comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. inueniri in terra suauiter uiuenti¬
um ñ ualet: quia quisqͥs ad huc huius uitȩ
uoluptatib paseit᷑⁊ ab eternȩ sapientiȩ in¬
tellectu sẽparat᷑. Nlam si uere saꝑet: ex pul¬
sus ab eternis gaudiis de ea in qua ceai¬
dit exilii sui cecitate lugeret. Hine nãq
ꝑ salomonẽ dicitur. Qui apponit scien¬
tiam: apponit dolorẽ. Quia quanto plꝰ
homo eeꝑit scire qͥd ꝑdidit: tanto plus
lugere incipit corruptionis suȩ senten¬
tiam quã inuenit. Considerat nanq un¬
de. quo lapsus ẽ: quod a paradisi gaudi¬
is.ad erumpnas uitȩ p̃sentis: ab angło¬
rum societatib uenit ad curas necessita¬
tum. Pensat in quot iam ꝑieulis iacet:
qui prius sine ꝑieulo stare contẽpsit. Lu¬
get exiliũ quod dampnatꝰ patitur: usus¬
pirat ad celestis głȩ statũ: quo ꝑfrui se¬
curus posset. si peccare noluisset. Qd̃ bene
psalmista consid̾ans: ait. Ego dixi in pauo¬

Expanded text:
sapientia inveniri in terra suaviter viventisapientia inveniri in terra suaviter viventium non valet, quia quisquis adhuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internis gaudiis, de ea in quam 587 cecidit, exsilii sui caecitate lugeret. Hinc namque per Salomonem dicitur: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a paradisi gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare noluisset. Quod bene Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavo
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate morientẽ: quando negabãt
apli eum. quẽ miracula uiderant di¬
uina uͥtute facientẽ. Sed hi qui salua¬
ri hominẽ ꝓpriis uirib astruunt: eandẽ
confessionẽ hominis. ab ipsiꝰ esse uirtute
hominis suspicant᷑. Quod si ita esset: in
dei laude psalmuta ñ diceret. Confessi
o i magnificentia opus eiꝰ. Abeo itaq ac¬
cepimꝰ recta confiteri: a quo nob̾ ⁊ mag¬
na cdant᷑ oꝑari. Quia gͦ nil boni oꝑis de¬
dnnus. quo hanc sapientiã ꝑciꝑe merea¬
mur: dicat᷑ recte. Nescit homo p̃eium
eus. Qm̃ quisquis ratione utitie tan¬
to altius sub huius sapientiȩ intellectu
se despicit. quanto eusdẽ sapientiȩ ue¬
rius interna cognoscit: ut indignum se
ad hanc ꝑuenisse udeat ꝑ quã gratu¬
ito agitur. ut dignꝰ fiat. De qua bene moꝵ¬
suauiter iuentiũ. Qͥd hoc in loes¬
terrȩ signat᷑ nomine. nisi anima hu¬
mana: De qua psalmnista dieit. Amina
mea. sieut terra sine aqua tͥ. Hee antẽ

Expanded text:
firmitate morientem, quando negabant firmitate morientem, quando negabant apostoli, qui eum miracula viderant divina virtute facientem. Sed hi, qui salvari hominem propriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis ab ipsius esse virtute hominis suspicantur; quod si ita esset, in Dei laude Psalmista o et magnificentia opus ejus . Ab eo itaque accipimus recta confiteri, a quo nobis et magna datur operari. Quia ergo nil boni operis dedimus quo hanc sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: Nescit homo pretium ejus, quoniam quisquis jam ratione utitur, tanto altius sub hujus sapientiae intellectu se despicit, quanto ejusdem sapientiae verius interna cognoscit, ut indignum se ad hanc pervenisse videat, per quam gratuito agitur ut dignus fiat. De qua bene mouaviter viventium. - Quid hoc loco signatur terrae nomine, nisi anima humana? de qua Psalmista ait: « Anima mea sicut terra, sine aqua tibi . » Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
manserat. Inspirante dõ totum illi ob¬
tulit. qd̾ inse liberum inuenit: ut iux¬
ta hoc qd̾ scriptum ẽ. corde crederet ad
iusticiã. ore autem confiteret᷑ ad sa¬
lutem. In eorde autẽ fidelium. tres summo¬
ꝑe manere uͥtutes testatur apłs: dicens.
Fune autẽ manet fides. spes. caritas. Qd
cunctas subito repletꝰ grã. ⁊ accepit lat᷑.
⁊seruauit in cruee. fidem nanq habut.
qui regnaturum dnm credidit: quem se¬
eum pariter morientẽ uidit. Spem habu¬
it: qui regni eiꝰ aditum postulauit di
num tuum. Caritatẽ quoq in morte sua
uiuaciter tenuit. ⁊ qͥ frẽm ⁊ collatronẽ.
ꝓ simili scelere morientẽ.:⁊ de unqͥtate
sua arguit: ⁊ ei uitã quam cognouerat
quod in eadem dãpnatione es. Et nos
quidem uiste. nã digna factis recipi-¬
mus: hic uͦ nil mali gessit. Ille qui ta¬
lis ad crucem uenit ex culpa: ecce qua¬
lis a cruce recedit ex grã. Confitebat᷑
dnm quem uidebat secũ humana in¬

Expanded text:
manserat, inspirante Deo totum illi obmanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad s. In corde autem fidelium tres summopere manere virtutes testatur Apostolus dicens: Nunc autem manet fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit, qui regni ejus aditum postulavit. t. Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili scelere morientem et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat eadem damnatione es, et nos quidem juste: nam digna factis recipimus, hic vero nihil male gessit . Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce, qualis a cruce recedit ad gratiam Confitebatur Deum, quem videbat secum humana in
Abbreviated transcription (Latin):
binetipsi contraria: quia dũ ⁊ innocen¬
tes se asserunt. ⁊ redẽptos⁊ hocapsũ in se
redẽptionis nomen euacuant. Omis nã¬
q qu redimit᷑. ex aliqua ꝓculdubio
captiuitate liberat᷑. Unde̾ gͦ quilibet
iste redẽptus est. si prus ñ fuit sub eul¬
pa captiuus: k quet itaq quia mul¬
tum desipit: quisqͥs hec sapit. Hominis
quippe meritũ. suꝑna grã non ut ueni¬
at iuenit: s postqͣm uenerit facit.
as̃ dignam sibi exhibet ueniendo:⁊
facit in ea meritũ quod remiineret:
qui hoc solũ inuenerat qd̾ puniret:.
sidet inter hec m̃tis oculos. ad illũ
latronẽ reducere: qui de fraude ascen¬
dit incrucẽ: de cruce in paradysum.
Intueam᷑ qualis ad patibulũ uenerit.
n a patibulo qualis abfessit. Henit reus.
fraterno sangͥne cruentus: s interna
grã est nutatus in cruce. Et ille qui
mortem frĩ intulit: morientis dñ uitã
in eo a penis liberũ nisi cor ⁊ lingua re¬

