comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus homĩes x optimi cuiusq & celiquorũ. nam negligere quid de se
quisq̃ sentiat. nõ solũ axrogantis ẽ sed etiã omĩo dissoluti. Est aũt qd̾ diffe¬
rat in homĩu xõne he̾nda inter iustitiã x uerecundiã. Iustitie partes st̃
nõ uiolare homĩes uerecundie nõ offendere. in quo maxĩe uis pspicit᷑ deco¬
rI. His igͣ expositis quale sit id qd̾ decere diximus intellectum puto. offmn
aũt qd̾ ab eo ducitur hane primũ hẽt uiã que deducit ad conueĩentiam:
conseruationẽq nat̾e quã si sequemꝰ duce̾ nunqͣ abexxabimus. Sequimꝰ¬
atũ x id qd̾ uchemens atq forte. sed maxĩa uis deçori ĩ hac ẽ parte de
qua disputamus. neq̃ enim solum corpis qui ad naͣm apti sunt sed muN
lto magis etiã aĩ motus probandi qui item ad naturã accõmodati sũt.
Uplex enim omĩo ẽ uis aĩoru atq nature. una pars ĩ appetitu

Expanded text:
adversus homines et optimi cuiusque et reliquorum. Nam neglegere, quid de se adversus homines et optimi cuiusque et reliquorum. Nam neglegere, quid de se quisque sentiat, non solum arrogantis est, sed etiam omnino dissoluti. Est autem, quod differat in hominum ratione habenda inter iustitiam et verecundiam. Iustitiae partes sunt non violare homines, verecundiae non offendere; in quo maxime vis perspicitur decori. His igitur expositis, quale sit id, quod decere dicimus, intellectum puto. Officium autem, quod ab eo ducitur, hanc primum habet viam, quae deducit ad convenientiam conservationemque naturae; quam si sequemur ducem, numquam aberrabimus sequematum, et id, quod vehemens atque forte, Sed maxima vis decori in hac inest parte, de qua disputamus, neque enim solum corporis, qui ad naturam apti sunt, sed multo etiam magis animi motus probandi, qui item ad naturam accommodati sunt. Duplex est enim vis animorum atque naturae, una pars in appetitu
Abbreviated transcription (Latin):
quid quenq deceat ex persona uidicabunt. nobis aũt personã imposuit:
ip̃a natura magna cum excellentia. prestantiaq aĩantiuĩ reliquoru.
Q uocirca poete in magna uarietate personarũ etiã uiciosis quid conu¬
eniat & quid deceat uidebunt. Nobis autẽ cum a natirca constantie in¬
oderationis tempantie uerecundie partes date sint. cũq eadem natura
deceat non negligere queadmõu nos aduersus homines geramus efficit᷑
x hoc qd̾ spectat᷑ in unoquoq̾ gn̾eͤ uixtutis. ut enim pulcritudo corpis. ap¬
ta compositione menbrorũ mouet oculos atq delectat hoc ip̃o qd̾ inter se
omnes partes cum quodã lepore consentiunt. sic hoc decorũ qd̾ elucet in
uita mouet ad probationẽ eotũ quibus cũ uiuit᷑ ordine constantia x in¬
odexatione dictorũ omĩu atq factorũ. Adhibenda ẽ igͥ quedã reuerentia

Expanded text:
quid quemque deceat, ex persona iudicabunt; nobis autem personam imposuit quid quemque deceat, ex persona iudicabunt; nobis autem personam imposuit ipsa natura magna cum excellentia praestantiaque animantium reliquarum. Quocirca poëtae in magna varietate personarum, etiam vitiosis quid conveniat et quid deceat, videbunt, nobis autem cum a natura constantiae, moderationis, temperantiae, verecundiae partes datae sint, cumque eadem natura doceat non neglegere, quem ad modum nos adversus homines geramus, efficituet hoc, quod spectatur in uno quoque genere virtutis. Ut enim pulchritudo corporis apta compositione membrorum movet oculos et delectat hoc ipso, quod inter se omnes partes cum quodam lepore consentiunt, sic hoc decorum, quod elucet in vita, movet approbationem eorum, quibuscum vivitur, ordine et constantia et moderation
Abbreviated transcription (Latin):
St aut eius deseriptio duplex. Nam & gnͣale quoddã decorum
intelligimus. quod in oĩ honestate uersaturr. Et aliud hiuc subie¬
ctum q̃d̾ pertinet ad singulas partes hõestatis atq illud suꝑus
sic fere diffinixi solet. decorũ id ẽe quod consentaneũ sit homis excelle̾:¬
tie. in eo in quo naͣ eius a xeliquis aĩantib diffexat. que aut̃ pars su¬
biecta ẽ generi eã sic diffiniuĩt ut id decorũ uelint e̾e̾. qd̾ ita nature cõ¬
sentaneum sit. ut in eo moderatio x temꝑantia appareant. cũ sp̃e qua¬
da̾ liberali. hec ita intelligi possumus existĩare ex eo decoro qd̾ poete secu¬
nt᷑. de quo alio loco. plura dici solent sed tñ seruare illud poetas qd dec¬
eat dicimus. cum id quod quaq persona dignũ est. x fit x dicit᷑ ut si
Eacus aut Mmos diceret oderint dum metuant aut natis sepulcrum¬
Atreo dicente plausus excitant᷑. est enum digna persone or̾o. Sed poete

Expanded text:
Est autem eius discriptio duplex; nam et generale quoddam decorum Est autem eius discriptio duplex; nam et generale quoddam decorum intellegimus, quod in omni honestate versatur, et aliud huic subiectum, quod pertinet ad singulas partes honestatis. Atque illud superius sic fere definiri solet: decorum id esse, quod consentaneum sithominis excellentiae in eo, in quo natura eius a reliquis animantibus differat. Quae autem pars subiecta generi est, eam sic definiunt, ut id decorum velint esse, quod ita naturae consentaneum sit, ut in eo moderatio et temperantia appareat cum specie quadam liberali. Haec ita intellegi possumus existimare ex eo decoro, quod poetae sequuntur; de quo alio loco plura dici solent. Sed tum servare illud poëtas, quod deceat, dicimus, cum id, quod quaque persona dignum est, et fit et dicitur; ut, si Aeacus aut Minos diceret: óderint, dum métuant, aut: natís sepulchrAtreo dicente plausus excitantur; est enim digna persona oratio. Sed poëtae,
Abbreviated transcription (Latin):
udenter x agere que agas considerate oĩq in re quid sit ueri uidere x tu¬
eri decet. contraq falli erxare labi. decipi tam dedecet. qͣ delixare &
mente e̾e̾ captũ. Et iusta omĩa decora sunt. Iniusta contra ut turpia:
sic indecora. Similis ẽ xo fortitudinis qd̾ eĩm uixiliter aĩo q magno fit:
id dignũ uixo x decorũ uidet᷑. qd̾ uero contra id ut turpe ẽ sic & indecoꝵ
Q uare ꝑtinet quid̃ ad omne̾ honestatẽ hoc qd̾ dico decorũ. & ita ꝑtinet
ut nõ recondita quadã rõne cernat᷑ sed sit in promptu. Est enim quiddã
idq intelligitur in omĩ uixtute qd̾ deceat. Qd̾ cogitatioe mag̾ a uixtute
põt qͣ re seperari ut uenustas  puleritudo corꝑis secerni nõ põt a ua¬
litudĩe. sic hoc de quo loquim᷑ decotũ totũ illud qd̾ ẽ cum uixtute coniu̾ctũ¬
x. confusũ. s mente x cogitatioe distinguit᷑.

Expanded text:
udenter et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri videre et tuudenter et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri videre et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum; et iusta omnia decora sunt, iniusta contra, ut turpia, sic indecora. Similis est ratio fortitudinis. Quod enim viriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videtur, quod contra, id ut turpe, sic indecorum. Quare pertinet quidem ad omnem honestatem hoc, quod dico, decorum, et ita pertinet, ut non recondita quadam ratione cernatur, sed sit in promptu. Est enim quiddam, idque intellegitur in omni virtute, quod deceat; quod cogitatione magis a virtute potest quam re separari. Ut venustas et pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine, sic hoc, de quo loquimur, decorum totum illud quidem est cum virtute confusum, sed mente et cogitatione distinguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
reat. hec scripta seruantẽ licet magnifice. grauitex aĩose q uiuere.
atq etiã simplicitex. fidelitex uite homiu amice.
Equitur ut de una reliqua parte honestatis dicendũ sit. in qua uer¬
Secundia. x qͣi quidã ornatus uite tempantia x modestia oĩsq se¬
datio pturbationũ aĩ. xxetũ modus cernit᷑. Hoc loco contĩetur id qu¬
od dicĩ latine decoru̾ põt. Gcece enĩ prepon dicit᷑. eius uis ea est ut ab ho¬
nesto nõ queat separi. Nam x quod decet honestũ ẽ. x quod honestum est
decet. Qualis aũt dr̃a sit honesti x decori. facilius intelligi qͣ explanari
põt. Q uicꝗd ẽ enĩ qd̾ deccat id tũ apparet cum angressa honestas est. It¬
aq nõ solum iͥ̃ hac parte hõestatis de qua hoc loco disserendnͣ ẽ. sed etiam ĩ
tribus supioribus. quid deceat apparet. Nam & xõne uti atq or̃one pr¬

Expanded text:
reat. Haec praescripta servantem licet magnifice, graviter animoseque vivere reat. Haec praescripta servantem licet magnifice, graviter animoseque vivere atque etiam simpliciter, fideliter, ° vere hominum amice. equitur, ut de una reliqua parte honestatis dicendum sit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decorum potest; Graece enim pre/pon dicitur. Huius vis ea est, ut ab honesto non queat separari; nam et, quod decet, honestum est et, quod honestum est, decet; qualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione pr
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. ne assentatoribus patefaciamus aures. nec adulari nos sin.¬
amus. in quo falli facile ẽ. tales enĩ nos putamus ut uixe laude¬
mux ex quo nascunt᷑ ĩnuerabilia peccata. cum homĩes inflati op÷¬
in ionibus tirepitex irxident᷑. et in maximis uersantur exxoribus.
iud aut sic ẽ udicandũ maximas gexi res. etiã x inaxĩ aĩ ab his qui reg
pu. regant. ꝙ eacũ admunistratio latissime pateat ad plurimos q pextineat.
Esse autẽ magni aĩ & fuisse multos etiã in uita ociosa. qui aut inuestigar
interiecti inter pħos. ⁊ eos qui rẽ .pu. ad mĩstrarent delectarentur re sua
familiari nõ eam quid̾ siñ rõe omĩo exagerantes/ neq exeludentes ab eiꝰ¬
usu suos potius q x amicis ĩꝑtientes. e rei .pii. si qñ usus eͥe̾t. Que¬
pximũ bene pata sit nullo turpi questu. nec odioso. tum qͣ pluximis mo

Expanded text:
dum est, ne assentatoribus patefaciamus aures, nec adulaii nos sindum est, ne assentatoribus patefaciamus aures, nec adulaii nos sinamus; in quo falli facile est. tales enim nos putamus, ut iure laudemur: ex quo nascuntur innumerabilia peccata; cum homines, inflati opinionibus, turpiterirridentur, et in maximis versantur erroribus.ud autem sic est iudicandum, maximas geri res et maximi animi ab iis, qui res publicas regant, quod earum administratio latissime pateat ad plurimosque pertineat; esse autem magni animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut investigaret interiecti inter philosophos et eos, qui rem publicam administrarent, delectarentur re sua familiari non eam quidem omni ratione exaggerantes neque excludentes ab eiusu suos, potiusque et amicis impartientes, et reipub. si quando usus essct. quaeprimum bene parta sit, nulloque turpi quaestu, neque odioso: tum, quam plurimis, modo
Abbreviated transcription (Latin):
Socrate/ idemq de.S. Lelio accepimus. Phylippũ quidẽ Macedonũ rege̾ reb
gestis x głia superatũ a filio. facilitate uero. x huanitate iudeo superiorem
fuisse. Itaq alter sepe magnus. alter sepe turpissimus. Unde recte precipere
uidentur qui monent. ut qͣnto superiores sumus. tanto submissius nos gera¬
mus. Panetius quidẽ auditorẽ Africanũ x familiaxẽ suũ. solitũ ait dicere.
ut equos per crebras contentiones preliorũ ferocitate exultantes domitori¬
bus tradere soleant. ut his facilioribus possint uti sic homĩes secundis reb
clatos sibi q presidentes. tanqͣ in girxũ rõnis & doctrine duci opportere.
ut perspicerent cexũ humanarũ imbecilitatẽ uaxietate̾ q fortune. Atq N
etiã in secundissimis rebus maxĩe est utendũ consilio amicorũ. his q
maior etiã qͣ ante tribuenda auctoritas. hisdem q temporibus cauen¬

Expanded text:
Socrate, item de Caio quoque Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum Regem rebus Socrate, item de Caio quoque Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum Regem rebus gestis, et gloria superatum a filio, facilitate et humanitate video superiorem fuisse. Itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus fuit. ut recte praecipere videantur, qui monent, ut, quanto superiores simus, tanto nos submissius geramus. Panaetius quidem Auditorem Africanum. et familiarem suum solitum, ait, dicere; ut equos, propter creatas contentiones praeliorum, ferocitate exsultantes, domitoribus tradere soleant, ut his facilioribus possint uti: sic homines secundis rebus effrenatos, sibique praefidentes, tamquam in gyrum rationis, et doctrinae duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem, varietatemque Fortunae. Atque etiam in secundissimis rebus maxime est utendum contilio amicorum: hisque etiam maior, quam ante, tribuenda est auctoritas. Iisdemque temporibus caven
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuitas nõ pot. Omĩs aũt x aĩaduersio & castigatio cõtumelia uac:¬
are deb neq̃ ad eius ꝗ punit aliquẽ aut uerbis castigat. sed ad xei¬
pu. utilitate̾ refexri. Cauendũ ẽ etiã ne maior pena qͣ culpa sit &
ne iisdem decausis alii plectantux. alii ne appellent᷑ quidẽ. prohibẽda
e recte placet mõ ne laudarent iracundiã & dicerent utiliter a naͣ datã. Illa uõ
omĩb in rebus repudianda ẽ. optandũq ut hi qui presunt xei .pu. legũ similes sit
que ad puuiendũ nõ iracundia sed equitate ducunt᷑. Atq etiã in xebus prosperis
x ad uoluntatẽ irc̃am fiuentibus superbiã magnopere. x fastigiũ Agrogantiãq
fugiamus. Nam ut aduersas res. sic secundas. ĩmoderate fexre leuitatis ẽ. Pre¬
claxaq ẽ equabilitas in omĩ uita. xidem sempex uultus. eadẽ q frons. ut de

Expanded text:
civitas non potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vaccivitas non potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare debet; neque ad eius, quipunit aliquem, aut verbis castigat, sed ad Reipubl utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena, quam culpa sit; et, ne iisdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda et recte placet, modo ne laudarent iracundiam, et dicerent itiliter a natura datam. Illa vero omnibus in rebus repudianda est, optandumque, ut ii, qui praesunt Reipubl. legum similes sint: quae ad puniendum, non iracundia, sedet ad voluntatem nostram fluentibus. superbiam magnopere, fastidium, arrogantiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre, levitatis est. praeclaraque est aequabilitas in omni vita, et idem semper vultus, eademque fions: ut de
Abbreviated transcription (Latin):
contentio. de qua preclare apud ẽ Platonẽ. simiłz facere eos qui inter
se contendunt uter potius rẽ pu. administret ut si naute certarent
quis eoru potissime gubernaret. Idemq precipit ut eos aduersarios
existimemus. qui arma contra fexant. nõ eos qui suo iudicio tueri rẽ¬
pu. uelinit. qualis fuit intex . p. Africanũ &. Q. Metellũ sine ace¬
rbitate dissensio. Nec uero audiendi sunt. qui grauitex rrascendum
inimicis putãt idq magnanimi & fortis uirĩ e̾ẽ censent. Nichil
enim laudabilius nichil magno x preclaro uixo dignius placibilita¬
te atq clementia. In liberis uero populis. & in uixis equabilitate
exercenda. etiã ẽ facilitas x altitudo aĩ que dicit᷑. ne si rrascamire
aut ĩtempestiue accedentib aut imnprudencer rogantib ne ĩ moro
sitatẽ i̾utilẽ x odiosã incidamus. & tñ ita probanda ẽ mansuetudo

Expanded text:
contentio: de qua praeclare apud cundem est Platonem: similier facere eos, qui inter contentio: de qua praeclare apud cundem est Platonem: similier facere eos, qui inter se contenderent, uter potius remp. administrent, ut, si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversarios existimemus, et qui arma contra ferant; non eos, qui suo iudicio tueri remcam velint: qualis fuit inter Publ Africanum, et Q. Metellum sine acerbitate dissentio. Nec vero audiendi, qui graviter irascendi inimicis putant, idqud magnanimi et fortis viri esse censent. nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate, atque clementia In liberis vero populis et iuris aequalitate, exercenda etiam est facilitas, et altitudo animi, quae dicitur: ne, si irascamur aut intempestive accidentibus, aut impusitatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda est mansuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
ut totum corpus xei .pu. cuxent. ne du̾ partẽ aliquã tueant᷑ xeliquas des¬
exant. Ut enim tutella sic procuratio rei.pu. ad eorũ utilitatẽ qui cõmissi
sunt. nõ ad corũ quibus cõmissa gexenda ẽ. qui aũt parti ciuiũ consu:
lunt. partẽ negligunt rẽ ꝑniciosissimã in Ciuitatẽ inducũt. sedicionẽ
atq discordia. ex quo euenit ut alii ppłares alii studiosi optuni cuiusq
uideant᷑. pauci uniuersorũ. Hinc apud A thenienses magne orte dis
odexit tradet q se totũ rei.pu. nec opes. aut potentiã consectabit᷑. totã¬
q eã sic tuebit᷑ ut omnib consulat. Nec uero cruninibus falsis ĩ odi¬
um aut inuidiã quenqͣ uocabit. omĩoq ita uistitie honestati q adhe¬
rescet. ut du̾ ea consecuet quãuis grauiter offendat morte̾q appetat
pocius qͣ deserat illa que dixi. Misexrima omĩo ẽ ambitio honoriĩq

Expanded text:
ut totum corpus rei publicae curent, ne, dum partem aliquam tuentur, reliquas desut totum corpus rei publicae curent, ne, dum partem aliquam tuentur, reliquas deserant. Ut enim tutela, sic procuratio rei publicae ad eorum utilitatem, qui commissi sunt, non ad eorum, quibus commissa est, gerenda est. Qui autem parti clunt, partem negligunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam. Ex quo evenit, ut alii populares; alii studiosi optimi cuiusque videantur; pauci universorum. Hinc apud Athenienses magnae discordioderit, tradetque se totum reip neque opes, aut potentiam consectabitur, totamque eam sic tuebitur, ut omnibus consulat Nec vero criminibus falsis in odium aut invidiam quemquam vocabit: omninoque ita iustitiae, honestatique adhaerescet, ut, dum eam conservet, quamvis graviter offendat, mortem appetat potius, quam deserat illa, quae dixi. Misetrima est omnino ambitio, honorumque
Abbreviated transcription (Latin):
qui Classem ab arginusis remouendã nec cum athemensibus dinitcã¬
andum putabant. Quibus ille respondit. Lacedemonios classe illa am¬
issa aliã parare posse. se fugere sine suo dedecore nõ posse. Ato hec ꝗd̾
Lacedemoniis plaga mediocris. Illa uero pestifexa qua cũ Cleobatus
inidiã timens. cum Epaminunda ꝯflixisset. Lacedemonio cum opes
corruert. Quanto enim Maximus melius fecit. de quo hennius.¬
Unus hõ nobis cunctando restituit xẽ. nõ ponebat enĩ rumores ante
salutẽ. ergo postqͣ mag̾q urci magͦ nũe głia claret. qd̾ genus pecca¬
ndi uitandum ẽ etiã & in rebus ur̃banis. Sunt enĩ qui quod sentuit
e si optimũ sit tñ ĩuidie metu nõ audent dicere. O ninĩo qui rei pu
presũt duo platonis precepta teneant. I. nũ ut utilitatem ciuium
sic tueantur ut quicquid agunt ad eã referant. obliti comodoruł suorũ. Altexũ:

Expanded text:
qui classem ab Arginusis removendam nec cum Atheniensibus dimicqui classem ab Arginusis removendam nec cum Atheniensibus dimicandum putabant; quibus ille respondit Lacedaemonios classe illa amissa aliam parare posse, se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris, illa pestifera, qua, cum Cleombrotus invidiam timens temere cum Epaminonda conflixisset, Lacedaemoniorum opes corruerunt. Quanto Q. Maximus melius! de quo Unus homo nobis cunctando restituit rem: Non ponebat enim rumores ante salutem. Ergo magisque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus Urbanis. Sunt enim, qui quod sentiunt, etiamsi optimum sit, tamen invidiae metu non audent dicere. 4. Omnino, qui Reip. sunt, duo Platonis praecepta teneant, unum, ut utilitatem civium sic tueantur, ut, quaecumque agunt, ad eam referant obliti commodorum suorum, alterum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare in tranqllo tempestatẽ aduersã optare dementis ẽ. Subuenixe¬
I autẽ tempestati quauis xõe sapientis ẽ. eoq mag̾ si plus adipiscare
÷re explicata boni qͣ addubitata mali. Periculose aũt rexũ actõnes par¬
tim his sunt. qui eas suscipuĩt. parti xei.pu. Itemq alii de uita. alii
de gloxia & beniuolentia ciuiũ in diserimẽ uocantur. ꝑ comptiores igit̃
debemus ce ad nr̃a picula qͣ ad cõmiu̾a. dimicareq paratius de hon¬
ore ⁊e gloria qͣ de ceteris cõmodis. Inuenti aut̃ multi sunt qui nõ modo
peccuniã sed etiã uitã profundere pro pxia pati c̾e̾nt. iidem głie iactu¬
ram nec mĩmã quidẽ facere uellent. ne re .pu. quide̾ postulante.
Calcitratidas qui cum lacedemoniorũ dux fuisset peloponensiaco bello
multa q fecisset egregie uertit ad extremũ oĩa cũ consilio nõ paruit eoꝵ

Expanded text:
Quare in tranquillo tempestatem adversam optare, dementis est; subvenireQuare in tranquillo tempestatem adversam optare, dementis est; subvenire autem tempestati quavis ratione, sapientis, eoque magis, si plus adipiscare re explicata boni, quam addubitata mali. Periculosae autem rerum actiones partim iis sunt, qui eas suscipiunt; partim Reip. Itemque alii de vita, alii de gloria, de benevolentia civium in discrimen vocantur. Promptiores igitur debemus esse ad nostra pericula, quam ad communia, dimicareque paratius de honore et gloria, quam de caeceris commodis. Inventi autem multi sunt, qui non modo pecuniam, sed etiam vitam profundere pro patria parati essent, iidem gloriae iacturam ne minimam quidem facere vellent, ne re publica quidem postulante; ut Callicratidas, qui, cum Lacedaemoniorum dux fuisset Peloponnesiaco bello multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sari tmanu cũ hoste confligere ĩmane quiddã & belluarũ simile est.:
sea oun tp̃s necitasq postulat. decertandũ manu ẽ. x mors ser :¬
 uituti turpitudini q anponenda. De euertendis autẽ dixripiendis q
urbibus ualde illud considerandũ ẽ ne quid temere ne quid crudeliter.
Id q ẽ uiri magnanimi rebus gestis punixe sontes. multitudinẽ cons¬
Ueruare. In omni fortuna xecta x honesta retinere.A.t enĩ sunt quẽ ad
Imõu sup̾ dixi. qui urbanis rebus bellicas anponũt. sic multos reperies
quibus periculosa x calida consilia quietis cogitationibus splendid¬
÷ iora & maiora uideant᷑. Nunqͣ omĩo piculi fuga cõmittendu ẽ ut ibelles¬
÷ timidiq uideam᷑. sed fugiendũ etiã illud ne offexamus nos periculis
÷ tudo imitanda medicorũ ẽ qui leuiter egrotantes leuiter curant. gra¬
uioribus autẽ morbis piculosas curones x ancipites adhibere cogunt̃.

Expanded text:
sari et manu cum hoste confligere immane quiddam et beluarum simile est; sari et manu cum hoste confligere immane quiddam et beluarum simile est; sed cum tempus necessitasque postulat, decertandum manu est et mors servituti turpitudinique anteponenda. De evertendis autem diripiendisque urbibus valde considerandum est ne quid temere, ne quid crudeliter. Idque est magni viri, rebus agitatis punire sontes, multitudinem conservare, in omni fortuna recta atque honesta retinere. Ut enim sunt, quem ad modum supra dixi, qui urbanis rebus bellicas anteponant, sic reperias multos, quibus periculosa et calida consilia quietis et cogitatis splendidiora et maiora videantur. Numquam omnino periculi fuga committendum est, ut imbelles timidique videamur, sed fugiendum illud etiam, ne offeramus nos petudo imitanda medicorum est, qui leviter aegrotantes leviter curant; gravioribus autem morbis periculosas curationes, et ancipites adhibere coguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
confecta bella sunt. nõnũqͣ etiã aut illata. Ut M. Catonis consilio ter¬
tiam bellum punicũ in quo etiã moxtui ualuit auetoritas. Quare expetẽ¬
da ꝗdenr magis ẽ decernendi rõ qͣ decertandi fortitudo. Sed cauendu¬
est ue id bellandi magis fuga. qͣ utilitatis rõne façiamus. Bellũ aut̃
ita suerpiat᷑ ut nichil aliud nisi pax quesita uideat᷑. Fortis uero aĩ &
consbuitis ẽ nõ ꝑturbari in reb asperis. nec tumultuantẽ de gradu deici.
ut dicit᷑. sed pnti aĩo uti consilio nec a rõne discedexe. Quãqͣ ħ animiͥ¬
ẽ illud etiã & ingenii magni ꝑcipere cogitatioe futuxa  aliqͣn añ ꝯsti¬
tuere. quid accidere possit ĩ utxãq̃ parte̾ & quid agenduͬ sit. cũ ꝗd eue¬
nexit nec comitte᷑ ut alñ dicendũ sit nõ putauera. Hec sunt opera ma¬
gni aĩ & excelsi & prudentia ꝯsilioq fidentis. Temexe aut̃ in acie uerͥ¬

Expanded text:
confecta bella sunt, non numquam etiam illata, ut M. Catonis bellum terconfecta bella sunt, non numquam etiam illata, ut M. Catonis bellum tertium Punicum, in quo etiam mortui valuit auctoritas. Quare expetenda quidem magis est decernendi ratio quam decertandi fortitudo, sed cavendum, ne id bellandi magis fuga quam utilitatis ratione faciamus. Bellum autem ita suscipiatur, ut nihil aliud nisi pax quaesita videatur. Fortis vero animi et constantis est non perturbari in rebus asperis nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur, sed praesenti animo uti et consilio nec a ratione discedere. Quamquam hoc animi, illud etiam ingenii magni est, praecipere cogitatione futura et aliqamque partem, et quid agendum sit, cum quid evenerit, nec committere, ut aliquando dicendum sit: Non putaram. Haec sunt opera magni animi et excelsi et prudentia consilioque fidentis; temere autem in acie ver
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a cecidert. que res ig gesta unꝙͣ in bello tanta. qui triumphus confex¬
endus Licet eĩm michi. M. fili apud te gloriari ad quẽ hereditas hu¬
abundans bellicis laudibus. Gn. Pompeius multis audientib ħ tribuit
ut diceret se triũphũ tertiũ frustra deportaturũ fuisse nͥ meo in xe.pi.
bñficio ubi triũpharet ẽẽt etiã hĩtucus. Sunt igͥ domestice fortitudiẽs q¬
nõ infexiores militaribus. in quib plus etiã qͣ in his opere studiiq po¬
nendũ ẽ Omĩo eĩm illud honestũ. qd̾ aĩo excelso magnificoq querimꝰ ÷
aĩ efficit᷑ nõ corꝑis uicibus. Exexcendũ tñ ẽ corpus & ita afficiendu
Onestũ aut̃ id qd̾ exquiximus totũ ẽ positũ in aĩ cuxa x cogitati¬
one in quo nõ minorẽ utilitatẽ affext̃ qui togati. xci .pu. p̾sũt:
qͣ qui bella gexunt. Itaq eorũ consilio sepe aut nõ suscepta. aut:

Expanded text:
ipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam in bello tanta? qui triumphus conferipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim mihi, M. fill, apud te gloriari, ad quem et hereditas huabundans bellicis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus hoc tribuit, ut diceret frustra se triumphum tertium deportaturum fuisse, nisi meo in rem publicam beneficio, ubi triumpharet, esset habiturus. Sunt igitur domesticae fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plus etiam quam in his operae studiique ponendum est. Omnino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis viribus. Exercendum tamen corpus et ita afficiendum est, Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura et cogitatione; in quo non minorem utilitatem afferunt, qui togati rei publicae praesunt, quam qui bellum gerunt. Itaque eorum consilio saepe aut non suscepta aut
Abbreviated transcription (Latin):
atatũ putãt. tam̃ ne minima quid̾ ex parte ligurgi legibus. & discipl¬
iniis sunt conferendi. qui etiã ob has ip̃as cãs & paratiores huexunt
exercitus. ⁊ fortiores. Michi quidẽ neq pueris nobis. al. Scaurus. G
Mario. neq cum uersarem̃ in re. pu. Q. catullus En. Pompeio cedere
uidebant᷑. Parua enim sunt foris arma nisi sit consiliũ domi. Nec plus
Africanus singulaxis. x uix x Imꝑator in excidenda Nũmantia rei pu.
profuit qͣ eodem tp̃r .p. Nasica priuatus. cum I. Gracchu intexemit.
Quanq̃ hec quidẽ res nõ solum ex domestica ẽ xõne. attingit etiã bell¬
icam qm̃ ui manuq confecta est sed tñ id ip̃m est gestum consilio urbano
sine exercitu. Illud autẽ optimũ est in quo inuadi solere ab inuidis &
improbis me audio. Cedant arma toge concedat laurea lingne. ut eniz
diligentia q nr̃a celeriter de manibus audacissimorũ ciuiũ delapsa axina

Expanded text:
atatum putatur: tamen ne minima quidem ex parte Lycurgiatatum putatur: tamen ne minima quidem ex parte Lycurgiinae confercndi sunt; quin etiam ob has ipsas causas et parentiores habuerunt exercitus et fortiores. Mihi quidem neque pueris nobis M. Scaurus C. Mario neque, cum versaremur in re publica, Q. Catulus Cn. Pompeio cedere videbatur; parvi enim sunt foris arma, nisi est consilium domi; nec plus Africanus, singularis et vir et imperator, in exscindenda Numantia rei publicae profuit quam eodem tempore P. Nasica privatus, cum Ti. Gracchum interemit; quamquam haec quidem res non solum ex domestica est ratione attingit etiam bellicam, quoniam vi manuque confecta est, sed tamen id ipsum est gestum consilio urbano sine exercitu. Illud autem optimum est, in quod invadi solere ab improbis et invidis audio: Cedant arma togae, concedat laurea laudi. Ut enim diligentiaque nostra celeriter de manibus audacissimorum civium delapsa arma
Abbreviated transcription (Latin):
contingit eoq magis si sunt ad rẽ misitarẽ apti.cupidi q bellorũ gere¬
ndorũ. Uere enĩ si uolumus iudicare iuste multe res extitert urbane
maiores clariores q. qͣ bellice. Quaius enĩ Themistodes iuxe laudetux
& sit eius nom̃ qͣ Solonis illustrius. citeturq Salamis claxissime testis
uictorie que anponat᷑ consilio ei quo primũ constituit ariopagitas nõ
minus preclarũ hoc qͣ illud uidicandũ ẽ. Illud enĩ semel pcofuit. hoc
semꝑ proderit ciuitati. hoc consilio leges Atheniensiu̾. hoc maiorũ insti¬
tuta seruant᷑.  Themistocles nichil quidẽ dixerit ĩ quo ip̃e Axiopagu
adiuuexit. at ille uere .a. se aduitũ Themistoclẽ. Est enĩ bellũ gestũ con¬
silio eius Senatus. qui.a. Solone exat constitutus. Licet eadẽ de pausa¬
nia. lysandro q dicere. quorũ reb gestis qͣ ꝙͣ impui lacedemonis dil¬

Expanded text:
contingit, eoque magis, si sunt ad rem militarem apti et cupidi bellorum gerecontingit, eoque magis, si sunt ad rem militarem apti et cupidi bellorum gerendorum; vere autem si volumus iudicare, multae res exstiterunt urbanae maiores clarioresque quam bellicae. Quamvis enim Themistocles iure laudetur et sit eius nomen quam Solonis illustrius citcturque Salamis clarissimae testis victoriae, quae anteponatur consilio Solonis ei, quo primum constituit Areopagitas, non minus praeclarum hoc quam illud iudicandum est; illud enim semel profuit, hoc semper proderit civitati; hoc consilio leges Atheniensium, hoc maiorum instituta servantur; et Themistocles quidem nihil dixerit, in quo ipse Areopagadiuverit: at ille adiuvit Themistoclem, est enim bellum gestum consilio senatus eius, quia Solone erat constitutus. Licet eadem de Pausania, Lysandroque dicere, quorum rebus gestis quamquam imperium Lacedaemoniorum dil
Abbreviated transcription (Latin):
 grauitate constantia q uicturi. Que faciliora sunt pħis. quo minus multa
p̃atent in eorũ uita que fortuna fexiat. & quo minus multis rebus egent.
Ix quia si quid aduersi obuenerit. tam grauiter cadere nõ possunt. Quocreca¬
÷ non sine causa maiores motus aĩoriuñ concitant̃ maioraq sunt efficienda¬
I rem .pi. gerentibus. qͣ quietis. quo magis his & magnitudo aĩ ẽ adhibẽ¬
da x uacuitas ab angoribus. Ad xem aũt gerendã qui accedit caueat
ue id modo consideret qͣ illa res honesta sit sed etia̾ ut hẽat efficiendi
facultatẽ. In quo ip̃o considerandũ est ne aut temexe desperet ꝑꝑ ignai¬
I iam. aut nimis confidat proptex cupiditatẽ. In omĩb autẽ negoriie¬
÷ prius qͣ aggrediare adhibenda ẽ preparatio diligens.
Ed cum plexiq̃ arbitrent᷑ res bellicas maiores ẽe ꝙͣ irebanas

Expanded text:
 gravitate constantiaque victuri. Quae faciliora sunt philosophis, quo minus multa  gravitate constantiaque victuri. Quae faciliora sunt philosophis, quo minus multa patent in eorum vita, quae fortuna feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, si quid adversi eveniat, tam graviter cadere non possunt. Quocirca non sine causa maiores motus animorum concitantur maioraque studia efficiendi rem publicam gerentibus quam quietis, quo magis iis et magnitudo est animi adhibenda et vacuitas ab angoribus. Ad rem gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet propter ignaviam aut nimis confidat propter cupiditatem. In omnibus autem negotiis, prius quam aggrediare, adhibenda est praeparatio diligens. Sed cum plerique arbitrentur res bellicas maiores esse quam urbanas,
Abbreviated transcription (Latin):
icere se dicant ea que pleriq̃ admixent᷑ Impia x magratus. his non
mõ nõ laudi uerũ etiã uicio dandũ puto. Quoxũ iudiciũ in eo qd̾ glo¬
riã contẽpnãt & pro nichilo putant difficile factũ ẽ nõ probare. sed
uident᷑ labores & molestias. tum offensionũ. tũ repulsaru. quasi qu¬
anda ignomĩa tunere x infamiã. Sunt enĩ qui in rebus ꝯͣtiis paru
sibi constent. uoluptatẽ seuexissume contẽpnat. in doloxe sint mollio¬
res gloriã negligant frangãtur infamia. atq ea quidẽ nõ satis con¬
stanter. Sed his qui he̾nt a nat̾᷑a adiuuamentũ xerũ gerendarũ abiecta.
ꝯĩ conctatioe adipiscendi magr̾atus ⁊ gexenda res .pu. ẽ. Nec enim
ificentia & despicientia adhibenda sit xexũ huanatu. quã sepe dico.
&e tranquilitas aĩ & securitas siquid nec anxii futuxi sint. & cum¬

Expanded text:
icicmodo non laudi, verum etiam vitio dandum puto, quorum iudicium in eo, quod gloriam contemnant, et pro um et repulsarum quasi quandam ignominiam timere et infamiam. Sunt enim, qui in rebus contrariis parum sibi constent, voluptatem severissime contemnant, in dolore sint molliores, gloriam neglegant, frangantur infamia, atque ea quidem non satis constanter. Sed iis, qui habent a natura adiumenta rerum gerendarum, abiecta omni cunctatione adipiscendi magistratus et gerenda res publica est; nec enim ificentia et despicientia adhibenda est rerum humanarum, quam saepe dico, et tranquillitas animi atque securitas, siquidem nec anxii futuri sunt et cum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ qua re egerent ne cui parerent. libertate fruerent cuius propriu:
est ita uiuere ut uelis. O uare cum hoc cõmune sit potentie cupidorũ
cum his quos dixi ociosos. alteri se adipisci id posse arbitrant si opes
magnas hẽant. alteri si contenti sint & suo & paruo. In quo quidem
neutxorũ omĩo contẽpnenda ẽ sñtia. Sed & facilior e tutior ꝙ minꝰ
aliis grauis aut molesta uita ẽ xiosorũ. fructuosior aũt & hominu
generi & ad claritatẽ amplitudinẽq aptior eorũ qui se ad rẽ .pu. &
ad magnas xes gerendas accomodauerunt. Q uapropter. & his fors¬
itã ꝯẽdendũ sit xẽ .pu. nõ capescentibus. qui excellenti ingenio. doct¬
rine se dedert. x his qui ualitudinis aut imbecilitate aut̃ aliqua gr¬
auore cã impediti. a .re.pu. recessert cum eius administrande pote¬
statẽ aliis laudẽ q concederẽt. Quibus au̾t talis nulla sit cã si desꝑ¬

Expanded text:
ne qua re egerent, ne cui parerent, libertate uterentur, cuius proprium ne qua re egerent, ne cui parerent, libertate uterentur, cuius proprium est sic vivere, ut velis. Quare cum hoc commune sit potentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis, alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes magnas hneutrorum omnino contemnenda est fententia: sed et facilior, et tutior et minus aliis gravis aut molesta vita est otiosorum, fructuosior autem hominum generi et ad claritatem amplitudinemque aptior eorum, qui se ad rem publicam et ad magnas res gerendas accommodaverunt. Quapropter et iis forsitan concedendum sit rem publicam non capessentibus, qui excellenti ingenio doctrinae sese dediderunt, et iis, qui aut valetudinis imbecillitate aut aliqua graviore causa impediti a re publica recesserunt, cum eius administrandae potestatem aliis laudemque concederent. Quibus autem talis nulla sit causa, si desp
Abbreviated transcription (Latin):
labore prestitecit uinci a uoluptate. Qua̾obrẽ & hec uidenda & pe¬
icunie fugienda cupiditas. Nichil enĩ est tam angusti aĩ tamq par¬
Nui ꝙͣ amare diuicias. Nichil honestius magnificentiusq qͣ pecui̾a
ꝯtempnere si nõ hẽas si hẽas ad beneficentiam liberalitate q confẽre
I pro qua magnaniiis uixis omĩs debet e̾e contemptio. Nec uero ĩ¬
reria expetenda. ac potius aut nõ accipienda interdu. aut deponenda¬
÷ nõnunqͣ. Uacandũ autẽ omni est aĩ perturbatione. tum cupiditate &
Multi autẽ sunt x fuert qui eã quã diço tranquilitatẽ expet̾entes.
a. negociis publicis se remouer̾t. ad ccuĩq perfugerunt. In his & no¬
bilissuni pħi longeq pxincipes & quidã homines seueri x graues.
nec populi nec principum mores ferre potuert. Uixeruntq nõnulli in
agris. delectati re sua familiari. his idem propositũ fuit qd̾ regibus ut

