comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo sine peccato est: nisi ille qui
iN hõc mundd̃ Non uenit expeccato:
Etquia omnes in culpam ligamus.¬
ipsa amissione iustitię morimur:
Concessa prius in paradiso uestein¬
nocentie nudamur : in teritu &iam
carnis subsequexte consumimur:
Homo itaq peccator moritur incul¬
pa. tudatur aiustitia : consumitur
in poena Hanc nuditatem peccato.¬
ris filisꝰ. tegere dignatus est pater.
qui eo redeunte dixit Cito pro¬
ferte stolam primã: Prima quippe
stola eã uestis inocentix. qua
homo benc conditus accepit: male
aserpextẽ ꝑsuasus ꝑdidit. Contra
hanc rursus nuditatem dicitur.
praecepta ixnocentie serunus in
merite. Vt cũ nos iudici ciba nudat.
ad amissam redeuntes in nocatiuam
panitentia operiat: Beneut̃ dici¬
tur. Ubi quaso ẽ: Quia pecitor
homo illic stare Noluit. ub conditus
fuit . Hic uero ubi cecidit diu esse
prohib&ur : patriam uoles ꝑdidit:
A peregrinitione uerusua qui diligit.
in uitus expellitur Ubi rgo est

Expanded text:
homo sine peccato est, nisi ille qui in hunc mundum venit non ex peccato. Et quia omnes in culpa ligamur, amissione ipsa justitiae morimur. Concessa prius in paradiso veste innocentiae nudamur, interitu etiam carnis subsequente consumimur. Homo itaque peccator moritur in culpa, nudatur a justitia, consumitur in poena. Hanc nuditatem peccatoris filii tegere dignatus est pater, qui eo redeunte dixit: Cito proferte stolam primam . Prima quippe stola est vestis innocentiae, quam homo bene conditus accepit, male a serpente persuasus perdidit. Contra hanc rursum nuditatem dicitur: praecepta innocentiae servamus in mente, ut cum nos judici culpa nudat, ad amissam redeuntes innocentiam poenitentia operiat. Bene autem dicitur: Ubi, quaeso, est? quia peccator homo illic stare noluit, ubi conditus fuit; hic vero, ubi cecidit, diu esse prohibetur. Patriam volens perdidit, a peregrinatione vero sua quam diligit invitus expellitur. Ubi ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
Precedant aquae de mari. & fluuius
uacue factus areseat. sic hono cum
dormierit non resurgit Mare mos¬
hominis: & quasi fluctus mars sunt
cogitationes. Mentes: quȩ aliqundo
ꝑiram tumescunt. ꝑ gram tranqul¬
la fiunt : ꝑodiũ cũ amaritudne
defluunt: Sed cũ homo moritur
aquae maris recedunt. quia iuxa
& odium simul ꝑibunt Arescit
ergo fluuius uacuę factus. quia
sub ducta anima: uacuum rema¬
n& corpus Quasi enim alueus flu¬
minis uacuus ẽ: corpus ex animę
Qua in re uigilanter in tuendũ est:
quod uita pręsens uidelic& quous¬
q anima moratur in corpore. mari
cõparatur & fluuio: Aqua enim

Expanded text:
recedant aquae de mari, et fluvius vacuefactus arescat, sic homo cum dormierit non resurget, dohominis, et quasi fluctus maris sunt cogitationes mentis, quae aliquando per iram tumescunt, per gratiam tranquillae fiunt, per odium cum amaritudine defluunt. Sed cum homo moritur, aquae maris recedunt, quia, juxtet odium simul peribunt . Arescit ergo fluvius vacuefactus, quia, subducta anima, vacuum remanet corpus. Quasi enim alveus fluminis vacuus est corpus exanime. Qua in re vigilanter intuendum est quia vita praesens, videlicet quousque anima moratur in corpore, mari comparatur et fluvio. Aqua enim
Abbreviated transcription (Latin):
sem&̾ ipsum in labore timoris
deficit. qui securitatis sotiam
uiam ueritatis reliquid Qui
bene regi prȩparato ad pręliũ
conparatur. Quia in eo ipso
malo quod agit. & terr&e ur
& festat. & ex consuoitia trepidat.
& ex desiderio anhlat. m&uit.
& supbit. puicsa suspitionib &
dĩ quoq quia rex qui prȩparatus
ad prelium sic dehoste suspettuse.
ut eandm quoq quẽ ducit exer¬
citũ manitt ne labefactetur: Ne
destitutionẽ militũ. iaculis pateat
inimcorũ Iniquus ergo angustia
uallitur : sicut rex qui preparatur
ad preliuma Quia uidelic& falsa
agens. falsȩ. loquens : formidat
nesuos amittat milites. id est ar¬
gumenta falsitatis Queritatis ia¬
culis pateat : si ei fortasse defue¬
rtt quod exfallatia opponat:
Sed quãius animus trepid&. quã uis
conscientia accus&. cupiditate ta¬
men sua iniquus uincitur. Et
sub presso pauore. audaciam de ini¬
quitatib sumit Et sepe &iam
ultione mexti proposita. se con¬

Expanded text:
semetipsum in labore timoris semetipsum in labore timoris deficit, qui securitatis sociam viam veritatis relinquit. Qui bene regi praeparato ad praelium comparatur, quia in eo ipso malo quod agit, et terretur, et festinat, et ex conscientia trepidat, et ex desiderio anhelat, metuit et superbit, pdum quoque est quia rex qui praeparatur ad praelium sic de hoste suspectus est, ut eidem quoque quem ducit exercitui metuat, ne labefactetur, ne per destitutionem militum jaculis pateat inimicorum. Iniquus ergo angustia vallatur, sicut rex qui praeparatur ad praelium, quia videlicet falsa agens, falsa loquens, formidat ne suos amittat milites, id est, argumenta falsitatis, et veritatis jaculis pateat, si ei fortasse defuerit quod ex fallacia opponat. Sed quamvis animus trepidet, quamvis conscientia accuset, cupiditate tamen sua iniquus vincitur, et suppresso pavore audaciam de iniquitatibus sumit. Et saepe etiam ultione menti proposita, se con
Abbreviated transcription (Latin):
iniquus agt. tribulatione & an¬
gustia uallatur : quia cor eius
anxietate & suspectione confun¬
ditur: Alius occulte app& it
aliena diripere. qui labor  in co¬
gitationib nedeprehendi ualeat.
Alius i reritate relicta ueritate
mentire deliberit: ut audi en-¬
tium animũ fallat. Sed quan¬
tus labor est sollicite custodire
neipsa cius fallatia de prehen¬
di quȩat. Ponit quippe ante
oculos quid sibi aueritate di¬
centib respondere possit. Et
cũ magno cogitatu ꝑtractat.
quomodo ꝑ argumenta falsitatis
documenta ueritatis ex super&:
Hinc in dese circũ tegit: & contra
hoc ubi depręhendi potuerit.
ueritati similem responsionem
querit Quisi uelit uerũ dice¬
re. utiq sine labore potuiss&.
lana quippe ueritatis uia: &
graue ẽ iter mendacii Vnde
& ꝑ prophaeam dicitur. Docue¬
runt enim linguã suam loqui
mendaciũ : ut iniquȩ agerent
laborauerunt: Bene ergo dicitur:
Terrebit eũ tribulatio : & angus¬
tia uallauit eum. Quia apud

Expanded text:
iniquus agit tribulatione et angustia vallatur, quia cor ejus anxietate et suspicione confunditur. Alius occulte appetit vi aliena diripere, qui laborat in cogitationibus, ne 410 deprehendi valeat. Alius, relicta veritate, mentiri deliberat, ut audientium animum fallat. Sed quantus labor est sollicite custodire ne ipsa ejus fallacia deprehendi queat? Ponit quippe ante oculos quid sibi a veritatem scientibus responderi possit, et cum magno cogitatu pertractat quomodo per argumenta falsitatis documenta veritatis exsuperet. Hinc inde se circumtegit, et contra hoc, ubi deprehendi potuerit, veritati similem responsionem quaerit, qui si vellet verum dicere, utique sine labore potuisset. Plana quippe veritatis via, et grave est iter mendacii. Unde et per prophetam dicitur: Docuerunt enim linguam suam loqui mendacium, ut inique agerent laboraverunt . Bene ergo dicitur: Terrebit eum tribulatio, et angustia vallabit eum, quia apud
Abbreviated transcription (Latin):
subditur Donec atteritur cxlum
non euigilabit: nec consurgit de som¬
No suo Liqu& enim quia Nion re¬
surgit: sed donec ad teratur caelum
Quia nisi mundi huius finis aduenerit.
humanũ genus asomno mortis aduitã
tion euigilabit. Non ergo qua
omnimodo non resurgat. seaquia
ante contritionem caeli. humuiui
genus minime resurgit: insinuat
otandũ quoque est. quur postquam
superius hominẽ mortuum dixit.
iti ferius non mortuum sed dormig¬
ten nominat: eum q de somno sua
minime consurgere donec calu
nitarat ur narrit: Hisi quodi
ter ditur in teligi. quia ue

Expanded text:
ungit, Donec atteratur coelum, non evigilabit, nec consurget de somno suo. Liquet enim quia non resurget, sed donec atteratur coelum. Quia nisi mundi hujus finis advenerit, humanum genus a somno mortis ad vitam non evigilabit. Non ergo quia omnimodo noante contritionem coeli, humanum genus minime resurgat, insinuat. Notandum quoque est cur postquam superius hominem mortuum dixit, inferius non mortuum, sed dormientem nominat, eumque de somno suo minime consurgere, donec coelum atteratur narrat, nisi quod patenter datur intelligi qu
Abbreviated transcription (Latin):
Quud radix iusti. nisi scã pradicatio:
quia abipsa oritur: & in ipsa sub¬
sistit: Et quid terrȩ uel pulueris
nomine. Nisi peccator accipitur:
cui uoce conditoris dicitur Terra
es: & in terrãubis Uel certe sicut
hab&ꝰ nr̃a translatio: Puluis es. &
in puluerem reuerteris lusti igi¬
tur radix in terram senescit. &
in puluerem truncus emoritur.
Quia apud corda prauorũ eius prae¬
dicatio dsspecta. cunctisq uiribus
effo̾ata creditur & inpuluere
truncus emoritur : quia in terma¬
nus ꝑsequentium corpus illius exa¬
minatur: luxta sapientiae & enim
uocẽ. Uisisunt oculis in sipientiũ
mori: & a estimata ẽ ad flictio exitus

Expanded text:
Quid radix justi nisi sancta praedicatio, quia ab ipsa oritur, et in ipsa subsistit? et quid terrae vel pulveris nomine nisi peccator accipitur? cui voce conditoris dicitur: Terra es, et in terram ibis, vel certe, sicut habet nostra translatio: Pulvis es, et in pulverem reverteris . Justi igitur radix in terra senescit, et in pulvere truncus emoritur, 395 quia apud corda pravorum ejus praedicatio despecta cunctisque viribus effeta creditur. Et in pulvere truncus emoritur, quia inter manus persequentium corpus illius exanimatur. Juxta Sapientiae etenim vocem: Visi sunt oculis insipientium mori, et aestima
Abbreviated transcription (Latin):
senuit. & inpuluere truncus mortu.¬
us ẽ : ad odorem aquȩ̨ germinabit.
quia ꝑ afflactũ sc̃i sp̃s in electorũ
cordib exemplo sui operis germeri
uirtutis facit Aquae & enim appel¬
latione. non xiũ quã scĩ sp̃s irriga¬
tio de signari sol&e: sicut scriptũ ẽ:
Siquis sitit. ueniat adme & bibat.
Qui autẽ biberit ex aqua quã ego

Expanded text:
mortuus est, ad odorem aquae germinat, quia per afflatum sancti Spiritus in electorum cordibus exemplo sui operis germen virtutis facit. Aquae etenim appellatione nonnunquam sancti Spiritus irrigatio designari solet, sicut scriptum est: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui autem biberit ex aqua, quam
Abbreviated transcription (Latin):
passionem potuit. ꝑ resurrectionis
glam rursus aduita uiriditatem
uenit. Huius rami pullulant: qx
exresurrectione illius multiplicati
longe lateque fideles atuerust:
Nuius radix in terra quasi senutt.
qura cius praedicatio iudgrũ ꝑfi.¬
dia despecta fuit & itipuluere
truncus emortuus ẽ. qui in corde
ꝑsequentium quod ꝑfidię suae
uento leuabatur.: contemptibilis
& despectus est habitus. quia car¬
ne potuit occidi sed adodorem
aquę germinauit. quia ꝑuirtutẽ
dĩ extincta caro illius aduitam
rediit. iuxta quod scriptũ est:
Quẽ ds suscitauit amortuis Quia
enim ds trinitas ẽ: extinctam
quasi cũ primũ plantatũ est
Quia illa apostolorũ debilitas quę¬
& inmorte illius expauit. & ne¬
gauit : & negaxido aruit. ꝑ resur¬
rectionis ȩius głam rursus ad fidem
uiruit: Hi cuius ligni comparati¬
one: quid omnis homoNisi puluis
est: Unde subditur: homo uero¬

Expanded text:
passionem potuit, per resurrectionis gloriam rursus ad viriditatem vitae venit. Hujus rami pullulant, quia ex resurrectione illius multiplicati, longe lateque fideles creverunt. Hujus radix in terra quasi senuit, quia ejus praedicatio Judaeorum perfidiae despecta fuit. Et in pulvere truncus emortuus est. Quia in corde persequentium, quod perfidiae suae vento levabatur, contemptibilis et despectus est habitus, quia carne potuit occidi. Sed ad odorem aquae germinavit, quia per virtutem Dei exstincta caro illius ad vitam rediit, juxta quod scriptum est: Quem Deus suscitavit a mortuis . Quia enim Deus Trinitas est, exstinctam quasi cum primum plantatum est, quia illa apostolorum debilitas, quae in morte illius expavit, et negavit, et negando aruit, per resurrectionis ejus gloriam rursus ad fidem viruit. In cujus ligni comparatione quid omnis homo, nisi pulvis est? Unde et subditur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. sedebo in monte t̾estamen¬
ti in lateribus aquilonis: infrigi¬
do suo corde reprobatur Rursum
ꝑlignũ in carnata dĩ sapientia
figuratur.: sicut de ea scrptũ est.
ignũ uitȩ ẽ his qui ad prxhederint
eam. Ꝙ sicut ipsa ait Sunuiri¬
de ligno haec faciunt. in arido quid
fi&: Hoc itaq loco cum ligum
prȩfertur homini. Quid homo nisi
carnalis quisq accipitur : Et quid
ligni nomine. Nisi iusti uni ul¬
cuiusq uita signatur : Lignum
& enim hab& spem. Si praxcisum
fuerit : rursum uirescit Quia
cũ in morte passionis proueritate
iustus afficitur : iN a&ernae uitę
uiriditate recuperatur Et qui
hic uirebat ꝑfidem : illic uirescit
ꝑspeciem & rami eius: pullulant.
Quia plerũq expassione iusti. fide¬
les quiq ad amorem cxlestis pa¬
trae multiplicantur : & uiridita¬
tẽ uit& spiritalis accipiunt. dum¬

Expanded text:
dixit: Sedebo in monte testamendixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis , in frigido suo corde reprobatur. Rursum per lignum incarnata Dei Sapientia figuratur, sicut de ea scriptum est: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam ; et sicut ipsa ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Hoc itaque loco cum lignum praefertur homini, quid homo nisi carnalis quisque accipitur? Et quid ligni nomine nisi justi uniuscujusque vita designatur: Lignum etenim habet spem; si praecisum fuerit, rursum virescit, quia cum in morte passionis pro veritate justus afficitur, in aeternae vitae viriditate recuperatur. Et qui hic virebat per fidem, illic virescit per speciem. Et rami ejus pullulant, quia plerumque ex passione justi fideles quique ad amorem coelestis patriae multiplicantur, et viriditate
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta litterã pat&. debemus
sensum ad interiora reducere.
& qualiter haec iuxta sp̃m intel¬
ligi debeant ꝑscrutari Iscrip¬
tura & enim sacra ligni nomiNe.
Aliquando crux. aliquando uir
iustus. aut &iam in iustus: Ali¬
quando uero in carnata dĩ sapien¬
tia figuratur Crux & enim lig¬
no signatur: cũ dicitur Mitta¬
mus lignũ in panẽ eius Lignũ
quippe in pane mittere est. Do.¬
minico corpori. crucem adhibere:
Rursum ligni nomine uir iustus.
Aut &iam iniustus exprimitur.
si cut ꝑ prophaam dñs dicit. Erodiis
humiliaui. lignũ sublime. & exilta¬
ui lignũ humile Quia iuxta euis¬
dem ueritatis uocem. Omniis quise
exaltat humiliabitur. & quise humi¬
liat ex altabitur Salomori quoq ait.
Siceciderit lignũ ad austrũ. autt ad
aquilonem : in quo cũq loco ceci¬
derit. ibi erit: Hri die enm mortis
sux iustus ad austrĩt cadit. peccator
ad aquilonẽ: Quia & iustus ꝑfer¬
uorem sp̃s ad gaudia ductur. &
peccator cũ apostata ariglo qui

Expanded text:
juxta litteram patet, debemus sensum ad interiora reducere, et qualiter haec juxta spiritum intelligi debeant perscrutari. In Scriptura etenim sacra ligni nomine aliquando crux, aliquando vir justus, aut etiam injustus, aliquando vero incarnata Dei sapientia figuratur. Crux etenim ligno signatur, cum dicitur: Mittamus lignum in panem ejus . Lignum quippe in panem mittere est Dominico corpori crucem adhibere. Rursum ligni nomine vir justus aut etiam injustus exprimitur, sicut per prophetam Dominus dicit: Ego Dominus humiliavi lignum sublime, et exaltavi lignum humile . Quia juxta ejusdem Veritatis vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Salomon quoque ait: Si ceciderit lignum ad Austrum, aut ad Aquilonem, in quocunque loco ceciderit, ibi erit . In die etenim mortis suae justus ad Austrum cadit, peccator ad Aquilonem, quia et justus per fervorem spiritus ad gaudia ducitur, et peccator cum apostata angelo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
de dicitur. uim flagelli Amoue
Quis enim ual& dõ recedente quies.¬
cere. cũ solus ipse sit requies: &aqͦ
quisq quanto longe fuerit. fit tanto
&̾ in qui&us: Itaq sic recede abeo di.¬
citur: ut in tellegas ferierido Apte
autẽ subiungitur Donec obtata ue¬
niat: sicut mercerinarii dies eius
ercerinarius quanito longe ẽ afine
operis. tanto & ar&ributione meree¬
dis Ita uir quisq sc̃s in hac uita po¬
situs. dũ lonigese ab exitu uita prax¬
sentis conspicit : longese esse ab ader¬
nis gaudiis gemit Quid ẽ ergo dicere.
Recede paululũ abeo ut qui escat.
naisi lan flagilla uite prasentis sub.¬
trahe. & bona c &ernię quli&eis osten¬
de : Uride s ceum deipsi qui&e
additur: Donec optata ueniat.
sicut mercerinarii dies dius Tunc
namq homini foptita sicite mer¬
corinarii dies uenit: quando a&er.¬
na requem. prore compensati one
sui laboris acceperit Quantũ
uero ad praesentis uitę speciem spẽc¬
tatã. adhuc beatus iob humanum

Expanded text:
de dicitur vim flagelli amove. Quis enim valet Deo recedente quiescere, cum solus ipse sit requies, et a quo quisque quanto longe fuerit, fit tanto et inquietus? Itaque sic recede ab eo, dicitur, ut intelligas feriendo. Apte enim subjungitur: Donec optata veniat, sicut mercenarii dies ejus. Mercenarius quanto longe est a fine operis, tanto et retributione mercedis. Ita vir quisque sanctus in hac vita positus, dum longe se esse ab exitu vitae praesentis conspicit, longe se esse ab aeternis gaudiis gemit. Quid est ergo dicere: Recede paululum ab eo, ut quiescat, nisi: jam flagella vitae praesentis subtrahe, et bona aeternae quietis ostende? Unde etiam de ipsa quiete additur: Donec 394 optata veniat, sicut mercenarii dies ejus. Tunc namque homini optata sicut mercenarii dies venit, quando aeternam requiem pro recompensatione sui laboris acceperit. Quantum vero ad praesentis vitae speciem spectat, adhuc beatus Job humanum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipullularit: Si senuerit iN terra
Pradix eius. & in puluerem mor¬
Stuus fuerit truncus illius: ad
odorem aquae germinabit. & fa¬
ci& com̃ã quasi cũ primũ planta.¬

Expanded text:
i ait: Si senuerit in terra radix ejus, et in pulvere mortuus fuerit truncus illius. Ad odorem aquae germinabit et faciet comam quasi cum primum planta
Abbreviated transcription (Latin):
igitur beatus iob hunc adueritum w
inferos redem̃ptoris nr̃i: p&at quod
futurum uidit. & dicat Et consti¬
tuas michi tempus: in quo recordiris
uiri ineo quod ipsi certum. ac solidur
sentiunt. quasi exdubi&ate aliquia
proferre. ut infirmorũ in se uerba
transferant Sed rursum ꝑfortem sen¬
tertiam infirmanti dubi&ati omni¬
modo contradicunt: Quatenus ꝑ hoc
quod dubie proferre cernunu̾se nifirmis
aliquatenus condesceudant &per
hoc quod certam seritentiam proftruN:
in firmorũ mentes dubias ad soliditi¬
tem trabant: Quod Nimirum dum
faciunt: exemplum nr̃i cipitis se.¬
quuntur: Passione quippe dr̃is pro¬
piquans : in firmantium in se uocẽ
supsit dicens Patermi: si possibile ẽ.
transeat ame calixiste Eorũq timo¬
rem ut abstraher& suscepit & rursus
ꝑ oboedieritiam ium fortitudinis osten¬
dens.: at Uerũ timen non sicut ego
uolo: sea sicut tu Ut cũ hoc inminae

Expanded text:
igitur beatus Job hunc adventum ad igitur beatus Job hunc adventum ad inferos Redemptoris nostri, petat quod futurum praevidit, et dicat: Et constituas mihi tempus in quo recorderis viri in eo quod ipsi certum ac solidum sentiunt, quasi ex dubietate aliquid proferre, ut infirmorum in se verba transferant. Sed rursum per fortem sententiam infirmantium dubietati omnimodo contradicunt, quatenus per hoc quod dubie proferre cernuntur infirmis aliquatenus condescendant, et per hoc quod certam sententiam proferunt, 399 infirmorum mentes dubias ad soliditatem trahant. Quod nimirum dum faciunt exemplum nostri capitis sequuntur. Passioni quippe Dominus propinquans infirmantium in se vocem sumpsit, dicens: Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste , eorumque timorem, ut abstraheret, suscepit; et rursus per obedientiam vim fortitudinis ostendens ait: Verumtamen non sicut egvolo, sed sicut tu. Ut cum hoc imminet
Abbreviated transcription (Latin):
ris. misit ds filium suum factũ exmu¬
liere. factũ sub lege : ut eos qui sub
lege erant redimer&. Hanc itaq
redemptionẽ uir dñi praesciens in
qua erant multi &iam ex gentilita¬
te liberandi. sicut ipse ait lie&
haec celes in corde tuo : tameri scio qr
urii uersorũ memineris: Apud omni¬
potentẽ dm̃ tempis sibi constitui
suę recordationis p&it. Hinc ẽ enĩ¬
quod in eu aingelio. dñs dicit Et ego
si exaltatus fuero aterra. omnia tra¬
ham adme. lpsirz omtua uidelic&
electa. Non erum ab inferno redi¬
ens dñs. electos simul & reprobos
traxit : sed illa exinde omnia sus¬
tulit. quȩ sibi inhesisse prasciuit.
partem qailnquimus Quia ergo
in decs sis funditus dñs occidit
mortem. mors mortis extitit
Quiã uero ex inferno partem abstulit.
partem. reliquid. on occidit fur¬
ditus sec momordit infernum.
Dicit ergo. eromors tua. omors: Id est.
in dectis meis tefunditus perimo.
Ero morsus tuus inferne: quia subla¬
tis eis. te exparte transfigo Sciens

Expanded text:
ctum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Hanc itaque redemptionem vir Domini praesciens, in qua erant multi etiam ex gentilitate liberandi, sicut ipse ait: Licet haec celes in corde tuo, tamen scio quia universorum memineris . Apud omnipotentem Dominum tempus sibi constitui suae recordationis petit, dicenIn Evangelio Dominus dicit: Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum ; omnia videlicet electa. Non enim ab inferno rediens Dominus, electos simul et reprobos traxit, sed illa exinde omnia sustulit quae sibi inhaesisse praescivit. partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus Dominus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, partemque reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Dicit ergo: Ero mors tua, a mors; id est, in electis meis te funditus perimo. Ero morsus tuus, inferne, quia, sublatis eis, te ex parte transfigo. Sciens
Abbreviated transcription (Latin):
diximus beatũ iob typum scȩ uni.¬
uersalis ecclesię: Amicos uero illi.¬
us hereticorũ spetiem tenere:
Iui quasi ex defensione drii occi.¬
sionẽ stuttȩ locutionis iriueniunt
& contumeliosa contra bonos uerba
iaculantur Quib cuncta quȩ afi.¬
delib sentiuntur. quasi inuentũ
Nec bonorũ uerba dicta rationis:
sed stimulos furoris ex aestimant.
Vnde & subditur: Et impleuit ar¬
dore stomachum suum: Qui&ĩã
ea &iam quęse sciunt contume¬
liose dicere. student semꝑ ut
dictũ est. ex dñi defensione pal
qualis tibi. & loqueris quod tibi
nisi eum quẽ potuerint adsuę
confessionis stultitiam trahere:
ces coram drĩo: Tulisti dicitur:
abstulisti: Acsi aperte dicat:
Detua iustitia praesumens: crę¬
atoris tui grãm despicis deprę¬
cari Cum enim uera mala
heretici contra bonos non in¬
ueniunt: fingunt quae re¬
darguunt. ut iusti esse uideant᷑.
Et fit plerũq ut ad aꝑta contu¬
meliarũ uerba ꝑueniant Vnde
adhuc subditur: Docuit enim

Expanded text:
diximus beatum Job, typum sanctae universalis Ecclesiae, amicos vero illius haereticorum speciem tenere, qui quasi ex defensione Domini, occasionem stultae locutionis inveniunt, et contumeliosa contra bonos verba jaculantur. Quibus cuncta quae a fidelibus sentiuntur, quasi in vento - Nec bonorum verba, dicta ratsed stimulos furoris existimant. Unde et subditur. Et implebit ardore stomachum suum. Quia ea etiam quae se sciunt contumeliose dicere, student semper, ut dictum est, ex Domini defensione pallqualis tibi, et loqueris quod tibi nisi eum quem potuerint ad suae confessionis stultitiam trahere. ces coram Deo. Tulisti dicitur abstulisti, ac si aperte dicat: De tua justitia praesumens, Creatoris tui gratiam despicis deprecari. Cum enim vera mala haeretici contra bonos non inveniunt, fingunt quae redarguant, ut justi esse videantur, et fit plerumque ut ad aperta contumeliarum verba perveniant. Unde adh
Abbreviated transcription (Latin):
nem suam tanto desiderio expectat.
quã sit de resurrectione certus in¬
sinuat : & cursum uite prasentis
quantũ despiciat iri notescit: qui
hunc militiam appellat Permili¬
tiam quippe semꝑ ad finem tenditur:
& cottidie coꝵi elusionis terminus ex¬
pectaitur Cursum itaq uitx huius
despicit. & statum soliditaitis requi¬
rꝙ . quiꝑ hoc quod mutabiliter mi¬
litat. Ad inmutationem suam ꝑueni¬
re festinat. lustis quippe in hac uita.
ipsa sarcina suȩ corruptionis onerosa ẽ.
Quod uigilię defatigant. somnus quȩ¬
ritur : ut uigiliarũ labor atque
anxi&as temperatur Sed nonnũ¬
quã &iam somnus occidit. Famis
corpus atterit : atq ut cius necessi¬
tis repellatur cibi requiruntur.
Sed sȩpe & cibi grauant. qui ad re¬
pellendum debilitatis grauameri
quęsiti fuerant. Grauis itaque ẽ.
cer&. Canitati creatura subiectaẽ
non uolens. sed propter eũ qui subie¬
cit inspei auia & ipsa creatura

Expanded text:
nem suam tanto desiderio exspectat, quam sit de resurrectione certus insinuat; et cursum vitae praesentis quantum despiciat innotescit, qui hunc militiam appellat. Per militiam quippe semper ad finem tenditur, et quotidie conclusionis terminus exspectatur. Cursum itaque vitae hujus despicit, et statum soliditatis requirit, qui per hoc quod mutabiliter militat, ad immutationem suam pervenire festinat. Justo quippe in hac vita ipsa sarcina suae corrquod vigiliae defatigant, somnus quaeritur, ut vigiliarum labor atque anxietas temperetur . Nonnunquam etiam sonus occidit, fames corpus atterit, atque ut ejus necessitas repellatur, cibi requiruntur. Sed saepe et cibi gravant, qui ad repellendum debilitatis gravamen quaesiti fuerant. Gravis est valde saceret: Vanitati creatura subjecta est non volens, sed propter eum qui subjecit in spe, quia et i
Abbreviated transcription (Latin):
RUMEST TANTO
SOLLICTIUS PRAESENTEO
uitam. quansit fugitiui cogita¬
re : quarito studiosius noucrunt
caelestis patriae bona a&etma ꝑ¬
pendere Ex his enim que ma¬
nentia intus aspiciunt. fris fu¬
gam rerum labexitium sibtilius
attendunt. Unde beatusiobdũ
delapsu humani tẽporis seitentiã
protuliss& dicens. Homo titus
demuliere breue uiuens tẽpore:¬

Expanded text:
rum est tanto sollicitius praesentem vitam quam sit fugitiva cogitare, quanto studiosius noverint coelestis patriae bona aeterna perpendere. Ex his enim quae manentia intus aspiciunt, foris fugam rerum labentium subtilius attendunt. Unde beatus Job, cum de lapsu humani temporis sententiam protulisset, dicens: Homo natus de muliere, brevi
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs plebibꝰ p̃lati. uitȩ qͥdẽ dispendia execclas¬
ti calargitate c̃sequunt᷑. s exhortationis mi¬
nis teriã debita ñ impendunt. Contraqͦs
exemplũ scĩ uiri recte subuingit: cũ ab eo

Expanded text:
sanctis plebibus praelati, vitae quidem stipendia ex ecclesiassanctis plebibus praelati, vitae quidem stipendia ex ecclesiastica largitate consequuntur, sed exhortationis ministeria debita non impendunt. Contra quos adhuc exemplum sancti viri recte subjungitur, cum ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
attritist. atq aͦ frugẽ opis exculti. grauari uł
in mininiis uinocentes aspiciunt. ꝓ cõpassionẽ
ꝓtinꝰ ad lam̃ta uͭtunt᷑: & uelut sua plangunit
poralibꝰ dãpnis ingemiscere : qͣnto iã edoctis
tis exercet. c̃tra hunc t̾ra clamat. ⁊ sulei deflent.
qr c̃tra eiꝰ in iustitiã. rudesqͥd ẽ popłi. in mur¬
muracionis uocib erũpunt . si ꝑfecti qͥq:
ꝓprauo eiꝰ ope sese infletibꝰ affligunt. qdq
imꝑiti clamant. ⁊ ñ dolent: hoȩꝓbatioris iuite
sub iecas deflent ⁊ tacent: Cũ clamante gͦ c̃¬
ra sulcos plangere .ẽ. ꝑ hoc unde multitudo
fideliũ uiste c̃tra rectorẽ querit᷑: ubioris
uite homine ad lam̃ta ꝑuenire: Sulci itaq
qr hi qͥ iniscã eccła m̃tẽ sua labore sacrȩ me¬
ditationis excolunt. ceteris fidelib tunto
melioressunt: qͣnto ꝑ accepta semina fȩcun¬
diores oꝑin fruges reddunt: Et st̃ ñ nulli qͥ

Expanded text:
attriti sunt, atque ad frugem boni operis exculti, gravari vel attriti sunt, atque ad frugem boni operis exculti, gravari vel in minimis innocentes aspiciunt, per compassionem protinus ad lamenta vertuntur; quia velut sua plangunt poralibus damnis ingemiscere, quanto jam edocti sunt, tis exercet, contra hunc terra clamat, et sulci deflent, quia contra ejus injustitiam rudes quidem populi in murmurationis vocibus erumpunt, sed perfecti quique pro pravo ejus opere sese in fletibus affligunt, quodque imperiti clamant et non dolent, hoc probatioris vitae subjecti deflent et tacent. Cum clamante ergo terra sulcos plangere est per hoc unde multitudo fidelium juste contra rectorem queritur uberioris vitae homines ad lamenta pervenire. Sulci itaquequia hi qui in sancta Ecclesia mentem suam labore sanctae meditationis excolunt, caeteris fidelibus tanto meliores sunt, quanto per accepta semina fecundiores operum fruges reddunt. Et sunt nonnulli qui,
Abbreviated transcription (Latin):
Terra eiũ etiãm nullis oꝑibꝰ exculta. plerãq
adusũ hominũ aliqͦd alim̃tũ ꝓfert: exa ra¬
ta uͦ fruges ad sacietatẽ pargit & st̃ ñ nulli
qͥnullo lectionis. nullo exhortationis uomere
ꝓscissi. quȩdã bona qͦmuis minima: tam̃ ex se¬
m& ipsis ꝓfer qͣsi t̃ra necdũ exarata: Sunt uͦ
ñ nulli qͥ ad audiendũ semꝑ atq retinendũ scĩ s p̃
oicationibꝰ ac meditationib iitenti. a pͥorem̃tis
duricia qͣsi qͦddã lingue uomere scissi semina
exhortationis accipiunt: ⁊ fruges boni oꝑis ꝑsial¬
cos uoluntarie afflictionis redunt. Sepe uͦ
c̃tingit. ut hi qͥ p̃sunt in iusta aliqͣ faciant:
sitq ut ipsi subiectis noceant. qͥb ꝓs eẽ debuer̃
Q uȩdũ rudes qͥq conspiciunt. cõmoti c̃trarec̾¬
torẽ murinurant: nec tam̃ ualoe ꝓximis ꝑ cõ¬
passionẽ dolent. Cũ uͦ hi qͥiã a ratro lectionis

Expanded text:
Terra enim, etiam nullis operibus exculta, plerumque Terra enim, etiam nullis operibus exculta, plerumque ad usum hominis aliquod alimentum profert, exarata vero fruges ad satietatem parit. Et sunt nonnulli qui nullo lectionis, nullo exhortationis vomere proscissi, quaedam bona, quamvis minima, tamen ex semetipsis proferunt, quasi terra necdum exarata. Sunt vero nonnulli qui, ad audiendum semper atque retinendanctis praedicationibus intenti, a priori mentis duritia, quasi quodam linguae vomere scissi, semina exhortationis accipiunt, et fruges boni operis per sulcos voluntariae afflictionis reddunt. Saepe vero contingit, ut hi qui praesunt, injusta aliqua faciant, sicque ut ipsis subjectis noceant qui prodesse debuerant. Quae dum rudes quique conspiciunt commoti contra rectores murmurant, nec tamen valide proximum per compassionem dolent. Cum vero hi qui jam aratro lectionis
Abbreviated transcription (Latin):
ret. dũ sub iungit. ⁊ cũ ea sulci eiꝰ deflent
qͣ uidelic& inre qrordo hystoriȩ defiẽ. sese
nob intellectꝰ misticꝰ. qͣsi aꝑtis iã forib ostendit
Acsi patent̃ clamat. Nrationẽ lit t̃ȩ defecisse
cognoscitis : nimirũ restat ut adme: sine dubittiti¬
one redeatis. Om̃is enĩ qͥuel pͥuato iure domesti¬
cã familiã regit. uł ꝓutilitate cõmuni fioelib
plebibꝰp̃ est. in hoc qđ tura reginsonis in cõmis¬
sissibi fioelib possioet. qͣ aliud qͣm t̾rã in colen¬
dã tenet : Ad hoc qͥppe diuina dispensatione
cȩteris unꝰqͥsq p̃ponit᷑: ut subiectoꝵ Animꝰ qͣsi
substrata t̃ra p̃dicationis illiꝰ semine fecund e¬
t᷑ S t̃ra c̃tra possessorẽ clamat: sic̃tra eũ qͥsi¬
bi p̃est aliqo iustũ uł pͥuata domꝰ uł scã ecda¬
murmurat. Clamare qͥppe t̾rã ÷ : contra re¬
gentis mesticiã rationabilit̃ subiec tos dolere.
Ubi recte sub iungit̾. Et cũ ea sulci eiꝰ oeflent

Expanded text:
flent. Qua videlicet in re quia ordo historiae deficit, sese nobis intellectus mysticus quasi apertis jam foribus ostendit. Ac si patenter clamet: Quia rationem litterae defecisse cognoscitis, nimirum restat ut ad me sine dubitatione redeatis. Omnis enim qui vel privato jure domesticam familiam regit, vel pro utilitate communi fidelibus plebibus praeest, in hoc quod jura regiminis in cosis sibi fidelibus possidet, quid aliud quam terram incolendam tenet? Ad hoc quippe divina dispensatione caeteris unusquisque praeponitur, ut subjectorum animus quasi substratae terrae praedicationis illius semine fecundetur. Sed terra contra possessorem clamat, si contra eum qui sibi praeest, aliquid justum, vel privata domusmurmurat. Clamare quippe terram est contra regentis injustitiam rationabiliter subjectos dolere. Ubi recte subjungitur: Et cum ea sulci ejus deflent.
Abbreviated transcription (Latin):
Oues meȩ his quȩ c̃culta pedibꝰ ur̃is fuerant
pascebant᷑: & que pedes ur̃i turbauerant
hȩcbibant. Oues enĩ tͥbata pedibꝰ bibunt.
cũ subiecti: ea ad exemplũ uiuendi a ppetunt.
que p̃lati qͥq p᷑uo ope ꝑuertunt. At ẽtra
aplaushi audiunt: Nos enĩ qͥo sumꝰ: Nec ẽ¬
tium ẽtra suꝑ positã sibi potestatẽ murmurat.

Expanded text:
uerant pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Oves enim turbata pedibus bibunt cum subjecti ea ad exemplum vivendi appetunt quae praelati quique pravo opere pervertunt. At contra a praelatis hi audiunt: Nos enim quid sumus? Nec coenim contra superpositam sibi potestat
Abbreviated transcription (Latin):
uia redeuudiꝰ pͥatebat ad dm̃: iu redeundi
fieret ꝑhominẽ dm̃: Longe qͥppͥe distabamꝰ
austo ⁊ inmortali: nos mortales ⁊ iniuistiS
int̾ mortale iustũ. ⁊ nos mortules ipuestos.
apparuit mediator dĩ ⁊ hominũ. mortalis
⁊iustus. qͥ & mortẽ hab et cũ hominibꝰ. & ius¬
titiã cũ do. ut & qr ꝑ ima pr̃a longe distaba¬
mꝰ a sũmis. in se ipso uno iungeret ima cũ sũ
tore reqrit. Qui cũ dixisset qͥsmͥ tri¬
buat aduitorẽ : apte subdidit. ut de
qͥem libationis et̃nȩ. humanȩ p̃cep̃s ñ ꝑ aduo¬
neatũ suũ audiri ñ possent: deqͦ ꝑ iolimapłm¬

Expanded text:
via redeundi non patebat ad Deum, via redeundi fieret per hominem Deum. Longe quippe distabamus a justo et immortali, nos mortales et injusti: sed inter immortalem justum et nos mortales et injustos apparuit Mediator Dei et hominum, mortalis et justus, qui et mortem haberet cum hominibus, et justitiam cum Deo, ut quia per ima nostra longe distabamus a summis, in seipso uno jungeret ima cum summtorem requirit, qui cum dixisset: Quis mihi tribuat adjutorem, apte subdidit: Ut desquiem liberationis aeternae humanae preces nisi per advocatum suum audiri non possent. De quo p
Abbreviated transcription (Latin):
qđ imnaxinis grauant᷑. gauđẽ in eiꝰ bonis
ꝑauariciã uidetͥ. Unde. sit ut adipsa etiam
pauca bona que fieri int̾ multa mala.
c̃sidant. ñ laudess gemitꝰ redlant: atq
infirmantes inurmnurent. dũꝑpendunt

Expanded text:
 maximis gravantur, gaudere in ejus bonis avaritiam videtur. Unde fit ut ad ipsa etiam pauca bona, quae fieri inter multa mala considerant, non laudes, sed gemitus reddant; atque infirmantes murmurent, dum p
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi aꝑte dieat. Si magna quȩ debui solli¬
cite ñ feci : punctiones inurmuris a subi¬
iectis recipiã. etiam de bono qđ feti:
Sineglexi exhibe qđ foueat: uistę inquere¬
la ꝓsiliens. eoꝵ lingua me pungat. Qua
inre sẽꝑ sollicita c̃ sidatione pensandũ ⁊.
ne aut hi qͥp̃sunt exempla mali oꝑis sub¬
iectis p̃beant eoꝵq: uitã sue gladio seetin¬

Expanded text:
aperte dicat: Si magna quae debui sollicite non feci, punctiones murmuris a subjectis recipiam, etiam de bono quod feci, si neglexi exhibere quod fovet, juste in quereiam prosiliens eorum lingua me pungat. Qua in re semper sollicita consideratione pensandum est, ne aut hi qui praesunt exempla mali operis subjectis praebeant, eorumque vitam suae gladio pravi
Abbreviated transcription (Latin):
blandum̃to refouet. dũ qđ÷ grauius bene
oꝑantes qͣsq exinuidia affligit: etiam que¬
aa bona aliquando faciat. acs frum̃tũ serat.
seseq in despensandis t̾renis reb ñ nũ quã
ñ auaricie studio. s ꝓutilitate carnaliũ
misceat: & sic eiꝰdẽ laboris fruetũ uelut

Expanded text:
blandimento refovet, dum, quod gravius est, bene operantes quosque ex invidia affligit etiam quaedam bona aliquando faciat, ac si frumentum serat, seseque in dispensandis terrenis rebus nonnunquam non avaritiae studio, sed pro utilitate carnalium misceat, et sic ejusdem laboris f
Abbreviated transcription (Latin):
cut a frum̃to ordeũ distat. qͣmius utrũq re¬
ficiat. sic atribulo spina. qͣm uissit utrũq
qđ pungat Quia tribulus mollior: & ad pu¬
gendũ semp÷ ourior spina &it gͦ: Profru¬

Expanded text:
cut a frumento hordeum distat, quamvis utrumque recut a frumento hordeum distat, quamvis utrumque reficiat; sic a tribulo spina, quamvis sit utrumque quod pungat, quia tribulus mollior, et ad pungendum semper est durior spina. Ac si p
Abbreviated transcription (Latin):
głam s auctoris quęrit: ab om̃ib uult ad uiuani
qđ agit fidelis nãq p̃dicator obtat sifieri ua¬
leat ueritatẽ quã solus loqͥ ñ sufficit. ora cunstou
sonent. Unde cũ tosue duobꝰ incastris m anentibꝰ
atq ꝓphantibꝰ uellet obsistere. rectt̾ ꝑ moysendrꝰ
Quio emularis ꝓme : Quis tribuat ut om̃is poplsꝰ
om̃s uoluit: qͥ bonũ qđ habuit. Alus ñ inuidit
Quia gͥ beatꝰ ⁊ob cuncta hȩc suspensa hȩc intulit¬
& si ea minime fecerit. sententia se maledicuor
astringit. Se qUITUR.¬
Acsi aꝑte dicat: Si inuistũ qͥd erga suboitos:
gessi. si exsgi debita. ⁊ ipse qđ debui ñ impendi.
si exercitationẽ boni oꝑis alis ĩ inuidi. ꝓbons
quȩ in ȩtnũ reficuint. retribuant᷑ mͥ iiudicio
mala quȩ pungunt. Pro fruĩto qͥppe tribu¬
lus. ⁊ ꝓ ordeo spina orit᷑: cũ in retributione
ultima. deqͣ remuneratio labonis quȩritur
punctio doloris inuenit᷑. Et notandũ qđ si¬

Expanded text:
gloriam, sed auctoris quaerit, ab omnibus vult adjuvari quod agit. Fidelis namque praedicator optat, si fieri valeat, ut veritatem quam solus loqui non sufficit ora cunctorum sonent. Unde cum Josue duobus in castris remanentibus atque prophetantibus vellet obsistere, recte per Moysen dicitur: Quid aemularis pro me? Quis tribuat ut omnis populus omnes voluit, qui bonum quod habuit aliis non invidit: Quia igitur beatus Job cuncta haec suspensa intulit, et si ea minime fecerit sententia se maledictionis adstringit, sequituraperte dicat: Si injustum quid erga subditos gessi; si exegi debita, et ipse quod debui non impendi; si exercitationem boni operis aliis invidi, pro bonis quae in aeternis reficiunt, retribuantur mihi in judicio mala quae pungunt. Pro frumento mihi tribulus, et pro hordeo spina oriatur, cum in retributione ultima de qua remuneratio laboris quaeritur, punctio doloris invenitur. Et notandum quod si
Abbreviated transcription (Latin):
Cũhis qͥsub÷ ussis obtẽꝑat: oportet uthis qͥp̃ est ca¬
rã sollicitudinis ac pietatis impendat: Sic q sit.
ut dũ studiose nunc seruire nob inuicẽ ꝑRarit¬
tẽ nutimꝰ: qͣnooq cũ uͦ dño cõmuni exultatione

Expanded text:
Cum is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is qui praeest cuCum is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is qui praeest curam sollicitudinis ac pietatis impendat. Sicque fit ut dum studiose nunc servire nobis invicem per charitatem nitimur, quandoque cum vero Domino communi exsultatione
Abbreviated transcription (Latin):
Terrȩ gͥ fructꝰ absq peccuna cõmedit. qͥ ecdas¬
tica cõmoda Adusũ corporis ꝑcipit: s exhor¬
tationis ministeriũ popło ñ impendit. Quid
adhȩc nos pastores dicimꝰ. qͥ ad uentũ distric¬
ti udicis p̃currentes. officiũ qͥdẽ p̃conissus¬
cipimꝰ. s alunta a eccłastica muti manduca¬
pori. s ñ impendimꝰ qđ subditorũ debemꝰ cor¬
di. Ecce uir sc̃s tot in hoc sđo prgnoribꝰ obs¬
trictꝰ. in t̃ occupationes innumeras : lib
ad studiũ p̃dicationis fuit. Qui fructꝰ t̾rȩ
nũqͣm sine peccunia comedit. qr nimirũ
subditis uͥbũ bone actionis reodidit: aqͥb
fructũ cor poreȩ seruitutis acclpit. Hoenãq
debet om̃ipoteni dõ om̃is qͥp̃ẽ. popło. hocqͥ
multis. hoc qͥ paucioribꝰ p̃ est. ut sic debita
ministeria a subditis exigut.: qͣtinꝰ ipse
etiam qͥd semꝑ ammonitionis debeat solli¬
citꝰ attendat. Om̃s nãq qͥ subdispensatione
c̃ditoris uicario nob̶ ministerio iungimur

Expanded text:
pecunia comedit, qui ecclesiastica commoda ad usum corporis percipit, sed exhortationis ministerium populo non impendit. Quid ad haec nos pastores dicimus, qui adventum districti judicis praecurrentes, officium quidem praeconis suscipimus, sed alimenta ecclesiastica muti manducapori, sed non impendimus quod subjectorum debemus cordi. Ecce vir sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo omnis qui praeest populo, hoc qui multis, hoc qui paucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam quid semper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui sub dispensatione conditoris vicario nobis ministerio jungimur
Abbreviated transcription (Latin):
puectꝰ sui gradib eleuet᷑. Ut enĩ pͥma
el em̃ta uirtutũ. fidẽ scilicet. ⁊ scipien¬
tiã loqͣr. obtineri singala ꝑfecte ne¬
queunt nͥ ad hȩo diftinecis ordinatisq
imodis quasi qͥb oã gradib ascendamꝰ
Isa & enĩ fides que adbona alia ꝑfecte capa¬
senda nos imbuit. plerũq in exordiis sus a
nutat. Et solida ÷ et iã certissima habet᷑: e
tam̃ de eiꝰ fiducia ad huc subdubitatio nt qr¬
pidat᷑. Pars nãq eiꝰ pͥus accipit᷑: ut in nobꝰ
pꝰmodũ ꝑfecte cõpleat᷑: Sienĩ certo gradi
in credentis m̃te p̃ꝓficeret: reqͥsitꝰ ũ eu¬
gło pat̃ sanandi pueri ñ oixiss&. Credo dũ
aduua incredulitatẽ meã: Ad hucqͦ asq¬
debat ad fidẽ qͣm iã ꝑceꝑat. qͥuno eõdenq
tẽpore clamabat & iã secrede: ⁊ ad huc
ex incredulitate dubitare: Hinc ÷ etiam
qđ redẽptori nr̃o adisciplis dr̃: Auge nobfi¬

Expanded text:
ectus sui gradibus elevetur. Ut enim prima elementa virtutum, fidem scilicet et sapientiam, loquar, obtineri singula perfecte nequeunt, nisi ad haec distinctis ordinatisque modis, quasi quibusdam gradibus, ascendamus. Ipsa enim fides, quae ad bona alia perfecte capessenda nos imbuit, plerumque in exordiis suis et nutat, et solida est; et jam certissime habetur, et tamen de ejus fiducia adhuc sub dubitatione trepidatur. Pars namque ejus prius accipitur, ut in nobis postmodum perfecte compleatur. Si enim certo gradu in credentis mente non proficeret, requisitus in Evangelio pater sanandi pueri non dixisset: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Adhuc ergo ascendebat ad fidem quam jam perceperat, qui uno eodemque tempore clamabat se et jam credere, et adhuc ex incredulitate dubitare. Hinc est etiam quod Redemptori nostro a discipulis dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nullẽ: torrentẽq ñ potiu ꝑ transire qñ
intumuerant aquȩ ꝓfude torrentis. quiul
potest transuadari: Quio nãq millentrto na¬
mero. nisi collati muneris plentudo signat᷑
Uir itaq: qͥ apparuit mille cubitos meuit e
nr̃ cũ nob adse c̃u̾sis boni exordii plenita¬
dinẽ tribuit. dono sp̃a lis scipientiȩ pͥma nñ
oꝑ̃is uestigia infundit. Aqua qͥppeiusq uo
talos uenire ⁊ : lã nos ꝑ acceptã sapientiã
desidate rectitudinis ũestigea tenere Inrus

Expanded text:
transire, quoniam intumuerunt aquae profundae torrentis, qui non potest transvadari . Quid namque millenario numero nisi collati muneris plenitudo signatur? Vir itaque qui apparuit mille cubitos metitur,noster cum nobis ad se conversis boni exordii plenitudinem tribuit, dono spiritalis sapientiae prima nostri operis vestigia infundit. Aquam quippe usque ad talos venire est jam nos per acceptam sapientiam desideratae rectitudinis vestigia tene
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectȩ m̃tẽ ad sublimia erigit: & ꝑ inmun¬
da desidia incuruari ctẽpnit Bene aut̃e
trem̃tẽ sestetisse indicat. qr exam̃ subti¬
litatis int̾nȩ qđ plus ad illus ꝓficit᷑ : am
plius formidatur Ubi aꝑte diuinauio¬
ce subiungit᷑ Noli metuere Quia cũ
de dõ ꝑ int̾nã gr̃am in fundit᷑ qđ amemͦ:
qͣ tinꝰ ⁊ c̃tẽptꝰ nr̃ paulisꝑ transeat intimorẽ.
& timor transeat inkaritatẽ. Ut qr quȩ¬
renti nos dõ ꝑ contẽptũ restitimꝰ. ꝑti
morẽ fuginꝰ : ⁊ contẽptu qͣndoq & timo¬
re post posito. solo ei amore iungam᷑:
solius dilectionis inheremꝰ. Appositis gͥ quasi
ritatẽ ad alta amoris leuamꝰ: ut abeo
qđ qͥsq tumet repͥmat᷑ ut timeat.⁊ ab eo
qđ iã timuit subleuet᷑ ut p̃sumat. hos aut̃¬
uirtutũ gradus ñ magni laboris ÷ ꝑ pen¬
de. cũ abuna ad alterã trasit᷑. s subtilis¬

Expanded text:
estia  Text. sublimia erigit, et per immunda desideria incurvari contemnit. Bene vero trementem se stetisse indicat, quia examen subtilitatis internae quo plenius ad illud proficiscitur, plus formidatur. Ubi apte divina voce subjungitur: Noli metuere; quia cum de tus noster paulisper transeat in timorem, et timor transeat in charitatem, ut quia quaerenti nos Deo per contemptum resistimus, per timorem fugimus, et contemptu quandoque et timore postposito, solo ei amore jungamur. solius dilectioni inhaeremus. Appositis igitur quasi ritatem ad alta amoris levamus: ut et ab eo quod quisque tumet, reprimatur ut timeat; et ab eo quod jam timuit, sublevetur ut pvirtutum gradus non magni laboris est prehendere, cum ab una ad alteram transitur. 49. Si
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑioris porte ueniunt: qr aẽditione parads.
sicut ab ingressu mundi a suꝑioribꝰ genreo¬
nibꝰ euoluunt᷑. Que porta ad aqͥlonẽ repit.
qr iud elic& mens humant generis uicus apto.
nͥ calorẽ caRitatis deserens. torporẽ m̃tis ap¬
peteret : ad hanc mor talitatis latituditꝰ
ñ exisset. Et uniꝰ cuiꝰq uas in teritꝰ inmani
eiꝰ: qr una quȩq generatio suigulis qͥb ꝙ an¬
tibꝰ euoluta. antẽ redeptoris aduentũ insi
oꝑatione habuit: unde penã dap̃nations
sũpsit. Vir qͦq unꝰ in medio eoꝵ uestitꝰ linb
qr redemptor nr̃ etiam desacerdotalit¬
bu uixta carnẽ genꝰ hab̾ȩ dignatꝰ :
uestitꝰ lineis uenĩre ꝑ hibet᷑. Uł cerir&
linũ dẽt̃̾ra ñ autẽ sicut lana decorrupi¬
cõmixtionis sũpsit: ꝓ fecto ad nos uesttꝰ
linei : Et attram̃ tariũ scriptoris adrens
eiꝰ. Inrenib: poste mor corporis pars¬

Expanded text:
superioris veniunt, quia a conditione paradisi, sicut ab ingressu mundi, a superioribus generationibus evolvuntur. Quae porta ad Aquilonem respicit, quia videlicet mens humani generis vitiis aperta, nisi calorem charitatis deserens torporem mentis appeteret, ad hanc mortalitatis latitudinem non exisset. Et uniuscujusque vas interitus in manu ejus, quia unaquaeque generatio singulis quibusque aetatibus evoluta, ante Redemptoris adventum in sua operatione habuit, unde poenam damnationis sumpsit. Vir quoque unus in medio eorum vestitus lineis, quia Redemptor noster, etiam de sacerdotali tribu juxta carnem parentes habere dignatus, vestitus lineis venire perhibetur. Vel certe quia linum deruptione commixtionis sumpsit, profecto ad nos vestitus lineis venit. Et atramentarium scriptoris ad renes ejus . In renibus posterior
Abbreviated transcription (Latin):
eicerẽ inpatientiã ñ euicit Unde benẽ p̃¬
mittit᷑si expaui ad multituo inẽ mindã:
ut cius constantie fuerit agnoseat᷑: Qiua
uidelicet neqͣ qͣm it̃ ret exterius iuimerꝰ
hominũ: quẽ ndeuastat interius tͥba uiti¬
ucuoꝵ: In hac & eni̾uita. qͥnulla ꝓsꝑa appe¬
ntit: nulla ꝓculdubio aouersa ꝑtimescit.
Quȩ scilicet u̾ba: si ad intellectũ misticũ tra¬
ħumꝰ : tn etꝰ citius oꝑationẽ nr̃i redẽptoris
it dus uenientes. una tantũ responsione ꝑ¬
culit dicens Egosũ. Ipsũ despectio ꝓpiui¬
in libans. paln infacie aeqͣnuit̃ accepit.:
Ipse tacuit & ostiũ egressus ñ e : qͥ sub
ipsa iã hora passionis. cũ humarita¬
tis infirma pateret᷑. diuinitatis po¬
tentiã exercere noluit Mediatori qͥppe
teneret᷑ athomo. maiestutẽ suȩ poten¬
tis magnitudinẽ suscẽpte citrnis infirma
transire. Ut enĩ aꝑtiꝰhomo hnori potuis¬
Degressus ostiũ: qͥ & reqͥsitꝰ a pilato tacũit.

Expanded text:
et impatientia non evicit. Ubi bene praemittitur: Si expavi ad multitudinem nimiam, ut cujus constantiae fuerit agnoscatur, quia videlicet nequaquam terret exterius numerus hominum, quem non devastat interius turba vitiorum. In hac etenim vita, qui nulla prospera appetit, nulla procul dubio adversa pertimescit. Quae scilicet verba si ad intellectum mysticum pertrahimus, in eis citius operationem nostri Redemptoris iis et fustibus venientes una tantum responsione perculit, dicens: Ego sum . Ipsum despectio propinqis liberans, palmas in facie aequanimiter accepit. Ipse tacuit, et ostium egressus non est, quia sub ipsa jam passionis hora, cum humanitatis infirma pateretur, divinitatis potentiam exercere noluit. Mediatori quippe teneretur ut homo majestatis suae potentis magnitudinem susceptae carnis infirma transire. Ut enim apertus homo mori posn est ergo egressus ostium, qui et requisitus a Pilato tacuit;