comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eoriindẽ uerboꝵ saporẽ intel¬
lig̾e debemꝰ: Multi enĩ legen¬
tes uł audientes. possunt u̾ba
dñi discere: possunt facillime
fidei mysteria ꝑscrutari: sed
pauci admodũ inueniunt᷑
qͥ hȩc. qͣm dulce sapiant uera¬
citer in cordis palato sentiant.
Unde in exinia scõꝵ laude dic̃¬
tũ ẽ. Memoriã abundantiȩ
suauitatis tuȩ eructabunt: &
iusticia tua exultab̾t. Eorũ¬
nãq ẽ de dĩ exultare iusticia
qͥ abundantiã suauitatis eiꝰ
consuert amore int̾no gustare.
& huiꝰ memoriã ꝓximis qͦq pre¬
dicando eructuare. Nam qui
suauitatẽ eiꝰ necdũ libare di¬
dicit. necesse ẽ. de iusticia iu¬
dicioꝵ eiꝰ. magis quã exultet
inetuat. Deniq petrus me¬
gustauerat eructuans. ait.
Rationabile & sine dolo lac
concupiseite. ut in eo crescati
in salutẽ. si tñ gustastis qm̃
dulcis ẽ dñs. Itẽ qͥa ꝑ guttur
ad labia flatus uitalis. ut loqͥ
ualeat ꝑducit᷑. sicut in labiis

Expanded text:
eorumdem verborum saporem inteleorumdem verborum saporem intelligere debemus? Multi enim legentes vel audientes possunt verba Domini dicere, possunt facillime fidei mysteria perscrutari; sed pauci admodum inveniuntur qui haec, quam dulciter sapiant, veraciter in cordis palato sentiant. Unde in eximia sanctorum laude dictum est: Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt, et justitia tua exstitia, qui abundantiam suavitatis ejus consuerunt amore interno gustare, et hujus memoriam proximis quoque praedicando eructare; nam qui suavitatem ejus necdum libare didicit, necesse est de justitia judiciorum ejus magis quam exsultent, metuat. Deniqgustaverat, et eructans ait: « Rationabile sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem; si tamen gustatis quam dulcis est Dominus . Item quia per guttur ad labia flatus vitalis, ut loqui valeat, perducitur, sicut in labiis
Abbreviated transcription (Latin):
ac singłari dignitate tͣnscen-¬
dit. Species eius ut libani. qui
int̾ ligna eximia ꝓfert & ce.¬
drũ: quia int̾ electos suos se
etiã iꝑsũ qualẽ uoluit hominẽ
quasi lignũ uitȩ in medio pa¬
radysi creauit: ueluti si quis
ꝑingendi artifex se qͦq inter
alios suo ordine. colorib quib
conuenerit depingat: aut
hystoricꝰ qͥlib& de multis mul¬
ta referens. u̾bi gr̃a. legifer moy¬
ses aut euglista iohes. de se qͦq
suo loco quȩ sint memoriȩ cdig¬
na conscribat. Ita enĩmonᷤͤ can¬
doris. qͦd libani nom̃ sonat. ud
ẽ redemptor ñr int̃ innume¬
ra ligna fructifera q̃ nomen
dm̃ laudatura ꝓferebat. pro¬
tulit etiã cedrũ excellentius
dm̃i. s & iꝑse bñdictꝰ ueniret
in noĩe dñi. Guttur illiꝰ sua¬
Si in labiis dm̃ supra. uͥ dictũ ẽ.
labia illiꝰ lucidissima lilia. ors
illiꝰ uerba accipimꝰ. qͥd in gut¬
turs eiꝰ suauissimo. nisi int̾nũ

Expanded text:
ac singulari dignitate transcenac singulari dignitate transcendit. Species ejus ut Libani, qui inter ligna eximia profert et cedrum, quia inter electos suos se etiam ipsum, qualem voluit hominem, quasi lignum vitae in medio paradisi creavit, veluti si quis pingendi artifex se quoque inter alios suo ordine coloribus, quibus convenerit, depingat, aut historicus quilibet de multis multa referens: verbi gratia, legifer Moyses aut evangelista Joannes de se quoque suo loco, quae sint memoriae digna, describat. Ita enim mons candoris quod Libani nomen sonat, id est, Redemptor noster inter innumera ligna fructifera, quae nomen Domini laudatura proferebat, protulit etiam cedrum, excellentius Domini, sed et ipse benedictus veniret in nomine Domini. Guttur illius suaSi in labiis Domini, supra ubi dictum est: Labia illius, lilia lucidissima, oris illius verba accipimus, quid in gutture ejus suavissimo, nisi interdum
Abbreviated transcription (Latin):
radicatos. ne auentis tẽpta¬
tionũ concuti ualeant. conser¬
uat. Ut cedroꝵ pulchtudim.
fortitudini. sublimitati. atq
odori omne siluarũ decus ce¬
dit. sic dilectꝰ m̃s speciosus for¬
ma pre filiis hominũ. diffusa
ẽ grã in labiis eiꝰ. ꝓpt̾ea bñdi¬
illo sequens psalmꝰ modũ con¬
sortũ eiꝰ multũ transcendentia
describit. Et notandũ qͦd ide
dilectꝰ. & libano qͥ ligna insi¬
gnia gignit. & cedro quã int̾
alia ligna libanꝰ ipse gignit.
assimilat᷑: quasi unꝰ idem ꝙ
ligna gignat ac portet: & ĩt
ligna gignat᷑. atq a seipso
di usq ad finẽ. suȩ gr̃a diuini¬
tatis ad uitã gignat. nutͥat.
ĩpleuit. Siquide de illis dictr̃
ẽ. Unicuiq aũ nr̃m data ẽ
gr̃a: sodm mensurã clonationiˢ
xp̃i. De ip̃so autẽ. Non enĩ ad
mensurã dat d̃s sp̃m. Dat̾ enĩ
diligit filiũ: & omnia dedit
in manu eiꝰ. Electꝰ est gͦ dñs
ut cedri species. quia nemꝰ õe
sc̃ȩ eccłiȩ in qua natꝰ ẽ. unica

Expanded text:
radicatos, ne a ventis tentationum concuti valeant, conservat. Ut cedrorum pulchritudini, fortitudini, sublimitati, atque odori omne silvarum decus cedit, sic dilectus meus, speciosus forma prae filiis hominum; diffusa est gratia in labiis ejus, propterea benediillo sequens psalmus modum et consortium ejus multum transcendentia describit. Et notandum quod idem dilectus et Libano, qui ligna insignia gignit, et cedro, quam inter alia ligna Libanus ipse gignit, assimilatur, quasi unus idemque ligna gignat ac portet, et inter ligna gignatur, atque a seipso di, usque ad finem suae gratia divinitatis ad vitam gignat, nutriat, implevit; siquidem de illis dictum est: Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donnim ad mensuram dat Deus Spiritum. Pater enim diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus . Electus est ergo Dominus, ut cedri species, quia nemus omne sanctae Ecclesiae, in qua natus est, unica
Abbreviated transcription (Latin):
Manus illiꝰ tornatiles: aureȩ.¬
post labia manꝰ. id est opera
post u̾ba laudat eccłia sui
redemptoris. quia quȩ u̾bis
doeuit. uirtutib credenda
eẽ monstrauit. Hlinc ẽ enim
qͣd docente illo in monte.
doctrina eius. s ut mirationẽ
fides assequeret᷑. descendens
de monte. leꝓsum petentem
solo manꝰ attactu mundauit.
Hinc etiã est. qͦd admirantes
facta eiꝰ eiues ipsiꝰ dicebant.
Unde huic saꝑientia & uirtu¬
tes: Dapientia quippe ad la¬
bia: uirtutes referuntur ad
manꝰ. Bene aũ manꝰ illiꝰ tor¬
natiles eͥeͣ ꝓhibet. ut & faci¬
lem ei potentiã & merrabilẽ
agendi scientiã inesse desig¬
net. Constat enĩ quia torna¬
tura cet̾is ẽ ꝓmꝑtior atq
mnerrabilior artib. Nam qͥ
in ascia uel scalpello uel

Expanded text:
Manus ejus tornatiles aurepost labia manus, id est, opera post verba laudat Ecclesia sui Redemptoris, quia quae verbis docuit, virtutibus credenda esse monstravit. Hinc est enim quod, docente illo in monte, doctrina ejus. Sed ut admirationem fides sequeretur, descendens de monte, leprosum petentem solo manus attactu mundavit. Hinc etiam est quod admirantes facta ejus, cives ipsius dicebant, Unde huic sapientia et virtutes ? Sapientia quippe ad labia, virtutes referuntur ad manus. Bene autem manus illius tornatiles esse perhibet, ut et facilem ei potentiam et inenarrabilem agendi scientiam inesse designet. Constat enim quia tornatura caeteris est promptior atque inenarrabilior artibus Nam qui in ascia, vel scalpello, vel
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere precipit. Lilia prr¬
bebat in labiis. eũ audito¬
res suos. paupes sp̃u. mites.
lugentes. esurientes & sitien¬
tes iusticiã. misericordes. min¬
dicordes. & pacificos ẽẽ doce¬
bat. hisq singłis mercedem
ꝑpetuȩ beatitudinis repro¬
mittebat. Addidit liliis et
myrrã: cũ continuo subiun
trifariꝰ est: quasi unã ac ñ
discretã eiusdẽ sc̃e tͥnitatis
głam figurans. Candor uero
exterior: assumptȩ humani¬
tatis munditiã competent̃
& scĩmoniã ddesignat. Sed ꝙ
eadẽ labia myrrã distilla¬
bant pͥmam. cũ se diuinita¬
te semꝑ impassibilẽ in hoĩe
quẽ assumpserat. uincła. uer¬
bera. sputa. obpbria. mortẽ
passurũ ẽẽ p̃dicebat. Labia
gͦ illiꝰ lilioꝵ & speciẽ imitant᷑
e odorẽ: cũ dicit. filiꝰ hõis
uenturꝰ ẽ in gła patris sin

Expanded text:
sustinere praecipit. Lilia prasustinere praecipit. Lilia praelerebat in labiis, cum auditores suos, pauperes spiritu, mites, lugentes, esurientes et sitientes justitiam, misericordes, mundicordes, et pacificos esse docebat. Hisque singulis mercedem perpetuae beatitudinis repromittebat; addidit liliis et myrrham, cum continuo subjunxtrifarius est, quasi unam ac non discretam ejusdem sanctae Trinitatis gloriam figurat. Candor vero exterior assumptae humanitatis munditiam competenter et sanctimoniam designat. Sed et eadem labia myrrham distillabant primam, cum se divinitate semper impassibilem in homine, quem assumpserat, vincula, verbera, sputa, opprobria, mortem esse passurum praedicebat. Labia ergo illius, liliorum et speciem imitantur et odorem, cum dicit: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui
Abbreviated transcription (Latin):
dis infideliũ. qđ resuscita¬
turꝰ lazarũ gaudebat ꝓpt̃
discipulos ut crederent. qͦd
flentes sorores siue amicos eiꝰ
intuens. fleuit & turbauit
sem& ipsum. qͦd ĩminente
passione cepit contristari
& mestꝰ ẽẽ. qͦd nullũ risui
uł suꝑuacuis u̾bis tempus
indulgebat. qͦd ñ secundũ
uisionẽ ocłoꝵ iudicabat.
neq sedm auditũ aurium
arguebat. qͦd ficut ouis acd
occisionẽ ductꝰ est. & quasi
agnꝰ coram tondente sic ñ
aperuit ossuũ. Iabia au
illiꝰ lilia distillantia myrrã
pͥmã. Lilia. quia claritatẽ
celestis regni ꝓmit tunt: di¬
stillantia myrrã pͥmã. quia
ꝑ contemptũ uoluptatum
p̃sentiũ ad hanc ꝑuenien¬
dũ eẽ p̾̃dicant. Exinde inqͥt
cepit it̃c predicare & dicere.
Denitentiã agite: appꝑinqͣuit
enĩ regnũ cęloꝵ. Item labia
illiꝰ lilia: qr candore nos scĩ¬
tatis renitescere iubet. Distil¬
lantia myrrã pͥmã. qͥa ꝓꝑt
hanc conseruandã quicqͥd
aduisi occurrerit. fortit̃ nos

Expanded text:
dis infidelium, quod resuscitaturus Lazarum gaudebat propter discipulos ut crederent, quod flentes sorores sive amicos ejus intuens flevit et turbavit semetipsum, quod imminente passione coepit contristari et moestus esse, quod nullum risui vel supervacuis verbis tempus indulgebat, quod non secundum visionem oculorum judicabat, neque auditum aurium arguebat, quod sicut ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente, sic non aperuit os suum . Labia autem illius, lilia distillantia myrrham primam: lilia, quia claritatem coelestis regni promittunt; distillantia myrrham primam, quia per contemptum voluptatum praesentium ad hanc perveniendum esse praedicant. Exinde, inquit, coepit Jesus praedicare et dicere, Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Item labia illius, lilia, quia candore nos sanctitatis renitescere jubet; distillantia myrrham primam, quia propter hanc conservandam, quidquid adversi occurrerit, fortiter nos
Abbreviated transcription (Latin):
quia aliud̃ conuenit locutio¬
nib senũͥ aliud locutionib
uiuenũ. Scdm scientiã: quia
aliud conuenit locutionibus
sapientiũ. aliud locutionib
simpliciũ. Scd̾m officiũ: qr
aluid conuenit locutionib
eoꝵ qui negotia exteriora
tractant aliud locutionib
eoꝵ qui secretioris uitȩ quieti
& studio contemplationis in¬
uigilant. Scdm conditionẽ:
nib eoꝵ qui sunt p̾latiͥ aliud
locutionib eoꝵ qui sunt sub¬
diti. Senes loqui debent de
discretione bene consulendi:
iuuenes de instantia bene¬
faciendi. Sapientes de my¬
steriis scripturarũ: simplices
de exemplis bonoꝵ operum.
Hi qui exteriora tractant ne¬
gotia de sollertia acquirendi:
hi qui quietã uitã ducunt
de disciplina uiuendi. Prelati
de ꝓuisione rerũ: subiecti
de obedientia preceptoꝵ.
E unꝰquisq qui loquit᷑ scđm
qualitatẽ ꝑsone suȩ: qualita¬
tem materiȩ inquirat con¬
dicat. etiã cui dicat diligen¬
ter attendat: quia sicut ait
quidã sapiens. qui narrat

