comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pere. ita dnm fugisse inspeluncã a facie saul
qr passus ẽ usq ad eo se occultare uideis. ut et mo
nec moreret᷑. adhuc putabant eum posse liberari
et ostendere miraculũ aliqd̃ quod filius di esset
hoc p̾dictũ erat in libro sapientię morte tͣpissima
condempnemꝰ eũ. Erit enĩ respectꝰ in sermonib eiꝰ.
Si enĩ uere filius dĩ ẽ. suscipiet illum: et lib̾abit
illũ demanib contrarioꝵ. Quia gͦ crucifigebat᷑
et ñ liberabat᷑: credidert̃ illũ nͣ eẽ filium di. ẜp¬
terea insultantes pendenti in ligno. et caput a¬
gitantes: dicebant illi. Si filius dĩ ẽ descendat
decruce. Alos saluos fecit: seipsũ saluare non
potest. Ista dicentes. sic̃ ẽ in ipsolibro sapientiȩ.

Expanded text:
pere, ita Dominum fugisse in speluncam a facie Saül, pere, ita Dominum fugisse in speluncam a facie Saül, quia passus est; usque adeo se occultavit Judaeis, ut et mornec moreretur, adhuc putabant eum posse liberari, et ostendere aliquo miraculo quod Filius Dei esset. Hoc praedictum erat in libro Sapientiae: Morte turpissima condemnemus illum; erit enim respectus illi ex sermonibus illius. Si enim vere filius Dei est, suscipiet illum, et liberabit illum de manibus contrariorum . Quia ergo crucifigebatur, et non liberabatur, crediderunt illum non esse Filium Dei. Propterea insultantes pendenti in ligno, et caput agitantes, dicebant illi: Si filius Dei es, descende de cruce Alios salvos fecit, seipsum salvare non potest . Ista dicentes, sic
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimus tituli in scͥptionẽ in hoc inueniamus
sigurã inspeluncã. figurabat enim aliquid illa
spelunca: qua se tex it dauid. Quare autẽ se texit:
Ut occultaretur et non inueniretur. Quid ẽ c̃tegi
spelunca: Contegi t̾ra. Qu enĩ fugit inspeluncã
t̾ra contegit᷑ ne uideat᷑. Portabat autẽ t̾rã iħc carnẽ
quã acceꝑat. deterra: et in ea se occultabat. nea
uideis inueniret᷑ ds. Si enĩ cognouissent. nũ qͣm¬
nerunt᷑:. Quia spelunca se texerat. idẽ carnis in¬
firmitatẽ oculis obiciebat: maiestatẽ autẽ diuini¬
tatis incorporis tegmine t̾re tanꝗͣ abdito contege¬
bat. Illi gͦ non cognoscentes dm̃ crucifixerunt
hominẽ: nec mori potuit nisi in homine. nec cru¬
cifigi potuit nͥ in homine᷑ qr nec teneri posset nͥ
in homine. Opposuit male querentib trã: serua¬
uit bene querentib uitã. fugit gͦ scd̃m carnẽ
inspeluncã: a facie saul. Quod si et hoc uelis acci¬

Expanded text:
invenimus tituli inscriptionem, in hoc inveniamus invenimus tituli inscriptionem, in hoc inveniamus fugam in speluncam. Figurabat enim aliquid illa speluncam, qua se texit David. Quare autem se texit? Ut occultaretur, et non inveniretur. Quid est contegi spelunca? Contegi terra. Qui enim fugit in speluncam, terra contegitur, ne videatur. Portabat autem terram Jesus, carnem quam acceperat de terra; et in ea se occultabat, ne a Judaeis inveniretur Deus. Si enim cognovissent, nunqnerunt? Quia spelunca se texerat, id est, carnis infirmitatem oculis objiciebat, majestatem autem divinitatis in corporis tegmine, tanquam terrae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes Deum, crucifixerunt hominem. Nec mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine; quia nec teneri posset nisi in homine. Opposuit male quaerentibus terram, servavit bene quaerentibus vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saül. Quod si et hoc velis acci
Abbreviated transcription (Latin):
In scͥptꝰ itaq titulus ille ẽ: rex iudeoꝵ. Saul ut dixi¬
mus. popłs uideoꝵ. erat. Dauid xp̃c erat titulusibi:
rex iudeor. Indignati sunt iudei: quia inscͥptꝰ
erat titulus rex uideoꝵ. Puduit illos habere re¬
gem: quẽ crucifigere potuerunt. Non enĩ uide¬
runt: qr ipsa crux inqua eũ crucifixerunt fu-¬
tura erat infrontib regũ. Cũ gͦ indignarentur
ex illo tituloͭ. adierunt pilatũ iudicẽ cui obtu¬
lerant occidendũ. xpm: et dixerunt adeũ Noli
scͥbere sic. rer uideoꝵ: s scͥbe qi ipse dixit regem¬
se esse uideon. Et qi iã cantatũ erat ꝑspm scm̃ ĩ¬
finem ne corrumpas in tituli in scͥptionẽ: respon¬
dit eis pilatus. Qd̾ scͥpsi. scͥpsi. Quid mͥ suggeritis
falsitatẽ: Ego non corrumpo ueritatẽ. Audiui¬
mus gͦ quid sibi uelit: ne corrũpas intituli ĩ sc̃p¬
tionẽ. Quidgͦ ẽ cũ fugeret a facie saul inspelun¬
cam: Quod quidẽ et clauid ille fecit: s. qr in illo ñ

Expanded text:
Inscriptus itaque titulus ille est, Rex Judaeorum. Saül, ut diximus, populus Judaeorum erat; David Christus erat: titulus ibi, Rex Judaeorum. Indignati sunt Judaei, quia inscriptus erat titulus, Rex Judaeorum: puduit illos habere regem quem crucifigere potuerunt. Non enim viderunt quia ipsa crux, in qua eum fixerunt, futura erat in frontibus regum. Cum ergo indignarentur ex illo titulo, adierunt Pilatum judicem, cui obtulerant occidendum Christum, et dixerunt ad eum: Noli scribere sic, Rex Judaeorum; sed scribe quia ipse dixit se regem esse finem; ne corrumpas in tituli inscriptionem, respondit eis Pilatus, Quod scripsi scripsi : quid mihi suggeritis falsitatem? Ego non corrumpo veritatem. 4. Audivimus ergo quid sibi velit, Ne corrumpas in tituli inscriptionem. Quid ergo est, Cum fugeret a facie Saül in speluncam? Quod quidem et David ille fecit: sed quia in illo non
Abbreviated transcription (Latin):
non.xp̃ianos oculos habe Uidet illũ qͥ exul¬
tat: Ipsa exultatio ẽ fouea ipsius. Melior ẽ enĩ
tͥsticia iniqua patientis. quam leticia iniqua
facientis. Ipsa leticia iniqua facientis. ipsa ẽ fo¬
uea ⁊lluc quisq cum ceciderit oculos ꝑdit. Te
doles qr ꝑ didisti uestẽ: et illũ ñ dolet qr ꝑdidit
fidem. Quis urm grauiore damno ꝑcussus ẽ:
Ecce ille occidit. tuoccideris. Uiuit ille. tu
mortuus es: absit. Ubi ẽ fides.xp̃ianor: Ubi
ẽ ille quimorit᷑ adtẽpꝰ: audiat dnm̃ suũ. Q cre¬
dit inme: licet moriatur uiuit. Ergo qui ñ cre¬
dit: licet uiuat mortuus ẽ. foderunt ante faci¬
em meã foueã: et inciderunt ipsi in eam. Omĩ¬
dĩ.: et głatur int̾bulationib. dicens qd̾ seqͥtur
Paratũ cormeumd̾s paratũ cormeũ cantabo¬
et psallã. Quid fecit mͥ: Parauit foueam: me
um cor paratum ẽ. Ille parauit foueã ad decipien¬
dum: ego cor non parabo ad ꝑpetiendũ: Ille

Expanded text:
norum: christianos oculos habe. Vides illum qui exsulnorum: christianos oculos habe. Vides illum qui exsultat: ipsa exsultatio est fovea ipsius. Melior est enim tristitia iniqua patientis, quam laetitia iniqua facientis. Ipsa laetitia iniqua facientis, ipsa est fovea: illuc quisque cum ceciderit, oculos perdit. Te doles, quia perdidisti vestem; et illum non doles, quia perdidit fidem? Quis vestrum graviore damno percussus est? Ecce ille occidit, tu occideris: vivit ille, tu mortuus es? Absit. Ubi est fides Christianorum? ubi est ille qui moritur ad tempus? Audiat Dominum suum: Qui credit in me, licet moriatur, vivit . Ergo qui non credit, licet vivat, mortuus est. Foderunt ante faciem meam foveam, et ipsi inciderunt in eam. OmniDei, et gloriatur in tribulationibus, dicens quod sequitur: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meuet psallam. Quid fecit mihi? Paravit foveam, cor meum paratum est. Ille paravit foveam ad decipiendum, ego cor non parabo ad perpetiendum? Ille
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ de his que iã nouimꝰ. Pagani ꝑsecuti st̃
martyres. et martyres capti sunt. ligati sunt in
carcerẽ missi sunt. bestuis subiecti sunt: alii ferro
ꝑcussi. alii ignib cong̾remati. Uicerunt ꝑse¬
quentes: et uicti sunt marty res: absit. Quere
głam marty rũ ap̃d dm̃: quere foueã paga no¬
rũ inconfossa conscientia. Ihi enĩ fõuea quo cadit
impius: inconscientia mala. Putas eũ in foueã ñ
cecidisse. qui lucem. xp̃i ꝑdidit. et cecitate ꝑcussꝰ
ẽ : Siñ caderet in foueã: uideret ante se. Nescit qͣ
eat: quomꝰ qui ambulat inuia. cũ cetidit infoueã.
ꝑdit uiã. Uidetis gͦ om̃s malefactores ꝑ didisse
uiam: implicatos facinore: s iã te tͣdidit ĩmanꝰ
forte latronis. aut in manꝰ alicuiꝰ ĩ uisti uel curũ¬
uenti a se iudicis. et tu in p̃ssura es ille letatur il¬
le erultat. Noli iã dixi noli habere oculos passa¬

Expanded text:
exemplum de his quae jam novimus. Pagani persecuti sunt exemplum de his quae jam novimus. Pagani persecuti sunt martyres, et martyres capti sunt, ligati sunt, in carcerem missi sunt, bestiis subrecti sunt, alii ferro percussi, alii ignibus concremati: vicerunt persequentes, et victi sunt martyres? Absit. Quaere gloriam martyrum apud Deum, quaere foveam Paganorum in confossa conscientia: ibi est enim fovea quo cadit impius, in conscientia mala. Putas eum in foveam non cecidisse, qui lucem Christi perdidit et caecitate percussus est? Si non caderet in foveam, videret ante se: nescit qua eat; quomodo qui ambulat in via cum ceciderit in foveam, perdidit viam. Videtis ergo omnes malefactores perdidisse viam, implicatos facinore. Sed jam te tradidit in manus forte latronis, aut in manus alicujus injusti vel circumventi a se judicis: et tu in pressura es, ille laetatur, ille exsultat. Noli, jam dixi, noli habere oculos Paga
Abbreviated transcription (Latin):
riora depͥmere curuauerunt animã. meã. fodert᷑
ante faciẽ meã foueã: et inciderunt in eãipsi. Michi
nocuerunt ansibi : E cce ille exaltatus ẽ suꝑ celos
d̾s: et ecce suꝑ omnẽ tͣrã gła ipsius. Regnũ rp̃i ui
qd̾ facere ñ debuert̃: et factũ ẽ in illos quod pati
debuerunt. Ipsi foderunt foueã. et ipsi incideruis
s ipsis obfuit. Et nolite putare fr̃s ipsis solis hoc
accidisse Omĩs qui parat foueã frĩ suo: necesse ẽ ut
incidat in eam. Intendite fũs mei. xp̃iano ocłos
habete: nolite decipi uisibilib. forte enĩ alicui
ur̃m. qr hoc dixi subuenit mͦ aliquis qui uolu¬
it frĩ suo fraudẽ facere. et uoluit ei aliquas insi¬
dias machinari. et machinatus ẽ etimpleuit. Et
cecidit fr̃s in insidias eius. et expoliatus ẽ aut p̃ssus
ẽ siue carcere. siue falso testimonio. siue aliqua ne¬
faria cͥminatione currumuentꝰ. Uidct᷑ aũ iste opp̾ss
ille opp̃ssisse iste uictꝰ. ille uicisse. et falsũ putatur

Expanded text:
eprimere: Curaverunt animam meam. Foderunt ante faciem meam foveam, et ipsi inciderunt in eam. Mihi nocuerunt, an sibi? Ecce ille exaltatus est super coelos Deus, et ecce super omnem terram gloria ipsius: regnum Christi vidquod facere non debuerunt, factum est in illos quod pati debuerunt: ipsi foderunt foveam, et ipsi inciderunt  obfuit, sed ipsis obfuit. Et nolite putare, fratres, ipsis solis hoc accidisse. Omnis qui parat foveam fratri suo, necesse est ut ipse incidat in eam. Intendite, fratres mei, christianos oculos habete, nolite decipi visibilibus. Forte enim alicui vestrum, quia hoc dixi, subvenit modo aliquis qui voluit fratri suo fraudem facere, et voluit ei aliquas insidias machinari, et machinatus est, et implevit, et cecidit frater in insidias ejus, et spoliatus est, aut pressus est, sive carcere, sive falso testimonio, sive aliqua nefaria criminatione circumventus: videtur autem iste oppressus, ille oppressisse; iste victus, ille vicisse; et falsum putatur
Abbreviated transcription (Latin):
eos: et diuisit ab eis. quos faceret fideles suos. Illi
malum gladiũ: ille bonum. Illi sagittas malas.
ille bonas. Namet ipse habet sagutas bonas uier¬
ba bona. unde sagittat cor fidele utamet᷑ Ergo a¬
lie istoꝵ sagite: et alius gladius istoꝵ. filii ho¬
minũ dentes eoꝵ. arma et sagitte.: et lingua
eoꝵ. machera acuta. lingua filioꝵ hominum
machera acuta: et dentes eoꝵ arma et sagite
Quando gͦ ꝑ cusserunt. nͥ qͣndo clamauerunt
crucifige crucifige: Et quid tͥ fecert odñe:

Expanded text:
eos, et divisit ab eis quos faceret fideles suos. Illi eos, et divisit ab eis quos faceret fideles suos. Illi malum gladium, ille bonum: illi sagittas malas, ille bonas. Nam habet et ipse sagittas bonas, verba bona, unde sagittat cor fidele, ut ametur. Ergo aliae istorum sagittae, et alius istorum gladius. Filii hominum dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta. Lingua filiorum hominum machaera acuta, et dentes eorum arma et sagittae. Quando ergo percusserunt, nisi quando clamaverunt: Crucifige, crucifige ? Et quid tibi fecerunt, o Domine?
Abbreviated transcription (Latin):
huius. Uideris utrũ ille nocens qui uel cessit cla¬
mantib: multo magis tam̃ illi nocentes quicla¬
mando eũ occiłe uoluerunt Sed nos intͣroge¬
mus etaudiamus dñm qͥb tͥbuat mortem suã:
qr dixit dormini turbatꝰ. Int̾rogemꝰ eũ etdica¬
mus. Qm̃ cdormisti contͣbatus: qui te ꝑsecuti sũt :
Qui te occiderunt: Nunquid forte pilatus. qui
militib dedit in ligno suspendendũ. clauis tͣns¬
figendũ: audite qui. filii hominũ. Illos utiq di¬
cit: quos ꝑsecutores passus ẽ S quom ipsi occidert̃
qui ferrũ ñ ferebant. quigladiũ ñ strirerunt:
qui impetũ in eũ ñfecerunt ad occidendũ. Un¬
de occiclerunt. Dentes eoꝵ arma et sagitte: ẽt
lingua eoꝵ. gladius acutus. Nolrattendere in¬
ermes manus: s os armatũ. Inde gladius ꝓcessit
quo rp̃c occideret᷑: quomͦ et de ore xp̃i unde et ui¬
dei orciderent᷑. Habet enĩ illegladiuł bis acutũ et

Expanded text:
justi hujus . Videris utrum ille innocens, qui vel cessit clajusti hujus . Videris utrum ille innocens, qui vel cessit clamantibus: multo magis tamen illi nocentes, qui clamando eum occidere voluerunt. Sed nos interrogemus et audiamus Dominum, quibus tribuat mortem suam, quia dixit, Dormivi turbatus. Interrogemus eum, et dicamus: Quoniam dormisti turbatus, qui te persecuti sunt? qui te occiderunt? Numquid forte Pilatus, qui militibus dedit in ligno suspendendum, clavis transfigendum? Audite qui: Filii hominum. Illos utique dicit, quos persecutores passus est. Sed quomodo ipsi occiderunt, qui ferrum non ferebant? Qui gladium non strinxerunt, qui impetum in eum non fecerunt ad occidendum, unde occiderunt? Dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius aculus. Noli attendere inermes manus, sed os armatum: inde gladius processit quo Christus occideretur; quomodo et de ore Christi, unde et Judaei occiderentur. Habet enim ille gladium bis acutum :
Abbreviated transcription (Latin):
reri qm̃ dñs suscepit me. Dormiui contͥbatus. Uñ
turbatꝰ: Quib tͣbantib Uideamꝰ quom̃ indurat
malã conscientiã iudeis. uolentib ercusare se ab
int̃fectione dñi Nã ꝓpterea eũ sicut loquitur cuũ¬
oliũ uidici tradiderunt: ne ipsi eũ occidisse uide¬
rent᷑. Cũ enĩ dirisset eis uidex tunc pilatus acci¬
pite eũ uos. et scđm lege̾ ur̃a m iudicate eũ. res¬
ponderunt. N obis ñ licet int̾ficere quẽ quã Inter¬
ficere non licet: tradere int̾ficiendũ licet: Qs autẽ
occidit: qui audito damore cessit. anqui clac¬
mando ut occideretur extorsit. Ipse dñs dicat
testimoniũ a quib occisus ẽ: utrũ abillo pilato
qui nolens eũ occidit. Unde etiam flagellauit
et ueste ignominiosa induit: et flagellatum
ad eoꝵ oculos ꝓduxit: ut saltem pena flagelloꝵ.
eius satiati. eum occidi ñ extorquerent. ꝑpterea
etiã cum uideret eos ꝑseuerare sic̃ legimꝰ lauit
manus suas: etdixit In nocens sũ asanguine

Expanded text:
nturbatus. Unde turbatus? quibus turbantibus? Videamus quomodo inurat malam conscientiam Judaeis, volentibus excusare se ab interfectione Domini. Nam propterca eum, sicut loquitur Evangelium, judici tradiderunt, ne ipsi eum occidisse viderentur. Cum enim dixisset eis judex tunc Pilatus, Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum; responderunt, Nobis non licet interficere quemquam . Interficere non licet, tradere interficiendum licet? Quis autem occidit? Qui audito clamore cessit, an qui clamando ut occideretur extorsit? Ipse Dominus dicat testimonium a quibus occisus est, utrum ab illo Pilato qui nolens eum occidit: unde etiam eum flagellavit, et veste ignominiosa induit, et flagellatum ad eorum oculos produxit, ut saltem poena flagellorum ejus satiati, eum occidi non extorquerent. Propterea etiam cum videret eos perseverare, sicut legimus, lavit manus suas, et dixit: Innocens ego sum a sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
cͤdimꝰ s ꝙ̃ uidemꝰ. Qlẽ uͭ uesaniã patiant᷑ ħetici q̃so
ut arendatis. Ili p̃cisi aconpagine eccłie. xp̃i et
partẽ tenentes totũ amittentes. nolunt cominu¬
nicare orbi tͣrarũ: qua diffusa ẽ gła xp̃i. Nos au¬
tem catholici in omĩ t̾ra sumus. qr omi t̾re com¬
ds. et suꝑ omnẽ t̾ram gła ipsius. Oheretica insani¬
a. quod ñ uides credis mecũ.: Quod uides negas.

Expanded text:
 verum vesaniam patiantur haeretici, quaeso ut attendatis. Illi praecisi a compagine Ecclesiae Christi, et partem tenentes, totum amittentes, nolunt communicare orbi terrarum, qua diffusa est gloria Christi. Nos autem Catholici in omni terra sumus, quia omni terrae comter, et super omnem terram gloria ipsius. O haeretica insania! Quod non vides credis mecum, quod vides negas:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ egrediebar altiꝰ dictũ debemꝰ acciꝑe. id ẽ. in in¬
terioribus meis latebam. ñ ostendebã qͥs ee̾m.
ñ ꝓpalabar. ñ manifestabar. Et id̾o sequit᷑. Ocłi
mei infirmati st̃ ab in opia. Nam qͦs eiꝰ ocłos intel¬
lecturi sumus: Nam si exteriores in carne in qua
patiebatur positos. ñ eos in eius passione legimꝰ
infirmatos ab inopia. id ẽ tanquã fame. ut asso¬
let languisse. Post cenã quippe suã traditꝰ. & eodẽ
die crucifixus ẽ. Su nteriores. quomͦ infirmati
st̃ ab inopia. cũ in eis ẽẽt lux indeficiens: S ni¬
mirũ ocłos suos dixit m̃bra. que in suo corpore
cui caput ẽ ipse clariora & eminentiora. & p̃cipua
diligebat. De quo corꝑe apłs loquens. & de nr̃o cor¬
pore similitudinẽ adhibens ait. Sitotũ corpus
ocłs ubi auditus : Si totũ auditus. ubi odora¬
tus: Si fuissent omĩa unũ m̃brũ. ubi corpus:

Expanded text:
«non egrediebar,» altius dictum debemus accipere, id est, in in«non egrediebar,» altius dictum debemus accipere, id est, in interioribus meis latebam, non ostendebam quis essem, non propalabar, non manifestabar? et idco sequitur: «Oculi mei infirmati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos intellecturi sumus? Si exteriores in carne in qua patiebatur positos, non eos in ejus passione legimus infirmatos ab inopia, id est, tanquam fame, ut assolet, languisse: post coenam quippe suam traditus, et eodem die crucifixus est. Si interiores, quomodo infirmati sunt ab inopia, cum in eis esset lux indeficiens? Sed nimirum oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? si fuissent omnia unum membrum, ubi corpus?
Abbreviated transcription (Latin):
nes ñ ait suꝑ me transierunt. s suꝑme induxist.
omĩa quȩ impendebant euenisse significat:
Impendebant autẽ quanchu in ꝓpħia futura im¬
uerat acceꝑimꝰ dictum ẽẽ notos meos. om̃s erunt.
Nã quȩ ille ñ nouerat: S eos dicit notos. quib
& ipse notꝰ erat. quantũ eũ tunc nosse potuert̃.
certe uł hactenus qd̾ sciebant eũ innocentẽ. etiã¬
si hominẽ tantũm᷑ ñ & dm̃ putabant. quanuis ꝙ
bonos quos ꝓbaret notos dicere potuerit. sicut
malos quos imꝓbaret ignotos. quib in fine dic
abhominationẽ sibi. Possunt & illi quidẽ intelli¬
gi quos notos sibi dixit. quia & ipsi genus illius
mortis horrebant. S melius intelligitur de his
de quib suis ꝑsecutorib suꝑius loquebatur.
Traditus sum inqͥt & ñ egrediebar. Utrũ foris
erant discipłi. qͣdo ipse intus iudicabatur. anpotiꝰ

Expanded text:
nes,» non ait, super me transierunt, sed «super me induxisti;» nes,» non ait, super me transierunt, sed «super me induxisti;» omnia quae impendebant evenisse significat: impendebant autem, quamdiu in prophetia futura imverat acceperimus dictum esse «notos meos,» omnes erunt: nam quem ille non noverat? Sed eos dicit «notos,» quibus et ipse notus erat, quantum eum tunc nosse potuerunt; certe vel hactenus quod sciebant eum innocentem, etiamsi hominem tantummodo, non et Deum putabant. Quamvis et bonos quos probaret, «notos» dicere potuerit; sicut malos quos improbaret, ignotos, quibus in fine dicabominationem sibi:» possunt et illi quidem intelligi quos notos suos dixit, quia et ipsi genus illius mortis horrebant; sed melius intelligitur de his de quibus suis persecutoribus superius loquebatur. «Traditus sum,» inquit, «et non egrediebar.» Utrum quia foris erant discipuli ejus, quando ipse intus judicabatur? an potius,
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Unde dieit apłs. Xp̃c nos redemit de male¬
dicto legis. factus ꝓ nob̾ maledictũ. Seriptũ c̃ enĩ.
Maledictus om̃is qui pendet in ligno. Et id̾o cum
eiuis obedientiam usq ad extremã humilitatẽ cõ¬
mendare uellet. humiliauit inquit semet ipsum
factus obediens usq ad mortẽ. Qd̾ cũ parũ uidere¬
tur adiecit. mortẽ autẽ crucis. Ppt̃ hoc quantũ mͥ¬
uidetur etiã in isto psalmo talis uersus sequitur.
Et om̃s suspensiones tuas. Uel sic̃ alii st̃ int̾pretati
om̃s fluctus tuos. aut sic̃ alii om̃s elationes tuas
suꝑ me induxisti. Scͥptũ ẽ & in alio psalmo. Dm̃s
suspensiones tuȩ & fluctus tui suꝑ me ingressi st̃.
poni ꝓ suspensionib fluctus. Quȩ duosic expo¬
siumus. ut suspensiones diceremꝰ cõminationes.
fluctus autẽ iã ipsas passiones. quȩ utraq ueni¬
ant de iudicio dĩ. S illic dictũ ẽ. om̃s suꝑ me tͣn¬
sierunt. hic uͦ om̃s suꝑ me induxisti. T̃ranseunt

Expanded text:
demit de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum; scriptum est enim, Maledictus omnis qui pendet in ligno» . Et ideo cum ejus obedientiam usque ad extremam humilitatem commendare vellet, «Humiliavit,» inquit, «semetipsum, factus obediens usque ad mortem:» quod cum parum videretur, adjecit, «mortem autem crucis» . isto psalmo talis versus sequitur: «Et omnes suspensiones tuas;» vel, sicut quidam sunt interpretati, «omnes fluctus tuos;» aut, sicut alii, «omnes elationes tuas super me induxisti.» Scriptum est et in alio psalmo, «Omnes suspensiones tuae, et fluctus tui super me ingressi sunt»poni pro suspensionibus fluctus. Quae duo sic exposuimus, ut suspensiones diceremus comminationes, fluctus autem jam ipsas passiones: quae utraque veniunt de judicio Dei. Sed illic dictum est, «Omnes super me transierunt;» hic vero, «Omnes super me induxisti.» Illic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cendat de cruce. & credimus ei. saluũ faciat eũ
si uult eũ. factus ẽ.id.ẽ. existimatus ẽ tanꝗͣ h̾o̾
sine adiutorio. factus ẽ. idẽ existimatꝰ ẽ. Tanqͦ¬
uulnerati dormientes in sepulchro. S addi¬
dit. Quoꝵ ñ meministi adhuc. Ubi ẽ dñi xp̃i
a ceteris mortuis animaduertenda discretio
Nã & ipse uulneratꝰ ẽ. & mortuus positꝰ in sepul¬
chro. s qͥ nesciebant qd̾ faciebant. qͥs eẽt utiꝙ
nescientes. similem illũ putauert̃. aliis uulnere
occisis ꝙ dormientib in sepulchro. quoꝵ d̾s adhuc
dicere dormientes. quia euigilaturos idẽ. resur¬
recturos uult intelligi. S hic uulneritꝰ s dor¬
miens in sepulchio. die t̾tio euugilauiteo factus
ment pasier singłaris in testo ⁊dos adilerter mo

Expanded text:
cendat nunc de cruce, et credimus ei. Salvum faciat eum, cendat nunc de cruce, et credimus ei. Salvum faciat eum, si vult eum» ; factus est, id est existimatus est, «tanquam homo sine adjutorio. Tanquulnerati dormientes in sepulcro.» Sed addit, «quorum non meministi adhuc:» ubi est Domini Christi a caeteris mortuis animadvertenda discretio. Nam et ipse vulneratus est, et mortuus positus in sepulcro : sed illi qui nesciebant quid faciebant, quis esset utique nescientes, similem illum putaverunt aliis vulnere occisis et dormientibus in sepulcro, quorum Deus adhuc dicere dormientes, quia evigilaturos, id est, resurrecturos vult intelligi. Sed hic vulneratus et dormiens in sepulcro, die tertio evigilavit, et factus est sicut passer singularis in tecto , id est, ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
sũ inqͥt homo sine adiutorio int̃ mortuos liber
In his uerbis maxime ꝑsona dñi apparet. Quis
enim alius int̾ mortuos liber. nisi in similitudi¬
ne carnis peccati. int̾ peccatores solus sine pecca¬
to: Unde illis qui se insipient̃ liberos putabant
omĩs ait qui facit peccatũ seruus ẽ peccati. Et qͥa
ꝑ eũ qui ñ habebat peccatũ oportebat lib̾ari a
peccatis. si uos inquit filiꝰ lib̾auerit. tc̃ uere libi
eritis. Hic gͦ int̾ mortuos liber. qui in potestat
habebat ponere animã suã. & iterũ sumere eã.
a quo nemo eã tollebat. s eã ipse uoluntate pone¬
bat. qͥ etiã carnẽ suã tanꝗͣ solutũ ab eis tẽplum
resuscitare poterat cũ uolebat. Qũẽ passurũ eũ
om̃s deseruissent. solus ñ remansit. quia pat̾ eũ
ñ deseruit. sic̃ ipse testatur. Ab inimicis tam̃ pro
quib orauit nescientib qd̾ faciebant. & dicentibꝰ.
alios saluos fecit. se ipsũ ñ potest. si filiꝰ di ẽ. des¬

Expanded text:
sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber.» In his verbis maxime persona Domini apparet. Quis enim alius inter mortuos liber, nisi in similitudine carnis peccati inter peccatores solus sine peccato? Unde illis qui se insipienter liberos putabant, «Omnis,» ait, «qui facit peccacatum, servus est peccati.» Et quia per eum qui non habebat peccatum, oportebat liberari a peccatis: «Si vos,» inquit, «Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis» . Hic ergo «inter mortuos liber,» qui in potestate habebat ponere animam suam, et iterum sumere eam; a quo eam nemo tollebat, sed eam ipse voluntate ponebat ; qui etiam carnem suam tanquam solutum ab eis templum, resuscitare poterat, cum volebat ; quem passurum cum omnes deseruissent, solus non remansit, quia Pater eum non deseruit, sicut ipse testatur : ab inimicis tamen pro quibus oravit nescientibus quid faciebant, et dicentibus, «Alios salvos fecit,» «seipsum non potest. Si filius Dei est, des
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ib scđ̾m carnẽ qui st̃ isrłite. P quib si contstaro
dicamꝰ & dñm cũ eiꝰ passio ꝓpinquaret. inqua ali
se ĩmanissimo scełe fuerant obligaturi ñ incon¬
ce dixit. pat̾ ignosce illis quia neserunt qͥd faei¬
unt. etiam in isto psalmo deinceps dr. Beputa¬
tus sum cũ descendentib in lacũ. Utiq a nesq¬
entib qͥd facerent. qui eũ sic mori putauerunt.
ut moriuntur homines cȩteri. tanquã necessita¬
ti subditũ atq illa necessitate deuictũ. Lacũ eñ¬

Expanded text:
is secundum carnem, qui sunt Israelitae . Pro quibus si contristatum dicamus et Dominum, cum ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non inconce dixit, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» ; etiam in isto psalmo deinceps dicitur, «Deputatus sum cum descendentibus in lacum:» utique a nescientibus quid facerent, qui eum sic mori putaverunt, ut moriuntur homines caeteri, tanquam necessitati subditum atque illa necessitate devictu
Abbreviated transcription (Latin):
isrłita. in quo dolus Non ẽ. sicut ipsum isrł scrip¬
tura sine dolo fuisse cõmendat. lam itaq xp̃i uo
cẽ in ꝓphetia p̃cinentis audiamꝰ. cũ suis chorus
uł imitatiõe. uł gr̾arũ actione respondeat.¬

Expanded text:
Israelita, in quo dolus non est» : sicut ipsum Israel ScripIsraelita, in quo dolus non est» : sicut ipsum Israel Scriptura sine dolo fuisse commendat . Jam itaque Christi vocem in prophetia praecinentis audiamus, cui suus chorus vel imitatione
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ioħs. Sicut xp̃c ꝓnobis animã posuit. ita
ꝙ nos debemꝰ anima ꝓ fr̃ib ponere. Hoc ẽ respon¬
dere. Chorus autẽ concordiam significat. quȩ in-
caritate consistit. Quisqͥs gͦ quasi emulator dñicȩ
passionis tradidit corpꝰ suũ ut ardeat. si caritatẽ
ñ habeat. ñ respondet in choro. ꝙ id̾o nichil ei ꝓ¬
dest.  inde quẽ admodũ dicunt᷑ in arte musica.
sic̃ ea docti homines latine dicere potuert̃. p̃cen¬
tor & succentor. p̃centor scilicet qͥ uocẽ p̃mittit in
cantii. succentor autẽ qui subsequent᷑ canendo res¬
pondet. ita in hoc cantico passionis p̃cedentẽ xp̃i
sub sequit᷑ chorus martyrũ in finẽ cȩlestiũ corona
tur idẽ chore & hic ẽ intellectus eman isrłitȩ. qd
in tituli huiꝰ ultimo positũ ẽ. Eman quippe int̃pre¬
de illa ñ erubescunt. uerũ etiã in illa fidelit̃ glo¬
riantur. Non se de suis meritis extollentes. sed eiꝰ
grẽ ñ ingrati. & unicuiq eoꝵ dici possit. ecce uere

Expanded text:
istus pro nobis animam suam posuit, ita et nos debemus animam pro fratribus ponere» : hoc est respondere. Chorus autem concordiam significat, quae in charitate consistit. Quisquis ergo quasi aemulator dominicae passionis tradiderit corpus suum ut ardeat, si charitatem non habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor; praecentor scilicet qui vocem praemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecedentem Christum subsequitur chorus martyrum in finem coelestium coronartur, id est, Core. Et hic est «intellectus Aeman Israelitae»: quod in tituli hujus ultimo positum est. Aeman quippe interprede illa non erubescunt, verum etiam in illa fideliter gloriantur, non se de suis meritis extollentes, sed ejus gratiae non ingrati; ut unicuique eorum dici possit, «Ecce vere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ conditionis necessitate. s miserationis uolun¬
tate suscepit. ut transfiguraret in se corpus suũ
qd ẽ eccła. cui caput ẽẽ dignatus ẽ. hoc ẽ m̃bra
sua in scĩs & fidelib suis ut sicui eoꝵ int̾ huma¬¬
nas tẽptatioes contristari & dolere contingeret.
ñ id̾o se ab eiꝰ gr̃ã putaret alienũ. ꝙ ñ ẽẽ ista pec¬
cata. s humanȩ infirmitatis indicia. tanꝗͣ uoci
p̃missȩ concines chorus. ita corpus eiꝰ exipso cap
te suo ad disceret. In hoc quippe corꝑe p̃cipuum
m̃brũ apłm paulũ legimꝰ & audimꝰ confitentẽ
talib malis repletã ẽ anmiã suã eũ dicit tͥsticiã

Expanded text:
non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput esse dignatus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praecipuum membrorum apostolum Paulum legimus et audimus confitentem talibus malis repletam animam suam, cu
Abbreviated transcription (Latin):
quis nã sit usus istoꝵ mortuoꝵ. quid ex his agat
d̾s ad utilitatẽ corꝑis xp̃i quod ẽ eccła. ut in eis de¬
monstretur quȩ sit dĩ grã in p̃destinatis. qͥ scđm ꝓ.
positum uocati sunt. Unde ipsũ corpus in alio
& dicit. Et ego ad te dñe clamaui. In quibꝰ uerbis iã
natura filii ire sicut & ceteri. s ad te clamaui ut
saluus eẽm: Quis enĩ me discernit ab aliis filiis irȩ.
cũ apłm audiam ingratos t̃ribiliter in crepantẽ.
ac dicentẽ. quis enĩ te discernit: Quid autẽ habes
qd̾ ñ accepisti: Si autẽ accepisti. qͥd głaris quasi ñ

Expanded text:
quisnam sit usus istorum mortuorum; quid ex his agat quisnam sit usus istorum mortuorum; quid ex his agat Deus ad utilitatem corporis Christi, quod est Ecclesia: ut in eis demonstretur quae sit Dei gratia in praedestinatis, qui secundum propositum vocati sunt. Unde ipsum corpus in alio ac dicit, «Et ego ad te, Domine, clamavi.» In quibus verbis jam natura filii irae, sicut et caeteri ? Sed «ad te clamavi,» ut salvus essem. Quis enim me discernit ab aliis filiis irae, cum Apostolum audiam ingratos terribiliter increpantem, ac dicentem: «Quis enim te discernit? Quid autem habes, quod non accepisti? S
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscentur in tenebris mirabilia tua. & iusticia
tua in t̾ra obliuionis: Qd̾ ẽ in tenebris. hoc ẽ in t̾ra
oblita. Infideles enĩ significantur noĩe tenebrarũ.
Hinc dicit apłs. Fuistis enĩ aliquando tenebrȩ.
Sic ꝙ t̾ra oblita homo ẽ qui oblitus ẽ dm̃. Potest
nanq anima infidelis usq ad tantas tenebras ꝑ¬
uenire. ut dicat stultus in corde suo ñ ẽ ds. Totꝰ gͦ
iste sensus ita continuat᷑ atq contexitur: Clamau
in mortuis ñ facies mirabilia: Idẽ. ñ eis cõmouentur
ad fidem. nec medici exsuscitabunt. ut confitean¬
tur tͥ. in quib occulta gr̃a tua ñ oꝑatur. qͥ trahũ¬
tur ut credant. quia nemo uenit ad me. nͥquẽ tu
attraxeris. Nã quis narrabit in sepulchro miscdiã
tuã. id ẽ aĩȩ mortue. cuiꝰ mors iacet sub corꝑis pon¬
dere : Et ueritatẽ tuã in ꝑditioẽ. hoc ẽ in tali mor¬
te nichil hoꝵ ualenti credẽ atq sentire. Nunquid
enĩ in tenebris huiꝰ mortis. hoc ẽ in homine. qui

Expanded text:
entur in tenebris mirabilia tua, et justitia tua in terra oblita?» Quod est, «in tenebris;» hoc est, «in terra oblita.» Infideles enim significantur nomine tenebrarum: hinc dicit Apostolus, «Fuistis enim aliquando tenebrae» . Sic et terra oblita, homo est qui oblitus est Deum: potest namque anima infidelis usque ad tantas tenebras pervenire, ut dicat stultus in corde suo, «Non est Deus» . Totus ergo iste sensus ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ia mortuis non facies mirabilia? id est, non eis commoventur ad fidem, nec medici eos exsuscitabunt, ut confiteantur tibi, in quibus occulta gratia tua non operatur, qua trahantur ut credant; quia nemo venit ad me, nisi quem tu attraxeris. Nam «quis enarrabit in sepulcro misericordiam tuam;» id est, animae mortuae, cujus mors jacet sub corporis pondere? «et veritatem tuam in perditione;» hoc est, in tali morte nihil horum valenti credere atque sentire? «Numquid» enim «in tenebris» hujus mortis, hoc est, in homine qui
Abbreviated transcription (Latin):
babimur. quia nulla ibi erit aduersitas. Nec irã
dĩ uł transeuntẽ sustinebimꝰ. quia in eiꝰ benignita¬
te manentes manebimꝰ. Nec t̾rores eiꝰ nos conturbabt̃.
quia ꝓmissa reddita nob̾ obuiabuntur. Nec terri-¬
tus longe fiet a nob̾ notus & amicus. ubi nullus
erit qui timeatur inimicus

Expanded text:
babimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram babimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram Dei vel transeuntem sustinebimus, quia in ejus benignitate manente manebimus: nec terrores ejus nos conturbabunt, quia promissa reddita nos beabunt: nec territus longe fiet a nobis notus et amicus, ubi nullus erit qui timeatur inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
timetur. Et aliꝗͣdo t̾rores ipsi ita conturbant. a¬
nimũ cogitantis circũpendentib malis. ut sicut
aqua undiq circũ fluere uideatur. ꝙ simulcircũ¬
dare metuentẽ. Et quia eccłe in hoc mundo ꝑegͥ¬
nanti ista ñ dest̃. dũ mͦ in his mͦ in illis m̃bris eius
usq quaq contingunt. id̾o dixit. totadie. conti¬
nuationẽ significans temꝑis. donec finiat᷑ hoc
scłm. Et sepe amici & noti ꝑiclitantes scđ̾m scłm
infidelitatis inlucẽ fidei p̃ueniat dm̃. donecue¬
niat salus illa in cuiꝰ ñdũ re. s iã spe salui facti
sumꝰ. eãq cũ patientia fidelit̃ expectamꝰ. ubi nec
petendũ. S qͥcqͥd rectũ pecitũ ẽ obtinendũ: Nec
faciem suã auertet a nobis. qm̃ uidebimꝰ eũ sicutiẽ.
Nec inopes erimꝰ. quia copia nr̃a ipse d̾s erit omia
in om̃ib. Nec laborabimꝰ. quia nulla remanebit in¬
firmitas. Nec exaltati humiliabimur. & contur¬

Expanded text:
timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant atimetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe amici et noti periclitantes secundum sainfidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus ? Ubi nec petendum, sed quidquid recte petitum est, obtinendum: nec faciem suam avertet a nobis, quoniam videbimus eum sicuti est : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas: nec exaltati humiliabimur et contur
Abbreviated transcription (Latin):
sierunt irȩ tuȩ & t̾rores tui conturbauert̃ me. Cir¬
cudederunt me sic̃ aqua totadie. circundederunt
me simul. Longe fecisti a me amicũ. & notos meos
aimiseria. Contigerunt & contingunt omĩa hȩc in
m̃bris corꝑis xp̃i. s auertit ds ab orantib faciem.
ñ exaudiendo ad id qd̾ uolunt. ꝗͣdo sibi nesciunt
ñ expedire qd̾ petunt. Et in ops ẽ ȩccła cũ esurit.
ꝙ sitit ꝑegrina unde satietur in patͥa. & in labo¬
rib ẽ Auuentute sua. Ipsũ enĩ corpus xp̃i & in a¬
lio psalmo dicit. sepe expugnauerunt me a iu¬
uentute mea. Et ad hoc exaltant᷑ etiã in isto scłoq̃¬
dam mẽbra eiꝰ. ut in eis maior humilitas sit. & suꝑ
ipsũ corpus id. ẽ unitatẽ scõꝵ atq fideliũ cui caput
ẽ xp̃c. transierunt irȩ di. ñ autẽ manent. quia non
de fideli. s de infideli dictũ ẽ. ira dĩ manet suꝑ eũ.
Et t̾rores di conturbant infirmitatẽ fideliũ. quia
om̃e qd̾ accid̾e potest. etiã si ñ accidat. prudenter

Expanded text:
sierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt me. Circumdederunt me sicut aqua tota die, circumdederunt me simul. Longe fecisti a me amicum , et notos meos a miseria.» Contigerunt et contingunt omnia haec in membris corporis Christi. Et avertit Deus ab orantibus faciem, non exaudiendo ad id quod volunt, quando sibi nesciunt non expedire quod petunt. Et inops est Ecclesia, cum esurit et sitit peregrina, unde satietur in patria. Et in laboribus est a juventute sua: ipsum enim corpus Christi et in alio psalmo dicit, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea» . Et ad hoc exaltantur etiam in saeculo isto quaedam membra ejus, ut in eis sit major humilitas. Et super ipsum corpus, id est unitatem sanctorum atque fidelium, cui caput est Christus, transeunt irae Dei; non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» . Et terrores Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter
Abbreviated transcription (Latin):
ter aduertatur. iã suꝑius indicata ẽ. Ad hoc enĩ
oratio scõꝵ dilatiõe tanti beneficii. & tribulatio¬
num aduersitate quasi repellit᷑. ut tanꝗͣ ignis fla¬
tu reꝑcussus. inflãmetur ardentiꝰ. Exequit᷑ itaq¬
breuiter etiã tribulatioes corꝑis xp̃i. Neq enĩin
solo capite factȩ st̃. cũ & saulo dictũ sit. quid me
ꝑ sequeris & ipse iã paulus tanquã m̃brũ electũ
in eodẽ corpore positus dicat ut suppleã q̃ dest̃¬
pressurarũ xp̃i in carne mea Ut quid gͦ dñe m¬

Expanded text:
ter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim ter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus inflammetur ardentius. breviter etiam tribulationes corporis Christi. Neque enim in solo capite factae sunt, cum et Saulo dictum sit, «Quid me persequeris» ? et ipse jam Paulus tanquam electum membrum in eodem corpore positus dicat, «Ut suppleam quae despressurarum Christi in carne mea» . «Utquid» e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt. tanꝗͣ ea quȩ ft̃. me in occultis uocando ⁊
suscitando. & trahendo a tenebris eduxisset. & ad
transierunt. Qd̾ mane ut mͥ ẽẽt. miscdia quidem
tua p̃uenit me.S quia restat illa clarificatio.
ubi illuminabunt᷑ occulta tenebrarũ. & manife¬
stabuntur cogitationes cordis. & laus erit unieunꝙ
ã te. ñc in ista uita. in ista ꝑegrinatiõe. in hac luce
fidei. quȩ in cõꝑatioẽ tenebrarum infidelium
iamdies ẽ. s in comꝑatiõe diei ub uidebimꝰ facie
ad faciem. ad huc nox ẽ. ad hue oratio mea p̃ueniet
te. Ut autẽ ista feruescat & exerceat᷑ oratio. qd̾ nob̃
quantũ expediat. nullis ut opinor uerbis explica¬
ri potest. differtur bonũ qd̾ in et̾̃nũ dabit᷑ s mala
transitoria crebrescunt. Id̾o sequit᷑. Ut qͥd dñe re
sa cognoscenda ꝓposita ẽ. ñ tanquã sine causa hoc
faceret dĩ culpata sapientia. Ita & hic. Ut quid dñe
reppulisti orationẽ meã. Huiꝰ tñ rei causa si diligen¬

Expanded text:
non sunt, tanquam quae sunt, me in occultis vocando, et suscitando, et trahendo, a tenebris eduxisset, et ad transierunt. Quod mane ut mihi esset, misericordia quidem tua praevenit me: sed quia restat illa clarificatio, ubi illuminabuntur occulta tenebrarum, et manifestabuntur cogitationes cordis, et laus erit unicuique a te ; nunc in ista vita, in ista peregrinatione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus facie ad faciem, adhuc nox est, adhuc «oratio mea praeveniet Ut autem ista fervescat et exerceatur oratio, quod nobis quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura crebrescunt. Ideo sequitur: «Utquid, Dominsa cognoscenda proposita est, non tanquam sine causa hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hujus tamen rei causa si diligen
Abbreviated transcription (Latin):
uersus ita se habeat. ut sic dictũ sit. Nunqͥd enar¬
rabit quis ueritatẽ tuã in ꝑditioe. Miscdiam qͥp¬
pe & ueritatẽ amat scriptura coniungere. maxi¬
me in psalmis. Qd̾ uero ait in ꝑditiõe. alio uerbo
repetiuit qd̾ supͣdixerat in sepulchro. Sic autem
dictũ ẽ in sepulchro. ut intelligant᷑ hii qui st̃ in
sepulchro. qui ꝙ suꝑuis significati st̃ noĩe mortu

Expanded text:
t, Numquid enarrabit quis veritatem tuam in perditione? Misericordiam quippe et veritatem amat Scriptura conjungere, maxime in Psalmis. Quod vero ait, «in perditione,» alio verbo repetivit quod supra dixerat, «in sepulcro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepulcro, qui et superius significati sunt no
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ s tua grã ñ reuixerint. nunqͥd mortuis facies
mirabilia aut medici exsuscitabunt. & hii quos
ex suscitabunt confitebuntur tͥ: Hec enĩ confes¬
sio indicat uiuos. ñ sicut alibi seriptũ ẽ. a mortuo
uelut qui ñ sit ꝑit confessio. Nunquid enarrabit¬

Expanded text:
sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici exsuscitabunt, et» hi quos exsuscitabunt, «confitebuntur tibi?» Haec enim confessio indicat vivos: non sicut alibi scriptum est, «A mortuo, velut qui non sit, perit confessio» . 11. «ver
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid mortuis facies mirabilia: Nuis enĩ occul¬
ta cdi gra ẽ. qua hominũ mentes quoda mͦ reuiusct̃.
ut possint a quibꝰ libet eiꝰ ministris p̾cepta sauitaras
audire. Qua grãm cõmendat in eũglio dicens. nemo
potest uenire ad me. nisi pat qui misit me trarert
eũ Et paulo pꝰ aꝑtius hoc ipsum repetens ato. uerba
ebatꝰ eñi ab initio iħc qui cẽnt credituri. & quis tradi¬
turus cĩt eũ Et secutus atꝙ ipsuis dñi uerba conun¬
gens ait. Et dicebat. ꝓpt̾ea dixi uobis. quia nemo
potest uenire ad me nisi fuerit datũ ei a patre meo.
Supra dixerat s st̃ quidã ex uob̾ qui ñ credunt. Et
aatũ apatre meo ut ostendet etiã ipsam fidem qͣ
credit. & ex morte sui cordis anima reuiuiscit dari
nob̾ ado. Quantũlibet gͦ ex ipsa excellentes uerbi
p̃dicatores & ueritatis etiã ꝑ miracula sua sortes. tan¬
quã magni medici agant cũ hominib si mortui

Expanded text:
«Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occul«Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum:» et paulo post apertius hoc ipsum repetens, ait, «Verba ebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus eum esset:» et secutus atque ipsius Domini verba conjungens, ait, «Et dicebat, Propterea dixi vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo» . Supra dixerat, «Sed sunt quidam ex vobis qui non credunt;» et i fuerit ei datum a Patre meo:» ut ostenderet etiam ipsam fidem qua credit, et ex morte sui cordis anima reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui
Abbreviated transcription (Latin):
nificare uoluert̃. Si eñ suꝑboᷤᷤ gigantũ nomine
insinuatos intelligamꝰ. de quib dicit apłs. ubi
sapiens. ubi scriba. ubi conquisitor huiꝰ scłi ñ ne
fuit congruũ eosdẽ medicos nuncupari. uelut
mus gigantes. quia & de ipso dño dictũ ẽ. exul¬
tauit ut gigas ad currendã uiam. qd̾ ita sit gigaᷤ
gigantũ magnoꝵ scilicet & fortissimoꝵ. qͥ in eiꝰ
eccła sp̃uali robore excellunt. sic̃ ẽ mons monti¬
um. sicut de illo scriptũ ẽ. erit in nouissimis tẽ¬
porib manifestus mons dñi paratꝰ in cacumine¬
magni & fortes etiã medici uocent᷑. Unde dicit
apłs paulus. Si quomͦ emulari potero carnem
meã. ut saluos faciam aliquos ex illis. Sed etiã
tales medici quanuis ñ de suo curent. quia nec
medici corꝑis curant de suo. tam̃ quantũ libet ꝑfi¬
dele ministeriũ opitulentur salut uuentes cura¬
re possunt. ñ mortuos excitare. De quib dictũ est.

Expanded text:
nificare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine nificare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine insinuatos intelligamus, de quibus dicit Apostolus, «Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi» ? non fuit incongruum eosdem medicos nuncupari, velut mus gigantes, quia et de ipso Domino dictum est, «Exsultavit ut gigas ad currendam viam» ; quod ita sit gigas gigantum, magnorum scilicet et fortissimorum, qui in ejus Ecclesia spirituali robore excellunt; sicuti est mons montium, quia de illo scriptum est, «Erit in novissimis temporibus manifestus mons Domimagni et fortes etiam medici vocentur. Unde dicit apostolus Paulus: «Si quo modo aemulari potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
te quia onia cꝑa sua ñ nisi ad uoluntate referat
patrus. sepissime contestans ido se uenisse ut uo¬
bantat patris impleret. ita quia eademoꝑa etiã
infidelis ppłs uidit alius ꝓpħa dicit. totadie ex¬
pandi manus meas ad ppłm ñ credentẽ & contradi¬
cente. Ipsi st̃ mortui quib ñ sunt facta mirabilia.
ñ qd̾ ea ñ uiderunt s qd̾ ꝑ ea ñ reuixerunt. Quod
homines ut confiteantur tͥ in hebreo quidẽ alit̾
se habere firmatur. Nonenĩ medici. s gigantes
eẽ ꝑhibent᷑. Uerũ septuaginta int̾p̃tes. quoꝵ au¬
ctoritas tanta ẽ. ut ñ ĩmerito ꝓpt̾ mirabilẽ con¬
sonantiã chiumno sp̃u int̾p̃tati eẽ credant᷑ de uo¬
cis similitudine qua in hebrea lingua gigantes
ꝙ medici pene eode mͦ sonant. ut exigua diffe¬
rentia distinguantur. ñerrore. s potius occasio¬
ne. quom isto loco accipiendi eẽnt gigantes sig¬

Expanded text:
te;» quia omnia opera sua nonnisi ad voluntatem referat te;» quia omnia opera sua nonnisi ad voluntatem referat Patris, saepissime contestans ideo se venisse, ut voluntatem Patris impleret : ita, quia eadem opera etiam infidelis populus vidit, alius propheta dicit, «Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem» . Ipsi sunt mortui, quibus non sunt facta mirabilia; non quod ea non viderunt, sed quod per ea non revixerunt. Quod citabuntur homines, ut confiteantur tibi. In hebraeo quidem aliter se habere firmatur; non enim medici, sed gigantes esse perhibentur: verum Septuaginta interpretes, quorum auctoritas tanta est, ut non immerito propter mirabilem consonantiam divino Spiritu interpretati esse credantur; de vocis similitudine, qua in hebraea lingua gigantes et medici pene eodem modo sonant, et exigua differentia distinguuntur, non errore, sed potius occasione, quomodo isto loco accipiendi essent gigantes, sig