comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arrog nitie signũ. Sublimes em̃ oculos: scriptu
titate drabolus: descendit de celo. Discedens.ib abra¬
ham lothi descendit ad oppida iordams. Descendu
em̃ ad oppida iordans. quia ut ait beatꝰ ambrosius
uirtutis consortiũ deserit: qui. speciem eligit
non ueritatem. Sequitur aũt captum ẽẽ loth
et quinq reges a quatuor ẽẽ suꝑatos. S quistͥ
illi quatuor reges. qui de quinq triumphauer̃t
et abdueerunt totum equitatum sodomoriun
qui ceperunt etiam loch filium fr̃is abrahe. Qiũ¬
qr reges ait beatꝰ ambrosius. quinq sunt corpo¬
ris sensus : uisus. odoratus. gustus. tactus. uidi¬
tus. Quatuor reges illecebre corporales. atq mũ¬
dine futit : qm̃ et caro homniis et numdus. ex
quatuor eotistant elementis. Merito reges dicũ¬
tur. ĩ quia ht̃ suum culpa dominatũ. ht̃ regiĩ
gͣlinde Unde apłs ait. Non regnet pcc̃m in
ũto morcali corpore. Sensus gͥ ñi facile corpo¬

Expanded text:
arrogantiae signum. Sublimes enim oculos Scripturaarrogantiae signum. Sublimes enim oculos Scripturaeritate diabolus descendit de coelo; discedens ab Abram, Loth descendit ad oppida Jordanis. Descendit enim ad oppida Jordanis, quia, ut ait Ambrosius, « virtutis consortium deserit qui speciem eligit, non veritatem. » Sequitur autem esse captum Loth, et quinque reges a quatuor esse superatos. Sed qui sunt illi quatuor reges, qui de quinque triumpharunt et adduxerunt totum equitatum Sodomorum, qui ceperunt etiam Loth, filium fratris Abrae? « Quinque reges, ait beatus Ambrosius, quinque sunt corporis sensus: visus, auditus, gustus, odoratus, et tactus. » Quatuor reges illecebrae corporales atque mundanae sunt, quoniam et caro hominis et mundus ex quatuor constant elementis. Merito reges dicuntur, quia habet suum culpa dominatum, habet regnum grande. Unde Apostolus ait: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Sensus igitur nostri facile corpo
Abbreviated transcription (Latin):
et nagos sensuina motus quasi quodam dulci¬
paternitatis regit affectu. Loth aũt dechnatio dicit᷑
Sepnatur gͦ loth ab abralam: quando aliquis a
uisticia mentis dechinat. Duob antem modis dedi¬
natio dr̃. Unde beatus ambrosius ait. Cum loth¬
inquit declinaret malum. hoc est errorem fligni¬
um crimen: tunc uingebatur patruo. Cumi dedi¬
naret bonũ hoc est ustũ. inocentẽ. scm̃: sociaba¬
Una inquit anima: motus diu̾sos non recipit
naturalit̾ dͥ repugnantes. Sic ꝑ t̾ram aĩa designia¬
eadem amma mentis ꝑfectionem et uitioꝵ multi¬
tudinẽ siil capere: quim ibidem seꝑationem fieri
contingat. Inseꝑatione ip̃i loth ditur electio: s ut
dicit᷑. de flectentib a uero. annea est iactantia. Hinc
est qd̾ diubolus cum in prima creatione aueritate
id est a deo discederet: ꝓrimũ suꝑbie reatum iucur¬
tisse legit᷑. Inde etiam lothi leuauit oculos: quod ẽ

Expanded text:
et vagos sensuum motus quasi quodam et vagos sensuum motus quasi quodam paternitatis dulci regit affectu. Loth autem declinatio dicitur. Separatur ergo Loth ab Abram, quando aliquis a justitia suae mentis declinat. Duobus autem modis declinatio dicitur. Unde beatus Ambrosius ait: « Cum Loth declinaret malum, hoc est, errorem, flagitium, crimen, tunc jungebatur patruo: cum autem declinaret bonum, hoc est justum, innocentem, sanctum, socieba Ambrosius, una anima motus diversos non recipit naturaliter sibi repugnantes. Sic per terram anima designaeadem anima et mentis perfectionem et vitiorum multitudinem simul capere, quin ibidem separationem fieri contingat. In separatione vero, ipsi Loth datur electio; sed, ut dicitur, deflectentibus a vero amica est jactantia. Hinc est quod diabolus cum in prima creatione a veritate, id est a Deo, discederet, primum superbiae reatum incurrisse legitur. Inde etiam Loth levavit oculos, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
chritudine ad amena descendit iordanis s etiã
ab hostib captus ibidem ẽe cognoscitur. Aoccat
gͥ loch honimẽ exteriorẽ. ne princeps mũdi hu¬
ius ꝑ pulchntudnnẽ reꝵ blandiatur ei: ne di¬
scedens a socio. capiatur ab hostib. Placet forsi¬
tan alicui: si de adducto eremplo exquisitius lo¬
queremur. Audiat gͦ diligens lector. qui nõ qͦs
uult uel quando nult explanatione potest habe¬
re libros: audiat nõ me s beatũ ambrosium. cuiꝰ
auctoritatem sequi hic uolumꝰ: nel sensum ali¬
is uerbis. uel eiusdem uerba ponentes. Et ut
Ad maiorem instrncdionẽ loqui ualeamꝰ: inter¬
pretatõnes hominũ nõ fit annotari difficile
Abraham cm̃i int̾pretatut pater. loth uͦ dedina¬
tio: iordanis aũt descensio. Hec om̃ia possunt¬
in homine ad aptari: quiamens iusti hominis¬
quasi pater ẽẽ dicit᷑. Sicut em̃ pater filiis
prenidet. sic mens iusti cogitationib presidet:

Expanded text:
chritudine, ad amoena Jordanis descendit, sed etiam chritudine, ad amoena Jordanis descendit, sed etiam ab hostibus captus ibidem esse cognoscitur. Doceat igitur Loth hominem exteriorem, ne princeps mundi hujus per pulchritudinem rerum blandiatur ei, ne discedens a socio capiatur ab hostibus. Placeret forsitan alicui, si de adducto exemplo exquisitius loqueremur. Audiat ergo diligens lector qui non quos vult, vel quando vult, explanationum potest habere libros, audiat non me, sed beatum Ambrosium, cujus auctoritatem hic sequi volumus, vel sensum verbis aliis, vel ejusdem verba ponentes. Et ut ad majorem instructionem loqui valeamus, interpretationes nominum non sit annotari difficile. Abram enim interpretatur pater, Loth vero declinatio, Jordanis autem descensio. Haec omnia in homine possunt adaptari, quia mens justi hominis pater esse dicitur. Sicut enim pater filiis praesidet, sic mens justis cogitationibus praesidet,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem temporaliũ antiquus hostis inmas
precendit: nĩc uͦ ꝑ pulchritudiẽ rerñ
transeuntium homin blanditur ut decipiat.
pulchritudim eñ delectatio adiuncta est : ita ut
et ip̃a pulchritudo sit delectationis causa. Ad
ħdc illud ꝑtinere credimus. qd̾ in ueten testa¬
mento scriptũ legimꝰ de patriarcha abiaham
a quo cum seꝑari uellet soth. et daretur ei a
patruo eligende possessionis libertas: leuauit
oculos et aspexit omnem regionem iorda¬
iis. que migabatur priusquam euerteret
dñs sodomiã et gomoriam. sic̾ paradysus dñi
Lnic elegit. s postea int̾ diu̾sos reges ortũ
est bellimi. et cum quinq regib captũ loch
narrat hystoria: quo cõꝑto abraham munera
uellet loth ab abraham. regionem aspexit ior¬
danis que irrigabatur sic ꝑadysus domini. et
loci pulchritudinẽ utilitati preposuit. Infir¬
nnor em̃ ut ait beatus ambrosius amena eli¬
git: utilia fastidit. Sic nõ tm̃ captus loci pul¬

Expanded text:
ium antiquus hostis minas praetendit, nunc vero per pulchritudinem rerum temporalium homini blanditur ut decipiat. Pulchritudini enim adjuncta est delectatio, ita ut ipsa pulchritudo sit delectationis causa. Ad hoc illud pertinere credimus quod in Veteri Testamento legimus scriptum de patriarcha Abram, a quo cum separari vellet Loth, et daretur ei a patruo eligendae possessionis libertas, levavit oculos et aspexit omnem regionem Jordanis, quae irrigabatur, priusquam everteret Dominus Sodomam, et Gomorrham, sicut paradisus Domini, hanc elegit; sed postea inter diversos reges ortum est bellum, et a quatuor regibus captum Loth, narrat historia: quo comperto Abram numeravvellet Loth ab Abram, regionem aspexit Jordanis, quae irrigabatur sicut paradisus Domini, et loci pulchritudinem utilitati praeposuit. « Infirmior enim, ut ait beatus Ambrosius, amoena eligit, utilia fastidit. » Sic non tantum captus loci pul
Abbreviated transcription (Latin):
tatio: et ideo dicuntur temptationũ cause Con¬
fert em̃ pulchritudo delectationem ornatus
affectum. locus oportuntatem. diuitie ef¬
fectum. He sunt ille .iiiiͦ. quar illa est prima
cum qua fit tempiatio: scd̾ ꝓpt̾ quam fit.
tͥti m quafit. qunta ꝑ ꝙͣ ducitut ad actũ.
Cum nuliete etem̃ speciosi: delectatio carna

Expanded text:
tatio, et ideo dicuntur tentationum causae. Contatio, et ideo dicuntur tentationum causae. Confert enim pulchritudo delectationem, ornatus affectum, locus opportunitatem, divitiae effectum. Hae sunt illae quatuor, quarum illa est prima cum qua fit tentatio, secunda propter quam fit, tertia in qua fit, quarta per quam ducitur ad actum. Cum muliere etenim speci
Abbreviated transcription (Latin):
quas uocamꝰ causas temptatiomĩ. que om¬
in homim fugiende ẽẽnt: et maxie renuntian¬
tib huic scło habende despectui. Sed que sint
he cause temptationũ. et quare et quomͦ fugien¬
de: audientium mentib pro captu ur̃o patesa¬
ciamus exemplis. Primaautem haꝵ quatu¬
or. est loci amenitas. ut ciuitates et oppida q̃
non tm̃ ex situ loci amenitatem recipiunt
uͦ causa est. preciosus ornatus: ut est equorũ
cura pigiuum. et uestimentoꝵ ex quisita ua¬
rictas. Quarta aũt est muliex species: quaꝵ
ut dicitur uox blauditur ainb et facies ocu¬
lis. Ecce que sint ille quatuor temptationũ
caise audnunius: nunc aũt quare fugiende
sint. restat ut dicamꝰ. Ideo em̃ fugienda sunt
ista: quia ex pulchritudine mulierum uolup¬
tas carnałis nascitur. Ex uaretate uͦ nesti¬
mentoꝵ: iffectus placendi subimunsi ratur
Locus. ñt id est urbes et oppida: deuit opor
affluentiam: quod placet impetrmn solet. Sic
frẽs confluunt ista om̃ia ut ꝑsicutur temp¬

Expanded text:
 causas tentationum, quae omni homini fugiendae sunt, et maxime renuntiantibus huic saeculo habendae despectui. Sed quae sint hae causae tentationum, et quare et quomodo fugiendae, audientium mentibus pro captu nostro patefaciamus exemplis. Prima autem harum quatuor est loci amoenitas, ut civitates et oppida, quae non tantum ex situ loci amoenitatem recipiuntum. Tertia vero causa est pretiosus ornatus, ut est equorum cura pinguium, et vestimentorum exquisita varietas. Quarta autem est mulierum species, quarum ut dicitur vox blanditur auribus, et facies oculis. Ecce quae sint illae quatuor tentationum causae audivimus, nunc autem quare fugiendae sint, restat ut dicamus. Ideo etenim fugienda sunt ista, quia ex pulchritudine mulierum voluptas carnis nascitur. Ex varietate vero vestimentorum affectus placendi subministratur. Locus autem, id est urbes et oppida, dant opportum vero affluentiam, quod placet impetrari solet. Sic, fratres, confluunt omnia ista ut perficiatur ten
Abbreviated transcription (Latin):
Alii suꝑsticiosũ nimis in p̃parandis cibis. stu¬
diũ. ⁊ adhibent. infinita decoctionũ. ł frixu¬
rarum. ⁊ ꝯdimentoꝵ genera excogitantes.
mͦ mollia. mͦ dura. modo frigida. mͦ calida¬
ciiino. in sale ꝯdita. scd̾m ꝯsuetudĩnem
clepcidram. elig elicieudi gustus grã. pala¬
tũ ixdenduuut: Igicau ꝯtra hec iugia fanã¬
da. necessariut ⁊ rigor discipline: qui ibal
dule petulanciũs. infra certũ lĩntẽ cohile¬
at: quatinus se neq ad ĩmoderatas deli¬
sias. neq ad noustates. neq ad suꝑstitio¬
statem. neq supra nucessitatom aliquid

Expanded text:
Alii superstitiosum nimis in praeparandis cibis stuAlii superstitiosum nimis in praeparandis cibis studium adhibent, infinita decoctionum et frixurarum et condimentorum genera excogitantes, modo mollia, modo dura, modo frigida, modo calidacumino, modo sale condita, secundum consuetudinem clepsydram eliciendi gustus gratia palatum extendunt. Igitur contra haec vitia sananda necessarius est rigor disciplinae, qui istas gulae petulantias intra certum limitem cohibeat, quatenus se neque ad immoderatas delicias, neque ad novitates, neque ad superstitiostatem neque supra necessitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
bi oblati fuerint. statim aut indigestionem sto¬
machi. aut pectoris siccitarem. Aut obripilati¬
ouem capitis. aut si qua sunt talia. ad excsã¬
das excusatoẽs in pccĩs p̃tendũt: Alii delici¬
as ⁊ luxum ciboꝵ magna ꝯstancia aspernant᷑:
s ab eis iterũ non minori aut tolerabiliori pe¬
tulancia. ꝯmũiũ ciboꝵ usus oĩno desꝑicitur
Noua quedam ⁊ insolita ciboꝵ geu̾a exqͥrit.
ita ut sepe propt̾ unius uentrem hõis. ꝑ oc̃s
cucoupagos turba famuloꝵ discurrat. et
uix tandem uel ignotas de desertis procul mõ¬
tibus radicet euellendo. uel pauculos de rius¬
ł ⁊ grrgitibus.÷ profunda perscutatione pi¬
scitulos trahendo. siue mñtempestiua de areuti¬
bus rubetis arbusta colligendo. unius appetit̾
retulanciam ꝯpesce̾ queat: Et sane michi sa¬
tis nõ patere potest uitiũ istos exagitãs: ni
suo obsequio occupari gaudent. siue qr per
sunt. tantũ nu̾to dissimiles uideri uolunt:

