comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eugłio. Neq enĩ ego ab homine accepi illud
neq didici: s ꝑ reuelationẽ iħu xp̃i. Quomͦ
igitur erit in eis de quib dictũ est. credituri
sunt ꝑ uerbũ eoꝵ in me: Latro uͦ ille tunc
credidit: qnͣdo in ipsis doctorib fides quȩ fue¬
rat qualiscũq defecit. Nec ipse itaq ꝑ eors
ut quẽ uidebat crucifixũ confiteret᷑ ñ solum
resurrecturũ. uerũ etiã regnaturũ: dicendo:
mem̃to mei cũ ueneris in regnũ tuũ. Pro in¬
de relinqͥtur. ut si dñs iħc hac oratione ꝓ stus
om̃ibus quict̃iq in hac uita quȩ tẽptatio est
suꝑ terrã. uel tunc erant uel futuri erant oras¬
se credendus est: sic intelligamꝰ qđ dictũ ẽ
ꝑ uerbũ eoꝵ. ut ipsum uerbũ fidei qd̾ p̃di¬
cauer̃ in mundo. hic significatũ eẽ credamꝰ:
dictũ aut̃ esse uerbũ eoꝵ : qm̃ ab ipsis ẽ pri¬
mitus ac precipue p̃dicatum. Iam enĩ ab

Expanded text:
it: Neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici, sed per revelationem Jesu Christi . Quomodo igitur erit in eis, de quibus dictum est: Credituri sunt per verbum eorum in me? Latro vero ille tunc credidit, quando in ipsis doctoribus fides quae fuerat qualiscunque defecit. Nec ipse itaque per eorum ut quem videbat crucifixum, confiteretur non solum resurrecturum, verum etiam regnaturum, dicendo, Memento mei, cum veneris in regnum tuum . 5. Proinde relinquitur, ut si Dominus Jesus hac oratione pro suis omnibus quicumque in hac vita, quae tentatio est super terram , vel tunc erant, vel futuri erant, orasse credendus est, sic intelligamus quod dictum est, per verbum eorum, ut ipsum verbum fidei quod praedicaverunt in mundo, hic significatum esse credamus; dictum autem esse verbum eorum, quoniam ab ipsis est primitus ac praecipue praedicatum
Abbreviated transcription (Latin):
cens: docebit uos omnẽ ueritatẽ : uel deducet
uos in omĩ ueritate. Quȩ cũ ita siit dilectis¬
simi: moneo uos in karitate xp̃i. ut seducto¬
res caueatis impuros. & obscenȩ turpitudnis
sectas: de quib ait apłs. Quȩ ant̾ occulte fi¬
unt ab eis. turpe est etiã dicere: ne cũ hormau
in mundicias docere ceperint. quȩ atires iin¬
ne qualesũ ꝙ siuit portare ñ possunt ecalta
et̃ quȩ dñs ait. ad huc multa habco ios. allc a¬
sed ũ potestis portart mͦ.: & ꝑ sym̃ scm̃ aseruati¬
ri. ut possint illa immtinda &e nefanda poran
Nuta sunt mala que potare ñ potest qalse
pudor humanꝰ.: et alia sunt bona qtiȩ portise
ñ potest paruus sensus humanus. Ista siuit
in corporibus impudicis: illa remota sunt a
corporibus uniuerses. Hoc un pura carne con¬
matitur: illud pura m̃te uix cernit᷑. Renqu¬

Expanded text:
cens, Docebit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte fiunt ab istis, turpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias docere coeperint, quas humanae aures qualescumque sint, portare non possunt, dicancens, Docebit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductori ut possint illa immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur. « Renov
Abbreviated transcription (Latin):
inscripsit. ex his eẽ. quȩ noluit tt̃ dñs dicere.
quia ea discipłi portare ñ poterant. Quis me
audiat tam teiere ista dicentẽ: Si aut̃ ubi
hoc legimꝰ ibi hoc etiã legeremꝰ: qͥs non tanto
apło erederet: S id quoq mͥ uidet᷑ ab surdis¬
lime dici. ea tunc ñ potuisse portare discipłõs
que de inuuisibilibus & altissimis reb inueni¬
nꝰ in apłicis litteris quȩ postinodũ scriptȩ st̃:
ne ea dñm qͣndo cũ illis usibilit̾ erat dixis¬
snarrat᷑. Cur enĩ ea tc̃ ferre ñ poterant quȩ
minc in eoꝵ libris qͥs ñ legat. qͥs ñ ferat etiã¬
s ñ intelligat: Nonnulla qͥ dem homines
infideles in scripturis scĩs et ñ intelligunt cũ
legunt. uel audiunt: et lecta tiel audita ferre
ñ possunt: sic̃ pagani qd ꝑ eũ qui crucifiruis
est factus est mundus: sic̃ itidei qđ filius dĩ
sit qui eo modo qͦ ipsi celebrant sabbatũ sollute: sic̃
sabelliani qr trinitas ẽ pater & filius & sp̃e¬

Expanded text:
velante conscripsit, ex his esse quae noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant; quis me audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc non potuisse portare discipulos, quae de invisibilibus et altissimis rebus invenimus in apostolicis Litteris, quae postmodum sc erat, dixisse narratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla quidem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audiunt, et lecta vel audita ferre non possunt: sicut Pagani, quod per eum qui crucifixus est, factus est mundus; sicut Judaei, quod Filius Dei sit, qui eo modo quo ipsi celebrant sabbatum solvit; sicut Sabelliani, quia Trinitas est Pater et Filius et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
spc sẽs. Ecce concedamus ut ita sit. mul
iquẽ iaco scimꝰ quȩ sit̃que dicere uolurtu gue
ndntimus : si ab eo dicta legeremꝰ uel audiremꝰ
slad est enĩ scire utrũ a nob̾ uel a uob̃ portari
sssiit: aliu d aut̃ scixe quȩ sint siue portari
psuit siue non possint. Quȩ cũ ille tacuerit:
q̾ ait̃in dicat ista sunt uel illa sunt: Aut si di¬
at audeat. unde ꝓbat: Quis enĩ est tam ua¬
as aut temerarius. qui cũ dixerit etiã uera
hus uoluerit. quȩ uoluerit. sine ullo testimno¬
iluit: Quis hoc nr̃m faciat. & non maximã
elpam temeritatis in currat. in quo nec ꝓ¬
pbecita nec apłica excellet auctoritas; Ham ꝓ¬
seto si eor aliquid legissemus in libris cano¬
nca aurtoritate firmatis. qui post ascensionẽ
añ scripti sunt: parũ fuerat hoc legisse. nisi
si. et uerbũ erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbũ.
hos erat in pͥncipio apud dm̃. & alia quȩ secun¬

Expanded text:
s. 2. Ecce concedamus ut ita sit, multos numquid ideo scimus quae sint quae dicere noluit, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive portari possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurrat, in quo nec prophetica nec apostolica excellit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate firmatis, qui post ascensionem Domini scripti sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi bum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Nisto scõ eugłio ubi dñs ait discipulis suis.
ad huc multa habeo uob̾ dicere. s ñ potestis
portare modo: prius querendũ illud occur-¬
rit. quomͦ suꝑuis dixerit. omĩa quecũq au¬
diui a patre meo nota feci uob: & hic dicat.
Iad huc multa habeo uob̾ loqui. s ñ potestiᷤ¬

Expanded text:
itulo, ubi Dominus ait discipulis suis, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, prius quaerendum illud occurrit, quomodo superius dixerit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : et hic dicat, Adhuc multa habeo vobis
Abbreviated transcription (Latin):
sarum ac diuersaꝵ sectarũ homines. tttiq fer¬
re ñ possunt qͥc qͥd in scripturis scĩs & in fide
catholicoꝵ reꝑitur. qđ contra eors ꝓ feratur er¬
rores: sic̃ nos ferre ñ possumꝰ sacrilegas eor
uanitates. et in sanias m̾daces. Quid ẽ enĩ
ferre ñ posse: nͥ equo animo ñ habere: Sed
omĩa quę post ascensionẽ dnĩ canonica aucto¬
ritate atq ueritate conscripta st̃. qͥs fidelis uel¬

Expanded text:
tique ferre non possunt, quidquid in Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, quod contra eorum proferatur errores; sicut nos ferre non possumus sacrilegas eorum vanitates et insanias mendaces. Quid est enim ferre non posse, nisi aequo animo non habere? Sed omnia quae post ascensionem Domini canonica veritate atque auctoritate conscripta s
Abbreviated transcription (Latin):
płĩ: qͥbus dicebat. ñ potestis me sequ ri
Unde prmus eoꝵ petrus qui hoc se iã pse
p̃sumpserat: aliud expertuꝰ ẽ quã pitalar
& tam̃ postea uiri & mulieres pueri et plls
iuuenes & uirgines. seniores cũ uiniorb i
numerabiles. martyrio coronati sunt. epas¬
se inuente oues sunt. qđ tunc quando ista
tationis articulo. quo certare usq ad moti
ꝓ ueritate oportebat. et ꝓ ap̃i nomine uel dis¬
trina sanguinẽ fundere: Nũ quid inqm de¬
butt eis dici. quis ur̃m aucleat idoneũ mar¬
tyrio se putare. cui petrus ydoneus nondũ
fuerat. qnͣdo eũ os ad os ipse dñs instruelat
Sic itaq dixerit aliquis. ñ debere dici apiłs
xp̃ianis audire cupientibus quȩ sint ad qͥ¬
bus dñs tunc dicebat: ad huc multa libo
uob̾ dicere. s ñ potestis portare mͦ. Si apli
nondũ poterant: multo minus uos potesbꝰe
Sed forte. sic multi possunt audire qdđ sul
nondũ poterat petrus: sic̃ multi possull

Expanded text:
i, quibus dicebat, Non potestis me sequi modo; unde primus eorum Petrus, qui hoc jam se posse praesumpserat, aliud expertus est quam putabat : et tamen postea et viri et mulieres, pueri et puellae, juvenes et virgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod tunc quando ista tationis articulo, quo certare usque ad mortem pro veritate oportebat, et pro Christi nomine vel doctrina sanguinem fundere; numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici populis christianis, audire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ futura sunt. dm̃ fecisse ꝓpħa testatur
dicens. qui fecit quȩ futura sunt: iã cum
ipsa uerba tractaremus ut potiumꝰ exposui¬
mus. Nunc gͦ quȩ ista sint quȩ apłi tunc
portare non poterant: uultis forsitan scire.
Sed quuis ur̃m audeat coꝵ se dicere lan qo
quȩ illi caꝑe non ualebant: Ne ꝑbdonu¬
capem si mͥ ab alio dicerentur: nec ibos eu
tare possetis. etiam si ego tantus essem t u
ista que uob̾ altiora sunt audiretis. Et
quidem potest ut sint aliqui inuos aba¬

Expanded text:
e futura sunt, Deum fecisse propheta testatur dicens, Qui fecit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac pnon caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, etiamsi ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem potest ut sint in vobis a
Abbreviated transcription (Latin):
ferre potiustis uerum etiã libenter audistis. S¬
si ille magister interior. qui cũ ad huc discipłis
exterius loqueretur. ait. ad huc multa habeo
uob̾ dicere. s non potestis portare mͦ. uellet nob̾
id qđ de in corporea dĩ natura dixi intrinsecus
ita dicere. sic̃ scĩs angłis dicit qui semꝑ uident
faciem patris: nondũ ea portare possemꝰ. ꝓinde
qđ ait docebit uos omnẽ ueritatẽ uel deducet
uos in omĩ ueritate: ñ arbitror in hac uita in
cuiꝰ quam mente posse cõpleri. Quis enĩ uuenͤ¬

Expanded text:
ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille magister interior, qui cum adhuc discipulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, si vellet nobis id quod de incorporea Dei natura dixi, intrinsecus ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omnem veritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam mente posse compleri ; sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
parte cognoscitur ⁊ ipsa efficit᷑ dilectione ut meliꝰ
& plenius cognoscatur. S i gͦ in łaritate ꝓficia¬
tis quã diffundit in cordibus sp̃c sc̃s: docebit
uos omnẽ ueritatẽ: uel sic̃ alii codices habent
deduicet uos in omni ueritate. Unde dictũ ẽ
Deduc me dñe in uia tua: & ambulabo in ue¬
ritate tua. Sic fiet ut ñ a doctoribus exterio¬
rib illa discatis quȩ noluit tunc dñs dicere: s
sitis om̃s docibiles deo: ut ea ipsa quȩ ꝑ lectioneᷤ
atq sermones extrinsecꝰ ad hibitos diclicistis et
credidistis de natura d̃. non corporea. nec loco
aliquo inclusa. nec ꝑ infintta spatia locoꝵ quasi
mole distenta. s ubiq tota et ꝑfecta. et infinita.
sine nttorib coloꝵ. sine figuris liniam̃toꝵ. sine
notis litterarũ. sine serie sillabarũ. ipsi mente
conspicere ac ꝑcipere ualeatis. Ecce dixi aliqͥd
qd forte inde sit: & tam̃ accepistis : & ñ solum

Expanded text:
parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut melius parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut melius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate proficiatis, quam diffundit in cordibus Spiritus sanctus, docebit vos omnem veritatem: vel, sicut alii codices habent, deducet vos in omni veritate: unde dictum est, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamen accepistis; et non solum
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat. ñ equo animo legit atq audit: etiã
nondũ sic̃ oportet intelligit: Quomͦ gͦ aliqͥa
eor quȩ post ascensionẽ dnĩ scripta st̃ non
possent ferre discipłi. etiã ñ dũ sibi misso spũ
scõ: cũ omĩa nunc ferant cathecumini non
accepto spu scõ: Quia & si ñ eis fideliũ sacra¬
m̃ta ꝓdunt᷑ ñ ideo fit qđ ea ferre ñ possunt:
s ut ab eis tanto arcdentius concupisca ntur
luit dñs discipłis dicere qr nondũ poterant
illa portare: s potius in Raritate ꝓficite quȩ
diffundit᷑ in cordib nr̃is ꝑ spm̃ scm̃ qui datꝰ
est nobis: in spũ feruentes. & spirttalia di¬
ligentes. spiritalẽ lucem spiritalemq uocẽ
quã carnales & anunales homines ferre non
possunt. ñ aliquo signo corporalibus oculis
apparente. nec aliquo sono corporalib aurib
instrepente: s interiore aspectu & auditu nos¬
se possitis. Non enĩ diligtur qđpenitus
ignoratur: s cũ diligt᷑ qđ ex quantul a cumꝙ¬

Expanded text:
etiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sibi misso Spiritu sancto, cum omnia nunc ferant catechumeni nondum accepto Spiritu sancto? Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius concupiscantur, luit Dominus discipulis dicere, quia nondum poterant illa portare: sed potius in charitate proficite, quae diffundiest vobis ; ut spiritu ferventes et spiritualia diligentes, spritualem lucem spiritualemque vocem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacum
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit᷑ & non ficte nuntiarent pacẽ Sunt
enĩ alii montes naufragosi: qͦ quisq nauẽ cũ im¬
pulerit soluit᷑ facile est enĩ cũ uidet᷑ terra a
ꝑiclitantib: quasi conari ad t̾̃ram S aliqño
uidet᷑ terra in monte: & saxa latent sub mon¬
te Et cũ qͥsq conat᷑ ad montẽ incidit in saxa:
& non ibi inuenit portũ s planctũ Sic fuer̃
qͥdam montes. & magni apparuerunt in ter
homines: & fecer̃ hereses & scismata: & diuise¬
runt ȩccłam dĩ Isti qui diuiserunt ȩccłam¬

Expanded text:
veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt E
Abbreviated transcription (Latin):
tuit᷑ qͥa de dõ homo dixit Et qͥdem homo dix̃¬
in spiratꝰ a dõ. s tam̃ homo quia inspiratꝰ dixit.¬
forsitan aliqͥd Si non inspiratꝰ ee̾t: dixisset
nichil Quia uͦ in spitatꝰ homo. non totũ qđ
est dixit: s qđ potuit homo dixit Erat enĩ
scriptũ est Suscipiant montes pacẽ ppło
tuo: & colles iusticiã Montes excelse sũt aĩe:
colles paruulȩ animȩ sunt S ideo montes excipi-¬
unt pacẽ: ut colles exciꝑe possint uisticiã Quȩ est
iusticia quã colles excipiunt: Fides. quia uistꝰ ex
fide uiuit: Non aut̃ acciꝑent minores animȩ
fidem. nͥ maiores animȩ quȩ montes dicte sunt
ab ipsa sapientia illustrarẽt᷑n ut possint par¬
uulis traicere qđ possint paruuli caꝑe. & iuue¬
re ex fide colles: quia montes pacẽ suscipiunt:
Ab ipsis montib dictũ ẽ eccłȩ: pax uob̾cũ. Et ip¬
si montes pacẽ annuntiando eccłȩ. non se diui¬
serunt ad uersus eũ a quo susceperũt pacẽ. ut

Expanded text:
tuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo, dixit. 2. Erat enim ontes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut
Abbreviated transcription (Latin):
est illi sapientia S cũ ceco p̃sens est: oculis
eiꝰ ab sens est: Non quia ipsa illi absens est:
Mundet unde possit uideri ds̃: Quomͦ si ꝓpt̃ ea
uidere non posset. quia sordidos & saucios
oculos haberet. irruente puluere. uł pitiuta
uel fumo.⁊ diceret illi medicus. purga de ocło
tuo qͥcqͥd mali est: ut possis uidere lucem
ocłoꝵ tuoꝵ: Puluis. pituta. fumꝰ: peccata &
iniqͥtates st̃: Tolle inde ista omĩa et uide¬
bis sapientiã quȩ p̃sens est: quia ds̃ sapientda

Expanded text:
est sapientia, sed cum caeco praesens est, oculis est sapientia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus absens est: non quia ipsa illi absens est, Mundet unde possit videri Deus. Quomodo si propterea videre non posset, quia sordidos et saucios oculos haberet, irruente pulvere vel pituita vel fumo, diceret illi medicus: Purga de oculo tuo quidquid mali est, ut possis videre lucem oculorum tuorum. Pulvis, pituita, fumus, peccata et iniquitates sunt; tolle inde ista omnia, et videbis sapientiam quae praesens est: quia Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
paulopost dicit: E rat lux uera quȩ illuminat
õem hominẽ uenientẽ in hc̃ nũdũ Ab illo lumi¬
ne illuminatꝰ est ioħs baptista: ab ipso. & ipse
ioħs eugłista Ex ipso lumine plenus erat qui
dixit: Non sũ ego xp̃c: s qui post me uenit:
cuiꝰ non sũ ego dignꝰ corigiã calciam̃ti soluere.
Ab ipso lumine illuminatꝰ erat qui dixit: in
pͥncipio erat u̾bũ. & u̾bũ erat apud dm̃. et
ds̃ erat u̾bũ: E rgo illa uitalux est hominũ.
S forte ad huc stulta corda hominũ caꝑe istã lucẽ
non posst̃: quia peccatis siuis ad gratiant᷑: ut
eam uidere non possint: Non ideo cogitent qͣsi
absentẽ ẽẽ lucẽ: qͥa eã uidere non posst̃ Ipsi
enĩ ꝓpt̃ peccata tenebre sunt Et lux lucet in¬
tenebris: & tenebrȩ eã non cõp̃henderut̃ Er¬
go fr̃s qͦmͦ homo positꝰ in sole cecus. p̃sens est il¬
l sol. s ipse soli absens est: sic omĩs stultꝰ om̃is
iniquus. omĩs impius: cecus est corde: p̃sens

Expanded text:
at lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminatus est Joannes Baptista; ab ipso et ipse Joannes evangelista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit: Non sum ego Christus; sed qui post me venit, cujus non sum ego dignus corrigiam calceamenti solveinatus erat qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum. 19. Sed forte stulta corda adhuc capere istam lucem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut eam videre non possint. Non ideo cogitent quasi absentem esse lucem, quia eam videre non possunt: ipsi enim propter peccata tenebrae sunt. Et lux tenebrae eam non comprehenderunt. Ergo, fratres, quomodo homo positus in sole caecus, praesens est illi sol, sed ipse soli absens est; sic omnis stultus, omnis iniquus, omnis impius, caecus est corde. Praesens
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã homo aut̃ factꝰ ad imaginẽ dĩ. habet
rationalẽ m̃tẽ: ꝑ quã possit ꝑciꝑe sapientiã. Er¬
go illa uita ꝑ qͣm facta st̃ omĩa: ipsa uita lux est

Expanded text:
sapientiam. Homo autem factus est ad imaginem Dei, habet sapientiam. Homo autem factus est ad imaginem Dei, habet rationalem mentem per quam possit percipere sapientiam. Ergo illa vita per quam facta sunt omnia, ipsa vita l
Abbreviated transcription (Latin):
artẽ continet omĩa. anteqͣm fabricet omĩa
hic quȩ fiunt ꝑ ipsã artem non continuo u¬
ta st̃: s quicid factũ est. uita est in illo Ter¬
rã uides: est in arte t̾ra Celũ uides. est in ar¬
te celũ Solem & lunã uides: st̃ & ista in arte
S foris corpora st̃: in arte uita st̃. Uidete si qͦmͦ
potestis Magna enĩ res dicta est. Et si non
a me magno. aut non ꝑ me magnũ: tam̃
a magno. Non enĩ ame paruulo dicta st̃
hec: s ille non est parutis ad quẽ respicio.
ut dicã: Capiat qͥsq ut potest: in quantũ
potest Et qui non potest: nutriat cor ut possit:
Unde nutriat: de lacte nutriat: ut ad cibũ ꝑueni¬
at a xp̃o ꝑ carnẽ nato non recedat: donec ꝑue¬
in illo est lux hominũ: Hoc enĩ seqͥt᷑. Et uita
erat lux hominũ: & ex ipsa uita. homines illu¬
minant᷑: peccora non illumnant᷑: quia peccora
non habent rationales m̃tes quȩ possint uidere

Expanded text:
artem continet omnia, antequam fabricet omnia; artem continet omnia, antequam fabricet omnia; hinc quae fiunt per ipsam artem, non continuo vita sunt, sed quidquid factum est, vita in illo est. Terram vides; est in arte terra: coelum vides; est in arte coelum: solem et lunam vides; sunt et ista in arte: sed foris corpora sunt, in arte vita sunt. Videte, si quo modo potestis; magna enim res dicta est: et si non a me magno, aut non per me magnum, tamen a magno. Non enim a me parvulo dicta sunt haec: sed ille non est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Capiat quisque ut potest, in quantum potest: et qui non potest, nutriat cor, ut possit. Unde nutriat? De lacte nutriat, ut ad cibum perveniat. A Christo per carnem nato non recedat, donec pervea est, quae in illo est lux hominum. 18. Hoc enim sequitur, Et vita erat lux hominum; et ex ipsa vita homines illuminantur. Pecora non illuminantur, quia pecora non habent rationales mentes quae possint videre
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa t̾ra quȩ facta est non est uita Est aũt̃ in
ipsa sapientia sp̃alit̾ ratio quedã. qua t̾ra facta ẽ.:
hec uita est Quomͦ possũ dicã caritati ur̃e fã¬
ber facit archã. s pͥmo in arte habet archã Si
enĩ archã in arte non haberet: unde illã fabri¬
cando ꝑferret: S archa sic est in arte: ut non
ipsa archa sit quȩ uidet᷑ oculis In arte inuisibi¬
lit̃ est. in oꝑe uisibilit̃ erit: Ecce facta est in oꝑe:
nũqd destitit ee̾ in arte: & illa in oꝑe facta est.¬
& illa manet quȩ in arte est: Nã potest illa ar
cha putrescere. & iterũ ex illa que in arte est.
alia fabricari. At tendite gͦ archã in arte: Mar¬
chã in oꝑe Archa in oꝑe. non est uita: archa
in arte urta est. qͥa uiuit anima artificis: ubi
sunt ista omĩa antequã ꝓferant᷑: Sic fr̃s hmĩ gͦ¬
quia sapientia dĩ ꝑ quã facta sunt omĩa. scd̾m

Expanded text:
ipsa terra quae facta ipsa terra quae facta a Sapientia spiritualiter ratio quaedam qua terra facta est; haec vita est. 17. Quomodo possum, dicam Charitati vestrae. Faber facit arcam. Primo in arte habet arcam: si enim in arte arcam non haberet, unde illam fabricando proferret? Sed arca sic est in arte, ut non ipsa arca sit quae videtur oculis. In arte invisibiliter est, in opere visibiliter erit. Ecce facta est in opere; numquid destitit esse in arte? Et illa in opere facta est, et illa manet quae in arte est: nam pca putrescere et iterum ex illa, quae in arte est, alia fabricari. Attendite ergo arcam in arte et arcam in opere! Arca in opere non est uita; arca in arte uita est, quia uiuit anima artificis, ubi sunt ista oninia antequam proferantur. Sic ergquia Sapientia Dei, per quam facta sunt omnia, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ ꝑ illũ facta st̃ omĩa: Quod factũ est. in
illo uita erat Potest enĩ sic dici: qđ factũ est
in illo uita est: Ergo totũ uita est. si sic pro¬
nuntiauerimꝰ: Qͥid enĩñ in illo factũ est: Ip¬
se enĩ est sapientia dĩ Etdicit᷑ in psalmo:
O mĩa in sapientia fecisti Si gͦ xp̃c est sapien¬
tiã dĩ. & psalmꝰ dicit. omĩa in sapientia fecis¬
ti: omĩa sic̃ ꝑ illũ facta. ita in illo facta st̃ Si
Dicimꝰ quidẽ lignũ uitã: s scd̃m intellectũ.
lignũ crucis unde acepimꝰ uitã Ergo lapis
uita est: In honestũ est sic in telligere: ne rur¬
sus nob̃ surrepat eadem sordidissima secta
& cũ rep̃ssi fuerint & repulsi: quasi de scrip¬
turis ꝓferunt dicentes Ut quid dictũ est qͦ factũ ẽ
in illo uita est: Si enĩ omĩa in ipso facta sunt.
omĩa uita st̃ Non te indiicant: ꝓnũtia sic
Qđ factũ est. hic sub distingne: & deinde infer.
in illo uita est Quid est hocs facta est t̃ra: s

Expanded text:
facta sunt omnia? Quod factum est, in illo vita est. Potest enim sic dici, Quod factum est in illo, vita est: ergo totum vita est, si sic pronuntiaverimus. Quid enim non in illo factum est? Ipse est enim Sapientia Dei; et dicitur in Psalmo, Omnia in Sapientia fecisti . Si tia Dei, et Psalmus dicit, Omnia in Sapientia fecisti; omnia sicut per illum facta, ita in illo facta sunt. Si Dicimus quidem lignum vitam, sed secundum intellectum lignum crucis, unde accepimus vitam. Ergo et lapis vita est. Inhonestum est sic intelligere, ne rursum nobis subrepat eadem sordidissima secta et cum repressi fuerint et repulsi, quasi de Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, vita est? Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Non te abducant: pronuntia sic, Quod factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid est hoc? Facta est terra, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in meliꝰ non erimus homines. si priꝰ nos e̾e¬
homines agnoscamꝰ: id est ut ad illã celsitu¬
dinẽ ab humanitate surgamꝰ: ne cũ pritamus
nos aliqͥd eẽ cũ nichil simꝰ. non solũ non accipia¬
mus qđ non sumꝰ: s & amittamꝰ qđ sumꝰ Et
In pͥncipio erat uerbũ & uerbũ erat apud dm̃.
& ds̃ erat uerbũ Susceperat mons iste pacem:
contẽplabat᷑ diuinitatẽ uerbi. qualis iste monꝰ
erat qͣm excelsus: Transcenderat om̃ia cacu¬
mina t̾rarũ. transcenderat om̃s campos aeris:
tͣnscenderat om̃s altitudines siderũ: transcen¬
derat om̃s choros & legiones angłoꝵ Nisi enĩ
tͣnscenderet ista omĩa. quȩ facta sunt: ñ ꝑ ueni¬
ret ad eũ ꝑ quẽ facta st̃ omĩa. Non potestis co¬
gitare qͥd tͥnscenderit: nͥ uideatis qͦ ꝑ uenerit
Queris de celo & terra: facta st̃ Queris de his
quȩ st̃ in cęlo & in terra: u̾tiq multomagis

Expanded text:
in melius non erimus homines, si prius nos in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amittamus quod sumus.  Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Susceperat pacem mons iste, contemplabatur divinitatem Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderum, transcenderat omnes choros et legiones Angelorum. Nisi enim transcenderet ista omnia quae creata sunt, non perveniret ad eum per quem facta sunt omnia. Non potestis cogitare quid transcenderit, nisi videatis quo pervenerit. Quaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis
Abbreviated transcription (Latin):
manis cordib contingi: qđ nec oculiis uidit.
nec auris audiuit. nec in cor hominis ascen¬
dit Si in cor hominis non ascendit: qͦmͦ as.¬
cendit in cor ioħis: An non erat homo toħs:
An forte nec in cor ioħis ascendit. s cor ioħis
in illam ascendit: Quod ẽnĩ ascendit in
cor hominis: de i mo est ad hominem:
Quo aũt̃ ascendit cor hominis: sutsũ est ab ho¬
minẽ: Etiã fr̃s sic dici potest quia si ascen¬
dit in cor ioħis. si aliqͦmͦ potest dici in tantũ
ascendit in cor ioħis. in quantũ ipse ioħs ñ
erat homo: Quid est non erat homo: In qnͣ¬
nuntiatores dĩ Ideo carnalib & anim alib
non ualentib ꝑciꝑe quȩ sunt dĩ. qͥd ait apłs:
Cũ enĩ dicitis. ego sũ pauli. ego apollo: non ne
homines estis: Quid eos uolebat facere quib
exꝓbrabat quia homines erant: Uultis nos¬
se. quid eos facere uolebat: Audite in psal¬
mis: E go dixi dii estis: & filii excelsi om̃s Ad
hoc gͦ nos uocat deos. ne simꝰ homines S tunc

Expanded text:
s potuit contingi quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Si in cor hominis non ascendit, quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quanuntiatores Dei. Ideo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Dei, quid ait Apostolus? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc
Abbreviated transcription (Latin):
& muscã non fecit. qͥa ros erat ꝓcima Ab ape
dueit illũ ad locustã: alocusta dix̃ ad lacer¬
tũ: a lacerto ad auẽ : ab aue dux̃ ad pecus: in¬
de ad bouẽ: inde ad elefantẽ: postremo ad ho¬
minẽ: Et ꝑ suasit homini: quia non adõ factꝰ
est homo. Ita ille miser cũ tediũ passus est a
muscis: musca factꝰ est quẽ diabolus possideret
Beel zebrb qͥppe. int̾pretari dicit᷑ pͥnceps musca¬
rũ: de qͥbus scriptũ est Musce moriture. ext̃¬
inimici: In telligite qͥa ds̃ fecit omĩa: & in
siuis gͣdib collocauit: Quare aut̃ patim᷑ mul¬
ta mala. a creatura quã fecit ds̃: quia offen-¬
cdimꝰ dm̃. Nũ qͥd hec angłi patiunt᷑. fortasis
& nos in illa uita ista non timebimꝰ: De pena tua

Expanded text:
 muscam non fecit; quia res erat proxima. Ab ape duxit ad locustam, a locusta ad lacertum, a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca factus est, quem diabolus possideret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: de quibus scriptum est, Muscae moriturae exterinimici; intelligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in vita ista
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsũ factꝰ est & u̾miculus: S angłs dignꝰẽ
cȩlo: u̾miculus dignꝰ terra Qui creauit ipse
disposuit: Si poneret a̾micłm in celo rep̾hen¬
deres: Si uelet anglos nasci de putrescentib
carnib rep̃henderes: Et tam̃ ꝓpe hoc facit ꝗ
& non est rep̃hendendus Nã om̃s homina
de carne nascentes. quid st̃ nͥ u̾mes: & deu
& filiꝰ hominis u̾mis Ecce quid fieri uolur
teras. Omĩno gͦ fr̃s sic accipite: Omĩa ꝑis
facta st̃: & sine ipso factũ est nichil Uniu
enĩ creature ꝑ ipsũ facte st̃: & sine ipso fis¬

Expanded text:
 ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluitpoteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsum facta est, major,
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥncipio u̾bũ. & u̾bũ erat apud dm̃. & ds̃ erat
u̾bũ.: si non potes cogitare quid sit: differ ut cres¬
cas: Ille cib est Accipe lac ut nittͥaris: ut sis uali¬
ne sic cogitetis. quia nichil aliquid sit Solent
enĩ multi male in telligentes sine ipso factũ est
nichil: putare aliqͥd eẽ nichil Peccatũ qͥdem non
ꝑ ipsum factũ est E manifestũ est quia peccatũ¬
est nichil: & nichil fiunt homines cũ peccant:
Et idolũ non ꝑu̾bũ factũ est Habet quidẽ formã
qͣndã humanã: s ipse homo ꝑ u̾bũ factꝰ est:
Nã forma hominis in idolo. non ꝑu̾bũ facta est:
Et scriptũ est Scimꝰ qr nichil est idolũ Ergo
litant sub cȩlo. & quȩ mouent᷑. uniu̾sa natura re¬
rũ: omĩs omĩno creatura: Dicã planiꝰ: dicã fr̃s
tt intelligatiᷤ: ab angło usq ad u̾miculũ: Quid
p̃clariꝰ angło in creaturis: Quid extremius

Expanded text:
in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis valine sic cogitetis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Verbum facta est; et scriptum est, Scimus quia nihil est idolum . Ergo litant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis
Abbreviated transcription (Latin):
Quia dixit ds̃ fiat & factũ est Hocu̾bũ in cõmu¬
tabile qmuis mutabilia ꝑ u̾bũ fiant. ipsum
in cõmutabile est: Noli gͦ credere factũ ꝑ qd̃ fac¬
ta sunt omĩa: ne non reficiaris ꝑ u̾bũ. ꝑ qđ refi
te refici ꝑ u̾bũ Si aut̃ mala fuerit fides tua
de u̾bo. non poteris refici ꝑ u̾bũ Et si tͥ contigit
rit fieri ꝑu̾bũ. ut ꝑ illud factus sis: ꝑ te de ficis.
Si ꝑ te deficis. ille tereficiat qui te focit: Si ꝑ te deteri¬
or efficeris: ille te recreet qͥ te ereauit: Quomͦ aut̃ te
iẽcreet ꝑ u̾bũ: simale aliquid sentias de u̾bos Eu¬
głista dicit. in pͥncio erat u̾bũ: & tu dicis in pͥncipio
factũ est u̾bũ : Ille omĩa ꝑ ipsũ facta st̃ dicit n& tu
dicis quia & ipsũ u̾bũ factaĩ est: Poterat dicere
euglista: in pͥncipio factũ est u̾bũ: S qͥd aite In
pͥncipio erat u̾bũ: Si erat. non est factũ: ut ista
omĩa ꝑ ipsũ fierent. & sine ipso nichil Si gͦ erat

Expanded text:
quia dixit Deus, Fiat, et factum est. Hoc Verbum incommutabile: quamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incommutabile est. 12. Noli ergo credere factum, per quod facta sunt omnia: ne non reficiaris per Verbum, per quote refici per Verbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta sunt, dicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum factEvangelista, In principio factum est Verbum: sed quid ait? In principio erat Verbum. Si erat, non est factum, ut ista omnia per ipsum fierent, et sine ipso nihil. Si ergo erat
Abbreviated transcription (Latin):
ma & ab iectissima nos torqueret: ut cũ suꝑbus
fuerit homo. & se iactauerit ad u̾sus dm̃. & cũ
sit mortalis. mortalem t̾ruerit d cũ sit homo.
ꝓximũ hominẽ non agnouerit: cũ se erexerit:
pulicib subdat᷑ Quid est qđ te inflas huma¬
na suꝑbia: Homo tͥ dixit conuitiũ. & tu tu¬
iuisti. & iratus es : pulicib resiste. ut dormiaᷤ.
Cognosce qui sis: Nam ut noueritis fr̃s. ꝓpt̃ suꝑ
biã nr̃am domandã. creata ista quȩ molesta
essent nob̾: ppłm pharaonis suꝑbũ potuit ds̃
domare de ursis. de leonib. de serpentibꝰ Muᷤ¬
cas & ranas illis inmisit. ut de reb uilissimis

Expanded text:
mam, ut ipsa nos torqueret: ut cum superbus fuerit homo, et se jactaverit adversus Deum; et, cum sit mortalis, mortalem terruerit; et, cum sit homo, proximum hominem non agnoverit; cum se erexerit, pulicibus subdatur. Quid est quod te inflas humana superbia? Homo tibi dixit convicium, et timuisti, et iratus es; pulicibus resiste ut dormias: cognosce qui sis. Nam ut noveritis, fratres, propter superbiam nostram domandam creata ista, quae molesta nobis essent: populum Pharaonis superbum potuit Deus domare de ursis, de leonibus, de serpentibus; muscas et ranas illis immisit , ut rebus vilissimis
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit eũ manicheus tedio afficth
cũ diceret se non posse pati muscas l
dicere ds̃ illas fecit Erat atit̃ catholl
Plane ait ille: ego credo quia diabolał
muscas Et illestatĩ Si muscas diablꝰ¬

Expanded text:
invenit illum Manichaeus taedio affectum; et cum diceret se non posse pati muscas etest dicere, Deus illas fecit: erat autem catholic quis illas fecit? Plane, ait ille, ego credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim: Si muscam diab
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. silebimꝰ hec: Qua¬
re gͦ legitur sisilebitim
Aut quare auditur.
si non ex pon itur:
ut qͥd exponit᷑ si na
in telligit᷑: Itaq qr
rursus eẽ non dubito in nue¬
natur intelligia non fraudabod
qui posst̃ caꝑe : dũ timeo suꝑfluis
eẽ aurib eoꝵ qui non possunt a
Postremo ad erit miscłia dĩ forts
ut om̃ib satis fiat: & capiat qͥsꝙ &
potest: quia et qͥ loqͥtur dicit quđ
potest: Nã dicere ut est qͥs potesli
Audeo dicere fr̃s mei: forsitan ns
ipse ioħs dix̃ ut est: s et ipse ut

Expanded text:
res, silebimus hinc? Quare ergo legitur, si siletur? aut quare auditur, si non exponitur? aut quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursus esse non dubito in numur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ patris & matris. Absit aut̃ ut int̾̃ dm̃ pa¬
trẽ et dm̃ filiũ. tale aliquid suspicem᷑: quia
nec filius hominũ simul & ex patre et ex
matre ꝓcedit: s cũ in matrẽ ꝓcedit ex patre.
ñ tunc ꝓcedit ex matre : & cũ in hanc lucẽ
ꝓcedit ex matre. ñ tunc ꝓcedit ex patre. Sp̃c
cedit ad sanctificandã creaturã. s simul de
utroq ꝓcedit: quãuis hoc. filio pat̃ dederit.
ut quẽ ad modũ de se. ita de illo quoq ꝓcedat.
Neq enĩ possumꝰ dicere qđ non sit uita spc̃ sc̃s.
cũ uita pater. uita sit filius: ac ꝑ hoc sicut
pat̾ cũ babeat uitã in semet ipso. dedit & filio
habere uitã in semet ipso: sic ei dedit uttam
ꝓcedere de illo: sic̃ ꝓcedit et de ipso. Secunt᷑

Expanded text:
nisi patris et matris. Absit autem, ut inter Deum Panisi patris et matris. Absit autem, ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Quia nec filius hominum simul et ex patre et ex matre procedit: sed cum in matrem procedit ex patre, nondum procedit ex matre, et cum in hanc lucem procedit ex matre, non tunc procedit ex patre. spiride filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul de utroque procedit, quamuis hoc filio pater dederit, ut quemadmodum de se, ita de illo quoque procedat. neque enim possumus dicere, quod non sit uita spiritus sanctus, cum uita pater, uita sit filius; ac per hoc sicut pater, cum habeat uitam in semet ipso, dedit et filio habere uitam in semet ipso, sic ei dedit uitam procedere de illo, sicut procedit et de ipso." haec de
Abbreviated transcription (Latin):
De hac uirtute credendus ẽ dicere eugłista.
Nirtus de illo exiebat: & sanabat om̃s. Si gͦ
& de patre & de filio ꝓcedit sp̃c sc̃s ÷ cur filiꝰ
dixit. de patre ꝓcedit: Cur putas nͥ quẽ¬
admodũ solet ad eũ referre. & qđ ipsius est.
de quo & ipse est: Unde illud ẽ qđ ait. Mea
doctrina ñ est mea: s eiꝰ qui me misit. Si
igitur hic intelligit᷑ eiꝰ doctrina quã tam̃
dixit ñ suã s patris: quantomagis illic in¬
telligendus ẽ & de ipso ꝓcedere sp̃c sc̃s. ubi
sic att. de patre ꝓcedit. ut ñ diceret de me
ñ ꝓcedit: A quo aut̃ habet filiꝰ ut sit ds̃. ẽ
enĩ de dõ ds̃ : ab illo habet utiq ut etiã de
habet patre. Hic ut cũq etiã illud intelligi¬
tur. quantũ a talib quales nos sumus in¬
telligi potest: cur ñ dicatur natus eẽ. sed po
retur amboꝵ utiq filius diceretur: qđ absur¬
dissimũ est. Filius quippe nullus ẽ duors:

Expanded text:
. De hac virtute credendus est dicere evangelista, . De hac virtute credendus est dicere evangelista, Virtus de illo exibat, et sanabat omnes . 8. Si ergo  de patre et de filio procedit spiritus sanctus, cur filius dixit: de patre procedit ? cur, putas, nisi quemadmodum solet ad eum referre et quod ipsius est de quo ipse est ? unde illud est quod ait: mea doctrina non est mea, sed eius qui me misit. si igitur hic intellegitur eius doctrina, quam tamen dixit non suam, sed patris, quanto magis illic intellegendus est et de ipso procedere spiritus sanctus, ubi sic ait: de patre procedit, ut non diceret: "de me non procedit"? a quo autem habet filius, ut sit deus — est enim de deo deus — ab illo habet utique, ut etiam de habet Patre. 9. Hic utcumque etiam illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, intelligi potest, cur non dicatur natus esse, sed poretur, amborum utique Filius diceretur, quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ob aliud existimo ipsũ ꝓprie uocari sp̃m scm̃:
cũ iam si de singłis int̾rogem᷑. ñ possumꝰ nͥ & pa¬
trẽ. & filiũ. sp̃m dicere: qm̃ spc est ds̃: id est ñ
tur & singuli : hoc ꝓprie uocari oportuit eũ
qui ñ est unius eoꝵ ⁊ s in quo cõmunitas ap¬
paret amboꝵ. Cur gͦ ñ credamꝰ. qđ etiã de
filio ꝓcedat sp̃c sc̃s ÷ cũ filii quoꝙ ipse sit sp̃c:
Si enĩ ñ ab eo ꝓcederet: ñ post resurrectionẽ
se rep̃sentans discipłis suis insusflasset dicens
Accipite spm̃ scm̃. Q uid enĩ aliud significa¬
de ipso: Ad hoc ꝑtinet etiã illud qđ ait de
muliere: quȩ fluxũ sanguinis patiebatur:
Tetigit me aliquis: ego enĩ sensi uirtutem
de me exisse. Nam uirtutis nomine appellari
dicente maria quomͦ fiet istud qm̃ uirũ ñ
& uirtus altissimi obumbrabit tibi. Et ipse
dñs ꝓnititens eũ discipłis: ait. Uos aut̃ se¬
dete in ciuitate : quousq induamini uirtute

Expanded text:
Nec ob aliud existimo ipsum proprie vocari Spiritum, cum etiam, si de singulis interrogemur, non possumus nisi et Patrem et Filium Spiritum dicere, quoniam Spiritus eec ob aliud existimo ipsum proprie vocari Spiritum, singuli, hoc proprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credam quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid enim aliud significade ipso? Ad hoc pertinet etiam illud quod ait de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis, ego enim sensi virtutem de me exisse . Nam virtutis nomine appellari dicenti Mariae, Quomodo fiet istud quoniam virum non et virtus Altissimi obumbrabit tibi : et ipse Dominus promittens eum discipulis, ait, Vos autem sedete in civitate quousque induamini virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ris. fuit qr nũquã defuit r erit quais
iam ñ sit cũ preteritis occidit: aut cũ pre¬
mdoi uelut qui ñ maneat labitur: aut cũ
ulis. uelut qui ñ fuerat orietur. Promde
a sam uolumina tempoꝵ locutio humana
biatur: qui ꝑ nulla de esse potuit aut
past aut poterit tẽpora: uera de illo di¬
s sat. et sciet: ac ꝑ hoc. et audiuit. & audit.
taudiet: qr sic̃ iam diximus. hoc est illi
udire qd scire: et scire illi hoc ẽ quod esse
Ibillo igit᷑ audiuit. audit. audiet. a quo ẽ:
hillo est a quo procedit. Hic aliquis forsitan
irat: utrum et a filio ꝓcedit sp̃c sc̃s. Filiꝰ¬
num. Habes ipsũ dñm dicentẽ. Non enĩ uoꝰᷤ
as qui loquimini: sed sp̃c patris ur̃i qͥ loquit᷑
nuobis. Habes et apłm. Misit ds̃ inquit¬
syn fili sui: in corcla nr̃a. Nũquid duo st̃.
aus patris alius filii: Absit. Unũ enĩ corpꝰ¬
itĩ. Sicut uocati estis inquit: in una spe
nationis ur̃ȩ. Unus dñs. Hic utiq xp̃m

Expanded text:
Fuit, quia nunquam defuit; erit, quia qui jam non sit, cum praeteritis occidit; aut cum praesentibus, velut qui non maneat, labitur; aut cum futuris, velut qui non fuerat, orietur. Proinde, cum secundum volumina temporum locutio humana variatur, quia per nulla deesse potuit, aut potest aut poterit tempora, vera de illo diet scit, et sciet; ac per hoc et audivit, et audit, et audiet: quia sicut jam diximus, hoc est illi audire quod scire, et scire illi hoc est quod esse. Ab illo igitur audivit, audit, et audiet a quo est: ab illo est a quo procedit. 6. Hic aliquis forsitan quaerat utrum et a Filio procedat Spised amborum. Habes ipsum dicentem: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Habes et Apostolum: Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra . Nunquid duo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit. Unum enim corpitatem: Sicut vocati estis, inquit, in una spe vocationis vestrae. Unus Dominus. Hic utique Christum
Abbreviated transcription (Latin):
foras: hoc intelligendum est qđ ntine sit.
glorificationẽ suam. ꝑ unuersum mundũ nui¬
tos popłos credituros: in quors cordibus diss.¬
lus intus erat: cui qͣn ex fide renuntiant. enꝰ
foras Sed dicit aliquis Numqͥd de conrduibus
patriarcharũ & ꝓpħarũ. ueterumq uistori
ñ est eiectus foras: Eiectus est plane: Auon
gͦ dictum est nc̃ eicietur foras: Quomꝰ pites
nisi qͥa tunc qđ in hominib paucissimis ficti¬

Expanded text:
foras: hoc intelligendum est quod nunc fit,foras: hoc intelligendum est quod nunc fit,glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicietur foras. Sed dicit aliquis: Nunquid de cordibus patriarcharum et prophetarum, veterumque justorum non est ejectus foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominib