comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicis. & immoderata ira raperis ad c̃uitiandã
imagniẽ dĩ. & tam̃ hoc eligis qͦd ei dicas. qr
ualde detestariꝰ. Si posset ille. ñse uindicaret:
S non ꝑmittit᷑. & tantũ facit quantũ ꝑ¬
mittitur. Nã & iob tẽptare uoluit. & non¬
nͥ potestatẽ quȩsiuit. & nichil faceret nisi
em̃daris ñ euerteris : Si eni placuerit dño
dõ tuo ꝑmittere ut aliqͥs homo tͥ noceat.
aut aliqͥs sp̃s tͥ noceat: em̃dauit te ut clameᷤ
ad eũ. E mendans em̃dauit me dñs s morti
ñtͣdidit me. Ergo c̃fundant᷑ om̃s quiadorant

Expanded text:
dicis, et immoderata ira raperis ad conviciandam dicis, et immoderata ira raperis ad conviciandam imaginem Dei: et tamen hoc eligis quod ei dicas, quod valde detestaris. Si posset ille, non se vindicaret? Sed non permittitur: et tantum facit, quantum permittitur. Nam et Job tentare voluit, et nonnisi potestatem quaesivit ; et nihil faceret, nisi emendaris, non everteris? Si enim placuerit Domino Deo tuo permittere ut aliquis homo tibi noceat, aut aliquis spiritus tibi noceat; emendabit te, ut clames ad eum: «Emendans emendavit me Dominus, sed morti non tradidit me» . Ergo, «Confundantur omnes qui adorant
Abbreviated transcription (Latin):
& nos colimꝰ uirtuteᷤᷤ dĩ magni & ministeria
dĩ magni. Utinã ipsos colere uelletis. facile
ab ipsi s̃ disceretiᷤᷤ ñ illos colere. Audite angłm
debat illi multa miracula in apocalipsi ioħis.
Ille aut̃ qͦdã sibi demonstrato miraculo uisio¬
nis ex pauit. & misit se ad pedes angłi. Et ille
timeo neirascat᷑ mͥ angłs. siñ illũ colo ꝓdõ
meo. Ic̃tͥ irascit᷑ qͣndo ipsũ colere uolueris.
bonꝰ ÷ enĩ. & dm̃ amat. Qmͦ eñ demones irascunt᷑
si ñ colant᷑: sic angłi indignant᷑ si ꝑdõ colant᷑.
S ne forte dicat sibi cor infirmũ. cortrepidũ.
Ergo surascunt᷑ dȩmonia qr ñ colunt᷑. timeo
offendere demonia. qͥd tͥ facturꝰ: uł pͥnceps
ipsorũ diabolus : Si posset aliqͥd: nullꝰ nr̃m
remaneret. Nonne cotidie tanta inillũ dicunt᷑
Quando irasceris neqͥssimo seruo tuo:. hoc
nom̃ illi imponis. Sathanas. diabole. hoc
illi dicis. Fortasse in hoc erras. qr hominihoc

Expanded text:
t nos colimus, virtutes Dei magni et ministeria t nos colimus, virtutes Dei magni et ministeria Dei magni. Utinam ipsos colere velletis: facile ab ipsis disceretis non illos colere. Audite angelu et ostendebat illi multa miracula in Apocalypsi Joannis: ille autem quodam sibi demonstrato miraculo visionis expavit, et misit se ad pedes Angeli; et ille Timeo ne irascatur mihi angelus, si non illum colo pro deo meo. Tunc tibi irascitur, quando ipsum colere volueris: bonus est enim, et Deum amat. Quomodo daemones irascuntur, si non colantur; sic Angeli indignantur, si pro Deo colantur. Sed ne forte dicat sibi cor infirmum, cor trepidum: Ergo si irascuntur daemonia quia non coluntur, timeo offendere daemonia. Quid tibi facturus est vel princeps ipsorum diabolus? Si posset aliquid, nullus nostrum remaneret. Nonne quotidie tanta in illum dicuntuQuando irasceris nequissimo servo tuo, hoc nomen illi imponis: Satanas, diabole; hoc illi dicis. Fortasse in hoc erras, quia homini hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Non. S qr honorẽ diuinũ exhiberi homib
horruert̃. Uerba ipsoꝵ indicant. ñ suspi.¬
camur. Seqͥt᷑ enĩ lectio libri eiꝰdẽ & dicit
qͦmͦ moti st̃. Iẽ paulus & barnabas c̃scider̃t
uestim̃ta sua & dixert̃. Uiri fr̃s qͥd facitis:
Et nos homines sumꝰ passibiles simileuob.
eos qͥ illos uoluert᷑ colere tãqͣm dõs &uo.¬
dõ uni sacrificiũ offerat᷑ ñ sibi. Sic & om̃s
ad eiꝰ cultũ. ad eu̾is orationẽ. ad eiꝰ conterl¬
tionẽ om̃s quos diligunt rape & inflana¬
re student. ipsũ illis annunt᷑iant ñ seqͥ
suã quȩ sierint᷑. ut tiranni dãpnantus
lalis extitit diabolus & dęmonia. id
angłi eiꝰ. Arrogauit sibi honorẽ diumi
& om̃ib de moniis. &impleuit tẽpla paganoꝵ.
& ꝑsuasit simulacra ꝑsuasit illa sacrificia
offerri sibi. Honne meliꝰ erat. ut angłosscõs
quã ut demones colerent : Respondent. Non
colimus mala demonia. angłos qͦs dicitis ipso ᷤᷤ¬

Expanded text:
Non, sed quia honorem divinum exhiberi hominibus Non, sed quia honorem divinum exhiberi hominibus horruerunt. Verba ipsorum indicant, non suspicamur. Sequitur enim lectio libri ejusdem, et dicit quomodo moti sunt: «Tunc Paulus et Barnabas consciderunt vestimenta sEt nos homines sumus passibiles, similes voeos qui illos voluerant colere tanquam deos, et vDeo uni sacrificium offeratur, non sibi: sic et omnes ad ejus cultum, ad ejus adorationem, ad ejus contemplationem omnes quos diligunt rapere et inflammare student; ipsum illis annuntiant, non se, gloriam quaesierint, ut tyranni damnantur. Talis exstitit diabolus et daemonia, id est angeli ejus: arrogavit sibi honorem divinum et omnibus daemoniis; et implevit templa Paganorum, et persuasit simulacra, et persuasit illa sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sanctos, quam ut daemones colerent? Respondent: Non colimus mala daemonia; Angelos quos dicitis, ipsos e
Abbreviated transcription (Latin):
sculptilia. & qͥgłant᷑ insimulacris suis. ne
existerent quasi reddenteᷤ rationẽ de simi¬
lacris siuis & dicerent. ñ lapideꝰ s numma
colimꝰ. quȩ numina colis : Dic mͥ dȩmoniã
tẽplis tuis ñ colunt᷑ nͥ sp̾s maligni qͥsibi exi¬
gunt suꝑbe sacrificiũ. & uoltꝰ se coli tãqua
dõs. Maligni st̃. suꝑbi st̃. Tales st̃ etiã homi¬
nes ñ boni. qͥ suã głam quęrt̃. & dĩgłam¬
contẽnt̃. homines aut̃ scõs attendite. qui
&aid orare ꝓdõ : ꝓhibet te. Hon uult sibi
arrogare honorẽ dĩ. ñ uult tͥ eẽ ꝓdos teci¬
eẽ. subdõ fecert̃ hoc apłi scĩ. paulus & har¬
nabas. p̃dicabant uerbũ dĩ inlicaonia
Mirabilia cũ fecissent: licaonii ciues eius¬
dẽ regionis adduxert̃ uictimas. & uolu¬
erunt illis sacrificare. dicentes barna.¬
bam iouẽ. & paulũ mercuriũ. Illi ñ sunt
delectati. Anforte idõ sibi immolarino.¬
luert̃. qr de moniis se cõparari execratist̃ :

Expanded text:
ui gloriantur in simulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, sed numina colimus; Quae numina colis? dic mihi, daemonia templis tuis non coluntur nisi spiritus maligni: qui sibi exigunt superbe sacrificium, et volunt se coli tanquam Deos, maligni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, qui suacontemnunt. Homines autem sanctos attendite, qui et adorare pro Deo, prohibet te: non vult sibi arrogare honorem Dei, non vult tibi esseesse sub Deo. Fecerunt hoc apostoli sancti Paulus et Barnabas. Praedicabant verbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem regionis adduxerunt victimas, et voluerunt illis sacrificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
petro & dixert̾ illi. Quare intͣsti ad genteᷤᷤ¬
& incircũcisos. & manducasti cũ eiꝰ: Illi aut̃
reddidit eiꝰ rationẽ. qͦmͦ cũ oraret demon.¬
stratꝰ ÷ illi discꝰ pendens qͣttuor lineis. Discꝰ
ille qͥ habebat om̃ia animalia: significabat
om̃s gentes. Idõ aut̃ qͣt tuor lineis pendebat.
qr qͣt uor partes sunt orb. unde futuri
popłi erant. Et idõ qͣttuor euangłia p̃di¬
cant xp̃m. ut gr̃a ipsius ad om̃s quat tuor
partẽs orb̾ ꝑtinere intelligat᷑. Quia gͦ tale
uisũ demonstratũ fuerat petro: indicauit.
aꝑuit illis om̃ia qͦmͦ credidit cornelius.
qr pͥusquã baptizaret᷑ homo gentilis. suꝑ.¬

Expanded text:
intrasti ad Gentiles incircumcisos, et manducasti cum eis?» Ille autem reddidit eis rationem, quomodo cum oraret demonstratus est illi discus pendens quatuor lineis. Discus ille qui habebat omnia animalia, significabat omnes Gentes. Ideo autem quatuor lineis pendebat, quia quatuor partes sunt orbis, unde futuri populi erant: et ideo quatuor Evangelia praedicant Christum, ut gratia ipsius ad omnes quatuor partes orbis pertinere intelligatur. Quia ergo tale visum demonstratum fuerat Petro, indicavit, aperuit illis omnia, quomodo credidit Cornelius, quia priusquam baptizaretur homo gentilis,
Abbreviated transcription (Latin):
angłos imitent᷑. & illũ adorent qͥ ab angłis
adorat᷑. Ad orate eũ om̃s angłi eiꝰ. Adoret᷑
angłs ille qͥmissus ÷ ad corneliũ. Nã eũ ad¬
orans. corneliũ misit ad petrũ. Ad oret
xp̃m dñm petri. & ipse c̃seruus petri. Ad
orant eũ om̃s angłi eiꝰ. Od audiuit syon :
Eece qđ audiuit syon. Annuntiauert᷑ cęli
głant᷑ insimulacriᷤ suis. Et enĩ eccła necdũ
erat ingentib iniudea crediderant ex iu.¬
deis. & putabant ipsi iudei qͥ crediderant
gentes. p̾dicatũ ÷ cornelio. credidit corneliꝰ.
baptizatꝰ ÷. baptizati st̃ & illi qͥcũ cornelio
erant. S ut baptizarent᷑: qͦd factũ ÷ scitis.
Non qͥdẽ huc usq ꝑuenit lector. s tamen
aliqͥ recordant᷑. & qͥ ñ recordant᷑: audiant
ame breuit᷑. Missus ÷ angłs ad corneliũ.
angłs corneliũ misit adpetrũ. petrꝰ uenit
rent gͦ illi tͣdere euangliũ incircũcisis. ante¬
ante baptiꝰmũ cecidit. Posset em̃i petrus

Expanded text:
ab Angelis adoratur. «Adorate eum omnes Angeli ejus.» Adoret angelus ille qui missus est ad Cornelium; nam eum adorans, Cornelium misit ad Petrum : adoret Christum Dominum Petri, et ipse conservus Petri. «Adorant eum omnes Angeli ejus. Quid audivit Sion? ecce quid audivit: «Annuntiaverunt coeli antur in simulacris suis.» Etenim Ecclesia necdum erat in Gentibus; in Judaea crediderant ex Judaeis, et putabant ipsi Judaei qui crediderant Gentes, praedicatum est Cornelio; credidit Cornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Missus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit rent ergo illi tradere Evangelium non circumcisis; anteante Baptismum cecidit. Posset enim Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ut intelligaris ȩqualis patri: ꝗͥd ÷ super
om̃s dõs ÷ oͥd st̃ idola : Non habent sensũ.
ñ habent uitã. Dȩmonia habent sensum.
nia.S nec hoc ualde magnũ ÷. Dȩmonia
qͥdem di gentiũ. s ille nimis exaltatꝰ :
suꝑ om̃s dos. Et homineᷤᷤ dicti st̃ dii. ł go
dixi dii estis. & filii altissimi om̃s. Item
scriptũ ÷. Ds stetit insy nagoga dõꝵ. inme¬
nec tantũ suꝑ dęmonia: s suꝑ om̃s homi.¬
nes iustos. Et hoc parũ ÷. suꝑ om̃s etiam
angłos. Nã unde ÷. adorate eũ om̃s angłi
eiꝰ : Nimis exaltatꝰ es suꝑ om̃s dõs. Qͥd ergo

Expanded text:
 ut intelligaris aequalis Patri? Quid est, «super omnes deos?» qui sunt? Idola non habent sensum, non habent vitam: daemonia habent sensum, nia; sed nec hoc valde magnum est: daemonia quidem dii Gentium , sed ille nimis exaltatus est super omnes deos. Et homines dicti sunt dii, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes:» item scriptum est, «Deus stetit in synagoga deorum; in menec tantum super daemonia; sed super omnes homines justos. Et hoc parum est; super omnes etiam Angelos: nam unde est, «Adorate eum omnes Angeli ejus? Nimis exaltatus es super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
incensus. minꝰ ardet siduo ardeant. minꝰ
morit᷑ siduo moriant᷑ : Pena illi ñminuit᷑.
s maliuolentia pascit᷑. Mecũ moriatur.
Non se minꝰ moriturũ dicens: s sõlatiũ
habet malum alteriꝰ. Talis ÷ diabolus.
Seducere uult illos qͥcũ illo puniantur.
& qr ñ potest fallere iudicẽ dm̃ ñ enim
nominat apud illũ innocentẽ: uera cri.¬
mina uolens hab̾e quȩ obiciat. peccata
ꝑsuadet. Ecce quales dñõs sibi faciunt.

Expanded text:
incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur? Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seducere vult illos qui cum illo puniantur: et quia non potest fallere judicem Deum non enim nominat apud illum innocentem, vera crimina volens habere quae objiciat, peccata persuadet. Ecce quales dominos sibi faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
audit aurib. Non ego illud colo. s adoro
qđ uideo. & seruio ei quẽ ñ uideo. Quis ÷
iste : Num̃ qͦd dã inqͥt inuisibile qͦd p̃sidet
illi simulacro. hoc mͦ reddendo rationem
de simulacris suis diserti sibi uident᷑. qr non colt̃
nã scimꝰ qr nichil ÷ idolũ. Ipse hoc dix̃ apłs.
sius. Nã sitantũ idola colerent: sicut eos
ñ ad iuuarent. ita illis nichil nocerent.
Si aut̃ adores & seruias demoniis : ert̃
dñi tui. Et qr ert̃ dñi tui inuidi tui: lib̃¬
tati tue necesse ÷ inuideant. sẽꝑ te uelint
possidere. sẽꝑte talẽ facere. qualẽ possint
trahere secum. Est enĩ insita maliuolentia
quȩdam & ꝑnities nocendi ipsis malis
spiritibus. Gaudent de malis hominũ.
& de fallacia nr̃a. Sinos fefellerint: pa¬
scuntur. Et qͥd quert̃: Non qͥb in ȩt̾num
dominentur. s cum quib in et̾nũ dam.¬
nentur. Qmͦ solet maliuolus latro nomi¬
nare innocentẽ. Nũ qͥd si fuerit uiuus

Expanded text:
audit auribus: non ego illud colo; sed adoro audit auribus: non ego illud colo; sed adoro od video, et servio ei quem non video. Quis est iste? Numen quoddam, inquit, invisibile quod praesidet illi simulacro. Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, diserti sibi videntur, quia non col: nam «scimus quia nihil est idolum» . Ipse hoc dixit Apostsius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servias daemonibus, erunt domini tui. Et qui erunt domini tui? Invidi tui: libertati tuae necesse est invideant, semper te velint possidere, semper talem facere, qualem possint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus
Abbreviated transcription (Latin):
:: Nonne c̃fusi sunt : Nonne cotidie cͦ¬
fundunt᷑: Sculptilia enĩ sunt manufacta
idola. Quare iã c̃fundant᷑ om̃s qui ad-¬
orant sculptilia : Qͥa uidert̃ om̃s popłi
t̾ent᷑. erubescant qͥ ad orant lapides. qr
lapides illi mortui erant. nos uiuum
lapidẽ inuenimꝰ. Immo lapides illinũ.¬
quam uixert᷑. ut nec mortui dicantur.
głam ipsiꝰ cognouert̃ popłi. dimittt̃
tẽpla. currunt ad eccłas. Confundant᷑
om̃s qͥadorant sculptilia. Adhuc quęrt̃
adorare scuptilia. noluert deserere
idola. deserti st̃ ab idolis. Confundant᷑
om̃s qui ad orant sculptilia. qui głiant᷑
insimulacris suis. S existit nescio quis
disputator: qui doctus sibi uidebatur
& ait. Non ego illũ lapidẽ colo. nec illud
simulacrũ qd ÷ sine sensu. Non eñi ꝓpħa
ur̃ potuit nosse qr ocłos habent & ñ
uident. & ego nescio qr illud simulacrũ
nec animã habet. nec uidet oculis. nec

Expanded text:
est? Nonne confusi sunt? Nonne quotidie coest? Nonne confusi sunt? Nonne quotidie confunduntur? Sculptilia enim sunt manu facta idola. Quare jam confunduntur omnes qui adorant sculptilia? Quia viderunt omnes populi tentur: erubescant qui adorant lapides. Quia lapides illi mortui erant, nos vivum lapidem invenimus: imo lapides illi nunquam vixerunt, ut nec mortui dicantur; gloriam ipsius cognoverunt populi; dimittunt templa, currunt ad ecclesias. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Adhuc quaerunt adorare sculptilia? Noluerunt deserere idola; deserti sunt ab idolis. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Sed existit nescio quis disputator qui doctus sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem colo, nec illud simulacrum quod est sine sensu; non enim Propheta vester potuit nosse quia oculos habent et non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ciatis : Unde ad uos ueniunt xp̃iani uo¬
lentes eẽ. qͦs numqͣm uidimꝰ. qͦs ñ nouimꝰ.
qͥbus nũqͣm p̃dicauimꝰ: Anforte credider̃t
ant cȩli iusticiã eiꝰ: qr om̃s fideles qͥbus
cura ÷ lucrari dõ eos qͥñdũ credidert.
& faciunt hoc excaritate: cęli sunt.
lntonat de illis ds̃ iudicii sui terrorẽ.
& tremit qͥ infidelis erat. & pauescit &¬
credit. Ostendite hominib qͥd potuit
ducendo eos ad amandũ xp̃m. Qͣnti eñi
hodie adduxert̾ amicos suos. aut ad panto¬
mimũ. aut ad coraulã Qͣre. nͥ amando illũ :
Et uos amate xp̃m. Tanta eñi spectacula
p̃buit. in qͦ nemo potest dicere aliqͥd se
rep̃hensionis inuenire in illũ. qͥ uicit
scłm. Nã & aliqͣndo quẽ amat qͥsq inthea¬
attrahite: quos potestis. securi estote. ad
cũ adducitis qͥñ displicet uidentib. & ro-¬
gate illum: ut illuminet eos & benespe¬
etent. Annuntiauert̃ cęli iusticiã eius:
ooĩs qͥ adonarri sculꝑtilia. Honne factũ

Expanded text:
de ad nos veniunt, christiani volentes esse, quos nunquam vidimus, quos non novimus, quibus nunquam praedicavimus? An forte crediderunt ant coeli justitiam ipsius; quia omnes fideles quibus cura est lucrari Deo eos qui nondum crediderunt, et faciunt hoc ex charitate, coeli sunt. Intonat de illis Deus judicii sui terrorem; et tremit qui infidelis erat, et pavescit, et credit. Ostendite hominibus quid potuiducendo eos ad amandum Christum. Quanti enim hodie adduxerunt amicos suos, aut ad pantomimum, aut ad choraulam? Quare, nisi amando illum? Et vos amate Christum. Tanta enim spectacula praebuit, in quo nemo potest dicere aliquid se reprehensionis invenire, ille qui vicit saeculum. Nam et aliquando quem amat quisque in theaattrahite quos potestis: securi estote, ad eum adducitis, qui non displicet vindetibus; et rogate illum ut illuminet eos, et bene spectent. «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, omnes qui adorant sculptilia.» Nonne factum
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ cȩli annuntiauert: Cęli enarrant głam
dĩ. Qͥ st̃ cęli : qͥfacti sunt sedes ipsius. Quonͦi
eñi incelis sedet ds̃. sic sedet in apłis. sic sedet
inp̃dicatorib euangelii. Et tu siuis. cęlũ
eris. Siuis. eẽ. cȩlũ. purga de corde tuo t̾rã.
Si t̾renas c̃cupiscentias ñ habueris. & non
frustra responderis sursũ tehab̾e cor:
cȩlũ eris. Si c̃surrexistis cũ xp̃o fidelibus

Expanded text:
 coeli annuntiaverunt? «Coeli enarrant gloriam Dei» . Qui sunt coeli? Qui facti sunt sedes ipsius. Quomodo enim in coelis sedet Deus, sic sedet in Apostolis, sic sedet in praedicatoribus Evangelii. Et tu si vis, coelum eris. Vis esse coelum? Purga de corde tuo terram. Si terrenas concupiscentias non habueris, et non frustra responderis sursum te habere cor, coelum eris. «Si resurrexistis cum Christo» fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
distis ex dispensatione dĩ. ipsa eñi lectio mͦ
neliꝰ credidit. Corneliꝰ enĩ centurio ñerat
degente iudeoꝵ. Orabat. ieiunabat. elemo¬
sinas faciebat. ñ illũ de seruit ds̃. quãuis in
gentib constitutũ. Et missus ÷ ei angelus
qͥ illi nuntiaret qͦd elemosinȩ & orationes
ipsius acceptȩ essent apud dm̃. Credidit ad¬
uocato adse petro. Nũqͥd ñ illũ poterat do¬
cere angłs: Misit illũ ad petrũ. ut magis
per hominẽ illi fideᷤ fieret. qr homines di-¬
gnatꝰ erat dñs uisitare. Nec dedignabatur
docere ꝑ hominẽ. qͥ dignatꝰ ÷ ẽẽ homo. Sic
gͦ restitutaẽ. t̾ra eiꝰ. uno pariete ueniente de uideis.

Expanded text:
distis ex dispensatione Dei; ipsa enim lectio moddistis ex dispensatione Dei; ipsa enim lectio modnelius credidit. Cornelius enim centurio non erat de gente Judaeorum. Orabat, jejunabat, eleemosynas faciebat. Non illum deseruit Deus quamvis in Gentibus constitutum; et missus est ei angelus, qui illi nuntiaret quod eleemosynae et orationes ipsius acceptae fuerint apud Deum: credidit, advocato ad se Petro . Numquid non illum poterat docere angelus? Misit illum ad Petrum, ut magis per hominem illi fides fieret; quia homines dignatus erat Dominus visitare: nec dedignabatur docere per hominem, qui dignatus est esse homo. Sic ergo «restituta est terra ejus,» uno pariete veniente de Judaeis,
Abbreviated transcription (Latin):
dit in cęlũ. & sic̃ paulo ante cõ memoraui.
misso sp̃u scõ suo fecit discipłos suos idiotas
homines loqͥ om̃iũ gentium linguis.
łẽ illi ꝓ qͥb ñ frustra dixerat. pat̾ ignoᷤce
illis qr nesciunt qͥd faciunt: cõmoti ut
diximꝰ quȩsiuert̃ salutẽ. c̃silium acce¬
perunt ut in eũ crederent. crediderunt
erat opprobrium xp̃i. & restituta ÷ t̾ra eiꝰ.
S qr ipse dixerat. habeo alias oues quȩ
ñst̃ ex hoc ouili. oportet me & eas ad¬
ducere ut sit unus grex & unus pastor:
etiam ad gent ad quas ꝓpħe missi ñerant.
apłi missi sunt. Quȩsitiꝰ sunt qͥ ñ quȩsierañ.
inuenti st̃ qͥ nichil expectabant. Quẽ
ñ tenebant pollicitatorẽ. inuenerunt
redẽptorẽ. lã eni iudei tenebant pol¬
ibi xpm̃ ꝓmiserant. s quẽ ꝓmissũ audie-¬
rant: p̃sentẽ ñ cognouerant Illis aut̃ pro
fide ipsoꝵ dictũ erat. Nondictũ erat ipsis:
s dictũ erat de ipsis. Missũ ÷ & ad illos. & au.¬

Expanded text:
dit in coelum ; et, sicut paulo ante commemoravi, misso Spiritu sancto fecit discipulos suos, idiotas homines, loqui omnium gentium linguis. Tunc illi pro quibus non frustra dixerat, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» , commoti, ut diximus, quaesierunt salutem, consilium acceperunt ut in eum crederent; crediderunt erat opprobrium Christi; et «restituta est terra ejus.» Sed quia dixerat ipse, «Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor» ; etiam ad Gentes, ad quas Prophetae missi non erant, Apostoli missi sunt. Quaesiti sunt qui non quaesierant, inventi sunt qui nihil exspectabant: quem non tenebant Deum pollicitatorem, invenerunt redemptorem. Jam enim Judaei tenebant Deum Christum promiserant; sed quem promissum audierant, praesentem non cognoverant: illis autem promfide ipsorum dictum erat. Non dictum erat ipsis, sed dictum erat de ipsis. Missum est et ad illos: et au
Abbreviated transcription (Latin):
de eis exiliat qđ mireris. ł rant eñi ilipͥm
homines. carne̾ portanteᷤ. infirmi. dem¬
de idiotȩ. indocti ignobiles s erat muls
qͦd fulguraret. erat in illis qͦdchorearit
Accedebat petrꝰ homo piscator. orabat &¬
surgebat mortuus. Forma humananibeꝰ
erat᷑. splendor miraculi choruscatio erit.
& miranda faciunt. Apparuert̃ fulgira
eiꝰ orbi t̃rȩ. uibit et cõmota ÷ teuã dn¬

Expanded text:
de eis exsiliat quod mireris. Erant enim illi primum homines carnem portantes, infirmi; deinde idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat in illis quod coruscaret. Accedebat Petrus homo piscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi coruscatio erat.  miranda faciunt, «Apparuerunt fulgura ejus orbi terrae. Vidit et commota est
Abbreviated transcription (Latin):
& inflamare & incendere in circũ itu mi¬
micos eius. Oͦs mimicos eiꝰ : Qͥ deserto dõ
aqͦ facti erant. ad orabant simulchra quȩ
fecerant. Ipsi incendebant᷑ si mali erant
ad c̃sumptionẽ. sib oni erant ad reparationẽ.
Aut ipse incendebat᷑ qͥ nolebat credere
illo igne. audito uerbo dĩ factꝰ peior. in¬
uidia sua exustꝰ atq c̃sũptꝰ: aut sic̃uerte.¬
ret᷑ & crederet. nec sic in illo nichil ar¬
sisset. Arserat enĩ fęnũ ut purgaretur
aurũ. Aurũ fides ÷. fȩnũ carnis ccupiscen¬
tia ÷. Om̃is caro fęnũ isaias dicit & om̃is
dus ÷ illeͥs iste ignis. ut fenũ ardeat &
aurũ purget᷑ .: Qđ eñi in illis ÷ fidei. fęno
p̾mit᷑. Bonũ ÷ gͦ eis ardere sco igne. ut
fȩno c̃sũpto splendeat p̃ciosũ qđ rede.¬
eiꝰ erant. & nẽ iã fideles eiꝰ st̃. Queris inimo
Nonst̃ꝰ. c̃ supti sunt arsert̃. Caritas qunses¬

Expanded text:
et inflammare, et incendere in circuitu iniet inflammare, et incendere in circuitu inimicos ejus. Quos inimicos ejus? Qui deserto Deo a quo facti erant, adorabant simulacra quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si converteretur et crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum carnalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis dus est illis iste ignis, ut fenum ardeat, et aurum purgetur? Quod enim illis inest fidei, feno premitur. Bonum est ergo eis ardere sancto igne, ut feno consumpto, splendeat pretiosum quod redeejus erant, et nunc jam fideles ejus sunt: quaeris inimicos, non sunt; consumpti sunt, arserunt; charitas consum
Abbreviated transcription (Latin):
mittere in t̾rã. s gladiũ. Gladiũ ad separatio¬
nẽ. ignẽ adustionẽ. S utrũq salubrem. qr
& gladius uerbi ipsius salubrit̾ nos separa.¬
uit ac̃suetudine mala. gladiũ enĩ attulit.
& separauit unum quemq fideliũ. aut
apatre suo qui in xp̃m non crediderat.
aut amatre similit᷑ infideli. aut certe si
deparentib xp̃ianis natꝰ ÷. saltẽ aꝑgenie
sua pͥore Nemo enĩ nr̃m n̾aut auum aut
ꝓauũ aut aliquam antiquam originem
in gentibus habuit. & in illa execrabili dõ
infidelitate. Separati sumꝰ ab eo qđ eramꝰ.
s gladiꝰ int̾cessit secernens ñ int̾ficiens.
hoc mͦ & ignis. Ignẽ uenit mittere int̾rã.
Exarserunt hominẽ credenteᷤᷤ in xp̃m.
acceꝑunt flãmã caritatis. ꝓpterea & ipse
sp̃s sc̃s cũ missus eẽt apłis. sic apparuit.
Uisȩ sunt illis in qͥt lingue diuise uelut
ignis. qͥ insedit suꝑ unum quẽq illoꝵ.
Isto igne flãmati. cȩꝑunt ire ꝑmundũ.

Expanded text:
n terram, sed gladium . Gladium ad separationem, ignem ad ustionem: sed utrumque salubrem, quia et gladius verbi ipsius salubriter nos separavit a consuetudine mala. Gladium enim attulit, et separavit unumquemque fidelium aut a patre suo qui in Christum non crediderat, aut a matre similiter infideli; aut certe, si de parentibus christanis natus est, saltem a progenie sua priore. Nemo enim nostrum non aut avum, aut proavum, aut aliquam antiquam originem in Gentibus habuit, et in illa exsecrabili Deo infidelitate: separati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non interficiens. Hoc modo et ignis: «Ignem veni mittere in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, acceperunt flammam charitatis; propterea et ipse Spiritus sanctus cum missus esset Aposut ignis, qui et insedit super unumquemque illorum» . Isto igne inflammati coeperunt ire per mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
test nob̾ occurrerẽ. Terra restituta caro
resuscitata. Post resuscitationẽ eñi ipsius
facta st̃ ista om̃ia quȩ cantant᷑ in psalmo.
Audiamꝰ det̾rȩ restitutione psalmũ plenũ
gaudio. Excitet nob̃ ipse dñs ds̃ nr̃ dignã
tantȩ rẽi expectationẽ & iocunditatem
Ipse sermonẽ nr̃m moderet᷑ aptũ cordib
ur̃is ut qͥc qͥd hic exultat cor nr̃m intalib
spectaculis. ꝑducat adlinguã. & inde in
aures ur̃as: deinde incor uestrũ inde
ante iudicẽ ille qͥ accepit alapas.
ille qͥflagellatꝰ ÷. ille qͥ c̃sputꝰ ÷
ille qͥ spinis coronatꝰ ÷ ille qͥ colaphĩ
cesus ÷. ille qͥ in ligno suspensus ÷. ille cui
sepultꝰ ÷ ipse resurrex̃. Dñs regnauit S
ant quantũ possunt regna qͥd st factir
regi regnoꝵ dũo om̃iũ regũ ercitarion¬

Expanded text:
test nobis occurrere: terra restituta, caro resuscitata. Post resurrectionem enim ipsius facta sunt ista omnia quae cantantur in Psalmo. Audiamus jam de terrae restitutione Psalmum plenum gaudio. Excitet nobis ipse Dominus Deus noster dignam tantae rei exspectationem et jucunditatem; ipse sermonem nostrum moderetur aptum cordibus vestris, ut quidquid hic exsultat cor nostrum in talibus spectaculis, perducat ad linguam, et inde in aures vestras, deinde in cor vestrum, inde ante judicem, ille qui alapas accepit, ille qui flagellatus est, ille qui consputus est, ille qui spinis coronatus est, ille qui colaphis caesus est, ille qui in ligno suspensus est, ille cui sepultus est, ipse resurrexit. «Dominus regnavit.» Saeviant quantum possunt regna; quid sunt factura Regi regnorum, Domino omnium regum, Creatori
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ separat mare : eũ qͥ fec̃ mare Su
naues possunt accede. uerba di ñ posut
Implete st̃ in sulȩ. Ueruntam̃ possinten
figura recte accipi in sule om̃s ȩccdȩ. Ntat
fluctib tundi potest. frangi ñ potetni¬
gis magisq ipsa frangit fluctus uenetꝰ
quã frrangitur ab eis: sic & ecłȩ dĩ pulu¬
lantes ꝑtotũ orbẽ t̾rarũ passȩ sunt ꝑt¬
cutiones undiq frem̃tiũ infideliũ łtat
stant insulȩ & iam placatũ ⁊ mare

Expanded text:
eum qui fecit mare. Quo naves possunt accedere, verba Dei non possunt? Impletae sunt insulae. Verumtamen possunt et in figura recte accipi insulae, omnes Ecclesiae. Quare fluctibus tundi potest, frangi non potest, magisque ipsa frangit fluctus venientes, quam frangitur ab eis: sic et Ecclesiae Dei pullulantes per totum orbem terrarum, passae sunt persecutiones undique frementium infidelium, et ecce stant insulae, et jam placatum est mare.
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt. & ante quẽ in sultantes caput
agita uert᷑: eũ ipsũ caput hab̾e uoluer̃.
ita gͦ restituta ÷ t̾ra enis. qđ habet titulꝰ
psalmi. Terra enĩ eiꝰ iudea. & ꝑierat om̃is
iudea quando crucifixert̃ dnm̃ suũ
ignorantes. frenetici seuientes in medicũ.
& salutẽ insania repellentes. Ia quã gͦ iudea
pidauert᷑. Petrꝰ qͥ audaci dilectione sequebat᷑.
timida trepidatione ter negauit. Resurgens
inuia qͦsdã loquentes secũ dese tales in.¬

Expanded text:
tes caput agitaverunt; eum ipsum caput habere voluerunt . Ita ergo «restituta est terra ejus,» quod habet titulus Psalmi. Terra enim ejus Judaea: et perierat omnis Judaea, quando crucifixerunt Dominum suum ignorantes, phrenetici saevientes in medicum, et salutem insania repellentes. Tanquam ergo peripidaverunt. Petrus qui audaci dilectione sequebatur, timida trepidatione ter negavit. Resurgens, in via quosdam loquentes secum de se, tales in
Abbreviated transcription (Latin):
recusantia facta st̃ ium̃ta eius bona mansueta.
& meruerunt qđ dictũ ÷ in alio psalmo. Diri.¬
get mansuetos iniudicio. docebit mansuetos
uias suas. Propterea gͦ illis nubes & caligo. qr ñ
dicit fr̃s ignis ante eũ p̾ibit. & inflãmabit
incircuitu iniicos eꝰ ÷ Non arbitror de
illo igne dici inquẽ mittendi sunt impii
illa ultimi iudici sententia. qͥb ad sinistrã
separatis sic̃ meuangelio lectũ meminimꝰ.
dicturus ÷ ite in ignẽ ȩt̾̃nũ qͥparatꝰ ÷ diabolo
& angelis eiꝰ. Non puto de illo igne dici Unde
hoc ñ puto: Quia de quodã igne dicit. qͥ
id÷ ꝑtotũ orbẽ t̾rarũ inimicos eiꝰ. Ille ignis
pͦt eiꝰ ad uentũ erit. iste aut̃ ignis ant̾e eũ
p̃ibit. Qͥs ÷ gͦ iste ignis : Possumꝰ eũ acciꝑe
inpȩnã maloꝵ. possumꝰ in salutẽ redẽptoꝵ

Expanded text:
recusantia: facta sunt jumenta ejus bona, mansueta; recusantia: facta sunt jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est in alio psalmo, «Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas» . Propterea ergo illis «nubes et caligo,» quia non dicit, fratres, «Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus?» Non arbitror de illo igne dici, in quem mittendi sunt impii illa ultima judicii sententia, quibus ad sinistram separatis, sicut in Evangelio lectum meminimus, dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» : non puto de illo igne dici. Unde hoc non puto? Quia de quodam igne dicit, qui id est per totum orbem terrarum, inimicos ejus. Ille ignis post ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. Quis est ergo iste ignis? Possumus eum accipere in poenam malorum, possumus in salutem redemptorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ÷ qͥuident cȩcifiant ÷ QUI ibi
uidere uidentur. qui se sapientes putant.
qͥñ sibi arbitrant᷑ necessariã medicman
ipsi cȩci fiant. ipsi n̾ intelligant. ¶ ateon
ñ uident uideant. qͥ cecitatẽ c̃ficent᷑ ilu¬
minari mereantur. Sic gͦ incircuitu eus
nubes & caligo his qͥ eũ ñ cognouert̃. c̃fteo.¬
tibus aut̃ & numiliantib se iustitia & iudes
directio sedis eiꝰ Sedẽ eiꝰ dic̃ eosipsos qͥmeum
credidert᷑. Deipsis eñi fecit sibi sedẽ. qr in eis
sedet sapientia. fĩliꝰ eñĩ dĩ. sapientia di ÷. Au¬
duumus autem exalia scriptura magnum huiꝰ
ntelligentiȩ documentũ. Anima iusti sedes sa-¬
pientiȩ. Ergo qr isti facti sunt iusti. qr ineum
orediderunt: iustificati exfide facti sunt sedeᷤᷤ
ipsius. Sedet in ipsis iudicans exipsis & dirigens
eos. Quare : ꝗa mansuetos inuenit. ueluti ui¬
m̃ta mitia ñ recaleitͣntia. Non collũ suꝑbum
aduersus iugum eiꝰ excutientia. ñ flagella eiꝰ

Expanded text:
qui vident caeci fiant?» Qui sibi videre videntur, qui se sapientes putant, qui non sibi arbitrantur necessariam medicinam, ipsi caeci fiant, ipsi non intelligant. Qui autem «non vident, videant:» qui caecitatem confitentur, illuminari mereantur. Sit ergo «in circuitu ejus nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, quia in eis sedet Sapientia; Filius enim Dei, Sapientia Dei est . Audivimus autem ex alia Scriptura magnum hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapientiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ipsis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? Quia mansuetos invenit, veluti jumenta mitia, non recalcitrantia, non collum superbum adversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
luerit: nec ipsa tollet᷑. Si aut̃ uoluerit:
tollet᷑ tͥ. Habet qͦte cõmutet. noli timere
spoliari ꝓ illo. Non uis exui uestẽ pannosã :
mortẽ potest seuire inimicꝰ. potestatem
ultra non habet: nec manimã nec in
ipsam carnẽ. Qa & si possipet carnem:
ñ impedit resurrectionẽ. De anima sua
timebant homines. Et qͥd eiꝰ dñs ait :¬
Ur̃i aut̃ & capilli capitis. om̃s numerati
sunt. Iimes ne animã ꝑdas. qͥ capillum
ñ ꝑdis: Dõ om̃ia numerata sunt. om̃ia redinti¬

Expanded text:
luerit, nec ipsa tolletur; si autem voluerit ut luerit, nec ipsa tolletur; si autem voluerit ut tollatur tibi, habet quod tecum mutet; noli timere spoliari pro illo. Non vis exui veste pannosa? Stmortem potest saevire inimicus: potestatem ultra non habet, nec in animam, nec in ipsam carnem; quia etsi dissipet carnem, non impedit resurrectionem. De anima sua timebant homines, et quid eis Dominus ait? «Vestri autem capilli capitis omnes numerati sunt» . Times ne animam perdas, qui capillum non perdis? Deo omnia numerata sunt. Omnia redinte
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s̃ tollat. Ille ñtollit quidẽ. si non uult
ds̃. Si aut̃ uult ds̃: tollit qͦd dedit ds̃. ne
se tͥ auferat ipse ds̃. Dm̃ tͥ nemo tollet. tu
tͥ illũ tollis. si illũ fugis. Forte respondeᷤ
Noncuro depatrimonio meo. dñs dedit
& dñs abstulit. Possũ dicere. sic̃ dño placuit
ita factũ ÷: s timeo neoccidat me. hoc
diĩs atrioas serporumn suorom. ꝗͥa gͦ di¬
xerat suꝑiꝰ. qͥdiligitis dnm odite malignũ:
ne ideo timereᷤᷤ odisse malignũ. ne occide¬
ret te malignꝰ. subiecit statĩ. Custodit dñs
animas seruoꝵ suoꝵ. Audi illũ custodientẽ
animas seruoꝵ suoꝵ. & dicentẽ Nolite
timere eos qͥ corpꝰ occidunt. animã autẽ
ñ possunt occidere. Occidit & cor pꝰ qͥ inte
llle uenit ferre uitã tuã tẽporalẽ. infirmã.
morti obnoxiã. Certe time mori. si potes
ñ mori. Qd ꝑnaturã uitare ñ potes. qͣre
ꝓpt̾ fidem ñ suspͤipis: Tollat tͥ istã intã
Quia & istã uitã ipse tͥ dedit. & si pse no-¬

Expanded text:
s, tollat ille non tollit quidem, si non vult Deus, si autem vult Deus, tollit quod dedit Deus, ne se tibi auferat ipse Deus: Deum tibi nemo tollet, tu tibi illum tollis, si illum fugis. 17. Forte respondes: Non curo de patrimonio meo; «Dominus dedit, Dominus abstulit;» possum dicere, «Sicut Domino placuit, ita factum est» ; sed timeo ne occidat me. Hoc Dominus animas servorum suorum.» Quia ergo dixerat superius, «Qui diligitis Dominum, odite malignum;» ne ideo timeres odisse malignum, ne occideret te malignus, subjecit statim, «Custodit Dominus animas servorum suorum». Audi illum custodientem animas servorum suorum, et dicentem: «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Occidit et corpus, qui in teIlle venit ferre vitam tuam temporalem, infirmam, morti obnoxiam. Certe time mori, si potes non mori. Quod per naturam vitare non potes, quare propter fidem non suscipis? Tollat tibi istam vitam quia et istam ipse tibi dedit, et si ipse no
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq & gentib ads pęnitentiã ad uitã dedit.
Ecce audiuit. & iocundata ÷ syon: & exulta.¬
Quȩ iudicia: Quia ñ ÷ ꝑsonarũ acceptor
ds̃. Nã ipse petrꝰ cũ uidisset corneliũ cen-¬
turionẽ & eos qͥcũ illo erat ad impletos
sp̃u sco: exclamauit & ait. Inueritate

Expanded text:
. Ecce, «Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaQuae judicia? Quia non est personarum acceptor Deus. Namque ipse Petrus cum vidisset Cornelium centurionem, et eos qui cum illo erant, adimpletos Spiritu sancto, exclamavit, et ait, «In veritate
Abbreviated transcription (Latin):
ante tot annos ꝓlatȩ ex ore scõꝵ & post
tot annosimpletȩ infide gentiũ. Mani
enĩ iocunditatẽ tẽ carpebant ipsi sc
s adhuc futura. Erat enĩ eis magnid.¬
lectatio . s tam̃ & ipsi ꝓcaritate quam
nos accensi erant qͦs ñdũ uidebant &
sp̃u parturiebant: uolebant si fieripꝰ¬
set in hoc tẽpore nob̾cũ uiuere & ina¬
dñs discipłis suis iã ista uide incipens
ait. Multi iusti & ꝓpħȩ uoluerunt u¬
dere quȩ uidetis & ñ uidert̃: & audm¬
ille srmeon iustꝰ qͥdã sence
multũ exultauit uidens
infante̾ iħm. & agnosas
in paruo magnũ. & ic.
gua carne cognoscens
tũ gͦ exultauit qͥuri.
sponsũ accepat ñ ẜc
turũ ẽẽ. de hac ute

Expanded text:
ante tot annos prolatae ex ore sanctorum, et post tot annos impletae in fide gentium. Magnam enim jucunditatem tunc carpebant ipsi sansed adhuc futura. Erat eis magna delectatio: sed tamen et ipsi pro charitate qua in nos accensi erant, quos nondum videbant, et spiritu parturiebant; volebant, si fieri posset, in hoc tempore nobiscum vivere, et videDominus discipulis suis, jam ista videre incipientibus, ait: «Multi justi et prophetae voluerunt videre quae videtisille Simeon, justus quidam senex, multum exsultavit videns infantem Jesum, et agnoscens in parvo magnum, et in exigua carne cognoscens ltum ergo exsultavit, quia responsum acceperat non se exiturum esse de hac
Abbreviated transcription (Latin):
fortis qͣm qͥ decruce mundũ uic: Nam
pꝰ resurrectionẽ & ascensionẽ eiꝰ accepto
sp̃u sco loquentib apłis uarus linguis.
omota multitudo eoꝵ ipsoꝵ qui eum
erucifixerant: consiliũ quȩ siuit salutis
accepit. credidit ignotũ ÷ Donatus reatꝰ
sanguinis xp̃i. imꝑtitus ÷ potus sanguiniᷤ
xp̃i. facti sunt fideles eiꝰ cuiꝰ fuerant¬

Expanded text:
um vicit? Nam post resurrectionem et ascensionem ejus, accepto Spiritu sancto, loquentibus Apostolis variis linguis, commota multitudo eorum ipsorum qui eum crucifixerant, consilium quaesivit salutis; accepit, credidit; ignotum est, donatus est reatus sanguinis Christi, impertitus est potus sanguinis Christi; facti sunt fideles ejus cujus fue
Abbreviated transcription (Latin):
xert̃ sic̃ cera afacie ois̃i. qͥ st̃ montiꝰ
Suꝑbi. Om̃is altitudo extollens se adilꝰ
succubuit. Et qͣndo dico qđ dictũ ÷ fux
meliꝰ uerbũ inueniri ñ potest. Montes
fluxert᷑ sic̃ cera afacie dñi. Ubi ÷ altitu¬
do potestatũ : Ubi cluricia infideliũ: lon.¬
dñs. illi ante faciẽ eiꝰ sic̃ cera fluxer unt.
ładiu duri. donec ignis ille ad ioueret᷑.
Cõplanata ÷ om̃is altitudo. mͦ blasphemare
xp̃m ñ audet. Et paganꝰ ñ in eũ credit ñ eũ
tam̃ blasphemat. Et siñdũ factꝰ ÷ uiuus
lapis. tam̃ uictus ÷ durus mons. Montes
fluxert᷑ sic̃ cera afacie dñi. a facie dñi om̃is
t̾ra. Non iudeoꝵ tantũ s & gentiũ. sic̃ dicit

Expanded text:
xerunt sicut cera a facie Domini.» Qui sunt montes? Superbi. Omnis altitudo extollens se adverssuccubuit, et quando dico quod dictum est, Fluxit, melius verbum inveniri non potest. «Montes fluxerunt velut cera a facie Domini.» Ubi est altitudo potestatum? ubi duritia infidelium? «MonDominus, illi ante faciem ejus sicut cera fluxerunt; tamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est omnis altitudo; modo blasphemare Christum non audet: et paganus non in eum credit, non eum tamen blasphemat; etsi nondum factus est vivus lapis, tamen victus est durus mons. «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini, a facie Domini omnis terrae:» non Judaeorum tantum, sed et Gentium, sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit nocet. & illi deqͦ procedit ñ nocet.
Unde fieri potest : Aliquando facula ar.¬
dens apponit᷑ adlignũ humidũ & uiride.
& ñ illud incendit. ipsa tam ardet. Sic &
inimicꝰ tuus. Siqͥs forte existit iniustus
qͥtͥ moliat᷑ insidias. uł p̾paret aliqͣs mo-¬
lestias: in iustꝰ ÷. Iusiuiride lignũ fueris.
id ÷ si suco spuali uigens & uirens. flãmis
inimicitiarũ restiteris orando pillo qͥte
ꝑseqͥtur: ille ardet. tumanes integer: &
iniustitia illiꝰ illi nocet. tͥ nichil nocet.
Nisi forte putas qr nocet tͥ si corpori tuo
aliqͥd fecerit. & anima patiens & incorrupta
addm̃ coronanda ꝑuenerit. sequens exẽplũ
dñi sui qͥ pati maluit a udeis. & qͥpoterat
ñ mori mortuus ÷. qr & qui poterat ñ nasci
natꝰ ÷. Tueñĩ c̃ditione natꝰ es. ille uoluntate.
łu conditione moreris. ille miscdia. Oͦmͦ
quisqͣm ꝑ secutor inimicꝰ. si tuelegeris. ẽẽ.

Expanded text:
procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum humidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliq est: tu si viride lignum fueris, id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis inimicitiarum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ardet, tu manes integer; et injustitia illius illi nocet, tibi nihil nocet. Nisi forte putas quia nocet tibi, si corpori tuo aliquid fecerit, et anima patiens et incorrupta ad Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui poterat non nasci, natus est. Tu enim conditione natus es, ille voluntate; tu conditione moreris, ille misericordia. quisquam persecutor inimicus, si tu elegeris esse
Abbreviated transcription (Latin):
bantur: quã eos quos ꝑsequebant᷑. Cũ enĩ
uidemꝰ duos. unũ irascentẽ. alt̾um patient᷑
ferentẽ: qͥs eoꝵ ardeat. ur̃m ÷ iudicare.
Potestis ingenere humano tale spectaculũ
contueri. Ponite uob̾ ante oculos hominẽ
iniquũ. cõmotũ animo. trucẽ uultu. flã-¬
mantib oculis. sc intillantib uerb̾. ferri
in hominis necẽ. in dep̃dationẽ. in inurias.
mc̃tunelias . ñ se caꝑe. ñ se tenere. Alt̾um
patienter excipientẽ uerba. plagas. qͥcqͥd
ille inferre uoluerit. & ꝑcutienti max illam
parantẽ & alterã. Cũ uideris hinc furias.
inde lenitatẽ. hinc ir̃a. inde patientiam.
hinc flãmas. inde tolerantiã: dubitas ꝓ¬¬
mintiare qͥseoꝵ ardeat. penãq patiatur
ꝓpterea & isaias ꝓpħa dix̃. Et nẽ ignis ad¬
suo ardent. qui pꝰea supplicio sẽpit̾ni illiꝰ
ignis arsuri sunt. Hisi forte putatis fr̃s
mei . qr in iustitia quȩ ꝓcedit exhomine
ad lȩdendũ alterũ hominẽ. illi ad quem

Expanded text:
Cum enim videmus duos, unum irascentem, alterum patienter ferentem, quis eorum ardeat, vestrum est judicare. Potestis in genere humano tale spectaculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flammantibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percutienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare quis eorum ardeat poenamque patiatur? Propterea et Isaias propheta dixit: «Et nunc ignis adsuo ardent qui postea supplicio sempiterni illius ignis arsuri sunt. Nisi forte putatis, fratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
cus psalim iste cantaret᷑ & quedã ibi abomub
intessacta sunt queda ũ quantũ arbit̃m̃.
aute paucis aut certȩ ñ om̃ib Simul gͦ illũ
mnisto sermone in qͦ uob seruimꝰ c̃sideremꝰ
& uideamꝰ quanta dignatione nos ds̃ letisi¬
care uoluit p̾sentando quȩ ꝓmisit. & nob
& hibens ueritatẽ ꝓmissis suis. Inscierꝰ¬
psalooꝰ ipsi dauio. cooo terra eiosRe.¬
uolumꝰ it̃ rectȩ intelligentiȩ tenere. Non
recedamꝰ alapide angulari. ne intellectꝰ
nr rumã faciat. In ilło solidet᷑ qͦd instabili
motu nutabat. in illo in cũbat qđ ꝑ incerta
pendebat. Quic qͥd dubitationis habet hõ
manimo auditis scripturis dĩ: ñ recedat
intelligat se intellexisse. Antequã autẽ
ꝑueniat ad xp̃i intellectũ: ñ se p̃sumat
intellexisse. finis eni legis xp̃c ÷ adiustitiã¬

Expanded text:
cum psalmus iste cantaretur: et quaedam ibi ab omnibus intellecta sunt; quaedam vero, quantum arbitramur, aut a paucis, aut certe non ab omnibus. Simul ergo illum in isto sermone, in quo vobis servimus, consideremus; et videamus quanta dignatione nos Deus laetificare voluit, praesentando quae promisit, et nobis exhibens veritatem promissis suis. David, cum terra ejus revolumus iter rectae intelligentiae tenere: non recedamus a lapide angulari , ne intellectus noster ruinam faciat: in illo solidetur, quod instabili motu nutabat; in illo incumbat, quod per incerta pendebat. Quidquid dubitationis habet homo in animo auditis Scripturis Dei, a Christo n revelatus, intelligat se intellexisse: antequam autem perveniat ad Christi intellectum, non se praesumat intellexisse. «Finis enim Legis Christ
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ. sed etiã uidẽmꝰ. Qualẽ uͦ insa¬
niã patiantur heretici. queso ut atten¬
nolunt cõmunicare orbi t̾rarũ. qua diffusa
est qłaxp̃i. Nos aut̃ catholici in om̃it̾ra
tatũ ÷ mͦdo impletũ: Exaltatꝰ ÷ suꝑ cȩlos

Expanded text:
credimus, sed etiam videmus. Qualem verum vesaniam patiantur haeretici, quaeso ut attennolunt communicare orbi terrarum, qua diffusa est gloria Christi. Nos autem Catholici in omni terra tatum est, modo completum. Exaltatus es
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ ueritatis. & habente ᷤᷤ inse lum̃ occultũ.
sicut habent nubes unde choruscant. Ho¬
mines gͦ nubes: Quid sibi itaq uult dñe.
quia magnificata ÷ usq ad cȩlos miscđia
tua. & usq ad nubes ueritas tua : Ueritaᷤᷤ
pͣpollet in angłis. sed dedisti illã & hominib
& deduxisti illam usq adnubes. Rursum
miscđia uident᷑ angłi ñ indigere: sed qͥa
homines miseros tumiseraris. & p̃bendo
illis miscđiã cõmut atione resurrectioniᷤ
quia nec deseruit nos miscđia facere beatos
ꝑ grãm suã. nec fraudauit nos ueritate. qͥa
pͥmo ueritas carne oꝑta uenit adnos. & sana¬
uit ꝑcarnẽ. suã oculũ interiorẽ cordis nr̃i.
ut eam postea facie ad faciẽ uidere possimꝰ.
Agentes gͦ illi gr̃as. dicamꝰ cũ ipso psalmo
ultimos uersus. quos iã dudũ &ia dixit.
hoc mͦ uidemꝰ nos hocgͦ dicamꝰ & noᷤ. Expł¬

Expanded text:
verbum veritatis et habentes in se lumen occultum, sicut habent nubes unde coruscant: homines ergo nubes. Quid sibi itaque vult, Domine, Quia magnificata est usque ad coelos misericordia tua, et usque ad nubes veritas tua? Veritas praepollet in Angelis: sed dedisti illam et hominibus, et deduxisti illam usque ad nubes. Sursum misericordia videntur Angeli non indigere; sed quia homines miseros tu miseraris, et praebendo illis misericordiam communicatione resurrectionis quia nec deseruit nos misericordia facere beatos per gratiam suam, nec fraudavit nos veritate: quia primo veritas carne operta venit ad nos, et sanavit per carnem suam oculum interiorem cordis nostri, ut eam postea facie ad faciem videre possemus . Agentes ergo illi gratias, dicamus cum ipso Psalmo ultimos versus, quos jamdudum etiam dixit: hoc modo videmus nos; hoc ergo dicamus et nos.
Abbreviated transcription (Latin):
occidit. tu occideris Niuit ille. tumortuus
es : Absit. Ubi ÷ fides xp̃ianorũ : Ubi ÷ ille
qui morit᷑ ad tẽpꝰ : Audiat dñm suũ. Qui
credit inquit in me. licet moriat᷑ uiuit.
frgo qͥ ñ credit: licet uiuat mortuus est.
foderunt ante faciem meã foueã & incidert᷑
excipit uoluntatẽ dĩ. & głat᷑ intribulatio¬
nib dicens qđ seqͥtur. Paratum cor
ooeũ os PARATÕ coR meucaniaro epsallã.

Expanded text:
occidit, tu occideris: vivit ille, tu mortuus occidit, tu occideris: vivit ille, tu mortuus es? Absit. Ubi est fides Christianorum? ubi est ille qui moritur ad tempus? Audiat Dominum suum: Qui credit in me, licet moriatur, vivit . Ergo qui non credit, licet vivat, mortuus est. Foderunt ante faciem meam foveam, et ipsi inciderunt excipit voluntatem Dei, et gloriatur in tribulationibus, dicens quod sequitur: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meu