comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urtutem ¶Eegi abiectus esse in domo diũ:
magis quam habitare in tabernacłis pecca¬
torum. Inuenit enim iste conuallem plora¬
tionis: inuenit iste humilitatem unde ascen¬
dat. Scit quia si se extollere uoluerit cadet.
si se humiliauerit erigetur: eligit abici. ut
subleuetur. Quam multi preter tabernacu¬
lum hoc torcularis dnĩci. il est preter eccł am
catholicam uolentes sublimari: et amantes
honores suos nolunt cognoscere ueritatem.
Si esset illis in corde uersus iste elegi abici
in domo dĩ magis quam habitare in taber¬
naculis peccatorumł nonne abicerent hono¬
res. et currerent ad conuallem plorationis. et
hic inuenirent ascensus in corde. et hic irent a
uircutibus in uirtutem. ponentes spem su am
in xp̃o. non in nescio quo homine: Bona uex
gaudenda uox. eligenda uox: elegi abici in do¬
mo dnuĩ magis quam habitare in tabernaculis
peccatorum. Ipse elegit abici in domo cdiuĩ: sed

Expanded text:
virtutem. 15. «Elegi abjici in domo Domini, virtutem. 15. «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum.» Invenit enim iste convallem plorationis, invenit iste humilitatem unde ascendat: scit quia si se extollere voluerit, cadet, si se humiliaverit, erigetur; elegit abjici, ut sublevetur. Quam multi praeter tabernaculum hoc torcularis dominici, id est, praeter Ecclesiam catholicam volentes sublimari, et amantes honores suos, nolunt cognoscere veritatem? Si esset illis in corde versus iste, «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum;» nonne abjicerent honores, et currerent ad convallem plorationis, et hinc invenirent ascensus in corde, et hinc irent a virtutibus in virtutem, ponentes spem suam in Christo, non in nescio quo homine? Bona vox, gaudenda vox, eligenda vox: «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum.» Ipse elegit abjici in domo Domini; sed
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. ideo ꝑtettor noster aspice aspice csꝯ &¬
respice in faciem xp̃i tui. Quancdo enim non
respicit ad faciem xp̾i sui dĩ: Quid est res.¬
pice in faciem xp̃i tui: ꝑ faciem innotescimꝰ.
Quid est ergo respice in faciem xp̃i tui : fac
innotescere om̃ibus xp̃m tuum. Respice in
faciem xp̃i tui: notus sit om̃ibus xp̃c tuus:
ut possimus ire a uirtutibus in untutem:
ut possit suꝑ abundare gr̃a. quoniam ab un¬
in atriistiuis suꝑ milia. Atria illa sunt in
quȩ suspirabat: in que deficiebat. Desiderat
et deficit anima mea in atria dñi. Melior
est enim ibi dies unus: suꝑ milia dierum.
Milia dierum desiderant homines: et multũ
hic uiuere. Contempnant milia dierun:
desiderent unum diem qui non habet ortũ
et occasum: unum diem. cdiem sempiternum:
cui non ceclit hesternus: quem non urget
crastinus. Ipse unus dies desideretur a nobis.
Quid nobis est cum milibus dierum: Imus
a milibus dierum ad unum diem. Ad unũ¬

Expanded text:
unt ; ideo, «Protector noster aspice, Deusrespice in faciem Christi tui.» Quando enim non respicit in faciem Christi sui Deus? quid est, «Respice in faciem Christi tui?» Per faciem innotescimus: quid est ergo, «Respice in faciem Christi tui?» Fac innotescere omnibus Christum tuum. «Respice in faciem Christi tui:» notus sit omnibus Christus tuus, ut possimus ire a virtutibus in virtutem, ut possit superabundare gratia, quoniam abunin atriis tuis super millia.» Atria illa sunt in quae suspirabat, in quae deficiebat. Desiderat et deficit anima mea in atria Domini: melior est ibi unus dies super millia dierum. Millia dierum desiderant homines, et multum volunt hic vivere: contemnant millia dierum, desiderent unum diem, qui non habet ortum et occasum; unum diem, diem sempiternum, cui non cedit hesternus, quem non urget crastinus. Ipse unus dies desideretur a nobis. Quid nobis est cum millibus dierum? Imus a millibus dierum ad unum diem, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Uude seruat ueritatem: Quanres
michi dñi in illa chie iustus iudex. musss¬
tiam donauit. coronam reddet. Donaus
indulgentiȩ: debitor coronȩ. Unde clami
Accepit aliquid: Cui debet aliquid qłe Ra
uidemus. quia tenet eum debitorem paiusi
Consecutus est misccłiam: exigens uertatm
Redelet michi inquit dñs: in illo die. lus
tibi redlet: nisi quod tibet debet: Unat
debet: Quid ei declisti: Quis prior dedit li
et retribuetur ei : Debitorem dnis ipse se fat.
non accipiendo. secd ꝓmittencdlo. Non ei dete
redde quod accepisti: sed recide quod ꝓnisfi
innocentem. Nam prius fui blasphemus et ni¬
iuriosus: secl ex illius gr̃a factus sum innocins
Ille autem qui prerogauit misccliam: negat
poterit clebitum: Diligit miscdłiam et uenra¬
tem.  ꝯrãm et głam clabit dñs. Quam gẽt
nisi de qͣua ille dixit: gr̃ã dĩ sum id quocl sunꝰ

Expanded text:
tatem. Unde servat veritatem? «Quam reddet mihi Dominus in illo die justus judex» . Indulgentiam donavit, coronam reddet: donator est indulgentiae, debitor coronae. Unde debitor? accepit aliquid? Cui debet aliquid Deus? Ecce videmus quia tenet eum debitorem Paulus, consecutus misericordiam, exigens veritatem: «Reddet mihi,» inquit, «Dominus in illo die.» Quid tibi reddet, nisi quod tibi debet? Unde tibi debet? quid ei dedisti? Quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Debitorem Dominus ipse se fecit, non accipiendo, sed promittendo: non ei dicitur, Redde quod accepisti; sed, Redde quod promisifaceret me innocentem: nam prius fui blasphemus et injuriosus; sed ex illius gratia factus sum innocens. Ille autem qui praerogavit misericordiam, negare poterit debitum? «Diligit misericordiam et veritatem. Gratiam et gloriam dabit.» Quam gratiam, nisi de qua ipse dixit, «Gratia Dei su
Abbreviated transcription (Latin):
interiorem hominem. Secl quid facun
Quomodo uolabo: Quomoclo pueuane
Uideo aliam legem in membris mos esui¬
nautem legi mentis meȩ. Dixit seiuslem
et dixit quis me liberabit de corpore uors
huius: ut inhabitem in lomo diũ. et in
scła scłorum laudem eum. Quis liberib¬

