comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is. nostris cegitationibus insistat. Petris.
Laboriosum ualde est atq terribile contra inimici insidias
semꝑ intendere: et conquue quasi uianie stare. Gre goriꝰ.
aboriosum non est. si custodiã nr̃am non nobis. sed grẽ suꝑne
tribuimus: ita tamen ut et ipsi quantũ possumꝰ sub ꝓtectione dĩ
uigilemꝰ. Si antiqꝰ hostis amente ceꝑit expelli: ex diuina largita¬
te plerũq agit᷑ : ut non solũ iam timeri uondebeat: sed ipse eti¬
am bene uiuentium uirtute terreatur.xxi.¬
ei namq quã narro. uir scĩssimus eleuberiꝰ senex pat̃. cuiꝰ
superiꝰ memoriã feci testis extitit. michiq hoc intimare
curauit: quod inspolitana urbe. puella quȩdã iam nubilis cu¬
usdã primarii filia. cȩlestis uitȩ desiderio exarsitꝰ eiq pater
onis habitũ suscepit. Qua exre factũ ẽ. ut eã pat̾ sue substantie¬
ex beredem faceret: nidulq illi aliud nisi sex untias unius possessum.¬

Expanded text:
is nostris cogitationibus insistat. PETR. is nostris cogitationibus insistat. PETR. Laboriosum est valde atque terribile contra inimici insidias semper intendere, et continue quasi in acie stare. GREGOR. Laboriosum non erit, si custodiam nostram non nobis, sed gratiae supernae tribuimus; ita tamen, ut et ipsi, quantum possumus, sub ejus protectione vigitemus. Si autem antiquus hostis a mente coeperit expelli, ex divina largitate plerumque agitur, ut non solum jam timeri non debeat, sed ipse etiam bene viventium virtute terreatur.ei namque quam narro, vir sanctissimus Eleutherius senex Pater, cujus memoriam superius feci , testis exstitit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio exarsit, eique pater sanctae habitum suscepit. Qua ex re factum est ut eam Pater suae substantiaexhaeredem faceret, nihilque ei aliud nisi sex uncias unius possessiun
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenuat. unde apud ex amen ȩterni udicis accusator existat.
Uis it eñ nosse quomͦ ad decipiendum semꝑ ad sistat :¬
uidã qui nunc nobiscũ sunt rem qua narro
testanturi quod uir uite uenerabilis stephauus nomine. ualeriȩ pro¬
uintie prb̃r fuit: huiꝰ nr̃i bonefatis diaconi atq dispensatoris ecclȩ
cognatione ꝓximꝰ. Qui quadã die de itine domũ regressus: manci¬
pio suo negli genter loquens. p̃cepit dicens. Ueni diabole: discal¬
tia me. Ad cuiꝰ uocẽ mox ceꝑunt caligarũ corrigiȩ se in sũma uelo¬
citate dissoluere : ut aꝑte constaret. quod ei ipse qui nominatꝰ fue¬
rat. ad extrahenolas caligas diabolus obȩdisset. Quod mox ut p̃rb̃a¬
uidit. uehement̃ ex pauit: magnisq uocib clamare cepit dicen .
Recede mniser recede. Non enĩ cibi. sed mancipio meo. locutus sum.
hostis quitam presto est factis corporalibus: quam nimus insidi

Expanded text:
inveniat unde apud examen aeterni judicis accusator existat. inveniat unde apud examen aeterni judicis accusator existat. Vis etenim nosse quomodo ad decipiendum semper assistat? Quidam qui nunc nobiscum sunt rem quam narro testantur, quod vir vitae venerabilis, Stephanus nomine, Valeriae provinciae presbyter fuit, hujus nostri Bonifacii diaconi atque dispensatoris Ecclesiae cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens, praecepit, dicens: « Veni, diabole, discalcea me. » Ad cujus vocem mox ccitate dissolvi, ut aperte monstraret quod ipse, qui nominatus fuerat ad extrahenvidit, vehementer expavit, magnisque vocibus coepit clamare, dicens: « Recede, miser, recede, non enim tibi sed mancipio meo locutus sum. hostis, qui tam praesto est factis corpora
Abbreviated transcription (Latin):
aquã. Quȩ ut predixi usq ad fenestras excreuerat: et tñ intra
eccłam nullo mͦ de flucbat. Hauriri itaq ut aqua poterat: sed deflii¬
ere ut aqua non poterat. Stans autẽ ante ianuã ad ostendendum
cunctis meritũ martyris. et aqua erat ad ad uitoriũ: et quasi aqua
ñ erat ad inuadendũ locũ. Quod ego antiquo ante dicti ignis mi¬
racło. uere p̾dixi ñ fuisse dissimile: qui trium puerorum et ues¬
timenta ñ cõntigit: et uincula incendit. Petrus.
ira sunt ualde scõꝵ facta quȩ narras: et presenti infir¬
mitati hominũ uehementer stupenda. Sed quia tan¬
tos nuꝑ in italia fuisse audio admirandȩ uirtutis uiros: nosse
uellẽ nullas eos contigit antiqui hostis uisidias pertudisse. anex
contra antiqͥ hostis insidias decertauerint: Malignus qͥppe sp̃s
cogitationi. locutioni. atq oꝑi nr̃o semꝑ insistit: si fortasse quid

Expanded text:
aquam, quae, ut praedixi, usque ad fenestras excreverat, et tamen intra aquam, quae, ut praedixi, usque ad fenestras excreverat, et tamen intra ecclesiam nullo modo diffluebat. Hauriri itaque ut aqua poterat, sed diffluere ut aqua non pcunctis meritum martyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incendit. PETR. Mira sunt valde sanctorum facta quae narras, et praesenti infirmitati hominum vehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in Italia fuisse audio admirandae virtutis viros, nosse velim si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an excontra antiqui hostis insidias decertaverunt? Malignus quippe spiritus cogitationi, locutioni, atque operi nostro semper assistit, si fortasse quid
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ tẽpore. in loco eodẽ muira res contigit affuisse: eãq se cog¬
nouisse testatꝰ ẽ. Predictus et enĩ tribunus narrauit dicens.
quia ante hoc fere quinquenniũ quando apud hanc romanam
urbẽ alueũ suũ tiberis egressus ẽ. tantũq crescens. ut eiꝰ unda
suꝑ muros urbis influeret. atq inea maximas regiones occupar&:
apud ueronensẽ urbẽ fluuius athesis ex crescens. ad beati zeno-¬
nis martẏris atq pontificis ȩccłam uenit. Cuits eccłȩ dũ essent ia¬
nuȩ aꝑtȩ. aqua inea in inime intrauit: quȩ paulisꝑ crescens. usq
ad fenestras eccłȩ quȩ erant tectis ꝓximȩ ꝑuenit. Sicq stans
aqua eccłȩ ianuã clausit: ac si illud elementũ liquidũ insoli¬
ditatẽ parietis fuisset imiutatũ. Cumq essent multi int̾iꝰ
inuenti. sed aquarũ magnitudine eccła omni circũdata qua
possent egredi non haberent : ibiq se siti ac fame de ficere for¬
midarent: ad ęccłȩ ianuã ueniebant: adbibendũ hauriebãt

Expanded text:
eodem tempore in loco eodem, ubi mira res contigit, affuisse, eamque rem cognovisse testatus est. Praedictus enim Tribunus narravit dicens: Quia ante hoc ferme quenquennium, quando apud hanc Romanam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantum crescens, ut ejus unda super muros urbis influeret, atque inde jam maximas regiones occuparet: apud Veronensem urbem fluvius Athesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit; cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit. Quae paulisper crescens, usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae ianuam clausit, acsi illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset inmutatum. Cumque essent multi interius inventi, sed, aquarum magnitudine ecclesia omni circumdata, qua possent egredi non haberent ibique ses siti ac fame deficere form
Abbreviated transcription (Latin):
et post hȩc furtũ ñfacias: sed cũ necesse habes. huc adme ingredere
et quȩ tucũ peccato laborabas tollere: ego tͥ de uotꝰ dabo.
unc usq ut inuenio incassum ego non fuisse patres in italia
qui signa facerent. estimabam. Gregies.: Siq¬

Expanded text:
et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad me ingredere, et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad me ingredere, et quae tu cum peccato laboras tollere, ego tibi devotus dabo. PETR. Nuncusque, ut invenio, incassum ego non fuisse Patres in Italia qui signa facerent aestimabam. ΚΕΦΑΛ.
Abbreviated transcription (Latin):
iediit. Cumq meridiano tẽꝑe cunti fr̃s qͥescerent. more solito
fur aduenit. ascendit sepẽ. Edũ inhortũ pedẽ de poneret:
uiait subito quia tensus serpens clausiset uiã. Et treme factꝰ.
post semet ipsũ concidit: eiusq pes ꝑcalciamentũ insude sepis
in hesit. Sicq usq aum hortolanus rediret: deor sum capite pe¬
pendit. Consueta hora uenit hortolanus: pendentẽ in sepe
furem repꝑit. serpenti aut̃ dix̃. Gr̃as ago d̃o meo: u plesti qͦd
tussi. recede modo Qui ilico abscessit. Ad furem uero perueniens:
ait. Quid ẽ sr̃ : tradidit te mͥ d̾s. Quare insabore monachorum
furtũ totiens facere p̃sumpsisti: & hec dicens: pedẽ uli asepe in
qua inheserat soluit: eumq sine lesione deposuit. Cuidixit
Sequere me. Qũẽ sequentẽ. duxit ad horti aditũ: & olera q̃ furto
appetebat auferre: ei cũ magna dulcedine p̃buit dicens. Uade.

Expanded text:
rediit. Cumque meridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more solito rediit. Cumque meridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more solito fur advenit, ascendit sepem; et cum in hortum pedem deponeret, vidit subito quia tensus serpens clausisset viam; et tremefactus post semetipsum concidit, ejusque pes per calceamentum in sude sepis inhaesit, sicque usque dum hortulanus rediret, deorsum capite pependit. Consueta hora venit hortulanus, pendentem in sepe furem reperit, serpenti autem dixit: Gratias Deo, implesti quod jussi; recede modo. 164 Qui statim abscessit. Ad furem vero perveniens, ait: Quid est, frater? Tradidit te mihi Deus. Quare in labore monachorum furtum toties facere praesumpsisti? Et haec dicens, pedem illius a sepe in qua inhaeserat, solvit, eumque sine laesione deposuit. Cui dixit: Sequere me. Quem sequentem duxit ad horti aditum, et olera quae furto appetebat auferre, ei cum magna dulcedine praebuit, dicens: Vade,
Abbreviated transcription (Latin):
Qe monasteris nuꝑ p̃positꝰ fuit. multa mͥ de fratribus
eiusde monasterii ad miranda narrabat: ex q̃b aliꝗda qus ad
memoria ueniuit silentio siupͥmo: quia ad alia festino. Sed
urir dica qͦd ab eo narratũ p̃tereundũ nullomͦ estimotolanu
Ineode monast̾io qͥd̾a magnȩ uitȩ monachus erat hortolanus.
fur ieꝰ uenitre consueuerat. & ꝑsepẽ ascende: et oceulte olera
auferre. Cũq ille multa plantaret. quȩ minꝰ inueniret⁊ et
alia pedib conculcata. alia direpta conspiceretꝰ: totũ hortũ
crcumiens inuenit iter unde fur uenire consuenerat. Que
ineundaẽ hortũ de ambulans: repꝑit etiã serpentẽ. Eui pre¬
cipiens: dixit. Sequere ine. Atq ad aditũ suris ꝑueniens:
unꝑauit serpenti dicens. In nomine ibu p̃cipio ͥ. ut aditum
istũ custo aias: ac furẽ huc ingredi ñ ꝑmittas. eł tinus serpens
totũ se in utinere intransuersũ tetendit: et ad cellã monachꝰ

Expanded text:
dem monasterii nuper praepositus fuit, multa mihi de fratribus dem monasterii nuper praepositus fuit, multa mihi de fratribus ejusdem monasterii admiranda narrabat: ex quibus aliqua quae ad memoriam veniunt supprimo, quia ad alia festino. Sed unum dicam, quod ab eo narratum praetereundum nullo modo aestimo. In eodem monasterio quidam magnae vitae monachus erat hortulanus. Fur vero venire consueverat, per sepem ascendere, et occulte olera auferre. Cumque ille multa plantaret, quae minus inveniret, et alia pedibus conculcata, alia direpta conspiceret; totum hortum circumiens, invenit iter unde fur venire consueverat. Qui in eodem horto deambulans, reperit etiam serpentem, cui praecipiens dixit: Sequere me: atque ad aditum furis perveniens, imperavit serpenti, dicens: In nomine Jesu praecipio tibi ut aditum istum custodias, ac furem huc ingredi non permittas. Protinus serpens totum se in itinere in transversum tetendit, et ad cellam monachus
Abbreviated transcription (Latin):
eiusq pedib ꝓuolutꝰ: suȩ culpȩ ñ illiꝰ seuitiȩ fuisse ferebat.
qͦd ꝑtulerat. Sicq factũ ẽ. ut ad magnã mansuetudinẽ
ꝑduceret᷑ pat̃: & humilitas discpłi. magistra fieret magistri.
Cũq ꝓutilitate monasterii. ad constitutionẽ causȩ egressus
fuisset. ⁊ multi uiri noti. ac nobiles qͥ eũ ualde sẽꝑ honorabant.
uehement̃ admirati. sollicite ab eo reqͥrebant: qͥd nam hoc
esset. qͦd tã tumentẽ ac liuidã faciẽ haberet. Quib ille
dicebat. Hesterno sero peccatis meis facientib inscabello
subpedaneo impegi: atq hoc ꝑtuli. Sicq uir sc̃s seruans in
pectore honorẽ ueritatis & magistri: nec patris prodebat
uicium: nec falsitatis incurrebat peccatum.
uras ne uir iste uenerabilis lib̾tuius de quo dot signa et ena¬
racuila tetulisti: intã ampla congregatione imitatores
elu qui appellat᷑ curius. que ip̃se bene cognouisti. qͥes¬

Expanded text:
ejusque pedibus provolutus, suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat ejusque pedibus provolutus, suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, quod tam tumentem ac lividam haberet faciem. Quibus ille dicebat: Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, atque hoc pertuli. Sicque vir sanctus servans in pectore honorem veritatis et magistri, nec patris prodebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores  quem ipse bene nosti, qui ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uehement̃ cȩsus: ad stratũ ꝓpͥũ tacitꝰ recessit. Bie uͦ alter&:
erat pro utilitate monast̾ii causa constituta. Ex pletis igitur
hymnis matutinalib. lib̃tinꝰ ad lectũ abbatis uenit: orationẽ
sibi humilit petiit. Sciens uͦ ille quantũ acunctis honora¬
ret᷑. quantũq diligeret᷑ ꝓ in iuria quã ei ingesserat. rece¬
dere eũ uelle ex monast̾io putabat: atq reqͥsiuit dicens. Ubi
ius ire : Cui ille respondit. Monasteriscausa constituta est
pat̃. quã declinare nequeo: quia hesterno die me hodie itu¬
rũ ꝓmisi: ibi ire disposui. Tunc ille afundo cordis conside¬
rans asꝑitatẽ & duriciã suã. humilitatẽ ac mansuetudinem
lib̾tini. ex lecto ꝓsiliuit: pedes lib̃tini tenuit: se peccasse. se
reũ esse testatus est : qͥ tanto et tali uiro tã crudelẽ facere cõ¬
tumeliã p̾sumpsisset. At contra lib̾tinꝰ sese int̾rã ꝓsternens

Expanded text:
qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera erat pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc ille a fundo cordis considerans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra Libertinus sese in terram prosternens,
Abbreviated transcription (Latin):
magistri pallio. & it̃ uit̃ aquas fecit. Ependis petre. quantum
i exhibendis un tutib bumilitas ualet : Tunc exhibere mas ist
ututẽ potuit: quando magistri nom̃ ad memoriam reduxit.
Quia enĩ adhumilitatẽ submagistro rediit: quod magisteꝵ
fecerat et ipse fecit. Petrꝰ. ali¬
ibet qͦd dicis. Sed queso te est ne aliqͥd aliud qͦd ad huc
de ipso ad nr̃am edificationem narres.
Est plane: sed si sit quiuelit imitari. Ego enĩ uirtutem
pauentiȩ: signis & miracłis maiorẽ credo. Quada namq
die. is qͥ post uen̾abilis honorati exitũ. monasterii regimen
tenebat: contra eundẽ uen̾abiłe lib̃tinũ ingraui iracundia
ex arsit. ita ut eũ manib cederet. & quia uirgã qua eũ ferire pos¬
set. minune inuenit: cõp̾henso scabello suppedaneo. ei caput ac
faciem tutudit. totũq illiꝰ uultũ tumentẽ aclididu redditdit.

Expanded text:
luvium magistri pallio, ac iter inter aquas fecit. Perpendis, Petre, quantum luvium magistri pallio, ac iter inter aquas fecit. Perpendis, Petre, quantum in exhibendis virtutibus humilitas valet? Tunc exhibere magistri virtutem potuit, quando magistri nomen ad memoriam reduxit. Quia enim ad humilitatem sub magistro rediit, quod magister fecerat et ipse fecit. PETR. Libet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de ipso ad nostram aedificationem narres? GREGOR. Est plane, sed si sit qui velit imitari. Ego enim virtutem patientiae signis et miraculis majorem credo. Quadam namque die is qui post venerabilis Honorati exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit:
Abbreviated transcription (Latin):
tis enĩ pectꝰ ñ esset: si hoc pietas ñ uicisset. It aꝙ descendit: se¬
nu flexit: ad exlũ manus tetendit: caligulã de sinu protulit:
& suꝑ ex tincti pueri pectꝰ imposuit. Quo orante: anima pue¬
ri ad corpꝰ rediit. Quẽ manu cõphendit: et flenti matri uiuen¬
tẽ redaidit: atq it᷑ qͦd cȩperat ꝑgit. Petrus.d l¬
udnam hoc esse dicimus: urtutem tanti miraculi. ho¬
norati egit meritum. anpetitio libertini: Gr
I⁊ ostensione tã admirabilis signi cũ fide feminȩ uirt᷑ cõuenit
utroꝵq: atq iło lib̾tinũ estimo ista potuisse: qr plus didice¬
rat de magistri. quã de sua iurtute confidẽ. Cuiꝰ enĩ caligulam
inpectore extincti corpuculi posuit: eiꝰ nimirũ animã ob tuiere
qͦd petebat estumauit. Pam heliseus qͦq magistai palliũ ferens.
atq ad iordanẽ ueniens. ꝑcussit semel: e aquas minime diuisit.

Expanded text:
tis enim pectus non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, getis enim pectus non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri viventem reddidit, atque iter quod coeperat peregit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit meritum, an petitio Libertini? GREGOR. In ostensione tam admirabilis signi cum fide feminae virtus convenit utrorumque; atque ideo Libertinum existimo ista potuisse, quia plus didicerat de magistri, quam de sua virtute confidere. Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum animam obtinere quod petebat aestimavit. Nam Elisaeus quoque magistri pallium ferens, atque ad Jordanem veniens, percussit semel, et aquas minime divisit.
Abbreviated transcription (Latin):
cesstrat: rauennã ꝑgebat. Pro amore uͦ eiusdẽ uenerabilis ho¬
norati: qͦcũq libertinꝰ ibat. eiꝰ semꝑ caligulã insinu portare
consueuerat. Itaq dũ ꝑgeret: accidit ut quȩdã mulier exti¬
ncti filii corpusculũ ferret. Quȩ du seriuidĩ esset intiuita:
amore filii succensa. iumentũ eiꝰ ꝑfrenũ tenuit. atq cũ iuram̃to
dix̃. Nullatenus recedes: nisi filiũ meũ resuscitau̾is. At ille
inusitatũ habens tale miraculũ: ex pauit peticionis illiꝰ uira¬
mentũ. Declinare mulierẽ uoluit: sed nequaꝗͣ p̃ualens he-
tamen fuerit. Ibi qͥppe pugnabat int̾se humilitas cou̾satioĩs.
& pietas matris. Timor ne inusitata p̃sumeret : dolor. ne or-¬
bate mulieri ñ subueniret. Sed admaiorẽ dĩgłam. uicit pie¬
cas illud pectꝰ uirtutis. qͦd id̃o fuit ualidũ: quia de uistũ. uirtu¬

Expanded text:
cesserat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Hocesserat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret, accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret. Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: declinare 160 mulierem voluit, sed nequaquam praevalens,tamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtu
Abbreviated transcription (Latin):
de posuerant leuauert̃. & ꝓtinus abscessert̃. Quori ȩqui tanto
cursu illũ quẽ priꝰ transire ñpoterant fluuũ transierunt :
ACsi ille fluminis alueus a quã minime haberet. Sicq factũ ẽ.
ut dũ seruo dĩ unus suus caballus readit᷑: om̃s a singłis reciꝑent᷑.
fode qͦ tẽpore incãpaniȩ partib buccellinus cũ stancis uenit : de
monast̾io uͦ p̃dicti dĩ famuli rumor exierat. qͦd multas pȩcuni¬
as haberet: Ingressi ocatoriũ franci. cȩperunt seuisntes lib̾tinũ
querere. lib̾tinũ clamare : ubi ille inoratione prostratꝰ iacebat.
Mira ualde res. Querentes seuientesq franci. in ipsũ ingre¬
dientes inpingebant: & ipsũ uid̾e ñ poterant. Sicq sua cecita
te frustra ti: a monast̾io uacui sunt regressi. Alio qͦq t̃pore
ꝓ causa monast̾ii. abbatis sui uissu. qͥ honorato eiꝰ magistro suc¬

Expanded text:
deposuerant, levaverunt et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto deposuerant, levaverunt et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto cursu illum quem prius transire non poterant fluvium transierunt, acsi ille fluminis alveus aquam minime haberet. Sicque factum est, ut, dum servo Dei unus suus caballus redditur, omnes a singulis receperentur. Eodem quoque tempore in Campaniae partibus Buccellinus cum Francis venit. De monasterio vero praefati Dei famuli rumor exierat, quod multas pecunias haberet. Ingressi oratorium Franci, coeperunt saevientes Libertinum quaerere, Libertinum clamare, ubi ille in orationem prostratus iacebat. Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes inpingebant et ipsum videre non poterant. Sicque sua cte frustrati, a monasterio sunt vacui regressi. Alio quoque tempore pro causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro suc
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib eiꝰ ꝓiectꝰ ẽ. Qui ium̃ti ꝑditi dã nũ libent᷑ ferens:
etiã flagellũ qd tenebat. diripientib obtulit dicens. Tollite:
ut habeatis qualit̃ ium̃tũ minare ualeatis. Quib dictis: ꝓtinꝰ
se morationẽ dedit. Cursu autẽ rapido predicti ducis exerci¬
tus ꝑuenit ad fluuiũ nomine uulturnũ: ibiq equos suos ce¬
ꝑunt singłi hastis tundere. calcarib cruentare. Sed tam̃
equi u̾b̃ib cȩsi. calcarib cruͤntati. fatigari poterant: moueri
ñ poterant. Sicq aquã fluminis tangere: quasi mortale pre-¬
cipitiũ ꝑtimescebant. Cumq diu cedendo sessores singłi fati¬
garent᷑ : unus eoꝵ intulit: quia exculpa quã seruo dĩ inuia fe-¬
cerant. illa sui itineris dispendia tolerabant. Qui statim re-¬
uersi post ser lib̾tinũ reꝑiunt inoratione prostratum. Cui
cum dicerent. surge tolle caballum tuum: ille respondit. Ite cum bono:
eggo opus caballi ñ babeo. Bescendentes uero: in uitũ eũ caballo deqͦ

Expanded text:
ab hominibus eius proiectus est. Qui iumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat diripientibus obtulit, dicens: 'Tollite, ut habeatis qualiter hoc iumento minare'. Quibus dictis, protinus se in orationem dedit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium nomine Vulturnum; ibi equos suos coeperunt singuli astis tundere, calcaribus cruentare. Sed tamen equi verberibus caesi, calcaribus cruentati, fatigari poterant, moveri non poterant; sicque aquam fluminis tangere quasi mortale praecipitium pertimiscebant. Cumque diu caedendo sessores singuli fatigarentur, unus eorum intulit, quia ex culpam, quam servo Dei in via fecerant, illa sui iteneris dispendia tolerabant. Qui statim reversi post se, Libertinum reperiunt in orationem prostratum. Cui cum dicerent: 'Surge, tolle caballum tuum', ille respondit: 'Ite cum bono, ego opus caballi non habeo'. Discendentes vero, invitum eum in caballo, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
portũ ualeo uidẽ que reliqͥ᷑ qͥa et ita sunt casus m̃tis. ut prius
qͥdẽ ꝑdat bonũ qͦd tenet. si tam̃ se ꝑdidisse meminerit: cumq

Expanded text:
portum videre valeo quem reliqui, quia et ita sunt casus mentis, ut prius portum videre valeo quem reliqui, quia et ita sunt casus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque
Abbreviated transcription (Latin):
qͣd nulla nͥ celestia cogitare consuerat: qͥd etiã retentꝰ incorpore
ipsa ia carnis claustra cõtemplatione transibat: qͦd mortẽ qua
quȩ pene cunctis pena ẽ. uidelicet ut ingressũ uite. & laboris
sui pmiũ amabat. At nc̃ ex occasione curȩ pastoralis scłariũ
hominũ negotia patit᷑: et post tã pulchrã quietis sue speciẽ.
t̾renu actꝰ pulu̾e fedat᷑. Cumq se ꝓcondescensione multoꝵ ad ex¬
t̾iora sparserit: etiã cũ int̾iora appetit. adhȩc ꝓculdubio minor
redit. ꝑpendo ⁊taq qͥd tolero : ꝑpendo qͥd amisi: dũq intueor
illud qͦd ꝑdidi. fit boc grauiꝰ qͦd porto. Ecre et enĩ nc̃ magni maris
fluetib quatior atq innaui mentis tẽpestatis ualidȩ ꝓcellis illidor
& cũ prioris uitȩ recolo. qͣsi post t̾gũ auctis ocłis uiso lit ore suspi¬
ro: qͦdq adhuc ẽ grauiꝰ. dũimm̃sis fluctib turbatꝰ feror. uix iam

Expanded text:
quod nulla nisi celestia cogitare consueverat, quod etiam retentus corpore, quod nulla nisi celestia cogitare consueverat, quod etiam retentus corpore, ipsa iam carnis claustra contemplatione transibat, quod mortem quoque, que pene cuntis pena est, videsui praemium amabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam
Abbreviated transcription (Latin):
uadam die dumnimiis quoꝵdam secularium
tumultib de pressus. quib insuis negotiis ple-¬
rumq cogimur soluere. etiam qͦdnos certũ est
ñ deb̾e: secretũ petii locũ amicũ meroris ubi
om̃e qͦd de mea mͥ occupatione displicebat. se pa¬
tent᷑ ostendẽt: & cuncta que infligere dolorẽ
consueuerant. congesta ante ocłos licent̃ uenirent. Ibi itaq
cũ afflictus ualde. & diuu tacitꝰ sederẽ: dilectissimus filiꝰ meus
eotrys diaconus affuit. mͥ apͥmeuo uiuentis flore. in amiciti.¬
UDis familiarit᷑ astrictꝰ. atq ad sacri u̾bi indagationẽ sociꝰ: qui
griũi excoqui cordis languore me intuens. ait. Num qͥd nam noui
aliquid accidit: quod plus te solito meror tenet: Eui paqua iubre¬
tũ nouus. infelpr qͥ ppe animꝰ m̃s occupationis suȩ pulsatꝰ iulie.
memunt qͣlis aliq̃ndo inmonast̾io fuit: quomͦ ei labentia cun¬
ta subter erant: quantũ reb om̃ib quȩ uoluunt᷑ enunebat:

Expanded text:
uadam die nimiis quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moens: «Infelix» inquit «animus meus, occupationis sue pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cunta subtererant, quantum rebus omnibus que volvuntur eminebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ reuerentisimus libertinus qͥ regis totile cindiscini¬
Itempore eiꝰd̾e fundensis monasteru p̃positꝰ fuit indiscipła¬
ti illiuis conu̾sat᷑ atq eruaitꝰ ẽ. De qͦ quãuis urtutes multas
plutunoꝵ narratio certa uulgau̾it: p̾dictꝰ tam̃ laurentiꝰ reli¬
gosus uir qͥ nunc suꝑ ẽ. & ei ipso in t̾pore familirisimꝰ fuit.
multa mͥ de illo dicere consueuit: ex qͥb ea quȩ recolo pauca nar¬
rabo. In ead̾e ꝓuincia sanmȩ qua supͣ memoraui: iđẽ uir.ꝓ.
utilitate monasteri carpebat it̃. Dũq darida gothoꝵ comes
cũ exercitu ieundẽ uemisset: ãi seruus ex caballo inqͣ sedebat

Expanded text:
 reverentissimus Libertinus, qui tempore Totilae regis G reverentissimus Libertinus, qui tempore Totilae regis Gothorum ejusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atquo cruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest et ei ipso in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo dicere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cum exercitu in eodem loco venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. prius habuit magistrum..
equaquã hunc fuisse cuiusquã discipłm audiui: sedlege ñ
constringit᷑ scĩ sp̃s donũ. Usus qͥppe rectȩ conilsationis est.
ut pre esse ñ audeat qͥ subesse ñ didicerit: nec obȩdientiã sub.¬
iectis ĩꝑet : quã p̃latis ñ nouit exhibere. Sed tam̃ sunt ñnulli.
qͥ ita ꝑ magisteriũ sp̃s intrinsecꝰ docent᷑: ut si eis ex teriꝰ huma-¬
ni magisterii disciplina desit : magistri intuni censura ñ desit.
Quoꝵ tam̃ lib̾tas uitȩ ab infimis in exemplũ non ẽ trahenda :
ne dũ se quisq similit̾ scõ spũ impletũ pre sumit. discipulus
hominis esse despiciat: et magist̾ erroris fiat. Mens autem
niunt: liquet qͦd de p̾sentia sc̃ĩ sp̃s testimoniũ ferunt. Sic
qͥppe. etiã iohannes baptista magistrũ habuisse non legitur:
int̾ discipłos aggregauit: sed quẽ in trinsecus docebat. extrin
pater aliquem imitarẽ su discipłm reliquit. Gre¬

Expanded text:
fieret, prius habuit magistrum? GREGOR. fieret, prius habuit magistrum? GREGOR. equaquam hunc fuisse cujusquam discipulum audivi, sed lege non constringitur sancti Spiritus donum. Usus quidem rectae conversationis est, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit; nec obedientiam subjectis imperet, quam praelatis non novit exhibere. Sed tamen sunt nonnulli qui ita per magisterium Spiritus intrinsecus docentur, ut etsi eis exterius humani magisterii disciplina desit, magistri intimi censura non desit. Quorum tamen libertas vitae ab infirmis in exemplum non est trahenda, ne dum se quisque similiter sancto Spiritu impletum praesumit, discipulus hominis esse despiciat, et magister erroris fiat. Mens autem niunt, liquet quod de praesentia sancti Spiritus testimonium ferunt. Sic quippe etiam Joannes Baptista magistrum habuisse non legitur, inter discipulos aggregavit; sed quem intrinsecus docebat, extrinsPater aliquem sui imitatorem discipulum reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ magnis uirtutib cresceret. ap̃dicto dño suo lib̾tate do¬
natꝰ ẽ: atq in eo loco qͥ fundis dicit᷑. monasteriũ construxit:
inquo ducentoꝵ ferme monachoꝵ pat̾ exstitit: ibiq uita iliꝰ
curcumquaq exempla eximiȩ conu̾sationis dedit. Nam quadã die
ex eo monte qͥ eiꝰ monastio in excelsũ ꝓminet. ingentis saxi moles
erupta ẽ: quȩ ꝑdeuexũ montis latꝰ ueniens. totiꝰ ruinã cellȩ. om¬
niũq fratrũ interitũ minabat᷑. Quã cũ uenientẽ de suꝑ uir
sc̃s uidisset : frequenti uoce xp̃i nom̃ inuocans. ex tensa mox de¬
xtera. signũ ei crucis opposuit ⁊ eamꝙ in ipso deuexi montis latere
cadentẽ fixit: sicut religiosus uir laurentiꝰ ꝑhibet:. E quia lo¬
cus ñ fuerat qͦ uiherere potuisset: ita aspicit᷑. ut nunc usq
montẽ cernentib casura pendere uideatur. Petrꝰ..
utamus hic tam egregius uir. ut post magist̾ discipuloꝵ

Expanded text:
Qui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate doQui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est, atque in eo loco qui Fundis dicitur, monasterium construxit, in quo ducentorum ferme monachorum Pater exstitit, ibique vita illius circumquaque 156 exempla eximiae conversationis dedit. Nam quadam die ex eo monte qui ejus monasterio in excelso prominet ingentis saxi moles erupta est, quae per devexum montis latus veniens, totius ruinam cellae, omniumque fratrum interitum minabatur. Quam cum venientem desuper vir sanctus vidisset, frequenti voce nomen Christi invocans, extensa mox dextera signum ei crucis opposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadentem fixit, sicut religiosus vir Laurentius perhibet. Et quia locus ei non fuerat quo inhaerere potuisset, aspicitur ita ut hucusque montem cernentibus, casura pendere videatur. PETR. Putamus, hic tam egregius vir, ut post magister discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt glestiupats uabitinentiã erarsit. Cumnq tã magna conu̾satiõe
poluertt : seseq iã abocioso qͦq sermone restringeret. multumnꝙ
uicoris suis contiuuiũ fecert̃: in qͦꝰ ad uescendũ carnes parate sunt.
Quis dũ ille ad esum contingere ꝓ abstinentiȩ amore recusare.
cepunt ei parentes eiꝰ irride ac dicere. Comede. Numqͥd pisces lbi¬
uerant eñ uia̾s. Sed cũhis sermonib honoratꝰ irriaetꝰ. repen¬
te inconuiuo aqua administiũ de fuit: cũ situla lignea sĩ illie
moriserat: mancipiũ ad fontẽ ꝑrex̃. Dũq hauriret a quã: prseis
insitulã intrauit. Reu̾sũq mancipiũ ante ora discũbentium
pisct cũ a qua fudit: qͥ ad totĩ diei uictũ potusset honorato suffi¬
are. Mirati om̃s: totaq illa parentũ cessauit irrisio. Cepunt
nãq in honorato uenerari abstinẽtiã quã ante deridebant: sicꝙ
adei homine irrisionis detersit obꝓbria piscis d̾monte.

Expanded text:
per abstinentiam exarsit. Cumque magna conversatione polleret, seque jam ab otioso quoque sermone restringeret, multumquevicinis suis convivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum ille ad esum contingere pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede; nunquid piscem verant, non videri. Sed cum his sermonibus Honoratus irrideretur, repente in convivio aqua ad ministerium defuit; et cum situla lignea, sicut illic moris est, mancipium ad fontem perrexit. Dumque hauriret aquam, piscis situlam intravit. Reversumque mancipium ante ora discumbentium piscem cum aqua fudit, qui ad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mirati omnes, totaque illa parentum irrisio cessavit. Coepere namque in Honorato venerari abstinentiam, quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte.
Abbreviated transcription (Latin):
tanter narro. sacrȩ auctoritatis exemplo: cũ mͥ luce clariu
constet. quia marcus & lucas. ȩuuangłm qͦd descͥpsert̃. ñ uisu. sed
auditu didicer̃t̃. Sed ut dubitationis occasionẽ legentibue¬
noaldse uba cũ sonsi teneo: qd si depsonis omĩb ipa focoalẽ
a ibu tenere u oluise: hȩc rusticano usu ꝓlata. silus scribentis

Expanded text:
tanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius tanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius constet quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed auditu didicerunt. Sed ut dubitationis occasionem legentibuverba cum sensu teneo; quia si de personis omnibus ipsa specialiter verba tenere voluissem, haec rusticano usu prolata stylus scribentis
Abbreviated transcription (Latin):
homuntio. uel bonis ac fidelib uiris at testantib agnoui. uł
ꝑmemet ipsũ didici : dies ut opinor antea ꝙͣ sermo cessabit. Petrꝰ
ellem querenti mͥ de eis aliqua narrares. Neq hac pro re
interrũꝑe expositionis. studiũ graue uideat᷑: quia ñ dispar
ȩdificatio oritur exmemoria uirtutũ. In expositione qͥppe qͣlit̃
inuenienda. atq tenenda sit uirtꝰ agnoscit᷑: innarratione uͦ signo¬
rũ cognoscimꝰ. inuenta acretenta qͣlit̃ declarant᷑. Et st̃ non nulli.
qͦs ad amorẽ patriȩ cȩlestis. plus exempla. quã p̃dicam̃ta succendũt.
Fit uͦ plerũq in audientis animo. duplex adutoriũ in exemplis
patrũ: quia et ad amorẽ uenturȩ uitȩ ex p̃cedentiũ comꝑatione
accendit᷑ : et si iã se esse aliqͥd estimat. dũ de aliis meliora cog¬
nouerit. humiliatuR. Greg̃.¬
a quȩ mͥ sunt uiroꝵ. uenerabiliũ narratione cõꝑta incuncͥ¬

Expanded text:
homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETR. Vellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione accenditur, etiam si se esse aliquid existimat, dum meliora de aliis cognoverit, humiliatur . GREGa quae mihi sunt virorum venerabilium narratione comperta, incunc
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus. Non nũꝙͣ uͦ ad augm̃tũ mei doloris adiungit᷑. quo d̃
qͦrda uita qͥ p̃sens scłm tota m̃te reliquert̃. mͥ ad memoriam
reuocat᷑: quoꝵ dũ cullmen aspicio. qͣntũ ipse in infimis iaceã.
agnosco. Quoꝵ plurimi conditori suo insecreciori uit a
placuerunt : qui ne ꝑhumanos actꝰ anouitate m̃tis ueterascerẽt.
eos omĩpotens ds huiꝰ mundi laborib noluit occupari. Sed iã
quȩ ꝓlata st̃ meliꝰ insinuo: si ea q̃ ꝑ inqͥsitionẽ at responsionem
licta st̃. sola nominũ prenotatione distinguo. Petru
on ualde in italia aliqͦꝵ uitã uirtutib fulsisse cognoui. Ex
quoꝵ igit᷑ cõꝑatione accẽndis. ignoro. Et quid̃e bonos ui¬
ros inhac terra fuisse ñdubito: signa tam̃ atq uirtutes. aut
abeis nequaꝙͣ facta existimo: aut ita st̃ hactenus silentio suppressa.
ut utrum ne sint facta nesciamus.Gr
Sisola petre referã quȩ de ꝑfectis ꝓbatisq uiris unus ego

Expanded text:
ungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Sed jam quae prolata sunt, melius insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum praenotatione distinguo. PETR. Non valde in Italia aliquorum vitam virtutibus fulsisse cognovi; ex quorum igitur comparatione accenderis ignoro. Et quidem bonos viros in hac terra fuisse non dubito, signa tamen atque virtutes aut ab eis nequaquam facta existimo, aut ita sunt hactenus silentio suppressa, ut utrumne sint facta nesciamus. GREGOR. Si sola, Petre, referam, quae de perfectis probatisque viris unus ego
Abbreviated transcription (Latin):
frendit: sed uicti ẽ qͦd tabescit. Et inter hȩc quanta sint
illa quȩ adõ p̃ꝑata sunt homini: etiã liuor ꝑdit inimici.
Hȩc itaq Rm̃ĩ cogitantes. in hoc agone desudantes: glo¬
riosi ac pre clari patris nr̃i nos et discipłos meminerimus
esse et filios. Rapiamꝰ unus qͥsq quod possum de bonis in¬
testati parentis. Hic de hereditate eiꝰ assumat fidei olose¬
ricã gestoꝵ uarietatẽ preciosam: hic mansuetudinis ac si¬
plicitatis occupet talentũ. Ille decuspectoris beniuolentiȩ
ac sapientiȩ monile sibi uindicet: hic margaritã cõpũ¬
tionis et thesaurũ castitatis inuadat. Licet enĩ ille locu¬
pletissimus dĩ amicus. quicquid habuit integrũ secũ tule-¬
rit: et nobis tamen si uolumus totũ reliquit. Ita ergo
agamus bona illius sectantes. utꝰ m ȩĩ nam głam susci¬
tandus sub fine scłoꝵ creditur: nunc ȩccłȩ. ꝑ rediuuiua
in filiis merita iam resurgat.

Expanded text:
frendet, sed uicti, quod tabescet. et inter haec quanta sint frendet, sed uicti, quod tabescet. et inter haec quanta sint illa, quae a deo praeparata sunt homini, liuor prodit inimici. Haec itaque, carissimi, cogitantes et in hoc agone desudantes gloriosi ac praeclari patris nostri nos et discipulos meminerimus esse et filios. rapiamus unusquisque, quod possumus, de bonis intestati parentis. hic de hereditate assumat fidei holosericam, gestorum uarietatem pretiosam, hic mansuetudinis ac simplicitatis occupet talentum, ille decus pectoris beneuolentiae ac sapientiae monile sibi uindicet, hic margaritam compunctionis et thesaurum castitatis inuadat. licet enim ille locupletissimus . dei amicus, quidquid habuit, integrum secum tulerit, et nobis tamen, si uolumus, totum reliquit. ita ergo agamus bona illius sectantes, ut, qui in aeternam gloriam suscitandus sub fine saeculorum reddetur, nunc ecclesiae per rediuiua in filiis merita iam resurgat.
Abbreviated transcription (Latin):
sua uidĩ templa mutari: frindens et tanquam leo
rugiens om̃s nocendi aditus ꝑuigil insidiator
explorat. De quo leone ꝓtestatur apostolus.
uigilate itaq: quia aduersarius ur̃ diabolꝰ
ut leo rugiens circuit querens quẽ de uoret. Beati qͦs hic
leo inquirendos iudicat & sequendos: utiq uirtutũ uesti¬
gus & odore m̾itoꝵ. Non enĩ ab illo inquirunt᷑ nisi boni:
qua ultro se ingerunt mali. Post illos uiolenter currit: istos
etiã neglegenter incurrit. Beatiꝰ quos hic leo cogitur in ui¬
dia querere: & malitia ñ ꝑmittitur inuenire. Terribiliter
quide sonuit in aurib nr̃is dũ audiuimꝰ. tanꝙͣ leo rugiens:
sed quia dictũ ẽ escȩ eiꝰ elect sunt. qͦd querit electionis ẽ̾:
quod rugit desperationis ẽ. sic̃ alio loco legimꝰ dentib suis
frendet &̃ tabescet: Ita hȩc loquitur sermo diuinus. ut ter¬
rori coniuncta sit consolatio. Cruentis quidem ẽ quod

Expanded text:
sua in Dei templa mutari, frendens et tanquam leo sua in Dei templa mutari, frendens et tanquam leo rugiens, omnes nocendi aditus pervigil insidiator explorat. De quo leone apostolus protestatur. uigilate, quia aduersarius uester diabolus ut leo rugiens circuit quaerens, quem deuoret. beati, quos hic leo inquirendos iudicat et sequendos utique uirtutum uestigiis et odore meritorum. non enim ab illo inquiruntur nisi boni, quia se ultro ingerunt mali. post illos uiolenter currit, hos etiam neglegenter incurrit. beati igitur, quos hic leo inuidia cogitur quaerere et malitia non permittitur inuenire. terribiliter quidem sonat in auribus nostris, dum audiuimus: tamquam leo rugiens. sed quia dictum est: escae eius electae sunt, quod quaerit, electionis est, quod rugit, desperationis est, sicut in alio loco legimus: dentibus suis frendet et tabescet. ita haec loquitur sermo diuinus, ut terrori coniuncta sit consolatio. cruenti quidem est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
a sic incitat ut allidat: sic armat ut ꝑimat. Itaq frs.
cui mala ꝓpͥa ñ suffitiunt: ille sic agit ut uidiciũ etiam
nisi nr̃as cotidie resecemꝰ et circũcidamꝰ passiones: dete
ita ut fiant ex trema nr̃a peiora priorib. Et quidem
Rm̃i. quã dui admundũ ꝑtinendo illic actib et nego
ciis militantes inquib nunc erubescimꝰ: tunc nobis
aduersarius ñ obstabat. immo etiã consentiebat: quia
curca miserabilem ac ꝑditã uitã nr̃am ñ inueniebat
in quo exercerit inuidiã suã. Belectabant illũ opera
Nra sufficiebant illi per se crimina nr̃a et peccata
Quis eñĩ suscipit᷑ bellũ contra militẽ suũ: Quis uelit
inpugnare subiectũ sibi: Sed supra omnẽ infelici¬
tatem erat uita illius. cui ñ dignabatur nocere ii¬
micus. At uero post quã uoluntatib illiꝰ renun¬
tiauimus: uidet cultores suos ad auctoris sui pristi
ni redisse famulatũ: uidet innobis quodã modo idola

Expanded text:
a sic incitat, ut allidat, sic armat, ut perimat. Itaque, fratres, a sic incitat, ut allidat, sic armat, ut perimat. Itaque, fratres, cui mala propria non sufficiunt, ille sic agit, ut iudicium etiam  caueamus, nisi nostras cotidie resecemus et circumcidamus passiones, detero uiueremus, ita ut fiant extrema nostra peiora prioribus. et quidemmdiu, quae ad mundum pertinent, illis actibus et negotiis eramus militantes, in quibus nunc erubescimus, tunc nobis aduersarius non obstabat, immo etiam consentiebat, quia circa miserabilem ac perditam uitam nostram non inueniebat, in quo exerceret inuidiam suam. delectabant illum nostra opera, sufficiebant illi per se nostra crimina et peccata. quis enim suscipiat bellum contra militem suum et quis uelit impugnare subiectum suum? sed super omnem infelicitatem erat uita illius, cui nocere dedignabatur inimicus. At uero nunc, postquam uoluptatibus illius renuntiauimus, unum rediisse famulatum; videt in nobis quodammodo idola
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat ad eos qͦs magis abundare ꝑspecerit. et gr̃ãm inse
pxini ñ auferendo sed imitando transfundat: et bona pos-¬
sessionis alienȩ ñ solũ sine dãpno. sed etiã cũ lucro possessoris
census: nec minuit solis lucẽ considerantiũ multitudo.
Quanti ad eũ ꝑspexerint. tantis munera sua cõmodat. E
ipse tamen integer semꝑ ꝑseuerat. Benedicta ado illa ani-¬
ma cuius humilitas alteriꝰ confundit suꝑbiã. cuiꝰ patientia
ꝓoximi extinguit iracundiã: cuiꝰ obȩdientia pigritiã alt̾iꝰ
tacite increpat. cuiꝰ feruor inertiã alieni teporis ex suscitat.
quȩ pcui sui turbatũ p̃ira oculũ cordis.
grã consolationis atq edifitationis il¬
suminat. Melus huic quã illi qui fra¬
trẽ paululũ abaliquo con tristatũ ñ tatũ solatio suo
porrecta manu subleuat. sed titubantẽ sicut parietẽ
inclinatũ maliloquioꝵ inpulsu adiuuat ad riunã: et

Expanded text:
ueniat ad eos, quos magis abundare perspexerit, et gratiam in se ueniat ad eos, quos magis abundare perspexerit, et gratiam in se a proximis non auferendo, sed imitando transfundat et bona possessionis alienae non solum sine damno, sed etiam cum lucro possessionis censis, nec minuit solis lucem considerantium multitudo. Quanti ad eum perspexerint, tantis munera sua commodat, et ipse tamen integer perseverat. Benedicta a Deo illa anima, cujus humilitas alterius confundit superbiam, cujus patientia proximi exstinguit iracundiam, cujus obedientia pigritiam alterius tacite increpat, cujus fervor inertiam alieni teporis exsuscitat. Qui proximi sui turbatum prae ira oculum cordis, gratia consolationis atque aedificationis illuminat. melius est huic quam illi, qui fratrem paululum ab aliquo contristatum non tamen solacio suo porrecta manu non subleuat, sed titubantem sicut parietem inclinatum maleloquiorum impulsu adiuuat ad ruinam et s
Abbreviated transcription (Latin):
destruxerit. de tantis periculũ dã nationis incurrit. qͣn.¬
tis detrunentũ fuit. de tantis dõ: na contraxit. et peceatũ¬
quod abillo semel ꝓ cessit. ad eũ multipliciter redundabit.
Quam obrem sicut ille ualde ad mirandus ẽ atq laudandꝰ.
cuiꝰ cursus bonꝰ multoꝵ ꝓfectꝰ ẽ: ita ille merito lugendꝰ ẽ.
ne uitia alioꝵ uirtutib noceant. ne alioꝵ feruorẽ tepor
nr̃ debilitet: ne alioꝵ patientiã. nr̃a iracundia uiolet: ne
alioꝵ humilitatẽ. suꝑbia nr̃a de prauet: ne alioꝵ sani
feditas nr̃a contaminet:. ne alioꝵ ardentes extinguamus
lãpades. si nr̃as illumminare ñ possumꝰ.  quidẽ fatuȩ il¬
lȩ uirgines quãlibet stultȩ essent. ñ tã alienas ex tinguere ła¬
indes. qũã suas illuminare cupiebant: & idõ ad istarũ similitu¬
nis. siflãma feruoris. si oleum caritatis. si lum̃ discretionis:

Expanded text:
destruxerit, de tantis periculum damnationis incurrit. Quandestruxerit, de tantis periculum damnationis incurrit. Quantis detrimentum fuit, de tantis damna contraxit; et peccatuquod ab illo semel recessit, ad eum multipliciter redundavit. quamobrem sicut ille ualde admirandus atque laudandus est, cuius cursus bonus multorum profectus est, ita ille non immerito lugendus estne uita nostra aliorum uirtutibus noceat et ne aliorum feruorem tepor noster debilitet et ne aliorum patientiam nostra iracundia uiolet, ne aliorum humilitatem superbia nostra deprauet, ne aliorum oeditas nostra contaminet, ne aliorum ardentes exstinguamus lampades, si nostras illuminare non possumus. et quidem illae fatuae uirgines, quamlibet stultae essent, non tam alienas exstinguere lampades quam suas illuminare cupiebant. et ideo ad istarum similitut ignis fidei et si flamma feruoris et si oleum caritatis et si lumen discretionis,