comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
res libros salomonis id ẽ ꝓuerbia
eccłiasten. canticũ canticoꝵ uete¬
ri septuaginta interp̃tũ aucto.¬
ritate reddidi. uł antepositis uieis suꝑ¬
flua quȩq designans. uł stellis titulo
p̃notatis ea que minus habebant᷑ inter¬
redundet: nec non etiam illa quȩ imperiti tnͣs¬
latores male in linguã nr̃am de grero sermone
uerterant oblitterans & antiquans curiosissima
ueritate correxi: & ubi p̃postero ordine atq ꝑ¬
uerso sententiaꝵ fuerat lumen ereptũ suis locis
restituens. feci intelligi qđ latebat. Porro in eo
libro qui a plerisq sapientia salomonis inscribit᷑
& in eccłiastico qĩe eẽ ihesu filii syrach nullꝰ ignorat
cilamo t̃o taui: tantũmꝰ canonicas scripturas uo¬
bis em̃endare desiderans. ꝙ studium meum certis

Expanded text:
res libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interredundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis,
Abbreviated transcription (Latin):
surgamus ad uincas: uideamꝰ si floruit uinea. si
florei s̃s uctus parturiunt. si floruerunt mala
punica. ibi dabo tibi ubera mea. Mandragorȩ
dederunt odorẽ in portis nr̃is. Omĩa poma no¬
ua & uetera dilecte mi seruaui tibi. Quis michi
det frcm meum sugentẽ ubera matris meş: ut
inueniã te foris. & deosculer te. & iã me nemo
despiciat: Apphendã te & ducã in domũ matris

Expanded text:
s videamus si floruit vinea si flores fructus parturiunt si floruerunt mala punica ibi dabo tibi ubera mea mandragorae dederunt odorem in portis nostris omnia poma nova et vetera dilecte mi servavi tibi quis mihi det te fratrem meum sugentem ubera matris meae ut inveniam te foris et deosculer et iam me nemo despiciat adprehendam te
Abbreviated transcription (Latin):
lote: & resident iuxta fluenta plenissima. Gene
illius sicut areolȩ aromatũ: consitȩ a pigmenta¬
riis. Labia eius lilia distillantia myrrã primam:
manus eius tornatiles aurcȩ plenȩ iacinctis. Hent̃
eius eburneus: distinctus saphiris. Irura illius co

Expanded text:
otae et resident iuxta fluenta plenissima genae illius sicut areolae aromatum consitae a pigmentariis labia eius lilia distillantia murram primam manus illius tornatiles aureae plenae hyacinthis venter eius eburneus distinctus sapphyris crura illius c
Abbreviated transcription (Latin):
octrinã oris audite filii: qui custodierit
illã non ꝑiet in labiis suis. nee scandalirabi¬
tur in operib nequissimis. In uanitate sua
apphendit᷑ peccator. & suꝑbi: & maledicus
scandalizabit᷑ in illis. Iurationi non assuescat
os tuum: multi enĩ casus in illa. Nominatio
ab eis. Sicut enĩ seruus in t̾rogatus assidue. a
liuore non minuit᷑: sic om̃is iurans & nomi¬
nans in toto a percato non purgabit᷑. Uir mul¬
tũ iurans implebit᷑ iniquitate: & non disce¬
det a domo illius plaga. Et si frustrauerit¬
frẽm. delictũ ipsius supra ipsũ erit: & si dissi¬
mulauerit delinquet dupplicit᷑. Et si in uacu¬
um iurauerit non iustificabit᷑: replebit᷑ enĩ
retributione domꝰ illius.
st & alia loquela contraria in mortẽ: non in¬
Lueniat᷑ in hereditate iacob. Et enĩ a miseri¬
cordib omĩa hȩc auferent᷑: & in delictis non
uolutabunt. Indisciplinate ñ assuescat os tu¬
um iurare: ẽ enĩ in illa uerbũ peccati. Mem̃to

Expanded text:
octrinam oris audite filii et qui custodierit illam non periet in labiis suis nec scandalizabitur in operibus nequissimis in vanitate sua adprehendetur peccator et superbus et maledicus scandalizabitur in illo iurationi non adsuesos tuum; multus enim casus in illa. Nominatio ab eis. Sicut enim servus interrogatus assidue, a livore non minuitur; sic omnis jurans et nominans in toto, a petum iurans implebitur iniquitate et non discedet a domo illius plaga. et si frustrauerit, delictum illius super ipsum erit, et si dissimulauerit, delinquit dupliciter. et si in uacuum iuraverit non iustificabitur replebitur enim retributione domus illius est et alia loquella contraria morti non inveniatur in hereditate Iacob etenim a misericordibus omnia haec auferentur et in delictis non volutabunt indisciplinose non adsuescat os tuum est enim in illa verbum peccati memento
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ. Grã suꝑ grãm. mulier scã ꝙ pudorata.
Om̃is aut̃ pudoratio: non ẽ digna c̃tinentis
anime. Sicut sol oriens in mundo in altissi¬
mis dĩ: sic mulieris bonȩ species in ornamen¬
tũ domus eius. Lucerna splendens suꝑ cande¬
labrũ scm̃: & species faciei suꝑ etatẽ stabilẽ
lolũne aurer suꝑ bases argenteas: & pedes fir¬
mi suꝑ plantas stabilis mulieris. fundamenta

Expanded text:
anime. Gratia super gratiam mulier sancta et pudorata anime. Gratia super gratiam mulier sancta et pudorata omnis autem ponderatio non est digna continentis anime. Sicut Sol oriens in mundo in altissimis Dei: sic mulier bona species in ornamento domus est. Lucerna splendens super candelabrum sanctum species faciei super etatem stabilem. Columne auree super bases argenteas: et pedes firmi super plantas stabilis mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Delaturã eruitatis & collectionẽ popłi &
calu̾mam menda&̾. suꝑ mortẽ omĩa grauia:
dolor cordis & luctus mulier zelotipa. In mu¬
liere infideli flagellũ lingue: om̃ib cõmuni¬
cans. Dicut boum iugũ qd mouet᷑. ita & mu¬
lier nequa: qui tenet illã quasi qui apyhen¬
dat scorpionẽ. Mulier ebriosa ira magna ẽ:
& contumelia & turpitudo illiꝰ ñ teget᷑. for¬
nicatio millieris. in extollentia ocłoꝵ: & in pal¬
pebris illiꝰ agnoscet᷑. In filia non auer¬
tente firma custodiã: ne inuenta occasione
utat᷑ se. Ab om̃i irreuerentia ocłis eiꝰ caue: ꝙ
ne mireris si te neglexerit. Sicut iuator sitienᷤ¬
ad fontẽ os aꝑiet. & omĩa quo ꝓxima bibet.
& cont᷑ ome palũ sedebit. & cont᷑ omnẽ sagit¬
tã aꝑiet pharetra donec deficiat. Grã mulie¬
ris sedule delectabit uirũ suum: & ossa illiꝰ
impinguabit. Disciplina illius datus dĩ. Mu
lier sensata &e tacita: non ẽ ĩmutatio eruditȩ

Expanded text:
tura civitatis et collectio populi et calumniam mendacem super mortem omnia gravia dolor cordis et luctus mulier zelotypa in muliere infideli flagellum linguae omnibus communicans sicut boum iugum quod movetur ita et mulierem nequam qui tenet illam quasi qui adprehendat scorpionem mulier ebriosa tudo illius non contegitur. fornicatio mulieris in extollentia oculorum et in palpebris illius agnoscitur. in filia non auertente se firma custodiam, ne inuenta occasione abutatur se. ab omni inreuerentia oculorum caue: et ne mireris, si te neglexerit. Et post IIet ab omni aqua proxima bibet et contra omnem palum sedebit et contra omnem sagittam aperiet faretram donec deficiat gratia mulieris sedulae delectabit virum suum et ossa illius inpinguabit disciplina illius datus Dlier sensata et tacita: non est immulatio erudite
Abbreviated transcription (Latin):
filii eius radices. & rami eius non dabunt fru¬
ctũ. Derelinquent in maledictũ memoriã illiꝰ:
& dedecus illiꝰ non delebit᷑. ꝙ agnoscent qui
derelicti sunt qm̃ nichil meliꝰ quã timor dñi.
& nichil duleius quã respicere in mandatis

Expanded text:
filii eius radices et rami eius non dabunt frufilii eius radices et rami eius non dabunt fructum derelinquent in maledictum memoriam illius et dedecus illius non delebitur et agnoscent qui derelicti sunt quoniam nihil melius quam timor Dei et nihil dulcius quam respicere in mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
reor Selictoꝵ meoꝵ non memorabit᷑ altissimꝰ.
Et non intelliget qm̃ omĩa uidet ocłs illiꝰ. qm̃ ex¬
pellit a se timorẽ dĩ. Hrinis modi hominis timor:
ꝙ ocłi hominũ timentes illũ. Et ñ cognouit
qm̃ ocłi dñi multo plus lucidiores sunt super
solẽ. eircũspicientes om̃s uias hominũ. & ꝓfun¬
dum abyssi: & hominũ corda intuentes in abs¬
conditas partes. Dno enĩ dõ anteꝗͣ. crearentur
onũa sunt agnita: sic & ꝑfectũ respicit uniuer¬
sa. Hic in plateis ciuitatis uindicabit᷑: quasi
pullus equinus fugabit᷑. & ubi non sperabit᷑
app̃hendet᷑: & erit dedecus omĩb. eoqͦd non
intellexerit timorẽ dĩ. Sic & mulier om̃is relĩ
quens uirũ suum peccabit: & statuens here¬
ditatẽ ex alieno matrimonio. Primo enĩ in le
ge altissimi incredibilis fuit. scd̾o uirũ suum
dereliqͥt. t̾c̃io in adulterio fornicata ẽ: & ex
alio uiro filios statuit sibi. Hȩc in ęccłia ad¬
ducct᷑: & in filios eius respiciet᷑. Non tradent

Expanded text:
 Altissimus. Et non intelligit quoniam omnia videt oculus illius, quoniam expellit a se timorem Dei hujusmodi hominis timor, et oculi hominum timentes illum: et non cognovit quoniam oculi Domini multo plus lucidiores sunt super solem, circumspicientes omnes vias hominum, et profundum abyssi, et hominum corda intuentes in absconsas partes Domino enim Deo antequam crearentur omnia sunt agnita sic et post perfectum respicit omnia hic in plateis civitatis vindicabitur quasi pullus equinus fugabitur et ubi non speravit adprehendetur et erit dedecus omnibus quod non intellexerit timorem Dei squens uirum suum et statuens hereditatem ex alieno matrimoge Altissimi incredibilis fuit et secundo virum suum dereliquit tertio in adulterio fornicata est et ex alio viro filios statuit sibi haec in ecclesiam adducetur et in filios eius respicietur non tradent
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ. Ingemuit uir eiꝰ: & audiens suspicabit
modicũ. Breuis omis malicia suꝑ maliciã mu¬
lieris: sors pecratoꝵ cadat suꝑ illã. Ascensus
arenosus in pedib ueterani: sie mulier lingua¬
ta homini quieto. Ne respicias in mulieris spe¬
ciem. & ñ concupiscas mulierẽ in specie. Muli¬
eris ira & irreuerentia: c̃fusio magna. Alulier
si primatũ habeat: c̃traria ẽ uiro suo. Cor hu¬
mile & facies tristis. & plaga mortis. mulier ne:¬
quã. Manꝰ debiles & genua dissoluta: mulier
quȩ ñ beatificat uirũ suum. Amuliere. miti¬
um factũ ẽ peccati: & ꝑ illã om̃s morimur.
Non des aquȩ tuȩ exitum nec modicũ: nec mu¬
lieri nequã ueniam ꝓdeundi. Si ñ ambulauerit
ad manũ eonfundet te in conspecty inimicoꝵ.
A carnib tuis abscide illã.: ne semꝑ te abutat᷑.
Iulieris bone beatus uir: numerus xxu

Expanded text:
roximorum eius et audiens suspirabit modicum brevis malitia super malitiam mulieris sors peccatorum cadat super illam ascensus harenosus in pedibus veterani sic mulier linguata homini quieto ne respicias in mulieris speciem et non concupiscas mulierem in specie mulieris ira et inreverentia et confusio magna mulier si primatum habeat contraria est viro suo cor humile et facies tristis et plaga mortis mulier nequa manus debiles et genua dissoluta mulier quae non beatificat virum suum a muliere initium factum est peccati et per illam omnes morimur non des aquae tuae exitum nec modicum nec mulieri nequa veniam prodeundi si non ambulaverit ad manum tuam et confundet te in conspectu inimicorum a carnibus tuis abscide illam ne semper te abutatur mulieris bonae beatus vir nume
Abbreviated transcription (Latin):
agnitio ueritatis. Legẽ mandauit moyses
in p̃ceptis iusticiarũ: & hereditatẽ domu
iacob & isrł ꝓmissionis. Posuit dauid puero
suo excitare rege̾ ex ipso fortissimũ. in thro¬
no honoris sedentẽ in sempit̾nũ. Qui implet
quasi phison sapientiã: & sicut tygris in di¬
eb nouoꝵ. Qui adimplet quasi euphrates
sensũ: qui multiplicat quasi iordanis in tem¬
pore messis. Qui mittit disciplinã sicut lucẽ
ce assistens quasi geon in die uindemie: Qui
ꝑficit primus scire ipsã: & infirmioe ñ in¬
uestigabit eam. Amari enĩ habundauit co¬
gitatio eiꝰ: & consilium ipsius ex abysso mag¬
na. Ego sapientia effudi flumina: ego quasi
trames aquȩ ĩmisse de fluuio. Ego quasi flu
nũ. & inhebriabo partus mei fruc̾tũ: & et¬
ce facta c̃ michi trames habundans. & fluuiꝰ
meus ꝓpinquabit ad mare: qm̃ doc̃trinã
quasi ante lucanũ illuminabo om̃ib. & e¬
narrabo illam usq in longinquo. Penetra¬
bo om̃s inferiores partes terre:. & inspiciam

Expanded text:
gem mandavit Moses in praeceptis iustitiarum et hereditatem domui Iacob et Israhel promissionis posuit David puero suo excitare regem ex ipso fortissimum in throno honoris sedentem in sempiternum qui implet quasi Phison sapientiam et sicut Tigris in diebus novorum qui adimplet quasi Eufrates sensum qui multiplicat quasi Iordanis in tempore messis qui mittit disciplinam sicut lucem et adsistens quasi Geon in die vindemiae qui perficit primus scire ipsam et infirmior non investigavit eam a mari enim abundavit cogitatio eius et consilium illius abysso magna ego saptrames aquae immensae de fluvio, ego quasi fluvnum, et inebriabo patri mei fructum » ce factus est mihi trames abundans, et fluvius meus appropinquavit ad mare, quoniam doctrinam quasi antelucanum illuminabo omnibus, et enarrabo illam usque ad longinquum. Penetrabo omnes inferiores partes terrae, et inspiciam
Abbreviated transcription (Latin):
N duob contristatũ ẽ cor meum: & in tercio ira¬
cundia michi aduenit. Uir bellator deficiens ꝑ
inopiam. &uir sensatus contẽptus: & qͥ tranᷤ

Expanded text:
n duobus contristatum est cor meum, et in tertio iracundia michi advenit: vir bellator deficiens per inopiam, et vir sensatus contemptus, et qui tran
Abbreviated transcription (Latin):
Limor dĩ initium dilec̾tionis eiꝰ: fidei aut̃ ini¬
tium adglutinandum ẽ ei. x.iiii.¬
m̃is plaga tristicia cordis ẽ: & om̃is malicia
nequicia mulieris ẽ. & omnẽ plagã ꝙ ñ pla

Expanded text:
timor Dei initium dilectionis eius fidei autem initimor Dei initium dilectionis eius fidei autem initium adglutinandum est ei omnis plaga tristitia cordis est et omnis malitia nequitia mulieris est et omnem plagam
Abbreviated transcription (Latin):
uabor ualde animȩ illoꝵ. Pauperẽ suꝑbũ
& diuitẽ mendacẽ. & senẽ fatuũ & insensa¬
tũ. Quȩ in iuuentute tua non congregasti:
quomͦ inuenies in senectute. tua: Quã speci¬
osũ caniciei iudicium: & a p̾sbiteris cognosee¬
re consilium. Quã speciosa ueteranis sapienti
a. & głosus intellectus. & consiliũ. Corona se¬
nũ multa peritia: & gła illoꝵ timor. dĩ. Nouẽ
insuspicabilia cordis magnificaui: & decimũ
dicã in lingua hominib Nlomo qui iocunda¬
tur in filiis: uiuens & uidens subuersio ẽ ini¬
micoꝵ suoꝵ. Beatꝰ qui habitat cũ muliere
sensata. & qͥ in lingua sua non ẽ lapsus: & qͥ
non seruiuit indignis se. beatꝰ qͥ inuenit ami¬
cũ uerũ: & qui enarrat iusticiam auri audi¬
enti. Quã magnꝰ qͥ inuenit sapientiã & scien¬
tiam: sed non ẽ suꝑ timentẽ dm̃. Timor dei
suꝑ omĩa suꝑposuit. Geatꝰ eui datũ ẽ habe¬
re timorẽ dĩ. Qui timet illũ cui assimilabit᷑:¬

Expanded text:
alde animae illorum pauperem superbum et divitem mendacem et senem fatuum et insensatum in iuventute tua non congregasti et quomodo invenies eam in senectute tua quam speciosum canitiae iudicium et presbyteris cognoscere consilium quam speciosa veteranis sapientia et gloriosis intellectus et consilium corona senum multa peritia et gloria illorum timor Dei novem insuspicabilia cordis magnificavi et decimum dicam in lingua hominibus homo qui iucundatur in filiis vivens et videns subversionem inimicorum beatus qui inhabitat cum muliere sensata et qui in lingua sua non est lapsus et qui non servivit indignis se beatus qui invenit amicum verum et qui enarrat iustitiam auri audienti quam magnus qui invenit sapientiam et scientiam sed non est super timentem Deum super omnia se superposuit. Beatus cui donatum est habere timorem Dei. Qui timet illum,, cui assimilabit
Abbreviated transcription (Latin):
o genera habundant in peccatis:  terenĩ
Sadducit irã & ꝑditionẽ. Anima callida qͣsi
ignis ardens non extinguet᷑ donec Aliquid gly¬
tiat: & homo nequã in ore suȩ non desinet
donec incendat ignẽ. Homini fornicario om̃is
panis dulcis: non fatigabit᷑ transgrediens us
q ad finẽ. Omis homo qͥ transgredit᷑ lectũ su¬
um contẽpnens in animã suam. & dicet qͥs uid&¬

Expanded text:
o genera abundant in peccatis et tertium adducit iram et perditionem anima calida quasi ignis ardens non extinguetur donec aliquid gluttiat et homo nequam in ore carnis suae non desinet donec incendat ignem homini fornicario omnis panis dulcis non cessabit transgrediens a lecto suo omnis homo qui transgreditur lectum suum contemnens in animam suam et dice
Abbreviated transcription (Latin):
eb noe istud michi ẽ: cui iuraui ne indu¬
cerẽ aquas noe ultra suꝑ terrã: sic iuraui
ut non irascar tibi &e non increpẽ te. Mon
tes enĩ cõmobunt᷑. & colles contremiscent:
miscđia aũt mea non recedet ate. & fedus pa¬
cis meȩ non mouebit᷑. Dixit miserator tuus
dñs. Pauꝑcula tempestate conuulsa absque.
ulla consolatione. ecce ego sternã ꝑ ordinẽ

Expanded text:
ebus Noe istud mihi est, cui juravi, ne inducerem aquas Noe ultra super terram: sic juravi, ut non irtes enim commovebuntur et colles contremescent misericordia autem mea non recedet et foedus pacis meae non movebitur dixit miserator tuus Dominus paupercula tempestate convulsa absque ulla consolatione ecce ego sternam per ordine
Abbreviated transcription (Latin):
men tuum gentes hereditabit: & cruitates
desertas in habitabit. Noli timere: qr non con¬
funderis neq erubesces. Non enĩ te pudebit
qr confusiones adolescentiȩ tuȩ obliuisceris:
& obꝓbrii uiduitatis tuȩ non rexordaberis
amplius. qr dominabitur tui qui fecit te.
dñs exercituum nomen eius: & redemptor
tuus sc̃s isrł ds̃ omĩs terrȩ uocabit᷑: qr ut

Expanded text:
tuum gentes possidebit: et civitates desertas hereditabit. Noli timere quia non confunderis: neque erubesces. Non enim te pudebit: quia confusiones adolescentie tue oblivisceris: et obprobrium viduitatis tue non recordaberis amplius. Quia dominabitur tui qui fecit te: Dominus exercituum nomen ejus: et redemptor tu
Abbreviated transcription (Latin):
Decedite recedite. exite inde: Crbui.¬
Ipollutũ nolite tangere. Fxite de medio el
mundamini qui fertis uasa dñi: qm̃ non in
tumultu exibitis. nex in fuga ꝓperabitis. Pre¬
cedet enim uos dñs: & congregabit uos ds̃ isił
Efce intelliget uos seruus ms̃: exaltabit᷑ et ele¬
suꝑ te multi. sic inglorius erit int̾ uiros aspe¬
ctus eius: & forma eius int̾ filios hominũ. Iste¬

Expanded text:
te exite inde pollutum nolite tangere exite de medio eius mundamini qui fertis vasa Domini quoniam non in tumultu exibitis nec in fuga properabitis praecedet enim vos Dominus et congregabit vos Deus Israhel ecce intelleget servus meus exaltabitur et elesuper te multi, sic inglorius erit inter viros aspectus eius, & forma eius inter filios hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
diriget᷑. Pro eo qđ laborauit anima eius: ui¬
debit & saturabit᷑. In scientia sua iustificauit
ipse iustus seruos meos multos: & iniqͥtateᷤ
eoꝵ ipse portauit. Ideo disꝑtiam ei plurimoᷤ.
& fortium diuidet spolia: ꝓ eo qđ tradidit
in morte animã suam: & cũ sceleratis reputa¬
tus ẽ. Et ipse peccata multoꝵ tulit: & pro

Expanded text:
dirigetur pro eo quod laboravit anima eius videbit et saturabitur in scientia sua iustificabit ipse iustus servus meus multos et iniquitates eorum ipse portabit ideo dispertiam ei plurimos et fortium dividet spolia pro eo quod tradidit in morte animam suam et cum sceleratis reputatus
Abbreviated transcription (Latin):
tiomi uĩt immo exactioni: & postpositis. oc¬
cupationib quib uehement᷑ artabar. huic u¬
nã lucubraciunculã dedi: magis sensum e sen¬
su. quã ex uerbo uerbũ tranfferens. aultoꝵ
codicum uarietatẽ uiciosissimã amputaui:
sola ea quȩ intelligentia integra in uerbis calde¬
is inuenire potui latinis expressi. Accipite iu¬
dith uiduam castitatis exemplũ: & triumpha¬
li laude ꝑpetuis eam p̾coniis declarate. Hanc
enĩ non solũ feminis. sed & uiris imitabilem
dedit: qui castitatis eiꝰ remunerator uirtutẽ

Expanded text:
tioni vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus r
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum eo captiui fuerant ꝓphetauit.
penitentib qd̾ ad hicremie uaticinium
se ultro aduersariis tradidissent. & uiderent
adhuc urbẽ iherosolẏmã stare quã ille casurã
cẽ predixerat. Tricesimo aut̃ ętatis anno & cap¬
tiuitatis. quĩnto exorsus ẽ ad concaptiuos loqui
Et codẽ tempore licet posterior hie in caldea

Expanded text:
i  Al. captivi fuerant, prophetavit, poenitentibus quod ad Jeremiae vaticinium se ultro adversariis tradidissent, et viderent adhuc urbem Jerosolymam stare, quam ille casuram esse praedixerat. Trigesimo autem aetatis suae anno, et captivitatis quinto, exorsus est ad concaptivos loqui. Et eodem tempor
Abbreviated transcription (Latin):
ta. regnũ quartũ erit in terra qđ erit maiꝰ
om̃ib regnis: & deuorabuit uniuersã ter¬
ram. & conculcabit. ꝙ cõminuet eam. Porro
cornua decẽ: ipsius regni decem reges erunt.
t alius consurget post eos & ipse xx¬
potentior erit om̃ib: & tres reges humili¬
abit. Et sermones contra excelsum loquet᷑
& scõs altissimi conteret : & putabit qđ pos
sit mutare tempora & leges. Et tradent᷑ in
manu eius usq ad tempus & tempora & di¬

Expanded text:
artum erit in terra, quod majus erit omnibus regnis, et devorabit universam terram, et conculcabit, et comminuet eam. Porro cornua decem ipsius regni, decem reges erunt: Et alius consurget post eos, et ipse potentior erit prioribus, et tres reges humiliabit. Et sermones contra Excelsum loquetur, et sanctos Altissimi contesit mutare tempora et leges, et tradentur in manu eius usque ad tempus, et tempora, et di
Abbreviated transcription (Latin):
ualde ab omib & terribilis nimis. Bentes
& ungues eius ferrei. Lomedebat & cõminu¬
ebat : & reliqua pedib suis conculcabat.
Et de cornib decẽ quȩ habebat in capite:
& de alio qd̃ ortũ fuerat ante quem cecide¬
rant tria cornua: & de cornu illo qđ habe¬
bat oculos. & os loquens grandia. & maius
erat cȩteris. Aspiciebam. & ecce cormi illud
faciebat bellũ aduersus scõs & p̃ualebat eiꝰ
donee uenit antiquus dierum & iudicium

Expanded text:
terribilis nimis, dentes et ungues ejus ferrei: Comedebat, et comminuebat, et reliquias pedibus suis conculcabat: et de cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua: Et de cornu illo quod habebat oculos, et os loquens grandia, et majus erat caeteris. Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat bellum adversus sanctos, et praevalebat eis, Donec venit antiquus dier
Abbreviated transcription (Latin):
spiciebam donec throni positi sunt: & an¬
tiquus dierũ sedit. Uestimentũ eius quasi
nix candidũ: & capilli capitis eius. quasi
lana munda. Thronus eius flamma ignis:
rotȩ eius ignis accensus. Fluuius igneus ra-¬
pidus egrediebat᷑ a facie eiꝰ. Milia milium
ministrabant ei: & decies milies centena mi¬
lia assistebant ei. Iudicium sedit: & libri aꝑ¬
ti sunt. Aspiciebam ꝓpt̾ uocem sermonum
grandium: quos cornu illi loquebatur.
Et uidi qm̃ int̾fecta ẽ bestia & perisset: &
rũ quoq bestiarũ ablata eẽt potestas: &
tempora uitȩ constituta eẽnt eis. usq ad tẽpꝰ¬

Expanded text:
spiciebam donec throni positi sunt, & antiquus dierum sedit. Vestimentum eius quasi nix candidū, & capilli capitis eius, quasi lana munda. Thronus eius, flammæ ignis. Rotæ eius, ignis accensus. Fluuius igneus, rapidusque egrediebatur a facie eius. Millia millium ministrabant ei. Et paucis verbis intellia assistebant ei. Judicium sedit, et libri aperti sunt. Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur: Et vidi quoniam interfecta esset bestia, et perisset corrum quoque bestiarum ablata esset potestas, et tempora vitae constituta essent eis usque ad temp
Abbreviated transcription (Latin):
popłi trib & linguȩ ipsi seruient. Potestas
eius potestas ȩterna quȩ non auferet᷑: & reg¬
num eius qd non corrũpet᷑. Horruit sp̃c
ms: ego daniel territꝰ sum in his: & uisioneᷤ
capitis mei cont̾bauerunt me. Accessi ad
unum de assitentib. & ueritatẽ querebã
ab eo de omĩb his. Qui dixit michi interp̃¬
tationẽ sermonũ: & edocuit me. łlȩ bestiȩ
magnȩ quatuor: quatuor regna consurget̃
de terra. Suscipient aut regnũ scĩ dĩ alti̾¬
simi: & obtinebunt regnum usq in scłm¬

Expanded text:
otestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur: et regnum ejus, quod non corrumpetur. Horruit spiritus meus, ego Daniel territus sum in his, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Accessi ad unum de assistentibus, et veritatem quaerebam ab eo de omnibus his. Qui dixit mihi interpretationem sermonum, et docuit me: Hae bestiae magnae quatuor, quatuor regna consurgent de terra. Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi, et obtinebunt regnum usque in s
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suam. & magnificatꝰ ẽ: & ego intellige¬
bã. E cce aut̃ hyrcus caprarũ ueniebat ab oc¬
cidente suꝑ faciem totius terrȩ: & non tange¬
bat terrã. Porro hyreus habebat cornu insig¬
ne inter oculos suos. Et uenit usq arietem
illũ cornutũ quẽ uideram stantẽ ante poe¬
tã: & cucurrit ad eum in impetu fortitudi¬
nis suȩ. Tumq approximasset ꝓpe arietem :
efferatus ẽ in eum. Et ꝑcussit arietẽ & com¬
minuit duo cornua eius: & non poterat ari¬
es resistere ei. Cũq misisset eum in terrã ẽ¬
culcauit: & nemo quibat arietẽ liberare

Expanded text:
suam, et magnificatus est: Et ego intelligebam: ecce autem hircus caprarum veniebat ab occidente super faciem totius terrae, et non tangebat terram: porro hircus habebat cornu insigne inter oculos suos. Et venit usque ad arietem illum cornutum, quem videram stantem ante portam, et cucurrit ad eum in impetu fortitudinis suae. Cumque appropinquasset prope arietem, efferatus est in eum, et percussit arietem: Et comminuit duo cornua ejus, et non poterat aries resistere ei: Cumque eum misisset in terra, conculcavit, et nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Tene disciplinã: ne dimittas illam. sustodi illã
qr. ipsa ẽ uita tua. Ne delecteris semitis impi¬
oꝵ: ner tibi placeat maloꝵ uia. fuge ab ea. ne
transeas ꝑ ͥam: declina & desere cam. Non e¬
nim dormiunt nisi male fecerint: & rapitur
somnus ab eis. nisi subplantauerint. Comeduñ
panẽ impietatis: & uinũ iniquitatis bibunt.
lustoꝵ aut̃ semita quasi lux splendens ꝓcedit:¬

Expanded text:
m custodi illam quia ipsa est vita tua ne delecteris semitis impiorum nec tibi placeat malorum via fuge ab ea ne transeas per illam declina et desere eam non enim dormiunt nisi malefecerint et rapitur somnus ab eis nisi subplantaverint comedunt panem impietatis et vinum iniquitatis bibunt iustorum autem semita quasi lux splendens procedit
Abbreviated transcription (Latin):
udite filii disciplinã patris: & attendite
ut sciatis prudentiam. Donũ bonũ tribuã
uobis: legẽ meam ne derelinquatis. Nã & ego
filius fui patris mei tenellus. & unigenitꝰ caram
matre mea: & docebat me atq dicebat. Sũ sci¬
piat uerba mea cor tuum: & custodi p̃cepta
mea & uiues. Posside sapientiã. posside pruden¬
tiam: ne obliuisearis ne obliuiscaris neq decli¬
nes a uerbis oris mei: ne dimittas eam & custo¬
diet te. Dilige eam & seruabit te. Principium

Expanded text:
audite filii diaudite filii diut sciatis prudentiam. Donum bonum tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis. Nam et ego filius fui patris mei, tenellus, et unigenitus coram matre mea: Et docebat me, atque dicebat: Suscipiat verba mea cor tuum, custodi praecepta mea, et vives. Posside sapientiam, posside prudentiam: ne obliviscaris, neque declines a verbis oris mei. Ne dimittas eam, et custodiet te: d
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis tuis. Custodi legẽ atq consilium: ꝙ e¬
rit uita animȩ tuę. & gr̃a faucib tuis. Lunc
ambulabis fiducialit᷑ in uia tua: & pes tuus
non impinget. Si dormieris non timebis: qui¬
esces & suauis erit sõnus tuus. Ne paueas re.¬
pentino terrore: & irruentes tibi potentias im¬
pioꝵ. Dñs enim erit in latere tuo: & custodiet
pedẽ tuum ne capiaris. Noli ꝓhibere bene face¬
re cum qui potest: si uales & ipse bene fac.¬
Ne dicas amico tuo uade & reuertere. & cras
dabo tibi: cum statĩ possis dare. Ne moliaris
a mieo tuo malũ: cum ille in te habeat fidu¬
ciam. Ne contendas aduersus hominẽ frustra:
cũ ipse tibi nicħ mali fecerit. Ne emuleris ho¬
minẽ iniustum. nec imiteris uias eiꝰ: qr ab ho¬
minatio ẽ dñi om̃is illusor. & cum simplicib
sermocinatio eius. Egestas a dñõ in domo impu.
habitacula aũt iustoꝵ benedicent᷑. Iilusores ipse
deludet: & mansuctis daͬt᷑ grãm. Głam sapien¬
tes possidebunt: stultoꝵ exultatio ignonunia.

Expanded text:
consilium: Et erit vita animae tuae, et gratia faucibus tuis. Tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget. Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne capiaris. Noli prohibere benefacere eum, qui potest: si valesre et cras dabo tibi cum statim possis dare ne moliaris amico tuo malum cum ille in te habeat fiduciam ne contendas adversus hominem frustra cum ipse tibi nihil mali fecerit ne aemuleris hominem iniustum nec imiteris vias eius quia abominatio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino in domo impii habitacula autem iustorum benedicentur inlusores ipse deludet et mansuetis dabit gratiam gloriam sapientes possidebunt stultorum exaltatio ignominia
Abbreviated transcription (Latin):
innitaris prudentiȩ tuȩ. In om̃ib uiis tuis co¬
gita illum: & ipse diriget gressus tuos. Ne sis sa¬
piens apud temet ipsum. Time dñm̃. & recede a
malo. Sanitas quipe erit umbilico tuo. & irri¬
gatio ossium tuoꝵ. H lonora dñm de tua substan¬
tia. & de primitiss om̃ium frugũ tuarũ: & im¬
plebunt᷑ horrea tua saturitate. & uino torcula

Expanded text:
entiae tuae. In omnibus viis tuis cogita illum, et ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum: time Dominum, et recede a malo: Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: Et implebuntur horrea t
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in pspec̾tu sunt inuenimus cũ labore:
Que in orl  sunt aut̃ quis inuestigabit: sensũ
aut̃ tuum. quis seruit nisi tu dederis sapi¬
entiã. & miseris scm̃ spm̃ tuum de altissimis:
Et si correcte. sunt semitȩ eoꝵ qui in terris sua:
& quȩ tibi placent didicerint homi. ies. Na ꝑ
sapientiã sanati sunt: qͥcũq placuerunt tibi¬

Expanded text:
ctu sunt invenimus cum labore: quae in coelis autem sunt, quis investigabit? Sensum autem tuum quis scit, nisi tu dederis ei sapientiam, et miseris Spiritum sanctum de altissimis? Et si correctae sunt semitae eorum qui in terra sunt, et quae tibi placent didicerint homines, et per sapientiam sanati sunt: ambulantes i
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit illũ a delicto suo. & eduxit illũ de li¬
mo teriȩ. & dedit illi uirtutẽ continendi oĩa.¬
CIN. Ab hacrrcessit innuistus in ira sua: ꝑ iram
homician fraternit̾at᷑is deperiit. N.Pyt̃ quẽx
cũ aqua deleret terrã: iterum sanauit sapi¬
entia ꝑ contep̃tibile lignũ iustũ gubernans.
Hec & in consensu nequitiȩ eum se nationes con
tulissent. seiuit iustũ & seruauit sine querela
dõ. & in filiis misediam fortẽ. custodiuit. Loth¬
Hȩc iustũ a pereuntib impiis liberauit fugientẽ
in certo tempore fructus arbores habentes
ꝙ incredibilis animȩ memoria stans fignen¬
tũ salis. Sapientiam enĩ p̃tereuntes non tantũ
in hoc lapsi sunt ut ignorarent bona. sed &¬
insipientiȩ sue reliquerunt hominib memo¬
riam: ut in his quȩ peccauert᷑ nec latere po¬
uissent./Sapientia aut̃ hos qui se obseruant
a dolorib liberabit.  b. Hec aut̃ ꝓfugũ

Expanded text:
 eduxit illum a delicto suo et dedit illi virtutem continendi omnia ab hac ut recessit iniustus in ira sua per iram homicidii fraternitatis deperiit propter quem cum aqua deleret terram iterum sanavit sapientia per contemptibile lignum iustum gubernans haec et in cotulissent, scivit justum et servavit sine querela Deo, et in filiis misericordiam fortem custodivit. Poaec justum a pereuntibus impiis liberavit, fugientemincerto tempore fructus habentes arbores, et incredibilis animae stans memoria figmentum salis. Sapientiam enim praetereuntes non tantum in hoc lapsi sunt, ut ignorarent bona, sed insipientiae suae reliquerunt hominibus memoriam, ut in his quae peccaverunt, nec latere potuissent. Sapientia autem hos qui se observant, a doloribus liberabit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uex popłm iustũ & semen sine querẽĩa
liberauit a nationib quȩ illũ cõprimebant.
batrauit in auimã serui dñi: & stetit contra re¬
ges horrendos in portentis & in signis. Et reddi¬
dit iustis mercedẽ laborũ suoꝵ. & deduxit illos
in uia mirabili. Et fuit illis in uelamento diei:

Expanded text:
Et populum justum, et semen sine querela liberavit a nationibus, quae illum deprimebant. Intravit in animam servi Dei, et stetit contra reges horrendos in portentis et in signis. Et reddidit justis mercedem laborum suorum, et deduxit eos in via mirabili: et fuit illis velamento d
Abbreviated transcription (Latin):
ta quȩ non inhabitabant᷑: & in locis secretis
fixerunt casas. Steterunt contra hostes: & de
inimicis se uindicauerunt. Sitierunt & inuo¬
de petra altissima aqua. & requies sitis de la¬
deesset. bene cum illis actum ẽ. Nam ꝓ fonte
quidẽ sempiterni fluminis humanũ sanguinẽ
dedisti iniustis: qui cum inuenirent᷑ in tradu¬
c̾tione occisoꝵ infantũ. dedisti illis habundan¬
tẽ aquã insperate: ostendens ꝑ sitim quȩ tunc
fuit quẽadmodũ tuos exaltares. & aduersamos
illoꝵ necares. Cum enĩ tẽptati sunt: equidẽ cũ
miscđia disciplinã accipientes. scierunt quẽ ad¬
modũ cum ira iudicati imꝑii tormenta pateren¬
tur. Hos quidẽ tamꝗͣ pat̾ monens ꝓbasti: illos
aict̃ tamꝗͣ durus rex int̾rogans condẽpnasti. Ab¬
sent̾es enĩ ꝙ p̃sentes similit̾ torquebant᷑. Duplẽx
enĩ illos acceꝑat tedium: & gemitꝰ cũ memor¬
a p̃teritoꝵ. Tum enĩ audirent ꝑ sua tormenta
bene secũ agi: cõmemorati sunt dnm admiran¬

Expanded text:
ta quae non inhabitabantur et in locis secretis fixerunt casas steterunt contra hostes et de inimicis se vindicaverunt sitierunt et invode petra altissima aqua et requies sitis de ladeesset bene cum illis actum est nam pro fonte quidem sempiterni fluminis humanum sanguinem dedisti iniustis qui comminuerentur in traductione infantum occisorum dedisti illis abundantem aquam insperate ostendens per sitim quae tunc fuit quemadmodum tuos exaltares et adversarios illorum necares cum enim temptati sunt et quidem cum misericordia disciplinam accipientes scierunt quemadmodum cum ira iudicati impii tormenta paterentur hos quidem tamquam pater monens probasti illos autem tamquam durus rex interrogans condemnasti absentes enim et praesentes similiter torquebantur duplex enim illos acceperat taedium et gemitus cum memoria praeteritorum cum enim audirent per sua tormenta bene secum agi commemorati sunt Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ens qm̃ cõmunicabit mecũ de bonis: & erit allo¬
culio aeogitatĩonis & tedii mei. Hlabebo ꝓpt̃ hanc
claritatẽ ad turbas: & honorẽ apud seniores. Iu¬
uenis ꝙ acutus inueniar in nidicio. & in conspe¬
c̾tu potentium admirabilis ero: & facies princi¬
pũ admirab tͣ me. Tacentẽ me sustinebunt. ꝙ
loquentẽ. me respicient: & sermocinantẽ me plu¬
ra manus ori suo imponent. Propt̾ea habebo ꝑ
hanc immortalitatẽ: ꝑ hanc memoriã ȩternam.
his qui post me futuri sunt relinquã. Dispo¬
nã popłos: & nationes michi erunt subiectȩ.
Timebunt me audientes reges horrendi: in mu¬
ltitudine uidebor borus. & in bello fortis. Intranꝰ
in domũ meam conqriescã eum illa. non enĩ ha¬
bet amaritudinẽ conuersatio illius. nec tediũ
conuictus illius: sed leticiam ꝙ gaudium. Hec

Expanded text:
 erit adlocutio cogitationis et taedii mei habebo propter hanc claritatem ad turbas et honorem apud seniores iuvenis acutus inveniar in iudicio et in conspectu potentium admirabilis ero et facies principum mirabuntur me tacentem me sustinebunt et loquentem me respicient et sermocinante plura manus ori suo inponent propterea habebo per hanc inmortalitatem et memoriam aeternam his qui post me futuri sunt relinquam disponam populos et nationes mihi erunt subiectae timebunt me audientes reges horrendi in multitudine videbor bonus et in bello fortis intrans in domum meam conquiescam cum illa non enim habet amaritudinem conversatio illius nec taedium convictus ipsius sed laetitiam et gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ tuoꝵ & tiliarũ. Dixisti edificare tem plõ
in monte scõ tuo: & in ciuitate habitatio¬
n. tux aram. Similitudinẽ tabernaculi scĩ
tui qd̾ p̃parasti ab initio: & tecũ sapienti i tu¬
a quȩ nouit opera tua. quȩ & affuit tu nc
cum orbẽ terrarũ faceres. & sciebat qͥd placitũ
eet᷑ in ocłis tuis. & quid directũ in preceptis tu¬
is. Mitte illam de celis scĩs tuis. & mitte illã a
sede magnitudinis tuȩ: ut mecũ sit & mecum
laboret & sciam qͥd aceptũ sit apud te. Scit e
nĩ illa omĩa & intelligit. &e dedueet me in oꝑi¬
b meis sobriȩ. & custodiet me in sua potentia:
& erunt accepta opera mea. Et disponã popłm
tuum uste: & ero dignus sedium patris mei. Qs
enĩ hominũ poterit scire consilium dĩ: aut qͥs
poterit cogitare quid uelit dñs: Sogitationes e¬
m̃ mortalium timide: & incertȩ ꝓuidentie nr̃ȩ

Expanded text:
liorum tuorum et filiarum dixisti aedificare templum in monte sancto tuo et in civitate habitationis tuae aram similitudinem tabernaculi sancti tui quod praeparasti ab initio et tecum sapientia quae novit opera tua quae et adfuit tunc cum orbem terrarum faceres et sciebat quid placitum esset oculis tuis et quid directum in praeceptis tuis mitte illam de sanctis caelis tuis et mitte illam a sede magnitudinis tuae ut mecum sit et mecum laborla omnia et intellegit et deducet me in operibus meis sobrie et custodiet me in sua potentia et erunt accepta opera mea et disponam populum tuum iuste et ero dignus sedium patris mei quis enim hominum poterit scire consilium Dei aut quis poterit cogitare quid velit Dominus cogitationes enim mortalium timidae et incer
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ut dominaret᷑ ereaturȩ tuȩ quȩ a te fa¬
c̾ta ẽ: ut disponat orbẽ terrarũ in equitate
& iusticia. ꝙ in dircctione cordis iudiciũ iudi¬
cet. da michi sedium tuarũ assistricẽ sapientiã.
& noli me repbare a pueris tuis. qm̃ ego seruuꝰ
tuus sum & filius ancillȩ tuȩ: homo infirmꝰ
matus int̾ filios hominũ. si aut̃ fuerit ab
illo sapientia tua in nichilũ cõputabit᷑. Lu

Expanded text:
minem, ut dominaretur creaturae, quae a te facta est, ut disponat orbem terrarum in aequitate et justitia, et in directione cordis judicium judicet, da mihi sedium tuarum assistentem sapientiam, et noli me reprobare a pueris tuis, quoniam servus tuus sum ego, et filius ancimatus inter filios hominum, si aufugerit ab illo sapientia tua, in nihilum computabitu
Abbreviated transcription (Latin):
operũ illius. & si diuitis appetunt᷑ in uita: qͥd
sapientia locupletiꝰ. quȩ omĩa operat᷑: Si aut̃
sensus operat᷑: quis hoꝵ quȩ sunt magis quẽ il
Lẽ artifex̾. Et si iusticiã quis diligit: labores
huius magnas habent uirtutes. Sobrietatẽ enĩ ꝙ
sapientiã docet. & iusticiã & uirtutẽ. quib uti¬
lius nichil ẽ in uita hominib. Et si multitudinẽ

Expanded text:
rum illius et si divitiae appetuntur in vita quid sapientiae locupletius quae omnia operatur si autem sensus operatur quis horum quae sunt magis quam illa est artifex et si iustitiam quis diligit labores huius magnas habent virtutes sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et virtutem quibus utilius nih
Abbreviated transcription (Latin):
tiones & diuisiones tempoꝵ. anni cursuꝰ & stella¬
rum dispositiones. naturas animalium. & iras be¬
tiarũ: uim uentoꝵ. & cogitationes hominũ. diffe¬
quecũq sunt absconsa & impuisa didici.
mĩum enĩ artifer docuit me sapientiã. Est enĩ¬
tilł mobilis. disertus. incomquinatꝰ certus. suaui.
amans bonũ. acutus. qui nichil uetat benefacei.¬
humaniũ. benignus. stabilis. certiis. securus: omñe
habens uixtutẽ. omiã ꝓspiciens. & qͥ capiat om̃s
spẽ. intelligigilis. mundus. subtilis. Om̃ib enim¬

Expanded text:
llarum dispositiones, naturas animalium, et iras bestiarum, vim ventorum, cogitationis hominum, diffequaecunque sunt absconsa et improvisa didici: mnium enim artifex docuit me sapientia . Unde etitilis, mobilis, disertus, incoinquinatus, certus, suavis, amans bonum, acutus, qui nihil vetat benefacehumanus, benignus, stabilis, certus, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui capiat omnes spiritus, intelligibilis, mundus, subtilis. Siqui
Abbreviated transcription (Latin):
non abscondã a uobis sacramenta dĩ: sed ab mitio
itiuitatis inuestigabo. & ponã in luce̾ scientiã
illius: & non p̃teribo ueritatẽ. neq eum inuidi¬
a tabescente iter habebo. qm̃ talis homo non erit
particeps sapientie. Mlultitudo aut̃ sapientium
sanitas ẽ orbis terrarũ: & rer sapiens popłi stabi¬
limentũ ẽ. Crgo accipite disciplinã ꝑ sermories me¬
os: & ꝓderit uobis. Sum quidẽ mortalis iomo.¬
& ego similis omĩb & ex genere terrem illius qͥ
prior finctus ẽ. & in uentre matrissiguratus sũ
caro. Decem mensium tempore cofulatus sũ in
sanguine ex semine hominis: & delectamento sõ¬
ni conueniente. Et ego natus accepi cõmunem
aerem. & in similit̾ factã deridi terrã: & primã
uocẽ similẽ om̃ib emisi plorans: & in uolumen¬
tis nutritus sum. & curis magnis. Nemo enĩ ex
regib aliud habuit natiuitatis initium. Unus gͦ
t̃ hoc optaui & datus ẽ michi sensus: &ͦ diuiti¬

