comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tre eius p̾sens affuit. Querit gͥ dñin gr̃e ꝑ¬
effectũ mundicie ꝑ exhibitionem p̾sentie ꝑ
assiduitatem frequẽtie. Mundicia siquidem
uidet deũ p̃sentia tangit frequentia cognoscit.
Confidant in hiis qui uoluptates euaserunt
carnis. qͥ inpestore ecc̃e requiescũt: qui dnĩce
passioni cotidie deuoti assistũt. Confidat ⁊̃ ĩ hiis
s añ alios iuuenũ mũda secietas qui ꝑ omĩa
placent mũdo: ⁊ tñ mũdũ fugientes seruiunt
do. In hac siquidẽ etate flauescũt carnes. caro
nitescit eburnea ocłoꝵ gẽnus facies rosea de¬
corat᷑ ualitudo corꝑi uites subministrat. iuue¬
nilis etas. longioris uite spaciũ repromittit.
nõ aure. nõ ocło. nõ pede. nõ cauda carentẽ Au¬
diat hoc senũ sera cõuersio. quib ex defectu sene¬
ctutis autes obturant᷑ turbant᷑ ocłi ⁊ ut cun¬
cta breuit̾ ꝑstringã ip̃i ĩ se ꝑ se deficiunt. hii

Expanded text:
tre ejus praesens per adfuit . Quaerit igitur tre ejus praesens per adfuit . Quaerit igitur effectum munditiae, per exhibitionem praesentiae, per assiduitatem frequentiae. Munditia siquidem videt Deum; praesentia tangit, frequentia cognoscit. Cocarnis, qui in pectore Ecclesiae requiescunt, qui Dominicae passioni quotidie devoti assistunt. Confidat etiam in his, sed ante alios munda juvenum societas, qui cumplacent mundo, et tamen mundum fugientes serviunt Deo. In hac siquidem aetate flavescunt crines, caro nitescit eburnea, oculorum gemmis facies rosea decoratur, valetudo corpori vires subministrat, juvenilis aetas longioris vitae spatium repromittit. non aure, non oculo, non pede, non cauda carentem. Audiat hoc senum sera conversio, quibus ex defectu senectutis aures obturantur, turbantur oculi, et ut cuncta breviter perstringam, ipsi in se per se deficiunt. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
teram. Osculabor gͥ pedes dñi ne moriar ꝑ cii¬
pam. etigam me ad osculũ manuũ ut borus
oꝑib iuuam. in nixus pedũ sũmitatib ⁊ ma¬
nib reptans extendã me ut osculũ oris sumã.
Osculũ oris est recõsiliatõ gen̾is humani. fc̃a
ꝑ ĩcarnationẽ mediatoris. Ad pedes gͥ cognos¬
citur miseria ad manũ dat᷑ uenia. ad os gr̃a
hoc est marie suspiriũ iste est labor marche. ille
iohis amor. Hic plorat maria. ibi marcha cõ¬
querit᷑. illic ioh̃s quiescit. In hiis trib possũt
denotari tres animi effestus.s. cõfitentiũ ꝓpͥ¬
gr̃am. Affectus cognosces ꝑ effectus. Maria
culo. s decculo nõ parno t̾git. s crine. In
quib mundo pla tuit. ĩ hiis deo seruit. Tria
licita est ne qd̃ agit fiat pigre turbatur
ne fiat tepide. cõ queritur ut adiuuet᷑
ne fiat tarde. Tales .n. debent ẽẽ affectꝰ
ut aiunt nuptias deseruit. supͣ pectus dñi in
cena recubuit: pendenti ĩ cruce cũ maria ma¬

Expanded text:
. Osculabor igitur pedes Domini, ne moriar per culpam, erigam me ad osculum manuum, ut bonis operibus vivam, innixus pedum summitatibus et manibus reptans, extendam me, ut osculum ori sumam. Osculum oris est reconciliatio gene is humani facta per incarnationem mediatoris. Ad pedes igitur cognoscitur miseria, ad manum datur venia, ad os graHoc est Mariae suspirium, iste est labor Marthae, ille Joannis amor; hic plorat Maria, ibi Martha conqueriritur, illic Joannes quiescit. In his tribus possunt denotari tres animi affectus, videlicet aferiam, affectus ageculo, sed de oculo, non panno tergit, sed crine; in quibus mundo placuit, in his Deo servit. Tria lne fiat tepide; conqueritur ut adjuvetur, ne fiat tarde . Tales enim debent esse affectus ut aiunt nuptias deseruit: supra pectus Domini in coena recubuit , pendenti in cruce cum Maria ma
Abbreviated transcription (Latin):
tiq ibi erant qui ĩ frenis pectoralib sellis et
huiꝰcemodi iudicio nr̃o auri cirtit̾ iuginti mar¬
chas habebant. Sic duces infra tentoriũ col
iumentinũ et usq ad uesperas tm̃ bibebant
qd̾ erat iusu mirabile. Nos autẽ uocauerũt
ĩtetiꝰ ⁊ dederũt nobis ceruisiã q iumẽtinũ lac

Expanded text:
ti erant qui in frenis pectoralibus, sellis et postellis, iudicio nostro, auri circa viginti marchas habebant. Et sic duces infra tentorium colliumentinum, et usque ad vesperas tantum bibebant, quod mirabile visu erat. Nos autem vocaverunt interius et dederunt nobis cervisiam, quia lac
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ĩ scda uero rubeis ⁊ tũc uenit cuyuc ad tal¬
toriũ illud. Porro t̾cia die fuerũt om̃s ĩ blaues
purpuris ⁊ qͣrta die ĩ optimis baldakuns. Inl
res porte ꝑ quaꝵ unam solus ĩꝑator debebal
intrare ⁊ ad illã nulla erat custodia quãuis i
Pͣaliã om̃s qui ad mitcebat᷑ intrabãt. ⁊ a

Expanded text:
i in secunda rubeis, et tunc venit Cuyuc ad tentorium illud, tertia die omnes in blaveis purpuris, quarta die in optimis baldachinis. In te maiores, per unam solus imperator debebat intrare, et ad illam nulla erat custodia quamvis esper aliam omnes qui admittebantur intrabant, et a
Abbreviated transcription (Latin):
morari longũ eĩt in singulis. Promisit itaq
titꝰ cãq suggeret corã secõfestim inueniet. Se¬
ricis induentur uestib om̃icolorib. In deliciis
eos erunt cũ uasis aureis ⁊ argenteis uinũ¬
offerentes atq dicentes. Comedite ⁊ bibite in
om̃i leticia qr qd uobis deus promisit. ecce com¬
pleuit. Iungent᷑ uirginib quas nec humanꝰ
nec demonicus molauit cõtactus. iacincti et¬
coralii splendore forma p̾stantiorib. Hec bona
dabunt᷑ credentib. non credentib a̾ d̾o ⁊ macho

Expanded text:
morari in singulis. Promisit itaquetitus cuique suggeret, coram se confestim inveniet. Sericis induentur vestibus omnicoloribus.er eos cum vasis aureis et argenteis offerentes, et dicentes: Comedite et bibite in omni laetitia, et quod vobis Deus promisit ecce completum est. Jungentur virginibus, quas nec humanus, nec daemoniacus violavit contactus, hyacinthi coraliique splendore forma praestantioribus. Haec bona dabuntur credentibus, non credentibus vero
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Cũ in aliis plures urores ẽẽ uniꝰ licitũ
de ꝓlis ⁊ fidelem ppłm dilatandi in regib per¬
petuo obtinet ut una urius sit. Multo mi¬
nus gͥ licet eum uel adulterare uel fornca¬
ri uel quelibet stupra cõmute. Qũo .n. hec
criminia in aliis puniet eisdem subiectus. Se¬
quit᷑. Nec hebit auri ⁊ argenti ĩmensa ponde¬
ra. Quid hic dicunt qui domino ꝓhibente ar¬
gentũ ⁊ aurũ thesaurizant. questum ex calũp¬
na facientes et q̃rentes abundantiam singularẽ¬
mine possidet alieno nec sͥ pͥuata erunt fiscalia
q̃ publica confitet᷑. Non aũt mirũ si regi non
licet hr̃e pͥuata fiscalia. cum nec ip̃e suus sit
s subditoꝵ.¬

Expanded text:
ejus. Cum in aliis plures uxores esse unius licitum ejus. Cum in aliis plures uxores esse unius licitum de prolis et fidelem populum dilatandi, in regibus perpetuo obtinet ut una unius sit. Multo minus igitur licet eum vel adulterari vel fornicari vel quelibet stupra committere. Quomodo enim hec crimina in aliis puniet, eisdem subiectus? Sequitur: Nec habebit auri et argenti immensa pondera. Quid hic dicunt, qui domino prohibente, argentum et aurum sibi thesaurizant, questum ex calumnia facientes et querentes abundantiam singularemine possidet alieno, nec sibi privata erunt fiscalia, que publica confitetur. Non autem mirum si regi non licet habere privata fiscalia, cum nec ipse suus sit, sed subdito
Abbreviated transcription (Latin):
samuele regem sͥ desiderauit fieri. cũ hic in ue¬
niatur ẽẽ ꝑmissũ ad qd̵ dicendũ est qd̾ ideo dis¬
plicuit qr nõ p̃cepit ut ħ fieret. s desiderantib
ꝑmisit hoc facere. Cũ fu̾it cõstitutus. nõ mul¬
tiplicabit sͥ equos quoꝵ num̾ositate sit subdi¬
tis onerosus. Equos multiplicare ẽ pluxes qmͣ
gare. Multo min᷑ gͦ licet ei multiplicare sa
nes uel uolucres rapaces. aut bestias truces
aut q̃lib portenta nat᷑e᷑. De hystrionib autẽ
⁊ mimis scurris ⁊ lenonib ⁊ meretricib ⁊ hiꝰ¬
ꝓdigiis. hoĩm. que pͥnceps potiꝰ ext̾muiare qmͣ
fouere debet. nõ erat ĩ lege mentio facienda
Sequitur. nec reducet ppłm ĩ egyptũ .i. ĩferi¬
res nõ cortumpat exemplo. Quia cõponitur
orbis regis ad exemplũ nec sic iflecte sensus
humanos edicta ualent ut uita regentis. M¬
bile nuttatur sꝑ cũ pͥncipe uulgꝰ. Sequit᷑. Noc
hẽbit uxores pluxrimas q̃ alliciant animũ

Expanded text:
Samuele regem sibi desideraverat fieri, cum hoc inveniatur permissum. Ad quod dicendum est, quod ideo displicuit, quia non praecepit, ut hoc fieret, sed desiderantibus permisit hoc facere. Cumque fuerit constitutus, non multiplicabit sibi equos, quorum numerositate sit subditis onerosus. Equos multiplicare, est plures, qgare. Multo minus nes aut volucres rapaces aut bestias truces aut quelibet portenta nature. De histrionibus autem et mimis, scurris, lenonibus et meretricibus digiis hominum, quae princeps potius exterminare, quam fovere debet, non erat in lege mentio facienda. Sequitur: Nec reducet populum in Aegyptum, id est inferiores non corrumpat exemplo: quia Componitur orbis Regis ad exemplum, nec sic inflectere sensus Humanos edicta valent, ut vita regentis. Mobile mutatur semper cum principe vulgus. Sequitur: Nec habebit uxores plurimas, quae alliciant animam
Abbreviated transcription (Latin):
uidicatis. At ille incunctant᷑. nullũ ait uo¬
bo. Uentũ est igniacũ ⁊ unanum consensu
oĩm absq ulla contradictione electꝰ est ĩ ab¬
batem. Porto anteqm eligeret᷑. quidã frater
religiosus nõie nicholaus. qui diu functus
est officio cantoris preccabaturꝰ iugit̾ deum
ut eis ydoneum ꝓuideret albem. Oui quoda¬
cholae hẽbis abbẽm et ille ostendet tͥ quid te
oporteat facere. Ostensutꝰ .n. erat om̃ib ue¬
re religionis ⁊ sc̃i fernoris exemplũ. Henriꝰ¬
comes campanie p̾catꝰ est aliqñ seruum dei
ut pro se dmn p̾caretur. Celebrauit ille mis¬
sam int̾cessurus ꝓ eo. Expleto myst̾io cum
ille dicturus extremam colłcam ad suos se
cõu̾tiss ministros. apparuit ei comes absẽs
signũ trucis hñs inueste.¬

Expanded text:
judicatis. » At ille incunctanter: « Nullum vojudicatis. » At ille incunctanter: « Nullum vo Ventum est Igniacum; et unanimi consensu omnium absque ulla contradictione electus est in abbatem. Porro antequam eligeretur, quidam frater religiosus, nomine Nicolaus, qui diu functus est officio cantoris, precabatur jugiter Dominum, ut eis idoneum provideret abbatem. Cui acolae, habebis abbatem, et ille ostendet tibi, quid te oporteat facere. » Ostensurus enim erat omnibus verae religionis, et sancti fervoris exemplum. comes Campaniae precatus est aliquando servum Dei, ut pro se Dominum precaretur. Celebravit ille missam, intercessurus pro eo. Expleto mysterio, cum ille dicturus extremam collectam ad suos se convertisset ministros, apparuit ei comes absens, signum crucis habens in veste
Abbreviated transcription (Latin):
certa mercedis habende. dixit abbas seruienti
sͥ fr̃i nicholao. uere fr̃ siuos de dño cogitaremꝰ
dñs cogitatet de nobis. Conicies ille aliquid
eũ magnũ audisse. ĩsecutus est hoĩem abeũ¬
tem prudent̾ ⁊ ingeniose pollicẽs se celare cõ¬
siliũ et accelerare negociũ. rei geste narra¬
batis igniacensis. Orabat ã intente dñm
ut sibi inspiraret ad cuiꝰ electionẽ aspitare
deberet. Hec eo cogitante et orante audiuit
uocem dicentem uibi. Cũ ad illũ locũ uene¬
ris qd̃ requiris agnosces. Iam locũ illũ at-¬
tingebat. et uoti compos nõdũ erat. Orante
illo attentiꝰ uox iterũ dixit. Int̾roga monachũ
illũ qui tecũ uadit ip̃e tibi dicet quis futu¬
rus sit albas. Accersito statim roberto dixit
ei abbas. Pgimꝰ igniacum ⁊ credo qd̾ ex me
plurimũ pendebit electio. Uos qui fr̃m mores
cognoscitis dicite mͥ quẽ digniorẽ hoc officio

Expanded text:
certa mercedis habendae, dixit abbas servienti certa mercedis habendae, dixit abbas servienti sibi fratri Nicolao: « Vere frater, si nos de Domino cogitaremus, Dominus cogitaret de nobis. » Conjiciens ille frater aliquid eum magni vidisse, insecutus est hominem abeuntem, prudenter et ingeniose pollicens se et celare consilium, et accelerare negotium; rei gestae narraationem. Orabat autem intente Dominum, ut sibi inspiraret, ad cujus electionem aspirare deberet. Haec eo cogitante et orante, audivit vocem dicentem sibi: « Cum ad illum locum veneris, quod requiris agnosces. » Jam locum illum contingebat, et nondum voti compos erat. Orante illo attentius, vox iterum dixit: « Interroga monachum illum, qui tecum vadit; ipse tibi dicet, quis futurus sit abbas. » Accersito statim Roberto, dixit ei abbas: « Pergimus Igniacum; et credo, quod ex me plurimum pendebit electio. Vos, qui fratrum mores cognoscitis, dicite mihi, quem digniorem hoc officio
Abbreviated transcription (Latin):
prior igniaci. deuide albas uallis regis.
Quam electionẽ talis uisio p̾cessit. Uidebatur
abbati qui tũc p̾erat igmaco candelabrũ ardens
⁊ lucens añ altare maiuis positũ subito ꝑ ma¬
iorem iutream erire. Post modicũ electus est.
Quidam de mercennariis uallis regis merce
de a cellario exigẽs hr̃e non poterat. cellario as¬
serente de uire ei reddendam non ẽẽ. Cũq mer¬
cennariꝰ ad abbẽm hoc referre nellet qui tũc egro¬
tabat. nõ poterat. qr cellariꝰ eũ intrare nõ sine¬
bat. furẽs gͥ ille ad unam de grangiis fuiti-¬
mis accessit. ferẽs pritnas ardentes in cacabo
ut eam incenderet. Hec eo cogitante. ecce ab-¬
bas affuit ⁊ quid uellet agere inquisiuit. Ex¬
pauit ille iuso abbẽ stupore uehementi ⁊ totũ
ꝓpositũ causamq ꝓpositi confessus est. Cui ab¬
bas. Ne facias inquit hoc. cras ad me ĩ infir¬
mitoriũ ueni ⁊ mercedẽ tͥ tubebo restitui. fecit
ille uit s̃ fuerat ĩꝑatum. Emissoq hoĩe cũ spe

Expanded text:
prior Igniaci, deinde abbas Valiis Regis. Quam electionem talis visio praecessit: Videbatur abbati, qui tunc praeerat Igniaco, candelabrum ardens et lucens ante altare majus positum subito per majorem vitream exire: post modicum electus est. Quidam de mercenariis Vallis Regis mercedem suam a cellerario exigens habere non poterat, cellerario asserente, de jure ei reddendam non esse. Quod cum mercenarius ad abbatem referre vellet, qui tunc aegrotabat, non poterat, quia cellerarius eum introire non sinebat. Furens igitur ille ad unam de grangiis finitimis accessit, ferens prunas ardentes in cacabo, ut eam incenderet. Hoc eo cogitante, ecce adfuit abbas, et quid vellet agere, inquisivit. Expavit ille viso abbate stupore vehementi; et totum propositum causamque propositi confessus est. Cui abbas: « Ne facias hoc, cras ad me in infirmitorium veni, et mercedem tibi jubebo restitui. » Fecit ille, ut sibi fuerat imperatum. Emissoque homine cum spe
Abbreviated transcription (Latin):
lice nõ prius iacereres fundamẽta qmͣ sedend
cõputares si haberes sũptus ad ꝑficiẽdũ. Nũc
autẽ quid restat. nisi ut aut correptꝰ obedias
seniorib. aut confusus audias ab illusorib.

Expanded text:
licae non prius jaceres fundamentum, quam sedens licae non prius jaceres fundamentum, quam sedens computares, si haberes sumptus ad perficiendum. Nunc autem quid restat, nisi ut aut correctus obedias senioribus, aut confusus audias ab illusoribus:
Abbreviated transcription (Latin):
s cũ ip̃a corde in ꝑfc̃o p̾sumit᷑. Porro ĩꝑfesti
cordis ⁊ ĩfirme prorsus uolũtatis indiciũ est
statuta semoꝵ studiosius discut̾e herere ad
singula q̃ iniungunt᷑ exige de quib q rõnẽ
et male suspicari de om̃i precepto cuius cã
latuerit: nec unꝙͣ libenter obedire. nisi cum
audire cõtig̾it. qd forte libuerit. aut ⁊̃ nõ ali¬
ter licere seu expedire monstrauit. uł aꝑta rõ
uł indubitata auctoritas. Delicata satis ĩmo
illa ẽ q̃ ex regnla tradit᷑: obedĩa sine mora. Dis¬
putare: ꝓ fecto hoc est in astu cordis ñ ĩ auditu
tus experitur. igũ ẽẽ suaue ⁊ omis leue xp̃i
quippe iugũ ⁊ onus est: ⁊ oĩno ĩportabile in
si eque xp̃i sp̃ui. Hic itaq si dicatis legem
regulẽ subintrasse ut habundaret delictũ: ue¬
rum dicitis. Ceterũ hoc culpa ñ ẽ date legis.
aut dantis legem: s ĩ prouide ꝓfitentis ⁊ ĩpie
p̃uaricãtis. Mandatũ quidẽ sc̃m ⁊ iustũ. s

Expanded text:
cto praesumitur. Porro imperfecti cordis, et infirmae prorsus voluntatis indicium est, statuta seniorum studiosius discutere, haerere ad singula quae injunguntur, exigere de quibusque rationem, et male suspicari de omni praecepto, cujus causa latuerit; nec unquam libenter obedire, nisi cum audire contigerit quod forte libuerit, aut quod non aliter licere seu expedire monstraverit vel aperta ratio, vel indubitata auctoritas. Delicata satis, imo illa est quae ex Regula traditur, « Obedientia sine mora. » Disputare profecto hoc est in astu cordis, non in auditu tus experitur jugum esse suave et onus leve. Christi quippe jugum et onus est, et omnino importabile, ni aeque spiritui. Huic itaque si dicitis legem Regulae subintrasse, 510 ut abundaret delictum, verum dicitis. Caeterum hoc culpa non est datae legis, aut dantis legem, sed improvide profitentis, et impie praevaricantis. Mandatum quidem sanctum et justum: sed
Abbreviated transcription (Latin):
deniq ueritas in euuangelio sub nõib tra
di nccs cogit. ut si magr̃is diuina detur ĩ suis
p̃ceptis auctoritas. nullũ ido iam monacho
leue autueniale ꝓcc̃m inuenire posse putet᷑
et qd̾ eius ĩmense actioni crimen ĩsidietar
ĩ obedĩe. Nõ erũ qͣliscũq mandati p̾teritõ

Expanded text:
denique Veritas in Evangelio sub nominibus tquendi necessitas cogit, ut si magistris divina detur in suis praeceptis auctoritas, nullum ideo jam monacho leve aut veniale peccatum inveniri posse putetur; et quod ejus universae actioni crimen insidietur inobedie
Abbreviated transcription (Latin):
dam octidentales ultimo anno cieli decẽ no¬
uenalis pro embolislno cõmunẽ annũ tenẽ¬
tes ac ꝑ hoc in pascha celebrando aberrantes.
diuino miracło ad ueritatẽ reuocant᷑. In u
baptirandi solebat aqͤ diuinitus manare
⁊ statim ex sese redire nullo deductorio penitꝰ
apparente: tunc temporis ĩ iusto id est uiiĩ
kl̃ aprilis pascha celebrantes aqua nõ ema¬
nans expectatione tocius diei at noctis fefel¬
lit. legitimo ã die pasche hora baptirandi
aqͣ solito emanans .x. kł maii. pascha debere
celebrari ostendit. Corpora scõꝵ scephani ꝓ¬
thomͣris. nichomedi. gamalielis. ⁊ abibon.
ihecł̾m transtulit. qd̃ post aliquot annos in¬
de leuatum a uiliana matrona que corpus
alexandri uiri sui sepulti urcta corpꝰ scĩ mr̃ĩs
leuare uolens ꝓ corpore uiri sui corpꝰ ꝓthom̃ris
leuauit: multa miracłoꝵ gła illustratum.¬

Expanded text:
dam occidentales ultimo anno cycli decennovennalis pro embolismo communem annum tenentes, ac per hoc in pascha celebrando aberrantes, divino miraculo ad veritatem revocantur. In ubaptizandi, solebat aqua divinitus manare et statim ex sese redire, nullo deductorio penitus apparente; nunc temperius justo, id est 8 Kal. April., pascha celebrantes, aqua non emanans expectatione totius diei ac noctis fefellit; legitimo autem die paschae hora baptizandi aqua solito emanans, 10 Kal. Maii pascha debere celebrari ostendit. Corpora sanctorum Stephani prothomartiris. Nicodemi, Gamalielis et Abibon LHierusalem transtulit, quod post aliquot annos inde levatum est a Juliana matrona, quae corpus Alexandri viri sui sepulti juxta corpus prothomartiris levare volens, pro corpore viri sui corpus prothomartiris levavit, et multa miraculorum gloria illustratum
Abbreviated transcription (Latin):
rii secto indeus quidam cũ questꝰ cã se¬
baptirandꝰ. Et cũ baptirati deberet aqͣfontis su¬
bito disparuit:⁊ it̾m atq iterum allata aq̃
fonte repleto. iterum atq it̾m aqͣ disparens uͥ¬
tutẽ dei ⁊ iudei ꝑfidiam ostendit. Anno seq̃nti¬

Expanded text:
 uno. Judeus quidam cum questus causa saebaptizandus. Et cum baptizari deberet, aqua fontis subito disparuit; et iterum atque iterum aqua allata et fonte repleto, iterum atque iterum aqua disparens, virtutem Dei et Judei perfidiam ostendit. 417.
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃e cł̾ici. ꝓpołiti et uite eiꝰ austeritatem horre¬
bant. eam reliqͥt. ⁊ ab ep̃o diu̾sis eusdẽ locis
ꝓuncie religioni cõgruentib sibi ostensis.
tandẽ diuinitꝰ ĩ leco p̾monstrati resedit. ibi
pascha. cũ tredetim scciis rediit. et cũ hiis ĩ p̾mõ¬
strato loco sd̃ cemonice institutionis normam
et tenorem regłe bĩ augustini d̾o milttare cepit.
Papa uͦ kalitus romam profitiscens ab om̃i se
tandem ut uilissimꝰ apostata capit᷑. ⁊ ĩ mona¬
chũ tondetur

Expanded text:
aecclesiae clerici propositi et vitae ejus austeritatem horreaecclesiae clerici propositi et vitae ejus austeritatem horrebant, eam reliquit; et ab episcopo diversis ejusdem provinciae locis religioni congruentibus sibi ostensis, tandem divinitus in loco Premonstrati resedit, ibiqpascha cum tredecim sociis rediit, et cum his in Premonstrato loco secundum canonicae institutionis normam ad tenorem regulae beati Augustini Deo militare cepit.papa Calistus, Romam proficiscens, ab omni sentandem ut vilissimus apostata capitur et in monachum attundetur
Abbreviated transcription (Latin):
departib locharingie oriũdꝰ gen̾e diuitiis at
facundia ip̃ius ⁊̃ sũmis pͥncipib familiaris
at notissimꝰ diuino feruore suctensus postpo¬
sita scli pompa repente ad uotũ suũ dyaconꝰ
et pb̃r simul ordinatꝰ pauꝑtatis xp̃i tunicã
induit᷑ et u̾bo p̾dicationis feruentissime in¬
stans bauilans sͥ crucẽ nuidũ nudus xp̃m
sequitur. Quoꝵdam religiosoꝵ ⁊̃ morib ex¬
ploratis. artioris uite ꝓpositũ et tũc tempo¬
ris ĩ auditam districtionẽ acripit. ⁊ ꝑ aliqͣn¬
tũ tẽporis nudis ĩcedens pedib ⁊ brunali ri¬
gore u̾bum dei spargens. multos ab ertore
incedens pedib accessit. eiq ãi sui ꝓpositum
pandens licentiã ⁊ austoritatem seminandi
u̾bũ dei ab eo accepit. Tandẽ a ppͣ kalycto bar
tholomeo laudimensi ep̃o spetialit̾ cõmen¬
datus cũ et ecc̃a bĩ martini ap̃dicto ep̃o offer¬
retur tum p̃p urbis uiciniã. tũc qr eiusdem

Expanded text:
partibus Lotharingiae oriundus, genere, divitiis atque facundia ipsis etiam summis principibus familiaris atque notissimus, divino fervore succensus, postposita seculi pompa, repente ad votum suum diaconus et presbiter simul ordinatus, paupertatis Christi tunicam induitur; et verbo predicationis ferventissime instans, bajulans sibi crucem nudam, nudus Christum sequitur. Quorundam etiam religiosorum moribus exploratis, artioris viae propositum et tunc temporibus inauditam districtionem arripit; et per aliquantum temporis nudis incedens pedibus in brumali rigore, verbum Dei spargens, multos ab errore incedens pedibus, accessit; eique animi sui propositum pandens, licentiam et auctoritatem seminandi ubique verbum Dei ab eo accepit. Inde usque Valentiatholomeo Laudunensi episcopo specialiter commendatus, cum ei aecclesia beati Martini a predicto episcopo offerretur, tum propter urbis viciniam, cum quia ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
iu hoc mͦ ꝑ cogitationem exeunt. sinules
sunt coru̾o. q̃ui teusus non est q. dũ foris
qd̃ male deleftat inueniũt ad archam cõscĩe am¬
plius redire nolunt. Reliqͣ uero tria cõtempla¬
tionũ genera ĩ eritu columbe figurata sunt

Expanded text:
les sunt corvo, qui reversus non est, quia dum foris quod male delectat inveniunt, ad arcam conscientiae amplius redire nolunt. Reliqua vero tria contemplationis genera in exitu columbae figurata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c euanuerũt.⁊ illi głosi sp̃c qui erãt ĩ illo lu¬
mine. appropinqͣuerunt. ⁊ illũ locũ ubi erãt
sc̃i hõies solari claritate repleuert ⁊ ĩ eadẽ cla¬
ritate apparuit regina angeloꝵ. Quã cũ ille
aspiceret ⁊ diceret intͣ se. d̾s bone quo uadit
dña nr̃a. aduecata nr̃a saluatrix mundi. rendit
ei eadem dña. Uenio succurrere huic loco. qui meo
indiget aurilio. Uenio auxiliari huic pacipi ab¬
batie ⁊ alioꝵ pauꝑũ locis qui confidunt in me

Expanded text:
spiritus, evanuerunt: et illi gloriosi spiritus qui erant in illo luspiritus, evanuerunt: et illi gloriosi spiritus qui erant in illo lumine, appropinquaverunt, et illum locum ubi erant sancti illi homines solari claritate repleverunt, et in eadem claritate apparuit regina angelorum. Quam cum ille aspiceret et diceret intra se: « Deus bone, quo vadit domina nostra, advocata nostra, salvatrix mundi? » respondit ei eadem Domina: « Venio succurrere huic loco qui meo indiget auxilio. Venio auxiliari huic pauperi abbatiae et aliorum pauperum locis qui confidunt in me
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e fiduciam ĩ isto u̾su dicebãt. Stulte hoc nos
te dociumꝰ hoc uolumꝰ ut dicas. Tũc ille ĩ dudio
positꝰ utrũ hec dic̾e deberet. an non qr simplex
erat ⁊ illeteratꝰ: q̃siuit a dericis quid hec uox
significaret. A quib cũ audisset hoc ẽẽ princi¬
piũ cuiꝰdam psalim: totũ illũ psalmũ ꝑ gr̃am
da didicit. ⁊ in hac pugna contra demones du
fuit. Quadam nocte dũ fr̃es ĩ hyeme post iugi¬
lias sederent ⁊ legerẽt ad lumen ĩ capitulo ille
remansit ĩ claustro orans. Et tũ oraret dixit ad
cum uox de celo. Illi boni hoĩes quos uides ĩ ca¬
pitło sunt mres dei. Eodem anno uidit idem
xp̃ianꝰ omiẽ cõuentũ circũdari a demonib qͥ
rit euad̾e ꝑicula ista: audiuit uocem dicentẽ
sibi. Qui humilitatẽ hr̃e potuerit ab hiis oĩb
laqueis liberabit᷑. Non multo pot̃ uenit q̃dã
claritas ab oriente quã cũ p̾sentirẽt maligni

Expanded text:
habere fiduciam in isto versu, dicebant: « Stulte, hoc nos habere fiduciam in isto versu, dicebant: « Stulte, hoc nos te docuimus, hoc volumus ut dicas. » Tunc ille in dubio positus, utrum hunc dicere deberet, an non, quia simplex erat et illitteratus, quaesivit a clericis, quid haec vox significaret. A quibus cum audisset hoc esse principium cujusdam psalmi, totum illum psalmum per gratiam Dei didicit; et in hac pugna contra daemones diu fuit. Quadam nocte dum fratres in hieme post vigilias sederent, et legerent ad lumen in capitulo, ille remansit in claustro orans. Et cum oraret, dixit ad eum vox de coelo: « Illi boni homines, quos vides in capitulo, sunt martyres Dei. » Eodem anno vidit idem Christianus omnem conventum circumdari a daemonibus; qui rit evadere pericula ista? » Audivit vocem dicentem sibi: « Qui humilitatem habere potuerit, ab omnibus his laqueis liberabitur. » Non multo post venit quaedam claritas ab oriente: quam cum praesentirent maligni
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec idem ft̃ xp̃ianꝰ audiẽs famam
de ordinenysterciensi cepit ad mone so-¬
cios suos ut ad illum transirent. At illi no¬
luerũt. s statuerũt int̾ se. ut qui uellent de
ip̃is ad ordinẽ cyst̾tiensem trarisire transirẽt
Et eundẽ xpianũ miserunt ad albatiã de ele¬
mosina. cũ quo iuit prior suus cũ uno socio
Dost annũ probationis expletũ sꝑ̃c maligni
sepe apparebant eidẽ xp̃iano in tusione noctis
minantes ei qd̾ expellerẽt eũ de domo illa. et
in uanũ laborare illum dicebant qr nõ dura¬
ret in ordine illo. At ille recurrebat ad or̃onẽ
Et dũ hoc bellũ haberet cũ demonib. q̃dam dic
fc̃a est ad eum q̃dam uox a capite lecti sui di¬
cens. Memor esto huiꝰ u̾siculi de psalt̾io. IDeus
ĩ noĩe tuo saluũ me fac: et in uirtute tua iudi¬
ca me. Qd̃ audiẽs ille retinuit ⁊ ad om̃s temi¬
tationes dyaboli sꝑꝑpostea de isto u̾siculo tanqͣm
clipeo se muniuit. Cũ a̾ demones iuderẽt illũ

Expanded text:
Post haec idem frater Christianus audiens famam de ordine Cisterciensi, coepit admonere socios suos, ut ad illum transirent. At illi noluerunt, sed statuerunt inter se, ut qui vellent de ipsis ad ordinem Cisterciensem transire, transirent: et eumdem Christianum miserunt ad abbatiam de Eleemosyna; cum quo ivit prior suus cum uno socio. Post annum probationis expletum spiritus maligni saepe apparebant eidem Christiano in visione noctis, minitantes ei, quod eum expellerent de domo illa; et in vanum laborare illum dicebant, quia non duraret in ordine illo. At ille recurrebat ad orationem. Et dum hoc bellum haberet cum daemonibus, quadam die facta est ad eum quaedam vox a capite lecti sui, dicens: « Memor esto hujus versiculi de Psalterio: Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . » Quod audiens ille recitavit et ad omnes tentationes diaboli semper postea de isto versiculo, tanquam clypeo sese munivit. Cum autem daemones viderent eum
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriosiss corporib constitutos. Magna pror¬
sus uis amoris illas animas introrsũ rapu¬
erat. que ita sua corpora foris expon̾e et tormẽ¬
ta cõtempnere ualuerũt. At ꝓfecto doloris a-¬
cerrimi sensus nõ potuit nisi turbare serenũ.

Expanded text:
victoriosis corporibus adhuc constitutos? Magna vis prorsus amoris illas animas introrsum rapuerat, qua ita sua corpora foris exponere, et tormenta contemnere valuerunt. At profecto doloris acerrimi sensus non potuit non turbare serenum,
Abbreviated transcription (Latin):
sarraceni ab obsidione cõstantinopo¬
lis cõfusi desistunt. ip̃is cũ nauib sius ꝑtim
marino igne cõsumptis ꝑtim dunersis: ꝑtĩ
igne gͣnduus tempestate uastatis ⁊ ex tanta
copia nauiũ uix quinq residuis potentia dei
ceni ex affrica dude abdirama filio muhanie
amirei in hyspaniam transfretant: eamq s̃
uendicant. Ita regnũ wisigothoꝵ ⁊ sueuoꝵ est
destructum et redactũ sub sarracenis anns
plus minꝰue. ccc. xlui. euolutis ex quo a sci¬
thia expulsi sunt ab hunis. Ex quo uero ceden¬
tib Wandalis et deuictis sueius. ceperũt regna
liciensiũ. qd̃ nec tũnc wisigothi nec postea
sarraceni potuerunt abig̾e: adhuc iuget ĩ co¬
lume et dei protegente fide manet ĩ expugna

Expanded text:
Saraceni ab obsidione Constantinopolis confusi desistunt, ipsis cum navibus suis partim marino igne consumptis, partim demersis, partim igneae grandinis tempestate consumptis; et ex tanta copia navium vix quinque residuis, potentia Dei ceni ex Africa, duce Abdyrama filio Muhaviae amirei, in Hispaniam transfretant, eamque sibi vindicant. Ita regnum Wisigothorum et Suevorum destructum est et redactum sub Saracenis, annis plus minus 346 evolutis, ex quo a Scithia expulsi sunt ab Hunis; ex quo tibus Wandalis, et devictis Suevis coeperunt regnarliciensium, nec tunc Wisigothi, nSaraceni potuerunt subigere, adhuc viget incolume, et Dei protegente fide manet inexpugna
Abbreviated transcription (Latin):
to: leo imꝑator sepe ⁊ multũ laborauit ut gre¬
goriꝰ ppͣ ꝑimeret᷑: s frustra ytalis ⁊ longobai¬
dis pro defendendo ppͣ instant̾ imꝑatori resis¬
tentib. In campania ytalie frumentũ con¬
bustũ et ordeum et legumina . q. pluiua de
pio eo qd̃ illi contͣ raifredũ eunti. urbem
remensem p̃ timore rainfredi aꝑire noluit

Expanded text:
 Leo imperator sepe et multum laboravit, ut Gregorius papa perimeretur, sed frustra, Italis et Langobardis pro defendendo papa instanter imperatori resistentibus. In Campania Italiae frumentum combustum et hordeum et legumina quasi pluvia de pro eo quod illi contra Raginfredum eunti urbem Remensem pre timore Raginfredi aperire noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
li facilitate sustollitur. ⁊ ritinũ usq tnͣsuectũ
clero parit̾ ac ppło concurrente honorifice ⁊ gau¬
dent̾ excipitur. ⁊ ĩ basilica scĩ petri quam prefa¬
tus rex constitues celũ aureum dixerat: dignis¬

Expanded text:
li facilitate subtollitur et Ticinum usque transuectum li facilitate subtollitur et Ticinum usque transuectum clero pariter et populo concurrente honorifice et gaudenter suscipitur et in basilica sancti Petri quam prefatus rex celum aureum dixerat dignis
Abbreviated transcription (Latin):
raceni deppłata sardinia illa loca fedassent. ubi
ossa b̃i augustim ob infestationẽ barbarorũ
olum ab yppone trãslata et recondita fuerãt
legatos suos illuc direxit: qui dato magno au¬
ti p̃cio p̾ciosas illas teliquias secũ deuexerũt
et ad urbem genuensem reg̾ssi sũt: ubi p̾fatͦ
rex occurrẽs cũ gaudio. corpꝰ almificũ deuote
adorauit. et reuerent̾ excepit: iusis numirũ
miraculis ad declarandũ scĩ meritũ ibi pa¬
tratis. Sane rex et sui in de progressi. cũ pre¬
uillam ĩ glonensi ep̃ro sitam. Uerĩptñ cũ idẽ
corpꝰ sc̃issimũ tollere uoluissent. ita stetit ĩmo¬
bile: ntnulla uis nulla poss illud ars humana
mou̾e. Quidens rex uotũ uouit. qd̾ si b̃s con¬
fessor ex loco illo se tolli ꝑmitteret et transdu¬
ci papiam uillam cũ om̃ib appendiciis suis
cõcederet seriuentib ip̃i perpetuo possidendã. Uoto
fc̃o atq firmato: corpus scĩssimũ inestimabi¬

Expanded text:
raceni depopulata Sardinia illa etiam loca fedassent ubi ossa beati Augustini ob uastationem barbarorum olim ab Ypone translata et recondita fuerant, legatos suos illuc direxit; qui dato magno pretio secum illas preciosas reliquias deuexerunt et ad urbem Genuensem regressi sunt. Vbi prefatus rex accurrens cum gaudio illas deuote adorauit et reuerenter excepit uisis innumerum miraculis ad declarandum sancti meritum ibidem patratis. Sane rex et sui inde progressi cum euillam in Terdonensi episcopio sitam. Sed cum inde corpus tollere uoluissent, ita stetit immobile ut nulla uis nulla posset illud ars humana mouere. Quod uidens rex uotum uouit quod si beatus confessor ex illo loco se tolli permitteret et transduci Papiam, uillam illam cum omnibus appendiciis suis concederet seruientibus ipsi perpetuo possidendam. Voto facto et firmato corpus sanctum inestimabi
Abbreviated transcription (Latin):
qua nulla conquirit᷑. nulla cõsummat᷑. nul¬
la consenat᷑. S iux sero talẽ filiũ acciꝑe me¬
remͣ: qr ad discretionis ꝑfectionẽ ñ sine mag¬
no usu. nisi ꝑ magna exꝑimenta erudimꝰ
Prius nos oportet in singulis uirtutib ex¬
erceri. et quid in unaqͣq possumꝰ experiri:
quam possimꝰ de om̃ib plenam scĩam
ꝑciꝑe et de singulis sufficient̾ iudicare. Mul¬
ta quidem de discretione legẽ do. multa
discimꝰ audiendo multa ex ĩsito nob̾
rõnis uidicio: uerumptũ numqͣm de hac
ad plenũ erudim᷑ sine exꝑientie magist̾io.
Post om̃s sequi opoz: qui de om̃ib iuidicare
debet. Sic dum longo usu uirtutũ discipli
moꝵ discretionem ꝑducit᷑. ⁊ qͣi denato ioseph
tanto sepe deteriꝰ atq defornuꝰsruũt. Unde ẽ
sicut iam diximꝰ. qd̾ post eos dina nascitur.
qr freq̃nt̾ deformem lapsum. pudoris cõfusis
nec ip̃a quidem lya. s rachel sola potuerit ta¬
lem filium gignere. Siquidem nõ ẽ sensua¬

Expanded text:
mmatur, nulla conservatur. Sed vix sero talem filium accipere meremur, quia ad discretionis perfectionem non sine magno usu, nonnisi per magna experimenta erudimur. Prius non oportet in singulis virtutibus exerceri, et quid in unaquaque possimus experiri, quam possimus de omnibus plenam scientiam percipere, et de singulis sufficienter judicare. Multa quidem de discretione legendo, multa discimus audiendo, multa ex insito nobis rationis judicio: verumtamen nunquam de hac ad plenum erudimur sine experientiae magisterio. Post omnes sequi oportet qui de omnibus judicare debet. morum discretionem perducitur, et quasi de nato Joseph tanto saepe deterius, atque deformius ruunt. Unde est, sicut jam diximus, quod post eos Dina nascitur, quia frequenter deformem lapsum pudoris confusio nec ipsa quidem Lia, sed Rachel sola potuerit talem filium gignere, siquidem non est sensua
Abbreviated transcription (Latin):
diri ut non solum sint ordinati. s ⁊̃ moderati. Ti¬
mor .ni. nimius sepe cadit in desperationem. do¬
lor nimius ĩ amaritudinẽ. spes ĩmoderata ĩ pre¬
sumptionẽ amor suꝑfluus in adulationem. le¬
ticia suꝑuacua ĩ dissolutionem ira ĩtemperata

Expanded text:
diri, ut non solum sint ordinati, sed etiam moderati. Timor enim nimius saepe cadit in desperationem, dolor nimius in amaritudinem, spes immoderata in praesumptionem, amor superfluus in adulationem, laetitia supervacua in dissolutionem, ira intemperata
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ bona uł mala tanqͣm ꝓpria sentiant. Cũ
ĩfitmis ĩfirmant᷑. cũ scandaliratis utuntut.
Gaudẽ cũ gaudentib. flere cũ flentib cõsueue¬
runt a caritate frat̾na cordis acie mũdata ue
amore mala tolerant aliena. Q uͦ fr̃ib se nõ
gaudẽtib derogant dũ qd̃ ĩ illis est ĩ se nõ sen¬
tiũt. qr simili affectu nõ sunt. Gene nãq cõue
eger. aut plenus quid patiat᷑ ieumꝰ. Et eger eg̾
et ieumꝰ ieino qͣnto promptius tanto famili¬
ariꝰ cõpatiunt᷑. Sicut .n. pura ueritas nõ nisi
puro corde uidetur. sic miseria frĩs uerius mi¬
sero corde sentit᷑. S ut ob alienam miseriã cor¬
misetũ habeas. oportet. ut prius eam agnoscas
ut proximi mentẽ ĩ tua ĩuemas ⁊ ex te noue¬
ris qualit̾ subuenias illi. exemplo .s. saluatoris¬

Expanded text:
illorum vel bona, vel mala, tanquam propria sentiant. Cum illorum vel bona, vel mala, tanquam propria sentiant. Cum infirmis infirmantur, cum scandalizatis uruntur . Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus consueverunt . Hac charitate fraterna cordis acie mundata, veamore mala tolerant aliena. Qui vero ita se fragaudentibus derogant, dum quod in illis est, in se esse non sentiunt, quia similiter affecti non sunt, veritatem in aeger, aut plenus quid patiatur jejunus. Et aeger aegro, et jejunus jejuno quanto propinquius, tanto familiarius compatiuntur. Sicut enim pura veritas non nisi puro corde videtur; sic miseria fratris verius misero corde sentitur. Sed ut ob alienam miseriam miserum cor habeas, oportet ut tuam prius agnoscas: ut proximi mentem in tua invenias, et ex te noveris, qualiter illi subvenias, exemplo scili
Abbreviated transcription (Latin):
quo fructu humilitatis gradus ascen¬
dere debrant. dicam ut pot̾o quo ordine ad ꝓ¬
positũ brauiũ ueritatis ꝑdricant. S qr ip̃a
quo u̾itatis agnitõ ĩ tͥb gradib cõsistit. ip̃os
si possum breuiter cõtinguo. qͣtinꝰ ex hoc clariꝰ
ĩ notescat ad quem triũ neritatis .xii. gradus
humilitatis ꝑtingat. Inquirimꝰ namq u̾ta¬
tem. ĩ nobis. in ꝓximis ĩ sui natura. In nobis
uosinetip̃os diuidicando.In proximis. eoꝵ ma¬
lis cõpaciendo ĩ sui natura: mũdo corde cõtẽ¬
plando. Obserua. sicut numerũ ita ⁊ ordinem.
Primo te deceat ueritas ip̃a. qͣre prius ⁊̃ proxi¬
nus quã ĩ sua debeat inquiri natura. Postea
accipias cur eam prius in te qmͣ ĩ ꝓximis ĩqͥ¬
rere debeas. In num̾o siquidẽ beatitudinũ quas
dicordes posuit. Misericordes quippe cito ĩ ꝓxi¬
mis ueritatẽ app̾hendũt. dũ suos affectus ⁊̃ ulos
extendũt. dũ sic ꝑ caritatẽ se illis cõformant ut

Expanded text:
quo fructu humilitatis gradus ascendi debeant: dicam, ut potero, quo ordine ad propositum bravium veritatis perducant. Sed, quia ipsa quoque veritatis agnitio in tribus grsi possum, distinguo: quatenus ex hoc clarius innotescat, ad quem trium veritatis, duodecimus humilitatis pertingat. Inquirimus namque veritatem in nobis, in proximis, in sui natura. In nobis, nosmetipsos dijudicando: in proximis, eorum malis compatiendo: in sui natura mundo corde contemplando. Observa sicut numerum, ita et ordinem. Primo te doceat Veritas ipsa, quod prius in proximis quam in sui debeat inquiri natura. Post hoc accipies, cur prius in te, quam in proximis inquirere debeas. In numero siquidem beatitudinum, quas dicordes posuit . Misericordes quippe cito in proximis veritatem deprehendunt, dum suos affectus in illos extendunt: dum sic per charitatem se illis conformant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mors ĩ olla mors ĩ olla carniũ. mors ĩ hĩ deli
peccata que comedis. Sumptus ecc̃asticos gra¬
tis te hr̃e putas: calitando ut ait bona tͥ pro¬
uenire uident᷑. S bonũ erat magis federe uł
⁊̃ mendicare. Peccata .n. ppłi comedis: ac si tͥ¬
ꝓpria minus sufficere iuderent᷑. uenient ue
q̃rela grauis accusatio dura quoꝵ uixete sti¬
pendiis nec diluere peccata. quib fc̃i sunt ceci¬
duces ⁊ fraudulenti mediatores. De altario¬
tentur non de bonis ecc̃e sͥ ampla palatia fa¬
bricẽt: mutantes qͣdrata rotundis. Nec locu
ĩtate disꝑgant. Nõ extollant de facultatib
ecc̃e consanguineos suos. aut neptes. ne filias
dixerim nuptiis tradant. Res pauꝑũ ñ paupe¬
rib dare: par sacrilegii crimen ẽẽ dinoscitur
ecc̃aꝵ. ⁊ sacrilega eis crudelitate subripiturꝰ
quicqͥd s̃ ministri ⁊ dispensatores. nõ utiq do¬
mini. uł possessores. ultra uictũ et uestitũ
alimenta corꝑis. nõ gule irritamenta. aut

Expanded text:
Mors in olla . Mors in ollis carnium: mors in hujusmodi delicpeccata quae comedis . Sumptus ecclesiasticos gratis habere te reputas? Cantando, ut aiunt, bona tibi provenire videntur; sed bonum erat magis fodere, aut etiam mendicare. Peccata enim populi comedis, ac si propria tibi minus sufficere viderentur. Sollicitus querela gravis, accusatio dura, quorum vixere stipendiis, nec diluere peccata; quibus facti sunt duces caeci, fraudulenti mediatores. Quid tibi de bonis Ecclesiae ampla palatia fabricet, mutans quadrata rotundis; nec loculitate dispergat; non extollat de facultatibus Ecclesiae consanguineos suos, aut neptes ne filias dixerim nuptui tradat. Res pauperum non pauperibus dare, par sacrilegio crimen esse dignoscituret sacrilegia eis crudelitate subripitur, quidquid sibi ministri dispensatores, non utique domini vel possessores, ultra victum accipiunt etalimento corporis; non irritamenta gulae, aut
Abbreviated transcription (Latin):
iumentũ. Imꝑator ⁊̃ imꝑii sui fines egreditur
cũ multitudine ĩfinita recũ om̃iũ affluent̾
instructa. De frisia ⁊ datia naues .l. federate pa¬
rit̾ eandẽ ꝑegrinationẽ arripiũt. De flandria
quo. xxxuii. rates eũ apparatu gͣndi secure ft̃¬

Expanded text:
ignatus est et imperii sui fines egreditur cum infinita multitudine rerum omnium affluenter instructa, de Frisia et Dacia naves venerant et pariter eandem peregrinacionem arripiunt. De Flandria quoque XXXVII rates cum grandi apparatu secute sun
Abbreviated transcription (Latin):
largiens. q. cunctis bene dispositis securꝰ assistẽ¬
tes sibi cognatos. ⁊ affines sub hac atcestatiõe
cõstrinxit. Obsecro uos inquit ꝑ caritatem q̃
deus ẽ. ut nemo me huic mortali uite reddi de¬
poscat. neme ĩsperatũ qd̾ absit ĩprouisa mors¬
reꝑiat. Mortuus est gͦ. Et aliqͣnto tp̃re p̃t mor¬
tẽ suã abb̃i illi apparuit nocte ꝑ uisũ Uidebat.
et ecce ĩ speciosa campi planicie imperator uel
q̃ libet excelsa potestas cũ totiꝰ regni copioso ue¬
mebat ex̾citu. Cũq ille stuipefc̃s huc illucq o¬
culos deducet. ecce hardiunꝰ a quib dam custo¬
dib celerit̾ ducebatur. Heu inquit albas. siste
ĩgloria: Tunc ille tristis et flebilis. Quid me
int̾rogas de gloria qui iugib penis afficior Ad
re colloquiũ. s qr dudũ fatigatꝰ hoc optinere
non merui. spem hanc oĩno iam frustratus
amisi. Sic plane promissionib frustrabat᷑

Expanded text:
largiens, quasi cunctis bene dispositis securus, assistenlargiens, quasi cunctis bene dispositis securus, assistentes sibi cognatos et affines sub hac attestatione constrinxit: « Obsecro vos, inquit, per charitatem, quae Deus est, ut nemo me huic mortali vitae reddi deposcat, ne me imparatum, quod absit! mors improvisa reperiat. » Mortuus est ergo, et aliquanto tempore post mortem suam abbati illi apparuit nocte per visum. Videbar, et ecce in spatiosa campi planitie imperatori vel quemlibet excelsa potestas cum totius regni copioso conveniebat exercitu. Cumque ille stupefactus huc illucque oculos deduceret, ecce Harduinus a quibusdam custodibus celeriter deducebatur: « Heus, inquit abbas, siste in gloria? » Tunc ille tristis et flebilis: « Quid me, inquit, interrogas de gloria, qui jugibus poenis afficior? » Ad re colloquium; sed quia dudum fatigatus hoc obtinere non merui, spem hanc omnino jam frustratus amisi. » Sic plane promissionibus frustrabatur
Abbreviated transcription (Latin):
sus est.
Oh̾es cõmiclensis ep̃c porcũ udue abstulit.
plorauit illa. nõ est exaudita. Qui dum come¬
deret ꝑtussus est ĩ gutture. Qd̾ uulnꝰ dũ uixit.
a medicis sanari non potuit. Tunc gͦ cõu̾sus
est ad religionem quam multo ante ꝓmise¬
rat et implere non uolebat. Dũ tñ postea ĩ cõ¬
l̾isione uixit tanta laborans gutturis mole¬
stia ut cum magna difficultate alimenta
ꝑciꝑet ⁊ ad geminã refectionem fr̃m sͥ succe¬
dentiũ discumberet. uixq ĩ tanto spacio caꝑet
unde stomachũ rectearet. U ir quidã diues
harduinꝰ certa deuotione mͥ spoponderat qd̵ si
non poss añ. saltem expleto decenno transa¬
ret ad religionem. ĩ monast̾io bĩ uincentii. qd̾
ĩ arpinati situm est. Expleto t̾mino t̾gu̾isa¬
ri cepir. Et albas eiusdem monasti uotis etꝰdẽ
fauebat. ⁊ dissuadebat cõu̾ti: cuiꝰ nimitũ ꝓ ne¬
cessariis sustentabat᷑ auxilus. Int̾ea languore
correptꝰ confessus est. ⁊ pauꝑib et eccłiis multa

Expanded text:
sus est. Joannes Commiclensis episcopus porcum viduae abstulit, ploravit illa, non est exaudita. Qui dum comederet, percussus est in gutture: quod vulnus quandiu vixit a medicis sanari non potuit. Tunc ergo conversus est ad religionem, quod multo ante promiserat, et implere non volebat. Diu tamen postea in conversione vixit, tanta laborans gutturis molestia, ut cum magna difficultate alimenta perciperet; et ad gemmam refectionem fratrum sibi succedentium discumberet; vixque in tanto spatio caperet, unde stomachum recrearet. Vir quidam dives Harduinus certa devotione mihi spoponderat, quod si non posset ante, saltem expleto decennio transiret ad religionem in monasterio Beati Vincentii, quod in Arpingia situm est. Expleto termino tergiversari coepit, et abbas ejusdem monasterii votis ejus favebat, et dissuadebat converti; cujus nimirum necessariis sustentabatur auxiliis. Interea languore correptus, confessus, et pauperibus et ecclesiis multa
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃e euchetio. mĩe uero terrigia natꝰ. Quẽ
cũ mater hr̃et ad huc ĩ utero: uidit in sompnio
aquilam uolitantem supͣ lectum suũ. ⁊ se t̾cio
inclinantẽ et ei nescio quid ꝓmittentem. Que
cũ ex uoce aquile eiugilass: ꝑt̾rita ninus cepit
cogitare de sompiuo quid hoc ess. Cũq poste⁊ in
paitu ꝑiclitaret᷑. mandauerunt quenidã sc̃m
uirũ ut ueniret et oraret ꝓ ea. Qui cũ ibi uenis¬
set ait illi. Ne timeas t̾rigia: qr puer iste sc̃s erit
et magnus in ecc̃a. Qũ ã ẽẽt iuuenis fecit eũ
p̃i suus ab aurificib erudiri. Et cũ iam sciret
totam artem illam: in franciam uenit ⁊ cuidã
aurifici qui faciebat regis oꝑa se cõiunxit. Qͦ¬
dam tpr̃e cũ rex ꝑ quireret qͥs sͥ sellam de auro ⁊
gẽmis pulcherrimam faceret. Rendit mag̃r sci
sam magnam tradidit eligio. Qui ex eodem
pondere duas sellas pulcherrimas fecit. ⁊ defe¬
Tuc eligius alterã. ꝓtulit et regi p̾sentauit di¬

Expanded text:
re Eucherio matre Terrigia natus. Quem cum mater adhuc haberet in utero, uidit in sompno aquilam uolantem supra lectum suum et se tertio inclamantem et ei nescio quid promittentem. Que cum ex uoce aquile euigilasset, perterrita nimis cepit cogitare de sompnio quid hoc esset. Cumque postea in partu periclitaretur, mandauerunt quendam sanctum uirum ut ueniret et oraret pro ea. Qui cum uenisset ait illi: «Ne timeas, mater, quia puer iste sanctus erit et magnus in ecclesia». Cum autem esset iuuenis, fecit eum pater suus ab aurificibus erudiri. Et cum iam sciret totam artem illam, uenit in Franciam et cuidam aurifici qui faciebat regis opera se coniunxit. Quodam tempore, cum rex perquireret quis sibi sellam de auro et gemmis pulcherrimam faceret, respondit ei magisam auri tradidit Eligio. Qui ex eodem pondere duas sellas pulcherrimas fecit; et defe remunerauit. Tunc Eligius alteram protulit et regi presentauit di
Abbreviated transcription (Latin):
fecit coram eodem pauꝑe nuidũ ꝓcid̾e ⁊ pedib
eiꝰ deosculatis humilit᷑ ab ip̃o ueniã postulan
Ait .n. Qui pauꝑi maledicit xp̃o facit in iuri¬
am cuiꝰ nobile signũ gerit. qui se uoluntarie
nieros tñ ꝓprios ad subleuanda supposuit one

Expanded text:
fecit coram eodem paupere nudum procidere et, pedibus fecit coram eodem paupere nudum procidere et, pedibus eius deosculatis humiliter ab ipso veniam postulare. Ait enim: "Qui pauperi maledicit, Christo facit iniuriam, cuius nobile signum gerit, qui voluntarie ios saepius ad sublevanda supposuit oner
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ totꝰ in iubilo. totꝰ alteriꝰ seculi uidebat᷑. Opre¬
rea ⁊ tantã nõi saluatoris reuerentiã exhibebat
qd̾ ⁊ qͣlecũq scriptum ĩueniret ĩ honeste locatũ
reuerent̾ illud colligẽs ĩ loco reponebat honesto
illa scribunt᷑ cõtinerẽt᷑ ĩ illo. Quanto a putas
tanta nõ solũ ad aĩalia bruta uerũ ⁊ ad ĩsen¬
Nam hic u̾e pauꝑũ pr̃iarcha oĩm pauꝑtimꝰ eẽ
desiderãs ⁊ si p̾ter iulem tuuicã nicħ possessiõis
appeteret. noluit tũ ĩ hac unica nc̃citate part̾o
sibi ip̃i qͥn ⁊ illã pluries indigenti cuiqͣm ꝓmp¬
tissie cuꝑet ĩꝑtiri. Uestes quo diu̾sas a diuiti¬
b ĩ hyeme postulabat qͣs illis libentissĩe dan¬
tib ita ut nec ãd restitutionẽ teneret᷑ accipiẽs
eas egenis qͦs pͥus hr̃e cõting̾et obuios ĩ frigo¬
re porrigebat. Grauissimũ .ii. erat illi si alicui
cuidã hĩ u̾bum ĩuectionis ĩferre uide ne forsi¬
tan falso susles pauꝑtatẽ dutiꝰ increpans tͥ

Expanded text:
batur. Propterea et tantam nomini Salvatoris reverentiam exhibebat, quod et qualecumque scriptum inveniret inhoneste locatum, reverenter illud recolligens, in loco reponebat honesto,e quibus illa scribuntur, continerentur in illo. 45 Quanto autem, putas,tanta non solum ad animalia bruta, verum etiam ad insenam hic vere pauperum patriarcha omnium pauperrimus esse desiderans, etsi supra vilem tunicam nihil possessionis appeteret, noluit tamen in hac unica necessitate parcere sibi ipsi, quin et illam pluries indigenti cuiquam promptissime cuperet impertiri.Vestes quoque diversas a divitibus in hieme postulabat, quas, illis libentissime dantibus, ita ut nec ad restitutionem teneretur, accipiens, eas egenis, quos prius habere contingeret obvios, in frigore porrigebat. Gravissimum erat illi, si alicui cuidam huiusmodi verbum invectionis inferre: "Vide ne forsitan falso simules paupertatem!", durius increpatum