comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obseruat᷑. Nec nos eis obicimꝰ qd̾ alitͣ nu¬
ma pompilius deos colendos romanis ins¬
tituit. atq alitͣ ab eis uł italis antea co¬
lebant᷑: nec qd̾ pithagoreis tpr̃ib illa phi¬
losophia celebrata ẽ. quȩ antea  omĩno ñ
erat. uł in paucissimis eadẽ sentientib.
ñ tñ eodẽ ritu uiuentib fortasse latita¬
bat. S utrũ illi dii ueri aut colendi sinit.
⁊ utrũ illa philosophia saluti animarum
aliquid ꝓsit : hoc cũ eis agimꝰ. hoc in
questionẽ uocamꝰ. hoc disputando cõuel¬
limꝰ. Besignant gͥ obicere nob̃ qd omĩ sec¬
te ⁊ omĩ nomini religionis obici potest.
Cũ enĩ ñ fortuitu labi. s dinina ꝓuiden¬
tia tprã ordinari fateant᷑. quidꝰ cuiq tẽ¬
pori aptũ. ⁊ oportunũ sit humanũ con¬
siliũ pͣtͣgreditur: ⁊ illinc disꝑtit᷑. unde
osã ꝓuidentia reb consulit. Si enĩ dixe¬
nt sptͥea ñ semꝑ nͨ ubiq fuisse pithago¬

Expanded text:
obseruatur. Nec nos eis obicimus, quod aliter Nuobseruatur. Nec nos eis obicimus, quod aliter Numa Pompilius deos colendos Romanis instituit, atque ab eis uel Italis antea colebantur, nec quod Pythagoreis temporibus illa philosophia celebrata est, quae antea uel omnino non erat uel in paucissimis eadem sentientibus non tamen eodem ritu uiuentibus fortasse latitabat, sed utrum illi dii ueri aut colendi sint et utrum illa philosophia saluti animarum aliquid prosit; hoc cum eis agimus, hoc in quaestionem uocamus, hoc disputando conuellimus. desinant igitur obicere nobis, quod omni sectae et omni nomini religionis obici potest. cum enim non fortuito labi sed diuina prouidentia tempora ordinari fateantur, quid cuique tempori aptum et opportunum sit, humanum consilium praetergreditur et illinc dispertitur, unde ipsa prouidentia rebus consulit. Si enim dixerint propterea non semper nec ubique fuisse Pythago
Abbreviated transcription (Latin):
intellexert᷑. ⁊ scđ̾m eiꝰ pͣcepta pie iuste
ꝑ eũ ꝓculdubio salui facti ft̃. Siẽ enim
nos in eũ credimꝰ. ⁊ apud patrẽ manen¬
tẽ. ⁊ qui in carne iã uenerit. lic in eũ
credebant antiqui: ⁊ ap̃ patrẽ manentẽ.
⁊ in carne ueniturũ. Nlec qr ꝓ tempoꝵ ua¬
rietate ine facꝰtũ annu̾ntiatur qͥd
tẽ futurũ p̃nuntiabat᷑. idõ fides ipsa ua¬
riata. uł salus ipsa diu̾sa eͣ: nec qr una
eadẽq res aliis atq aliis sacris ⁊ sacra¬
mͣtis ut ꝓpħatur uł pͣdicat᷑: idõ alias at¬
q alias res. uł alias ⁊ alias salutes opor¬
tet intelligi. Qͥd aũ qnͣ fiat. qd̵ ad unã
eandẽq fideliũ ⁊ pioꝵ lib̾ationẽ ꝑtineat
consiliũ dõ tribuamꝰ: nob̃ obedientiã tene¬
amꝰ. ꝓinde aliis tunc nominib ⁊ signis.
aliis aũ nc̃ ⁊ prius occultiꝰ. postea manife¬
stius: ⁊ pͥus a pauciorib. post a plurib:

Expanded text:
intellexerunt et secundum eius praecepta pie iusteqintellexerunt et secundum eius praecepta pie iusteqper eum procul dubio salui facti sunt. sicut enim nos in eum credimus et apud patrem manentem et qui in carne iam uenerit, sic in eum credebant antiqui et apud patrem manentem et in carne uenturum. nec, quia pro temporum uarietate nunc factum adnuntiatur, quod tunc futurum praenuntiabatur, ideo fides ipsa uariata uel salus ipsa diuersa est nec, quia una eademque res aliis atque aliis sacris et sacramentis uel prophetatur uel praedicatur, ideo alias et alias res uel alias et alias salutes oportet intellegi. quid autem quando fiat, quod ad unam eandemque fidelium et piorum liberationem pertineat, consilium deo tribuamus, nobis oboedientiam teneamus. proinde aliis tunc nominibus et signis aliis autem nunc et prius occultius postea manifestius et prius a paucioribus post a pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
nens. sub cuiꝰ regimine uniu̾sa creat᷑a
spitalis ⁊ corporaͭ ꝓ congruentia tẽpoꝵ
locoꝵq administrat᷑. cuiꝰ moderande
⁊ gub̾nande quid. quando. ⁊ uͥ circa eã
fieri oporteat sapientia ⁊ scientia pe¬
nes ipsũ ẽ: ꝓfecto ⁊ anteꝗͣ ꝓpagaret
hebreoꝵ gentẽ. ꝑ quã sui aduentꝰ mani¬
festationẽ congrus sacram̃tis p̃figura¬
ret. ⁊ ipsis tẽporib isrłitici regni. ⁊ de¬
inde cũ se in carne de uirgine accep¬
ta mortalib mortalit᷑ demonstraipit.
⁊ deinceps usq nc̃ cũ implet oĩa q̃ ꝑ¬
ꝓpħas ante. p̾dixit. ⁊ ab hinc usq in
finẽ scłi. quo sc̃os ab impiis diremptu¬
rus ẽ. ⁊ sua cuiq retributurus. idẽ ipse
ẽ filiꝰ dĩ patri coet̾nus ⁊ incõmutabilis
sapientia. ꝑ quã creata ẽ uniu̾sa natura
⁊ cuiꝰ participatione oĩs rationał aĩa
fit beata. ltaq ab exordio gen̾is huma¬
ni quicũq in eũ credidert᷑. eũq iteũo

Expanded text:
sa creatura spiritualis et corporalis, pro congruentia temporum locorumque administratur, cui moderandae et gubernandae, quid, quando et ubi, circa eam fieri oporteat, sapientia et scientia penes ipsum est; profecto et antequam propagaret Hebraeorum gentem, per quam sui adventus manifestationem congruis sacramentis praefiguraret, et ipsis temporibus Israelitici regni, et deinde cum se in carne de virgine accepta mortalibus mortaliter demonstravit et deinceps usque nunc, cum implet omnia qas ante praedixit, et abhinc usque ad finem saeculi, quo sanctos ab impiis dirempturus est, et sua cuique retributurus, idem ipse est Filius Dei, Patri coaeternus, et incommutabilis Sapientia, per quam creata est universa naturaet cuius participatione omnis rationalis anima fit beata. Itaque ab eiordio generis humani quicumque in eum crediderunt eumque utcumque
Abbreviated transcription (Latin):
coeundo pariant etiã ipsa sui simile. A
ꝓpt᷑ diu̾sitatẽ natiuitatis int̾sit aliõs
q̃ illis coeuntib orta sint. Similit᷑ enin
uiuunt. similit̾q moriunt᷑: quãuis dis¬
similit᷑ nata sunt. Ita ñ ẽ absurdũ. ut simi¬
lit᷑ resurgant corpora: ꝙͣ dissimilit᷑ r

Expanded text:
coeundo pariant etiam ipsa sui simile, nec coeundo pariant etiam ipsa sui simile, nec propter diversitatem nativitatis intersit aliquid ae illis coeuntibus orta sunt. similiter enim uiuunt similiterque moriuntur, quamuis dissimiliter nata sint. ita non est absurdum, ut similiter resurgant corpora
Abbreviated transcription (Latin):
illo scriptũ ẽ. surgens a mortuis iã non
morit᷑. ⁊ mors ei ultra ñ dñabit᷑. qd etiã
ꝓmissũ ẽ resurrecturis in fine scłi. ⁊ cũ
illo regnaturis in ȩtͣnũ. Sic aũ ñ ꝑtinet
ad resurrectionẽ differentia natiuitatis
aũ ex iuro ⁊ femina creati sumꝰ: sic̃ ñ ꝑ¬
tinet ad ipsiꝰ mortis differentiã. H̃ enim
ꝓpt̾ea illiꝰ ñ uera mors fuit. qr sine uiri¬
li semine natus ẽ. sic̃ nec ipsiꝰ pͥmi hoĩs
alit᷑ exorta caro quã nr̃a. qnͣquidẽ illeꝰ
sine parentib de t̾ra creatus ẽ᷑: nos uͦ
ex parentib aliquid attulit ad differen¬
tiã mortis. ut alit᷑ ille moreret᷑. alit̃
nos. Sic̃ aũ ad mortis. sic nec ad resur¬
recꝰtionis differentiã ualet diu̾sa nati¬
uitas: s ne hoc ipsũ qd scriptũ eͣ de pͥ¬
mo homine similit᷑ infideles nolt᷑ cre
dere. querant uł animadũtant si ut
hoc possunt. ꝗͣ multoꝵ animaliũ gen̾a
sine parentib ex t̾ra. pereent᷑. q̃ tam̃

Expanded text:
riptum est, surgens a mortuis iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. quod etiam promissum est resurrecturis in fine saeculi et cum illo regnaturis in aeternum. sic autem non pertinet ad resun-ectionem differentia natiuitatis autem ex uiro et femina creati sumus, sicut non pertinet ad ipsius mortis differentiam. non enim propterea illius non uera mors fuit, quia sine uirili semine natus est, sicut nec ipsius primi hominis aliter exorta caro quam nostra, quando quidem ille sine parentibus de terra creatus est nos uero ex parentibus, aliquid adtulit ad differentiam mortis, ut aliter ille moreretur aliter nos. sicut autem ad mortis sic nec ad resurrectionis differentiam ualet diuersa natiuitas. Sed ne hoc ipsum, quod scriptum est de primo homine, sidere, quaerant vel animadvertant, si vel hoc possunt, quam muliorum animalium genera sine parentibus ex terra procreentur, quae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
niat resurrectioni: utrũ nã xp̃i¬
an lazari. Si xp̃i inquiunt. quomͦ
potest hec conuenire resurrectioni na¬
toꝵ ex semine: eius qui nulla seminis cõ¬
ditione natꝰ ẽ:Si aũ latari resurrectio
te. de eo corpore qd lazarus dicebat᷑. nr̃a
aũ mtãtis scłis scłis post ex confuso eruet᷑
Deinde si post resurrectionẽ status futu¬
rus beatus ẽ: nulla corporis in uiria. nul¬
la necessitate famis: qͥd sibi uult cibatum
fuisse. xp̃m. ⁊ uulnera monstrauisse:s.
si ꝓpt̃ incredulũ fecit: fuxit. Si aũ uerum
ostendit: gͦ in resurrectione accepta stͣ
uulnera futura. Quib respondet᷑. idõ ñ
latari resurrectionẽ. s potiꝰ. xp̃i congru

Expanded text:
ae resurrectioni, utrumnam Chrian Lazari. \'si Christi\', inquiunt, quo modo potest haec conuenire resurrectioni natorum ex semine eius, qui nulla seminis condicione natus est? si autem Lazari resurrectio te, de eo corpore, quo Lazarus dicebatur; nostra autem multis saeculis post ex confuso eruetur. deinde si post resurrectionem status beatus futurus est nulla corporis iniuria, nulla necessitate famis, quid sibi uult cibatum fuisse Christum et uulnera monstrauisse? sed si propter incredulum fecit, finxit; si autem uerum ostendit, ergo in resurrectione accepta futura sunt uulnera\'. Quibus respondetur ideo non Lazari resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
meis m̃tis etiã si congruũ nanciscar ociũ.
Nunc tñ arbitror satis e̾ẽ monstratũ. nõ
ẽẽ contrariũ etͣnitati supplicioꝵ. qd̵ in ea¬
dẽ misura reddunt᷑. in qua peccata cõmis¬
sasunt. De filio dĩ scđm salomonear.
ost hanc questionẽ. qui eas ex porphi

Expanded text:
us mentis, etiam si congruum nanciscar otium. us mentis, etiam si congruum nanciscar otium. nunc tamen arbitror satis esse monstratum non esse contrarium aeternitati suppliciorum, quod in eadem mensura redduntur, in qua peccata commissa sunt. V. DE FILIO DEI SECUNDUM SALOMONEM. Post hanc quaestionem, qui eas ex Porph
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtͣ m̃surã etiã peccatoꝵ. ñ in ꝓductione
tẽpoꝵ s in uoluntate peccantiũ. Uoluntã
quippe ipsa punit᷑ siue animi supplicio.
siue corporis: ut q̃ delecꝰtat᷑ in pecratis ip¬
sa plectat᷑ in penis: ⁊ ut qui iudicat sine
miscdđia. sine miscdia iudicet᷑. Et in hac
quippe sententia ad hoc solũ eadẽ m̃sura
e: ut qđ ñ p̃stitit. ñ ei p̃stet᷑. Atq ita
qd̃ ipse idicat᷑ ȩt̾̃num erit: quãuis qd
udicauit etͣnum ẽẽ nequiuerit. In eadẽ
gͥ m̃sura. quãuis ñ et̃noꝵ malefactoꝵ etͣ¬
na supplicia remetiunt᷑: ut qr ȩt̃nam uo¬
luit habere ꝑfunctionẽ. ł ꝑfruitionem.
ȩt̾nã inueniat uindicꝰtȩ. seueritatẽ: Hson
aũ sunt ꝓposita breuitas responsioĩs mes
ut colligã omĩa. uł certe quã plurima q̃
de peccatis. ⁊ de peccatoꝵ penis scĩ libri
hñt. atq ex his unã uerã sine ulla am¬
biguitate sententiã. si tñ id ualeã uirib¬

Expanded text:
propter mensuram etiam peccatorum non in productione propter mensuram etiam peccatorum non in productione temporum sed in uoluntate peccantium? Voluntas quippe ipsa punitur sine animi supplicio sine corporis, ut, quae delectatur in peccatis, ipsa plectatur in poenis et ut, qui iudicat sine misericordia, sine misericordia iudicetur. et in hac quippe sententia ad hoc solum eadem mensura est, ut, quod non praestitit, non ei praestetur atque ita, quod ipse iudicatur, aeternum erit, quamuis, quod iudicauit, aeternum esse nequiuerit. in eadem igitur mensura quamuis non aeternorum malefactorum aeterna supplicia remetiuntur, ut, quia aeternam uoluit habere peccati perfruitionem, aeternam inueniat uindictae seueritatem. non autem sinit proposita breuitas responsionis meae, ut colligam omnia uel certe quam plurima, quae de peccatis et de peccatorum poenis sancti librunam eruam sine ulla ambiguitate sententiam, si tamen id ualeam uirib
Abbreviated transcription (Latin):
miseria. Qm̃ uͥ quisq bonꝰ ẽ cũ bene uult.
ibi etiã malus cũ male uult. Ac ꝑ hoc ibi
enã fit uł beatꝰ ut miser. hoc ẽ in ipso suȩ
uoluntatis affectu: quȩ omiũ factoꝵ me:¬
ritoꝵq m̃suraẽ. Ex qualitatib quippe uo¬
luntatũ. ñ ex tẽpoꝵ spaciis: siue. rectefac¬
ta siie peccata metimur. Alioqum marus
pacratũ hab̾et᷑. arborẽ deicere ꝗͣ homines
oecidere. Illud enĩ fit longa mora ictibus
multis: hoc uno ictu breuissimo tẽpore.
sroqͦ tñ exigui tpris tã grandi peccato. si
ꝑpetua deportatione homo puniret᷑. eti¬
am mitiꝰ cũ illo actũ ꝙͣ dignꝰ fuerat di¬
ceret᷑ quãuis in spacio tẽporali longitudo
penȩ cũ breuitate facinoris nullo mͦ sit
comparanda. Qͥd gͦ contrariũ ẽ: si ert̃ pa¬
rit᷑ longa. uł etiã parit᷑ ȩt̾na supplicia.
S aliis alia mitiora. uł acriora. ut quibꝰ
tempus equale ẽ. ñ sit equalis asꝑitas:

Expanded text:
miseria, quoniam, ubi quisque bonus est, cum bene uult, miseria, quoniam, ubi quisque bonus est, cum bene uult, ibi etiam malus, cum male uult. ac per hoc ibi etiam fit uel beatus uel miser, hoc est in ipso suae uoluntatis affectu, quae omnium factorum meritorumque mensura est. ex qualitatibus quippe uoluntatum non ex temporum spatiis siue recte facta sine peccata metimur. alioquin maius peccatum haberetur arborem deicere quam hominem occidere; illud enim fit longa mora ictibus multis, hoc uno ictu breuissimo tempore. pro quo tamen exigui temporis tam grandi peccato si perpetua deportatione homo puniretur, etiam mitius cum illo actum, quam dignus fuerat, diceretur, quamuis in spatio temporali longitudo poenae cum breuitate facinoris nullo modo sit comparanda. quid ergo contrarium est, si erunt pariter longa uel etiam pariter aeterna supplicia sed aliis alia mitiora uel acriora, ut, quibus tempus aequale est, non sit aequalis asperitas
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ln quib oculis peccasti: in eis suppli¬
ciũ meruisti. Iudicio enĩ quisq animi sui
seu bono seu malo utit᷑: uł ad bñfacien¬
dũ uł ad peccandũ. Inde ñ nuquũ ẽ: ut
in quo iudicat in eo iudioet᷑: hoc est
ut in ipso animi sui iudicio penas luat.
cũ ea mala patit᷑. que male. iudicantem
animũ consecunt᷑. Alia nãq manifesta
torm̃ta. q̃ post futura p̾parant᷑: etiam
ipsa ex eodẽ malȩ uoluntatis ordine
attracta. In ipso aũ animo uͥ appetitꝰ
uoluntatis humanoꝵ om̃iũ ẽ. mͣsura
factoꝵ continuo pena sequit᷑ culpã: plerũꝙ
naior consentientis cecitate grauiore. Iõ
cũ dixisset in quo iudicio udicaueritis ui¬
dicabimini. sequutus adiunxit: ⁊ qua m̃¬
sura m̃si fueritis remetiet᷑ uob. In uolun¬
tate quippe ꝓpria metiet᷑ bonus homo
bona facta: ⁊ in ea metietur ei beatitu¬
ao.ltemq in uoluntate ꝓpria metietur
malus homo mala oꝑa. ⁊ in ea metiet᷑ ei

Expanded text:
ret: In quibus oculis peccasti, in eis suppliret: In quibus oculis peccasti, in eis supplicium meruisti\'. iudicio enim quisque animi sui seu bono seu malo utitur uel ad benefaciendum uel ad peccandum. unde non iniquum est, ut, in quo iudicat, in eo iudicetur, hoc est ut in ipso animi sui iudicio poenas luat, cum ea mala patitur, quae male iudicantem animum consequuntur. Alia namque sunt manifesta tormenta, quae post futura praeparantur, etiam ipsa ex eodem malae uoluntatis cardine adtracta; in ipso autem animo, ubi appetitus uoluntatis humanorum omnium est mensura factorum, continuo poena sequitur culpam plerumque maior non sentientis caecitate grauiore. ideo cum dixisset: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini, secutus adiunxit: Et qua mensura mensi fueritis, metietur uobis. in uoluntate quippe propria metietur bonus homo bona facta et in ea metietur ei beatitudo, itemque in uoluntate propria metietur malus homo mala opera et in ea metietur ei
Abbreviated transcription (Latin):
ri potest. ut in qua m̃sura quisq
m̃sus fuerit ordeũ in ea illi metiat᷑ tri¬
ticũ: s in qua m̃sura m̃sus fuerit fru¬
m̃tũ. in ea illi metiat᷑ aurũ. ⁊ frumenti
sit unus modiꝰ. auri aũ ꝙͣ. plurimi. Ita
cũ sine cõparatione rerũ ipsarũ ⁊⁊ ge¬
nus ⁊ quantitas differat dici tam̃ rec¬
tissime potest. in qua m̃sura m̃sus ẽ:
in ea illi metitũ ẽ. Unde aũ hoc dix̾it
.xͦ. paulo suꝑiꝰ satis elucet. Nolite inqͥt
iudicare. ut ñ udicemini. In qͦ enumn
iudicio iudicaueritis: iudicabimini. Nũ¬
quid si iniquo iudicio uidicabt᷑. iniquo
iudicabunt᷑: Absit. Nulla quippe. iniqͥtas
ap̃ dm̃: s ita dicꝰtũ ẽ. in quo iudicio iudi¬
caueritis. in eo iudicabimini: tãquã di¬
ceret᷑. In qua uoluntate benefeceritis. in
ipsa lib̾abimini: uł in qua uoluntate ma¬
le feceritis. in ipsa puniemini. Uelut si
quispiã ad turpẽ concupiscentiã oculis
utens. excecari iuberet᷑. recꝰte utiq audi¬

