comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et. Tot scła emensa. euoluta sunt ubi sunt pret̾ita
tempora Sic
pauca quȩ restant: utiq
transibunt.
Si toto illo tempore uiueres
ex quo adã de paradẏso dimissus ẽ usq inhodi¬
ernũ diẽ. terte uideres uitã tuã non fuisse du¬
turnã. quȩ sic auolasset. Uniꝰ aut̃ cuiꝰq homi¬
nis uita quanta ẽ : Ad de quantos libet annos.
duc longissimã senectutẽ quid ẽ. Nonne aura
est matutina: Ergo longe sit dies uidicii . qͣn¬
do erit retͥbutio inuistoꝵ & iustoꝵ: tuus certe
ultimꝰ dies longe abẽẽ non potest. Ad huno
te p̃para. qualis enĩ exieris ab hac uita: talis
redderis illi uitȩ. Post uitã istã paruã. ñ dũ
eris ubi erunt scĩ quibꝰ diest᷑ uenite benediẽ¬
ti patris mei ꝑcipite regnũ qͦd uobis paratũ
ẽ ab initio mundi:. Non dũ ibi eris. quis nescit:
Sed iã poteris ibi esse. ubi quondã illũ ulcero¬

Expanded text:
t. Tot saecula emensa et evoluta sunt. Ubi sunt praeterita t. Tot saecula emensa et evoluta sunt. Ubi sunt praeterita tempora? Sic pauca quae restant, utique transibunt. Si toto illo tempore viveres, ex quo Adam de paradiso dimissus est usque in hodiernum diem; certe videres vitam tuam non fuisse diuturnam, quae sic avolasset. Unius autem cujusque hominis vita quanta est? Adde quantoslibet annos, duc longissimam senectutem, quid est? Nonne aura est matutina? Ergo longe sit dies judicii, quando erit retributio injustorum et justorum: tuus certe dies ultimus longe abesse non potest. Ad hunc te praepara. Qualis enim exieris de hac vita, talis redderis illi vitae. Post vitam istam parvam nondum eris ubi erunt sancti, quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Nondum ibi eris, quis nescit? Sed jam poteris ibi esse, ubi illum quondam ulcero
Abbreviated transcription (Latin):
ualentẽ sed utiq om̃ipotentẽ: Sustinentes gͦ
dũm. ipsi hereditate possidebunt t̾ram. Quã
t̃ram uisi illã ierłm cuiꝰ amore qui exardesce̾t
Quã du sustinebo᷑ Festinas. c̃ito erit qͦd t diu
est. Infirmitas facit du uideri. qͦd cito ẽ. quomͦ
inueniunt᷑ desideria egrotoꝵ. Nichil tã diu. quã
ut calix sitienti temperet᷑. Utiq festinat᷑ asuis.
ne forte offendat᷑ infirmus. Quando fiet. Quan-¬
do coqustur: Quando dabit᷑ Celeritas ẽ in illis.
qui tibi seruiunt: sed infirmitas tua diuturnũ
putat. qͦd cito agit᷑. Ergo uidete medicũ nr̃m
blandientẽ infirmo dicenti. quã diu durabo.:
quã diui erit. Et adbuc pusillũ & ñ erit pec¬
cator. Int̾ peccatores certe gemis. de peccatore
gemis: pusillũ & ñ erit Ne forte qͥa tͥ dixi su.
dicũ sustine: sine fine accipies quod sustines.
annos ab adã usq ad hodiernũ diẽ ẽurre seri¬
pturas : eripe ne adã ille de paradyso lapsus est:¬

Expanded text:
ipotentem. Sustinentes autem Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram. Quam terram, nisi illam Jerusalem, cujus amore qui exardescit, quamdiu sustinebo? Festinas: cito erit quod tibi diu est. Infirmitas facit diu videri quod cito est. Quomodo inveniuntur desideria aegrotorum? Nihil tamdiu, quam ut calix sitienti temperetur. Utique festinatur a suis, ne forte offendatur infirmus. Quando fiet? quando coquetur? quando dabitur? Celeritas est in illis qui tibi serviunt, sed infirmitas tua diuturnum putat quod cito agitur. Ergo videte medicum nostrum blandientem infirmo dicenti: Quamdiu durabo? quamdiu erit? Et adhuc pusillum, et non erit peccator. Inter peccatores certe gemis, de peccatore gemis: pusillum, et non erit. Ne forte, quia tibi dixi, Susdicum sustine, sine fine accipies quod sustines. annos ab Adam usque in hodiernum diem, percurre Scripturas: heri pene ille de paradiso lapsus es
Abbreviated transcription (Latin):
gunt exterminabuntur. Sed felicitatem eoꝵ¬
citatẽ eeꝵ uideo. Crede illi qui dicit ext̾mina¬
bunt᷑ qͥa meli ille uidet quã tu. cuiꝰ oculũ ira¬
turbare ñ potest: qm̃ qͥ maligne agunt ext̃mina

Expanded text:
gunt, exterminabuntur. Sed felicitatem eogunt, exterminabuntur. Sed felicitatem eorum video. Crede illi qui dicit: Exterminabuntur: quia melius ille videt quam tu, cujus oculum turbare ira non potest. Quoniam qui maligne agunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemas aut ꝓpe blasphemas inhomine faci-¬
ente iniquitatẽ : Desine ab ira : & derelinque fu¬
rorẽ. Nescis quo te ꝓuocet ira ista dicturꝰ es dõ
quia iniquus ẽ. illuc ꝑgit: Eece ille quare infe¬
lix̃ est. & ille felixeͤ Uide qͥd pariat: Offoca malã
conceptionẽ. Desine ab ira & derelinque indig¬
nationẽ: ⁊ it iã resipiscens dicas. Turbatꝰ ẽ p̃ira
oculꝰ m̃s. Quis oculꝰ nisi fidei ᷑ Int̾rogo oculũ fi¬
dei tue: credidisti in xp̃m: quare credidisti. Qa
sit felicitatis : Qd nisi inresurrectione mortuoꝵ:
dignaris serue. discipule. quã dñs. quã magister:
Nonne ab ipso audis. non ẽ seruꝰ maior dño suo:
& non ẽ discipłs suꝑ magistrũ : Ille ꝓte dolores.
bat᷑. aut qͥd non tͥ peccatori debebat᷑. Ergo tene di¬
rectum ocłm tuũ. ne turbetur p̃ ira: desine abira.
& derelinque indignationẽ: Ne subemuleris ut¬
eum maligne facias: quoniam qui maligne a

Expanded text:
blasphemas, aut prope blasphemas? In homine faciblasphemas, aut prope blasphemas? In homine faciente iniquitatem, desine ab ira, et derelinque furorem. Nescis quo te provocet ira ista? Dicturus es Deo quia iniquus est, illuc pergit. Ecce ille quare felix est, et ille infelix est? Vide quid pariat: offoca malam conceptionem. Desine ab ira, et derelinque indignationem, ut jam resipiscens dicas: Turbatus est prae ira oculus meus . Quis oculus, nisi fidei? Interrogo oculum fidei tuae: Credidisti in Christum; quare credidisti? Quid sit felicitatis? Quid nisi in resurrectione mortuorum? dignaris, serve discipule, quod Dominus, quod magister? Nonne a ipso audis: Non est servus major domino suo, et non est discipulus super magistrum ? Ille pro te dolores, batur? quid non tibi peccatori debebatur? Ergo tene directum oculum tuum, ne turbetur prae ira: Desine ab ira, et derelinque indignationem. Ne subaemuleris ut maligne faci
Abbreviated transcription (Latin):
eius. adulteria eiꝰ. rapinas eiꝰ ego noui: in om¬
nibꝰ clatus. superbꝰ. ꝑ iniquitatẽ ex altat᷑ ñ
me dignat᷑ agnoscere in his quomͦ durabo:
Morbꝰ ille est: bibe contra. Non subemuleris
cũ qui ꝓsperat᷑ inuia sua. ꝓ sperat᷑ sed inuia
sua: laboras. sed inuia di. Illi ꝓsperitas inuia
est: inꝑuentione infelicitas. Tibi labor inuia.
inꝑuentione felicitas: qm̃ tter impioꝵ ꝑibit.
Nouit dñs uias ustoꝵ. & tter impioꝵ peribit.
llas uias ambulas quas nouit dñs: & silaboras ĩ
eis ñ te fallunt. Uia uͦ impioꝵ felicitas transito¬
ria: finita uia. ꝑacta felicitas. Quare:. Quia uia
illa lata est: finis eius in ꝓfundũ inferi ꝑducit.
Uia uero tua angusta ẽ. & pauei ingrediunt᷑
ꝑ eam: Sed ad quã latitudinẽ ꝑuenianͣt de-¬
bes cogitare. Non subemuleris eũ qui ꝓsperat᷑
inuia sua: in homine faciente iniquitatẽ. De-¬
sine ab ira: & derelinque furorẽ. Quid stoma-¬
charis: Qa ꝑ iracundiã & indignationẽ istã aut

Expanded text:
eria ejus, rapinas ejus ego novi; in omnibus elatus, superbus, per iniquitatem exaltatus non me dignatur agnoscere: in his quomodo durabo? Morbus ille est, bibe contra: Ne subaemuleris eum qui prosperatur in via sua. Prosperatur, sed in via sua: laboras, sed in via Dei. Illi prosperitas in via est, in perventione infelicitas: tibi labor in via, in perventione felicitas; quoniam iter impiorum peribit. Novit Dominus iras justorum, et iter impiorum peribit . Has vias ambulas quas novit Dominus; et si laboras in eis, non te fallunt. Via vero impiorum felicitas transitoria: finita via, peracta est felicitas. Quare? Quia via illa lata est, finis ejus in profundum inferni perducit. Via vero tua angusta est, et pauci ingrediuntur per eam : sed ad quam latitudinem perveniant debes cogitare. Ne subaemuleris eum qui prosperatur in via sua. In homine faciente iniquitatem, desine ab ira, et derelinque furorem. Quid stomacharis? Quid per iracundiam et indignationem istam aut
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. et temptationes. & beatus qui ꝑdurat.
qͥa qui ꝑseuerauerit usq infinẽ. hic saluꝰ erit.
Ne rcedat qͥs insultatoribꝰ ne eligat hic florers &
audi. Subditus esto d̾no. & obseera eũ. Noc
ret bonũ opus. ꝑseueret et oratio. Oportet enĩ
semꝑ orare: et non deficere. Inquo appares
subditus: Fatiendo qͦd uibet: sed mercedẽ
ñ dũ accipis forte. qͥa capere non dũ potes.
Iã enĩ ille potest dare: sed tu ñ potes acciꝑe.
Exercere operibꝰͦ. labora in uinea. finito die
pete mereedẽ: fidelis ẽ qui te addurit adui-¬
neam: subditꝰ esto dño: & obsecra eũ. Eece fa-¬

Expanded text:
tationes. Et beatus qui perdurat: quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Nec cedat insultatoribus, ne eligat hic florere utaudi: Subditus esto Domino, et obsecra eam. Hoc ret bonum opus, perseveret et oratio. Oportet enim semper orare, et non deficere . In quo appares subditus? Faciendo quod praecepit. Sed mercedem nondum accipis, forte quia capere nondum potes. Jam enim ille potest dare, sed tu non potes accipere. Exercere operibus, labora in vinea: finito die pete mercedem: fidelis est qui te adduxit ad vineam . Subditus esto Domino, et obsecra eum. 9. Ecce fa
Abbreviated transcription (Latin):
desidero. rogo. uolo: ẽgo neĩpetrabo: Quid ergo: cão¬
Reuela ad dñm uiã tuã. & spera in euͦ: et ip¬
se faciet. Indica illi quid patiaris: indica illi
qͥd uelis. Quid eiũ pateris: Caro concupiseit

Expanded text:
desidero, rogo, volo: egone implebo? Non. Quis ergo? desidero, rogo, volo: egone implebo? Non. Quis ergo? Revela ad Dominum viam tuam, et spera in eum, et ipse faciet. Indica illi quid patiaris, indica illi quid velis. Quid enim pateris? Caro concupiscit
Abbreviated transcription (Latin):
uitiȩ t̾rȩ huiꝰ: ude qͥd sequit᷑. Delectare in dño.
tã quã quesieris & direris. ostende mͥ diuitias t̃re
illi. in qua me uibes habitare: delectare inqͥt
indño: Et dabit tibi petitiones cordistin. Signa¬
te accipe petitiones cordis tuĩ. Discerne peticio.¬
nes cordis tui apetitionib carnis: Discerne quan¬
tũ potes: ne frustra dictũ est in quodã psalmo.
d̾s cordis mei. Ibi enĩ sequit᷑ & dicit. &̃ parsmea
d̾s m̃s inscła. Uerbi gr̃a. cecus ẽ eorpore. rogat
ut illuminet᷑ Ista roget: quia & ista ds facit. &
ista ds prestat: sed rogant hec etiã mali. Petitio
hec carnis. Infirmat᷑ rogat se sauũ fieri: saluꝰ
fit moriturꝰ & ista petitio carnis est: & si qua sũt
talia. Petitio cordis quȩ est ᷑ Sicut petitio car¬
nis ẽ. uelle sibi reparari oculos. utiq ad uiden.¬
dam istã lucẽ. quȩ talib oculis uideri potest.
ita pͤtitio cordis ad aliã lucẽ ꝑtinet. Beati enim

Expanded text:
equitur, Delectare in Domino. Tanquam quaesieris, et dixeris, Ostende mihi divitias terrae illius, in qua me jubes habitare; Delectare, inquit, in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui. 5. Signanter accipe petitiones cordis tui. Discerne petitiones cordis tui a petitionibus carnis, discerne quantum potes. Nec frustra dictum est in quodam psalmo: Deus cordis mei. Ibi enim sequitur et dicit: Et pars mea Deus meus in saecula . Verbi gratia, caecus est corpore, rogat ut illuminetur. Ista roget, quia et ista Deus facit, et ista Deus praestat: sed rogant haec etiam mali. Petitio haec carnis. Infirmatur, rogat se salvum fieri: salvus fit moriturus. Et ista petitio carnis est: et si qua sunt talia. Petitio cordis quae est? Sicut petitio carnis est, velle sibi reparari oculos, utique ad videndam istam lucem, quae talibus oculis videri potest: ita petitio cordis ad aliam lucem pertinet. Beati enim
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ sicut meridiẽ: Noc est clarũ lumen:
Parũ erat dicere ^ lum̃. Tum̃ enĩ iã dicimꝰ. et eũ
albeseit̾. Lum̃ dicimꝰ et cũ sol oritur: Sed nũquã
est clarior lux quã medio die. Non solũ gͦ ut
tuũ tamquã meridies. Modo enĩ uidieas sequi
axp̃m. hoc ꝓposuisti. hoc elegisti: hoc ẽ iudiciũ
tuũ: nemo tibi ostendit qͦd ꝓmisit. P missorẽ
adhuc tenes. ẽxhibitorẽ aut̃ expectas. Inuidi¬
cio gͦ fidei tuȩ ẽlegisti sequi qͦd ñ uides. In abs¬
conditoͤ aut̃ iudiciũ tuũ ẽ: adhuc rep̃bendit᷑
& irridet᷑ ab infidelib. Quid credidistiꝰ Qͥa tͥ
ꝓmisit xp̃c  Quia ĩmortalis eris. ẽt dabit tibi uitã
eternã. Ubi ẽ hoc: Quando dabit: Quando pot̃
ficri: Iudicas tam̃ tu magis sequi xp̃m ꝓmitten¬
tem qͦd ñ uides: quã impiũ rep̃hendentẽ cre-¬
didisse te. qͦd non dũ uides. Et hoc ẽ uidicium
tuũ: & quale sit uidiciũ tuũ abhuc non appa-¬
ret. In isto scło quasi nox est. Quando ergo educ&

Expanded text:
clarum lumen. Parum erat dicere, ut lumen. Lumen enim jam dicimus et cum albescit, lumen dicimus et cum sol oritur: sed nunquam est clarior lux quam medio die. Non solum ergo ecium tuum tanquam meridies. Modo enim judicas sequi Christum, hoc proposuisti, hoc elegisti, hoc est judicium tuum: nemo tibi ostendit quod promisit: promissorem adhuc tenes, exhibitorem autem exspectas: in judicio ergo fidei tuae elegisti sequi quod non vides. In abscondito est judicium tuum, adhuc reprehenditur et irridetur ab infidelibus: Quid credidisti? Quid tmisit? Quia immortalis eris, et dabit tibi vitam aeternam? ubi est hoc? quando dabit? quando fieri potest? Judicas tamen tu magis sequi Christum promittentem quod non vides, quam impium reprehendentem credidisse te quod nondum vides. Et hoc est judicium tuum: et quale sit judicium tuum, adhuc non apparet: in isto saeculo quasi nox est. Quando ergo educet
Abbreviated transcription (Latin):
qm tãquã fenum cito arescent & sicut holera
prati cito decident. Qͥa gͦ. Tu spera indñm. Iili
enĩ sperant ñ indnm: Spes illoꝵ mortalis. spes
illoꝵ caduca . fragilis. uolatica. transitoria. inanis
erit. Spera indñm. Eece spero. Quid ago: et fac
bonitatẽ. Noli emulari maliciã quã respiciu ilł male
florentibꝰ. tãc bonitatẽ. & in habita terrã: Ne for-¬
te bonitatẽ extra inhabitationẽ terrȩ facias:
terra enĩ dñi eccła eius est. Ipsã rigat. ipsã colit.
Ille agricola pat᷑. Multi enĩ quasi exercent bona
opera: sed qͥa ñ habitant terrã non ꝑtinent ad
agricolam. Ergo fac bonitatẽ ñ extra. sed in-
babita terram. Et quid habebo: Et pasceris
indiuitiis enus. Quȩ sunt diuidie eiꝰ tre. Diuitie
eus. diĩs eiꝰ diuitiȩ eiꝰ ds ciuis. Ipse ẽ illẽ eui

Expanded text:
 sicut foenum cito arescent, et sicut olera virentia cito decident, quoniam enim sperant non in Dominum: spes illorum mortalis, spes illorum caduca, fragilis, volatica, transitoria, inanis erit. Spera in Dominum. Ecce spero, quid ago? Et fac bonitatem. Noli malitiam, quam respicis in illis male florentibus: fac bonitatem, et inhabita terram. Ne forte bonitatem extra inhabitationem terrae facias. Terra enim Domini, Ecclesia ejus est: ipsam rigat, ipsam colit ille agricola Pater . Multi enim quasi exercent bona opera, sed quia non inhabitant terram, non pertinent ad agricolam. Ergo fac bonitatem, non extra terram, sed inhabita terram. Et quid habebo? Et pasceris in divitiis ejus. Quae sunt divitiae ejus terrae? Divitiae ejus Dominus ejus, divitiae ejus Deus ejus. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dñm. Quid gͦ facturꝰ est quia dictũ ẽ re.¬
uela ad dñm uã tuã: & spera ineũ &. ipse facia :÷
Qͥd faciet: Et educet qͦsi lum̃ iusticiã tua. Modo enĩ
abscondita ẽ iusticia tua. infide res est.: &. ñ¬
dũ inspecie. aliqͥd eredis ut facias. ñ dũ uides
qͦd eredis. Cũ aut̃ ceperis uidere. qͦd credidisti.
educet᷑ inluminȩ iusticia tua: qͥa iusticia tua.
erat fides tua: Iustꝰ enĩ ex fide uiuit. Et edu-¬

Expanded text:
m . Quid ergo facturus est, quia dictum est: Revela ad Dominum viam tuam, et spera in eum, et ipse faciet: quid faciet? Et educet sicut lumen justitiam tuam. Modo enim abscondita est justitia tua: in fide res est, nondum in specie. Aliquid credis ut facias, nondum vides quod credis. Cum autem coeperis videre quod credidisti, educetur in lumine justitia tua: quia justitia tua erat fides tua Justus enim ex fide vivit . 7. Et edu
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ait fenir hoc intelligimus holera prati. uilia
quedã sunt. & suꝑficiem t̾rȩ tenent: nã altã radicẽ
non habent. P inde ꝑ hiemẽ uirent. at ubi sol
estatis feruescere ceperit. arescent. Modo gͥ ẽ tempꝰ
hiemis: gla tua ñ dũ apparet. Sed si alta radix ẽ
caritatis tuȩ. sicut multarũ arborũ inhiemẽ tͣns¬
it frigus: ueniet estas id ẽ uidicii dies: tunc
arescẽt uiror feni: tunc apparebit arboꝵ gła.
Mortui enĩ estis ait apłs: Quomͦ uident᷑ arbores
ꝑhiemẽ. Quasi aridȩ. quasi moetuȩ. Ergo quȩ
spes si mortui sumꝰ: Int̾ ẽ radix Ubi radix nr̃a.
ibi et uita nr̃a. ibi enĩ caritas nr̃a. Et uita ur̃a
inquit abscondita ẽ cũ xp̃o indo. Quando are¬
nitas folioꝵ: & ubertas fructuũ locupletat. Quan¬
do hoc erit: audi qͦd sequit᷑. sum xp̃c apparue.¬
rit uita ur̃a: tunc et uos cũ ipso apparebitis in
glã. Quid gͦ modo: Holi subemulari in malig

Expanded text:
prati. Vilia quaedam sunt, et superficiem terrae tenentia, altam radicem non habent. Proinde per hiemem virent: at ubi sol aestatis fervescere coeperit, arescent. Modo ergo tempus est hiemis, gloria tua nondum apparet: sed si alta radix est charitatis tuae, sicut multarum arborum per hiemem, transit frigus, veniet aestas, id est judicii dies: tunc arescet viror foeni, tunc apparebit arborum gloria. Mortui enim estis, ait Apostolus: quomodo videntur arbores per hiemem, quasi aridae, quasi mortuae. Ergo quae spes, si mortui sumus? Intus est radix: ubi radix nostra, ibi et vita nostra; ibi enim charitas nostra. Et vita vestra, inquit, abscondita est cum Christo in Deo. Quando arenitas foliorum, et ubertas fructuum locupletat? quando hoc erit? Audi quod sequitur: Cum Christus apparuerit, vita vestra, tunc et vos cum ipso apparebitis in gloria . Quid ergo m
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ: & utilit ignoramꝰ quando uenturꝰ
sit paratũ cor habeamꝰ bene uiuendo: & ñ solũ
ñ timeamꝰ uenturũ illũ diẽ. sed ͤ amemꝰ. Dies
quippe ille sic̃ infidelib laborẽ auget: sic fide¬
ueniat nunc ẽ inpotestate: cũ uenerit ñ erit.
Elige gͦ cũ tempꝰ ẽ. qͥa d̾s qͦd miscditer oceul¬
tat. miscđiter differt. Iã enĩ quia in quocũq
genere uitȩ quod habet aliquã ꝓfessionem
bi: ex hoc apparet quia de quibꝰdã hominum
generibꝰ quȩ ꝑ similitudines ineugłio mͦ ꝓ-¬
posita auduuimꝰ. sic concludit᷑. Unꝰ assumet᷑.

Expanded text:
turus sit, paratum cor habeamus bene vivendo; et non solum non timeamus venturum illum diem, sed et amemus. Dies quippe ille sicut infidelibus laborem auget, sic fideequam veniat, nunc est in potestate; cum venerit, non erit. Elige ergo cum tempus est: quia Deus quod misericorditer occultat, misericorditer differt. 2. Jam vero quia in quocumque genere vitae, quod habet aliquam professionem, bi, ex hoc apparet, quia de quibusdam hominum generibus, quae per similitudines in Evangelio modo proposita audivimus, sic concluditur:
Abbreviated transcription (Latin):
dubitauit nec trepidauit ei offerre qui dede¬
rat: qͥa quẽ ad modũ nesciuit unde daturꝰ erat
ñ dũ natũ: sic credidit posse reparare unmola.¬
tum. Dixit gͦ d̾s. nunc cognoui. qͦd intelligimꝰ
nunc cognoseere te feci: sed̾m locutiones quas
commendauimꝰ frigꝰ pigrũ qͦd pigros facit. &
letũ diẽ qͦd letos faciat: sic cognoscens qͦd cogno.¬
peris. temptat uos d̾s. ut sciat. tãquã ipse de nr̃a
temptatione concipiat scientiã in qͦ fuerit ante
ignorantia. Sed quid ẽ. temptat uos ut sciat:
Temptat uos. ut scire uos faciat. Accipite gͦ acon
dici qͦd diem illũ nesciat intelligite dici qͦd
nescire faciat. Qͥd ẽ aut̃ nescire faciat: Occul¬
tet ut nesciat᷑. qͦd nobis ꝓdi non ꝓdest. Noc ẽ
qã dixi. magistrũ bonũ nosse qͥd ꝓdat. nosse
qͥd tegat. sicut quedã eum legimꝰ distulisse.
Unde intelligimꝰ non omĩa ꝓmenda esse. quȩ
capere non possunt hi quibꝰ ꝓmunt᷑. Dicit

Expanded text:
dubitavit nec trepidavit ei offerre qui dededubitavit nec trepidavit ei offerre qui dederat; quia quemadmodum nescivit unde daturus erat nondum natum, sic credidit posse reparare immolatum. Dixit ergo Deus, Nunc cognovi: quod intelligimus. Nunc cognoscere te feci: secundum locutiones quas commendavimus, Pigrum frigus, quod pigros faciat; et laetum diem, quod laetos faciat: sic cognoscens, quod cognoperis, Tentat vos Dominus ut sciat, tanquam ipse de nostra tentatione concipiat scientiam, in quo erat ante ignorantia. Sed quid est, Tentat vos, ut sciat? Tentat vos, ut scire vos faciat. Accipite ergo a contdici quod illum diem nesciat, intelligite dici quod nescire faciat. Quid est autem, nescire faciat? Occultet, ut nesciatur quod nobis prodi non prodest. Hoc est quod dixi, magistrum bonum nosse quid prodat, nosse quid legat: sicut quaedam eum legimus distulisse. Unde intelligimus non omnia promenda esse, quae capere non possunt hi quibus promuntur. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tristes nos facit & frigꝰ pigrũ qͥa pigros nos facit. Quo¬
mͦ contra dicit᷑ adño: nunc cognoui. Dictũ ẽ abrahȩ
nunc eognoui qm̃ times d̾m hoc ẽ. ds nouerat. &e. añ
illã ꝓbationẽ. Nam illa ꝓbatio ideo facta ẽ. ut nos
nossemꝰ qđ ds iam nouerat & ꝓpt̃ nos docendos
conseriberetur: qͦd ante documentũ ille noue-¬
rat. Et fortasse ipse abrahã ñ dũ nouerat: quas
uires haberet fides eius. Unꝰ quisq enĩ se tẽptati-¬
one tãquã int̾rogatꝰ agnoscit: sic̃ petrus quas ui-
res haberet fides eius utiq nesciebat: quando dix̃
rat cũ. p̃dixit ubi deficeret. renuncians illi in¬
firmitatẽ eis. tamquã tacta uena cordis. Pinde
petrus qui ante tẽptationẽ p̃sumpsit de se.
intẽptatione didicit se. Sic gͦ non absurde sen-¬
timꝰ. & patrẽ nr̃m abrahã cognouisse uires fi¬
dei suȩ ubi uissus inmolare unicũ filiũ. non

Expanded text:
tristes nos facit; et frigus pigrum, quia pigros nos facit. Quotristes nos facit; et frigus pigrum, quia pigros nos facit. Quomodo contra dicitur a Domino: Nunc cognovi. Dictum est Abrahae: Nunc cognovi quod timeas tu Deum . Hoc Deus noverat et ante illam probationem. Nam illa probatio ideo facta est, ut nos nossemus quod Deus jam noverat, et propter nos docendos conscriberetur, quod ante documentum ille noverat: et fortasse et ipse Abraham nondum noverat quas vires haberet fides ejus: unusquisque enim se tentatione utique nesciebat, quando dixit rat eum, praedixit ubi deficeret, praenuntians illi infirmitatem ejus, tanquam tacta vena cordis ejus . Proinde Petrus, qui ante tentationem praesumpsit de se, in tentatione didicit se. Sic ergo non absurde sentimus et patrem nostrum Abraham cognovisse vires fidei suae, ubi jussus immolare unicum filium suum, non
Abbreviated transcription (Latin):
ouissimꝰ dies terribilit uenturꝰ est
audit᷑ ab eis qͥ securi eẽ bene iuuen¬
do nolunt & male iuuere dui uo-¬
lunt. Utilit̾ aut̃ d̾s latere uoluit illũ diẽ. uͥt sẽꝑ
sit paratũ cor ad expectandũ qͦd ẽẽ uenturum
scit: & quando uenturũ sit nescit. Quia uero
filiũ hominis dixit nescire illũ diẽ qͥa inma.¬
gisterio euis non erat ut ꝑ eũ sciret᷑ a nobis.
Nonenĩ aliqͥd scit pat qd̾ filiꝰ nescit̾ eũ ipsascientia
nobis scire ñ ꝓderat. qͦd quidẽ ille nouerat qͥ nos
docere uenerat. non tam̃ hoc qͦd nobis nosse non
ꝓderat: ñ solũ sic̃ magister aliqͥd doetut: sed tãquã
magisteraliqͥd ñ docuit. Tanqͣm magist̃ enĩ sciebat
& docere qđ proderat: &̃ ñ docere qͦd oberat. Sic aut̃
quodã genere locutionis nescire filiꝰ hominis đr
qͦd ñ docet. Ido nescire dicit᷑ qͦd . nescire nos facit.
tionis. letũ diẽ qͥa letosnos facit. & tristẽ diẽ quia

Expanded text:
ovissimus dies terribiliter venturus auditur eis qui securi esse bene vivendo nolunt, et male vivere diu volunt. Utiliter autem Deus latere voluit illum diem, ut semper sit paratum cor ad exspectandum quod esse venturum scit, et quando venturum sit nescit: Quia vero Filium hominis dixit nescire illum diem , quia in magisterio ejus non erat ut per eum sciretur a nobis. Neque enim aliquid scit Pater quod Filius nescit: cum ipsa scinobis scire non proderat, quod quidem ille noverat, qui nos docere venerat, non tamen hoc quod nobis nosse non proderat; non solum sicut magister aliquid docuit, sed sicut magister aliquid non docuit. Tanquam enim magister sciebat et docere quod proderat, et non docere quod oberat. Sic autem quodam genere locutionis nescire Filius dicitur quod non docet: id est, nescire dicitur quod nescire nos facit, imus, quia laetos nos facit; et tristem diem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bet enĩ aliquẽ usũ peccator h̃t hic Sic utit᷑ illo ds̃
ad ꝓbandũ iustũ. quomͦ usus ẽ diabolo ad ꝓban¬
dum iob: q̃uomͦ usus ẽ uida ad tradendũ xp̃m.
Ardet palea ut aurũ purget᷑ sic seuit impuisut
uistus ꝓbetur:. Sed cũ transierit tempꝰ ꝓbationĩ
nr̃e quando ñ erunt qui ꝓbentur: ñ erunt ꝑ qͦs
erunt ipsi : Sed qͥa iã ñ opus erit peccatoribꝰ ꝑ¬
quos ꝓbent᷑: queres locũ eius et ñ inuenies. Mͦ
quere locũ peccatoris. inuenies. De peccatore fec̃
d̃s flagellũ. Dedit ei et honorẽ dedit ei & potes¬
tatem. Aliquando enĩ facit hoc. Dat peccatori po-¬
testatẽ. flagellant᷑ inde res humanȩ emendant᷑
inde: peccatori illi hoc reddit᷑ quod deber᷑ ẽt tam̃
factũ est de illo unde ꝓficiat pius: unde deficiat
impiꝰ.Queres locũ eiꝰ & ñ iuenies. Mansuer aut̃

Expanded text:
tor. Hic utitur ille Deus ad probandum justum, quomodo usus est diabolo ad probandum Job : quomodo est usus Juda, ad tradendum Christum .  et ardet palea, ut aurum purgetur: sic saevit impius, ut justus probetur. Sed cum transierit tempus probationis nostrae: quando non erunt, qui probentur, non erunt per quos ertur: Et quaeres locum ejus, et non invenies. Modo quaere locum peccatoris, invenies. De peccatore fecit Deus flagellum, dedit ei et honorem, dedit ei et potestatem. Aliquando enim facit hoc; dat peccatori potestatem, flagellantur inde res humanae, emendantur inde pii. Peccatori illi hoc reddetur quod debetur: et tamen factum est de illo unde proficiat pius, unde deficiat impius. Quaeres locum e
Abbreviated transcription (Latin):
suo er non dolum agere/ inlingua sua: s utẽ
incorde uerum ita ꝑferre et habere inore.
ẽ .ẽ. non .nͣ. e nonfacere ꝓximo suo malum.
idẽ nulli homini. et obꝑbrium ñacciꝑe
aduersus primum suũ. Que sunt ꝑfectoꝵ:
in quoꝵ. conspectu ad nichilũ deductus ẽ ma-¬
lignꝰ. Tam̃ etiã ista minora. ita concludit.
ꝑueniet a dilla maiora in quibus eͣ magna
et inconcussa stabilitas: Nam et ipsa tempora
ñ sine causa fortasse sic uariata fc̃: ut ĩ suꝑioͬe
conclusiõe p̃teritũ tẽpꝰ pon̾et᷑. ĩ hac aũ fut᷑ũ.
Nã ibi dictũ ẽ ad nichilũ deductꝰ ẽ ĩ conspec

Expanded text:
suo, et non dolum agere in lingua sua, sed ut est suo, et non dolum agere in lingua sua, sed ut est in corde verum ita proferre, et habere in ore, Est est, Non non ; et non facere proximo suo malum, id est nulli homini; et opprobrium non accipere adversus proximum suum: quae sunt perfectorum, in quorum conspectu ad nihilum deductus est malignus. Tamen etiam ista minora ita concludit: num: id est, perveniet ad illa majora, in quibus est magna et inconcussa stabilitas. Nam et ipsa tempora non sine causa fortasse sic variata sunt, ut in superiore conclusione praeteritum tempus poneretur, in hac autem futurum: nam i
Abbreviated transcription (Latin):
ẜnon incorde suo. Aluid enim putabat ẽt
nesciens uerum dixit. E rgo parumẽ uerũ
loqui: nisi ũncorde ita sit. Qui ñegit dolum
in lingua sua. Lingua agitur dolus. cumali-¬
ud ore ꝑfertur aliud pectore tegitur. Nec fecͣ
ꝑximo suo malum. Primum omne̾ hominẽ
accipi oportere notumẽ Et opprobrium ñ
benter aut temere credit criminatori. ad¬
lignus. Ista ꝑfectio ẽ ut nichil in hominem
ualeat malignus. ut hoc sit inconspectu eiꝰ.¬
idẽ certissime nouerit malignum ñ eẽ nisi
cumanimus abspecie sui creatoriseterna. et
incommutabili ad creature spenem Auertit᷑.
quedenichilo factaẽ: Tĩmentes autẽ dñm
glorificat. Utiq ipse dñs. Initium autẽ sa¬
pietie: timor dñi dĩ ergo illa supiora ꝑtinẽt
ad ꝑfectos: ita ea que nnc dicturus ẽ ꝑtinẽt
ram: et munera suꝑ innocentes non accepit.
Ista sunt non magna s qui nec ista potest.
multominus potest loqui ueritxtem ĩcorde

