comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loquaris: neq cor tuũ sit ue¬
lox ad ꝓferendũ sermonẽ corã
deo. D̃s enim in cȩlo ce tu super¬
U terrã: iccirco sint pauci sermo¬
nes tui. O ultas curas sequunt᷑
somnia: & in multis sermoni¬
b inuenitur stulticia. Si quid
uouisti deo ne moreris redde¬
re: displicet enim ei infidelis
& stulta promissio: sed qd̾cũ¬
q uoueris redde. Aultoq me¬
lius est non uouere: quã post
uotum promissa non reddere.

Expanded text:
neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si quid uouisti deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque uoueris redde: multoque melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo maria suaiiter au¬
diret uerbum dulcissimum.
& corde intentissimo pasceretur:
interpellato domino a sorore: sua
quomodo putamus eam timuis¬
se ne diceret ei dominus. surge
&e adiuua sororem tuam: M ira
enim suauitate tenebatur: quia
profecto maior est refectio men¬
tis quam uentris. Excusata est:
sedit securior. Quomodo autem
excusata est: attendanus. inspi¬
ciamus. perscrutemur ut possu
nim: Putamus reprehensũ ẽẽ
ministerium marthe quam cu¬
ra hospitalitatis occuꝑauerat:
quȩ ipsum dominũ. hospicio re¬
ceperat: Quomodo recte reyre¬
hendebatur: quȩ tanto hospite
letabatur. Sermo bi

Expanded text:
Cum ergo Maria suaviter auCum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: quae profecto major est mentis quem ventris. Excusata est, sedit securior. Quomodo autem excusata? Attendamus, inspiciamus, perscrutemur quod possnim? putamus reprehensum esse ministerium Marthae, quam cura hospitalitatis occupaverat, quae ipsum Dominum hospitio receperat? Quomodo recte reprehendebatur, quae tanto hospite laetabatur? Hoc si
Abbreviated transcription (Latin):
Seugłium cũ legerẽt᷑ au¬
diuimus a femina religi¬
osa susceptũ eẽ dnm̃ hospitio: ea¬
occupata in cura ministrandi.
soror eius maria sedebat ad pedes
dni: & audiebat uerbũ euis. la¬
borabat illa: uacabat ista. Illa e.¬
rogabat: hec implebat. Uerũta¬
men martha laborans multum
in illa occupatione ce negocio
ministrandi int̾pellauit dnm̃:¬
A&e de sorore sua conquesta ẽ. qr
eã laborantẽ non adiuuaret.
maria respondit marthȩ:
ce ipse eius factus est aduocatꝰ.
qui uidex fuerat interpellatus.
Martha inquit circa multa es
occupata: quando unum est
necessarium. Maria optimam
partem elegit : quȩ non aufere¬
tur ab ea. Audiuimus & inter¬
pellationem interpellantis. &
sententiam udicis: qua senten¬
tia interpellanti respondit.
susceptam defendit. Erat enĩ
maria intenta dulcedini uer¬
bi dei. Intenta erat martha.
quõmodo pasceret dominum:
intenta erat maria quomodo
pasceretur a domino. A martha
conuiuium domino parabatur:
in cuius conuiio iam maria io

Expanded text:
elium cum legeretur, audivimus a femina religiosa susceptum esse Dominum hospitio, eaoccupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvaret. Maria respondit Marthae; et ipse ejus factus est advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Martha, inquit, circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Audivimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A Martha convivium Domino parabatur, in cujus convivio Maria jam
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde &r beatus petrus dixisse
legit᷑: cum de dauid loquere¬
tur in testimoniũ. & sepul¬
chrũ inqͥt eiꝰ apud nos ẽ: qͣli
ñ sit ausus dicere qd̾ ĩpse aut
corpꝰ eius apud nos ẽ. s tm̃
sepulchrũ qͦ conditus fuerat.
rexisse & ipsũ cum ceter¬
ris sc̃is. & idȩo uacuũ reman¬
ate marie cernit᷑. Qd sane
factũ est &e de aluis qͥb lib&e
locis scripturaꝵ firmare conan¬
tur: qd̾ hi iam cũ xp̃o regnent
resuscitati in ȩt̾na societate:. Qd̃
qr dõ nichil impossibile ẽ. nec
nos de beata maria factũ ab
pio magis desiderio opinario¬
porteat .ꝙ inconsulte diffiniri
tisꝑ loquamur ad exhorta¬
tionem ur̃am. qualicumq ser¬
mone ad edificationem &e lau¬
dem nominis dei: ut & religio
conseruetur pro famulatu.
&e deuotio augeatur pro af¬
fectu. Quoniam hec est beata¬
uirgo que sola interemit om¬
nẽ hereticam prauitatẽ: sola¬
sit post deum que nos confir¬
met in omnem ueritatem. su¬
isq commendet meritis et

Expanded text:
dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: rexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remanatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de bepio magis desiderio opinari oporteat quam inconsulte diffinire tisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ faciã. de assũptione. be¬
more eoꝵ qͥ declamatorie. in ex¬
cħis solent loqͥ ad popłm. quod
utiq genus docendi necdũ attige
neq̃o qͥcqͥd iniungitis. nimia
ur̃a deuictꝰ dilectioẽ. exꝑiar quȩ
hortamini affectu infantiũ mo¬
re balbutientiũ. qͥ q̃cũq audi¬
erint fari gestiunt. cũ necdũ
possint ad plenũ uerba fermare.
maxime. qi ꝓpt̾ simpliciores qͣsꝙ

Expanded text:
em faciam de Assumptione bemore eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime,
Abbreviated transcription (Latin):
ad presens in uallis iosaphat me¬
dio. quȩ uallis est inter montẽ
syon &e montẽ oliueti posita:
quam ce tu o paula oculis aspexĩ¬
ti. ubi in eius honore fabricata
tur: sed nunc uacuum esse. cer¬
nentibus ostenditur. Le. ii.¬
ec iccrco dixerim. quia mul¬
ti nostrorum dubitant. u¬
trum assumpta fuerit cum cor¬
pore: an obierit relicto corpo¬
re. Quomodo autem uel quo
tempore. aut a quibus perso¬
nis sanctissimum corpus eius
inde ablatum fuerit uel ubi
transportatum utrumue. sur¬
rȩxerit nescitur: quamuis
nonnulli astruere uelint eam
iam resuscitatam. & beata cũ