Expanded text:
est, ut, in qua mensura quisque mensus fuerit hordeum, in ea illi metiatur triticum, sed in qua mensura mensus fuerit frumentum, in ea illi metiatur aurum et frumenti sit unus modius auri autem quam plurimi. ita cum sine comparatione rerum ipsarum et genus et quantitas differat, dici tamen rectissime potest: In qua mensura mensus est, in ea illi metitum eat.\' unde autem hoc dixerit Christus, paulo superius satis elucet: Nolite, inquit, iudicare, ut non iudicemini; in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabimini. numquid si iniquo iudicio iudicabunt, iniquo iudicabuntur? absit. nulla quippe iniquitas apud deum. sed ita dictum est: In quo iudicio iudicaueritis, in eo iudicabimini, tamquam diceretur: \'In qua uoluntate benefeceritis, in ipsa liberabimini\', uel: In qua uoluntate malefeceritis, in ipsa puniemini\', uelut, si quispiam ad turpem concupiscentiam oculis utens excaecari iuberetur, recte utique audi
Abbreviated transcription (Latin):
si cognosci ñ potest. scire debere. Ita sane
hoc dixerim. ut ego non tantum pa¬
ratissimus sim siqͥd te in meis scriptis
mouerit frat̾ne acciꝑe. quod contra
sentias. aut de correctione mea. aut de
ipsa tua beniuolentia. gauisurus: uer̃
etiam hoc a te postulem ac flagitem.
Osi licuisset. & si non cohabitante. saltem
uicino te in dño ꝑfrui: ad crebrũ et
dulce eloquium. S qr id non ẽ datũ.
peto ut hoc ipsũ quod in dño possumꝰ
simul simꝰ. conuersari studeas. ⁊ auge¬
ri ac ꝑfici: & scripta quãuis rara non
sꝑnere. Saluta obsequio meo scm̃ frẽm
paulinianũ ⁊ om̃s frẽs qͥ tecũ ac de te
in dño gaudent. Memor nrĩ exaudi¬
aris a dno in omi scõ desidio. kiñe

Expanded text:
si cognosci non potest, credere. ita sane si cognosci non potest, credere. ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis mouerit, fraterne accipere, quid contra sentias, aut de correctione mea aut de ipsa tua beniuolentia gauisurus, uerum etiam hoc a te postulem ac flagitem. O si licuisset, etsi non cohabitante, saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici, et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent. Memor nostri exaudimino in omni sancto desiderio tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
ieronimo: augustinꝰ in dño
salutẽ. Audiui ꝑuenisse
in manus tuas litteras meaᷤ:
s. quod adhuc rescripta non merui. nequa¬
quam imputauerim dilectioni tuȩ. Aliqͥd
ꝓculdubio impedim̃ti fuit. Inde agnos¬
co dñm a me potius dep̃candũ. ut tuȩ uo¬
luntati det facultatẽ mittendi quod res¬
scripseris. nam rescribendi iam dedit.: qr
cũ uolueris facillime poteris. Etiam hoc
ad me sane ẽ ꝑlatũ. Utrũ quidẽ credẽm
dubitaui: s hinc qͦ tibi aliquid utrum
scriberẽ dubitare non debui. Hoc autẽ
breue ẽ. Suggestũ caritati tuȩ a nescio
quib fr̃ib michi dictum ẽ: quod librũ
aduersus te scripserim: romãq miserĩ.
Hoc falsũ esse noueris. Qñm dm̃ testor: h
me non fecisse. D si forte aliqua. in aliqͥb
scriptis meis repꝑiunt᷑. in quib aliter
aliquid quã tu sensisse repꝑior. ñ cont᷑
te dictũ. s quod mͥ uidebatur a me scͥp¬
tũ esse puto te debere cognoscere: aut

Expanded text:
Hieronymo Augustinus in domino salutem. Audiui peruenisse in manus tuas litteras meas, sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam inputauerim dilectioni tuae; aliquid procul dubio inpedimenti fuit. unde agnosco a me dominum potius deprecandum, ut tuae uoluntati det facultatem mittendi, quod rescripseris; nam rescribendi iam dedit, quia, cum uolueris, facillime poteris. Etiam hoc ad me sane perlatum utrum quidem crederem,, dubitaui, sed hinc. quoque tibi aliquid utrum scriberem, dubitare non debui. hoc autem breue est: suggestum caritati tuae a nescio quibus fratribus mihi dictum est, quod librum aduersus te scripserim Romamque miserim. hoc falsum esse noueris. deum nostrum testor hoc me non fecisse, sed si fortscriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod mihi uidebatur, a me scriptum esse puto te debere cognoscere aut,
Abbreviated transcription (Latin):
in multis enĩ offendimꝰ om̃s. Om̃s¬
enim offendimꝰ: s aliꝰ grauiꝰ. alius leuiꝰ.
Quanto qͥsq magis minusue peccauerit:
tanto in peccato cõmittendo maior. qͣn¬
to in diligendo deo et ꝓximo minor:
& rursus tanto minor in peccati ꝑpe¬
tratione : quanto maior in d̾i ⁊ ꝓximi
dilectione. Tanto itaq plenior m̃iqui¬
tatis : quanto manior caritatis. Etẽ
ꝑfecti sumꝰ in caritate : quando nicħ
restat ex infirmitate. Nec sane qͣntũ
arbitror putandũ est leue ẽẽ peccatũ.
in ꝑsonaꝵs acceptione habere fidem
dnĩ nr̃i iħu xp̃i: si illam distantiam
sedendi ac standi ad honores eccłasti¬
cos referamꝰ. Qͥs enĩ ferat eligi diui¬
tem ad sedem honoris ecclȩ: contẽp¬
to pauꝑe instructiore atq sanctiore:
Si aut̃ de cottidianis consessib loqͥtur:
qͥs non hinc peccat. si tam̃ peccat. nͥ
cum apud seipsum intus ita uidicat.
ut ei tanto melior. quanto dicior illiͤ
uideat᷑: hoc enĩ uidetur significasse:

Expanded text:
multis enim offendimus omnes. oendimus enim, sed alius grauius, alius leuius. quanto quisque magis minusue peccauerit, tanto in peccato committendo maior, quanto in diligendo deo et proximo minor et rursus tanto minor in peccati perpetratione, quanto maior in dei et proximi dilectione, tanto itaque plenior iniquitatis, quanto inanior caritatis, et tuae perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. Nec sane, quantum arbitror, putandum est leue esse peccatum in personarum acceptione habere fidem domini Iesu Christi, si illam distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus. quis enim ferat eligi diuitem ad sedem honoris ecclesiae contempto paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat, ut ei tanto melior, quanto ditior illo uideatur ? hoc enim uidetur significasse dicendo:
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ gͦ sine aliquo uicio. id ẽ fomite quo¬
dam uel quasi radice peccati: cũ cla¬
met qͥ suꝑ pectus dñi recõbebat. sidĩ¬
xerimꝰ qr peccatũ non habemꝰ. nosip¬
Neq hoc apud te diutiꝰ agendũ est.
s: ꝓpt̾ alios qͥ hoc forte legerint dico.
Nam tu quidem in eodem in eodem
ipso oꝑe splendido contra iouinia¬
nũ etiam hoc de scripturis scĩs dili¬
genter ꝓbasti. ubi etiam ex hac ip¬
sa epła cuiꝰ uerba sunt quoꝵs nunc
intellectum requirimꝰ: posuisti qd̃
scriptum ẽ. In multis enĩ offendimꝰ
onĩs. Non enĩ ait offendistiᷤ s offen

Expanded text:
sine aliquo vitio, id est, fomite quodam vel quasi radice peccati, cum clamet qui supra pectus Domini recumbebat: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipNeque hoc apud te diutius agendum est, sed propter alios qui forte hoc legerint, dico. Nam tu quidem in eodem ipso opere splendido contra Jovinianum, etiam hoc de Scripturis sanctis diligenter probasti: ubi etiam ex hac ipsa epistola: cujus verba sunt, quorum nunc intellectum requirimus posuisti quod scriptum est: In multis enim offendimus omnes . Non enim ait, offenditis, sed offen
Abbreviated transcription (Latin):
ta. qͥ rectitudinẽ fidei xp̃ianȩ usq ad
hoc tempus. uel impudentia. uel ꝑuica¬
tia deprauare conati sunt. uno libel¬
lo breuiter digesta ed as: in noticiam
eors. qͥb aut non uacat ꝓpter alia ne¬
gocia. aut ñ ualent ꝓpter alienã lin¬
guam tam multa legere. atq cognos¬
noscere. Biu te rogarẽ: nisi hoc soleret
ẽẽ indicium. minus de caritate p̃su¬

Expanded text:
ta, qui rectitudinem fidei Christianae usque ad ta, qui rectitudinem fidei Christianae usque ad hoc tempus uel inpudentia uel peruicacia deprauare conati sunt, uno libello breuiter digesta edas in notitiam eorum, quibus aut non uacat propter alia negotia aut non\', ualent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate praesu
Abbreviated transcription (Latin):
natus es iam sciebam: non tantũ in eccłs¬
ticis litteris. s in om̃ib recta & uera quę
inuenerimꝰ approbare atq laudare: fa¬
sa uͦ & praua. improbare atq rep̃hen¬
dere. S illud de prudentia tua doctͥnas
nob̾ facias. eaipsa eius errata: quib a
fide ueritatis ille uir tantus recessisse cos¬
noscitur. In libro etiam quo cunctos qͦ¬
rũ meminisse potuisti. scriptores eccłas¬
tis eis qͦs heresiarchas ẽẽ nosti. quando
ne ipsos p̃termittere uolueris. subiun¬
geres etram in quib cauendi ẽent: quã¬
uii nonnullis etiam p̃termullis. qͦd scire
cuꝑem quo consilio factum sit. aut si
illud uolumen forte onerare noluisti.
ut cõmemoratis hereticis. ñ adderes in
qͥb eos catholica damnaret auctoritas
Queso ne graue sit litteratio labori tuo:
uisti. id quod tͥ ꝑ humilitatẽ meã fr̾na
caritas indicit: ut si occupationes tuȩ
sinunt. omĩum hereticors pu̾sa dogia¬

Expanded text:
natus es, jam sciebam non tantum in ecclesnatus es, jam sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et vera quae invenerimus, approbare atque laudare; falsa vero et prava improbare atque reprehendere. Sed illud de prudentia doctrinaque tnobis facias ea ipsa ejus errata, quibus a fide veritatis ille vir tantus recessisse convincitur. In libro etiam quo cunctos, quorum meminisse potuisti, scriptores ecclesiastis eis, quos heresiotas esse nosti — quando ne ipsos quidem praetermittere uolueris —, subiungeres etiam, in quibus cauendi essent: quamquam nonnullos etiam praeterieris, quod scire cuperem quo consilio factum sit. aut si illud uolumen forte onerare noluisti, ut commemoratis hereticis non adderes, in quibus eos catholica damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario labori tuo, quo nuisti — id quod tibi per humilitatem meam fraterna caritas indicit —, ut, si occupationes tuae sinent, omnium haereticorum peruersa dogma
Abbreviated transcription (Latin):
fortius nrĩ martyres. aduersus hanc so¬
domã. quã ꝓ illa illi heroes adu̾sus troi¬
am dimicauerunt. Neq hoc dico ut ocu¬
los cordis recipias. quos absit ut amise¬
ris: s ut aduertas. Qͦs cũ habeas sanos.⁊
uigiles. nescio qua simulatione auertisti. ut ñ
intenderes quȩ consequant᷑ aduersa:
si semel creditum fuerit posse honeste
ac pie scriptorem diuinors libroꝵ. in
aliqua sui oꝑis parte mentiri. Scrip¬
seram iam hinc aliquando ad te epłam.
rendã tradideram. Ex qua mͥ sugges¬
tũ est cũ ista dictarẽ. quod in hac
qͦ p̃termittere ñ debui: ut si alia ẽ
sententia tua. eademq ẽ mel ior. ꝗͣ¬
mea: timori meo libenter ignoscas.
Si enĩ aliter sentis. uerũq tu sentis.
nã nisi uerũ sit melius ẽẽ non pot̃.
ut ñ dicã nulla. certe ñ magna
culpa. m̃s error ueritati fauet. si rec
te in quoqͤ. ueritas potest fauere m̃da
cio. De origene autẽ quod rescribere dig¬

Expanded text:
fortius nostri martyres aduersus hanc Sofortius nostri martyres aduersus hanc Sodomam quam pro illa illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentiri. Scripseram iam hinc aliquando ad te epistulam, rendam tradideram. ex qua illud mihi suggestum est, cum ista dictarem, quod in hac quoque praetermittere non debui, ut, si alia est sententia tua eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. si enim aliter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritatte in quoquam veritas potest favere mendacio. CAPUT VI. 9. De Origene autem quod rescribere dig
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã sine lege factus ẽ. ut eos qͦq
lucrifaceret: nisi qr & illud fecit ut
natura iudeus. & hoc totũ dpx̃. non
ut fallaciter se fingeret ẽẽ quod ñ erat. s
ut miscłiter eis ita subueniendũ ẽẽ sentiret.
ac si ipse in eodem errore laboraret. ñ scił
mentientis astu. s cõpatientis affectu: sic̃
eoipso loco generaliter intulit. factꝰ siẽ
infirmus infirmis. ut infirmos lucͥfacetu.
ut sequens conclusio om̃ib omĩa factꝰ sũ. ut
om̃s lucrifacerẽ. ad hoc referenda ĩtelligat᷑.
ut cuiusq infirmitatẽ tamquã in seipso
miseratus appareat: non enim et cum
diceret. qͥs infirmatur & ego non infir¬
mor. infirmitatẽ alterius simulasse po¬
tius quã condoluisse uolebat intelligi.
Quare. arripe obsecro ingenuam & ue¬
re. xpͣianã cum caritate seueritatem:¬
⁊ ad illud opus corrigendũ. atq em̃dan¬
parabiliter enĩ pulchrior ẽ ueritas xp̃i¬
anoes: quã helena grecoꝵ. Pro ista enĩ

Expanded text:
lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco generaliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat intellegi. Quare arripe, obsecro te, ingenuam et uere Christianam cum caritate seueritatem ad illud opus corrigendum atque emendanparabiliter enim pulchrior est ueritas Christianorum quam Helena Graecorum. pro ista enim
Abbreviated transcription (Latin):
nos eruditionis causa disserimꝰ. Ceterũ
emuli. & maxime heretici. si diuersas
inter nos sententias uiderint: de ani¬
mi calũnabunt᷑ rancore descendere.
Michi autẽ statutũ est. te amare. susci¬
ꝑe. colere. mirari: tuaq dicta. quasi
mea defende. Certe & in dialogo quẽ
nuꝑ edidi: tuȩ beatitudinis ut dignũ
fuerat recordatus sũ. Magisq demus
oꝑam. ut ꝑniciosissima heresis de eccł̃a
auferatur. quȩ semꝑ simulat peniten¬
tiam: ut docendi in eccłiis habeat fa¬
cultatẽ. Nam si se aꝑta luce ꝓdiderit:
foras expulsa morietur. Sc̃ȩ ac uene
genere suo & exhortatione tua dig¬
ne gradiunt᷑: specialit̃q salutant
beatitudinẽ tuam: omĩs quoq frat̃¬
nitas quȩ nob̃cũ dnõ saluatori ser¬
uire conatur. Scm̃ p̃sbiterũ firmũ
anno p̃terito ob rem mearũ
rauennã. & inde in affricam. siciliãq
direximꝰ: quẽ putamꝰ iam in affrice

Expanded text:
nos eruditionis causa disserimus. ceterum nos eruditionis causa disserimus. ceterum aemuli et maxime haeretici, si diuersas inter nos sententias uiderint, de animi calumniabuntur rancore descendere. mihi autem decretum est te amare, suscipere, colere, mirari tuaque dicta quasi mea defendere. certe et in dialogo, quem nuper edidi. beatitudinis tuae, ut dignum fuerat, recordatus sum - magisque doperam ut perniciosissima haeresis de Ecclesiis auferatur, quae semper simulat poenitentiam ut docendi in Ecclesiis habeat facultatem, ne si aperta se luce prodiderit, foras expulsa moriatur. De emegenere suo et exhortatione tua digne gradiuntur specialiterque salutant beatitudinem tuam, omnis quoque fraternitas, quae nobiscum domino saluatori seruire conantur. sanctum presbyterum Firmum anno praeterito ob rem earum Rauennam et inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus iam in Africae
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt: maxime tam̃ istam sen¬
tentiam. qͥcũq totã legẽ seruauerit
offendat autẽ in uno. factus ẽ om̃iũ¬
reus. si qͦ alio modo exponi melius pos¬
se nouit dilectio tua. ꝑ dñm obsecro
ut id nob̃cũ cõmunicare digneris
lem frẽm meum. filium
dignationis tue orosium
presbiterũ. et sui merito. & te iubente
suscepi: s incidit tempus difficillimũ
quando mͥ melius tacere fuit quã loqͥ
ita ut nr̃a studia cessarent: & iuxta
alpium canina exerceat᷑ facundia.
Itaq duob libellis tuis qͦs meo nomi¬
ni dedicasti. eruditissimis. & omni
rep̃hendendũ putem. s quia iuxta be¬
atum apłm unusquisq in suo sensu a¬
bundet: alius qͥdem sic. aliꝰ aut̃e sic.
Certe qͥcqͥd dici potuit. & assumi inge¬
nio. ⁊ scripturaꝵs hauriri fontib. a¬
te positũ atq dissertũ est. S quesore:¬
uerentiam tuam: parũ patiaris me
tuum laudare ingeniũ. Nas enĩ inter

Expanded text:
potuerunt! maxime tamen, istam senpotuerunt! maxime tamen, istam sententiam: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omniureus, si quo alio modo exponi melius posse novit tua Dilectio, per Dominum obsecro ut id nobiscum communicare digneris. lem fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et sui merito et te iubente suscepi. sed incidit tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent et iuxta Appium canina exerceretur facundia. itaque duobus libellis tuis. quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni reprehendendum putem, sed quia iuxta beatum apostolum unusquisque in suo sensu abundet alius quidem sic alius autem sic. certe quicquid dici potuit et tam sublimi ingenio de scripturate positum atque dissertum est. sed quaeso reuerentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. nos enim inter
Abbreviated transcription (Latin):
at omĩum reus in multis offenden¬
do. qr in multis offendimꝰ om̃s: mag¬
nũ aggerem reatꝰ sui minutatim
collectũ ad tribunal tanti iudicis
dando mereatur sibi dimitti debita:
fortassis inferrem: qui hȩc quȩ tamen
approbas non aspectas dicere. qd̾ ea do¬
cere consuesti. Si quid autẽ est in eis.
quantũ ad rem ipsam ꝑtinet. nã qͤli
eloquio explicata sint non minus cu¬
ro: si qͥd ergo ẽ in eis quod eruditio¬
nẽ offendat tuam. queso ut rescriben¬
do cõmoneas: & me corrigere ñ gra¬
ueris. Infelix ẽ enĩ qui non tantose
ne honorat. ⁊ de his dño deo nr̃o. cuiꝰ
munere talis es gras agit. Unde cũ
libentiꝰ debeam a quolibet discere. qd̃
inutiliter ignoro. quã ꝓmptiꝰ qͦslibet
docere qͦd scio. quanto iustius abs te¬
hoc caritatis debitũ flagito. cuiꝰ doc¬
trina in nomine et adiutorio dñi.
tantũ in latina lingua eccłastice lit¬
tere adiutȩ st̃. quantũ numꝗͣ antea

Expanded text:
at omnium reus, in multis offendenat omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes, magnum aggerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti iudicis donando mereatur sibi dimitti debita fortassis inferrem, qui haec, quae tamen adprobas, non expectas discere, quia ea docere consuesti. si quid autem est in eis, quantum ad res ipsas pertinet — nam, quali eloquio explicata sint, non nimis curo —, si quid ergo est in eis, quod eruditionem offendat tuam, quaeso, ut rescribendo admoneas et me corrigere non graueris. infelix est enim, qui non tantos et ne honorat et de his domino deo nostro, cuius munere talis es, gratias agit. unde cum libentius debeam a quolibet discere, quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere, quod scio, quanto iustius hoc abs te caritatis debitum flagito, cuius doctrina in nomine et adiutorio domini tantum in Latina lingua ecclesiasticae litterae adiutae sunt, quantum numquam antea
Abbreviated transcription (Latin):
sis miserebit᷑. Et hoc utiq iustũ ẽ. ut di¬
mittat᷑ eis qr dimisert̃: & detͣ eis qr dede¬
runt. In est quippe deo. & miscđia iudi¬
candi: & iudicium miserandi. ꝓpt̃ qd̾
iustus. iudicium sine miscdia expec¬
tat quasi securus : iram iustissimam
ꝓuocat. Quam timens ille dicit.
intres in uidiciũ cũ seruo tuo. Unde
dicitur popło contumaci. Iuid uul¬
tis mecum iudicio contemdere: Cum
enim rex iustus sederit in throno:
quis głabitur castum se habere cor
Aut quis głabitur mundũ se ẽe a
peccato: Iue gͥ spes ẽ. nͥ suꝑexaltet
miscdia iudicium. S erga illos qui
mĩam fecerunt ueracit᷑ dicendo di¬
dimittimꝰ: ⁊ sine murmuratione dã¬
do. Hilarem enĩ datorẽ diligit ds̃.
Deniq sc̃s iacobus iam ex isto loco
hem̃ter illa sententia t̾ruerat conso¬
let᷑. cum admonet quomͦ etiã pecca¬
ta cottidiana. sine quib hic ñ uiui¬
tur. cottidianis remediis expientur.
ne homo qͥ eũ in uno offenderit fi¬

Expanded text:
sorum miserebitur deus. Et hoc utique iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. inest quippe deo et misericordia iudicanti et iudicium miseranti, propter qiustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? quae igitur spes est, nisi superexultet misericordia iudicio sed erga illos, qui misericordiam fecerunt ueraciter dicendo: didimittimus, et sine murmuratione dando ? hilarem enim datorem diligit deus. denique sanctus Iacobus iam ex isto loco t, quos uehementer illa sententia terruerat, consoletur, cum admonet, quomodo etiam peccata cotidiana, sine quibus hic non uiuitur, cotidianis remediis expientur, ne homo, qui, cum in uno offenderit, fi
Abbreviated transcription (Latin):
salus ipsa quȩ illis sacramentis significa¬
batur aduenerat. Ideoq gentib quod
insuetas a fide reuocare t: onere
graui ⁊ non necessario. nullomodo i¬
ponenda ẽẽ censebat. Quappt̃ non idõ
petrũ emendauit. quod paternas tra¬
ditiones obseruaret: quod si uellet facẽ.
nec m̃daciter. nec incongrue faceret.¬

Expanded text:
salus ipsa, quae illis sacramentis significabatur, aduenerat. ideoque gentibus, quod insuetos a fide reuocarent onere graui et non necessario, nullo modo inponenda esse censebat. Quapropter non ideo Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret — quod si facere uellet, nec m
Abbreviated transcription (Latin):
tuum sic̃ teipsum : benefacitis. Si añ
ꝑsonas accipitis. peccatũ oꝑamini: re¬
darguti a lege quasi transgressores.
E post illam sententiam ad intelligͣn¬
dum difficillimã. de qua satis dixi qd̾
dicendũ putaui. eandem legẽ lib̾ta¬
tis cõmemorans : sic loqͥmini inquit
n sic facite: sic̃ ꝑ legem lib̾tatis inci¬
pientes iudicari. E qm̃ qͥd pauloan¬
te dixerit nouit. qm̃ in multis of

Expanded text:
bene facitis. Si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Et post illam sententiam, ad intelligendum difficillimam, de qua satis dixi quod dicendum putavi, eamdem legem libertatis commemorans: Sic loquimini, inquit, et sic facite, sicut per legem libertatis, incipientes judicari. Et quoniam quid paulo ante di
Abbreviated transcription (Latin):
quibq conexa dependeat. fratres mei
nolite inqͥt in ꝑsonaꝵ acceptione
Etenĩ si introierit in conuentu ur̃o
iuir aureum anulum habens. in ues¬
te candida. introierit autẽ ⁊ pauꝑ
in sordido habitu. & intendatis ine¬
um qͥ indutꝰ est ueste p̃clara. & dica

Expanded text:
quibusque conexa dependeat. fratres mei, quibusque conexa dependeat. fratres mei, nolite, inquit, in personarum acceptione Etenim si introierit in conventum vestrum: vir aureum anulum habens in veste candida. introierit autem et pauper in sordido habitu: et intendatis in eum qui indutus est
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur scire quod nesciunt. hoc tutio¬
res sumꝰ : quod hanc ignorantiam nr̃ãm
non ignoramꝰ. Aliud est enĩ quod nescire
malum ẽ. aliud qđ sciri uel ñ potest.
uel non opus est: uel ad uitã quã quȩ¬
rimꝰ indifferens ẽ. Hoc uͦ qđ de litteriᷤᷤ
iacobi apłi nc̃ requiro: in hac ipsa qua
uiuimꝰ. & ut semꝑ uiuamꝰ deo placere
studemꝰ. actione uersatur. Quomodo gͦ
intelligendũ est obsecro te. qͥcumq to¬
tam legem seruauerit. offendat autẽ
in uno: factus ẽ omĩum reus: Itane
qui furtũ fecerit. ĩmo uͦ qui dixerit
diuiti hic sede. pauꝑi autem sta illic:
& homicidii. & adulterii. & sacͥlegii re¬
us est: quod si non ẽ: quomͦ qui in
uno offendit factus ẽ om̃ium reus : an
illud quod dix̃ de diuite & pauꝑe ad
ista non ꝑtinet: quoꝵ si quis in uno
offenderit fiet omium reus: S reco¬
lendũ est unde uenerit ista senten¬
tia. & quȩ illam suꝑiora pepererint.

Expanded text:
uidentur scire, quod nesciunt, hoc tutiouidentur scire, quod nesciunt, hoc tutiores sumus, quod hanc ignorantiam nostram non ignoramus. aliud est enim, quod nescire malum est, aliud, quod sciri uel non potest uel non opus est uel ad uitam, quam quaerimus, indifferens est. hoc uero, quod de litteris apostoli Iacobi nunc requiro, in hac ipsa, qua uiuimus et, ut semper uiuamus, deo placere studemus, actione uersatur. Quomodo ergo intellegendum est, obsecro te: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus? itane, qui furtum fecerit, immo uero, qui dixerit diuiti: \'hic sede\', pauperi autem: \'tu sta illic\', et homicidii et adulterii et sacrilegii reus est ? quod si non est, quomodo, qui in uno offendit, factus est omnium reus? an illud, quod dixi de diuite et paupere, ad ista non pertinet, quorum si quis in uno offenderit, fiet omnium reus? sed recolendum est, unde uenerit ista sententia et quae illam superiora pepererint
Abbreviated transcription (Latin):
focaret ne loqueretur: accessit aliꝰ.
eoq uiso miserans ait. Quomodo huc
hinc me liberes: non quomodo huc
ceciderim quęre. Ita qm̃ fatem᷑ & fi¬
de catholica tenemus. de reatu pec¬
cati tamꝗͣ de puteo etiam paruuli
infantis animam xp̃i grã liberan¬
dam. satis ẽ ei quod modũ quo sal¬
ua fiat nouimus: etiam si numꝗͣ.
quomodo in malũ illud deuenerit
nouerimꝰ. S ideo putaui eẽ quęren¬
dũ: ne forte ex illis opinionib incar¬
nationis animȩ aliquã teneamus
incautiꝰ quȩ liberandã ꝓrsus aĩam
paruuli contradicat: negans eam
eẽ in isto malo. Hoc gͥ firmissime
retento. qd̃ anima paruuli de rea¬
tu peccati liberanda est. nec alio mͦ
causam & originẽ nosse. uaniloqͥs
non disputatorib s litigatorib. pa¬
ratiꝰ instructiꝰq resistimus. Si aut̃ẽ
non possumꝰ: non qr latet miseriȩ
pͥncipium. ideo pigrescere mĩe de
bet officium. Aduersus eos autẽ qui sibi

Expanded text:
focaret, ne loqueretur, accessit alius focaret, ne loqueretur, accessit alius eoque uiso miserans ait: \'quomodo huc uit, \'quomodo hinc me liberes, non, quomodo huc ceciderim, quaere\'. ita, quoniam fatemur et fide catholica tenemus de reatu peccati tamquam de puteo etiam paruuli infantis animam Christi gratia liberandam, satis est ei, quod modum, quo salua fiat, nouimus, etiam si numquam, quomodo in malum illud deuenerit, nouerimus. sed ideo putaui esse quaerendum, ne forte ex illis opinionibus incarnationis animae aliquam teneamus incautius, quae liberandam prorsus animam paruuli contradicat negans eam esse in isto malo. hoc igitur firmissime retento, quod anima paruuli de reatu peccati liberanda est nec alio modo causam et originem nosse, uaniloquis non disputatoribus sed litigatoribus paratius instructiusque resistimus; si autem non possumus, non, quia latet miseriae principium, ideo pigrescere misericordiae debet officium. aduersus eos autem, qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrens de aĩa
uinculũ contrahant. quod ꝑ sacram̃¬
tum gr̃ȩ xp̃i etiam in infantib re¬
rare: s quod urget acrius. multo
minꝰ est neglegendũ. Hinde quȩro.
& ꝑ dnm̃ obsecro. ut exponas michi
quod multis existimo ꝓfuturũ: aut
si iam uel abste uel ab alio aliquo
expositũ habes. dirigas nob̃. quomͦ
accipiendũ sit. qd̃ in epła iacobi¬
apłi est. Qͥ cũq enĩ totã legẽ serua¬
uerit. offendat autẽ in uno: factus
est omĩum reus. Quȩ res talis ac tan¬
ta ẽ: ut quod hinc tibi non iã olim
scripsi. me multũ pęniteat. De agen¬
da namq p̃senti uita qͦmͦ ad uitam
ꝑueniamꝰ ȩternam: non p̃terita ꝑ¬
scrutanda. quã penitꝰ demersit obli¬
uio. sicuti est illud quod de anima
quȩrendũ putaui: hȩc uertit᷑ questio.
lleganter autem dictum esse
narratur: quod huic rei fatis apte
conuenit. Cũ quidã ruisset in pute¬
um ubi aqua tanta erat. ut eum
magis exciꝑet ne moreret᷑. quã suf¬

Expanded text:
quaerens de anima vinculum contrahant, quod per sacramentum gratiae Christi, etiam in infantibus reione: sed quod urget acrius, multo minus est negligendum. Proinde quaeso, et per Deum obsecro, ut exponas mihi quod multis existimo profuturum: aut si jam vel abs te, vel ab alio aliquo expositum habes, dirigas nobis, quomodo accipiendum sit, quod in epistoi est: qu icumque enim totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. quae res talis ac tanta est, ut, quod hinc tibi non iam olim scripsi, me multum paeniteat. De agenda namque praesenti uita, quomodo ad uitam perueniamus aeternam, non de praeterita perscrutanda, quam penitus demersit obliuio, sicuti est illud, quod de anima quaerendum putaui, haec uertitur quaestio. eleganter autem dictum esse narratur, quod huic rei satis apte conuenit. cum quidam ruisset in puteum, ubi aqua tanta erat, ut eum magis exciperet, ne moreretur, quam suf
Abbreviated transcription (Latin):
modũ a te sic̃ mͥ indicasti postulauit.
ad oĩa illi respondere ñ graueris. qd⁊
ante. fac̾e potiusti. Scies enĩ cũ leg̃is.
nicħ pene a me dictũ qd̾ ipse ñ nou̾as.
aut qđ me. tacente nosse ñ poteras.
S. hoc opꝰ meũ habeas rogo eũ et̾is. quoꝵ
studio scis conuenire: Tum uͦ illud quod
flagito habeat ipse: cui hoc potissimũ
congruit: ⁊ ꝯeti quos ñ parũ ita delee¬
tant. quẽ adimodũ abs te dici possunt.
intͣ quos ⁊ ipse suͣ. Imias semꝑ uxp̃o¬

Expanded text:
modum a te, sicut mihi indicasti, postulauit, modum a te, sicut mihi indicasti, postulauit, ad omnia illi respondere non graueris, quod et ante facere potuisti. scies enim, cum legeris, nihil paene a me dictum, quod ipse non noueras aut quod me tacente nosse non poteras. sed hoc opus meum habeas rogo cum ceteris, quorum studio scis conuenire. tuum uero illud, quod flagito, habeat ipse, cui hoc potissimum congruit, et ceteri, quos non parum ista delectant, quem ad modum abs te dici possunt, inter quos et ipse sum. uiuas semp
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as. Augustinꝰ in dño salutẽ.
Questiones tͥ ꝓpositas mͥ dele¬
gare maliusti: ñ ut opinor
pigritia s qd̾ ea ꝙͦ ipsa q̃ nosti liben¬
S tiͣ ꝑ nos auduis. qũ nos nimis diligdis.
A t ego ꝓptẽa malebã a te illas aꝑiri. qd
ille ipse amicꝰ. qͥ eas ꝓposuit quantum
ex hoc conici dat᷑. qd̃ m ad quascdã epłas
ñ rescripsit. quasi nos uerecundat᷑ seqͥ
U iderit quã ob eausã. hoc tã suspicor nec
suspitio mea uł maluiola ẽ it absurda.
cũ ⁊ optime nouuis quantũ eũ diligan
quantoq mͥ dolori sit. qd ñdũ xp̃ianꝰ ẽ.¬
Et utiq ñ inconuenient᷑ arbitror eũ. qͥm
uideo mͥ rescribere noluisse: nicħ sibi
a me seribi uoluisse. P inde obsecro te
ut quẽ admodũ ego tͥ parui. atq inter
meas artissimas occupationes. tuã scãm
mq karissimã uoluntatẽ offendere ti¬
mu. ut facerẽ qd̾ petisti: ita tu qͦ faci¬
as qͥd peto. hoc ẽ aũ. ut breuit᷑ quẽad

Expanded text:
AS AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quaestiones tibi propositas mihi delegare maluisti non, ut opinor, pigritia, sed quod ea quoque ipsa, quae nosti, libentius per nos audis, dum nos nimis diligis. at ego propterea malebam a te illas aperiri, quod ille ipse amicus, qui eas proposuit, quantum ex hoc conici datur, quod mihi ad quasdam epistulas non rescripsit, quasi nos uerecundatur sequi; uiderit quam ob causam. hoc tamen suspicor nec suspicio mea uel maliuola est uel absurda, cum et optime noueris, quantum eum diligam quantoque mihi dolori sit, quod nondum Chrionuenienter arbitror eum, quem uideo mihi rescribere noluisse, nihil sibi a me scribi uoluisse. proinde obsecro te, ut, quem ad modum ego tibi parui atque inter meas artissimas occupationes tuam sanctam mihique carissimam uoluntatem offendere timui, ut facerem, quod petisti, ita tu quoque facias, quod peto. hoc est autem, ut breuiter, quem ad
Abbreviated transcription (Latin):
uita concordare. cũ sermone dĩ. quem
sibi adu̾sariũ male uiuendo fecerunt.
a quo ȩtiã tribulatio beneficiũ ẽ. Nã
res ꝓsꝑa. donũ ẽ consolantis. Res aũ ad¬
u̾sa. donũ ẽ ammonentis dĩ. Et si hȩc
p̾̃stat ut dixi ettã malis: quid p̃pa¬
rat sustinentib se: Quoꝵ innumero uos
ꝑ illiꝰ grãm congregatos ẽẽ gaudete: sus¬
tinentes inuicẽ in dilectione. studentes
seruare unitatẽ sp̃e in uincło pacis. Hon
enĩ deerit qđ in uob̃ inuicẽ sufferatis: nͥ

Expanded text:
uita, concordare cum sermone dei, quem uita, concordare cum sermone dei, quem sibi aduersarium male uiuendo fecerunt. a quo etiam tribulatio beneficium est? nam res prospera donum est consolantis, res autem aduersa donum est admonentis dei. et si haec praestat. ut dixi, etiam malis, quid praeparat sustinentibus se? quorum in numero uos per illius gratiam congregatos esse gaudete sustinentes inuicem in dilectione. studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. non enim deerit,