Expanded text:
bimetipsis contraria, quia dum et innocenbimetipsis contraria, quia dum et innocentes se asserunt, et redemptos, hoc ipsum in se redemptionis nomen evacuant. Omnis namque qui redimitur, ex aliqua procul dubio captivitate liberatur. Unde ergo quilibet iste redemptus est, si prius non fuit sub culpa captivus? Liquet itaque quia multum desipit quisquis haec sapit. Hominis quippe meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit, facit; Deus dignam sibi exhibet veniendo, et facit in ea meritum quod remuneret; qui hoc solum invenerat quod puniret. Libet inter haec mentis oculos ad illum latronem reducere qui de fauce ascendit crucem, de cruce paradisum. Intueamur qualis ad patibulum venit, et a patibulo qualis abscessit. Venit reus fraterno sanguine, venit cruentus, sed interna gratia est in cruce mutatus. Et ille qui mortem fratri intulit, morientis Domini vitam in eo a poenis liberum nisi cor et lingua re
Abbreviated transcription (Latin):
Huis itaq sapientiȩ homo p̃cium nes¬
cit: quia quisquis a brutis animalib
rationis intellectu diseretus ẽ. qm̃
suis meritis ñ sit saluatꝰ intelligit:
nichil se. dedisse bom oꝑis ut ad fidẽ
ueniret agnoscit. Quasi enĩ ad ꝑei¬
piendã sapientiã precium dare est:
eognoseendũ am̃. actionis suę mer¬
cede p̃uenire. Non eẽ huius sapien
tię precium eognouerat: qui dice¬
bãt. Quis pͥor dedit eiꝰ  recribue¬
tur illi : Hinc iterum scriptumẽ.
Grã saluii facti estis ꝑfidem: ⁊ hoc ñ ex uob̾.
Dei ens̃ donim est: non ex oꝑib ut ne quis
dicens. Erã dei sum. id qd̾ sum. Ex euius
minirũ aspiratione grẽ. quia uirtutũ
oꝑa ꝓtinus in corde generant᷑. ut ex li¬
bero quoq arbitͥo subsequatur actio.
cui post hanc uitã retributio eterna
sanos se suis uirib exultant: suisq p̃ce¬
dentib meritis redemptos se eẽ glorian¬
tur. Quorũ ꝓfecto assertio. inuenit᷑ si¬

Expanded text:
Hujus itaque Sapientiae homo pretium nesHujus itaque Sapientiae homo pretium nescit, quia quisquis a brutis animalibus rationis intellectu discretus est, quoniam suis meritis non sit salvatus, intelligit; nihil se dedisse boni operis, ut ad finem veniret, agnoscit. Quasi enim ad percipiendam sapientiam pretium dare est, ad cognoscendum Deum actionis suae mercedet, pretium cognoverat, qui dicebat; Quis prior dedit illi, et retribuetur ei . Hinc iterum scriptum est: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis: Dei enim donum est, non ex operibus, ut ne dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Ex cujus nimirum aspiratione gratiae, quia virtutum opera protinus in corde generantur, ut ex libero quoque arbitrio subsequatur actio, cui post hanc vitam retributio aeterna sanos se suis viribus exsultant, suisque praecedentibus meritis redemptos se esse gloriantur. Quorum profecto assertio invenitur si
Abbreviated transcription (Latin):
remediũ subuentionis ñ iuent: fa¬
teri solet quia quid faciat neseit. Hu¬
uis gͦ sapientiȩ preciũ uescire est: Aig¬
n opis meritum quod illã ꝑcipiat. ñ
inuenire. Ad hoc nanq preciũ damus.
ut eiꝰ uice. rem quam appetimꝰ posside¬
re debeamꝰ. Quid autẽ nos dedimus.
sumus. Illa nanq sola oꝑa male uiuen¬
do dedimus: quib si iusta retͥbutio
seruaret᷑. non xp̃e s supplicia redde¬
rentur. Sed aliud homo ꝑ iusticiam
meruit: aliud ꝑ grãm accepit. Testat᷑
paulus. priusqͣm in ens illuis sem̃ gra¬
tuitȩ uitatis acciꝑet: quib sentib
premebat᷑ erroris. Qui prius inqͥt
fui blasphemus. ⁊ ꝑsecutor ⁊ contume¬
liosus: s mised̾iam consecutꝰ sum. qͥa
ignorans feci in ineredulitate. Testet᷑.
Cum adhue inquit peccatores essemꝰ.
sed̾m tempus rp̃e ꝓ impiis mortuus
inuenti sumꝰ. quid boni oꝑis dedimus.
quo acciꝑe eandẽ sapientiã mererem᷑.

Expanded text:
remedium subventionis non invenit, faremedium subventionis non invenit, fateri solet, quia quid faciat nescit. Hujus ergo sapientiae pretium nescire est, dignum operis meritum quo illam percipiat non invenire. Ad hoc namque pretium damus, ut ejus vice rem quam appetimus possidere debeamus. Quid autem nos dedimus sumus. Illa namque sola opera male vivendo dedimus, quibus si justa retributio servaretur, non Christus, sed supplicia redderentur. Sed aliud homo per justitiam meruit, aliud per gratiam accepit. Testetur Paulus, priusquam mens illius semen gratuitae veritatis acciperet, quibus sentibus premeretur erroris: Qui prius, inquit, fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in iCum adhuc, inquit, peccatores essemus, secundum tempus Christus pro impiis mortuus inventi sumus, quid boni operis dedimus quo accipere eamdem Sapientiam mereremur?
Abbreviated transcription (Latin):
is potest. S ed uix ses̃ misticis sensibus
plenus. ad alia nos intelligenda trans
allegoriarũ seereta rimem̃: ea utiq quȩ
secunt᷑. ommino sunt digna despectui.
si ex sola hẏstoriea natratione pensent᷑.
Paulopost nanq dicit. Plon adequabitur
ei aurũ. uel itrum. Et cum sieut noui¬
mus. uitrum longe atq dissimiliter
auro sit uilius: eur post auri nom̃ me¬
tall utiq p̃ciosi. ꝓ mim̃sa laude uitrũ
quoq dix̃ sapientie non equari. Ipsagͦ
lutere difficultate compellimꝰ: ut ad
sententias horũ uerborum mistieas ui¬
gilemus. Uiritaq sẽs. quam sapientiã
contemplat᷑ : nisi eam dequa paulus a¬
tiam: De qua ꝑ salomonẽ seriptum est.
Sapientia edificauit sibi domũ. Et de
qua psalmista ait. Omĩa in sapientia fe
Non autẽ hoc sapientiȩ p̃tium.⁊ esse di¬
citue ⁊ nesciri: sed iecireo nesciri quia
deest eo scilieet loquendi genere.
quo en angustus quisq dephensus. cum

