comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habuit & simonimnagus accus a płorumtestessunt. Illeliber canonicus omnia nnoin ecdesia
rectandus anniuersaria sollemnitate postpassionem dñ in ostis illum librum recitari
ubi scriptum ẽ. quomod o conuersussitapostolus expersecutore pracedicator factus :
credidise insamaria perpracedicationem philippi Intellegitur autem siue unus ex
apostolis siue exdia conis quia septem dia conos ibilegimus ordinatos in terquos est &iã
xomen philippi. Perphilippiergo prxedicationem crediderunt samaritas
Samaria coepit abundare fidelibus Ibientsi moniste magus permagicas factiones
suas dementa uenat populum ut eum ustinemdĩ putarent. Commotus tamen signis
lant aphilippo & iamipse crediit. sed quomodo crediderit posteriora
sed coruus quia ea quae sunt quaere
Vidit pe

Expanded text:
habuit et Simon magus: Actus Apostolorum testes sunt, ille liber canonicus omni anno in Ecclesia recitandus. Anniversaria solemnitate post passionem Domini nostis illum librum recitari, ubi scriptum est quomodo conversus sit Apostolus, et ex persecutore praedicator factus : credidisse in Samaria per praediapostolis, sive ex diaconis, quia septem diaconos ibi legimus ordinatos, inter quos est etiam nomen Philippi . Per Philippi ergo praedicationem crediderunt Samaritae; Samaria coepit abundare fidelibus. Ibi erat Simon iste Magus. Per magicas factiones suas dementaverat populum, ut eum virtutem Dei putarent. Commotus tamen signis quae fiebant a Philippo, etiam ipse credidit. Sed quomodo crediderit, posteriorased corvus, quia ea quae sua sunt quavidit pe
Abbreviated transcription (Latin):
interduo decimnathanahel ẽ : cuitantum testimonium perhibuit filiusdi dicens : Ecctuere
is rabelita in quodolusnonẽ : quaeritur caus a quantumdñ sintimat probabiliter lpueni¬
mus Intellegere enundebemus i psumnathanahelem eruditum fuisse & peritum legis
propterea illum noluit dñ sinter discipulos ponere : quia idiotas elegit unde confunder&
mundum. Audia postolum dicente mista Vid &e eniminquituo cationem uestrocm fis
mundi elegitds̃ ut confundat fostia: & ig iobilia mundi & contemptꝰ bilia elegitds.
& ea quae non sunt tamquam quae sint ut quae sunt euacuentur: sidoctus elegitur
fostasse ide o sedicer& eleccum: quiad octrina eius meruiteligi. Dñs noster ilis xp̃s
uolens superborum fuangere ceruices. Non qua esiuit percmetorempis catorem
sed depiscatore lucntus ẽ imperatorero. Magnus cyprianus orctor
quod non facile aliiscribae & pharisa e inouerant. Iste ergodoctii.
anatar&h filium ioseph: Illequiopae scripties nouerat audito nomine a nauareb

Expanded text:
inter duodecim Nathanael est, cui tantum testimonium perhibuit Filius Dei, dicens, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Quaeritur causa? quantum Dominus intimat, probabiliter invenimus. Intelligere enim debemus ipsum Nathanaelem eruditum et peritum Legis fuisse: propterea noluit illum Dominus inter discipulos ponere; quia idiotas elegit, unde confunderet mundum. Audi Apostolum dicentem ista: « Videte enim, inquit, vocationem vestram, fratres, ignobilia mundi et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur » . Si doctus eligeretur, fortasse ideo se diceret electum, quia doctrina ejus meruit eligi. Dominus noster Jesus Christus volens superborum frangere cervices, non quaesivit per oratorem piscatorem; sed de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator,quod non facile alii Scribae et Pharisaei noverant: iste ergo doctissa Nazareth, filium Joseph; ille qui optime Scripturas noverat, audito nomine Nazare
Abbreviated transcription (Latin):
secernit amultis: & plus a dillum pestin& quod xp̃ianius quam quod homo
am quo dxpianus renouatur adimaginem dĩa quo homofastus est ad imagir
quod autem homo poss& & malus poss& & paganus poss& & idolatur
tulioo persequeris inxp̃ianoquod melius hab& Hoce nimillis auferre
undeuiuit Viuitenim temporaeliter secundum spmurtao qui corpus
animatur Viuit autem a da cernitatem secundum baptis mum quem
accopit a dño Hoc illiuis tollere quodi eꝑit a dño Hocilluus tolis par

Expanded text:
secernitur a multis; et plus ad illum pertinet quod christianus, quam quod homo. Nam quod christianus, renovatur ad imaginem Dei, a quo homo factus est ad imaginem Dei, : quod autem homo, posset et malus, posset et paganus, posset et idololatra. Hoc tu persequeris in christiano, quod melius habet: hoc enim illi vis auferre unde vivit. Vivit enim temporaliter secundum spiritum vitae, quo corpus animatur; vivit autem ad aeternitatem secundum Baptisma quod accepit a Domino: hoc illi vis tollere, quod accepit a Domino; hoc illi vis tollere
Abbreviated transcription (Latin):
quaediluuionatabat. &baptismo abluebatur non mergebatur : Cumergo essauio
emis saat tlit nrmum oliuae sed nonsol folia habebat habebat ee fruetum Itaq
hocaptandum fra dribusnris quiforis baptirantur uthabeant fruotum sndenillosine
columnbaseris nisiadantin reduxerit frudtusautem ẽ. totus caritas sine a uamulibe
honros quic quidaliud habuerit & hocubetrime ab apostolodictum comine memaumtus
ertensuen uida autenuni ersi linguis bominum lo quar eange loruincanlanemantm
non hantam fastussuimutae iaemcietumn soniuisi &ecimbaluntinmers  silee¬

Expanded text:
quae diluvio natabat, et baptismo abluebatur, non mergebatur. Cum ergo esset quae diluvio natabat, et baptismo abluebatur, non mergebatur. Cum ergo esset emissa, attulit ramum olivae: sed non sola folia habebat, habebat et fructum . Itaque hoc optandum est fratribus nostris qui foris baptizantur, ut habeant fructum: non illos sinet columba foris, nisi ad arcam reduxerit. Fructus autem est totus charitas, sine qua nihil est homo, quidquid aliud habuerit. Et hoc uberrime ab Apostolo dictum commemoravimus et recensuimus. Ait enim: « Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
& pauperclamat ad dmin hocsđo. Voxenim ẽ ut saepius iudistis & meminisse deb&is. non
unius hominis. & tamenunius hominis: non unius quia fideles multi multa grana interpaleas
gementia diffusa toto orb& einarumi unius autem quia membro xp̃iomnes acperhocunum
pus Isteergo populus inopis & pauper non nouit gaudere desaeculo. & dolor e
intusẽ & gauidium eiu sintus ẽ : ubi n onuid& nisiille qui exaudit gementem. & coronat
sperantem : La&itia sie culuanitas cumm agna expectatione speractur ut ueniat.
& non potest tenoricumueneriu : Isteenimdies quila &us ẽ perditis hodie inistaciuitate
era sutq nonerit : Neci demipsicirs hoc erunt quod hodie sunt : & traenscuntomnia :¬
& cuolant omnia & sicut fumus uanescunt : & uae. quiamanttalia: Omnisenim anima
quodamat: Omniscaro faenum & omnis honor carnis quasi flos faeni:
inuenit columba adartamadtulit : sicut ineministis columba memissam a noe deuita

Expanded text:
 pauper clamat ad Deum in hoc saeculo . Vox enim est, ut saepius audistis, et meminisse debetis, non unius hominis, et tamen unius hominis: non unius, quia fideles multi; multa grana inter paleas gementia, diffusa toto orbe terrarum: unius autem, quia membra Christi omnes; ac per hoc unum corpus. Iste ergo populus inops et pauper, non novit gaudere de saeculo: et dolor ejus intus est, et gaudium ejus intus est, ubi non videt nisi ille qui exaudit gementem, et coronat sperantem. Laetitia saeculi, vanitas. Cum magna exspectatione speratur ut veniat, et non potest teneri cum venerit. Iste enim dies qui laetus est perditis hodie in ista civitate, cras utique non erit: nec iidem ipsi cras hoc erunt quod hodie sunt. Et transeunt omnia, et evolant omnia, et sicut fumus vanescunt: et vae qui amant talia! Omnis enim anima sequitur quod amat. Omnis caro fenum, et omnis honor carnis quasi flos feni; finvenit columba, ad arcam attulit: sicut meministis columbam emissam a Noe de arca,
Abbreviated transcription (Latin):
& plenitudoeius pauperes &diutes des̃ deunolimo fetit. Et puuperes &duites una
tente sulipostat. Iurcamen hum a nodicit Haecuillamea ẽ amec domuimea hus
seruusincus ẽ. Iure ergohumano iure imperatorum quare. quia ipsa iura humana
perumpenetores & regessaeculidĩ distribuit generihumano: Culas legamus leges
mperactorum & secundumipsas agamusdeuillis. Siiurehumanouutos posuideoos siden
recitemus lege s impenitorum: Vide amus si uoluerunt aliquid abheresios posider
sed quidmihi est im perator socundumiusi psius posndestentem Aut tolle iunri mse¬
na torumi a quis anda dicere inea ẽ. illauilla: autimeusẽ. iste seruus. Autdomu
enimleges manifeste ubi proreceperunt impenaetores ete dur
Dixisti
quiduliu & regi  ili ete possessianestuas quitsa iumb

Expanded text:
tudo eius. Pauperes et divites Deus de uno limo fecit, et pauperes et divites una terra subportat. Iure tamen humano dicitur: Hęc villa mea est, hęc domus mea, hic servus meus est. Iure ergo humano, iure imperatorum. Quare? Quia ipsa iura humana per imperatores et reges seculi Deus distribuit generi humano. Vultis, legamus leges imperatorum et secundum ipsas agamus de villis? Si iure humano vultis possidere, recitemus leges imperatorum. Videamus, si voluerunt aliquid ab hereticis possideri. Sed quid mihi est imperator? Secundum ius ipsius possides terram. Aut tolle iura imperatorum et quis audet dicere: mea est illa villa, aut meus est iste servus, aut domus ere? Leguntur enim leges manifestae, ubi praeceperunt imperatores, eos qui Dixisti, Quid mihi et regi? noli dicere possessiones tuas; quia ad ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tribilia quae erent in arca in quabaptitata sunt ligna forismissa .ẽ. columb
& primo non inuenitrequiem pedibussuis : redutad arcam. plenaenim erant aquis
omnia & maluit redire quam rebaptizari. Coruus autemille emissus ẽ antequam
siccar& aqua rebaptitatus redire noluit mostuus est in his aquis. Auestat ds̃ corui
illius mostem. Namquare non ẽ reuersus nisiquia aquis interceptus ẽ
uero columba non inueniens requiem pedibussuis. cumeiundiq: clamar& aqua ueni
uenihictinguere quomodo clamant istiher&ici. uenihichabes : Non inueniens
uiem pedibussuis. reuersa ẽ. ad aram: & misit illam noe Iterum sicutuos
mitat arca ut loquamini illis .: & quid fecit postea columba. quiaerant ligna foris
baptirata : repostauit ad aram irmum deoliua: racmus ille & folia & fructum
habebat: Non sint inte sola uerba non sint inte sola folia sitf

Expanded text:
tribilia quae erant in arca, in qua baptizata sunt ligna foris. Missa est columba, et primo non invenit requiem pedibus suis: rediit ad arcam; plena enim erant aquis omnia, et maluit redire quam rebaptizari. Corvus autem ille emissus est antequam siccaret aqua: rebaptizatus redire noluit; mortuus est in his aquis. Avertat Deus corvi illius mortem. Nam quare non est reversus, nisi quia aquis interceptus est? At vero columba non inveniens requiem pedibus suis, cum ei undique clamaret aqua, Veni, veni, hic tingere; quomodo clamant isti haeretici, Veni, veni, hic habes: non inveniens illa requiem pedibus suis, reversa est ad arcam. Et misit illam Noe iterum, sicut vos mittit arca, ut loquamini illis: et quid fecit postea columba? Quia erant ligna foris baptizata, reportavit ad arcam ramum de oliva. Ramus ille et folia et fructum habebat : non sint in te sola verba, non sint in te sola folia; sit
Abbreviated transcription (Latin):
& omnem fidem itaut imuntes traensferam. caritatem autem non habeamnihilsum
quod sequitur Iactant se enim aliquando qui faciunt elemosinas multas: dant pau¬
peribus quia patiuntur molestias. sed prodonato non prox̃p̃o. Videquom
aris. Namsi prodonato pateris prosuperbo pateris non es incolumba. si prodo¬
nato pateris non erat ille amicussponsi: Nam sigloriams ponsiquaerer& non suam.
uide amicum sponsi dicentem. Hic ẽ quibaptitat. illenon erat amicussponsi proquo
pateris non habes uestem nuptialem &n ad conuiuium uenisti foras hahesmita
aimo quia foras missus es Ide omiseres. Pedialiquando &noligloriari. Audiquid
am cum persecutor desit seipsos pracecipitart ueniergo
tem sed nos habemus mastrres quos mastrres nonsun columbae

Expanded text:
ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. quod sequitur: jactant se enim aliquando, quia eleemosynas multas faciunt, dant pauperibus; quia patiuntur molestias: sed pro Donato non pro Christo. Vide quomodo patiaris: nam si pro Donato pateris, pro superbo pateris; non es in columba, si pro Donato pateris. Non erat ille amicus sponsi: nam Vide amicum sponsi dicentem, Hic est qui baptizat. Ille non erat amicus sponsi, pro quo pateris. Non habes vestem nuptialem; et si ad convivium venisti, foras habes mitti ; imo quia foras missus es, ideo miser es: redi aliquando, et noli gloriari. Audi quid nam cum persecutor desit, seipsos praecipitant. Veni ergo, ut habeas charitatem. Sed nos habemus martyres. Quos martyres? Non sunt columbae
Abbreviated transcription (Latin):
obtulerunt amarum potum: gustauit & respuit: si c&uos audite & abicite
quidenim dicunt uideamus. Ecceinquittues columba Ocatholica tibidicã
e ÷ una ẽ columbamea una ẽ matrisuae : tibicestedictum ẽ.: Expecta pol
meinterrogare : simihidictum ẽ proba primo ⁊ simihidietum E cito uolo
audire : Ptquit tibidictum ẽ: responde uoce õcatholicemihi Ho cautem
fnetres quod oremeo solius sonuit : sonuit ut arbitror & decordibus ue fane
&omnes pariter diximus ecdesiae catholicae dietum ẽ : una est colum bamea
unae matrisuue : prr&er ipsam columbam in quitbaptismus pon estnum gor
pra&ler ipsam columbam sumbaptitatus: ergo non habeo Sibaptismum non

Expanded text:
obtulerunt amarum potum; gustavit, et respuit : sic et vos, audite, et abjicite. Quid enim dicunt? videamus. Ecce, inquit, tu es columba, o Catholica, tibi dictum est, Una est columba mea, una est matri suae: tibi certe dictum est. Exspecta, noli me interrogare: si mihi dictum est, proba primum; si mihi dictum est, cito volo audire. Inquit, Tibi dictum est. Respondeo voce Catholicae, Mihi. Hoc autem, fratres, quod ore meo solius sonuit, sonuit, ut arbitror, et de cordibus vestris, et omnes pariter diximus, Ecclesiae catholicae dictum est, Una est columba mea, una est matri suae. Praeter ipsam columbam, inquit, Baptismus non est; ego praeter ipsam columbam sum baptizatus; ergo non habeo Baptismum: si Baptismum non
Abbreviated transcription (Latin):
qua crebat gloriamsuam sed testimonium perhibebatueritati : Num quid uoluit
apudse remanere discipulos ut non sequerentur dñm: magis ipse ostendi

Expanded text:
quaerebat gloriam suam, sed testimonium perhibebat veritati: numquid voluit quaerebat gloriam suam, sed testimonium perhibebat veritati: numquid voluit apud se remanere discipulos suos, ut non sequerentur. Dominum? Magis ipse ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ueducunt perlegatura s perproce cantationes permachin amenta inimici
uldunt mellis aliquid ut perid quod dulce. ẽ : lateit quoda marum ẽ
Murus ẽ a
Quammulti enimcum remediis mostu sunt & quam inultis ineremedus uixerunt : Qua
exut anima addm̃ perdidit signum xp̃i: Accepit signum diabols ⁊ an fostedio
Non perdidi signum xp̃ra Ergosignum xp̃icum signodiaboli habuisti: Nonuult
xp̃s communionem solus uult possidere quodemit Tantiemita isolus possideat
Tufacis ei consostem diabolum. cuiteperpeccatum uendidera s : Va eduplici corde : quiin
corde suo pastem facuntdo & pastem faciunt diabolo. Iratusđs quia fitibi pars
diabolo discedit & totum diabolus possidebit: Nonfrustraltaq apostolus dicit
Neq decis locumdiabolo : Cognoscamus ergo agnum fiaetres. cognoscamus presiumo
nostrum. Ecceduo dediscipulis iohannis quiatalis erat lohannef amicus sponsi : pon

Expanded text:
mei, ut illi ipsi qui seducunt per ligaturas, per praecantationes, per machinamenta inimici,mei, ut illi ipsi qui seducunt per ligaturas, per praecantationes, per machinamenta inimici,s, ut dent venenum, addunt mellis aliquid, ut per id quod dulce est, lateat quod amarum estMurus est aquam multi enim cum remediis mortui sunt? et quam multi sine remediis vixerunt? qua fronte exiit anima ad Deum? Perdidit signum Christi, accepit signum diaboli. An forte dicat: Non perdidi signum Christi? Ergo signum Christi cum signo diaboli habuisti. Non vult Christus communionem, sed solus vult possidere quod emit. Tanti emit ut solus possideat: tu facis ei consortem diabolum, cui te per peccatum vendideras. Vae duplici corde ! qui in corde suo partem faciunt Deo, partem faciunt diabolo. Iratus Deus, quia fit ibi pars diabolo, discedit, et totum diabolus possidebit. Non frustra itaque Apostolus dicit: Neque detis locum diabolo . Cognoscamus ergo Agnum, fratres, cognoscamus pretium nostrum.
Abbreviated transcription (Latin):
temnpis ut muerer &ur dns: uenitignus : Qualisagnus quem lupitinent. Qualis agus e
quleo nemoccisus ocadit: Dictus ẽ enimdiabolus leo cirauiens & rugiens quaerens
quem de uor&: sanguineagniustus ẽ. leo.: Eccespetacula x p̃ia norum & quod est
amplius illioculis carnis uident uanitatem̃ : nos cordis oculis ueritatem peputeus
fuatres quod si nespectaculis nos dimisit dñs ds noster: Namsinulla sunt speticulacur
hodie conuenistis. Ecar quod diximus udistis & exclamastis. non exla mar&is nisundissecis
dedentibiis leo nam membra xp̃i & adiunsta corporixp̃i. Ergo nescioquidsimile łinita¬
tus ẽ quidam sp̃s ut sanguine simulacrum suum emi uell& quia nouerat preciososanguiñ
quandocumq redimendum essa genus humanum. finguntenimspiritus maliumbras
noris sibim &ipsis ut sic decipiant eos qui sequuntur xp̃m: usq: ad eo fratres

Expanded text:
tempus ut misereretur Deus, venit Agnus. Qualis Agnus quem lupi timent? qualis Agnus est qui leonem occisus occidit? Dictus est enim diabolus leo circumiens et rugiens, quaerens quem devoret : sanguine Agni victus est leo. Ecce spectacula Christianorum. Et quod est amplius, illi oculis carnis vident vanitatem, nos cordis oculis veritatem. Ne putetis, fratres, quod sine spectaculis nos dimisit Dominus Deus noster: nam si nulla sunt spectacula, cur hodie convenistis? Ecce quod diximus, vidistis, et exclamastis: non exclamaretis, nisi vidissetis. de dentibus leonum membra Christi, et adjuncta corpori Christi. Ergo nescio quid simile imitatus est quidam spiritus, ut sanguine simulacrum suum emi vellet, quia noverat pretioso sanguine quandocumque redimendum esse genus humanum. Fingunt enim spiritus mali umbras quasdam honoris sibimetipsis, ut sic decipiant eos qui sequuntur Christum. Usque adeo, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
grotar& : qui noctu surgit ad fodiendum pari&em alienum: quan to melius si feb¬
bus astar&ur : In nocentius ae grotar&. scelera tesanus est. Nouit ergods̃ quid nobis
incorpore : ipsum de p̃cemur : rogauitillum a postolus paulus ut auferr& stimulum
carnis: & noluitauferre. Numquid pesturbatus ẽ numquid contristatus dixit se
desestum : magisse dixit non desestum qui a non ablatum ẽ quod uolebat auferri:
ut illa in firmitassanar&ur. hoc eniminuenit inuoce mediq: sufficit tbi gractia mea
namuistus in infirmitate perficitur. unde ergosois quod nonuuletes anare ds ad hus
tibi expedit flagellari undescis quamputre ẽ quod secat medicus agens ferrum pero
putria nonne nouit modum quid fatiat quousq faciat. Numquidululatus eiusq
catur. r& rachit manus medici afuificiose secantis: Illedamat: ille secat
non audit clamantem an potius misericors quiuulnus persequitur ir

Expanded text:
grotaret? Qui noctu surgit ad fodiendum parietem alienum, quanto illi melius si febgrotaret? Qui noctu surgit ad fodiendum parietem alienum, quanto illi melius si febribus jactaretur? Innocentius aegrotaret, scelerate sanus est. Novit ergo Deus quid nobis in corpore, ipsum deprecemur. Rogavit eum Paulus apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum? Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde ergo scis quod non vult te sanare Deus? Adhuc tibi expedit flagellari. Unde scis quam putre est quod secat medicus, agens ferrum per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululatus ejus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secatnon audit clamantem, an potius misericors qui vulnus persequitur ut
Abbreviated transcription (Latin):
a dudiuit rabbi quod interpu&aturmagister : sidecimahor rabbid ñs audiuit: & d eo
punerus adlegempestin& : Magister legisnonẽ nisidator legis nemodicat: quia
&alius de diclegem alius do e& legem : Ipseillam doc& quiilla mdedit : Ipse ẽ magister
legisiuae &doc& illam: & miseri cordiaẽ in lingua ipsius. Id e omiseri corditer doc& legem
sicut dictum ẽ de sapientia : lege mautem & miseri cordiamin lingua postat : Nolitimere
ueim plerelegem non possis fuge admiseri cordiam: si multum ẽ adte legẽ implere utere
pastoillo utere crrografo uterepracecibus quastibi constituit & posuitiuris peritus caelestis
quienim habent causam &uolunt supplicare imperoctori. quaerunt aliquem scola fticum
iuris perituma quo sibi p̃ces componantur : Ne foste sialiter p&ierint quamo post& non solũ
acun ubeom poxieris reus enis Contremescis imperatorẽ
reficiorescripti: sed nee rescriptũ

Expanded text:
a audivit, Rabbi, quod interpretatur Magister. Si decima hora Rabbi Dominus audivit, et decimus numerus ad legem pertinet; magister legis non est nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit legem, et alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere chirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oportet, non soluum legem petieris, reus eris. Contremiscis imperatorem neficio rescripti; sed nec rescriptu
Abbreviated transcription (Latin):
& omnibus natum & sinolint conuincuntur quia &ibi quandodant mali nonpostillos
baptitatur & hic quandodantmali non postillos bapatatur. Columba
uonbaptitat post coruum. coruus qua re uult baptitare postcolu
propniam quandam potestatem in dño adbaptitandum quia perhanc
propriam potestatem sicut dixipax ecdesiae firmata ẽ & potest
Snuthabeat aliquis baptismum prac&er columbam ut prosit ei baptismus
mo
a securum me facit. qui inihiergo

Expanded text:
 omnibus notum, et si nolint convincuntur: quia et ibi quando dant mali, non post illos baptizatur; et hic quando dant mali, non post illos baptizatur. Columba non baptizat post corvum: corvus quare vult baptizare post colupropriam quamdam potestatem in Domino ad baptizandum? Quia per hanc propriam potestatem, sicut dixi, pax Ecclesiae firmata est. Et potest fieri ut habeat aliquis Baptismum praeter columbam: ut prosit ei Baptismus m, a securum me facit: quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Ipseuos baptitabit in spũsco &igni. Iam& bocnouerat. Quider gopet coliba
didicit Nemendax postea inueniatur quod a uestat a nobis ds̃ opinari
Nisi quandam propri&a teminx põtalem futuram ut quamuis multiminifen
baptitaturi eent siue iusti siuemiusti non tribuer&ur sc̃itas baptis mipisi illi
rat iudas baptir & hic est quibaptirat Namsi prodiuersitate mertorũ
baptismus scs est quia diuersa sunt ierita. diuersaeruntbap
Et tanto quis que aliquid melius putatur accipera quar

Expanded text:
in Spiritu sancto et igni : jam et hoc noverat. Quid ergo per columbam didicit, ne mendax postea inveniatur quod avertat a nobis Deus opinari; nisi quamdam proprietatem in Christo talem futuram, ut quamvis multi ministri baptizaturi essent, sive justi, sive injusti, non tribueretur sanctitas Baptismi, nisi illi tizat; Judas baptizet, hic est qui baptizat. 8. Nam si pro diversitate meritorum Baptisma sanctum est, quia diversa sunt merita, diversa erunt baptismata; et tanto quisque aliquid melius putatur accipere, quan
Abbreviated transcription (Latin):
superp&ium : siaudit & non facie superharenam: Quidergõ illi quinon audiunt securisunt :
securos eosdicit qui anihila edificant : Nudi sunt subpluuia anteuentos. ante flumina: o¬
cimuenerin tista ante illos tollunt quam domos deiciante. Ergo una ẽ securitas &aedi¬
ficare & superp&ram aedificare. Si aute maudire uis & nonfacere : aedificas sadruinã
ficas. Cum autemuenit temptatio. deicit domum. &cumipsaruinatua te tollit: si autem
audis mnudus es illis temptationibus tuipse trocheris. Audiergo & fac : unum ẽ remedium:
quint forte hodie audiendo & ponfaciendo reptisunt fliuio cele ritatis huius audiendo enim
&ionfaciendo : uenie fluuius ipsaceleritas anniuersariã impl&us ẽ torrens traensiturus ẽ
& siccaturus : sed uacilliquemtiuerit. Illudergonouerit carita sure quianisiquis &audiat
& facit : uon aedificat superp&ram : & non pestin& ad nomentam magnum quod s̃ic

Expanded text:
super petram, aut super arenam. Quid ergo illi qui non audiunt? securi sunt? securos eos dicit, quia nihil aedificant? Nudi sunt sub pluvia, ante ventos, ante flumina: cum venerint ista, ante illos tollunt, quam domos dejiciant. Ergo una est securitas, et aedificare, et super petram aedificare. Si audire vis et non facere, aedificas; sed ruinam aedificas: cum autem venerit tentatio, dejicit domum, et cum ipsa ruina tua te tollit. Si autem non audis, nudus es, illis tentationibus tu ipse traheris. Audi ergo, et fac; unum est remedium. Quanti forte hodie audiendo et non faciendo rapti sunt fluvio celebritatis hujus? Audiendo enim et non faciendo, venit fluvius ipsa celebritas anniversaria, impletus est torrens, transiturus est et siccaturus: sed vae illi quem tulerit! Illud ergo noverit Charitas vestra, quia nisi quis et audiat et faciat, non aedificat super petram; et non pertinet ad nomen tam magnum, quod sic
Abbreviated transcription (Latin):
accep¬
Non enimmala eratbuccella quae tradita ẽ iudae adño absit. Medicustion
dar& uenenum : salutem medicus dedit sed in digne accipiendo ad pernicem
accepit qui non pacatus accepit Sic ergo & quibaptitantur. Hab eo inquit
mihi. fateor habes obserua quod habes: Eo ipso quod habes damnaberis:
quare quia rem columbae pra&er columbam habes. Sirem columbae In
columba habeas securus habes putate esse militarem sicarateremimpera¬
toristuuntus habeas securus militas Si extro habeas nonsolum tibi ad militiam
non prodest caracter ille: sed &iamuadnestore pumeris Venier gouen
te uocat: fratres uobisdico gendnu eo nonrixando

Expanded text:
accipNum enim mala erat buccella quae tradita est Judae a Domino ? Absit. Medicus non daret venenum: salutem medicus dedit; sed indigne accipiendo, ad perniciem accepit qui non pacatus accepit. Sic ergo et qui baptizatur. Habeo, inquit, mihi. Fateor, habes: observa quod habes; eo ipso quod habes damnaberis. Quare? Quia rem columbae praeter columbam habes. Si rem columbae in columba habeas, securus habes. Puta te esse militarem: si characterem imperatoris tui intus habeas, securus militas; si extra habeas, non solum tibi ad militiam non prodest character ille, sed etiam pro desertore punieris. Veni ergo, vte vocat. Fratres mei, vobis dico; gemendo
Abbreviated transcription (Latin):
qui baptirat O&erũ fratres mei del frum est dicere quia melioris meria
fuit non dicoiudas sed quilib& hominum quamilledequodistum est
uuatis mulierũ nemo ex surrexitmaior iohanne baptista. Nonergohui
quisquam seruus sed baptis musdñi. &iam ꝑseruum malũ datus baptis mo
&ia mamici serui praeponitur. Audiquales commemor & paulus a postolus
falsos fratres inuidia prcedicantes uerbumdi. Et quid de illis dicit:
& in hocgaudeo sed & gaudebo x p̃menimad nuntiabant. Perinuidiam qui dem
sed tamen xp̃m non perquid sed quemuide ꝑ inuidiam. perinuidiam piace¬
sed imitarebonum qui tibi precedicatur xp̃sergo a quibusdam

Expanded text:
19. Caeterum, fratres mei, delirum est dicere quia melioris meriti fuit, non dico Judas, sed quilibet hominum, quam ille de quo dictum est, In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Non ergo huic quisquam servus, sed baptisma Domini etiam per servum malum datum, baptismati etiam amici servi praeponitur. Audi quales commemorat apostolus Paulus falsos fratres, invidia praedicantes verbum Dei, et quid de illis dicit: Et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. Christum enim annuntiabant, per invidiam quidem, sed tamen Christum . Non per quid, sed quem vide: per invidiam tibi praesed imitare bonum qui tibi praedicatur. Christus ergo a quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
Siego uemadieruum. tude dignaris uenireaddñm: Siego suscepiba ptes mũ
seruitude dignaris ad nobaptitari . Namut noueritis fr̃smei quia nomepi
cessitate alicuius uinculi peccati dñs ueniebat adipsumio bannem: siout dicuam
ali euangelistae : cumadillumuenip aibaptizandus dñs &tipse iohannes
ł uadineuenis &egontedebeobaptizari: & quideir espondit : sine modo
atur emnisiustitia: Quidestimpleatur oitnisiustit& moriuemi proborna bs

Expanded text:
si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu dedignaris a Domino baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non ex necessitate alicujus vinculi peccati Dominus veniebat ad ipsum Joannem; sicut dicunt alii evangelistae, cum ad illum veniret baptizandus Dominus, ait ipse Joannes: Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari. Et quid ei ipse respondit? Sine modo; impleatur omnis justitia . Quid est, impleatur omnis justitia? Mori veni pro hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
utdicer&. Nchoc fosteo postebat : uisiut ꝑ columbam discer& quiddicam
ecolumba fr̃s meiat quandomihi sufficit facultas uel cordis uellinguae dicere
quomodo uolo & forte non digne uolo quomodo dicendum est : uecsit amen
pessumdier equomodo uolo quan tominus quemododicendum est Eg oa meli¬
orihoca direuellem nonuobis dicere . Discit iohannes eum quemnoue gea
sclincodis oit in quoeum normoueutrt It quonouenot nonidisenc e enoqũ dnoue

Expanded text:
ut disceret: nec hoc forte oportebat, nisi ut per columbam disceret. Quid dicam de columba, fratres mei? aut quando mihi sufficit facultas vel cordis vel linguae, dicere quomodo volo? Et forte non digne volo quomodo dicendum est; nec si tamen possum dicere quomodo volo: quanto minus quomodo dicendum est? Ego a meliore hoc audire vellem, non vobis dicere. 11. Discit Joannes eum quem noverat: sed in eo discit in quo eum non noverat; in quo noverat non discit. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
baporandi potestatem & constituer & in aliquo seruo suo: & tantamuim
dire baptisino tins latom seruum quantam uim haber & baptisimnus datu
adño Hoc noluit Ideoutin illo spes ess& baptizatorum a quose baptizatos
agnoceret ui d olutẽrgoseruum ponere speminseruo Ideo que darabat
qustolus cumuder & homines uolentesponere speminstipso Qeo que qui ꝙ eba¬

Expanded text:
iquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑignem suꝑ discipulos congregatos. Cumenima scendis s& dñs incaelum
ostresurrestionem ꝑatts cumdiscipulis suis qua dirginta dieb: impl&odie pentito
misit eis spmsem sicut promiserat. Sp̃sergotumcuenien simpleuit locum illum
astoque primo sonitudecaelo tamquamferr&ur flatus uche mens sicutinastibent
oostolorum legimus : uisae inquit illis sunt line uaediui sae uelutignis qui & ins
superunum quem que eorũ & coeperunt linguis loquisi cut sps̃dabateis pronuntianre
Acuidimus columbam super dñmaclinguas diuisas suꝑ discipulos congregatos
ibi simplicitas. hic feruor ostenditur. Sunt enim quidicuntur

Expanded text:
per ignem, super discipulos congregatos. Cum enim ascendisset Dominus in coelum post resurrectionem, peractus cum discipulis suis quadraginta diebus, impleto die Pentiritum sanctum, sicut promiserat. Spiritus ergo tunc veniens implevit locum illum, factoque primo sonitu de coelo tanquam ferretur flatus vehemens, sicut in Actibus Apostolorum legimus, Visae, inquit, illis sunt linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum; et coeperunt linguis loqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Hac vidimus columbam super Dominum, hac linguas divisas super discipulos congregatos: ibi simplicitas, hic fervor ostenditur. Sunt enim qui dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
inolumla sunt passeres ꝓreuissi uiamisc asodidunt. Nihilhoro coluba. ponde moste
asatur quic lamauerunt ecdesiam de mostib: pascuntur potens .ẽ. ds̃ roge mus
utreuiuis cant quid euonaentur ab eis : & nensentiunt : multiagnoscunt quia reuiuis cunt
Nam adeorũ aduentum cotidie graxtolamur in nominexp̃i. Vos tantum sicestote simplices
sitis feruentes & feruoruester imnguissit Nolit& acere ardentib: inguis loque¬
tes : aucendite frigidos Nuiden m frectres mes : quis nonuideat quo dillinenuidei h

Expanded text:
olumba. Sunt passeres brevissimi, vel muscas occidunt: nihil horum columba; non enim de morte pascitur. Qui laniaverunt Ecclesiam, de mortibus pascuntur. Potens est Deus, rogemus ut reviviscant qui devorantur ab eis et non sentiunt. Multi agnoscunt, quia reviviscunt; nam ad eorum adventum quotidie gratulamur in nomine Christi. Vos tantum sic estote simplices, ut sitis ferventes; et fervor vester in linguis sit. Nolite tacere; ardentibus linguis loquentes, accendit
Abbreviated transcription (Latin):
Hocutex plic&ur inluxit nobis hodiernus dies. & sentio audiendicupiditate
& piade uotione uoscelebrius congregatos: exspectationem uestrum
ds̃ impleat exorenostro. Amastisenimu tuo nir&is: sed amastisquid
sinos & hocbene Namuolumus amaria uobir: sed nolumus in nobis
Iun ergo in ep̃ouos amamus In ax p̃onos redemar: &amor poster pro muicẽ
iataddm̃ Ipse e nim gemitus columbae est Quergegemitus eolumbae
est quo domnes ucuimus gemunta utem columbae inamore : Audiquiddicat

Expanded text:
Hoc ut explicetur, illuxit nobis dies hodiernus; et sentio audiendi cupiditate et pia devotione vos celebrius congregatos. Exspectationem vestram Deus impleat ex ore nostro. Amastis enim ut veniretis: sed amastis, quid? Si nos, et hoc bene; nam volumus amari a vobis, sed nolumus in nobis. Quia ergo in Christo vos amamus, in Christo nos redamate, et amor noster pro invicem gemat ad Deum: ipse enim gemitus columbae est. 2. Si ergo gemitus columbae est, quod omnes novimus, gemunt autem columbae in amore; audite quid dicat
Abbreviated transcription (Latin):
audebis. Ergo quiatu s obrius es baptiza post ebriosumtuum Sienim
postiohannembaptiz auerunt a postoli : quanto magis deb& post ebriosum
re Andicis in mitate mecum est ebriosus. ergo
naudebis dicere ego summelior

Expanded text:
audebis. Ergo tu quia sobrius es, baptiza post ebriosum tuum. Si enim audebis. Ergo tu quia sobrius es, baptiza post ebriosum tuum. Si enim post Joannem baptizaverunt Apostoli, quanto magis debet post ebriosum sobrius baptizare? An dicis, In unitate mecum est ebriosus? Ergo n audebis dicere: Ego sum melior
Abbreviated transcription (Latin):
enim& non faciunt. Sifueritiustus minister cemputo illũ cumpaulo
computoillum cump&ro cumistis camputo iustos ministros quia uer
iustiministrigloriam suam non quaerunt. Ministrienim sunt
proiudicibus haberi nolunt. Speminse poni exhorrescunt Ergo
computocum pauloiustum ministrum. Quidenimdicitpaulus
goplantiui a pollorigauit sedds in crementum dedio Nequebiuplano¬
minister cum zabulo computatut sed noncortiminatur donum
nondico a satellite alicuius scelerati Nondico areptore rerumalienarũ
uon abobpressore pupillorum nona separtor e coniugum Nihilho
dico quod sollemne est dico. quod cotidianum est dico. quo uocantur omnes
dico & inistaciuitate quando eisdicitur alogiemur benesit nobis
ttali diefesto ianuariarũ non debesieiunare. Eadico. leuia cotidian
ab ebrioso homine cumbaptizatur. qui s est melior iohannes anebriosus.
esponde si potes quod ebriosustuus melior sit quamiohannes Num quam

Expanded text:
ract. 5: § 4. Si fuerit minister justus, computo illum cum Paulo, computo illum cum Petro, cum istis computo justos ministros. Quia vero justi ministri gloriam suam non quaerunt ministri enim sunt, pro ducibus haberi nolunt, spem in se poni erubescunt. Ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. C. XLminister, cum zabulo computatur: sed non contaminatur donum non dico a satellite alicujus scelerati, non dico a raptore rerum alienarum, non dico ab oppressore pupillorum, non a separatore conjugum; nihil horum dico: quod solemne est dico, quod quotidianum est dico, quo vocantur omnes dico, et in ista civitate, quando eis dicitur, Alogiemus, bene sit nobis, et tali die festo Januariarum non debes jejunare; ea dico levia, quotidiana: ab ebrioso homine cum baptizatur, quis est melior, Joannes an ebriosus? Responde, si potes, quod ebriosus tuus melior sit quam Joannes: nunquam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uonmeblanias auiscoribus colũbae In columbae mombris numeror
qua quod columba docuet hocnour tumibiditis. Illebaptirauit autillebapti¬
tauit. Percolumbammibi &etibidicitur Hic est quibaptirat: Eiucredo
mluo aucolubae: Celte tumihidic ut perilla m lu cernam confundaris
qua confusssunt & priores immici parestiu pharisaei quicum in terrogarent
dñm in qua potestateista facer&. Interrogo &ego uos inquit istum sermonẽ
utmihi Bapts mus ohannis imdees qcuelo anexhominibus &illiqui

Expanded text:
membris numeror; quia quod columba docuit, hoc novi. Tu mihi dicis, Ille te baptizavit, aut ille te baptizavit; per columbam mihi et tibi dicitur, Hic est qui baptizat: cui credo, milvo, an columbae? 14. Certe tu mihi dic, ut per illam lucernam confundaris, qua confusi sunt et priores inimici, pares tui pharisaei, qui cum interrogarent Dominum, in qua potestate ista faceret: Interrogabo et ego vos, inquit, istum sermonem, Dicite mihi, Baptisma Joannis unde est? de coelo an ex hominibus? Et illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
ordereit dm̃ passione : bis anꝗbatur unuisisgnificansuntatẽ : postea quisquis uenin& nonsa nabatur

Expanded text:
credere in Domini passionem. Ibi sanabatur unus, significans unitatem; postea quisquis veniret, non sanabatur: credere in Domini passionem. Ibi sanabatur unus, significans unitatem; postea quisquis veniret, non sanabatur:
Abbreviated transcription (Latin):
lege e& iustitia: quareergo continebat quos non sanabat : quia conlusitomnia subpeccatõ¬
ut promissio exfideihu xp̃ida nur credentibus : Quidergo fiebat ut in aqua illa turbata
anarentur qui in porticib: sanarenom poterant : Subrto enimui debatur aquaturbata Qaquo
turbabatur non uidebatur : Gredas hoc ntangelicauistutefieri solere: nontamen sine signifi¬
cante aliquosã cimento: Post a quam turbatã mittebat seunus quipotetat & sanabadir solus
Sillum quis quis semnterce frustre facer& : Quidũbiergo hocuulti isi qui auenit unus xp̃s
dpopuluiniuda eorum & faciendomagna docendo tilia turbaut peccatores turbauit
a quam presentia sua &excrtauit ad passi onem suam sed latens turbauit : Sienim cognouis seN
numquam dumgleriaeruci fixissert : Desendere ergo inaquam turbata hoe ẽ huimilitir

Expanded text:
Lege esset justitia. Quare ergo continebant quos non sanabant? Quia conclusit Scriptura oLege esset justitia. Quare ergo continebant quos non sanabant? Quia conclusit Scriptura ou Christi daretur credentibus. 3. Quid ergo fiebat ut in aqua illa turbata sanarentur, qui in porticibus sanari non poterant? Subito enim videbatur aqua turbata, et a quo turbabatur, non videbatur. Credas hoc angelica virtute fieri solere, non tamen sine significante aliquo sacramento. Post aquam turbatam mittebat se unus qui poterat, et sanabatur solus: post illum quisquis se mitteret, frustra faceret. Quid sibi ergo hoc vult, nisi quia venit unus Christus ad populum Judaeorum; et faciendo magna, docendo utilia, turbavit peccatores, turbavit aquam praesentia sua, et excitavit ad passionem suam? Sed latens turbavit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Descendere ergo in aquam turbatam, hoc est humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
rep& creuir a quinon nouerant in struantur. & quino uenunt confirmentur: Pro indetam quam
nota breuinterꝑ yeringenda suntin omotiose inculcand ȩpiscina illa & aqua illa populum mili uid&ur
nficas sei. dacorum: Significarienimpopulos nomine a quarum a pestenobi s indic¬
a pocalrpsisi ohannis ibiei cumostenderemur aquaemultae. & interrogass& quid essent respon¬
sumaccept populos eẽ : A qua ergo illa id es populus ille quinque librsmorsi tamquam
posdicibus claudebatur : sed illibriprodebant languidos non sanabant : Lexenim
tores conuincebat : non absoluebat: Ide olittera sine gratia reosfaciebat q̃uos confitentes gratia
lberabat : Namhocdit a postolus: Sienimdata e& lex qua epossit uiuificare: omnino exlege
nobis & quinque posticus & languentium multitudinem quinque porticus lex ẽ: Quare
quin que posticus non sanabant larguentes quia sidata eti lex qua e possit uiuificare: omnino ex

Expanded text:
re, ut et qui non noverant instruantur; et qui noverant confirmentur. Proinde tanquam nota breviter perstringenda sunt, non otiose inculcanda. Piscina illa et aqua illa populum mihi videtur significasse Judaeorum. Significari enim populos nomine aquarum, aperte nobis indicat Apocalypsis Joannis: ubi ei cum ostenderentur aquae multae, et interrogasset quid essent, responsum accepit, populos esse . Aqua ergo illa, id est populus ille, quinque libris Moysi, tanquam quinque porticibus claudebatur. Sed illi libri prodebant languidos, non sanabant. Lex enim peccatores convincebat, non absolvebat. Ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes gratia liberabat. Nam hoc dicit Apostolus: Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege nobis et quinque porticus, et languentium multitudinem? Quinque porticus Lex est. Quare quinque porticus non sanabant languentes? Quia si data esset lex quae posset vivificare, omnino ex
Abbreviated transcription (Latin):
comus potius quammiremur: Quidenim deperit ueritat quando & resipsa dicitur. &
modo quodam dicendii astantia deuitatura Hoc quippenarrrebat quoda deius laud
imaximam pestinebat:, Quidest alitem quem diligebatihs. quas alios nondiligeti
ubusidemipseio hannes iuperius ait: Infinem dilexitnos. Et ipse dns Maiores

Expanded text:
camus potius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et camus potius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et mmaximam pertinebat. Quid est autem quem diligebat Jesus? quasi alios non diligeret, de quibus idem ipse Joannes superius ait: In finem dilexit eos , et ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uandolab: ili quo eorum dicina narnaebatut historia: cum adeipsibnuenire
amnquam dealio loquereur: & sicse in serer& ordininarnationis suae : tamqua rerũ
peciti qui cum in textunarrationis suae ueniss& ad seipium : iditinquit inthelbnto
se dentem quendam publicanum nomine matheum . & aitilli sequere me:
ait uiditme &x dixitinibi: Hoc fecit &b eatus morses itadeseipso tamquamdralio
cunsta narnuit : Vtait Dixitdns admorsen. Inusitatius a postolus paulus non
in historia ibi rerum gestarum suscipitur explicanda narrtio sed inepistola
fecit : Namutiq deseipsoait. Ecio bominemin xpoante annos quattuor decimsiue
incorpore siue extraxorpus nesciods scit : raptum eius modiusq: intestium oaelum:
quocirta quod e uam hicbeatus euangelista non ait . enam recumbensin sinuihe
ait eratrecumbens unus ex discipillis. Nostrorum austorum consu&uid inemagnos¬

Expanded text:
, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum eus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, raptum hujusmodi usque in tertium coelum . Quocirca quod etiam hic beatus Evangelista non ait, Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens unus ex discipulis; nostrorum auctorum consuetudinem agnos
Abbreviated transcription (Latin):
promisit : Non se extollat seruus supra dnm̃ & discipulus supra magistrum: maiora
quamipsefacit dicit eẽ facturos : sed in eis uel pereos sefacientẽ nonipsis tamquam
&ipsis : ei quippecantatur: diligam tednẽ uistus mea : sed quae sunt tandem
mnuora : anfoste quoda egrosipsis transeuntibus. &iam eorumumbra sanabat : Maius est
mibus discipulis nontam pauci quamilli erant: sed gentes &iam crediderunt:
haec iunt si ne dubitatione maiora : Nȩt amenat maiora horum faci&is. solos a postolos
putaremus eẽ facturos : sed qui credit in me in quit operx qua e ego facio
fau& & maiorahorum faci& : Itane quicumq creditin xp̃m facit qua e xp̃s uel maiora
quam xp̃s : Non praecereunter ista trastanda sunt n ec debent festinatione proce:¬
cipitari : sed ea cogit concludendus iam sermoiste differri

Expanded text:
esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est ngelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio majora horum faciet. Itane quicumque credit in Christum, facit quae Christus, vel majora quam Christus? Non praetereunter ista tractanda sunt, nec debent festinatione praecipitari; sed ea cogit concludendus jam sermo iste differri.
Abbreviated transcription (Latin):
qnm̃ dixit uerba quae ego loquor uobis ameipso non loquor. propterea puta¬
turusque ad eo inparis potestatis ut non quod ipse uult faciat. Audiatur
quod dixit : Sicut pater suscitat mortuos & uiuificat. sic & filius quos uult
uiuificat: Item si qnĩ dixit pater in me manens facit opera ipse. propter¬
ea putatur non alius esse pater alius ipse: Audiatur quod dixit: quaecun¬
que paterfacit haec & filius similiter facit : & intellegatur ñ bisunus sed
duo unum uerum quia sic aequalis alter alteri ut tamen alter ex altero:
Ideo nonloquitur a seipso quia non est ascipso &ideo pater in illõ manens
facit operaipse quia perquem & cumquo faat non est nisi abipso deniq
ipse faci& & maiora horum faci& . quia egoad patremuado & quaecumq
p&ieritis in nomine meo haec faciam utglorific&ur pat̃ infilio : Siquid p&ie¬
ritisme in nomine meo hoc faciam: ergo &illa maiora opera seipsum factu

Expanded text:
quoniam dixit, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor, propterea putaquoniam dixit, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor, propterea putatur usque adeo imparis potestatis, ut non quod ipse vult faciat; audiatur quod dixit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Item si quoniam dixit, Pater in me manens, ipse facit opera, propterea putatur non alius esse Pater, alius ipse; audiatur quod dixit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; et intelligatur non bis unus, sed duo unum. Verum quia sic aequalis alter alteri, ut tamen alter ex altero, ideo non loquitur a semetipso, quia non est a seipso: et ideo Pater in illo manens facit opera ipse, quia per quem et cum quo facit, non est nisi ab ipso. Denique ipse faciet. et majora horum faciet. quia ego ad Patrem vado. Et quidquid petieritis in nomine meo. haec faciam. ut honorificetur Pater in Filio. Siquid petieritis me in nomine meo. ego faciam. Si dili