comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
un assetu inerita. tam uirginitati facit inuiriam: dum
esse ut secunda & tectia matrimonia. Sed in eo diganus
& trigamis aduetsatius est. ibi ponens scortatort ꝯdam
& libidinosissimos post pnĩam. ubi duplicata ⁊ tripli¬
cata matrimonia nisi quod in co digama & trigami do¬
lete non debent: quia idcm scoctator ⁊ potntens in iegno
colorum ttiam irginibus adęquature. ꝑ toponam iguur
manifestiorb uttbs & habentibus aliquam consequen¬
tiam argumenta tius et exempla de nuptiis codem̃q or¬
dine omnia quor ab eo dicta sunt digeram. nec molestũ
lectori sit. si nauseam tuis & uomitum legere compellat
Libentuis enim antidotum xͥ bibet: cum di aboli uenena
precessitint. Audite patienter uirgineo. audite quȩso uo¬
luptuo sissimum concionatorem: ĩmo quasi syrenarum
cantus e fabulis: clausa aure transite. Uestras ferte mer¬
paulisper inuirias.putate uos tum domino crucifias'

Expanded text:
um asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum um asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum ens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis et habentibus aliquam consequentiam, argumenta ejus et exempla de nuptiis, eodemque ordine omnia, quo ab eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena praecesserint. Audite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos cum Christo crucifixas,
Abbreviated transcription (Latin):
hominem expulit. Nam & saturitatem ieuniis piȩferendo:
reptomisit tos immortales fututos. quasi nimqm̃ possent
corruete. & dum duunitatem acqualtm cum dco pollicet᷑
expulit eos de patadiso. ut qui nudi & expediti & absq ul¬
la macula uitgines domini consortio fruebantur. deiecti
in uallem lachrimarum: tunicis consutis & pelliceis uesti¬
rentur. Sed ne lectorem duitius moter: sequat uestigia parti¬
tionis expositae & aduersus singulas propositiones tus:
scriptutarum ul matime nitar testimoniis ne quactuls
garriat se eloquentia magis qm ueritate se dicat suꝑa¬
tum. Quod si txpleuero & illum utruisq instrumenti nu
pithagoram & platonem & aristidem ati stippo ⁊ epicuro
Ralcibiadi ab omnib solere pteferti. Uos quacso uttiusq
secus uitgines & continentes mariti quoq & digami ut
conatus meor orõnibus aduuittis. Cunc lorum in com¬
mune iouimanus hostis est. Nam qui atqualia omi¬

Expanded text:
hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti, et absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitionis expositae, et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nubPythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omni
Abbreviated transcription (Latin):
ui illud plautinarum luterarum possit ei aptari. Has qui¬
dem preter sibyllam leget nemo. nam diinandum est. Fu¬
tiosas apollinis uates legimus. & illud uirgilianum.dat
sinc mente sonũ. Heradiũ quoq cognomento. ororuip̃op
sudantes pħi uia intelligiũ. Std ꝗd ad nñim cipitualiglu¬
cuuis libtos multo difficilius est nosse qm̃ uincete qm̃qm
&. in uictoria non sit. parua difficultas. Quis enim cum su¬
pcratt queat cuuis assertionem penitus ignoret: Er ne lecto¬
reni longuis traham cuusmodi eloquentiae sit et quib
uerborum floribus ornatuis incedat: secñci libri eiꝰ monstranit ex
tisfacio inuitatis. non ut clato curram nomine: sed ut aru¬
more purgatus uiuam uano.Ohsero agrum nouellã plã¬¬
lationem athusta teneritudinis: ereptã de uitiorũ gur¬
gitibus audientiã communitam agminibus. Scimus ec¬
Aesiam spe fide & caritate inaccessibilem. inexpugnab¬

Expanded text:
ut illud Plautinarum litterarum ei possit aptari: Has quiut illud Plautinarum litterarum ei possit aptari: Has quidem praeter Sibyllam leget nemo. Nam divinandum est. Furiosas Apollinis vates legimus; et illud Virgilianum: Dat sine mente sonum . Heraclitum quoque cognomento σκοτεινὸν, sudantes philosophi vix intelligunt. Sed quid ad ncujus libros multo difficilius est nosse, quam vincere? Quamquam et in victoria non parva sit difficultas. Quis enim superare queat, cujus assertionem penitus ignoret? Et ne lectorem longius traham, cujusmodi eloquentiae sit, et quibus verborum floribus ornatus incedat, secundi libri ejus  Al. sui motisfacio invitatis, non ut claro curram nomine, sed a rumore purgatus vivam vano. Obsecro agrum, novella plantationum, arbusta teneritudinis, erepta de vitiorum gurgitibus, audientiam communitam agminibus. Scimus Ecclesiam, spe, fide, charitate, inaccessibilem, inexpugnabi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatet filiis notam faciet ueritatem tuam. Nec mirum si
holda uxor sellum prophetissa consulatur ab losia rege
uidę iam captiuitate uicina: & ira domini stillanit sũꝑ
huerusalem cum hȩc norma sit scripturatum: ut deficũ¬
tibus uiris sanctis mulicito in uurdrum obprobria lau¬
ex illa dri sententia qua isaias loquitur ad ezechiam: &
de fili tius qui nascentur ex te tollent & facient cunu¬
chos in domo regis Rursum q in danide legimus. Et di¬
xit rex asphanez ptincipi eunuchorum ut inuoduce̾t
de filiis captuutatis istael & de seminc regio & łyp&pcop
pueros in quibus non esset matula pulchros facie & in¬
telligentes sapientiam. et argumentantur. Si de semine
regioꝰ electi sunt Daniel & tres putri: De semine autẽ tegio
eunꝰuchos foit scriptura praeditit: hos esse qui cunuchꝰ
facti sunt.Si uero opposurtit quod in erechid dicitur.

