comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt qͥ corrumpunt. nec sic̃ se diligunt ho¬
mines qm̃ homines sunt. s se diligunt qm̃ dii
sunt & filii altissimi om̃s. ut sint filio ens uni¬
co fr̃s. ea dilectione inuicẽ diligentes qua ipse di-¬
lexit eos. ꝑducturus eos ad illum finẽ qui suffi¬
uat eis. ubi satietur in bonis desiderium eoꝵ.
Cunc enim aliqͥd desiderio ñ deerit. quando om̃ia
in omnib ds̾ erit. Talis finis ñ habet finem. Nemo
ibi moritur. qͦ nemo ꝑuenit nͥ huic scło moriat᷑.
ñ morte ominum qua corpus ab anima deseritur:
s morte electoꝵ qua etiã cum carne mortali ma¬
netur adhuc cor sursum ponitur. de qua morte
dicebat apłs. mortui enĩ estis & uita ur̃a abscon¬
dita ẽ cum. xp̃o in deo. Hinc fortasse dictum ẽ.
ualida ẽ sicut mors dilectio. Hac enĩ dilectione
fit. ut in isto adhuc corruptibili corpore consti¬
tuti moriamur huic scło. ut uita nr̃a abscondat᷑
cum xp̃o in deo. Immo ipsa dilectio ẽ mors m̃a¬

Expanded text:
diligunt qui corrumpunt, nec sicut se diligunt quia homines, sed se diligunt, quoniam dii sunt, et filii Altissimi omnes, ut sint Filio ejus unico fratres, ea dilectione invicem diligentes, qua ipse dilexit eos, ciat eis, ubi satietur in bonis desiderium eorum . Tunc enim aliquid desiderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Talis finis non habet finem. Nemo ibi moritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus ab anima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali morte dicebat Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Hinc fortasse dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Hac enim dilectione fit ut in isto adhuc corruptibili corpore constituti moriamur huic saeculo, et vita nostra abscondatur cum Christo in Deo: imo ipsa dilectio est mors nos
Abbreviated transcription (Latin):
transitũ uitȩ. Quȩ ẽ uita tua : fides. Iustus ex
side uiuit. Infideles quid: Mortui sunt. Inter
tales mortu os erat ille corpore. de quo dicit dñs
dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Ergo
& in hac uita sunt mortui. sunt uiui. & quia¬
si om̃s uiuunt. qͥ sunt mortui: Qui ñ credide¬
runt. Qui sunt uiui: Qui crediderunt. Quid
dicitur mortuis ab apło ͤ Surge qui dormis.
S somnũ inquit. dixit ñ mortem. Audi sequentia.
Surge qͥ dormis. ꝙ exurge a mortuis. Et quasi
diceret qͦ ibo: illuminabit ce xp̃s. Lam cũ te
eredentẽ illuminauerit xp̃s. transitũ facis
a mortead uitã. Alane in eo quo mansisti. &
ñ uenies ad iudiciũ. Exponit illud iam ipse.
o& sequitur. Amen amen dico uobis. neforte
quia dixit. transit amorte ad uitã. intelligamꝰ
hoc in futura resurrectione. ostendere uolens
quomꝰ transit qui credit.ꝙ hoc ẽ transire de mor¬
te ad uitã. transire ab infidelitate ad fidem. ab i¬

Expanded text:
transitum vitae. Quae est vita tua? Fides: Justus ex transitum vitae. Quae est vita tua? Fides: Justus ex fide vivit . Infideles quid? Mortui sunt. Inter tales mortuos erat ille corpore, de quo dicit Dominus: Dimitte mortuos, sepeliant mortuos suos . Ergo et in hac vita sunt mortui, sunt vivi, et quasi omnes vivunt. Qui sunt mortui? Qui non crediderunt. Qui sunt vivi? Qui crediderunt. Quid dicitur mortuis ab Apostolo? Surge, qui dormis. Sed somnum, inquit, dixit, non mortem. Audi sequentia: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis. Et quasi diceret, Quo ibo? Et illuminabit te Christus . Jam cum te credentem illuminaverit Christus, transitum facis anon venies ad judicium. 7. Exponit illud jam ipse, et sequitur: Amen, amen dico vobis. Ne forte quia dixit, transiit a morte ad vitam, intelligamus hoc in futura resurrectione, ostendere volens quomodo transit qui credit; et hoc esse transire de morte ad vitam, transire ab infidelitate ad fidem, ab i
Abbreviated transcription (Latin):
penȩ sine flagello penȩ. si flagello dĩ correpti ñ
fuerint. ut cũ hic contempserint patrẽ uerberantẽ
ibi sentiant udicẽ punientẽ. Ergo est iudicium.
quo missurus est ds id est dĩ filius in fine diabo¬
lum & angłos eius. & om̃s infideles & imꝑios cũ
eo. Ad hoc uidicium ñ ueniet. qui mͦ credens tran¬
situm facit a morte ad uitã. Etenim ne putares
credendo te ñ moriturum sccłm carnẽ. & accipien-¬
do carnaliter diceres tͥ. dñs meus mͥ dixit. qͥ audit
uerba mea. & credit ei qͥ misit me. transiet a mor-¬
tẽ ad uitam. gͦ ego credidi ñ sum moriturus. scias
te mortem quã debes supplicio adam ꝑsoluturum.
Accepit enĩ ille in quo tunc om̃s fuimus. morte
morieris. nec potest euacuari diuina sententia.
S cum ꝑsolueris mortẽ ueteris hominis. susci¬
pieris in uitam ȩt̃nam noui hominis. & transi¬
tum facis a morte in uitã. Modo interim fac

Expanded text:
poenae sine flagello poenae, si flagello Dei correcti non poenae sine flagello poenae, si flagello Dei correcti non fuerint; ut cum hic contempserint patrem verberantem, ibi sentiant judicem punientem. Ergo est judicium quo missurus est Deus, id est Filius Dei, in fine diabolum et angelos ejus, et omnes infideles et impios cum eo: ad hoc judicium non veniet, qui modo credens transitum facit a morte ad vitam. 6. Etenim ne putares credendo te non moriturum secundum carnem, et accipiendo carnaliter diceres tibi, Dominus meus mihi dixit, Qui audit verba mea, et credit ei qui misit me, transiit a morte ad vitam; ergo ego credidi, non sum moriturus: scias te mortem quam debes supplicio Adam, persoluturum: accepit enim ille, in quo tunc omnes fuimus, Morte morieris ; nec potest evacuari divina sententia. Sed cum persolveris mortem veteris hominis, suscipieris in vitam aeternam novi hominis, et transitum facies a morte ad vitam. Modo interim fac
Abbreviated transcription (Latin):
ba mea inqͥt. & credit ei qͥ misit me. habet uitã
ȩt̃nam. & in iudicium ñ ueniet. s transitũ facit
a morte ad uitã. Quid ẽ in iudicium ñ ueniet.¬
& in dampnationẽ ueniet: Prebemus de scri¬
pturis qͥa dictum ẽ uidicium ubi pena intelligit᷑
quanqͣm & in ipsa hac lectione paulo post audie¬
tis ipsum uerbum iudiciũ. non posicum nͥ ꝓ dam¬
ꝑnatione & pena. Tam̃ apłs dicit qͦdam loco scri-¬
bens atd cos qͥ corpus qͦd sideles nr̃i male tractabat̃.
& ꝓpt̾ quod mase tractabant. corripiebantur fla¬
gello dñi. dit enim illis. ꝓpterea multi in uobis
infirmi & egroti dormiunt sufficient̃. Mulci
enĩ ꝓꝓterea etiam moriebantur. Et secutus est.
Ssenim nos ipsos iudicaremus. a dño ñ iudicare¬
mur. Cum iudicamur aut̃ a dño. corripimur.
ne cũ hoc munclo dampnemur. Sunt gͦ scdm
penam qͥ uidicantur hic. ut parcatur illis ibi.
sunt qͥbus parcitur hic. ut habundantius torque¬
antur ibi. sunt aut̃ quib distribuuntur ipsȩ

Expanded text:
itam aeternam, et in judicium non veniet, sed transitum facit a morte ad vitam. Quid est, in judicium non veniet? In damnationem non veniet. Probemus de Scripturis quia dictum est judicium ubi poena intelligitur: quanquam et in hac ipsa lectione paulo post audietis ipsum verbum judicii non positum nisi pro damnatione et poena . Tamen Apostolus dicit quodam loco, scribens ad eos qui Corpus quod fideles nostis, male tractabant; et propter quod male tractabant, corripiebantur flagello Domini: ait enim illis, Propterea multi in vobis infirmi et aegroti dormiunt sufficienter. Multi enim propterea etiam moriebantur. Et secutus est, enim nos ipsos iudicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem a domino, corrne cum hoc mundo damnemur . Sunt ergo secundum poenam qui judicantur hic, ut parcatur illis ibi; sunt quibus parcitur hic, ut abundantius torqueantur ibi: sunt autem quibus distribuuntur ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Scdm illum modum qͦd dicitur udi-¬
cium discriminatio. oportet nos om̃s ex hiberi
ante tribunal xp̃i. ut illic recipiat homo quȩ
ꝑ corpus gessit. siue bonũ siue malum. Ipsa ẽ
enim discriminatio. ut bonis bona. malis mala
distribuantur. Nam si iudiciũ semꝑ in malũ
acciꝑetur. ñ diceret psalmus. iudica me ds. Audit
force aliqͥs dicentem. udica me ds. & miratur.
Solet enĩ dicere homo. ignoscat michi d̾s. parce mͥ
ds. Quis ẽ qui dicat. iudica me ds̃ : Et aliquando
in psalmo uersus ipse in diapsalmate ponicur.
qui p̃beatur a lectore & respondeatur a ppło. non
forte alicui cor ꝑcucitur. ꝙ timet cantare do. iudi
male optare. qͦd didicit a diuina lectione. & parũ
intelligit. Credit aliqͥd boni eẽ quod cantat. &
tam̃ & ipse psalmus ñ dimisit hominẽ sine uita¬
lectu. Sccutus enĩ uerbis posteriorib ostendit
quale iudiciũ diceret. quia ñ est dampnationis¬

Expanded text:
dicitur. Secundum illum modum quo dicitur judidicitur. Secundum illum modum quo dicitur judicium discriminatio, oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat homo quae per corpus gessit, sive bonum sive malum: ipsa est enim discriminatio, ut bonis bona, malis mala distribuantur. Nam si judicium semper in malo acciperetur, non diceret Psalmus, Judica me, Deus. Audit forte aliquis dicentem, Judica me, Deus, et miratur. Solet enim homo dicere, Ignoscat mihi Deus; Parce mihi, Deus: quis est qui dicat, Judica me, Deus? Et aliquando in Psalmo versus ipse in diapsalmate ponitur, qui praebeatur a lectore, et respondeatur a populo. Non forte alicui cor percutitur, et timet cantare Deo et dimale optare quod didicit a divina lectione: et si parum intelligit, credit aliquid boni esse quod cantat. Et tamen et ipse Psalmus non dimisit hominem sine intellectu. Secutus enim, verbis posterioribus ostendit quale judicium diceret; quia n
Abbreviated transcription (Latin):
bontĩ. siuie malum: Paulus dicis. oportet nos
exhiberi ante tribunal xp̃i. & tu tͥ audes ꝓmitte¬
re. qͥa in iudicium ñ uenies: Absit inqͥt. ut ego
mͥ hoc ꝓmittere audeam. s credo ꝓmutenti. Sal¬
uator loquitur. uerita s pollicetur. ipse mͥ dixit.
qͥ audit uerba mea & credit ei qͥ misit me. habet
mei. credidi. Iam infidelis cum eẽm. factus sum
fidelis sic̃ me monuit. transii a morte ad uitam
ad iudicium ñ uenio. non p̃sumꝑtione mea. sed
ipsius ꝓmissione. Paulus aũt contra xp̃m loqͥtur.
seruus contra dnm̃. discipłs contra magistrũ. homo
contra dm̃. ut cum dicat dñs. quia qͥ audit & eredit.
transit a morte ad uitã. & in iudicium ñ ueniet.
dicat apłs. oportet nos om̃s exhiberi ante tribu¬
nal xp̃i. Aut si ad udiciũ non uenit. quid ad
tribunal exhibetur: Nescio quomͦ intelligam.
nos. quomͦ intelligatur qͣndo dicitur iudicium.
Hortor gͦ ut aitendatis. Aliqͣndo enim iudicium
pena dicitur. aliqͣndo iudicium discriminatio

Expanded text:
Paulus dicit, Oportet nos exhiberi omnes ante tribunal Christi; et tu tibi audes promittere quia in judicium non venies, Absit, inquis, ut ego mihi hoc promittere audeam: sed credo promittenti. Salvator loquitur, Veritas pollicetur, ipse dixit mihi, Qui audit verba mea, et credit ei qui me misit, habet mei, credidi; jam infidelis cum essem, factus sum fidelis: sicut me monuit, transii a morte ad vitam, ad judicium non venio; non praesumptione mea, sed ipsius promissione. Paulus autem contra Christum loquitur, servus contra Dominum, discipulus contra magistrum, homo contra Deum, ut cum Dominus dicat quia qui audit et credit, transit a morte ad vitam, et in judicium non veniet, dicat Apostolus, Oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi? Aut si ad judicium non venit qui ad tribunal exhibetur, nescio quomodo intelligamnos quomodo intelligatur, quando dicitur judicium. Hortor ergo ut attendatis. Aliquando judicium poena dicitur: aliquando judicium discriminatio
Abbreviated transcription (Latin):
hinc transitur a morte ad uitã. Qui ẽ ille trans¬
itus: Qui audit uerba mea dixit. & credit ei
qui misit me. Seruans ista. credis & transis.
Et ẽ qui stando transit: Plane ẽ. Stat enĩ corpore.
stantẽ. in quo agatur totũ hoc quod dicitur.
stat audit. Forte ñ credebat. audiendo credit.
pauloante ñ crecdebat. mͦ credit. quasi de regi¬
one infidelitatis ad regionẽ fidei transitũ facit.
moto coide. ñ moto corpore in melius. qͥa iterũ
qͥ deserunt fidem. mouentur in deterius. Ecce
in hac uita. quȩ sic̃ dixi ñdum ẽ uita. tͣnsicur
a morte ad uitã. ut in iudiciũ non ueniatur.
Quare aũt dixi. quia ñdum ẽ uita : Si uita eẽt
ista. ñ diceret dñs cuidam. si uis uenire ad uitã.

Expanded text:
hinc transitur a morte ad vitam. Quis est ille transhinc transitur a morte ad vitam. Quis est ille transitus? Qui audit verba mea, dixit, et credit ei qui misit me. Servans ista credis, et transis. Et est qui stando transit? Plane est: stat enim corpore, stantem, in quo agatur totum hoc quod dicitur. Stat, audit; forte non credebat, audiendo credit: paulo ante non credebat, modo credit; quasi de regione infidelitatis ad regionem fidei transitum fecit, moto corde, non moto corpore, moto in melius: quia iterum qui deserunt fidem, moventur in deterius. Ecce in hac vita, quae, sicut dixi, nondum est vita, transitur a morte ad vitam, ut in judicium non veniatur. Quare autem dixi quia nondum est vita? Si vita esset ista, non diceret Dominus cuidam, Si vis venire ad vita
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid gͦ audire nos uoluit uerbum suum.
&s intelligere noluit: Quando qͥdem in audi¬
endo & in credendo uita ȩterna est. multo ma¬
gis in intelligendo. S gradis pietatis ẽ fides.
nobis mͦ eugł̃m dispensauit. remotis omnibus
lectionis paginis. & uoce lectoris & tractatoris.
appareat omnib suis purgato coide assistentib.
ꝙ in corpore immortali iam nunqͣm moricuris.
mundans eos & illuminans uidentes & audi¬
entes. in pͥncipio erat uerbum. & uerbum erat
apud dm̃. Nunc gͦ qui sumus attendamus. ꝙ
quẽ audiamus cogitemus. Ds̃ est xp̃s. o cum
hominib loquitur. Capi se uult. faciat capaces.
uideri se uult. aꝑiat oculos. Non tam̃ sine causa
loquitur nobis. nͥ quia uerum ẽ quod ꝓmictit
nobis. Uerba mea inqͥt qui audit. ꝙ credit ei qui
non ueniet. s transiet a morte in uitam.
Ubi:᷑ Quando uenimus de morte in uitã. ut in
iudicium ñ ueniamus. In hac uita tͣnsitur
a morte ad uitã. in hac uita quȩ ñdum ẽ uita.

Expanded text:
udire nos voluit verbum suum, et intelligere noluit? Quandoquidem si in audiendo et credendo vita aeterna est, multo magis in intelligendo. Sed gradus pietatis est fides, nobis modo Evangelium dispensavit, remotis omnibus lectionis paginis, et voce lectoris et tractatoris, appareat omnibus suis purgato corde assistentibus, et in corpore immortali jam nunquam morituris, mundans eos, et illuminans viventes, et videntes quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Nunc ergo qui sumus attendamus, et quem audiamus cogitemus. Deus est Christus, et cum hominibus loquitur: capi se vult, faciat capaces; videri se vult, aperiat oculos. Non tamen sine causa loquitur nobis, nisi quia verum est quod promittit nobis. 3. Verba mea, inquit, qui audit, et credit ei qui non veniet, sed transiit a morte ad vitam. Ubi, quando venimus de morte ad vitam, ut non in judicium veniamus? In hac vita transitur a morte ad vitam; in hac vita quae nondum est vita,
Abbreviated transcription (Latin):
in futurũ. ut app̃hendant ueram uitã. Si debeit
sibi thesaurizare sundam̃tum bonũ in fucurũ.
ut app̃hendant ueram uitã. ꝓfecto ista in qua erat
falsa uita ẽ. Nam utqͥd uelis app̃hendere ueram.
si iam tenes ueram: App̾hendenda ẽ uera. mi¬
grandum ẽ a falsa. Et qua migrandum: Quo:
Audi. crede. & transicũ facis a morte ad uitã. ꝙ in
iudicium ñ uenis. Quid ẽ hoc. in udicium non

Expanded text:
veram vitam . Si debent sibi thesaurizare fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam; profecto ista in qua erant, falsa vita est. Nam utquid velis apprehendere veram, si jam tenes veram? Apprehendenda est vera? migrandum est a falsa. Et qua migrandum? quo? Audi, crede; et transitum facis a morte ad vitam, et in judicium non venis. 4. Quid est hoc, Et in judicium non
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis tanqͣm eis dixerit
uos ꝑibitis in ȩt̾num. qͥa ñ estis ex ouib meis.
on rapiet eas quisquam de manu mea.
Inten¬
tius accipite

Expanded text:
subaudis, tanquam eis dixerit, Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. Non rapiet eas quisquam de manu mea. Intentius accipite
Abbreviated transcription (Latin):
thecuminis. Quid dixi de sputo & luto: Quia
uerbum caro factum ẽ. Hoc & cathecumini audi¬
urit. s ñ eis sufficit ad qͦd muncti sunt. festinent
ad lauachrũ. si lumen inquirunt. Iam gͦ ꝓpter
quasdam in hac lectione questiones. uerba dñi..
ipsius uniuersȩ lectionis ꝑcurramus potius qͣm
tractemus. E¬
tractemus. Exiens iħs uidit hominẽ cecuum.

Expanded text:
techumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia techumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia Verbum caro factum est. Hoc et catechumeni audiunt: sed non eis sufficit ad quod inuncti sunt; festinent ad lavacrum, si lumen inquirunt. 3. Jam ergo propter quasdam in hac ipsa lectione quaestiones, verba Domini et ipsius universae lectionis percurramus potius quam tractemus. Exiens vidit hominem caecum
Abbreviated transcription (Latin):
rium cõmendauit. Spuit in t̾ram. de saliua sua
lutũ fecit. qͥa uerbum caro factum ẽ. o inuuxit
oculos cȩci. Inunctus erat. ꝙ ñdum uidebat
Mutit illum ad piscinã quȩ uocatur syloe. Etinuit
aut̃ ad eugłistam cõmendare nobis nom̃ ꝑiscinȩ hurꝰ
ꝙait. qͦd inter p̃tatur missus. Iam qͥ sit missus
agnoscitis. Hi si enĩ ille fuisset missus. nemo
nr̃m eẽt ab iniquitate dimissus. Lauit gͦ oclos
in ea piscina quȩ interp̃tatur missus. bapti
modo baptizauit. tunc illuminauit. qͣndo in¬
unxit. foitasse cathetuminũ fecit. Potest qͥdem
Audistis grande mystertũ. Int̾roga hominem.
xp̃ianus es: Respondet tͥ. non sum. Si paganꝰ
es aut iudeus: Si aut̃ dixerit ñ sum. adhuc que¬
ris ab eo. sathecuminus es aut fidelis. ͤ Si respon¬
derit. cathecuminus. inunctus est. ñdum lotus.
Sed unde inunctus quere. & respondet. Quere
ab illo inquẽ credat. eo ipso quo cathecuminus
ẽ. dicit. in xp̃m. Ecce mͦ loquor & fidelib & ca¬

Expanded text:
uit Dominus in terram, de saliua sua lutum fecit, quia Verbum caro factum est. Inunxit oculos cMisit illum ad piscinam quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad Evangelistam commendare nobis nomen hujus piscinae; et ait, Quod interpretatur Missus. Jam quis sit missus agnoscitis: nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum esset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina quae interpretatur Missus, baptizmodo baptizavit, tunc illuminavit; quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potest quidem audistis grande mysterium. Interroga hominem, Christianus es? Respondet tibi, Non sum, si Paganus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; adhuc quaeris ab eo, Catechumenus, an fidelis? Si responderit, Catechumenus; inunctus est, nondum lotus. Sed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso quo catechumenus est, dicit, In Christum. Ecce modo loquor et fidelibus et ca
Abbreviated transcription (Latin):
Non ueritatẽ desiderabant. s calum¬
pniã p̃parabant. Hẏemps erat & frigidi erant.
ad illũ enĩ diuinũ ignẽ accedere pigri erant.
Sed accedere ẽ credere. Qui credit accedit. qͥ negat
recedit. Non mouet᷑ anima pedib s affectibus.
Friguerant a diligenti caritate. ꝙ ardebant no¬
cendi cupiditate. Longe aberant s ibi erant.
Non accelebant credendo. & p̾mebant ꝑsequendo.
Querebant audire a dño. ego sum xp̃s. & fortasse
de xp̃o scdm hominẽ sapiebant. Predicauert̃¬
eugłio nec heretici intelligt̃. qͣntomi nus uidei.
qͣm diu uelam̃ ẽ suꝑ cor eoꝵ. Deniq qͦdam loco
etiã assumꝑco homine ꝑmanebat. ait illis. qͥd uob̾
opinonẽ suã. dauid. Sic enĩ legerant. ꝙ hoc so¬
lum tenebant. qͥ a diuinitatẽ euis legebant. s ñ
intelligebant. Dñs aut̃ ut eos suspenderet ad
querendam eiꝰ diumitatẽ. cuiꝰ contẽ pnebant
infirmitatẽ. respondit eis. Quomͦ gͦ dauid in

Expanded text:
Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Hiems erat, et frigidi erant: ad illum enim divinum ignem accedere pigri erant. Sed accedere est credere: qui credit, accedit; qui negat, recedit. Non movetur anima pedibus, sed affectibus. Friguerant a diligendi charitate, et ardebant nocendi cupiditate. Longe aberant, et ibi erant: non accedebant credendo, et premebant persequendo. Quaerebant audire a Domino, Ego sum Christus: et fortasse de Christo secundum hominem sapiebant. PraedicaverEvangelio nec haeretici intelligunt; quanto minus Judaei, quamdiu velamen est super cor eorum ? Denique quodam loco etiam assumpto homine permanebat, ait illis: Quid vobis opinationem suam: David. Sic enim legerant, et hoc solum tenebant: quia divinitatem ejus legebant, sed non intelligebant. Dominus autem ut eos suspenderet ad quaerendam ejus divinitatem, cujus contemnebant infirmitatem, respondit eis: Quomodo ergo David in
Abbreviated transcription (Latin):
pedũ tuoꝵ  Si gͦ dauid in spũ dicit eũ dnm̃.
quomͦ flluis eius ẽ. Non negauit s int̾rogauit.
neqͥs hoc eũ audierit. putet qͦd dñs ih̃s negauerit
se filium ẽẽ dauid. Filiũ dauid dñs xp̃s si se
negaret. cecos sic eũ inuo cantes ñ illuminaret.
Transibat enĩ aliqͣndo. & duo cȩci sedentes iuxta
uiã esamauert. miserere nr̃i fili dauad. Qua
uoce audita. miseratus ẽ. stetit. sananit. lum̃
dedit. qͥa nom̃ agnouit. Dicit & apłs paulus.
qͥ factus ẽ ei ex semine dauid scłm carnẽ. Et ad
timtheũ. Memoresto. xp̃m ihm̃ resurrexisse a
mortuis ex semine dauid sedm ȩugłm meum.
Quia de semine dauid originem MARTA uir¬
go ducebat. inde dñs de semine dauid. Hoc ꝓ
magno uidei a xp̃o querebant. ut si diceret. ego
dauid. calumpniarent᷑ qͦd sibi arrogaret regiam
potestatẽ. Plus ẽ qͦd eis respondit. Illi de filio da¬
uid uolebant calumpmari. ille filiũ dĩ se ẽẽ res¬
pondit. Et quomͦ: Audite.¬

Expanded text:
Si ergo David in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non negavit, sed interrogavit. Ne quis hoc cum audierit, putet quod Dominus Jesus negaverit se filium esse David. Filium David Dominus Christus si se negaret, caecos sic eum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce audita, misertus est; stetit, sanavit, lumen dedit ; quia nomen agnovit. Dicit et apostolus Paulus, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem : et ad Timotheum, Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum . Quia de semine David originem Maria virgo ducebat, inde Dominus de semine David. 4. Hoc pro magno Judaei a Christo quaerebant, ut si diceret, Ego David, calumniarentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Plus est quod eis respondit: illi de filio David volebant calumniari, ille Filium Dei se esse respondit. Et quomodo? Audite
Abbreviated transcription (Latin):
offensionis. & impleretur facies eoꝵ ignominia
atq ita humiliati quererent nomen dñi. & ñ
suam qua inflatur suꝑbus. s iusticiam cłi qua
iustificatur impius. Hoc enĩ multis eoꝵ ꝓficit
in bonũ. qui de suo scelere compuncti. in xp̃m
postea crediderunt. ꝓ quib o ipse orauerat di¬
cens. pat̾ ignosce illis quia nesciunt qͥd faciunt.

Expanded text:
offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti, in Christum postea crediderunt: pro quibus et ipse oraverat dicens, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid fa
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑierat querere atq saluare. credere in eum
qui dixit. sine me nichil potestis facere. Qui gͦ
ignorans dĩ iusticiam qua iustificatur impus
suã uult constituere qua conuincatur suꝑbus.
in hunc ñ potest credere. Hinc & illi ñ poterant
credere. ñ quia mutari homines in melius non
possunt. s qͣmdiũ talia sapiunt. ñ possunt crede¬
re. Hinc excecantur & indurantur. qͥa negando
diuinũ adiutorium ñ adiuuantur. Hoc de
dum sit. non :. id ẽ non conuertantur. conexa
iesuꝑ sententia ubi dictum ẽ. ut ñ uideant
oculis et intelligant corde. qͥa &s hic utiq dictũ
ẽ ut non intelligant. or ipsa enĩ conuersio de
illuis gr̃a est cui dicitur. ds nirtutũ conuerte
nos. an forte & hoc de suꝑnȩ medicine miscdia
be uoluntatis erant & suam iusticiã constituere
uolebant. ad hoc desererentur ut excecarentur.
ad hoc excecarentur ut offenderent in lapidem

Expanded text:
quod perierat quaerere atque salvare; credere in eum quod perierat quaerere atque salvare; credere in eum qui dixit: « Sine me nihil potestis facere . » Qui ergo ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus, in hunc non potest credere. Hinc et illi non poterant credere: non quia mutari in melius homines non possunt; sed quamdiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Hoc de dum sit, non, id est, non convertantur, connexa desuper sententia, ubi dictum est, ut non videant oculis et intelligant corde; quia et hic utique dictum est, ut non intelligant? et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte nos . An forte et hoc de supernae medicinae misericordia et perversae voluntatis erant, et suam justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
ipso suo tumore cȩcati offenderunt in lapidem
offensionis. Sic aut̃ dictum est ñ poterant ubi in¬
telligendum ẽ nͣolebant. quẽ adinodum dictum
est de dño deo nr̃o. si non credimus ille fidelis ꝑ¬
manet. negare seipsum ñ potest. de om̃ipotente
ditum ẽ non potest. Sicut gͦ quod dñs negare
seipsum ñ potest. laus ẽ uoluntatis diuinȩ. ita qͦd
illi ñ poterant credere. culpa ẽ uoluntatis humanȩ
E ire dico & ego quod tam suꝑbe sapiunt ut suȩ uo¬
luntatis uirib tantũ existiment ẽẽ tribuendum.
ut negent sibi eẽ necessarium diuinũ adiutoriũ
ad bene uiuendum. ñ possunt credere in xp̃m.
Non enim aliquid ꝓsunt syllabȩ nominis xp̃i &s¬
sacram̃ta. xp̃i. ubi resistitur fidei xp̃i. Fides autẽ
xp̃i est. credere in eum qui iustificat impium.
credere in mediatorem. sine quo int̾posito. non
reconciliamur dõ. credere in saluatorem qͥ uenit

Expanded text:
ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae; ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod qui tam superbe sapiunt, ut suae voluntatis viribus tantum existiment esse tribuendum, ut negent sibi esse necessarium divinum adjutorium ad bene vivendum, non possunt credere in Christum. Non enim aliquid sacramenta Christi, ubi resistitur fidei Christi. Fides autem Christi est credere in eum qui justificat impium; credere in mediatorem, sine quo interposite non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit
Abbreviated transcription (Latin):
temptatione quod in nr̃a est potestate. isti dicunt.
ut qͥd conamur bene uiuere quod in dei ẽ pote¬
state. Odñe. o pater qui es incelis. ne nos inferas
in qͣntamlibet istarum temptationũ. s liberanos
a malo. audiamus dnm̃ dicentem. rogaui ꝓce
petre. ne deficiat fides tua. nec sic ex istimemusf¬
dem nr̃am eẽ in libero arbitrio. ut diuino ñ eges
acdiutorio. Audiamus & euglistam dicentẽ. decls
potestatem filios dĩ fieri. ne omnino existimemꝰ
in nr̃a potestate ñ esse qͦd credimus. ueruntamen
in iltroq illius beneficia cognoscamus. Nam &
agende sunt gr̃ȩ quia data ẽ potestas. & orandi
ne succumbatꝰ infirmitas. Ipsa ẽ fides quȩ ꝑ
dilectionem oꝑatur. sic̃ eius mensuram dñs
cuiq partitus ẽ. ut qui glatur. ñ in seipso ẜ. il
domino glorietur. Nonitaq mirum est quia ñ
poterant eredere. quoꝵ uoluntas sic suꝑba erat.¬
ut ignorantes dĩ iusticiam. suã uellent constituere

Expanded text:
tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Utquid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? O Domine, o Pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo ! Audiamus Dominum dicentem, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ; ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et Evangelistam dicentem, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus: verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas; et orandum, ne succumbat infirmitas . Ipsa est fides quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est ; ut qui gloriatur, non ion potuimus. Non itaque mirum est quia non poterant credere, quorum voluntas sic suut ignorantes Dei justitiam, suam vellent constituere:
Abbreviated transcription (Latin):
culum regis. in quo sunt om̃s thesauri sapientiȩ
potestis illa portare mͦ. Ambulandum ẽ. ꝓficiendũ
est. crescendum ẽ. ut sint corda nr̃a capacia earũ
rerum. quas caꝑe mͦ non possius. Quod si nos
ultimus dies ꝓficientes inuenerit. ibi discemus
quod hic ñ potumus. Siquis aũt istam questi¬
onẽ liquidius & meluis se nouit posse & confidit
exponere. absit ut ñ sim paratior discere qͣm docere
tantũ ne audeat quisqͣm liberum arbitriũ sic defen-¬
dere: ut nobis orationẽ qua dicimus ne nos inferas
in temptationẽ. conetur auferre. rursum ne qͥsqͣm
neget uoluntatis arbitriũ. & audeat excusare perea¬
tum. s aucliamus dñm os precipientẽ & opitulantẽ
&x iubentem qͥd facere debeamus. & adiuuantem
ut implere possimus. Nam &e qͦsdam nimia suȩ
uoluntatis fidutia extulit in suꝑbiam. & qͦs dam
numa suȩ uoluntatis diffidentia deiecit in ne¬
gligentiã. Iili dicunt qͥd rogamus dm ne uincam

Expanded text:
culum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae culum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem; et jubentem quid facere debeamus, et adjuvantem ut implere possimus. Nam et quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam; et quosdam nimia suae voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Utquid rogamus Deum ne vincamur
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm in comp̃hensibilia sunt uidicia eius.o in
uestigabiles uiȩ eus. Unde dictum ẽ in psal¬
mo. udicia tua sic̃ multa abyssus. Non gͦ me
fr̃s ad hanc penetrandam altitudinẽ. ad hanc
abyssum discutienclam. ad inscrutabilia ꝑscru¬
tanda. expectatio ur̃ȩ caritatis impingat. Agnos¬
co modulum meũ. sentire mͥ uideor etiã modu¬
lum ur̃m. Altius ẽ hoc increm̃tis meis. ꝙ fortius
uirib meis. puto quia & ur̃is. Simul gͦ audi¬
amus ammonentẽ scripturã atq dicentem.
altiora te ne quesieris. os fortiora te ñ scrutatus
fueris. ñ quia ista negata sunt nobis. cum deus
magnster dicat. nichil est occultum quod non re¬
uelabitur. s si in quod ꝑuenimus in eo ambulemꝰ
sicut dicit apłs. non solum qͦd nescimus &e scire
debemus. s etiam siqͥd aliter sapimus: id quoq ds̃
nobis reuelauit. Piienimus aut̃ in uiam fidei.
hanc ꝑseuerantisime teneamus. ipsa pducet in cubi¬

Expanded text:
quam inscrutabilia sunt judicia ejusquam inscrutabilia sunt judicia ejusvestigabiles viae ejus ! Unde dictum est in Psalmo, Judicia tua, sicut multa abyssus . 7. Non ergo me, fratres, ad hanc penetrandam altitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis, et fortius viribus meis; puto quia et vestris. Simul ergo audiamus admonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Non quia ista negata sunt nobis, cum Deus magister dicat, Nihil est occultum quod non revelabitur : sed si in quod pervenimus, in eo ambulemus, sicut dicit Apostolus, non solum quod nescimus et scire debemus, sed etiam si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubi
Abbreviated transcription (Latin):
excęcat. sic obdurat ds̃ deserendo & ñ adiuuan¬
do. quod occulto iudicio facere potest. iniquo
ñ potest. Hoc omnino pietas religiosoꝵ incon¬
cussum debet inuiolatũq seruare. sicut apłs
cũ eandem ipsam tractaret difficillimã questio¬
nem. quid gͦ dicemus inqͥt. nunqͥd iniquitas
apud dm. Absit. Si gͦ absit ut sit iniquitas
apud dm̃. siue qͣndo adiuuat miscłiter facit.
siue quando ñ adiuuat iuste facit. qͥa omĩ a
ñ temeritate s iudicio facit. Porro siuidicia
scõꝵ iusta sunt. qͣntomagis scĩficantis & uistifi¬
cantis dei : Iusta gͦ sunt s occulta. Ideo cum
questiones huiusmodi in medium uenerint.
quare alius sic. alius aũt sic. quare ille dõ dese¬
rente excecatur. ille dõ adiuuante illuminetur
ñ nobis udicium de iudicio tanti uidicis usur¬
pemus. s contremescentes exclamemus cũ apło.
o altitudo diuitiarũ sapientiȩ q scientiȩ dei.

Expanded text:
excaecat, sic obdurat Deus, deserendo, et non adjuvanexcaecat, sic obdurat Deus, deserendo, et non adjuvando, quod occulto judicio facere potest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum inconcussum debet inviolatumque servare. Sicut Apostolus, cum eamdem ipsam tractaret difficillimam quaestionem, Quid ergo dicemus, inquit? numquid iniquitas apud Deum? Absit . Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum; sive quando adjuvat, misericorditer facit; sive quando non adjuvat, juste facit: quia omnia non temeritate, sed judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantis Dei? Justa ergo sunt, sed occulta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, alius autem sic; quare ille Deo deserente excaecetur, ille Deo adjuvante illuminetur: non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei!
Abbreviated transcription (Latin):
dictum dictum de diabolo qͦd excecauit oculos
eoꝵ. & cor indurauit. laborandum ẽ quomͦ illoꝵ
culpã quia ñ crediderunt possimus ostendere.
de quib dicitur. credere ñ poterant. Deinde qͥd
respondebimus de alio ꝓpħe ipsits testimonio
qͦd posuit paulus apłs dicens. qͦd querebat isrł ñ ẽ¬
onis. oculos ut ñ uideant. & aures ut ñ audiant.
usq in hodiernũ diem: Audistis fr̃s ꝓpositam
questionẽ. Nempe quã ꝓfunda sit cernitis. sad
fespondemus ut possumus. Non poterant cre¬
dere. quia hoc ysaias ꝓph̃a predixit. Hoc autem
ꝓpba predixit. quia ds̾ hoc futurum ẽẽ presciut.
Quare aut̃ non poterant. si a me queratur. cito ress
condi futura ñ possunt. S aliam causam inqͥs
dicit ꝓpħa. ñ uoluntatis eoꝵ. Quã causam dicit
ꝓpħa  Quia dedit illis ds sp̃m compunctionis.
oculos ut ñ uideant. & aures ut ñ audiant. &
excecauit oculos eoꝵ. & indurauit eoꝵ cor. Etiã
hoc eoꝵ uoluntatẽ meruisse respondeo. Sic em̃

Expanded text:
diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus de alio prophetae ipsius testimonio, quod posuit Paulus apostolus dicens: Quod quaerebat Israel, eant, et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . 6. Audistis, fratres, propositam quaestionem, nempe quam profunda sit cernitis: sed respondemus ut possumus. Non poterant credere, quia hoc Isaias propheta praedixit: hoc autem Propheta praedixit, quia Deus hoc futurum esse praescivit. Quare autem non poterant, si a me quaeratur, cito respocondi futura non possunt. Sed aliam causam, inquis, dicit Propheta non voluntatis eorum. Quam causam dicit Propheta? Quia dedit illis Deus spiritum compunctionis; oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, hoc eorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicit eugłm. ꝓpterea ñ poterant credere. quia
iterũ dixit ysaias. exercauit ocłos eoꝵ q indura¬
uit cor eoꝵ. ut quod ẽ grauius ad dm referatur
causa quia ñ crediderunt. quandoqͥdem ipse exce-¬
cauit oculos eoꝵ. & indurauit eoꝵ cor: Non enim¬
hoc saltẽ de diabolo dicitur s de dõ. qͦd ipsa ꝓphe

Expanded text:
re, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum; ut, quod est gravius, ad Deum referatur causa qua non crediderunt, quandoquidem ipse excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum? Non enim saltem hoc de diabolo dicitur, sed de Deo, quod ip
Abbreviated transcription (Latin):
manserit in uite. Ite nunc ꝑ abrupta. & ñ
habentes ubi figamini. uentosa loquacitate
lȩtamini. Hec sunt mnania p̃sumptionis ur̃ȩ.
s quid uos sequatur uidete. & si ẽ in uobis¬
ullus sensus horrete. Qui enim a semetipso
se fructum existimat ferre. in uite ñ ẽ. Qui
in uite non ẽ. in xp̃o non ẽ. Qui in xp̃o ñ est.
xp̃ianus nonẽ. Nȩc sunt ꝓsunda submersi¬

Expanded text:
manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qui in Christo non est, Christianus non est. Haec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
palmes ñ potest ferte fructum a semecipso¬
nisi manserit in uite. sic nec uos nisi in me
manseritis. Alagna gr̃ȩ commendatio fĩs
mei. Corda instruit humilium. ora obstru¬
it suꝑboꝵ Ecce cui si audent respondeant.
qui ignorantes dĩ iusticiam & suã uolentes
constituere. iusticiȩ dĩ non sunt subiecti. Eire
cui respondeant sibi placentes. & ad bona oꝑa
facienda. dñm sibi necessarium ñ putantes.
Nonne huic resistunt ueritati. homines mente
corrupti. rȩꝓbi circa fidem. qui respondent
& locuntur iniquitatẽ dicentes. a deo habemꝰ
quod homines sumus. a nobis ipsis aut̃ quod
iusti sumus: Quid dicitis qui uos ipsos decipi¬
tis. ñ afsertores. s p̃cipitatores liberi arbitrii ex
alto elationis. ꝑ inana p̃sumptionis. in ꝓfunda
submersionis: Nempe uox ur̃a ẽ. quod ho¬
mo ex semetipso facit iusticiam. hoc ẽ altum
dationis ur̃e. s ueritas contradicit & dicit. Pal¬
mes ñ potest ferre fructum a semetipso. nͥ

Expanded text:
fructum a semetipsonisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
In illo gͦ popło erat filia syon.
ipsa ẽ ihrłm quȩ syon. in illo inquã popło repbo
& ceco erat tam̃ filia sẏon cui diceretur. noli time¬
re ecce rex tuus uenit sedens suꝑ pullũ asinȩ.
hec filia syon cui diuinitus ista dicunt᷑. in illis erat
ouib quȩ uocẽ pastoris audiebant: in illa erat mul¬
nitudine quȩ dnm̃ uenientẽ tanta deuotione lau¬
dabat. tanto agmnine deducebat. Et diclum est
noli timere. illũ agnosce qͥ a te laucdatur. o noli
Sed pullum asinȩ in qͦ nemo sederat. Hoc enim
apud alios euglistas inuenitur: intelligimus po¬
pulum gentiũ. qui legem dñi ñ acceꝑat᷑. asinamu̾
qͥa utrũq ium̃tum dño adductum ẽ. plebemeꝰ
quȩ ueniebat ex popło isrł ñ indomitam plane.
s quȩ p̃sepe dm̃ agnouit.

Expanded text:
In illo ergo populo erat filia Sion: ipsa est Jerusalem quae Sion. In illo, inquam, populo reprobo et caeco, erat tamen filia Sion, cui diceretur, Noli timere: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. Haec filia Sion cui divinitus ista dicuntur, in illis erat ovibus quae vocem pastoris audiebant; in illa erat multitudine quae Dominum venientem tanta devotione laudabat, tanto agmine deducebat. Ei dictum est, Noli timere: illum agnosce qui a te laudatur, et noli Sed pullum asinae in quo nemo sederat hoc enim apud alios evangelistas invenitur intelligimus populum Gentium, qui Legem Domini non acceperat. Asinam vero quia utrumque jumentum Domino adductum est plebem ejus quae veniebat ex populo Israel, non indomitam plane, sed quae praesepe Domini agnovit.
Abbreviated transcription (Latin):
mundus me ñ uidet. Quid enm: Tunc
uidebat eũ mundus. quando qͥdem mun¬
di nomine uult intelligi eos de quib suꝑi¬
us locutus ẽ dicens de spũ scõ. quem mun¬
dus acciꝑe ñ potest. quia ñ uidet eum neq
cognoscit eum: Uidebat eum plane mundꝰ¬
carneis oculis: in carne conspicuũ. non autẽ
uidebat qͦd in carne uerbum latebat. Uidebat
hominem. ñ uidebat dm̃. Uidebat indum̃¬
tum. ñ uidebat indutum. S qm̃ post resur¬
rectionem. etiam ipsam carnem suam quã
ñ solum uidendam. uerũ etiam contrectan¬
dam demonstrauit suis. noluit demonstra¬
re ñ suis. hinc fortasse incelligendum ẽ esse
dictum. adhuc modicum & mundus me iã
ñ uidet.
osaũt uidetis me. quia ego
uiuo & uos iniuetis.

Expanded text:
mundus me jam non videt. Quid enim? tunc videbat eum mundus, quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus et superius locutus est, dicens de Spiritu sancto: Quem mundus accipere non potest, quia non videt eum, neque cognoscit eum? Videbat eum plane mundus oculis in carne conspicuum; non autem videbat quod in carne Verbum latebat. Videbat hominem, non videbat Deum. Videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, voluit demonstrare non suis, hinc fortasse intelligendum est esse dictum: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Vos autem videtis me: quia ego vivo, et vos vivetis.
Abbreviated transcription (Latin):
extollat seruus suꝑ dñm. nec discipłs suꝑ ma¬
gistrum: maiora qͣm ipse fecit dixit eos ẽẽ fa¬
cturos. s in eis uel ꝑ cos se faciente: ñ ipsis
tanqͣm ex se metipsis. Ei qͥppe cantatur.
diligam te dñe uirtus mea. S quȩ sunt
tandem ista maiora. An forte quod ȩgros ipsis
transeuntib etiam eoꝵ umbra sanabat: Alatꝰ
ẽ enim ut sanet umbra qͣm fimbria. Illud ꝑ

Expanded text:
extollat servus super Dominum, nec discipulus super magistrum: majora quam ipse facit, dixit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per
Abbreviated transcription (Latin):
trem. Ecce tͣnsitus. Unde & quo: De hoc scilicet
mundo ad patrem. Spes m̃bris in capite ẽ data.
quod eẽnt illo transeunte sine dubio secutura.
Quid gͦ infideles. & ab hoc capite atq ab eius corpore
alieni: Honne & ipsi transeunt. qͥa ñ ꝑinanent:
Transeunt plane &. ipsi. S aliud ẽ transire de
mundo. aliud transire cũ mundo. aliud ad
patrẽ. aliud ad hostem. Nam & egyptii tran¬
sierunt. ñ enim ꝑsequendo manserunt. non
tam̃ transierunt ꝑ mare ad regnũ s in mari
ad interitũ. Sciens iħs gͦ quia uenit eius ho¬
ra ut transiret ex hoc mundo ad patrẽ. cum
dilexisset suos qui erant in mundo. in finẽ

Expanded text:
 ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in fine
Abbreviated transcription (Latin):
rent pendenti & dicerent. si filius dei ẽ descendat
de cruce. ñ descendit. ut eis suam potestatẽ descendẽ¬
do monstraret: Quia patientiã docebat. iło po¬
tentiã differebat. Si enĩ quasi cõmotus ad eoꝵ
uerba descenderet. uictus conuicioꝵ dolore puta¬
retur. ꝓrsus ñ descendit. fixus ꝑmansit. qͣndo
uellet abscessurus. Nam qͥd ei magnũ fuit de cru¬
ie descendere. qͥ potuit de sepulchro resurgere:
Intelligamus gͦ nos quib hoc ministratũ est poten
futurã in iudicio de quo dictum ẽ. ds manifestus
ueniet ds̃ nr̃ & non silebit. Quid ẽ manifestus
ueniet: Quia uenit occultus. ueniet manifestus

Expanded text:
rent pendenti et dicerent, Si Filius Dei est, descendat rent pendenti et dicerent, Si Filius Dei est, descendat de cruce , non descendit, ut eis suam potestatem descendendo monstraret? Quia patientiam docebat, ideo potentiam differebat. Si enim quasi commotus ad eorum verba descenderet, victus conviciorum dolore putaretur. Prorsus non descendit, fixus permansit, quando vellet abscessurus. Nam quid ei magnum fuit de cruce descendere, qui potuit de sepulcro resurgere? Intelligamus ergo nos quibus hoc ministratum est, potenfuturam in judicio: de quo dictum est, Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia veni
Abbreviated transcription (Latin):
res carnis. Clauis confixi cruciabantur. qͥa in¬
firmitati ñ dñabantur. Dñs autem qͣndo uoluit
carnẽ in utero uirginali accepit. qͣndo uoluit ad
homines ꝓcessit. qͣmdiu uoluit int̾ homines uixit.
qͣndo uoluit a carne discessit. Hoc ẽ potestatis ñ s
necessitatis. Hanc gͦ horam ille expectabat. ñ fata¬
lem s oportunã os uoluntariã. ut prius omnia
cõplerentur. quȩ ante passionẽ ipsius compleri
oportebat: Nam quom sub fati necessitate positus
erat. qͥ alio loco dixit. potestatẽ habeo ponendi
animã meam. & potestatẽ habeo iterũ sum̃ di
eam. nemo tollit eã a me. s ego ipse pono eam
a me. q iterũ sumo eam: Ostendit hanc potesta¬
tem. qͣndo eũ uidei querebant. Quẽ queritis
inqͥt: Et illi. Ihm. Et ille. Ego sum. Qua uoce
audita. redierunt retro & ceciderunt. Dicet aliqͥs.
Si hȩc in illo potestas erat. quare cũ iudei insulta¬

Expanded text:
res carnis: clavis confixi diu cruciabantur, quia inres carnis: clavis confixi diu cruciabantur, quia infirmitati non dominabantur. Dominus autem quando voluit, carnem in utero virginali accepit: quando voluit, ad homines processit; quamdiu voluit, inter homines vixit; quando voluit, a carne discessit: hoc est potestatis, non necessitatis. Hanc ergo horam ille exspectabat, non fatalem, sed opportunam et voluntariam: ut prius omnia complerentur, quae ante passionem ipsius compleri oportebat. Nam quomodo sub fati necessitate positus erat, qui alio loco dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego ipse pono eam a me, et iterum sumo eam ? Ostendit hanc potestatem, quando eum Judaei quaerebant. Quem quaeritis, inquit? Et illi: Jesum. Et ille: Ego sum. Qua voce audita, redierunt retro et ceciderunt . 10. Dicit aliquis, Si haec in illo potestas erat, quare, cum Judaei insulta