comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iqm sus tespondim hec exdõ. eẽ. s ñ deliccũ ñ mebroꝵ inobedientiam ꝑ carmis
set ndiabolo ficut dicis inqͥt legitimo iure teneant᷑. lam diccũ÷ non eos idec
teneri. qr homines st̃ q nature hom̃ est. cuiꝰ auctor diabolus non ÷ : s qr¬
carms iste non nominat. Pacet: qr pudet. & mira sidici pot̃ pudoris impu-¬
dentia . qđ nommare pudet: : laudare ñ pudet. Deniq uide quẽadmodum
magis eam circũloquendo maluerit. significare. quã dicere. Post quã autẽ.
uirꝰ inqͥt naturali appetitu cognouit uxorem. fece icerũ dicere noluit
carnis concupiscentia cognouit uxorẽ. s naturali inqͥt appetitu. Ubi ad¬
huc possumꝰ intelligere tpsã uoluntatẽ iustã ⁊ honestã qua uoluit filios
ꝓcretre. ñ illam libidinẽ de qua iste sic erubescit. ut ambiguo nob̾ loqui¬
malit. quã ꝑfpicue: qđ sentit exprimere. Quid ÷ naturali appectcu: Annon
⁊ uelle.eẽ. saluũ. ⁊ uelle ipsos suscipere. nutrire. erudire filios. naturabii ÷

Expanded text:
espondimus hoc ex deo esse, sed non delictum, non membrorum inoboedientiam per carnis ut a diabolo, sicut dicis\', inquit, \'legitimo iure teneantur\'. iam dictum est non eos ideo teneri, quia homines sunt, quod naturae nomen est, cuius auctor diabolus non upiscentiam carnis iste non nominat. Tacet, quia pudet: et mira si dici potest pudoris impudentia, quod nominare pudet, laudare non pudet. Denique vide, quemadmodum magis eam circumloquendo maluerit significare, quam dicere. « Postquam autem vir, » inquit, « naturali appetitu cognovit uxorem. » Ecce iterum dicere noluit, Carnis concupiscentia cognovit uxorem; sed, « naturali, » inquit, « appetitu: » ubi adhuc possumus intelligere ipsam voluntatem justam et honestam, qua voluit filios procreare; non illam libidinemalit quam perspicue quod sentit exprimere. quid est \'naturali adpetitu\'? annon et uelle esse saluum et uelle ipsos suscipere, nutrire, erudire filios naturalis est
Abbreviated transcription (Latin):
catũ intrauit in mundũ. ⁊ ꝑpeccatũ mors. & ita in om̃is homines
ꝑtransĩt in quo om̃s peccauerunt : Cuiꝰ aut̃ hominis uogta¬
tio non pot̃ mutari imꝑpetuũ. nisi qr ꝑse ipsam ñ pot̃. sedsi
interitu: Unde imo loco paulus apłs utrũq cõmemorans. ce uam
dĩ cũ qua nascim̃ ⁊ grãm qua liberam. Qnos om̃ miqa aliqnđo con¬

Expanded text:
 peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt? cuius autem hominis mala cogitatio non potest mutari in perpetuum, nisi quia per se ipsam non potest, sed si interitu? unde uno loco Paulus apostolus utrumque commemorans, et iram dei, cum qua nascimur, et gratiam, qua liberamur, et nos omnes, in
Abbreviated transcription (Latin):
uenenosa uirgulta frugicibꝰ catholicis conat᷑ iserere. Hoc quide aerte
breuiꝰ ÷ s ꝓspiciendũ arbitror neqͥsquã libio meo lecto. &. ñ lccis om̃ib que
ab illo dicta ft̃ existimet ea me ꝓponere nolinisse ex quib ista eiꝰ pendent. &
ex quibꝰ quasi consequent᷑ uera. cẽ. monstrant᷑: que falsa relarguo. ħon itaq
pigeat utraq huic opuscłõ ño madita. & ea scilicet quȩ ille diẽ. ⁊ eã que qp̃se
respondeo unuersa ad tendere ⁊ considerare lectorẽ que secunt᷑: Egd eiple
p̃notauit. qui tue dileccioni cartulam misit.  Contra cos uiq̃t qui nup¬
tias dãpnant. & fructꝰ earũ diabolo aasignant. Non gͣ contea nos qui neq nii¬
tias dãpnamꝰ: quaseciam in ortlime suo debita pdicatione laudam. nec cuũ
fructꝰ aiabolo adsignamꝰ. Fructꝰ qͥpe nuptiarũ. homines sẽ. qui ontinate mae ges¬

Expanded text:
uenenosa uirgulta fruticibus catholicis conatur inserere? hoc quidem certe uenenosa uirgulta fruticibus catholicis conatur inserere? hoc quidem certe breuius est. sed prospiciendum arbitror, ne quisquam libro meo lecto et non lectis omnibus, quae ab illo dicta sunt, existimet ea me proponere noluisse, ex quibus ista eius pendent et ex quibus quasi consequenter uera esse monstrantur, quae falsa redarguo. non itaque pigeat utraque huic opusculo nostro indita, et ea scilicet, quae ille dixit, et ea, quae ipse respondeo, uniuersa adtendere et considerare lectorem. Quae sequuntur ergo, ita praenotauit qui tuae dilectioni chartulam misit: \'contra eos\', inquit, \'qui nuptias damnant et fructus earum diabolo adsignant\'. non igitur contra nos, qui neque nuptias damnamus, quas etiam in ordine suo debita praedicatione laudamus, nec earum fructus diabolo adsignamus; fructus quippe nuptiarum homines sunt, qui ordinate inde ge
Abbreviated transcription (Latin):
dio ñ tineres. Hunc uͦ ita ñ times. ut fitimeres euaderes pociꝰ recia maliona
quã incurreres. Mat̃ catholica te idõ t̃ret: qi ⁊tibi ⁊ aliis ate timet. Q sna
ꝑfilios suos in aliqͣ potestate constitutos agit ut timneas: ñ id agit eruaeliti¬
te s pocestate. Iu aut̃ ur fortiffimꝰ timere honiies ignaiũ pitas. dm̃
gͦ time: & noli antiqua fidei catholice fundam̃ta conari tanta õbstinatione
subuertere: quãquã iste tuus aniꝰ animofus utinã satcem in hac causã oñe¬
mines tnneret. IItinam inquã saltẽ paueret. ignaua. quã perint audatia.
U ideamꝰ ⁊ cecera quȩ conaccit. s qͥd faciam ittrũ fingłã eiꝰ ꝓponam. quib. hesa
pondeam. aneis p̃termiffis quȩ catholica fides conatit. ea bola ꝑtractẽ atq
confutẽ. in quib atramite ueritatis exbrbitat:⁊ heresim pelagianã tãq

Expanded text:
dio non timeres; nunc uero ita non times, ut, si timeres, euaderes potius retia maligna dio non timeres; nunc uero ita non times, ut, si timeres, euaderes potius retia maligna quam incurreres. mater catholica te ideo terret, quia et tibi et aliis a te timet, et si per filios suos in aliqua potestate positos agit ut timeas, non id agit crudelitate, sed caritate. tu autem uir fortissimus timere homines ignauum putas. deum ergo time et noli antiqua fidei catholicae fundamenta conari tanta obstinatione subuertere. quamquam iste tuus animus animosus utinam saltem in hac causa homines timeret, utinam, inquam, saltem paueret ignauia quam periret audacia! Videamus et cetera quae conectit. sed quid faciam? utrum singula eius proponam, t, ea sola pertractem atque confutem, in quibus a tramite ueritatis exorbitat et haeresim Pelagianam tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
q hoꝵ nogant. Uob ant̃ dicit. llent filiꝰ hominis qtierere Ialuũ facquoiũ
perierat. S uos egregii xp̃iam respondete xp̃o. si qđ perierat quenet ⁊ lelño
uensti. adparuulos nonuenisti. Isti nec perierant. & saltu natist᷑. uade salmare¬
iores. de uerbis tuis t̾ibi p̃scribimnꝰ. Non ÷ opꝰ sanis medicꝰ s male habenaꝰ na
fit ut manichetis qui homini cõmixtã dic̃. cẽ. natitã malam. uelit inde
satcẽ salciari ⁊ xp̃o antmã bonam. Tuuͦ inparitulis cũ salui łit tucha aena¬
saluandũ. cẽ. contendis. Aeꝑhoc manicheus quidẽ natirã humanã Cecestabiit
uituꝑat. s tu crudelit̃ laudas. Quicũq enĩ tibi crediderint lauaatort. bu¬
fantes suos ñ offerent saluatori. Tam scelerata sententia quid tibi ꝓđ ÷ non
mecuere qđd tibi fic ut salubrit̃ mecuas. et te hominem facis eẽ. ñ bestiamo
quȩ cucũdat᷑ pħnis ut cogat᷑ in recia. Op̃ erat ut ueritatẽ teneres. eiqar lu¬

Expanded text:
 horum negant. uobis autem dicit: uenit filius hominis quaerere et saluare quod perierat. sed uos, egregii christiani, respondete Christo: si quod perierat quaerere et saluare uenisti, ad paruulos non uenisti — isti nec perierant et salui nati sunt — uade ad maiores; de uerbis tuis tibi praescribimus: non est opus sanis medicus, sed male habentibus. ita fit, ut Manicheus, qui homini commixtam dicit esse naturam malam, uelit inde saltem saluari a Christo animam bonam; tu uero in paruulis, cum salui sint saluandum esse contendis. ac per hoc Manicheus quidem naturam humanam detestabiliter uituperat, sed tu crudeliter laudas. quicumque enim tibi crediderint laudatori, infantes suos non offerent saluatori. tam scelerata sentienti quid tibi prodest non metuere quod tibi fit, ut salubriter metuas, et te hominem facis esse, non bestiam, quae circumdatur pennis, ut cogatur in retia? opus erat, ut ueritatem teneres eiusque stu
Abbreviated transcription (Latin):
ptt nol xp̃o Eeler gen finiñꝰ salui facti. Quid ÷ gͥ malita natitralis hominis⁊ semen
inal obiccip abiiticio ⁊ ꝓcreati natialit᷑ meãptuutate ⁊ intertcũ & natura filq
malet uiqd madam natura ista sic condita: : abfic. S qr in illo uitiata. sie ꝑ
oris umꝰ hataualit̃ eucurrit ⁊ currit: ut ab hac ꝑditione ñ liberet nisi grã¬
orp ami np̃m anm̃ nrm̃. quid̃ gͦ qđ iste adiuingit ⁊ dic̃. de noe ⁊ filis eiꝰ
qđ similit benedicti sint ut adam ⁊ etia dicente dnõ. creseite ⁊ multiplica
tur&s ita quã tu aiabolia iis inderi: iam insupͣdictis coniugib habebat᷑:
Que ut nistitutione bona it̃a etiam benedictione ꝑmansit. Non enĩ dubitat᷑

Expanded text:
emen maledictum ab initio et procreati naturaliter in captiuitate et interitu et natura filii irae? numquid in Adam natura ista sic condita est? absit; sed quia in illo uitiata. sic per omnes iam naturaliter cucurrit et currit, ut ab hac perditione non liberet nisi graominum nostrum. Quid est ergo quod iste adiungit et dicit de Noe et filiis eius, quod \'similiter benedicti sint ut Adam et Eua dicente deo: crescite et multiplicamtas ergo ista, quam tu diabolicam uis uideri, iam in supradictis coniugibus habebatur, quae ut institutione bona ita etiam benedictione permansit. non enim dubitatur
Abbreviated transcription (Latin):
Atq ut nefario uocabulo t̾iras imꝑitos: dicis. Ne igit᷑ uocent᷑ heretici: fiunt
manichei. Audi gͦ breuit̃ : qͥd in ista questione uerset᷑. Catholici dicunt
hinnanã naturam aciratore dõ conditã bonam. s peocato iitciatã. xp̃o melix ii

Expanded text:
atque ut nefario uocabulo terreas inperitos, dicis: \'ne igitur uocentur haeretici, fiunt atque ut nefario uocabulo terreas inperitos, dicis: \'ne igitur uocentur haeretici, fiunt Manichei\'. Audi ergo breuiter, quid in ista quaestione uersetur. catholici dicunt humanam naturam a creatore deo
Abbreviated transcription (Latin):
liam scđm rudiciũ. cui cantat ecłia miscdĩam ⁊ uidictũ. Non itaq sic̃ te atq
alios fallens loqueris. siqͥs aut liberũ in hominib arbitriũ aut dm̃. eẽ. nascen¬
titĩ conditorẽ aixerit. celestianꝰ : pelagianꝰ uocat᷑. Ista qͥipe catholica fides dic̃.
S siqͥs ad colendũ recte dm̃ fine ipsiꝰ adiutorio dic̃. cẽ. in hommib liberũ arbi¬
triũ. ⁊ qͥsqͥs ita dic̃ m̃ nascentiñ conditorẽ. ut paruulorũ negit apocestate
stiani ⁊ pelagiani. Liberũ aut̃. eẽ. quẽqua ad agendũ bomũ sine adiutorio
aĩ.⁊ non erui pariilo apotestate tenebrarũ ⁊ sic trans ferri in regnũ dĩ.
hoc uos dicitis. Hinc estis cȩlestiam ⁊ pelagiam. Qa obtentis ad fallendũ
cõmunis dogmatis tegmen. ut oꝑias ꝓpriũ crimen. unde uob̾ inditũ: nom̃ :

Expanded text:
liam secundum iudicium, cui cantat ecclesia misericordiam et iudicium. non itaque, sicut te atque liam secundum iudicium, cui cantat ecclesia misericordiam et iudicium. non itaque, sicut te atque alios fallens loqueris, \'si quis aut liberum in hominibus arbitrium aut deum esse nascentium conditorem dixerit, Caelestianus et Pelagianus uocatur\' — ista quippe catholica fides dicit — sed si quis ad colendum recte deum sine ipsius adiutorio dicit esse in hominibus liberum arbitrium et quisquis ita dicit deum nascentium conditorem, ut paruulorum neget a potestate stiani et Pelagiani; liberum autem esse quemquam ad agendum bonum sine adiutorio dei et non erui paruulos a potestate tenebrarum et sic transferri in regnum dei, hoc uos dicitis, hinc estis Caelestiani et Pelagiani. quid obtendis ad fallendum communis dogmatis tegmen, ut operias proprium crimen, unde uobis inditum est nomen?
Abbreviated transcription (Latin):
contrudint᷑. Non ÷ ita ut loqueris: Quicũq ista dixisti. ñ÷ ita. multã falle¬
ris t fallere maditaris. Non liberũ negamꝰ arbitriũ. s siuos faiꝰ liberauerit
aio ueritas. tc̃ uere lib̾i eritis. hͥ nc tios muidetis liberatorem. quib captiuis
uanam tribuitis libertatẽ: A quo em̃ quis deuictꝰ : sic̃ dic̃ scriptura. h uic ser¬
uusꝰ addictꝰ:. Nec quisꝗ nisi ꝑ grãm liberatoris isto umcło solint᷑. seruitutis:
aquo ÷ hominũ nutius inmimis. ꝑ imũ qͥppe hominẽ peccatũ intrauit
in mundũ  ꝑ ꝓeratũ mors: ⁊ ita in om̃s homines ꝑtransĩt. in quo omnes
peccatieriuit. Sio gͦ ÷ ds̃ nascentiũ conditor. ut om̃s exino eant in condẽp¬
nationẽ. quorũ non fuerit renascenttũ liberacor. Ipse qͥppe dictꝰ: figtiltis
exeadem massa faciens aliud uas inhonorem. scdm miscdiam : aliud in conctie.¬

Expanded text:
contruduntur\'. Non est ita ut loqueris, quicumque ista dixisti, non est ita; multum fallecontruduntur\'. Non est ita ut loqueris, quicumque ista dixisti, non est ita; multum falleris uel fallere meditaris. non liberum negamus arbitrium, sed, si uos filius liberauerit, ait ueritas, tunc uere liberi eritis. hunc uos inuidetis liberatorem, quibus captiuis uanam tribuistis libertatem. a quo enim quis deuictus est, sicut dicit scriptura, huic seruus addictus est nec quisquam nisi per gratiam liberatoris isto soluitur uinculo seruitutis, a quo est hominum nullus immunis; per unum quippe hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. sic est ergo deus nascentium conditor, ut omnes ex uno eant in condemnationem, quorum non fuerit renascentium liberator. ipse quippe dictus est figulus ex eadem massa faciens aliud uas in honorem secundum misericordiam, aliud in contume
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is cxpugna s impleat qđ appecit exibemꝰ: habitat cam̃ meił. & mentem
n uesin sirnstia uceba mea uielut refellenda fibi ꝓponere tiolitisse. ut alicubi
nucris. atractis suntoatns inc̃rũperet . alicubi ex crenis non additis decinta¬
malus ds hoc fierte fufficient ostenderim. Ntinc adea quȩ sic uolint ma
pposute que sta opposuerit iudean. Sequuit enĩ uierba ciꝰ. ⁊ sic̃ iste infinuauit¬
aposiui cin cuam inisto. pri aliquid de p̾fatione conscripsit. ꝓculatibio libroꝵs
nceeres. Ca nomiũ quoꝵs sc̃is studuis urunt᷑. contumelias ⁊ exitũ decreuer̃¬
auctuomes̃. cocĩ ecdie puente. n incelligentes qͣntũ his contulerint honoris: quorũ
ostenda urt głam nisi cũ catholica religione non potuisse conuelli. Nam siqtus
udeene. in famiam. nerũ crim̃ incurrunt: instar ferarũ quȩ curtũcidant᷑ płn¬
nis ut cogant inrecia. Quib qm̃ de ÷ racio. iuerũ exitiũ uana formidine.

Expanded text:
a ut impleat quod appetit exhibemus, habitat tamen in eis et mentem nuerim sic istum uerba mea uelut refellenda sibi proponere uoluisse, ut alicubi mediis detractis sententias interrumperet, alicubi extremis non additis decurtaret, et cur hoc fecerit sufficienter ostenderim. Nunc ad ea, quae sicut uoluit nostra proposuit, quae sua opposuerit uideamus. sequuntur enim iam uerba eius et, sicut itibi chartulam misit, prius aliquid de praefatione conscripsit procul dubio librorum auctores ad hominum, quorum sanctis studiis uruntur, contumelias et exitium decreueram totius ecclesiae peruenire non intellegentes quantum his contulerint honoris, quorum ostenderunt gloriam nisi cum catholica religione non potuisse conuelli. nam si uerentur infamiam, uerum crimen incurrunt instar ferarum, quae circumdantur pennis, ut cogantur in retia, quibus quoniam deest ratio in uerum exitium uana formidine
Abbreviated transcription (Latin):
ille ses̃ etiam post parcũ ꝑmanentẽ uirginitatẽ scẽ marie aefenadebat. Sx
illũ manicheũ dicere ñ audeciᷤᷤ. nos cu ineadẽ causa ĩneade sententia fiude
catholicam defendamꝰ. cur dicitis manicheo s : dut fi ⁊ illũ sidelissimũ trã
hoc scđłm manicheos sapuisse iaccatis. ⁊ accare iactate ut mensuiã uouimnam
ꝑfectiꝰ impleatis. Nos cũ illo homine at̃ pacient᷑ urã maledicta ⁊c̃muiar
sustiemꝰ. Etam̃ heresi arces ur̃ pelagiꝰ fidem ⁊ purissimũ inscrtꝑ conis sensũ
sic laudat ambrosq̃ ut dicat. ne miicũ quidem eẽ. ausũ res hendere. qus
gͦ ꝓgressi fueritis adtendite. ⁊ uos ab aiisib iouiniam tamndem Malendo hoo¬
testate diaboli redeptorẽ necessartũ ñ nogautt. qdł uos ngitis. Mqr lob pe¬

Expanded text:
efendebat. si ergo illum Manicheum dicere non audetis, nos, cum in eadem causa eadem sententia fidem catholicam defendamus, cur dicitis Manicheos? aut si et illum fidelissimum uirum hoc secundum Manicheos sapuisse iactatis, iactate, iactate, ut mensuram Iouiniani perfectius inpleatis; nos cum illo homine dei patienter uestra maledicta et conuicia sustinemus. et tamen haeresiarches uester Pelagius fidemsic laudat Ambrosii, ut dicat ne inimicum quidem ausum esse reprehendere. quo ergo progressi fueritis adtendite et uos ab ausibus Iouiniani tandem aliquando cotestate diaboli redemptorem necessarium non negauit: quod uos negatis et,
Abbreviated transcription (Latin):
trahit᷑. nec qđ aiuuentute adait᷑. hanc iste noliat notimare nel as omienoe
cõmeorauit naturalib bonis. dequa ecam nuptiȩ confunaunt is omũ i quie
bonis omĩb głrait᷑. Nlam quare illud opꝰ coniugator c̃o nfuordaunt: que dohi¬

Expanded text:
trahitur nec quod a uiuente additur. hanc iste noluit nominare in his omnibus,trahitur nec quod a uiuente additur. hanc iste noluit nominare in his omnibus, quae commemorauit, naturalibus bonis, de qua etiam nuptiae confunduntur, quae de his bonis omnibus gloriantur. nam quare illud opus coniugatorum subtrahitur et absco
Abbreviated transcription (Latin):
legio itindicat᷑. Uox enĩ dr̃÷ crescite ⁊ multiplicamini ⁊ replece tram. An
forte ipsam fecunditatẽ: s tpsa ÷ insticuta causa comugii. Uides igit᷑
quẽa dmodũ nos int̾roget. quid sitũ diabolus cognoscat insexib ꝑ qđ suib
illo sint qui deparentib qualib ctĩq nascunt᷑. nͥ renascant᷑ inxpõ: uerũ
diũfitatẽ sexuũ dicamꝰ ad diabolũ ꝑtinere. an cõmixtionẽ. an ipsam fecu¬
ditatẽ. Respondemꝰ teaq nicħ horũ. qr ⁊ diuersitas sexiiũ ꝑtinet ad uasa
gignentiũ : ⁊ utriꝰq cõmxtio ad seminationẽ ꝑtinet filioꝵ. ⁊ ipsa fecun¬
ditas ad benedictionẽ ꝑtin& nuptiarum. Hec autͣ omia exdõ. s iste in¬
his om̃ĩb noluit nominare concupiscentiam carnis. quȩ ñ ÷ apatre. ẜ ex
mundo÷. Cuiꝰ mundi pͥnceps diccꝰ ÷ aiabolus. qui eam in cio ñ inuenit:
qr dñs homo ñ ꝑ tpsam ad homines uenit. Unde dic̃ etiam tpse. Fece uont

Expanded text:
ne una; uox dei est: crescite et multiplicamini et replete terram. an forte ipsam fecunditatem? sed ipsa est instituti causa coniugii\'. Vides igitur quemadmodum nos interroget, quid suum diabolus cognoscat in sexibus, per quod sub illo sint, qui de parentibus qualibuscumque nascuntur, nisi renascantur in Christo, utrum diuersitatem sexuum dicamus ad diabolum nditatem. Respondemus itaque, nihil horum: quia et diversitas sexuum pertinet ad vasa gignentium, et utriusque commixtio ad seminationem pertinet filiorum, et ipsa fecunditas ad benedictionem pertinet nuptiarum. Haec autem omnia ex Deo: shis omnibus noluit nominare concupiscentiam carnis, quae non est a patre, sed ex mundo est, cuius mundi princeps dictus est diabolus, qui eam in domino non inuenit, quia dominus homo non per ipsam ad homines uenit. unde dicit etiam ipse: ecce uenit
Abbreviated transcription (Latin):
¶uẽ a parul soria confiteris auctore : dm̃ uerũ: Respondco. Dm̃ uerũ. Deni¬
dẽ siuun bri s malũ ile ñ fecit. Acrursus int̾rogat utrũ diabotũ par¬
aeloru confiteamꝰ auctorẽ Rursusq respondet. s naturã hominis ipłe
non condiat. Demde quafi concludit. atq infert. Si mala cõmixtio: deformis.
aronattio corꝑm. & ideo corꝑa quoq malo ate deputant᷑ auctori. Cui res¬
sondeo. Malo auctori ñ deputo corꝑa s delicta: quorũ causa factũ ÷ ut

Expanded text:
ur paruulorum confiteris auctorem? deum uerum?\' respondeo: deum uerum. deinde subiungit: \'sed malum ille non fecit\' ac rursus interrogat, utrum diabolum paruulorum confiteamur auctorem, rursusque respondet: \'sed naturam hominis ipse non condidit\'. deinde quasi concludit atque infert: 'si mala commixtio, deformis et conditio corporum et ideo corpora quoque malo a te deputantur auctori\'. cui respondeo: malo auctori non deputo corpora, sed delicta, quorum causa factum est
Abbreviated transcription (Latin):
Aahuc uide qͥd adiungat. Is̃ gͥ inqͥt maris citator ⁊ feminȩ conuenientia
generationibꝰ mẽbra formauit. & gigni corꝑa decorꝑib ordinauit. Quorũ
tam̃ efficientie potentiã. oꝑatiomis int᷑ uenit. Oinẽ qd̃ ÷ ea adininistrans
untute qua conidit: etiam hoc &̃. cacholicũ conficem̃. Et qđ deinde fubum¬
git ¶ sigͥ niqͥt n nisi ꝑ sexũ fecꝰ. ñ isi ꝑ corpꝰ sexꝰ. ñ nifi ꝑ dm̃ corpꝰ quis ambr¬
gat᷑ fecinditatẽ dõ nire reputari. Post hoc que ueracit᷑ ⁊catholice dictast᷑. immo
indnunis libris ueracte᷑ dicta : ñ aut̃ ab isto catholicȩ dicta se: qi ñ incentione
catdolici patoris dicta fe. lam ꝓpt᷑ qđ ea dix̃. pelagianã ⁊ celestianam heresun

Expanded text:
at. 'deus igitur\'>, inquit, 'maris creator et feminae conuenientia generationibus membra formauit et gigni corpora de corporibus ordinauit, quorum tamen efficientiae potentia operationis interuenit, omne quod est ea administrans uirtute, qua condidit\'. etiam hoc esse catholicum confitemur et quod deinde subnnisi per sexum fetus, nonnisi per corpus sexus, nonnisi per deum corpus, quis ambigat fecunditatem deo iure reputari?\' Post haec, quae ueraciter et catholice dicta sunt, immo in diuinis libris ueraciter scripta, non autem ab isto catholice dicta sunt, quia non intentione catholici pectoris dicta sunt, iam propter quod ea dixit, Pelagiana et Caelest
Abbreviated transcription (Latin):
tanto malo infine̾ usq ꝑdurat. ñ ipfi s catholici uideant. qualis ⁊ qͣntꝰ eum
error ñ infecerit. s plane int̾fecerit. Attende sequentia. Quod ant᷑ in quuã
filiĩ ex coniugio suscepti naturalit̃ boni st̃. apłr dicente. dicam̾ꝰ. qũ. aigdlõ
imꝓꝓbis relicto naturali usu feminȩ. exarserunt indesideria sua trruice mascłi.
⁊ ꝓsuo modo laudabilem. flagitiũ aut̃ ex uoluntate ꝓpria. exerceri contra n.¬
sticitionis pudorẽ. Merito itaq inqͥt ⁊ in bene utentib genꝰ concupisaentiẽ
modq laudat᷑: ⁊ in turpibꝰ excessius eiꝰ punit. Deniq ortepe Es a bmcupisentuẽ
martentia euo mẽbia uegetauit. quo isodomi s ipsẽ gnco amdre pienulatre

Expanded text:
tanto malo in finem usque perdurat, non ipse, sed catholici uideant, qualis et quantus eum tanto malo in finem usque perdurat, non ipse, sed catholici uideant, qualis et quantus eum error non infecerit, sed plaue interfecerit. Adtende sequentia: \'quod autem\', inquit, <filii ex coniugio suscepti naturaliter boni sunt, apostolo dicente discamus, qui ait de inprobis: relicto naturali usu feminae exarserunt et pro suo modo laudabilem, flagitium autem ex uoluntate propria exerceri contra institutionis pudorem. merito itaque\', inquit, \'et in bene utentibus genus concupiscentiae modusque laudatur et in turpibus excessus eius punitur. denique eodem tempmarcentia aeuo membra uegetauit, quo in Sodomis ipsa igneo imbre puniuit.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. subdiabolo: ne pariuili portent᷑ ad xp̃m. ut eruant apotestate tenebar ũ
⁊ in iegnũ ipsiꝰ transferant᷑. Ac sic accusat ecliam toto orbe diffusam.: ine hiorũ
om̃s baptit andi infantuti ñ obaliud exsufflant᷑. nisi ut ab eis pͥnceps mindi
mittat᷑ foras: Aquo necesse÷ uasa ire possideant᷑. cũ exadam nas cie rꝰ num¬
xp̃o non renascunt᷑ E in eiꝰ regnũ ꝑ grãm facta uasa miscdis tians ferast.
Contra istam fundatisfimã uemens ueritatẽ. ne imniuersam xp̃i ecłiam obpus¬
nare uideat᷑. quafi me intũ alloquit᷑. ⁊ uelut corripiens atq a amoneus uut
eciam te ds̃ fecit. s qđ ÷ fatendũ grauis error infecit. Sane qđ me de fecnt
agnosco ⁊ gras ago. Qui tam̃ cũ ie uasis perissem. si tantũ exadam me secissit:
⁊ in xp̃o n iefecisset. Quod cũ possessis pelagiana ipiectite non erea trie seciss

Expanded text:
esse sub diabolo, ne paruuli portentur ad Christum, ut eruantur a potestate tenebrarum esse sub diabolo, ne paruuli portentur ad Christum, ut eruantur a potestate tenebrarum et in regnum ipsius transferantur. ac sic accusat ecclesiam toto orbe diffusam, in qua ubique omnes baptizandi infantuli non ob aliud exsufflantur, nisi ut ab eis princeps mundi mittatur foras, a quo necesse est uasa irae possideantur, cum ex Adam nascuo non renascantur et in eius regnum per gratiam facta uasa misericordiae transferantur. contra istam fundatissimam ueniens ueritatem, ne uniuersam Christi ecclesiam obpugnare uideatur, quasi me unum alloquitur et uelut corripiens atque admonens dicit: \'etiam te deus fecit, sed, quod est fatendum, grauis error infecit\'. sane quod me deus fecerit agnosco et gratias ago, qui tamen cum irae uasis perissem, si tantum ex Adam me fecisset et in Christo non refecisset. quod cum possessus Pelagiana inpietate non credit, si in
Abbreviated transcription (Latin):
pantis diabolo pascit. ⁊ diabolo nutrit & uesta. q facet fole soni . Mlos siit
bonos ⁊ malos. ⁊ pluit suꝑ iͦtos ⁊ m ĩtos: Sic itaq creat mnalosi qre pal. sr. ꝑ
nutrit malos. qr qđ eis creando tribuit. ad natuie ꝑtinet alos q ta pasent es
pascendo ⁊ nutriendo dat incrementũ. ñ utiq maliciȩ illorũ s. eicde ud eis
nature quã cieauit bonꝰ: bonũ tribuuit adumentũ. In qͣntũ enuĩ hom bs.
bonũ ÷ natune citꝰ auctor÷ ds̃: iqͣntũ aut̃ ciũ peccato nascunt᷑ urmelso¬
qui sic non tenascunt᷑ ad sem̃ ꝑtinent maledictũ ab inicio. iliꝰ antior tnali¬
dientie uitio: quo tam̃ bene utit᷑ faccor eciam ⁊ tasorũ ie. utꝰ noiꝗs iobe
diuitias głȩ suȩ in uasa imscłiȩ ne meritis tribuat si ad eandẽ massam aso
ꝑtinens grã liberet᷑. s qui głiat᷑ in dnõ głet᷑. Ab hac fide apłica aass n ali¬
lica ueracissima ⁊ fundatissima cũ pelagianis iste discedens. ñ uualtꝰ nal canis

Expanded text:
partis diabolo pascit et diabolo nutrit et uestit, quia facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos? sic itaque creat malos, quomodo pascit et nutrit malos, quia quod eis creando tribuit ad naturae pertinet bonitatem et quod eis pascendo et nutriendo dat incrementum non utique malitiae illorum, sed eidem bonae naturae quam creauit bonus bonum tribuit adiumentunaturae, cuius auctor est deus; in quantum autem cum peccato nascuntur, perituri, si non renascuntur, ad semen pertinent male dictum ab initio illius antiquae inoboedientiae uitio. quo tamen bene utitur factor etiam uasorum irae, ut notas faciat diuitias gloriae suae in uasa misericordiae, ne meritis suis tribuat, si ad eandem massam quisque pertinens gratia liberetur, sed qui gloriatur, in domino glorietur. Ab hac fide apostolica atque catholica ueracissima et fundatissima cum Pelagianis iste discedens non uult nascentes
Abbreviated transcription (Latin):
monio ut diximꝰ p̃ter misso. cetera illa contexuit: quȩ supͣ cõmemorata funt.
Nouit enĩ quẽ ad modũ soleant hec uerba apłica quȩ p̃termisit acciꝑe atholicor s¬
conla fid eliũ. que ueib ctam reta. tanea luce fulgenta tenebrosis: tortuofis indon

Expanded text:
monio, ut diximus, praetermisso cetera ille contexuit, quae supra commemorata sunt. monio, ut diximus, praetermisso cetera ille contexuit, quae supra commemorata sunt. nouit enim quemadmodum soleant haec uerba apostolica, quae praetermisit, accipere catholicocorda fidelium. quae uerba tam recta et tanta luce fulgentia tenebrosis et tortu
Abbreviated transcription (Latin):
contra quem ego modo quatuor libellis respondi. Credo ex his libeltis ista
decerta st̃: unde meliꝰ fortasse fuerat ut uniuerso ipsi oꝑi ꝰ qđ quatuor uo¬
luminib explicauit redarguendo yrefellendo nrã laboraret intentio. Nisi
& ego responsionẽ differre noluissem. sic̃ nec tu transmissionẽ scriptoꝵ quib
respondendũ ÷ distulisti. Uerba gͦ de libro meo tibi ame misso tibiq notissimo¬
ista posuit quȩ refutare conatꝰ :. Dapnatores nos eẽ. nuptiarũ oꝑisq diuini quo
Sex marib ⁊ feminis as̃ homines creat. inuidiofissime clamitant : qm̃ dicimꝰ eos
qui de tali cõmixtione nascunt᷑ trahere originale peccatũ. eosq qui deparen¬
xp̃o. In his uerbis meis testimoni᷑ apłi qđ int̾ posui p̃ter misit: euiꝰ sep̃mi mag¬
na mole sentiebat. Ego enĩ cũ dixissem homines natos trahere originale peccatũ.

Expanded text:
contra quem ego modo quattuor libellis respondi.\' credo, ex his libellis ista contra quem ego modo quattuor libellis respondi.\' credo, ex his libellis ista decerpta sunt. unde melius fortasse fuerat, ut uniuerso ipsi operi eius, quod quattuor uoluminibus explicauit, redarguendo et refellendo nostra elaboraret intentio, nisi et ego responsionem differre noluissem, sicut nec tu transmissionem scriptorum, quibus respondendum est, distulisti. Verba ergo de libro meo tibi a me misso tibiqista posuit, quae refutare conatus est: Damnatores nos esse nuptiarum, operisque divini, quo ex maribus et feminis Deus homines creat, invidiosissime clamitant: quoniam dicimus, eos qui de tali commixtione nascuntur, trahere originale peccatum; eosque, de quaChristo.\' in his uerbis meis testimonium apostoli quod interposui praetermisit, cuius se premi magna mole sentiebat. ego enim cum dixissem homines natos trahere originale peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
aibab am q̃uud de quibꝰdam locis cidẽ libri herecici disputationis affumant.
aahoc sribendre entide sũ. Q qi ñ cantũ relatu memorati mei frĩs addi
romam mittere ⁊pse ciuasti. iibi aduersarior potui ismlloquia reppertre.
adea respondere auinante dño qͣnta possũ ueritate ⁊ scripturarũ diuina¬
rũ auccorrate ꝓposin. Cartula cui nc̃ refpondeo. hoctitulo p̃notat᷑. Capi¬
tula de libro augristii quẽ seripsit: contiaque delibris pauca decerpsi.
llic uideo eum quitue prestantie ista scripta direxit. denescio quib
Nea libris causa qͣntũ exsstimo celerioris responsionis ne tuam differret in¬
stantiam uoluisse dacerpere. Qui aut̃ sint isti libri cũ cogitarem eos. eẽ.
arbitiatꝰ sũ quor̾ mentionẽ iulianꝰ facit in epła quã romã misit. cuiꝰ
exemplũ sintil adine usq ꝑuenit: ibi qͥppe ait. Dicunt eciam istas quȩ
modo agunt᷑ nuptias adõ insticutas ñ fuisse. qđ in libro augustins legit᷑:

Expanded text:
dam locis eiusdem libri haeretici disputationis adsumant, ad hoc scribendum excitatus sum. et quia non tantum relatu memorati mei fratris id Romam mittere ipse curasti, ubi aduersariorum potui uaniloquia reperire, ad ea respondere adiuuante domino quanta possum ueritate et scripturarum diuinarum auctoritate proposui. Chartula, cui nunc respondeo, hoc titulo praenotatur: \'capitula de libro Augustini quem scripsit contra quae de libris pauca decerpsi\'. hic uideo eum qui tuae praestantiae ista scripta direxit de nescio quibus ea libris causa, quantum existimo, celerioris responsionis, ne tuam differret instantiam, uoluisse decerpere. qui autem sint isti libri cum cogitarem, eos esse arbitratus sum, quorum mentionem Iulianus facit in epistula quam Romam misit, cuius exemplum simul ad me usque peruenit. ibi quippe ait: \'dicunt etiam istas quae modo aguntur nuptias a deo institutas non fuisse, quod in libro Augustini legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tura diuma fignificatit. Dic̃ enĩ adñs ꝑer dehielem ꝓpł̃am. Ueruntam̃ hȩ uuguita¬
til se domo so urtue suꝑbia in saturiate panũ. ⁊ habundantia uina. Fuiebane
aise ifpueta duuno oꝑi cõmxcionẽ corpum. aut creaturã panis ⁊ itmi: similit̃
auit m rie. defini. qa si feceris aꝑte manicheus. eẽ. coniunceri. Concupiscentia
aii. maiten als qui modũ tenct bono bene utit᷑. qui modũ ñ tenet bono male

Expanded text:
a significauit; dicit enim dominus per Ezechiel prophetam: uerumtamen hae iniquitates Sodomae sororis tuae superbia; in saturitate panum et abundantia uini fluebant iaut reputa diuino operi commixtionem corporum aut creaturam panis et uini similiter malam esse defini. quod si feceris, aperte Manicheus esse conuinceris. concupiscentiae autem naturalis qui modum tenet, bono bene utitur; qui modum non tenet, bono male
Abbreviated transcription (Latin):
non respondisse iuliano. s ei pociꝰ qui de libris eiꝰ illa selegit:  ñ ita posiba
uti inuenit. s aliqͣntulũ putauit. eẽ. mutanda. forcasse ut comodo quasi
sua faceret: quȩ aliena. cẽ. constaret. Nunc aut̃ ueriora credens. eẽ. exepla
quȩ tua scĩtas misit: ipsi auccori uideo respondendũ. qui unũ meũ quatia
libris suis refellisse se tactat. &usq quaq spargere fidei tienena ñ cessat. Aati¬
sus sũ gͥ hoc opꝰ maduitorio saltiatoris pufillorũ atq magnorũ. ⁊scio teꝰ gons
id implerem orasse ꝓme: ⁊ ꝓhis quib huiꝰcemodi labores nrõs ꝓfuturos credimnꝰ
⁊ optamꝰ. Adtende iam responsionẽ meam: cuiꝰ pͥncipiũ hanc epłam subsequt.
Ualeas in dño: memor nr̃i. fr̃ beatissime.

Expanded text:
non respondisse Iuliano sed ei potius. qui de libris eius illa selegit et non ita posuit, non respondisse Iuliano sed ei potius. qui de libris eius illa selegit et non ita posuit, ut inuenit, sed aliquantum putauit esse mutanda, fortasse ut eo modo quasi sua faceret, quae aliena esse constaret. nunc autem ueriora credens exemplaria. quae tua sanctitas misit, ipsi auctori uideo respondendum, qui unum meum quattuor libris suis refellisse se iactat et usquequaque spargere fidei uenena non cessat. adgressus sum igitur hoc opus in adiutorio saluatoris pusillorum atque magnorum et scio id implerem orasse pro me, et pro iis quibus hujuscemodi labores nostros profuturos credimus et optamus. Attende ergo jam responsionem meam, cujus principium hanc epistolam subsequetur. Vale in Domino mem
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo frĩ ⁊ co ep̃õ claudio: augustinꝰ in dño salutem.
esm̃ miebii fr̃no ereitatꝰ affectu. iuliani quatuor libros
quos aduerꝰ unũ meũ seripsit. priꝰꝗ pecerẽ ipse mi¬
sisti: nichil conuenientiꝰ putaui. eẽ faciendũ. quã ut ea
quȩ respondes tu potissimũ legens. iudicos utrũ recce
congruenttq̃ responderim. Ham delis quatuor libris.
nonmilla decerpta scripserat nescio qͥs adillustrẽ et
religiosũ uirũ comitẽ ualeriũ. aduersꝰ eundẽ librũ
meum: quẽ me adillũ scripsisse cognouerat. Que cũ imanꝰ
meas codẽ sublimi umo curanee uenissent: illi primo ñ distuli scđm uolum̃
ailiunger:. in quas illa omĩa siẽ potui refutaui. S nune eosdẽ libros cum
diligentiꝰ inspicerem: cõpi illũ qui ñ nulla inde selegerat. ñ omĩa ita posuisse.
ut in his legit᷑. Unde  poterit uideri iuliano. uł cui lib&. illorũ. ne uisse
fuisse mentitũ: qi utiq nonfic̃ hii uͦu. libri. ita iliaquȩ dehis exeri ꝑo cͥ¬

Expanded text:
ET COEPISCOPO CLAUDIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quoniam mihi fraterno excitatus affectu Iuliani quattuor libros, quos aduersus unum meum scripsit, priusquam peterem, ipse misisti, nihil conuenientius putaui esse faciendum, quam ut ea, quae respondeo, tu potissimum legens iudices, utrum recte congruenterque responderim. nam de his quattuor libris nonnulla decerpta scripserat nescio quis ad inlustrem et religiosum uirum comitem Valerium aduersus eundem librum meum, quem me ad illum scripsisse cognouerat. quae cum in manus meas eodem sublimi uiro curante uenissent, illi primo non distuli secundum uolumen adiungere, in quo illa omnia, sicut potui, refutaui. sed nunc eosdem libros cum diligentius inspicerem, comperi illum, qui nonnulla inde selegerat, non omnia ita posuisse, ut in his libris legitur. unde poterit uideri Iuliano uel cuilibet illorum me potius fuisse mentitum, quia utique non sicut hi quattuor libri ita illa, quae de his excerpta et me
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾ apłs. cum enumeraret oꝑi mala. ꝗm̃ quitalia agunt: regnum di non possidebrnt: Ana

Expanded text:
dixit Apostolus, cum enumeraret opera mala, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Audi dixit Apostolus, cum enumeraret opera mala, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃caueat᷑. Dans metuentib significationẽ: ut fugiant a facie axcꝰ. Exceptis enĩ eis qͥcum
illo cẽ iudicabunt. quib ⁊ ꝓmisit dicens. sedebitis suꝑ.xu. thronos iudicantes.xii.¬
tͥbꝰ usrł. Innum̾o iudicantiũ os intelligunt᷑ qͥ ꝓpt̃ ȩuangłm oĩa sua dimiser: ⁊ secutisunt
dnm̃. Ouo denariꝰ qͥppe numerꝰ. ad qͣnda unu̾isitatẽ refert᷑. q̃ emim pauł  apls
significauit quando ait. Cũ uenerit filius hõs iudicare cum angłis. c̃s. Angłi enim
utiꝙ nũcii sunt. nuncios aũ rectissime. accipimꝰ. õs qͥ salutẽ celete hoĩbꝰ. nunciauer̃.
Uñ ẽ ȩuangłiste boni nuntũ poss intp̃tari. Et de ioħȩ baptista dictũȩ. Fecȩ mitto
angłm meũ añ faciẽ tuã. his gͦ ut dicere geperam exceptis cet̾a om̃iũ multi¬
tudo hominum. sic̃ in ipsi. uerbis dñi manifestũ ẽ. induas partes duaditur
benedieti pat̾s mei. pcipite regñ qͥd uob patum ẽ aconaitucione mundi. Dehoc utiq regni

Expanded text:
praecaveatur; dans metuentibus se significationem, ut fugiant a facie arcus . Exceptis enim eis qui cum illo etiam judicabunt, quibus et promisit, dicens: Sedebitis super duodecim thronos, judicanteset secuti sunt Dominum. Duodenarius quippe numerus ad quamdam universitatem refertur. Non enim Paulus apostolus significavit, quando ait, Cum venerit Filius hominis judicare cum Angelis suis. Angeli enim utique nuntii sunt. Nuntios autem rectissime accipimus omnes qui salutem coelestem hominibus nuntiant. Unde etiam Evangelistae boni nuntii possunt interpretari: et de Joanne Baptista dictum est, Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam . His ergo, ut dicere coeperam, exceptis, caetera omnium hominum multitudo, sicut in ipsius verbis Domini manifestum est, in duas partes divideturbenedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constitutione mundi. De hoc utique regno
Abbreviated transcription (Latin):
dens. nulla seipsum adulatione seducit. sacis intelligit eim qͣnto piculo mactte
menta mentimur. Quã obrem in quantum dõ nr̃o fide spe ⁊ laritate conectunur : ⁊cum
qnͣtum possumꝰ imitam̃ ñ peccamus ⁊ fili dĩ sumꝰ. Inqͣntum aut̃ exoccasione carnali
infirmitatis qr ñdum mortę soluta. ñdum resurrectione inutata: motꝰ rephenlibꝰ¬
les impbiq subrepint peccamus. Qđ fateri nos conueñ. nedura c̾iuce ñ langoris mã l¬

Expanded text:
dens, nulla se ipsum adulatione seducit, satis intelligit cum quanto periculo mortis menta mentimur. Quamobrem, in quantum Deo nostro fide, spe et charitate connectimur, et eum in quantum possumus, imitamur, non peccamus, sed filii Dei sumus: in quantum autem ex occasione carnalis infirmitatis, quia nondum morte resoluta, nondum resurrectione mutata est, motus reprehensibiles improbique subrepunt, peccamus. Quod utique fateri nos convenit; ne dura
Abbreviated transcription (Latin):
soli paruidi in munes st̃. tidũ enĩ uti poss lib̾o arbitrio: qͥb tñ ad consecracionẽ
remissioneꝙ origialis peccati. ꝓdẽ. eoꝵ fides aqͥb offerittur u quascũꝙ macłas
dedictoꝵ. ꝑ alios exquib naosunt contraxer̃. alioꝵ ętiam int̾rogacione ac responsione pur¬
gentur. Uerissime quippe inpsalmis plangitur. Eccȩ ininiqͥtate conceptꝰsum: ⁊ inpec
tẽ cuꝰs̃. uniꝰ diei inta suꝑ t̾ram Faceptis gͦ calibus deqͦꝵ ordine acmerito infut᷑a illa
q̃ ꝓmitatur sorte ustoꝵ uelle amplius querere : modulum oĩum. excedit: pietatẽ. cre¬
ditur eis ꝓdesse ad sp̃italẽ salutẽ. qͦd eccłasticȩ accoritatis ꝑtatum orbem t̾rarũ tam
firmo robore c̾toditur: cȩteroꝵ hoĩum nullus transit ad xp̃m. ut incipiat esse qͦad
nerat: nͥ eũ peniteat susse qͥd erat. hec pͥma penitencia p̃cipitur uideis: dicente apło

Expanded text:
nem remissionemque originalis peccati prodest eorum fides, a quibus offeruntur; ut quascumque maculas delictorum per alios, ex quibus nati sunt, contraxerunt, aliorum etiam interrogatione ac responsione purgentur. Verissime quippe in Psalmis plangitur, Ecce in iniquitate conceptus sum, et intem, cujus est vita diei unius super terram . Exceptis ergo talibus, de quorum ordine ac merito in futura illa, quae promittitur, sorte sanctorum, velle amplius quaerere, hominum modulum excedit; pie tamen creditur eis prodesse ad spiritualem salutem, quod ecclesiasticae auctoritatis per totum orbem terrarum tam firmo robore custoditur: caeterorum hominum nullus transit ad Christum, ut incipiat esse quod non erat, nisi eum poeniteat fuisse quod erat. Haec prima poenitentia praecipitur Judaeis, dicente apo
Abbreviated transcription (Latin):
solũuierũ dm̃ colat nulli simulacro deditus. nullis sac̾s demonioꝵ inretitꝰ: non accipiens
inuanũ nomen dñi dĩ sui. quietẽ sempit̾nã certꝰ expectans. debitum honorem pa¬
rentibꝰ reddens. nec cruentꝰ homicidio. nec forncationȩ t̾patꝰ. nec furto fraudulentꝰ.
nec mendacio duplicatꝰ. nec rei uł tixoris alienę concupiscentia sordidꝰ ñ insius
⁊̃ reb  luxuria diffluat. aut arescat auaricia. ñsit contenptios. ñsit contumelios
cȩlesti radicem cordis insigat. Qͥa indetur addiposse adtam plenã iꝰticiam: tñ.
nec putae satis esse seruare integrum qͥ accep̃. nedicat᷑ ei Serue neqͣ ⁊ piger dares pecumã
meã. & ego ueniens cum usuris exigerem: ne auferatur ab eo qͥd accep̃. nepiciat᷑ intenebras
ext̾i̾ores. & uehementissimã penã. sitimere debñt illi qͥseruare integrũ poss ꝗͦd acce¬

Expanded text:
verum Deum colat, nulli simulacrorum ritui deditus, nullis sacris daemoniorum irretitus, non accipiens verum Deum colat, nulli simulacrorum ritui deditus, nullis sacris daemoniorum irretitus, non accipiens in vanum nomen Domini Dei sui, quietem sempiternam certus exspectans, debitum honorem parentibus reddens, nec cruentus homicidio, nec fornicatione turpatus, nec furto fraudulentus, nec mendacio duplicatus, nec rei vel uxoris alienae concupiscentia sordidus; non in suis etiam rebus aut luxuria diffluat, aut arescat avaritia; non sit contentiosus, non sit contumeliosustum, atque thesauro coelesti radicem cordis infigat: quid videtur addi posse ad tam plenam justitiam? tamen Nec putet satis esse servare integrum quod accepit, ne dicatur ei: Serve nequam et piger, dares pecuniam meam, et ego veniens cum usuris exigerem: ne auferatur ab eo quod accepit, ne projiciatur in tenebras exteriores . Quam vehementissimam poenam si timere debent illi, qui servare integrum possunt quod acce
Abbreviated transcription (Latin):
seunt. om̃s bestie silue. catuli leonum rugientes: querentes adõ escam sibi. Inhac
ȩscam iob ipse petitus ẽ : qui dix̃. Temptacio ẽ. uita humana. suꝑ t̾ram. & iam aña
in hac nocte inqͥd. Postulauit sathanas uexare uos: sic̃ triticum. &s itaq sanȩ m̃ais
ñ ingemescat : cui ñ ꝑpenitenciã sic esse displiceat: & sñ tota humilitate sunꝰ¬
plicans. diumo adiutorio se exaudibilẽ p̃beat: transeat omis ista tenꝑtacionumꝰ
materies. atq umbra t̾rena. ⁊ille qui nũꝗͣ deficit. etiã nob inlucescat semptẽnus
dies. ⁊ inluminet abscondita tenebraꝵ ⁊ manifesta cogitaciones cordis: ⁊timc
laus erit unicuq adõ. Demde quã uis se qͥsq glorietur sic haberȩ corpꝰ ȩdomitũ
ut mundo crucifixus ab omĩ oꝑe malo. inseruitute redata menbra castige.
necia regnet peccatũ. in enis mortali corpore. adobediendum desiderus eꝰt fĩsolum unum

Expanded text:
seunt omnes bestiae silvae, catuli leonum rugientes, quaerentes a Deo escam sibi . In hanc seunt omnes bestiae silvae, catuli leonum rugientes, quaerentes a Deo escam sibi . In hanc escam Job ipse petitus est, qui dixit, Tentatio est vita humana super terram. Etiam Dominus, In hac nocte, inquit, postulavit satanas vexare vos sicut triticum . Quis itaque sanae mentis non ingemiscat? Cui non per poenitentiam sic esse displiceat? Quis non tota humilitate supplicans divino adjutorio se exaudibilem praebeat, donec transeat omnis ista tentationum materies atque umbra terrena: et ille qui nunquam deficit, etiam nobis illucescat sempiternus dies, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo ? Deinde quamvis se quisque glorietur sic habere corpus edomitum, ut mundo crucifixus ab omni opere malo, in servitutem redacta membra castiget, ne jam regnet peccatum in ejus mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; solum unum
Abbreviated transcription (Latin):
expoluari s suꝑ uestiri : ut ab sorbeat᷑ mortale anita. qͥa gͦ cupimꝰ. nͥ ñita essȩ ut
resoluta ut celestem habitacionẽ ⁊ aĩo ⁊corpore tocius homi nis mutacione sordan¬
hoĩs mirabilit̾ tetigit dicens. t amꝗͣ seruus fugiens. hĩm suum: ⁊ consecutꝰ umor uis
Ñ enĩ ħ uita dicenda ÷ pocius quã umbra uitȩ. Nec inmerito fugituus adam aos
offensionẽ peccati abscondit se a facie dñ: tectus foluis arboꝵ quib opacantur. pos¬
bracula. tamꝗͣ fugiens dñm suum sicut dictum ẽ: ⁊ consecutus umbram. Que um
uersa adh dictasint: nequis ꝑbaptismum quam uis iunsicatus sit apͥoribꝰ peacun
tñ suꝑbire audeat. ⁊̃ si nichil conmittat undȩ ab altaris conmunionȩ separeciar. os
iã plena securitate se lactans. s potius seruet humilitatẽ: q̃ poene una discibi¬
na xp̃iana ẽ. Nec suꝑbiat t̾ra ⁊ cinis: donec ista tota nox transeat. in qua ꝑtraui¬

Expanded text:
oliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita . Quid ergo cupimus, nisi ita non esse ut si terrena domo resoluta, ut coelestem habitationem et animo et corpore totius hominis immutatione sorhominis mirabiliter tNon enim haec vita dicenda est potius, quam umbra vitae. Nec immerito fugitivus Adam post offensionem peccati abscondit se a facie Domini, tectus foliis arborum, quibus opacantur umbracula, tanquam fugiens Dominum suum, sicutersa ad hoc dicta sunt, ne quis per Baptismum quamvis justificatus sit a prioribus peccatis, tamen superbire audeat, si nihil committat, unde ab altaris communione separetur, quasi jam de plena securitate se jactans; sed potius servet humilitatem, quae pene una disciplina christiana est: nec superbiat terra et cinis , donec ista nox tota transeat, in qua pertran
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerauerit usq infinẽ hic saluus erit:.Salutẽ utiq ꝓmisit ꝑseuerantibꝰ incaritate: non
inini qͥtate. U aut̃ caritasȩ̃. oꝑa illa mala aregno dĩ separantia ẽẽ nom poss. Ois it lex inuno
sermone in pletaẽ. meo qͥd scptum ẽ. Diliges ꝓximũ tuum tamꝗͣ te ipsũ. Deide siẽ. aliqͥ
cdifferentia int̾ regnantes ⁊ ñ regnantes. oportet tñ ut inuno regnosint õs ne in hostiũ
aut in alienoꝵ num̾o deputent̾. Os enim romani romanum regñ possicdent. ꝗͣmuis
non os ineo regnent s cęt̾is regnantibꝰ pareant. Non aũ ait apłs. qui talia agunt:
non regnabt̾ cum dõ. s regñ dĩ non possidebunt. Qđ &̃ de carne ⁊ sangͥnę cdictũ est.
Caro ⁊ sangͥs regñ dĩ non possidebit: qr corruptibile ħ induet inmortalitatẽ: ut

Expanded text:
severaverit usque in finem, hic salvus erit : salutem utique promisit perseverantibus in charitate, non in iniquitate. Ubi autem charitas est, opera illa mala a regno Dei separantia esse non possunt. Omnis enim lex in uno sermone impleta est, in eo quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Deinde si est aliqua differentia inter regnantes et non regnantes; oportet tamen ut in uno regno sint omnes, ne in hostium aut alienorum numero deputentur. Omnes enim Romani Romanum regnum possident; quamvis non omnes in eo regnent, sed caeteris regnantibus pareant. Non autem ait Apostolus, Qui talia agunt, non regnabunt cum Deo; sed regnum Dei non possidebunt. Quod etiam de carne et sanguine dictum est, Caro et sanguis re
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat adantistites. ꝑ qͦs ilt in ȩccłia. ministrant᷑: ⁊ tamꝗͣ bonꝰ. iam incipiens gẽ filꝰ
mat̾noꝵ menbroꝵ ordine t̾codito: ap̃positis sacmentoꝵ. accipiat sacis factionis sue
modum. ut in offerendo sacͥfitio contͥbulati cordis. deuotꝰ ⁊ supplex. id tñ agat qͦd ñ
solũ illi ꝓsit adrecipiendã salutẽ. s ⁊̃ cȩt̾is adexemplũ ut si pecc̾mi. eiꝰ. ñ solum ingu¬
resistit. humilib aũ dat grãm. Qd enim ẽ. infeliciꝰ. qͥd ꝑu̾sius. ꝗͣ deipso uulne qͥ¬

Expanded text:
ncipiens esse filius, maternorum membrorum ordine custodito, a praepositis Sacramentorum accipiat satisfactionis suae modum; ut in offerendo sacrificio cordis contribulati devotus et supplex, id tamen agat quod non solum ipsi prosit ad recipiendam salutem, sed etiam caeteris ad exemplum. Ut si peccatum eDeus resistit, humilibus autem dat gratiam . Quid enim est infelicius, quid perversiu
Abbreviated transcription (Latin):
ñne gligent᷑ adcendat. quȩ qͣ uis singła ñletali uulnere ferirȩ senciant᷑ sic ho¬
plurasunt necant. aut nr̃m decus ita ext̾minant. ut ab illuis speciosi forma eͥs
hominum. castissimis amplexibus separent nͥ medicamento eotidane peratencie An¬
seccent᷑. qͥd si falsum ẽ. uñ cotidiȩ tundimꝰ pectora. qͥd nos ꝙͣ antistites ad altate de¬
Dimitte nobis debita nr̃a: sic̃ ⁊ nos dimittimus debitorib nr̃is. ⁊i enim ea aimio.

Expanded text:
non negligenter attendat. Quae quamvis singula non lethali vulnere ferire sentiantur, sicuti honon negligenter attendat. Quae quamvis singula non lethali vulnere ferire sentiantur, sicuti hoplura sunt necant, aut nostrum decus ita exterminant, ut ab illius sponsi speciosi forma prae filiis hominum castissimis amplexibus separent, nisi medicamento quotidianae poenitentiae desiccentur. Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Non enim