Expanded text:
d convenit locutionibus senum, aliud locutionibus juvenum. Secundum scientiam, quia aliud convenit locutionibus sapientium, aliud locutionibus simplicium. Secundum officium, quia aliud convenit locutionibus eorum qui negotia exteriora tractant, aliud locutionibus eorum qui secretioris vitae quieti et studio contemplationis invigilant. Secundum conditionem nibus eorum qui sunt praelati, aliud locutionibus eorum qui sunt subditi. Senes loqui debent de discretione bene consulendi. Juvenes de instantia benefaciendi. Sapientes de mysteriis Scripturarum. Simplices de exemplis bonorum operum. Ii qui exteriora tractant negotia, de solertia acquirendi, ii qui quietam vitam ducunt, de disciplina vivendi. Praelati de provisione rerum, subjecti de obedientia praeceptorum. Et unusquisque qui loquitur secundum qualitatem personae suae, qualitatem materiae inquirat condicat, etiam cui dicat diligenter attendat. Quia sicut ait quidam sapiens: Qui narrat
Abbreviated transcription (Latin):
Quid̃ aũ dicendũ sit hac
ꝑrimũ gen̾ali distinctione
biscernit᷑: ut uidelicet nũq̃
in sermonib disciplinatis
ociosa adhibeant᷑. Ociosa aũ
sunt omnia: quȩ sunt aut
nociua aut inhonesta aut
inutilia. Inutilia autẽ sunt:
tib ꝓsunt. Inhonesta sunt:
que uel illiꝰ qui loquit᷑. uł illiꝰ
ciui loquit᷑ uel illus de quo
loquit᷑ dignitati ñ ꝯueniunt.
Nociua sunt: quȩ suis suasioni¬
b auditoꝵ animos siue ad er¬
rorẽ siue ad pͣuitatẽ indicunt.
Hec autẽ tria. idest nociua. in¬
discerni possunt. idest scđm
qualitatẽ rerũ de quib locu¬
tio fit: & scłm qualitatẽ ꝑso¬
narũ ꝑ quas uel ad quas uł

Expanded text:
dum sit, hoc primum generali distinctione discernitur, ut videlicet nunquam in sermonibus disciplinatis otiosa adhibeantur. Otiosa autem sunt omnia, quae sunt aut nociva, aut inhonesta, aut inutilia. Inutilia autem sunt, tibus prosunt. Inhonesta sunt, quae vel illius qui loquitur, vel illius cui loquitur, vel illius de quo loquitur dignitati non conveniunt. Nociva sunt quae suis suasionibus animos auditorum sive ad errorem sive ad pravitatem inducunt. Haec autem tria, id est nociva, indiscerni possunt, id est secundum qualitatem rerum de quibus locutio sit, et secundum qualitatem personarum per quas, ve
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣndo lasciuiã. aliquando
impatientiã designat. Inqui¬
etus gestus lasciuo & procaci
concordat: sicut ꝑ salomonẽ
dđr. De fenestra domus meȩ ꝑ
cancellos ꝓspexi: & uideo par¬
uulos. Considero uecordem
iuuienẽ qui transit ꝑ plateas
iuxta angulũ & propt̾ uiam
domus alienȩ gradit᷑ in obscu¬
ro aduesꝑascente in noctis te¬
nebris & caligine. Et ecce
mulier occurrit illi ornatu
meretricio p̃parata ad capien¬
das animas: garrula & uaga
quietis impatiens. nec ualens
in domo consistere pedib suis:
nunc foris. nc in plateis. nunc
iuxta angulos insidians: app̃¬
hensũ ꝙ deosculat᷑ uiuenem.
& ꝓcaci uultu blandit᷑. Sta

Expanded text:
aliquando lasciviam, aliquando aliquando lasciviam, aliquando impatientiam designat. Inquietus gestus lascivo et procaci concordat, sicut per Salomonem dicitur: De fenestra domus meae per cancellos prospexi, et video parvulos, considero vecordem juvenem, qui transit per plateas juxta angulum, et prope viam domus alienae graditur in obscuro, advesperante die, in noctis tenebris et caligine. Et ecce mulier occurrit illi ornatu meretricio, praeparata ad capiendas animas, garrula et vaga, quietis impatiens, nec valens in domo consistere pedibus suis; nunc foris, nunc in plateis, nunc juxta angulos insidians, apprehensumque deosculatur juvenem, et procaci vultu blan
Abbreviated transcription (Latin):
priusꝗͣ foris obsistentẽ inueni¬
at. Qe quo p̾cipitandus sit
patet si occasionẽ furoris in¬
uenerit: quẽ nullo turbante
exteriꝰ. sua intus leuitas et
impatientia ad furorẽ preci¬
pitẽ reddit. Ynde bene postꝗͣ
inconstantie & leuitatis sig¬
na enumerat dicens. annuit
nouissime indiciũ furoris ex¬
pressit dicens. omni tempore
iurgia seminat: quia sicut
dictũ ẽ. primũ ꝑ leuitatis ui¬
ciũ & inquietudinẽ pax int̾¬
nȩ tranquillitatis dissoluit᷑:
ac sic deinde agitata mens
in furoris foueã precipitatur.
Quãuis idem ipsũ quod dixit
gradit᷑ ore ꝑuerso. annuit
ocłis. terit pede. digito loqui¬
tur: tam furoris ꝗͣ inquietu¬
dinis signũ sit. S tam̃ hic
ẽẽ solet ordo ꝑditionis: ut
primũ homo ꝑ inqͥetudinẽ
constantiã grauitatis deserat.
ac sic tandẽ usq ad imꝑati¬
entiã furoris erumpat. Ha¬
bet etiã hic gestus. id citatꝰ
siue inquietus cũ molli & pro¬
caci affinitatẽ: quia leuitas

Expanded text:
priusquam foris obsistentem inveniat. Et quo praecipitandus sit patet, si occasionem furoris invenerit, quem nullo turbante exterius sua intus levitas et impatientia ad furorem praecipitem rapit. Unde bene postquam inconstantiae et levitatis signa enumeravit, dicens: Annuit , novissime indicium furoris expressit, dicens: Omni tempore jurgia seminat. Quia, sicut dictum est, primum per levitatis vitium et inquietudinem pax internae tranquillitatis dissolvitur, ac sic deinde agitata mens in foveam furoris praecipitatur. Quamvis enim id ipsum quod dixit, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, tam furoris quam inquietudinis signum sit, tamen hic esse solet ordo perditionis, ut primum homo per inquietudinem, constantiam gravitatis deserat, ac sic tandem usque ad impatientiam furoris erumpat. Habet etiam hic gestus, id est citatus sive inquietus, cum molli ac procaci affinitatem, quia levitas
Abbreviated transcription (Latin):
b stimulis urgeri oportet:
ut qͦd sponte facere nolunt.
faciant uł inuiti. Scio enĩ
ꝗͣ difficile sit cor malicia in¬
uuratũ ad formã disciplinȩ
& speciẽ honestatis incurua¬
re: s necesse ẽ ut dura ma¬
teria cũ facile ad formã ñ
flectitur: ei & acrioris flãme
incendiũ. & mallei gͣuioris