Expanded text:
sed non in corde suo; aliud enim putabat, et sed non in corde suo; aliud enim putabat, et nesciens verum dixit: ergo parum est verum loqui, nisi etiam in corde ita sit. Qui non egit dolum in lingua sua: lingua agitur dolus, cum aliud ore profertur, aliud pectore tegitur. Nec fecit proximo suo malum: proximum omnem hominem accipi oac temere credit criminatori. VEt, etc. Ista perfectio est, ut nihil in homine valeat malignus. Et ut nihil sit in conspectu ejus, certissime noverit malignum non ecum animus a specie sui Creatoris aeterna et incommutabili, ad creaturae speciem avertitur, quae de nihilo facta est. Timentes autem Dominum glorificat: utique ipse Dominus. Initium autem sapientiae timor Domini : sicut ergo illa superiora pertinent ad perfectos, ita ea quae nunc dicturus est pertineram, et munera super innocentes non accepit. Ista non sunt magna: sed qui nec ista potest, multo minus potest loqui veritatem in corde
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculo tuo. Quam quã
aliquando ponatur. tab̾na¬
culum etiã ꝓhabitatione sem-¬
piterna: tñ cum ꝓprie accipitur tab̾na¬
culum. belli resẽ. Un et contub̾nales milites
dicuntur: tan qua simul habentes tab̾nacula
ł ic sensus adiuuatur: exeo quod dictumẽ.
quis ꝑegrinabitur. Ad tempus enim cum
diabolo dimicamus. & tc̃ opusẽ tab̃nacło qͦ
nos reficiamus quod significat maxime fidẽ
temporalis dispensationis que ꝓ nobis facta ẽ tem¬
poralit̾ ꝑincarnationẽ dñi. Etquis requiescet ĩ
monte tuo: Nic fortasse iam ipsam et̃nam habi¬
tationem significat. ut montẽ intelligamus suꝑ¬
Ieminentiam caritatis xpͣi inuita etͣna. Quim¬
greditur sine macula: et oꝑatur iusticiam. Hoc
is hnͣt ueritatẽ. et incorde non habent. Tan¬
quam si aliquis dolose ostñdat uiam sciens
inea ẽẽ latrones etdicat. Si hac ieris alatro¬
nib tutus eris. et contingat ut uere ibi non
inueniantur latrones uerumille locutusẽ.

Expanded text:
bernaculo tuo? Quanquam aliquando ponatur tabernaculum etiam pro habitatione sempiterna, tamen cum proprie accipitur tabernaculum, belli res est: unde et contubernales milites dicuntur, tanquam simul habentes tabernacula. Hic sensus adjuvatur ex eo quod dictum est, quis peregrinabitur: ad tempus enim cum diabolo dimicamus, et tunc opus est tabernaculo, quo nos reficiamus; quod significat maxime fidem temporalis dispensationis, quae pro nobis acta est temporaliter per incarnationem Domini. Et quis requiescet in monte sancto tuo? hic fortasse jam ipsam aeternam habitationem significat, ut montem intelligamus supereminentiam charitatis Christi in vita aeterna. greditur sine macula, et operatur justitiam: hic is habent veritatem, et in corde non habent: tanquam si aliquis dolose ostendat viam, sciens in ea esse latrones, et dicat, Si hac ieris, a latronibus tutus eris; et contingat ut vere non ibi latrones inveniantur, verum ille locutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
plum sc̃m tuum. Et fortasse obhoc ad¬
didit intimore tuo: quod magnum est
presidium. precedentib ad salutẽ. Cum
autem quisq ꝑuenerit: fiet in eo quod
dictum est consũmata caritas foras mit¬
tit timorem. Non enim timent iam ami¬
cum quib dictum ẽ. iam uos non dico

Expanded text:
plum sanctum tuum; et fortasse ob hoc adplum sanctum tuum; et fortasse ob hoc addidit, in timore tuo, quod magnum est praesidium procedentibus ad salutem. Cum autem quisque pervenerit, fiet in eo quod dictum est: Consummata dilectio foras mittit timorem , non enim timent jam amicum, quibus dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
illa constabit: quam nunc parturit. & pau¬
latim parit eccłia. Homines autem mul¬
tos regeneratos atq ꝑfectos recte dici mul¬
titudinem miserationis dei. quis negat:
cum uerissime dictum sit. quid ẽ. homo
quod memores eius. aut filius hominis
quia uisitas eum: Introibo in domum
tuam: tanꝗͣ lapis credo in edificium ẽ
dictum: Quid enim aliud domus dei: ꝗͣ
templum dei est: De quo dictum est.
Templum enim dei scm̃ est: quod estis uos.
Cuius edificii lapis angularis est ille: quẽ
suscepit coeterna patri uirtus & sapientia
dei. Adorabo ad templum sc̃m tuum. inti¬
more tuo. Ad templum si ꝓpe templum
intelligimus. non enim ait. adorabo in
templo scõ tuo. sed adorabo ad templum
sc̃m tuum intelligendum est etiam non
de ꝑfectione. sed de ꝓgressu ad ꝑfectionẽ
dictum ẽẽ: ut illuã ꝑfectionẽ significet.
introibo in domum tuam. Sed ut hoc
ꝓueniat. prius adorabo inquit. ad tem¬

Expanded text:
illa constabit, quam nunc parturit et pauilla constabit, quam nunc parturit et paulatim parit Ecclesia. Homines autem multos regeneratos atque perfectos, recte dici multitudinem miserationis Dei quis negat, cum verissime dictum sit: Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius hominis, quia visitas eum ? Introibo in domum tuam: tanquam lapis, credo, in aedificium, dictum est. Quid enim aliud domus Dei quam templum Dei est, de quo dictum est: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ? cujus aedificii lapis angularis est ille , quem suscepit coaeterna Patri Virtus et sapientia Dei. 9. Adorabo ad templum sanctum tuum, in timore tuo: ad templum sicut prope templum intelligimus; non enim ait, Adorabo in templo sancto tuo, sed, Adorabo ad templum sanctum tuum. Intelligendum etiam est non de perfectione, sed de progressu ad perfectionem dictum esse; ut illud perfectionem significet, Introibo in domum tuam. Sed ut hoc proveniat, prius adorabo, inquit, ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis nondum idoneis dixit. Multa
habeo uobis dicere: sed nunc non pote
Non potui loqui uobis quasi spiritalib
sed quasi carnalibus. Unde manifestũ
ẽ. non esse culpandum aliquando uerũ
tacere: falsum autem dicere non inuem¬
Stur concessum esse ꝑfectis. Uirum san¬
Sguinum & dolosum abhominabitur
dns Potest hic recte uideri repetitum
quod ait suꝑius. odisti om̃s qui oꝑant᷑
iniquitatem. ꝑdes om̃s qui locuntur
mendacium: ut uirum sanguinũ ad
oꝑantem iniquitatem. referas: dolosum
autem ad mendacium. Dolus est enim
cum aliud agitur: aliud simulatur. Et
apts uerbo usus ẽ: quo air. abhominabit᷑.
Solent enim abominati. dici: ex heredati.
Hic autem psalmus pro ea ẽ. quȩ here¬
ditatem accipit: quȩ subicit exultatio¬
tudine miserationis tuȩ: introibo in do¬
nãm tuam. In multitudine miseratio¬
nis fortasse. in multitudine hominum
ꝑfestorum & beatoꝵ dicit: quib muiras

Expanded text:
discipulis nondum idoneis dixit: Multa discipulis nondum idoneis dixit: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potesNon potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Unde manifestum est non esse culpandum, aliquando verum tacere. Falsum autem dicere, non invenitur concessum esse perfectis. 8. Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Potest hic recte videri repetitum quod ait superius: Odisti omnes qui operantur iniquitatem, perdes omnes qui loquuntur mendacium; ut virum sanguinum ad operantem iniquitatem referas, dolosum autem ad mendacium: dolus enim est, cum aliud agitur, aliud simulatur. Et apto verbo usus est quod ait, abominabitur; solent enim Hic autem psalmus pro ea est quae haereditatem consequitur, quae subjicit exsultatiotudine miserationis tuae, introibo in domum tuam. In multitudine miserationis, fortasse in multitudine hominum perfectorum et beatorum dicit, quibus civitas
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. quo quicquid ꝑpetiendum ẽ.
ꝓ ueritate condempnat. Duo sunt om¬
nino genera mendatiorum. in quibus
non magna culpa ẽ. sed tamen non sc̃
sine culpa: cum aut iocamur. aut ut
ꝓsimꝰ mentimur. Illud primum in iocan¬
do ideo non ẽ. ꝑnitiosissimum: quia ñ
fallit. Nouit enim ille cui dicitur: ioci
causa ẽẽ. dictum. Scd̾m autem ideo mi¬
tius est: quia retinet non nullam beniuo¬
lentiam. Illud autẽ quod non habet
duplex cor. nec m̃daciũ quidem dicendũ
ẽ: tanquam uerbi grã. si cui gladius com¬
mendetur. & ꝓmittat se redditurum. cũ
ille qui cõm̃odauit poposcerit: si forte gla¬
dium suum repetat furens. manifestum
est tunc non esse reddendum. ne uel se
occidat. uel alios: donec ei sanitas resti¬
tuatur. Hoc ideo non habet duplex cor
quia ille cui cõmendatus est gladius
cum ꝓmittebat se redditurum poscenti:
non cogitabat furentẽ posse repetere.
Uerum autem occultauit & dñs: cum

Expanded text:
accipere, quo quidquid perpetiendum est accipere, quo quidquid perpetiendum est pro veritate contemnat. Duo sunt omnino genera mendaciorum in quibus non magna culpa est, sed tamen non sunt sine culpa, cum aut jocamur, aut ut prosimus mentimur. Illud primum in jocando, ideo non est perniciosissimum quia non fallit; novit enim ille cui dicitur, joci causa esse dictum. Secundum autem ideo mitius est, quia retinet nonnullam benevolentiam. Illud vero quod non habet duplex cor, nec mendacium quidem dicendum est: tanquam, verbi gratia, si cui gladius commendetur, et promittat se redditurum cum ille qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum repetat furens, manifestum est tunc non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hic ideo non habet duplex cor, quia ille cui commendatus est gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Verum autem occultavit et Dominus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dantur: qm̃ qui tantum hoc modo men¬
tiuntur. merebuntur aliquando ab om̃i
mendacio liberari. Nam inhis qui ꝑfecti
sunt. nec ista mendacia inueniuntur.
quib diccum ẽ. Sit in ore urõ. est est.
non non: Quicquid amplius est. amalo ẽ
Nec iminerito alio loco scriptum ẽ. os cͦia
mentitur occidit animam: ne quis arbi¬
tretur ꝑfectum & sp̃ualem homine̾ pro
ista temporali uita incuius morte non
occiditur anima siue sua. siue alterius.
debere mentiri. Sed qm̃ aliud ẽ. menti¬
ri. aliud uerum occultare. siquidẽ ali¬
ud ẽ falsum dicere. aliud uerum tacere:
siquis forte uel ad istam uisibilem mor¬
tem non uult hominem ꝓdere. paratus
ẽẽ debet uerum occultare. non falsum
dicere. ut neq ꝓdat. neq mentiatur:
ne occidat animam suam ꝓ corpore
alterius. Si autem hoc non dum potest.
uel sola huius necessitatis habeat men¬
dacia: ut etiam ab istis si sola remanse¬
rint. liberari mereatur: & sp̃s sc̃i robur

Expanded text:
dantur; quoniam qui tantum hoc modo mendantur; quoniam qui tantum hoc modo mentiuntur, merebuntur aliquando ab omni mendacio liberari. Nam in iis qui perfecti sunt, nec ista mendacia inveniuntur; quibus dictum est: Sit in ore vestro, Est, est; non, non: quidquid amplius est, a malo est . Nec immerito alio loco scriptum est: Os quod mentitur occidit animam ; ne quis arbitretur perfectum et spiritualem hominem pro ista temporali vita, in cujus morte non occiditur anima, sive sua, sive alterius, debere mentiri. Sed quoniam aliud est mentiri, aliud verum occultare; siquidem aliud est falsum dicere, aliud verum tacere; si quis forte vel ad istam visibilem mortem non vult hominem prodere, paratus esse debet verum occultare, non falsum dicere, ut neque prodat neque mentiatur, ne occidat animam suam pro corpore alterius. Si autem hoc nondum potest; vel sola hujus necessitatis habeat mendacia, ut etiam ab istis, si sola remanserint, liberari mereatur, et Spiritus sancti robur
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam in hereant ueritati. Odisti
ot̃s qui oꝑantur iniquitatem. Odiũ
dei ex illa locutione intelligendum ẽ.:
qua odit peccator quisq ueritatẽ. Ui¬
Aecur enim quod & illaꝰ odit: quos in
se manere non sunt. Non autem manent.
qui eam sustinere non ualent. Perdes eos
qui locuntur mendacium. Hoc ẽ enim
ueritati contrarium. Sed ne quis putec
aliquam substantiam uel naturam ue¬
ritati eẽ contrariam: intelligat ad id qͦd
non ẽ ꝑtinere mendacium: non ad id qd
est. Si enim hoc dicitur qͦd ẽ. uerũ dicit᷑.
si autem dicitur qͦd non ẽ. mendacium
c̃. Ideo inquit ꝑdes eos qui locuntur men¬
dacium: quia recedentes ab eo quod est
adid quod non est declinant Multa
qͥd̾e uidentur geri ꝓ salute aut cõmodo
alicuius non malicia. sed benignitate men¬
dacia: quale illarũ obstetricum in exodo¬
quȩ pharaoni falsum renuntiauerunt:
ut infantes filioꝵ isrł non necarentur.
Sed etiam ista non re. sed indole lau¬

Expanded text:
sed etiam inhaereant veritati. 7. Odisti sed etiam inhaereant veritati. 7. Odisti omnes qui operantur iniquitatem: odium Dei ex illa locutione intelligendum est, qua odit peccator quisque veritatem. Videtur enim quod et illa odit quos in se manere non sinit: non autem manent, qui eam sustinere non valent. Perdes omnes qui loquuntur mendacium: hoc enim est veritati contrarium. Sed ne quis putet aliquam substantiam vel naturam veritati esse contrariam, intelligat ad id quod non est pertinere mendacium, non ad id quod est. Si enim hoc dicitur quod est, verum dicitur; si autem hoc dicitur quod non est, mendacium est. Ideo, inquit, Perdes omnes qui loquuntur mendacium; quia recedentes ab eo quod est, ad id quod non est declinantur. Multa quidem videntur pro salute aut commodo alicujus, non malitia, sed benignitate mendacia, quale illarum in Exodo obstetricum quae Pharaoni falsum renuntiaverunt , ut infantes filiorum Israel non necarentur. Sed etiam ista non re, sed indole lau
Abbreviated transcription (Latin):
ciuhomicaum delus. & quicquid
hu ismodi ꝙ̃ ipsa noy est: qua transe¬
ut sic mane. ut uideatur dĩ. Causã
er ⁊ siposuit. quare mane astabit &
inquit tu es.Si enim dẽ esset qui uellet
iniquitatem. posset etiam ab iniquis
ut non mane uideretur: id est
uni iniquitatis nox transierit. Non ha¬
it iuxta te malignus: hoc ẽ. non
idebie ut hereat. Ideo sequitur. Heq
⁊manebunt iniusti ante oculos tuos:
Suia oculi eorum id est mens eorum
uerberatur luce ueritatis ꝓpter n¬
bras peccatorum: quorum onsueniã.¬
ne ful gorem recte intelliginne suiti¬
nere non possunt. Ergo & qui uident.
aliquando. id est qui uerum inrcelligunt.
tamen adhuc iniusti sunt: non ibi ꝑma¬
nent. amando ea quȩ auertunt auero.
Gerunt enim secum suam noc̾tem: id ẽ.
non solum consuetudinemꝰ sed etiam
amorem peccandi. Quȩ nox si transie¬
rit. id est si peccare destiterit. & ipse
amor atq consuetudo fugata fuerit.
fit mane: ita ut non solum intelligant.

Expanded text:
cium, homicidium, dolus, et quidquid hujusmodi est, ipsa nox est, qua transeunte fit mane ut videatur Deus. Causam ergo exposuit quare mane astabit, euitatem, inquit, tu es. Si enim Deus esset qui vellet iniquitatem, posset etiam ab iniquis videri; ut non mane videretur, id est, cum iniquitatis nox pertransierit. 6. Non habitabit juxta te malignus: id est, non sic videbit ut haereat. Ideo sequitur, neque permanebunt injusti ante oculos tuos; quia oculi eorum, id est mens eorum reverberatur luce veritatis propter tenebras peccatorum, quorum consuetudine fulgorem rectae intelligentiae sustinere non possunt. Ergo et qui vident aliquando, id est, qui verum intelligunt, tamen adhuc injusti sunt, non ibi permanent amando ea quae avertunt a vero; gerunt enim secum suam noctem, id est, non solum consuetudinem, sed etiam amorem peccandi. Quae nox si transierit, id est, si peccare destiterint, et ipse amor atque consuetudo fugata fuerit, fit mane; ita ut non solum intelligant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpłam dictum ͤ excita potentiã tulł
& ueni: qm̃ uidebat eũ esse uenturum
Quamquam possit etiam hoc mode
accipi. quod dictum ẽ. decidant abo¬
gitationib suis: ut magis bone ab eo
optatũ credat᷑ dũ cadiuit a cogitationi-¬
bus suis malis. id est ut iam non cogi¬
tent mala. Sed uetat sic in telligo. qͥdd
sequitur: expelle eos. Nullo cñ mado
potest in bonam parrem accipi: eusien
quisq expellitur adec. Quaꝑpaapin
ꝓphetiam dictum. non ꝑ maliuebeneu
intelligitur: cum hoc dic̃tum sit qͦi
necessario ralib euenturum ẽ. qui ip
peccaus quȩ memorata sunt ꝑsece¬
ram uolucrint. Becidant gͦ acog

Expanded text:
am dictum est, Excita potentiam tuam et veni ; quoniam videbat esse venturum. Quanquam possit etiam hoc modo accipi quod dictum est, decidant a cogitationibus suis, ut magis bene ab eo optatum credatur, dum cadunt a cogitationibus suis malis, id est, ut jam non cogitent mala. Sed vetat sic intelligi quod sequitur, expelle eos; nullo enim modo potest in bonam partem accipi, cum quisque expellitur a Deo. Quapropter per prophetiam dictum, non per malevolentiam intelligitur; cum hoc dictum sit, quod necessario talibus eventurum est, qui in peccatis quae memorata sunt perseverare voluerint.
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriptum ẽ. ego autem in multi¬
tudine miserationis rue usq ad ad-¬
crabo ad templum scm̃ tuum in timore
xio. Quarto ꝓficientem se. atq ꝓmo¬
uentem inter illa ipsa quib se impe¬
diri sentit orat. ut adiuuetur intrin¬
sccus. ubi nemo hominum uidet. ne
auertarur malis linguis: ab eo quod
ptum ẽ. dñe deduc me in iusticia
aꝓpter inmicos meos: usq ad lin¬
iis suis dolose agebant. Quinto pro¬
mheciaᷤ quȩ pena maneat in impios.
quando iustus uix saluus erit: & quod
piemium iusti adepturi sint. qui uoca
uenerunt: & donec ꝑducerentur. ui¬
riliter omnia sustinuerunt: ab eo quod
scriptum ẽ. iudica illos ds̃. usq in finẽ

Expanded text:
quod scriptum est, Ego autem in multiquod scriptum est, Ego autem in multitudine miserationis tuae, usque ad, Adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo. Quarto, proficientem se atque promoventem inter illa ipsa quibus impediri se sentit, orat ut adjuvetur intrinsecus, ubi nemo hominum videt, ne avertatur malis linguis; ab eo quod scriptum est, Domine, deduc me in tua justitia propter inimicos meos, usque ad, Linguis suis dolose agebant. Quinto, prophetia est quae poena maneat impios, quando justus vix salvus erit, et quod praemium justi adepturi sint, qui vocati venerunt et donec perducerentur viriliter omnia sustinuerunt; ab eo quod scriptum est, Judica illos, Deus, usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
dit bonam uoluntatẽ nrãm: ut pecca¬
tores uocet in penitentiam. & ipsa sunt
arma quib expugnatur: inimicus con¬
tra nos: Qui unico filio suo non poꝑut.
sed ꝓ nobis om̃ib tradidit illũ. Si em̃
cum adhuc inimici essemus. xp̃c ꝓnob̾¬
mortuus est: multomagis reconciliati
salui erimus abira ꝑipsum. Per ipsũ
hoc ẽ. inuictilsimum suitum. quo re¬
pellitur inimicus: desꝑationẽ salutis
suggerens multitudine tribulationũ
& teraptationum. Totus gͦ textus psal¬
mi ẽ. oratio. ut exaudiatur: ab eo quod
scriptum est uerba mea exaudi drit.
usq ad rex meus & ds meus. Derad
intellectus eorum quȩ impediunt ab
uidend̾um dm̃. idẽ ut se exauditam
ẽe cognoscat: ab eo quod scriptum ẽ
qm̃ ad te orabo dñe. mane exaudies
uocem meam. usq ad uirum sanguinũ.
& dolosum abhominabitur dñs. Tertio
sperat se domum dei futuram. & nunc
ei appropinquare intumare ante consũ-¬
mationem quȩ expellit timorem: abeo

Expanded text:
dit bonam voluntatem nostram, ut peccadit bonam voluntatem nostram, ut peccatores vocet in poenitentiam: et ipsa sunt arma quibus expugnatur inimicus, contra nos? Qui unigenito Filio suo non pepercit; sed pro nobis omnibus tradidit illum. Si enim cum adhuc inimici essemus, Cmortuus est; multo magis reconciliati, salvi erimus ab ira per ipsum . Hoc est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus desperationem salutis suggerens multitudine tribulationum et tentationum. 18. Totus ergo textus Psalmi est oratio ut exaudiatur; ab eo quod scriptum est, Verba mea exaudi, Domine, usque ad, Rex meus et Deus meus. Deinde intellectus eorum quae impediunt ad videndum Deum, id est, ut se exauditam esse cognoscat; ab eo quod scriptum est, Quoniam ad te orabo, Domine, mane exaudies vocem meam, usque ad, Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Tertio, sperat se domum Dei futuram, et nunc ei appropinquare in timore ante consummationem quae expellit timorem; ab eo