comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serit. ad ea que distulimꝰ retractanda.
Ampliꝰ audite et difficiliꝰ. Et maiora
his inquit demonstrabit ei opera: ut
uos miremini. Maiora his. Qͥb maicea:
Facile occurrit: his que modo audistiᷤ.
curationib languoꝵ corporalium.
De isto enĩ qui triginta et octo annoᷤ
habebat in infirmitate. et xp̃i u̾bo
sanatus ẽ: nata ẽ huiꝰ occasio tota
sermonis. E ꝓpt̃ hoc dñs dicere po¬
tuit : maiora his demonstrabit ei oꝑa.
ut uos miremini. St̃ enĩ oꝑa maio¬
ra quã ista: & demonstrabit ea pat̃
filio. Non demonstrauit. tãquã de p̃¬
terito: s demonstrabit de futuro:
hoc ẽ demonstraturus ẽ. Rursus dif¬
ficilis orit᷑ questio. Est enĩ aliqͥd apud
patrẽ : qd̃ filio ñdũ demonstratũ sit :
Est aliqͥd apud patrẽ qd̾ adhuc late¬
bat filiũ: quando ista filiꝰ loquebat᷑:
Si enĩ demonstrabit. hoc ẽ demonstra¬
turus ẽ: nondũ demonstrauit. Et tẽ¬

Expanded text:
serit, ad ea quae distulimus retractanda. serit, ad ea quae distulimus retractanda. 4. Amplius audite et difficilius: Et majora his, inquit, demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Majora his: quibus majora? Facile occurrit, iis quas modo audistis, curationibus languorum corporalium. De isto enim qui triginta et octo annos habebat in infirmitate, et Christi verbo sanatus est, nata est hujus occasio tota sermonis: et propter hoc Dominus dicere potuit, Majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Sunt enim opera majora quam ista, et demonstrabit ea Pater Filio. Non demonstravit, tanquam de praeterito; sed demonstrabit, de futuro, hoc est, demonstraturus est. Rursus difficilis oritur quaestio. Est enim aliquid apud Patrem quod Filio nondum demonstratum sit? est aliquid apud Patrem quod adhuc latebat Filium, quando ista Filius loquebatur? Si enim demonstrabit, hoc est, demonstraturus est; nondum demonstravit; et
Abbreviated transcription (Latin):
rit patrẽ facientẽ. uidet᷑ ꝑtinere
et qd̃ omĩa demonstrat ei quȩ ip¬
se facit. S si pat̃ demonstrat ei que¬
ipse facit. nec filiꝰ potest facere
nisi pat̾ demonstrauerit. paterq
demonstrare ñ potest nisi fecerit:
consequens erit ut ñ ꝑ filiũ faciat om¬
nia pat̃. Porro si fixũ atq inconcussũ
quã faciat demonstrat filio. Nlam si
pat̾ cũ fecerit demonstrat filio. ut fi¬
liꝰ demonstrata faciat. que demonst᷑
ut quȩ pat̾ facturus ẽ. demonstret
facienda: ut ꝑ filiũ sint facta. Nã si
filiꝰ ea facit que pat̃ facta demonstrat:
ea que pat̾ facta demonstrat. ñ utiq
ꝑ filiũ fecit. Monstrari enĩ ñ posseq̃
filio nisi facta : facere filiꝰ non posset
nͥ monstrata. Ergo sine filio facta:
Sed uerũ ẽ: omĩa ꝑ ipsũ facta sunt.
Ergo antequã facta: monstrata sunt.
Sed hoc diximꝰ differendũ eẽ. quo rede¬
undũ sit ꝑcursa lectione sicut diximꝰ:¬
si aliqͥd uł tp̃ris. uel uiriũ nob reman¬

Expanded text:
ientem, videtur pertinere et quod omnia demonstrat ei quae ipse facit. Sed si Pater demonstrat quae facit, nec Filius potest facere nisi Pater demonstraverit, Paterque demonstrare non potest nisi fecerit; consequens erit ut non per Filium faciat omnia Pater: porro si fixum atque inconcussumquam faciat, demonstrat Filio. Nam si Pater cum fecerit demonstrat Filio, ut Filius demonstrata faciat quae demonstraut quae Pater facturus est, demonstret facienda, ut per Filium sint facta. Nam si Filius ea facit quae Pater facta demonstrat; ea quae Pater facta demonstrat, non utique per Filium fecit. Monstrari enim non possent Filio nisi facta; facere Filius non posset, nisi monstrata: ergo sine Filio facta. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt: ergo antequam facta, monstrata sunt. Sed hoc diximus differendum esse, quo redeundum sit percursa lectione, si, ut diximus, aliquid vel temporis vel virium nobis reman
Abbreviated transcription (Latin):
int̾est inter desid̾antẽ. et fruentẽ. Hi¬
uis ut peccora. adu̾saris: angeli ꝑfru¬
untur. Tu autẽ si non uuus ut peco¬
ra: iam ñ adu̾saris. Desideras aliquid
et ñ capis: inchoasti ipso desiderio ui¬
tã angłoꝵ. Crescat in te. et ꝑficiatur
in te. et capias hoc ñ ame: s ab illo
qui et me fecit et te. Tam̃ ñ utcũq
nos dimisit et dñs. qͥd uoluerit intel¬
ligi in eo qd̃ dixit. non potest filius
a se facere quicquã: nisi qd̾ uiderit
patrem facientem. Non alia opera pat̃
facit que uideat filius. et alia filiꝰ cũ¬

Expanded text:
interest inter desiderantem et fruentem. Viinterest inter desiderantem et fruentem. Vivis ut pecora, aversaris: Angeli perfruuntur. Tu autem si non vivis ut pecora, jam non aversaris: desideras aliquid, et non capis; inchoasti ipso desiderio vitam Angelorum. Crescat in te, et perficiatur in te; et capias hoc non a me, sed ab illo qui et me fecit et te. 8. Tamen non utcumque nos dimisit et Dominus, qui voluit intelligi quia in eo quod dixit, Non potest Filiuss facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. « Non alia opera facit Pater quae videat Filius, et alia Filius cu
Abbreviated transcription (Latin):
alia uita celestis. alia uita pecoꝵ. alia
uita hominũ : alia uita angłoꝵ. Uita
pecoꝵ t̾renis uoluptatib estuat: sola
trena conquirit. in ea prona atq pro¬
iecta est. Nita angłoꝵ sola celestia: u¬
ta hominũ media est inter angłoꝵ &
pecoꝵ. Si uiuit homo scdm carnem.
utrũ ꝑaruus an grandis sis. Si enim
ad huc paruus es. dñt tͥ angeli. cresce:
nos panẽ manducamꝰ. tu lacte nutͥre.
late fidei: ut ꝑuenias ad cibũ spei. Si
autẽ adhuc inhiat᷑ sordidis uolupta¬
tib. si ad huc fraudes cogitant᷑. si m̃¬
datia non uitantur. si mendacia ꝑiu¬
riis cumulant᷑ : tam immundũ cor au¬
det dicere. explica mͥ quomodo uidet u̾¬
bũ: etiã si possim. etiã si ego iam uide¬
am  ᷤ porro autem si forte ego ñ sũ in
his morib et tam̃ ab ista uisione lon¬
ge sũ: quantũ ille qui nondũ isto suꝑ¬
no desiderio rapitur. t̾renis desideriis
p̃grauatus :  multũ interest int̾ aduer¬
santem et desiderantẽ. E iterũ multũ

Expanded text:
ita coelestis; alia vita pecorum, alia vita hominum, alia vita Angelorum. Vita pecorum terrenis voluptatibus aestuat, sola terrena conquirit, in ea prona atque projecta est: vita Angelorum sola coelestis: vita hominum media est inter Angelorum et pecorum. Si vivit homo secundum carnem, utrum parvus an grandis sis. Si enim adhuc parvus es, dicunt tibi Angeli: Cresce; nos panem manducamus, tu lacte nutrire, lacte fidei, ut pervenias ad cibum speciei. Si autem adhuc inhiatur sordidis voluptatibus, si adhuc fraudes cogitantur, si mendacia non vitantur, si mendacia perjuriis cumulantur; tam immundum cor audet dicere, Explica mihi quomodo videt Verbum; etiam si possim, etiam si ego jam videam? Porro autem si forte ego non sum in his moribus, et tamen ab ista visione longe sum; quantum ille qui nondum isto superno desiderio rapitur, terrenis desideriis praegravatus? Multum interest inter aversantem et desiderantem: et iterum multum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ et a nob̃ et apud uos fieri pot̃.
Qͥ d sit uidere u̾bi : demonstrari u̾¬
hic. Que si intellegant᷑ scđm huma¬
nũ sensũ carnaliter. nich nob̃ ali
ud facit anima plena fantasmatis.
nisi quasdã imagines uelut duoꝵ ho¬
minũ patris et filii: uniꝰ ostendentis.
alteriꝰ uidentis. Nniꝰ loquentis. alteriꝰ
audientis: que omĩa ydola cordis st̃.
Que si iam deiecꝰta st̃ in templis suis.
quantomagis deicienda de cordib¬
st̃ xp̃ianis: non potest inquit filiꝰ
a se facere quiequã: nisi qd̵ uiderit
patrẽ facientẽ. Uerũ ẽ hoc. tenete hoc.
dũ tam̃ non amittatis qd̃ in ipsius
eugłii exordio tenustis: qr in prin¬
cipio erat uerbũ. et u̾bũ erat apud
omĩa ꝑ ipsũ facta st̃. Q d̾ nunc enĩ
auditis. coniungite illi auditui: et
utrũq concordet in cordib ur̃is. Sic
itaq ñ potest filiꝰ a se facere quic¬
quã nisi qd̃ uiderit patrẽ facientẽ:
ut tam̃ pat̾ ea que facit ñ faciat

Expanded text:
tum et a nobis et apud vos fieri potest, quid sit videre Verbi, quid demonstrari hic, quae si intelligantur secundum humanum sensum carnaliter, nihil aliud nobis facit anima plena phantasmatis, nisi quasdam imagines velut duorum hominum Patris et Filii, unius ostendentis; alterius videntis; unius loquentis, alterius audientis: quae omnia idola cordis sunt; quae si jam dejecta sunt de templis suis, quanto magis dejicienda sunt dianis? 2. Non potest, inquit, Filius a se facere quidquam nisi quod viderit Patrem facientem. Verum est hoc, tenete hoc: dum tamen non amittatis quod in ipsius Evangelii exordio tenuistis, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud omnia per ipsum facta sunt . Quod nunc enim audistis, conjungite illi auditui, et utrumque concordet in cordibus vestris. Sic itaque non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, ut tamen Pater ea quae f
Abbreviated transcription (Latin):
Amicus autẽ sponsi stat et audit e¬
ũ. & gaudio gaudet ꝓpt̃ uocẽ spon¬
si. ñ ꝓpt̃ uocem suã. Hoc ẽ partici¬
pando ñ existendo audiunt & uiuuis:
et om̃s qui audiunt uiuunt. quia
om̃s qui obediunt uiuunt. Dic ali¬
qͥd dñe etiã de resurrectione carniꝰ.
fuert̃ enĩ qͥ eam negarent. & dic̾e̾nt.
qr ista sola ẽ resurrectio que fit ꝑ¬
fidẽ. cuiꝰ resurrectionis mͦ dñs fecit
cõmemorationẽ. et inflãmauit nos :
qr qͥdam mortui audiunt uocẽ filii
dei et uiuent. Non eoꝵ qͥ audierint
alii morient᷑ et alii uiuent. s omnes
qui audierint uiuent: qr om̃s qui
obedierint uiuent. Ecce uidemꝰ resur

Expanded text:
enim sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi , non propter vocem suam; hoc est, participando, non existendo audiunt et vivunt: et omnes qui audiunt, vivunt; quia omnes qui obediunt, vivunt. Dic aliquid, Domine, etiam de resurrectione carnis. Fuerunt enim qui eam negarent, et dicerent quia ista sola efidem. Cujus resurrectionis modo Dominus fecit commemorationem, et inflammavit nos, quia quidam mortui audient vocem Filii Dei, et vivent. Non eorum qui audierint alii morientur, et alii vivent; sed omnes qui audierint vivent, quia omnes qui obedierint vivent. Ecce videmus resu
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Iam quomodo faciat ds̃: quis nouit:
Non dico quomodo fecerit mundu.
s quomodo fecerit ocłm tuũ: cui
carnaliter inherens. uisibilia inuisi¬
bilib comparas. Talia enĩ de deo co¬
gitas: qualia his ocłis uidere consu¬
esti. Si aut̾e istis ocłis uideri posset
ds. ñ diceret. beati mundi cordes:
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Ergo habes
ocłm corporis ad uidendũ fabrũ:
s ñdũ habes ocłm cordis ad uiden¬
dũ dm̃. I deo qd̾ soles uidere in fa¬
atur a u̾bo: quid sit uidere u̾bi. Non
sũ tam audax. tam temerariꝰ. ut hoc
explicare pollicear. et me et uob̃ uteũ¬
q suspicor modulũ ur̃m: noui cam̃
meũ. Si gͦ placet: ñ duitius immore¬
rem᷑. ꝑ eurramus lectionẽ : et uideamꝰ
u̾bis dm̃ turbari corda carnalia. Ad hoc
turbari : ne in eo qd̃ tenent remane¬
ant. Extorqueat᷑ tamquã pueris lu¬
dicrũ nescio qͥd. quo se male auocant.
ut possint inseri utiliora grandiori¬
b : ut possint ꝓficere qui repebant

Expanded text:
sunt. Jam quomodo faciat Deus quis novit? Non dico quomodo fecerit mundum, sed quomodo fecerit oculum tuum, cui carnaliter inhaerens, visibilia invisibilibus comparas. Talia enim de Deo cogitas, qualia his oculis videre consuesti. Si autem istis oculis videri posset Deus, non diceret, Beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Ergo habes oculum corporis ad videndum fabrum, sed nondum habes oculum cordis ad videndum Deum: ideo quod soles videre in faatur a Verbo, quid sit videre Verbi? Non sum tam audax, tam temerarius, ut hoc explicare pollicear et me et vos: utcumque suspicor modulum vestrum, novi tamen meum. Si ergo placet, non diutius immoremur, percurramus lectionem, et videamus verbis Domini turbari corda carnalia; ad hoc turbari, ne in eo quod tenent remaneant. Extorqueatur tanquam pueris ludicrum nescio quid, quo se malo avocant, ut possint inseri utiliora grandioribus, ut possint proficere qui repebant
Abbreviated transcription (Latin):
entem. Nis ut explicem tͥ quomodo fa¬
ciat. tu michi explica quomodo uideat:¬
ut si hoc tu explicare ñ potes. nec ego
illud. Si hoc tu ꝑcipere nondũ es ido¬
neus: nec ego illud. Ut̾q gͦ nr̃m que¬
rat : ut qd̃ plus ẽ uterq accipere me¬
ream᷑ͦ. Qͥ d quasi doctus calũpniaris
indocto:ᷤ ego ad faciendũ. tu ad uiden¬
dũ. ambo indocti: a magistro quexa¬
mꝰ. non in scola eiꝰ puerilit̾ litigemus.
Tam̃ simul iam didicimꝰ: qr omnia ꝑ
ipsũ facta st̃. E rgo manifestũ est qr

Expanded text:
entem. Vis ut explicem tibi quomodo faentem. Vis ut explicem tibi quomodo faciat? Tu mihi explica quomodo videat. Si hoc tu explicare non potes, nec ego illud: si hoc tu percipere nondum es idoneus, nec ego illud. Uterque ergo nostrum quaerat, uterque pulset, ut uterque accipere mereatur. Quid quasi doctus calumniaris indocto? Ego ad faciendum, tu ad videndum, ambo indocti a magistro quaeramus, non in schola ejus pueriliter litigemus. Tamen simul jam didicimus quia omnia per ipsum fact
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ qui app̃hendamꝰ. Fateor enĩ mag¬
na res ẽ. et ardua omĩno: uidere fa
cientẽ patrem ꝑ filiũ. Non singula
opera faciente patre et filio. s qd̃¬
libet opus patrem ꝑ filiũ. ut nulla
opera fiant uel a patre sine filio.
uel ã filio sine patre: qr omĩa ꝑ ip¬
sũ facta st̃: et sine ipso factũ est ni¬
chil. Quib in fundam̃to fidei firmis¬
sime constitutis. iam quale ẽ uide¬
re qi ñ potest filiꝰ a se facere qͥcqͣm:
nisi qd̾ uiderit patrem facientẽ:. Que¬
ris ut opinor: nosse filiũ facientẽ.
¶uere prius. nosse filiũ uidentẽ. Cer¬
te enĩ ait. ñ potest filiꝰ a se facere
quicꝗͣ: nisi qd̾ uiderit patr̃e facien
quit᷑. Nidet enĩ ut faciat. Tu qͥd¬
queris iam nosse quomodo faciat: dũ
nondũ scias qͦmͦ uideat: quid curris
ad id qd̾ posteriꝰ est: relicto qd̾ pͥusẽ:
Nidentem se dixit et facientẽ: ñ facien¬
tem et uidentẽ :: qr non potest a se face¬
re quicquã. nisi qd̾ uiderit patre faci¬

Expanded text:
 qui apprehendamus. Fateor enim, magna res est, ardua omnino, videre Patrem facientem per Filium, non singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet opus Patrem per Filium, ut nulla opera fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quibus in fundamento fidei firmissime constitutis, jam quale est videre, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem? Quaeris, ut opinor, nosse Filium facientem; quaere prius nosse Filium videntem. Certe enim quid ait? Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facienvidet enim ut faciat. Tu qquaeris jam nosse quomodo faciat, dum nondum scias quomodo videat? Quid curris ad id quod posterius est, relicto quod prius est? Videntem se dixit et facientem; non, facientem et videntem: quia non potest a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem faci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ u̾bũ fecerit: omĩa enĩ ꝑ ipsum
facta st̃: et sine ipso factũ ẽ nich.
Non tam̃ explicatũ aliquid diximꝰ:
quia nec explicatũ aliquid intel¬
leximꝰ. Aliquando quippe sermo de¬
ficit : etiã ubi intellectus ꝓficit.
Quantomagis sermo patitur defecti¬
onẽ: quando intellectus ñ habet ꝑ¬
fectionẽ: nẽ itaq quantũ dñs do¬
nat. breuit̃ ꝑcurramꝰ lectionẽ: et

Expanded text:
rit. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Non tamen explicatum aliquid diximus; sed quia nec explicatum aliquid intelleximus. Aliquando quippe sermo deficit, ubi etiam intellectus proficit; quanto magis sermo patitur defectionem, quando intellectus non habet perfectionem? Nunc itaque, quantum Dominus donat, breviter percurr
Abbreviated transcription (Latin):
rificat patrẽ qͥ misit illũ. Non potest
gͦ dicere aliqͥs. ego patre honorifica¬
bã : qr filiũ ñ nouerã. Si ñdũ filiũ ho¬
norificabas: nec patr̃e honorificabas.
Qͥd ẽ enĩ honorificare patrẽ: nͥ qd̵ ha¬
beat filiũ : ᷤ aliud ẽ enĩ cũ tͥ cõmenda¬
tͦ d̾s. qr d̾s ẽ : et aliud ẽ cũ tͥ cõmen¬

Expanded text:
Non potest ergo dicere aliquis, Ego Patrem honorificabam, quia Filium non noveram. Si nondum Filium honorificabas, nec Patrem honorificabas. Quid est enim honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Aliud est enim cum tibi commendatur Deus, quia Deus est; et aliud est cum t
Abbreviated transcription (Latin):
facientẽ et uerbũ attendent̾e: ut cũ fe¬
cerit d̾s. faciat et u̾bũ. Qͥ d enĩ facit d̾s
p̃ter uerbũ: si enĩ facit. non omĩa ꝑ u̾¬
bũ facta st̃ : ꝑdidisti qd̾ tenebas. Si aut
omĩa ꝑ uerbũ facta st̃: oorrige qd̾ ma¬
le intelligebas. fẽcit pat̾: et non fecit
at patrẽ facientẽ. sine uerbo: qd̃ simi¬
lit̃ faciat u̾bũ: quicqͥd fecit pat̾: per
u̾bũ fecit: aut falsũ est omĩa ͤ ipsum
facta st̃. S uerũ ẽ: omĩa ꝑ ipsũ fac¬
ta st̃. Parũ fortasse tibi uidebat᷑: et
sine ipso factũ est nichil. Recede gͦ
ab ista carnis prudentia. et queramꝰ
quẽadmodũ dictũ sit. ñ potest filius
a se facere quiequã : nisi qd̾ uiderit

Expanded text:
erbum attendentem, ut cum fecerit Deus, faciat et Verbum. Quid enim facit Deus praeter Verbum? Si enim facit, non omnia per Verbum facta sunt; perdidisti quod tenebas: si autem omnia per Verbum facta sunt, corrige quod male intelligebas. Fecit Pater, et non fecit at Patrem facientem sine Verbo, quod similiter faciat Verbum? Quidquid fecit Pater, per Verbum fecit: aut falsum est, Omnia per ipsum facta sunt. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt. Parum fortasse tibi videbatur? Et sine ipso factum est nihil. 6. Recede ergo ab ista carnis prudentia, et quaeramus quemadmodum dictum sit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod vider
Abbreviated transcription (Latin):
more uolare suꝑ omnẽ nebulã quate¬
git᷑ omĩs t̾ra: et uidere in u̾bis dñi
sincerissimã lucẽ. Ne forte gͦ calore ra¬
dioꝵ suoꝵ discutiat caliginẽ nr̃am. &
aliquantũ se in consequentib aꝑire
dignet᷑: dilatis istis. sequentia uideamꝰ.
Q ñ honorificat filiũ. ñ honoritie
patre qͥ muit illũ. Hoc uerũ ẽ. & pla¬
nũ ẽ. Omne quippe iudiciũ dedit filio¬

Expanded text:
more volare super omnem nebulam qua temore volare super omnem nebulam qua tegitur omnis terra , et videre in verbis Domini sincerissimam lucem. Ne forte ergo calore radiorum suorum discutiat caliginem nostram, et aliquantum se in consequentibus aperire dignetur, dilatis istis sequentia videamus. 6. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Hoc verum est et planum e
Abbreviated transcription (Latin):
Si in udicio suscitandi st̃ mortui: qͦmͦ
pat̃ suscitat mortuos. si ñ iudicat quẽ¬
quã :  om̃e quippe iudiciũ dedit filio.
In illo autẽ iudicio suscitant᷑ mortui:
et resurgent alii ad uitã eternã: alii
ad penã. Quod totũ si filiꝰ facit: pater
autem ideo ñ facit. qr pat̾ ñ iudicat
quẽquã. s om̃e uidiciũ dedit filio:. ẽ¬
trariũ uidetur ei qd dictũ ẽ: sic̃ pat̃
suscitat mortuos et uiuificat: sic et
filius quos uult uiuificat. Simul gͦ
suscitant. Si simul suscitant. simul
uiuificant: simul gͦ iudicant. Qͦ mͦ
itaq uerũ ẽ: neq enĩ pat̾ iudicat quẽ¬
quã. s om̃e uidiciũ dedit filio: moue¬
ant interĩ ꝓposite questiones: p̃stabit
dñs ut solute delectent. Ita ẽ fr̃s oĩs
questio: nisi incentũ fecerit ꝓposita.
non delectabit exposita. Sequat᷑ gͦ ip¬
se dñs: ne forte in his que adnectit
aperiat se aliquantũ. Subtexit enim
nubilo lucẽ suã: et difficile. ẽ aquile

Expanded text:
scitandi sunt mortui, quomodo Pater suscitat mortuos, si non judicat quemquam? Omne quippe judicium dedit Filio. In illo autem judicio suscitantur mortui; et resurgunt alii ad vitam, alii ad poenam: quod totum si Filius facit, Pater autem ideo non facit, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, contrarium videbitur ei quod dictum est, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Simul ergo suscitant. Si simul suscitant, simul vivificant. Simul ergo judicant: quomodo itaque verum est, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Moveant interim propositae quaestiones, praestabit Dominus ut solutae delectent. Ita est, fratres; omnis quaestio nisi intentum fecerit proposita, non delectabit exposita. Sequatur ergo ipse Dominus, ne forte in iis quae subnectit, aperiat se aliquantum. Subtexit enim nubilo lucem suam; et difficile est aquilae
Abbreviated transcription (Latin):
et fortasse coniisi uel conturbati. medi¬
cũ querant. Dicebant autẽ que scribe¬
rentur : ut etiã nobis postea legerent᷑.
N iderimꝰ gͦ quid iudeoꝵ cordib factũ sit
cũ hec audirent: quid in nob̃ fiat.
cũ hec audiuimꝰ amplius cogitauimus.
Neq enĩ nate sunt hereses. et quedã
dogmata ꝑuersitatis illaqueantia aĩas.
et in ꝓfundũ p̃cipitantia: nisi dum
scripture bone intellegunt᷑ ñ bene.
& qd̾ in eis ñ bene incelligit᷑: etiã te¬
mere et audacter asserit᷑. Itaq kmn̾i
ualde caute hec audire debemꝰ. atq
ad hec capienda paruuli simꝰ: et corde
pio cũ tremore sicut scriptũ est. hanc
tenentes regulã sanitatis: ut qd̃ scđ̃m
fidẽ qua imbuti sumꝰ intellegere ua¬
luerimꝰ. tamꝗͣ. de cibo gaudeamꝰ: qd̾

Expanded text:
et fortasse vel conturbati mediet fortasse vel conturbati medicum quaerant. Dicebat autem quae scriberentur, ut etiam a nobis postea legerentur. Viderimus ergo quid in Judaeorum cordibus factum sit, cum haec audirent: quid in nobis fiat cum haec audimus, amplius cogitemus. Neque enim natae sunt haereses, et quaedam dogmata perversitatis illaqueantia animas et in profundum praecipitantia, nisi dum Scripturae bonae intelliguntur non bene; et quod in eis non bene intelligitur, etiam temere et audacter asseritur. Itaque, charissimi, valde caute haec audire debemus, ad quae capienda parvuli sumus; et corde pio et cum tremore, sicut scriptum est, hanc tenentes regulam sanitatis, ut quod secundum fidem qua imbuti sumus, intelligere valuerimus, tanquam de cibo gaudeamus: quod
Abbreviated transcription (Latin):
cuis corde potabat:
ut ea doceret de fi¬
lic dei. que pai uulo
mentes fortassis intentas excicare
possint: implere autẽ nondũ capa¬
ces ñ possint. Grandiusculis aut̃ qͥb¬
q m̃tib et ad etatem quandam inte¬
rius uirilem ꝑuenientib: dat aliqͥd
u̾bis his quo exerceant᷑ et pascantur.
Audistis cũ legeretur: et unde sermo
iste uenerit meministis. Hesterno
enĩ die lectũ ẽ qd̾ ꝓpterea uolebanͭ
ihm iudei int̾ficere : qr ñ solũ solue¬
bat sabbatũ. s etiã patrem suũ di¬
cebat dm̃. equalem se faciens d̾o. qd̾
iudeis displicebat: hoc ipsi patri pla¬
cebat. Hoc sine dubio placet etiam
eis qui honorificant filiũ sicut honcei¬
ficant patrem: qr si filius non placeat.
displicebunt. Non enĩ d̾s erit maior qr
placet tibi : s tu minor si displicet tibi.
A du̾sus hanc autẽ eoꝵ calũpniam ueni¬
entem uel de ignorantia uel de mali¬
tia. loqͥtur dñs: non omĩno qd̾ capi¬
ant. sed unde agitent᷑ et conturbent᷑.

Expanded text:
us corde potabat, ut ea diceret de Filio Dei quae parvulorum mentes fortassis intentas excitare possint; implere autem nondum capaces non possint: grandiusculis autem quibusque mentibus et ad aetatem quamdam interius virilem pervenientibus, dat aliquid verbis his, quo et exerceantur, et pascantur. Audistis cum legeretur, et unde sermo iste venerit meministis. Hesterno enim die lectum est, quod propterea volebant Jesum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed etiam patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quod Judaeis displicebat, hoc ipsi Patri placebat. Hoc sine dubio placet etiam eis qui honorificant Filium, sicut honorificant Patrem; quia si eis non placeat, displicebunt. Non enim Deus erit major, quia placet tibi; sed tu minor, si displicet tibi. Adversus hanc autem eorum calumniam, venientem vel de ignorantia, vel de malitia, loquitur Dominus non omnino quod capiant, sed unde agitentur et conturbentur,
Abbreviated transcription (Latin):
discipłm qͥ ñ potest facere nͥ qd̃ uide¬
rit patrẽ facientem. Intendit enu
quodãmodo in manꝰ patris : ut qͦmͦ¬
eũ uiderit fabricantẽ. sic et ipse ta¬
le aliqͥd fabricet in oꝑib suis. Sed
pat̾ iste omĩa illa que facit. et uult
ut attendat eũ filiꝰ. et alia et ipse
faciat ꝑ quẽ facit. Cia nẽ est ut as¬
sis sententie tue priori quã mecũ
recensusti. mecũq tenusti: qr in pͥn¬

Expanded text:
d viderit Patrem facientem: intendit enim quodammodo in manus Patris, ut quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse tale aliquid fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae facit, et vult ut attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis sententiae tuae priori, quam mecum recensuisti mecumque tenu
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. mat̾ syon dicet homo: quidam
homo mediator di et hominũ. homo
mat̾ syon dicet. Quare mat̾ syon dicet:
Quia inde accepit carnem. inde uirgo
maria de cuiꝰ utero serui forma suscep¬
ta ẽ : in qua dignatꝰ ẽ apparere humil¬
limꝰ. Mat̾ syon dicet homo. E homo
iste qͥ dicet mater syon. factus ẽ in ea.
Homo factus est in ea. Nam d̾s erat
ante eam: et homo factus ẽ in ea.
Quia homo factus ẽ. ipͣse fundauit eã
altissimꝰ. ñ humillimꝰ. homo factus ẽ
in ea humillimꝰ: qr u̾bũ caro factũ

Expanded text:
dicens, Mater Sion, dicet homo. Quidam homo, mediator Dei et hominum homo, Mater Sion dicit. Quare Mater Sion dicit? Quia inde accepit carnem, inde virgo Maria, de cujus utero servi forma suscepta est, in qua dignatus est apparere humillimus. Mater Sion dicit homo, et homo iste qui dicit Mater Sion, factus est in ea, homo factus est in ea. Nam Deus erat ante eam, et homo factus est in ea. Qui homo factus est in ea, ipse fundavit eam Altissimus , non humillimus. Homo factus est in
Abbreviated transcription (Latin):
cebat dñs thomȩ . ueni mite manũ.
et noli ẽẽ incredulus sed fidelis. et cũ
ille exclamaret tactis uulnerũ locis.
et diceret. dũs ms̃ et d̾s m̃s. increpa¬
tur et dicit᷑ ei : qr uidisti credidisti.
Quare: nisi qr ꝓpħa in patria sua ho¬
noreni ñ habet: qr uͦ apud alienige¬
nas ꝓpħa iste honorẽ habet: quid
sequitur: beati qui ñ uident et cre¬
dunt. Predicti sumꝰ nos : et qd̃ dñs
ante laudauit. etiam in nob̃ imple¬
re dignatus est. Hidert̃ qͥ crucifixe¬
r̃t. palpauerunt : et sic pauci credi¬
derunt. Non uidimꝰ. non contrectaui¬
mꝰ ÷ audiuimꝰ. credidimꝰ : fiat in nobis.
ꝑficiat᷑ in nob̃ beatitudo quã ꝓmisit.¬
& hic. quia patrie ipsius p̾lati sumꝰ:
et in futuro scło. quia ꝓ fractis ramis
inserti sumꝰ. Hos enĩ ramos se fractu¬
rũ ẽẽ monstrabat. et hẽ oleastrum
inserturũ. quando cõmotus centu¬
rionis fide qui ei dixit. ñ sũ dignus

Expanded text:
cebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam, cebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam, et noli esse incredulus, sed fidelis; et cum ille exclamaret, tactis vulnerum locis, et diceret, Dominus meus, et Deus meus: increpatur et dicitur ei, Quia vidisti, credidisti. Quare, nisi quia propheta in patria sua honorem non habet? Quia vero apud alienigenas propheta iste honorem habet, quid sequitur? Beati qui non viderunt et crediderunt . Praedicti sumus nos; et quod Dominus ante laudavit, et in nobis implere dignatus est. Viderunt qui crucifixerunt, palpaverunt, et sic pauci crediderunt: nos non vidimus, non contrectavimus, audivimus, credidimus. Fiat in nobis, perficiatur in nobis beatitudo quam promisit; et hic, quia patriae ipsius praelati sumus; et in futuro saeculo, quia pro ramis fractis inserti sumus. 5. Hos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis fide, qui ei dixit, « Non sum dignus
Abbreviated transcription (Latin):
miracula. cȩcos illuminantẽ. surdiᷤᷤ
aures aꝑientẽ. mutoꝵ ora soluentẽ.
paralyticoꝵ mẽbra stringentẽ. supͣ
tanta signa facientem. uider̃t: e uix
inde pauci credider̃t. Populo dĩ lo¬
quor : tam multi credimus: quȩ sig¬
na uidimꝰ: llud gͦ qđ factũ est. hoc
qd̾ nẽ agitur portendebat. Iudei fue¬
rt̃ uel sunt similes galileis: nos simi¬
les illis samaritanis. Eugłm audiuimꝰ
exigimꝰ. Quãuis enĩ unꝰ de duodecĩ
electis et scĩs. tam̃ israhelita fuit. de
gente scił dñi. thomas ille qͥ in loca
sic eũ arguit dñs qͦmodo istũ regu¬
lũ. Huic dixit. Nisi signa o ꝓdigia
uideritis: non credetis. Illi autẽ dix̃.
quia uidisti credidisti. Ad galileos ue¬
nerat post samaritanos qui sermoni
eius crediderant. apud quos nulla mi¬
racula fecerat. quos firmos in fide se¬
curus cito dimiserat: quia diuinitatis
p̃sentia ñ dimiserat. Ergo quando di¬

Expanded text:
miracula; caecos illuminantem, surdis miracula; caecos illuminantem, surdis aures aperientem, mutorum ora solventem, paralyticorum membra stringentem, supertanta signa facientem viderunt, et vix inde pauci crediderunt. Populo Dei loquor: tam multi credidimus, quae signa vidimus? Illud ergo quod factum est tunc, hoc quod nunc agitur portendebat. Judaei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; nos similes illis Samaritanis. Evangelium audiexigimus. 4. Quamvis enim unus ex duodecim electis et sanctis, tamen Israelita fuit, de gente scilicet Domini, Thomas ille, qui in loca Sic eum arguit Dominus quomodo istum regulum. Huic dixit, Nisi signa et prodigia videritis non creditis: illi autem dixit, Quia vidisti, credidisti. Ad Galilaeos venerat, post Samaritanos qui sermoni ejus crediderant, apud quos nulla miracula fecerat, quos firmos in fide securus cito dimiserat, quia divinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando di
Abbreviated transcription (Latin):
ibi nutritus ẽ. ħ unc uͦ quia porten¬
dit aliqͥd res illa. ñ enĩ sine causa dic¬
ta st̃ ꝓdigia : nisi quia aliqͥd porten¬
dunt. Prodigiũ enĩ appellatũ ẽ qua¬
si ꝓdiciũ. qd̾ porro dicat. qd̾ porro
significet: et aliqͥd futurũ ẽẽ por¬
tendat. Quia gͦ aliquid illa omnia
portendebant. aliquid illa omĩa p̃di¬
habuit patriam in terra nͥ scđm car¬
nem: quã accepit in t̾ra. Faciamꝰ gͦ
patriam dnĩ popłm iudeoꝵ. Ecce in
patria sua honorẽ ñ habet. Modo
attende uideoꝵ turbas. attende iã
gentẽ. illam disꝑsam toto orbe t̾raꝵ:
et euulsam radicib suis. Attende ra¬
mos fractos. conscissos. disꝑsos. aridos:
quib fractis inseri meruit oleaster.
Hide turba uideoꝵ qͥd dicit mͦ: quẽ
colitis. quẽ adoratis fr̃ nr̃ erat: & nos
respondeamꝰ. ꝓpħa in patria sua ho¬
norẽ non habet. Deniq illi ambulan¬
tem dñm iħm in t̾ra facientemq

Expanded text:
ibi nutritus est: nunc vero quia portenibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res illa; non enim sine causa dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est quasi porrodicium, quod porro dicat, porro significet, et aliquid futurum esse portendat: quia ergo aliquid illa omnia portendebant, aliquid illa omnia praedihabuit patriam in terra, nisi secundum carnem, quam accepit in terra; faciamus ergo patriam Domini populum Judaeorum. Ecce in patria sua honorem non habet. Modo attende Judaeorum turbas, attende jam gentem illam dispersam toto orbe terrarum, et evulsam radicibus suis; attende ramos fractos, concisos, dispersos, aridos, quibus fractis inseri meruit oleaster : vide turbam Judaeorum, quid dicit modo? Quem colitis, quem adoratis, frater noster erat. Et nos respondeamus, Propheta in patria sua honorem non habet. Denique illi ambulantem Dominum Jesum in terra, facientemque
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio narrationis sue ostendit.
quia ñdũ crediderat: qui uenire ad
domũ suã dnm cupiebat. ad sanandũ
filiũ eius. Nam postea quã ei nun¬
ciatũ est sanũ ẽẽ filiũ eius. et inue¬
nit ea hora sanatũ. qua hora dñs
dixerat. uade filius tuus uiuit: ꝙ
credidit inquit ipse et domꝰ eiꝰ tota.
Si gͦ ꝓpterea credidit ipse et domꝰ eiꝰ
tota. qr nunciatus ẽ. ei filiꝰ eiꝰ sanus.
et cõparauit horam nunciantium.
hore ꝓnunciantis: quando rogabat.
nondum credebat. Samaritani nul¬
lũ signũ expectauerant: uerbo eiꝰ
tantũmodo crediderant. Ciues autẽ
eius audire meruerunt: nisi signa
et ꝓdigia uideritis. non credetis.
E ibi tam̃ facto tanto miraculo: ñ
credidit nͥ ipse et domꝰ eius tota. ad
solũ sermonẽ credidunt plures sa¬
maritani: ad illud miracłm sola illa
domꝰ credidit ubi factũ est. Quid gͥ
frẽs: quid nobis cõmendat d̾s : tunc
galilea iudea patria erat dñi: quia

Expanded text:
testimonio narrationis suae ostendit testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat, ad sanandum filium ejus. Nam posteaquam ei nuntiatum est sanum esse filium ejus, et invenit ea hora sanatum, qua hora Dominus dixerat, Vade, filius tuus vivit; et credidit, inquit, ipse, et domus ejus tota. Si ergo propterea credidit ipse et domus ejus tota, quia nuntiatus est ei filius ejus sanus, et comparavit horam nuntiantium horae praenuntiantis; quando rogabat, nondum credebat. Samaritani nullum signum exspectaverant, verbo ejus tantummodo crediderant. cives autem ejus audire meruerunt, Nisi signa et prodigia videritis, non creditis; et ibi tamen facto tanto miraculo, non credidit nisi ipse et domus ejus. Ad solum sermonem crediderunt plures Samaritani: ad illud miraculum sola illa domus credidit, ubi factum est. Quid igitur, fratres, quid nobis commendat Dominus? Tunc Galilaea Judaeae patria erat Domini, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ministis: ꝑgit in galileam. et uenit
in ciuitatem chana galilee: uͥ
aquã uinũ fecit. Ibi autẽ quan¬
do aquã in uinũ conu̾tit: scribit
ipse iohes credidunt in eũ discipuli
bis conuiuantiũ. factũ est tã mag¬
nũ miracłm : et non in eũ credidus
nͥ discipuli eiꝰ. Hanc ciuitatẽ galilee
mͦ repetiuit. Et ecce quidã regulus
Hic uenit ad eũ: &
rogare
cepit ut descen¬
deret
ad illã ciuitatẽ
uel
domũ. et sana¬
ret
filiũ eiꝰ. Incipie¬
bat
Qͥ ro¬
gabat : non credebat.
Quid a
me expectas audire : dñm in t̾ro¬
ga qͥd de illo senserit. Rogatꝰ enim
enĩ. talla respondit. Nisi signa &
prodigia uideritis : non credetis
Arguit hominẽ in fide cepidũ aut
fri gidũ. aut om̃ino nulliꝰ fidei: s
temptare cupientẽ de sanitate filii
di. qualis esset xp̃c. quis eẽt: quan¬
tũ posset. Uerba enĩ rogantis audimꝰ:
cor diffidentis non uidemus. S ille ꝓ¬
nunciauit: qui et u̾ba audiuit et
cor inspexit. Deniq et ipse engłista

Expanded text:
iduo , pergit in Galilaeam, et venit in civitatem Canam Galilaeae, ubi aquam vinum fecit. Ibi autem quando aquam in vinum convertit, sicut scribit ipse Joannes, crediderunt in eum discipulirbis convivantium. Factum est tam magnum miraculum, et non in eum crediderunt nisi discipuli ejus. Hanc civitatem Galilaeae modo repetivit. Et ecce quidam regulus,  venit ad eum, et rogare coepit ut descenderet, ad illam civitatem vel domum, et sanaret filium ejus; incipiebat Qui rogabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? Dominum interroga quid de illo senserit. Rogatus enim talia respondit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sanitate filii sui, qualis esset Christus, quis esset, quantum posset. Verba enim rogantis audivimus, cor diffidentis non videmus: sed ille pronuntiavit, qui et verba audivit et cor inspexit. Denique et ipse Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
si non aut uerũ est aut ꝓpinquat
ueritati qd̾ sentio. In samaria bidu¬
ũ fecit. et credidert̃ in eũ samari¬
tani: tot dies in galilea. et ñ credi
lite mecũ memoria hesterni diei. et
lectionem et sermonem. Nenit in sama¬
ria ubi eũ pͥmo mulier illa p̃dicauerat.
cũ qua ad puteũ iacob locutus fuerat
magna mysteria. Eo uiso samaritani
et audito. credidunt in eũ ꝓpt̃ u̾bum
mulieris. et firmiꝰ crediderunt ꝓpter
u̾bũ eius: et plures credidunt sicut
scriptũ est. Ibi facto biduo. quo nu¬

Expanded text:
si non aut verum est, aut propinquat si non aut verum est, aut propinquat veritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et crediderunt in eum Samaritani: tot dies in Galilaea fecit, et noel recolite memoria hesterni diei et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, ubi eum primo mulier illa praedicaverat, cum qua ad puteum Jacob locutus erat magna mysteria: eo viso Samaritani et audito crediderunt in eum propter verbum mulieris, et firmius crediderunt propter verbum ejus, et plures crediderunt: sic scriptum est. Ibi facto biduo ,
Abbreviated transcription (Latin):
ta testimoniũ ꝑhibuisse iħm. quod
ꝓpha in patria sua honorem ñ ha¬
beret : qr post biduũ reliquit sama¬
riã et ꝓperauit uenire in galileã :
Immo uerbis quasi uideor mͥ congru¬
entius intelligere: Q uasi honorem
in patria sua xp̃e ñ haberet: ñ
ad eã relicta samaria festinaret.
Sed nisi fallor. immo quia uerũ ẽ
& ñ fallor: melius quã ego uidit
eugłista qͥd diceret. Meliꝰ me ue¬
ritatem uidebat : qui eã de pectore
domini bibebat. Ipse ẽ enĩ ioħes ȩu¬
głista: qui inter omnes discipłos su¬
ꝑ pectus dñi discũbebat: et quẽ do¬
minus caritatẽ debens omĩb. tam̃
pre ceteris diligebat. Ergo ille falle¬
retur: et ego recta sentirem: Immo
si pie sapio. obedient̃ audiã qd̵ dix̃:
ut merear sentire qd̃ sensit. Ac¬
cipite
hic sen¬
tiam sine p̃iu¬
dicio¬
: si uos melius ali
senseritis. Magis¬
trũ
enĩ unũ om̃s habe¬
mus:
et in una scola condis¬
cipłi sumꝰ. H oc gͦ sentio: et uidete

Expanded text:
ta, testimonium perhibuisse Jesum quod propheta in patria sua honorem non haberet; quia post biduum reliquit Samariam, et properavit venire in Galilaeam? Imo vero quasi videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non haberet, non ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, imo quia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibebat. Ipse est enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos super pectus Domini discumbebat; et quem Dominus charitatem debens omnibus, tamen prae caeteris diligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedienter audiam quod dixit, ut merear sentire quod sensit. 3. Accipite hic sentiam, sine praejudicio, si vos melius aliquid senseritis. Magistrum enim unum omnes habemus, et in una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte
Abbreviated transcription (Latin):
tres. Multi ab oriente et occidente ue¬
nient. Et puta quia uenient. Quid
de illis fiet : Si enĩ uenient: iã p̾cisi
sunt de silua: ubi inserendi st̃ ne a¬
rescant: E recũbent inquit cũ abra¬
ham. & ysaãe. e iacob. In quo c̃iuuio:
ne forte ñ inuites ad semꝑ uiuendũ
s ad multũ bibendũ: Recũbent cũ
abrahã et ysaae. et iacob. Ubi : In reg¬
no inquit celoꝵ. E quid erit de illis
qui uenert̃ de stirpe abrahȩ : quid
fit de ramis qũib arbor plena erat:
Qͥ d. nͥ quia p̃cidentur: ut isti inse¬
rantur : doce qr p̾cidentur. filii aũt̃
regni ibunt in tenebras exteriores.
habeat gͦ apud nos honorẽ ꝓpheta:
qui ñ habuit honorem in patria su¬
a. Non habuit honorem in patria
in qua conditus est: habet honorẽ
in patria quã condidit. In illa enĩ
conditꝰ est conditor om̃iũ. Conditꝰ
in illa est : scđm formã serui. Nã
ipsã ciuitatẽ. in qua conditꝰ est: ĩp¬

Expanded text:
tres, Multi ab oriente et occidente vetres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores . 7. Habeat ergo apud nos honorem Propheta, quia non habuit honorem in patria sua. Non habuit honorem in patria, in qua conditus est; habeat honorem in patria quam condidit. In illa enim conditus est conditor omnium, conditus in illa est secundum formam servi. Nam ipsam civitatem in qua conditus est, ip
Abbreviated transcription (Latin):
oleaster. Maneat tam̃ radix illis pre¬
cissis: istis receptis. Ubi manet radix:
In patriarchis. Et̃ẽnĩ patria. xp̃i popłs
isrł : qr ex eis uenit scđm carnẽ. Sed
huiꝰ arboris radix. abraham. ysaac.
lacob patriarchȩ scĩ. Et ubi isti : in
requie apud dñi. in honore magno.
ut in abrahe sinũ aduitus ille pau¬
ꝑ post corporis exitũ leuaret᷑. & in
abrahe sinu de longinquo a suꝑbo
diuite. uideret᷑. Ergo radix manet. ra¬
dix laudat᷑. s rami suꝑbi & p̾cidi et
arescere meruert̃. Oleaster aut̃ hu¬
milis illoꝵ p̾cisione inuenit locum.
Audi gͦ quẽadmodũ p̃cidant᷑ rami na¬
turales. queadmodũ inseratur oleast̃:
ex ipso centurione . quẽ ꝓpt̃ compa¬
rationem huius reguli cominemoran¬
dũ putaui. Amen inquit dico uobis:
ñ inueni tantam fidem in isrł. Prop¬
terea dico uobis: qr multi ab orien¬
te et occidente. Quã late t̾ram occu¬
pauerat oleaster. Amara silua. hic

Expanded text:
oleaster: maneat tamen radix, illis praeoleaster: maneat tamen radix, illis praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In Patriarchis. Etenim patria Christi populus Israel, quia ex eis venit secundum carnem: sed hujus arboris radix, Abraham, Isaac, et Jacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sinum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinquo a superbo divite videretur . Ergo radix manet, radix laudatur: sed rami superbi et praecidi et arescere meruerunt; oleaster autem humilis illorum praecisione invenit locum. 6. Audi ergo quemadmodum praecidantur rami naturales, quemadmodum inseratur oleaster, ex ipso centurione, quem propter comparationem hujus reguli commemorandum putavi. Amen, inquit, dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel: propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente. Quam late terram occupaverat oleaster! Amara silva mundu
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob: non inueni tantã fidem
a sua non habet. Nũquid ñ et illi cen¬
turioni poterat dicere dñs qđ dix̃ huic
regulo: uade puer tuus uiuit: uidete
distinctionem. Regulus iste dñm ad
domũ suam descendere cupiebat: ille
centurio indignũ se ẽẽ dicebat. Illi
dicebatur. ego ueniam et curabo eum:
huic dictũ est: uade filiꝰ tuus uiuit.
Illi p̾sentiam ꝓmittebat suã: hẽ u̾bo
sanabat. Iste tam̃ p̾̃sentiam eiꝰ extor¬
quebat: ille se p̃sentia eiꝰ indignũ
ẽẽ dicebat. Hic cessum ẽ elationi: il¬
lic concessum ẽ humilitati. Tamquã
huic diceret. uade filius tuus uiuet.
Noli mͥ tediũ facere. nisi signa & ꝓdi¬
gia uideritis non credetis. Presentiã
meam uis in domo tua. Possũ et u̾¬
bo iubere: noli tu de signis credere.
Centurio alienigena credidit me poᷤ¬
se u̾bo facere : et antequã facerem
credidit. Nos nisi signa et ꝓdigia ui¬
deritis ñ credetis. Er̃go si ita ẽ. fran¬
gantur suꝑ rami : humilis inseratur

Expanded text:
dem on habet. Numquid non et illi centurioni poterat dicere Dominus, quod dixit huic regulo, Vade, puer tuus vivit? Videte distinctionem: regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat; ille centurio indignum se esse dicebat. Illi dicebatur, Ego venio et curabo eum; huic dictum est, Vade, filius tuus vivit. Illi praesentiam promittebat; hunc verbo sanabat. Iste tamen praesentiam ejus extorquebat; ille se praesentia ejus indignum esse dicebat. Hic cessum est elationi; illic concessum est humilitati. Tanquam huic diceret, Vade, filius tuus vivit, noli mihi taedium facere. Nisi signa et prodigia videritis, non creditis: praesentiam meam vis in domo tua, possum et verbo jubere; noli tu de signis credere: centurio alienigena credidit me verbo posse facere, et antequem facerem credidit; vos, nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Ergo si ita est, frangantur superbi rami, humilis inseratur
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ur̃a insinuatũ nobis non
modicũ sacram̃tũ: suggerente do¬
muno. et donante qd̃ loquar. Ques¬
tionem ꝓpositam cognoustis: solu¬
tionem eius exquirite. Sed repeta¬
mus ꝓpositionẽ: ut solutionẽ desi¬
derabilẽ faciamꝰ. Mouit nos cur
eugłista dixerit. Ipse enĩ ihe testi¬
monium ꝑhibuit. qd̃ ꝓpħa in patͥ¬
a sua honorem non habet. Hoc
cõmoti reteximꝰ u̾ba suꝑiora: ut
inueniamꝰ eur hoc eugłista dicere
uoluerit: et inuenimꝰ suꝑiora u̾¬
ba eius ita narrantis. qd̃ post bi

Expanded text:
Charitas vestra insinuatum nobis non Charitas vestra insinuatum nobis non modicum sacramentum, suggerente Domino et donante quod loquar. Quaestionem propositam cognovistis, solutionem ejus exquirite. Sed repetamus propositionem, ut solutionem desiderabilem faciamus. Movet nos cur Evangelista dixerit, Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quod propheta in patria sua honorem non habet. Hoc permoti reteximus verba superiora, ut inveniamus cur hoc Evangelista dicere voluerit; et invenimus superiora verba ejus ita n
Abbreviated transcription (Latin):
odierna eugłica
lectio. hesterni
diei seqͥt᷑ lectionẽ
que nob̶ ad dispu¬
tandum ꝓponitur. In qua quidem
sensus non stc̃ inuestigatione difficile:
sed digni p̃dicatione. digni admi¬
ratione. et laudatione. P roinde loc̃
istũ eugłii cũ cõmendatione cõme¬
moremus potius: quam cũ difficulta¬
te tractemꝰ. Abiit enĩ ih̾e post bi¬
duũ qd̾ fererat in samaria. in gali¬
leam ubi nutritꝰ erat. Secutus
autem eugłista ait. Ipse enĩ ihe tes¬
timoniũ ꝑhibuit. q ꝓpħa in pa¬
tria sua honorem non habet. Non
propterea post biduũ de samaria
non habebat. Non enĩ samaria pa¬
tria ipsius erat: s galilea. Cũ gͦ is¬
tos deseruisset tam cito et ad gali¬
leam uenisset ubi nutritꝰ erat: qͦmͦ
attestatur. qr ꝓpħa in patria sua
honorẽ non haberet: magis uidet᷑
attestari potuisse. qr ꝓpħa in patria
sua honorẽ non haberet. si contẽp¬
neret ꝑgere in galileam: et in sa¬
maria remansisset. Intendat ergo

Expanded text:
odierna evangelica lectio, hesterni diei sequitur lectionem, quae nobis ad disputandum proponitur. In qua quidem sensus non sunt investigatione difficiles, sed digni praedicatione, digni admiratione et laudatione. Proinde locum istum Evangelii cum commendatione commemoremus potius, quam cum difficultate tractemus. Abiit enim Jesus post biduum quod fecerat in Samaria in Galilaeam ubi nutritus erat. Secutus autem Evangelista ait: Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quia propheta in patria sua honorem non habet. Non propterea post biduum discessit Jnon habebat: non enim Samaria patria ipsius erat, sed Galilaea. Cum ergo istam deseruisset tam cito, et ad Galilaeam venisset ubi nutritus erat; quomodo attestatur quia propheta in patria sua honorem non habet? Magis videtur attestari potuisse quod propheta in patria sua honorem non haberet, si contemneret pergere in Galilaeam, et in Samaria remansisset. 2. Intendat ergo
Abbreviated transcription (Latin):
eam altissimꝰ: quia in principio erat
u̾bũ. et u̾bũ erat apud dm̃. et deus
erat u̾bũ. Omĩa ꝑ ipsũ facta st̃. Qͥa
uͦ condidit istam patriam: hic habeat
honorẽ. Reppulit eũ patria in qua
generatꝰ est : suscipiciat eũ patria

Expanded text:
principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt . Quia vero condidit istam patriam, hic habeat honorem. Repulit eum patria in qua generatus est; suscipiat eum patria
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd intelligamꝰ in ista aqua. Usq
ad hodiernũ inquit diem quan¬
dui legit᷑ moyses. id ipsũ uelamen
suꝑ cor eoꝵ positũ est: qđ non re¬
uelat᷑ quia in xp̃o euacuat᷑. E cũ
transierit inquit ad dñm: aufe
retur uelamen. Uelam̃ dicit adoꝑ¬
tionẽ ꝓphetiȩ : ut non intelligere¬
tur. ⁊ ollitur uelam̃ cũ transieris
ad dnm : sic tollit᷑ insipientia cũ
transieris ad dnm̃: & qđ aqua e¬
rat. uinũ ibi fit. Lege libros om̃s
ꝓpheticos: non intellecto ibi xp̃o.
quid tam insipĩdũ & fatuũ inue¬
nies: ͦ^ ntellige ibi. xp̃m: ñ solum
sapit qdͥ legis. s etiam inebriat:
mutans mentẽ a corpore. ut p̾teri¬
ta obliuiscens. in ea quȩ ante st̃
extendaris. E rgo ꝓphetia ab anti¬
quis temporib ex quo ꝓrsus cur¬
rit ordon ascentiũ. in genere hu¬
mano. de xp̃o non tacuit: s occul¬
tum ibi erat: adhue enĩ aqua e¬
rat. Unde ꝓbamꝰ quod om̃ib tem

Expanded text:
quid intelligamus in ista aqua: « Usque quid intelligamus in ista aqua: « Usque ad hodiernum, inquit, diem, quamdiu legitur Moyses, idipsum velamen super cor eorum positum est; quod non revelatur, quia in Christo evacuatur. Et cum transieris, inqui. Velamen dicit adopertionem prophetiae, ut non intelligeretur. Tollitur velamen, cum transieris ad Dominum: sic tollitur insipientia, cum transieris ad Dominum, et quod aqua erat, vinum tibi fit. Lege libros omnes propheticos, non intellecto Christo, quid tam insipidum et fatuum invenies? Intellige ibi Christum, non solum sapit quod legis, sed etiam inebriat; mutans mentem a corpore, ut praeterita obliviscens, in ea quae ante sunt extendaris . 4. Ergo prophetia ab antiquis temporibus, ex quo prorsus currit ordo nascentium in genere humano, de Christo non tacuit: sed occultum ibi erat; adhuc enim erat aqua. Unde probamus quod omnibus tem