Expanded text:
labore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et haec vitanda et pelabore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et haec vitanda et pecuniae fugienda cupiditas; nihil enim est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias, nihil honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere, si non habeas, si habeas, ad beneficentiam liberalitatemque conferre. , pro qua magnanimis viris omnis debet efse contentio. Nec vero imperia expetenda, ac potius non accipienda interdum, aut deponenda nonnumquam, vacandum autem est omni animi perturbatione, tum cupiditate, eMulti autem, et sunt, et fuerunt, qui eam, quam dico, tranquillitatem expetentes, anegotiis publicis se removerunt, ad otiumque perfugerunt, in his et nobilissimi Philosophi longeque principes, et quidam homines severi, et graves nec populi, nec principum mores ferre potuerunt: vixeruntque nonnulli in agris, deletari re sua familiari. His idem propositum fuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
geras magnas illas quidẽ & maxĩe utiles sed ut uehementer arduas
plenas q laborũ x periculorũ. tum cã uite.tum multaxũ xexũ que
ad uitã pextinent. haxum cexum duaxũ splendor oĩs ẽ magnitudo.
nos urcos et xõ ẽ in priore. In eo est enĩ illud qd̾ excellentes aĩos. x
humana coͬtempnentes facit. Id ip̃m cernitur in duobus si & solũ
id quod honestum sit uidices x ab omni aĩ perturbatione libex sis.
Nam &e ea que eximia plexisq & preclara uidentux. parui ducece ea¬
q cõne stabili fixmaq cõtempnere. fortis ai magniq dicendũ ẽ. Et
Sea que iudent᷑ acerba que multa e uaxia. in hominũ iuta fortunaq
uersant᷑. ita ferre ut nichil a statu nature discedas. nichila dignitate¬
N sapientis cobusti aĩ ẽ magne q constantie. Non ẽ aut̃ consentaẽum
qui metu nõ frangat᷑ eum frangi cupiditate. nec qui inuictum se a

Expanded text:
geras magnas illas quidem et maxime utiles, sed ut vehementer arduas geras magnas illas quidem et maxime utiles, sed ut vehementer arduas plenasque laborum et periculorum cum vitae, tum multarum rerum, quae ad vitam pertinent. Harum rerum duarum splendor omnis, amplitudo, nos viros in priore; in eo est enim illud, quod excellentes animos et humana contemnentes facit. Id autem ipsum cernitur in duobus, si et solum id, quod honestum sit, bonum iudices et ab omni animi perturbatione liber sis. Nam et ea. quae eximia plerisque et praeclara videntur, parva ducere eaque ratione stabili firmaque contemnere fortis animi magnique ducendum est, et ea, quae videntur acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur, ita ferre, ut nihil a statu naturae discedas, nihil a dignitate sapientis, robusti animi est magnaeque constantiae. Non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a
Abbreviated transcription (Latin):
N qͣ iustitia pares. Sed quo difficilius hͤ preclarius. Nullũ enim tempus ͤ quod
iustitia uacare debeat. Soxrtes igitire & magnanimi sunt he̾ndi nõ ꝗ faciũt
xime natura sequitũ in factis positũ nõ in gloxia iudicat᷑ principẽ q ẽẽ mau¬
ult qͣ uidexi. Et enĩ qui ex exxore impecite multitudinis pendet. Hic in magn¬
sis uixis non est hñdus. facillime aut̃ aad res iniustas impellit᷑ ut quisque
ẽ altissimo aĩo x gloxie cupiditate. qui locus ẽ sane lubricus ꝙ iux ĩuenit̃
deret gloxiã. Omĩo fortis aũis x magnus duabus xebus maxie cexn¬
itur. quaxũ una in xexũ externaxũ despicientia ponit᷑ cum pexsuasum
sit nichil homĩem. nisi qd̾ honestũ decorũq sit aut admixari aut opta¬
re aut expetere opportere. Nulliq nec onexi nec pertirebationi animi
sul combere. Altera est xes. ut cum ita sis affectus aĩo ut sup̾ dixi res

Expanded text:
, quam iustitia pares. Sed quo difficilius, hoc praeclarius. Nullum enim est tempus, quod , quam iustitia pares. Sed quo difficilius, hoc praeclarius. Nullum enim est tempus, quod iustitia vacare debeat. Fortes igitur et magnanimi sunt habendi, non qui faciunt, xime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iudicat, principemque esse mavult, quam videri. Etenim qui ex errore imperitae multitudinis pendet, hinc in magnis viris non est habendus. Facillime autem ad res iniustas impellitur, ut quisque est altissimo animo et gloriae cupido, qui locus est sane lubricus: quod vix deret gloriam. Omnino fortis animus et magnus duabus rebus maxime cernitur, quarum una in rerum externarum despicientia ponitur, cum persuasum est nihil hominem, nisi quod honestum decorumque sit, aut admirari aut optare aut expetere oportere nullique neque homini neque perturbationi animi nec fortunae succumbere. Altera est res, ut, cum ita sis affectus animo, ut supra dixi, res
Abbreviated transcription (Latin):
nomen he̾at qͣ fortitudinis. Itaq uros fortes magnanimos eosdẽ bonos
x. simplicis ueritatis amicos mĩme q fallaces e̾e uolumus. que sunt
ex media laude iustitie. Sed illud odiosum ẽ ꝙ in hac elatione & magn¬
itudine aĩ facillime. pertinatia  nimia cupiditas peincipatus in ascit᷑.
Ut enĩ apud platonẽ est. omnẽ morẽ lacedemoniocũ infiammatu
esse cupiditate uĩcendi. sicut quisq̃ aĩ magnitudine maxĩe excellit ita
maxime uelit princeps ou̾im uł potius solus e̾e̾. difficile est aũt cum
prestare om̃ibus concupiueris seruare equitatẽ que ẽ iustitie maxĩeN
propria. ex quo fit ut neq disceptatioe uinci se nec ullo publico ac :¬
legittimo uixe patiant. Existuntq in xe.pu. plexunq largitores ꝙ
factiosi ut opes quãmaxĩas consequantur. & sunt ui pocius supiores¬