Expanded text:
interiorem hominem.» Sed quid faciam? interiorem hominem.» Sed quid faciam? quomodo volabo? quomodo perveniam? «Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae.» Dixit se infelicem, et dixit: «Quis me liberabit de corpore mortis hujus,» ut inhabitem in domo Domini, et in saecula saeculorum laudem cum? «quis
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitatem carnis suȩ ad illam beatitudinẽ
uolare non posset. Circumꝰ pexit pondera sua:
quia licitur alio loco. Corpus enim quodcor.¬
rumpitur aggrauat animam: et cleprimit
terrena in habitatio. sensum multa cogitan¬
tem. Sp̃i sursum uocat: pondus carnis de¬
orsum reuocat. Inter duos conatus suspen-¬
sionis et ponderis. colluctatio quedam est:
et ipsa colluctatio ad pressuram ꝑtinet tor-¬
cularis. Audi ipsam luctam cle torculari
ab apło expressam: quia et ipse ibi contere¬
batur ibi premebatur. Condelector inqt
legi dĩ scdm interiorem hominem: udeo
autem aliam legem in membris meis. re-¬
pugnantem legi mentis meȩ: et captiuũ
me ducentem in lege peccati quȩ est in
membris meis. Magna lucta et euaden¬
di magna desꝑatio nisi subueniat de con¬
bit de corpore mortis huius: Grã cdli: per
Quid facio de carnis poncdere: Belto
habitant in domo tua: in sela seclouimle¬
dabunt te. Condelector enim legi ql sl

Expanded text:
fragilitatem carnis suae ad illam beatitudinem fragilitatem carnis suae ad illam beatitudinem volare non posset: circumspexit pondera sua; quia dicitur alio loco, «Corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem» . Spiritus sursum vocat, pondus carnis deorsum revocat: inter duos conatus suspensionis et ponderis colluctatio quaedam est; et ipsa colluctatio ad pressuram pertinet torcularis. Audi ipsam luctam de torculari ab Apostolo expressam; quia et ipse ibi conterebatur, ibi premebatur: «Condelector,» inquit, «legi Dei secundum interiorem hominem: video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis.» Magna lucta, et evadendi magna desperatio, nisi subveniat de conbit de corpore mortis hujus? Gratia Dei per quid facio de carnis pondere? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. Condelector enim legi Dei secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dimus: quomodo laudabimus quod uidebimꝰ.
cum assumpta fuerit mors in uictoriam. et mor-¬
tale hoc induerit immortalitatem: et corrup.¬
tibile hoc induerit incorruptionem: Nemo
dicet cliu steti: nemo dicet diu ieiunaui: diu
uigilaui. Stabilitas enimmagna ibi: et ipsa
immortalitas iam corporis nr̃i suspendetur
in contemplatione dĩ. Et si moclo uerbum
hoc quod uobis erogatnus tam diu fragilitatẽ
carnis ur̃ȩ stantem tenet: quid nobis faciet il¬
lud gaudium: Quomodonos inutabit: Simi.¬
les enim ei erimus: quoniam uiclebunus eum
sicuti est. Iam similes illi: quando deficiemus:
Quo auertemur: Securi ergo simus fr̃s: non
nos saciabit nisi laus di  amor dĩ. Si deficias
ab amore dĩ: deficies a laude. Si autem amor
sempiternus erit. quia illa insatiabilis pulchri¬
tudo erit.: noli timere ne non possis semꝑ lau.¬
dare. quem semꝑ poteris amare. Ergo beati
qui habitant in domotua: in scła scłorum lau¬

Expanded text:
dimus, quomodo laudabimus quod videbimus? dimus, quomodo laudabimus quod videbimus? Cum absorpta fuerit mors in victoriam, cum mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem , nemo dicet, Diu steti; nemo dicet, Diu jejunavi, diu vigilavi. Stabilitas enim magna ibi, et ipsa immortalitas jam corporis nostri suspendetur in contemplationem Dei. Etsi modo verbum hoc quod vobis erogamus, tam diu fragilitatem carnis nostrae stantem tenet; quid nobis faciet illud gaudium? quomodo nos mutabit? Similes enim ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Jam similes illi, quando deficiemus? quo avertemur? Securi ergo simus, fratres; non nos satiabit laus Dei, amor Dei. Si deficies ab amore, deficies a laude: si autem amor sempiternus erit, quia illa insatiabilis pulchritudo erit; noli timere ne non possis semper laudare, quem semper poteris amare. Ergo, «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum lau
Abbreviated transcription (Latin):
Qui habitant in domo tua: beati sunt. Die
etiam quid acturi sunt: quia non ibi uideo
aliquas necessitates quȩ me impellant ad agen.¬
dum. Ecce modo quod loquor et disputo:
necessitas parit. Nunquid enim ibi talis dis¬
putatio erit. quasi quȩ doceat ignaros: quasi
quȩ cominemoret obliuiosos: Aut uero in illa
patria eugłium recitabitur: ubi ipsum dei
uerbum ⁊ contemplabitur: Ergo quia clixit
iste de siclerans et suspirans. ex uoce nr̃ã. quid
habituri sumus in illa patria cui suspiratur⁊
et ait beati qui habitant in domo tua: dicat
et quid dicturi sumus. n scła scłorum lau-¬
clabunt te. Hoc erit totum negotium nr̃m:
sine defectu alleluia. Non uobis fr̃s uideatur
quasi fastidium ibi futurum: quia modo si hoc
diuclicatis. non cluratis. Ab illo gaudio neces-¬
sitas uos auertit. Et quia non tantum delectat
quod non udetur. si tanta alacritate in ipsa p̾s¬
sura et fragilitate carnis. laudamus quod cre-¬

Expanded text:
«Qui habitant in domo tua, beati» sunt. Dic «Qui habitant in domo tua, beati» sunt. Dic etiam quid acturi sunt, quia non ibi video aliquas necessitates quae me impellant ad agendum. Ecce modo quod loquor et disputo, necessitas parit. Numquid enim ibi talis disputatio erit, quasi quae doceat ignaros, quasi quae commemoret obliviosos? aut vero in illa patria Evangelium recitabitur, ubi ipsum Dei Verbum contemplabitur? Ergo quia dixit iste desiderans et suspirans ex voce nostra, quid habituri sumus in illa patria cui suspiratur, et ait, «Beati qui habitant in domo tua;» dicat et quid acturi sumus. «In saecula saeculorum laudabunt te.» Hoc erit totum negotium nostrum, sine defectu Alleluia. Non vobis, fratres, videatur quasi fastidium ibi futurum: quia si modo hoc diu dicatis, non duratis; ab illo gaudio necessitas vos avertit. Et quia non tantum delectat quod non videtur; si tanta alacritate in ipsa pressura et fragilitate carnis laudamus quod cre
Abbreviated transcription (Latin):
nuditatem: cui opus sunt omĩa ista. hȩc etiam
que nobis iubentur bona oꝑa: Nam ista quȩ
commemoiaui honesta sunt: sed om̃ium homi.¬
inim exceptis opibus pessimis. Loquor de dete¬
sablibus oꝑibus: flagitiis et facinoribus. homi-¬
udisa effracturis: adulteriis: illa nec deputo
nter actiones humanas. Hȩc honesta loquor.
Sonparit nisi necessitas fragilitatis carnis: hȩc
etam quȩ dixi iuberi nobis. frange esurienti
binem tuum. Cui frangis: ubi nemo esurit:
genum sine dectõ induc in domum tuam.
Luem bospitem suscipis: ubi om̃s in patria sua
liunt: Quem uisitas egrotum: ubi ppetua sa¬
nitate gaudent e Quem concoidas litigiosum:
ubi pax sempiterna est: Quem sepelis mortu¬
uin: ubi semꝑ uiuitur: Nichil ergo horum
acturus es. ex oꝑibus honestis illis om̃ium ho¬
minum: nichil acturus es ex istis bonis oꝑibus:
quia isti pulli turturis iam uolabunt de indo.
Quid ergo: Iam dixisti quid habituri sumus:

Expanded text:
nuditatem; cui opus sunt ista omnia? Haec etiam nuditatem; cui opus sunt ista omnia? Haec etiam quae nobis jubentur bona opera: nam ista quae commemoravi, honesta sunt, sed omnium hominum exceptis operibus pessimis loquor, detestabilibus operibus, flagitiis et facinoribus, homicidiis, effracturis, adulteriis; illa nec deputo inter actiones humanas; haec honesta loquor, non parit nisi necessitas fragilitatis carnalis. Haec etiam quae dixi juberi nobis, «Frange esurienti panem tuum:» cui frangis, ubi nemo esurit? «Egenum sine tecto induc in domum tuam:» quem hospitem suscipis, ubi omnes in patria sua vivunt? quem visitas aegrotum, ubi perpetua sanitate gaudent? quem concordas litigiosum, ubi pax sempiterna est? quem sepelis mortuum, ubi semper vivitur? Nihil ergo horum acturus es ex operibus honestis illis omnium hominum: nihil acturus es ex istis bonis operibus; quia isti pulli turturis jam volabunt de nido. Quid ergo? Jam dixisti quid habituri sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
s domui dĩ murus ipse dĩ est. Beati ergo
sssubitant in lomo tua. Possident nanꝙ¬
altsem ibrłm sine angustia: sine pressura:
Ne duersitate et diuisione luitum. Sñs
uobent eam: et singuli habent totam. Magnȩ
ue diutie. Non angustat frẽm fr̃: nulla ibi
ndigentia est. Quicl ergo ibi aueturi Om̃ium
nm actionum humanarum mater. necessitas.
limnfrĩ breuiter dixiꝰ currite animo ꝑ quasli.¬
it actiones: iudete si eas parit nisi necessitas.
oy memorabiles artes quȩ magne uidentur
in sibueniendo: patrocinia linguȩ. et adiuto¬
namedicinȩ. Ipsȩ sunt enim in hoc seło excel¬
lintes actiones: Tollȩ litigatores: quibus opitu¬
lituir aduocatus: Tolle uulnera et morbos: qͥd
anit meclicus: Et om̃s istȩ actiones nr̃ȩ ad co¬
idinam uitam quȩ exiguntur et fiunt: ex
uuisitate ueniunt. Arares seminares nouella.¬
remnauigareꝰ talia om̃ia oꝑa quȩ parit nisi
nessitas et incligentia : Colle famẽ: situn:

Expanded text:
es; domui Dei murus ipse Deus est. «Beati» ergo es; domui Dei murus ipse Deus est. «Beati» ergo «qui habitant in domo tua.» Possident Jerusalem coelestem sine angustia, sine pressura, sine diversitate et divisione limitum: omnes habent eam, et singuli habent totam. Magnae illae divitiae. Non angustat frater fratrem; nulla ibi indigentia est. Quid ergo ibi acturi? Omnium enim actionum humanarum mater necessitas. Jam, fratres, breviter dixi: currite animo per quaslibet actiones, videte, si eas parit, nisi necessitas. Ipsae memorabiles artes quae magnae videntur in subveniendo, patrocinia linguae et adjutoria medicinae; ipsae sunt enim in hoc saeculo excellentes actiones: tolle litigatores; quibus opitulatur advocatus? tolle vulnera et morbos; quid curat medicus? Et omnes istae actiones nostrae ad quotidianam vitam quae exiguntur et fiunt, ex necessitate veniunt. Arare, seminare, novellare, navigare; talia omnia opera quae parit, nisi necessitas et indigentia? Tolle famem, sitim,
Abbreviated transcription (Latin):
quemnidum: altaria tua inquit dnic uiti.¬
cum. Rex meus et csĩ meus. Quidest rrn
us et cłs meuse Qui regis me: qui creastint
pirium: et hic tritura ÷ et hic pressura: quu
hic torcular. Quid est autem quod desiceat
Quid concupiscit: Quicl agit: Quo tendit adi¬
derium nrmn: Quo nos rapit: Hic positus ili
meditatur. sositus inter demptationes: posi¬
tus inter pressuras: positus in torcularibus
suspirans in suꝑna ꝓmissa: quasi quidibi ar¬
turus iam premeditatur gaudia futura.
eati inquit qui habitant in clomo. Unde be¬
ati: Quid habituri : Quid acturi : Onĩs qui
beati dicuntur in terra: habent aliquid. et
agunt aliquid. Beatus est ille homo tot pre¬
cdiis: tanta familia: tanto auro et argento.
Habendo beatus dicitur beatus est: adilos
honores ꝑuenit: ad ꝓconsulatum: ad yite¬
turam agendo. Beatus ergo dicitur: ait l
bendo aut agendo. Unde autem ibi bet. ba
habituri : Quid aueturi: Quid habitur us
supra clixi. Beati qui habitant in domo dl

Expanded text:
Quem nidum? «Altaria tua, Domine virtutum, rex meus et Deus meus.» Quid est, «rex meus et Deus meus?» Qui regis me, qui creasti mepirium, et hic tritura, et hic pressura, quia hic torcular: quid est autem quod desiderat? quid concupiscit? quo it? quo tendit desiderium nostrum? quo nos rapit? Hic positus illa meditatur, positus inter tentationes, positus inter pressuras, positus in torcularibus, suspirans in superna promissa; quasi quid ibi acturus, jam praemeditatur gaudia futura. «Beati,» inquit, «qui habitant in domo tua.» Unde beati? quid habituri? quid acturi? Omnes qui beati dicuntur in terra, habent aliquid et agunt aliquid. Beatus est homo ille, tot praediis, tanta familia, tanto auro et argento: habendo beatus dicitur. Beatus est; ad illos honores pervenit, ad proconsulatum, ad praefecturam: agendo beatus dicitur. Ergo aut habendo, aut agendo. Unde autem ibi beati? quid habituri? quid acturi? Quid habituri, jam supra dixi: «Beati qui habitant in domo tua.»
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi autem abundauit peecatum. suꝑ abun.¬
dauit gr̃a: il est auetus est morbus. comm̃¬
data est medicina. Propterea fr̃s quinꝙ illi
porticus salomonis. nunquid curabant egro.¬
iacebant egroti inquit: in quinq porticibus.
In eugłio lectum habemus. Quinꝙ illi por¬
ticus: lex est in quinꝙ libris moysi. Ad hoc
ꝓducebantur egroti de domibus suis: ut ia¬
cerent in porticibus. Ergo lex ꝓdlucebat
egrotos non sanabat: sed benedietione dei
turbabatur aqua. tanquam angło descen-¬
cdente. Uisa aqua turbata. qui poterat unꝰ
descendebat: et sanabatur. Aqua illa cinc¬
ta quinꝙ porticibus: ppłs iudeorum erat.
lege conclusus. Hunc ꝑturbauit dñs presen¬
tia sua: ut occideretur. Nisi enim descensu
crucifigeretur. Itaꝙ turbata aqua: passio.¬
nem cliũ significabat. quȩ facta est ꝑtur¬
bata gente iudeorum. In hanc passionem
credit languidus: tanquam in aquam tur¬
batam descencdens et sanatur. Qui non sanaba¬

Expanded text:
«Ubi autem abundavit peccatum, super abun«Ubi autem abundavit peccatum, super abundavit gratia» ; id est, auctus est morbus, commendata est medicina. Propterea, fratres, quinque illae porticus Salomonis, numquid curabant aegrojacebant,» inquit, «aegroti in quinque porticibus» ; in Evangelio lectum habemus. Quinque illae porticus, Lex est in quinque libris Moysi. Ad hoc producebantur aegroti de domibus suis, ut jacerent in porticibus. Ergo lex prodebat aegrotos, non sanabat; sed benedictione Dei turbabatur aqua, tanquam angelo descendente: visa aqua turbata, qui poterat unus descendebat et sanabatur. Aqua illa cincta quinque porticibus, populus Judaeorum erat Lege conclusus: hunc perturbavit Donimus praesentia sua, ut occideretur. Nisi enim descensu , numquid crucifigeretur? Itaque turbata aqua passionem Domini significabat, quae facta est perturbata gente Judaeorum. In hanc passionem credit languidus, tanquam in aquam turbatam descendens, et sanatur. Qui non sanaba
Abbreviated transcription (Latin):
esset iusticia. Sed conclusit seriptura om̃ĩa
sub peccato. ut ꝓmissio ex fide iħu xp̃i dare¬
tur credentibus: ueniret gr̃a post legem: in.¬
ueniret hominem non solum iacentem.
secl etiam iam confitentem. et dicentem.
miser ego homo. quis me liberabit de corpore
mortis huius: et oportune ueniret medicus.
ad conuallem plorationis et diceret. Certe
cognouisti quia cecidisti: audime ut surgas.
qui me contempsisti ut caderes. Data ergo est
lex ut egrum de morbo conuinceret qui si¬
bi sanus uidebatur: ut peccata demonstra-¬
rentur:. non ut auferrentur. Demonstrato
peccato ꝑ cdatam legem: auetum est pecca¬
tum. quia peccatum est. et contra legem.
Occasione inquit accepta: peccatum ꝑ man¬
clatum oꝑatum est in me om̃em concupis¬
centiam. Quid est occasione accepta ꝑ man¬
clatum: Acceptum mandatum quasi uiri¬
bus suis conati sunt facere homines. uicti
concupiscentia: et iam ipsius manlati trans¬
gressione. rei facti sunt. Sed quid ait apłs:

Expanded text:
lusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus» : veniret gratia post Legem, inveniret hominem non solum jacentem, sed jam etiam confitentem et dicentem, «Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» et opportune veniret medicus ad convallem plorationis, et diceret, Certe cognovisti quia cecidisti; audi me ut surgas, qui me contempsisti ut caderes. Data est ergo Lex ut aegrum de morbo convinceret, qui sibi sanus videbatur; ut peccata demonstrarentur, non ut auferrentur. Demonstrato peccato per datam Legem, auctum est peccatum, quia peccatum est et contra Legem: «Occasione,» inquit, «accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam» . Quid est, «occasione accepta per mandatum?» Acceptum mandatum quasi viribus suis conati sunt facere homines; victi concupiscentia, mandati etiam ipsius transgressione rei facti sunt. Sed quid ait Apostolus?
Abbreviated transcription (Latin):
loco gaudebimus. Quare autem in conualle
plorationis: Et ex qua conualle plor ationis:
Ad illum locum gaudii ueniemui ¶ Iam
et beneclictionem inquit clabit qui legem̾
dedit. Afflixit nos leger pressit nos leger os¬
tendit nobis torcular: uidimus pressuram
carnis nr̃ȩ: tribulationem agnoiumus: inge¬
miumus rebellante peccato aduersus mentẽ
nĩam elamauimus mniser egohomo. Alb sqt
gemiumus. Quid restat nuisi ut beneetor
ipsa est benedictio. Et quid nobis prests
in uirtutem. Hic enim ꝑ̾ gr̃am milt u¬

Expanded text:
 8. Quare autem, «in convalle plorationis?» Et ex qua convalle plorationis ad illum locum gaudii veniemus? «Nam et benedictionem,» inquit, «dabit qui legem dedit.» Afflixit nos Lege, pressit nos Lege, ostendit nobis torcular; vidimus pressuram, carnis nostrae tribulationem cognovimus, ingemuimus rebellante peccato adversus mentem nostram, clamavimus, «Miser ego homo:» sub Lege gemuimus; quid restat, nisi ut benedictionem egem; ipsa est benedictio. Et quid nobis praestiin virtutem.» Hic enim per gratiam mult
Abbreviated transcription (Latin):
non pariet filios: Uirgo dĩs non melior e¬
rit: Nunquid salua non erit quia filios ñ
habetii aut ad dĩ non ꝑtinet: Salua gͦ
erit mulier. quȩ in typo carnis accipitur
ꝑ filiorum generationem: id est si faciat
oꝑa bona. Sed nunc ubicumq turtur in.¬
ueniat nidum sibi ubi ponat pullos suos:
in fide uera. in fide catholica. in societate
unitatis eccłȩ pariat oꝑa sua. Propterea et
de illa cum loqueretur apłs: ita subiecit.
ne cum sobrietate. ꝑmanendo ergonse
ipsa fides nicdus est pullorum tuorim ulo
ter infirmitatem pullorum turturis tura
Inclictus est enum feno carnis: ut adteien
In ista fide pone pullos uos: initonuso pt¬

Expanded text:
non parit filios? Virgo Dei non melior enon parit filios? Virgo Dei non melior erit? numquid salva non erit, quia filios non habet? aut ad Deum non pertinet? Salva ergo erit mulier, quae in typo carnis accipitur, per filiorum generationem, id est, si faciat opera bona. Sed non ubicumque turtur inveniat nidum sibi, ubi ponat pullos suos: in fide vera, in fide catholica, in societate unitatis Ecclesiae pariat opera sua. Propterea et de illa cum loqueretur Apostolus, ita subjecit: cum sobrietate» . Permanendo ergo in fide, ipsa fides nidus est pullorum tuorum. Nam propter infirmitatem pullorum turturis tuae indutus est enim feno carnis, ut ad te veniret. In ista fide pone pullos tuos; in isto nido
Abbreviated transcription (Latin):
ni pascunt esurientem: uestiunt nudum: sus¬
cipiunt hospitem: uisitant egrotum: consolan.¬
tur inclusum: quam multi hȩc faciunt. Quasi
uidetur parere turtur: sed non sibi inuenit
nidum. Quam multa multi heretici non in
ȩccła oꝑantur: non in nido pullos ponunt.
Conculcabuntur et conterentur: non serua¬
buntur. non custodientur. In huius enu car.¬
nis oꝑatricis ꝑsona: posita est quȩdam muli¬
er ab apło paulo cum ait. Aclam non est se¬
ductus: mulier autem sedueta est. Postea
enim aclam consensit mulieri. Nam a ser-¬
pente mulier secducta est: nec modo potest
aliqua mala suasio. nisi carnis tuȩ primo
desiderium commouerit. Cui postea si men¬
te consenseris: cecidit et passer. Si autem
uincuntur desideria carnis. tenentur m̃¬
bra ad oꝑa bona÷ auferuntur arma concu
tem erit ꝑ filiorum generationem. Mulier
uidua sine filiis si ꝑseuerauerit: nonne bea¬
tiorerit: Nunquid salua nonerit: quia

Expanded text:
ni pascunt esurientem, vestiunt nudum, susni pascunt esurientem, vestiunt nudum, suscipiunt hospitem, visitant aegrotum, consolantur inclusum? quam multi haec faciunt? Quasi videtur parere turtur; sed non sibi invenit nidum. Quam multa multi haeretici non in Ecclesia operantur, non in nido pullo ponunt? Conculcabuntur et conterentur; non servabuntur, non custodientur. In hujus enim carnis operatricis persona posita est quaedam mulier ab apostolo Paulo, cum ait: «Adam non est seductus; mulier autem seducta est.» Postea enim Adam consensit mulieri: nam a serpente mulier seducta est . Nec modo potest aliqua mala suasio nisi carnis tuae primo desiderium commovere, cui postea si mente consenseris, cecidit et passer: si autem vincuntur desideria carnis, tenentur membra ad opera bona, arma concuptem erit per filiorum generationem.» Mulier vidua sine filiis, si perseveret, nonne beatior erit ? numquid salva non erit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
habebit quendam cęlestem locum. ꝑpetuam
domum. Passer iste: finiet querelas suas. Cur¬
turi autem dedit et pullos: id est carni. Inue¬
nit nidum turtur: ubi ponat pullos suos. Pas¬
ser domum: turtur nidum. Et nidum utiꝙ:
ubi ponat pullos suos. Domus tanquam al
sempiternum eligitur: nidus ad tempus con¬
geritur. Corde cogitamus dm̃. tanquam uo¬
lantem passerem ad suam domum: carne autẽ
agimus oꝑa bona. Uicdetis enim: ꝑ carnem scorũ
quanta bona fiant. Per hȩc enim oꝑamur quȩ
iussi sumus oꝑari: quibus ad iuuamur in hac
uita. frange esurientipanem tuum. et egenũ
sine tecto induc in clomum tuam. si uideris
ille qui cogitat cdomum suam: non recedit a
turture querenti sibi niclum ubi eos ponat pul¬
los suos. Non enim abicit illos ubicumq: sed
inuenit sibi nidum ubi eos ponat. Dicimus¬
autem fr̃i quoel nostis: quanti uidentur prec̾
eccłam bona oꝑari. Quam multi etiam paga¬

Expanded text:
habebit quemdam coelestem locum, perpetuam habebit quemdam coelestem locum, perpetuam domum; passer iste finiet querelas suas. Turturi autem dedit et pullos, id est carni: «invenit nidum turtur, ubi ponat pullos suos.» Passer domum, turtur nidum, et nidum utique ubi ponat pullos suos. Domus tanquam ad sempiternum eligitur, nidus ad tempus congeritur: corde cogitamus Deum, tanquam volante passere ad suam domum; carne autem agimus opera bona. Videtis enim per carnem sanctorum quanta bona fiant: per hanc enim operamur quae jussi sumus operari, quibus adjuvamur in hac vita. «Frange esurienti panem tsine tecto induc in domum tuam. si uideris ille qui cogitat domum suam, non recedit a turture quaerente sibi nidum, ubi ponat pullos suos: non enim abjicit illos ubicumque, sed invenit sibi nidum, ubi eos ponat. Dicimusautem, fratres, quod nostis: quanti videntur praeter Ecclesiam bona operari? quam multi etiam Paga
Abbreviated transcription (Latin):
or ieum et caro mea: exultauerunt in clm̃ ui-¬
um. Edcultauerunt hic: in illucl. Unde hic ex.¬
iltãtio: nisi cle spe qua exultauerunt in clm̃
luiume Quicd ibi exulttuierunt: Cor meum
t cato mea. Unde exultauerunt ¶ Iam et
passer inquit inuenit sibi clomum: et turtur
nidum sibi ubi ponat puios suos. Quicl est hoc:
Duo dixerat: et duos redlit in similitudinem
auium. Dixerat exultasse cor suum et carnẽ
suam: et his cluobus recddidit passerem et tur-¬
turem. Cor tanquã passer: caro tanquam tur¬
tur. Inuenit sibi domum passer: inuenit sibi
cdomum cor meum. Exercet pennas in uirtu.¬
tutibus huius temporis in ipsa fide. spe. carita¬
te. quibus uolet in domum suam: et cum ue¬
nerit ꝑmanebit. Etiam querula uox passeris
quȩ hic est: non erit ibi. Nam ipse est querulus
passer. de quo in alio psalmo dicitur: sicut pas¬
ser singularis in tecto. de tecto uolat ad clomũ.
Iam sit in tecto. calcet domum carnalem:

Expanded text:
«Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum viv«Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum.» Exsultaverunt hic in illud. Unde exsultatio, nisi de spe? Quo exsultaverunt? «In Deum vivum.» Quae tibi exsultaverunt? «Cor meum et caro mea.» Unde exsultaverunt? «Nam et passer,» inquit, «invenit sibi domum, et turtur nidum sibi, ubi ponat pullos suos.» Quid est hoc? Duo dixerat, et duo reddidit in similitudinibus avium: dixerat exsultasse cor suum, et carnem suam, et his duobus reddidit passerem et turturem; cor tanquam passer, caro tanquam turtur. Invenit sibi domum passer, invenit sibi domum cor meum. Exercet pennas in virtutibus hujus temporis, in ipsa fide, et spe, et charitate, quibus volet in domum suam: et cum venerit permanebit, et jam querula vox passeris quae hic est, non erit ibi. Nam ipse est querulus passer, de quo in alio psalmo dicit, «Sicut passer singularis in tecto» . De tecto volat ad domum. Jam sit in tecto, calcet domum carnalem:
Abbreviated transcription (Latin):
enidñ. Defecit uua pressa. Sed quo defe.¬
tꝰ Inumum et in lacum: et in apothecȩ re.¬
que seruanda: in quiete magna. Hic desile.¬
ntum ibi capitur: hic suspiratur: ibi gaude¬
ai: hyc orature ibi laudatur: hic gemitur:
sierultatur. Ea quȩ lixi quasi clura. hic ne.¬
no auersepsetur: nemo quasi nolit pati. Me.¬
tunclum est: ne uua clum toreular timet. ab
aubus uel a feris comeclatur. In magna udet᷑¬
se tristicia cum dicit: conrupiscit et deficit
inmamea in atria diũ. Non enim habet qcͦs
discͥerat. Sed nunquid sine gaudio est: Quo
puchio: Quodait apłs. Spe gaudentes. Ibi iã
npuidebit: moclo alhuc spe. Ideoꝙ qui spe
guident: quia certi sunt se accepturosa tole.¬
ant intorculari om̃s pressuras. Propterea et
qpse apłs cum dycisset spe gauclentes. quasi his
loqueretur qui iam intorculari sunt: addiclit
quoduenerit non aufertur. Auclisti gemitũ
intorculari: desiderat et deficit anima mea
matria chũ. udi unde duret ipse gaudens.

Expanded text:
omini.» Defecit uva pressa; sed quo defecit? In vinum et in lacum, et in apothecae requiem, servanda in quiete magna. Hic desideratur, ibi capitur, hic suspiratur, ibi gaudetur; hic oratur, ibi laudatur; hic gemitur, ibi exsultatur. Ea quae dixi quasi dura hic nemo aversetur; nemo quasi nolit pati. Metuendum est ne uva, dum torcular timet, ab avibus vel a feris comedatur. In magna videtur tristitia esse, cum dicit, «Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini;» non enim habet quod desiderat: sed numquid sine gaudio est? Quo gaudio? Quod ait Apostolus: «Spe gaudentes.» Ibi jam re gaudebit, modo adhuc spe. Ideoque qui spe gaudent, quia certi sunt se accepturos, tolerant in torculari omnes pressuras. Propterea et ipse apostolus cum dixisset, «Spe gaudentes;» quasi his loqueretur, qui jam in torculari sunt, addidit scum venerit, non aufertur. 7. Audisti gemitum in torculari, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini;» audi unde duret, spe gaudens:
Abbreviated transcription (Latin):
qud sit ille locus: tunc uidebinus facie ad
disposuit: in locum quem disposuit. Ipse
nouit. Quo ipse nouit: Quid disposuit :¬
Quo te ducat: cuius ascensus in corde dis¬
posuit. Quid cumes ascendere: ne erret qui
de dueit: Ecce in conualle plorationis
dusposuit ascensus: in locum quem disposu¬
eiPloramus modo. Vnde: Ubi dispositi st
uei ascensus: Unde ploramus: nisi inde
uncde se miserum exclamabat apłs. quia ui
cdebat aliam legem in membris suis. repug¬
nautem legi mentis suȩ: Et unde hoc nobis :
Ex pęna peccati. Et putabamus nos facile
iustos esse posse quasi uiribus nr̃is: ante quã
acciꝑemus mancdatum. Adueniente autem
mandato: peccatum reuixit. E go autem
mortuus sum: hoc ait apłs. Data est enim
lex hominibus non quȩ saluaret eos iam:
sed ꝑ quam cognoscerent in qua egritudine
iacebant. Auli uerba apłi. Si enim clata

Expanded text:
quid sit ille locus, tunc videbimus facie ad quid sit ille locus, tunc videbimus facie ad disposuit, «in locum quem disposuit.» Ipse novit quo, ipse novit qui disposuit quo te ducat cujus ascensus in corde disposuit. Quid? times ascendere, ne erret qui te ducit? Ecce in convalle plorationis disposuit ascensus, «In locum quem disposuit.» Ploramus modo. Unde? Ubi dispositi sunt nostri ascensus. Unde ploramus, nisi inde unde se miserum exclamabat Apostolus, quia videbat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae? Et unde hoc nobis? Ex poena peccati. Et putabamus nos facile justos esse posse quasi viribus nostris, antequam acciperemus mandatum; adveniente autem mandato, peccatum revixit: ego autem mortuus sum; hoc ait Apostolus. Data est enim Lex hominibus, non quae salvaret eos jam, sed per quam cognoscerent in qua aegritudine jacebant. Audi verba Apostoli: «Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
ns Pic enim ploratur: ubi seminatur. Eun
Eno ascensus in corde tuo sint dispositi a
ds ꝓ gĩm ipsius. Amando ascende. Incle
cantatur canticum graluum. Et ubi tibi
asposuit hos ascenstis: In corde: in conualle
puationis. Dixit ubi disposuit. quod dispo¬
nit. Quid disposuit: Ascensus. Ubi: Intus
in corde. In qua regione: et quasi habitati¬
mis loco: In conualle plorationis: ut ascenda¬
cur in locum quem disposuit. Quid est hoc
fĩ in locum quen disposuit: Quem locũ
diceret. quen disposuit: si dici posset. di¬
ccum tibi est. Ascensus disposuit in corde:
nconualle plorationis. Queris quo: Quid
indicturus est: Quod ocłs non uidit: nec
auris audiuit: nec in cor hominis ascencdit.
solis est: mons est: terra est: pratum est. Pro.¬
peonũa ista dictus est locus ille: sed non qđl
st ꝑ ꝓprietatem: sed ꝑ similitudinem. Uide¬
amus enim nunc ꝑ specłm in enigniate.

Expanded text:
onis;» hic enim ploratur ubi seminatur: «Eunonis;» hic enim ploratur ubi seminatur: «Euns semina sua» . Ergo ascensus in corde tuo sint dispositi a Deo per gratiam ipsius. Amando ascende: inde cantatur Canticum graduum. Et ubi tibi disposuit hos ascensus? «In corde, in convalle plorationis.» Dixit ubi disposuit, quod disposuit. Quid disposuit? «Ascensus.» Ubi? Intus, «in corde.» In qua regione, et quasi habitationis loco? «In convalle plorationis.» Ut quo ascendatur? «In locum quem disposuit.» Quid est hoc, fratres, «In locum quem disposuit?» Quem locum diceret quem disposuit, si dici posset. Dictum tibi est, «Ascensus disposuit in corde, in convalle plorationis.» Quaeris quo? Quid tibi dicturus est? «Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . Collis est, mons est, terra est, pratum est, prope omnia ista dictus est locus ille. Sed quid sit per proprietatem, non per similitudinem videmus enim nunc per speculum in aenigmate
Abbreviated transcription (Latin):
in uerbis apłi illi difficultati et quasi mextua¬
bili luctȩ. subuenit quod subiecit grã ci pr
laudes dĩ. considerata grauituline copois
sui. et mole carnis suȩ. et desꝑatione quall
subortar rursum in spe̾m uigilauit et ait. se¬
tus uir cuius est susceptio ei abs te dnẽ. Qul
ergo prestat clis in hac grã ei quem suscipt
ꝑducendum: Sequitur et clicit Psemsius
in corde eius. facit illi gradus: qtubus ase¬
cdat. Ubi illi facit gradus: In corde. Quans
ergo plus amaueris: tanto plus ascendes ad¬
census inquit in corde eius disposuit: quis
suscipit eum. Beatus enim: cuius est susaris
ei abste dnẽ. Quia ꝑse non potest: qused ie
grã tua suscipiat. Et quid facit grã tllꝰ
Disponit ascensus in corde. Ubi disponta sal¬
sus: In corcle: in conualle plorationis. Sa
muntium. Ascensus in corde eius lisposuit.
I ago disposuit: In conuallem plorationis.
Ne ẽsposuit ascensus: in conuiallem plorati¬

Expanded text:
in verbis Apostoli illi difficultati et quasi inextricabili luctae subvenit quod subjecit, «Gratia Delaudes Dei, considerata gravedine corporis sui et mole carnis suae, et desperatione quadam suborta, rursus in spem evigilavit, et ait: «Beatus vir cujus est suscepergo praestat Deus in hac gratia, ei quem suscepit perducendum? Sequitur, et dicit: «Ascensus in corde ejus.» Facit illi gradus quibus ascendat. Ubi illi facit gradus? In corde. Quanto ergo plus amaveris, tanto plus ascendes. «Ascensus,» inquit, «in corde ejus disposuit.» Quis? Qui suscepit eum: «Beatus» enim «cujus est susceptio ejus abs te, Domine.» Quia per se non potest, opus est ut gratia tua suscipiat. Et quid facit gratia tua? Disponit ascensus in corde. Ubi disponit ascensus? «In corde, in convalle plorationis.» Ecce amantium. «Ascensus in corde ejus disposuit.» Ubi ergo disposuit? «In convalle plorationis.» Hic enim disposuit ascensus, «in convalle plorati
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Exuite uos ueterem hominem: et indu.¬
ite nouum. Hoc totum nonfit: nisi de pressura.
Propterea torcularia nominantur eccłȩ clĩ huiꝰ
temporis: secl in torcularibus positi qui sumus
filii chore. Sic enun aclcditum est ꝓtorcularibꝰ
filiis chore. filios chore interpretatos habemus
filios calui: quantum nobis qui illam linguam
nouerunt ꝑ ministerium quod cdõ debebant
uiterpretari potuerunt. Et in hoc non defugi.¬
o magnum mysterium intueri: et adiuuante
clnõ inuenire uobiscum. Non enim tanquam
a filiis pestilentiȩ omis est irridencla caluicies:
ne cum quisq sacramentum calu irriserit:
a demoniis clissipetur. Nam et helyseus ibat
et insensati pueri clamauerunt post eum eal¬
ue calue: et ꝓpter sacramentum implencdum
conueysus ad dnm̃ petit ut eos ursi de silua
exeuntes comeclerent. Arrepta est quidem
ilorum infantia: in exitum uitȩ de hoc scło.
Drtui sunt puerit senes quando ꝙmenton

Expanded text:
dicit, «Exuite vos veterem hominem, et indudicit, «Exuite vos veterem hominem, et induite novum» . Hoc totum non fit nisi de pressura: propterea torcularia nominantur Ecclesiae Dei hujus temporis. 2. Sed in torcularibus positi qui sumus? Filii Core. Sic enim additum est, «Pro torcularibus, filiis Core.» Filios Core interpretatos habemus filios Calvi, quantum nobis qui illam linguam noverunt, per ministerium quod Deo debebant, interpretari potuerunt: et in hoc non defugio magnum mysterium intueri, et adjuvante Domino invenire vobiscum. Non enim tanquam a filiis pestilentiae omnis est irridenda calvities; ne cum quisque sacratam calvitiem irriserit, a daemoniis dissipetur. Nam et Elisaeus ibat, et insensati pueri clamaverunt post eum, «Calve, calve;» et propter sacramentum implendum, conversus ad Dominum petivit ut eos ursi de silva exeuntes comederent . Abrepta est quidem illorum infantia in exitium vitae de hoc saeculo; mortui sunt pueri, senes quandoque morituri:
Abbreviated transcription (Latin):
torcularia preparari: et quamdiu pendent in
frutectibus suis. tanquam libero aere ꝑfruunt᷑:
et nec uua uinum est. nec olua oleum ante¬
pressuram. Sic sunt et homines quos predesti¬
nauit cdĩ ante seła. conformes fieri imaginis
unigeniti filii sui: qui precipue in passione ma¬
gnus botrus expressus est. Huuismocdi ergo ho¬
mines ante quam accecdant ad seruitutem dĩ:
fruuntur in hoc scło tanquam deliciosa liberta¬
te: uelut uuȩ aut oliuȩ clependentes. Sed quo¬
niam cdictum est fili accedens ad seruitutem dĩ
sta in iusticia et timore et prepara animam tuã
ad temptationem: accedens quisꝙ ad seruitu¬
tem dĩ. ad torcularia se uenisse cognoscat.
Contribulabitur: conteretur: comprimetur:
non ut in hoc scło ꝑeat: sed ut in apothecas dĩ
defluat. Exuitur carnalium desicleriorum
integamentis quasi uinaceis: hoc enim ei conti.¬
git in cdesideriis carnalibus. Propter quȩ et apłs

Expanded text:
torcularia praeparari; et quamdiu pendent in torcularia praeparari; et quamdiu pendent in fruticibus suis, tanquam libero aere perfruuntur; et nec uva vinum est, nec oliva oleum, antepressuram. Sic sunt homines quos praedestinavit Deus ante saecula conformes fieri imaginis unigeniti Filii sui , qui praecipue in passione magnus botrus expressus est. Hujusmodi ergo homines antequam accedant ad servitutem Dei, fruuntur in saeculo tanquam deliciosa libertate, velut uvae aut olivae pendentes: sed quoniam dictum est, «Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem» ; accedens quisque ad servitutem Dei, ad torcularia se venisse cognoscat; contribulabitur, conteretur, comprimetur; non ut in hoc saeculo pereat, sed ut in apothecas Dei defluat. Exuitur carnalium desideriorum integumentis, quasi vinaciis: hoc enim ei contigit in desideriis carnalibus, propter quae et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
is iste ꝓ torcularibus inscribitur:
antum aduercit nobiscum caritas
quia uos intentissime audire aduer.¬
nuꝑe nichil in eius textu dictum est uel de
preło. uel de fiscinis. uel de lacu. uel de instru¬
mentis. aut ȩlificio torcularis. Omino nichil
in eo tale audiuimus. Unde quid sibi uelit ti¬
tulus eius quod inscribitur ꝓ torcularibus: non
parua questio est. Profecto enmi si post istum ti¬
tulum aliquid de talibus rebus diceret quales
cominemor aui: crederetur a carnalibus. uere
ista uisibilia torcularia uoluisse cantare. Quia
uero titulum imposuit ꝓ torcularibus. et nichil
postea in om̃i uersu psalim dixit de his toreula.¬
ribus notissimis ocłis nr̃is: non dubitantur alia
esse torcularia: quȩ nos hic querere et intellige.¬
re uoluit sp̃i dĩ. Qua ꝓpter quid agatur in his
inuisibilibus toreularibus recordemur: et hoc
uideamus quemadiodum sp̃aliter agatur in
eccła. Uua certe pendet in uitibus: et oluia in
arboribus. His enim duobus ꝓ fructibus solent

Expanded text:
s iste, «Pro torcularibus,» inscribitur. Et quantum advertit nobiscum Charitas Vestra quia vos intentissime audire advertebamus, nihil in ejus textu dictum est vel de prelo, vel de fiscinis, vel de lacu, vel de instrumentis aut aedificio torcularis; omnino nihil in eo tale audivimus: unde quid sibi velit titulus ejus, quod inscribitur, «Pro torcularibus,» non parva quaestio est. Profecto enim si post istum titulum aliquid de talibus rebus diceret, quales commemoravi, crederetur a carnalibus vere ista visibilia torcularia voluisse cantare: quia vero titulum imposuit, «Pro torcularibus,» et nihil postea in omni versu Psalmi dixit de his torcularibus notissimis oculis nos tris; non dubitatur esse alia torcularia quae nos hic quaerere et intelligere voluit Spiritus Dei. Quapropter quid agatur in his visibilibus torcularibus recordemur, et hoc videamus quemadmodum spiritualiter geratur in Ecclesia. Uva certe pendet in vitibus, et oliva in arboribus his enim duobus fructibus solent
Abbreviated transcription (Latin):
ihu. Uides paulum adhuc curreres et te iam
huius mundi. etiam cum felix es: intellexisti
te esse in torculari. litatis enim frĩ um̃i. in¬
felicitatem scłl metuendam esse: et felicita¬
tem non esse metuenclam: Immo uero nulla
infelicitas frangit: quem felicitas nulla cor¬
rumpit. Quomodo cauenda et tunenda esf
ipsa corruptrix. ne de blandiendo seclucat A
ne incumbas i baculum harunclinse N
hoc seriptum est: quosclam incumbere nua¬
culum haruncdinis. Noli erederee. Renle
est quo niteris: frangitur et intermitoo
ergo felicitatem tibi iste munclus arridera
in pressura de computa ut dicas. tribula

Expanded text:
Jesu» . Vides Paulum adhuc currere, et te jam Jesu» . Vides Paulum adhuc currere, et te jam hujus mundi, etiam cum felix es, intellexisti te esse in torculari. Putatis enim, fratres mei, infelicitatem saeculi metuendam esse, et felicitatem non esse metuendam? Imo vero nulla infelicitas frangit, quem felicitas nulla corrumpit. Quomodo ergo, cavenda et timenda est ipsa corruptrix, ne te blandiendo seducat? Ne incumbas in baculum arundinis; nam et hoc scriptum est, quosdam incumbere in baculum arundinis. Noli te credere ; fragile est quo niteris, frangitur et interimit te. Si ergo felicitate tibi iste mundus arrideat, in pressura te computa, ut dicas, «Tri
Abbreviated transcription (Latin):
retro: de loco quo accesserat. Sic quibus pla¬
cet relicta om̃i spe scłari. et om̃ĩ accione terre.¬
na. conferre se in societate scõrum: in cominu¬
nem illam uitam ubi non dicit aliquis aliqͥcͥi
ꝓprium. sel sunt illis om̃ia cominunia. et est
illis anima una et cor unum in clõ: quisquis
inde recedere uoluerit: non talis habetur qua.¬
lis ille qui non intrauit. Ille enim non clum
accessit: iste retro aspexit. Qua ꝓpter. im̃ĩ
quomodo quisq potest. uouete et redclite
dnõ cdõ ur̃o quod quisꝙ potuerit: nemo re.¬
tro respiciat: nec pristinis suis delectetur.
Nemo auertatur ab eo quod ante est. ad id qͦ
retro est: currat clonec ꝑueniat. Non enim
pedibus. sed desiderio currimus. Nullus au¬
tem in hac uita ꝑuenisse sedicat. Quis enim
potest tam ꝑfectus esse quam paulus: Et ta
men ait. fr̃su ego me non arbitror apprehen.
sequor ad palmam suꝑnȩ uocationis dĩ in xp̃o

Expanded text:
retro de loco quo accesserat. Sic quibus plaretro de loco quo accesserat. Sic quibus placet, relicta omni spe saeculari et omni actione terrena, conferre se in societatem sanctorum, in communem illam vitam ubi non dicit aliquis aliquid proprium, sed sunt illis omnia communia, et est illis anima una et cor unum in Deum ; quisquis inde recedere voluerit, non talis habetur qualis ille qui non intravit: ille enim nondum accessit; iste retro respexit. Quapropter, charissimi, quomodo quisque potest, vovete, et reddite Domino Deo vestro quod quisque potuerit; nemo retro respiciat, nemo pristinis suis delectetur, nemo avertatur ab eo quod ante est, ad id quod retro est: currat donec perveniat; non enim pedibus, sed desiderio currimus. Nullus autem in hac vita pervenisse se dicat. Quis enim potest tam perfectus esse quam Paulus? Et ait tamen, «Fratres, ego me non arbsequor ad palmam supernae vocationis. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ses. A dnõ ꝑegrinaris: et felix es: Gigosunt
qui putant sibi bene esse. Qui autem intelg
inqualibet circumfluentia copiarumtta
luptatum quamuis al nutum cuncta dest¬
uiant. quamuis nichil molestum irrepat.
nichil acduersum terreat⁊ tamen in malos
esse quandiu ꝑegrinantur a dnõ. acutistim
ocło tribulationem et cdolorem inuenerunt
et nomen clnĩ inuocauerunt. Talis est qui
cantat in hoc psalmo. Quis est: Corpusap̾.
Quis est ister Uos si uultis. Nos enim siuolimꝰ
om̃s filii chore: et om̃s unus homo: quiaunĩ
xp̃i corpus. Quomodo non est unus homos
qui unum caput habet: Caput om̃iũ senil
hac uita in torcularibꝰ sumꝰ si bene sapimꝰ: siam
ad torcularia uenimꝰ. Ergo in pressuris ẽpde
ma sunt inquit tabernacula til
cdnẽ uirtutum. Erat in taberuas¬
lis quibusclam idest intnredi¬
dis. Ed desiclerabat alia tabernacula ubi
qia pressura est.In his illuc suspirabat: ab
smillud ꝑdesiderium carnale quodam.

Expanded text:
ses: a Domino peregrinaris, et felix es? Ergo sunt qui putant bene sibi esse. Qui autem intelligunt in qualibet circumfluentia copiarum et voluptatum, quamvis ad nutum cuncta deserviant, quamvis nihil molestum irrepat, nihil adversum terreat, tamen in malo se esse quamdiu peregrinantur a Domino; acutissimo oculo tribulationem et dolorem invenerunt, et nomen Domini invocaverunt. Talis est qui cantat in hoc psalmo. Quis est? Corpus Christi. Quis est iste? Vos, si vultis; nos omnes, si volumus; omnes filii Core, et omnes unus homo, quia unum Christi corpus. Quomodo non est unus homo, qui unum caput habet? Caput omnium nostru omnes in hac vita in torcularibus sumus: si bene sapimus, jam ad torcularia venimus. Ergo in pressuris tentatma» «sunt,» inquit, «tabernacula tua, Domine virtutum!» Erat in tabernaculis quibusdam, id est, in torcularibus; sed desiderabat alia tabernacula, ubi nulla pressura est: in his illuc suspirabat, ab his in illa per desiderii canalem quodam