Expanded text:
in vallis Josaphat medio, quae vallis est inter montem Sion et montem Oliveti posita: quam et tu, o Paula, oculis aspexisti, ubi in ejus honore fabricata tur: sed nunc vacuum esse mausoleum cernentibus ostenditur. Haec idcirco dixerim, quia multi nostrorum dubitant, utrum assumpta fuerit simul cum corpore, an abierit relicto corpore. Quomodo autem, vel quo tempore, aut a quibus personis sanctissimum corpus ejus inde ablatum fuerit, vel ubi transporexerit nescitur, quamuis nonnulli astruere uelint eam iam resuscitatam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
la credidisti. magos p̃terea
one beatis ocłis corspexisti: ipsa
ead̾eq munera bene intellegen¬
do uotis oĩb fide dõ obtulisti:
nã ce cũ eisdẽ magis dnm̃ pue¬
rũ in p̃sepio adorasti. S forte
latũ eẽ uolebas. teste conscientia:
mͥ narrare. ante p̃sepium ubi
plurimum lacrimata es ñ debe¬
fatear: xp̃i preconia etiam¬
si uoluero aduratus neq tuas
laudes omnino tacere queo. Ic¬
circo te tuȩ interrogent filiȩ
quas lacte nutris: tu ea melius:
reserabis quȩ nescio. si per spe¬
eiem aliquam certe. aut spiritu
uidisti. Vnde uos o filiȩ pulsate ma¬
trem precib. pulsate ad ostium
inuitantis amici: si quo modo tan¬
Dem uobis aperiantur quȩ rese¬
e his qͥd plura dicã: Sĩa salua¬
toris gesta & beate mariȩ. obse¬

Expanded text:
s credidisti. Magos praeterea one beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed fortelatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debfatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, aut certe in spiritu vidisti. Unde vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae resede his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mari
Abbreviated transcription (Latin):
tñ eiꝰ qͣlit̾ assũpta ẽ. qr ur̃a id
deposcit intentio p̾sentia absers
scb̾e uob̾ curaui. q̃ absentia pre¬
sens deuotꝰ obtuli: ut habeat sc̃m
collegiũ urm̃ in die tante. sollẽp¬
iutatis munꝰ latini sermonis. in
Qͦ diseat ten̾a infantia lactis ex

Expanded text:
e, qualiter assumpta est, quia vestra id deposcit oratio, praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera in
Abbreviated transcription (Latin):
ticiȩ humanȩ: hanc ue¬
re fateri reginam cȩlorum:
pro eo quod regem peperit
angelorum. Sed nec inueni¬
tur apud latinos aliquis trac¬
piam aperte dixisse. Nam
cum illum eu̾gelii uersicu¬
lum quem sẏmeon dixit ad¬
eandem domini matrem. E
tuãm ipłius animam pert᷑u¬
sibit gladius : beate recor¬
dationis tractator ambrosiꝰ¬
nec littera docet mariam ul¬
sidorus ait. Incertum
est inqͥt ꝑ hoc dictum
utrum gladium sp̃c. an gladiũ
de his de qͥb loquor dicã: cum
nec ipse qͥ eam ante crucẽ dñi
accepit in suã hoc ẽ iohannes
eugłista de hoc posteris aliqͥd
retinendũ scriptis mandauit :
Nullus enim fidelius narrare po¬
tuit. si illud dñs manifestare uo¬
luisset. quã ille utiq qui hanc
nutriendã suscepit: nec cont᷑
Restat gͦ ut homo mendacit̾
ñ fingat aꝑtũ: qd̾ ds̃ uoluit
manere occultũ. Uera aut̃ de
eiꝰ assũptione sententia hec eẽ

Expanded text:
titiae humanae, hanc vetitiae humanae, hanc vere fateri reginam angelorum, pro eo quod Regem peperit angelorum. Sed nec invenitur apud Latinos aliquis tracpiam aperte dixisse. Nam cum illum Evangelii versiculum, in quo Simeon dicit ad Domini matrem, Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, beatae recordationis tractaret Ambrosinec littera docet Mariam glIsidorus: Incertum est, inquit, per hoc dictum, utrum gladium spiritus, an gladium de his, de quibus loquor, dicam? cum nec ipse qui hanc ante crucem Domini accepit in suam, id est Joannes evangelista, de hoc posteris aliquid retinendum scriptis mandarit. Nullus enim hoc fidelius mandare potuit, si illud Deus manifestare voluisset, quam ille utique qui hanc nutriendam suRestat ergo ut homo mendaciter non fingat apertum, quod Deus voluit manere occultum. Vera autem de ejus assumptione sententia haec esse
Abbreviated transcription (Latin):
Ioc iccirco dicimus fr̃es. quia
sicut iam in consuetudinẽ
x pm̃ suscepit ȩccłia. ita hodier
Ena die assumpta fuisse tradit᷑
uirgo maria. Sed quo ordine
hinc ad suꝑna transierit reg¬
na: nulla catholica narrat
hystoria. Non solum autem
respuere apocripha: uerum
nonnulla sine auctoris noĩe
de eius assumptione conscͥy¬
ta: quȩ ut dixi ita cauent᷑.
ut ad confirmandã rei ueri¬
tatem legi minime ꝑmittait᷑.
inc sane pulsant᷑ Le .iiii.¬
ñ nulli. quia nec cor¬
pus eius in terra inuenitur.
nec assumptio eius cum car¬
ne ut in apocripha legitur
in catholica repperitur hys¬
toria. Quib ita dicendũ est.
quia si moysi corpus ab homi¬
ne non inuenitur in terra
cum quo loquutus est deus
facie ad faciem: illius que:¬
rere dementiȩ est.per quã
idem maiestatis deus incar¬
natus effulsit in terris. Neq
enim dignum est. de corpo¬
ris eius noticia sollicitum quẽ¬
piam eẽ: quam non dubitat
super angelos elesiatam eum
ufficere debet tantum no¬

