comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
militate iudiciũ eiꝰ sullatũ ẽ. Natiuitatẽ eiꝰ qͥs enarrabit: Qm̃ auferet᷑ a t̾ra
uita esꝰ. A facinorib ppłi mei adouctꝰ ẽ ad mortẽ.:⁊ dabo malos ꝓ sepultura
esꝰ .upsos diuites ꝓ morte eiꝰ. qr facinꝰ ñ fecit. neq insidias ore suo. ꝓpt̾ea
ipse ꝯsequet᷑ multos. ⁊ fortiũ diuidet spolia: ꝓpt̾ea qd̾ tͣdita ẽ ad mortẽ aĩa
tiones eoꝵ Ego sic̃ agnꝰ sine malicia ꝑductꝰ sũ ad uictimã. in me cogitaue.¬
runt cogitatũ dicentes. Uenite mittamꝰ lignũ in panẽ eiꝰ. ⁊ eradamꝰ a t̾ra
Accipiant sibi singłi ouẽ ꝑ domos tribuũ. ouẽ sine uicio. ꝑfectũ masculũ
anniculũ erit uob̾ abagnis.⁊ ab hedis. accipietis. ⁊ occident illũ om̃e uulgꝰ
sẏnagogȩ filioꝵ isrł ad uesꝑam.⁊ accipiant de sanguine ⁊ ponent suꝑ duõᷤ
postes.⁊ suꝑlim̃ in domib in qͥb comedent carnes ipsa nocte assatas igni.

Expanded text:
uferetur a terra uita eius, a facinoribus populi mei abductus est ad mortem, et dabo malos pro sepultura eius et ipsos diuites pro morte eius, quia facinus non fecit neque insidias ore suo. propterea ipse consequetur multos et fortium diuidet spolia, propterea quod tradita est ad mortem anima tiones eorum. ego sicut agnus sine malitia perductus sum ad uictimam: in me cogitauerunt cogitatum dicentes: uenite, mittamus lignum in panem eius et eradamus a terra Accipiant sibi singuli ouem per domos tribuum, ouem sine uitio, perfectum, masculum, anniculum erit uobis. ab agnis et haedis accipietis, et occidentIsrael ad vesperam; et accipient de sanguine, et ponent super duos postes et super limen in domibus, in quibus comedent carnes ipsa nocte assatas igni:
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa cantica ur̃a in lam̃tationẽ. Itẽ ap̃ ieremia. Ext̾rita ẽ q̃ parturiit. ⁊
teduit aĩa eiꝰ. subiit sol. ⁊ cũ adhuc mediꝰ dies ẽẽt.ofusa ẽ ⁊ maledicta. Re¬
liqͦs eoꝵ in gladio dabo. in ospectu inimicoꝵ suoꝵ. Itẽ in eugłio. A sexta
autẽ hora tenebrȩ factȩ st̃ ꝑ totã t̾rã usq in horã nonã. Qd̾ a morte ñ uin¬

Expanded text:
omnia cantica vestra in lamentationem . » Item apud Jeremiam: « Exterrita est quae parit, et omnia cantica vestra in lamentationem . » Item apud Jeremiam: « Exterrita est quae parit, et taeduit anima ejus. Subiit sol ei cum adhuc medius dies esset, confusa est et maledicta. Reliquos eorum in gladio dabo in conspectu inimicorum eorum . Item in Evangelio: A sexta autem hora tenebrae factae sunt super totam terram usque ad horam nonam . CAP. XXI
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigendꝰ. Asinꝰ aut̃ qͥ hȩc portabat insensata stulticia iudeoꝵ. q̃ porta¬
bat oĩa nr̃a sacram̃ta ⁊ nesciebat. S qͥd sig̾̃cat aries in ueprib herens cornib
iudaicoꝵ peccatoꝵ suspensꝰ est. Quẽ samson in iudicũ libro qͥ ingara ci¬
uitate philistinoꝵ claus. ⁊ diligenti custodia circũseptꝰ. media nocte por¬
tas tulit.⁊ ñ solũ liber exiit.s &̃ montis uerticẽ ascendit. Hoc facto qͥd sig̾cat¬

Expanded text:
crucifigendus . Asinus autem, qui in haec portabat, insensata est stultitia Judaeorum, quae portacrucifigendus . Asinus autem, qui in haec portabat, insensata est stultitia Judaeorum, quae portabat omnia nostra sacramenta, et nesciebat. Sed quid significat aries in vepribus haerens cornibJudaicorum peccatorum suspensus est. Quem Samson in libro Judiitate Philistinorum clausus, et diligenti custodia circumseptus, media nocte portas tulit, et non solum liber exiit, sed etiam montis verticem ascendit? Hoc facto quem sig
Abbreviated transcription (Latin):
addamꝰ aliq̃ de eisdẽ auctorib ꝓlata. xp̃i passionẽ. ⁊ resurrectione. p̃loquen¬
tia. Inseramꝰ &̾ pͥncipalia ueterũ sacrificia. q̃ in ext̾iori tab̾naculo offereban¬
tur. in idipsũ ꝯsonantia. ut deinceps ꝯmodiꝰ aptare possimꝰ sac̾dotio uet̾i
⁊ euglicȩ ueritati nr̃a sacram̃ta Primo itaq qd̾ ingenesi in morte abel morꝰ
xp̃i figurat᷑. qi sic̃ ille a fr̃e maiore occidit᷑ in cãpo. ita xp̃c caput minoris ppł
natu. a iudaico ppło maiore natu occidit᷑ in caluariȩ loco. Itẽ in genesi. Qs
ꝑ immolationẽ filii sig̾cabat᷑ in abraham. nͥ pat̾ excelsꝰ : Qs in ysaac nͥ xp̃c :¬
Nã sic̃ abrahã unicũ filiũ suũ ⁊ dilectũ uictimã d̾o optulit. ita ds pat̾ ꝓprio
filio suo ñ pepcit. s ꝓ nob̾ oĩb tͣdidit illũ. ⁊ sic̃ ysaac ligna sibi portauit in
qͥb erat imponendꝰ. ita xp̃c portauit lignũ crucis suȩ in humeris. in q̃ erat

Expanded text:
addamus aliqua de eisdem auctoribus prolata, Christi passionem et resurrectionem praeloquentia. Inseramus etiam principalia veterum sacrificia, quae in exteriori tabernaculo offerebantur, in idipsum consonantia, ut deinceps commodius aptare possimus sacerdotio veteri et evangelicae veritati nostra sacramenta. Primo itaque Genesi morte Abel , mors Christi figuratur: quia sicut ille a fratre majore occiditur in campo, ita Christus caput minoris populi natu, a Judaico populo majore natu occiditur in Calvariae loco. Item in Genesi, quis per immolationem filii significabatur in Abraham, nisi Pater excelsus? Quis in Isaac, nisi ictimam Deo obtulit, ita Deus Pater proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis tradidit illum , et sicut Isaac ligna sibi portavit, in quibus erat imponendus, ita Christus portavit lignum crucis suae in humeris, in qua erat
Abbreviated transcription (Latin):
cillitatẽ. qr au̾sa ẽ facies eiꝰ. inhonoratꝰ ẽ. ⁊ ñ ẽ ꝯputatꝰ. Hic peccata nr̃a
portat.⁊ ꝓ nob̾ dolet. & nos putauimꝰ eẽ illũ in dolore.⁊ in plaga. ⁊ in
errauimꝰ. Hõ a uia sua errauit.⁊ dñs tͣdidit illũ ꝓ peccatis nr̃is ⁊ ipse ꝓpt̾ea
qd̾ uexatꝰ ẽ. ñ apuit ossuũ. Itẽ ap̃ eundẽ dicit. ñ sũ ꝯtumax. neq otradico.¬
dorsũ meũ posui ad flagella: maxillas ad palmas. faciẽ autẽ meã non
aũti afeditate sputor.⁊ fuit ds auxiliator m̃s. Qd̾ ipse sit iustꝰ iudex.
que iudei occisuri ẽẽnt. in sapientia salomonis dr̃. Circũueniamꝰ iustũ

Expanded text:
tatus. hic peccata nostra portat et pro nobis dolet, et nos putauimus esse illum in dolore et in plaga et in errauimus, homo uia sua errauit. et Deus tradidit illum pro peccatis nostris, et ipse propterea, quod uexatus est, non aperuit os suum. Item apud eunddorsum meum posui ad flagella, et maxillas ad palmas: Faciem autem meam non averti a foeditate sputorum, et fuit Deus auxiliator meus. Quod ipse sit justus judex, quem Judaei occisuri essent, in sapientia Salomonis dicitur: « Circumveniamus justum
Abbreviated transcription (Latin):
turt᷑ ⁊ colũba: turturẽ carnẽ xp̃i eẽ manifestũ ẽ. Salomone dicente
Speciosȩ genȩ tuȩ sic̃ turturis. Colũbam sp̃s scĩ figurã hr̃e. ioħ̃s baptista
passionis. sacͥficiũ dõ in odorẽ suauitatis. Ista tria sacͥficia offert hõ .i. xp̃c
cȩ figurã p̾nuntians. qd̾ ex ouenientib m̃bris qͣsi simila ex multis cre¬
humilitatis sp̃m d̃o hostia placens effecta: Hȩc st̃. iiͦiͬ. oblationes qua¬
driformem xp̃i ⁊ ȩccłiȩ habitum demonstrantes.
De iuuenca rufa cuiꝰ cinerẽ ad aquã asꝑsionis eoꝵq mundationis qui
mortuũ tetigerint. ꝓficere lex mandauit. nec tacere ꝑmittimꝰ. Fuiden¬
tissimũ enĩ signũ in ea noui testam̃ti p̾figurat᷑. nec satis digne festinan¬
tes dr̃e de tanto sacram̃to ualemꝰ. Primo enĩ qd̾ ita cepit de hacre loqui
scͥptura quẽ ñ moueat. ⁊ intentissimũ faciat. in altitudinẽ sacram̃ti: & lo¬

Expanded text:
turem, et columbam turturem carnem Christi esse manifestum est, Salomone dicente: Speciosae genae tuae sicut turtur . Columbam Spiritus sancti figuram habere Joannes Baptista passionis, sacrificium Deo in odorem suavitatis. Ista tria sacrificia offert homo, id est,cae figuram pronuntians, quae ex convenientibus membris quasi simila ex multis crehumilitatis spiritum Deo hostia placens effecta. Hae sunt quatuor oblationes, quadriformem Christi et Ecclesiae habitum demonstrantes. De juvenca rufa cujus cinerem ad aquam aspersionis, eorumque mundationem qui mortuum tetigerint, proficere lex mandavit, aliqua dicere conabimur. Evidentissimum enim signum in ea Novi Testamenti praefiguratur, nec satis digne festinantes dicere de tanto sacramento valemus. Primum enim quod ita coepit de hac re loqui scriptura, quem non moveat, et intentissimum faciat in altitudinem sacramenti: «
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. tnseat a me.c.i. S qr ab originali p̾uaricatione ꝑ obedientiã eiꝰ redim̃dꝰ
erat mundꝰ. elegit mag̾ uideã in sua cecitate derelinquere. ꝗͣ dĩ filios in
ȩt̾na morte relinquere: scđm illud. N saluaret᷑ niniue. nͥ aruisset cucur¬
bita. Hanc trinã orõnẽ in qͣ se pat̾nȩ uoluntati deuouebat filiꝰ. tanꝙͣ arietẽ
in holocaustũ imitabant᷑ pontifices in uet̾i testam̃to. in die ꝓpitiationis

Expanded text:
quia ab originali praevaricatione per obedientiam ejus redimendus erat mundus, elegit magis Judaeam in sua caecitate derelinquere delinquere, quam Dei filios in aeterna morte relinquere, secundum illud: « Non salvaretur Ninive, nisi aruisset cucurbita . » Hanc trinam orationem, in qua se paternae voluntati devovebat filius tanquam arietem in holocaustum, imitabantur pon
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ itaq sacͥficiũ uitulꝰ ex arm̃tis xp̃m demonstrat ex patriarcharũ
ꝓgenie descendentẽ. Hic aratro crucis suȩ carnis nr̃e t̾rã ꝑdomuit.
atq sp̃s sci sem̃ uirtutũ fruge ditauit. Iste uitulꝰ sine macula ẽ. qr sine

Expanded text:
Primum itaque sacrificium vitulum ex armentis Christum demonstrat, ex patriarcharum Primum itaque sacrificium vitulum ex armentis Christum demonstrat, ex patriarcharum progenie descendentem; hic aratro crucis suae terram carnis nostrae edomuit, atque Spiritus sancti semen virtutum fruge ditavit. Iste vitulus sine m
Abbreviated transcription (Latin):
ãbulamꝰ. Ignis in sacrificio id sig̾cabat uelut ab sorbens mortẽ uicto¬
ria. In eo aut̃ ppło hec rite celebrata st̃. cuiꝰ regnũ ⁊ sac̾dotiũ ꝓphetia
erant uenti regis ⁊ sac̾dotis. ad regendos ⁊ ꝯgregandos fideles in oĩb
gentib ⁊ introducendos in regnũ cȩloꝵ ad sacrariũ angłoꝵ ad uitam
Antiqua enĩ res ẽ.⁊ p̃nuntiatiua ĩmolatio sanguinis. futam passionẽ me¬
diatoris ab ĩitio gn̾is humani testificans. Hanc enĩ primꝰ abel optulisse
in sacris litt̾is inuenit᷑. In exordio autẽ leuitici. iiͦiͦͬi. gn̾a pͥncipaliũ obla¬
tionũ describunt᷑. q̃ in odorẽ suauitatis dño offerri iuibent᷑. Id primũ.
uitulũ de arm̃tis sine macula. Scd̃m. agnũ de ouib. Terciũ turturẽ¬
⁊ columbã. Quartũ. similaginẽ osꝑsam. azima oleo uncto. clibano
cocta. Reliqͣ aut̃ sacrificia. ꝓ qͣlitatib causarũ in ꝑsona dñi offerebant᷑.

Expanded text:
. Ignis in sacrificio id significabat, velut absorbens mortem victoria . In eo autem populo haec rite celebrata sunt, cujus regnum et sacerdotium prophetia erat venturi regis et sacerdotis, ad regendos et congregandos fideles in omnibus gentibus, et introducendos in regnum coelorum, ad sacrarium angelorum, et ad vitam antiqua enim res est praenuntiatiua idiatoris ab initio humani generis testificans. Hanc enim primus Abel obtulisse in sacris Litteris invenitur . In exordio autem Levitici, quatuor genera principalium oblationum describuntur, quae in odorem suavitatis Domino offerrivitulus de armentis sine macula; secundum, agnus de ovibus; tertium, turtur et columba; quartum, similago conspersa azyma, oleo uncta, et clibano cocta. Reliqua autem sacrificia pro qualitatum causarum persona populi offerebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ꝯtrariũ admiscet᷑. ⁊ pedes cũ ipsiꝰ u̾bi p̃dicatio carnalis ocupiscentiȩ
bona. Stercora uͦ huiꝰ uituli extra castͣ cremant᷑. cũ sputa. colaphi. ⁊ oĩsotumesia
u̾bo cł̃i illata. ipsa &̃e crucis ignominia. in głam resur rectionis remota
om̃i carnali obseruatione ꝯmutat᷑. Qd̾ bñ sig̾cat᷑ per ignẽ. qͥ qd̾ assu¬
mit in se ꝯũtit. ⁊ sẽꝑ ad suꝑiora otendit. Sic̃ aut̃ designatũ diximꝰ u̾bũ dĩ¬

Expanded text:
nihil contrarium admiscetur; et pedes, cum ipbona . » Stercora vero hujus vituli extra castra cremantur, cum sputa, colaphi, et omnis contumelia Verbo Dei illata, ipsa etiam crucis ignominia, in gloriam resurrectionis, remota omni carnali observatione, commutatur . Quod bene significatur per ignem, qui quod assumit, in se convertit, et semper ad superiora
Abbreviated transcription (Latin):
rabant. Nã pꝰquã ipse oblatꝰ ẽ. om̃s illȩ hostiȩ cessauert̃. q̃ in typo uel
umbra eiꝰdẽ p̃cessert̃. Prefigurantes illud sacrificiũ. qd̾ unꝰ ⁊ uerꝰ sac̃dos
optulit mediator di ⁊ hõinũ. Cuiꝰ sacrificii p̾missas figuras in uictimis
qua unã uictimã fieret remissio peccatoꝵ de carne ⁊ sanguine otractoꝵ.
q̃ regnũ dĩ ñ possidebt̃. Quia eadẽ sub̾a corꝑalis. in cęlestẽ ꝯmutabitur¬

Expanded text:
quam ipse oblatus est, omnes hostiae cessaverunt, quae in typo vel umbra ejusdem praecesserant, figurantes illud sacrificium, quod unus et verus Sacerdos obtulit Mediator Dei et hominum, cui sacrificii promissas figuras in victimis quam unam victimam fieret remissio peccatorum, de carne et sanguine contractorum, quae regnum Dei non possede
Abbreviated transcription (Latin):
meã ad inferos. neq dabis scm tuũ uidere corruptionẽ. Itẽ in p̃smo.xxuiii.
Dñe abstraxisti ab inferis aĩam meã. Itẽ in p̾smo .iii. Ego dormiui ⁊ sõnũ cepi.
meã a me. s ego a me pono eã. Potestatẽ habeo ponendi eã. ⁊ potestatẽ ha¬
beo i̾m sum̃di eã. Hoc enĩ mandatũ accepi a patre meo. Qd̃ ab inferis
t̾̃cio die resurgeret. ap̃ osee. Uiuificabit nos pꝰ biduũ. die t̾cio resurgemꝰ. Itẽ
in exodo. & dix̃ dñs ad moysen. Descende ⁊ testificare ppło. ⁊ scĩfica illos hodie
⁊ cras. ⁊ lauent uestẽ suã. ⁊ sint parati in ꝑendinũ diẽ. Die enĩ t̾cio descendet

Expanded text:
tuum uidere corruptionem. Item in psalmo XXVIIII: Domine, eduxisti ab inferis animam meam. Item in psalmo III: Ego dormiui et quieui et exmeam a me, sed ego a me pono eam: potestatem habeo ponendi eam et potestatem habeo iterum sumendi eam: hoc enim mandatum accepi a  RESURGERET. Apud Osee: Vivificabit nos post biduum, die tertio resurgemus . Item in Exodo: Et dixit Dominus ad Moysen: Descende et testificare populo, et sanctifica illos hodie et cras
Abbreviated transcription (Latin):
mactauit hostiã suã. miscuit
in cratera uinũ suũ. ⁊ parauit m̃sam suã ⁊misit seruos suos ouocans cũ excel¬
sa p̾dicatione ad craterã dicens. Qui ẽ insipiens. declinet ad me. & egen
tib sensu dicit. Uenite edite de panib meis.⁊ bibite uinũ qd̾ miscui uob̾.
Derelinquite insipientiã. ⁊ querite prudentiã.⁊ corrigite scientiȩ intelli¬
gentiã. Id̾ d̾s uenturꝰ eẽt illuminator gn̾is humani. & saluator apud
ẏsaiã. Consolamini pusillanimes nolite timere ds iudiciũ retribuer.
ipse ueniet ⁊ saluabit nos. Tc̃ aꝑient᷑ oculi cȩcoꝵ. ⁊ aures surdori patebt̃¬

Expanded text:
mactauit suas hostias, miscuit in cratera uinum suum et parauit suam mensam. et misit suos seruos, conuocans cum excelsa praedicatione ad craterem dicens: qui est intibus sensu dicit: Venite, edite de panibus meis, et bibite vinum, quod miscui vobis. Derelinquite insipientiam, et quaerite prudentiam, et corrigere scientiae intelligentiam . » Quod Deus venturus esset illuminator generis humani et Salvator, apud Isaiam: « Consolamini, pusillanimes, nolite timere: Deus judicium retribuet, ipse veniet, et salvabit nos. Tunc aperientur oculi caecorum, et aures surdor
Abbreviated transcription (Latin):
mus cũ qs ula futurũ fatent᷑. hȩc ꝓut dñs instituit imitent᷑. Quse s omi¬
mi appositis testimoniis ostendamꝰ. ut pͥmo umbrã cũ ueritate ꝯ sonare
udeamꝰ. Ac pͥmo ueniat moyses in mediũ in rubo suecenso ⁊ ñ obusto
audo loquens. Auo facto sigurat᷑. ꝙ de ppło iudaico peccatoꝵ somis obsito
le rat exitiuirꝰ qͥmnigne ditatis carnis nr̃ȩ peccata qͣsi rubi spmã acciꝑet.¬
lo erteinsee infuso humore de carne uirginis genttꝰ. amaritudinẽ pasfio¬
nis in carne tanqͣ in cortice ꝓtulit.: ⁊ scõꝵ m̃tes int̾ne dulcedinis sue gustu. tan¬
qua niclei duiccdine pascit. Dehinc in libro uadicũ. qͥd inuellere sedeona
mual. xp̃m sig̾cans uirgineis uiscerib se celitꝰ infudisse. sine dolore sine¬
srepitu. sine carnis corruptione. qͥppe qͥmatris uiscera ñ uulnerauit . s
pauea huic opꝰculo in seruimꝰ. nc̃ ad ipsa ꝓpharũ p̃conia uenianꝰ. ꝓteiens

Expanded text:
mus, cum quod illa futurum fatentur, haec prout Dominus instituit, imitentur. Quae ergo diximus, appositis testimoniis, ostendamus, ut primo umbram cum veritate consonare videamus. « Ac primo veniat Moyses in medium, in rubo succenso, et non combusto, cum Deo loquens . » Quo facto figuratur, quia de populo Judaico peccatorum spinis obsito, ille erat exiturus, qui in igne Deitatis, carnis nostrae peccata, quasi rubi spinam accipeinfuso humore, de carne virginis genitus, amaritudinem passionis in carne tanquam in cortice pertulit, et sanctorum mentes internae dulcedinis suae gustu, tanquam nuclei dulcedine pascit. Dehinc in libro Judicum, quid in vellere Gedeonis m significans virgineis visceribus se coelitus infudisse sine strepitu, sine carnis corruptione; quippe qui matris viscera non vulneravit, sed pauca huic opusculo inseruimus. Nunc ad ipsa prophetarum praeconia veniamus, praeteritis
Abbreviated transcription (Latin):
bethleẽ nasciturꝰ ap̃ oncheã: & tu bethleẽ effrata. ñ qͥd exigua es in milib
uida. ex te mͥ ꝓcedet qͥ sit pͥnceps ap̃ isrł.⁊ egressꝰ ei a pͥncipio a dieb scłi.
In hc̃ modũ multa de uet̾ib scͥpturis colligi posst̾ q̃ temꝑalẽ xͥ natiuitatẽ¬
p̾loquunt᷑. ⁊ ꝯfirmandȩ ueritati exgłice ꝯtestantur. Qd̃ uͦ in aduentu
dñi circu̾cisio carnalis euacuanda eẽt.⁊ spu̾alis successura: moyses dicit
In nouissimis dieb circũcidet ds cortuũ. ⁊ cor seminis tui ad dñm dm̃
nimis acutos. ⁊ circũcide scdo filios isrł. Itẽ ap̃ ieremiã. Hȩc dicit dñs.
Uiri uida ⁊ qͥ habitant ierłm renouate int̾ uos nouitatẽ. ⁊ ne seminaueri¬
tis in spmis. circũcidite uos dõ ur̃o. ⁊ circũ cidite p̾putia cordis ur̃i. ne
data ẽ cessatura eẽt. ap̃ ẏsaiã. Tc̃ manifesti ert̃ qͥ signant legẽ. ne di
ero ineũ. Qd lex noua danda ẽẽt. ap̃ micheã. Lex de syon ꝓficiscetur. ⁊

Expanded text:
Bethlehem nasciturus, apud Michaeam: « Et tu, Bethlehem Effrata, nunquid exigua es in millibus Juda? Ex te mihi procedet qui sit princeps apud Israel; et egressus ejus a principio, a diebus saeculi . » In hunc modum multa de veteribus scripturis colligi possunt, quae temporalem Christi nateritati evangelicae contestantur. Quod vero in adventu Christi circumcisio carnalis evacuanda esset, et spiritalis successura, Moyses dicit: « In novissimis diebus circumcidet Deus cor tuum et cor seminis tui, ad Dominum nimis acutos, et circumcide secundo filios Israel . » Item apud Jeremiam: « Haec dicit Dominus: uiris Iuda et qui inhabitant Hierusalem: renouate inter uos nouitatem et ne seminaueritis in spinis: circumcidite uos Deo uestro et circumcidite praeputium cordis uestri, ne\' data est, cessatura esset, apud Isaiam: « Tunc manifesti erunt, qui signant legem, ne disero in eum . » Quod lex nova danda esset, apud Michaeam: « Lex de Sion proficiscetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ocelłie tr ibuit. Cnrcu̾it autẽ altare spargendo eandẽ aqua. ut ostendut
doctonẽ ñ debere uacare. s eor qͦs initiauerit mundationi oꝑ am ort
Cireuit debic totã eccłiam⁊ asꝑgit parietes uliꝰ. ut demonstret se omne̾
cura impendere. om̃i etat. om̃i sexur. facit hidem scdo. ⁊ t̾io ut ostenda¬
tues eos qͥ baptirant᷑ ñ solũ eẽ mundandos a peccato cogitati oiriss enoa

Expanded text:
esiae tribuitur. Circuit autem altare, spargendo eamdem aquam, ut ostendat doctorem non debere otio vacare, sed eorum quos initiaverit mundationi operam darCircuit dehinc totam ecclesiam et aspergit parietes illius, ut demonstret se omnem curam impendere omni aetati, omni sexui. Facit autem secundo et tertio, ut ostendat eos, qui baptizantur, non solum esse munda
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑ afflictionem corꝑis. ⁊ ꝑiitentionẽ illud agat piȩ int̾cessionis. Um̃ ⁊
Ioñs postꝙͣ discipłos patͥ om̃dauit. mox subiturꝰ passionẽ ꝓ ipsis orauit
nt̾ea mittit pontifex oleũ suꝑ altare. in medio
altaris erucẽ ex eo faciens. ⁊ suꝑ.iiii. angulos altaris. Est qͥdẽ satis ꝯgrue¬
ordo seruatꝰ. ut pꝰemundationẽ ꝑ aqu̾a. ⁊ reliq̃ quȩ dicta st̾ ꝑfundatur
altare oseo. qr ⁊ sc̃a eccłia priꝰ aqua mundat᷑. ĩ fonte baptismatis. i sic
unctione insignit᷑ ꝑ manꝰ pontificis. ut sp̃s sci in se mereat᷑ aduentũ

Expanded text:
 afflictionem corporis et per intentionem illud agat piae intercessionis. Unde et Dominus, postquam discipulos Patri commendavit, mox subiturus passionem pro ipsis oravit . Interea mittit pontifex oleum super altare in medio altaris crucem ex eo faciens, et super quatuor angulos altaris. Est quidem satis ordo servatur ut post emundationem per aquam et reliqua quae dicta sunt perfundatur altare oleo, quia et sancta Ecclesia prius aqua mundatur in fonte baptismatis et sic unctione insignitur per manus pontificis ut Spiritus sancti in se mereatur adventum,
Abbreviated transcription (Latin):
r̾i meis. ĩ.i .ȩ. laudabo te. Hȩc tr̃ bñ pontifex agit. cũ oĩa bona q̃ inchoat.
t pontifex se õĩum subditoꝵ curã cũ paulo gerere. ⁊ eoꝵ memoriã se in
ot̾nib suis frequentare. Completa expiatione ꝯuertit᷑ pontifex ad al¬
are incipiens antiphonã iutroibo ad altare di. cũ psalmo. ⁊ fundit qd̾ re¬
mansit de aqͣ purificationis ad basim altaris. qr qd̾ ipse nequit humiliter
mio ꝯmittit. purgationẽ scił subditoꝵ eui ipse tanqꝙͣ hõ cooꝑari ⁊ collabora¬
re potest. Interior aut̃ ⁊ ꝑfecta muimdatio soliꝰ ẽ dĩ. Hincẽ qd̾ in sacrificiis
uet̾is testam̃ti sangus hostiarũ. ł in cornib altaris ponebat᷑. ł ex aliquib
hostiis digito sac̃dotis ꝯtra dñm asꝑgebat᷑. ⁊ qd̾ reliquũ erat adbasim alta¬
ris fundebat᷑. qr sac̃dotũ ẽ qͥcqͥd posst̃ ad utilitatẽ gregis sibi omissi facere.
qdͥ aũ uires suas excedit dño deuotissime om̃dare. Qũa formã pͥmꝰ pastor

Expanded text:
io ecclesiae laudabo te . » Haec tunc bene pontifex agit, cum omnia bona quae inchoat, dat pontifex se omnium subditorum curam cum Paulo gerere, et eorum memoriam se in orationibus suis frequentare . Completa expiatione, pontifex convertitur ad altare, incipiens antiphonam: « Introibo ad altare Dei , » cum psalmo, et fundit quod remansit de aqua purificationis, ad basim altaris, quia quod ipse nequit, Domino humiliter committit, purgationem scilicet subditorum, cui ipse tanquam homo cooperari et collaborare potest: interior autem et perfecta mundatio, solius est Dei. Hinc est, quod in sacrificiis veteris Testamenti, sanguis hostiarum vel in cornibus altaris ponebatur, vel ex aliquibus hostiis digito sacerdotis contra Dominum aspergebatur, et quod reliquum erat, ad basim altaris fundebatur. Quia sacerdotum est, quidquid possunt, ad utilitatem gregis sibi commissi facere; quod autem vires suas excedit, Domino devotissime commendare. Quam formam primus pastor
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitias sp̃s acceꝑunt. ⁊ crucis mẏsteriũ ppłis ⁊ gentib manifestare stu¬
duert̾. Facta deniq ꝯsecratione albis uelaminib cooꝑit᷑ altare. qͥb ⁊ sa¬
cram̃tũ intelligit᷑ nouitatis. ⁊ p̾nuntiat᷑ sic̃ cũ de baptizatis loqueremͣ
dictũ ẽ gła futurȩ incorruptionis. Huiꝰ enĩ tẽpli ñ manufacti tc̃uera &
plena erit ꝯsecratio. cũ passibile hoc induerit ĩpassibilitatẽ. ⁊ mortales
acceꝑit ĩ mortalitatẽ. i ꝯpletũ fuerit in corꝑe qd̾ iã p̾cessit in capite. Uñ

Expanded text:
piritus acceperunt, et crucis mysterium populis et gentibus manifestare studuerunt. Peracta denique consecratione, albis velaminibus cooperitur altare, quibus et sacramentum intelligitur novitatis, et praenuntiatur, sicut, cum de baptizatis loqueremur dictum est, gloria futurae incorruptionis. Hujus enim templi non manufacti tunc vera et plena erit consecratio, cum passibile hoc induerit impassibilitatem, et mortale hoc acceperit immortalitatem, et completum fuerit in corpore, quod jam p
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ ꝗͣ diu pegrinam᷑ a dõ. ⁊ differt᷑ nob̾ uisio pacis. qͣ ꝑfruent᷑ qͥb suauee̾
dolere in dolorib ⁊ erũnis huiꝰ uitȩ.⁊ ad et̾na uitȩ gaudia suspirare. Hic
planctꝰ. hic dolor. in gaudiũ uertit᷑. cũ ad patriã de qͣ nc̃ exulamꝰ pacta
ꝑegrinatione ꝑuenitur. Uñ ⁊ sequit᷑. Conscidisti saccũ meũ. Saccꝰ qͥppe
ex lanis caprarũ ⁊ hedoꝵ ꝯtexit᷑. Hedi uͦ qr petulca animalia st̃. ꝓpeccato¬
inomutabilitas de reꝑata ĩmortalitate ꝯmutat᷑. ⁊ hoc ẽ qd̾ sequit᷑. uUt
cantet tͥ gła mea. cui suspirabat ⁊ flebat miseria mea.⁊ ñ ꝯpungar.
qr deleto in carne peccato. ñ punget ꝯscientiã spina peccati. q̃ tanto eẽt
int̾erit. qͥ
in hoc tẽplo manufacto accepta ueste nuptiali tẽplum dĩ qd̾ ipseẽ scm̃
inuiolatũq usq ad hanc ȩternam inuiolabilemq dedicationẽ custo¬
dierit. His igit᷑ breuit̃ declaratis frat̾nitatẽ ur̃am cõmonemꝰ. ut

Expanded text:
 nobis visio pacis, qua perfruentur, quibus suave est dolere in doloribus et aerumnis hujus vitae, et ad aeternae vitae gaudia suspirare. Hic planctus, hic dolor in gaudium vertitur , cum ad patriam, a qua nunc exsulamus, peracta peregrinatione, pervenitur. Unde et sequitur: « Conscidisti saccum meum . » Saccus quippe ex lanis caprarum et haedorum contexitur. Hoedi vero quia petulca animalia sunt, pro peccatoincommutabilis, de reparata immortalitate commutatur, et hoc est, quod sequitur, « Ut cantet tibi gloria mea , » cui suspirabat et flebat miseria mea: « et non compungar ibid, » quia deleto in carne peccato, non punget conscientiam spina peccati, quae tanto esset intererit, qui in hoc templo manufacto, accepta veste nuptiali templum Dei, quod ipse est sanctum inviolatumque usque ad hanc aeternam inviolabilemque dedicationem custodierit. His igitur breviter declaratis, fraternitatem vestram commonemus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
diturũ me pat̾ñitati ur̃ȩ litt̾ȩ dõni papȩ cõm̃dauerint. nulla a
me pat̃na urã admonitio refutata ẽ: qr nec audita. Oͤd aliunde
me expetisse bñdictionẽ calũpniamini. ueritate teste uerũ dicã
pastorali a rege mͥ intrusa ad ęccłiã carnotensẽ adductꝰ. cũq clericis
 de gaufri di depositiõe. ⁊ sũmi pontificis uoluntate. Ad quẽ cũ
ꝑuenissẽ ad petitionẽ ęccłiȩ carnotensis apłica auctoritate sũ ꝯstric¬
tus. ⁊ ita in ep̃m ꝯsecratꝰ. his ⁊ hꝰ modi tã rõnib ꝗͣ auctoritatib mu¬
perat omnẽ sensũ custodiat cor ur̃m ⁊ intelligentiã ur̃am p̃latis urĩs

Expanded text:
diturum me paternitati vestrae litterae Domni papae commendaverint , nulla a me paterna vestra admonitio refutata est, quia nec audita. Quod aliunde me expetisse benedictionem calumniamini, veritate teste verum dicam,pastorali a rege mihi intrusa ad ecclesiam Carnotensem adductus, cumque, clericis et de Gaufridi depositione, et summi pontificis voluntate, ad quem cum pervenissem, ad petitionem Ecclesiae Carnotensis apostolica auctoritate sum constrictus, et ita in episcopum consecratus. His et hujusmodi tam rationibus quam auctoritatiperat omnem sensum, custodiat cor vestrum et intelligentiam vestram  al.
Abbreviated transcription (Latin):
saꝑe ad sobrietatẽ. Si eẽs ouis centesima in deserto ꝑdita. s gregi iam
reldita. sic̃ exarserat in te. ⁊ elus m̃s ꝗͣdiu te intellexi au̾sũ ⁊ adu̾sũ. sic
reqͥesceret in te sp̃c m̃s si te cognoscerẽ ad doctrinã sanã conu̾sũ. ⁊ reu̾¬
sũ. S qr scio te pꝰ ꝯciliũ suessionense in aurib quorũdã qͦs mecũ bñ no¬
sti pͥstinã sententiã tuã clandestinis disputationib studiosissime de¬
fendisse. & eandẽ quã abiuraueras. ⁊ alias ñ minꝰ insanas ꝑsua¬
dere uoluisse. ñ pot̃ intrare in cor meũ qͦd adhuc fidẽ tuã cor¬
rexeris. qͦd mores in melius cõmutaueris. Si gͦ ex hac occasiõe te
afflixit. ⁊ reb tuis nudauit quorũdã uiolentoꝵ rapax auaritia.¬

Expanded text:
sapere ad sobrietatem. Si esses ovis centesima in deserto perdita, sed gregi jam reddita , sicut exarserat in te zelus meus quandiu te intellexi aversum et adversum, sic requiesceret in te spiritus meus, si te cognoscerem ad doctrinam sanam conversum et reversum. Sed quia scio te post concilium Suessionense in auribus quorumdam quos mecum bene nosti, pristinam sententiam tuam clandestinis disputationibus studiosissime 4 defendisse, et eamdem quam abjuraveras, et alias non minus insanas persuadere voluisse, non potest intrare in cor meum quod adhuc fidem tuam correxeris, quod mores in melius commutaveris. Si ergo ex hac occasione te afflixit, et rebus tuis nudavit quorumdam violentor
Abbreviated transcription (Latin):
re. uł infirmare. ꝯstitutiões ur̃as ⁊ iudicia retractare. suas uͦ in concussas
obtinere. ⁊ nulliꝰ inferioris iudicio retractandas uł corrigendas conce¬
epła fausto magistro directa. de usta depositione acatii. Nob oppont̃
canones dũ nesciunt. qͥd loquant᷑. Cont᷑ qͦs ħ ipso uemire se ꝓdt̃. qd pͥmȩ
sedi sana rectaq suadenti parere diffugiunt. Ipsi st̃ canones. qͥ appella¬
tione totiꝰ ȩccłiȩ ad huiꝰ sedis exam̃ uoluere deferri. Ab ipsa uͦ nusꝗͣ
ꝓrsus appellari debere sanxert̃. ac ꝑ ħ illã de tota ȩccłia udicare. ip̃¬
sã ad nulliꝰ cõmeare iudiciũ. Nec de eiꝰ unꝗͣ p̃cepert̃ iudicio iudicari.
sententiãq illiꝰ ꝯstituert̃ oportere dissolui. cuiꝰ potiꝰ seq̃nda secreta man¬

Expanded text:
re vel infirmare, constitutiones vestras et judicia retractare, suas vero inconcussas retinere, et nullius inferioris judicio retractandas vel corrigendas conce Gelasius in epistola Fausto magistro directa, de justa depositione Acatii: « Nobis opponcanones, dum nesciunt quid loquantur. Contra quos hoc ipso venire se produnt, quod primae sedi, sana rectaque suadenti, parere fugiunt. Ipsi sunt canones, qui appellationes totius Ecclesiae ad hujus sedis examen voluere deferri. Ab ipsa vero nusquam prorsus appellari debere sanxerunt; ac per hoc illam de tota Ecclesia judicare, ipsam ad nullius commeare judicium, nec de ejus unquam praeceperunt judicio judicari, sententiamque illius constituerunt non oportere dissolvi, cujus potius decreta sequenda man
Abbreviated transcription (Latin):
lioͥdiã scribas. ⁊ recantatis obꝓbriis uestẽ dñi tui ꝗͣ publice sem¬
debas. publice resarcias: qͣtinꝰ sic̃ multis exẽplũ fuisti erroris. sic
de cȩt̾o fias exẽplũ correctiõis. Sic enĩ bono odore p̃cedente. ⁊¬

Expanded text:
linodiam scribas, et recantatis opprobriis vestem Domini tui, quam publice scinlinodiam scribas, et recantatis opprobriis vestem Domini tui, quam publice scindebas, publice resarcias, quatenus sicut multis exemplum erroris fuisti, sic de caetero fias exemplum correctionis correption
Abbreviated transcription (Latin):
stem scindere conabaris rõnib humauis armata. s tñ infecunda
facundia. Cũ uͦ multis exẽplis ethici tractatoris uerã ꝯstet ẽẽ sen¬
tentiã. Quo semel ẽ ĩbirta recens seruabit odorẽ. Testa diu. ñ tñ ꝓpt̃¬
me timerẽ uł horrerẽ p̾sentiã tuã. de te sꝑans meliora. ⁊ saluti ui¬
ciniora. s qͥdã ciues nr̃i ad cognoscendã uitã alienã curiosi. qͣuis
ad corrigendã suã desidiosi. te qͥdẽ odibilẽ. me uͦ ꝓpt̾ te suspectũ
hr̃ent. ⁊ audito noĩe tuo.⁊ pͥstina conu̾satiõe tua more suo habi¬
to ad lapides ꝯuolarent. ⁊ lapidũ aggere obrutũ p̾focarent. In¬
terĩ gͥ ꝯsulo tͥ. ut assũpta patientia beati iob. ꝗͣuis longe ĩꝑar.
cũ eo tñ dicas. sustinebo irã dei qm̃ merui. donec iustificet cau¬
sã meã. Testificor enĩ tͥ. si ꝯu̾sus ingemueris.⁊ in sĩplicitate dei
degere uolens. a uanitate carnał sensus tui detumueris. ñ deert̃

Expanded text:
stem scindere conabaris rationibus humanis armata, sed tamen infecunda facundia . Cum vero multis exemplis ethici tractatoris veram constet esse sententiam: Quo semel est imbuta recens servabit odorem Testa diu. me timerem vel horrerem praesentiam tuam, de te sperans meliora et saluti viciniora. Sed quidam cives nostri ad cognoscendam vitam alienam curiosi, quamvis ad corrigendam suam desidiosi, te quidem odibilem, me vero propter te suspectum haberent; et, audito nomine tuo et pristina conversatione tua, more suo subito ad lapides convolarent, et lapidum aggere obrutum praefocarent. Interim igitur consulo tibi ut assumpta patientia beati Job, quamvis longe impar, cum eo tamen dicas: « Sustinebo iram Dei, quoniam merui, donec justificet causam meam . » Testificor enim tibi, si conversus ingemueris, et in simplicitate fidei degere volens, a vanitate carnalis sensus tui detumueris, non deerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ualde uelocit̃ resipiscere. Litt̾as contumeliosas ⁊ amaritudinis plenas
postremo sedis apłicȩ maiestatẽ ñ leuit̃ lesã: uehement̃ indolui. Cũ
enĩ ut pacẽ metũ hr̃etis.⁊ in filiũ susciꝑetis. apłica auctoritate fuis
quẽ nec suffraganeũ. nec collegã tẽ cognoscitis: Huic inuriȩ meȩ
grauiorẽ suꝑadditis. qͦd dem̃bratorẽ metropolitanȩ sedis ñ apte satis
appellatis. Nã cũ ramꝰ aridꝰ qͥ in radice arboris matris nũ ꝗͣ coa¬
luit. nec in se uirens fructũ fec̃. magni cultoris manu excisus eẽt:
cidere. q̃ ratio ĩpedit. ut ei ñ liceat qͦd ꝓfuturũ sꝑabat inserere:
manifeste ꝯtra sedẽ apłicã caput erigitis. dũ qͦd illa ȩdificat uos
ꝗͣtũ in uob̃ ẽ destruitis. ⁊ qd̾ illa destruxit. uos edificare contenci¬
tis. cuiꝰ iudiciis ⁊ ꝯstitutionib obuiare. plane ẽ heretice pͣuitatis
notã incurrere. cũ scͥptura dicat. hereticũ ẽẽ ꝯstat. qͥ romane ec¬

Expanded text:
leriter resipiscere. Litteras contumeliosas et amaritudinis plenas mecum vehementer indolui. Cum enim ut pacem haberetis, et in filium susciperetis apostolica auctoritate fuissquem nec suffraganeum, nec collegam esse cognoscitis? Huic injuriae meae graviorem superadditis, quod demembratorem metropolitanae sedis non apte satis appellatis. Nam cum ramus aridus, qui in radice arboris matris nunquam coaluit, nec in se virens fructum fecit, magni cultoris manu excisus esset; cidere, quae ratio impedit ut ei non liceat quod profuturum sperabat inserere? manifeste contra sedem apostolicam caput erigitis, dum quod illa aedificat, vos, quantum in vobis est, destruitis, et quod illa destruxit vos aedificare contenditis; cujus judiciis et constitutionibus obviare, plane est haereticae pravitatis notam incurrere, cum Scriptura dicat: « Haereticum esse constat, qui Romanae Ec
Abbreviated transcription (Latin):
extolli ꝓsꝑitate: quatinꝰ dicere possimꝰ cũ apło. fideł ds̃ qͥ ñ ꝑmittit¬
nos tẽptari supͣ id qd̾ possumꝰ sustin̾e̾. Pauci tñ calcaneũ ineũ obseruant
edagogꝰ ille ab officio pastoris ⁊ noĩe ꝓculpulsus. iã ñ ht̃ uñ laret lanas
ouiũ ꝑditarũ diripiat. p̃t̾ ꝗͣ qd̾ in normanna p̾positurã quandã eccłie

Expanded text:
extolli prosperitate, quatenus dicere possimus cum Apostolo: Fidelis Deus, quiextolli prosperitate, quatenus dicere possimus cum Apostolo: Fidelis Deus, quinos tentari supra id quod possumus sustinere . Pauci tamen calcaneum meum observant, Paedagogus ille ab officio pastoris et nomine procul pulsus, jam non habet unde lac et lanas ovium perditarum diripiat, praeterquam quod in Northmannia p
Abbreviated transcription (Latin):
orũ tumultꝰ sepe st̃ ꝑturbate. Pturbatiõĩs uͦ meȩ causas.⁊ siñ nosti
ꝑ exꝑientiã. nosti tñ ꝑ scientiã. Nã qͥ in modico flummine ad regendã
modicã nauẽ pͥꝰ milla rõne p̃ualebã. qͦm̾ nẽ qͣsi de pertu tͣnqͥllitatis
eductꝰ.⁊ in altitudinẽ maris deductꝰ. ad regend̾a tã ponderosã. tãq
naufragosã nauẽ sufficiã: Ded si meruissẽ p̃sentiã tuã. sic̃ lugdum
te roganerã ꝑ prudentiã ꝯsilu tui. ⁊ ꝑ grãm quã habes in ocłis cuiũ
nr̃õꝵ. multa ꝑfecisset idiuina cͣlem̃t᷑a quȩ attingere ñ ualet ĩbecil¬
litas mea. Itaq pulsando insto. instando puso. ut q̃sita oportimitate
nos tuȩ uisitationis consolatiõe lȩtifices. qd̾ ⁊ saluti multoꝵ ꝓderit.
modificat medicinał d̾i sap̃ia. ut nec frangi ꝑmittat adu̾sitate. neq

Expanded text:
turbatae. Perturbationis vero meae causas et si non nosti turbatae. Perturbationis vero meae causas et si non nosti per experientiam, nosti tamen per scientiam. Nam qui in modico flumine ad regendam modicam navem prius nulla ratione praevalebam, quomodo nunc quasi de portu tranquillitatis eductus et in altitudinem maris deductus, ad regendam tam ponderosam tamque naufragosam navem sufficiam? Quod si meruissem praesentiam tuam, m quam habes in oculis civium nostrorum, multa perfecisset divina Clementia, quae attingere nondum audet imbecillitas mea. Itaque pulsando insto, instando pulso, ut, quaesita opportunitate, nos tuae visitationis consolatione laetifices, quod et saluti multorum prodermodificat medicinalis Dei sapientia ut nec frangi permittat adversitate, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ p̃sentiũ latorẽ nuꝑ accepi. qͥb q̃ mͥ pax ap̃ uicmnos. q̃ grã ap̃ pͥncipes
diligent̃ inquisisti. Instrum̃tũ etiã nuei candoris ad ordinandos capil¬
los in idipsũ caritatis signũ tnsmisisti. Qͦd cũ mͥ placeat in suo gne̾
pillis mordinati mores uł mordinati płi qͣdã cõꝑatiõe possint intel¬
ligi. credo prudentiã tuã munꝰculo hoc qͣsi qͥdã monitorio uigilantiã
mẽã excitare. ut studeã inordinatos ppłoꝵ mores diu̾sis exhortatio¬
nũ mores dis cõponere. atq habito disctionis mod̾amine ad debitũ
ordinẽ reuocare. Oiͥd uͦ ipso instrum̃ti decore. qͦd longa lima: lon¬
ga politura ad hc̃ candorẽ ꝑductũ ẽ significare uideris. nͥ ut casti¬
gem corpꝰ neũ.⁊ in seruitutẽ redigã. ne cũ aliis p̃dicauerĩ ipse repbus
fiãs Rogo itaq te ꝑ ipsa caritatis uiscera qͣ insitare me ilignata ẽ.
freq̃ntẽ memoriã nr̃i. Ur̃e enĩ orõnes. qͣnto qͥetiores tanto samores.

Expanded text:
per praesentium latorem nuper accepi, quibus quae mihi pax apud vicinos, quae gratia apud principes diligenter inquisisti. Instrumentum etiam nivei candoris ad ordinandos capillos in idipsum charitatis signum transmisisti. Quod cum mihi placeat in suo genere pillis inordinati mores, vel inordinati populi quadam comparatione possint intelligi, credo prudentiam tuam munusculo hoc quasi quodam monitorio vigilantiam meam excitare, ut studeam inordinatos populorum mores diversis exhortationum modis componere, atque habito discretionis moderamine ad debitum ordinem revocare. Quid vero ipso instrumenti decore, quod longa lima et longa politura ad hunc candorem perductum est, significare videris, nisi ut castigem corpus meum et in servitutem redigam, ne forte, cum aliis praedicaverim, ipse reprobus fiam? Rogo itaque te per ipsa charitatis viscera, quae visitare me dignata est frequentem memoriam nostri. Vestrae enim orationes quanto quietiores, tanto saniores.
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitastẽ guris in ocłis hõiũ. manifeste cõm̃dat.S hanc ap̃ religio¬
sas m̃tes moꝵ ꝓbitas ⁊ larga ad erogandũ manꝰ qntũ alidic uiehe¬
ti cũ mode ꝓuideris. neꝙ qͣntũ ꝑiculũ ut qͣnta infamia mͥ suꝑ hoc
ferire audebit longe positos. simili eõtagiõe pollutos. qͥ tangere
ñ audebit uł dissunulabit uixta se positos: t̾onne dicturi st̃ mͥ
in nr̃o: hanc porro me hr̃e tolerantiã t̾ribilit̾ apłs uetat. de huiꝰ modi
scelerũ patratorib dicens. qm̃ qͥ talia ag̃ digni st̃ morte. nec solũ qͥ faci
me ur̃a sublimitas. qm̃ testis ẽ mͥ ille. cui nuda ẽ abyssus humanȩ cõ¬
scientiȩ. me hoc ñ arripuisse causa maliuolentiȩ meȩ ut alienȩ. s
solo rigore ⁊ amore iusticiȩ. in tm̃ ut si alit̾ fieri ñ possit malĩ hõiũ¬
descendã peticiom ur̃ȩ. si ut̾q iurauerit qͦd añ finitã causã a carnali
ꝯiunctiõe se ĩmunes custodiant. Alioqͥn satagendũ ẽ mͥ ut mortuũ iã

Expanded text:
oculis omnium  al. oculis hominum manifeste commendat. Sed hanc apud religiosas mentes morum probitas et larga ad erogandum manus, quantum didici, vehetis commode providetis, neque quantum periculum, vel quanta infamia mihi super hoc  positus ferire audebit longe positos simili contagione pollutos, qui tangere non audebit vel dissimulabit juxta se positos? nonne dicturi sunt miin nostro . Hanc porro me habere tolerantiam terribiliter Apostolus vetat, de hujusmodi scelerum patratoribus, dicens: Quoniam qui talia agunt, digni sunt morte, nec solum qui facime vestra sublimitas, quoniam testis mihi est Ille, cui nuda est abyssus humanae conscientiae, me hoc non arripuisse causa malevolentiae meae vel alienae, sed solo rigore et amore justitiae, in tantum ut, si aliter fieri non possit, malim hodescendam petitioni vestrae, si uterque juraverit quod ante finitam causam a carnali conjunctione se immunes custodiant; alioquin satagendum est mihi, ut mortuum jam
Abbreviated transcription (Latin):
usica ẽ diuisio sonoꝵ ⁊ uocũ uarietas.
Alit̾. M usica siue armonia. ẽ plu¬
riũ dissimiliũ in unũ redactoꝵ. ⁊cordia.
Geometria ẽ disciplina magnitudi. h¬
nis inmobilis. formaꝵq descͥptio
ꝯtemplatiua: ꝑ quã uniꝰcuiꝰq ter¬
mini declarari solent. Aliter h.
Geometͥa ẽ fons sensuũ. ⁊ origo dictionũ.
Astronomia ẽ disciplina inueiltr h.¬
gans spacia. motꝰ & reditꝰ celestiũ
corporũ certis temporib.

Expanded text:
usica est divisio sonorum et vocum varietas. Aliter, musica sive harmonia est plurium dissimilium in unum redactorum concordia. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis formarumque descriptio contemplativa, per quam uniuscujusque termini declarari solent. Aliter, geometria est fons sensuum et origo dictionum. Astronomia est disciplina investigans spatia, motus et reditus coelestium corporum certis tempor
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ pͥncipiis id ÷ d̃o ydeis. & yle. &
de incorporeis substantiis pura
certaq cognitio est. hugo.¬
Imaginatio ẽ memoria sensuũ
ex corpoꝵ reliqͥs inherentibꝰ ani¬
mo. pͥncipiũ cognitionis. ꝑ se ni
Sensus ẽ passio animȩ in corpre
ex qͣlitatib extra accidentibꝰ. h¬

Expanded text:
rerum principiis, id est Deo, ideis, et hyle: et de incorporeis substantiis pura certaque cognitio. Imaginatio est memoria sensuum ex corporum reliquiis in haerentibus animo, principium cognitionis per Sensus est passio animae in corpore ex qualitalibus extra accidentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
heologia ẽ. qͣndo aut ineffabilẽ na¬
turã di aut sp̃ales creaturas ex ali¬
qua parte ꝓfundissima qͣlitate disse¬
quando .t. habet sine aspiratione
interp̃tat᷑ uanitas. & significat
suꝑstitionẽ illoꝵ qͥ fata hominũ in
aspiratũ: doctͥnã sonat. Huiꝰ ꝓpͥũ ẽ

Expanded text:
itur, quando aut ineffabilem naturam Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate dissequando t habet sine aspiratione, interpretatur vanitas, et significat superstitionem illorum, qui fata hominum in aspiratum, doctrinam sonat. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
Diffinitio ẽ. que rei alicuiꝰ ꝓprias
amplectit᷑ potestates breuit̾ & ab.¬
solute sic. Maiestas rei pullice ẽ
in qua continetur dignitas &
amplitudo ciuitatis.Item¬
s. Item

Expanded text:
Definitio est, quae rei alicuius proprias amplectitur potestates breviter et absolute, hoc modo: «Maiestas rei publicae est, in qua continetur dignitas et amplitudo civitatis.» Item
Abbreviated transcription (Latin):
quał sit ur̃a fortitudo ꝓrsꝰ ignoramꝰ. De curia autẽ in causis
leges clament ⁊ ap uos habet᷑ ⁊ nos ex parte scripsissemꝰ uob̾. uisi
quia gerulꝰ litt̾arum ur̃arum.ui. fr̃a. pꝰ meridiem ad nos uenit.
⁊ad rẽditum festinauit. Ad p̃sens aliud auxilium ur̃ȩ fr̃nitati
ferre ñ possumꝰ. nisi quod angłm magni consilii int̾pellabimꝰ. ut
consilia ur̃a ⁊ actꝰ ur̃os dirigat. ⁊ ad bonũ exitũ ꝑducit. Ualt.

Expanded text:
qualis vestra sit fortitudo ignoramus. De curia autem in causis qualis vestra sit fortitudo ignoramus. De curia autem in causis leges clament, et apud vos habetur, et nos ex parte scripsissemus vobis, nisi quia gerulus litterarum vestrarum sexta feria post meridiem ad nos venit, et ad redditum festinavit. Ad praesens aliud auxilium fraternitati ferre non possumus, nisi quod Angelum magni consilii interpellabimus, ut consilia vestra et actus dirigat, et ad bonum exitum perducat.
Abbreviated transcription (Latin):
res nr̃a in angusto posita ÷ ꝓut opportet certum uobꝰ consiliũ
dare ñ possumꝰ. quia in ħ negotio ur̃o nisi d̃s̃ miscdit̾ consulat
opportet ut aut legem offendatis aut regẽ. Si enu concanonieũ
ur̃in cͥminalit̾ impetitũ alibi quam in ęccła examinari concedi¬
tis. canonicam legem offenditis. Si audientiam legał curię respu¬
itis. regem offenditis. In qua disceptatione cum ipsi ⁊ rõne ⁊ aucto¬
nitate sequi uos oportebit quod infirmitati ur̃ȩ erit tolerabiliꝰ.
Si autẽ sciremꝰ uos. eẽ. paratos. ut cum gaudio telerare possetis
runas domoꝵ. ext̾minationes corpoꝵ. rapinas bonoꝵ ur̃oꝵ. posse¬
mus uos exhortari. ut sequeremini consiliũ susannę.ꝗ̃ mag̾ elegit
in manꝰ hominum incidere. quam legem dĩ derelinquere. S. qr
in donis sp̃alib consilium ⁊ fortitudo coniuicta sunt. consiliũ
aliud nisi qd̾ patientia ur̃a tolerare possit dare ñ audemꝰ. quia

Expanded text:
t, prout oporteret, certum vobis concilium dare non possumus, quia in hoc negotio vestro nisi Deus misericorditer consulat, oportet ut aut legem offendatis aut regem. Si enim concanonicum vestrum criminaliter impetitum alibi quam in Ecclesia examinari conceditis, canonicam legem offenditis; si audientiam regalis curiae respuitis, regem offenditis. In qua disceptatione cum ipsi et ratione et auctonitate sequi vos oportebit quod infirmitati vestrae erit tolerabilius . Si autem sciremus vos esse paratos, ut cum gaudio tolerare possetis ruinas domorum, exterminationes corporum, rapinas bonorum vestrorum, possemus vos exhortari ut sequeremini consilium Susannae, quae magis elegit in manus hominum incidere quam Dei legem derelinquere . Sed quia in donis spiritualibus consilium et fortitudo conjuncta sunt, consilium aliud, nisi quod patientia vestra tolerare possit, dare non audemus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
possunt pͣua merita usurpatoꝵ. Semꝑ gͦ sc̃itas eoꝵ ÷ ho¬
noranda. usurpantium uͦ ꝑuersitas punienda. Sic thuri¬
bula chore. quia eis ante dm̃ ministratum ÷ iubente dõ
altari apposita sunt. factores uͦ eiꝰ igne consumpti sunt. ꝓPlix¬
itatẽ uitans epłȩ. non sui ausus plura insetere pagine. quia
nolui fr̃nitatem tuam retum tͥ bene notarum multitudine
onerare. P otes tam̃ ex his paueis intelligere. quid de p̃tixatis
sentiam. ⁊ quid aliis ad hȩc int̾rogata respondeam. Ual

Expanded text:
possunt prava merita usurpatorum. Semper ergo sanctitas eorum est hopossunt prava merita usurpatorum. Semper ergo sanctitas eorum est honoranda, usurpantium vero perversitas punienda. Sic thuribula Core, quia eis ante Deum ministratum est, jubente Deo altari apposita sunt; factores vero ejus igne consumpti sunt . Prolixitatem vitans epistolae non fui ausus plura inserere paginae, 66 quia nolui fraternitatem tuam rerum tibi bene notarum multitudine onerare. Potes tamen ex his paucis intelligere quid de praetaxatis sentiam, et quid aliis ad haec interrogata respondeam. Val
Abbreviated transcription (Latin):
s sepatione sanandum. Uũ ista defu̾int siue sint raptores
suie excominunicati. siue quolib alio uitio coniuges inter¬
fecti. tam̃ hȩc omnia toleranda sunt ꝓ conseruanda fude
conuigu. Quis enim in circumcisione uel in p̃putio eoactꝰ
÷ a p̃dicatorib noui testamenti uxorem quam habuit aute bap¬
tisinum dinict̾e pꝰ baptismum: Nec tam̃ dico quod contra int̾¬
dicta copulanda sint conuigia. sed si copulata sint ppt̾ has cau¬
sas ñ. ẽẽ. disungenda. Qui autẽ contra uit̃dicta talia conu¬
gia traxerint. uel p̃sbr̃i qui ea consecrauerint. ꝓ mobidien¬
tia sua digna satisfactione ad arbitrium iudicis sui corri¬
gantur. ut cȩteri a tali temeritate compescantur. conuigia
usur pantib semel acceptum manet in ordinatis. sic sacram̃¬
tum coniugii quamuis ab inobedientib ꝓbr̃is impositum
manet in conuigatis. quia uirtutem sacram̃toꝵ cassare ñ

Expanded text:
sed separatione sanandum. Ubi vero ista defuerint, sive sint raptores, sed separatione sanandum. Ubi vero ista defuerint, sive sint raptores, sive excommunicati, sive quolibet alio vitio conjuges infecti, tamen haec omnia toleranda sunt pro conservanda fide conjugii. Quis enim in circumcisione vel in praeputio coactus est a praedicatoribus Novi Testamenti uxorem quam habuit ante baptismum, dimittere post baptismum? Nec tamen dico quod contra interdicta copulanda sint conjugia; sed si copulata sunt, propter has causas non esse disjungenda. Qui autem contra interdicta talia conjugia contraxerint, vel presbyteri qui ea consecraverint, pro inobedientia sua digna satisfactione ad arbitrium judicis sui corrigantur, ut caeteri a tali temeritate compescantur; conjugia usurpantibus semel acceptum, manet in ordinatis, sic sacramentum conjugii, quamvis ab inobedientibus presbyteris impositum, manet in conjugatis, quia virtutem sacramentorum cassare non