comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
GRESORIUS: Neque hoc silrã. quod
exregione eadem uenerabili uiri sanctu¬
li praes biteri narratione cognoui. de cuius
uerbis ipse non dubito. quia eius uit᷑a fidem¬
q: minime ignoro. Eodem quoque trpore
innursinae partis prouintia duo uiri inuita
atque habitu sc̃r conuersationis habitabant:
Q uorũ unus ruthicius. alter uero florenti¬
us dicebatur. Sed isdem euthicius inspiri¬
tali zelo atque inferuore uirtutis exere¬
uerat. multorũque animas ad dm̃ ꝑducere
exhortando satagebat. Florentius uero
insimplicitate atque orationi dedita duce¬
bat uita. Non longe aut̾e erat monasteriũ
uolurrunt. qui eoꝵ precib ad quiescens. mul¬
tis annis monasteriũ rexit. discipuloꝵ que
animas instudio sc̃e conuersationis exereuit.
e ne oratoriũ in quo prius habitauerat solũ
remanere potuiss&. illic uenerabilẽ uirũ
florentiũ reliquit. In quo dũ solus habitar&.
dir quadã sese in orationr̃ prostrauit. atque
abomnipotente dño petut. ut ei illic adhabi¬

Expanded text:
GREGORIUS. Neque hoc sileam quod ex regione eadem venerabilis viri Sanctuli presbyteri narratione cognovi; de cujus verbis ipse non dubitas, quia ejus vitam fidemque minime ignoras. Eodem quoque tempore in Nursiae provinciae partibus duo viri in vita atque habitu sanctae conversationis habitabant, quorum unus Eutychius, alter vero Florentius dicebatur. Sed idem Eutychius in spirituali zelo atque in fervore virtutis excreverat, multorumque animas ad Deum perducere exhortando satagebat; Florentius vero simplicitati atque orationi deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus habitaret, die quadam sese in orationem prostravit, atque ab omnipotenti Domino petiit ut ei illic ad habi
Abbreviated transcription (Latin):
ne dicimus. quando illa suꝑna regio inciui¬
bus suis exparte damna ꝑtulit. & expartr
fortit᷑ stetit o. Ut electi angelox sp̃s dum
alios ꝑsuꝑbiã cecidis se conspicerent. ipsi tan¬
to robustius quanto humilius starent.
& in una quaque anima agitur. ut in hu
naxima exminimo damno seruetur.

Expanded text:
ne dicimus, quando illa superna regio in civine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit, et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tanto rob in umaxima ex minimo damno servetur.
Abbreviated transcription (Latin):
lant. sed discant quia exsem&ipsis maiora
bona non habent. qui in sem&ipsis uincrre
parua uitia atque extrema non possunt.
Hinc ẽ enim qđ ꝑducto dñs ad t̾rã promis¬
sionis populo cunctos fortes atq prar¬
potentes aduersarios rius extinguens.
philis teos atque cananeos duitius se ser¬
uauit. ut sicut scriptũ est in ris experi¬
retur israhel. quia non numqu̾ã ut dic¬
tũ ẽ ris &iã quib magna dona tribuit.¬
parua quaedã rep̃hensibilia relinquid.
ut semꝑ habeant. contra quod bellũ ge¬
rant. & deuictis magnis hostib mentẽ
non erigant. quando eos adhuc adũsarii
&iã minimi fatigant. Fit itaq ut miro
modo una rademqͦ mens & uirtute pollrat
& exinfirmitate las sescat. quatinus & ex
ƿarte constructa sit: & exparte se conspi¬
ciat eẽ destructã. ut ꝑ bonu̾ quod querit.
& habere non ual&. illud seru& humiliter
quod hab&. Sed quid mirũ qđ hoc de homi¬

Expanded text:
lant, sed dicant quia a semetipsis majora lant, sed dicant quia a semetipsis majora bona non haparva vitia atque extrema non possunt. Hinc est enim quod perducto Dominus ad terram repromissionis populo, cunctos fortes atque praepotentes adversarios ejus exstinguens, Philisthaeos atque Chananaeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel ; quia nonnunquam, ut dictum est, eis etiam quibus magna dona tribuit,parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant contra quod bellum gerant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infirmitate lassescat, quatenus et ex parte constructa sit, et ex parte se conspiciat esse destructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homi
Abbreviated transcription (Latin):
uis salubrẽ poenã. tam̃ ꝑtulit uere cundiã
suã. Qui reuersus ad sporta. caute aesolli¬
cite attendit. sed eã iam sicut uir dĩ pri¬
dixerat serpens tenebat. Hic itaqur cũ
uirtute abstinentiae contemptu rerũ
transeuntium prophetiar sp̃u orationis
intentione ess& in conparabilit᷑ preditus.¬
unũ erat qđ in eo reprehensibile eẽ uide¬
batur. quia non nũ quã tanta ei lactitia
inerat. ut illis tot uirtutib nisi sciretur
hoc r̾e dicimus sponte sibi leztitiae frena
laxabat. antot uirtutib pollens aliquan¬
do ad praesens gaudiũ &iam renĩtens eiꝰ
animus trabebatur URE GORIUS
Uagna ẽ p&re omnipotentis dĩ dispensatio.
na praestat. quaedam minora. tribuat. ut
semꝑ roꝵ animus habrat unde se ipse re¬
praehendat. quatinus dũ appetunt ꝑfecti
eẽ ñ possunt. & laborant in hoc qđ ñ acer¬
perunt. nec tamen elaborando preualent.
in his que accepta habent se minime exstol¬

Expanded text:
vis salubrem poenam, tamen pertulit verecundiam vis salubrem poenam, tamen pertulit verecundiam suam. Qui reversus ad sportam, caute ac sollicite attendit, sed eam jam, sicut vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contemptu rerum transeuntium, prophetiae spiritu, orationis intentione esset incomparabilitunum erat quod in eo reprehensibile esse videbatur, quia non nunquam tanta ei letitia inerat, ut, illis tot virtutibus nisi sciretur  hoc esse dicimus? Sponte sibi laetitiae frena laxabat, an tot virtutibus pollens, aliquando ad praesens gaudium etiam renitens ejus animus trahebatur? GREGOR. Magna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, na praestat, quaedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde seipsum reprehendat, quatenus dum appetant perfecti esse et non possunt, et laborant in hoc quod non acceperant, nec tamen elaborando praevalent, ut in his quae accepta habent se minime extol
Abbreviated transcription (Latin):
tib ostendit & praebuit dicens. Uenite
quia nudi estis. ecce tollite & uestite uos.
haec illi intuentes: recognouerunt quae po¬
suerunt. magnoque pudore consternati sunt.¬
& qui fraudulent᷑ uestim̃ta quaerebant
aliena. confusi receperunt sua.
lio quoque tempore quidã se eius orationi¬
b commendans. sportas duas plenas alim̾tis
ri ꝑ puerũ transmisit. Quarũ unã isdem
puer subripuit. atq initinere abscondit.
na uero ad dĩ homine̾ detulit. & petitionem
illius qui se ei ꝑ xeniu̾̃ commendauerat enar¬
rauit. Quã uir dñi benigne suscipiens.
eundem puerũ ammonuit dicens. Gratias
agimus. sed uide sport᷑a quã in itinere posu¬
isti. ne in caute tangere prarsumas. quia in
ram serpens ingressus ẽ. Esto ergo sollici¬
tus. ne si tollere in caute uolueris. a serpen¬
te feriaris. Quib uerbis puer ualde confu¬
sus.exultauit quidem quod morte euase¬
rit. sed tristis ad modicũ factus r̃: quia quã¬

Expanded text:
tibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, tibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua. Alio quoque tempore quidam se ejus orationibus commendans, sportas duas plenas alimentis ei per puerum transmisit, quarum unam idem puer subripuit, atque in itinere abscondit: unam vero ad Dei hominem detulit, et petitionem illius qui se ei per xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne suscipiens, eumdem puerum admonuit, dicens: Gratias agimus, sed vide, sportam quam in itinere posuisti ne incaute tangere praesumas, quia in eam serpens ingressus est. Esto ergo sollicitus, ne si tollere incaute volueris, a serpente feriaris. Quibus verbis puer valde confusus, exsultavit quidem quod mortem evaserit, sed tristis ad modicum factus est, quia quam
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficient᷑ autẽ refectis ait. Nolite malũ
facere. Quoties de orto aliquid uultis ad
orti aditũ uenite. & tranquille p&ite. cũ
benedictione ꝑcipite. & a furti prauitate
cessate. quos statim collectis holeribus o-¬
nustari fecit. Factu̾que ẽ ut qui adortũ
nocituri uenerant. cũ laboris sui premioi
& repleti abeo & innocui redirent:
lio quoque tempore accesserunt ad eum
peregrini quidam misericordiã postulantes.
scissis uestim̾tis pannis obsiti.ita ut pene
nudi uiderentur. Cumq hunc uestimͣta
peterent. eoꝵ uerba uir dñi tacitus audiuit.
Qui unũ exdiscipulis suis ꝓtinus silenter
uocauit. eiq prarcepit dicens. Uade. atq
in illa silua in loco tali cauam arborem re-¬
quire. & uestim̃ta quar inra inueneris de¬
fer. Cumq discipulus abiss&. arborẽ sicut
furrat iussum exquisiuit. urstim̃ta rep¬
perit. & latent᷑ detulit magistro. Que uir
dĩ suscipiens. peregrinis nudis atq peten¬

Expanded text:
Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui redirent. Alio quoque tempore accesserunt ad eum peregrini quidam misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens: Vade, atque in illa silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus abiisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit magistro. Quae vir Dei suscipiens, peregrinis nudis atque peten
Abbreviated transcription (Latin):
perũ in ortũ monasterii fecit iactare fer¬
ramenta. quae usitato nos nomine uangas
uocamus. Dixit itaque discipulis suis.
T ot uangas in ortũ ꝓicite. & citius redite.
Nocte uero eadem dũ exmore eũ fr̃ib ad
exibendas laudes dño surrexis s&. prezee¬
p̃it dicens. Ite & operaris nrĩs pulmentũ
coquite. ut mane primo paratu sit. Facto
aut̾e mane. fecit deferri pulmentũ quod
parari ius ferat. atque ortũ cum fr̾ibus
ingressus. quod uangas iactari prarcepe¬
pitꝰ rat. tot in co laborantes operarios in¬
uenit. Ingressi quip pe fures fuerant
uangas quas inurnerunt. & abea hora
qua ingressi sunt quo usque uir dñi ad eos
uenir& cuncta orti illius spatia quae in¬
culta fuerant colurrunt. Quib uir dñi
mox ut ingressus est ait. Gaudete frs.
multũ laborantes iam quie scite. Quib
ilico alimenta quae detulerant p̾buit . eos¬
que post tanti laboris fatigationẽ refecit.

Expanded text:
perum in hortum monasterii fecit jactari ferperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in hortum projicite, et citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et operariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusserat, atque hortum cum fratribus ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, derunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta horti illius spatia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit.
Abbreviated transcription (Latin):
monasteriũ prardia. alii pecunias. alii subsidia
quarq poterant. offerre uiro dĩ suppliciter
uolebant. Sed seruus omnipotentis dñi horũ
nihil accipiens. egressus urbem non longe
desertũ locũ repperit. ibique sibi habi tacu¬
lũ humile construxit. Ad quẽ dũ multi
pergunt. ꝑxemplo illius aeternae uitar
accendi desiderio corperunt atque sub
rius magisterio in omnipotentis dñi serui¬
tium se dederunt. Cũ que ei crebro disci¬
puli humiliter inminerent. ut pro usu
monasterii possessiones quae offerebant᷑
acciperet. illo sollicitus suar pauꝑtatis
custos. fort̾e sententiã tonebat dicens.
Monachus qui in t̾rã possessionẽ querit.
monachus non ẽ. Sic quippe metilebat pau¬
ꝑtatis suar securitatẽ ꝑdere. sicut auaridi¬
uites solent perituras diuitias custodire.
bi itaque prophetiae sp̃u magnisque mira¬
culis. cunctis longe lateque habitantibus
uita eius inclaruit. Nã die quadam adues¬

Expanded text:
monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia quaeque poterant, offerre viro Dei suppliciter volebant. Sed servus omnipotentis Domini horum nihil accipiens, egressus urbem non longe desertum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum multi pergunt, exemplo illius aeternae vitae accendi desiderio coeperunt, atque sub ejus magisterio in omnipotentis se Domini servitium dederunt. Cumque ei crebro discipuli humiliter imminerent, ut pro usu monasterii possessiones quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quippe metuebat paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi itaque prophetiae spiritu magnisque miraculis cunctis longe lateque habitantibus vita ejus inclaruit. Nam die quadam ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbu sp̃ũ inflatus cerner&. unde ꝓficere
debuit. in.de ad affrctus damna ꝑuenit.
Nã hunc simulatorẽ dicere & uerbo rus¬
tico corpit inpostore clamare. quise trib
dieb & trib noctib orare ante oculos ho¬
minũ demonstrar& Qui ꝓtinus currens
uirũ dĩ alapa ꝑcussit. ut quasi religiose
uitae simulator de rcclesia cũ contume¬
lia exir&. Sed hunc repente ultor sp̃s
inuasit.: atq adiuri di urstigia stra¬
uit. acꝑ os illius clamare coepit. Isaac me
quo conseretur nomine nesciebatur. sed
eius nomen ille sp̃s prodidit. qui se ab illo
pos se rici clamauit. Mox aut̾e suꝑ uexati
corpus uirdĩ incubuit. & malignꝰ sp̃s qui rũ
inuaserat. absessit. In tota urbe tunc stat̾i
quid in ecclesia factũ fuiss& innotuit. Cur¬
rere uiri & feminae nobiles atque ignobiles
parit᷑ corperunt. certatimque eũ in sus rapere
domib conabantur. alii ad construendum

Expanded text:
superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus diebus et noctibus orare ante oculos hominum demonstraret. Qui protinus currens, virum Dei alapa percussit, ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare coepit: Isaac me quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc statim quid in ecclesia factum fuisset innotuit. Currere viri et feminae nobiles atque ignobiles pariter coeperunt, certatimque eum in suis rapere domibus conabantur. Alii ad construendum
Abbreviated transcription (Latin):
& sci monialis uitar conuersatione quiz¬
rer&. ab eodem uiro defensa atque ad
eũ que desiderabat habitu. dño prote¬
gente ꝑducta rͥ. Quar quia sponsum
fugit in terra. habere sponsũ meruit
incaelo. Multa autr de rodem iuiro¬
narianir narrante uenerabili patre
eleritherio agnoui. qui & hunc familiarit᷑
nouerat. & eius uerbis uita fidem prebebat.
hic itaq uenerabilis isaac ortus ꝑxitalia ñ
fuit. sed ea illius narro miracula. quae
in italia conuersatus fecit. Cũ primo de
siriat partib ad spolitanã urbem ueniss&.
ingressus ecclesiã acustodib ꝑ&iit ut sibi
quantũ uell& licentia concederetur o¬
randi. rũq horis secretiorib egredi non
urguerent: Qui mox adorandũ stet̾it uli¬
emq totũ ꝑ egit inoratione. cui sequent̾e
continuauit & nocteͣ. Secundo etiam die
cũ nocte sub srquenti indefessus in prae¬
cib ꝑstetit. diem quoq tertiũ inoratione̾
coniunxit. Cũque hoc unus excustodib

Expanded text:
imonialis vitae conversationem quaereret, ab eodem viro defensa, atque ad eum quem desiderabat habitum, Domino protegente, perducta est. Quae quia sponsum fugit in terra, habere sponsum meruit in coelo. Multa autem de eodem viro, narrante venerabili Patre Eleutherio, agnovi, qui et hunc familiariter noverat, et ejus verbis vita fidem praebebat. Hic itaque venerabilis Isaac ortus ex Italia non fuit, sed ea illius norro miracula quae fecit. Cum primum de Syriae partibus ad Spoletanam urbem venisset, ingressus ecclesiam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peregit in oratione, cui sequentem continuavit et noctem. Secundo etiam die, cum nocte subsequenti indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus
Abbreviated transcription (Latin):
pus illius quarsiuerunt. ut hoc iuxta
honorem debitũ in ecclesia beati petri
apostoli humarent. Cũq itũ ess& ad se¬
pulcrum effossa terra inuenerunt cor¬
pus pueri parit᷑ humati ut pote iam die
quadragesimo tabe corruptũ & uermib
plenii. Corpus uero ep̃i acsidie eodem
ess& sepultũ. Et quod t̾ adhue magna
ammiratione uenerandũ. quia ita cãput
eius unitũ furrat corpori. acsi nrquaquã
fuiss& abscisum. sic uidelic&. ut nulla ues¬
tigia sectionis apparerent. Cumque hoc
& in terga uerterent. exquirentes si quod
signũ uel de alia monstrari incisione po¬
tuiss&. ita sanum atque intemeratum¬
omne corpis inurntũ ĩ: acsi nulla hoc
in cisio ferri tetigiss&. PETRUS: Quis
non obstupescat talia signa mortuoꝵ que
funt ꝓ excitatione uiuentiu IGREGO¬
Prioribus quoque gothorũ
temporib fuit iuxta spolitanã urbem
uir uitae uenerabilis isaac nomine. qui
usque adextrema pene gothorũ tẽpora

Expanded text:
pus illius quaesierunt, ut hoc iuxta pus illius quaesierunt, ut hoc iuxta honorem debitum in ecclesia beati Petri apostoli humarent. Cumque itum esset ad sepulchrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpute iam die quadragisimo, tabe corruptum et vermibus plenum; corpus vero episcopi, acsi die eodem esset sepultum. Et quod est adhuc magna admiratione venerandum, quia ita capud eius unitum fuerat corpori, acsi nequaquam fuisset abscisum; sic videlicet, ut nulla vestigia sectionis appareret. Cumque hoc et in terga verterent, exquirentes, si quod signum vel de alia monstrari incisione potuissomne corpus in ventum est, ac si nulla hoc incisio ferri tetigisset. PETR. Quis non obstupescat talia signa mortuorum, quae fiunt pro exercitatione viventiuPrioribus quoque Gothorum temporibus fuit juxta Spoletanam urbem vir vitae venerabilis Isaac nomine, qui usque ad extrema pene Gothorum tempora
Abbreviated transcription (Latin):
totilã nuntios misit. exquirens quid de ep̃o
uel populo firri iuber&. Cui ille prarerpit di¬
cens. E piscopo prius auertiee usque ad calca¬
neu̾ corrigiã tolle. extunc caput illius am¬
puta. Omñe uero populũ qui illic inuentꝰ ẽ.¬
gladio extingue. Tunc isdem comes uenerabilẽ
uirũ hercolanũ ep̃m. suꝑ urbis murũ deductũ
capite truncauit. eiusque cutẽ iam mortui a
uertice usque calcaneũ incidit. ut exrius
corpore corria sublata uideretur: moxq cor¬
pus illius extra murũ proiecit. Tunc quidã
humanitatis pietati conpulsi. abscisũ caput
ceruice apponentes. cũ uno paruulo infante
qui illic exstintus inuentus ẽ: iuxta murũ
corpus ep̃i sepulture tradiderunt. Cũqi
post eandem cedem die quad ragesimo
rex totila iussiss& ut ciuos urbis illius
qui colib& dispersi essent adrandem sine
aliqua trepidatione remearent. hi qui pri¬
us fam̾e fugerant uiuendi licentia accep¬

Expanded text:
Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amputa, omnem vero populum, qui illic inventus esgladio extingue". Tunc isdem comis venerabilem virum Herculanum episcopum super urbis murum deductum capite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius corpore corrigia sublata videretur. Moxque corpus illius extra muruin proiecit. Tunc quidam humanitatis pietate conpulsi abscisum capud cervici adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iuxta murum corpus episcopi sepulturae tradiderunt. Cumque post eandem caedem die quadragisimo rex Totila iussisset, ut cives urbis illius, qui quolibet dispersi essent, ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hii qui prius famem fugerant, vivendi licentia accep
Abbreviated transcription (Latin):
magna nimis in undatio fier&.
intra
eandem de signationẽ circuli inqua uir dñi fulgen¬
tius strtit. ne una quidem pliuuiae gutta descen¬
dit. quoddũ regi crudelissimo nuntiatu fuiss&.
illa mens effera admagnã eius reuerentiã uer¬
sa eͥ. cuius poenã prius insatiabili furore si tiebat.
Sic sic omnipotens ds̃ contra elatas carnaliũ men¬
tes potentiar suar miracula ꝑ despectos operat᷑.
ut qui sr suꝑbe contra prarcepta ueritatis ele
rauit quod dam memorabile ualde miraculũ
dicens. Uir scĩssimus hercolanus nutritor meus
perusinae ciuitatis ep̃s fuit. exconuersatione
monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiã de¬
ductus. Totilae autẽ ꝑfidi regis temporibus.
eandem urbem annis septe continuis gothorũ
exercitus obsedit. Exqua multi eiuium fuge¬
runt. qui famis periculũ ferre non põterant.
nno uero septimo nec dũ finito. obsessã ur¬
bem gothorũ exercitus intrauit. Tune co¬
mes qui ridem exercitui prarerat. ad regem

Expanded text:
magna nimis inundatio fieret, magna nimis inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli in qua vir Domini Fulgentius stetit, ne una quidem pluviae gutta descendit. Quod dum regi crudelissimo nuntiatum esset, illa mens effera ad magnam ejus reverentiam versa est, cujus poenam prius insatiabili furore sitiebat.  Sic omnipotens Deus contra elatas carnalium mentes potentiae suae miracula per dispectos operatur; ut qui se superbe contra praecepta veritatis elevravit quoddam memorabile valde miraculum, dicens: 'Vir sanctissimus Ercolanus, nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam devotus. Totilae autem perfidi regis temporibus eandem urbem annis septem continuis Gothorum exercitus obsedit. Ex qua multi civium fugierunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo necdum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comis, qui eidem exercitui praeerat, ad regem
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse testatur dicens. Fiulgentius ep̃s qui utri¬
culensi ecclesiar prar erat. regem crudelissimũ
totilam infensũ omnimodo habebat. Cũq ad eas¬
dem partes cũ exercitu ad propinquass&. eurar
fuit ep̃o ꝑclericos suos exenia mittere. eiusque
furoris insaniã si poss& munerib mitigare.
Quae ille ut uidit. protinus spreuit. atque iratus
suis hominib iussit ut rundem episcopum sub
omni asperitate constringerent eũque ȩius
examini seruarent. Qũẽ dũ ferocos gothi ministri
scilie& crudelitatis illius tenuis sent. cireu̾dan¬
tes eũ uno in loco stare prareeperunt. ei que
in terra circulũ de signauerunt. extra quem
pedem tendere nullomodo auder& extrahere
Cũ que uir dĩ in sole nimio estuar&. ab eisdem
gothis circumdatus & de signatione
circuli in¬
clausus. repente coruscus & toni¬
tanta uis pluuiae erupit. ut hiqui
eum
custodiendũ acceperant. in men¬
sitatẽ
pluuiae ferre non possent. Et
dum

Expanded text:
fuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utrifuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utriculensi Ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam infensum omnimodo habebat. Cumque ad easdem partes cum exercitu propinquasset, curae fuit episcopo per clericos suos xenia ei transmittere, ejusque furoris insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae ille ut vidit, protinus sprevit, atque iratus suis hominibus jussit ut eumdem episcopum sub omni asperitate constringerent, eumque ejus examini servarent. Quem dum feroces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare praeceperunt, eique in terra circulum designaverunt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque vir Dei in sole nimio aestuaret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designatione circuli inclusus, repente coruscationes et tonitanta vis pluviae erupit, ut hi qui eum custodiendum acceperant, immensitatem pluviae ferre non possent. Et dum
Abbreviated transcription (Latin):
currere scimus. ip̃se respondit. Reducite me
securi. nolite metuere. sed festine me sepe¬
lire curate. Mox autr ut sepultũ corpus
meũ fuerit. ex loco eodem subomni festina¬
tione discedite. De functi igitur corpus:
in posuerunt naui. Cumque populoniũ tende¬
rent. collecto in nubibus aere. in mensa nimis
pliuia erupit. Sed ut cunctis patesceret cu
ius uiri corpus nauis illa portar&. ꝑ illud
maris spatium quod ad helba. insula usq po¬
puloniũ duodecim milib distat. circa utra¬
que nauis latera procellosa ualde pluuia
descendit. & in naur eandem una pluuiae
gutta non crcidit. Prr uenerunt itaque
adlocũ clerici. & sepulturae tradiderunt
corpus sacerdotis sui. Cuius prarcepta ser
delissimus gummarus adue
suos ascpulturae suae loco subfestinatione disce¬
pluuia factũ narraui miraculũ. &iam in alterius
ep̃i urneratione monstratũ ẽ. Nam quidã cleri¬
cus senex qui adhuc suꝑ ẽ: eidem rei praesto se

Expanded text:
currere scimus'? ipse respondit: 'Reducite me currere scimus'? ipse respondit: 'Reducite me securi, nolite metuere; sed festine me sepelire curate. Mox autem cum sepultum corpus meum fuerit, ex loco eodem sub omni festinatione discedite'. Defuncti igitur corpus inposuerunt navi. Cumque Populonium tenderent, collecto in nubibus aere, inmensa nimis plucujus viri corpus navis illa portaret, per illud maris spatium quod ab Ilva insula usque Populonium duodecim millibus distat, circa utraque navis latera procellosa valde pluvia descendit, et in navem eamdem una pluviae gutta non cecidit. Pervenerunt itaque ad locum clerici, et sepulturae tradiderunt corpus sacerdotis sui. Cujus praecepta servcrudelissimus Gummarith advesuos a sepulturae suae loco sub festinatione discepluvia factum narravi miraculum, etiam in alterius episcopi veneratione monstratum est. Nam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se
Abbreviated transcription (Latin):
in ad miratione urnerationis. Tunc ad eius re¬
uerentiã colendam rex ipse ꝑ motus est : quippe
cum quo suꝑno iudicio actũ fuerat. ut qui dm̃
sequi prius incustodienda uita ep̃i noluit. saltẽ
admansuartudinem bestiã sequeretur. Cui rei
hi qui tunc prarsentes fuerunt adhue non nul¬
li suꝑ sunt. eumque cũ om̃i illic populo se uidis¬
se testantur. De quo &iam uiro aliud quoque
miraculũ urnantio lunensi ep̃o narrante cog¬
noui. Inra namque populonii ecclesia cui pre¬
erat. sepulerũ sibi prarparauit. Sedeũ lango¬
bardorũ gens in italiã ueniens cuncta uastas¬
so&. ad elbam insulã recessit. Qui inruente
aegritudine ad mortẽ ueniens. clericis suis
sibi que obsequentib prarcepit dicens. In se¬
pulero meo quod mihi populoni paraui. me
ponite. Cui illi cũ dicerent corpus tuũ
illuc reducere qualiter possumus. quia lango¬
bardis teneri loca eadem &ubique illic eos dis¬

Expanded text:
in admirationem venerationis. Tunc ad ejus rein admirationem venerationis. Tunc ad ejus reverentiam colendam rex ipse permotus est, quippe cum quo superno judicio actum erat, ut qui Deum sequi prius in custodienda vita episcopi noluit, saltem ad mansuetudinem bestiam sequeretur. Cui rei hi qui tunc praesentes fuerunt adhuc nonnulli supersunt, eamque cum omni illic populo se vidisse testantur. De quo etiam viro aliud quoque miraculum Venantio Lunensi episcopo narrante cognovi. In ea namque Populonii ecclesia cui praeerat sepulcrum sibi praeparavit. Sed cum Langobardorum gens in Italiam veniens cuncta vastasset, ad Ilvam insulam recessit. Qui ingruente aegritudine ad mortem veniens, clericis suis sibique obsequentibus praecepit, dicens: In sepulchro meo, quod mihi Populonii paravi, me ponite'. Cui illi cum dicerent: 'Corpus tuum illuc reducere qualiter possumus, qui a Langobardis teneri loca eadem et ubique illic eos dis
Abbreviated transcription (Latin):
horũ regi ꝑfido totilae nuntiatũ fuiss&.
crudelitatis in manissimae uesania succen¬
sus. hunc ad locũ qui octauo urbis huius
miliariao merulis dicitur. ubi tune ipse
cũ exercitu sedebat iussit deduci. euque
inspectaculo populi ursis ad deuorandũ ꝓici:
Cũ que idem re ꝑfidus in ipso quoque spec¬
taculo consediss&. ad aspiciendã mortem
rp̃i magna populi turba confluxit. Tunc
episcopus deductus in mediũ e atq ad eiꝰ
mortẽ in manissimus ussus exquisitus:¬
Qui dũ humana membra crudelit carper&
saeui regis animũ satiar&. Dimissus itaque
ursus excaura ẽ. Qui accensus. & concitus
rpiscopũ petut. Sed subito suae feritatis
oblitus deflexa ceruice sub missoq humilit᷑
capite lambere ep̃i pedes coepit. ut patenter
om̃ib daretur intelligi. quia erga illũ uirum
dĩ & frrina corda essent hominũ. & quasi hu¬
mana bestiarũ Tunc populus qui ad spectacu¬
lũ uenerat mortis. magno clamore uͥsus est

Expanded text:
horum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, horum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis immanissimae vaesania succensus, hunc ad locum qui ab octavo hujus urbis milliario Merulis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, jussit deduci, cumque in spectaculo populi ursis ad devorandum projici. Cumque idem rex perfidus in ipso quoque spectaculo consedisset ad inspiciendam mortem episcopi, magna populi turba confluxit. Tunc episcopus deductus in medium est, atque ad ejus mortem immanissimus ursus exquisitus,qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex cavea est: qui accensus et concitus episcopum petiit, sed subito suae feritatis oblitus, deflexa cervice, submissoque humiliter capite, lambere episcopi pedes coepit, ut patenter omnibus daretur intelligi quia erga illum virum Dei et ferina corda essent hominum, et quasi humana bestiarum. Tunc populus qui ad spectaculum venerat mortis, magno clamore versus est
Abbreviated transcription (Latin):
Sabinus uir dñi nr̃i ihu xp̃i seruus commonita¬
xp̃i. ut de aluro tuo in locis istis ulterius non
exeas . nec terras ecclesiar lardere p̾sumas.
At que idem notario sub iunxit dicens. Cade
hoc seribe. & inaquã eiusdem fluminis ꝓice.
Iuo facto sc̃ĩ uiri praeceptũ suscipiens. statim
se aterris ecclesiae fluminis aqua conpescuit.
atque ad proprium alueũ reuersa. exire ul¬
terius in loca eadem non praesumsit. Qua
in re petre quid aliud quã in oboedientium
hominum duritia confunditur. quando inuir¬
tute ihũ & elementũ inrationabile scĩ uiri pre¬
uenerabilis cerbonius populonii episcopus mag¬
nam dieb nr̃is sc̃ĩtatis suae ꝓbatione deditꝰ.
Nã cum hospitalitatis studio ualde ess& in¬
tentus. die quadam transeuntes milites
hospitio suscepit. Quos gͥotis suꝑ uenienti¬
bi abscondit. rorũque uit᷑a ab illoꝵ nequi¬
tia abscondendo seruauit. Quod dũ got¬

Expanded text:
Sabinus Domini Jesu Christi servus, commonitoSabinus Domini Jesu Christi servus, commonitoomini nostri ut de alveo tuo in locis istis ulterius non exeas, nec terras Ecclesiae laedere praesumas. Atque eidem notario subjunxit, dicens: Vade, hoc scribe, et in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeceptum suscipiens, statim se a terris Ecclesiae fluminis aqua compescuit, atque ad proprium alveum reversa, exire ulterius in loca eadem non praesumpsit. Qua in re, Petre, quid aliud quam inobedientium hominum duritia confunditur, quando in virtute Jesu et elementum irrationabile sancti viri praevenerabilis Cerbonius Populonii episcopus, magnam diebus nostris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit, quos Gothis supervenientibus abscondit, eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. 297 Quod dum Got
Abbreviated transcription (Latin):
cũ consuaeti cursus deserer&. & ibi sibi al¬
urũ ubi tracto ꝑ terrã rastro uir dñi sig¬
nũ fecerat uindicar&. & quae que essent
alimentis hominũ ꝓ futura sata uri planta¬
centina urbe per ib & gestũ. Quod uir quo¬
que ueracissimus iohannes in hac modo ro¬
mana ciuitate locũ prarfectorũ seruans.
qui in eadem placentina urbe ẽ ortus & nu¬
tritus. ita ut episcopus memorat quia gestũ
fuerit attestatur. In ea namque ciuitatr
sabinum nomine fuisse asserunt. mire uir¬
tutis episcopu. Cui dum die quadam suus
diaconus nuntiass& quod cursus sui pado
alurum egressus ecclesiar agros occupass&.
totaque illic loca nutriendis hominib ꝓfutu¬
ra aqua riusdem fluminis tener&. uonera¬
bilis uitar sabinus episcopus respondit dicens.
ade & dic ei. Mandat tibi episcopus. ut te
conpescas & ad ꝓpriũ alurum redeas. Quod
dia conus rius audiens. despexit & in risit.
unc uirdĩ accersito notario dictauit dicens.

Expanded text:
cum consueti cursus desereret, et ibi sibi alcum consueti cursus desereret, et ibi sibi alveum, ubi tracto per terram rastro vir Domini signum fecerat, vindicaret, et quaeque essent alimentis hominum profutura sata vel plantacentina urbe perhibet gestum; quod vir quoque veracissimus Joannes in hac modo Romana civitate locum praefectorum servans, qui in eadem Placentina urbe est ortus et nutritus, ita ut episcopus memorat, quia gestum fuerit attestatur. In ea namque civitate Sabinum nomine fuisse asserunt mirae virtutis episcopum. Cui dum die quadam suus diaconus nuntiasset quod cursus sui Padus alveum egressus Ecclesiae agros occupasset, totaque illic loca nutriendis hominibus profutura aqua ejusdem fluminis teneret, venerabilis vitae Sabinus episcopus respondit, dicens: Vade, et dic ei: Mandat tibi episcopus ut te compescas, et ad proprium alveum redeas. Quod diaconus ejus audiens, despexit et irrisit. Tunc vir Dei, accersito notario, dictavit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sileam. quod narrante uiro uonerabili uenaa
lunensi ep̃o me ante biduum contigit agnouisse:
ucanar namque ecclesiae sibim& ꝓpinque fuis¬
se. mirae uirtutis uirũ frigdianum nomine
narrauit ep̃m. Cuius hoc opinatissimu acune¬
tis illic habitantib testatur memorari mira¬
culũ. quod ausar& fluuius qui iuxta muros
illius urbis influebat. saepe inundatione
facta cursus sui alurum egressus. ꝑ agros dif¬
fundi consururrat. & quarque sata ac planta¬
ta repperir& euerter&. Cumque hoc ere¬
bro fier& & magna riusdem loci in colas
necessitas urger&. dato studio operis eũ
ꝑloca alia diriuari conatisunt. Sed quamuis
diutius laboratũ fuiss&. aproprio aluro de¬
flecti non potuit. Tunc uirdĩ frigdianus ras¬
trũ sibi paruulũ fecit. ad alueũ fluminis
acerssit. & solus orationi incubuit. atque
eidem flumini prarcipiens ut sequeretur
ꝑ loca que que ei uisa sunt rastru ꝑ t̾ram
traxit. Quem relicto aluro proprio tota
fluminis aqua secuta ẽ. ita ut funditus lo¬

Expanded text:
sileam, quod narrante viro venerabili Venantio Lunensi episcopo me ante biduum contigit agnovisse. Lucanae namque Ecclesiae, sibimet propinquae, fuisse mirae virtutis virum Frigdianum nomine narravit episcopum: cujus hoc opinatissimum a cunctis illic habitantibus testatur memorari miraculum, quod Auseris fluvius, qui juxta illius urbis muros influebat, saepe inundatione facta cursus sui alveum egressus per agros diffundi consueverat, ut quaeque sata et plantata reperiret everteret. Cumque hoc crebro fieret, et magna ejusdem loci incolas necessitas urgeret, dato studio operis, eum per loca alia derivare conati sunt. Sed quamvis diutius laboratum fuisset, a proprio alveo deflecti non potuit. Tunc vir Domini Frigdianus rastrum sibi parvulum fecit, ad alveum fluminis accessit, et solus orationi incubuit; atque eidem flumini praecipiens ut se sequeretur, per loca quaeque ei visa sunt rastrum per terram traxit. Quem relicto alveo proprio 296 tota fluminis aqua secuta est, ita ut funditus lo
Abbreviated transcription (Latin):
ad os calicẽ ducer&: uir dm̃ conpescuit dicens. Non
bibas. Dami hi egobibo. seduade dic ei quinbi illud
dedir. Ego quidẽ uenenũ bibo: sed tu episcopus non
eris. Facto igitur signo crucis. ĩenrnũ ep̃s bibit
Securus. Cademq hora in loco alio quoinerat ar¬
chidiatonus rius. defunctus est: acsi peros episcopi
adarchidiaconi uistera illa uenena transisent. Cui
tamen adinferendã mortẽ uenenũ quidem corpora¬
le defuit . Sed hunc inconspectu ȩterni uidicis uene¬
nũ sue malitre occidit. PET RU S inu

Expanded text:
ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco alio quo inerat archidiaconus ejus defunctus est, ac si per os episcopi ad archidiaconi viscera illa venena transissent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporale defuit, sed hunc in conspectu aeterni judicis venenum suae malitiae occidit. PETR. Mira
Abbreviated transcription (Latin):
an spũ prouidente discerner& quis ei poculũ.
prebuit. Tunc uirdĩ accipiens calicẽ. sed
tamen ministrũ nonuidens. dpeit. Qiuat ipsa
manus. Dequo uerbo rex letus erubuit. quia
us ipse deprehensus. inuiro tamen dĩ quod¬
querebat inurnit. Huius autẽ uiri uenera¬
bilis cũ adexenplũ uitȩ sequentiũ in longũ
senium uita traheretur: eius archidiaconus
ambitionẽ adipiscendi episcopatus accensus
eum extnguere ueneno molitus est. Quicum uni
expurris eius animũ corrupiss&. & mixtum uino
ei urnen poculũ prȩber&: refectionis hora cum
iam uir dĩ adedenelum disconber&. ei premus cor¬
ruptus puer hoc quod ab archialiarono rius acepe¬
rat ueneni poculum obtulit. cui statĩ uenerabilis
episopus dixit. Bibe tu hoc. quod mi hi bibendum
prebrs. Treme factus puer deprehensũ esse se sen¬
tiens. malui moriturus bibere: quam penas pro
illa tanti homicidu culpa tollerare. Cũqur sibi

Expanded text:
an spiritu providente discerneret quis ei poculum an spiritu providente discerneret quis ei poculum praeberet. Tunc vir Dei, accipiens calicem, sed tamen ministrum non videns, dixit: Vivat ipsa manus. De quo verbo rex laetatus erubuit, quia quamvis ipse deprehensus fuisset, in viroquaerebat invenit. Hujus autem venerabilis viri, cum ad exemplum vitae sequentium in longum senium vita traheretur, ejus archidiaconus ambitione adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi
Abbreviated transcription (Latin):
modũ fidelium habitaculũ facta est. quia
dũ eam unus ueraciter fidelis ingressus ẽ
abea protinus mendax sp̃s atque infide¬
lis abscessit. Sed oport&iam ut priora
taceamus & adea quȩ diebus nr̃is sunt
gesta
uemendum est. .U. Quidam enim reli¬
giossi uiri apuliȩ prouintiae partibus cog¬
niti. hoc quod apud multorũ notitiam lon̾ge
lateque percrepuit desabino canosinȩ ur¬
bis ep̃o testari solent. quia idem uir lon¬
go iam senio oculorũ lumen amiserat. ita
ut om̃imode nichil uider&. Quem rex got
minime credidit: sed probare studuit quod
auduit. Quicũ in eisdẽ partibus deuenis¬
s&: hunc uir diũ ad prandiũ rogauit. Cũq
iam uenrtum essoe ad mensam: rex discon
bere noluit. sed ad sabini uenerabilis uiri
dexteram sedit. Cũ uero eidẽ patri puer
uini poculũ exmore preber&: rex sibenter
manũ tetendit. calicẽ abstulit. eũque per
se episcopo uice pueri prȩbuit. ut uider&

Expanded text:
modum fidelium habitaculum facta est, quia modum fidelium habitaculum facta est, quia dum eam unus veraciter fidelis ingressus est, ab ea protinus mendax spiritus atque infidelis abscessit. Sed oportet jam ut priora taceamus, ad ea quae diebus nostris sunt gesta veniendum est, 286 giosi viri Apuliae provinciae partibus cogniti, hoc quod apud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canosinae urbis episcopo testari solent, quia isdem vir longo iam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex Gothminime crededit, sed probare studuit quod audivit. Qui cum in eisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque iam ventum ebere noluit, sed ad Sabini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri 288 puer ex more poculum vini praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abstulit, eumque per se episcopo vice pueri praebuit, ut videret
Abbreviated transcription (Latin):
Uir urnerabilis datius respondit dicens.
Inmo ideo hospitare indomo radem debr¬
mus si hanc malignus sp̃s inuasit. &abra
hominũ habitationẽ reppulit. Inra sibi
igitur parari precepit securus illam antiqui hostis
certamina toleraturus intrauit. Itaque
intenpesta noctis silentio cũ uir dĩ quies¬
cer&: antiqus hostis in mensis clamorib
magnis que uocibus cepit inmitari rugi¬
tus leonũ. balatus pecorũ. porcorũ stri¬
dores. ruditus asinꝙr. sibilos serpentiũ
uocibus excitatus surrexit. uehement̃
iratus. & contra antiquũ hostẽ magnis
cepit uocibus clamare dicens. Benetibi
contigit miser. Tuille qui dixisti ponã
secdẽ meam ad a quilonẽ. & erosimilis al¬
tissimo. ecce persuperbiã tuam porcis &
Soricibus similis factus es: & qui immita¬
bestias immitaris. Ad quã eius uocem
erubuit. Annon erubuit. qui randem
domum adexibenda monstra quȩ consueue¬
rat ulterius non intrauit n. Dicque post¬

Expanded text:
vir venerabilis Datius respondit dicens: vir venerabilis Datius respondit dicens: “Imo ideo hospitari in domo eadem debemus, si hanc malignus spiritus invasit et ab ea hominum habitudinem repulit.” In ea sibi igitur parari praecepit, securusque illa antiqui hostis certamina toleraturus intravit. Itaque in tempestae noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, antiquus hostis inmensis vocibus magnisque clamoribus coepit imitari rugitus leonum, balatus pecorum, rugitus asiorum, ruditus asinorum, sibilos serpentium,vocibus excitatus surrexit, vehementer iratus, et contra antiquum hostem magnis coepit vocibus clamare, dicens: Bene tibi contigit, miser, tu ille es qui dixisti: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo ; ecce per superbiam tuam porcis et soricibus similis factus es; et qui imitabestias imitaris. Ad quam ejus vocem, erubuit. An non erubuit, qui eamdem domum ad exhibenda monstra quae consueverat ulterius non intravit? Sicque post
Abbreviated transcription (Latin):
ens claudi manũ t̾enuit. atque ad sistente
& aspiciente populo. tũ mox a terra in ꝓpriis
gressib erexit. Cumque ridominicũ corpus
in osmitter&. illa du muta adloquendũ
lingua soluta r̃. Nirati om̃s flere p̃gaudio
corperunt. eoꝵ que mentes ilico metus &re¬
urrentia inuasit. cũ hoc uidelic& cernerent
quid agapitus facere inuirtute dm̃i exad¬
utorio petri potuisset. III Dedatia ep̃o¬
iusdem quoque principis tempore cũdatius
mediolanensis urbis rpiscopus causa fidri
exactus ad constantinopolitans ã urbem
perger& corinthum deuenit. Quidum
largã domũ adhospitandũ quereret.que
comitatũ illius totũ ferre potussit. & uix
inurniret. aspexit rminus domũ congru¬
entis magnitudinis. ramque sibi p̃parari
adhospitandũ iussit. Cũ que riusdem loci
in cole dicerent in ea hunc manrre non
posse. quia multis iam annis hanc diabolus
in habitar&. at que ideo uacua remansis s&.

Expanded text:
ens, claudi manum tenuit, atque assistente ens, claudi manum tenuit, atque assistente et aspiciente populo, eum mox a terra in propriis gressibus erexit. Cumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquendum lingua soluta est. Mirati omnes flere prae gaudio coeperunt, eorumque mentes illico metus et reverentia invasit, cum videlicet cernerent quid Agapitus facere in virtute Domini ex adjutorio Petri potuisset. ΚΕΦΑΛ. usdem quoque principis tempore cum Datius Mediolanensis urbis episcopus causa fidei exactus, ad Constantinopolitanam urbem pergeret, Corinthum devenit. Qui dum largam domum ad hospitandum quaereret, quae comitatum illius totum ferre potuisset, et vix inveniret, aspexit eminus domum congruentis magnitudinis, eamque sibi praeparari ad hospitandum jussit. Cumque ejusdem loci incolae dicerent, in ea hunc manere non posse, quia multis iam annis diabolus hanc inhabitaret, atque ideo vacua remansisset:
Abbreviated transcription (Latin):
in constantinopolitana urbe adportã quar
uocatur aurea uenirns. populorũ turbis sibi
occurrentib in conspectu omniũ roganti ce¬
co lumen reddidit. & mani suꝑ inposita ocu-¬
ost non multũ uero temporis exigenti causa
gothorũ. uir quoque bratissimus agapitus
huius sc̃ẽ romant ecclesiar pontifex cui dõ
dispensante deseruio. adiustinianũ principem
accessit. Cui ad huc pergente. quadam die
ingretiarũ iam partib curandus oblatus est
mutus & claudus. qui neque ulla uerba e¬
dere. neque exterra umquã surgere ualebat.
Cumque hunc ꝓpinqui illius flentes obtulis¬
sent. uir dñi sollicite requisiuit. ancurationis
illius haberent fidem. Cui dũ inuirtute dĩ
exautoritate petri fixam salutis illius spem
habere sedicerent. ꝓtinus urnrrandus uir
orationi incubuit. & missarũ sollempnia
exorsus. sacrificiũ in consprctu dĩ omnipoten¬
tis immolauit. Quoꝑ acto. ab altari exi¬

Expanded text:
in Constantinopolitana urbe ad portam quae in Constantinopolitana urbe ad portam quae vocatur Aurea, veniens, populorum turbis sibi occurrentibus, in conspectu omnium roganti caeco lumen reddidit, et manu superposita ocuost non multum vero temporis, exigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Justinianum principem accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Graeciarum jam partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exi