Expanded text:
Pater filiis notam faciet veritatem tuam. Nec mirum si Pater filiis notam faciet veritatem tuam. Nec mirum si Olda uxor Sellum prophetissa consulatur ab Josia rege Judae, jam captivitate vicina, et ira Domini stillante super Jerusalem: cum haec norma sit Scripturarum, ut 276 deficientibus viris sanctis, mulieres in virorum laudentur opex illa Dei sententia, quam Isaias loquitur ad Ezechiam: Et de filiis tuis qui nascentur ex te, tollent et facient eunuchos in domo regis . Rursusque in Daniele legimus: Et dixit rex Asphanez principi eunuchorum, ut introduceret de filiis captivitatis Israel, et de semine regio, et de ppueros, in quibus non esset macula, pulchros facie, et intelligentes sapientiam . Et argumentantur, si de semine regio electi sunt Daniel et tres pueri; de semine autem regio eunuchos fore Scriptura praedixit, hos esse qui eunuchi facti sunt. Si vero et illud
Abbreviated transcription (Latin):
habere non poterit. Obstito te lector & idipm̃ saepe cõmo¬
neo: ut me scias quiri loquor necessitate dicete. net detra¬
herc his qui in ligt praecesserunt: sed seruisse cos iꝑibus &
conditionibus suis et illam implesse domini sententiam
crescite & multiplicamini & replete tetram: et quod his
maius est futurorum typos prebuisse. Nobis auttin ꝗb
dicitur tempus in collecto ist. superest ut qui habent uto¬
resi sic sint ꝗuasi non habeant aluul pręcipi & uirginita¬
stulte in tathalogo posuerit maritorum me tacente mani¬
festum est. Si enim iohannes baptista uenit in spiritu
& uirtute heliae: & iohannes uirgo est:utiq non solum
in spiritu eius uenit: sed &̃ corpotiscastitait. Potto illud qđ
de ezechia commemotari potest quiqmi hoc ille solita sto¬
annorum spatia protelata dixetit apamodo filios facia.
sciat in hebratis uoluminib non haberi. Sed legi pio hoc

Expanded text:
implere non poterit. Obsecro te, lector, et id ipsum saepe commoimplere non poterit. Obsecro te, lector, et id ipsum saepe commoneo, ut scias me, quae loquor, necessitate dicere: nec detrahere his qui in Lege praecesserint, sed servisse eos temporibus et conditionibus suis, et illam Domini implesse sententiam: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et quod his majus est, futurorum typos praebuisse. Nobis autem, quibus dicitur: Tempus in collecto est, superest, ut qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant, aliud praecipi, et virginitastulte in catalogo posuerit maritorum, me facente, manifestum est. Si enim Joannes Baptista venit in spiritu et virtute Eliae, et Joannes virgo est: utique non solum in spiritu ejus venit, sed etiam in corporis castitate. Porro illud quod de Ezechia commemorari potest, quamquam hoc ille solita stoquindecim annorum spatia protelata, dixerit: Amodo filios faciam; sciat in Hebraeis voluminibus non haberi, sed legi pro hoc:
Abbreviated transcription (Latin):
daliz auerimus: & fratri dixerimus racha & non recte
lum nosttum. & ta erimus gehennę. & adulterium
in solo nobis aspectu reputabitur. Iransit ad salomonem
per quem se cecinit ipsa sapientia. & cum uxorium eurri
dicat atq in illuis laudibus immoretur: miror cur non iũ¬
gat illud de cantico canticorum Sexaginta sunt teginȩ &
octoginta concubine & adolescentula quarum nont̃ nũs
Et illud de regnorum tertio: quod septingentas habueritu¬
xores: trecentas concubinas: & alias innumtrabiles. Hȩ nem¬
pe sunt quae uttterunt cor euis a domino. & tamen añ¬
ꝗ plutes hrẽt uxores & carnis uitiis laberetur in princi¬
pio regni & adolescentiat domino extruxit templum
Unusquisq enĩ de futuris sed de pñtibus uidicator
Quod si salomonis illias exempla placent non ĩam diga¬
mus erit & trigamus. sed nisi septingentas habuetit uxo¬
res & tretentas concubinas. iypuniꝰ tius & meritum

Expanded text:
dalizaverimus, et si fratri dixerimus Raca, et non rectadalizaverimus, et si fratri dixerimus Raca, et non rectalum nostrum, et rei erimus gehennae, et adulterium in solo nobis aspectu reputabitur. Transit ad Salomonem, per quem se cecinit ipsa sapientia: et cum uxorium eum dicat, atque in illius laudibus immoretur, miror cur non jungat et illud de Cantico canticorum: Sexaginta sunt reginae, et octoginta concubinae: et adolescentulae, quarum non est numerus . Et illud de Regnorum tertio, quod septingentas habuerit uxores, et trecentas concubinas, et alias innumerabiles . Hae nempe sunt, quae averterunt cor ejus a Domino: et tamen antequam plures haberet uxores, et carnis vitiis laberetur, in principio regni et adolescentiae exstruit Domino templum. Unusquisque enim non de futuris, sed de praesentibus judicatur. Quod si Salomonis exempla ei placent, jam non digamus erit et trigamus; sed nisi septingentas habuerit uxores, et trecentas concubinas, typum ejus et meritum
Abbreviated transcription (Latin):
helrazar & phinees stipe generatos. Qui cum & ipsi uxo¬
res habuerint:Recte nobis opponeretut:si ertote entratica¬
rum ducti contẽdereͥmus matrimonia teprobanda & nõ
esset noster pontifex secundum ordinem i elchistdech
Et reuera magnos fructus uigi ex literis samuel capit.
ut quia ipe placuit deo: tales genuerit qui domino dis¬
plicerent. Quod si booz & ruth nobis obͥicit ad cõprobã¬
dam digamiam:Sciat in euuangelio ob typum ecclesie
etiam taab meretricem in ordine maiorum domini
iactat utorem: nouerit illum & alias habusse qm̃ plu¬
rimas. & michol siliam saul quam paier alteri tradi¬
derat. postea teipisst : Et iam senem sunamitis puellu¬
lae calefactum esse complexibus. Nec hoc dito quod o¬
iuris sanctis quicqm̃ detrahete audeam. sed quod ali¬
ud sit in lege uersari: aliud in euuangelio. Ille occidit
la: sed propter homitidium templum domini aedifi¬
cate prohihetut. Nos autem sunum de minimis scan¬

