comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cereniꝰ: si uulnera illa infantasmate fuisse:
si sanguinẽ ñuerũ. s simulatũ de uulne¬
rib emanasse. :si falsas eum cicatrices tanꝗͣ
pꝰ falsa uulnera demonstrasse. Cũ uͦ ista oĩa
uera dicimꝰ. facta dicimꝰ certa exp̃ssa impleta
credimꝰ. ⁊ p̃dicamꝰ: quãuis de sublimi illiꝰ¬
& de in cõmutabili ueritate ñ loquamͣ.
ñ tam̃ imꝰ inuanitatẽ. Qui aut illa om̃ia
in xp̃o falsa i simulata dicunt: ranę sunt
clamantes in paliide. Strepitũ uocis habere
possunt: doctrinã sapientiȩ insinuare ñ
possunt. Deniq in eccłia loquunt᷑ herentes
ueritati. ueritatẽ ꝑ quẽ facta sunt omĩa.
ueritatẽ uerbũ carnẽ factũ .⁊ habitantẽ
in nob: ueritatẽ xp̃m natũ de deo: unũ¬
de uno. unigenitũ ⁊ coet̃nũ. ueritatẽ accep¬
ta forma serui. natũ ex maria uirgine:
passum: trucifixum: resurgentẽ: ascendẽ¬
te: ubiq ueritatẽ: Et quã paruulus caꝑe

Expanded text:
ceremus; si vulnera illa in phantasmate fuisse, ceremus; si vulnera illa in phantasmate fuisse, si sanguinem non verum, sed simulatum de vulneribus emanasse; si falsas eum cicatrices tanquam post falsa vulnera demonstrasse. Cum vero ista omnia vera dicimus facta, dicemus certa, expressa, impleta credimus et praedicamus. Quamvis de sublimi illius Dei incommutabili veritate non loquamur, non tamen imus in uanitatem. qui autem illa omnia in Christo falsa et simulata dicunt, ranae sunt clamantes in palude; strepitum uocis habere possunt, doctrinam sapientiae insinuare non possunt. denique in ecclesia locuntur haerentes ueritati ueritatem, per quam facta sunt omnia, ueritatem uerbum carnem factum et habitare in nobis; ueritatem de uno, Unigenitum et Coaeternum, Veritatem accepta forma servi natum ex Virgine Maria, passum, crucifixum, resurgentem, ascendentem, ubique veritatem, et quam parvulus capere
Abbreviated transcription (Latin):
gtam incorruptibił dĩ insimilitudinem
imaginis corruptibit hominis. Gta n cor¬
ruptibił di sic aqͣ: similitudo imaginis
corruptibił hominis sĩc sanguis. Et hoc
streꝑe potiꝰ quã loqͥ merito: qr scđm p̃¬
ceptum ÷ dilectio ueritatis. cui contraria
÷ dilectio uanitatis. Loquit᷑ aũt ueritas:
ꝑstrepit uanitas. Huic p̃cepto scdo: contͣ¬
riã uidete scdam plagã. Que ẽ. illa scda
plaga᷑ ranarũ abundantia. Habes exp̃ssã.
significatã uanitatẽ: si attendas ranarũ
loquacitatẽ. Uide amatores ueritatis. ñ
loqͥ qđ saꝑe ñ possunt: ñ tam̃ recede aue¬
ritate. & ꝑgere in uanitatẽ. Quãuis enĩ ĩ¬
ꝑfecti ñ capiant. si quid paulo excelsius
fuerit disputatũ de u̾bo dĩ dm̃ apud dm̃.
ꝑ qđ facta sunt omĩa poss intq caꝑe qđ ĩ¬
ter cos loquit᷑ paulꝰ tanꝗͣ int paruulos.
illa ẽ. ueritas. & ista uanitas. Uanitas aut̃
eẽt: si xp̃m mortẽ ñ impleuisse. s finxisse di¬

Expanded text:
corruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis. gloria incorruptibilis dei sicut aqua; similitudo imaginis corruptibilis hominis sicut sanguis. et hoc est strepere potius quam loqui; merito: quia secundum praeceptum est dilectio ueritatis, cui contraria est dilectio uanitatis. loquitur autem ueritas, perstrepit uanitas. huic praecepto secundo contrariam uidete secundam plagam. quae est illa secunda plaga ? ranarum abundantia. habes expressam significatam uanitatem, si attendas ranarum loquacitatem. uide amatores ueritatis, non loqui quod sapere non possunt, non tamen recedere a ueritate et pergere in uanitatem. quamuis enim imperfecti non capiant si quid paulo excelsius fuerit disputatum de uerbo dei, deo apud deum, per quod facta sunt omnia, possintque capere quod inter eos loquitur Paulus tamquam inter paruulos illa est ueritas et ista est uanitas. uanitas autem esset, si Christum mortem non impleuisse, s
Abbreviated transcription (Latin):
on pauca etiã claudit atq obtegit
ñnullarũ rerũ misicarũ ignorantia.
Nam ⁊ de psalt̾ii ⁊ citharȩ differentia qͥdã ñ
inconcinne aliqͥs rerr̃ifiguras aꝑiunt: & de-¬
cẽ cordarũ psalt̾ium ñ ĩportune int̾ doctos
querit᷑ utrũ habeat aliqͣm musice legẽ que
ad tantũ neruoꝵ numerũ cogat̃. Anuͦ si ñ ha¬
bet. eo ipsomagis sacrate accipientꝰ sit ipse
numerꝰ. uł ꝓpt̃ decalogñ legis. De qͦ itẽ num̾o
siquerãt. ñ nͥ ad ceacorẽ creaturãq referen

Expanded text:
on pauca etiam claudat atque obtegat nonnullarum rerum musicarum ignorantia. Nam et de psalterii et citharae differentia, quidam non inconcinne aliquas rerum figuras aperuit; et decem cordarum psalterium non importune inter doctos quaeritur utrum habeat aliquam musicam legem, quae ad tantum neruorum numerum cogat, an uero, si non habet, eo ipso magis sacrate accipiendus sit ipse numerus uel propter decalogum legis. de quo item numero si quaeratur, non nisi ad creatorem creaturamque referen
Abbreviated transcription (Latin):
plo dedicarẽt. Quibꝰ pꝰ ea dic̃ hesiodũ poetã
imposuisse uocabula. Non gͦ uipit̾ nouẽ
musas genuit: s tres fabri t̾̃nas creauert.
Tres aut̃ nꝓpt̃ea illa cinitas locauerat.qr
in somnis eas uidat᷑ aut tot se cuiꝰꝗͣ illoꝵ ocłis
demonstrauerant: s qr facile erat animao¬
u̾tere ad omẽm sonũ quę materies cantile¬
narũ ẽ. triformẽ ẽẽ naturã. Aut enĩ uo
cẽ ar sicuti eoꝵ ẽ. qui faucib sine organo

Expanded text:
plo dedicarentur; quibus postea dicit Hesiodum poetam plo dedicarentur; quibus postea dicit Hesiodum poetam imposuisse vocabula. Non ergo Jupiter novem Musas genuit, sed tres fabri ternas creaverunt. Tres autem non propterea illa civitas locaverat, quia in somnis eas viderat, aut tot se cujusquam illorum oculis demonstraverant; sed quia facile erat animadvertere omnem sonum, quae materies cantilenarum est, triformem esse natura. Aut enim voce editur, sicuti eorum est qui faucibus sine organo
Abbreviated transcription (Latin):
sex annoꝵ. nescio quid musicũ sonat: & rela¬
tꝰ ad fabricã oñci corꝑis ꝓpt̾ quã tẽpli m̃¬
tio facta ẽ. cogit ñ nullos hereticos confite¬
ri filiũ dĩ ñ falsos uero ⁊ humano corꝑe
indutũ. Et muimerũ qͥppe & musicã: ple¬
risq locis in sacris scͥpt̾is honorabilit̃ posi¬
ta inuenimꝰ. Honem̃ audiendi st̃ errores
gentiliũ suꝑsticionũ: qui nouẽ musas iouis
& ineniorie filias eẽ. firerunt. Refellic eos
uarro: quo nescioutrũ apd eos quisꝗͣtalium
rerii doctior uł curiosior ẽe possit. Dicit em
ciuitatẽ nescio quã. ñ enĩ nom̃ recolo. locasse
ap̃dtres artifices terna simulacra musarũ.
qđ incẽplo apollinis poru ponerent ⁊ut
qͥsqͥs aitificũ pulchriora formassetab illo
potissimũ electa emerent: Itaᷤ contigisie:
ut oꝑa sua quoq illi artifices eque pulcͣ
explicarentꝰ. & placuisse cttitati om̃s no¬
uẽ atq onĩs eẽ ẽptas. ut in apollinis tem¬

Expanded text:
icum sonat, et relatus ad fabricam Dominici corporis propter quam templi mentio facta est, cogit nonnullos haereticos confiteri Filium Dei, non falso sed vero et humano corpore indutum. Et numerum quippe et musicam plerisque locis in sacris Scripturis honorabiliter posita inuenimus. Non enim audiendi sunt errores gentilium superstitionum, qui VIIII Musas Iouis et Memoriae filias esse finxerunt. refellit eos Varro, quo nescio utrum apud eos quisquam talium rerum doctior uel curiosior esse possit. dicit enim ciuitatem nescio quam — apud tres artifices terna simulacra Musarum, quod in templo Apollinis donum poneret, ut quisquis artificum pulchriora formasset, ab illo potissimum electa emeret. Itaque contigisse ut opera sua quoque illi artifices aeque pulchra explicarent, et placuisse civitati omnes novem, atque omnes esse emptas, ut in Apollinis tem
Abbreviated transcription (Latin):
im petenti te inquit da. ñ omĩa.
petentĩut iddes qđ dare honeste
& uiste potes. Quid si enĩ pecuniã petatꝰ qͣ
in nocentẽ conet᷑ occid̾e: Quid si postremo
stuprũ petat: S ne intlta ꝑseqͥr quȩ st̃
innumerabilia: id ꝓfecto dandũ ẽ. qđ nec
tͥ nec alt̾i noceat. qͣntũ sciri aut credi ab ho¬
mine pot. Et cui iuste negaueris qđ petit:
indicanda e. ipsa insticia ut ñ eũ in anem
ait qui tioluerit a te inutari ne auersatꝰ
fueris: ad animũ referendũ ẽ. Hilarem
enĩ datorẽ: diligit d̃s. Mutuat᷑ aut̃ oĩs
qͥ accipit: etiã siñ ipse soluturꝰ ẽ. Cũ enĩ
mi sericordib ds̃ plura restituat: om̃is qͥ

Expanded text:
i petenti te, inquit, da, non omnia petenti, ut id des quod donare honeste et juste potes: quid si enim pecuniam petat, qua innocentem conetur occidere? quid si postremo stuprum petat? sed ne multa persequar quae sunt innumerabilia, id profecto dandum est quod nec tibi, nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine potest; et cui juste negaveris quod petit, indicanda est ipsa justitia, ut non eum inanem ait, Qui voluerit a te mutuari, ne aversatus fueris, ad animum referendum est. Hilarem enim datorem diligit Deus. Mutuatur autem omnis qui accipit, etiamsi non ipse soluturus est: cum enim misericordibus Deus plura restituat, omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑhoc sitali peccato debitã contritionẽ
ipse sibi adhibeat penitendo. cor contri.
s extritione exteret᷑ aĩa illa. Qd̾ ita accipi
pot̃: quasi onimͦ terendo extinguat᷑ ac ñ
sit.S pꝰ natura in mortał aĩe hunc intel¬
lectũ recusat: deinde si qđ exterit᷑ omimodo
efficeret᷑ ut ñ sit ñ diceret᷑ de sapientia &
gradꝰ hostioꝵ eiꝰ exterat pestuus. Uerum
illa discrerio magis magisq considanda
ẽ: utrũ nemo peccet nisi aut ignar. aut
uictꝰ: aut contẽpuens. Unde uc̃ lougũ :÷¬

Expanded text:
ac per hoc, si tali peccato debitam contritionem ac per hoc, si tali peccato debitam contritionem ipse sibi adhibeat paenitendo, cor contritused: extritione exteretur anima illa: quod ita accipi potest, quasi omni modo terendo extinguatur ac non sit. sed prius natura inmortalitatis animae hunc intellectum recusat; deinde si quod exteritur, omni modo efficeretur, ut non sit, non diceret de sapiente: et gradus ostiorum eius exterat pes tuus. uerum illa discretio magis magisque consideranda est, utrum nemo peccet nisi aut ignarus aut uictus aut contemnens: unde nunc longum
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ gͦ scͥptriẽ. peccator cũ uenerit in ꝓ¬
fundũ maloꝵ contẽpnit: iste sigͥcatꝰ ẽ.
quẽ scͥptura hoc loco dic̃ in manu suꝑ¬
bie deliuquere. hoc gͥ sine peua eiꝰ qͥ conit¬
tit ñ pot̃ aboleri: atq rõo ñ pot̾ ẽẽ. impu¬
nitũ. & cũ penitendo sanat᷑. Ipsa enĩ affliẽ¬
tio penitentis. pena peccatiẽ: qͥnius medi¬
cinał & salubris. Merito quippe magnũ
iudicat᷑ peccatũ: cũ suꝑbia p̃ceptũ contẽp¬
uit. S e contrario ut sanari possit: cor con¬
tritũ & humiliatũ d̃s ñ sꝑnit. Uerũtamĩ
qr sine pena ñ sit idõ talia hinc dicta sunt.
Dm̃ inqͥt hic exacerbat: qr dõ suꝑbisie¬
sistit. Et ex t̃iuinabit᷑ aĩa illa de popło
suo. qm̃ tał omĩno in numero eoꝵ qͥ addm̃
data eiꝰ disꝑsit. Contritione conterẽt aĩa il¬
la. Quare aũt contritione cout̾eret᷑: conse¬
quent adiungit dicens. Peccatũ eiꝰ in illd.

Expanded text:
quod ergo scriptum est: peccator cum uenerit in pquod ergo scriptum est: peccator cum uenerit in profundum malorum, contemnit, iste significatus est quem scriptura hoc loco dicit in manu superbiae delinquere. hoc igitur sine poena eius qui committit non potest aboleri, atque ideo non potest esse impunitum et cum paenitendo sanatur. ipsa enim afflictio paenitentis poena peccati est, quamuis medicinalis et salubris. merito quippe magnum iudicatur peccatum, cum superbia praeceptum contemnit; sed contrario, ut sanari possit, cor contritum et humiliatum deus non spernit. uerum tamen quia sine poena non fit, ideo talia hinc dicta sunt: deum, inquit, hic exacerbat, quia deus superbis resistit. et exterminabitur anima illa de populo suo, quoniam talis omnino in numero eorum qui ad deum data eius dispersit; contritione conteretur anima illa. quare autem contritione conteretur, consequenter adiungit dicens: peccatum eius in illa.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Contritione conteret᷑ aĩa illa: pecca¬
tum eiꝰ in illa. Quȩ sint peccata quȩ
fuint in manu suꝑbie. id÷ suꝑbia cõmit¬
tiuit: scͥpta ipsa in consequentib satis
ȩxposuit ubi ait. Qm̃ ũ bũ dñi contẽp¬
sit. Aliud ẽ. gͦ p̃cepta contẽpnere: aliud
magni quidẽ pende s aut ignarũ contͣ
facere. aut uictũ. Quȩ duo fortasse ꝑti¬
nent ad illa peccata quȩ a nolentibꝰ futł:
de quib suꝑiꝰ queadmodũ dõ ꝓpitiato
expiarent᷑ ammonuit. Acdeinde subie¬
cit peccata suꝑbie: cũ qͥs qͥs suꝑbiendo
id÷ p̃ceptũ contẽpnendo ꝑ perã facit.
Qđ genꝰ peccati ñ dix ullo genere sacri¬
ficu purgari oporte re. tanꝗ in sanabile
tudicansilla dũtaxat curatione quȩ ꝑsa
crificia gerebat᷑.: qualia facienda in hac scͥp¬
tura p̃cipuant᷑. Quȩ si ꝑ ipsa attendant:
nulli peccato possunt mederi. Si aut̃ res
ipse quoꝵ hȩc sacram̃ta st̃ inquirantur:
in eis inueniri poterit purgatio peccator.

Expanded text:
 peccatum eius in illa. quae sint peccata, quae fiunt in manusuperbiae, idest superbia committuntur, scriptura ipsa in consequentibus satis exponit, ubi ait: quoniam uerbum domini contemsit. aliud est ergo praecepta contemnere, aliud magni quidem pendere, sed aut ignarum contra facere aut uictum. quae duo fortasse pertineant ad illa peccata, quae nolentibus fiunt, de quibus superius quemadmodum deo propitiato expiarentur admonuit ac deinde subiecit peccata superbiae, cum quisque superbiendo, id est praeceptum contemnendo perperam facit. quod genus peccati non dixit ullo genere sacrificii purgari oportere, tamquam insanabile iudicans illa dumtaxat curatione, quae per sacrificia gerebatur, qualia facienda in hac scriptura praecipiuntur. quae si per se ipsa attendantur, nulli peccato possunt mederi; si autem res ipsae, quarum haec sacramenta sunt, inquirantur, in eis inueniri poterit purgatio peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
umptꝰ ad turrẽ aedificandã: uires
ad discipłatũ xp̃i optinendum.
cũ duplicitate diaboli hoc ÷ cũ dolis &
fallaciis eiꝰ. in affectu constituit renun¬
tiantis omĩbͦ quȩ st̃ eiꝰ. Ita enĩ nẽ conclu¬
dit. Sic gͦ omĩs ex uob̾ qui ñ renuntiat
quȩ omĩa etiã ipsa t̃ꝑał uita intelligatur
necesse. ẽ. quã oportet sic posside ad tẽpꝰ. ut
aedificare & ĩ potuit consũmare: sic in re¬
ge cũ quo dimicandũ ẽ. ipsã pacẽ accusa
uit cũ ait. Adhuc illo longe agente le¬
gationẽ mictens rogat ea quȩ ꝓacis sunt:
Sĩgrans etiã minas unminentiũ adiabo¬
lo tẽptationuĩ ñ fustinere homines qͥñ re¬
nuntiant omĩb que possident. & pacẽ
eũ eo facere. consentiendo illi ad commit¬
tenda peccata. Iurrẽ quippe aedificare
contͣ regẽ illũ & dimicareee discipłm xp̃i
ẽ.Hab̾e aut̃ suptꝰ ad ꝑficiendã turrẽ & ha-¬
b̾e forcia .x. milia contͣ.xx. milia regis: re¬

Expanded text:
umtus ad turrem aedificandam — uires ad discipulatum Christi obtinendum —cum duplicitate diaboli, hoc est cum dolis et fallaciis eius — in affectu constituit renuntiantis omnibus, quae sunt eius. ita enim concludit: sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat quae omnia etiam ipsa temporalis vita intelligatur necesse est, quam oportet sic possidere ad tempus, ut aedificare, et non potuit consummare: sic in rege cum vit cum ait: Adhuc illo longe agente, legationem mittens rogat ea quae pacis sunt; significans etiam minas imminentium a diabolo tentationum, non sustinere homines, qui non renuntiant omnibus quae possident; et pacem cum eo facere, consentiendo illi ad committenda peccata. Turrem quippe aedificare, contra regem illum dimicare, esse discipulum Chrihabere autem sumtus ad perficiendam turrem et habere fortia decem milia contra uiginti milia regis re
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte ista ponunt᷑. Hic gͦ iniquus iudex
ñ ex similitridine s exdissimilitudine ad ii¬
bitꝰ ÷ ut ostendet diĩs qͣnto certiors eẽ. debe¬
ant qui din ꝑsererant rogant fonte iusti¬
ciȩ atq miscdie uł siquid excellentiꝰ dici
aut audiri pot. cũ apud iniquissimii uidi¬
cẽ usq ad effectũ implendi desidnũ ualtiem
ꝑseuerantia dep̃cantis. Ipsa uͦ uidua potess
hab̾e similitudinẽ ȩcde: qđ desolata uidet
donec ueniat dñs. Qui tam̃ ii secreto etia
ñe curã eiꝰ gerit. Si aut mouet cur electi dĩ
tit ꝓ nris inimicis & ꝑsecutorib oremꝰ intel¬
ligendũ ẽ eã uindictã ẽẽ. iustoꝵ. ut om̃s m
li peant. ꝑcunt aut duob modis. Aut coni¬
u̾sione ad iusticiã⁊ auit amissa ꝑ fupplicium
potestate. qͥnc adusus bonos homines qua dix
hoc ipsum boms expedit uł tẽꝑalit̃ aliquid
lalent. Iitiq etiã si oms homines pu̾terent

Expanded text:
aperte ista ponuntur. Hic ergo iniquus judex, aperte ista ponuntur. Hic ergo iniquus judex, non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est, ut ostenderet dominus, quanto certiores esse debeant qui deum perseueranter rogant fontem iustitiae atque misericordiae uel si quid excellentius dici aut audiri potest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes ali pereant: pereunt autem duobus modis; aut conversione ad justitiam, aut amissa per supplicium potestate, qua nunc adversus bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, vel temporaliter aliquid valent. Itaque etiamsi omnes homines convert
Abbreviated transcription (Latin):
uos modice fides: Ad hoc genꝰ ꝑtinet etiã
illud: qđ de seruo aic cui dñs demintiaue¬
rat ut auillicatu remoueret᷑. fraudẽ qui¬
ppe ille fec̃ dnio suo: ut falsatis cirographiꝰ.
debitorib eiꝰ quantũ ꝯmodũ uisũ ẽ. relax¬
auit. Neq ullo modo nos diis ut sibi frau¬
dem faciamꝰ hortat᷑. s si fraudando quasi
ꝓuidit in posterũ laudatũ eũ dic adnio¬
Quantomaiore a lacritate sibi ꝓuidere de¬
bent in aet̾nã uita. quib ut iuste oꝑent᷑
iubet᷑ amicos facere de mamona iniquita¬
tis: Qđ suo loco expositũ ẽ. Ad hoc genꝰ ꝑti¬
net & ille: qͥñ ꝓpt̃ amiciciã s ut tedio careret¬
etiã dormiens excitat᷑. ut tres panes ꝯmodet
ruamico suo. Si enĩ ille molestia ꝯpulsus dedit.
quanto mag̃ õs qui seruos suos diligens ut
petamꝰ hortat. dabit bona poscentibꝰ se: Itaq̃
alud supiꝰ genꝰ ins ubis adiungi pot. Sicut
illud. ita & illud. hoc a

Expanded text:
uos uos illud, quod de servo ait cui dominus denuntiaverat ut a villicatu removeretur: fraudem quippe ille fecit domino suo, ut, falsatis chirographis, debitoribus ejus quantum commodum visum est relaxaret. Neque ullo modo nos Dominus ut sibi fraudem faciamus hortatur, sed si qui fraudando sibi providit in posterum, laudatum eum dicit a Domino, quanto majore alacritate sibi providere debent in aeternam vitam quibus ut juste operentur jubetur amicos facere de mammona iniquitatis, quod suo loco expositum est. Ad hoc genus pertinet et ille qui, non propter amicitiam, sed ut taedio careret, jam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. Si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis Deus, qui, suos servos diligens, ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? Itaque illud superius genus his verbis adjungi potest, Sicut illud ita et illud; hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
Uid÷ qđ ad seꝑ orandũ & ñ deficiendũ
de iudice iniquo uolrit parabolã ponerẽ
Qui cũ dm̃ ñtrneret & hominẽ ñ reuere¬
ret. uidue tam̃ assidins inc̃pellationib
cessit ut eã uindicaret. ne sibi ab illa te¬
dium fieret: Nam hoc ÷ qđ ait ne ueni¬
ens suggilet me. Qñ parabolas dñis
aut scđm similitudinẽ aliꝗͣ ponit. sic
de seruo illo cui diis dimisit qđ ratio¬
suo dilationẽ salte dare noluit. & de fe¬
neratore qui cũ duob debitorib donas¬
set qđ debebant. ab eo plus dilectꝰ ÷ cui
plus donauit. L& de homine qui habe¬
bat duos filios maiorẽ in agro sibi ꝓ¬
pinqͥntẽ. minore aut in longinquo lux¬
uriante ⁊& innumerabilia huiꝰ modi:
De his eni inquantũ similia sunt du¬
cit᷑ intellectꝰ eiꝰ. rei cui aohibent᷑ insi¬
nuande aut requirendȩ Nut ex ipsa
dissimilitudine aliqͥd ꝓbat. ueluti ẽ il¬
luti. Qđ si fenĩ agri qd hodie ẽ. & craa
inclibanũ mittit᷑ ds̃ sic uestit. qͥntomag̃

Expanded text:
uod ad semper orandum et non deficiendum de iudice iniquo uoluit parabolam ponere, qui cum deum non timeret et hominem non reuereretur, uiduae tamen assiduae interpellationibus cessit, ut eam uindicaret, ne sibi ab illa taedium fieret? nam hoc est quod ait: ne ueniens suggillet me. quoniam parabolas dominus ant secundum similitudinem aliquam ponit, sicut de seruo illo, cui dominus dimisit quod ratiosuo dilationem saltem dare noluit; et de faeneratore. qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donauit; et de homine, qui habebat duos filios, maiorem in agro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem; et innumerabilia huius modi: de his enim, quantum similia sunt, ducitur intellectus eius rei, cui adhibentur insinuandae aut requirendae. aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat; ueluti est illud: quod si faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
quib contraria pofuit lapidẽ.
serpentẽ. scorpionẽ: intelligit᷑ panis ca¬
riras ꝙpt̃ maiorẽ appecitũ. & tam necessa¬
riũ ut sine illa cetera nicħ sint̾. sic̾ sines
paue mensa inops: Cui contrarae cor¬
dis duritia: quia laꝑioi compartuit:
Piscis aut̃ intelligit᷑ fides ininsibilium:¬

Expanded text:
idem, serpentem et scorpionem. Intelligitur panis charitas, propter majorem appetitum, et tam necessarium ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops: cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Piscis autem intelligitur fides invisibilium
Abbreviated transcription (Latin):
erumna morta. cum abhis que foris de¬
lectant p̃cipit᷑ abstinentia. & intꝰ ñ ẽ. refec¬
tio deleticia doctrine salutaris: & ipsa an¬
gustia ÷ media nox qua cogit᷑ uehem̃ter
instare petendo. ut accipiat tres panes. Qd̾
aut ei dr̃ deintꝰ iam hostiũ clausũ ẽ. pue¬
rosq eiꝰ cũ eo ẽẽ in cubili: sig̾eat tẽpꝰ fa¬
mis u̾bi cũ intelligentia claudit᷑. & illi
qui euangłica sapientiã tanꝗͣ panẽ ero¬
gantes. ꝑ orbẽ tre p̃dicauer̃. pueri patri
familias iam funt in sccieta quiete cu diio:
& tam orando efficit᷑. ut accipiat desidans
intellectum ab ipso dõ: etia si homo desit

Expanded text:
haerumna mortalis, cum ab his quae foris dehaerumna mortalis, cum ab his quae foris delectant praecipitur abstinentia et intus non est refectio de laetitia doctrinae salutaris. et ipsa angustia est media nox, qua cogitur uehementer instare petendo, ut accipiat tres panes. quod autem ei dicitur de intus iam ostium clausum esse puerosque eius cum eo esse in cubili, significat tempus famis uerbi, cum intellegentia clauditur. et illi qui euangelicam sapientiam tamquam panem erogantes per orbem terrae praedicauerunt, pueri patris familias, iam sunt in secreta quiete cum domino; et tamen orando efficitur, ut accipiat desiderans intellectum ab ipso deo, etiam s
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uenit᷑ media nocte ut accom¬
modet tres panes. utiq ad similituadinẽ
ponit᷑. Scđm qua quis dm̃ rogat in media
tribulatione ꝯstitutꝰ ut ei tribuat intellige¬
tiã tͥntatis: qua p̃sentis uite ꝯsolet labo¬
res. S ꝯꝑatio ẽ. aminore. Si eni amic homo¬
surgit de lecto & dat ñ amicicia s tedio
opulisꝰ. quanto magis dat ds̃. qui sine tedio
largissime donat qđ petit᷑: S ad hoc se
peti uult᷑ irt capaces donor giͦ fiant qui pe
Intribꝰaucẽ panibꝰ etiã illud sig̾eat᷑. uniꝰ eẽ substantiȩ tͥnicatĩ¬
tunt: Amic aut que dic ille qui petit ue¬
nisse deuia. & ñ se hab̾e qd ponat ante illii:
intelligit᷑ hominis appetit᷑. qui debet ob¬
tẽꝑare ratiomꝰ seruiebat aut consiitud mi
transeitia. Conu̾so aut̃ homine addm̃:
etiã ille appetitꝰ aꝯsuetudine reuocat᷑.
S si ñ osulat᷑ interiꝰ gaudiũ de doctrina
sp̃itali qua creatoris trinitas p̃dicat᷑: magꝰ¬
ne angustie suut in homine quẽ p̃mitꝰ

Expanded text:
quem venitur media nocte ut accommodet tres panes, utique ad similitudinem ponitur, secundum quam quis Deum rogat in media tribulatione constitutus, ut ei tribuat intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consoletur labores. Sed comparatio est a minore. Si enim amicsurgit de lecto, et dat non amicitia, sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus, qui sine taedio largissime donat quod petitur! Sed ad hoc se peti vult, ut capaces donorum ejus fiant, qui petribus autem panibus etiam illud significatur, unius esse substantiae trinitatem. amicus autem, quem dicit ille qui petit uenisse de uia et non se habere quod ponat ante illum, intellegitur hominis appetitus, qui debet obtemperare rationi. seruiebat autem consuetudini transeuntiaetiam ille appetitus a consuetudine reuocatur. sed si non consolatur interius gaudium de doctrina spiritali, qua creatoris trinitas praedicatur, magnae angustiae sunt in homine, quem premit
Abbreviated transcription (Latin):
assumi poter. Nec puto alia eẽ. genera ho¬
minĩ quib ostat eccła. quã ista triã ha¬
bentia binas differentias ꝓpt̃ assũptionẽ
& relictionẽ: quauis in singłis multaestu¬
dior uoluntatũq diu̾sitates. ad ꝯcoro iã
tam̃ unitatẽq ꝯcurrentes possint imientri.¬

Expanded text:
assumi poterunt. nec puto alia esse genera hoassumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unitatemque concurrentes possint inueniri
Abbreviated transcription (Latin):
assumunt᷑: qui cadunt relinquuntur.
Ergo unꝰ assumet. & unꝰ relinquet᷑: ñ qͥsi
deduob hominib dictũ. s de duobꝰ ge¬
nerib affectionũ insinguł generib triũ
ꝓfessionii. In illa gͦ noctedix: in illa tribu¬
latione. Ad ipsatria genera que assumũ¬
tur arbitror ꝑtinere etiã tria illa nominã
uiroꝵ scoꝵ:. quos solos lib̾ari hiezechiel ꝓ¬
eni noe ꝑtinere ad eos ꝑ quos eccła regit᷑:
sic ꝑ illũ in aquis arca gub̾nata ẽ. que
figurã gestabat excłȩ. Daniel aut qr eleg̃
celibẽ uitã. id ÷ nuptias trenas ꝯtẽpsit.
icogitans que sunt dĩ. genus eoꝵ sig̾cat qͥ
sunt in ociõ. s: tam forcissinii inteptationibꝰ
tit possint assumi. Iob aut̃ q & urorẽ ha¬
buit & filiꝰas. & amplas t̾ren rererũ copi¬
as ad illut genꝰ ꝑtinet. cui molendinum
deputatũ ẽ: s tam ut sint forcissimi in
tẽptationib sic̃ ille fuit. Noneni aliter

Expanded text:
assumuntur, qui cadunt relinquuntur. assumuntur, qui cadunt relinquuntur. Ergo unus assumetur, et unus relinquetur, non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus affectionum, in singulis generibus trium professionum. In illa ergo nocte dixit, in illa tribulatione. Ad ipsa tria genera quae assumuntur, pertinere arbitror etiam tria illa nomina virorum sanctorum, quos solos liberandos Ezechiel penim Noe pertinere ad eos per quos Ecclesia regitur; sicut per illum in aquis arca gubernata est , quae figuram gestabat Ecclesiae. Daniel autem, qui elegit coelibem vitam, id est nuptias terrenas contempsit, cogitans quae sunt dei, genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter
Abbreviated transcription (Latin):
neq negotiis scłarib: ueq negotiis eccłasti¬
cis occupatiͥ. quę illoꝵ quies letti nonnne
significata ẽ: alitrũ eoꝵ qui in plebib con¬
sticuti regunt᷑ a doctorib agentes ea que
sunt huiꝰ scli: Quos & feminaru nomine
significauit. qr ꝯsiliis ue dixi ꝑitoꝵ regi
tis expedit. & molenes dix. ꝓpt̃ tẽꝑaliũ¬
negotioꝵ orbẽ. atq circuitu.. Quas cam̃ ni
uno molentes dix. in quantu de ipsis reb
& negotiis suis p̃bent uisib: ȩccłe. Terciũ
eoꝵ qui oꝑant in eccłe ministio. tanꝗͦ i
agro dĩ: De qua agricultura apłs loqͥt᷑.
In his gͦ trib generib bina st̃ rursꝰ gene¬
ra hominũ in singłis: & ꝓ robore suaru
uiriũ discernunt᷑. Cum enĩ om̃s ad ȩccłe
mbra ꝑtinere uideant᷑: adueniente tam
tẽptatione ͥbulationis. & ex illis qui sunt
inocio: & ex illis qui sunt in negotiis sebi
& ex illis qui deo ministrant in eccła. ali¬
qui ꝑmanentꝰ aliqͥ cadunt. Qui ꝑmanens

Expanded text:
ibus neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum quies lecti nomine significata est: alterum eorum qui in plebibus constituti reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi; quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum, regi eis expeditnegotiorum orbem atque circuitum. Quas tamen in uno molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae. Tertium eorum qui operantur in Ecclesiae ministerio, tanquam in agro Dei; de qua agri cultura Apostolus loquitur. In his ergo tribus operibus bina sunt rursus genera hominum in singulis, et pro robore suarum virium discernuntur. Cum enim omnes ad Ecclesiae membra pertinere videantur, adveniente tamen tentatione tribulationis, et ex illis qui sunt in otio, et ex illis qui sunt in negotiis saeculi, et ex illis qui Deo ministrant in Ecclesia, aliqui permanent, aliqui cadunt: qui permanent
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qui fuerit in tecto.
& uasa eiꝰ in domo.ñ descendat tol¬
lere illa: In tectoẽ qui excedens carnalia.
tãꝗͣ in aura lib̾ spitalit uiuit. Uasa eiꝰ m
domo st̃. seniꝰ carnales quib ad inuestiga̾¬
da uentatẽ. que intellectu capit᷑. multi
utentes. penitꝰ errauer̃. Huiꝰ gͦ spĩtał uiri
iam uasa ista uacant indomo: qr inte cor¬
pori suꝑeminens. paciẽ intelligentie. tanꝗͣ
incect positꝰ ꝓspicuitate sapientie uelui¬
ti celo aꝑtissimo fruit. Caueat gͦ iste ne
indie tribulationis rursꝰ uita carnali quę
ꝑsens corꝑis pascst delectatꝰ: ad uasa huiꝰ
modi tollenda descendat. Quid ÷ qđ dic¬
at retro: Qui oꝑat᷑ in eccła. ⁊ sic̃ paulus
& apollo plantat & rigat irespiciat spem
scłarem. cui remntiauit. Quid sig̾cauit
uror loth: Cos qui in tribulatione retrores¬
piciunt: & se ab spe diuine ꝓmissionis au̾¬
tunt & idõ statua salis factaẽ: ut ammo¬
nendo homines ne hoc faciant. taꝗͣ condiat

Expanded text:
nus: qui fuerit in tecto et uasa eius in domo, non descendat tollere illa? in tecto est qui excedens carnalia tamquam in aura libera spiritaliter uiuit. uasa eius in domo sunt sensus carnales, quibus ad inuestigandam ueritatem, quae intellectu capitur, multi utentes penitus errauerunt. huius ergo spiritalis uiri iam uasa ista uacant in domo, quia mente corpori supereminens per aciem intellegentiae tamquam in tecto positus perspicuitate sapientiae ueluti caelo apertissimo fruitur. caueat ergo iste, ne in die tribulationis rursus uita carnali, quae per sensus corporis pascitur, delectatus ad uasa huius modi tollenda descendat. Quid est quod dicat retro? qui operatur in ecclesia et sicut Paulus et Apollo plantat et rigat, non respiciat spem saecularem, cui renuntiauit. Quid significauit uxor Loth? eos qui in tribulatione retro respiciunt et se ab spe diuinae promissionis auertunt. et ideo statua salis facta est, ut admonendo homines, ne hoc faciant, tamquam condiat
Abbreviated transcription (Latin):
NU diceret disciplis ñ debe habe
sollicitudinẽ de cibis᷑ait. Et no¬
site in sublime tolli. Primo eni hec adne¬
cessitatẽ implendã hono querit: crĩ aut̃
hȩc abundauerint. incip̃ & suꝑbire detali¬
b Tale ẽ hoc acsi se uulneratꝰ quis iac¬
tet. qui habet nulta emplastra indomo:
cũ hoc illibonũẽet ue uulnera ñ habet:¬
& ne uno quidẽ in digeret emplastro. Con¬
gruent hydropicũ aniniali qđ cecidit
in puceũ ꝯꝑatuit. Humore eñi laborabat̃.
sic̃ illã nulierẽ qua decẽ ⁊ octo annis al¬
ligatã diterat. & ab eadẽ alligatione sol¬
uebat. ꝯꝑauit ium̃to qđ soluit᷑ ut at aqͣ
ducat᷑. ħ ꝗdropẽ aut recte ꝯꝑamꝰ diuiti
iaro. Sic eni ille qͥntomagis abundat
rumore inordinato. tanto ampliꝰ sitit: sic
iste quanto ÷ copiosior diuitis quib ñ
bene utit᷑. tanto ardenciꝰ talia ꝯcupiscit.
Illa uͦ ita morbo incurua ut se erigere ñ
posset: animę t̾renis opinionib debilita¬

Expanded text:
 diceret discipulis non debere haberi sollicitudinem de cibis, ait: et nolite in sublime tolli. primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit; cum autem haec abundauerint, incipit et superbire de talibus. tale est hoc, ac si se uulneratus quis iactet, qui habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset, ut uulnera non haberet et ne uno quidem indigeret emplastro. congruenter hydropicum animali, quod cecidit in puteum, comparauit; humore enim laborabat. sicut illam mulierem, quam XVIII annis alligatam dixerat et ab eadem alligatione soluebat, comparauit iumento, quod soluitur, ut ad aquam ducatur. hydropem autem recte comparamus diuiti auaro; sicut enim ille, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitit, sic iste, quanto est copiosior diuitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit; illam uero ita morbo incuruam, ut se erigere non posset, animae terrenis opinionibus debilita
Abbreviated transcription (Latin):
ciciebat de uillicatii. & latidauit cũ qđ infu¬
turũ sibi ꝓspęxerit: ñ ontĩa debemꝰ adimitã¬
dũ sumere. Non enĩ auit dio nr̃o facienda ẽ.
in aliqͦ fraus. ut de ipsa fraude elemosinas
faciam᷑ aut eos aquib recipi uolumꝰ inta¬
b̾nacula ȩtna taquã debitores dĩ & diiim
fas ÷ intelligi:. cũ iusti ⁊ sci significent᷑ hoc lo¬
co. qui eos introducant in tabnacula aetna.
qui necessitatib sis t̾rena bona cõmunica¬
uer . De quibꝰ etiã dic̃ qđ si quis alieui eor ca¬
licẽ aquę frigide dedit tantũ in nomin̾edis¬

Expanded text:
iciebat de uilicatu et laudauit eum, quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. non enim aut domino nostro facienda est in aliquo fraus, ut de ipsa fraude elemosynas faciamus, aut eos a quibus recipi uolumus in tabernacula aeterna tamquam debitores dei et domfas est intelligi; eum justi et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicaverint; de quibus etiam dicit, quod si quis alicui eorum calicem aqu
Abbreviated transcription (Latin):
circa mrultĩ ministium᷑ qr nc̃ talib oꝑibꝰ ex¬
ercet᷑ eccła. Qd nit querit᷑ qđ se soror eiꝰ n ad¬
muet: occasio dat sententie dñi. qua osten¬
dit istam eccłiam sollicitã ẽẽ. & turbaricir¬
ca płima. cum sit unumi necessartũ. ad qđ
ꝑnnsterii huiꝰ merita ꝑuenit᷑. Mariã nero
dĩc optimã partẽ elegisse quȩ ñ auferetur
ab ea: & ideo intelligit᷑ optinia quia &
ꝑ hanc ad illam tendit. & ñ auferet᷑. Illa
uͦ ministerii quãuis sit bona. tam̃ auferet.
quando indigentia cui ministrat᷑ transie

Expanded text:
rca multum ministerium; quia nunc talibus operibus exercetur Ecclesia. Quod autem queritur quod se soror ejus non adjuvet, occasio datur sententiae Domini, qua ostendit istam Ecclesiam sollicitam esse et turbari circa plurima, cum sit unum necessarium, ad quod per ministerii hujus merita pervenitur. Mariam vero dicit optimam partem elegisse, quae non auferetur ab ea: et ideo intelligitur optima, quia et per hanc ad illam tenditur, et non auferetur; illa vero ministerii, quamvis sit bona, tamen auferetur, quando indigentia, cui ministratur, transie
Abbreviated transcription (Latin):
pceptũ illa oꝑa facrunt: Sic̃ etiã de iudice
iniquitatis qui intpellabat᷑ auidua. oꝑatio¬
ne duix adiudicẽ dm̃, cui nulla ex parte iu¬
dex imquus conferendus ÷. Qđ aut decen¬
tũ cadis olei qͥnqͣginta scribi fecit adebitore.
& de centu coris tricici octoginta. ad nichil
aliud ualere arbitror. nͥ ut ea que similit̃¬
tur. in xp̃i eccłe abundet iusticia eiꝰ super
sͥbarũ & phariseoꝵ. Ut cũ illi decinas darent.
isti dimidias dent̾ sic ñ de fructib. s de ipsis
bonis suns fẽc̃ zacheus. Nut certe duppli¬
cet decimã. ut duas decimas daudo. suꝑet
impendia uideoꝵ. Mãmona uͦ iniquitatis
obhoc adño appellata ẽ ista pecuuia. qua
possidenꝰ ad tẽpꝰ: qr mãmona diuitie intt̃¬
p̃tant᷑ Nec sunt iste diuitię nͥiniquis qui
in eis constititunt spem: atq copiã beatitu¬
dinis sue. Anistis uͦ cũ hȩc possident̃: qͥd ẽ
ista pecunia ⁊ s: ñ sunt illis diuitię nͥ cęlestes

Expanded text:
la opera faciunt; sicut etiam de judice iniquitatis qui interpellabatur a vidua, comparationem duxit ad judicem Deum, cui nulla ex parte judex iniquus conferendus est . Quod autem de centum cadis olei, quinquaginta scribi fecit a debitore; et de centum coris tritici, octoginta; ad nihil aliud valere arbitror, nisi ut ea quae similittur in Christi ecclesia abundet iustitia eius super scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias dent — sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zaccheus — aut certe duplicat decimas, ut duas decimas dando superet impendia Iudaeorum. mamona uero iniquitatis ob hoc a domino appellata est ista pecunia, quam possidemus ad tempus, quia mamona diuitiae interpretantur, nec sunt istae diuitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. a iustis uero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis diuitiae nisi caelestes
Abbreviated transcription (Latin):
b locis capit᷑. Qđ etiã fides huiꝰ mundi
fluctib cutulatrata ñ frangit᷑: recte pis
ꝙ ꝯꝑat᷑. Cui contrariũ posuit serpentẽ:
ꝓpt̃ uenena fallaciȩ quȩ etiã pͥmo homi¬
n male suadendo p̃seminauit. In ouo
intelligit᷑ spes. Ouum eñi ñdũ ẽ. fetuis
ꝑfectꝰ: s fouendospat᷑. Cui contrariũ po¬
fuit scorpionẽ ⁊ cuiꝰ aculeus uenenatꝰ retͦ
tim̃dus ẽ.Sic̃ spei contrariũ ÷ retͦ respi¬
cere: cii spes futuror in ea que ante st̃

Expanded text:
pitur. quod etiam fides huius mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. cui contrarium posuit serpentem propter uenena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminauit. in ouo intellegitur spes; ouum enim nondum est fetus perfectus, sed fouendo speratur. cui contrarium posuit scorpionem, cuius aculeus uenenatus retro timendus est, sicut spei contrarium est retro respicere, cum spes futurorum in ea quae ante sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bent facere qui credunt. Ut corꝑi mortuo s
tam̃ resurrecturo & in aet̾utate mansuro im¬
pensum eiꝰmõi officiũ. sit etiã quodã mͦ eidẽ
fidĩ testimoniũ: Qđ uͦ qͥsq ap̃d memorias
martyrum sepelit̾: hoc tantũ mͥ uidẽt ꝓdẽe
defuncto. ut comindans eũ etiã martiũ pa¬
trociuio. affectꝰ ꝓ illo supplicationis atige¬

Expanded text:
bent facere qui credunt, ut corpori mortuo, sed bent facere qui credunt, ut corpori mortuo, sed tamen resurrecturo et in aeternitate mansuro inpensum eius modi officium sit etiam quodam modo eiusdem fidei testimonium! quod uero quisque apud memorias martyrum sepelitur, hoc tantum mihi uidetur prodesse defuncto, ut commendans eum etiam martyrum patrocinio affectus pro illo supplicationis auge
Abbreviated transcription (Latin):
Ue cũ ita sint. non existimemꝰ ad mor¬
tuos ꝓquib curã gerimꝰ ꝑuenire.
nisi qđ ꝓ eis siue altatis. siue orationũ. siue
eleinosiunarũ sacrificiis sollennũt supplica¬
mꝰ: quãtiis ñ ꝓ quibꝰ fiunt omibꝰ ꝓsint̾s¬
eis tmꝓͣ quibꝰ dum uruunt cõꝑat᷑ ut ꝓsint.
S qr ñ discernimꝰ qui stnt: oportet ea ꝓ rege¬
neratis om̃ibꝰ facere ut nullꝰ eoꝵ p̃termuta¬
t᷑ ad quos hȩc beneficia pofsint & debeant
ꝑuemie. Meluis em̃ suꝑerunt ista eis qͥb
ꝗͣ eis deer quib ꝓsunt
hec quisq ꝓ necessanis sutis: qđ ꝓ illo fiat si A¬
milit asuis. Corpori aũ humando quicqd ĩ¬
pendit᷑. nẽ. p̃sidiũ salutis: s humanitatis
officnũ. scđ̾m affectũ qͦ nemo unquã cariiẽ
suã odio habet. Unde oportet ut quã potest
ꝓ carne ꝓximi curã gerat: cũ ille inde re¬
cesserit qui gerebat. Et sihȩc faciunt qui car¬
nis resurrectionẽ ñ credunt̾ . qͥntoniagis de¬

Expanded text:
e cum ita sint, non existimemus ad mortuos, pro quibus curam gerimus, peruenire nisi quod pro eis siue altaris siue orationum siue elemosynarum sacrificiis sollemniter supplicamus, quamuis non pro quibus fiunt omnibuseis tantum quibus dum vivunt comparatur ut prosint. Sed quia non discernimus qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum praetermittatur ad quos haec beneficia possint et debeant pervenire. Melius enim supererunt ista eis quibus  eis deerunt quibus prosuntque pro necessariis suis, quo pro illo fiat similiter a suis. § 2. Corpori autem humando quicquid impenditur non est praesidium salutis, sed humanitatis officium secundum affectum, quo nemo umquam carnem suam odio habet unde oportet ut quam potest pro carne proximi curam gerat. cum ille inde recesserit qui gerebat. et si haec faciunt, qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis de
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ aduentꝰ. & futura p̃signaret᷑ eccła. id ÷
popłs dĩ ꝑ om̃s gentes qđ ÷ corpꝰ eiꝰ. adiunc¬
credentes uenturũ eẽ: sic nos uenisse. Sic̃
eni iacob manu pͥus dũ nasceret᷑ emisit ex
utero. qua etiã pedẽ pnascentis frĩs tene¬
bat. deinde utiq secutũ ẽ. caput. tum de¬
niũ necessario mbra cet̾a. s tam̃ caput ñ
tantu ea m̃bra que secuta st̃. s ctiã ipsan
manũ quȩ in nascendo p̃cessit dignitate¬
ac potestate p̃cedit. Q quauis ñ tẽpore
& quodã mͦ ex uteid secieti sin ad nr̃os ocłos
omĩa ds̃ benedictꝰ in scła. p̃misit inscĩs
patriarehis & ꝓpħis quandã partẽ corꝑis
siñ. qua uelut manu se nasciturũ ẽẽ p̃mĩ¬
tians. Etiam popłm suꝑbe p̃cedentẽ uin-¬
cuł legis tanqͥ digitis quinq supplantat:
turꝰ ꝓphariq ñ destitita Et huic reiosonais

Expanded text:
retur aduentus et futura praesignaretur ecclesia, id est populus dei per omnes gentes, quod est corpus eius, adiunccredentes uenturum esse, sicut nos uenisse. sicut enim Iacob manum prius, dum nasceretur, emisit ex utero, qua etiam pedem praenascentis fratris tenebat, deinde utique secutum est caput, tum demum necessario membra cetera, sed tamen caput non tantum ea membra, quae secuta sunt, sed etiam ipsam manuac potestate praecedit; et quamvis non tempore et quodammodo ex utero secreti sui, ad hominum oculos omnes deus benedictus in saecula, praemisit in sanctis patriarchis et prophetis quandam partem corporis sui, qua uelut manu se nasciturum esse praenuntians etiam populum superbe praecedentem uinculis legis tamquam digitis quinque supplantat — turus prophetarique non destitit; et huic rei co
Abbreviated transcription (Latin):
gue utriꝰq doctissuni. hebree scilicet atq
grecȩ. Quoꝵ int̾̃ptatio ut septuagita uo¬
cẽt: iã oprinuit ꝯsuetudo. Eadit᷑ sane tã
mirabile ac stupendũ planeq diuinũ in
seꝑatim singłi sed̾ent. ita enieoꝵ fidẽ ptho¬
lomeo placiuit explorare: in nullo u̾bõ qd̾
idem significatet & cantũdẽ ualeret aił in
u̾boꝵ ordine alt̃ ab alt̾o discreparet: s. tan¬
ꝗͣ imꝰ eẽt int̾pres. ita qđ om̃s int̾p̃tati sunt
unũ erat. Qm̃ reuera sp̃serat unꝰ in omibꝰ:
& idõ cã mirabile dĩ munꝰ acceꝑant. ut il¬
larũ scͥpturarũ ñ tanꝗͣ humanarũ. s sicut
erant tanꝗͣ diuinarũ etiã istomͦ comm̃da¬
nore hebrei stili om̃ĩb sit int̃p̃tib pfe

Expanded text:
guae utriusque doctissimi, hebraeae scilicet atque guae utriusque doctissimi, hebraeae scilicet atque graecae, quorum interpretatio . ut Septuaginta nocetur, iam optinuit consuetudo. traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in separatim singuli sederint ita enim eorum fidem Ptolemaeo placuit explorare, in nullo verbo, quod idem significaret et tantumdem valeret, vel in verborum ordine, alter ab altero discreparet: sed tanquam unus esset interpres, ita quod omnes interpretati sunt, niam re uera spiritus erat unus in omnibus. Et ideo tam mirabile Dei munus acceperant, ut illarum scripturarum non tamquam humanarum, sed, sicut erant, tamquam diuinarum etiam isto modo commendanore Hebraei stili, omnibus sit interpretibus p
Abbreviated transcription (Latin):
literas etiã unꝰ ptolomeoꝵ regũ
tgypti nosse studuit & hab̾e. Nam post
alexandri macedonis qui etiã magnꝰ cog.¬
nominatꝰ ÷ mirificentissimã minimeq
diuturnã potentiã. qͣunu̾isam asiã ĩmo
pene tocũ orbẽ partim ui & armis. partĩ
t̾rorib subegerat. qͥndo int̃ cet̾a orientis
etiã iudeã ingresi obtinuit: eo mnortuo co¬
mites eiꝰ cũ regnũ illud amplissimum
ñ pacifice int̃ se possessuri diuisissent.
s: potiꝰ dissipassent bellis omĩa uastaturi
egẏptũ tͣnstulit: huic aut̃ succedens aliꝰ
ꝑtho lomeus qͥ ÷ appellatꝰ philadelfus. õs
qͦs ille adduxerat subiugatos. libos redi¬
re ꝑmisit. In suꝑ & dona regia incẽplũ dĩ
misit: petiuitq ab eleazaro tunc pontifi
p̃dicante diuinas:. Ꝙ idõ ocupiuerat ha¬
be in bibliotheca quã nobilissimã fecerat.
Has ei cũ idẽ pontifex misisset hebreo ⁊ pꝰ
ille etiã intptes postulauit: & dati st̃. lxx.ii.
de singłis .xii. tribꝰ seniores homines lin-¬

Expanded text:
litteras etiam unus Ptolomaeorum regum Aegypti nosse studuit et habere. nam post Alexandri Macedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua uniuersam Asiam, immo paene totum orbem partim ui et armis partim terrore subegerat — quando inter cetera orientis etiam Iudaeam ingressus obtinuit — eo mortuo comites eius, cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri diuisissent, sed potius dissipassent bellis omnia uastaturi,Aegyptum transtulit. huic autem succedens alius Ptolomaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos redire permisit, insuper et dona regia in templum dei misit petiuitque ab Eleazaro tunc pontificpraedicante diuinas, et ideo concupierat habere in bybliotheca, quam nobilissimam fecerat. has ei cum idem pontifex misisset hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit, et dati sunt LXXII, de singulis duodecim tribubus seni homines lin
Abbreviated transcription (Latin):
mine iusto & in homine iniusto. sẽꝑ scm̃::
iniquitate minuit᷑. Que cũ ita sint quid
huic ꝑspicue ueritati officit. qđ multi coep̃i
cypͥano in illa sententiã consenser̃. suasq
gis magisq illiꝰ uiri erga unitatẽ xp̃i ca
ritas innotescat: Si eñĩ solus ista sentiens
nullo consentiente remaneret. uideretur
ꝓptea refriguisse ab scelere scismatis. qr
socios ñ inueniebat erroris. Tam mulcis
arit sibi consentientib: qđ cũ cet̾is diu̾sa sen¬
tientib in uintate ꝑmansit catholice uni-¬

Expanded text:
mine iusto et in homine iniusto semper sanctumine iusto et in homine iniusto semper sanctuiniquitate minuitur. Quae cum ita sint, quid huic iam perspicuae ueritati\\ officit, quod multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam consenserunt suasque magis magiritas innotescat? si enim solus ista sentiens nullo consentiente remaneret, uideretur propterea refriguisse ab scelere schismatis, quia socios non inueniebat erroris; tam multis autem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa sentientibus in unitate permansit catholicae uni
Abbreviated transcription (Latin):
edut diccũ ẽ. nichil int̃ ẽ. ao bap¬
tismi scĩtatẽ quanto quisq peior habeat¬
id. & quanto peiori tradat pot̃ tam trade
trade: Ille aut̃ cui tradidit pot salubrit̾
acciꝑe. si ipse ñ seꝑatꝰ accipiat. Sĩc pleris¬
q accidit ut catholico animno & corde ab
unitate pacis ñ alienato. aliqua necessi¬
tate mortis urgentis in aliquẽ hereticũ
lib̾ati nequaꝗͣ apud eos remanerent. at
quos nunꝗ corde transierant. Si aut̃ eriã
ipse seꝑatꝰ acceꝑit: tanto ꝑnitiosiꝰ accipit.
qͣntomagis bonũ ẽ. qđ ñ bene accipit.
& tanto magis ualet ad exitͥũ seꝑato. qͣn¬
tomagis posset ao salutẽ ualere coniuncto.
Et ido siab illa pu̾sitate correͤptꝰ. & a seꝑa¬
tione ou̾sus uenerit ad catholicã pacem:
sub eodẽ baptismate qđ acceꝑat eiꝰ pecca¬
ta dimittent᷑ ꝓpt̾ uinculũ caritatis: sub
quo baptismate peccata eiꝰ tenebant᷑. ꝓp¬
t̃ sacͥlegiũ diuisionis: Quia illud & in ho¬

Expanded text:
ut dictum est, nihil interest ad baptismi sanctitatem, quanto quisque peior id habeat, et quanto peiori tradat. Potest tamen trtradere. Ille autem, cui tradit, potest salubriter accipere, si ipse non separatus accipiat, sicut plerisque accidit, ut catholico animo et corde ab unitate pacis non alienato aliqua necessitate mortis urgentis in aliquem haereticumliberati nequaquam aput eos remanerent, ad quos numquam corde transierant. si autem etiam ipse separatus acceperit, tanto perniciosius accipit, quanto magis bonum est quod non bene accipit, et tanto magis ualet ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem ualere coniuncto. et ideo si ab illa peruersitate correctus et a separatione conuersus uenerit ad catholicam pacem, sub eodem baptismate quod acceperat eius peccata dimittentur propter uinculum caritatis, sub quo baptismate peccata eius tenebantur propter sacrilegium diuisionis, quia illud et in ho