comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frẽ ambiguitatis caliginem de¬
tergendam. pauentiũ ac trepidan¬
tium tarditas in crepatur:. Flam¬
mã fidei in luminata corda con¬
cipiunt: & que erant cepida: re-¬
serante scripturas dño efficiun-¬
t᷑ ardentia In fractione quoq
panis conuescentium aꝑuntꝰ ob-¬
tutꝰ. multo feliciꝰ horum oculis
patȩ factis quib naturȩ suȩ ma¬
nifestate.ẽ. glorificatio. quã illo. Iuii
generis nr̃i pͥncipũ: quib p̃ua-¬
ricationis suę est ingesta confu-
UI.sio Inter haęc autem aliaq mi-¬
racula cũ discipuli trepidis cogi-¬
tacionib estuarent: & apparuis-¬
s& in medio eorum dnĩs. dixissc̾¬
q pax uob̾. ne hoc in eoꝵ rema-

Expanded text:
nostrae ambiguitatis caliginem denostrae ambiguitatis caliginem detergendam, paventium ac trepidantium tarditas increpatur. Flammam fidei illuminata corda concipiunt; et quae erant tepida, reserante Scripturas Domino, effi ardentia. In fractione quoque panis convescentium aperiuntur obtutus; multo felicius horum oculis patefactis, quibus naturae suae manifestata est glorificatio, quam illorum generis nostri principum, quibus praevaricationis suae est ingesta confusio. CAP. III. Inter haec autem aliaque miracula, cum discipuli trepidis cogitationibus aestuarent, et apparuisset in medio eorum Dominus dixissetque, Pax vobis : ne hoc rema
Abbreviated transcription (Latin):
in esse pectorib nisi illa trepida
sollicitudo et curiosa cuncta-¬
cio nrę fidei fundame: Nita
iecissent. Nrã igitur ꝑ turbati
o. nr̃m ꝑiculũ in apłis consule¬
batur: nos in illis uiris contra ca-¬
lumpnias im pioꝵ: & contͣ᷑ terrenȩ
argumenta sapientiae docebamꝰ:
Mos illorum instrux̃ aspectus nos
eruduit auditus. nos confirma
catum. ẽ. ab illis: ne dubitaretur
ANob̾ Non gͦ hi dies dilectissi¬
mi qui inter resurrectionem dñi
ascensionemq fluxer occioso tran-¬
siere discursu: sed magna meis
confirmata sacramenta: magna st
reuelata misteria Inhis mecꝰ di¬
rȩ mortis aufertur. & non solum
anie. sed aeciam carnis in mor¬
talitas declaratur:. Inhis ꝑ in suf¬
flationẽ dñi infundit᷑ apłis sp̃s
Sc̃s. & beato apło petro supͣ cece-¬
ros post regni claues. ouilis domi¬
LU.Nici cura mandatur:. Inhis dieb
duob discipulis tercuis in uia
dñs comes uingltur. & ad omẽn

Expanded text:
inesse pectoribus, nisi illa trepida inesse pectoribus, nisi illa trepida sollicitudo et curiosa cunctatio nostrae fidei fundamenta jecisset. Nostris igitur perturbatiriculis in apostolis consulebatur: nos in illis viris contra calumnias impiorum, et contra terrenae argumenta sapientiae docebamur, Nos illorum instruxit aspectus, nos erudivit auditus, nos confirmatatum est ab illis ne dubitaretur Non ergo ii dies, dilectissimi, qui inter resurrectionem Domini ascensionemque fluxerunt, otioso transiere decursu; sed magna in his confirmata sacramenta, magna sunt revelata mysteria. In his metus dirae mortis aufertur, et non solum animae, sed etiam carnis immortalitas declaratur. In his per insufflationem Domini infunditur apostoliss; et beato apostolo Petro supra caeteros, post regni claves, ovilis Dominici cura mandatur. In his diebus, duobus discipulis tertius in via Dominus comes jungitur , et ad omnem
Abbreviated transcription (Latin):
dei tem plum. uidaica im pieca.¬
te resolutũ. diuina intriduo po-¬
tencia suscitauit: quadragenariꝰ
hodie dilectissimi. sc̃e. dierum
ex plecus .ẽ. numerus:. Sacratis-¬
sima ordinatione dspositus. &
adutilitatem nr̃e eruditionis
im ꝑ ensus. ut dũ ad rĩo in hoc
spaciũ mora p̾sentie corꝑalis
ex tenditur. fides resurrectionis
documentis. necessariis iuiure¬
tur Mors enĩ xpisti multorũ
discipulorum corda turbauerat.
et desupplicio crucis. deemissi-¬
one sp̃s. de examinati corꝑis
sepultur& grauatis mestitudine
mentib quidam diffidentiȩ tor¬
por obrepserat. Nam cuni scȩ
mulieres sic̃ aeuangelica pate fe-¬
cit historia. reu̾oluto amonumen¬
to lapide sepulerum corpore ua¬
cuum. & uiuentis diũ testes ange-¬
los nuntiarent: uerba earũ apos-¬
tolis. aliisq discipulis deliramen-¬
Ii. tis similia uidebant᷑:. Quã utiq
hesitacionẽ humana in firmi-¬
tate nutante : nequa quã ꝑ missis¬
sec sp̃s ueritatis. p̃ dicatoꝵ suoꝵs

Expanded text:
Dei templum Judaica impietate resolutum divina in triduo potentia suscitavit, quadragenarius hodie, dilectissimi, sanctorum dierum expletus est numerus, sacratissima ordinatione dispositus, et ad utilitatem nostrae eruditionis impensus: ut dum a Domino in hoc spatium mora praesentiae corporalis extenditur, fides resurrectionis documentis necessariis muniretur. Mors enim Christi multum discipulorum corda turbaverat, et de supplicio crucis, de emissione spiritus, de exanimati corporis sepultura gravatis moestitudine mentibus quidam diffidentiae torpor obrepserat. Nam cum sanctae mulieres, sicut evangelica patefecit historia, revolutum a monumento lapidem, sepulcrum corpore vacuum, et viventis Domini testes angelos nuntiarent, verba earum apostolis aliisque discipulis deliramentis similia videbantur. Quam utique haesitationem humana infirmitate nutantem, nequaquam permisisset Spiritus veritatis praedicatorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
natura conscender&: suꝑ gressu¬
ra angelicos orcdines: & ultra
arcangelors altitudines eleuan¬
da. nec ullis sublimitatib modũ
suȩ ꝓ uectionis habitura insi ae-¬
terni patris recepta consessu illiꝰ
głȩ sociaret᷑ inthrono: cuius na-¬
tura co pulabatur in filio Qiua
est: & quo p̃ cessit gła capitis. eo
spes uocatur & corꝑis. dignis di¬
lectissimi exultenus gaudus.
et pia gratiarum exultacione
lȩcemui: Hodie enim nori solũ
ꝑa disi possessores firmati sumus:
sed aeciam celorum in xp̃o suꝑna
penetrauinus: am pliora ad epci
diaboli amiseramꝰ in uidiam:
Nam quos uirulentus inimicꝰ pri¬
mi habita culi felicitate deiecit:
eos sibi corpꝰates dei filiꝰ ad patriᷤ
dexteram collocauit. Qui iuuit¬

Expanded text:
natunatura angelicos ordines, et ultra archangelorum altitudines elevanda, nec ullis sublimitatibus modum suae provectionis habitura, nisi aeterni Patris recepta consessu, illius gloriae sociaretur in throno, cujus naturae copulabatur in Filio. Quia est, et quo praecessit gloria capitis eo spes vocatur et corporis; dignis, dilectissimi, exsultemus gaudiis, et pia gratiarum actione laetemur. Hodie enim non solum paradisi possessores firmati sumus, sed etiam coelorum in Christo superna penetravimus, ampliora adepti diaboli amiseramus invidiam. Nam quos virulentus inimicmi habitaculi felicitate dejecit, eos sibi corporatus Dei Filius ad Patris dexteram collocavit:
Abbreviated transcription (Latin):
Nion carnẽ. redarguit cogitacio¬
nes aueritare discordes: Ingerit
dubitancium oculis manentia ma
Nib sius et pedib crucis signa: &
ut diligentus ꝑ tractecur in uitat.
quia ad sananda infideliũ cordiũ
uulnera claueꝵ et lanceȩ erant ser¬
uata uestigia: ut non dubia nifi¬
de. sed constantissima scientia te-¬
Neret̾: eam naturã in dĩ patris
consessuram throno. quȩ iacuerat
dñi & ascensionem eius exactum
est: hoc ꝓuidentia dei curauit.
hoc docuit: hoc suoꝵ et oculis in¬
tus: qui uere erat & natus. et pas-¬
sus. & mortuus. Unde beatissi¬
mi apłi. om̃sq discipuli. qui &
de exitu crucis fuerant trepidi
et defide resurrectionis ambigui
ita sunt ueritate ꝑ spicua ro¬
borati: ut drĩo in cel&ꝵ eunte sub¬
limia: non solum uulla afficerent᷑
tristicia. sed ęciam magno gauidio
replerent᷑. Q̾ reuera magna et
in effabilis erat causa gaudendi.
cũ in conspectu sce multrtuditis
supra omĩum creaturarũ glesti.¬
um dignitatẽ humani generis

Expanded text:
non carnem, redarguit cogitationes a veritate discordes, ingerit dubitantium oculis manentia in manibus suis et pedibus crucis signa, et ut diligentius pertractetur invitat: quia ad sananda infidelium cordium vulnera, clavorum et lauceae erant servata vestigia: ut non dubia fide, sed constantissima scientia teneretur, eam naturam in Dei Patris consessuram throno, quae jacuerat Domini et ascensionem ejus exactum est, hoc providentia Dei curavit, hoc docuit, hoc suorum et oculis intus, qui vere erat natus, et passus, et mortuus. Unde beatissimi apostoli omnesque discipuli, qui et de exitu crucis fuerant trepidi, et de fide resurrectionis ambigui, ita sunt veritate perspicua roborati, ut Domino in coelorum 292 eunte sublimia, non solum nulla afficerentur tristitia, sed etiam magno gaudio replerentur . Et revera magna et ineffabilis erat causa gaudendi, cum in conspectu sanctae multitudinis super omnium creaturarum coelestium dignitatem humani generis
Abbreviated transcription (Latin):
tis factussum: sed &̾ om̃s qui audierurꝰ
aeuangłii uocem. & mirant᷑ mecum
Uł ioħis constantiam. uel herodis le-¬
uitam. uel im piarum mulierum
ferinã dementiam. Quid enĩ audi¬
uimꝰ  herodes inquit apprehensum
iohannẽ posuit in custodiam: Quã¬
obrem:: propter herodiadem uxorẽ
phylippi fratris sui. Q rephenden¬
dam forsitan leuieccẽ herodeͥs ami
ret mulierum illarum crudelem ina-¬
liciam.: E quidẽ exxistimo nulłã esse¬
in hoc mundo bestiã comparabilẽ mu¬
lieri male Sed nunc michi demala
muliere sermo . ẽ. non debona ⁊ ho¬
nesta Nor enim multas bonas
& honestas ⁊ ordinatas in om̃e opꝰ
bonum promptas quarum me uitã
cõmemorare oporcet ad aedificatiR¬
onẽ audientium & adamorem bonos
excitendũ mentibꝰ singulorum
Nulla gͦ in hoc mundo bestia similis
est mulieri male. Quid inter qͣ¬
drupedia animalia leone seuius
sed Nichil adhanc : aut in serpen-¬
tibus quid dracone atrocius: ne hoc

Expanded text:
 omnes qui audierunt Evangelii vocem, et mirantur mecum vel Joannis constantiam, vel Herodis nequitiam, vel impiarum mulierum ferinam levitatem. Quid enim audivimus? Herodes, inquit, apprehensum Joannem posuit in custodiam. Quamobrem? Propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui. Et reprehendam forsitan levitatem Herodis, an frem mulierum illarum crudelem malitiam? Et quidem ego existimo nullam in hoc mundo esse bestiam comparabilem mulieri malae. Sed nunc de mihi mala muliere sermo est, non de bona et honesta. Novi enim multas bonas et honestas et ornatas, in omne opus bonum promptas, quarum me vitam commemorare oportet ad aedificationem audientium, et ad honorem bonarum excitandum in mentibus singulorum. Nulla ergo in hoc mundo bestia similis est mulieri malae. Quid inter quadrupedia animalia leone saevius? Sed nihil ad haec. Aut in serpentibus quid dracone atrocius? Nec hoc
Abbreviated transcription (Latin):
reueriti sunt. Iustũ uero illũ Na-¬
bath ⁊iez abel int̾fecit.. Coecus io-¬
Niam in uentre custodunt:. Dadila
autẽ sam sori circũnenit in lecebris
nigenis tradidit. Dracones ⁊ aspides
eruNt Herodias uero eidẽ capdđ
ab scidit : ⁊ tanti uiri mortẽ in p̃-¬
tiũ saltacionis accepit:¬

Expanded text:
reveriti sunt, justum vero illum Naboth Jezabel interfecit. Cetus Jonam in ventre custodivit. Dalila autem Samsonem circumventum illecebris nigenis tradidit. Dracones et aspides erunt. Herodias vero eidem caput abscidit, et tanti viri mortem in pretium saltationis accepit
Abbreviated transcription (Latin):
iem sed unde lux crescit:. Ipsos
exortans. ut qui pauꝑ ꝓpter nos
factus. ẽ: in illo diuites. esse discamꝰ.
Qui ꝓpter nos formã serui accepit:
in illo libertatẽ accipiamꝰ. Qui ꝓptͣ
nos deterra orcus est: in illo cęlura

Expanded text:
iem, sed unde lux crescit: ipso suexhortans, ut qui pauper propter nos factus est, in illo divites esse discamus; qui propter nos formam servi accepit, in illo libertatem accipiamus; qui propter nos de terra ortus est, in illo coelum
Abbreviated transcription (Latin):
pax et iusticia xpͣsẽ. Hunc fi¬
de concipite operibus edite ut qđ
egit uterꝰ mariae in carne xpͣi
agat cor uestrũ inlege xp̃i
Quomodo autem non ad parcum uir¬
gmis ꝑtinecis: quando xpͣi men¬
bra estis Capud uestrum pepe¬
rit mariam: uos aeccłia Nam
ipsa quoq ⁊ mater et uirgo. est.¬
Ista mater uisceribꝰ caritatis uirgo
integritate fidei pietatis populos
parie: sed ineius menbra sunt. cu¬
ius ipsa. ẽ. corpus & con uix: Et.¬
iam in hoc similitudinem gerens
illius uirginis: quia et in multis
mater. ẽ. unitatis. Omͣs itaq u
nanimes castis mentibꝰ et affectib
scĩs: diem Natalis donuni caele.¬
bremꝰ: quo die sicut istũ sermo¬
nẽ orsi sumus. Ueritas deterra

Expanded text:
pax et justitia Christus est, hunc fipax et justitia Christus est, hunc fide concipite, operibus edite; ut quod egit uterus Mariae in carne Christi, agat cor vestrum in lege Christi. Quomodo autem non ad partum Virginis pertinetis, quando Christi membra estis? Caput vestrum peperit Maria, vos Ecclesia. Nam ipsa quoque et mater et virgo est: mater visceribus charitatis, virgo integritate fidei et pietatis. Populos parit, sed unius membra sunt, cujus ipsa est corpus et conjux, etiam in hoc similitudinem gerens illius virginis, quia et in multis mater est unitatis. CAPUT nanimes, castis mentibus et affectibus sanctis, diem Natalis Domini celebremus: quo die, sicut istum sermonem exorsi sumus, Veritas de terra
Abbreviated transcription (Latin):
potiustis: sed ꝓpter x pm̃ parere
noluistis.. Qui non ex uobis Natꝰ
.ẽ. sed uob̾ natus. ẽ. UerũptameN
si uerbi eius memineritis sic̾ me-¬
minisse debetis: estis aeciam matres
eius qi uoluntatem facitis pa-¬
tris eius. Ipse enĩ dixit Quicũq
fecerit uoluntatẽ patris mei: ipse
michi fr̃. soror. et mater.ẽ. Ecx¬
ultate uiduae xp̃i qui fecundã
fecit uirginitatem: illi uoiustis
continentiã scitatis foculta aeci¬
am castitas Nuptialis: om̃s fidelit᷑
uiuentes. ⁊ cũ coniuga bꝰ uris.
& qđ amisistis incorpore. incorde
seruate Ubi iam non potest esse
a concubitu caro integra: sit fidelis
infide uirgo conscientia: scđm quã
uirgo. ẽ. om̃is aeccłia: In maria:
xpm̃ pia uirginitas peperit: in
anna: xpm uidintas paruũ gran¬
deua cognouit:. In heli sabech: xp̃o
con uigalis castitas ⁊ anił foecun¬
ditas militauit. Om̃s gradus fide-¬
lũ menbrorum capiti contuleruN¶.
quod ipsus grã conferre potue¬
runt: Promde quia ueritas et

Expanded text:
potuistis, sed propter Christum parere noluistis. Qui non ex vobis natus est, vobis natus est. Verumtamen si verbi ejus memineritis, sicut meminisse debetis; estis etiam vos matres ejus, quia voluntatem facitis Patris ejus. Ipse enim dixit: Quicumque facit voluntatem Patris mei, ipse mihi frater et soror et mater est . Exsultate, viduae Christi: qui fecundam fecit virginitatem, illi vovistis continentiae sanctitatem. Exsulta etiam, castitas nuptialis, omnes fideliter viventes cum conjugibus vestris: quod amisistis in corpore, in corde servate. Ubi jam non potest esse a concubitu caro integra, sit in fide virgo conscientia, secundum quam virgo est omnis Ecclesia. In Maria Christum pia virginitas peperit: in Anna Christum viduitas parvum grandaeva cognovit: in Elisabeth Christo conjugalis castitas et anilis fecunditas militavit. Omnes gradus fidelium membrorum capiti contulerunt, quod ipsius gratia conferre potuerunt. Proinde quia veritas et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculerunt: cuiꝰ patrẽ hominem
non contulerunt.. Quod uirginita¬
tis integritas. & in conceptu clau-¬
sa: & in partu incorrupta ꝑ man¬
sit.. Alira. est it̾a potentia : sed
plus. est miranda miscdia.: qđ ille
qui sic piasci potuit. nasci uoluit.
Erat enim iã unicꝰ patri: qui uni¬
cus natus. est matri Et ipse fac-
tus est in matre: qui sibi fecerat ma-¬
trem. Sempiternꝰ cum patre: ho-¬
diernꝰ ex inatre: Post matrẽ: dema-¬
tre factus. est. Ante om̃ia: depatre
factus.ẽ. Sine quo paternũqua
fuit: sine quo mat᷑ numquã fuisset.

Expanded text:
protulerunt, cujus patrem hominem protulerunt, cujus patrem hominem non tulerunt: quod virginitatis integritas et in conceptu clausa, et in partu incorrupta permansit. Mira est ista potentia, sed plus est miranda misericordia, quod ille qui sic nasci potuit, nasci voluit. Erat enim jam unicus Patri, qui unicus natus est matri: et ipse est factus in matre, qui sibi fecerat matrem; sempiternus cum Patre, hodiernus ex matre: post matrem de matre factus, ante omnia de Patre non factus: sine quo Pater nunquam fuit, sine quo mater nunquam fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
tus .E. Gaudete sollempnit᷑ et sem¬
ꝑ aecernũ diem. hodiernu quoq
ad moniti cogitate.. Aecerna dona:
spe firmissima concupiscite. Filii
dei. esse accepta potestate pręsumi¬
te Propter te temꝑalis effectꝰ. est:
tempoꝵ effector Proptertios in
carne apparuit mundi conditor:
ꝓpter uos creatus . ẽ. creator. Quid
adhuc mortales oblectamini: et fu¬
gitiuã uitã si fieri possit cenere
conamini. spes longe clarior efful-¬
sit interris: ut terrenis uita ꝓmit¬
teretur in caelis.. Hoc ut credere¬
tur: res incredibilor p̃ rogata. est.
Deos facturus qui homines erant :
homo factꝰ. est qͥ deus erat: nec amit¬
tens qđ erat. fieri uoluit ipse qđ
fecerat. Ipse fecit qđ esset. qr homi¬
nem dõ addidit. non dm̃ in homi¬
nẽ ꝑdidit: Aliramur uirginis par¬
tum: ⁊ nouu̾ ipsum nascendi mods
Incredulis ꝑ suadere conamur: qđ
inutero non seminato germen ꝓ¬
lis exorcũ. est. & a conplexu carius
uiscera in munia filium hominis

Expanded text:
tus est. Gaudete solemniter, et semnum diem hodierno quoque admoniti cogitate, aeterna dona spe firmissima concupiscite; filii Dei esse accepta potestate praesumite. Propter vos temporalis effectus est temporum effector, propter vos in carne apparuit mundi Conditor, propter vos creatus est Creator. Quid adhuc mortales mortalibus rebus oblectamini, et fugitivam vitam, si fieri posset, tenere conamini? Spes longe clarior effulsit in terris, ut terrenis vita promitteretur in coelis. Hoc ut crederetur, res incredibilior praerogata est. Deos facturus qui homines erant, homo factus est qui Deus erat: nec amittens quod erat, fieri voluit ipse quod fecerat. Ipse fecit quod esset, quia hominem Deo addidit, non Deum in homine perdidit. Miramur virginis partum, et novum ipsum nascendi modum incredulis persuadere conamur, quod in utero non seminato germen prolis exortum est, et a complexu carnis viscera immunia filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ea que facta st̃ se ipsa utiq non
fecerunt: sic anullo factus. ẽ. ꝑ quẽ
fieri om̃ia potuerunt. Non igit᷑
mirum si homo factus inter om̃ia:
uerbis non explicat uerbũ : ꝑ qđ
facta sunt om̃ia. Hic itaq pau
lulum aures et animos ad uertamtꝰ.
si forte ualeamꝰ aliquid congruum
dignumq dicere. Non exeo quod
in principio erat uerbũ ⁊ ubum e¬
rat apud dm̃: ⁊ deus erat uerbum:
sedex eo qđ uerbũ caro factum. ẽ:.
Si forte dicat᷑ anobis ꝑ qđ habitanit
in nobis. si force ibi possit esse do-¬
cibilis: ubi uoluit esse uisibilis.
ꝓpter hoc enĩ ⁊ istũ caelebramus di¬
em quo nasci dignatꝰ. ẽ. ex uirgine:
quã generationẽ suã fecit abhomi¬
nibꝰ ut cumq narrari: In illa ader¬
nitate in qua deus dedeo natus . ẽ.
generationẽ eiꝰ. quis enarrabit: Ibi
talis cdies non .ẽ. qui sollẽpinter cȩle¬
bretur. Neq enim transit anniu̾¬
sario uolnmine rediturꝰ. sed ꝑmanet

Expanded text:
ea quae facta sunt, se ipsa utique non ea quae facta sunt, se ipsa utique non fecerunt: sic a nullo factus est, per quem fieri omnia potuerunt. Non igitur mirum, si homo factus inter omnia, verbis nonexplicat Verbum, per quod facta sunt omnia. CAPlulum aures et animos advertamus, si forte valeamus aliquid congruum dignumque dicere, non ex eo quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: sed ex eo quod Verbum caro factum est: si forte dicatur a nobis per quod habitavit in nobis ; si forte ibi possit esse dicibilis, ubi voluit esse visibilis. Propter hoc enim et istum celebramus diem, quo nasci est dignatus ex virgine: quam generationem suam fecit ab hominibus utcumque narrari. In illa vero aeternitate, in qua Deus de Deo natus est, Generationem ejus quis enarrabit ? Ibi talis dies non est, qui solemniter celebretur. Neque enim transit anniversario volumine rediturus; sed manet
Abbreviated transcription (Latin):
aequalis illi & coe¬
ternus. in quo con¬
dita stͣ omia in cae¬
lo ⁊ in terra. uisibilia
et in insibilia: uerbum
dei. ⁊ deũ uitã ⁊ lucem
hominũ. si laudare mo¬
liamꝰ. non mirũ. est. qđ
nulla humana cogitacio. nullꝰ ser¬
mo sufficiat. Quo modo gͦ laudare
digne tialeat lingua firã: quem
cor nr̃m adhuc uidere noͣ ualet. ubi
oculum condidit qđ possit uideri:
Si fugetur iniqͥtas si sanaet᷑ inifirmitas
⁊ fiant beata mundo corde. qr ipsi
dm̃ iidebt̾. Non mirũ. ẽ. inquã
nos non in uenire quibͦ uerbis unũ
uerbum dicamus. in quo dictum
est ut essemus qui dello aliquid
diceremꝰ: Hȩc enim uerba cogitata
atq ꝓ lata mens nr̃a format:
illo autem uerbo tpse formatur:
Nec eo modo facit homo uerba: quo
nec eo modo genuit pat᷑ unicũ uer¬
bum. quomodo fecit cuncta ꝑ uer-¬
bũ.. Deu̾ quippe genuit deus. sed
simul gignens ⁊genitus. unus.ẽ. ds.:
N undum autẽ fecit deus: sed mun¬
dus transit ꝑ manet deus Et sicͣ

Expanded text:
aequalis illi et coaeternus, in quo condita sunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia, Verbum Dei et Deum, vitam et lucem hominum, si laudare moliamur; non mirum est quod nulla humana cogitatio, nullus sermo sufficiat. Quomodo enim laudare digne valeat lingua nostra, quem cor nostrum adhuc videre non valet, ubi oculum condidit quo possit videri, si purgetur iniquitas, si sanetur infirmitas, et fiant beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt ? Non mirum est, inquam, nos non invenire, quibus verbis unum Verbum dicamus, in quo dictum est ut essemus, qui de illo aliquid diceremus. Haec enim verba cogitata atque prolata mens nostra format, illo autem Verbo ipsa formatur. Nec eo modo facit homo verba, quo nec eo modo genuit Pater unicum Verbum, quo modo fecit cuncta per Verbum. Deum quippe genuit Deus; sed simul gignens et genitus unus est Deus. Mundum autem fecit Deus; mundus transit, et permanet Deus. Et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
decaelo descendit: sponsus ut de-
chalamo ꝓcederet. assũmo çȩlo e¬
gressio eiꝰ:. Inde .ẽ. qđ hodiȩ Natus
est quo ardine minor dies nullus¬
.ẽ. in terris: a quo tamͣ incremen¬
ta dies sumunt: Qui ergo indi-¬
uisse. et nos erexit minimũ ele-¬

Expanded text:
nsus ut de thalamo suo procederet, a summo coelo egressio ejus. Inde est quod hodie natus est, quo die minor dies nullus in terris, a quo tamen incrementa dies sumunt. Qui ergo inclinatus est, et nos erexit, minimum ele
Abbreviated transcription (Latin):
sorio mortalis uenit: ut mortuum
quereret moriendo Tu cũ esses ho¬¬
mo. ds esse uoluisti: ut perires Ille
cum esset deus homo. esse uoluit
ut qđ perierat inueniret. Iantũ
te pressit humana suꝑbia: uece
non possit nisi humilitas subleua-
atorem : & unrgo uirginũ principẽ
et data marito & mater non dema.¬
tans: Sc̃ȩ quippe matri omp̃s fi¬
lius nullo modo uirginitatẽ natus
abstulit quã nasciturꝰ elegit: Bo-¬
na. ẽ. enim secunditas in coniugio
sed melior integritas in scĩmonio.:
matri bonum qđ conuiges diliguN
ut auferret meliꝰ ꝓpter qđ uirgines
matres esse contempnunt:. Uirgo ita-¬
tot populis utriusq sexus. intoe
non solum pueris & uirginibꝰ uerũ
don uigio sponso femina tradicur:
ut uirgo iam nõ sit. Accl̃ia uͦ
uirgo esse non possit. nisi spon¬
sum cui traderetur filiũ uirginis

Expanded text:
sorium mortalis venit, ut mortuum sorium mortalis venit, ut mortuum quaereret moriendo. Tu cum esses homo, Deus esse voluisti, ut perires : ille cum esset Deus, homo esse voluit, ut quod perierat inveniret. Tantum te pressit humana superbia, ut te non posset nisi humilitas sublevareatorem, virgo virginum principem; et data marito, et mater non de matans. Sanctae quippe Matri omnipotens Filius nullo modo virginitatem natus abstulit, quam nasciturus elegit. Bona est enim fecunditas in conjugio: sed melior integritas in sanctimonio. Matri bonum quod conjuges diligunt, ut auferret melius propter quod virgines matres esse contemnunt. Virgo itaqstam in tot populis utriusque sexus, in tot non solum pueris et virginibus, verum conjugio sponso femina traditur, ut virgo jam non sit: Ecclesia vero virgo esse non posset, nisi sponsum cui traderetur, filium virginis
Abbreviated transcription (Latin):
Uerumptamen hodiernꝰ. natũ ex
uirgine comendat aecernũ. Quia
aecernus natus ex uirgine: conse¬
crat hodiernũ. Quas itaq laudes
claritati dei dicamꝰ quas gratias
agamus. qui nos ita delexit ut ꝓp.¬
cer nos fieret intempore ꝑ quẽ facta
sunt temꝑa Et multis seruis sus
in mundo minor esset aecate ipsi
mundo antiquior. Sine uetustate.
homo fieret qui hominẽ fecͣ. Creare¬
t̾ ex matrȩ quã creauit. portaret᷑¬
in manibꝰ quã formauit: suggeret
ubera quȩ impleuit:. In pͣ sepi imita
uagaret in fantia: uerbũ sine quo
muta.ẽ. humana aeloquentia:¬
Uide homo quid ꝓte factus.ẽ. deus:
doctrinã tandem humilitatis agnos-¬
ce eciam nondũ loquente doctore.
Tu quondã in paradyso tam f cundꝰ
fiusti : et om̃e aniȩ uiuȩ nomina
in posinisa. Propter te autem crea-¬
tortuus in fans iacebat & nomine
suo nec matrẽ uocabat:. Tum latissi¬
mo fructuo soꝵ nemorui p̃dioti
ꝑdidist: oboedientiã neglegendo.
Ille obediens in angustissimo diuer¬

Expanded text:
erumtamen hodiernus natum ex virgine commendat aeternum, quia aeternus natus ex virgine consecravit hodiernum. Quas itaque laudes charitati Dei dicamus, quas gratias agamus? Qui nos ita dilexit, ut propter nos fieret in tempore, per quem facta sunt tempora; et multis servis suis in mundo minor esset aetate, ipso mundo antiquior aeternitate; homo fieret qui hominem fecit, crearetur ex matre quam creavit, portaretur manibus quas formavit, sugeret ubera quae implevit, in praesepi muta vagiret infantia Verbum, sine quo muta est humana eloquentiaVide, o homo, quid pro te factus est Deus: doctrinam tantae humilitatis agnosce, etiam in nondum loquente doctore. Tu quondam in paradiso tam facundus fuisti, ut omni animae vivae nomina imponeres : propter te autem Creator tuus infans jacebat, et nomine suo nec matrem vocabat. Tu in latissimo fructuosorum nemorum praedio te perdidisti, obedientiam negligendo: ille obediens in angustissimum diver
Abbreviated transcription (Latin):
Commendo autem uobis phebem
sororem meã quȩ est in ministe-¬
rio aeccłiȩ. quȩ est cenchris. ut
eam suscipiatis in dño. digne
scĩs. & assistatis ei in quo cumq

Expanded text:
Commendo autem vobis Phoeben sororem nostram, quae est in ministerio Ecclesiae, quae est in Cenchris: ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis: et assistatis ei in quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiat. atq uniũsis uti liora ꝓ¬
uideat: ad unxit. Ambulate in
karitate: Ideo cũ dixisset imitato-¬
res mei estote. continuo de harita¬
te disseruit: quia hȩc p̾cipuę uir-¬
tꝰ. homines deo ꝓximos facit.

Expanded text:
ficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines Deo proximos facit.
Abbreviated transcription (Latin):
iurtutes: aliquando quidẽ suo ex¬
emplo xp̃i nos fieri imitatores iub&.
dicendo: Imitatores mei estote sic̃
et ego xp̃i: aliquando uero dese
resipiscens. ad ipsius nos imitacio-¬
demonstrans: qr nichil ita hanc i¬

Expanded text:
re. Aliquando quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Aliquando quidem de se resipiscens ad Deum, ad ipsius nos imitatiodemonstrans, q
Abbreviated transcription (Latin):
illum illum pectoribꝰ in serebat hu-¬
manis. Probat hoc pharisaicꝰ liuor.
Nam cum diocisset remittuntur tibi
Ipeccata : responderunt pharisei
Hic blasphemat. Quis enĩ potest pec¬
cata dimittere. nisi solꝰ deus:
Pharisȩi qui sciendo nescis. confi¬
S tendo negas. cum testaris inpugnas.
Si deus. est qͥ remittit peccata. cur
tibi xp̃c dĩ non . est qui in uno
in dulgentiaę suae munerȩ. tocius
mundi ꝓ batur abstulisse peccata:
Ecce inquit angnus dei: qui tollit
peccata mundi. Ut autẽ possis
maiora capere eius diuinitatis in¬
signia : audi eũ pectoris tui pene¬
trasse secretũ: Aspice eum: ad co-¬
gitationum tuarum latebras ꝑ ue¬
nisse:. Intellige : eũ pestoris tui nu¬
dare consilia Ꝙ̾ cum iudissec
in quit iħc cogitaciones eors: dix̃¬
eis. Quid cogitatis mala in cordi.¬

Expanded text:
eum illum pectoribus inserebat hueum illum pectoribus inserebat humanis. Probat hoc pharisaicus livor; nam cum dixisset, remittuntur tibi peccata tua, responderunt Pharisaei: Hic blasphemat. Quis enim potest peccata dimittere, nisi solus Deus? Pharisaee, qui sciendo nescis, confitendo negas, cum testaris impugnas. Si Deus est qui remittit peccata, cur tibi Christus Deus non est, qui in uno indumundi probatur abstulisse peccata? Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Ut autem possis majora capere ejus divinitatis insignia, audi eum pectoris tui penetrasse secretum; aspice eum ad cogitationum tuarum latebras pervenisse; intellige eum cordis tui tacita nudare consilia. Et cum vidisset, inquit, Jesus cogitationes eorum, dixit: Quid cogitatis mala in cordi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nunc ferrum. nunc ignem. nunc
amara pocula ingerit. & appo-¬
nit in uitis: ut curã sani senti¬
ant quam sentire non poterant
egrotantes & si homo in uirias
despicit maledicta contempnit. ut
sautiatis hominibꝰ sponte uitam
conferat & salutem.. Quanto magis
X p̃c medicus bonitate diuina mor¬
bis sautios peccatoꝵs ⁊ frenesi cri¬
minum laborantes ad salutem eti¬
am in uitos ad trahit & nolentes.
si uelimus om̃s fr̃s. o siuelimꝰ mentis
animamNEAr uircutibꝰ destitu¬
tam iace. re tit uitiors̃ stra¬
as. despicit uoluntates: ⁊ ad salutari¬
A nos remecdia ꝑ trahit. ⁊ purgat
in uitos. Fili inquit : remittuntur
tibi peccata tua. Haec dicens. dm̃
se uolebat intellegi: qͥ ꝑ homi nem
oculis adhuc iȩcebat humanis Uir¬
tutibꝰ enim ⁊ sigis com ꝑabatur ꝓ¬
phaetis : qͥ ꝑ ip̃sum fecerant ⁊ ipsi
uirtutes: Peccatis autem dare ueni¬
am. qr penitꝰ hominum non est:
Q est singulare deitatis in signe: diñ¬

Expanded text:
quod nunc ferrum, nunc ignem, nunc quod nunc ferrum, nunc ignem, nunc amara pocula ingerit et apponit invitis, ut curam sani sentiant, quam sentire non poterant aegrotantes. Et si homo injurias despicit, maledicta contemnit, ut sauciatis manibus sponte vitam conferat et salutem, quanto magis Christus medicus bonitate divina morbis saucios peccatorum, et phrenesi criminum laborantes, ad salutem etiam invitos attrahit et nolentes? O si velimus, fratres, o si velimus mentis animam nostram virtutibus destitutam, jacere in vitiorum stras despicit voluntates, et ad salutaria nos remedia pertrahit, ut purget invitos. Fili, inquit, remittuntur tibi peccata tua. Haec dicens, Deum se volebat intelligi, qui per hominem oculis adhuc latebat humanis. Virtutibus etenim et signis comparabatur prophetis, quia per ipsum fecerant et ipsi virtutes. Peccatis, autem dare veniam, quia penes hominem non est, et est singulare deitatis insigne, D
Abbreviated transcription (Latin):
tas unciret affectio. suaderet hu¬
manitas quos fugarat dominatio
metus disꝑserat et fecerat uis po-¬
testatis extorres Uenit in ciuita¬
tem suã ⁊ obtulerunt ei ꝑalitieũ
iħc fidem illoꝵs dont paralitico.
Confide fili dimittuntur tibi pec-¬
cata tua. Audit ueniã ⁊ tacet
paraliticus: nec ullã respondit gram̃:¬
quia plus corꝑis quã animȩ ten-¬
debat ad curam ⁊ temporales erump¬
nas resoluti corporis sic deflebat ut
aeternas poenas resolutionis non de¬
fleret. Gratiorẽ sibi p̾sentem uitã
offerentium fidem respicit. ⁊ ue¬
alienae suffragio: paralitici anima
ante curaretur quã corpus. Res¬
rere in si pientium uoluntates.
non expectare ignorantium fidem
non infirmi stulta desideria ꝑscru¬
tari: sed et alteriꝰ fide subuenire:
E reuera fr̃s quando medicus lan¬
guentium aut quęrit aut respicit
uoluntates. cum semꝑ contraria de¬
sideret ⁊ requirat in firmꝰ. hinc . ẽ.

Expanded text:
tas, vinceret affectio, suaderet hutas, vinceret affectio, suaderet humanitas, quos fugarat dominatio, metus disperserat, et fecerat vis potestatis exteros. Venit in civitatem suam. Et obtulerunt ei paralyticum Jesus fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua. Audit veniam, et tacet paralquia plus corporis quam animae tendebat ad curam, et temporales aerumnas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutioris animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vita Christus offerentium fidem respicit, et vealienae suffragio, paralytici anima ante curaretur quam corpus. Reson quaerere insipientium voluntates, non exspectare ignorantium fidem, non infirmi stulta desideria perscrutari, sed alterius fidei subvenire. Et revera, fratres, quando medicus languentium aut quaerit aut respicit voluntates, cum semper contraria desideret et requirat aegrotus? Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
mansisset uircutibꝰ. cõmune cum
hominibꝰ nichil haberet. Ꝙnisi ĩ¬
plesset carnis ordinem: carnis in
ilo essetotiosa susceptio:. Sustinuit
gͦ has necessitates: ut homo uerꝰ
humanis necessitatibꝰ ꝓbaret᷑. Ascen.¬
uẽ scłi fluctum sem ꝑ mitigaturꝰ
ascendit: ut credentes in se ad caeles¬
tem patriam tranquilla nauigati¬
one ꝑ ducat : ⁊ municipes ciuitatis
suae faciat. quos humanitatis suȩ
fecit esse con sortes:. Non gͦ xp̃s
sine caelestę gubernatore Nauis
⁊ tanta discrimina ad caelestem
portũ non ualet ꝑ uenire: Haec
diximꝰ fr̃s. quantũ ad intelligen¬
tiam spiritalem. Uerum ipsius
hystoriȩ ordinem ꝓ sequam᷑: Ascen-¬
dit inquit in nauiculam: transfre¬
tauit & uenit in ciuitatem suam
Ereator rerum orbis postea quam
se ꝓpter nos nr̃a angustauit in
carne. coepit habere humanã patͥ¬
am: coepit ciuitatis udaicae. eẽ.
rentum omĩum ipse parens. ut
in intar& amor. ad traheret cari¬

Expanded text:
mansisset virtutibus, commune cum mansisset virtutibus, commune cum hominibus nihil haberet; et nisi implesset carnis ordinem, carnis in illo esset otiosa susceptio. Sustinuit ergo has necessitates, ut homo verus humanis necessitatibus probaretur. Ascenuli fluctus semper mitigaturus ascendit, ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat, et municipes civitatis suae faciat quos humanitatis suae fecit esse consortes. Non ergo sine coelesti gubernatore navis et talia discrimina, ad coelestem portum non valet pervenire. Haec diximus, fratres, quantum ad intelligentiam spiritualem, verum ipsius historiae ordinem prosequamur. Ascenit, Jesus in naviculam transfretavit, et venit in civitatem suam. Creator rerum orbis Dominus, posteaquam se propter nos nostra angustavit in carne, coepit habere humanam patriam, coepit civitatis Judaicae esse rentum omnium ipse parens, ut invitaret amor, attraheret chari
Abbreviated transcription (Latin):
MANIS AS TISUS AI¬
na gesisse misteria. ⁊ in rebꝰ uisibili¬
bus in insibilia exercuisse negotia:
lectio hodierna monstrauit: Ascen-¬
dit inquit in nauiculam : ⁊ trans¬
frecauit & uenit in ciuitatẽ suam.
Nonne ipse . ẽ. qͥ fugatis fluctibꝰ ma¬
ris ꝓ funda nudanit. ut israeliti-¬
cus populus. inter stupentes un-¬
das sicco uestigio uestigio uelud
montium concaua transiret. Non¬
ne hic. ẽ. qui petri pedibꝰ marinos
uertices inclinauit. ut iter liqͥdũ
humanis gressibus solidum p̾be¬
ret ob sequium. E quid. ẽ quod¬
ipse sibi maris sic denegat serui.¬
tutem. ut breuissimi laci transi-¬
tũ sub mercede nautica trans fre-¬
taret.Ascendit inquit in nauicu¬
lam : & transfrecauit. E ꝗd mirũ¬
fr̃s : x p̃c uenit susciꝑe infirmi¬
tates nras. ⁊ suae nobis conferre
tedia sanitatis:. Quia medicꝰ qͥ
non fert in firmitates: curare nes¬
cit. E qͥ non fuerit cũ in firmo
in firmatꝰ: in firmo non potest con¬
ferre sanitatem. Ap̃s gͦ si in suis

Expanded text:
manis actibus divina gessisse mysteria, et in rebus visibilibus invisibilia exercuisse negotia, lectio hodierna monstravit. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam . Nonne ipse est qui, fugatis fluctibus maris, profunda nudavit, ut Israeliticus populus inter stupentes undas sicco vestigio, velut montium concava, pertransiret ? Nonne hic est, qui Petri pedibus marinos vertices inclinavit, ut iter liquidum humanis gressibus solidum praeberet obsequium ? Et quid est quod sibi maris sic denegat servitutem, ut brevissimi lacus transitum sub mercede nautica transfretaret? Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit. Et quid miruristus venit suscipere infirmitates nostras, et sua nobis conferre medicamenta sanitatis, quia medicus qui non fert infirmitates, curare nescit, et qui non fuerit cum infirmo infirmatus, infirmo non potest conferre sanitatem. Christus ergo si in suis
Abbreviated transcription (Latin):
paralitico:. Surge ⁊ tollectumectum
tuum: ⁊ uade indomum tuã. E
surrexit : ⁊ abiit in domum suã:
Scrutator animoꝵs: p̃uenit mentiũ
magna con silia & deitatis suę
potentiam oꝑis attestatione mon¬
strauit : dum dissipati corporis
menbra conponit. Neruos stringit.
uingit ossa. conpl& uiscera. Firmat
uircutem. gressus ad cursum sus¬
citat: in iiuo caclauere iam se¬
pultos. Tolle lectum tuũ : hoc .ẽ.
porta portantem oneris. Muta ui-¬
ces: ut qđ fuit in firinitatis testi¬
monium sit ꝓbatio sanitatis
Ut lectus doloris tui sit meȩ cura¬
tionis inditium. ut receptȩ forti¬
tudinis magnitudinem: ponde¬
ris asserat magnitudo.. Uade in
domum tuam : ne xpistiana fide
curatꝰ. in uiis uidaicȩ perfihe iã
moreris.

Expanded text:
paralytico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam; et surrexit, et abiit in domum suam. Scrutator animarum praevenit mentium maligna consilia, et Deitatis suae potentiam operis attestatione monstravit, dum dissipati corporis membra componit, nervos stringit, jungit ossa, complet viscera, firmat artus, et gressus ad cursum suscitat in vivo cadavere jam sepultos. Tolle lectum tuum; hoc est, porta portantem, omnes muta vices, ut quod est infirmitatis testimonium, sit probatio sanitatis, ut lectus doloris tui sit merae curationis indicium, ut receptae fortitudinis magnitudinem ponderis asserat magnitudo. Vade, inquit, in domum tuam: ne Christiana fide curatus in viis Judaicae perfidiae jam moreris.
Abbreviated transcription (Latin):
solũ nr̃i similes multaq patrem
in xp̃i nomine uidenteͬr petere
non accipiant. uerũ aȩciam ip¬
se apłs paulus c̾cio dnm̃ rogaue¬
rit. ut ase angelus sathane a quo
tribulabat᷑ absceder&: nec im petͣ¬
re pocuerit. Sedhuiꝰ motio ques-¬
tionis antiqua iã patrum ex pla-¬
nacione reserata. ẽ. qui ueracit᷑
i tellexer̃ illos solum in nomine
saluatoris pecere. qui ea quȩ ad
toris pecisse ut cemptacione ca-¬
rer& quã ob custodiã humilitatis
acceꝑat. quia si hac caruisses. sal

Expanded text:
solum nostri similes multa, quae Patrem in Christi nomine videntur petere, non accipiunt, verum etiam ipse apostolus Paulus tertio Deum rogaverit ut a se angelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, nec impetrare potuerit . Sed hujus motio quaestionis antiqua jam Patrum explanatione reserata est, qui veraciter intellexerunt illos solum in nomine Salvatoris petere, qui ea quae ad toris petisse aiunt, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat, quia si hac caruisset, sal
Abbreviated transcription (Latin):
esse dei uiui. scĩ sp̃s radio illumi.¬
natus in spexit. Ait enĩ dño ꝑ cunc-¬
tanti quis esse abhominibꝰ putaret᷑.
Uus non responsionis plenitudinem
piscatorem ꝓtulisse miretur: quia
con pemdio breuissime confessionis
aperuit: & quod depatre habebat
dominus. et quod dehumana na-¬
tiuitate susceꝑat. Ap̃c enim et
filuis dei uiui: utriusq naturȩ
in diui sum contin& sacramentũ.
Mere suscipiendum cunctis & mi-¬
rabilẽ piscatorem: qui dũ maris
ꝓ funda rimatur: ad altissimũ
maiestatis aeterne ꝑ uenit archa-¬
num: Hi itaq sunt aeccłiarum
columpnȩ pecrus & paulus. quos
et uita sanctissima uenerabilẽ
ꝑ duxit ad mortẽ: et gloriosus
occasus fecit esse ꝑpetuos. Quos
non solũ honoramus ut marty¬
res sed et ut magistros patresq
martẏrũ ueneramur. qui aeccłi¬
am dei et cęlestis p̃dicationis.
doctrina. et pii sanguinis effusi-¬
one fundarunt.

Expanded text:
esse Dei vivi Spiritus sancti radio illumiesse Dei vivi Spiritus sancti radio illuminatus inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Quis non responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate susceperat? Christus enim et Filius Dei vivi, utriusque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctrina, et pii sanguinis effusione fundarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
maris diues unda pascebat. Elec-¬
cus gͦ. est ad p̃ dicationem saluta¬
ris uerbi: ut mutata uice cȩlestis
my sterio sacramenti. qui captura
pisciũ alebatur. salute hominum
pasceretur Gloriosissimũ aetiã pau-¬
lum ad fidẽ Nominis sui xp̃c uoca¬
uit aecelo: qui qđ ꝑ sequi uidebatuR
Aeccłiam : non in piecate in religiosi
animi seiuebat: sed sub nube igno¬
rantiȩ : nouã non ꝑ spieiens grãm.
amore antiq deuocionis errabat:.
Edõ deniq ab oculis eiꝰ. ueteris uin¬
brȩ caligo decersa. ẽ: ut uerũ illud
lumen quod decęlestibꝰ coruscabat.
et sibi ad quireret. et omĩbꝰ reuela-¬
re. Cȩcatꝰ illuminatꝰq. ẽ. non alia
dispensatione nisi ut clausis carna-¬
libꝰ oculis. sꝑitalis ei aspectꝰ ad in¬
spiciendũ dei głam formarecur: Ac.¬
cepit & fidelissimꝰ pecrus hos oculos.
tum. ec dituuitatem suã sub speciȩ
assumꝑti hominis occultantẽ filium

Expanded text:
maris dives unda pascebat. Elecmaris dives unda pascebat. Electus ergo est ad praedicationem salutaris verbi, ut, mutata vice coelestis mysterio sacramenti, qui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam Paulum ad fidem nominis sui Christus vocavit e coelo; qui quod persequi videbatur Ecclesiam, non impietate irreligiosi animi saeviebat, sed sub nube ignorantiae, 228 novam non perspiciens gratiam; amore antiquae devotionis errabat. Ideo denique ab oculis ejus veteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod de coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus revelaret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretur. Accepit et fidelissimus Petrus hos oculos, tum, et divinitatem suam sub specie assumpti hominis occultantem, Filium
Abbreviated transcription (Latin):
randa hodie passio cȩlebratur: hors
hodie concursu lecissimo ex colit
roma martyrium: & quoꝵs dudum
im pia ꝑ secuta est sanguinẽ eoꝵ
nunc peculiari de uota patrocinia
Egloriatur. Itẽe¬
itiorum hodie Natalẽ sollempnuter
celebramꝰ. cunctis. est honoranda cre-¬
dentibꝰ: quos ꝓ iusticiȩ pietatisq ple-¬
nitudine. saluator mundi humano
generi: & patres esse dedit et uidi-¬
ces. Quante autẽ integritatis. quan-¬
teue pietatis fuerint. hinc uł maxi-
me ꝑuidendũ.  qđ ille eos ad aem̃-¬
dationem corruptis scłi. et ministe.¬
riũ suę uoluntatis elegit: quẽ non
fallebat electio Nocauit nãq pe-¬
trũ opibꝰ pauperẽ. oꝑe piscatorem.
quia conuersatione populari. et cõ-¬
munione urbium segregatꝰ: uitam
inter fluctꝰ agebat in nocuã: & uic-¬
cũ desimplicitate quȩrebat. Quẽ
tamen ita dixerĩ pauꝑem: ut cõ¬
pecens ei substantia non de esset
quẽ bene merentem de dõ. copiosi

Expanded text:
randa hodie passio celebratur: horum randa hodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloriatur. HOquorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi
Abbreviated transcription (Latin):
sũ: & audiuit archana uerba quę
Non licet homini loqui. Quid hoc
o apłȩ magnificentiꝰ cui in medio
mortalium constituto : & suꝑ cȩlos
ire datũ: & ad terras redire conces¬
sum est: Quid hoc beatiꝰ uiro.
qui int̾ secreta parah. si ediscere
merurt qđ nec singua hominis lo¬
qui possit. nec quisquã mereret᷑ au-¬
dire Q̾ cum tantę sint sublimi-¬
tatuĩ illa quȩ docuit ut conp̃hen-¬
dere ea mens humana non possit.
quante illud putamꝰ esse gloriȩ
qł ꝓ dere sibi asserit non licere: Quid
acciam depetro referam ciuus canta
adõ. est approbata iustitia: tantaq
ei potestas ad tributa. est iudicandi.
ut arbitrio euis poneret᷑ cȩleste ui¬
dicium. Per spicite gͦ & aestimate.
quanta Niobis sit petrus apłs ho-
nore reuerendꝰ. cuius sentiã in ter¬
ris ꝓ latam sempiterni iudicis. aeqͥ¬
tas non repellit:. Et ideo diligent̃
in tendite : quę sit eius głȩ magni¬
tudo: cui dum claues regni com¬
mittuntur aet̾ni caelum illi clau-

Expanded text:
sum, et audivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claude
Abbreviated transcription (Latin):
pectoris studio. sed simplicis igno¬
rantiȩ in cauta deuocione certabat.
Deniq ut primum sensibꝰ eiꝰ sp̃s
ueritatis in fusus. ẽ: ostendit con-¬
tinuo non se xp̃i seuisse odio.
sed amore paternȩ legis in nocent̃
errasse:. Dequo ꝗd ego potissimũ
dicã. cũ fidelissimus ipse sibi sit
testis : qui cum nec suas uelit

Expanded text:
pectoris studio, sed simplicis ignopectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velit
Abbreviated transcription (Latin):
fides emineat. in paulo doctrina
p̃ cellat. & magisteriũ tamen par-¬
li fidei plenitudo. ẽ. et credulitas
petri doctrine. ẽ. fundamentũ:
uos tanta celestis electionis digna-¬
tio uisitauit: ut hic fieret depis-¬
catore doctor. ille deꝑsecutore de¬
fensor. Sed in hoc omĩ potentis dĩ
ad tollenda maiestas. ẽ. qui in spi¬
ratione mirabili docendi gratiam
cribuit in perito. et inimicũ fec̃
amare qđ ocerat: & fidẽ quã in¬
pugnabat asserere Illius piscati¬¬
onem non ab stulit sed mutauit.
huiꝰ cȩcauit oculos ut purgatio.¬
ni recepto lumine clarissimo men-¬
e acie. ultra humanũ uidere
possit aspectum: uanti igit᷑ me-¬
riti aput dm̃ suum petrus erat.
ut ei post nauicule paruȩ remigiũ
tociꝰ aeccłie gubernacula traderent᷑.
aut quantũ in apostolatiis sui mi-¬
nisterio con placuisse. xp̃o credimꝰ
paulum. qui tantũ placere potuit
ꝑ secutor. Placuit enĩ: non iniqui

Expanded text:
fides emineat, in Paulo doctrina fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui