comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coniunx de functus ẽ: abiecto scłari habitu. ad om̃ĩpoten¬
tis dłi seruitiun sese apud beati petri apł̃i ȩccl̃am inonastio
tradidit: ibiq multis annis insimplicitate cordis atq o:¬
ratione dedita: larga indigentib elemosinarum oꝑa im
eus laboribus decreuisset: cancri ulcere in inãmilla ꝑ cussa
ẽ. Nocturno autẽ temꝑre ante lectũ illiꝰ duo candelabra
lucere consueuerant: quia uidelicet amica lucis. non solum
sꝑitales. sed etiã corꝑales tenebras odio habebat. Quȩ dũ
nocte quadã ex hac eadem iaceret infirmitate fatigata: ui¬
dit beatum petrum apłm int̾ utraq candelabra ante suũ
lectũ consistentẽ. Nec ꝑterrita tiuit: sed ex amore sumẽs
audaciam exultauit. eiq dixit. Quid.ẽ. dñe miꝰ dimissa
sunt miclui peccata mea: Cui ille benignissimii ut est
uultus: inclinato capite. annuit dicens. Dunissa. Ueni.

Expanded text:
maritus defunctus est, abjecto saeculari habitu, ad omnipotenmaritus defunctus est, abjecto saeculari habitu, ad omnipotentis Dei servitium sese apud beati Petri apostoli ecclesiam monasterio tradidit, ibique multis annis simplicitati cordis atque orationi dedita, larga indigentibus eleemosynarum opera imp reddere ejus laboribus decrevisset, cancri ulcere in mamilla percussa est. Nocturno autem tempore ante lectum ejus duo candelabra lucere consueverant, quia videlicet amica lucis, non solum spiritales, sed etiam corporales tenebras odio habebat. Quae dum nocte quadam ex hac eadem jaceret infirmitate fatigata, vidit beatum Petrum apostolum inter utraque candelabra ante suum lectum consistentem; nec perterrita timuit, sed ex amore sumens audaciam exsultavit, eique dixit: Quid est, Domine mi, dimissa sunt mihi peccata mea? Cui ille benignissimi ut est vultus, inclinato capite annuit, dicens: Dimissa; veni.
Abbreviated transcription (Latin):
grauium atq fidelium ẽ relatione comꝑtũ. Gohorum
namq temꝑib galla huiꝰ urbis nobilissuna puella. simma¬
chi consulis ac patritii filia. intra ad olescentie temꝑa. ma¬
rito tradita: anni inunius spatio eius ẽ morte uiduata.
Quam dum feruente mundi copia. ad iterandũ thalamũ
et opes et ȩtas uocaret : elegit magis sꝑitalib nuptus copu¬
lari do inquib aluctu in cipitur. sed ad gaudia ȩterna ꝑue¬
nitur: quam carnalib nuptiis subici. quȩ a lȩticia semꝑ inci¬
piunt. et ad fuiem cum luctu tendunt. Nuic autẽ cũ ualde
i ea conspersio corꝑis uesset. cȩꝑunt medici dicere. quia ni¬
si ad amplexus uiriles rediret. calore nimio contra naturã
barbas esset habitura. Quod ita quoq post factũ ẽ. Sed sc̃a
mulier nichil exterioris deformitatis timuit: quȩ int̾ioris.
sponsi spetiem amauit. Nec uerita ẽ si hoc in illa fedaretur.
quod a celȩsti sponso in ea non amaretur. Mox ergo ut eius

Expanded text:
um atque fidelium est relatione compertum. Gothorum namque temporibus Galla hujus urbis nobilissima puella Symmachi consulis ac patricii filia, intra adolescentiae tempora marito tradita, in unius anni spatio ejus est morte viduata. Quam dum, fervente mundi copia, ad iterandum thalamum et opes et aetas vocarent, elegit magis spiritalibus nuptiis copulari Deo, in quibus a luctu incipitur, sed ad gaudia aeterna pervenitur, quam carnalibus nuptiis subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum luctu tendunt. Huic autem cum valde ignea conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles rediret, calore nimio contra naturam barbas esset habitura, quod ita quoque post factum est. Sed sancta mulier nihil exterioris deformitatis timuit, quae interioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foedaretur, quod a coelesti sponso in ea non amaretur. Mox ergo ut ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dictu graue ẽ. mex ut eiꝰ animo aliqͥd obstitisset. maiesta¬
tem dĩ blasphemare consueͬrat. Qui in bac ante triemu¬
uin mortalitate ꝑcussus: uenit ad mortem. Cumq eum¬
suus pater inisinu teneret. sicut hi testati sunt qui presentes
fuerunt: malignos adse uenisse sp̃s. trementib ocłis puer
aspitiens cepit clamare. Obsta pat̾: obsta pat̃. Qui clamans
declinabat faciem: ut se ab eis insinu patris absconderet.
Quenr cũ ille trementẽ requireret quid uideret: puer ad¬
iunxit dicens. Mauri homines uenerunt: qui me tollere
uolunt. Qui cũ hoc dixisset: maiestatis nomen ꝓtinus blas¬
phemauit. et animã reddidit. Ut enun om̃ps ds̃ ostenderet
qui du ꝑ diuinitatis patientiã blasphemus uixerat. quã¬
doq ꝑdiuinitatis iuiditiũ blasphemaret & moreret᷑: qͣtinꝰ
reatũ suum pat eiꝰ agnosceret: qui paruuli filii aniniam ne¬

Expanded text:
dictu grave est mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestadictu grave est mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat: qui in hac urbe ante triennium mortalitate percussus, venit ad mortem. Cumque eumsuus pater in sinu teneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fuerunt, malignos ad se venisse spiritus trementibus oculis puer aspiciens, coepit clamare: Obsta, pater, obsta, pater. Qui clamans declinabat faciem, ut se ab eis in sinu patris absconderet. Quem cum ille trementem requireret quid videret, puer adjunxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit, et animam reddidit. Ut enim omnipotens Deus ostenderet qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreretur; quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquasset. eandem beatã dĩ genitricẽ cũ puellis quas
ꝑ uisionẽ uid̾at ad se uenire conspexit. Cui se uocanti etiã
respondere cȩpit: et de pressis reuerenter ocłis. aꝑta uoce
& ex uirgineo corꝑe. habitura cũ scĩs uirginib exiuit. Peerꝰ.
um humanum genus uitiis multis atq innum̾is
iuilis. uel infantib arbitror posse compleri. .xix. xx.
t si om̃s baptizatos infantes. Gregorus.¬
atq ineadem infantia morientes. in gredi regnũ
celeste credendum ẽ. om̃s tamen paruulos. qui scilicet iam
loqui possunt. regna cȩlestia ingredi credendum non est:
quia ñnullis paruulis eiusdem regni cȩlestis ad itus apa-¬
rentib claudit᷑. si male nutriantur. Nam quidam uir. cunc¬
tis in hac urbenotissimus ante triennium filiũ habuit:
annoꝵ sicut ego arbitror quinq. Quem nimis carnalit̾
diligens remise nutriebat: atq idem paruulus quod

Expanded text:
propinquasset, eamdem beatam Genitricem Dei cum puellis quas propinquasset, eamdem beatam Genitricem Dei cum puellis quas per visionem viderat, ad se venire conspexit. Cui se etiam vocanti respondere coepit, et depressis reverenter oculis aperta voce et ex virgineo corpore, habitatura cum sanctis virginibus exivit. PETR. Cum humanum genus multis atque innumerivulis vel infantibus arbitror posse compleri. ΚΕΦΑΛ.tsi omnes baptizatos infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, quinque; quem nimis carnaliter 401 diligens remisse nutriebat. Atque idem parvulus quod
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq hoc sileo.
quod predictus ꝓb dĩ famulus. de sorore sua inusa¬
coeuas ei in albis uestib puellas ostendit. Quib cum ilła ad¬
misceri appeteret. sed se se eis iungere non auderet.
beatȩ mariȩ semꝑ uirginis ẽ uoce requisita: an uellet cũ eis
esse. atq in eius obsequio uiuere. Cui cũ puella diceret. uolo:
ab ea ꝓtinus mandatũ accepit. ut nicbil ultra leue et puella¬
re ageret: a risu et iocis se abstineret: sciens ꝑomĩa. quod int̾
easdem uirgines quas uiderat. ad eius obsequium die tͥresimo
ueniret. Quib uisis incunctis suis morib puella mutata ẽ: om¬
nemq a se leuitatem puellaris uitȩ magnę grauitatis de tersit
manu. Cumq eam parentes eiꝰ mutatã esse mirarent᷑: reqͥsita
rem retulit quid sibi beata dĩ genitrix usserit: uel qͣ die
itura esset ad obsequiũ eiꝰ in dicauit. cũ pꝰ uicesinũ et quintũ
diem. febre correpta ẽ: die autem tricesimo cũ hora eiꝰ exitꝰ

Expanded text:
ed neque hoc sileo quod praedictus Probus Dei famulus de sorore sua, nomicoaevas ei in albis vestibus puellas ostendit. Quibus illa cum admisceri appeteret, sed se eis jungere non auderet, beatae Mariae virginis voce requisita est an velit cum eis esse atque in ejus obsequio vivere. Cui cum puella eadem diceret, Volo, ab ea protinus mandatum accepit, ut nihil ultra leve et puellare ageret, et a risu et jocis abstineret, sciens per omnia quod inter easdem virgines quas viderat, ad ejus obsequium die trigesimo veniret. Quibus visis, in cunctis suis moribus puella mutata est, omnemque a se levitatem puellaris vitae magnae gravitatis detersit manu. Cumque eam parentes ejus mutatam esse mirarentur, requisita rem retulit, quid sibi Dei Genitrix jusserit, vel qua die itura esset ad obsequium ejus indicavit. Tunc post vigesimum quintum diem febre correpta est. Die autem trigesimo cum hora ejus exitus
Abbreviated transcription (Latin):
contigit. Cui statim uultu ac mente placida respondit.
ue illi contigit: qui hoc fecit. Nam mͥ quid contigit: In quib
eius uerbis ostenditur. in quo uirtutis culimnine sedebat : qͥ
unum quod insumptus anii habuerat. tã secura ꝑdebat
mente ÷ inagisq illi dolebat qͥ peccatũ cõmiserat: quã sibi.
qͥ peccati ilsius dampnũ tolerabat. Nec pensabat quid ipse
ex terius: sed culpȩ reus. quantũ ꝑdebat uitus.. Hunc itaq.
cum dies mortis egredi ecorꝑe urgeret: conuenerunt mul-¬
ti ut tam scẽ animȩ. de hoc mundo recedenti. suas. animas
cõmendarent. Cumq lecto illiꝰ. hi qui conuenerant om̃s
assisterent: alii ingredientes angłos uiderunt. sed dicere
aliqͥd nullo mͦ potuerunt. alii omĩno nichil uidunt. Sed
om̃s qui aderaut. ita uehementissimus timor ꝑculit: ut nul¬
lus. egrediente illa sc̃a animai illic stare potuisset. & hi gͦ

Expanded text:
contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
redicto et enim ꝓbo. aliisq religiosis uiris narran
tib agnoui. ea quȩ indicare audientib de uenerabi¬
li patre stephano in omeliis eu. angłii curaui. Fuit et enun
uir sicut idem ꝓb & multi alii cestantur. ñtclul in hioe mũ¬
do possidens: nichil querens: solam cũdẽ pauꝑtatẽ diligẽs:
int̾ adu̾sa semꝑ patientiã amplectens: conuentꝰ scłariũ fugiẽs:
uacare semꝑ orationi concupiscens. De quo unum uirtutis¬
bonũ refero: ut ex hoc uno ualeant eiꝰ multa pensari. Is nãq
cum quadam die. messẽ quã sua manu seuerat. decisam ad
aream deduxisset. niclulq aliud cũ discipłis suis. ad totius
anni stipendium haberet: quidam ꝑuersȩ uoluntatis uir.
antiqui hostis stimulis instigatus. eandem messe̾ igne
supposito. ita ut erat in area incendit. Quod factũ dũ alter
aspiceret: eidem dĩ famulo cucurrit & nuntiauit. Quod post.¬
quã indicauit: ad uinxit dicens. Ue ue pat̾ stephane: qͥd tͥ

Expanded text:
icto etenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ed int̾ hec scieudum ẽ. quia aliquando animȩ meritũ
non epso suo egressu ostenditur: pꝰ mortẽ uero certiꝰ
declaratur. Unde et sci martires. ab infidelib crudelia¬
multa ꝑpessi sunt: qui tamen ut prediximus ad ossa sua
mortua signis cocidie & miracłis clarescunt.

Expanded text:
ed inter haec sciendum est quia aliquando animae meritum non in ipso suo egressu ostenditur, post mortem vero certius declaratur. Unde et sancti martyres ab infidelibus crudeliamulta perpessi sunt, qui tamen, ut praediximus , ad ossa sua mortua signis quotidie et miraculis clarescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
legatione minime laboro. Nũquidnam sci apłi
& martyres xp̃i presentem uitam despicerent. & in mor¬
te carnis animas ponerent: nisi certiorem animarũ uitã
subsequi scirent: Tu uero ipse inquies qr uitam animȩ¬
in corpore manentis ex motib corporis agnoscis: & ecce hi qui
animas in morte posuert̃. atq animarũ uitam pꝰ mortẽ car¬
nis esse crediderunt. co tidianis choruscant miraculis. Ad¬

Expanded text:
legatione minime laboro. Nunquidnam sancti apostoli legatione minime laboro. Nunquidnam sancti apostoli et martyres Christi praesentem vitam despicerent, et in mortem carnis animas ponerent, nisi certiorem animarum vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies quia vitam animin corpore manentis ex motibus corporis agnoscis; et ecce hi qui animas in mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem carnis esse crediderunt, quotidianis 384 miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
ficat corpꝰ: Tolle enĩ quod ñ uidet᷑ in corpore: & mox im¬
mobilia remanent cunc̾ta quȩ moueri uidebant᷑. uisibi¬
lia corpora metalloꝵ. Qua ex re pensandũ est: qr in
hoc quoq mundo uisibili. nichil nisi ꝑcreaturã inuisibi¬
lem disponi potest. Nam sicut om̃ipotens ds̃ aspirando.
uel implendo ea quȩ ratione subsistunt. uiuificat. & mo¬
uet inuisibilia: ita ipsa quoq inuisibilia implendo mo¬
uent: atq sensim uiuificant carnalia corpora q̃uideriꝰ.
la esse hȩc. uisibilia existimare compellor: qͥ prius i
me infirmantium ꝑsonam suscipiens. de inuisibilib du¬
bitabam. Itaq placent cuncta quȩ dicis. Sed tam sicut
uitam animȩ in corpore manentis. ex motu corporis agnoᷤˢ¬
co: ita uitam animȩ pꝰ corpus. aꝑtis quibdam reb attes¬
tantib agnoscere cupio. Gregorius.
ac in re si cor paratum tuȩ dilectionis inuenio: in al¬

Expanded text:
ficat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox imficat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur, visibilia corpora metallorum. Qua ex re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat, et movet invisibilia; ita ipsa quoque invisibilia implendo movent atque vivificant carnalia corpora quae videntjam esse haec visibilia existimare compellor, qui prius in me infirmantium personam suscipiens, de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus, apertis quibusdam rebus attestantibus, cognoscere cupio. GREGOR. Hac in re si cor paratum tuae dilectionis invenio, in al
Abbreviated transcription (Latin):
UM Paulus dicat. est enĩ fides sꝑandarũ substantia
rerum. argum̃tum ñ apparentium: hoc ueraciter
dicitur credi. quod ñ ualet uideri. Nam credi iam ñ po¬
test: quod uideri potest. Ut tam̃ te breuit̾ reducam ad te.
nulla uisibilia nisi ꝑ inuisibilia uident᷑. Ecce enĩ cuncta
corporea oculus tui aspicit. nec tam̃ ipse corporeꝰ oculꝰ
aliquid corporeum uideret: nisi hunc resincorporea ad
uidendũ acueret. Elam tolle mentẽ quȩ ñ uidet᷑: & in¬
cassum patet oculus qui uidebat. Subtrahe animã
corpori: remanent ꝓcul dubio oculi in corpore aꝑti. Si
igitur ꝑse uidebant: cur discedente anima nil uident:
Hinc ergo collige: quia ipsa quoq uisibilia. ñ nisi ꝑ inuisibi¬
lia uident᷑. Ponamꝰ quoq ante oculos mentis edificari do¬
mũ. immensas moles leuari. pendere magnas in machinis
colũpnas: quis queso te hoc opꝰ oꝑatur. corpꝰ uisibile. quod
illas moles manib trahit. an inuisibilis anima. quȩ uiui¬

Expanded text:
um Paulus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivi
Abbreviated transcription (Latin):
speciosus. dũ ꝓ utilitate monasterii iuxta capuanã urbem
atq conuescens. ꝑ sp̃m subleuatꝰ aspexit: & uidit spetiosi
germani sui animã tam longe ase positi de corpore exire.
frẽm suum sepultũ repꝑit: quẽ tamen ea hora qua uidat¬
exisse de corpore inuenit.¬
uidam autẽ religiosus atq fidelissimus uir. adhuc
michi inmonasterio posito narrauit: quod aliqͥ
de siciliȩ partib nauigio romã petentes in mari medio
positi: cuiusdã serui dĩ qui insannio fuerat in clusus. ad
celum ferri aniinam uiderunt. Qui descendentes ad t̾rã.
causamq an ita esset acta ꝑscrutantes. illo die inuener̃t obisse

Expanded text:
Speciosus, dum pro utilitate monasterii juxta Capuanam urbem Speciosus, dum pro utilitate monasterii juxta Capuanam urbem atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit et vidit Speciosi germani sui animam tam longe a se positi de corpore exire: it, jamque eumdem fratrem suum sepultum reperit: quem tamen ea hora qua viderat de corpore invenituidam religiosus atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse
Abbreviated transcription (Latin):
N scdo nanq huius oꝑis libro iam p̾fatus sum. qd̃ uir
uenerabilis benedictꝰ. sicut a fidelib eiꝰ discipulis ag¬
noui. longe a capuana urbe positus. Germani eiusdem
urbis ep̃i animã. nocte media in globo igneo. ad cȩlũ ferri
ab angłis aspexit. Qui eãdem quoq ascẽdentẽ animã
in tuens: mentis laxato sinu. quasi sub uno solis radio. cunc
tũ insuis ocłis mundum collectũ uidit. uiiii
didici: quia duo nobiles uiri atq ex t̾iorib studi¬
is eruditi germani fr̃s. quoꝵ unus spetiosus. alter uero
gregoriꝰ dicebat᷑: eius se regłȩ in scȩ conu̾sationẽ tͣdidert̃.
Quos idem uenerabilis pater in monasterio quod iuxta
terracinensem urbem construxerat: fecit habitare. Qui
multas quidem in hoc mundo pecunias possed̾ant: sed
cuncta pauꝑib ꝓ animarũ suarũ redemptione largiti st̃:
& in eodem monastęrio ꝑmanserunt. Quoꝵ unus scilicet

Expanded text:
In secundo namque hujus operis libro jam praefatus sum quod vir In secundo namque hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capuana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum ferri ab angelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu quasi sub uno sotum in suis oculis mundum collectum vidit. Eisdemntibus, didici quia duo nobiles viri atque exterioribus studiis eruditi, germani fratres, quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius dicebatur, ejus se regulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos isdem venerabilis Pater in monasterio quod juxta Terracinensem urbem construxerat fecit habitare; qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederunt, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
liberant᷑. leprosi ueniunt & mundant᷑: deferunt᷑ mortui.
& suscitant᷑. Pensa itaq eoꝵ animȩ qualit uiuunt illic
ubi uiuunt: quoꝵ hic & mortua corpora in tot miraculis
tu mẽbrorum dep̾hendis: cur ñ ꝑpendis uitam animȩ pꝰ
corpus. etiam ꝑ ossa mortua in uirtute miraculoꝵ:
Ulla ut opinor huic allegationi ratio obsistit: in
qua & ex reb uisibilib cogim᷑ credere. quod ñ uidemꝰ.¬
aulo suꝑius questꝰ es. morientis cuiusdam ũ G̃. uii¬
egredientẽ animã te ñ uidisse: sed hoc ipsum iam
culpe fuit. qd corportis oculis rem uidere inuisibilẽ quȩ si¬
sti. Nã multi nr̃oꝵ mentis oculum. fide pura & uberio
ri ratione mundantes: egredientes e carne animas freq̃n¬
ter uiderunt. Unde michi nc̃ necesse ẽ. uel qualit̾ egredi¬
entes animȩ uisȩ sint. uel quanta ipsȩ dum egrederent᷑
uiderint enarrare: quatinꝰ fluctuanti animo. qd̃ plena
ratio ñ ualet. exempla suadeant.

Expanded text:
rantur; leprosi veniunt, et mundantur; deferuntur mortui, et suscitantur. Pensa itaque eorum animae qualiter vivunt illic ubi vivunt, quorum hic mortua corpora in tot miraculis tu membrorum, cur non perpendis vitam animae post corpus, etiam per ossa mortua in virtute miraculorum? PETR. Nulla, ut opinor, huic allegationi ratio obsistit, in qua ex rebus visibilibus cogimur credere quod non videmaulo superius questus es, morientis cujusdam egredientem animam te non vidisse; sed hoc ipsum jam culpae fuit, quod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes, egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae visae sint, vel quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui duin lecto iacentis assisteret. subito aspexit. intrantes
ad uirum dĩ quosdã uiros stolis candidis anuictos: qui eun-¬
dẽ quoq candorem uestium uultuum suoꝵ luce uincebant.
Qui splendore et eoꝵ claritate ꝑculsus: qui nam essent illi. e¬
missa cepit uoce clamare. Qua uoce etiam ꝓbus ep̃s commotꝰ.
intrantes eos aspexit & agnouit: atq eundem stridentem
uagientemq puerũ consolari cȩpit dicens. Noli timere:
quia adme sc̃s iuuenalis. et sc̃s ele utherius martyres ue¬
nerunt. Ille autem tantȩ uisionis nouitatẽ nonferens: con
cito cursu extra fores fugit: atq eos quos uiderat patri
ac medicis nunciauit. Qui concite descenđunt: sed egrum quem
reliquerant. iam de functum inuenerunt: quia illi eum se¬
cum tulerant. quorum uisionem puer ferre non potuit.
qui hic remansit.ainfisu¬

Expanded text:
Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem quoque candorem vestium, vultuum suorum luce vincebant. Qua splendoris etiam claritate perculsus, quinam illi essent, emissa coepit voce clamare. Qua voce etiam Probus episcopus commotus, intrantes eos aspexit et agnovit, atque eumdem stridentem vagientemque puerum consolari coepit, dicens: Noli timere, fili, quia ad me sanctus Juvenalis et sanctus Eleutherius martyres venerunt. Ille autem tantae visionis novitatem non ferens, cursu concito extra fores fugit, atque eos quos viderat patri ac medicis nuntiavit. Qui concite descenderunt; sed aegrum quem reliquerant jam defunctum invenerunt, quia illi eum secum tulerant, quorum visionem puer ferre non potuit, qui hic remansit.
Abbreviated transcription (Latin):
famulus. qui nunc in hac urbe monasterio preste est
quod appellatur renati. de probo patruo suo reatine ciuita¬
tis ep̃o michi narrare consueuit dicens: quia ꝓpinquante ui¬
te eiꝰ t̾mino. eũ grauissima depressit egritudo. Cuiꝰ pater
nomine maxinus pueris circumquaq transmissis. colligere
medicos studuit: si fortasse eiꝰ molestię subuenire potuissent.
Sed congregati ex uicinis locis undiq medici: ad tactũ uenȩ
de nuntiauerunt eiꝰ exitũ. citiꝰ affuturũ. Sed cũ iã tempꝰ
refectiouis incumberet. atq diei hora tardior excreuisset:
uenerandus ep̃s de illoꝵ potius quã de sua salute sollicitꝰ.
eos qui ad erant amnonuit cũ suo patre insuꝑiores episcopi¬
i sui partes ascendere: seq post laborem refitiendo reparare.
Om̃s gͥ ascendunt domũ: unus ei tantummꝰ paruulus relic¬
tus ẽ. puer: quẽ nunc quoq p̃dictꝰ probus asserit suꝑ esse.

Expanded text:
famulus, qui nunc in hac urbe monasterio praeest, famulus, qui nunc in hac urbe monasterio praeest, quod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis episcopo mihi narrare consuevit, dicens quia, appropinquante vitae ejus termino, eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in superioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus relictus est puer, quem nunc quoque praedictus Probus asserit superesse.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ magna cepit lȩticia clamare dicens. Bene ueniunt diũ
mei: bene ueniunt dñi mnei. Quid ad tantillũ seruulũ ur̃m
estis dignati conuenire : uenio. uenio: br̃as ago: gr̃as ago
Cumq hoc crebro iterata uoce repeteret: quib hoc diceret.
noti sui qui illum circunsteterant requirebant. Quib
ille ammirando respondit: dicens. Numqͥd conuenisse hic
apłoꝵ non aspicitis : Ad quos iterũ conu̾sus: dicebat. Ecce ue¬
nio: ecce uenio. Atq inter hȩc uerba animam reddicit. Et quia
ueraciter scõs apłos uiderat: eos etiam sequendo testatus ẽ.
Quod plerumq iustis contingit. ut in morte sua sc̃oꝵ prece¬
dentium uisiones aspitiant. ne ipsam mortis suȩ penalem
sententiam ꝑtimescant: sed dum eoꝵ mentib internocum
ciuium societas ostendit᷑: a carius suȩ copula. sine doloris
et formidinis fatigatione soluantur.iii¬
ua de re neq hoc sileam. quod probus omnipotentis dĩ

Expanded text:
cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene veniant domini cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei; quid ad tantillum servulum vestrum estis dignati convenire? venio, venio, gratias ago, gratias ago. Cumque hoc iterata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. Quibus ille admirando respondit, dicens: Nunquid hic convenisseapostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conversus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvantur.ua de re neque hoc sileam, quod Probus omnipotentis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sione ꝑmittens: ab ea sibi communionẽ funditꝰ familiaritatis
abscid̾at. Habent qͥppe sc̃i uiri hoc ꝓpͥum. Nam ut semꝑ ab
illicitis longe sint: a se plerumq etiã licita abscidunt. Unde
idem uir. ut ne umquã ꝑ eam culpam incurreret: sibi etiam
ꝑ illam mmistrari recusabat necessaria. Hic ergo uenerabilis
p̃rsb̃r cum longã uite implesset ȩtatẽ: anno quadragesimo
ordinationis sue in ardescente grauit̃ febre correptꝰ: Ad extre¬
ma deductꝰ ẽ. Sed cum eũ p̾rb̾ra sua conspiceret solutis um
menbris quasi morte distensũ. si quod ei adhuc uitale spira¬
nien inesset: narib eiꝰ apposita curauit aure dinoscere. Quod
ille sentiens. cui tenuissimus inerat flatus: quanto an nisu ua¬
luit. ut loqui potusset. inferuescente spu collegit uocẽ: atq
erupit dicens. Recede ame mulien: adhuc igniculus ui¬
uit: paleam tolle. Illa gͥ recedente : crescente uirtute corꝑis.

Expanded text:
sione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis sione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam licita abscindunt. Unde idem vir, ne in aliquam per eam incurreret culpam, sibi etiam per illam ministrari recusabat necessaria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
inmedio. sacramentũ dominici corꝑis et sanguinis sumpsit:
moxq cũ eis misticos psalmoꝵ cantus exorsus ẽ. Qui illis psallen¬
tib orationi intentus. animam reddidit. Om̃s uero fr̃s qui ad¬
erant: exore illius exisse columbã uiderunt. Quȩ mox aꝑto
tecto oratorii egresa. aspitientib fr̃ĩb penetrauit cȩlũ. Cuius
idcirto animã in columbȩ spetie apparuisse credendũ ẽ: ut
ed neq hoc sileam. qͦd uir uenerabilis abbas stephanus.
qͥ non longe ante hoc in hac urbe roma defiuictꝰ est.
quẽ ipse etiã bene nosti: in eadem ꝓuintia nursiȩ contigisse
referebat. Aiebat enĩ qͦd illic p̃rb̃r quidã cõmissã sibi cũ mag¬
no timore dñi regebat eccłam. Q ex temp̃re accepti ordinis p̃s¬
biterã suã ut sororẽ diligens. sed quasi hostẽ cauens: ad se ꝓpuis
accedere nũquam sinebat: eãq sibimet ꝓpinquare nulla occa¬

Expanded text:
in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credeSed neque hoc sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum magno timore Domini regebat Ecclesiam byteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius accedere non sinebat, eamque sibi appropinquare nulla occa
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ infirma conspitiens. flagellis suis custodiã ꝑ miscet: atq in-
ꝑcussione sua electis filii nunc misericordit̾ iustus ẽ: ut sint
quib postea debeat iuste misereri. Unde uenerabilẽ serẽ
dum exteriorib tenebris premeret: in terna numquã luce
destituit. Qui cum flagello fatigaretur corꝑis: habebat ꝑ-
scĩ sp̃s custodiam. consolarionẽ cordis. Cum uero iam anni
quadragesimi fuisset incecitate tempus exemptũ. ei diĩs
lumen reddidit: uicinium suum obitum denuntiauit: atq
ut monasteriis circumquaq constructis uerbum uitȩ predicaret
amonuit: quatinus corꝑis recepto lumine: uisitatis in circuitu
frĩb cordis lumen aꝑiret. Qui statim ussis obtemperans.
fratrũ cenobia circuiuit: mandata uitȩ quȩ agendo didice¬
rat. predicauit. Quinto decimo gͥ die ad monasterium suum
ꝑ acta predicatione reuersus ẽ: ibiq fr̃ĩb conuocatis astans

Expanded text:
Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur corporis, habebat per sancti Spiritus custodiam, consolationem cordis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans
Abbreviated transcription (Latin):
positus: cuiusła ualde uenerabilis uri relatione cogno¬
ui quod dico. fliebat enu. quia uen̾abilis pat̃ nomine spes. mo-¬
nasterium construxit. in loco cui uocabulũ cample ẽ : qui sęxti fer¬
me miliarii inter iacente spacio. auetusta nursine urbe dis¬
iungitur. Hunc omp̃s et misericors ds ab ȩt̾no uerbere flagellan¬
do ꝓtexit: eiq dispensationis suȩ maximã seueritatẽ seruauit et
grãm: quantũq eũ prius flagellando diligeret. post modũ per¬
fecte sanando monstrauit. Euis namq ocłos ꝑ quadraginta
annoꝵ spatium. continue cecitatis tenebris pressit: nullum ei lu-¬
men uel extremȩ uisionis aꝑiens: sed quia nemo in uerbere illius
grã se destituente subsistit: & nisi idem misericors pat̾ qͥ pęnã
irrogat patientiã prestet. mox ꝑ inpatientiã. peccatũ nobis ip¬
sa auget correptio peccatoꝵ: fitq modo miserabili. ut culpa nr̃a
unde sperare debuit t̾minũ. inde sumat agmentũ : idcirco nr̃a

Expanded text:
itus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monstravit. Ejus namque oculos per quadraginta annorum spatium continuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uir dĩ benedictꝰ audiens: sese ingrauib lamentis dedit÷
uł quia inimicus occubuit: uł quia de ininci morte discipulus
exultauit. Qua de re factũ ẽ: ut eidẽ quoq discipło pęnitentiã
indicert: qͥd mandans calia gaudere de inimici interitu p̾sũpsuslet.
iranda sunt: et multum stupenda quȩ dicis. petrus.
Nam inaqua ex petra ꝓducta moysens inferro uero qͦd
ex profundo aquȩ rediit heliseum: inaquȩ itinere petrũ: in corui
obedientia heliam: inluctu autẽ mortis inimici dauid uideo. Ut ꝑ¬
pendo: uir iste sp̃u iustoꝵ omniũ plenus fuit. Gregor iusan orsse¬

Expanded text:
Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in corvi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici, David video . Ut perpendo, vir iste spiritu justorum omnium plenus fuit. Gregor. V
Abbreviated transcription (Latin):
la conspifiens. lapsumq adhuc teneriorib discipłis ꝑtimescens.
idq ꝓsua solius fieri ꝑsecutione ꝑtractans: inuidiȩ locũ dedit:
atq oratoria cuncta quȩ construxerat substatutis p̃positis. adiunc¬
tis frĩb ordinauit: et pauris secũ monachis ablatis. habitationẽ
mutauit loci. Moxq ut uir dĩ eius odia humiliter de dinauit:
hunc om̃potens d̾s terribiliter ꝑcussit. Nam cum p̃dictus p̃rbr
stans in solario benedictũ discesisse cognoseret ⁊ exultaret ÷ ꝑdurã¬
te iminobiliter. cota domus fabrica. hoc ipsum inquo stabat sola¬
riũ cecidit: et benedicti hostẽ conterens extuixit. Quod uiri dĩ
discipłs maurus nomine. statim uenerabili patri benedicto qui ad¬
huc aloco codẽ uix decẽ milib aberat: estimauit esse nuntiandũ
dicens. Reuertere: quia pr̃b̃r qui te ꝑsequebat᷑ extinctus est.

Expanded text:
la conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, la conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est.
Abbreviated transcription (Latin):
citare: ac si aꝑte diceret: et obȩdire se uelle. et tam̃ iussa ĩplere non
posse. Cui uir dĩ iterũ atq it̾m pciebat dicens. Leua leua securus:¬
atq ibi ꝓice ubi inueiuri ñ ꝑossit. Quem diu demoratꝰ. quandoq
coriuus momordit: leuauit᷑ et recessit. Post crium uero horarũ¬
spatium. abiecto pane irdiit: et de manu hominis dĩ annonã quam
consueuerat accepit. Uen̾abilis autẽ pat̾ contra uitã suã inardes¬
cere saceraotis animũ uidens: illi magis qu̾a sibi doluit. Sed pre¬
dictus florentius. quia magistri corpus neccare non potuit: se ad
extinguendas discipłoꝵ animas accendit: ita ut inhorto cellȩ cui be¬
nedictus ierat. ante eoꝵ ocłos nudas septẽ puellas mitteret: quȩ
coram eis sibi inuicem manus tenentes: et duitius ludentes. illoꝵ
mentes adꝑuersitatẽ libidinis inflaminarẽt. Quod uir scs̃ de cel¬

Expanded text:
citare, ac si diceret, et obedire se velle, et iussa implere non citare, ac si diceret, et obedire se velle, et iussa implere non posse. Cui cum vir iterum et itatque ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horaruspatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cel
Abbreviated transcription (Latin):
nis allĩ opinionẽ crescere atq multos ad statũ uitȩ melioris. ipso qͦ
opimonis eiꝰ p̃conio indesmenter uocari÷ in uidiȩ facib magis mag̃s
surensus deterie: siebat: quia conu̾sationis iliꝰ habere appetebat
laudenit sed habere laudabilẽ uitã nolebat. Cir eiusdẽ inuidis
tenebris cecatus. adhoc usq ꝑductus ẽ: ut seruo omnipotentis as¬
mini infectum ueneno panẽ quasi ꝓbenedictione transmiteret. Quem
uir dĩ cum gr̃ariim actiore suscepit: sed eũ quȩ pestis lateret inya¬
ne ñ latuit. Adboram ueio refectionis illiꝰ ex iticina silua carans ue¬
nire consueuerat: et panẽ de manu eiꝰ auiꝑe. Qui cũ more solito
uenisseralpanem quẽ prbr transmiserat. uir dĩ ante coraiũ ꝓiecit.
eũ inloco ꝓice ubi a nullo homine possit inueniri. Cunc coruus
apto ore ex pansis alis circa eundem panẽ discurrere cepit atq crtꝰ¬

Expanded text:
nis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque nis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserat, vir Dei ante corvum projecit, eum in loco proice, ubi a nullo hominum possit inveniri, primum aperto ore, expansis alis, circa eundem panem coepit discurrere atque cro
Abbreviated transcription (Latin):
ens fecisset. Sed inhac humilitatis mutuȩ amica contentione: ac-¬
cessit arbiter puer qui ereptus ẽ. Namdicebat. Ego cum exaqua
traherer: suꝑ caput meũ abbatis melotẽ iudebã. atque ipsum
me exaquis reducere considerabam.
Magna sunt ualde quȩ narras: et ad multoꝵ ȩdificationẽ
profutura. Ego auitem boni uri miracła. quo plus bibo pluis ficis.
uiiam loca eadem inamorem dĩ et dñi nr̃i ib̃u xp̃i.uiii.
longe lateq feruescerent ⁊ scł̃arem uitã multi relinquerent.
et sublem redemptoris iugo ceruicem cordis edomarent: sicut mos
piauoꝵ ẽ inuide aliis uirtutis bonum quod ipsi babere ñ appetunt.
antiqͥ hostis malitia ꝑculsus. sci uiri stidus cȩpit emularis eius qͦq
coniiationi derogare: quosq etiã posset ab illiꝰ uisitatione cõpescere.
Cumq iam se conspiceret eius ꝓfectib obiuare ñ posse. et conu̾satio¬

Expanded text:
ens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione acens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitio.am loca eadem in amorem Domini Dei nostri Jesu Christi longe lateque fervescerent, saecularem vitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt,antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. sũ maure curre: quia puer qui adhauriendã aquã per-¬
rexerat. in lacũ cecidit: iamq eũ longius unda trahit. Res mira:
et post petiũ apłm inusitata. Benedictione et eium postulata
atq ꝑcepta. ad patris sui imꝑiũ concitꝰ ꝑrexit maurus. atq usq
adeum locum quo abunda ducebatur puer. ꝑ terrã se ire existi¬
mans. suꝑ aquam cucurrit. eumq ꝑ capillos tenuit: rapido qͦq cursu
rediit. Qui mox ut terrã tetigit. ad se reuersus post cerga respe¬
xit: et quia suꝑ aquas cucurrisset agnouit: et quod presumere
ñ potuisset ut fieret ⁊ miratus extremuit factũ. Reu̾sus ad patrẽ
rem gestam retulit. Ui autẽ uen̾abilis benedictꝰ. hoc non suis me-¬
ritis: sed obȩdientiȩ illiꝰ de putare cȩpit. At contra maurus ꝓ solo
eiꝰ imꝑio factũ dicebat: seꝙ consciũ in illa uirtute ñ esse quã nesci¬

Expanded text:
dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perdicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesci
Abbreviated transcription (Latin):
uepriũ cotins urtutis ad nisu succidet. ferrum demanubrio ꝓsili¬
ens in sacã cciait: ubi scilicet canta erat a quarũ ꝓfunditas. ut
Tpes requirendi ferramenti nulla iam esset. Itaq ferib perdito.
tremebundus ad maurũ monachũ cucurrit gothus: dam ꝓnum
qͦd fecerat nuntiauit: et reatus sui egit pęnitentiã. Quod mau¬
rus monachus mox benedicto dĩ famulo curauit indicare. Uir¬
I.
manubrium et misit inlacum: et mox ferrum de ꝓfundo redut. atq
inmanubriũ intrauit. Qui statĩ ferramentũ gotho reddidit dicens.
Ecce labora. et noli contristarl.ui
predictꝰ placidus puer scĩ uiri monachus. adhauriendam de
lacu aquã egres sus est. Qui uas quod tenuerat incaute sub mittens¬
inaquã: ipse quoq cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit: et
pene inunius sagitte cursum a terra introrsus traxit. Ui autẽ dĩ
intra cellã positus. hoc ꝓtinus agnouit: et marũ festine uocauit

Expanded text:
veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliveprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus i manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari. praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit,