comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hibent᷑ quedam medicamenta que
scabiem cõpescant. et feruorẽ illum
ulceris sedent : et adhibent᷑ & ꝓfici¬
unt. Hides hominẽ qui fuit ulcero¬
sus et scabiosus sanatũ. Sed quia
humor ille non eiectus est : rursus
ad ulcus redicur. Cognoscens hoc
medieus: purgat humorem. Detra¬
hit causam: et nulla remanebunt ul¬
cera. Unde abundat iniquitas: Per su¬
ꝑbiam. Cura suꝑbiam: et nulla erit
iniquitas. Ut ergo causa om̃iũ mor¬
boꝵ curaretur. id est suꝑbia: descen¬
dit et humilis factus ẽ filius di. Qͥd
suꝑbis o homo: ds̃ ꝓpter te humilis
factus est. Puderet te fortasse imita
ri hominem humilem: saltem imita¬
re humilem dm̃. uenit filius di in ho¬
mine: et humilis factus est. Precipi¬
tur tibi ut sis humilis: non tibi pre¬
cipitur ut ex homine fias pecus. Ille
d̾s factus est homo: tu homo cognos¬
ce quia es homo. Tota humilitas cu¬
a ẽ: ut cognoscas te. Ergo quia hu¬
militatem docet ds. dixit: non ue¬

Expanded text:
hibentur quaedam medicamenta quae hibentur quaedam medicamenta quae scabiem compescant et fervorem illum ulceris sedent; et adhibentur et proficiunt: vides hominem qui fuit ulcerosus et scabiosus, sanatum; sed quia humor ille non ejectus est, rursus ad ulcus reditur. Cognoscens hoc medicus, purgat humorem, detrahit causam, et nulla erunt ulcera. Unde abundat iniquitas? Per superbiam. Cura superbiam, et nulla erit iniquitas. Ut ergo causa omnium morborum curaretur, id est superbia, descendit et humilis factus est Filius Dei. Quid superbis, homo? Deus propter te humilis fari humilem hominem, saltem imitare humilem Deum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est. Praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi praecipitur ut ex homine fias pecus. Ille Deus factus est homo, tu homo cognosce quia es homo. Tota humilitas tua est, ut cognoscas te. Ergo quia humilitatem docet Deus, dixit: Non ve
Abbreviated transcription (Latin):
um suꝑbie hominis apostatare a do.
Scriptum est. firmũ est. uerum est.
Deinde quid de suꝑbo dicit᷑. mortali.
accincto pannis carnis. pregrauato
pondere corporis cocruptibilis: & ta¬
men extollenti se et obliuiscenti q
pelle uestitus sit: ͦ quid ei dicit scrip¬
tura.  quid suꝑbit terra et cinis:S
quid suꝑbit: dicat quid suꝑbit. Qm̃
in uita sua proiecit intima sua. Qd
est ꝓiecit: nisi porro eiecit: Hoc ẽ
exire foras. Etenim intrare intro:
cit suꝑbus: intima appetit humilis.
Si suꝑbia eiecti sumꝰ: humilitate regre¬
Caput omiũ morboꝵ suꝑbia ẽ: quia
caput omĩũ peccatoꝵ suꝑbia. Medi¬
cus quando egritudinem discucit.
si curet qđ per aliquã causam fac¬
tum est. et ipsam causam qua fac¬
tum ẽ non curet: ad tempus uidet᷑
mederi. Causa manente: morbus re¬
petitur. Uerbi grã. Expressiuus hoc
dicam. Humor in corpore: scabiem
uel uleera gignit. In corpore fit mag¬
na febris: et non pariius dolor. Ex¬

Expanded text:
um superbiae hominis apostatare a Deo. um superbiae hominis apostatare a Deo. Scriptum est, firmum est, verum est. Deinde quid de superbo dicitur mortali, accincto pannis carnis, praegravato pondere corporis corruptibilis, et tamen extollenti se, et obliviscenti qua pelle vestitus sit, quid ei dicit Scriptura? Quid superbit terra et cinis? Quid superbit? Dicat quid superbit. Quoniam in vita sua projecit intima sua . Quid est, projecit, nisi porro jecit? Hoc est exire foras. Etenim intrare intro, cit superbus, intima appetit humilis. Si superbia ejicimur, humilitate regreCaput omnium morborum superbia est, quia caput omnium peccatorum superbia. Medicus quando aegritudinem discutit, si curet quod per aliquam causam factum est, et ipsam causam qua factum est non curet, ad tempus videtur mederi, causa manente morbus repetitur. Verbi gratia, expressius hoc dicam: humor in corpore scabiem vel ulcera gignit; in corpore fit magna febris, et non parvus dolor: ex
Abbreviated transcription (Latin):
num saeramentũ. Obseero uos: simul
pulsemus. Exeat ad nos aliquid quod
nos pascat. scđm qd̃ nos delectauit.
magnum illud et dulce secretum. Qi
ueniet ad me. Attende et appende.
Qͥ ueniet ad me: ñ eiciã foras. Ergo
qui ueniet inquit: non eiciam foras.
Quare : quia descendi de celo. non ut
faciam uoluntatem meam: sed uolun¬
tatem eius qui misit me. Ipsa est gͦ
causa quare non eicies foras eum qui
uenit ad te : quiꝰ non uoluntatẽ tuã
facere descendisti de celo: sed uolun¬
tatem eiꝰ qui te misit:ͦ psa. Quid
querimꝰ utrũ ipsa sit: Ipsa est. Iͥ psa
loquit᷑. Non enim nobis fas ẽ aliud
suspicari. quã loquit᷑. Qui uenerit ad
me: non eiciam foras. E quasi que¬
reres quare: quia non ueni facere
uoluntatẽ meã. sed uoluntatẽ eiꝰ qui
misit me. Timeo ne foras ꝓpterea exi¬
erit anima a deo: quia suꝑba erat.
Immo non dubito. S̾ eriptũ est enim.
Initium omĩs peccati suꝑbia: et initi¬

