comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere cũ om̃ib sc̃is. quȩ sit longicudo latitudo altitudo et ꝓfindũ
Erat autem hora t̾cia: et crucifixerunt eum.
unt qͥ arbitrantur hora quidẽ t̾cia dñm crucifixũ. Asexta au¬
cẽ hora: tenebras fac̾tas usq ad nonã: ut consũpte incelliga¬
tur tres hore ex qͦ crucifixiis ẽ: usq adcenebras fac̾tas. Apollet qͥ¬
dem hoc rectissue intelligi nͥ iohns dicẽt. hora quasi sexca pilatum
sedisse ꝓ tͥbunali in loco qͥ dr̃lithostrotus: hebraice aut̃ gabbata. Se¬
et cet̾a. Si igitur hora sexca quasi pilato sedente ꝓ tͥbnali traditus est
crucifigendus iudeis: quomͦ hora t̾cia crucifixus ẽ. sic̃ uerba marxiũ
intelligentes quidã pucauert᷑ : Iam certe dix̾at marcus et crufigenteᷤᷤ¬
eũ diuisert̃ uestim̾ta eius. Si gͦ eius rei gestȩ tempus uoluit cõmemora
re: suffic̾et dic̾e. Erat aut̾ hora t̾cia. Utqͥd acliunxit et crucifixert̃ eũ
Nisi suoluit aliquid recapitulando significare Iuod quesitũ inueni¬

Expanded text:
 sit longitudo, latitudo, altitudo et profundum . » « Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. » Sunt qui arbitrantur hora quidem tertia Dominum crucifixum, a sexta autem hora tenebras factas usque ad nonam, ut consumptae intelligantur tres horae, ex quo crucifixus est usque ad tenebras factas. Et posset quidem hoc rectissime intelligi, nisi Joannes diceret, hora quasi sexta Pilatum sedisse pro tribunali, in loco qui dicitur Lithostrotos, Hebraice autem Gabatha. Se SEXTA. Si igitur hora quasi sexta Pilato sedente pro tribunali tra-1 ditus est crucifigendus Iudaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut uerba Marci non intellegentes quidam putauerunt? prius eeo crucifixo uestimenta diuisa sunt. si eius rei gestae tempus uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia; ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum inueni
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ se nosse negauit quẽ int̾ condiscipulos iã deifiliũ
fuerat confessus. Ded nec inatͥo caiphȩ recentiis: pot̾at age̾ pe¬
abluat. Et confeltim consiliũ facientes mane sumim sac̾dotes
lucdet. Et cerne sollicitudinẽ sac̾dotũ in malo. Tota noe be
iugilauert̃ ut homicidiũ face̾nt: et uineꝰtum tradideit᷑ pilato
llabebant enĩ hẽ morẽ ut quẽ abiudieassent morti: ligatũ trade¬
rent iudici. At tam̾ notandum quod nõ tunc pͥmũ ligauert᷑
eũ. sed mox comp̾hensum in noc̾te in horto ut iohus declarat
ligauerẽ: ec sic adduxert̃ eũ ad annam pͥmum. Et interroga¬
uit eum pilatus. Tu es rex iudxoꝵ.
ilato nichil alind cͥmns int̾rogante nͥ utrũ rexindeoꝵsic. arguur¬
tur impietatis uidei quod nefalso quidẽ muenire potueruit qd̃
obice̾nt saluatori. At ille responchens: ait illi. Tn dicus
respondit ut et uerum dic̾ec: et sermo euis caluminte nõ pa¬

Expanded text:
hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos jam Dei Filium hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos jam Dei Filium fuerat confessus. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poeabluat. Et confestim concilium facientes mane summi sacerdotesluderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum in malo. Tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Attamen notandum quod non tunc primum ligaverunt eum, sed mox comprehensum nocte in horto, ut Joannes declarat, ligaverunt, et sic adduxerunt eum ad Annam primum. Et interrogavit eum Pilatus: Tu es rex Judaeorum? Pilato nihil aliud criminis interrogante, nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. At ille respondens, ait illi: Tu dicis. Sic respondit, ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pa
Abbreviated transcription (Latin):
ille acheldemac. Quare liugua eoꝵ nͥ quiaidem nom̃ alit̾ illi hoc
ẽ. iherosolimitȩ: alit̾ sonabant galiler. Ille aut̃ cep̃ anatbemati¬
⁊ are et iurare: qͥa nescio hõiẽ istũquẽ dicitis. Eestatĩ it̾m gallus cantau̾
olet scͥpcura sacram̾tũ causarũ ꝑ stucũ designare tempoꝵ¬
Nude et pecrus qͥ et media nocte negauit: ad galli cantum
penituit. Iui etiã post resurree tionẽ domini diurna subluce illũ
quẽ tercio negauerat: cercio eque se amare ꝓfessus e. Quia imi¬
rum quod intenebris obliuionis errauit. et sꝑate iã lucis reme¬
moratione correx̾. et eusdẽ uere lucis adepta p̾sentia pleue to¬
tum qͥcquid nutauerat erex̾. Hunc opinor gallũ aliquẽ docꝰtoꝵ
intelligendũ. qͥ nos iacentes excitans et sõnolentos increpans dieat
Cuigilate iusti: et nolite peceare. Et recordatus ẽ. petrus uerbi¬
qđ dixerat ei ihesus priusquam gallus cantec bis cer me ne¬
uam nociua prauoꝵ colloquia: pętrus ipse int̾ infidelesuel

Expanded text:
 achaeldama. Quare lingua eorum, nisi quia idem nomen aliter illi, hoc est, Hierosolymitae, aliter sonabant Galilaei? Ille autem coepit anathematizare, jurare, Quia nescio hominem istum, quem dicitis. Et statim iterum g sacra saepe meritum causarum, per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit. Qui etiam post resurrectionem, diurna sub luce, Dominum quem ter negaverat, tertio se amare professus est, quia nimirum quod in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione correxit, et ejusdem verae lucis adepta praesentia plene totum quidquid mutaverat, erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans et somnolentos increpans, dicat: Evigilate, justi, et nolite peccare Et conversus Dominus rquod dixerat ei Jesus: Priusquam gallus cantet bis, ter me ne» Quam nociva pravorum colloquia! Petrus ipse inter infideles vel
Abbreviated transcription (Latin):
se nẽgauit euis ee̾. cdiscipłm. Et połt pusillũ: rursus qui asta¬
bant. dicebant petro. Uere. ex illis es. Nam et galileus es.
on quod alia lingua galilei quã iherosolimite loquerentur
qͥ utriq fuert᷑ hebrei: sed quod una qͣq ꝓuincia et regio suas
loquerentur: int̾ alios qͥ de diuersis mundi plagis aduen̾ant cẽ
illi qui habitabant uideã dixisse referuntur. Nonne eoce om̃s iłti qͥ
locuntur galibei sunt: Et quomͦ nos audiumus unus quisq nr̃am

Expanded text:
m. Et post pusillum rursus qui astabant, dicebant Petro: Vere tu ex illis es. Nam et Galilaeus es. Non quod alia lingua Galilaei, quam Hierosolymitae loquerentur, qui utrique fuerint Hebraei, sed quod unaquaeque provincia et regio suas loquerentur, inter alios qui de diversis mundi plagis advenerant, etiam illi qui habitabant Judaeam dixisse referuntur: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur G
Abbreviated transcription (Latin):
qem. tñ adhue laboriosa: quoꝵ merces freqͥes. Ded in̾eo dicit᷑.
Spe gaudentes: ut reqͥem facurã eum hilaritate in laboribus
opemur. Nlanc hilaritatem significat crucis latitudo intransuer¬
so ligno: uͥ figunt᷑ manus. ł inanis enĩ oꝑa intelliginius. ꝑ latrcudi¬
ne: hilaritat̾e oꝑantis. quȩ tͥstiticia facit angustias. ł altitudiuem
autẽ eui caput ad iungicur: expaectacio retͥbutionis de sub limi
iuisticia dei qui redoet iuuicuiq upeca oꝑa sua. iłis quidẽ qͥ scdin
colerantiã bom oꝑis głam et honorẽ et meorruptionẽ querentib
uitã g̾nam. Itaq oẽ longitudo qua totũ corpus excendr̃. ipsã
colerautiã significat. Unde longumines dicuntur qͥ coleraut. sro¬
fundũ aut̃ quod t̾re infixũ est: secretũ sacram̾ti p̾sigurat. Recorcla

Expanded text:
idem, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Sed ideo dicitur, idem, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Sed ideo dicitur, spe gaudentes , ut requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus. Per manus enim opera intelligimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias; per altitudinem autem, cui caput adiungitur, expectationem retributionis de sublimi iustitia dei, qui reddet unicuique secundum opera sua, his quidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam et honorem et incorrupvitam aeternam. Itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundum autem quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat.
Abbreviated transcription (Latin):
e iobannes eiinglta pleniꝰ exponit. quia milites scl
Icetera inquatuor parces iuxta suũ numerũ ouuden¬
tes: cde cunica quȩ inconsucilis erat desuꝑ contexta ꝑ cotũ
sortẽ miserͥt̃. Quadriꝑtita aut̃ uestis domini: quadriꝑtitã eius figurauic
ȩccłãm. toto sel. qͥ quatuor partib constat t̾rarum orbe diffusam.
et oĩb eisdem partib eqqualit̾ idł concordit̾ distͥbucã. Tumea uͦ il¬
la sorcita omium partiũ sigiuificat uuitatẽ quȩ caritatis uincło con
tinetur. Si enĩ caritas uixta apłm et suꝑ eminentiorẽ habet uiam.
et suꝑ eminet scientiȩ. et suꝑ omĩa p̾cepta ẽ: mĩto uestis q̃ siguifi¬
ta ẽ: Sic quippe in uno adoes ꝑuenit: cũ sors õĩb placuit. quia
ut ultra nõ sermnamus peccato: quã id agunt oꝑa nr̃a ut eua¬
euetur corpus peccati. quã du gxt̾ior corrumpitur ut int̾ior re
nouec᷑ de diẽ indiẽ: tempus ẽ erucis. Hgc sunt &̃ bona oꝑa qu¬

Expanded text:
 Joannes plenius exponit, quia scilicet milites caetera in quatuor partes juxta suum numerum dividentes, de tunica quae inconsutilis erat desuper contexta per totum, sortem miserunt. Quadripartita autem vestis Domini quadripartitam ejus figuravit Ecclesiam, toto scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Tunica vero illa sortita omnium partium sigm, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est , merito vestis qua signifimmendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia ut ultra non serviamus peccato , quandiu id agunt opera nostra, ut evacuetur corcis. Haec sunt etiam bona opera qu
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum non possent eum offerre illi pix uirba: nuda¬
uerunt tectum ubi erat.
pesicderant ꝑalitieũ xꝑo offerre. sed curba int̾posi¬
ta ab omni parte recluduntur: quia sepe anima
post infant eorporis desidiam ad deum resipiscens.
suꝑneq gr̾ę remedio cupiens in nouari. prisee consu¬
tulinuis obstaculo recardatur. Sepe int̾ ipsas oratiois
secrete dulcedines et quasi suauł cem duõ colloqͥũ.
turbe cogitationũ interiteniens aerem mentis nxx
uideatur impedit. Et quid int̾ hee agendũ. Hon
utiq innifimis ext̾i̾is quo turbe tumultuantur
remianendum. sed tee tum clomus in qua xꝑs docet
asceudendũ. id÷ sacrȩ scͥpcure sublimitas est appecenda:
lexq diũ cum psalmista die noctuq metditanda. lnqͦ
enĩ corrigit iuuenior uiam suam. Incustodidͤndo inquit
sermones tuos. Et patefacientes summiiserunt grabbã.¬
tum. in quo paraliticus iacebat.

