comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ meaꝵ detur sp̃s sc̃s: Et ait illi petrꝰ.
Pecunia tua cetũ sit inꝑdicione. qm̃ donũ dĩ
pd̾tasti pecunia coparandũ. Cui dic̃ pecuna
tua tecũ sit in ꝑditione : utiq baptizato. lã
baptismũ habebat. s colũbȩ uiscerib ñ he¬
rebat. Audi quia ñ herebat. llerba ipsa petͥ
apłi adũte. Sequitur enĩ. Nõ est tibi pars. ne¬
q sors inhac fide. Infelle enĩ amaritudinis ui¬
deo te eẽ. Colũba fel ñ habet. sy mon habebat:
ideo separatꝰ erat acolũbe uscerib. Baptismꝰ

Expanded text:
manuum mearum detur Spiritus sanctus'. Et ait illi Petrus: 'Pecunia tua tecum sit in perditione, quoniam donum Dei putasti pecunia comparandum'. Cui dicit: 'Pecunia tua tecum sit in perditione'? Utique baptizato. Iam baptismum habebat, sed columbae visceribus non haerebat. Audi, quia non haerebat, et verba ipsa Petri apostoli adverte. Sequitur enim: 'Non est tibi pars neque sors in hac fide; in felle enim amaritudinis Video te esse'. Columba fel non habet. Symon habebat, ideo separatus erat a columbae visceribus. Baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eminet. sic ⁊ caritas. Nonpotest p̃mi in ima
necesse est ut ꝙ suꝑna emicet. pterea de illa
dic̃ apls. Ad huc suꝑ eminentiorẽ uiã uob̃ de¬
monstro. Quia diximꝰ deoleo quia suꝑ eminet.
gius hominũ loquar ⁊ angłoꝵ. caritatẽ autẽ
ñ habeã factꝰ sũ tãquã aeram̃tũ sonans. ⁊ cymba

Expanded text:
supereminet: sic et charitas non potest premi in ima; supereminet: sic et charitas non potest premi in ima; necesse est ut ad superna emineat. Propterea de illa dicit Apostolus, Adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro. Quia diximus de oleo, quia supereminet, guis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum tanquam aeramentum sonans, aut cymb
Abbreviated transcription (Latin):
est antequã siccaret᷑ aqua rebaptitatꝰ redire
noluit. mortiuis est inhis aqͥs. au̾tat ds cor¬
iu illiꝰ mortẽ. Nãquare ñ est reu̾sus. nͥ quia
aquis int̃emptꝰ est: At uͦ colũba ñ inueniẽs
reqͥem pedib suis. cũ ei undiq clamaret aqͣ.
ueni ueni hic tingere. Quomͦ clamant isti he
quiẽ pedibus reu̾sa est ad archam. ⁊ nusit illã
noȩ iterũ sicut uos mittit archa. ut loqua nu¬
ni illis. Et quid fec̃ postea colũba: quia erant
foris lignabaptirata. reportauit ad archã ra¬
mũ de oliua. Ramꝰ ille ⁊ folia ⁊ fructũ habebat.
Nonsunt in te sola u̾ba. ñ sunt inte sola folia.
sit fructꝰ ꝙ redis ad archã. Nõ ꝑte ipsũ colũba
reuocat. Gemite foris ut illos intro reuocetis.
Et enĩ fructꝰ ille oliue si discutiatur inuenies
quiderat. Oliuiȩ fructꝰ. caritatẽ sinificat.
Unde hoc ꝓbamus : Quomͦ enĩ oleum nullo
humore p̃mitur. s dis ruptis om̃ib exilit. &

Expanded text:
est antequam siccaret aqua: rebaptizatus redire est antequam siccaret aqua: rebaptizatus redire noluit; mortuus est in his aquis. Avertat Deus corvi illius mortem. Nam quare non est reversus, nisi quia aquis interceptus est? At vero columba non inveniens requiem pedibus suis, cum ei undique clamaret aqua, Veni, veni, hic tingere; quomodo clamant isti haequiem pedibus suis, reversa est ad arcam. Et misit illam Noe iterum, sicut vos mittit arca, ut loquamini illis: et quid fecit postea columba? Quia erant ligna foris baptizata, reportavit ad arcam ramum de oliva. Ramus ille et folia et fructum habebat : non sint in te sola verba, non sint in te sola folia; sit fructus, et redis ad arcam, non per teipsum, columba te revocat. Gemite foris, ut illos intro revocetis. 20. Etenim fructus iste olivae, si discutiatur, invenies quid erat. Olivae fructus, charitatem significat. Unde hoc probamus? Quomodo enim oleum a nullo humore premitur, sed disruptis omnibus exsilit et
Abbreviated transcription (Latin):
bere fructũ. inueniat᷑ inte fructꝰ mutet te co¬
lũba intro. Inuenimꝰ hoc inscriptura. inputͥbili¬
b lignis archa fuerat fabricata. imputribilia
ligua scĩ sunt fideles ꝑtinentes ad xp̃m. Qemͦ enĩ
intẽplo lapides uiui deqiib edifieatũ ȩdificatũ¬
est templũ. homines fideles dicti sunt. sic ligna
imputribilia. homines ꝑseuerantes infide. Incꝑ¬
sa gͦ archa. ligna imputribilia erant. Archa enĩ
eccł ia est. lbi baptizat colũba illa. Archa enĩ il¬
la maqͣ ferebatur. ligna iiputribilia intꝰ bap¬
tiratisunt. Inuenimus quȩdã ligna foris bapti¬
rata. omnes arbores quȩ erant inmũdo. ipsa tñ
aqͣ erat. ñ erat altera. omĩs de cęlo uenerat. ⁊ de
abyssis fontium. Ipsa erat aqua inqua bapticata
tirata sunt ligna foris. Mlissa est colũba. ⁊ pͥmo
ñ inuenit requiem pedib suis. redit ad ar¬
chã plena enĩ erant aqͥs omĩa ⁊ maluit redi¬
re quã rebaptitari. Coruus autẽ ille emisso

Expanded text:
 inveniatur in te fructus, mittet te columba intro. Invenimus hoc in Scriptura. Imputribilibus lignis arca fuerat fabricata : imputribilia ligna sancti sunt, fideles pertinentes ad Christum. Quomodo enim in templo lapides vivi de quibus aedificatur templum, homines fideles dicti sunt; sic ligna imputribilia homines perseverantes in fide. In ipsa ergo arca ligna imputribilia erant; arca enim Ecclesia est: ibi baptizat columba; arca enim illa in aqua ferebatur: ligna imputribilia intus baptizata sunt. Invenimus quaedam ligna foris baptizata, omnes arbores quae erant in mundo. Ipsa tamen aqua erat, non erat altera: omnis de coelo venerat, et de abyssis fontium: ipsa erat aqua in qua baptizata  qua baptizata sunt ligna foris. Missa est columba, et primo non invenit requiem pedibus suis: rediit ad arcam; plena enim erant aquis omnia, et maluit redire quam rebaptizari. Corvus autem ille emissus
Abbreviated transcription (Latin):
in lingͥs sit. Nolite tae̾e. arilentib lingͥs lo¬
quentes arcenditis frigidos. Quid enim
frs̃ mei qͥs ñiudeat qd illi ũ uident: Nec
qr qui inde reuerti nolunt. sicut coruus de
archa ͦ missus est. Qius enĩ ñuideat qd̾ il¬
li ñ uident ᷑. & ipsis sp̃ui scõ ingrati sunt.
unꝰ a̾s nob̃ est. As cendit enĩ dns ab aqua
sicut in euangłio legimus s ecce aꝑti sunt
cȩli. ⁊ uidit sp̃m descendentẽ uelut colũbã.
& mansit suꝑ eũ. ⁊ statĩ uor c̃secuta est. tues
filius meus dilectꝰ inquo mͥ cõplacuit. Ap¬
paret manifestissima trinicas: Pat̾ in uoce
Filius in homine. Sp̃s incolu̾ba. In ista tͥ¬
enĩ uere ñ uident. sed ad id quod facies eoꝵ
serit ocłõs claudunt. Quo missi sunt disci¬

Expanded text:
in linguis sit. Nolite tacere; ardentibus linguis loin linguis sit. Nolite tacere; ardentibus linguis loquentes, accendite frigidos. 5. Quid enim, fratres mei? quis non videat quod illi non vident? Nec mirum; quia qui inde reverti nolunt, sicut corvus qui de arca emissus est. Quis enim non videat quod illi non vident? Et ipsi Spiritui sancto ingrati sunt. nobis unus Deus est. Ascendit enim Dominus ab aqua, sicut in Evangelio legimus: Et ecce aperti sunt ei coeli, et vidit Spiritum descendentem velut columbam, et mansit super eum: et statim vox consecuta est, Tu es Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Apparet manifestissima Trinitas, Pater in voce, Filius in homine, Spiritus in columba. In ista Trenim vere non vident, sed ad id quod facies eorum ferit, oculos claudunt. Quo missi sunt disci
Abbreviated transcription (Latin):
sed incoruis falsa pax. incolũba uera pax. Non
omĩs gͦ qͥdic̃ pax uobiscũ. quasi colũba audien¬
dus est. Ilnde gͦ disc̾mmur oscła coruoꝵ ab
osculis colu̾barũ: Oeculant᷑ corui. s laniant.
Alaniatu. in nocens est nat᷑a colu̾barũ. Ubigͦ
laniatꝰ ñ est. uera moscuł parest. Illihabent
uerã pacẽ. qͥ eccłiam ñ laniauerunt. Nã coeui
de morte pascunt᷑. Nȩc colũba ñ haboo. frugi¬
b t̃rȩ uunt. In nocens eiꝰ uictꝰ est. Quod ue¬
re frs mirandũ est incolũba Sunt passe¬
res breuissimi. etmuscas occidunt. nieħ
hoꝵ colũba. ñ de morte pascit᷑. Qui lania
uerunt eccłiam. de morte pascunt᷑. Potens
est dñs. rogemꝰ ut reuuuscant qͥdeuorant᷑
ab eis rñsenciunt. Multi agnoscunt.q re¬
iuuiscunt. Nã ad eoꝵ aduentũ cotidie gra¬
tulam. in nomine. xp̃i. llos tantũ sic estote
simplices. ut sitis feruentes. i feruor uester

Expanded text:
sed in corvis falsa pax, in columba vera pax. Non sed in corvis falsa pax, in columba vera pax. Non omnis ergo qui dicit, Pax vobiscum, quasi columba audiendus est. Unde ergo discernuntur oscula corvorum ab osculis columbarum? Osculantur corvi, sed laniant; a laniatu innocens est natura columbarum: ubi ergo laniatus, non est vera in osculis pax; illi habent veram pacem, qui Ecclesiam non lann habet, de frugibus terrae vivit; innocens est victus ejus. Quod vere, fratres, mirandum in columba; sed passeres brevissimi vel muscas occidunt. Nihil horum columba; non de morte pascitur. » Quia erunt Ecclesiam, de mortibus pascuntur. Potens est Deus, rogemus ut reviviscant qui devorantur ab eis et non sentiunt. Multi agnoscunt, quia reviviscunt; nam ad eorum adventum quotidie gratulamur in nomine Christi. Vos tantum sic estote simplices, ut sitis ferventes; et fervor vester
Abbreviated transcription (Latin):
spũ. tãquã in inimicos impetũ fecerat. & tãꝗ
iuolentus in uectus erat in u̾bis igneis. atq¬
ita ita flãmantib ut auditis dura ceruice.
ꝙ ñ circũcisi corde rauribus. ut quiea u̾ba au¬
diret. putaret stephanũ si ei liceret. Satim
illos uelle c̃sumi. uenientibꝰ inse lapidibus ex
manib eoꝵ. genu flexo ait. dñe nestatuas il¬
lis hoc delictum. In heserat unitati colũbe. pͥ¬
or illud enĩ fecerat magister. suꝑquẽ descen¬
dit columba. qui pendens incruce ait. Pat̃
iguosce illis. quia nescuint quidfaciunt.
Frgo ne sp̃u scĩficati dolũ habeant. incolũba
de monstracũ est. Ne simplicitas frigida re¬
maneat. in igne demonstatũ est nec moue¬
at quia linguȩ diuise sunt. Distant enĩ linguȩ
ideo diuisis linguis apparuit. Linguȩ inqͥtꝰ
habere cũ frĩb uerã pacẽ. quã signficant
oscula colũbaꝵ. Nabent enĩ oscula ⁊ corui.

Expanded text:
spiritu, tanquam in inimicos impetum fecerat, et tanquam spiritu, tanquam in inimicos impetum fecerat, et tanquam violentus invectus erat in verbis igneis atque ita flammantibus, ut audistis, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus: ut qui ea verba audiret, putaret Stephanum, si ei liceret, statim illos velle consumi: venientibus in se lapidibus ex manibus eorum, genu fixo ait, Domine, ne statuas illis hoc delictum . Inhaeserat unitati columbae. Prior enim illud fecerat magister, super quem descendit columba; qui pendens in cruce ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Ergo ne Spiritu sanctificati dolum habeant, in columba demonstratum est: ne simplicitas frigida remaneat, in igne demonstratum est. Nec moveat, quia linguae divisae sunt. Distant enim linguae, ideo divisis linguis apparuit. Linguae, inquithabere cum fratribus veram pacem, quam significant oscula columbarum. Habent enim oscula et corvi,
Abbreviated transcription (Latin):
gatos. C ũ enĩ ascendisset dñs incelũ pꝰ resur¬
rectionẽ ꝑactis cũ discipulis suis .xl. diebus.
impleto die pente costes. misit eis spm̃ scm̃
flatꝰ uehemens. sicut inactib apłoꝵ legimꝰ.
qui  insedit suꝑ unũquẽq eoꝵ ⁊ ceper t̃ lin
guis loqͥ. sic̃ sp̃s dabat eisꝓnunciare. Nac ui¬
demꝰ colũbam suꝑ dñm. hac lingnas diuisas
suꝑ discipulos c̃gregatos. lbi simplicitas. hic
feruor ostenditur. Sunt enĩ quidicuntur sim¬
plices & pigri sunt. Uocantur simplices. sunt
autẽ segnes. Nlon taliserat stephanꝰ. plenꝰ spũ
scõ. Simplex erat. quia nemini nocebat. Fer¬
uens erat. quia impios arguebat. Non enĩ ta¬
cuit uidȩis. eiꝰ u̾ba sunt illa flãmancia. dura
ceruice. ⁊ ñ circu̾ciso corde ⁊aurib. uos sẽ ꝑ re¬
stitistis spũi scõ. Magnꝰ imp etꝰ. s columba si¬
ne felle seuit. Hamut noueritis quia sine sel¬
le sȩuiebat. illi auditis his u̾bis quicoruierant.

Expanded text:
gatos. Cum enim ascendisset Dominus in coelum post resurrectionem, peractus cum discipulis suis quadraginta diebus, impleto die Pentecostes, misit eis Spiritum sflatus vehemens, sicut in Actibus Apostolorum legimus, qui et insedit super unumquemqpronuntiare . Hac vidimus columbam super Dominum, hac linguas divisas super discipulos congregatos: ibi simplicitas, hic fervor ostenditur. Sunt enim qui dicuntur simplices, et pigri sunt: vocantur simplices, sunt autem segnes. Non talis erat Stephanus plenus Spiritu sancto: simplex erat, quia nemini nocebat; fervens erat, quia impios arguebat. Non enim tacuit Judaeis: ejus sunt verba illa flammantia, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto. Magnus impetus: sed columba sine felle saevit. Nam ut noveritis quia sine felle saeviebat, illi auditis his verbis qui corvi erant,
Abbreviated transcription (Latin):
le est quod acceperunt. Nonest meluis in illo.
⁊ inferius in illo. sic& cũ bapticat malus exaliqͣ
uel ignorancia eccłiȩ. uel tollerancia. aut enim
ignorantur mali. aut tollerantur palea. quo us¬
q inultimũ uentilet᷑ area. illud qd̾ datũ est. u¬
nũ est. Nec imꝑar. ꝓpt̃ ĩpares ministros. si par
deant. s quid se udere doleant. quasi clausũ
ministri: Quo missi sunt᷑. lte dix̃ baptitate gen¬
tes. Audistis frs̃ quomͦ uenit illa hereditas.
Postula ame &e dabotibi gentes hereditatẽ tuã
ce possessionẽ tuã terminos t̃rȩ. Audistis quomͦ
asyon ꝓdit lex. ⁊ u̾bũ dñi abihrłm. lbi enĩ audie

Expanded text:
le est quod acceperunt, non est melius in illo, le est quod acceperunt, non est melius in illo, et inferius in isto: sic et cum baptizat malus ex aliqua vel ignorantia Ecclesiae, vel tolerantia aut enim ignorantur mali, aut tolerantur, toleratur palea, quousque in ultimo ventiletur area, illud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros; sed pardeant, sed quod se videre doleant: quasi clausum tanquam ministri? quo missi sunt? Ite, dixit, baptizate gentes. Audistis, fratres, quomodo venit illa haereditas, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Audistis quomodo a Sion
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uscõ. Petrus baptiret. hic est qui baptitat.
Paulus baptiet. hic est qui baptraat. ludas bap¬
trret. hic est qui baptirat. Nam si ꝓdiu̾sitate
meritoꝵ baptismꝰ sc̃s est. quia diuersa sunt
merita. diuersa erunt baptismata. & tanto
quisq aliquid meliꝰ putatur accipere. quanto
ameliore. uidet᷑ accepisse. Ipsi scĩ intelligite fr̃s
boni ꝑtinentes adcolũbã. ꝑtinentes ad sortem
ciuitatis illius iherusalẽ. ipsi boni ineccłia deqͥ
alii aliis sanctiores. sunt alii aliis meliores. Qua¬
re ergo simꝰ ab illo uerbi gr̃a iusto scõ baptiaet᷑.
aliꝰ ab alio inserioris merito̾ apd̃ dđm. inserioris gͣ¬
dꝰ. inferioris c̃tinenciȩ. inferioris uttȩ. unũ tam̃
⁊ par &. equale est qd̃ acceperunt. nisi qͥa hicẽ
quibaptizat : Quomͦ qͦ cũbaptitat bonꝰ ⁊ meli¬
or. ñ ideo iste bonũ accipit. ⁊ ille meliꝰ. Sed quã¬
uis bonꝰ ⁊ melior fueruit ministri. unũ &equa¬

Expanded text:
Spiritu sancto. Petrus baptizet, hic est qui baptizat: Spiritu sancto. Petrus baptizet, hic est qui baptizat: Paulus baptizet, hic est qui baptizat: Judas baptizet, hic est qui baptizat. 8. Nam si pro diversitate meritorum Baptisma sanctum est, quia diversa sunt merita, diversa erunt baptismata; et tanto quisque aliquid melius putatur accipere, quanto a meliore videtur accepisse. Ipsi sancti, intelligite fratres, boni pertinentes ad columbam, pertinentes ad sortem civitatis illius Jerusalem, ipsi boni in Ecclesia, dalii aliis sanctiores, sunt alii aliis meliores. Quare ergo si unus ab illo, verbi gratia, justo sancto baptizetur, alius ab alio inferioris meriti apud Deum, inferioris gradus, inferioris continentiae, inferioris vitae, unum tamen et par et aequale est quod acceperunt, nisi quia hic est qui baptizat? Quomodo ergo cum baptizat bonus et melior, non ideo iste bonum accepit, et ille melius; sed quamvis bonus et melior fuerint ministri, unum et aequa
Abbreviated transcription (Latin):
Ante autem quã ueniret dñs ut baptiraret᷑
a ioħe in iordane diximꝰ quia nouerat eũ illis uo¬
cib ubi ãit. tuadine uenis baptirare. ego ate
debeo baptirrari. Sed ecce dnm nouerat. noue rat
filiũ dĩ. Unde ꝓbamꝰ. qđ iã nouerat quia ipse
baptiraret in spũ sc̃o: Ante quã ueniret ad flu¬
uiũ cũ multi ad ioħ̃m c̃currerent baptitari.
ait illis. Ego quidẽ baptiro uos inaqua. qui aũ
postme uenit maior me est. cuiꝰ ñsũ dignꝰ coeri¬
giã calciam̃ti soluere. ipse uos baptirat inspũ
scõ. ⁊ igni. lã hoc nouerat. Quid ergo ꝑcolũbã
didicit: gle m̃dax postea inueniat᷑ qđ auertat
a nobis ds opinari: Nisi quandã ꝓpͥetatẽ in xxp̃o
talem futurã. ut quãuis multi ministri bapti¬
raturi essent. siue iusti. siue in iusti. ñ tribue¬
retur scit̾as baptismi nisi illi suꝑquẽ descend̾
columba dequo dictũ est. hic est qui baptirat in

Expanded text:
ante autem quam veniret Dominus ut baptizaretur ante autem quam veniret Dominus ut baptizaretur a Joanne in Jordane, diximus quia noverat eum, illis vocibus ubi ait: Tu ad me venis, baptizari? ego a te debeo baptizari. Sed ecce Dominum noverat, noverat Filium Dei: unde probamus quod jam noverat quia ipse baptizaret in Spiritu sancto? Antequam veniret ad fluvium, cum multi ad Joannem concurrerent baptizari, ait illis, Ego quidem baptizo vos in aqua: qui autem post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti o et igni : jam et hoc noverat. Quid ergo per columbam didicit, ne mendax postea inveniatur quod avertat a nobis Deus opinari; nisi quamdam proprietatem in Christo talem futuram, ut quazaturi essent, sive justi sive injusti, non tribueretur sanctitas baptismi, nisi illi super quem descendit columba. De quo dictum: Hic est qui baptizat in
Abbreviated transcription (Latin):
Aut uero & hoc ñ nouerat quia ipse ẽ xp̃s bap¬
tiraturus erat in aqua ⁊ spũ scõ. nã & hoc
nouerat. sed q ita ut sibi teneret ipsã potes latẽ
ꝙ innullo ministroꝵ eã transferret. hoc est qđ
didicit ꝑcolu̾bã. ꝑhanc enĩ potestatẽ quã xp̃e
solus sibitenuit. et in neminẽ ministrorũ tras¬
fudit. quãuis ꝑministros baptizare dignatꝰ sit.
ꝑhanc stat unitas eccłiȩ. quȩ significatur inco¬
lũba. dequa dictũ est. Ilna est colũba mea.
una est matris suȩ. Si enim ut iam dixi fr̃s me¬
i trans ferretur potestas ad nõ ad ministrum.
tot baptismata essent quot ministri essent. etiã
ñ staret unitas baptismi. Intendite fr̃s. ante¬
qui baptizat inspũ scõ. Houerat autem quia
ipse baptizabat inspũ scõ. sed quia tali ꝓprie¬
tate ⁊ potestas abeo ñtransiret in alterum. quã¬
ius eo donante hoc ibididicit. Et unde ꝓbamꝰ qͥa
de ꝓbamꝰ Colũba iam baptrrato d̃no descendit.

Expanded text:
hoc non noverat quia ipse baptizaturus esset in aqua et Spiritu sancto; nam et hoc noverat: sed quia ita ut sibi teneret ipsam potestatem, et in nullum ministrorum eam transferret, hoc est quod didicit in columba. Per hanc enim potestatem, quam Christus solus sibi tenuit, et in neminem ministrorum transfudit, quamvis per ministros suos baptizare dignatus sit, per hanc stat unitas Ecclesiae, quae significatur in columba, de qua dictum est: Una est columba mea, una est matri suae . Si enim, ut jam dixi, fratres mei, transferretur potestas a Domino ad ministrum, tot baptismata essent, quot ministri essent, et jam non staret unitas Baptismi. 7. Intendite, fratres: antequi baptizat in Spiritu sancto. Noverat, quia ipse baptizabat in Spiritu sancto; sed quia tali proprietate, ut potestas ab eo non transiret in alterum, quamvis eo donante, hoc ibi didicit. Et unde probamus qde probamus? Columba jam baptizato Domino descendit:
Abbreviated transcription (Latin):
bã. Utriumnq hoc genꝰ archa illa c̃tinebat. Et
si archa figurabat eccłiam. uidetis iͣtãq quia
necesse ut inisto diluiuo scłi utrũq genꝰ c̃tineat
eccłia. & coruũ ⁊colũbã. Quisunt corui: qui
sua quęrunt. Qui columbȩ : Quiea quȩ ͥsunt.

Expanded text:
bam; utrumque hoc genus arca illa continebat: et bam; utrumque hoc genus arca illa continebat: et si arca figurabat Ecclesiam, videtis utique quia necesse est ut in isto diluvio saeculi utrumque genus contineat Ecclesia, et corvum, et columbam. Qui sunt corvi? Qui sua quaerunt. Qui col
Abbreviated transcription (Latin):
bis ꝓmissa est beatitudinẽ. sed habere illam in
spe. babiturꝰ inre. cũdns uenerit inmanifecta¬
cione p̃clarus. qͥ priꝰ inhumilitate uen̾occultꝰ.
qͥhȩc noũ gemit.⁊ quã diu ꝓpt̾̃ hoc genut. bene
gemt. Sp̃s illũ docuit gemere. acolũba didi¬
cit gemere. Multienĩ genunt in infelicita¬
te terrena. uelquassati dampnis. uel egritu¬
dine corporis p̃grauati. uel carcerib inclusi.
uel catenis c̃ ligati. uel fluctib maris iactati.
uł aliquib inimicoꝵ insidiis circũ septi gemut¬
it. sed ñ colũbȩ gemitii gemuiti. ñ amore cłi ge¬
muitt. ñ spũ gemunt. Ad eo tales cũ ab ipsis
p̃ssuris fuerint lib̾ati. exultant ingrãdib uo¬
cib. Ubi apparet quia corui sunt nẽ colũbę
Merito de archa missus est corutis. ⁊ nest reu̾¬
sus. missa ẽ colũba ⁊ reu̾sa est. Illas duas aues
misit noȩ habebat ibi coruum. habat colũ¬

Expanded text:
petuam quae nobis promissa est beatitudinem, sed habere illam in petuam quae nobis promissa est beatitudinem, sed habere illam in spe, habiturus in re, cum Dominus venerit in manifestatione praeclarus, qui prius in humilitate venit occultus; qui hoc novit, gemit. Et quamdiu propter hoc gemit, bene gemit: Spiritus illum docuit gemere, a columba didicit gemere. Multi enim gemunt in infelicitate terrena, vel quassati damnis, vel aegritudine corporis praegravati, vel carceribus inclusi, vel catenis colligati, vel fluctibus maris jactati, vel aliquibus inimicorum insidiis circumsepti gemunt: sed non columbae gemitu gemunt, non amore Dei gemunt, non spiritu gemunt. Ideo tales cum ab ipsis pressuris fuerint liberati, exsultant in grandibus vocibus: ubi apparet quia corvi sunt, non columbae. Merito de arca missus est corvus, et non est reversus; missa est columba; et reversa est: illas duas aves misit Noe . Habebat ibi corvum, habebat et colum
Abbreviated transcription (Latin):
oportet inquid nescimꝰ. sed ipse sp̃s interpel
lat gemittib menarrabilibꝰ. Quid gͦ fr̃s me¬
i hoc dicturi sumꝰ. quia sp̃s̃ gemit. ubi ꝑfecta
& ȩt̃na beatitudo est ei cũ patre ⁊ filio: Sp̃s
enim sc̃s d̾s. sicut di filius ds ⁊ pat̃ ds̃. Ter
dixit ds̃. sed ñdixit cres deos. Alagis enĩ ds
ipso apud semet ipsũ. in illa trinitate in illa
beatitudine. in illa ęt̾nitate. sub stanciȩ ge¬
mit. sed in nob̾ genut. qͥa gemere nos fac̾it.
Nec parua res est. quod nos docet sp̃s sc̃s ge¬
mere. Insinuat enĩ nob̃. qͥa peregͥnamur.
ce docet nos in patͥam suspirare.⁊ ipso deside¬
rio gemimꝰ. Cui bene est in hoc scło. ĩmo qui
putat qd̾̃ ei bene sit. qui lȩticia rerũ carnali¬
ũ.⁊ habundancia temporaliũ.⁊ uana felici¬
tate exultat. habet uocẽ corui. Ulox enĩ cor¬
ui clãmosa est. Nõ gemebũda. Qui autẽ no¬
ut inpressura se esse mortalitis huiꝰ peregͥ

Expanded text:
oportet, inquit, nescimus: sed ipse Spiritus interpellat oportet, inquit, nescimus: sed ipse Spiritus interpellat nobis gemitibus inenarrabilibus . Quid ergo, fratres mei, hoc dicturi sumus, quia Spiritus gemit, ubi perfecta et aeterna beatitudo est ei cum Patre et Filio? Spiritus enim sanctus Deus, sicut Dei Filius Deus, et Pater Deus. Ter dixi Deus, sed non dixi tres deos: magis enim Deus ipso apud semetipsum in illa Trinitate, in illa beatitudine, in illa aeternitate substantiae gemit: sed in nobis gemit, quia gemere nos facit. Nec parva res est, quod nos docet Spiritus sanctus gemere: insinuat enim nobis quia peregrinamur, et docet nos in patriam suspirare, et ipso desiderio gemimus. Cui bene est in hoc saeculo, imo qui putat quod ei bene sit, qui laetitia rerum carnalium, et abundantia temporalium, et vana felicitate exsultat, habet vocem corvi: vox enim corvi clamosa est, non gemebunda. Qui autem novit in pressura se esse mortalitatis hujus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad c̃ ueniendũ faceret. S quia ista
delebritate ⁊ frequencia ur̃a. spũ uos ferus
re monstrastis. ñ dubito qͥa etiam orastis ꝓ
mine xp̃i disserere hodie. cũ angustia tem¬
poris tc̃ impediret. ne id possimus explica¬
re tractando. quare ds ꝑcolũbȩ spẽm osten¬
dere uoluerit sp̃m sc̃m. Noc ut explicetur.
illux it nob̃ hodiernꝰ dies. ⁊ sencio audiendi
cupiditate ⁊ piadeuocione. nos celebrus cong̾¬
gatos. Expectationẽ ur̃am ds impleat. ex ore
ntr̃o. Amastis enĩ ut ueniretis. s amastisqͥd:
Sinos. ⁊ hoc bene. Hã uolumꝰ amari auobis.
sed nolumꝰ innobis: Quia gͦ inxp̃o uos amamꝰ.
in xp̃o nos redamate. ⁊ amor nr ꝓinuicẽ gemat
ad dnn. Ipse enim gemitus. columbȩ est.
Sigͦ gemitus colũbȩ est qd̾ onĩs nouimꝰ. genũt
autem columbȩ inamore. Audite qͥd dicat apls.
& nolite mirari quia columbȩ speiȩ uoluit
demonstrari sp̃s sc̃s. Quid enĩ oremꝰ sicut

Expanded text:
dum faceret: sed quia ista celebritate et frequentia vestra, spiritu vos fervere de monstratis, non dubito quia etiam orastis pro  in nomine Christi disserere hodie, cum angustia temporis tunc impediret, ne id possemus explicare tractando, quare Deus per columbae speciem ostendere voluerit Spiritum sanctum. Hoc ut explicetur, illuxit nobis dies hodiernus; et sentio audiendi cupiditate et pia devotione vos celebrius congregatos. Exspectationem vestram Deus impleat ex ore nostro. Amastis enim ut veniretis: sed amastis, quid? Si nos, et hoc bene; nam volumus amari a vobis, sed nolumus in nobis. Quia ergo in Christo vos amamus, in Christo nos redamate, et amor noster pro invicem gemat ad Deum: ipse enim gemitus columbae est. 2. Si ergo gemitus columbae est, quod omnes novimus, gemunt autem columbae in amore; audite quid dicat Apostolus, et nolite mirari quia in columbae specie voluit demonstrari Spiritus sanctus: Quid enim oremus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
diaconos ibi legimꝰ ordinatos. uit̃ qͦs est eciã no¬
m̃ philippi. ꝑ philippi gͦ p̃dicationẽ credider̃
samaritȩ. Samaria cep̃ habundare fidelib ibi
erat s mon iste magꝰ. ꝑ magicas factiones suas de¬
mĩtauerat ppłm. ut eũ iurtutẽ di putarent. cõ¬
motꝰ tanĩ signis quȩ siebant a filippo eciã ipse
credidit. S qͦmͦ crediderit posteriora seq̃n¬
cia de monstrauerunt. Baptiratꝰ est ⁊ symõ.
Audierunt hoc apłi qui erant iherosolimis.
missi sunt ad illos. petrꝰ ⁊ ioħ̃s. inuenerunt
multos baptiratos. & qͥa nullus ipsoꝵ accȩpe¬
dendam significationẽ genciũ crediturarũ.
ut lingͥs loquȩrentur in quos descendebat sp̃s
sc̃s. in posuerunt illis manꝰ orantes ꝓeis. ⁊ accȩ¬
perunt spm̃ scm̃. Sy mon ille qͥñerat in ȩc¬
cłia colũba s coruus q ea quȩ sua sunt quȩ re¬
bant. ñ quȩ iħu xp̃i. unde incristianis potenci

Expanded text:
diaconos ibi legimus ordinatos, inter quos est etiam nodiaconos ibi legimus ordinatos, inter quos est etiam nomen Philippi. Per Philippi ergo praedicationem crediderunt Samaritae, Samaria coepit abundare fidelibus. Ibi erat Symon iste magus, per magicas factiones suas dementaverat populum, ut eum virtutem Dei putarent. Commotus tamen signis, quae fiebant a Philippo, etiam ipse credidit; sed quomodo crediderit, posteriora sequentia demonstraverunt. Baptizatus est et Symon. Audierunt hoc apostoli, qui erant Hierusolimis, missi sunt ad illos Petrus et Iohannes, invenerunt multos baptizatos ; et quia nullus ipsorum accepedendam significationem gentium crediturarum, ut linguis loquerentur, in quos descendebat Spiritus sanctus, imposuerunt illis manus orantes pro eis, et acceperunt Spiritum sanctum. Symon ille, qui non erat in ecclesia columba, sed corvus, quia ea quae sua sunt quaerebat, non quae Iesu Christi, unde in christianis pot
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑtinent ad colu̾bã : At tibi colũba. q mali
int̃ qͦs gemo qͥ ñꝑtinent adm̃bra mea. ⁊ necesse
est ut int̾ illos gemã. ñ ne habent qd̾ te habere
gl̃iaris : Nonne multi ebriosi habent baptismũ:
t onne multi auari. ñ ne multi idolatrȩ: &e qd̾
est peiꝰ furtĩ. ñne pagani. Ad idola eunt uel
ibant publice. Nõ oͣcculte xp̃rani sortilogos
quęrunt. mathematicos c̃sulunt. ⁊ isti habent
baptismũ. s colũba gemit int̾ coruos: Ed gͦ ͦ
gaudȩ q habes hoc. habes qd̃ habet malus. ha¬
beco humilitatẽ. caritatẽ. pacẽ. Fabeto bonũ
qd̃ ñdũ habes. ut ꝓsit tͥ bonũ qd̃ habes. Nã qd̃ ha¬
bes. habuit ⁊ sẏmon magus. Actꝰ apłoꝵ tesles
sunt. ille lib̾ canonicꝰ omĩ anno inȩccłia recita ndꝰ
anniu̾saria sollempnitate post passionẽ d̾ñi.
sis uelut ignis. ibi legimꝰ multos crȩdidisse in
samaria ꝑp̃dicationẽ philippi. Intelligitur

Expanded text:
non pertinent ad columbam? Ait tibi columba: Et mali non pertinent ad columbam? Ait tibi columba: Et mali inter quos gemo, qui non pertinent ad membra mea, et necesse est ut inter illos gemam, nonne habent quod te habere gloriaris? nonne multi ebriosi habent Baptismum? nonne multi avari? nonne multi idololatrae, et quod est pejus, furtim? nonne Pagani ad idola eunt, vel ibant publice? nunc occulte Christiani sortilegos quaerunt, mathematicos consulunt. Et isti habent Baptismum, sed columba gemit inter corvos. Quid ergo gaudes, quia habes? hoc habes quod habet et malus. habeto humilitatem, charitatem, pacem: habeto bonum quod nondum habes, ut prosit tibi bonum quod habes. 18. Nam quod habes, habuit et Simon magus: Actus Apostolorum testes sunt, ille liber canonicus omni anno in Ecclesia recitandus. Anniversaria solemnitate post passionem Domini sis velut ignis . Ibi legimus mSamaria per praedicationem Philippi . Intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
colũba cudictũ est. Una est colũba mea. una ẽ
matris suȩ. Colũbã unã uides suꝑ capt̃. xp̃i. lin
ne in de sim reus. q foris accepi. lã cȩpisti cognos¬
c̾e quid gem̃dũsit. Uerũ dicis q reuses. ñ qͥa
accepisti. sq foris accȩpisti. Tene gͦ qd̃ accepisli.
em̃da qđ foris accepisti. Accȩpisti rẽ colũbe p̃t̃
colũbã. Duo st̃ quȩ audis. Accȩpisi.⁊ p̃t̃ colũbã
acepisti. Quod accepisti appbo. qͥa foris accȩpisti
imꝓbo. Tene gͦ qđ accepisti. Non mutatur sed
agnoscit᷑. Caract est regis mei. Nongͦ sacͥlegus
corrigo desertorẽ. ñ muto caraterẽ. Nolidebap¬
tismate głrari quia dico ipsũ est. Ecce dico ipsũẽ.
tota catholica dicit ipsũ est. Adu̾cit colũba uag¬
noscit. ⁊ gemit q ipsũ foris habes. Uide tibi qđ ag¬
noscat. llidet ⁊ qd̾ corrigat. Ipsũ est. ueni egłi¬
aris q ipsũ est ꝙ ñuis uenire. Quid gͦ mali qui

Expanded text:
columba, cui dictum est, Una est columba mea, una est columba, cui dictum est, Una est columba mea, una est matri suae. Columbam unam vides sune inde sim reus, quia foris accepi. Jam coepisti cognoscere quid gemendum sit: verum dicis, quia reus es; non quia accepisti, sed quia foris accepisti. Tene ergo quod accepisti, emenda quod foris accepisti: accepisti rem columbae, praeter columbam: duo sunt quae audis; Accepisti, et, Praeter columbam accepisti: quod accepisti, approbo; quia foris accepisti, improbo. Tene ergo quod accepisti; non mutatur, sed agnoscitur: character est Regis mei, non ero sacrilegus; corrigo desertorem, non immuto characterem. 17. Noli de Baptismate gloriari, quia dico, ipsum est; ecce dico, ipsum est; tota Catholica dicit, ipsum est: advertit columba, et agnoscit, et gemit, quia ipsum foris habes; videt ibi quod agnoscat, videt et quod corrigat. Ipsum est, veni. Gloriaris quia ipsum est, et non vis venire? Quid ergo mali, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nenũ. Salutẽ medicꝰ dedit. s indigne accipi¬
endo adꝑniciẽ accep̃. qui ñ pacatꝰ accep̃. Sic
Sͦ ⁊ qui baptitat᷑. habeo inqͥt mͥ. Fateor habes.
obserua qd̃ habes. ⁊ iͦpso qd̃ habes dampnabe¬
ris. Quare : Qͥa rẽ colũbȩ p̃ter colũbã habes.¬
Si rem colũbe incolu̾ba habeas. securꝰ habes.: su¬
ta eẽ te militarẽ. si caracterẽ imperatoris tui intꝰ
habeas. securꝰ militas. Siextra habeas. ñsolũ tͥ
ad miliciã ñꝓdest caract᷑ ille. szetiã ꝓdesertore pu¬
uieris. Ueni gͦ. ueni.⁊ nolidic̾e iã habeo. iã suf¬
fic̃ mͥ. lleni colũba te uocat. gem̃do te uocat.
Fr̃s mei uob̃ dico. gem̃do uocate ñrixando. uo¬
cate orando. uocate inuitando. De caritate in
quia si uideant dolorẽ urm. c̃fundentur ⁊ re¬
iuuiscent. Lleni gͦ ueni. Noli timere. time
siñ uenis. ĩmo ñtime. s plange. ueni x gau¬
debis siueneris. Gemes quidẽ intribulationibꝰ.
peregrinationib. s gaudebis inspe. ueni ubi ẽ

Expanded text:
indigne accipiendo, ad perniciem accepit qui non pacatus accepit. Sic ergo et qui baptizatur. Habeo, inquit, mihi. Fateor, habes: observa quod habes; eo ipso quod habes damnaberis. Quare? Quia rem columbae praeter columbam habes.Si rem columbae in columba habeas, securus habes. Puta te esse militarem: si characterem imperatoris tui intus habeas, securus militas; si extra habeas, non solum tibi ad militiam non prodest character ille, sed etiam pro desertore punieris. Veni ergo, veni, et noli dicere: Jam habeo, jam sufficit mihi. Veni; columba te vocat, gemendo te vocat. Fratres mei, vobis dico; gemendo vocate, non rixando: vocate orando, vocate invitando, vocate jejunandquia si videant dolorem vestrum, confundentur, et reviviscent. Veni ergo, veni: noli timere; time si non venis: imo non time, sed plange. Veni, gaudebis si veneris: gemes quidem in tribulationibus peregrinationis; sed gaudebis in spe. Veni ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Nã paululũ attendat caritas ur̃a. & ti¬
mete insidias ĩmo cauete. & excipite ẽtra di¬
cenciũ respuenda ñtrans glucienda. ⁊ iusce¬
rib danda. facite inde quod fec̃ dns quando
illi optulerunt amarũ potũ. gustauit ⁊ re¬
spuit. Sic & uos. Audite ⁊ abicite. Quid enĩ
dicunt uideamꝰ. Ecce inqͥt tues colũba o ca¬
tholica tͥ dictũest. una esł colu̾ba mea. una e¬
est mat̾s suȩ. Tibi certe dictũ est. Expecta.
dictũ est: Respondeo uoce catholica michi.
Hoc autẽ fr̃s qd̾ ore meo solius sonuit. arbitror¬

Expanded text:
vi. Nam paululum attendat Charitas vestra, et tivi. Nam paululum attendat Charitas vestra, et timete insidias: imo cavete, et excipite verba contradicentium respuenda, non transglutienda et visceribus danda. Facite inde quod fecit Dominus, quando illi obtulerunt amarum potum; gustavit, et respuit : sic et vos, audite, et abjicite. Quid enim dicunt? videamus. Ecce, inquit, tu es columba, o Catholica, tibi dictum est, Una est columba mea, una est matri suae: tibi certe dictum est. Exspecta, dictum est. Respondeo voce Catholicae, Mihi. Hoc autem, fratres, quod ore meo solius sonuit, so
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tra diluuiũ reqͥrebant. Edificauerunt tͣrẽ
excelsã. Uidit d̾s suꝑbiã ipsoꝵ ⁊ hunc errorẽ
illis inmitti fecit ut ñse cognoscerent loquen¬
do. y faclȩ sunt diu̾sȩ linguȩ de suꝑbia. Si su¬
ꝑbia fecit diu̾sitates linguarũ. humilitas xp̃i
ẽg̾gauit diu̾sitates linguaꝵ. lam qd̾ illa tͣris
dissociauerat. eccłia collegit. Te una lingua
fache sunt multȩ. Noli mirari. suꝑbia hoc fec̃.
De multis lingͥs fit una. Noli mirari. caritas
hoc fecit. Quia usi soni diu̾si linguaꝵ st̃. in
dic̾et᷑ una est colũba mea : Ulnde debuit hu¬
suꝑbã & exultantẽ sic̃ coruus. Et forte dicent.
Quia gͦ colũba. ut una colu̾ba. p̃ter unã colũ¬
bã baptismꝰ eẽ. ñ potest. Ergo si aput te est co¬
lũba. uel tues colu̾̃ba. quando ad te uenio. da
mͥ qd̾ ñ habeo. Scitis hoc ipsoꝵ ẽẽ: Modo uob̃
apparebit ñẽẽ. de uocȩ colu̾bȩ. sed de clamore cor¬

Expanded text:
contra diluvium requirebant; aedificaverunt turrim contra diluvium requirebant; aedificaverunt turrim excelsam. Vidit Deus superbiam ipsorum, et hunc errorem illis immitti fecit, ut non se cognoscerent loquentes; et factae sunt diversae linguae per superbiam . Si superbia fecit diversitates linguarum, humilitas Christi congregavit diversitates linguarum. Jam quod illa turris dissociaverat, Ecclesia colligit. De una lingua factae sunt multae; noli mirari, superbia hoc fecit: de multis linguis fit una; noli mirari, charitas hoc fecit. Quia etsi soni diversi linguarum sunt, in diceretur, Una est columba mea? Unde debuit husuperbam et exaltantem se sicut corvus? 11. Et forte dicent: Quia ergo columba, et una columba, praeter unam columbam Baptismus esse non potest: ergo si apud te est columba, vel tu es columba, quando ad te venio, tu da mihi quod non habeo. Scitis hoc ipsorum esse: modo vobis apparebit non esse de voce columbae, sed de clamore cor
Abbreviated transcription (Latin):
unt discipłi addñm. Audiuimꝰ inqͦ nomi¬
ne baptiremꝰ. Ministros nos fecisti. ⁊ dixisti
ditatẽ meã : Int̾rogatis qͦ ibimꝰ. ad id qd̾ emi
sangͥne meo. Quo ergo. Ad gentes inqͥt. Pu¬
taui q dix̃. ite baptitate afros in noĩe patris
nẽ. docuit colu̾ba. dõ gr̃as. Adgentes apłi
incolũba. Hac linguȩ diuiduntur. hac co¬
lũba copulat. Linguȩ gentũi c̾cordarunt.
⁊ uura lingua affricȩ discordauit. Quid eui¬
dencius frs mei . Incolũba imitas. ĩ linguis
gentiũ societas. Aliquando enĩ linguę ꝑ
suꝑbiã discordauerunt. s cc̾ st̃ factȩ linguȩ
ex una multȩ. Post diluiuũ enĩ suꝑbi qͥdã
homines uelut aduersũ dm̃ seminare. conã¬
tes quasi aliqͥd eẽt excelsũ d̾o. aut aliqͥd tutũ
suꝑbiȩ. erexerunt turrĩ quasi nediliiuo si pꝰ¬
tea fieret delerentur. Audierant enĩ rrecens¬
erat qͥa omĩs iniqͥtas erat delecta diluuio. Ab
iniquitate tẽperare nolebant. altitudinẽ tͦris

Expanded text:
iunt discipuli ad Dominum, audivimus in quo nomine baptizemus, ministros nos fecisti, et dixistiditatem meam. Interrogatis, Quo ibimus? Ad id quod emi sanguine meo. Quo ergo? Ad gentes, inquit. Putavi quia dixit, Ite, baptizate Afros in nomine Patris nem, docuit columba. Deo gratias: ad gentes Apostoli in columba. Hac linguae dividuntur, hac columba copulat. Linguae gentium concordarunt, et una lingua Africae discordavit? Quid evidentius, fratres mei? In columba unitas, in linguis gentium societas. Aliquando enim et linguae per superbiam discordaverunt, et tunc sunt factae linguae ex una multae. Post diluvium enim superbi quidam homines, velut adversus Deum se munire conantes, quasi aliquid esset excelsum Deo, aut aliquid tutum superbiae, erexerunt turrim; quasi ne diluvio. si postea fieret, delerentur. Audierant enim et recensuerant quia omnis iniquitas erat deleta diluvio: ab iniquitate temperare nolebant; altitudinem turris
Abbreviated transcription (Latin):
Hic breuit̃ dictum ẽ. Nam quẽ admo¬
dum sit factum. apud alios eugłistas plenissime
legitur. Adhibetur aũt̃ huic facto ꝓpħ̃icum¬
testimonium. ut appareret quod maligni prin¬
cipes uideoꝵ eum ñ intelligebant. in quo imple¬
bantur quȩ legebant. Inuenit gͦ ihẽ asellum. &
sedit suꝑ eum sicut scriptum ẽ. N

Expanded text:
Hic breviter dictum est: nam quemadmodum sit factum, apud alios evangelistas plenissime legitur . Adhibetur autem huic facto prtestimonium, ut appareret quod maligni principes Judaeorum eum non intelligebant, in quo implebantur quae legebant. Invenit ergo Jesus asellum, et sedit super eum: sicut scriptum est, N
Abbreviated transcription (Latin):
nes. subiecit atq ait. s aduersus pͥncipatus qs
potestates. o rectores mundi tenebrarũ harũ
Sequenti enim uerbo exposuit quid dixisset
mundi cum subiecit. tenebrarũ harum. ne
quisqͣm mundi nomine intelligeret imniuer¬
sam creaturam. cuius nullomͦ sunt rectores
angłi desertores. tenebrarũ inquit harum.
id ẽ mundi istius amatoꝵ. ex quib tamen
nunc aũt lux in dño. Omnes gͦ fuerunt sub̾
rectorib tenebrarũ harum. id ẽ hominum
impioꝵ. tanqͣm tenebrȩ sub tenebris. Sed
grãs dõ qui eruit nos sicut idem dicit apls.
de potestate tenebrarũ. & transtulit in re¬
gnum filii cͥaritatis suȩ. in quo princeps
huius mundi hoc ẽ tenebrarum harũ. non
habebat quicqͣm. quia neq cum peccato ds̃
uenerat. nec eius carnẽ de pecrati ꝓpagine
uirgo peꝑerat. Et tanqͣm ei diceretur. cur
gͦ moreris si ñ habes peccatum cui debeatur
mortis supplicium. continuo subiecit. sed ut

Expanded text:
subjecit, atque ait, sed adversus principes et subjecit, atque ait, sed adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum Sequenti enim verbo exposuit quid dixisset, mundi, cum subjecit, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, harum, id est, mundi istius amatorum: ex quibus tamen nunc autem lux in Domino . Omnes enim fuerunt sub rectoribus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris: sed gratias Dde potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : in quo princeps hujus mundi, hoc est tenebrarum harum, non habebat quidquam, quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine Virgo pepererat; et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris, si non habes peccatum, qui debeatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
nullum scilicet om¬
nino peccatum. Sic enim ostendit ñ creacu
quos nunc nomine mundi huius appellat.
Et quotienscumq mundi nom̃ in mali signi¬
ficatione ponitur. ñ ostendit nͥ mundi hu¬
ius amatores. de quib alibi scriptum ẽ. qui¬
cumq uoluerit eẽ amicus scłi huius. inimi¬
cus cłi constituitur. Absit gͦ ut sic intelliga¬
tur diabolus pͥnceps mundi. tanqͣm gerat
uniuersi mundi. id ẽ cȩli &s terrȩ atq omi¬
um quȩ in eis sunt pͥncipatum. de quali
mundo dictum ẽ. cum de xp̃o uerbo sermo
eẽt. mundus ꝑ eum factus ẽ. Uniuersus itaq
mundus a summis cęlis usq ad infimam
terrã creatori ẽ subditus. ñ desertori. re¬
demptori ñ interemptori. liberatori non
captiuatori. doctori ñ deceptori. Quẽ admo¬
dum aũt sit intelligendus pͥnceps mundi
diabolus. euidentius aꝑuit apłs paulus. qͥ
cum dixisset. non ẽ uobis colluctatio aduer¬
sus carnẽ ꝙ sanguinem. id ẽ aduersus homi¬

Expanded text:
Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creatuquos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis sunt, principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de pane quẽ nichilominus eos uidisse narra¬
tum ẽ. Piscis assus. xp̃s est passus. ipse qs panis
qui de cȩlo descendit. Huic concorporatur
ȩccł̃ia. ad participandam beatitudinẽ sempit̾¬
nam. ꝓpter quod dictum ẽ. afferte de piscib
quos app̾hendistis nunc. ut om̃s qui hanc spem
gerimus ꝑ illum septenarium numerum dis¬
cipuloꝵ. ꝑ quem potest hoc loco nr̃a uniuersi¬
tas intelligi figurata. tanto sacram̃to nos com¬
municare nossemus. & eius beatitudini sotiari.
rerum magnarũ contemplatione concludit.
Hic enim ȩcclĩa qualis in solis bonis futura ẽ. signi¬
ficatur ꝑ capturã centum quinquaginta triũ
piscium. & eis qui hȩc credunt. sperant. diligt̃.
participatio tantȩ beatitudinis ꝑ hoc prandiũ¬
Hoc iam tercie

Expanded text:
 De pane quidem nihilominus eos vidisse narra De pane quidem nihilominus eos vidisse narratum est. Piscis assus, Christus est passus: ipse et panis qui de coelo descendit. Huic concorporatur Ecclesia ad participandum beatitudinem sempiternam. Propter quod dictum est: Afferte de piscibus quos prendidistis nunc, ut omnes qui hanc spem gerimus, per illum septenarium numerum discipulorum, per quem potest hoc loco nostra universitas intelligi figurata, tanto sacramento nos communicare nossemus, et eidem beatitudini sociari. rerum magnarum contemplatione concludit. Hic enim Ecclesia qualis in solis bonis futura est, significatur per capturam centum quinquaginta trium piscium et eis qui haec credunt, sperant, diligunt, participatio tantae beatitudinis per hoc prandiuHoc jam terti
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝙ. dat eis. & piscem similiter. Ecce di¬
ctum ẽ etiam quid prandiderint. De quo
prandio aliquid suaue ac salubre dicemus &
nos. si pascat & nos. Suꝑius narratum ẽ qͦd
isti discipłi quantlo descenderunt in terram
uiderunt prunas positas. ꝙ piscem suꝑpositũ¬
panẽ fuisse suꝑpositum prunis. s tantũ sub¬
audiendum uiderunt. Quod uerbum si repe¬
tamus eo loco ubi subaudiendum ẽ. ita totũ
dici potest: uiderunt prunas positas & piscẽ
uiderunt prunas positas. & piscem suꝑpositũ
uiderunt. ꝙ panem. Iubente etiam dño attu¬
lerunt & de ꝑiscib quos ipsi ceꝑant. quod eos
fecisse quanqͣm a narrante non eẽt expressum.
tamen dñm iussisse non tacitum ẽ. Ait enim.
Afferte de piscib quos apprehendistis minc. q
utiq illo iubente eos ñ fecisse qͥs credat: Hinc
gͦ fecit prandium dñs illis septem discipulis
suis. de pisce scilicet quẽ prunis suꝑpositum
uiderant. huic adiungens ex illis qͦs ceꝑant.¬

Expanded text:
et dedit eis, et piscem similiter. Ecce dictum est etiam quid pranderint; de quo prandio aliquid suave ac salubre dicemus et nos, si pascat et nos. Superius narratum est quod isti discipuli quando descenderunt in terram, viderunt prunas positas, et piscem superpositumpanem fuisse superpositum prunis, sed tantum subaudiendum, viderunt. Quod verbum si repetamus eo loco ubi subaudiendum est, ita totum dici potest: Viderunt prunas positas, et piscem Viderunt prunas positas, et piscem superpositum, viderunt et panem. Jubente etiam Domino attulerunt et de piscibus quos ipsi ceperant. Quod eos fecisse, quamvis a narrante non est expressum, tamen Dominum jussisse non tacitum est; ait enim: Afferte de piscibus quos nunc prendidistis. Et utique jubente illo eos non fecisse quis credat? Hinc ergo fecit prandium Dominus illis septem discipulis suis, de pisce, scilicet, quem prunis superpositum viderant, huic adjungens ex illis quos ceperant.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ m̃s in nouissima die. uerũ ẽ. S ꝑ quẽ tunc
resurget. pocest ꝙmͦ. quia ego sum inqͥt resur¬
rectio & uita. Audite fr̃s. audite qͥd dicat.
Certe tota expectatio circũstantiũ. ut reuiuisce¬
ret lazarus. unus mortuus quatriduanꝰ. Au¬
diamꝰ. &s resurgamꝰ. Quã multi sunt in hoc
popło. quos p̃mit consuetudinis moles. forte
audiunt me qͥdam quib dicit᷑. nolite in ebria¬
ri uino. in qͦ est luxuria. dicunt. ñ possumus
Forte auclunit me aliqͥ immundi lasciuiis &
flagliciis inqͥnati quib dicit᷑. nolite hoc facere
ne ꝑeatis. & respondent. ñ possumꝰ tolli a con-¬
suetudine nr̃a. Odñe istos resuscita. Ego sum
resurrectio in qͥt ꝙ uita. Idõ resurrectio. qͥa uita
Dui credit in me. etiã si mortuus fuerit ul

Expanded text:
nc resurget, potest et modo, quia Ego sum, inqurectio et vita. Audite, fratres, audite quid dicat. Certe tota exspectatio erat circumstantium ut revivisceret Lazarus, unus mortuus quatriduanus: audiamus, et resurgamus. Quam multi sunt in hoc populo, quos premit consuetudinis moles! Forte audiunt me quidam, quibus dicitur, Nolite inebriari vino in quo est luxuria : dicunt, Non possumus. Forte audiunt me aliqui immundi, lasciviis et flagitiis inquinati, quibus dicitur, Nolite hoc facere, ne pereatis: et respondent, Non possumus tolli a consuetudine nostra. O Domine, istos resuscita. Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita. 15. Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Comp̃henderunt ad quẽ
ñ accesserunt. qm̃ dies ille. illi uͦ denebrȩ per-¬
manserunt. nec audierunt. accedite ad eum
q illuminamini. Si enim sic accederent. ñ
eum manib occidendum. s recipiendum cor¬
de comp̃henderent. Nunc aut̃ quando eum
illo modo comp̃henderunt. tunc ab eo longius
recesserunt. Et ligauerunt eum. a quo solui
potius uelle debilerunt. Et erant fortassis in
eis qui tunc imposuerunt xp̃o uincula sua. at¬
q ab eo postea liberati dixerunt. dirupisti um¬
cula mea. Hȩc hodie satis sint. tractabuntur
dõ uolente sermone alio quȩ secuntur: al¬

Expanded text:
Comprehenderunt ad quem non accesserunt, quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Si enim sic accenderent, non eum manibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortassis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atque ab eo postea liberati dixerunt: Dirupisti vincula mea. Haec hodie satis sint, tractabuntur, Deo volente, sermone alio quae sequentur.