comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Et qͥs tã manufortis. ꝗͣ qui decruce mundum
uicit: Nã pꝰ resurrectionẽ & ascensionẽ eiꝰ accepto
spu scõ loquentib apłis uariis linguis. cõmota
multitudo eoꝵ ipsoꝵ qͥ eũ crucifixerant. consili¬
um quesiuit salutis. accepit. credidit. ignotũ ẽ
donatus ẽ reatus sanguinis xp̃i. imꝑtitꝰ ẽ potꝰ
sanguinis xp̃i. facti st̃ fideles eius . cuiiꝰ fuerant
ꝑsecutores. Crediderunt in eũ quẽ crucifixert̃.
& ante quẽ insultantes caput agitauerunt. eũ
ipsũ caput habere uoluerunt. Ita gͦ restituta ẽ
t̾ra eiꝰ. qd̾ habet titulus psalmi. Terra enĩ eiꝰ iude
a. & ꝑierat om̃is iudea quando erucifixerat do¬
minũ suũ. Ignorantes frenetiei seuientes in me¬
dicũ & salutẽ insania repellentes. Tanꝗͣ gͦ ꝑie-¬
rat iudea tota. cũ qua tota etiã ipsi apłi trepida¬
uerunt. Petrus qui audaci dilectione seq̃bat᷑.
timida trepidatione ter negauit. Resurgens.
in iua quosdã loquentes secũ de se tales inue¬

Expanded text:
cruce mundum vicit? Nam post resurrectionem et ascensionem ejus, accepto Spiritu sancto, loquentibus Apostolis variis linguis, commota multitudo eorum ipsorum qui eum crucifixerant, consilium quaesivit salutis; accepit, credidit; ignotum est, donatus est reatus sanguinis Christi, impertitus est potus sanguinis Christi; facti sunt fideles ejus cujus fuerant persecutores; crediderunt in eum quem crucifixerunt, et ante quem insultantes caput agitaverunt; eum ipsum caput habere voluerunt . Ita ergo «restituta est terra ejus,» quod habet titulus Psalmi. Terra enim ejus Judaea: et perierat omnis Judaea, quando crucifixerunt Dominum suum ignorantes, phrenetici saevientes in medicum, et salutem insania repellentes. Tanquam ergo perierat Judaea tota: quam tota? Ipsi etiam Apostoli trepidaverunt. Petrus qui audaci dilectione sequebatur, timida trepidatione ter negavit. Resurgens, in via quosdam loquentes secum de se, tales inve
Abbreviated transcription (Latin):
morte autẽ ñ corrũpet᷑. Qd̾ ẽ caput senis. hoc e¬
runt oꝑa nr̃a. Uidetis quẽadmodũ canescat
caput & albescat. quantũ cunq senectus accedat.
Qui bene senesert ordine suo quȩris illi aliquando
in capite capillum nigrum. & ñ inuenis. Sic e
fuerit uita nr̃a talis ut quȩratur nigritudo pec¬
catoꝵ & ñ inueniat᷑. senecta tua iuuenilis ẽ. se¬
necta uiridis ẽ. semꝑ uirebit. Audistis de feno
peccatorũ. audistis de senecta iustoꝵ. Sened nei

Expanded text:
morte autem non corrumpetur. Quod est caput senis, hoc emorte autem non corrumpetur. Quod est caput senis, hoc erunt opera nostra. Videtis quemadmodum canescat caput, et inalbescat, quantumcumque senectus accedit. Qui bene senescit ordine suo, quaeris illi aliquando in capite capillum nigrum, et non invenis: sic cum fuerit vita nostra talis, ut quaeratur nigritudo peccatorum, et non inveniatur; senecta ista juvenilis est, senecta ista viridis est, semper virebit. Audistis de feno peccatorum, audite de senecta justorum: «Senectus
Abbreviated transcription (Latin):
ci dĩ ꝑibunt. & disꝑgentur om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥta¬
tem: Quid tͥ erit: Et exaltabitur sic̃ unicornis
cornu meũ. Quare dixit sicut unicornis: Ali¬
quando unicornis suꝑbiã significat. aliquãdo
unicornis exaltationẽ unitatis significat. quia
unitas exaltatur. om̃s hereses cũ mimicis dĩ ꝑi¬
bunt. Et exaltabit᷑ sic̃ unicornis cornumeum.
Et ꝗͦdo erit: Et senectus mea in miscđia pingui.
Quid dix̃ senectꝰ mea: Nouissima mea. Quomͦ in
ȩtatib nr̃is nouissima senectus ẽ sic totũ hoc qd̾
mͦ patitur corpus xp̃i. in laborib. in erumnis.
in uigiliis. in fame. in siti. in scandalis. in iniqͥ¬
tatib in pressuris iuuentꝰ ipsius ẽ. Senectus
ipsius. idẽ nouissima ipsuis in lȩcicia erunt. Et
intendat caritas ur̃a. quia dixi senectutẽ. ne pu¬
tetis & mortẽ. Homo enĩ in carne idõ senescit. ut
moriatur. Senecta eccłȩ erit candida recte factis.

Expanded text:
ci Dei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitaci Dei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem? quid tibi erit? «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Quare dixit, «sicut unicornis?» Aliquando unicornis significat superbiam, aliquando unicornis exaltationem unitatis significat: quia unitas exaltatur, omnes haereses cum inimicis Dei peribunt. «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Et quando erit? «Et senectus mea in misericordia pingui.» Quid dixit, «senectus mea?» Novissima mea. Quomodo in aetatibus nostris novissima senectus est; sic totum hoc quod modo patitur corpus Christi in laboribus, in aerumnis, in vigiliis, in fame, in siti, in scandalis, in iniquitatibus, in pressuris, juventus ipsius est: senectus ipsius, id est, novissima ipsius in laetitia erunt. Et intendat Charitas vestra, quia dixit senectutem, ne putetis et mortem: homo enim in carne ideo senescit, ut moriatur. Senecta Ecclesiae candida erit recte factis,
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ mundi inimicꝰ dĩ constituit᷑: Audisti. ñ uis
ẽẽ inimicꝰ dĩ. noli ẽẽ amicꝰ huiꝰ mundi. Nã si ami¬
ro suo. sic anima adultera amore rerũ scłariũ
ñ potest. nͥ inimica eẽt d̾o. Timet. s ñ amat. Penas
timet. ñ iusticia delectatur. Ergo inimici di om̃s
amatores mundi. om̃s inqͥsitores nugarũ. om̃s
consultores sortilogoꝵ. mathematicoꝵ. phitonũ.
intrant eccłas. Non intrent ȩccłas. inimici dĩ st̃.
Ad tẽpus possunt. florere sicut fęnũ. ꝑibunt aut̃
cũ ille inspicere ceꝑit. & iudiciũ suũ in omnem
carnẽ adduxerit. Iunge te scͥpturȩ dĩ. & dic ilłd̾
cũ isto psalmo. qm̃ ecce inimiei tui ꝑibunt. Non
tatem: Tu qͥ int̾ ista scandala. int̾ iniquitates
humanas gemis. qͥ tribularis in carne. s gaudes
is. & m̃bris tuis laboras in t̾ra. & dicis. saule sau¬
le qͥd me ꝑsequeris. tu ꝗͣ spem habebis. si inmmii¬

Expanded text:
hujus mundi, inimicus Dei constituitur» ? Audisti. Non vis hujus mundi, inimicus Dei constituitur» ? Audisti. Non vis esse inimicus Dei? Noli esse amicus hujus mundi: nam si amiro suo: sic anima adultera amore rerum saecularium, non potest nisi inimica esse Deo. Timet, sed non amat: poenam timet, non justitia delectatur. Ergo inimici Dei omnes amatores mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes consultores sortilegorum, mathematicorum, pythonum. Intrent ecclesias, non intrent ecclesias; inimici Dei sunt. Ad tempus possunt florere sicut fenum; peribunt autem, cum ille inspicere coeperit, et judicium suum in omnem carnem adduxerit. Junge te Scripturae Dei, et dic illud cum isto psalmo: «Quoniam ecce inimici tui peribunt.» Non itatem? tu qui inter ista scandala, inter iniquitates humanas gemis, qui tribularis in carne, sed gaudes is et membris tuis laboras in terra, et dicis, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? tu quam spem habebis, si inimi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd illis seruet. Uis & tu ẽẽ longanimis & patiens:
Iunge te et̾nitati dĩ. cũ illo expecta illa q̃ infra
te sunt. Cum enĩ ad heserit cortuũ altissimo. in¬
tra te erunt omĩa mortalia. & dic qd̃ sequitur.
Qm̃ ecce inimici tui ꝑ ibt̃. Quomͦ florent. pꝰea
ꝑibunt. Qui st̃ inimici dĩ: Fratres forte solos
ipsos putatis inimicos dĩ qͥ blasphemant: Suis
quidem & ipsi. & atroces isti. qͥ nec lingua. nec co¬
gitationib malis parcunt iniuriis dõ. Et qͥd
faciunt dõ excelso & et̾no: Si pugnũ incolũna
ferias. tu lederis. & putas qͥa blasphemia dm̃
ꝑcutias: Non. Tudirũꝑis. Nã nichil facis deo.
S inimici dĩ aꝑte blasphematores st̃. & cotidie
occulte inueniunt᷑. Caue tales inimicicias dei.
Quosdã enĩ occultos inimicos di scͥptura aꝑit.
ut quia ñ illos potes nosse corde tuo. noueris
illos in scriptura di s caueas inueniri cũ illis.
Aꝑte dicit iacobus in epła sua. Nescitis qͥa amiicus

Expanded text:
quid illis servet. Vis et tu esse longanimis et patiens? Junge te aeternitati Dei; cum illo exspecta illa quae infra te sunt: cum enim adhaeserit cor tuum Altissimo, infra te erunt omnia mortalia; et dic quod sequitur, «Quoniam ecce inimici tui peribunt.» Qui modo florent, postea peribunt. Qui sunt inimici Dei? Fratres, forte illos solos putatis inimicos Dei qui blasphemant? Sunt quidem et ipsi, et atroces isti qui nec lingua nec cogitationibus malis parcunt injuriis Dei. Et quid faciunt Deo excelso, aeterno? Si pugno in columnam ferias, tu laederis: et putas quia blasphemia Deum percutiens non tu disrumperis? nam nihil facis Deo. Sed inimici Dei aperte blasphematores sunt, et quotidie occulti inveniuntur. Cavete tales inimicitias Dei. Quosdam enim occultos inimicos Dei Scriptura aperit; ut quia non illos potes nosse corde tuo, noveris illos in Scriptura Dei, et caveas inveniri cum illis. Aperte dicit Jacobus in Epistola sua: «Nescitis quia amicus
Abbreviated transcription (Latin):
Noli timere. ecce ego flagellatus sũ tantũ. mani¬
festũ ẽ. confiteor. peccaui. Non enĩ dico me iustum.
Hoc enĩ dicunt pleriq. Quando ẽ forte qͥsq in ali¬
qua miseria. indoloribꝰ. intras consolari illũ. & ille.
Peccaui fateor. st̃ peccata mea. agnosco illa. S ñ qͥd
tanta peccaui. qͣnta ille: Ego noui qͣnta fecit ille.
ego noui quanta cõmisit. Peccata mea st̃. fateor
illa dõ. s minora st̃ quã illiꝰ. & ecce nichil mali pat¬
tur. Noli turbari. tͣquillus esto. ut scias qm̃ rectꝰ
mͦ qͥa ñ tͥ seruat ignẽ sẽpit̾nũ: Quid si illũ ꝓptẽa
dimitat mͦ. qͥa auditurꝰ ẽ ite in ignẽ ȩt̃nũ: Sed
ꝗͣdo: Cũ tu positꝰ fueris ad dexterã. tc̃ dicet᷑ posi

Expanded text:
noli timere. Ecce ego flagellatus sum tantum, maninoli timere. Ecce ego flagellatus sum tantum, manifestum est, confiteor, peccavi - non enim dico me justum. Hoc enim dicunt plerique. Quando est forte quisquam in aliqua miseria, in doloribus, intras consolari illum: et ille, Peccavi, fateor, sunt peccata mea, agnosco illa; sed numquid tanta peccavi, quanta ille? Ego novi quanta fecit ille, ego novi quanta commisit: peccata mea sunt, fateor illa Deo, sed minora sunt quam illius; et ecce ille nihil mali patitur. Noli turbari, tranquillus esto, ut scias «quoniam rmodo, quia non tibi servat ignem sempiternum? Quid, si illum propterea dimittit modo, quia auditurus est, «Ite in ignem aeternum?» Sed quando? Cum tu positus fueris ad dexte
Abbreviated transcription (Latin):
te fr̃s. si plantati estis in domo dñi. s uultis flo¬
rere sicut palma & multiplicari sic̃ cedrus liba
n. & ñ arescere sicut fęnum sole candente. sicut
hii qui uidentur florere sole absente. Si gͦ ñ uultiᷤ
eẽ fenũ s palia & cedrus. quid annunciabitis: Qm̃
Tanta mala facit. sanus ẽ. filios habet. plenã domũ.
abundat gła. exaltat᷑ honorib. de inimicis uin-¬
dicatur. & omia mala cõmittit. Aliꝰ innocens sui
negocii. ñ rapiens aliena ñ cont᷑ quẽꝗͣ faciens. la¬
borat in uincłis. in carcerib in in opia estuat &¬
suspirat. Quomͦ ñ ẽ iniquitas in eo: Esto tͣnqͥllꝰ.
& intelligis. Nã ꝑturbaris. & in cubiculo tuo obs¬
curas tͥ lucẽ. Radiare tͥ uult ȩt̃nus ds. noli facere¬
tͥ nubilũ de ꝑturbatiõe. Esto tͣnquillus inte. &
uide qͥd tͥ dicã. Quua ds et̾̃nus ẽ. qͥa mͦ parcit malis
adducens illos ad penitentiã. flagellans bonos.
erudiens illos ad regnũ cęloꝵ. ñ ẽ inquitas in eo.

Expanded text:
te, fratres, si plantati estis in domo Domini, si vultis florere sicut palma, et multiplicari sicut cedrus, Libani, et non arescere sicut fenum sole candente; sicut hi qui videntur florere sole absente. Si ergo non vultis esse fenum, sed palma et cedrus, quid annuntiabitis? «Quoniam lenam domum, abundat gloria, exaltatur honoribus, de inimicis vindicatur, et omnia mala committit: alius innocens sui negotii, non rapiens aliena, non contra quemquam faciens, laborat in vinculis, in carceribus, in inopia aestuat et suspirat. Quomodo «non est iniquitas in eo?» Esto tranquillus, et intelliges; nam perturbaris, et in cubiculo tuo obscuras tibi lucem. Radiare tibi vult aeternus Deus; noli tibi facere nubilum de perturbatione. Esto tranquillus in te, et vide quid tibi dicam. Quia Deus aeternus est, quia modo parcit malis, adducens illos ad poenitentiam; flagellat bonos, erudiens illos ad regnum coelorum; «non est iniquitas in eo:»
Abbreviated transcription (Latin):
nificauit in palma. qͥa in nouissimis suis pulchra
ẽ ut initiũ eiꝰ at̾ra ducas. finem eiꝰ in cacuniine.
ubi habet totã pulchritudinẽ. Asꝑa radix uide¬
tur in t̾ra. pulchra coma sub cȩlo ẽ. Erit gͦ & tua
pulchritudo in finẽ. Radix tua fixa sit. s sursũ
quia arbores dixit. iustus ut palma florebit. ut
cedrus libani multiplicabitur. Nũqͥd cũ solext¬
erit. arescit palma : Nunqͥd areseit cedrus: Cum
autẽ sol candens aliquando fuerit. arescit fenũ
Ueniet gͦ iudicium ut arescant peccatores. & ui¬
rescant fideles. Uelut cedrus in libano mulg¬

Expanded text:
nificavit in palma, quia in novissimis suis pulchra nificavit in palma, quia in novissimis suis pulchra est; ut initium ejus a terra ducas, finem ipsius in cacumine, ubi habet totam pulchritudinem: aspera radix videtur in terra, pulchra coma sub coelo est. Erit ergo et tua pulchritudo in fine. Radix tua fixa sit: sed sursum idete quas arbores dixit: «Justus ut palma florebit; velut cedrus in Libano, multiplicabitur.» Numquid cum sol exierit, arescit palma? numquid arescit cedrus? Cum autem sol candens aliquando fuerit, arescit fenum. Veniet ergo judicium, ut arescant peccatores, et virescant fideles. «Velut cedrus in Libano, mul
Abbreviated transcription (Latin):
est. Incurrat negocium. ꝙ ibi illũ ꝓbas. Incipio
uenire contra iniquitatẽ ipsius. & ibi uidebie
qͥa quando tͥ blandiebatur. inimicus erat. Sed
ñdũ pulsaueras. ñ ut instrueretur in corde qon
erat. s ut erũꝑet qd̾ erat. Et respexit ocłs m̃s in
micos meos. & in eis qͥ insurgt̃ in me malignanti¬
b audiet auris mea. Quando: In senecta. Quid ẽ
in senecta: In nouissimo. Et quid audiet auris nr̃ae
Stantes ad dexteram audiemꝰ qd̾ dr eis qͥ st̃ ad si
gelis eiꝰ. Ab isto malo auditu iustus ñ timebit. Sei¬
tis qͥa dictum ẽ in quodã psalmo. In memoria ģĩna
erit iustꝰ ab auditu malo ñ tunebit. Quo auditu
malo: Ite in ignẽ et̃nũ. qͥ paratꝰ ẽ diabolo & an¬
gelis eiꝰ. Et in eis qui insurgt̃ in me malignan¬
tib audiet auris mea. Transit fenũ. transit flos
peccatoꝵ. Quid de iustis: Iustus ut palma flore¬
bit. Illi exoriunt᷑ sic̃ fęnũ. iustꝰ ut palma florebit.
In palina altitudinẽ significauit. Forte & hoc sig¬

Expanded text:
egotium, et ibi illum probas. Incipis venire contra iniquitatem ipsius, et ibi videbis, quia quando tibi blandiebatur, inimicus erat; sed nondum pulsaveras, non ut institueretur in corde quod non erat, sed ut erumperet quod erat. «Et respexit oculus meus in inimicis meis; et in eis qui insurgunt in me malignantibus, audiet auris mea.» Quando? In senecta. Quid est, in senecta? In novissimo. Et quid audiet auris nostra? Stantes ad deternum. A quo malo auditu justus non timebit. Etis quia dictum est in quodam psalmo: «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quo auditu malo? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et in eis qui insurgunt in me malignantibus, audietpeccatorum: quid de justis? «Justus ut palma florebit.» Illi exoriuntur sicut fenum; «justus ut palma florebit.» In palma altitudinem significavit. Forte et hoc sig
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta mala facit fr̃ m̃s. Quicqͥd uult facit contͣ
p̃cepta p̃atris mei. & nemo illi facit u̾bũ durũ.
Ego. mox ut me moueo. cedor.Stultus ẽ. impru¬
dens ẽ. Attendit qͥd patit᷑ & ñ attendit qͥd illi ser

Expanded text:
Tanta mala facit frater meus, quidquid vult facit contra Tanta mala facit frater meus, quidquid vult facit contra praecepta patris mei, et nemo illi facit verbum durum; ego, mox ut me movero, caedor. Stultus est, imprudens est; attendit quid patitur, non attendit quid illi ser
Abbreviated transcription (Latin):
sit claritas fęni s habes quo tt teneas. uerbum
dñi manet in ȩt̾nũ. Dic gͦ illi. nimis ꝓfundȩ facte
sunt cogitationes tuȩ. Tenusti lignũ. transis ꝑ
istam ꝓfunditatẽ. Uides ibi aliquid intelligis ib
aliquid: Intelligo dicis si iam xp̃ianus es. & bene
eruditus dicis. D̾s iudicio suo reseruat oĩa. Bo¬
ni laborant. quia flagellantur ut filii. mali ex¬
ultant qͥa dãpnant᷑ ut alieni. Duos filios habet
homo alterũ castigat. alterũ dimittit. facit unꝰ
male. & ñ corripitur a patre. alter mox ut se mo¬
uerit. colaphis ceditur & flagellatur. Und̾ ille
dimittitur. ille cedit᷑ nͥ quia huic ceso hereditas
seruatur. ille autẽ dimissus exheredatꝰ ẽ: Uidet
cũ ñ habere sp̃e. & dimittit illũ. ut faciat quod
uult. Puer autẽ qͥ flagellat᷑ si cor ñ habuerit. &
ĩprudens fuerit & stultus. gratulat᷑ fr̃i suo qͥ
ñ uapulat. & gemit de se. & dicit in corde suo

Expanded text:
sit claritas feni; sed habes quo te teneas: «Verbum sit claritas feni; sed habes quo te teneas: «Verbum Domini manet in aeternum.» Dic ergo illi: «Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Tenuisti lignum, transis per istam profunditatem. Vides ibi aliquid? intelligis ibi aliquid? Intelligo, dicis: Si fam christianus es, et bene eruditus, dicis: Deus judicio suo reservat omnia. Boni laborant, quia flagellantur ut filii: mali exsultant, quia damnantur ut alieni. Duos filios habet homo; alterum castigat, alterum dimittit: facit unus male, et non corripitur a patre; alter mox ut se moverit, colaphis caeditur, flagellatur. Unde ille dimittitur, ille caeditur, nisi quia huic caeso haereditas servatur, ille autem dimissus exhaeredatus est? Videt eum non habere spem, et dimittit eum ut faciat quod vult. Puer autem qui flagellatur, si cor non habuerit, et imprudens fuerit et stultus, gratulatur fratri suo qui non vapulat; et gemit de se, et dicit in corde suo:
Abbreviated transcription (Latin):
habenas laxat s p̾ea astringet. Noli gaudere ad
piscem quim esca sua exultat. ñdũ traxit hamũ
piscator siam iã ille habet hamum in faucibꝰ. et
seunt. Aluid. ẽ longa uita hoĩs ad et̃nitatẽ dei:
Uis eẽ longanimis: Uide et̾nitatẽ di. Nã atten¬
dis ad dies tuos paucos. & dieb tius paucis uis
impleri omĩa. Quȩ omĩa: Ut dãpnent᷑ om̃s
impii & eoronentur om̃s boni. Istis dieb tuis
uis impleri hȩc: Implet ea d̾s tẽpore suo. Quid
tu tedũ pateris & facis: Eternus ẽ. tardat. lon¬
ganimis ẽ. Tu autẽ dicis. Id̾o ego ñ sũ longani¬
mis. quia tẽporalis sum. S in potestate habes.
Nunge cortuũ eternitati dĩ. & cũ illo ȩternus eris
Quid enĩ dictũ ẽ de tẽꝑalib: Om̃ĩs caro fenũ. &
om̃is claritas carnis ut flos feni. Fęnũ aruit. flos
decidit. Omĩa gͦ arescunt & decidunt. ñ u̾bũ illd̃.
Uerbũ enĩ dñi manet in et̾̃nũ. Transit fenũ. tͦn¬

Expanded text:
habenas laxat, sed post astringet. Noli gaudere ad piscem, qui in esca sua exsultat; nondum traxit hamum piscator: nam iam ille habet hamum in faucibus, et seunt. Quid est longa vita hominis ad aeternitatem Dei? Vis esse longanimis? Vide aeternitatem Dei. Nam attendis ad dies tuos paucos, et diebus tuis paucis vis impleri omnia. Quae omnia? Ut damnentur omnes impii, et coronentur omnes boni. Istis diebus tuis vis haec impleri? Implet illa Deus tempore suo. Quid tu taedium pateris et facis? Aeternus est; tardat, longanimis est: tu autem dicis, Ideo ego non sum longanimis, quia temporalis sum. Sed in potestate habes: junge cor tuum aeternitati Dei, et cum illo aeternus eris. Quid enim dictum est de temporanbus? «Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit» . Omnia ergo arescunt et decidunt; non verbum illud: «Verbum» enim «Domini manet in aeternum.» Transit fenum, tran
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ intelligit stultus & quȩ ñ cognoscet ĩprudeis:
Cum exorsuntur peccatores sicut fęnũ. Quid ẽ sic̃
fęnum : Uiret cum hiems ẽ. s estate arescet. At¬
tendit florem fenr. qͥd citius transit: Quid luci¬
dius. qͥd uiridius: Non te delectet uiriditasip.¬
sius s tis me ariditatẽ ipsius. Audisti pecca¬
tores sicut fenum. aud & iustos. Quomͦ: Ecce in¬
terim uidete peccatores sicut fenum. Florent be.¬
ne. S qͥ st̃ qui ñ eognoseunt : Stulti & ĩpruden¬
tes. Cum exoriunt᷑ peccatores sic̃ fȩnũ. & ꝓspe-¬
arerunt om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. Om̃s qͥ in corde
suo ñ recta sentiunt de do. ꝓspexerunt peccato¬
res orientes sicut fenũ id ẽ. florentes ad tempus.
Quare illos ꝓspiciunt: Ut intereant in scłm scłi.
Attendunt enĩ florem ipsoꝵ tẽporalem. & imi¬
tantur illos. & uolentes cũ illis florere ad tempus.
intereunt inȩt̃nũ. Hoc ẽ ut intereant in scłm¬
desuꝑ ex et̾nitate tua. quando tͣnseat tempus

Expanded text:
us, et quae non cognoscet imprudens? «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum.» Quid est, «sicut fenum?» Virent cum hiems est; sed arescent aestate. Attendis florem feni. Quid citius transit? Quid lucidius? quid viridius? Non te delectet viriditas ipsius, sed time ariditatem ipsius. Audisti «peccatores sicut fenum,» audi et justos: «Quoniam ecce». Interim videte peccatores; sicut fenum florent, bene: sed qui sunt qui non cognoscunt? Stulti et imprudentes. «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum, et prospexerint omnes qui operantur iniquitatem.» Omnes qui in corde suo non recta sentiunt de Deo, prospexerunt peccatores exorientes sicut fenum, id est, florentes ad tempus. Quare illos prospiciunt? «Ut intereant in saeculum saeculi.» Attendunt enim florem ipsorum temporalem, imitantur illos, et volentes cum illis florere ad tempus, intereunt in aeternum: hoc est, «Ut intereant in sdesuper ex aeternitate tua quando transeat tempus
Abbreviated transcription (Latin):
porebunt. Adhuc multiplicabunt᷑ in senecta ube¬
pros tͥnquillert ut annuncient. Hoc ẽ sabbatum
qd uobis paulo ante cõmendaui. unde habet titu¬
ium psalmꝰ. T ranquili sc̃ ut annuncient. Quare
tran quilli ut annuncient: Non illos mouet fenũ
pecratoꝵ. Cedrus e palma nec in tẽpestatibꝰ curuã¬
tur Eego tranquilli st̃ ut annuncient. Et uere qͥa
ͣ anniunciandũ ẽ & subsannantib hominibꝰ. O
muiseri homines amatores mundi annunciant uo¬
bis qu plantati st̃ in domo dñi. Qui confitentur
aũo incantico & eythara. in uerbo & oꝑe annun¬
ciant uob & dicunt uob nolite seduci felicitate

Expanded text:
cabuntur in senecta uberi: et tranquilli erunt, ut annuntient.» Hoc est sabbatum quod vobis paulo ante commendavi, unde habet titulum Psalmus. «Tranquilli erunt, ut annuntient.» Quare tranquilli annuntiant? Non illos movet fenum peccatorum: cedrus et palma nec in tempestatibus curvantur. Ergo tranquilli sint, ut annuntient: et vere, quia modo annuntiandum est et subsannantibus hominibus. O miseri homines amatores mundi! annuntiant vobis qui plantati sunt in domo Domini; qui confitentur Domino in cantico et cithara, in verbo et opere, annuntiant vobis, et dicunt vobis: Nolite seduci felicitate
Abbreviated transcription (Latin):
transennã. siue ꝑ cannã longã. siue ꝑ ꝓximũ
dm̃ accuset. & cũ ds puniat peccata adm̃ faciat
auctorem peccatoꝵ suoꝵ. Non potest enĩ fieri:
ut puniat qd̾ fȩcit. Punit qd̾ facis ut lib̾et qd̃
fecit. Aliquando autẽ dimissis om̃ib õm̃o dire¬
cte eunt ad dm̃. & ꝗͣdo peccant dicunt. ds hoc
uoluit. Si nollet ds: ñ peccarem. Ad hoc monos
ut ñ solũ ñ audiatur ut ñ pecces s accuset᷑ qͥd
peccas. Quid gͦ nos docet psalmꝰ iste: Bonũ ẽ con¬
fiteri dño. Quid ẽ. confiteri dnõ: In utraq re &
in peccato tuo quia tu fexisti. s in bono facto
confiteri dĩo. quia ipse fecit. Tunc psalles nõi dliu
alassini. Querens głam cd̃ĩ ñ tuã. nom̃ ipsiꝰ ñ tuõ.
Sienĩ tui quȩxis nom̃ cłi. quęrit & ipse nom̃ tuũ.¬

Expanded text:
transennam, sive per cannam longam, sive per proximum, transennam, sive per cannam longam, sive per proximum, Deum accuset; et cum Deus puniat peccata, Deum faciat auctorem peccatorum suorum. Non potest enim fieri ut puniat quod fecit: punit quod facis, ut liberet quod fecit. Aliquando autem, dimissis omnibus, omnino directe eunt in Deum; et quando peccant, dicunt: Deus hoc voluit; si nollet Deus, non peccarem. Ad hoc monet ut non solum non audiatur ut non pecces, sed accusetur quia peccas? Quid ergo nos docet psalmus iste? «Bonum est confiteri Domino.» Quid est, «confiteri Domino?» In utraque re, et in peccato tuo, quia tu fecisti, et in bono facto, confitere Domino, quia ipse fecit. Tunc psalles nomini Dei altissimi: quaerens gloriam Dei, non tuam; nomen ipsius, non tuum. Si enim tu quaeris nomen Dei, qu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾̃ monentẽ dm̃. & suggerentẽ serpentẽ. Quare
huc flectuntur. hinc auertuntur: Noncessatsa¬
thanas suadere malum. s nec d̾s cessat admone¬
re bonum. Sathanas autẽ ñ cogit inuitum. In
tua potestate ẽ consentire. aut ñ consentire. Si
aliquid ꝑsuadente sathana mali feceris. dimit.¬
te sathanã. accusa te. ut accusatiõe tua d̃i miseri¬
cordiam merearis. Expectas illũ accusare qͥ ñ ha¬
bet ueniam. te accusa & accipis indulgentiam.
Deinde multi ñ accusant sathanan. s accusant
fatum. fatũ meũ duxit me dicit. Cũ dixeris illi
quare fecisti. quare peccasti. & ille. Fato malo.
Ne dicat ego fȩci. iã manus ad d̾m tendit lingua
blasphema. Nondũ quide hoc aꝑte dicit s tam̃
attende & uide quia hoc dicit. Quęris ab illo
qͥd sit fatum. & dicit stellȩ malȩ. Quęris ab illo
quis fecit stellas. quis ordinauit stellas. ñ habis
quid tibi respondeat. nͥds. Restat gͦ ut siue ꝑ

Expanded text:
inter monentem Deum, et suggerentem serpentem. Quare inter monentem Deum, et suggerentem serpentem. Quare huc flectuntur, hinc avertuntur? Non cessat satanas suadere malum; sed nec Deus cessat admonere bonum. Satanas autem non cogit invitum: in tua potestate est consentire, aut non consentire. Si aliquid persuadente satana mali feceris; dimitte satanam, accusa te, ut accusatione tua Dei misericordiam merearis. Expetis illum accusare qui non habet veniam? Te accusa, et accipis indulgentiam. Deinde multi non accusant satanam, sed accusant fatum. Fatum meum me duxit, dicit. Cum dixeris illi, Quare fecisti? quare peccasti? Et ille: Fato meo malo. Ne dicat, Ego feci, jam manus ad Deum tendit; lingua blasphemat. Nondum quidem hoc aperte dicit, sed tamen attende, et vide quia hoc dicit. Quaeris ab illo quid sit fatum; et dicit, Stellae malae. Quaeris ab illo quis fecit stellas, quis ordinavit stellas; non habet quid tibi respondeat, nisi Deus, Restat ergo ut sive per
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ in uacatiõe & tranquillitate & serenitate
conscientiȩ suȩ ñ ꝑturbatꝰ. Inde dicit. hic un¬
de solent ꝑturbari homines. & docet te agere
quid ꝓfecisti. do confitearis ex eo qd̾ ꝓfecisti quia
munera ipsius sunt. ñ merita tua. Hinc icipe sab¬
batum. non tͥ tribuendo. quasi ñ acceꝑis qd ace¬
pisti. neq excusando te ab eo qd̾ facis mała qa
ipsa st̃ tua. Puersi enĩ hoĩes & ꝑturbati qͥ non
agunt sabbatum. mala sua do tribuunt. bona
sua sibi. Si qͥd boni fecerit. ego feci dicit. siqͥd
mali fecerit. q̃rit quẽ acciset. ne confiteat᷑ do
Et quid ẽ. quęrit quẽ accuset: Si ñ ẽ ualde ĩpsꝰ.
ad manũ habet sathanã quẽ accuset. Sathanas
fecit dicit. ipse mͥ ꝑsuasit. quasi sathanas habe¬
at potestatem cogendi. Astutiã suadendi habs.
s si sathanas loqueretur & taceret ds̃. haberes
unde te excusares. Modo aures tuȩ positȩ sunt

Expanded text:
id est, in vacatione et tranquillitate et serenitate id est, in vacatione et tranquillitate et serenitate conscientiae suae non perturbatus. Inde dicit hic, unde solent perturbari homines, et docet te agere quid profecisti, Deo confitearis ex eo quod profecisti, quia munera ipsius sunt, non merita tua. Hinc incipe sabbatum, non tibi tribuendo quasi non acceperis quod accepisti ; neque excusando te ab eo quod facis mali, quia ipsa sunt tua. Perversi enim homines et perturbati, qui non agunt sabbatum, mala sua Deo tribuunt, bona sua sibi. Si quid boni fecerit, Ego feci, dicit: si quid mali fecerit, quaerit quem accuset, ne confiteatur Deo. Et quid est, Quaerit quem accuset? Si non est valde impius, ad manum habet satanam quem accuset: Satanas fecit, dicit, ipse mihi persuasit: quasi satanas habeat potestatem cogendi. Astutiam suadendi habet. Sed si satanas loqueretur, et taceret Deus, haberes unde te excusares: modo aures tuae positae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bet exercent sabbatũ. Uacatio nr̃a a malis oꝑibꝰ.
uacatio illoꝵ a bonis oꝑibꝰ ẽ. Melius ẽ enĩ arare
ꝗͣ saltare. Illi a bono oꝑe uacant. ab oꝑe nuga¬
torio ñ uacant. Nobis sabbatũ indicit ds:
Quale: Primo ubi sit uidete. Intus ẽ. in corde
ẽ sabbatum nr̃m. Multi enĩ uacant m̃bris. &
tumultuant᷑ conscientia. Om̃is homo malus
sabbatũ habere ñ potest. nusquã eñ illi conqͥ¬
escit conscientia. & necesse ẽ ut in ꝑturbatiõib
uiuat. Cui autẽ bona ẽ conscientia tranqͥllus ẽ.
& ipsa tranquillitas sabbatũ ẽ cordis. Attendit
enĩ ꝓmissorem dñm. & si laborat in p̃senti. extẽ¬
ditur spe futuri. & serenatur om̃e nubilũ tri¬
sticiȩ. si c̃ dicit apłs. Spe gaudentes. Ipsũ autem
gaudiũ in tranquillitate spei nr̃e. sabbatũ nr̃m
ẽ. Hoc cõmendatur. hoc cantat᷑ in isto psalmo.
quomͦ sit homo xp̃ianus in sabbato cordis sui

Expanded text:
bet exercent sabbatum. Vacatio nostra a malis operibus, bet exercent sabbatum. Vacatio nostra a malis operibus, vacatio illorum a bonis operibus est. Melius est enim arare, quam saltare. Illi ab opere bono vacant; ab opere nugatorio non vacant. Nobis sabbatum indicit Deus. Quale? Primo ubi sit videte. Intus est, in corde est sabbatum nostrum. Multi enim vacant membris, et tumultuantur conscientia. Omnis homo malus, sabbatum habere non potest: nusquam enim illi conquiescit conscientia; necesse est in perturbationibus vivat. Cui autem bona est conscientia, tranquillus est; et ipsa tranquillitas sabbatum est cordis. Attendit enim promissorem Dominum; et si laborat in praesenti, extenditur spe futuri, et serenatur omne nubilum tristitiae; sicut dicit Apostolus, «Spe gaudentes» . Ipsum autem gaudium in tranquillitate spei nostrae, sabbatum nostrum est. Hoc commendatur, hoc cantatur in isto psalmo, quomodo sit homo christianus in sabbato cordis sui,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uisȩ fuerint. Et spes retest quȩ ñ tenetur.
Adueniente ipsa re ñ erit iã spes. quia tenebi¬
mus. ñ sꝑabimus. Caritas autẽ ñ nouit nisicres¬
cere magis acmagis. Si enĩ amamus quẽ ñ uide¬
citatẽ mundi qͥa xp̃ianus ẽ s utat᷑ felicitate p̃¬
ciȩ di grãs agit. Ubiq sit gratus. nusquã sit in¬
gratus. Et patri consolanti & blandienti gratꝰ
sit. & patri emendanti & flagellanti. & discipli¬
nam danti gratus sit. Amat enĩ ille semꝑ. siue
blandiat᷑ siue minet᷑. & dicat qd̾ audistis ĩ psalmo:
onũ ẽ confiteri dño. & psallere nomini¬
tuo altissime. Titulus psalmi habet. Esal¬
msis cantici in die sabbati. Ecce & hodiernꝰ dies
sabbati ẽ. hunc in p̃senti tẽpore ocio quodam
corꝑaliter languido. & fluxo & luxurioso cele¬
brant iudei. Uacant enĩ ad nugas. & cũ d̃s p̃ce¬
ꝑit obseruari sabbatũ. illi in his quȩ ds̃ ꝓhi¬

Expanded text:
cum visae fuerint: et spes rei est quae non tenetur; quae cum visae fuerint: et spes rei est quae non tenetur; quae adveniente ipsa re, non erit jam spes, quia tenebimus, non sperabimus: charitas autem non novit nisi crescere magis magisque. Si enim amamus quem non videcitatem mundi, quia christianus est; sed utatur felicitate praetiae Dei gratias agat. Ubique sit gratus, nusquam ingratus: et Patri consolanti et blandienti gratus sit; et Patri emendanti et flagellanti et disciplinam danti gratus sit; amat enim ille semper, sive blandiatur, sive minetur: et dicat quod audistis in Psalmo, «Bonum est confiteri Do 1. Titulus Psalmi habet, «Psalmus cantici in diem» «sabbati.» Ecce et hodiernus dies sabbati est: hunc in praesenti tempore otio quodam corporaliter languido et fluxo et luxurioso celebrant Judaei. Vacant enim ad nugas; et cum Deus praeceperit sabbatum , illi in his quae Deus prohi
Abbreviated transcription (Latin):
in malis agit. Quando dr̃ patiens esto. toła. su-¬
stine. molestia ẽ. sub qua te ds̃ uult ẽẽ fortẽ. tole¬
rantẽ. longaniniẽ. patientẽ. S ñqͥd decipit qͥ ꝓ¬
misit: Medicꝰ exerit ferrũ ad secanda uulnera.
& dicit ei quẽ secturus ẽ. patiens esto. sustine to¬
lera. In dolorib exigit patientiã. s pꝰ dolores ꝓ¬
mittit salutẽ. Et ille qͥ tołat dolores in ferro me¬
dici. nisi sibi ꝓponat sanitatẽ quã ñdũ habet.
deficit in dolore quẽ patit᷑. Multa gͦ mala st̃ in
hoc scło intus. foris ꝓrsus ñ cessant. Abundant
scandala. nemo illa sentit nisi qͥ gradit᷑ uiã dei.
Ci dr in om̃ib diuinis paginis. ut toleret p̃sen¬
tia. sꝑet futura. amet quẽ ñ uidet. ut amplecta¬
tur cũ uidit. Caritas enĩ q̃ t̃cia nob̃ adiungit᷑
ad fidẽ & ad spem. maior ẽ supra fidẽ & spem.
qͥa fides ẽ rerũ q̃ ñ uidentur. Erunt autẽ species

Expanded text:
in malis agit: quando dicitur, Patiens esto, tolera, suin malis agit: quando dicitur, Patiens esto, tolera, sustine, molestia est, sub qua te Deus vult esse fortem, tolerantem, longanimem, patientem. Sed numquid decipit qui promisit? Medicus exserit ferrum ad secandum vulnera, et dicit ei quem secturus est, Patiens esto, sustine, tolera: in doloribus exigit patientiam, sed post dolores promittit salutem. Et ille qui tolerat dolores in ferro medici, nisi sibi proponat sanitatem, quam nondum habet, deficit in dolore quem patitur. Multa ergo mala sunt in isto saeculo, intus, foris; prorsus non cessant, abundant scandala: nemo illa sentit, nisi qui graditur viam Dei. Ei dicitur in omnibus divinis paginis, ut toleret praesentia, speret futura, amet quem non videt, ut amplectatur cum viderit. Charitas enim quae tertia nobis adjungitur ad fidem et spem, major est supra fidem et spem : quia fides rerum est quae non videntur; erit autem species
Abbreviated transcription (Latin):
hic continentur. cũ ꝓpter fastidiũ ani¬
moꝵ eadem diuerse uarieq tractent᷑. Nã nullũ
aliud canticũ nos docet ds. nisi fidei. spei. et ca¬
ritatis. ut fides nr̃a firma sit in ipso. Quandiu
illũ ñ uidemꝰ eredentes in eũ qũẽ uidemꝰ. ut gau¬
deamus cũ uiderimꝰ & fidei nr̃ȩ succedat species
lucis eiꝰ. ubi iã ñ nob̃ dicetur. crede qd̾ ñ uides.
s gaude quia uides. Spes etiã nr̃a incõmutabi¬
lis sit. & figatur in illo. & ñ nutet. & fluctuet. ñ
agitet᷑ sic ipse ds in qͦ figit᷑ ñ potest agitari. Spes
enĩ mͦ uocatur. tc̃ ñ spes. s res erit. Tandui enim
uocatur spes. quandiu ñ uidet᷑ qd̾ sꝑat᷑. dicente
apło. Spes autẽ q̃ uidet᷑ ñ est spes. Qd enĩ uidet
quis quid sꝑat: Si autẽ qd̾ ñ uidemꝰ sꝑamꝰ. ꝑ pa
tientiam expectamꝰ. Modo gͦ patientia necessaria
est. ꝗͣ du ueniat qd̾ ꝓmissũ est. Nemo autẽ pati¬
ens ẽ in bonis. ꝗͣdo exigit᷑ de homine patientia

Expanded text:
 cum propter fastidium animorum eadem diverse varieque tractantur. Nam nullum aliud canticum nos docet Deus, nisi fidei, spei, et charitatis: ut fides nostra firma sit in ipso, quamdiu non illum videmus, credentes in eum quem non videmus, ut gaudeamus cum viderimus, et fidei nostrae succedat species lucis ejus, ubi jam non nobis dicetur, Crede quod non vides; sed, gaude quia vides. Spes etiam nostra incommutabilis sit, et figatur in illo, et non nutet et fluctuet, non agitetur; sicut ipse Deus in quo figitur, non potest agitari. Spes enim modo vocatur; tunc non spes, sed res erit. Tamdiu enim vocatur spes, quamdiu non videtur quod speratur, dicente Apostolo: «Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, qtientiam exspectamus» . Modo ergo patientia necessaria est, quamdiu veniat quod promissum est. Nemo autem patiens est in bonis. Quando exigitur de homine patientia,
Abbreviated transcription (Latin):
tes: Nã poterat & ipse in fine resuscitare carnẽ
suã. s tu qͥ ñ uideras ñ eẽt qd̾ sꝑares. Non distulit
resurrectionẽ suã. ne tu adhuc dubitares. Eo gͦ
fine patere & tolera tribulatiões in mundo. qͣs
attendisti in xp̃o. ut ñ te moueant qͥ faciunt
mala s in isto scło florent. Nlimis ꝓfunde facte

Expanded text:
tes? Et poterat et ipse in fine rescuscitare carnem tes? Et poterat et ipse in fine rescuscitare carnem suam; sed tu qui non videras, non esset quod sperares: non distulit resurrectionem suam, ne tu adhuc dubitares. Eo ergo fine patere et tolera tribulationes in mundo, quem attendisti in Christo; et non te moveant qui faciunt mala, et in isto saeculo florent. «Nimis profundae fa
Abbreviated transcription (Latin):
senserit. ꝑdet sabbatũ de corde. Iã incipit ad psa¬
teriũ hoc ñ attendẽ. Deuiauit inde. Sine causa
cantat hominẽ confiteri do. & psalłe nõi tuo
altissime. Iam ꝑdito sabbato ab interiore hoĩe.
& exclusa quiete cordis. & bona cogitatiõe repul¬
sa. incipit iã illũ imitari quẽ uidet in malisflo¬
rentẽ. & conuertit se ipse ad facienda mala. Ds
autẽ patiens ẽ. qͥa et̾nus ẽ. Nouit diẽ iudicii sus
Quã magnificata st̃ oꝑa tua dñe. nimis ꝓfundę
factȩ st̃ cogitationes tuȩ. Reuera fr̃s mei nul¬
lũ mare tam ꝓfundum ẽ. ꝗͣ ẽ ista cogitatio dei.
ut mali floreant. & boni laborent ⁊lichil tã ꝓ¬
fundum. nichil tam altum. ubi naufragat oĩs
rare. Audistis cũ ꝓpħa legeretur. ñ auertisse eũ
scapulas a flagellis. ñ auertisse faciem a sputis
hominũ. ñ auertisse maxillas a palmis eoꝵ. Qua¬
re omĩa ista pati uoluit. nͥut consoletur patien¬

Expanded text:
senserit, perdet sabbatum de corde: jam incipit ad psasenserit, perdet sabbatum de corde: jam incipit ad psalterium hoc non attendere; deviavit inde, sine causa cantat, «Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime.» Jam perdito sabbato ab interiore homine et exclusa quiete cordis, et bona cogitatione repulsa, incipit jam imitari illum quem videt in malis florentem; et convertit se et ipse ad facienda mala. Deus autem patiens est, quia aeternus est, et novit diem judicii sui, «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Revera, fratres mei, nullum mare tam profundum est quam est ista cogitatio Dei, ut mali floreant, et boni laborent: nihil tam profundum, nihil tam altum; ibi naufragat omnis rare. Audistis, cum propheta legeretur, non avertisse eum scapulas a flagellis, non avertisse eum faciem a sputis hominum, non avertisse maxillam a psalmis eorum : quare omnia ista pati voluit, nisi ut consoletur patien
Abbreviated transcription (Latin):
aut mathematicũ. Dicitur il nom̃ xp̃i subsan¬
nat. torquet os. Dicitur illi fidelis cur consulis
mathematicũ. & ille. recede a me ille m̃ ꝓdidit
res meas. Nam ꝑdidissem. & in planctũ remansise
Homo bone ñne te signas signo crucis .xp̃i. &ler
om̃ia ista ꝓhibet: Gaudes quia res tuas indener¬
sti ñ es tristis. quia tu ꝑisti: Quanto meluistm¬
ca tua ꝑiret ꝗͣ anima tua: Subsannat inhis oib
contumeliosus ẽ parentib odit inimicum. inse¬
etatur usq ad mortẽ. furat᷑ ubi occasionẽ inuene¬
rit. a falso testimonio ñ cessat. insidiat᷑ matͥmo¬
nio alieno. concupiscit rem ꝓxims sui. faeit hec
omĩa. & floret indiuitiis. in honoribꝰ. in excellen¬
tia mundi huiꝰ. Uidet eũ ille miser bene oꝑans.
& male patiens. ꝑturbat᷑ & dicit. D̾s. puto mal
tͥ placent. & bonos odisti. amas eos qͥ faciunt ini¬
quitatem. Si cõmotus fuerit. & illi cogitatiõi con¬

Expanded text:
aut mathematicum. Dicitur illi nomen Christi; subsanaut mathematicum. Dicitur illi nomen Christi; subsannat, torquet os. Dicitur illi: Fidelis, consulis mathematicum? Et ille: Recede a me: ipse mihi prodidit res meas; nam perdidissem, et in planctu remansissem. Homo bone, nonne signas te signo crucis Christi? Et lex omnia ista prohibet. Gaudes quia res tuas invenisti; non es tristis quia tu peristi? Quanto melius tunica tua periret quam anima tua? Subsannat in his omnibus; contumeliosus est parentibus, odit inimicum, insectatur usque ad mortem, furatur ubi occasionem invenerit, a falso testimonio non cessat, insidiatur matrimonio alieno, concupiscit rem proximi sui: facit haec omnia, et floret in divitiis, in honoribus, in excellentia mundi hujus. Videt eum ille miser bene operans, et mala patiens; perturbatur et dicit: Deus, puto, mali tibi placent, et bonos odisti, amas eos qui faciunt iniquitatem. Si commotus fuerit, et illi cogitationi con
Abbreviated transcription (Latin):
familiaris. forte in fame & siti s nuditate. forte
se in carcere bona facientẽ. & illũ a quo in carce¬
re missus ẽ. mala facientẽ. & exultantẽ. & subi¬
trat in cor pessima cogitatio aduersus dm. & dicit
Ds̃. quare tibi seruio. quare obȩdio uerbis tuis:
Non rapui aliena. ñ furtũ feci. ñ honinẽ occidi.
ñ cuiꝰquã rem concupiui. ñ falsũ testimonium
ad uersus aliquẽ dixi. ñ patri uł matri iniuriã
feci. ñ ad idola inclinatus sum. ñ accepi nomen
dñi dĩ inuanũ. seruaui me a peccato. Enumerat
decẽ cordas. id ẽ decem p̃cepta legis .&. int̾rogat
se scdm singula. & uidet se ñ peccasse. nec in uno.
& contristatur quia talia mala patitur. & illi qͥ
ñ dico aliquas cordas tangunt. ẜ nec tangunt
ipsum psalteriũ. & nichil boni oꝑant᷑. consuluis
idola. & forte tc̃ uident᷑ xp̃iani. quando nichil
mali patiunt᷑ domꝰ eoꝵ. Quando aliqua ibi tri¬
bulatio ẽ. currunt ad phitonẽ. aut sortilogum.

Expanded text:
familiaris, forte in fame et siti et nuditate, forte se in carcere bona facientem, et illum a quo in carcerem missus est et mala facientem et exsultantem; et subintrat cor pessima cogitatio adversus Deum, et dicit: Deus, quare tibi servio? quare obedio verbis tuis? Non rapui aliena, non furtum feci, non hominem occidi, non cujusquam rem concupivi, non falsum testimonium adversus aliquem dixi, non patri vel matri injuriam feci, non ad idola inclinatus sum, non accepi nomen Domini Dei in vanum: servavi me a peccato. Enumerat decem chordas, id est, decem praecepta Legis , et interrogat se secundum singula, et videt se non peccasse, nec in uno; et contristatur quia talia mala patitur. Et illi qui, non dico, aliquas chordas tangunt, sed nec tangunt ipsum psalterium, et nihil boni operantur, consulunt idola: et forte tunc videntur christiani, quando nihil mali patitur domus eorum; quando autem aliqua ibi tribulatio est, currunt ad pythonem, aut sortilegum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne. si eũ calori subtraxeris frigescit. ibi apparet
quia qd̾ feruebat ñ erat ipsuis. s feruebat uł a
sole. uł ab igne. sic & tu si ado recesseris frigesces.
in lumine eris. Ido psalmꝰ dicit. Accedite ad cũ
& illumuiamini. & uultꝰ ur̃i ñ erubescent. Quia
mine di & feruefactus ab spũ di. qͣdo uideris te

Expanded text:
ne, si eum calori subtraxeris, frigescit; ibi apparet, ne, si eum calori subtraxeris, frigescit; ibi apparet, quia quod fervebat, non erat ipsius; sed fervebat vel a sole vel ab igne: sic et tu si a Deo recesseris, frigesces; in lumine eris; ideo psalmus dicit: «Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent» . Quia mine Dei, et fervefactus a Spiritu Dei; quando vide
Abbreviated transcription (Latin):
tem. tu me formasti. si quid forte boni facio. in
factura manuũ tuarũ exultabo. Quomͦ dicit
apłs: Ipsius enĩ sumꝰ figm̃tũ. creati in oꝑibus
bonis. Nisi enĩ te formaret ad oꝑa bona. non nos¬
ses nisi oꝑa tua mala. Qui enĩ loquit᷑ mendaciũ.
de suo loquitur. hoc eu̾głiũ dicit. om̃e pecca¬
tum m̃daciũ ẽ. Contra enĩ legẽ ẽ. Contra ueri¬
loquit᷑ mendaqũ de suo loquitur. id. ẽ. qͥ pec¬
cat. de suo peccat. Attendite gͦ contra sententi¬
am. Si enĩ qui loquit᷑ m̃daciũ de suo loquitur.
restat ut qui loquitur ueritatẽ. de di loquit᷑.
securus mentire quia homo es. immo uide
te hominẽ qͥa mendax ẽ. Et ut sis uerax. bibe ue-¬
ritatem. ut de dõ ructes. ut sis uerax. Quia de
tuo illã ñ potes habere. restat ut inde illã bibas
unde fluit. Quomͦ si a luce recesseris. in tenebris
es. quomͦ lapis ñ de se feruet. s uł a sole. uł ab ig¬

Expanded text:
tem, tu me formasti: si quid forte boni facio, in tem, tu me formasti: si quid forte boni facio, in factura manuum tuarum exsultabo: quomodo dicit Apostolus, «Ipsius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis» . Nisi enim te formaret ad opera bona, non nosses nisi opera tua mala. «Qui» enim «loquitur mendacium, de suo loquitur» : hoc Evangelium dicit. Omne peccatum mendacium est. Contra loquitur mendacium, de suo loquitur;» id est, qui peccat, de suo peccat. Attendite sententiam contra. Si enim qui loquitur mendacium, de suo loquitur; restat ut qui loquitur veritatem, de Dei loquatursecurus mentire, quia homo es: imo vide te hominem, quia mendax es; et ut sis verax, bibe veritatem, ut de Deo ructes, ut sis verax. Quia de tuo illam non potes habere, restat ut inde illam bibas , unde fluit. Quomodo si a luce recesseris, in tenebris es: quomodo lapis non de se fervet, sed vel a sole vel ab ig
Abbreviated transcription (Latin):
teris do. ꝙ psallis nõi eiꝰ. In decacordo psalterio cũ
cantico in cythara. Decacordũ psalteriũ ñ mͦ audi¬
stis. Decacordũ psalteriũ significat decẽ p̃cepta
legis. S cantare in illo opꝰ ẽ. ñ portare psalteriũ.
Nam & iudei habent legem. portant ꝙ ñ psalluñ.
Qui st̃ qui psallunt: Qui oꝑantur. Parũ ẽ. Qu
oꝑantur cũ tristicia ñdũ psallunt. Qui st̃ qui
psallunt: Qui cũ bilaritate faciunt bene. It
psallendo enĩ hilaritas ẽ. Et qͥd dicit apłs: hi¬
larem enĩ cdatorẽ diligit ds. Quicqͥd facis cũ hi¬
laritate fac bonũ. tc̃ & bene facis. Si autẽ cum
tristicia facis. fit de te. ñ facis. & portas magis
psalteriũ. ñ cantas. In psalterio decacordo cum
cantico in cythara. hoc ẽ in uerbo & oꝑe. Cum
cantico uerbo. in cythara. in oꝑe. Si u̾ba sola
dicis. quasi solũ canticũ habes. cytharã ñ habes.
Si oꝑaris & ñ loqueris. quasi solã cytharã habes.
ꝓpter hoc & loquere bene. & fac bene. si uis habe

Expanded text:
. «vers. 4. In decachordo psalterio, cum cantico in cithara.» Dechachordum psalterium non modo audistis. Decachordum psalterium significat decem praecepta Legis. Sed cantare in illo opus est, non portare psalterium. Nam et Judaei habent Legem; portant, non psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui operantur. Parum est: qui operantur cum tristitia, nondum psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui cum hilaritate faciunt bene. In psallendo enim hilaritas est. Et quid dicit Apostolus? «Hilarem enim datorem diligit Deus» . Quidquid facis, cum hilaritate fac: bonum tunc et bene facis. Si autem cum tristitia facis, fit de te, non facis; et portas magis psalterium, non cantas. «In psalterio decachordo, cum cantico in cithara:» hoc est, verbo et opere. «Cum cantico,» verbo; «in cithara,» opere. Si verba sola dicis, quasi canticum solum habes, citharam non habes: si operaris, et non loqueris, quasi solam citharam habes. Propter hoc et loquere bene, et fac bene, si vis haber
Abbreviated transcription (Latin):
Quom̃ dixit discipulis uemientib p̾ea quã misit
eos eu̾głizare. Cũ fecissent multa miracula. & in
nomine xp̃i demonia eiecissent: redeuntes di-¬
xerunt qͥdem in noĩe tuo. s ille uidit in eis qͥa
ipsa głificatiõe gaudebant. & extollebant se.
& ibant inde in suꝑbiam. quia licuit eis expelłe.
demonia. uidit illos quȩrere głam suã. & ait
illis. querens ipse immo conseruans nomina
eoꝵ apud se. Nolite gaudere in hoc. gaudete
autem qm̃ noĩa ur̃a scripta st̃ in cęlo. Ecce ubi
habes nom̃. situ nom̃ dĩ ñ negligas. Psalle gͦ
nomini dĩ. ut fixum sit apud dm̃ nom̃ tuum.
Dsalłe autẽ do qͥd ẽ fis̃: Psalteriũ organi genꝰ ẽ.
cordas habet. Opus nr̃m. psalteriũ nr̃m ẽ. Qui¬
cunꝙ manib oꝑatur oꝑa bona: psallit dõ. Qui¬
cunq ore confitetur: cantat dõ. Canta ore. psal
ẽ. Nox dr̃. qͣdo tristicia tribulationis ẽ. Quid gͦ
dixi breuiter: Quando tͥ bene ẽ. gaude dõ. qͥa

Expanded text:
enientibus, posteaquam misit eos evangelizare. Cum fecissent multa miracula, et in nomine Christi daemonia ejecissent, redeuntes dixerunt quidem, «in nomine tuo;» sed ille vidit in eis quia ipsa glorificatione gaudebant, et extollebant se, et ibant inde in superbiam, quia licuit illis expellere daemonia. Vidit illos quaerere gloriam suam, et ait illis, quaerens ipse, imo conservans nomina eorum apud se: «Nolite gaudere in hoc; gaudete autem quod nomina vestra scripta sunt in coelo» . Ecce ubi habes nomen, si tu nomen Dei non negligas. Psalle ergo nomini Dei, ut fixum sit apud Deum nomen tuum. Psallere autem quid est, fratres? Psalterium organi genus est; chordas habet. Opus nostrum, psalterium nostrum est: quicumque manibus operatur opera bona, psallit Deo; quicumque ore confitetur, cantat Deo. Canta ore, psallest: nox dicitur, quando tristitia tribulationis est. Quid ergo dixit breviter? Quando tibi bene est, gaude Deo, quia