comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na qͥ missus p̃dicare niniue ciuitati magne. fugit in tharsis:
&r fluctib maris se tradidit. desertionẽ utiq gentis sue ueritꝰ
futuram ut ait ieronimꝰ. cũ gentilib d̾s innotesceret. Ionaᷤ enĩ
qͥ interp̃tatur columba. missus ad p̃dicationem niniuȩ cuu¬
tati magne. grãm d̾i xp̃m dñm significat: ad salutẽ totiꝰ mun¬
di a deo patre missum. Nam sic̃ ionas magnã niniue ciuitatẽ
nolens adire potiꝰ maris fluctib se tradidit: sic dñs nr̃ corporali
p̃sentia gentes adire nolens. intra seditiones udeoꝵ ꝑsequenti¬
um remansit. E fferbuit mare. & timuert̃ naute. Audiens enĩ
pilatꝰ accusationes dicentium qr filium dei se fecit: magis timu
sũ a sanguine usti huiꝰ. tradidit illis iħm ut erucifigerent.
quasi mari ĩmittens. & absorbuit eum cetus .i. mors. s cõburer¬
te uentrẽ eiꝰ diuinitatis igne. t̾cia die uiuum rursus euomuit.
& tunc demũ ad p̃dicationẽ eius t̾rita niniue magna. scił mundꝰ

Expanded text:
are nolens Ninivae civitati magnae, fugit in Tharsis, et fluctibus maris se tradidit , desertionem utique gentis suae veritus futuram, ut ait Hieremias, cum gentilibus Deus innotesceret. Jonas enim quod interpretatur columba, qui missus praedicare Ninivae civitati gratiam Dei, Christum significat Dominum ad salutem totius mundi a Deo Patre missum. Nam sicut Jonas magnam Niniven nolens adire, potius maris fluctibus se tradidit, sic Dominus noster corporali praesentia gentes adire nolens, intra seditiones Judaeorum persequentium remansit . Efferbuit mare, « et timuerunt nautae . » Audiens enim Pilatus accusationem dicentium: quia « Filium Dei se fecit, magis timuit sum a sanguine justi hujus , » tradidit illis Jesum, ut crucifigerent, quasi mari immittens. Et absorbuit eum cetus, id est mors, sed adurente ventrem ejus divinitatis igne, tertia die vivum rursus evomuit. Et tunc demu
Abbreviated transcription (Latin):
s ad statum uite aspirata mansuetudinis grã erexit. S puer cum
baculo mortuum suscitare non ualuit: qr paulo attestante ni
chil ad ꝑfectum adduxit lex. Ipse autem ꝑ semetipsum ueniens
& suꝑ cadauer se humiliter sternens. ad exequanda sͥ mortui m̃¬
bra se collegit : qr cum in forma di ẽẽt non rapinam arbitratꝰ :
ẽẽ se equalem deo. s semetipsum exinauit formã serui accipiens.
in similitudinẽ hominum factus. & habitu inuentus ut homo.
Huc illucq deambulat. qr & uideam iuxta & longe positas gen¬
tes uocat: suꝑ mortuum septies spirat. qr ꝑ imꝑtionẽ diuini mu¬
neris gre septiformis sp̃m in peccati morte iacentib aspirat. Mox¬
Q uiuens erigitur: qr is quem t̾roris uirga suscitare non potu¬
it. ꝑ amoris spm puer ad uitam redit

Expanded text:
sed ad statum vitae apparata mansuetudinis gratia erexit. Sed puer cum sed ad statum vitae apparata mansuetudinis gratia erexit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit, quia Paulo attestante: « nihil ad perfectum adduxit lex . » Ipse autem per semetipsum veniens, et super cadaver se humiliter sternens, ad exaequanda sibi mortui membra se collegit: « Quia cum in forma 54 Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . » Huc illucque deambulabat, quia, et Judaeam juxta et longe positas gentes vocat. Super mortuum septies spirat, quia per operationem divini muneris gratiae septiformis Spiritum in peccati morte jacentibus aspirat. Mox vivens erigitur, » quia is quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris spiritum puer ad vitam redit
Abbreviated transcription (Latin):
huic eugłio recte p̃mittitur illa lectio libri regum de filio suna¬
mitis. quẽ puer ab helyseo missus cum baculo ñ resuscitauit.
ꝑ semetipsum uͦ helyseus ueniens seq suꝑ mortuum sternens
atq ad eiꝰ se membra colligens. huc illucq deambulans. & in
ore pueri septies aspirans. hunc ad rediuuiam lucem ꝓtinꝰ per
ministerium compassionis anunauit. Candem enim resusci¬
tationẽ humani generis que fit ꝑ fidem de qua supͣ dictum ẽ
in eugłio: teste beato gregorio hȩc pueri resuscitatio significa¬
uit. Auctor inquit humani generis d̾s mortuum puerum dolu¬
it: cũ extinctos nos iniqͥtatis aculeo miseratꝰ aspexit: & qr ꝑ mo
ysen t̾rorem legis ꝓtulit. quasi ꝑ puerum uirgam misit. ꝑ legem
quippe ds uirgam tenuerat: cum dicebat. Si qͥs hec uel illa fece¬
rit: morte moriatur. A peccati gͥ morte. timor suscitare ñ ualuit.

Expanded text:
Huic Evangelio recte praemittitur illa lectio libri Regum, de filio SunaHuic Evangelio recte praemittitur illa lectio libri Regum, de filio Sunamitis, quem puer ab Helisaeo missus cum baculo, non resuscitavit. Per semetipsum vero Helisaeus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore pueri septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per mysterium compassionis animavit . Eamdem enim resuscitationem humani generis, quae fit per fidem, de qua supra dictum est in Evangelio teste beato Gregorio, haec pueri resuscitatio significavit. « Auctor, inquit, humani generis Deus mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit: et quia per Mosen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. A peccati igitur morte, timor suscitare non valuit,
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione quȩ nẽ fit. qua transeunt homines ut ait beatꝰ
uitam ueritatis. a morte iniqͥtatis ad uitam iusticie: am̃ inquid
dico uob̃̾ qr qui u̾bum meum audit &e credit ei qͥ misit me. ht̃
uitam eternam. Ꝙ in iudicium non ueniet: s transit a morte
in uitam. & hoc attendite inqͥt idem aug̃. Non nc̃ transit:
s iam transiit a morte in uitam. Ac deinceps. Am̃ inqͥt dico uob̃
qr uenit hora & nẽ est quando mortui qui in monumentis st̃ au¬
dient uocem filii dĩ: & qui audierint uiuen. Non inqͥt qr uiuius
audiunt: s qr audiunt reuiuiscunt. ꝑ qd̃ ampliꝰ claret de hac
resurrectione hec dici. qua mortui in infidelitate & ignorãtia di.
sic resurgunt ut prius audiant: & audiendo reuiuiscant. Is¬
ta resurrectione si recte credimꝰ refurreximꝰ: & nos ipsi qui
iam resureximꝰ. alteram in fine resur rectionem expectamus.

Expanded text:
resurrectione, quae nunc fit, « qua transeunt homines, ut ait beatiresurrectione, quae nunc fit, « qua transeunt homines, ut ait beativitam veritatis, a morte iniquitatis ad vitam justitiae. » Amen, inquit, dico vobis quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, ternam, et in judicium non venit, sed transit a morte ad vitam . « Et hoc attendite, inquit idem Augustinus. Non nunc transit, sed jam transiit a morte ad vitam. » Ac deinceps: Amen, inquit, dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Dei, et qui audierint, vivent: « Non, inquit, quia vivunt, audiunt, sed quia audiunt, reviviscunt. » Per quod amplius claret de hac resurrectione haec dici, qua mortui in infidelitate et ignorantia Dei sic resurgunt, ut prius audiant, et audiendo reviviscant. Ista resurrectione, si recte credimus, resurreximus, et nosipsi, qui jam resurreximus, alteram in fine resurrectionem exspectamus.
Abbreviated transcription (Latin):
mirabił. ꝑfectus redditus ẽ doctor eugł̃ii. Nec longe dissimilis
illi cȩco eugłico. ut pote corporalit̃ cecus. ad natatoriam baptismi
salutaris missus ẽ: ubi & corpore ͫ illuminatus. disceptantib con¬
tra se phariseis om̃ibq xp̃i inimicis. enarrare non desiit qͥd fece
qd̃ fecit ex sputo dñs .i. incarnationẽ uerbi dĩ omĩb ostendere
non cessauit. ꝓpt̃ quod & maledixert̃ ei & extra synagogam suã¬
eria.u. in eugłio ubi ait dñs pat̃ m̃s usq modo oꝑatur & ego
oꝑor. ut indicet nob̃ quomodo oꝑetur. & qđ non falsũ dixe¬
rit scriptura ꝑ moysen ministrata qr ds requieuit ab om̃ib
oꝑib suis in die septimo. ut inquam indicet qr tunc oꝑatus :
cum fecit mundum. & usq nẽ oꝑetur cum regit mundũ: pau¬
lo post subiungit. Sicut enim pater suscitat mortuos & uiuifi¬
eat. sic & filius quos uult uiuificat: qđ se dixisse ostendens de

Expanded text:
mirabilis, perfectus redditus est doctor Evangelii. Nec longe dissimilis mirabilis, perfectus redditus est doctor Evangelii. Nec longe dissimilis illi caeco evangelico utpote corporaliter caecus ad natatoriam baptismi salutaris missus est, ubi et corpore et anima illuminatus, disceptantibus contra se Pharisaeis, omnibus Christi inimicis, enarrare non desiit, quid fecquod fecit ex sputo Dominus, id est incarnationem Verbi Dei, omnibus ostendere non cessavit . Propter quod et maledixerunt eiinta in Evangelio, ubi ait Dominus: Pater meus usque modo operatur, et ego operor , ut indicet nobis, quomodo operetur, et non falsum dixerit Scriptura, per Mosen ministrata, quia « Deus requievit ab omnibus operibus suis in die septimo , » ut, inquam, indicet, quia tunc operatus est, cum fecit mundum, et usque nunc operatur, cum regit mundum, paulo post subjungit: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Quod se dixisse ostendens de
Abbreviated transcription (Latin):
mici xp̃i. & os eoꝵ opprimunt. tantomagis p̃dicant. scientes
& intelligentes. lutum illud .i. incarnationẽ xp̃i. illuminati
ca: ut qͥ st̃ generatione terreni. fiant regen̾atiõe celestes .ꝑ.
emedii sempiterni munera domine munera lȩtantes offe se¬
rimꝰ suppliciter exorantes: ut eadem nos ce digne uene Post
ne correctam. tu ꝓpitiꝰ cuere subiectam. tu gub̃na ꝑpetua bonita
statio ad sc̃m paulum p̃scripta ualde rei conueniat. Ipse enin
magnꝰ & mirabilis catherizator orbis t̃raꝵ. & ut ipse ait doctor
gentium in fide & ueritate. ipse idem magnifice & mirabiliter
cathezizatus ẽ. qr non ab homine neq ꝑ hominem: sic̃ ipse ait
carnalis eiꝰ sensus ꝑcussus & occisus ẽ. incorpoream uocem qͦ acce¬
pit celestis magisterii: quam & ꝑ triduum audiens. iuxta ma¬
gistri cathetitantis efficacissimã potentiam. ipse qͦ cathecuminꝰ

Expanded text:
mici Christi, et os eorum opprimunt, tanto magis praedicant scientes, mici Christi, et os eorum opprimunt, tanto magis praedicant scientes, et intelligentes lutum illud, id est incarnationem Christi, illuminationem ca, ut qui sunt generatione terreni, fiant regeneratione coelestes. Secreta. Remedii sempiterni munera, Domine, laetantes offerimus, suppliciter exorantes, ut eadem nos et digne venerari, ne correctam, tu propitius tuere subjectam, tu guberna perpetua bonitatstatio ad Sanctum Paulum praescripta, valde rei conveniat. Ipse enim magnus et mirabilis catechizator orbis terrarum, et, ut ipse ait « doctor gentium in fide et veritate , » ipse idem magnifice et mirabiliter catechizatus est, quia « Non ab homine, neque per hominem, sicut ipse ait carnalis ejus sensus percussus et occisus est , incorpoream quoque vocem accepit coelestis magisterii, quam per triduum audiens, juxta magistri catechizantis efficacissimam potentiam, ipse quoque catechumenus
Abbreviated transcription (Latin):
matus male pacato custodiebat in atrio. Bene ergo ac uenera¬
bilit̾ canimꝰ hac die. qr de hac eiectione multi demonii m̃tiun¬
tur usq nẽ. inimici eius uidei: qd̃ non fiat in spiritu dei. S fruᷤ¬
tra. Nam illis blasphemantib : hoc fit qd̃ seqͥtur. Om̃is t̾ra adoret
uideł in illiꝰ popłi abiectione prioris. & gentium assumptione:
Cõmunio qͦ canora ac suaui modulatione acutas uoces efferens.
gratulabunda p̃dicatio siue testificatio ẽ humani generis. in¬
carnationem filii dei confitentis. iuxta illud: credidi ꝓpt̃ qđ
locutꝰ sum. & sicut indignantib & maledicentib phariseiꝰ ꝙ extͣ
synagogam eicientib ñ tacebat ille dicens. ille homo qͥ đr iħie
ti illi qͥb ait dñs. beati eritis cũ uos oderint homines ꝙ cũ se¬
parauerint uos & exꝓbrauerint. & eieterint nom̃ ur̃m tamqͣ
malũ ꝓpter filium hominis. quantomagis maledicunt eiꝰ ini¬

Expanded text:
matus male pacato custodiebat atrio . Bene ergo et veneramatus male pacato custodiebat atrio . Bene ergo et venerabiliter cantamus hac die, qua de hac ejectione muti daemonii mentiuntur usque nunc inimici ejus Judaei, quod non fiat in spiritu Dei. Sed frustra. Nam illis blasphemantibus hoc fit quod sequitur: Omnis terra adoret us prioris populi abjectione, et gentium assumptione. Communio quoque canora, ac suavi modulatione acutas voces efferens, gratulubunda praedicatio sive testificatio est humani generis, incarnationem Filii Dei confitentis, juxta illud. Credidi, propter quod locutus sum . Et sicut indignantibus et maledicentibus Pharisaeis, et extra synagogam ejicientibus, non tacebat ille, dicens: Ille homo qui diciturti illi, quibus ait Dominus: Beati eritis, cum oderint vos homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint, et ejecerint nomen vestrum tanquam malum propter Filium hominis , quanto magis maledicunt eis ini
Abbreviated transcription (Latin):
de inenarrabili. & oꝑe & uoce dm laudare. & de occulto areribi¬
li uidicio eiꝰ quo illos assumpsit. &e popłmͥ ante peculiarem oe
electum repudiauit. intͤ se expauescere &e timere: ne forte se
naturalib ramis non pepeit. qi inobedientes fuer̾t. ĩmo qr ee
illuminatũ extra¬
cum synagogam eiecerunt. id÷ gentib credentib cõmunicare
noluer̃t: nec ipsis parcat si suꝑbiant. Bene gͦ de psalmo illo ut¬
pote de uoce apłoꝵ qͥ magnum cecum idz om̃s gentes catheri
dicimꝰ. in multitudine uirtutis tue m̃tient᷑ tͥ inimici tui. & cet̾.
Mentiti st̃ enim inimici dicentes. in beelzebub pͥncipe demo¬
nioꝵ eicit demonia: cum ipse in digito d̃i eiceret. Hoc aũ illu
p̃ibat agendum qd in cathezismo xp̃iane fidi sp̃c iminundꝰ
eiceretur de hominib ꝑ ydolatriam possessis: qͦs ipse fortiᷤᷤ ar¬

Expanded text:
de inenarrabili, et opere et voce Deum laudare, et de occulto et terribide inenarrabili, et opere et voce Deum laudare, et de occulto et terribili judicio ejus, quo illos assumpsit, et populum sibi ante peculiarem et electum repudiavit, intra se expavescere et timere, ne forte, si naturalibus ramis non pepercit, quia inobedientes fuerunt, imo, quia caecum illuminatum extra synagogam ejecerunt, id est gentibus cadentibus communicare noluerunt, nec ipsis parcat, si superbiant . Bene ergo de psalmo illo, utpote de voce apostolorum, qui magnum caecum, id est omnes gentes, catechidicimus: In multitudine virtutis tuae mentientur tibi inimici tui , etc. Mentiti sunt enim inimici ejus, dicentes: « In Beelzebub principe daemoniorum ejicit demonia , » cum ipse in digito Dei ejecerit. Hoc autem illud praeibat 53 agendum, quod in catechismo Christianae fidei spiritus immundus ejiceretur de hominibus per idololatriam possessis, quos ipse fortis ar
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ que accipitur in baptismate commendatur. Gradalia qͦq
pulchre atq consone ad eundem sensum concinunt. Cuiꝰ enim nͥ
temur uerb̃: idem ẽ ac si dicat. Uenite cȩci ut luto qđ fecit dñs
ex sputo ur̃i liniantur ocłi: accedite ad natatoriam syloe & illu¬
minamini. Hoc autem qd̃ due lectiones totidemq gradalia pre¬
sens accumulant officium. sacram̃ti celebritas poposcit. uidel̃
ut ꝓpt̾ augmentum filioꝵ. habeat spĩtalium quoq augmenta
ciboꝵ. Lecto autem eugłio in quo sepedictus cecus illuminatus
qe extra sẏnagogam eiectꝰ. filium oei foras inuenit. inmo a filu
dĩ foras muentus ẽ. ce ꝓcidens adorauit eum: conueniens huic
significationi. sequitur offerenda. benedicite gentes dñn nr̃m.
qͥam ar in psalmo illo de qͦ sumpta ẽ. uixta sacram expositionẽ
uenerabilium doctoꝵ. loquuntur apłi exhortando gentues lau¬

Expanded text:
torum, quae accipitur in baptismate, commendatur. Gradualia quoque torum, quae accipitur in baptismate, commendatur. Gradualia quoque pulchre atque consone ad eumdem sensum concinunt. Cujus enim, ntetur verbis, idem est ac si dicat: Venite, caeci, ut luto, quod fecit Dominus ex sputo, vestri linantur oculi, accedite ad natatoriam Siloe, et illuminamini. Hoc autem, quod duae lectiones totidemque gradualia praesens accumulat officium, sacramenti celebritas poposcit, videlicet ut propter augmentum filiorum habeat quoque spiritualium augmenta ciborum. Lecto autem Evangelio, in quo saepe dictus caecus illuminatus et extra synagogam ejectus, Filium Dei foras invenit, imo a Filio Dei foras inventus est, et procidens adoravit , conveniens huic significationi sequitur offerenda: Benedicite, gentes, Deum nostrum . Nam in psalmo illo, de quo sumpta est, juxta sacram expositionem venerabilium doctorum, loquuntur apostoli, exhortando gentiles lau
Abbreviated transcription (Latin):
datur & mundificat. emundati ab om̃ib inqͥnam̃tis suis. sic dein¬
ceps uiuunt ut testimonio sint ei qd̃ sc̃s sit: cuiꝰ p̃cepto & ipsi scĩsint
hoc in ut᷑q lectione diu̾sis uerb̃ s eodem sensu repetit᷑. Nam in pͥma¬
que ẽ iheremie ꝓpħe. idem qd̃ in introitu cantatũ ẽ legitur. & addit᷑.
Ꝙ auferam cor lapideum de carne ur̃a. & dabo uob̃ cor carneum:
ꝙ cet̾. Cor namq carneum id÷ molle ac tenerum. & facile cedens.
scriptam sibi capiunt doctrinam fidi: quã non capiunt que eont¬
confringunt᷑ lapidea corda uideoꝵ. quoꝵ in typum confracte st̃ prio¬
res tabule. quas p̃cidat moyses : & aliȩ p̃cise st̃ in tẏpum gentium.
In sccła duim dicit ysaias. lauamini mundi estote. & si fuerint peccͥa
ur̃ã ut coccinum. quasi nix dealbabuntur. & si fuerint rubra qua¬
si u̾miculus. uelut lana alba erunt: nichilominꝰ remissio pecca¬

Expanded text:
datur et mundificat, emundati ab omnibus inquinamentis suis, sic deindatur et mundificat, emundati ab omnibus inquinamentis suis, sic deinceps vivunt, ut testimonio sint eis, quod sanctus sit, cujus praecepto et ipsi sancti sunt . Hoc in utraque lectione diversis verbis, sed eodem sensu redditur: Et auferam cor lapideum de carne vestra, et dabo vobis cor carneum , etc. Cor namque carneum, id est molle ac tenerum, et facile cedens scriptam sibi capiunt doctrinam fidei, quam non capiunt, qua confringuntur lapidea corda Judaeorum, quorum in typum confractae sunt priores tabulae, quas praeciderat Moses , et aliae praecisae in typum gentium . In secunda, dum dicit Esaias: Lavestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur, et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt , nihilominus remissio pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ture in unam ꝑsonam coniunxit. ut a tali tantoq sputo. tantil¬
lus puluis formam stabilem speciemq atq decorem accipiens con¬
seruaretur. Igitur dum huiꝰ incarnationis fides humano gene¬
ri p̾dicatur: magni ceci ut dictum ẽ ocłi. luto qđ fec̃ dñs liniuaͣ.
Cum autem ita catherizatꝰ idem cecus ad sacros fontes ꝑuenit & la¬
uatur fonte iuisibili purificaturq uirtute inuisibili: hoc utiq
agit qd̃ dñs imꝑauit. Uade ad natatoriam syloe. & laua. fons nãq
uisibił inuocata uirtute sp̃c scĩ. factus ẽ natatoria syloe: id mis
si: quem ascendens ad patrem missurum se ẽẽ dixit. & misit diᷤ¬
cipuł suiᷤ filiꝰ di. Ille inquã missus. in natatoriam suam descend̃.
& illitos ocłos fide .xͥ. sua remissione lauat a peccatis: illuminat
agnitione di. Ab hoc capite quasi uniu̾sa membra pendent
officii. Primũ in introitu uox ꝓpħica. dum scĩficatꝰ inqͥt fue¬

Expanded text:
turae in unam personam conjunxit, ut a tali tantoque sputo tantilturae in unam personam conjunxit, ut a tali tantoque sputo tantillus pulvis formam stabilem, speciemque atque decorem accipiens, conservaretur. Igitur, dum hujus incarnationis fides humano generi praedicatur, magni caeci, ut dictum est, oculi luto, quod fecit Dominus, linuntur. Cum autem ita catechizatus idem caecus ad sacros fontes pervenit, et lavatur fonte visibili, purificaturque virtute invisibili, hoc utique agit, quod Dominus imperavit: Vade ad natatoriam Siloe et lava . Fons namque visibilis, invocata virtute Spsi, quem ascendens ad Patrem, missurum se esse dixit, et misit discipulis suis Filius Dei. Ille, inquam, missus in natatoriam suam descendit, et illitos oculos fide Christi, sua remissione lavat a peccatis, illuminat agnitione Dei. Ab hoc quasi capite universa membra pendent officii. Primum in introitu, vox prophetica: Dum sanctificatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
ratum est. Homo enim cecus a natiuitate. genꝰ significat hu¬
manum. magnum utiq cecum. & ualde cęcum: qui pulchroᷤ ocłos
ad uidendum creatorem m̃ti ubi fulget imago factoris indicos
in primo parente. principem tenebraꝵ respiciente ꝑdidit: atq
ideo ꝑ hominem a natiuitate cęcum congrue significatur. Cui
reuocato ad. ueritatis lum̃. dum p̃dicatur a ministris xp̃i in¬
carnatio ipsius filii dei. ceteraq mysteria que in carne ꝓ nr̃a
salute gessit: lutum ipse facit ex sputo & linnit suꝑ ocłos ceci. Spu¬
tum enim oris & labioꝵ eiꝰ. in qͥb grã diffusa ẽ. sputũ inquã
qr a capite descendit diuinitatem significat. xp̃i filii di. uerbum
it namq caput ds̃ in t̾ram. & sputum suum pulueri quem om¬
nis uentus agitabat & circumferebat uniuit: quando uerbũ
eructauit cor eiꝰ in t̾renum uterum uirginis. & pulueri nr̃e na¬

Expanded text:
ratum est. Homo enim caecus a nativitate , genus significat huratum est. Homo enim caecus a nativitate , genus significat humanum, magnum utique caecum, et valde caecum, qui pulchros oculos ad videndum Creatorem, menti ubi fulget imago Factoris inditos, in primo parente principem tenebrarum respiciente, perdidit, atque ideo per hominem a nativitate caecum, congrue significatur. Cui revocato ad veritatis lumen, dum praedicatur a ministris Christi incarnatio ipsius Filii Dei, caeteraque mysteria, quae in carne pro nostra salute gessit, lutum ipse facit ex ipso sputo, et linit super oculos caeci . Sputum enim oris et labiorum ejus, in quibus « gratia diffusa est , sputum, inquam, quod a capite descendit, significatit namque caput Deus in terram et sputum suum pulveri, quem omnis ventus agitabat et circumferebat, univit, quando Verbum suum eructavit cor ejus in terrenum uterum Virginis, et pulveri nostrae na
Abbreviated transcription (Latin):
cite. ibidemq sollicita deuotione sequenti uiͣi. feria circa horamui.
conuenire dignemini: ut celeste mysterium quo diabolus cum
sua pompa destruitur. & ianua regni celestis aꝑitur. inculpabi¬
li ministerio ꝑagere ualeamꝰ. Item feria .iiii. finitis missaꝵ sollẽp¬
niis. annunciabat p̃sbit̃. ut in ipsa ebdomada reu̾terentur
ad scrutinium: ita dicendo. Bie. sabb̃i ueniente colligite uos
temꝑius ad eccłam illam. Iterum atq iterum annunciabat
p̃soit qualem diem uoluisset ita dicendo. Ia feria ueniente¬
colligite uos temperius ad illam eccłam: donec septem scrutima¬
complerentur. De officio eiusdem quarte ferie
am uero hac feria quam scm̃. quã pium. quam mysticum. scd̃m
ea que dicta st̃. sequitur misse officium. Primũ in eugłio qđ ut
sacram̃tum: speciose a specioso nr̃e salutis opifice dĩ filio p̃figu¬

Expanded text:
cite, ibidemque sollicita devotione sequenti quarta feria, circa horam tertiam cite, ibidemque sollicita devotione sequenti quarta feria, circa horam tertiam convenire dignemini, ut coeleste mysterium, quo diabolus cum sua pompa destruitur, et janua regni coelestis aperitur, inculpabili ministerio peragere valeamus. Item feria quarta, finitis missarum solemniis, annuntiabat presbyter, ut in ipsa hebdomada reverterentur ad scrutinium, ita dicendo: Die Sabbati veniente, colligite vos temperius ad ecclesiam illam. Iterum atque iterum annuntiabat presbyter, qualem diem voluisset, ita dicendo: Illa feria venientecolligite vos temperius ad ecclesiam illam, donec septem, utCAPUT XXI. De officio ejusdem quartae feriae. Jam vero hac feria, quam sanctum, quam pium, quam mysticum, secundum ea quae dicta sunt, sequitur missae officium. Primum in Evangelio, quod, ut baptismi sacramentum, speciose a specioso nostrae salutis opifice, Dei Filio, praefigu
Abbreviated transcription (Latin):
in sacram̃to baptismatis. Igitur quotiens eccłe noua soboles ad
cõmoriendum xp̃o p̃paratur. ut numerus dierum p̃paratioĩs
eiꝰ. idꝵ artioris ieiunii etati lune que illam significat exequetur.
tioni restarent. Due namq dominice int̃currunt. dominicis aũ
dieb ieiunare ñ licet. Igitur dum & .iiii. feria serutinia celebran¬
tur. & sequentes .xr. dies ieiunissatq doctrine fidei expendunt᷑.
noua eccła pulchra ut luna ao plenitudinem ꝓficit. ut cruci
nium: s om̃ium esse precipuum. Nam iuxta ordinem roma¬
num usq in sabb̃m scm̃ in uigił pasche .uii. agebant᷑ scrutinia
ut dum septenario numero implerentur cathecumini. ilaret᷑ illis
mada feria.iͦ: qua magnum huiꝰ diei scił quartȩ ferie scrutinium
sic erat ad cathecuminos ꝓnunciandum. Scrutinii diem dilectis¬
suni frẽs quo electi nr̃i diuinitus instruantur imminere cognos¬

