comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orionẽ. noctem die. & diem nocte cõ-¬
mutat: & aquas maris amarissi¬
mas etherio calore suspensas colat.¬
& eliquat in dulcem pluuiarum
saporem:. instar medicinalis cucur¬
bitȩ. que calore suꝑioris gyri humo¬
rem & sanginẽ sursum trahit. ex
quo discimus unde sint pluuie.
Qd̾ q sequit᷑ qui subridet uastitatem
suꝑ robustum: ad p̃sens tempus
reuertit᷑. Et ẽ ordo. Qui creator est
ominiũ. cõminatur etiam captiui¬
tatem suꝑ samariã. & depopulatio¬
nẽ suꝑ potentẽ affert: qm̃ conuer¬
tit in absinthium iudiciũ & iustici¬
am relinquit interra. Ubi nos diximus.
qͥ sub ridet: aquila interpretatus es ⁊
subrisionẽ possumus apellare: quando qͥs
irascit᷑. & aꝑtis paululũ labiis subridere
se simulat. ut ire ostendat magnitudinẽ.
Dicamus & uixta.lxx. Os̃ in excelso fa¬
cit uidiciũ. quando uidicat ueritatẽ: &
reddit unicuiq scd̃m opꝰ suũ. Et om̃ĩs qui

Expanded text:
Orionem, noctem in diem et diem in noctem comOrionem, noctem in diem et diem in noctem commutat, et aquas maris amarissimas aethereo calore suspensas excolat, et eliquat in dulcem pluviarum saporem, instar medicinalis cucurbitae, quae calore superioris gyri, humorem et sanguinem sursum trahit: ex quo discimus unde sint pluviae. Quodque sequitur: Qui subridet vastitatem super robustum, ad praesens tempus revertitur, et est ordo: Qui Creator est omnium, comminatur etiam captivitatem super Samariam, et depopulationem super potentem adfert: quoniam convertit in absinthium judicium, et justitiam relinquit in terra. Ubi nos diximus, qui subridet, Aquila interpretatus est,  quod nos subrisionem possumus appellare, quando quis irascitur, et apertis paululum labiis subridere se simulat, ut irae ostendat magnitudinem. Dicamus et juxta LXX. Deus in excelso facit judicium, quando judicat veritatem, et reddit unicuique secundum opus suum: et omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ũtitur: quẽ uulgo booten uocañ.
Qd̃ q sequit᷑ oriona. qui hebraice ap¬
pellatur cãsil. syminachꝰ absolute
stellas: theodotio int̃p̃tatus ẽ ues¬
ꝑum. Hebreus autẽ qui nos in
scripturis sc̃ĩs erudiuit. chãsil in¬
t̃p̃tari putat splendorẽ & signisi¬
care generalit astra fulgentia.
Quando autẽ audimus arcturum
& oriona. ñ debemus sequi fabulas
poetarũ. & ridicula ac portentosa
m̃dacia. quib etiã cęlum infamare
conant᷑. & mercedem stupri inter
sydera collocare. dicentes. arcturũ.
pluuias hiadas. geminosq triones.
armatũq auro circumspicit orio
aliter appellant᷑ uocabulis fabula¬
rum gentilium. in linguã nr̃am
usu didicimꝰ & errore combibimus.
Unde & in regum uolumine rapha-
im hebreum. greci titanas transtu¬
lerunt: quȩ apud nos celeberrima
fama ẽ. ex qua in laudes deoꝵ scri¬
pheã . &. impositum encelado ech
cria contremiscat. Iste autẽ ds crea¬
tor omniũ qui fecit arctiirum &

Expanded text:
vertitur, quem vulgo Bootem vocant: quodque sequitur, Oriona, qui Hebraice dicitur CHASIL  , Symmachus absolute stellas, Theodotio interpretatus est vesperum: Hebraeus autem, qui nos in Scripturis sanctis erudivit, CHASIL interpretari putat splendorem, et significare generaliter astra fulgentia. Quando autem audimus Arcturum t Oriona, non debemus sequi fabulas poetarum, et ridicula ac portentosa mendacia, quibus etiam coelum infamare conantur, et mercedem stupri inter sidera collocare, dicentes : Arcturum, pluviasque Hyadas, geminosque Triones: Armatumque auro circumspicit Orionaliter appellantur, vocabulis fabularum 289 gentilium in linguam nostram cabula quae usu didicimus et errore combibimus. Unde et in Regum volumine RAPHAIM   Hebraeum, Graeci titanas transtulerunt: quae apud ethnicos celeberrima fabula est, ex qua in laudes deorum scriphoea, et impositum Encelado Aetncria contremiscat. Iste autem Deus creator omnium, qui facit Arcturum et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deo.s ydolis fecisse monstrantur.
Et quod postea quȩdam dño eos legunꝰ
obtulisse. ñ uoluntate s penarum fece¬
runt metu: & eoꝵ inderfectione qͥ ꝓpt̃
ydola corruerunt. Dñs autẽ ñ ea que
offeruntur. s uoluntatẽ recipit offe¬

Expanded text:
non Deo, sed idolis fecisse monstrantur. non Deo, sed idolis fecisse monstrantur. Et quod postea quaedam Domino eos legimus obtulisse, non voluntate, sed poenarum fecerunt metu, et eorum interfectione, qui propter idola corruerunt: Dominus autem non ea quae offeruntur, sed voluntatem re
Abbreviated transcription (Latin):
sẏdus dĩ ur̃i: quȩ fecistis uobis. W migra¬
re uos faciam trans damascum: dixit
michi quadraginta annis domus isrł
Et assumpsistis cab̾nacłm molchom. re¬
fecistis uobis: & transferam uos transda
cia que indeserto optulit isrł. ñ dõ ob¬
tulisse. s moloch regi suo. cuius portaue¬
runt tabernacula: & imagiẽ ydoloꝵ
suoꝵ. staturamq uenerati sure. Et quȩ
sit i mago ipsa uł ydolum sequenti sermo¬
ne demonstrat. sydus dĩ ur̃i rempha. qͦd
hebraice dr̃ cochab. id ẽ luciferi. quẽ sar¬
racem huc usq uenerantur. Quã obcau¬
sam migrare eos fecit dñs transdamas¬
cum. id ẽ in assyrios atq chaldeos: cuiꝰ
omnipotentia ex eo qͦd
minus ds̃ exercituũ
demonstratur. Que¬
rimus quomodo
hos¬
tias & sacrificium
ñ dõ
obtulerint in deserto. s regi suo quẽ
luciferũ nuncupant. Ex eo tempore qͦ
aurum incaput uituli transformart̃.
dicentes. isti sunt dii tui isrł qui te eduxe¬
runt de terra egypti: omnia que fecert̃

Expanded text:
sidus dei vestri, quae fecistis vobis. Et migrare vos faciam trans Damascum, dixit mihi in eremo quadraginta annis, domus Israel, et assumpsistis tabernaculum Melchom, efecistis vobis. Et transferam vos trans Dacia quae in deserto obtulit Israel, non Deo obtulisse, sed Moloch regi suo, cujus portaverunt tabernacula, et imaginem idolorum suorum statuarumque venerati sunt. Et quae sit ipsa imago vel idolum, sequenti sermone demonstrat: Sidus dei vestri, quod Hebraice dicitur CHOCAB, id est, Luciferi, quem Sarraceni hucusque venerantur. Quam ob causam migrare eos fecit Dominus trans Damascum, id est, in Assyrios atque Chaldaeos: cujus omnipotentia ex eo quod Dominus Deus exercituum est, demonstratur. Quaerimus quomodo hostias et sacrificium non Deo obtulerint in deserto; sed regi suo, quem Luciferum nuncupant? Ex eo tempore quo aurum in caput vituli transformarunt, dicentes: Isti sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti , omnia quae fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
redeant ad eccłam. & oderint priora
dogmata. diligantq in eccłam dñi ue¬
ritatem: & uerum iudicium excerceant
mportis uitioꝵ atq uirtutum. relm¬
quentes illas & ad has transeuntes: et
sperent miscdlã qui exfaucib di aboli
euadere qui uerure. Iuxta Lxx. autẽ
ordine cõmutato sic̃ manifestior lectio
presentis capitul reddi potest. Quomͦ
dixistis. odio habiumꝰ mala & dileximꝰ
bona. sie querite bonum & ñ malũ ut ui¬

Expanded text:
redeant ad Ecclesiam, et oderint priora redeant ad Ecclesiam, et oderint priora dogmata, diligantque in Ecclesia Domini veritatem, et judicium verum exerceant in portis vitiorum et virtutum, relinquentes illas, et ad has transeuntes, et sperent misericordiam qui ex faucibus diaboli evadere quiverint. Juxta LXX autem ordine commutato, sic manifestior lectio praesentis capituli reddi potest: Quomodo dixistis, odio habuimus mala, et dileximus bona, sic quaerite bonum et non malu
Abbreviated transcription (Latin):
sum pastor bonus. Repellit malum. qͥ
fugit eũ de quo scͥptũ ẽ. mundus in ma¬
ligno positus est. &. inoratione dicte dm̃ca.
bonũ & non malum & iuxeritis: cc̃ erit do¬
minꝰ excercituũ uobiscũ sic̃ dixeratis. id̾o
eum ẽẽ uobiscũ. quia natiestis de abra¬
ham. Nec sufficit bonum querere. ma¬
lumq non querere. nͥ emptasim habeatiᷤᷤ
in utroq ut pͥmum oderitis malũ. dem¬
de diligatis bonum. Odte malũ. qui ñ
solum uoluptade ñ uincitur. s odit oꝑa
uoluptatis. Et diligit bonũ. qͥ non inui¬
tus aut necessitate ac metu legũ facit
qͦd bonum ẽ. s id̾circo quia bonũ est. ut
torem diligit ds̃. Non enĩ omĩs elemosi¬
na placet dõ. nisi quȩ cũ hylaritate
ꝓfertur. Cumq oderitis malũ. & dilexe¬
ritis bonũ. constituite in portis iudici¬
um. de quo supͣ dictũ ẽ: ut iniquitate
pulsa. ueritas redeat. Et si hoc feceritiᷤ.
ticis co aptari. ut deserrore quẽ fixert̃

Expanded text:
sum pastor bonus . Repellit malum, qui sum pastor bonus . Repellit malum, qui fugit eum de quo scriptum est: Mundus in maligno positus est . Et in oratione Dominica bonum, et non malum, et vixeritis, tunc erit Dominus Deus exercituum vobiscum, sicut dixeratis ideo eum esse vobiscum quia nati essetis de Abraham. Nec sufficit bonum quaerere, malumque non quaerere, nisi ἐπιείκησιν habeatis in 297 utroque, ut primum oderitis malum, deinde diligatis bonum. Odit malum, qui non solum voluptate non vincitur, sed odit opera voluptatis: et diligit bonum, qui non invitus, aut necessitate, aut metu legum facit quod bonum est; sed idcirco quia bonum est, ut torem diligit Deus . Non enim omnis eleemosyna placet Deo, nisi quae cum hilaritate profertur. Cumque oderitis malum, et dilexeritis bonum, constituite in portis judicium, de quo supra dictum est, ut, iniquitate expulsa, veritas redeat. Et si feceritis hoc, ticis coaptari, ut deserto errore, quem finxerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. odio habiumꝰ mala. & dileximus bo¬
na: &. reddite inportis iudicium. ut mi¬
sereatur dñs ds̃ hiᷤᷤ qui reliqui sunrt de io¬
seph. Dicitis dm̃ ẽẽ uobiscum. quia
sitis filii abraham. Audite qđ sequitur.
Si filii estis abrahẽ: oꝑa patris ur̃i faci¬
te. Quȩ sunt oꝑa patris abrahȩ: Diligi¬
te bonũ. & ñ malum. Grande peccatum
est ñ solum facere malum: s & diligere.
Multi peccant. & expleto uoluptatis
ardore mordentur conscientia sua : &
penitet eos peccati su. Qͥ autẽ ñ solum
ñ dolet se fecisse qd̾ malũ ẽ. s in suo scele¬
re głatur: iste implet illud qd scͥptũ ẽ.
peccator cum uenerit in ꝓfundum im¬
pietatis condemnit. Querite gͦ bonũ
& non malũ.Si enim quesieritis boñ.
in eo qͦd queritis bonũ. statĩ repellitis
malũ. Numquã autẽ queretis bonũ.
bonum. Cumq quesieritis bonum &
uitaueritis malum: tc̃ uiuetis in eo qui
dicit. ego sum uita. Bonũ querte. qui
credit in eum qͥm ȩx̃głio loquitur. Ego

Expanded text:
dileximus bona, et reddite in portis judicium, ut misereatur Dominus Deus his qui reliqui sunt de Joseph. Dicitis Deum esse vobiscum, quia sitis filii Abraham; audite quod sequitur: Si filii estis Abrahae, opera patris vestri facite . Quae sunt opera patris vestri Abrahae? Diligite bonum, et non malum. Grande peccatum est, non solum facere malum, sed et diligere. Multi peccant, et expleto voluptatis ardore, mordentur conscientia sua, et poenitet eos peccati sui. Qui autem non solum non dolet se fecisse quod malum est, sed in suo scelere gloriatur, iste implet illud quod scriptum est: Peccator cum venerit in profundum impietatis, contemnit . Quaerite ergo bonum, et non malum. Si enim quaesieritis bonum, in eo quod quaeritis bonum, statim repellitis malum. Numquam autem quaereretis bonum, bonum . Cumque quaesieritis bonum, et vitaveritis malum, tunc vivetis in eo qui dicit: Ego sum vita . Bonum quaerit, qui credit in eum qui in Evangelio loquitur: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
a facie leoms. & occurrat ei ursus: & ingre¬
diatur domum & in nitatur inmanu sua
suꝑ parietem. & mordeat eum coluber.
Numquid ñ tenebre dies dm̃ & ñ lux ͤ¬
Et caligo. & non splendor in ea:Le
Ue desiderantib diem dñi. Ut quid hanc
uobis diem dnĩ : Et ecce ẽ tenebre & non
lux. Quomodo si fugiat homo a facie leo¬
nis. & incidat in eum ursus: & si in troeat
in domũ & innitatur manib suis super
parietem & mordeat cũ coluber. Nonne
tenebre dies dm̃ & non lux : Et caligo. &
non habenᷤ. splendorẽ: Ne de tribu
iuda thecuithes ꝓpħa omnino homines
trib suȩ negligere uideretur. & ad decem
trib cantum conferre sermonẽ: ad utrũq
regnũ hoc ẽ uidam & isrł. nunc dirigit ua¬

Expanded text:
leonis, et occurrat ei ursus, et ingrediatur domum, et innitatur manu sua super parietem, et mordeat eum coluber. Numquid non tenebrae dies Domini, et non lux? caligo, et non splendor in ea? LXX: Vae desiderantibus diem Domini, ut quid hanc vobis diem Domini? Et ea est tenebrae, et non lux. Quomodo si fugiat homo a facie leonis, et incidat in eum ursus, et introeat in domum et innitatur manibus suis super parietem, et mordeat eum coluber. Nonne tenebrae dies Domini, et non lux? et caligo, et non habet splendorem. Ne de tribu Juda Thecuites propheta omnino homines tribus suae negligere videretur, et ad decem tantum tribus conferre sermonem, ad utrumque regnum; hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ faciem t̾rȩ dñs nom̃ eius. Qui
subridet uastitatẽ suꝑ robustum:
& depopulationẽ suꝑ potentẽ affert.
Lxx. Qui facit in excelso iudici¬
um. & iusticiam in t̾ra posuit. Qui
facit omnia & tͣnsformat. & conu̾tit
in maue umbram mortis. & diem
ueritate editio uulgata discordat:
fic̃ absq cõmonitione nr̃a. ex his quȩ
ꝓposiuinus. prudens statim lector
intelligit. Itaq exponamꝰ primũ iux¬
ta ebreos: & postea quid nobis uideat᷑
in translationẽ .lxx. xp̃o si mertumꝰ
pandente. dicamꝰ. Domꝰ ioseph. id ẽ domꝰ
ephraun. ac ꝑ hoc regia. & bethel si
ue ut .lxx. transtulerunt domus
idola pariter subũtent᷑: qui iniqͦ
uidicio dm ad iracundiã ꝓuoca¬
uert̃. & conũterunt dulcedinem
iudicii in absintii amaritudinem.
qd̾ genus herbȩ ẽ amarissine assu¬
mentes inquitate. & rusticiã relu¬
quentes. Quȩ sit autẽ ista iusticia.

Expanded text:
 faciem terrae: Dominus nomen ejus. Qui subridet vastitatem super robustum, et depopulationem super potentem affert. LXX: Qui facit in excelso judicium et justitiam in terra posuit: qui facit omnia, et transformat et convertit in mane umbram mortis, et diem veritate editio Vulgata discordat, sicut absque commonitione nostra ex his quae proposuimus, prudens statim lector intelligit. Itaque exponamus primum juxta Hebraeos, et postea quid nobis videatur in translatione LXX, Christo si meruimus pandente, dicamus domus Joseph, id est, domus Ephraim, ac per hoc regia, et Bethel, sive sicut LXX transtulerunt, domus idola pariter subvertentur, qui iniquo judicio Deum ad iracundiam provocaverunt. Et converterunt dulcedinem judicii in absinthii amaritudinem, quod genus est herbae amarissimae, assumentes iniquitatem, et justitiam relinquentes. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ignis qui succendit᷑ siue resplendet
& inflãmat domũ ioseph. ut con¬
sumat᷑ bethel: de quo & alibi dicit᷑.
ambulate in lumine ignis ur̃i. &
in flamina qͣm succendistis. Et
quia crebro domũ ioseph ꝓpt̃ iero¬
boam qui a stirpe dauid dĩ popłm
qui sermone cõposito decora atq for¬
mosa ut ita dicam aurea simulachra con¬
finxerunt: & adorant opera inanuũ
suarũ & agriculture sub uaccarum
specie sibi imagnĩe reꝓmittunt.: dr
ad eos. querite dñm & uiuite eũ qui
dixit. ego sum uia & ueritas & uita:
ut postqͣm ambulauerint in eo. et
inuenerint ueritatem. tc̃ incipiant
uiuere qui prius mortui erant. Et
insi hoc fecerint. diaboli cõburent᷑
ardorib. nullusq poterit inueniri
de pͥncipib eoꝵ. qui & ipsi heretico
igne succensi sunt. qui possit uoran¬
tem cuncta flammã restinguere. &
p̃cipue bethel quȩ falsũ sibi domus
di nom̃ assumpsit. Qui conu̾titis
in absinthiũ iudicium. & iusticiã

Expanded text:
ignis qui succenditur, sive resplendet ignis qui succenditur, sive resplendet et inflammat domum Joseph, ut consumatur Bethel, de quo alibi dicitur: Ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam succendistis . Et quia crebro domum Joseph propter Jeroboam, qui a stirpe David populum Dequi sermone composito, decora atque formosa, et ut ita dicam, aurea simulacra finxerunt, et adorant opera manuum suarum, et agriculturae sub vaccarum specie sibi imaginem repromittunt, dicitur ad eos: Quaerite Dominum, et vivite, eum qui dicit: Ego sum via, veritas et vita : ut postquam ambulaverint in eo et invenerint veritatem, tunc incipiant vivere qui prius mortui erant. Et nisi hoc fecerint, diaboli comburentur ardoribus: nullusque poterit inveniri de principibus eorum qui et ipsi haeretico igni succensi sunt, qui possit vorantem cuncta flammam restinguere, et praecipue Bethel, quae falsum sibi domus Dei nomen assumit. Qui convertitis in absinthium judicium, et justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
querite me & iuuetis. ita & ꝓpħa de
dño loquit᷑. ut querant eum & ui¬
uant. In eo enĩ qd quer̃t dñm. unuere
incipiunt. Sin autẽ ñ quesierint
eum. & iccirco ñ uixerint: statĩ suc¬
cendet᷑ ut ignis domus ioseph. qͣ.
ꝓpt̃ ieroboam qui de tribu ephr̃a¬
im & de domo ioseph fuit. decem
trib sentire debemꝰ quȩ appella¬
bantur isrł. & ex maiore popłi par¬
te nom̃ pristinum possidebant.
Duȩ autẽ trib que regnabant᷑ ab
stirpe dauid qui de tribu iuda fuit.
uocatȩ sunt iudas: & possidebant
ierłm in qua erat templum di. Cũq
succensa fuerit domus ioseph. deuo.¬
rabit atq consumet bechel. de qua
supra dixi. nolite querere bechel: &
ñ erit qui extinguat. cũ a regibtis
suis fuerit incensa. Pro bethel in
lxx. legitur domus isrł. sensum
magis qͣm uerbum int̃p̃tantibus:
ut succendente rege ieroboam. et
cunctis deinceps regib qui ei in¬
imꝑiũ successer̃t. ardeant decem
trib quȩ appellabant᷑ isrł. Iste ẽ

Expanded text:
Quaerite me, et vivetis, ita propheta de Domino loquitur, ut quaerant eum, et vivant. In eo enim quod quaerunt Dominum, vivere incipiunt: sin autem non quaesierint eum, et idcirco non vixerint, statim succendetur ut ignis domus Joseph, quam propter Jeroboam, qui de tribu Ephraim et de domo Joseph fuit, decem tribus sentire debemus, quae appellabantur Israel, et ex majore populi parte nomen pristinum possidebant. Duae autem tribus quae regebantur a stirpe David, qui de tribu Juda 287 fuit, vocatae sunt Judas, et possidebant Jerusalem, in qua erat templum Dei. Cumque succensa fuerit domus Joseph, devorabit atque consumet Bethel, de qua superius dixi: Nolite quaerere Bethel, et non erit qui exstinguat, cum a regibus suis fuerit incensa. Pro Bethel in LXX legitur domus Israel, sensum magis quam verbum interpretantibus, ut, succedente rege Jeroboam, et cunctis deinceps regibus qui ei imperio successerunt, ardeant decem tribus, quae appellantur Israel. Iste est
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hȩc torminib & aculeis stomachi.
podagreq & ciragrȩ dolorib sepe
torquet᷑. ita ut ne stilum quid̃e aut
calamũ tenere queat. ut sitis pedib
te uideat᷑ ẽẽ truncata. & multis m̾̃e¬
bris p̃mortua. Cum hȩc ita se habe¬
ant: in maloꝵ cõparatione colerabi¬
lius ẽ sustinere morbos. dummͦ una
& grauissima dña libidine caream.
Patitur quidẽ & senectus ñ numꝗͣ
incentiua uitioꝵ. millusq nixta
sc̃m̃ martẏrem ciprianũ. dru tutus
ẽ ꝑiculo ꝓxims. S aliud ẽ titillari:
aliud obrui uoluptatib. Ibi cum
apło adolescentia loquitur. quȩ no¬
uit uirentis corporis necessitates.
Non enĩ qd̃ uolo bonũ hoc ago. sed
qd̃ nolo malũ illud facio: et. miser
ego homo quis me liberabit de cor¬
pore mortis huiꝰ. hic autẽ raro inter
emortuos cineres scintilla sublucens
mͥ a dño ut comitẽ merear habere
sapientiã dequa scͥptum ẽ. ama illã
& sertiabit te. honora illã & amplexa¬
bitur te: ut ipsa aduuante & socia.

Expanded text:
Ad haec torminibus et aculeis stomachi, podagraeque et chiragrae doloribus saepe torquetur: ita ut ne stylum quidem aut calamum tenere queat; ut  Al. et suitae videatur esse truncata, et multis membris praemortua. Cum haec ita se habeant, in malorum comparatione tolerabilius sustinebo morbos, dummodo una et gravissima domina libidine caream. Patitur quidem et senectus nonnumquam incentiva vitiorum: nullusque juxta sanctum martyrem Cyprianum, diu tutus est periculo proximus. Sed aliud est titillari, aliud obrui voluptatibus. Ibi cum apostolo adolescentia loquitur, quae novit virentis corporis necessitates: Non enim quod volo bonum hoc ago, sed quod nolo malum illud facio ; et: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Hic autem raro inter emortuos cineres scintilla sublucens mihi a Domino, ut comitem mihi merear habere sapientiam, de qua scriptum est: Ama illam, et servabit te: honora illam, et amplexabitur te : ut, ipsa adjuvante et socia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħantẽ. stultum & insanũ uocabas.
iuxta illud qd̾ inramoch galaad pͥnci¬
pes locuti sunt ad irii. Quid uenit ad
te iste uesanus: Igit᷑ ꝓpt̾ multitudi¬
ñe unquitatũ tuarũ quib in scelere
debachatus es: ñ ꝓpħam meũ s te. in¬
sanum ẽẽ cognosce: quia ad hoc labo¬
rasti ut mea uerba calcares. Paiñtia
iracundiã. uł memoriam doloris illa¬
tipossumus dicere. Diem ultionis &
retributionis quidã int̾p̃tant᷑ diem
iudicii: qnͣdo affligetur isrł. qui nunc
dm̃ uidere se iactat. & ñ scõ sp̃u regitur.
s demonico in partes uarias circũfert᷑
di asserens creatorẽ ⁊ quoꝵ insania inul¬
tiplex ẽ quia & iniquitates fuere ꝙͦ.
Et ne eadem sepe repetentes. uideam
lectoris prudentiã differre: breuit̃ ad¬
monemꝰ. quicqͥd de ifrahele & de ephra

Expanded text:
sancto, stultum et insanum vocabas, juxta illud quod in Ramoth Galaad principes locuti sunt ad Jehu: Quid venit ad te iste vesanus ? Igitur propter multitudinem 96 iniquitatum tuarum, quibus in scelere diu debacchatus es, non prophetam meum, sed te insanum esse cognosce, qui ad hoc laborasti, ut mea verba calcares. Pro amentia, iracundiam, vel memoriam doloris, in Latino possumus dicere. Diem ultionis et retributionis, quidam interpretantur diem judicii, quando affligetur Israel, qui nunc Deum se videre jactat, et non sancto Spiritu regitur, sed daemoniaco in partes varias circumferturdi asserens creatorem: quorum vesania multiplex est, quia et iniquitates fuere quamEt ne eadem saepe repetentes, videamur lectoris prudentiae diffidere, breviter admonemus, quidquid de Israel et de
Abbreviated transcription (Latin):
nea uidi patres eoꝵ. Ipsi autẽ ingressi
sunt ad beelphegor & ab alienati st̃
in confufionẽ ⁊ & factisunt abomina¬
biles sicut dilecti. Pro quo in aliis
exemplarib legunus. & facti sunt di-¬
lecti quasi abominabiles: qd̾ magis
congruit ueritati. Cum om̃is orbis
esset desertus. & d̃i noticiã ñ haberet:
inuem ait. popłm isrł quasi uuã in
solitudine. Et qͦmͦ eũ inuenerit dicit.
Sicut pͥma pomaficulneȩ: in cacum¬
ne eius uidipatres eoꝵ. Ergo in abrahã
& ysaac & iacob inuentus ẽ popłs. Et
nota ꝓprietat̾ẽ. Parentes uidentur.
popłs inueint᷑: & in utroq uinea est
& ficulnea ⁊ sub quib requiescere dr
qui confidit in dño. Ipsi autẽ educti
de egẏpto. forncati sunt cum madi
dolum moabitarũ. quẽ nos priapũ
possumꝰ appellare. Demq int̃p̃tatur
beelphegor. hoc ẽ idolũ tentiginis.¬

Expanded text:
i autem ingressi sunt Beelphegor, et abalienati sunt in confusionem, et facti sunt abominabiles sicut dilecti. Pro quo in aliis exemplaribus legimus: et facti sunt dilecti, quasi abominabiles, quod magis congruit veritati. Cum omnis orbis esset desertus, et Dei notitiam non haberet, inveni, ait, populum Israel quasi uvam in solitudine, et quomodo eum invenerit, dicit: Sicut prima poma ficulneae, in cacumine ejus vidi patres eorum. Ergo in Abraham, in Isaac, et Jacob inventus est populus. Et nota proprietatem, parentes videntur, populus invenitur et in utroque vinea est, et ficulnea, sub quibus requiescere dicitur qui confidit in Domino. Ipsi autem educti de Aegypto, fornicati sunt cum Madiadolum Moabitarum, quem nos Priapum possumus appellare. Denique interpretatur Beelphegor, idolum tentiginis
Abbreviated transcription (Latin):
lem te ut sunt cetere nationes. Aliter
em̃ nesciens dm̃n. aliter puint᷑ rece¬
dens a deo: quia seruus quiscit uo¬
luntate dñi sui. & ñ facit eam. uapu¬
labit multũ. Mercedem formcatio¬
nis tuȩ areas multas & torcularia repu¬
tasti: ut rerum ominiũ abundantia
fruereris. Ideo area & torcular. triti¬
cum uinũq ñfacient: & mentiet᷑ eis
torcular. siue negabit unũ suũi. quo
se mebriandos putabant. Legimꝰ sub
matres filioꝵ suoꝵ cadauerib uesce¬
rent᷑. Eo temꝑe iuxta litteram area
& torcular ñ pauit eos: & uinũ men¬
titum ẽ eisi & in egestate tabuerunt.
Dicit᷑ & ad hereticos. ne exultent atq le¬
tent᷑: & putent se ceterarũ similes na¬
tionũ. Illi em̃ ũ credider̃e in dm̃n: isti
uero sub nomine di idola colunt et
fornicant᷑ a deo suo: & plures sibi are¬
as & torcularia infinita multiplicant:¬
& comedunt triticum de quo efficitur
panis luctus. & bibunt uinũ sodo¬

Expanded text:
talem esse, ut sunt caeterae nationes. Aliter talem esse, ut sunt caeterae nationes. Aliter enim nesciens Deum, aliter punitur recedens a Deo, quia servus qui scit voluntatem domini sui, et non facit eam, vapulabit multum . Mercedem fornicationis tuae areas multas et torcularia reputasti, ut rerum omnium abundantia fruereris: ideo area et torcular, triticum vinumque non facient, et mentietur eis torcular, sive negabit vinum suum, quo se inebriandos putabant. Legimus sudmatres filiorum suorum cadaveribus vescerentur . Eo tempore, juxta litteram, area et torcular non pavit eos, et vinum mentitum est eis, et in egestate tabuerunt. Dicitur et ad haereticos, ne exsultent atque laetentur, et putent se caeterarum similes nationum. Illae enim 92 non crediderunt in Deum; isti vero sub nomine Dei idola colunt, et fornicantur a Deo suo: et plures sibi areas, et torcularia infinita multiplicant, et comedunt triticum, de quo efficitur panis luctus, et bibunt vinum Sodo
Abbreviated transcription (Latin):
se describit: & intantum ydoloꝵ pol¬
luta sordib. ut humano stercori c̃o¬
ꝑent᷑. Heretici quoq quoꝵ pͥncipes
sunt assyrii. de quib crebro diximus.
comedunt apud eos immunda. dum
illoꝵ sordib inquinant᷑. N oli letari
isrł. noli exultare sicut popli: quia for
des suꝑ om̃s areas tritici: &. area & tor¬
cular ñ pascet eos: & uinum mntietur
eis. Lxxͣ. Noli gaudere ifrł. & noli
letari sicut popłi: quia formcatus es a
deo tuo. Dilexisti munera suꝑ omñe
aream tritici. Area & torcular ñ cogno¬
uit eos: & uinum mentitũ ẽ illis.
Qui a deo recesserint. cũ in ꝓfundũ
uenerint peccatoꝵ & desꝑauerint sa¬
lutem suã: uniu̾sa contemnent. De¬
niq & isrł recedens alege dei & colens
ydola. ex multis gentib unã gentẽ
se esse dicit gaudens & gratulans quod
a dei noticia recesserit. & sit gens mixta
cũ ceteris: & ꝓpt̾ea nc̃ corripit eos & di¬
cit. Ne gaudeas. ne leteris: nec putes ta

Expanded text:
se describit : et in tantum idolorum polse describit : et in tantum idolorum polluta sordibus, ut humano stercori comparentur. Haeretici quoque, quorum principes sunt Assyrii de quibus crebro diximus, comedunt apud eos immunda, dum illorum sordibus inquinantur. Noli laetari, i: Noli exultare sicut populi, quia forndes super omnes areas tritici. Et pocular non pascet eos, et vinum mentietur eis. LXX: Noli gaudere, Israel, et noli laetari sicut populi: quia fornicatus es a Deo tuo: dilexisti munera super omnem aream tritici. Area et torcular non cognovit eos, et vinum mentitum est illis. Qui a Deo recesserunt, cum in profundum venerint peccatorum, et desperaverint salutem suam, universa contemnent . Denique et Israel recedens a lege Dei, et colens idola, ex multis gentibus unam gentem se se dicit: gaudens et gratulans quod a Dei notitia recesserit, et sit gens mixta cum caeteris, et propterea nunc corripit eos, et dicit: Ne gaudeas, ne laeteris, nec putes te
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Iudas quoq id ẽ uir eccłiasticus.
in inalis oꝑib uł in sc̃ãrũ scripturaꝵ
int̾pretatione ꝑu̾sa. edificauit sibi
ficis mendatio. Quas dñs igne fui sp̃c
succensurũ ẽẽ se dicit. & deuorat᷑um
bareĩs eius. idẽ magnas & in modum
turrium edificatas domos: & funda¬
menta male posita subu̾surum. ne
possint sacrilega contra dm̃n delubra
construere. Quid̾a urbes a iuda mu¬
nitas. in bonã partẽ accipiunt: & il¬
lud qd̃ huic sensui contrariũ uide¬
bat᷑. ĩmitã ignem in ciuitates eius
& deuorabit edes illius: ita interp̃tari
nituntur. ut postqũa uenerit quod
ꝑfectum ẽ. id quod ex parte ẽ destruat᷑.
Quod iuxta.lxx. int̾p̃tes legimꝰ. & in as¬
syriis imimunda comeder̃t. in hebra¬
ico ñ habetur. & iccirco obelo p̾notan¬
dum ẽ. Possumꝰ autẽ dicere. qd deside¬
rantes egyptũ isrłitȩ. capti ab assyriis
ibi ĩmunda comeder̃t. iuxta ierechi¬
el qui eos in caldea ydolotita comedis¬

Expanded text:
 id est, vir Ecclesiasticus, in malis operibus, vel in sanctarum Scripturarum interpretatione perversa, aedificavit sibi ficis  mendacio: quas Dominus igne sui spiritus succensurum esse se dicit, et devoraturum βάρεις ejus, id est, magnas et in modum turrium aedificatas domos: et fundamenta male posita subversurum, ne possint sacrilega contra Deum delubra construere. Quidam urbes a Juda munitas in bonam partem accipiunt, et illud quod huic sensui contrarium videbatur: immittam ignem in civitates ejus, et devorabit aedes illius, ita temperare nituntur, ut postquam venerit quod perfectum est, id quod ex parte est, destruatur. Quod juxta LXX interpretes legimus, ÷ et in Assyriis immunda comederunt, in Hebraico non habetur, et idcirco obelo praenotandum est. Possumus autem 91 dicere, quod desiderantes Aegyptum Israelitae, capti ab Assyriis, ibi immunda comederint, juxta Ezechielem, qui eos in Chaldaea idolothyta comedis
Abbreviated transcription (Latin):
contempserint: & si quid dixerint de
scripturis: nequaqͣm diuinis uerbis.
s echincoꝵ sensib cõꝑandũ ẽ. Isti mul¬
tas iminolant hostias. & comedunt car¬
nes earum: unã xp̃i hostiam deseren¬
tes. nec comedentes eiꝰ carnẽ. cuiꝰ caro
cibus credentiũ ẽ. Quicquid fecerit.
sacrificioꝵ ordiñe ritumq simulan¬
tes. siue dederint elemosinã. siue
pudicitiã repinittant. siue humilita¬
t̃ẽ simulatam fictisq blanditiis sim-¬
plices quosq decipiant: nichil de huiꝰ¬
cemodi sacrificiis dñs suscipiet.
Nunc recordabitur iniquitatis eoꝵ.¬

Expanded text:
contempserint. Et si quid dixerint de contempserint. Et si quid dixerint de Scripturis, nequaquam divinis verbis, sed ethnicorum sensibus comparandum est. Isti multas immolant hostias et comedunt carnes earum, unam Christi hostiam deserentes: nec comedentes ejus carnem, cujus caro cibus credentium est. Quidquid fecerint, sacrificiorum ordinem ritumque simulantes, sive dederint eleemosynam, sive pudicitiam repromittant, sive humilitatem simulent, fictisque blanditiis simplices quosque decipiant, nihil de hujuscemodi sacrificiis Dominus suscipiet. Nunc recordabitur iniquitates
Abbreviated transcription (Latin):
scribere⁊ cum contempserit eas quas
ante suscepit: Auñ contemptus dei
ẽ. quando me iubente ut unrũ in ie¬
rłm esset altare : ꝑ oĩns montes & col¬
les idola fabricati sunt quib irrita¬
rent dñme Altaria quoq iccirco fece¬
runt ñ ut mͥn placerent s ut multis
hostiis immolatis. carnes earũ come-¬
derent: iuxta illud quod dñs loquit᷑
in euangłio. Am̃ am̃ dico uob̃. queri¬
tis me. ñ quia uidistis signa: s quia
manducastis de panib meis & satura¬
ti estis. Omne em̃ studiũ uictimarũ
in eo habent. ut deuorent hostias: ñ
ut ꝑ eas placeant deo. Nec suscipiet
eas dñs: quas ñ illi s suo uentri immo¬
lauer̃t & guituri. Unum autẽ esse
altare eccłiȩ. & unã fidem. & tuniũ bap¬
tisma: apłs docet. Qd̾ heretici deseren¬
tes. multa sibi altaria fabricati sunt:
ñ ad placandum dm̃. s in delictorum
multitudinem. Ppt̃ea leges i acciꝑe
ñ merent᷑. cum eas quas acceꝑant ante

Expanded text:
scribere, cum contempserit eas quas scribere, cum contempserit eas quas ante suscepit? Annon contemptus Dei est, quando, me jubente, ut unum in Jerusalem esset altare, per omnes montes et colles idola fabricati sunt, quibus irritarent Dominum? Altaria quoque idcirco fecerunt, non ut mihi placerent; sed ut, multis hostiis immolatis, carnes earum comederent, juxta illud quod Dominus loquitur in Evangelio: Amen, amen dico vobis, quaeritis me, non quia vidistis signa; sed quia manducastis de panibus, et saturati estis . Omne enim studium victimarum in eo habent, ut devorent hostias, non ut per eas placeant Deo: nec suscipiet eas Dominus quas non illi, sed suo ventri immolaverunt et gutturi. Unum autem esse altare in Ecclesia, et unam fidem, et unum baptisma apostolus docet , quod haeretici deserentes, multa sibi altaria 89 fabricati sunt, non ad placandum Deum, sed in delictorum multitudinem. Propterea leges Dei accipere non merentur, cum eas quas acceperant, ante
Abbreviated transcription (Latin):
multiplices leges meas: quȩ uelut alie¬
nȩ reputate sunt. Hostias afferent i
molabunt carnes & comedent: dñs i
suscipiet eas. Lxx. Quia multipli
cauit ephraun altaria in peccatum:¬
sacta sunt ei altaria delicta. Scribam¬
liena reputata sunt altaria delicta.
Quia si inmnolauerint hostias. & come¬
deriit carnes. dñs ñ suscipiet eas:
Ducti ait. in captiuitatem.cessabunt
paulisꝑ ab onere regis & pͥncipis. Et
hoc patient᷑. quia ephraum pͥnceps
eoꝵ multiplicauit altaria: ñ in qͥb
immolaret deois in quib peccatis
peccata comungeret. Quȩ altaria
id ẽ arȩ uertuntur ei in delictum:
ut quanto plura fuerint. tanto illiꝰ
scelera multiplicent᷑. Deinde ut supͣ
dixerat. quid faciã tibi ephraun. qͥd
faciam tibi iuda. uelut ainbigens
& requirens quo medicamine sana¬
ret infirimum.&. quib consiliis pec¬
cant̾e retraheret ad salute: scribam inqͥt¬
ꝑ moysen. S quid ꝓdest ultra alias

Expanded text:
multiplices leges meas, quae velut aliemultiplices leges meas, quae velut alienae computatae sunt. Hostias immolabunt carnes, et comedent, et Dominus non suscipiet eas. cavit Ephraim altaria: in peccatum sunt ei altaria dilecta. Ducti,liena reputata sunt altaria: quia si immolaverint hostias, et comederint carnes, Dominus non suscipiet eas: Ducti, ait, in captivitatem cessabunt paulisper ab onere regis et principis. Et hoc patientur quia Ephraim princeps eorum multiplicavit altaria, non in quibus immolaret Domino, sed in quibus peccatis peccata conjungeret: quae altaria, id est, arae vertentur ei in delictum, ut quanto plura fuerint, tanto illius scelera multiplicentur. Deinde ut supra dixerat: Quid faciam tibi, Ephraim? quid faciam tibi, Juda? velut ambigens et requirens, quo medicamine sanaret infirmum, et quibus consiliis peccantem retraheret ad salutem. Scribam ei mulper Moysen. Sed quid prodest ultra alias
Abbreviated transcription (Latin):
Ex cum hoc fecerit: tradetur gentib.
Sicut eñ uationes corꝑalia simulachra
uenerant᷑: sic isti ydola deos putant
quȩ desuo corde finxer̃t⁊ & ideo repu¬
cabunt᷑ in numero nationĩi.Sin aut̃e
inquit ñc & in p̃senti scło egerint pe¬
nitentiã. & susceperim eos: cessabunt
paruũ suꝑse regem constitiiere &
pͥncipes eiꝰ⁊ ut intelligamꝰ paruum
regem diabolum ad distinctionem
magni regis qui societatẽ cũ belial
habere ñ potest: s statim ut receptus
fuerit. de corde credentiũ fugat par¬
uũ regem & pͥncipes eiꝰ. Iuxta hebrai¬
cũ autẽ congregabunt᷑ in eccłia dĩ qͥ
fuerant ante disꝑfi. & mercede sibi
conduxerant nationes. & qͥescent ab
cłia. increpat dicens. sine nobis regna¬
tis. atq utinã regnaretis: & apͥncipib
quos habent. in synagogis diaboli
consticutos. Quia multiplicauit
ephraun altaria ad peccandũ: factȩ
sunt ei arȩ in delictum. Scribam ei

Expanded text:
et cum hoc fecerit, tradetur gentibus. et cum hoc fecerit, tradetur gentibus. Sicut enim nationes corporalia simulacra venerantur: sic isti idola deos putant, quae de suo corde finxerunt, et ideo reputabuntur in numero nationum. Sin autem, inquit, nunc, et in praesenti saeculo egerint poenitentiam, et susceperim eos, cessabunt parvum super se regem constituere et principes ejus. Ut intelligamus parvum regem diabolum, ad distinctionem magni regis, qui societatem cum Belial habere non potest; sed statim ut receptus fuerit, de corde credentium fugat parvum regem et principes ejus. Juxta Hebraicum autem, congregabuntur in Ecclesia Dei qui fuerant antea dispersi, et mercede sibi conduxerant nationes, et quiescent ab lesia increpat, dicens: Sine nobis regnatis: atque utinam regnetis , et a principibus quos habent in synagogis diaboli constitutos. Quia multiplicavit Effraim altaria ad peccandum, factae sunt ei arae in delictum. Scribam eis
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq dederint dona gentib. & mer¬
cede ad auxiliandum sibi conduxerit
nationes: congregabunt᷑ ad pugnam.
& pincti parit̃ ab ducent᷑. Et quia a¬
mant offerre adu̾sariis mnunera: ideo
paulisꝑ beneficium consequentur.
ut ñ soluant stipendia regnis & pͥnci¬
pib. donec ꝑueniant in assyrios : uͥ
nequaqͣm tribita & stipendia dab̃t
ut liberi. s redigentur in ultiã ser¬
uitutẽ. Ne hereticis ñ ambigimus:
quin iuxta errorem mentis suȩ eun¬
tes ad assyrios. ascendere se putent.
ẽ tibi nunc. quia ascendisti omis in
cecta uana: Quoꝵ assyrioꝵ pͥnceps
ẽsensus magnus. Unde in semet iͥp¬
so gerimnauit ephraimi. sui p̾suptio
ne estimans se creuisse: siue onager
factus ẽ solitarius. ut ñ eccłiȩ consita
s diaboli deserta pẽnetraret. Amauit
munera ꝓerrore suo. ipse sibi p̾mia
reꝓmittens: siue turpis lucri gr̃aom¬
uia faciens ⁊ uł certe dedit amatorib
sius demonib munera atq mercedes.

Expanded text:
Cumque dederit dona gentibus, et merCumque dederit dona gentibus, et mercede ad auxiliandum sibi conduxerint nationes, congregabuntur ad pugnam, et vincti pariter abducentur. Et quia amant offerre adversariis munera, ideo paulisper beneficium consequentur, ut non solvant stipendia regi et principibus, donec perveniant in Assyrios, ubi nequaquam tributa, et stipendia dabunt ut liberi; sed redigentur in ultimam servitutem. De haereticis non ambigimus, quin juxta errorem mentis suae euntes ad Assyrios, ascendere se putent, est tibi nunc, quia ascendistis omnes in tecta vana ? quorum Assyriorum princeps est sensus magnus. Unde in semetipso germinavit Ephraim, praesumptione sui aestimans se crevisse. Sive onager factus est solitarius, ut non Ecclesiae consita, sed diaboli deserta penetraret. Amavit munera pro errore suo, ipse sibi praemia repromittens, sive turpis lucri gratia omnia faciens. Vel certe dedit amatoribus suis daemonibus munera atque mercedes,
Abbreviated transcription (Latin):
ra deder̃t amatorib : s & cum merce¬
de conduxer̃t nationes. Nc̃ congrega¬
bo eos: & quiescent paulisꝑ ab ouere
regis & pͥncipũ. Lxxͣ. Quia ipsi as¬
cenderunt ad assyrios: germinauit¬
ephraim. apud semet ipsum. Ephia¬
im munera dilexit: iccirco tradetur
in gentib. Nc̃ suscipiam eos: & quies¬
cent paruum ut unguant regem¬
& pricipes. Deuoratus ẽ inquit isrł.
& factus ẽ tamquã uas mutile sine im¬
mundũ: de quo ñ suꝑsit testa in qua
hauriri possit aqua. aut modicũ quid
igniculi. Et quia factus ẽ uasiminun¬
dum: idõ ascenderunt in assyrios. ⁊mmi¬
tantes onagrũ solitariũ: nequaqͣm ut ouel
pasti a dño. s male abutentes lib̾tate
sua. & educti in captiuitatẽ. Quos pro¬
pħa plangit & dicit. Ephraun mune¬
ra deder̃t assyriis: & conduxer̃t mer¬
cede amatores suos. De qͥb scribit ie¬
rechiel. Omĩb meretͥcib dantur mer¬
cedes: tu autẽ dedisti mercedes amato¬
rib tuis : & econtrario factum ẽ in te.

Expanded text:
m mercede conduxerunt nationes: nunc congregabo eos, et quiescent paulisper ab onere regis et principum. LXX: Quia ipsi ascenderunt ad Assyrios, germinavit apud semetipsum Ephraim: munera dilexerunt: idcirco tradentur in gentibus, nunc suscipiam eos, et quiescent parvum, ut ung principes. Devoratus est, inquit, Israel, et factus est tamquam vas inutile, sive immundum, de quo non supersit testa, in qua hauriri possit aqua, aut modicum quid igniculi. Et quia factus est vas immundum, ideo ascenderunt ad Assyrios imitantes onagrum solitarium: 87 nequaquam ut oves pasti a Domino, sed male abutentes libertate sua, et educti in captivitatem, quos propheta plangit et dicit: Ephraim munera dederunt Assyriis, et conduxerunt mercede amatores suos, de quibus scribit Ezechiel: Omnibus meretricibus dantur mercedes: tu autem dedisti mercedes amatoribus tuis , et econtrario factum est in te.
Abbreviated transcription (Latin):
Regum paremꝰ imꝑiis: nec possumꝰ eoꝵ
resistere tẏrannidi. Colimꝰ uitulos:
quos adorare cõpellim᷑. In dieb autẽ
oseẽ abeodem rege p̃ceptũ ẽ. ne tan¬
co studio uituli colerentur: s qui
uellet iret ierłm. & in templo sacri¬
ficaret dõ. Huic aiunt sententie po¬
pulus contradixit. Et hoc ẽ qd̾ ñc
dicit. diuisum ẽ cor eoꝵ: Hoc ẽ regis
& popłi. Et nulla excusatione rema¬
nente: ñc int̾ibunt. & tradent᷑ et̃nȩ
captiuitati. Statim eñi ut popłs dis¬
cessit a rege: uenit int̾itus. Qd̃q seqͥt᷑.
ipse confringet simulachra eoꝵ: de
deo dicit. Arasq depopulabit᷑. ñ qd̃
ds ipse ꝓpria hoc fecerit manu: s qd̃
ꝑ hostes uoluntas eiꝰ expleta sit. H e¬
reticoꝵ int̾ se corda diuisa. et contra¬
riis repugnare sententiis: etiã ipsi ñ
negant. dũ diu̾sa sentiunt. Unde &¬
disꝑdent᷑. & confringet siue suffodi¬
et dñs simulachra. uł altaria eoꝵ.

Expanded text:
Regum paremus imperiis, nec possumus eorum Regum paremus imperiis, nec possumus eorum resistere tyrannidi: colimus vitulos quos adorare compellimur. In diebus autem Osee ab eodem rege praeceptum est, ne tanto studio vituli colerentur, sed qui vellet iret in Jerusalem, et in Templo sacrificaret Deo; huic, aiunt, sententiae populus contradixit. Et hoc est, quod nunc dicit: divisum est cor eorum, hoc est, regis et populi, 107 et nulla excusatione remanente, nunc interibunt, et tradentur aeternae captivitati; statim enim ut populus dissensit a rege, venit interitus. Quodque sequitur: ipse confringet simulacra eorum, de Deo dicit: arasque depopulabitur, non quia Deus ipse propria hoc fecerit manu, sed quod per hostes voluntas ejus expleta sit. Haereticorum inter se corda divisa, et contrariis repugnare sententiis, etiam ipsi non negant, dum diversa sentiunt. Unde disperdentur, et confringet, sive suffodiet Dominus simulacra, vel altaria eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uisum ẽ cor eoꝵ: nunc int̾ibunt. Ipse
confringet simulachra eoꝵ: depopu¬
labit᷑ aras eoꝵ. Lxxͦ. Diuiser̃t cor¬
da sua: nc̃ ꝑibunt. Ipse suffodiet al¬
taria eoꝵ affligent᷑ tituli eoꝵ.Tra¬
dunt hebrei huiꝰcemodi fabulam:
suspitionẽ suam scripturarũ autori¬
tate firmantes. Quãdui & reges & po¬
płs̃ pariter uitulos aureos adorabant.
& habebant in impietate consensum:
ñuenit captiuitas. Extremꝰ rex ddecẽ
tribuum fuit osee. De quo scriptũ
ẽ. qd̾ fecerit quide malũ in conspec̃¬
tu dñi: s ñ sicut reges isrł qui fuer̃t
ante eum. Cuiꝰ nono anno salmana¬
sar rex assyrioꝵ cepit popłm isrł: & eduxit
eos in assyrios. & habitare fecit iux¬
ta flumen gozam. in ciuitatib me¬
doꝵ. Queritur gͦ quare sub pessumis
regib capuui ñ fuerint: s sub eo qͥ
ceꝑat ex parte aliqua admeliora
conu̾ti. Ad quod hȩc inferunt. Ex¬
cusabat se primum popłs: & dicebat.

Expanded text:
visum est cor eorum: nunc interibunt: ipse visum est cor eorum: nunc interibunt: ipse confringet simulacra eorum: depopulabitur aras eorum. LXX: Diviserunt corda sua: nunc peribunt: ipse suffodiet altaria eorum: affligentur tituli eorum. Tradunt Hebraei hujuscemodi fabulam, suspicionem suam Scripturarum auctoritate confirmantes: Quamdiu et reges et populi pariter vitulos aureos adorabant, et habebant in impietate consensum, non venit captivitas. Extremus rex decem tribuum fuit Osee, de quo scriptum est , quod fecerit quidem malum Osee in conspectu Domini, sed non sicut reges Israel, qui fuerunt ante eum, cujus nono anno Salmanasar, rex Assyriorum, cepit populum Israel, et eduxit eos in Assyrios, et habitare fecit juxta flumen Gozan in civitatibus Medorum. Quaeritur ergo quare sub pessimis regibus capti non fuerint, sed sub eo qui coeperat ex parte aliqua ad meliora converti? Ad quod haec inferunt: excusabat se primum populus, et dicebat,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia plantati. & crescerent in domo
di uocabant᷑ uinea sorech: & affere¬
bant uberrimos fructus. Postea uero
qͣnto plures facti sunt. tanto sibi mul¬
tiplicauer̃t altaria: ut ꝓ uno altari
qd̾ uerũ ẽ. plures erroris sui aras extru¬
erent : & iuxta ubertatẽ t̾rȩ suȩ exube¬
rauer̃t symulachris. Hereticoꝵ t̃ra fe¬
cunda ẽ: qui a do acumen sensus &
ingenii ꝑcipientes bona naturȩ ut¬
in d̃i cultum uercerent: fecerunt sͥ
ex his idola. Nullus em̃i potest here¬
sim struere nͥ qui ardentis ingenii ẽ:
& habet dona naturȩ quȩ ado ar-¬
fice sunt creata. Talis fuit ualentinꝰ.
talis martion. quos doctissimos legi¬
mus: talis bardesanes. cuiꝰ etiã philo¬
sophi adinirant᷑ ingeniũ. Isti gͦ t̾rȩ
suȩ bona u̾terunt intitulos mortuoꝵ.
quia omnis doctrina eoꝵ ñ ad uiuen¬
tes refertur s ad mortuos ⁊ tam eos qͦs
colunt. qm̃ illos qͦs decipiunt. Di¬

Expanded text:
Ecclesia plantati, et crescerent in domo Ecclesia plantati, et crescerent in domo Dei, vocabantur vinea Sorec, et afferebant uberrimos fructus: postea vero quanto plures facti sunt, tanto sibi multiplicaverunt altaria, 106 ut pro uno altari quod verum est, plures erroris sui aras exstruerent, et juxta ubertatem terrae suae exuberaverunt simulacris. Haereticorum terra fecunda est, qui a Deo acumen sensus et ingenii percipientes, ut bona naturae in Dei cultum verterent, fecerunt sibi ex his idola. Nullus enim potest haeresim struere, nisi qui ardentis ingenii est, et habet dona naturae; quae a Deo artifice sunt creata. Talis fuit Valentinus, talis Marcion, quos doctissimos legimus. Talis Bardesanes, cujus etiam philosophi admirantur ingenium. Isti ergo terrae suae bona verterunt in titulos mortuorum, quia omnis doctrina eorum non ad viventes refertur, sed ad mortuos, tam eos quos colunt, quam illos quos decipiunt. Di
Abbreviated transcription (Latin):
Ilachris. L xxͦ. Uitis frondosa isił.
fructus abundans in ea. Scđ̃m mula¬
tudinem fructuum suoꝵ multiplica¬
uit altaria: iuxta bona t̾re eoꝵ edifica¬
bunt ticulos. Pro uite frondosa aqͥ¬
uites quȩ putatȩ aurnitore ñ fuerint.
in flagella frondesq luxuriant: & hu¬
morẽ quẽ debuerant in uina mutare.
uana frondiũ & folioꝵ ambitione dis¬
ꝑdunt. Istiusmodi uitis damnosa est
agricolis. Talis fuit isrł crescens in
multitudine popłoꝵ: & ñ reddens fru¬
flagella fructifera: multos botros at¬
tulit. & uuarũ fecunditate ramoꝵ
magnitudimi coȩquauit. S hȩc quȩ
prius talis erat antequã offenderet
dm̃ ⁊ postea abundantiã fructuũ uer-¬
tit in offensȩ multitudine: ut qͣn¬
to plures haberet popłos. tanto plu¬
ia edificaret altaria ⁊ & abundantiã
nos statuas uł titulos appellamꝰ ⁊ qui
propͥe demonũ sunt. aut hominum
mortuoꝵ. Ita & heretici dum e̾e̾nt in

Expanded text:
lacris. LXX: Vitis frondosa Israel: lacris. LXX: Vitis frondosa Israel: fructus abundans in ea: secundum multitudinem fructuum suorum multiplicavit altaria: juxta bona terrae eorum aedificabunt titulos. Pro vite frondosa, AquVites quae putatae a vinitore non fuerint, in flagella frondesque luxuriant, et humorem quem debuerant in vina mutare, vana frondium et foliorum ambitione disperdunt: istiusmodi vitis damnosa est agricolis. Talis fuit Israel, crescens in multitudine populorum, et non reddens fruflagella fructifera, multos botros attulit, et uvarum fecunditas, ramorum magnitudinem coaequavit: sed haec quae prius talis erat antequam offenderet Deum, postea abundantiam fructuum vertit in offensae multitudinem: ut quanto plures haberet populos, tanto plura aedificaret altaria, et abundantiam nos statuas, vel titulos appellamus, qui proprie daemonum sunt, aut hominum mortuorum. Ita et haeretici dum essent in
Abbreviated transcription (Latin):
curis ad radices arboꝵ posita ẽ. Omĩs
arbor quȩ ñ facit fructũ bonum exci¬
det᷑: & in ignem mutet᷑. Hereticos
dicati ẽẽ debuerant. & fundati: nemo
dubitat. Qd̃ & si fecerint. & aliquos u¬
teri sui fecunditate generarint: dũo
adu̾sante morient᷑. Siue quia fructus
eoꝵ sunt uniu̾sa quȩ fingunt & de
suo corde generant. arefient & ꝑibuis.
& erit cunctis ꝑspicuũ siccam radicem
fruges afferre ñ posse. Isti abicientur
imino abiecti sunt a d̃o: quia ñ audie¬
runt eũ dicentẽ. Ne transferas t̾minos.
quos posuer̃t patres tui. Et iccircoua¬
gi erunt in nationib: nc ad has ñc ad
illas sententias tͣnseuntes. dũ non eis
placet qd̾ semel reꝑerint: s semꝑ uete¬
ra mutant nouis. & echuicoꝵ mutan¬
tur errores. Uitis frondosa isrł. fru¬
ctus adęquatus ẽ ei. Scdm multitudi
nẽ fructus sui multiplicauit altaria:
iuxta ubtatẽ t̾re suȩ exuberauit simñu¬

Expanded text:
curis ad radices arborum posita est. Omnis curis ad radices arborum posita est. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Haereticos dicati esse debuerant et fundati , nemo dubitet: quod et si fecerint, et aliquos uteri sui fecunditate generarint, Domino adversante, morientur. Sive quia fructus eorum sunt universa quae fingunt, et de suo corde generant, arefient et peribunt: et erit 105 cunctis perspicuum, siccam radicem fruges afferre non posse. Isti abjicientur, immo abjecti sunt a Deo: quia non audierunt eum dicentem: Ne transferas terminos quos posuerunt patres tui . Et idcirco vagi erunt in nationibus, nunc ad has, non ad illas sententias transeuntes: dum non eis placet, quod semel repererint, sed semper vetera mutant novis, et ethnicorum imitantur errores. Vitis frondosa Israel: fructus adaequatus est ei: secundum multituditiplicavit altaria: juxta ubertatem terrae suae exuberavit simu