Expanded text:
num sacramentum! Obsecro vos, simul num sacramentum! Obsecro vos, simul pulsemus; exeat ad nos aliquid quod nos pascat, secundum quod nos delectavit. Magnum illud et dulce secretum: Qui veniet ad me. Attende, attende, et appende: Qui veniet ad me, non ejiciam foras. Ergo, qui veniet, inquit, non ejiciam foras. Quare? Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ipsa est ergo causa quare non ejicias eum foras qui venit ad te, quia non voluntatem tuam facere descendisti de coelo, sed voluntatem ejus qui te misit? Ipsa. Quid quaerimus utrum ipsa sit? Ipsa est, ipse loquitur. Non enim nobis fas est aliud suspicari quam loquitur: Qui venerit ad me, non ejiciam foras. Et quasi quaereres, Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Timeo ne foras propterea exierit anima a Deo, quia superba erat; imo non dubito. Scriptum est enim, Initium omnis peccati superbia; et, Initi
Abbreviated transcription (Latin):
egestas. Panẽ de celo desideratis:
ante uos habetis: et non inanduca¬
tis. Sed dixi uobis. quia et idistis
me et non credidistis. Sed non ideo
ego popłm ꝑdidi. Nũquid enĩ infi¬
delitas ur̃a fidem di euacuauit: ui¬
dẽ enĩ qͥd sequit᷑. Omine qt dat mͥ
pat̃ ad me ueniet: et eũ qui uene¬
rit ad me non eiciam foras. Quale
est illud intus: unde non exitur fo¬
ras. Magnũ penetrale: et dulce se¬
cretũ. O secretum sine tedio. sine ama¬
ritudine malaꝵ cogitationũ: sine in¬
terpellatione temptationũ et doloꝵ.
Nonne illud secretum est quo intrabit
ille cui dicturus est dñs. seruo bene
merito: intra in gaudiũ dni tui: et
eũ qui uenit ad me eiciam foras. a
descendi de celo non ut faciam uolũ¬
tatem meã: sed uoluntatem eius qͥ
misit me. deo gͦ eum qui ueniet ad
te non eicies foras: quia descendisti de
celo. non ut faceres uoluntatem tuã.
sed uoluntatẽ eius qui te misit: mag¬

Expanded text:
egestas. Panem de coelo desideratis? egestas. Panem de coelo desideratis? Ante vos habetis, et non manducatis. Sed dixi vobis quia et vidistis me, et non credidistis. Sed non ideo ego populum perdidi. Nunquid enim infidelitas vestra fidem Dei evacuavit ? Vide enim quod sequitur. Omne quod datPater, ad me veniet; et eum qui venerit ad me, non ejiciam foras. Quale est intus illud, unde non exitur foras? Magnum penetrale, et dulce secretum. O secretum sine taedio, sine amaritudine malarum cogitationum, sine interpellatione tentationum et dolorum! Nonne illud secretum est quo intrabit ille, cui dicturus est Dominus servo bene merito, Intra in gaudium Domini tui ? 15. Et eum qui veniet ad me, non ejiciam foras. Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ideo ergo eum qui veniet ad te, non ejicies foras, quia descendisti de coelo, non facere voluntatem tuam, sed voluntatem ejus qui te misit? Mag
Abbreviated transcription (Latin):
uitã eternã. Ergo et illud manna.
hoc significabat. E illa omĩa: sig
na mea erant. Signa mea dilexis¬
tis: qͥd significabat᷑ contẽpsistis.
Non gͦ moyses dedit uob̃ panẽ de ce¬
lo. Ds̃ ddat panem. Sed quem panem:
forte marina: N on. sed panẽ quẽ. sig¬
nificabat manna: ipsũ scił dnm̃ iħm.¬
et dat uitam mundo. Dixer̃t gͦ ad
cum. Dñe semꝑ da nob̃ panẽ hunc.
Quomodo mulier illa samaritana.
cui dictũ est. qui biberit de hac a¬
qua non sitiet uiquã. continuo il¬
la scđm corpus accipiens. sed tamen
carere indigentia uolens. da mͥ in
dñe da nob̃ panem hunc. qui nos
reficiat nec deficiat. Dixit autẽ eis¬
iħe. Ego sum panis uite. Qͥ uenit
ad me non esuriet: et qui credit in
me non sitiet uiquã. Qui uenit
ad me. hoc qd̃ ait : et qui credit
in me. & qd̃ dixit non esuriet:
hoc est intelligendum ẽ. et non siti¬
et uinquã. Utroq enĩ illa signifi¬
cat᷑ eterna satietas: ubi nulla est

Expanded text:
vitam aeternam . » Ergo et illud manna vitam aeternam . » Ergo et illud manna hoc significabat, et illa omna mea erant. Signa mea dilexistis; quod significabatur, contemnitis. Non ergo Moyses dedit panem de coelo. Deus dat panem. Sed quem panem? forte manna? Non, sed panem quem significavit manna, ipsum scilicet Domeeum: Domine, semper da nobis panem hunc. Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est, Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam, continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia volens; Da, inquiDomine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiat. CAPUT X: Ego sum panis vitae; qui venit ad me, non esuriet, et qui credit in me, non sitiet unquam. Qui venit ad me, hoc est quod ait, et qui credit in me; et quod dixit, non esuriet, hoc intelligendum est, et non sitiet unquam. Utroque enim illo significatur aeterna satietas, ubi nulla est
Abbreviated transcription (Latin):
fecisset moyses. Adhue aliqua maioea
uolebant fieri ab eo qui tam magna
pollicebat᷑. Qͥd inquiunt facis: ut cre¬
damꝰ tibi:ꝰ et ut noueris quia mira¬
cula illa huic miracło cõparabant. et
ideo minora ista uidicabant que faei¬
na manducauert in deserto. Sed qͥd
est: manna forte contempnitis. Siẽ
scriptũ est: dedit illis manna man¬
ducare. Per moysen patres nr̃i panẽ
de celo accepert̃ : et non eis dictũ est
a moyse. oꝑamini cibũ ñ qui perit.
Tu ꝓmittis cibũ non qui perit. s qui
oꝑaris. qualia moyses. Panes ordeace¬
os ille non dedit: s manna de celo.
Dixit gͦ eis iħe. Amen amen dico uo¬
bis. non moyses dedit uob panẽ de
celo: sed pat̾ ms dedit uobis panẽ
de celo. Uerus enĩ panis ẽ qui des¬
cendit de celo: et dat uitã mundo.
Uerus gͦ ille panis ẽ: qui dat uitã
mundo. & ipse cibus est de quo pau¬
lo ante locutus sum: oꝑamini cibũ
non qui perit. sed qui ꝑmanet in

Expanded text:
fecisset Moyses, et adhuc aliqua majora fecisset Moyses, et adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credamus tibi? Et ut noveris quia miracula illa huic miraculo comparabant, et ideo quasi minora ista judicabant quae facimanna manducaverunt in deserto. Sed quid est manna? Forte contemnitis. Sicut scriptum est, Dedit illis manna manducare. Per Moysen patres nostri panem de coelo acceperunt, et non eis dictum est a Moyse, Operamini cibum non qui perit. Tu promittis cibum non qui perit, sed quialia opera operaris qualia Moyses. Panes hordeaceos ille non dedit, sed dedit manna de coelo. 13. Dixit ergo eis Jesus: Amen, amen dico vobis, non Moyses dedit vobis panem de coelo, sede coelo verum. Verus enim panis est qui descendit de coelo, et dat vitam mundo. » Verus ergo ille panis est, qui dat vitam mundo, et ipse cibus est de quo paulo ante locutus sum: « Operamini cibum qui non perit, sed qui permanet in
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ei. Quod gͦ tu facis signũ: ut ui¬
Deamꝰ et credum tibi: quid oꝑaris.
Parũne erat qd̃ de quinq panibus
pasti sunt:Sciebant hoc quidẽ: sed
huie cibo manna de celo preferebais
Dñs autem iħc talem se dicebat: ut
moysi preponeret. N on enĩ ausus est
moyses de se dicere: qd̃ daret cibũ ñ
qui perit. sed qui ꝑmanet in uitam
eternam. Aliquid plus iste ꝓmitte¬
bat quã moyses. Per moysen quippe
ꝓmittebatur regnũ. et terra fluens
lac et mel: temporalis pax. abundan¬
tia filioꝵ. salus corporis. et cetera om¬
nia. temporalia quidẽ. in figura ta¬
men sp̃italia: qr ueteri homini. in
ueteri testam̃to ꝓmittebant᷑. Atten¬
debant gͦ ꝓmissa ꝑ moysen: et atten
uentrẽ ꝓmittebat in t̾ra: s cibo
qͥ perit. Iste ꝓmittebat cibũ. non
qui perit. sed qui ꝑmanet in eternũ.
Attendebant eum plus ꝓmittentem:
et quasi nondũ uidebant maiora fa¬
cientem. A ttendebant itaq qualia

Expanded text:
go ei, Quod ergo tu facis signum, ut vigo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris? Parumne erat quod de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem, sed huic cibo manna de coelo praeferebant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moysi praeponeret. Non enim ausus est Moyses de se dicere quod daret cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Aliquid plus iste promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia, temporalia quidem, in figura tamen spiritualia: quia veteri homini in Vetere Testamento promittebantur. Attendebant ergo promissa per Moysen, et attendventrem promittebat in terra, sed cibo qui perit: iste promittebat cibum non qui perit, sed qui permanet in aeternum. Attendebant eum plus promittentem, et quasi nondum videbant majora facientem. Attendebant itaque qualia
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑmanet in uitã eternã. Quid
faciemꝰ inquiunt: quid obseruando
hoc preceptũ implere poterimus:
Respondit ih̾e: et dixit eis. Hoc est¬
I opus d̾i: ut credatis in eũ quẽ misit
ille. Hoc ẽ gͦ manducare cibũ: non
trẽ:crede: et manducasti. Dis cerni¬
tur quidẽ ab oꝑib fides: sicut apls
dicit. iustificari hominẽ ꝑ fidẽ sine
operib legis. & sunt opera que uiden¬
tur bona sine fide xp̃i. & non st̃ bona.
quia non referunt᷑ ad eũ finem ex quo
bona sunt. finis enim legis xpe: ad ius¬
ticiam om̃i credenti. I deo noluit dis¬
cernere ab oꝑib fidem: sed ipsã fidem
dixit esse opus. Ipsa est fides: que ꝑ
dilectionẽ oꝑatur. Nee dixit hoc est
opus ur̃m. sed dixit hoc est opus d̾i
ut credatis in eũ quẽ misit ille: ut qͥ
gloriat᷑ in dño gloriet᷑. Quia gͦ inui¬
tabat eos ad fidem: illi adhuc quere¬
bant signa quib crederent. Uide: si
non uidei signa petunt. Dixerunt