Expanded text:
Hoc idcirco dicimus, fratres, quia sicut jam in consuetudinem Christi suscepit Ecclesia, hodierna die ad coelos assumpta fuisse traditur virgo Maria. Sed quo ordine hinc ad superna transierit regna, nulla catholica narrat historia. Non srespuere apocrypha, verum quidem sunt nonnulla sine auctoris nomine de ejus Assumptione conscripta, quae, ut dixi, ita caventur, ut ad confirmandam rei veritatem legi minime permittantur. Hinc sane pulsantur nonnulli, quia nec corpus ejus in terra invenitur, nec Assumptio ejus cum carne, ut in apocrypha legitur, in catholica reperitur historia. Quibus dicendum est quia si Moysi corpus ab homine non invenitur in terris, cum quo locutus est Deus facie ad faciem; illius quaerere dementia est, per quam idem majestatis Deus incarnatus effulsit in terris. Neque enim dignum est de corporis ejus notitia sollicitum quempiam esse, quam non dubitat super angelos elevatam cum ufficere debet tantum no
Abbreviated transcription (Latin):
liberemini de manu inimicoꝵ
ur̃oꝵ. Et cõmissum ẽ bellum.
extendit ionathas manum
suã ꝑcut̾e bachide: ce diuer¬
tit ab eo retro. & desiliuit
ionatha: ce transnatauer̃t ior¬
t cecidert̃ de parte bachidis
die illa mille uiri: e reuer¬
nitionẽ quȩ erat in ihericho.
& in aminaum. & in bethoro.
& phara. & thopo: muris ex¬
celsis. & portis &e seris. Q posu¬
it custodiã in eis: ut inimici¬
cias exercerent in isrł. Et mu¬
niuit ciuitatẽ bethsurã. & ga¬
tara & arcẽ: & posuit in eis
auxilia .&. apꝑatꝰ eschaꝵ. Et

Expanded text:
de manu inimicorum vestrorum et commissum est bellum et extendit Ionatha manum suam percutere Bacchidem et devertit ab eo retro et desiluit Ionathan et transnataveret ceciderunt de parte Bacchidis die illa mille viri et reveritionem quae erat in Hiericho et in Ammaum et in Bethoron et Phara et Thopo muris excelsis et portis et seris et posuit custodiam in eis ut inimicitias exercerent in Israhel et munivit civitatem Bethsuram et Gazara et arcem et posuit in eis auxilia et adparatum escarum et
Abbreviated transcription (Latin):
cabat in illos &e illudebat. & fac¬
ta est tribulatio magna in isrł:
qualis non fuit ex qua die non
t congregati st̃ om̃s amici
uidȩ : & dixerunt ionathe.Ex qͦ
fr̃ tuus uidas defunctus ẽ. uir si¬
milis ei non ẽ qͥ exeat contͣ in¬
imicos: bachidẽ & eos qͥ inimi¬
ci st̃ gentis nr̃ȩ. Nẽ itaq te eli¬
gimus hodie ẽẽ nobis in pͥnci¬
pem &e ducẽ ꝓ eo: ad bellandũ
bellũ nr̃m. & suscepit ionathas
tẽpore illo pͥncipatũ: & surrex̃

Expanded text:
cabat in illos et inludebat et faccabat in illos et inludebat et facta est tribulatio magna in Israhel qualis non fuit ex qua die non t congregati sunt omnes amici Iudae et dixerunt Ionathae ex quo frater tuus Iudas defunctus est vir similis ei non est qui exeat contra inimicos Bacchidem et eos qui inimici sunt genti nostrae nunc itaque te elegimus hodie esse nobis principem et ducem ad bellandum bellum nostrum et suscepit Ionathas tempore illo p
Abbreviated transcription (Latin):
t mouit exercitus de castris:
ce stetert̃ illis obuiã. Et di¬
uiserunt eqͥtes in duaspartes:
& fundibularũ & sagittarii
p̃ibant exercitũ. & pͥmi certa¬
minis om̃s potentes. Bachides
aut̃ erat in dextro cornu. Et
missũ est p̾lium a mane usq
ad uesꝑam. Et uidit uidas qr
firmior est pars exercitus bachi¬
dis in dextris : ce conuenerunt
cũ ipso om̃s constantes corde:
&e contrita est dextͤra pars ab
eis : ce ꝑsequutꝰ est eos usq ad
tergo: & ingrauatũ est p̾lium.
& cecidert̃ uulnerati multi. ex
his ce illis. Et uidas cecidit: et
ceteri fugerunt. Feria qͥnta.¬
actum est post obitũ udȩ
emersert̃ iniqui in om̃ib
finib isrł: &e exorti sunt om̃s
qui operabantur iniquitatem.
in dieb illis facta est fames mag¬
na ualde: & tradidit se bachidi
omnis regio eoꝵ cum ipsis. Et
elegit bachides impios uiros: c
constituit eos dominos regionis.
Et exquirebant &e perscruta¬
bantur amicos iudȩ. & adduce¬
bant eos ad bachidem: ce uindi¬

Expanded text:
stris et steterunt illis obviam et divisi sunt equites in duas partes et fundibalarii et sagittarii praeibant exercitum et primi certaminis omnes potentes Bacchides autem erat in dextro cornu et pmissum est proelium a mane usque ad vesperam et vidit Iudas quia firmior est pars exercitus Bacchidis in dextris et convenerunt cum ipso omnes constantes corde et contrita est dextra pars ab eis et persecutus est eos usque ad tergo et ingravatum est proelium et ceciderunt vulnerati multi ex his et illis et Iudas cecidit et ceteri fugerunt et Ionaactum est post obitum Iudae emerserunt iniqui in omnibus finibus Israhel et exorti sunt omnes qui operabantur iniquitatem in diebus illis facta est fames magna valde et tradidit se Bacchidi omnis regio eorum cum ipsis et elegit Bacchides impios viros et constituit eos dominos regionis et exquirebant et perscrutabantur amicos Iudae et adducebant eos ad Bacchidem et vindi
Abbreviated transcription (Latin):
Texiert̃ filii iambri le .iii.¬
ex nadaba. & cõprehendert̃
ioħem & omĩa quȩ habebat. &
abiert̃ habentes ea. Post hȩc uer¬
ba renuntiatũ est ionathȩ et
symoni fr̃i eiꝰ. qr filii iambri
faciunt nuptias magnas. & du¬
cunt sponsam ex nadaba filiã
unius de magnis pͥncipibus
chanaan. cũ ambitione magna.
& recordati st̃ sanguinis ioħis
fr̃is sui:ce ascendert̃ & abscon¬
der̃t se sub tegum̃to montis.

Expanded text:
exierunt filii Iambri ex Madabas et conprehenderunt Iohannem et omnia quae habebat et abierunt habentes ea post haec verba renuntiatum est Ionathae et Simoni fratri eius quia filii Iambri faciunt nuptias magnas et ducunt sponsam ex Nadaba filiam unius de magnis principibus Chanaan cum ambitione magna et recordati sunt sanguinis Iohannis fratris sui et ascenderunt et absconderunt se sub
Abbreviated transcription (Latin):
ichil sub sole nouũ. nec łcuqir¬
ualet qͥs qmͣ dicere hoc recens
est: iam enim p̾cessit in scłis quȩ
fuert̃ ante nos. Non est pͥoꝵ me¬
moria: sed nec eoꝵ qͥdem quȩ pꝰ¬
ea futura st̃ erit recordatio apd̃
eos qͥ futuri st̃ in nouissimo. Ego

Expanded text:
ihil sub sole novum nec valet quisquam dicere ecce hoc recens est iam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos non est priorum memoria sed nec eorum quidem quae postea futura sunt erit recordatio apud eos qui futuri sunt in novissimo ego
Abbreviated transcription (Latin):
ce ecce uniuersa uanitas . &e af¬
flictio sp̃c. Peruersi difficile corri¬
guntur: & stultoꝵ infinitus est
numerus: Loquutꝰ sum in corde
meo dicens. Eece magnus effectꝰ
sum: & precessi sapientia omnes
um ut scirẽ prudentiã atq doc¬
trinã: erroresq & stulticiã. Et
agnoui qd̾ in his quoq ẽẽt labor

Expanded text:
ecce universa vanitas, et afflictio spiritus. Perversi difficile corriguntur, et stultorum infinitus est numerus. Locutus sum in corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes,um, ut scirem prudentiam, atque doctrinam, erroresque et stultitiam; Et agnovi quod in his quo
Abbreviated transcription (Latin):
tu ñ uis. Hoc aut̃ dicebat ait
eũgłista: significans qua mor¬
te ẽẽt clarificaturꝰ dm̃. Et ne
dura & intolerabilis petro ui¬
deret᷑ passio crucis: hanc suo
exemplo pius magist̾ linire
curauit dicens. Sequere me:
id ẽ me imitare. Ac si dicerce
dñs. Tanto gͦ tolerabiliꝰ cru¬
cis passionẽ sustinebis: qͣnto in
eius sufferentia mea te seqͥ ues¬
tigia recordaberis. Barnabȩ.¬
iura suscipiunt. ad lace¬
randum subditos in ardescunt:
t̾rorem potestatis exhibent.
& qͥb ꝓdeẽ debuerant nocent.
& qr caritatis uiscera ñ hab̾ert.
dñi uideri appetunt: patres
se ẽẽ minime recognoscunt.
humilitatis locũ in elationem
dñationis immutant: &e si qnͣ¬
do extrinsecus blandiuntur
intrinsecus seuiunt. Be qͥbus¬
alias ueritas dicit. Lleniunt ad

Expanded text:
oc autem dicebat, ait evangelista, significans qua morte esset clarificaturus Deum. » Et ne dura et intolerabilis Petro videretur passio crucis, hanc suo exemplo pius magister lenire curavit, dicens: « Sequere me, » id est imitare me. Ac si diceret Dominus: Tanto ergo tolerabilius crucis passionem sustinebis, quanto in ejus sufferentia mea te sequi vestigia recordaberis: ut siccuram suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt, terrorem potestatis exhibent; et quibus prodesse debuerant, nocent: et quia charitatis viscera non habent, domini videri appetunt, patres se esse minime recognoscunt, humilitatis locum in elationem dominationis immutant; et si quando extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt: de quibus Veritas dicit: Veniunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
etro post trinã negationẽ.
tercio confitenti suũ amo¬
rem: t̾cio suas oues ei dñs com¬
mendat dicens. Si diligis me:
pasce oues me. as siue agnos me¬
os. Post cõmendationẽ qͦq ouiũ
qͥd ꝓ eisd̾e ouib passurus ẽẽt in¬
timare eurauit dicens. Amen
amen dico tibi: cum ẽẽs ium

Expanded text:
 post trinam negationem, tertio confitenti suum amorem, tertio suas oves ei commendavit, dicens: Si diligis me, pasce oves meas, sive agnos meos. Post commendationem quoque ovium, quid pro eisdem ovibus passurus esset, intimare curavit, dicens: « Amen, amen dic
Abbreviated transcription (Latin):
S primum potestate pb̃ri.
nitudini attestaretur etiam
magnitudo factoꝵ. fidemq uer¬
bis daret uirtus ostensa: & no¬
ua facerent qui noua predica¬
rent. Unde nunc quoq cum
fidelium numerositas excreuit.
intra scãm eccłiam multi sunt
qui uitam uirtutum tenent. &
signa uirtutum non habent: qr
frustra miracłm foris ostendit᷑.
si deest qd̃ intus oꝑetur. Nã iux¬
ta magistri gentium uocẽ: lin¬

Expanded text:
s primum potestatem signorsorum magnitudini attestaretmagnitudo factorum, fidemque verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui viam virtutum tenent, et signa virtutum non habent. Quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta magistri gentium
Abbreviated transcription (Latin):
marinȩ gerasenoꝵ: de qua tͣns¬
fretando sicut matħs scribit ue¬
nerat galileam: uel certe ipsa
capharnaum ciuitas. xp̃i dicta
est. quam non nascendo sed uir¬
tutib illustrando suam ipse fe¬
cerat. Ꝙ ecce uiri portantes in
lecto hominẽ qui erat parali¬
ticus: & querebant eum infer

Expanded text:
marinae Gerasenorum, de qua transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri portantes in lecto hominem qui erat paralyticus, et quaerebant eum infer
Abbreviated transcription (Latin):
rentib: ac ꝑhoc addendo dignꝰ
est enim oꝑarius cibo suo. pror¬
sus aꝑluit ce illustrauit unde
hȩc omĩa loqueretur. Hanc aut̃
potestatem uirgȩ nomine:. sig¬
nificauit cum dicit. ne quid
tollerent in uia nisi uirgam tm̃:
ut intelligatur qr ꝑ potestatem
erunt. Hoc & de duab tunicis
intelligendum est: ne quisqmͣ
eoꝵ preter eam qmͣ ẽẽt indu¬
tus aliam portandã putaret
sollicitꝰ. ne opus ẽẽt cum illa¬
ex potestate yosset acciꝑe. F&. ui¬
&e ih̃c sedebat docens. & erant
e.pharisei sedentes. & reliqua.
sedens docuerit pb̃ri.¬
quando seribis ce pha¬
riseis consedentib ꝑaliticũ
curauit. lucas breuiandi gr̃a
preterit: seo matħs ee marcꝰ
naum hoc eum fecisse testan¬
tur: quȩ difficilius soluerent᷑.
si matħs etiam nazareth nomi¬
naret. Nunc uͦ uel ipsa galilea
in qua erat natareth intelligen¬
da est dicta ciuitas xꝑi ad distinc¬
tionem uidelicet regionis trans¬

Expanded text:
rentibus, ac per hoc addendo: dignus rentibus, ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit, et illustravit unde haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dixit, nequid tollerent in via nisi virgam tantum, ut intelligatur quia potestate erunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus, aliam portandam putaret sollicitus: ne opus esset, cum ex illa potestate possit accipere. et ipse sedebat docens, et erant pharisaei sedentes, etc. sedens docuerit quando scribis et pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeterit, sed Matthaeus et Marcus naum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis trans
Abbreviated transcription (Latin):
tio loquenti: Crede racharia an¬
gło. crede cȩlesti ministro: ac¬
commoda nuntio fidem. si non
uis ꝑdere uocem. scce ubi incur¬
risti ꝑfidiȩ noxam: statim ac¬
cepisti in ostio linguȩ cathenã.
hic angłs gaudium portat. & uin¬
cłm: fidem obseruat ce uoce. Si cre¬
dideris gaudiũ meruisti: si non
credideris uincłm incurristi. lln

Expanded text:
t angelus: Crede, Zacharia, angelo, crede coelesti ministro: accommoda nuntio fidem, si non vis perdere vocem. Ecce ubi incurristi perfidiae noxam, statim accepisti in ostio linguae catenam. Hic angelicus et gaudium portat et vinculum: fidem observat et vocem. Si credideris, gaudium meruisti; si non credideris, linguae vinculum in
Abbreviated transcription (Latin):
iołns merita. exordia na
frequentat quo carnalia cuncta
reliquit: dñi tantum illustris
ce beata natiuitas celebratur.
quam stella ꝓdidit. & herodes
pletus agnouit. .Le.ii.¬

Expanded text:
Cujus merita exordia natfrequentat quo carnalia cuncta reliquit. Domini igitur illustris et beata nativitas celebratur, quam stella prodidit, et Herodes pletus
Abbreviated transcription (Latin):
pore sus. Non credidit zacharias
sterilitatem iussu dei parituram:
retur a matre: ut tunc accipi¬
at uerbum. ubi susceꝑit filium.
Obstupuit ecce in cythara corpo¬
ris uocabulum uocis: & cum uni¬
uersa uiuerent in corpore men¬
bra. sola mortua iacuit in sepul¬
chro denuncia lingua. Erat au

Expanded text:
potestas! Non credit Zacharias sterilem jussu Domini parituram, ratur a matre, ut tunc accipiat verbum, ubi susceperit filium. Obstupuit in cithara corporis pulsabulum vocis, et cum universa viverent in corpore membra, sola jacuit in sepulcro d
Abbreviated transcription (Latin):
accipite. siue corpus sine sangui¬
bibit: ex boc om̃s: hic ẽ crm san¬
guis meus. Bide singula. Qui pri
secretur. pais est ubi aũ uerba
audi dicentẽ. Accipite ⁊ edite ex
hoc om̃s. hoc est enum corpꝰ meũ.
Et aute uerba xp̃i: calix est uino
& aqua plenus. bbi aũ uerba p̃i
operata fueriut. ibi sanguis cffi¬
uersa couuerterc. ⁊einde .r̃. ih̃e
cestificatur. qd̃ corpus suũ s. sau

Expanded text:
us, sive sanguibibite ex eo omnes; hic est enim sanguis meus. Vide singula. Qui pridte, quam consecretur, panis est: ubi autem verba audi dicentem. Accipite, et edite ex eo omnes; hoc eEt ante uerba Christi calix est uini et aque plenus. Vbi uerba Christi operata fuerint, ibi sanguis effiuersa conuertere. Deinde ipse testificatur no
Abbreviated transcription (Latin):
ne fit corpus xp̃i. et̃ uinũ cũ aqͣi
caice mixtũ fit sanguis consecra¬
tionc uerbi celestis ⁊̃ u aũ.
ed forte dicis. Speciem sangni¬
us ñ uideo: s babet similitu¬
dinem. Sicut cim mortis similitu
horror cruoris sit. & pretium camẽ

Expanded text:
sti, et vinum cum aqua in calice missum fit sanguis consecratione verbi coelestis. § 1. Sed forte dicis: Speciem sanguinis non video; sed habet similitudinem. Sicut enim mortis similitudhorror cruoris sit et pretium tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pħando solũ predixerant. ille &e
pͥmo uenturum ꝓpħando signa¬
uit: ce mox uenientẽ ostenden¬
do monstrauit. Qui certe grã
dispensationis non solũ iustis:
s e pontificali stẏrpe ortis pa-¬
rentib natus asseritur. Le.ii.
uit sacerdos sicut ex lectio¬
ne ȩũgłica audiuimus no¬
mine zacharras de uice abia.
&e uxor illi de filiab aaron. &
nomen eius elisabeth. Erant au¬
tẽ iusti ambo ante dm̃. lustis qͥp¬
Ipe parentib ẽ genitus: ut eo
confidentius iusticiȩ p̃cepta po¬
płis daret. quo hȩc ipse ñ quasi
noua didicisset. s uelut heredi¬
tario uire a ꝓgenitorib accep¬
ta seruaret. De sacerdotali ꝓsa¬
pia ortus est: ut eo potentius
mutationẽ sacerdotũ p̾conare¬
tur. quo ipsum ad sacerdotale
genus ꝑtinere claresceret. Ne¬
deptor ceem̃ n̾r in carne appa¬
rens sic̃ rex nob̃ fieri dignatus
ẽ. regnũ cȩleste tribuendo. ita
etiã pontifex factus ẽ semetip¬
sũ ꝓ nob̃ offerendo hostiã d̾o in

Expanded text:
do solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥsqͥs de muliere. natus ẽ: in¬
ferior ẽ ioħe. Bic̃ fortasse aliqͥs.
Si int̾ natos mulierũ ioħs ma¬
ior ẽ: maior saluatore: absit.
egressus est: iste impollutȩ. uul¬
uȩ flore. ꝓgenitus. Ideo autem
cum. iohannis natiuitate dnĩ
generatio deputatur: ne dñs
extra ueritatem uideatur con¬
ditionis humanȩ. Si comparet᷑
hominib ioħs: premissus est
ante dm̃. Tanta in illo excellen¬
tia erat. tanta gr̃a: ut ipse pu¬
tatus sit xp̃c. Quid ergo dixit
de. xp̃o: Nos omnes de plenitu¬
dine eius accepimus. Qui ergo
nos omnes: Prophetȩ.patriarchȩ.
apostoli. quiq scĩ. & ante incarna¬
tionem premissi. uel ab incarnato
missi: nos omnes de plenitudine
eius accepimus. Nos uasa sumus.

Expanded text:
natus est, inferior est Joanne. Dicit fortasse aliquis: Si inter natos mulierum Joannes major est, major est Salvatore. Absit. effusus est, iste impollutae vulvae flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate Domini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videatur conditionis humanae: si comparetur hominibus Joannes, praemissus est ante Deum. Tanta in illo excellentia erat, tanta gratia, ut ipse putatus sit Christus. Quid ergo dixit de Christo? Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Quid est, Nos omnes? Ergo Prophetae, Patriarchae, Apostoli, quotquot sancti, et ante incarnationem praemissi, vel ab incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus: nos vasa sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
ac audientem a loquente tͣis¬
sor ans. uerbi erat minister
ieportitor. Sc̃s inqmͣ ioħes
pũ in se legis quȩ longo tẽ
pore x pm̃ ꝑ signa et indicia
monstrabat ostendit: & ideo
misit ad xp̃m duos de disci¬
bulis suis. Isti duo discipłi
Ia ioħe ad xp̃m̃ missi forte du¬
o popłi sunt: quoꝵ unus ex
uideis credidit. alter ex gen

Expanded text:
ad audientem a loquente transad audientem a loquente transsonans, Verbi erat minister et portitor. Sanctus, inquam, Joannes typum in se Legis, quae Christum longe per signa et indicia monstrabat, ostendit; et ideo misit ad Christum duos de discipulis suis. Isti duo discipuli a Joanne ad Christum missi, forte duo populi sunt, quorum unus ex Judaeis credidit, alter ex Gen
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrȩ. & nox infidelitatis op¬
presserant. & solem iusticiȩ as¬
picere non ualebant. beatus ioħs
quasi lucerna premittitur: ut
oculi cordis qui lippitudine in¬
iquitatis oppressi. magnum &e
uerũ lum̃ uidere non pot̾ant.
ad lum̃ lucernȩ pͥmũ qͣsi tenu¬
em splendorẽ uidere consuesce¬
rent: ut paulat̾i peccatoꝵ nu¬
bilo remoto. & infidelitatis hu¬
more digesto. adueniente.xp̃o
ab illo cȩlesti lumine lefificari
possent potꝰ qm̃ retorqueri.
icut lipientes ocłos: Le .ui
ad uidendum prouocas
si exiguum splendorem lu¬
cernȩ ostenderis. & amplius
crucias si lumen magnum
ingesseris: ita dñs & saluator
noster qui est lumen uerum.
nisi prius beatum igħem ue¬
lut lucernam premit eret
claritatem eius totus muntꝰ
sustinere non posset.Loqu:¬
tur iohannes &e dicat. Ego uox
clamantis in deserto. llox e¬
rat: quia uerbi spu repleba¬
tur. Sicut sermo uocis quo¬
dam mͦ ministerio ac uehicło

Expanded text:
tenebrae et nox infidelitatis optenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebat; beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui lippitudine iniquitatis oppressi magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent; et paulatim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine laetificari possent potius quam torqueri. Sicut enim lippientes oculos ad videndum provocas, si exiguum splendorem lucernae ostenderis; et amplius crucias, si lumen magnum ingesseris: ita Dominus et Salvator noster, qui est lumen verum, nisi prius beatum Joannem velut lucernam praemitteret, claritatem illius totus mundus sustinere non posset. Loquatur Joannes, et dicat, Ego vox clamantis in deserto . Vox erat; quia Verbi Dei spiritu replebatur. Sicut sermo vocis quodam modo ministerio ac vehiculo
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s: scd̃m illud quod de dño
ipse ioħs dixit. Illum oportet
crescere: me autem minui. At hu¬
milietur homo: eo die natus est
ioħs quo incipiunt decrescere
dies. Ut exaltetur d̾s: eo die na¬
tus est. xp̃c. quo incipiunt cres¬
cere dies. Magnum sacramentũ
fr̃ẽs dilectissimi. Ideo celebramus
natalem ioħis sicut & xp̃i: quia
rio altitudinis nr̃ȩ. Quo myste¬
mine minuamur: ut in dõ cres¬
camus. I nobis humiliemur:
ut in deo crescamus. humilietur
humana presumptio: ut crescat
diuina miseratio. Nam huiꝰ rei
sacramentum: etiam in mortib¬
t minuatur homo. caput
iohannis absciditur: ut
exaltetur d̃s. xp̃c in ligno sus¬
penditur. Quare autem beatũ
iohannem dñs &e saluator nr
lucernam ẽẽ dixerit. & quare
eum ante se mitti uoluerit. bre¬
rib intimabo. Premissus ẽ enim
iohannes uelut uox ante uerbũ:
lucerna ante solem. preco ante
iudicem: seruus ante dominũ.
amicus ante sponsum. Et quia
uniuersum mundum peccatoꝵ

Expanded text:
secundum illud quod de Domino ipse Joannes dixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo incipiunt crescere dies. Magnum sacramentum, fratres charissimi. Ideo celebramus Natalem Joannis, sicut et Christi, quia rio altitudinis nostmine minuamur, ut in Deo crescamus; in nobis humiliemur, ut in illo exaltemur; humilietur humana praesumptio, ut crescat divina miseratio. Nam hujus rei sacramentum etiam in passiot mJoannis abscinditur; ut exaltaretur Deus, Christus in ligno suspenditur. Quare autem beatum Joannem Dominus et Salvator noster lucernam esse dixerit, et quare eum ante mitti voluerit, brerae intimabo: praemissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante judicem, servus ante dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
nulli uinqmͣ scoꝵ leginus fuis¬
se concessũ. Solius enĩ dñi et
beati ioħis dies natiuitatis in
uniuerso mundo celebrat᷑ et
colitur. Illum enĩ sterilis peꝑit:
istũ uirgo concepit. In elisabeth
sterilitas uincitur: in beata ma¬
ria conceptionis consuetudo
mutatur. Plisabeth uirũ cog¬
noscendo filiũ genuit.: maria
angło credidit & concepit. ho¬
minẽ concepit elisabeth. homi¬
ne̾ maria: sed elisabet solũ ho¬
minẽ. maria dm̃ ce hominem.
ioħis: Ilnde int̾positus: un¬
de ꝓmissus: Magnus gͥ ioħes.
Cuius magnitudini etiã salua¬

Expanded text:
lli unquam sanctorum legimus fuisse concessum. Solius enim Domini et beati Joannis dies nativitatis in universo mundo celebratur et colitur. Illum enim sterilis peperit; istum virgo concepit. In Elisabeth sterilitas vincitur; in beata Maria conceptionis consuetudo mutatur. Elisabeth virum cognoscendo filium genuit; Maria angelo credidit, et concepit. Hominem concepit Elisabeth, et hominem Maria; sed Elisabeth solum hominem, Maria Deum et hominem. annes? Unde interpositus, unde praemissus? Magnus igitur Joannes, cujus magnitudini etiam Salva
Abbreviated transcription (Latin):
eũ: tu es sacerdos in ȩt̾num se¬
cundũ ordinẽ. melchissedech. Lc¬
elchissedec ut legimus .iii.
sacerdos dei longe legalis
sacerdotii tempora p̃cessit. of¬
ferens dño panẽ &e uinũ. Et̃
ideo redemptor nr̃ sacerdos ẽẽ
dicitur scdm̃ ordine̾ melchisse.¬
dech: qr ablatis uictimis legali¬
b. id ẽ sacrificũ genus. in mys

Expanded text:
es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem s
Abbreviated transcription (Latin):
nomine meo dicentes ego sum
xp̃c.: & multos seducent. Quoꝵ
unus est sẏmon samaritanus:
quem in actib apłoꝵ legimus:
tens. ego sum sermo dei. ego sum
speciosus. ego paraclytus. ego oni¬
nipotens: ego omnia dei. e.ixͣ.
ohannes apostolus. in epistola sua
loquitur. Audistis quia antixp̃c
uenturus est: nunc autem anti¬
ccp̃i multi sunt. Ego reor omnes
heresiarchas anticristos ẽẽ: & sub
nomine cristi ea docere que con¬
traria xp̃o sint. Nec mirum si a¬
liquos ab his uideamus seduci. cũ
dominus dixerit ce multos sedu¬
cent. Audituri autem estis pre¬
lia: ce opiniones preliorum. hi¬
dete. ne turbemini. Oportet e¬
nim hec fieri: sed nondum est
finis. Cum igitur hec fieri ui¬
demmus. non putemus diem
instare iudicũ. sed in tempꝰ
aliud reseruari: cuiꝰ signũ ꝑs¬
picue in cõseqͣntibꝰ ponit᷑. Surgae
enĩ gens contͣ gentẽ. ⁊ regnũ adu̾¬
sus regnũ. ⁊ ertͣ pestilentie ⁊ fames

Expanded text:
nomine meo, dicentes: Ego sum Christus, et multos seducent. Quorum unus est Simon Samaritanus, quem in Actibus apostolorum legimus, tens: Ego sum sermo Dei, ego sum speciosus, ego paracletus, ego omnipotens, ego omnia Dei. Sed et Joannes apostolus in epistola sua loquitur: Audistis quia Antichristus venturus est, nunc autem Antichristi multi sunt . Ego reor omnes haeresiarchas, Antichristos esse, et sub nomine Christi ea docere, quae contraria sunt Christo. Nec mirum si aliquos ab his videamus seduci, cum Dominus dixerit: Et multos seducent. Audituri enim estis praelia, et opiniones praeliorum: videte ne turbemini. Oportet enim haec fieri; sed nondum est finis. Cum haec igitur fieri viderimus, non putemus diem instare judicii, sed in tempus illud reservari, cujus signum perspicue in consequentibus ponitur. Consurget enim gens contra gentem, et regnum contra regnum, et erunt pestilentiae
Abbreviated transcription (Latin):
cusatio. dum non de cellario.
sed de corde istam elemosinã
iubemur implere: ut ꝑ uiam
uitȩ ad eternam patriam me¬
reamur ꝑuenire. Duob enim
p̃ceptis id est diliges dm̃ &e dili¬
ges. ꝓximũ. quasi duob spirita¬
lib pedib si ꝑ uiam uerȩ carita¬
tis uolumus currere: ad ȩt̾nam
pat̾am possumꝰ felicit̾ ꝑuenire.
currebat apłs paulus: quando
dicebat. Ego gͥ sic curro: ñ qͣsi
in incertũ. Qui gͦ dilexerit in¬
imicos suos: illud in eo implet᷑
celis ẽ. Elige mͦ qd̾ tͥ placuerit.
Si inimicos dilexeris: ñ solum
anicus. s etiã filius dei ẽẽ me¬
reberis. Si uͦ inimicos amare no¬
lueris. ꝓpitiũ dm̃ habere. ñ po¬
teris: qr scriptũ est. Qui odit
frẽm suu̾: omicida ẽ. Et iterũ.

Expanded text:
cusatio, dum non de cellario, cusatio, dum non de cellario, sed de corde istam eleemosynam jubemur implere, ut per viam vitae ad aeternam patriam mereamur pervenire. Duobus enim praeceptis, id est, diliges Dominum Dgendo proximum, quasi duobus spiritualibus pedibus per viam verae charitatis valebimus currere, et ad aeternam patriam poterimus feliciter pervenire. currebat apostolus Paulus, quando dicebat, Ego autem sic curro, non quasi in incertum . 4. imicos suos, illud in eo impletumcoelis est. Elige modo quod tibi placuerit. Si inimicos dilexeris, non solum amicus, sed etiam filius Dei esse mereberis. Si vero inimicos amare nolueris, propitium Deum habere non poteris: quia scriptum est, Qui odit fratrem suum, homicida est ; et iterum,
Abbreviated transcription (Latin):
on dixit dñs discite a me
mortuos suscitare : suꝑ aquas sic¬
cis pedib ambulare. Non hoc dix.
Sed quid ait: Quia mitis sum &
humilis corde. Et iterũ. Biligite
inimicos ur̃os. benefacite his qui
oderunt uos: sicut er pater u̾r
cȩlestis solem suum oriri fac̃ suꝑ
bonos & malos. & iterum. Estote
fratres in quib debeamus & dm̃
& beatos martyres imitari: ista
tamen duo precipua sunt. id ẽ
ut mites simus ce humiles corde.
er inimicos nr̃os toto corde ce to¬
tis uirib diligamus. Biligendis
inimicis fratres karissimi nullꝰ
unquam in ueritate potest ex¬
cusari. Potest mͥ aliqͥs dicere. N
possũ ieiunare: non possũ iugi¬
lare. Numquid potes dicere: ñ
otest aliquis dicere. non pos¬
sum res meas totas pauperib
dare: & in monasterio deo ser¬
uire. Numquid potest dicere: ñ
possum diligere: Si dixeris quia
dimus tibi. Si autem dixeris qd̾
non possis in te. peccantib indul¬
gere omnino non credimus:
quia nulla remanet nobis ex¬

Expanded text:
on dixit: Discite a me mortuos suscitare, super aquas siccis pedibus ambulare; non dixit; sed quid ait? quia mitis sum et humilis corde; et iterum: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos: sicut et Pater vester coelestis solem suum oriri facit super bonos et malos . Et iterum: Estote multa in quibus debeamus Dominum et beatos tamen duo praecipua sunt: id est, ut mites simus et humiles corde, et inimicos nostros toto corde et totis viribus diligamus. De diligendis inimicis, fratres charissimi, nullus unquam in veritate se poterit excusare. Potest mihi aliquis dicere, Non possum jejunare, non possum vigilare: numquid potest dicere, Non otest dicere, Non possum res meas totas pauperibus donare, et in monasterio Deo servire: numquid potest dicere, Et non possum diligere? Si didimus tibi. Si autem dixeris, quod non possis in te peccantibus indulgere, omnino non credimus, quia nulla nobis remanet ex
Abbreviated transcription (Latin):
uxta hystoriã: manifestꝰ ronimi.
est sensus. Recedente autem do¬
mino de templo. omnia legis
edificia. &e compositio manda¬
toꝵ ita destructa est: ut nichil
a uideis possit impleri. & ca¬
pite sublato: uniuersa inter
se menbra compugnent.Seden¬
te. autem eo super montem oli¬
ueti: accesserunt ad eum disci¬
puli secreto dicentes. Bic nob̾
quando hec erunt: ce qd̾ sig

Expanded text:
uxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia, et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil a Judaeis possit impleri; et capite sublato, universa inter se membra compugnent. Sedente autem eo super montem Oliveti, accesserunt ad eum discipuli secreto, dicentes: Dic nobis quando haec erunt, et quod si
Abbreviated transcription (Latin):
in carne dñs &e redemp¬
tor nr̃. multos dispensa¬
tionis suȩ testes misit & nun¬
tios: qui diuersis temporib diu̾¬
sis ifrłiticȩ plebis tribub orti. ñ
diuersa fide. s uno eodemq per
omnia sensu eiusdem incarnati¬
onis mysteriũ. ꝓpħando p̃cine¬
rent. Hoꝵ ultimus & quasi limes
quidã legis & eu̾głii figurȩ & ue¬
ritatis ioħs apparuit: dño at¬
testante qͥ ait. Lex &. ꝓpħȩ usq
ad ioħem: ex eo regnũ dei eu̾geli

Expanded text:
in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
dunt ad eum discipuli secre¬
to dicentes. qui mysteria & fu¬
turorum reuelationem nosse
cupiebant. Et interrogant
tria:. quo tempore iherusalem
destruenda. quo uenturus
xxpẽ. quo consummatio seculi¬
sit futura. Multi uenient in¬

Expanded text:
dunt ad eum 193 discipuli secreto, qui mysteria et futurorum revelationem nosse cupiebant, et interrogant tria: Quo tempore Jerusalem destruenda sit; quo venturus Christus; quo consummatio saeculi futura sit. Multi enim ven
Abbreviated transcription (Latin):
nimalium dicentem. bilibris tri¬
tici denario. & tres bilibres ordei
denario: & uinum &e oleum ne.
leseris. & cum aꝑuisset sigillum
quartum: audiui uocem quarti
animalis dicentis. Neni ce uide
& ecce equus pallidus. & qui sede¬
bat desuꝑ nomen illi mors. & in¬
ferus sequebatur eum. & data

Expanded text:
ritici denario et tres bilibres hordei denario et vinum et oleum ne laeseris et cum aperuisset sigillum quartum audivi vocem quarti animalis dicentis veni et vidi et ecce equus pallidus et qui sedebat desuper nomen illi Mors et inferus sequebatur eum et data
Abbreviated transcription (Latin):
exiuit alius equus rufus: ce qui
sedebat suꝑ eum. datum ẽ ei ut
sumeret pacem de terra .o. ut
inuicem se interficiant: &. datus
est illi gladius magnus. Le.ii¬
It cum aꝑuisset sigillum t̾eium:
audiui tercium animaldicens.
ueni & uide. & ecce equus nger:
ce qui sedebat suꝑ eum habebat᷑
statẽram in manu sua. & audui

Expanded text:
exivit alius equus rufus et qui sedebat super illum datum est ei ut sumeret pacem de terra et ut invicem se interficiant et datus est illi gladius magnus et cum aperuisset sigillum tertium audivi tertium animal dicens veni et vidi et ecce equus niger et qui sedebat super eum habebat stateram in manu sua et aud
Abbreviated transcription (Latin):
philadefiȩ eccłiȩ scribe. Hȩc
dicit sc̃s & uerus qui habet cla¬
iuim dauid: qui aꝑit ce nemo
claudit. claudit ce nemo aperit.
Scio oꝑa tua. Ecce dedi coram te
ostium aꝑtum. quod nemo po¬
test elaudere: qr modicam ha¬
bes uirtutem. ce seruastĩ uerbũ
meum. & non negasti nomen
meum. Ec̃ce dabo de synagoga
sathanȩ qui dicunt se uideos ẽẽ
& non sunt:sed mentiuntur.
Ecce faciam illos. ut ueniant &
adorent ante pedes tuos. & sci¬
ent qr ego dilexi te. qm̃ seruasti
uerbum patientiȩ meȩ: & ego
te seruabo ab hora temptatioĩs
quȩ uentura est in orbem uni¬
uersum. temptare. habitantes

Expanded text:
e scribe: Haec dicit sanctus et verus, qui habet clavem David, qui aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit: Scio opera tua. Ecce dedi coram te ostium apertum quod nemo potest claudere, quia modicam habes virtutem, et servasti verbum meum, et non negasti nmeum ecce dabo de synagoga Satanae qui dicunt se Iudaeos esse et non sunt sed mentiuntur ecce faciam illos ut veniant et adorent ante pedes tuos et scient quia ego dilexi te quoniam servasti verbum patientiae meae et ego te servabo ab hora temptationis quae ventura est in orbem universum temptare habitantes