comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Habuit inĩ serũ rpurrentissimos & fpiritales uiros. qui iximplotanti
uiri & inmonasterii ꝓbatunt &c tidiuersis laborib uitȩ ad humilitats
& caritatis gr̃am ꝓ sicerat : Int᷑ quos rtiã germanos ꝓprios habuit fuillanũ
teris mnonasterii & animarum dereliquit ciuã. alterũ uͦ uultanum¬
anachoritã diuturna monasteri ꝓbationi. adhin⁊mitalim uitam mul
iã annis ab todẽ rlrctũ derelictis om̃ib: curis & robus. nudus ad fratrem
ano & orationibus continuis diseruuntes : ansiũ intrgrũ ibi dĩ philoso¬
phantur: Tunc quib dã causis ingruentib apopło urlrege altioris
ugenu ad consiliũ uocatꝰ ĩmortiã cnpulsus desideratũ sibi htremi
dneliquit locum: Onĩa qui̧ animo ꝑiugili tractans ac turbatã pu
tam eẽ: gentilium incursioni ꝑspituns. nec ibi diuturnum monaste¬
pialim ordinr̃ ꝑpensans. adgallior. lit tora dimissis ordinate om̃ibus
nauigauit: Ibiq afranco rege. ludo uio uel patritio hirchi noldo hono¬

Expanded text:
nim secum reverentissimos et spiritalis verus, qui exemplum tanti viri et in monasterii probatione et in diversis laboribus vitae ad humilitatis et caritatis gratiam proficerunt. Inter quos etiam germanus proprius habuit: Fuilanum terii et animarum dereliquit curam; alterum vero Ultanum, diuturna monasterii probatione ad heremitalem vitam multis iam annis ab eodem electum. Derelictis omnibus curis et rebus, nano et orationibus continuis deservientibus, annum integrum ibidem phylosophantur. 9. Tunc, quibusdam causis ingravantibus, ad populo vel regi altiores ingeni ad consilium vocatus, immo etiam conpulsus, desideratum sibi herimi dereliquids locum. Omniaque animo pervigili tractans ac turbatam esse provintia gentilium incursione perspiciens nec ibi diuturnum monasterialem ordinem perpinsans, ad Galliarum litore, dimissis ordinate omnibus, navigavit, ibique a Francorum rege Chlodoveo vel patricio Ercanwaldo hono
Abbreviated transcription (Latin):
& possissiont trabonis om̃a nr̃a rimanus ius quem ignoramꝰ uel exqui
origint ctus ut Cuidicit hordr nolđ: Vulcisi mamta leut sinda
leut sinda: Qđ si furor tuus non assauerit : eris irt uo a de potistat
mita & drdelitus quas tibi tradidi : Lrut sinda rispondit. Utinã nũꝗ
ꝑ inussem addic̃ illũ nuptiarũ undo nõ repba uficta sum: herdiñ
ticit Rarissima leut sinda siscoes quanta nobis uentrunt bona adie
qua nobis tradidit suã familiaritatẽ : numꝗ talia purheres: Scito ard
adiunit: herchi noldus diit. Keut sida cucrdius inqua ꝓbaropois

Expanded text:
s ignoramus, vel ex qua origine ortus est. Cui dicit Erchenaldus: 'Dulcissima mea Leutsinda, Leutsinda; quod si furor tuus non cessaverit, eris extranea de potestate mea et diliciis, quas tibi tradidi'. Leutsinda respondit: 'Utinam numquam pervenissem ad diem illum nuptiarum, unde nunc reproba effecta sum!' Erchenaldus dicit: 'Karissima, si scires, quanta nobis venerunt bona a die, quo nobis suam tradidit familiaritatem, numquam talia proveheres. Scito certadunata, Erchenaldus dixit: 'Leutsinda, ecce! dies in qua pr
Abbreviated transcription (Latin):
indemiti. olrurnt ferrtrũ. & ꝑgant dõ ubente ubicũq uolurrint:
sinc un. dñi her chimoldus letus effectus dixit: Recte iudicasti. Rat
enstedirent corpꝰ bratiui : eur purlla cȩta anatiuitate. quȩ ꝑstrato
erporr pallium quo stretrũ oprriebatur tetigit & itceptt iusũ
atilci Oqualis ixtitit risus ł iocunditas. quȩ prius palpitando utnerat
citis uidentib: psallebat: currens. laudans & glorificans dñm
Obrate fursee qui totis uiserrib: iã ꝑgis ad xp̃i rrgnũ qui non dtrli¬
nabas dretera leuaq: de consortio scõr: Ofurser ion utrnas int̃ choro
letantiũ. Oscĩssima anina. quia iã audis adñõ. intra in gaudium
añ tui: Bonũ certamen certasti. idõq & cũ aorgłis exultabis inr t̃num:¬

Expanded text:
indomiti, ut elevent feretrum et pergant, Deo iubente, ubicumque voluerint'. indomiti, ut elevent feretrum et pergant, Deo iubente, ubicumque voluerint'. Tunc vir Domini Erchenaldus laetus effectus dixit: 'Recte iudicasti; fiat custodiret etigit pallium quo feretrum operiebatur et recepit lumen oculorum. O qualis extitit risus vel iocunditas! Quae prius palpitando venerat, cunctis videntibus psallebat, currens, laudans et glorificans Deum: 'O beate Furseae, qui totis visceribus iam pergis ad Christi regnum, qui non declinabalaetantium! O sanctissima anima, quae iam audis a Domino: Intra in gaudium Domini tui. Bonum certamen certasti, ideoque et cum angelis exultabis in eternum
Abbreviated transcription (Latin):
trauit cũ luob diaconib &: ttib trrus. quos posuert̾ suꝑ minsã mrã.
& abierunt Cretdo tnĩ huic signo ut mihi murcedẽ monstrabit. &
cũdomosua &: cunctis pagensib cũ clero & turba uirginũ. cũ turribulis
& crreis ꝑrexit ad stpelitidũ scm̃. Qiuurniens in locron uocabulo mac¬
nas ibii cũ odoribus magnus yninis atq canticis custodirbarit corpus culũ
arbamulta hostilit̃ ꝑ rexit Quiuezurns ad sup̾dictũ locũ suꝑ fluuũ
alitiã. u sca iaceat gemma. ibi haimontm ducẽ p̃paraitũ inutntt
hostilit̃ iugilantẽ & : custodientẽ corpꝰ: Iunc herehi noldus dicit haimoni
duci r uddt mihi monachum mrum Alioquin. crasmant iudica
hoc dĩ int̃me &te : haimo respondit : Et primo genitũ mũ risuscitaut:
Sidtanien quidint̃ nos hȩxratio: Iubrant᷑ erastiopo iungi duo tauri.

Expanded text:
travit, cum duobus diaconis et tribus cereis, quos posuerunt super mensam meam, travit, cum duobus diaconis et tribus cereis, quos posuerunt super mensam meam, et abierunt. Credo enim huic signo, quod mihi mercedem praestabit, et ctis pagensibus seu cum clero vel turba virginum, cum turibulis et cereis perrexit ad sepeliendum sanctum. Qui veniens in locum vocabulo Macerias, ibi cum odoribus magnis, ymnis atque canticis custodiebat corpusculum santurba multa hostiliter perrexit. Qui veniens ad supradictum locum super fluvium Alteiam, ubi sancta iacebat gemma, ibi Haimonem ducem praeparatum invenit, hostiliter vigilantem et custodientem corpus. Tunc Erchenaldus dicit Haimoni duci: 'Redde mihi monachum meum, alioquin cras mane iudicet hoc Deus inter me et te'. Haimo respondit: 'Et mihi primogenitum meum resuscitavit; sed tamen quid inter nos haec ratio? Iubeantur crastino iungi duo tauri
Abbreviated transcription (Latin):
latimacũ cũ manib: suis cinstruxit. Bratꝰ q: hixeche moldus ꝓrronã cum
fstinatione prrparauit: Ac non multopꝰ audientts hȩo ultramar nu
fur seum. Quiros honorifier suscipiens. & simul cũ ins manib opianis
& ultanum. quos dimisit adreindũ monastiriũ suũ Qui in sua sude¬
rulinquins eminianũ iui ũ scñ curã grigis agere itir acceluraba
Uununs igitur in preuictã traditianr̃ humonis. hoo uocabulo macrias
ser̃ dnũ infirmitatr corripitur & angłica ꝑ fruit᷑ iusionr presentia roliusi
gansitus adiuniens ad prandiũ suũ uidit bratũ furseũ cũ suis duob diaconib
&ꝰ cũ tib cercis quos posurrunt suꝑ monsã suã & abierunt Tune haimo
supi factꝰ uttr rogabat circũ stantes st  Uiditis głam quã igo iucdro
Dicrrt se nnimem uidisse. Quidix̃ eis Ecer uidi anteme iurũ scm̃
statr̃ qui inugenitũ nirum resuscitauit : &: signa magna nobis demons¬

Expanded text:
Latiniacum suis manibus construxit, beatusque Erchenaldus Perronam cum festinatione praeparavit. Ac non multo post audientes ultramarini tissimum virum Furseum, qui eos honorifice suscipiens et simul cum eis manibus operans, et Ultanum, quos dimisit ad regendum suum monasteri um; qui in sua relinquens sede Emmianum virum sanctum curam gregis agere, iter accelerabat. Veniens igitur in praedictam traditionem Haimonis vocabulo Maceriasni infirmitate corripitur et angelica perfruitur visione; praesentia relinquens, ue transitus sancti. Adveniens ad prandium suum, vidit beatum Furseum cum suis duobus diaconis et cum tribus cereis, quos posuerunt super mensam suam, et abierunt. Tum Haimo stupefactus interrogabat circumstantes se: 'Videtis gloriam, quam ego video?' Dixerunt se neminem vidisse. Qui dixit eis: 'Ecce! vidi ante me virum sanctum stantem, qui unigenitum meum resuscitavit et signa magna nobis demons
Abbreviated transcription (Latin):
gregue scĩtatis uiri. quos palma ꝑstrctȩ bratitudinis a terris ethtosiuat
edcȩlos: hisunt quos aut non ficti caritatis unculũ ligat᷑  le mosininꝰ
fructus ditat. aut flos castitatis adoraiat. aut martori agoniratio crro
coronat In quib ad incoandũ ꝑ ferti iusti opus. illud fuit studiũ: ut inipim
reliquarum uirtutũ ixcelsa contenderent: atq ipsisibi ꝑsrcutors facti
dũ insesua premebant uitia tanꝗ martyris ꝓbati ꝑ aictocursu agonis leg
trum pharent : qđ nullus indĩ opere ualebat ufficere: nisi clomiici adits
& bratus GREGORUS oñim glãm quide excelsa senatorii ordinis potento
adillã se humilitatẽ subdidit &. om̃ib: scłi curis abiectis. soli st dõ dicar&oꝑ
qrũ inpectore retin&, Igitur sc̃s GreGΟniv exsinatorib: primis bene
lit teris institutus augusti dumensis cruitatis comitatũ ambiuit: In amitatu autõ
positus regionr̃ illã ꝑ quadraginta annis nistitia comitante corrrxit. & tã scur

Expanded text:
gregiae sanctitatis viri, quos palma perfectae beatitudinis e terris editos evexit ad coelos, hi sunt quos aut non fictae charitatis vinculum ligat, aut eleemosynarum fructus ditat, aut flos castitatis adornat, aut martyrii agonizatio certa coronat: in quibus ad inchoandum perfectae justitiae opus illud fuit studium, ut in primis reliquarum virtutum excelsa contenderent; atque ipsi sibi persecutores facti, dum in se sua perimebant vitia, tanquam martyres probati, peracto cursu agonis legitimi triumpharent. Quod nullus sine Dei ope valebit efficere, nisi dominici adjutorii  1178 gloriam contulit, qui de excelsa senatorii ordinis potentia ad illam se humilitatem subdidit, ut, omnibus saeculi curis abjectis, soli se Deo dicaret opere, quem in pectore retinebat. I. Igitur sanctus Gregorius ex senatoribus primis, bene litteris institutus Augustidunensis civitatis comitatum ambivit ; in comitatu autem positus regionem illam per quadraginta annos justitia comitante correxit Al., rexit
Abbreviated transcription (Latin):
isq: hodir locũ irrigat & multis aduersis infirmitatib: prpstat mitderi
Contigit autẽ dũ prruidor& quadã dio locũ: ira duo irgumini abrtislo
furseo depricati sunt yrorediũ At illi facto erucis signacalo iffugaut
demonium ruddidit q uis salutis remrilium : Tunc quĩ musi furrant¬
& cunicti qui uiderant om̃ib: indicauerunt: Hir dnmolđ ut audue

Expanded text:
nfirmitatibus praestat medicinam. Contigit autem, ut dum praevideret quadam die locum, ecce! duo inergumini a beatissimo Furseo deprecati sunt remedium. At ille, facto crucis signaculo, effugavit daemonium reddiditque eis salutis remedium. 12. Tunc qui missi fuerant cuncta quae viderunt omnibus indicaverunt. Erchenaldus ve
Abbreviated transcription (Latin):
miscđa montus ftrit orationem pris. ut indulgentiã acciperent. Oerito¬
sã orididert᷑ simul & rrteperunt saitatẽ. ip̃si conutrsi funt ad dñm pro
amori sc̃i sitl& cuncta ꝓpria inmunus detulert᷑ saluatoris: Puinde diuino