Expanded text:
quae permanet in vitam aeternam. Quid quae permanet in vitam aeternam. Quid faciemus, inquiunt? quid observando, hoc praeceptum implere poterimus? Respondit Jesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credaille. Hoc est ergo manducare cibum non qtrem? Crede, et manducasti. Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostolus dicit, justificari hominem per fidem, sine operibus legis . Et sunt opera quae videntur bona sine fide Christi, et non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt omnia bona. Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Ideo noluit discernere fidem ab opere, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides, quae per dilectionem operatur . Nec dixit: Hoc est opus vestrum; sed dixit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille, ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Quia ergo invitabat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt? Dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
nare quid ẽ. nisi ꝓpriũ aliqͥd pone¬
re: hoc ẽ enĩ signare: imponere ali¬
quid quo non confundatur cũ cete¬
ris. Signare ẽ: signũ ei imponere.
Cuicũq rei ponis signũ. ideo ponis
signũ: ne confusa cũ aliis. a ce ñ
possit agnosci. Pat̃ gͦ eũ signauit.
Qͥd ẽ signauit: Sropriũ quiddã il¬
li dedit: ne ceteris comparet᷑ homi¬
nib. I deo de illo dictũ ẽ. unxit te
d̾s d̾s tuus: oleo exultationis pre
participib tuis. Iͥ taq nolite inquit
me contempnere q filius hominis¬
sũ: et querite a me cibũ ñ qui pe¬
rit. sed qui ꝑmanet in uitã et̾nã.
Sic enĩ filius hominis sũ: ut ñ sim
unus ex uob. Sic sũ filius hominis:
ut pat̾ d̾s me signaret. Qͥd ẽ sig¬
naret: propriũ aliqͥd mͥ daret. qd̾
ñ confunderetur cũ genere huma¬
no: s ꝑ me liberaretur genꝰ huma¬
nũ. Dixert̃ gͦ ad eũ. Qͥ d faciemꝰ :
Iut oꝑemur oꝑa d̾i :ꝰ dixerat enĩ ilł.
Oꝑamini escam non que perit: sed

Expanded text:
nare quid est, nisi proprium aliquid ponere? Hoc est enim signare, imponere aliquid, quo non confundatur cum caeteris. Signare est signum rei ponere. Cuicunque rei ponis signum, ideo ponis signum, ne confusa cum aliis, a te non possit agnosci. Pater ergo eum signavit. Quid est, signavit? Proprium quiddam illi dedit, ne caeteris compararetur hominibus. Ideo de illo dictum est: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae participibus tuis. Itaque nolite, inquit, me contemnere, quia filius sum hominis; et quaerite a me cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Sic enim filius hominis sum, ut non sim unus ex vobis: sic sum filius hominis, ut Pater Deus me signaret. Quid est, signaret? Proprium aliquid mihi daret, quo non confunderer cum genere humano, sed per me liberaretur genus humanum. 12. Dixerunt ergo ad eum: Quid faciemus ut operemur opera Dei? Dixerat enim illis, Operamini escam, non quae perit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ: murmuratores patres mur¬
muratoꝵ. Nam de nulla re magis
dm̃ offendisse ille popłs dictus est:
quã contra dm̃ murmurando. Ido
et dñs uolens eos ostendere. taliũ
filios : hinc ad eos cepit. Qͥd mur¬
muratis adinuicẽ : muri iuratores
filii murmuratoꝵ.Patres ur̃i man¬
na mand ucauert̃: et mortui suis.
Non qr malũ erat manna: s quia
male manducauert̃. Hie ẽ. panis
qui de celo descendit. N unc panẽ.
significauit manna. Hunc panem
significat altare dei. Sacram̃ta il¬
la fuert̃. in signis diu̾sa st̃: in re
que significatur paria st̃. Apłm au¬

Expanded text:
fidelium, murmuratores patres murfidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Apostolum au
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. aliud uirtus sacram̃ti. Quam
multi de altari accipiunt. & mori¬
unt᷑: et accipiendo moriunt᷑. Unde
dicit apłs. Iudiciũ sibi manducat
et bibit. Non enĩ buccella dñiea ue¬
nenũ fuit uide : et tam̃ accepit. E
cũ accepit. in eũ inimicus intra¬
uit: non qi malũ accepit. s quia
bonũ. male malus accepit. Uidete
apportate. Peccata etͣ st̃ cottidia:
uel non smortifera. Antequã ad alta¬
re accedatis: actendite qͥd dicatis. Di¬
micte nob̃ debita nr̃a: sicut et noc
dimitimꝰ debitorib nr̃is. Dimittis.
dimittit᷑ tibi. Securus accede. Pa¬
nis ẽ non uenenũ. Sed uide si dunit¬
tis. Nam si non dimictis: m̃tiris
E ei mentiris: quẽ non fallis. Menti¬
ri deo potes : dm̃ fallere non potes.
Nouit ille qͥd agat. Intus te uidet.
intus te examinat. intus te inspicit.
intꝰ iudicat: intus aut dampnat.
aut coronat. Patres gͦ istoꝵ. id ẽ ma¬
li patres maloꝵ. infideles patres in¬

Expanded text:
ntum, aliud virtus Sacramenti. Quam ntum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tamen accepit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem istorum , id est, mali patres malorum, infideles patres in
Abbreviated transcription (Latin):
mortui st̃. Q uare manducauert̃ et
mortui st̃: qr qdđ uidebant credebans:
quod ñ uidebant non intelligebais.
Ideo patres ur̃i : qr similes estis illoꝵ.
Nam quantũ ꝑtinet frẽs mei ad mor¬
tem istam uisibilem et corporalem:
nũquid non morumur nos qͥ man¬
ducamꝰ panẽ de celo descendentẽ. id¬
Sic st̃ mortui et illi. quẽ admodũ et¬
nos sumꝰ morituri: quantũ attinet
ut diximꝰ ad mortẽ huiꝰ corporis uisi¬
bilem. atq carnalem. Q uantũ aũ
ꝑtinet ad illam mortẽ de qua t̾ret
dñs qr mortui st̃ patr ei istoꝵ: man¬
ducauit manna et moyses. mandu¬
cauit manna et aaron. manducauit
manna et finees: manduc auerunt
ibi multi qui deo placuert̃ & mor¬
tui ñ st̃. ¶ uare: qr uisibilem cibũ.
spĩtalit̾ intellexert̃. sp̃ĩtalit̾ esurie¬
r̃t. sp̃italit̃ gustauer̃t: ut sp̃italit
satiarent᷑. Nam et nos hodie accepi¬
mꝰ uisibilem cibũ: s aluid ẽ sacram̃¬

