comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exisse. testat᷑ dicens. Ego de dõ
exiuii. & ueni. E sicut loca & cõ¬
mutationes locorũ. ab in corpora¬
lib separamus: sic & ꝓbationes
intus dico & foris ab intellectua¬
lium natura discernimus: quia
iste corporum sunt recipientiũ
tactum. & habentium uastita¬
tes. In effabili itaq ꝙ sola fide
noto sermone credendum ẽ.
saluatorẽ dictum ẽẽ exisse ado.
& spm ueritatis a patre egredi.
seo ait de patre: nͣ qͥa pater adno
omĩpotente sit alius. qi hoc scelꝰ
eͣ etiam cogitare. s scdđm patͥs¬
ꝓprietatẽ. & intellectum parentis
egredi ab eo dicit᷑ sp̃s ueritatis.
Licos enim frequenter ex dõ se di¬
cat exisse saluator: ꝓprietatem
tamen ᷑ ut ita dicam familiari¬
tatem. de qua sepe tractauimꝰ
ex uocabulo magis sͥ patris as¬
sumit dicens. Ego & pater unuͣ
patre egredit᷑ testificabitur in¬
quit. dñs de me: testimonium
simile ferens ei patris testimonio.
de quo ait. Cestimonium dicit
de me: qͥ misit me. Mittente au¬

Expanded text:
exisse testatur, dicens, Ego de Deo exivi et veni . Et sicut loca et commutationes locorum ab incorporalibus separamus: sic et prolationes intus dico et foris ab intellectualium natura discernimus, quia istae corporum sunt recipientium tactum, et habentium vastitates. Ineffabili itaque et sola fide noto sermone credendum est, Salvatorem 134 dictum esse exisse a Deo, et Spiritum veritatis a Patre egredi, sed ait, de Patre: non quod Pater a Deo omnipotente sit alius: quia hoc scelus est etiam cogitare; sed secundum proprietatem et intellectum parentis egredi ab eo dicitur Spiritus veritatis. Licet enim ex Deo frequenter se dicat exisse Salvator, proprietatem tamen et ut ita dicam familiaritatem, de qua jam saepe tractavimus, ex vocabulo magis sibi Patris assumit, dicens: Ego in Patre, et Patre egreditur, testificabitur; inquit Dominus, de me, testimonium simile ferens ei Patris testimonio, de quo ait: Testimonium dicit de me, qui misit me Pater . Mittente au
Abbreviated transcription (Latin):
multa ĩuenies qͦ reqͥras ex mne.
s legendo & ruminando. si etiã
dm̃ largitorẽ bonoꝵ oiuͣ depͣceis.
oĩa qͦ cogitatiõe digna stͣ: aut
certe plurima ipso magis iͣspi¬
rante. ꝗͣ hoiũ aliqͦ cõmonente
ꝑdisces quaꝗͣ eo ipso qͦ form¬
secus bene ammonente uidi

Expanded text:
multa inuenies, quae requiras ex me; sed legendo et ruminando, si etiam pure deum largitorem bonorum omnium depreceris, omnia, quae cognitione digna sunt, aut certe plurima ipso magis inspirante quam hominum aliquo commonente perdisces. quamquam eo ipso, quo forinsecus bene admonentem iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ enĩ głat᷑ qd̾ sit bonꝰ: ĩ illo deba.
głari. a qͦ fc̃s ẽ bonus. Ac ꝑ hoc
quia semet ipsũ fcm boñ arbi¬
trat᷑. ꝯsequens ẽ. ut in se ipso
gr̃e testamenti noui qͥsursũ
corda habemus. q om̃e datũ
optimũ. & om̃e bonͣ ꝑfectũ. de¬
sursũ ẽ: id agit ne simꝰ ĩgrati.¬

Expanded text:
illo debet gloriari, a quo factus est bonus, ac per hoc, qui se a semet ipso factum bonum arbitratur, consequens est, ut in se ipso gratiae testamenti noui, qua sursum cor habemus, quia omne datum optimum et omne donum perfectum desursum e
Abbreviated transcription (Latin):
iustificamur. nͣ quia pͣcessert᷑ u¬
stificamur. & hoc eͣ ꝓ fundũ.
de suꝑiꝰ multa iaͣ diximus. con¬
tinuo in eode̾ psalmo eũ dixiss
uisticia uelut moutes diͣ sub¬
iunxit. iudicia tua. abyssus
hominib uimentisq cõ mune̾.

Expanded text:
iustificamur, non, quia praecesserunt, iuiustificamur, non, quia praecesserunt, iustificamur: et hoc est profundum, de quo superius multa iam diximus —, continuo in eodem psalmo cum dixisset: Iustitia tua uelut montes dei, subiunxit: Iudicia tua uelut mulhominibus iumentisque communem.
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam eiꝰ. Ipse quippe gña¬
tio que uentura ꝓpħata est:
nͣ ipsoꝵ. ne sint ex illis qui
ignorantes dĩ iusticiã & suã
uolentes constituere iusticie
dĩ non st̃ subiecti. Illa naͣq
iusticie dĩ coͣmendat᷑ in eo qd̾
drͣ ignorantes dĩ iusticiã qua
ex eius grͣa iusti sumus. & ip¬
sa iusticia eius nos sumus eni
uste uiuimus credentes ĩ enͣ
qui iustificat impiũ. nͣ illa qͦ
ipse iustus est: eterna sua &
in cõmutabili iusticia. Hecita¬
q iusticia qua nos dĩ munere
iusti sumus significat᷑ in psal¬
mo illo uͥ scͥptum est: iusticia
tua sicut montes dĩ. Moutes
quippe dĩ sci eius stͣ. de quib
alibi drͣ. Suscipiant montes
pace̾ popło tuo Eẜ multa de
his montib scͥpta sunt: figu¬
rata locutiõe. que coͣmemora
re longuͣ est. S qr hoc ipsũ
qd̾ ds̃ iustificat homines ni¬
mis occulto iudicio facit qͣm
gratuita grͣa facit: si aut᷑
gr̃a ñ ex oꝑib alioquin gr̃a
quippe incipuñt oꝑa bona ex qͦ

Expanded text:
titiam eius. ipsa quippe generatio, quae uentura prophetata est, non ipsorum, ne sint ex illis, qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. illa namque iustitia dei commendatur in eo, quod dicitur: Ignorantes dei iustitiam, qua nos ex eius gratia iusti sumus, ut ipsa iustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iustificat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo. et multa de his montibus scripta sunt figurata locutione, quae commemorare nunc longum est. sed quia hoc ipsum, quod deus iustificat homines. nimis occulto iudicio facit, quoniam gratuita gratia facit — si autem gratia, non ex operibus, alioquin gratia quippe incipiunt opera bona, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
de̾ significatione nͣ recedit.
qr iutelligit᷑ anime participa¬
tione idipsũ id ẽ rationabilẽ
creaturam cũ sit mutabilis
non fieri beatã nisi a ꝓprio
suo mutabili. Ad incoͣmitabi¬
le bonuͣ idẽq coͣmune qd d̃s
ẽ a quo suꝑba impietate ab¬
sistit. humili pietate contro¬
uersia subsistit: inquo affec¬
tu ꝓficiens. qͥcqͥd boni facit.
dño facit. hoc ẽ in eiꝰ laude
cuiꝰ gr̃a p̾cepit ut faciat. Unͣ
ẽ actio grãrum. que intimo
fidelui mysterio celebrat᷑.
Iilud autͣ qd sequit᷑ & admin¬
tiabtͣ celi iusticiã eiꝰ popło
qui nascetur quẽ fecit dnͣs.¬

Expanded text:
e non receditur, qua intellegatur animae participatio in id ipsum. id est rationalem creaturam, cum sit mutabilis, non fieri beatam, nisi a proprio suo mutabili ad incommutabile bonum idemque commune, quod deus est, a quo superba impietate abstitit, humili pietate conuersa subsistat. in quo affectu proficiens quicquid boni facit, domino facit, hoc est in eius laudem, cuius gratiam percepit, ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium mysterio celebratur. Illud autem, quod sequitur: Et adnuntiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit d
Abbreviated transcription (Latin):
potest eum capere participa¬
tione substantie. sed tantũmͦ
assũptione fraudulentissime
uoluntatis & oꝑationis. Quippe
& studia ñ solũ bonoꝵ oꝑũ. s
creaturis diximꝰ: Naturã uͦ
atq substantiã. solius tͥnitatis
ut reor occursum est ꝓposite que¬
stioni. Quia uero in eptũ &stul¬
tuͣ uidetur aduersus fatua re¬
spondere. & siquid in bucca rit¬
re: iccirco illud qd solent trac¬
tare pͣtereo. sacrilega aduersus
nos audacia ꝓclamantes. Si
spͣs sẽs creatus non est. aut fr̃
est diꝰ patris. & patriis ẽ uni¬
est. & nepos diͣ patris: aut ip̃e
filius dĩ est: & iam non erit u
miserabiles: non sentientes de
incorporeis.  inuisibilib iurta
corporũ q insibiliũ disputari
non licere naturam. Frem e̾̃e ł
þatrem. nepotẽ ẽẽ ł filiũ cor¬
poruͣ nomina sunt : & ĩ becilli¬
tatis humanȩ uocabula. Trini¬
taᷤᷤ uero omĩs has pͣtergͣditur
nuncupationes. E quotiens¬
cuͣq aliquod de his cadit no¬

Expanded text:
potest eum capere participatione substantiae, sed tantummodo assumptione fraudulentissimae voluntatis. Operationem quippe et studia non solum bonorum operum, sed creaturis diximus; naturam vero atque substantiam solius ut reor occursum est propositae quaestioni. Quia vero ineptum et stultum videtur, adversus fatua respondere, et si quid in buccam rure: idcirco illud quod solent jactare, praetereo, sacrilega adversus nos audacia proclamantes: Si Spiritus sanctus creatus non est, aut frater est Dei Patris, aut patruus est uniest, aut nepos est Dei Patris, aut ipse filius Dei est, et jam non erit unmiserabiles, non sentientes de incorporeis et invisibilibus, juxta corporalium et visibilium disputari non licere naturam. Fratrem esse vel patruum, nepotem vel filium, corporum nomina sunt, et imbecillitatis humanae vocabula. Trinitas vero omnes has praetergreditur nuncupationes. Et quotiescumque in aliqua de his cadit: no
Abbreviated transcription (Latin):
ii sententia̾ sonꝙs. Uolens qͥp¬
pe apłs uirgine̾ non solum oꝑe
sed & mente scam ẽe. ide᷑ non
tantum corpore. s q motu cor¬
ipsum in isaia : ubi scͥptum est.
A scient quia spũ errant. intel¬
lectum. Quiemͣ errore iudicii
st̃ eligant. Necnon &s illud. Una
cabulũ sp̃s. altiorẽ ꝙ mistieuͣ᷑
in sciͣs scͥpturis significat in¬
tellectuͣ. ut ibi. Littera occidit.
gitur. In hanc congruit uo
ne confidentes. Qui nͣ littera
carnem occidunt. sed spũ c̃ir¬
cuͣcidiut. auferentes om̃e
eiꝰ suꝑfluũ qd̾ generationi
ꝓximũ est. & amicũ: hi uere
cireu̾cisi sunt spuͣ. in occulto
est dolus. Qui transcendentes
umbras & imagines ueteris
testamenti. cultores ueri ado¬
rant patrem. in spũ & ueritate.
In spũ. quia corporalia q humi¬
lia transcendexunt: in uerita¬
te. qr typos & umbras & erem¬
plaria relinquentes. ad ipsius
ueritatis uenere substantiam:
ꝙ ut iam diximus humili &
corporea uerborũ simplicitate

Expanded text:
lens quippe Apostolus virginem non solum opere, sed et mente sanctam esse, id est, non tantum corpore, sed et motu coripsum in Isaia sonet, quod scriptum est: Et scient, qui spiritu errant, intellectum . Qui enim errore judicii quae recta sunt eligant. Necnon et illud, Una cabulum spiritus altiorem et mysticum in Scripturis sanctis significat intellectum, ut ibi: Littera occidit, gitur. In hanc congruit volne confidentes . Qui enim non littera carnem concidunt, sed cor spiritu circumcidunt, auferentes omne ejus superfluum, quod generationi proximum est, et amicum, hi vere spiritu circumcisi sunt, in occulto est dolus. Qui transcendentes umbras et imagines veteris Testamenti, cultores veri adorant Patrem in spiritu et veritate: in spiritu, quia corporalia et humilia transcenderunt; in veritate, quia typos, et umbras, et exemplaria relinquentes, ad ipsius veritatis venere substantiam: et, ut jam diximus, humili et corporea verborum simplicitate
Abbreviated transcription (Latin):
blaphemantib: omĩ studio
& cautela est ꝓuidendũ. ut
ne inbreui quide̾ paruoq ser¬
mone disputantes labamur.
Quin potius si quis hoc uolu¬
men legere uoluerit: qͣs ut
mundet se ab omĩ oꝑe malo.
& cogitationib pessimis. quod
possit illuminato corde ea ĩ¬
telligere quȩ diciuit᷑. & plenꝰ
sciͣtate atq sapientia ignosce¬
re nobis. sicubi uoluntate᷑
nrãm. nͣ expleuit effectus.
tantuͣmͦ consider&. q̃ m̃te
quid dictũ sit: non quib expͦs¬
sũ sermonib Sicut eniͣ pieta¬
tis sensũ nob̃ auedat̾ter uxta
nram conscientiã uindicamꝰ.
uenustatem rechoricã facundi¬
aq uixta consequentiã textũͣ¬
q sermonis ꝓcul abee̾ simpli¬
citer confitemur. Studdii qͥp¬
serentiũ pie intelligere
quȩ scͣpta st̃: & ĩperitiã
OIPSO
tempore
quo contͣ
danatistas
uehementer exercebam᷑. & contͣ
pelagianos exerceri iã ceꝑamꝰ.
amicus quidã misit mͥ qͥnq a
carthagine questiones. & roga¬

Expanded text:
blasphemantibus, omni studio et cautela est providendum, 168 ut ne in brevi quidem parvoque sermone de ea disputantes, labamur. Quin potius si quis hoc volumen legere voluerit, quaesumus, ut mundet se ab omni opere malo, et cogitationibus pessimis: quo possit illuminato corde ea intelligere quae dicuntur, et plenus sanctitate atque sapientia, ignoscere nobis, sicubi voluntatem nostram non implevit effectus, et tantummodo consideret qua mente quid dictum sit, non quibus expressum sermonibus. Sicut enim pietatis sensum nobis audaciter juxta nostram conscientiam vindicamus, venustatem rhetoricam facundiamque, juxta consequentiam textumque sermonis, procul abesse simpliciter confitemur. Studii quipdisserentibus, pie intelligere quae scripta sunt, et imperitiam pso tempore, quo contra Donatistas uehementer exercebamur et contra Pelagianos exerceri iam coeperamus, amicus quidam misit mihi quinque a Carthagine quaestiones et roga
Abbreviated transcription (Latin):
amplius non dicat. uisi dmͣ
patrem eẽ saluatoris. ꝙ filiũ
generatũ eẽ apatre: hoc tan¬
tumodo debemus sentire.
qͥuod scͥptum est. E ostenso
quod sp̃s sẽs increatus sit:
consequenter incelligere qd̾
ouiꝰ non est crata substantia.
recte patͥ filioq societ᷑. Hec
iurta eloquii nrͣi pauꝑtatẽ
in pͣsenti dicta ẽẽ sufficiant:
timorẽ meum qd̾ de spũ scoͣ
loqͥ ausus sim indicantia.
Quicũq enĩ in euͣ blasphe-¬
manerit: non solum in hoc
scło. uerum etiã infuturo
non dimitcetur ei: ne ulla
gendum. Nã qui blaspema¬
uerit in euͣ & impie egerit.
sine uenia crutiabit᷑. nul¬
lo ꝓ eo dum depͣcante. uixta¬

Expanded text:
 non dicat, nisi Deum Patrem esse Salvatoris, et Filium generatum esse a Patre, hoc tantummodo debemus sentire quod scriptum est. Et ostenso quod Spiritus sanctus increatus sit, consequenter intelligere, quod cujus non est creata substantia, recte Patri 167 Filioque societur. 63. Haec juxta eloquii nostri paupertatem in praesenti dicta sufficiant: timorem meum, quod de Spiritu sancto loqui ausus sim, indicantia. Quicumque enim in eum blasphemaverit: non solum in hoc saeculo, verum etiam in futuro non dimittetur ei, nec ullagendum. Nam qui blasphemaverit in eum, et impie egerit, sine venia cruciabitur, nullo pro eo Dominum deprecante, si
Abbreviated transcription (Latin):
ad quod postea respondendũ ẽ.
ĩpleuit sat̾anas cortuũ. respon¬
alicuiꝰ & principale cordis ĩplos.
nͣ ingrediens in eum. & insensũ
eiꝰ. atq ut itadicã adituͣ cordis¬
nͣ introiens: siquidẽ hec potestas
solus ẽ trinitatis: s quasi quidã
callidꝰ & nequam ac fallax. frau¬
dulentꝰq deceptor. animã hur¬
manaͣ malitię effectu. trahit
ꝑ cogitationes. & incentiua uitioꝵ.
quib ipse plenus est. Deniq &
elimas magus filius diaboli
uixta malitiã nequitiãq subsistenᷤ
plenus omĩ ddolo. ꝙ oĩ malitia scͥ¬
bit᷑: satͥana patre eiꝰ hauc ez uo¬
luntatem quasi ex consuetudi¬
ne uitiorũ innaturã uertente.
Arguens itaq eum apłs paulꝰ.
atq corripiens. ait. O plene oĩ
iniquitate. ꝙ oĩ dolo. fili diabo.

Expanded text:
Ad quod postea respondendum est. Ad quod postea respondendum est. implevit Satanas cor tuum? quoalicujus et principale cordis impleat, non ingrediens in eum et in sensum ejus, atque, ut ita dicam, aditum cordis introiens: siquidem haec potestas solius est Trinitatis: sed quasi callidus quidam et nequam ac fallax fraudulentusque deceptor, in eos animam humanam malitiae affectus trahit, per cogitationes et incentiva vitiorum, quibus ipse plenus est. Denique et ipse Elymas magus filius diaboli, juxta malitiam nequitiamque subsistens, plenus omni dolo et malitia, scribitur Satana Patre ejus, hanc ei voluntatem, quasi ex consuetudine vitiorum in naturam vertente. Arguens itaque eum Apostolus Paulus atque corripiens ait: O plene omni iniquitate et omni dolo, fili diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
baratrum. marime cũ semel
deceptus noluerit resipiscere:
sed suuͣ defensare ĩpudent̾ erro¬
rem. Decebat etiam. & magnitu¬
do uoluminis exigebat. ut fi¬
ne̾ accipero oratio. Uerũ qr ur¬
fert se questio aduersus ea qͤ
superius disputauimus. que
iccirco tunc pͣtermisimus. ne
tęxtũ sermonis irrũper&s. ꝙnͣtͣ
piam pͣdicatione̾ impia cõten¬
tio poneret᷑ : necessariũ puto
ad ꝓposituͣ respondere. & lecto¬
ris arbito quid suꝑ his senti¬
at derelinquere. Dispu¬
mente̾ hominis nulla creatu¬
ra uixta substantiã possit un¬
plere nisi sola trinitas. qr tan¬
tur: oborta est questio nr̃a qͥsi
sententiã soluens: qd̾ creata
substantia. quȩ inscͥpturis sa¬
thanas appellat᷑ ingrediatur
inaliquos: & corquorundã un¬
plere dicat᷑. Nam ad eũ qui
medietatem p̃cii agro uendito
sibi alud ꝓfitens reseruarat:
a petro apło dictũ eͣ. Anania:
qͣre ĩpleuit sathanas cortuum᷑
& de uida loquit᷑ saluator.
quod intrauerit in eum satauaᷤ:

Expanded text:
barathrum, maxime cum semel deceptus noluerit resipiscere, sed 164 suum defensare impudenter errorem. Decebat etiam, et magnitudo voluminis exigebat, ut finem acciperet oratio. 60. Verum quia infert se quaestio adversus ea quae superius disputavimus: quam idcirco tunc praetermisimus, ne textum sermonis irrumperet, et inter piam praedicationem impia contentio poneretur, necessarium puto ad propositum respondere, et lectoris arbitrio, quid super his sentiat, derelinquere. Dispumentem hominis nulla creatura juxta substantiam possit implere, nisi sola Trinitas, quia tantur: oborta est quaestio nostra, quasi sententiam solvens, quod creata substantia, quae in Scripturis Satanas appellatur, ingrediatur in aliquos, et cor quorumdam implere dicatur. Nam ad eum qui medietatem pretii de agro vendito sibi, aliud profitens, reservaret, a Petro Apostolo dictum est, Anania, quare implevit Satanas cor tuum ? Et de Juda loquitur ipse Salvator, quod intraverit in eum Satanas.
Abbreviated transcription (Latin):
sint uirgines stulte. que ue sapi¬
entes. & que sint tenebre exterio¬
res. & quomͦ intelligendũ sit
uerbũ caro fcm est. Ego autͣ in¬
tuens supͣdictam heresim no
terposita expositione pꝰalmi ui¬
cesimi pͥmi. in euiꝰ caput scͥptũ
eͫ . qd̾ dñs exclamauit incruce.
qd̾ ille amicus in pͥmis mͥ ꝓposuit

Expanded text:
sapientes; et quae sint tenebrae exteriores; et quomodo intellegendum sit: uerbum caro factum est. ego autem intuens supra dictam heresem, noterposita expositione Psalmi uicensimi primi, in cuius capite scriptum est, quod dominus exclamauit in cruce, quod ille amicus in primis mihi proposuit
Abbreviated transcription (Latin):
eternum. Quod aut̃ mutari
potest factũ eeͣ. & habere pͥn¬
cipiũ. Porro qd̾ incorruptibi¬
le sit. ẽẽ & retro. ꝙ deinceps sẽ¬
piternum. Non gͣ ut quidã pu¬
tant partipatione naturȩ siuȩ
substantie. impl& quẽpia diabo¬
lus: aut eiꝰ habitator efficit᷑:
s ꝑ fraudulentiã. & deceptionẽ
& malitiã in habitare in eo credi¬
tur quẽ repło. Hac autͣ fallacia
etiam pb̃ros qui aduersus su¬
sannam inerẽdulitatẽ se uer¬
terant. intrauit. ĩplens animos
eorũ. incendio libidinis: ꝙ se
ra senii uoluptate. Scͥptũ est
diis impleuit uniuersuo po¬
płm uideorũ: dicente ꝓpħa de
eo. Ue gens peccatͥxͥ popłs ple¬
nus peccatis: semen pessimũ:
filii iniqui. Sem̃ nequã filii
diaboli. & filii eiꝰ ꝓꝓter iniqui¬
dict̃i sunt. Si autͣ ab his qui

Expanded text:
aeternum. Quod autem mutari aeternum. Quod autem mutari potest, factum esse et habere principium. Porro quod incorruptibile sit, esse et retro et deinceps sempiternum. Non ergo ut quidam putant participatione naturae, sive substantiae implet quempiam diabolus, aut ejus habitator efficitur, sed per fraudulentiam, et deceptionem, et malitiam, habitare in eo creditur quem replevit. Hac autem fallacia etiam presbyteros, qui adversus Susannam in crudelitatem se verterant, intravit: implens animas eorum incendio libidinis, et sera senii voluptate. Scriptum estdiis implevit et universum populum Judaeorum, dicente Propheta de eo: Vae, gens 166 peccatrix, populus plenus peccatis, semen pessimum, filii iniqui . Semen quippe nequam diabolus, et filii ejus, propter iniquidicti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipale illuis fraudȩ. iniqui¬
tate. & omiͣ malitia: intantũ il¬
liciens eum atq deiciens ut ip¬
se sathanas ĩplesse animã ipsiꝰ
&s habitare in eo putareture quẽ
ad om̃s ꝑuersitatis sue dolos
ministrum sibi ac famulũ pͥpa
dam introiss&s. hoc dicendũ eͣ.
Obseruans diabolꝰ quib daͣ mo¬
tibus. & oꝑationum signis adqͣ
potissimũ uide cor eet uitia ꝓli¬
uius: dep̾hendit eum patere in¬
sidiis auaritie. Ꝙ reꝑta cupidi¬
tatis ianua. misit in mente̾ eiꝰ.
quomͦ desideratam pecuniã
acciper&: ꝙ ꝑ occasionẽ lucxi ꝓ¬
atq iudeis. Hec gͦ cogitationis
occasio locũ tbuit sathane: ut
incor eiꝰ introiens impleros euͣ
pessima uoluntate. Intͦiuit uͦ
ñ scd̃m substantiã. s scd̾m oꝑa¬
tionem. qua introire sol& mali¬
ticipari a plurib In participa¬
lis ꝗͦ diabolus ẽ: non creator.
s creatura subsistens. Unde con¬
uertibilis atq mutabilis: e scͥi¬
atq inmutabile: &s consequenter

Expanded text:
ncipale 165 illius fraude et iniquitate, et omni malitia: intantum illiciens eum atque decipiens, ut ipse Satanas implesse animam ipsius, et habitare in eodem putaretur, quem ad omnes suae perversitatis dolos, ministrum sibi ac famulum praepdam introisset Satanas, hoc dicendum est. Observans diabolus quibusdam motibus et operationum signis, ad quae potissimum Judae cor esset vitia proclivius, deprehendit eum patere insidiis avaritiae, et reperta cupiditatis janua, misit in mentem ejus quomodo desideratam pecuniam acciperet, et per occasionem lucri, proatque Judaeis. Haec ergo cogitationis occasio locum tribuit Satanae, ut in cor ejus introiens, impleret eum pessima voluntate. Introivit ergo non secundum substantiam, sed secundum operationem; quia introire in aliticipetur a pluribus. Imparticipabilis ergo diabolus est, non creator, sed creatura subsistens. Unde et convertibilis atque mutabilis, e sanctiet immutabile, et consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
bonus. & cet̾. his similia. deqͥb
paulo ante ꝑstruuximus. Porro
ad hoc necessario deuoluti sumꝰ.
ut qr frequenter appellatio sp̃s
inscͥpturis ẽ resꝑsa diuinis. nͣ
labamur in nomine: sed unu¬
quodq scđm locoꝵ uarietates
ꝙ intelligentias accipiamus.
Omiͣ itaq studio ac intelligentia
uocabulum spͣs ubi & quomͦ
appellatum sit cõtem plantes.¬
eoꝵ sophisiata. & fraudulentaᷤ
decipulas ẽteramus. qui spͣm
scm̃ assert̾ creaturã. Legentes
tia multiplici in hac parte sermoni
bulo demonstrari: cnͣ in pͣsen¬
tiarũ sp̃s nom̃ uentũ sonos.
Necñ in racharia audientes
locutũ dnm. qͦd ip̃e sit qͥ cͤat
significari. ñ animo aduertenteᷤᷤ
qd̾ animã hominis aut sp̃m.
quẽ terciũ in homine ꝙͣs iã dixi¬
mus. esse. sp̃s appellatio signifi¬
e&s. Ergo ut p̃locuti sumus qͣmͦ
unũ qͦdq dictum sit consideremꝰ.
ne forte ꝑ ignorantiã inbaratrũ
incidamus erxoris. Siqͥdẽ ĩ aliis
rebus ex consortio uocabuloꝵ er¬

Expanded text:
caetera his similia, de quibus paulo ante perstrinximus. 59. Porro ad haec necessario devoluti sumus, ut quia frequenter appellatio Spiritus in Scripturis est respersa divinis, non labamur in nomine, sed unumquodque secundum locorum varietates et intelligentias accipiamus. Omni itaque studio ac diligentia vocabulum Spiritus, ubi et quomodo appellatum sit, contemplantes, sophismata eorum et fraudulentas decipulas conteramus, qui Spiritum sanctum asserunt creaturam. Legentes tia multiplicis in hac parte sermonis hoc vocabulo demonstrari, cum in praesentiarum Spiritus nomen ventum sonet. Necnon in Zacharia audientes locutum Dominum, quod ipse sit qui creat significari, non animadvertentes quod animam hominis, aut spiritum quem tertium in homine esse jam diximus spiritus appellatio significet. Ergo ut praelocuti sumus, quomodo unumquodque dictum sit, consideremus, ne forte per ignorantiam in barathrum decidamus erroris. Siquidem in aliis rebus ex consortio vocabulorum er
Abbreviated transcription (Latin):
prebeat: quẽ nunc diximus eẽ
spm hominis. Ad thesalonicen¬
a ẽ anima & corpus aliud. sic
& alud est spͣs. ab amma: quȩ
suo loco specialiter appellatur.
anima seruetur & coꝑe: quia
incredibile est atq blasphe¬
tus est. Appellant᷑ quoq suꝑ¬
ne rationabilesq uirtutes. qͣs
solos scͥptura angłos & fortitu¬
dines nominare uocabulo sp̃s:
nistratores sp̃s: Puto ad hc̃
sensum. illud referri: qd̾ in
actib apłorum sc̾bitur. Spͣs
dmi rapuit philippum ꝙ nͣ
ampluis uidit eum eu nuchꝰ.¬
transtulit maliũ locum. Ratio¬
nabiles quoq aliȩ creaturȩ &
de bono in malum sponte ꝓ¬
pͥa ꝓfluentes spͣs pessimi. &
sp̃s appellantur in mundi: sicͣ

Expanded text:
praebeat: quem nunc diximus esse Spiritum hominis. Ad Thessalonicena est anima, et corpus aliud: sic et aliud est spiritus ab anima, quae suo loco specialiter appellatur. anima servetur et corpore, quia incredibile est, atque blasphetus est. 56. Appellantur quoque supernae rationabilesque virtutes, quas solet Scriptura Angelos, et Fortitudines nominare, vocabulo Spiritus, nistratores Spiritus ? Puto ad hunc sensum et illud referri, quod in Actibus Apostolorum scribitur: Spiritus Domini rapuit Philippum, et non amplius eum vidit eunuchtranstulit illum in alium locum. Rationales quoque aliae creaturae, et de bono in malum sponte propria profluentes, spiritus pessimi, et spiritus appellantur immundi: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
etiam excepta anima. ꝙ ex
homine. Paulus scribit. Qs
enim scit ea quȩ sunt ho-¬
minis : nisi sp̃s homuns qͥ
in ipso est: Si enim uoluerit
conteridere quispiam hie¬
animam significari in spũ:
quis erit homo euiꝰ cogitati¬
ones archana & secreta cor¬
dis occulta sciat. alius homo.
nisi sp̃s eiꝰ  Quia de corpore
solitario hoc intelligere
uelle ꝑstultum est. Qd̾ si
arguta nititur fraude sub
contestans: si diligenter uer¬
ba ipsa considerat: cessabit
asserere mendatium. Si qui
eium scit hominem: nisi
quȩ sunt dĩ nemo scit: nisi
alius est dͣs. sic ꝙ spͣs homi¬
nis qui eͣ in eo separatur
a spũ dĩ qui est ineo: quẽ
spͣm scm frequent̾ ostendi¬
mus. Sed &s in alio loco isde

Expanded text:
etiam excepta anima, et exhomine, de quo Paulus scribit: Quis enim scit hominum ea quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in eo est ? Si enim voluerit contendere quispiam animam hic significari in spiritu, quis erit homo cujus cogitationes, et arcana, et secreta cordis occulta nesciat homo nisi spiritus ejus, quia de corpore solitario hoc intelligere velle perstultum est. 55. Quod si arguta nititur fraude subrcontestans; si diligenter verba ipsa consideret, cessabit asserere mendacium. Siquidenim scit hominum, quae quae sunt Dei, nemo scit, nisi alius est Deus, sic et spiritus hominis, qui est in eo, separatur a Spiritu Dei, qui est in eo: quem Spiritum sanctum frequenter ostendimus. Sed et in alio loco idem
Abbreviated transcription (Latin):
quio: qui inducit ad quẽ piã
Ostendit᷑ enim ex sermotie pͣ¬
senti qd qui acceperit spm dĩ.
summuil cumeo & uerba diͣ pos¬
sideat: sermones iudelico sci¬
entie. sine sapientiȩ. Necnͣ
mnalio loco eiusdem ꝓpħe loqͥ¬
moysen dextera sua scĩficatũ
coͣmemorat. sue illũ illustre̾
iurum & misteriorũ dĩ initia¬
torem. de quo ad ihm filiuͣ na¬
ue dñs ait. moyses famulus
meus: siue legem suã que in
ueteri scͥpta est instrumen¬
to. Nam crebro legisse me me¬
mini. moy sen appellatum eẽ
ꝓlege: ut in apło. Usq in ho¬
diernum diem quando legit᷑
moyses. Ꝙ abraham ad di¬
uitem in suppliciis constitutũ.
habent inquit moysen osr ꝓ¬
pħas. Et certe liquido patos
ibi moysen non supradictũ
iuirum significatum eẽ sed

Expanded text:
quio, qui inducit ad quempiam dquio, qui inducit ad quempiam dOstenditur enim ex sermone praesenti, quod qui acceperit Spiritum Dei, simul cum eo et verba Dei possideat, sermones videlicet scientiae et sapientiae. Necnon et in alio loco ejusdem ProMoysen dextera sua sanctificatum esse commemorat: sive illum illustrem virum, et mysteriorum Dei initiatorem, de quo ad Jesum filium Nave Dominus ait: Moyses 157 famulus meus, sive Legem suam, quae in veteri scripta est Instrumento. Nam crebro legisse me memini Moysen appellatum esse pro Lege, ut in Apostolo: Usque in hodiernum diem, quando legitur Moyses . Et Abraham ad divitem in suppliciis constitutum, Habent, inquit, Moysen et Prophetas . Et certe liquido comprobatur ibi Moysen, non supradictum virum significatum esse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sectant᷑ chorum: & uixta eas.
ꝙ ꝑ eas infide xpi uictitant.
Qd̾ si paulatim negl gentia
suggerente ceperint ad peiora
confluere: concitant aduersũ
dederat uertunt ad inimiciti¬
as. hiuc quid simile & apłs
ad tesalomcenses scribes ait.
Neq enim uocauit nos ds̃
ad inmunditiam: s in scifica¬
tionem. Itaq qui spernit.
siue qd̾ meluis habetur in
greco qui pͣuaricant᷑. non ho¬
minem pͣuaricabitur s dm:
qui dedit spm scmͣ suum in
uobis. Nam inhis sermoni¬
b ds uocans ꝑ fidem inscifi¬
cationem. id est ut sciͣ sp̃s fi¬
erent credentes: dedit eisspͣm
scͣm. E quandui pͣcepta ser.
uauerunt: ꝑmansre in eis
sps scͣs. quem acceperunt.
Quando uero amore lubrico
corruerunt &s ad inmunditiã
sunt delapsi: spreuerunt siue
pͣuaricati sunt dnͣm. qui de
carentur. Unde penas luent.
qui ista coͣmiseruit: nͣ quasi ho¬
minem. sed quasi dmͣ sꝑnenteᷤ.
sius ꝓphete isaie discamus elo¬

Expanded text:
sectantur chorum, et juxta eas, sectantur chorum, et juxta eas, et per eas in fide Christi victitant. Quod si paulatim negligentia subrepente coeperint ad pejora confluere, concitant adversum dederat, convertunt ad inimicitias. Huic quid simile et Apostolus ad Thessalonicenses scribens, ait, Neque enim vocavit nos Deus ad immunditiam, sed ad sanctificationem . 50. Itaque qui spernit, sive quod melius habetur in Graeco, qui praevaricatur, non hominem praevaricabitur, sed Deum, qui dedit Spiritum sanctum suum in vobis. Nam in his sermonibus Deus vocans per fidem in sanctificationem, id est, ut sancti Spiritus fierent credentes, dedit eis Spiritum sanctum. Et quandiu praecepta Dei servaverunt, permansit in eis Spiritus sanctus, quem acceperunt. Quando vero amore lubrico corruerunt, et ad immunditiam sunt delapsi, spreverunt, sive praevaricati sunt Dominum, qui dedcarentur. Unde poenas luent qui ista commiserunt, non quasi hominem, sed quasi Deum spernentesius Prophetae Isaiae discamus elo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dicitur. E recordatꝰ eͣ
dierum scłi. Recordatus eni
temporum futurorum clau¬
sam ianuam aliqua eis ex
parte remittit: ut postquã
intrauerit plenitudo genti¬
um. teͣ omĩs isrł qui hac fue
rat appellatione dignus sal¬
uetur: lico enim in id teme¬
ritatis eruperint. ut eum
qui ppt̾ eos missus fuerat in¬
dem ita contexitur. Qui edurͣ
ꝓpħali sermone deseͥbitur dnͣs
sit : manifestuis in eugelio
discinus. ipso saluatore tes¬
tante. Ego sum pastor bonus.
& amimam meam pono ꝓ oui¬
uocem meam audiunt. Post
miratur quippe de quanta fe¬
licitate. ad quantas miseriaᷤ
ꝑuenerint. E quomͦ loquit᷑.
Quieos redemerat. qui posu¬
it in illis spͣm scm suum. ha¬
bitans cum eis: ubi nunc est
quod habitet e Dereliqͥt eos
qui ipsi prius deliquerunt. ꝙ
ad iracundiam ꝓuocauerunt
huc bom eẽnt : q pͣceptis euis
obsequi niterentur. His enim
tantũmodo sp̃s sc̃s infercur.
qui uitiis derelictis. uirtutuͣ

Expanded text:
Unde et dicitur, Recordatus est Unde et dicitur, Recordatus est dierum saeculi. Recordatus enim temporum futurorum, clausam januam aliqua eis ex parte reseravit, ut postquam intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel qui hac fuerit dignus appellatione salvetur. Licet enim in id temeritatis eruperint, ut eum qui propter eos missus fuerat, indem ita contexitur, Qui eduxitProphetali sermone describitur, Dominus sit, manifestius in Evangelio discimus, ipso Salvatore testante, Ego sum pastor bonus, et animam meam pono pro ovivocem meam audiunt. Post miratur quippe de quanta felicitate ad quantas miserias pervenerint. Et quodam modo loquitur: Qui eos redemerat, qui posuerat in illis Spiritum sanctum suum, habitans cum eis, ubi nunc est? quo abiit? Dereliquit eos, quia ipsi prius dereliquerunt, et ad iracundiam provocaverunt huc boni essent, et praeceptis ejus obsequi niterentur. His enim tamtummodo Spiritus sanctus inseritur, qui, vitiis derelictis, virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
dnmͣ saluatorem. & iecirco
eraccerbauerunt sp̃m scm:
io quod scͥptumẽ ipse debellauit
cos. ad illam intelligentiã refe¬
rendum. quod romanis traditi
sunt. qnͣ uenit suꝑ eos ira diͣ
in finem. In uiuerso enim or¬
be cunctisq regionib soli exu¬
les patriȩ. interra uagabant᷑
aliena: non urbem antiquam
non sedes ꝓpͥas possidentes: ꝙ¬
id quod ꝓpħis ꝙ saluatori suo
fecerunt receperunt. Quia eniͣ
sanguinarii & uesano semꝑ
furore raptati. non solũ ꝓpħas
occiderunt: lapidaueruntq
eos qui adse missi fuerant: sed
ad impiecatis culmen egressi
cictorum descendere digna¬
tus fuerat ad terras ꝓdidert᷑
& crucifixerunt: ꝓpterea expul¬
si sunt urbe quam ꝓphecarũ
a dño intelligere debenius: nͣ
ad breue tempꝰ. sed ad omne
urbe̾ non regionem ꝓpͥam pos¬
sidentes. At tamen qr natura¬
liter eͣ benignus⁊ misericors.
in hos quos ante debellauerat:
tͥbuit eis locum penitentiȩ.
si uelint ad meliora conuerti.

Expanded text:
rco exacerbaverunt Spiritum sanctum, id quod scriptum est, Ipse debellavit eos, ad illam est intelligentiam referendum, quod Romanis traditi sunt, quando venit super eos ira Dei in finem. In universo enim orbe cunctisque regionibus soli exsules patriae, in terra vagantur aliena, non urbem antiquam, non sedes proprias possidentes, id quod Prophetis, et Salvatori suo fecerunt, receperunt. Quia enim sanguinarii, et vesano semper furore capti, non solum 155 Prophetas occiderunt, lapidaveruntque eos qui ad se missi fuerant, sed ad impietatis culmen egressi, nctorum salute descendere dignatus fuerat ad terras, prodiderunt et crucifixerunt, propterea expulsi sunt urbe quam Prophetarua Domino intelligere debemus, non ad breve tempus, sed ad omne urbem, non regionem propriam possidentes. Attamen quia naturaliter benignus est et misericors is qui eos debellaverat, tribuit eis locum poenitentiae, si velint ad meliora converti.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse est ds̃ os bonus & iudex: ꝙ
uixta misccłiam suam. iustiti¬
amq restituens: & parit̾ bonꝰ
iustusq consistens. Frustra
g inquã dogina simulantes.
bonũ dm eunͣgelii & ueteris
testamenti ustum eẽ defeir¬
dunt: qr os inplurimis aliis lo¬
cis. & nunc in ꝓpħe sermone
uidex bonus scribit᷑ ds: & e
contͣrio quod nolunt in pauli
apłi epła qui certe noui testa¬
menti. p̃dicator est: ds uistꝰ¬

Expanded text:
st Deus, et bonus, et judex, et juxta misericordiam suam justitiamque restituens, et pariter bonus justusque subsistens. Frustra igitur iniquum dogma simulantes, bonum Deum Evangelii, et veteris Testamenti justum esse defendunt, quia et in plurimis aliis locis, et nunc in Prophetae sermone, judex bonus scribitur Deus, et e contrario quod nolunt, in Pauli Apostoli Epistola qui certe novi Testamenti praedicator est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantie. & errore uersari.
Q hoc puto eẽ qͦd scͥptum est:
in om̃ib dieb exaltari eos.
Qui uero mutabiles. & adutia
sponte labentes post tanta
beneficia dõ fuerunt incre¬
duli: & p̃cepta illus reliquert᷑.
& ex accerbauerunt spm scmͣ
est : in peccatuͣ simile corrue¬
runt. his qͥ ꝑost ꝗͣ geniti stͣ
& exaltati. spreuerunt patrẽ¬
patrem suum. Uel certe nc̃¬
ipsi descͥbuntur: qui & ante de¬
scripti sunt. Siquidem ibi
stenditur. Qui derelinquit
dñm & est incredulus: ꝙ ad
iracundiam ꝓuocat scͣm isrł
ꝙ exaccerbat spm sc̃m eius.
sc̃m isrł refertur. Unde & in
consequentib similis copula
q tradidisse eos sempiterno
cruciatui: postquam nͥ sermo
& debellauit eos ꝙ subiecit
multiplicib longisq crutia¬
tib ait. qd̾ nec in pͣsenti temꝑe

Expanded text:
ignorantiae, 154 et errore versari. ignorantiae, 154 et errore versari. Et hoc puto esse quod scriptum est, in omnibus diebus exaltari eos. 47. Quia vero mutabiles, et ad vitia sponte labentes, post tanta beneficia Deo fuerunt increduli, et praecepta illius reliquerunt, et exacerbaverunt Spiritum est, in peccatum simile corruerunt, his qui postquam geniti sunt, et exaltati, spreverunt patrem suum. Vel certe nipsi describuntur, qui et ante descripti sunt, siquidem et istenditur. Qui dereliquit Dominum, et est incredulus, et ad iracundiam provocat Sanctum Israel, et exacerbat Spiritum sanctum ejus. Sanctum Israel refertur. Unde et in consequentibus similis copula m ejus, et tradidisse eos sempiterno cruciatui, postquam non sermon, debellavit eos, et subjecit multiplicibus longisque cruciatibus, ut nec in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
legatus neq angłs: sed ipse
dñs saluabit eos. Non ꝓpt̾
aliud quid: s ꝓpter id qugo
dilexit eos pepercit eis. Par¬
cere autͣ drͣ quasi creaturis
suis: iuxta illud quod alibi
amator animarum : ꝙr tua stͣ.
Neq enim odienᷤᷤ qͣd fecisti.
Qua ꝓpter q ꝓ eorum salute
ꝓpͥo filio non parcens pater
tradidit eum in morte̾: ut
ꝑ mortem filii sui destructo
eo qui habebat mortis im¬
perium. hoc ẽ diabolo. redi¬
mer&s om̃s qui abeo captiui¬
tatis uincłis tenebantur un¬
de subicitur. Ipse redemit eoᷤ.
& suscepit eos. & exaltauit il¬
los. Suscipit enim & eraltat
saluatof. & rede̾ptos in subli¬
me tollit uirtutum alis. & eru¬
ditione. & scientia ueritatis:
non ad unum tantum. & alte¬
rum diem. sed in omĩb eterni
cum eis. & usq ad cõsumatio¬
nem seculi uitam eis tͥbuens:
salutisq auctor eristens. Oĩb
aut̃ dieb scłi illuminans cor¬
da eorũ: non sinit eos intenebͥs

Expanded text:
legatus, neque Angelus, sed ipse legatus, neque Angelus, sed ipse Dominus salvavit eos. Non propter aliud quid, sed propter id, quod diligeret eos, et parceret eis. Parcere autem dicitur, quasi creaturis suis, juxta illud quod alibi amator animarum, quia tuae sunt, neque enim odies quos fecisti . Quapropter et pro eorum salute proprio Filio non parcens Pater, tradidit eum in mortem, ut per mortem Filii sui destructo eo qui habebat mortis imperium, hoc est diabolo, redimeret omnes qui ab eo captivitatis vinculo tenebantur. Unde subjicitur: Ipse autem redemit eos, et suscepit eos, et exaltavit illos. Suscipit enim exaltatque salvatos, et redemptos in sublime tollit virtutum alis, et eruditione et scientia veritatis, non ad unum tantum, et alterum diem, sed in omnibus diebuscum eis, et usque ad consummationem saeculi vitam eis tribuens, salutisque auctor existens. Omnibus autem diebus saeculi illuminans corda eorum, non sinit eos in tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
lati sunt filii. causa eis salu¬
tis effectus est. Quȩ salus a
quoq ad pastores uoce firma¬
tur dicentis. Ecce euangeliro
uobis gaudium magnum
tate dauid. Ipse factus ẽ cunc¬
tis qͥ in eũ credunt occasio sa¬
lutis eternȩ: & ipse saluator
mundi. qui uenit ut querer&
quod ꝑierat. Eł ipse est. de
quo chorus sanctorum canit.
gis dator moyses saluauit
eos. Omͣs enim quos nomi¬
naui: poterant ad dnͣm fun¬
gi. legatione ꝓ popło. Deni¬
q moyses interpellans euͣ
ꝓ delinquente plebe ait. Si
dimutis eis peccatum eorũ. di¬
micte. Si ͨ obsecrauit ueniã
quadraginta dieb reuinans.
ꝙ miscd̃iam dĩ animȩ afflic¬
tione ꝓuocans. Nemo aut̃
de horuͣ numero legatorũ
potest eẽ saluator: indigens
&s ipse eo qui salutis largitor
ꝓpter eos qui salutẽ acceptu¬
ri sunt ministeria mittant᷑:
non st̃ tamen auctores salu¬
tis: s eum eum qui fons sa¬
lutis est interpͣtantur & nun.¬
tiant. Unde dictum eͣ. Non

Expanded text:
lati sunt filii, causa eis salulati sunt filii, causa eis salutis effectus est. Quae salus a quoque ad pastores voce firmatur, dicentis: Ecce evangelizo vobis gaudium magnumtate David . Ipse factus est cunctis, qui in eum credunt, occasio salutis aeternae, et ipse est Salvator mundi, qui venit quaerere quod perierat. Et ipse est, de quo chorus sanctorum canit: gislator Moyses salvavit eos. Omnes enim quos nominavi, poterant ad Dominum fungi legatione pro populo. Denique Moyses, interpellans eum pro delinquente plebe, ait: Si dimittis eis peccatum eorum, dimitte . Sed obsecravit veniam quadraginta diebus jejunans, et misericordiam Dei, animae afflictione provocans. Nemo autem de horum numero legatorum potest esse salvator, indigens et ipse eo, qui salutis largitor  diversa propter eos qui salutem accepturi sunt, ministeria mittantur, non sunt tamen auctores salutis, sed eum qui fons salutis est, interpretantur et muntiant. Unde dictum est, Non
Abbreviated transcription (Latin):
dnͣs iustus uider. Idẽ est gͦ li¬
cet nolint noui & ueteris testa¬
menti ds. iusibilium & in¬
iusibiliũ conditor. saluatore
etiam ineugłio uistũ & bonu᷑
patrem liquido adtestante.
Dater iuste: & mundus te non
cognouit. E alio loço. Nemo
bonus: isi unus ds̃. Sed & in
ueteri lege: alibi iustus. alibi
bonus dr᷑ ds̃. In spalmis iuistꝰ
dñs inquit: & iustitias dilexit.
& econtrario in iheremia.
Bonus ds̃ hs qͥ sustinent eum.
Rursus in psalmis. Quã bonꝰ
israhel ds̃. his qui recto sunt
corde. E hec qͥ dẽ contra here
ticos. e latere stricta dicta sint.
Tempus autem est: ut ꝓpositu᷑
ꝓpħe ordinem ꝓsequamur
Qm ita contęritur. E dixit.
haud dubium quin dñs. Non¬
ne ppłs mͣs filii. nec pͣuaricabun¬
tur: Non erant inquit simi
illis de quib dnͣs ait. nonne
ppłs mͣs filii. & non p̾uarica¬
bulit᷑. Hoc enim quod non
pͣuaricati sunt. nec spreuert̃
patrem. eis factus est in salu¬
tem: uel ob idipsum qd̾ appel.¬

Expanded text:
die justus judex . Idem est ergo, licet nolint, novi et veteris Testamenti Deus, visibilium et invisibilium conditor, Salvatore etiam in Evangelio justum et bonum Patrem liquido attestante: Pater juste, mundus te non cognovit . Et in alio loco: Nemo bonus, nisi unus Deus . Sed et in veteri lege alibi justus, alibi bonus dicitur Deus. In Psalmis, Justus Dominus, inquit, et justitias dilexit . Et e contrario in Jeremia, Bonus Dominus his qui sustinent eum. Rursus in Psalmis, Quam bonus Deus Israel, his qui recto sunt corde . Et haec quidem e latere contra haereticos strictim dicta sunt. Tempus autem est, ut propositum Prophetae ordinem prosequamur, qui ita contexitur: Et dixit, haud dubium quin Dominus, Nonne populus meus filii, nec praevaricabuntur ? Non erant, inquit, simiillis de quibus Dominus ait: Nonne populus meus filii, et non praevaricabuntur? Hoc enim ipsum quod non praevaricati sunt, nec spreverunt patrem, eis factus est in salutem: vel ob idipsum quod appel
Abbreviated transcription (Latin):
negotiũ płꝰ gemitib ꝗͣ sermonib
agitur: plus fietu quam affatu
Donit ds lacrimas nr̃as incon¬
s̃pectu suo: ꝙ gemitus nr non est
absconditus abeo qui omĩa ꝑ
uerbunr condidit. & humana
uerba non querit. Eoce dicꝰtum¬

Expanded text:
negotium plus gemitibus quam sermonibus agitur, plus fletu quam affatu. ponit autem lacrimas nostras in conspectu suo et gemitus noster non est absconditus ab eo, qui omnia per uerbum condidit et humana uerba non quaerit. Nobi
Abbreviated transcription (Latin):
spirat: quando uult. ꝙ quomͦ
uult. & quib uult in hoc aspi¬
rat. Ipse est qui docet querere¬
dm̃: inuenire habere ꝙͥ frui:
Ipse est sollicitudo bene que¬
rentis: & pietas in syuͣ & ueri¬
tate adorantis: & sapientia in¬
uenientis: & amor habentis: ⁊
gaudium fruentis. Porro

Expanded text:
spirat, quando vult, et quomodo vult, et quibus vult, in hoc aspirat.  invenire, habere, et frui. Ipse enim est et sollicitudo bene quaerentis, et pietas in spiritu et veritate adorantis, et sapientia invenientis, et amor habentis, et gau
Abbreviated transcription (Latin):
bonitas mitis. & bene compositi
animi: & ad patrem dm̃ in filiis
di bonitatis eus quedam simi¬
litudo orans ꝓ om̃ib semper. &
dens. quotiens in suis uel neces¬
sitatib uel consolationib. in
ꝓximi etiam compassionibus.
uel congratulationibus. causales
in hoc materias inuenit puis
affecꝰtus. hȩc autem tota ugiter
in gr̃arum actionibus est: quia
qui sic est semper. ingaudio sc̃i

Expanded text:
bonitas mentis et bene compositi animi, et ad Patrem Deum in filiis Dei bonitatis ejus quaedam similitudo, orans pro omnibus semper, et dens, quot in suis necessitatibus vel consolationibus, in proximi etiam vel compassionibus, vel congratulationibus causales in hoc materias invenit pius affectus. Haec autem jugiter in gratiarum actionibus est; quia qui sic est, semper in gaudio sancti
Abbreviated transcription (Latin):
te mentis passibus ꝓcedunt &
excedunt ꝑ musitatas quasdam
affectiones & spiritales leticias.
inuibileis amenitatibus. in lu
in his quos ꝓpha intuebatur
cum diceret. Dñe in lumine uultꝰ

Expanded text:
tae mentis passibus procedamus, et excedamus per inusitatas quasdam affectiones spirituales laetitias in jubileis amoenitatibus, in lumin his quos propheta intuebatur, cum diceret, Domine, in lumine vultus
Abbreviated transcription (Latin):
uide : inqua ds orantis quidem
abꝓbans bonam uoluntatem:
facit tamen quod meluis ipse
iudicat: & dat libenter bene se
niter est. s maxime filiorum scłi
huius. desiderare tranquillitatẽ
pacis: sanitatem corporis: tempe¬
ad necessitatem. tamen & in hoc
ipso uoluntati dine suam sẽꝑ¬

Expanded text:
us, in qua Deus postulantis quidem approbans bonam voluntatem, facit tamen ipse quod melius judicat, et dat libenter ei, quodniter est, sed maxime filiorum saeculi hujus, desiderare tranquillitatem pacis, sanitatem corporis, tempead necessitatem, tamen in hoc ipso voluntati Dei suam se
Abbreviated transcription (Latin):
unt quippe imperfectum nr̃m
non abicit diuina ꝑfectio: ꝙ ca¬
lamum quassatum non conterit.
& lignum fumigans non extin¬
guit. Amplexatur quidem dex¬
ter a euis eos qui digni sunt ꝓ¬
moueri ad oscula: s & leua eius
siponitur eorum capitibus.
quos inbecillitatis u̾tigo inclinat:
nec patitur lapsos omnino colli¬
di. quos corruentes excipit: &¬
piam manum inclinatis suppo¬

Expanded text:
ur, quia imperfectum nostrum non abjicit divina perfectio, et calamum quassatum non conterit, et linum fumigans non exstinguit . Amplexatur quidem dextera ejus, eos qui digni sunt promoveri ad oscula: sed et laeva ejus supponitur eorum capitibus , quos imbecillitatis vertigo inclinat: nec patitur lapsos omnino collidi, quos corruentes excipit et piam manum inclinatis suppo
Abbreviated transcription (Latin):
in celo non est facꝰtum silentium
nisi quasi media hora. Quanto
minus nos terra & lutum. tecuͣ
una hora uigilare poterimus.
nr̃am gutta sanguinis quide
te. & tecum ad patrem. meluł
quam sanguis abel. Excita nos¬
tatio ualde ꝓxima est. Quam
cito clauditur oculus nete ui¬
deat : collabitur pes anime. &¬
trahitur incor maris. Unde nͣ
facilis est ad superiora reditus:
nisi tu emitas manum tuã
de alto. & liberes nos de aquis

Expanded text:
in coelo non est factum silentium, nisi quasi media hora: quanto minus in terra vigilabimus tecum una hora? Quoties et quoties nam gutta sanguinis, qui de te, et tecum ad Patrem, melius quam sanguis Abel. Quis ais proxima est. Quam cito clauditur oculus ne te videat, collabitur pes noster trahunt in cor maris, unde non facilis ad superiora reductus est: nisi tu emittas manum tuam de alto, et liberes nos de aquis
Abbreviated transcription (Latin):
monachi tonsis ouib ꝯparan¬
tur: quia reuera bnͣ tonsi sunt.¬
nec corpora. nec aliquid nunda¬
num inꝓprietate remansit.
Quȩ ascenderuit de lauachro.
Lauacrum baptismus ẽ: de quo
ascendit. qui ad celsitudinem
uite ꝑfectioris intendit. Descen¬
dit autem : qui se uite mancipat
in honeste. Oines gemellis feti¬
b quia & uerbo pariunt &
exemplo. & sterilis non est
ineis: quia nullus infecun¬
d US

Expanded text:
monachi tonsis ovibus comparanmonachi tonsis ovibus comparantur! quia revera tansi sunt,nec corpora, nec aliquid mundanum in proprietate relictum est. Quae ascenderunt de lavacro. Lavacrum Baptismus est, de quo ascendit qui ad celsitudinem vitae perfectioris intendit: descendit autem qui se vitae mancipat inhonestae. Omnes gemellis fetibus; quia et verbo pariunt, et exemplo. Et sterilis non est eis; quia nullus est infecundus