comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abillo coli: cũ ipseauctor pocuit inueni¬
ñ: uqid morta liualeat p̃stare quinsi
uoluiss ex homo idolũ non potuis set exiscero
icahieremiastaliaadeleram̃ tapulchra
definitione condusitdicens. Nibilaliud
eric nisi id qđ uolunt. et̃ aurifices. Quib
surdisclamare uiderisimatitresponsapacu
Uasiquęris scire qđ sit ueracicer ds: audiesaiant
dicentẽ ego d ns. hocie ieũ nom̃ inaeternum
Oloriumeã alteri non dabo neq uirtute sineas
scultilib Quata principiosunt. etorfiunt ut nona
quatgo adnunci abo et prius quã manifescure¬
mea audireuosfeci qm̃ egosũ. ante me enĩnon fuit
bent & non audient nares habent & nonodora

Expanded text:
t inveniri; utquid mortali valeat praestare, qui nisi voluisset homo, idolum non potuisset existere? Sic et Jeremias talia deliramenta pulchra definitione conclusit, dicens: Nihil aliud erit, nisi id quod volunt esse aurifices . Quibusurdis clamare videris: A mutis responsa petis. Nam si quaeris scire quid sit veraciter Deus, audi Isaiam dicentem: Ego Dominus, hoc est nomen meum in aeternum: gloriam meam alteri non dabo, neque virtutes meas sculptilibus. Quae a principio sunt, ecce fiunt: ut nova quae ego annuntiabo, et priusquam manifestarem ea audire vos feci . Quoniam ego sum. Ante me enim non fuit bent, et non vi
Abbreviated transcription (Latin):
cribitur Cleniteni lux que superatom̃e
brisis loniscasquas solis facit absen¬
tia sedquȩ peceatorum magis p̃sentia de¬
nebrescunt In tussuncemincor deiste
aenebre ubi solmundan non possicae¬
cadtre quas illudlum expellit: qđ mor¬
temuncit ec delicti contriuit: sed cum
sed omniucitacurarurationabiliuactus
anplecantia: Naqui confuent habent

Expanded text:
at omnem bris, non istas quas solis facit absentia; sed quae peccatorum magis praesentia tenebrescunt. Intus sunt enim in corde istae tenebrae, ubi sol mundanus non possit accedere, quas illud lumen expellit, quod mortem vicit, et delicta contrivit. Sed cum sed omnium creaturarum rationabilium actus implexantia. Nam qui confitentur, habent
Abbreviated transcription (Latin):
riautiq a ternaeritiustus quia uocatur ad
p̃mium. Impus enĩ dicitur nor nouiuos: Qua¬
ꝓpter sicut illiquideputantur ad pocnam
demente ꝑhibentur excedere : It istiꝓpẽbãa¬
tudinemꝑcipiendam in memoriadicit᷑ dnũ
paratũ cercius sperareindño Iludauditum
malumdicit que maudituri sunt impiilte
inignematernum etreliqua: Malusenim
illis uide& quiuisti. seueneate plectendisunt.:
tnesolum beatos putures poenas noxias non
iuuamine caleiuerunt quib: ipsedicturus ẽ
enite benedictipaensinei ꝑ cipiteregnum

Expanded text:
ria utique aeterna erit justus, quia vocatur ad praemium. Impiis enim dicitur: Non novi vos . Quapropter 384 sicut illi qui deputantur ad poenam de mente perhibentur excedere, ita isti propter beatitudinem percipiendam in memoria dicuntur Doparatum est cor ejus sperare in Domino. Illum auditum malum dicit, quem audituri sunt impii: Ite in ignem aeternum , et reliqua. Malus enim illis videtur qui justa severitate plectendi sunt: se judicium. Et ne solum beatos putares poenas noxias non juvamine calcaverunt; quibus ipse dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum
Abbreviated transcription (Latin):
no dandum se d dom̃bene fiti q d
indigere cognoscitur descitutus Vndempi¬
gredebem facere omneqđ potest alteri subuenire
cquitur. Disponea sermones suos iniudicio
Dispositioserinomĩordinẽ significaet inꝑtur¬
batum atq tranquillum quiꝓbabili ratione
narrat᷑: Uenientiquippe patri familicas dicen¬
dum ẽ: Dnẽ quinquetalenta dedifcimibi
eccequinque alia suꝑlucratusum: Ipseergo dis¬
ponit miudicioser mones suos. qui sed nĩ dona
geminasse ꝓbaberit. Nonutillequi sũffossum
talentum cautela scerili & noxia parcitate
seruauit. qđ potest &iam etadillos ꝑtinere qui
diuinas scripturas muneredñĩ ꝑscrututas aut
infructuosa taciturnitate retinent autpia

Expanded text:
modandum, sed de omni beneficio quo indigere cognoscitur destitutus. Unde impigri debemus facere omne quod potest alteri subvenire. Sequitur, Disponet sermones suos in judicio. Dispositio sermonum ordinem significat imperturbatum atque tranquillum, qui probabili ratione narratur. Venienti quippe Patrifamilias dicendum est: Domine, quinque talenta dedisti mihi, ecce alia quinque superlucratus sum . Ipse ergo disponit in judicio sermones suos, qui se Domini dona geminasse probaverit; non ut ille qui suffossum talentum cautela sterili et noxia parcitate servavit. Quod potest etiam et ad illum pertinere qui divinas Scripturas munere Domini perscrutatus, aut infructuosa taciturnitate retinet, aut pia
Abbreviated transcription (Latin):
ditis ei cupitnioris. Diuersis mo
beitufuir imedium ddeducitꝰ nedissimu¬
lictione aliqua ei appetentia neglegat
Deceeni animo nos frequent reuoluere
undeꝓbum suba ternitate gaudere¬
T edeubextitudo nullasit subtimore mun¬
lno quipatius miseros ficcit manifes

Expanded text:
it  nimis. Diversis modis Beatus vir in medium deducitur: ne dissimulatione aliqua ejus appetentia negligatur. Decet enim animo nos frequenter revolvere, unde probamur sub aeternitate gaudere. Sed cum beatitudo nulla sit sub timore mundano, qui potius miseros facit, manifes
Abbreviated transcription (Latin):
delapidib: his suscuacre filio sabrahe st
rupes. Hoc ẽ. arida etdura cor dacgendiũ
diuim eloquii manare fecit fontes i nrgu
utquianae scerilib suꝑstitionib sic cabant
nes influere cõpiolas: Hacte ñ superiones
uersus ꝑfigurã. parabole noscunt᷑ . eẽ decur¬
tuam. Eumultabeneficia dixeritque
nomen suũ humano generi p̃scare cutilia
quiꝓbabilia merita in peccatoribinequa¬
quã pocerut inuenire: Ilã cũ bonalio¬
giatur in meritis ipsiusgloria ꝓbaturcẽ¬

Expanded text:
de lapidibus his suscitare filios Abrahoe . Idem rupes, hoc est arida et dura corda gentilium, divini eloquii manare fecit fontes irriguos; ut qui ante sterilibus superstitionibus siccabantur, nes influere copiosas. Hactenus superiores versus per figuram parabole noscuntur esse decurtuam. Cum multa beneficia dixerit quanomen suum humano generi praestaret utilia, qui probabilia merita in peccatoribus nequaquam poterat invenire. Nam cum bona largiatur immeritis, ipsius gloriae probatur e
Abbreviated transcription (Latin):
redicas qua̧ ꝓmissce abra he multiplica¬
bosementuu sic scellascali & sicutare na
quae c̃ridorũmaris: A peruitem̃ caulam
quicreuirtutẽ operu suorũ ad nuticiauic
populosuo : sclic& utdareteis heredicute
genciũ. ipsaeni nuntentio fuit miraculoru
uc crederenc &p̃mia cõꝓmissa credenas

Expanded text:
reditas quae promissa est Abrahae: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli et sicut arenam quae est ad oram maris . Aperuit enim causam quare virtutem operum suorum annuntiabit populo suo; scilicet ut daret eis haereditatem gentium. Ipsa enim intentio fuit miraculorum ut crederent, et praemia compromissa credentes
Abbreviated transcription (Latin):
comunc̃ putt fidelib ad pmiũ datũ. que a
pecuato ll passim cognoscũ attribati
ut ĩ igis hecdea duentudñĩ saluactoris.
debuis ses aduertere . seqr. Memorerit
in scłm tescamentisui. memorerit huma¬
nitus consueuhi nedicit: quia cunequisa¬
uquid inment habuis seputat cũ ꝓmissi
cõpleuerit: in scłma ternitatẽ significia
quicuer batestumtisui. solidissima
uerictecustodit : Nã sic̃ ꝓmissus ẽ inue¬
teritescumento dñs saluator ait an nouo
aduenire dignat .ẽ in quo e scudata eti

Expanded text:
ibus ad praemium datam, quae et peccatoribus passim cognoscitur attributa? Sed ut magis hoc de adventu Domini Salvatoris debuisses advertere, sequitur, memor erit in saeculum testamenti sui. Memor erit, humanitatis consuetudine dicitur, quia tunc quis aliquid in mente habuisse putatur, cum promissa compleverit. In saeculum aeternitatem significat, quia verba testamenti sui solidissima veritate custodit. Nam sicut promissus est in Veteri Testamento Dominus Salvator, ita in Novo advenire
Abbreviated transcription (Latin):
colescifidolissimos partos. idẽ aduentũ
dñiutiq saluactoris. memoriũ ergõ fec
mirabiliu sucru quandoplurima nouia
et inusitutu monstiauit: Cunc enĩ oma
dm̃iitgerepotuit euudenter aduerti qu¬
douisesunt consuecudines rerusacris uis¬

Expanded text:
 fidelissimos pastos, id est adventu Domini utique Salvatoris Memoriam ergo fecit mirabilium suorum, quando plurima nova et inusitata monstravit. Tunc enim omnia Deum regere potuit evidenter adverti, quando visae sunt consue
Abbreviated transcription (Latin):
uendeomãtuada pauperib ecueni sequere ipo
Ipsa.e disꝑsio que feliciter congregit ipsae¬
rogatio quecelorum regnamercatur Haee
sła seq̃r. Cornueiuse xaltabitur ingloria
Cornuꝓpotestate ponisȩ peiudictũ ẽ: sicut
daniel ꝓphecatestatdicens. Quatuor aut
cornua quactuor regnasunt: Qua neces se
ẽ illi sibidari. quibicuidebant᷑ piabumilita¬
cẽpstrati Hacten debeatorũ boni slocut
nunepsalmum deimpiorũ asffuctione c̃ludi
decator uidebit &e nascec dentib suisfre¬
mee eta bescet desideriũ peccatorum peribt
Fosquubeatidefinitionẽ dixitp̃mia: mtertia
parte peccator ũ notuuit inuidiam: que figu
dicit᷑ para digma. Quotiens beatorũ horca¬
murbonis malorũ aut̃ deceriem̃ exemplis.

Expanded text:
ua; et da pauperibus; et veni, sequere me . Ipsa est dispersio quae feliciter congregat; ipsa erogatio quae coelorum regna mercatur. Haecsaecula. Sequitur, cornu ejus exaltabitur in gloria. Cornu pro potestate poni saepe jam dictum est, sicut Daniel propheta testatur, dicens: Quatuor autem cornua, quatuor regna sunt . Quam necesse est illis ibi dari, qui hic videbantur pia humilitate prostrati! Hactenus de beatorum bonis locutus est: nunc psalmum de impiorum afflictione concludiPeccator videbit, et irascetur; dentibus suis fremet et tabescet: desiderium peccatorum peribit. Postquam beati definitionem dixit et praemia, in tertia parte peccatorum notavit invidiam. Quae figura dicitur paradigma, quoties beatorum hortamur bonis, malorum autem deterremur exemplis.
Abbreviated transcription (Latin):
naq scitiorit ꝓfuderunt adquam simi¬
lipidinem et hicpsalm mterertum alsa¬
beu litteris quas i regulis aurtis nosut ec
concextus que post ab solucione peccatorũ
perfeccissima debea xpianus alacrita¬
cecantate etmeniento qđ inscitutor fi¬
delium hicquartus c psalmꝰ hostendit
cnipos liberationẽ delictorũquiantu sine¬
bona fideliuaquesi trecributio ꝑsidorũ
Diuisiophilmi Fercotumpsilmũ ꝓphacu
loquitur. Prima amonitione quid fucie
bcaturuir & quantabonadni gratia mere¬
aturosuen.li Continet autem licterassex
sccunda aduentũ cdni significut saluatoris.
p̃que hominesexpaccatoribus eimpusin
eternu beatioe ꝓmerent quae diuisio tre

Expanded text:
ne profuderunt. Ad quam similitudinem et hic psalmus integerrimi alphabeti litteris, quasi regulis aureis noscitur esse contextus; quem post absolutionem peccatorum perfectissima debeat Christianus alacritate cantare. Et memento quod institutor fidelium hic quartus est psalmus; ostendit enim post liberationem bona fidelium, et quae sit retributio perfidorum. Divisio psalmi. Per totum psalmum propheta loquitur. Prima admonitione quid faciat beatus vir, et quanta bona Domini gratia mereatur, ostendit; continet autem litteras sex. Secunda adventum Domini significat Salvatoris, per quem homines ex peccatoribus et impiis in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
expecere. Confirmatũ e corei ñ cõmouebit¬
s donec indeae inimicos suos: Quia paratum fu¬
erac corbeati sperare indõ: Consequenter
adiunctũ .ẽ confirmatũ .ẽ. coreiꝰ. Omã enim
caduca contempnit : qui illa fuerit delecta¬
tione completꝰ: Confirmatergo coriusti
cũ nulla scłi felicitate molescit: et peccatorũ
hicrespiciens pocentiam. expeccat potius
eorum ruinam. In hoc enimmundo mnimicos
patit᷑ potente sindere : ut ibi eospossit humili¬
acosaspiceie : sed cũ hicuid eam immi cosinos
et̃ carnalesqui nobiscum aliquaaduersitate
confligunt spiricalesuultintelleginequi¬
ciusquas hicpenit non uidem sed inilla
noscertũ ẽ iudicatione cognoscere: Etcum
dicit donecuideat minicossuos. Subaudi¬
endumi ẽ humiliato satque contritos.

Expanded text:
ECH, AIN. Confirmatum est cor ejus; non commovebitur donec videat inimicos suos. Quia paratum fuerat cor beati sperare in Domino, consequenter adjunctum est, confirmatum est cor ejus. Omnia enim caduca contemnit, qui illa fuerit delectatione completus. Confirmatur ergo cor justi, cum nulla saeculi felicitate mollescit; et peccatorum hic respiciens potentiam, exspectat potius eorum ruinam. In hoc enim mundo inimicos patitur potentes videre, ut ibi eos possit humiliatos aspicere. Sed cum hic videamus inimicos nostros esse carnales, qui nobiscum aliqua adversitate confligunt, spirituales vult intelligi nequitias, quas hic penitus non videmus, sed in illa nos certum est judicatione cognoscere. Et cum dicit, donec videat inimicos suos, subaudiendum est, humiliatos atque contritos.
Abbreviated transcription (Latin):
fleminido deorũ qui Supetior psal¬
mo bordigentilium simulucheor ũ suorũ
mrisiome quassauit. Nuncaut̃.: quant̃ qualis
aut angelis dicitur aut uirtutũ homo sȩpe
memorat sed dsilledeorũ ẽcuinullus simi¬
lisinuemitur. Ds̃quippeꝓpt̃ onoris excellen¬
tũ potest &creatum dici: Lectũ ẽ enim i noc¬
toge simo primo psalnio. ego dixiducscis & fi

Expanded text:
Superiore psalmo corda gentilium, simulacrorum suorum irrisione quassavit, nunc autem quantus qualisqaut angelus dicitur, aut virtutum homo saepe memoratur; sed Deus ille deorum est, cui nullus similis invenitur. Deus quippe propter honoris excellentiam potest et creatura dici; lectum est enim in octogesimo primo psalmo: Ego dixi, Dii esti
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑: qui quam uis totus uelut cxleste uns¬
trum decoris rep&itionib quasi auieis regulis
indeatur intextus undespiritali bona tanquã
dulta poma conuiuis eelesi asticis offerantur.
tameninillis capitaneis uersibi quimtie dicuna
rima parte magnificentia dñiexꝓsnitur. &
totius orbis conditio declurat᷑. sepnda parte
miricula referunt quae ficeritinegipto&m
gente uide orum: Tertia descendit ad xp̃ianos
bene ficiadi consequenter enumerans. ut ꝑhane
repaitionem unumauctoremrerum omniũ
eẽ cognosceres

Expanded text:
loquitur, qui quamvis totus velut coeleste canistrum, decoris repetitionibus quasi aureis regulis videatur intextus, unde spiritualia bona tanquam dulcia poma convivis ecclesiasticis offerantur: tamen in illis capitaneis versibus qui varie dicuntur, prima parte magnificentia Domini exponitur, et totius orbis conditio declaratur. Secunda parte miracula referuntur, quae fecerat in Aegypto et in gente Judaeorum. Tertia descendit ad Christianos, beneficia Domini consequenter enumerans, ut per hanc repetitionem unum auctorem rerum omnium esse cognosceres
Abbreviated transcription (Latin):
Diximus
pereipita uersuum in¬
ma uarieatem: Infincaui consimulemro¬
pocitionem. Etideo capitatantũ uersuum
Ex poren da sunt. fines aut corũ quiu no cerors
reperunt᷑ sẽmol tantũ delarisse sushac
Hoebanien menti condendũ e qđ ad iencc¬

Expanded text:
Diximus per capita versuum inmam varietatem, in fine autem consimilem repetitionem, et ideo capita tantum versuum exponenda sunt; fines autem eorum, qui uno tenore repetuntur, semel tantum declarasse sufficiat. Hoc tamen mente condendum e
Abbreviated transcription (Latin):
que populus xp̃ianus letatus. est: tam quã
qui inuenit spolia mulca suꝑ eloqui ad ni
qui udaeis non credentib: ad cõpendium
dilexi : Mente condendum ẽ qđ a morẽ
iungit : sicut in eugło dicit. Nemopotest:
dominis serure : Ille aut̃ uersus amor ẽ
qui uericitis affeccũ : sicrigida deliberati¬
one custodit ut omnino execretur qđ cipo¬
toscleẽ contrarium: Qua ꝓpter non homi¬
nẽ iniquum sed iniquicatem sicutodisse
qđ fuse acque eã sic abomina tumfuis se ut
traria rerum diuersi cace colligitura Lex
autem dni ẽ sicuc sepedictum. quȩ subenig¬
matibus agebat᷑ ut sex annispuer seniura
aebreus agnusimmoluret᷑ anniculus Ethis
similias quea nouite s camentipossunt signi¬
ficentiam ꝑtinere: Quȩ merico sedilexis¬
se cõ memorat: nequiseas subnec lec tualiquo
docittibi suꝑiudiciu iusticietua: Siadlit¬
teram huno numerum uelimus ad uertere
septem illas significut uicosquib semona¬

Expanded text:
que populus Christianus laetatus est, tanquam qui invenit spolia multa, quando eloquia Dei Judaeis non credentibus, ad utilitatem dilexi. Mente condendum est quod amorem jungit, sicut in Evangelio dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Ille autem verus amor est, qui veritatis affectum sic rigida deliberatione custodit, ut omnino exsecretur quod ei potest esse contrarium. Quapropter non hominem iniquum, sed iniquitatem se dicit odisse, quod fas est, atque eam sic abominatum fuisse, ut traria rerum diversitate colligitur. Lex autem Domini est sicut saepe dictum est quae sub aenigmatibus agebatur, ut sex annis puer serviret Hebraeus, agnus immolaretur anniculus, et his similia, quae ad Novi Testamenti possunt significantiam pertinere; quae merito se dilexisse commemorat, ne quis ea sub neglectu aliquo dixi tibi super iudicia iustitiae tuae. Si ad litteram hunc numerum velimus advertere, septem illas significat vices quibus se mona
Abbreviated transcription (Latin):
mulcu : quando & p̃mia diuina recipie¬
banc etipsos quoq ꝑsecutoressuos conuersos
dnĩ miseratione gaidebant : utipsimagis
fierent spoliũ quiuitus adhimerent in no¬
ł stã enimꝰ similitudo ad letitiam trium phan¬
tium tricbi air. non auiditutieffusis angui¬
niscõparatur: fositũ ẽ enim hoc frequent̃
in licteris sacris ad significaciones ahquas
exprimendas: Ipoliauic quippe xgrptios
populus &breorum : cũdelongu seruituce
d ño p̃scante liberat᷑ ẽ : Spoliam culit dauio

Expanded text:
multa, quando et praemia divina recipiebant, et ipsos quoque persecutores suos conversos Domini miseratione gaudebant; ut ipsi magis fierent spolium, qui vitas ademerant innoIsta enim similitudo ad laetitiam triumphantium trahitur, non aviditati effusi sanguinis comparatur. Positum est enim hoc frequenter in litteris sacris ad significationes aliquas exprimendas. Spoliavit quippe Aegyptios populus Hebraeorum, cum de longa servitute D
Abbreviated transcription (Latin):
sncur. Qui ꝓpter &buncpsalmũ exalus
ideociedam̃. ee formatũ ut animiesuriens
aodieq de partib: psalmorũ aliquidcanto
compaginare arbitror eẽ ꝓmissum
Titulus istiuspsalmi p̃cedentium uender: ec¬
positione iam hotus ẽ et ideore ferendus

Expanded text:
ur. Quapropter et hunc psalmum ex aliis ideo credamus esse formatum, ut anima esuriens hodieque de partibus psalmorum aliquid cantoribus compaginare arbitror esse permissumTitulus iste psalmi praecedentium verborum expositione jam notus est; et ideo referendus
Abbreviated transcription (Latin):
Et sermoni. hodii circũdederunt me
et expignauerunt megratis:
Dicendo sermonib hodii circum deder̃ me
temp̃ illud signifieat quando miquu
conspiraior ẽpilatodixercrucifig cru¬
cifige. Namsermone s utique odiorum
non ueritatis fuer quimortem in maculu¬
ti expece uidebantur. Circum dederunt
nauit: Expugnauerunt autemgatis
quando ante p̃sidem innocenti sangin¬
neni scasis accusationib imp&ebant
Vracis uero dixit qui a factum corum nul¬
lum illis pocuit affere compendium sed
magis de cescabile pullulauit interitũ:
porulebene ficiumquer. la umpiigracis
exsecrantur: quia causa iustiodiire peri¬
it nom posiunt: sicue in sexagesimo oetauo
psal dictum e. Mulciplicati sunc supca
pillos capitis meiquio derunt megraus.

Expanded text:
Et sermonibus odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis. Dicendo, sermonibus odii circumdederunt me, tempus illud significat quando iniqua conspiratione Pilato dixerunt, Crucifige, crucifige . Nam sermones utique odiorum, non veritatis fuerunt, qui mortem immaculati expetere videbantur. Circumdederunt nabat. Expugnaverunt gratis, quando ante praesidem innocentis sanguinem falsis accusationibus impetebant. Gratis vero dixit, quia factum eorum nullum illis potuit afferre compendium, sed magis detestabilem pullulavit interitum. mporale beneficium quaerunt: ita impii gratis exsecrantur, quia causam justi odii reperire non possunt; sicut et in sexagesimo octavo psalmo dictum est: Multiplicati sunt super capillos capitis m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbonis : Contratilinemero laud abilia
peraguntur inpendere bonaphonis. Socin¬
fectis sinsum uirtutis genuse boni ad pmilo
tribuerc: Et nota qm̃sicue iudei extrma
illam uiciosissi mam pirtem Smadee
uerunt utcumdiligere debuisene adeda
iniquapsilirent. Itadns sumũ illudlanum
ꝑfecta pietate rescicuit inuce posidis.
prillisorar& quitũ decreut ꝓ ssit onpiaudie

Expanded text:
bonis. Contra, tali numero laudabilia peraguntur, impendere bona pro bonis; secunrfectissimum virtutis genus est, bonum pro malo tribuere. Et nota quoniam sicut Judaei extremam illam vitiosissimam partem facere decreverunt, ut cum diligere debuissent, ad odia iniqua prosilirent: ita Dominus summum illud bonum perfecta pietate restituit; ut in cruce positus pro illis oraret qui eum decreverunt imp
Abbreviated transcription (Latin):
prt ꝑ id qđ formam seruiẽ. dignat adsum
ut luudemei resurrectionis sileri non facias
pater qui secundũ carnis humilitatem:in¬
dȩorum erat conucia dura passurus hoc q
mimi cimendacia loquebantur : contra
eostoto orbȩueritatis. testimonia canerene
icenimillos ꝑgłum suae tesurrectionis con¬
uincidesiderat: ut reatum ꝓpriae ꝑuersi¬
tatis agnoscut & calerius iecurrant adre¬
miadia confessionis. ne ina ternum perire
debeant contumaces: Quae figura dicit᷑ sin¬
chepses id ẽ collatio qua fitquando com¬
paratione quadam iustiorem causã nram
quã aduersaru de monstram: sedistalius
certuerit: quia deueritate manabat sẽr¬
moaut ille filsissim cognoscebatꝰ eẽ quide
ad modum potestdiciuerum qđ ipsiueritati

Expanded text:
r id quod formam servi est dignatus assumere; ut laudem ejus resurrectionis silere  ed., sileri non faciat Pater, qui secundum carnis humilitatem Judaeorum erat convicia dura passurus. Hoc est inimici mendacia loquebantur, contra eos toto orbe veritatis testimonia canerentur. Sic enim illos per gloriam suae resurrectionis convinci desiderat, ut reatum propriae perversitatis agnoscant, et celerius recurrant ad remedia confessionis, ne in aeternum perire debeant contumaces. Quae figura dicitur syncrisis, id est collatio, quae fit quando comparatione quadam justiorem causam nostram quam adversarii demonstramus. Sed ista laus certa erat, quia de veritate manabat. Sermo autem ille falsissimus cognoscebatur esse, qui de admodum potest dici verum, quod ipsi veritati
Abbreviated transcription (Latin):
quclurio. Quambene sibi copulantur
que adialutem operandã generis humani
abinosonae descendunt Qui s enim non me¬
r& insuperi oribus diuersisq pfalmis dictũ
qued buc in acntam conuenientiam ꝓbatur
te ꝑductum. sic& ipse dauidmmpataly pomo¬
nonpisil mrum parcib: adimatis. hoc ẽ. cen¬
nslaudes dñimagnis exultationib ꝑsona¬
uit uttumquã exdiuersis aromatib: suaue
inensummifiere. qđ aconspectum diñfelici

Expanded text:
lmi. Quam bene sibi copulantur quae ad salutem operandam generis humani ab uno fonte descendunt! Quis enim non miretur in superioribus diversisque psalmis dictum, quod hic in tantam convenientiam probatur esse perductum? Sic et ipse David in Paralipomenon , psalmorum partibus adunatis, hoc est, cenris laudes Domini magnis exsultationibus personavit; ut tanquam ex diversis aromatibus suave incensum fieret, q
Abbreviated transcription (French):
n seddisperatione maloru la quet pseca
occubuit. Pec potiut elexttrambaba
libeiam quitotisiis eite parcis salers
piebat: sicenimunusqus quhoor so¬
nificatur qualis ⁊ Ale quiei dexurun
tena utẽ illud inmalo Dexceiaena
dectt rainiquitatis n bepiude la¬

Expanded text:
ione malorum laqueo praefocatus occubuit; nec potuit habere dexteram liberam, qui tota sinistrae partis scelera sapiebat. Sic enim unusquisque facere significatur, qualis est ille qui ejus dexteram tenet, ut est illud in malo: Dextera eorum, dextera iniquitatis ; in
Abbreviated transcription (Latin):
dnm & oreilli honorem deferee. etoperib
eiusiussiones efficere: Illa enim confessi¬
ohic incellegenda .ẽ. quȩ dñi preconia cae¬
lebrare non de sinit: quando & subsequen¬
cia tale uotum accionemque declarant:
Dein dednm common& inuocari. ut posmmi
nisterium scissimȩ laudis gratepossimus au¬
diri fremitendum ẽ enĩboni aliquid ut
iudex nosplacatus exaudiat: Tertio dic̃
bene potest̃ gloriosis euangelistis. & scissi¬
mis apłis et nunc sacerdo tibus conuenire
qui pergente s uniuersas magnalia eius ad¬
Canta teenim: ad hrm nos pertin& offeren¬
dos: Fullite: ad piasoperas explicandas.
Ettunc dix̾ narranida mirabilia quando fuerimt
duoisca p̃missa: Omã enĩ. significatista
quae diccurus ẽ : Non ẽ eni umanarum

Expanded text:
Dominum, et ore illi honorem deferre, et operibus Dominum, et ore illi honorem deferre, et operibus ejus jussiones efficere. Illa enim confessio hic intelligenda est, quae Domini praeconia celebrare non desinit, quando et subsequentia tale votum actionemque declarant. Deinde Dominum commonet invocari, ut prius mysterium sanctissimae laudis grate possimus audire. Praemittendum est enim boni aliquid, ut judex nos placatus exaudiat. Tertio dicitbene potest gloriosis evangelistis et sanctissimis apostolis et nunc sanctis sacerdotibus convenire, qui per gentes universa magnalia ejus anCantate enim ad hymnos pertinet offerendos: psallite ad pias operas explanandas. Et tunc dixit narranda mirabilia, quando fuerint duo ista praemissa. Omnia enim significat ista, quae dicturus est. Non enim humanarum
Abbreviated transcription (Latin):
ciis que posuerunt prima parte fideles admo¬
n& ut eum spricaliter semper ex quirant
ecunda perpatriarcharũ exempla eorum
corda confirmant. õstendens illos adnonon
fuisse derelictos quicius imperio seruerunt
patribuse orum diuina prestiterit icul
Iosephhonoresque detribens in troitum in
egiptum commemorans hebreoiũ. Quan¬
ta refert quemad modumis rabeliticus po¬
pulus abinimicissius iussione dniparmor¬
sen&aaron diueriissplagisaegipticiim
fuerit uindicatus quinta describit quam¬
ta xebreis prestiterit in deserto ut noni
temporalibus bonisgauderent secluima¬
gis bene ficus deliniti. iustificatione seius
edegem deuoto pectore custodirent: sic
longicudo psalmi conpendio diuisionũ parte
tercentes opera eius. In hocuersu
tribus constat partibus ordodictorum:
Primo dicit. confiteminidnõ. id ẽ. laudate
eum. et bonis factis gratiam uobis diuinita¬
tis ad quirite quia idipsum. est lauda re

Expanded text:
ciisque posuerunt, prima parte fideles admociisque posuerunt, prima parte fideles admonet ut eum spiritualiter semper exquirant. Secunda per patriarcharum exempla eorum corda confirmat, ostendens illos a Domino non fuisse derelictos, qui ejus imperio servierunt. patribus eorum virtus divina praestiterit: pericula Joseph honoresque describens, introitum in Aegyptum commemorans Hebraeorum. Quarta refert quemadmodum Israeliticus populus ab inimicis suis jussione Domini per Moysen et Aaron diversis plagis Aegyptiorum fuerit vindicatus. Quinta describit quanta Hebraeis praestiterit in deserto; ut non in temporalibus bonis gauderent, sed ut magnis beneficiis deliniti, justificationes ejus et legem devoto pectore custodirent. Sic longitudo psalmi compendio divisionum per tiones illius. In hoc versu tribus constat partibus ordo dictorum. Primo dicit: Confitemini Domino, id est laudate eum, et bonis actibus gratiam vobis divinitatis acquirite: quod ipsum est laudare
Abbreviated transcription (Latin):
basonat Nonum tegrigramium qđm
e fibilenuncupat. Decimu addai. łdẽ ad
robustu et sufficientem ad om̃ã perp&ran¬
da & e&era. Nouus planecitulus &dic¬
ciipsius breuitate conspicinis. hocee de¬
sus uotiuum hocscis festiuitatib decent̃
accomodum hincornatur lingua cantor
stud aula dm̃ l&ares pond& et tanquã in¬
psalmorum quibustam dulcis precop̃mittit᷑
Quidenim sequi potest. hidicdatur incelle¬
giubiettitulus ipse laudatio est. Notan¬
dum p̃terta quod peromnes hosiugintipsil¬
mos quialleluia titulo prescripuntuntur
cx. cxi. cxii.cxiii. cxiuii cxu . cxui cxuii
teris testamentigloriam fortas se desinniat
ut potentia creatoris semperdebeat et ubiq
laudari: Cuidentioremuero sam non inue¬
nimuscur in histantum psalmis alł sit posita
diuis iopealimi : Scienspropheta popu¬
los hebreorum offendisse frequenterdnm.
qm̃ spemsuam intemporalibus rebus benefi¬

Expanded text:
ba sonat. Nonum Tetragrammaton, quod ba sonat. Nonum Tetragrammaton, quod ineffabile nuncupatur. Decimum Saddai, id est robustum et sufficientem ad omnia perpetranda, et caetera. Novus plane titulus et dicti ipsius brevitate conspicuus; hoc Ecclesiis votivum, hoc sanctis festivitatibus decenter accommodum. Hinc ornatur lingua cantorum: istud aula Domini laeta respondet, et tanquam inpsalmorum, quibus tam dulcis praeco praemittitur. Quid enim sequi potest, hinc datur intelligi, ubi et titulus ipse laudatio est. Notandum praeterea quod per omnes hos viginti psalmos qui Alleluia titulo praescribuntur, CX, CXI, CXII, CXIII, CXIV, CXV, CXVI, CXVII, Veteris Testamenti gloriam fortasse designat, ut potentia Creatoris semper debeat et ubique laudari. Evidentiorem vero causam non invenimus, cur in his tantum psalmis Alleluia sit positum. Divisio psalmi. Sciens propheta populum Hebraeorum offendisse frequenter Dominum quoniam spem suam in temporalibus rebus benefi
Abbreviated transcription (Latin):
pota soleroccasum suum inmag
sipor onibus eluduntur. Audian
supsa ueeleste doctore ueracẽ narra¬
ad iepras exquisiciones currunt. qui
dundiscipuli falsarumopinonisttint
cupiunt pognoscende uerro s tr inpori
ocuerbidecus a presentipsalmofecit mi¬
cium necantea quoquam reperis positum
quamus multis criptores fuerint primitꝰ
ebreorum. Scire autem debemus alleluia
neutrige is. eẽ. definitum qđ & sc̃s hie¬
ronimus in expositione eiusdẽ psalmie uiden¬
terdesignat. qđ eum in hebraicis fontibus
gedimus inuenisse : Et id eoubicum que
selocus ad tulerit : adoctissi mouiro p̃fixã
regulam̃ subsequimur qmunum acq ii¬
tegrum manere deb& quod nullius linguo
presumptione mutatũ c̃ Alleliua en im
apudipsos dicitur lauda tȩ dm̃ Ide alle
liudate. i quippe inuisibile significat
inepisto la ad martellũ hieromimotradit
milia : Quartum saba oth qđ ẽ exercituum
Quintumelon. quemnosexcelsum dicimus:
S extu e ser heie quod exodo legitur qui ẽ

Expanded text:
 solem occasum suum in magsupputationibus eluduntur. Audiant magistrum coelestem, doctorem veracem, narraad ineptas exquisitiones currunt; qui dum discipuli falsarum opinionum esse cupiunt, cognoscendae veritatis tempora oc verbi decus a praesenti psalmo fecit initium, nec ante a quoquam reperis positum, quamvis multi scriptores fuerint primitus Hebraeorum. Scire autem debemus alleluia neutri generis esse definitum. Quod et sanctus Hieronymus in expositione ejusdem psalmi evidenter designat. Et credimus invenisse. Et ideo ubicunque se locus attulerit, a doctissimo viro praefixam regulam subsequemur: quoniam unum atque integrum manere debet, quod nullius linguae praesumptione mutatum est. Alleluia enim apud ipsos dicitur, laudate Deum; id est, allelu, laudate; ia quippe invisibilem significat in epistola ad Marcellam Hieronymo traditur milia. Quartum Sabaoth, quod est exerQuintum Helion, quem nos excelsum dicimus. Sextum Esereheie, quod 354 in Exodo legitur: Qui est
Abbreviated transcription (Latin):
represumer&: Qõsimilitudo deila accons¬
tut effectum: Qua ꝓpt̃ euidenter ostendit
diuinaꝓcectio ut corumsilus non huma¬
nisuiribus sed superno munere prestare¬
tur: Illud quoque perscrutanduc qđ supra
memoratos patriarchas christos apellare
diliger&. cumadhue non fiusset unctio ce¬
lebirata. Asiul enim hacres sum p̾sit initiũ
concupiine diemin eũ uidere. uidit &ga¬
uisus ẽ: Merito ergo appellati sunt a¬
raonisquando inagrpto septe mannis fa¬
mes saeuacras lata .e. Et quãuis famissub¬
stantialis nonsit. sed sola. ẽ dicessio copiarũ¬

Expanded text:
umeret; quod simili modo de Isaac constat effectum. Quapropter evidenter ostenditur divina protectio, ut eorum salus non humanis viribus, sed superno munere praestaretur. Illud quoque perscrutandum est quod supra memoratos patriarchas christos appellare delegerit, cum adhuc non fuisset unctio celebrata. A Saul enim haec res sumpsit initium. Concupivit diem meum videre; vidit et gavisus est , merito ergo appellati sunt saraonis, quando in Aegypto septem annis fames saeva grassata est. Et quamvis fames substantialis non sit, sed sola est discessio copiaru
Abbreviated transcription (Latin):
atur: funiculus aut̃ haredicatis. mundihiũ
significat tortuosas angustias. quas dnĩ
ꝓsal ute cunctõrum suapassione dissoluit
Illius enim susceptio carnis. prã ꝓbatur
hereditas in quaa terna patrimonia uita
caelestis accipimus. si ea fixa atq integrrri¬
ratio ab eis traceata e qui bissigrua: oo¬
sionestenso fune diuidehantur
enumerat . quanta patriarchis uirtꝰ diuina
presciterit: deniq uide quid sẽquitur

Expanded text:
atur. Funiculus autem haereditatis, mundi atur. Funiculus autem haereditatis, mundi significat tortuosas angustias, quas Dominus pro salute cunctorum sua passione dissolvit: illius enim susceptione carnis nostra probatur haereditas, in qua aeterna patrimonia vitae coelestis accipimus, si eam fixe atque integerriratio ab eis tradita est, qui agri ac possessiones tenso fune dividebantur.enumerat quanta patriarchis virtus divina praestiterit. Denique inde quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ina ternitatem quia quicquid dns ꝓmisit
perenni firmitate mansurũ .ẽ. Testamen
tisiu ꝓfetarum significat predicationes. quas
de uerbi incarnatione praedixer̃: sequitur
qdmandauit Mandare ẽ peraliũ aliquid
ones: finitum ꝓ infinito positũ ẽ. qđ tamen
scłi istius fine concluditur ubi generatio
humana sequenti sibiaetate succedit
acternum. Adilludrespond& qđ supe¬
rius dixit testamentisui: Illa enĩque inue¬
tentestamentisui abraha &isa ac patriar¬
chas ꝓmissasunt uelut iurata sta tuit ea
Idẽ firmauit ia cob etisrł innouoscilicextes¬
tamenco qđ ẽ xternum licobeni &isł xp̃i
quo ẽ omnium ꝓmis sorũ cõpleca ꝓfeccio:¬
Dicenetigi daboterrachanaan funcu¬
lum here ortitis un᷑ae. Chanaaninter¬
pretacurhumibs: Ergo humiliũ terrã con¬
uenientes xp̃ĩanos accepturos eẽ significat
Hoc c̃ qđ superius dix testamentũ a terniũ. Haec
eniin terra humi litatis et inclinationis. est¬
sica fidelib accipitur utexernomunere tene¬

Expanded text:
iternum, quia quidquid Dominus promisit, perenni firmitate mansurum est. Pacti sive testamenti sui prophetarum significat praedicationes, quas de Verbi incarnatione praedixerunt. Sequitur: Quod mandavit. Mandare est per alium aliquid ones. Finitum pro infinito positum est, quod tamen saeculi istius fine concluditur, ubi generatio humana sequenti sibi aetate succedit.piternum. Ad illud respondit quod superius dixit, testamenti sui. Illa enim, quae in veteri testamento Abrahae et Isaac patriarchis promissa sunt vel jurata, statuit ea, id est, firmavit Jacob et Israel, in novo videlicet testamento, quod est aeternum. Jacob enim et Iquo est omnium promissorum completa perfectioDicens: Tibi dabo terram Chanaan, funiculum haereditatis vestrae. Chanaan interpretatur: humilis. Ergo humilium terram convenienter Christianos accepturos esse significat, hoc est, quod superius dixit, testamentum aeternum. Haec enim terra humilitatis et inclinationis sic a fidelibus accipitur, ut aeterno munere tue
Abbreviated transcription (Latin):
cautus doctor fragiles moneas no
utiac tantiar falsan. refugi anq cumhao
dunicatem concessa ee. cognoscant sicut
tinalioptal inolegitur. indnolaudabit
animamea. Non ago ua&at uclaudem̃
quiabonis actionibus non potesre sista de¬
negare: sed ut dño laudemur qui prestat
illa que benegerimus: Etuc consolatio¬
nem de taliresumerent: adi&t lecetur
corquerentium dñm. Scli& uideler&¬
si predicatur in dño Non autẽ sidesuo
posse laudat̃: Frecipuum nobisest &glo¬
riosum siquidem eẽ deb& quan dono¬
meneius excollitur. qui nobis benefade
ꝓfucura largitur Lin detimu̧ in pade¬
biae suitaliquid quosdar iduersus horadia¬
re contraquos non tum erȩbran testmen¬
a sed pene lectoci prolata ẽ. quexus¬

Expanded text:
id operatur, cautus doctor fragiles monet, dicut jactantiam falsam refugiant, cum haec a divinitate concessa esse cognoscant; sicut et in alio psalmo legitur: In Domino laudabitur anima mea . Non ergo vetat, ut laudemur, quia bonis actionibus non potest res ista denegari; sed in Domino laudemur, qui praestat illa quae bene gerimus. Et ut consolationem de tali resumerent, laetetur, ait, cor quaerentium Dominum. Scilicesi praedicetur in Domino; non autem, si de suo posse laudatur; praecipuum nobis et gloriosum siquidem esse debet, quando nomen ejus extollitur, qui nobis beneficia profutura largitur. Unde nimiae impudentiae fuit, aliquid quosdam adversus hoc dicere, contra quos tam crebra testimonia, sed pene lex tota prolata est. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
senscumdam parcemubi patriarda¬
rum nodna ethe neficiaresert ut plesde¬
uocipssic uduertere: nullum d nõina
deuehic serius se: Mira biliaita que
pertintit adiuisionem maris rubri. Pro¬
si suofamulo ꝑmissis sedinoscit᷑: sic inuno
uersiculoquȩ subterlatius dicturus erat
ꝓpostionis locobreuiter ante p̃fatus e hoc
timen totũ sentire mauult dedño xp̃o qđ¬

Expanded text:
secundam partem, ubi patriarcharum nomina et beneficia refert; ut plebs devota possit advertere, nullum Domino inani devotione serviisse. Mirabilia itaque pertinent ad, quae Moysi suo famulo promisisse dignoscitur. Sic in uno versiculo, quae subter latius dicturus erat, propositionis loco breviter ante praefatus est. Hoc tamen totum sentiri mavult de Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Deficiunt p&catores dumterrena cupid¬
tate priuata perdĩ gratiam ad meliora
studia concitantur. Et iniquisimilimodo
deficiunt . quandomali. eẽ iãdesiuunt:
Hacenimmagis oracio quã maledictioẽ q
omisiustuscum dĩ&desiã. cipitaugen.
peccatoresoptar sine dubititione conuer¬
ti. Maxi mecũ iudierint deside rablem
aduentum dñĩ usque ad presdes cinor
numerũ posse suspendi. seqr̃ benelarii
dignus & finis Illum semipebe aiote
qunadui quam deunie fi eidibis aliquon

Expanded text:
terra peccatores, dum terrena cupiditate privati, per Dei gratiam ad meliora studia concitantur; et iniqui simili modo deficiunt, quando mali jam esse desinunt. Haec enim magis oratio quam maledictio est: quia omnis justus cum Dei Ecclesiam cupit augeri, peccatores optat sine dubitatione converti, maxime cum noverit desiderabilem adventum Domini usque ad praedestinatorum numerum posse suspendi. Sequitur, Benedidignus et finis, illum semper benedicere qui nequaquam desinit fidelibus aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
egouero de laectipor inor
Quantumque ille nobis dulcesct tanto illi
A mansdiligitur neglegens sꝑnitur desi¬
deranssustinecur: Sitergo nob diuini¬
tas dulcissima uteciit anrã cireddatur
accepta. Tron obisenim iubemur ut ex
toto corde. ex toto anima ex totaur tute
dnim̃ diligamꝰ : Vtin eaiterum mensuraeide
dilectionem recipere mereamur. Detic¬

Expanded text:
ego vero delectabor in Domino. quantumque ille nobis dulcescit, tanto  m possit. Amans diligitur, negligens spernitur, desiderans sustinetur. Sit ergo nobis Divinitas dulcissima, ut et vita nostra ei reddatur accepta. Pro nobis enim jubemur ut ex toto corde, ex tota anima, ex tota virtute Deum diligamus; ut in ea iterum mensura ipsius dono dilectionem recipere mereamur. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
parcurie & salucem seduide quibusista
contisigunt: scilicet quosipse dignatus
fuerit in tueni: Sequitur: Tangitmontes
nimiȩ latione iur gentes debemus acci¬
pere : quidum fuerint dni in dignatio¬
ne percussi rerum que mundanorum
amissione priuati. Tunc adsalutares
lacrimascurrunt Et quosdam fumife¬
ros dese tristitia globostamquamin cen¬
sum suauitati semittunt: quiad super
nopositus ẽ quippe quinos ad absolutio¬
tibus subuaria allusione uerborum:
uenit ad tertium modum ubi subater¬
nitate dicit laudes dnĩ cantaturum
Namcumait cantabod nõmnuitamea.
tempus significat cum in bocmundo de¬
gere uidebatur: Sic enimficuita istare¬
uerauitalis : silaudesdni concinua exul¬
tatione cantentur: Etnecrederes lau¬
desistas morte possefinire : adi&. psil¬
lam dõmeoquam diuero scilic& infutu
piallore semper utiqueludese
meruerinfelicity ineromi ti

Expanded text:
parturit et salutem. Sed vide quibus ista contingunt, scilicet quos ipse dignatus fuerit intueri. Sequitur, tangit montesnimia elatione turgentes debemus accipere, qui dum fuerint Domim indignatione percussi, rerumque mundanarum amissione privati, tunc ad salutares lacrymas currunt, et quosdam fumiferos de se tristitiae globos tanquam incensum suavitatis emittunt, qui ad superno positus est; quippe qui nos ad absolutiotibus sub varia allusione verborum, venit ad tertium modum, ubi se sub aeternitate dicit laudes Domini cantaturum. Nam cum ait: Cantabo Domino in vita mea, tempus significat, cum in hoc mundo degere videbatur. Sic enim fit vita ista revera vitalis, si laudes Domini continua exsultatione cantentur. Et ne crederes laudes istas morte posse finiri, adjecit, psallam Deo meo quandiu ero; scilicet in futupsallere, semper utique laudesmeruerint feliciter intromitti.
Abbreviated transcription (Latin):
upcaute. Adhuc in exponenda supeti¬
oris sententiaper seuerat Ulecuro iaboli
iniquita cr uexamur nonnullum q edi
hocex sua potestace presumete aotus
ad illum recurramus si netanusser nis fud
net facert quic quam pocei̧ tle mesoled¬

Expanded text:
uc in exponenda superiore sententia perseverat; ut cum diabolica iniquitate vexamur, non illum credamus hoc ex sua potestate praesumere, sed potius ad illum recurramus sine cujus permissu nec facere quidquam potest, et ce
Abbreviated transcription (Latin):
maledictus ẽ ut terram comedat. si dcsenp¬
tum .ẽ. super pectus cuuni et uentrem gradi
Id simisericor diam dnĩcaeleste sefficit̾mur
ab esca diaboli omĩmodis reddimuralieni
Addiditquoque in tempore oportuno uenon
solum dnscreacuris suis escumitr ibuataie¬
rum etiam illam sub opoꝵ uinitace at̃poris
largiatur : Volebatenim obarmptar
diabolus sed hoe non potuit esficere nisa
cum potestas dominicapermisis set inan
ctille scis simus cognoscebat sed nupernu¬
siom&tem ꝑtari et ad om̃ã respondebat

Expanded text:
maledictus est, ut terram comedat, sicut scriptum est: Super pectus tuum et ventrem gradietuae . Quod si misericordia Domini coelestes efficimur, ab esca diaboli omnimodis reddimur alieni. Addidit quoque, in tempore opportuno, ut non solum Dominus creaturis suis escam tribuat, verum etiam illam sub opportunitate temporis largiatur. Volebat enim Job tentare diabolus, sed hoc non potuit efficere, nisi id potestas Dominica permisisset. Nam et ille sanctissimus cognoscebat se Domini permissione tentari, et ad omnia respondebat
Abbreviated transcription (Latin):
moren poatuneuasis se pericula.
ocuns enimnos dnsereat. quotiens deue¬
tusta eepeccati. innouum hominem ins¬
tautare dignatur. sicut inquinquagesi¬
mopsalmo legitur cormundum creaim
meds̃ : Nespice&iam quia ubi defecimꝰ
nrm̃ puluerem dixit : ubi reparamur
tuum et creabuntur: Audiealibi cre¬
ator sp̃s sc̃s. edicitur : Aic enim iob spĩdi
uinus qui fecit me nam cum diuinum appellat
dns i noperipuo suis: Adhucipsum
docetinagis terbonus. neerre musclati
Optans eẽ qd num quam potest aliquando
p&ua laus hab&ur. et postistũ scłmabeatis
aeternapersoluicur : Lȩtabiturtur enim
quod dictum ẽ ꝓmissio fucuri .ẽ. temporis
non presentis : Et inspice quo dubi cumque
commemorat: optribus suis dixit. non tuis
necotiens ammoniti. insinum pelagii seque¬
remurerrorem: Cuiusne fandum uenenũ
hinc euidenteragnoscimus: Contra quod
co eiens antidotum caleste porrigitur
ne futura pericula cras sarentur.

Expanded text:
mortis probantur evasisse pericula. Toties enim nos Dominus creat, quoties de vetustate peccati in novum hominem instaurare dignatur, sicut in quinquagesimo psalmo legitur: Cor mundum crea in me, Deus . Respice etiam quia ubi defecimus nostrum pulverem dixit; ubi reparamur,tuum et creabuntur. Audi et alibi, ubi Creator Spiritus sanctus edicitur; ait enim Job: Spiritus divinus qui fecit me ; nam cum divinum appellat, Dominus in operibus suis. Adhuc ipsum docet magister bonus, ne erremus elati: optans esse quod nunquam potest aliquando petua laus 353 habetur, et post istud saeculum a beatis aeterna persolvetur. Laetabitur enim quod dictum est, promissio futuri temporis est, non praesentis. Et inspice quod ubicunque commemorat operibus, suis dixit, non tuis: ne toties admoniti insanum Pelagii sequeremur errorem, cujus nefandum venenum hinc evidenter agnoscimus, contra quod toties antidotum coeleste porrigitur, ne futura pericula grassarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
co angłiuir
Eti quiaho¬
nor ubiliora
initium quim t̃ereaturas xscimant᷑ eximii:
dicunt et si diquo spuꝓpriore gant tum̃
quiaa rnalib oculis patescunt inferiores cẽ
uirtutib: quȩ non uident. Non absures da¬
xstimatione colligit᷑ quã uiscalispetiem
decoro lumine ornare uideantur Naatq
ꝑuenit noster aspect̾ licet sint lucidu atq
subtilia.tamen corpora.eẽ manifestũ.ẽ:
Cenecesse. ẽ ut illi scedant quȩ in uisibiliuir
dninquia creatoris beneficio existere meru¬
erlint. Considera eium tot lumina ingentes
ammirationis pocerunt cõmouere. quando¬
et mortule soculos uiderifaciunt. et ipsa in tã
splendida claritate consistunt. his reb
lumengeneralic̃ adiunctũ ẽ. utcetera in se
lum̃ habentia quȩ denumerata non sunt. ta¬
li cõplexione ad laudesdominicd incitaret
legerim tamen plutali numero et piulus
apłs appellauit quire fert in tertiũ sece¬
lum raptum ibique talia do goouissẽ que homi

Expanded text:
co angeli elati, quia honorabilior ainitium, qui inter creaturas aestimantur eximii. dicunt, etsi aliquo Spiritu proprio regantur, tamen quia carnalibus oculis patescunt inferiores esse virtutibus, quae non videntur, non absurda aestimatione colligitur, quamvis coeli speciem decoro lumine ornare videantur, nam illa, ad quae pervenit noster aspectus, licet sint lucida atque subtilia, tamen corpora esse manifestum est, et necesse est ut illis cedant quae invisibili virtare Dominum, quia creatoris beneficio existere meruerunt. Considerata enim tot lumina ingentes admirationes poterunt commovere, quando mortales oculos videre faciunt et ipsa in tam splendida claritate consistunt. His rebus lumen generaliter adjunctum est, ut caetera lumen in se habentia, quae dinumerata non sunt, tali complexione ad laudes Dominicas incitaretlegerimus, tamen eos plurali numero et Paulus apostolus appellavit, qui refert in tertium se coelum raptum, ibique talia cognovisse quae homi
Abbreviated transcription (Latin):
quare me derediquistiut humilititõ carniscui¬
denterostender&: Quictenusm. nicheine fas¬
de doc mata confutar&: Oratergo uta ꝑsequđ¬
tib: iudaeris diuina uirtutis liber& quiusq ad co cor¬
poraliter factifuerant forciores: ut & manꝰ inico¬
rent& deciꝰ morte gauderent: Sedhxcoma mist¬
rimihominumteptauer quicin eum nonintue¬
bant᷑ diuinitatis uirtutẽ sed spetiemao poralen

Expanded text:
quare me dereliquisti ? ut humilitatem carnis evidenter ostenderet, quatenus Manichaei nefanda dogmata confutaret. Orat ergo ut a persequentibus Judaeis divina virtute liberetur, qui usque adeo corporaliter facti fuerant fortiores, ut et manus injicerent, et de ejus morte gauderent. Sed haec omnia miserrimi hominum tentaverunt, quia in eo non intuebantur Divinitatis virtutem, sed speciem corporalem;
Abbreviated transcription (Latin):
celuterramque mirabili dispositione fun¬
dunt. Qrib cumpatri aredis bona fetit
quib populum ꝑ mare transtulit habre os
que sedicit frequenter i terisse uta mariiudi
re ut nos quoq similis possitmedicina salua

Expanded text:
coelum terramque mirabili dispositione funcoelum terramque mirabili dispositione fundavit, quibus cum patriarchis bona fecit, quibus populum per mare transtulit Hebraeorum; quae se dicit frequenter iterasse, ut amaritudire, ut nos quoque similis possit medicina salva