Expanded text:
bi oblati fuerint, statim aut indigestionem stobi oblati fuerint, statim aut indigestionem stomachi aut pectoris siccitatem, aut obripilationem capitis, aut si qua sunt talia, ad frivolas excusationes praetendunt. Alii delicias et luxum ciborum magna constantia aspernantur, sed ab eis iterum non minori aut tolerabiliori petulantia communium cibariorum usus omnino despicitur. Nova quaedam et insolita ciborum genera exquirunt, ita ut saepe propter unius ventrem hominis per omnes circum pagos turba famulorum discurrat, et vix tandem vel ignotas de desertis procul montibus radices evellendo vel pauculos de imis gurgitibus profunda scrutatione pisciculos trahendo, sive intempestiva de arentibus rubetis arbuta colligendo, unius appetitus petulantiam compescere queat. Et sane mihi non satis patere potest, quod vitium istos exagitet, nisisuo obsequio occupari gaudent, sive quia pesunt, tantum merito dissimiles videri volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓpe. que longes omia circoncurrũt: si¬
mul panes ꝯminuũt. uina in calices ⁊
patus effundunt. discos in girũ circõdunt.
⁊ uelut rex suꝑ obsessam ciuitatẽ assultꝰ
facturus. dubitanter ubi pͥmũ expugna¬
toẽm aggrediantur. dũ sĩmul in omni tẽ¬
pore irruptoẽm facere ꝯcupiscunt Plus
iusto fortassis ista dicentes uerecondre obli¬
ti sumus: sed uescit aliquando ĩpudentia e¬
rubesce̾. nisi fuerit manifeste confusa Hns
em̃ modis debet quisq int̾ epulas ꝯsersiare
discipłinam ĩ seipso: uideliced ut linguã suã a
loquacitate restringat. ⁊ oculos a cucõspedoẽ
discipline incibo: sciliced obseruantia ĩ eo quid
ta expetat. uͭ ninis raui ⁊ insolita requirat. nͨ
pͥmo luxus arguitur. in secondo curiositas:
in tercio suꝑsticio notaturꝰ  Sunt nãq quidã
fauces: qui ͤ̃ d satis ridiculosa infirmitate egro¬
tant: Nam nisi ꝑinguia ⁊ delicata. deglutire

Expanded text:
quae prope, quae longe, omnia circumcurrunt, siquae prope, quae longe, omnia circumcurrunt, simul panes comminuunt, vina in calices, et pateras effundunt, discos in gyrum circumducunt, et velut rex super obsessam civitatem assultum facturus, dubitant ubi primum expugnationem aggrediantur, dum simul in omni parte irruptionem facere concupiscunt. Plus justo fortassis ista dicentes, verecundiae obliti sumus, sed nescit aliquando impudentia erubescere, nisi fuerit manifeste confusa. His igitur tribus modis debet quisque inter epulas conservare disciplinam in semetipso, videlicet ut et linguam suam a loquacitate restringat, et oculos suos a in eo quomota expetat, nec nimis rara et insolita requirat, necprimo enim luxus arguitur, in secundo curiositas, in tertio superstitio notatur. Sunt namque quidam quorum fauces satis ridicula infirmitate aegrotant, quae nisi pinguia et delicata deglutire
Abbreviated transcription (Latin):
fam diues qui inter xpulas loquacitati
seruierat᷑ nehxmẽtius post ĩ inferno posi¬
tus. uehementus in lingua ardebat. Itẽ
habeat oculos. neque curiose. neq ĩpudenter
spiciat᷑. sed potius pudice demissis luminbus.
nãq continendi sese ibi negligenda nõ est :
aut inhonestũ agatur: Nichil ꝯ strepitu aut
tumultu fiat: sed om̃iã mẽbra. ꝯ modestia.
⁊ transquillitate. ⁊ disciplina ꝯtineantur.
inquieta agitatione. ⁊ ꝯsusione mẽbdorum.
intemꝑantiã animi denũtiant Capud ex¬
cutiũt brachia exerunt. mamus in altum
extendunt: ⁊ nõ sine magna turpitudĩne.
quasi totũ epulũ simlꝰ sit̃ absoriuri. iñgẽtes
quosdam conatus. ⁊ gestus satis indecoros o¬
stendunt: Anhelant ⁊ suspirant p̃ angustia:
ita ut existĩmes eos aliquando aliũ rugiẽti
uentri patentiorẽ aditũ quer̾e. quasi angu¬
stia faricium non possit esurienti stomacho.
satis sufficientem habundantiã ministrare.
In uno ergo loco sedentis. oculis ac mambus.

Expanded text:
nim dives qui inter epulas loquacitati servierat, post in inferno positus vehementius in lingua ardebat . habeat oculos, neque curiose, et ut amplius aspiciat, sed ut potius pudice demissis luminibus quoque continendi sese ibi negligenda non est, qaut inhonestum agatur. Nihil cum strepitu aut tumultu fiat, sed omnia membra cum modestia, et tranquillitate in disciplina contineantur. inquieta quadam agitatione et confusione membrorum intemperantiam animi sui designant. Caput excutiunt, brachia exerunt, manus in altum expandunt, et non sine magna turpitudine quasi totum epulum simul sint absorpturi, ingentes quosdam conatus et gestus satis indecoros ostendunt. Anhelant, et suspirant prae augustia, ita ut existimes eos alium rugienti ventri patentiorem aditum quaerere, quasi angustia faucium non possit esurienti stomacho satis sufficientem abundantiam ministrare. In uno ergo loco sedentes, oculis, et manibus
Abbreviated transcription (Latin):
dilicentiam. quam rigor claustri abstulerat re¬
promittit: fabulosas uͦ confessiones ociosorũ.
plateaꝵ plausus. fori spectacula. cyboꝵ afflu¬
entiam. uestis molliciam. et ut cͥunc̾ta cõple¬
am. libertatem faciendi ꝗd pliceat supͣ dictis
actumulat. Eece pugna difficilis. Ecce iabmni

Expanded text:
di licentiam, quam rigor claustri abstulerat, redi licentiam, quam rigor claustri abstulerat, repromittit; fabulosas vero confessiones otiosorum, platearum plausus, fori specutacula, ciborum affluentiam, vestis mollitiem, et, ut cuncta compleam, libertatem faciendi quod placet supradictis accumulat. Ecce pugna difficilis. Ecce Jabin,
Abbreviated transcription (Latin):
honores. Alterum cupiditatis est: alcerũ su¬
ꝑbie. Hec sunt latera scale. ꝑ quam drabolꝰ
de celo descendit ad inferos. Promitit mũ
di prudentia s inchildat. et si aliqñ recipi¬
ant homines qd̾ promittit. non datur illud
s emitur. Dat mundus opes s nõ gratis. qͥ¬
em̃ serius efficitur peccati ꝓ ip̃is. nõ accepit
gratis. Dat honores: s non sine precio. Qnib
promittit mũdꝰ opes: et cuiꝰ sunt opes quis
promittit. Qnoni dat et ubi dat qd̾ ꝓmit.¬
ciu sui domũ. amplitudinem possessicis. diui¬
tiaꝵ asfluentiam. Ege quib ꝓmittit. et cuiꝰ
sunt que ꝓmttit. Stulta est hec prudentia
que thesauruat et ignorat cui congregabit
ea. Militib promittit interenses lucra. int̾
teloꝵ grandinẽ: sub spe carceris. sub mortis pe¬
dantur opes et amine. Ecce quomͦ dat. et ubi
dat qd̾ promittit. In utroq periculum. mutto
difficilis adquirendi modus. Ibi promittit lucnĩ

Expanded text:
honores. Alterum cupiditatis, alterum suhonores. Alterum cupiditatis, alterum superbiae. Haec sunt latera scalae, per quam diabolus descendit de coelo ad inferos. Promittit nobis mundi prudentia, sed nihil dat, et si aliquando recipiunt homines quod promittit, non datur illud sed emitur. Dat mundus opes, sed non gratis. Qui enim efficitur servus peccati pro ipsis, non accipit gratis. Dat honores, sed non sine pretio. Quibus promittit mundus opes, et cujus sunt opes quas promittit? Quomodo dat, et ubi dat quod promitcini sui domum, amplitudinem possessionis, divitiarum affluentiam. Ecce quibus promittit, et cujus sunt quae promittit. Stulta est haec providentia, quae thesaurizat et ignorat cui congreget ea . Militibus promittit inter enses lucra, inter telorum grandinem, sub metu carceris, sub mortis pedantur opes et animae. Ecce quomodo dat et ubi dat quod promittit. In utroque periculum, in utroque difficilis acquirendi modus. Ibi promittit lucrum,
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na transitoriis. docoris pulchriora. bonis me¬
lora. Terrena corrũpinitur. fmẽ expectant.
pulchritudinis aduittunt florem. bonitatis
priuantur fructu. Celestia uͦ termino carent
nõ corrũpuntur infirmitate. nõ frangunt᷑
semo. nõ adnichilantur netustate. Felir et̾ni¬
tas. que corruptõe caret: infclix illa ꝙͣ comi¬
tatur et̾nalit̾ cormptõis desectus. que idro du¬
rat ut crucietur: ideo et̾nalit̾ cruciatur. qr
fine peccarent homiues si potuissent. Deci.¬
pitur gͦ qui pulchritudinem temporalium
blandientẽ sibi sequitur ⁊ s antepona spirita¬
lem. ut uideat regem in decore suo quoru
mentis adquiescunt. promis uͭ ꝑu̾tat¬
sis cituus flectantur mierib. Ideoq tercio iiii¬
loco competentius qui sint illi qui promittũt
uideamꝰ. Prudentia mundi ip̃a est. que pro¬
mittit ut ꝓuertat. Promittit em̃ duo p̃¬
ciosa iudelicet et sublua: hoc est diuitias et

Expanded text:
aeterna transitoriis, decoris pulchriora, bonis meaeterna transitoriis, decoris pulchriora, bonis meliora. Terrena corrumpuntur, finem exspectant, pulchritudinis amittunt florem, bonitatis fructu privantur. Coelestia vero termino carent, non corrumpuntur infirmitate, non fraguntur senio, non annihilantur vetustate. Felix aeternitas quae corruptione caret, infelix illa quam comitatur aeternaliter corruptionis defectus, quae ideo durat ut crucietur, ideo aeternaliter cruciatur, quia sine fine peccarent homines si possent. Decipitur igitur qui pulchritudinem temporalium blandientem sibi sequitur: sed anteponat spiritalem, ut videat Regem in decore suo. CAP. mentis acquiescunt, promissis citius flectantur muneribus. Ideoque tertio loco competentius, qui sunt illi, qui promittunt videamus. Prudentia mundi ipsa est quae promittit ut pervertat. Promittit enim duo, pretiosa videlicet et sublimia, hoc est divitias et
Abbreviated transcription (Latin):
stri assiduitas quã cura famiłiatis rei nõ tur¬
bat. quam nõ sollicitant accessus horamũ
ibi inter frẽs alterius ad alterũ diligens habe¬
tur custodia.i bi prelator subiectis discreta ꝓui¬
lita crescit : dilata minuitur. Ibi disciplma ce¬
teros motus corꝑis seruire cogit mundicie:
et sic omnis oportumtas que est ad malũ ꝑ
clanstri ꝯssiduitatẽ excduditur. Pet pauꝑta¬
tem uͦ noumtarin pecume effectus de quo su¬
ꝑrus locuti sumꝰ extirpatur. Bestat gͥ ut ꝑ
pudicitiam cordis.et oculoꝵ delectatio carna¬
tis excludatur. ꝑ. imorem uilis habitus nesti¬
imi p̃ciosaꝵ uarietas subthrahatur. ꝑ claustr
assiduitatem oportumtas que est in malum
priuetur ꝑ uoluntariã panꝑtatem. effectus
pecime adnchiletur. Istis utatur homo inte¬
rior et exterior ad deffentionẽ ne ꝑ pulchritu¬
dinẽ terũ temporaliũ que ꝑ illa quatuor blã¬
ditur ei. decipiatur. Anteponat celestia t̾reni.

Expanded text:
stri assiduitas, quam cura rei familiaris non turstri assiduitas, quam cura rei familiaris non turbat, quam non sollicitant accessus hominum. Ibi inter fratres, alterius ad alterum diligens habetur custodia, ibi praelatorum subjectis discreta proviest enim: « Ira prolata crescit, dilata minuitur . » Ibi disciplina caeteros motus cordis servire cogit munditiae, et omnis opportunitas, quae est ad malum, per claustri assiduitatem excluditur. Per paupertatem vero voluntariam pecuniae affectus de quo superius locuti sumus exstirpatur. Restat igitur ut per pudicitiam cordis et oculorum delectatio carnalis excludatur; per amorem vilis habitus, vestium pretiosarum varietas subtrahatur; per claustri assiduitatem, opportunitas quae est in malum privetur; per voluntariam paupertatem, affectus pecuniae annihiletur. Istis utatur homo interior et exterior ad defensionem, ne per pulchritudinem rerum temporalium quae per illa quatuor blanditur ei decipiatur. Anteponat coelestia terrenis,
Abbreviated transcription (Latin):
et ut aiti beatus ambrosius teneri ueste potu¬
it. qui teneri nõ potuit ammo. Hic est gladiᷤ
quo confligitur comius. mollis nidelicet
rupit fibriam ne serperet contagiũ. Et
ideo scriptũ est. Ne multus fueris ad alienã
neq cõtinueris amplexib nõ tuam. His gͥ
modis docet nos ioseph. ne ꝑ pulchritudinẽ
nulierũ ad delectationẽ trahamur. Uesti
uͦ ornatum et affectũ qui inde subministrat᷑
uilis habitus amor erterminat. Nemo emĩ
qui uere habeat proprii habitus contẽptum
assiduitas exdudit. Qui em̃ discurrunt ꝑ ali¬
enas domos. qui societate gandent sclariũ homi¬
nimi qui fori spectaculi sequunt᷑. qui nõ ad ne¬
cessitatem cõmunẽ. s ad ꝓpriam uoluntatẽ sũt
pnati. qui causas irineris sui nõ habent sed
Fingunt: tales dico sic̾ sunt faciles ad discur¬
rendum. ita forsitan proni sũt que ad caloci
oportuntas submmnstrat. Secura est gͥ clau¬

Expanded text:
, et ait Ambrosius: « Teneri veste potu, et ait Ambrosius: « Teneri veste potuit, qui teneri non potuit animo. Hic est gladius, quo configitur cominus, mollis scilicet rupit fimbriam ne serperet contagium, et ideo scriptum est: « Ne motus fueris ad alienam, neque contineas amplexibus non tuam . » His igitur modis docet nos Joseph ne per pulchritudinem mulierum ad delectationem trahamur. Vestium vero ornatum et affectum qui inde subministratur, vilis habitus amor exterminat. Nemo enim qui vere habet proprii habitus contemptum, i assiduitas excludit. Qui enim discurrunt per alienas domos, qui assiduitate saeculariumm, qui foris spectacula sequuntur, qui non ad necessitatem communem, sed ad propriam voluntatem sunt parati, qui causas itineris sui non habent sed fingunt, tales, dico, sicut sunt faciles ad discurrendum, ita forsitan proni sunt ad ea quae loci opportunitas subministrat. Secura est ergo clau
Abbreviated transcription (Latin):
storia. Ait eñi scriptura. Et ĩnnsit uror
dm̃ sui oculos suos in ioseph. Nec sunt impu¬
dicitie tela : quib uulnetantur młti licet
longe positi. His telis puducitiam oculoꝵ¬
opposuit. Scriptum est em̃. Noli intendere
fallaci mulieri ne capiaris eculis: neq ra¬
pians palpebris eius. Petulans est emm
libido. de qua petulentia oculoꝵ dixit beatꝰ
augustimus in regula dericoꝵ. S̾i hanc
petulantiani in aliquo ur̃m aduerteritis.
statimi admonete ne cepta progrediatur.
s de proximo corrigatur. Nec tm̃ petulãs
rbratio haste blandientis indelicet adulte¬
resermo. Huic opponitur cordis munidicid
uenenata em̃ colloquia. nõ recipit mũdi cor¬
dis puritas: s audit scripturam dicẽtẽ. Non
te seducat meretrie multo blandimento ser mo¬
nis: nec laqueis labioꝵ suoꝵ te allidet. Nec tr̃
petulans et procax libido est: s etiam impor¬
tuna. Tenuit eñi uxor dñi sui uestem ioseph¬

Expanded text:
storia. Ait enim Scriptura: Et immisit uxor storia. Ait enim Scriptura: Et immisit uxor domini sui oculos suos in Joseph . Haec sunt impudicitiae tela, quibus vulnerantur multi, licet longe positi. His telis oculorum pudicitiam opposuit. Scriptum est enim : « Noli intendere mulieri fallaci, ne capiaris oculis, neque rapiaris palpebris ejus. Petulans enim libido est. » De qua petulantia oculorum dicit beatus Augustinus in Regula clericorum: « Si hanc petulantiam in aliquo vestrum adverteritis, statim admonete, ne coepta progrediatur, sed de proximo corrigatur. Nec tantum petulans cum . Haec est vibratio hastae, blandientis adulterae sermo. Huic opponitur cordis munditia. Venenata enim colloquia non recipit mundi cordis puritas, sed audit Scripturam dicentem: Non te seducat meretrix multo blandimento sermonis, nec laqueis labiorum suorum te alliget . Nec tantum petulans et procax libido est, sed et importuna. Tenuit enim uxor domini sui vestem Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
gustino legitur. Impudicus inquit oculus
impudici cordis est nuntius. Qui dẽpnat
impudicitiam: priditiciam laudat. Sũt em̃
ramediata et necesse est alterũ mẽe cirea su¬
um susceptibile. Pudicus oculus iamtor
est cordis. sedet ad innuani nec ꝑmttit in¬
Ttare qd̾ noceat. nnchil nuntiat nisi qd̾ dece¬
it. quiequid indecens nouit cẽ ex ludit et
elimiinat. Impudicus uͦ querens qd̾ placeat
ꝑ om̃na discurrit. uolentes inttare patitur:
nolentes uͦ monet et hortatur.
.Inde scriptura dicit. Oculi primatela
sunt adultere. Solent homines trib genen¬
bus armoꝵ uti ad defensionem telis uidelici
hasta et gladio. Longe positi uulnerantur
telis. in illos qui cuspide tangi nequeunt
iubratur hasta. cum pii ignatur cominꝰ
officiumsnũ gladius implet. Similibus
armis utitur impudicitia ad ex prignandũ
homimẽ exteriorem. qd in iosepħ patriarcha
uetens testamenti contigisse narrat hũ¬

Expanded text:
gustino legitur: « Impudicus, inquit, oculus gustino legitur: « Impudicus, inquit, oculus impudici cordis est nuntius. Qui damnat impudicitiam, pudicitiam laudat. Sunt enim contraria immediata, et necesse est alterum inesse circa suum susceptibile. Pudicus oculus janitor est cordis, sedet ad januam, nec permittit intrare quod noceat, nihil nuntiat nisi quod deceat, quidquid indecens esse noverit, excludit et eliminat. Impudicus vero quaerens quod placeat, per omnia discurrit, volentes intrare patitur, nolentes vero monet et hortatur. » Unde Scriptura dicit: Oculi prima tela sunt adultera . Solent homines tribus generibus armorum uti ad defensionem, telis videlicet, hasta et gladio. Longe positi vulnerantur telis in illos qui cuspide tangi nequeunt; vibratur hasta, cum pugnatur cominus, officium suum gladius implet. Similibus armis utitur impudicitia ad expugnandum hominem exteriorem, quod in Joseph patriarcha Veteris Testamenti contigisse narrat hi
Abbreviated transcription (Latin):
est: impetrat a patre suo sororis aduentũ.
solus solam aggreditur. poscit coitum ne¬
gat illa. negantem opprnut. nmi ferẽs
oppresse. Doceat nos gͥ chamar oportum¬
tatem loci fugere. ne in ip̃o fiat premedi¬
tata temptatio. Audiant sͥ hec ut sibi caue¬
ant illi qui loculos portant. qui pecum¬
as seruant. qui nũdinas mundanas et
fora ꝓpt̾ necessitates fr̃m frequentãt. qui
secularium domos et curas ꝑlustrant. De¬
uitent gͥ huiꝰ modi fr̃es solat umi bersabce.
biuium thamar. thalamũ animon filii regi
dauid. Denitent eciam ꝑsonas infames. hos¬
picia suspecta. mimuscula dire et accipere.
pecunam plurimã congregare. ne in ip̃a
laqueus lateat in quo cum alio pereat. Et
cillitatis assignemꝰ. Pulhiritudinem gͥ mu¬
lieriun et delectationem carnalem que iude
procedit. ꝑ oculoꝵ et cordis puditiciã ne
noceat uitare possimius. Ad hoc ꝑtinet il¬
lud qd̾ in regula dericoꝵ scriptũ a beato au¬

