comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł dom̃os pdc̃a spectãtibꝰ. młtiplices molestias. ⁊ c inqu¬
rias Inferunt et Iacturas: Quare dc̃i abbas et cõuent¬
de difficile reddatur eisdem et alus prioribꝰ et mẽbris
suis ꝙ singłis q̃relis. ad apłicam sedem habere recursũ
adu̾sus ocenpatores detẽtores p̾sũptareo molesatoreo
et iniuriatores huiꝰmodi illo uolentes remedio sbuenire
ꝑ qd ip̃oꝵ cõpescatur temeritas et alus adhitus sõ¬
mittẽdi similia ẜcludat᷑. Discretõi br̃e ꝑ apłica scripta
mandamꝰ qͣtinꝰ uos uł duo aut unꝰ uestrũ. ꝑ uos
uł aliũ seu alios etiã si suit exͣ Ioca ĩ quibꝰ deputati esti

Expanded text:
predictos spectantibus, multiplices molestias et iniurias inferunt et iacturas; quare prefate abbatissa et conventde difficile reddatur eisdem, pro singulis querelis ad apostolicam Sedem habere recursum, adversus occupatores, detentores, presumptores, molestatores et iniuriatores huiusmodi illo volentes eis remedio subvenire, per quod ipsorum compescatur temeritas et aliis aditus committendi similia precludatur, discretioni vestre per amandamus, quatinus uos uel duo aut vnus uestrum, per uos uel alium seu alios, etiam si sint extra loca, in quibus deputati estis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfugint. pͥori qͥ ꝑro tpr̃e fuerit et successorib eiꝯ cutho¬
licis. ul capło. si prior nõ fu̾it obediẽciam et reu̾enciam
et honorem domꝰ ꝑtinent. frat̾ne caritatis officiũ et¬
auxiliũ debire sbuentõis inpẽdant.maiores se ĩuicẽ¬
trinã se Inuicẽ honore p̾ueĩant. et qͥ fõrte maior e̾
merits: nõ erubescat amore dñi ficri mĩorib minis¬
trator. Paci ur̃e pret̾ea ꝓuidc̃tes staturinꝰ. ut ad reci¬
piendũ alteriꝰ Religioĩs hoĩe. nemo ues cogat ĩuitos.
professos eoꝵ uolueritis retinere.

Expanded text:
ui pro tempore fuerit, et successoribus eius catholicis uel capitulo, si prior non fuerit, obedientiam et reuerentiam et auxilium debitae subuentionis impendant maiores se inuicetrinam se inuicem honore praeueniant et, qui forte maior est meritis, non erubescat amore domini fieri minoribus ministrator. Paci uestrae praeterea prouidentes statuimus, ut ad recipiendum alterius religionis hominem nemo uos cogat inuprofessos eorum uolueritis retinere.
Abbreviated transcription (Latin):
si ec̃dĩas uos hr̃e ꝯtig̾et. quom curã agerttis al io
qͥmor tuiestis mũdo. et mẽbris abscisis a scło pedibꝰ oi¬
retis ad ambłandũ. ore ad loq̃ndũ. et Id̾o nͨ urĩ curã a¬
gere potestis: ꝙͣto ininꝰ et alioꝵ. Qñauis eĩ aliꝯ ix¬
gat res. sͦ. ues regatis aliq ualde tam̃ letari debetis:
si libere dei p̾sentiã adire possetis.

Expanded text:
si ecclesias vos habere contingeret, quomodo curam ageretis aliorum, qui mortui estis mundo, et membris abcisis a saeculo, pedibus caretis ad ambulandum, ore ad loquendum, et ideo nec vestri curam agere potestis, quanto minus et aliorum? Quamvis enim alius regat vos, nec vos regatis alios, valde tamen laetari deberetis, si libere Dei praesentiam adire possetis.
Abbreviated transcription (Latin):
landa. ab eo qͥ habet: uł ab eo qͥ nõ ht̃. ab eo qͥ dare uult.
uł ab eo qͥ dare nõ nult: ab eo qͥ ꝓpe ẽ. uł ab eo qͥ ꝓculest.
postuletis. forsitã carebit facłtate. uł uolũtate largiẽdi bob.
qd̾ ab ip̃o pecieritis. nͨnõ ei facile tedios eritis. si p̃dcã occi¬
sione freq̃nt̃ ad eũ redeatis. Et si p̾cem pãm nõ epaudierit.
tã uos ꝙͣ ip̃e ꝑit̾ erubescetis. Et ꝙͣuis nlłm aliud dapnũ de¬
inde paciamini: tam̃ claustrũ urm nõ absqi ꝑicło dos exur
ꝯtĩget. Qd̾ siqͥslibet amicꝯ rest̾ uos plerũq uisitauerit.

