comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram. Suꝑuis septem dies
numerati sunt: nunc unꝰ
lum ce t̾ram. ce omne uir¬
gultum agri. c omnem
herbam regionis. ante ꝗͣ¬
nomine secundum ꝓphiã
omne tempꝰ huius uitȩ
significat᷑. in quo cȩlum
&e t̾ra fac̾ta est: iđ est in
quo creature uisibiles dis¬
ponuntur. ad ministran¬
tur atq existunt. S qͥd
cȩlo ce t̾ra a diecit uir¬
gultum agri & herbam regio¬
nis. & tacuit cet̾a que sunt
nisi quia ꝑ uirgultum agͥ
inuisibilem creaturam de¬
monstrat intelligi: sicut
est animar Sicit autem u̾r¬
gultum ꝓpt̾ uirorem uitȩ:
herbam ꝓpt̾ eandem uitã
numꝗͣ. marcescentem. De¬
inde quod addidit anteꝗͣ.
eẽt suꝑ t̾ram: intelligitur
ante quam anima pecca¬
ret Terrenis enim cupidi¬
tatib sordidata: tanquã¬
suꝑ t̾ram nata. uel super
ce adiecit. Nundum plue¬
rat ds̃ suꝑ t̾ram: quasi a¬
ꝑte diceret. Ante quam
peccaret homs anima non¬
dum nubib scͥpturarum.¬
pluuiam doctrine dñs ad
anunam irrigandam con¬

Expanded text:
t cum superius septem dies numerati sunt, nunc unus dies lum et terram, et omne virgultum agri, et omnem herbam regionis. nomine secundum prophetam, omne tempus hujus vitae significatet terra facta sunt, id est, in quo creaturae visibiles disponuntur, administrantur atque existunt. Sed quid coelo et terra, adjecit virgultum agri et herbam regionis, et tacuit caetera quae sunt nisi quia per virgultum agri invisibilem creaturam demonstrat intelligi, sicut est anima. Dictum autem virgultum, propter vigorem vitae; herba, propter eamdem vitam, nunquam marcescentem. Deinde quod addidit: Antequam esset super terram, intelligitur antequam anima peccaret. Terrenis enim cupiditatibus sordidata, tanquam orta, vel super et adjecit: Nondum pluerat Dominus super terram, quasi aperte diceret: Antequam peccaret anima, nondum nubibus Scpluviam doctrinae Dominus ad animam irrigandam con
Abbreviated transcription (Latin):
puli tenuer̃t: quia nr̃u dño no¬
stro ꝑ fidem ⁊ grãm et̾ne reꝑ¬
nussionis hereditatẽ post laua¬
crum. quasi post iordanis tͣnsi¬
tum suscepert. S prom̃. ⁊ ip̃e
nouem semis trib dũr. que
sub ũu hereditate potiuntur:
⁊ ñ integre decimus numerus
cõsuminatus dr̃ ⁊ perfectus:
quia nec in ip̃o aduentu dñi.
uł incarnatione eius. cuncta
nobis ꝑ semet ip̃m ꝑfecte an¬
nunciata sunt. Uñ ⁊i ip̃e dix̃
discipulis. Alulta adhuc ha¬
beo que uobis loquar:sed nos
potestis illa mͦ audire. Uemet
aut̾ sp̃c ueritatis quia patre
ꝓcedit: ille de meo accipi¬
et. ⁊ annunciabit
om̃ia. Perfectio itaq:
ad sũ¬
mam omium bono¬
rum
in sp̃u scõ consistit. Alioquin:
nichil ineo perfectum putabi᷑.

Expanded text:
puli tenuerunt, qui a Jesu Domino nopuli tenuerunt, qui a Jesu Domino nostro per fidem et gratiam aeternae repromissionis haereditatem post lavacrum, quasi per Jordanis transitum susceperunt. Sed proinde et ipsae novem semis tribus dicuntur, quae sub Jesu haereditate potiuntur, et non integre decimus numerus consummatus dicitur et perfectus, quia nec in ipso adventu Domini vel incarnatione ejus cuncta nobis per semetipsum perfecte annuntiata sunt. Unde et ipse dicit discipulis: Multa adhuc habeo quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire; veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit; ille de meo accipiet annuntiabit omnia . Perfectio itaque ad summam cunctorum bonorum in Spiritu sancto consistit, alioquin nihil in eo perfectum putabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
letis gentibus: iosue sorte gentib¬
diuidit populis terram repro xiii.
.i. gñtilium errorum malignos
sp̃c: ⁊ sorte diuisit terram in no¬
bis.om̃ia oꝑans unus atq: idẽ
sp̃c: ac diuidens dona propria.
efertur autẽ in hiis duu xiiii.¬
nis eloquiis: pme ⁊ sed̾e
hereditatis facta diuisio. Yri¬
ma quidem ꝑ moysen: secun¬
da uͦ que fortior est eorum ꝑ¬
uĩm. S: moyses tͣns iordanẽ
ꝑ qd̾ indicatur. qd̾ plures ꝑfidẽ
nĩu xp̃i ꝓmissa celestia essent
ꝑcepturi. quam qui ꝑ legem
adepti sunt. Nam due ille se¬
mis tribus: proculdubio priorẽ
popui: lum adumbrabant.
S i do  due senus dñr: quia
hii qͥ I in lege agebantur
conti lgerunt eognitionen
tam eius scientiam ñ h̃uerũt:
sicut eccłiasticus liber loquit᷑
dicens. qui ñ perficit pͥmo scire
sapientiam:⁊ infirmior ñ inue¬
stigauit illam. Hic autem
nouẽ semis tribus que ꝑ nĩm
repmissionẽ terre scẽ suscipiũt.
ut p̃dictum ẽ figuram nomi po¬

Expanded text:
letis gentibus, Josue sorte dividit populis terram repromissiongentes, gentilium errorum malignos spiritus, et sorte dividit terram, in nobis omnia operans unus atque idem spiritus, ac dividens dona propria efertur autem in his divinis eloquiis prima et secunda haereditatis facta divisio. Prima quidem per Moysen, secunda vero, quae fortior est, per Jesum. Sed Moyses trans Jordanem Per quod indicati promissa coelestia essent percepturi quam qui per legem adepti sunt. Nam illae duae semis tribus procul dubio priorem populum adumbrabant; sed ideo duae semis dicuntur, quia hi qui in lege agebant contigerunt agnitionem tam ejus scientiam non habuerunt. Sicut et Ecclesiasticus liber loquitur dicens: Qui non perfecit primo scire sapientiam, et infirmior non investigavit illam . Hinc autem novem semis tribus, quae per Jesum repromissionem terrae sanctae suscipiunt, ut praedictum est, figuram novi po
Abbreviated transcription (Latin):
ibet ut pergant:⁊orent pro
eis ip̃is in quorũ regno pere¬
grinantur. quod in illorũ p¬
ce etiam pax ẽẽt istorum. ꝙ

Expanded text:
bet, ut pergant et orent pro eis ipsis, in quorum regno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ates qui iracundi sunt nñ
bibant: ne cum biberint ob¬
uiscantur sapientiȩ. Quid gͦ
nazarenoꝵ nomine: nisi ab¬
stinentium continentiũq uita
signatur. Hic in uino luxuria
prohibetur: in sicera. om̃is uo¬
luptas terrena. Sicera enum
ex diuerso conficitur gñe: sic
uoluptas ex diuersa intiorum
oritur passione. Illi enim uinũ
ñ bib̃t. ⁊ sicerã bib̃t. q ad decipĩẽdoᷤᷤ
hoĩes. umnbras quasdam ⁊ ima¬
gines sunulant hr̃e uirtutum.
Uua passa illi uescuntur: qui
ꝓpter hum anõ ocłoᷤ abstinẽtiȩ
pallore inficiuntur. ut głam
capiant ab hominib. Acetum
aut̃. hii bibunt. qui post uite
scitatem in uetustate preteritoꝵ
uitiorũ labuntur: ⁊ corruptio¬
ne ueteris nequitiȩ delectant᷑.
ẜrecipit itaq deus. ut qui scĩta¬
tis induunt titulum. cunctis
huis careant uiciis: nullamq:
huius mͦi ꝑturbationẽ appetant.
que statum mentis euertat. De leꝓsis.

Expanded text:
tes qui iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Quid ergo Nazaraenorum nomine, nisi abstinentium continentiumque vita signatur? Hic in vino luxuria prohibetur, in sicera omnis voluptas terrena. Sicera enim ex diverso conficitur genere, sicut voluptas ex diversa vitiorum oritur passione. Illi enim vinum non bibunt, et siceram bibunt, qui ad decipiendos homines umbras quasdam et imagines se simulant habere virtutum. 6. Uva passa illi vescuntur, qui propter humanos oculos abstinentiae pallore inficiuntur, ut gloriam captent ab hominibus. Acetum autem hi bibunt qui post vitae sanctitatem in vetustatem praeteritorum vitiorum labuntur, et corruptione veteris nequitiae delectantur. Praecepit itaque Deus ut qui sanctitatis induerint titulum cunctis his careant vitiis, nullamque hujusmodi perturbationem appetant, quae statum mentis evertat. 7. I
Abbreviated transcription (Latin):
domini igne torquebimur:
desideriumq nr̃m uertetur
intumulos: ut sumus sepule
dealbata. que foris parent
hominib speciosa. intus aũ
plena sunt ossib mortuorũ
suꝑ septuaguita uiros electoᷤ:
⁊ tunc doniuus descñdit in
nube:i retrax̃ de spu qui erat

Expanded text:
domini igne torquebimur desideriumque nostrum uertetur in tumulos, ut simus sepulchra dealbata, quae foris parent hominibus speciosa, intus autem plena sunt ossibus mortuorum super septuaginta viros electos, et tunc Dominus descendit in nube, et retraxit de spiritu qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ suam sol iusticie
xp̃c per eosdem gradus sur¬
sum incelum ascendit:i om¬
nem umbram legis ueritatiꝰ
radiis illustrauit: ⁊ obscura
reuelans :i clausa reserans.
⁊ om̃ia recta denuncians.Uii.

Expanded text:
surrectionem suam sol justitiae Christus per eosdem gradus sursum in coelum ascendit, et omnem umbram illam legis veritatis radiis illustravit, obscura revelans, clausa reserans et omnia tecta denudans.
Abbreviated transcription (Latin):
um uitulum immolauit dõ.
Qd̾ factum manifestissime re¬
uelauit post adũntum dñi
om̃ia gñtilitatis abolenda
sacrificia: solumq sacrificiũ
dõ dñice passionis ꝓ redep̃ti¬
one nr̃a. religiose a popłis de¬
ferñdum. E tenm uitulus
ille erat intipo xp̃i. in quo
septiformis sp̃ualium pleni¬
tudo uirtutum: sicut ysayas¬
rie gedeon: ⁊ tamen licet
fortis ⁊ fidus. pleniora adhuc
de dño future uictorie docu¬
inta querebat: ut una nocte
lane uellus in area poueret.
suꝑ omnẽ terrã siccitas. Et
rursus similiter poneret uel¬
lus: i suꝑ totam terram plu¬
eret: ⁊ siccitas ẽet in uellere
Querit fortasse aliquis.
utrũ quasi incredulus ẽẽ
uideatur: qui frequentib iã
fuerat indiciis informatus.
Absit. Non enim ille ambigu¬
us erat. s numirum futura
mist̾ia p̾uidebat. Que etiã
ꝓuidit diligũtissime explo¬
rabat: ut amplius crederet
mist̾ium. dum intellexisset
oraculum. ¶ uid gͦ uellus

Expanded text:
um vitulum immolavit Deo. um vitulum immolavit Deo. Quod factum manifestissime revelavit, post adventum Domini omnia gentilitatis abolenda sacrificia, solumque sacrificium Deo dominicae passionis pro redemptione nostra, religiose a populis deferendum. Etenim vitulus ille erat in typo Christi, in quo septiformis spiritualium plenitudo virtutum, sicut dixit Isris efortis et fidus, pleniora adhuc de Domino futurae victoriae documenta quaerebat, ut una nocte lanae vellus in area poneret, super omnem terram siccitas; et rursus similiter poneret vellus, et super totam terram ros plueret, et siccitas esset in vellere. » Quaerit fortasse aliquis, utrumque quasi incredulus esse videatur, qui frequentibus jam fuerat indiciis informatus. Absit. Non enim ille ambiguus erat; sed nimirum futura mysteria praevidebat: quae etiam providus diligentissime explorabat, ut amplius crederet mysterium, dum intellexisset oraculum. Quid ergo vellus
Abbreviated transcription (Latin):
effuidit. Que dum angelus uir¬
ge cacumine tetigit: statun de
petra ignis erupit: atq: ita sacbi¬
ficium qd̃ offerebatur assũptũ
ẽ. Quo indicio declaratum ui¬
detur. qͦd petra illa tipũ hũerit
corporis xp̃i: paulo attestante.
dominus ũs in carne sua. totuis
mundi pecc̃a crucificus abole¬
ret. Nec solum delicta factorũ.
s etiam cupiditates purgaret
ammorum. Caro autem hedi
ad culpam refertur. ius ad ille¬
cebras cuꝑiditatũ. sicut scͥptũ
ẽ: quia concupunt populus
cupiditatẽ pessimam. Et dixe¬
runt. Quis nos cibabit carni
bus: ¶ d̾ igitur extendit ange¬
lus uirgam. ⁊ tetigit petram
de qua ignis exruit: ostendit
qd̾ caro domini spũ repleta di¬
uino. pec̃ca om̃ia humane con¬
ditionis exurit᷑. Unde ⁊ dñs
ait .Ignem ueni mitiere ince¬
ram. Aduertit gͥ uir doctus.
⁊ p̾sagus futurorũ suꝑna mi¬
steria:⁊ idõ scd̃m oracula occi¬
dit uitulum. apatre suo ydolis
deputatum: ⁊ ipse septennẽ ali¬

Expanded text:
effudit. Quae dum angelus vireffudit. Quae dum angelus virgae cacumine contigit, statim de petra ignis erupit, atque ita sacrificium Deo quod offerebatur absumptum est. » Quo indicio declaratum videtur quod petra illa typum habuerit corporis Christi, Paulo attestante: Dominus Jesus in carne sua totius mundi peccata crucifixus aboleret. Nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates purgaret animorum. Caro autem haedi ad culpam facti refertur, jus ad illecebras cupiditatum, sicut scriptum est: Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt: Quis nos cibabit carne ? Quod igitur extendit angelus virgam, et tetigit petram, de qua ignis exivit: ostendit, quod caro Domini spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis exurit. Unde et Dominus ait: Ignem veni mittere in terram . Advertit igitur vir doctus et praesagus futurorum superna mysteria, et ideo secundum oracula occidit vitulum, a patre suo idolis deputatum, et ipse septennem ali
Abbreviated transcription (Latin):
mortalia ꝑpetͣntib Quidum
praue uiuentes. segregantur
a corpore xp̃i: efficiuntur mẽ¬
raditur dem̃ populus ui¬
isrł in manu madian: ꝓ
cuius liberatione loquitur.
angłs dñi ad gedeon. Cuiuˢ
gesta quid sigcent. mistice de¬
monstrandum ẽ. G edeon nãq.
cum sub arbore quercu aritici
messem uirga cederet:⁊ apa¬
leis frum̃ta excuteret: angłm
uidit ⁊ accepit ab eo oracłm.
ut a potestate hostium. dñi po
pulum in libertatẽ reduceret.
Iste gedeon nunirũ figuram
prestabat xp̃i: qui sub umbra
sacre crucis predestinato incar
nationis future mist̾io consti¬
tutus: dectitudine uidicii. qͣsi ꝑ¬
uirgã electionẽ scõrum. a uicio¬
rum paleis sequestrabat. Hic¬
gͦ gedeon cum audisset ab an¬
gelo. quod deficientib ꝓopłoꝵ
milib in uno uiro dñs plebẽ
suam ab hostib liberaret:
protinus hedum coxit. cuius
carnes scõm p̃ceptum angłi si¬
mul cum azima supra petram
posuit. ⁊ uis carnum desuper

Expanded text:
mortalia perpetrantibus; qui dum mortalia perpetrantibus; qui dum prave viventes segregantur a corpore Christi, efficiuntur memraditur deinde populus Israel in manu Madian, pro cujus liberatione loquitur angelus Domini ad Gedeon. Cujus gesta quid significent mystice, demonstrandum est. « Gedeon namque cum sub arbore quercu tritici messem virga caederet et a paleis frumenta excuteret, angelum vidit, et accepit ab eo oraculum, ut a potestate hostium populum Domini in paupertatem reduceret. » Iste Gedeon nimirum figuram praestabat Christi, qui, sub umbra sacrae crucis, praedesnationis futurae mysterio constitutus, rectitudine judicii quasi virga electionem sanctorum a vitiorum paleis sequestrabat. ergo Gedeon cum audisset ab angelo quod deficientibus populorum millibus, in uno viro Dominus plebem suam ab hostibus liberaret, protinus haedum coxit, cujus carnes secundum praeceptum angeli simul cum azyma supra petram posuit, et jus carnium desuper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiam. Non ascendam: nͥ
⁊ tu ascenderis mecum. Dixit
ad eum delbora. Ibo tecum:
s ñ erit pͥmatus tuus in uia
qua inceclis: s in manu muli¬
eris tradetur sẏsara. Et uidet᷑
ostñdere. quia ñ est apud illũ
populum primatuᷤ: nec ꝑma¬
net apud eum uctorie ꝑalma:
s apud iahel mulierem. ib ec¬
clesiam. Nam iahel ista alieu¬
gena. in cuius manu uictoria
facta ẽ: figuram tenet eccłie
ex gentib congregate. Iahel
enim interpretatur ascensio:
quia ꝑ eccł̃iam ascenditur ad
celum. Ista palo sisaram ho¬
stem interfecit: id ligni cru¬
cis acumine: ⁊ uirtute diabolũ
int̾emit: qd̃ barach id prior
popłs ꝑ legis p̃cepta facere ñ
potuit. Sola enim ista ꝑ lig¬
num. in quo sp̃ũalib sacram¬
tis credentium salus ẽ. fidei ho¬
stem affligit: quẽ demde mor¬
tuum pellib obtegit. id indu¬
sum in carnaliũ cordib dere¬
linquit. Nonenim latent
mortifera ip̃ius:. nisi incorrupti¬
bilitate uite uiuentib ⁊ pec̃ca

Expanded text:
phetiam: Non ascendam, nisi et tu ascenderis mecum. Dixit ad eum Debbora: Ibo tecum, sed non erit primatus tuus in via qua incedis, sed in manu mulieris tradetur Sisara . Et videtur ostendere quia non est apud illum populum primatus, nec permanet apud Eum victoriae palma, sed apud Jahel mulierem, id est, Ecclesiam. Nam Jahel ista alienigena, in cujus manu victoria est facta, figuram tenet Ecclesiae ex gentibus congregatae. Jahel enim interpretatur ascensio, quia per Ecclesiam ascenditur ad coelum. « Ista palo Sisaram hostem interfecit, » id est, ligni crucis acumine et virtute diabolum interemit; quod Barach, id est, prior populus per legis praecepta facere non potuit. Sola enim ista per lignum in quo spiritualibus sacramentis credentium salus et fidei hostem affligit; quem deinde mortuum pellibus obtegit, id est, inclusum in carnalium cordibus derelinquit. Non enim latent mortifera ipsius nisi in corruptibilitate vitae viventibus, et peccata
Abbreviated transcription (Latin):
hostes suos comminus uenĩẽ¬
tes cecinerunt tubis: confrege¬
runt lagunculas: Lamꝑades
apparuerunt. Et hinc tubatũ
sonitu. illinc lampadarũ chor̃¬
catione territi hostes: in fugam
couuersi sunt. Quid hoc est
qd tale bellum. ꝑ ꝓpħam ad
medium deducitur: In indica
bolum. illa sub gedeonduce ꝓu¬
gne uictoria designauit:Talia
illic nimirum acta sunt: que
qnͣtomagis usum puignandi¬
transeunt: tanto amplius apro¬
phetandi mist̾io ũ recedunt.
Quis enim umqͣm. cum lage¬
nis ⁊ lampadib ad p̃lium ue¬
nit:Quis contra arma uemiẽs.
arma deseruit: Ridicula no¬
bis hec profecto fuerant: si tern¬
bilia hostib ñ fuissent. Sed
uictoria ista testante didicimꝰ.
ꝑpendamus. Gedeon itaq: ad
prelium ueniens: redemptoris
nĩi sigat aduentũ. De quoscͥp¬
tum ẽ. Tollite portas pͥncipes
urãs. ⁊ eleuamini porte eterna

Expanded text:
hostes suos cominus venienhostes suos cominus venientes, cecinerunt tubis, confregerunt lagunculas, lampades apparuerunt; et hinc tubarum sonitu, illinc lampadum coruscatione territi hostes in fugam conversi sunt. » Quid hoc est quod tale bellum per prophetam ad medium deducitur? An indicarbolum, illa sub Gedeon duce pugnae victoria designavit? Talia enim nimirum acta sunt, quae, quanto magis usum putranseunt, tanto amplius a prophetandi mysterio non recedunt. Quis enim unquam cum lagenis et lampadibus ad praelium venit? Quis contra arma veniens, arma deseruit? Ridicula nobis haec profecto fuerant, si terribilia hostibus non fuissent. Sed victoria ista attestante didicimus, pendamus. Gedeon itaque ad praelium veniens Redemptoris nostri signat adventum, de quo scriptum est: Tollite portas, principes, vestras, et elevamini, portae aete
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝓpħici imbris ub̾tate pri¬
uauit dicens. Mandabo nubi¬
bus desuꝑ: ne pluant super
eam imbrem. Iccirco autem il¬
lam gentem uelleris noĩe sig¬
nificauit: uł quia spolianda
ẽẽt auctoritate doctrine sicut
ous uellere. uel quia mobau¬
ditam eandem pluuiam deti¬
nebat: quam nolebat p̃putio
predicari. id incircũcisis gen¬
ost hanc diligñtissimam
misterii explanationem.
cum iam contra madianitas
gedeon duicare contenderet.
i ex̾citus multitudiuẽ ad bel¬
la ꝓduceret: diuina illi ammo¬
nitione p̃ceptum ẽ. ut ad flu¬
men ueniens. om̃s quos fle¬
xis genib aquas haurire
conspiceret. a bellorum con¬
flictu remoueret. Actumq: ẽ:
ut trecenti uiri tm̃m qui stas¬
tes manib aquas hauser̃t
remanerẽt. Cum hiis gedeoz
ad p̾lium pergit: eos q: ñ arm̃.
s tubis. lampadib ⁊ lagenis
armauit. Nam sicut illic scrip¬
tum ẽ. accensas lampades m¬
serunt intra lagunculas:⁊ tu¬
bas in dextera. lagenas aut̃
in sinistra tenuerunt. Et ad

Expanded text:
prophetici imbris ubertate privavit, dicens: Mandabo nubibus desuper, ne pluant super eam imbrem . Idcirco autem illam gentem velleris nomine significavit, vel quia spolianda esset doctrinae auctoritate, sicut ovis vellere, vel quia inobauditam eamdem pluviam detinebat, quam nolebat praeputio praedicari, id est, incircumcisis genost hanc diligentissimam mysterii explanationem, cum « jam contra Madianitas Gedeon dimicare contenderet, et exercitus multitudinem ad bella produceret, divina illi admonitione praeceptum est, ut ad fluvium veniens, omnes quos flexis genibus aquas haurire conspiceret, a bellorum conflictu removeret; actumque est ut trecenti viri tantummodo qui stantes manibus aquas hauserunt, remanerent. Cum his Gedeon ad praelium pergit, eosque non armis, sed tubis, lampadibus, et lagenis armavit. » Nam, sicut illic scriptum est, « accensas lampades miserunt inter lagunculas, et tubas in dextera, lagenas autem in sinistra tenuerunt, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iste rex glorie: Dominus for¬
tis ⁊ potens. dñs potens in pre¬
lio. hinc redemptorẽ nr̃m nõ
solum oꝑe: s etiam nomine
ꝓpħauit. G edeon nauq:. inter¬
pretatur circuiens ui utero.
Dominus enum nr̃ ꝑ maiesta¬
tis potntiam om̃ia circumplec̃¬
titur: ⁊ tam̃ ꝑ dispensationis
uirginis ueuit. Quid ẽ ergo
curcuiens in utero. nisi quia õi¬
potens deus xp̃c intra uterũ
fuit per infirmitatis sub̃am:
cio repellentis:s de iudicio iu¬
ste uidicantis fuit. Et ideo
de iudicio uocantur: quia ali¬
eni agr̃a. Ut enim hostes
cius reppellendi destruendiq¬
eent. redemptoris iuste damp¬
nationis meritum. etiam in

Expanded text:
fortis et potens, Dominus potens in praelio . Hunc Redemptorem nostrum non solum opere, sed etiam nomine prophetavit. Gedeon namque interpretatur circumiens in utero. Dominus enim noster per majestatis potentiam omnia circumplectitur, et tamen per dispensationis Virginis venit. Quid est ergo circumiens in utero, nisi quia omnipotens Deus Christus inter uterum vivit per infirmitatis substanttio repellentis, sed de judicio juste judicantis fuit; et idcirco de judicio vocantur, quia alieni a gratia. Ut enim hostes ejus repellendi essent destruendique, Redemptoris justae damnationis meritum etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. totus orbis hoc habet.
cultu gñtilis suꝑsticionis are¬
bat: tunc erat ros ille celestis
iusitationis in uellere. Post¬
ea uͦ quam oues que peries¬
rant domus isrł. que subfi¬
gura uelleris demonstrabat¬
tur. fontem aque iuiue nega¬
uerunt: ros fidei exaruit in
pectorib iudeorũ. gr̃amq: suã
imber ille duunus in corda
gñtiũ deriuatur. Inde ẽ qd̾
nc̃ fid̃i rore totus orbis humes¬

Expanded text:
 totus orbis hoc habet, cultu gentilis superstitionis arebat, tunc erat ros ille coelestis visitationis in vellere; postea vero quoniam oves quae perierant domus Israel, quae sub figura velleris demonstrabantur, fontem aquae vivae negaverunt, ros fidei exaruit in pectoribus Judaeorum; gratiamque suam imber ille divinus in corda gentium derivavit. Inde est quod nunc fidei rore totus orbis humes
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq paues alieuigene
sticiosa doctrina hereticorũ
uł studia supersticiosa secula¬
rium litterarum: que extra
fidem sunt ⁊ alieua putant᷑.
Tales enun repudiantur ho
ficium ab eccł̃ia catholica ũ¬

Expanded text:
ed neque panes alienigenae et doctrinae haereticorum, vel studia superstitiosa saecularium litterarum, quae, quia extra fidem sunt, et aliena putantur. Tales enim repudiantur hosficium ab Ecclesia catholica
Abbreviated transcription (Latin):
iuflãmari ꝑsecutiõibus: & eã
apparusse legitur: ostñdit ñ
alibi qͣm in eccł̃ia eum credenti¬
bus apparere: quia nullus dig¬
ne consistere. uł dm̃ uidere potͣ.
nisi qui cuncta t̾rena ⁊ morta¬
lia deposu̾it uiciar qd̃ sigcabant
illa moysi calciam̃ta deposita.
Habet quippe ⁊ aliam fignrã.
id quod moyses excalciari u¬
betur. Ueterum nanq: consue¬
tudo erat. ut si sponsa sponsum
repudiare uellet discalciaretur
ille: i hoc esset signũ repudii.
Proĩ moyses excalciari iubet᷑.
ne ad eccl̃iam que in rubo sig¬
nificabatirr quasi sponsus cal¬
ciatus accederet. Hoc enun xp̃o
seruabatur: qui uerus sponsus
erat. De quo dicit ioħes: cuius
non sum dignus soluere corrigi¬
am calciaiti. Utiq sicut dr̃m
dñt.ꝓpterea in rubo apparuissi
dm̃ moysi & ñ in alio ligno:
ne forte sculperent in eodem ui¬
dei idolum. Semꝑ enim ds̃ ab¬
stulit occasionẽ idolatrie. de ꝯus

Expanded text:
inflammari persecutionibus, et eam inflammari persecutionibus, et eam apparuisse legitur, ostendit non alibi quam in Ecclesia eum credentibus apparere, quia nullus digne consistere, vel Deum videre potest, nisi qui cuncta terrena et mortalia deposuerit vitia. Quid significabant illa Moysi calceamenta depositi, habet quippe et aliam figuram, id quod Moyses excalceari jubetur. Veterum namque consuetudo erat, ut si sponsa sponsum repudiare veliet, discalcearetur ille, et hoc esse signum repudii. Proinde Moyses excalceari jubetur, ne ad Ecclesiam, quae in rubo significabatur, quasi sponsus calceatus accederet. Hoc enim Christo servabatur, qui verus sponsus erat; de quo dicit Joannes: Cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti . Utique sicut dictum dicunt propterea in rubo apparuisse Deum Moysi et non in alio ligno, ne forte exculperent in eodem Judaei idolum. Semper enim Deus abstulit occasionem idololatriae. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
obruit int̾emptũ: manifestũ
ẽ eius iam morticinã p̾sentiã
in eis latere. qui ñ habñt sta¬
bile fundamentũ. Uñ ⁊ eccł̃iã
dñs in petra edificat: ⁊ eos qͥ
audiuut uerbũ eius ⁊ faciuĩt
comparat prudñti qui edificat
domum suam supra pettam:
ne temptatioib cedat ⁊ corru¬
at. Illos aut̃ qui uerbũ audi¬
unt ⁊ ñ faciunt. cõparat fiuil¬
to. edificanti suꝑ harenã: cuiꝰ
temptata domus. rumã effic̃
exñ dum pasceret moyses
oues iethro soceri sui: i¬
dit ardere rubum ⁊ ñ comburi.
Apparuit in rubo dñs moysi:
mittens eum ad gentẽ quam
p̃sciebat iniquam futuram.
Et erat flamina in rubo. id:
inspinis: & rubus ñ concre¬
mabatur. Rubus: spme pec¬
catorũ iudeorũ. Flamina in ri¬
pulo. Quod gͦ illis lex dataẽ:
flamma erat in rubo. Quod
lege data. ñ sunt consumpta
pecc̃a: rubus nec sub igne cre¬
mabatur. Alii in rubo flãman¬
te ⁊ ñ ur̃nte. eccł̃iam intlligũt

Expanded text:
obruit interemptum, manifestum obruit interemptum, manifestum est ejus jam morticinam praesentiam in eis latere, qui non habent stabile fundamentum. Unde et Ecclesiam Dominus in petra aedificat, et eos qui audiunt verbum ejus et faciunt, comparat prudenti viro qui aedificat domum suam super petram: ne tentationibus cadat et corruat. Illos autem qui audiunt et non faciunt comparat stulto aedificanti super arenam, cujus tentata domus, ruinam efficit e, dum pasceret Moyses oves Jethro soceri sui, vidit ardere rubum, et non comburi. Apparuit in rubo Dominus Moysi, mittens eum ad gentem, quam praesciebat iniquam futuram. Et erat flamma in rubo, id est, in spinis, et rubus non cremabatur. Rubus spinae peccatorum Judaicorum. Flamma in ru2. Quod ergo illis lex data flamma erat in rubo, quod lege data non sunt consumpta peccata, nec rubus sub igne cremabatur. Alii in rubo flammante, et non urente Ecclesiam intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad ripam fluminis ex¬
põitus reꝑitur:⁊ dominus cu¬
ius moyses typum iuduerat
ad flum̃ lauacri:⁊ ad aquam
baptismatis. a credentib in¬
pecc̃a deflebat. Unde ad resuͦ¬
citandũ lazarum fleuit. ude¬
orum deplorans ꝑfidiam. Fi
lia pharaoĩs descendens ad
lauacrũ fluminis. collegit in¬
fantẽ: eccłia ex gñtib. sauatͥ
salutaris scĩficationẽ desideras.
xp̃m excep̃ asynagoga matre
carnali expulsum. quasi infaz¬
tem: qui tunc pariuilus uide¬
batur. cum in hoĩe cerneret᷑.
Inueuit illa moysen inclusum
in uasculo typin: quod exmul¬
tis agrestib uirgulis fit. Inuẽ¬
dib scõrum. qui in unitatẽ sui.
contexti. ex multorũ frm̃ mẽ¬
bris. om̃s unum in xp̃o corpꝰ
effecti sunt: ⁊ eum religios a ob¬
seruatiõe suscipientes tuentur.
am ꝑpetientẽ. I nultum ẽẽ non
egiptiũ occidit. Cuius figura
facillune occtit: miuriosũ nob̾
in hac ꝑegͥnatiõe diabolũ. ado¬
mino xꝑo nobis defensis occi¬
di. Quod uͦ in sabulo harene

Expanded text:
ad ripam fluminis expositus reperitur, et Dominus, cujus Moyses typum induerat, ad flumen lavacri, et ad aquam baptismatis a credentibus inpeccata deflebat; unde ad resuscitandum Lazarum flevit, Judaeorum deplorans perfidiam. 2. Filia Pharaonis descendens ad lavacrum fluminis, collegit infantem. Ecclesia ex gentibus lavacri salutaris sanctificationem desiderans, Christum excepit a Synagoga matre carnali expulsum, quasi infantem. Quia tunc parvulus videbatur, cum in homine cerneretur. 3. Invenit illa Moysen inclusum in vasculo thibi, quod ex multis agrestibus virgulis fit. Invedibus sanctorum, qui in unitatem sui contexti ex multorum fratrum membris, omnes unum in Christo corpus effecti sunt; et eum religiosa observatione suscipientes tuentur. am patientem, inultum esse non Aegyptium occidit: cujus figura facillime occurrit injuriosum nobis in hac peregrinatione diabolum, a Domino Christo nobis defensis occidi. Quod vero in sabulo arenae
Abbreviated transcription (Latin):
tur᷑. de morte loseph. ii.
creuerunt filii isrł. ⁊ in¬
ualuerunt ninus. Sie⁊ nr̃
uerus ioseph. postquã pro
om̃ib gustauit mortẽ ꝑ quã
destruxit diabolum. qui ha¬
bebat mortis imꝑnum: multi¬
plicatus ẽ fidelium populus
Nisi enun sicut ip̃e ait ceti¬
disset granum frum̃ti int̾rã
⁊ mortuũ fuisset: non utiq
fructum hunc plurimũ totuiꝰ
isrł. luto ⁊ latere. Isrł simi¬
litudo est populi nr̃i. Pharao
aut̃ zabuli. qui imposuit in¬
gum gͣuissimũ seriitutis. lu¬
to ⁊ latere oꝑari.idz terrenis
⁊ lutulentis oꝑib incubari:
admixti s etiam paleis. hoc÷
seuib ⁊ irrationabilib fcĩs:
ut hiis uiciorũ actib popłm
dĩ compͥmeret. pectoraq: omũ¬
um. muro incredulitatis pos¬
set obducere: ut nemo eẽt qui
regnũ eius aut disꝑderet au
occidi: & feminas uiuificari.
Sic postea zabulus ne robur
fid̃i preualeret. conabatur
ut interfectis uirtutib iucia
remanerent: fortissimosq: & ui¬

Expanded text:
rtuo Joseph, et creverunt filii Israel, et invaluerunt nimis. Sic et noster verus Joseph, postquam pro omnibus gustavit mortem, per quam destruxit diabolum, qui habebat mortis imperium, multiplicatus est fidelium populus. Nisi enim, sicut ipse ait, cecidisset granum frumenti in terram, et mortuum fuisset , non utique fructum hunc plurimum totius Israel luto, et latere. Israel similitudo est populi nostri. Pharao autem est diaboli, qui imposuit jugum gravissimum servitutis ex luto et latere operari; id est, terrenis et lutulentis operibus incubare, admistis etiam paleis, hoc est, levibus et irrationabilibus factis, ut his vitiorum actibus populum Dei comprimere, et pectora omnium muro incredulitatis posset occludere, ut nemo esset, qui regnum ejus aut disperderet, occidi, et feminas vivere. Sic 361 diabolus ne robur fidei praevaleat conatur, ut interfectis virtutibus vitia remaneant, fortissimosque et vi
Abbreviated transcription (Latin):
illo sordida uesteri dato in¬
dum̃to honoris glorie. sic̃
corpus ñu xp̃i quod est ec¬
clesia aduers ario in fine
temporũ per iudicium supe¬
rato. aluctu pegrinatiõis

Expanded text:
illo sordida veste, et dato indumento honoris gloriae; sicut corpus Jesu Christi, quod est Ecclesia, adversario in fine temporum per judicium superato, a luctu peregrinationis
Abbreviated transcription (Latin):
enigena ẽ ex populo gñtili: qͥ
relicta patria ⁊ om̃ib que illi
erant. uadit uiterrã isrł. Et cũ
prohiberet illam socrus sua.
pergere secum: per seuerabat di¬
cens. Qnocunq ꝑrexis. pergã.
Populus tuus populus meuꝰ.
i deus tuus deus meus. Que
te morientẽ terra susceꝑit: in
ea moriar. Que uox sine du¬
bio. Typum in illa fuisse eccl̃ie
manifestat. Sic enim eccłia ex
gñtib ad dum̃ conuocata. re¬
licta patria sua. qͦd ⁊ ydolatͥa.
& omissa uniu̾sa ꝯũsatione terre¬
na proficetur dñm dm̃ suum
ẽe inquẽ sc̃i crediderunt: ul¬
luc se ituram. ubi caro xp̃i pt᷑
passionem ascendit: ⁊ ob eius

Expanded text:
gena est ex populo gentili; quae, relicta patria et omnibus quae illius erant, vadit in terram Israel: et cum prohiberet illam socrus sua pergere secum, perseverabat dicens: Quocunque perrexeris pergam. Populus tuus, populus meus: et Deus tuus, Deus meus. Quae te morientem terra susceperit, in ea moriar. Quae uxor sine dubio typum in illa fuisse Ecclesia manifestat. Sic enim Ecclesia ex gentibus ad Dominum convocata, relicta patria sua, quod est idololatria, et omissa universa conversatione terrena, profitetur Dominum Deum suum esse in quem sancti crediderunt, et illuc se ituram ubi caro Christi post passionem ascendit, et ob ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tis mediam: congrue p̾frgura¬
uit illa quondam triennus fa¬
mes. Quod uͦ per helyam ui
tempore siccitatis nubes nul¬
la apparuit. & postea future
pliuue signũ in uestigio ho¬
minis ostr̃isum ẽ.sig̃cabat

Expanded text:
tis inediam congrue praefiguravit illa quondam triennio fames. Quod vero per Eliam in tempore siccitatis nubes illa apparuit, et postea futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, significabat
Abbreviated transcription (Latin):
no stultorũ uecordia designat᷑¬
Quid ÷ gͦ non arabis in boue
simul ⁊ asino: Ac si diceret.
Fatuum sapienti in predisa¬
tione ñ socies: ne ꝑ eum qui
rem rraplere implere ñ ualet.
⁊ illi qui p̃ualet obsistas. Bo
uem quippe ⁊ asinũ si necẽe sit:
unusquisq sine detͥmento ope¬
ris uingit. S apientẽ uͦ ⁊ stultũ
n ut unus p̾cipiat ⁊ alter obtẽ¬
peret. s ut pariter equali pote¬
state annuncient uerbum d̃i:
ñ sine scandalo quisq comites

Expanded text:
no stultorum no stultorum Quid est ergo, Non arabis in bove simul et asino? ac si diceret: Fatuum sapienti in praedicatione non socies, ne per eum qui rem implere non valet, et illi qui praevalet obsistas. uem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis iungit; sapientem uero et stultum, non ut unus praecipiat, alter obtemperet, sed pariter ex aequali potestate ut annuntient uerbum dei, non sine scandalo quisque comites
Abbreviated transcription (Latin):
plex quid atq: innocuum u¬
choat. dignum ẽ ut secreti sui
uelamina ñ relinquat: nec hoc
humainis ocłis quasi subducto
uellere ostũdat. Ad sola gͦ di¬
uina satrificia. boum pͥmoge¬
nita ouiumq ꝓficiant: ut si
quid forte innocuũ incipimus:
hoc ad amorẽ intimi iuidicis in
ara cordis immolemus. Qd̃ ab
illo proculdubio tauto libentiꝰ
accipitur. qͣnto ⁊ ab hoĩbus
occultatũ. nullo laudis appeti¬
tu maculat᷑. Sepe autẽ noue cõ¬
uersationis pͥmordia. ad huc
eo inuotescere eitius ñ debũt: ne
cum laudant᷑ bona que plac̃nt.
deceptus laude sua amunus. de¬
prehendere in eis nequeant mala
asino. In bouis nomine:¬
populus ex cucumcisione posit
sub iugo legis accipit᷑. In asi¬
no autẽ: populus gũtium. ꝑti¬
nens ad euͣngłium. In boue
quippe simul ⁊ asmo arat. qui
recipit euͣngłium. ut iudaicarũ
suꝑstitionum. que in umbra:⁊
unagine p̃cesserant. cerunouias
ñ resiuquat. Item in bone ñ nũ¬

Expanded text:
plex quid atque innocuum inplex quid atque innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina non relinquat, nec hoc humanis oculis, quasi subducto vellere, ostendat. 3. Ad sola ergo divina sacrificia boum primogenita, oviumque proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi Judicis in ara cordis immolemus. Quod ab illo procul dubio 463 tanto libentius accipitur, quanto et ab hominibus occultatum nullo laudis appetitu maculatur. 4. Saepe autem novae conversationis primordia adhuc rco innotescere citius non debent, ne cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus deprehendere in eis nequeat mala asino. 1. Nopopulus ex circumcisione positus sub jugo legis accipitur; in asino autem populus gentium, pertinens ad Evangelium. In bove quippe simul et asino arat qui sic recipit Evangelium ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non reli
Abbreviated transcription (Latin):
ram ⁊ plantaĩntis in ea
ligna pomufera: auferetis pre¬
pucia eorũ. Poma que germi¬
naut immunda erunt uobis:
nec edetis ex eis. Ligna qͥppe
pomifera sunt oꝑa uirtutib
fecunda. Prepucra itaq: ligno¬
rum auferimꝰ cũ de ip̃a incho¬
ationis infirmitate suspecti.
pͥmordia oꝑum nr̃orum non
approbamus. Poma autem
que germinant immunda
ũ aptamus: quia cum pͥmor¬
dia bomi laudantur oꝑis. dig¬
num ẽ ut hoc animum ñ pas¬
cat oꝑantis. ne dum accepta
laus suauit̃ carpitur: fructꝰ
oꝑis intempestiue comedatur.
in pͥmogenito bous: &
ũ tondebis primogenita oui¬
um. In pͥmogenito quippe bo¬
uis operari est: bone conu̾sa¬
tionis pͥmordia. in exercitio pu¬
blice actionis ostendere. Ouiũ
quoq ꝓmogenita tondere ẽ:
ab occultationis sue tegmine
humauis oculis inchoantia
a pͥmogeuitis ouium detoudẽ¬
dis compescimur: quia ⁊ siqͥd
robustum inciptinus exercere:
hoc in aperto citius ñ debemꝰ
ostũdere. S cum uita nr̃a sim¬

Expanded text:
 plantaveritis in ea ligna pomifera, auferetis praeputia eorum. Poma quae germinant, immunda erunt vobis, nec edetis ex eis . Ligna quippe pomifera sunt opera virtutibus fecunda. Praeputia itaque lignorum auferimus cum, de ipsa inchoationis infirmitate suspecti, primordia nostrorum operum non approbamus. Poma autem quae germinant immunda non aptamus, quia cum primordia boni laudantur operis, dignum est ut hoc animum non pascat operantis; ne dum accepta laus suaviter 281 carpitur, fructus operis intempestive comedatur.in primogenito bovis, et non tondebis primogenita ovium. In primogenito quippe bovis operari est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia a primogenitis ovium detondendis compescimur, quia etsi quid robustum incipimus exercere, hoc in aperto citius non debemus ostendere. Sed cum vita nostra sim
Abbreviated transcription (Latin):
enuim. siquis deuorat: siquis
accipit. Aesi diceret: siquis ra¬
pit. Pignus uͦ debitoris: est cõ¬
fessio pecc̃oris. A debitore etum
pignus accipitur: cũ a pecc̃ore
iam confessio pecci tenecur.
Suꝑior autẽ ⁊ inferior mola:
ẽspes ⁊ tunor. Spes quippe
ad alta subuehit: timor aut̃
cor inferius p̃mit. Si mola
supior ⁊ inferior.ita sibi ne¬
cessario iungitur. ut unasmne
alt̾a mnutiliter hãtur. In pecc̃o¬
ris itaq pectore uicessauter
debet spes ⁊ formido ꝯuingi.
quia penitũtia incassum mise
fidit. Loco igitur pignoris
mola suꝑior aut inferior tolli¬
phibetur: quia qui ꝑdicat pec¬
catori. tanta dispensatione cõ¬
ponere p̃dicationẽ debet. ut
nec dderelicta spe timorẽ subtͣ¬
hat: nec subtracta spe in solo
cum tuore derelinquat. Tol¬
ti pecc̃m̃ dicat. ñ habebis ueni¬
am de commissis. Tollit infe¬
riorẽ: si peccantẽ deceptione
palpet. Ac si dicat. age mala
qͣntum uis absq: metu: uam

Expanded text:
enim si quis devorat, si quis enim si quis devorat, si quis accipit ; ac si diceret: Si quis rapit. Pignus vero debitoris est confessio peccatoris, a debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam confessio peccati tenetur. Superior autem et inferior mola est spes et timor. Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera inutiliter habeatur: in peccatoris itaque mente incessanter debet spes et formido conjungi, quia poenitentia incassum miserdiam confidit. Loco igitur pignoris mola suprohibetur, quia qui praedicat peccatori, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. 4. Tolti peccatori dicat: Non habebis 466 veniam de commissis. Tollit inferiorem, si peccantem deceptione palpet. Ac si dicat: Age mala in quantum vis absque metu; nam
Abbreviated transcription (Latin):
mirum uestis. que ex liuo lana¬
q: conficitur. linum uit̾ius ce¬
lat: insuꝑficie lanam demon¬
strat. Uestem gͦ ex lana linoq:
otextam induit: qui sub locuti¬
one inuoẽntie. intus subtilita¬
tem celat malitiẽ. Hoc scdm mo¬
ralem sensum. Cet̾m ixx al¬
tam allegoriam. lineis uesti¬
bus mnisceri lanã uł purꝑurã
prohibemur. id mordiuate uue¬
re. ⁊ diuersi gñis professiones uel¬
le miscere. ut uł scĩmonialis hãt
ornam̃ita nuptiarũ:. aut ea que
se ñ continens nupsit. speciẽ uir¬
guutatis gerat. Om̃unͦ hoc pec¬
catum ẽ: ⁊ si quid inꝯuemienter.
ex diuerso genere uł religione.
in uita cuiusq ꝯtexitirr. Weꝵ
illud tunc figurabatur inue¬
stib: qd̃ nunc declaratur imo¬
on accipies loco pignors
suꝑiorem aut inferiorem¬
molam. Accipere nanq: dñs¬
aliqũ auferre. Uñ ⁊ aues ille
que rapiendis sunt auib aui¬
de. accipitres uocantur. Uñ
paulus apł̃s Aicit. S ustinetis

Expanded text:
mirum vestis quae ex lino lanamirum vestis quae ex lino lanaque conficitur, linum interius celat, in superficie lanam demonstrat. Vestem ergo ex lana linoque contextam induit, et qui sub locutione innocentiae, intus subtilitatem celat malitiae. Hoc secundum moralem sensum; caeterum juxta altam allegoriam lineis vestibus miscere lanam vel purpuram prohibemur, id est, inordinate vivere; et diversis generibus professionis velle misceri, ut vel sanctimonialis habeat ornamentum nuptiarum, aut ea quae se non continens nupsit speciem viginitatis gerat: omnimodo hoc peccatum est. Et si quid inconvenienter ex diverso genere vel religione in vita cujusque contexitur. Verum illud tunc figurabatur in vestibus, quod nunc declaratur in moon accipiendo loco pignoris sumolam. Accipere aliquando dicimus auferre. Unde et aves illae quae rapiendi sunt avidae, accipitres vocantur. Unde et Paulus apostolus dicit: Sustinetis
Abbreviated transcription (Latin):
hendens ⁊ dolens. qd̃ nemo
ei cõmunicauit. in ratione da¬
ti :⁊ accepti. Quid ẽ in ratione
dati ⁊ accepti. nisi illud qd̃ in¬
loco quodam aꝑte exponit dicẽs:
si nos uob̃ sp̃ualia seminai¬
mus.maguum ẽ. ut carnalia
ur̃a metamus: Hoc sig̃cat. ñ
alligabis os boui tͥuranti.
Uñ ⁊ idem apłs: alio loco dic̃.
Dignus ẽ oꝑatius mercede
suã. Qult gͥ scͥptura doctorbꝰ
pr̃are carnalia. a quib spualia
consequunt᷑: quia p̃dicatoreᷤ occu¬
pati in doctͥna. necessaria sibi
on coques hedum in lacte
matris sue. Hedus hic:
sub pec̃coris figura introducit᷑.
Prom̃ peccans ñ est coquendꝰ.
in lacte matris. id ñ est purgai¬
dus mediocrib tenerrinisq:
eccł̃ie disciplinis: s aust̾ĩorib
p̃ceptis. enis sunt excoqͦnda pes¬
cata. cuius magna sunt cmina:
ut qͥ ꝑ lascuue blandim̃ta se
perdidit. fortiori disciplina se
linoq ꝯtexxtam. ꝑ lanam
quippe simplicitas: ꝑ linũ uͦ
subtilitas desiguatur. Et ni¬

Expanded text:
hendens et dolens, quod nemo illi communicaverit in ratione dati et accepti . Quid est in ratione dati et accepti, nisi quod loco quodam aperte exposuit dicens: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est ut carnalia vestra metamus ? Hoc significat non alligabis os bovi trituranti. Unde et idem Apostolus alio loco dicit: Dignus operarius est mercede sua . Vult ergo Scriptura doctoribus praestare carnalia, a quibus spconsequuntur, quia praedicatores occupati in doctrina necessaria sibi on coquendo haedo in lacte matris. sub peccatoris figura introducitur. Proinde peccans non est coquendus in lacte matris, id est, non est purgandus mediocribus tenerrimisque Ecclesiae disciplinis: sed austerioribus praeceptis ejus sunt excoquenda peccata, cujus magna sunt crimina, ut qui per lasciviae blandimenta se perdidit, fortiori disciplina se linoque contextam. Per lanam quippe simplicitas, per linum vero subtilitas designatur. Et ni
Abbreviated transcription (Latin):
s illo excluso imaginaria simi¬
litudo samuelis diabolico ritu
facta intłłigatur.S qm̃ siue
illud fieri possit siue ñ possit:
dam̃ fallatias sathane. atq:
nnaginum simulandarũ cal¬
lida oꝑatio decipiendis sensibꝰ
humanis młtiformis inuigilat:
pedetentim quidem ne inqui¬
sitionib diligñtiorib p̃scriba¬
mus. sed potius existimemus
tale aliquid fcm malignospi¬
ritu phitonisse illiuis ininste¬
rio: quamdiu nobis aliquid ain¬
plius excogitare atq explicare
ñ datur. Hec sunt que tunc de
phitonissa: ⁊ samuele. scripsit
philistei isrł plaga magna:
corueruntq in ptelio saul ⁊
ionathan. Quos deniq fi

Expanded text:
sed, illo excluso, imaginaria simised, illo excluso, imaginaria similitudo Samuelis diabolico ritu facta intelligatur. Sed quoniam sive illud fieri possit, sive non possit, tamen fallacia Satanae, atque imaginum simulandarum callida operatio, decipiendis sensibus humanis, multiformis invigilat pedetentim quidem, ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus: sed potius existimemus tale aliquid factum maligno spiritu Pythonissae illius ministerio; quamdiu nobis aliquid amplius excogitare atque explicare non datur. » Haec sunt quae tunc de Pythonissa et Samuele scripsit Philisthaei Israel plaga magna, corrueruntque in praelio Saul et Jonathas; quos deniq
Abbreviated transcription (Latin):
superbum illum diuitẽ. qui
etiam apud inferos torm̃ta pa¬
teret᷑. & illum qui ad eius ia¬
nuam ulcerosus i acebat iam
in requie ꝯstitutũ: magnum
chaos interiectum ẽẽ testatur.
Aut si ꝓpterea samuel ei dixit
mecum eris. ut non ad equali¬
tatem felicitatis. sed ad parem
ꝯditionẽ mortis referatur: quod
ut̾q homo fu̾it. & uterq: mori
potuerit. iamq: mortuus mor
exitum hauc lectionẽ qui ñsit
contra fidem: nisi forte ꝓfundi¬
ori inquisitiõe inueniatur ad
liquidum. uł posse uł ñ posse
aiãm humanam cum ex hac
uita migͣuerit. magicis carmi¬
nib euocari: & uiuorũ appa¬
rere ꝯspectibus. etiam corpoui
liniam̃ta gestantẽ: ut ñ solũ
uideri ualeat. sed agnosci. Et
si pot̾ utrum etiam iustiaĩa ñ
quidem cogatur magiciꝰ sacriͦ.
sed dignetur ostũdi occultio¬
rib misteriis sumino legi optẽ¬
perans. aut si fieri ñ posse cla¬
tuerit. ut ñ ut̾q sensus inhuiꝰ
scͥpture tractatione admittat᷑.

Expanded text:
superbum illum divitem, cum superbum illum divitem, cum jam apud inferos tormenta pateretur, et illum, qui ad ejus januam ulcerosus jacebat, jam in requie constitutum, magnum chaos interjectum esse testetur . 11. Aut si propterea Samuel ei Mecum eris: ut non ad aequalitatem felicitatis, sed ad parem traditionem mortis referatur, quod uterque homo fuerit, et uterque mori potuerit, jamque mortuus mortexitum hanc lectionem, qui non sit contra fidem, nisi forte profundiori inquisitione inveniatur ad liquidum, vel posse vel non posse animam humanam, cum ex hac vita migraverit, magicis carminibus evocari, et vivorum apparere conspectibus etiam corporis lineamenta gestantem: ut non solum videri valeat sed et agnosci. Et si potest, utrum etiam justi anima, non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetur ostendi occultioribus mysteriis, summae legi obtemperans: ut si fieri non posse claruerit, ut non uterque sensus in hujus Scripturae tractatione admittatur:
Abbreviated transcription (Latin):
stros suos suboruat. uelut mi¬
nistros iusticie. Iam uͦ si illud
mouet. quomͦ a maligno sp̃u
sauli uera predicta sunt: pot̾¬
⁊ illud mirum uideri. quomo¬
do demones agnouerunt xpi
stum. quem udei ñ cognosce¬
bant. Cum enim uult deus
etiam infirmis spiritib aliqͣ
uera cognoscere temporalia
ad eorum penam. quib ista
p̃dicantur. ut malum quod
eis imminet antequam ueni¬
at p̃noscũdo patiantur: occł
ab angłis. p̃nuncient hõibus.
Tantum aut̃ audiunt: qͣntũ
om̃ium dominus atq mode¬
rator uł iubet uł sinit. Unde
etiam sp̃c phitonis in actib
apłorum atcestatur paulo
apło: & eunͣglistam esse cona¬
tur. Aliscent tam̃ isti fallati¬
as: & uerum quod nosse po¬
tuerunt. ñ docendi maglo qͦ
decipiendi fine p̾uunciant.
Et siforte hoc ẽ. quod cũ illa ma¬
go samuel. saulem p̃drẽt mou¬
turum:. dix etiam ẽe secum fu¬
turum. Quod utiq falsum ẽ.
&sagno quippe int̾uallo post
mortem separari bonos a mal
in euͣngelio legimus: cum int̾

Expanded text:
stros suos uelut ministros iustitiae. Iam uero si illud monet, quomodo et a maligno spiritu Sauli uera praedicta sunt, potest et illud mirum uideri, quomodo dstum, quem Judaei non agnoscebant . Cum enim vult Deus etiam per infimos spiritus aliquem vera agnoscere, temporalia ad eorum poenam, quibus ista praedicuntur, ut malum quod eis imminet, antequam veniat praenoscendo patiantur, occulab angelis, praenuntient hominibus. Tantum autem audiunt, quantum omnium Dominus atque moderator vel jubet, vel sinit. Unde etiam spiritus pythonis in Actibus apostolorum attestatur Paulo apostolo, et evangelista esse conatur . Miscent isti tamen fallacias, et verum, quod nosse potuerunt, non docendi magis quam decipiendi fine pronuntiant. Et forte hoc est quod cum illa imago Samuelis Saulem praediceret moriturum, 529 dixit etiam secum futurum, quod utique falsum est. 10. Magno quippe intervallo post mortem separari bonos a malis in Evangelio legimus, cum inter
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum potñtes ess ent:⁊ sẽ¬
per hostib p̃ualerent:saucia¬
ti ilico uabaerati. in medio
prelio corruert. Hoc etiam
modo pium xp̃ianorũ genuᷤ
deflet eos:qui repugnantes
demonibus labuntur inscło
qd̃ est lubricum. Gelboe eñi
montes: interp̃tant᷑ lubrici
construat.

Expanded text:
Qui cum potentes essent, et semper hostibus praevalerent, sauciati illico ac vulnerati, in medio praelio corruerunt. 2. modo pium Christianorum genus deflet eos qui repugnantes daemonibus labuntur in saeculo, quod est lubricum. Gelboe enim montes, interpretantur lubrici construat.
Abbreviated transcription (Latin):
ciarum Agriprimitiarũ ẽt̃
breorum mñtes. pͥmitiuos fruc¬
tus ñ ferunt: quia in redẽp̃to¬
ris adũntu ex parte maxi¬
ma in perfidia remanentes.
pͥmordia fidei sequi noluert̃.
Sc̃a uanq eccł̃ia iapͥmitiis
suis multitudine gñtium fe¬
cundata. iux in mundi fine
iuideos quos muenit susci¬
pit:i extrema colligens eos
quasi reliquias frugum po¬
nit. De quib nimirum reli¬
quiis. ysaias ait.Si fuerit
numerus filiorum isrł qͣi
harena maris: reliquie sal¬

Expanded text:
ut agni primitiarum esse braeorum mentes primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium fecundata, vix in mundi fine Judaeos, quos invenerit, suscipit; et extrema colligens, eos quasi reliquias frugum ponit. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae sal