comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruorũ illorũ. Grande tempꝰ est.
inter ascensionẽ saluatoris: & scͥom
eiꝰ xouentũ. Si aut̃ apłi reddituri
sunt rationẽ. & sub metu uidicis¬
resurrecturi: quid nos oportet face
Sue & fidelis qr suꝑ pauea fuisti fide¬
lis. supra multa te constituã: intra
ingauouĩ dñi . tui. Utriq seruo
ut ante iam dixi. & qui dequinq
talentis decẽ fecerat: & qui de duo¬
bus quatuor. idẽ patris familias
sermo blandit᷑. E notandũ qd̾ oĩa
quȩ inp̃senti habemus. licet mag¬
na utoeant᷑ & plurima: tam̃ cõꝑa¬
tione futurorũ parua & þauca st̃:
Untra inquit ingaudiũ dña tui &
suscipe qd̾ nec ocłs uidit: nec au¬
ris audiuit. nec incor hominis
dari: fideli seruo. quã ẽẽ cũ dño:
& utdere gaudiũ dnĩ sui᷑ Accedẽs
auteͣ & qui unũ talentũ acceꝑat
ait. Dñe scio qr homo durus es:
metis ubi nͥ semisti: & congregas

Expanded text:
ucratus sum. Grande tempus est inter ascensionem Salvatoris, et secundum ejus adventum. Si autem apostoli reddituri sunt rationem, et sub metu judiciresurrecturi, quid nos oportet faceet fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium domini tui. Utrique servo, ut ante jam dixi, et qui de quinque talentis, decem fecerat, et qui de duobus, quatuor, idem patrisfamilias sermo blanditur. Et notandum quod omnia quae in praesenti habemus. 207 licet magna videantur et plurima: tamen comparatione futurorum, parva et pauca sunt. Intra, inquit, in gaudium domini tui, et suscipe quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis dari fideli servo, quam esse cum Domino, et videre gaudium Domini sui? Accedens autem et qui unum talentum acceperat, ait: Domine, scio quia homo durus es: metis ubi non seminasti, et c
Abbreviated transcription (Latin):
dinantes. uł cunctis credentib
qui possunt pecuniã duplicare
& cũ usuris reddere. ut qͥeqͥd
sermone didicerant: oꝑe expler̃t
Tollit᷑ aut̃ talentũ: & ei ddat᷑ qui
dece̾ talenta fecerat: ut intelli¬
gamus licet in utriꝰq labore eqͣ¬
le sit gaudiũ dñi. hoc eͣ & eiꝰ qui
quinq indece duplicauerat: &
eiꝰ qui duo in quatuor: tam̃ maiꝰ
deberi p̃miu ei qͥ plus in dñi
þecunia laborarit. Unde dicit

Expanded text:
dinantes, vel cunctis credentibus, qui possunt pecuniam duplicare, 208 et cum usuris reddere, ut quidquid sermone didicerant, opere explerent. Tollitur autem talentum, et datur ei qui decem talenta fecerat, ut intelligamus, licet in utriusque labore aequale sit gaudium domini, hoc est, et ejus qui quinque in decem duplicaverat, et ejus qui duo in quatuor: tamen majus deberi praemium ei, qui plus in domini pecunia laborarit. Unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
& abscondi talentũ tuuͣ in terra.
Ecce habes qd̾ tuuͣ ẽ. Uerũ qd̾ scͥp¬
tũ ẽ ad excusandas excusationes
in peccatis. etiam huic sermo
contingit. ut ad pigritiã & negli¬
gentiã. suꝑbie quoq crimen ac-¬
cederet. Qui eni deb̾uit simplicit᷑
in ertiã confiteri & orare patrẽ¬
Familias: econtrario calũpniapt᷑.
ꝙ dicit se prudenti fecisse consi¬
lio: ne dũ lucra pecuniȩ quereret.
etiã desorte ꝑiclitaret᷑. Respon

Expanded text:
tum tuum in terra. Et ecce habes quod tuum est. Vere quod scriptum est: Ad excusandas excusationes in peccatis , etiam huic servo contigit, ut ad pigritiam et negligentiam, superbiae quoque crimen accederet. Qui enim simpliciter debuit inertiam confiteri, et orare patremfamilias, econtrario calumniatur, et dicit se prudenti fecisse consilio, ne dum lucra pecuniae quaereret, etiam de sorte periclitaretur. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: pusillos eũ maiorib. Po¬
test hec delicatio etiã in hac
uita Typice in quibusdã electiᷤ
cepta intelligi. qͥ purificato
cordis oculo ea quȩ in futuro
cuncta ꝑceptura est eccłia
ñnulla ex parte gaudia con¬
templari merent᷑. ut ysaias.
iezechiel. daniel. ceteriq pro¬
phetȩ. ut apłi qui clarifica¬
tum in monte scõ dñm uide¬
re gaudebant. ut paulus
qͥ in parachysũ atq in t̾ciũ
raptus ẽ celũ. ut in apocaly¬
psi sua iohes qui uniuersa
qͦ altius edita suꝑnȩ eiuita¬
tis ingrediebantur. eo clariꝰ
laudes dño canere. ac uicti¬
mas illi bonoꝵ oꝑm maximaᷤ
semꝑ immolare curabart.
Recensuer̃t qͦq in die illa
Nuiros suꝑ garophilatia thes

Expanded text:
nus, pusillis cum majoribus . Potest haec dedicatio etiam in hac vita typice, in quibusdam electis apte intelligi, qui, purificato cordis oculo, ea quae in futuro cuncta perceptura est Ecclesia, nonnulla ex parte gaudia contemplari merentur, ut Esaias, Ezechiel, Daniel caeterique prophetae; ut apostoli , qui clarificatum in monte sancto Dominum videre gaudebant; ut Paulus , qui in paradisum atque in tertium rapi coelum meruit; ut in Apocalypsi sua Joannes, qui universi quo altius edita supernae civitatis ingrediebantur, eo clarius laudes Domini canere, ac victimas illi bonorum operum maximas semper immolare curabant. Recensuerunt quoque in die illa viros super gazophylacia thes
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudentib uniu̾sis de edifi¬
catione ac dedicatione eiui¬
tatis. ꝓcuratũ est om̃i instan¬
tia. ut cultꝰ in ea religionis
qͥ ꝑ cerimonias & maxime¬
ꝑ doctrinã & officia sacer¬
dotũ. leuitarũ. cantorũ &
uaret᷑. & cresceret. ideoq
statuti st̃ uiri strenui. qͥ colla¬
tam a ppło pecuniã diligen¬
ter in erariũ templi collige¬
rent. & custodirent. ꝓpt̃ usũ
eoꝵdẽ ministroꝵ templi &
altaris. pͥmitias qͦq frugũ
ac decimas. uinũ ac libamina
qͦ ad tẽplũ deferebant᷑. sedu¬
la cura conseruarent. qͣtinꝰ
abundante copia eoꝵ q̃ uel
dño e̾e̾nt offerenda. uł ex qͥb
ipsi ministri dñi iuuere pos¬
sent. libentiꝰ eoꝵdẽ ministroꝵ
multitudo in ierłm sibi man¬
sionẽ facere consentiret. a
qͥb conflua turba ꝑpłi doce¬
ri simul & scĩficari deberet.
Qͥa letatꝰ est uida in sacerdo¬
tib & leuitis. astantib & geta.
Illa erat causa ut ppłs sacer¬
dotes & leuitas cetosq scõꝵ¬

Expanded text:
Gaudentibus universis de aedificatione ac dedicatione civitatis, procuratum est omni instantia, ut cultus in ea religionis, qui per caeremonias, maxime doctrinam et officia sacerdotum, Levitarum, cantorum et varetur et cresceret. Ideoque statuti sunt viri strenui, qui collatam a populo pecuniam diligenter in aerarium templi colligerent et custodirent, propter usum eorumdem ministrorum templi et altaris; primitias quoque frugum, ac decimas, et vinum et libamina, quae ad templum deferebantur, sedula cura conservarent; quatenus abundante copia eorum quae vel Domino essent offerenda, vel ex quibus ipsi ministri Domini vivere possent, libentius eorumdem ministrorum multitudo in Hierusalem sibi mansionem facere consentiret, a quibus conflua turba populi doceri, simul et sanctificari deberet. Quia laetatus est Juda in sacerdotibus et Levitis astantibus, etc. Illa erat causa ut populus sacerdotes et Levitas, caeterosque sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
& paruũ & transitoriũ est.
& ideo sapientib nichil im
pensurũ. Bene aũ in illa
quã d̃s ciuitati sue tͥbuit
tẽpore resurrectionis. ñ solũ
illi qͥ uel eugłirando uerbũ
uł fortiter in oꝑib fidei ꝑsi¬
stendo eccłiam edificau̾ant
fructũ sui magni laboris
accipiunt magnũ. sed et
infirmiores quiq eidẽ fidei
consortes una eademq cũ

Expanded text:
nsitorium est; et ideo sapientibus nihili pendendum. Bene autem in illa quam Deus suae civitati tribuit tempore resurrectionis non solum illi qui vel evangelizando verbum, vel fortiter in operibus fidei persistendo Ecclesiam aedificaverant, fructum sui magni laboris accipiunt magnum; sed et infirmiores quique ejusdem fidei consortes, una eademque cum
Abbreviated transcription (Latin):
quia ds est rex ille qui sua
p̃sentia ciues suos letificat.
magna utiq letitia gerit᷑.
Unde & eocdẽ rege nato in car
ne.pastorib apparens angłs
aiebat. Eoce enĩ euangłiro¬

Expanded text:
qua Deus est rex ille qui sua praesentia suos cives laetificat, magna utique laetitia; unde et eodem nato in carne Rege, pastoribus apparens angelus aiebat: Ecce enim e
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃s corporis nr̃i sensus dili-
gent̃ mancipantes seruitiis di
uinis. cepta uirtutũ studia ad
finẽ firmũ ꝑducimꝰ. & quȩq
ad munitionẽ catholicȩ pacis

Expanded text:
cum omnes corporis nostri sensus diligenter divinis mancipantes servitiis, coepta virtutum studia ad finem firmum perducimus, et quae ad munitionem catholicae pacis
Abbreviated transcription (Latin):
die resurgere. Est autͣ sensus.
Tunc me p̾dicate cũ ista passus
fuero. qr non ꝓdest xpͣm publi¬
ce p̾dicare & eiꝰ uulgare in ppłis
maiestate̾. queͣ pꝰt paululũ fla¬
gellatũ iusuri sint : & crucifixũͣ.
Et multa pati a seniorib oscri¬
bis. & pͥncipib sacerdotũ. E ncͣ
ħe multa patitur ab his qui
bursũ s orucifigunt filiũ dĩ:
& euͣ seniores putentur in eccłia
& pͥncipes sacerdotũ. simplice̾
sequentes luteram. occidunt fi¬
liũ dĩ. qui totus sentit᷑ in spͣu.
¶E assumens eũ petrus: cepit in¬
crepare euͣ dicens. Absit ad te

Expanded text:
die resurgere. Est autem sensus: Tunc me praedicate, cum ista passus fuero, quia non prodest Christum publice praedicare, et ejus vulgare in populis majestatem, quem post paululum flagellaet multa pati a senioribus, et scribis, et principibus sacerdotum. Et nunc Jesus multa patitur ab his, qui rursum sibi crucifigunt Filium Dei : et cum seniores putentur in Ecclesia, et principes sacerdotum, simplicem sequentes litteram, occidunt Filium Dei, qui totus sentitur in spiritu. Et assumens eum Petrus, coepit increpare illum, dicens: Absit a te
Abbreviated transcription (Latin):
mea̾: qr nͣ sapis ea que dĩ sunt.
s quȩ hominũ. Mee uoluntatiᷤ
e & patris cunꝰ ueni fac̾e uolun¬
tate̾: ut ꝓ hominũ salute mo¬
riar. Tu tuam tantu confide¬
rans uoluntatẽ. nͥ uis granuͣ
tritici interrã cadere: ut mul¬
tos fructus afferat. Prudens
lector inquirat quomͦ pꝰ tantã
beatitudinẽ beatus es simon
bariona. & tu es petrus & suꝑ
hanc petram edificabo eccłia¬
adu̾sus eã: & tibi dabo olaues
regni celoruͣ. & qd̾ ligaueris si¬
ꝑ terram uł solueris erit ligi¬
uade retro me satanas: scauda¬
lũ es mͥ: aut quȩ sit tam repen¬
tina conuersio. ut post tantay
mia satanas appelletur. S con¬
sideret qui hoc querit. petro
illam benedictionẽ. ac beatitudi¬
ne̾ & potestate. & edificationẽ
suꝑ eũ eccłie infuturo ꝓmissan

Expanded text:
quae Dei sunt, sed quae hominum. Meae voluntatis est, et Patris cujus veni facere voluntatem ut pro hominum salute moriar, tu tuam tantum considerans voluntatem, non vis granum tritici in terram cadere, ut multos fructus afferat . Prudens lector inquirat quomodo post tantam beatitudinem: Beatus es, Simon Barjona; et: Tu es Petrus; et super hanc petram aedificabo Eccadversus eam; et, Tibi dabo claves regni coelorum, et quod ligaveris super terram, et solveris, erit ligaVade retro me, Satana, scandalum mihi es; aut quae sit tam repentina conversio, ut post tanta praemia, Satanas appelletur? Sed si consideret qui hoc quaerit, Petro illam benedictionem et beatitudinem, ac potestatem, et aedificationem super eum Ecclesiae, in futuro promissam,
Abbreviated transcription (Latin):
Icit petro. Uade retro pꝰ me sata¬
nas. Scandaluͣ esmͥ. qr nͣ sapis
ea que dĩ sunt: s ea que hominũ.
Sepe diximus nimii ardoris amo¬
risq quã maximi fuisse petrũ
in dñm saluatorẽ. Quia gͦ post
confessionẽ suã qua dixerat tu
uatoris quo audierat beatus es
sẏmon bariona: q caro & sangͥs
ñ reuelauit tibi. s pater mͣs qui
incelis e: repente audit a dño.
oportere se ire iherosolimã ibiq
& pͥncipibus sacerdotũ: & occidi.
& tercia die resurgere: ñ uult
destruere confessione̾ suam.
nec putat fieriposse ut dĩ filiꝰ
occidatur: assumit euͣ in affec¬
tũ suũ uł separatim. ducit. ne
p̾sentib ceteris condiscipłis
magistrũ uideatur arguere: &
ceptt increpare illũ amantis
affectu: & optans dicere absit a
te dñe uł ut meliꝰ habetur ingre¬
dñe. Nonerit hoc: nͣ potest fieri.
nec recipiunt aures meȩ. ut diͣ
filius occidendus sit. Ad quẽ dnͣs
interp̾tatur adu̾sariꝰ: siue contra¬
rius. Quia contraria inquit lo¬

Expanded text:
Petro: Vade post me, Satana, scandalum es mihi: quia non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum. Saepe diximus nimii ardoris amorisque quam maximi fuisse Petrum in Dominum Salvatorem. Quia ergo post confessionem suam, qua dixerat: Tu vatoris, quod audierat: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi; sed Pater meus qui in coelis est, repente audit a Domino, oportere se ire Jerosolymam, ibique et principibus sacerdotum, et occidi, et tertia didestrui confessionem suam; nec putat fieri posse ut Filius Dei occidatur: assumitque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere, et coepit increpare illum amantis affectu, et optantis dicere: Absit a te, Domine: vel ut melius habetur in GrDomine, non erit tibi hoc: non potest fieri, nec recipiunt aures meae, ut Dei Filius occidendus sit. Ad quem Domininterpretatur, adversarius, sive contrarius. Quia contraria, inquit, lo
Abbreviated transcription (Latin):
suã ꝓpter me: inueniet eamst
Ienm ꝓdest homini si hunc
inuno uͭ lucretur: anime ners
suȩ detrmentũ patiatur: Qui
deponit ueterẽ hominẽ cͣ actib
suis. denegat semetipsũ dicens
iuuo aute iam ñ ego: uiuit uͥ¬

Expanded text:
ter me, inveniet eam. Quid enim prodest homini si universum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? Qui deponit veterem hominem cum operibus suis , denegat semetipsum dicens: Vivo autem jam non ego, vivit
Abbreviated transcription (Latin):
sitis anunȩ ur̃e. qd manduce¬
tis: neq corpori ur̃o qͥd indua¬
mini. In nͣ nullis codicib ao¬
ditũ ẽ: neq qͥd bibatis. Ergo
tis ac bestiis. hominibq cõ¬
mune ẽ: huiꝰ cura penitꝰ libe¬
ramur. S p̃cipit᷑ nob̾ ne sol¬
Ꝙ qr in sudore uultꝰ p̃paramꝰ
nob̾ panẽ: labor ex̾cendus ẽ.:
sollicitudo tollenda. Hoc qb
dxͣ. ne solliciti simꝰ anime nr̃e.
qͥd comedatis. neq corpori uro
qͥd induamini: de carnalici¬
bo &s uestim̃to accipiamus.
Cet̾m de spũalib cibis & uesti¬
mentis sẽꝑ debemꝰ ẽe solliciti
Nonne anima plus ẽ quã esça.
dicit istiꝰmodi ẽ. Qui maiora
p̃stitit: utiq & minora pͣsta¬
bit. Respicite uolatilia celi.
qm nͨ sert̃ neq metunt. neq

Expanded text:
sitis animae vestrae, quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. In nonnullis codicibus additum est: neque quid bibatis. Ergo jumentis ac bestiis hominibusque commune est, hujus cura penitus liberamur. Sed praecipitur nobis ne solquia in sudore vultus praeparamus nobis panem. Labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Hoc quod dicitur: Ne solliciti sitis animae vestrae quid comedatis, neque corpori vestro quid induamini , de carnali cibo et vestimento accipiamus. Caeterum de spiritualibus cibis et vestimentis semper debemus esse solliciti. Nonne anima plus est quam esca, dicit istiusmodi est, qui majora praestitit utique et minora praestabit. Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt neque metunt neque
Abbreviated transcription (Latin):
dicare ꝓhibet. qua conseqͣn¬
tia paulus inchorithios ui-¬
dicat fornicantẽ. & petrus
ananiã & saphirã mendatii
coarguit: S ex consequenti¬
b qͣd ꝓhibuerit ostendit
dicens. Quomͦ enĩ iudicau̾itiᷤ:
sic uidicabit᷑ de uob̃. Ita nͣ

Expanded text:
dicare prohibet, qua consequentia Paulus in Corintho judicat fornicantem , et Petrus Ananiam et Sapphiram mendacii coarguit ? Sed ex consequentibus quid prohibuerit, ostendit, dicens: quomodo enim judicaveritis, sic judicabitur de vobis. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sericũ: quȩ regũ purpu¬
ra. que pictura texteũ. pot᷑
floribꝰ comparari. Qd ita
rubet ut rosa. Qd ita candet
ut liliũ uiolã u nulla pur¬
pura. nullo suꝑari murice.
oculoꝵ magis ꝗͣ sermonis in¬
ditiuĩ ẽ. Nolite solliciti ẽẽ¬
cessit debere ẽẽ sollicitos. qͥ
futura ꝓhibet cogitare. Uñ
ur̃m grauaremus. Cras inscͥp¬
turis futurũ tempꝰ intelligit᷑.
dicente iacob. Eraudiet me
cras iusticia mea. Ꝙ in samu¬
elis phantasmate phithoniᷤᷤ.
saloquit᷑ ad saulem. Cras eriᷤ
mecũ. Sufficit diei malitia
sua. Hic malitiã nͣ contra¬
riam uirtuti posuit: s labo
agar ancillã suã: qd signifi

Expanded text:
quod sericum, quae regum purpura, quae pictura textricum potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? Quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram, nullo superari murice, oculorum magis quam sermonis judicium est. Nolite solliciti ecessit debere esse sollicitos qui futura prohibet cogitare. Unde trum gravaremus . 38 Cras in Scripturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob, Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, pythonissa loquitur ad Saulem: cras eris mecum . Sufficit diei malitia sua. Hic malitiam, non contrariam virtuti posuit, sed laboAgar ancillam suam , quod signifi
Abbreviated transcription (Latin):
diͣ ministerio fortitudineᷤ. que
dentia. Si hoc itae̾ ut intel¬
ligi uolt᷑. qͦmͦ sequit᷑ dictũ
ad homines. ñne uos magis
pluris estis illis: Sĩplicit᷑ gͦ

Expanded text:
Dei ministerio fortitudines, quae dentia. Si hoc ita est, ut intelligi volunt, quomodo sequitur dictum ad homines: Nonne vos magis pluris estis illis? Simpli
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ suũ ꝑtinent. hoc ẽ. electiᷤᷤ
omnib pͣdicaret. Qđ ita futu-¬
rum ñ ieremias solus. s com¬
muni sensu õs p̃dixert̃ ꝓpħȩ.
iuxta hoc qđ ipse discipłis ait.
Qm necesse ẽ impleri om̃ia qͦ
scͥpta sunt in lege moysi et
ꝓpħis & psalmis de me. Susci¬
tauit autẽ dñs sp̃m cyri regiᷤᷤ
ꝑsarum. ut agnita potestate

Expanded text:
gnum suum pertinent, hoc est electis gnum suum pertinent, hoc est electis omnibus, praedicaret. Quod ita futurum non Jeremias solus, sed communi sensu omnes praedixere prophetae. Juxta hoc quod ipse discipulis ait: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, et psalmis de me . Suscitavit autem Dominus Spiritum Cyri regis Persarum, ut, agnita potestate
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Assimilauit gͦ cyrũ dñs
unigenito filio suo. deo & dño
structo chaldeoꝵ imꝑio. ppłm
dĩ liberauit. ac patriã remisit.
templũq qđ erat incensũ in
ierosolimis reedificare pͣcepit.
& hoc ipsũ edictũ etiã ꝑ litt̾as
manifestare curauit. ut ĩple¬
rentur u̾ba ieremiȩ qͥb hoc
futurũ esse pͣdixit. ita media¬
tor i & hominũ destructo
ꝑ orbem diaboli regno. elec-¬
tos suos qͥ erant disꝑsi. ab eius
tyrannide reuocatos. in suam
congregat ȩccłiam. qͥ & in
p̾senti iustificata ex fide. pacẽ
hͣt ad dm ꝑ ipsũ. & ad uisio¬
nem ꝑpetuȩ pacis festinat
in fut᷑o. Iarłm qͥppe. uisio
pacis dr. Qui etiã templũ
qͦd erat incensũ. facit restau¬
rari. cũ illos qͥ insidiis antiqͥ
hostis fide̾ ꝑdiderant. ad salu¬
tem reducens. sua inhabitati¬
one dignos effecit. s & scͥptu¬
ras scãs uniu̾sum misit in
mundũ. qͥb fidem sui nois. ac
spem salutis cunctis qͥ ad re-¬

Expanded text:
coepit. Assimilavit ergo Cyrum Dominus coepit. Assimilavit ergo Cyrum Dominus unigenito Filio suo, Deo et Domistructo Chaldaeorum imperio, populum Dei liberavit, ac patriam remisit, templumque quod erat incensum in Jeroedictum etiam per litteras manifestare curavit, ut implerentur verba Jeremiae, quibus hoc futurum esse praedixit; ita Mediator Dei et hominum, destructo per orbem diaboli regno, electos suos, qui erant dispersi, ab ejus tyrannide revocatos, in suam congregat Ecclesiam. Quae et in praesenti justificata ex fide, pacem habet ad Deum per ipsum, et ad visionem perpetuae pacis festinat in futuro: Jerusalem quippe visio pacis dicitur. Qui etiam templum, quod erat incensum, facit restaurari, cum illos qui insidiis antiqui hostis fidem perdiderant ad salutem reducens, sua inhabitatione dignos efficit. Sed et Scripturas sanctas universum misit in mundum, quibus fidem sui nominis, ac spem salutis, cunctis qui ad re
Abbreviated transcription (Latin):
quentes dicebant. Nic ẽ. heres:
uenite occidamꝰ eum: & nr̃a
erit hereditas. S & in eo ds̃
patͣ qd subiecit anͣ facie̾ cyri
gentes. & dorsa regũ uertit.
portas ereas cont̾unt & uecteᷤᷤ
ferreos confregit. uidł baby¬
lonis uł aliarũ quas cepit ci
& saluatori nrͣo. qͥ p̾dicantib
ꝑ orbem apłis. gentiũ sibi uni¬
u̾sarum colla subiecit. ipsos qͦ
rerũ dños & sapientiȩ scłaris
auctores. sue ditiomi substrauit.
Qͥ portas inferoꝵ destruxit. ut
ablatos inde electos suos. ad lib̾¬
tatẽ patriȩ celestis intͦduceret.
qͥ errores contͥuit gentiũ. & do¬
ctͥnas humana ratione munitã
ꝑ humiliũ ora subũtit. ut eisdẽ
correctis. lumͣ suȩ fidei & uerita¬
tis aꝑiret. in qͦ stͣ om̃s thesauri
sapientiȩ & scientiȩ absconditi.
Qͦs uidł thesauros idem dñs ñr
in natura diumitatis. et̃nalit᷑̃
ex patre habuit. s in assũpta
humanitate. ex tẽpore accepit.
illo nimirũ ex qͦ ipse homo esse

Expanded text:
c est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas . Sed et in eo Deus Pater, quod subjecit ante faciem Cyri gentes, et dorsa regum vertit, portas aereas contrivit, et vectes ferreos confregit, videlicet Babylonis, vel aliarum quas cepit civet Salvatori nostro, qui praedicantibus per orbem apostolis, gentium sibi universarum colla subjecit, ipsos quoque rerum dominos, et sapientiae saecularis auctores suae ditioni substravit; qui portas inferorum destruxit, ut ablatos inde electos suos ad libertatem patriae coelestis introduceret; qui errores contrivit gentium, et doctrinas humana ratione munitas per humilium ora subvertit, ut, eisdem correctis, lumen suae fidei et veritatis aperiret, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Quos videlicet thesauros idem Dominus noster in natura Divinitatis aeternaliter ex Patre habuit; sed in assumpta humanitate ex tempore accepit, illo nimirum, ex quo ipse esse homo
Abbreviated transcription (Latin):
tius ea que nouerunt exponere
seiunt. Qͦs ab inuice̾ dĩstinguers
apłs̃: ait. Alii datur ꝑ spͣm sermo
sapientie: alii sermo scientie scd̃m
eunde̾ sp̃m. Qd̃ aut̃ nimerus
summa generalit᷑ omniũ cõme¬
moratur: admonet nos qͥa dñs¬
cũ summã electoꝵ suoꝵ. ñ solum
eoꝵ qͥ in accepta fidei munditia
ꝑseuerant. uerũ etiã eoꝵ qͥ postꝗͣ
deuiauere. resipiscendo ad fidẽ
redeunt. in libro ȩt̃nȩ memoriȩ
scripta continet. In quoꝵ figurã
apte subiungit᷑. Uniu̾sa tulit
sasabasar cum his qͥ ascenciebatł¬

Expanded text:
tius ea quae norunt exponere tius ea quae norunt exponere sciunt; quos ab invicem distinguens Apostolus, ait: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum . Quod autem numerus summa generaliter omnium commemoratur, admonet nos, quia Dominus summam electorum suorum, non solum eorum qui in acceptae fidei munditia perseverant, verum etiam eorum qui postquam deviavere, resipiscendo ad fidem redeunt, in libro aeternae memoriae scriptam continet. In quorum figuram apte subjungitur: Universa tulit Sasabasar
Abbreviated transcription (Latin):
pars in offerentiũ usũ cederet.
illos nimirũ in ȩccłia demonstͣnt
qͥ discretionis st̃ gr̃a insignes. qui
ꝑfecte norunt discernere de sacͥ¬
ficio salutari qđ est xpͣc. quȩ õib¬
sint dicenda. que ꝑfectioribus.
modũ excedentia. ut sp̃s sci sint
igni tͥbuenda. Item qr uictimȩ
di st̃ om̃s qui ei fideli obsequio
mancipant᷑. cultri qͥb artus
uictimarũ in frust. a diuidunt᷑.
scͥbȩ docti in regno celoꝵ sunt
tẏpice intelligendi. qͥ merita
sensus q adiutoꝵ suoꝵ sollerter
examinantes. bnͣ̃ duudicare no¬
runt quẽ in qͦ gͣdu ministerii
eccłiastici ꝓmouere debeant.
Scifi qͥ sunt uascula potandi. illos
figuralit᷑ expͥmunt qͥ feruentio¬
re caritatis intͣnȩ solent flagran¬
tia debriari. Qd̃ autẽ uasa quełã
aurea quedã argentea fuisse
referunt᷑: aurea significant eos
qui suꝑnȩ sapientiȩ spuali splen¬
dore rutilant. Argentea illos qͥ
dicendi uenustate nitidi. eloqͦn¬

Expanded text:
pars in offerentium usum cederet; pars in offerentium usum cederet; illos nimirum in Ecclesia demonstrant, qui discretionis sunt gratia insignes, qui perfecte norunt discernere de sacrificio salutari, quod est Christus, sint dicenda, quae perfectioribus modum excedentia, Spiritus sancti sint igni tribuenda; item quia victimae Dei sint omnes qui ei fideli obsequio mancipantur. Cultri quibus artus victimarum in frusta dividuntur, scribae docti in regno coelorum sunt typice intelligendi; qui merita sensusque auditorum suorum solerter examinantes, bene dijudicare norunt, quem in quo gradu ministerii ecclesiastici promovere debeant. Scyphi, quae sunt vascula potandi, illos figuraliter exprimunt, qui ferventiore charitatis internae solent flagrantia inebriari. Quod autem vasa quaedam aurea, quaedam argentea fuisse referuntur; aurea significant eos, qui majore sapientiae spiritualis splendore rutilant; argentea illos, qui dicendi venustate nitidi, eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
Diu̾sa uasoꝵ speties. diu̾sas fideli¬
um ꝑsonas siue oꝑationes desi¬
gnat. Deniq in apocalipsi legi¬
mus. qr iuginti .iiͦii. seniores ha¬
bebant fialas aureas. plenas
odoramentoꝵ. Exponens sc̃pt᷑a:
subdidit. que st̃ orationeᷤ scõꝵ.
Fialȩ gͦ que sunt uasa patula
lucida. simpliciũ corda desig¬
nant: qͤ nil in se subdolȩ cogita¬
tionis celare norunt: s ea que
animo tenent.pura solent lin¬
aromata. hoc ẽ. orationes deo
acceptabiles inesse referuntur.
merito cõparant᷑. Unde & iudei
dño crucifixo. spongiã aceto plenã
attuler̃t. ut tali mysterio figura¬
rent: qr conditore suo ad se in
carne uenienti. de corde subdolo
cogitationes & u̾ba acerba. ac pro¬
cul a meracissimo patrũ suoruͣ
sapore degenerantia offerrent.
Cultri uͦ quib utebant᷑ ad inci¬
dendos ac diuidendos iuxta rati¬
onem congruã artus uictimarũ.
ut om̃ib rite distinctis. pars in
altari sacro igni consumeretur.
pars in sacerdotũ. pars in leuitaꝵ.

Expanded text:
Diversa vasorum species, diversas fidelium personas sive operationes designat. Denique in Apocalypsi legimus, quia viginti quatuor seniores habebant phialas aureas plenas odoramentorum ; et exponens Scriptura subdidit: Quae sunt orationes sanctorum. Phialae ergo, quae sunt vasa patula, lucida, simplicium corda designant, quae nihil in se subdolae cogitationis celare norunt, sed ea quae animo tenent, pura solent linaromata, hoc est orationes Deo acceptabiles inesse referuntur. merito comparantur. Unde et Judaei Domino crucifixo spongiam aceto plenam obtulerunt ; ut tali ministerio figurarent, quia Conditori suo ad se in carne venienti, de corde subdolo cogitationes et verba acerba, ac procul a meracissimo patrum suorum sapore degenerantia offerant. Cultri vero, quibus utebantur ad incidendos ac dividendos juxta rationem congruam artus victimarum, ut omnibus rite distinctis, pars in altari sacro igne consumeretur, pars in sacerdotum, pars in Levitarum,
Abbreviated transcription (Latin):
bant hebrei. oiͣs sapientia mun¬
dana in qͣ gloriabant᷑ greci. oe
regnũ terrestre in qͦ tune maxi¬
me p̃minebant romani. xp̃m
sti pͥncipis scͥptura tot & tantis
ẽ grauida sacram̃tis: qͣntomagiᷤᷤ
amator ac fautor diuini cultꝰ
rex. & a dño inspiratꝰ siue susci¬
tatus ut ꝓpħa dicit. ea ꝗͣ dmi
sunt p̃dicare simul & scripto
diuulgare potuit.archana:
Quem autẽ fructũ edita uł scͥpta
eiꝰ habuerint: sequens ex ordine
seͥpturȩ sacrȩ textus ostendit.
Et surrexerunt pͥncipes patrũ

Expanded text:
bant Hebraei, omnis sapientia munbant Hebraei, omnis sapientia mundana in qua gloriabantur Graeci, omne regnum terrestre, in quo tunc maxime praeeminebant Romani, Chrissti principis Scriptura tot et tantis est gravida sacramentis, quanto magis amator ac factor divini cultus rex, et Domino inspiratus sive suscitatus, ut propheta dicit, ea quae Domini sunt praedicare simul et scripto divulgare potuit arcana? Quem autem fructum edicta vel scripta ejus habuerint, sequens ex ordine Scripturae sacrae textus ostendit. Et surrexerunt principes patrum
Abbreviated transcription (Latin):
ex hiẽ pauꝑib xpͣi necessaria
ministrare: uerũ etiã ipsos
bona qͤ possunt. ꝓ se libenter
oꝑari: quatinꝰ hoꝵ merito
uelut oblationis spontaneȩ
& ipsi in tẽplo di qͦd est ȩccłia
partẽ mereant᷑ hr̃e. Hlec de-
scriptura regis cyri paucis di-¬
xisse sufficiat. Neq aliqͥs am¬
bigat eiꝰ u̾ba spualib redun¬
mandasse ipse ꝓpħa ez ras ad-¬
monuerit. Quomͦ enĩ fieret
ut archana celestia scͥbere non
posset rex diuino admonitꝰ
instinctu: qͥ dm cognouisse. &
confessus ẽẽ uerũ. qͥ decorem
domꝰ eiꝰ dilexisse atq instaura¬
ꝑfidus hostis & homicida redẽp¬
scͥpserit sacramentũ. & cruci
eius suꝑposuerit. hic est iic
nazarenꝰ rex iudeoꝵ: in cuius
intentione tituli tã fixus ꝑsti¬
tit. ut nullatenꝰ eum. iudeis
licet multũ poscentib posset
corrumꝑe: Quẽ etiã certi no¬
bis mysterii gr̃a hebraice. gͦce.
& latine conscripsit: qr nimi¬
rum oiͣs diuina lex quã habe¬

Expanded text:
ex his pauperibus Christi necessaria ex his pauperibus Christi necessaria ministrare, verum etiam ipsos bona quae possunt pro se libenter operari; quatenus horum merito velut oblationis spontaneae, et ipsi in templo Dei, quod est Ecclesia, partem mereantur habere. Haec de scriptura regis Cyri paucis dixisse sufficiat. Neque aliquis ambiget, ejus verba spiritualibus redunmandasse, ipse propheta Esdras admonuerit. Quomodo enim fieret, ut arcana coelestia scribere non posset rex divino admonitus instinctu, qui Deum cognovisse, et confessus esse, verumque decorem domus ejus dilexisse atque instauraperfidus, hostis et homicida Redempscripserit sacramentum, ut cruci ejus superposuerit: Hic est Jesus Nazarenus, rex Judaeorum. In cujus intentione tituli, tam fixus perstiterit, ut nullatenus eum Judaeis, licet multum poscentibus, posset corrumpere. Quem etiam certi nobis mysterii gratia, Hebraice, Graece et Latine conscripsit; quia nimirum omnis divina lex, quam habe
Abbreviated transcription (Latin):
minus ipsi ꝓ tͣrenis acqͥrendis
siue possidendis curã gerunt:
immo etiã sepissime quȩcũq
temporalia acqͥsiere. cuncta
ꝓ spe eternoꝵ relinqunt. Uͣn
necesse eͣ. eoꝵ inopie. ut ad
pͣdicandũ. susistant. ditioꝵ
qͥ pͣdicare nequeunt largita-¬
te subueniri: ut etiã ipsi di¬
uites p̃dicationis eiꝰdem pos¬
sint esse consortes. Ex quoꝵ
ꝑsona dicit gaio ioħes Pro
nomine enĩ xp̃i ꝓfecti sunt:
nichil accipientes a gentib
Nos gͦ debemus susciꝑe huiꝰmo¬
di: ut cooꝑatores simꝰ ueritatiᷤᷤ.
Quã ob rem nc dicit᷑. qđ hi qui
ascendebant ad edificandam
domũ dñi adiuuari debereił
largitione pecuntarũ. ab ami¬
cis suis uͥcumq habitarent.
id ẽ. siue in chaldea. seu in
aliis locis in quȩ ob metum
ꝓfugissent chaldeoꝵ. Excepto¬
inqͥt qđ uoluntarie offerunt
tẽplo d̃i qͦd ẽ in uarłm: quia
oportet eos qͥ temporalibus
abundant diuitiis nͣ solum

Expanded text:
minus ipsi pro terrenis acquirendis minus ipsi pro terrenis acquirendis sive possidendis curam gerunt, imo etiam saepissime, quaecunque temporalia acquisiere, cuncta pro spe aeternorum relinquunt. Unde necesse est eorum inopiae, ut ad praedicandum subsistant, ditiorum, qui praedicare nequeunt, largitate subveniri, ut etiam ipsi divites praedicationis ejusdem possint esse consortes. Ex quorum persona dicit Gaio Joannes: Pro nomine enim ejus profecti sunt, nihil accipientes a gentibus . Nos ergo debemus suscipere hudi, ut cooperatores simus veritatis . Quamobrem nunc dicitur, quod hi qui ascendebant ad aedificandum domum Domini adjuvari deberent largitione pecuniarum ab amicis suis, ubicunque habitarent, id est, sive in Chaldaea, seu in aliis locis, in quae ob metum profugissent Chaldaeoinquit, quod voluntarie offerunt templo Dei, quod est in Jerusalem; quia oportet eos qui temporalibus abundant divitiis, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tã longi itineris pecunia siue
pecorib: s & alia illis dona
eos dare & comm̃dare desi-¬
derauit: qͤ illi p̃uenientes
in tempłu dñi ꝓ memoria
mittentiũ offerre deberent.
Omͣs gͦ de captiuitate babylo¬
nia liberati stͣ: om̃s pietatis
edificandũ dño templũ ascen-¬
derunt. Cȩt̾i eos qͥ ascendert̃
de potestate tenebraru eru¬
ti. ad libertatẽ ꝑtinent grͣȩ
filioꝵ dĩ. om̃sq ad societatem
sc̃e ciuitatis id ẽ eccłiȩ. se an¬
numerari letant᷑: non tamͣ
in edificationẽ eiꝰdem ȩccłiȩ
etiã aliis pͣdicando laborare.
Unde tales pre oȩt̾is fidelibus
duplici honore ab apło digni
ẽe censent᷑: sicut & angłs da¬
nieli. qͥ docti fuerint inqͥt
fulgebunt qͣsi splendor firma¬
menti: & qͥ ad iusticiã eruduis
multos. qͣsi stellȩ in ꝑpetuas
ȩt̃nitates. Qui nimirũ erudi¬
tores multoꝵ. qͦ magis audi
tores suos ad cȩlestia qͤrenda
ac diligenda instituunt: eo

Expanded text:
tam longi itineris pecunia sive tam longi itineris pecunia sive pecoribus. Sed et alia illis dona eos dare et commendare desideravit, quae illo pervenientes in templum Domini pro memoria mittentium afferre deberent. Omnes ergo de captivitate Babylonia liberati sunt, omnes pietatis aedificandum Domino templum ascenderunt, caeteri eos qui ascenderant de potestate tenebrarum eruti ad libertatem pertinerent gloriae filiorum Dei, omnes ad societatem sanctae civitatis, id est, Ecclesiae se annumerari laetantur, non tamen in aedificationem ejusdem Ecclesiae etiam aliis praedicando laborare. Unde tales prae caeteris fidelibus, duplici honore ab Apostolo digni esse censentur ; sicut et angelus Danieli, Qui docti fuerint, inquit, fulgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Qui nimirum eruditores multorum, quo magis suos adjutores ad coelestia quaerenda ac diligenda instituunt, eo
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ corda nr̃a: in qͥb dñs ipse
ꝓpiciꝰ inhabitare atq sua pre¬
sentia illustrare dignet᷑. Sed
& ꝓximoꝵ corda: ad laudem
sui conditoris & oꝑa pietatis
accendere curemꝰ. Utroq & enĩ
modo domũ dño edificamus :
cũ uł nosmet ipsos in oꝑibus
iusticiȩ exercemꝰ: uel eos qͦs
ualemus ad iter iusticiȩ. & exẽ¬
plis ꝓuocamꝰ & uerbis. Sequun¬
tur reliqͣ euisdẽ scͥpturȩ cyri
regis. Et om̃s reliqui in cunc̃¬
tis locis uͥcumq habitant. ad¬
iuuent eũ. uir de loco. suo argen¬
to & auro & substantia & peco
ribus: excepto qđ uoluntarie
offerunt templo di qͦd est in
ierłm. Notanda ẽ. distinctio
u̾boꝵ: qͥa omnib solutis ab in¬
iuria captiuitatiᷤ dedit faculta¬
tẽ rex. ut qͥcumq uellet. ad edi¬
ficandũ templũ. dño duce
locis libertate donata uti de-¬
lectaret. his ascendentib auxi¬
lio ẽẽ de suo quẽq loco pͣcepit:
data scił̃. illis in necessitatem

Expanded text:
remus corda nostra, in quibusremus corda nostra, in quibuspropitius inhabitare atque ea sua praesentia illustrare dignetur, sed et proximorum corda ad laudem sui conditoris et opera pietatis accendere curemus. Utroque etenim modo domum Domino aedificamus, cum vel nosmetipsos in operibus justitiae exercemus, vel eos quos vellemus ad iter justitiae et exemplis provocamus et verbis. Sequuntur reliqua ejusdem scripturae Cyri regis: Et omnes reliqui in cunctis locis ubicunque habitant adjuvent eum viri de loco suo, argento et auro excepto quod voluntarie offerent in templo Dei, quod est in Hierusalem . Notanda distinctio verborum, quia omnibus solutis ab injuria captivitatis dedit facultatem rex, ut quicunque vellet ad aedificandum templum Domino duce locis libertate donata uti delectaret, hoc ascendentibus auxilio esse de suo quoque loco praecepit, data scilicet illis in necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
regnare credidit: ut mchilo¬
minꝰ cum suis fidelib e̾e̾t in
ad ea qͦ salutaria ee̾nt facien¬
da dirigeret. Cȩt̾um oĩa scri-¬
pture huiꝰ u̾ba: sp̃ualẽ sensũͣ
redolent. Cui enĩ non facile
de confusione peccatoꝵ ad
uͥtutũ oꝑa. qͣsi de seruicio¬
Quia sine ipso nichil possumꝰ
facere. Qͥs non uideat recte in
cadẽ sententia ascensionẽ esse
nominatã: Quia nimirũ õs
qͥ peccant. quiq scłi curis serui¬
unt. in imo st̃: qui uͦ deo placere
desiderant. ad altiora necesse :
mentẽ erigant: ad cȩlestia su¬
spirent: pompas mundi om̃s
morat᷑: ut qui ꝑ obliuionẽ dĩ.
captiuari a chaldeis. qͥ int̃pre¬
tant᷑ quasi demonia. hoc est.
malignis sp̃ib mancipari me¬
ruimꝰ: ꝑ confessionẽ diuinȩ pi¬
etatis ad uisionẽ liberȩ pacis
& lucis redeamꝰ: ibiq edificemꝰ
domũ dño dõ isrł: hoc est. in
unitate catholicȩ pacis. in con¬
fessione siue nr̃ȩ miqͥtatis. seu
diuinȩ miserationis & gr̃e. pͣpa¬

Expanded text:
it, ut nihilominus cum suis fidelibus esset in ad ea quae salutaria essent facienda dirigeret? Caeterum omnia Scripturae hujus verba spiritualem sensum redolent. Cui enim non facile de confusione peccatorum, ad virtutum opera, quasi de servitioquia sine ipso nihil possumus facere. Quis non videt recte in eadem sententia ascensionem esse nominatam? Quia nimirum omnes qui peccant, quique saeculi curis serviunt, in imo sunt. Qui vero Deo placere desiderant, ad altiora necesse est mentem erigant, coelestia suspirent, pompas mundi omnesmoratur, ut qui iper oblivionem Dei captivari a Chaldaeis, qui interpretantur quasi daemonia, hoc est, malignis spiritibus mancipari meruimus, per confessionem divinae pietatis ad visionem liberae pacis et lucis redeamus; ibique aedificemus domum Domino Deo Israel, hoc est in unitate catholicae pacis, in confessione sive nostrae iniquitatis, seu divinae miserationis et gratiae. Praepa
Abbreviated transcription (Latin):
principi iudȩ. Nabuchodono¬
sor tulit uasa dm̃i de ierłm:
cum qͥlibet immundus sp̃s
fideliũ aliqͦs de eccłia rapiens.
gaudio internȩ pacis priuat.
Ponit aũ ea in templo dĩ sui:
cũ eos consortio iungit reꝓboꝵ
qͥ sunt templũ & ciuitas diabo¬
li. capitis uidl. omniũ maloꝵ
ea cyrus rex. & annumerat pͥn¬
cipi iuda. referenda in ierłm:

Expanded text:
ini, etc. Nabuchodonosor tulit vasa Domini de Jerusalem, cum quilibet immundus spiritus fidelium aliquos de Ecclesia rapiens, gaudio internae pacis privat. Ponit autem ea in templo Dei sui, cum eos consortio jungit reproborum, qui sunt templum et civitas diaboli, capitis videlicet omnium malorum ea Cyrus rex, et annumerat principi Juda referenda in Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
charię sacerdotis. cognata eiꝰ ab
angło nuncupat᷑. Tribus quoq
beniamin his sese religiosa fide
ꝯiunxerat. maxime qđ ipsa
ciuitas ierłm in eiꝰ sorte fuerit.
atq ideo collate illis miscłie
meruit ee particeps: Pulchre
aut̃ dicit᷑ quia pͥncipes patrũ
de p̾fatis tribub surrexerunt
ut ascenderent ad edificandum
templum dm̃i  Principũ namq
& patrũ. id est magistroꝵ ẽ. oꝑe
& doctͥna pͣdicatorum ad edifi¬
candã mentẽ errantiũ in studio
boni oꝑis. exhortando.increpan-¬
do. corrigendo. certamen pii la¬
boris assumere. Qui bene etiã
surrexisse dicunt᷑. ut ascendererł
in ierłm: quia qͣsi iacent animo
debili atq merti. qͥ uł suȩ. uel
fraternȩ salutis curã gerere de¬
trectant. Surgunt uͦ audito re¬
gis edicto. immo suscitante spͣm¬

Expanded text:
chariae sacerdotis, cognata ejus ab chariae sacerdotis, cognata ejus ab angelo nuncupatur . Tribus quoque Benjamin his sese religiosa fide conjunxerat, maxime quod ipsa civitas Jerusalem in ejus sorte fuerit, atque ideo collatae illis misericordiae meruit esse particeps. Pulchre autem dicitur: Quia principes patrum de praefatis tribubus surrexerint ut ascenderent ad aedificandum templum Domini. Principum namque et patrum, id est, magistrorum est opere et doctrina praedicatorum, ad aedificandam mentem errantium, in studio boni operis exhortando, increpando, corrigendo, certamen pii laboris assumere. Qui bene etiam surrexisse dicuntur, ut ascenderent in Jerusalem, quia quasi jacent animo debili atque inerti, qui vel suae vel fraternae salutis curam gerere detrectant. Surgunt vero audito regis edicto, imo suscitante sp
Abbreviated transcription (Latin):
ds ascendere in uarłm ad edifi¬
candã domũ dñi: nec tñ de õĩ
ppło. s tm de iudea & beniamin
& tribu sacerdotali ac leuitica
ad quos ipsa ierłm priꝰ. ac tẽplũ
dmͣ ꝑtinebat. ascendere uolue¬
runt. Nam cȩterȩ dece̾ tribus
iã olim fuerant sub rege iero¬
boam a templo dñi & cultu
pietatis alienatȩ. atq ob me¬
ritũ tantȩ tͣnsgressionis. a regi¬
bus assyrioꝵ captiuatȩ & ultra
medoꝵ montes tͣnsmigratȩ. neq¬
remissȩ. Porro duȩ tͥbus. uidȩ
& beniamm. quȩ ierosolimã
& cõpositas uide regiones tene¬
bant. una cũ sacerdotib & leui¬
tis ad qͦs ministeriũ templi
ꝑtinebat. ꝗͣuis & ipsȩ peccata
decẽ tribuum fuerint imitatȩ.
Unde & ultimȩ sunt captȩ. a cͥal¬
deis. & pͥmȩ regnantib persis
domũ redire ꝑmisse. Et merito:
quia de tͥbu uida ortus est dñs
nrͣ: materq eiꝰ maria. etiã tͥbui
leui erat consanguinitãtiᷤᷤ iure
sociata. Unde elisabet̾ uxor ⁊a-¬

Expanded text:
edificandum domum Domini. Nec tamen de omni populo, sed tantum de Juda et Benjamin, et tribu sacerdotali ac Levitica, ad quos ipsa Jerusalem prius ac templum. Domini pertinebat, ascendere voluerunt. Nam caeterae decem tribus jam olim fuerant sub rege Jeroboam a templo Domini et cultu pietatis alienatae, atque ob meritum tantae transgressionis a regibus Assyriorum captivatae, et ultra Medorum montes transmigratae, neqremissae. Porro duae tribus Juda et Benjamin, quae Hierosolymam et circumpositas Judae regiones tenebant, una cum sacerdotibus et Levitis, ad quos ministerium templi pertinebat, quamvis et ipsae peccata decem tribuum fuerint imitatae, Unde et ultimae sunt captae a Chaldaeis, et primae, regnantibus Persis, domum redire permissae; et merito, quia de tribu Juda ortus est Dominus noster, materque ejus Maria etiam de tribu Levi erat consanguinitatis jure sociata. Unde Elizabeth, uxor Za
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝓuisione ꝑ societate᷑ iustoꝵ
qͦqͦ modo ad pacẽ reducuntur
ȩccłiȩ Porro uasa qͦ exercitus
chaldeoꝵ capta ierłm fregisse. &
fracta in babyloniã transtulis¬
se ꝑhibetur: illoꝵ typuͣ expͥmuił
qͥ ita uictore diabolo capiunt᷑.
ut priꝰꝗͣ penitendo saluentur

Expanded text:
na provisione per societatem justorum quoque modo ad pacem reducuntur Ecclesiae. Porro vasa quae exercitus Chaldaeorum capta Jerusalem fregisse, et fracta in Babyloniam transtulisse perhibetur, illorum typum exprimunt, qui ita victore diabolo capiuntur, ut priusquam poenitendo salventur
Abbreviated transcription (Latin):
UNCTIS Legentib
liquet domum
siue templũ dei
in scripturis scĩs
et unumquẽq
electoꝵ. & omnẽ
simul ȩccłiam
hoc ẽ. uniu̾sitatẽ iustoꝵ solere
appellari. ꝓ eo qđ in eoꝵ cordib
in se credentib ac sꝑantib. seq
diligentib ds̃ inhabitare dig¬
netur. iuxta hoc qđ ipse ait.

Expanded text:
Cunctis legentibus liquet domum sive templum Dei in Scripturis sanctis, et unumquemque electorum, et omnem simul Ecclesiam, hoc est universitatem justorum, solere appellari; pro eo quod in cordibus in se credentibus ac sperantibus, seque diligentibus, Deus inhabitare dignetur
Abbreviated transcription (Latin):
Assimilauit namq eñ ds̃ filio suo.
qͣmuis ipse dm̃ se assimilantẽ
minime cognou̾it. pͥmũ in eo
qd xpͣm suũ eũ cognominare
dignatꝰ ẽ. dem̃n qđ eũ cyrum. qͥ
int̃pretat᷑ heres.multo ante ꝗͣ
nasceret᷑ uocandũ esse disposu¬
it. Hoc & enĩ uocabłm recte con¬
gruit illi. cui dicit idẽ ds pat.
Postula a me. & dabo tͥ gentes
hereditatẽ tuã. De qͦ & apłs.
Quẽ constituit heredẽ uniu̾soꝵ:

Expanded text:
Assimilavit namque eum Deus filio suo, Assimilavit namque eum Deus filio suo, quamvis ipse Deum se assimilantem minime cognoverit; primum in eo quod Christum suum eum cognominare dignatus est; deinde quod eum Cyrum, qui interpretatur haeres, multo antequam nasceretur vocandum esse disposuit; hoc etenim vocabulum recte congruit illi cui dicit idem Deus Pater: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . De quo et Apostolus: Quem constituit haeredem u
Abbreviated transcription (Latin):
dñs &e ñ ẽ ampliꝰ. extͣ me nͣ est
ds. Accinxi te. & ñ cognouisti
me. Ex qͣ ysaiȩ ꝓpħia credendũ
ẽ. maxime eyrum rege̾ dilexis¬
se filios isrł. eosq de captiuita¬
de suo regno & babylonioꝵ de¬
structione fuisse prelocutos.
Nam specialit᷑ ipsũ genꝰ expug¬
nationis. qͦ babyloniã cepit: ex¬
Qͥ dico inqͥt ꝓfundo. desolare. &
flumina arefaciã. Porro iere-¬
mias. Mlurꝰ babylonis ille lati
simꝰ suffossione suffodiet᷑. et
porte eiꝰ. excelse igni cõburent᷑.
Narrant enĩ hẏstoriȩ qͥa diuiso
atq exinanito ꝑ plurimos ri-¬
uos flumme eufrate. qͥ ꝑ mediũ
babylonis influebat. ꝑ arefac¬
tum ac desolatũ eiꝰ ꝓfundum.
urbem hostis intͣuerit. Hec de
hystoria paucis dixerimꝰ. At uͦ
iuxta mysticos sensus. cyrꝰ rex
dnͣm saluatorẽ & noͣie dĩsignat
& factis. Qd ñ ex nrͣa coniectura
s manifestissimis ysaiȩ u̾bis di¬
cimꝰ. qͥb ex ꝑsona dm̃i dicebat.
assimilaui te. & nͣ cognouisti me.

Expanded text:
 me non est deus. Accinxi te, et non cognovisti me . Ex qua Isaiae prophetia credendum est, maxime Cyrum regem dilexisse filios Israel, eosque de captivitade suo regno et Babyloniorum destructione fuisse praelocutos. Nam specialiter ipsum genus expugnationis, quo Babylonia destrui coepit, exQui dico, inquit, profundo: Desolare, et flumina tua arefaciam. Porro Jeremias: Murus Bssimus suffossione suffodietur et portae ejus excelsae igni comburentur . Narrant enim historiae, quia diviso atque exinanito per plurimos rivos flumine Euphraten qui per medium Babylonis influebat, per arefactum ac desolatum ejus profundum urbem hostis intraverit. Haec de historia paucis dixerimus. At vero juxta mysticos sensus Cyrus rex Dominum Salvatorem et nomine designat et factis, quod non ex nostra conjectura, sed ex manifestissimis Isaiae verbis dicimus, quibus ex persona Domini dicebat: Assimilavi te, et non cognovisti me .
Abbreviated transcription (Latin):
cũ libros eiusdem
scripturȩ in epła
ad amicũ breuit̃
ꝑcurreret. & quȩ
in liigłis continerent᷑ strictim
com ig̾et. ez ras inqͥt & neemi¬
as adiutor uidel. & consolator
a dño. in uno uolumine nar¬
rant᷑. & instaurant templũ.
muros ex struunt ciuitatis. oĩs¬
q illa turba ppłi redeuntis in
patriã. & descriptio sacerdotũ.
gulas familias. muroꝵ & t᷑riũ
oꝑa diuisa. aliud in cortice pre¬
ferunt. aliud retinent in me-¬
dulla. Quaꝓpt̃ reuerentissime
antistes acca. tuis diligenter
obsecundans hortamentiᷤ. con¬
siderando eidẽ uolumini ope¬
rã dedi. confidens uero adiuto
altius aliud & sacratius in me¬
dulla sensus sp̃ualis inuenire.
qđ uidl̃. ipsum dñm ac tẽplũ
& ciuitatẽ eiꝰ quȩ nos sumus.
ꝓpħicis quidẽ. figuris. s manife

Expanded text:
cum libros ejusdem Scripturae in epistola ad amicum breviter percurreret, et quae in singulis continerentur, strictim contingeret; Esdras, inquit, et Nehemias, adjutor videlicet et consolator a Domino in uno volumine narrantur, et instaurant templum, muros exstruunt civitatis, omnisque illa turba populi redeuntis in patriam, et descriptio sacerdotum, gulas familias murorum et turrium opera divisa, aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. Quapropter, reverendissime antistes Acca, tuis diligenter obsecundans hortamentis, considerando eidem volumini operam dedi. Confidens vero adjutoraltius aliud et sacratius in medulla sensus spiritualis invenire; quod videlicet ipsum Dominum, ac templum et civitatem ejus, quae nos sumus, propheticis quidem f
Abbreviated transcription (Latin):
lius. orationib atq elemosimᷤᷤ
instantes. De qͣlib dicit apls:
qͥ legem nͣ habentes naturaliter
ea que legis st̃ faciant. Nli cum
scĩs pͣdicatorib in xp̃o renascen¬
di uł in fide ampliꝰ confirman¬
di offerunt᷑: quasi supellex ua¬
ria. qͦ ad edificandũ domũ dñi
deferat᷑. principib patrũ tri¬
Nbuit᷑. Rex qͦ cyrus ꝓtulit uasa

Expanded text:
lius, orationibus atque eleemosynis lius, orationibus atque eleemosynis instantes; de qualibus dicit Apostolus: Quia legem non habentes, naturaliter ea quae legis sunt faciunt . Hi cum sanctis praedicatoribus in Christo renascendi, vel in fide amplius confirmandi offeruntur, quasi suppellex varia, quae ad aedificandum domum Domini deferatur, principibus patrum tribuitur. Re