẽ
dnĩ. Dñs quippe sententia ꝑcussit hominẽ Qua
die inquit tetigeritis. morte moriemini. Exhac
morte carnẽ susceꝑat: etueius homo nr̃ simul
crucifixus ẽ cum illo. Et illius uoce ista dixit. Quẽ
nerum meoꝵ. addiderunt. Suꝑ quẽ dolorẽ:
Uulnerum. Suꝑ dolorẽ peccatoꝵ. ipsi addidert̃
Uulnera enĩ sua: peccata dixit. Sed ne ad capt̃.
respicias ad corpꝰ aduerte: scdm̃ cuiꝰ uocẽ dictũ
ẽ. ab ipso inllo psalmo. inquo uocẽ suã ostñdit:
qr eiꝰ pͥmum uersũ de cruce clamauit. D̾s dͥsm̃s
respice inme: quare me dereliquisti. Ibi secutꝰ
ait. Longe asalute mea uerba delictoꝵ meoꝵ.
Ipsa sunt uulnera inflict᷑a a latronib inuia ei
quẽ leuauit inium̃tũ suũ: quẽ sacerdos et leui¬
tes transeuntes inuenerant et contẽpserant. aqͥ¬
b curari ñ potut. Transiens autẽ samaritanꝰ

Expanded text:
lunt addere qui nos persequuntur. Haec poena percussio est lunt addere qui nos persequuntur. Haec poena percussio est Domini. Dominus quippe sententia percussit hominem: Qua die tetigeritis, inquit, morte moriemini . Ex hac morte carnem susceperat, et vetus homo noster simul crucifixus est cum illo . Ex illius voce ista dixit: Quem nerum meorum addiderunt. Super quem dolorem vulnerum? Super dolorem peccatorum ipsi addiderunt: vulnera enim sua peccata dixit. Sed ne ad caput respicias; ad corpus adverte, secundum cujus vocem dictum est ab ipso in illo psalmo, in quo vocem suam ostendit, quia ejus primum versum de cruce clamavit: Deus, Deus meus, respice in me; quare me dereliquisti? Ibi secutus ait: Longe a salute mea verba delictorum meorum . Ipsa sunt vulnera inflicta a latronibus in via, ei quem levavit in jumentum suum: quem sacerdos et Levites transeuntes invenerant et contempserant, a quibus curari non potuit; transiens autem Samaritanus
Abbreviated transcription (Latin):
runt᷑:. si ad̾o ꝑcussũ ꝑsecuti sunt  Quit animo
eon. imputat᷑ malitia: nã id ĩ xp̃o factũ ẽ qd̾ opor¬
tebat. Pati utiq uenerat etpuniuuit ꝑquẽ passꝰ
de p̃tio suo: Piecit enĩ p̃ciũ argenti qͦ ab illo
dñs uenlitꝰ erat: nec cognouit p̃ciũ quo ipse¬
adnõ redẽptus erat. factũ ẽ hoc inuida. S cũ
iudeamus m̃surã quandã esse retͥbutionis in
omĩb necquẽquã posse ꝑmitti ampliꝰ seuire ꝗͣ
acceꝑit potestatẽ: quomͦ illi addiderunt. Aut
tus ẽ euis unde corpꝰ acceꝑat. unde carnẽ assup̃¬
serat. id ẽ generis humanĩ. ipsus ade: qui pͥmo
hic homines. cũ pena nascuntur. Huic pene
addunt: quicũnq homines fuerint ꝑsecuti. Iã
enĩ homo hic moriturus non essẽd. nͥ illũ ds ꝑcus¬
sisset. Quid ergo tu homo seuis amplius : Pa¬
tum ne̾ homini ẽ. quod aliqñ moriturus ẽ e Por¬
tat ergo unꝰ quisq nr̃m penam suã. Huic pene uo¬

Expanded text:
 si a Deo percussum persecuti sunt? Quid animo eorum imputatur? Malitia. Nam id in Christo factum est quod oportebat. Pati utique venerat, et punivit per quem passus de pretio suo. Projecit enim pretium argenti quo ab illo Dominus venditus erat, nec agnovit pactum est hoc in Juda. Sed cum videamus mensuram quamdam esse retributionis in omnibus, nec quemquam posse permitti amplius saevire quam acceperit potestate; quomodo illi addiderunt, aut tus est ejus unde corpus acceperat, unde carnem assumpserat, id est generis humani, ipsius Adae qui percuhic homines cum poena nascuntur: huic poenae addunt, quicumque homines fuerint persecuti. Jam enim homo hic moriturus non esset, nisi illum Deus percussisset: quid ergo tu homo saevis amplius? parumne homini est, quod aliquando moriturus est? Portat ergo unusquisque nostrum poenam suam: huic poenae vo
Abbreviated transcription (Latin):
undicatũ ẽ in eis. Nã cecitas uidoꝵ: occulta uindic̃¬
ta c̃. Manifesta uͦ que ẽ. fiat habitatio eoꝵ deserta:
et intab̾naculis eoꝵ. ñ sit qui in habitet. factũ ẽ hoc
in ipsa ciuitate ihrłm. in qua sibi uisi sunt poten¬
tes clamando aduersus filiũ dĩ. crucifige crucifige:
et p̃ualendo qr potuerunt occidere eũ qui mortuos
suscitabat. Quã sibi potentes: quã magni uisi sũt.
Consecuta ẽ postea uindicta dñi. Expugnata est
ciuitas. debellati iudei: occisa nescio quot milia
hominum. Nullus illuc mͦ ꝑmittit᷑ accedere ui¬
deoꝵ. Ubi potuerunt aduersus dnm clamare:
ibi a dño ñ ꝑmittunt᷑ habitare. P̾diderunt locũ
furoris sui. atq utinã uel nunc cognoscant locũ
quietis sue Qd ꝓfuit illi caiphe dicere: nos si istum
dimiserimꝰ sic. uenient romani et tollent nobis
et locũ et regnum: Ecce et ñ eum dimiserunt ui¬
uum. et ille uiuit: etuenerunt romani. et tulerut
eis et locũ etregnũ. Modo audiebamus cũ euuan

Expanded text:
ta vindicta est: manifesta vero quae? Fiat habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non sit qui inhabitet. Factum est hoc in ipsa civitate Jerusalem, in qua sibi visi sunt potentes, clamando adversus Filium Dei, Crucifige, crucifige ; et praevalendo, quia potuerunt occidere eum qui mortuos suscitabat. Quam sibi potentes, quam magni visi sunt! Consecuta est postea vindicta Domini; expugnata est civitas, debellati Judaei, occisa nescio quot hominum millia. Nullus illuc modo permittitur accedere Judaeorum; ubi potuerunt adversus Dominum clamare, ibi a Domino non permittuntur habitare. Perdiderunt locum furoris sui: atque utinam vel nunc agnoscant locum quietis suae! Quid profuit illis Caiphas dicendo: Nos si istum dimiserimus sic, venient Romani, et tollent nobis et locum et regnum ? Ecce et non eum dimiserunt vivum, et ille vivit; et venerunt Romani, et tulerunt eis et locum et regnum. Modo audiebamus, cum Evang
Abbreviated transcription (Latin):
tes istam carnẽ caliginosã quodãmͦ unde ds et
choruscat miraculis et tonat pͣceptis: ipsi
sunt ille nubes dequib dicit ysaias ex ꝑsonado¬
mini. increpans. quandã uineã. malã. sterilem
spinosã. Mandabo nubib meis ne pluant suꝑ
eam yimbrẽ. idẽ mandabo apłis meis ut dese¬
rant udeos. et ñ illis euuangelizent: s euuan¬
sic̃ habent nubes unde choruscant. Homines
gͦ nubes. Quid sibi itaq uult dnẽ. qi magni¬
ficata ẽ usq ad celos miscđia tua: et usq ad
nubes ueritas tua: Ueritas p̃pollet in angelis.
sed dedisti illã et hominib et deduxisti illã
usq ad nubes. Rursus misccłia uidentu angłi
ñ indigere: s: q hominib miseris tu misereris. et

Expanded text:
tes istam carnem caliginosam quodammodo, unde Deus et tes istam carnem caliginosam quodammodo, unde Deus et coruscat miraculis, et tonat praeceptis: et ipsi sunt illae nubes de quibus dicit Isaias ex persona Domini, increpans quamdam vineam malam, sterilem, spinosam, Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem : id est, mandabo Apostolis meis, ut deserant Judaeos, et non illis evangelizent, sed evansicut habent nubes unde coruscant: homines ergo nubes. Quid sibi itaque vult, Domine, Quia magnificata est usque ad coelos misericordia tua, et usque ad nubes veritas tua? Veritas praepollet in Angelis: sed dedisti illam et hominibus, et deduxisti illam usque ad nubes. Sursum misericordia videntur Angeli non indigere; sed quia homines miseros tu miseraris, et
Abbreviated transcription (Latin):
ficata ẽ usq ad celos miscdia tua et usq adnu¬
bes ueritas tua. Celi supra nubes. et nubes in¬
fra celos. et tam̃ ad hoc celũ ꝑrimũ ꝑtinent nu¬
bes sed aliquando nubes recumbt in montib
usq ad eo inꝑrimo acit conglomerantur. Celũ
autẽ sursũ ẽ habitationes angłoꝵ. sedes dñanti
um. pͥncipatuũ potestatũ. Illud gͦ forte uideat᷑¬
uideat᷑ fuisse dicendũ: magnificata ẽ usq ad celos
ueritas tua et usq adnubes miscdia tua. Et
latione aliqua falsitatis. Uident. diligunt.
laudant: ñ fatigant᷑ Ibi ueritas. hic autẽ in nr̃a
miseria. utiq miscdia. Misero enĩ p̃benda est
mniscđia. Non enĩ opus ẽ miscłia sursũ: ũ nullꝰ
miser ẽ. Hoc ꝓꝓterea dixi. qr uidet᷑ dici¬
potusse. magnificata ẽ usq ad celos miscd̾ia tua
et usq adnubes ueritas tua. Nubes enĩ intelli¬
gimus p̃dicatores ueritatis: homines enĩ portan¬

Expanded text:
ficata est usque ad coelos misericordia tua, et usque ad nuficata est usque ad coelos misericordia tua, et usque ad nubes veritas tua. Coeli supra nubes, et nubes infra coelos: et tamen ad hoc coelum proximum pertinent nubes. Sed aliquando nubes recumbunt in montibus, usque adeo in proximo aere conglomerantur. Coelum autem sursum est, habitationes Angelorum, Sedforte videatur fuisse dicendum, Magnificata est usque ad coelos veritas tua, et usque ad nubes misericordia tua. Etelatione aliqua falsitatis: vident, diligunt, laudant, non fatigantur. Ibi veritas: hic autem in nostra miseria utique misericordia. Misero enim praebenda est misericordia. Non enim opus est misericordia sursum, ubi nullus est miser. Hoc propterea dixi, qpotuisse, Magnificata est usque ad coelos veritas tua, et usque ad nubes misericordia tua. Nubes enim intelligimus praedicatores veritatis, homines portan
Abbreviated transcription (Latin):
Miracula desuꝑ fuerunt: passiones de ĩferio¬
re fuerunt. Illa enĩ que fecit. miracula diuina
erant: s ꝑ corpꝰ fecit: ꝑ carnẽ fecit. Caro ergo di¬
uina oꝑans. psalt̾iũ ẽ caro humana patiens.
cithara ẽ. Sonet psalteriũ. illuminent᷑ ceciau¬
diant surdi. stringant᷑ paralitici. ambulent
claudi. surgant egroti: resurgant mortui. Iste ẽ
sonꝰ psalterii. Sonet etcithara: esuriat. sitiat.
dormiat. teneat᷑. flagelletur. irtideat᷑ crucifiga¬
tur: sepeliat᷑. Cũ gͦ uides in illa carne quedã sonu¬
isse desuꝑ quedã de inferiore parte. una caro
resurrex it. et in una carne agnoscimus et
psaltiũ et citharã: et ista duo genera factor. im¬
pleuerunt euuangłm: et p̃dicat᷑ ingentibus
Nam et miracula et passiones diĩ p̃dicantur.
Ergo surrexit psaltiũ et cithara diluculo:
et confitetur dño. Et quid ait. Confitebor tͥ
inpopulis dñe psallã tͥ ingentib: qr magni¬

Expanded text:
miracula desuper fuerunt, passiones de inferiomiracula desuper fuerunt, passiones de inferiore fuerunt. Illa enim quae fecit miracula, divina erant; sed per corpus fecit, per carnem fecit. Caro ergo divina operans, psalterium est: caro humana patiens, cithara est. Sonet psalterium; illuminentur caeci, audiant surdi, stringantur paralytici, ambulent claudi, surgant aegroti, resurgant mortui: iste est sonus psalterii. Sonet et cithara; esuriat, sitiat, dormiat, teneatur, flagelletur, irrideatur, crucifigatur, sepeliatur. Cum ergo vides in illa carne quaedam sonuisse desuper, quaedam de inferiore parte, una caro resurrexit, et in una carne agnoscimus et psalterium et citharam. Et ista duo genera factorum impleverunt Evangelium, et praedicatur in gentibus; nam et miracula et passiones Domini praedicantur.Ergo surrexit psalterium et cithara diluculo, et confitetur Domino: et quid ait? Confitebor tibi in populis, Domine, et psallam tibi in gentibus: quia magni
Abbreviated transcription (Latin):
exurge. Iam diximꝰ una caro dñi resurrexit:
et dicit᷑ ex urge psaltlũ etcithara. Psalterium
ẽ organum quod quidẽ manib fert᷑ ꝑcutientis
et cordas distentas habet s illũ locũ unde sonũ
accipiunt corde illud concauũ lignũ qd̾ pen¬
det et tactũ resonat. qi c̃cipit arrẽ psalt̾iũ ĩsuꝑiore
parte ht̃ cithara aũ ħ genꝰ lignũ cauũ & resonans
ĩferiore parte. Itaq ĩpsalt̾io corde sonũ desuꝑ accipi¬
uñ. ĩ cithara aũ corde sonũ et ĩferiore parte accipius. Hĩt
terium suũ etcitharã suam: etdicit. Ex urge
diluculo Puto qr hic iã agnoscitis dñm resur¬
gentẽ. Legimꝰ in euũgłio. U idete horã resurrec¬
tionis. Quamdiũ ꝑ umbrã querebat᷑. xp̃c. luxit:
agnoscat᷑. diluculo resurrexit. S quidẽ psal¬
teriũ: quid ẽ cithara: ꝑ carnẽ suã dñs duo ge¬
nera factoꝵ operatꝰ ẽ. miracula et passiones

Expanded text:
Exsurge. Jam diximus, una caro Domini resurrexit; Exsurge. Jam diximus, una caro Domini resurrexit; et dicitur, Exsurge, psalterium et cithara. Psalterium est organum, quod quidem manibus fertur percutientis, et chordas distentas habet; sed illum locum unde sonum accipiunt chordae, illud concavum lignum quod pendet et tactum resonat, quia concipit aerem, psalterium in superiore parte habet. Cithara autem hoc genus ligni concavum et resonans in inferiore parte habet. Itaque in psalterio chordae sonum desuper accipiunt; in cithara autem chordae sonum ex inferiore parte accipiunt: hoc terium suum et citharam suam, et dicit, Exsurgam diluculo. Puto quia hic jam agnoscitis Dominum resurgentem. Legimus in Evangelio: videte horam resurrectionis. Quamdiuuid est psalterium? quid est cithara? Per carnem suam Dominus duo genera factorum operatus est, miracula et passiones:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Erat inp̾ssuris. in catenis in carcerib ĩpla¬
gis infame. et siti in frigore et nuditate. inomĩ
uastatione laboꝵ et doloꝵ: et dicebat. gła mur
int̾ͥbulationib. Unde nͥ q paratũ ẽ cor ciꝰ. Ideo can¬
tabat et psallebat. Paratũ cor meũ d̾s. paratum
qui fugerat a facie saul. inspeluncã : erurge gła
mea. Glorificetur ib̾c post passionẽ. Ex urge
psalterium. et cithara. Quid uocat ut surgat.e
Duo organa ideo: C orpꝰ autẽ xp̃ĩ uideo unũ Una
caro resurrerit. et duo organa surrexerunt. ai¬
terũ gͦ organũ psalteriũ alterũ cithara. Organa
dicunt᷑ omnia instrum̃ta musicoꝵ. ñ illud so¬
lũ or ganũ dicit᷑ qd̾ grande ẽ et inflat᷑ follib. s
quicquid aptat᷑ ad cantilenã et corporeũ ẽ qͦ in¬
strum̃to utit᷑ qui cantat. oiganũ adt Distincta
autẽ sunt int̾se ista organa et uolo quantũ
dñs dat. indicare uob̃. et quomͦ distinrꝰta st̃.
et quare distincta: et quare utrũq dicatur

Expanded text:
nobis . Erat in pressuris, in catenis, in carceribus, in plagis, in fame et siti, in frigore et nuditate, in omni vastatione laborum et dolorum , et dicebat: Gloriamur in tribulationibus. Unde, nisi quia paratum est cor ejus? Ideo cantabat equi fugerat a facie Saül in speluncam, Exsurge, gloria mea, glorificetur Jesus post passionem. Exsurge, psalterium et cithara. Quid vocat, ut surgat? Duo organa video, corpus autem Christi unum video: una caro resurrexit, et duo organa surrexerunt. Alterum ergo organum psalterium, alterum cithara. Organa dicuntur omnia instrumenta musicorum. Non solum illud organum dicitur, quod grande est, et inflatur follibus; sed quidquid aptatur ad cantilenam, et corporeum est, quo instrumento utitur qui cantat, organum dicitur. Distincta sunt autem inter se ista organa; et volo, quantum Dominus dat, indicare vobis, et quomodo distincta sunt, et quare distincta, et quare utrique dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
a.Eta dño nr̃o et miscłie ipsius etueritati ipstꝰ
qr nec deseruit nos miscłia facere beatos per
grãm suã. nec fraudauit nos ueritate: qr pͥ mo
ueritas carne oꝑta uenit adnos: et sanauit ꝑ
carnem suã ocłm interiorẽ cordis nr̃i. ut eam
postea facie ab faciẽ uidere possemus. a gentes

Expanded text:
 nostro, et misericordiae ipsius, et veritati ipsius, quia nec deseruit nos misericordia facere beatos per gratiam suam, nec fraudavit nos veritate: quia primo veritas carne operta venit ad nos, et sanavit per carnem suam oculum interiorem cordis nostri, ut eam postea facie ad faciem videre possemus . Agentes
Abbreviated transcription (Latin):
uerba dnĩ. et ipse dñs narrare nob̾ incipit tan¬
quã alloquens nos. exultante etiã ꝓpħa et dicen¬
te. Exaltare suꝑ celos ds: et suꝑ omnẽ t̾rã gła tua
Confirmat nos etipse tanꝗͣ dicens nob̃. Qd mͥ face̾
.potuerunt᷑ illi qui me ꝑsecuti sunt:ͤ Q re autẽ
nos alloquit᷑. Quia faciunt et nobis: et nichil

Expanded text:
verba Domini: et ipse Dominus narrare nobis incipit, tanquam alloquens nos, exsultante etiam Propheta et dicente, Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua. Confirmat nos et ipse, tanquam dicens nobis: Quid mihi facere potuerunt illi qui me persecuti sunt? Quare autem nos alloquitur? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tollit ame: s ego eã pono: etiterũ sumo eã Turba¬
uerunt illi: et dormiuit ipse. Cuiꝰ typũ gerebat
adam: quando immisit ei soporẽ. ut delatere
illi coniugem faceret. Nũ enĩ ñ poterat urorẽ facere
pͥmo homini: etiam delatere uigilantis. Aut ꝓpt̾e¬
a uoluit eũ dormire: ne sentiret. cum sibi costa de¬
traheret᷑. Pmo quis ita dormit: ut osse sibi conuul¬
so non exꝑgistatur: Q potuit sine dolore aufer¬
re costã dormienti: potuit et uigilanti. Sed qua¬
re uoluit dedormiente facere: Quia dormienti
xp̃o incruce: facta ẽ coniunx de latere. ꝑcussum
est enim latus pencdentis de lancea: et ꝑflurerunt
eccłiȩ sacram̃ta. Dormiui inquit conturbatꝰ. Et
in alio psalmo manifestat hoc. uͥ ait. ego dormiui
et somnũ cepi. Ibi exp̃ssit potestatẽ suã. Poterat et
illic dicere dormiui: sic̃ dix̃ hic. Qd ẽautẽ ego dormi¬
ui : idẽ qr uolui dormiui. Non illi me insomnum

Expanded text:
tollit eam a me; sed ego eam pono, et iterum sumo eam . Turbatollit eam a me; sed ego eam pono, et iterum sumo eam . Turbaverunt illi, et dormivit ipse. Cujus typum gerebat Adam, quando immisit ei Deus soporem, ut de latere illi conjugem faceret . Num enim non poterat uxorem facere primo homini etiam de latere vigilantis? aut propterea voluit eum dormire, ne sentiret cum sibi costa detraheretur? Postremo, quis ita dormit, ut osse sibi convulso non expergiscatur? Qui potuit sine dolore auferre costam dormienti, potuit et vigilanti. Sed quare voluit dormienti facere? Quia dormienti Christo in cruce facta est conjux de latere. Percussum est enim latus pendentis de lancea , et profluxerunt Ecclesiae Sacramenta. Dormivi, inquit, conturbatus. Et in alio psalmo manifestat hoc, ubi ait: Ego dormivi, et somnum cepi. Ibi expressit potestatem suam. Poterat et illic dicere, Dormivi, sicut dixit hic. Quid est autem, Ego dormivi? Id est, quia volui, dormivi. Non illi me in somnum
Abbreviated transcription (Latin):
leonum. Quare dicis et eruit anmã meã Aocũ
passus eras: ut erueret᷑ anima tua: Dormiui
conturbatus. Ex p̃ssit. xp̃c mortẽ suã. Certe de illo
dauid legimus qd̾ fugeret inspeluncã ñ tam̃ qr
dormiuit inspelunca. Alius dd̃ ẽ inspelunca: aliꝰ
od ẽ qui dicit dormiui cont̾batꝰ. Uidemus ꝑtur
bationẽ illiꝰ. non illo tͣbato. s ilł t̾bantib tͣ batũ se
tis conscientiã. Putauerunt se illi turbasse. puta¬
uerunt uicisse: ille autẽ dormiuit conturbatꝰ
Tãplacatꝰ erat iste turbatꝰ. ũt quando uellet dor¬
miret. Nemo dormit tͣbatꝰ. Om̃s qui ꝑtͣbantur
aut asomno excitantur: aut in somnũ uergi ñ ꝑ¬
inittuntur. Ille autẽ turbatus ẽ: et dormiuit Mag¬
na humilitas ꝑturbati: Magna potestas dormi¬
entis. De qua potestate ueniebat᷑: qd̾ dormiuit.
De qua ipse dicit. Potestatẽ habeo ponendi ani¬
mam meã: et potestatẽ habeo sum̃di eã. Nemo eã¬

Expanded text:
leonum. Quare dicis, Et eruit animam meam? Quid enim leonum. Quare dicis, Et eruit animam meam? Quid enim passus eras, ut erueretur anima tua? Dormivi conturbatus. Expressit Christus mortem suam. Certe de illo David legimus quod fugerit in speluncam, non tamen quia dormivit in spelunca. Alius David est in spelunca, alius David est qui dicbantibus. Turbatum se tis conscientiam. Putaverunt se illi turbasse, putaverunt vicisse: ille autem dormivit conturbatus. Tam placatus erat iste turbatus, ut quando vellet, dormiret. Nemo dormit turbatus: omnes qui perturbantur, aut a somno excitantur, aut in somnum vergi non permittuntur. Ille autem turbatus est, et dormivit. Magna humilitas perturbati, magna potestas dormientis. De qua potestate veniebat quod dormivit? De qua ipse dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo sumendi eam: nemo
Abbreviated transcription (Latin):
de melio catuloꝵ leonũ. Missa ẽ misccłia. Ipsũ
nobiscũ patientẽ. ueritatẽ nobis tͥbuentem. hoc
ẽ gͦ quod paulo ante dixi: qi et ipse se resuscitauit
Sienĩ ueritas resuscitauit ꝓpm̃. et siueritas animã
xͥeruit de medio catuloꝵ leonũ ut misericors
fuit ꝓ nob̾ mori. ita uerax fuit resurgere adiustificandos
nos. Dixerat enim se resurrecturum: etueritas
m̃tiri non potuit. Et quia ueritas et uerax ꝓp¬
terea uerascicattes ostñdit. qr uera uulnera ꝑtu¬
lt. has cicat̾ces tenuerunt apłi: palpauert̃ ma¬
nifestauerunt sibi exclamauit qui misit digitos
tem suã: et eripuit animã meã de medio catuloꝵ.
leonũ. Qui sunt catuli leonũ : ꝑ opulus ille minu¬
tus. male deceptꝰ. male seductꝰ. a pͥncipib uideoꝵ
ut illi leones: illi catulileonũ Om̃s fremuerunt.
om̃s occiderunt. Audituri enĩ sumꝰ hic et cedẽ
ipsoꝵ. m inconsequentib uersib psalmi huius
ẜ ceruit inquit animã meã de medio catuloꝵ.

Expanded text:
ia. Ipsum nobis compatientem, et veritatem nobis retribuentem. Hoc est ergo quod paulo ante dixi, quia et ipse se resuscitavit. Si enim veritas resuscitavit Christum, et si veritas animam Christi eruit de medio catulorum leonum; ut misericors fuit mori pro nobis, ita verax fuit resurgere ad justificandos nos. Dixerat enim se resurrecturum, et veritas mentiri non potuit; et quia veritas et verax, propterea cicatrices veras ostendit, quia vera vulnera pertulit. Has cicatrices tenuerunt discipuli, palpaverunt, manifestaverunt sibi; exclamavit qui misit digitos tem suam: et eruit animam meam de medio catulorum leonum. Qui sunt catuli leonum? Populus ille minutus, male deceptus, male seductus a principibus Judaeorum: ut illi leones, illi catuli leonum. Omnes fremuerunt, omnes occiderunt. Audituri enim sumus hic et caedem ipsorum, modo in consequentibus versibus psalmi hujus. 11. Et eruit, inquit, animam meam de medio catulorum
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ ille altissimus ut ñ sit ab illo longe miseria nr̃a.
Clamabo ad dm̃ altissimum: dm̃ qui bñ fecit mͥ.¬
Misit decelo et saluum me fecit. Iãhomo
ipsẽ iam caro ipsa i am fuius cdi scõ̾m nrãm par¬
ticipationẽ manifestũ ẽ qi saluatus est: etmisit
de celo pat̾ et saluauit eum: misit decelo et resus¬
citauit eũ. S ut noueritis qr et ipse dñs ẽ. etip¬
se resuscitauit eum: utrũq positũ ẽ inscͥptura¬

Expanded text:
ergo ille altissimus, ut non sit ab illo longe miseria nostraergo ille altissimus, ut non sit ab illo longe miseria nostra. Clamabo ad Deum altissimum, Deum qui benefecit mMisit de coelo, et salvum fecit me. Jam homo ipse, jam caro ipsa, jam Filius Dei, secundum nostram participationem manifestum est, quia salvatus est, et misit de coelo Pater, et salvavit eum; misit de coelo et resuscitavit eum: sed ut noveritis quia et ipse Dominus se resuscitavit; utrumque positum est in Sc
Abbreviated transcription (Latin):
Transis tu. et ecce transierunt temptationes
tue: et is in aliam uitam. inquã ierunt scĩ si sc̃s
fueris. In aliã ierunt martyres. Si martyr fu¬
eris: is et tu in aliã uitã. Nũquid qr tu transisti
hinc ꝓpterea iam transiit iniquitas : Nascunt᷑
alii iniqui: sicut moriuntur alii miqui. Q mͣgͦ
alii iniqui moriunt᷑. et alii nascunt᷑ sic alii usti
eunt. et alii nascuntur usq infinẽ scłi. Nec ũqͥtas
deerit pͣmens. nec iusticia patiens. Et in umbra
alarum tuarũ sperabo. donec transeat ĩiqͥtas
Idẽ tu ꝓteges me. ut abestu iniquitatis ñ ares
mantẽ.: N ata ẽ ex periendo fidutia. Om̃ in qͥt
qui bene fecit mͥ. Si anteqͣm eũ quererẽ bene¬
fecit mͥ. clamantẽ me ñ exaudiet: Bene enĩ
nob̾ fecit dñs ds mittendo nobis saluatorem
resurgeret ꝓptͣ iustificationẽ nr̃am. ꝓ qͣlib
uoluit mori filiũ suũ : ꝓimpiis. Impii autem
non querebant dm̃: et quesiti sunt ad̾o. Sic ẽ

Expanded text:
Transis tu, et ecce transierunt tentationes Transis tu, et ecce transierunt tentationes tuae; et is in aliam vitam in quam ierunt sancti, si sanctus fueris. In aliam ierunt martyres: si martyr fueris, is et tu in aliam vitam. Numquid quia tu transisti hinc, propterea jam transiit iniquitas? Nascuntur alii iniqui, sicut moriuntur alii iniqui. Quomodo ergo alii iniqui moriuntur, et alii nascuntur; sic alii justi eunt, et alii nascuntur. Usque in finem saeculi nec iniquitas deerit premens, nec justitia patiens. Et in umbra alarum tuarum sperabo, donec transeat iniquitas: id est, tu proteges me, et ut ab aestu iniquitatis non aresmantem? Nata est experimento fiducia: Deum, inquit, qui benefecit mihi. Si antequam eum quaererem benefecit mihi, clamantem me non exaudiet? Bene enim nobis fecit Dominus Deus mittendo nobis Salvatorem resurgeret propter justificationem nostram . Pro qualibus mori voluit Filium suum? Pro impiis. Impii autem non quaerebant Deum, et quaesiti sunt a Deo. Sic est
Abbreviated transcription (Latin):
sericoidiã uoces et erhibentis. Ioeo em̃ petit qi
ex hibet. Ad hoc enĩ homo qr misericors. n̾ut
conditionis necessitate nasteret᷑. s ut nos de
necessitatis conditione liberaret. Misere re
mei d̾s miserere mei: qmͣ inte confidit anima
mea. audisti magistrũ orantẽ: disce mare. ad
hoc enĩ orauit ut doceret orare: qr ad hoc pas¬
sus ẽ ut doceret pati: adhoc resurrexit ut doce̾t
sperare resurrectionẽ. Et inumbra alarũ tua¬
rũ sperabo: donec transeat iniquitas. Hoc pla-¬
ne iã totus. xp̃c dicit: hic ẽ et uox nr̃a. Non cñĩ
iam transiit iniquitas. adhuc feruet iniqͥtas:
et infine dirit ipse dñs habundantiã futurã
iniquitatis. Et qm̃ habundauit iniquitas. refri
finẽ: hic saluus erit. Quis autẽ ꝑseuerabit usq
infinem: quoadusq transeat iniquitas: Qui
fuerit in xp̃i corpore. qui fuerit in xp̃i menbris:
et acapite didicerit patientiã perseuerandi.

Expanded text:
sericordiam et exhibentis. Ideo enim petit, quia sericordiam et exhibentis. Ideo enim petit, quia exhibet: ad hoc enim homo, quia misericors; non ut conditionis necessitate nasceretur, sed ut nos de conditione necessitatis liberaret. Miserere mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea. Audis magistrum orantem, disce orare. Ad hoc enim oravit, ut doceret orare: quia ad hoc passus est, ut doceret pati; ad hoc resurrexit, ut doceret sperare resurrectionem. 6. Et in umbra alarum tuarum sperabo, donec transeat iniquitas. Hoc plane jam totus Christus dixit: hic est et vox nostra. Non enim jam transiit iniquitas, adhuc fervet iniquitas. Et in fine dixit ipse Dominus abundantiam futuram iniquitatis: Et quoniam abundabit finem, hic salvus erit . Quis autem perseverabit usque in finem, quoadusque transeat iniquitas? Qui fuerit in Christi corpore, qui fuerit in membris Christi, et a capite didicerit patientiam perseverandi.
Abbreviated transcription (Latin):
satis locuti sumus. qͣntũ dñs donare dignatꝰ est¬
iserere mei cłis miserere mei: qm̃
inte confidit anima mea. xp̃c¬
miserere mei. Etenĩ quod de illo clamat misere¬
re mei tuũ ẽ: ate hoc accepit. ꝓpt̃ teliberandum
carne indutus ẽ caro ipsa clamat miserere mei
d̾s. miserere mei. ħomo ipse anima et caro Totũ
enĩ hominẽ suscepit u̾bum et totus homo factꝰ
est u̾bum: n putetur ñ ibi fuisse anima. qi eiuigłi
sta dicit. U erbũ caro factũ ẽ et habitauit inno¬
his. Et enĩ dr caro homo: sic̃ alio loco dicit scͥptura
Et uidebit omnis caro salutare di. Nunquid ca¬
rosola uidebit: et anuna ibi ñ erit: Iterũ dicit
ipse dñs de hominib Sic̃ dedisti ei potestatem
omnis carnis. Nunquid insola carne accepit po¬
testatem: et non marime in animas. quas pͥmitꝰ
liberabat.: Ergo ibi erat anima. ibi erat caro. ibi
totus homo cum uerbo et uerbũ cũ homine. et

Expanded text:
satis locuti sumus, qsatis locuti sumus, qiserere mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea. ChriMiserere mei. Etenim quod de illo clamat, Miserere mei, tuum est: a te hoc accepit, propter te liberandum carne indutus est. Caro ipsa clamat, Miserere mei, Deus, miserere mei: homo ipse, anima et caro. Totum enim hominem suscepit Verbum, et totus homo factus est Verbum. Ne ideo putetur non ibi fuisse animam, quia evangelista ita dicit: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Etenim dicitur caro homo, sicut alio loco dicit Scriptura, Et videbit omnis caro salutare Dei . Numquid caro sola videbit, et anima ibi non erit? Iterum dicit ipse Dominus de hominibus: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis . Numquid in solam carnem acceperat potestatem, et non maxime in animas, quas primitus liberabat? Ergo ibi erat anima, ibi erat caro, ibi totus homo; et totus homo cum Verbo, et Verbum cum homine, et
Abbreviated transcription (Latin):
ce descendere: eui facile fuit de sepulcro resur¬
gere: Sed quare: Quia usq ad mortẽ uoluit
esse patiens: ut fugeret a facie saul inspeluncã
Etenĩ spelunca inferior pars t̾re potest accipi.
Etcerte quod manifestũ ẽ et notũ omnĩb corpꝰ
eiꝰ mnmonum̃to positũ ẽ quod erat excisũ inpetͣ
hoc ergo monum̃tũ spelunca erat.: fugit illuc
a facie saul. Tamdu enĩ ꝑsecuti sunt eu
iudei: quo usq poneret᷑ in spelunca. Unde ꝓbamꝰ
rauerunt. at ubi inuolutus curato funere posi¬
tus ẽ inspelunca: iã nichil habuert̃ qd̾ carni fa¬
cerent. Nesurrex it gͦ dñs exilla spelunca illesus.
incorruptus. quo fugerat a facie saul: occultans
se impiis quos p̃figurabat saul. Ostendens se au¬
tem m̃bris suis. nã resurgentis m̃bra: am̃bris eiꝰ
palpata sunt: m̃bra enĩ eiꝰ apłi. tetigerunt resur¬
gentẽ et crediderunt: et ecce nichil ꝓ fuit ꝑ secuti¬
o saulis. audiamꝰ ergo iã psalmũ: qr detitulo eiꝰ

Expanded text:
ce descendere, cui facile fuit de sepulcro resurgere? Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens? Ut fugeret a facie Saül in speluncam. Etenim spelunca, inferior pars terrae potest accipi. Et certe quod manifestum est, et certum omnibus, corpus ejus in monumento positum est, quod erat excisum in petra. Hoc ergo monumentum spelunca erat: illuc fugit a facie Saül. Tamdiu enim persecuti sunt illum Judaei, quoadusque poneretur in spelunca. Unde probamea vulneraverunt . At ubi involutus curato funere positus est in spelunca, jam nihil habuerunt quod carni facerent. Resurrexit ergo Dominus ex illa spelunca illaesus, incorruptus, quo fugerat a facie Saül; occultans se impiis, quos praefigurabat Saül, ostendens se autem membris suis. Nam resurgentis membra a membris ejus palpata sunt: membra enim ejus Apostoli tetigerunt resurgentem, et crediderunt ; et ecce nihil profuit persecutio Saülis. Audiamus ergo jam Psalmum, quia de titulo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ obꝓbriũ ẽ fr̃s. ut hunc u̾sũ legant et ipsi
ceci attendant speluncam: Sicenĩ apparent iudei
descͥptura. quam portant: quomͦ apparet facies
ceci de speculo: ab aliis uidet᷑ ab ipso ñuidet᷑. Dedit
inopprobrium concultantes me. Querebas forte.
cum dicerẽ. Misit decelo et saluum me fecit Qmisit
de celo: qũe misit decelo. Angłm misit. ut saluũ
faceret. xp̃mꝰ Et ꝑseruũ saluus sit dñs: Om̃s enim
angeli creatura seruiens. xp̃o ẽ. Ad obsequiũ mitu
potuerunt angłi: ad seruitium mitti potuerunt
non ad adiitoriũ: Sic̃ scͥptũ ẽ qd̾ angeli minista¬
bant ei. Non tanqͣm miscłes indigenti. s tanqu̾ã
sub iecti omnipotenti. Quid gͦ misit decelo̾ et sal¬
uum me fecit: Modo audiamꝰ in aliouersu quid
decelo miserit Misit de celo miscd̾am suã: etuerita¬
tem suam. ad quã rem: Et eruit animam meã de

Expanded text:
autem opprobrium est, fratres, ut hunc versum legant, et ipsi autem opprobrium est, fratres, ut hunc versum legant, et ipsi caeci attendant ad speculum suum? Sic enim apparent Judaei de Scriptura sancta quam portant, quomodo apparet facies caeci de speculo: ab aliis videtur, ab ipso non videtur. Dedit in opprobrium conculcantes me. 10. Quaerebas forte cum diceret, Misit de coelo, et salvum me fecit: Quid misit de coelo? quem misit de coelo? Angelum misit, ut salvum faceret Christum, et per servum salvus fit Dominus? Omnes enim Angeli creatura serviens Christo est. Ad obsequium mitti potuerunt Angeli, ad servitium mitti potuerunt, non ad adjutorium: sicut scriptum est, quod Angeli ministrabant ei , non tanquam misericordes indigenti, sed tanquam subjecti omnipotenti. Quid ergo misit de coelo, et salvum fecit me? Modo audimus in alio versu quid de coelo miserit: Misit de coelo misericordiam suam et veritatem suam. Ad quam rem? Et eruit animam meam de
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ. inquo rege̾.xpm agnoscere noluerunt
Quẽ ad moctũ dati sunt in obpbriuĩ: uidete. Dis¬
ꝑsi sunt ꝑ om̃s gentes nusqͣm habentes stabilita¬
tem: nusquã certã sedẽ. Ppterea aũ ad huc̃ uidei st̃.
ut libros nros portent ad confusionẽ suã. Quando
ganis istas litteras. Et ne forte duri dicant adfidẽ.
qr nos illa. xp̃iani composuimus. ut cũ euugłio qd̾
p̃dicamꝰ finterimꝰ ꝓpħas. ꝑ quos p̃dictũ uideret᷑
qd̾ p̃dicamus ħinc eos conuincimꝰ: qr om̃s ipse lit
ipsas utteras habent uidei. ꝑferimus codices
ab inimicis: ut confundamꝰ alios in imicos. Inqͣ¬
li gͦ obꝓbrio sunt uidei : codicẽ portat uideus:
unde credat xpĩanꝰ. Librarii nr̃i facti sunt qͦ mͦ
solent serui post dños codices ferre: ut illi portan¬
do deficiant: isti legendo ꝓficiant. Intale obpbriũ
dati sunt uidei et ĩpletũ quod tanto ante p̃dic¬
tumẽ dedit in obꝑbriũ conculcantes me. Quale

Expanded text:
regnum, in quo regem Christum agnoscere noluerunt. regnum, in quo regem Christum agnoscere noluerunt. Quemadmodum dati sunt in opprobrium, videte: dispersi sunt per omnes gentes, nusquam habentes stabilitatem, nusquam certam sedem. Propterea autem adhuc Judaei sunt, ut Libros nostros portent ad confusionem suam. Quando ganis istas Litteras. Et ne forte dicant duri ad fidem quia nos illas Christiani composuimus, ut cum Evangelio quod praedicamus finxerimus Prophetas, per quos praedictum videretur quod praedicamus; hinc eos convincimipsas Litteras habent Judaei. Proferimus Codices ab inimicis, ut confundamus alios inimicos. In quali ergo opprobrio sunt Judaei? Codicem portat Judaeus, unde credat Christianus. Librarii nostri facti sunt, quomodo solent servi post dominos codices ferre, ut illi portando deficiant, illi legendo proficiant. In tale opprobrium dati sunt Judaei; et impletum est quod tanto ante praedictum est: Dedit in opprobrium conculcantes me. Quale
Abbreviated transcription (Latin):
inquit obediens usq ad mortẽ: mortẽ autẽ crucis.
ꝓͥpt̃ quod et ds eũ exaltauit. et donauit ei nomen
qd̾ ẽ suꝑ omne nom̃. Audistis patrem resuscitan¬
tem et eraltantẽ filũ audite qr et ipse carnẽ suã
resuscitauit. Infigura templi dicit adiudeos. Sol¬
uite templũ hoc: et intͥduo resuscitabo illud. Euũ¬
głista autẽ exposuit nob̾ quiddic̃ hoc autẽ ĩ qͥt
dicebat de templo corporis sui. Modogͦ ẽ ꝑ sona
p̾cantis exꝑsona hominis: ex ꝑsona carnis dicit.
Misit decelo et saluũ me fecit: dedit in ohꝓbriũ
concultantes me. Qui illũ conculcauerunt qͥ mor¬
tuo insultauerunt. qui tanquã hominẽ cruci¬
fixerunt. qͣui dm̃ ñ in tellexerunt: dedit eos in
obꝓbriũ. Uidete siñ ẽ factũ. Non futurum credi¬
mꝰ. s conpletũ agnoscimꝰ. Seuierunt iudei in xp̃m.
suꝑbierunt in xp̃m. Ubi. inciuitate ihrłm. Ubi enĩ
regnabant. ibi tumebant: ibi ceruices erexerant
Post passionẽ dni eradicati inde sunt: et ꝑdidert̃

Expanded text:
em, mortem autem crucis: propter quod et Deus eum exaltavit, et donavit ei nomen quod est super omne nomen . Audistis Patrem resuscitantem et exaltantem Filium; audite quia et ipse carnem suam resuscitavit: in figura templi dicit ad Judaeos, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud. Evangelista autem exposuit nobis quid diceret: Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui . Modo ergo ex persona precantis, ex persona hominis, ex persona carnis dicit, Misit de coelo, et salvum fecit me. 9. Dedit in opprobrium conculcantes me. Qui illum conculcaverunt, qui mortuo insultaverunt, qui tanquam hominem crucifixerunt, quia Deum non intellexerunt, dedit eos in opprobrium. Videte si non est factum: non futurum credimus, sed completum agnoscimus. Saevierunt Judaei in Christum, superbierunt in Christum: ubi? In civitate Jerusalem. Ubi enim regnabant, ibi tumebant, ibi cervices erexerunt. Post passionem Domini eradicati inde sunt; et perdiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
manib. sputis illitũ. spinis coronatũ. ligno sus¬
pensũ. illos seuientes. illũ tolerantẽ illos ex ul¬
tantes. illũ quasi uictũ uidit inspũ: et post illã
iam omnẽ humiliationẽ et illoꝵ. furorẽ resur¬
rexisse eum. et illa omĩa que feceratit iudei seui¬
entes facta eẽ mania: et eleuatꝰ gaudio. tanquam
uideret fieri. Exaltare inquit suꝑ celos ds. homo
incruce: suꝑ celos ds. Remaneant int̾ra seuientes:
tu incelo ista iudicans. Ubi sunt qui furebant:
Ubi sunt cdentes eoꝵ arma et sagitte. Nonne sagit¬
te infantiũ facte sunt plage eoꝵ : auo enĩ loco
psalmus hoc dicit uolens eos ostendere inaniter
seuisse. et in anit̾ infurias p̃cipitatos ẽẽ: qm̃ nicħ
potuert̃ facere. xp̃o ad horã crucifixo. et postea
resurgenti atq incelo sedenti Sagite infantiũ
facte sunt plage eoꝵ: Quomͦ infantes faciunt si¬
bi sagittas de cannitiis Sagitte autẽ que: Aut q̃

Expanded text:
ibus, sputis illitum, spinis coronatum, ligno suspensum; illos saevientes, illum tolerantem; illos exsultantes, illum quasi victum vidit in Spiritu: et post illam jam omnem humiliationem, et illorum furorem resurrexisse eum, et illa omnia quae fecerant Judaei saevientes facta esse inania; et elatus gaudio, tanquam videret fieri, Exaltare, inquit, super coelos, Deus. Homo in cruce, et super coelos Deus. Remaneant in terra saevientes, tu in coelo esto judicans. Ubi sunt qui furebant? ubi sunt dentes eorum arma et sagittae? Nonne sagittae infantium factae sunt plagae eorum? Alio enim loco psalmus hoc dicit, volens eos ostendere inaniter saevisse, et inaniter in furias praecipitatos esse: quoniam nihil potuerunt facere Christo ad horam crucifixo, et postea resurgenti, atque in coelo sedenti, sagittae infantium factae sunt plagae eorum . Quomodo infantes faciunt sibi sagittas? De ca
Abbreviated transcription (Latin):
passum esse saulẽ regẽ ipsius popłi: sic̃ multi ur̃m
nouerunt qui scͥpturas uel attigerunt uel audie¬
runt. H abuit gͦ ꝑ secutorẽ sausẽ rex dauid: etcũ
esset ille mitissimꝰ. ille ferocissimus. ille lenis ille
inuidus. ille patiens ille crudelis: ille beneficus
ille ingratꝰ. ꝑ tulit eum tanta lenitate. ut cũ eũ
accepisset inmanus. nͣ illũ attigisset i& lesisset. acce¬
pit enĩ ad nõ dõ potestatẽ. ut siuellet occideret sau¬
lem ipse dauid: et elegit parcere. quã occidere Ille
autẽ nec tali bñficio uictus ẽ: ut desineret ꝑ sequi.
In uenimꝰ gͦ illo tempore quando saul dauid ꝑse¬
ibi etmulto maxime. Nã illud ne corrũpas inti¬
tuli in scͥptionẽ: ñ uideo quomͦ ꝑtineat ad illũ dd̃.
ñ enĩ aliquis titulus insc̾ptꝰ erat ipsi dd̾: quẽ uo¬
luit corrũꝑe saul. Uidemꝰ autẽ inpassione dñi¬
in scͥptum fuisse. titulũ rex uideoꝵ: ut ille titu¬

Expanded text:
passum fuisse Saülem regem ipsius populi , sicut multi vestrum passum fuisse Saülem regem ipsius populi , sicut multi vestrum noverunt, qui Scripturas vel attigerunt vel audierunt. Habuit ergo persecutorem Saülem rex David: et cum esset ille mitissimus, ille ferocissimus; ille lenis, ille invidus; ille patiens, ille crudelis; ille beneficus, ille ingratus; pertulit eum tanta lenitate, ut cum eum accepisset in manus, non illum attigisset, non laesisset. Accepit enim a Domino Deo potestatem, ut si vellet, occideret Saülem ipse David; et elegit parcere quam occidere. Ille autem nec tali beneficio victus est, ut desineret persequi. Invenimus ergo illo tempore, quando Saül David perseChristum, et multo maxime. Nam illud, Ne corrumpas in tituli inscriptionem, non video quomodo pertineat ad illum David. Non enim aliquis titulus inscriptus erat ipsi David, quem voluit corrumpere Saül. Videmus autem in passione Domini scriptum fuisse titulum, Rex Judaeorum; ut ille titu
Abbreviated transcription (Latin):
finitus ẽ panis. alit̃ dicimus finita ẽ tunica. fini¬
tus ẽ panis qui manducabat᷑. finita ẽ tunica q̃
texebatur. Panis ergo finitꝰ ẽ ut consumeretur. tu¬
lo ꝑ ficimur: et hec ẽ ꝑ fectio nr̃a ad illũ ꝑuenire
Cũ adillũ ꝑueneris ultra non queres: finis tuus ẽ.
Quomͦ enĩ finis uiȩ tuȩ locus ẽ qͦ tendis. qͦcũ ꝑue¬
neris. iam manebis: sic finis studii tui ꝓpositi
tui. conatus tui. intentionis tuȩ. ille ẽ ad quem
tendis: ad quẽ cũ ꝑueneris. ultra non desidera¬
bis: qr melius nichil habebis. Ipse gͦ et exc̃plum
nobis uiuendi ꝓposuit inhac uita: et pͣmiũ ui¬
uendi dabit infutura uita. Infinẽ ne corrũ pas
ipsi cdauid intituli in sc̾ptionẽ: cũ fugeret a facie
saul inspeluncã. Referentes nos ad scãm scͥpturã
inuenimꝰ qͥdẽ scm̃ dauid. illũ regẽ isrł. ex quo eti¬
am nom̃ accepit psalteriũ dauiticũ. ꝑ secutorẽ

Expanded text:
Finitus est panis; aliter dicimus, Finita est tunica: finiFinitus est panis; aliter dicimus, Finita est tunica: finitus est panis qui manducabatur, finita est tunica quae texebatur: panis ergo finitus est ut consumeretur, tulo perficimur; et haec est perfectio nostra, ad illum pervenire: sed cum ad illum perveneris, ultra non quaeris; finis tuus est. Quomodo enim finis viae tuae locus est quo tendis; quo cum perveneris, jam manebis: sic finis studii tui, propositi tui, conatus tui, intentionis tuae, ille est ad quem tendis; ad quem cum perveneris, ultra non desiderabis, quia melius nihil habebis. Ipse ergo et exemplum nobis vivendi proposuit in hac vita, et praemium vivendi dabit in futura vita. 3. In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem, cum fugeret a facie Saül in speluncam. Referentes nos ad sanctam Scripturam, invenimus quidem sanctum David illum regem Israel, ex quo etiam nomen accepit Psalterium Davidicum, persecutorem
Abbreviated transcription (Latin):
añ nos. ethis qui futuri sunt post nos usq infinẽ
scłi.: Tota enĩ eccłia constans ex omib fidelib quia
fideles om̃s m̾bra sunt .xp̃i. habet illud caput
positum incelis quod gub̾nat corpus suũ: et si se¬
paratum ẽ uisione. s annectitur caritate. Quia
psalmis. sic audimꝰ uoces capitis ut audiamꝰ et uo¬
ces corporis. Noluit enim loqui separañ: qr no¬
luit esse seꝑatꝰ dicens. Ecce ego uob̾cũ sũ usq
consũmationẽ scłi. Si nobiscũ ẽ loquitur in nob̾
loquit᷑ de nob̾. loquit᷑ ꝑ nos: qr et nos loqͥmur
in illo: et ideo uerũ loquimur. Nam quando in
nob̾ et ex nob̾ loqui uoluerimus. inm̃datio rema
uide quẽ titulũ habeat. Infinẽ. finis xp̃c ẽ Quare
dictus ẽ finis: Non qui consumat s qͥ consũ met.
Consumere enĩ ꝑdere ẽ. consũmare ꝑficere. finitũ
enĩ quicqͥd dicimus. a fine dicimus. s̃ alit̃ dicimꝰ

Expanded text:
ante nos, et his qui futuri sunt post nos usque in finem ante nos, et his qui futuri sunt post nos usque in finem saeculi. Tota enim Ecclesia constans ex omnibus fidelibus, quia fideles omnes membra sunt Christi, habet illud caput positum in coelis quod gubernat corpus suum; etsi separatum est visione, sed annectitur charitate. QuiaPsalmis sic audiamus voces capitis, ut audiamus et voces corporis. Noluit enim loqui separatim, quia noluit esse separatus, dicens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Si nobiscum est, loquitur in nobis, loquitur de nobis, loquitur per nos; quia et nos loquimur in illo: et ideo verum loquimur quia in illo loquimur. Nam quando in nobis et ex nobis loqui voluerimus, in mendacio remanvide quem titulum habeat: In finem. Finis Christus est . Quare dictus est finis? Non qui consumat, sed qui consummet. Consumere enim, perdere est: consummare, perficere. Finitum enim quidquid dicimus, a fine dicimus. Sed aliter dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ut faceremus. suimpossibile et̾ iudicaret ut hoc
ab homine fieret. s considerans infirmitatẽ tuã
deficis sub p̃cepto: confortare inexemplo. Sed
etiam exemplũ adte multũ ẽ: adẽ ille qͥ p̃buit erẽ¬
plum: ut p̾beat et auxiliũ. Audiamꝰ gͦ in isto psal-¬
mo. Oportune namq accidit. et illo ꝓcurante ut
ei consonaret euũgłm. cõm̃dans nobis dilectionẽ
xp̃i qui animã suam. posuit ꝓ nobis. ut. et uos ꝓ¬
frĩb nr̃am animã ponamꝰ: concordauit et conso¬
nuit huic psalmo: ut uideamus qͦmͦ ipse dñs nr̃
animã suã posuit ꝓ nob̃. Psalmus enĩ iste passi¬
uator nr̃ passus subpontio pilato. qui nc̃ postea
quam resurrex̃ amortuis sedet ad dexterã pats:
corpꝰ autẽ eius ẽ eccłia. ñ ista aut illa. s toto orbe
diffusa: nec ea que nc̃ ẽ in hominib qͥ p̃sentẽ ui¬
tã agunt: s ad eã ꝑtinentib. etiã his qui fueruis

Expanded text:
Deus ut faceremus, si impossibile judicaret ut hoc Deus ut faceremus, si impossibile judicaret ut hoc ab homine fieret. Sed considerans infirmitatem tuam, deficis sub praecepto? Confortare in exemplo. Sed etiam exemplum ad te multum est? Adest ille qui praebuit exemplum, ut praebeat et auxilium. Audiamus ergo in isto psalmo: opportune namque accidit, et illo procurante, ut ei consonaret Evangelium, commendans nobis dilectionem Christi, qui animam suam posuit pro nobis, ut et nos ro fratribus ponamus . Concordavit et consonuit huic psalmo, ut videamus quomodo ipse Dominus noster animam suam posuit pro nobis: psalmus enim iste passivator noster, passus sub Pontio Pilato, qui nunc postea quam resurrexit a mortuis, sedet ad dexteram Patris: corpus autem ejus est Ecclesia; non ista, aut illa, sed toto orbe diffusa; nec ea quae nunc est in hominibus qui praesentem vitam agunt, sed ad eam pertinentibus etiam his qui fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis quantum nos diligat. Nã
suȩ caritatis m̃surã. et ipse dixit. et nobis indixit:
mandatũ suũ dicens eẽ. ut nos inuicẽ diligamus.
Et nequereremꝰ dubitantes et estuentes. quantũ
nos debeamus in iuicẽ diligere. quantaq illa sit
ta est. qua maior eẽ ñ potest. ẽx p̾ssit ipse. docuit et
ait. Maiorẽ hac caritatẽ nemo habet: quã ut ani¬
mam suã ponat quis ꝓ amicis suis. fecit qd̾ ipse
docuit: fecer᷑ apłi qd̃ ab illo didicert᷑. et nob̾ facien¬
dum p̃dicauerunt. faciamꝰ et nos q et si ñ sumus
quod ille scđ̾m id quod creauit nos. quod ille tam̃
sumꝰ scd̾m id qd̾ factus ẽ ꝓpt̾ nos et si solus fecisset.
forte nemo nrm audere deberet imitari. Ita enĩ
ille homo erat ut cleus esset: s ineo qd̾ homo erat
imitati sunt serui dnm̃. et discpłi magistrũ. et fece¬
runt qui nos pͣcesserunt in familia ipsius. Patres
quidẽ nr̃i. s tam̃ conserui nr̃i. Neq imꝑaret hoc

Expanded text:
tis quantum nos diligat. Nam suae charitatis mensuram, et ipse dixit, et nobis indixit, mandatum suum dicens esse ut nos invicem diligamus . Et ne quaereremus dubitantes et aestuantes quantum nos debeamus invicem diligere, quantaque illa sitm perfecta est, qua major esse non potest, expressit ipse, docuit, et ait: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Fecit ipse quod docuit, fecerunt Apostoli quod ab illo didicerunt, et nobis faciendum praedicaverunt. Faciamus et nos; quia etsi non sumus quod ille secundum id quod creavit nos, quod ille tamen sumus secundum id quod factus est propter nos. Et si solus fecisset, forte nemo nostrum deberet audere imitari; ita enim ille homo erat, ut et Deus esset: sed in eo quod homo erat, imitati sunt servi Dominum, et discipuli Magistrum, et fecerunt qui nos praecesserunt in familia ipsius, patres quidem nostri, sed tamen conservi nostri; neque imperaret hoc