Expanded text:
nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes et magnanimnos eosdem bonos nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes et magnanimnos eosdem bonos et simplices, veritatis amicos minimeque fallaces esse volumus; quae sunt ex media laude iustitiae. Sed illud odiosum est, quod in hac elatione et magnitudine animi facillime pertinacia et nimia cupiditas principatus innascitur. Ut enim apud Platonem est, omnem morem Lacedaemoniorum inflammatum esse cupiditate vincendi, sic, ut quisque animi magnitudine maxime excellet, ita maxime vult princeps omnium vel potius solus esse. Difficile autem est, cum praestare omnibus concupieris, servare aequitatem, quae est iustitiae maximepropria, ex quo sit, ut neque disceptatione vinci se, nec ullo publico ac legitimo iure patiantur, existuntque in Republ, plerumque largitores et factiosi, ut opes quam maximas consequantur, et sint vi potius superiores
Abbreviated transcription (Latin):
q gesta sunt ea nescio quomodo quasi pleniore ore laudemus. Hinc reth¬
aut studiũ bellice glorie ꝙ statuas qͦ uidemus ornatu fere militari. Sed.÷
ea aĩ elatio que cernit᷑ in pexiculis. & laboribus si iustitia uacat pugnat:¬
q nõ pro salute cõmiũ sed pro suis cõmodis in ucio ẽ. Non modo eni
id uixtutis nõ ẽ sed ẽ potius ĩmaĩtatis omne̾ huanitatẽ xepellentis. Ita.¬
q probe diffinit᷑ a stoycis fortitudo. cum eam uixtutẽ eͥe̾ dicant propug¬
nantẽ pro equitate. Quocirca nemo qui fortitudinis gloxiã consecutus
e insidiis & malicia. laudẽ est adeptus. nichil enĩ honestũ e̾e̾ po̾t qd iusti¬
tia uacat. Preclarũ igͤ illud platonis. Non inꝗt solũ scĩa que ẽ remota
ab iustitia caliditas potius ꝙͣ sapĩa ẽ appellanda. ł exiĩ etiã aũis paratus
ad pernitiẽ. si sua cupiditate nõ utilitate cõmiũ impellit̾. audatie potius

Expanded text:
que gesta sunt, ea nescio quo modo quasi pleniore ore laudamus. Hinc rhetque gesta sunt, ea nescio quo modo quasi pleniore ore laudamus. Hinc rhetautem studium bellicae gloriae, quod statuas quoque videmus ornatu fere militari. Sed ea animi elatio, quae cernitur in periculis et laboribus, si iustitia vacat pugnatque non pro salute communi, sed pro suis commodis, in vitio est; non modo enim id virtutis non est, sed est potius immanitatis omnem humanitatem repellentis. Itaque probe definitur a Stoicis fortitudo, cum eam virtutem esse dicunt propugnantem pro aequitate. Quocirca nemo, qui fortitudinis gloriam consecutus est insidiis et malitia, laudem est adeptus; nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat. Praeclarum igitur illud Platonis: Non, inquit, solum scientia, quae est remota ab iustitia, calliditas potius quam sapientia est appellanda, verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audaciae potius
Abbreviated transcription (Latin):
percipiendis. qͣ aut frẽm aut familiarẽ. at si lis in iudicio sit propĩ
sũma fiat. ex quo quantũ cuiq̃ debeat᷑ intelligas. sed ut nec Medici
sic officii conseruandi precepta tradunt᷑ illa quide̾ ut facimus ipsi
sed rei magnitudo usum exercitationẽq desiderat. ab his autẽ
xebus que sunt in uire societatis humane queadmõum ducat᷑ honestũ ex quo acti
est offm̃n satis fere diximus.
N telligendũ est autẽ cum proposita sunt genera quatuox. ex quibus
Monestum officiũq manaret splendidissimũ uidexi qd̾ animo magno
elatoq humanas res despiciente factũ sit. Itaq in probris maxie
in promptu ẽ siquid tale dici põt. Uos & enim iuuenes aĩos gecitis mulieb¬
ces. Illa uirgo uixi.  siquid ẽ ciusmodi. Salmacida spolia sine sudore
x sanguie̾. Contraq in laudibus. que magno aĩo x fortiter excellenter¬

Expanded text:
percipiendis quam aut fratrem aut familiarem, at, si lis in iudicio sit, propinpercipiendis quam aut fratrem aut familiarem, at, si lis in iudicio sit, propin reliqui summa fiat, ex quo, quantum cuique debeatur, intellegas. Sed ut nec medici sic officii conservandi praecepta traduntur illa quidem, ut facimus ipsi, sed rei magnitude usum quoque exercitationemque desiderat. Atque ab iis rebus, quae sunt in iure societatis humanae, quem ad modum ducatur honestum, ex quo aptum est officium, satis fere diximus. Intelligendum autem est, cum proposita sint genera quattuor, e quibus honestas officiumque manaret, splendidissimum videri, quod animo magno elatoque humanasque res despiciente factum sit. Itaque in probris maxime in promptu est si quid tale dici potest: Vós enim, iuvenes, ánimum geritis múliebrem, ílla virgo viri et si quid eius modi: Salmácida, spolia sÍne sudore et sánguine. Contraque in laudibus, quae magno animo et fortiter excellenter
Abbreviated transcription (Latin):
lenda occupati. & sunt & fuert. Sed si contentio quedã x cõpatio
fiat. quibus pluximũ tribuendũ sit offiĩ principes sunt patria x pa¬
rentes. quorim beneficiis maxĩs obligati sumus. proximi liberi tota¬
q domus que spectat in nos solos nec aluid ullũ põt hẽce profugiu.
nq ẽ. Quã obrẽ necia presidia uite debent᷑ his maxĩe quos ante dixi
Uita aut̃ uictusq cõmiuĩs. consilia. serinones cohortationes consol¬
ationes interdũ etiã oburrgationes. in amiciciis ugent maxĩe̾. est
eaq iocundissima amicicia quã silitudo morũ coniugauit. Sed in
his oñib offiĩs tribuendis uidendũ exit. quid uniciuiq maxime sit¬
necẽẽ. x quid quisq uł suĩ nobis aut possit conseq aut nõ possit.
Ita nõ iidem ęxunt necessitudinũ gradus qui & tp̃oxũ. Suntq offĩa
que aliis magͣ qͣ aliis debent᷑. ut uicinũ cicius adiuueris in fructib

Expanded text:
lenda occupati et sunt et fuerunt. Sed si contentio quaedam et comparatio lenda occupati et sunt et fuerunt. Sed si contentio quaedam et comparatio fiat, quibus plurimum tribuendum sit officii, principes sint patria et parentes, quorum beneficiis maximis obligati sumus,proximi liberi totaque domus, quae spectat in nos solos neque aliud ullum potest habere perfugium, mque est. Quam ob rem necessaria praesidia vitae debentur iis maxime, quos ante dixi, vita autem victusque communis, consilia, sermones, cohortationes, consolationes, interdum etiam obiurgationes in amicitiis vigent maxime, estque ea iucundissima amicitia, quam similitudo morum coniugavit. Sed in his omnibus officiis tribuendis videndum erit, quid cuique maxime necesse sit, et quid quisque vel sine nobis aut possit consequi aut non possit. Ita non iidem erunt necessitudinum gradus, qui temporum; suntque officia, quae aliis magis quam aliis debeantur; ut vicinum citius adiuveris in fructibus