comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Intͦduxit me rex in cubicłm suũ: sodali¬
umiq respondet chortis. om̃is gła filiȩ re¬
gis intrinsecus. S ⁊ nr̃a or̃o dabit aliqͥd
emolum̃ti. E quoꝵ cursus: fauore ꝑni¬
ciosior fit. Pugilũ fortitudo: clamorib
incitat᷑. Paratas ad p̾lium acies. strictos¬
dabit. Rethorũ disciplina ẽ ab auis ab
actauis ⁊ om̃ĩ retͦ nobilitate ornare ꝙͣ.
laudes: ut ramoꝵ sterilitatẽ radix fe¬
cunda compenset: & qđ̵ in fructu ñ te¬
nõĩa. ⁊ illustre anitii sanguinis genꝰ:
inqͦ aut nullus aut rarus erit qͥ ñ me¬
ruerit consulatũ. aut ꝓferendus ay¬
brius uirginis nr̃e pater qͤm imna¬
tura morte subtractũ roma conge¬
muit. Uereor plura dicere ne sc̃e ma¬
tris uulnus exasꝑem: ⁊ urtutum eiꝰ
recordatio. sit doloris instauratio. Pi¬
us filius. uir amabilis. clemens dñs
ciuuis affabilis. consul quidẽ in pueri¬
tia. s moꝵ bonitate senator. illustri¬

Expanded text:
Introduxit me rex in cubiculum suum . SodaliIntroduxit me rex in cubiculum suum . Sodaliumque respondet chorus: Omnis gloria filiae regis intrinsecus . Sed et nostra oratio dabit aliquid emolumenti. Equorum cursus favore pernicior fit. Pugilum fortitudo clamoribus incitatur: paratas ad pdabit. Rhetorum disciplina est abauis et atauis et omni retro nobilitate ornare, quem laudes, ut ramorum sterilitatem radix fecunda conpenset et, quod in fructu non tenomina et inlustre Anicii sanguinis genus, in quo aut nullus aut rarus est, qui non meruerit consulatum, aut proferendus Olybrius, uirginis nostrae pater, quem inmatura morte subtractum Roma congemuit. uereor plura dicere, ne sanctae matris uulnus exasperem et uirtutum eius recordatio fiat doloris instauratio. pius filius, uir amabilis, clemens dominus, ciuis affabilis, consul quidem in pueritia, sed morum bonitate senator inlustri
Abbreviated transcription (Latin):
sit in ambitione cͥmen. Ignoti ad ig¬
notam scͥbimus: dũtaxat uixta faciẽ
corꝑalem. Alioqͥn interior homo pulcre
colosenses multosq credentiũ nouerat:
qͦs ante ñ iud̾at. Quantũ sit apud me
ffleritũ inmo miracłm uirginis nr̃e¬
hinc pot̾ estimari. qd̃ occupatus ĩ expla¬
natione templi ierechielis qd̾ opꝰ in oĩb
scͥpturis scis uł difficillimũ eͦ: & in ea
amatis altare describit᷑: malui parũꝑ
hoc uti du̾iticulo. ut de altari tͣnsirẽ
ad altare: ⁊ hostiam uiuã placentẽ
d̾o. ac sine ulla macula ȩt̾nȩ pudicitie
consecrarẽ. Scio qd̃ ad imp̾cationem
pontificis flameum uirginale scm̃ ope¬
ruerit cap̃: ⁊ illud apłicȩ uocis insigne
na a dextris eiꝰ in uestitu deaurato. cir¬
cũbata uarietate. Qua ueste polimita. ⁊
multarũ uirtutũ diu̾sitate contexta. in¬
dutus fuit ioseph: & regum qͦndã uteban¬
tur filie. Unde ⁊ ipsa sponsa letat᷑ ⁊ dic̾.

Expanded text:
m in ambitione sit crimen. ignoti ad igm in ambitione sit crimen. ignoti ad ignotam scribimus: dumtaxat iuxta faciem corporalem; alioquin interior homo pulchrestolus Paulus Colosenses multosque credentium nouerat, quos ante non uiderat. quantum sit apud me meritum, immo miraculum uirginis ncupatus in explanatione Templi Ezechielis, quod opus in omnibus Scripturis sanctis, vel difficillimum est: et in ea amatis altare describitur, malui parumper uti hoc diverticulo, ut de altari transirem ad altare, et hostiam vivam, placentem Deo, ac sine ulla macula, aeternae pudicitiae consecrarem. Scio quod ad imprecationem pontificis, flammeum virginalem sanctum operuerit caput; et illud apostolicae vocis insigne,na a dextris ejus, in vestitu deaurato, circumdata varietate. Qua veste polymita, et multarum virtutum 977 diversitate contexta, indutus fuit et Joseph, et regum quondam utebantur filiae. Unde et ipsa sponsa laetatur ac dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
lescentia usq ad hanc etatem ł mea
uł notarioꝵ scripsi manu: nichil
p̾senti oꝑis difficiliꝰ. S cripturus enĩ
dixero. adulari putabor: si quedã sub¬
traxero ne incredibilia ẽẽ uideantur.
dãnũ laudib eiꝰ mea faciet uerecun¬
dia. Qd gͥ faciam : qͦd implere ñ possũ:
negare ñ audeo. Tanta ẽ auiȩ eiꝰ ⁊ ma¬
tris eiꝰ insigniũ feminarũ in iubendo
auctoritas: in petendo fides. in extorqͦn¬
do ꝑseuerantia. Neq enĩ ut nouũ qͥd¬
dã ⁊ p̾cipuũ a me flagitant. cuiꝰ inge¬
niũ in huiꝰcemodi materiis sepe detri¬
tum ẽ: s ne uocis meȩ ꝓ uirili parte
desit testimoniũ in eiꝰ uirtutib expli¬
candis. cuiꝰ ut incliti oratoris utar sen¬
tentia spes magis laudanda ẽ qͣm res:
qͣmꝗͣ puellares annos fidei ardore su¬
ꝑarit. & inde ceꝑit. unde alias desisse
ꝑfectȩ consũmateq uirtutis ẽ. Procul¬
sit obtrectatio. facescat inuidia: nullũ¬

Expanded text:
lescentia usque aa hanc aetatem uel mea lescentia usque aa hanc aetatem uel mea uel notariorum scripsi manu, nihil praesenti opere difficilius. scripturus enim dixero; adulari putabor, si quaedam subtraxero, ne incredibilia uideantur, damnum laudibus eius mea faciet uerecundia. quid igitur faciam ? quod inplere non possum, negare non audeo: tanta est auiae eius et matris, insignium feminarum, in iubendo auctoritas, in petendo fides, in extorquendo perseuerantia. neque enim ut nouum quiddam et praecipuum a me flagitant, cuius ingenium.in huiusce modi materiis saepe detritum est, sed ne uocis meae pro uirili parte desit testimonium in eius uirtutibus explicandis, cuius — ut incliti oratoris utar sententia — spes magis laudanda quam res est, quamquam puellares annos fidei ardore superarit et inde coeperit, unde alias desisse perfectae consummataeque uirtutis est. Procul obtrectatio, facessat inuidia, nullu
Abbreviated transcription (Latin):
affligunt carnẽ suam qͦ anime frangãt
suꝑbiam. ut qͣsi de quodã fastigio contẽ¬
tus sui ⁊ arrogantiȩ descendat. ad implen¬
dã dei uoluntatem. qͦ maxime in humi¬
litate ꝑficit᷑. Iccirco a uariis cyboꝵ deside¬
riis m̃tem retrahunt. ut totam eiꝰ uim
occupent in cupiditate uirtutũ: iamq
anima esuriente uisticiã. Nam n⁊ uas
electionis cũ castigat corpꝰ suũ ⁊ in ser¬
uitutẽ redigit. ne aliis p̃dicans ipse re¬
ꝓb inueniat᷑. ñ ob solam ut qͥdã impe¬
riti putant hoc effecit castitatẽ. ñ enĩ
huic tantũmͦ s om̃ib om̃ino uirtu¬
tib abstinentia opitulat᷑. neq magna
aut tota apłi gła ẽ non fornicari. sed
hoc agit ut castigatione corꝑis erudi¬
atur animus: qͣntoq nichil ex uolup¬
tatib concupiscit. tantomagis possit
de urtutib cogitare. ne ꝑfactionis ma¬
Y gister
uerbo doceat. cũq aliis p̾dicauerit. ip¬
Nter om̃s materias quas ab ado¬

Expanded text:
affligunt carnem suam, quo animae frangant affligunt carnem suam, quo animae frangant superbiam, ut quasi de quodam fastigio contemptus sui atque arrogantiae descendat ad implendam dei uoluntatem, quae maxime in humilitate perficitur. idcirco a uariis ciborum desideriis mentem retrahunt, ut totam eius uim occupent in cupiditate uirtutum. iamqueanima esuriente iustitiam. nam et uas electionis, cum castigat corpus suum et in seruitutem redigit, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniatur, non ob solam, ut quidam imperiti putant, hoc efficit castitatem; non enim huic tantummodo sed omnibus omnino uirtutibus abstinentia opitulatur. neque magna aut tota apostoli gloria est non fornicari, sed hoc agit, ut castigatione corporis erudiatur animus, quantoque nihil ex uoluptatibus concupiscit, tanto magis possit de uirtutibus cogitare, ne perfectionis magister uerbo doceat, cumque aliis praedicauerit, ipter omnes materias, quas ab adu
Abbreviated transcription (Latin):
mundi:ut potentes ac nobiles ad humi¬
litatẽ faciliꝰ adduceret. Nam ⁊ alias frus¬
tra sͥ aliqͥs de nobilitate generis applau¬
dit: cũ uniu̾si dm̃ ap̃ paris honoris ⁊ eiꝰ
iuscimur q̃m om̃s ex uno generati sumꝰ:
saltẽ id semꝑ meminisse debemꝰ. qͥa ꝑ unũ
õs regen̾amͦ. E aue ne si ieuinare. ⁊ absti¬
nere ceꝑis. te putes ẽẽ iam scãm. Hec enĩ
ta contemnis: scitatem qͦndam illicitoꝵ
faciat. Q uicqͥd supͣ iusticiam offertur¬
ꝓ deo: ñ debet impedire iusticiã s uiuare.
Qͥd aut̃ ꝑdest tenuari abstinentia corpꝰ.:
si animus intumescat suꝑbiaͦ Quã lau¬
dem merebim᷑ de pallore ieuinii: si inui¬
dia liuidi sumꝰ: Qd uirtutis habet ui¬
num ñ bib̾e: ⁊ ira atq odio inebriari:
Tunc inqͣ p̃clara ẽ abstinentia. tẽ pulchra
atq magnifica castigatio corꝑis. cum ẽ
animꝰ ieuinus a uitiis: immo qͥ ꝓbabilit̃
ac scienter abstinentie iurtutẽ tenentes.

Expanded text:
mundi, ut potentes ac nobiles ad humimundi, ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius adduceret. nam et alias frustra sibi aliquis de nobilitate generis applaudit, cum uniuersi paris honoris et eiuuiscimur, quia ex uno omnes generati sumus, saltem id semper meminisse debemus, quia per unum omnes regeneramur. Caue, ne, si ieiunare et abstinere coeperis, te putes esse iam sanctam. haec enim ta contemnis, securitatem quandam illicitorum faciat. quicquid supra iustitiam offertur deo, non debet impedire iustitiam sed adiuuare. quid autem prodest tenuari abstinentia corpus, si animus intumescat superbia? quam laudem merebimur de pallore ieiunii, si inuidia liuidi simus ? quid uirtutis habet uinum non bibere et ira atque odio inebriari? tunc, inquam, praeclara est abstinentia, tunc pulchra atque magnifica castigatio corporis, cum est animus ieiunus a uitiis. immo, qui probabiliter ac scienter abstinentiae uirtutem tenent, eo
Abbreviated transcription (Latin):
expͥmitur. Aliud enim ẽ uirtutẽ hab̾e.
aliud uirtutis similitudinẽ. Aluid ẽ re¬
rũ umbrã sequi. aliud ueritatẽ. Mul¬
to illa deformior suꝑbia ẽ: quȩ sub qͥb¬
dẽ humilitatis signis latet. Nescio enĩ
qͦm turpiora st̃ uitia: cũ uirtutũ speti¬
e celant᷑. Nulli te unqͣm de generis no¬
bilitate p̾ponas. nec obscuriores qͣsq i hu¬
nuliore loco natas te inferiores putes.
Nescit religio nr̃a ꝑsonas. nec conditioes
hominũ s animos insꝑicit. Seruũ ac
nobilẽ. de morib ꝓnuntiat. Sola aput
d̾m lib̾tas ẽ. ñ seruire peccatis. Sũma ẽ¬
ap̃ eum nobilitas. clarere uirtutib. Qͥd
ap̃ d̾m in uiris nobilius petro: Oid in
illustriꝰ.: qͦ Ari sponsa describit᷑: S illi
piscatori n pauꝑi celestis regni a .xͦ. cre¬
dunt᷑ claues: hec sponsa fabri illius
meruit ẽẽ mater a qͦ ipsȩ claues date st̃.
Elegit enĩ d̾s ignohilia ⁊ contẽtibilia huiꝰ

Expanded text:
exprimitur. aliud est enim uirtutem habere, exprimitur. aliud est enim uirtutem habere, aliud uirtutis similitudinem; aliud est rerum umbram sequi, aliud ueritatem. multo illa deformior est superbia, quae sub quibusdam humilitatis signis latet. nescio quo enim modo turpiora sunt uitia, cum uirtutum specie celantur. Nulli te umquam de generis nobilitate praeponas nec obscuriores quasque et humiliore loco natas te inferiores putes. nescit religio nostra personas nec condiciones hominum sed animos inspicit, seruum et nobilem de moribus pronuntiat. sola apud deum libertas est non seruire peccatis, summa apud eum nobilitas clarum esse uirtutibus. quid apud deum in uiris nobilius Petro ? quid in illustrius, quae fabri sponsa describitur ? sed illi piscatori et pauperi caelestis regni a Christo creduntur claues, haec sponsa fabri illius meruit esse mater, a quo ipsae claues datae sunt. elegit enim deus ignobilia et contemptibilia huius
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitet. Nichil enĩ quietius. nicħ puriꝰ.
nichil demiq pulchriꝰ ea m̃te esse debet.
quȩ in dei habitacłm p̃pessanda ẽ: quẽ
ñ auro templa fulgentia. ñ gẽmis alta¬
ria distincta delectant. s anima orna¬
ta uirtutib. Ideo ⁊ templũ dei scõꝵ cor¬
da dicunt᷑. affirmante apło qͥ ait. Tem¬
Nichil habeas humilitate p̾stantiꝰ: nichq
amabilius. Hec ẽ enim p̃cipua conser¬
uatrix: ⁊ quasi custos quedã uirtutũ
om̃ium. Nicħ ẽ qd̾ nos ita ⁊ hõib gͣtos
nd̾o faciat. qͣm si uite merito magni. hu¬
militate infimi simꝰ. ꝓpt̾qd̾ scͥptura dic̾.
Quanto magnꝰ es: tanto te humilia. & co
¶ ram
deo inuenies gr̃am. Et d̾s loqͥt᷑ ꝑ ppħam.¬
Suꝑ quẽ aliũ reqͥescam nͥ suꝑ humilẽ
⁊ qͥetum ⁊ trementẽ uerba meaꝰ Herũ
tu eam humilitatẽ seqͤre. ñ que ostendi¬
t᷑ aut simulat᷑ gestu corꝑis. aut fracta

Expanded text:
praecipitet; nihil enim quietius, nihil purius, praecipitet; nihil enim quietius, nihil purius, nihil denique pulcrius ea mente esse debet, quae in Dei habitaculum praeparanda est: quem non auro templa fulgentia, non gemmis altaria distincta delectant, sed anima ornata virtutibus. Ideo et templum Dei sanctorum corda dicuntur, affirmante ApostNihil habeas humilitate praestantius nihilque amabilius; haec est enim praecipua conseruatrix et quasi custos quaedam uirtutum omnium. nihil est, quod nos ita et hominibus gratos et deo faciat, quam si uitae merito magni, humilitate infimi simus. propter quod scriptura dicit: quanto magnus e s, tanto te humilia, e t coram deo inuenies gratiam et deus loquitur p quem alium requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? uerum tu eam humilitatem sequere, non quae ostenditur atque simulatur gestu corporis aut fracta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aurũ tuũ confla. ⁊ uerbis tuis facito
staterã. ⁊ frenos oris tui rectos. n atten¬
de ne forte labaris lingua. Nurꝗͣ. ma¬
ledictio ex ore tuo ꝓcedat. quȩ ad cumu¬
lum benignitatis uiberis etiam maledi¬
centib benedicere. Miscd̾es inqͥt. humi¬
les ñ reddentes malũ ꝓ mabo. nec male¬
dictũ ꝑ maledicto: s econt̾rio benedicentes.
Mentiri u̾ atq uirare. lingua tua ꝓͥsus
ignoret: tantusq inte ueri sit amor. ut
qͥcqͥd dixeris uiratũ putes. De qͦ saluator
ad discipłos ait. Ego aut̃ dico uobis ñ
iurare om̃ino. & paulo p. Sit aut̃ ser¬
mo ur̃ est ẽ. non ñ. Qd̾ aut̃ his habundã
tiꝰ ẽ: a malo ẽ. In om̃i gͥ auctu atq uer¬
bo. quieta mens ⁊ placida seruet᷑: sẽꝑq
cogitationi tuȩ di p̾sentia occurrat. Sit
humilis animus ac mitis: n adu̾sus sola
utia erectus. Numꝗͣ illũ aut suꝑbia
extollat. aut auaricia inflectat: aut ira

Expanded text:
t aurum tuum confla et uerbis tuis facito t aurum tuum confla et uerbis tuis facito stateram et frenos ori tuo rectos et attende, ne forte labaris lingua. numquam maledictio ex ore tuo procedat, quae ad cumulum benignitatis iuberis etiam maledicentibus benedicere. misericordes, inquit, humiles, non reddentes malum pro malo neque maledictum pro maledicto, sed e contrario benedicentes. Mentiri uero atque iurare lingua tua prorsus ignoret, tantusque in te sit ueri amor, ut quicquid dixeris iuratum putes; de quo saluator ad discipulos ait: ego autem dico uobis, non iurare omnino, et paulo post: sit autem sermo uester est est, non non; quod autem his abutius est, a malo est. In omni igitur actu atque verbo quieta mens et placida servetur; semperque cogitationi tuae Dei praesentia occurrat. Sit humilis animus ac mitis, et adversus sola vitia erectus: numquam illum aut superbia extollat, aut avaritia inflectat, aut ira
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa conscientia alienã oppinionẽ seqͥ:
Et qͥd ẽ fictam atq simulatã rapi uen¬
to false laudationis. gaud̾e ad cͥcũuen¬
tionẽ suam: ⁊ illusionẽ ꝓ beneficio ac¬
cipe: Tu gͦ si uere laucdabilis ẽẽ cupꝰ.
laudẽ hominũ ne requiras: illiq tuã
p̃para conscientiã. qͥ ⁊ illuminabit ab¬
scondita tenebraꝵ. manifestabit cõ¬
silia cordiũ: ⁊ tunc laus erit tibi a do
S it gͥ animus intentus ac uigilans. &.
adu̾sus peccata semꝑ armatus. sermo
in om̃ib modatus ac parcus: & qͥ ne¬
cessitatẽ magis loquendi indicet. qͣm
uoluntatẽ. Ornet prudentiã uerecun¬
dia: qd̾q p̾cipuum in feminis semꝑ
fuit. cunctas in te uirtutes pudor su¬
ꝑet. Du ante consicła qͥd loquaris. q.
adhuc tacens ꝓuide ne qͥd dixisse pe¬
niteat. Uerba tua pondet cogitatio:
⁊ linguȩ officiũ animi libra dispen¬
set. Unde scͥptura dic̃ Argentũ tuum¬

Expanded text:
propria conscientia alienam opinionem sequi propria conscientia alienam opinionem sequi et quidem fictam atque simulatam, rapi uento falsae laudationis, gaudere ad circumuentionem suam et illusionem pro beneficio accipere? tu ergo, si uere laudabilis esse cupis, laudem hominum ne requiras illique tuam praepara conscientiam, qui et illuminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia cordium; et tunc laus erit tibi a deo. Sit igitur animus intentus ac uigilans et aduersus peccata semper armatus, sermo in omnibus moderatus ac parcus et qui necessitatem magis loquendi indicet quam uoluntatem. ornet prudentiam uerecundia, quodque praecipuum in feminis semper fuit, cunctas in te uirtutes pudor superet. diu ante considera quid loquendum sit, et adhuc tacens prouide, ne quid dixisse paeniteat. uerba tua ponderet cogitatio et linguae officium animi libra dispenset; unde scriptura dicit: argentum e
Abbreviated transcription (Latin):
here nemo audeat. Qd̃ si esset in nob̾
hec diligentia ne passim obtrectatorib
cred̾emꝰ. iam õs det̾here timerent: ne
ñ tam alios ꝗͥ seipsos iules det̾hendo
facerent. S id̾o ħ malũ celebre ẽ. icͥco
in multis feruet ħ uiciũ. qͥa pene ab
om̃ib libent̃ audit᷑. Adulatoꝵ. qͦ assen¬
tationes ⁊ noxia blanduñta fallacie.
uelut qͦsdã pestes animȩ fuge. Nichil
ẽ qd̾ tã facile corrũpat m̃tes hominũ. nicħ
q̃d̾ tã bulci ⁊ molli utuln̾e animũ feriat.
lia: feriunt interiora uentͥs. W dñs ꝑ¬
tuoꝵ conturbant. In multis isto maxi¬
me tp̃r regnat ħ uitiũ: qdq gͣuissimũ
ẽ humlitatis ac beniuolentie loco du¬
citur. Fo fit. ut qͥ adulari nescit. aut¬
in cõmendatione sui: ⁊ decipiendo a¬
nimũ sibi obligare. Decepti qͦ hoc
maxime uitio agi solet ficta laus. cer¬
to p̃cio uend̾e. Quȩ aut̃ hec tanta est
leiuitas animi. qͦ tanta uanitas. relicta

Expanded text:
here nemo audeat. quodsi esset in nobis here nemo audeat. quodsi esset in nobis haec diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, iam omnes detrahere timerent, ne non tam alios quam se ipsos uiles detrahendo facerent. sed ideo hoc malum celebre est, idcirco in multis feruet hoc uitium, quia paene ab omnibus libenter auditur. Adulatorum quoque assentationes et noxia blandimenta fallaciae uelut quasdam pestes animae fuge. nihil est, quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil, quod tam dulci et molli uulnere animlia, feriunt autem interiora ventris . Et uestrorum conturbant. in multis isto maxime tempore regnat hoc uitium, quodque grauissimum est, humilitatis ac beneuolentiae loco ducitur; eo fit, ut iam qui adulari nescit in commendatione sui et decipiendo animum sibi obligare decepti, quoque hoc maxime uitio agi solet, fictas laudes certo pretio uendere. quae haec tanta est leuitas animi, quae tanta uanitas relicta
Abbreviated transcription (Latin):
tuas spinis: ⁊ noli audire linguã detͣ¬
hentem. Unde ⁊ beatus deuud diu̾sas
innocentiȩ species uisticieq dinum̾anꝰ.
de hac qͦ uirtute ñ tacuit dicendo. Et
obpbriũ ñ accepit adu̾sus ꝓximos suos.
ꝓpterqd̃ ipse ñ slũ adu̾satur. s etiã ꝑse¬
quit᷑ detrahentẽ. Ait eiũ. Detrahentem
secreto ꝓximo suo: hc ꝑsequebar. Est sa¬
ne hoc uitium qđ uł in pͥmis extingui
debeat: & ab his qui se sc̃e instituere uo¬
lunt ꝓrsus excludi. Nichil enĩ tam in¬
qͥetat animã. nichil ẽ qd̾ ita mobilera
m̃tem ac leuẽ faciat: quã facile totum
crede. ⁊ obtrectatoꝵ. uerba temerario
assensu m̃tis sequi. Hinc enĩ crebre dis¬
sensiones. hinc odia iniusta nascuntur:
maliloqͥ lingua dissociat. At contra
magna quies animi. magnaq moꝵ.
gͣuitas ñ temere de quoꝗͣ. sinistrũ ali¬
qͥd audire: beatusq ẽ qui ita contra
hoc uitiũ se armauit ut aput eũ detͥ¬

Expanded text:
tuas spinis et noli audire linguam tuas spinis et noli audire linguam nequam. unde et beatus Dauid diuersas innocentiae species iustitiaeque dinumerans, de hac quoque uirtute non tacuit dicendo: et obprobrium non accepit aduersus proximos suos, propter quod ipse non solum aduersatur, sed etiam persequitur detrahentem. ait enim: detrahentem secreto proximo suo hunc persequebar. est sane hoc uitium, quod uel in primis extingui debeat et ab his, qui se sancte instituere uolunt, prorsus excludi. nihil enim tam inquietat animam, nihil est, quod ita mobilem mentem ac leuem faciat quam facile totum credere et obtrectatorum uerba temerario assensu mentis sequi. hinc enim crebrae dissensiones, hinc odia iniusta nascuntur. maliloqui lingua dissociat. at contra magna quies animi magnaque est morum grauitas non temere de quoquam sinistrum aliquid audire. beatusque est, qui ita se contra hoc uitium armauit, ut apud eum detra
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ beneficium ẽ. Hulli umqͣm oĩ¬
no detrahas. ⁊ alioꝵ iutuꝑatiõe te lau¬
dabilem uideri uelis: magisq tuam
uitã ornare disce. quã alienam carꝑe:
ac sẽꝑ scripturȩ memor esto dicentis.
Noli diligere detrahere: ne eradiceris.
Pauci i enĩ sunt qui huic uitio renũ¬
tient: rarumq inuenias qͥ ita irreꝑre¬
hensibilẽ suam uitã uelit exiberi. ut
his non libent̾ rep̃hendat. alienã. Tan¬
taq huiꝰ mali libido m̃tes hominũ in¬
uasit. ut etiam qͥ ꝓcul ab aliis uiciis
recessert̃. in istud tam̃ quasi in extre¬
mũ diaboli laqueũ incidant. Tu uero
ita hoc malũ effuge. ut ñ mͦ ipsa non
detrahas. s ne alii quidẽ detrahentẽ
aliqͥͣndo credas. nec obtrectatori aucꝰto¬
ritatẽ detrahendi de consensu tuo tͥbu¬
inqͥd seͥptura c̃sentaneus eẽ cũ derogan¬
tib aduersus ꝓximũ suu: ⁊ ñ accipias
suꝑ illo peccatũ. Ꝙ alibi. S epi aures

Expanded text:
imperium beneficium est. Nulli umquam omniimperium beneficium est. Nulli umquam omnino detrahas et aliorum uituperatione te laudabilem uideri uelis, magisque tuam uitam ornare disce quam alienam carpere. ac semper scripturae memor esto dicentis: noli diligere detrahere, ne eradiceris. pauci admodum sunt, qui huic uitio renuntient, rarumque inuenias, qui ita inreprehensibilem suam uitam exhibere uelit, ut is non libenter reprehendat alienam. tantaque huius mali libido mentes hominum inuasit, ut etiam, qui procul ab aliis uitiis recesserunt, in istud tamen quasi in extremum laqueum diaboli incidant. tu uero ita hoc malum effuge, ut non modo ipsa non detrahas, sed ne alii quidem detrahenti aliquando credas nec obtrectatori auctoritatem de consensu tuo tribuinquit scriptura, consentaneus esse cum derogantibus aduersusuper illum peccatum, et alibi: sepi aures
Abbreviated transcription (Latin):
mamꝰ. ⁊ dicinuis nos uł difficultate uł
impossibilitate p̃mi mandatoꝵ. Nec suf¬
ficit qͦd̾ uissa ñ facimꝰ. nͥ etiam uibentẽ
initistũ ꝓnuntiemꝰ. dũ ipsũ eqͥtatis auc¬
torem ñ mͦ dura ⁊ ardua. s etiã impoᷤ¬
sibilia p̾cepisse conquerim᷑. O m̃a in¬
qͥt quecũq uultis ut faciant uobis
hoies: hec n uos facite illis. Conuingi
tult int̾ nos atq conecti ꝑ mutua be¬
neficia caritatẽ. om̃sq homines uica¬
rio int̃ se amore copulari: ut id uno¬
qͦ p̾stante alteri qđ sibi ab om̃ib p̾sta¬
ri uelit. tota iusta ⁊ p̃ceptũ hoc di cõ¬
munis sit utilitas hominũ. Ꝙ d dei
miram clem̃tiam: õ ineffabilẽ d̃i be¬
nignitatem. Premiũ nobis pollicetur
si nos mutuo diligamꝰ. id ẽ si nob̾ p̾ste¬
mus inuicem quoꝵ uicissim indige¬
mus: ⁊ nos suꝑbo simul ⁊ ingrato. a¬
nimo eiꝰ renitimur uoluntati. cuiꝰ etiã

Expanded text:
mamus et dicimus nos uel difficultate uel mamus et dicimus nos uel difficultate uel impossibilitate mandatorum premi. nec sufficit, quod iussa non finiustum pronuntiemus, dum ipsum aequitatis auctorem non modo dura et ardua, sed impossibilia etiam praecepisse conquerimur. omnia, inquit, quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis. coniungi uult inter nos atque conecti per mutua beneficia caritatem omnesque homines uicario inter se amore copulari, ut id unoquoque praestante alteri, quod sibi ab omnibus praestari uelit, tota iustitia et praeceptum hoc dei communis sit utilitas hominum. et — o miram dei clementiam, o ineffabilem dei benignitatem! - praemium nobis pollicetur, si nos mutuo diligamus, id est, si nobis ea praestemus inuicem, quorum uicissim indigemus; et nos superbo simul et ingrato animo eius renitimur uoluntati, cuius etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mens. uingit ac dicit. Hȩc ẽ enim lex ⁊
ꝓpħe. Infinite namq st̃ species partesq
iusticiȩ. quas ñ mͦ stilo ꝓsequi. s cogita¬
tione etiam caꝑe difficillimũ ẽ. Quas
om̃s breui una hac sententia comp̃hen¬
dit. ⁊ latentẽ hominũ conscientiã se¬
creto animi uidicio aut absoluit aut
damnat. Ad omnẽ gͥ actum. ad om̃e
uerbũ. ad omnẽ etiam cogitatũ hec
sententia retractetur. que tͥ quasi ꝑ spe¬
culũ qͦddam paratũ. ⁊ ad manũ sẽꝑ
positũ. qualitatem tue uoluntatis osten¬
dat atq etiã uł de inuisto oꝑe ooar¬
guat. ł de iusto letificet. Quotienscũq
enim talem in alterũ habueris animũ
qualem in te ab altero seruari cupis.:
equitatis uiam tenes. Quotiens uͦ talis
erga alterũ fueris qualem in te ius ne¬
minem: iter uisticiȩ reliquisti. En totũ
illud arduum diuine legis totumq dif¬
acile. en ob quã dura imꝑia dño recla¬

Expanded text:
mens iungit ac dicit: haec est enim lex et mens iungit ac dicit: haec est enim lex et prophetae. infinitae namque sunt species partesque iustitiae, quas non modo stilo persequi sed cogitatione etiam capere difficillimum est; quas omnes una hac breui sententia comprehendit et latentem hominum conscientiam secreto animi iudicio aut absoluit aut damnat. Ad omnem igitur actum, ad omne uerbum, ad omnem etiam cogitatum haec sententia retractetur, quae tibi quasi speculum quoddam paratum et ad manum semper positum qualitatem tuae uoluntatis ostendat atque etiam uel de iniusto opere coarguat uel de iusto laetificet. quotienscumque enim talem in alterum habueris animum, qualem in te ab altero seruari cupis, aequitatis uiam tenes; quotiens uero talis erga alterum fueris, qualem in te uis neminem, iter iustitiae reliquisti. en totum illud arduum diuinae legis totumque difficile, en ob quam dura imperia domino recla
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i quã semꝑ cogitanda. Ergo diuinȩ
scͥpture semꝑ in manib ⁊ iugit̾ mente
uoluant᷑: nec sufficere tͥ putes mandata
di memoria tenere. ⁊ oꝑib obliiusci. sed
id̾o agnosce ut facias qͥcquid faciendũ di¬
diceris. Non enĩ auditores legis iusti st̃
apud dm̃: s factores legis iustificabunt᷑.
Latus quidẽ ⁊ immensus diuinȩ legis
campꝰ extenditur. qͥ diuersis testimoniis
ueritatis uelut celestib quib dam florib
uernans. mira oblectatione legentis ani¬
mũ pascit ac refouet. Que cognoscere oia
secumq reuoluere semꝑ. ingens ad conser¬
uandam iusticiam beneficiũ ẽ: s quasi
ad compendiosũ locũ qͦddam cõmonito¬
rium. illa tͥ eugłii eligenda sententia ẽ:
n suꝑscribenda cordi tuo. que ad totius
uisticie breuiariũ dn̾ico ore ꝓfertur. Oĩa
quecũq uultis ut faciant uob hoĩes: hec
⁊ uos facite illis. Cuiꝰ p̾cepti uires expri¬

Expanded text:
dei quam semper cogitanda. sint ergo diuinae dei quam semper cogitanda. sint ergo diuinae scripturae semper in manibus et iugiter mente uoluantur. nec sufficere tibi putes mandata dei memoria tenere et operibus obliuisci; sed ideo illa cognosce, ut facias quicquid faciendum didiceris; non enim auditores legis iusti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur. latus quidem et immensus diuinae legis campus extenditur, qui diuersis testimoniis ueritatis uelut caelestibus quibusdam floribus uernans, mira oblectatione legentis animum pascit ac refouet. quae cognoscere omnia secumque reuoluere semper ingens ad conseruandam iustitiam beneficium est. sed quasi ad compendiosum locum quoddam commonitorium illa tibi euangelii eligenda sententia est et superscribenda cordi tuo, quae ad totius iustitiae breuiarium dominico ore profertur: omnia quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis. cuius praecepti uires expri
Abbreviated transcription (Latin):
Cesset om̃is excusatio errorũ: auferant᷑
peccandi fedei solatia. Nichil omĩno a¬
gimꝰ qui nos ꝑ multitudinis erempla
merantes uitia. desse nobis dicimus qͦs¬
sequi debeamus. Ad illius exemplũ mit¬
timus quẽ om̃s fatemur imitandum:
atq ideo p̾cipua tibi cura sit legem ser¬
uare diuinam. ꝑ quã putes quasi p̾sentia
Marimũ enim ad usticiam auxilium ẽ.
implere diuinis eloquiis animũ . & qd̃
oꝑe exequi cupias. semꝑ corde meditari.
Rudi adhuc popło. ⁊ hominib ad obedien¬
tiam uisuetis. ꝑ moysen imꝑatur a dño.
ut in signũ memorie qua p̾cepta dñi re.¬
cordentur. ꝑ extrenuitates uestim̃toꝵ. fim¬
brias habeant. easq cocco iacinctini colo¬
ris insigniant: ut etiam casu huc illucue
respicientib oculis. mandatoꝵ. cȩlestium
memoria nascatur. De quib fimbriis fa
tationem sui hab̾e ceperint. ut scilicet qͥsi
de maioris obseruationis diligentia. scĩ ã
tam frequenter recordanda sunt p̃cepta

Expanded text:
Cesset omnis excusatio errorum, auferantur peccandi foeda solatia. nihil omnino agimus qui nos per multitudinis exempla merantes uitia deesse nobis dicimus quos debeamus sequi. ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. atque ideo praecipua tibi cura sit legem nosse diuinam, per quam potes quasi praesentia maximum enim ad iustitiam auxilium est implere diuinis eloquiis animum et quod opere exequi cupias semper corde meditari. rudi adhuc populo et hominibus ad oboedientiam insuetis per Moysen imperatur a domino, ut in signum memoriae, qua praecepta domini recordentur, per extremitates uestimentorum fimbrias habeant easque cocco hyacinthini coloris insigniant, ut etiam casu huc illucue respicientibus oculis mandatorum caelestium memoria nascatur, de quibus fimbriis Ph sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de maioris obseruationis diligentia sancti a tam frequenter recordanda sunt praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ laboratis ⁊ onerati estis: ⁊ ego uos refi¬
ciam. Tollite iugum meum suꝑ uos: &
discite a me qͥa mitis sum ⁊ humilis cor¬
de. Si ꝑiculosum ẽ imitari illos de quib
dubitas. an imitandi sint: hunc certe
imitari tutissimum ẽ. atq eiꝰ uestigia
sequi qͥ dixit. E go sum uia ⁊ ueritas.
n uita. Numꝗͣ. enim errat imitatione:
qͥ sequit᷑ ueritatem. Unde ⁊ ioħes dic̃. Qui

Expanded text:
qui laboratis et onerati estis, et ego uos requi laboratis et onerati estis, et ego uos reciam. tollite iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde. si periculosum est imitari illos, de quibus dubitas an imitandi sint, hunc certe imitari tutissimum est atque eius uestigia insequi, qui dixit: ego sum uia ueritas et uita. numquam enim errat imitatione qui sequitur ueritatem, unde et Iohannes: qui
Abbreviated transcription (Latin):
loqui: de multoꝵ itẽ uia sumꝰ. tot so¬
cĩ nr̃i qͦt extranei ueritatis. At e con¬
trario si ab his uitiis extranei sumus si
purũ ac liberũ p̃sentamus animũ: ⁊ oĩ
cupiditate calcata solis studemꝰ diuites
eẽ iurtutib. ꝑ angustam uiam nitim᷑.
Conuersatio enĩ ista: paucoꝵ. ẽ. Estq ꝑ¬
rarum atq difficile. idoneos itineris
comites repperire. qͥn etiam multi hac ire
se simulant. i ꝑ diuersa erroꝵ diuerticła
ad uiam multitudinis reuertunt᷑. Ad eo
timendũ est: ne quos duces recti huiꝰ iti¬
neris habere credimus. eos comites habe¬
amus erroris. Si gͥ inueniunt᷑ exempla
quȩ nos ꝑ hanc ducant ad uitã. ⁊ rectũ
eugłii tramitẽ teneant. sequenda sunt.
Sin uͦ ea uł deficiunt uł deficire putant᷑
apłoꝵ forma uniuersis ꝓposita ẽ. Sla¬
mat uas electionis. nosq quasi ad an¬
gustũ iter conuocans dicit. Imitatores
plum: qͥ in eugłio ait. Uenite ad me õs

Expanded text:
loqui, de multorum item uia sumus. tot noloqui, de multorum item uia sumus. tot nostri socii, quot extranei ueritatis. at e contrario, si ab his omnibus uitiis extranei sumus, si purum ac liberum praesentamus animum et omni cupiditate calcata solis studemus diuites esse uirtutibus, per angustam uiam nitimur. conuersatio enim ista paucorum est estque perrarum atque difficile idoneos itineris I comites reperire. quin etiam multi hac ire se simulant et per diuersa errorum diuerticula ad uiam multitudinis reuertuntur. adeo timendum est, ne, quos duces recti huius itineris habere nos credimus, eos comites habeamus erroris. Si igitur inueniuntur exempla, quae nos per hanc ducant ad uitam et rectum euangelii tramitem teneant, sequenda sunt; sin uero ea uel deficiunt uel deficere putantur, apostolorum forma uniuersis proposita est. clamat uas electionis nosque quasi ad angustum hoc iter conuocans dicit: imitatores plum, qui in euangelio ait: uenite ad me omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
iam rationẽ uitȩ nr̃e. ⁊ ꝑ quã potissimũ
gradiam᷑ uiam conscientia teste discamꝰ.
Omẽ enim qd agimus. om̃e qd̃ loquimur:
aut de lata aut de angusta uia ẽ. Si cũ
paucis angustũ iter &. subtilẽ quandã
semitam inuenimꝰ: ad uitam tendimꝰ.
S in uͦ multoꝵ comitam᷑ uiam: scd̃m do¬
mini sententiam imus ad mortẽ. Si gͥ
odio atq inuidia possidemur. si cupidi¬
tati ⁊ auaritiȩ cedimus. si p̾sentia com¬
moda futuris p̾ferimꝰ. ꝑ spaciosã uiam
incedimꝰ. H abemus enĩ ad hec comitẽ
multitadinẽ. ⁊ late similiũ stipamur
agminib. Si iracundie libidinem exple¬
re uolumꝰ. si inuiriam uindicare. si ma¬
ledicenti maledicimꝰ. n aduersus inimi¬
cũ inimico animo sumus. eque cum
plurimis ferimur. si uł adulamur uel
adulantẽ libenter audimus. Si uero
gr̃am impendimꝰ. ⁊ magis offendere ti¬
memus animos hominũ qͣm ex animo

Expanded text:
iam rationem uitae nostrae et, per quam potissimum iam rationem uitae nostrae et, per quam potissimum gradiamur uiam, conscientia teste discamus. omne enim, quod agimus, omne, quod loquimur, aut de lata aut de angusta uia est. si cum paucis angustum iter et subtilem quandam semitam inuenimusad uitam tendimus; sin uero multorum comitamur uiam, secundum domini sententiam imus ad mortem. Si igitur odio atque inuidia possidemur, si cupiditati et auaritiae cedimus, si praesentia commoda futuris praeferimus, per spatiosam uiam incedimus; habemus enim ad haec comitem multitudinem et late similium stipamur agminibus. si iracundiae libidinem explere uolumus, si iniuriam uindicare, si maledicenti maledicimus et aduersum inimicum inimico animo sumus, aeque cum plurimis ferimur. si uel adulamur ipsi uel adulantem libenter audimus, si uero gratiam non impendimus et magis offendere timemus animos hominum quam non ex animo
Abbreviated transcription (Latin):
itinera uiuendi: in eugłio saluator
ostendit. Quã inqͥt spaciosa uia ẽ¬
qͦ ducit ad mortẽ: ⁊ multi st̃ qͥ intͣnt
ꝑ eam. & rursũ. Quam arta uia qͤ
ducit ad uitam: ⁊ pauci st̃ qui in¬
uenunt eam. Uide quanta inter
has duas uias sepatio sit. quantũq
discrimen. Illa ad mortem. hec ten¬
dit ad uitam. Illa celebratur aiteri¬
tur a multis: hec uix inuenit᷑ a pau¬
cis. Illa enĩ a uitiis quasi ꝑ consue¬
tudinem quasi decliuior ⁊ mollior.
ac uelut qͥbdam amana florib
uoluptatũ facile ad se rapit cõmeantem
multitudinẽ: hec uͦ insueto calle uirtutũ
tristior. atq horridior. ab his tam̃ eligitur
quib ñ tam delectatio itineris cordi est.
qͣm utilitas mansionis. Usꝑam enĩ nob̃
n insuauẽ uirtutũ uiam nimia efficit
consuetudo uitioꝵ: quȩ si in partem alte¬
ram transferat᷑. inueniet sic̃ scriptura
dicit semitas iusticiȩ leues. Ponamꝰ gͦ

Expanded text:
itinera uiuendi in euangelio saluator itinera uiuendi in euangelio saluator ostendit: quam, inquit, spatiosa uia, quae ducit ad mortem, et multi sunt, qui intrant per eam, et rursum: quam arta uia, quae ducit ad uitam, et pauci sunt, qui inueniunt eam. uide, quanta inter has uias separatio sit quantumque discrimen. illa ad uitam, haec tendit ad mortem, illa celebratur et teritur a multis, haec uix inuenitur a paucis; illa enim uitiis per consuetudinem quasi decliuior ac mollior et uelut quibusdam amoena floribus uoluptatum facile ad se rapit commeantem multitudinem, haec uero insueto calle uirtutum tristior atque horridior ab his tantum eligitur, quibus non tam delectatio itineris cordi est quam utilitas mansionis. asperam enim nobis et insuauem uirtutum uiam nimia effecit consuetudo uitiorum, quae si in partem alteram transferatur, inueniet, sicut scriptura dicit, semitas iustitiae leues. ponamus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
participatio iusticie cũ iniquitate.
aut que societas luci ad tenebras:
Quȩ aut̃ conuentio xͥ ad belial: aut qͦ
pars fideli cum infideli: Qui aut̃
consensus templo di cum idolis. Sit
gͦ unt̾ nos ⁊ illos maxima seꝑatio. Dis¬
tinguatur certo discrimine error
i ueritas. Illi terrena sapiant qui
celestia ꝓmissa ñ habent. Illi breui
huic se uitȩ totos implicent: qͥ et̾na
nesciunt. Illi peccare ñ metuant. qͥ
peccatoꝵ impunitatẽ putant. Illi
seruiant uitiis: qui ñ sꝑant futura
p̃mia uirtutũ. Nos uͦ qui purissima
confitemur fide omnẽ hominẽ ma¬
nifestari ante tribunal xp̃i ut refe¬
rat unusqͥsq ꝓpria corporis pro ut
gessit siue bonũ siuie malũ: ꝓcul de
bemus ẽẽ a uitus. Qui enim st̃ xp̃i:
carnem suam crucifixert̾ cũ uitus .&.
concupiscentiis. N ec turbam secun¬
tur. errantem: qui se discipłos ueri¬
tatis confitentur. Duas certe conu̾¬
sationis uias. ⁊ distincta in diuersũ

Expanded text:
participatio iustitiae cum iniquitate participatio iustitiae cum iniquitate aut quae quae autem conuentio Christi ad Belial? aut quae pars fideli cum infidele? qui autem consensus templo dei cum idolis. Sit ergo inter nos atque illos maxima separatio. distinguatur certo discrimine error et ueritas. illi terrena sapiant, qui caelestia promissa non habent; illi breui huic se uitae totos implicent, qui aeterna nesciunt; illi peccare non metuant, qui peccatorum impunitatem putant; illi seruiant uitiis, qui non sperant praemia futura uirtutum. nos uero, qui purissima confitemur fide omnem hominem manifestandum esse ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque propria corporis prout gessit siue bemus uitiis. qui enim sunt Christi, carnem suam crucifixerunt cum uitiis et concupiscentiis. nec turbam sequantur errantem, qui se ueritatis discipulos confitentur. Duas certe conuersationis uias et distincta in diuersum
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia. si cum potes adiuuare ñ
desistas. Si uero duusa inter se ista
atq distincta st̃. aliudq ẽ non noce¬
re qd̵ semꝑ potes. aliud ꝓdesse cum
possis. aluid malũ non facere. aliud
oꝑari bonum: illud tͥ rursus occur¬
rat ñ sufficere xp̾iano si unam uis¬
ticie partẽ impleat. cui utraq p̾ci¬
pitur. E eq enim debemus ad mul¬
titudinis exempla respicere. que
nullam hoꝵ disciplinam sequens.
nullũ uiuendi tenens ordinem ñ
tã ratione ducitur. quã quodã im¬
petu fertur. Nuͦnc imitandi nobis
illi st̃: qui sub xp̃iano nomine gen¬
tilem uitam agunt. ⁊ aliud ꝓfessi¬
one. aliud conuersione testantur:
atq ut apłs ait. d̾m confitent᷑ se
nosse. factis aut̃ negant. Int̾ xp̃ia¬
nũ enim atq gentilem. cũ fides
tum debet etiã uita distinguere.
⁊ diuersam religionem ꝑ diuersa
oꝑa monstrare. Nolite ait apłs ui
gum ducere cũ infidelib. Que enĩ

Expanded text:
conscientia, si, cum potes adiuuare, non conscientia, si, cum potes adiuuare, non desinas; sin uero diuisa inter se ista atque distincta sunt aliudque est non nocere, quod semper potes, aliud prodesse, cum possis, aliud malum non facere, aliud operari bonum, illud tibi rursus occurrat non sufficere Christiano, si unam iustitiae partem impleat, cui utraque praecipitur. Neque enim debemus ad multitudinis exempla respicere, quae nullam morum disciplinam sequens, nullum uiuendi tenens ordinem non tam ratione ducitur, quam quodam impetu fertur. nec imitandi nobis illi sunt, qui sub Christiano nomine gentilem uitam agunt et aliud professione, aliud conuersatione testantur atque, ut apostolus ait, deum confitentur se nosse, factis autem negant. inter Christianum enim atque gentilem cum fides tum debet etiam uita distinguere et diuersam religionem per diuersa opera monstrare. noli, ait apostolus, iugum ducere cum infidelibus. quae enim
Abbreviated transcription (Latin):
mam enĩ partem equitatis impleuit
qͥ nulli nocuit. beatusq ẽ qui potest
cũ sc̃o iob dicere. Nulli nocui homi¬
num uiste uixi cum om̃ib. Unde
audenter ac simpliciter loquebatur
ad dñm. Quis ẽ qui iudicet᷑ mecũ
Id ẽ quis tuum aduersũ me potest
implorare iudiciũ: ut se lesum a me
conuncat. Purissime conscientie
ẽ secure canere cum ꝓpħa. ꝑambula¬
bam in inocentia cordis mei in me¬
dio domus mee. Unde idem alibi
dicit. Non fraudauit d̾s bonis eos qͥ
ambulant in inocentia. Ĩtaq mali
xp̃iana a se anima ꝓpellat: neq ma¬
nu tantũ aut lingua. s corde quoq
custodiat innocentiam: nec modo
oꝑe. s uoto etiam nocere formidet.
Quantũ enim ad peccati rationem
ꝑtinet. nocuit ⁊ qui nocere dispo¬
suit. Multi nr̃oꝵ illum absolute
atq integre deffiniunt innocentẽ.
qͥ ne in eo quidem offendat. nulli
noceat qd ꝓdesse desistat. Qd si uerũ
ẽ: tum demum letare de innocentie

Expanded text:
mam enim partem aequitatis impleuit mam enim partem aequitatis impleuit qui nulli nocuit, beatusque est qui potest cum sancto Iob dicere: nulli nocui hominum, iuste uixi cum omnibus. unde audenter ac simpliciter loquebatur ad dominum: quis est qui iudicetur mecum? id est quis tuum aduersum me potest implorare iudicium, ut se laesum a me conuincat? purissimae conscientiae est secure canere cum propheta: perambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meae, unde idem alibi dicit: non fraudabit deus bonis eos, qui ambulant in innocentia. itaque malitendi, Christiana a se anima propellat neque manu tantum aut lingua sed corde quoque custodiat innocentiam nec modo opere, sed uoto etiam nocere formidet. quantum enim ad peccati rationem pertinet, nocuit et qui nocere disposuit. multi nostrorum illud absolute atque integre definiunt innocentem, qui ne in eo quidem nulli noceat, quod prodesse desistat. quod si uerum est, tum demum laetare de innocentiae
Abbreviated transcription (Latin):
nendo paulatim decidant. S toi¬
coꝵ quidem ẽ peccatoꝵ tollere dif¬
ferentiam. ⁊ delic̾ta omĩa paria
uindicare: nec ullũ int̾ scelus &
erratũ discrimen facere. Nos uero
n si multũ int̾ peccata distare credi¬
mus qui ⁊ legiꝰ. tam̃ satis ꝓdesse
ad cautionem dicimus etiam mini¬
ma timere ꝓ marimis. Tanto enĩ
facilius abstinemus a quocũq delic¬
to: quanto illud magis metuimus.
Nec cito ad maiora ꝓgreditur: qui
etiã parua formidat. Et sane nescio
an possimꝰ leue aliqd̃ peccatum dice¬
re. quod in d̾i contẽptum admitit᷑:
estq ille prudentissimꝰ qui ñ tam con¬
siderat quid iustũ sit. quã illum qͥ
iusserit: nec quantitatem imperii.s
imꝑantis cogitat dignitatem. E difi¬
canti itaq tͥ sp̃ualem domũ. ñ suꝑ
leuitatem harenae s supͣ soliditatem
petre. innocentiȩ in pͥmis fundam̃ta
ponant᷑: supra que facilius possis ar¬
duum culm̃ iusticie erigere. Maxi¬

Expanded text:
nendo paulatim decidant. Stoinendo paulatim decidant. Stoicorum quidem est peccatorum tollere differentiam et delicta omnia paria uindicare nec ullum inter scelus et erratum discrimen facere. nos uero, etsi multum inter peccata distare credimus, quia et legimus, tamen satis prodesse ad cautionem dicimus etiam minima timere pro maximis. tanto enim facilius abstinemus a quocumque delicto, quanto illud magis metuimus, nec cito ad maiora progreditur, qui etiam parua formidat. et sane nescio, an possimus leue aliquod peccatum dicere, quod in dei contemptum admittitur. estque ille prudentissimus, qui non tam considerat, quid iussum sit, quam illum, qui iusserit, nec quantitatem imperii, sed imperantis cogitat dignitatem. Aedificanti itaque tibi spiritualem domum non super leuitatem arenae sed supra soliditatem petrae innocentiae inprimis fundponantur, supra quae facilius possis arduum culmen iustitiae erigere. maxi
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ genera mandatoꝵ: in quib to¬
ta clauditur iusticia. Prohibendi
unũ est: iuibendi aliud. Ut enim
mala ꝓhibentur: ita p̾cipiunt᷑ bo¬
na. Ibi ocium oꝑatur. hic studiũ.
Ibi coercetur animus: hic incitat᷑.
Ibi fecisse. hic non scisse culpabile ẽ
uult uitam: & cupit dies uidere
bonos ꝓhibe linguã tuam a ma¬
lo n labia tua ne loquant᷑ dolum
Declina a malo ⁊ fac bonũ. Ꝙ bea¬
tus apłs. O dientes malũ: adheren¬
tes bono. Hoc itaq duplex diuer¬
sumq p̾ceptum ꝓhibendi scilicet
n imꝑandi equo om̃ib uire man¬
datum ẽ. Non uirgo ñ udua non
nupta. ab hoc imꝑio libera ẽ. In qͦ¬
ius ꝓposito in quo uis gradu. eqͦle
peccatum ẽ uł ꝓhibita admittere. ł
iussa ñ facere. Neq uero eoꝵ. te se¬
ducat error qui ex arbitrio suo eli¬
gunt que potissimũ d̾i mandata
contemnant. quȩ ue uilia R. parua
despiciant. nec metuunt ne scd̾m
diuinã p̾sentiam minima contẽp¬

Expanded text:
 autem sunt genera mandatorum, in quib autem sunt genera mandatorum, in quibus clauditur tota justitia. Prohibendi unum est, jubendi alterum. Ut enim mala prohibentur, ita praecipiuntur bona. Ibi otium imperatur, hic studium. Ibi coercetur animus, hic incitatur. Ibi fecisse, hic non fecisse, culpabile est. uult uitam et cupit uidere dies bonos? prohibe linguam tuam a malo et labia tua, ne loquantur dolum. declina a malo et fac bonum et beatus apostolus: odientes malum, adhaerentes bono. hoc itaque duplex diuersumque praeceptum, prohibendi scilicet et imperandi, aequo omnibus iure mandatum est. non uirgo, non uidua, non nupta ab hoc imperio libera est. in quouis proposito, in quouis gradu aequale peccatum est uel prohibita admittere uel iussa non facere. neque uero eorum te seducat error, qui ex arbitrio suo eligunt, quae potissimum dei mandata contemnant quaeue quasi uilia ac parua despiciant, nec metuunt. ne secundum diuinam sententiam minima contem
Abbreviated transcription (Latin):
illa dei bonitas offenditur. qͥa eu̾
ꝑ tanti etiam p̾mu decrim̃ta con¬
temnimꝰ: nec solũ imꝑia. s etiã ꝓ¬
missa illius ꝓ nichilo ducimꝰ. Unde
sepe imnio semꝑ illa nobis dñi ẽ
reuoluenda sententia. Si ius ad
iutã uenire: serua mandata. Hoc
enĩ tota nobiscũ lege agit᷑. hoc
uox xp̃i ⁊ sanguis efflagitat. qui
om̃ino ꝓ om̃ib mortuus ẽ. ut qui
uuint iam ñ sibi uiuant. s ei qͥ
ꝓ illis mortuus ẽ. Uuiere aut̃ illi ñ
aliud ẽ. quam eiꝰ p̾cepta seruare qͦ
nobis ille quasi certum qͦddam di¬
lectionis suȩ ꝑignus seruanda man¬
dauit. Si diligitis inqͥt me: man¬
bit: ⁊ pater m̃s diliget eum. n ad
eum ueniemus ⁊⁊ mansionẽ apud
eũ faciemꝰ. Qui ñ diligit me. ser¬
monem meũ ñ seruat. Grandem
ium optinet uera dilectio. ⁊ qui
ꝑfecte amat᷑. totam sibi amantis
uindicat uoluntatẽ: nichilq est
imꝑiosius caritate. Hos si uere xp̃m¬

Expanded text:
illa dei bonitas offenditur, quia eum illa dei bonitas offenditur, quia eum per tanti etiam praemii detrimenta contemnimus nec solum imperia sed etiam promissa illius pro nihilo ducimus. unde saepe, immo semper illa nobis domini est reuoluenda sententia: si uis ad uitam uenire, serua mandata. hoc enim tota nobiscum lege agitur, hocuoxChristi et sanguis efflagitat, qui ideo pro omnibus mortuus est, ut, qui uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro illis m o rtuus est. uiuere autem illi non aliud est quam eius praecepta seruare, quae nobis ille quasi certum quoddam dilectionis suae pignus seruanda mandauit. si diligitis, inquit, me, mans diliget eum, et ad eum ueniemus et mansionem apud eum faciemus. qui non diligit me, sermones meos non seruat. grandem uim obtinet uera dilectio. et qui perfecte amatur, totam sibi amantis uindicat uoluntatem, nihilque est imperiosius caritate. nos si uere Ch
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt. Unde expressius ad dauid
dr̃ qd̾ peccatũ admiserat: & ꝓ nichilo
duxisti dñm. & ad heli sermo fit
dñi. Qi honorificat me. honorabo eũ.
Qui aut̃ ꝓ nichilo me habent: ad ni¬
chilumꝰ redigentur. Ꝙ nos securo
⁊ bono anuno sumus. qui ꝑ singła
qͦq peccata. inhonorantes dm̃. cle¬
mentissimũ dñm ad iracundiam
ꝓuocamus. eiꝰq imꝑia suꝑbissime
contẽpnendo in tante maiestatis
imus inuiriam: Qid enĩ unqͣm tã
suꝑbũ quid uͦ tam ingratũ uderi
potest. quã aduersus eiꝰ uiuere uo¬
luntatẽ. a quo ipsũ uiuere acceꝑis.
quã illius p̾cepta despicere qͥ om̃i
at remunerandi. Neq enĩ obseqͥi
nr̃i d̾s indiget . s nos illius indĩge¬
mus imꝑio. Mandata enim eiꝰ de¬
siderabilia suꝑ aurũ ⁊ lapidem p̾ci¬
osum nimis. ⁊ dulciora suꝑ mel ⁊
fauũ: qm̃ in custodiendis illis re¬
tributio multa. Ꝙ ideo nobis iras¬
citur. iccirco magis illa inmensitas

Expanded text:
ciunt. unde expressius ad Dauid ciunt. unde expressius ad Dauid dicitur, qui peccatum admiserat: et pro nihilo duxisti dominum, et ad Heli sermo fit domini: qui honorificat me, honorificabo eum; qui autem pro nihilo me habent, ad nihilum redigentur. Et nos securo ac bono animo sumus, qui per singula quaeque peccata inhonorantes deum clementissimum dominum ad iracundiam prouocamus eiusque imperia superbissimo contemnendo in tantae maiestatis imus iniuriam? quid enim umquam tam superbum, quid uero tam ingratum uideri potest quam aduersus eius uiuere uoluntatem, a quo ipsum uiuere acceperis, quam illius praecepta despicere, qui ideat remunerandi? neque enim obsequii nostri deus indiget, sed nos illius indigemus imperio. mandata eius desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum nimis et dulciora super mel et fauum, quoniam in custodiendis illis retributio mu 1 ta. et ideo nobis irascitur, idcirco magis illa inmensitas,