comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alicubi dixit etiã ipse. sed ꝓp̃t alios quos tas¬
portebat audire: Nũquid ꝑ sonũ labis an¬
sum qui non habet corpus: Nec aliq bosui
terualo filius a patre separatur: it sit it ili
aer medius. quo ꝑcusso. uox fiat et in aurn
niat. Absit ut talia de illa incorporea et mei¬
li substantia: suspicemtr. filius unicus est ueri
patris. et sapientia patris: in illa sunt omĩana¬
data patris. Neq enĩ patris mandatũ filius iliq
nesciebat: ut eũ necesse eẽt ex tempore haben qͥ
antea non habebat. Ita enĩ apatre qđ habet aui¬
pit: ut nascendo acceꝑit. decleritq ille gignendi
Nam et uita est. et accepit uitam utiq nasendos
non prius sine uita existendo: qͥa et pater halt
uitam : & qđ habet est. nec accepit tam̃: quia nes
exaliquo est. Filius aut̃ accepit uitam dante
patre a quo est: et ipse qd habet est. Habet enii
uitã: et uita est. Ipsum audi loquentẽ. Sĩ hbit
inquit pater uitã in semet ipso: sic dedit et filo

Expanded text:
alibi dicit etiam ipse; sed propter alios quos oportebat ita audire? Numquid per sonum labiis emissum, qui non habet corpus; nec aliquo locorum intervallo Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et in aurem veniat? Absit ut talia de illa incorporea et ineffabili substantia suspicemur. Filius unicus est Verbum Patris, et Sapientia Patris; in illa sunt omnia mandata Patris. Neque enim Patris mandatum Filius aliquando nesciebat, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque illi gignendo. Nam et vita est, et accepit vitam utique nascendo, non prius sine vita existendo. Quia et Pater habet vitam, et quod habet est: nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. Filius autem accepit vitam, dante Patre a quo est: et ipse quod habet, est; habet enim vitam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qui me misit: qͥa dñs honoratur in seruo. et
pater in filio: s pater tanqm in filio: dñs tan¬
qm in seruo. Filius aut̃ unigenitꝰ. recte dicere
potuit: credite in dm̃. et in me credite. Et qđ
nunc ait. qui credit in me. non credit in me sed
s noluit in forma serui manere credentẽ: qm cũ
quisq credit in patrem. qui eum misit ⁊ ꝓfecto cre¬
dit in filum. sine quo patrẽ non eẽ cognoscit: E tta
credit ut creclat equalem : qm̃ sequit᷑. et qui uidet
me uidet eũ qui misit me. Attende cetera. Ego lux
in mundum ueni: ut omĩs qui credit in me.
intenebris non maneat. Dyxit quodã loco disci¬
płis suis. Uostis lux mundi. Non potest cuu¬
tas abscondi. suꝑ montẽ constituta: neq accen

Expanded text:
eum qui me misit . Quia dominus honoratur in servo, et eum qui me misit . Quia dominus honoratur in servo, et pater in filio: sed pater tanquam in filio, dominus tanquam in servo. Filius autem unigenitus recte dicere potuit, Credite in Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sedentis, sed noluit in forma servi remanere credentem: quoniam cum quisque credit in Patrem qui eum misit, profecto credit in Filium, sine quo Patrem non esse cognoscit; et ita credit ut credat aequalem, quoniam sequitur, Et qui videt me, videt eum qui me misit. 4. Attende caetera: Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat. Dixit quodam loco discipulis suis, Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi super montem const
Abbreviated transcription (Latin):
ait me sed eũ qui misit me sic̃ dixerat. qui cre¬
at in me. non credit in me. s in eum qͥ misit me s
lud namq dixit ne sic̃ uidebat᷑ crederetur tan¬
ummꝰ filius hominis: hoc auĩt dixit ut patri¬
aderit᷑ ȩqualis. Qui credit in me inqͥt. ñ cre¬
at in hoc qł uidet me. sed credit in eum qui
msit me : ut cũ credit in patrem qui sibi ȩqua¬
imn genuit me. non quomͦ me uidet. s sic cre¬
lit in me. quomͦ in eũ qui misit me. Usq ad
lĩquam tam̃ aliquis apłoꝵ dicere auderet:
qui credit me. non credit in me s in eum qui
nisit me: omĩno enĩ non diceret qui credit
in me. Credimus enĩ apło: s non credimꝰ in
ism. Non enĩ apłs ustificat impiũ: credenti
aut̃ in eum qui iustificat impiũ. deputat᷑ fides
eiꝰ ad iusticiam. Posset dicere apłs. Qui recipit me
recipit eum qui misit me: uel qui audit me. au¬
dit eũ qui me misit. Hoc enĩ eis ipse dñs ait. Qui
uos recipit me recipit: et qui recipit me recipit

Expanded text:
ui me misit, sicut dixit, qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me, quia illud dixit, ne sicut videbatur crederetur tantum Filius hominis; hoc autem dixit, ut crcrederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo Nunquam tamen aliquis apostolorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: omnino enim non diceret, Qui credit in me. Credimus enim apostolo, sed non credimus inenim apostolus justificat impium. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Posset dicere apostolus, Qui recipit me, recipit eum qui me misit; vel, Qui audit me, audit cum qui me misit: hoc enim eis ipse Dominus ait, Qui vos recipit, me recipit, et qui recipit me, recipit
Abbreviated transcription (Latin):
lux. quia non illuminatꝰ tenebre. s illumina¬
tione factus est lux: Nisi aut̃ illuminaretur
tenebre erat: sic̃ om̃s impii. qͥb iã credentibꝰ
dixit apłs: fuistis aliqnͣdo tenebre: Modo
aut̃ quia crediderant. quid: nunc auĩt
eratis: Fuistis enĩ aliquando tenebre: ⁊ bi
ad didit in dño Ergo tenebre in nobis:

Expanded text:
lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminalux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia crediderant, quid? Nunc autem enebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
in ueniret᷑ plusqm homo Et quis est hic : fuit
aliqͥdi ste ioħs. ĩ gẽs mitũ. ingͥna grã. magna celsitudo:
Mirare plane mirare: s tan qͣm montẽ: Mons aut̃
in tenebris est: nisi luce uestiat᷑ Ergo tantum
mirare ioħm: ut audias qđ seqͥt᷑ Non erat ille
lum̃ : ne cũ montẽ putas lum̃ eẽ. naufragium
in montẽ facias: non solatiũ in uenias S quid
debes mirari: montẽ tanqm montẽ: E rige
aut̃ te ad illũ qͥ illumi nat montes: qͥa ad hoc
erectꝰ est. ut pͥor radiatꝰ excipiat. & ocłis tuis
quid hoc : ut om̃s crederent ꝑ illũ Et de qͦ
lumine testimoniũ ꝑhiberet: E rat lux ue-¬
ra: Quare ad ditũ est ueras quia ⁊ homo il¬
luminatus. dicit᷑ lux: S uera lux illa est:
quȩ illuminat: Nã & ocłi nr̃i dicunt᷑ lumi¬
na: & tam̃ nͥ aut nocte lucerna accendat᷑:
aut ꝑ diem sol exeat: lumina illa sine cau¬
sa patent Sic gͦ & ioħs erat lux: s non uera

Expanded text:
inveniretur plus quam homo. Et quis est hic? Fuit inveniretur plus quam homo. Et quis est hic? Fuit aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons autem in tenebris est, nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari? Montem tanquam montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radios excipiat, et oculis tuis quid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet? Erat lux vera. Quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; sed vera lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes erat lux, sed non vera
Abbreviated transcription (Latin):
cifixus est: qͥa lignũ tͥ humilitatis eiꝰ necessa¬
riũ erat Suꝑbia enĩ tumueras. & longe ab il¬
la patria ꝓiectus eras: & fluctib huiꝰ scłi in¬
terrupta est uia: & qua tͣnseat᷑ ad patriã non
est nͥ ligno porteris: In grateꝰ irrides eũ qui
ad te uenit ut redeas: Ipse factus est uia: et
hoc ꝑ mare: In de in mari ambulatit: ut osten
m mari non potes: nau portare. ligno portare :
Crede in crucifixũ: & poteris ꝑ uenire: ꝓpt̃ te
crucifixus est. ut humilitatẽ doceret: & qͥa si
sic ueniret ut ds̃. non agnosceret᷑ Si enĩ sic
ueniret xp̃c ut ds̃: non ueniret eis qͥdm̃ uide-
re non poterant: Non enĩ scłm id qđ ds̃ est. aut
uenit aut discedit: cũ sit ubiq p̃sens. & nul¬
lo loco contineat᷑: s scd̾m id uenit. qđ apparuit
homo: Quia gͦ sic erat homo ut lateret in illo ds̃:
missus est ante illũ magnꝰ homo: ꝑ cuiꝰ temoniũ

Expanded text:
cifixus est? Quia lignum tibi humilitatis ejus necessacifixus est? Quia lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. Superbia enim tumueras, et longe ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde in mari ambulavit , ut ostenbulare in mari non potes, navi portare, ligno portare: crede in crucifixum, et poteris pervenire. Propter te crucifixus est, ut humilitatem doceret; et quia si sic veniret ut Deus, non agnosceretur. Si enim sic veniret ut Deus, non veniret eis qui videre Deum non poterant. Non enim secundum id quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco contineatur. Sed secundum quid venit? Quod apparuit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret in illo Deus, missus est ante illum magnus homo, per cujus testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quo eundũ eẽt. s in grati ei qͥ illis p̃stitit ut
uiderent: sibi uoluer̃ tribuere qđ uidebant:
Et facti suꝑbi: contẽpserunt & qđ uidebant: Et con¬
uersi st̃ inde ad idola & si mulacra. & ad cultũ de¬
monioꝵ: ad orare creaturã & contempnere crea¬
torẽ: S iã isti elisi ista fecerunt: ut aut̃ eliderẽ¬
tur. suꝑbierunt: Cũ aut̃ suꝑbierunt: sapien¬
tes se ee̾ dixerunt: hii gͦ deqͥbus dixit. qui cũ
der̃ hoc qđ dicit ioħs. quia ꝑ u̾bũ dĩ facta st̃
omĩa: Nã inueniunt᷑ ista & in libris philosophoꝵ:
& qͥa unigenitũ filiũ habet ds̃. ꝑ quẽ facta st̃
omĩa: Illud potuer̃ uidere qđ est: s uiderunt
de longe: Noluerũt tenere humilitatẽ xp̃i: in
qua naui securi ꝑuenirent ad id qđ longe ui¬
dere potuerunt: & sorduit eis crux ap̃i: Mare
tͣnseundũ est. & lignũ contẽpnis: O sapientia
suꝑbã irrides crucifixũ xp̃m: Ipse est enĩ quẽ
longe uidisti In pͥncipio erat u̾bũ. & u̾bũ

Expanded text:
ergo quo veniendum esset, sed ingrati ei qui illis praestitit ut viderent, sibi voluerunt attribuere quod videbant; et facti superbi, amiserunt etiam quod videbant; eversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, et contemnere Creatorem. Sed jam isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de quibus dixit, Qui cum derunt hoc quod dicit Joannes, quia per Verbum Dei facta sunt omnia. Nam inveniuntur et ista in libris philosophorum: et quia unigenitum Filium habet Deus, per quem sunt omnia. Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere humilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidisti: In principio erat Verbum, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Iudei quos pͥmitꝰ fecit suꝑ om̃s gentes c̾e: quia alie gen¬
tes idola adorabant & demonib seruiebant: Ille aut̃
ppłs erat natꝰ de semine abrahe Et ipsi maxime
siui qͥa & ꝑ carnẽ quã susciꝑe dignatꝰ cognati: est.¬

Expanded text:
Judaei quos primitus fecit super omnes gentes esse. Quia aliae genJudaei quos primitus fecit super omnes gentes esse. Quia aliae gentes idola adorabant, et daemonibus serviebant; ille autem populus natus erat de semine Abrahae: et ipsi maxime sui; quia
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ suũ sidera. quẽ confitent᷑ demonia: Omĩa
undiq testimoniũ ꝑhibuerũt: S qui non cog¬
nouert : qui a mando mundũ dicti st̃ mundus
a mando enĩ habitamꝰ corde: Amando aut̃ hoc ap¬
pellari meruerunt. qđ ille ubi habitabant:
qͦmͦ dicimꝰ mala est illa domꝰ. aut bona est illa
domꝰ: Non in illa quã dicimꝰ malã parietes accu¬
samꝰ. aut in illa qͣm dicimꝰ bonã parietes lauda¬
mꝰ s malã domũ in habitantes malos: & bonã
domũ in habitantes bonos Sic & mundũ: qͥ in¬
habitant amando mundũ hii st̃ qui diligunt
mundũ: Ipsi enĩ corde habitant intuundo: Nã
qͥ non diligunt mundũ. carne uersant᷑ in mun¬
do. sed corde in habitant celũ: sic̃ apłs dicit: Nrã
aut̃ conu̾satio in cȩlis est Ergo mundus ꝑ eũ
factus est: & mundus eũ non cognouit: In sua
ꝓpͥa uenit. qͥa omĩa ista ꝑ ipsũ facta st̃. & sui eũ
non recepert̃: Qui sui: homines qͦs fecit:¬

Expanded text:
orem suum sidera, quem confitentur daemonia? Omnia undique testimonium perhibuerunt. Sed qui non cognoverunt? Qui amando mundum dicti sunt mundus. Amando enim habitamus corde: amando autem, hoc appellari meruerunt quod ille ubi habitabant. Quomodo dicimus, Mala est illa domus; aut, Bona est illa domus: non in illa quam dicimus malam, parietes accusamus; aut in illa quam dicimus bonam, parietes laudamus: sed malam domum, inhabitantes malos; et bonam domum, inhabitantes bonos. Sic et mundum, qui inhabitant amando mundum. Qui sunt? Qui diligunt mundum: ipsi enim corde habitant in mundo. Nam qui non diligunt mundum, carne versantur in mundo; sed corde inhabitant coelum, sicut Apostolus dicit: Nostra autem conversatio in coelis est . Ergo mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit. 12. In sua propria venit: quia omnia ista per eum facta sunt. Et sui eum non receperunt. Qui sui? Homines quos fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ritate alio loco uberiꝰ in ipso eugłio. si dñs dig¬
natꝰ fuerit donare: tractabimꝰ: Hȩc nunc sussi¬
ciant. et edificamini in xp̃o. & confortamini
in fide: & uigilate in bonis oꝑib: & aligno
nolite recedere. ꝑ qđ possitis mare transire

Expanded text:
ritate alio loco uberius in ipso Evangelio, si Dominus digritate alio loco uberius in ipso Evangelio, si Dominus dignatus fuerit donare, tractabimus. Haec nunc sufficiant, et aedificamini in Christo, et confortamini in fide, et vigilate in bonis operibus: et a ligno nolite recedere, per quod possitis mare transire.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ Głam eiꝰ nemo posset uidere: nͥ carnis humilita¬
te sanaret᷑: Unde non poteramꝰ uidere: Inten¬
dat gͦ caritas ur̃a: & uidete qđ dico: Irruerat
homini qͣsi puluis in ocłm: Irruerat t̾ra. sau¬
tiauerat ocłm: uidere non poterat lucẽ Ocls
iste sautiatꝰ in ungit᷑. Terra sauciatꝰ erat: et
t̾ra illuc mittit᷑ ut sanet᷑ Omĩa enĩ colliria.
& medicam̃ta: non st̃ nͥ de t̾ra: De puluere cera¬
tus es: de puluere sanaris: Ergo caro te exce¬
cauit: caro te sanat: Carnalis enĩ anima fac¬
ta erat consentiendo affectib carnalib: unde
fuerat ocłs cordis cecatꝰ. Uerbũ caro factũ est.
edicus iste: fecit colliriũ. Et qm̃ sic uenit ut
de carne uitia carnis extingueret.: & de morte
caro factt̃ est. ut possis dicere. & uidimꝰ głam
eiꝰ: Qualẽ głam: Qualis factus est filiꝰ homi¬
nis Illa humilitas ipsiꝰ est: non gła ipsiꝰ. Sed
quo ꝑ ducta est acies hominis. curata ꝑ car

Expanded text:
iam ejus nemo posset videre, nisi carnis humilitate sanaretur. Unde non poteramus videre? Intendat ergo Charitas vestra, et videte quod dico. Irruerat homini quasi pulvis in oculum, irruerat terra, sauciaverat oculum, videre non poterat lucem: oculus iste sauciatus inungitur; terra sauciatus erat, et terra illuc mittitur ut sanetur. Omnia enim collyria et medicamenta nihil sunt nisi de terra. De pulvere caecatus es, de pulvere sanaris: ergo caro te caecaverat, caro te sanat. Carnalis enim anima facta erat consentiendo affectibus carnalibus; inde fuerat oculus cordis caecatus. Verbum caro factum est: medicus iste tibi fecit collyrium. Et qude carne vitia carnis exstingueret, et de morte caro factum est, tu possis dicere, Et vidimus gloriam ejus. Qualem gloriam? Qualis factus est filius hominis? Illa humilitas ipsius est, non gloria ipsius. Sed quo perducta est acies hominis, curata per ca
Abbreviated transcription (Latin):
uiri.&. ex cõplexi coniugii: Iili aut̃ qͦmͦ ei nalcus
qui non ex sanguinib tam maris qͣm feminess
guina non est latinũ.: s qͥa grece positũ est plin¬
lter. maluit ille qui in terp̃tabat᷑ sic ponere: q
minus latine loqͥ scdm grãmaticos. & tam̃ exis¬
re ueritatẽ scd̾m auditũ in firmoꝵ Si enĩd¬
ret sanguinẽ sĩgulari numero: non explican
uolebat E& sanguinib enĩ homines nascu
maris & femine: Dicamꝰ gͦ non timeamꝰ ferile
maticors: clũ tam̃ ad ueritatẽ solidã & certiam
ꝑueniamꝰ: Rep̃hendit qͥ ñ intelligit: ingͥͣri
qui intellexit: Non ex sanguinib neq erus
nẽ ꝓfemina posuit: qͥa de costa cũ facta eit a
diligit: Nemo enĩ unqͣm carnẽ suã ocliole
Ponit᷑ ergo caro ꝓuxore: qͦmͦ aliqndo & spi¬
rito Quare: Quia ille regit: hȩc regitꝰ

Expanded text:
iri, et ex complexu conjugii. Illi autem quomodo ei nascuntur? Qui non ex sanguinibus: tanquam maris et feminae. Sanguina non est latinum: sed quia graece positum est pluraliter, maluit ille qui interpretabatur sic ponere, et quasi minus latine loqui secundum grammaticos, et tamen explicare veritatem secundum auditum infirmorum. Si enim diceret sanguinem singulari numero, non explicaret quod volebat: ex sanguinibus enim homines nascuntur maris et feminae. Dicamus ergo, non timeamus ferulas grammaticorum; dum tamen ad veritatem solidam et certiorem perveniamus. Reprehendit qui intelligit, ingratus quia intellexit. Non ex sanguinibus, neque ex pro femina posuit: quia de costa cum facta esset, Adam diligit; nemo enim unquam carnem suam odio habet . Ponitur ergo caro pro uxore, qrito. Quare? Quia ille regit, haec regitur
Abbreviated transcription (Latin):
potuerũt m̃tes magnȩ montiũ qui montes dic¬
ti st̃ quos maxime illustrat lum̃ iusticie: potue¬
runt & uiderunt illud qđ est: Nã uidens ioħs
dicebat. in pͥncipio erat u̾bũ. & u̾bũ erat apud
nirent ad id qđ uidebant de longe. acruce xp̃i
non recesserunt: & humilitatẽ xp̃i non contẽp¬
serunt: Paruuli uͦ qui hoc non possunt intel¬
ligere᷑ non recedentes a cruce & passione & resur¬
rectione xp̃i: in ipsa naui ꝑ ducunt᷑ ad id qđ non
uident: in qua naui ꝑueniunt & illi qui uident:
At uͦ quidã philosophi huiꝰ mũdi extiterunt. & in¬
quisierunt creatorẽ ꝑ creaturã: quia potest in ue¬
niri ꝑ creaturã: euident̃ dicente a pło In uisibilia
enĩ eiꝰ a constitutione mundi: ꝑ ea quȩ facta sunt

Expanded text:
potuerunt mentes magnae montium, qui montes dicpotuerunt mentes magnae montium, qui montes dicti sunt, quos maxime illustrat lumen justitiae: potuerunt, et viderunt illud quod est. Nam videns Joannes dicebat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud nirent ad id quod videbant de longe, a cruce Christi non recesserunt, et humilitatem Christi non contempserunt. Parvuli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi, in ipsa navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt Creatorem per creaturam: quia potest inveniri per creaturam, evidenter dicente Apostolo, Invisibilia enim e
Abbreviated transcription (Latin):
imus. & si iam uidemꝰ quo imus Nã multi nec
quo eant uident: Ut gͦ e̾et & qua iremꝰ: uenit
in de ad quẽ ire uolebamꝰ Et quid fecit: Insti¬
tuit lignũ: quo mare tnͣseamꝰ: Nemo enĩ potest
tnͣsire mare huiꝰ scłi: nͥ cruce xp̃i portatꝰ hanc cru¬
cẽ aliquando amplectit᷑ & infirmꝰ oculis Et qui
non uidet longe quo eat: non abilla recedat. et
tis ad eũ scdm id qđ est. et scdm id qd erat: Acces¬
sit ut ꝓ nob̾ hoc fieret: quia hoc ꝓ nob̾ factus est
ubi portent᷑ in firmi. & mare scłi tnͣseant.⁊ oe ꝑue¬
niant ad patriã ubi iã naui non opus erit: quia
nullũ mare transibit᷑: Meliꝰ est gͦ non uidere m̃¬
te id qd est. & tam̃ a cruce xp̃i non recedere: quã
uidere illud m̃te & crucẽ xp̃i contẽpnere Bonũ¬
est sẽꝑ hoc & optimũ si fieri potest: ut uideat᷑ &
quo eundũ sit: & teneat᷑ quo portet᷑ qͥ ꝑgit: Hoc

Expanded text:
imus, etsi jam videmus quo imus: nam multi nec imus, etsi jam videmus quo imus: nam multi nec quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quem ire volebamus. Et quid fecit? Instituit lignum quo mare transeamus. Nemo enim potest transire mare hujus saeculi, nisi cruce Christi portatus. Hanc crucem aliquando amplectitur et infirmus oculis: et qui non videt longe quo eat, non ab illa recedat, et tis ad eum secundum id quod est, et secundum id quod erat. Accessit, ut pro nobis hoc fieret ; quia hoc pro nobis factus est, ubi portentur infirmi, et mare saeculi transeant, et perveniant ad patriam; ubi jam navi nullum mare transibitur. Melius est ergo non videre mente id quod est, et tamen a cruce Christi non recedere, quam videre illum mente et crucem Christi contemnere. Hoest super hoc et optimum, si fieri potest, ut et videatur quo eundum sit, et teneatur quo portetur qui pergit. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ: sic est. mutari non potest Hoc est
qd nom̃ suũ dixit famulo suo moysi: Es
qui sũ. Et misit me qui est Quis gͦ ha o
tis non solũ corpora uariari ꝑ qualita.i
cendo. crescendo. deficiendo. moriendos
ipsas animas ꝑ affectũ diuersarũ uoluptatũ disten¬
di atq discindi: cũ uideatis homines & ꝑciꝑe posse
sapientiã. si se illiꝰ luci & calori ad mouerint: & a¬
mittere posse sapientiã. si inde malo affectu re-¬
cesserint: cũ uideatis gͦ ista eẽ omĩa mutabilia:
qͥd est qđ est. nͥ qđ tͣnscendit omĩa quȩ sic st̃ ut
tenderit uires m̃tis suȩ. ut ad tingat qͦmͦ potest
id qd est. ut cũ id utcũq m̃te attigerit possit ꝑ¬
uenire: Sic est enĩ tanqͣm uideat quisq delon¬
ge patriã: & mare int̃ iaceat: Nidet quo eat: sed
non habet qua eat: Sic cũ ad illã stabilitatem
nr̃am ubi qđ est. ẽ quia hoc solũ semꝑ sic est ut ẽ.
uolumꝰ ꝑuenire: interiacet mare huiꝰ scłi qua

Expanded text:
semper sic est; mutari non potest: hoc est est. Quod nomen suum dixit famulo suo Moysi: Ego sum qui sum; et, Misit me qui est . Quis ergo hodeatis non solum corpora variari per qualitates, nascendo, crescendo, deficiendo, moriendo, sed etiam ipsas animas per affectum diversarum voluntatum distendi atque discindi: cum videatis homines et percipere posse sapientiam, si se illius luci et calori admoverint; et amittere posse sapientiam, si inde malo affectu recesserint? Cum videatis ergo ista omnia esse mutabilia; quid est quod est, nisi quod transcendit omnia quae sic stenderit vires mentis suae, ut attingat quomodo potest id quod est, ad id quod utcumque mente attigerit, possit pervenire? Sic est enim tanquam videat quisque de longe patriam, et mare interjaceat; videt quo eat, sed non habet qua eat. Sic ad illam stabilitatem nostram ubi quod est est, quia hoc solum semper sic est ut est, volumus pervenire; interjacet mare hujus saeculi qua
Abbreviated transcription (Latin):
gusta. si multi possederint: Illi ipsi certe illo pos¬
sidente fiunt hereditas ipsiꝰ: & ille uicissi fit here¬
ditas ipsoꝵ Audi qͦmͦ ipsi fiant bereditas ipsius:
Dñs dixit ad me filiꝰ ms̃ es tu: ego hodie genui te
Postula a me. & dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã: Ille
qͦm᷑ fit hereditas eoꝵ: Dicit in psalmo: dñs parᷤ
hereditatis mee: & calicis mei: Et nos illũ possi¬
possideamꝰ sic̃ salutẽ: nos possideamꝰ sic̃ lucem:
Quid gͦ dedit his qui receperunt illũ : dedit eis
potestatẽ filios dĩ fieri. his qui credunt in nomi¬
ne eiꝰ: ut teneant lignũ. & mare tͣnseant: Et qͦmͦ

Expanded text:
gusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo posgusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ille quomodo fit haereditas eorum? Dicit in Psalmo: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Et nos illum possipossideamus sicut salutem, nos possideamus sicut lucem. Quid ergo dedit his qui receperunt illum? Dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: ut teneant l
Abbreviated transcription (Latin):
didit Quot qͦt aut receperunt eũ: Quid eis p̃stitit:
Magnã beniuolentiã: magnã miscd̾am: Unicꝰ natꝰ
est : & noluit remanere unus Multi homines cũ
filios non habuerint. ꝑ acta etate:᷑ ad optant sibi:⁊
& uoluntate faciunt: qđ natura non potuerunt:
Hoc faciunt homines: Si aut̃ aliqͥs habeat filium
unicĩ᷑ gaudet ad illũ magis. qͥa solus omĩa possessu.¬
rus est: &e non habebit qͥ cũ eo diuidat hereditatem.
ut pauꝑior remaneat: Non sic ds̃: U nicũ qͥdem
quẽ genuerat. & ꝑ quẽ cuncta creauerat. mistt in
hunc mundũ: ut non e̾et unus s fr̃s haberet ad¬
optatos: Non enĩ nos nati sumꝰ dedõ qͦmͦ ille uni¬
genitꝰ. s ad optati ꝑ gr̃am ipsius: Ille enĩ unige
nitꝰ uenit soluere peccata quib peccatiᷤ ĩplicabam᷑.
ne adoptaret nos ꝓpt̾ impedim̃tũ eori: Quos sibi
fr̃s facere uolebat: ipse soluit. & fecit coheredes:
ille habere coheredes: quia hereditas eiꝰ non fit an¬

Expanded text:
didit: Quotquot autem receperunt eum. Quid eis praestitit? Magna benevolentia! Magna misericordia! Unicus natus est, et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerint, peracta aetate adoptant sibi; et voluntate faciunt quod natura non potuerunt: hoc faciunt homines. Si autem aliquis habeat filium unicum, gaudet ad illum magis; quia solus omnia possessurus est, et non habebit qui cum eo dividat haereditatem, ut pauperior remaneat. Non sic Deus: Unicum eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomodo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. Ille enim venit Unigenitus solvere peccata, quibus peccatis implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. ille habere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit an
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est in illo uita erat. & uita erat lux ho¬
nũ. et lix in tenebris lucet: et tenebre eã si
cõp̃henderunt Huc usq tractatũ eẽ credꝰ
cordamini om̃s qui ad fuistis: & qͥ non ab¬
tis credite nob̃: & his qui ad ee̾ uoluerut̃:¬
lis si repetãt᷑ priora cũ de fraudatione pol
gere: s cũ hiꝰq ad erant & nunc audire p̃sm¬

Expanded text:
um est, in illo vita est; et vita erat lux hominum; et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. » Huc usque tractatum esse credo: recordamini omnes qui adfuistis; et qui non adfuistis, credite nobis, et his qui adesse volueruet oneri est illis si repetantur priora cum defraudatione postexigere, sed cum his qui aderant et nunc audire prae
Abbreviated transcription (Latin):
dus dicit᷑. Iterũ alia significatione: dilectores
mundi mundus dicunt᷑ Mundus ꝑ ipsũ factꝰ
est: et mundus eũ non cognouit: Nom enĩ cȩli
non cognouerũt creatorẽ. aut angłi non cogno

Expanded text:
dus dicitur. Iterum alia significatione, dilectores dus dicitur. Iterum alia significatione, dilectores mundi mundus dicuntur. Mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. Num enim coeli non cognoverunt Creator
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ in duã confusione: In mundo erat & mundus ꝑ
eũ factus est Ne putes qͥa sic erat in mundo. qͦ mͦ
in mundo est terra. in mundo est cęlũ. in mundo
est sol. luna & stelle: in mundo arbores. pecora. honu¬
nes: Non sic iste in mundo erat: S qͦmͦ erat: Quo¬
modo artifex regens qđ fecit: Non enĩ sic fecit: qͦmͦ
facit faber: Forinsecus est areba quã facit: & illa in
alio loco posita est cũ fabricat᷑ Et quãuis iuxta
sit. ipse alio loco sedet. & qui fabricat ẽxtrinsecus est
bricat: ubiq positꝰ fabricat: Et non recedit aliqͦ:
non extrinsecus qͣsi uersat molẽ quã fabricat: P̃¬
sentia maiestatis facit qđ facit: p̃sentia sua gub̾¬
nat qđ fecit Sic gͦ erat in mundo: qͦmͦ ꝑ quem
mundus factus est ꝑ ipsũ enĩ mundus est: & mun¬
dus eũ non cognouit: Quid est mundus factꝰ est
ꝑ ipsũ: cęlũ. tra. mare. & omĩa quȩ in eis st̃: mun¬

Expanded text:
ejus induam confusione . 10. In mundo erat, et mundus per ejus induam confusione . 10. In mundo erat, et mundus per eum factus est. Ne putes quia sic erat in mundo, quomodo in mundo est terra, in mundo est coelum, in mundo est sol, luna et stellae, in mundo arbores, pecora, homines. Non sic iste in mundo erat. Sed quomodo erat? Quomodo artifex, regens quod fecit. Non enim sic fecit, quomodo facit faber. Forinsecus est arca quam facit, et illa in alio loco posita est, cum fabricatur; et quamvis juxta sit, ipse alio loco sedet qui fabricat, et extrinsecus est bricat, ubique positus fabricat, et non recedit aliquo, non extrinsecus quasi versat molem quam fabricat. Praesentia majestatis facit quod facit; praesentia sua gubernat quod fecit. Sic ergo erat in mundo, quomodo per quem mundus factus est. Per ipsum enim mundus factus est, et mundus eum non cognovit. 11. Quid est, mundus factus est per ipsum? Coelum, terra, mare et omnia quae in eis sunt, mun
Abbreviated transcription (Latin):
bant: dic nob̾ in qua potestate ista facis In ter
Saptismũ ioħis unde est. de cȩlo an exhominib:¬
Et turbati st̃: & dixerunt apud semetipsos: Si dixe¬
rimꝰ de celo: dicturꝰ est nob̃. quare gͦ non credidistĩ
illis qͥa ille xp̃o ꝑhibuerat testimoniũ: & dixerat
non sũ ego ep̃c s ille: Si aut̃ ex hominibus
dixerimꝰ eẽ: timemiꝰ ppłm ne lapidet nos: q̃uia
tanqͣm ꝓpħam habebant ioħm Tim̃tes lapi¬
dationẽ s plus tim̃tes ueritatis confessionẽ:⁊
responderunt m̃cdatiũ ueritati: & m̃tita est
iniqͥtas sibi Dixerunt enĩ Nescimꝰ Et dñs
qͥa ipsi contͣ se clauserant. negando se scire qđ
nouerant: nec ipse illis a peruit. quia non
on solũ aut̃ illi non pulsauer̃t ut eis aꝑiret᷑.
s negando. ostiũ ipsũ contͣ se astripcerunt.
t ait illis dñs Nec ego dico uob̃: in qͣ potesta¬
te ista facio: Et confusi st̃ ꝑ ioħm Imple¬
tũq in illis est. paraui lucerniã xp̃o meo: inimicos

Expanded text:
ntibus, «In qua potestate ista facis? Respondus Joannis unde est de coelo, an ex hominibEt turbati sunt, et dixerunt apud semetipsos, Si dixerimus de coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis illi? quia ille Christo perhibuerat testimonium, et dixerat, Non sum ego Christus, sed ille . Si autem ex hominibus dixerimus esse, timemus populum ne lapidet nos; quia tanquam prophetam habebant Joannem. Timentes lapidationem, sed plus timentes veritatis confessionem, responderunt mendacium veritati; et mentita est iniquitas sibi . Dixerunt enim: Nescimus. Et Dominus, quia ipsi contra se clauserant, negando se scire quod noverant, nec ipse illis aperuit, quia non Non solum autem illi non pulsaverunt, ut aperiretur; sed negando, ostium ipsum contra se obstruxerunt. Et ait eis Dominus: Nec ego dico vobis in qua potestate ista facio lis est, Paravi lucernam Christo meo; inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
Lux lucet in tenebris: & tenebre eam a
qui nusqͣm recedit: Opus est ut tu non deseras:
& non de sereris: Noli cadere: & non tibi occidet:
i tu feceris casũ: ille tibi facit occasũ: Si aut̃ tu
stas: p̃sens est tibi S non stetisti: Recordare uñ
cecideris: unde te de iecit qui prior te cecidit:
eiecit enĩ te non ui non impulsu: s uoluntate
tua: Si enĩ malo non consentires.: stares: illumi¬
natus maneres: Modo aut̃ quia iã cecidisti. & fac¬
tus es sautuis corde. unde. uideri illa lux potest.
uenit ad te talis qualẽ posses uidere Et talẽ se
hominẽ p̃buit: ut ab homine quereret testimo¬
niũ: ab homine querit testimoniũ ds̃: et ds̃
testẽ habet hominẽ: Habet ds̃ testẽ hominẽ: sed
ꝓpt̃ hominẽ: Tã iu firmi sumꝰ ut ꝑlucernã quera¬
mus diem: quia lucerna dictꝰ est ipse ioħs. dño
dicente: Ille erat lucerna ardens & lucens: & uoᷤ
uoluistis exultare ad horã in lumine eiꝰ. E go aũt

Expanded text:
Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum: si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo autem quia jam cecidisti, et factus es saucius corde, unde videri illa lux potest, venit ad te talis qualem posses videre; et talem se hominem praebuit, ut ab homine quaereret testimonium. Ab homine quaerit testimonium Deus, et Deus testem habet hominem; habet Deus testem hominem, sed propter hominem: tam infirmi sumus! Per lucernam quaerimus diem: quia lucerna dictus est ipse Joannes, Domino dicente: Ille erat lucerna ardens et lucens, et vos voluistis exsultare ad horam in lumine ejus; ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
cia: ad aciem anine lippientis: Ad hoci
anima lum̃ uidere qđ ꝑfectũ est Lu
plerũq fit. ut in aliquo corꝑore raduan
noscat᷑ ortus ee̾ solquẽ ocłis uidere nonpis
quia & qui sautios habent oculos. idmn
strat᷑ illis ortus ille: cui uidendo ad hu
idoneam aciem gerunt: Sic gͦ om̃s illi
naret: cognitꝰ est ille qui illuminat. cog
le qui illustrat. cognitꝰ est qͥ implet: ẜi
in qͥt omnẽ hominẽ uenientẽ in hunci
Nã si illinc non recederet: non e̾e̾t illum
hic erat. & huc uenit Hic erat ꝑ diuus.¬

Expanded text:
ntis. Ad hoc anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent oculos, idonei monstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoneam aciem gerunt. Sic ergo illi omnilluminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis t, omnem hominem venientem in mundum. Nam si illinc non recederet, non esset illumihic erat, et huc venit: hic erat per di
Abbreviated transcription (Latin):
cipue cõmendauit: ac ꝑ hoc etiã ille latr in
dictum erat. qm̃ predicandum ad eoꝵ efia¬
um primitus ac p̃cipue ꝑrinebat. Dinc
cũ murmur factũ esset de ministerio men¬
sarum a uiduis grecoꝵ ante quã paulus cr¬
didisset in xp̃m : responderunt apłi. qui
dño ante co heserunt. Non ẽ bonũ nos re¬
linquere uerbũ dei : & ministrare mensis.
Tunc ordinandos diaconos ꝓuiderunt:
turi st̃. Ergo illa oratione ꝑ om̃ib qͦs redemt
siue tc̃ in carne uiuentes. siue postea futiums
redemptor nr̃ orauit: cũ rogans ꝓ apłis

Expanded text:
ndavit. Ac per hoc etiam ille latro in dictum erat, quoniam praedicandum ad eorum officium primitus ac praecipue pertinebat. Denique cum murmur factum esset de ministerio mensarum a viduis Graecorum, antequam Paulus credidisset in Christum; responderunt Apostoli, qui Domino ante cohaeserant: Non est bonum nos relinquere verbum Dei, et ministrare mensis . Tunc ordinandos diaconos providerunt, turi sunt. Ergo illa oratione pro omnibus quos redemit, sive tunc in carne viventes, sive postea futuros, Redemptor noster oravit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ imꝑtito spũ scõ edoctis & confirmatis apłis.
eisq in eccłã prunitus doctorib constitutis.
ꝑ eoꝵ uerbũ sic alios credidisse. quẽ ad mo¬
dũ in xp̃m credi oportebat: id ẽ ut fidem
resurrectionis eiꝰ tenerent. ac ꝑ hoc & illos
om̃s qui iam in eũ credudisse uidebant᷑. ad
eoꝵ numerũ ꝑtinuisse ꝓ quib orauit dicess.
Non ꝓ his aut̃ rogo tantũ: s et ꝓ eis qui cre¬
dituri sunt ꝑuerbũ eoꝵ in me. S ed restat
nob̾ ad istam questionẽ ad huc soluendam.
beatus a płs paulus: & latro ille crudelis
in scelere. fidelis in cruce. Paulus qͥppe apłs
ñ ab hominib neq ꝑ hominẽ s ꝑ iħm ocpm̃¬

Expanded text:
iritu sancto, et doctis et confirmatis Apostolis, eisque in Ecclesia primitus doctoribus constitutis, per eorum verbum sic alios credidisse quemadmodum in Christum credi oportebat, id est, ut fidem resurrectionis ejus tenerent. Ac per hoc et illos omnes qui jam in eum credidisse videbantur, ad eorum numerum pertinuisse pro quibus oravit, dNon pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me. Sed restat nobis ad istam quaestionem adhuc solvendam beatus apostolus Paulus, et latro ille crudelis in scelere, fidelis in cruce. Paulus quippe Apostolus non ab hominibus, neque per hominem, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ iħu acp̃i ipsum uerbũ eoꝵ paulus ac-¬
ceꝑit: unde & contulit cũ eis eugłm. ne
forte in uacuũ eucurrisset aut curreret n
& dextras ei dederunt: qr et in illo quãuis
non ꝑ eos illi datũ. tam̃ uerbũ suũ qđ iã
predicabant. & in quo fundati fuerant in¬
uenerunt. De quo uerbo resurrectionis q.
idem dicit apłs. Siue ego siue ili : si. i¬
camꝰ &e sic credidistis. Et iterũ. Hoce ut¬

Expanded text:
 Christi ipsum verbum eorum Paulus accepit; unde et contulit cum eis Evangelium, ne forte in vacuum cucurrisset, aut curreret ; et dextras ei dederunt, quia et in illo quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt; de quo verbo resurrectionis Christi idem dicit Apostolus: Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis . Et iterum: Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eugłio. Neq enĩ ego ab homine accepi illud
neq didici: s ꝑ reuelationẽ iħu xp̃i. Quomͦ
igitur erit in eis de quib dictũ est. credituri
sunt ꝑ uerbũ eoꝵ in me: Latro uͦ ille tunc
credidit: qnͣdo in ipsis doctorib fides quȩ fue¬
rat qualiscũq defecit. Nec ipse itaq ꝑ eors
ut quẽ uidebat crucifixũ confiteret᷑ ñ solum
resurrecturũ. uerũ etiã regnaturũ: dicendo:
mem̃to mei cũ ueneris in regnũ tuũ. Pro in¬
om̃ibus quict̃iq in hac uita quȩ tẽptatio est
suꝑ terrã. uel tunc erant uel futuri erant oras¬
se credendus est: sic intelligamꝰ qđ dictũ ẽ
ꝑ uerbũ eoꝵ. ut ipsum uerbũ fidei qd̾ p̃di¬
cauer̃ in mundo. hic significatũ eẽ credamꝰ:
dictũ aut̃ esse uerbũ eoꝵ : qm̃ ab ipsis ẽ pri¬
mitus ac precipue p̃dicatum. Iam enĩ ab

Expanded text:
it: Neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici, sed per revelationem Jesu Christi . Quomodo igitur erit in eis, de quibus dictum est: Credituri sunt per verbum eorum in me? Latro vero ille tunc credidit, quando in ipsis doctoribus fides quae fuerat qualiscunque defecit. Nec ipse itaque per eout quem videbat crucifixum, confiteretur non solum resurrecturum, verum etiam regnaturum, dicendo: Memento mei cum veneris in regnum tuum . Proinomnibus quicumque in hac vita, quae tentatio est super terram , vel tunc erant, vel futuri erant, orasse credendus est, sic intelligamus quod dictum est, per verbum eorum, ut ipsum verbum fidei quod praedicaverunt in mundo, hic significatum esse credamus; dictum autem esse verbum eorum, quoniam ab ipsis est primitus ac praecipue praedicatum
Abbreviated transcription (Latin):
ñs̃ iħc iam sua ꝓpuquante passo¬
ne cũ orasset ꝓ discipłis suis qͦs
et apłos nominauit. cũ quib
cenauerat ultimã cęnam de qla
traditor eiꝰ ꝑ bucellam manifia¬
tus ęxierat : et cũ quib post eiꝰ egressũ. ant¬
quã ꝓ eis oraret. multa fuerat iam locittb
ad iunxit & ceteros qui in eũ fuerant qfill¬
turi. et ait ad patrẽ. Non ꝓ his aut̃ ragpal¬
tum ⁊ id est ꝓ discipłis qui cũ illo tt̃ erill
qnc erant in carne. s etiã qui futuri erant:
Iut quot gͦ eiũ postea crediderunt in eũ : per

Expanded text:
jam sua propinquante passione, cum orasset pro discipulis suis, quos et Apostolos nominavit, cum quibus coenaverat ultimam coenam, de qua traditor ejus per buccellam manifestatus exierat, et cum quibus post ejus egressum antequam pro eis oraret, multa jam fuerat locutus; adjunxit et caeteros qui in eum fuerant credituri, et ait ad Patrem, Non pro his autem rogo tantum, id est pro discipulis qui cum illo tunc erant:  non solum qui tunc erant in carne, sed etiam qui futuri erant. Quotquot enim postea crediderunt in eum, per
Abbreviated transcription (Latin):
bas adõ: certe ad gr̃am ꝑtinebas Si gr̃am ideo
dedit tͥ ds̃ qͥa gratis dedit: gratis ama: noli ad p̃¬
miũ diligere dm̃. ipse sit p̃miũ tuũ: Dicat ani¬
nima tua Unã petiĩ adño hanc reqͥrã: ut in ha¬
bitẽ in domo dñi ꝑ om̃s dies uitȩ meȩ: ut conteri¬
pler delectationẽ dñi: Noli timere: ne fastidio de¬
ficias: Talis erit illa delectatio pulcritudinis:
ut semꝑ tͥ p̃sens sit. & nũqͣm satieris: immo sc̃ꝑ
satieris. & nĩiqmͣsatieris. Si enĩ dixero qr ñ sa¬
tiaberis: fames erit. Si dixero qͥa satiaberis:
fastidiũ timeo ubi nec fastidiũ erit. nec farties
Quid dicã nescio: s ds̃ habetqd̃ exhibeat ñ
inuenientib quomͦ dicant: & credentibus

Expanded text:
bas a Deo? Certe ad gratiam pertinebas. Si gratiam ideo bas a Deo? Certe ad gratiam pertinebas. Si gratiam ideo tibi dedit Deus, quia gratis dedit, gratis ama. Noli ad praemium diligere Deum; ipse sit praemium tuum. Dicat anima tua, Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae, ut contempler delectationem Domini. Noli timere ne fastidio deficias: talis erit illa delectatio pulchritudinis, ut semper tibi praesens sit, et nunquam satieris; imo semper satieris, et nunquam satieris. Si enim dixero quia non satiaberis, fames erit; si dixero quia satiaberis, fastidium timeo: ubi nec fastidium erit, nec fames, quid dicam nescio; sed Deus habet quod exhibeat non invenientibus quomodo dicant,
Abbreviated transcription (Latin):
menbroꝵ. & coloris delectatio illicit oculos: Et
tam̃ cũ audis qͥa fur est. fugis hominẽ animo
ides ex alia parte senẽ curiũi. baculo in niten¬
tẽ: uix se mouentẽ rugis undiq exaratum:
uid uides. qđ oculos delectet: audis qͥa uistus est.
amas. amplecteris: Talia nob̾ p̃mia ꝓmissa sunt
fr̃s mei : tale aliqͥd amate: tali regno suspirate:
talem patriã desiderate: siuultis ꝑtinere ad id
cũ quo uenit dñs nr̃: id est ad gr̃ãm & ueritatem
i aut̃ corporalia p̃mia concupieris adõ: ad huc
sub lege es: & ideo ipsã legẽ non implebis: Quan¬
do enĩ uideris habundare ista tẽporalia in eis
qͥ dm̃ offendunt: nutant gresus tui. & dicis tͥ:
cce ego colo dm̃: cotidie ad ȩccłam curro: genua
mͥ trita st̃ in orationib & assidue egroto Homi¬
cidia faciunt homines: rapinas faciunt: & exul¬
tant: abundant: bene est illis: Talia gͦ quere¬

Expanded text:
membrorum, et coloris delectatio illicit oculos: et membrorum, et coloris delectatio illicit oculos: et tamen cum audis quia fur est, fugis hominem animo. Vides ex alia parte senem curvum, baculo innitentem, vix se moventem, rugis undique exaratum: quid vides quod oculos delectet? Audis quia justus est; amas, amplecteris. Talia nobis praemia promissa sunt, fratres mei: tale aliquid amate, tali regno suspirate, talem patriam desiderate; si vultis pervenire ad id cum quo venit Dominus noster, id est, ad gratiam et veritatem. Si autem corporalia praemia concupieris a Deo, adhuc sub Lege es, et ideo ipsam Legem non implebis. Quando enim videris abundare ista temporalia in eis qui Deum offendunt, nutant gressus tui, et dicis tibi: Ecce ego colo Deum, quotidie ad ecclesiam curro, genua mihi trita sunt in orationibus; et assidue aegroto: homicidia faciunt homines, rapinas faciunt; exsultant et abundant, bene est illis. Talia ergo quaere
Abbreviated transcription (Latin):
Pro ista fide: p̃miũ erit. uidere qđ crdis
uerant hoc ꝓpħȩ: s occultũ erat anteqͣs
ret Nam qͥdam suspirans amator inpl
sit & petenda: aut forte subiectionẽ hali
suor. aut mortẽ inimicoꝵ: aut imꝑes
facultates huiꝰ scłi. Ardet enĩ amor.
tũ suspirat: & estuat & anhelat: Uides
qͥd petit. Unã pecii ad nõ. hanc reqͥra. U
ibi scintilla huiꝰ caritatis: Quid de sideratis rogo
uos. uideri potest oculis: tangi potest. pulcritu¬
do aliqua est quȩ oculos delectet: Nonne marty¬
res amati st̃ uehem̃ter: & quando eos cõmemora¬
mus: in ardescimꝰ in amore: Quid in illis amamꝰ
fr̃se menbra laniata aferis: quid fedius si ocłos
carnis in t̾roges: Quid pulcriꝰ. si oculos cordis
in troges: Quid tͥ uidet᷑ ad olescens pulcherri¬
mus fur: qͦmͦ horrent ocłi cordis tui: Nunqͥd
oculi carns horrent: Si ipsos int̾roges nichil
illo corpore cõpositiꝰ. nichil ordinatiꝰ: & parilitas

Expanded text:
pro ista fide praemium erit, videre quod credimus. Noverant hoc Prophetae, sed occultum erat antequam veniret. Nam quidam suspirans amator in Ps quaerenda sit et petenda: aut forte subjectionem hostium suorum, aut mortem inimicorum, aut imperia et facultates hujus saeculi. Ardet enim amortum suspirat, et aestuat, et anhelat. Videamus quid petat, Unam petii a Domino, hanc requiram. Quid  nisi quia ibi est scintilla hujus charitatis? Quid desideratis, rogo vos? Videri potest oculis? tangi potest? pulchritudo aliqua est quae oculos delectat? Nonne martyres amati sunt vehementer; et quando eos commemoramus, inardescimus amore? Quid in illis amamus, fratres? Membra laniata a feris? Quid foedius, si oculos carnis interroges? quid pulchrius, si oculos cordis interroges? Quid tibi videtur adolescens pulcherrimus fur? Quomodo horrent oculi tui? Numquid oculi carnis horrent? Si ipsos interroges, nihil illo corpore compositius, nihil ordinatius ; et parilitas
Abbreviated transcription (Latin):
potest: expellite gͦ de cordib ur̃is carnales co¬
gitationes: ut uere sitis sub gr̃a: ut ad nomũ testa¬
m̃tũ ꝑtineatis: Ideo uita et̾̃na ꝓmittit᷑ in no-¬
uo testam̃to: Legite uetus testam̃tũ: & uidete
quia carnali ad huc ppło ea qͥdẽ p̃cipiebantur.
quȩ & nobis: Nlam unũ dm̃ colere. & nob̃ p̃cipi¬
tur: Non accipies in uanũ nom̃ dñi dĩ tui. et
nob̾ p̃cipit᷑ qd̾ est scd̾m p̃ceptũ: obserua diẽ salibi.¬

Expanded text:
potest? 19. Expellite ergo de cordibus vestris carnales copotest? 19. Expellite ergo de cordibus vestris carnales cogitationes, ut vere sitis sub gratia, ut ad Novum Testamentum pertineatis. Ideo vita aeterna promittitur in Novo Testamento. Legite Vetus Testamentum, et videte quia carnali adhuc populo ea quidem praecipiebantur quae nobis. Nam unum Deum colere, et nobis praecipitur. Non accipies in vanum nomen Domini Dei tui, et nobis praecipitur: quod est secundum praeceptum. Observa diem sab
Abbreviated transcription (Latin):
unde uidet᷑: eugłm int̾roga: Beati mundo code:
qͥ a ipsi dm̃ uidebunt Euerunt homines qͥ
dicerent uanitate cordis sui decepti Pater in¬
uisibilis est. filiꝰ aũt uisibilis est Unde uisibi¬
lis: si ꝓp̃t carnẽ. qͥa suscepit carnẽ manifestũ
est Iili enĩ qͥ carnẽ xp̃i uidert̃. aliqͥ credider̃
aliqͥ crucifixert̃. Et qui crediderunt. illo
crucifixo nutauerunt: & nͥ ipsã post resurre¬
ctionẽ palparent. fides ad eos non reuocaret᷑:
Si gͦ ꝓpt carnẽ uisibilis dr̃ filiꝰ: & nos concedi¬
mus: & est catholica fides. Si aut ante carnẽ
sic̃ ipsi dicunt. id est antequã in carnaretur
multũ delirãt & multũ errant: Facta
nĩ sunt illa uisibilia corporalit̾ ꝑ crea¬
turanrin quib typus ostenderet᷑ Non utiq
sub stantia ipsa de monstrabat᷑ & manifestabat᷑.
Et ad hoc ad tencdat caritas ur̃a: leue docum̃tũ:
Sapientia dĩ: uderi oculis non potest Fr̃s. si¬

Expanded text:
unde videtur? Evangelium interroga: Beati mundo corde; unde videtur? Evangelium interroga: Beati mundo corde; quia ipsi Deum videbunt . Fuerunt homines qui dicerent vanitate sui cordis decepti, Pater invisibilis est, Filius autem visibilis est. Unde visibilis? Si propter carnem, quia suscepit carneest. Illi enim qui carnem Christi viderunt, aliqui crediderunt, aliqui crucifixerunt: et qui crediderunt, illo crucifixo nutaverunt; et nisi ipsam post resurrectionem palparent, fides ad eos non revocaretur. Si ergo propter carnem visibilis Filius; et nos concedimus, et est catholica fides: si autem ante carnem sicut ipsi dicunt, id est, antequam incarnaretur; multum delirant, et multum errant. Facta enim sunt illa visibilia corporaliter per creaturam, in quibus typus ostenderetur: non utique substantia ipsa demonstrabatur et manifestabatur. Et hoc attendat Charitas vestra lene documentum. Sapientia Dei videri oculis non potest. Fratres