comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. dicit homini. Extende manũ tuã. E ecendit: et restituta ẽ ma
ananda manus anda iubetur ȩxcendi. ꝗa infruetuose de¬
bilitas aĩe nullo melus ordine quã elemosinarũ largita¬
tẽ curatur. Unde iohns baptista turbis seiscitantib ꝗd facerent
Qui habet duas tumcas: det nõ habenti. et qͥ habet ȩscam: similicͥ
faciat. Et meccłastieo dicitur. Fili nõ sit manus tua ad accipiendũ
porrecta: et ad dandũ collecꝰta. frustra enĩ manus ad deum pro
peccatis rogaturus expandit. qͥ nõ hasad uiduã rogantẽ bene¬
fic̾ium laturus extenderit. Exeunces aut̃ pharisei statim eum he¬
dianis: consilium faciebant aduersus eũ quomͦ eum ꝑderent.
erodianos herodis techrarce ministros dicit. qͥ propt̃ in imici¬
cias quas dominus ipsoꝵ aduersus iohamiẽ exercebat. oẽ sal¬
atorẽ quem ioh̃ns p̾dicabat: insidiis insequebãtur et odiis. Mag¬

Expanded text:
orum, dicit homini: Extende morum, dicit homini: Extende mananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosa debilitas animae nullo melius ordine, quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista, turbis sciscitantibus quid facerent, Qui habet duas tunicas, det non habenti. Et qui habet escas, similiter faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta, et ad dandum correpta . Frustra enim manus ad Deum pro peccatis rogaturus expandit, qui non has ad viduam rogantem, beneficium collaturus, extenderit. Exeuntes autem Pharisaei, statim cum Herodianis, consilium faciebant adversus eum, quomodo eum perderent. Herodianos Herodis tetrarchae ministros dicit, qui propter inimicitias quas dominus ipsorum adversus Joannem exercebat, etiam Salvatorem quem Joannes praedicabat, insidiis insequebantur et odiis. Mag
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ an male. nõ quod deus sũmȩ bonitatis. mali nobis aue¬
tor aut ꝑclitionis e̾ẽ. possit. sed quod enis non saluare scͥpture
consuetudine ꝑdere dicitur.Sient dicitur indurasse cor phara¬
oms. non quod molle obdurauit. sed quod meritis p̾cedentib
obduratum misẽdit̾ emollire noluerit. Et nes eũ rogamusne
nos inducat intẽptationẽ. ꝓtinus addendo sed libera nos ama
Di quẽ mouet cur dñs cũ eorpus eẽt. curatioisis de aĩȩ ꝑditione in¬
teridgau̾it. intelligat uel animã more scͥpturanĩ ꝓhomine po¬
sitam. sicut dicitur. llȩ sunt aĩx q̃ exierunt de femore iacob.
uel quod illa miracula ppt̾ salutem aĩȩ faciebat. uel quod ipsa
manus saluatio salutem᷑ aĩe significat. ꝗ̃ abonis ut p̾dixi cessans
opibus. aridam qͦdammꝰ dexterã habere indebatur. At illi tacu¬
erunt. Eutumspitiens eos cũ ira cont̾status suꝑ eecitate cordis e¬

Expanded text:
facere, an male? Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aufacere, an male? Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare Scripturae consuetudine perdere dicatur. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod molle obduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum, misericorditer emollire noluerit. Et nos cum rogamus, ne nos inducas in tentationem , protinus addendo: Sed libera nos a malpus esset curaturus, de animae salvatione interrogaverit, intelligat vel animam more Scripturarum pro homine positam, sicut dicitur: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob , vel quod illa miracula propter animae salutem faciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis ut praedixi cessans operibus, aridam quodammodo dexteram habere videbatur. At illi tacebant. Et circumspiciens eos cum ira, contristatus super caecitate cordis e
Abbreviated transcription (Latin):
nis si nõ euret: erudelitatis aut ibecillitatis aiguant. Et ait
homnu habenti manũ aridã. Surge in mȩdium. Et dieit eiꝰ.
Si licet sabbatis mͬale facere an be̾ne:
Reueniens dominus calumniã indȩoꝵ quã sibi ꝑfica
mente ꝑ au̾ant: arguit eos quod legis p̾cepta praua int̾preta¬
tione iolarent. estimando insabbato etiam abonis oꝑibus feriat¬
cdum: cũ lex amalis iubeat abstin̾e̾ dicens. Omẽ opus seruile ñ
facietis meo. id: peccatum. Om̃is eimi qui facit pecatũ: seriuᷤᷤ
ẽ peccati. Quo p̾cepto cẽ futuri seculi formam inpͥsentibus fͣrclumbrat.
ubi illi qui ꝑ sex hunis seculi ȩtates bona fecert̃: in septima autẽreqͥe.
maloꝵ tantũmꝰ nõ aut̃ bonoꝵ sunt ferias habituri. Nam᷑ si scłaria
oꝑa comqͥescant: nõ occiosus tam̃ boni oꝑis actus: est indei lau¬
de ꝯmestere. Animã saluam facere an perdere.
oc est hominẽ curare an non. Idem ẽ. quod p̾miserat bene

Expanded text:
nis: si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Et ait homini habenti manum aridam: Surge in medium. Et dicit eis: Si licet Sabbatis bene facere, an male? Praeveniens Dominus calumniam Judaeorum quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos quia legis praecepta prava interpretatione violarent, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex a malis abstinere jubeat dicens: Omne opus servile non facietis in eo, id est peccatum. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati. Quo praecepto etiam futuri saeculi formam in praesentibus adumbrat: ubi illi qui per sex hujus saeculi aetates bona fecerunt, in septima aetate malorum tantummodo, non autem et bonorum sunt ferias habituri. Nam etsi saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laudibus quiescere. Animam salvam facere, an perdere? Hoc est, hominem curare, an non? Idem est quod praemiserat, Bene
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. qua qͥsq insimilitudine diaboli et angloꝵ eius contra consei¬
entiã suã maiestatẽ deitatis obƿugnare nõ trepidat: nõ habet re¬
missionẽ inet̾num. sed reus erit ȩcerni delieti. sicut enũglta mani
niam dicebant spiritum inmuudum habet.
esse. neq qͥ hunc dm̃ quidẽ e̾e sed patre filioq minorẽ credunt
et consitentur: ꝗa non iniudentia chabolica seo humana tgnorantia
ducti faciunt hoc inremissibilis blasfemiȩ cͥmine tenentur ꝗa ppͥe
pͥneipesindeoꝵ et quiq similes inuihȩ pęste eorrupti maiestatẽ
blasfenant. sme sine ꝑibunt. Quod nͦ sedm̃ matheum dicitur eñ

Expanded text:
s contra conscientiam suam majestatem Deitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti, sicut Evangelista Maniam dicebant: Spiritum immundum habet: esse, neque qui hunc Deum quidem esse, sed Patre Filioque minorem credunt et confitentur, quia non invidentia diabolica, sed humana ignorantia ducti faciunt, hoc irremissibilis blasphemiae crimine tenentur. Quapropter principes Judaeorum et quique similis invidiae peste corrupti majestatem b
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ manifete intelligens oꝑa dei cũ de u̾tute negare ñ pos¬
ag̾e̾ uoluit posse dimiti ab eo. qͥ uult õeᷤᷤ: homines saluos fi¬
eri: et adagnicionẽ iu̾tatis nenire. s quod ipsi uidiei ec largi
tori uemiȩ credentes qͥ et sepenitentiã semꝑ accepturũ. ethãc
blasphemiã dicit numquã e̾ẽ. remittendam. Cred amus hunc
blasfemũ exigentib meritis sic̃ numquã ad remissionẽ: ita nec
adipsos dignos penitentiȩ fructus e̾c ꝑuenturũ. Iuxta hoc qd

Expanded text:
utem manifeste intelligens opera Dei, cum de virtute negare non posagere possit, posse dimittit ab eo qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire ; sed quod ipsi Judori veniae credentes, qui et se poenitentiam semper accepturum, et hanc blasphemiam nunquam dicit esse remittendam, credamus hunc blasphemum exigentibus meritis, sicut nunquam ad remissionem, ita nec ad ipsos dignae poenitentiae fructus esse perventurum, juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
neseit idumeã tẏrũ et sidonẽ ꝓuineias siue eiuitates fuisse genti¬
lium: Sed scribe abiherosolunis descendences blasfeiii sillũ ꝑse¬
quebantur horrendis. ꝗa sic nimirũ erat tͦꝑr passionis futurum.
ut turba illũ populi uidȩoꝵ eũ palmis ac laudib iherosolimã
ꝑducẽt. Genciles uidere desiłarent. s̃ ed seribe et semores ppłi
de eius nece tractarent. Turbis gͦ quȩ minus erudite udebã¬
cur domini semꝑ fac̾ta mirantib. illi contra negare hȩc. uel
quȩ negare nequiuant simstra in terp̾tatione ꝑuerc̾e̾ labo¬
rabant. quasi nõ diumitatis sed oꝑa e̾e̾nt in mundissim sꝑ
id beezebub qͥ deus erat accaron. Nam bel quidẽ: ipse est
baal. Tebub antẽ: musea uocatur. lec upeca quedã mendosa
exemplaria .l. lutera uel d. infine ẽ. nõis legenda: sed b. Beel¬
tebub gͦ baal muscarum. id÷ uir muscarum siue mulcas ha¬
bens int̾precatur. Obsorcles iudł. immolatiei emoris. ex emꝰ

Expanded text:
nescit Idumaeam, Tyrum et Sidonem, provincias sive civitates fuisse gentilium? Sed scribae ab Hierosolymis descendentes blasphemiis illum persequebantur horrendis, quia sic nimirum erat passionis tempore futurum, ut turba illum populi Judaeorum cum palmis ac laudibus Hierosolymam perduceret, gentiles videre desiderarent, sed scribae et seniores populi de ejus nece tractarent. Turbis ergo, quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibus, illi contra vel negare haec, vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere laboraban Beelzebub, qui Deus erat Accaron. Nam Beel quidem ipse est Baal. Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria l littera vel d in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo Baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatii cruoris, ex cujus
Abbreviated transcription (Latin):
cipẽ sac̾dotem ꝓabimelech aspellat: nichil habet dissonautie: ambo
et enĩ fuerant᷑ illic. eũ cdauid ueniens panes petut et acepit. abimielech¬
indelicet pͥnceps sac̾docũ et abiathar filiᷤ eius. Deciso aute m
abiathar ad dauid. et comes fãcꝰtus ẽ. totuis exilii enis. Postea
regnante eo sũmi sac̾dociz et ipse gradum accepit. ac toto tͣꝑr
regni illius in pontificatu ꝑseuerans: multo maioris excellentis
quã pat̾ suus effeclus ẽ. Ideo q clignus fuit. eiis memoriã dñs¬

Expanded text:
cipem sacerdotum pro Abimelech appellat, nihil habet dissonantiae. Ambo cipem sacerdotum pro Abimelech appellat, nihil habet dissonantiae. Ambo etenim fuerunt illic, cuvidelicet princeps sacerdotum, et Abiathar, filius ejus. Occiso autem Auinque, fugit Abiathar ad David et comes factus est totius exsilii ejus. Postea regnante eo summi sacerdotii et ipse gradum accepit, ac toto tempore regni illius in pontificatu perseverans, multo majoris excellentiae quam pater suus effectus est. Ideoque dignus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
re sacͥficium. Nostia enĩ deo placabilis. hominũ salus ẽ. Opponit gͦ
dominus et dicit.Si et cdauid sẽs ẽ. et abime lech pontifere auobiᷤ
non rep̾henditur. sed legis ut̾q mandatũ ꝓbabili excusatione
trans gressi sunt: et fames hic causa ẽ. cur eandẽ famẽ nõ ꝓbatis
in apostolis quã ꝓbatis in cęteris Quqniquã et in hoc multa dis¬
tancia sit. Isti spicas insabbato inauu confricant. Illi panesman
ducauert̃ leuiticos. et ad sabbati sollemnitatẽ accedebant. neome
sac̾dotalẽ cibũ adusum transiturũ elłe ppłoꝵ. siue quod om̃s
uitã sac̾docalẽ debenus mutari. siue ꝗa om̃s filii eccłesacer
clotessiuit. Ungimur enĩ insae̾dociũ sem offerentes nosmecipsoᷤ
deo hostias sꝑales. de qua toca hilłoriap captu nr̃o diximus mex¬
positione libri regum. Deximus et de mensa acpanibus ꝓpositionis.

Expanded text:
re sacrificium. Hostia enim Deo placabilis hominum salus est. Opponit ergo re sacrificium. Hostia enim Deo placabilis hominum salus est. Opponit ergo Dominus, et dicit: Si et David sanctus est, et Achimelech pontifex a vobis non reprehenditur, sed legis uterque mandatum probabili excusatione transgressi sunt, et fames in causa est, cur eamdem famem non probatis in apostolis, quam probatis in caeteris? Quanquam et in hoc multa distantia sit. Isti spicas in Sabbato manu confricant, illi panes comederunt Leviticos. Ibi et ad Sabbati solemnitatem accendebant neomenisacerdotalem cibum ad usum transiturum esse populorum, sive quod omnes vitam sacerdotalem debemus imitari, sive quia omnes filii Ecclesiae sacerdotes sunt. Ungimur enim in sacerdotium sanctum, offerentes nosmetipsos Deo hostias spirituales. De qua tota historia pro captu nostro plenius in expositione libri Regum diximus, et de mensa ac panibus propositionis,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait illis. Numquã legistis qͥd fecerit dauid quando neces
sitatem habuit. et esuriit ipse et qui eñ eo erant. Quomͦ introiit
indonũ dei sub abiathar pͥncipe sacerdotum et panes ꝓpositioĩs
iancducauit:. quos nõ licebat manclu aare nis sacerd ocibus. etde¬
dit eis qui cum eo erantꝰ.
d confutaudam phariseoꝵ calumniã ueteris recordatur hesto¬
ris quando dauid fugiens saulem uenit in nobe et ababi¬
melecꝰ sacerdote susceptus postulanit eibos. qͥ eũ panes laicos non
haberec: dedit ei conseeratos. quib nõ licebat uesci nͥ solis sacerdo¬
tibus et leuitis. Et boc tantũ int̾rogauit si muncli ee̾nt pueri a
mulieribus. & illo respondente abheri et miduis tereuis. nõ dubi¬
taui̾t paues dare. Melius arbitratus ꝓph̃a diceute. Misericordiam
uolo et nõ sacͥfitiũ. de famis ꝑiculo homines liberare: quã dõ offer¬

Expanded text:
Et aEt asitatem habuit, et esuriit ipse, et qui cum eo erant? quomodo introivit in domum Dei sub Abiathar principe sacerdotum, et panes propositionis manducavit, quos non licebat manducare, nisi sacerdotibus, et dedit eis qui cum  calumniam Pharisaeorum veteris recordatur historiae, quando David fugiens Saulem venit in Nobe, et ab Abimelech sacerdote susceptus postulavit cibos . Qui cum panes laicos non haberet, dedit ei consecratos, quibus non licebat vesci nisi solis sacerdotibus et Levitis. Et hoc tantum interrogavit, si mumulieribus, et illo respondente ab heri et nudius tertius, non dubitaverit panes dare, melius arbitratus, propheta dicente: Misericordiam volo, et non sacrificium , de famis periculo homines liberare quam Deo offe
Abbreviated transcription (Latin):
beatus uir qui sꝑat ineo. assumptoq pietatis et humilitatis
habitu ad requiem animarũ suarum attingere contendt̃.
Hellunt spicas quȩ force occurit᷑. et cã din uersant manibus
contͥtasq purgant. donee adęscam ꝑueniant. cũ testimonia
serꝙturarum añquȩ legentes ꝑueniunt. ied itando assunt᷑.
et camdu scrutacione sedula disengunt: donec in eisme¬
dullã dilecꝰ bionis qͣ latere indebatur inuenientes extrabãt.
inuxe dileclionis que mentes fideliũ esurientes sicientesq iusticiã
suauitatis incernȩ dapibus pascant. Uerũ hec mentiũ refeeꝰ hostul¬
tis quidẽ sabbati deffensoribus displicet: sed adnõ sabbati ꝓbat᷑.
ꝗa qui solũ latẽ suꝑfiuẽ secuntur. nec uerã mentiũ refectionẽ
nosse nec adinternam ꝑuenire animarũ requiẽ norunt: unde
temeritas eoꝵ merico ueritatis ore confunditur: dñ subditur.

Expanded text:
beatus vir qui sperat in eo , assumptoque pietatis et humilitatis beatus vir qui sperat in eo , assumptoque pietatis et humilitatis habitu, ad requiem animarum suarum attingere contendunt: vellunt spicas quae forte occurrunt, et tandiu versant manibus contritasque purgant, donec ad escam perveniant: cum testimonia Scripturarum, ad quae legentes perveniunt, meditando assumunt, et tandiu scrutatione sedula discutiunt, donec in eis medullam dilectionis, quae latere videbatur, invenientes extrahant. divinae dilectionis, quae mentes fidelium esurientes sitientesque justitiam suavitatis internae dapibus pascant. Verum haec mentium refectio stultis quidem Sabbati defensoribus displicet, sed a Domino Sabbati probatur, quia qui solam litterae superficiem sequuntur, nec veram mentium refectionem nosse, nec ad internam pervenire animarum requiem norunt. Unde temeritas eorum merito Veritatis ore confunditur, dum subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
na uo̾ manducare ẽ. enundatum quemq asordibus itio¬
rum pora p̾dicantiũ eccłe meubris incoeporari. Et benebȩc
discipuli p̾gredientes aute dominũ fecisse memorantur.
quia doc toris necesse ẽ. serno p̾cedat: et sic cor auditoris sub¬
sequens grã suꝑne usitasionis illustret: B eue sabbatis: quia
seĩ doc tores et ꝓpsi inp̾dicando ꝓspe fucure quiecis laborant e
aulitores suos eque ammonent. nũ ꝓpt̾ amoren seculi suꝑua¬
cus insistẽ negotii s. s̃ ed potius ꝓȩt̾na requie bonis insudare
laboribus. ltem ꝑsata ambulant cũ domino qͥ duimisstigclen
Esuriunt ini satis. cum in eisdẽ sc̃is eloquis ꝗ̃ ꝑtiamnseunt legẽ¬
do. pauẽ uice inueuire desidant.łtoc ẽ ad illa eurant uerba
ꝑuenire. quib ampliorẽ insensu condioris amore̾ incendãt.
Et hoc insabbatis. eñ sopita mente auirbulentis cogitatio¬
nibus. uacare gaudent et uidere quã suauis est dñs. Quamq

Expanded text:
na vero manducare, est mundatum quemque a sordibus vitiona vero manducare, est mundatum quemque a sordibus vitiorum per ora praedicantium Ecclesiae membris incorporari. Et bene haec discipuli praegredientes ante Dominum fecisse memorantur, quia doctoris necesse est sermo praecedat, et sic cor auditoris subsequens gratia supernae visitationis illustret. Bene Sabbatis, quia sancti doctores et ipsi in praedicando pro spe futurae quietis laborant, et auditores aeque suos admonent non propter amorem saeculi supervacuis insistere negotiis, sed potius pro aeterna requie bonis insudare laboribus. Item per sata ambulant cum Domino, qui divinis obtemEsuriunt in satis, cum in eisdem sacris eloquiis quae legeire desiderant, hoc est ad illa curant verba pervenire quibus ampliorem in se sui Conditoris amorem incendant. Et hoc in sabbatis, cum, sopita mente a turbulentis cogitationibus, vacare gaudent et videre quam suavis est Dominus, quamque
Abbreviated transcription (Latin):
desiderabat dapibus. audiuit. Surge petre: occide et mã¬
duca. Mira sacramenti concordia. quia et ibi mac̾tari et man¬
ducari inbentur animalia eglitus milła: et hie spicas domino
lustrante consecratas uulsisse discipuli. ato iuxca aliorum
narrationẽ euu̾głtarũ confricances manib manducasseꝑ
bibencur. Iloc ẽ enĩ quod aic apłs. Morcifieate menbra urã
q̃ sc̃ suꝑ t̾rã. ec exuice uos uet̾em homine᷑ eũ actibus suis. qa
nõ aliter transit quisq in corpusxͥ. Non alit̾ doctorẽ ꝓfecꝰ lus
sui fruetus paseit. quã si ueterib ablicatis concupiscentiiᷤᷤ.
nouo dilec̾tionis mandato. nouus homo fuerit facꝰtus.
uellere itaq spicas ẽ. homines at̾rena intentione quasolũ
mentis quasi radieẽ fixerant eruere. Encare aut᷑ manibus:
exemplis u̾tucutũ abipsa &̃ carnis concupiscentia quasi fol¬
lieulis ec integum̃cis aristarum puritatis mentis exuere. hra¬

Expanded text:
desiderabat dapibus, audivit: Surge, Petre, occide et mandesiderabat dapibus, audivit: Surge, Petre, occide et manduca . Et mira sacramenti concordia, quia et ibi mactari ac manducari jubentur animalia coelitus missa, et hic spicas Domino lustrante consecratas vulsisse discipuli, atque juxta aliorum narrationem evangelistarum confricantes manibus manducasse perhibentur. Hoc est enim quod ait Apostolus: Mortificate membra vestra quae sunt super terram, et exuite vos veterem hominem cum actibus ejus . Quia non aliter transit quisque in corpus Christi, non aliter doctorem profectus sui fructibus pascit, quam si, veteribus abdicatis concupiscentiis, novo dilectionis mandato novus homo fuerit factus. Vellere itaque spicas, est homines a terrena intentione qua solum mentis quasi radicem fixerant eruere; fricare autem manibus, exemplis virtutum ab ipsa etiam carnis concupiscentia quasi folliculis atque integumentis aristarum puritatem mentis exuere. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
Egimus insequentib quia erant qui ueniebant et redi¬
bant multi. et nec manducandi quidẽ spatiũ habebant: etideo
quasi homines esuriebant. Quod aut̃ spicas segetũ manibus
non ꝑatas epulas sed cibos simplices quȩrentiũ. P harisei au
Nota quod pͥmi apostoli saluatoris litterã sabbati destrume
aduersum hebionitas. qͥ cum cet̾os recipiant aplo̾s. paulum
quasi transgressorẽ legis repudiant. Mistice aut̃ discipuli psa
ca transeunt. illa indelicet de quib dominus ait. heuate
occulos ur̃os. et indece regiones ꝗa albe sunt iã admessem
et qͥ mecit. mercedẽ accipit. Cum doctores scĩ eos quosinfi¬
cle uĩtatis insticuere quęit̃ eura pix sollicitudinis inspitunt.
et qualit̾ unũ quẽq quo ordine ad salutem attrah̾e debeãt
sedula considatione ꝑpendunc. atq ideo in chilmelus esu¬
rire quã salutẽ intelliguntur homiũ. Quã ipse mesłoꝵ
pͥmus quondã int̾ preces esuriens: mox oblatis sibi eis quaᷤᷤ

Expanded text:
re. Legimus in sequentibbant multi, et nec manducandi quidem spatium habebant, et ideo quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum manibus  est, non praeparatas epulas, sed cibos simplices quaerentium. Pharisaei autNota quod primi apostoli Salvatoris litteram Sabbati destruunt adversum Hebionitas. qui cum caeteros recipiant apostolos, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. Mystice autem discipuli per sata transeunt, illa videlicet de quibus Dominus ait: Levate oculos vestros et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. Et qui metit, mercedem accipit , cum doctores sancti eos quos in fide veritatis instituere quaerunt cura piae sollicitudinis inspiciunt, et qualiter unumquemque quove ordine ad salutem attrahere debeant sedula consideratione perpendunt. Atque ideo nihil melius esurire quam salutem intelliguntur hominum, quam ipse messorum primus quondam inter preces esuriens, mox oblatis sibi eis quas
Abbreviated transcription (Latin):
lonon solum abappetitu carnaliũ uoluptatũ uerumẽ nonñquã
abipsi ꝰͦq panis cocidiani ꝑceptione prepediant. Sed quẽ turli
frequ̾tat externa: uideamius quanti hunc estimatio ꝓpinquorum

Expanded text:
di, non solum ab appetitu carnalium voluptatum, verum etiam nonnunquam di, non solum ab appetitu carnalium voluptatum, verum etiam nonnunquam ab ipsa quoque panis quotidiani perceptione praepediant. Sed quem turba frequentat externa, videamus quanti hunc propinquorum
Abbreviated transcription (Latin):
caente eos ammonens. ut post acceptũ apłatus gradum. ad
conscientiã suã red eant. et quanto ampliorẽ docendoꝵ enrã
suscepe runt populoꝵ. eo sollertiꝰ iła habitacula mertĩ
suatiim eonsidando penecrent. et ne quid ibi forte quod oe¬
culti⁊ inspeestoris oc̃eulos offendat inueniatur. sedula cxamu¬
tone ꝑciuirauit. Sic ecenuĩ quisq siꝓpeinũ rec te regit. sua suopͣ
ececle studiosa exploratione qͥequid inbereat prauitatis expur¬
get. Eteonuenit it̾m t̾ba ĩtaut ñ possent neq pauẽ mandisea
Quã felix occupatio saluatoris. quã beata freqn̾tia turbe
eoufluentis. eui tantũ studii ad audiendũ uerbũ dei. cau¬
torm funt euix ad optiuendã salutẽ ut aue tori salutis eñ eis qͥ
seeũ erant ne uescendi quidẽ hora solatio uite miseris impen¬
dendo libera manerec. Utinã cdomine iħ̾u et in nr̃i t̃ꝑrib eni tau¬
tũ gĩe tius fidelib largiaris: qui doctores suos assiduitate cdiscen¬

Expanded text:
post acceptum apostolatus gradum ad conscientiam suam redeant, et quo ampliorem docendorum curam susceperunt populorum, eo solertius ipsi habitacula mentium suarum considerando penetrent, et ne quid ibi forte quod occulti inspectoris oculos offendat inveniatur, sedula examinatione perquirant. Sic etenim quisque, sic proximum rite regit, si a suo prius corde studiosa exploratione quidquid inerat pravitatis expurgat. Et convenit iterum turba, ita ut non possent neque panem manducare. O quam felix occupatio Salvatoris, quam beata frequentia turbae confluentis, cui tantum studii ad audiendum verbum Dei, tantum fuit curae ad obtinendam salutem, ut auctori salutis cum eis qui secum erant, ne vescendi quidem hora a solatio vitae miseris impendendo, libera maneret! Utinam, Domine Jesu, et in nostri temporibus aevi tantum gratiae tuis fidelibus largiaris, qui doctores suos assiduitate discen
Abbreviated transcription (Latin):
sue. Qrȩ spes saluandi ultra remanet:. cũ et hoc quia psalute
aĩe suȩ rec te intelligendo ꝑceꝑunt. dece tando atq odiis inseqũ¬
do. reicere eo uceudt̃. Uide enim quid seꝗr. Et scribe qui ab
Berosolimis descend̾ant: dicebant quoniꝰm beclrebubhabet:
Et quia in pͥncipe demonioꝵ eicit demonia.eono habet¬
le sine causa qui tantũ blaspheniȩ duõ inferebant abihe¬
rosolimis descendisse clicuntur. Sed futurũ utus portẽ¬
debant eñ aciub urbis illiususq ad mortẽ ee̾. ꝑsequendũ.
ereitirnus ꝗͥdem supra ꝗa multa turba agalilea et iudea fu¬

Expanded text:
suo, quae spes salvandi ultra remanet, cum et hoc quod pro salute suo, quae spes salvandi ultra remanet, cum et hoc quod pro salute animae suae recte intelligendo perceperunt detestando atque odiis insequendo rejicere contendunt? Vide enim quid sequitur. Et scribae qui ab Hierosolymis descenderant, dicebant quoniam Beelzebub habet: et quia in principe daemonum ejicit daemonia. Nec sine causa qui tantum blasphemiae Domino inferebant, ab Hierosolymis descendisse dicuntur; sed futurum utique portendebant eum a civibus orbis illius usque ad mortem esse persequendum. Legimus quidem supra quia multa turba a Galilaea secu
Abbreviated transcription (Latin):
et sapientiã cdei adire uidere et andire desicłant: hunc ꝓpinqͥ
quasi mentis upotẽ eẽ. ligaudũ decernunt. Niuia i astitudi¬
nẽ sapientiȩ quam audiebant caꝑe nõ poterant: quasi alieno
sensu locutũ eum ẽẽ credebant. Iuxta exemplũ eoꝵ qͥ sacram̃tũ
carns eius manducande et bibendi sanguinis nom ferentes:
aiebant. Durus ẽ. hic sermo. Quis eum potest audire: Expp¬
terea recro abibant. ec iã cũ illo nõ ibant. Allegorice autem
ueo quod turba adillũ conueniente freqͣnti ut furiosus asuᷤᷤ
contemnitur: salus credentiũ degentib appyobatur et inui
da uideoꝵ ꝑfidia nocatur. Dequib ait ioh̃ns. In ꝓpͥauenit
ec sui eum nõ receꝑunt. M ultum sane clistat inter eos qui
uerbũ dei ꝓ mentis tarditate nõ incellitunt. et eos qui hoc qdͥ
uitellqunt de industna blasphemant. ac ꝑsecuntur. his etenĩ
spes salutis adhuc si forte incellerinc restat. illis aut qui nolen¬
tes intellige̾ ut bene agant. iniquitatẽ meditantur ineubili

Expanded text:
re desiderant, hunc propinqui, quasi mentis impotem, esse ligandum decernunt. Quia enim altitudinem sapientiae quam audiebant capere non poterant, quasi alieno eum sensu locutum esse credebant: juxta exemplum eorum qui sacramentum carnis ejus manducandae et bibendi sanguinis non ferentes aiebant: Durus est hic sermo. Quis eum potest audire? Et propterea retro abierunt, et jam cum illo non ambulabant. Allegorice autem in eo quod turba ad illum conveniente frequenti, ut furiosus a suis contemnitur, salus credentium de gentibus approbatur, et invi perfidiaque notatur. De quibus ait Joannes: In propria venit, et sui eum non receperunt . Multum sane distat inter eos qui verbum Dei pro mentis tarditate non intelligunt, et eos qui hoc quod intelligunt de industria blasphemant ac persequuntur. His etenim spes salutis adhuc, si forte intellexerint, restat; illis autem qui nolentes intelligere ut bene agant, et iniquitatem meditantur in cubili
Abbreviated transcription (Latin):
dis menes iciumi pclitionis insinuat dcaroch autem quod
mnempria mortis interp̃tatur: arguit eum nõ repente ꝑsuasum.
sed meditatũ cliutꝰ diũcȩ tradicionis patrasse flagitium. qͥnõ
ꝑimpiudentiã sed ꝑ prouidentiã int̾apłos eligitur. Iuanta it
ras domuini qͥ pielitari apud nos uicht̾iũ suũ quam affee tum
malrut: Duscepat .ti. hõis fragilitatẽ. et ideo nec has parces recu¬
sauit infirmitatis humane. uoluit deseri. uoluit pdi. uolit
abapło suo tradi: ut tu asocio desertus. asocio proditus mo¬
deste feras. Tuũ errasse uicditiũ: pisse benefic̾ium. Didinatis

Expanded text:
 pretium proditionis insinuat; Scarioth autem, quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius Dominicae traditionis patrasse flagitium. Qui non per imprudentiam, sed per providentiam inter apostolos eligitur. Quanta enitas Domini, qui periclitari apud nos judicium suum quam affectum maluit? Susceperat enim hominis fragilitatem et ideo nec has partes recusavit fragilitatis humanae. Voluit deseri, voluit prodi, voluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus, modeste feras tuum errasse judicium, perisse beneficium. II. Hos
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit moyses in lege et ꝓph̾e: inuenimus ih̾m filiũ ioseph a
uazarech. barcholomeus sẏrum ẽ. nõ hebreum. et uit̾precat᷑
filius suspendentis aquas. Quod eiudent̾ filiũ dei sonat. qui p̾¬
dicatoꝵ suoꝵ m̃tes ad cȩlebia contemplanda suspendit. ut qͦ
celsa liberus ꝑuolant: eo c̾renoꝵ corda feratius die̾toꝵ suoꝵ
guttis inebrient. Matheus donatus dicitur. uidelicet ꝗa
magno dnĩ mune̾ de teloneario ac publicano: in apostoliẽ.
et eu̾uglt̾e delegatus offit᷑ium. Thomas abissus uel geminꝰ
quod grece dr̃ didumis. quȩ utraq int̾pretatio eius statui
congruit. Didumis et eiuĩ recte uocar potuit ꝓpt̾ dubuĩ
cor aueredendo esfec hi dnĩes resurrec hoiis. Abyssus idem
celebratur e rea fce peuetauit N ocaudũ sane opres aulor¬

Expanded text:
sum filium Joseph a Nazareth . Bartholomaeus Syrum est, non Hebraeum, et interpretatur, filius suspendentis aquas, quod evidenter Filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum mentes ad coelestio contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Matthaeus donatus dicitur, videlicet quia magno Domini munere de teloneario ac publicano, in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus, quod est Graece Δίδυμος quae utraque interpretatio ejus statui congruit. Didymus etenim recte vocari potuit, propter dubium cor in credendo effectu dominicae resurrectionis. Abyssus idem celebratam certa fide penetravit
Abbreviated transcription (Latin):
riuatũ est: haud dubiũ quin illa dequa paulus ait. Petra
gitus ẽ. nom̃. Cuius alias alludens ethinologie: dix̃. Tues pe¬
trus. et suꝑ hauc petrã edificabo eccłam meã. Quod uͦ symon
ponens meror ẽ siuẽ tͥsticiã int̾precatur. illi t̃ꝑri congriut. qͣdo
post resurrectiouẽ uiso domino uel mortis illuis uel suȩ ne¬
gationis merorẽ deposuit. sed sue confetim mortis tͥsticiã
audiuit. dicente domino. Cũ autẽ senueris excendes ma¬
nus tuas. et alius te cuiget. et ducet qͦ nõ uis. Et iacobum
Rebȩdei. et iohannem fratrem ia cobi.
ubauditur a suꝑiorib uocauit ad se cũ aseendẽt in mõ¬
tem: et imposuit eis noia boa nerges. quod ẽ filii tontru.

Expanded text:
rivatum est: haud dubium quin illa de qua Paulus ait: Petra rivatum est: haud dubium quin illa de qua Paulus ait: Petra gitus est nomen. Cujus alias alludens etymologiae dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quod vero Simon, ponepost resurrectionem viso Domino, vel mortis illius vel suae negationis moerorem deposuit, sed suae confestim mortis tristitiam audivit, dicente Domino: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et Zebedaei et Joannem fratrem Jacobi Subauditur a superioribus vocavit ad se, cum ascenderet in montem. Et imposuit eis nomina Boanerges, quod est filii tonitrui.
Abbreviated transcription (Latin):
bendicur: si de ÷ quod intus oꝑecur. Nam iuxta magist᷑ genciũ:
uocem. linguȩ insignũ siuuit nõ fidelibus. sed infidelibus. Et impo¬
suit symoni nomen petrus.
on mine pͥmum symoni pecri cognomꝰ indidit. uerũ longe
Nante cum a fre andrea ad se adductum intuitus: dixit.
Tu es sẏmon filius iohanna: cu uocaberis cephas. quod interp̾tat᷑
petrus. Sed cũ uolens en̾ugelista noĩa duodecĩ apłoꝵ enumera¬
re.nece̾e haberet petrũ dicere. breuit̾ intimare curauit. ꝗa nõ
hoc antea uocarecur sed ita eũ dominus cognominauit. quãui
nõ cunc sed quando ioh̃ns ipsa diuĩ uerba posuit. intencos iudl
reddens auditores. Nam si hoc ance uocaretur: nõ ita uideres mis¬
teriũ pecrȩ. putans casu eũ sic uocari: nõ ꝓuiclentia dei. Ideo uo¬
luit eum prius aliud uocari. ut ex ipsa cõmutacione nominis
saeram̃ti. iuiuacitas cõnm̃daretur. Idem gͦ grece siue latine pe¬
trus quod syriace cephas. et in utraq lingua nom̃ a petrade¬

Expanded text:
tenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Et imposuit Simoni nomen Petrus. Non nunc primum Simoni Petri nomen indidit, verum longe ante cum a fratre Andrea ad se adductum intuitus, dixit: Tu es Simon filius Joanna; tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus . Sed cum volens Evangelista nomina duodecim apostolorum enumerare, necesse haberet Petrum dicere, breviter intimare curavit quia non hoc ante vocaretur, sed ita eum Dominus cognominaverit, quamvis non tunc, sed quando Joannes ipsa Domini verba posuit, intentos videlicet reddens auditores. Nam si hoc ante vocaretur, non ita videres mysterium petrae, putans eum casu sic vocari, non providentia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. Idem ergo Graece sive Latine Petrus, quod Syriace Cephas. Et in utraque lingua nomen a petra de
Abbreviated transcription (Latin):
gistis. sed ego elegi nos. Fecitq ut e̾e̾nt duodecĩ cũ illo. cęrti
utiq gr̃ẽ misteri. Ut uidelicet mundi salutẽ quã uerbo p̾di¬
carent: suo quoq numero cõnm̃darent. Ter et enĩ quaterui:
duodecim fiunt. et ter quat̾m ad p̾dicandum sunt missiapłiꝰ.
ut ꝑ uiu̾sas quadrati orbis plagas baptirarent gentes. in no¬
mine patris et fili et sꝑs seĩ. unde et de enutate sc̃ã ib̃rłm
descendente de celo adeo scͥptum ẽ: ꝗa erant ei aboriente¬
porte tres. ab aquilone porce tres. et ab austro porce tres: et
ab occasii porte tres. Unde figuralit̾ ostendebatur. ꝗa predi¬
cantibus apostolis apłoꝵ q successoribus. eimeꝰte ꝑ orbem na

Expanded text:
gistis, sed ego elegi vos . Fecitque ut essent duodecim cum illo. Certi gistis, sed ego elegi vos . Fecitque ut essent duodecim cum illo. Certi utique gratia mysterii, ut videlicet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque numero commendarent. Ter etenim quaterni duodecim faciunt. Et ter quaterni ad praedicandum sunt missi apostoli, ut per universas quadrati orbis plagas baptizarent gentes in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti. Unde et de civitate sancta Jerusalem descendente de coelo a Deo, scportae tres, et ab aquilone portae tres, et ab austro portae tres, et ab occasu portae tres . Ubi figuraliter ostendebatur, quia praedicantibus apostol
Abbreviated transcription (Latin):
desideranda et qͣrenda erigere debere.Dic &̃ legẽ daturus pͥo¬
n suo populo in monte apparuit. de monte q̃ agenda ee̾nt into¬
nuit. Uerum ꝗa necdũ erat cempus ut dicerecur. P enitentiam
agite. ad ꝓpinquabit .i. reguũ cȩloꝵ: Sed tantum dicebatur. Po¬
nora patrem tuũ et matrem. ut sis longeuus suꝑ t̾ram. quã dñs
deus tiuis dabit cͥ. Quãuis hec eadem uerba typice regnũ nobiᷤᷤ
ȩt̾numi quod ẽ. int̾ra uiuentiũ ꝓmittant. Nequaꝗͣ populus lo¬
paci ad intelligenda mistena quȩ dicebantur ascendẽ nou̾at
Solusq moyses qͥ legem sꝑaliter audire didicerat: montis inqͦ
erat deus uercicẽ conscendit. Bene autẽ dicitur ꝗa ascendũᷤ
in montẽ clominus uocauit adse quos uoluit ipłe. nõ .n. illo¬
rũ eleetionis ac studii sed diume erat dignationis et gr̃e. ut in
aplatum uocarentur. Uude et eis alibi dicit. Non uos me ele.¬

Expanded text:
desideranda et quaerenda semper erigere debere. Sic etiam legem daturus pdesideranda et quaerenda semper erigere debere. Sic etiam legem daturus priori populo suo, in monte apparuit, de monte quae agenda essent innotuit. Verum quia necdum erat tempus ut diceretur: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum , sed tantum dicebatur: Honora patrem tuum et matrem, ut sis longaevus super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi . Quamvis haec eadem verba typice regnum nobis aeternum quod est in terra viventium, promittant, nequaquam populus lopaci ad intelligenda mysteria quae dicebantur ascendere noverat; solusque Moyses, quia legem spiritualiter audire didicerat, montis in s, verticem conscendit . Bene autem dicitur, quia ascendens in montem Dominus, vocavit ad se quos voluit ipse. Non enim illorum electionis ac studii, sed divinae erat dignationis et gratiae, ut in apostolatum vocarentur. Unde et eis alibi dicit: Non vos me ele
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dominũ p̾dieare peccator: ne quis eũ p̾dicantẽ audit: sequat᷑
errantẽ. Imꝓbus .n. magister ẽ. diabolus qui falsa ueris sepe per¬
miseet. ut spetie uĩtatis testimoniũ fraudis obtȩxat. Ceterum non
soli demones qͥ inniti confitebantur iubentur silere dexꝑo: s
et illi qͥ sanati ab eo sponte confiteri uolebant. Immo ipsi aplĩ qͥ
eum post resurrecꝰtionẽ coto erant orbe p̾dicaturi: aute passionẽ
eius precipunitur omĩno recice̾ de illo. Ne diuina uidelicet ma¬
gͥestate predicata: passionis clispensatio differrecur. et oillata
passione salus mundi q̃ ꝑhane futura erat negaretur. Et ascen¬
deus in montem: uocauit ad se quos uoluit ipse. Et uenert̃
ad eum. Et fecit ut elsent duo decim eum illo.
ons ille iiquo apostolos elegit dominus: altitudinem de¬
signat iusticie. qua instituendi erant ec p̾dicaturi homini¬
bus. Nam ꝗa milsurus erat eos adp̾dicandum euugłm regni
cletis: merito ꝑ sublimitatẽ loci in qͦ eleeti sunt ammonere

Expanded text:
 meas ? et caetera: ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti confitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina videlicet majestate praedicata, passionis disppassione, salus mundi quae per hanc futura erat, negaretur. Et ascendens in montem vocavit ad se quos voluit ipse, et venerunt ad eum, et fecit ut essent duodecim cum illo. Mons ille in quo apostolos elegit Dominus, altitudinem designat justitiae qua instituendi erant, et quam praedicaturi hominibus. Nam quia missurus erat eos ad praedicandum Evangelium regni coelestis, merito per sublimitatem loci in quo electi sunt, admonere
Abbreviated transcription (Latin):
domino epulis caritatis et bonoꝵ oꝑuni sedula cleuotione
refcctutur. ꝓfecto suꝑeiliũ seribarum et phariseoꝵ iudeoꝵ
inuidiam qͣua de gentiũ salute corquentur: insinuat. Qiuibul
ipse loquitur. Amen dieo uobis quod publicani et meretrices
precedent uos i regno dei. N oc audito ib̾e ait illis. Nõ ne¬

Expanded text:
atis et bonorum operum sedula devotione reficiuntur, profecto supercilium Scribarum et Pharisaeorum Judaeorum invidiam qua de gentium salute torquentur insinuat. Quibus ipse loquitur: Amen dico vobis, quia publicani et meretrices praecedent vos in regno Dei.--Hoc audito Jesus ait illis: No
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to ita qͦndã filii israhel cuca tabernacłm castra meciebant᷑.
ut ex omĩ parce ꝑ quadrũ ternȩ tribus manerent: q̃a pͥmiti¬
ua nimirum ȩceła quȩ erat in uidea. undiq ꝑ cͥcuitum suis
credentib toto orbe natiombꝰ sꝑali a deo castra erat infide et
confessrone sc̃ẽ tͥnitatis freura. Et ut miteret eos predicare eiu¬
głm: Et dedit illis pocestatẽ curãdi infirmitateᷤᷤ. et eicͤiendi dẜmon
ostqiuã nefandos sꝑs se p̾dicare ꝓhibuit. elegit scosqͥ et in¬
mundos sꝑs eicerent: et ipsi munda euugłm mente ac lin¬
gua p̾dicarent. Iubus &̃ cȩceras infirmitates eurandi. necñ
et mortuos suscitandi. Ut matheus ei̾uuglta seribit. conculit
facultatẽ: ut ꝓmissoꝵ celestium magnitudini adteᷤtarecur &̃
magnitudo factoꝵ. fidemq uerbis darec uiptus ostensã. unde

Expanded text:
to ita quondam filii Israel circa tabernaculum castrametabantur, ut ex omni parte per quadrum ternae tribus manerent . Quia primitiva nimirum Ecclesia quae erat in Judaea, undique per circuitum sui credentibus toto orbe nationibus, spiritalia Deo castra erat in fide et confessione sanctae Trinitatis fixura. Et ut mitteret eos praedicare Evangelium. Et dedit illis potestatem curandi infirmitates, et ejiciendi daemonia. Postquam nefandos spiritus se praedicare prohibuit, elegit sanctos, qui et immundos spiritus ejicerent, et ipsi munda Evangelium mente ac lingua praedicarent. Quibus etiam caeteras infirmitates curandi, nec non et mortuos suscitandi ut Matthaeus evangelista scribit contulit facultatem, ut promissorum coelestium magnitudini, attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque verbis daret virtus ostensa, e
Abbreviated transcription (Latin):
ne curatũ. Cuis dexc̾a que inpͥmo parente dum uecitȩ ar¬
boris poma decerꝑet nerat. ꝑ redẽpcoris gr̃am dũ insontes
manis in eruei. arbore teuderet bonoꝵ oꝑm sucisẽ. restitut
saluti. Et bene insinagoga manus erat arida. ꝗa uͥ scientiȩ donũ
manis: ibi grauius ẽ. in excusabilis noxe ꝑiculum. Et obseruabãt
uia destruetionẽ sabbati quam in discipulis arguebanti

Expanded text:
ne curatum. Cujus dextera quae in primo parente dum vetitae arne curatum. Cujus dextera quae in primo parente dum vetitae arboris poma decerperet aruerat, per Redemptoris gratiam dum insontes manus in crucis arbore tenderet, bonorum operum succis est restituta saluti. Et bene in synagoga manus erat arida, quia ubi scientiae donum majus, ibi gravius est inexcusabilis noxae periculum. Et ipsi observabant Quia destructionem Sabbati quam in discipulis arguebant p
Abbreviated transcription (Latin):
aior est eura sanitati et uite hominis quam eustodiȩ sabba¬
ti achibenda Dic enĩ et mandatum ẽ. sabbatũ custodiri. ut
si tam̃ necessitas ee̾t: reus nõ e̾e̾t. qui sabbatum uolasset. Ideo sab¬
bato cͥcumeidi uõ ẽ ꝓhibitũ: ꝗa necstfate fieri. Nam et iosue mu¬
ros iherico septem diebus cũ exercitu cͥcuit᷑. et machabei neci̾tat
instante sabbato pugnabant. Unde discipulis esurientib quod
licitum nõ erat inlege. necitate famis facꝰtum ẽ licitum. Talisit.
hȩc eausa ẽ. qualis hodie ieuiniis legitimis. ut siquis eger ieui¬
nium corruꝑit. nulla ratione reus tenecur. Itaq dominus est
filius hominis: etiam sabbati.
i inquie dauid rex sacerdotali cibo pastus exgusabilis ẽ. et
qui uerus rex. et ueriis sac̾dos. et ideo domimis ẽ. sabbati. enul¬
sarum sabbato spicarum noxa nõ tenetur. Et intront iterum
Iomo qui manum habebat ariclam: humanũ genus indi¬
eat. infecumditate bomi oꝑis arefactum: sed dnĩ miseratio¬

Expanded text:
bati adhibenda. Sic enim et mandatum est sabbatum custodiri, ut tamen si necessitas esset, reus non esset qui sabbatum violasset. Ideo Sabbato circumcidi non est prohibitum, quia necesse erat fieri. Nam et Josue muros Hiericho septem diebus cum exercitu circuivit. Et Macchabaei necessitate instante Sabbato pugnabant. Unde discipulis esurientibus, quod licitum non erat in lege, necessitate famis factum est licitum. Talis haec causa est, qualis hodie in jejuniis legitimis: ubi si quis aeger jejunium corruperit, nulla ratione reus tenetur. Itaque Dominus est Filius hominis, etiam Sabbati. i, inquit, David rex sacerdotali cibo pastus excusabilis est, etqui verus rex est et verus sacerdos, et ideo Dominus Sabbati, evulsarum sabbato spicarum noxa non tenetur? CAPUT III. Homo qui manum habet aridam, humanum genus indicat in fecunditate boni operis arefactum, sed Domini miseratio
Abbreviated transcription (Latin):
dum docbori ẽ. ne animȩ nonclũ renouate sed in uetustate ma¬
litie ꝑduranti. nouoꝵ misti̾oꝵ secreta cõnmittat. Quod si quęrit
aliquis qͥd int̾ uinum nouum mistice et int̾ uestuntum distec
nouum. facile patec: quia uino intus reficimur. et in ebriamur:
uestim̾to aut̃ formsecus induimur. Cum uõ utrumq ad signifi¬

Expanded text:
dum doctori est ne animae nondum renovatae, sed in vetustate madum doctori est ne animae nondum renovatae, sed in vetustate malitiae perduranti, novorum mysteriorum secreta committat. Quod si quaerit aliquis quid inter vinum novum mystice et vestimentum distet novum, facile patet, quia vino intus reficimur et inebriamur, vestimento autem forinsecus induimur. Cum vero utrumque ad signifi
Abbreviated transcription (Latin):
pannus assuitur: ĩd̃ aliqua parcicula doetrine quȩ ad noue
uitȩ temꝑanciã ꝑtinet. quia si hoc fiat᷑. et ipsa clocꝰ trma qͦdãmͦ
scinditur. Cuius parcicula quȩ ad ieninium ciboꝵ ꝑtinec mo¬
portune traditur cum illa cdoceat generale ieumiũ nõ aconeu¬
piseenta ciboꝵ tantũ. sed ab onũ lȩticia temporaliũ deleclati¬
dicit. nõ oportere hominib qͥ adhuc ueceri consuetudini de¬
diti imꝑaͣri. Qia et illinc quasi consci̾sio iudetur fieri: et ipsi iretuᷤ¬
tati non conuenit. Et nemo mittit uinũ nouellũ in utres uẽt̾es.
alioqͥn difrumpit uinum utres. et unũ effunditur. et utres ꝑibt̃.
sꝑalib preceptis facilius disrumpi quam id posse contin̾e̾
dicit. Erant autem iã utres noui cũ post ascensum domini desi
derio consolationis enis orancdo. et sꝑando in nouantur. Tnue
quia musto pleni sunt isti. Nonũ u̾o uinum iã nouis utͥbus ue¬

Expanded text:
pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae, quae ad nonae pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae, quae ad nonae uitae temperantiam pertinet; quia, si hoc fiat, et ipsa doctrina quodam modo scinditur, cuius particula., quae ad ieiunium ciborum ualet, inopportune traditur, cum illa doceat generale ieiunium, non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium delectatidicit non oportere hominibus adhuc veterae consuetudini deditis impertiri. Quia et illinc quasi conscissio videtur fieri, et ipsi vetustati non convenit. Et nemo mittit vinum novum in utres veteres, alioquin rumpit vinum novum utres, et ipsum effunditur, et utres peribunest, spiritalibus praeceptis facilius disrumpi, quam id posse continere dicit. Erunt autem jam utres novi, cum post ascensum Domini desiderio consolationis eius orando et sperando innouantur. tunc Quia musto pleni sunt isti . Novum enim vinum jam novis utribus ve
Abbreviated transcription (Latin):
De quo scõ sꝑaliq comibio apostoli sunt ereati qui lugere ac
ieuinare non possunt. quãdui sponsum in thalamo uident.
et sciunt sponsũ e̾ẽ. cum sponsa. Quaudo uo transierint
nuptiȩ et passionis ac resurrertionis tempus aduen̾it: tẽ spõt¬
si filii ieuinabunt. luxta leges aut̃ irhopolieiȩ sciendũ quod qͣ¬
di sponsus nobiscũ ẽ: et inlȩticia sumus. nec ieumare possumuᷤᷤ
nec ligere. Cum aucẽ ille ꝓpt̾ peecata anobis recesserit et auo¬
lauerit: tcͣ indicendũ ieiumum ẽ. et lucꝰtus recipiendus. Ne¬
mo assũptnm panni rudis assut uestim̃to ueteri. alioquin au¬
um int̾rogatus e̾e̾t. dominus eur discipuli eius nõ ieuna¬
rent: respondit caruales adhue quosq et necdũ passionis¬
sue ae resurrer honis fide solidatos nõ posse seueriora ienima et
continentiȩ sustinere p̾cepta. ne ꝑ austeritatẽ nimiã &̃ eru̾deli¬
tamquam uetera uestim̃ta dicit. quibus inconuenient̾ nouu

Expanded text:
et spirituali connubio apostoli sunt creati. Qui lugere ac jejunare non possunt, quandiu sponsum in thalamo vident, et sciunt sponsum esse cum sponsa. Quando vero transierint nuptiae et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt. Juxta leges autem tropologiae sciendum quod quandiu sponsus nobiscum est et in laetitia sumus, nec jejunare possumus, nec lugere. Cum autem ille propter peccata a nobis recesserit et avolaverit, tunc indicendum jejunium est, tunc luctus recipiendus. Nemo assumentum panni rudis assuit vestimento veteri. Alioquin auCum interrogatus esset Dominus cur discipuli ejus non jejunarent, respondit carnales adhuc quosque, et necdum passionis resurrectionisque suae fide solidatos, non posse severiora jejunia et continentiae sustinere praecepta, ne per austeritatem nimiam, etitamquam uetera uestimenta, quibus inconuenienter nouus
Abbreviated transcription (Latin):
dimissis pͥmo peccatis potuit ab infirmitate eurari. Aut
ad glam dei saluantis. siue ꝑse ipsum siue ꝑ famulos suos.
Sic̃ cȩxus natus in eiu̾głio. qui neq ipse peccauit neq

Expanded text:
dimissis primo peccatis, potuit ab infirmitate curari; aut dimissis primo peccatis, potuit ab infirmitate curari; aut ad gloriam Dei salvantis sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio , qui neque ip