Expanded text:
mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam quantum pertinet, fratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd ẽ autem habere me:s habere
uitam eternam. Nita et̾na mortẽ
assũpsit: uita et̾na mori uoluit.
Sed de tuo: non de suo. Accepit
a te: ubi moreret᷑ pro te. Ab ho¬
minib enĩ carnẽ assũpsit: s non
more hominũ. Nam patrẽ. habeis
in celo: matrẽ elegit in t̾ra. & il¬
lue natus sine matre: et hic sine
patre. Assũpsit gͦ uita mortẽ: ut
uita occideret mortẽ. Nam qui
in me credit inquit: habet uitã
et̃nam. Non qd̾ patet: s qd̾ latet.
Nita enĩ et̃na. u̾bũ in principio
erat apud dm̃. et d̾s erat u̾bum.
et uita erat lux hominũ. Ipse uita e¬
terna : dedit et carni suscepte. uitã
et̃nam. Mori uenit: sed die tẽio re¬
surrexͣ. Inter uerbum suscipiens. et
carnem resurgentẽ : mors media cõ¬
sũpta ẽ. Ego sum inquit panis uite.
W unde illi suꝑbi erant.  Patres nr̃i
inquit manducauert̃ manna in de¬
serto et mortui sunt. Qͥd ẽ. unde su¬
ꝑbitis. manducauer̃t manna: et

Expanded text:
Quid est autem habere me? Habere Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum et vita erat lux hominum . Ipse vita aeterna, dedit et carni susceptae vitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurrexit. Inter Verbum suscipiens, et carnem resurgentem, mors media consumpta est. 11. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi superbiebant? Patres vestri, inquit, manducaverunt in deserto manna, et mortui sunt. Quid est unde superbitis? Manducaverunt manna, et
Abbreviated transcription (Latin):
re possimꝰ. Non quia patre uidit
quis qũã : nisi is qui est a deo. hic
uidit patrem. Quid ẽ qd̃ ait:ꝰ ego
uidi patrem: uos non uidistis pa¬
nisi trahamin a patre. Q d ẽ uob̃
trahi a patre: nisi discere a patre:
Quid ẽ. discere a patre: nisi audi¬
re a patre: qͥd est audire a patre:
nisi audire u̾bũ patris: id ẽ me:
Ne forte gͦ cũ dico uob̃. omĩs qui au¬
diuit a patre et didicit. dicatis apud
dite. Non quia patrẽ uidit quisqͣ.
sed qui ẽ a d̾o hic uidit patr̃e. Ego
noui patrẽ: ab illo sum. S quomo¬
do u̾bum ab illo cuiꝰ ẽ u̾bũ. non qd
sonat et transit. sed qđ ꝑmanet cũ
dicente. et trahit audientẽ: ãmo¬
neat qd̃ sequit᷑. Am̃ amen dico uo¬
b̵. qui credit in me habet uitam
et̃nam. Reuelare se uoluit quid
esset. N am compedio dicere potuit:
qui credit in me. habet me. Ipse
enĩ xp̃e uerus ds ẽ. et uita et̾na.
Qui gͦ credit in me inquit: it in
me. & qui it in me: habet me.

Expanded text:
re possemus: Non quia Patrem vidit re possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Panisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud dite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum; non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod sequitur: Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me.
Abbreviated transcription (Latin):
hie docuit: quid: ᷤ qd̾ patrẽ magis¬
trũ homines non uiderunt: filium
uidunt:ꝰ filius dicebat: sed pater
docebat. Ego cũ homo sim. quẽ do¬
ceo: quẽ frẽs: nisi eũ qui audit uͥ¬
bũ meũ: Si ego cũ homo sim illũ
doceo qui audit uerbũ meũ: illũ
docet et pat̾ qui audit u̾bũ eius.
Sĩ illũ docet pat̾ qui audit u̾bũ
eius. quere quid sit xp̃e: et inue¬
nis u̾bum eius. In principio erat
u̾bum. Non in principio fecit deus
u̾bũ: quomodo in principio fecit
ds̃ celum et t̃ram. Ecce qr ñ ẽ creatu¬
ra: disce trahi ad filiũ a patre. Do¬
ceat te pat̃: audi u̾bũ eius. Qd̾
uerbũ inquis audio:In principio
erat uerbũ. Non factũ ẽ: s erat.
Ꝙ u̾bũ erat apud dm̃: et d̾s erat
ũbum. O.uomodo homines in carne
constituti: audiant tale uerbũ:
qr uͦ u̾bum caro factũ ẽ: et habita¬
uit in nob̃. Exponit et hoc ipse:
et ostendit nobis quid dixerit qui
audit a patre et didicit uenit ad
me: continuo subiecit qd̃ cogita¬

Expanded text:
hic docuit? Quid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum ejus; quaere quid sit Christus, et invenies Verbum ejus: In principio erat Verbum. Non, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti audiant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogita
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulus hunc panẽ: unus paniᷤ
inquit. unũ corpus. multi sumꝰ. O sa¬
cram̃tũ pietatis. o signũ unitatis. o
uinculũ caritatis. Qͥ uult uiuere.
habet ubi uiuat: habet unde uiuat.
Accedat. credat. incorporet᷑: ut uiui¬
ficet᷑. Non abhorreat a compage m̃¬
broꝵ. non sit putre mẽbrũ quod re¬
secari mereatur. N on sit distortũ: de
quo erubescatur. Sit pulchrum. sit
aptũ. sit sanũ. Hereat corpori: uiuat
deo de deo. Nunc laboret in t̾ra: ut
postea regnet in celo. Litigabant gͦ
potest hic nobis carnẽ suam dare
ad manducandũ. itigabant utiq
adinuicem. qm̃ panẽ concordie non
intelligebant: nec sumere uolebant.
Nam qui manducant talem panẽ.
non litigant adinuicẽ: qm̃ unꝰ pa¬
nis. unũ corpus. multi sumꝰ: & ꝑhẽ
facit d̃s uniusmodi habitare in do¬
mo. Qd̾ autẽ adinuicem litigantes
querunt. quomodo possit dñs car¬
nem suam dare ad manducandum.

Expanded text:
apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo. 14. Litigabant ergo potest hic carnem suam nobis dare ad mad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaerunt, quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum,
Abbreviated transcription (Latin):
putauer̃t. Caro mea est inquit pro
mundi uita. Norunt fideles corpus
xiñ: si corpus xp̃i esse ñ neglegant.
fiant corpus xp̃i: si uolunt iuuere
nisi corpus xp̃i. Intelligite frẽs mei.
quid dixerim. Homo es. et sp̃m ha¬
bes: et rorpus habes. Spm̃ dico: spm̃
animã dicit. Que anima uocatur.ͦ
qu a constat qd̾ homo es. Constã enĩ
ex anima et corpore. Habes itaq spm̃
inuisibilem: corpus uisibile. Dic mi¬
chi qͥd: ex quo uiuat. Spẽ tuus ui¬
uit ex corpore tuo: an corpus tuus
ex spũ tuo: ⁊ espondit omĩs qui ui¬
uit: qui autẽ hoc ñ potest respon¬
dere. nescio si uiuit. Quid respondit.
omĩs qui uiuit:ᷤ expus utiq meum.
uiuit de spũ meo. Nis gͦ et tu uiue¬
re de spũ xp̃i: In corpore esto xp̃i. Nũ¬
qͥd em̃ eoepus meũ uiuit de spũ tuo:¬
isi eũ uiuit de spũ meo: et tuũ de tuo.
Nͥon potest uiuere ecepus xp̃i: nisi de
spũ xp̃i. Inde. ẽ qd̃ exponens nobis

Expanded text:
putaverunt. Caro mea est, inquit, pro putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles corpus Christi, si corpus Christi esse non negligunt. Fiant corpus Christi, si volunt vivere nisi corpus Christi. Intelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non potest vivere corpus Christi, nisi de Spiritu Christi. Inde est quod exponens nobis
Abbreviated transcription (Latin):
illi. aliud nos: s spetiȩ uisibili: qd̾
tam̃ idem significare scit᷑ uirtu¬
te spiritali. Q. uomodo enĩ eundem
in signo. uerus xp̃e in u̾bo et in
carne. W qͦmͦ bibert̃: Percussa est
petra. de uirga bis. Gemina ꝑeus¬
sio: duo ligna erucis significat.
Hic ẽ gͦ panis de celo descendens:
ut si quis ex ipso manducauerit.
non moriatur: sed qd̃ ꝑtinet ad uir¬
tutẽ saeram̃ti. ñ qd̾ ꝑtinet ad uisi¬
bile saeram̃tũ. Qͥ manducat intus:
ñ foris. Qͥ manducat in corde: non
qui p̃mit dente. E go sũ panis ui¬
uus: qui de celo descendi. I deo ui¬
uus: qr de celo descendi. De celo des¬
cendit et manna. Sed manna umbra
erat: iste ueritas ẽ. Si quis mandu¬
cauerit ex hoc pane: uiuet in etl̃tim.
& panis quẽ ego dedero caro mea ẽ
pro mundi uita. Hoc quando caꝑet
caro: qd̾ dixit panẽ carnẽ: s yocat᷑
caro: qd̾ non capit caro. & ideo ma¬
gis non capit caro: quia uocat᷑ caro.
esse dixerunt: hoc non posse fieri

Expanded text:
isibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem in signo, verus Christus in Verbo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. 13. Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna: sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum: et panis quem ego dabo, caro mepro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. esse dixerunt, hoc non posse fieri
Abbreviated transcription (Latin):
in moyse baptizati st̃ in nube et
in mari. E om̃s eandem escã sp̃ua¬
lem manducauert̃. Sp̃italem u̾tiq¬
eandem: nam corporalem alteram:
quia illi manna. nos aliud. Sp̃ĩta¬
lem uͦ: tã illi quã nos. Sed patres
nr̃i. non patres illoꝵ. quib nos si¬
miles sumus. non quib illi similes

Expanded text:
t in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt . Spiritualem utique, non corporalem. Alteram illi, quia manna, nos aliud; spiritualem vero eamdem quam nos, sed patres nostri, non patres illorum, quibus nos similes sumus, non quibus illi similes
Abbreviated transcription (Latin):
inquit qui esuruint et sitiunt us¬
ibi. Ideo cum dixisset nemo ad me
uenit. nisi pater qui misit me tͣxe¬
rit eum: quid subiecit: et eggo
resuscitabo eum in nouissimo die. Red¬
do illi qđ amat : reddo qd̵ sperat.
Uidebit: qđ adhuc non uidendo cre¬
dit. Manducabit qd̾ esurit: satura¬
bit᷑ eo qd̾ sitit. Ubi: in resurrectione
mortuoꝵ: qr ego resuscitabo eũ in
nouissimo die. Scriptũ est enim
in ꝓphis. Et ert̃ omnes docibiles di
Quare hoc dixi o uidei: Sat̃ uos ñ
docuit: quomodo me potestis cognos
cere :ᷤ om̃s regni illiꝰ homines: doci¬
biles dei er̃t. N on ab hominib au¬
dient. E si ab hominib audiunt.
tam̃ qd̃ intelligunt intus datur. in¬
tus choruscat: intus reuelatur. Qd¬
faciunt homines forinsecus annun¬
tiantes: quid facio ego modo cum
loquor:ͦ strepitũ uerboꝵ ingero
aurib ur̃is. Nisi gͦ reuelet ille qͥ
intus ẽ : qͥd dico: aut qͥd loquor:
Exterior eultor arboris: interior

Expanded text:
inquit, qui esuriunt et sitiunt jusinquit, qui esuriunt et sitiunt jusibi. Ideo cum dixisset, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo qmortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. Scriptum est enim prophetis: Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixit? O Judaei, Pater vos non docuit cere; omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient: et si ab hominibus audivit, tamen quod intelligunt intus datur, intus coruscat, intus revelatur. faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior
Abbreviated transcription (Latin):
magnus uistus. sed sieut unicus. siẽ
equalis: tu es. xp̃e filius d̃i iiiiii. ui¬
de quia tractus est: et a patre trac¬
tus. Beatus es simon barioena. qm̃
non tibi reuelauit caro et sanguis:
sed pat̾ m̃s qui est in celis. Ista reue¬
latio: ipsa est attractio. Ramũ ui¬
ridem ostendis oui: et trahis illam.
Nuces puero demonstrant᷑: et trahi¬
tur. & quo currit trahit᷑. amando
trahitur. sine lesione corporis trahi¬
tur: cordis uinculo trahit᷑. Si ergo
ista que inter delicias uoluptatesq
terrenas reuelant᷑ amantib trahuis.
qm̃ uerũ est trahit sua quemq uo¬
a patre: quid enim fortius desicłat
anima: quam ueritatẽ: quo auidas
fauces habere debet:Unde optare¬
debet ut sanũ sit intus palatũ uera
iudicando. nisi ut manducet & bibat
sapientiam. iusticiam. ueritatem. et̃¬
nitatem: Ubi autẽ. hoc : ibi melius.
uerius ibi. plenius ibi. Nam hic fa¬
cilius possumꝰ esurire. et hoc si bonã
sꝑem habemꝰ: quã satiari. Beati enĩ

Expanded text:
magnus justus; sed sicut unicus, sicut aequalis, tu es Christus Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur amantibus, trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voa Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati enim,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ ert om̃s docibiles dei. Qͥ om̃s.
Omĩs qui audiuit a patre et didi¬
cit: uenit ad me. Uidete qͦmͦ tra¬
hit pater. Docendo delectat: non
necessitatem imponendo. Ecre qͦmͦ
trahit. Erunt om̃s docibiles dei.
Trahere d̾i est. O mĩs qui audiuit
a patre et didicit. ipse uenit ad
me. Trahere dei ẽ. Quid gͥ frẽs:

Expanded text:
Erunt omnes docibiles Dei. Qui, omnes? Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Videte quomodo trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo. Ecce quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei est. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me: trahe
Abbreviated transcription (Latin):
te traxit pat̃. Non enĩ intellexisti
patrẽ : cuius filiũ negas. Aliud co¬
gitas. Nũ est ipse filius:ͦ Nec a
patre traheris: nec ad filiũ trahe¬
ris. Aliud ẽ enĩ filiꝰ: aliud qđ tu
dicis. fõtinus dix̃. Homo solus ẽ.¬

Expanded text:
te traxit Pater: non enim intellexisti te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum e
Abbreviated transcription (Latin):
qł dico. Da desidantẽ. da feruentẽ.
da in ista solitudine peregrinantem.
atq sitientẽ. et fonti et̾ne sapientie
suspirantem: da talem. et scit quid
dicam. Si autem frigido loquor: qͥd
loquor: tales erant isti: qui inuicẽ
murmurabant. Pater inquit quem
ter: Si trahendi sumꝰ. ab illo traha¬
mur eui dicit quedam. que diligit.
Post odorem ungentoꝵ tuoꝵ curre¬
mus. Sed quid intelligi uoluit. ad¬
uertamꝰ frẽs: et quantũ posumꝰ ca¬
piamꝰ. Trahit pater ad filiũ eos qui
gitant eũ patrẽ habere dm̃. Deus
enim pater. equalem sibi genuit fi¬
lium. Et qui cogitat atq in fide
sua sentit et ruminat equalem ẽẽ¬
patri eum in quẽ credidit: ipsũ
trahit pater ad filiũ. Arrius credi¬
dit creaturam. Non eum traxit
pat̾: qr non consid̾at patre. qui fi¬
liũ non credidit equalem. Qld di¬
cis o arri:  quid heretice loqueris:ͦ
Quid est. xp̃c: N on inquit deus
uerus : s quẽ fecit d̾s uerus. Non

Expanded text:
uod dico. Da desiderantem, da esurientem, uod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. Pater, inquit, quemter quem traxerit? Si trahendi sumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, advertamus, fratres, et quantum possumus capiamus. Trahit Pater ad Filium eos qui cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem ePatri eum in quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice, loqueris? quid est Christus? Non, inquit, Deus verus; sed quem fecit Deus verus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
sitan reprehendamur: et dicatur
nob̃. Q uomodo uoluntate credo:
si trahor: ego dico. Parũ ẽ uolun¬
tate: etiam uoluptate traheris.
tate. Delectare in dño: et dabit tͥ
petiones cordis tui. Est quedã uolup¬
tas cordis: cui panis dulcis ẽ ille ce¬
lestis. Porro si poete dicere licuit.
trahit sua quẽq uoluptas. ñ neces¬
sitas sed uoluptas. non obligatio
sed delectatio: quanto nos fortius
dicere debemꝰ trahi hominẽ ad xp̃m.
qui delectatur ueritate. delectat᷑
beatitudine. delectat᷑ iusticia. de¬
lectatur sempit̾na uita: qd̾ totum
xp̃e est: an uͦ habent corporͣis
uoluptates suas : et animꝰ deserit᷑
a uoluptatib suis :ͦ si animꝰ ñ ha¬
bet uoluptates suas. unde dr. filii
autẽ hominũ. sub teginine alarũ
tuaꝵ sꝑabunt: inebriabunt᷑ ab ub̃¬
tate domꝰ tue. et torrente uolupta¬
tis tue potabis eos: qm̃ apud te ẽ
fons uite. et in lumine tuo uidebi¬
mꝰ lumen: da amantẽ: et sentit

Expanded text:
sitan reprehendamur, et dicatur sitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto fortius nos dicere debemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna vita, quod totum Christus est? An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum, sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit
Abbreviated transcription (Latin):
git : nisi credidit: ᷤ iinde et mulie¬
ri illi post resurrectionẽ suã dix̃:
uolenti se mittere ad pedes eius.
Noli me tangere: nondũ ascendi
ad patrem meũ. Q uod uides: hoc
solum me ẽẽ putas. Noli me tan¬
gere. Quid ẽ hoc: ͦ si hoc solum
me putas qđ tibi appareo. noli
sic credere. hoc ẽ noli me tange¬
re: nondũ enĩ ascendi ad patrẽ¬
meũ. Tibi non ascendi: nam inde
nũquã recessi. In terra non tange¬
bat stantẽ: quomodo tangeret
in celũ ascendentẽ: Sic tam̃. sic se
tangi uoluit. Si ͤ tangit᷑ ab eis a qͥ¬
bus bene tangitur: ascendens ad
patrem. manens cũ patre equalis
patri. Inde et hic si aduertis. nemo
uenit ad me. nisi quẽ pater attraxe¬
rit: noli cogitare inuitũ. Trahit᷑
animꝰ et amore. Nec timere debemꝰ
ne ab hominib qui uerba ꝑpendt̃
et a rebus maxime diuinis intelli¬
gendis longe remoti sunt in hoc
scripturarũ scãꝵ eugłico uerbo for¬

Expanded text:
git, nisi credidit? Unde et muliegit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo for
Abbreviated transcription (Latin):
et nescis credentem. Sed nec debes
uocare confitentem: quẽ iudicas
non credentem. Hoc est enĩ confi¬
teri: dicere qd̾ habes in corde. Si
autẽ aliud in corde habes. aliud ore¬
dicis: loqueris non confiteris. Cũ
ergo in xp̃m corde credatur. quod
nemo utiq facit inuitus. qui autem
trahitur tamquã inuitus cogi uide¬
tur. quomodo istam soluimus ques¬
tionem: nemo uenit ad me nisi pa¬
ter qui misit me traxerit eũ: Si tra¬
hitur aliquis: inuitus uenit. Si in¬
uitus uenit: non credit. Si non ere¬
idit: nec uenit. Non enim ad xp̃m am¬
bulando currimus: sed credendo.
Nec motu corporis: sed uoluntate eor¬
dis accedimus. I deo illa mulier que
fimbriam tetigit: magis tetigit.
quã turba que pressit. Ideo dñs
dixit. Qͥs me tetigit:ͦ et mirantes
discipłi: dixert̃. Turba te cõprimit:
et dicis quis me tetigit:ᷤ et ille re¬
petiuit. Tetigit me aliquis. Illa
tangit : turba premit. Qͥd ẽ tegi¬

Expanded text:
et nescis credentem. Sed nec debes et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est teti
Abbreviated transcription (Latin):
murmurar inuicem. Tamquã diceis.
Scio quare non esuriatũ. et istũ pa¬
nem non intelligatis: neq queratis.
Nolite murmurare inuicem.
Iemo uacest uenire ad me: nisi pa¬
ter qui misit me traxerit eum.
Magna gr̃e cõmendatio. Nemo uenit.
nisi tractus. Quem trahat. et quem
non trahat. quare illum trahat. et
illũ non trahat. noli uelle uidicare:
si non uis errare. Semel accipe: et
intellige. Non traheris: ora ut tra
haris. Qͥd hic dicemꝰ frẽs:ͦSi trahi¬
mur ad xp̃m: ergo inuiti credimus.
Ergo uiolentia adhibetur: non uo¬
luntas excitatur. Intrare quisquã
exccłam potest nolens. accedere ad al¬
tare nolens. accipere potest sacram̃
tum nolens: credere non potest.
nisi uolens. Si corpore crederetur:
fieret in nollentib. Sed non corpo¬
re creditur. Apłm audi. Corde ere¬
ditur ad iusticiam. & quid sequit᷑. s̃
Ore autẽ confessio fit ad salutem.
De radice cordis: surgit ista confes¬
sio. Aliquando audis confitentem:

Expanded text:
murmurare ad invicem. Tanquam dicens, murmurare ad invicem. Tanquam dicens, Scio quare non esuriatis, et istum panem non intelligatis neque quaeratis. Nolite murmurare ad invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Magna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, qillum non trahat, noli uelle iudicare, si non uis errare. Semel accipe et intellige, si non traheris, ora uharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem,