comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do sapite. Qui plantauit aurem non
audiet: Non habet unde audiati et
tibi fecit unde audias: Qui plantaut
aurem non audiet: Aut qui fixit
oculum non consicderat.  ui erudit
gentes non arguet : Attenclite hoc mas¬
noꝑe fr̃s mei. Qui eruclit gentes non
arguet: Hoc modo facit dĩ: erudit
gentes. Ideo misit uerbum suum ꝑorbem
terrarum hominibus: misit ꝑ angłos⁊ ꝑ
cones antecedentes udicem. Misit et ppsi
uerbum suum: misit et ipsum filium
suum: misit seruos filii sui: et in ipsis
seruis filium suum. Per totum orbem
terrarum: predicatur ubiq uerbum
dĩ. Ubi non dicitur hominibus relll¬
quite iniquitates ur̃as priores⁊ conuatis
uos ad itinera recta: Idõ parcit. ut us
corrigatis: ideo heri non undicautas
pesusꝰ accipes et non reciderest. Utiꝙ quan¬
o accipis a magistro erudiris. Comiittit
aui magister quod prebet: et non exigit
quando recidis: dut cum cepis recidere ::
sue metu eris plagarum: Modo ergo acci¬
pinus: postea statuemur ante magistrũ.

Expanded text:
 10. Qui plantavit aurem, non audiet?» Non habet unde audiat, qui tibi fecit unde audias? «Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Qui erudit gentes, non arguet?» Attendite hoc magnopere, fratres mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, erudit gentes: ideo misit verbum suum per orbem terrarum hominibus, misit per Angelos, per tot praecones antecedentes judicem. Misit et ipsum Verbum suum, misit et ipsum Filium suum; misit servos Filii sui, et in ipsis servis Filium suum. Per totum orbem terrarum praedicatur ubique verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit,si esses, acciperes, et non redderes? Utique quando accipis a magistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipimus; postea statuimur ante magistrum,
Abbreviated transcription (Latin):
non facit: quomodo lectum est licente
apło. gaudere cum gaudentibus. flere
cum flentibus. Ergo ut gaudeat tecum
prius fles cum illo: contristaris cum illo.
ut reficias eum. Sic et psalmus et sp̃s
clĩ utiꝙ om̃ia sciens. querit tecum: qua¬
si uerba tua dicitasquequo peccato.¬
res dñe: usquequo peccatores głabunt᷑:
esbondent et loquentur m iite
oquentur om̃s qui opantur nisia

Expanded text:
non facit quod modo lectum est, dicente non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo; contristaris cum illo, ut reficias eum: sic et Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit tecum, quasi verba tua dicit. «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur o
Abbreviated transcription (Latin):
salute: secl querunt medicinam. Tune¬
am: humiles fuerunt. Non ergo illis red¬
ditum est. Quare : Uide quid dicat
psalmus iste. Exaltare qui iudicas ter.¬
ram: recdde retributionem suꝑbis. Ab
illo numero ergo excepti erant illi. In
illis ualuit uox illa dñi pendentis in
cruce et dicentis pater ignosce illis: qr
nesciunt quid faciunt. Ex altare qui
iudicas terram: redde retributionem
suꝑbis. Ergo redditurus est retributio¬
nem ÷ Redditurus: sed suꝑbis. Sed
li trihumphant. et exultant mali: blas.¬
phemant mali: om̃ia mala faciunt.
Mouet te: cum pietate quere: non cum
suꝑbia reprehende. Mouet te: compati¬
tur tibi et psalmus: querit tecum: non
quia nescit. sed idõ tecum querit qeͦ
scit. ut in illo inuenias quod nesciebas:
quomodo qui uult aliquem consolari.
nisi condoleat cum illo. non illum eri¬
git. Prius cum illo dolet: et sic eum re¬
ficit sermone consolatorio. Si autem
intret ad illum ridens. luctum eius

Expanded text:
salute, sed quaerunt medicinam. Tunsalute, sed quaerunt medicinam. Tunam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est. Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ergo redditurus est retributionem? Redditurus, sed superbis. 9.li triumphant, et exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Cum pietate quaere, non cum superbia reprehende. Movet te? Compatitur tibi et Psalmus, quaerit tecum, non quia nescit; sed ideo tecum quaerit quod scit, ut in illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consolari, nisi condoleat cum illo, non illum erigit: prius cum illo dolet, et sic eum reficit sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. ut om̃ia sua quȩ habebant uen¬
derent. et precium rerum suarum
ad pedes apłorum ponerent: et uni-¬
cuiꝙ distribuebatur quomodo opus erat:
et erat illis una anima. et cor unum in
dm̃: de ipsis crucifixoribus dñi. Sed
quare non illis redlitum est: Quia red¬
de retributionem suꝑbis dictum est. Illi
autem noluerunt esse suꝑbi: et enim cũ
uidererent miracła fieri ꝑ nomen
xp̃i quem se putabant interfecisse.
commoti miraculis. audierunt a petro
in cuius nomine illa fierent. Non enim
sibi arrogare serui uoluerunt potenti¬
am dñi sui: ut clicerent a se factum
esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem
ergo dederunt serui dño suo: dixerunt
quia quȩ illi mirabantur. fierent in no-¬
mine eius quem illi crucifixerunt. Et
facti sunt humiles: compuncti sunt cor¬
de ⁊ ꝑturbati sunt confitentes peccatũ
suum: et consilium quesserunt dicentes.
Quid ergo faciemuse Non desꝑant cde

Expanded text:
ti sunt, ut omnia sua quae habebant venti sunt, ut omnia sua quae habebant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribuebatur quomodo opus erat; et erat illis una anima et cor unum in Deum; de ipsis crucifixoribus Domini. Sed quare non illis redditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare servi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum suum; et consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de
Abbreviated transcription (Latin):
lumilem. neminem timentem. nulli par.¬
untem in uerbo: et dicit. fidenter egit.
sidet illum quam fidenter egit: uidet
lum comprehensum: uidet illum cru-¬
ificums uicdet illum humiliatum: ui¬
dit illum resurgentem et euntem in cȩ¬
lum: et uenturum inde ad iudicium
num. inter quorum manus passus est
oñia mala. Exaltare inquit qui uidi¬
cas terram: redde retributionem suꝑbis.
Suꝑbis retdde: non humilibus. Qui sunt
suꝑbi: Quibus parum est quod mala
faeiunt: et defendere peccata sua uolunt.
lamq de his qui crucifixerunt xpm̃
facta sunt postea miracła: quando de
ipso numero iuleorum crediderunt: et
donatus est illis sanguis xp̃i. Impias ma.¬
nus et cruentas de sanguine xp̃i porta¬
bant: lauit ipse eas cuius sanguinem
fuderant: adiuncti sunt corpori ipsius
id est ȩccłȩ. Qui corpus eius mortale
quod uiderunt ꝑsecuti sunt: fucderunt
precium suum: ut biberent precium
suum. Namq postea plures conuersi
sunt cum multa miracula fierent ab

Expanded text:
humilem; neminem timentem, nulli parcentem in verbo, et dicit: «Fidenter egit.» Videt illum quam fidenter egit, videt illum comprehensum, videt illum crucifixum, videt illum humiliatum, videt illum resurgentem et euntem in coelum, et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, quod viderant, persecuti sunt. Fuderunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab
Abbreviated transcription (Latin):
dicium : et qui habent eam om̃s recti
sunt corde. Qui sunt recti corde: Qui
hoc uolunt quod ds̃ uult. Parcit pecca¬
toribus: tu uis iam ut ꝑdat peccatuesi
Distorti cordis es et prauȩ uoluntatis:
quando aliud uis. aliud uult dsꝰ. Uut
pas peccatoribus: tu nou uis tolerare

Expanded text:
dicium: et qui habent eam, omnes recto dicium: et qui habent eam, omnes recto sunt corde.» Qui sunt «recto corde?» Qui hoc volunt quod Deus vult. Parcit peccatoribus, tu vis ut jam perdat peccatores. Distorti cordis es et pravae voluntatis, quando aliud vis, aliud vult Deus. Vult pa
Abbreviated transcription (Latin):
dle modo et habe iusticiam.: quia sidas
nondum potes habere. Prius et ialloes
iusticiam: sed ipsa iusticia tua conuate
in uidicium. Habuerunt hic iustielanat
citur: Sedebitis suꝑ duo decim sedrs .u¬
dicantes duo decim tribus isrt. Ergo ui¬
cia ipsorum conuercetur in udicum s
enim iustus quisquis fuerit hic. ad hocet
ut patiatur mala et toleret: et patiatir
tempus passioniss et ueniet tempus uidea¬
tionis. Setl quid dico de seruis dĩ. Ips
dñs qui udex est om̃ium uiuorum et mn¬
dicare. Quousꝙ iusticia conuertatur in
iudicium: et qui habent eam om̃s reco
sunt corde. Qui habent modo uisticians
nondum iudicant. Primo est enim habr¬
re iustictam: et postea uidicare. Primo pr¬
titur malos: et postea iudicat malos.
Modo iusticia sit: postea conuercetur in
iudicium. Et tam diu patitur malos:
quam dui uult dĩ. Quam illos ꝑferet
ȩccła clĩ: Ut erudiatur ꝑ maliciam
ipsorum. Non tamen repellet ds̃ plebe
suam. quousq iusticia conuertatur in n.¬

Expanded text:
de modo, et habe justitiam; quia judicium nondum potes habere. Prius est ut habeas justitiam; sed ipsa justitia tua convertetur in judicium. Habuerunt hic justitiam Apdicitur? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Ergo justitia ipsorum convertetur in judicium. Modo enim justus quisquis hic fuerit, ad hoc est ut patiatur mala et toleret: patiatur tempus passionis, et venit dies judicationis. Sed quid dico de servis Dei? Ipse Dominus qui judex est omnium vivorum et mordicare. «Quousque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam omnes recto sunt corde.» Qui habent modo justitiam, nondum judicant. Primo est enim habere justitiam, et postea judicare: primo patitur malos, et postea judicat malos. Modo justitia sit; postea convertetur in judicium. Et tamdiu patitur quamdiu vult Deus, quamdiu illos perferet Ecclesia Dei, ut erudiatur per malitiam ipsorum. Non tamen repellet Deus plebem suam, «quosque justitia convertatur in ju
Abbreviated transcription (Latin):
te suscipiens caruem. Quomodo uolunta.¬
te carnem ueram: sic uoluntate triseũ
aerim. Sic ergo uoluntatem ostendit in
put si forte surrepserit tibi brunana ui¬
qimitas et ceꝑit aliud uelle quam ds̃
uust: uideas prauitatem cordis tui ex¬
ua reglam: figas illucl ad regłam: et cdiri¬
giur cor tuum in clm̃÷ quod in homine
epat esse prauum. Sic ergo dñs te osten.¬
dens dixit. Tristis est anima mea usꝙ
id mortem: et clixit:. pater si fieri po.¬
ast cranseat a me calix iste. Sed statum
fic: quod idõ fecit ut te doceret. Uerũ
non quod ego uolo: sed quod tu uis pat̾.
Si enim hoc feceritis: iusticiam habebi¬
as. Si iusticiam habebitis: rectum est
cor. Si rectum est eor: iusticia illa quȩ
modo colerat conuertetur in iudicium.
E postea iudicante dño tuo. non solum
non expauesces mala: sed etiam głaberis
ar coiona. Tunc uides quomodo ꝓfecerit
pitientia dĩ: uel ad illorum penamꝰ uel
id cuam coronam. Modo non uides:ere.

Expanded text:
te suscipiens carnem; quomodo voluntate suscipiens carnem; quomodo voluntate carnem voram, sic voluntate tristitiam veram. Sic ergo voluntate ostendit in se, ut si forte subrepserit tibi humana infirmitas, et coeperit aliud velle quam Deus vult, videas pravitatem cordis tui extra regulam, figas illud ad regulam, et dirigatur in Deum cor tuum, quod in homine coeperat esse pravum. Sic ergo Dominus te ostendens dixit, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et dixit, «Pater, si fieri potest transeat a me calix iste.» Sed statim fac quod ideo fecit ut te doceret: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater.» Si enim hoc feceritis, justitiam habebitis: si justitiam habebitis, rectum est cor; si rectum est cor, justitia illa quae modo tolerat, convertetur in judicium, et postea judicante Domino tuo, non solum non expavesces mala, sed etiam gloriaberis de corona. Tunc videbis quomodo profecerit patientia Dei, vel ad illorum poenam, vel ad tuam
Abbreviated transcription (Latin):
gui op tunums imanere in carne neesi¬
mauere in carne. Ex duobus patieloe
ar dlorem. Dissolui et esse cum apo ni
comagis optimnum dicebat. Idleo cumnt
appropinquaret ipsa passior quomoci
exultabat ÷ quomodo głabatur: Bini
certamen certauie cursum consumnar
fidem seruaui. De cetero repossta rs i
corona iusticiȩ: quam recidet nichi cduis
in illa die ustus iudex. Iste gaudlet eo¬
ronandus: et tristis est ille coronatur
Sed tristiciam sic assumpsit: quomo¬
do carnem. Nolite enim putare quia
hoc dicimus: non fuisse tristem dim.
Si enim hoc dixerimus quia non ent
tristis. cum euglium dicat tristis est an¬
ma mea usꝙ ad mortem: ergo et quan
uit ib s. non manducauit ib̃s. Surrepit
uermiculus putredinis. et nichil samĩ
relinquit: ut dicatur quia et corpus
non erat uerum. et carnem ueram non
habuit. Quicquid ergo de illo seriptum
est fr̃s. u factum est: uerum est. Ergo
tristis fuit: prorsus tristis: sed uoluntar
suscipiens tristiciam: quomodo uolunta¬

Expanded text:
gis optimum; manere in carne necessmanere in carne, ex duobus patiebatur ardorem; dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum dicebat. Adeo cum appropinquaret ipsa passio, quomodo exsultabat! quomodo gloriabatur! «Bonum certamen certavi,» «cursum consummavi, fidem servavi; de caetero super est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» . Iste gaudet coronandus, et tristis, est ille coronaturus: Sed tristitiam sic assumpsit quomodo carnem. Nolite enim putare quia hoc dicimus, non fuisse tristem Dominum. Si enim hoc dixerimus, quia non erat tristis, cum Evangelium dicat, «Tristis est anima mea usque ad mortem» : ergo et quandvit Jesus , non manducavit Jesus: subrepit vermiculus putredinis, et nihil sanum relinquit, ut dicatur quia et corpus non erat verum, et carnem veram non habuit. Quidquid ergo de illo scriptum est, fratres, factum est, verum est. Ergo tristis fuit? Prorsus tristis, sed voluntate suscipiens tristitiam, quomodo volunta
Abbreviated transcription (Latin):
ram. non illam ꝑdit: quia noncdum uenit
tempus ut accipiat eam. In uinea oꝑa¬
ris: fac opus tuum: et accipies merce.
dem. A patre familias non exigeres an¬
te quam opareris et a dõ exigis anteꝗͣ
oꝑeris : Et ista tolerantia ad opus tuũ
ꝑtinet: et hoc ad mercedem ꝑtinet. Minꝰ
uis facere in uinea qui non us tolerare:
quia et ipsa tolerantia ad ipsam oꝑatio¬
nem ꝑtinet: ut inuenias mercedem.
Quod si dolosus es. uide ne non solum ñ
accipias mercedem. sed et pęnam inue.¬
nias: quia et uoluisti esse oꝑarius dolo.¬
sus. E quidem oꝑarius dolosus ut inci¬
piat non bene facere oclos patris familias
attendlet ded illum aspicit qui condu
ad uneam: ut eum ille auercent &dlus¬
non auercte ocłos. non tibi licit colse
quere ubi illum fallas. et cessa si potes
Ergo si quid aluid forte cogitabatis qun¬
do uidebatis malos florere: et cogtano¬
nes ur̃ȩ faciebant nutare pedes urõs in

Expanded text:
ram, non illam perdit; quia nondum venit ram, non illam perdit; quia nondum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tuum, et accipies mercedem tuam. A patrefamilias non exigeres antequam operareris, et a Deo exigis antequam opereris? Et ista tolerantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averterit ocunon avertit oculos; non tibi licet dolosesfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui forte aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ uoces: sunt malorum. Una quam
iam dixi. hȩc fecisti et tacui: suspicatus
es iniquitatem quod ero tibi similis.
Quid est quod ero tibi similis: Putas qi
uideo facta tua et placent michi quia
non uinchico : Aua est uex iniquorum.
quia nec attendit ista dĩ: nec aduercit.
ut sciat quemachinodum uiuam. Num
me curat dĩt Ergo inter aliqua me
computat cli: Aut uere numerat me¬
dis̃÷ aut ipsos homines numerat: Infelixe
homo ut esses curauit.⁊ ut bene uiuas
non curat: Istorum ergo ista uox est.
insipientes estis in ppło: et stulti aliquan¬
do sapite. sopłm fuum erudit: cui pos¬
sunt cominoueri pedes. Quando felici¬
tates iniquorum uidet homo iam bene
uiuens. in numero scõrum dĩ. id est in
numero filiorum ȩccłȩ: uidet quia flo-¬
rent mali et faciunt iniquitatem: et
emulatur eos. et adducitur ut imitetur
facta eorum. quia uidet quasi niebil sibi
ꝓcdesse quod bene uiuit humilis: hiic
sꝑans mercedem. Nam si illam sꝑet futu.¬

Expanded text:
duae voces sunt malorum: una quam duae voces sunt malorum: una quam jam dixi, «Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «quod ero tibi similis?» Putas quia video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; ut bene vivas non curat? Istorum ergo ista vox est. insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in numero sanctorum Dei, id est in numero filiorum Ecclesiae: videt quia florent mali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imitetur facta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene vivat humilis, hic sperans mercedem. Nam si illam speret futu
Abbreviated transcription (Latin):
aurizas tibi iram in die irȩ. et reuelatioins
iusti iudicii dĩ: qui reddet uniciq sedm
oꝑa sua. Ille ergo auget longuanimitatẽ:
et tu auges iniquitatem. Erit illius thes¬
aurus in sempiterna miscdia. in eos qui
non contempserunt miscdiam: tuus au¬
tem tesaurus. in ira inuenitur. Et quod
ponis cotidie ꝑ modicum: postea massam
inuenturus es. Minutatim ponis: sed cumu¬
lum inuenies. Noli attendere minuta pec¬
cata tua coticdiana: de minutissimis gut.¬
faciunt qui responlent et loquentur iniqͥ¬
tatem: quia faciunt et parcitur illis:
opłm tuum clñe humiliauerunt: id est
om̃s qui iuste uiuint: in quos uolunt suꝑ¬
bire om̃s mali. Popłm tuum humiliauert̃.¬
et hereditatem tuam uexauerunta idu¬
am et aduenam inter fecerunt: et ꝓielitũ
occiderunt: id est ꝑegrinum. aduenam.
aduenticium: ipsum dicit ꝓselitum. Ma¬
nifesta sunt ista singula: nec opus est in
alias res curat: non intelligit. Hȩ enim

Expanded text:
aurizas tibi iram in die irae et revelationis aurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis gutfaciunt, qui respondent et loquentur iniquitatem, quia faciunt et parcitur eis? «Populum tuum, Domine, humiliaverunt:» id est, omnes qui juste vivunt, in quos volunt superbire omerunt: viduam et pupillos interfecerunt, et proselytum occiderunt:» id est, peregrinum, advenam, adventitium; ipsum dicit proselytum. Manifesta sunt ista singula, nec opus est in alias res curat, non intelligit. Hae enim
Abbreviated transcription (Latin):
inquiquitatem. Quare: Ne moriaris.
Ecee feci iniquitatem: quare non morior:
Ie fecit iusticiam: mortuus est. Quare mor¬
uus est: Ego feci imquitatem: quare me
im abstulit dĩ: Ecce ille fecit iusticiam:
t quare sic in illum iundicauit: Quare
sle sic laborat: Responclent: hoc est
respondent qui habent quod dicant.
quia parcitur illis: de patientia dĩ inue¬
nunt argumentum responsionis suȩ.
sareit ille ꝓpter aliud: respondent illi
ꝓter alud quia uiuunt. Quare enim
parcat illi dieit apłs: exponit consiliũ
patientiȩ dĩ. Existimas inquit qui talia
agis: quia tu effugies iudicium dĩ : An
duuitias benignitatis et longuanimitatis
eus contempnis: Ignoras quia patientia
a ad penitentiam de adelucit: Tu autẽ
iclest ille qui respondet et dicit. si displice¬
rem dõ. non michi parceret css. uide quid
sibi facit: audi apłm. Cu autem secđm clu-
riciam cordis tui. et cor impenitens. thes-¬

Expanded text:
iniquitatem. Quare? Ne moriaris. iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans» «quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et dicit, Si displicerem Deo, non mihi parceret Deus: vide quid sibi facit, audi Apostolum: «Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thes
Abbreviated transcription (Latin):
tacet qui dixit tacui. Cum dyxit hȩxst¬
cisti et taciu ⁊ suspicatus es iniquitaten
quod ero tibi similis: et non tacuit. Pin
enim nos loquimur ille non tacet: euli
lector legit ille non tacet⁊i cum psaisti
iotat ille non tacet: et uste om̃is uoces diꝰ
Saem terrarum fiunt. Quomodo ergo
uei quomolo non tacet: Non tacet
uerbo: tacet in undieta. Quid est
hec fecisti et tacuis Hec fecisti. et
nn uindicaui. Suspicatus es iniquita¬
tm: quod ero tibi similis. De iꝑsa uin¬
dietȩ taciturnitate: id est de cessatio.¬
n undictȩ: alio loco dicit. Tacui: nun¬
quid semꝑ tacebo: Usquequo peccatores
añe usquequo peccatores głabuntur:
Iesponelent et loquentur iniquitatem:
oquentur om̃s qui oꝑantur iniusticiam.
Et dicit om̃ia oꝑa responclent: et loquen¬
tur miquitatem. Quid est respondent:
sontra iustum habent quid respondeant.
Unit ustus aliquis et dicit: noli facere

Expanded text:
tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fetacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet cum enim lector legit, ille non tacet; cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem terrarum fiunt. Quomodo ergo tacet, quomodo non tacet? Non tacet in verbo, tacet in vindicta. Quid est ergo, «Haec fecisti, et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis.» De ipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatione vindictae, alio loco dicit: «Tacui; numquid semper tacebo» . «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere
Abbreviated transcription (Latin):
dieunt quid nobis ꝓdest quia se uu¬
mus ᷤ Quid dicturus es: Uere cuitus
quȩ facunus dĩ. Quia enim uiuunt
putant dm̃ nescire quod faciunt. Uat
quid mali illis contingat. Quia si Ra¬
onarius sciret. teneret illos: et icsõ uiti
ocłos stationarii. ne statim teneantir
Ocłos enu dei deuitare uemo potest.
quia non solum in cubiculo uidet: sed&
uitima cordis tui. Cogitant et ipsi qu
nichil potest latere deum. Et quia fiu¬
unt. et sciunt quid fecerunt: et uident
se uiuere sciente cleo. quod non uiuernt
sciente stationario: dicunt sibiu placent
ista clõ. Et reuera si illi displicerent.
sibus: nunquid quomodo illorum ocłs
uitamus. uitare possumus ocłos diꝰ Es.¬
go placent ista leo. Ideo in alio psalno
peccatori dicitur. Hȩc fecisti et tacui.
Suspicatus es iniquitatem: quod ero abi
similis. Quid est ero tibi similis: Ut quo¬
modo tibi placet factum tuum malian
sic putas quia et michi placet. Et mil¬
tur in posterum: arguam te. Ergo non

Expanded text:
unt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerent fsibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori dicitur, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «ero tibi similis?» Ut quomodo tibi placet factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non
Abbreviated transcription (Latin):
pacem. felicitatem terrenam. Sed inhis on
figurȩ erant: et non intelligens quidibi latit
in rebus figuratis. putauit hoc ꝓmagno cina¬
re dm̃. nec habere melus quod dare posset al¬
gentibus se. et seruientibus sibi. Adtendtit
uidit quosclam peccatores. impios. blaspbetis
seruos clemonum. filios diaboli. uiuentesim
gna nequitia. et suꝑbia: abunclare rebus tal
terrenis. temporalibus. ꝓ qualibus rebus pe
cdõ seruiebat: et nata est cogitatio pessima ma
Ecce ista cogitatio in ppło erat ueteris testania.
Utinam non sit in carnalibus fr̾ibus nr̃is tun
iam apte predicatur felicitas noui destamensi.
Quid enim dixit illa tunc synagoga: Qiua dhit
ille ppłs: Nos seruimus dõ et corripimu. leg¬
lamur. subducuntur nobis ea quȩ diligidus
et quȩ ꝓ magno a dõ acceꝑamus. Iiuautam l¬

Expanded text:
pacem, felicitatem terrenam: sed in his omnibus pacem, felicitatem terrenam: sed in his omnibus figurae erant; et non intelligens quid ibi lateret in rebus figuratis, putavit hoc pro magno dare Deum, nec habere melius quod dare posset diligentibus se et servientibus sibi. Attendit, et vidit quosdam peccatores, impios, blasphemos, servos daemonum, filios diaboli, viventes in magna nequitia et superbia, abundare rebus talibus terrenis, temporalibus, pro qualibus rebus ipsa Deo serviebat: et nata est cogitatio pessima in i via. Et ecce ista cogitatio in populo erat Veteris Testamenti: utinam non sit in carnalibus fratribus nostris, cum jam aperte praedicatur felicitas Novi Testamenti! Quid enim dixit illa tunc Synagoga? quid dixit ille populus? Nos servimus Deo, et corripimur, flagellamur; subducuntur nobis ea quae diligimus, et quae pro magno a Deo acceperamus; illi autem scel
Abbreviated transcription (Latin):
heremo quicquid passus est ille ppłs. et quicquid
eis dĩ largitus est: quecumq illa flagella fuerãt.
quecumq dona. significationes sunt rerum
quas in hac solitudine huius uitȩ ambulantes
in xp̃o querentes patriam: et accipunus ad con-¬
solationem. et patimur acl ꝓbationem. Non
ergo mirum quia illud defecit: quia figurabat
futurum. Nam ꝑductus est ppłs ad patriam
ꝓmissionis. Nunquid semꝑ staturam: Si hoc
esset: non esset figura sedres. Quia uero figura
erat: ad temporale quidcdam petactusera
rere quod nunquam deficeret. Synagoagries
id est qui cdiñ ibi pie colebant: sed tame po
terrenas res ꝓpter ista presentia. Sunt noi
pii. qui presentium rerum bona a demonsi
querunt. Hic autem ppłs ideo melior en
bus quod quamuis presentia bonaet tenpi
tamen ab uno dõ querebat. qui est ereato qi
regni cȩlestis eterni: Ergo illa synagogadt
illi abundantiam rerum terrenarum. patrit

Expanded text:
eremo quidquid passus est ille populus, et quidquid eis Deus largitus est; quaecumque illa flagella fuerunt, quaecumque dona, significationes sunt rerum quas in hac solitudine hujus vitae, ambulantes in Christo, quaerentes patriam, et accipimus ad consolationem, et patimur ad probationem. Non ergo mirum quia illud defecit quod figurabat futurum. Nam perductus est populus ad patriam promissionis; numquid semper staturam? Si hoc esset, non esset figura, sed res. Quia vero figura erat, ad temporale quiddam perductus estrere quod nunquam deficeret. 6. Synagoga ergo, id est, qui Deum ibi pie colebant, sed tamen propter terrenas res, propter ista praesentia: sunt enim impii qui praesentium rerum bona a daemonibus quaerunt; hic autem populus ideo melior erat Gentibus, quod quamvis praesentia bona et temporalia, tamen ab uno Deo quaerebat, qui est creator omregni coelestis, aeterni; ergo illa Synagoga anrit Deus populo illi, abundantiam rerum terrenarum, patriam,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Si tu ex naturali incisus es oleastis eton
rami: ut ego inserar: Bene. Propter inereas¬
tem fracti sunt: tu autem fide sta. Noliaton
ꝑbire quia insertus es: sed time ne fiangatsi
fidelitatem sicut illi fracti sunt. Proptar nei¬
ramis non peꝑcit: neꝙ tibi parcet. Et sarte¬
bonus locus et necessarius: et totus auchendis
Uides ergo inquit bonitatem et seueritatem&
In eos quidem qui fracti sunt seueritatem: mai
autem qui insertus es bonitatem. si ꝑmanens
et tu excideris: et illi si non ꝑmanserint in ifir¬
utate inserentur. Cempore igitur ueteris testn¬
fri ꝓmissiones a dõ nr̃o ppło illi carnali terti
ꝓmissa terra illa in qua etiam induetisunt s
est: ubi regnauit clauid. Acceꝑunt cerransse¬
rati ex egypto. transeuntes ꝑ rubrum mar hu¬
tis anfractibus terroribusꝙ solitucdinum: acape¬
runt terram. acceꝑunt regnum. Demde pol

Expanded text:
 hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et c hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et crami, ut ego ins era r. bene; propter incredulitatem fracti sunt. tu autem fide sta, noli altum superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infiramis non pepercit, nebonus locus, et necessarius, et totus audiendus: Vides ergo, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui fracti sunt, severitatem; in te autem qui insertus es bonitatem, si permanseeris in bonitate, et tu excideris: et illi si non permanserint in infidelitate, inserentur . 3. Tempore igitur Veteris Testromissiones a Deo nostro populo illi carnali terrenpromissa est terra illa, in quam etiam inducti sunt ab est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibus et erroribus solitudinum, acceperunt terram, acceperunt regnum: deinde post
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m et quasi suꝑbire cupientes contra iudeos
qui crucifixerunt xpm̃ cum et de ipso ppło uene¬
rit alius paries occurrens in angulo idest in ipso
xp̃o. de diuerso uenienti pariete preputii: id est
gentium. Cum ergo se erigerent gentes: sie illas
reprimit. Si enun tu inquit ex naturali incisus
oleastro insertus es in illis: noli głari aduersus
ramos. Namsi głaris: non turadicem port¬
tas. secl radixte. Ergo de radice patriarcharũ
dicit fractos quoslam ramos ꝓpter infidelitatem
et insertum ibi oleastrum: ut esset particeps pin¬
gueclinis oliuȩ icl est eccłam ex gentibus uenien¬
tem. Et quis inserit oleastrum in oliua: Oliua
solet in oleastro: oleastrum in oliua nunquam
uidimus. Nam quisquis fecerit: non inuenit
baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur hoc
creseit.: et eius rei fruetus inuenitur. Inuenitur
non racdicis fruetus. secd sureuli. Hoc ostendit

Expanded text:
Christum, et quasi superbire cupientes contra Judaeos Christum, et quasi superbire cupientes contra Judaeos qui crucifixerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erigerent se gentes, sic illas reprimit: Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
insemine patriarcharũ: et quodã tẽpore reuelan¬
dus tanquã fructus apparens. sicut scriptũ est
floruit uirga de radice iesse: sic etiam ipsum tes¬
tam̃tum quod in xp̃o est. prioribus illis tẽporibꝰ
occultũ erat. solis ꝓpħis cognitum et paucissimis
piis: non exmanifestatione presentium. sed ex
reuelatione futurorum. Nam quid sibi uult fr̃s
ut unum quiddam cõmenorem quod abrabam
mittens seruum suum ficdelem ad desponsandam
uxorem unco filio suo. facit eum uirare sibi. et
in uramento dicit ei. pone manum sub femore
meo et iura: Quiclerat in femore abrahȩ ubuille
manũ posuit urans: Quid ibi erat nisi quod et
tunc ei ꝓmissum est. in semine tuo benedicentur
om̃s gentes: femoris nomine caro signisicatur de
carne abrahȩ ꝑ ysaac et ia cob. Et ne multa com.
uero radix erat in patriarebis: unde ostendimus:
Paulum interrogemus. Gentes iam credentes in

Expanded text:
in semine Patriarcharum, et quodam tempore revelanin semine Patriarcharum, et quodam tempore revelandus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga de radice Jesse : sic etiam ipsum Novum Testamentum, quod in Christo est prioribus illis temporibus occultum erat, solis Prophetis cognitum, et paucissimis piis, non ex manifestatione praesentium, sed ex revelatione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore meo, et jura ? Quid erat in femore Abrahae, ubi ille manum posuit jurans? Quid ibi erat, nisi quod et tunc ei promissum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Femoris nomine caro significatur. De carne Abrahae, per Isaac et Jacob, et ne multa commestus. 2. Quia vero radix erat in Patriarchis, unde ostendemus? Paulum interrogemus. Gentes jam credentes in
Abbreviated transcription (Latin):
tat laudem: non solum lauclat. sedetiam hilariter
iaudat. Quicantat laudem: non solum cantat:
selet amat eum quem cantat. In laude confitentis
est predicatio: in cantico amantis affectio. Defecert̃
ergo hymni dauid ait: et addidit filii iesse. Erat
enĩ dauid rex isrł filius iesse tempore quodã ueteris
testam̃ti: quo tẽpore nouũ testam̃tũ occultatũ ibi erat¬
uiti tanꝗ̃ fructus in radice. Si enĩ queras fructum
in radice non uiuenis: nec tam̃ uiuenis in ramis
fructũ. nisi qui de raclice ꝓcesserit. Iuo gͦ dempore
ppło primo ueniente ex semine abrahȩ carnaliter:
nam et ppłs seds ꝑtinens ad uouũ testam̃tũ. ad sem̃
abrahȩ ꝑtinet: sediam spiritalit. Iui gͦ ppło primo
adhuc carnali ubi pauci ꝓpe intelligebant. et qͥcd
desideraretur a dõ. et quando haberet publice pre.¬
dicari: p̃nuntiauerunt futura hȩc tẽpora. et ad
scđm carnem nasciturus. in radicẽ erat occultus

Expanded text:
tat laudem, non solum laudat, sed etiam hilariter tat laudem, non solum laudat, sed etiam hilariter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defecerunt ergo hymni David, ait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultatum ibi erat, tanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non invenies; nec tamen invenies in ramis fructum, nisi qui de radice processerit. Illo ergo tempore, populo primo venienti ex semine Abrahae carnaliter; secundus pertinens ad Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet publice praedicari, praenuntiaverunt futura haec tempora, et advsecundum carnem nasciturus, in radice erat occultus
Abbreviated transcription (Latin):
udite audite duectissima uiscera corporis
xxp̃ri quorum spes dñs d̃ uester est: et ñ
respicitis inuanitates et insanias falsas.
Et qui adhuc respicitis: audite ne
respiciatis. Psalmus iste descriptionem habet: id est
gtulum. Defecerunt hymni clauid filii iesse: psal¬
mus ipsi asaph. Cot habemus psalmos in quorum
titulis scriptum est nomen cdauicl. nusquam est ad¬
itum fiulii iesse nisi in hoc solo: quod credendum est
non frustra factum neꝙ inaniter: Ubiꝙ enim nobis
innuit dĩ: et ad intellectum uocat pium. studio
caritatis. Quid est ergo defecerunt hymni dauid
fiii iesse: Hymni laudes sunt dĩ cum cantico.
Hymni cantus sunt: continentes laudes lĩ. Si sit
laus et non sit dĩ: non est hymnus. Si sit laus et dĩ
laus. et non cantetur: non est hymnus. Oportet
ergo ut si sit hymnus habeat hec tria: et laudem.
et dĩ. et canticum. Quid est ergo defecerunt hymnis
Defecerunt laudes quȩ cantantur in dm̃. Molestamrẽ:
et quasi luctuosam iudetur nuntiare. Qiuenucan¬

Expanded text:
udite, audite dilectissima viscera corporis Christi, quorum spes Dominus Deus vester est, et non respicitis in vanitates et insanias mendaces ; et qui adhuc respicitis, audite ne respiciatis. Psalmus iste inscriptionem habet, id est titulum, Defecerunt hymni David, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nusquam est additum filii Jesse, nisi in hoc solo. Quod credendum est non frustra factum, neque inaniter: ubique enim nobis innuit Deus, et ad intellectum vocat pium studium charitatis. Quid est, Defecerunt hymni David, filii Jesse? Hymni laudes sunt Dei cum cantico: hymni cantus sunt continentes laudem Dei. Si sit laus, et non sit Dei, non est hymnus: si sit laus, et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec tria: et laudem, et Dei, et canticum. Quid est ergo, Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim can
Abbreviated transcription (Latin):
quentes a tergo. Quicl est insequentes a tergo:
Ante faciem futura habemus: et a tergo prete
leta sunt. Quibus modo temptamur non a ter¬
go insequuntur: sed in uia insidiantur. Unde
apłs adhuc in ina huius heremi constitutus.
quȩ retro inquit oblitus: in ea quȩ ante sunt ex¬
tentus sccłm intentionem sequor ad palmam

Expanded text:
quentes a tergo. Quid est, insequentes a tergo? quentes a tergo. Quid est, insequentes a tergo? Ante faciem futura habemus; a tergo praeterittismo; quibus modo tentamur, non a tergo insequuntur, sed in via insidiantur. Unde Apostolus, adhuc in via hujus eremi constitutus, Quae retro, inquit, oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam
Abbreviated transcription (Latin):
uiens demonibus et diabolo principi eorum.
Ecce ppłs subiugatus egyptiis. seruiens peccatis
suis. Non enuim nisi ꝑ peccata nr̃a: potest clia¬
bolus añari. Liberatur ppłs ab egyptiis ꝑ mo¬
rubrum: iste ꝑ baptisinum. Moriuntur in mari
rubro om̃s inuici ppłi illuis: moriuntur in baꝑ¬
tismo omĩa peccata nr̃a. Intendite fr̃s. Post mare
illud rubrum non continuo patria latur: nec¬
tamen tanquam iam hostes desinant seuire
triumphatur. sed restat heremi solitudo: restant
hostes insidiantes in uia: sic et post baptisma
restat uita xp̃iana in temptationibus. In illa
heremo suspirabatur patriȩ ꝓmissȩ. Quid ali¬
Nunquid iam regnant cuin xp̃o: Nondum
uentum est ad terram ꝓmissionis nr̃ȩ: sed non¬
dum defecturam. Non enim ibi deficient
hymini clauid. Hoc modo audiant om̃s fideles:
sciant ubi sint. In heremo sunt: patriam suspi¬
rant. Mortui sunt hostes in baptismo: sed inse¬

Expanded text:
viens daemonibus et diabolo principi eorum: viens daemonibus et diabolo principi eorum: ecce populus subjugatus Aegyptiis, serviens peccatis suis; non enim nisi per peccata nostra potest diabolus dominari. Liberatur populus ab Aegyptiis per MoRubrum; iste per Baptismum. Moriuntur in mari Rubro omnes inimici populi illius ; moriuntur in Baptismo omnia peccata nostra. Intendite, fratres. Post mare illud Rubrum non continuo patria datur, nec tanquam jam hostes desint, secure triumphatur; sed restat eremi solitudo, restant hostes insidiantes in via: sic et post Baptismum restat vita christiana in tentationibus. In illa eremo suspirabatur patriae promissae; quid aliNumquid jam regnant cum Christo? Nondum ventum est ad terram promissionis nostram; sed non defecturam, non enim ibi deficient hymni David. Hoc modo audiant omnes fideles; sciant ubi sint: in eremo sunt; patriae suspirant. Mortui sunt hostes in Baptismo; sed inse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutus sum inquit excłam dĩ: sed grã lĩ ait sũ
quod sum. Abstulit sibi om̃em granditatem
suam minimus iam in se: grandis i xp̃o. Et iste
paulus quid dicit: Non repulit ds̃ plebem suã.
De plebe ex iudeis ueniente: plebem suam inqͥt
quam presciuit. Nam et ego isrłita sum ex seni¬
ne abrahȩ: de tribii beniamin. Ergo et paulus no¬
bis de synagoga et petrus.: et alii apłi de synagoga.
Itaꝙ cum audieris uocem synagoge⁊ noli atten¬
dere meritum: sed intende partum. Loquitur
ergo in hoc psalmo synagoga deficientibus hym-¬
nis clauid filii iesse. id est deficientibus rebus
temporalibus. ꝑquas solebat a carnali ppło lau¬
cdari ds̃. Quare autem illȩ clefecerunt. nisi ut
ibi tegebantur figuris quȩ ibi iam non erant:
sel ibi tanquam in radice occultabantur qui¬
busclam secretis mysteriorum: quia hȩc inquit
ante fidem predestinatus iam cdõ: et alhuc ser¬

Expanded text:
persecutus sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum persecutus sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum id quod sum . Abstulit sibi omnem granditatem suam; minimus jam in se, grandis in Christo. Et iste Paulus quid dicit? Non repulit Deus plebem suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam, inquit, quam praescivit: nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Ergo et Paulus nobis de Synagoga; et Petrus et alii Apostoli de Synagoga. Itaque cum audieris vocem Synagogae, noli attendere meritum, sed intende partum. Loquitur ergo in hoc psalmo Synagoga, deficientibus hymnis David, filii Jesse; id est deficientibus rebus temporalibus, per quas solebat a carnali populo laudari Deus. Quare autem illae defecerunt, nisi ut ibi tegebantur figuris: non quae jam ibi non erant; sed ibi tanquam in radice occultabantur quibusdam secretis mysteriorum, quae, inquit ipselus Christianus, ante fidem praedestinatus jam Deo, et adhuc ser
Abbreviated transcription (Latin):
lisnagoga interfectrix diũ: nemo dubitat. sed
nunto le synagoga fuisse arietes quorum filii
inis. Unde dicitur in psalmo. Afferte dño filios
nitum. Qui inde arietes : Petrus. i oħs. iacobus.
ulras. harcholomeus: et ceteri apłi. Hinc et ipse
smo saulus. postea paulus id est primo suꝑbꝰ.
nsbea bumilis. Saulus enum dictus est. Nomen
lniostis: quia rex suꝑbus et infrenis fuit. Non
Ns uctantia aliqua nomen sibi mutauit apis:
Paulum enim modieum est. Nis nosse quid sit
saulus: Ipsum audi iam paulum. recordantem qͥcl
fuerit ꝑ maliciam suam: et quicliam sit ꝑ gramdĩ.
Audi quomodo fuerit saulus: et quomoclo sit¬
tor: et iniuriosus. Auelisti saulum: audi et pau¬
ium. Ego sum inquit minimus apłoꝵ. Quid
est minimus: nisi ego sum paulus:. Et sequitur.
Qui non sum dignus uocari apłs. Quaret Quia
fui saulus. Quid est fui saulus: Ipse dicat. Quia

Expanded text:
illa Synagoga interfectrix Domini; nemo dubitat: sed illa Synagoga interfectrix Domini; nemo dubitat: sed memento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreas, Bartholomaeus, et caeteri Apostoli. Hinc et ipse primo Saulus, postea Paulus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus et infrenis fuit. Non quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit ApostoPaulum enim Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; audi quomodo fuerit Saulus, et quomohemus et injuriosus . Audisti Saulum, audi et Paulum: Ego enim sum, inquit, minimus Apostolorum. Quid est minimus, nisi ego sum Paulus? Et sequitur: Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
orptm laudabatur tunc chs̃ a carnalibus. hoc
lsmenmn ꝓ magno habeluant quia liberati erant
cnpuliter ab his a quibus opprimebantur: et e¬
ustinit hostes ꝑsequentes ꝑ mare rubrums et duc
uunt ꝑsolitulinem. et inuenerant patriam et
qum. Hinc solum laudlabant dm̃: non intelligen
und ilis figuris presignaret et ꝓmitteret as̾.
hintibus ergo rebus ꝓ quibus laudabat dĩ
ꝑsarnalis. cui regnauit ille dauid: defecerunt
pmndauid non fili dĩ. sed filii iesse. Periculosũ
haictuli psalmi presentis: sicut dñs uoluit
nteruectisumus. Accepistis quare dictum sit
e terunt hymni cdauid filii iesse: cuius uox est
ilinus asaph. Quicl est asaph: Sicut inuenimus
niter pretationibis ex lingua hebrea in grecã.
tiegreca nobis in latinum translatis: a saph syna¬
sginterpretatur. Nox est ergo synagoge. Sed
neum audieris synagogam. noli continuo dete¬
lniquasi interfectricem dñi. Erat quidem

Expanded text:
regnum acceptum laudabatur tunc Deus a carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant hostes persequentes per mare Rubrum, et ducti erant per solitudinem, et invenerant patriam et regnum; hinc solum laudabant Deum, nondum intelligentes quid in illis figuris praesignaret et promitteret Deus: deficientibus ergo rebus pro quibus laudabat Deum populus carnalis, cui regnavit ille David, defecerunt hymni David; non Filii Dei, sed filii Jesse. Periculosum locum tituli psalmi praesentis, sicut Dominus voluit, praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni David, filii Jesse. 4. Cujus vox est Psalmus? Asaph. Quid est, Asaph? Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Synagoga interpretatur. Vox est ergo Synagogae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. Erat quidem