comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueius quoq calphurmus¬
piso consul cum insacilia
hellum aduersus fugitiuos ge̾ret
et ticius equitũ prẽfectus fugit¬
luiorum multitudine hostiũm
crcumuentubz arma his tradi¬
didisset his prefectum ignomĩe
generib affia iussit eum toga
laciniis abscissis amnictũ discine¬
taq tumca indutũ midis redi¬
bus a mane in noctẽ usq ad
prmnapia per omne tp̃s milicie
adesse: interdixit eciam ei cõmictũ
hominũ usumq balticarũ: tur¬
iuasq equitum quib prefueuit
ademptis eqius in fundittorum
alas traris scripsit. Magnũ profec¬
ło dedecus pre magrio prsonis
decore uindicatum est: Quonia
quidem id egit pnso ut qui cupi¬
ditate iuite addutti cruce Signissi¬
mis fugittuus teophea de se statue¬
ere concesserant: libertatiq sue ser¬
uisi mami flagicosum iinponi
iugum non erubuerat: armari
sucis usum experireritut: nortiq
quam effeminate timuerãt ui¬
riliter optarent Transiate.¬

Expanded text:
L. quoque CalpurniusPiso consul, cum in Sicilia bellum aduersus fugitiuos gereret et C. Titius equitum praefectus fugitiuorum multitudine hostium circumuentus arma iis tradidisset, his praefectum ignominiae generibus adfecit: iussit eum toga laciniis abscisis amictum discinctaque tunica indutum nudis pedibus a mane in noctem usque ad principia per omne tempus militiae adesse. interdixit etiam ei conuictum hominum usumque balnearum, turmasque equitum, quibus praefuerat, ademptis equis in funditorum alas transcripsit. magnum profecto dedecus patriae pari sontium dedecore uindicatum est, quoniam quidem id egit Piso, ut qui cupiditate uitae adducti cruce dignissimis fugitiuis tropaea de se statuere concesserant libertatique suae seruili manu flagitiosum inponi iugum non erubuerant, amarum lucis usum experirentur mortemque, quam effeminate timuerant, uiriliter optarent. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
exterarum gencium tranffugas
lis hestiis obiecit.
Et luaus paulus perse rege
superato ecusdem generis et cul¬
ꝑe hommes elephantis proten¬
dos sustrauit. Utilissimo quidem
exemplo. si tamen acta excellen¬
tissimorum uirorum humiliter
extimare sinc insolencie rep̃hen¬
sione ꝑmittitur. aspeco emiii et
absaisso castigacioms genere ii¬
litaris disciplina indiget: quia
uires armis constant. que ubi
a recto tenore desauerint opressu¬
ra sunt insi oppemantur erãs

Expanded text:
exterarum gentium transfugas ris bestiis obiecit, 8 et L. Paulus Perse rege superato eiusdem generis et culpae homines elephantis proterendos substrauit, utilissimo quidem exemplo, si tamen acta excellentissimorum uirorum humiliter aestimare sine insolentiae reprehensione permittitur: aspero enim et absciso castigationis genere militaris disciplina indiget, quia uires armis constant, quae ubi a recto tenore desciuerint, oppressura sunt, nisi opprimantur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
onsimili cminio cumm ci
arielnarum que capta in castris
helat redimendoꝵ ptãtem feciss
condiccioẽ specuit Imonior tan¬
tam enultitudinem armataru
iuuenũ si honesto mora uaolussẽt
turpiter capi non potuissq. quo
nosuo utrum mauis dedecas fuc¬
rit quod pr̃ia spẽi an qcod hostis ̃¬
nictus nchil ihis reposucrat et
heo pro seille ne aduersus seduni¬
uarent paruerducendo. E ransso¬

Expanded text:
onsimili animo, cum ei manorum, quae capta in castris habebat, redimendorum potestatem fecisset, condicionem spreuit memor tantam multitudinem armatorum iuuenum, si honeste mori uoluisset, turpiter capi non potuisse. quorum nescio utrum maius dedecus fuerit quod patria spei an quod hostis metus nihil in his reposuerit, † haec pro se, ille ne aduersus se dimicarent parui ducendo. S
Abbreviated transcription (Latin):
decrcti ultra mortalium condit¬
tionem relegasset: acceptis. a
m. marcello licteris ut quoru
sibi opera ad exprgnacionem:
spracusanoꝵ utiliceret. rescripsit
indignos esse qui in castra re¬
cperentur. ceterum se ci periit¬
les ut faceret quod expedire reiy
iudicasset: dum ne quis ex eis
muncie uacaret: aut dono mi¬
sicie donarctur: aut intaliam
denec hostes in ea essent accede¬
ut. sic eneruez animos odiss
Uirtus solet. Cpanssu. Poue¬

Expanded text:
decreti ultra mortuorum condicionem relegasset, acceptis a M. Marcello litteris, ut eorum sibi opera ad expugnationem Syracusarum uti liceret, rescripsit indignos esse qui in castra reciperentur: ceterum se ei permittere ut faceret quod expedire rei publicae iudicasset, dum ne quis ex his munere uacaret aut dono militiae donaretur aut in Italiam, donec hostes in ea essent, accederet. sic eneruis animos odisse uirtus solet. Age, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ced cum. aliquociens se¬
natus pro militari
disciplina seuere excubuerit Nescie
an tunt precipie cum mllites
qui regium imusto bello oecup¬
uerantr mortuioq diee sritpelio
M.cesium scciban euis sua spõ¬
te imperatorem delegerent car¬
cere inclusit ac m. furio flaco
tribuno plebis denunciante
ne in eiues romanos aduersus
morem maiorum anmaduee¬
teret inchilominus propositum
executus est: ceterum in more
cum imiudia ut id perageretur
quinquagenos per singulos
dies urgis cesos securi pereuti
uissit corumqz corpora milli se¬
pultura mandari mortemq
lugeri uetuit. Transe ¶a¬

Expanded text:
ed cum aliquotiens senatus pro militari disciplina seuere excubuerit, nescio an tum praecipue, cum milites, qui Regium iniusto bello occupauerant mortuoque duce Iubellio M. Caesium scribam eius sua sponte imperatorem delegerant, carcere inclusit, ac M. Fuluio Flacco tribuno plebi denuntiante ne in ciues Romanos aduersus morem maiorum animaduerteret, nihilo minus propositum executus est. ceterum quo minore cum inuidia id perageretur, quinquagenos per singulos dies uirgis caesos securi percuti iussit eorumque corpora sepulturae mandari mortemque lugeri uetuit. Le
Abbreviated transcription (Latin):
ed tempus. est eorum
quoqz menciõe fieri q̃
iam non a singulie. uerum ab un¬
ucisosenatu pro misitari more
obtinendo defendendoque adñi¬

Expanded text:
ed tempus est eorum quoque mentionem fieri, quae iam non a singulis, uerum ab uniuerso senatu pro militari more obtinendo defendendoque admini
Abbreviated transcription (Latin):
Ige quam. grauiter sena¬
tus tullit quod paran
petilium consulem fortissime
aducisus ligures pugnanten
scipendium anmi pr̃ocedere neq
cradari uoluit quia pro salute
imperatoris hostium telis se non
obtullerant idqz decretu amplis¬
snm ordis speciosum et etarmi
retilii morumentũ extitit sub
quo in acie morte in curia ulcicẽ
clau cneres cuis acquiscunt.

Expanded text:
Age, quam grauiter senatus tulit quod Q. Petilium consulem fortissime aduersus Ligures pugnantem stipendium anni procedere neque aera dari uoluit, quia pro salute imperatoris hostium se telis non obtulerant. idque decretum amplissimi ordinis speciosum et aeternum Petili monumentum extitit, sub quo in acie morte, in curia ultione clari cineres eius adquiescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ge quanto spũ pictanus
usum. 2. quinciũ cinci¬
natum dictatorem co tempore
quo deuictis equieulis ⁊ sub ut¬
gum missis. I. mimiciũ cor¬
sulatum deponẽre coegit quod
castra eius hostes sidem obsẽde¬
rant indignum cum maximo
imperio credidit quem non sua
irtus sed fosia Ualliunq tutũ
prestiterat cuiqz uerecundie nõ
fuerat arma romana metu tre¬
pida claũsis portis contineri ergo
imperiosissimi duodcem fasces pe¬
nes quos sencitus ⁊ cquestris or¬
dinis ⁊ uiuerse plebis suminũ
decus erat quorumq mitu. latui
ac tauis italie iures regebantur
contuse atq fratti dictatorie se
amnaduersioni substrauerunt
ac ne multu foret gloria nilo¬
taris consu delicti omis iundes
puntus est. Mis ut ita decam
piaculis. uhars imperii ñi pater
icbi aliqua ex parte a tius aus¬
picis degeneratums erat: numen
tuum propiciabatur affinum
cogna torum ⁊ fratrum nota filio¬
rumqz strage ignomimosa coñ¬

Expanded text:
ge, quanto spiritu putamus usum L. Quintium Cincinnatum dictatorem eo tempore, quo deuictis Aequiculis et sub iugum missis L. Minucium consulatum deponere coegit, quod castra eius idem hostes obsederant? indignum enim maximo imperio credidit quem non sua uirtus, sed fossa uallumque tutum praestiterat, cuique uerecundiae non fuerat arma Romana metu trepida clausis portis contineri. ergo imperiosissimi xii fasces, penes quos senatus et equestris ordinis et uniuersae plebis summum decus erat, quorumque nutu Latium ac totius Italiae uires regebantur, contusi atque fracti dictatoriae se animaduersioni substrauerunt: ac, ne inulta foret laesa gloria militaris, consul delicti omnis uindex punitus est. his, ut ita dicam, piaculis, Mars, imperii nostri pater, ubi aliqua ex parte a tuis auspiciis degeneratum erat, numen tuum propitiabatur, adfinium et cognatorum et fratrum nota, filiorum strage, ignominiosa con
Abbreviated transcription (Latin):
iuldem. ordinis quod
scquitur papirius dicta¬
lor cum aduersum imperium
iugrequitum execicitũ in aciẽ
cducisse quanquã fusis scrumi¬
tib in castra redicrat tanten nc¬
q uirtute eius neq successu ne
noẜisitate motus Uirgas cxpedi¬
Ii cutuq midar iussit. Especta¬
uisum admiabile et ratilanus
et mgrequitum et uictoz scissa
paste siollataꝵ cocrore licteuui
se uerberihus lacerandum pre¬
buit ut in acie exceptorum iuil¬
necum nodoses ictibus eruore
renouato uictoriarum quas
modo speciosissimas adeptus e¬
rt titulos respergeret Preabus
demde sui exceratus occasionem
fabio confugiendi ini urbem
dedit ubi frustra senatus teuxi¬
lum inplorauit nichilo minis
emmi. Papnrtis in exigenda
yena perseierauit itaqz coactus
est pr̃ eius post dictaturã terci¬
um qz consulatum iem ad po¬
pulum deuocare achailiamq
tribcenorũ plebis supplex pro fi¬
lio petere neqz hac re seueritas
Pappmn refrenati potuit ceterũ
cum abumiuersis ciuibz et tri

Expanded text:
iusdem ordinis quod sequitur. Papirius dictator, cum aduersus imperium magister equitum exercitum in aciem eduxisset, quamquam fusis Samnitibus in castra redierat, tamen neque uirtute eius neque successu neque nobilitate motus uirgas expediri eumque nudari iussit. o spectaculum admirabile! et Rullianus et magister equitum et uictor scissa ueste spoliatoque corpore lictorum se uerberibus lacerandum praebuit, ut in acie exceptorum uulnerum nodosis ictibus cruore renouato uictoriarum, quas modo speciosissimas erat adeptus, titulos respergeret. precibus deinde suis exercitus occasionem Fabio confugiendi in urbem dedit, ubi frustra senatus auxilium inplorauit: nihilo minus enim Papirius in exigenda poena perseuerauit. itaque coactus est pater eius post dictaturam tertiumque consulatum rem ad populum deuocare auxiliumque tribunorum plebi supplex pro filio petere. neque hac re seueritas Papiri refrenari potuit. ceterum, cum ab uniuersis ciuibus et ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
Tichil miius superiore a¬
phricano his tamen ad
firmandam disciplinam mili¬
tarem aliquid ab alieinssia
ceudditate sibi amaritudinis
mutuandum existimauit si ꝗͣ¬
dem deuicta. carthagnie cũ om̃s
qui ex nrĩs exercitib ad penos
transierunt in suã ptãtem re¬
degisse grauus in romanos ꝙͣ
in latinos transfugas anmad¬
uertit: hos enim tanꝙͣ prĩe fugi¬
tiios eracibz affixit illos autem¬
tanꝙͣ perfidos socies securi percussit
Non presequar hoc fm ulterius
et quia scipioms est et quia ro¬
mano sangiũs quanus meu¬
to perpesso seriulle supplicuĩ insul¬
tare non atinct: cum presertim
transsire ad ea liceat que sine
domestiquo uulnere gesta nar¬
rari possunt Translateur.¬

Expanded text:
Nihil mitius superiore Africano. is tamen ad firmandam disciplinam militarem aliquid ab alienissima sibi crudelitate amaritudinis mutuandum existimauit: si quidem deuicta Karthagine, cum omnes, qui ex nostris exercitibus ad Poenos transierant, in suam potestatem redegisset, grauius in Romanos quam in Latinos transfugas animaduertit: hos enim tamquam patriae fugitiuos crucibus adfixit, illos tamquam perfidos socios securi percussit. non prosequar hoc factum ulterius, et quia Scipionis est et quia Romano sanguini quamuis merito perpesso seruile supplicium insultare non adtinet, cum praesertim transire ad ea liceat, quae sine domestico uulnere gesta narrari possunt. Nam poster
Abbreviated transcription (Latin):
quate saitino belło cõ¬
sut filium quod preuocatus a
Gemimo mecio duce tuscula¬
norum ad dimicandum te
ignaro descenderat gloriosan
iuctoriam et sreciosa spolia rese¬
rante axcipi alictore et in mo¬
dum hostie mactari iussisti sa¬
cius eẽ iudicans patrem forti
folio quam prĩam militari disci¬

Expanded text:
quate, Latino bello consul filium, quod prouocatus a Gemino Maecio duce Tusculanorum ad dimicandum te ignaro descenderat, gloriosam uictoriam et speciosa spolia referentem abripi ab lictore et in modum hostiae mactari iussisti, satius esse iudicans patrem forti filio quam patriam militari disci
Abbreviated transcription (Latin):
In eadem. proiunicia. Q fa¬
bius maximus feroissie
gentis aminios contindere et de¬
bilitare cipiens mansuctissimu
ingemum suum ad tempus de¬
posita clemencia seniori uti scue¬
rtate cocgit. omniũ emm qui ex
presidiis romanorũ ad hostes tñs¬
sugerant captiq crant manue
abscidit ut trunca pre se brachia
gestantes metũ deffections reli¬
quiis imiccrent rebelles itaqs
manus a corporibz suis distracte
inque cruentato solo sparse ceteris
ne idem conmnittere auderent
docunento suerunt. Cranssrt¬

Expanded text:
In eadem prouincia Q. Fabius Maximus ferocissimae gentis animos contundere et debilitare cupiens mansuetissimum ingenium suum ad tempus deposita clementia seueriore uti seueritate coegit: omnium enim, qui ex praesidiis Romanorum ad hostes transfugerant captique erant, manus abscidit, ut trunca prae se brachia gestantes metum defectionis reliquis inicerent. rebelles itaque manus a corporibus suis distractae inque cruentato solo sparsae ceteris ne idem committere auderent documento fuerunt. N
Abbreviated transcription (Latin):
us sectai metellus
secutus eum excercitũ
in aphrica iugurtino bello in¬
mia spucii alhim indulgen¬
aia corruptum consul accepiss
omnibus mperii nerius ao
reuocandam pristine disciplinã
milicie conisus est. nec singu¬
las partes apprehendit sed totã
contimio instatum suum rede¬
git protinus namque lixas e ca¬
stris summouit cibumque eatũ
uenalem propon uetuit in ag¬
mine nomnẽ ilituĩ ministio
seruorum iumentorum ut arina
sua et alimenta ip̃i ferient ut
passus est castrorum subinde
locum mutauit eadem tanquã
iugurta semper adesset uallo
fossaque apprissime cirit Quid
ergo restituta continencia quid
ipctia industria profeait cre¬
bras sciliz iuctorias et multa
trophea peperit ex eohoste cuius
tergum sub ambicioso ipera¬
tore romano militi iuderẽ
non contingerat. translateur¬

Expanded text:
us sectam Metellus secutus, cum exercitum in Africa Iugurthino bello nimia Spuri Albini indulgentia corruptum consul accepisset, omnibus imperii neruis ad reuocandam pristinae disciplinam militiae conisus est: nec singulas partes adprehendit, sed totam continuo in suum statum redegit: protinus namque lixas e castris submouit cibumque coctum uenalem proponi uetuit: in agmine neminem militum ministerio seruorum iumentorumque, ut arma sua et alimenta ipsi ferrent, uti passus est: castrorum subinde locum mutauit: eadem, tamquam Iugurtha semper adesset, uallo fossaque aptissime cinxit. quid ergo restituta continentia, quid repetita industria profecit? crebras scilicet uictorias et multa tropaea peperit ex eo hoste, cuius tergum sub ambitioso imperatore Romano militi uidere non contigerat. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
Iec ninus. pylont acrt
O. mecus qui cum
apud crebiam res gererctur.
collocatas a se in quadcm stacio¬
ne quinqz cohortes atq ex cu
uirib hostium depulsas repetere
cãdrisi stacionem euestigio iussit
quod speraret ab iis amissum
locui recuperari posse: sed ut p̃¬
terite culpan pugne insequentis
certamins mamfesto periculo
pumiet. edixit eciam ut si quis
ex his fugiens castra periisset pro
hoste interficeretur. qua seuerita¬
te compressi milites et corporibz
factigatis ⁊ amiiis desperacioe
uite implicatis: loci tñ miqui¬
tatem inultitudinemq hostiũ
supcrarunt. humane igitur milx¬
allitatis efficacissimũ ducame

Expanded text:
ec minus Pisone acriter Q. Metellus. qui, cum apud Contrebiam res gereretur, conlocatas a se in quadam statione quinque cohortes atque ex ea uiribus hostium depulsas repetere eandem stationem e uestigio iussit, non quod speraret ab his amissum locum recuperari posse, sed ut praeteritae culpam pugnae insequentis certaminis manifesto periculo puniret. edixit etiam ut, si quis ex his fugiens castra petisset, pro hoste interficeretur. qua seueritate conpressi milites et corporibus fatigatis et animis desperatione uitae inplicatis loci tamen iniquitatem multitudinemque hostium superarunt. humanae igitur inbecillitatis efficacissimum du
Abbreviated transcription (Latin):
ublius corneliuis sapĩo
cui deleta carthago a¬
iulum cognomen dedit consus
in hispaniam missus ut in solẽ¬
tissimos nuimancia urbis spũs
superiorũ ducum culpa nutrito
quo custra mirauit edixit ut oĩa
ex his que uoluptatis causa com¬
parata crant aufercentur ac sum¬
mouerentur nam constat cum
maximũ inde institorũ ⁊ lixarũ
inimerũ cum duob milibus scor¬
torum abisse. hac turꝑi atquee¬
rubescenda sentina uacue fitũs
exceictus nr qui paulo añ metu
mortis deformi se federis ictu
maculauerat erecta et recreata
uirtute acrem illam ⁊ amino¬
sam mimancam incendis cxus¬
tam riumsqz prostratam solo cq̃¬
uit. Itaqz neglete discipline mili¬
taris indiciũ mancini misera¬
bilis dedicio seruate merces specio¬
sissimus scipionis triumphus ex¬

Expanded text:
P. Cornelius Scipio, cui deleta Karthago auitum cognomen dedit, consul in Hispaniam missus, ut insolentissimos Numantinae urbis spiritus superiorum ducum culpa nutritos quo castra intrauit, edixit ut omnia ex his, quae uoluptatis causa conparata erant, auferrentur ac summouerentur: nam constat tum maximum inde institorum et lixarum numerum cum duobus milibus scortorum abisse. hac turpi atque erubescenda sentina uacuefactus exercitus noster, qui paulo ante metu mortis deformi se foederis ictu maculauerat, erecta et recreata uirtute acrem illam et animosam Numantiam incendiis exustam ruinisque prostratam solo aequauit. itaque neglectae disciplinae militaris indicium Mancini miserabilis deditio, seruatae merces speciosissimus Scipionis triumphus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Iuãta. Et feneratoria
gallorum philorophia
a lacris et fortis cymbroꝵ et cel¬
tiberorum qui in acie guudio
exultalunt tanquam gloriose
et feliciter uita excessuri lamã¬
tabantur in morbo qiͣ turpiter
⁊ iiserabiliter ꝑituri. De cel¬
eltiberi eciam tiẜeris
prelio superesse cum is occidisset
pro aus salute spm̃ deuouerãt
laudenda utrorumque populor
ammi prestancia quod et prĩc
incolumitatem fortiter tueri et fi¬
dem amncieie constanter prestan¬
dum acbitrabantur. tnssateur

Expanded text:
uara et feneratoria Gallorum philosophia, alacris et fortis Cimbrorum et Celtiberorum, qui in acie gaudio exultabant tamquam gloriose et feliciter uita excessuri, lamentabantur in morbo quasi turpiter et miserabiliter perituri. Celtiberi etiam nefas proelio superesse, cum is occidisset, pro cuius salute spiritum deuouerant. laudanda utrorumque populorum animi praesentia, quod et patriae incolumitatem fortiter tueri et fidem amicitiae constanter praestandam arbitrabantur. Thraciae
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur ego quoque exi¬
tante ammo nos bel¬
licarum rerum seuerissim custo¬
des Pusthumi trburte et mãli
torquate momoria ac relacioe
complector quia amm aduorto
forte ut pondere saudis quam
meristis obrutus magis in¬
becillitatem ingemi mẽi detegam
quam ũam uirtutẽ sicut par
est represantam. Translateur.¬

Expanded text:
igitur ego quoque haesitante animo uos, bellicarum rerum seuerissimi custodes, Postumi Tuberte et Manli Torquate, memoria ac relatione conplector, quia animaduerto fore ut pondere laudis, quam meruistis, obrutus magis inbecillitatem ingenii mei detegam quam uestram uirtutem, sicut par est, repraesentem. tu namqu
Abbreviated transcription (Latin):
Quociria. recte lici cũm
hiis luctus madit mu¬
licbrem uestem induũt ut de¬
formitate cultus commoti ma¬
turius stultum prohiicere me¬

Expanded text:
Quocirca recte Lycii, cum his luctus incidit, muliebrem uestem induunt, ut deformitate cultus commoti maturius stultum proicere mae
Abbreviated transcription (Latin):
fuliuum pecrunolam
sanguine sibi iunctũ quem
obsidioni liparitañe ad auspi¬
cia raxtenda anesanam transi¬
turus prefcccrãt uirgis cesum
milicie mumncre mter pedites fũ¬
gi coegit quod euis culpa aget
incerisus et peue castra erant cas¬
fuliuus flactus rensor fuliuum
frẽm colortem legionnis in qua
tribius iilitum erant inuis¬
su consulis domum dimittere
ausum senatu mouit tumdig̃
exempla tam breuiter insi mã¬
iorib urgerer non refcrrentur
Quuid enmm, tam diffialt fitiñ
quam copulate sorietati generis
a ymaginũ defformen in priam
reditum indicere tut cominiinoĩ
nonuns ac familis ueteris pro¬
pinquitatis serĩt cohxrenti uir¬
garum contunreliosa uerbere
adhebere aut cerisornmꝰ supceet¬
lumi adueisus fraterna s cari¬
tutem distringere deatur lec sn¬
gusa quannuis uaris cuitati¬
bus abunde tameñ gloria disci¬
uline militaris instrude uide¬
genere mirificorum cxemplorũ
imperatoram peoprio sanguiie
marantes secures habct ne tur¬

Expanded text:
filium Pecuniolam sanguine sibi iunctum, quem obsidioni Liparitanae ad auspicia repetenda Messanam transiturus praefecerat, uirgis caesum militiae munere inter pedites fungi coegit, quod eius culpa agger incensus, paene castra erant capFlaccus censor Fuluium fratrem consortem legionem, in qua tribunus militum erat, iniussu consulis domum dimittere ausum senatu mouit. † non digna exempla tam breuiter, nisi maioribus urguerer, referrentur: quid enim tam difficile factu quam copulatae societati generis et imaginum deformem in patriam reditum indicere aut communioni nominis ac familiae ueteris propinquitatis serie cohaerenti uirgarum contumeliosa uerbera adhibere aut censorium supercilium aduersus fraternam caritatem destringere? Dentur haec singula quamuis claris ciuitatibus, abunde tamen gloria disciplinae militaris instructae uidegenere mirificorum exemplorum imperatorum proprio sanguine manantes secures habet, ne tur
Abbreviated transcription (Latin):
De disciplina militar¬
quo ñt ad precipu¬
ui decus et ad sta¬
bilimentũ romani
imperii salutari perseueranciũ ad
hoc tempus synccrum et incoluẽ

Expanded text:
DE DISCIPLINA MILITARnunc ad praecipuum decus et ad stabilimentum Romani imperii, salutari perseuerantia ad hoc tempus sincerum et incolume
Abbreviated transcription (Latin):
Icrum quid ego fortisfig̃s¬
i hoc genere prudericie
Uiros laudein. respicuuitur in¬
dorum femme que cum more prio
complures cidem mipte cẽsolcãt
mortuo marito meertamen
Iudiciumqz uemunt quã ex iis
maxime dilexerit iuctrix gau¬
dio exultans deductaq a neces¬
sarus letum preferentib uultũ
comugis se flaminis suꝑiacit
⁊ ciun co tarꝙ̃ felias simia crema¬
tur superate cum tristicia ⁊ mero¬
re in uita remanent Prothe
in mediũ cymbricã audaciam
adiice celtibericam sidem iunge
callide quesitam racionem indi¬
co tamen rogo in lcorũ preftres
quem uxoris pietas in modum
genualis tori propinque mortis
Iecra conscendit. Trãslateux¬

Expanded text:
rum quid ego fortissimos hoc in genere prudentiae uiros laudem? respiciantur Indorum feminae, quae, cum more patrio conplures eidem nuptae esse soleant, mortuo marito in certamen iudiciumque ueniunt, quam ex his maxime dilexerit. uictrix gaudio exultans deductaque a necessariis laetum prae se ferentibus uultum coniugis se flammis superiacit et cum eo tamquam felicissima crematur: superatae cum tristitia et maerore in uita remanent. protrahe in medium Cimbricam audaciam, adice Celtibericam fidem, iunge callide quaesitam rationem, Indico tamen rogo nihil eorum praeferes, quem uxoria pietas in modum genialis tori propinquae mortis secura conscendit. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
hracie. Uero issu nacio
merito sibi sapiẽ laudes
uendicaucrit que natales ho¬
minum flebiliter exequias cĩ
hylaritate celebrat sine ullis doc¬
torum preceptis uecum condic¬
tiomis nrehitum prouidit.
Remoueatur itaq naturalis
oni ammaliũ dulcedo uite q̃
multa et facere et pati turpiter
cogit si ea mortua aliquanto¬

Expanded text:
hraciae uero illa natio merito sibi sapientiae laudem uindicauerit, quae natales hominum flebiliter, exequias cum hilaritate celebrans sine ullis doctorum praeceptis uerum condicionis nostrae habitum peruidit. remoueatur itaque naturalis omnium animalium dulcedo uitae, quae multa et facere et pati turpiter cogit, si ortu eius aliquanto
Abbreviated transcription (Latin):
e nuide. quidem regis
uitupcrandi qui more
gentis suc masi mortaluĩ oscri¬
lum ferebant quicquid cnim in
excelso fastigio poĩtum ẽ hummli
⁊ trita consuctudine quo sic uene¬
rabilius uacuum cẽ comienit.

Expanded text:
diae quidem reges uituperandi, qui more gentis suae nulli mortalium osculum ferebant: quidquid enim in excelso fastigio positum est, humili et trita consuetudine, quo sit uenerabilius, uacuum esse conuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ene eccam illi discipline
mmlitari affuerant qui
nccessitudinui preruptis in¬
culis ulcionem iundictamque
lese cum ignomima donnũ fua¬
rum exige non dubitauerunt
nam publius ruptilius consul
eo bello quod in sicilia cum fu¬
gituus gessit . Q. fabum gent¬
rum suum quia negligentia
tuurominitanam arce auiise¬
rat prouincia iuissit decedere.

Expanded text:
ene etiam illi disciplinae militari adfuerunt, qui necessitudinum perruptis uinculis ultionem uindictamque laesae cum ignominia domuum suarum exigere non dubitauerunt: nam P. Rupilius consul eo bello, quod in Sicilia cum fugitiuis gessit, Q. Fabium generum suum, quia neglegentia Tauromenitanam arcem amiserat, prouincia iussit decedere.
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut ad massiliensiũ
tello licet prestaiz ẽ ꝙ id custodie
gracia acceptum exituro reddat
Ut hospita sua quemadmodum
aduemientibz humana sunt ita
ipĩs quoq tuta sint.¬
uetus ille mos galloru
acurrit quos memoria proditũ
est peccumas mutuas que hiis
apud inferos redderentur dare
qr persuasum habuerint ammas
homnũ immortales cẽ dicẽm
stultos insi idem bracati sensissẽt
qd̃ passiatus ꝑitsagorax credid̃¬

Expanded text:
ed ut ad Massiliensium telo licet, praestoque est qui id custodiae gratia acceptum exituro reddat, ut hospitia sua, quemadmodum aduenientibus humana sunt, ita ipsis quoque tuta sint.uetus ille mos Gallorum occurrit, quos memoria proditum est pecunias mutuas, quae his apud inferos redderentur, dare, quia persuasum habuerint animas hominum inmortales esse. dicerem stultos, nisi idem bracati sensissent, quod palliatus Pythagoras credidi
Abbreviated transcription (Latin):
no autem gracchomuiẽtis
casus atrocitas palam atq aꝑte
rer quietem denunciata est sonmo cram
pressus tiberis gticchi fratris effigicin
udit dicentis sibit nussa racione ctum
intare rosse ne eo fato non periet quo
ipẽ oecidisset id ex graccho porius quam
tribunatum in quo fraternum exiciũ
habuit miret mulu audiuerunt celius
euam certus romane historie auctor
sermonem de eare adsuas aures illo
adhuc iuuo peruenisse scribit. T¬

Expanded text:
C. autem Graccho inminentis casus atrocitas palam atque aperte per quietem denuntiata est: somno enim pressus Tiberii Gracchi fratris effigiem uidit dicentis sibi nulla ratione eum uitare posse ne eo fato non periret, quo ipse occidisset. id ex Graccho prius quam tribunatum, in quo fraternum exitum habuit, iniret multi audierunt. Caelius etiam certus Romanae historiae auctor sermonem de ea re ad suas aures illo adhuc uiuo peruenisse scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
Allud eciam somncũ et magna¬
L admiracioms et clari exitus ꝙ
eadem nocte ouo consules .p. decius
montis radicib posilis custus iu de¬
runt. utriq emm quidem perquieris
speciem predreit exaltera aciẽ impera¬
torem ex altera excraium diioinamb
matrique terre deberi. irtrui e autem
perqz eas seipsum deuoiusset uictoriã
habiturum idluce proxima consuli¬
bus saccificiouel expicituris sipossent
auerti uelsi certum deortĩ eciã monitu
uisum foret executuris hostiatum
exta somnio congruerunt. conuenit¬
qz inter eos ciuius cornu prius laborare
cepisset ut is capite suo fita patriẽ
luceret que neutro fomudante decul
deposcerunt. Translateur

Expanded text:
llud etiam somnium et magnae admirationis et clari exitus, quod eadem nocte duo consules P. Decius Mmontis radicibus positis castris uiderunt: utrique enim quaedam per quietem species praedixit ex altera acie imperatorem, ex altera exercitum diis Manibus matrique Terrae deberi: utrius autem perque eas sese ipsum deuouisset, uictricem abituram. id luce proxima consulibus sacrificio uel expiaturis, si posset auerti, uel, si certum deorum etiam monitu uisum foret, exsecuturis hostiarum exta somnio congruerunt, conuenitque inter eos, cuius cornu prius laborare coepisset, ut is capite suo fata patriae lueret. quae neutro reformidante Decium depoposcerunt. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ei ne illud quidem nuosuen¬
dum silenciomimicorum con¬
spirricione urhepulsus . in. cicero cum
muilla quadam campiatinatis di¬
uersaretur isanimo in somitũ pro¬
fuso per loca deserta et iiuas regio¬
nes uaganti sibi. Cmariũ consula¬
tus ornatum in signibz putauit ob¬
uiũ factũ i errogantem eũ quidita
tam tristiuultu incerto itmere ferre¬
tur. auditodeide casu quo conflicta¬
latur comprehendisse dexteram suã
ac se proximo lutoram monntentũ
ipius deducendũ tradidisse quod duse
ibi esse eiletiorem status spem repositũ
net aliter euenit nam mnede Iotus ma¬
rma secutus consultum dexedditu eiꝰ

Expanded text:
 ne illud quidem inuoluendum silentio. inimicorum conspiratione urbe pulsus M. Cicero, cum in uilla quadam campi Atinatis deuersaretur, animo in somnum profuso per loca deserta et inuias regiones uaganti sibi C. Marium consulatus ornatum insignibus putauit obuium factum, interrogantem eum quid ita tam tristi uultu incerto itinere ferretur. audito deinde casu, quo conflictabatur, conprehendisse dexteram suam ac se proximo lictori in monumentum ipsius ducendum tradidisse, quod diceret ibi esse ei laetioris status spem repositam. nec aliter euenit: nam in aede Iouis Mariana senatus consultum de reditu
Abbreviated transcription (Latin):
tur seruum sium uerberibus multarũ
sub tuita udscipplicum egisset. latino
homini explele upiter in quiete precepit
ut consuli diceret sibi presultorem luoiᷤ
arcensibus proximie non placuisse, que Res
nist attenta sudorum instauracione ex¬
piata esset securum non mediocre urbis
perculum ille ueritus necum aliquo
in commodo suo religione sammũni¬
plicaret imperium silencium egit. eue¬
stigioq filius eius subita ui morbi cor¬
reptus intexiit. Ipẽ eciam per quictem
abcdem deo interrogutus an satis
magnam penam negleti mixecii sui
rependisset in proposito perseuerans
debilitate corporis solutus est ac cum
demum ex consilio anucoruim lectica
ad tribunal consulum et inde ad se¬
natum perlatus oiome tocius casus
siu exposito magna cum omnuum
adiiracione recupeata membroꝵ
firmitate redibus domũ rediit tus¬

Expanded text:
tur, seruum suum uerberibus mulcatum sub furca ad supplicium egisset, T. Latinio homini ex plebe Iuppiter in quiete praecepit ut consulibus diceret sibi praesultorem ludis circensibus proximis non placuisse: quae res nisi adtenta ludorum instauratione expiata esset, secuturum non mediocre urbis periculum. ille ueritus ne cum aliquo incommodo suo religione summum implicaret imperium, silentium egit, e uestigioque filius eius subita ui morbi correptus interiit. ipse etiam per quietem ab eodem deo interrogatus an satis magnam poenam neglecti imperii sui pependisset, in proposito perseuerans debilitate corporis solutus est ac tum demum ex consilio amicorum lecticula ad tribunal consulum et inde ad senatum perlatus ordine totius casus sui exposito magna cum omnium admiratione recuperata membrorum firmitate pedibus domum rediit
Abbreviated transcription (Latin):
midediseclumq platonis
somnnũ actige referam quã
sertis unagiib multoꝵ quies adum¬
brata sit quem locum unde paciugo. diar
quam adiui auguiti saccatissima meõ¬
ua eius medico aactoro sonniũ captẽti
nocte quam dies Insetutus est quo m cĩ¬
pis philippus romiam interse extertitꝰ
concurrerant. iiuerue speces a borta pie¬
cepit ut ilsum graui morbo implicitũ
moneret ne propter aduersam balitu di¬
nem proximo prelio non interesset quod
cum cesar audisset leticta leccica se
defsecu m aciem iussit ubi dum supra
uires corporis pio adipiscenda uictora
excubat castra eiuo abruto capta sũt
Quidergo aliud putamus quam di¬
umo munere effectum ne destinatũ
Ium immortalitati caputindignã
celesti spũ fortune uiolenciã sentiret

Expanded text:
Midae disertumque Platonis somnum adtigi, referam quam certis imaginibus multorum quies adumbrata sit. quem locum unde potius ordiar quam a diui Augusti sacratissima memoria? eius medico Artorio somnum capienti nocte, quam dies insecutus est, quo in campis Philippiis Romani inter se exercitus concurrerunt, Mineruae species oborta praecepit ut illum graui morbo implicitum moneret ne propter aduersam ualitudinem proximo proelio non interesset. quod cum Caesar audisset, lectica se in aciem deferri iussit. ubi dum supra uires corporis pro adipiscenda uictoria excubat, castra eius a Bruto capta sunt. quid ergo aliud putamus quam diuino numine effectum ne destinatum iam immortalitati caput indignam caelesti spiritu fortunae uiolentiam sentiret
Abbreviated transcription (Latin):
ugustum beropreter natutia¬
rebus subtiliter prospiciendis iugore
eciam recens et domesticum exemplũ
ut artou somnio ob temperaret ad¬
monuit audiuerat enim duu iulii
patris sui uxorem. calphurinam nocde
quam is ultimam in terris egit in
quiete iudisse multis eum consectũ
uulnerib in suosmu iacentem.
sonnuq atrocitate uehxmenter exter¬
ritam rogare non destitisset ut proxiã
die curia se abstineret At illum ne
muliebri somiomotus id fecisse ex¬
istimaretur. senatum in quo ei parri¬
cidarum manus alate sunt adire
contendisse non est inter patrem et si¬
lium ulluis ler comparacõnem sieri
presertim duuimtatis fastigiouictos
sediam alter operibus suis aditum
sibi ad celum instruxerat alteri lon¬
gus adhuc terrestrium uirtutum
orbis lestabat. Quapater ad hoc tã¬
tũ modopendentem mutacionẽ statꝰ
cognosu abillo eciam differri dii
immortales uoluerunt ut aliud celo
decus daretur aliud promitteretur

Expanded text:
ugustum uero praeter naturarebus subtiliter perspiciendis uigorem etiam recens et domesticum exemplum ut Artori somnio obtemperaret admonuit: audiuerat enim diui Iuli patris sui uxorem Calpurniam nocte, quam is ultimam in terris egit, in quiete uidisse multis eum confectum uulneribus in suo sinu iacentem, somnique atrocitate uehementer exterritam rogare non destitisse ut proximo die curia se abstineret. at illum, ne muliebri somnio motus id fecisse existimaretur, senatum, in quo ei parricidarum manus adlatae sunt, habere contendisse. † non est inter patrem et filium ullius rei conparationem fieri praesertim diuinitatis fastigio iunctos, sed iam alter operibus suis aditum sibi ad caelum struxerat, alteri longus adhuc terrestrium uirtutum orbis restabat. quapropter ab hoc tantummodo impendentem mutationem status cognosci, ab illo etiam differri dii immortales uoluerunt, ut aliud caelo decus daretur, aliud promitteretur
Abbreviated transcription (Latin):
que preticlerim ille emi ca¬
duceac fragilles hec h solide eterne
felicitatis indices ertiterunt dormi¬
entis in cums pariuili lebellis fat¬
mel inserendo quare auditai prodi¬
giorum interpretes singulurem e¬
loquii suauitatem ore eus ema¬
natuxam dixerunt. At michi qui¬
dem ille apes non montem hymeru
thymi florem redolentem. sed musa¬
rum helicomos colles omn genere
doctime uurentes dearum instinctu
depaste maximoigemo dulcissiã
sume eloquencie instalasse ident᷑

Expanded text:
nis praetulerim: illae enim caducae ac fragilis, hae solidae et aeternae felicitatis indices extiterunt, dormientis in cunis paruuli labellis mel inserendo. qua re audita prodigiorum interpretes singularem eloquii suauitatem ore eius emanaturam dixerunt. ac mihi quidem illae apes non montem Hymettium tymi flore redolentem, sed Musarum Heliconios colles omni genere doctrinae uirentis dearum instinctu depastae maximo ingenio dulcissima summae eloquentiae instillasse uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
ide uero cuũts imperio phri¬
agra fuit subiecta puero dormiẽti
formice mos grana tritici congesserũt
parentib demde eus quotsum prodi¬
gium tenderet explorantib augures
responderunt om illum mortalium
futurum ditissimũ nec bana predictiõ
extitit nam midas conctorũ peneregũ
opes habundancia pecunie antecessit.
infancieq incunabula utili deorum
muncre donata honustis curro atqz
corgentoguzis pensauit ¶ Illiduis

Expanded text:
idae uero, cuius imperio Phrygia fuit subiecta, puero dormienti formicae in os grana tritici congesserunt. parentibus deinde eius corsus prodigium tenderet explorantibus augures responderunt omnium illum mortalium futurum ditissimum. nec uana praedictio extitit: nam Midas cunctorum paene regum opes abundantia pecuniae antecessit infantiaeque incunabula uili deorum munere donata onustis auro atque argento gazis pensauit. Formicis
Abbreviated transcription (Latin):
egios interitus maq̃¬
nitudine mitacili re¬
migis casus equat quem in
lictore tyrionum sencmam hau¬
riantem cum enaui fluctus ab¬
iecisset altero latere repercussun
contrauus fluctus ini nauem
retulit itaqz miseri simul ac fe¬
licis complaratiom permxta

Expanded text:
egios interitus magnitudine miraculi remigis casus aequat, quem in hexere Tyriorum sentinam haurientem cum e naui fluctus abiecisset, altero latere repercussum contrarius fluctus in nauem retulit. itaque miseri simul ac felicis conplorationi permixta
Abbreviated transcription (Latin):
in primo. ¶ Roma same ceptis
non tefurialibz armis. prosequor et
ad usum hictor terraqz mari Cesar ubioz
timꝰ liceat modonuc̃ quoq nubes.
Ille euit nocens quimetibi fecerit hostẽ¬

Expanded text:
is instar Roma, fave coeptis. Non te furialibus armis Persequor. En, adsum, victor terraque marique Caesar, ubique tuus, liceat modo, nunc quoque, miles. Ille erit, ille nocens, qui me tibi fecerit hoste
Abbreviated transcription (Latin):
nãte isarpari creditur ut
sint qui onine uite tempus
midi exigant: modo caucasi
montis gelido rigore corpora sua
durantes: modo flamims si¬
ne, ullo gemittu obncientes.
nulla gloria contemptu doloris
acquirĩtur titulusque sapiencie
datur. hec e pectoribz altis et exu¬

Expanded text:
nate usurpari creditur, ut sint qui omne uitae tempus nudi exigant, modo Caucasi montis gelido rigore corpora sua durantes, modo flammis sine ullo gemitu obicientes. parua gloria contemptu doloris adquiritur titulusque sapientiae datur. Haec e pectoribus altis et eru
Abbreviated transcription (Latin):
emilius lepidius puer
cciam cum progressus
aciem hostem intercunt cuem
seruauit cuius tam memora¬
bilis operis index est in capito¬
lio statuca bulatã et incincta
pretexta senatusconsulto posita
inquum cium putauit eum
honori uondum tempestuuum
iuderi qui iam iurtuti matu¬
ius fuisset precurrit igr̃ lepidꝰ
ctatis stabilimentum fortuer
faciendi celeritate duplicemq
laudem e prelio irctulit: cuius
cum ux spectatorem anni ẽẽt
paciebantur arma emm infesta
et districu gladn et discuisus
telorũ et aduentantis cquitat
fragor et concurrentiũ exeratuũ
impxtus uiuenibz quoq aliꝙͣ¬
tum terroris mautit. interque
emlu gentis pucricia coronam
mereũ spolia rapere uoluit

Expanded text:
emilius Lepidus puer etiam tum progressus in aciem hostem interemit, ciuem seruauit. cuius tam memorabilis operis index est in Capitolio statua bullata et incincta praetexta senatus consulto posita: iniquum enim putauit eum honori nondum tempestiuum uideri, qui iam uirtuti maturus fuisset. praecucurrit igitur Lepidus aetatis stabilimentum fortiter faciendi celeritate duplicemque laudem e proelio retulit, cuius eum uix spectatorem anni esse patiebantur: arma enim infesta et destricti gladii et discursus telorum et aduentantis equitatus fragor et concurrentium exercituum impetus iuuenibus quoque aliquantum terroris incutit, inter quae gentis Aemiliae pueritia coronam mereri, spolia rapere ualuit
Abbreviated transcription (Latin):
Napax. generosi spũs
issud quoq dictum
gis codri. ut enun ab athe¬
mensihz ciitate sibi datam
cognouit: et equo inquit il¬
lis mee gentis ius dabo e¬
quauit athenis thraciã: ne
uicissitudine talis benefini
imparem se iudicando humi¬
liuis de origine sua sentire exi¬
stimaretur. ẽ ranslate. ¶En¬

Expanded text:
apax generosi spiritus illud quoque dictum regis Cotyis: ut enim ab Atheniensibus ciuitatem sibi datam cognouit, 'et ego' inquit 'illis meae gentis ius dabo'. aequauit Athenis Thraciam, ne uicissitudini talis beneficii imparem iudicando humilius de origine sua sentire existimaretur. Nobiliter e
Abbreviated transcription (Latin):
mei elodia pene facit can
dem emi tempestate certe ad¬
uersus eurdem hostem et in co¬
dem thybeci iclitũ ausa facin
intet ceteras emi uiegnes
obses porsense datas hosti Natuio
tempore custediam egressa eqnũ
conscendit: celerique traiectufliuĩs
non solum obsidioẽ sed eciã metu
pũam soluit uiris puella nomine
Uirtutis preftranda. Transiat᷑.

Expanded text:
mei Cloelia facit, paene eadem enim tempestate, certe aduersus eundem hostem et in eodem Tiberi inclytum ausa facinus: inter ceteras enim uirgines obses Porsennae data hostium nocturno tempore custodiam egressa equum conscendit celerique traiectu fluminis non solum obsidio se, sed etiam metu patriam soluit, uiris puella lumen uirtutis praeferendo. Redeo
Abbreviated transcription (Latin):
cteruum ut nemme
Lei protulermi ita .O
sceuolam augurem merito
comparaucrin depussis pro¬
stratisq nmicoꝵ pactiblis
sylla occupata urbx fenatim
arinatus coegerat ac fuima
cupiditate ferebatun ut gay
Suerc noluit. quinecia tru¬
culencius sibi memitanti sỹl¬
le licet inquit michi agmina
militum quibz curiam cir¬
cunsedisti ostentes licet mor¬
tem identidem imniceris nmꝙ
tamen efficies ut propter ixi¬
guum semilem que sangnies
meum marium a quõ urhs
et ytalia conseruata est hosse

Expanded text:
Ceterum ut neminem ei praetulerim, ita Q. Scaeuolam augurem merito conparauerim. dispulsis prostratisque inimicorum partibus Sulla occupata urbe senatum armatus coegerat ac summa cupiditate ferebatur ut C. Mnoluit. quin etiam truculentius sibi instanti Sullae 'licet' inquit 'mihi agmina militum, quibus curiam circumsedisti, ostentes, licet mortem identidem miniteris, numquam tamen efficies ut propter exiguum senilemque sanguinem meum Marium, a quo urbs et Italia conseruata est, hostem
Abbreviated transcription (Latin):
ut funebri eius lecto hu-¬
meros subncerent: atqz huic exe¬
quiarum illum honorem uocis ad¬
iecit: non fore ut postea id officiũ
ab illis maiori uiro prestari pos¬
set. ubiilla tot in curia iurgia:
ubi tam multe pro rostris alter¬
cationes ubi maximorum ciiũ
et ducum tantorum togata pre¬
lia: omnia minirum ista preci¬
pua ueneratione prosequenda
deleuit moderatio. Transsate¬

Expanded text:
ut funebri eius lecto humeros subicerent, atque huic exequiarum illum honorem uocis adiecit, non fore ut postea id officium ab illis maiori uiro praestari posset. ubi illa tot in curia iurgia? ubi tot multae pro rostris altercationes? ubi maximorum ciuium et ducum tantum non togata proelia? omnia nimirum ista praecipua ueneratione prosequenda deleuit moderatio. Num
Abbreviated transcription (Latin):
ee marci quidem mar¬
celli memoriã ab his
exemplis separare delemus. in qͥ
tantus ammmi iugor fuit ut a¬
pud padum gullorum regem in¬
genti exercitu stipatũ cusn pu¬
as cquitibz inuaderet quem pro¬
tinus obtrancatũ aeimis exuit
caque ioui fcritrio dicauit¬

Expanded text:
e M. quidem Marcelli memoriam ab his exemplis separare debemus, in quo tantus uigor animi fuit, ut apud Padum Gallorum regem ingenti exercitu stipatum cum paucis equitibus inuaderet, quem protinus obtruncatum armis exuit eaque Ioui Feretrio dicauit
Abbreviated transcription (Latin):
romulo proximus cor¬
nclius cossus eidem deo
espolia consecrauit cum mar
cquitũ ducm fidenatum in aciẽ
congressus interemisset magnꝰ
mĩcio huuisce gencris inchate
glorie ronulus cosso quoq mul¬
tum acquifitum est qui mimi¬
tari romulum ualuit. Trxinssoi¬

Expanded text:
Romulo proximus Cornelius Cossus eidem deo spolia consecrauit, cum magister equitum ducem Fidenatium in acie congressus interemisset. magnus initio huiusce generis inchoatae gloriae Romulus: Cosso quoque multum adquisitum est, quod imitari Romulum ualuit. Ne M
Abbreviated transcription (Latin):
Nuid enm monstro sim¬
Ilius quam supcrioris am¬
phrican filius scipio qui in tãta
domestia gloria ortus ꝓuulo
admodum regis antiochi p̾sidio
capi sustimuit: cum ei uolutaria
morte absami sacuis fuerit quã
inter duo fulgentissima cogno¬
mina prĩs et priũ ab altero ma¬
iori oppressa. Apħrica iam papto al¬
tero iam maiore ex parte recu¬
perata Asia surgere mapiente
manus unicinedas hosti tradẽ
euisq beneficio precatium spm̃
obtincre de quo moy. L. scipio
speciosissimum deorum hominũ¬
q oculis subiecturus eint trium¬

Expanded text:
uid enim monstro similius quam superioris Africani filius Scipio, qui in tanta domestica gloria ortus a paruulo admodum regis Antiochi praesidio capi sustinuit, cum ei uoluntaria morte absumi satius fuerit quam inter duo fulgentissima cognomina patris et patrui, altero maiori oppressa Africa iam parto, altero maiore ex parte recuperata Asia surgere incipiente, manus uinciendas hosti tradere eiusque beneficio precarium spiritum obtinere, de quo mox L. Scipio speciosissimum deorum hominumque oculis subiecturus erat trium
Abbreviated transcription (Latin):
Qed ut romanis externa
iuinganus socuates
non solum homiũ consensu
uerum eciam appolimis oraculo
sapientissimus iudicatus
phanarente mye hosterice et
sophornisco patre marmora¬
rio genitus ad clarissimum
rum iurorum ingema in dis¬
putacione ceca uagarentur
mensurasque solis et lune et
ceterorum syderum locassibus
magis quam certis argunie¬
tis explicare conarentur tocius
eciam mundi ambitũ com¬
pledi audepent ⁊ prinus ab
sus indoctie crroribus addutu
amium suum in intima
condictionis humane et in seces¬
su pectoris repositos affectus scru¬
tari coegit si uirtus per seipãm¬
estimetur uite magister oꝑti¬

Expanded text:
ed ut Romanis externa iungamus, Socrates, non solum hominum consensu, uerum etiam Apollinis oraculo sapientissimus iudicatus, Phaenarete matre obstetrice et Sophronisco patre marmorario rum virorum ingenia in disputacione ceca vagarentur mensurasque solis ac lune et <ceterorum> syderum loqu<acibus magis> quam certis argumentis explicare <conarentur> totius eciam mundi <habitum> complecti auderent, primus ab his indoctis erroribus abductum animum suum intima condicionis humanae et in secessu pectoris repositos adfectus scrutari coegit, si uirtus per se ipsa aestimetur, uitae magister opti
Abbreviated transcription (Latin):
uus factum si cui placet¬
necesse est.L. eciam cras¬
si qui apud maiores eloquẽ¬
cia clarissimus fuit propositũ
non displiceat: nam cu sena
tusconsulto prouinciã galliã
obtineret atqz in eam Gñ. car¬
bo cuius pr̃em dampnauerãt
ud speculanda acta sua uegisẜ
non solum eum inde nõ sum¬
mouit sed insuper locum ei in
tribunali assignauit nec ulla
de ie insi eõ in consilium adhi¬
bito cognouit Iiaqz acer: Uehx¬
mens carbo nichil aliud galli¬
ca peregrinacioẽ consecutus est
ꝙͣ ut ammaduerteret prem¬

Expanded text:
us factum si cui placetnecesse est L. etiam Crassi, qui apud maiores eloquentia clarissimus fuit, propositum non displiceat: nam cum ex consulatu prouinciam Galliam obtineret atque in eam C. Carbo, cuius patrem damnauerat, ad speculanda acta sua uenisset, non solum eum inde non summouit, sed insuper locum ei in tribunali adsignauit nec ulla de re nisi eo in consilium adhibito cognouit. itaque acer et uehemens Carbo nihil aliud Gallica peregrinatione consecutus est quam ut animaduerteret
Abbreviated transcription (Latin):
Latho uero superior sepe
muncro ab inimicis
ad caue dilectionem uocatus
ne ullo unquan crimine cõ¬
uictus ad ultimnum tin fiduae
in sua innocencia reposuit ut
abhis in questionẽ publicam
deductus. Ci qracchum a quo
in adimnistracionẽ recp. ad
ultimum oduĩ dissidebat iudi¬
cem deposceret qua quidem am¬
in prestancia pertinaciam
eorum in sectandi se ihibuit

Expanded text:
Cato uero superior saepe numero ab inimicis ad causae dictionem uocatus nec ullo umquam crimine conuictus ad ultimum tantum fiduciae in sua innocentia reposuit, ut ab his in quaestionem publicam deductus Ti. Gracchum, a quo in administratione rei publicae ad multum odium dissidebat, iudicem deposceret. qua quidem animi praestantia pertinaciam eorum insectandi se inhibuit