comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in libra: & rupes in statera: Quis cognouit sensũ
niũ: & ipse sit auctor om̃ium que ẽẽ ceꝑunt.
Pipsum quid est: Quia ꝑ ipsum constitutio ⁊ ꝑ¬
seuerantia om̃ib imꝑtita uideat᷑. In ipso quid est:
Quia om̃ia admirabili quodam desiderio. ⁊ iuenar
rabili amore. auctorem uite ⁊ ministratorẽ gr̃ȩ
suȩ ac muneris. intuentur : scđm quod scͥptum ẽ.
Oculi om̃ium in te sꝑant. & aꝑies manũ tuã: S
implebis om̃em animã bona uoluntate. De pa¬
tre quoq si dicas. ideo ex ipso. quia ex ipso oꝑatrix
sapientia. quȩ om̃ib ex sua & patris uoluntate
dedit ẽẽ quȩ ñ erant. ꝑ ipsum: quia ꝑ sapientiam
eius facta sunt om̃ia. In ipso: quia ip̃se est uiuifi¬
catoriȩ fons substantiȩ. in quo uiuimꝰ mouem᷑ &̾
utiq humile in his certum ẽ dedarare.: cum ⁊ ex
filio dicamꝰ ẽẽ pleraq & multa ꝑ patrem. sicut
habes de filio dictum. Ut augeamur in ipso ꝑ

Expanded text:
in libra, et rupes in statera? Quis cognovit sensum in libra, et rupes in statera? Quis cognovit sensum nium, et ipse sit auctor omnium, quae esse coeperunt. Per ipsum, quid est? Quia per ipsum constitutio et perseverantia omnibus impertita videatur. In ipso, quid est? Quia omnia admirabili quodam desiderio, et inenrabili amore auctorem vitae et ministratorem gratiae suae ac muneris intuentur, secundum quod scriptum est: « Oculi omnium in te sperant, et aperies manum tuam, et implebis omnem animam bona voluntate tre quoque si dicas: ideo ex ipso, quia ex ipso operatrix Sapientia, quae omnibus ex sua et Patris voluntate dedit esse, quae non erant: Per ipsum, quia per Sapientiam ejus facta sunt omnia: In ipso, quia ipse est vivificatoriae fons substantiae, in quo vivimus et sumus utique humile in his certum est declarari; cum et ex Filio dicamus esse pleraque, et multa per Patrem, sicut habes de Filio dictum: Ut augeamur in ipso per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ d̃m filiũ ẽẽ om̃ia ut ñ pͥuatus eo quod ex filio
eẽ ꝑ sp̃m. ⁊ om̃ia eẽ de sp̃u. Nam istȩ syllabȩ. sicut
ille de quib suꝑius diximꝰ . se inuicẽ signant.
Non enĩ ita dixit apłs ex deo om̃ia. et ꝑ filiũ om̃ia
ut separabilem substantiã patris filiiq signaret:
s ut inconfusibili distinctione. qd̾ alius pater. alius
sit filius edoceret. Non gͥ tanquã compugnantes syl¬
labȩ istȩ. s tanquã sociȩ atq concordes sunt: ut etiã
uni sepe conueniant sicut scriptũ est. Quia ex ip¬
so ⁊ ꝑ ipsum ⁊ in ipso fant om̃ia. Qd̃ si uere ꝯside¬
res unde translatũ sit: de filio dictũ ẽẽ ñ ambiges
didit quia ex ipso ⁊ ꝑ ipsum ⁊ in ipso sunt om̃ia.
Quod isayas de oꝑatore om̃ium dixit: sicut habes.
Quis mensus ẽ manu aquã .&. celum palmo. et u¬
niu̾sam t̾ram clausa manuͣ Quis statuit montes

Expanded text:
per Dominum Filium esse omnia, ut non privatus sit eo, quod ex Filio per Dominum Filium esse omnia, ut non privatus sit eo, quod ex Filio et omnia esse de Spiritu. 89. Nam istae syllabae, sicut illae de quibus superius diximus, se invicem signant. Non enim ita dixit Apostolus: Ex Deo omnia, et per Filium omnia; ut separabilem substantiam Patris Filiique signaret: sed ut inconfusibili distinctione quod alius Pater, alius sit Filius, edoceret. Non igitur tamquam compugnantes syllabae istae, sed tamquam sociae atque concordes sunt; ut etiam uni saepe conveniant, sicut scriptum est: Quia ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . 90. Quod si vere consideres unde translatum sit, de Filio dictum esse non ambiges.us fuit ? Et addidit: Quia ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quod Esaias de operatore omnium dixit, sicut habes: Quis mensus est manu aquam, et coelum palmo, et universam terram clausa manu? Quis statuit montes
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ ab auctore. ⁊ tanquã tempus aut locum
ab instrum̃to diximere gestientes. Nunqͥd gͦ alie¬
nus scd̃m naturã filius a patre: quia alienum
instrum̃tũ ab oꝑatore ꝓpͥo uel auctore  Aut ñqͥd
alienꝰ filius a spiritu : quia ab instrum̃ti genere
aut locus separat᷑ aut tempus: Compara nc̃ asser¬
tiones nr̃as. Illi uolunt ex deo tanquã ex natura
dĩ ẽẽ mat̾iam. ut si dicas ex ligno archam factã¬
ẽẽ. ex lapide statuam. ita ex deo mat̾iam ꝓcessisse
& eandẽ mati̾am tanquã ꝑ instrum̃tũ aliquod
factã ẽẽ ꝑ filiũ. ut ñ tam oꝑatorẽ filiũ quã instru¬
mentũ oꝑis ẽẽ declarent: & om̃ia ita facta in sp̃u
tanquã in aliquo loco facta uel temꝑore. E singła
singłis tͥbuunt: in cõmune om̃ia negant. Uerum
nos ostendimꝰ ita ex deo patre ẽẽ om̃ia ut nec ani¬
serit d̾s pater quod uel ꝑ ipsũ ⁊ in ipso sint om̃ia
nec tanquã ex mat̾ia ex ipso om̃ia sint: ĩta quoq

Expanded text:
el auctore, et tamquam tempus aut locum ab instrumento dirimere gestientes. Numquid ergo alienus secundum naturam Filius a Patre; quia alienum instrumentum ab operatore proprio vel auctore? aut numquid alienus Filius a Spiritu; quia ab instrumenti genere aut locus separatur aut tempus? 87. Compara nunc assertiones nostras. Illi volunt ex Deo tamquam ex natura Dei esse 651 materiam, ut si dicas ex ligno arcam esse factam, ex lapide statuam: ita ex Deo materiam processisse, et eamdem materiam tamquam per instrumentum aliquod factam esse per Filium; ut non tam operatorem Filium, quam instrumentum operis esse declarent: et omnia ita facta in Spiritu, tamquam in aliquo loco facta vel tempore: singula singulis tribuunt, in commune omnia negant. 88. Verum nos ostendimus ita ex Deo Patre esse omnia, ut nec amiserit Deus Pater, quod vel per ipsum et in ipso omnia sint, nec tamquam ex materia ex ipso omnia sint: ita quoque
Abbreviated transcription (Latin):
patris & filii ⁊ spiritꝰ scĩ: s etiã una atq eadẽ
uoluntas. una uocatio. una p̃ceptio. quod in illo liqu
magno ac salut ari eccłiȩ spectare myst̾ĩo. Sicut
enĩ pater uocauit gentes ad eccł̃iam dicens. uocabo
ũ plebem meã. plebẽ meã. ñ dilectam meã. dilec¬
tam meã: & alibi. domus mea domꝰ orationis uo¬
cabit᷑ om̃ib gentib. ita etiã dñs iħc. ad euocandã
⁊ congregandã eccłiam paulũ a se dicit ȩlectũ.

Expanded text:
Patris et Filii et Spiritus sancti, sed etiam una atque eadem voluntas, una vocatio, una praeceptio: quod licet in illo magno ac salutari Ecclesiae spectare mysterio. Sicut enim Pater vocavit gentes ad Ecclesiam, dicens: Vocabo non plebem meam, plebem meam: et non dilectam, dilectam ; et alibi: Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus : ita etiam Dominus Jesus ad evocandam et congregandam Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
uiri querunt te. surge itaq descende ⁊ uade cũ
his. Nec dubites: qm̃ ego mnisi illos. Quã euident̃
catus petrꝰ respondit dñe. E ideo scđo euidentiꝰ me¬
ruit oracłm. quia confessus ẽ dñm. S quis iste sit
dñs: scͥptura declarat. Respondenti enĩ: is utiq cui
responderat loquebat᷑. Sp̃m aut̃ ostendunt se¬
quentia declaratũ: quia ipse qui myst̾ium figura¬
bat: mystĩum reuelabat. Simul illud adu̾te. quia
Eideo myst̾iis int̾rogatio tͥna defertur. & confirma¬
tio tͥna celebratur. Nec potest quis: nͥ confessione¬
tͥua purgari. Unde ipse petrꝰ in euangłio t̾cio int̾ro¬
gatur utrũ diligat dñm. ut tͥna responsione uin¬
cula que dñm negando ligauit absolueret. Tũ de¬
inde quia ad corneliũ angłs mittit᷑. petrũ sp̃s sc̃s
alloquit᷑. oculi enĩ dñi suꝑ fideles t̾rȩ. Nec illud
ociosum qd cũ in suꝑiorib p̃misisset. qd̃ ds munda¬
uit tu ne cõmune dixeris : subito dedit suꝑ gen¬

Expanded text:
i quaerunt te, surge itaque, et descende, et vade cum eis: ne dubites; quoniam ego misi illos . 104. Quam evidenter catus Petrus respondit, Domine, et ideo secundum evidentius meruit oraculum, quia confessus est Dominum. Sed quis iste sit Dominus Scriptura declarat; respondenti enim, is utique cui responderat, loquebatur: Spiritum autem ostendunt sequentia declaratum; quia ipse qui mysterium figurabat, mysterium revelabat. 105. Simul illud adverte quia Et ideo in mysteriis interrogatio trina defertur, et confirmatio trina celebratur, nec potest quis nisi trina confessione purgari. Unde et ipse Petrus in Evangelio, tertio interrogatur utrum diligat Dominum, ut trina responsione vincula, quae Dominum negando ligavit, absolveret. inde quia ad Cornelium angelus mittitur, Petrum Spiritus sanctus alloquitur : Oculi enim Domini super fideles terrae . Nec illud otiosum, quod cum in superioribus praemisisset: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris ; subito decidit super gen
Abbreviated transcription (Latin):
ciet sempit̾nam. cũ sp̃s etiã disiuncta conectat:
dei filio: Dicit enĩ apłs. Si autẽ mortui sumꝰ cum
xp̃o credimꝰ qd̃ etiã uiuemꝰ cũ illo. Deinde ⁊ alibi.
istis ulla discretio. utraq enĩ syllaba coniunctio¬
nis ẽ. Deniq sepe reꝑimꝰ in scͥpturis alterã int̾po¬
sitã ⁊ alterã intellectam: sicut scͥptum ẽ. Introibo
in domũ tuã in holocaustis. hoc est cum holocau¬
stis. Et alibi. E eduxit ẽos inquit in argento ⁊ au¬
ro: hoc est cũ argento & auro. Et alibi quoq ait.
Non egredieris in uirtutib nob̾cum. eo qd̵ est cũ
uirtutib. Ergo cũ et in usu sermonis calũnia ẽe
ñ possit. & ex sermone calũnia diuinitati ñ debeat
excitari: opus ẽ ut ad iusticiã corde credat᷑.: et ex fi¬
de cordis fiat ad salutẽ in ore confessio. S qui
corde ñ credunt: calumnias struunt u̾bis. Deniq:¬

Expanded text:
ciet sempiternam; cum Spiritus etiam disjuncta connectat, Dei Filio? Dicit enim Apostolus: Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quod etiam simul vivemus cum illo ; deinde alibi: istis ulla discretio; utraque enim syllaba conjunctionis est. Denique saepe reperimus in Scripturis alteram interpositam, et alteram intellectam, sicut scriptum est: Introibo in domum tuam in holocaustis , hoc est, cum holocaustis; et alibi: Eduxit, inquit, eos in argento et auro , hoc est, cum argento et auro. Alibi quoque ait: Non egredieris in virtutibus nobiscum ; pro eo quod est, cum virtutibus. Ergo cum et in usu sermonis calumnia esse non possit, et ex sermone calumnia divinitati non debeat excitari, opus est ut ad justitiam corde credatur, et ex fide cordis fiat ad salutem in ore confessio . Sed qui corde non credunt, calumniam strunt verbis.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut in sp̃u malis dicere quã cũ sp̃u głam dĩ ẽẽ
rẽ dm̃ facias ⁊ minorẽ : tñ cũ lectũ sit quia ꝓ no¬
bis pecratũ factus ẽ xp̃c. ut nos eẽmus iusticia di
nos infirmi. Sic ⁊ alibi habes. quia om̃ia in ipso co
illi que in eo constant. quia ex uirtute eiꝰ ut con¬
um quasi fons quidã substantiȩ largiatur: S hoc
bant: quo indiuiduã copulam decdararent. Quomͦ
enĩ separatur sp̃s sc̃s a filio. cũ ipse sp̃s testunoni¬
ũ reddat sp̃ui nr̃o quod sumꝰ filii dei. si autẽ filii¬

Expanded text:
 ut in Spiritu malis dicere, quam cum Spiritu gloriam Dei esse rem Dominum facias et minorem; tamen cum lectum sit: Quia pro nobis peccatum factus est Christus ut nos essemus justitia Dei  nos infimi. Sic et alibi habes: Quia omnia in ipso conilli, quae in eo constant; quia ex virtute ejus ut conum quasi fons quidam substantiae largiatur? Sed hocbant, quo individuam copulam declararent. 82. Quomodo enim separatur Spiritus sanctus a Filio, cum ipse Spiritus testimonium reddat spiritui nostro quo
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as ago tibi: quia audisti me. Quomͦ audiuit pater
filiũ: cum filius nichil ad patrẽ in suꝑiorib de la¬
raro sit locutus Ac ne putares quia semel a patre
auditꝰ est filius. addidit. U ego sciebam qr semꝑ
me audis. Ergo ñ subiectȩ obedientiȩ: s unitatis
auditus ẽ sempit̾nȩ. Similit̾ igit᷑ &. audire a pa¬
tre sp̃s. & cdarificare filiũ dicitur. Clarificare ides
qr docuit nos sp̃s sc̃s filium d̾i imaginẽ ẽe inuisi¬
bilis dĩ & splendorem głȩ. et caractherẽ substan¬

Expanded text:
quia audisti me . Quomodo audivit Pater Filium, cum Filius nihil ad Patrem in superioribus de Lazaro sit locutus? Ac ne putares quia semel a Patre auditus est Filius, addidit: Et ego sciebam quia semper me audis . Ergo non subjectae obedientiae, sed unitatis auditus est sempiternae. 138. Similiter igitur et audire a Patre Spiritus, et clarificare Filium dicitur. Clarificare ideo, quia docuit nos Spiritus sanctus Filium Dei imaginem esse invisibilis Dei, et splendorem gloriae, et characterem substan
Abbreviated transcription (Latin):
et nolis dicere cũ sp̃u scõ: An quia times ne sp̃m
cũ patre ⁊ filio sociare uidearis : S audi ⁊ de sp̃u
pater dicit. O ad orabunt te. ⁊ in te dep̃cabunt᷑.
In xp̃o orare nos debere ds̃ pater dicit: et tu pu¬
tas sp̃ui derogari si in eo gła xp̃i ẽẽ dicatur: Au¬
di quod times de sp̃u confiteri. non timuisse de se
sibi apłm uendicare. Ait enĩ. Cupio dissolui & eẽ

Expanded text:
et nolis dicere cum Spiritu sancto? An quia times ne et Spiritum et nolis dicere cum Spiritu sancto? An quia times ne et Spiritum cum Patre et Filio sociare videaris? Sed audi et de SpirPater dicit: Et adorabunt te, et in te deprecabuntur . In Christo orare nos debere Deus Pater dicit; et tu putas Spiritui derogari, si in eo gloria Christi esse dicatur? 79. Audi quod times de Spiritu confiteri, non timuisse de se sibi Apostolum vindicare; ait enim: Dissolvi, et
Abbreviated transcription (Latin):
Ego in patre ⁊ pater in me est .&. pater qui in
me manet. Scriptũ ẽ etiam. Qui głatur: in dño
głetur. Et alibi. Uita autẽ nr̃a abscondita ẽ cũ
xp̃o in deo. Nunqͥd hic plus filio quã patri de¬
tulit : ut in deo nos diceret ẽẽ cũ xp̃oꝰ Aut
dicat. ut nos possimus ẽẽ cũ xp̃o: spiritꝰ sanctus
eẽ ñ possitꝰ Ant cũ xp̃c uelit ẽẽ nobiscũ sicut
ipse dixit. pater quos dedisti mͥ uolo ut ubi ego
sum ⁊ isti siit mecũ: dedignet᷑ ẽẽ cũ sp̃u: Scͥ
tum ẽ etiam. Conuenientib uobis ⁊ meo sp̃ũ. cũ
uirtute dñi nr̃i iħu xp̃i. Ergo nos cũ uirtute
dñi conuenimꝰ: & audemꝰ dicere quod nolit
dns iħe cũ sp̃u conuenire. qui ñ dedignat᷑ con¬
uenire nobiscũ: Nullam gͥ distantiã putat apłs
hac an illa syllaba utaris. Syllaba enĩ comuncti¬
onis ẽ: coniunctio autẽ seiunctionẽ ñ facit.
Neq enĩ si duideret: coniunctio diceret᷑. Quidgͥ
ciꝰ. uita. uirtꝰ. magnificentia. potestas in sp̃u scõ

Expanded text:
Ego in Patre, et Pater in me ; et: Pater qui in me manet . Scriptum est etiam: Qui gloriatur in Domino glorietur ; et alibi: Vita autem nostra abscondita est cum Christo in Deo . Numquid hic plus Filio quam Patri detulit, ut in Deo nos diceret esse cum Christo? adicat; ut nos possimus esse cum Christo, Spiritus sanctus esse non possit? Et cum Christus velit esse nobiscum, sicut ipse dadmodum de Spiritu scriptum est, magis illud incurro; ut non quia de Filio scriptum est, religiose dictum videatur de Spiritu: sed quia idem de Spiritu scriptum est, etiam de Filio propter Spiritum objiciant derogatum. Dicunt enim: Numquid s cum Spiritu convenire, qui non dedignatur convenire nobiscum. 77. Nullam igitur distantiam putat Apostolus hac an illa syllaba utaris. Syllaba enim conjunctionis est, conjunctio autem sejunctionem non facit; r ; et: In nomine tuo exsultabimus ; iterum alibi: Ut ejus, vita, virtus, magnificentia, potestas in Spiritu sancto,
Abbreviated transcription (Latin):
ed quid mirũ si de uerbis amentes homines
faciunt questionẽ: cũ faciant ⁊ de sillabis:
Sunt enĩ qui hinc putent faciendã eẽ distantiã qs
dicant in spũ dm̃ ñ cum sp̃u p̃dicandũ. Et ex una
sillaba uel usu. quoddam diuinitatis estimandũ
putant eẽ mom̃tũ: argum̃tantes qd̾ si in sp̃u dm̃¬

Expanded text:
ed quid mirum si de verbis amentes homines faciunt quaestionem, cum faciant et de syllabis? Sunt enim qui hinc putent faciendam esse distantiam, quod dicant in Spiritu Deum, non cum Spiritu praedicandum: et ex una syllaba, vel usu quodam divinitatis aestimandum putent e
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ suauitatis. Sunt gͦ quȩdam int̾ioris membra ho¬
minis. cuiꝰ manꝰ in actu. aures in auditu: pedes in
ꝓcessu quodã boni oꝑis estimant᷑. Itaq ex oficiis. ue¬
luti quasdam colligimꝰ menbroꝵ figuras. Neq enĩ
in interiori homine. scdm carnalia aliquid nos con¬
digitũ. nec aduertunt quod hec ñ ꝓpter formã scͥp¬
ta sint corporis. quia in diuinitate nec partes nec men¬
bra sunt: s ꝓpter unitatẽ diuinitatis expressa. Ut
credamꝰ qr impossibile a patre deo uel filiũ. uel sp̃m
sc̃m separari. cũ plenitudo diuinitatis uelut corporaliter
habitet in substantia tͥnitatis: ideo gͥ ⁊ filius patͥi
dertera nuncupat᷑ sicut lectũ est̃. Dextera dñi fert
uir tutẽ. dextera dñi exaltauit me : ix. Qͥa eadẽ ubi

Expanded text:
rem suavitatis . Sunt ergo quaedam interioris membra horem suavitatis . Sunt ergo quaedam interioris membra hominis, cujus manus in actu, aures in auditu, pedes in processu quodam boni operis aestimantur. Itaque ex officiis, veluti quasdam colligimus membrorum figuras; neque enim in interiore homine secundum carnalia aliquid nos condigitum: nec advertunt quod haec non propter formam scripta sint corporis, quia in divinitate nec membra, nec partes sunt: sed propter unitatem divinitatis expressa, ut credamus quia impossibile est a Patre Deo vel Filium, vel Spiritum sanctum separari; cum plenitudo divinitatis velut corporaliter habitet in substantia Trinitatis. Ideo igitur et Filius Patris dextera nuncupatur, sicut lectum est: Dextera Domini fecit virtutem, dextera Domini exaltavit me . CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
ista p̃stantior.: & noui huiꝰ hominis qui creat᷑ ad i¬
maguiẽ di auctor ẽ sp̃s. quẽ utiq meliorẽ hoc ex¬
teriore nr̃o ẽẽ homine nemo dubitau̾it. Si quidẽ
celestem alt̾um. t̾renum alt̾um apłs significauit
dicens. Qualis celestis: tales ⁊ cȩlestes. Ergo cũ celestẽ
faciat gr̃ã sp̃alis: qd̾ t̾renum creare possit etiã sensy
debemꝰ aduertere: licet credamꝰ exemplis. Dicit e¬
tiã alibi sc̃s iob. Uiuit dñs qui sic me uidicat. ⁊ om¬
nipotens qui ad amaritudinẽ ꝑduxit animã meã
sp̃s autẽ diuinꝰ qui ẽ in narib meis. Non utiq sp̃m
hic aurã uitalẽ hanc. ⁊ spiram̃tũ corporeũ designa¬
uit: s nares hic int̾ioris hominis sui significat. quib
uitȩ odorem carpebat et̾nȩ. & gr̃am cȩlestis unguen
ti geminis quibdam sensib hauriebat. Sunt enĩ na¬
res sp̃uales ut legimꝰ. quas habet sponsa uerbi: cui
dicitur. E odor naris tuȩ. S alibi. Odoratus ẽ dñs odo¬

Expanded text:
ista praestantior; et novi hujus hominis, qui creatur ad imaginem Dei, auctor est Spiritus: quem utique meliorem hoc exteriore esse nostro homine nemo dubitaverit. Siquidem coelestem alterum, terrenum alterum Apostolus significavit dicens: Qualis coelestis, tales et coelestes . 67. Ergo cum coelestem faciat gratia spiritalis, quod terrenum creare possit, etiam sensu debemus advertere, licet careamus exemplis. Dicit enim alibi sanctus Job: Vivit Dominus, qui sic me judicat; et omnipotens, qui ad amaritudinem perduxit animam meam: Spiritus autem divinus, qui est in naribus meis . Non utique spiritum hic auram vitalem hanc et spiramentum corporeum designavit, sed nares hic interioris sui hominis significat, quibus vitae odorem carpebat aeternae, et gratiam coelestis unguenti 647 geminis quibusdam sensibus hauriebat. 68. Sunt enim nares spiritales, ut legimus, quas habet Sponsa Verbi, cui dicitur: Et odor naris tuae ; et alibi: Odoratus est Dominus odo
Abbreviated transcription (Latin):
flatus qui uiuendo haurit᷑. aut ad myst̾ium
dũia corporis referre debemꝰ. Nam si creatũ hi¬
auisset sp̃m sc̃m. utiq ⁊ alibi scͥptuta dedara¬
te potuisset sicut de filio di frequent̾ legimꝰ q
tere in eo ipso quo carnẽ ꝓ nobis suscepit. conside¬
rare nos conuenit. ut diuinã potentiã in ipsa cor¬

Expanded text:
flatus qui vivendo hauritur, aut ad mysterium flatus qui vivendo hauritur, aut ad mysterium Dominici corporis referre debemus, nam si hic creatum dixisset Spiritum sanctum, utique et alibi idem Scriptura declarare potuisset, sicut de Fitem in eo ipso quod carnem pro nobis suscepit, considerare nos convenit; ut divinam potentiam in ipsa cor
Abbreviated transcription (Latin):
filio testimoniũ resultabat. In iob quoq libro scͥp¬
tura dicit. firmam̃tũ quoq tontrui sui: quis
scit quando faciet: Utiq si ad hec cõmotionũ &e¬
lastiũ tonitrua ꝑtinerent: ñ futura eoꝵ firmamĩt.
s facta dixisset. Er̃go tonitrua ad sermones dm̃
ritulit: quoꝵ in om̃em t̾ram exiuit somis. Sp̃m
autẽ hoc loco animã quã suscepit rationalem
atq ꝑfectam intelligimꝰ: q scriptura frequen¬
ter ⁊ animã hominis sp̃s uocabulo designauit
sicut habes. Qui creat sp̃m hominis in ipso
Unde ⁊ dñs animã suã sp̃s appellatione fignisi¬
dit qd̵ nuntiaret in homines xp̃m suũ: Anugt.¬
auit acitẽ in baptismate dicens. Tu es filuis me¬
us ibectus. in quo bene cõplacui. Annunti aut
in monte dicens. hic ẽ filius meus dilectꝰ iou
aualite ⁊ lununtiauit in passione. cũ sol recest
maria t̾ra q tremuerunt. Aniuntiauit in

Expanded text:
Filio testimonium resultabat. In Job quoque libro ScFilio testimonium resultabat. In Job quoque libro Sctura dicit: Firmamentum quoque tonitrui sui quis scit quando faciet ? Utique si ad haec commotionum coelestium tonitrua pertinerent, non futura eorum firmamenta, sed facta dixisset. 56. Ergo tonitrua ad sermones Domini retulit, quorum in omnem terram exivit sonus: spiritum autem hoc loco animam, quam suscepit rationabilem atque perfectam, intelligimus; quia Scriptura frequenter et animam hominis 645 spiritus vocabulo designat, sicut habes: Qui creat spiritum hominis in ipso . Unde et Dominus animam suam spiritus appellatione signifidit quod nuntiaret in homines Christum suum ; annuntiavit enim in baptismate, dicens: Tu es Filius meus dilectissimus, in quo bene complacui . Annuntiavit in monte, dicens: Hic est Filius meus dilectus, ipsum audite . Annuntiavit in passione, cum sol recessit, maria terraeque tremuerunt. Annuntiavit in
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ quia habet. annuntians int̾ homines xp̃m
suũ.Is ad incarnationis dm̃cȩ
mystĩa dictum facilius demidabit. Nam si te mo¬
uet qr sp̃m dixit. & ideo hoc ñ putas deriuandũ
ad mystĩum assũptionis humanȩ: ꝑsequere scͥ¬
turas ⁊ mnuenies optime ꝯgruere de xp̃o. De quo
bene conuenit estimari. quia formauit idom¬
trua aduentu suo. iũ uidelicet ⁊ sonũ clesfi¬
am scͥpturaꝵ. Quarũ uelut tonitruo mentes
nĩs reciduntur attonitȩ. ut timere discam et
reuerentiã cęlestib deferamꝰ oraculis. Deniq in
cuangłio fr̃s dñi. filii tonitru dicebant᷑. se cũ
uox patͥs facta ẽẽt dicentis ad filiũ. & honorifica¬
ui ⁊ iterũ honorificabo: iudei dicebant. Conttrii¬
um factũ ẽ illi. Nam licet gr̃am u̾tatis haur¬
te ñ possent. tam̃ confitebant᷑ inuit.⁊ ignari
mystĩum loquebant᷑. eo quod magnũ pat̾s. de

Expanded text:
Spiritus sancti, quia habet: Annuntians in homines Christum Spiritus sancti, quia habet: Annuntians in homines Christum suum ; is ad incarnationis Dominicae mysterium dictum facilius derivabit. Nam si te movet quia spiritum dixit, et ideo non hoc putas derivandum ad mysterium assumptionis humanae; prosequere Scripturas, et invenies optime congruere de Christo, de quo bene convenit aestimari quia firmavit tonitrua adventu suo, vim videlicet et sonum coelestium Scripturarum, quarum velut quodam tonitruo mentes nostrae redduntur attonitae, ut timere discamus, et reverentiam coelestibus deferamus oraculis. 55. Denique in Evangelio fratres Domini filii tonitrui dicebantur; et cum vox Patris facta esset dicentis ad Filium: Et honorificavi, et iterum honorificabo ; Judaei dicebant: Tonitruum factum est illi . Nam licet gratiam veritatis haurire non possent, tamen confitebantur inviti, et ignari mysterium loquebantur; eo quod magnum Patris de
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et semꝑ ẽẽ eum. ⁊ semꝑ manere: pia assertio¬
ne testam. Neq enĩ qui ante mundũ suꝑfereba¬
tur suꝑ aquas potest uideri cepisse post mundi
auit muldos eẽ sp̃s sanctos estimari fas ẽ quide¬
luti odtidiana generatione gen̾entur. Absit it
se quisquã tali impietate contaminet: ut dicat
frequenter creari. aut unquã creari sp̃m scm.
go si mori ũ potest. causam ñ habet cur sepuis sit
creanctus. Nt qui aliter putant: in illud sacrilegi¬
um rerslunt uͥt ũ distinguant sp̃m scm̃. qui plati¬
nũ uerbũ putant in patrẽ redire platunũ fp̃m
in patrẽ refundi. ut uniꝰ refusio sit ⁊ quȩdã uicis¬
situdo in uarias formas se sepe mutantes. cũ patͥs
⁊ filii & sp̃s sc̃i manens semꝑ ĩmutabilis q distin¬
ctio unitatẽ suȩ teneat potestatis. Si qui tam̃ ꝓpħi¬
cũ dictũ ideo deriuatũ putant ad interp̃tationem

Expanded text:
unde et semper eum esse, et semper manere pia assertiounde et semper eum esse, et semper manere pia assertione testamur. Neque enim qui ante mundum superferebatur super aquas , potest videri coepisse post mundum: aut multos esse Spiritus sanctos aestimari fas est, qui veluti quotidiana generatione generentur. Absit ut se quisquam tali impietate contaminet; ut dicat frequenter creari, aut umquam creari Spiritum sgo si mori non potest, causam non habet cur saepius sit creandus. 53. At qui aliter putant, in illud sacrilegium recidunt, ut non distinguant Spiritum sanctum, qui prolativum Verbum putant in Patrem redire, prolativum Spiritum in Deum refundi; ut unius refusio sit, et quaedam vicissitudo in varias formas se saepe mutantis: cum Patris et Filii et Spiritus sancti manens semper immutabilisque distinctio, unitatem suae teneat potestatis. 54. Si quis tamen propheticum dictum ideo derivandum putat ad interpretationem
Abbreviated transcription (Latin):
atelligendũ sitꝰ Eũm enĩ sunt aliquȩ tẽpestates
istiꝰ mundi: p̃cedere tonitrua sequi uentoꝵ fla¬
tus celum nebulis caligare: lucẽ refundi ex tene¬
sp̃m dixit: ait. formans tonitruũ ⁊ creans sỹm. ꝙr
frequenter creant᷑ ista cum fiunt. Sp̃s aut̃ sc̃s eter¬
nus ẽ. Quẽ si quis audet dicere creatũ. ñ potest
tam̃ dicere qd̾ cotidie creat᷑: sicut flabra uentoꝵ.
Deniq ipsa sapientia scđm suscepti locuta corporis
sacram̃tũ. ait. Dñs creauit me. Quamuns uen¬
tura ꝓpħaret: tamen quia p̃destinatꝰ erat dñi
saluatoris aduentꝰ ñ dixit creat me. s creauit¬
me: ne frequenter s semel crederent ex uirgine¬
le a s mraria iħu corpis ẽẽ generandũ:¬
Ex hoc gͥ quod uelut cotidianã oꝑationẽ di in tom¬
intelligere nefas ẽ ut de sp̃u scõ tale aliquid esti¬
memiꝰ. quẽ ipsi impii ante secła eẽ negarẽ ñ possuis

Expanded text:
intelligendum sit? Cum enim fiunt aliquae tempestates intelligendum sit? Cum enim fiunt aliquae tempestates istius mundi, praecedere tonitrua, sequi ventorum flatus, coelum nebulis caligare, lucem refundi ex tenespiritum dixit, ait: Firmans tonitruum, et creans spiritum; quia frequenter creantur ista, cum fiunt: Spiritus autem sanctus aeternus est; quem si quis audet dicere creatum, non potest tamen dicere quod quotidie creatur, sicut flabra ventorum. Denique ipsa Sapientia secundum suscepti locuta corporis sacramentum, ait: Dominus creavit me . Quamvis ventura prophetaret, tamen quia praedestinatus erat Domini Salvatoris adventus; 644 non dixit, creat me, sed creavit, ne frequenter, sed semel crederent ex virgine Maria Jesu corpus esse generanduquod velut quotidianam operationem Dei in tonintelligere nefas est, ut de Spiritu sancto tale aliquid aestimemus, quem ipsi impii ante saecula esse negare non possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
obieclare consueuisse. ideo uideri creatũ sp̃m sc̃m.
quia pleriq eoꝵ ad argum̃tũ astruendȩ suȩ impi¬
etatis adsciscunt illud quod amos de flatu uentoꝵ
locutus ẽ: ut ipse ꝓpħicus sermo declarat. dicens ̾ic
cce ego formans tonitrua. trua ⁊ cͤans sp̃m¬
& creans sp̃m: & nuntians in homines xp̃m
suũ. faciens lucẽ ⁊ nebulã ⁊ ascendens suꝑ excelsa
dñs ds om̃ipotens nomen ẽ ei. Sihinc faciant questi¬
ouẽ quia creatũ sp̃m dixit. quia creatus sp̃s. esdras
nos docuit dicens in t̾tio libro: & in die scão iterũ
creasti sp̃m firmam̃ti. Tam̃ ut ꝓpositis inhereamꝰ
his uidelicet que amos dixit: nonne euidenter
dictoꝵ testificatur series. de istius creat᷑a mundi
si de sp̃u scõ dicere uoluisset: non de tonitruo utiq
p̃misisset. Neq enĩ antiquiora tonitrua sunt grã
Icnde cũ subiectũ uideamꝰ ẽẽ de luce ⁊ nebula:
ĩne manifestũ ẽ qd̾ de creatura mundi dictũ

Expanded text:
objectare consuevisse ideo videri creatum Spiritum sanctum, quia plerique eorum ad argumentum astruendae suae impietatis adsciscunt illud, quod Amos de flatu ventorum locutus est, ut ipse propheticus sermo declarat. Sic cce ego firmans tonitruum, et creans spiritum, et nuntians in homines Christum suum, faciens lucem et nebulam, et ascendens super excelsa, Dominus Deus omnipotens nomen est ei . 49. Si hinc faciunt quaestionem, quod creatum Spiritum dixit, quia creatur Spiritus Esdras nos docuit, dicens in quarto libro: Et in die secundo iterum creasti spiritum firmamenti ; tamen ut propositis inhaereamus, his videlicet quae Amos dixit, nonne evidenter dictorum testificatur series de istius creatura mundi si de Spiritu sancto dicere voluisset, non de tonitruo utique praemisisset. Neque enim antiquiora tonitrua sunt, quamDeinde cum subjectum videamus esse de luce et nebula, nonne manifestum est quod de creatura mundi dictum
Abbreviated transcription (Latin):
creamur ut filii di simꝰ. Er̃go cũ ille nos in regnũ
suũ ꝑ adoptionẽ sacrȩ regen̾ationis assũpserit.
nos ei qd̾ suũ est denegamꝰ Ille nos suꝑne gen̾ationis
fecit heredes: nos hereditatẽ uendicamꝰ: Refutamꝰ
auctorẽ: S ñ potest manere beneficiũ cũ auctore
eluditur. Nec auctor sine munere. nec sine auctore
miꝰ. Si uendicas grãm: crede potentiã. Si refutas
potentiã. grãm ne requiras. Qui xp̃m negauit: sta¬
p̃ciosaꝰ Eũr nr̃is ipsi mun̾ib muidemꝰ: Spem ũm
uuunꝰ dignitatẽ repudiamꝰ. Consolatorẽ negamꝰ
ħillũ negare ñ possumꝰ nos negamꝰ. S absit ut nege
ysaas ꝓmissionis filii estis. S sicut tunc qui scãm car
scmiur autẽ quando int̾ĩori renouam affectu: ec
aterioris hominis desideria uetusta deponimꝰ¬

Expanded text:
creamur, ut filii Dei simus. Ergo cum ille nos in regnum suum per adoptionem sacrae regenerationis assumpserit, nos ei quod suum est, denegamus? Ille nos supernae regenerationis fecit haeredes, nos haereditatem vindicamus, refutamus auctorem? Sed non potest manere beneficium, cum auctor excluditur; nec auctor sine munere, nec sine auctore munus. Si vindicas gratiam, crede potentiam: si refutas potentiam, gratiam ne requiras. Qui Spiritum negavit, stauctor vilis, creamur, ut filii Dei simus. Ergo cum ille nos in regnum suum per adoptionem sacrae regenerationis assumpserit, nos ei quod suum est, denegamus? Ille nos supernae regenerationis saac promissionis filii estis: sed sicut tunc qui secundum cscimur autem, quando in interiore renovamur affectu, et exterioris hominis vetustatem deponim
Abbreviated transcription (Latin):
lͥgniis partus ẽ. Opus sp̃s fructus ẽ uentris.
sedm qd̾ scͥptum ẽ. Benedicta tu inter mulieres.
Q. bñdictus fructus uentͥs tui. Opus sp̃s : flos ra¬
dicis ẽ. Ille iiquã flos. de quo bene ẽ ꝓpb̃atum.
Qxiet uiiga de radice iesse. & flos de radice eiꝰ a¬
orania. flos marie xp̃c. qui bonũ odorem fidei
toto sparsurꝰ orbe uͥginali ex utero g̃minauit.
sicut ipse dixit. Ego flos campi: & lilrum con¬
ualliũ. flos odorẽ suũ ⁊ succisus reseruat. et con¬
tritꝰ accumulat. nec auulsus amitit. Ita ⁊ dñs
ihc in illo patibulo crucis nec contͥtus emarcuit
nec auulsus euanuit. Ꝙ illa lanceȩ punctione
succisus. sacro speciosior fusi cruoris colore uerna¬
uit. mori ipse nescius. & mortuis ȩt̃nȩ uitȩ mu¬
reqͥeint. Bona uirga ut quidã putant ⁊ caro dñi.
quȩ de radice t̾rena ad suꝑna se subrigens. odor¬
feros sacrȩ fructus religionis circuntollit mundo
mystĩa diuinȩ reuelationis ⁊ gr̃e cȩlestib altarib

Expanded text:
s fructus est ventris, secundum quod scriptum est: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui . Opus Spiritus flos radicis est: ille, inquam, flos, de quo bene est prophetatum: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus aorum, virga Maria, flos Mariae Christus; qui bonum odorem fidei toto sparsurus orbe, virginali ex utero germinavit, sicut ipse dixit: Ego flos campi, et lilium convallium . 39. Flos odorem suum et succisus reservat, et contritus accumulat, nec avulsus amittit; ita et Dominus Jesus in illo patibulo crucis, nec contritus emarcuit, nec avulsus evanuit; et illa lanceae punctione succisus, sacro speciosior fusi cruoris colore vernavit, mori ipse nescius, et mortuis aeternae vitae murequievit. 40. Bona virga, ut quidam putant, est caro Domini, quae de radice terrena ad superna se subrigens, odoriferos sacrae fructus religionis circumtulit mundo, mysteria divinae generationis, et gratiam coelestibus altaribus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is exoleuit affectib. Magna gͥ gr̃a quȩ cęlo t̾ras
mutauit ut conu̾satio nr̃a sicut apłs dixit incȩ¬
hoc tantũ loco petrꝰ apłs. s etiã alibi in eodẽ libro
a sp̃u scõ edificatã eccłiam demonstrauit. Habeᷤ
enĩ dixisse eum. Ds̃ qui nouit corda om̃ium. te¬
stimoniũ ꝑhibuit. dans his sp̃m sc̃m sicut &
nobis: & nichil discreuit inter nos ⁊ illos. mun¬
dans ꝑ fidem corda e oꝵ. In quo illud ẽ contuendõ.
quia sicut xp̃c lapis ẽ angłaris qui unitatẽ plebis
utͥusq conexuit: ita etiã sp̃s sanctus ñ discreuit
utͥusq ppłi corda s iunxit. N̾ gͦ tanquã iudeus
conteminas filiũ quẽ anñtiauer̃t ꝓpħe. contẽnas¬

Expanded text:
xolevit affectibus. Magna igitur gratia, quae coelo terras mutavit; ut conversatio nostra, sicut Apostolus dixit , in coehoc tantum loco Petrus apostolus, sed etiam alibi in eodem libro a Spiritu sancto aedificatam Ecclesiam demonstravit. Habes enim dixisse eum: Deus qui novit corda hominum, testimonium perhibuit, dans his Spiritum sanctum, sicut et nobis; et nihil discrevit inter nos et illos, mundans per fidem corda eorum . In quo illud est contuendum, quia sicut Christus lapis est angularis, qui unitatem plebis utriusque connexuit, ita etiam Spiritus sanctus non discrevit utriusque populi corda, sed junxit. 111. Non ergo tamquam Judaeus contemnas Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuigil remun̾ationẽ glȩ donet et̾nȩ. Deniq ⁊ ip̃se
sanson ñ corporales s intelligibiles hos capillos ẽẽ de¬
darans. ait. Ec si tonsus fuero. discedet a me uͥtus
Unc lectionis seriẽ consideremꝰ. Supra habes ꝙ
bñdixit eũ dñs. & cepit sp̃s comitari cũ eo. In¬
fra ait. Et direxit suꝑ eũ sp̃s dñi. Item ait. E si
tonsus fuero. discedet a me uirtꝰ mea. Post ea quã
tonsus ẽ. uides scͥptura qͥd dicat. Dñs inquit disces¬
sit a me. Uides gͦ qr ille qui comitabat᷑: ipse disces¬

Expanded text:
, remunerationem gloriae donet aeternae. Denique et ipse , remunerationem gloriae donet aeternae. Denique et ipse Samson non corporales, sed intelligibiles hos capillos esse declarans ait: Et si tonsus fuero, discedet a me virtus os lectionis seriem consideremus. Supra habes, quia benedixit eum Dominus, et coepit spiritus comitari cum eo. Infra ait: Et decidit super eum spiritus Domini. Iterum ait: Et si tonsus fuero, discedet a me virtus mea. Posteaquam tonsus est, vide Scriptura quid dicat: Dominus, inquit, discessit a me. Vides ergo, quia ille, qui comitabatur, ipse disces
Abbreviated transcription (Latin):
irporaliũ capilloꝵ putemꝰ. Sunt qͥdem religionis cei¬
nes ⁊ fidei: crines nazarei in lege ꝑfecti: in parsimo¬
ma ⁊ abstinentia consecrati. Quib illa in typo eccłie
quȩ dñi pedes oleo ꝑfuderat: u̾bi cȩlestis uestigia
det̾gebat. Tunc enĩ hec scđm carnẽ nouerat xp̃m Isti
uidelicet cͥnes: de quib dicit᷑. Capillatura tua ut gre¬
ges capraꝵ: ex illo capite pullulans de quo dictũ ẽ.
suꝑnatent mundi. & totũ remigiũ salutis exhibearł
unde & in euangłio dñs nr̃ uisibilis capitis ⁊ intelli¬
gibiles capillos quosdam ẽe significans ait. S et capil¬
li capitis ur̃i om̃s nuni̾at sunt: significans uidelicet
deo. quãquã ⁊ illud ñ absurdũ sit estimari. qr ꝓ
maiestate diuina eũ latere nichil possit. S quid
mͥ ꝓdest: si deus om̃ipotens meos nouit capillosꝰ
Illud mͥ redundat & ꝓficit si bonoꝵ. oꝑum testis¬

Expanded text:
corporalium capillorum putemus. Sunt quidam crines religionis corporalium capillorum putemus. Sunt quidam crines religionis et fidei: crines Nazaraei in Lege perfecti, in parcimonia et abstinentia consecrati, quibus illa in typo Ecclesia, quae Domini pedes oleo perfuderat, Verbi coelestis vestigia detergebat ; tunc enim et secundum carnem noverat Christum. Isti videlicet crines, de quibus dicitur: Capillatura tua ut greges caprarum ; ex illo capite pullulantes, de quo dictum est: supernatent mundi, et tutum remigium salutis exhibeant. 15. Unde et in Evangelio Dominus noster visibiles capitis et intelligibiles capillos quosdam esse significans, ait: Sed et capilli capitis vestri omnes numerati sunt , spiritalium videlicet quam et illud non absonum sit existimari, quia pro majestate divina eum latere nihil possit. Sed quid mihi prodest, si Deus omnipotens meos novit capillos? Illud mihi redundat et proficit, si bonorum operum pervi
Abbreviated transcription (Latin):
gentilis ⁊ requies ⁊ tͥumphꝰ. ĩuxta qd̾ scͥptũ ẽ. qͥ te ꝑcus¬
serit in maxillã p̃be ei ⁊ alt̾am : ꝑ hanc enĩ iniuriaꝵ
patientiã quã erudiunt sacram̃ta baptismatis. de
quibdã stimulis iracundiȩ tͥumphamꝰ: ut morte obi¬
ci resurrectionis requiẽ consequam᷑. Ille ne gͦ sanson
qui funes intextos neruis. qui nouas restes sicut
mollia fila dissoluit: ille ne sanson qui cͥuium suoꝵ
palo constricta defyxo uincła ñ sensit. quã diu ha¬
hut grãm spũalem: Is in quã postea quã sp̃s d̃i dis¬
cessit ab eo. longe mutatꝰ ab illo sanson qui redit
alophiloꝵ indutꝰ exuuiis: in mulieris genib uͥtutis
sue degener palpatꝰ & captus: sacro cͥne tondet᷑. Tan
tñ ne gͦ mom̃ti crines habuere capitis ut manentib
his uirtꝰ inuicta duraret: tonso autẽ capite. fortitu¬
do om̃is uiri subito solueret᷑ꝰ  Non ita ẽ: ut tantã iĩ

Expanded text:
gentilis et requies et triumphus, juxta quod scriptum est: Qui te percusgentilis et requies et triumphus, juxta quod scriptum est: Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram . Per hanc enim injuriarum patientiam, quam erudiunt sacramenta baptismatis, de quibusdam stimulis iracundiae triumphamus; ut morte obita, resurrectionis requiem consequamur. 13. Illene ergo Samson, qui funes intextos nervis, qui novas restes sicut mollia fila dissolvit? Illene Samson qui crinium suorum palo constricta defixo vincla non sensit, quamdiu habuit gratiam spiritalem? Is, inquam, posteaquam Spiritus Dei discessit ab eo, longe mutatus ab illo Samsone, qui rediit Allophylorum indutus exuvias, in muliebribus genibus virtutis suae degener, palpatus et captus sacro crine tondetur ? 14. Tantumne ergo momenti crines habuere capitis, ut manentibus his, virtus invicta duraret: tonso autem capite, fortitudo omnis viri 637 subito solveretur? Non ita est, ut tantam vim
Abbreviated transcription (Latin):
pientiȩ: conu̾sationis insigne. qui absoluunt ⁊ remin¬
tiant questionẽ. Rursus hic alia oboriunt᷑ myft̾ia
qd̃ uror eiꝰ aufert᷑. & ideo uulpes incendunt mani¬
pulos alienigenaꝵ. Eos enĩ qui adu̾sus diuina sacra¬
m̃ta contendunt: deciꝑe sua consueuit astutia. Un¬
de iterũ dicit. in canticis canticoꝵ. Prendite nobis
ext̾minare ñ poterant: licet fortib ⁊ diabolꝰ sit pu¬
sillus. Ergo ille ut cõpendiũ faciamꝰ hystoriȩ. suo enĩ
temporĩ totus lectionis digestio reseruanda ẽ. iniuctꝰ
quã dui habuit grãm sp̃ualem. sicut dei popłs ille
electꝰ a dño ille narateus in lege. inuictꝰ gͦ sanson
atq ita insuꝑabilis ut in maxilla asini. uiros mille ꝑ¬
cuteret: ita plenus gr̃ȩ cȩlestis: ut etiã aquã in maxis¬
la asini sitiens reꝑiret. Siue hoc ad miracłm conferas
siue ad mystĩum uertas. qd̾ in popłi foret humilitate

Expanded text:
pientiae, conversationis insigne, qui absolvunt et renunpientiae, conversationis insigne, qui absolvunt et renuntiant quaestionem. 11. Rursus hic alia oboriuntur mysteria, quod uxor ejus aufertur; et ideo vulpes incendunt manipulos alienigenarum . Eos enim qui adversus divina sacramenta contendunt, decipere sua consuevit astutia. Unde iterum dicit in Canticis canticorum: Prendite nobis exterminare non poterant, licet fortibus, et diabolus sit pusillus; ergo ille ut compendium faciamus historiae, suo enim tempori totius lectionis digestio reservanda est invictus quandiu habuit gratiam spiritalem, sicut Dei populus ille electus a Domino, ille Nazareus in lege. Invictus ergo Sampson, atque ita insuperabilis, ut in maxilla asini viros mille percuteret, ita plenus gratiae coelestis, ut etiam aquam in maxilla asini sitiens reperiret sive hoc admiraculum conferas, sive ad mysterium vertas, quod in populi foret humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
Qd inqͥt dulciꝰ melle: se qͥd fortius leone: Ad que ille
cespondit. Si ñ domuissetis uitulã meã: ñ inuenissetis
questionẽ meã. Odiuinũ myst̾ium: o euidens sacra¬
mentũ. Quasimꝰ int̾emptorẽ : potentẽ uicimꝰ. Ibi nc̃
tibis uitȩ ẽ: ubierant ante miseriȩ ⁊ fames mortis
In salutẽ ꝑicula: in suauitatẽ amaritudo onu̾tit᷑. Gr̃a
ex offensione ꝓcessit: potentia ex infirmitate.: uita de
morte. Sunt tam̃ qͥ e contrario putent fundari ñ po¬
tiuisse coniugĩ: nisi occiso leone de tͥbu iuda S ideo
ii corpore eiꝰ hoc ẽ eccłia apes reꝑtas quȩ condunt mel¬
la sapientiȩ: q post dñi passionẽ magis apłi credidert̃
hune gͥ leonẽ fanson quasi iudeus occidit: s in eo mel
in figura redimendȩ hereditatis inuen̾it: ut reliquie
saluȩ fierent scd̃m electionẽ gr̃ȩ. E decidit inqͥt su
tͥginta uiros. Neq enĩ potuerat uictoriã ñ tenere: qͥ
sacram̃ta cernebat. Accipiunt itaq in stoliᷤ p̃miũ sa¬

Expanded text:
quiunt, dulcius melle, et quid fortius leone? Ad quae ille respondit: Si non domuissetis vitulam meam, non invenissetis quaestionem meam . O divinum mysterium! O evidens sacramentum! Evasimus icibus vitae est, ubi erat ante misera fames mortis, in salutem pericula, in suavitatem amaritudo convertitur, gratia ex offensione processit, potentia ex infirmitate, vita de morte. Sunt tamen qui contrario putent fundari non potuisse conjugium, nisi occiso leone de tribu Juda: et ideo in corpore ejus, hoc est Ecclesia, apes repertas, quae condunt mella sapientiae, quia post Domini passionem magis apostoli crediderunt. Hunc igitur leonem Samson quasi Judaeus occidit, sed in eo mel quasi in figura redimendae haereditatis invenit; ut reliquiae salvae fierent secundum electionem gratiae . 10. Et decidit, inquit, triginta viros . Neque enim potuerat victoriam non tenere, qui sacramenta cernebat. Accipiunt itaque in stolis praemium sa
Abbreviated transcription (Latin):
mati sunt: &s sp̃u oris eius om̃is uirtus eoꝵ. Aduer¬
te quid dicat: om̃em in qͥt uirtutẽ celoꝵ ad sp̃m
ẽ referendam. Qui enĩ suꝑferebat᷑ ante quã t̾ra
fieret: quomͦ cũ t̾ra fieret ferebat᷑: Gentiles hoĩe
indictunt. Prgo illi ꝑ sp̃m ñ negant uͥtutẽ subsi¬
stere creaturȩ  nos qui legimꝰ denegamꝰ S fla¬
tilem putatis ab illis sp̃m designatũ: Si illi aucto¬
tem om̃uim flatilẽ sp̃m declarauerunt: nos dubi¬
nec de archangłlis. nec de thronis ac dñationib pos¬
se dubitare qd̃ eius oꝑatione subsistant: qñqͥdem
ipse scđm carnẽ dñs cui angłi seriuebant. sp̃u¬

Expanded text:
mati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Advermati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Adverte quid dicat: Omnem, inquit, virtutem coelorum ad Spiritum esse referendam. Qui enim superferebatur, antequam terra fieret, quomodo cum terra fieret, feriabatur? 36. Gentiles homines indiderunt. Ergo illi per Spiritum non negant virtutem subsistere creaturae: nos qui legimus, denegamus? Sed flatilem putatis ab illis spiritum designatum. Si illi auctorem omnium flatilem Spiritum declararunt, nos dubinec de Archangelis, nec de Thronis, nec de Dominationibus posse dubitari, quod ejus operatione subsistant; quandoquidem ipse s
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em creaturã stare ñ posse: s etiã creatorẽ
totius ẽẽ sp̃m creaturȩ. E quis neget opus ẽẽ
sp̃s scĩ. quod creata ẽ t̾ra: cuiꝰ opus ẽ quod nouat᷑.
Nam si negare cupiant qd̵̃ ꝑ sp̃m sit creata cũ ꝑ
sp̃m nouandã negare ñ possint: meliorẽ ergo o¬
ꝑationẽ sp̃s sc̃i quã patͥs ⁊ filii. qui cupiunt sepa¬
rare defendent qd̃ abhorret a uero. Neq enĩ du¬
biũ ẽ. quod nouata t̾ra melior quã creata sit. Aut
si pͥmo sine oꝑatione sp̃s scĩ t̾ram pater fecit. & fi¬
lius : postea uero sp̃s sc̃i oꝑatio copulabit᷑. uidebi¬
tur id quod factũ est eiꝰ quod accessit eguisse p̃si¬
dio. S absit ut hoc quisquã estimet. ut oꝑatio
diuna uarietatẽ creatoris quã manicheus indu¬
cit habere credat᷑. An uero sine oꝑe sp̃s sc̃i sub¬
santiã putamꝰ ẽẽ t̾rarũ: sine cuiꝰ oꝑe nec celi con¬
uera subsistunt: Scͥptũ ẽ enim. Uerbo dñi eeli fr¬

Expanded text:
omnem creaturam stare non posse, sed etiam creatorem totius esse Spiritum creaturae. 34. Et quis neget opus esse Spiritus sancti quod creata est terra, cujus opus est quod novatur? Nam si negare cupiant quod per Spiritum sit creata; cum per Spiritum novandam negare non possint; meliorem ergo operationem Spiritus sancti, quam Patris et Filii, qui cupiunt separare, defendent: quod abhorret a vero; neque enim dubium est quod novata terra melior, quam creata sit. Aut si primo sine operatione Spiritus sancti terram Pater fecit et Filius: postea vero Spiritus sancti operatio copulabatur; videbitur id quod factum est, ejus quod accessit eguisse praesidio. Sed absit ut hoc quisquam existimet, ut operatio divina varietatem creatoris quam Manichaeus inducit, habere credatur. 35. An vero sine opere Spiritus sancti substantiam putamus esse terrarum, sine cujus opere nec coeli convexa subsistunt? Scriptum est enim: Verbo Domini coeli fir
Abbreviated transcription (Latin):
aus. & solam ⁊ uerã diuinitatẽ sicut patris. ita ⁊ filis
& sp̃s conficeberis: aut si d̾ixeris quia uitã et̾nam
potest is conferre qui uerꝰ ds ñ sit: incidis ut pat̾
magis derogare uidearis. cuiꝰ opus ñ putes soliuis
uere diuinitatis eẽ p̃cipuũ. s creaturȩ oꝑib confe¬
uiuificat sicut pater. uunficat sicut filius: Uiui¬
ficare aut̃ quis abnuat eẽ maiestatis et̾nȩ ꝰ Sꝙͥ¬
tum ẽ enim. uiuifica seruũ tuuoꝵ .iiii.¬

Expanded text:
nus, et solam et veram divinitatem sicut et Patris, ita et Filii nus, et solam et veram divinitatem sicut et Patris, ita et Filii et Spiritus confitebere: aut si dixeris quia vitam aeternam potest et is conferre, qui verus Deus non sit; incides ut Patri magis derogare videaris, cujus opus non putes solius verae divinitatis esse praecipuum, sed creaturae operibus confevivificat sicut Pater, vivificat sicut Filius ? Vivificare autem quis abnuat esse majestatis aeternae? Scriptum est enim: Vivifica servum tuum . Vi
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscũ in ȩt̾num: sp̃m u̾itatis quẽ mundꝰ ñ pocest
acciꝑe. qi ñ uidet eũ nec cognoscit eũ. Uos aut̃ sci¬
tis eum: q apud uos manz & in uobis ẽ. Ergo mun¬
dus ñ habebat uitã et̾nam: qr ñ acceꝑat sp̃m. ubi
aut̾ sp̃s: ibi uita ȩt̾na. Ipse est enĩ sp̃s uite oꝑator
et̾uȩ. Unde miror. cur de solo ⁊ uero deo arrian¬
⁊ moueant questionẽ. Sicut enĩ uita et̾na ẽ cogno¬
scere solũ ⁊ uerũ dm̃: ita uita ȩt̃na ẽ cognoscere ihm
xp̃m: ita uita ȩt̾na ẽ cognoscere sp̃m sc̃m. Quẽ sic¬
ñ uidet mundus quẽadmodũ patrẽ: sic ñ cogno¬
scit quẽadmodũ patrẽ. Qui aut̃ de hoc mundo ñ
ett habet uitã ȩt̾nam: & cũ ipso manet sp̃s iet̃mĩ
solius ueri dei. qd̾ confert filii sp̃s q cognitio: cur
filiũ ⁊ sp̃m sc̃m a ueri dei honore secernis. cũ a mas¬
nitudine beneficii ñ secernis: Aut enĩ crecdas ne¬
cesse ẽ solius uerȩ diuinitatis ẽẽ hoc maximũ mui¬

Expanded text:
in aeternum, Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere; quia non videt eum, nec cognoscit eum: vos autem scitis eum, quia apud vos manet, et in vobis est . 27. Ergo mundus non habebat vitam aeternam, quia non acceperat Spiritum: ubi autem Spiritus, ibi vita aeterna: ipse est enim Spiritus vitae operator aeternae. Unde miror, cur de solo et vero Deo Ariani moveant quaestionem. Sicut enim vita aeterna est cognoscere solum et verum Deum, ita vita aeterna est cognoscere Jesum Christum, ita vita aeterna est cognoscere Spiritum trem: sic non cognoscit, quemadmodum Filium. Qui autem de hoc mundo non est, habet vitam aeternam, et cum ipso manet Spiritus in asolius veri Dei, quod confert Filii Spiritusque cognitio, cur Filium et Spiritum a veri Dei honore secernis, cum a magnitudine beneficii non secernas? Aut enim credas necesse est solius verae divinitatis esse hoc maximum mu
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit: om̃em hanc gr̃e meruit uenustatẽ qua
mundꝰ illuxit. Deniq sine sp̃u scõ uniu̾sitatis
grãm manere ñ posse ꝓpħa declarat dicens. Au¬
feres sp̃m eoꝵ. et deficient: & in pulu̾em suũ con¬
uertunt᷑. Emitte sp̃m tuũ et creabunt᷑: & innoua¬
bis faciem t̾rȩ: u. Quia sic̃ pater cͤator ẽ om̃iũ. ita ⁊ fili

Expanded text:
suscepit, omnem hanc gratiae meruit venustatem, qua mundus illuxit. Denique sine Spiritu sancto universitatis gratiam manere non posse Propheta declaravit dicens: Auferes Spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum revertentur. Emitte Spiritum tuum, et creabuntur, et innovabi