comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lo et angłis eiꝰ. Hondũ diligunt iustitiã sed pęnã
timent. Et timendo penã iã acceper̃ cõpedes: et
in umciilis ferreis erudiunt᷑. Uenit ad nos homo
de scło potens: offendit illũ uxor sua. Aut forte cõ¬
cupiuit alterã pulchriorẽ: aut alterã ditiorẽ. Uult
dimittere illã quã habet. Non facit. Audit a seruo
ab eo in cuiꝰ manibꝰ ẽ framea bis acuta. Non facis.
des leues iã ꝓgrediebant᷑ ad lapsũ. Cõpedibꝰ te¬
nent᷑ Habet uincula ferrea: timet dm̃. Dicit᷑ illi.
Dampnabit ce ds̃. si feceris. Iudex ẽ suꝑ om̃s Au-¬
dit gemitũ uxoristuȩ. Reus teneberis in cor.¬
spectu eiꝰ. Hac concupiscentia blandit᷑:. hac pȩ¬
na detretur. Ibatur ad consentiendũ prauȩ cu-¬
piditati: nisi uincula ferrea retinerent. Qđ plus
ẽ: si dicat coramere iã uolo. iã uxorẽ nolo: non po¬
test. Qͥd si tuuis. et illa ñ uult: Nũqͥd ꝑ tuã con-¬

Expanded text:
lo et angelis ejus» . Nondum diligunt justitiam, sed timent lo et angelis ejus» . Nondum diligunt justitiam, sed timent poenam; et timendo poenam, jam acceperunt compedes, et in vinculis ferreis erudiuntur. Venit ad nos homo de saeculo potens; offendit illum uxor sua, aut forte concupivit alterius pulchriorem, aut alteram ditiorem: vult dimittere eam quam habet, et non facit. Audit a servo ab eo in cujus manibus est framea bis acuta, Non facies,des leves jam progrediebantur in lapsum, compedibus tenentur; habet vincula ferrea, timet Deum. Dicitur illi: Damnabit te Deus, si feceris; judex est supra omnes, audit gemitum uxoris tuae, reus teneberis in conspectu ejus. Hac concupiscentia blanditur, hac poena deterret. Ibat ad consentiendum pravae cupiditati, nisi vincula ferrea retinerent. Quod plus est, si dicat, Continere jam volo, nolo jam uxorem: Non potes. Quid, si tu vis, et illa non vult? numquid per con
Abbreviated transcription (Latin):
reis te alligasset. Cȩpisti atimore: consũmaris ad
sapientiã. Quã multis qͥ ꝓptẽa nolunt malefa-¬
cere qr gehennã timent: qr cruciatũ timent. Ndũ
amant iustitiã. Si ꝓmitteret᷑ illis impuinitas et di¬
ceret᷑ eis facite qđ uultis securi impunitũ uob̾ erit:
emitterent ꝓgressus libidinũ suarũ in quȩq neqͥs-¬
sima. Et maxime fr̃s mei. maxime reges et nobiles:
quibꝰ ñ facile dr̃ qͥd fecisti. Nã pauꝑ homo et si ñ
timeat dm̃: qr nullarũ uiriũ ẽ. nullarũ facultatũ.
ne cũ se cõmouerit in suppliciũ rapiat᷑: cessat timo¬
re hominis. et siñ dei. Potentes autẽ mundi reges no¬
biles. nisi dm̃ timeatit. qͥd cimebunt: Sed p̃dicat᷑
illis et ꝑcutiunt᷑ frameabis acuta. Dicit᷑ illis qr ẽ qͥ
ponat alios ad dexterã. alios ad sinistrã. et dicat eis
qͥ ad sinistrã sunt ite in ignẽ ȩt̃nũ qͥ paratꝰ ẽ diabo¬

Expanded text:
reis te alligasset. Coepisti a timore, consummaris ad reis te alligasset. Coepisti a timore, consummaris ad sapientiam. Quam multi sunt qui propterea nolunt male facere, quia gehennas timent, quia cruciatus timent? Nondum amant justitiam. Si illis promitteretur impunitas, et diceretur eis, Facite quod vultis securi, impunitum vobis erit; emitterent progressus libidinum suarum in quaeque nequissima: et maxime, fratres mei, maxime reges et nobiles, quibus non facile dicitur, Quid fecisti? Nam pauper homo, etsi non timeat Deum; quia nullarum virium est, nullarum facultatum; ne cum se commoverit, in supplicium rapiatur, cessat timore hominis, etsi non Dei. Potentes autem mundi, reges, nobiles, nisi Deum timeant, quid timebunt? Sed praedicatur illis, et percutiuntur framea bis acuta. Dicitur illis quia est qui ponat alios ad dexteram, alios ad sinistram; ut dicat eis qui a sinistris sunt: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabo
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ adño. Siuis ꝑfectꝰ esse: uade uende omia quȩ
habes et dapauꝑibꝰ. et ueni sequere me: et habebis
thesaurũ in cęlis. Multi ex nobilibꝰ fecerunt hoc.
Sed cessauer̃ isti esse nobiles gentiũ: eleger̃ pauꝑtatẽ
in scło. nobilitatẽ in xp̃o. Multi autẽ tenent ipsãno-¬
bilitatẽ tenent regias pocestates: et sic s̃ xp̃iam. Ipsis
hoc: Ne ꝓgrederent᷑ ad illicita cõpedes acceperunt:
cõpedes sapientiȩ. cõpedes ũbi dei. Quare gͦ uincula
ferrea. et ñ uincula aurea : ferrea s̃ : quãdiutiment.
Ament. et aurea er̃. Attendat caritas ur̃a qͥd loqͦr.
habet. Hoc ẽ. uinculũ ferreũ. Et tam̃ nisi timore
incipiat homo colere dm̃ ñ ꝑueniet ad amoreo.
Initiũ em̃ sapientiȩ: timor dñi. Incipit gͦ a uinculis
ferreis: et finit ad torquẽ aureã. Dictũ ẽ eñ de sapi-¬
entia. Et torquẽ aureã cira ceruicẽ tuã. Non tibi
imponeret torquẽ aureã: nisi pͥmũ in cõpedibꝰ fer-¬

Expanded text:
Domino: «Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus; et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelis» . Multi ex nobilibus fecerunt hoc: sed cessaverunt isti nobiles esse gentium; elegerunt paupertatem in saeculo, nobilitatem in Christo. Multi autem tenent ipsam nobilitatem, tenent regias potestates, et sic sunt christiani. hoc? Ne progrederentur ad illicita, compedes acceperunt; compedes sapientiae, compedes verbi Dei. 15. Quare ergo vincula ferrea, et non vincula aurea? Ferrea sunt quamdiu timent; ament, et aurea erunt. Attendat Charitas vestra quid loquar. habet» . Hoc est vinculum ferreum. Et tamen nisi timore incipiat homo Deum colere, non perveniet ad amorem. Initium sapientiae timor Domini . Incipit ergo a vinculis ferreis, finitur ad torquem aureum. Dictum est enim de Sapientia, «Et torquem aureum circa tuam cervicem» . Non tibi imponeret torquem aureum, nisi primo in compedibus fer
Abbreviated transcription (Latin):
uictorẽ uestire ñ uis. Quare: Qͥa minꝰ clamat᷑: qr mi¬
nͦ insanit᷑ ꝓpt̃ea isti qͥ tali gła delectant᷑ in conscien-¬
tia sua nichil habent. Qͦmͦ exhauriunt archas ut
audite sequentẽ ũsũ. Exultabunt sc̃i ingła. Iȩta-¬
bunt᷑ in cubilibꝰ suis. Non in theatris ñ in amphitea¬
tris ñ in circis ñ in nugis ñ inforis. sed in cubilibꝰ suis.
Qͥd ẽ. in cubilibꝰ sius: In cordibꝰ sins. Audi apłm pau-¬
lũ. exultantẽ in cubili suo. Gła nr̃a inqͥt hȩc ẽ: cesti¬

Expanded text:
are? Quia minus clamatur, quia minus insanitur. Propterea isti qui tali gloria delectantur, in conscientia sua nihil habent. Quomodo exhauriunt arcas, ut audite sequentum versum: «Exsultabunt sancti in gloria: laetabuntur in cubilibus suis.» Non in theatris, non in amphitheatris, non in circis, non in nugis, non in foris; sed, «in cubilibus suis.» Quid est, «in cubilibus suis?» In cordibus suis. Audi apostolum Paulum exsultantem in cubili suo:
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. Ecce gladiꝰ ex utraq parte acutꝰ ꝓmittens
tẽporalia et ȩtña. In qͦ nos fefellit: Nonne ȩccł̃ia dei
ꝑ totũ mundũ ñ erat: Ecce. ẽ. Antea legebat᷑. et ñ
uidebat᷑ Modo sic̃ legit᷑: ita cernit᷑. Qͥ cqͥd tẽpo¬
ralit̃ nob ꝓmissũ ẽ: ad unã partẽ gladii ꝑtinet.
Qcqͥd in sẽpit̾nũ: ad alterã partẽ gladii ꝑtinet.
Noli retrahi ab eo qͥ uult te retrahere. Pat̃ mat̾ so¬
ror uxorsit anicus sit. ñ ceretrahant et utilis tͥ
erit gladiꝰ bis acut. Utilit̃ te ille separat inalete tu
conglutinas. Uenit gͦ dñs nr̃ ferens gladiũ bis acutũ:
ꝓmittens ȩcna implens tẽporalia. Nã idõ et duo ce-¬
stam̃ta dicunt᷑: Quȩ erant gͦ frameȩ bis acute in ma¬

Expanded text:
tionem. Ecce gladius ex utraque parte acutus, promittens temporalia et aeterna. In quo nos fefellit? Nonne Ecclesia Dei per totum mundum non erat? Ecce est. Antea legebatur, et non videbatur: modo sicut legitur, ita cernitur. Quidquid temporaliter nobis promissum est, ad unam partem gladii pertinet: quidquid in sempiternum, ad alteram partem gladii pertinet. noli retrahi ab eo qui vult retrahere: pater, mater, soror, uxor sit, amicus sit, non te retrahat; et utilis tibi erit gladius bis acutus. Utiliter te ille separat, male te tu conglutinas. Venit ergo Dominus noster ferens gladium bis acutum, promittens aeterna, implens temporalia. Nam ideo et duo Testamenta dicuntur. Quae erant ergo «frameae bis acutae in ma
Abbreviated transcription (Latin):
hodie quȩ et fuer̃ et er̃: et ñ cessant frameȩ bis acutȩ
reis intelligimꝰ: Scit caritas ur̃a et eruditio: qr nutni-
infirma mundi elegit ds̃ ut confunderet fortia. et
stulta mundi elegit ds̃ ad confundendos sapien¬¬
sapientes scd̃m carnẽ. ñ multi potentes. ñ multi nobi-¬
les. sed stulta mundielegit ds̃ et infirma mundi. ut c̃¬
funderet fortia: et ignobilia et contẽptibilia elegit
ds̃. et ea quȩ ñ s̃ tanquã ea quȩ s̃: ut ea quȩ sunt¬

Expanded text:
hodieque, et fuerunt, et erunt; et non cessant frameae bis acutae hodieque, et fuerunt, et erunt; et non cessant frameae bis acutae reis intelligimus? Scit Charitas vestra et eruditio quia in Ec«infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia; et stulta mundi elegit Deus, ad confundendos sapiensapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles; sed stulta mundi elegit Deus, et infirma mundi, ut confunderet fortia; et ignobilia et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam ca quae»
Abbreviated transcription (Latin):
Moriturus ẽ. ut uiuat. Frameȩ bis acutȩ in manibꝰ
coꝵ. Ad faciendã uindictã in gentibꝰ. obiurgationes
in ppłis. Ut alligent reges eoꝵ in cõpedibꝰ et nobiles
eoꝵ in uinculis ferreis. Ut faciant in eis iudiciũ
conscriptũ. Facile exposumꝰ qͦmͦ de frameis cadant
ut resurgant. separent᷑ ut congregent᷑ uulnerentur
ut sanent᷑: moriant᷑ ut uiuant. Sed qͥd facimꝰ: Qͦ mͦ
exponimꝰ ad alligandos reges eoꝵ in cõpedibꝰ: Reges
gentiũ alligandi in cõpedibꝰ et nobiles eoꝵ inuinclilis.
Addidit ferreis. Adestote: ut agnossis qđ nostis
Isti em̃ ũsus qͦs cȩpimꝰ exponere obscegis sed illudi
qđ ex eis dicturus sũ ñ ẽ nouũ Iã nodũ uob̾ ẽ m¬
discere ñ opꝰ habetis. sed cõmemorari. Ad hoc autẽ
uoluit ds̃ obscure ponere quosdã ũsus suos: ñ ut
aliqͥd nouũ de illis eruat᷑. sed ut iã qđ usitatũ erat

Expanded text:
moriturus est ut vivat: «Frameae bis acutae in manibus moriturus est ut vivat: «Frameae bis acutae in manibus eorum, ad faciendam vindictam in gentibus, objurgationes 8. Ut alligent reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in vinculis ferreis. Ut faciant in eis judicium conscriptum.» Facile exposuimus quomodo de frameis cadant ut exsurgant, separentur ut congregentur, vulnerentur ut sanentur, moriantur ut vivant: sed quid faciemus? quomodo exponemus, «Ad alligandos reges eorum in compedibus?» Reges gentium alligandi in compedibus; «et nobiles eorum in vinculis,» addidit «ferreis.» Adestote, ut agnoscatis quod nostis. Isti enim versus quos coepimus exponere, obscuri sunt; sed illud quod ex illis dicturus sum, non est novum. Jam notum ediscere opus habetis, sed commemorari. Ad hoc autem voluit Deus obscure ponere quosdam versus suos, non ut aliquid novum de illis eruatur; sed ut quod jam usitatum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ctaet manduea: Gͥnde ipse sailis occisusẽ ꝑsecu¬
tor et paulus erectꝰ ẽ p̃dicator: Quero saulũ ꝑsecutorẽ.
et ñ inuenio. Occisus ẽ Vnde: De framea bis acuta.
illi fit. sic ꝑ illũ. Etenĩ cũ factꝰ esset p̾dicator: accepit
et ipse in manibꝰ frameã bis acutã ad faciendã uindi¬
ctã ingentibꝰ. Et ne uere tu putares ferro hominẽ ꝑ.
cuti. sanguinẽ fundi. uulnera in carne fieri: sequit᷑ et
exponit. Obiurgationes in ppłis. Obiurgatio quȩ
ẽ. Correptio ꝓcedat ex uobis frameabis acuta. No¬
lite cessare. Dedit illã uobis ds̃ ꝓ modulo ur̃o. Iualis
homo es. qͥ idola colis : Dic amico tuo. si tam̃ reman-¬
sit cui dicas. Qualis homo es. qͥ dimisisti eũ a quo fa-¬
ctꝰ es. et adoras qđ fecisti: Melior ẽ faber: quã qđ fa-¬
bricat faber. Si fabrũ adorare erubescis. ad orandũ¬
qđ faber fec̃ ñ erubescis: Cũq ceꝑit erubescere. cũ
ceꝑit cõpungi. fecisti uulnꝰ de framea. ꝑuenit ad cor.

Expanded text:
cta et manduca» ? Unde ipse Saulus occisus est persecutor, et Paulus erectus est praedicator? Quaero Saulum persecutorem, et non invenio; occisus est. Unde? De framea bis acuta. s» . Quomodo illi fit, sic per illum. Etenim cum factus esset praedicator, accepit et ipse in manibus frameam bis acutam, «ad faciendam vindictam in gentibus.» Et ne vere tu putares homines ferro percuti, sanguinem fundi, vulnera in carne fieri, sequitur, et exponit: «Objurgationes in populis.» Objurgatio quae est? Correptio. Procedat ex vobis framea bis acuta, nolite cessare; dedit illam vobis Deus pro modulo vestro. Qualis homo es, qui idola colis? Dic amico tuo, si tamen remansit cui dicas: Qualis homo es, qui dimisisti eum a quo factus es, et adoras quod fecisti? Melior est faber, quam quod fabricat faber. Si fabrum adorare erubescis, quod faber fecit, non erubescis? Cum coeperit erubescere, cum coeperit compungi, fecisti vulnus de framea; pervenit ad cor,
Abbreviated transcription (Latin):
cutȩ in manibꝰ eoꝵ Framea appellat᷑: quã uulgo
spatã uͭocant. Sunt enĩ gladii exutraq parte a-¬
cuti. Ipsȩ s macherȩ. Istȩ autẽ framee. Et ipsȩ et rũ¬
pheȩ. ipsȩ etiã spatȩ appellant᷑. Magnũ misterium¬
habet hoc genꝰ ferram̃ti: qđ ex utraq parte acutũ
ẽ. Ipsȩ frameȩ s̃bis acutȩ in manibꝰ eoꝵ frameas bis
acutas intelligimꝰ sermonẽ dñi. Et una framea ẽ. Sd̃
ideo multȩ dicunt᷑: qr multa ora s̃ et multȩ linguȩ
scõꝵ. Sermogͦ dĩ gladiꝰ bis acutꝰ. Unde bis acutꝰ:
Dic̃ de tẽporalibꝰ: dic̃ de ȩt̃nis In utroq ꝓbat qđ
dic̃: et eũ quẽ ferit separat a mundo. Nonne ipse
ẽ gladiꝰ de qͦ dñs dic̃. ñ ueni pacẽ mittere in t̾rã.
sed gladiũ : Attende qͦmͦ inhiet disiungere. qͦmͦ
uenit separare. Disiungit scõs: disiungit impios.
Separat a te: qđ impedit te. filiꝰ uult seruire dõ:
pat̃ ñ uult. Uenit gladiꝰ uenit sermo dĩ diuidit

Expanded text:
cutae in manibus eorum.» Framea appellatur, quam vulgo spatham dicunt. Sunt enim gladii ex una parte acuti, ipsae sunt machaerae. Ipsae autem frameae, ipsae et romphaeae, ipsae etiam spathae appellantur. Magnuhoc genus ferramenti, quod ex utraque parte acutum est. Ipsae «frameae» sunt «bis acutae in manibus eorum.» Frameas bis acutas intelligimus sermonem Domini: et una framea est; sed ideo multae dicuntur, quia multa ora sunt, et multae linguae sanctorum. Sermo ergo Dei, gladius bis acutus . Unde bis acutus? Dicit de temporalibus, dicit de aeternis. In utroque probat quod dicit, et eum quem ferit, separat a mundo. Nonne ipse est gladius, de quo Dominus dicit: «Non veni pacem mittere in terram, sed gladium» ? Attende quomodo venit disjungere, quomodo venit separare. Disjungit sanctos, disjungit impios, separat a te quod te impedit. Filius vult servire Deo, pater non vult: venit gladius, venit sermo Dei; dividit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo dic̃. Quiuult e̾e m̃s discipulꝰ ab neget semet¬
ipsũ. et crucẽ suã tolla et seqͣt᷑ me. N dimit tat
psalteriũ suũ ñ dimittat timpanũ suũ. Extendat᷑
in ligno: et siccetur a concupiscentia carnis. Perui
qͣnto plus fuerint extensi. tanto acutiꝰ sonant. Ut
gͦacute sonarent pauli apłi psalteriũ qͥd dix̃: Quȩ
retro oblitꝰ in ea quȩ ante s̃ extentꝰ. sequor ad pal-¬
mã suꝑnȩ uocationis. Extendit se ipse tecigit xp̃s

Expanded text:
quando tibi dicit: «Qui vult esse meus discipulus, abneget semetquando tibi dicit: «Qui vult esse meus discipulus, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me» . Non dimittat psalterium suum, non dimittat tympanum: extendatur in ligno, et siccetur a concupiscentia carnis. Nervi quanto plus fuerint extenti, tanto acutius sonant. Ut ergo acute sonaret Pauli apostoli psalterium, quid dixit? «Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, sequor ad palma
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sonat. Uideamꝰ si tantũ extendit᷑ chorꝰ xp̃i. Dicit
aliꝰ psalmꝰ. A solis ortuusq ad occasũ: laudatt nom̃
dñi. Laudent nom̃ eiꝰ in choro. In timpano et psal¬
teriopsallant ei. Quare assumit tympanũ et psal¬
teriõ: Ut ñ sola uox laudet: sedet oꝑa. Endo as¬
sumit᷑ timpanũ et psalteriũ : manꝰ concinunt uoci
Sic et tu si qͣndo cantas allelua. porrigas et panẽ
esurienti. uestias nudũ. suscipias ꝑegrinũ: ñ sola uox
sonat. sed et manꝰconsonat. qr ũb facta concordant
Assũpsistiorganũ consentiunt digiti linguȩ. Et ipsũ
nasteriũ timpani et psalterii. ñ. ẽ. tacendũ. In tĩpa-¬
no coriũ extendit᷑: in psalterio corda extendit᷑. In
utroq organo. caro erucifixa ẽ. Quã bene psallebat
in timpano et psalterio: qͥ dicebat. Michi mundus
crucifixus ẽ et ego mundo Ipsũ psalteriũ uel tĩpa-¬
nũ te uult tollere: qͥ amat canticũ nouũ: qͥ te docet.

Expanded text:
deamus si tantum extenditur chorus Christi. Dicit psalmus alius: «A solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini» . «Laudent nomen ejus in choro.» 8. «In tympano et psalterio psallant ei.» Quare assumit tympanum et psalterium? Ut non sola vox laudet, sed et opera. Quando assumitur tympanum et psalterium, manus concinunt voci. Sic et tu, si quando Alleluia cantas, porrigas et panem esurienti, vestias nudum, suscipias peregrinum; non sola vox sonat, sed et manus consonat, quia verbis facta concordant. Assumpsisti organum, et consentiunt digiti linguae. Et ipsum mysterium tympani et psalterii non est lacendum. In tympano corium extenditur, in psalterio chordae extenduntur: in utroque organo caro crucifigitur. Quam bene psallebat in tympano et psalterio, qui dicebat: «Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo» ! Ipsum psalterium, velut tympanum tollere te vult, qui amat canticum novum, qui te docet
Abbreviated transcription (Latin):
penetranda ẽ. Nã et qđ additũ ẽ ꝓptẽa dilexi
testimonia tua semꝑ: multo ampliꝰ eã ꝓfundã fa-¬
cit. Dicit enĩ apłs. Lex irã oꝑat᷑. Huiꝰ quoq dicti
rationẽ reddens: ubi eni ñ ẽ. lex inquit nec preua¬
ricatio. ita ostendens ñ om̃s e̾e. preuaricatores Non
enĩ om̃s habent legẽ. Non eñĩ om̃s habere legẽ: alio
loco euidentiꝰ ait. Qui sine lege peccauerunt: sine
lege ꝑibunt. Quid sibi gͦ uult p̃uaricatores depu-¬
taui om̃s peccatores t̾rȩ: Sed hic questionẽ ꝓposu¬
isse suffecerit. alio si ds̃ donauerit sermone tractan¬
dã. ne huiꝰ ꝓlixitas eã cogat angustuis explicari.
quã ut bene possit quod explicatur intelligi.:¬

Expanded text:
penetranda est. Nam et quod additum est: «Propterea dilexi testimonia tua semper,» multo amplius eam profundam facit. Dicit enim Apostolus: «Lex iram operatur,» hujusque dicti rationem reddens: «Ubi enim non est lex,» inquit, «nec praevaricatio» ; ita ostendens non omnes esse praevaricatores. Non enim omnes habent legem. Non autem omnes habere legem, alio loco evidentius ait: «Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt» . Quid sibi ergo vult: «Praevaricatores deputavi omnes peccatores terrae?» Sed hic quaestionem proposuisse suffecerit, alio, si Deus donaverit, sermone tractandam, ne hujus prolixitas eam cogat angustius explicari, quam ut bene possit quod explicatur intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. declinate a me maligni. et scrutabor mandata
dei mei. Deinde postea quã uelut ab oculis cordis
sui muscas irruentes abegit: redit ad eũ cui dice¬
bat adiutor m̃s et susceptor nĩs estu. in ubũ tuum
ab expectatione mea. Qui iã dixerat susceptor
m̃s es poscit magis magisq suscipi. et ad illud ꝓpt̃
quod tolerat tã multa molesta ꝑduci: ueris ibi se
quã in istis humanarũ rerũ somniis fidens ẽẽ. uictu¬
rũ. Sic enĩ de futuro dictũ ẽ et uiuã: tanquã in
hoc corpore mortuo ñ uiuat᷑. Corpꝰ enĩ mortuuĩ ẽ.
ꝓpt̃ peccatũ. Et expectantes redemptionẽ corpors
nr̃i. spe salu factisumꝰ. Et qđ ñ iudemꝰ sꝑantes. per

Expanded text:
Christi, «Declinate a me, maligni, et scrutaChristi, «Declinate a me, maligni, et scruta 116. Deinde posteaquem velut ab oculis cordis sui muscas irruentes abegit, redit ad eum cui dicebat «Adjutor meus et susceptor meus es tu; in verbum tuum ab exspectatione mea.» Qui jam dixerat, «Susceptor meus,» poscit magis magisque suscipi, et ad illud propter quod tolerat tam multa molesta, perduci; verius ibi se, quam in istis humanarum rerum somniis fidens esse victurum. Sic enim de futuro dictum est, «et vivam,» tanquam in hoc corpore mortuo non vivatur. Corpus enim mortuum est propter peccatum: et exspectantes redemptionem corporis nostri, spe sal
Abbreviated transcription (Latin):
bens urgari xp̃ĩanos nec illos quidẽ qui ñ aliena ra-¬
piunt sed sua cupide repetunt. Dicimꝰ autẽ caucte
ab om̃ cupiditate: constituentes eis ante oculos ho
eis hoc dicimꝰ ñ recedunt nec declinant a nobis sed
instant. urgent. precantur tumultuant᷑ extorquent
ut ipsi potiꝰ adista quȩ diligunt. quã scrutandis dei
mandatis quȩ cdiligimꝰ occupemur. O quanto tedio
turbarũ turbulentarũ. et quanto desiderio diuumo¬
rũ eloquioꝵ dictũ ẽ: delinate a me maligni et scru¬
tabor mandata dei mei. Ignoscant obȩdientes fideles
qui ꝓ suis scłaribꝰ causis raro nos querunt et iudicus
nr̃is facillime acqiuescunt: nec nos conterunt lici¬
qui et int̾ se ꝑtinacit᷑ agunt. et quando bonos pre¬
munt nr̃a udicata contẽpnunt. faciuntq nobis pe-¬
rire tẽpora rebꝰ eroganda diuinis: certe inquã ꝓpter
istos liceat et nob̾ exclamare in hac uoce corporis

Expanded text:
bens jurgare Christianos . Ne illis quidem qui non aliena rabens jurgare Christianos . Ne illis quidem qui non aliena rapiunt, sed sua cupide repetunt, dicimus, Cavete ab omni cupiditate, constituentes eis ante oculos homt quando dicimus, non recedunt nec declinant a nobis; sed instant, urgent, precantur, tumultuantur, extorquent, ut ipsis potius ad ista quae diligunt, quam scrutandis Dei mandatis quae diligimus occupemur. O quanto taedio turbarum turbulentarum, et quanto desiderio divinorum eloquiorum dictum est, «Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei!» Ignoscant obedientes fideles qui pro suis saecularibus causis raro nos quaerunt, et judiciis nostris facillime acquiescunt; nec nos conterunt litiqui et inter se pertinaciter agunt, et quando bonos premunt, nostra judicata contemnunt; faciuntque nobis perire tempora rebus eroganda divinis, certe, inquam, propter istos et nobis liceat exclamare in hac voce corporis
Abbreviated transcription (Latin):
SAlon huiꝰ locus de qͦ in uoluntate
dm̃ disputaturi sumꝰ: sic incipit. Ini¬
qͦs odio habui: et legẽ tuã dilexi. Non
ait iniqͦs odio habui. et iustos dilexi aut iniqͥta¬
tẽ odio habui. et legẽ tuã dilexi: sed cũ dixisset
iniqͦs odio habui exposuit qͣre addendo et legẽ
tuã dilexi: ut demonstraret ñ se in hominibꝰ ini¬
qͥs odisse naturã qͦ homines s̃ sed iniqͥtatẽ qͦ legi
ceptor ad mala euadenda. Quod autẽ fubiungit In
uerbũ tuũ suꝑsꝑaui: tanquã filiꝰ ꝓinisionis loquit᷑.
a me maligni. et scrutabor mandata dei mei : Non
rat: eosq etiã cõpellendo a se abigit. Nã maligni nos¬
exercent ad facienda mandata. a scrutandis autem
auocant: ñ solũ cũ ꝑsequunt᷑ aut litigare nobiscum
uolunt uerũ etiã cũ obsequunt᷑ et honorant. et tam̃
suis uitiosis et negotiosis eupiditatibꝰ adiuuandis ut oc¬
cupemur et eis tẽpora nr̃a impendamꝰ efflagitant: arit
certe infirmos premunt et causas suas ad nos deferre

Expanded text:
 locus de quo in voluntate Dei disputaturi sumus, sic incipit: «Iniquos odio habui, et legem tuam dilexi.» Non ait, Iniquos odio habui, et justos dilexi; aut, Iniquitatem odio habui, et legem tuam dilexi: sed cum dixisset, «Iniquos odio habui,» exposuit quare, addendo, «et legem tuam dilexi,» ut demonstraret, non se in hominibus iniquis odisse naturam, qua homines sunt; sed iniquitatem, qua legi ceptor,» ad mala evadenda. Quod autem adjungit, «In verbum tuum supersperavi,» tanquam filius promissionis loquitur.a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei?» Non rat, eosque etiam compellendo a se abigit. Nam maligni exercent ad facienda mandata, a scrutandis autem avocant; non solum cum persequuntur, aut litigare nobiscum volunt; verum etiam cum obsequuntur et honorant, et tamen suis vitiosis et negotiosis cupiditatibus adjuvandis ut occupemur, et eis nostra tempora impendamus, efflagitant; aut certe infirmos premunt, et causas suas ad nos deferre
Abbreviated transcription (Latin):
marut adiuua me et saluis ero & meditabor in iu¬
tisicationibꝰ tis semꝑ: qi in nichilũ redegit ds om̃s
discedentes a iustificationibꝰ siuis. Quare autẽ disce.¬
dunt: Quia inusta inquit ẽ cogitatio eoꝵ. Ibi
accedit᷑: ibi discedit. Omĩa oꝑa uel mala uel bo.¬
na: a cogitatione ꝓcedunt. In cogitatione qiuisq
in nocens: in cogitatione reus ẽ &pt̃ qđ scriptũ ẽ:
cogitatio seã seruabit te. Et alibi legit᷑. In cogitati¬
onibꝰ impii: intr̃ogatioerit. Et apł̃s cogitationibꝰ
ait accusantibꝰ aut etiã excusantibꝰ Ubi autem
felix ẽ. qui in cogitatione miser ẽ : Aut qͦmͦ ibi ñ
miser ẽ qui ad nchilũ redact᷑ꝰ ẽ: Magna quippe ẽ.
steriitas inquitas Merito dictũ ẽ. Confundant᷑
iniqui facientes uane id. ẽ in aniter. tanquã reda-¬

Expanded text:
tabor in justificationibus tuis semper;» quia in nihilum redigit Deus omnes discedentes a justificationibus suis. Quare autem discedunt? «Quia injusta est,» inquit, «cogitatio eorum.» Ibi acceditur, ibi disceditur. Omnia opera, vel mala, vel bona, a cogitatione procedunt: in cogitatione quisque innocens, in cogitatione reus est. Propter quod scriptum est: «Cogitatio sancta servabit te» : et alibi legitur: «In cogitationibus impii interrogatio erit» : et Apostolus: «Cogitationibus,» ait, «accusantibus aut etiam defendentibus» . Ubi autem felix est qui in cogitatione miser est? aut quomodo ibi non miser est qui ad nihilum redactus est? Magna quippe est sterilitas, iniquitas. Merito dictum est: «Confundantur iniqui facientes vane» ; id est, inaniter, tanquam reda
Abbreviated transcription (Latin):
ei responsũ fuerit in silentio si ñ uis confundi ab
expectatione tua. ñ int̾mittas meditari iustificati-¬
ones meas: sentiens istã meditationẽ plerũq anamȩ
languoribꝰ impediri. Adiuua me inqitit et sal-¬
uus ero. et meditabor in iustificationibꝰ tus senper

Expanded text:
ei responsum fuerit in silentio, Non vis confundi ab exspectatione tua? non intermittas meditari justificationes meas: sentiens istam meditationem plerumque animae languoribus impediri, «Adjuva me,» inquit, «et salvus ero; et m
Abbreviated transcription (Latin):
Sustinuit anima mea in ũbũ eiꝰ. Nemo
sustinet: isi qͥ ñdũ accepit qđ ꝓmissũ ẽ. Nã qͥ
iã accepit. qͥd sustinet: Accepimꝰ remissionẽ pec-¬
catoꝵ. sed ꝓmissũ nob̃ ẽ regnũ cȩloꝵ. Debita
nr̃a deleta s: sed merces nr̃a adhuc futura ẽ. Ac-¬
cepimꝰ ueniã: sed ȩt̃nã uitã ñdũ tenemꝰ. Sed qͥ
dedit ueniã ipse ꝓmisit et uitã ȩt̾nã. Si ũbũ
nr̃m esset: deberemꝰ timere. Quia ũbũ dei. ẽ. ñ
fallit. Securigͦ sꝑamꝰ in ũbo eiꝰ. qi fallere ñ po-¬
test. Sꝑauit anima mea in dñm: aiuigilia ma-¬
tutina usq ad noctẽ. Qͥd ẽ. qđ ait: ũno die in¬

Expanded text:
anima mea in verbum tuum.» Nemo sustinet, nisi qui nondum accepit quod promissum est: nam qui jam accepit, quid sustinet? Accepimus remissionem peccatorum; sed promissum est nobis regnum coelorum: debita nostra deleta sunt; sed merces nostra adhuc futura est: accepimus veniam; sed aeternam vitam nondum tenemus. Sed qui dedit veniam, ipse promisit et vitam aeternam. Si verbum nostrum esset, deberemus timere: quia verbum Dei est, non fallit. Securi ergo speramus in verbum ejus qui fallere non potest. «Speravit anima mea in Dominum, a vigilia matutina usq
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ sine peccato: qm̃ ille resurrex̃ qͥ priꝰ fuit sine
peccato. A iigilia matutina sꝑa. Noli dicere: ego
ñ sũ dignꝰ ꝓpt̃ peccata ñ es dignꝰ sed multa apđ
illũ redẽptio. Et ipse redimet isrł: ab om̃ibꝰ mi¬
quitatibꝰ eius.

Expanded text:
modo sine peccato, quoniam ille resurrexit qui primus fuit sine modo sine peccato, quoniam ille resurrexit qui primus fuit sine peccato. A vigilia matutina spera. Noli dicere: Ego non sum dignus propter peccata. Non es dignus; sed «multa apud illum redemptio, et ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
uendere: qͥ ñ cõmisit peccatũ. ipse ẽ redemptor
a peccato: ipse redimet isrł. Unde redimet: Ab om
aliquas iniqͥtates suas: tantũ mͦ accedat pleno cor¬
de: et desinat iã facere quȩ faciebat: et ñ dicat.
illa iniqͥtas ñ mͥ dimitit᷑. Sienĩ hoc dixerit. ꝓpt̃
ipsã quã putat sibi ñ dimitti ñ se conũtit: et faci¬
endo cȩtera ñ illi dimittit᷑ et illud qđ ñ timebat.
Quia feci inqͥt scelus magnũ. et ñ mͥ potest dimitti:
iã faciã et cȩcera. Hoc enĩ ꝑdo qđ ñ facio. Noli ti¬¬
mere: In ꝓfundo es. Noli contẽpnere. De ꝓfundis
clama ad dm̃: et dic. Si iniqͥtates obseruaueris d.¬
dñe qͥs sustinebit: Obserua illũ. et expecta illũ:
et sustine ꝓpt̾ legẽ ipsiꝰ. Quã legẽ tͥ dedit: Dimit.¬
te nob̃debita nr̃a: sic̃ et nos dimittimꝰ debitoribꝰ
nr̃is. Sꝑa te resurrecturũ. et tunc futurũ om̃i

Expanded text:
vendere: qui non commisit peccatum, ipse est redemptor vendere: qui non commisit peccatum, ipse est redemptor a peccato. «Ipse redimet Israel.» Unde redimet? Ab illaliquas iniquitates suas: tantummodo accedat pleno corde, et desinat jam facere quae antea faciebat, et non dicat, Illa iniquitas non mihi dimittitur. Si enim hoc dixerit, propter ipsam quam putat sibi non dimitti, non se convertit, et faciendo caetera, non illi dimittitur et illud quod non timebat. Quia feci, inquit, scelus magnum, et non mihi potest dimitti; jam faciam et caetera: hoc enim perdo quod non facio. Noli timere: in profundo es, noli contemnere de profundis clamare ad Dominum, et dicere, «Si iniquitates observaveris, Dne, quis sustinebit?» Observa illum, et exspecta illum, et sustine propter legem ipsius. Quam legem tibi dedit? «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Spera te resurrecturum, et tunc futurum omni
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dix̃. auigilia matutina sꝑet isrł in dñm.
Quare : Quia auigilia matutina surrex̃ dñs:
et hoc debet sꝑare corpꝰ. qđ in capite p̃cessit. Sed
ne suggerat᷑ ista cogitatio: capiti licuit resurgere.
qr peccatis ñ p̃mebat᷑. Nullũ peccatũ erat in illo.
Qͥd nos facturi sumꝰ : Sꝑabimꝰ calẽ resurrectionẽ
quał in dño p̃cessit. cũ peccatis nr̃is aggrauemur:
ta apud eũ redẽptio. Et ipse redimet isrł ab¬
om̃ibꝰ iniqͥtatibꝰ eiꝰ. Ergo si p̃mebat᷑ peccatis suis ad¬
ẽ miscdia dei. Ideo p̾cessit ille sine peccato: ut de¬
leat peccata sequentiũ. Nolite in uob̃ p̃sumere :
sed a uigilia matutina p̾sumite. Uidete caput
ur̃m surrexisse. et ascendisse in cȩlũ. In illo culpa
ñ erat. sed ꝑ illũ ur̃ȩ culpȩ delebunt᷑. Ipse redimet
isrł ab om̃ibꝰ iniqͥtatibꝰ eiꝰ: qr isrł uendere se potuit.
et fieri uenundatꝰ sub peccato : redimere se ab iniqͥ¬
tatibꝰ ñ potest. Ille potuit redimere. qͥ se ñ potuit

Expanded text:
 dixit, «A vigilia matutina speret Israel in Dominum.» Quare? Quia a vigilia matutina resurrexit Dominus; et hoc debet sperare corpus, quod in capite praecessit. Sed ne suggeratur ista cogitatio: Capiti licuit resurgere, quia peccatis non premebatur, nullum peccatum erat in illo; quid nos facturi sumus? Sperabimus talem resurrectionem, qualis in Domino praecessit, cum peccatis nostris aggravemur? tio. Et ipse redimet Israomnibus iniquitatibus ejus.» Ergo si premebatur peccatis, suis, adest misericordia Dei. Ideo praecessit ille sine peccato, ut deleat peccata sequentium. Nolite in vobis praesumere, sed a vigilia matutina praesumite. Videte caput vestrum resurrexisse et ascendisse in coelum. In illo culpa non erat, sed per illum vestrae culpae delebuntur: «Ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Quia Israel vendere se potuit, et fieri venundatus sub peccato; redimere se ab iniquitatibus non potest. Ille potuit redimere, qui se non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
latarꝰ resurrex̃. ñ qͦmͦ filiꝰ uiduȩ et archisinago¬
gi filia resurrexer : ñ qͦmͦ quos suscitauer antiqui
pisti sꝑare a uigilia matutina. Sꝑa autẽ usq
in noctẽ: qͦusq finiat᷑ hȩc uita. qͦusq sit nox
uniũsi generis humani in occasu scłi. Quare
hucusq: Quia pꝰ istã noctẽ iã ñ erit spes: sed

Expanded text:
Lazarus resurrexit, non quomodo filius viduae et archisynagoLazarus resurrexit, non quomodo filius viduae et archisynagogi filia resurrexerunt, non quomodo quos suscitaverunt antiqui pisti sperare a vigilia matutina. 10. Spera autem usque ad noctem, quousque finiatur haec vita, quousque sit nox universi generis humani in occasu saeculi. Quare hoc usque? Quia post istam noctem jam non erit spes, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gento. nullusq eoꝵ moreret᷑ immaturꝰ Si qͥsñ
hab̾et filios acciꝑet sibi uxorẽ. Si ñ duxisset du-¬
ceret. Non abortuet ñ solũ aliqͦ mulier in domo
eiꝰ. sed nec pecꝰ eiꝰ. Non acesceret cupa esꝰ ñ gran¬
dinaret᷑ uinea eiꝰ. Quisic sꝑauuit in dñm. anĩ-¬
adũtit his rebꝰ abundare eos qͥ ñ colebant dm̃
qd cepit ostendere a uigilia matutina in qͦ resur¬
rex̃. Antea enĩ nemo resurrexerat. in ęc̾nũ uictu-¬
rus. Intendat caritas urã. Resuscitatis mortui an¬¬
te aduentũ dm̃. Nã et helias resuscitauit mortu
ũet heliseus: sed resurrexer̃ iterũ morituri. Dñs
ipse qͦs resuscitauit. morituri resurrexer̃. Siue il¬¬
le uuienis filiꝰ uiduȩ. siue illa puella .xii. annoꝵ
surrexerat nũꝗͣ moriturus: nisi dñs. Endo autẽ
resurrex̃ dñs. nũꝗͣ moriturus: A uigilia matuti-¬
na. hoc sꝑa et tu de dño resurrecturũ te ñ qͦmͦ

Expanded text:
auro; nullus eorum moreretur immaturus; si quis non auro; nullus eorum moreretur immaturus; si quis non haberet filios, acciperet; si uxorem non duxisset, duceret; non abortiret non solum aliqua mulier in domo ejus, sed nec pecus ejus; non acescerent cupae ejus, non grandinaretur vinea ejus. Qui sic sperabat in Dominum, animadvertit his rebus abundare eos qui non colunt Dominum, quod coepit ostendere a vigilia matutina in qua resurrexit. Antea enim nemo resurrexerat semper victurus. Intendat Charitas vestra. Resuscitati sunt mortui ante adventum Domini: nam et Elias resuscitavit mortuum , et Elisaeus ; sed resurrexerunt iterum morituri. Dominus ipse quos resuscitavit, morituri resurrexerunt; sive ille juvenis filius viduae , sive illa puella duodecim annsurrexerat nunquam moriturus, nisi Dominus. Quando autem resurrexit Dominus nunquam moriturus? A «vigilia matutina.» Hoc spera et tu de Domino, resurrecturum te, non quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
iIi. stũ factꝰ ẽ. sacrificiũ factꝰ ẽ. In passione sacrificiũ
factꝰ ẽ in resurrectione innouauit illud qđ occi-¬
mitiis tuis. Quia gͦ ille auigilia matutina resur-¬
rex̃ cepit ex hoc anima nra sꝑare. Et qͦusq In¬
noctẽ qͦusq moriam᷑. Om̃is enĩ mors nr̃a carna-¬
lis: quasi sõpnꝰ ẽ. Cepisti sꝑare ex qͦ resurrex̃ dñs:
noli deficere sꝑare qͦusq exeas ab hac uita. Nãsi
ñusq ad noctẽ sꝑaueris: delet᷑ tocũ qđ sꝑaueris
Sunt enĩ homines qͥ incipiunt sꝑare: sed ñ ꝑse.¬
uerant usq ad noctẽ. Incipiunt pati tribulati¬
ones aliqͦs. incipiunt pati tẽptationes: iudent
felices: attendunt eos qͥ scelera fecer̃ habere qã
ipsi hab̾e desid̾abant: et deficiunt pedes eoꝵ et
desiraint sꝑare in dño. Quare: qr ñ auigilia
matutina cȩper̃ sꝑare. Qͥd ẽ. hoc. Non hoc cȩper̃
na. sed sꝑabant de dño. ut si essent xp̃iam habe-¬
rent plenã domũ frum̃to. uino. oleo auro ar-

Expanded text:
. In passione sacrificium factus est; in resurrectione innovavit illud quod occiimitiis tuis. 8. Ergo ille quia a vigilia matutina resurrexit, coepit anima nnoctem;» quousque moriamur. Omnis enim mors nostra carnalis, quasi somnus est. Coepisti sperare ex quo resurrexit Dominus, noli deficere sperare quousque exeas ab hac vita. Nam si non usque ad noctem speraveris, deletur totum quod speraveras. Sunt enim homines qui incipiunt sperare, sed non perseverant usque ad noctem. Incipiunt pati tribulationes aliquas, incipiunt pati tentationes, vident felices, attendunt eos qui scelera fecerunt, habere quod ipsi habere desiderabant; et deficiunt pedes eorum, et desinunt sperare. Quare? Quia non a vigilia matutina coeperunt sperare. Quid est hoc? Non hoc na: sed sperabant de Domino, ut si essent christiani, haberent plenam domum frumento, vino, oleo, argento,
Abbreviated transcription (Latin):
sed a ingilia matutina sꝑet ifrł. Ergo culpo spẽ
scłi. qͣndo sꝑat᷑ de deo: Non. Sed alia spes ẽ. isrł
ꝓpͥa. Non ꝓsuo sũmobono sꝑet isrł diuitias. ñ
salutẽ corporis. ñ abundantiã t̾renoꝵ: immotri.¬
bulacionẽ hic habiturus ẽ. si forte contigerit illi
ꝓpt̃ ueritatẽ pati aliqͦs molestias. Non enĩ ñ sꝑa¬¬
bant in dñm martires: et tam̃ talia passis qua-¬
lia latrones. qualia iniqͥ: subrepti ad bestias. ig-¬
nibꝰ concremati. gladio ꝑcussi. ungulis exarati.
cathenis obstricti: carcere necati. Ista om̃ĩa ma-¬
la passi. ñ sꝑabant in dñm : Aut ideo sꝑabant.
ut istis maliscarentes. hac fruerent᷑ uita. Non
plane: qr auigilia matutina sꝑabant. Quid ẽ.
hoc: Considãbant illã uigiliã matutinã qͦ re-¬
surrex̃ dñs eoꝵ: et uidebant qr ante ꝗͣ resurge-¬
rec calia et ipse passus ẽ qualia et ipsi patieban¬¬
t᷑ et ñ desꝑabant etiã se pꝰtales passiones resur¬

Expanded text:
sed, «a vigilia matutina speret Israel.» Ergo culpo spem saeculi, quando speratur de Deo? Non; sed alia spes est Israel propria. Non pro summo suo bono speret Israel divitias, non salutem corporis, non abundantiam terrenorum: imo tribulationem hic habiturus est, si forte contigerit illi propter veritatem pati aliquas molestias. Non enim non sperabant in Deum martyres, et tamen talia sunt passi, qualia latrones, qualia iniqui: subjecti ad bestias, ignibus concremati, gladio percussi, ungulis exarati, catenis obstricti, carcere necati, ista omnia mala passi, non sperabant in Dominum? aut ideo sperabant, ut istis malis carentes, hac vita fruerentur? Non plane; quia a vigilia matutina sperabant. Quid est hoc? Considerabant illam vigiliam matutinam qua resurrexit Dominus eorum, et videbant quia antequam resurgeret, talia et ipse passus erat, qualia ipsi patiebantur, et non desperabant etiam se post tales passiones resur
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ hoc : sedibꝰ ambulasti ad furtũ. lmmo mñte
conrunxisti te furto. Qđ ipsiꝰ solũ erat. factũ ẽ et tuũ:
qr placuit tͥ. Si autẽ displicuerit tͥ et oraueris ꝓeo.
et dep̃catꝰ ueniã dederis. ut possis lib̾a fronce dice¬
re in p̃cibꝰ tiuis qͣs tͥ uris ꝑitꝰ cȩlestis dictauit. dimit¬
te nob̾ debita nr̃a sic̃ et nos dimittimꝰ debitoribus
nr̃is. didicisti portare onera fr̃is tui. ut et aliꝰ por¬
ruscantas qđ mͦ dictũ ẽ ꝓpt̃ legẽ cuã sustinui te
dñe. Hanc autẽ legẽ qͥ ñ seruat: nec sustinet dñm.
nec si uelit sustinere. causa ẽ. qͦre sustineat. in anit̃
sustinet. Uentur enĩ ẽ dñs: et inuenturꝰ peccata

Expanded text:
. Quid est hoc? Pedibus ambulasti ad furlum; imo mente . Quid est hoc? Pedibus ambulasti ad furlum; imo mente conjunxisti te furi: quod ipsius solum erat, factum est tuum; quia placuit tibi. Si autem displicuerit tibi, et oraveris pro eo, et deprecatus veniam dederis, ut possis libera fronte dicere in precibus tuis, quas tibi Jurisperitus coelestis dictavit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris;» didicisti portare onera fratris tui; ut et alius porrus cantas quod modo dictum est, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» 5. Hanc autem legem qui non servat, nec sustinet Dominum; nec, si velit sustinere, causa est quare sustineat; inaniter sustinet. Venturus est enim Dominus, et inventurus peccata
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ ꝓpt̃ legẽ tuã sustinuite dñe. Dicunt᷑ ceruiqͣn¬
do transeunt in ꝓximas insulas freta pascuȩ grã.
capita suꝑ inuicẽ ponere: et unꝰ qͥ ante ẽ solus
portat caput. et ñ ponit suꝑ alterũ. Sed cũ et
ipse defecerit: tollit se ab anteriore parte reditq
posteriꝰ ut et ipse in altero requiescat: et sic portat̃
om̃s onera sua. et ꝑueniunt qͦ desiderant. nec pati-¬
unt᷑ naufragiũ qr quasi nauis ẽ illis caritas. Itaq
caritas portat onera. Sed ñ timeat: ne p̃mat᷑ tali¬
boneribꝰ De peccatis suis unꝰqͥsq p̃mat᷑: atten¬
dat. Nã qͦndo portas infirmitatẽ fr̃ĩs cui: ñ te
onerant peccata ipsiꝰ. Plane si consentias. iã tua
te p̃munt. ñ altĩ. Qͥ sqͥs eni consenserit peccato.¬
ri ñ alienis sed suis grauat᷑. Consensio enĩ ad
peccatũ alteriꝰ tuũ fit peccatũ.: et ñ ẽ qͣre que¬
raris qd p̃eccata aliena te p̃mant. Dr̃ enĩ tibi p̃¬
munc te sed tua. Uidisti furẽ. et cucurristi cũ eo

Expanded text:
dicit, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» Dicuntur cervi, quando transeunt freta in proximas insulas pascuae gratia, capita super se invicem ponere; et unus, qui ante est, solus portat caput et non ponit super alterum: sed cum et ipse defecerit, tollit se ab anteriore parte et redit posterius, ut et ipse in altero requiescat: et sic portant omnes onera sua, et perveniunt ad quod desiderant; et non patiuntur naufragium, quia quasi navis est illis charitas. Itaque charitas portat onera; sed non timeat ne prematur talibus oneribus: ne peccatis suis unusquisque prematur, attendat. Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis, sed suis gravatur. Consensio enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vidisti furem, cucurristi cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet spẽ. Non sẽꝑ malũ. ẽ: ñ habere spẽ. In
hac uita cũ sumꝰ: malũ ẽ. ñ habere spẽ. Qui
enĩ mͦ spẽ ñ habet: rẽ postea ñ habebit. Ergo.
mͦ spẽ debemꝰ habere. Sed cũ resuenerit. nũ¬
qͥd speserit: Qd enĩ uidet qͥs. qͥd sꝑat:Ueni.¬
et dñs dis̃ nr̃ pͥmo formã ipsã in qua crucifi¬
xus ẽ et resurrex̃ demonstraturus humano
generi: ut uideant pii et impii. Illi uideant
et gratulent᷑ inuenisse se qđ credider̃ ante ꝗͣ
uiderent: et illi erubescant ñ credidisse qđ
uidebunt Frubescentes dãpnabunt᷑ et gra-¬
tulati coronabunt᷑. Dicet᷑ confusis ite in ignẽ ȩt̃¬
nũ qͥ paratꝰ ẽ diabolo et angelis eiꝰ: dicet᷑ gauden-¬
tibꝰ uenite benedicti prĩs mei ꝑcipite regnũ qđ
uob̃̾ paratũ ẽ ab origine mundi. Qđ cũ acceꝑint.
iã spes ñ erit. qr res tenebit᷑. Transacta gͦ spe. tran-¬
sibit nox illa. Sed donec fiat: a uigilia matutina

Expanded text:
habere spem. In hac vita cum sumus, malum est non habere spem; qui enim modo spem non habet, rem postea non habebit. Ergo modo spem debemus habere. Sed cum res venerit, numquid spes erit? «Quod enim videt quis, quid spes noster, primo formam ipsam in qua crucifixus est et resurrexit, demonstraturus generi humano, ut videant pii et impii: illi videant, et gratulentur invenisse se quod crediderunt antequam viderent; et illi erubescant non se credidisse quod videbunt. Erubescentes damnabuntur, et gratulati coronabuntur. Dicetur confusis, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus;» dicetur gaudentibus, «Venite, benedicti Patris mei, percipile regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» : quod cum acceperint, jam spes non erit, quia res tenebitur. Transacta ergo spe, transibit nox illa; sed donec fiat, a vigilia matutina
Abbreviated transcription (Latin):
surreximꝰ: ñdũ in nob̾ factũ ẽ qđ p̃cessit in capi-¬
te. nr̃o. Qͥd p̃cessit in capite nr̃o: qr et caro ipsius
capitis resurrex̃. Sp̃s ipsiꝰ capitis nũꝗͣ mortuus
surgetis et uos. Sed s̃ qͥdicunt. Ecce resurrex̃ dñs.
Nũqͥd ꝓptẽa sꝑandũ ẽ. et me posse resurgere
Utiq ꝓptẽa. In hoc enĩ resurrex̃ dñs: qđ ate ac-¬
cepit. Non enĩ resirgeret: nisi mortuus esset.
Non autẽ mortuus esset: nisicarnẽ portaret. Q a
qđ erat ante om̃ia: ꝑ qđ factas om̃ia. Sedut ac

Expanded text:
surreximus, nondum in nobis factum est quod praecessit in capite nostro. Quid praecessit in capite nostro? Quia et caro ipsius capitis resurrexit; spiritus illius capitis numquid mortuus surgetis et vos. 7. Sed sunt qui dicant: Ecce resurrexit Dominus; numquid propterea sperandum est et me posse resurgere? Utique propterea: in hoc enim resurrexit Dominus, quod a te accepit. Non enim resurgeret nisi mortuus esset, non autem mortuus esset, nisi carnem portaret. Quid quod erat ante omnia, per quem fac
Abbreviated transcription (Latin):
ut dm̃ roget. irridet. Quibꝰ modis : Primo dic̃.
Si deo displicerent facinora. ego uiuerẽ: Si ds̃¬
curaret res humanas. ad tanta scelera quȩ feci
ñ solũ uiuerẽ. sed et bene mͥ esset : Solet enĩ illis¬
hoc euenire qͥ multũ in ꝓfundo s̃. et ꝓsꝑant᷑ in
iniqͥtatibꝰ sius: et tantomagis in ꝓfundo mergun¬
t᷑. qͣntomagis uident᷑ eẽ. felices Fallax enĩ felicitas.
ipsa ẽ. maior infelicitas. Deinde hoc solent homi-¬
nes dicere. Iã qm̃ multa feci. et dãpnatio ĩminet:
ti latrones dicere: sic me occisurꝰ. ẽ. iudex ꝓ decẽ

Expanded text:
ut Deum roget, irridet. Quibus modis? Primo dicit: ut Deum roget, irridet. Quibus modis? Primo dicit: Si Deo displicerent facinora, ego viverem? Si curaret Deus res humanas, ad tanta scelera quae feci, non solum viverem, sed et bene mihi esset? Solet enim hoc illis evenire, qui multum in profundo sunt, et prosperantur in iniquitatibus suis: et tanto magis in profundo merguntur, quanto magis videntur esse felices; fallax enim felicitas, ipsa major est infelicitas. Deinde et hoc solent homines dicere: Jam quoniam multa feci eati latrones dicere: Sic me occisurus est judex pro decem
Abbreviated transcription (Latin):
fundo eruat᷑. et ueniat ad eũ qͥ suꝑ om̃s abissos
sedet. suꝑ cherubin. suꝑ omĩa quȩ creauit. ñ solũ
corporalia sed etiã sp̃alia: donec ad eũ ueniat ani¬
ma donec ab illo lib̾et᷑ imago ipsiꝰ q̃ ẽ homo:
quȩ in hoc ꝓfundo tanꝗͣ assiduis fluctibꝰ detrita
ẽ: et nisi renouet᷑ et reparet᷑ a deo qͥ illã impressit
qͣndo formauit hominẽ. idoneus potuit. ee ho¬
mo ad casũ suũ. ñ. ẽ idoneus ad resurrectionẽ
suã. Sẽꝑ in ꝓfundo. ẽ: nisi lib̾et᷑ ut dixi. sẽꝑ in
ꝓfundo.ẽ. Sed cũ de ꝓfundo clamat. surgit
de ꝓfundo: et ipse clamor ñ eũ ꝑmittit mul-¬
tũ in imo.eẽ ¶ alde enĩ in ꝓfundo s: qͥ nec .n.
clamant de ꝓfundo. Dic̃ scriptura. Peccator cũ
uenerit in ꝓfundũ maloꝵ: contẽpnit. Iã uidete
fr̃s qͣle ꝓfundũ sit ubi contẽpnit᷑ ds̃. Cũ qͥsq ui¬
deric se qͦtidianis peccatis obrutũ. aceruis qͥbꝰ

Expanded text:
fundo eruatur, et veniat ad eum qui super omnes abyssos fundo eruatur, et veniat ad eum qui super omnes abyssos sedet, super Cherubim, super omnia quae creavit, non solum corporalia, sed etiam spma, donec ab illo liberetur imago ipsius, quod est homo, quae in hoc profundo tanquam assiduis fluctibus exagitata, detrita est: et nisi renovetur et reparetur a Deo, qui illam impressit quando formavit hominem Idoneus potuit esse homo ad casum suum; non est idoneus ad resurrectionem suam, semper in profundo est; nisi liberetur, ut dixi, semper in profundo est. Sed cum de profundo clamat, surgit de profundo, et ipse clamor non eum permittit multum in imo esse. Valde enim in profundo sunt, qui nec clamant de profundo. Dicit Scriptura: «Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnit» . Jam videte, fratres, quale profundum sit, ubi contemnitur Deus. Cum quisque viderit se quotidianis peccatis obrutum, acervis quibu
Abbreviated transcription (Latin):
telligent̃ cantare nos oportet. ⁊¬
Ie ꝓfundis clamaui ad te dñe: dñe exaudi
uocẽ meã. Et enĩ hȩc uox ascendentis. ẽ. ꝑtinens
ad canticũ graduũ. Debet itaq unꝰqͥsq nr̃m
uidere in qͦ ꝓfundo sit: de qͦ clamet addm̃. Cla¬
mauit ionas de ꝓfundo: de uentre cȩti. Erat ñ
solũ sub fluctibꝰ: uerũ etiã in insceribꝰ beluȩ. Nec
tam̃ illud corpꝰ et illi fluctꝰ int̾cluser̃ orationẽ
ne ꝑueniret ad dm̃: et uent̾ bestiȩ ñ potuit tene¬
re uocẽ dep̃cantis. Penetrauit om̃ia. disrupit
om̃ia. ꝑuenit ad aures dei : si tam̃ dicendũ. ẽ. qr
disruptis om̃ibꝰ ꝑuenit ad aures dei. qͣndo aures
dei in corde p̃cantis erant. Ubi enĩ dm̃ p̃sentẽ ñ
habet. cuiꝰ fidelis uox ẽ: Uerũtam̃ et nos debemꝰ
intelligere: de qͦ ꝓfundo clamemꝰ ad dm̃. ꝓfundũ
enĩ nob̾ ẽ: uica ista mortalis. Qͥ sqͥs se in ꝓfundo
intellexerit. clamat. gemit. suspirat. donec de ꝓ¬¬

Expanded text:
portet: «De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam.» Etenim vox haec ascendentis est, pertinens ad canticum graduum. Debet itaque unusquisque nostrum videre in quo profundo sit, de quo clamet ad Dominum. Clamavit de profundo Jonas, de ventre ceti . Erat non solum sub fluctibus, verum etiam in visceribus belluae; nec tamen illud corpus et illi fluctus intercluserunt orationem ne perveniret ad Deum, et venter bestiae non potuit tenere vocem deprecantis. Penetravit omnia, disrupit omnia, pervenit ad aures Dei: si tamen dicendum est quia disruptis omnibus pervenit ad aures Dei, quando aures Dei in corde precantis erant. Ubi enim Deum praesentem non habet, cujus fidelis est vox? Verumtamen et nos debemus intelligere de quo profundo clamemus ad Dominum. Profundum enim nobis est vita ista mortalis. Quisquis se in profundo intellexerit, clamat, gemit, suspirat, donec de