Expanded text:
is potest; sed vir sanctus mysticis sensibus is potest; sed vir sanctus mysticis sensibus plenus ad alia nos intelligenda transmallegoriarum secreta rimemur, ea utique, quae sequuntur, omnino sunt digna despectui, si ex sola historica narratione pensentur: nam paulo post dicit: « Non ad aequabitur ei aurum, vel vitrum. Et cum sicut novimus vitrum longe atque dissimiliter auro sit vilius; cur post auri nomen, metalli utique pretiosi, pro immensa laude, vitrum quoque dixit sapientiae non aequari? Ipsa ergo litterae dificultate compellimur, ut ad sententias horum verborum mysticas vigilemus. Vir itaque sanctus, quam sapientiam contemplatur, nisi eam de qua Paulus atiam? » De qua per Salomonem dicitur: « Sapientia aedificavit sibi domum ; » et de qua Psalmista ait: « Omnia in sapientia fecnon autem hoc sapientiae pretium et esse dicitur et nesciri, sed idcirco nesciri quia deest, eo scilicet loquendi genere, quo in angustiis quisque depressus cum
Abbreviated transcription (Latin):
dum prius ẽ. quod dtio sibi ꝓposuit.
i duo subdidit respondendo. Ad id
nanq quod suꝑius dixit. sapientia uͦ ubi
inuenitur: ⁊ quis ẽ locus intelligentiȩ:
isto uersu respondit. abyssus dicit non
est in me. ⁊ mare loquit᷑. non est mecum
Ad id uͦ quod dixerat. nescit hono p̃¬
cum eius. nec inuenit᷑ in terra suauit̾
uiuentiũ. inferiorem uersũ reddidit
dicens. Non dabit᷑ aurum obrizum ꝓ
ea: nec appendetur argentũ in comniu¬
tatione eius. Ad utrãq gͦ respondit:
s augendo qd̾ obiecerat. ñ soluendo.
sum sapientiȩ nanq locũ quereret.
ac deuide inferius responderet. abys¬
sus dicit. ñ est in me: ñ ubi esset. s
ubi sĩ esset indicauit. Rursus eũ ab
homine euis pretiũ diceret ignorar.
atq ad hoc inferiꝰ redderet. non dabit᷑
aurum obrizum ꝓ ea: nunquid eẽt eiꝰ
precium. s quid non eẽt ostendit. Cun¬
etis autẽ liquet: quod neq hec humana
sapientia. uel teneri loco. uel emi diuiti¬

Expanded text:
dum prius est quod duo sibi proposuit, et duo subdit respondendo. Ad id namque quod superius dixit: Sapientia vero ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? Isto versu respondit: Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ad id vero quod dixerat: Nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium, inferiorem versum reddidit, dicens: Non dabitur aurum obryzum pro ea, nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ad utraque ergo respondit, sed augendo quod objecerat, non solvendo. Cum sapientiae namque locum quaereret, ac deinde inferius responderet: Abyssus dicit: Non est in me, non ubi esset, sed ubi non esset indicavit. Rursus cum ab homine ejus pretium diceret ignorari, atque ad hoc inferius redderet: Non dabitur aurum obrysum pro ea, non quid esset ejus pretium, sed quid non esset ostendit. Cunctis autem lsapientia vel teneri loco, vel emi diviti
Abbreviated transcription (Latin):
gelio scriptum ẽ. Cum esses sub ficu
uidite. Id est positum te sub umbra le¬
gis elegi. Sidit gͦ preciosum: qͥa humi¬
lia elegit. Infirma enĩ mundi elegit
ds̃: ut confund̾et fortia. Hidit p̃cio¬
sum: cum humanã animam de seab¬
iecta sapientẽ. grẽ suȩ illustratione res¬
perit. De qua iudelicet aĩa: ꝑ ꝓpħam
dicit᷑. Si seꝑau̾i̾s preciosum auisi:
quasi os meum eris. Uilis quippe deo est.
mundiis p̃sens: preciosa uͦ ei est anima
humana. Qui gͦ preciosum a uil sẽꝑat.
quasi os dñi uocatur: quia ꝑ eum ds̃
uerbasua exerit. : qui ab amore pre¬
sentis scłi. loquendo quȩ potest aĩãm
humanã euellit. Et quia testam̃ti¬
nou doctores. ad hoc usq ꝑducti suns.
ut oceultas quoq allegoriarũ cali¬
gines. in ueteri testam̃to rimaren¬
tur: recte subditur. xix.

Expanded text:
gelio scriptum est: Cum esses sub ficu, gelio scriptum est: Cum esses sub ficu, vidi te ; id est, positum te sub umbra legis elegi. Vidit ergo pretiosum quia humilia elegit: Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Vidit pretiosum, cum humanam animam de se abjecta sapientem gratiae suae illustratione respexit. De qua videlicet anima per prophetam dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Vilis quippe Deo est mundus praesens, pretiosa vero ei est anima humana. Qui ergo pretiosum a vili separat, quasi os Domini vocatur, quia per eum Deus verba sua exerit, qui ab amore praesentis saeculi loquendo quae potest, humanam animam evellit. Et quia novi Testamenti doctores ad hoc usque perducti sunt, ut occultas quoque allegoriarum caligines in veteri Testamento rimentur, recte
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ audiuimus: ⁊ iam nc̃ completũ
uidemꝰ. Scce enim in scĩs p̃dieatorib
⁊ non ex iudea ꝓgenitis : ꝑ cunctã eccle¬
siam toto orbe diffusam. fluenta cele¬
stiũ mandatorum. ubertĩ manant o¬
re gentiliũ. Quia enĩ in petris riuos
aꝑuit: ex duris quoq cordib. flu-¬
uius scȩ̃ predicationis emanauit. Se
noꝑe est: quia tanto unaqueq aĩa
fit preciosior ante ocłos dei: quanto
preamore uitatis. despectior fuerit an¬
te cełos suos. Hine ad saul dicitur.
Monne cum paruulus esses in oculis
tius caput te constitu in tribubus
isrł: alc si aꝑte diee̾t. Magnus mͥ fu¬
isti. quia despectus tͥ s nẽ quia mag¬
nus tͥ es. factus es despectus mͥ. Unde
⁊ ꝑ xpħ̃am dicitur. Ue qui sapientes
estis in ocłis ur̃is: ⁊ eoram uobismet¬
ipsis prudentes. Tanto gͦ fit quisq ui¬
lior dõ. quanto p̃ciosior sibi: tanto pre¬
ciosior dõ. quanto ꝓpter eũ uilior sibi:

Expanded text:
tunc audivimus, etiam nunc completum tunc audivimus, etiam nunc completum videmus. Ecce enim in sanctis praedicatoribus, et non ex Judaea progenitis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, fluenta caelestium mandatorum ubertim manant ore gentilium. Quia enim in petris rivos aperuit, ex duris quoque 583 cordibus fluvius sanctae praedicationis emanavit. Senopere est quia tanto unaquaeque anima fit pretiosior ante oculos Dei, quanto prae amore veritatis despectior fuerit ante oculos suos. Hinc ad Saul dicitur: Nonne cum parvulus esses in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel ? Ac si aperte diceret: Magnus mihi fuisti, quia despectus tibi; sed nunc quia magnus tibi es, factus es despectus mihi. Unde et per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Tanto ergo fit quisque vilior Deo, quanto pretiosior sibi; tanto pretiosior Deo, quanto propter eum vilior sibi:
Abbreviated transcription (Latin):
erit de domo iuda: ⁊ quod reliquũ est.
mittet radicẽ deorsum: i faciet fructũ
sursum. Ac si aꝑte diceret᷑. In imis cogi¬
tatio nascit᷑: ut in summis retributio.
reodatur. Dieat gͦ: ad silicem extendit
manũ suam. subuertit a radicib mon¬
tes: quia dũ duriciam gentium sc̃ã
predicatio petiit⁊ suꝑborũ multitu¬
dinem funditꝰ strauit. Quia uͦ ees qͣs
a cogitationib terrenis euacuat. do¬
nis celestib replet.⁊ ⁊ quos insimis eu¬
ris exhaurit. suꝑnis rigat fluentis: mox
n petris riuos excidit. H seqͥtur:¬
Idest in duris gentiũ cordib. flum¬
Ios pdicationis aꝑuit. Sicut ꝑ ꝓpħam
quoq. de irriganda dicit᷑ ariditate
gentilium. Posuit desertum in stag¬
num aquȩ: ⁊ terrã sine aqua in exitꝰ
aquarũ. Atq in euangłio ꝓmittit
dñs dicens. Qͥ credit in me: sieut
dicit scriptura. flumina aquȩ uiuę
de uentre eiꝰ fluent. Qd̾ ꝓmissum

Expanded text:
erit de domo Juda, et quod reliquum est, erit de domo Juda, et quod reliquum est, mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retributio reddatur. Dicat ergo: Ad silicem extendit manum suam, subvertit a radicibus montes, quia dum duritiam gentium sancta praedicatio petiit, superborum altitudinem funditus stravit. Quia vero eos quos a cogitationibus terrenis evacuat donis coelestibus replet, et quos infimis curis exhaurit supernis rigat fluentis, moxn petris rivos excidit, - id est, in duris gentilium cordibus fluvios praedicationis aperuit, sicut per prophetam quoque de irriganda dicitur ariditate gentilium. Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum . Atque in Evangelio promittit Dominus, dicens: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent . Quod promissum
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Unde ⁊ eisdẽ beatus iob passio-¬
nis suȩ hystoriã presciens gentib in-¬
notescendã: dicit. Sscribant᷑ hee stilo
ferreo in plũbilamina: uelcerte eul¬
pant᷑ in silice. Quid uͦ hoc loco montes.
nisi huius sełi potentes accipimꝰ: qui
ꝓ terrena substantia altũ tument:
Se quib psalmista ait. Tange montes u
fumigabunt. S montes aradicib st̃
euersi: quia p̃dicante scã eccłia. sumnȩ
huius scłi potestates. in adoratũ omni¬
potentis dĩ ab intima cogitatione cȩci¬
derunt. Radices enĩ montium st̃: cogi¬
tationes intimȩ suꝑborũ. Et a radicib
montes cadunt: quia ad colendũ dm̃.
potestates sełi. ab imuis cogitationib ꝓ¬
stermint᷑. Recte i enim ꝑ radicẽ cogita¬
tio occulta designat᷑: quia ꝑhoc quod
utus non cernit᷑. erumpit qd̾ uideatur
foras. Unde ii in bonã partem. ⁊ ꝑ ꝓphe¬
tam dicit᷑. Et mutit id qd̾ saluatum fu¬

Expanded text:
misit. Unde et idem beatus Job passiomisit. Unde et idem beatus Job passionis suae historiam praesciens gentibus innotescendam, dicit: Scribantur haec stylo ferreo in plumbi lamina, vel certe sculpantur in silice . Qui vero hoc in loco montes, nisi hujus saeculi potentes accipimus, qui pro terrena substantia altum tument? De quibus Psalmista ait: Tange montes, et fumigabunt . Sed montes a radicibus sunt eversi, quia, praedicante sancta Ecclesia, summae hujus saeculi potestates in adoratum omnipotentis Dei ab intima cogitatione ceciderunt. Radices enim montium cogitationes sunt intimae superborum. Et a radicibus montes cadunt, quia ad colendum Deum potestates saeculi ab imis cogitationibus prosternuntur. Recte etenim per radicem cogitatio occulta signatur, quia per hoc quod intus non cernitur, erumpit quod videatur foris. Unde et in bonam partem per prophetam dicitur: Emittet id quod salvatum fu
Abbreviated transcription (Latin):
uita occidit᷑. Id uͦ quod comedit᷑.: in come¬
dentis corpore cõmutatur. Macta gͦ et
manduca dicit᷑: idest a peccato eos in
quo uiuunt interfice:⁊ a seipsis in tu¬
a illos menbra conuerte. Et quia hȩc
eccłia corpus est dñi. ipse etiam dñs no-¬
ce iacob leo uoeat᷑ ex se leena uocat᷑ ex
corpore: dum ei sub rudȩ specie dicit᷑.
Ad predam filimi ascendisti: requuescens
accubiusti ut leo ⁊ quasi leena. Quis
suscitabit eum: Hec gͥ leena nequa¬
quam dicit᷑. quia ꝑ uideam ñ transĩt.
bus: prius ex illa tͥa milta. postmodũ
quinq milia credidert̃. Eccłia itaꝙ
ꝑ sẏnagogã transit. s non ꝑtransiit.¬
quia ex illa ad fidem paucos rapiit.
s tam̃ illum infidelem popłm a ꝑfi¬
uideotum. deflexit ad uocationẽ gentili¬
um. Unde adhuc de eadem leena dicit᷑.
quippe ad silicẽ extendit: quia ad duri¬
ciam gentiũ. suȩ brachiũ predicationiᷤᷤ¬

Expanded text:
vita occiditur. Id vero quod comeditur, in comevita occiditur. Id vero quod comeditur, in comedentis corpore commutatur. Macta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt, interfice, et a se ipsis in tua illos membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etiam Dominus Jacob voce leo vocatur ex se, et leaena vocatur ex corpore, dum ei sub Judae specie dicitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti, requiescens accubuisti ut leo, et quasi leaena; 582 quis suscitabit eum ? Haec igitur leaena nequaquam dicitur, quia per Judaeam non transiit, bus prius ex illa tria millia, postmodum quinque millia crediderunt. Ecclesia itaque per Synagogam transiit, sed non quia ex illa ad fidem aliquantos rapuit, sed tamen illum infidelem populum a perfiJudaeorum deflexit ad vocationem gentium. Unde adhuc de eadem leaena, id estquippe ad silicem leaena extendit, quia ad duritiam gentium brachium suae praedicationi
Abbreviated transcription (Latin):
quia repulsi apłi. a sẏnagoge finib st̃
egressi: recte nẽ dicitur. Non caleane¬
runt eã filii institorũ. Calcarent qͥp¬
pe eam institorũ filii: si p̃dicatores scĩ
eusdẽ synagogȩ uicia. calce uͥtutis p̃¬
merent. Si audẽ institores. eosdẽ scẽ eccłie
predicarores accipimꝰ: institorum filios.
pastores. ⁊ doctores qui apłorum uiam se¬
euti st̃. nichil obstat intelligi. Qui syna¬
gogam minime calcauert̃: quia dume¬
orum patres. idest apłi ab illa repulsi st̃¬
ipsi quoq ab eius uocatione cessauert᷑.
Per quam uidelicet synagogã leenañ
ꝑtransiit: quia scã eccłia collectioni
gentium dedita. nequaqͣm se ad illũ
iudeȩ popłm dutuis occupauit. Re¬
cte autẽ eccłia leena nuncupat᷑: quia
male uiuentes in uitiis. ore seẽ predica¬
tionis interficit. Unde ⁊ ipsi primo pa¬
stori. quasi huis leene ori dicit᷑: macta
⁊ manduca. Qd̃ mactatur quippe: a

Expanded text:
quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt egressi, recte nunc dicitur: Non calcaverunt eam filii institorum. Calcarent quippe eam institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem institores eosdem sanctae Ecclesiae praedicatores accipimus, institorum filios pastores et doctores, qui apostolorum viam secuti sunt, nil obstat intelligi. Qui Synagogam minime calcaverunt, quia dum eorum patres, id est apipsi quoque ab ejus vocatione cessaverunt. Per quam videlicet Synagogam leaena non pertransiit, quia sancta Ecclesia cogentium dedita, nequaquam se ad illum Judeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur; quia male viventes in vitiis ore sanctae praedicationis interfecit. Unde et ipsi primo praedicatori, quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca . Quod mactatur quippe, a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eam leena. In cunctis latinis codi¬
cib. institutores positos reꝑimus: in
grecis uͦ negotiatores inuenimꝰ. Ex qͣ
re colligi ualet: quod hoc in loco ꝓ
institorib institutores. scriptores qui¬
q ignorando posuert̃. Institores enĩ
negociatores dicimꝰ: ꝓ eo quod exer¬
cendo oꝑi insistant. S uterq sermo
licet inuoce dissonet. in intellectu
non discrepat: quia om̃s qui fideliũ
mores instituunt: spũale negotiũ
gerunt: ut cũ predicationẽ suis au¬
ditorib p̃bent: ab eis fidẽ ⁊ oꝑare
cta ꝑcipiant. Fieut de scã eccłia-
scriptum ẽ. Syndonem fecit ⁊ uen¬
didit. De qua ⁊ paulopost illic di¬
citur. Sidit qd̾ bona est negotiatio
eius. Qui hoc loco institores. nͥ ꝓpħe
res ad fidem instituere p̃dicando
curauerunt: Quorũ nimirũ fili.
hominẽ crederent: ad eandẽ fidem
ex eorum stͣ predicatione generati.
Pro patrib tuis nati st̃ tibi filis: constitu¬
es eos pͥncipes suꝑ omẽm terram. S ed

Expanded text:
 « In cunctis Latinis codicibus institutores positos reperimus, in Graecis vero negotiatores invenimus. Ex qua re colligi valet, quod hoc in loco pro institoribus, institutores scriptores quique ignorando posuerunt. Institores enim negotiatores dicimus, pro eo quod exercendo operi instant. Sed uterque sermo, licet in voce dissonet, intellectu tamen non discrepat; quia omnes, qui fidelium mores instituunt, spirituale negotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditoribus praebent, ab eis fidem, et opera recta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriptum est: Sindonem fecit, et vendidit . De qua et paulo post illic subditur. Vidit quod bona est negotiatio ejus. Quid ergo hoc loco institores, nisi prores ad fidem instituere prophetando curaverunt? Quorum nimirum filii hominem crederent, ad eamdem fidem ex eorum sunt praedicatione generati; Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus quippe eam plene reciit: nͥ qu
ab om̃i se abstrahere actionũ carnalium
fluetuatione contendit. Unde alias dicit᷑
Sapientiã scribe in tempore otii: ⁊ qͥ mino¬
ratur actu. ipse ꝑcipiet eã. Et rursum. Ua

Expanded text:
Nullus quippe eam plene recipit, nisi qui Nullus quippe eam plene recipit, nisi qui ab omni se abstrahere actionum carnalium fluctuatione conteSapientiam scriba in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipit eam . » CA
Abbreviated transcription (Latin):
inquietudinib feriunt᷑. Turbis eogitatio¬
num carnaliũ ad ima depressa st̃: ut ad
quietis intimȩ desid̾ium non leuent᷑.
Unde cũ mira ope pietatis. ad eoi iu̾tas
uenit ⁊ prius ab eo cogitationũ carnali¬
um estus eicit: ⁊ post in eo uͥtutum do¬
na disponit. Qd̾ bene nobis sacra ȩuan
gelii hystoria innuit: in qua dũ adresusci¬
tandam filiã principis inuitatꝰ dñs du
ba⁊ intrauit ⁊ denuit manũ eus: ⁊ surre¬
xit puella. Foras gͦ turba eicit᷑ ut puella
suscitet᷑: quia si non prius a secretiorib cor¬
dis. expellit᷑ importuna seculariũ multi¬
tudo eurarũ ⁊ anima quȩ intͥnsecus iacet
mortua. ñ resurgit. Nam qui se ꝑ innu-¬¬
meras terrenoꝵ desid̾iorum cogitationes
spargit: ad consid̾ationem sui sese nulla¬
tenus colligit. In his itaq inqͥetudinum
fluctib. habitare sapientiã non posse cog¬
noseens: ait. Et mare loquit᷑. non est mec̃.

Expanded text:
inquietudinibus feriuntur, turbis cogitatioinquietudinibus feriuntur, turbis cogitationum carnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis intimae desiderium non leventur. Unde cum mira ope pietatis ad cor veritas venit, prius ab eo cogitationum carnalium aestus ejicit, et post in eo virtutum dona disponit. Qgelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis Dominus invitatusrba, intravit et tenuit manum ejus, et surrexit puella . » Foras ergo turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima quae intrinsecus jacet mortua non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. In his itaque inquietudinum fluctibus habitare sapientiam non posse cognoscens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum.
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita laboriosus quã terrenis desi¬
deriis estuare: Aut quid hic quietius:
quam huius scłi nichil appetere. Huie
est quod isrłiticus popłs custodiam sab¬
bati accepit in munere. Hinc econtra
est egyptus. muscarũ multitudine ꝑ¬
cussa. Populus nanq qui dm̃i sequitur.
accepit sabbatũ idest requiem m̃tis:
ut nullo in hac uita. desio̾iorum carna¬
lium appetitu fatiget᷑. S gẏptus uͦ quȩ
huius mundi spetiẽ tenet: muscis ꝑ¬
cucitur. ¶usea autẽ: nimis inisolens i
inquietũ animal est. In qua quid aliud
quam insolentes curȩ desiderior car¬
naliũ designantur: Unde ⁊ alias di¬
citur. Musce morientes: ꝑdunt suaui¬
tatem unguenti. QLa cogitationes suꝑ¬
gitante ⁊ nascunt᷑. i deficiunt⁊ eam su¬
auitatẽ qua unusquisq intͥnsecus perꝰ
sp̃m unctus est ꝑdunt: qm̃ integritate
euis ꝑfrui ñ ꝑmittunt. Egyptus gͦ mus¬
cis ꝑeutitur: quia eorũ corda qui ter¬
renam uitam diligunt: desiderioꝵ suoꝵ

Expanded text:
in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? aut quid hic quietius quam hujus saeculi nihil appetere? Hinc est quod Israeliticus populus custodiam Sabbati accepit in munere; hinc e contra est Aegyptus muscarum multitudine percussa. Populus namque, qui Deum sequitur, accepit Sabbatum, id est requiem mentis, ut nullo in hac vita desideriorum carnalium appetitu fatigetur. Aegyptus vero, quae hujus mundi speciem tenet, muscis pcutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est. In qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Unde alias dicitur: Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti , quia cogitationes supgitante et nascuntur et deficiunt, eam suavitatem qua unusquisque intrinsecus per spiritum unctus est perdunt, quoniam integritate ejus perfrui non permittunt. Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui terrenam vitam diligunt, dum desideriorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quo contra bene ꝑ ꝓpħam dicitur.
Suꝑ quẽ requieseet sp̃s meus. nifi su¬
ꝑ humilẽ ⁊ quietum. ⁊ trem̃tem sermo¬
nes meos: Aterrenis autẽ mentib tan¬
to longuis sp̃s fugit: quanto apud has
quietem ñ inuenit. Hinc ẽ enim quod
de quibusdã ꝑ psalmistam dicit᷑. Con¬
tricio ⁊ infelicitas in uiis eorũ: ⁊ uam
pacis ñ cognouerunt. A qua nimirum
contritione ꝑturbationis: nos dñs re-¬
uocat dicens. Menite ad me om̃s qui
laboratis. ⁊ onerati estis:⁊ ego uos refici

Expanded text:
ra bene per prophetam dicitur: Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos ? A terrenis autem mentibus tanto longius spiritus fugit, quanto apud has quietem non invenit. Hinc est enim quod de quibusdam per Psalmistam dicitur: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . A qua nimirum contritione perturbationis nos Dominus revocat, dicens: Venite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, e
Abbreviated transcription (Latin):
mutabunt᷑ ꝓ ea uasa auri: excelsa ⁊e
minentia. Ercelsum qͥppe uas auri he¬
lẏas extitit ⁊ excelsum uas auri ihere¬
mias: excelsa atq eminentia auri ua¬
sa. priores patres fuere. Sed hȩc dĩ sa¬
pientia. ut a carnali nos conuersatio¬
ne redimeret. apparuit in carne: &
qui illam ueraciter ñ agnouit: me-¬
diatorem dei ⁊ hominũ hominẽ xp̃m¬
iħm. esse unum ex ꝓpħis putauit:¬

Expanded text:
mutabuntur pro ea vasa auri, excelsa et mutabuntur pro ea vasa auri, excelsa et eminentia. - Excelsum quippe vas auri Helias exstitit, excelsum vas auri Hieremias, excelsa atque eminentia auri vasa priores Patres fuerunt. Sed haec Dei sapientia, ut a carnali nos conversatione redimeret, apparuit in carne, et qui illam veraciter non agnovit, mediatorem Dei et hominum Christum Jesum esse unum ex prophetis putavit
Abbreviated transcription (Latin):
similis erit dõ. inter filios dei : Unde gͦ
similes ⁊ unde ñ similes ⁊ nͥ quia huic
sapientiȩ ⁊⁊ similes ert̃ ad imaginem.
i tam̃ non erunt similes ad equalita¬
tem. Aspiciendo quippe ad eternita-¬
tem dei fit eis ut eterni sut: ⁊ dũ ui¬
sionis eius donũ ꝑcipiunt⁊ ex ꝑceptio¬
ne beatitudinis imitant᷑ quoduideis.
Et similes gͦ sunt quia beati fiunt: ⁊
tam̃ creatori. similes ñ sunt. qͥa ereatu¬
ra sunt. Et habent itaq quandã dei
similitudinẽ. quia non habent finẽ:
habent. quia habent circũseriptionẽ.
Dicatur gͦ recte⁊ ñ adequabitur ei au¬
rum uel uitrũ: quia quantalibet scĩ
claritate. ⁊ ꝑspicuitate fulgeant: a¬
liud ẽ homines eẽ sapientes in deo: at¬
q aliud eẽ hominẽ sapientiam dei.
Quam ꝓfecto sapientiã ille ueraciter
agnouit: qui mediator dĩ ⁊ hominũ
aliquẽ comparare seorum minime
pre sumpsit. Unde n subdit᷑. Nec com¬

Expanded text:
similis erit Deo inter filios Dei? . Unde ergo similis erit Deo inter filios Dei? . Unde ergo similis, et unde non similis; nisi quia huic Sapientiae et similes erunt ad imaginem, et tamen non erunt similes ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati sunt; et tamen Creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; ualitatem non habent, quia habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeant, aliud est homines esse sapientes in Deo, atque aliud esse hominem sapientiam Dei. Quam profecto sapientiam ille veraciter agnovit, qui mediatori Dei et hominum aliquem comparare sanctorum minime praesumpsit. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
gitationes nr̃as in alterutrũ non uide
mus. Unde rursũ ꝑ eundem paulũ di¬
citur. Qu scit hominũ quȩ sunt ho¬
minis: nisi sp̃c hominis qͥ in ipso est:
Et rursũ. Nolite ante tẽpus iudicare
donec ueniat dñs. qui ⁊ illiumnabit
abscondita tenebrars̃: ⁊ manifestabit cõ¬
silia eordiũ. Ina itaq ciuitas. quȩ sua ui¬
cissim singulis corda manifestat: ex au¬
ro dicit᷑. simili uitro mundo: ut desig¬
netur auro clara: uitro ꝑspieua. Sed
fulgeant: tanta ꝑspicuitate translu¬
ceant: ei tam̃ sapientiȩ de euiꝰ imagi¬
ne habent omẽ quod sunt. equari ñ
possunt. Bene gͦ dicitur: non adequabit᷑
ei aurum uel uitrũ. Ad hoc enim scĩ om̃s
ad illa gaudia eterna ꝑuenuint: ut ẽẽ
deo similes possint: sicut scriptũ est. Cũ
apparuerit. similes ei erimꝰ: qm̃ ui debi¬
mus eum sieuti ẽ. Et tam̃ scriptum ẽ.¬
Dñe quis similis tui Et iterũ Qut quis

Expanded text:
gitationes nostras in alterutrum non videgitationes nostras in alterutrum non videmus. Unde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit hominum, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est ? Et rursum: Nolite ante tempus judicare, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Illa itaque civitas quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur similis vitro mundo, ut designetur auro clara, vitro perspicua. 79. fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ? Et tamen scriptum eDomine, quis similis tibi? . Et iterum: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ inheream. Quod nimirũ habita¬
eulum corporũ. paulus domũ derrestrẽ
nominat: dicens. Seimus qm̃ si cerre¬
stris domus nr̃a huzus habitationis dis¬
soluat᷑: quod edificationẽ ex deo habe¬
mus.domũ non manufactam et̾nam in
celis. In hac itaq terrestri domo quous¬
q uiuimꝰ ipsum ut ita dicã corrupti¬
onis nr̃e parietem. mentis ocło nulla¬
tenus penetramꝰ: & uicissim in aliis ui¬
dere occulta ñ possumus. Unde scã ee¬
cdesia. sponsi sui speciẽ uidere in diui¬
nitate desiderans. nec tam̃ ualens. qͥa
ȩternitatis illiꝰ foram quã intueri
concupierat. ab eiꝰ oculis assumpta
humanitas abscondebat: in cantieoꝵ
canticis merens dicit. En ipse stat pꝰ
parietẽ nr̃m. Ac si aꝑte dicat. Ego hẽ
indiuinitatis suȩ iã specie uidere de¬
sidero: s ad huc a uisione illiꝰ ꝑ assump¬
tȩ carnis parietẽ exeludor. Quousq ita¬
q in hac corruptibili carne uiuimꝰ: co¬

Expanded text:
ut non inhaeream . Quod nimirum habitaut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . In hac itaque terrestri domo quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, co
Abbreviated transcription (Latin):
tem. quoꝵ corda sibi inuieẽ ⁊ clarita¬
te fulgent. ⁊ puritate translicent:
Quam iohes in apocalypsi conspexetat:
cum dicebat. Etͥ erat structura muri
eis ex lapide iaspide: ipsa uͦ ciuitas
auro mundo. simili uitro mundo. Qa
enim scĩ om̃s summa in ea beatitudi¬
nis claritate fulgebunt: instructa au
et eum uniꝰ euiisq uultus attendit᷑.
simul. ⁊ conscientia penetrat᷑: hoc ip¬
sum aurũ uitro mundo simile eẽ me¬
moratur. Ibi quippe uniꝰ cuiusq mentẽ.
ab alterius oculis m̃brorum copulen¬
tia non abscondit: s patebit animus:
patebit corporalib oculis. ipsa etiam
corporis armonia. Dieq unusquisq tẽ
erit conspieabilis alteri: sieut nunc
autem corda nr̃a quamdiu ui hac uita su¬
mus. quia ab altero ui alterũ uideri non
possunt: ñ intra uitrea. s uitra lutea.
uaseula coneludunt᷑. Eui scilicet luto.
ꝑ passionẽ mentis inherere ꝓpħa formi¬
dabat: cum dicetet. Eripe me de luto:

Expanded text:
tem, quorum corda sibi invicem et claritatem, quorum corda sibi invicem et claritate fulgent, et puritate translucent? Quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civilas aurum mundum similis, vitro mundo . Quia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, instructa auret cum uniuscujusque vuitus attenditur, simul et conscientia penetratur, 594 hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse memoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis, membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam corporis harmonia, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc autem corda nostra quandiu in hac vita sumus, quia ab altero in alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto,
Abbreviated transcription (Latin):
Non adequabit᷑ ei aurum uel uitrii.
Quis hoc sanũ sapiens. iuxta licterã
sentire dignetur. Uitrum quippe ut
suꝑtus diximꝰ: auro longe ẽ uilius. Et¬
postqmͣ dictum est. quod aurũ huic sa¬
pientiȩ ñ ȩquatur: ad huc quasi cres¬
cendo subiungit᷑. quod ei quoq nec¬
uitrum possit equari. S ipsa nos lit¬
tera ab historieo intellectu deficiẽs.
ad indagandũ allegoriȩ mysterium
mitit. Auri nanq metallũ noiumꝰ.
potiori metallis om̃ib rlaritate fulgere.
Sicri uͦ natura est: ut extͥnsecus uisum.
pura intͥnsecus ꝑspictiitate pliieeat. In
alio metallo qͥcquid intrinsecus conti¬
netur abscondit᷑: in uitro uͦ quilibet
liquor qualis continet᷑ interius. talis
exterius demonstrat᷑: atq ut ita di¬
xerim. omĩs liquor in uitreo uasculo
clausus patet. Quid gͦ aliud in auro
uel uitro accipimꝰ : nisi illam suꝑnam
patriam. illã beatoꝵ ciuiũ societa¬

Expanded text:
Non aequabitur ei aurum vel vitrum. Non aequabitur ei aurum vel vitrum. Quis hoc sanum sapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe epostquam dictum est, quod aurum huic sapientiae non aequatur, adhuc quasi crescendo subiungitur, quod ei quoque neqvitrum possit aequari. Sed ipsa nos littera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namque metallum novimus potiori metullis omnibus claritate fulgere. Vitri vero naturae est ut extrinsecus visum, pura intrinsecus perspicuitate luceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demonstratur, atque, ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illam beatorum civium societa
Abbreviated transcription (Latin):
ut prediximꝰ terrȩ rubrȩ tenet spe¬
tiem designant᷑. ꝑ saphẏrum uͦ. qui
aeri est coloris. testam̃ti noui con¬
grue p̃dicatores accipimꝰ: qui carna¬
lis ꝓpagins desideria postponentes.
celestia sola sectati sunt. Unde ⁊ ꝓpħa
conspieiens. cuncta carnis desideria
scõs apłos spũali atdore transcend̾e:
amniiratꝰ ait. Qui sunt isti qui ut
nubes uolant: Acsi aꝑte dieat. Nos
ꝑ terram gradim᷑. qui ad huc coniu¬
giis implicam᷑: ⁊ ꝓpagandȩ sobol oꝑa
carnis impendimus. Isti uͦ in terrã
non amnbulant. s ut nubes uolant:
quia dũ cȩlestia appetunt: de terre¬
nis desideriis nichil tangunt. Ait gͦ.
quia dĩ sapientia sardonico uel sa¬
phyro lapidi ñ confertur. Ac si pa¬
tenter insinuet dicens. Qi qui homo
inter hoĩes cernitur:: nec in anti¬
quis quisqͣm. nec in nouis patrib
ȩquatur: quia ex dĩtate habet. qd̃
in humanitate quemqͣm similem

Expanded text:
ut praediximus, terrae rubrae tenet speut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapphirum vero, qui aetherei est coloris, testamenti novi congrue praedicatores accepimus, qui carnalis propaginis desideria postponentes, coelestia sola sectati sunt. Unde et propheta, conspiciens cuncta carnis desideria sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si aperte dicat: Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae soboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ut nubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sapientia sardonycho, vel sapphiro lapidi non confertur, ac si patenter insinuet, dicens: Ei inter homines cernitur, nec in antiquis quisquam, nec in novis Patribus aequatur, quia ex deitate habet quod in humanitate quemquam similem
Abbreviated transcription (Latin):
rubrȩ similitudinẽ tenet: saphyrꝰ
uͦ aeriam habet spẽm. Possunt gͦ in
sardonico ꝑ terrã rubram hoĩes: in
saphyro autẽ ꝑ aeriam uisionẽ an¬
geli designari. Nam cũ terrȩ ru¬
brȩ spetiẽ lapis sardonieus habeat:
non immerito hominẽ designat: quia ꝙ
adam qui pͥmus est conditꝰ. latino sermo¬
ne terra rubra nominat᷑. Quid est gͦ quod
dicitur. quia hȩc sapientia lapidi sardo¬
neo uel saphẏro non confert᷑. nisi quod
is qui est dĩ uirtꝰ. idei sapientia. medi
ut ei nec in terra pͥmi hoĩes. nec in cę¬
lo angłi comparent᷑: Unde ⁊ ꝑ psal¬
mistam dicit᷑. Quis in nubib ȩqua-¬
bitur dño aut quis similis erit deo
saphyrum uͦ predicatores expͥmi testa¬
menti nou. Illi quippe qͣmuis mag¬
nam iusticie uitã tenerent: carna¬
litam̃ ꝓpagini seruiebant. Qui igit᷑
constat᷑. quod quedã terrena age̾nt:
non imĩto ꝑ sardomeũ lapidem. qͥ

Expanded text:
rubrae similitudinem tenet, sapphirus rubrae similitudinem tenet, sapphirus vero aeream habet speciem. Possunt ergo in Sardonico, per terram rubram homines, in sapphiro autem per aeream visionem angeli designari. Nam cum terrae rubrae speciem lapis Sardonicus habeat, non immerito hominem significat, quia et Adam, qui primus est conditus, Latino sermone terra rubra nominatur. Quid est ergo quod dicitur, quia haec sapientia lapidi Sardonico vel sapphiro non confertur, nisi quod is qui est « Dei virtus et Dei sapientia , » mediaut ei nec in terra primi homines, nec in coelo angeli comparentur? Unde et per Psalid dicit: Quis in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Deo sapphirum vero praedicatores exprimi testamenti novi. Illi quippe quamvis magnam justitiae vitam tenerent, carnali tamen propagationi serviebant. Quia igitur constat quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
terius. Neq in dictis suis pulchra ui¬
deri appetit nitore sermonis: s integͥ¬
tate ueritatis. In mandatis gͥ suis dei
sapientia. ñ confertur tinctis indiȩ
coloribus: quia dũ fucata eloquentiȩ
ornam̃ta non habet.⁊ quasi uestis sine
tinctura placet. Quã fucationẽ tinctu¬
rȩ. bene paulus despexerat: cũ dicebat.
Quȩ ⁊ loquim᷑ non indoctis humanȩ
sapientię uerbis: s in doctrina spiritꝰ.
Malebat quippe hanc sapientiã sola pu-¬
ritate ueritatis ostendere: ñ autem
eloquii tinctione fucare. Sequit᷑. Nec
preciosi sint lapides. qͥ longe istos estima¬
tione magnitudinis antecellant: cur
saphyrus uel sardonicꝰ potissimũ pre¬
ciosus nominatꝰ est. cum uterq lapis
ex aliorũ lapidum cõparatione uilis¬
simus sit. nͥ ut eos lapides qͥ preciosi.
describunt᷑. dum preciosos ñ esse cog-¬
noscimꝰ. in eorum intelligentia aliud
exquiramꝰ Sardonicus qͥppe. terrȩ

Expanded text:
terius; neque in dictis suis pulchra viterius; neque in dictis suis pulchra videri appetit nitore sermonis, sed integritate veritatis. In mandatis igitur suis Dei sapientia non confertur tinctis Indiae coloribus, quia dum fucata eloquentiae ornamenta non habet, quasi vestis sine tinctura placet. Quam fucationem tincturae bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae et loquimur non in doctis humanae saplentiae verbis, sed in doctrina spiritus . Malebat quippe hanc sapientiam sola puritate veritatis ostendere, non autem eloquii tinctione fucare. Sequitur: pretiosi sint lapides, qui longe istos aestimatione magnitudinis antecellant, cur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nominatus est, cum uterque lapis iste aliorum lapidum comparatione vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi describuntur, dum pretiosos non esse cognoscimus, in eorum intelligentia aliud exquiramus