Expanded text:
Eleazar et Phinees stirpe generatos. Qui cum et ipsi uxoEleazar et Phinees stirpe generatos. Qui cum et ipsi uxores habuerint, recte nobis opponerentur, si errore Encratitarum ducti, contenderemus, matrimonia reprobanda: et non esset noster Pontifex secundum ordinem Melchisedec sis. Et revera magnos fructus ex liberis Samuel capit: ut quia ipse placuit Deo, tales genuerit, qui Domino displicerent. Quod si Booz et Ruth nobis objicit ad comprobandam digamiam, sciat in Evangelio ob typum Ecclesiae, etiam Raab meretricem in ordine majorum Domini jactat uxorem, noverit, illum et alias habuisse quamplurimas: et Michol filiam Saul, quam pater alteri tradiderat, postea recepisse; et jam senem Sunamitidis puellae calefactum esse complexibus. Nec hoc dico, quod sanctis viris quidquam detrahere audeam; sed quod aliud sit in Lege versari, aliud in Evangelio. Ille occidit la, sed propter homicidium, Templum Domini aedificare prohibetur. Nos autem si unum de minimis scan
Abbreviated transcription (Latin):
si asinus occurrisset:quid facetet: Ex quo dei dispensati¬
one uolunt perfectum ut qui improspecte uouerat:er¬
rorem uotorum filiȩ morte sentiret. Si autem sam uel
nutritus in thabernaculo duxit uxorẽ quid pertinet ad
praeiudicium uirginitatis:quasi non hodie plurimi sa¬
cerdotes habeanit matrimonia. et apostolus episcopũ¬
describat unius uxoris uitum habrnit̃ filios cum omni
castitate Simulq: noscendum quinl samuel ltuta nonsa¬
cerdos nec pontifta fuerit: unidt & faciebat illi mr̃ sua e¬
phodbad superhumtralt. inddelicit lineum. qui habitꝰ
proprit. ltuitatum & minoris est ordinis. Unde & in psal¬
mis non nominatut in ter sacerdotes:std inter eos qui in¬
uocant nomen domini.Moyses & aaron insaterdotib es
& samuel inter eos qui inuocant nomen tuis.Leii enim
genuit ietoam. ierdam ꝗenuit helchana. helchana genuit
Pamuelem. Nulliq dubium est saterdotes de aaron &

Expanded text:
si asinus occurrisset, quid faceret? Ex quo volunt Dei dispensatisi asinus occurrisset, quid faceret? Ex quo volunt Dei dispensatione esse factum ut qui improspecte voverat, errorem votorum in filiae morte sentiret. Si autem Samuel nutritus in tabernaculo duxit uxorem, quid hoc ad praejudicium virginitatis? Quasi non hodie quoque plurimi sacerdotes habeant matrimonia: et Apostolus episcopdescribat unius uxoris virum, habentem filios cum omni castitate . 274 Simulque noscendum, quod Samuel Levita, non sacerdos, non Pontifex fuerit. Unde et faciebat illi mater sua Ephod bad, superhumerale videlicet lineum, qui habitus proprie Levitarum et minoris est ordinis . Unde et in Psalmis non nominatur inter sacerdotes, sed inter eos qui invocant nomen Domini: Moyses, et Aaron in Sacerdotibus ejus, et Samuel inter eos, qui invocant nomen ejus . Levi enim genuit Jeroam, Jeroam genuit Helchana, Helchana genuit Samuelem. Nullique dubium est sacerdotes de Aaron et
Abbreviated transcription (Latin):
retritem ex gentibus adamauerit: & multo plures hosti¬
um moriens qm̃ uiuens occidu tamen coningalis pu¬
dicitiat exempla non prȩbit. Et terte iste est secundum
prophetiam iacob qui tum concitus equi pernicitate fe̾¬
ttetur: a serpẽte percussus retrorsum cecidit. Deborã at̃
non intelligo. cum aliud sit bellotum prinupes & histo¬
riae ordinem texere: aluid figuras aliquas significate
conuigu: quae mnistis omnino non camparet. Porro qđ
prefertꝰ iepte prĩs sudem lathrimis iuirginis filiae pto no¬
bis facit. & nus enim non tam uirgines seculi quam e¬
as quat poopter xpm̃ sunt uirgines predicamus. & a ple¬
risq hebtaeorum reprehenditurꝰ pater uoti trmerarii ꝗa
dixerit. Si tradens tradideris filips amon in manib¬
turis: omnis ⁊quicunq exderit de domo mea in oCC¬
sum mihi cum reuerti cepero in pace a filiis amon erit
domino: & offetam illud holocaustum. Si canis inꝗut̃

Expanded text:
retricem ex gentibus adamarit Ecclesiam; et multo plures hostiretricem ex gentibus adamarit Ecclesiam; et multo plures hostium moriens, quam vivus occiderit: tamen conjugalis pudicitiae exempla non praebet. Et certe iste est secundum prophetiam Jacob , qui cum concitus equi pernicitate ferretur, a serpente percussus, retrorsum cecidit. Debboram autnon intelligo: cum aliud sit bellorum principes et historiae ordinem texere: aliud figuras aliquas significare conjugii, quae in istis omnino non comparent. Porro quod praefert Jephte patris fidem, lacrymis virginis filiae, pro nobis facit. Et nos enim non tam virgines saeculi, quam eas quae propter Christum sunt virgines, praedicamus: et a plerisque Hebraeorum reprehenditur pater voti temerarii, qui dixerit: Si tradens tradideris filios Ammon in manibus meis, quicumque exierit de domo mea in occursum mihi, cum reverti coepero in pace a filiis Ammon, erit Domino, et offeram illum holocaustum . Si canis inquiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
domum phegor & non cegnouit uir sipulchrum cius
usq in diem hane. Compateitius utriusq sepulturati
Moyses in terta moab moritur. hiesus interra uidee.
Ile sepelitur in ualle contra domum phegor quod int̾¬
peclatur ignominia. proprie quippe phegor in lingua ht¬
brea priapus appellatur. Hic in motite effraim ab aqui¬
lone montis gaco. & o in uetbis simplicibus sempttdi¬
uinatum stripturarum sensus atigustior. quita apudd u¬
deos gloria erat inpartubus & in parturitioribus &
maltdicta sterilis quat non habebat semen in istacł.
et heatus cuius erat semen insion & domestic i hit
libidini consecratur. Nos autem qui militamus sub hie
Permanebit spiritus meus in hominibus istis quia ca¬
ro sunt.Quam obrem & moyses plangitut a populo isrł.
hiesus autem quasi iucturus non plangitũr. Nuptiȩ
etum finiuntur in morte Urogitutas autem post
dium.nec decaluatum ꝯdam dñi nazartum a muli¬
ere considerat. Qui licet typũ tentat saluatoris : quod me¬

Expanded text:
non cognovit vir sepulcrum ejus usque in diem hunc . Comparemus utriusque sepulturam: Moyses in terra Moab moritur, Jesus in terra Judaeae. Ille sepelitur in valle contra domum Phogor, quod interpretatur ignominia proprie quippe Phogor lingua hebraea Priapus appellatur; hic in monte Ephraim ab aquilone montis Gaas. Et est in verbis simplicibus semper divinarum Scripturarum sensus augustior. Quia apud Judaeos gloria erat in partubus et parturitionibus; et maledicta sterilis, quae non habebat semen in Israel; et beatus cujus erat semen in Sion, et domestici in libidini consecratur. Nos autem qui militamus sub Jespermanebit spiritus meus in hominibus istis, quia caro sunt . Quamobrem et Moyses moriens plangitur a populo Israel: Jesus autem quasi victurus non plangitur. Nuptiae enim finiuntur in morte, virginitas post dium, nec decalvatum quondam Domini Nazaraeum a muliere considerat; qui licet typum teneat Salvatoris, quod me
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas magni regis quat opposita sempet inuididae est.
et per singulas temptationes dicit: mei uero pene mo
tuin uolumine quasi uiuens tesurgensq describitut.
& misit hiesus populũ: et abierunt filiiistad unusꝗsq
gitur. Et mortius est hicsus naue scriuis domini cẽtũ¬
& decem annorum. Potro moyses uidit im̃ tertar te¬
promissionis. & intrate non potuit. & mortuus est in

Expanded text:
i Ps. XLVII, 3, quae opposita semper invidiae est, et per singulas tentationes dicit: Mei vero pene motum volumine, quasi vivens resurgensque describitur: r, Misit Jesus populum, et obierunt filii Israel, unusquisque tatimque subjungitur: Et mortuus est Jesus Nave servus Domini centum decem annorum. Porro Moyses vidit tantum terram reprom
Abbreviated transcription (Latin):
tatis quȩ apertam blasphemiam praeferebant. cartera
ut ita scripta sunt protulisse in medium ⁊ impia uoce
laudasse cum utiq & illa & ista de impietatis fonte
processerint. Aduersum omnia scribere nec huiꝰ ẽ tprĩs
est & omnes qui aduersum a̾rium & eunomium mani¬
cheumq & diuersas scripserũt hereses his quoq impie¬
tatibus respondisse ctedendi sunt. Quisquis igitur hos
uolucrit libros legere: & calciatis pedibus ad ierram re¬
promissionis pegͦere: ne alicubi a scipentibus morddeat
& arcuato uulnere scotpii uulntretꝰ. legai primitus hc̃
librum: & anteqm̃ aggrediatur uiam quat sibi cauen¬

Expanded text:
tatis, quae apertam blasphemiam praeferebant, cetera tatis, quae apertam blasphemiam praeferebant, cetera ita, ut scripta sunt, protulisse in medium et inpia uoce laudasse, cum utique et illa et ista de uno inpietatis fonte processerint? aduersum omnia scribere nec huius est temporis et omnes, qui aduersus Arrium et Eunomium Manicheumque et diuersas scripserunt hereses, his quoque inpietatibus respondisse credendi sunt. quisquis igitur hos uoluerit legere libros et calciatis pedibus ad terram repromissionis pergere, necubi a serpentibus mordeatur et arcuato uulnere scorpionis uerberetur, legat prius hunc librum et, antequam ingrediatur uiam, quae sibi cauen
Abbreviated transcription (Latin):
in nihili. et hac sempet successione uanan. Et tir paruã
puta remus impietatem esse torum quar praemiserat:
in ciusdem uoluminis fine contungit.Omnes rationa¬
biles creaturas.idest pr̃ẽm & filium & spm̃ sanctum.
angelos. potestatts. Dominationes. caettras q uirtutes
ipmꝰ quoq hominem secundum animat dignitatẽ. unis
esse substantiae. Intellectualem inquit rationahilemq
Sentiunt angeli & poustates caeterq urtutes.sentit ĩt̾ror
homosqui ad: imaginem ⁊ similitudinem dei conditꝯ ẽ.
Ex quo concludit.et deum & haec quod ammodo unis
esse sube. unum addit uerbum quolammodo ut tanti
sacrilegii crimen effugett. & qui in alio loco filum & sp̃
sanctum non uult deprĩs esse substantia. ne diumitate
in partes seccare uideatur: naturam omnipotentis dei ã¬
gelis hominibusq l argitur. Cum hace omnia ita se hẽat
quae insania estꝰ paucis de filio & spiritu sancto cõmu¬

Expanded text:
in nihil et hac semper successione uariari. et ne parum in nihil et hac semper successione uariari. et ne parum putaremus inpietatem esse eorum, quae praemiserat, in eiusdem uoluminis fine coniungit omnes rationabiles naturas, id est patrem et filium et spiritum sanctum, angelos, potestates, dominationes ceterasque uirtutes, ipsum quoque hominem secundum animae dignitatem unius esse  Sanctus: sentiunt Angeli, et Potestates, caeteraeque Virtutes, sentit interior homo, qui ad imaginem, et similitudinem Dei conditus est. Ex quo concluditur, Deum, et haec quodammodo unius esse substantiae. » Unum addit verbum, quodammodo, ut tanti sacrilegii crimen effugeret, et qui in alio loco Filium, et Spiritum Sanctum non vult de Patris esse substantia, ne divinitatem in partes secare videatur, naturam omnipotentis Dei Angelis hominibusque largitur. 15. Cum haec ita se habeant, quae insania est, paucis de Filio et Spiritu Sancto commu
Abbreviated transcription (Latin):
queat comprehendere:hȩc uerba subnectit.Curiosus le¬
ctor inquitat: utrum ita a semctipõ cognostatur pater:
quomodo cognoscitur a filio. Sciensq illud quod scriptũ
est:pater qui me misit maior t̃: ĩ omnib urrum esse cõ¬
tendit:ut dicat in cogniuone: filii ptem̃ esse maiorem
dum perfrctius & ꝓuxius a semeripõ cognoscitur quam
a filio uereieUixocip. quoq & abolitionẽ corpo¬
rum:haec rursum consentire conuncitur.Si quis autẽ
potuerit ostendere incorporalem rationabilemq naturã
cum expoliauerit se corport uurre per scmetipsam. &
in peiori condiuorit esse: quando corporibus uestiebat.
in meliori i quanilo illa deponit: nulli dubium est cor¬
pott non principaliter subsistere:sed per interualla ob
uatios motus rationabilium creaturarum nunc fieri
ut qui his indigent uestiantur: et rursum cum illa de¬
prauatioẽ lapsus se ad meliora correterint. dissoluant

Expanded text:
queat conprehendere, haec uerba subnectit: curiosus lequeat conprehendere, haec uerba subnectit: curiosus lector inquirat, utrum ita a semet ipso cognoscatur pater, quomodo cognoscitur a filio, sciensque illud, quod scriptum est: \'pater, qui me misit, maior me est\', in omnibus uerum esse contendet, ut dicat et in cognitione filio patrem esse maiorem, dum perfectius et purius a semet ipso cognoscitur quam a filio. Μετεμψύχωσιν quoque et abolitionem corporum hic rursum sentire conuincitur: si quis autem potuerit ostendere incorporalem rationabilemque naturam, cum expoliauerit se corpore, uiuere per semet ipsam et in peiori condicione esse, quando corporibus uestiebatur, in meliori, quando illa deponit, nulli dubium est corpora non principaliter subsistere, sed per interualla ob uarios motus rationabilium creaturarum nunc fieri, ut, qui his indigent, uestiantur, et rursum, cum illa deprauatione lapsuum se ad meliora correxerint, dissolui
Abbreviated transcription (Latin):
in celestibus sunt:& non erubescimus crucem domini
confiteri:propter destructionem eorum quȩ sua passioẽ
destruxit: cur timeamus etiam in supernis locis in cõ¬
sumatione seculorum aliquid simile suspicari:ut omĩ¬
um locorum gentes illius passione saluentur: Rutsum¬
q hlasphemans dr. filiossic lncutus est. Si enim ptem̃ co¬
gnoscit filius:udeatur in eo quod nouit prem̃ posse tũ
compichendere. ut si dicamus artificis animums artis
scire mensuram. nec dubtum ꝗa sit prin filio & compre¬
hendatur ab eo in quo est.Sin autem comprchensionem
eam dicimus: ut non solum sensu quis & sapienua com¬
prehendat: sed uirtute & potentia cuncta tencat qui co¬
gnouit:. non possimus dicere ꝙ: comptehendat filius
p̾rem̃. Pater uero omnia comptthendit.inter omnia at̃
& filius est. ergo & filium comprehẽdit. Et ut sciremus cãs
quibus paterꝰ comprchendat filium & filius prem̃ non

Expanded text:
in caelestibus sunt et non erubescimus crucem domini in caelestibus sunt et non erubescimus crucem domini confiteri propter destructionem eorum, quae sua passione destruxit, cur timeamus etiam in supernis locis in consummatione saeculorum aliquid simile suspicari, ut omnium locorum gentes illius passione saluentur? Rursumque blasphemans de filio sic locutus est: si enim patrem cognoscit filius, uidetur in eo, quod nouit patrem, posse eum conprehendere, ut si dicamus artificis animum artis scire mensuram. nec dubium, quin, si pater in filio, et conprehendatur ab eo, in quo est. sin autem conprehensionem eam dicimus, ut non solum sensu quis et sapientia conprehendat, sed uirtute et potentia cuncta teneat, qui cognouit, non possumus dicere, quod conprehendat filius patrem. pater uero omnia conprehendit, inter omnia autem et filius est: ergo e t filium conprehendit. et ut sciremus causas, quibus pater conprehendat filium et filius patrem non
Abbreviated transcription (Latin):
locis esse passurum. &licet ille non dixerit: tamen qđ
consequens sit intelligitur.Sicut pro hominib homo fa¬
ctus cstiut homines Lberarer:sic et pro salute datmo¬
num dcum suturum quod sunt ii ad quos liberando¬
uenturus est liberandos. Quod ne forsitan de nostro sensu
putemus assere. ipsius uerba ponenda sunt. Sicut enim
per umbram eiuiangelii umbram legis impleuit:sit ꝗa
omnis lex exemplum & umbra est ccrimoniarum cat¬
lestium: diligentius requirendum:utrum uecte in telli¬
gainus legemꝰ quoq caelestem: & cerimonias supernu cul¬
fus plenitudinem non habere: sed incligere euuangrlis
ueritate: quod in iohannis apocalypsi tiuiangelium le¬
gimus sempiternum: ad comparationẽ iudelicet huiꝰ nm̃ euã¬
gelii quod temporale ẽ. & in transituro mundo a seculo prȩ¬
dicatũ. Quod quidem etiam si usq ad passionem domĩ
lo eius quaerere passionem:tamensi spiritualia neꝗtia

Expanded text:
locis esse passurum. et, licet ille non dixerit, tamen, quod locis esse passurum. et, licet ille non dixerit, tamen, quod consequens sit, intellegitur: sicut pro hominibus homo factus est, ut homines liberaret, sic et pro salute daemonum deum futurum, quod sunt hi, ad quos uenturus est liberandos. quod ne forsitan de nostro sensu putemur adserere, ipsius uerba ponenda sunt: sicut enim per umbram euangelii umbram legis inpleuit, sic, quia omnis lex exemplum et umbra est cerimoniarum caelestium, diligentius requirendum, utrum recte intellegamus legem quoque caelestem et cerimonias superni cultus plenitudinem non habere sed indigere euangelii ueritate, quod in Iohannis Apocalypsi euangelium legimus sempiternum, ad conparationem uidelicet huius nostri euangelii, quod temporale est et in transituro mundo ac saeculo praedicatum. quod quidem etiam si usque ad passionem dominlo eius quaerere passionem, tamen, si spiritalia nequitiae
Abbreviated transcription (Latin):
collatione firmamenti insttos aspellati & tursum ad
comparatumem inferorum qui sub nobis sunt nos car¬
lum dici ut quod aliis infernus estaliis carlum sit.
Nec hac disputatione contentus dicit in fine omnium
terum quando ad calestem hierusalem ituersuri sumꝯ:
aduersatiarum fortitudinum conira populum dei bel¬
la consurgere ut non sit eorum ociosa uirtus:sed exerceat¬
tur ad piaelia. & habeant materiam roboris quam con¬
sequi non possunt:nisi fortes primum aduersariis restite¬
rint.quos ratione & ordine & solertia repugnandi in li
numetorum legimus esse superatos.Cumq dixisset ix¬
ta iohannis apocalypsin ciangelium sempiternum idest
futurum in caclis:tantum precedert hoc nrm̃ cuuangeli¬
um quantum xp̃i pradicatio legis ueteris sacramenta.
ad extremum intulit. quod & cogitasse sactilegium est :
pto salute daemonum xp̃m etiam in aere & in suꝑnis

Expanded text:
conlatione firmamenti inferos appellari et rursum ad conlatione firmamenti inferos appellari et rursum ad conparationem inferorum, qui sub nobis sunt, nos caelum dici, ut, quod aliis infernus est, aliis caelum sit. nec hac disputatione contentus dicit: in fine omnium rerum, quando ad caelestem Hierusalem reuersuri sumus, aduersariarum fortitudinum contra populum dei bella consurgere, ut non sit eorum otiosa uirtus, sed exerceantur ad proelia et habeant materiam roboris, quam consequi non possint, nisi fortes primum aduersariis restiterint, quos ratione et ordine et sollertia repugnandi in libro Numerorum legimus esse superatos. Cumque dixisset iuxta Iohannis Apocalypsin euangelium sempiternum, id est futurum in caelis, tantum praecedere hoc nostrum euangelium, quantum Christi praedicatio legis ueteris sacramenta, ad extremum intulit — quod et cogitasse sacrilegium est — pro salute daemonum Christum etiam in aere et in supernis
Abbreviated transcription (Latin):
ferna descendunt. ut qualitate meritorum diuersa in
terris possideant loca Et iterum.Et quia comparauum:
de isto mundo ad inferna pergentes animas his anima¬
bus quat de superiori caelo ad nostta habitacula ueniẽ¬
tes quod amitlo mortu⁊ sunt prudenti inuestigatioẽ
rimandum est:. an hoc ipm̃ poss imus etiam in natuutate
diccit singularum. ut quomodo qua in ista terra nostra
nascuntus animat: uel de infertio rursum meliora cupi¬
tntes ad supcriora utniunt & humanum corpus assũ¬
munt: uel de meliotibus locis ad nos usq desctudnni:
sic ⁊ ea loca qua supra sunt infirmamento aliat atãt̃
possideant. qua de tioslti siilihus ad meliora proficiant
aliat quae de cacdestibus ad firmamentum usq dela¬
pse sunt. nec tantum fecete peccati ut ad loca insibre
quae incolimus truderentur. Quibus dictis nuitut ap¬
ꝓbare et fimamentum id est caclur ad comparatiome
supetioris celi esse infetos. ⁊ hanc tetrã quam in colimus

Expanded text:
ferna descendunt, ut qualitate meritorum diuersa in ferna descendunt, ut qualitate meritorum diuersa in terris possideant loca. et iterum: et quia conparauimus de isto mundo ad inferna pergentes animas his animabus, quae de superiori caelo ad nostra habitacula uenientes quodam modo mortuae sunt, prudenti inuestigatione rimandum est, an hoc ipsum possimus etiam in natiuitate dicere singularum, ut, quomodo, quae in ista terra nostra nascuntur animae, uel de inferno rursum meliora cupientes ad superiora ueniunt et humanum corpus adsumunt uel de melioribus locis ad nos usque descendunt, sic et ea loca, quae supra sunt in firmamento, aliae animae possideant, quae de nostris sedibus ad meliora proficiant, aliae, quae de caelestibus ad firmamentum usque delapsae sunt nec tantum fecere peccati, ut ad loca inferiora, quae incolimus, truderentur. quibus dictis nititur adprobare et firmamentum, id est caelum, ad conparationem superioris caeli esse inferos et hanc terram, quam incolimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi homines petõtes in alio mundo posse dyabolos
uel daemones ficͥri. & rursum nunc datmones in alio
mundo posse uel angelos uel hominto procitari. Et post
dispurationem longissimam quam om̃em naturam cõ¬
poteam in spiritu alia corporea & tenuia dicit esse mu¬
tandam cunctamq substantiam in unum corpus mũ¬
dissimum & omni splendore putius conuertendam:
& talem qualem nunc humana mens non potest cogita¬
re: ad extremum intulit. Et erit deus orutna in ominb.
ut uniuersa natuta corporea redigatur in eam subam
quac omnibus itreliot est in diuinam uidelicet. qua
nulla melior. In quarto quoq libro qui operis huiũs ex¬
tremus est haet ab ecclesiis christi damnatida interst̃it
Et forsitan misto mundo qui moriuntur separatione
carnis & animae uixta operum dr̃am diuersa apud in¬
feros obtinẽt loca: sic qui de caelestis hierusalemiut ita
dicam administtationt mnoriuntur: ad nostti mundi in¬

Expanded text:
mundi homines peccatores in alio mundo posse diabolos mundi homines peccatores in alio mundo posse diabolos et daemones fieri et rursum nunc daemones in alio mundo posse uel angelos uel homines procreari ? et post disputationem longissimam, qua omnem naturam corpoream in spiritalia corpora et tenuia dicit esse mutandam cunctamque substantiam in unum corpus mundissimum et omni splendore purius conuertendam et talem, qualem nunc humana mens non potest cogitare, ad extremum intulit: et erit deus omnia 111 omnibus, ut uniuersa natura corporea redigatur in eam substantiam, quae omnibus melior est, in diuinam uidelicet, qua nulla est melior. In quarto quoque libro, qui operis huius extremus est, haec ab ecclesiis Christi damnanda interserit: et forsitan, quomodo in isto mundo, qui moriuntur separatione carnis et animae, iuxta operum differentiam diuersa apud inferos obtinent loca, sic, qui de caelestis Hierusalem-ut ita dicamadministratione moriuntur, ad nostri mundi in
Abbreviated transcription (Latin):
paulatim ad inferiora delapsae tantam malitiam recept¬
tunt: ui in contrarium uerterentur dum tiolunt seruare¬
seruate ptincipium. & incortuptam beatiudinem possi¬
dere. Nec hoc ignotandum quod multe rationahiles cit¬
atura usq ad secundum & tcttium & quartum mũdiã
seruent principia: nec mutationi in se locum iribuant
aliae uero tam parum de pristino statu atissura sint
ut pene nihil perdidisse uideantur. & nonnullę gratdi
tuma in ultimum precipitandae sint baratrumn. No¬
uitq dispensator omnium deus in conditiont. mũdo¬
rum singulis abuti uixta meritum & oportunitates
& causas. quibus gubernacula mundi sustentantua
& initiantur ut qui omnes uicetit urquitia & penitus
se terit coequauerit:in alio mundo qui postea fabrican¬
dus est fiat dẏabolus principuim plasmationis domini:
ut illudatur ei ah angelis qui exordii amisere uitutem
Quibus dictis quid aluid conatut ostendere nisi huius

Expanded text:
paulatim ad inferiora delapsae tantam malitiam recepepaulatim ad inferiora delapsae tantam malitiam receperunt, ut in contrarium uerterentur, dum nolunt seruare prinoipium et incorruptam beatitudinem possidere. nec hoc ignorandum, quod multae rationabiles creaturae usque ad secundum et tertium et quartum mundum seruent principium nec mutationi in se locum tribuant, aliae uero tam parum de pristino statu amissurae sint, ut paene nihil perdidisse uideantur, et nonnullae grandi ruina in ultimum praecipitandae sint baratrum. nouitque dispensator omnium deus in conditione mundorum singulis abuti iuxta meritum et oportunitates et causas, quibus mundi gubernacula sustentantur et initiantur, ut, qui omnes uicerit nequitia et penitus se terrae coaequauerit, in alio mundo, qui postea fabricandus est, fiat diabolus, principium plasmationis domini, ut inludatur ei ab angelis, qui exordii amisere uirtutem. quibus dictis quid aliud conatur ostendere, nisi huius
Abbreviated transcription (Latin):
cupiunt maiestatem: et ingenitae atq oiã excedentis¬
naturae gloriam suspicari.E duobus alterum suscipete
cogimurꝰ. ui aut desperemus similitudinem dei: si eadem
sumus corpora sempet hahituti: atit si beatitudo nobis e¬
uisdem cum deo uitȩ promittitur:cadem qua tuuit dcus
conditione nobis uiuendum est Ex quibũs omnib pro¬
batur quid de resurrectione sentiat. & ꝙ Nomnia cor¬
pota inttritura confirmet: ut simus absque corporib quõ
prius fuimus anteqm̃ crassis corporib uestiremur. Rur¬
sum q de mundorum uatirtatihus disputans: & udl ex
angelis demones uel ex datmonibus angelos siue hoies
suam tali fine confirmat.Nec dubium est quin post q̃¬
dam interualla temporum rursum materia subsistat &
corpota fiant. & mundi diuersitas construauir propter
uatias uoluntates rationabilium ercaturatum qua post
perfectam beatitudinẽ usq ad finem omnium itrum

Expanded text:
cupiunt maiestatem et ingenitae atque omnia excedentiscupiunt maiestatem et ingenitae atque omnia excedentisnaturae gloriam suspicari -, e duobus alterum suscipere cogimur, ut aut desperemus similitudinem dei, si eadem sumus corpora semper habituri, aut, si beatitudo nobis eiusdem cum deo uitae promittitur, eadem, qua uiuit deus, nobis condicione uiuendum est. Ex quibus omnibus adprobatur, quid de resurrectione sentiat et quod omnia corpora interitura confirmet, ut simus absque corporibus, quomodo et prius fuimus, antequam crassis corporibus uestiremur. rursumque de mundorum uarietatibus disputans et uel ex angelis daemones uel ex daemonibus angelos siue hominesuam tali fine confirmat: nec dubium est, quin post quaedam interualla temporum rursum materia subsistat et corpora fiant et mundi diuersitas construatur propter uarias uoluntates rationabilium creaturarum, quae post perfectam beatitudinem usque ad finem omnium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
bilium & incorporalium esse dicamus:quae non seruiat
corruptioni:eo quod non sit uestita corporibus. & ubicũq
corpora fuerint:statim corruptio subsequatur.Poslta aut̃
liberabitur de seruitute corruptionis:quando receptrint
gloriam filii dei: & deus fuerut omnia in omnihus. Et in co¬
dem loco. Ut aurem incorporcum finem omnium rerum
esse credamus:illa nos saluatoris oratio prouocat:in qua
ait. Ut quomodo ego & tu unum sumus:sit & isti in nob
unum sint.Etenim scire debemus quid sit dcus.& quid sit
futurus in finem saluator.et quomodo sanctis similitudo
ptĩs & filii repromissa sit:ut quomodo illi in se unum sunt:
sic & isti in eis utium sint aut enim suscipiendum est uni¬
uecsitatis deũ uestiri corpore. & quomodo nos carnib
sic illum qualibet materia circundari:ut similitudo uitȩ.
dei in fine sanctis possit aequari:aut si hoc indecens est:
maxime apud eos qui saltem ex minima parte dei sẽtire

Expanded text:
bilium et incorporalium esse dicamus, quae nunc seruiat bilium et incorporalium esse dicamus, quae nunc seruiat corruptioni, eo quod sit uestita corporibus et, ubicumque corpora fuerint, statim corruptio subsequatur; postea autem liberabitur de seruitute corruptionis, quando receperit gloriam filii dei et deus fuerit omnia in omnibus. et in eodem loco: ut autem incorporeum finem omnium rerum esse credamus, illa nos saluatoris oratio prouocat, in qua ait: \'ut, quomodo ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint\'. etenim scire debemus, quid sit deus et quid sit futurus in fine saluator et quomodo sanctis similitudo patris et filii repromissa sit, ut, quomodo illi in se unum sunt, sic et isti in eis unum sint. aut enim suscipiendum est uniuersitatis deum uestiri corpore et, quomodo nos carnibus, sic illum qualibet materia circumdari, ut similitudo uitae dei in fine sanctis possit aequari, aut, si hoc indecens est — maxime apud eos, qui saltim ex minima parte dei sentire
Abbreviated transcription (Latin):
scit causas propter quas alios dimittat sua perfrui uolun¬
tate & de maioribus ad ultima paulatim dilabi:alios inci¬
piat uisitare. & gradatim quasi manu data ad pristinum
retrahere statumꝰ. & in sublimibus collocare.Cunq de fiẽ
disputare cepisset haec intulit.Quia ut crebto iam diximꝰ¬
pͥncipiu rursum ea fine generatur: queriturq utrum & t ̃
futura sint corpora: an sine corporibus aliquando iuuen¬
dum sit cum reducta in nihili fuerint: et incorporalium ui¬
ta incorporalis esse credenda sit qualem et dei noiumus.
nec dubium est quin si omnia corpora ad mundũ istu
sensibilem pertineant quae appellantur ab apło uisibilia:
futura sit uita incorporalium incorporalis. Et paulo post.
Illud quoq quod ab eodem apło dicitur: Omñis creatura
liberabitur a seruitute corruptionis in libertatẽ gloriae fi¬
liorum dei:sic intelligimus ut primam creaturam rationa¬

Expanded text:
scit causas, propter quas alios dimittat sua perfrui uolunscit causas, propter quas alios dimittat sua perfrui uoluntate et de maioribus ad ultima paulatim delabi, alios incipiat uisitare et gradatim quasi manu data ad pristinum retrahere statum et in sublimibus collocare. Cumque de fine disputare coepisset, haec intulit: quia ut crebro iam diximus-principium rursum ex fine generatur, quaeritur, utrum et tunc futura sint corpora an sine corporibus aliquando uiuendum sit, cum redacta in nihilum fuerint, et incorporalium uita incorporalis esse credenda sit, qualem et dei nouimus. nec dubium est, quin, si omnia corpora ad mundum istum sensibilem pertineant, quae appellantur ab apostolo uisibilia, futura sit uita incorporalium incorporalis. et post paululum: illud quoque, quod eodem apostolo dicitur: \'omnis creatura liberabitur a seruitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum d e i\', sic intellegimus, ut primam creaturam rationa
Abbreviated transcription (Latin):
fubietit in spe. Et iterum. Alii ueroͬ singulis locis atq tempo¬
ribus: quat solus attifec nouit: mundi gubernaculis scͥr¬
uiunt quos angelos eius crelimus. It post paululum
Quem rerum ordinem totius mundi regit prouidentia.
dum aliat uirtutes de sublimioribus corruunt. aliae pau¬
latim labuntur in tertas. Istę uoluntate descendunt: alia
praccipitantur inuite. Hae sponte suscipiunt ministeria
ui ruentibus manum porrigant: illȩ coguntur ingrate ut
tanto uel tanto tempore in suscepto osficio perscuerent. Et
iterum Ex quo sequitur ut obuarios tnotus. uarii erccat̃
& mundi. & post hunc quem incolimus:alius multo dis¬
similis mundus fiat. nullusq aluis diuersis casibo & pro¬
fectibus uel uirtutum pręmis uel uitiorum suppliciis &
in pñti & in futuro:atq in omnibus uel retro tem poribus
in priora potest merita dispensare :ad unum rursum finẽ
cuncta pertrahete.nisi solus omnium conditor deus:qui

Expanded text:
subiecit in spe. etiterum: alii uero in singulis locis atque temposubiecit in spe. etiterum: alii uero in singulis locis atque temporibus, quae solus artifex nouit mundi, gubernaculis seruiunt, quos angelos eius credimus. et post paululum: quem rerum ordinem et totum mundi regit dei prouidentia, dum aliae uirtutes de sublimioribus corruunt, aliae paulatim labuntur in terras, istae uoluntate descendunt, aliae praecipitantur inuitae, hae sponte suscipiunt ministeria, ut ruentibus manum porrigant, illae coguntur ingratae et tanto uel tanto tempore in suscepto officio perseuerant. et iterum: ex quo sequitur, ut ob uarios motus uarii creentur et mundi et post hunc, quem incolimus, alius multo dissimilis mundus fiat. nullusque alius diuersis casibus et profectibus uel uirtutum praemiis uel uitiorum suppliciis et in praesenti et in futuro atque in omnibus et retro e t in priore temporibus potest merita dispensare et adunum rursus finem cuncta pertrahere, nisi solus conditor omnium deus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cin apud superos estimo intelligi.in qua creatura rationãbi¬
les commorantes anteqm̃ ad inferiora descenderent & de
inuisibilibus ad uisibilia commigrarent:ruentes q ad trã
crassisq corporibus indigerent: antiqua bratitudine frue¬
bantur. Unde conditor ucus fecit eis congrua humilibus
locis corpora & mundum istum ui sibilem fabricatus est
ministrosq ad salutem & corruptionem torum qui cecide¬
runt misit in mundum e quibus alii certa obunerent loca
& inundi nccessitatibus obedirent: alq iniuncta sibi offi¬
cia singulis quihusq temporibus quae nouit artifex ds
sedula mentẽ tractarẽt. et ta his sublimiora mundi loca
sol & luna ⁊ stellȩ quar ab apło creauita dicunturaccepert
Qua creatura uanitati subiecta est iro ꝙctassis circũ¬
data corporibus: & aspectiu placeat. & tamen non sponte
subiecta est uanitati. sed propter uoluntatem tinis qui ram

Expanded text:
uiem apud superos aestimo intellegi, in qua creaturae rationabiuiem apud superos aestimo intellegi, in qua creaturae rationabiles commorantes, antequam ad inferiora descenderent et de inuisibilibus ad uisibilia conmigrarent ruentesque ad terram crassis corporibus indigerent, antiqua beatitudine fruebantur. unde conditor deus fecit eis congrua humilibus locis corpora et mundum istum uisibilem fabricatus est ministrosque ob salutem et correptionem eorum, qui ceciderunt, misit in mundum, e quibus alii certa obtinerent loca et mundi necessitatibus oboedirent, alii iniuncta sibi officia singulis quibusque temporibus, quae nouit artifex dsedula mente tractarent. Et ex his sublimiora mundi loca, sol, et luna, et stellae, quae ab Apostolo creatura dicuntur, acceperunt. Quae creatura vanitati subjecta est , eo quod crassis circumdata corporibus, et aspectui 926 pateat. Et tamen non sponte sub
Abbreviated transcription (Latin):
ctos esse apud prouidentiam dei cum nihil tale fecerint
ut istius mnodi in saniam sustinerent: non est euis qui ni¬
chil uult absq deo ficri & omtia illuis iustitia guberna¬
ri. Rursum q de mundo. Nobis autem in quit placet & añ
mundum hune alium fuisse mundum ꝙ post illũ alut̃
futurum. Uis discereꝙ post corruptionem huus mũ¬
di alius sit fututus. Audi isaiam loquenitm. Et trit ca¬
lum nouum & terra noua quac ego facio permanert
in conspectu meo. Uis nosse ꝙ  anie fabricam istuis mũ¬
Est quod fut. Idipm̃ quod erit. Et quid est quod factũ est.
Idipm̃ quod futurum est. Et non est omne nouum sub so¬
le quod loquatur & dicat. Ecce hoc nouum est.lam enim
fuit in siculis pristinis qua fuctunt ante nos. Quod testiõ¬
nium non solum fuisse: sed & futuros mundos esse testat᷑.
non quo simul & paruer omnes fiant: sed alius post aliũ.
Statimq subuangit. Diuinitus habitatulum & uttam reꝗ¬

Expanded text:
ctos esse apud prouidentiam dei, cum nihil tale fecerint, ctos esse apud prouidentiam dei, cum nihil tale fecerint, ut istius modi insaniam sustinerent, non est eius, qui nihil uult absque deo fieri et omnia illius iustitia gubernari. Rursumque de mundo: nobis autem, inquit, placet et ante hunc mundum alium fuisse mundum et post istum alium futurum. uis discere, quod post corruptionem huius mundi alius sit futurus? audi Esaiam loquentem: \'erit caelum nouum et terra noua, quae ego facio permanere in conspectu meo\'. uis nosse, quod ante fabricam istius munest, quod fuit? ipsum, quod erit. et quid est, quod factum est? ipsum, quod futurum est. et non est omne nouum sub sole, quod loquatur et dicat: ecce hoc nouum est; iam enim fuit in saeculis pristinis, quae fuerunt ante nos\'. quod testimonium non solum fuisse, sed futuros mundos esse testatur, non quo simul et pariter omnes fiant, sed alius post alium. statimquesubiungit: diuinitus habitaculum et ueram req