Expanded text:
non abscondam a vobis sacramentum Dei, sed ab initio nativitatis investigabo, et ponam in luce scientiam illius, et non praeteribo veritatem: neque cum invidia tabescente iterabo: quoniam talis homo non erit particeps sapientiae. Multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum: et rex sapiens populi stabilimentum est. Ergo accipite disciplinam per sermones meos, et proderit vobis. Sum quidem et ego mortalis homo, similis omnibus, et ex genere terreno illius, qui prius factus est, et in ventre matris figuratus sum caro, novem mensium tempore coagulatus in sanguine, et semine hominis, et delectamento homini conveniente. Et ego natus accepi communem aerem, et similiter in factam decidi terram, primam vocem similem omnibus emisi plorans. In volumentis nutritus sum, et in cunis vagiens. Nemo enim ex regibus aliud habuit nativitatis initium. Unus ergter hoc optavi, et datus est mihi sensus: et i
Abbreviated transcription (Latin):
Logitare gͦ de illa sensus ẽ consũmatus: & qui ui¬
gilauerit ꝓpt̾ illam cito erit securus: qm̃ dig¬
nos se ipsa cuxuit querens. & in uiis ostendet se
illis hilarit᷑. & in om̃i ꝑuidentia occurret illis.
Initium enĩ illus uerissima ẽ disciplinȩ concu¬
piscentia: eura gͦ disciplins dilectio ẽ. ꝙ dilectio
custodia legũ illius ẽ. Custoditio aut̃ legũ consũ
entiȩ deducit ad regnũ ꝑpetuum. Si gͦ delecta¬
mini sedib ꝑpetuis & sceptris reges popłi. diligi¬
te sapientiã. ut in ꝑpetuum regnetis: diligite

Expanded text:
consummatus, et qui uigilauerit pro illa, cito erit securus. quoniam dignos se ipsa circuit quaerens et in uiis ostendit se illis hilariter et in omni prouidentia occurrit illis. initium enim illius uerissima est disciplinae concupiscentia. cura ergo disciplinae dilectio est, et dilectio cusentiae deducet ad regnum perpetuum . Si ergo delectamini sedibus et stemmatibus, reges populi, diligite sapientiam, ut in perpetuum regnetis. Accipite
Abbreviated transcription (Latin):
ligite: discite iudices finium terre. Prebete. au¬
res uos qui continetis multitudines. & placetis¬
uobis in turbis nationũ: qm̃ data ẽ a dño po¬
tesstas uobis. & uirtꝰ ab altisumo. Qui int̾roga¬
bit opera ur̃a. ꝙ cogitationes scrutabit᷑: qm̃¬

Expanded text:
legite, discite, iudices finium terrae, praebete aures. uos, qui continetis multitudinem et placetisuobis in turbis nationum; quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ adulteroꝵ in consũmatione erunt: & ab in¬
iquo thoro semen ext̾minabit᷑. Et si quidẽ longe
uite erunt in nichilũ cõputabunt᷑: & sine hono¬
ix erit nouissima senectus illoꝵ. Et si celerius
defuncti fuerint non habebunt spẽ. nec indi¬
e agnitionis alloquutionẽ: nationes enĩ iniquę
dire funt consũmationis. O quã pulchra ẽ casta

Expanded text:
 adulterorum in consummatione erunt, et ab iniquo thoro semen exterminabitur: et siquidem longae vitae erunt, in nihilum computabuntur, et sine honore erit novissima senectus illorum, et si celerius defuncti fuerint, non habebunt spem, nec in die agnitionis allocutionem. Nationis enim iniquae d
Abbreviated transcription (Latin):
seduxerit: & in ꝑpetuum coronata triumphat.
In comquinatoꝵ certaminũ p̃mium uincens: lui¬
ltigena aut̃ impioꝵ multitudo non erit utilis.
Et spuria uitulamina non d̃ abunt radices altas.
nec stabile firmamentũ collocabunt: & si in ramiᷤ
in tempore germinauerint infirmit̾ posite a uen¬
to d̾mouebunt᷑. & a niietate uentoꝵ eradicabu¬
ad nichilũ apti. Ex iniqͥs enĩ om̃s filii qui nascun¬
tur: testes sant nequitiȩ aduersus parentes in
interrogatione sua.

Expanded text:
petuum coronata triumphat incoinquinatorum certaminum praemium vincens multigena autem impiorum multitudo non erit utilis et spuria vitulamina non dabunt radices altas nec stabile firmamentum conlocabunt et si in ramis in tempore germinaverint infirmiter posita a vento commovebuntur et a nimietate ventorum eradicabua eorum. Ex iniquis autem omnes filii qui nascuntur: testes sunt nequicie adversus parentes in interrogatione sua.
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq relinquamus signa lȩticiȩ: qm̃ hȩc ẽ pars
nr̃a. & hȩc ẽ sors nr̃a. Opprimamꝰ paupere uis¬
tũ. & non parcamus uiduȩ: nec ueterani reuerea¬
mur canos multi temporis. Sit aut̃ fortitudo
nr̃a lex iniusticiȩ: qd̾ enĩ infirmũ ẽ ꝓnutile in¬
uenit᷑. Circũuenamus gͦ iustũ. qm̃ inutilis ẽ no¬

Expanded text:
inquamus signa laetitiae quoniam haec est pars nostra et haec est sors opprimamus pauperem iustum et non parcamus viduae nec veterani revereamur canos multi temporis sit autem fortitudo nostra lex iniustitiae quod infirmum est enim inutile invenitur circumveniamus ergo iustum quoniam inutilis est no
Abbreviated transcription (Latin):
& a dno recesserunt. Sapientiam enĩ & disciplinã
qui abieit inf̾elix ẽ. & uacua ẽ sꝑes illoꝵ. & labo¬
res sine fructu. & inbitabilia opera illoꝵ sunt.
Mulieres eoꝵ insensatȩ sunt. & nequissimi filii
coꝵ: maledicta ereatura illoꝵ. qm̃ felix sterilis &¬
inquoinquinata quȩ non scruit thorũ in delicto.
habebit fructũ in respectione animarũ scãrũ.

Expanded text:
tiam enim et disciplinam qui abicit infelix est et vacua est spes illorum et labores sine fructu et inhabitabilia opera illorum sunt mulieres eorum insensatae sunt et nequissimi filii eorum maledicta creatura illorum quoniam felix sterilis incoinquinata quae non scivit torum in delicto habebit fructum in respectione animarum
Abbreviated transcription (Latin):
accipiet: ꝓ galea iudiciun certũ. Sumet scutũ
in expugnabild. equitatẽ. acuet aut̃ dirã iram
in lanccam: & pugnabit ꝓ illo orbis terrarũ con¬
tra insensatos. Ibunt duxcte emissiones fulgoꝵ:
& tamquã habenȩ curuato arcu nubium exter¬
min: bunt᷑. & ad certũ locum insilient. & a pe¬
trosa ira plene mittent᷑ grandines: & scandescet
in illo aqua maris. & flumina coneurrent duri¬
ter. Pontra illos stabit sp̃ẽ uirtutis: & tamꝙ̃. tur

Expanded text:
accipiet pro galea iudicium certum sumet scutum inexpugnabilem aequitatem acuet autem duram iram in lanceam et pugnabit cum illo orbis terrarum contra insensatos ibunt directae emissiones fulgorum et tamquam a bene curvato arcu nubium exterminabuntur et ad certum locum insilient et a petrosa ira plenae mittentur grandines et scandescet in illos aqua maris et flumina concurrent duriter contra illos stabit spiritus virtutis et tamquam tur