Expanded text:
in sacramento baptismatis. Igitur quoties Ecclesiae nova soboles ad in sacramento baptismatis. Igitur quoties Ecclesiae nova soboles ad commoriendum Christo praeparatur, ut numerus dierum praeparationis ejus, id est arctioris jejunii aetati lunae, quae illam significat, exaequetur, tioni restarent. Duae namque Dominicae intercurrunt. Dominicis autem diebus jejunare non licet. Igitur, dum quarta feria scrutinia celebrantur, et sequentes quindecim dies jejuniis atque doctrinae fidei expenduntur, nova Ecclesia, « pulchra ut luna , » ad plenitudinem proficit, ut crucifnium, sed omnium esse praecipuum. Nam, juxta ordinem Romanum, usque in Sabbatum sanctum in vigilia Paschae, septem agebantur scrutinia, ut, dum septenario numero implerentur catmada, feria secunda, qua magnum hujus diei, scilicet quartae feriae scrutinium sic erat ad catechumenos pronuntiandum. Scrutinii diem, dilectissimi fratres, quo electi nostri divinitus instruantur, imminere cognos
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ sollempnitatem uł in paucis cum dñica resurrectione
cui consimił ẽ celebͣre. Quarta gͦ feria noue eccłȩ celebrantur
initia: que appellantur scrutinia. Serutinia uͦ dñr a scrutan
amaritudinis subeẽt uelut fuit in symone mago. & in hereti¬
cis. & in heresiarcis quam plurimis: ut scã non illis darent᷑
nͥ prius xp̃iana fides in mentib eoꝵ radices altas fixisset. Cur
autem hac potissimum die celebrentur: uł qd̃ subsequentium
usq ad passionis dñice diem. numerus dierum mysterium
terio non uacat. Luna namq paschalis de qua dñs ait ad moysen
mensis iste principium uob̃ mensium primꝰ erit in mensib anni:
decima die mensis huiꝰ tollet unusquisq urm agnum. & seruabi
nares enim solos menses nouerunt & computant hebrei. scãm eccle¬
siam significat ab eodem uero sole illuminatam: que in plenitu¬
dine fidei passionem eiꝰ suscipiens. commoritur illi & consepelitur

Expanded text:
tamen solemnitatem vel in paucis cum Dominica resurrectione, tamen solemnitatem vel in paucis cum Dominica resurrectione, cui similis est, celebrare. Quarta ergo feria novae Ecclesiae celebrantur initia, quae appellantur scrutinia. Scrutinia vero dicuntur a scrutandamaritudinis subesset, velut fuit in Simone Mago , in haereticis et haeresiarchis quamplurimis, ut sancta non illis darentur, nisi prius Christiana fides in mentibus eorum radices altas fixisset. Cur autem hac potissimum die celebrentur, vel subsequentium usque ad passionis Dominicae diem numerus dierum mysterium terio non vacat. Luna namque paschalis, de qua Dominus ait ad Mosen: « Mensis iste principium vobis mensium, primus erit in mensibus anni. Decima die mennares enim solos menses noverunt et computant Hebraei sanctam Ecclesiam significat, ab eodem vero sole illuminatam, quae in plenitudine fidei passionem ejus suscipiens, commoritur illi et consepelitur
Abbreviated transcription (Latin):
cuis ꝑ głam patris. ita &e nos in nouitate uite ambulemꝰ. Moriᷤ
quippe erat olim in scã eccła. non alio tempore regenerationis
sollempnitate paschali. hac die sua nomina dabat: & ꝑ sequen¬
tes dies usq ad ipsam pasche sollempnitatem audiens quisq re¬
głam fidei unde & cathecuminus d̾r. cathicuminꝰ namq audito.
int̾pretatur. lactatus & grandescens. tandem in plenitudine cẽ¬
poris. postꝗͣ luna plena est. plena fide in sollempnitate scĩ bap¬
tisterii symbolum reddens. xp̃o cõmoriebatur & cum resurge¬
bat. At postꝗͣ xp̃ianitas creuit. & sagena illa uerbi di piscib
impleta est. qr ꝑiculosum erat tantam multitudinem differ¬
re ꝓpt̾ occasiones mortis que in multitudine hominũ multe
sunt. maxime autem ꝓpter turbam infantum ex xp̃ianis pa¬
rentib succrescentium. quoꝵ tenera uita ꝑsepe leui occa sione
succiditur. uisum sc̃e excłe est passim indulgentia baptiran¬
di concessa immo oblata cuncta anteuenire ꝑicula. baptisini

Expanded text:
iam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . » Moris quippe erat olim in sancta Ecclesia, non alio tempore regenerationis solemnitate paschali, hac die sua nomina dabat, et per sequentes dies usque ad ipsam Paschae solemnitatem, audiens quisque regulam fidei, unde et catechumenus dicitur catechumenus namque auditor interpretatur lactatus et grandescens, tandem in plenitudine temporis, postquam luna plena est, plena fide in solemnitate sancti baptisterii symbolum reddens, Christo commoriebatur et conresurgebat. At, postquam Christianitas crevit, et sagena illa verbi Dei piscibus impleta est , quia periculosum erat tantam multitudinem differre propter occasiones mortis, quae in multitudine hominum multae sunt, maxime propter turbam infantum, ex Christianis parentibus succrescentium, quorum tenera vita persaepe levi occasione succiditur, visum est sanctae Ecclesiae, passim indulgentia baptizandi concessa, imo oblata, cuncta antevenire pericula, baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius digestas quasi pompa funeris. & scłm ritum officii ꝓe¬
dente eccła in ordine suo. ꝑ totidem etates scłi. tandẽ ipsa morᷤ
xͥ eui om̃is illa pompa p̃ordinata ẽ efferit᷑ pre ocłisiae piis fideli¬
um mentib ingerunt᷑ uulnera cunctaq mortis insignia quȩ ꝑtulit
ꝓ cunctis uinca salus. ds & homo xp̃c. dei unigenitus. Nicħ quip¬
pe tam frequens quã ꝓdeuntia uexilla regis. fulgidumq mys¬
terium crucis. acetum qͦ fel & arundinẽ clauos &e lanceam ꝑ¬
forati corporis. tam in nocturnis quã in diurnis meditam᷑ canti¬
cis: que de autenticis ueteris pariter ac noui cestam̃ti scriptu¬
eiꝰ quasi purpura regis uncta canalib: dum passionem redemp¬
toris meditatur. sensum suum autenticis adhibens scripturis:
sior ẽ : qr non statim post habit un concilium traditus est
agnus in manꝰ lanist aꝵ impioꝵ ut portaretur ad uictimã

Expanded text:
56 superius digestas, quasi pompa funeris, et secundum ritum officii proce56 superius digestas, quasi pompa funeris, et secundum ritum officii procedente Ecclesia in ordine suo per totidem aetates saeculi, tandem ipsa mors Christi, cui omnis illa pompa praeordinata est, effertur prae oculis et piis fidelium mentibus, ingeruntur vulnera, cunctaque mortis insignia, quae pertulit pro cunctis unica salus, Deus et homo Christus, Dei unigenitus. Nihil quippe tam frequens quam prodeuntia vexilla regis, fulgidumque mysterium crucis. Acetum quoque, fel et arundinem, clavos et lanceam perforati corporis, tam in nocturnis quam in diurnis meditamur canticis, quae de authenticis Veteris pariter ac Novi Testamenti Scriptuationes cordis ejus, « quasi purpura regis juncta canalibus , » dum passionem Redemptoris meditatur, sensum suum authenticis adhibens Scripturis, sior est, quia non statim post habitum concilium traditus est Agnus in manus lanistarum impiorum, ut portaretur ad victimam,
Abbreviated transcription (Latin):
do illum suscitauit qͥdam inqͥt eugłista abiert̃ ad pharaseos e luat¬
rauert eis quȩ fecit iħe. Nec mora fuit post hoc colligendi concilu
M ex enim sic eugłista coniungit. Collegert̃ gͦ pontifices oe phari¬
sei concilium. Rursus non longum erat aut difficile tẽ iluo colli¬
& pharisei qui erant clerici uideoꝵ. si qͥ forte ab ͭ ipsis pcul abera
sollempnit̾ conuenerant. Continuata quoq duoꝵ sollempnitasoi¬
erũ .i. sabb̃i & neomenie: quȩ ut p̃dictum ẽ pͥdie fuerat agendo con¬
cilio frequentiores acq expeditiores reddid̾at. Nicħ gͥ repugnar
qͥn eodem sabb̃o euiꝰ in uesꝑa dominicȩ passionis annuã inchoam
horam eiusdem concilii luctum publicũ incipiat eccła. suo dño
per omĩa compatiens ut corpꝰ capiti. Item de eadem dniea¬
Ac gꝰ dnĩce passionis ut dictũ est cõmemoratione inchoataraes
digna spectacło ꝓcedit. P remissa namq ꝑ septem dominicas

Expanded text:
do illum suscitavit: « Quidam, inquit evangelista, abierunt ad Pharisaeos et narraverunt eis quae fecit Jesus . » Nec mora fuit post hoc colligendi concilii. Mox enim sic evangelista conjungit: « Collegerunt ergo pontifices et Pharisaei concilium. » Rursus non longum erat aut difficile tunc illud colliet Pharisaei, qui erant clerici Judaeorum, si qui forte ex ipsis procul aberant, solemniter convenerant. Continuata quoque duorum solemnitas dierum, id est Sabbati et neomeniae, quae, ut supra dictum est, pridie fuerat, agendo concilio frequentiores atque expeditiores reddiderat. Nihil igitur repugnat, quin eodem Sabbato cujus in vespera Dominicae passionis annuam inchoamus horam ejusdem concilii, luctum publicum incipiat Ecclesia suo Domino per omnia compatiens, ut corpus capiti. Hac ergo Dominicae passionis, ut dictum est, commemoratione inchoata, res digna spectaculo procedit. Praemissa namque per septem Dominicas
Abbreviated transcription (Latin):
spniał nabuchodonosor scił diaboł: & obscurati ocłi eoꝵ ne uide¬
ant. & dorsum eoꝵ semꝑ incuruat᷑. Bene itaq iheremias ꝓpha
ꝑ hos dies legitur. xͥ dñi passionem in suis pressuris designass.
futuramq abiectionẽ gentis uidaice. sub typo eiꝰ captiu̾itat
Nue t̃ẽ accidit lacͥmosis lam̃tationib deplorans.

Expanded text:
et obscurati sunt oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurvatur . Bene itaque Hieremias propheta per hos dies legitur, Christi Domini passionem in suis pressuris designans, futuramque abjectionem gentis Judaicae sub typo ejus captivitatis, quae tunc accidit, lacrymosis lamentationibus deplorans.
Abbreviated transcription (Latin):
aui uenienti iherosolymã cũ palmis & laudib obuiam ꝓcesse.
yseitaco autem lazaro. non longum erat ut hoc phar uei auoi¬
rent. Sethania enĩ ab iherosolymis cxu. tancũ stadiꝑs. b ũ anter¬

Expanded text:
illi venienti Hierosolymam cum palmis et laudibus obviam processit. illi venienti Hierosolymam cum palmis et laudibus obviam processit. Suscitato autem Lazaro, non longum erat ut hoc Pharisaei audirent. Bethania namque ab Hierosolymis quindecim tantum stadiis, id e
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ .xĩ. dies ẽ ab illa qua dñs crucifixꝰ ÷: ex his inqͣ quȩ dicta
st̃ datur intelligi qd̾ dñs ipso die neomenie latarum suscitaue¬
rit. Delectat ualde legitimꝰ hic regis nr̃i ꝓcessus: legitimꝰ & sc̃s
cont᷑ hostes qͥ dimicant adu̾sũ uos. si quando habe̾tis epulum
&e dies festos. ce kł. clangecis tubis suꝑ holoc austis oe pacificis
uictimis. ipse rex ñr exiturus ad bellum passionis cont dnabolum
prtncue mundi. ipse sũmus sacerdos nr̃ habitarꝰ epulum corpori
o sangunus sui. qd cũ tradet discipłis sius. desicdio moͥt ieesi sesti¬
pascha mandiicare nob̃eum anteͣ patiart habiturꝰ diem festum
excellentis miraculi: qͦ & hostes suos actonitos reodidrt: ꝙ spedue pi¬
or magis ac magis ad credendum animauit. Namq & hostes eiuis
turbati dicunt. si dimictimꝰ eum sic om̃s credent in eum. e ꝑleb̃
ad eredendum magis animata p̃cipue ꝓpt̃ hoc signum post modũ

Expanded text:
ecima dies est ab illa, qua Dominus crucifixus est. Ex his, inquam, quae dicta sunt, datur intelligi quod Dominus ipso die neomeniae Lazarum suscitaverit. Delectat valde legitimus hic Regis nostri processus, legitimus et sanctus contra hostes, qui dimicant adversum vos. Si quando habebitis epulum, et dies festos et Kalendas, clangetis tubis super holocaustis et pacificis Victimis . » Ipse rex noster exiturus ad bellum passionis, contra diabolum principem mundi, ipse summus sacerdos noster habiturus epulum corporis et sanguinis sui, quod cum traderet discipulis suis: « DesidPascha manducare vobiscum, antequam patiar . » Habiturus diem festum excellentis miraculi, quo et hostes suos attonitos reddidit, et corda piorum magis ac magis ad credendum animavit. Namque et hostes ejus turbati dicunt: « Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum , » et plebs ad credendum magis animata praecipue propter hoc signum, postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
id a die iudicii: in quo duob testam̃tis quasi duob cornib
inflexis. rebelles uerbi diuim dampnationis eterne sagitta fe¬
rientur. Lecto tandẽ eugło. consona seqͥtur offerenda. ꝑfice gres¬
spino iis diuitiis scłi suffocemur: aut humorẽ .i. pinguedinẽ
caritatis non habens bonũ semen arescat in nob̃. & sic non
ꝑficiantur gressus nr̃i. Mirificat namq miscđias suas deus.
dũ sem̃ miscditer iniectum custodit ut pupillam ocłi. ne com¬
pingatur a suffocantib spinis: ꝓtegit sub umbra alaꝵ suaꝵ
ne siccetur ardorib solis: eripit ab impio ne auferat uerbũ
de cordib nr̃is ut dicat bona t̾ra fructum afferens in pati¬
entia. ego autẽ cũ iusticia apparebo in conspectu tuo: & sic̃
in cõmunione canimꝰ. introibo ad altare dĩ. Sem̃ itaq dĩ t̃rã

Expanded text:
id est a die judicii, in quo duobus testamentis, quasi duobus cornibus id est a die judicii, in quo duobus testamentis, quasi duobus cornibus inflexis, rebelles Verbi divini damnationis aeternae sagitta ferientur. Lecto tandem Evangelio consona sequitur offerenda: Perfice gresspinosis divitiis saeculi suffocemur; aut humorem, id est pinguedinem charitatis non habens, bonum semen arescat in nobis, et sic non perficiantur gressus nostri. Mirificat misericordias suas, dum semen misericorditer injectum custodit ut pupillam oculi , ne compungatur a suffocantibus spinis, protegit sub umbra alarum suarum , ne siccetur ardoribus solis, eripit ab impio, ne auferat verbum de cordibus nostris; ut dicat bona terra fructum afferens in patientia: « Ego autem in justitia apparebo in conspectu tuo . » Et, sicut in communione cantamus, Introibo ad altare Dei . Se
Abbreviated transcription (Latin):
labores suos enumerat. & ꝑicula quib illũ affecer̃t hii qui dñi
sui fines inuaserant: nec arari ꝑmittebant. Gr̃ ad utramq partẽ
hominũ respicit. &e eoꝵ scił qui tamquã bona t̾ra semen uerbi ddĩ
suscipiens fructum iusticiȩ retulert̃. & eoꝵ qͥ rebellantes uniu̾se
t̃rȩ dominatori aratrũ eius confregert̃. bouesq innocuos iugula¬
uert̃. Bisseminato namq uerbo d̾i. factũ est qd̃ ait. sciant genteᷤ
cadunt in anteriori parte .i. in intellectualib: & quẽadmodũ
stipula disꝑgitur ante faciem uenti. sic disꝑierunt flante sp̃u
ire di. In tractu grãs agit sepedicto seminatori cõmota t̾ra ce
conturbata. id uniuersi peccatores: qͥ quando culturas suas ad¬
uertert dõ execrabiles. cõmoti st̃ ad penitentiam: & ꝑ signifi¬
cationem p̃dicationis incipientes timere. fugiunt a facie arcus

Expanded text:
labores suos enumerat et pericula, quibus illum affecerunt hi, qui Domini labores suos enumerat et pericula, quibus illum affecerunt hi, qui Domini sui fines invaserant, nec arari permittebant. Graduale ad utramque partem hominum respicit, et eorum scilicet, qui tanquam bona terra, semen Verbi Dei suscipientes, fructum justitiae retulerunt, et eorum qui rebellantes universae terrae Dominatori aratrum ejus confregerunt, bovesque innocuos jugulaverunt. Disseminato namque Verbo Dei factum est quod ait: « Sciant gentecadunt in anteriori parte, id est in intellectualibus; et, quemadmodum stipula dispergitur ante faciem venti, sic disperierunt flante spiritu irae Dei. In tractu gratias agit saepe dicto seminatori, commota terra et conturbata , id est universi peccatores, 44 qui quando culturas suas adverterunt esse Deo exsecrabiles, commoti sunt ad poenitentiam, et per significationem praedicationis incipientes timere, fugiunt a facie arcus,
Abbreviated transcription (Latin):
nu dĩ patris quiescit: conclamat chorus. Exurge quare obdorinis¬
suum seminando hoc effecturus erat: ut facies eius quã ꝓpter pecca¬
tũ auerterat. id÷ noticia eiꝰ humano generi rursus elucesceret. Ig¬
norantia namq di terrȩ nr̃e sterilitas fuit. Seminator gͥ sapientie
cȩlestis. qr suũ ad opus ut dictum ẽ exiens. & aratores suos idy scõs a¬
postolos conducens. maxime beatũ paulũ. qͥ plus om̃ib illis labora¬
uit oꝑarium utilem habuit. quẽ ad gentes misit: ꝙ acuto uomere
linguȩ suͬȩ corda dura ꝓscindens. fidei & morum copiosũ semen
infudit. ingressus sacerdos statim in colł ds̃ qͥ conspicis. celerẽ eiꝰdẽ
doctoris gentium memoriam p̃mittit: ut stationẽ conuenient̃ ascͥp¬
tam. exp̃ssa qͦ ꝓprietas manifestius cõmendet. Ampliꝰ autem ad ħ
sequens epła ꝑtinet: qr idem fortissimꝰ cęlestis agricolȩ oꝑariꝰ ueroᷤ

Expanded text:
nu Dei Patris quiescit, conclamat chorus: Exsurge, quare obdormisnu Dei Patris quiescit, conclamat chorus: Exsurge, quare obdormissuum seminando hoc effecturus erat, ut facies ejus, quam propter peccatum averterat, id est, notitia ejus humano generi rursus illucesceret. Ignorantia namque Dei, terrae nostrae sterilitas fuit. Seminator igitur sapientiae coelestis, quia suum ad opus ut dictum est, exiens, et aratores suos, id est, sanctos apostolos conducens, maxime beatum Paulum, qui plus omnibus illis laboravit, operarium utilem habuit, quem ad gentes misit, et acuto vomere linguae ejus corda dura proscindens, fidei et morum copiosum semen infudit . Ingressus sacerdos statim in collecta: Deus, qui conspicis, celebrem ejusdem doctoris gentium memoriam praemittit , ut stationem convenienter ascriptam egressa quoque proprietas manifestius commendet. Amplius autem ad hoc sequens Epistola pertinet, qua idem fortissimus coelestis agricolae operarius veros
Abbreviated transcription (Latin):
plinam. Acuero loquutus cum noe dicens. qr ecce ego statuã pac¬
tum meum uob̾cũ. & iterata benedictione. suꝑductam incipieis
abolere maledictionẽ. paulatim puericiam mundi suo magisterio
subicit. dans p̃cepta quedam. primo noe. deinde abraham: & in ilł
priorib inicians iusticiam fidei. ꝑfecit autẽ hec in plenitudine
gr̃ȩ. dũ exiit in hunc mundũ formã serui suscipiens ꝑ seipsũ in po
płm iudeoꝵ: & ꝑ scõs apłos in omĩb gentib seminare semen suum.
Hac gͥ dnĩca. legitur hoc eugłm. exiit qui seminat seminare sem̃ suũ.
agiturq statio ad scm̃ paulum: digna sane & euidenti causa. qr dux
u̾bi p̃cipuus. & uere seminator uerboꝵ ipse ẽ. ꝑ quẽ om̃s gentes cog¬
nouerunt grãm di. Antequã gͦ sacerdos introeat. uelut anteqͣ semi¬
nator ille ad opus suum exeat. dum adhuc in accubitu suo ẽ. & in si¬

Expanded text:
plinam. At vero locutus cum Noe, dicens: « Quia ecce ego statuam pacplinam. At vero locutus cum Noe, dicens: « Quia ecce ego statuam pactum meum vobiscum , » et iterata benedictione, superductam incipiens abolere maledictionem, paulatim pueritiam mundi suo magisterio subjicit, dans praecepta quaedam, primum Noe, deinde Abraham, et in illis primoribus initians justitiam fidei. Perfecit autem haec in plenitudine gratiae, dum exiit in hunc mundum formam servi accipiens , per seipsum in poper sanctos apostolos in omnibus gentibus seminare semen suum. Hac igitur Dominica legitur hoc evangelium: Exiit qui seminat seminare semen suum ; agiturque statio ad sanctum Paulum, digna sane et evidenti causa, quia dux verbi praecipuus, et vere seminator verborum ipse est, per quem omnes gentes cognoverunt gratiam Dei. Antequam ergo sacerdos introeat, velut antequam seminator ille ad opus suum exeat , dum adhuc in accubitu suo est, et in si
Abbreviated transcription (Latin):
scđm primã etatem mundi: uox inquã hominis spoliati gła uultꝰ
d̃ĩ. & parietẽ inimicitiaꝵ. quo int̾iecto ueri solis faciem humana
animaꝵ specularia ꝑdid̾ant. dissoui ac dirui postulantis.
actenꝰ a die natiuitatis dnĩce de nouo testam̃to erant quecũq le¬
sc̃e nouitatis paulus cum ueteri lege nouã conferens grãm. legem fac¬
toꝵ depͥmebat. & legem fidei cum palma iusticie subleuabat. Ac nẽ
ui ta rationẽ supͣ memoratam. antiqua repetitur hystoria. qua uece¬
ris uiȩ narrantur miserie: quas in officio p̃scripto scã deplorat eccła.
sedẽ etatis respicit quo primũ exiit qͥ seminat seminare sem̃
suum. quo pͥmũ reconciliationẽ mundi p̃parare incipiens. locutꝰ ẽ¬
ad noe: & eccłam iam infantiles annos egressam. pͥmis p̃ceptoꝵ suoꝵ
elem̃tis imbuere cepit. Nam ex quo de tranquillo & quieto paradysi
utero eiecta in hanc nata est miseriam. quã eius natiuitatem beatꝰ

Expanded text:
aetatem mundi; vox, inquam, hominis spoliati gloria vultus Dei, et parietem inimicitiarum , quo interjecto, veri solis faciem humanarum animarum specularia perdiderant, dissolvi ac dirui postulantis. Hactenus a die nativitatis Dominicae de Novo Testamento erant, quaecunque lesanctae novitatis Paulus, cum veteri lege novam conferens gratiam, legem factorum deprimebat, et legem fidei cum palma justitiae sublevabat , At nunc juxta rationem super memoratam, antiqua repetitur historia, qua veteris vitae narrantur miseriae, quas in officio praescripto sancta deplorat Ecclesindae aetatis respicit, quo primum exiit, qui seminat seminare semen suum, quo primum reconciliationem mundi praeparare incipiens locutus est Noe, et Ecclesiam jam infantiles annos egressam, primis praeceptorum suorum clementis imbuere coepit. Nam ex quo de tranquillo et quieto paradisi utero ejecta, in hanc nata est miseriam, quam ejus nativitatem beatus
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ ds̃. lux uera d̃s qͥ illuminat omẽm hominẽ uenientẽ
in hc̃ mundũ. descendit ꝑ nubẽ carnis: descend̾ suꝑ t̾renã con¬
u̾sationẽ nrãm. Hec omĩa ꝑ se satis elucent: qd predicto euglo
capiti suo consonent. Unũ est qd quesitu dignũ ẽ. scił offeren
nidicis regisq uictoriosi p̃dicat᷑: maxime in eo u̾su. tu humili¬
asti sic̃ uulneratũ suꝑbũ. Nam arbitram totũ hoc officium
ad solã noctẽ illã respice qua dñs natus ẽ. S in illa nocte
to maxime uersu illa fortitudo laudat᷑ qua scđm illud ꝓpħi¬

Expanded text:
tem in hunc mundum, descendit per nubem carnis, descendit super terrenam conversationem nostram. Haec omnia per se satis elucent, quod praedicto Evangelio capiti suo consonent. Unum est quod quaesitu dignum est, scilicet offerendi et metuendi judicis regisque victoriosi praedicatur, maxime in eo versu. « Tu humiliasti sicut vulneratum superbum . » Nam arbitraremur totum hoc officium ad solam noctem illam respicere, qua Dominus natus est. Sed in illa nocte to maxime versu, illa fortitude laudatur, qua secundum illud propheti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedenti uesꝑa dñice huiꝰ. annua dñice passionis celebritas
inchoatur. Cur autem tot dies ante illum diem qͦ crucifixus ẽ dñs
incipiatur. ex eugłio ioħis animaduertere possumꝰ. Ait enĩ. Colle¬
gert̃ pontifices & pharisei concilium adu̾sus iħm: & dicebant. Qͥd
facimus qr hic homo multa signa facit: ꝙ cum ꝓpħasset unꝰ ex ip¬
sis cayphas nomine qͥ erat pontifex anni illiꝰ. qd̃ expediret unum
hominẽ mori ꝓ gente. & non tantum ꝓ gente. s ut filios dĩ qui
erant disꝑsi congregaret in unum: sequutꝰ ad iungit eugłista.¬

Expanded text:
Praecedenti vespera Dominicae hujus, annua Dominicae passionis celebritas inchoatur. Cur autem tot dies ante illum diem, quo crucifixus est Dominus, incipiatur, ex Evangelio Joannis animadvertere possumus. Ait enim: « Collegerunt pontifices et Pharisaei concilium adversus Jesum, et dicebant: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? » Et cum prophetasset unus ex ipsis Caiphas nomine, qui erat pontifex anni illius, quod expediret unum hominem mori « pro gente et non tantum pro gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum
Abbreviated transcription (Latin):
glorificauit te. uideł iuxta hoc qͦuod de illo dicis. & testimonium
phibet de me qͥ misit me pat̾. Iccirco namiq gentes ad filium cre
dendo currt̃ quas nesciebat. qr ipsum filium patremq d̃m. qui
duo cestes st̃: qi due ꝑsone s non duo dii st̃: fideles &e idoneos cõp¬
bant quoꝵ testimonia recipiant. ex dictis & ex factis utriꝰq certũ
tenentes. qd̾ ipse filiꝰ ad ipsoꝵ salutẽ a patre missus sit. S & in ẽo
qd̾ ait in eugłice pͥncipio lectionis. ego sum lux mundi & ceta.
ꝙ in eo qd̾ in ꝓpħice lectionis exoedio p̃dictum ẽ. om̃s sitientes
uenite ad aquas. & cet̾: summa utriꝰq lectionis consonantia ẽ. Nã
&e illa lux inebriat. & hec aqua sapientie potatos illuminat.
testante psalmista. Qͥ cũ dixisset. qm̃ apud te ẽ fons uite. ꝓtinꝰ
subiunxit: & ĩ lumine tuo uidebimꝰ lum̃. Una eademq sapien¬

Expanded text:
o dicis: Et testimonium perhibet de me, qui misit me Pater. Idcirco namque gentes credendo ad Filium currunt, quas nesciebat, quia ipsum Filium Patremque Deum, qui duo testes sunt, quia duae personae, sed non duo dii sunt, fideles et idoneos comprobant, quorum testimonia recipiant, ex dictis et ex factis utriusque, certum tenentes quod ipse Filius ad ipsorum salutem a Patre missus sit Sed et in eo, quod ait in Evangelicae principio lectionis: Ego sum lux mundi , etc.; et in eo quod in propheticae lectionis exordio praedictum est: Omnes sitientes, venite ad aquas , etc., summa utriusque consonantia est. Nam et illa lux inebriat, et haec aqua sapientiae potatos illuminat, testante Psalmista, qui cum dixisset: « Quoniam apud te est fons vitae , » protinus subjunxit: « Et in lumine tuo videbimus lumen