Expanded text:
misericordia motus, fecit orationem pro eis, ut indulgentiam acciperent. Meritimisericordia motus, fecit orationem pro eis, ut indulgentiam acciperent. Meritisamore sancti se et cuncta propria in munus detulerunt salvatori. 9. Deinde divino
Abbreviated transcription (Latin):
asceder&: Sir dñi hoc respitera. it̃ carpebat qđ ceperat Tunc popłi
uociferantes prũ osculantes rius uistigia & pitentis ci bene dictionem.
quos om̃s uarus infirmitatib: sanabat : Sed & haimo ꝓuolutꝰ ad pedes cius
dixit Cro te uirdĩ ut quãus non simus digni. ut nobiscũ continuo maned.
uel tuũ transitũ nob̵ manifestes: Un dñi dixit: Quando uuora nocto tres
horas fulgurras uidiris mutatas. tunc me traniturũ scias. Ot ndr uinuns in¬
paium ambianinsium & incurte uocabulum aorto illum suꝑ fluiuũ corbriã.
ubi obuiauit ii uir malignꝰ. exuriis rum pallio suo. & mians eũ cũ discipulis
suissustib & ꝑgens addomũ suã portauit cappã uiridĩ. iac tans tã mulieri
suꝑ. & insilirns suꝑrum sp̃s malignꝰ. & suꝑ uxorem suã & unuicã filiã sua
fregit linguas ror & filia cęra & surda isferta. nullus abalio loquebatur:
Srutꝰq est rum uirdiũ usq addonũ prtens hospitiũ Et ruporso non in uento

Expanded text:
 carpebat quod coeperat. 7. Tunc populi vociferantes post eum, osculantes eius vestigia et petentes eius benedictionem; quos omnes a variis infirmitatibus sanabat. Sed et Haimo provolutus ad pedes eius dixit: 'Oro te, vir Dei, ut quamvis non simus digni, ut nobiscum continuo maneas, vel tuum transitum nobis manifestes'. Vir Domini dixit: 'Quando in una nocte tres horas fulgureas videris mutatas, tunc me transiturum scias'. 8. Deinde nensem et in curtem vocabulum Antoilum super fluvium Corbeiam, ubi obviavit ei vir malignus, exuens eum pallio suo et minans eum cum discipulis suis fustibus, et pergens ad domum suam, portavit cappam viri Dei, iactans eam mulieri suae. Et insiliens super eum spiritus malignus et super uxorem suam et unicam filiam suam, fregit linguas eorum, et filia surda et ceca effecta, nullus alio loquebatur. Secutus est eum vir Domini usque ad domum, petens hospitium; et responso non invento,
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmune reddebant Nã impleto cursurruertens ad lictulũ: ita se caute¬
suꝑstratũ deponrbat. ut pronsus nimo senita &: Obsiruatoris uero ostium
baptisterii obseratũ inurnientes claue sua solito aperiebant : Cõmoto q: signo
sẽsdĩ sicut reliqui nouus ad osfitiũ dominicũ consurgebat : Nã energumini
c̃ in primerdio ipis copatus sui consiterent᷑. rogabant rũ presbiteri᷑: ut eos
uene dicere dignartur : Quod ille iurilit̃ nruanã incurrer& głam
nfugrbat. clamans indignũ se ad manifestandas untutes dominicas utꝰ monstiũ.
st anien quã cliutius hoc dissimulart nmpotuit: adduciros adse iubens
su ullo tactu facto tantũ signo crucis e contra uerbo drmonia discidere
imnprrabat: Qđ illiptinꝰ audientes: corpora que nequitia sua druxrrunt.

Expanded text:
in commune reddebant. Nain commune reddebant. Nasuper stratam deponebat, ut prorsus nemo sentiret; observatores vero ostium baptisterii obseratum invenientes, clave sua sollte aperiebant, commotoque signo, sanctos Dei, sicut reliqui, novus ad officium dominicum consurgebat. Nam cum inergumini eum in primo die episcopatus sui confiterentur, rogabant eum presbiteri, ut eos benedicere dignaretur. Quod ille viriliter, ne vanam incurreret gloriam, refugebat, clamans, indignum se ad manifestandas virtutes dominicas esse ministrum, sed tamen, quia diutius hoc dissimulare non potuit, adduci eos ad se iubens, sine ullo tactu, facto tantum signo crucis econtra, verbo daemonia discedere imperabat. Quod illa protinus audientes, corpore quae n
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentia sinr iactantia putarit᷑ oculte subtricicos panis. alios tinues pordis
subponebat frangins. triticrum aliis trogabat: Ipse qͦq clam hordũ nemir int¬
ginte priosumuns similit̃ deuino fatunis cũ aqua &. pincerna porriger& ad
simulandum aqquam desuꝑ iffundi i ubebat. tale uitrũ eliginis. qui clarttat aqua
obtegera: lã itiunus. ilemosinis. orationibus. atq ingilus cam osfica cã deuetus¬
erat . ut in medio mundi positus nortus iffuger& herrmita Nãcũ apud diuiontis
castrũ oraritur assidur : & domꝰ iius baptisterio adhrrer&. in quo multoꝵ. scõ
reliquiꝑ tenebant᷑: nocte destratu suo millo stnuente consurgrnis ad orinionẽ dõ
tantum tiste ꝑgrbat ostio diuinitꝰ iuserato. at tente dõ tantũ psallebat inba¬
tisterio Sulcũ hoo multi timporis spatio ager&. tandẽ ab uno cia cono rtiognto
Iuo q ingcetdientr diutissime silentiũ erat: Fostea psallentũ tanꝗ multarũ

Expanded text:
abstenentia; sed ne iactantia putaretur, occultae sub triticeos panes alios tenues ex hordeo subponebat; triticum frangens aliis erogabat, ipse quoque clam hordeum, nemine intellegente, praesumens. Similiter et de vino faciens, dum aquam ei pincerna porregeret, ad dissimulandum aquam desuper effundi iubebat, tale vitrum elegens, qui claritatem aquae obtegeret. Iam in ieiuniis, elymosinis, orationibus atque vigiliis erat, ut in medio mundi positus novus effulgeret eremita. Nam cum apud Divionense castrum moraretur assidue, et domus ejus baptisterio adhaereret in quo multorum sanctorum reliquiae tenebantur, nocte de stratu suo, nullo sentiente, consurgens, ad orationem, Deo tantum teste, pergebat, ostio divinitus reserato, adtente psallebat in baptisterio. Sed cum hoc multi temporis spatio ageret, tandem ab uno diacono res cognita illoque ingrediente diutissime silentium erat: postea psallentium tanquam multarum
Abbreviated transcription (Latin):
onplitis uͦ dicẽ uinis om̃ub: sine ꝑsonarũ acceptiont uerbũ dñi ad urta
irruentium populoꝵ multitudinus non ferens aliquantoꝵ etiã aoitaos inuidu
stimulante contrase url cõmotosutꝰ deprehendens relictis om̃ib: qui: habi
uidebat᷑. paucis cũ fribus ad insulã quandã pariuilã inmare psatu t :
atq: erinde non multo post de hy̧bnia peregrina litora prtens ꝑbritamo
ad saxoniã trans uectus est. ubi hongrifice astgeberto rege susceptꝰ uero
õ plitis uͦ duo druim annis quos angłs prediatrat sc̃s. quadã inftrmitare
coreptus Migrlica fruitur uisione: Ubi ctiã dipritationis instantia am¬
monitus. Nullam finẽ uiuendi audiuit. certũ dirm tacendo muimgłioo

Expanded text:
ompletis vero X annis, omnibus sine personarum acceptione verbum Dei adnontians, inruentium popolorum multitudines non ferens, aliquantorum etiam animos, invidia stimulante, contra se commotus esse deprehendens, relictis omnibus quae habere videbatur, paucis cum fratribus ad insolam quandam parvolam in mare profectus est atque exinde non multum post de Hibernia pericrina litora petens per Britannias in Saxoniam transvectus est, ubi honorifice a Siggiberctho rege susceptus verbo onpletis vero duodecim annis quos angelus praedixerat, sanctns quadam infirmitate correptus, angelica fruitur visione, ubi etiam praedicationis instantiam admonitur, nullum vivendi finem audivit; certum diem t
Abbreviated transcription (Latin):
deuorib ad grauatũ corpꝰ ita. ut pim prnitus sistient non passuit: Tane¬
deponentes ferttrũ suꝑterrã. uirtuit. brati antastitis poꝑstolacant.
hisirgo rxpittantib: subito rtseratis carceris hostiis. trabus illa qua turtitq
pedis o artabantur rrpulsis obicibus scindit᷑ meilia. confraetisq. carinu
om̃s parit̃ disoluunt᷑ . &: adbratũ corpꝰ nemoit rrtmento ꝑuiniunt:
nultis se urcutib acclarauit: oiobat enĩ quidã religiosus cȩiossi. ptos
indit rius stpultarȩ iidisse: Nexenĩ ambigit᷑ qđ paetus angelicos siatrris de
ortib: ad gregatus: Uinctus quadã ꝑiuã illã quabtaeũ copꝰ ad angumans
est exibitum. ad ante dictũ castruni ad ducebatur Cũq milites cũ uuitibus
p̃cedintisium pꝰcerga traherent uinctũ : a locũ ubi btatico orda¬
quiruirant ꝑcuntrunt : Qũt p̃tereuntus uinct niue cato nomine bent

Expanded text:
us, aggravatum est corpus ita, ut ipsum penitus sustinere non possent. Tunponentes feretrum super terram, virtutem beati Antistitis praestolabantur. His ergo exspectantibus, subito reseratis carceris ostiis, trabes illa qua vinctorum pedes coarctabantur, repulsis obicibus, scinditur media, confractisque catenis omnes pariter dissolvuntur, et ad beatum corpus, nemine retinente, perveniunt: multis se virtutibus declaravit. Agebat enim quidam religiosus, caelos se apertos in die eius sepulturae vidisse; nec enim ambigitur, quod poet actus angelicos sidereis sit coetibus adgregatus. Vinctus quidam per viam illam qua beatum corpus a Lingonas est exhibitum ad antedictum castrum adducebatur. Cumque milites cum aequitibus praecedentes, cum poet terga traherent vinctum, ad locum ubi beati quieverant pervenerunt. Quem praetereuntes, vinctus, invocato nomine beati
Abbreviated transcription (Latin):
ũq: uonius annispatio hibernu insulȩ populos doctriny stuđͥio epũ¬
u&ꝰ : instabat othiuersarius clies. quo iusiont̃ a corpore sublatꝰ iudebat.
numorans semꝑunius dici iter sib fuisse iniunctum: Multis im̃ sapun¬
tib: ac religiosis amutantib: uiris radim nocte molestia corporali com
insolo tantũ pectusculo uita palpitate. uidit angłm cbñ & raque ad op
predicationis sunt congrua sibi acbnuntiantem . &. unius diei exponentẽ
itir ac duo decim aonos inoperr. sur p̃dicationis cõpliturũ predicentẽ.

Expanded text:
ue unius anni spatio Hiberniae insoli populos per doctrinae studium circumiret, instabat anniversarius, quo visione a corpore sublatus vidibat, memorans semper, unius diei iter sibi fuisset iniunctum. Multis enim sapientibus ac religiosis comitantibus viris, eadem nocte molestia corporale correptus, in solo tantum pectusculo vita palpitante, vidit angelum Domini ea quae ad opus praedicationis sunt congrua sibi adnuntiantem et unius diei iter exponentem hac duodecim annos in opere praedicationis completu
Abbreviated transcription (Latin):
scñ epyphanioꝵ ad ciuiratur̃ lingonis ambulass&. ainodica frbre pulsatur.
rdido scło migrauit ad xũm: Cuiꝰ brata fatus itaerat glorificata pꝰtranstũ.
ut rosssimiliter quremiretur: Hȩc iiũ apparebat rubta. rebqriũ uero corpꝰ
tinꝗ candens liliumi irfulgebat ut estimares uum iã tunc ad futurã rusurrte¬
tiens głam p̃paratũ: Qes efirantes ad castrũ diuionẽ. si ub pititrat cumulari
lnconranis illa que apartr. aquilonis habet᷑ hauͦpeul castia ad grauati

Expanded text:
civitatem Lingonas ambulasset, a modica febre pulsatus, relicto saeculo, migravit ad Christum. Cuius beata facies ita erat glorificata post transitum, ut rosis similis cerneretur. Haec enim apparebat rubea, reliquum vero corpus tamquam candens lilium refulgebat, ut aestimares, eum iam tunc ad futurae resurrectionis gloriam praeparatum. Quod deferentes ad castrum Divionensi, ubi se iusserat tumulari, in campania illa quae a parte aquilonis habetur haud procul a castro
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cu pibusti: Tamin obsitro quamuis non meriussem illũ uidere. uiũ.
ut mibi s altun dimittas capꝰtius custo dire. Et si hoc noliuri : unũ edus
rlige. aut duos purros ad ferptrũ pone. ut iant in partẽ quã ilegprint
habentẽ siptim annit d parti Bercarii & percharius similiter posu
parrum suũ departe hnerchi noldi: Quistatim iliuaits foretrum
ubente saluatori diduxerunt corpꝰ cũ plibetox & cũ mugna litiuia

Expanded text:
em illum videre vivum, ut mihi saltim dimittas corpus eius custodire, et hoc si nolueris, unum e duobus elige, aut duos pueros ad feretrum pone, ut eant partem quam elegerint, habentem septem annos de parte Berchari et Bercharius similiter posuit puerum suum de parte Erchenaldi. Qui statim elevantes feretrum, iubente salvatore, deduxerunt sanc
Abbreviated transcription (Latin):
uodoubarer suo mundi spatia ampla conpler&: ad locũ intrepi dus ꝓperat
ruis notator extiterat: Ibiq sic̃ optauerat. cunc ta iue ne nsbsbiera tienit

Expanded text:
uucujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperat
Abbreviated transcription (Latin):
do disficultas. quin om̃a quȩ ame poscis. dem. tantum ut ꝓmissionis tur
niemor dicta factis reconpenses: Adhȩc ille Cũ inquit lucifu¬
ge noctis tempora conticiniiq metas ꝓpinquare prospexeris: tune
ad modicũ indulge quieti sed tecti adita linquens. nudo subaeris axe
in defessus speculator adesto: Cũs solitudinis hinus locũ aliquẽ. lumi¬
e darissino radiare conspexeris. niuei montis instare botato cer tõ dote
onno ꝑcepto stratosese excutiens p̾ceptorũ sems hara segnisop tẽ orra¬
on erutit : tamq p̃dietȩ solitudinis plaga conspitiens conspexit ẽmi¬
us locũlumine claro micantẽ :ceu cũluminarib facibus toulensis.
locus aliquis ꝑfusus illustrat᷑: quib uisis reuerenduseros. gaudio an¬
paissono repletus mundisg ubnatori & scłoꝵ rectori bendieens. inidẽ daob¬
dibnos testminũ expectabat: Qquicũ diu p̃stolatus ac fuissae. solisdr plobꝰ¬

Expanded text:
do difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae do difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumiarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque glob
Abbreviated transcription (Latin):
ipse tam̃ negotiũ diuulgare metuer&: hec ab eodẽ sene audiuit. Cur in¬
quit me secreti tui ñ esficis consciũ : Nam sidelatoris scadalũ cauessecurus
esto inme tutã reperies fidẽ : Et sidictis meis fidem a cõmodaueris: fortas¬
sis &iã negotio tuo ꝓfuturũ erit : Istauero cũ predictus famulus dĩ aurib
audiss&: cogitans quia inantiquisẽ. sapientia. & rerũ p̃teritarũ cogniꝗp
reputans &iã sic̃ postea reiꝓbauit euentus ꝓpt̃ hoc ipsũ eũ dñm p̃misisse
conpellanti exordine rei gests texit historias. tuacausa ueniss&: queq
uisio ꝓpt̃ hanc rem sib fuerit de monstrata: Ad hȩc senex paululũ t̃rȩ
de figens aspectus. uocẽq in fra fauces cõprimens sic demũ ora resoluit :
Simihiquȩ ꝓrali munere debent᷑ p̃mia dignarependis: dõ fauente. puto
me otius negotiotuo finẽ ꝑfectionis imponere: quatimis his ꝓquibus

Expanded text:
ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc rem sibi fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resolvit: Si mihi quae pro tali munere debentur praemia digna rependis, Deo favente, puto me ocius negotio finem perfectionis imponere, quatenus pro his quibus
Abbreviated transcription (Latin):
deerero eeptũ opus simul statuunt ꝑagere : Iuc tici: simultendiuindiusibilit̃
sibi adhesere iq uousq romã uenientes. beati pegribasilicam oratum iner de
ut rei autẽ hab& ueritas. negorium qđ coeperant ꝑ fectura: memora¬
tus digulfus intermissis in terum his quȩ palam ostentauerat. uelle locoꝵ
castri qđ uocat᷑ cassinũ: ibidẽq paulisper itineri finẽ inponens. ex pec¬
tabat eientũ rei: orans illũ quiuisionẽ superius ꝓlatã reurlare dignatus
fuerat quiq se adhoc opus destinauerat. ut ñ inuacuũ tantũ iter cõsumi
uell& sed sic̃ promiserat. thecã thesauri sui ei reuelare dignaret᷑: Cũitaq
oculoꝵ orbes uoluer& sedulus explorator: conspitiens eũ homo qͥdã
multorũ anuoꝵ crebro id agentẽ : sic eũ prior affatur: Ieustu inquit qͥb
ab oris nr̃as a disti sedes: cuiusue negotii gr̃as Adhȩc ille ñ indagini illuis
aususẽ ꝓpalare cõmłsum sibi secretii. Bed cũ iterato suꝑ ipsare int̾rogaret᷑.

Expanded text:
nt peragere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrareut rei autem habet veritas, negotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare dignaretur. Ab ignotoculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum homo quidam multorum annorum crebro id agentem sic eum prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
romans osfricia: atc castella restituere ĩ atq ut reddita ñ repeterent: sac r am̃t
ficde facere Enĩuͦ carolus inchoatũ ase bellũ nequaquã int̃polari ꝑmisit: pͥusquẽ desi¬
deriũ regẽ : longa obsidione fatigatũ indeditione susciner&: filiũq: rius eddalgisũ

Expanded text:
Romanis oppida atque castella restituere, atque ut reddita non repeterentur, sacramento Romanis oppida atque castella restituere, atque ut reddita non repeterentur, sacramento fidem facere. Enimvero Carolus inchoatum a se bellum nequaquam interpolari permisit, priusquam Desiderium regem longa obsidione fatigatum i
Abbreviated transcription (Latin):
lomanius filii eius administrationẽ suscipiunt Factoq sollẽ pnĩt̃ generala c̃uentu:
totũ regni corpꝰ exequo partiunt᷑. Et parolus qͥdẽ eã partẽ regni quã paĩ eorum
pipinꝰ in primis tenuerat : Parlomannꝰuͦ eã cui patruus eoꝵ Karlomannꝰ francoꝵ totius
manoꝵ potestati sub actã uario iure possidentẽ rogatu & p̃cib adriauir ma¬
ne urb̵ ep̃i assumit. Qł prius qͥdẽ & apatre eius stephano suppliconte. cũmigna
d efcultate susceptũ est: quia quidã apͥmorib francoꝵ cũ quib c̃sulere solebat:
adeo uoluntati eius renisi st̃: ut seregẽ deserturos domũq redituros liba uoce prõs¬
clamarent Susceptũ tam̃ẽ tunc c̃tra haistulfũ regẽ: & celerrime cõpletũ Si quidẽ
p̃fatũ rege̾ paueoꝵ dier̃ obsidione. apud ticu̾ũ cõpulit: &obsides dore &erepta

Expanded text:
lomannus filii ejus, regni administrationem suscipiunt,  factoque solemniter generali conventu lomannus filii ejus, regni administrationem suscipiunt,  factoque solemniter generali conventu totum regni corpus ex aequo partiuntur: et Carolus quidem eam partem regni quam pater eorum Pippinus inprimis tenuerat; Carlomannus vero eam cui patruus eorum Carlomannus praefuerat, manorum potestati subtractam vario jure possidentem, rogatu et precibus Adriani Romanae urbis episcopi assumit, quod prius quidem et a patre ejus, Stephano papa supplicante, cum magna difficultate susceptum est. Quia quidam e primoribus Francorum cum quibus consulere solebat, adeo voluntati ejus renisi sunt, ut se regem deserturos, domumque redituros libera voce proclamarent. Susceptum tamen est tunc contra Haistulfum regem et celerrime completum. Siquidem praefatum regem paucorum dierum obsidione apud Ticinum compulit et obsides dare, et erepta
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec muluos cernere quirent uultus. nec quãlib& in partẽ: saltĩ palpatu pro
meditantes: huc illucq
discurrunt: uociferantesq auxiliũ affor p̃cant᷑
his nimia confusione tumultuantib: euocatꝰ cũfratrib: occurrit. bbas: dataq mani: b
ȩc cla uiolatores sacri tẽpli ex frahit: diuina satis abundeq sentrentes ult nem
h umi deinde ꝓstratis: ueniãq petentib clem̃t̃ indulsit: atq ex eiusdẽ p̃tiosini e
fessoris xp̃i corpore reliqͥas benignissime contulit. Refectis aut̃ accunctis neces¬
sariis itineri: dapsilit attributis: ad sua remittit. At illi palatiũ repetentes. uirtutẽ
apłoꝵ principis. nec ñ &egregii patris benedicti int̾cessiont̃ ingentẽ: regi p̃stantis¬
simo pipino pate fatiunt: eũq libalẽ huic sacro eꝑ nobiꝯsuis adhortationib sedube
effitiunt Pipino interearege ad celertia ut credim demigrante. Raroliss & han¬

Expanded text:
ut nec mutuos cernere quirent vultus, nec quamlibet in partem saltem palpatu quo ut nec mutuos cernere quirent vultus, nec quamlibet in partem saltem palpatu quo meditantes, huc illucque discurrunt, vociferantesque auxilium affore precantur. His nimia confusione tumultuantibus, evocatus cum fratribus accurrit abbas, dataque manu ab ecclesia violatores sacri templi extrahit, divinam satis abundeque sentientes ultionem. Humi deinde prostratis veniamque petentibus clementer indulsit, atque ex ejusdem pretiosissimi confessoris corpore reliquias benignissime contulit. Refectis autem, ac cunctis necessariis itineri dapsiliter attributis, ad sua remittit. At illi palatium repetentes, virtutem apostolorum principis, necnon et egregii P. Benedicti intercessione vigentem, regi praestantissimo Pippino patefaciunt, eumque liberalem huic sacro coenobio suis adhortationibus sedule efficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñi auxiliũ ex postulabat : quatinꝰ dilectissimi sui confessoris: qđ nullis p̃cedentiss
meritis sed solo gratuito munere famulis sinc̃ tulerat : nulla scelerũ enormitate
irritatꝰ auferri ꝑ mitter&:. Qđ quib fletib: quibꝰ gemitibi iuou̾e ulu̾lantiũ plap¬
gore ꝑoratũsit quis mortaliũ ꝑ soluere ualeat Uideres certe anĩmos pottis
cor mertius uulnere attrtos: ꝓspectare merentiũ filiorũ lacrimabiles uultꝰo
att abneutra parte: consolatore ꝓrũpere quẽ libas: hinc senes iumorilꝰ solitũ
impendentes dilectionis amorẽ. nullã solaminis conferre grãm: In
niores patribꝰ iullũ adium̃ti robur conferre Pas certe animos etror eos has
lacq trahebat Dũitaq partes tanto aniiia. dure int̃se decertrint. atq
discriminis litẽ: solita miseratione diimre placuit Siquidẽ remigius ep̃s

Expanded text:
Domini auxilium expostulabat, quatenus dilectissimi sui confessoris pignus quod nullis praeDomini auxilium expostulabat, quatenus dilectissimi sui confessoris pignus quod nullis praecedentibus meritis, sed solo gratuito munere famulis suis contulerat, nulla scelerum enormitate irritatus auferri permitteret. Quod quibus fletibus quibusque gemitibus, quove ululatuum clangore peroratum sit, qmoestitiae vulnere attritos, prospectare moerentium filiorum lacrymabiles vultus, atque ab neutra parte consolatorem, prorumpere hinc senes junioribus solitum pridem impendentes dilectionis amorem nullam solaminis conferre gratiam: hinc juniores, patribus nullum adjumenti robur conferre. Res certe animos erroneos hac illacque trahebat. Dum itaque partes tanto animi ardore inter se decertarent, atque discriminis litem solita miseratione dirimere placuit. Siquidem Remigius episc
Abbreviated transcription (Latin):
ñaut restituendũ se suscepisse goudebat. ita subitiens: Ipse sc̃issimꝰ pat̃ ꝓbͥa spon¬
te huc se de ferri ꝑmisit. ipse uisione saera suos obsui deuectionẽ inuitauit
iseruulos : Suscepimꝰ egregii patris saeratissima m̃bra. ex cepimꝰ cineres
pios deu̾ote nuncusq od seruare curauimꝰ: Atsi nr̃is intuenientib peccatis re¬
linquere galliasruraq eũ natiua reprre placuerit. fat eor potis ia fi existere.
Sin uero qđ eeͣtissima fide nr̃o in hesit pectori: diuino nutu prouidentiaq clemtidĩ
obplurimarũ salutẽ animarũ relictis ꝓpͥis: has procul positas acpene inultimo
litore occeam sitas. expetiit uoluntarii sedes: certissimũ habetote. inpotes
uoti ur̃i uosin& ad ꝓpͥa redituros hisdictis. multũ illa crimans. fores eccłe
sẽȩ dĩ genitricis mariae: quopetita sc̃a m̃bra cubabant reserare iubar. suosq

Expanded text:
non autem restituendum se suscepisse gaudebat. Ita subjiciens: Ipse sanctissimus Pater propria sponnon autem restituendum se suscepisse gaudebat. Ita subjiciens: Ipse sanctissimus Pater propria sponte huc se deferre permisit, ipse visione sacra suos ob sui devectionem invitavit servulos: suscepimus indigni, egregii Patris sacratissima membra, excepimus cineres pios, devote nunc usque asservare curavimus. At si nostris intervenientibus peccatis relinquere Gallias ruraque eum nativa petere placuerit, fateor potis id ei exsistere, quod certissima fide nostro inhaesit pectori divino nutu providentiaque clementi ob plurimarum salutem animarum relictis propriis has procul positas ac pene in ultimo littore Oceani sitas expetiit voluntarie sedes; certissimum habetote, impotes voti vestri vosmet ad propria redituros. His dictis, multum illacrymans, fores ecclesiae sanctae Dei Genitricis Mariae quo reposita sancta membra cubabant reserare jubet, suosque
Abbreviated transcription (Latin):
dnctis reuerenda mortalib furtĩ sublata: deuotissimis filiis auctoritate
fegia iustitiȩq respectu affatĩ restitui Non ullius offensȩ in hacre perti¬
escere culpã: eui suffragari agnoscit᷑ inaffensus rectitudinis trames
lexꝰ his luc tuosis questib pius princepsisimulq sc̃ȩ sedi assentando fauorẽ
p̃bens. fr̃is qͦͥqq c̃sulens uoluntati. remigiũ rothomagensẽ ep̃m natura¬
iẽ suũ ad ꝑficiendã karlomanni frm̃q petironẽ: cũ imꝑio floriacũ mo¬
nasteriũ dirigit. qͥ ex p̃cepto regis &iã nolentib fr̃ib sacrũ effossũ
pignꝰ karlomanno & fr̃ib cũ eo ꝑgentib: ocissime reddat Suscepto nego¬
no ep̃s celerrime monasteriũ expetit. mandata regis ẽdicit iussa imple¬
re conat᷑: Medo tunc tẽporis huc sc̃o p̃erat gregi Hic cũ p̃cepta regalia¬
egerrime suscepiss&. ñ se posse depositũ reddere dixit. qđ ad seruandũ

Expanded text:
cunctis reverenda mortalibus furtim sublata devotissimis filiis auctoritate cunctis reverenda mortalibus furtim sublata devotissimis filiis auctoritate regia justitiaeque respectu affatim restitui. Non ullius offensae in hac re pertimescere culpam, cui suffragari agnoscitur inoffensus rectitudinis trames. Flexus his luctuosis questibus pius princeps simulque sanctae sedi assentando favorem praebens, fratris quoquo consulens voluntati, Remigium Rothomagensem episcopum naturalem suum ad perficiendum Carlomanni fratrumque petitionem cum imperio Floriacum monasterium dirigit: qui ex praecepto regis etiam nolentibus fratribus sacrum effossum pignus Carlomanno ac fratribus cum eo pergentibus ocissime reddat. Suscepto negotio episcopus celerrime monasterium expetit, mandata regis edicit, jussa implere conatur. Medo tunc temporis abbas huic sancto praeerat gregi. Hic cum praecepta regalia aegerrime suscepisset, non se posse depositum reddere dixit, quod ad servandum,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ ad fr̃em pacis uire in unũ redeat : & c̃fundat᷑ iniqͥtas ĩmedio eorũs carita
uͦ dĩ uob p̃dicantib & ministrantib ex uber& int̃ eos Deinde & p̃fatibeati
benedicti corpꝰ iuxta petitionẽ seruoꝵ dĩ sublimitas filii dileeti nr̃i pipi
ur̃a cooꝑante sc̃itate indubitant᷑: ad ꝓpͥũ remittat locũ: utetiõ dictiserui
di de suo gaudeant sibi t estituto patre: uosq ꝑ henñe habeatis mercedẽ &
laudẽ: peo qđ iuste oꝑati fułtis ut ad suũ secissimi uiri eor pꝰ referat cumalũ
ex quo i ablatue Ne enĩ habas sc̃itasur̃a qđ in hoc bono oꝑe restiturionis
gamib orationib ꝓ uoluntatẽ p̃satiuiri relipͣsi di serui sint ꝑ moti palxte.
cceptis itaq litteris scĩ pape. Rarlomannus & fr̃s quicũ eo erant gallias ex
estuosis subitiunt lacrimis: Orant subueniri sibi pios patris cineres. ossaq

Expanded text:
frater ad fratrem pacis jure in unum redeat, et confundfrater ad fratrem pacis jure in unum redeat, et confundministrantibus exuberet inter eos. Deinde et praefati B. Benedicti corpus juxta petitionem servorum Dei, sublimitas filii dilecti nostri Pippini vestra cooperante sanctitate indubitanter ad proprium remittat locum; ut et jam dicti servi Dei de suo gaudeant sibi restituto Patre, vosque perennem habeatis mercedem et laudem, pro eo quod juste operati fueritis, ut ad suum sanctissimi viri corpus referatur tumulum, ex quo clam ablatum est. Nec enim habet sanctitas gantibus orationibus et voluntate, praefati religiosi Dei servi sunt permoti. Valete.cceptis itaque litteris S. papae, Carlomannus et fratres qui cum eo erant Gallias expquestuosis subjiciunt lacrymis. Orant subveniri sibi, pios Patris cineres ossaque
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ om̃a cooperant᷑ inbonũ: Et iterũ idẽ ipse Dũ tẽpus habemꝰ. oꝑ em̃ bonũ
adpm̃s Et iterũ scriptura: Quã spetiosi pedes euangeliz antiũ paer̃: euangelitant¬
umbona In notuer̃ nobreligiosus abbas & prbt cassini monasterii beatibenedict
& Rarlomannꝰ do amabilis monachus: germanus filii nr̃i pipini: excellentissimi
maioris domꝰ: ꝑ hos p̃sentes religiosos dĩ seruos monachos concordiȩ & pacis ser¬
mones: int̃ eũ ac grifonẽ fr ẽm eiꝰ expedire nos mittere: ut nos hȩc ipsa ad monerdo
dirigamꝰ excellentiȩ iãdictipipini filii nr̃i : ut ad pacis concordiã redeant:
uob ꝓpt̃ dm̃ pacificis mediatorib Uerũ &iã ꝓcorpore bratibenedicri d fur¬
tiue ablatũẽ asuo sepulcro: ut ei restituat᷑. in hoc oꝑe pietatis & miscđae.
lbent̃ arrẽ ac cõdare. hortamur dilectionẽ ac sc̃itatẽ ur̃ am: ut pͥmũ om̃sũ

Expanded text:
Deum omnia cooperantur in bonum . Et iterum idem ipse: Dum tempus habemus, operemur bonum Deum omnia cooperantur in bonum . Et iterum idem ipse: Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes . Et item Scriptura: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona ! Innotuerunt nobis religiosus abbas et presbyter Cassini monasterii B. Benedicti, et Carlomannus Deo amabilis monachus, germanus filii nostri Pippini excellentissimi majorisdomus, per hos praesentes religiosos Dei servos monachos concordiae et pacis sermones inter eum ac Grifonem fratrem ejus expedire nos mittere; ut et nos haec ipsa admonendo, dirigamus excellentiae jam dicti Pippini filii nostri, ut ad pacis concordiam redeant, vobis propter Deum pacificis mediatoribus. Verum etiam pro corpore B. Benedicti, quod furtive ablatum est a suo sepulcro, ut ei restituatur. In hoc pietatis et misericordiae libenter aurem accommodare hortamur dilectionem ac sanctitatem vestram, ut primum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
eiudẽ pontificis: exp̃fecto palati rex c̃stitutus ꝑ annos ferme xu
aut eo amplius: regni francoꝵ principatũ sol optimȩ rexit Faigit
tẽ pestate manachi sepe dicti cenobii cassiniens  carłomanno deq
deposituri querelã ꝓpt̃ corpscilic& sacratissimi patris benedicti as¬
lo ꝓpͥo apud gallias translati Qui neror iã pͥdẽ a cordib eorundẽ
srm̃ obtentorũ Ionginqͥtatẽ nec ñ uetustatẽ tẽpoꝵ. ad modũ refrixerat:
neciã spẽ: potiende huiuscemodirei habebant: Sed carlomanno. illoꝵ
sacrũ subeunte collegiũ. spes olĩ mortua reuixit. sc̃mq ad euntes
exposcunt p̃sulẽ uti litteras pipino regi francorũ dirigat. qualĩ u
toritati ac p̃cib tanti fauens ponuficis: e gregii patris corpi proptio
restituat loco: Prefatꝰ uͦ pontifex frm̃ p̃cib annuens lacrimosis: aueto¬

Expanded text:
ejusdem pontificis, ex praefecto palatii rex constitutus, per annos ferme quindecim ejusdem pontificis, ex praefecto palatii rex constitutus, per annos ferme quindecim aut eo amplius regni Francorum principatum solus optime rexit. Ea igitur tempestate, monachi saepedicti coenobii Cassinensis, auctore Carlomdeposituri querelam, propter corpus scilicet sacratissimi Patris Benedicti, a solo proprio in Gallia translati. Qui moeror jampridem a cordibus eorumdem fratrum ob terrarum longinquitatem nec non vetustatem temporum admodum refrixerat, nec jam spem potiundae hujusce rei habebant: sed Carlomanno illorum sacrum subeunte collegium, spes olim emortua revixit: sanctumque adeuntes exposcunt praesulem, ut litteras Pippino regi Francorum dirigat, qualiter auctoritati ac precibus tanti favens pontificis, egregii Patris corpus avito restituat loco. Praefatus vero pontifex precibus annuens lacrymosis, aucto
Abbreviated transcription (Latin):
structo mon asterio. cũ fr̃ib secũ ad hoc c̃uenientib ñ nullo tẽpore
optata quiete ꝑfruit᷑. Sed cũ ex frantia muͥti nobiliũ obuota soluen¬
da romã sollẽpnit̃ cõmearent. & cũ uelud dñm quondã suũ p̃terire
nollent : ociũ qͦmaxime delectabat᷑: crebre salutationes intrũpentes
locũ mutare cõpellunt. Nã cũ huiu̾scemodi frequentiã. suo ꝓposito
osficere uidiss&: relicto monte insaniũ prouintia. ad monasteriũ
sc̃i benedicti sitũ. insepe dicto castro cassini secesiit: atq ibi. qđ
reliquũ fuit mortalis uitę religiose conũsando: cõpleuit᷑ Duigitur¬
ita hȩc agunt᷑: pipinꝰ regni francorũ assecutusẽ sũmã iussu stephani ro¬
moni pontificis/ hildricũ iertissimũ regẽ depositũ ac de tonsũ in
monasterio deinde trusũ priuate uiuere cõpulit De in auctorita

Expanded text:
structo monasterio cum fratribus secum ad hoc convenientibus nonnullo tempore structo monasterio cum fratribus secum ad hoc convenientibus nonnullo tempore optata quiete perfruitur. Sed ex Francia multi nobilium ob vota solvenda, Romam cum solemniter commearent, et eum velut dominum quondam suum praeterire nollent, otium quo maxime delectabatur, crebra salutatione interrumpentes, locum mutare compellunt. Nam cum hujusmodi frequentiam suo proposito officere vidisset, relicto monte in Samnium provinciam ad monasterium S. Benedicti situm in saepedicto castro Cassini, secessit, atque ibi, quod reliquum fuit mortalis vitae, religiose conversando complevit. CAPUita aguntur, Pippinus regni Francorum assecutus summam, jussu Stephani Romani pontificis Childricum inertissimum regem depositum ac detonsum, in monasterio deinde trusum private vivere compulit. Dein auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
utlegationẽ sacratissimi p̃sulis gregoru adse directã obsecrantis quatinꝰ¬
sc̃am romanã eccłam: a langobardorũ tirannide libar&:
exẽpto : duo filii eiꝰ pipinꝰ & carlomannꝰ regni sũmã concordi societate
diuisã : aliqt̃ annis subhildrico nominetenꝰ rege ad gubnandũ susci¬
piunt. Porro carlomaniꝰ post aliquantũ tẽporis excursũ : regni quã
ad regendũ susceperat partẽ fr̃i relinquens. amore succensus specu¬
latiuȩ conũsationis romãse inotiũ c̃tulit : Siqͥdẽ hortante beato euche¬
no aurelianoꝵ ep̃o: qui apatre illius nulla existente culpa offensa:
onẽ: &iã corporeis ipsi ostendere uisib oꝑosa tẽporalis regni digni¬
tatẽ: toto c̃tẽpuens adnisu. habituq ꝓmutato. tonsure eccłastice grami¬
abeato ⁊ acharia papa romano ꝑcipere meruit. Heniq monastier ui¬
tȩ norinã adeptus in monte soractę. apud eccłam beati siluestri exir¬

Expanded text:
ut legationem sacratissimi praesulis Gregorii ad se directam, obsecrantis quatenus S. Romanam Ecclesiam a Langobardorum tyrannide liberareexempto, duo filii ejus, Pippinus et Carlomannus, regni summam concordi societate divisam, aliquot annis sub Childrico nominetenus rege, ad gubernandum suscipiunt. Porro Carlomannus post aliquantum temporis excursum, regni quam ad regendum susceperat partem fratri relinquens, amore succensus speculativae conversationis, Romam se in otium contulit. Siquidem hortante B. Eucherio Aurelianorum episcopo, qui a patre illius nulla exsistente culpae offensa pionem, etiam corporeis ipsi ostendere visibus: operosam temporalis regni dignitatem toto contempens mentis adnisu, habituque permutato, tonsurae ecclesiasticae gratiam a B. Zacharia papa Romano percipere meruit. Denique monasticae vitae normam adeptus, in monte Soracte apud ecclesiam B. Silvestri, ex
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ missȩ solempnẽ sint prȩscii quia in excussione nocturnalis officu
psallentib eis presens adeẽ nequiui. Namq frĩ adimerico in partibus
perhoinis uicȩ sedibus feliciter sublimaui Cognoseant ig̃ te faciente quia¬
pꝰquã do disponente corporis mei p̃sentia a partibus eois in his occiduis horis
transuecta ẽ. nullũ corũ dampna passum fore . s aet̾nȩ quictis munere
stantis simul & colloquentis
ablata est. Ut uero se lux elara terris infa
tis: idẽ sonitu fusilis tabulȩ olĩ rese-¬
randȩ locutionis grã compacte abbem teocbtum cũ reliqui

Expanded text:
tionem missae solemnis sint praescii, quia in exsecutione nocturnalis officii tionem missae solemnis sint praescii, quia in exsecutione nocturnalis officii psallentibus meis praesens adesse nequivi. Namque fratri Aimerico in partibus perennis vitae sedibus feliciter sublimavi. Cognoscant igitur te fatente, postquam disponente Deo corporis mei praesentia, a partibus Eois in has occiduas oras transvecta est, nullum eorum damna passum fore aeternae quietis, sed munire stantis simul et colloquentis ablata est. Ut vero se lux diei terris clara tis, idem sonitu fusilis tabulae, olim reserandae locutionis gratia compactae, abbatem Theotbertum cum reliqui