Expanded text:
est, impetrat a patre suo sororis adventum, est, impetrat a patre suo sororis adventum, solus solam aggreditur, poscit coitum, negat illa, negantem opprimit, vim inferens oppressae . Doceat igitur nos Thamar opportunitatem loci fugere, ne in ipso fiat praemeditata tentatio. Similiter: ant illi qui loculos portant, qui pecunias servant, qui nundinas et fora pro necessitatibus fratrum frequentant, qui saecularium domos et curias perlustrant. Devitent ergo hujusmodi fratres solarium Bersabee, bivium Thamar, thalamum Ammon filii regis David; devitent etiam personas infames, hospitia suspecta, munuscula dare et accipere, pecuniam plurimam congregare, ne in ipso laqueus lateat, in quo cum alio pereant. Eccillitatis assignemus. Pulchritudinem igitur mulierum et delectationem carnalem, quae inde procedit, per oculorum et cordis pudicitiam ne noceat, vitare possumus. Ad hoc pertinet illud quod in Regula clericorum scriptum a beato Au
Abbreviated transcription (Latin):
pter ornamentum turpis placet: que sme or¬
In oportuno uerd loco res ad fmem tralrtur
quam ioportuntas impediret. S lcet il¬
latria confluant. licet pulchersis. et porni¬
mẽtur ab illa competens dilationis occasio.
Bestat gͥ ut ꝑ pecunam cepta temptatio
finem recipiat. Bersabee urie ethei uror. cũ
lauatet se in solatio domus sue ꝓpter pͥulchri¬
tudinem placuit dauid: placuit et traxit
ad crimen. Fuit gͥ bersabee causa: cum̾ quã
fieret temptatio. Iudas cii inthannias i¬
ret ad condendas oues. thannar mirum su¬
am immeretritio habitu sedentem imihuuo
reꝑit. cum reꝑta rem habuit. Quid gͦ pla¬
cuit uide thamar ꝓpter pulchritudinem¬
de qua etiam que ẽẽt ignorabat: Conse¬
quens est gͦ ut ornatus merctricii habitꝰ
sit aliqua. ꝓpt̾ quam uidas complesset de¬
lectationem carnalem. Animon u filius
regis dauid cum uchement̾ thamar soro¬
rem suam diligeret oportunitatem lociqͣ¬
sunt et inuenit. infirmũ se ẽẽ mentit᷑

Expanded text:
atum corporis placet, quae sine orIn opportuno vero loco res ad finem trahitur, quam importunitas impediret. Sed licet illa tria confluant, licet pulcher sis, et perornavenietur ab illa competens dilationis occasio. Restat igitur ut per pecuniam coepta tentatio finem recipiat. Bersabee, Uriae Ethei uxor, cum lavaret se in solario domus suae, propter pulchritudinem placuit David, placuit et traxit ad crimen ; fuit igitur Bersabee causa cum qua fieret tentatio. Judas cum in Thamnas iret ad tondendas oves, Thamar nurum suam in meretricio habitu sedentem in bivio reperit, cum reperta rem habuit . Quid cuit Judae Thamar, num propter pulchritudinem, cum etiam quaenam esset ignorabat? Consequens ergo est ut ornatus meretricii habitus sit aliqua causa propter quam Judas complesset delectationem carnalem. Ammon vero filius regis David, cum vehementer Thamar sororem suam diligeret, opportunitatem loci quaesivit et invenit, infirmum se esse mentitus
Abbreviated transcription (Latin):
Ad aptetur gͥ ꝓportionalis similitudo: ostendat᷑
in homine interiori et exteriori qd̾ cõtigisse po¬
licet carnem nr̃am. nemo dubitat indiscretũ
fore et pigrũ aĩam uͦ id est hominẽ inteniorem
pal plasmanit. Et ce dausttũ id est dei castrũ
intrauerunt ambo: ecce hostiũ turbe undiq cõ¬
clamant. quidam minaut᷑ ut t̾reant: blandi¬
untur multi ut decipiant. ꝓmittunt etiam
aliqui ut ꝑu̾tant insidiantur fere om̃s ut ra¬
piant: simul mutiles om̃s fc̃i sunt: nõ est qͥ
faciat bonũ nõ est usq ad unũ. Extra. mũdꝰ
totus exeuntib obstrepit: intus uͦ sagittant᷑
in octulto recti corde. uelant ignea tela. cõfli¬
gũt hostes cõminꝰ. moriunt᷑ młti. nullus sine
uulnere unius diei ꝑicłm euadere potest. Ric¬
ut diximꝰ dẏabolus ꝑ quosdam de exertitu suo clau¬
stralib minatur ut t̾reat eos: ꝑ alios blanditur
ut decipiat. ꝑ aliquos ꝓuttit ut ꝑuertat:

Expanded text:
Adaptetur igitur proportionalis similitudo, ostendatur Adaptetur igitur proportionalis similitudo, ostendatur in homine interiori et exteriori quod contigisse policet carnem nostram, nemo dubitat indiscretum esse, et pigrum: animam vero, id est hominem interiorem, plasmavit. Ecce claustrum, id est Dei castrum, intraverunt ambo, ecce undique hostium turbae conclamant, quidam minantur ut terreant, blandiuntur multi ut decipiant, promittunt etiam aliqui ut pervertant, insidiantur fere omnes ut rapiant, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Extra mundus totus exeuntibus obstrepit; intus vero sagittantur in occulto recti corde: volant ignea tela, confligunt hostes eminus, moriuntur multi; nullus sine vulnere unius diei periculum evadere potest: sicut diximus, diabolus per quosdam de exercitu suo claustralibus minatur ut terreat eos, per alios blanditur ut decipiat, per alios promittit ut pervertat,
Abbreviated transcription (Latin):
it audient ur loqui de eo eciam debilium mentibus
magna pars bonitatis est. hoc est fres officuui
discreti et expediti. Indiscreti aũt et pigri officiũ
est impedite discretũ. tardare expeditũ ᷤ hñc ta¬
lia agentem labor expediti. discreti docta proui¬
dentia sue facit participet laudis et głie. Qm̃
autera liberatur ab hostib castrũ. cum socio dm̃
sii grãm recipit: et remimeratur cũ eodem
mĩ: s sepius euenisse cõtrariu. in hac societa¬
te cognonimꝰ. Aira res. Iste qui talis ante fuerã
cuius ꝓbitas licet dĩpuosa extitisset. ab hostib
tñ laudan meruit. cuiꝰ ꝓuidentia soc ioꝵ murus
extiterat: iste talis dico assiduitate quadam a so¬
c̾io uictus pigro consentit: indiscretum patit᷑.
uagantẽ sequit᷑. Ecce fr̃es piger expeditũ lu¬
ctando deicit: discretũ indiscretum decipit. Sic
uagantes extra castrũ ab hostib capinntur:
recipiunt ꝓ muere penã: pro labore suppliciũ

Expanded text:
it audientium, loqui de eo etiam debilium mentibus it audientium, loqui de eo etiam debilium mentibus fieri, magna pars bonitatis est. Hoc est, fratres, officium discreti et expediti. Indiscreti autem et pigri officium est, impedire discretum, tardare expeditum. Hunc talia agentem, labor expediti, discreti docta providentia facit participem laudis et gloriae. Quando autem liberatur ab hostibus castrum, cum socio Domini sui gratiam recipit, et remuneratur cum eodem.aemium, sed saepius invenisse contrarium in hac societate cognovimus. Mira res! Iste, qui talis ante fuerat, cujus probitas licet damnosa eis exstitisset, ab hostibus tamen laudari meruit; cujus providentia sociorum murus exstiterat, iste talis, dico, assiduitate quadam a socio victus, pigro consentit, indiscretum patitur, vagantem sequitur. Ecce, fratres, piger expeditum luctando dejicit, discretum indiscretus decipit. Sic vagantes extra castrum ab hostibus capiuntur, recipiunt pro munere poenam, pro labore supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
Discretꝰ in die munitiones parat. erig̾it ꝓpu¬
gnacula. defensionis loca singulis assignat: offi¬
cia p̃essendi iiungit quib clani socioꝵ concor¬
diam docet : ieumandi tempus indicit. ne fa
uictorie obtineat principatum. Etaudem dã¬
puat. ne ꝑ aliquem hostis ingrediatur: s aute
om̃ia ꝑseuerantem patientie cõstantiam haben¬
do̾m fore predicat et hortatur IIn nocte uͦ excu¬
bias ponit: discurrit ꝑ uigiles: sonnolentos
tat quia piger est : docet quia indiscretꝰ est
Si antẽ propius hostes accedant. machina¬
menta lelli prepagent.ares ianuã pulset.
tinc exit armatꝰ. sustinet hostes. iuribus
hostium incursus repellit. quia eepeditus
est: prouidentia machinamẽta dissipat quia
discrotus est. Snc ꝯgit discretꝰ nõ ad tepus
s assidne: ne adu̾sariis tradatur castrum .̃ ne
et ip̃e capiat᷑. tradat᷑ exactori. mittat ͦ in carce¬
tem. trahat᷑ͦ ad cormenta. Istius uita mores ĩstru¬

Expanded text:
Discretus in die munitiones parat, erigit propuDiscretus in die munitiones parat, erigit propugnacula, defensionis loca singulis assignat, officia praeessendi injungit quibusdam sociorum, concordiam docet, jejunandi tempus indicit, ne fams victoriae obtineat principatum; fraudem damnat, ne per aliquem hostis ingrediatur; sed ante omnia perseverantem patientiae constantiam habendam fore praedicat, et hortatur. In nocte vero excubias ponit, discurrit per vigiles, somnolentos tat, quia piger est, et docet, quia indiscretus est. Si autem propius hostes accedant, machinamenta belli praeparat, aries januam pulsat; tunc exit armatus, sustinet hostes, viribus hostium incursus repellit, quia expeditus est, providentia machinamenta dissipat, quia discretus est. Sic agit discretus non ad tempus, sed assidue, ne adversariis tradatur castrum, ne et ipse capiatur, et tradatur exactori, mittatur in carcerem, trahatur ad tormenta. Istius vita mores instru
Abbreviated transcription (Latin):
ligna. Ornant p̃toria colũpns fores domibus
ante ponũt: que utinã panꝑes include̾nt non ex¬
duderent. Cines urbiũ suaꝵ munitiones studiose
disponũt. ut sic hostium meursus repellant: excu¬
bias ordinãt. uectes ferreos portis inserũt. Por¬
tas suas mumũt custodib: s tu dñe pone custo¬
diam ori meo: ut nõ delinquam in lingna mea.
teneri possit: s uticͣłdustra facerent quib homo
res edificant: ut secuiꝰ rapiant. Alii sola delactõ¬
ne et suꝑfluitate gaudent : alii necessitate et ti¬
more.ne opprimant᷑ a potentiorib. ut diximꝰ
laborare nõ desmũt. Claustra aũt quasi castra
dñi alii dño cõporĩt. Et sicut regum ministri
turriumn instaurata munitione secimiꝰ fraudes
minticoꝵ exdudũt: sic homo interior et homo
exterior intͣ munimina daustioꝵ positi. anti¬
qͥui hostis insidias et temporaliũ rerũ fragiles
erpeditꝰ. sic homo interior. et homo eeterior

Expanded text:
ligna. Ornant praetoria columnis, fores domibus ligna. Ornant praetoria columnis, fores domibus anteponunt, quae utinam pauperes includerent, non excluderent. « Cives urbium suarum monitiones studiose disponunt, ut sic incursus hostium repellant, excubias ordinant, vectes ferreos portis inserunt, portas suas muniunt custodibus. Sed tu, o Domine! pone custodiam ori meo, ut non delinquam in lingua mea .teneri possit; sed utinam claustra facerent quibus homo idam turres aedificant, ut securius rapiant, alii sola delectatione, et superfluitate gaudent. Alii necessitate, et timore, ne opprimantur a potentibus ut diximus, laborare non desinunt. Claustra vero quasi castra Domini alii Domino componunt, et sicut regum ministri turrium instaurata munitione securius fraudes inimicorum excludunt: sic homo interior, et homo exterior intra munimina claustrorum positi, antiqui hostis insidias, et temporalium rerum fragiles expeditus, sic homo interior, et homo exterior.
Abbreviated transcription (Latin):
Ncipientib edificare querendus est locus fun¬
damenti: ne superpoti parietis congeries. inclnie
se ad rumam. Solent enim et hoc rationabilit̾
qui firmiter edificare uolunt: eu̾sa et eiecti t̾¬
ra supͣ firmã petram licet iimo labore quesi¬
tam. edificii sui ponere fundamentũ. Dnisa est
tñ diu̾soꝵ ratio edificioꝵ. Ampla em̃ sibi palatia
reges edificant: sed domꝰ illoꝵ. sepulchra eorum
met̾num. Turres firmas i sũmis montibus
locant: uallant aggere et muro cingunt. mõ¬
tes nõ suis s pauperũ manib trĩsferunt cir¬
cunductis solo imperio fluminib excludunt ho¬
stiui uires: nichil tñ hoꝵ morti cõtradicere
potest. Ep̃i domos nõ impares eccłus magnitu¬
dine cõstruunt: pictos delectantur habero thala¬
mos. uestuntur ymagines ibi preciosis coloꝵ
indumentis: panꝑ autẽ sine uestib incedit: et
uacuo nentre damat ad ostium. Onira dolecta
dipeus datur auro splendens: panꝑi uͦ ad iamiã cla¬

Expanded text:
ncipientibus aedificare quaerendus est locus fundamenti, ne superpositi parietis congeries inclinet se ad ruinam. Solent enim ex hoc rationabiliter qui firmiter aedificare volunt, eversa et ejecta terra, super firmam petram licet nimio labore quaesitam, aedificii sui ponere fundamentum. Diversa est tamen diversorum ratio aedificiorum. « Ampla etenim palatia reges sibi aedificant, sed domus illorum sepulcra eorum in aeternum . Turres firmas in summis montium locant, vallant aggere, et muro cingunt, montes non suis, sed pauperum manibus transferunt, circumductis solo imperio fluminibus, excludunt hostium vires, nihil tamen horum morti contradicere potest. » Episcopi domos non impares ecclesiis magnitudine construunt, pictos delectantur habere thalamos, vestiuntur ibi imagines pretiosis colorum indumentis. Pauper item sine vestibus incedit, et vacuo ventre clamat ad ostium. O mira, sed peclypeus datur auro splendens, pauperi vero ad januam cla
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmũdicia comedendi Quidam dũ scutellas
exhonerare uolut : quadrata fertulor ura
frusta. adipem. siue sagĩmẽ suprotatã distil¬
lantia. m̃salibus iiuponũt. aut suꝑmittiuit.
douec iterũ eusceratis interioribus. ea que
remanserant. in pͥstinũ locũ reponũt ꝯllii
bibentes. digitos mediotens poculis ĩmergũt:
rursus ad cibaria tractanda redeunt. Aliĩ
nudis articulis. doclearis nice. olła sua piscan¬
tur̃. ita ut uire in eodem. ⁊ manus ablutio¬
uem. ⁊ uentris refectionem quere iudant᷑
aliĩ semicorrosas crustas ⁊ p̃morsas. talliridis
cibarũs itando infiginit. ⁊ reliquias deucunti
suoꝵ. offas facturi. poculis demergimttx
pliuate iuanducantium sufficiant. Tempã¬
ciam mãducandi intelligiius in e̾o. si homo¬
tractim. ⁊ nõ ꝯ nimia festiuatoe comedatr
ubi nos quãtum fieri potest. modũ ⁊ mẽsu¬
rani omẽs tenere suademus Legem tũ nil¬
lam dare presumimus: qr alius sic. alius sic

Expanded text:
inter comedendum dum scutellas exonerare volunt, quadrata ferculorum frusta adipem sive saginam superroratam distillantia mensalibus involvunt aut super injiciunt, donec iterum evisceratis interioribus ea quae remanserant, in pristinum locum reponant. Alii bibentes, digitos mediotenus poculis immergunt. rursus ad cibaria tractanda redeunt. Alii nudis articulis coclearis vice olera sua piscantur, ita ut in eodem jure et manus ablutionem et venter refectionem quaerere videatur. Alii semicorrosas crustas et praemorsas collyridas cibariis iterando infigunt, et reliquias dentium suorum offas facturi in poculis demergunt. plum dicta sufficiant. Temperantiam manducandi intelligimus in eo, si tractim homo et non cum nimia festinatione comedat; ubi nos quidem quantum fieri potest modum et mensuram omnes tenere suademus, legem tamen nullam dare praesumsimus, quia, sicut jam supra
Abbreviated transcription (Latin):
Aut em̃ cordis cogitationib et ĩ probis
et uariis. atq inhonestis agitaniut
aut uenatis lingne gladus mlneram᷑
pro minimis et paruissimis rebus scã
chum nõ decet in lites et iurgia prorũ¬
gule trasgressionẽ niolamꝰ. furtũ inferre
prepositis ĩmo animab nr̃is sub deio¬
culo nõ timentes. Quod agere sub pre¬
sentia prepositoꝵ ueremur. sub dei oculi
cõmittere non debemus. Non contenti
sumus necessaris s rursum ꝑ cordis
tepor est abundantiam quam in selo re¬
liquimus defideramus. Unde non satis
pquest qd̾ a nobis qualescũq faculta¬
tes erclusimus. quando rp̃e m nobis ae¬
sedent enpiditatos Inde est quod medũ
de rebus penuissimis excitamur: prouili
um retum appetitu grauissimas indenta¬
ones moueruls. Noc quare Omalicot
reliquermius in reb extenora bona ad¬
hula uaene icordib mala mtenora reti¬
nemnus. Et inter hec quouͦ exultatad¬
nerlasius ñr: quando nos ui̾det ad hoc

Expanded text:
aut enim cordis cogitationibus variis aut enim cordis cogitationibus variis et improbis atque inhonestis agitamur; aut venenatis linguae gladiis vulneramur, pro minimis et pravissimis rebus scandchum non decet, in lites et jurgia prorumgulae transgressione violamus, furtum inferre praepositis, imo animabus nostris, sub Dei oculis non timentes, cum hoc quod agere sub praesentia praepositorum veremur, sub Dei oculis committere non debeamus: non contenti sumus necessariis, sed rursum per cordis teporem abundantiam quam in saeculo reliquimus desideramus. Unde non satis prodest quod a nobis qualescunque facultates excussimus, quando ipsae in nobis resident cupiditates. Inde est quod interdum de rebusum rerum appetitu gravissimas contentiones movemus. Hoc quare? Quia licet reliquerimus in rebus exteriora bona, adhuc tamen in cordibus mala interiora retinemus. Et inter haec quomodo exsultat adversarius noster, quando nos videt ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
portu soluat. et tẽpestatib tradat.: et ad
scopulos atq ad sara detorqueat. qꝯuanto
itq amplius laboramus. tauto cantiores
esse debenius. Prosientib em̃ msidiatut
iinicus. Et ubi aliquam spẽ ant aliquã
grãm. ibi tãꝙ leo ngiens et catuiens
ad inuadendam predam cotus incũbe. Et
ideo quia hic positos nocere nõ pixualet.
uult aliquos minus cautos ꝑegreniois
damin quasi extra castra producere: et
quasi de eminetissima arre deponere. Et
cum deposuerit. tunc de loco supiori con
fligere. ut etiam si nauim mergere nõ po¬
tuent saltem ex detrimentis et dãoms
que habundant in sło. iocundissinã pdam
referat. Mittit piimũ intentiones diu¬
homo quod semel destinauert aut pifu¬
iore defmierit. ⁊̃ plere contendit. Non
cogitat dãpnũ suimi. nõ respicit adꝰ rui¬
nam. Et cum illum de posuerit: tñt ei
in nichilum iam profutura penitendõ
succedit. Hic simius. et toti nõsunius.

Expanded text:
portu solvat, et tempestatibus tradat, et ad portu solvat, et tempestatibus tradat, et ad scopulos atque ad saxa detorqueat. Quanto itaque laboramus amplius, tanto cautiores esse debemus: proficientibus enim insidiatur inimicus, egratiam, ibi tamquam leo rugiens et circumiens ad invadendum praedam totus incumbit; et ideo quia hic positis nocere non praevalet, vult aliquos minus cautos per cogitatdammodo, quasi extra castra producere, et quasi de munitissima arce deponere, et cum deposuerit, velut de loco supfligere, ut etiamsi navem mergere non potuerit, saltem ex detrimentis et damnis quae abundant in saeculo, jucundissimam praedam referat. Mittit primum intentiones divhomo quod semel destinarit, atque in furore definierit, implere contendit, non cogitet damnum suum, non respiciat ad ruinam; et cum illum deposuerit, tunc ei in nihilum jam profutura poenitudo succedit. Hic sumus, et tuti non sumus: