comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pit nomen ut appellaret᷑ isrł. Unꝰ
homo ÷: siue iacob siue isrł. Una ꝑ¬
sona ÷. domus iacob & domꝰ isrł. Una
gens. una plebs. hanc inuitat. & hanc
dimittit. et nc̃ iã certe occidisti xpm.
irrisisti. iã dixisti. si filiꝰ dĩ es. descende
decruce. Iã rogauit medicꝰ ꝓfreneticiᷤ.
Pat̾ ignosce illis. quia nesciunt qͥd faciunt.
Terte iã fecisti ista om̃a. & nc̃ crede ĩ eũ
quẽ occidisti. bibe sanguinẽ quẽ fucdisti.
Et nc̃ tu domꝰ iacob. testimonio isaiȩ
exponere cupio qđ hic dix̃. qm̃ iudica-¬
uit dñs plebẽ suã. & inseruis sus ad¬
uocabit᷑. Iudicasse enĩ intelligit᷑ plebẽ
suã. se parando ĩ ipsa plebe sua bonos
amalis. fideles ab infidelib. apłos aui-¬
deis mendacib. Hoc significauit ut
dicere ceꝑam: ꝑ propħam dicens ia
pꝰ illa mala om̃a tua ocdomꝰ iacob:
uenite ambulemꝰ in lucẽ dñi. Quare
uob̾ dico. uenite ambulemꝰ ĩlucẽ dñi e¬

Expanded text:
nomen ut appellaretur Israel . Unus homo est sive Jacob, sive Israel; una persona est: domus Jacob, et domus Israel, una gens, una plebs; hanc invitat, et hanc dimittit. Et nunc jam certe occidisti Chrisirrisisti, jam dixisti: «Si filius Dei est, descendat de cruce.» Jam rogavit medicus pro phreneticis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Certe jam fecisti ista omnia, et nunc crede in eum quem occidisti, bibe sanguinem quem fudisti. Et nunc tu domus Jacob, testimonio Isaiae exponere cupio quod hic dixit, «Quoniam judicavit Dominus plebem suam, et in servis suis advocabitur.» Judicasse enim intelligitur plebem suam, separando in ipsa plebe sua bonos a malis, fideles ab infidelibus, Apostolos a Judaeis mendacibus. Hoc significavit, ut dicere coeperam, per Prophetam dicens: Jam post illa mala omnia tua, «o tu domus Jacob, venite, ambulemus in luce Domini.» Quare vobis dico, «Venite, ambulemus in luce Domi
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse illos quȩrentes quȩ siuit. ipse in¬
uentos excitauit. ipse excitatos uocauit
ipse uocatos introdux̾it. & indomo sua
stare fecit : hȩc qͥsquis cogitat. & in gratꝰ
ñ est : om̃ino despicit se ꝓamore dĩ sui.
a quo sibi tanta prȩstitã sunt. Et qm̃ ñ
habet quid ꝓtantis beneficiis dõ ret̾ri¬
buat quid ei restat nͥgr̃as agere. ñ repen¬
dere : Ad ipsam grarum actionẽ ꝑti¬
net & calicẽ dñi acciꝑe. & nom̃ eiꝰ inuo¬
care. Nã quid retribuat dño seruus. ꝓ

Expanded text:
et ipse illos non quaerentes quaesivit, ipse inet ipse illos non quaerentes quaesivit, ipse inventos excitavit, ipse excitatos vocavit, ipse vocatos introduxit, et in domo sua stare fecit? Haec quisquis cogitat et ingratus non est, omnino despicit se prae amore Domini sui, a quo sibi tanta praestita sunt: et quoniam non habet quid pro tantis beneficiis Deo retribuat, quid ei restat nisi gratias agere, non rependere? Ad ipsam gratiarum actionem pertinet, et calicem Domini accipere, et nomen ejus invocare. Nam quid retribuat Domino servus,
Abbreviated transcription (Latin):
laudẽ dĩ: c̃tinuo qͣles sint qͥ laudare de¬
beant dñm subiecit & docet. Qui s iatiᷤ
in ooooo oñi. iNatriis douꝰ dĩ q̃i. Qui
statis: ñ qͥruitis. Illi eñi stare dicuntur:
qͥ in mandatis eiꝰ ꝑse uerant. qͥ infide ñ ficta
& spe firma. & caritate sincera seruiunt
dõ & honorant eccłam eiꝰ. & ñdant of¬
fensionẽ male iuuendo eis qͥuenire uoluns.
& inuia lapides offensionis ñ inueniunt᷑
Ergo qͥ statis in domo dñi: laudate nom̃
qui uos erexit iacentes. & fecit ĩdomo sua
stare & ipsũ agnoscere. ipsumq laudare.
Parĩne hoc beneficiũ ÷ qͦđstamꝰ indomo
dñi : Hic int̾im. in hac pegrinatione. ĩ
hac domo. qđ etiã ꝑegrinationis taber¬
naculũ dr̃ : quia hic̃ stamꝰ. nunqͥd parũ
grati eẽ debemꝰ: Honne cogitandũ est
quia hic stamꝰ : Nonne cogitandũ est qͥd
facti fuerimꝰ : Nonne cogitandũ ẽ ubi ace¬
bamus. & quo collecti sumꝰ : Honne cogi¬
tandũ ẽ quia om̃s impii dñm ñ que rebañ

Expanded text:
laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide non ficta, et spe firma, et charitate sincera serviunt Deo, et honorant Ecclesiam ejus, et non dant offensionem male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui statis in domo Domini, laudate nomen qui vos erexit jacentes, et fecit in domo sua stare, et ipsum agnoscere, ips in domo Domini? Hic interim, in hac peregrinatione, in hac domo, quod etiam peregrinationis tabernaculum dicitur, quia hic stamus, numquid parum grati esse debemus? Nonne cogitandum est quia hic stamus? nonne cogitandum est quid facti fuerimus? nonne cogitandum est ubi jacebamus, et quo collecti sumus? nonne cogitandum est quia omnes impii Dominum non quaerebant,
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ bonitatis eiꝰ & p̃terire brentd
nolo. & cõm̃dare congrue ñsuffci
Mletuo. ne si hinc cito transiero: ego igitꝰ
inueniar. Itẽ metuo. ne hoc cu mexil¬
candũ susceꝑo: sub tanta laudis chl
sarcina de fatiger. Sic tam̃ fr̃s accipt
me & laudante & ñ sufficientẽ itetu¬
si ñ implet᷑ illiꝰ laudis explicatio acce¬
ptetur laudatoris deuotio. Appbet
me ipse uoluisse. ignoscat ñ impleus¬
se. In effabili dulcedine teneor: cum
audio bonꝰ dñs. Consideratisq om̃ibus
& collustratis quȩ forinsecꝰ uideo qm̃
exipso sunt om̃a: etiam cũ mͥ hȩc pla¬
quantũ possum ingressus fuero. intero¬
rẽ michi & suꝑiorẽ inuenio. qͥa sic
bonus ÷ dñs. ut istis ñ indigeat quo sit
bonus. Deniq ista ñ laudo sine illo. illĩ
aut̃ sine istis ꝑfectũ. ñ indiguũ. incom¬
mutabilẽ. nulliꝰ bonũ quȩ rentẽ qͦ auge¬
atur. nulliꝰ malũ tim̃tẽ qͦminuat᷑ inue¬
nio. Et qͥddicã ampliꝰ :. In uenio increa¬

Expanded text:
ritatem bonitatis ejus, et praeterire breviter nolo, et commendare congrue non sufficio. Metuo ne si hinc cito transiero, ego ingratus inveniar: item metuo ne hoc cum explicandum suscepero, sub tanta laudis dominicae sarcina defatiger. Sic tamen, fratres, accipite me et laudantem et non sufficientem, ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, acceptetur laudatoris devotio. Approbet me ipse voluisse, ignoscat non implevisse. 4. Ineffabili dulcedine teneor, cum audio, «Bonus Dominus;» consideratisque omnibus et collustratis quae forinsecus video, quoniam ex ipso sunt omnia, etiam cum mihi haec plaquantum possum, ingressus fuero, interiorem mihi et superiorem invenio; quia sic bonus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. Denique ista non laudo sine illo; illum autem sine istis perfectum, non indigum, incommutabilem, nullius bonum quaerentem quo augeatur, nullius malum timentem quo minuatur, invenio. Et quid dicam amplius? Invenio in crea
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicatores uerbi sui rectores ȩccłȩ suȩ.
ueneratores nominis sui. obtẽꝑatores man-¬
dati sui. iddocet ut in c̃scientia sua habe¬
ant dulcedinẽ bone uitȩ sue. nec corrũ¬
pant᷑ laudib. nec frangant᷑ uituꝑationib
hominũ qͣntonto magis ipse in cõmutabiliᷤᷤ
suꝑ om̃a qui hȩc docet : Non utiq maior
fit̾ si laudaueris. nec minor si uituꝑ aueris.
Sed qm̃ nob̾ expedit laudare dñm: miseri.¬
cordit̾ iubet ut laudemꝰ eũ. ñ arrogant᷑.
Audiamꝰ gͦ qđ dicit. Iaudate nom̃ dñi. lait¬
date nom dñt laudate serui dnm. Non
eni aliquid in congruũ facitis: laudando
serui dñm. Et si semꝑ tantũmͦ serui eẽtiᷤ:
deb̾etis laudare dnm̃. Quantomagis
psalmo rectos decet laudatio. & item
alibi seriptũ est ñ ẽ speciosa laus ĩ ore
peccatoris. itẽq alibi dr̃ sacrificium
laudis głificauit me. & ibi uia ẽ in qua
ostendam illi salutare meũ & c̃seqͣnter.

Expanded text:
praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vituperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vituperaveris? Sed quoniam nobis expedit laudare Dominum, misericorditer jubet ut laudemus eum, non arroganter. Audiamus ergo quod dicit: «Laudate nomen Domini, laudate, servi, Dominum.» Non enim aliquid incongruum facitis, laudando servi Dominum: etsi semper tantummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis psalmo, «Rectos decet laudatio» ; et item alibi scriptum est, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi dicitur, «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est in qua ostendam illi salutare Dei;»
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ esse gaudendum
est quo nos psalmus
iste cohortatur. Dicit
enim. PAUote NoMͣ
DNͣ. Causamq ipsam quare iustum sit
ut laudemus nomen dñi: continuo sub¬
Quid digniꝰ: Quid gratiꝰ: Eenim si non
laudauerint serui dñm: suꝑbi ingrati.
nreligiosi er̃. Equid faciunt ñ laudan
do dñm. nͥ ut seuerum sentiant dñm :
Neq enĩ seruus ingratꝰ si dñm suũ laudare
noluerit: idõ efficit ut seruus ñ sit.
Laudes ñ laudes: seruus es. S si laudes
ꝓpitiab̾. siñ laudes offendis. Bona gͦ ex¬
hortatio & utilis. Unde magis satagere
debemꝰ. quẽ ad modũ laudandus sit dñs:
quã dubitare laudandũ. Laudate gͦ nom̃
dñi. Hortat᷑ nos psalmꝰ. hortat᷑ nos ꝓpħa.
hortat᷑ nos sp̃s dĩ. Iortat᷑ postremo nos
sed nos. Ds nec melior fit si laudaueris :
nec de terior si uituꝑ aueris. S tu lau¬
dando honũ melior eris. uituꝑ ando de-¬
terior. Bonꝰ aut̃ ille manet: ut est. Si
eni seruos suos ipsos bene de se meritoᷤ

Expanded text:
nobis esse gaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit enim: «Laudate nomen Domini.» Causamque ipsam quare justum sit ut laudemus nomen Domini, continuo subquid dignius? quid gratius? Etenim si non laudaverint servi Dominum; superbi, ingrati, irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudandum. «Laudate» ergo «nomen Domini.» Hortatur nos Psalmus, hortatur nos Propheta, hortatur nos Spiritus Dei, hortatur postremo nos sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vituperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos,
Abbreviated transcription (Latin):
tam cũ bona fecern. multoq sit me¬
lione qui fecit quam ista quȩ fectt
inuenies melius qͦd de illo dicas tĩ qui
bonꝰ ÷ dñs. sitam̃ intelligas ꝓpe bonus
adꝰ sunt cȩtera bona. umia eñs bnur
ipsẽ fecit ipse ẽ bonus quẽ nemiosua
to bono. Ille se ipso bono bon e au
herendo alteribono. Michi aut̃ ad¬
herere dõ bonũ est. Qui ñ eguit asui
fieret bonꝰ sed eguer̾ illo cȩtera ie se¬

Expanded text:
tamen cum bona fecerit, multoque sit melior qui fecit, quam ista quae fecit; non invenis melius quod de illo dicas, nisi «quintelligas proprie bonum, a quo sunt caetera bona. Omnia enim bona ipse fecit: ipse est bonus quem nemo fecit. to bono: ille seipso bono bonus est, non adhaerendo alteri bono. Mihi autem adhaerere Deo bonum est , qui non eguit a quo fieret bonus; sed eguerunt illo caetera ut
Abbreviated transcription (Latin):
meo exaudi me dñe. iustificationes tuas ex¬
qͥrã. Ergo ab illo adquẽ clamasti: ut eas ex ͥrt¬
res accepisti. Ipse igit᷑ te discernit ab eis a
qͥb ꝓpterea longe ÷ salus. quia iustificatio¬
Neq enĩ ego id uiderẽ: nͥ in ipso eẽm. Coppor
enim xp̃i uerba ista sunt: cuius m̃bra sumꝰ
Uidit hoc inqͣm. c̃tinuoq subiecit. Misera¬
⁊ iones ⁊oe arolte oñe. Etiam hoc gͦ
qđ exquirimꝰ iustificationes tuas. Sed̾m iu¬

Expanded text:
meo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exmeo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exquiram?» Ergo ab illo ad quem clamasti, ut eas exquireres accepisti. Ipse te igitur discernit ab eis a quibus propterea longe est salus, quia justification ipso viderem, nisi in ipso essem. Corporis enim Christi verba ista sunt, cujus membra sumus. Vidit hoc, inquam, continuoque subjecit: «Miserationes tuae multae, Domine.» Etiam hoc ergo quod exquirimus justificationes tuas, perti
Abbreviated transcription (Latin):
eoo II xp̃i corpore con¬
psalmi huius incipit lectio.
de qͣnc̃ disputare suscepimꝰ
Uioe hymilitatẽ ooeã
et erpe me: ꝯuia lecẽ ⁊uã NonsuobIrꝰ
Hoc loco nullã dĩ legẽ c̃uenientiꝰ intelligmꝰ.
nͥ qua immobilit᷑ fixũ ÷ ut om̃is qͥ se exaltat
humiliet᷑ & om̃is qui se humiliat exaltet᷑
uero supͣ dictũ ÷ qͥa legẽ tuã ñ sũ oblitus:
huic ẽgruit qđ infra ÷. Propt̃ eloqͥũ tuũ
uiuifica me. Ipsum enĩ eloquiũ ÷ lexdĩ.
quã ñ ÷ oblitꝰ: ut se ex altandus humilaret
Ad ipsam uͦ exaltationẽ pertinet qđ ait.
iustificationes tuas non exquisiert̃. Quis
enim te discernit otu qui dixisti. longe
÷ apeccatorib salus: Quis te discernit a
peccatorib. ut ñ ate longe. sed tecũ sit sailꝰe
Hoc te nẽpe discernit. qͥa id qđ isti ñ egert̃.
ipse fecisti. id ÷ dĩ iustificationes ex qͥsisti.
Quid aut̃ habes qđ non accepisti:: Nonne tues
qͥ paulo ante dicebas. clamaui in toto corde

Expanded text:
emo in Christi corpore conpsalmi hujus incipit lectio, de qua nunc disputare suscepimus: «Vide humilitatem meam, et eripe me; quia legem tuam non sum oblitus.» Hoc loco nullam Dei legem convenientius intelligimus, nisi qua immobiliter fixum est ut omnis qui se exaltat, humilietur, et omnis qui se humiliat, exaltetuvero supra dictum est, «quia legem tuam non sum oblitus;» huic congruit quod infra est, «propter eloquium tuum vivifica me.» Ipsum enim eloquium est lex Dei, quam non est oblitus, ut se exaltandus humiliaret. Ad ipsam vero exaltationem pertinet quod ait, justificationes tuas non exquisierunt.» Quis enim te discernit, o tu qui dixisti, «Longe est a peccatoribus salus?» quis te discernit a peccatoribus, ut non a te longe, sed tecum sit salus? Hoc te nempe discernit, quia id quod isti non egerunt, ipse fecisti, hoc est, Dei justificationes exquisisti. Quid autem habes quod non accepisti ? Nonne tu es qui paulo ante dicebas, «Clamavi in toto corde
Abbreviated transcription (Latin):
pactum non seruauert̃ : qui ꝑsecutionem
non tolerantes. a testimoniis dĩ negando
declinauerunt. Hos gͦ iste uidebat & tabe¬
scebat: quia diligebat. Telus enim ille :
bonus: de amore ueniens. ñ de liuore. Inqͦ
enim ñ seruauert̃ pactũ: secutus adiunxit.
Quia eloquia tua ñ custodier̃t. Ea qͥppe in
iste differens ab eis: & dicit. Uioe ouoniã
manoata ⁊oa oilexi. Non ait eloquia uł
testimonia tua non negaui. quod martyres
facere cogebant᷑. & ñ facientes in tolerabilia
patiebantur: sed hoc dixit ubi fructus ÷
om̃iũ passionum. Quia si tͣdidero corpus
meum ut ardeã. caritatẽ aut̃ ñ habeam:
nichil michi ꝓdest. Hanc iste cõmencdanᷤ
ait. Uide qm̃ mandata tua dilexi. Deinde
me. Isti mortificant. tu uiuifica. Sed si
miscđa. ut obtineretur cui p̾misi debet᷑
tuorũ ueritas. in ȩt̾nũ om̃ia iudicia iusticiȩ
tuȩ. Aueritate inquit uerba tua pro¬
cedunt. & idõ ueracia sunt & neminem

Expanded text:
pactum non servaverunt qui persecutionem pactum non servaverunt qui persecutionem non tolerantes, a testimoniis Dei negando declinaverunt. Hos ergo iste vidit, et tabescebat, quia diligebat. Zelus ille est enim bonus, de amore veniens, non livore. In quo enim non servaverunt pactum, secutus adjunxit: «Quia eloquia tua non custodierunt.» Ea quippe in iste differens ab eis, ac dicit, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Non ait, Eloquia vel testimonia tua non negavi, quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur: sed hoc dixit ubi fructus est omnium passionum; quia si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Hanc iste commendans ait, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Deindeme.» Isti mortificant, tu vivifica. Sed si misericordia, ut obtineretur cui praemium deberetur, um veritas, et in aeternum omnia judicia justitiae tuae.» A veritate, inquit, tua verba procedunt, et ideo veracia sunt, et neminem
Abbreviated transcription (Latin):
me. xiestimonus Tois NOΝ OE CLIUr
Nactum ÷ nouimꝰ. recolimꝰ agnoscimꝰ Purpu¬
rata ÷ uniuersa t̾ra sangume martirum.
floret cȩlum coronis martirum. Ornate
sunt ȩccłȩ memoriis martirũ. insignita
sunt tempora natalib martirũ erebr escutꝰ
sanitates meritis martirũ. Unde hoe nͥ
quia impletũ ÷ qđ p̃dictũ ÷ de homine
isto toto terrarũ orbe diffuso. multi ꝑse¬
quentes me & tribulantes me. atestimo¬
mis tuis ñ declinaui : Agnoscimꝰ. & gr̃as
agimꝰ dño dõ nr̃o. Tu namq homo. tum
alio psalmo. tu ipse dixisti. Nisi quia dñs
erat in nob̾: fortasse uiuos obsorbuissent
nos. Ecce quare ab eiꝰ testimoniis ñ declina-¬
sti. & ad palmam supernȩ uocationis in ter
bam. Uel sicut alii codices habent: uidi
non seruantes pactum. Et hoc plures ha¬
bent. Sed qui sunt qui pactũ non serua-¬
uerunt. nͥ qui declinauert̃ atestimoniis dĩ.
tribulationes multoꝵ ꝑsequentiũ ñ ferenteᷤ:
Hoc aut̃ ÷ pactũ: ut qͥuicerit coronetur. hoc

Expanded text:
moniis tuis non declinavi.» Factum est, novimus, recolimus, agnoscimus. Purpurata est universa terra sanguine martyrum; floret coelum coronis martyrum, ornatae sunt Ecclesiae memoriis martyrum, insignita sunt tempora natalibus martyrum, crebrescunt sanitates meritis martyrum. Unde hoc, nisi quia completum est quod praedictum est de homine isto toto terrarum orbe diffuso, «Multi persequentes me et tribulantes me; a testimoniis tuis non declinavi?» Agnoscimus, et gratias agimus Domino Deo nostro. Tu namque homo, tu in alio psalmo, tu ipse dixisti: «Nisi quia Dominus erat in nobis, fortasse vivos absorbuissent nos» . Ecce quare ab ejus testimoniis non declinasti, et ad palmam supernae vocationis inter bam:» vel, sicut alii codices habent, «Vidi non servantes pactum;» et hoc plures habent. Sed qui sunt qui pactum non servaverunt, nisi qui declinaverunt a testimoniis Dei, tribulationes multorum persequentium non ferentes? Hoc est autem pactum, ut qui vicerit, coronetur. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
odio habui. Unde enim fieri poterat. ut
miquam uiam non odisset. diligens rectã :
Nam sicut aurum & lapidem prȩtiosũ
sidiligeret. odisset ꝓfecto quicquid ei ta¬
lium rerum daminum posset inferre :
ta qm̃ dĩ mandata diligebat. iniquitatiᷤ¬
uam euitabat: quem ad modum aliqđ
immanissimum marini itineris saxum.
ubi tam prȩtiosarum rerum necesse ÷
pati naufragium. QOđ ut non c̾tingat :
longe inde uelificat. qui in ligno crucis
um mandatoꝵ diuinorũ mercib nauigat¬

Expanded text:
viam iniquam odio habui.» Unde enim fieri poterat, ut viam iniquam odio habui.» Unde enim fieri poterat, ut iniquam viam non odisset diligens rectam? Nam sicut aurum et lapidem pretiosum si diligeret, odisset profecto quidquid ei talium rerum damnum posset inferre: ita quoniam Dei mandata diligebat, oderat iniquitatis viam, quemadmodum aliquod immanissimum marini itineris saxum, ubi tam pretiosarum rerum necesse est pati naufragium. Quod ut non contingat, longe inde velificat, qui in ligno crucis cum mandatorum divinorum mercibus navigat
Abbreviated transcription (Latin):
otia ta soper aurum ei iopatyon.
Ilagiꝰ grã. ut dilectione impleantur man¬
aita dei quȩ timore non poterant. Gr̃ã
dido legis: caritas ÷ Ideo super aurum
multum. Toparyon quippe lapidem:¬
multum perhibent ẽẽ p̾tiosum. Inte¬
tamento autem ueteri latentem gr̃am
canquam uelo inter posito non intelli¬
gentes quod significabatur quando
in faciem moysi intendere non ualebant:
propter mercedem terrenam atq car¬
nalem dei mandata facere conabantur.
Neq faciebant : quia non illa. sed aliud
ciligebant. Unde illa non erant oꝑa
uosentium: sed onera potius inuitorũ
Sum uero ipsa mandata diliguntur suꝑ
aurum & lapidem prȩtiosum multum:
omnis prȩter ipsa mandata terrena uilis
est merces. nec ulla exparte comparant᷑
quȩ cunq aliã hominis bona. his bonis
inquit ad omnia mandata tua corrigebar:
Utiq corrigebar: quia diligebam atq illis
rectis ut etiam ipse rectus fierem dilectio¬
ne toherebam. Iam illud quod ad iungit:

Expanded text:
ta tua super aurum et topazion.» ta tua super aurum et topazion.» Id agit gratia, ut dilectione impleantur mandata Dei, quae timore non poterant. Gratiatudo legis charitas» . Idemultum. Topamultum perhibent esse pretiosum. In testamento autem veteri latentem gratiam, tanquam velo interposito, non intelligentes, quod significabatur quando in faciem Moysi intendere non valebant , propter mercedem terrenam atque carnalem Dei mandata facere conabantur, neque faciebant; quia non ipsa, sed aliud diligebant. Unde illa non erant opera volentium, sed onera potius invitorum. Cum vero ipsa mandata diliguntur super aurum et lapidem pretiosum multum, omnis prae ipsis mandatis terrena vilis est merces; nec ulla ex parte comparantur quaecumque alia hominis bona, his bonis inquit, «ad omnia mandata tua corrigebar.» Utique corrigebar, quia diligebam; atque illis rectis ut etiam ipse rectus fierem, dilectione cohaerebam. Jam illud quod adjungit,
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuite : ecce nc̃ inquit tempꝰ accepta¬
bile. ecce nunc dies salutis. Sed quid÷ qd
tanquam uolens ostendere tempꝰ dño eẽ
faciendi. continuo sub iunxit. dissipauẽ
legem tuam. uelut ꝓpterea tẽpus eẽt
faciendi dño. quia disũpauert̾ legem enis
suꝑbi. qui ignorantes clĩ iusticiã. & suam
quȩrentes statuere. iusticiȩ dĩ ñ sunt sib¬
iecti : Quid ÷ enim dissipauerunt legẽ
tuam. nisi p̃uaricationis iniquitate eꝰ m
tegritatem non custo dierunt: Oporte¬
bat gͦ ut suꝑb̾ & delib̾tate sui arbitris
presumentib lex daretur: qua p̃̾uarient
quicunq compuncti humillarentur. non
iam ꝑlegem sed ꝑfidem ad subueniente¬
gram currerent. Dissipata gͦ lege tẽp
fuit ut ꝑ unigenitũ filium dei misccła mit¬
teretur. Lex eñi sub intrauit. ut abun¬
daret delictum. Quo delicto: lex dissi¬
pata ÷. Et opportuno iam tempore xps
aduenit: ut ubi abundauit delictũ. suꝑ¬

Expanded text:
adjuvi te; Ecce nunc,» inquit, «tempus acceptaadjuvi te; Ecce nunc,» inquit, «tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis» . Sed quid est quod tanquam volens ostendere tempus Domino esse faciendi, continuo subjunxit, «Dissipaverunt legem tuam:» velut propterea tempus esset faciendi Domino, quia ejus legem disbi, qui ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ? Quid est enim, «Dissipaverunt legem tuam,» nisi, Praevaricationis iniquitate, ejus integritatem non custodierunt? Oportebat ergo ut superbis et de libertate sui arbitrii praesumentibus lex daretur, qua praevaricata quicumque compuncti humiliarentur, non jam per legem, sed per fidem ad subvenientem currerent gratiam. Dissipata ergo lege, tempus fuit ut per unigenitum Filium Dei misericordia mitteretur. Lex enim subintravit, ut abundaret delictum: quo delicto lex dissipata est; et opportuno jam tempore Christus advenit, ut ubi abundavit delictum, sup
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ dĩ defecisse dixit oculos suos ar¬
dent̃ & sitient̃ in tuendo: dũ memorꝰ in¬
firmitatis humanȩ diuinam in xp̃o
Non utiq secundum iusticiam meam. Et
iustificationes inquit tuas doce me. Ilas
ꝓculdubio: quib ds̃ facit iustos ñ ipsi se.
eruus ⁊oos som eso. Neq enĩ bene mͥ cesst
qͣndo eẽ uolui lib̾ ñs. non seruus tiuus. d
mͥ intellectũ. ut sciam testimonia tua Nun¬
quam ÷ int̾mittenda ista petitio lonen
sufficit accepisse intellectum. & dĩ testimo¬
nia didicisse : nisi semper accipiatur & qͥdi
mͦ semper bibatur de fonte lucis ȩterne.
Testimonia quippe dĩ. quanto fit quisq in¬
res codices habent. non ut quidam dñe.
Quod gͦ tempꝰ. uł quid faciendi uoluit intel¬
ligi dño  Illud quidem qđ paulo ante
plenitudo temporis: misit ds̃ filiũ siuum
Propter quod alibi etiam testimonium
ꝓpħicum adiungens ubi dixit. tẽpore
acceptabili exaudiui te. & indie salutis

Expanded text:
stitiae Dei defecisse dicit oculos suos, arstitiae Dei defecisse dicit oculos suos, ardenter et sitienter intuendo, dum memor infirmitatis humanae, divinam in Christo non utique secundum justitiam meam. «Et justificationes,» inquit, «tuas doce me:» illas ocul dubio, quibus Deus facit justos, non ipsi se.Neque enim bene mihi cessit, quando esse volui liber meus, non servus tuus. «Da mihi intellectum, et sciam testimonia tua.» Nunquam intermittenda est ista petitio. Non enim sufficit accepisse intellectum, et Dei testimonia didicisse, nisi semper accipiatur, et quodam modo semper bibatur de fonte lucis aeternae. Testimonia quippe Dei, quanto fit quisque inres codices habent; non, ut quidam, «Domine.» Quod ergo «tempus,» vel quid «faciendi» voluit intelligi «Domino?» Illud quidem quod paulo ante plenitudo temporis, misit Deus Filium suum» . Propter quod alibi etiam testimonium propheticum adjungens, ubi dixit, «Tempore acceptabili exaudivi te, et in die salutis
Abbreviated transcription (Latin):
Hec aut̃ calumnia. utrisq infidelib id ÷
iudeis & gentib cõmunis ÷. Habent calũ¬
nias suas etiam heretici singuli quibusq
heresib ꝓprias habent & scismatici.
Quos omnes superbia de mẽbroꝵ xp̃i com¬
page prȩcidit. Ipsius autem diaboli
calumnia quanta ł qualis sit. qua calũni¬
borum. tanquã colubroꝵ uenena uincunt᷑:
cũ uigilantissima & diligentissima pietate
xp̃s crucifixiis attenditur. ꝓpt̃ qđ prȩ¬
figurandum moises dõ miserante ac
iubente. exaltauit inheremo similitudinẽ
serpentis in ligno. ut similitudo carnis pec¬
cati crucifigenda prȩfiguraret᷑ in xp̃o
Hanc intuentes salutiferam crucẽ: omne
calumniantium suꝑboꝵ uirꝰ expellimꝰ.
Quam ꝓrsus etiamt etiam iste quodãmͦ
ualde intente intuens: ait. Oculi mei
ipsum ds̃ ꝓpter similitudinẽ carnis
peccati. peccatũ ꝓnob̾ fecit: ut nossimꝰ
iusticia dĩ in ipso. In huiꝰ gͥ eloquium iu¬

Expanded text:
Haec autem calumnia utrisque infidelibus, id est, Haec autem calumnia utrisque infidelibus, id est, Judaeis Gentibusque communis est. Habent calumnias suas etiam haeretici, singulis quibusque haeresibus proprias: habent et schismatici, quos omnes superbia de membrorum Christi compage praecidit. Ipsius autem diaboli calumnia quanta vel qualis est, qua calumniniae superborum tanquam colubrorum venena vincuntur, cum vigilantissima et diligentissima pietate Christus crucifixus attenditur. Propter quod praefigurandum Moyses Deo miserante ac jubente exaltavit in eremo similitudinem serpentis in ligno , ut similitudo carnis peccati crucifigenda praefiguraretur in Christo. Hanc intuentes salutiferam crucem, omne calumniantium superborum virus expellimus: quam prorsus etiam iste quodammodo valde intente intuens, ait, «Oculi meiipsum Deus propter similitudinem carnis peccati , peccatum pro nobis fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso . In hujus igitur eloquium ju
Abbreviated transcription (Latin):
sibiq monstratus. Quisquis igitur atimore
dĩ casto crucifixas habet carnes suas. &
nulla carnali corruptus illecebra. facit
iudicium opusq iusticiȩ: orare debet
ne aduersantibus tradatur. id e netimendo
perpeti mala. ad facienda mala ꝑsequentib
cedat. Aquo enim accipit uictoriam c̃¬
cupiscentiȩ. ne uoluptate pertrahatur
ab illo etiam robur patientiȩ. ne dolore
seruoo toum iNBono: u⁊ Non caluoini¬
enior ce sypersi. Illi impellunt
ut cadam inmalum tu excipe in bonũ¬
Qui autem interp̾tati sunt non calũmentur
mne: grecam locutionem secuti st̃. latinȩ
linguȩ minꝰ usitatam. An forte hanc ha¬
bet uim cum dr̃. non calumnient᷑ me.
quam haberet si diceretur. non me capi¬
ant calumniando : Multe aũt̃ possunt
intelligi calũniȩ superborum. aqͥb hu¬
militas xp̃iana despicitur : sed illa uł ma¬
xima ÷ si homines hoc loco accipiuntur
morte insinuatur. cõmendaturq diuinitꝰ

Expanded text:
sibique monstratus. Quisquis igitur a timore sibique monstratus. Quisquis igitur a timore Dei casto crucifixas habet carnes suas, et nulla carnali corruptus illecebra facit judicium opusque justitiae, orare debet ne adversantibus tradatur; id est, ne timendo perpeti mala, ad facienda mala persequentibus cedat. A quo enim accipit victoriam concupiscentiae, ne voluptate pertrahatur; ab illo etiam robur patientiae, ne dolore servum tuum in bonum; non calumnienter mihi superbi.» Illi impellunt, ut cadam in malum; tu excipe in bonuQui autem interpretati sunt, «Non calumnientur me,» graecam locutionem secuti sunt, latinae linguae minus usitatam. An forte habet vim cum dicitur, «Non calumnientur me,» quam haberet si diceretur, Non me capiant calumniando? 4. Multae autem possunt intelligi calumniae superborum, a quibus humilitas christiana despicitur; sed illa vel maxima est, si homines hoc loco accipiuntur Christi morte insinuatur, commendaturque divinitus.
Abbreviated transcription (Latin):
non ipsa uirtus. sed opus eius significatum
÷. Quis enim facit in homine iusticiam. nͥ
qui iustificat impium. hoc ÷ per gr̃am suã
persequuntur. Nam etiam quidam codiceᷤ
habent. netradas me persequentib me.
per sequentib. quidam calumniantibus.
Miror autem omnium quos in promptu hab̾e
potui codicum: nusquam me legisse aduer¬
santibus cum sine controuersia quod grece
antidicos. hoc latine aduersarius appellet᷑.
Orans itaq ne tradatur adño aduersantib
sibi. quid orat nisi quod oramus cumdicimꝰ.
ne nos inferas intemptationem e Aduersariꝰ
est enim de quo dicit apłs. neforte tẽptet
uos qui temptat. Ei tradit ds̃ quẽ deserit
Fum quippe ille non decipit quem iste non
deserit: in uoluntate sua prȩstans decori
hominis uirtutem. Ab illo autem qui dixerat
in habundantia sua non mouebor inȩt̾nũ:
auertit faciem suam. & factus ÷ conturbatꝰ.

Expanded text:
non ipsa virtus, sed opus ejus significatum non ipsa virtus, sed opus ejus significatum est. Quis enim facit in homine justitiam, nisi qui justificat impium, hoc est, per gratiam suam persequuntur. Nam etiam quidam codices habent, «Ne tradas me persequentibus me:«persequentibus;» quidam, «calumniantibus.» Miror autem omnium quos in promptu habere potui codicum nusquam me legisse «adversantibus;» cum sine controversia quod graece ἀντίδικος, hoc latine adversarius appelletur. Orans itaque ne tradatur a Domino adversantibus sibi, quid orat, nisi quod oramus cum dicimus, «Ne nos inferas in tentationem» ? Adversarius est enim de quo dicit Apostolus, «Ne forte tentaverit vos qui tentat» . Ei tradit Deus quem deserit. Eum quippe ille non decipit, quem iste non deserit, in voluntate sua praestans decori hominis virtutem: ab illo autem qui dixerat in abundantia sua, «Non movebor in aeternum,» avertit faciem suam, et factus est conturbatus ,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium iustum. fecit autem iniquum.
iudicium sit quia iustum ⁊ nec sit iudiciũ
quod in iustum ÷. Iusticia uero non solet
dici bona iusticia. uel mala iusticia. sicut
aliquando dr̃ bonum malum ue uidiciũ:
sed eo ipso iam bona ÷ quia usticia ÷. Sie
ergo habet consuetudo loquendi ut dicat᷑.
& bonum udicium & malum iudicium :
quem ad modum habet ut dicatur. & bonꝰ
iudex & malus udex. Sic autem non dicit᷑
bona iusticia uł mala iusticia: sicut non
drͣ bonus iustus uł malus iustus. quia con¬
ainuo bonus quisq. si iustus. Iusticia ergo
urtus ÷ animȩ magna precipueq lauda¬
oilis: de qua nunc non ÷ copiosius disputan¬
d necessitas. Iudicium uero quando non¬
nisi inbono ponit distinctior loquendi
ratio: hunus uirtutis ÷ operatio. Qui enĩ
habet iusticiam: recte uidicat. Immo se¬
cundum istam locutionem. qui habet
usticiam iucheat: quia nec iudicat. si ñ
recte iudicat. Et iusticiȩ nomine hoc loco

Expanded text:
judicium justum, fecit autem iniquum: judicium justum, fecit autem iniquum: judicium sit, quia justum est; nec sit judicium, quod injustum est. Justitia vero non solet dici bona justitia, vel mala justitia, sicut aliquando dicitur bonum malumve judicium; sed eo ipso jam bona est, quia justitia est. Sic ergo habet consuetudo loquendi, ut dicatur et bonum judicium, et malum judicium; quemadmodum habet, ut dicatur et bonus judex, et malus judex: sic autem non dicitur bona justitia, vel mala justitia, sicut non dicitur, bonus justus, et malus justus, quia continuo bonus quisque, si justus. Justitia ergo virtus est animi magna praecipueque laudabilis, de qua nunc non est copiosius disputandi necessitas. Judicium vero, quando nonnisi in bono ponit distinctior loquendi ratio, hujus virtutis est operatio. Qui enim habet justitiam, recte judicat: imo secundum istam locutionem, qui habet justitiam, judicat; quia nec judicat, si non recte judicat. Et justitiae nomine hoc loco,
Abbreviated transcription (Latin):
sios maoni psaloꝯi huis uersos con¬
siderandos nunc suscepimꝰ. atq tͣctandos
Peci IUDicio etis tciam. NoNtRadas
me Nocentis: me. Nonmirum ÷ eum
fecisse iudicium & iusticiam: qui supius
poposcerat atimore dĩ utiq casto. configi claus
carnes suas. hoc ÷ carnales concupiscentias.
qui solent quominus rectum sit. nr̃m impe¬
qre iudicium. Quamuis autem siue rectũ
sue prauum in nr̃i sermonis usu iudicium
nolite iudicare personaliter sed rectumiu¬
dicium iudicate: tamen hoc loco ita positũ
÷ iudicium tanquam si rectum non fuerit:
non debeat iudicium nominari. Alioquin
non sufficeret dicere feci iudicium: sed dice¬
retur feci rectum uidicium. Hoc genere
locutus ÷ dñs iħs ubi ait: reliquistis grauora
hic enim udicium sic positum ÷: tanqͣm
non sit iudicium si peruersum ÷. Et multiᷤᷤ
diumnarum scripturarum locis ita ponit᷑.
Expectaui ut faceret iudicium. fecit aut̃
imquitatem. Non ait expectaui ut facer&

Expanded text:
stos magni psalmi hujus versus considerandos nunc suscepimus atque tractandos: «Feci judicium et justitiam; ne tradas me nocentibus me.» Non mirum est eum fecisse judicium et justitiam, qui superius poposcerat a timore Dei, utique casto, configi clavis carnes suas, hoc est carnales concupiscentias, quae solent, quominus rectum sit, nostrum impedire judicium. Quamvis autem sive rectum, sive pravum, in nostri sermonis usu judicium citur, «Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate» : tamen hoc loco ita positum est judicium, tanquam si rectum non fuerit, non debeat judicium nominari; alioquin non sufficeret dicere, «Feci judicium,» sed diceretur, Feci rectum judicium. Hoc genere locutus est Dominus Jesus, ubi ait: «Reliquistis graviorahic enim judicium sic positum est, tanquam non sit judicium, si perversum est. Et multis divinarum Scripturarum locis ita ponitur,«Exspectavi ut faceret judicium; fecit autem iniquitatem» . Non ait, Exspectavi ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu tuo. Tanquam diceret. Si auer¬
tisses ame faciem tuam fierem contͣbatus.
nec tua mandata & testimonia custodirẽ.
Custodiui gͦ: quia om̃s uiȩ meȩ inc̾spectu tuo.
Propitio quippe & ad iuuante conspectu.
uoluit intelligi dm̃ uidere uias suas:
sicut orauit qui dixit. Ne auertas faciẽ
tuam ame. Nam utiq facies dñi ÷ & suꝑ
facientes mala: sed ut perdat de terrame.¬
moriam eorum. Non sic ꝓfecto iste dixit
uias suas ab illo uideri: sed sic̃ nouit dñs
Nam si hoc eum non adiuiuar& gradientẽ

Expanded text:
conspectu tuo.» Tanquam diceret: Si averconspectu tuo.» Tanquam diceret: Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias suas; sicut oravit qui dixit, «Ne avertas faciem tuam a me» . Nam utique facies Domini est et super facientes mala, sed ut perdat de terra memoriam eorum . Non sic profecto iste dixit vias suas ab illo videri; sed sicut novit Dominus Na
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia tua: & dilexi ea ualde. Uel sic̃
non nulli cocsices habent. & dilexit: ut
subaudiatur anima mea. Custodiunt᷑
testimonia dei. dum non negantur.
hoc ẽ martirum officiũ. quia testimonia.
grece martiria nuncupantur. Sed quia
protestimoniis dĩ. etiam flãmis concre¬
mari sine caritate nichil ꝓdest: idõ addi¬
dit. & dilexi ea ualde. Supra aũt dixerat.
manclata tua dilexi. de inde sequenti uer
enim. Cus tobiui mandata toa & te¬
stimonia tua. Qui enim diligit: ipsae ueracit̃
libenterq custodit. Plerunq enim dum
manclata dĩ custodiuntur: fiunt inimici.
contra quoꝵ uoluntatem custodiuntur.
Tunc uero fortiter & testimonia custodi¬
enda sunt: ne ꝑsequentib in imicis negent᷑.
Eum gͦ se iste utrunq fecisse dixisset: dõ
tribuit unde fecit. adiungendo atq di¬
cendo. Quia om̃s uiȩ meȩ in conspectu
tuo dñe. Idõ inquit custodiui mandata
& testimonia tua: quia om̃s uiȩ meȩ in

Expanded text:
testimonia tua, et dilexi ea valde:» vel, sicut testimonia tua, et dilexi ea valde:» vel, sicut nonnulli codices habent, «dilexit,» ut subaudiatur, «anima mea.» Custodiuntur testimonia Dei, dum non negantur. Hoc est martyrum officium, quia testimonia graece martyria nuncupantur. Sed quia pro testimoniis Dei etiam flammis concremari sine charitate nihil prodest , ideo addidit, «Et dilexi ea valde.» Supra autem dixerat, «Mandata tua dilexi;» deinde sequenti versenim, «Custodivi mandata tua et testimonia tua.» Qui enim diligit, ipsa veraciter libenterque custodit. Plerumque autem dum mandata Dei custodiuntur, fiunt inimici contra quorum voluntatem custodiuntur: tunc vero fortiter et testimonia custodienda sunt, ne persequentibus inimicis negentur. 8. Cum ergo se iste utrumque fecisse dixisset, Deo tribuit unde fecit, adjungendo atque dicendo: «Quia omnes viae meae in conspectu tuo, Domine.» Ideo, inquit, «custodivi madata tua et testimonia tua; quia omnes viae meae in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino patiatur: non sic homines sc̃ȩ
cuiusq ꝓ fessionis attendat. ut fides eus
exeorum morib pendeat. ne aliqͥb cadenti¬
bus quos ꝓ magno habebat. ipse scandilo
ꝑeat: sed ipsam legem dĩ diligat. &erit
ei pax multa nullumq scandalum:
Sccurus enim diligit eam: inqua etiã simulti
dilexi. Quid enim iustis ꝓfuisset antiquis
dei dilexisse mandata. nisi eos xp̃s qui ÷
dĩ salutare lib̾asset. cuiꝰ etiam spu imꝑtito.
mandata dei diligere potuerunt: Si ergo
expectabant salutare dĩ qui mandata eius
dilexerunt. quanto magis necessarius erat
xp̃s qui ÷ iħs. hoc ÷ salutare dĩ. saluis faci¬
endis eis qui mandata eius non dilexerunt :
Potest ista etiam scĩs istoꝵ tempoꝵ ex quo
gr̃a reuelata eugłm predicatur: congruere
ꝓpħtia. Expectant enim xp̃m qui man¬
data lĩ diligunt: ut cum xp̃s apparuerit
uita nr̃a. tunc & nos appareamus cũ illo
ingła. CUSTODIUIT inquit anima mea

Expanded text:
omnino patiatur, non sic homines sanctae omnino patiatur, non sic homines sanctae cujusque professionis attendat, ut fides ejus ex eorum moribus pendeat; ne aliquibus cadentibus quos pro magno habebat, ipse scandalo pereat: sed ipsam Dei legem diligat, et erit ei pax multa, nullumque scandalum. Securus enim diligit eam, in qua etiamsi multi dilexi.» Quid enim justis profuisset antiquis Dei dilexisse mandata, nisi cos Christus qui est Dei salutare, liberasset; cujus etiam spiritu impertito mandata Dei diligere potuerunt? Si ergo exspectabant salutare Dei, qui mandata ejus dilexerunt; quanto magis necessarius erat Jesus, hoc est salutare Dei, salvis faciendis eis qui mandata ejus non dilexerunt? Potest ista etiam sanctis istorum temporum, ex quo gratia revelata Evangelium praedicatur, congruere prophetia: exspectant enim Christum qui mandata Dei diligunt, ut cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et nos appareamus cum illo Custodivit,» inquit, «anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓ eo qđ exipsis om̃ib tribulationib ꝓficit:
positum ÷ resurget. Satis illustrat in eo
libro consequens sentia p̃cedentẽ. Ibi enĩ
sequitur. Impii aut̃ infirmabuntur ĩ maltͦ.
Hoc ÷ itaq iusto septies cadere & resurgere:
in om̃ib malis non infirmari. Merito gͥ
septies in die laudauit ęccła dm̃ suꝑ iudcia
iusticiȩ ipsius: quia cum tempus eẽt ut
iudicium inciperet adomo dñi. in om̃ib
tribulationib suis ñ infirmata sed coroniꝰ
diligentibus legem tũam & non ÷ illis
scandalum. Utrum ipsa lex diligentib
se scandalum ñ ÷ an diligentib eam nul¬
lum ÷ unde cunq scandalum: Sedutrũq
recte intelligitur. Qui enim diligit dĩ
legem: etiam quod in ea non intelligit
honorat. Et quod ei sonare uideturab¬
surde : potius se non intelligere. & aliqͥd
magnum latere ibi iudicat. idõ lex dĩ
non ÷ ei scandalũ. Ut aut̃ nullũ scandalũ

Expanded text:
et pro eo quod ex ipsis omnibus tribulationibus proficit, et pro eo quod ex ipsis omnibus tribulationibus proficit, positum est, «resurget.» Satis illustrat in eo libro consequens sententia praecedentem: ibi enim sequitur, «Impii autem infirmabuntur in malis» . Hoc est itaque justo septies cadere et resurgere, in omnibus malis non infirmari. Merito igitur septies in die laudavit Ecclesia Deum super judicia justitiae ipsius; quia cum tempus esset ut judicium inciperet a domo Domini , in omnibus tribulationibus suis non infirmata, sed coronis«diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum.» Utrum ipsa lex diligentibus se scandalum non est, an diligentibus eam nullum est undecumque scandalum? Sed utrumque recte intelligitur. Qui enim diligit Dei legem, etiam quod in ea non intelligit honorat; et quod ei sonare videtur absurde, se potius non intelligere, et aliquid magnum latere ibi judicat: ideo lex Dei non est ei scandalum. Ut autem nullum scandalum
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus non carne prȩfiliis hominum.
sed uirtute formosus. Aquib enim dili¬
gitur lex dĩ. nisi aquib diligitur ds̃.
Et quid habet bonis filus triste. lex patriᷤ:
Anqm̃ quem diligit corripit. & flagellat
omnẽ filium quẽ recipit : At qͥ hȩc iudica
resuit : promissa non recipit. Paterna
gͦ iudicia laudentur & inflagello: sipro
te. super iudicia iusticiȩ tuȩ. Septies in
die qđ ait : significat semper. Solet eẽ
quippe iste numerus: uniuersitatis in¬
dicium. ꝓpter qđ sex dieb diuinȩ oꝑatio¬
nis. septimus adiectus ÷ quietis. Et ꝑseptẽ
dies currentes & recurrentes: tẽpora
uniuersa unluuntur. Hec obaliud dietũ
÷ septies cadet iustus & resurget. id ÷ ñ
perit iustus modis om̃ib humiliatus s
non preuaricatus. Alio quin ñerit iustus.
Nam ꝓom̃i genere tribulationis qͣ ĩ conspetu
hominum deicitur: positũ ÷ septies cadit.

Expanded text:
sponsus, non carne prae filiis hominum, sponsus, non carne prae filiis hominum, sed virtute formosus . A quibus enim diligitur lex Dei, nisi a quibus diligitur Deus? Et quid habet bonis filiis triste lex patris? An quoniam quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem recipit ? At qui haec judicia respuit, promissa non recipit. Paterna ergo judicia laudentur et in flagello, si promte, super judicia justitiae tuae. Septies in die» quod ait, significat Semper. Solet esse quippe iste numerus universitatis indicium: propter quod sex diebus divinae operationis, septimus adjectus est quietis ; et per septem dies currentes et recurrentes, tempora universa volvuntur. Nec ob aliud dictum est, «Septies cadet» «justus, et resurget:» id est, non perit justus, modis omnibus humiliatus, sed non praevaricatus, alioquin non erit justus. Nam pro omni genere tribulationis, qua in conspectu hominum dejicitur, positum est, «septies cadit;»
Abbreviated transcription (Latin):
fortis ut uasa eius diripiat: nͥ prius alli¬
gauerit fortem. Sed spolia multa inuenta
sunt : quando patientiam mirati martirũ.
etiam qui persecuti sunt crediderunt. &¬
qui regem nr̃m detrim̃to militũ eiꝰ sunt
damnificare moliti: ab illo sunt insuper
ad quisiti. Quisquis ergo auerb̃ dĩ ne incer¬
tamine uincatur formidat: suꝑ eadẽ uerba
formidine odium uerborum dĩ potuisse
sub rẽpere. quanquam iam dixerit exultaui
super eloquia tua. quod utiq nondiceret
si odisset: ea tamen adhuc addit & dicit.
niusticiam odio habui & ab ominatus sum.
legem autem tuam dilexi. Nempe auerb̾
eius illa formido non fecit eorundem uer-¬
borum odium: sed in tegram tenuit cari¬
tatem. Neq enim lex dĩ non sunt uerba
& eloquia dĩ. Ab sit ergo ut timore ꝑeat
amor:. ubi castus ÷ timor. Sic patresafilũ
piis & timentur & amantur. sic pudica
coniunx uirum & timet ne ab illo dese¬
ratur. & amat ut fruatur. Si gͦ pat̾ homo

Expanded text:
fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius allifortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem» . Sed spolia multa inventa sunt, quando patientiam mirati martyrum, etiam qui persecuti sunt crediderunt; et qui regem nostrum detrimento militum ejus sunt damnificare moliti, ab illo sunt insuper acquisiti. Quisquis ergo a verbis Dei, ne in certamine vincatur formidat, super eadem verbformidine odium verborum Dei potuisse subrepere: quamvis jam dixerit, «Exultavi super eloquia tua,» quod utique non diceret, si odisset ea; tamen adhuc addidit, et dicit: «Injustitiam odio habui, et abominatus sum; legem autem tuam dilexi.» Nempe a verbis ejus illa formido non fecit eorumdem verborum odium, sed integram tenuit charitatem. Neque enim lex Dei non sunt verba et eloquia Dei. Absit ergo ut timore pereat amor ubi castus est timor. Sic patres a filiis piis et timentur et amantur; sic pudica conjux virum et timet, ne ab illo deseratur, et amat, ut fruatur. Si ergo et pater
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ. cui honorẽ honorem. nemini
quicquam debeatis. nisi ut inuicẽ dili¬
gatisc. Nonne p̾cepit ut ꝓipsis etiam
regib oraret ȩccła: Quid ergo eos xp̃ian
offendert̃: Quod debitum non reddider̃t:
In quo xp̃iani non sunt terrenis regibus
obsecuti : Ergo terreni reges. xp̃ianos
gratis sunt ꝑsecuti. Sed quod subiecit :
attende. Et a uerb tuis formidauit cor
meum. Habuerunt quidem & illi uerba
minantia. Expello ꝓscribo. occido unguib:
torqueo. ignib torreo. bestiis sub igo.
m̃bra dilanio. sed tua potius me uerba
terruerunt. Molite timere eosqui corpꝰ
occidunt. postea non habent quid faci¬
ant: sed eum timete. qui habet potestatẽ
& corpus & animã perdere ingehennam.
Abhis uerbis tuis formidauit cor meum.
& contẽpsi hominẽ ꝑsecutorẽ meũ. & uici
diabolum seductorem meũ. Deinde seqͥt᷑¬
Ex ultaso eoo soꝑ elogͥa ⁊ua: SicUt eui
uiuenit spolia molta. Per ea uerba
uicit. aquib formidauit. Uictis enim spolia

Expanded text:
rem; cui honorem, honorem. Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis» . Nonne praecepit ut pro ipsis etiam regibus oraret Ecclesia ? Quid ergo eos Christiani offenderunt? quod debitum non reddiderunt? in quo Christiani non sunt terrenis regibus obsecuti? Ergo terreni reges Christianos gratis persecuti sunt. Sed quod subjecit, attende: «Et a verbis tuis formidavit cor meum.» Habuerunt quidem et illi verba minacia, Expello, proscribo, occido, ungulis torqueo, ignibus torreo, bestiis subrigo, membra dilanio: sed tua me potius verba terruerunt, «Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant; sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam perdere in gehennam» . «Ab» his «verbis tuis formidavit cor meum;» et contempsi hominem persecutorem meum, et vici diabolum seductorem meum. 2. ultabo ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa.» Per ea verba vicit, a quibus formidavit. Victis enim spolia
Abbreviated transcription (Latin):
timore. & exultate ei cum tremore. Ap¬
prȩhendite disciplinã. nequando irascat᷑
dñs. & ꝑeatis de uia iusta. Quia nͥ inc̾spectu.
dñi eẽt: uia iusta ñ ẽẽt. Nam hunc timorẽ
& tremorẽ. apłs etiam paulus imponit
eis quib dicit. Cum timore & tremore.
ur̃am ipsoꝵ salutem oꝑamini. Et cur
hoc dixerit aꝑiens: ds̃ est eñi inqͥt qͥ oꝑat᷑¬

Expanded text:
re, et exsultate ei cum tremore: apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa» : quia nisi in conspectu Domini esset, via justa non esset. Nam hunc timorem et tremorem apostolus etiam Paulus imponit eis quibus dicit, «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini:» et cur hoc dixerit aperiens, «Deus est enim,» inquit