comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ c̃stitutȩ. & q̃sdam earũ eugłm iã suscepis¬
se didicimꝰ. Atq ita & ĩ insulis singuł qͥb: q
ĩplet᷑ qͦd dictũ ẽ. dñabit᷑ ã mari usq ad ma¬
re. qͦ una queq insula cingit᷑. sic̃ in uniu̾so
orbe t̾rarũ que tanqͣm omniũ qͦdãmͦ maxi¬
mna ẽ insula: qͥa & ipsã cingit occeanꝰ. ad cuiꝰ
littora ĩ occidentalib partib eccłam ꝑuenisse
nit. ꝑuentura ẽ utiq fructificando atq
crescendo. Si gͦ q ꝓphetia ueritatis men¬
tiri ñ pot̾. necesse ẽ ut om̃s gentes qͦtqͦt
fec̃ d̾s adorent eũ. qͦmͦ adorabt̃ eũ. nͥ uiuo¬
cent eũ ͦ Q uomͦ aũ inuocabt̃. ĩ quẽ ñ ere¬
didert: Aut qͦmͦ credent ei. quẽ ñ audier̃:¬

Expanded text:
nt constitutae et quasdam earum euangelium iam suscepisnt constitutae et quasdam earum euangelium iam suscepisse didicimus. atque ita et in insulis singulis quibusque impletur, quod dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare, quo unaquaeque insula cingitur, sicut in uniuerso orbe terrarum, quae tamquam omnium quodam modo maxima est insula, quia et ipsam cingit Ocpartibus ecclesiam peruenisse nit, peruentura est utique fructificando atque crescendo. Si ergo, quia prophetia ueritatis mentiri non potest, necesse est, ut omnes gentes, quotquot fecit deus, adorent eum, quo modo adorabunt eum, nisi inuocent eum? quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quo
Abbreviated transcription (Latin):
ti romanis finib adherent. ita ut habe¬
ant reges suos. s suꝑ eos p̃fecti a romano
c̃stituant᷑ ĩꝑio. & illi & ipsi eoꝵ p̃fecti xp̃i¬
ani ẽẽ cepert. Interiores aũ qͥ nulla sũt
potestate romana. ꝓrsus nec religiosa
xp̃iana ĩ suoꝵ aliquib detinent᷑. neq
ullo mͦ recte dici potest istos ad ꝓmissio
rent eugłm .& ad uingerent᷑ eccłȩ. que
fructificat & crescit inuniu̾so mundo. Ad¬
huc enĩ habet qͦ crescat donec fiat qͦd de
bt̃ corã te dñe: Non enĩ de locis suis migͣn¬
do uenient. s ĩ locis suis credendo. De cre¬
dentib qͥppe dñs dix̃. Nemo pot̃ adme ue
nire. nͥ datũ fuerit ei apatre meo. ꝓ pħa
aũ dic̃. Et adorabt̃ eũ uuꝰqͥsq de loco suo.
om̃s insulȩ gentiũ. Om̃s ĩsulȩ gentum.
ĩsulȩ. huic ostendens qͣm nulla relinqͣt᷑
t̾rarũ uͥ ñ sit eccła. qͣndo nulla relinqͥ¬
t᷑ insularũ. quaꝵ ñ nullȩ etiã ĩ occeano

Expanded text:
ti Romanis finibus adhaerent, ita ut non habeti Romanis finibus adhaerent, ita ut non habeant reges suos, sed super eos praefecti a Romano constituantur imperio, et illi ipsi eorum praefecti Christiani esse coeperunt. interiores autem, qui sub nulla sunt potestate Romana, prorsus nec religione Christiana in suorum aliquibus detinentur neque ullo modo recte dici potest istos ad promissirent euangelium et adiungerentur ecclesiae, quae fructificat et crescit in uniuerso mundo. adhuc enim habet, quo crescat. donec fiat, quod de bunt coram te, domine? non enim de locis suis migrando uenient sed in locis suis credendo. de credentibus quippe dominus dixit: Nemo potest uenire ad me, nisi datum fuerit ei a patre meo; propheta autem dicit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. \'omnes insulae\' insulae\' hinc ostendens, quam nulla relinquatur terrarum, ubi non sit ecclesia, quando nulla relinquitur insularum, quarum nonnullae etiam in Oceano
Abbreviated transcription (Latin):
gentes .&. cet̾a. usq ad illud uͥ ait. & ibt̃
hii ĩ suppliciũ ęt̾nũ. iusti aũ in uitã ȩter¬
nã. Hoc enĩ nullus ambigit de xp̃i aduen¬
tu nouissimo & de fine scłi fuisse p̃dictũ.
Nã & illas quinq &. qͥnq uirgines ñ de¬
fuert̃. qͥ ñ ẽtẽptibili disputacione doce
pollicenda: ne aliqͥd occurrat qͦd ualide
contͣdicat. p̃sertĩ qͥa ĩ talib diuinoꝵ
eloquioꝵ obscuritatib qͥb nr̃as ĩtelli¬
gentias do placuit exercere. ñ sołu aliꝰ
alio mouet᷑ acutius eoꝵ qͥ scͥpturas sc̃as
ñ ĩꝓbabilit̾ tͣctant. s etiã qͥlibet unus
us ĩ hac questione possemꝰ. qͣm illud qd̾¬
ĩ epła pͥore iã posui. qͣndo eugło mundꝰ
uniu̾sus ĩpleat᷑. Iuod enĩ putat uene¬
rabilitas tua iã hoc ꝑ ipsos apłos factũ: ñ
ita eẽ certis docum̃tis ꝓbaui. St̃ enĩ apud
nos hoc ẽ in affrica barbarȩ ĩnum̾abiles
gentes: in quib ñdu ẽẽ p̃dicatũ eugłm ex

Expanded text:
usque ad illud, ubi ait: Et ibunt hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam. hoc enim nullus ambigit de Christi aduentu nouissimo et de fine saeculi fuisse praedictum. nam et illas quinque et quinque uirgines non defuerunt qui non contemptibili disputatione docerpollicenda, ne aliquid occurrat, quod ualide contradicat, praesertim quia in talibus diuinorum eloquiorum obscuritatibus. quibus nostras intellegentias deo placuitalio movetur acutius eorum qui Scripturas sanctas non improbabiliter tractant; sed etiam quilibet unus us in hac quaestione possemus, si ulla  quando euangelio mundus uniuersus impleatur. quod enim putat uerabilitas tua iam hoc per ipsos apostolos factum, non ita esse certis documentis probaui. sunt enim apud nos, hoc est in Africa barbarae innumerabiles gentes, in quibus nondum esse praedicatum euangelium ex
Abbreviated transcription (Latin):
uius. iste credit᷑ tutiꝰ. Eui aũ qͥd hoꝵ sit ue¬
rũ. ignore se c̃fitet᷑: illud optat. hoc tole¬
rat. in nullo eoꝵ errat. qͥa nichil eoꝵ aut
affirmat. aut negat. Obsecro te ut me ta¬
łe ñ sꝑnas. qͥa & ego te diligo. id affirman¬
tẽ. qͦd uerũ ẽẽ desido. & tanto magis no¬
lo fallaris. qͣnto magis amo qđ pollice¬
ris. & qͣutomagis uideo ꝑiculosũ si falle¬
ris. Da ueniã si onerosus fui scĩs sensib
tus. Quanto enĩ rursus ꝓuenit. tanto
me tecũ saltẽ ꝑlitt̾as loqͥ duitiꝰ delectauit.

Expanded text:
uius, iste creditur tutius. qui autem, quid horum sit ueuius, iste creditur tutius. qui autem, quid horum sit uerum, ignorare se confitetur, illud optat, hoc tolerat, in nullo eorum errat. quia nihil eorum aut adfirmat aut negat. obsecro te, ut me talem non spernas, quia et ego te diligo id adfirmantem, quod uerum esse desidero, et tanto magis nolo fallaris, quanto magis amo, quod polliceris. et quanto magis uideo periculosum esse, si falleris. da ueniam, si onerosus fui sanctis sensibus tuis: quanto enim rarius prouenit. tanto me tecum saltem per litteras loqui diutius delectauit.
Abbreviated transcription (Latin):
tationes atq irrisiones inimicoꝵ. multos ĩfir¬
mos axp̃iana fide auertentiũ. dicendo tam
fallac it̾ eis regnũ eẽ ꝓmissũ. qͣm fallacit̾ dice¬
bat᷑ cito ẽẽ uenturũ. Qui aũ credunt qđ dic̃
scas. tardius dñm ẽẽ uenturũ:. si falsũ fuerit
ĩuentũ eitiꝰ dũo ueniente. nullomͦ qͥ ei credi¬
derant t᷑babunt᷑ in fide. s inopinato gau¬
dio ꝑfruent᷑. Iua ꝓpt̾ qͥ dic̃ dñm citiꝰ ẽẽ uen¬
turũ optabiliꝰ loquit᷑. s ꝑiculose fallit᷑. Uti¬
nã gͦ sit uerũ. qͥaerit molestũ si ñ erit uerũ.
Iui aũ dic̃ dũm tardiꝰ ẽẽ uenturuꝰ. & tamen
credit. sperat. amat eiꝰ aduentũ: ꝓfecto de
celeritate eiꝰ etiã si fallit᷑ feliciter fallitur:
Habebit enĩ maiorẽ pacientiã si hoc ita
exit. maiorẽ leticiã si ñ erit. ac ꝑ hoc ab eiᷤ
qͥ diligt̃ manifestationẽ dñi. ille audit᷑ sua¬

Expanded text:
tationes atque inrisiones inimicorum multos infirtationes atque inrisiones inimicorum multos infirmos a Christiana fide auertentium dicendo tam fallaciter eis regnum esse promissum, quam fallaciter dicebatur cito esse uenturum. qui autem credunt, quod dicit sinuentum citius domino ueniente, nullo modo, qui ei crediderant, turbabuntur in fide, sed inopinato gaudio perfruentur. Quapropter qui dicit dominum citius esse uenturum, optabilius loquitur, sed periculose fallitur. utinam ergo sit uerum, quia erit molestum, si non erit uerum! qui autem dicit dominum tardius esse uenturum et tamen credit, sperat, amat eius aduentum, profecto de tarditate eius etiam si fallitur. feliciter fallitur; habebit enim maiorem patientiam, si hoc ita erit, maiorem laetitiam. si non erit. ac per hoc ab eis. qui diligunt manifestationem domini. ille auditur sua
Abbreviated transcription (Latin):
Eugłm dic̃. Nigilate & orate: nescitis enĩ
qͣndo tempꝰ sit. Obsecro te qͥd aliud dicere
audimꝰ hunc t̾ciũ. qͣm qͦd dice audimus
eugłm: Om̃s quidẽ p̃ desid̾io regni dĩ hoc
uosunt eẽ uerũ qđ putat pͥmus. s hoc sed̾s
negat. Terciꝰ uͦ ñ negat aliqͥd hoꝵ. s igno
rare se fatet᷑ qͥs uerũ dicat illoꝵ. ꝓinde
si hoc factũ fuerit qͦd p̃dixerat primus.
gaudebt̃ cũ illo scds & tͥciꝰ. Om̃s enĩ mani¬
festationẽ dĩi diligt̃. Exultabt̃ itaq citiꝰ
uenisse qđ diligunt. Si añ factũ ñ fuerit.
& apparere ceꝑit hoc potiꝰ ẽẽ uerũ qd̃ di¬
cebat scd̾s: metuendu ẽ ne int̾ ipsas mo¬
ras ꝑturbent᷑ qͥ crediderant qđ dixerat primꝰ
& incipiant dñi aduentũ ñ tarłu putare sed
nulłu. qui uides qͣntꝰ sit interitus animaꝵ. Id̾
si tante fidei fuerint. ut se ad scłi p̾dicta con¬
uertant. & dũm etiã tardantẽ fidelit̾ & pati¬
ent̾ expectant. abundant tam̃ obpbria & ĩsul¬

Expanded text:
dete. uigilate et orate; nescitis enim. quando tempus sit. obsecro te, quid aliud dicere audimus hunc tertium, quam quod dicere audimus euangelium? omnes quidem prae desiderio regni dei hoc nolunt esse uerum. quod putat primus; sed hoc secundus negat; terare se fatetur quis verum dicat illorum. Proinde si hoc factum fuerit, quod praedixerat primus, gaudebunt cum illo secundus et tertius, omnes enim manifestationem Domini diligunt, et exsultabunt utrique citius venisse qet apparere coeperit hoc potius esse verum quod dicebat secundus, metuendum est ne inter ipsas moras perturbentur qui crediderant quod dixerat primus, et incipiant Domini adventum non tardum putare, sed nullum: qui vides quantus sit interitus animarum? Quod si tantae fidei fuerint, ut se ad secundi praedicta convertant, et Dominum etiam tardantem fideliter et patienter expectent, abundabunt tamen opprobria et insul
Abbreviated transcription (Latin):
ra diei tercia. s attendite qm̃ hoc ẽ qd̾¬
uissimi. qͣntomagis nc̃ etiã ñ tantum
dierũ remansit usq infinẽ. qͣntũ ad
hunc diẽ a dñi ascensione tͣnsactũ ẽ.
uł aliqͥd siue minꝰ restet siue amplis :

Expanded text:
ra diei tertia. sed adtendite, quoniam ra diei tertia. sed adtendite, quoniam uissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque in finem, quantum ad hunc diem a domini ascensione transactum est, uel aliquid siue minus restet siue amplius!
Abbreviated transcription (Latin):
penetͣbt̃ tanqͣm & hic futurũ p̃nuncians.
sic̃ supͣ dixerat ĩstabt̃ tp̃ra ꝑiculosa. s ait
penetrant domos.&. captiuas ducunt mu¬
lierculas. Non ait ducent uł ducturist̃. s
iã duẽt. Nec putandꝰ ẽ hoc loco ꝓ tp̃ris fu¬
turi u̾bis p̃sentis tp̃ris u̾ba posuisse. qͣndo
quide illos ab eo cui scͥbit euitari ãmone¬
bat. Nec tam̃ frustra dix̃. ĩ nouissimis die¬
b instabt̃ tp̃ra ꝑiculosa. & hinc ea ꝑicu¬
losa futura demonstrans tales homines
qͥd si abundantiores ert̃ pꝰ nos. & om̃ino
abundantissimi. qͣndo iã iãq ipse finis
instabit. qͥ qͣmdui aberit ignorat᷑. Nouis¬
sus. quando die pentecosten misit ꝓmis
eos qͥ linguis quas ñ didicerãt loqueban¬
t᷑. quidã uͦ irridentes musto plenos ẽẽ
dicebãt. Iuo die petrus loquens ad illoᷤᷤ
qͥ de hac re uarie mouebant᷑. ñ enĩ sic̃
inqͥt suspicamini ebrii st̃ isti. cũ sit ho¬

Expanded text:
nuntians, nuntians, sicut supra dixerat: Instabunt tempora periculosa, sed ait: Penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas; non ait \'ducent\' uel ducturi sunt\' sed \'iam ducunt.\' Xec putandus est hoc loco pro temporis futuri uerbis praesentis temporis uerba posuisse, quando quidem illos ab eo, cui scribit, euitari admonebat. nec tamen frustra dixit: In nouissimis diebus instabunt tempora periculosa et hinc ea periculosa futura demonstrans tales homines quid, si abundantiores erunt post nos et omnino abundantissimi, quando iam iamque ipse finis instabit, qui quam diu aberit, ignoratur? nouissus, quando die pentecostes misit promieos, qui linguis, quas non didicerant, loquebantur, quidam uero inridentes musto plenos esse dicebant. quo die Petrus loquens ad illos, qui de hac re uarie mouebantur: Non enim, sicut, inquit, suspicamini, ebrii sunt isti, cum sit ho
Abbreviated transcription (Latin):
te sp̃c inqͥd manifeste dic̃. qͥa ĩ nouissimiᷤᷤ
tẽꝑib recedent quidã a fide. Nondu uti
quales eode sermone descͥbit: s iã uene¬
rt᷑. ac ꝑ hoc ĩ nouissimis tẽꝑib uidem᷑ e¬
tiã ꝑ ipsos de fine scłi cõmoneri. Itẽq
alibi dicens. hoc aũ scitote. qmͣ ĩnouis¬
simis dieb instabt̃ tp̃ra seua. uł siẽ alii
codices habent ꝑiculosa. deinde qͣlia fu¬
tura suit exprimens. ert̃ enĩ homines
inqͥt se ipsos amantes. amatores pecu¬
niȩ. elati. suꝑbi. blasphemi. parentib ñ
obedientes. ingͣti. scelesti. irreligiosi. si¬
ne affectione. detͣctores. inẽtinentes. im¬
mites. sine benignitate. ꝓditores. ꝓca¬
ces. cecati uoluptatũ amatores magis
qͣm di. habentes speciẽ pietatis. uirtu¬
tẽ aũ eiꝰ ab negantes. Mirũ: si tales ho¬
mines aliqͣndo defuert̃. Deniq qͥa & tc̃
erãt. adiungit & dic̃. & hos deuita. Ex
his enĩ st̃ qͥ penetͣnt domos. Non dixit¬

Expanded text:
tus, inquit, manifeste dicit. quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide. nondum utiet et talium. quales eodem sermone describit, sed iam uenerunt. ac per hoc in nouissimis temporibus uidemur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi dicens: Hoc autem scitote, quoniam in nouissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii codices habent, periculosa, deinde, qualia futura sint, exprimens: Erunt enim homines. inquit, se ipsos amantes, amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non oboedientes. ingrati, scelesti, inreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes. mirum, si tales homines aliquando defuerunt. denique, quia et tunc erant, adiungit ac dicit: Et bos deuita; ex his enim sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ seruis suis. & ebriosis c̃iuuando miscet᷑.
seruo malo remoto. c̃stituamꝰ ante oculos
tres seruos bonoᷤᷤ familiã dñicã diligent̾
sobrieq tͣctantes. aduentũ dñi sui sic̾ient
desid̾antes. uigilant̾ expectantes. fidelit̾

Expanded text:
conseruis suis et ebriosis conuiuando miscetur;conseruis suis et ebriosis conuiuando miscetur;seruo malo remoto constituamus ante oculos tres seruos bonos familiam dominicam diligenter sobrieque tractantes. aduentum domini sui sitienter desiderantes, uigila
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ qͣm ante audistiᷤ in u̾bo ueritatis eugłis
qd aduenit ĩ uos: sic̃ & ĩ om̃i mundo est
fructificans & crescens. quãius engl̃m ñ¬
du mundu tenebat uniu̾sũ. s fructificare
illud ĩ unin̾so mundo dix̃ & crescere. ut
ita significaret qͦusq fuiss frudificando
&s crescend̾o futurũ. Si gͦ latet qͣndo ȩccła
fructificante atq crescente uniu̾sus om¬
nino a mari usq ad mare orb ĩplebitur:
ꝓculdubio latet qͣndo finis erit. ante qͥppe
ñ erit. Ut aũ tͥ tanqͣm scõ homini dĩ &
sincerissimo fr̃i. aꝑiã de hac questione qͦd
sentiã. error quide in utroq uitandꝰ ẽ. qnͣ¬
tũ ab homine uitari pot̃. siue citiꝰ. siuie tar¬
dius qͣm futurũ ẽ dñs uenturus ẽẽ credat᷑.
S mͥ qͥsqͣm ñ uidet᷑ errare. cũ aliqͥd se nes¬
cire scit: s cũ se putat scire qđ nescit. Remo¬
ueamꝰ itaq de medio seruũ ilłu mału. qͥ dicẽs
ĩ corde suo morã fac̃ dñs m̃s uenire. dñat᷑

Expanded text:
ante audistis in uerbo ueritatis euangelii, quod aduenit in uos, sicut et in omni mundo est fructificans et crescens, quamuis euangelium nondum mundum tenebat uniuersum; sed fructificare illud in uniuerso mundo dixit et crescere, ut ita significaret, quousque fuisset fructificando et crescendo uenturum. si ergo latet. quando ecclesia fructificante atque crescente uniuersus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, ocul dubio latet. quando finis. erit; ante quippe non erit. Ut autem tibi tamquam sancto homini dei et sincerissimofratri aperiam, de hac quaestione quid sentiam, error quidem in utroque uitandus est. quantum ab homine uitari potest. siue citius siue tardius, quam futurum est, dominus uenturus esse credatur; sed mihi quisquam non uidetur errare, cum aliquid nescire se scit, sed cum se putat scire. quod nescit. remoueamus itaque de medio seruum illum malum, qui dicens in corde suo: Moram facit dominus meus uenire dominatur
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃ filiũ hõis uenientẽ ĩ nube cũ potes¬
tate magna & maiestate. Puide etiam
hoc cũ uisũ fuerit: ñ iã erit regnũ dĩ
s ꝓpe erit. Hlunc ordinẽ uidemꝰ & d̾uos
alios eugłistas tenere. Apud marcũ enĩ
eũ dictum eẽt & uirtutes qͣ st̃ ĩ celis
mouebunt᷑: ꝙ. tẽ inqͥt uidebt̃ filiũ hõis
uenientẽ ĩ nubib cũ uirtute multa & gła.

Expanded text:
bunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. proinde etiam hoc cum uisum fuerit, non iam erit regnum dei, sed prope erit. Hunc ordinem uidemus et duos alios euangelistas tenere. apud Marcum enim cum dictum esset: Et uirtutes, quae sunt in caelis, mouebuntur, et tunc, inquit, uidebunt filium hominis ue
Abbreviated transcription (Latin):
secularẽ nobilitatẽ ꝓxp̃i amore ẽtemp¬
nunt dñe illȩ: officiũ quoq salutationiᷤᷤ
ꝑ illas meũ ea caritate peto digneris su¬
mere. qͣ direxi. & meminisse nr̃i ĩ orati¬
onib tuis. Portant sane secũ reliqͥas be¬
atissimi & głosissimi martyris stepha¬
ni. qͣs ñ ignorat sc̃itas ur̃a sic̃ ꝙ nos feci

Expanded text:
arem nobilitatem pro Christi amore contemnunt dominae illae! officium quoque salutationis per illas meum ea caritate peto digneris sumere, qua direxi, et meminisse nostri in orationibus tuis. portant sane secum reliquias beatissimi et gloriosissimi martyris Stephani, quas non ignorat sanctitas uestra, sic
Abbreviated transcription (Latin):
tũ inuenerit suȩ uitȩ huiꝰ ultunꝰ dies. Cer
ẽẽ uenturũ. & tam̃ qͥs dubitet eos pcipue
uigilasse & seruasse qđ om̃ib dix̃. ne im¬
paratos repente ueniens ĩueniret: Non¬
du sane ĩtelligo qͦmͦ accipi debeat qđ
scͥpsit sc̃itas tua. ꝓpt̾ea dixisse dñm apłis.
ñ est urm̃ nosse tp̃ra uł mom̃ta qͤ pat̾ po¬
suit ĩsua potestate: qm̃i secutꝰ ad unxit.¬

Expanded text:
tum inuenerit suae uitae huius ultimus dies. certtum inuenerit suae uitae huius ultimus dies. certesse uenturum; et tamen quis dubitet eos praecipue uigilasse et seruasse, quod omnibus dixit, ne inparatos repente ueniens inueniret? Nondum sane intellego, quonam modo accipi debeat, quod scripsit sanctitas tua propterea dixisse dominum apostolis: Non est uestrum nosse tempora uel momenta, quae pater posuit in sua potestate, quoniam secutus adiun
Abbreviated transcription (Latin):
niat. sero. an media nocꝰte. an gallicantu.
an mane: ne cũ uen̾it repente inueniat
uos dormientes. Qđ aũ uob̃ dico. oĩb dico.
iugilate. Quib enĩ oĩb dic̃. nͥ electis & di¬
lectis suis. ad corpꝰ eiꝰ ꝑtinentib: qđ ẽ eccła.
Non sołu gͦ illis dix̃ quib tẽ audientib lo¬
quebat᷑. s etiã illis qͥ fuert̃ pꝰ illos ante
nos. & ad nos ipsos. & qͥ ert̃ pꝰ nos usq ad
eiꝰ noiussimũ aduentũ. Nũqͥd aũ om̃s in¬
uenturꝰ ẽ dies ille in hac uita. aut qͥsquã
dicturus ẽ qđ ad de functos etiã ꝑtineat qͦd
ait. uigilate ne cũ uen̾it repente inueniat
uos dormientes: Cur itaq omnib dicit
ad om̃s ꝑtinet qͦmͦ dixi ᷑ Tẽ enĩ unicuiq
ueniet dies ille. cũ uenerit ei dies ut ta¬
lis hĩc exeat. qͣlis ẽ uidicandus illo die.
ac ꝑ hoc uigilare debet omnis xp̃ianus.
ne im paratũ eũ inueniat dñi aduentus.
Imparatũ aũ inueniet ille dies. quẽ ĩpara¬

Expanded text:
galli cantu an mane, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes. quod autem nobis dico, omnibus dico: Vigilate. quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus eius pertinentibus, quod est ecclesia? non solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur, sed etiam is, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam dicturus est, quod ad defunctos etiam pertineat, quod ait: Vigilate, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes? cur itaque omnibus dicit. ad omnes pertinet, quomodo dixi? Tunc enim unicuique veniet dies ille, cum venerit ei dies ut talis hinc exeat, qualis judicandus est illo die. Ac per hoc vigilare debet omnis christianus, ne imparatum inveniat eum Domini adventus. Imparatum autem in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi aduentus dñi cõpletȩ ñ st̃. atq ĩ fine
cõplendȩ st̃ hoc apłos ignorasse. uł scisse
qͥđe. s docere ꝓhibitos fuisse qͥs credat:
Quã qͣm si hoc ita ẽ utilit̾ nesciunt gentes.
qd̃ dñs docere ꝓhibuit eos. qͦs gentiũ uolu¬
it eẽ doctores. Si aũ iã cõplete st̃ qͥa iã ẽ
ciuitatis eiꝰ. iã de tẽplo illo sublatũ ẽ sacri¬
ficiũ. sublata unctio. merito apłis de fine
querentib responsũ ẽ. Non ẽ ur̃m seire
que ꝑ danieł ꝓphetiã scire poterãt. ñ ad fi¬
nẽ scłi d̾e qͦ quesierãt ꝑtinebãt. Signa uͦ
de cȩlo & t̾ra. nũqͥd maiora nos uidimꝰ
qͣm qͥ fuert̃ ante nos: Nonne si gentiũ
legatur historia. tanta nuira reꝑuintur
extitisse de cęlo t̾raq. ut aliqͣ etiã ñ ere¬
dant᷑:. S ut multa omittã. que ꝑsequi
longũ ẽ. duos soles qͣndo nos iudimꝰ qͦs ui¬
sos litt̾is mandauert. qͥ tẽ fuer̃t ante qͣm
dñs uenisset ĩ earne: Quando uos uidimꝰ sołe

Expanded text:
ni completae non sunt atque in fine complendae sunt, hoc apostolos ignorasse uel scisse quidem sed docere prohibitos fuisse quis credat? quamquam si hoc ita est, utiliter nesciunt gentes, quod dominus docere prohibuit eos, quos gentium uoluit esse doctores. si autem iam completae sunt. quia iam est civitatis ejus, jam de templo illo sublatum est sacrificium, sublata unctio merito; apostolis de fine quaerentibus, responsum est: Non est vestrum scire etiam scire poterant, non ad finem saeculi, de quo quaesierant, pertinebant. Signa uero de caelo et terra numquid maiora nos uidimus. quam qui fuerunt ante nos? nonne, si gentium legatur historia, tanta mira reperiuntur extitisse de caelo terraque, ut aliqua etiam non credantur? sed, ut multa omittam, quae persequi longum est, duos soles quando nos uidimus, quos uisos litteris mandauerunt, qui tunc fuerunt, antequam dominus uenisset in carne? quando nos uidimus solem
Abbreviated transcription (Latin):
scire. qͣntomagis quilibet homo qͣlis ego sum
tnodu suũ debet agnoscere. ne plus sapiat
qͣm oportet saꝑe: S c̃fiteri nos inqͥs penant᷑a
cõpellit. ad eẽ iã finẽ du ĩplet᷑ qđ p̃nuncia¬
tũ ẽ. arescentib hominib p̃timore & expec

Expanded text:
scire quanto magis quilibet homo, qualis ego sum, modum suum debet agnoscere, ne plus sapiat, quam oportet sapere! Sed confiteri nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum impletur, quod praenuntiatum est: Arescentibus hominibus prae timo
Abbreviated transcription (Latin):
b orantes & postulantes: atq ĩt̾ cetera
ꝓ illis orans dic̃. ut ambuletis digne do̾
inom̃e placitũ. ĩ om̃i oꝑe & sermone bo¬
no. Sic̃ cͦs agnoscimꝰ uoluntatẽ cũ hec
p̃cipiunt᷑. sic & ipse agnoscat grram cũ
quẽ dedert qͥdã religiosi & honestiado¬
lescentes serui dĩ. quoꝵ etiã nomina
ñ tacemꝰ. Nã timasiꝰ & iacob uocant᷑ Qui
sic̃ audiuimꝰ & iã nosse dignaris. ipsius
pelagii exhortatione spem qͣm habe¬
bant ĩ scło reliquert̃: & nc̃ ẽtinent᷑ dõ
seruiunt. Iui cũ eodẽ errore tandem
rante caruissent: ꝓtulert̃ eundẽ li¬
brũ pelagii ẽẽ dicentes. & ut ei respon¬
deret᷑ꝰ ĩpendio rogauer̃t. factũ ẽ. Ad
eosdẽ rescͥpta ẽ ipsa responsio. Agen¬
tes grãs rescͥpsert̃. Otrũq misimꝰ &
cui responsũ ẽ. & qͦd responsũ ẽͦ& ne
nimiũ eẽmꝰ ouosi. signa fecimꝰ his lo¬
eisꝰ ubi petimꝰ ĩ spicere ñ gͣueris. quẽ
admodũ sibi obiecta questione qđ grãm

Expanded text:
antes ; atque inter caetera quae illis orat, dicit: ut ambuletis digne Deo in omne placitum, in omni opere, et sermone bono. Sicut ergo agnoscimus voluntatem, cum haec praecipiuntur; sic et ipse agnoscat gratiam cuquem dederunt quidam religiosi et honesti adolescentes servi Dei, quorum etiam nomina non tacemus; nam Timasius\' et Iacobus uocantur, qui — sicut audiuimus, etiam nosse dignaris — ipsius Pelagii exhortatione spem. quam habebant in saeculo, reliquerunt et nunc continentes deo seruiunt. qui cum eodem errore tandem rante caruissent, protulerunt eundem librum Pelagii esse dicentes et, ut ei responderetur, impendio rogauerunt. factum est; ad eosdem rescripta est ipsa responsio; agentes gratias rescripserunt. utrumque misimus. et cui responsum est et quod responsum est, et, ne nimium essemus onerosi, signa fecimus his locis. ubi petimus inspicere non graueris, quem ad modum sibi obiecta quaestione, quod gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
dieb. orate aũ ut ñ fiat fuga ur̃a hẏeme.
uł sabbato. erit enĩ tẽ tͥbulatio magna qͣlis
ĩtelligi debeat. Sic enĩ hoc ip̃m legit᷑ apud
marcũ. Ue aũ pregnantib & nitͥentib ĩ
ilł dieb. Orate ut yeme ñ fiãt. Ert̃ enĩ dies
illi tͥbulationis tales. qͣles ñ fuert̃ abinicio
creature qͣm condidit d̾s usq nc̃. neq fient.
Ꝙ nͥ breuiasset dñs dies illos ñ fuisset salua
omnis caro: s ꝓpi̾ electos qͦs elegit breuiabit
dies. Non dissimilit᷑ &. matłis. Hoc aũ lucas
ita posuit. ut appareat ad illiꝰ ciuitatis exci¬
diũ ꝑtui̾e. Nã sic apud eũ legit᷑. Neaũ p̃gnan¬
tib & nutͥentib ĩ ilł dieb. Erit enĩ pres¬

Expanded text:
ate autem, ut non fiat fuga uestra hieme uel sabbato; erit enim tunc tribulatio magna, qualis intellegi debeat. sic enim hoc ipsum legitur apud Marcum: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. orate, ut hieme non fiaales. quales non fuerunt ab initio creaturae, quam condidit deus, usque nunc neque fient. et nisi breuiasset dominus dies illos, non fuisset salua omnis caro; sed propter electos, quos elegit, breuiauit dies. non dissimiliter et Matthaeus. hoc autem Lucas ita posuit, ut appareat ad illius ciuitatis excidium pertinere; nam sic apud eum legitur: Vae autem praegnantibus er nutrientibus in illis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ĩ uidea st̃ fugiant ĩ montes. Et ꝓ eo qͦd
aꝑxer̃t illi. & qͥ suꝑ tectũ ne descendat ĩ
domĩt. nec ĩ troeat ut tollat qͥd de domo.
iste dix̃ &e qͥ ĩ medio eiꝰ st̃ discedant. nͣeos¬
tendet᷑ ilł u̾bis ap̃ alios eugłistas positis
festinationẽ fuge fuisse p̃ceptam.  ꝓ eo
qͦd illi posuerĩ. & qͥ ĩagro erit ñ reu̾tet᷑
retro tolłe uestuñtũ suũ. aꝑtiꝰ isteait.
qͥ ĩ regionib ñ ĩtrent ĩ eã. qr dies ultio¬

Expanded text:
ontes. et pro eo, quod dixerunt illi: Et qui super tectum. ne descendat in domum nec introeat, ut tollat quid de domo, iste dixit: Et qui in medio eius, discedant, ut ostenderetur illis uerbis apud alios euangelistas positis festinationem fugae fuisse praeceptam. et pro eo, quod illi posuerunt: Et qui in agro erit, non reuertatur retro tollere uestimentum suum, apertius iste ait: Et qui in regionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. totoq religionis catholicȩ nigore
earũ tenor omnisꝙ c̃texio ẽ ĩc̃sid̾atione coti¬
dianȩ gr̃ȩ di. & ĩ eoꝵ correctione qͥ contra
sentiunt uitegͣ ratione c̃sistit. ut & illis
omnẽ tollere possit errorẽ. & idoneũ dato
cui uis nr̃e legis exemplo. quẽ seqͥ debeat
dignũ possuit᷑ p̃bere doctorẽ. S de his iã
satis ut opinor supͣ diximꝰ. cũ ur̃is relati¬
onib respondentes rescͥpsimꝰ. qͥd uł de illoꝵ
ꝑfidia. uł de ur̃a sententia sentiremꝰ. S
sub inde contͣ eos subuenit & subpeditat
qd dicat᷑. nec potest aliqͣndo ẽẽ qđ uincat.
cũ tã miserũ ĩpiũq sit qd̾ nr̃e fidei uirtu

Expanded text:
eras plenas fidei totoque religionis catholicae vigore eras plenas fidei totoque religionis catholicae vigore earum tenor omnisque contextio in consideratione quotidianae gratiae Dei, et in eorum correctione qui contra sentiunt integra ratione consistit; et ut illis omnem tollere possit errorem, et idoneo dato quovis nostrae legis exemplo, quem sequi debeat dignum possint praebere doctorem. Sed de his, satis, ut opinor, supra diximus, cum uestris relationibus respondentes rescripsimus. quid uel de illorum perfidia uel de uestra sententia sentiremus. sed subinde contra eos subuenit et suppeditat, quod dicatur, nec potest aliquando deesse, quod uincat, cum tam miserum impiumque sit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
excellentia atq iusticia. qͥ sͥ audeat dice¬
re ñ necessariã p̃cationẽ orationis dñicȩ.
dimit te nob debita nr̃a. & dicat se ñ ha
bere pecc̃m. ne se ip̃m decipiat. & ueri¬
tas ĩ eo ñ sit. quãuis iã sine querela ui¬
uat. Non enĩ qualecũq etiã tẽptationis
humane s gͣue pec̃ci ẽ qđ inquere ła ue¬
nit. Cetera que illi obiecta st̃. sic̃ gestis de¬
fensa ꝑuid̾it. ita de his ꝓculdubio tua
beatitudo iudicabit. Dabit sane nob̃ ue¬
niã suauitas mitissima cordis tui. qđ ꝓli¬
xiorẽ epłam fortassis qͣm uelles tue misi¬
mꝰ scĩtati. Non enĩ riuułu nr̃m tuo largo¬
ne nos ĩferas intẽptationẽ. utrũ etiã nr̃
licet ex iguus ex eodẽ qͦ etiã tuus ab un¬
dans emanet capite fluentoꝵ hoc ate
ꝓbari uolumꝰ. tuis q rescͥptis de cõmuni
participatione unius gr̃e consolari. Expł.¬
alippio. augustino. euodio. possidio¬

Expanded text:
excellentiaque iustitiae, qui sibi audeat diceexcellentiaque iustitiae, qui sibi audeat dicere non necessariam precationem orationis dominicae: Dimitte nobere peccatum nec se ipsum decipiat et in eo ueritas non sit, quamuis iam sine querela uiuat. non enim qualecumque etiam temptationis humanae sed graue peccatum est, quod in querelam uenit. Cetera, quae illi obiecta sunt, sicut gestis defensa peruiderit, ita de his procul dubio tua beatitudo iudicabit. dabit sane nobis ueniam suauitas mitissima cordis tui, quod prolixiorem epistulam fortassis, quam uelles, tuae misimus sanctitati. non enim riuulum nNe nos inferas in tentationem, utrum etiam noster, licet exiguus, ex eodem quo etiam tuus abundans, emanet capite fluentorum, hoc a te probari volumus tuisque rescriptis de communi participatione unius gratiae consolari. EPALVPIO AUGUSTINO EUODIO
Abbreviated transcription (Latin):
res ita se habet. ut ꝑ grãm saluatoris ꝓfi¬
ciamꝰ qͥde ĩ hac uita. deficiente cupiditate.
cat. Ad natiuiatẽ qͥppe qͦ ex do ẽ augenda.
nuendaẽ & c̃sumenda cupiditas. Que tam̃
quamditi ẽ in m̃bris nr̃is. lege quadã sua
repugnat legi m̃tis. S natus ex do nec obe¬
diens desideriis eiꝰ. nec ex hibens m̃bra sua
arma i̾qͥtatis peccato. potest dicere.Iã ñ
ego oꝑor illud. s id qd habitat in me pecem.
S qͦ quomͦ se habeat ista questio. qͥa & si non
ĩuenit᷑ homo ĩ hac uita sine pec̾co. id tam̃
ut fiat conandu atq poscendu ẽ: tolera¬
bilit̾ ĩ id qͥsq fallit᷑. nec diabolica ĩpietaᷤ.
s error humanꝰ ẽ. elaboranda & optanda
affirmare. etiã si qđ affirmat ñ possit os¬
tend̾e. Id enĩ credit fieri posse. qđ certe
laudabile ẽ uelle. Nob̃ aũ sufficit. qđ nul
Pĩ eccła dĩ fideliũ reꝑit᷑. ĩ qͦlibet ꝓuectu

Expanded text:
res ita se habet, ut per gratiam saluatoris profires ita se habet, ut per gratiam saluatoris proficiamus quidem in hac uita deficiente cupiditate cat. ad natiuitatem quippe, quae ex deo est, augenda et nuenda est et consumenda cupiditas, quae tamen quam diu est in membris nostris, lege quadam sua repugnat legi mentis; sed natus ex deo nec oboediens desideriis eius nec exhibens membra sua arma iniquitatis peccato potest dicere: lam non ego operor illud sed id, quod habitat in me peccatum. Sed quoquo modo se habeat ista quaestio, quia, etsi non inuenitur homo in hac uita sine peccato, id tameut fiat, conandum atque poscendum est, tolerabiliter in id quisque fallitur nec diabolica impietas sed error humanus est elaboranda et optanda adfirmare, etiamsi, quod adfirmat, non possit ostendere; id enim credit fieri posse, quod certe laudabile est uelle. nobis autem sufficit, quod nullus in ecclesia dei fidelium reperitur in quolibet prouectu
Abbreviated transcription (Latin):
etiã in hac uita ẽẽ posse hominẽ sine pec¬
cato: ñ ab inicio natiuitatis suȩ. s c̃u̾sio¬
ne a peccatis ad iusticiã. & a uita reꝓba
ad bonã uitã. Sic enĩ intellexert̃. qđ de za¬
charia & elisabeth scͥptũ ẽ: ambulasse
eos ĩ omnib iustificationib dñi sine que¬
rela. Hoc qđ dictũ ẽ sine querela. sine pec
cato dictũ accepert̃. ñ quidẽ negantes.
ĩmo etiã qđ aliis locis ĩ litt̾is eoꝵ inuenit᷑
pie c̃fitentes aduttoriũ gr̾̃e dñi nr̃i. ñ ꝑ¬
dĩ. Iui parũ uident᷑ c̃sid̾asse. ip̃m ⁊ acha¬
riã fuisse utiq sacerdotẽ. Oñs aũ tc̃ sa¬
cerdotes necesse habebant ex lege dĩ pͥ¬
mitꝰ ꝓpeccat is suis offerre sacrificium.
ficiũ c̃uincim᷑ ñ eẽ sine peccato. qm̃ iussi
sumꝰ dicere. duitte nob̾ debita nr̃a. ita
& tc ꝑ sacrificia uictimarũ animalium.
cͣuincebant᷑ sacerdotes sine pec̃co ñ eẽ.
qͥ pro suis peccatis iubebant᷑ offerre. Sd̃ si

Expanded text:
tiam in hac uita esse posse hominem sine peccato non ab initio natiuitatis suae sed conuersione a peccatis ad iustitiam et a uita reproba ad bonam uitam. sic enim intellexerunt, quod de Zacharia et Elisabeth scriptum est an bulasse eos in omnibus iustificationibus domini sine querela. hoc, quod dictum est sine qcato dictum acceperunt, non quidem negantes, imo etiam quod aliis locis in litteris eorum invenitur pie confitentes adjutorium gratiae Domini nDei. Qui parum videntur considerasse ipsum Zachariam fuisse etiam sacerdotem. « Omnes autem tunc sacerdotes necesse habebant ex lege Dei primitus pro peccatis suis offerre sacrificium,  conuincimur non esse sine peccato, quoniam iussi sumus dicere: Dimitte nobis debita nostra, ita et tunc per sacrificia uictimarum animalium conuincebantur sacerdotes sine peccato non esse, qui pro suis peccatis iubebantur offerre. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
nut tet angłos suos. & c̃gregabit electos
suos a quatuor uentis: asummo t̾re usq ad
sũmũ cęli. Tẽ qđ ille de fieu & de aliis arbo¬
rib. iste de sola ficii ponens. a ficu aũ inqͥt
discite paraboła. cũ iã ramꝰ eiꝰ teuer fuerit.
& nata fuerint folia. cognoscitis qͥa ĩ proxi

Expanded text:
 congregabit electos suos a quattuor uentis a summo terrae usque ad summum caeli. tunc, quod ille de ficu et de aliis arboribus, iste de sola ficu ponens: A ficu autem discite, inquit, parabolam. cum iam ramus eius tener fuerit et nata fuerint folia, cognoscitis, quia i
Abbreviated transcription (Latin):
ait. nemo potest cognoscere tẽꝑa que pa¬
t̾ posuit ĩ sua potestate. Id enĩ alio loco
ait. de die aũ illa & hora nemo scit. sunt
qͥ sic accipiunt. ut putent se posse tẽꝑa
cõputare. diem uͦ tantũmͦ ip̃m & horã
neminẽ scire. Ubi omitto dicere. quẽ
admodu soleant scͥpturȩ diem uł horã
etiã ꝓtẽꝑe ponere. S certe illud. de ig¬
norantia tẽpoꝵ aꝑtissime dictũ ẽ. Nlã cũ
hĩc dñs ĩt̾rogatꝰ eẽt adiscipulis suis ne¬
mo inqͥt potest cognoscere tẽꝑa que pa¬
t posuit ĩ sua potestate. Non enĩ dix̃ di

Expanded text:
ait: Nemo potest cognoscere tempora, quae paait: Nemo potest cognoscere tempora, quae pater posuit in sua potestate. Quod enim alio loco ait: De die autem et hora nemo scit, sunt qui sic accipiunt, ut putent se posse tempora computare; diem uero tantum modo ipsum et horam neminem scire. ubi omitto dicere, quem ad modum soleant scripturae diem uel horam etiam pro tempore ponere. sed certe illud de ignorantia temporum apertissime dictum est. nam cum dominus hinc interrogatus esset a discipulis suis: Nemo. inquit, potest cognoscere tempora, quae pater posuit in sua potestate. non enim dixi
Abbreviated transcription (Latin):
pi. qͥb exiguitatẽ meã uisitare dignatꝰ
es. tande rescͥpta ꝑsoluo. & debitũ resalu¬
tationis obsequiũ. multũ me cõmendans ac¬
ceptissimis dũo p̃oib tuis. dñe beatissime
fr̃. De ꝓpħicis aũ dictis. siue p̃dictis de qͥb
uoluisti ut aliqͥd scͥberẽ. meliꝰ mͥ uisũ ẽ scĩ ie¬
tonimi hominis doctissum. ex positiones
eoꝵde u̾boꝵ ne illas forte ũ habeas. de opu¬
sculis eiꝰ excerptis. dirigere beatitudini tuȩ.
Si aũ iã eas habebas. nec ĩqͥsitioni tuȩ sa¬
tis faciebant. qͥd de his sentias. peto mͥ rescͥ¬
bere ñ gueris: ꝙ. quẽ adinodu ipse eadem
ꝓpħica oracula ĩtelligas. Ego enĩ maxime
illud de ebdomadib damelis scãm tempꝰ
qdđ iã tͣnsactũ ẽ ĩtelligendu puto. Nã de
saluatoris aduentu qͥ expectatur ĩ fine. tẽ¬
pora dinumerare ñ audeo. nec aliquẽ
ꝓpħam de hacre numerũ aunoꝵ existi¬
mo p̃fuusse. s illud potiꝰ p̃ualere qͦd ipse

Expanded text:
meam uisitare dignatus es, tandem rescripta persoluo et debitum resalutationis obsequium multum me commendans acceptissimis domino precibus tuis. domine frater. de propheticis autem dictis, saepe praedictis, de quibus uoluisti ut aliquid scriberem, melius mihi uisum est sancti Hieronymi. hominis doctissimi, expositiones eorundem uerborum, ne illas forte non habeas, de opusculis eius excerptas dirigere beatitudini tuae. si autem iam eas habebas nec inquisitioni tuae satisfaciebant, quid de his sentias, peto mihi rescribere non graueris, et quem ad modum ipse eadem prophetica oracula intellegas. ego enim maxime illud de hebdomadibus Danihelis secundum tempus, quod iam transactum est, intellegenSalvatoris adventu, qui exspectatur in fine, tempora dinumerare non audeo; nec aliquem prophetam de hac re numerum annorum existimo praefiniisse, sed illud potius praevalere, quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
occulto iudicio di. ñ tam̃ uituꝑabili. Un¬
dei. utiq eundẽ quẽ & illi. scđm qͦd scͥp¬
tũ ẽ credidi ꝓpt̾ qͦd locutꝰ sũ: & nos cre¬
dimꝰ ꝓpt̾ qd & loquim᷑. Inde ẽ qđ ait ipse
dẽ diẽ meũ: & uidit & gauisus ẽ. Inde
melchisedehe ꝓlato sacram̃to m̃sȩ dñi¬
cȩ. nouit ȩt̾nũ eiꝰ sacerdotũ figurare.
Iã uͦ data ĩ litt̾is lege. qͣm dic̃ apłs sub¬
intͣsse ut abundaret delictũ. & qͣ dic̃. sigͦ¬

Expanded text:
occulto Dei judicio, non tamen vituperabili. Unocculto Dei judicio, non tamen vituperabili. Undei, utique eumdem quem et illi secundum quod scriptum est: Credidi propter quod locutus sum, et nos cred et loquimur. inde est, quod ait ipse dere diom meum et uidit et gauisus est; inde Melchisedech prolato sacramento mensae dominicae nouit aeternum eius sacerdotium figurare. Iam uero data in litteris lege, quam dicit apostolus subintrasse, ut abundaret delictum, et de
Abbreviated transcription (Latin):
& hominũ. Qui nͥ ĩplenitudine tẽꝑis mor¬
tuus ẽẽt. ꝓpt̾ delicta nr̃a. & resurrexisset
ꝓpt̾ iustificationẽ nrãm. ꝓfecto & antiquoꝵ
fides euacuaret᷑ ꝙ nr̃a. fide uͦ euacuata. que
homini iusticia remaneat. cũ iustꝰ ex fide
uiuat. Ex qͦ enĩ ꝑ unũ hominẽ pecem ĩ¬
tͣuit ĩ mundu. & ꝑ pec̃em mors. & ita ĩ
om̃s homines ꝑtransiit. ĩ qͦ om̃s peccaue¬
rt. ꝓculdubio a corꝑe mortis huiꝰ uͥ alia
lex repugnat legi m̃tis. neminẽ lib̾auit
aut lib̾at sua possibilitaᷤᷤ que ꝑdita redẽp¬
tore ĩdiget saucia saluatore.: s gr̃a dĩ ꝑ
fidẽ uniꝰ mediatoris di & hominũ homi¬
nis xp̃i iħu. qͥ et ds cũ eẽt hominẽ fecit
& manens d̾s hõ factus. refecit ipse qͦd
fecit. Puto aũ qͦd eũ lateat. fide xp̃i que
postea ĩ reuelationẽ uenit. ĩ occulto
etiã ipsi dĩ gr̃a lib̾ati st̃. quicũq om̃ib
generis humani tẽꝑib lib̾ari potuert̃.

Expanded text:
mortuus esset propter delicta nostra et resurrexisset propter iustificationem nostram, profecto et antiquorum fides euacuaretur et nostra. fide uero euacuata quae homini iustitia remaneat, cum iustus ex fide uiuat? ex quo enim per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt, procul dubio a corpore mortis huius, ubi alia lex repugnat legi mentis, neminem liberauit aut liberat sua possibilitas, quae perdita redemptore indiget, saucia saluatore, sed gratia dei per fidem unius mediatoris dei et hominum, hominis Christi Iesu, qui et deus cum esset, hominem fecit et manens deus homo factus refecit ipse, quod fecit. Puto autem, quod eum lateat fidem Christi, quae postea in reuelationem uenit, in occulto ati sunt, quicunque omnibus generis humani temporibus liberari potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tpia. s ñ ẽ ur̃m nosse. Nerũ si itauis ĩtel¬
ligere. qđ ait ñ ẽ urm̃ scire. ac si diceret.
qđ ds ille magister: nec eos discipulos
docuit aqͥb p̾sentib ĩt̾rogatꝰ ẽ p̃sens.
nec illi tã sc̃i magniq doctores ȩccłam do¬
cere potuert : An respondebit᷑. hec ñ doci¬
ratione plenũ ẽẽ dixͣ. si ea ds qͦ p̃dici uo¬
luit. ad hominũ sensus penitꝰ ñ posse ꝑ¬
plenũ ẽ. si ea qͦ ꝓpħȩ hominib st̃ locuti.
hec apłi uł scire st̃ ꝓhibiti. uł docere:
centes. ñ ĩtelligerent᷑ ab apłis. si ĩ telli
docuert: & ideo ꝑ quas litt̾as ea ipsi di¬
dicerant. ꝑ easde poterãt alii qͦq ĩ his
gentib discere: ĩ quib apłi auctorita¬
ẽ ñ ẽ ur̃m scire. uł si ita ĩtelligendũ ẽ
ñ ẽ ur̃m doc̾e tpͣra que pat̾ posuit ĩ sua
potestate. qͣndo quide sic ea docebãt. cũ
hii ĩ quoꝵ litr̾is discerent᷑ ꝑ illos ĩno¬
tescebant: Inde credibiliꝰ ẽ ñ đm nolu¬

Expanded text:
t uestrum nosse. uerum si ita uis intellegi, quod ait: Non est uestrum scire. ac si diceret: quod deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores ecclesiam docere potuerunt? An respondebitur haec non docuratione plenum esse dicit, si ea deus, quae praedici uoluit, ad hominum sensus penitus non posse plenum est, si ea, quae prophetae hominibus sunt locuti, haec apostoli uel scire sunt prohibiti uel docere! centes non intellegerentur ab apostolis, si intelle- docuerunt? et ideo per quas litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus apostoli auctoritare uel, si ita intellegendum est, non est uestrum docere tempora, quae pater posuit in sua potestate, quando quidem sic ea docebant, cum hi, in quorum litteris discerentur, per illos innotescebant? unde credibilius est non deum nolu
Abbreviated transcription (Latin):
mouebunt᷑. qmͣ multi qͥ gr̃a fulgere inde¬
bant᷑ ꝑsequentib cedent. & cadent. & qui¬
dã fideles fortissimi turbabunt᷑. Ide aut
tota illa ꝑsecutione accident ista. s qͥa p̃¬
cedet tͥbulatio ut sequat᷑ quoꝵdã defec¬
tio. Et qͥa ꝑ om̃s dies illos ita fiet. ꝓpt̾ea
post tͥbulationẽ dierũ illoꝵ. s tam̃ in eis¬
de dieb fiet. d gͦ dictũ ẽ scđ̾m lucã &s ĩ¬

Expanded text:
mouebuntur, quoniam multi, qui gratia fulgere uidebantur, persequentibus cedent et cadent et quidem fideles fortissimi turbabuntur. ideo autota illa persecutione accident ista, sed quia praecedet tribulatio, ut sequatur quorundam defectio, et, quia per omnes dies illos ita fiet, propterea post tribulationem dierum illorum sed tamen in eisdem diebus fiet. Quod ergo dictum est secundum Luca
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ iudicẽ om̃s gentes. Utraq pars enim
erit ĩ om̃ib gentib. una qͤ p̃mat. alt̾a qͦ
p̃mat᷑. Una que dicat pax & securitas. al¬
tera ĩ qͣ sol obscuret᷑. & ñ det luna lum̃ suũ:
& de qͣ cadant stellȩ. & ĩ qͣ uirtutes celoꝵ
moueant᷑. ẜ tc̃ uidebt filiũ hominis ue¬
nient̾ẽ ĩ nube. cũ potestate magna & ma

Expanded text:
tuorum omnes gentes. utraque pars enim erit in omnibus gentibus, una, quae premat. altera, quae prematur, una, quae dicat: Pax et securitas, altera, in qua sol obscuretur et non det luna lumen suum et de qua cadant stellae et in qua uirtutes caelorum moueantur. Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate
Abbreviated transcription (Latin):
gens contͣ gentẽ. & regnũ suꝑ regnũ.
qd ñ desinit fieri ex qͦ dictũ ẽ agite
penitentiã:. appropinquauit enĩ reg¬
nũ cȩloꝵ. d uide qͣndo dictũ ẽ. & ex
illo quot anni tͣnsiert̃: & tam̃ uerisi¬
me dictũ ẽ. nouissimis enĩ dieb dñs ꝑ uirginẽ
uenit. Nec diceret᷑ hora ista nouissima. nͥ regno
ꝓpinqͣnte celoꝵ: ꝑ qͣm totã horã fiunt que
dñs ꝓpinqͣnte suo regno futura p̾dix̃. S hec

Expanded text:
gens super gentem et regnum super regnum, gens super gentem et regnum super regnum, quod non desinit fieri, ex quo dictum est: Agite paenitentiam: adpropinquauit enim regnum caelorum. quod uide quando dictum est et ex illo quot anni transierunt et tamen uerissime dictum est. nouissimis enim diebus dominus per uirginem uenit nec diceretur ista hora nouissima nisi regno propinquante caelorum, per quam totam horam fiunt, quae dominus propinquante suo
Abbreviated transcription (Latin):
lunȩ scdđm cõpotũ eoꝵ defecisse: Non erat
tudine celebrat᷑. Scd̾m astrologoꝵ aũ nu¬
meros certũ ẽ sołe qͣndo luna plena ẽ ñ
deficit. Quid gͦ tale unqͣm qͥsquã meminit
apparuisse de cȩlo ex qͦ dñs illa p̃dix̃. qͣle
apparuit qͣndo passus ẽ: Quare si apparebt̃
etiã talia. si ñ spiritalit̾ potiꝰ ĩtelligenda st̃.
tc̃ apparebt̃ qͣndo finis sic appropinqͣbit. ut
debͤ ant apparere: Bellis aũ ꝑdiu̾sa inter¬
ualla tp̃rm & locoꝵ qͣndo ñ t̾ra ẽtritaẽ:
Nã ut nimis antiqͣ p̃tereã sub ĩꝑatore ga¬
lieno cũ romanas ꝓuincias barbaries
cred̾e potuisse. qm̃ longe post ascensionẽ
añi factũ ẽ: Ac ꝑ hoc etiã ista qͣlia fut᷑a
sint eũ fuerit omnino fuiis ꝓximꝰ igno¬
ramꝰ. si tam̃ hec ñ ita p̃dicta st̃. ut ĩ eccłã
potiꝰ ĩtelligi debeant. Duȩ qͥppe gentes
st̃ & duo regna. unũ scilicet xp̃i. alterũ
diaboli: de quib dici potuit exsurger

Expanded text:
um eorum computum defecisse. Non erat tudine celebratur; secundum astrologorum autem numeros certum est solem, quando luna plena est, non pdeficit. quid ergo tale umquam quisquam meminit apparuisse de caelo, ex quo dominus illa praedixit, quale apparuit, quando passus est quare si apparebunt etiam talia, si non spiritaliter potius intellegenda sunt, tunc apparebunt, quando finis sic adpropinquabit, ut debeant apparere. -Bellis autem per diuersa interualla temporum et locorum quando non terra contrita est? nam, ut nimis antiqua praeteream, sub imperatore Gallieno, cum Romanas prouincias barbaries credere potuisse, quoniam longe post ascensionem domini factum est! ac per hoc etiam ista qualia futura sint, cum fuerit omnino finis proximus, ignoramus, si tamen haec non ita praedicta sunt, ut in ecclesia potius intellegi debeant. duae quippe gentes sunt et duo regna, unum scilicet Christi alterum diaboli, de quibus dici potuit: Exsurget
Abbreviated transcription (Latin):
ciat mali: qđ ꝓ coruithiis orat apłs
dicens. Oramꝰ aũ ad dnm. ne qͥd facia¬
tis mali. Unde satiᷤapparet. qͦd ad ñ
peccandu. id ẽ adͦ male faciendũ quãuiᷤᷤ
eẽ ñ dubitet᷑ arbitriũ uoluntatis. ta
m̃ eiꝰ potestas ñ sufficiat. nͥ adiuuet᷑
ĩfirmitas. Ipsa gͥ oratio. clarissima ẽ
gr̃e testificatio. Nãc ille c̃fiteat᷑. & eũ
gaudebimꝰ siue rectũ. siue correctũ.
Distinguenda ẽ lex & gr̃a. Lex iub̾e
nouit. gr̃a iuuare. Nec lex iuberet nͥ
eẽt uoluntas. nec gr̃a iuuaret. si sat
eẽt uoluntas. Iuberur ut habeamꝰ in¬
tellectũ. ubi dr nolite ẽẽ sic̃ equus &.
ut habeamꝰ ĩ tellectũ. uͥ dr. da mͥ ĩtel¬
lectũ ut discã mandata tua. Iubet᷑
ut habeamꝰ sapientiã. uͥ dr stulti aliqͣn¬
do sapite. & tam̃ orat᷑ ut habeamꝰ sapi¬

Expanded text:
ciat mali, quod pro Corinthiis orat apostolus ciat mali, quod pro Corinthiis orat apostolus dicens: Oramus autem ad dominum, ne quid faciatis mali. unde satis apparet, quod ad non peccandum, id est ad non male faciendum, quamuis esse non dubitetur arbitriumen ejus potestas non sufficiat, nisi adjuvetur infirmitas. Ipsa igitur oratio, clarissima est gratiae testificatio: hanc ille confiteatur, et eum gaudebimus siue rectum siue correctum. Distinguenda est lex et gratia. lex iubere nouit, gratia iuuare. nec lex iuberet, nisi esset uoluntas, nec gratia iuuaret, si sat esset uoluntas. iubetur, ut habeamus intellectum, ubi dicitur: Nolite esse sicut equus et ut habeamus intellectum, ubi dicitur: Da mihi intellectum, ut discam mandata tua. iubetur, ut habeamus sapientiam, ubi dicitur: Stulti aliquando sapite, et tamen oratur, ut habeamus sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sine ullo scrupulo eccłȩ. sine latibulo
ambiguitaris ullius absoluendꝰ ẽ. tr̃
ẽ reuera de eiꝰ p᷑gatione gaudendu. Si¬
grãm eẽ legis p̃ceptũ. nichil eoꝵ dic̃ qd̃
c̃cupiscentias tẽptationesq iuncenda ᷤᷤ.
quẽ ditissime effudit ĩnos qͥ ascendit
ĩ cȩłu . &. captiuauit captiuitatẽ dedit
dona hominib. Hĩc eni oramꝰ ut pec
catoꝵ tẽ ptationẽ suꝑare possimꝰ: ut
sp̃c di unde pignꝰ accepimꝰ aduuet
ĩfirmitatẽ nr̃am. Sui aũ orat & dicit
nenoᷤ inferas ĩtẽptationẽ. ñ utiq ib
orat ut ħo sit qͦd ẽ nat᷑a: neq id orat
ut habeat liberũ arbitriũ qđ iã acce¬
pit cũ crearet᷑ nat᷑a ipsa neq orat re
mandatũ. s plane orat ut faciat man¬
datũ. Si enĩ intẽptationẽ ĩductus fu¬
erit. hoc ẽ in tẽptatione defecerit:
facit utiq pec̾cm. qͦd ẽ contͣ manda¬
tũ. Orat gͦ ut ñ peccet. hoc ẽ ne qͥd fa¬

Expanded text:
sine ullo scrupulo ecclesiae, sine latibulo sine ullo scrupulo ecclesiae, sine latibulo ambiguitatis ullius absoluendus est, tunc est re uera de eius purgatione gaudendum. Sigratiam econcupiscentias tentationesque vincendas, quem ditissime effudit in nos , qui ascendit in coelum, et captivans captivitatem dedit dona hominibus . Hinc enim oramus ut pectemptationem superare possimus, ut spiritus dei, unde pignus accepimus. adiuuet infirmitatem nostram. qui autem orat et dicit: Ne nos inferas in temptationem, non utique id orat. ut homo sit, quod est natura, neque id orat, ut habeat liberum arbitrium, quod iam accepit, cum crearetur ipsa natura, neque orat remmandatum, sed plane orat, ut faciat mandatum. si enim in temptationem inductus fuerit, hoc est in temptatione defecerit, facit utique peccatum, quod est contra mandatum. orat ergo, ut non peccet, hoc est ne quid fa