comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs ẽ qui condẽpnet᷑ me  ecce om̃s
quasi uestum̃tum conterent᷑ : tinea
iuxta ẽ qui iustificat me quĩs e qͥ
iũdicet᷑ mecum. Resistat mͥ simul.
Et quis ẽ qui udieiũ ineat aduisum
me. : Appropinquet mͥ. Ecce dñs d̃s̃ au¬
xilator m̃s. Quis affliget me. Ecce
om̃s tios quasi uestim̃tũ ueteraseitis: & qͣsi
tinea comedet uos. Siquis inquit
me putat iuste addictũ cruci. & ali¬
qͦd fecisse peccatũ resistat mͥ. Quis ẽ
qui iudicetur mecũr᷑ ut ñ potentia ma-¬
iestatis meȩ. s ratione suꝑetur. Iu¬
dicatur autẽ quis cũ d̃no. ñ auctori¬
tate reguantis. s cõparatione iurcu¬
tum: quom & apłi iudicant duodecĩ
tribꝰ ifrł. ⁊ nimuite ac regina saba.
popłm iudeoꝵ. Iuxta qũe sensum¬
& ad ierłm dicitur. Iustificata ẽ so¬
doma ex te. Quia gͥ nullus potest
iustificari p̃sente dño.: om̃s quasi
uestim̃tum inueterascent. Qͦd autẽ
inueterascit. ꝑditioni ꝓximum ẽ.
Et quasi tinea ait comedet eos. consci

Expanded text:
e? Ecce omnes quasi vestimentum conterentur, tinea juxta est, justificat me: quis est qui judicetur mecum, resistat mihi simul? Et quis est qui judicium ineat adversum me? appropinquet mihi. Ecce Dominus auxiliator meus, quis affliget me? Ecce omnes vos quasi vestimentum veterascetis, et quasi tinea comedet vos. Si quis, inquit, me putat juste addictum cruci et aliquod fecisse peccatum, resistat mihi. Quis est qui judicetur mecum, ut non potentia majestatis meae, sed ratione supedicatur autem quis cum Domino, non auctoritate regnantis, sed comparatione virtutum: quomodo et Apostoli judicant duodecim tribus Israel, et Ninivitae, ac regina Saba populum Judaeorum. Juxta quem sensum ad Jerusalem dicitur: Justificata est Sodoma ex te . Quia igitur nullus potest justificari praesente Domino, omnes quasi vestimentum veterascent . Quod autem inveterascit, perditioni proximum est. Et quasi tinea, ait, comedet eos. Conscie
Abbreviated transcription (Latin):
milia: qͥd mͥ grande ẽ ut instaurẽ
runas syon. ⁊ deserta eiꝰ mut̾e in
para dysũ uoluptatis. & in ortum
dm̃. qũe ꝓlantauit ds̃ in eden cotit
orientẽ. & inueniat᷑ in ea ꝓ diu̾sis
arborib gaudium atq let̾icia. con¬
fessio. & uox laudis: Hoc udei ad
rorobabel tẽpora referunt: qͣd pꝰ
babylonicã uastitatẽ instaurata
sit sẏon. edificatumq tẽplũ. & au¬
tiqua religio reddita. Sed quomͦ
supra dicitur ad syon. afferent fi¬
lios tuos in ulnis. & filias tuas suꝑ
humeros portabunt. & er̃t reges
nutricii tui & reginȩ nutrices tuȩ
& ecce isti delonge uenient. & illi
ab aquilone & mari. & istidetra ay¬
strali qͣndo dicit᷑ syon. angustus mͥ
ẽ locuis. fac mͥ spaciũ ut habitem.
q̃ medioctatẽ exeludunt illorum
tempoꝵ nec suꝑ d̾rena ierłm imple¬
ta noscunt᷑. sio & hic loqͣuit᷑ dñs ad
eos qui ꝑsequunt᷑ qͦd iustum ẽ. iux

Expanded text:
millia; quid mihi grande est, ut instaurem millia; quid mihi grande est, ut instaurem ruinas Sion, et deserta ejus mutem in paradisum in Eden contra Orientem: et inveniatur in ea pro diversis arboribus gaudium atque laetitia, confessio et vox laudis? Hoc Judaei ad Zorobabel tempora referunt, quia post Babyloniae vastitatem instaurata sit Sion, aedificatumque Templum, et antiqua religio reddita. Sed quomodo supra dicitur ad Sion: Afferent filios tuos in ulnis, et filias tuas super humeros portabunt. Et erunt reges nutricii tui, et reginae nutrices tuae. Et: Ecce isti de longe venient, et illi ab Aquilone et mari, et isti de terra australi; quando dicet Sion: Angustus mihi est locus: fac mihi spatium ut habitem, quae mediocritatem excludunt illorum temporum, nec super terrena Jerusalem impleta noscuntur: sic et hic loquitur Dominus ad eos, qui persequuntur quod jus
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet᷑ in ea: gr̃arum actio & uox lau¬
mini qͦd iustum ẽ. & queritis dñm. At¬
tendite in robustã petr̃a quã excidistis
& in foueã laci qũa fodistis. Respicite
caui eũ. Et te ñc consolabor syon: &
consolatus sum omĩa deserta eiꝰ. qͦsi
paradisum: ⁊ ea q̃ ad occidentẽ st̃ qua¬
si paradisum dñi Exultationẽ ⁊ le¬
tieiã inuenient in ea: confessionẽ
n uoeẽ laudis. Dormientib in dolore
ac merore ꝑpetuo qui succenderunt
fibi ignem & fłamas ꝑpetuas robustis¬
simas ẽẽ fecert̃: uos qui ꝑsequimini
iusticiã & queritis dñm. significat ax
picite petram. id ẽ abraham patrem
ur̃m. de quo excisi estis: & ad cai̾inã
laci de qua p̃eisi estis. id ẽ ad saram
q̃ peꝑit uos. Et hoc considate. qͦd cũ
unꝰ ⁊ centum ẽet annoꝵ. & sterilẽ
haberet uxorem. multiplicauerim fi¬
lios eiꝰ quasi stellas cęlrita ut nume¬
rum uinceret multitudo. Si gͦ de u¬
no homine tanta popłors nata sunt

Expanded text:
arum actio et vox lauimini quod justum, et quaeritis Dominum. Attendite in robustam petram quam excidistis, et in foveam laci quam fodistis. Respicite cavi eum: et te nunc consolabor, Sion. Et consolatus sum omnia deserta ejus quasi paradisum, et ea quae ad occidentem sunt, quasi paradisum Domini: exsultationem et laetitiam invenient in ea, confessionem et vocem laudis. Dormientibus in moerore ac dolore perpetuo, qui succenderunt sibi ignem, et flammas robustissimas esse fecerunt, vos qui persequimini justitiam, et quaeritpicite petram, id est, Abraham patrem vestrum, de quo excisi estis, et ad cavernam laci, de qua praecisi estis, id est, Saram quae peperit vos. Et hoc considerate, quia cum unius et centum 585 esset annorum, et sterilem haberet uxorem, multiplicaverim filios ejus quasi stellas coeli, ita ut numerum vinceret multitudo. Si ergo de uno homine tanta populorum nata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑsequentes. & quert̃ dñm: ut ex
pͥorib coniciant p̃sentia. & eñ multo
difficiliora iam facta fint. hȩc q̃ ꝓmit¬
tuntur futura ñ dubitent. P orro
iuxta lxx. ꝑsecutorib iusticiȩ dicit᷑.
ut aspiciant in robustissimã petram
quã exciderunt: & in foueã laciquẽ
foderunt. id ẽ in dũm saluatorem:
de quo paulꝰ apłs loquitur. Petra
autem erat xp̃s. Et alibi scͥptum
ẽ. Statuit supra petram pedes me.
os. & tt̾um. In petra exaltauit me.
huiꝰ enĩ latus lancea ꝑfoder̃t. de quo
exuut sanguis ⁊ aqua. Et huiꝰ fode¬
runt manꝰ & pedes dicente ipso dño
saluatore: foderunt manꝰ mẽas. & pe¬
des meos. dinumerauer̃t omĩa ossa
mea. Possumꝰ excisam petrã septilchrũ
dicere saluatoris in quo conditus ẽ.:
& resurgens amortius innumerabi¬
les filios genuit. & appellatus ẽ a¬
braham. id ẽ pãt multarũ gentiũ
sic̃ sara pͥus sterilis. int̾pretatur ec

Expanded text:
m, ut ex oribus conjiciat praesentia: cum multo difficiliora jam facta sint, haec quae promittuntur, futura non dubitent. Porro juxta LXX persecutoribus justitiae dicitur, ut aspiciant in robustissimam petram, quam exciderunt, et foveam laci quam foderunt, id est, Dominum Salvatorem, de quo Apostolus loquitur: Petra autem erat Christus . Et alibi scriptum est: Staxaltavit me. Hujus enim latus lancea perfoderunt, de quo exivit sanguis et aqua, et hujus foderunt manus et pedes, dicente ipso Domino Salvatore: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea . Possumus excisam petram, sepulcrum dicere Salvatoris, in quo conditus est, et resurgens a mortuis, innumerabiles filios genuit. Et appellatus est Abraham, id est, pater multarum gentium. Sicut Sara prius sterilis, interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
sputus ñ erubuit. s quasi ag¬
nus ductus ad uctimã ẽ. et
quasi oius coram tondente nõ
aꝑuit os suũ. Qͦd aut̃e filiꝰ uuix¬
tã suscepti corporis sacram̃tum. a pa¬
tre audierit quid loquat᷑. in engłio
pleniꝰ discimꝰ in quo ipse ait. Et qui
misit me pat mandatũ mͥ dedit. qͥd
dicam. aut qͥd loquar. Et iterũ. Sicut
audio. sic iudico. Iuxta ẽ qͥ iustifi¬
cat me. Quis contradicit mͥ. a Stemꝰ¬

Expanded text:
sputus, non erubuit, sed quasi agsputus, non erubuit, sed quasi agnus ductus ad victimam est; et quasi ovis coram tondente non aperuit os suum. Quod autem Filius juxta suscepti corporis sacramentum a Patre audierit quid loquatur, in Evangelio plenius discimus, in quo ipse ait: Et qui misit me Pater, mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar. Et iterum: Sicut audio, sic judico . Juxta est qui justificat me: quis contradicit
Abbreviated transcription (Latin):
pigri. Qͥ si metroꝵ ordinẽ atq m̃¬
suirã in translatione ñ seruant: sei¬
endum ẽ in greco. eos pedib currere.
hoc autẽ faciebat. qr acceꝑat linguã
discipline: ut sciret quando oporteret
loqui u̾bum. Cui addita ẽ auris per
grãm. quã ꝑ naturã ñ habebat: ut
intelligamꝰ nequaquã aures corpo¬
ris accipi debe. s mentis. De quib ⁊
in eugłio dñs loquebat᷑. Qui habet
aures atidiendi. audiat. Que disci¬
plina & eruditio aꝑint aures eiꝰ: ut
scientiã patris ad nos usq tͣnsmitteret.
Qui ñ contradixit ei. s factus ẽ obȩ¬
diens usq ad mortẽ. & mort̾e crucis :
ita ut poneret corpꝰ. fiue dorsum suũ
ad plagas. & pectus di capax flagel¬
la conciderent: genasq suas ñ au̾t̾et
ab alapis. Qͦd illum ã ministro pͥnci¬
pis sacerdotum sustinuisse ñ dubrũ
ẽ: ita ut certatim ei & iudeoꝵ popłi
illuderent. Qui ꝑcussus atq con¬

Expanded text:
pigri . Qui si metrorum ordinem atque mepigri . Qui si metrorum ordinem atque mensuram in translatione non servant, sciendum est in Graeco eos pedibus currere. Hoc autem faciebat, quia acceperat linguam disciplinae, ut sciret quando oporteret loqui verbum. Cui addita est auris per gratiam, quam per naturam non habebat: ut intelligamus nequaquam aures corporis accipi debere, sed mentis: de quibus et in Evangelio Dominus loquebatur: Qui habet aures audiendi, audiat . Quae disciplina 581 et eruditio aperuit aures ejus, ut scientiam Patris ad nos usque transmitteret; qui non contradixit ei, sed factus est obediens usque ad mortem, et mortem crucis . Ita ut poneret corpus sive dorsum suum ad plagas; et pectus Dei capax flagella conciderent, genasque suas non averteret ab alapis. Quod illum a ministro principis Sacerdotum sustinuisse non dubium est: ita ut certatim et Judaeorum populi illuderent. Qui percussus atque con
Abbreviated transcription (Latin):
ors. & frontẽ tuã duriorẽ frontib
eors. ut adamant̾e ⁊ silicẽ dedi faciẽ
tuam: unu̾isos eor impetus contu¬
disse. Hoc illi dixerint qui om̃i rati¬
one conant᷑ de xp̃o eu̾tere ꝓphetias.
& ad ꝑu̾sam intelligentiã praua in¬
t̃pretatione torq̃re. Q uasi si ⁊ hoc
de ysaia scͥptum esset. possint alia su-
ꝑ xp̃o auferre testimonia: q̃ ita ꝑspi¬
cua st̃. ut clarũ sui cunotors ocłis lu¬
qua et suꝑior funitus ẽ lib. etiã ista re¬
ferenda sunt: qͦd iuxta dispensatio¬
nẽ assũpti corporis eruditus sit. et
linguã acceꝑit discipline. tit sciret
qͣndo deberet loqui. qͣndo reticere: de.
quitur. Magneq scientie ẽ. Et dare
in tempore conseruis cibaria: et au
testimoniis. sic̃ quidã de ur̃is poetarũ
dixerunt. Cuiꝰ ⁊ genꝰ sumꝰ: aratũ. comi¬
sumq de comico. Corrumpunt mores
bonos confabulationes male. Et e¬
pimenidis uersũ exametrũ. Creten¬
des semꝑ m̃daces. male bestie. uentris

Expanded text:
orum, et frontem tuam duriorem frontibus eorum, ut adamantem et silicem dedi faciem tuam , universos eorum impetus contudisse. Hoc illi dixerint, qui omni ratione conantur de Christo evertere prophetias, et ad perversam intelligentiam prava interpretatione torquere: quasi si et haec de Isaia scripta sint, possint alia super Christo auferre testimonia, quae ita perspicua sunt, ut clarum sui cunctorum oculis luqua et superior finitus est liber, etiam ista referenda sunt: quod juxta dispensationem assumpti corporis eruditus sit, et linguam acceperit disciplinae, ut sciret quando deberet loqui, quando reticere. Deniquitur. Magnaeque scientiae est, dare in tempore conservis cibaria, et audtestimoniis: sicut quidam de vestris poetis dixerunt: Hujus et genus sumus : Aratsumque de Comico: Corrumpunt mores bonos confabulationes malae ; et Epimenidis versum hexametrum: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres
Abbreviated transcription (Latin):
ne: ut sciam qͣndo oporteat me loqui
u̾bum. Posuit mͥ mane. addidit in ar¬
rem ad audiendũ:⁊ disciplina dñi ape¬
ruit aures meas. Ego autẽ ñ renuo:
neq contradico. Dorsũ meũ posui ad
flagella: & genas meas ad alapas:
faciem autem meã ñ au̾ti a confusi¬
one sputoꝵ. Et dñs auxiliator m̃s fa¬
ctus ẽ. ꝓpͥterea ñ sum confusus: sed
posui faciem meã sic̃ fortissimã petr̃ã:
⁊ sciam qm̃ ñ confundar.Iudei hoc
capitulũ a suꝑiorib seꝑantes. uolunt
ad isaie referre ꝑsonam : qͦd se dicat a
dño accepisse sermonẽ. quomͦ lassum
errantẽq popłm sustentet. ⁊ reuocet
ad salutẽ. ⁊ in morẽ paruulors qͥ ma¬
tutinis horis erudiunt᷑. a sp̃u scõ audi¬
at qͥd loquat᷑: seq ñ contradixisse eiꝰ
imꝑio. s dño seiscitante qũe mittã:
quis ibit ad popłm istũ. respondisse ei.
ecce ego mitte me. Et qr dixat. audite

Expanded text:
ndo oporteat me loqui verbum. Posuit me mane, addidit mihi aurem ad audiendum; et disciplina Domini aperit aures meas. Ego autem non renuo, neque contradico. Dorsum meum dedi ad flagella, et genas meas ad alapas. Faciem autem meam non averti a confusione sputorum. Et Dominus auxiliator meus est, propterea non sum confusus: sed posui faciem meam sicut fortissimam petram, et sciam quoniam non confundar. Judaei hoc capitulum a superioribus separantes, volunt ad Isaiae referre personam, quod se dicat a Domino accepisse sermonem, quomodo lassum errantemque populum sustentet, et revocet ad salutem; et in morem parvulorum, qui matutinis horis erudiuntur, a Spiritu sancto audiat quid loquatur: seque non contradixisse ejus imperio, sed Domino sciscitante: Quem mittam, et quis ibit ad populum istum? respondisse ei: Ecce ego, mitte me . Et quia dixerit: Audite
Abbreviated transcription (Latin):
uob qui timeat dñm: & audiat uocẽ
pueri eiꝰ. Qui ambulãt in denebris.
& ñ est eis lux. Confiditis in nomine
dñi. & innitimini suꝑ do. Uos me
flagellastis. uos mẽa faciem conspu¬
istis: ego tam̃ ad pęnitentiã ꝓuoco
ꝑsecutores meos. Nolo enĩ mortẽ po¬
puli peccatoris. s tantũ ut reu̾tatur
& uiuat. Et dico. Quis ẽ inuobis
qͥ tumeat dñm: ⁊ audiat uocẽ serui
uł pueri. id ẽ filii eiꝰ. Quoꝵ aliud
assumptȩ carnis ẽ:N aliud naturȩ.
tuxta illud qͦd in ꝓu̾biis dicit᷑. Prin

Expanded text:
vobis qui timeat Dominum, exaudiat vocem pueri ejus: qui ambulant in tenebris non est eis lux. Confiditis in nomine Domini, et innitimini super Deo. Vos me flagellastis, vos meam faciem conspuistis: ego tamen ad poenitentiam provoco persecutores meos. Nolo enim mortem populi peccatoris, sed tantum ut revertatur et vivat . Et dico: quis est inter vos qui timeat Dominum, et audiat vocem servi vel pueri, id est, Filii ejus? quorum aliud assumptae carnis est, aliud naturae. juxta illud quod in Proverbiis dicit
Abbreviated transcription (Latin):
qui loquitur in deut̃õnomis
cantico. ego occidã. & ego uitificabo.
ꝑcutiã ⁊ ego sanabo: frequentib
morbis meã quoq t̾ram facit contre¬
miscere. cru dictũ. t̾ra es. ⁊ in t̃rã ibis:
& oblitum conditionis humanȩ cre¬
bro admonet. ut hominẽ ⁊ senẽ.⁊ lã¬
iamq moriturum ẽe me nouerim.
de qͦ scribitur. Qͥd głatur t̃ra ⁊ cinis.
Unde qͥ subito me languore ꝑcusserat.
incredibili uelocitate sanauit: ut t̾¬
reret potiꝰ qͣm affligeret. ⁊ em̃daret
magis qͣm uerberaret. Itaq sciens
cuiꝰ sit om̃e qͦd uruo. ⁊ qͦd iccirco for¬
sitan mea dormitio differatur. ut
ceptũ in ꝓphas opꝰ expleam: dotum
me huic tradidi studio: ⁊ quasi in qͦ¬
dã speculo constitutus. mundi huiꝰ
turbines atq naufragia. ñ absq ge¬
mitu ⁊ dolore contẽplor: nequaqũa
p̃sentia cogitans s futura. nec homi¬
tuũi famã atq rumusculos. s di uidi¬
ciũ ꝑtimescens. Tu quoq uirgo xp̃i

Expanded text:
qui loquitur in Deuteronomii cantico: Ego occidam, et ego vivificabo: percutiam et ego sanabo , frequentibus morbis meam quoque terram fecit contremiscere, cui dictum est: Terra es, et in terram ibis . Et oblitum conditionis humanae, crebro admonet, ut hominem et senem, et jamjamque moriturum esse me noverim. De quo scribitur: Quid gloriatur terra et cinis ? Unde qui me subito languore percusserat, incredibili velocitate sanavit: ut terreret potius, quam affligeret, et emendaret magis quam verberaret. Itaque sciens cujus sit omne quod vivo, et quod idcirco forsitan mea dormitio differatur, ut coeptum in Prophetas opus expleam, totum me huic trado studio, et quasi in quadam specula constitutus, mundi hujus turbines atque naufragia, non absque gemitu et dolore contemplor; nequaquam praesentia cogitans, sed futura: nec hominum famam atque rumusculos, sed Dei judicium pertremiscens. Tuque, Virgo Christi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ẽ brachiũ & fortitudo dĩ. om̃s cre¬
diturȩ sint nationes. dicit᷑ & in alio
loco. Tuũ brachiũ cũ potentia: Con¬
fortet᷑ manꝰ tua. & exaltet᷑ dextera
tua. & iterum. Cantate dño canti¬
cũ nouũ: saluabit sibi dext̃a eiꝰ. ⁊ bra¬
chiũ sem̃ illiꝰ dext̃a. eñi ⁊ brachium

Expanded text:
qui est brachium et fortitudo Dei, omnes crediturae sint nationes. Dicitur et in alio loco: Tuum brachium cum potentia. Confortetur manus tua, et exaltetur dextera tua . Et iterum: Cantate Domino canticum novum: salvabit sibi dextera ejus, et brachium sanctum illius . Dextera enim et brachium
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵs q̃ in ꝑsecutionib mundi isti
firma in dm̃ solidatȩ st̃ fide. uel
eccłiarum ex gentib multitudo di¬
catur: crebro exposiumꝰ Et sic̃ bra¬
chiũ dñi saluatorẽ: sic brachia eiꝰ
q̃ popłos uidicent. om̃s sc̃os possumꝰ
intelligere. in quib s mundũ iu¬
dicabit. Leuate in celum ocłos ur̃os
& uidete sub t̾ia deorsum: qr cęli sic̃
fumꝰ liquescent. & t̾ra sic̃ uestũtum

Expanded text:
 in persecutionibus mundi istius firma in Deum solidatae sunt fide, vel Ecclesiarum ex gentibus multitudo dicatur, crebro exposuimus. Et sicut brachium Domini, Salvatorem: sic brachia ejus quae populos judicent, omnes sanctos possumus intelligere, in quibus Deus mundum judicabit. Levate in coelos oculos vestros, et videte sub terram deorsum: quia coeli sicut fumus liguescent, et terra sicu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs mͥ dat linguã discipline: ut sciã
qͣndo oporteat me loqui. Qd testimo¬
mum quarti ⁊ decimi in isaiam libri.
quẽ nc̃ disserere cupio. pͥncipium ẽ¬
dedit michi linguam e¬
ruditã: ut sciam susten¬
tare eũ quilassus ẽ u̾bo.
erigit mane. mane erigit mͥ aur̃e :
ut audiã qͣsi magistrum. dñs ds̃

Expanded text:
dat mihi linguam disciplinae, ut sciam quando oporteat me loqui. Quod testimonium quarti et decimi in Isaiam libri, quem nunc disserere cupio, principium ededit mihi linguam eruditam, ut sciam sustentare eum qui lassus est verbo. Erigit mane, mane erigit mihi aurem, ut audia
Abbreviated transcription (Latin):
signors patrator ẽ. ut celum t̾rasq
& maria. suo faciat seruire nutui:
etiã ipse cruc̃ẽ euadere potuerit.
dicens in engłio. anputatis. qr ñ
possum rogare patrẽ meũ: & exhi¬
bebit mͥ modo plusquã duodecim
legiones angłors. Iuxta anagogen
ad increpatione dñi desertum fit
mare. qͣndo om̃is huiꝰ scłi amaritudo
siccatur. & flumina desolant᷑. De qͥb
sp̃uał dracho dicebat in egypto. Mea
sunt flumina: ⁊ ego feci ea. De quib
in alio loco legimꝰ. Qͥ d tͥ ẽ. ⁊ ie egy¬
in mare: qui a bonis piscib fuerint
separati. Qdq sequitur. induã ce¬
lum tenebris & quasi ciliciũ erit
intelligimꝰ celũ. sic̃ uolatilia q̃ in ae

Expanded text:
signorum patrator est, et coelum terrasque, signorum patrator est, et coelum terrasque, et maria suo facit servire nutui, etiam ipse crucem evadere potuerit, dicens in Evangelio: An putatis quia non possum rogare Patrem meum, ut exhiberet mihi modo plusquam duodecim legiones Angelorum ? Juxta anagogen, ad increpationem Domini desertum fit mare, quando omnis hujus saeculi amaritudo siccatur, et flumina desolantur, de quibus spiritualis draco dicebat in Aegypto: Mea sunt flumina, et ego feci ea . Et de quibus in alio loco legimus: Quid tibi ein mari, computrescent, qui a bonis piscibus fuerint separati. Quodque sequitur: Induam coelum tenebris, et quasi cilicium erit intelligamus coelum, si
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ possim redimere: aut ñ ẽ uirtꝰ in¬
me ad lib̃andum: Eece in increpatio¬
ne mea desertam faciã mare: ponã
flumina insiccũ. Cõputrescent pisces
sine aqua: ⁊ morientur in siti. Induã
cȩlos tenebris. & saccũ ponam oꝑim̃¬
ñ pot̃ manꝰ mea liberare: aut ñ p̃ualet
ut eruat : ecce cõminatione mea de¬
sertum faciã mare: ⁊ ponã flumina¬
in desertũ: & arefient̾ pisces eors. eo
qͦd ñ sit aqua : & morient᷑ in fiti. Et
lum suum de captiuitate. ponit rati¬
onẽ ⁊ exempla plerissima. qͦd qͥ ma¬
re rubrũ fecit ꝑuiũ popło suo. iorda¬
nis fluenta ficcauit. & arescentib in
egypto fliuiis pisces ũtit in putredi¬
ñe. & qͥ trib dieb inegipto tenebras
fecit ẽe palpabiles. tra ut celũ quasi sac¬
co oꝑtum inderet᷑ & tenebris: utiq
potuerit ⁊ popłm suũ de ꝑiculo lib̾a¬
re. Siue qr supͣ dixerat. ueni ⁊ ñ erat
homo. uocaui & ñ erat qui andiret.
illud possumꝰ dicere. qͦd qui tantors

Expanded text:
ulg. possim redimere? Aut non est in me virtus ad liberandum? Ecce in increpatione mea desertum faciam mare, ponam flumina in siccum: computrescent pisces sine aqua, morientur in siti. Induam coelos tenebris, et saccum ponam operimenon potest manus mea liberare, aut non praevalet ut erunt? Ecce comminatione mea desertum faciam mare, et ponam flumina deserta, et arescent pisces eorum: eo quod non sit aqua, et morientur in siti. Et lum suum de captivitate, ponit rationem et exempla plenissima. Quod qui mare Rubrum fecit pervium populo suo , Jordanis 577 fluenta siccavit, et arescentibus in Aegypto fluviis, pisces vertit in putredinem . Et qui tribus diebus in Aegypto tenebras fecit esse palpabiles, ita ut coelum quasi sacco opertum videretur et tenebris: utique potuerit et populum suum de periculo liberare. Sive quia supra dixerat: Veni, et non erat homo: vocavi, et non erat qui audiret, illud possumus dicere, quod qui tantorum
Abbreviated transcription (Latin):
carnib suis. ⁊ in ebriauit quasi mu¬
sto: ut nequaquã alior nece. s sua
morte saturentur. Et qͥui carnes
t᷑ carnib. Qd quidẽ ⁊ sc̃s loquitur
in psalmis Cũ appropinquarent
mͥ qui affligebant: ut comederent
carnes meas. Non enĩ sp̃s qui incor¬
poralis ẽ. s caro comeditur ferociũ
bestiarũ morsib patens. Et tc̃ discet
syon immo omĩs caro q̃ iudebit sa¬
lutare di  qͦd redẽptor atq saluator
etꝰ ille sit qui luctatus ẽ cũ iacob:
uł auxiliator fuit uirtutis iacob.
ut in passione suꝑatus. crucifigen¬
tib benediceret. Pat̃ ignosce eis.
ẽ creditor m̃s. cui uendidi uos:
ecce in iniquitatib ur̃isuenditi¬
estis. & in scelerib ur̃is dimisi matrẽ¬

Expanded text:
carnibus suis, et inebriabit quasi mucarnibus suis, et inebriabit quasi musto, ut nequaquam aliorum nece, sed sua morte saturentur. Et qui carnes stur carnibus. Quod quidem et Sanctus loquitur in Psalmis: Cum appropinquarent mihi qui affligebant, ut comederent carnes meas . Non enim spiritus qui incorporalis est, sed caro comeditur, ferocium bestiarum morsibus patens. Et tunc dicet Sion: immo omnis caro quae videbit salutare Dei, quod Redemptor atque Salvator ejus ille sit qui luctatus est cum Jacob, vel auxiliator fuit virtutis Jacob: ut in passione superelevatus, crucifigentibus benediceret: Pater, ignosce eis: est creditor meus, cui vendidi vos? Ecce in iniquitatibus vestris venditestis; in sceleribus vestris dimisi matre
Abbreviated transcription (Latin):
nis auferre. ꝓposita gͥ questione.
qͦd nullus possit fortem & gygan¬
tem uincere. nec saluare quod ab
eo raptũ erat. respondit dñs fuo
aduentu omĩa ꝑpetranda: qͦd scilicȩt
capte pͥusgentes agigante tollant᷑.
& om̃is illiꝰ su pellex uniu̾saq fami¬
lia apłis diuidatur. impleto illo qͦd scͥp¬
tum ẽ. Rex uirttũ dilecti. ⁊ speciei
domꝰ diuide spolia. Iste ẽ enĩ qui ascen¬
deus in altum. captiuã duxit capti¬
uitatẽ. dedit dona in hom̃inib: eos
uidelicet qͥ priꝰ capti erant in mort̾e.
cepit in uitam. Unde manifestiꝰ init̃¬
pretatus ẽ summachꝰ. s ⁊ captiuitas
fortis auferet᷑. ⁊ rapina horribisis
salua erit: fortẽ atq horribilẽ. di¬
abolũ uolens inteluigi qͥ dñi urtu¬
te suꝑatus ẽ. Ergo dns iudicans eos
qͥ oppresserant syon. siue indicans
iudiciũ eiꝰ libauit filios illiꝰ. qui cap¬
ti fuerant a gigante. atq saluauit:
Et adu̾sarias potestates eibauit de¬

Expanded text:
nis auferre . Proposita igitur quaestione, nis auferre . Proposita igitur quaestione, quod nullus possit fortem et gigantem vincere, nec salvare quod ab eo raptum erat, respondit Dominus, suo adventu omnia perpetranda: quod scilicet captae prius gentes a gigante tollantur, et omnis illius supellex, universaque familia Apostolis dividatur. Impleto illo quod scriptum est: Rex virtutum dilecti, et speciei domus dividere spolia. Iste est enim qui ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona in hominibus : eos videlicet qui prius capti erant in mortem, recepit in vitam. Unde manifestius interpretatus est Symmachus: Sed et captivitas fortis auferetur, et rapinae horribilis salva erit. Fortem atque horribilem diabolum volens intelligi, qui Domini virtute superatus est. Ergo Dominus judicans eos qui oppresserant Sion, sive judicans judicium ejus, liberabit filios illius qui capti fuerant a gigante, atque salvabit, et adversarias potestates cibabit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quasi musto sanguine suo in ebri¬
abunt᷑: & sciet omins caro. qr ego dñssal¬
uans te. ⁊ redẽptor tuus fortis ia cob
Lxx Numquid accipiet quis a gy¬
gante spolia. ⁊ si captiuos duxerit
quis inique. saluabitur. Sic dicit dñs.
Siquis ceꝑit gigantẽ. accipiet spolia:
⁊ accipiens a forti saluabit᷑. Ego aut̃e
iudicium meũ iudicabo.⁊ ego filios me¬
os eruamꝰ ⁊ comedent qͥ tribulauer̃t
te carnes suas. ⁊ bibent quasi uinũ
nonũ sanguinẽ suum. ⁊ in ebriabun¬
tur. & scĩet om̃is caro qr ego dñs qui
undem sensum reperit. Quomodo po¬
test aliquis intrare in domũ fortis.
⁊ uasa eiꝰ diriꝑe. nͥ pͥmũ ligauerit for
tẽ. ⁊ t̃c̃ domum eiꝰ diripiẽt. : fortis &
gigas diabolꝰ ẽ. qͥ om̃s gentes suo sub¬
iugarat imꝑio: audens dicere sal¬
uatori. Hȩc omĩa mͥ tradita fc̃. &
dabo tͥ ea si ꝓcidens adoraueris me.
Mundus enĩ in maligno positus ẽ.
Quẽ nullus iustoꝵ uincere potuit:
nec iuxta amos ꝓpħam. de ore leo¬

Expanded text:
o sanguine suo inebriabuntur: et sciet omnis caro, quia ego Dominus salvans te, et redemptor tuus fortis Jacob. LXX: Numquid accipiet quis a gigante spolia? Et si captivum duxerit quis inique, salvabitur. Sic dicit Dominus: Si quis ceperit gigantem, accipiet spolia, et accipiens a forti salvabitur. Ego autem judicium meum judicabo. Et ego filios meos eruam, et comedent qui tribulaverunt te, carnes suas, et bibent quasi vinum novum sanguinem suum, et inebriabuntur: et sciet omnis caro quia ego Dominus qui umdem sensum repetit: quomodo potest aliquis intrare in domum fortis, et vasa ejus diripetem, et tunc domum ejus diripiet ? Fortis et gigas, diabolus est, qui omnes gentes suo subjugarat imperio, audens dicere Salvatori: Haec omnia mihi tradita sunt, et dabo tibi ea, si procidens adoraveris me . Mundus enim in maligno positus est , quem nullus justorum vincere potuit: nec juxta Amos, praedam de ore leo
Abbreviated transcription (Latin):
tua: et iusticia tna sic̃ gurgites
maris & fuisset sic̃ harena sem̃ tu¬
ũ. ⁊ stẏrps uteri tul ut lapilli eiꝰ.
Non interisset. & ñ fuisset attritũ
Inom̃ eiꝰ a facie mea. Qui ifrłi fu¬
tura ꝓmittit reddit causas quare
eos priꝰ afflixerit: quas si uitaue¬
rio nequaquã simiba patiatur.
Si attendisses inqͣt mandata mea
tantis affectu. utinã
disses mandata mea.
Que
si fecisses. fuisset sic̃ flu¬
pax tua. ⁊ iusticia tua sic̃
gur¬
gites maris: abundantiã
ũ rerũ. copiãq signifi¬
cans.
Q dq sequitur et fuis¬
set quasi harena sem̃ tuũ. & styrps
uteri tui. ut lapilli eiꝰ: udet᷑ quidẽ
ꝑ manere in popło uideoꝵ: qͥ usq
in p̃sentẽ diem instar u̾miculoꝵ pul¬
lulant filios & nepotes. S quomodo
hoc in repmissione accipiendũ ẽ. cũ
pacem iusticiãq ñ habeant. Aut
enĩ iratus ẽ eis. aut placatus. Si
iratus: qͦmodo sem̃ illiꝰ cotidie mul¬
tiplicatur.:Si placatus qͦmodo

Expanded text:
itia tua sicut gurgites maris. Et fuisset sicut arena semen tuum, et stirps uteri tui ut lapilli ejus: non interissent, et non fuisset attritum nomen ejus a facie mea. Quia Israeli futura promisit, reddit causas quare eos prius afflixerit: quas si vitaverit, nequaquam similia patiatur. Si, inquit, attendisses mandata mea:tantis affectu, utinam disses mandata mea: quae si fecisses; fuisset sicut flupax tua, et justitia tua sicut gurgites maris: abundantiam um rerum copiamque significans. Quodque sequitur: et fuisset quasi arena semen tuum, et stirps uteri tui ut lapilli ejus: videtur quidem permanere in populo Judaeorum, qui usque in praesentem diem, instar vermiculorum pullulant filios et nepotes; sed quomodo hoc in repromissione accipiendum est, cum pacem justitiamque non habeant? Aut enim iratus est eis, aut placatus. Si iratus, quomodo semen ejus quotidie multiplicatur? Si placatus, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ potui. s uolentẽ abire ꝑmisi. Qͦ d
aut̃e peccatis suis unꝰquisq tiendatur.
dũ ꝓprio arbitrio derelicti nr̃a uolun¬
tate. uł ad bonum uł ad malũ ducumn᷑.
⁊ paulꝰ apłs docet. Ego autẽ carnalis
sum: uentindatus sub peccato. Qiͥ e¬
nĩ facit peccatũ: seruus ẽ peccati. Et
quomͦ auari atq raptores serui sunt
mãmone: sic om̃e peccatũ dñatur pec¬
catorib quib dicit᷑. Non regnet pec

Expanded text:
n potui, sed volentem abire permisi. Quod autem peccatis suis unusquisque venundatur, dum proprio arbitrio derelicti, nostra voluntate, vel ad bonum, vel ad malum ducimur, et Paulus apostolus docet: Ego autem 576 carnalis sum, venundatus sub peccato . Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Et quomodo avari atque raptores servi sunt mammonae; sic omne peccatum dominatur peccatoribus. Quibus dicitur: No
Abbreviated transcription (Latin):
abscessio tua. ⁊ malicia tua corripi¬
et de: & scies qm̃ malũ tͥ sit qͦd reli¬
queris me. S forsitan libellũ repu¬
diĩ ostendere ñ potestis Et aliquis cre¬
ditor m̃s exigens pecuniã. me ñ ha¬
bente qͦd redderẽ uos in debiti cõpen¬
satione suscepit. Non ẽita. S ego
ostendã uobis qͦm obrẽ matr̾e cũ fi¬
liis dereliquerĩ. Scelera ur̃a atq

Expanded text:
abscessio tua, et malitia tua corripiabscessio tua, et malitia tua corripiet te; et scies quoniam malum tibi sit quod reliqueris me. Sed forsitan libellum repudii ostendere non potestis, et aliquis creditor meus exigens pecuniam, me non habente quod redderem, vos in debiti compensationem suscipit? Non est ita: sed ego ostendam vobis, quamobrem matrem cum filiis dereliqueri
Abbreviated transcription (Latin):
meo uendidi uos Ecce peccatis ur̃is
uenundati estis: & in inquitatib ue¬
stris dimisi matrẽ ur̃am. qr ueni ⁊¬
ñ erat homo: uocaur⁊ ñ erat qͥ obe¬
diret. Post uocationẽ gentiũ. &
reges ac̃ principes. nutricios & nu¬
trices. & captiuita t̃e fortis pͥus atq
robusti. cuiꝰ p̃da apłis distributa
ẽ. ⁊ pꝰ demonũ uesaniã qͥ suis sa¬
turati carnib. suoq in ebriati sunt
qͥd redemptor ⁊ fortis ipse ds̃ ẽẽt ia¬
cob loquit᷑ ad popłm iudeoꝵ suꝑ
syon q̃ priꝰ dixerat dereliqͥt me dñs.
⁊ dñs oblitus ẽ mei. Putatis mea du
dederim ei libellũ repudii. ⁊ non po¬
tius qͦd uerũ ẽ intelligitis. illã suo
uicio a me recessisse.: dicente enĩ
me ad cã. quiescite iniq agere. dis¬
cite benefacere. audire me noluit:
s u̾tit contͣ me scapulã recedentẽ.
Unde loctitus sũ filiis eiꝰ Ue illis qm̃¬
recessert̃ a me: manifesti st̃ qr impie
egert̃ in me. Et ad ipsã. Erudiet te

Expanded text:
m, dicens: Ecce peccatis vestris venditi estis, et in iniquitatibus vestris dimisi matrem vestram . Et non erat homo: vocavi, et non erat qui obediret. Post vocationem gentium, et reges ac principes, nutricios et notrices, et captivitatem fortis prius atque robusti, cujus praeda Apostolis distributa est, et post daemonum vesaniam, qui suis saturati carnibus, suoque inebriati sunt quod Redemptor et fortis ipse esset Deus Jacob, loquitur ad populum Judaeorum super Sion, quae prius dixerat: Dereliquit me Dominus, et Dominus oblitus est mei. Putatis mea durdederim ei libellum repudii, et non potius, quod verum est, intelligitis, illam suo a me vitio recessisse? Dicente enim me ad eam: Quiescite inique agere, discite bonum facere, audire me noluit; sed vertit contra me scapulam recedentem: Unde locutus sum filiis ejus: Vae illis, qrecesserunt a me. Manifesti sunt qui impie egerunt in me. Et ad ipsam, Erudiet te
Abbreviated transcription (Latin):
in ierłm. s in loco suo adorantes dñm
possideant ierłm. Qdq sequitur.
& puluerẽ pedũ tuors lingent:
hoc significat qͦd reges ⁊ pͥncipes
quicquid pedib eccłiȩ t̃rem oꝑis
adheserit. suo sermone t̾gant atq
delingant. Unde ⁊ apłis p̃cipitur.
ut excutiant puluerẽ pedũ suoꝵ.
Et ad petrũ dicit᷑. Qͦ d qͥ semel lotꝰ
ẽ. ñ habeat necesse nͥ pedes lauare.
ꝑ quȩ omĩa discit ȩccłia ñ ẽe aliũ
dm̃ pret̾ eum. que qui expectauerit.
etñam głam possidebit. Numquid
tollet᷑ a forti p̃da: aut qͦd captum fue¬
rit a robusto. saluũ ẽẽ poterit: Qͥ a
hȩc dicit dñs. Eqͥđe & captiuitas a for¬
ti tollet᷑: & qͦd ablatum fuerit a robu

Expanded text:
in Jerusalem: sed in loco suo adorantes Dominum, in Jerusalem: sed in loco suo adorantes Dominum, possideant Jerusalem. Quodque sequitur: et pulverem pedum tuorum lingent, hoc significat, quod reges et principes, quidquid in pedibus Ecclesiae, terreni operis adhaeserit, suo sermone tergant atque delingant. Unde et Apostolis praecipitur, ut excutiant pulverem pedum suorum. Et ad Petrum dicitur, quod qui semel lotus sit, non habeat necesse nisi pedes lavare. . Per quae omnia discit Ecclesia, non esse alium Dominum praeter eum, quem qui exspectaverint, aeternam gloriam possidebunt. Numquid tolletur a forti praeda? aut quod captum fuerit a robusto, salvum esse poterit? Quia haec dicit Dominus: Equidem et captivitas a forti tolletur:
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin ridiculũ ẽ more iudaico gͣn¬
deuos filios ⁊ filias mulnis humerisq
portari. Reges autẽ nutricii: ⁊ regine
principesq nutrices. manifeste apłos
⁊ apłicos ostendunt uiros: qualis fuit
abraham ad quẽ dicit᷑. Rex adeo tu in
nobis es. Et quors cor in manu di ẽ. qͥ
dicunt credentib. Quasi mͦ nati par¬
ruili rationabile. & absq dolo lac desi¬
gine siue regina. de qua ⁊ in psalmo¬
quadiagesimo quarto canitur. asti¬
tit reginã a dextris tuis in uestitu de¬
aurato: cotidie xp̃i nutrit paruulos.
& ad ꝑfectam ducit etatẽ. Omĩsq etas
sexus & dignitas. adorabunt syon
ꝓpt̃ eũ qui habitat in ea. Si enĩ caput
ñ quo scabeltũ adorandum sit. s qͦ
maiestas pedũ illiꝰ indicet᷑ tur ñ ad¬
oretur eccłia que totum xp̃i corpꝰ
amplectitur. ut implea. tur illud qͦd
scͥptum ẽ in sophonia. ⁊ ad orabunt
eũ singuli de loco suo. om̃s insule
gentium. ut nequaqũa more iuda¬
ico trib ꝑ annum uicib ueniant

Expanded text:
. Alioquin ridiculum est more Judaico grandaevos filios et filias in ulnis humerisque portari. Reges autem nutricii, et reginae principesque nutrices, manifeste Apostolos et Apostolicos ostendunt viros: qualis fuit et Abraham, ad quem dicitur: Rex a Deo tu in nobis es ; et quorum cor in manu Dei est : qui dicunt credentibus: Quasi modo nati parvuli, rationabiles, et absque dolo lac desiginae, sive regina, de qua in quadragesimo quarto psalmo canitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, quotidie Christi nutrit parvulos, et ad perfectam ducit aetatem: omnisque aetas, sexus, et dignitas, adorabunt Sion propter eum qui habitat in ea. Si enim caput edum ejus non quo scabellum adorandum sit; sed quo majestas pedum illius indicetur, cur non adoretur Ecclesia quae totum Christi corpus amplectitur, ut impleatur illud quod scriptum est in Sophonia: Adorabunt eum singuli de loco: omnes insulae gentium , ut nequaquam more Judaico tribus per annum vicibus veniant
Abbreviated transcription (Latin):
sui᷑ Sin autem ⁊ hors oblita fuerit
mulier: s ñ ego obliuiscar tui. dicit
dñs. Ecce suꝑ manꝰ meas depinxi mu¬
ros tuos: & coram me es semꝑ. Citoq
edificaberis a quib destructa fue¬
ras: & qui te dissipauerunt. egredient᷑
ex te. Leua incircuitu oculos tuos &
uide: om̃s isti congregati fc̃. & uener̃t
ad te. Uuio ego dicit dñs qr om̃ib his
qͥsi ornam̃to uestieris: & circũdabis
nc̃ angu̾stabis pre habitatorib: et
longe fient a te qui te humiliaueran
dicent enĩ in aurib tuis filii tui quos
ꝑdidisti. Angustus mͥlocus ẽ: fae michi
loeum ut habitẽ. Et dices in corde tuo.
Quis genuit mͥ istos: Ego absq lib̃is
⁊ uidua: & istos qͥs enutriut m: ego
derelicta sum sola: & isti ubi erant.
nrłm & syon. quatuor modis in scͥp¬
turis scĩs deb̾e intelligi. sepe memora¬
uimꝰ. Uno iuxta iudȩos: quam plangit

Expanded text:
lita fuerit mulier: sed ego non obliviscar tui, dicit Dominus. Ecce super manus meas depinxi muros tuos: et coram me es semper. Citoque aedificaberis, a quibus destructa fueras: et qui te dissipaverant, egredientur ex te. Leva in circuitu oculos tuos, et vide: omnes isti congregati sunt, venerunt ad te. Vivo ego, dicit Dominus: quia omnibus his quasi ornamento vestieris, et circumdabis ae corruerunt. Nunc angustaberis prae habitatoribus: et longe fient a te qui te humiliaverant. Dicent enim in auribus tuis, filii tui, quos perdidisti: Angustus mihi locus est: fac mihi locum ut habitem. Et dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego autem absque liberis et vidua, et istos quis enutrivit mihi? Ego derelicta sum sola, et isti ubi erant? Jerusalem et Sion quatuor modis in Scripturis sanctis debere intelligi, saepe memoravimus. Uno, juxta Judaeos, quam plangit
Abbreviated transcription (Latin):
te induit᷑ celũ tenebris qͣndo obtexit᷑
nubib. uxta illud qͦd scͥptum ẽ. or
oꝑit celũ nubib: & dat t̃re pluuia
et incõminatione siccitatis loquit᷑ ds̃.
Ponam celum eneũ ⁊ t̃ram ferream:
ñ qͦd elem̃tors natura mutet᷑. s qͦd ꝑ es
& ferrũ penarũ magnitudo monstra¬
ta sit. aiunt philosophi. ñ ampliꝰ dec̃e
co obuolurt᷑. s int̾eluso celi lumine. aer
qͥ subt̃ ẽ. nubis tenebris obscurat᷑. Pos¬
sumꝰ celos obuolutos tenebris. ⁊ sacco
oꝑtos sic int̃p̃tari: ut dicamꝰ om̃s ẽe
sub peccato. ⁊ sc̃os quoq miscdia di in

Expanded text:
ndo obtexitur nubibus. Juxta illud quod scriptum est: Qui operit coelum nubibus, et dat terrae pluviam . Et in comminatione siccitatis loquitur Deus: Ponam coelum aeneum, et terram ferream . Non quod elementorum natura mutetur, sed quod per aes et ferrum poenarum magnitudo monstrata sit. Aiunt philosophi, non amplius dececo obvolvitur, sed intercluso coeli lumine aer qui subter est, nubis tenebris obscuratur. Possumus coelos obvolutos tenebris, et sacco opertos, sic interpretari, ut dicamus omnes esse sub peccato, et sanctos quoque indigere
Abbreviated transcription (Latin):
fert intelligentiam q̃ dicunt᷑: ⁊ nos
sequam᷑ expositionis eiꝰ uestigia: ⁊ in¬
star paruulors suꝑ adumbratas line¬
as p̃ceptoris. litteras impͥmamꝰ. Tempꝰ
placitum & oportunum. ⁊ dies salu¬
tis. passio saluatoris ẽ. & resurrectio:
qͣndo orabat in cruce. ds̃ ds̃ m̃s qͣre
me dereliquisti. Et seruauit eum. si¬
ue plasmauit: morte suꝑata. Deditq
in fedus popłi iudeors. his uidelicet qui
ex illis crecłe uoluerunt. Ut suscitaret
t̃ram. q̃ in idolatrie ⁊acebat errorib.
Et possideret hereditates dissipatas
siue desertas. q̃ habita torẽ ñ habebat̃
dm̃: Et diceret his qui erant inuin¬
culis. exite. qͥ peccators unculis strin¬
gebantur. qr funib peccator suo¬
rũ unusqͥsq constringit᷑. & qui erant
in tenebris. reuelamini. qͥ sed ebañ¬

Expanded text:
fert intelligentiam quae dicuntur, et nos fert intelligentiam quae dicuntur, et nos sequamur expositionis ejus vestigia, et instar parvulorum, super adumbratas lineas praeceptoris, litteras imprimamus. Tempus placitum et opportunum, et dies salutis, passio Salvatoris est et resurrectio, quando orabat in cruce: Deus Deus meus, quare me dereliquisti ? Et servavit eum, sive plasmavit, morte superata, deditque in foedus populi Judaeorum, his videlicet, qui ex illis credere voluerunt: ut suscitaret terram, quae in idololatriae jacebat erroribus, et possideret haereditates dissipatas, sive desertas, quae habitatorem non habebat Deum, et diceret his qui erant in vinculis, exite, qui peccatorum vinculis stringebantur, quia funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur ; et qui erant in tenebris, revelamini. Q
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ suũ: & pauꝑum suors miserebit᷑¬
Septuaginta. S ic dicit dñs. Tẽpore
oportuno exaudiui te: & in die sa¬
lutis auxiliatus sum tui. Et plas¬
mani te. ⁊ dedi te intestam̃tũ gn̾¬
tur ut constitueres t̃rã. ꝙ posside¬
res hereditates desertas: diceresq
his qͥ in tiinculis sunt exite. ⁊ qͥ
in tenebris. reuelamini. In omib uis
pascent᷑: & in om̃ib semitis pascua coꝵ.
Non esurient neq sitient: nec ꝑcutiet
eos estus & sol: s qui miseretur eorsꝯ
solabitur eos ⁊ ꝑ fontes a quarum du¬
cet illos. Ponãq omñe montẽ inuiã:
& omnẽ semitam in pascuã eis. Ecce
isti de longe ueniunt: isti ab aquilo¬
ne & mari alii autẽ de t̾ra ꝑsarum.
letamini cęli & exultet t̃ra. erumpant
montes leciciam: qr misertus ẽ dñs po¬
puli sur & humiles popłi sui consolat᷑:
oportuno exaudiui te: & in die salu¬
tis auxiliatus sum tul. Ecce ñc̃ tẽpus
acceptabile: ecce nẽ dies saltitis. Si gͦ¬

Expanded text:
 miserebitur. LXX: Sic dicit Dominus: Tempore opportuno exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui. Et plasmavi te, et dedi te in testamentum gentium, ut constitueres terram, et possideres haereditates desertas. Diceresque his qui in vinculis sunt, Exite, et qui in tenebris, Revelamini: in omnibus viis pascentur, et in omnibus semitis pascua eorum. Non esurient, neque sitient, neque percutiet eos aestus neque sol; sed qui miseretur eorum, consolabitur eos, et per fontes aquarum ducet illos. Ponamque omnem montem in viam, et omnem semitam in pascua eis. Ecce isti de longe venient, isti ab Aquilone et mari: alii autem de terra Persarum. Laetamini, coeli, et exsuliet terra, erumpant montes laetitiam: quia misertus est Deus populi sui: et humiles populi sui consolatus opportuno exaudivi te: et in die salutis auxiliatus sum tui. Ecce nunc tempus acceptabile, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽpore. Ista manꝰ ad gentes le¬
uata. ipsa ẽ de qua hic idem loqͥ
suam lenabit ad gentes. s et sig¬
nũ suũ exaltabit inpopłos. haud
dubiũ quin uexillũ crucis. ut in¬
pleatur illud qͦd scͥptum ẽ. Laude
eiꝰ plena ẽ t̃ra. Et iterũ. In om̃i t̃¬
ra ammirabile nom̃ eiꝰ. Tunc af¬
ferent in ulnis. siue in sinu filios
syon. &t filias eiꝰ portabunt in hu¬
meris. Qualis fuit lazarus. om̃sq
scĩ. qui requiescunt in sinu abrahe.:
& anime credentiũ. ad quas paul᷑
apłs loquebat᷑. lacte uos potaui.
bis. Et in alio loco. Quasi nutrix¬

Expanded text:
is . Ista manus ad gentes levata, ipsa est de qua hic idem Prophsuam levabit ad gentes; sed et signum suum exaltabit in populis. Haud dubium quin vexillum crucis, ut impleatur illud quod scriptum est: Laudibus ejus plena est terra. Et iterum: In omni terra admirabile nomen ejus . Tunc afferent in ulnis, sive in sinu filios Sion, et filias ejus portabunt in humeris. Qualis fuit et Lazarus, omnesque sancti qui requiescunt in sinu Abrahae , et animae credentium, ad quas Paulus Apostolus loquebatur: Lacte vos potavi bis . » Et in alio loco: « R
Abbreviated transcription (Latin):
ratus ẽ ium̃tis insipientib. ⁊ simił
factus ẽ illis: Uocaui inqͥt eos quasi
te aurẽ tir̃am in u̾ba oris mei. Et
ñ audunt popłs m̃s uocẽ meã. Cla¬
maui ⁊ dixi: Qui sitit. ueniat ⁊ bi
bat. Et in alio loco. Uenite ad meõs
qui laboratis ⁊ honerati estis. ⁊ ñ e¬
rat qui audiret. Unde eis in eugłio sũ

Expanded text:
atus est jumentis insipientibus, et similis factus est eis . Vocavi, inquit, eos quasi te aurem vestram in verba oris mei , et non audivit populus meus vocem meam. Clamavi, et dixi: Qui sitit, veniat ad me, et bibat . Et alio loco: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis . Et non erat qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie. ñ. sonat. Q iu̾a gͥ ñ est reduetus
iacob ad dm̃. nec isrł congregatus: ꝓpte¬
rea filiꝰ loquitur. Illisñ credentib glo¬
rificatus sum in oculis dñi. Inme enĩ
om̃is mundus credidit: ⁊ ds̃ m̃s factꝰ
ẽ fortitudo mea. qui & consolatus ẽ
me tristẽ suꝑ abiectione popłi mei:
dixit mͥ. Parum ẽ si seruias michi ad
suscitandas tribꝰ iacob. quȩ suouicio
corruerunt: ⁊ ad feces suie reliquias
isrł conu̾tendas: hoc enĩ ubum he¬
braicũ. Nesure. sonat. P illis eñ dedi
te lucem omĩum gentiũ. ut illumi¬
nes uiiu̾sum mundũ: ⁊ salutẽ in eã
ꝑ quã om̃s salui fiunt. usq ad extce¬
ma t̾rȩ facias ꝑuenire. Illud autẽ qͦd
ficabor coram dño. sic intelligi potest.
ut congregatus sit dñs cũ credentib.
Qdq sequitur. dixit mͥ. magnum
tͥ ẽ ut uoceris puerm̃s: magnũ refe.¬
ramꝰ ad hominẽ et ad puerũ qͥ ad cõpa

Expanded text:
prie, non sonat. Quia igitur non est reductus Jacob ad Deum, nec Israel congregatus: propterea Filius loquitur illis non credentibus: glorificatus sum in oculis Domini. In me enim omnis mundus credidit: et Deus meus factus est 565 fortitudo mea, qui et consolatus est me tristem super abjectione populi mei; et dixit mihi: Parum est si servias mihi ad suscitandas tribus Jacob, quae suo vitio corruerunt; et ad faeces, sive reliquias Israel convertendas. Hoc enim verbum Hebraicum NESURE   sonat. Pro illis enim dedi te in lucem omnium gentium, ut illumines universum mundum, et salutem meam, per quam omnes salvi fiunt, usque ad extrema terrae facias pervenire. Illud autem quod ficabor coram Domino, sic intelligi potest, ut congregatus sit Dominus cum credentibus. Quodque sequitur: Dixit mihi: Magnum tibi est ut voceris puer meus, magnum referamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
uerem pedũ tuoꝵ lingent: ⁊ scies
qr ego dñs. ⁊ ñ confundentur qui ex¬
ƿectant eum. Ad id qͦd eccłia di¬
xerat. ego sterilis atq captuia. istos
quis genuit mͥ. ego destituta ⁊ sola.
⁊ isti ubi hic erant. respondit dñs. Mi¬
raris cur ista sint facta: Nequa qͣm
miraberis. cũ audieris qͦd ego ad gñ¬
tes leuauerim manũ meam : de
qua sc̃s loquitur. Tu formasti me
⁊ posuisti suꝑ me manũ tuã. Et

Expanded text:
pedum tuorum lingent; et scies quia ego Dominus, et non confundentur qui exspectant me. Ad id quod Ecclesia dixerat: Ego sterilis atque captiva, istos quis genuit mihi? Ego destituta et sola, et isti ubi hic erant? respondit Dominus: Miraris cur ista sint facta? Nequaquam miraberis cum audieris, quia ego ad gentes levaverim manum meam. De qua et Sanctus loquitur: Tu formasti me, et posuis
Abbreviated transcription (Latin):
strali plaga: in hebreo legit᷑ Sinim̃.
Qͥa lxx. ꝑsarũ int̾pretati sc̃. Ceteri
lud suspicantes qͦad mons synai in
australi parte positus sit tuxta
abacuch ꝓpħam. ds̃ ab austro ueni¬
et: ⁊ sõs de monte pharan. umbro¬
so ⁊ condenso. Sin autẽ Sinim. ut
lxx. transtuler̃t. ꝑsas intelligimꝰ.¬
qͥ ad orientẽ siti sunt. illud qͦd supra
dicitur: ecce isti de longe uenient. ad
austrum referre possumꝰ. Precipitur¬
q celis. ⁊ t̃re. uł his uirtutib quȩ in
celo morantur & in t̃ra. uł angelis

Expanded text:
Australi plaga, in Hebraeo legitur SINIM  Australi plaga, in Hebraeo legitur SINIM   quod LXX Persarum intepretati sunt. Caeteri lud suspicantes quod mons Sinai in Australi parte positus sit, juxta Abacuc Prophetam: Deus ab Austro veniet: et sanctus de monte Pharan umbroso et condenso . Si autem sinim, ut LXX transtulerunt, Persas intelligim ad Orientem siti sunt, illud quod supra dicitur: Ecce isti de longe venient, ad Austrum referre poterimus. Praecipiturque coelis et terrae, vel his virtutibus quae in coelo morantur et terra, vel Angelis