comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Timentes autẽ dñm. glorificat.
Iste sc̃s qui ingrẽdit᷑ sine macła. qui po¬
tentes despicit qr mali sunt: si qũe ui¬
tinent ad incipientes. Qui iurat ꝓxi¬
mosuo & ñ decipit: qui pecuniã suã
ñ dedit ad usuram: & munera suꝑ ĩ¬
nocentes ñ accepit. Om̃ino ñ iurare:
ꝑfectoꝵ est. Fallaciam cauere in iura¬
mento: et si ñ ꝑfecta uirtus. est tñ aliqͥs
ꝓfectus ꝑtinens ad inchoantes. Simi¬
lit̾ pecuniã suã ñ dare ad usurã. ñ ẽ
magna uirtus: stñ inchoatio uirty¬
tis est. Nam siꝑfecti ẽẽ uolumꝰ: omĩa
nr̃a largiri debemꝰ. Rursus ñ est mag¬
nũ. munera suꝑ ĩnocentes ñ acciꝑe:
nam debemus si possumus.  inno
ꝑfecta mandata. etiam minima ad¬
ningit: nͥ qd̾ in hoc infirma nr̃a mi¬
scłiter fouere intendit: Ot uideli¬
cet si adhuc ad ꝑfecta ñ possumꝰ aitin¬
gere: uł parua ꝓut possumꝰ studeamꝰ
exercere. Si eñi ꝓposse nr̃o a paruis

Expanded text:
quitur: Timentes autem Dominum glorificat. quitur: Timentes autem Dominum glorificat. Iste sanctus qui ingreditur sine macula, qui potentes despicit, quia mali sunt: si quem viertinent ad incipientes. 5. Qui jurat proximo suo, et non decipit, qui pecuniam suam non dedit ad usuram, et munera super innocentes non accepit. Omnino non jurare perfectorum est . Fallaciam cavere in juramento, et si non est perfecta virtus, est tamen aliquis profectus pertinens ad incipientes. Similiter pecuniam suam non dare ad usuram, non est magna virtus, sed tamen inchoatio virtutis est. Nam si perfecti esse volumus, omnia nostra largiri debemus . Rursus: Non est magnum, munera super innocentes non accipere; nam debemus, si possumus, et innocritus perfecta mandata, etiam minima adjungit, nisi quod in hoc infirma nostra misericorditer fovere intendit? Ut videlicet si adhuc ad perfecta non possumus attingere, vel parva prout possumus, studeamus exercere. Si enim pro posse nostro a parvis
Abbreviated transcription (Latin):
uerum dixit. P rgo parũ ẽ uerũ loqui:
nͥ eciã incorde ita sit. Qui ñ egit dolum
in lingua sua. Lingua agitur dolus:
cũ aliud ore ꝓfertur. aliud corde tegit᷑.
Dolũ in linguia ñ agit: qui ĩo qd̾ mente
tractauit. sermone ꝓtulit. Nec fecit
ꝓximo suo malũ. Iximũ: omẽmho¬
minẽ incelligere debemus. Et idoscͥp
ut nemini faciamꝰ malũ : qͦd utiq no¬
bis ab aliquo fieri nolumꝰ. Et oppro¬
brium ñ accepit aduersus ꝓximos
suos. Grandis res cłr. Numꝙͣ inqͥt ui¬
cinus murmuratꝰ est contra eũ: nũꝗͣ
inuenit aliꝗͣ occasionẽ detrahendi ei.
hec uirtus exc̃edit humanã conditio¬
nẽ. Deigr̃a est. Ad nichilũ deductus
est inconspectu eiꝰ malignus. Et sum¬
ꝑ ator est ꝙ si p̃fectus ẽ. et si ep̃c ẽ. ⁊ si
presbiter ẽ: in eccłia enĩ iste sunt dig¬
nitates: quicũq malus est: in conspec¬
tu scĩ ꝓnichilo cõputant᷑. Et statim se¬

Expanded text:
verum dixit. Ergo parum est, verum loqui, verum dixit. Ergo parum est, verum loqui, nisi etiam in corde ita sit. Qui non egit dolum in lingua sua. Lingua agitur dolus, cum aliud ore profertur, aliud corde tegitur. Dolum in lingua non agit, qui id, quod mente tractavit, sermone protulit. Nec fecit proximo suo malum. Proximum, omnem hominem intelligere debemus : et ideo sce feceris : ut nemini faciamus malum, quod utique nobis ab aliquo fieri nolumus . Et opprobrium non accepit adversus proximos suos. Grandis res dicitur. Nunquam, inquit, vicinus murmuratus est contra eum . Nunquam invenit aliquam occasionem detrahendi ei. Haec virtus excedit humanam conditionem: Dei gratia est. 4. Ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus. Et si Imperator est, et si Praefectus est; et si Episcopus est, et si Presbyter est in Ecclesia enim istae sunt dignitates, quicunque malus est, in conspectu Sancti pro nihilo computatur. Et statim se
Abbreviated transcription (Latin):
S apd̃ miscdiam łi. sine macła repu¬
tatur: cui iam culpa ꝑdelectationem
ñ dnat᷑. Hñde idem ꝓpħa. cũ ab occultiᷤᷤ
ꝙ ab alienis delictis mundari exoraret:
adiunxit. Si mei ñ fuerint cd̃nati. tẽ
immacłatus ero. Primꝰ gͥ ingressus ad
iusticiam ẽ: immacłatũ se cuistõdire a
pecc̃o. Puentio aut̃ ẽ: ꝑfectũ ẽẽ in bo¬
no. Studeamꝰ gͥ ingredi sine macła pec¬
cati: atꝙ ex̾cire oꝑa iusticie. Iusticia
ñ nouit patrem. ñ nouit matr̃e: ue¬
ritatẽ nouit. ꝑsonã ñ accipit: dm imri¬
tatur. Audiamꝰ oꝑa iusticie que se¬
quunt᷑. Quiloquit᷑ ueritatẽ ĩ corde suo.
Multiloquunt᷑ ueritatẽ in labiis. ñ cor¬
de: qui uident᷑ uerũ dice̾: s cor eoꝵ la¬
ostendat uiam. sciens in ea ẽẽ latroneᷤ:
et dicat. si hac ieris. a latronib tutus
eris. ꝙ contingat ut uere ñ inuenian¬
t᷑ latrones. uerũ ille locut᷑ ẽ: s ñ ĩ cor¬
de suo. Aliud enĩ putabat: ⁊ nesciens

Expanded text:
sine macula reputatur, cui jam culpa per delectationem non dominatur. Unde idem propheta, cum ab occultis et ab alienis delictis mundari exoraret, adjunxit: Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero . Primus ergo ingressus ad justitiam est, immaculatum se custodire a peccato: praeventio autem perfectum esse in bono. Studeamus ergo ingredi sine macula peccati, atque exercere opera justitiae. Justitia non novit patrem, non novit matrem: veritatem novit, personam non accipit, Deum imitatur. 3. Audiamus opera justitiae, quae sequuntur: Qui loquitur veritatem in corde suo. Multi loquuntur veritatem in labiis, non in corde: qui videntur verum dicere, sed cor eorum laostendat viam, sciens in ea esse latrones, et dicat, Si hac ieris, tutus eris a latronibus, et contingat, ut vere non inveniantur latrones: verum ille loquutus est, sed non in corde suo. Aliud enim putabat, et nesciens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussio̾. ut malis ext̾iorib interna
puniantur: & cor publice corrigat
qd latent̃ peccabat. Ad iudeos aut̃
uuidentur ꝑtin̾e uerba: quȩ sequun¬
tar. Ait enim. Dominus de glo ꝓ¬
spexit suꝑ filios hominũ: ut uide¬
at si ẽ incelligens aut regͥrens dm̃.

Expanded text:
percussio, ut malis exterioribus interna percussio, ut malis exterioribus interna puniantur, et cor publice corruat, quod latenter peccabat. 3. Ad Judaeos autem videntur pertinere, quae sequuntur. Ait enim: Dominus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat si est intelligens, aut requirens Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis: concordant uerba quȩ sequũ¬
tur. Corrupti sunt & abhominabiles
factist᷑ in stũdiis siuis: non ẽ qui faci¬
at bonum. ñ est usꝙ ad unũ. Corrup¬
tisunt in uiciis & pecratis: & abhomi¬
nabiles facti sunt: mutando natura¬
lem usum. ineum usum qui ẽ contra
naturam. Et bene iuicia eoꝵ & pecca¬
ta uocat stũdia. quia non ex ignoran¬
tia aut ex infirmitate tantũ: s q̃d̾
grauius ẽ ex stũdio. & ex uoluntate
ea ꝑpetrabant. Ex his non ẽ unus qͥ
faciat bonum: qui nolunt credere
dicit. Sine me nichil potestis facere.
Quia pͥus peccauerunt in corde᷑: ĩd̾o
postinõdum peccauerunt in oꝑe: &
ex nũto erroris. puniti st᷑ pena corrup¬
ptionis. Seruanda ẽ itaq om̃i custo¬
dia mens nr̃a. ne a quolibet uicio
corrumpat᷑: qm̃ aute di ocłos nequa¬
qͣm uacue transuolant cogitatioẽs
nr̃e. Intꝰ uĩdet: qd̾ foris punit. Occł¬
tam iũdelicet culpam. sequit᷑ aꝑta

Expanded text:
verbis concordant verba quae sequunverbis concordant verba quae sequuntur: Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt in studiis suis: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Corrupti sunt in vitiis et peccatis, et abominabiles facti sunt, mutando naturalem usum in eum usum qui est contra naturam . Et bene vitia eorum et peccata vocat studia, quia non ex ignorantia, aut ex infirmitate tantum, sed quod gravius est ex studio et ex voluntate ea perpetrabant. Ex his non est unus qui faciat bonum, qui nolunt credere dicit: Sine me nil potestis facere . Quia prius peccaverunt in corde, ideo postmodum peccaverunt in opere, et ex merito erroris puniti sunt poena corruptionis. Servanda est itaque omni custodia mens nostra, ne a quolibet vitio corrumpatur: quoniam ante Dei oculos nequaquam vacuae transvolant cogitationes nostrae. Intus videt quod foris punit: occultam videlicet culpam sequitur aperta
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdeo ipsi ꝑ errorem & morum praui¬
tatem corrupti & inutiles facti: ali
suum adducere conati sunt. Quib
a dño repbatis. in generatione iusta
habitare se ꝑhibet: atq de syon mit¬
tere salutare suum. ut plebem suã
conuertat a captiuitate: ut in eo ex¬
ultet iacob. & lecetur isrł. Et hec ĩdeo
nob̾ scͥpta sunt: ut errantium atten¬
dentes dampnationẽ. & fidelium sa¬
lutem. illos cauentes. & istos imitan¬
tes. ꝑmaneamꝰ in fide dñi iħu. qui
est finis & merces nr̃a: ad quẽ cum
uenerimus: sp̃alit̾ facti iacob. atq
isrł. in eo ꝑfecte gaũdebimiꝰ: hec est
psalmi huiꝰ intentio: atq utilitas.
Materia ẽ ipse insipiens.
acceꝑat desipuit: q̃d ipsum a quo
creatus ẽ. dm̃ eẽ non credidit. Uñde
corruptibilis di. in imaginẽ eorrup¬
tibilis hominis: & uolucrũ. & qua¬
drupedum. & serpentium. Propt̃
quod tradidit eos ds in passiones
ignomuuȩ: ut contumeliis affice¬
rent corꝑa sua. in semetipsis. Quib

Expanded text:
ideo ipsi per errorem et morum pravitatem corrupti, et inutiles facti, alio errorem suum adducere conati sunt. Quibus a Domino reprobatis, in generatione just a habitare se perhibet, atque de Sion mittere Salutare suum, ut plebem suam convertat a captivitate; ut in eo exultet Jacob et laetetur Israel. Et haec ideo nobis scripta sunt, ut eorum attendentes damnationem, et fidelium salutem: illos caventes, et istos imitantes, permaneamus in fide Domini Jesu, qui est finis et merces nostra: ad quem cum venerimus, spiritualiter facti Jacob atque Israel, in eo perfecte gaudebimus. Haec est psalmi hujus intentio, atque utilitas. Materia est ipse insipiens. acceperat desipuit, quod ipsum a quo creatus est, Dominum esse non credidit. Unde corruptibilis Dei in imaginem corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Propter quod et tradidit eos Deus in passiones ignominiae, ut contumeliis afficerent corpora sua in semetipsis. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
de meo ꝑdiem: ꝑ diem continuatio¬
nẽ sig̃cat: consilio aut̃ ñ opꝰ ẽ nͥ ĩ adu̾¬
sis. Consiliũ manima ꝑdiem ponere
est: suggestiones & pecc̾ata quib cor¬
rt̃pitur anima. sollicite & continue
a ponebat: qui dicebat. In corde med
abscondi eloquia tua: ut ñ peccemtͥ.
Dolore nͦ in corde ꝑ diem habere ẽ: de
ꝑpetratis malis continuo dolore ece
afficere. O portet gͦ in hoc nr̃o consilio
⁊ dolore: ut et plangamꝰ p̃t̾ita. ⁊ caue¬
amus fut᷑a. S quia est nobis collucda

Expanded text:
er diem? Per diem, continuationem significat. Consilio autem non opus est, nisi in adversis. Consilium in anima per diem ponere, est suggestiones et peccata quibus corrumpitur anima, sollicite et continuea ponebat, qui dicebat: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Dolorem vero in corde per diem habere est de perpetratis malis continuo dolore cor afficere. Oportet ergo, ut in hoc nostro consilio et dolore plangamus praeterita, et caveamus futura. Sed quia haec nob
Abbreviated transcription (Latin):
cło tuo ł aut quis requiescet in
monte sc̃õ tuo: Non prius in monte. o
postea in tab̾nacło: s prius intaberna¬
cło. ꝙ postea in monte. Tab̃̾nacłm ñ est
firma domꝰ: ñ habet fundam̃tũ. Belli
res est: huc illucq mutat᷑ : ꝙ cũ tͣnsmi¬
grante migrat. Sig̾cat eccłiam p̃sentis
scłi. Noneñ hic ꝑmanemꝰ habitantes:
s alio migraturi sumꝰ. Montes aut̃r:
firma hnt fundamenta. Montis gͦ
noĩe: soliditas patriȩ fut᷑e designatur.
Qm̃gͦ de tab̾nacłis ad montẽ migrati
sumꝰ: debemꝰ dic̾e qui sunt isti qui migͣ

Expanded text:
culo tuo? aut quis requiescet in culo tuo? aut quis requiescet in monte sancto tuo? Non prius in monte, et postea in tabernaculo: sed prius in tabernaculo, et postea in monte. Tabernaculum non est firma domus, non habet fundamentum: belli res est, huc illucque mutatur, et cum transmigrante migrat. Significat Ecclesiam praesentis seculi. Non enim hic permanemus habitantes , sed alio migraturi sumus. Montes autem firma habent fundamenta. Montis ergo nomine soliditas patriae futurae designatur. Quoniam ergo de tabernaculis ad montem migraturi sumus, debemus discere, qui sunt isti, qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
exultatio incorꝑe ÷ in aĩa. his qui fue¬
rint sp̃alit̾ iacob: ĩd est qui uicia sup¬
plantauerint: ꝙ̾ erit leticia in mente
amore ⁊ contemplatiõe diuinitatis
exarserint. Ibi fimet᷑ iustoꝵ labor: ꝑ¬
ficiet᷑ amor. Ibi actiua ꝙ contẽplatiua
uita. gaudio et̾nitatis remun̾abit᷑: ibi
ꝓficientiũ et ꝑfectoꝵ merces sempiter¬
decimus psalmꝰ: p̃scͥbit᷑. pͣs dd̾.¬
die agnus immolat᷑. qñluna plena ẽ:
q̃n ei nicħ deest delumine. Qñdã gͦ lui¬
cis plenitũdmĩe: qnͣdã beatã sacietatẽ.
nobis sig̾cat iste psalmꝰ. Cuiꝰ intentio
ẽ. nobis ostencłe regiã uiã: qua ꝑ xp̃ia¬
nã miliciã tendamꝰ ad patriã. Agit aũ
de ꝑfectis mandatis iusticie quib noᷤ
docet ad celestia posse introire: qͥb q̃x
minora adiungit: ut ĩ eis se infirmitaᷤᷤ
inchoantiũ ex̾cere. atq ad altiora den¬
dere possit. Sĩã qͥd ꝓpha dicat audiamꝰ.¬
h̃e quis habitabit in taberna¬

Expanded text:
ore et in animo, his qui fuerint spiritualiter Jacob, id est, qui vitia supplantaverint. Et erit laetitia in mente amore et contemplatione divinitatis exarserint. Ibi finietur justorum labor, perficietur amor. Ibi activa et contemplativa vita gaudio aeternitatis remunerabitur. Ibi proficientium et perfectorum merces sempiterdecimus Psalmus praescribitur, Psdie agnus immolatur, quando luna plena est , quando ei nihil deest de lumine. Quandam ergo lucis plenitudinem, quandam beatam satietatem nobis significat iste psalmus, cujus 64 intentio est nobis ostendere regiam viam, qua per Christianam militiam tendamus ad patriam. Ait autem de perfectis mandatis justitiae, quibus nos docet ad coelestia posse introire : quibus etiam minora adjungit ut in eis se infirmitas inchoantum exercere atque ad altiora tendere possit. Sed jam quid propheta dicat, audiame quis habitabit in taberna
Abbreviated transcription (Latin):
sta ẽ: ñ utiq in praua. Quare ñ in illis
dñs: Subiungit causam. Consilium
inopis confũdistis: qr̃ dñs spes eiꝰ est.
Dixistis enim. Confidit in do: liberet
eũ si uult. Contẽpsistis humilem ad¬
uentũ filii di: qi in eo ñ iidistis pom¬
pam scl̃i. Quia sꝑauit indõ. despectus
ẽ a uobis: quib terrena magis placent
ꝗͣ celestia. ¶ius dabit ex syon salritare
isrł: subaudit᷑. nͥ ipse : cuiꝰ humilitatẽ
contẽpsistis: Ipse enĩ inclaritate uen¬
turus est ad iudiciũ uiuoꝵ y mortuoꝵ
regnũꝙ iustoꝵ : tit qm̃ isto humili ad¬
uentu facta ẽ cecitas ex parte in isrł.
ut plenitũdo gentium intraret: illo a¬
lio fiat qd sequit᷑. ꝙ sic om̃is isrł saluus
ysaie testimoniũ accepit. qͦ dictũ est:

Expanded text:
sta est. Non utique in prava. Quare non in illis Dominus? subjungit causam: Consilium inopis confudistis: quoniam Dominus spes ejus est. Dixistis enim, Confidit in Deo, liberet nunc eum si vult. Contemsistis humilem adventum Filii Dei, quia in eo non vidistis pompam seculi. Quia speravit in Deo, despectus est a vobis, quibus terrena magis placent, quam caelestia. 8. Quis dabit ex Sion Salutare Israel? Subauditur, nisi ille, cujus humilitatem conteturus est ad judicium vivorum et mortuorum, regnumque justorum, ut quoniam isto humili adventu facta est coecitas ex parte in Israel, ut plenitudo gentium intraret, illo alio fiat quod sequitur: et sic omnis Israel salvus Isaiae testimonium ac
Abbreviated transcription (Latin):
tabo dño qui bona tribuit mͥ & psal¬
lam nomini domini altissimi. Trra
hȩc nob̃ commendat. Exultat cor¬
de: cautat uoce: psallit oꝑe. Ex qui¬
b uerbis: nob̃̾ inniutur ꝑfẽctio di¬
uinȩ laudis. Si enĩ dnm̃ dm̃ nr̃m
qd̃ in nob̃ est. ad eiꝰ laudem afferre de¬
bemus: ut cuncta nr̃a in eiꝰ laude re¬
sonent: scilicet uita lingua. conscien¬
tia: tum quia ꝑ salutare suum ĩd est
xp̃m nos saluat: tum quia nob̃ bona
temporalia & sp̃ualia incessanter pre¬
stat: tum quia nomen euis ẽ altissimũ
Quia enim altiorem & meliorem do¬
minum inuenire ñ possumus: iustũ
est. ut in eius laude. amore. seriuitio. ꝑ¬
salmi huius titulus ẽ: idem qui

Expanded text:
tabo Domino, qui bona tribuit mihi, et psaltabo Domino, qui bona tribuit mihi, et psallam nomini Domini altissimi. Tria hic nobis commendat: exultat corde: cantat voce: psallit opere. Ex quibus verbis nobis innuitur perfectio divinae laudis. Si enim Dominum Deum nquod in nobis est, ad ejus laudem referre debemus, ut cuncta nostra in ejus laude resonent: scilicet vita, lingua, conscientia: tum quia per salutare suum, id est, Christum, nos salvat: tum quia nobis bona temporalia et spiritualia incessanter praestat: tum quia nomen ejus est altissimum. Quia enim altiorem et meliorem Dominum invenire non possumus, justum est, ut in ejus laude, amore, servitio pesalmi hujus titulus est id
Abbreviated transcription (Latin):
Ab hoc somno mortis: nos excitat a pl̃s
dicens. E iuigilate iusti: ꝙy nolite pecra¬
re.Mandũ est gͦ nob̾. ut abillo qui est
lux uera. illumment᷑ ocłi nr̃i cordis ⁊
ne umꝗͣ in morte pecc̃i ꝑ negligentĩã
dormiamꝰ: neq̃n nob̃ insultet hostis
antiquus : ꝙ̾ dicat se nobis p̃ualuisse:
si nos sͥ patuerit ꝑpecc̃m subicere.
Gaudebit enĩ princeps tenebrarum:
si in nobis potuerit ꝑturbare recti¬
tũdinis statũ. H ñde ꝙꝰ subiungit. Qi
tribulant me exultabunt si motꝰ fuero:
ego aũt in miscdia tua sꝑani. Ad hoc
enim nos tribulant : ad hoc ĩnumerĩ
tͥbulatiõib freqͤnt̾ inquietant: ut a
constituti. nec debemꝰ desꝑare. nec rur¬
sus de nr̃is uirib p̃sumere: s tota spes
nr̃a in ipsius figenda ẽ miscdia: qui
potens est ⁊ nos illuminare ne erremꝰ.
ꝙ roborare ut firmit̾ stemꝰ. Et qr spes ĩ
ło. leticiã cordis gen̾at: recte subditur.
Ex ultabit cor meũ insalutari tuo: can¬

Expanded text:
mortis excitat Apostolus, dicens, Evigilate, justi, et nolite peccare . Orandum ergo est nobis, ut ab illo, qui est lux vera, illuminentur oculi nostri cordis, ne unquam in morte peccati per negligentiam dormiamus: ne quando nobis insultet hostis antiquus, et dicat se nobis praevaluisse, si nos sibi potuerit per peccatum subjicere. Gaudebit enim princeps tenebrarum, si in nobis potuerit perturbare rectitudinis statum. Unde et subjungit: 7. Qui tribulant me, exultabunt si motus fuero: ego autem in misericordia tua speravi. Ad hoc enim nos tribulant, ad hoc innumeris tribulationibus frequenter inquietant, ut a iculis constituti, nec debemus desperare, nec rursus de nostris viribus praesumere. Sed tota spes nostra in ipsius figenda est misericordia, qui potest nos et illuminare, ne erremus: et roborare, ut firmiter stemus. 8. Et quia spes in Deo laetitiam cordis generat, recte subditur: Exultabit cor meum in salutari tuo: can
Abbreviated transcription (Latin):
nabiles facti sunt. Prospicit gͦ dñs su¬
ꝑ filios hõiũ. ꝑ animas sc̃as suas: qd̾
sig̾cat hoc qd ait de celo: ut uideat. id¬
est uideri faciat. si est aliqͥs d̾m intel¬
ligens corde. aut requirens oꝑe. Uel
imitatores di. filii nuncupant᷑. Nui
stos enĩ hoĩes. ꝓspicit ds pecc̃es ÷ o
ꝑ bonos redarguit malos: et ꝑscõꝵ
uoꝵ errorem atq iniusticiã. De qͥb¬

Expanded text:
unt. Prospicit ergo Dominus super filios hominum per animas sanctas suas, quod significat hoc, quod ait, de coelo, ut videat, idest, videri faciat, si est aliquis Deum intelligens corde, aut requirens opere. Veimitatores Dei filii Dei nuncupantur. Per justos enim homines prospicit Deus peccatores, et per bonos redarguit malos, et per sanavorum errorem atque injustitiam: de q
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt: qñ d̃ñm int̾rogauerunt.
utrum liceret censum dari cesari an
non: Dolum quidem habebant in ore.
s maliciȩ uenenũ occultabant ĩ corde:
ut si diceret. licet. statim eum rẽdar¬
guerent de lege: in qua p̃cipit᷑. ut soli
dño seruiat᷑. Rursũ si dic̾et ñ licet:
addux̾ant herodianos qui eũ statim
apprehencdent: ut regale tribittũ ꝓhi¬
as ad uoc̃e incantantis: ita ipsi obtura¬
bant aures suas ad uocem p̃dicationis.
Quoꝵ os maledictione ꝙ amaritudine
plenũ est: ueloces pẽdes eoꝵ ad effun¬
dendũ sanguinẽ. Maledictione os eoꝵ
plenũ fuit: qñdixerunt. Nonne bene
dicimꝰ nos. qr samaritanꝰ es. ꝙ demon iũ
habes:Amaritudine quoq repletifuie¬
runt: cum̃ dixerunt ad pilatũ. Cruci¬
fige eũ: reus est mortis. Yeloces fuer̃t
pedes eoꝵ ad effundendũ sanguinẽ:
qñ eum extͣ ciuitatem duxerunt. et
occĩderunt. Unde contritisunt ab i¬
imicis: atꝙ ad infelicitatẽ captiuita¬

Expanded text:
egerunt, quando Dominum interrogaverunt, egerunt, quando Dominum interrogaverunt, utrum liceret censum dari Caesari, an non . Dolum quidem habebant in ore, sed malitiae venenum occultabant in corde: ut si diceret, Licet: statim eum redarguerent de lege, in qua praecipitur, ut soli Domino serviatur . Rursum si diceret, Non licet: adduxerant Herodianos, qui eum statim apprehenderent, et regale tributum prohiam ad vocem incantantis , ita ipsi obturabant aures suas ad vocem praedicationis . Quorum os maledictione et amaritudine plenum est: veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. Maledictione os eorum plenum fuit, quando dixerunt, Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et Daemonium habes ? Amaritudine quoque repleti fuerunt, cum dixerunt ad Pilatum, Crucifige eum, Reus est mortis . Veloces fuerunt pedes eorum ad effundendum sanguinem, quando eum extra civitatem duxerunt et occiderunt. Unde contriti sunt ab inimicis, et ad infelicitatem captivita
Abbreviated transcription (Latin):
mitiles facti sunt: ñ est qͥfaciat bo¬
num. ñ est usꝙ ad unũ. Non est ita¬
intelligendũ om̃s declinasse. ut in
humano gen̾e ñ ẽẽt uł tinus qui bo¬
nũ ag̾et: cũ paulopost dicat. dñs ĩ
generatione iusta est: s exhis iũdeli¬
cet qui sunt imitatores carnaliũ: qͦ¬
rũ corrupta est uita ꝙ continentia:
ñ est aliqͥs qui faciat bonũ. Qmdiri
enim ħo malus ẽ: bonũ fac̾e ñ potest.
Qnͣtũ aut̃ a uia ueritatis declinaue¬
rint: uerba que sequunt᷑ osteñdunt.
Dicit᷑ enim. Sepulchrũ patens est
guitur eoꝵ ⁊ linguis suis dolose a¬
gebant: uenenũ aspidũ sub labiis
eoꝵ. Bene patenti sepulcͥio cõpant᷑ :
qr sicut sepulcrũ patet. ut mortua cãda¬
uera recipiat: ita illi inhyabant ut sim¬
pliceᷤ aĩas sͥ attrab̾ent atꝙ ꝑ errore ex¬
tinctas. sͥ incorꝑarent. Bene aut̃ postq̃
dixit linguis. addidit suis: ut signifi¬
caret malis. Mali enĩ: malas lin¬
guas h̃nt. Tunc iudei linguis dolose

Expanded text:
tiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Non est intelligendum, ita omnes declinasse, ut in humano genere non esset vel unus qui bonum ageret: cum paulo post dicat, Dominus in generatione justa est. Sed eorum videlicet, qui sunt imitatores carnalium, quorum corrupta est vita et continentia, non est aliquis qui faciat bonum. Quandiu eQuantum autem a via veritatis declinaverint, verba quae sequuntur, ostendunt. Dicitur enim: Sepulcrum patens est guttur eorum: linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum. Bene patenti sepulcro comparantur: quia sicut sepulcrum patet, ut mortua cadavera recipiat: ita illi inhiabant, ut simplices animas sibi attraherent, atque per errorem extinctas sibi incorporarent. Bene autem postquam dixit, linguis, addidit, suis: ut significaret malis. Mali enim malas linguas habent. Tunc Judaei linguis suis dolose
Abbreviated transcription (Latin):
na inhabitatio depͥmit sensã mubba
cogitantem: hos mimicos anme in¬
tuens ꝙ gemens. subiuingitꝰd sarruo
exaltabitur iimicas meus sup me:
Totiens exaltat᷑ suꝑ nos inimicus: quo¬
tiens pecrare conuincimͣ. Dicit apłs. yi
deo aliam legem in m̃bris meis repug¬
nantẽ legi mentis mee. M captuũi me
ducentẽ in lege pecc̃i: que est inm̃bris
meis. Hec ad exaltationẽ ꝑtinent mimi¬
ci. Uñde idem gemens ad iunxit. Infe¬
lix ego homo: quis me lib̾abit de corꝑe
mortis huiꝰ: S qͥd sequit᷑ . Grãdi: ꝑ¬
iħm xp̃m. Hanc grãm implorat iste.
cũ dicit. Respice et exaudi me dne
audi refertur ad id qd̾ dictũ est. usꝙ¬
qͦ obliuisceris me insine. Et bene ait
dñe dñe ds m̃s. Dñe. idẽ saluator: ds

Expanded text:
na inhabitatio sensum multa cogitantem : hos inimicos anima intuens et gemens subjungit. 4. Usquequo exaltabitur inimicus meus super me? Totiens exaltatur super nos inimicus, quotiens peccare convincimur. Dicit Apostolus, 60 Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis : haec ad exaltationem pertinent inimici. Unde idem gemens adjungit, Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Sed quid sequitur? Gratia  5. Hanc gratiam implorat iste, cum dicit: Respice, et exaudi me, Domine audi, refertur ad id quod dictum est, Usquequo oblivisceris me in finem? Et bene ait, Domine Deus meus. Domine, id est, Salvator:
Abbreviated transcription (Latin):
git. Honne cognoscent om̃s qͥ oꝑant᷑
iniquitatẽ: qui deuorant plebem me¬
am ut cibũ panis: Nesciebant qͥd fa¬
ciebant: qui dñm occĩdebant. Yñde
ipse orans ait. Pater: ignosce illis: qr
nesciunt qͥdfaciunt. S cognoscent ĩ
iudicio: qn uidebunt in quẽ pupu¬
gerunt: qñ conspicient martyres scõ
quos occidunt. Quos tanqͣ cibũ panis
deuorare describunt᷑: ut illoꝵ affectuᷤͤ
denotet᷑. Quomͦ eñ dulcis est panis
ad comedendũ: itã dulcis erat illis ꝑ¬
secutio scõꝵ. ¶nde ñ manducare s de¬
uorare descͥptisunt: ut in hoc designe¬
tur eoꝵ ñ solũ uoluntas. s ꝙ̃ auiditaᷤ.
Dñm ñ inuocauerunt: illic trepidarie¬
runt timore. ubi ñerat timor. Qͥd mi¬
rum si illi trepidauerunt: qui dñm
ñ inuocauerunt: Quis securus sine
dño: Dixerunt eñ. Si dimittimꝰ eum
sic. om̃s crẽdent incũ: ꝯ uenient ioia¬
ni o tollent nobis ⁊ locũ nꝰ gentem.
Timuerunt regnũ t̾renũ amittere. uͥ

Expanded text:
ngit: 5. Nonne cognoscent omnes qui operantur iniquitatem, qui devorant plebem meam sicut escam panis? Nesciebant quid faciebant, qui Dominum occidebant. Unde ipse orans ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed cognoscent in judicio, quando videbunt in quem pupugerunt . Quando conspicient martyres sanctos, quos occiderunt , quos tanquam cibum panis devorare describuntur, ut illorum affectus denotetur. Quomodo enim dulcis est panis ad comedendum, ita dulcis erat illis persecutio Sanctorum. Unde non manducare, sed devorare descripti sunt; ut in hoc designetur eorum non solum voluntas, sed etiam aviditas.num non invocaverunt, illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor. Quid mirum si 63 illi trepidaverunt, qui Dominum non invocaverunt ? Quis securus sine Domino? Dixerunt enim, Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Timuerunt regnum terrenum amittere, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
pondeat. Qui ingreditur inquit. sine
macła. s oꝑatur iusticiã. Qui ingre¬
ditur: inuia est. Non dixit qui ꝑue¬
nit ad finẽ sine macła: s qui adhuc
in itin̾e est. ꝙ macłam ñ ħt. Dicere ali¬
quis pot̾at: ñ habeo macłam: ñ feci
malũ. Nonsufficit nob̾ malũ ñ fac̾e:

Expanded text:
pondeat. 2. Qui ingreditur inquit sine macula, et operatur justitiam. Qui ingreditur, in via est. Non dixit qui pervenit ad finem sine macula; sed qui adhuc in itinere est, et maculam non habet. Dicere aliquis poterat: Non habeo maculam, non feci malum. Non sufficit nobis ma
Abbreviated transcription (Latin):
si nos obliuiscit᷑ ds: cũ in hac ꝑegri¬
natione du ꝑmittit nos laborare.
Quasi faciem suiã auertit: cũ a nobiᷤͤ
manifestationẽ sue uisionis abscon¬
dit. Inhisg̾ u̾bis duo nobis insinuan¬
tur gen̾a cõprnctionis: unũ qd̃ de¬
flere debemꝰ. miseriã in qua sumus:
aliũd qd̾ debemꝰ flendo suspirare ad
celestis patrie głam. in qͣ ñ sumꝰ. Ali
a qͦ compunctionis gen̾a demonstrar¬
tur: cũ subiungitur. Quãdiu ponã¬

Expanded text:
si nos obliviscitur Deus, cum in hac peregrinatione diu nos permittit laborare. Quasi faciem suam avertit, cum a nobis manifestationem suae visionis abscondit. In his ergo verbis duo nobis insinuantur genera compunctionis. Unum, quo deflere debemus miseriam in qua sumus. Aliud, quo debemus flendo suspirare ad caelestis patriae gloriam, in qua non sumus. 3. Alia quoque compunctionis genera demonstrantur, cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis huiꝰ di: ꝑpende qͣntis ure¬
tutib polleat. quib miracłis cbo¬
ruscet: qͦmͦ terrena despiciat. qnͣ¬
tis. qnͣtis desidiis ad celestia anhe¬
let: qͣnta infuturo sit merces. & be¬
acitũdo. Talia pensans. atq am¬
mirans reu̾tere ad temet ipsum:
plange peccata tua.ꝑtimesce di¬
strictum iudicium di:contremi¬
sce inte ipso: ut possis couniri hy¬
ic beato ppło. de quo subdit᷑. Ibĩdo¬
lores ut parturientis. In illa con¬
turbatione ⁊ tremore: fuerunt
dolores fructuosi. ut parturienti.
uecus enĩ homo. peꝑit nouũ. Mu¬
lier cum parit:tristiciam ht. Cum
aut̃ pepererit puerum: iam ñ
meminit pressurȩ ꝓpt̾ gaudium:
quia natus est homo in munduo.
Sic peccatrix anima qñ penitet.
magnũ dolorem patit᷑: magnas
intra se sentit angustias. S pꝰꝗͣ
fructum penitentiȩ .i. absolutio¬
nem&̾ remissionẽ pecc̃oꝵ suoꝵ¬

Expanded text:
civitatis Dei. Perpende quantis virtutibus polleat, quibus miraculis coruscet, quomodo terrena despiciat: quantis desideriis ad caelestia anhelet, quanta in futuro sit ejus merces et beatitudo. Talia pensans atque admirans, revertere ad temetipsum, plange peccata tua. Pertimesce districtum judicium Dei, contremisce in teipso, ut possis couniri huic beato populo, de quo subditur: Ibi dolores, ut parturientis. In illa conturbatione et tremore fuerunt dolores fructuosi, ut parturientis. Vetus enim homo peperit novum . Mulier cum parit, tristitiam habet. Cum autem peperit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum . Sic peccatrix anima quando poenitet, magnum dolorem patitur, magnas intra se sentit angustias. Sed postquam fructum poenitentiae, id est, absolutionem et remissionem peccatorum pe
Abbreviated transcription (Latin):
agnus dñs et laudabilis nmi
tie: a inde dignus laude nimis: su
ꝑ qmͣlingua possit explicare. Et ħ
qd̾magnꝰ ⁊ laudabilis sit maxime ꝑ¬
uirtutib. ampla caritate: collecta
ꝑsidem ad iure uuendum. Nec
.i. confusoꝵ aut hereticoꝵ: s est dei
nr̃i. hinc cõmendat eccłiam: ꝑ ar¬
tificem dm. Cnutate dico posita ĩ
tas a talidño possessa. de huiꝰmͦi
lapidib ẽ constructa :i. de iudeis ⁊
gentib. Et̃ hoc ẽ qd subdit. Funda¬
tur exultatione uniuerse t̾re:i.

Expanded text:
agnus Dominus et laudabilis nimis. tiae. Et inde dignus laude nimis super quam lingua possit explicare. Et hoc quod magnus et laudabilis sit, maxime pvirtutibus, ampla caritate, collecta per fidem 236 ad jure vivendum. Nec est, confusorum, aut haereticorum: sed est Dei nostri. Hinc commendat Ecclesiam per artificem Deum. Civitate dico posita, intas a tali domino est possessa. De hujusmodi lapidibus est constructa, id est, de Judaeis et Gentibus. Et hoc est, quod subdit: 3. Fundatur exultatione universae terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
Titulus tasis est. Insinem filiis co¬
re: psalmꝰ dcl̃. P salmꝰ iste conuent
dd ꝓpħe. quihic loquit᷑: ꝓpositus si¬
liis chore ad intelligendum. Mat̾ia
tor. Uel materia est: contẽptꝰ mun¬
di. In prima parte. ꝓlogam ponit:
ad cõmendationem rei ꝗͣ dictuiꝰ
iustoꝵ: et ineadem parte. repre¬
hendens stulticiam eoꝵ. notat
uanitates quib amatores istius
scłisunt intenti. In t̾cia parte ãd¬
monet iustos pauꝑes. ne curent
istos diuites: quia cito eoꝵ ꝑibt̃
existentes. tamex iudeis ꝗͣ exges¬
tib ⁊ tamliberos ꝗͣ. seruos cuiꝰ¬
cumq conditionis sint. deborta¬
ri ab appetitu terrenoꝵ. ad amo¬
rem celestiũ: e sic ñ eis erit in
die iudiciitt mendũ. In pri¬
nuis autem multis facrunt
eos attentos : tum quia prudes¬
ter .i. moralit̾ eis loquent᷑. tum
quia ꝑabolice:tum etiam quia
ilũda magistro interuis presi¬
dente addiscent: & q̃d aliis uoce
predicabunt: oꝑe complebunt.

Expanded text:
is Chore psalmus David. Psalmus iste convenit David prophetae qui hic loquitur, propositus filiis Chore ad intelligendum. Materia tor. Vel materia est 241 contemptus mundi. In prima parte ponit prologum, ad commendationem rei quam dicturus justorum, et in eadem parte reprehendens stultitiam eorum, notat vanitates, quibus amatores istius saeculi sunt intenti. In tertia parte admonet justos pauperes, ne curent istos divites: quia cito peribunt eexistentes, tam ex Judaeis quam ex Gentibus, tam liberos quam servos cujuscumque conditionis sint, dehortari ab appetitu terrenorum ad amorem coelestium. Et sic non erit in die judicii timendum. In primis autem multis faciunt eos attientos, tum quia prudenter, id est moraliter eis loquuntur: tum quia parabolice: tum etiam quia illud a magistro interius praesidente addiscent, et quod aliis voce praedicabunt, opere complebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
scłi: ipse reget nos in scła. Nos su¬
mus ꝓgenies alt̾a.Reuera alt̾a:
quia noua ꝓpħata sunt hec in ꝓge¬
nie carnali: predicata. et impleta
sunt . in ꝑgenie spũali. Narrat᷑ gͦ
nobis. qm̃ hic ds. quitam magnuᷤ
est.⁊ tam laudabilis. dõ nr̃ est: ñ
ad tempꝰ. s meternum. O dulce gay¬
reppulerunt eum. habuerunt
gentes multos deoᷤ ereo. ligneoᷤ. lapideo ᷤ.
auxeos: s ñ meternũ: qr de corrup¬
tibili mat̾ia fuerunt. De quib scͥp¬
tum est. Diĩ qui celum ⁊ terram
ñ fecerunt. peant de terra: & de
his que subcelosunt. Om̃ om̃s dii
gentium demonia: dñs aut̃ celoᷤ¬
rus: & in boc scło ⁊ infucd: ipse et
ne moriam᷑: reget nos qr rex ẽ. ne
cadamꝰ. Regendo aut̃ nos: ñ fras¬
git nos. Nam quos ñ regit: frari¬
git. De his quos regit: scriptum
est. Reges eos miurga ferrea.De
his quos ñ regit: ꝓtinꝰ subdit᷑. Et
tanqͣ uas figuli: confringes eos.
Ab illo gͦ optemꝰ regi ⁊ lib̾ari. hic

Expanded text:
seculi: ipse reget nos in secula. Nos sumus progenies altera. Re vera altera, quia nova. Prophetata sunt haec in progenie carnali, praedicata et impleta in progenie spirituali: narratur ergo nobis, quoniam hic Deus, qui tam magnus est, et tam laudabilis, Deus noster est: non ad tempus, sed in aeternum. O dulce gauum: quia repulerunt eum. Habuerunt gentes Deos multos aereos, ligneos, lapideos, aureos: sed non in aeternum, quia de corruptibili materia fuerunt: de quibus scriptum est, Dii qui caelum et terram non fecerunt, pereant de terra, et de his, quae sub caelo sunt . Quoniam omnes dii gentium drus, et in hoc seculo et in futuro. Ipse et ne moriamur. Reget nos, quia rex est, ne cadamus. Regendo autem nos non frangit nos. Nam quos non regit, frangit. De his, quos regit, scriptum est; Reges eos in virga ferrea . De his, quos non regit, protinus subditur: Et tanquam vas figuli confringes eos. Ab illo ergo optemus regi et liberari hic,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis magni regis: & concor
sos ordines: ꝑ diuersa mita. Que di¬
stributio domoꝵ: habet incelo di¬
stinctionem premioꝵ Unde salua¬
tor ait. Indomo patris mer: man¬
siones multe sunt. Sicut mͦ diu̾¬
se domꝰ gr̃ȩ. in una ciuitate: ita tc̃
diuersȩ erunt mansiones gle. in
tis in ꝓgenie alt̾a : Sequit᷑ et dicit.¬

Expanded text:
civitatis magni regis, et concorcivitatis magni regis, et concorrsos ordines, per diversa merita. Quae distributio domorum habet in caelo distinctionem praemiorum. Unde Salvator ait, In domo patris mei mansiones multae sunt . Sicut modo diversae domus gratiae in una civitate, ita tunc diversae erunt mansiones gloriae tis in progenie altera? Sequitur et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ luxuria: ñ cet̾a uicia. Caritas ui¬
cia extinguit: iurcutes nucrit.
Ipsa est inrcutum uirtus: ⁊ ut ita
dicam. anima uirtutum. Quomͦ
carosine anima uiuere ñ potest:
sic relique uircutes sine caritate
siguram hr̃e possunt: u̾itatem
hr̃e ñ possunt. Et quomͦ amma
corpus animat: itacaritas cec̾as
iurtutes uiuifi cat. Nam ꝑ
caritatem inget humilitas:
splendet castitas. ꝑcaritatem
obẽdientia seruit: pacientiaum¬
cit. Sic unaqueq uirtus: totã spẽm
suam. totam fortitudinem sua.ñ tra¬
hit aliunde. nͥ a caritate. Ponte cor
daura mn uirtute eiꝰ: & distribuite
domos eiꝰ ut enarretis in ꝓgenie alt̾a
Domus due intelligende sunt: una ex
p̃putio. alt̾a ex circumcisione. Con
hoc est discernerent domos istas. Cũ
uocatus ẽẽt saulus et factus paulꝰ:
conueniens munitate coapłoꝵ su
oꝵ. sic cum eis habuit placitũ: ut
illurent incircumcisionẽ: iste in
preputium. Ista dispensatione
apłatus sui. distribuerunt domos

Expanded text:
luxuria, non caetera vitia. Caritas vitia extinguit , virtutes nutrit. Ipsa est virtutum virtus, et ut ita dicam anima virtutum. Quomodo caro sine anima vivere non potest, sic reliquae virtutes, sine caritate figuram habere possunt, veritatem habere non possunt. Et quomodo anima corpus animat, ita caritas caeteras virtutes vivificat. Nam per caritatem viget humilitas, splendet castitas: per caritatem obedientia servit, patientia vincit. Sic unaquaeque virtus totam speciem suam, totam fortitudinem suam non trahit aliunde, nisi a caritate. Ponite erra in virtute ejus: et distribuite domos ejus, ut enarretis in progenie altera. Domus duae intelligendae sunt: una ex praeputio, alia ex circumcisione. Conshoc est discernerent, domos istas. Cum vocatus esset Saulus, et factus esset Paulus , conveniens in unitate coapostolorum suorum, 240 sic cum eis habuit placitum, ut illi irent in circumcisionem: iste in praeputium . Ista dispensatione Apostolatus sui distribuerunt domos
Abbreviated transcription (Latin):
dutum d̃ns dr: qui angłis arcͥan¬
głis. tronis ec dñationib &̃ cunc¬
tis celoꝵ agminib dñatur. Et qr¬
tantus dñs qui regnat inangłis.
ñ dedignatur regnare in nobiꝰ..
nr̃i. Ipse qui dñs est uircutum. ip.¬

Expanded text:
 Angelis, Archangelis, Thronis, Dominationibus, et cunctis caelorum agminibus dominatur. Et tantus Dominus, qui regnat in Angelis, non dedignatur regnare in nobis. Pnostri. Ipse qui Dominus est virtutum, ip
Abbreviated transcription (Latin):
reges detimore xp̃i: ut parturi¬
endo parerent salutem. Et boc
q̃d̾ dolores illi fuerunt fructuosi:
ñ ex suis fuit meritis. s ex gr̃ã di.
Et ido subdit᷑. In spũ uehementi: co¬
teres naues tharsis. Socdm ieroni¬
mum: tharsis. idem ẽ qd̃ carchago
nauib floruerunt: intantũ ut
inter ceceras gentes excellerent ne¬
gociationib ⁊ nauigationib. Atq
hinc nimium suꝑba factaẽ illaci¬
uitas : ut digne ꝑ eius naues in¬
telligatur suꝑbia gentium: p̃su¬
mens in mcertis. tanqͣm in flati¬
terentur naues tharsis: quia in
uirtuce sp̃c sc̃i destruuntur om̃s
elationes huiꝰ mundi. Iste ueemeis
sp̃c om̃s auras tẽptationũ expellit.
om̃s nebulas cogitationũ diuidit:
omĩa mentis serenat: ubi uult
spirat. et quem uult immutat:
uicia conterit: uircutes mtrit.
hec autẽ constitutio eccł̃iȩ. ñ est in¬
premeditate facta: s dui ante ꝓpb̃a

Expanded text:
de timore Christi, ut parturiendo parerent salutem. Et hoc, quod dolores illi fuerunt fructuosi, non ex suis fuit meritis, sed ex gratia Dei. Et ideo subditur: 8. In spiritu vehementi conteres naves Tharsis. Secundum Hieronymum, Tharsis idem est, quod Carthago. navibus floruerunt, intantum, ut inter caeteras gentes excellerent negociationibus et navigationibus. Atque hinc nimium superba facta est illa civitas, ut digne per ejus naves intelligatur superbia gentium, praesumens in incertis tanquam in flatiterentur naves Tharsis, quia in virtute Spiritus Sancti destruuntur omnes elationes hujus mundi. Iste vehemens spiritus omnes auras tentationum expellit, omnes nebulas cogitationum dividit. Omnia in mente serenat, ubi vult spirat , et quem vult, immutat: Vitia conterit, virtutes nutrit. Haec autem constitutio Ecclesiae non est impraemeditare facta, sed
Abbreviated transcription (Latin):
inuirtute eiꝰ. Hiruis huiꝰ cuutatis:
ipsa est uiscaritatis. Nicħ est fortiꝰ
hac uirtute: de qua salomon ait.
fortis est ut mors: dilectio. Quom̾
enim qñ uenit mors resisti ei non
ualet. quiblibet artib. quib libr
medicinis: sic contra iuolentiã ca¬
ritatis. mundus nichil podest. Hiic
paulus ait. Quis nos separabit a
caritate diͤ Tribulatio an angustia.

Expanded text:
in virtute ejus. Virtus hujus civitatis, in virtute ejus. Virtus hujus civitatis, ipsa est vis caritatis. Nihil est fortius hac virtute, de qua Salomon ait: Fortis est, ut mors dilectio . Quomodo enim quando venit mors, resisti ei non valet quibuslibet artibus, quibuslibet medicinis; sic contra violentiam caritatis mundus nihil potest. Hinc Paulus ait: Quis nos separabit a caritate Christi? Tribulatio, an augustia,
Abbreviated transcription (Latin):
głare de circumcisione cordis. Ad¬
monent̾ alii ut conuertant᷑: cum
subdit᷑. Circumdate syon: et com¬
plectimini eam. Circũdate eam
et complectimimi eam dulcissimis
lis circũdare s caritate:. ut quibe¬
ne uiuunt inmẽdio ur̃i. eos uni¬
temini: et eoꝵ imitatione. xp̃o cͦ
membra sunt incorporemini. hͥat¬
rate in turrib eiꝰ :i. in altitũdine
munitionũ eiꝰ constituti. p̃dica¬
te laudes eiꝰ. Hinc alius ꝓpħa admo¬
net dicens. Suꝑ montẽ excelsum
ascende tu: qui eũgłizas syon. hoz
enĩ uerbũ di predicare debet: qui
adhuc praue uuiuendo inimis iacet.
Uñscͥptũ est in alio psalmo. Pecc̃oai
aut̃ dixit ds̃. quare tu enarras
iusticias meas: ⁊ assumis testam̃¬
tum meũ ꝑos tuum: Tu uͦ odisti
distiplinam: et cet̾a. Ergo intur¬
rib & in monte excelso: narrandꝰ
ẽ diuinꝰ sermo. Iustũ est ut alteꝵ
uiuat. qui alta predicat: ut cum
doctrina. concordet uita. Apte itaq
subiunctum est. Ponite corda ur̃a

Expanded text:
e de circumcisione cordis. Admonentur alii, ut convertantur, cum subditur: 13. Circumdate Sion, et complectimini eam. Circumdate eam et complectimini eam dulcissimis lis circumdare, sed caritate, ut qui bene vivunt in medio vestri, eos imitemini: et eorum imitatione Christo, cujus membra sunt, incorporemini . Narrate in turribus ejus. Id est, in altitudine munitionum ejus constituti, praedicate laudes ejus. Hinc alius propheta admonet dicens: Super montem excelsum ascende, tu qui evangelizas Sion . Non enim verbum Dei praedicare debet, qui adhuc prave vivendo in imis jacet. Unde scriptum est in alio psalmo: Peccatori autem dixit Deus, Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Tu vero odisti disciplinam, etc. Ergo in turribus et in monte excelso narrandus est divinus sermo. Justum est, ut alte vivat, qui alta praedicat: ut cum doctrinis concordet vita. Apte itaque subjunctum est: 14. Ponite corda vestra
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ecce reges congregati sunt. Ec¬
ce reges ⁊ potestates hꝰ scl̃i congre¬
gatisunt de multis locis. de mul¬
tis ppł̃is : conuenerunt in unum.¬
in sapĩdem angłarem:quide ml¬
tis facit unum. Ipsi uidentes sic:¬
.i. incelligentes ciuitatem di. sic
fundatam sic constructã. sic deco¬
ram. sic firmam ad mirati sunt.
Post admirationem miracłoꝵ ec
catis suns: cõmotisunt ad peni¬
tentiam:tremor apprehendit e¬
os: ꝓ timore fut̾e irȩ. Notandꝰ ẽ or¬
do ãmirantur. Demde ad se reu̾

Expanded text:
s terrae congregati sunt. Ecce reges et potestates hujus seculi congregati sunt de multis locis, de multis populis: convenerunt in unum: lapidem angularem, qui de multis facit unum . 237 6. Ipsi videntes sic, intelligentes civitatem Dei sic fundatam, sic constructam, sic decoram, sic firmam: admirati sunt. Post admirationem miraculorum catis suis: commoti sunt ad poenitentiam. Tremor apprehendit eos. Pro timore futurae irae. Notandus est ordo admirantu
Abbreviated transcription (Latin):
uitati. Occurrerunt mnangulopa¬
rietis. de circũcisione uenientis
et facti sunt ciuitas regis magni:
quifuerant latera aquilonis. Qui¬
cumq adherent diabolo: latera st̃¬
aquilonis. Adhereant xp̃o: et eruił
deciuitate regis magni. In hiᷤ mag¬
na gła: et honor om̃ipotentis ẽ. Nag¬
na enim mẽdici gła est: qñ ex des¬
peratione conualescit egrotus. Se¬
quit᷑ alia cõmendatio. Ds̃ indomi¬
b eius cognoscet᷑: cũ suscipiet eam
Indomib eiuscuntatis .i. in singłis
fidelib qui dicuntur domꝰ. quia in
eis habitat dñs. cognoscetur ds :
quia ipsicognitionem habebunt
de do: cum suscipiet eam: tuendã
et ꝓtegendam ab inimicis. Uel in
domib dictum ẽ: ꝑꝑ duos parietes.
iudeoꝵ et gentium. Cõmendatur
Nam quid ẽẽt ciuitas ista: nͥ ille su¬
scepisset eam: Nonne statim cad̾et:
nͥ tale fundamentũ hr̃ẽt. Nemo g̾¬

Expanded text:
vitati. Occurrerunt in angulo pavitati. Occurrerunt in angulo parietis de circumcisione venientis . Et facti sunt civitas regis magni, qui fuerant latera Aquilonis. Quicumque adhaerent diabolo, latera Aquilonis sunt. Adhaereant Christo, et erunt de civitate regis magni. In his magna gloria et honor omnipotentis est. Magna enim medici gloria est, quando ex desperatione convalescit aegrotus. Sequitur alia commendatio: 4. Deus in domibus ejus cognoscetur, cum suscipiet eam. In domibus ejus civitatis, id est, in singulis fidelibus, qui dicuntur domus, quia in eis habitat Dominus, cognoscetur Deus: quia ipsi cognitionem habebunt de Deo, cum suscipiet eam tuendam et protegendam ab inimicis. Vel in domibus dictum est, propter duos parietes Judaeorum et Gentium . Commendatur Nam quid esset ipsa civitas, nisi ille suscepisset eam? Nonne statim caderet, nisi tale fundamentum haberet?
Abbreviated transcription (Latin):
sum est: sic et laus tua usq infines u
terra est: in qua xp̃i nomen ñ sit au¬
illi qui stabunt ad dext̾amtuam: ñ
solum multierunt quistabunt ad
sinstram tuam. S ibi erit plenity¬
do massȩ addext̾am constitute. ⁊ id̾o
leret᷑ mons syon et exultent filie¬
Unde. Ppt̾ iudicia tuadñe. Tuenĩ
iudicaturꝰ es uiuos & mortuos: ⁊ se¬
ꝑatus paleas a granis. Et sim elec¬
titui patiunt᷑ multas molestias.
adhuc int̾ malos positi quia ñ dis¬
cernunt᷑ adhuc tua iudicia : tunc
ꝓfecto erit plenum gaudiũ & ꝑ
fecta exultatio: qñ post iudicia da¬
ia audituri sunt. Henite benẽdic¬
ti patris mei: ꝑcipite regnũ qđ uo¬
bis ꝑatum est ab origie mundi.¬

Expanded text:
sum est, sic et laus tua usque ad fines sum est, sic et laus tua usque ad fines terra est, in qua Christi nomen non sit auilli, qui stabunt ad dexteram tuam . Non solum multi erunt qui stabunt ad sinistram: sed ibi erit plenitudo massae ad dexteram constitutae: Et ideo 12. Laetetur mons Sion, et exultent filiUnde? propter judicia tua, Domine. Tu enim judicaturus es vivos et mortuos, et separaturus paleas a granis : et si modo electi tui patiuntur multas molestias, adhuc inter malos positi, quia non discernuntur adhuc judicia tua: tunc profecto erit plenum gaudium, et perfecta exultatio, quando post judicia data audituri sunt: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis
Abbreviated transcription (Latin):
iñdit in exibitione. Audiuit in ꝓpħi¬
a: uidit in euͣgłio. Omĩa que mͦ com¬
plent᷑: antea ꝓpħata sunt. Fundauit
aut̃ ciuitatem suam mittendo fili¬
um suum: ut omĩs qui credit in ip
so ñꝑeatͤ. s habeat uitam eternam.
Et ipse saluator. factus est misccłia
nr̃a: de quo eidem dño. ad laudem p¬
sius eccłia dicit. Suscepimꝰ d̾s mi¬
sccłiam tuam: in mẽdio demplitu.
Bene misccłia di dr filius: quia ꝑ eũ¬
misit. et insuꝑ et̾nam uitam in m̾i¬
tis dedit: ñ solum miscdẽm. s ipsã
miscdiam digne appellauit. Qui
recte inmedio dr positꝰ: quia ad om̃ᷤ
equalit̾ seħt. tam ad nobiles qm ad
ignobiles: tam ad ydiotas ꝗͣ ad sapi¬
entes: sicut scͥptũ est. Quicũq inuo¬
cau̾t nom̃dni: saluus erit. Et it̾m.
Qtͦqt aut̃ recepunt eum: dedit eis
potestatem. filios dĩ fieri. Bene gͦ sub¬
iunctum est. Sedm nomen tuũ ds:
sic et laustua infines terrȩ. Quomͦ
nomentuum ds ubiq terraꝵ diffu¬

Expanded text:
udivit in Prophetia, vidit in Evangelio. Omnia quae modo complentur, antea prophetizata sunt. Fundavit autem civitatem suam, mittendo Filium suum, ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Et ipse Salvator factus est misericordia nostra. De quo eidem Domino ad laudem ipsius Ecclesia dicit: 10. Suscepimus Deus misericordiam tuam in medio templi tui. Bene mismisit, et insuper aeternam vitam immeritis dedit: non solum misericordem, sed ipsam misericordiam digne appellavit. Qui recte in medio dicitur positus, quia ad omnes aequaliter se habet, tam ad nobiles, quam ad ignobiles: tam ad idiotas, quam ad sapientes: sicut scriptum est, Quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Et iterum: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Bene ergo subjunctum est: 11. Secundum nomen tuum Deus, sic et laus tua in fines terrae. Quomodo nomen tuum Deus ubique terrarum diffu
Abbreviated transcription (Latin):
citis castigat: cũ studet se uiciis ⁊ con¬
cupiscentiis mortificare. atq ĩ uir¬
tutib extenuare: texere: ut cum
ueste nuptiali.celestisponso digna
ualeat apparere. Uelsicut aranea
add mitile opꝰ faciendũ int̾iora sua
extrahit et consumit: sic pecc̃or it̾¬
ora aĩe sue in appecitu t̾renoꝵ ma¬
nit̾ expeñdit. Auarꝰ enim: etiã am¬
mã suã uenalem portat. Huc dñs

Expanded text:
citis castigat: cum studet se vitiis et concitis castigat: cum studet se vitiis et concupiscentiis mortificare, atque in virtutibus extenuare: texere, ut cum veste nuptiali caelesti sponso digna 182 valeat apparere. Vel sicut aranea ad inutile opus faciendum interiora sua extrahit et consumit: sic peccator interiora animae suae, in appetitu terrenorum inaniter expendit. Avarus enim etiam animam suam venalem