Expanded text:
bus stimulis urgeri oportet, bus stimulis urgeri oportet, ut quod sponte facere nolunt, faciant vel inviti. Scio enim quam difficile sit, cor malitia induratum ad formam disciplinae et speciem honestatis incurvare, sed necesse est ut dura materia cum facile ad formam non flectitur, ei et acrioris flammae incendium et mallei gravioris
Abbreviated transcription (Latin):
tione labioꝵͥ sine iactatione
capitis: sine elatione suꝑci-¬
lioꝵ: incedere sine modula¬
tione gressuũͥ sine uentila¬
latione scapularũ: sedere
sine diuaricatione cruriũ
sine alterutra suꝑiectione
pedũ: sine extensione uel
agitatione tibiarũ: sine
alterna accubi
laterũ: lacere
sine
disiectione mẽ¬
broꝵ.
Qut tandẽ de he
hac
parte finẽ loquendi faci¬
amus: gestus hõis in omĩn
actu esse debet gratiosus
sine mollicie: quietus sine
dissolutioneꝰ grauis sine
tarditate: alacer sine inqui¬
etudine: maturus sine ꝓter¬
uia. & sine turbulentia seue¬
rus. Mollẽ gestũ temperat
turbidus. & turbidũ mollis:
dissolutũ ꝓcax. ꝓcacẽ dissolu¬
tus: citatus tardũ & tardus
citatũ : quia int̾ uicia contra¬
ria medius limes uirtus est.
Hec de gestu ad p̃sentẽ doctri¬
nã dicta sufficiant. Siqui uͦ
tam duri cordis fuerint ut
his admonitionib informari
nequeant: illos quidẽ acriori¬

Expanded text:
sione labiorum, sine jactatione sione labiorum, sine jactatione capitis, sine elevatione superciliorum; incedere sine modulatione gressuum, sine geslatione scapularum; sedere sine divaricatione crurum, sine alterutra superjectione pedum, sine extensione vel agitatione tibiarum, sine alterna accubitatione laterum, jacere sine disjectione membrorum. Et ut tandem de hac parte finem loquendi faciamus, gestus hominis in omni actu esse debet gratiosus sine mollitie, quietus sine dissolutione, gravis sine tarditate, alacer sine inquietudine, maturus sine protervia, et sine turbulentia severus. Mollem gestum temperat turbidus, et turbidum mollis, dissolutum procax, procacem dissolutus, citatus tardum, et tardus citatum, quia inter vitia contraria medius limes virtus est. Haec de gestu ad praesentem doctrinam dicta sufficiant. Si qui vero tam duri cordis fuerint, ut his admonitionibus informari nequeant, illos quidem acriori
Abbreviated transcription (Latin):
tur dispositioni contradicit.
Prima gͥ est custodia disciplinȩ
in gestu. ut unũqͦdq mẽbrũ
in eo ad qͦd creatũ est officio
se contineat. neq alteriꝰ m̃nbri
ministeriũ sua admixtione
confundat. idest ut oculi
uideant. aures audiant. na¬
res
olfaciant. os loqua¬
tur.
manus oꝑent᷑. pe¬
des
ambulent. qua¬
tinus
neq transmutent᷑
officia membroꝵ neq mor¬
dinate ꝑmisceant᷑. Scd̃a est
custodia discipline in gestu.
ut unũ quodq membrũ id̃
qͥd facit eo modo atq men¬
sura faciat qͦ faciendũ est:
id÷ nec plus nec minꝰ. nec
alit̾ ꝗͣ oportet faciat. quati¬
nus in actu suo sic & diri¬
gat᷑ & moueat᷑. ut in nulla
unꝗͣ parte tẽꝑantiȩ lumnitẽ
aut formã honestatis exce-¬
dat: hoc est. ut in paucis ex¬
emplificemꝰ. ridere sine aper¬
tione dentiũ: uidere sine
defixione ocłoꝵ. loqui sine
extensione manuũ & inten¬
tatione digitoꝵͥ sine contor¬

Expanded text:
tur, dispositioni contradicit. tur, dispositioni contradicit. Prima igitur est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum in eo ad quod creatum est officia se contineat, neque alterius membri ministerium sui admistione confundat. Id est, ut oculi videant, aures audiant, nares olfaciant, os loquatur, manus operentur, pedes ambulent, quatenus neque transmutentur officia membrorum neque inordinate permisceantur. Secunda est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum id quod facit, eo modo atque mensura faciat quo faciendum est, id est nec plus nec minus, nec aliter quam oportet, faciat. Quatenus in actu suo sic et dirigatur et moveatur, ut in nulla unquam parte temperantiae limitem aut formam honestatis excedat, hoc est ut id paucis exemplis probemus ridere sine apertione dentium. videre sine defixione oculorum, loqui sine extensione manuum et intentatione digitorum, sine contor
Abbreviated transcription (Latin):
agitur. int̾ior animi qualitaᷤ
intuentiũ ocłis patent᷑ indica¬
tur. E iccirco oportet ut ad
hanc ꝑturbationẽ sedandã
custodia disciplinȩ opponat᷑.
quȩ unumqͦdq membrũ ad
suũ officiũ restringat: quatiuꝰ
dũ alterũ membrũ operatur.
alterũ aut omnino quietum
maneat: aut si forte eiꝰ oꝑa
illi necessaria ee̾ cognoscitur.
suo motu ad cooꝑandũ illi
decent̃ & ordinate moueat᷑:
ita ut nichil confuse. nichil
p̃posterũ in membris corporis
agatur: s ut sciat unũ qͦdq
in quo alteri debeat succur¬
rere: & in quo dũ aliud moue¬
tur debeat quietũ se custodire.
Est enĩ quasi quȩdã respublica
corpus humanũ: in qͦ singłis
membris sua officia distribu¬
ta sunt. Dum gͦ unũ mẽbrũ
alteriꝰ membri officiũ m ordi¬
nate sibi uendicat: qͥd aliud
ꝗͣ concordia uniu̾sitatis per¬
turbat  Dum ꝙ: aliud suo
motu alteriꝰ motũ impedit:
certe illi quã natura modera¬

Expanded text:
agitur, interior animi qualitas agitur, interior animi qualitas intuentium oculis patenter indicatur. Et idcirco oportet ut ad hanc perturbationem sedandam custodia disciplinae opponatur, quae unumquodque membrum ad suum officium restringat, quatenus dum alterum membrum operatur, alterum aut omnino quietum maneat, aut si forte ejus opera illi necessaria esse cognoscitur, suo motu ad cooperandum illi decenter et ordinate moveatur. Ita ut nihil confuse, nihil praeposterum in membris corporis agatur, sed ut sciat utrumquodque in quo alteri debeat succurrere, et in quo dum aliud movetur, se debeat quietum custodire. Est enim quasi quaedam respublica corpus humanum, in quo singulis membris sua officia distributa sunt. Dum ergo unum membrum alterius membri officium inordinate sibi vindicat, quid aliud quam concordiam universitatis perturbat? Cumque aliud suo motu alterius motum impedit, certe illi quam natura modera
Abbreviated transcription (Latin):
plinatis q quantũ in his eru¬
bescere debeant. meliꝰ silendo
ostendimꝰ. Scire tam̃ dẽbent
unũ esse uiciũ qͦd priꝰ intrinse¬
cus statũ mentis dissipat: ac
postmodũ extrinsecus in mem¬
bris ordinẽ actionis ꝑturbat:
sicut iam sepiꝰ memorato salo¬
monis testimonio comꝓbatũ ẽ.
ubi in apostata homine priꝰ
quidẽ mentis au̾sio atq de¬
fluxio p̃cessisse dicit᷑. ac post¬
modũ confusio atq ꝑturba¬
tio actionis subsecuta memo¬
ratur. In eo enĩ quod dr. homo
apostata uir inutilis. notatur
defluxio mentis: in eo aut̃ qͦd
dicit᷑. gradit᷑ ore ꝑuerso. terit
pede. annuit ocłis. digito loqͥt᷑.
demonstrat᷑ confusio actionis.
Hinc etiã est illud qͥd dicitur in
libro eccłiastico. ex uisu cogno¬
scitur uir. & ab occursu faciei
cognoscit᷑ sensatus. amictus
corporis & risus dentium et
ingressus hominis enuntiant
de illo: quia uidelicet per id
qͥd foris suie male suie bene

Expanded text:
plinatis quantum ipsi in his eruplinatis quantum ipsi in his erubescere debeant, melius silendo ostendemus. Scire tamen debent unum esse vitium quod prius intrinsecus statum mentis dissipat, ac postmodum extrinsecus in membris ordinem actionis perturbat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobatum est, ubi in apostata homine prius quidem mentis aversio atque defluxio praecessisse dicitur, ac postmodum confusio atque perturbatio actionis subsecuta memoratur. In eo enim quod dicitur: Homo apostata vir inutilis , notatur defluxio mentis, in eo autem quod dicitur, graditur ore perverso, terit pede, annuit oculus, digito loquitur , demonstratur confusio actionis. Hinc etiam est illud quod dicitur in libro Ecclesiastici Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Amictus corporis et risus dentium et ingressus hominis enuntiant de illo . Quia videlicet per illud, quod foris sive bene sive male
Abbreviated transcription (Latin):
& modificanda in gestu suo.
ita ut nec ꝓterue exasperet᷑
nec molliter dissoluat᷑: s semꝑ
habeat & rigidã dulcedinẽ.
& dulcẽ rigorẽ. Alii nauigant
brachiis incedentes: & duplici
quodã monstro uno & eodẽ
tempore pedib deorsum in
terra ambulant: & lacertis
sursũ in aere uolant. Qa ẽ
queso monstrũ hoc. qͦd simul
in se fingit & hõis incessũ. &
nauis remigiũ & auis uola¬
tum. Libet in hoc poeticȩ illꝰ
subsannationis eloquio ꝓcla¬
mare. Humano capiti ceruicẽ
pictor equinã lungere si uelit.
& uarias induc̾e plumas: un¬
diq collatis membris ut tur¬
piter atrũ desinat in piscem.
mulier formosa suꝑne. Certe
tale michi uidetur hoc porten
gunt᷑ species: ut nec pes nec
caput uni reddatur formȩ.
S ne forte satirã potius quam
doctrinã edere uideam᷑ͥ cum
pluruma adhuc enumeranda
suꝑsint. modestiȩ hic quoq
obliuisci ñ debemꝰ: etiam sic
fortassis negligentib indisci¬

Expanded text:
et mortificanda in gestu suo, et mortificanda in gestu suo, ita ut nec proterve exasperetur, nec molliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et lacertis sursum in aere volant. Quod est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc, poeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si velit, et varias inducere plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa superne. . Certe tale mihi videtur hoc portentgentur species, ut nec pes nec caput uni Reddatur formae. . Sed ne forte satiram potius quam doctrinam edere videamur cum plurima adhuc enumeranda supersint modestiae hic quoque oblivisci non debemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indisci
Abbreviated transcription (Latin):
extendunt. suꝑcilia erigunt:
& ocłos in orbem rotantes aut
ꝓfunda quadã consid̾atione
defigentes. cuiꝰdã intrinsecus
magnificentiȩ conatꝰ ostendt.
Alii caput lactant. comã excu¬
tiunt uestim̃ta adaptando
cõponunt: & lat̾a cubitando
pedes ꝙ extendendo. ridiculã
satis ostentationis formã fin¬
gunt. Alii quasi ambȩ aureᷤ
ad audiendũ factȩ non sint:
alterã tm̃ collo detorto uoci
uenienti opponunt. Alii ty¬
pum nescio quẽ figurantes.
ocłm inter uidendũ alium
claudunt. alium aperiunt:
alii maiori ridiculo cũ me¬
dietate oris locunt᷑. Sunt
p̃terea mille laruȩ. mille sub¬
sannationes. & corrugationeᷤ
nariũ. mille ualgia & contor¬
tiones labioꝵ: quȩ pulchritu¬
dinẽ faciei & decorẽ discipli¬
nȩ deformant. Est enim fa¬
cies disciplinȩ speculum cui
tanto maior custodia adhi¬
benda est: qͣnto minꝰ siquid
in ea peccatũ fuerit. celari
potest. Temꝑanda ẽ gͥ facies

Expanded text:
extendunt, supercilia erigunt, extendunt, supercilia erigunt, et oculos in orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam intrinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram tantum collo detorto voci venienti opponunt. Alii typum nescio quem figurantes, oculorum inter videndum alterum claudunt, alterum aperiunt. Alii majori ridiculo dimidiato ore loquuntur. Sunt praeterea mille larvae, mille subsannationes et corrugationes narium, mille valgia et contortiones labiorum, quae pulchritudinem faciei et decorem disciplinae deformant. Est enim facies, disciplinae, speculum, cui tanto major custodia adhibenda est, quanto minus si quid in ea peccatum fuerit, celari potest. Temperanda est igitur facies
Abbreviated transcription (Latin):
silere. Primũ gͦ diligenter ob¬
seruandũ ẽ. ut singła mẽbra
suũ teneant officiũ. neq usur¬
pent alienũ: deinde ut unũ¬
quodq suũ opus tam decenter
ac modeste impleatͥ quatutꝰ
ꝑ indisciplinã ocłos aspicien¬
tium ñ offendat. Nlam in
quolibet hoꝵ peccet᷑. dignũ
membra adinuicẽ actus suos
confundant: siue id qͦd iuste
agere debent. recte ñ expleañ.
Discretio actionũ in membris
conseruanda ẽ: ut scilicet id
agat unũquodq membrũ
ad qͦd factum ẽ: ut neq loqͣt᷑
manus neq os audiat. neq
ocłs lingue officiũ assumat.
Sunt enĩ quidã qui nͥ buccis
patentib auscultare nesciunt:
& quasi ꝑ os sensus ad cor in¬
fluere debeat. palatũ ad u̾ba
loquentis aꝑunt. Alii quod
adhuc peius ẽ. in agendo uel
audiendo quasi canes sitien¬
tes linguã ꝓtendunt: & ad
singłas actiones uelut molã
labia contorq̃ndo circundu¬
cunt. Alii loquentes digitũ

Expanded text:
silere. Primum ergo diligenter obsilere. Primum ergo diligenter observandum est, ut singula membra suum teneant officium, neque usurpent alienum, deinde ut unumquodque suum opus tam decenter ac modeste impleat, quatenus per indisciplinam aspicientium oculos non offendat. Nam in quolibet horum peccetur, dignum membra inter se actus suos confundant, sive id quod juste agere debent, recte non expleant. Discretio actionum in membris conservanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Sunt enim quidam qui nisi buccis patentibus auscultare nesciunt, et quasi per os sensus ad cor influere debeat, palatum ad verba loquentis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel audiendo quasi canes sitientes linguam protendunt, et ad singulas actiones velut molam labia torquendo circumducunt. Alii loquentes digitum
Abbreviated transcription (Latin):
cur eiꝰ: uelut si auis festinet
ad laqueũ: & nescit quia de
ꝑicło animȩ illiꝰ agit᷑. Uie in¬
feri domus eiꝰ: penetrantes
inferiora mortis. Nemo ergo
deinceps putet parũ delinqͥre
eos qui contra disciplinã ad
turpes motus & mordinatas
gesticulationes mẽbra sua in¬
flectunt: quia nunqͣ scriptura
tam seuere istos exteriores cor¬
poris motꝰ in nobis rep̃henderet:
nisi omnis ext̾ioris hominis in¬
bonesta figuratio & motio in¬
decens ab int̾iori mentis corru¬
ptione manaret. Fxopt̾ea mul¬
tũ ualet disciplina ad cober¬
cendos prauos motus animi:
quatinꝰ mala desideria dũ ꝑ
custodiã disciplinȩ stringunt᷑.
ne foras effluant: tandẽ aliq̃n
etiã interiꝰ surg̾e ac moueri
omnino dissuescant. Quia gͥ
uicia gesticulationum descͥp¬
simꝰ: ordo exigit ut nc̃ quis sit
in omni gestu modus discipli¬
nȩ diffiniamꝰ. Quod & si for¬
tasse ꝑsingła facere ñ possumꝰ:
magis tam̃ expedit aliqͥd inde
ad eruditionẽ dicere. ꝙͣ omnino

Expanded text:
t ad laqueum, et nescit quia de periculo animae illius agitur; viae inferi domus ejus, penetrantes interiora mortis . Nemo ergo deinceps putet parum relinquere eos qui contra disciplinam ad turpes motus, et inordina as gesticulationes membra sua inflectunt, quia nunquam Scriptura tam severe istos exteriores corporis motus in nobis reprehenderet, nisi omnis exterioris hominis inhonesta figuratio et motio indecens, ab interiori mentis corruptione manaret. Propterea multum valet disciplina ad coercendos pravos motus animi, quatenus mala desideria dum per custodiam disciplinae stringuntur ne foras effluant, tandem aliquando etiam interius surgere ac moveri omnino desuescant. Quia igitur vitia gesticulationum descripsimus, ordo exigit, ut nunc quis sit in omni gestu modus disciplinae, definiamus, quod etsi fortasse per singula facere non possumus, magis tamen expedit aliquid inde ad eruditionem dicere, quam omnino
Abbreviated transcription (Latin):
extranea:. id est ea quam te
in die desponsionis tuȩ hr̃e
docui: qua te pollicita es mͥ
tuũ seruare pudorẽ. Item.
Ostende mͥ faciẽ tuã: sonet uox
tua in aurib meis. Michi. ñ
aliis faciem tuã ostendere:¬
meis in aurib non aliorũ.
uocẽ dare mem̃to: id÷ mee
gr̃a dilectionis. ñ alia qͣlibet.
& bona oꝑa facere. & uerba
dicere sc̃a eurato. Quicũq
bona sua facta siue dicta
humanis fauorib ĩpendit.
hic suȩ uel faciei pulchritudi¬
nem uł dulcedinẽ uocis. exter¬
nis potiꝰ ꝗͣ conditori ostendit.
Sed & iuxta litt̾am. femine
quȩ ad deceptionẽ stultorũ
ipsã corꝑoris sui faciẽ exorna¬
re. sermonesq suos suꝑ oleũ
mollire satagunt: preuarica¬
trices huiꝰ dominicȩ p̃ceptio¬
nis existunt. Ideoq eximua¬
illa laude indignȩ ꝑmanent:
qua suã sponsam glorificans
dñs adiungit. Quia uox
tua dulcis: & facies tua deco¬
ra. Illius namq animȩ dñõ
dulcis ẽ uox: cui dulce ẽ uel

Expanded text:
extranea, id est ea quam te, extranea, id est ea quam te, in die disponsionis tuae, habere docui, quia te pollicita es mihi tuum servare pudorem.Item ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis. Mihi, non aliis, faciem tuam ostendere, in auribus meis, non aliis, vocem dare memento; id est meae gratia dilectionis non alia qualibet et bona opera facere et verba dicere sancta curato. Quicumque enim bona sua facta sive dicta humanis favoribus impendit, hic suae vel faciei pulchritudinem vel dulcedinem vocis externis potius quam conditori ostendit. Sed, et iuxta litteram, feminae quae ad deceptionem stultorum ipsam corporis sui faciem exornare sermonesque suos super oleum mollire satagunt, praevaricatrices huius dominicae praeceptionis existunt, ideoque eximia laude illa indignae permanent qua suam sponsam glorificans dominus adiungit: Quia vox tua dulcis et facies tua decora. Illius namque animae domino dulcis est vox cui dulce est vel
Abbreviated transcription (Latin):
foris in exemplũ declares.
Namq mͥ qui int̾iora cordis
ꝑspicio. tõ faciẽ tuã ostendi
estimo: eum actionem tuam
ñ habentẽ maculã aut rugã.
aut aliquid eiꝰmodi ad uti¬
litatẽ proximoꝵ cdemonstra¬
re considero. Quamdiu enĩ
qͥs facit uni de minorib his :
michi facit. Sonet uox tua
in aurib meis: uox uidelicos
laudis siue p̃dicationis: id:
ea quȩ uelme in psalmis &
hymnis & canticis sp̃ualib
latidet: uel ad laudẽ meã
ꝓximoꝵ ora mentesq prechi¬
cando excitet. Ostendit gͦ
faciẽ sponsa dño. in his que
in conspectu eiꝰ recta operat᷑:
ostendit ei sonũ uocis in eis
que corã eo salubrit᷑ dicit.
Item considerandũ intentius
qͦd ait: ostende mͥ faciẽ tuã.
Tuã inquit. ñ alienã: id est
scãm & immaculatã. Talẽ
enĩ eã feci mundans lauacro
aquȩ in u̾boͥ talem sp̃s scĩ
unctione ꝑfeci: signans suꝑ
te lum̃ uultus mei. Sonet
uox tua in aurib meis. non

Expanded text:
foris in exemplum declares. foris in exemplum declares. Namque mihi, qui interiora cordis perspicio, tunc faciem tuam ostendi existimo, cum actionem tuam non habentem maculam, aut rugam, aut aliquid hujusmodi, ad utilitatem proximorum demonstrare considero. Quandiu enim quis facit uni de minoribus his, mihi facit. Sonet vox tua in auribus meis, vox videlicet laudis, sive praedicationis, id est, ea quae vel me in psalmis et hymnis et canticis spiritualibus laudet, vel ad laudem meam, proximorum ora mentesque praedicando excitet. Ostendit ergo faciem sponsa domino in his quae in cospectu eius recta operatur; ostendit ei sonum vocis in eis quae coram eo salubriter dicit. Item considerandum intentius quod ait: Ostende mihi faciem tuam. Tuam inquit, non alienam, id est sanctam et immaculatam talem namque eam feci mundans lavacro aquae in verbo, talem spiritus sancti unctione perfeci signans super te lumen vultus mei. Sonet vox tua in auribus meis, non
Abbreviated transcription (Latin):
ri: postꝗͣ preco salutis mun¬
do iam late insonuit: postqͣ
ipse mundꝰ ad agnitionem
ueritatis conu̾sus. ac suauis¬
sima noue uite per gentes
fama aspersa ẽ: obsecro o ami¬
um multũ caterua mͥ dilecta.
eui amicitiȩ meȩ dona con¬
tuli: quã mͥ sponsȩ uice con-¬
rungere dignatus sũ: eui ꝑ
infusionẽ mei sp̃s columbinȩ
mentis simplicitatẽ contͥbui:
ꝓ euiꝰ sanitate ac uita ipse
uulnera mortẽq suscepi.ͥ eui
contͣ hostes inuisibiles supnȩ
ꝓtectionis suffragia largitus
sum: obsecro inquã quȩ tali¬
um es compos effecta donoꝵ.
ne merti otio lenteseere ue-¬
lis: s ad industriam potuis
studiũq debiti certaminis
ꝓ eterna quiete festines ao¬
Que in abdito secrete qͥetis
quasi columba in foraminib
petrȩ suȩ. in cauerna macẽ¬
piȩ delitescere cupis. ꝑrecbr
ut in publicũ actionis proce¬
das. ostencdas q ex operibus
fidem tuã: & quid intꝰ pul¬
chritudinis habeas. aliis etiã

Expanded text:
ri, postquam praeco salutis munri, postquam praeco salutis mundo jam late insonuit, postquam ipse mundus ad agnitionem veritatis conversus, ac suavissima novae vitae per gentes fama aspersa est, obsecro,um multum caterva mihi dilecta, cui amicitiae meae dona contuli, quam mihi sponsae vice conjungere dignatus sum, cui per infusionem mei Spiritus, columbinae mentis simplicitatem contribui, pro cujus sanitate ac vita ipse vulnera, mortem suscepi, cui contra hostes invisibiles supernae protectionis suffragia largitus sum; obsecro, inquam, quae talium es compos effecta donorum, ne inerti otio lentescere velis, sed ad industriam potius, studiumque debiti certaminis pro aeterna quiete festines acQuae in abdito secretae quietis, quasi columba in foraminibus petrae, sive in caverna maceriae, delitescere cupis, precor ut in publicum actionis procedas, ostendasque ex operibus fidem tuam, et quid intus pulchritudinis habeas, aliis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eripiet eos. E apłs de angłis
loquens. Nonne omnes sunt
administratorii sp̃s in mini¬
steriũ missi: ꝓpter eos qͥ here¬
ditatẽ capiunt salutis: In
hac gͦ maceria refugiũ sibi
sponsa & amica xp̃i. quasi
columba cauernã inuenit:
dum scã eccłia ꝑ auxilium
se angelicũ. a diaboli fraudi¬
bus defensandam ẽẽ didicit.
Fortat᷑ itaq dñs eamdẽ ȩccłiamꝵ:
deuotã. ad exercitium pii ac
fructiferi laboris. ae dicit.
Surge. ꝓpera amica mea. for¬
mosa mea. & ueni. iam enĩ
hyems transiit: & cȩt̾a usq
dũ ait. surge amica mea.
sponsa mea & ueni. colũba
mea in foraminib ꝓetrȩ. in
cauerna maceriȩ. Ne si aꝑte
dicat. Postꝗͣ tempestas uite
gentilis suꝑna pietate remo¬
ta ẽ. postqͣ flores salutifere
conu̾sationis lã emersere in
terra: postꝗͣ in modũ putan¬
di ceperunt instantib uincȩ
cȩlestis agricolis iniusti a
iustis. a uirtutib uicia di¬
scretionis doctȩ falce separa¬

Expanded text:
eripiet eos . Et Apostolus de angelis eripiet eos . Et Apostolus de angelis loquens, Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis ? In hac ergo maceria refugium sibi sponsa et amica Christi, quasi columba cavernam invenit, dum sancta Ecclesia per auxilium se angelicum a diaboli fraudibus defendendam esse didicit. Hortatur itaque Dominus eamdem Ecclesiam, devotam, ad ac dicit, Surge, propera, amica mea, formosa mea, et veni. Jam enim hiems transiit, et caetera, usque dum ait, Surge, amica mea, sponsa mea, et veni; columba mea in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ac si aperte dicat, Postquam tempestas vitae gentilis superna pietate remota est, postquam flores salutiferae conversationis jam emersere in terra, postquam in modum putandi coeperunt instantibus vineae coelestis agricolis, injusti a justis, a virtutibus vitia, discretionis doctae falce separa
Abbreviated transcription (Latin):
In qͥb ꝓfecto foraminib colũba
residet ac nidificat: cũ uel ami-¬
ma quȩq mitis uł eccłia om̃is
in passione dñica spem suȩ
salutis unicam ponit: eũ in
sacram̃to mortis eiꝰ & sese ab
insidiis hostis antiqui. quasi
a raptu accipitris tutari con¬
fidit: & in eodẽ ei sobolẽ sp̃ua¬
lium siue filioꝵ seu uirtutũ
ꝓcreare satagit. Unde bene
ieremias sub specie moab. he¬
reticos ad unitatẽ eccłiasticȩ
fidei ꝓuocans. ait. Relinqͥte
ciuitates. & habitate in petͣ.
habitatores moab. Estote qͣsi
columba: nidificans in sũmo
ore foraminis. Maceria aũt
quȩ ad uinearũ munitionẽ
sol&e de lapidib componi.
unde in ysaie cantico dicit᷑
uinea facta est dilecto in cor-¬
nu. in loco uberi. & maceria
dñs eccłiam. uineã uidelic&e
suã circundat. ne ĩmundoꝵ
spirituũ tanẽ animantium
imꝓboꝵ possit irruptione
uastari. Hinc & enĩ psalmista.
Immit tit inqͥt angelus dñi
in cireuitu timentiũ eum: &

Expanded text:
In quibus profecto foraminibus columba residet ac nidificat, vel cum anima quaeque mitis, vel Ecclesia omnis, in passione Dominica spem suae salutis unicam ponit, cum in sacramento mortis ejus, et sese ab insidiis hostis antiqui, quasi a raptu accipitris tutari confidit, et in eodem ei sobolem spiritualem, sive filiorum sive virtutum, procreare satagit. Unde bene Jeremias sub specie Moab, haereticos ad unitatem ecclesiasticae fidei provocans ait, Relinquite civitates, et habitate in petra, habitatores Moab. Estote quasi columba nidificans in summo ore foraminis . Maceria autem, quae ad vinearum munitionem solet de lapidibus componi unde in Isaiae cantico dicitur, Vinea facta est dilecto in cornu in loco uberi, et maceria Dominus Ecclesiam, vineam videlicet suam, circumdat, ne immundorum spirituum tanquam animantium improborum possit irruptione vastari. Hinc etenim Psalmista, Immittet, inquit, Angelus Domini in circuitu timentium eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ est qͦd ipsa mor¬
tis unda quȩ cunctis occur¬
sura ẽ mortalib. prauos rapi¬
at in int̾itum:. piis iter ad
salutẽ reseret : Cetera qͦq
quȩ erga eundẽ equitatũ
dĩ id est israeliticã plebẽ
tẽpore egyptiȩ ꝑsecutionis
acta legimus. quo diligentiꝰ
explanant᷑ eo clariꝰ inueni¬
untur in sc̃e uniu̾salis ec¬
clesiȩ euiꝰ hec portio erat
p̃cessisse figuram. Eẜ q̃m
in hoc uersu docet᷑ quom
dñs eccłiam int̾ aduersa
ꝓtegat : restat ostendi qͣntũ
ipsa eccłia occursantibus
adusis. eiusdem dñi ac ꝓte¬
ctoris sui seruet amorem.
Subditur. Pulchrȩ st̾ genȩ
ris fertur hec ẽẽ natura.
ut si uigalis sui fuerit sola¬
cio deserta. nulli ulteriꝰ alt̾i
copulet᷑. Quod eccłiȩ casti¬
tati congruent̃ aptat᷑. Quȩ
&e si dñi sponsiq sui morte
uiduata ẽ: tanta tñ eiꝰ memo¬
ria quẽ resurrexisse a mortu

Expanded text:
manifestum est, quod ipsa mortis unda, quae cunctis occursura est mortalibus, rapiat pravos ad interitum, piis iter ad salutem reseret? Caetera quoque, quae erga eumdem equitatum Dei, id est, Israeliticam plebem tempore Aegyptiae persecutionis acta legimus, quo diligentius explanantur, eo clarius inveniuntur in sanctae universalis Ecclesiae, cujus haec portio erat, praecessisse figuram. Et quoniam in hoc versu docetur, quomodo Dominus Ecclesiam inter adversa protegat, restat ostendi quantum ipsa Ecclesia occursantibus adversis, ejusdem Domini ac protectoris sui servet amorem. Subditur: Pulchrae sunt genae ris fertur haec esse natura, ut si jugalis sui fuerit solatio desertanulli ulterius alteri copuletur. Quod Ecclesiae castitati congruenter aptatur, quae etsi Domini sponsi sui morte viduata est, tanta tamen ejus memoria, quem resurrex
Abbreviated transcription (Latin):
infimis ac leuib cõparari:
uel uino scilic&. qͦd gustꝰ
absumere. uel aromatib
quȩ consueuit aura disper¬
gere: cum & ipsi legali ob-¬
seruantiȩ. ꝑmodice sit lau¬
dis. si pocula dicatur uel
aromata queq carnis sen¬
sib apta transcendere.
auus distillans labia
tua sponsa. Fauus. mel in
cera est. Mel aũ in cera:
sp̃alis est diuinoꝵ eloqͥoꝵ
sensus in litt̾a. Qui recte
fauus distillans dr̃. Distil¬
lat quippe fauus. eũ plꝰ ht̃
mellis quã illȩ cerarũ thece

Expanded text:
infimis ac vilibus comparari, infimis ac vilibus comparari, vel vino scilicet, quod gustus absumere, vel aromatibus, quae consuevit aura dispergere, cum et ipsi legali observantiae permodicae sit laudis, si pocula dicatur, vel aromata quaeque carnis sensibus apta transcendere. Favus distillans, labia tua, sponsa. Favus, mel in cera est; mel autem in cera, spiritualis est divinorum eloquiorum sensus in littera, qui recte favus distillans dicitur: distillat quippe favus, cum plus habet mellis quam illae cerarum thec
Abbreviated transcription (Latin):
Odor unguentoꝵ eccłiȩ. sp̃ali¬
umi ẽ. fama charismatum:
de quib scriptũ ẽ. In omnẽ
terrã exiuit sonus eoꝵ: & eȩ¬
tera. Et cum maria magila¬
nardo ꝑfunderet. scriptũ ẽ:
& domꝰ imꝑleta ẽ ex odore
unguenti. Ubi figuratũ est
mystice qͦd deuotis ecclesiȩ
seruitiis quȩ erga redẽptorẽ
suũ exerceat: omiris esset
mundus implendus. Si aũ
uini noĩe recte obseruatio
legis expͥmit᷑. ut superius
euangelica auctoritate
ꝓbatum ẽ. quid obstat. arꝑ¬
matũ noĩe suauissimum
rumorẽ sc̃oꝵ temporis illiꝰ
indicari: Odor inquit un¬
guentoꝵ tuoꝵ suꝑ omnia
aromata: qm̃ absq ulla
dubietate latius multo
diffuse ꝑ orbem xp̃ianȩ fi¬
dei quam eoꝵ qui in priore
erant ꝑpło. iustoꝵ fama ex¬
creuit. Unde & hec. quia
publicũ mundo certamen
abrenuntiata deoꝵ cultu¬
ra indixit. publicam a
mundo ꝑsecutionẽ donec
uinceret sustinuit. Neq
enĩ decet sponsã xp̃i reb

Expanded text:
Odor unguentorum Ecclesiae spiritOdor unguentorum Ecclesiae spiritualium est fama charismatum; de quibus scriptum est: In omnem terram exivit sonus eorum, e. Et cum Maria Magdanardo perfunderet, scriptum est: Et domus impleta est ex odore unguenti ; ubi figuratum est mystice, quod devotis Ecclesiae servitiis, quae erga Redemptorem suum exerceat, omnis esset mundus implendus. Si autem vini nomine, recte observatio legalis exprimitur, ut superius evangelica auctoritate probatum est, quid obstat aromatum nomine suavissimum rumorem sanctorum temporis illius indicari? Odor ergo, inquit, unguentorum tuorum super omnia aromata, quoniam absque ulla dubietate latius multo diffusae per orbem Christianae fidei, quam eorum qui in priori erant populo, justorum fama excrevit. Unde et haec, quia publicum mundo certamen, abrenuntiata deorum cultura, induxit, publicam a mundo persecutionem, donec vinceret, sustinuit: neque enim decet sponsam Christi rebus
Abbreviated transcription (Latin):
quã sibi xp̃c sponsã eiꝰ conse¬
erare dignatus ẽ. Pulchrio¬
ra sunt gͦ ubera sponse uino:
qͥa pͥmordia fidei eugłicȩ
precellunt decretis legalib
etiã eis quȩ uirtutũ gustu
& suauitate ñ minima fra¬
glasse ꝓbantur. S notandũ
in his uerbis attentiꝰ. quod
supͣ. sponsa dilecti sui ubera.
hic contͣ. idem dilectꝰ sponsȩ
ac sororis suȩ ubera laudat:
& uino esse preferenda testa¬
tur. Non enĩ frustra hec re¬
ciprocatio saero in carmine
putanda ẽ esse inserta: sedd
altius cõmmñdet᷑. Ipse enim
magnũ est: ego autẽ dico
simili exemplo ubera. sponsi
e sponse quasi eadem ipsa.
laudant᷑: quia idẽ doctores
uidelic&. quia eam docent
xp̃i autẽ. quia ipso iubente
docent: quia illius p̃cepta
eã docent: qͥa ad illius con¬
sortium eam docendo ꝓuo¬
cant. Demiq apłs qui ait.
paulus seruus itĩu xp̃i: rur¬
sum ipse dixit. Nos autem
loco. Omnia enĩ ur̃a sunt:
siue paulus siue apollo. siue
cephas. Et odor unguentoꝵ¬

Expanded text:
quam sibi Christus sponsam ejus consecrare dignatus est. Pulchriora sunt ergo ubera sponsae vino, quia primordia fidei evangelicae praecellunt decretis legalibus, etiam eis quae virtutum gustu et suavitate non minima fragrasse probantur. Sed notandum in his verbis attentius quod supra sponsi dilecti sui ubera, hic contra idem dilectus sponsae ac sororis suae ubera laudat, ac vino esse praeferenda testatur: non enim frustra haec reciprocatio in sacro carmine putanda est esse inserta, sed altius commendetur. Ipse enim magnum est. Ego autem dico simili exemplo ubera sponsi et sponsae, quasi eadem ipsa laudantur, quia iidem doctores videlicet, quia eam docent; Christi autem, quia illo jubente docent, quia illius praecepta eam docent, quia illius consortium eam docendo provocant. Denique Apostolus, qui ait: Paulus, servus Jesu Christi . Rursum ipse dixit; Nos autem loco: Omnia enim vestra sunt, sive Paulus, sive Apollo, sive Cephas . Et odor unguento