Expanded text:
eum illi prae turba, nudaverunt tectum ubi erat. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte intercluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis ne Christus videatur impedit. Et quid inter haec agendum? Non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum, id est sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et patefacientes, submiserunt grabatum in quo paralyticus jacebat.
Abbreviated transcription (Latin):
bitus. indiuino tc̃ examine nõ solum se ꝓ aliis int̾uenire nõ posse. sed nec
sua sibi inĩta susficẽ posse dep̾hendit. imino ipsarũ quib humanũ iudi¬
um fefellerat p̾cum int̾ eͥmina penas luit. Et sedensih̾e contra garofila¬
tiũ. aspitiebat qͦmodo turba iac̾taret aes ingarofilatium.
uitiȩ uocantur. gazosilatiũ locus appellari solet qͥ diuitiȩ seruant᷑
Quo nomine ec archã inqua donaria populi congregabantur ad usus
templi necessarios. et porticus in quib seruabantur appellabant. bla¬
bes exemplũ leporticib in ei̾niglo. Nȩe inqͥt uerba locutus ẽ. inga¬

Expanded text:
bitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec bitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec sua sibi merita sufficere posse deprehendit, immo ipsarum quibus humanum judicium fefellerat precum, inter crimina poenas luit. Et sedens Jesus contra gazophylacium, aspiciebat quomodo turba jactaret aes in gazophylaciumvitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet quo divitiae servantur. Quo nomine et arcam in qua donaria populi congregabantur, ad usus templi necessarios, et porticus in quibus servabantur appellabant. Habes exemplum de porticibus in Evangelio. Haec, inquit, verba locutus e
Abbreviated transcription (Latin):
Non tantũ ait accipient iuditiũ. sed adiunxit ꝓlixius. ut insinuet
eciã illos qui margulis stantes orant ut uideantur ab hominibus
damnationẽ mereri. sed eos qͥ hȩc ꝓlixius quasi religiosiores agendo. nõ
solum laudes abhominib uerum &̃ pecciuuas quȩrt̃: grauiori esse
uiditio ꝑlectendos. Sunt enim qui se iustos et magni se apud deum
meriti simulantes. abinfirmis quib libet ec peccatoꝵ suoꝵ conscienca
turbatis. quasi patroni ꝓ eis in iuditio futuri peccunas acciꝑe nõ dub¬
tant. Et çum porrecta manu pauꝑi preces uiuare solent: illi obhoc ma¬
xime in p̃cib ut pauꝑi nummũ tollant ꝑnoctant. Quib illa uidȩ male¬
dielio non inmito coigrut. Cum iudicatur exeat condeminatus. et or¬
tio eiusfiat inpeccatũ. Condemnatus quippe cum iudicatur ec̾it. ec ora¬
tionẽ suã inpecatum recipit. qͥ magnȩ nẽ estimationis apud homines ha¬

Expanded text:
Non tantum ait, Accipient judicium, sed adjunxit prolixiu, ut insinuet Non tantum ait, Accipient judicium, sed adjunxit prolixiu, ut insinuet etiam illos qui in angulis stantes orant ut videantur ab hominibus damnationem mereri, sed eos qui haec prolixius quasi religiosiores agendo non solum laudes ab hominibus, verum etiam pecunias quaerunt, graviori esse judicio plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infimis quibuslibet et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri, pecunias accipere non dubitant: et cum porrectae manus pauperi preces juvare soleant, illi ob hoc maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Judae maledictio non immerito congruit: Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum . Condemnatus quippe cum judicatur, exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines ha
Abbreviated transcription (Latin):
lutari inforo. et inpͥmis cathedris sedere insẏnagogis. et pͥmosdiscubitꝰ incȩnis.
obulare instolis culciorib uestim̾tis inlutos ad publicũ ꝓcedẽ sig¬
nificat. iniͦ int̾ eet̾a cliues ille qͥ epulabatur splendide eotidie
peccasse describitur. Notandũ aut̾ꝗa nõ salutari inforo. nõ pͥmos se¬
dere uel discumbẽ. ut ad eos quib hoc offitu ordiue competit. sed
eos nimirũ quihec siue habita seu certe nõ habita indebite amant.
afidelib quibq quasi inpbos docet e̾ẽ. cauendos. Animũ ud
reat si idẽ inforo litib int̾ee̾. qui incathedra moysi synagoge magistͥ
mur. ne scł. eoꝵ uel simulatione seducamur estimantes bona esse q̃
fatiunt. uel emulatione inflaminemur frustra gaudentes laudari in
bonis qug simulant. Qui deuorant domus iuduarũ sub obtentu ꝓlicȩ
dacionis. Eti accipient prolixuis iudicium.

Expanded text:
lutari in foro, et in primis cathedris sedere in synagogis, et primos discubitus in coenis. lutari in foro, et in primis cathedris sedere in synagogis, et primos discubitus in coenis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat, in quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide peccasse describitur. Notandum autem quod non salutari in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant, a fidelibus quibusque quasi improbos docet esse cavendos, animum, vireat, si iidem in foro litibus intemur, ne scilicet eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur frustra gaudentes in i quae simulant. Qui devorant domos viduarum sub obtentu prolixae orationis, hi accipient prolixius judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
facile credit: Leuis corde minorabitur. Et nemo iam audebat
eum interrogare amplius.¬
calumnie et uerbum aliquod inuenire quod paterec insidus
ꝗa insermonib confutati sunt: ultra nõ int̾rogant. sed aꝑtissime
comp̃hensum romanȩ tradunt potetati. ex qͦ intelliginuus uenena
inudix̧ posse quidem suꝑari: sed difficile conquiesc̃ẽ. Et respon
donec ponam inincos tuosscabellum pedum tuoꝵ. Ipse enim da¬
iud dicit eum dominum. et unde est filius eius:
Nt̾rogatio iħu nobis ꝓficit usq hodie contra udȩos. Q hi enim
asserunt de genere dauid. Int̾rogennis gͦ eos doeti adomino. si sun¬
plex homo ẽ. et tantũ filius clauid. quomodo uocet eũ dauid dñm
suum. nõ erroris mecrto nec ꝓpͥa uoluntate sed inspu sc̃o. Non autẽ
rephenduitur qui eum filium daiud dicunt: sed ꝗa filiũ dei eum
illis indoctrinasua. Cauete ascribis qui uolunt instolis ambulare. et sa¬

Expanded text:
facile credit, levis corde minorabitur . Et nemo jam audebat facile credit, levis corde minorabitur . Et nemo jam audebat eum interrogare. Phcalumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Ipse enim David dicit eum Dominum, et unde est filius ejus? Interrogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex est homo, et tantum filius David, quomodo vocet eum David Dominum suum, non erroris incerto, nrehenduntur quod filium David dicunt, sed quod Dei filium eis in doctrina sua: Cavete a scribis qui volunt in stolis ambulare, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
xia sentenciȩ illius ꝗ̃ noui tetam̾ti et eu̾uglice ꝑfertionis ẽ. ꝓ¬
pͥa fautor excitisse ꝓbatus ẽ. Vnde sollertiꝰ inqͥrendũ quomͦ di¬
cat matheus quod scriba hic suȩ legis doctor ut irnse appellat
temptans clominũ de mandato pͥmo siue maximo int̾iogauit.
seucrat. cum constãt eos qͥ temptando sapientiã quȩrtͣ hanc inue¬
uire nõ posse. ideoq nec regni cȩletis q̃ sapientib solum panditur
adꝓpinquare ianuã. Dicit eiuĩ scriptura. Etinsimplicitate cordis:
quęrite illum. qm̃ inuenitur abhis qui nõ temptant illum. Nisifore
dicamiis quod temptat᷑us quidẽ dñm adierit. sed audito eiuis resrion¬
so correc tus mox adpietatis grãm redierit. et quẽ prius tẽptande
decipiendum putabat: postmodũ ampleit̾endo sequendum ẽ
cognou̾it. Aut ceite ipsam tẽptacionem nõ accipiamus malã.
tamquã decipe uolentis imicũ: sed eautam potius tamquã ex¬
ꝑiri amplius uolentis tgnotũ. Neq enĩ frustra scriptum est. Qui

Expanded text:
licae perfectionis est propria, fautor exstitisse probatus est. Unde solertius inquirendum quomodo dicat Matthaeus quod scriba hic sive legis doctor ut ipse appellat tentans Dominum, de mandato primo sive maximo interrogaveriseverat, cum constet eos qui tentando sapientiam quaerunt hanc invenire non posse, ideoque nec regni coelestis quae sapientibus solum panditur appropinquare januae. Dicit enim Scriptura: Et in simplicitate cordis quaerite illum, quoniam invenitur ab iis, qui non tentant illum . Nisi forte dicamus quod tentaturus quidem Dominum adierit, sed audito ejus responso, correptus, mox ad pietatis gratiam redierit; et quem prius tentando decipiendum putabat, postmodum amplectendo sequendum esse cognoverit. Aut certe ipsam tentationem non accipiamus malam, tanquam decipere volentis inimicum, sed cautam potius, tanquam experiri amplius volentis ignotum. Neque enim frustra scriptum est: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ quod resurgant nõ legistis ini libro moysi. suꝑ rubũ qm̃ dix̾it illidõ
D comꝓbanclam resurrectionis uetitatẽ multo aliis mani¬
festioribus exemplis uti poturt. equib ẽ. et illud Suscitabim¬
tur mortui et resurgent qui insepules sunt. & malio loco. Multi
dormientiũ de t̾ix piluere consurgent. ali in urtã ȩt̾nam: et ali
in obpbriũ et confusionẽ et̾nam. Qurritur itaq quid sibi uolu̾tt¬

Expanded text:
autem quod resurgant non legistis in libro Moysi super rubum, quomodo dixerit illi Deus autem quod resurgant non legistis in libro Moysi super rubum, quomodo dixerit illi Deus d comprobandam resurrectionis veritatem, multo aliis manifestioribus 181 exemplis uti potuit, e quibus est illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt . Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent: alii in vitam, et alii in opprobrium et confusionem aet
Abbreviated transcription (Latin):
N atina consuecudo grecoideomati nõ respondet. Nubere enĩ ꝓpͥe
dicuntur mulieres: et uiri uxores ducẽ: sed nos simplicit̾ dictũ intelli¬
b scriptum sit. Si in resurrectione nõ nubent neq nibentur: resurgent
gͦ corpora quȩ possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit delapide et
arbore et his rebus quȩ nõ habent menbra genitalia quia nõ nubant
ueq nubautur. Sed de hisquȩ cum possint nubere: tam̃ alia racioe
nõ nubant. Quod aut̃ infercur sed sunt sic̃ angeli in eelis: sꝑalis
rȩꝓmittitur conu̾satio. Sunt enĩ sic̃ angeli incȩlis: qui gła resurree¬
tionis innouati abłq ullo mortis metu. absq ulla labe corruptu¬
nis. absq ullo t̾reni status aelu ꝑpetua dei uisione fruuncur.
Adquã necẽe ẽ. argłice dignitatis equalitatẽ quisqͥs ascendere
desicdat. nc̃ minimis fr̾ib pie agendo concdescendat. De mortuiᷤᷤ

Expanded text:
Latina consuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere proprie Latina consuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intellibus dictum sit. Si in resurrectione non nubent neque nubentur, resurgent ergo corpora quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus quae non habent membra genitalia, quia non nubant neque nubantur, sed de iis qui cum possint nubere, tamen aliqua ratione non nubant. Quod autem infertur: Sed sunt sicut angeli in coelis, spiritalis repromittitur conversatio. Sunt enim sicut angeli in coelis, qui gloria resurrectionis innovati, absque ullo mortis metu, absque ulla labe corruptionis, absque ullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur. Ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis ascendere desiderat, nunc minimis fratribus pie agendo condescendat. De mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
at fr̃ euis uxorẽ ipsius et resuscitet sem̃ fri suo. Deptẽ gͦ frs erant
ec pͥmus accepit uxorem. et mortuus ẽ. non relieto semine. et cet̾a.
terire cum eorporibus: recꝰ be istiusiodi furgunt fabulã. que
urpitudinẽ fabulȩ oppont̃: ut resurrec̾tionis denegent uerita¬
tem. Uerum mistice septẽ hi fr̾s qui sine filiis defuneli sunt. re¬
ꝓbis quibusq congruunt qui ꝑ totã huius scłi uitam q̃ septẽ dieb
uoluitur abonis oꝑib steriles existunt. quib uiritĩ misera morte p̾¬
reptis: adultunũ et ipsa mundana conu̾satio quã illi absq frue̾ tu
uitalis oꝑis exegerant: quasi uxor infecunda transibit. Et respondenᷤ
clñs: ait illis. Non ideo erratis ñscientes seͥpturas neq uircutem dei.
IRopt̾ea errant quia seͥpturas neseiunt. Et quia scriptura signo¬
rant: consequent̾ nesciunt uircutẽ dei. hoc ẽ. qui ẽ. clei u̾tus¬
mibentur. sed sunt sicut angeli incęlis.

Expanded text:
 et resuscitet semen fratri suo. Septem ergo fratres erant, et primus accepit uxorem, et mortuus est, non relicto semine, etc. terire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quaeTurpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem; verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti, reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt. Quibus viritim misera morte praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio, quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infecunda transibit. Et respondens Jesus, ait illis: Nonne ideo erratis, non scientes Scripturas neque virtutem Dei? Propterea errant quia Scripturas nesciunt. Et quia Scripturas ignorant, consequenter nesciunt virtutem Dei, hoc est Christunubentur, sed sunt sicut angeli in coelis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet adresurrectionis u̾itatẽ. Supra chxumis saduceos nec anglm̃
nec sꝑm nec resurreetionẽ corpoꝵ confitentes. animarũ quoq urteri¬
tum predicasse. łli quinq tantũ libros moy̾si recipiebant: ꝓphetarũ
uaticinia respuentes. Stultũ gͦ erat inde ꝓferre testimonia. quoꝵ
aue toritatẽ nõ sequebantur. Porro adet̾nitatẽ animarũ ꝓbandã:
ponit exemplũ. Ego sum deus abrahã et deus y̾saac. et deusiacob.
Statimq infert. Non ẽ. deus mortuoꝵ: sed uiumꝵ. ut cum ꝓbauerit
ammas ꝑman̾e̾ post mortẽ: neq enĩ poterat fieri ut eori ee̾t. deus
qͥ nequaquã subsisterent: consequent̾ iut᷑dueẽtur et corpoꝵ resur¬
rectio: quȩ cum anunabus bona mala ue gessert̃. Et accessit unus

Expanded text:
tinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos, nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Statimque infert: Non est Deus mortuorum, sed vivorum. Ut cum probaverit animas permanere post mortem neque enim poterat fieri, ut eorum esset Deus qui nequaquam subsisterent consequenter introduceretur et corporum resurrectio, quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
re erant hereses inuideis. uiia phariseoꝵ. et altera saduceoꝵ. ł ha¬
risei tracditionũ et obseruationũ quas illi de uterosis uocant uisti¬
ciam preferebant: unde et diuisi uocabantur apopulo Saduceian¬
tem qui int̾pretantur usti: et ipsi uendicabant sibi quod nõ erant.
pͥorib corporis et animȩ resurrectionẽ credentibus confitentibusq¬
et angelos et sꝑc sequentes iuxca acta apłoꝵ omnia denegabant.¬

Expanded text:
uae erant haereses in Judaeis, una Pharisaeorum et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant. Unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem, qui interpretantur justi, et ipsi vindicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus, confitentibusque angelos et s
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ legis. Qiubusdã uidł. hostias et sacͥfitia laudantib. aliis uero
maiore aue toritate fidei et chilectionis oꝑa p̾ferentib. eoquod pluri¬
mi patrũ ante legẽ absq omĩ uictimarũ et sacfitioꝵ consuetudĩe
ex fide tantũ q̃ ꝑdilectionẽ oꝑatur place̾nt deo. suminiq loci ap̃o
ipsum hab̾entur. Nemo aut̃ umquam absq fide et diletione ꝑ-
holocausta solum et sacͥfitia deo placusse inuenirecur. lh̾c autem¬

Expanded text:
et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur. Nemo autem unquam absque fide ac dilectione per holocausta solum et sacrificia Deo placuisse inveniretur, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ simile ẽ. illi. Diltges ꝓiximũ tuũ. tamquam te ipsum.
Rimũ omniũ et maxinũ omniũ mancdatũ dicit. hoc ẽ. quod ani¬
te omĩa debeamus intuno incorde surguli quasi unicum pieta¬
cis fundamĩtum locare. Quod aꝑtius inconclusione demonstrauit
cum ait. Mauis horͣ niandatum non est.
Rmiũ omniũ et maximũ mandatũ ẽ. cognitio atq duur̃ȩ uni
one dei et ꝓpximi ꝑfiectur. quod breuit̾ aliis uerbis comñdat apłs di¬
cens. Inxꝑo n ih̃u neq eͥcum cisio aliquid ualet neq p̾putium.
scd fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Et ait illi scriba. Bene magist̾
in uitate dixisti: quia unus ẽ. et non ẽ alius p̾ter eum. et ut diliga¬
tur ex toto corde. it ex toto intellee tu. et ex tota anima. et exto¬
ta fortitudine. et diligẽ ꝓximũ tamquã seipsum. mauis ẽ om̃ib

Expanded text:
mum tuum tanquam teipsum. Primum omnium et maximum mandatum dicit, hoc est, quod ante omnia debeamus intimo in corde singuli, quasi unicum pietatis fundamentum locare. Quod apertius in conclusione demonstravit, cum ait: Majus horum aliud mandatum non est. ergo omnium et maximum mandatum est, cognitio atque confessio done Dei et proximi perficitur, quam breviter illis verbis commendat Aposenim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur . Et ait illi scriba: Bene, magister, in veritate dixisti quia unus est Deus, et non est alius praeter eum. Et ut diligatur ex toto corde, et ex toto intellectu, et ex tota anima, et ex tota fortitudine, et di
Abbreviated transcription (Latin):
queinꝗͣ. Nec enim uides infaciẽ hominis. sed inueritate uiam dĩ
doces. Licet clare tributum cȩsari an non dabimus:
Landa et flaudulenta in t̾rogatio: illue ꝓuocat responden¬
tem ut inagis dm̃ quã cȩsarẽ tuneat̾. et dicat ñ debere
tbuta solui ut statim audientes herodiani. seditionis contra
romauos auctorẽ eum teneant. Qui sciens uersutiã eoꝵ: att illis.
Iuid me cẽptatis᷑. afferce m denariũ: ut uideã at illi attulerunt.
apientia semꝑ sapient̾ agit. Ut suis potuis tempeatores
sermonib confucentur: afferte mͥ inquit denariũ. Hocẽ.
genus numini. quod ꝓ decẽ nummis imputabatur: et hebat
itaginẽ cȩsaris. Et ait illis. Cuiis ẽ. imago hec et inscriptio.
uiputant int̾rogationẽ saluatoris ignorantiã e̾ẽ. et non dispensa
tonẽ: discaut ex presenti loco quod utiq potuerit scire domin
illis. Reddite igitur q̃ sunt cęsaris eesari: et quȩ sunt dei deo.

Expanded text:
. Nec enim vides in faciem hominis, sed in veritate viam Domini doces. Licet dari tributum Caesari, an non dabimus? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos auctorem eum teneant. Qui sciens versutiam eorum, ait illis: Quid me tentatis? Afferte mihi denarium ut videam. At illi attulerunt ei. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potius tentatores sermonibus confutentur: Afferte mihi, inquit, denarium. Hoc est genus nummi, quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Et ait illis: Cujus est imago haec et inscriptio? Qui putant interrogationem Salvatoris, ignorantiam esse, et non dispensatonem, discant ex praesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari: et quae
Abbreviated transcription (Latin):
uetisim ẽ. almel luxuriȩ mollioris. Lonai aut̾ pel¬
litia qua accine tus fuit et helias: mortifi catro mł i¬
dicium ẽ. Porro quod sequitux. Et locustas et mel
silueltre edebat.
hebrotors qolitudinis congrim̃ est: ut non delie̾.¬
⁊ ał ciboꝵ s necessitatẽ humanx earnus expleret.
ł ocest habius et uiclus eius ꝑ significationẽ etian

Expanded text:
indicium est: alterum luxuriae mollioris. Zona autem pellicea qua accinctus fuit et Elias, mortificationis indicium est. Porro quod sequitur: Et locustas et mel silvestre edebat, habitatori solitudinis congruum est, ut non delicias ciborum, sed necessitatem humanae carnis expleret. Potest habitus et victus ejus per significa
Abbreviated transcription (Latin):
uitam peccanciũ non blandimꝰos fouic. sel uigore
alpe nempant in uent tionis inerepauis dieens.
Senmina uiꝑanim quis uobis demonstrauit fugere
a fucura ira : ⁊ onam pelliciã habebat cirea lum boᷤ
suos. quia carne̾ suam crucifixit cum uitiis et con¬
eupiscentiis. Quod eori e̾e̾ ꝓpͥum qui sunt ihu xꝑi:
apostolo attestante didicimis. kocustas et mel
siluestre edebat. quia dulee sapiebat turbis quidẽ¬
predicatio eius. existimante populo et cogitantibus
nim dulceto: in locustis alacer uolatus s cito decidiniᷤ.

Expanded text:
it, sed vigore asperae invectionis increpavit: dicens: Cenimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere a futura ira? Zonam habebat circa lumbos suos, quia carnem suam crucifixit cum vitiis et concupiscentiis . Quod eorum esse qui sunt Jesu Christi, Apostolo attestante, didicimus. Locustas et mel sylvestre edebat, quia dulce quidem sapiebat turbis praedicatio ejus, existimante populo et cogitantibus nim dulcedo, in locustis esset alacer volatus, sed cito deciduus.
Abbreviated transcription (Latin):
inmundo appellatur. Nichil ẽ. inquit eecra hominẽ introi¬
ens ineum: quod possit eum comquinare. Sed que de hõie
peedunt. illa sunt quȩ comquiuant hominẽ. Opponat pru¬
deus lec̾tor ec ilicat. Si quod iutrat mos non comquiuat ho¬
minẽ. quare idolotitis non uescimur: & apłs scribit. Non potes¬
tis calicem clni bibere et calicem demonioꝵ S eienlum tgitur
quod ipłi quidẽ cibi et dei ereatura ꝑse minida sint. sed idoloꝵ
ac demonĩt inuocatio ea facit inmunda. Et cum introisser

Expanded text:
immundo appellatur. Nihil est, inquit, extra hominem introiimmundo appellatur. Nihil est, inquit, extra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare; sed quae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinant eum. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os, non coinquinat hominem , quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum ergo quod ipsa quidem cibaria, ut Dei creatura, per se munda sint, sed idolorum ac daemonum invocatio ea facit immunda. Et cum introisset
Abbreviated transcription (Latin):
seruiret. Potest aut̃ et hc̃ breuit̾ habere sensum: munus quod
exme ẽ. tͥ ꝓderit. Compellitis inquit filios ut dicant parentibus
suis. Iuodcrniq donum oblaturus eram deo: intuos consumo ei¬
bos tͥq ꝓdest opat᷑ et mater. ut illi tim̃tes acciꝑe quod deo ui¬
debant mancipatũ. uppem magis uellent ducere uitã: quã co¬
medere de consecratis. Et aduocans it̾m turbam: dicebat illis.
Audite me om̃s et uitelligite. Nichil ẽ extra hominẽ introiensineũ
erbum conmuncat ꝓp̾e scripturarũ ẽ. et publico sermone
ceritur Populus ud eoꝵ parcem dei se iac tans. comniunes ciboᷤ
uocat. quib om̃s utuntur homines. Uerbi grã. Suillã earnẽ. oltre¬
as. lepores. et istiusmodi animantia iiuȩ uigulã nõ fundunt nec
ruminant: nec squamosa inpiscibus sunt. Unde et uactib apboꝵ
gͦ quod ceteris hominib patet. et quasi non ẽ de parte dei: pro

Expanded text:
serviret. Potest autem et hunc breviter habere sensum: Munus quodcserviret. Potest autem et hunc breviter habere sensum: Munus quodcunque ex me est, tibi proderit. Compellitis, inquit, filios ut dicant parentibus suis: Quodcunque donum oblaturus eram Deo, in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipere, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere quam comedere de consecratis Et advocans iterum turbam dicebat illis: Audite me, omnes, et intelligite: Nihil est extra hominem introieVerbum communicat proprie Scripturarum est, et publico sermone non teritur. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines: verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus apoergo quod caeteris hominibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dimutitis eum ꝗcquam facere pat suo aut matri. & cetera.¬
Receꝑat dominis uel in becillitates uel etates uel penurias
parentũ considerans ut filii honorarent &ẽ in uitȩ necessansᷤ
mmstrandis parentes suos. łlane ꝓuidentissimã dei legem uolen¬
tes seribe phariseiq subu̾tere: ut impietatẽ sub nomine pietacis
inuo̾e̾nt. docuerc̃ pessimos filios. ut siquis ea quȩ pareutib osterẽ¬
cla sunt deo uouere uolu̾it qui uerus ẽ pater oblatio dũi p̾pona¬
tur: parentũ muneribus. uel certe ipsi parentes quȩ deo consecra¬
ta sunt ne sacrilegi cͥmeu icurrerent declinantes: egestate cõ¬
fitiebantur. atq ita fiebat ut oblatio liberoꝵ sub occasione tem¬
pli et dei: insacerdotum lucra cederet. łex pessima pbariseoꝵ
consuetudo. de tali occasione ueniebat. Hultos habentes obliga¬
tos aere alieno. et nolentes sibi creditum reode: deligebant sa¬
dotes ut ex aue̾ta peccunia. miust̾is templi et eoꝵ usibus de¬

Expanded text:
itis eum quidquam facere patri suo aut matri, etc. Praeceperat Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent etiam in vitae necessariis ministrandis parentes suos. Hanc providentissimam Dei legem volentes Scribae Pharisaeique subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerenda sunt, Deo vovere voluerit, qui verus est pater, oblatio Domini praeponatur parentum muneribus. Vel certe ipsi parentes quae Deo consecrata sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent, declinantes, egestate conficiebantur; atque ita fiebat ut oblatio liberorum sub occasione templi et Dei in sacerdotum lucra cederet. Haec pessima Pharisaeorum consuetudo de tali occasione veniebat. Multos habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum reddere, delegabant sacerdotibus, ut, exacta pecunia, ministeriis templi et eorum usibus de
Abbreviated transcription (Latin):
alsam oͣpnem uera responsione confutat. Cum inquituoᷤᷤ
piopter traditionẽ hominũ p̾cepta dei negligatis. quare disci¬
pulos meos arguendos credicis quod senioꝵ uissa pariupendant
ut dei scitatem custodiant. Ooyses enim drxit. Houora patrẽ
cuũ etmatrẽ tuã. Et qͥmale dix̾it pat̾ aut mat̾. morte moriatur
onor inscripturis non tantũ insalutacionib et offcciis deffe¬
rendis: quantum ui elenosiua eͣt munerum conlatione sen¬
titur. Honora inquit apłs uiduas: quȩ uere iudue sunt. Hic ho¬
nor. chonum intelligitur. Et in alio loco. P resbiteri duplicihon
re honorandi. maxune qͥ laborant inuerbo et cloctrina dñi.
et ꝑboc p̾ceptum icbemur boui cricuranti os nõ elucdere. ut dignus

Expanded text:
alsam calumniam vera responsione confutat. Cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis. quod seniorum jussa parvipendant, ut Dei scita custodiant? Moyses enim dixit: Honora patrem tuum et matrem tuam; et qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur . Honor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora, inquit Apostolus, viduas, quae vere viduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Domini . Et per hoc mandatum jubemur bovi trituranti os non clauder
Abbreviated transcription (Latin):
Ion uoluntatis ista confessio ẽ. quã premiũ seqrͣ
confitendi. sed necelłitatis exoreirio que cogit
repente uersari. ad uithicandos se uenisse credebant.
ł resentia saluatoris: torm̾ta sunt demonũ. Et cõmi
ẽ ei
natus ih̃e clicens. Obmutesce. et exi cle homine.
m iuicdia diaboli mors iuntrauit in orbẽ t̾rarũ.
icleo contra ipsum mortis aue̾torẽ pͥmo debuit
medicia salutis oꝑari. pͥmo lingua serpentiua ne ul.¬
tra uirus spargẽt obeludi. Deinde femina quȩ pri-¬
ma sedue̾ta ẽ: a carnalis concupiscentis febre cura¬
ordo restaurationis indnõ. qͥ erat et casus iꝓtho¬

Expanded text:
on voluntatis ista confessio est, quam praemium sequitur confitendi, sed necessitatis extorsio, quae cogitrepente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salvatoris tormenta sunt daemonum. Et comminatus est ei Jesus dicens: Obmutesce, et exi de homine. m invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum , ideo contra ipsum mortis auctorem primo debuit medicina salutis operari: primo lingua serpentina, ne ultra virus spargeret occludi; ac deinde femina quae prima seducta est, a carnalis concupiscentiae febre curaordo restaurationis qui fuerat et casus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
fidei et unte posset inemre. Sed ꝗa folia sie fruetibus reꝑta habere ẽ
ficulnea damnatur. quia iuidȩa quȩ uerba scratuiꝵ sine opi¬
bus sonabat. digna ẽ. ultione punita.Itoc autẽ dicerim nõ quod
coca sinaguga fuent abiecta ex qua utiq constat q̃tl. d pͥmitiua
eccłã de ea fuerit constructa: seo illa nmirũ portio synagote dã¬
hisuerboꝵ sꝑaluim magis obumbrare quam frue tibus sꝑe uoluit
onuistari. Qmbrs ipse dicit alibi. Ego uado et queretisme. et
inpecato uio moriemini. Congruit sane hic locus illi euis ꝑabole
ubi ait. Arborem fici habebat quidam plantatã in uea sua. et ue¬
uit quȩrens in ea fruc tum et non inuenit. Dixit autẽ ad cultorẽ

Expanded text:
fidei et vitae posset invenire. Sed quia folia sine fructibus habere reperta est fidei et vitae posset invenire. Sed quia folia sine fructibus habere reperta est ficulnea, damnatur, quia Judaea quae verba Scripturae sine operibus sonabat digna est ultione punita. Hoc autem dixerim, non quod tota Synagoga fuerit abjecta, ex qua utique constat quod primitiva fuerit Ecclesia constructa. Sed illa nimirum portio Synagogae damiritalium magis obumbrari, quam fructibus Spiritus voluit honestari. Quibus ipse dicit alibi: Ego vado, et quaeritis me, et in peccato vestro moriemini . Congruit sane hic locus illi ejus parabolae, ubi ait: Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua, et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Dixit a
Abbreviated transcription (Latin):
pomodo cominus multa inꝑabolis dicere: ita ce iulla in
pabolis facere solebat. Quid enim eause erat ut esuriens fruȩ¬
cus inficulnea quererxt:. quoꝵ tempus nondum ẽẽ. quilibet hõ
nouerat. arboremq quod fruetum ꝑ id tempus nõ haberet xt̾nȩ
sterilitatis maledietione danmaret. nͥ ꝗa plebẽ quã uerbo doce¬
bat hoc ẽ facto terrebat. Ne quis habendo folia et frue hum nõ
habendo boc ẽ. iusticiȩ absq opibus p̾tendendo ȩxcidi et ignem me¬
reretur ꝓici. Una .i. queq arbor nõ de florib nõ de foliis. sed deftue
tuͣ coguoscitur. Id unus quisq honio nõ de estimatione famȩ uel
ensgͦs dominus uidit ficum habentẽ folia. et uenit q̃rere frucͥtum
i illa nec inuenit. quia salutẽ desiderans humani gen̾is. iidit
uideã habentẽ eloquia legis et ꝓpharum. uenitq ꝓbare dorendo
cortipiendo miracula faciendo. siquẽ force in eoꝵꝰ corde sruc̃ luuere

Expanded text:
omodo Dominus multa in parabolis dicere, ita etiam nonnulla in parabolis facere solebat. Quid enim causae erat ut esuriens fructus in ficulnea quaereret, quorum tempus nondum esse quilibet homo noverat, arboremque quod fructum per id tempus non haberet, aeternae sterilitatis maledictione damnaret, nisi quia plebem, quam verbo docebat, hoc etiam facto terrebat, ne quis habendo folia, et fructum non habendo, hoc est verba justitiae absque operibus praetendendo, excidi et in ignem mereretur projici? Unaquaeque enim arbor non de floribus, non de foliis, sed de fructu suo cognoscitur, id est, unusquisque homo non de aestimatione famae vel riens ergo Dominus vidit ficum habentem folia, et venit quaerere fructum in illa, nec invenit. Quia salutem desiderans humani generis, vidit Judaeam habentem eloquia legis et prophetarum, venitque probare docendo, corripiendo, miracula faciendo, si quem forte in eorum corde fructum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itatis illud eonatur agere unde ualeat ꝓpcimis nocere. Et eũmane
transirent: indert̃ ficum aridam facꝰtam aradicibus.
on rami tantũ aut stipes infrue tuosȩ fici sed ipsa & radix arefa¬
ciendo sentenciã diuine inse repbacionis ostendit. Et iobns ait.
quia securis ad radicẽ arboꝵ poscta ẽ. Arefacta ẽ. itaq ficus ara¬
dicibus. ut ostenderetur gens impia nõ adcempus uel ex parte corri¬
pienda ext̾noꝵ uicursibus. et mox miser aute domino postactam
penitenciã pͥseȩ restituenda lib̾tati ut sepe fac tum saera bistoria re¬
ferc. sed ȩt̾na potius damnacione ferieuda. Arefacta ẽ. radicitus ut
intimarecur nefanda plebs nõ solũ bumana gla forinsecusuerũ&̃
duuino intus fauore funditus eẽ destituenda. Nam et salutem ui¬
tamq quã acciꝑe poterat incęlis: et quã iam ꝑceꝑat patriam
ꝑdidit int̾ris. Et respondens iħ̾e ait illis. Habete fidem dei.

Expanded text:
sanctitatis, illud conatur agere, unde valeat proximis nocere. Et cum mane sanctitatis, illud conatur agere, unde valeat proximis nocere. Et cum mane transirent, viderunt ficum aridam factam a radicibus. Non rami tantum aut stipites infructuosae fici, sed ipsa etiam radix arefiendo, sententiam divinae in se reprobationis ostendit. Et Joannes ait quia securis ad radicem arborum posita est . Arefacta est itaque ficus a radicibus, ut ostenderetur gens impia, non ad tempus vel ex parte corripienda externorum incursibus, et mox, miserante Domino, post actam poenitentiam priscae restituenda libertati, ut saepe factum sacra historia refert; sed aeterna potius damnatione ferienda, arefacta est radicibus, ut intimaretur nefanda plebs non solum humana gloria forinsecus, verum etiam divino intus favore funditus esse destituenda. Nam et salutem vitamque quam accipere poterat in coelis, et quam jam perceperat patriam, perdidit in terris. Et respond
Abbreviated transcription (Latin):
domus niea domus orationis est omnibus gentibus:
Omnibus inquit gentibus non uni genti uidex. nec ĩ uno iherolime
urbis loco: sed in toto orbe terrarum. Et nequaquã tauroꝵ et arie
ui adaccipienda munera in templo residebant: ꝓfecto quia qͥ¬
busdam non dantibus lesiones exquirerent: dubiũ ñerat. Domꝰ
ergo orationis spelunca latronũ facta fuerat. quia adhoc in templo
assistere nouerant: ut aut nõ dantes studerent munera corporalit̾
ꝑsequi: aut dantes sꝑalit necare. Templum quoq et donius dei est
ipsa mens et consciencia fidelium. Qux si quanido mlesione ꝓrimi
ꝑuersas cogitaciones ꝓfert: quasi in spelunca latrones resident. Et
simplicit̾ gradientes int̾ficiunt: quando in eis qͥ in nullo sunt lefio¬
onis gladios defigunt. Mens enim fidelum nõ iam domus orationi
sed spelunca latronis est. quando relieta innocencia et simpliettate

Expanded text:
domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus? domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus? Omnibus, inquit, gentibus non uni genti Judaicae, nec in uno Jerosolymae urbis loco, sed in toto orbe terrarum, et nequaquam taurorum et hirui ad accipienda munera in templo residebant, profecto quin quibusdam non dantibus laesiones exquirerent, dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesione proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latronum resident. Et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium non jam domus orationis, sed spelunca latronum est, quando, relicta innocentia et simplicitate