comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ur̃is cito. Ex hoc gͦ ꝑsecutore ui¬
diciũ sibi fieri gestit: ut fidei
ꝓpheticȩ uestigiis aduersarius
conterat᷑. & cõminuat eũ sub
pedib suis ꝓpħa sicut pulue¬
rem. & in hac corporis sui mi¬
litia constitutꝰ. quãiuis breues
dies uitȩ sint: triumphũ tam̃
de aduersario adipiscat᷑. qͥ refor¬
mati hominis in ueterẽ grãm
quẽ ante delictoꝵ uinculis tene¬
bat. ad sirictũ. & feruenti libidi¬
nis lassabat estu. libertatẽ in¬
gemiscat. potestatẽ sentiat. Sub¬
iectus ẽ gͥ aduersariꝰ. sod̃m dñi
sententiã. Et enĩ dñs ih̾c uenieis
in hunc mundũ ꝑ uirginis par¬
tum subiecit animȩ nr̃ȩ omnes
contrarias potestates: ut fide
tua. uerbo tuo. conuersatione
tua. & oꝑib conterat᷑. Si gͦ ñ con¬
teris aduersariũ tuum crilpa ẽ.:
qr ꝑmissa ñ uteris potestare.In
nob̾ ẽ gͥ. ut aut subiciat᷑ aduer¬
sariꝰ. aut resultet.Si em̃ actꝰ nr̃

Expanded text:
uestris cito. ex hoc ergo persecutore iuuestris cito. ex hoc ergo persecutore iudicium sibi fieri gestit, ut fidei propheticae uestigiis aduersarius conteratur et comminuat eum sub pedibus suis propheta sicut puluerem et in hac corporis sui militia constitutus, quamuis breues dies uitae sint, triumphum tamen de aduersario adipiscatur, quo reformati hominis in ueterem gratiam, quem ante delictorum uinculis tenebat adstrictum et feruentis libidinis lassabat aestu, libertatem ingemescat, potestatem sentiat. subiectus est igitur aduersarius secundum domini sententiam. etenim dominus Iesus ueniens in hunc mundum per uirginis partum subiecit animae nostrae omnes contrarias potestates, ut fide tua, uerbo tuo, conuersatione tua et operibus conterantur. si ergo non conteris aduersarium, tua culpa est, qui permissa non uteris potestate. in nobis est igitur, ut aut subiciatur aduersarius aut resultet. si enim actus noster
Abbreviated transcription (Latin):
Nut cũ remuneraris innocentiã. fi¬
de ꝓuehis. miscd̃ia coronas: impii
ꝑsecutores meritoꝵ. p̃miis ꝓpħicoꝵ¬
uidicent᷑. Non adsurdũ etiã illuo.
ut qr breues dies & pauci sunt.
circã ꝓpħam suũ differat. s ipsi
iudiciũ deꝑsequentib faciat.
Nã hic qͦ uidiciũ ẽ deꝑsccutorib.
Si quide qͥ ñ credit in xp̃o. iam
uidicatꝰ ẽ. Iudiciũ aũt hoc ẽ qd̵
dedit seruulis suis dñs iħc diceis:
habebitis potestatẽ calcandi supͣ
serpentes & scorpiones: & suꝑ om¬
nẽ uirtutẽ inimici. & uerũ
iudiciũ in quo torquet᷑ inimicꝰ:
sic̃ ipse confesus ẽ diceis.
uid uenisti ante tẽpus tor¬
quere nos: Hoc gͦ de poscit uirtu¬
tũ stabilitate funcdatꝰ ꝓpħa: ut
subiciat᷑ sibi ñ homo. s ille qui
locũ sibi in hominẽ uindicauit.
Unde apłs ipsũ magis in homi¬
nis peccato putauit ẽẽ dãpnan¬
dũ: ipsũ subiciendũ. de quo ait.
Conterat ds sathanan sub pedib

Expanded text:
ut, cum remuneraris innocentiam, fiut, cum remuneraris innocentiam, fidem prouehis, misericordiam coronas, impii persecutores meritorum praemiis proudicentur. Non absurdum etiam illud, ut, quia breues dies et pauci sunt circa prophetam suum differat, sed ipsi iudicium de persequentibus faciat. nam hic quoque iudicium est de persecutoribus, siquidem qui non credit in Christo iam iudicatus est. iudicium autem hoc est, quod dedit seruulis suis dominus Iesus dicens: habebitis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones et super omnem uirtutem inimici. et uerum iudicium, in quo torquetur inimicus, sicut ipse confessus est dicens: quid uenisti ante tempus 10 requere nos? Hoc ergo deposcit uirtutum stabilitate fundatus propheta, ut subiciatur sibi non homo, sed ille qui locum sibi in homine uindicauit. unde et apostolus ipsum magis in hominis peccato putauit esse damnandum, ipsum subiciendum, de quo ait: conterat deus satanan sub pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
quanti sunt dies humani: quan¬
tũ tẽpus. quantũ spatiũ. Cur
inaudet᷑ tã breui uitȩ ne tran¬
quille cursu istiꝰ scłi ꝑfruam᷑t
Cur in breui spacio tã multi ꝑ¬
sequentiũ nos laquei tendunt᷑.
impietatis sue p̃tia reddunt᷑.
Hel sic. Iuousq insultare potert̃.
quousq inquictare. qͥ nos diuer¬
sis modis querunt affligeres ñ
serus erit terminꝰ. Et enĩ quasi
ꝓpħa celeritatẽ transcurrende is¬
tus uitȩ ñ annoꝵ s clierũ esti¬
matione subducit dicens. quot
sunt dies serui tui. Et bene di¬
es dixit. ut ñ solũ moras annu¬
as ꝓphetica uisione transcurre¬
ret: uerũ etiã splendidũ sibi
uite huiꝰ curriculũ. uirtutũ lu¬
mine declararet. Mleritoq secu¬
rus ait. quando facies deꝑseque¬
ntib me iudutiũ Michi inquit
iuidiciũ deꝑsequentib facies.
ñ de me ꝑsequentib iudicium
dabis: qm̃ ñ resurgunt impii
in uidicio. S mͥ inquit da iudiciã:

Expanded text:
\'quanti sunt dies humani, quan\'quanti sunt dies humani, quantum tempus, quantum spatium? cur inuidetur tam breui uitae, ne tranquillo cursu istius saeculi perfruamur ? cur in breui spatio tam multi persequentium nos laquei tenduntur?impietatis suae pretia redduntur. uel sic: \'quo usque insultare poterunt, quo usque inequitare, qui nos diuersis modis quaerunt adfligere?\' non serus erit terminus; etenim quasi propheta celeritatem transcurrendae istius uitae non annorum, sed dierum aestimatione subducit dicens: quot sunt dies serui tui? et bene \'dies\' dixit, ut non solum moras annuas prophetica uisione transcurreret, uerum etiam splendidum sibi uitae huius curriculum uirtutum lumine declararet. meritoque securus ait: quando facies mihi de persequentibus me iudicium? mihi, inquit, iudicium de persequentibus facies, non de me persequentibus iudicium dabis, quoniam non resurgunt impii in iudicio. sed mihi, inquit, da iudicium,
Abbreviated transcription (Latin):
qr factꝰ ẽ sicut iͣͫ gelicidio: ope¬
rationẽ peccati ñ sentiens. Et be¬
ne peccatũ geliciclio cõparatur.
Sicut enĩ gelicidiũ ad nullũ usũ
utilb ẽ: ad nullã oꝑationẽ: sic cul¬
pa nulli ꝓdest usii. nulli oꝑa¬
tioni. E icl̃o sicut gelicidiũ decli¬
nancla ẽ: ne noceat. & adurat.
Bonũ gͦ nichil fieri sicut utrẽ
in gelicidio. ut possim ñ obliuis¬
ei ustificationes dñi: ut earum
liquore ꝑfusus. refrigeret omĩs
feruor interne cupitlitatis. Non
gͦ uacuũ s plenũ bunc utrẽ e̾e
oportet. plenũ spc̃. plenũ uisti¬
ficationũ. ut peccata mea ipse
confitear: ut luxuriã carnis
meȩ cõprimã. Morienclũ ẽ enum
mundo: ut uiuamꝰ clo. si autẽ
uuiamꝰ carni. mors utiq ẽ car¬
nis prudentia. uiuere ñpossu¬
mus lõ: qr inimica dõ carnaliᷤᷤ
ista sapientia. & uita ẽ scłaris.
Sequit᷑ uersus .iiii. Quot sunt
dies serui tui: quando facies
otest sic accipi quot sunt
dies serui tui. quasi dicat

Expanded text:
 factus est sicut uter in gelicidio, operationem peccati non sentiens. Et bene peccatum gelicidio conparatur. sicut enim gelicidium ad nullum usum utile est, ad nullam operationem, sic culpa nulli prodest usui, nulli operationi, et ideo sicut gelicidium declinanda est, ne noceat et adurat. bonum ergo mihi fieri sicut utrem in gelicidio, ut possim non obliuisci iustificationes domini, ut earum liquore per- fusus refrigeret omnis feruor internae cupiditatis. non ergo uacuum, sed plenum hunc utrem esse oportet, plenum spiritus, plenum iustificationum, ut peccata mea ipse confitear, ut luxuriam carnis meae conprimam; moriendum est enim mundo, ut uiuamus deo. si autem uiuamus carni, mors utique est carnis prudentia; uiuere non possumus deo, quia inimica deo carnalis ista sapientia et uita est saecularis. Sequitur uersus quartus: quot s un t dies serui t u i ? qu and o f aci e s potest sic accipi: quot sunt dies serui tui?, quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
Sẏminachus tam̃ & aquila int̾pre¬
sedes in ortis. hoc ẽ iam in ortis
sedes. suꝑno digna es paradyso. &.
id̾o uocẽ tuã insinua mͥ. cui ami¬
ci intendunt. Ego qͦq eam audi¬
re desidero. Cepit in ortis ẽẽ eccle¬
sia. postquã in ortis passus est

Expanded text:
Symmachus tamen et Aquila interpreSymmachus tamen et Aquila interpresedes in hortis, hoc est, jam in hortis sedes, superno digna paradiso; et ideo Vocem tuam insinua mihi, cui amici intendunt. Ego quoque eam audire desidero. Coepit in hortis esse Ecclesia, postquam in hortis passus est
Abbreviated transcription (Latin):
plus sponso quã sͥ tueret. aut
qͥa a ꝑsecutorib xp̃c magis appe¬
titur in nob̾: id̾o ait. humulo cer
uoꝵ suꝑ montes aromatũ. ꝓpter
infirmos fugiet qͥ tẽptamenta
grauiora ferre ñ possent: idoq
scriptũ ẽ ut de cuutatib ad ci¬
uitates fugiamꝰ: & si nos in hac
ciuitate fuerint ꝑsecuti. fugiamꝰ
in aliam. Propt̾̃ infirmos gͥ ut
diximꝰ fugiat. aut fugiat ab in¬
firmis & transeat ad montes aro¬
matũ : qͥ ꝓ martyrio odorẽ pos¬
sint beat᷑ȩ resurrectionis afferre.
Montes aromatũ scĩ st̃: ad eos con¬
fugit xp̃c. qͥa fundam̃ta eiꝰ in
montib sc̃is. sld cos gͥ confugit:
qͥ st̃ eiꝰ stabilia fundam̃ta. In nob̾
fugit: in illis fida statione con¬
sistit. Mons gͥ aromatũ paulꝰ
ẽ: qͥ potest dicere. Bonus enĩ odor
xp̃i sumꝰ d̾o. Mons aromatũ da¬
uid: cuiꝰ orationis odor ascendebat
ad dñm: & ideo dicebat. Dirigat᷑
oro mea sic̾̃ incensũ in c̾spectu tuo.

Expanded text:
plus sponso quam sibi timeret, aut plus sponso quam sibi timeret, aut quia a persecutoribus Christus magis adpetitur in nobis, ideo ait: fuge, fruorum super montes aromatum. propter infirmos fugbt, qui temptamenta grauiora ferre non possint. ideoque scriptum est, ut de ciuitatibus ad ciuitates fugiamus et, si nos in hac ciuitate fuerint persecuti, fugiamus in aliam. propter infirmos igitur, ut diximus, fugiat aut fugiat ab infirmis et transeat ad montes aromatum. qui pro martyrio odorem possint beatae resurrectionis adferre. montes aromatum sancti sunt. ad eos confugit Christus, quia fundamenta eius in montibus sanctis. ad eos igitur confu- ?it qui sunt eius stabilia fundamenta; in nobis fugit, in illis fida statione consistit. mons igitur aromatum Paulus est, qui potest dicere: bonus enim odor Christi sumus deo, mons aromatum Dauid, cuius orationis odor ascendebat ad dominum, et ideo dicebat: dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ diligit. sic̃ dilexit n paulũ cũ
dedit ad euocandes gentes sapien¬
tie pͥncipatũ. His gͣ fructib delec¬
tata eccłia: dicit ad xp̃m. Qui
sedes mortis amici intendentes
uoci tue: uocem tuã insinua
mͥ. Belectabat᷑ enĩ qđ̾ in ortis
xp̃c sedebat. in ortis ꝑositi ami¬
ci intendebant uoci eius. Sed
qͥa amici illi de celestib erant
archangeli uł dominationes &
throni. homines enĩ expulsi. de
paradyso fuerant ꝓpter inobedi¬
entiam cęlestiũ mandatoꝵ. atq
ideo adhuc eccł̃ia uocẽ eiꝰ audi
re ñ poterat. quã cupiebat au¬
dire: ideo ait. Uocem tuã insinu¬
a michi. Unde ⁊ nos si uolumus
eum in nob̾ sedere. simus orti
clausi atq muniti: feramus
uirtutũ flores. gr̾e suauitatem:
futurũ erat ut cũ ad plenitu¬
dinẽ eccł̃ia ꝑuenisset. ꝑsecutio¬
nib uariis temptaret᷑. id̾o cũ
uerbi gr̾a delecꝰtaret᷑. subito cer¬
nit insidias ꝑsecutoꝵ: & que

Expanded text:
quem diligit, sicut dilexit et Paulum, cui quem diligit, sicut dilexit et Paulum, cui dedit ad euocandas gentes sapientiae principatum. His igitur fructibus delectata ecclesia dicit ad Christum: qui sedes in hortis, amici intendentes uoci tuae; uocem tuam insinua mihi. delectabatur enim, quod in hortis Christus sedebat et in hortis positi amici intendebant uoci eius.sed quia amici illi de caelestibus erant archangeli uel domi- nationes et throni – homines enim expulsi de paradiso fuerant propter inoboedientiam caelestium mandatorum atque ideo adhuc ecclesia uocem eius non poterat quam cupiebat audire -, ideo ait: uocem tuam insinua mihi. unde et nos, si uolumus eum in nobis sedere, simus horti clausi atque muniti, feramus uirtutum flores, gratiae suauitatem, futurum erat, ut, cum ad plenitudinem ecclesia peruenisset, persecutionibus uariis temptaretur, ideo, cum uerbi gratia delectaretur, subito cernit insidias persecutorum. et quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sp̃ualia sub ugũ uerbi corde
mansuetudo colla subiecit. Plan¬
tat aut̃ in multitudine natio¬
nũ. Hoc enĩ incellegendũ bela¬
mon. sẏmachus. aquila. aliȩq
traditiones greco sermone docu¬
ert̃. Repudiata ẽ uetus copula.
que fructũ afferre ñ poterat.
Bata ẽ iunea nouis fidelibq cul¬
torib. qui ñ solũ facere fructũ
possent. s etiã custodire. Una
g ouis errauit: s reuocata. tociꝰ
sꝑacia orbis impleuit. Unã ouẽ
Errauit homo: s eccłia iã niu¬
rus ẽ.&. murus ualidus. Erra¬
uit adam: murus ẽ dauid. qͥ
spũali. mille fructus dat xp̃o:
ducentos aiuit̃ custodibus. Id̾oq
ait eccła. Hitis mea in conspec¬
tu tuos mille salomoni .&. ducen¬
ti seruantibisis fructũ. ꝑfectio
&e plenitudo xp̃i ẽ. portio ser¬
uulorũ. Habes hoc mysteriũ in
iuniori tribuit ioseph singłas
suum portio n p̾rogatiua defer¬
tur: quã illi utiq tribuit ipse

Expanded text:
et spiritalia sub iugum uerbi corde et spiritalia sub iugum uerbi corde mansueto colla subiecit; plantata autem in multitudine nationum. hoc enim intellegendum \'Belamon\' Symmachus, Aquila aliaeque traditiones Graeco sermone docuerunt. repudiata est uetus copula quae fructum adferre non poterat, data est uinea nouis fidelibusque cultoribus, qui non solum facere fructum possent, sed etiam custodire. una igitur ouis errauit, sed reuocata totius spatia orbis impleuit; unam ouem errauit homo, sed ecclesia iam murus est et murus ualidus. errauit Adam, murus est Dauid quispiritali mille fructus dat Christo, ducentos autem fructus custodibus. ideoque ait ecclesia: uitis mea in conspectu meo; mille Salomoni, et ducenti seruantibus fructum. perfectio et plenitudo Christi est, portio seruulorum. habes hoc mysterium in iuniori tribuit Ioseph, singulassuum portio et praerogatiua defertur, quam illi utique tribuit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
habeo sapientiȩ in quib est ha¬
bundantia. sicut scriptũ ẽ habun¬
dantia in turribus tuis: His u¬
beribus id ẽ sensibus habilem se
tantis nuptiis estimabat: s fi¬
lie iherłem adhuc ñ poterant esti¬
mare. quia sensus eiꝰ habundan¬
tiam ñ uidebant. E addidit. Ego
eram in ocłis eiꝰ tãquã inuenienᷤ
pacẽ. Hoc ẽ. deliberatis de meis
sensib cũ pacẽ di inuenerim. qͦ
superat omnẽ mentẽ: &. custodit
ꝙ corpora & sensus in xͦ iħu. Talis
inqͥd erã in ocłis sponsi: qualis qͦ
habet pacẽ. Scriptũ enĩ. Qui rec¬
te quert̾ pacẽ: habebt̾ eam testi¬
moniũ. festinantib gͥ dalecto
atq dilecta. celebrata coniunt¬
tio ẽ spu̾alis: mutuo expetita
consensu. Id̾oq tamꝗͣ. nuptiale
canens carm̃: exultauit in ꝓpħa
moni in belamon. dedit uineã
suã his qͥ seruant. Clamat gͦ
sp̃s. Plantata ẽ congregatio popłoꝵ.
ut uitis ȩt̾nȩ radice fundata.

Expanded text:
habeo sapientiae, in quibus est ahabeo sapientiae, in quibus est abundantia, sicut scriptum est: et abundantia in turribus tuis. his uberibus, id est sensibus, habilem se tantis nuptiis aestimabat, sed filiae Hierusalem adhuc non poterant aestimare, quia sensuum eius abundantiam non uidebant. Et addidit: ego eram in oculis eius tamquam inueniens pacem, hoc est: deliberatis de meis sensibus, cum pacem dei inuenerim, quae superat omnem mentem et custodit et corda et sensus in Christo Iesu. talis, inquit. eram in oculis sponsi qualis quae habet pacem; scriptum est enim. qui recte quaerunt pacem. habebunt eam testimonium festinantibus igitur dilecto atque dilecta celebrata coniunctio spiritalis est mutuo expetita consensu. Ideoque tamquam nuptiale canens carmen exultauit spiritusmoni in l Belamon; dedit uineam suam his qui seruant. clamat ergo spiritus: plantata est congregatio populorum et uitis aeternae radice fundata
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã patet popłis aditus ad sa¬
lutem. ne hereticoꝵ. corrumpat᷑
tineis aut uermib. dict̃ filiȩ
toꝵ. E dificemꝰ suꝑ eã tabulas
cedrinas: hoc ẽ fid̃i subliis bo¬
nũ odorẽ. Est enĩ suauis huius
materiei odor: quã non uermis
ñ tinea corrũpat. Ideo huiꝰ ma¬
theriei usus eligitur tectoꝵ fas¬
matheria ista sublimis ad grãm
leuis ad onus suauis ad odorẽ:
utilis ad instrumentũ scientiȩ.
habilis ad ministeriũ cogni¬
tionis et̾nȩ. S quã admodum
sponsã suã diligens xp̃c. urge¬
bat ad copule sp̃ualis sollẽp¬
nitatẽ. ita n ęccłia uerbi deco¬
re iã capta festinabat ad nup
id̾oq morarũ ⁊ dilationis impa¬
ciens. qͥs filiȩ iherłem innectere
gestiebant. dicit. Ego murus.
q ubera mea turres: hoc ẽ no¬
lite dubitare utrũ murus sim.
Ille enĩ dixerant si murus .e. ego
inqͥd murus sum: & non parua
ubera habeo: s ut turres ubera
mea. st̃. Quom̃ dicitis quia non
habeo uberes sensus: que turres

Expanded text:
ipsam patet populis aditus ad salutem. sed ne haereticorum corrumpatur tineis aut uermibus, dicunt filiae torum: aedificemus super eam tabulas cedrinas, hoc est fidei sublimis bonum odorem; est enim suauis huius materiae odor, quam non uermisn tinea corrumpat. Ideo hujus materiae usus eligitur tectorum fasmateria ista sublimis ad grleuis ad onus, suauis ad odorem, utilis ad instrumentum scientiae, habilis ad ministerium cognitionis aeternae. Sed quemadmodum sponsam suam diligens Christus urgebat ad copulae spiritalis sollemnitatem, ita et ecclesia uerbi decore iam capta festinabat ad nuptias. ideoque morarum et dilationis inpatiens, quas filiae Hierusalem innectere gestiebant, dicit: ego murus, et ubera mea turres, hoc est: nolite dubitare utrum murus sim — iilae enim dixcrant: si murus est —;ego, inquit, murus sum et non parua ubera habeo, sed ut turres ubera mea sunt. quomodo dicitis quia non habeo ubera ? sensus, ut turres,
Abbreviated transcription (Latin):
gentea ei ꝓpugnacula reqͥrunt᷑.
eloquiis celestib magis quam
corporis uoluptatib hostiles
impetꝰ repulsare consueta: &¬
eo fulta p̾sidio. eoq splendore¬
fulgens. habilior. xp̃i copule ui¬
dicatur. E qͥa ianua xp̃c ẽ. qui

Expanded text:
gentea ei propugnacula requiruntur, gentea ei propugnacula requiruntur, eloquiis coelestibus magis quam corporis voluptatibus hostiles impetus repulsare consueta. Eo fulta praesidio, eo splendore refulgens habilior Christi copulae judicatur. 38. Et quia janua Christus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦͣ loquit᷑ ei hoc ẽ sponsaliũ cele¬
britate solet fieri conlocutio &
confirmatio nuptiarũ. Quid gͦ
faciemꝰ dict̃ turbate: quia urge¬
tur conunctio spualis. A tantis
nuptĩs excusare ñ posst̃. Nemo ẽ
scĩ iubrat ⁊ fulget. ⁊ nichil ẽ qd̾¬
illis possit equari: ideo differre
desid̾ant. ut illa dilatione uel
receptacula: & si ianua ẽ. sculpa¬
muf suꝑ eam tabulas cedrinas.
Murus ẽ anima scĩ. Habet et
eccłia muros suos: quȩ iã ꝑfecti¬
or dic̃. Ego ciuitas munita.
Hic ẽ murus. qͥ habet xuiͫ portaᷤᷤ
apłicas: ꝑ quas popło nationũ
patet ingressus in eccłiam. S mu¬
rus quãuis ambitum totiꝰ ur¬
bis includat. tc̃ tam̃ ẽ muntior
cũ receptacula habuerit p̃para¬
ta: in qͥb ꝓpugnatores urbis
tutũ speculandi ac tuiende possut
habere subsidiũ. S qͥa hec ratio¬
nabilis ciuitas ẽ. & omĩs spes eiꝰ
in di uerbo ẽ. non ferrea sed ar.¬

Expanded text:
qua loquitur ei, hoc est: sponsalium celequa loquitur ei, hoc est: sponsalium celebritate solet fieri conlocutio et confirmatio nuptiarum. quid ergo faciemus, dicunt turbatae, quia urgetur coniunctio spiritalis? a tantis nuptiis excusare non possunt; nemo est sancti uibrat et fulget et nihil est quod ei possit aequari, ideo differre desiderant, ut illa dilatione uel receptacula; et si ianua est, sculpamus super eam tabulas cedrinas. murus est anima sancti. habet et ecclesia muros suos, quae iam perfectior dicit: ego ciuitas munita. hic est murus qui habet duodecim portas apostolicas, per quas populo nationum patet ingressus in ecclesiam. sed murus quamuis ambitum totibis includat, tunc tamen est munitior, cum receptacula habuerit praeparata, in quibus propugnatores urbis tutum speculandi ac tuendi possint habere subsidium. Sed quia rationabilis haec civitas est, et omnis spes ejus in Dei verbo est: non ferrea, sed ar
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta custodias. Effigies eugłis
erit in te: si ꝑcucienti maxillam
alterã prebers. si diligas inimicũ
tuu̾. si crucẽ tuã tollas & me se¬
quaris. Ideo crucẽ ego ꝓ te porta¬
ui: ne tu ꝓpt̾ me portare dubita¬
res. Audiert̾ hoc filie iherłem. qd̵
iam dñs iħc sibi eccłiam copula¬
bat. & qͥa considerantes magnitu¬
dinẽ uerbi in patrẽ tantis nup¬
tiis estimabant. ne forte copulȩ
pondus sustinere ñ possint. excu¬
sahant dicentes. Soror nr̃a parua:
⁊ ubera ñ habet. Sic enĩ qͥ uolurt
differre nuptias excusare consue¬
runt. ut p̾tendant immature ętatis
infirmitatẽ: & adstruant qd̃ ubera
ñ habent᷑. quȩ nubulis significait
tempꝰ etatis. Hoc sẏmbolũ solet
cõmune om̃ib uirginib ẽẽ nuptu¬
ris: ut cũ ubera cęperint. emine¬
re. tẽ coniunctioni habiles udi
cunt. Qd faciemꝰ sorori nr̃e in
die q̃ loquit᷑ in ea. uł ut symachuᷤ

Expanded text:
praecepta custodias. effigies euangelii praecepta custodias. effigies euangelii erit in te, si percutienti maxillam alteram praebeas, si diligas inimicum tuum, si crucem tuam tollas et me sequaris. ideo crucem ego pro uobis portaui, ne tu propter me portare dubitares. Audierunt hoc filiae Hierusalem, quod iam dominus Iesus sibi ecclesiam copulabat et, quia considerantes magnitudinem uerbi imparem tantis nuptiis aestimabant. ne forte copulae pondus sustinere non posset, excusant dicentes: soror nobis parua et ubera non habet. sic enim qui uolunt differre nuptias excusare consuerunt, ut praetendant inmaturae aetatis infirmitatem et adstruant, quod ubera non habeat, quae nubilis significant tempus aetatis. hoc solet symbolum commune omnibus uirginibus esse nupturis, ut, cum ubera coeperint eminere, tunc coniunctioni habiles iudicunt: quid faciemus sorori nostrae in die qua loquitur in ea? uel, ut Symmachus,
Abbreviated transcription (Latin):
mortius. Mutis manũ ꝑ cauer¬
nã ut surgat. & si tardius surre¬
xerit. derelinqͥs. His ut qͣrat iterũ
ꝙ querat a multis: nion obliuisca¬
tur querere. ñ obliuscat᷑ sermones
tuos. Ꝙ si tenet eos offeras te ui¬
dendum. ñ refugias. ⁊ teneri: que
cũ te meruerit amplecti. ostendit
uetera fr̾ m̾s seruaui tͥ. Hoc est
dicere. Teneo mandata omĩa no¬
ui & lliteris testam̃ti. Sola hoc
congregatio. ñ dic̾ synagoga. nec
scd̃m litterã noua tenens. nec scd̾m
spm̃ ueteca. Non dic̃ heresis mani¬
que utriusq fulget grã testam̃ti
Respondit ei sponsus. Pane me ut
signaculũ suꝑ cor. tuũ ut sigillũ
in brachiũ tuũ. quȩ noua n uete¬
ra seruasti mͥ: signaculũ meũ es.
ad imaginẽ meã ⁊ similitudinem.
fulget inte unago iusticiȩ. imago
sapientiȩ. imago uirtutis. E quia
imago d̾i ẽ in corde tuo: sit .&. in¬
oꝑib tuis. Sit esfigies eugłii in
tuis factis: ut in tuis morib mea

Expanded text:
mortuis. mittis manum per cauermortuis. mittis manum per cauernam, ut surgat, et, si tardius surrexerit, derelinquis. uis ut quaerat iterum et quaerat a multis et non obliuiscatur quaerere; non obliuiscatur sermones tuos. ut, si tenet eos, offeras te uidendum, non refugias teneri. Quae cum te meruerit amplecti, ostendet uetera, frater meus, seruaui tibi. hoc est dicere: \'teneo mandata omnia noui et ueteris testamenti\'. sola hoc congregatio, non dicit synagoga, nec secundum litteram noua tenens nec secundum spiritum uetera. non dicit haeresis Maniquae utriusque fulget gratia testamenti. Respondet ei sponsus: pone me ut signaculum in cor tuum. u t sigillum in brachium tuum. quae noua et uetera seruasti mihi. signaculum meum es, ad imaginem meam es et similitudinem. fulget in te imago iustitiae, imago sapientiae, imago uirtutis. et quia imago dei in corde est tuo, sit - operibus tuis, sit effigies euangelii in tuis factis, ut in tuis moribus mea
Abbreviated transcription (Latin):
carne que in adã lapsa ẽ: susci¬
pe me non ex sara s ex maria:
ut incorrupta sit uirgo. s uir¬
go ꝑ grãm ab om̃i integra labe
peccati. Porta me in cruce que
salutaris errantib ẽ: in qua
sola ẽ requies fatigatis: in qua
sola iuiuent quicũq morpunt᷑.
Pulchre aut̃ etiã uiuifica potest
dici: eo qd̾ mori ñ possit quẽ
humeris suis uirtus portauerit.
Dicit gͦ anima dic̃ ⁊ ȩccłra. Erra¬
ui sic̃ ouis quȩ ꝑierat. S & dic̃.
Quesuii quẽ dilexit anima me¬
a. Hoc ẽ dicere. Uuufica seruũ
tuũ: qm̃ mandata non sũ oblitꝰ.
Ego te queliui: s inuenire non
possum nisi tu uolueris inueni¬
ri. & tu qͥdem uis inueniri: sed
uis du queri. uis diligentiꝰ in¬
dagari. Nouit hoc eccłia tua. qͥa
ñ uis ut te dormiens querat: ñ
uis ut iacens te inuestiget. Ueniq
pulsas ad ianuã ut excites dormi¬
entẽ. exploras si cor uigilat. &.¬
caro dormit: uis leuare dicens.
Surge qui dormis: & exurge a

Expanded text:
carne quae in Adam lapsa est. suscicarne quae in Adam lapsa est. suscipe me non ex Sarra, sed ex Maria, ut incorrupta sit uirgo, sed uirgo per gratiam ab omni integra labe peccati. porta me in cruce quae salutaris errantibus est, in qua sola est requies fatigatis, in qua sola uiuent quicumque moriuntur. Pulchre autem etiam uiuifica potest dici, eo quod mori non possit quem humeris suis uirtus portauerit. Dicit ergo et anima, dicit et ecclesia: erraui sicut ouis quae perierat; sed et dicit: quaesiui quem dilexit anima mea. hoc est dicere: uiuifica seruum tuum, quoniam mandata tua non sum oblitus. ego te quaesiui, sed inuenire non possum, nisi tu uolueris inueniri. et tu quidem uis inueniri, sed uis diu quaeri, uis diligentius indagari. nouit hoc ecclesia tua, quia non uis ut te dormiens quaerat, non uis ut iacens te inuestiget. denique pulsas ad ianuam, ut excites dormientem, exploras, si cor uigilat et caro dormit. uis iacentem leuare dicens: surge qui dormis et exsurge a
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. In paradyso semel nocuit serpenˢ:
amisit ibi escã postꝗͣ adam inde
depulsus ẽ. illic iñ nocere ñ poterit.
Adme ueni quẽ lupoꝵ grauium
bus tuis illis suꝑiorib. Nã ꝙ me
ibidem collocaueras: s ab omͣb
tuis lupus nocturnus auertit.
Quere me: quia te requiro. Quere
me. inueni me: suscipe me. porta
me. Potes inuenire quẽ tu reqͥ¬
ris. dignaris suscipere quẽ inue¬
ueris: imponere humeris quem
susceperis. Non ẽ tibi pium onus
fastidio: non tͥ oneri ẽ uectura
iusticie. Ueni gͦ dñe. quia n si
erraui. tam̃ mandata tua non
sũ oblitꝰ: spem medicine reseruo.
Ueni dñe. quia ⁊ erraticam so¬
lus es reuocare qui possis. ꝙ. qͦs
reliqueris non mestificabis: &. ip¬
si enĩ peccatoris reditu gratu¬
labuntur. Ueni ut facias salutẽ
in terris: in celo gaudiũ. Ueni
gͦ. n quere ouẽ tuã. Iam non ꝑ
seruulos. non ꝑ mercennarios.
s ꝑ temet ipsũ suscipe me in

Expanded text:
sunt. in paradiso semel nocuit serpens; sunt. in paradiso semel nocuit serpens; amisit ibi escam, postquam Adam inde depulsus est; illic iam nocere non poterit. ad me ueni, quem luporum grauium bus tuis illis superioribus. nam et me ibidem conlocaueras, sed ab ouilibus tuis lupus nocturnus auertit. quaere me, quia te requiro, quaere me, inueni me. suscipe me, porta me. potes inuenire quem tu requiris, dignaris suscipere quem inueneris, inponere umeris quem susceperis. non est tibi pium onus fastidio, non tibi oneri est uectura iustitiae. ueni ergo, domine, quia, etsi erraui, tamen mandata tua non sum oblitus, spem medicinae reseruo. ueni, domine, quia et erraticam solus es reuocare qui possis et quos reliqueris non maestificabis; et ipsi enim peccatoris reditu gratulabuntur. ueni, ut facias salutem in terris, in caelo gaudium. Ueni ergo et quaere ouem tuam non per seruulos, non per mercennarios, sed per temet ipsum. suscipe me in
Abbreviated transcription (Latin):
a pastore. ne pereat: ideo dicit
erraui. Dic ⁊ tu mniqͥtates tuas.
ut ustificeris. Qđ lapsũ fateris.
in eo tibi cũ om̃ib cõmune con¬
sortiũ ẽ: quia nemo sine peccato.
Negare hoc: sacrilegũ ẽ. Solus e¬
nim d̾s sine peccato ẽ. Confiteri
hoc d̾o: impunitatis remediũ ẽ.
Erraui iuqͥd. S qui errauit in
uiam. potest redire in uiã: reuo¬
cari potest. E. pulchre addidit: si¬
cut ouis qͤ perierat. Non enĩ perit:
qͥ agnoscit errorẽ. Quere inquit
seruũ tuũ: qm mandata tua ñ
sũ oblitus. U eni gͦ d̾ne iħu: quere
Ueni pastor: qͦre sic̃ oues ioseph. fir¬
rauit ouis tua: dũ tu moraris in
uit. Ueni sine canib. ueni sine ma¬
lis oꝑarus: ueni sine mercennario.
qͥ ꝑ ianuã introire ñ nouerit. Ue¬
ni sine adiutore: sine nuntio. Iã
dudũ te expecto uenturũ. Scio enĩ
uenturũ: q̃m mandata tua ñ sũ
oblitꝰ. Neni non cũ iurga s cari¬
tate sp̃sq manscietudine. Noli du¬

Expanded text:
a pastore, ne pereat. ideo dicit a pastore, ne pereat. ideo dicit \'erraui\'. dic et tu iniquitates tuas, ut iustificeris. quod lapsum fateris, in eo tibi cum omnibus commune consortium est, quia nemo sine peccato. negare hoc sacrilegium est - solus enim deus sine peccato est —, confiteri hoc deo inpunitatis remedium est. erraui. inquit — sed qui errauit in uiam potest redire, in uiam reuocari potest — et pulchre addidit: sicut ouis quae perierat; non enim perit qui agnoscit errorem. Quaere. inquit, seruum tuum, quoniam mandata tua non sum oblitus. ueni ergo. domine Iesu, quaere ueni, pastor, quaere sicut oues Ioseph. errauit ouis tua, dum tu moraris, dum tu uersaris in uit. ueni sine canibus, ueni sine malis operariis, sine mercennario, qui per ianuam introire non nouerit. ueni sine adiutore, sine nuntio, iam dudum te expecto uenturum; scio enim uenturum, quoniam mandata tua non sum oblitus. ueni non cum uirga, sed cum caritate spirituque mansuetudinis. Noli du
Abbreviated transcription (Latin):
dicia dei : ꝓpter conscientiã delictoꝵ.
Michi terrorẽ afferunt. me exagi¬
tant: scos aduiuiant. S tam̃ iuua¬
bunt etiã peccatorẽ: licet diuerso
modo. Sc̃s adiuuabit᷑ dũ ꝓbrt᷑.
peccator aduiabit᷑ dũ humiliat᷑.
dũ castigatur ut peccata soluat
duplicia: dum opꝰ eiꝰ exuritir.
ut ipse saluus fiat. si tam̃ quasi
ꝑ ignẽ. Fortassis etiam si conuenit
sensus. Si dignus fuero iudicio. dig¬
nus ero ut exuar consortiis impi¬
orum: qm̃ non resurgunt impii
in uidiciũ. E. adiuuabt̃ me uidi¬
cia: qm̃ qui credit in dño non u¬
dicatur. ꝓderit illi fides q suffra¬
gabit᷑. ad ueniam: etiã si qua in
oꝑib offensa sit. Sequit᷑ uersus
Erraui sieut ouis que perie¬
rat: uiuifica seruũ tuũ. qm̃ man¬
data gua non sum oblitus.
Rscus habet quere seruũ
tuit falli scriptor ut scriberet
uterq constat: sed oportunior ẽ
huic loco. quere seruũ tuũ. qm̃
ouis que itrauit querenda ẽ

Expanded text:
dicia dei propter conscientiam delictorum, dicia dei propter conscientiam delictorum, mihi terrorem adferunt. me exagitant; sanctos adiuuant. sed tamen iuuabunt etiam peccatorem, licet diuerso modo. sanctus adiuuabitur, dum probatur, peccator adiuuabitur, dum humiliatur, dum castigatur, ut peccata soluat duplicia, dum opus eius exuritur, ut ipse saluus fiat, sic tamen quasi per ignem. fortassis etiam sic conuenit sensus: si dignus fuero iudicio, dignus ero ut exuar consortiis impiorum, quoniam non resurgunt impii in iudicium, et iuuabunt me iudicia, quoniam qui credit in domino non iudicatur. proderit illi fides et suffragabitur ad ueniam, etiamsi qua in operibus offensa sit. Sequitur uersus octauus: erraui s icut ouis quae perierat. uiui fica s eruum tuu m, quoniam mandata tua non sum oblitus. Graecus habet: quaere seruum tuit falli scriptor, ut scriberet uterque constat, sed oportunior est huic loco: quaere seruum tuum, quoniam ouis quae errauit quaerenda est
Abbreviated transcription (Latin):
in carne magis necessariũ quã
uoluntariũ. Quomͦ gͦ uuit ani¬
nia oꝑta mortis inuoluchro: aut
que ẽ uita que in umbra ẽ: In re¬
gione umnbre mortis sumis: abs¬
condita ẽ uita nr̃a non libera. Erit
enĩ libera in regione uiuoꝵ: in
qua fidutiã cõplacendi iustus as¬
sumit. ut placeat dnõ in regioẽ
iuiuorit. Ihi gͦ uiuit anima nr̃a
ubi nichil mortale. nichil infer¬
nũ amicta sit: nichil debitum pe¬
ne. Ibi laudabit dñm. ubi deposito
infirmitatis corpore conformis ce
perit eẽ głe corporis xp̃i. Nam dũ
in peccato sumꝰ: plenȩ laudare qͥ
possumꝰ: peccatori enĩ dixit deus.
Quare tu enarras usticias mers:¬
In umbra sumꝰ hic positi. in um
posteriorib dicentes. Quomͦ can¬
tabimꝰ eanticũ dñi in t̾ra aliena
adiuuant aut̃ iudicia d̾i scõs.
cũ bonis oꝑib remuneratio uite
confertur ȩt̾ne. Beatus qui dicit:
ꝙ uiditia tua aduiuabunt me.
Ego infirmꝰ ego peccator. timeo ui¬

Expanded text:
in carne magis necessarium -quam in carne magis necessarium -quam uoluntarium. quomodo ergo uiuit anima operta mortis inuolucro aut quae est uita, quae in umbra est ? in regione umbrae mortis sumus, abscondita est uita nostra, non libera; erit enim libera in regione uiuorum, in qua fiduciam conplacendi iustus adsumit, ut placeat domino in regione uiuorum. ibi ergo uiuet anima nostra, ubi nihil mortale, nihil infirmum amicta sit. nihil debitum poenae.\' Ibi laudabit dominum, ubi deposito infirmitatis corpore conformis esse coeperit gloriae corporis Christi. nam dum in peccato sumus. plene laudare qui possumus ? peccatori enim dixit deus: quare tu enarras iustitias meas?in umbra sumus hic positi, in umbposterioribus dicentem: quomodo -cantabimus canticum domini in terra aliena? Adiuuant autem iudicia dei sanctos, cum bonis operibus remuneratio uitae confertur aeternae. beatus qui dicit: et iudi icia tua adiuuabunt me. ego infirmus, ego peccator timeo iu
Abbreviated transcription (Latin):
ria aut̃ studiosis diuinȩ cognitio¬
nis p̃cepta medicinȩ st̃: a ieiunio
reuocant. Lucubrare non sinunt.
ab onuĩ intentione meditationis
abducunt. Itaq qui se medicis de¬
derit. seipsũ sibi abnegat: qui aut̃
querit salutare di. xp̃m sequitur.
Qui dicit᷑ salus d̾i non quȩ corpo¬
ris. s que ȩt̾na st̃ querens: cũ hoc
corpere conseruetur. Qui aut̃ sa¬
lutẽ qͥuerit᷑ di: die utiq n nocte
meditet᷑ in lege. Iugis illi meditatio
ẽ diuinoꝵ decretoꝵ: neq aliqua
cura corporis huiꝰ auertit᷑ a studio
Uiuet anima mea ⁊⁊ laudabit te.
&. iuidicia tua aduuiabt̃ me.
uture utiq uitȩ non p̃sentis
sibi remuneratione blandit᷑. Hȩc
enĩ uita quomͦ dici potest. de qua
scriptũ ẽ. & in puluerem mortis de¬
duxisti me: Quam multi iuuentes
in inferno st̃. Ipse paulus cupielat
de mortis huiꝰ corpore liberati. qͥ
uere concupiuit salutare dei. di
multo enĩ meluis: ꝑmanere aut̃

Expanded text:
ria autem studiosis diuinae cognitioria autem studiosis diuinae cognitionis praecepta medicinae sunt; a ieiunio reuocant, lucubrare non sinunt, ab omni intentione meditationis abducunt. itaque qui se medicis dederit, se ipsum sibi abnegat; qui autem quaerit salutare dei, Christum sequitur, qui dicitur salus dei, non quae corporin corpore conuersetur. qui autem salutem dei quaerit, die utique et nocte meditatur in lege. iugis illi meditatio est diuinorum decretorum neque aliqua cura corporis huius auertitur a studio uiuet anima mea et laudabit te, et iudicia a tua adiuuabunt me. futurae utique uitae, non praesentis sibi remuneratione blanditur. haec enim uita quomodo dici potest, de qua scriptum est: et in puluerem mortis deduxisti me? quam multi uiuentes in inferno sunt! ipse Paulus cupiebat de mortis huius corpore liberari, qui uere concupiuit salutare dei dicemulto enim melius; permanere autem
Abbreviated transcription (Latin):
um. ut mittas angłos tuos opem
tuã. subsidia potentiȩ tuȩ: ad libe¬
randũ popłm tuũ. Hoc ẽ manus
ði: de qua scriptũ ẽ. Nonne om̃s
minuistri sp̃s qui mittuntur in
ministeriũ: ꝓpt̾ eos qͥ futuri e¬
rant heredes salutis : Qui gͦ elegit
mandata di. utitur confidentia:
ut cũ auctoritate deposcat sibi
diuina subsidia. Sequit᷑ uersus.
Concupiui salutare tuũ dñe:
&. lex tua meditatio mea est
lius longeuitate uite istiꝰ delec¬
tatur: & concupiscit usq ad
depositȩ senectutis corporis huius
uitam ꝓducere. Alii franguntur
egritudinił infirmitate: de qͥb
nemo potest dicere cũ infirmor.
ic̃ potens sũ. Beatos se putant. si
inoffensa ualitudinis cõmoditate
pottant᷑. quib non ẽ infirmitas
ad salutẽ. Horũ quoq nemo po¬
test dicere: concupiui salutare tu
um. Suam enĩ magis salutẽ qͣm
salutare di quert̃: medicis potiꝰ
quã scripturis obedientes. Contra¬

Expanded text:
um, ut mittas angelos tuos, opem um, ut mittas angelos tuos, opem tuam, subsidia potentiae tuae ad liberandum populum tuum\'. haec est manus dei de qua scriptum est: nonne omnes ministri spiritus qui mittuntur in ministerium propter eos, qui futuri erunt heredes salutis? qui ergo elegit mandata dei, utitur confidentia, ut cum auctoritate deposcat sibi diuina subsidia. Sequitur uersus sextus: con cupiui salutare t tuum, domine, et lex tua meditatio mea est. alius longaeuitate uitae istius delectatur et concupiscit usque ad depositae finem senectutis corporis huius uitam producere. alii franguntur aegritudinis infirmitate, de quibus nemo potest dicere: cum infirmor, tunc potens sum. beatos se putant, si inoffensa ualitudinis commoditate potiantur, quibus non est infirmitas ad salutem. horum quoque nemo potest dicere: concupiui salutare tuum, domine; suam enim magis salutem quam salutare dei quaerunt, medicis potius quam scripturis oboedientes. contra
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ qd̃ uerbũ iusticia ẽ:
qͥd enĩ tã uistũ ut diligas d̾m tuũ.
ẜ diligas fre̾m tuũ: utiq omĩa d̾i
diligit. frẽm. qͥ furat᷑. qui c̃cupiscit
alienũ. utiq ñ diligit eũ quem
fraudare desiderat. ita qͥ suꝑbe
despicit frẽm. qui eũ deformare
conat᷑. qui pascitur eiꝰ iniuriis. a
consortio caritatis alienus ẽ. Seqͥ
saluum facere me: qm̃ man¬
data tua elegi.
duentũ dñi uidetur orare:
exaltauit me. Cur gͦ hic manum
dixit. nisi forte u̾ solũ ꝓpter diuer¬
sitatẽ grẽ quã scriptores non pre¬
termutere solent. sed etiã ꝓpter
qͦndã ꝓprietatẽ manuũ dictum ẽ:
ut ibi dextera dicatur ubi dicitur
qd̃ exaltauit eum uirtute. hic manꝰ
ubi intellegi oporteat qd cũ humi¬
litate seruauit..  Potest ⁊ sic intel¬
legi manꝰ dñi. sicut dr̃ in usu. mag¬
na ẽ manꝰ illuis regis. hoc ẽ mag¬
nus exercitus. & illiꝰ inferior ma¬
nus ẽ: ut etiã hic intellegamus.
fiat adiumentũ tuũ atq subsidi¬

Expanded text:
d uerbum iustitia est - quid enim tam iustum quam ut diligas deum tuum et diligas fratrem tuum? -, utique omnia dei diligit fratrem. qui furatur. qui concupiscit alienum utique non diligit eum quem fraudare desiderat, ita qui superbe despicit fratrem, qui eum deformare conatur, qui pascitur eius iniuriis, a consortio caritatis alienus est. Sequsaluum facere me, quoniam mandata tua elegi. aduentum domini uidetur orare, xtera domini exaltauit me. cur ergo hic manum dixit, nisi forte non solum propter diuersitatem gratiae, quam scripturae non praetermittere solent, sed etiam propter quandam proprietatem manuum dictum est, ut ibi dextera dicatur. ubi scribitur quod exaltauit eum uirtute, hic manus, ubi intellegi oporteat quod eum humilitate seruauit ? potest et sic intelleiri manus domini sicut dicitur in usu: \'magna est manus illius regis. hoc est magnus exercitus, et \'illius inferior manus est\\ ut etiam hic intellegamus: \'fiat adiumentum tuum atque subsidi
Abbreviated transcription (Latin):
bat: ut ab ipso disceret iustifica¬
tiones eiꝰ. Quomͦ enĩ cantare potest
in metu positus ⁊ tumore pęnarũ:
Quomͦ cantare potest graiium
siba conscius delictoꝵ: nisi pruis
fiat uenie securus: Ueniq in pos
teriorib habes. Quom̾ cantabimꝰ
canticũ diũ in t̾ra aliena: in qua
impugnet᷑. inqͣ captiuet᷑ in lege
peccati: in qua defleat atq deplo¬
ret sue captiuitatis erumias: Et tu
gͦ de scri pturarũ cęlestiũ cibos.
qr ede ut ꝑmaneant tͥ in uitam
ȩt̾nã: & ede cotidie ut non esurias.
ede ut replearis. ede ut uerboꝵ ce¬
lestiũ eructes saginã. Spu̾ales epu¬
le non obesse solent. s ꝓdesse saci¬
atis: id̾oq repleri uolebat ꝓpheta
qͥ dic̃. Repleat᷑ os meũ laude tua:
ut cantẽ głam. tuã. Qui cantat
d̾i głam: yminũ dño cor eiꝰ eructu¬
at. Sequit᷑ uersus. Loquetur
lingua mea uerbũ tuũ: qm̃
omĩa mandata tua iusticia est.
ui didicerit iusticias di. loqͥt᷑

Expanded text:
bat, ut ab ipso disceret iustificabat, ut ab ipso disceret iustificationes eius. quomodo enim cantare potest in metu positus et timore poenarum? quomodo cantare potest grauium sibi conscius delictorum, nisi prius fiat ueniae secterioribus habes: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena , in qua impugnetur, in qua captivetur in lege peccati, in qua defleat atque deploret suae captivitatis aerumnam? 19. Et tu ergo ede scripturarum caelestium cibos et ede, ut permaneant tibi in uitam aeternam, et ede cotidie, ut non esurias, ede ut replearis, ede ut uerborum caelestium eructes saginam. spiritales epulae non obesse solent, sed prodesse satiatis, ideoque repleri uolebat propheta, qui dicit: repleatur os meum laude tua, ut cantem gloriam tuam. qui cantat dei gloriam, hymnum domino cor eius eructat. Sequitur uersus quartus: loquetur lingua mea uerbum tuum , quoniam o mnia mandata tua ius titia . qui didicerit iustitias dei, loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
ructat ymnũ: qͥ potest tuas.¬
dicere. Bonꝰ enĩ odor xͥ sumꝰ
do. E bene eructuat: qui pluri¬
ma ᷤ suania p̾cepta dñi gustaue¬
rit. E ructuat ymuũ: qui erue¬
tauerit uerbũ. Deniq & deuud
ante eructuauit uerbũ honum:
hic eructuauit ymnũ. Bonũ enĩ
Bonũ patiẽ: quẽ siqͥs manducauerit
ñ moriet᷑ in eternũ. Habet uerbũ
d̃i epulas suas: alias fortiores ut
ẽ lex i eugłm. alias suauiores ut
st̃ psalmi ⁊ cantica canticoꝵ. Eruc¬
tuabat ẏmnũ eccłia uł anima pia:
cui dicebat d̾i uerbũ. Insinua mͥ
uocẽ tuã : qͥa. uox tua suauis est.
Erucꝰtuabat ẏmnũ: cui dicebat.
fauũ distillant labia tua o spon¬
sa: mel ⁊ lac sub lingua tua. Sed
ñ potest qͥs ante eructuare ymnũ.
nͥ didicerit iusticuis d̾i: ⁊ didice¬
rit ab ipso dño d̾o suo. Id̾o hoc spe¬
cialiter petit dauid: ut eam doce¬
at d̾s. Audierat enĩ ⁊ cognouerat
in spũ. qr unus magister ẽ: & ideo
ubiq ipsũ doctorẽ. fieri postula¬

Expanded text:
ructavit hymnum, qui potest dicere: Bonus enim odor Christi sumus Deo . Et bene eructat, qui plurima et suavia praecepta Domini gustaverit. Eructat hymnum, qui eructaverit verbum. Denique et David ante eructavit verbum bonum , hic eructat hymnum. Bonum enim bonum panem, quem si quis manducauerit non morietur in aeternum. habet uerbum dei epulas suas, alias fortiores, ut est lex et euangelium, alias suauiores, ut sunt psalmi et Cantica canticorum. eructabat hymnum ecclesia uel anima pia, cui dicebat deus uerbum: i nsinua mihi uocem tuam, quia uox tua suauis est. eructabat hymnum, cui dicebat: fauum destillant labia tua, o sponsa; mel et lac sub lingua tua. Sed non potest quis ante eructare hymnum, nisi didicerit iustitias dei et didicerit ab ipso domino deo suo. ideo hoc specialiter Dauid petit, ut eum doceat deus; audierat enim et cognouerat in spiritu, quia unus magister est, et ideo ubique ipsum doctorem fieri postula
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ dicit: nisi contrito corde. & timo¬
re iudicii. Salubriter ista cõpun¬
gunt. stunulant ista ñ uulnerait:
licet ⁊ uulnera utilia sint amici.
Omĩa inqͥd mandata dei iusticia
ẽ: qͥa st̃ mandata iusticiȩ: & id̾o
sine usticia ẽẽ ñ posst̃. Mandatũ¬

Expanded text:
tibi dicit nisi contrito corde et timotibi dicit nisi contrito corde et timore iudicii ? salubriter ista conpungunt, stimulant ista, non uulnerant, licet et uulnera utilia sint amici. Omnia, inquit, mandata dei iustitia est. quia sunt mandata iustitiae et ideo sine iustitia esse non poss
Abbreviated transcription (Latin):
Ecuti fueritis: reddetis rationẽ. Non
enĩ mediocre periculũ ẽ. cũ habe¬
as tanta eloquia di. n di oꝑa que
fec̾ in genesi. fecit in exodo. fecit in
leuitico. numeris. deuterqmio. ihesu
naue. uidicũ libro. regnoꝵ. atq es¬
audias qͦ scl̃i st̃. Sepi aures tuas spi¬
nis. Utinã ⁊ linguã obsepias ne loqͣ¬
ris. S qd̃ peuis ẽ circũdataͤ lingua
tua spinis quȩ cõpungunt ⁊ uilne¬
rant loquentẽ que mundi st̃. Ideo
aduersarius etiã orantib frequent᷑
seculares offundit cogitationes. Si gͦ
ñ debemꝰ audire aliena. uł suꝑflua.
qͣnto magis ñ debemꝰ obloqui: cũ
dicat unicuiq nrm scriptura ue¬
nerabilis. argentũ ⁊ aurũ tuu
alliga. & ori tuo fac uigũ ⁊ pon¬
dus. Alliga sensũ tuuͦ fida taci¬
turnitate. alliga sermones tuos:
impone iugũ ori tuo. ne indomita
uerboꝵ. ceruice se iactet. Impone
pondus: ut cauto omĩa quȩ loqͥm᷑
trutinemꝰ examine. Quib tam̃ spi¬
nis ut sepias aures tuas scriptura

Expanded text:
ocuti fueritis, reddetis pro eo rationem. non enim mediocre periculum est, ut, cum habeas tanta eloquia dei et dei opera quae fecit in Genesi, fecit in Exodo, fecit in Leuitico Numeris Deuteronomio, Iesu Naue, Iudicum libro, Regnorum atque Esaudias quae saeculi sunt. saepi aures tuas spinis; utinam et linguam obsaepias, ne loquaris! sed. quod peius est, circumdata est lingua tua spinis, quae conpungunt et uulnerant loquentem quae mundi sunt. ideo aduersarius etiam orantibus frequenter saeculares offundit cogitationes. si ergo non debemus audire aliena uel superflua, quanto magis non debemus obloqui, cum dicat unicuique nostrum scriptura uenerabilis: argen- tum et aurumtuum alliga et ori tuo fac iugum et pondus! alliga sensum tuum fida taciturnitate, alliga sermones tuos, inpone iugum ori tuo, ne indomita uerborum ceruice se iactet, inpone pondus, ut cauto omnia quae loquimur trutinemus examine. quibus tamen spinis ut saepias aures tuas scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
Non intellectũ generalit̾ dixit. s
intellectũ scđm uerbũ d̃i Est enĩ
intellecꝰtꝰ ad mortẽ: sic̃ ẽ pruden¬
tia ad interitũ. filii huiꝰ scłi pru¬
dentiores st̃. quã filii lucis in hac
generatiõe. S prudentia ista quȩ
scłi ẽ ad uitã ñ suffragat᷑ eternã:
circa honorem. circa lucella e. ques¬
tib coaceruandis intenta. ñ meri¬
tis cõparandis. Postremo circa ele¬
menta mundi ẽ falerata magis qͣm
uera ẽ sapientia: ut ẽ philosophia
omͦis. quȩ aliena querit. cũ sua nes¬
craͭ. Serutat᷑ celi plagas. mundi spa¬
cia rimat᷑. quȩ sibi ꝓdesse nichil
posst̃: dm̃ ignorat quẽ solũ de¬
beret inqͥrtre. Ido uerꝰ sapiens dic̃.¬

Expanded text:
ellectum generaliter dixit, sed intellectum secundum verbum Dei; est enim intellectus ad mortem, sicut est prudentia ad interitum: Filii hujus saeculi prudentiores sunt quam filii lucis in hac generatione . Sed prudentia ista quae saeculi est, ad vitam non suffragatur aeternam. Circa honores, circa lucella est, quaestibus coacervandis intenta, non meritis comparandis. Postremo circa elementa mundi est phalerata magis quam vera sapientia; ut est philosophia omnis quae aliena quaerit, cum sua nesciat: scrutatur coeli plagas, mundi spatia rimatur, quae sibi prodesse nihil possunt: Deum ignorat, quem solum deberet inquirere. 10. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ ascendebat oͦratio. Ascendebat
itaq ñ corporalit̾. Neq enĩ ꝓpheta
tantꝰ p̾cationẽ suã petebat corporalit̾
appropinqͣre. Nam qͥ ita putat. utiq
his certo dm̃ aliqͦ loco ac sede con¬
cdudit. ut diffusiorẽ locũ in qͦ d̾s sit
arbitret᷑: cũ utiq inuisibił. ineffa¬
bilis incomp̃hensibilis impleat oĩa.
& diuinitatis in eo habitet plenitu¬
do. Lege moysen appropinquasse do
cũ legẽ acceꝑit. S solita dauid uere¬
cundia n̾ semet ipsũ s orationẽ suã
d̾o aꝓpinqͥre postulat: ut uideatur
ordo qͥdã eẽ distinctus. qͦ hi qͥ ꝑfec¬
tiores st̃ ipsi aꝓpinqͦͤnt d̾o: seqͣͤntis
aut̃ ordinis uisti uiri satis habeant.
si eoꝵ aꝓpinquet oratio. Ex usu aut̃
qͣre. Constitue magistrũ atq disci¬
pulũ. Si discipłs studiosius magistri
uel hausit ingeniũ. ł p̾cepto inten¬
dit. ita ut ad similitudinẽ oꝑis eiꝰ atq
docꝰtrine ꝓxime uideat᷑ accedereson¬

Expanded text:
ad deum ascendebat deuotio. Ascendebat itaque non corporaliter; neque enim propheta tantus precationem suam petebat corporaliter adpropinquare. nam qui ita putat, utique is deum certo aliquo loco ac sede concludit. ur diffusiorem locum in quo deus sit arbitretur, cum utique inuisibilis ineffabilis inconprehensibilis impleat omnia et diuinitatis in eo habitet plenitudo. legi Moysen adpropinquasse cieo, cum legem acceperit; sed solita Dauid uerecundia non semet ipsum, sed orationem suam deo adpropinquare postulat, ut uideatur ordo quidam esse distinctus, quo hi qui perfectiores sunt ipsi adpropinquent deo, sequentis autem ordinis iusti usi eorum appropinquet oratio. 7. Ex usu autem quare. Constitue magistrum, atque discipulum: si discipulus studiosius magistri vel hausit ingenium, vel praecepto intendit, ita ut ad similitudinem operis ejus atque doctrinae proxime videatur accedere; non
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixisset utiq eramꝰ aliquando
insipientes. nisi qͥ adeptus eẽt postea
sapientiȩ disciplinã: neq dixisset
eramꝰ errantes. nͥ superiorẽ depo¬
suisset errorem. Deniq ut abolitũ
lapsũ doceret. nec ullũ offensio¬
nis resedisse uestigiũ: ait Cum
aut̃ benignitas ⁊⁊ humanitas aꝑ¬
paruit saluatoris nr̃i. non ex oꝑib
iusticie quȩ fecimꝰ nos: sed

Expanded text:
non dixisset utique: eramus aliquando non dixisset utique: eramus aliquando insipientes, nisi qui adeptus esset postea sapientiae disciplinam, neque dixisset: eramus errantes, nisi superiorem deposuisset errorem. denique ut abolitum lapsum doceret nec ullum offensionis resedisse uestigium, ait: cum - autem benignitas et humanitas apparuit saluatoris nostri, non ex operibus iustitiae quae f