comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gitũ uł pedem in subiecto eẽ .i. in corpore. Hoc gͥ
exclusit cauta diffinitione dicendo. id eẽ in subiec¬
to quod pars eius ñ sit. in quo ẽ. Digitũ autẽ uł pe
dici posset aquã uł uinũ in quodã cado quasi in
subiecto ẽẽ. S id oriri docta diffinitio ñ sunt
addens id ẽẽ in subiecto. quod sine subiecto ẽẽ ñ
possit. Hinũ autẽ uł aquam sine cado in quo fu̾ãt
debemꝰ aduertẽ qua arte diffinitio disponat᷑.
pͥmum enĩ hanc ꝑ ĩmensum tendi oportet
incipientẽ a genere. Dehinc paulatim curren¬
do ꝑ partes. ꝑuenire debet ad id in quo solum
ẽ id quod diffinit᷑. Ut hi qui signa formant. pͥ¬
mo ĩmensũ subdeligunt lapidẽ. dehinc paula¬
tim minuendo ⁊ abscidendo suꝑflua ad forman¬
dos uultus ⁊ menbra ꝑueniunt. Sic diffinitio a
genere incipiens. depulsa paulatim gen̾alitate
uerboꝵ. ad ꝓpͥum demonstrandȩ rei cubile ten¬

Expanded text:
gitum uel pedem in subiecto esse, id est in corpore; hoc igitur gitum uel pedem in subiecto esse, id est in corpore; hoc igitur exclusit cauta definitione, dicendo id esse in subiecto quod pars eius non sit in quo est digitum autem uel peddici posses aquam uel uinum in quodam cado quasi in subiecto esse; sed id oriri docta definitio non sinit, addens id esse in subiecto quod sine subiecto esse non possit uinum autem uel aquam sine cado in quo fuerit debemus aduertere qua arte definitio disponatur. Primum enim hanc per immensum tendi oportet, incipientem a genere, dehinc paulatim currendo per parses peruenire debet ad id in quo solum est id quod definitur. Ut ii qui signa formant primo immensum subdeligunt lapidem, dehinc paulatim minuendo et abscidendo superflua ad formandos uultus et membra perueniunt; sic definitio a genere incipiens, depulsa paulatim generalitate uerborum, ad proprium demonstrandae rei cubile ten
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt gͥ ex his alia quȩ ⁊in subiecto sunt ⁊ de subiec¬
to significant᷑ : ut est scientia uł color. Sunt enim
in subiecto aliquo .i. in animo uł corpore. Neq enĩ
scientia potest ẽẽ nisi sit anima subiecta qua
contineatur. nec sigc̃ari scientia possit. nͥ de
subiecta grãmatica. uel color quisquã ẽẽ possit
nisi in subiecto corpore. nec significari possit nisi
de subiecto aliquo colore. Ita fit ut in subiecto
tica. uł hic albus color. In subiecto quidẽ sunt animo
uł corpore. de subiecto autẽ ñ significant᷑. Neq enĩ
his aliunde uocabulũ pencdet : s suo ⁊ speciali no¬
mine designant᷑. In his quoq suꝑius. accidens
cõmune nominamꝰ. Inferius ubi iam certa res ẽ.
questionib occasionẽ daret. de eo quod in subiec¬
to ẽ uoluit tractare diligentius: ac diffinire qͥd
eẽt. ut calũniantib aditus clauderet᷑. Diffut
gͦ in subiecto ẽẽ quod in altero ẽ aliquo ñ ut pars

Expanded text:
Sunt igitur ex iis alia quae et in subiecto sint et de subiecto significentur, ut est scientia uel color sunt enim in subiecto aliquo, id est in animo uel corpore; neque enim scientia potest esse nisi sit anima subiecta qua contineatur, nec significari scientia possit nisi de subiecta grammatica; uel color quisquam esse possit nisi in subiecto corpore, nec significari possit nisi de subiecto aliquo colore; ita fit ut et in subiectica uel hic albus color, in subiecto quidem sunt animo uel corpore, de subiecto autem non significantur neque enim his aliunde uocabulum pendet, sed suo et speciali nomine designantur. In his quoque superius accidens 'commune' nominamus, inferius ubi iam certa res est quaestionibus occasionem dare, de eo quod in subiecto est uoluit tractare diligentius ac definire quid esset, ut calumniantibus aditus clauderetur. Definit ergo in subiecto esse quod in altero est aliquo, non ut pars
Abbreviated transcription (Latin):
uanta sibimet ars rethorica cognatio¬
ne uingat᷑. ñ facile considerari potest.
Uixq est etiã ut auditu animadũti¬
queat. nedũ sit facile reꝑtu. Cuiꝰ qͥdẽ
rei errorẽ diuisa de singulis disputa¬
tio p̃ceptoꝵ ereat. De inoqͦq enĩ
p̃cipiunt. nichil de cõmuni laboran¬
tes. Quã partẽ docteine uacuam

Expanded text:
nim sibimet ars rhetorica cognatione iungatur, non facile considerari potest, vixque est etiam ut auditu animadqueat, nedum sit facile repertu. Cujus quidem rei errorem divisa de singulis disputatio praeceptorum creat: de unoquoque enim praecipiunt, nihil de communi laborantes. Quam partem doctrinae vacuam
Abbreviated transcription (Latin):
modo qͦ de ipsis disputari possit disseruit. s quẽ admodũ re¬
thoricȩ facultatis argum̃ta ducerent᷑. Qͦd in his cõm̃tariis di¬
ligentiꝰ expedimꝰ. qui a nob̃ in eiusdẽ ciceronis topica conscͥpti
sunt. Qͦ autẽ modo de his dialecticis rationib disputetur
in his cõm̃tariis qͦs in aristotilis topica a nob̾ translata con¬
scripsimꝰ expeditũ est.

Expanded text:
modo quo de ipsis disputari possit disseruit, sed quemadmodum rhetoricae facultatis argumenta ducerentur, quod in his commentariis diligentius expedivimus qui a nobis in eiusdem Ciceronis Topica conscripti sunt. Quo autem modo de his dialecticis rationibus disputetur, in his commentariis quos in Aristotelis Topica a nobis translata conscripsimus expeditum est.
Abbreviated transcription (Latin):
artis & specieb. partib. instrum̃to. instrum̃tiq partib
oꝑe etiã officioq autoris & fine. Qͦ circa qͥd in cõmune spe¬
culan dũ ẽ. hinc disserendi sumamꝰ exordiũ. Rethorice gͥ
genꝰ est facultas. Sꝑecies uͦ tres: udiciale. demonstratiuũ.
deliberatiuũ. E genꝰ quidẽ id ẽẽ quod diximꝰ patet. speci¬
es aũ iccirco st̃ quas suꝑiꝰ enumerauimꝰ. qm̃ in his tota
rethorica ẽ. Integra enĩ uis ẽ rethoricȩ in iudiciali gen̾e
causarũ. integra in demonstratiuo ł deliberatiuo. s hec
gen̾a st̃ causarũ. Om̃s enĩ cause. ł speciales ł indiuiduȩ
sub hoꝵ unũ triũ generũ cadunt. ut sub indiciali quide

Expanded text:
 partibus, instrumento, instrumentique partibus, opere etiam, officioque auctoris, et fine. Quocirca quid in commune speculandum est, hinc disserendi sumamus exordium. 2. Rhetoricae igitur genus est facultas; species vero tres, judiciale, demonstrativum, deliberativum. Et genus quidem id esse quod diximus, patet. Species autem idcirco sunt quas superius enumeravimus, quoniam in his tota rhetorica est. Integra enim vis est rhetoricae in judiciali genere causarum; integra in demonstrativo vel deliberativo. Sed haec genera sunt causarum; omnes enim causae vel speciales vel individuae sub ho
Abbreviated transcription (Latin):
uinitatis confessio. et religio¬
nis solidum fundamentum:
fides est credulitas qua dm cõ¬
illi crelentes exhibemus. die¬
ta autem fides ab eo quod fit
illud quod in utro placitũ
est: quasi inter dm et homi¬

Expanded text:
vinitatis confessio, et religionis solidum fundamentum; Fides est credulitas qua Deum conilli credentes exhibemus. Dicta autem fides ab eo quod fit id quod inter utrosque placitum est. Quasi inter Deum et homi
Abbreviated transcription (Latin):
solum iratus pater suos non a¬
liquando filios exheredet: sed
nec ut metuendus dñs irritat᷑
malis nr̃is. ut nequissimos ser¬
uos ꝑpetuam tradat ad penã:
qui eum sequi noluerunt ad

Expanded text:
solum iratus pater suos non aliquando filios exhaeredet, sed nec ut metuendus Dominus irritatus malis nostris ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam, qui eum sequi noluerunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
mutatur. Ita enim ei omni
ter pore de bonis suis in no¬
bis parendum ẽ. Tempora au¬
tu. cuius aliud prius aliud poᷤ¬
terius preteriit: eo quod simul

Expanded text:
tari. Ita enim ei omni tempore de bonis suis in nobis parendum est: utu, cuius aliud prius, aliud posterius praeterit, eo quod simul
Abbreviated transcription (Latin):
orã priore benẽdictionẽ petat. Trã¬
seunte maiore uinior surgat. ⁊ det
elocum sedendi: nec p̃sumat iu¬
iuor consedere: nͥ eip̃eipiat semor
suus: ut fiat qd seͥptũ est. lsouore ĩͤ¬
ĩuia uel inqͦeũq loco oceurrerint.
eũ om̃i humilitate ab inuic̃e flectẽ¬
tes. benedictionẽ rogent. A si exess
unꝰ semor fuerit prꝰ iunior bene¬
dictionẽ p ostulet. tuc clemũse¬
nior ꝓsequat᷑. In consessu uͦ fr̃msi

Expanded text:
or a priore benedictionem petat: transeunte majore minor surgat, et det ei locum sedendi; nec praesumat junior consedere, nisi ei praecipiat senior suus, ut fiat quod scriptum est: honore inin via vel in quocunque loco occurrerint, cum omni humilitate ab invicem flectentes benedictionem rogent. Et si ex eis una senior fuerit, prius junior benedictionem postulet; tunc demum senior prosequatur. In cursu vero posi
Abbreviated transcription (Latin):
sancitũ antiqͥtusq teneat᷑. et cautũ.
cũ oblationib dño parentes. suos
tradere filios intẽplo dñi. chño fe¬
lieit̃ seruit᷑os : ꝓculdubio hoc de no¬
stͥs filiis faciendũ. nobis salubri¬
t̃ p̾betur exẽplum. Eqũ et enĩ ẽ
iuditiũ: er eator nt̃o de nob̾ redeie
fructũ. Ieeirco hũc filiũ ur̃m noĩe
alł. cũ oblatione in manu atq pe¬
titone altaris palla oĩa inuoluta

Expanded text:
sanccitus antiquitusque teneatur et cautum cum oblationibus Domino parentes suos tradere filios in templo Domini, Domino feliciter servituros, procul dubio hoc de nostris filiis faciendum nobis salubriter prebetur exemplum ; equum enim est judicium creatori nostro de nobis reddere fru cum oblatione in manu atque petitione, altaris palla omnia involuta,
Abbreviated transcription (Latin):
Quã petitionem manu sua scribat:
aut eerte si ñ seit litteras alt̃ ab
eo rogatꝰ seribat: et ille nouitꝰ
signum faeiat: et manu sua eam
tum legimꝰ. Si cũ reb suis intͦierit¬
tio rerũ suaꝵ. deo uł monast̾̃io facta.¬
rt ipsiꝰ donatoris manꝰ suꝑ altare
ponat᷑: dicente ip̃o fr̃e. Ecce dũe ẽ
aĩa mea ⁊ pauꝑtate mea. qͥe qͥd mͥdo
nasti. tͥ reconsigno ⁊ offeroł ⁊ ibi

Expanded text:
Quam petitionem manu sua scribat, aut certe, si nescit litteras, alter ab eo rogatus scribat; et ille novitius signum faciat, et manu sua eam  verba, si cum rebus suis introieritio rerum suarum Deo vel monasterio facta, ipsius donatoris manus super altare ponatur, dicente ipso fratre: Ecce, Domine, cum anima mea, et paupertate mea, quidquid mihi donasti, t
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuaremꝰ: ⁊ itẽ ipse dieit. qͥñ laborat
nec manducet : gͦ sidiutissime otiosi.
labore manuũ suarũ querere uictũ
noluerint. cũ reuerentia ꝑ mltoꝵ re¬
ligiosoꝵ testunonia conuenti : ab ab¬
b̾e eccl̃iis reũtant᷑. Si uͦ q̃d absit ñ pa¬
eifice. s mag̃ ꝑ scandalũ erire uolue¬

Expanded text:
aremus. Et item ipse dicit: Qui non laborat, nec manducet . Ergo quod si diutissime otiosi labore manuum suarum quaerere victum noluerint, cum reverentia per multorum religiosorum testimonia conventi ab abbate Ecclesiis revertantur. Si vero, quod absit, non pacifice, sed magis per scandalum exire volue
Abbreviated transcription (Latin):
nast̾io. securꝰ de portione sua ei
seruata auobis. eupiens in scła¬
rẽ domũ uestrã rec̃iti.fratͥb susꝰ
uolens eẽ eoheres suarũ redire
incipiat sponsus ⁊ dũs facultatũ:
⁊ pͥstinis re stitutꝰ delitiis. ⁊ p̃opiꝰ.
ñ aliudeles derat᷑us ꝗͣ nuptias.
Ei go sicut suꝑius diximꝰ. si d̾ouul
eiꝰ tres fiant eqͣlit̾ partes. Una di¬
stͥbuta abb̃is manibꝰ. pauꝑibꝰ uel
indigentibꝰ eroget᷑. illiam uob̾ ł
fr̃ibꝰ suis ꝑgens ille ad comitatum
scõꝵ: ex agiliano munꝰ ttło d̾elinqͣt.
Tereiã partẽ u uiatien sunttilitate
deferat secũ : monast̾ii sc̃oꝵ usib
ꝓfuturum. Quõd si utreq uobis
graues sunt uoces. ut nec dĩn au¬
diatis. pauꝑib erogando. et filii a¬
mã rẽdim̃do. nec nr̃m consiliũ par¬
tibꝰ diuidendo. ⁊ auferendo ab eose¬
cłarẽ substantiã. uł midum et so¬
lũ filiũ ło largimini. itaut iure¬
iurando ꝑ sacro sc̃a euuangłia ꝓ¬

Expanded text:
ei servata, a vobis cupiens in saecularem domum vestram reverti, fratribus suis volens esse cohaeres, in suarum redire incipiat sponsus et dominus facultatum, et pristinis restitutus deliciis et pompis, non aliud desideraturus quam nuptias. Ergo, sicut superius diximus, si digne ejus tres fiant aequaliter partes: una distributa abbatis manibus pauperibus vel indigentibus erogetur; aliam vobis vel fratribus suis pergens ille ad comitatum sanctorum exagiliario munus titulo derelinquat; tertiam vero partem viatici sui utilitatem deferat secum monasterii sanctorum usibus futuram. Quod si utraeque vobis graves sint voces, ut nec Deum audiatis pauperibus erogando, et filii animam redimendo; nec nostrum consilium partibus dividendo, et auferendo ab eo saecularem substantiam, vel nudum et solum filium Deo largite; ita ut jurejurando per sacrosancta Evangelia pro
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ de eo. Quod si magis fuerint
consentientes eiꝰ uotis parentes.
conuoeatis eis ab abbate in mona¬
steriũ uotũ filii conu̾tentis exqͥrat᷑
ab eis: ut ab ipsis potius uideat᷑ deuo¬
ueri uł offerri. qͥ eũ genuerũt. Eñ
gͦ magis responderint parente sgͣ¬
tant̃ se uelle ad implere q̃ cupit:
derantes o parentes: uiste uob se¬
cũidũ łm ꝓ uestris filiis suãde¬
uiꝰ: ut si filium ur̃m ligne d̾o eu¬
pitis offerre. a scło priꝰ eum exui¬
te. Qd̃ si aliqͥd apũd uos ei scło remã¬
serit conseruandũ. habebit aliq̃n¬

Expanded text:
aedendum. Quod si magis fuerint consentientes ejus voto parentes, convocatis eis ab abbate in monasterium, votum filii convertentis exquiratur ab eis; ut ab ipsis potius videatur devoveri, vel offerri, qui eum genuerunt. Cum ergo magis responderint parentes, gratanter se velle adimplere quae cupit, derantes, o parentes, justa vobis secundum Deum pro vestro filio suademus: ut si filium vestrum digne Deo cupitis offerre, a saeculo eum prius exuite. Quod si aliquid apud vos eis saeculo remanserit conservandum, habebit aliq
Abbreviated transcription (Latin):
una q̃q ars aliquẽ ꝓfectũ suꝑua
cuũ usib mouasterii uł mittẽ¬
daꝵ eulogiaꝵ habundaueritͥ int̃¬
rogata qualitate p̾tii. quantũ a se¬
cularib distrahi potest. tantũ in¬
fra nũmoꝵ minori semꝑ distͥbua¬
t᷑ p̃tio. ut agnoseat᷑ in ac parte
sꝑitualis a secłarib actibꝰ clistanti¬
a seꝑari. cũ negotii causa q̃ im¬
mica ẽ animȩ. lucrũ sup᷑ iusti¬
tiã querãtͥ s etiã ab ipsa iustitia
minꝰ accipiendi p̃tii humanitate¬

Expanded text:
uaeque ars aliquid perfectum super vacuum usibus monasterii, vel mittendarum eulogiarum abundaverit, interrogata qualitate pretii quantum a saecularibus distrahi potest, tantum infra nummorum minori semper distrahatur pretio, ut agnoscantur in hac parte spiritales a saecularibus actibus distantiaque separari: cum non negotii causa, quae inimica est animae, lucrum supra justitiam quaerant; sed etiam ab ipsa justitia minus accipiendi p
Abbreviated transcription (Latin):
Dabat᷑ singłis ꝓut cuiq opꝰ erat. Ita
gͦ ⁊ ablus consideret infirmitateᷤ
indigentiũ.ũ malã uoluntat̃ẽ ĩ¬
uidentiũ. In om̃ibꝰ tam̃ iuditiissu¬
is: dei retͥbrtionẽ cogitet. Hĩc ysi¬
t̃ distͥbuenda om̃ib. s cũ cdisere¬
tione: ut cuiꝰcumq etas. gͦdusq
expostulat. Ita enĩ et apłos fecis se
legimꝰ: sicut scͥptum est. Erãt illᷤ
om̃a cõmunia:⁊ distribuebãtur
unicuiq ꝓut opꝰ erat. Unuscuiꝰ¬
q autẽ fr̃is supplem̃tum uł indi¬
gentia inspiciatur: ut qͥ habent
contentisint. & qͥñ habent accipy¬

Expanded text:
dabatur singulis prout cuique opus erat . Ita ergo et abbas consideret infirmitates indigentium, non malam voluntatem invidentium. In omnibus tamen judiciis suis Dei retributionem cogitet. COMMENTiter distribuenda omnibus, sed cum discretione, prout cujusque aetas vel gradus expostulat. Ita enim et apostolos fecisse legimus, sicut scriptum est: Erant illis omnia communia; et distribuebatur unicuique prout opus erat . Uniuscujusque autem fratris supplementum vel indigentia inspiciatur: ut qui habent, contenti sint; et qui non habent, accipi
Abbreviated transcription (Latin):
xta euuãgłi p̃ceptũ. ⁊ deducẽt
adlocũ seenodochii p̃bebt̃q oĩa quȩ
apta sut usuimonachoꝵ. Hĩc ysi
dorꝰ ait. Et licet oĩb hospitalitatiͦ
bonũ. cũ gr̾a oporteat refe̾ndñ
ferenda ẽ honorificentia hospitalita

Expanded text:
t Evangelii praeceptum, et deducent ad locum xenodochii, praebebuntque omnia quae apta sunt usui monachorum. Quod sidori : « Licet omnibus hospitalitatis bonum cum gratia oporteat referri, ferenda est honorificentia hospitalita
Abbreviated transcription (Latin):
perum. exercitiis edocendꝰ. Qo siqͥ¬
libet conuersus. bonꝰ. ac puris mo¬
rib enitens. abb̃is uł alioꝵ frm̃
spiritaliũ fuerit iudicio eõꝓbatꝰ :
ꝓ merito et puritate suȩ conseien¬
sciȩ clericus poterit fratrũ consor¬
tiis miseeri: sedm qd̵ abb̾is uł sr̃m
optimoꝵ censuerit deliberatio faci¬
cuncta sibi imꝑata seruare cune
suscipiat᷑ in congͣgatiõe: sciens lege
regulȩ constitutum qd ei ex illadi¬
e ñ licet egredi de monast̾io⁊ nͨ col¬
lũ exeutere de sub iugo regulȩ:
que subtã morosa deliberatione b¬

Expanded text:
operum exercitiis edocendus. Quod si quilibet conversus bonis ac puris moribus enitens, abbatis vel aliorum fratrum spiritualium fuerit judicio comprobatus, pro merito et puritate suae conscientiae celerius poterit fratrum consortiis misceri, secundum quod abbatis vel fratrum optimorum censuerit deliberatio facicuncta sibi imperata servare, tunc suscipiatur in congregatione, sciens se sub lege regulae constitutum, quod ei ex illa die non liceat de monasterio exire nec collum excutere desub iugo regulae, quam sub tam morosa deliberatione l
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbum. non iracundum.
non umnolentum. non ꝑcus¬
sorem. non turpis lucri cupi¬
oum: sed hospitalem. benig¬
num. sobrium. iustum. scm.

Expanded text:
superbum, non iracundum, non vinolentum, non percussorem, non turpis lucri cupidum, sed hospitalem, benignum, sobrium, iustum, sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
pater est. paterno more fili¬
os. id est monachos suos nu¬
triat. paterno more diligat:
et cum necesse fuerit. pater¬
no more castiget. arguat. ob¬

Expanded text:
eat, « paterno more filios, id est monachos suos nutriat, paterno more diligat, et cum necesse fuerit paterno more castiget, arguat, ob
Abbreviated transcription (Latin):
nacho ut uiuat in monaste¬
rio sub disciplina unius pa¬
et ab alio discat humilitatẽ.
ab alio patientiam. Unus e¬
nim silentium: alter docet
mansuetudinem. Non fa-¬
ciat quod uult. comedat qͦd
iubetur: habeat quantum
acceꝑit oꝑis sui pensam ꝑsol¬
uat: subiciatur cui non uiste
lassus ad stratum ueniat. am¬
bulansq dormitet: necdũ
expleco sompno surgere cõ¬
pellatur : passus iniuriam ta¬
natur gẏrouagum: qui tota
uita sua ꝑ diuersas ꝓuintiaᷤ
ternis aut quaternis diebus
ꝑ diuersorum cellas hospitan¬
tur. semꝑ uagi et numquã

Expanded text:
nachus vivat in monasterio sub unius disciplina paut ab alio discat humilitatem, ab alio patientiam. Unus enim silentium, alter doceat mansuetudinem. Non faciat quod vult: comedat quod jubetur: habeat quantum acceperit: operis sui pensa persolvat. Subjiciatur cui non vult. Lassus ad stratum veniat, ambulansque dormitet, necdum expleto somno surgere compellatur. Passus injuriam tanatur gyrovagum, qui tota vita sua per diversas provincias ternis aut quaternis diebus per diversorum cellas hospitantur, semper vagi, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
gantur. uenalem circumferen¬
tes hypocrisim: circueuntes
prouintias. nusquam missi.
nusquam fixi: nusquã stan¬
tes. nusquam sedentes: sed¬

Expanded text:
gantur, venalem circumferentes hypocrisim, circumeuntes provincias: nusquam missi, nusquam fixi, nusquam stantes, nusquam sedentes.
Abbreviated transcription (Latin):
liud oꝑib seruare scło fidẽ:
monachum que egit in scło.
ad huc in seculari habitu po
se nec desiderio. nec cogitati¬
tantum ꝑ tonsuram et reli¬
gionis habitum cłi se ẽẽ men¬
titur seruum. In habitu enĩ
et religione exterius. a nesci¬
entib uidetur ẽẽ monachꝰ:¬

Expanded text:
uc operibus servare saeculo fidem, monachum suae egit in saeculo adhuc in saeculari habitu pos, qu a se nec desiderio, nec tantum per tonsuram et religionis habitum Dei sese mentitur filium; in habitu enim et religione exterius a nescientib
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ expectatio futuror:
quȩ expriit humilitatis
affectum. et sedulȩ serui¬
tutis obsequiũ.Spesautem
uoeata qd̾ Sit ꝓgredientipes:
quasi est pes. Uncle econtra¬
rio dicit᷑ desꝑatio. de est enĩ¬
turam gloriã non expectat.

Expanded text:
bonorum spectatio futurorum quae exprimit humilitatis affectum et sedulae servitutis obsequium. Spes autem vocata quod sit pes progrediendi quasi est pes. Unde econtrario dicitur desturam gloriam non sperat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta mea et seruat ea.ille est qui
diligit me. id est qui habet in
memoria. et seruat mnuitaͥ qui
habet in sermonib. et seruat
in morib: qui habet audiendo.
et seruat faciendoͥ aut qͥ ha¬
bet faciendo. seruat ꝑseue¬

Expanded text:
ta mea, et servat ea, ille est qui me diligit, « qui habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus; qui habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perseve
Abbreviated transcription (Latin):
lis corrigitur. latͦnem qui m
crucem paradisũ cũ xp̃o in¬
trauit. Qui autemnec int̃
flagella clesistit a eulpis. si¬
instrum imitat᷑ latrouẽ
crucem. et post eruẽe ruit

Expanded text:
lis corrigitur, latronem qui in crucem paradisum cum Christo intravit; qui nec inter flagella desistit a culpis, sinistrum imitamur latronem, crucem, et post crucem ruit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in iudiciũ ineidatis. Id̃o
inqͥd uos aiurationis euilpa
conpesco: ne frequenter
uera iurando. aliquando eti
ãmꝑiuriũ decidatis. Sed
eo longiꝰ a ꝑiurandiuitio
stetis: quo nec uerũ degera¬
re.nͥ prorima necessitate ue¬
litis. Sed et ille sub iudiciũ
reatꝰ decidit. qͥ et si nũquã ꝑ¬
iurat crebriꝰ tam̾ qͣ. opus est
degerat. quia nimirũ ipsa¬

Expanded text:
n sub judicio decidatis. Ideo, inquit, vos a jurationis culpa compesco, ne frequenter vera jurando aliquando etiam in perjurium decidatis, sed eo longius a pejerandi vitio stetis, quo nec verum dejerare nisi proxima necessitate velitis. Sed et ille sub judicio reatus decidit, qui etsi nunquam pejerat, crebrius tamen quam opus verum est dejerat. Quia nimiru
Abbreviated transcription (Latin):
tuta est: ut omnes cogitationeᷤ.
et omnẽ uitam. et omnem
intellectum in illo conferas.
a quo habes ea ipse que confers.
Tum aitẽ ex toto corde. et totã
nostrȩ partem reliquit. quȩ
uacare debeat adilectionedi.¬
Er ea enim parte quis peccat:
ex quaminus diligit deum.
Quem siex toto corde diligamꝰ.
nchil erit in nobis unde pec¬
cati desid̃iis seriuamꝰ. Et quid
est diligere deum. nͥ illi oceu¬
pare aminum. conciꝑe fru¬
ende uisionis eius affectum.
peccati odium. mũdifastidi
so amore seruare legitimũ
modum. nec ꝑuertere dilec¬
⁊ionis ordinem constitutũ:
Ordinẽ dilectionis illiꝑuertũt.
nec modum diligendi eustõdi¬
unt. qͥ aut mundum qͥ con¬
tempnendꝰ est diligunt. aut
corꝑa suaminus diligenda plꝰ
diliguntͥ aite proximos sient
Seipsos. aut deum plusꝗͣ. se ipsos.
forte non diligũt. Illi deum ꝑ¬
uult d̾s. et nolendo qͦd nõ uult.
nec ullis peccatis qͥb offendit᷑
adquiescunt. et semper se ad
uirtutes quas ip̃e dignatur do¬

Expanded text:
tota mente, ut omnes cogitationes tuas et omnem uitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. cum autem ait: toto corde, tota nostrae partem reliquit, quae uacare debeat et quasiEx ea enim parte quis peccat, ex qua minus diligit Deum: quem si ex toto corde diligamus, nihil erit in nobis unde peccati desideriis serviamus. Et quid est diligere Deum, nisi illi occupari animo, concipere fruendae visionis ejus affectum, peccati odium, mundi fastidiuso amore servare legitimum modum, nec pervertere dilectionis ordinem constitutum? Ordinem dilectionis illi pervertunt, nec modum diligendi custodiunt, qui aut mundum qui contemnendus est, diligunt, aut corpora sua minus diligenda, plus diligunt; aut proximos non sicut seipsos, aut Deum plus quam seipsos forte non diligunt . 2. vult Deus, et nolendo quod non vult, nec ullis peccatis quibus offenditur, acquiescunt; et semper se ad virtutes, quas ipse dignatur do
Abbreviated transcription (Latin):
acduersus animã. Dũ enim
concupiscentiis blandientibꝰ.
caro eneruiter subirigatur ͤ
uitioꝵ exercitus. firmiter ad¬
uersus animã armatur. De¬

Expanded text:
adversus animam. Quia dum concupiscentiis blandientibus caro enerviter subjugatur, jam vitiorum exercitus firmiter adversus animam armatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ipsi limpidissimã aquã
biberetis. reliquam pedib
urĩs turbabatis: et oues.
meȩ q̃ conculcata pedibus
uestris fuerant pascebat᷑:
et quȩ pedes ur̃i turbauerant.

Expanded text:
um ipsi limpidissimam aquam biberitis, reliquam pedibus vestris turbabatis, et oves meae quae conculcata pedibus vestris fuerant, pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant,
Abbreviated transcription (Latin):
remissione et negligentias̾¬
uari: ñ est ista caritas sed lan¬
gor. ferueat caritas ad corrigẽ¬
dum: ad emendandum Sũt
bonimores: delectent. Sunt
mali: emendent᷑. corrigant᷑.
Sie gͦ diligamus inuic̃em sii¬
cera & disciplinabili caritate :¬
fecta est. Cepisti diligere. ce¬
pit in te deus habitare: ut ha¬
bitando faciat te ꝑfectum.

Expanded text:
remissione et negligentia reservari. Non ista est charitas, sed languor. Ferveat charitas ad corrigendum, ad emendandum. Sed si sunt boni mores, dilatentur: sunt mali, emendentur corriganturque. Si ergo diligamus invicem sincera et disciplinabili charitate, Dficiens coepisti diligere? coepit in te Deus habitare, ut perfectius habitando faciat te perfectum.
Abbreviated transcription (Latin):
Spondere namq ꝓ amieo est:
alienam animam inꝑieulo
ratione constringitur: ne
eius uita ad aliud quã am¬
monet relaxetur. Unde a¬
pud districtũ iudicem co¬
gitur. tanta in opere exsol¬
uere: quanta eum constat
aliis uoce precepisse. Quis¬
quis enim ad uiiuendum a¬
liis in exemplo preponit᷑
do uigilet. Sed etiam ut ami¬
netur. Ei namq uigilare bene
uruendo ñon sufficit: siñ et il¬
lum cui preest. a peccati torpo¬

Expanded text:
Spondere namque pro amico, est alienam animam in pericuratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubiquis enim ad vivendum aliis in exemplum praeponitur, vigilet, sed etiam ut aminetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum, cui praeest, a peccati torpo
Abbreviated transcription (Latin):
Se enim ẽ ut esse munda stu¬
ueat manꝰ. que diluere sordes a¬
lioꝵ eurat: ne tacta queq de¬
teriꝰ inquinet: si sordĩda inse¬
quens. lutũ denet. Hinc ꝑ pro¬
pħam licitur. Qundaminiqͥ
fertis uasadñi. Dñi et enĩ uasa
ferunt abbates: qui proximo¬
rum animas ad internasacra¬
ria ꝑducendas. in sue conuer¬
sinu ꝓprie sponsionis portant.

Expanded text:
se est ut esse munda studeat manus quae diluere sordes aliorum curat, ne tacta quaeque deterius inquinet, si sordida insequens lutum tenet. Hinc am dicitur: Mundamini, qui fertis vasa Domini . Domini etenim vasa ferunt, qui proximorum animas ad aeterna sacraria perducendas in suae conversinu propriae sp
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ est lenitas cũ seueritateͥ
faciendũ quoddam ex utroq
demꝑamentũ: ut neq mul¬
ta asꝑitate erulcerentur sub¬
diti. neq ninua benignitate

Expanded text:
ergo est lenitas cum severitate, faciendum quoddam ex utroque temperamentum; ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate
Abbreviated transcription (Latin):
b subiecti occultasua ꝑdere
non erubeseant: ut eum tẽ¬
ptationũ fluctus parmlito¬
lerant. ad patris mentẽ qua¬
Si ad matris sinũ recurrãt.

Expanded text:
bus subjecti occulta sua prodere 233 non erubescant; ut cum tentationum fluctus parvuli tolerant, ad pastoris mentem quasi ad matris sinum recurrant.
Abbreviated transcription (Latin):
supplitis locus. ubi peccatores
cruciandi sunt: huius loci uo¬
cabulo designatur. Nam du¬
arsit ad tũ pueroꝵ supplreiũ. ⁊ t̾n arsit
ad comburendaligamina uinen¬
lorumł ita ignis gehenne.
et lucebit miseris ad augm̃ta
Dum adhuc uacat et in hoc
corꝑe sumus: et hec omnia ꝑ
hanc lucis uitam uacat im¬
plere: currendum et agendũ
est modo quod inꝑpetuum
nobis expediat. Eoce nunc¬

Expanded text:
supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo designatur. Duarsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum: ita ignis gehennae, et lucebit miseris ad augmentudum adhuc vacat, et in hoc corpore sumus, et haec omnia per hanc lucis vitam vacat implere, currendum et agendum est modo quod in perpetuum nobis expediat. Con
Abbreviated transcription (Latin):
et subministrare. sic dicit dista¬
horum obsequium humilitatis:
in altero autem inditium ha¬
bundantie ac potestatis osten¬
uitur. A ministrante quippe ob¬
scquium redditur: a subministrã¬
te uero subsidium prerogatur.

Expanded text:
e subministrare, quod est ministhorum obsequium humilitatis, in altero autem indicium abundantiae 583 ac potestatis ostenditur. A ministrante quippe obsequium redditur, a subministrante vero subsidium praerogatur.
Abbreviated transcription (Latin):
locus in quo adolescentes lit¬
t̃alibꝰ studiis oꝑam dare: et
ad audiendos magistros ua¬
care solent. Unde scola uacatõ
interpretatur. Beniq in psal¬
mo ubi canimus. uacate qm̃¬

Expanded text:
locus in quo adolescentes litteralibus studiis operam dare, et ad audiendos magistros vacare solent, unde σχολὴ, vacatio interpretatur. Denique in Psalmo ubi canimus: Vacate
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis: et iusticie lumen ñ
luxit nobis: et sol intelligen¬
tie non est ortus nobis. Lassa¬
ti sumuis in uia uanitatis ⁊
ꝑ ditionis: et ambulauimꝰ uia
difficiles: et uiam autem dñt
ignorauimus. Quid nob̃ pro¬

Expanded text:
ritatis, et justitiae lumen non illuxit nobis, et sol intelligentiae non est ortus nobis. Lassati sumus in via iniquitatis et perditionis, et ambulavimus vias difficiles, viam autem Domini ignoravimus. Quid pro
Abbreviated transcription (Latin):
enim sensu hec parabola maxi¬
me ad inobedientes respicit.
Sic enim legimus. Omnis qui
audit uerba mea et non facit
ea⁊ similabitur uiro stulto.
qui edificauit domum suam suꝑ
arenam.⁊reliqua. idest cum
influxerint stillicidia passio¬
num. cum aduenerint flumi¬
na et torrentes atq impetus
tribulationum ex multitu¬
dine negligentiarum: cum
flauerint uenti illi utiq qui
ꝑ istum aerem uolitant. pa¬
rati ad xͥ aream uentilandũ.
sicubi inueniant paleas quã
ad ludibrium suum rapiant
atq disꝑgant: tunc irruent
in domum illam que sine
obedientie fundamento edi¬
ficata est. et fiet ruma illiꝰ

Expanded text:
enim parabola maxime ad inobedientes respicit. Sic enim legimus: Omnis qui audit verba mea haec, et non facit ea, similabitur viro stulto qui aedificavit domum suam super arenam, etc. . Id est, cum influxerint stillicidia passionum, cum advenerint flumina et torrentes atque impetus tribulationum, ex multitudine negligentiarum; cum flaverint venti, illi utique qui per istum aerem volitant, parati ad Christi arcam ventilandam sicubi inveniant paleas quas ad ludibrium suum rapiant atque dispergant; tunc irruent in domum illam quae sine obedientiae fundamento inventa est, et fiet ruina illius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbi cupiunt in se quod non
faciunt predicati: humiles
refugiunt. quicqͥd boni oꝑan¬
tur agnosci. Illi uitia sua a
semetip̃os accusant: et om̃ia
no munere deputant: et ñ¬

Expanded text:
bi cupiunt in se quod non faciunt praedicari; humiles refugiunt quidquid boni operantur agnosci. Illi vitia sua a semetipsos accusant; et omnia no muneri deputando,
Abbreviated transcription (Latin):
terrogationem frẽs audia
et ostendentem nobis uiam
ip̃ius tabernaculi dicentis.
Qui ingreditur sine macu¬
De suo: qui non egit dolum
in lingua sua. Qui non fe¬
cit proximo suo malum: et
obpbrium non accepit adu̾¬
sus proximum suum. Qi
maliguum diabolum ali¬
qua suadentem sibi. cum ip¬
sa suasione sua a conspectib
cordis sui respuens deduxit
ad nichilum: et paruulos co¬
gitatus euis tenuit ⁊ allisit
de bona obseruantia sua non
se reddunt elatos: sed ip̃a ĩ
se bona non a se posse. s ado¬
mino fieri existimantes. oꝑ¬
antem in se dnm magnifi¬
cant: illud cum ꝓpħa dicen¬
tes. Non nobis dñe non no¬
bis: s nomini tuo da głam.

Expanded text:
terrogationem, fratres, audiamet ostendentem nobis viam ipsius tabernaculi, dicendo: Qui ingreditur sine macude suo; qui nonin lingua sua. Qui non fecit proximo suo malum, qui opprobrium non accepit adversus proximum suum. Qui malignum diabolum aliqua suadentem sibi cum ipsa suasione sua a conspectibus cordis sui deduxit ad nihilum, et parvulos cogitatus ejus tenuit et allisit de bona observantia sua non se reddunt elatos, sed ipsa in se bona non a se posse, sed a Domino fieri existimantes operantem in se Dominum magnificant, illud cum propheta dicentes: Non nobis, Domine, non nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
re. Tunc deo uera obsequia red¬
oimus: cum eum ꝑꝑ amoris
fidutiam non timemus. Ideo
nobis ꝓpter emendationem
malorum huuis uite dies
ad indutias relaxantur: diceti
de apło. An nescis quia patien¬
dñs promissionem: s patien¬
ter agit propter uos nolens a¬
liquem ꝑire: s omnes ad pe¬
nitentiam reuerci. Ip̃e iterũ¬

Expanded text:
um Deo vera obsequia reddimus, cum eos propter amoris fiduciam non timemus, cum nobis propter emendationem malorum hujus vitae dies ad inducias relaxantur, dicente Apostolo: An nescitis quia patienDominus promissis; sed patienter agit propter vos, nolens aliquos perire, sed omnes ad poenitentiam converti . Ille e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa. Non nobis dñe non
nobis: s nomini tuo da głam.
Sicut nec paulus apł̾s de pre¬
dicatione sua sibi aliquid im¬
putauit dicens. Grã dei sũ:
id quod sum. fuerat enim¬

Expanded text:
 Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Sicut nec Paulus apostolus de praedicatione sua sibi aliquid imputavit dicens: Gratia Dei sum, id quod sum . Et i
Abbreviated transcription (Latin):
tensł tantũ abbati. aut spũalib
semorib. patefaciat: qͥsciant eura
re sua. ⁊ aliena uuln̾a. non deteg̾e
iorib cłpis. qd̾ ãd aĩe maiorẽ ꝑtine¬
at clãpnationẽ aliquã cõmiserit fr̃.
secͤtꝰ ꝑ purã confessionẽ suo manife¬
stet abb̃.ne clũ dempore hoc animi
culpã de teg̃e uerecundat᷑. cũ reatu

Expanded text:
erit, tantum abbati aut spiritualibus senioribus patefaciat, qui sciant curare et sua et aliena vulnera, non detegere  ad animae majorem pertinet damnationem, aliquam commiserit, hoc secretius per puram confessionem volens suae manifestet abbatissae: ne dum tempore animi culpam detegere verecundat, cum reatu
Abbreviated transcription (Latin):
maris itnera. ad desertũ gratu
labundus egressus est dicens.
femina. in libro iũdieum hoc
ministerio fuucta reperit᷑. Post¬
ea multos ñ solum uiros sẽd eti¬
am feminas spu diuino eõple¬
tas: dei cecinisse misteria. Die¬
to etiã uersu. et benẽdieente
abbate: legant᷑ aliȩ quattuor
lectiones de nouo testamento
ordine qͦ supra. P ost quartum¬
aũ responsoriũ̃: incipiat abbas
hẏmirum. de deũ laudamꝰ.
Quo ꝑlicto. legat abbas lectionẽ
de euugłio. cum honore ⁊ timo¬
re stantib omnib. Qua ꝑlecta:
respondeant omĩs ameni. Et
subsequat᷑ mor abbas yͥmnum.
t e decetlaus. Et data benẽdie¬
tione: meipiant ma

Expanded text:
maris itlabundus egressus est, dicens:femina, in libro Judicum hoc ministerio functa reperitur . Postea multos non solum viros, sed etiam feminas spiritu divino completas Dei cecinisse mysterio. to etiam versu, et benedicente abbate, legantur aliae quatuor lectiones de Novo testamento, ordine quo supra. Post quartum responsorium incipiat abbas hymnum, Te Deum laudamus; quo perdicto, legat abbas lectionem de Evangelio, cum honore et tremore stantibus omnibus; qua perlecta, respondeant omnes, amen: et subsequatur mox abbas hymnum, Te decet laus. Et data benedictione incipiant Ma
Abbreviated transcription (Latin):
digesti a summno fr̃s. uigilanti
et digesto sensu opꝰ dei sobrie
Et id̃o int̾uallũ ponitur. ut ꝓ¬
lixa nocte somni grauitas fini¬
ĩ breuib noctib coactifuerint
fr̃s surg̾e. ad huc erũdi abin¬
choato sonrno eũ in ip̃o impetu
uenarũ sanguis ⁊ humor ꝑ ue¬
nas bulleseit. armoniȩ grauedĩe
eseam quã sũ pserant e ⁊ inip̃o
ad hue incocti seu occisi meendio. nͭ
suseitati s. potiꝰ occisi eũ iuchoaue¬
rint fr̃s surgere. graui adhue ea¬
pite ⁊ indigesto ructu. effrigient

Expanded text:
digesti a somno fratres vigilanti et digesto sensu opus Et ideo intervallum ponitur, ut prolixa nocte somni gravitas finiin brevibus noctibus coacti fuerint fratres surgere, adhuc crudi ab inchoato somno, cum in ipso impetu venarum sanguis et humor per venas bullescit, et in harmonia gravedinis escam quam sumpserant, in ipso adhuc incocti cibi incendio, non suscitati, sed potius occisi, cum coacti fuerint fratres surgere, gravi adhuc capite et indigesto ructu, effugent
Abbreviated transcription (Latin):
cuiquã uderi: sinatꝰ dicit᷑. qͥ ey
hac iuta migrauerit. Q uomo¬
do enĩconsuete naseidieit᷑. cñ qͥs
de ut̃o matris ꝓcedens hane in lu¬
cẽ e grẽdit᷑: ita etiã rectissime po¬
test nat apellari. qͥ solit̾ a ũelis
carnis. adlueẽ sublimat᷑ xt̾nam. Uñ.
mos obtinuit eecłasticus. ut dies be
uoeitemꝰ: eoꝵq sollempnia ñ fu¬
nebria. sed natalttia dicantur.¬

Expanded text:
cuiquam videri, si natus dicitur qui ex hac vita migraverit: quomodo enim consuete nasci dicitur, cum quis de utero matris procedens hanc in lucem ingreditur; ita etiam rectissime potest natus appellari, qui solutus a vinculis carnis ad lucem sublimatur aeternam. Unde mos obtinuit ecclesiasticus, ut dies beavocitemus, eorumque solemnia non funebria, sed natalia
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥtur. Non iã timore gehennȩ
ged amore xp̃i. &̃ consuetudine ip¬
sabona. et delectatione rurtutũ:
dum auitiis ⁊ peccatis. sp̃i sc̃o dig¬
nabit᷑ de monstrare. Multiut su¬

Expanded text:
e; non jam timore gehennae, sed amore Christi 376 et consuetudine ipsa bona et delectatione virtutum, dum a vitiis et peccatis Spiritu sancto dignabitur demonstrare. Nam s
Abbreviated transcription (Latin):
uicunt regulam dictam. quod
recto ducit. nec aliqi uido ali¬
uiuendi prebeat: uel quod
distortum ptauumq corrigat.

Expanded text:
 Regula dicta est eo quod recte ducit, nec aliquando alivivendi praebeat, vel quod distortum pravumque corrigat.
Abbreviated transcription (Latin):
ignis est: et uniuersitas iniqͥ¬
tatis. Lingua constituttur ĩ¬
menbris nr̃is: que maculat
totum corpus. et inflamnat
mata a gehenna. Omnis enĩ
natura bestiarum et uolucrũ.
et serpentium. etiam ceteroꝵ
domantur et domita sunt a
natura humana: linguam
autem nullus hominum do¬
mare potest. Inquietum ma¬
lum: plena ueneno mortife¬
ro. In ip̃a benedicimus d̾m
et patrem: et in ip̃a male¬
dicimus homines qui ad si¬
militudinem dei facti sunt.
Ex ip̃o ore procedit benedic¬
tio et maledictio. Non oportet

Expanded text:
ignis est: et mundus iniquitatis per linguam constat membris nostris, quae maculat totum corpus, et inflammat matur a natura bestiarum, et volucrum, et serpentium, et caeterorum domantur, et domita sunt a natura humana: linguam autem nullus hominum domare potest: inquietum malum, plena veneno mortifero. In ipsa benedicimus Deum et Patrem: et in ipsa maledicimus homines, qui ad similitudinem Dei facti sunt. Ex ipso ore procedit benedictio, et maledictio. Non oportet
Abbreviated transcription (Latin):
quem nichil est. inmo in qͦ
sunt omnia queq sunt. sur¬
sum deorsum. summa et ima:
omp̃c. omnia tenens. uere in
omnib diues. quia nichil ẽ
quod non enis sit: bonus. iustꝰ.
misericors. Est et seuerus  ut
terrore que ab eo bene condi¬
ta sunt conseruentur: ne ne¬
gligentia pareret uite preci¬
pitium. Et ne quod mirabi¬
lius est pretermittam: tan¬
ta est dementia eius. ut con¬
tumelias passus ab his quoᷤ
fecit sufferat et prior uocet
eos ad pacem. Si uis habe¬
uita dicta propter uigorẽ:
uel quod ium tencat nas¬
cendi atq crescendi: que hic¬

Expanded text:
quem nihil est, immo in quo quem nihil est, immo in quo sunt omnia quaequae sunt sursum, deorsum, summa et ima; omnipotens, omnitenens, uere in omnibus diues, quia nihil est quod non eius sit; bonus, iustus, misericors: terrore quae ab eo bene condita sunt conseruentur, ne neglegentia pareret uitae praecipitium, et, ne quod mirabilius est praetermittam, tanta est eius clementia, ut contumelias passus ab his quos fecit sufferat et prior uocet eos ad pacem. numquid Vita dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi atque crescendi, u
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sit ds : Beus hoc est qͦd
nulla atcingit opinio. Plus
est enim: quam quod dici
unaqueq natura. pro capa-¬
citate sua suspicatur de deo:
et. quantum natura distat
a natura. tantum sententia
omnia est: necesse est ut om¬
nium mentes excedat. Ho¬
mines enim quantum pos¬
sunt aciem mentis exten¬
oere: aspiciunt quid deus sit
opinione non defitutione.
Angeli autem qui suꝑiores
hominib sunt: quia plus
aliquid de deo sentiunt. ñ ẽ
uubium. Archangłi uero: eo
ip̃o amplius. Cherubin autẽ
et seraphim que potentie
iuxta dm̃ ẽẽ dicuntur ma¬
iora de deo sentiunt: non ta
men comprehendunt peni¬
tus quid deus sit: quia ne¬
mo nouit patrem nisi filius.
nec filium quis nouit nisi
pater. Igitur est deus sicut
hominib udetur sp̃c. natu¬
ra simplex. lux maccessibił.
inuisibilis. inestimabilis⁊ in¬
finitus. ꝑfectus. nullius egens.
eternus. immortalis omni¬
modo. a quo initium omnia
consecuta sunt: uenerandus.
diligendus. metuendus: extra

Expanded text:
Quid est Deus. Hoc est quod nulla attingit opinio. Plus est enim quam quidquid dici una quaeque natura pro capacitate sui suspicatur de deo, ut quantum natura distat a natura, tantum distet sententia quia enim super omnia est, necesse est ut omnium mentes excedat. homines enim, quantum possunt aciem mentis extendere, aspiciunt quid deus sit opinione, non definitione; angeli autem qui superiores hominibus sunt, quia plus aliquid de deo sentiunt, non est dubium; archangeli uero eo ipso amplius; cherubin autem et seraphin, quae potentiae iuxta deum esse dicuntur, maiora de deo semen comprehendunt penitus quid Deus sit. Quia nemo novit Patrem nisi Filius, nec Filium quis novit nisi Pater . Igitur Deus est, sicut hominibus videtur, spiritus natura simplex, lux inaccessibilis, invisibilis, inaestimabilis, infinitus, perfectus, nullius egens, aeternus, immortalis omnimodo, a quo omnia consecuta sunt; uenerandus, diligendus, metuendus, extra
Abbreviated transcription (Latin):
riores quippe tenebras diti¬
mus cecitatem cordis: exte¬
riores uero tenebras: eternã
noctem dampnationis. Tc̃
g dampnatiis quisq non ĩ
interiores. s in exteriores
tenebras mittitur ⁊ quia
illic inuitus proicitur. in
nocte dampnationis: qui
hic sponte cecroit in cecitatẽ
cordis. Ubi fletus quoq et
stridor dentium ẽẽ ꝑ hibet᷑:
ut illic dentes strideant. qͥ
hic de edacitate gaudebant:
illic oculi defleant. qui hic
ꝑ illicitas concupiscentias
uersabantur: quatimis sin¬
gula queq membra supplitio
subiaceant. que hic singulis
quibq uitiis subiecta serui¬
ebant. In fletu quoq oculoꝵ
et stridore dentium: ꝑ meta¬
phoram membroꝵ corꝑali¬
um: magnitudo ostenditur

Expanded text:
riores quippe tenebras dicimus caecitatem cordis, exteriores vero tenebras aeternam noctem damnationis. Tunc ergo damnatus quisque non in interiores sed intenebras mittitur, quia illic invitus projicitur in noctem damnationis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant. Illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur, quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant, quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. In fletu quoque oculorum et stridore dentium, per metaphoram membrorum corporalium magnitudo ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
quando fallimus audientem:
ut quod creditur ad auxilium.
inferre uideatur ad impedim̃tũ.
Quod merito prohibetur: quia
pure conscientie constat semꝑ

Expanded text:
quando fallimus audientem, ut quod creditur ad auxilium, inferre videatur incommodum. Quod merito prohibetur, quia purae conscientiae constat semper
Abbreviated transcription (Latin):
enim uita bcata: ad quam qͥ¬
cum bonorum oꝑum consum¬
matione ꝑuenerint. beatis an¬
gelis similes erunt: et simul
cum deo suo sine fine regna¬
bunt. Quod hic crediderant
ibi iudebunt: sui creatoris
substantiam. mundis cordi¬
b contemplantes. ecerna ex¬
ultatione gaudebunt: diui
et inuicem sibi feliciter adhe¬
rebunt. Receptis cum incor¬
ruptione atq immortalitate
corporib. municipatum pa¬
trie celestis accipient: atq
eius in eternum cuies effec¬
ti. promissa premia repor¬
tabunt. Ibi eis exuberabit
tanta leticia. tanta celestiũ
gr̃a gaudiorum: ut remu¬
neratori suo pro tantis mu¬
neribus gr̃as agant: et nul¬
lum fastidium ex ipsa afflu¬
entium bonoꝵ ꝑ fectione su̾¬

Expanded text:
 vita beata, ad quam qui bonorum operum consummatione pervenerint, beatis angelis similes erunt, et simul cum Deo suo sine fine regnabunt. Quod hic crediderant, ibi videbunt, sui creatoris substantiam mundis cordibus contemplantes, aeterna exsultatione gaudebunt, divinvicem sibi feliciter adhaerebunt. Receptis cum incorruptione atque immortalitate corporibus, municipatum patriae coelestis accipient, atque ejus in aeternum cives effecti, promissa praemia reportabunt. Ibi eis exuberabit tanta laetitia, tanta coelestium gratia gaudiorum, ut et remuneratori suo pro tantis muneribus gratias agant, et nullum fasti dium ex ipsa affluentium bonorum perceptione sus
Abbreviated transcription (Latin):
quarum una est in fide. alte¬
ra in spetie. Una in ꝑegrina¬
tione: altera in eternitate. U¬
na in labore alcera in regiue.
Una in uia: altera in patria.
una cum hoste pugnat: alte¬
ra sine hoste regnat. Ergo
una bona est sed adhuc mi¬
sera: altera melior et beata.

Expanded text:
Quarum est una in fide, altera in specie. Una in peregrinatione, altera in aeternitate; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una cum hoste pugnat, altera sine hoste regnat. Ergo una bona est, sed adhuc misera: altera melior et beata.
Abbreviated transcription (Latin):
mo qui uult uitam: et cupit
uidere dies bonos: Talis int̾¬
rogatio posita est: quam om¬
nium sequatur assensus. Qs
est enim qui possit dicere aut
uitam nolo: aut dies bonos
iudere non cupio: Sed utinã
sic uitam ꝑpetuam queramꝰ.
sicut in ista temporali coroa de¬
figimus. Bonos autem dies ñ
istos dicit in quib caducis de¬
lectationib occupamur. sed
illos qui uere boui sunt. et
in summna sanctitate uersant᷑.¬

Expanded text:
mo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos? Talis interrogatio proposita est quam omnium sequatur assensus. Quis est enim qui possit dicere, aut vitam nolo, aut dies bonos videre non cupio? Sed utinam sic vitam perpetuam quaereremus, sicut in ista temporali corda defigimus. Bonos autem dies, non istos dicit in quibus caducis delectationibus occupamur, sed illos qui vere boni sunt, et in summa sanctitate versant
Abbreviated transcription (Latin):
se ad geuua abbis. agentes gr̃as de
boni actus uoluntate concessa: &
pꝰ ĩpensam humilitatẽ si mul et o¬
re suo abb̃i inolicet qͥsq q̃d uolue¬
ab oratorio laborant aut ĩuia ft̃.
bore. et ñ possunt oceurrere hora
donpetenti ad monasteriũ.
⁊ abbas ꝑpendit qr ita ẽ agant ibi¬
dẽ opus dei ubi oꝑant᷑: er in tre¬
more diuino flectentes genua.
Similit̃ qͥ in itinere directi sũt.
ñ eosp̃tereant horȩ constitutȩ
s ut possunt agant sibi: ⁊ serui¬
tutis pensũ ñ neoligant reddere.
orandi et psallendi tẽpora ñ preter¬

Expanded text:
se ad genua abbatis, agentes gratias de boni actus voluntate concessa: et post impensam humilitatem, simul et ore suo abbati indicent, quis quid volueabore, et non possunt occurrere hora competenti ad oratorium, et abbas hoc perpendit quia ita est, agant ibidem opus Dei ubi operantur, cum tremore divino flectentes genua. Similiter qui in itinere directi sunt, non eos praetereant horae constitutae; sed ut possunt agant sibi, et servitutis pensum non negligant reddere.entus, orandi et psallendi tempora non praeter