Expanded text:
 ab eo qui non habet; ab eo qui dare vult, vel ab eo qui dare non vult; ab eo qui prope est, vel ab eo qui procul est.  vestrorum postuletis, forsitan carebit facultate, vel voluntate largiendi vobis, quod ab ipso petieritis. Nec non et facile taediosi eritis, si praedicta occasione frequenter ad eum redeatis. Etsi precem vestram non exaudierit, tam vos quam ipse pariter erubescetis, et quamvis nullum aliud damnum inde patiamini, tamen claustrum vestrum, non absque periculo, vos exire continget. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Qla tepido es incipiainte
euorue d ore ino. Aqua te¬
pida si auita fuyit fastidi¬
uro genat. Ioco facile rei¬
citur In os u̾o dni tũc ĩ¬

Expanded text:
a tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo. Aqua tepida si hausta fuecit, fastidium generat; ideoque facile rejicitur. In os vero Domini tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
debetis: ꝑ seuerare. Qm̃ adu̾sum se tãtũ deb qͥsq mͣinu¬
rare. ⁊ nõ adu̾sꝯ aliũ: tũ ꝓpt̾ młtitudinẽ bonoꝵ tẽpo¬
raliũ quibꝰ ĩdigne utitur. tũ ꝓpt̾ prauitatẽ moꝵ unde
reus habetur. ¶Hesitatõ est ꝯͣ fidẽ qm debẽt hr̃e fr̃es istiꝰ
cõgregatoĩs ĩ obediẽtia pastoris sui. Cũ dic̃ eis. Frẽs uos
ĩ qñdam locũ pauperẽ ibitis. set nͨ dũ ibi libri sũt. nec
et᷑ edificia. Qd̾ si quis ꝓpt̾ hoc hesitet. sic ei Rndeat᷑.
nõ est ꝑitꝰ Beligiosꝰ. quẽ terret pauꝑtas. Nulla res
eĩ tãtopere securũ reddit hoĩe ĩ amore dĩno: ꝙ̃ad¬
modũ pauꝑtas. illũ precipue: cui placet ex corde. Q ui
at scłm diligit. se liberũ arbitratur. cũ tpr̃alis honor ul
aliqͥs censꝰ ei donat᷑. Qͥ u̾o deũ amat: sese ĩpeditũ inde
existimat. Nemo qͥdẽ tantũ est expeditꝰ: qͣntũ ħobedic̃s

Expanded text:
e tantum debet quisque murmurare, non et adversus alium, tum propter multitudinem bonorum temporalium, quibus indigne utitur, tum propter pravitatem morum unde reus habetur. Haesitatio est contra fidem quam debent habere fratres istius congregationis, in obedientia pastoris sui, cum dicit: « Fratres, vos in quemdam locum pauperem ibitis; sed necdum ibi libri sunt, nec etiam aedificia. » Quod si quis propter hoc haesitet, sic ei respondeatur: « Non est peritus religionis, quem terret paupertas; nulla res enim tantopere securum reddit hominem in amore divino quemadmodum paupertas, illum praecipue cui placet ex corde. Qui autem saeculum diligit, se liberum arbitratur, cum temporalis honor vel aliquis census ei donatur; qui vero Deum amat, sese impeditum inde existimat. Nemo quidem tantum est expeditus quantum obediens
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ quo in cupiẽtes: dic̾c audeatis. Uerũptñ siqͥs a dob̾ sue
moresordĩs int̾rogau̾̃it. de õĩbꝰ q̃ audire uoluerit. sicut
a nob̾ accepistis: benigne Ꝙndete. Quibꝰ auditis. si m̃
aliqͦ traditõnes nr̃as eiĩngłio ꝯͣrias. aut scõꝵ patrũ mo¬
nitis oppositas. uob̾ ratõnabilit̾ ostend̾it. corrigendas

Expanded text:
 audeatis. Verumtamen si quis a vobis sive mores ordinis interrogaverit de omnibus, quae audire voluerit, sicut a nobis accepistis, benigne respondete quibus auditis, si in aliquo traditiones vestras Evangelio contrarias, aut sanctorum Patrum moniti
Abbreviated transcription (Latin):
Reter hec oĩa deb cau̾e discipłꝰ. ne unꝙͣ eligat
qd sibi pastor p̾cipiat. Nã si hoc elig̾et. minus
inde posset ꝓfic̾e. Inmo sciat frat̾ absq dubio. qr si e¬
lectõe sua uelit alicubi man̾e. ut meliores cibos ⁊ uestes
hẽat. et delicatiꝰ uinat. pastore hoc forsitã ignorãte
eũq ĩ ꝓpͥa uolũtate seq̃nte: si forte ibi moriatur. timẽdũ
ẽ aĩe sue. Sic̃ eĩ dñs ait. Qͥ amat aĩam suã ꝑdet eam.
et qͥ odit aĩam suã in hoc mũdo. ĩ uitã et̾nã custodit cã.
Rursꝰ deb discipłꝰ. obediẽciã a deo dilig̾e. ac ꝓpter
pastoris sui uoluntatẽ ꝓpͥam hodio hr̃e: qͣtinꝰ hoc ei
dicat. Pat̾. uos illuc me mittitis. ubi iussu ur̃o ma¬
neo. Attam̃ si scirẽ uobis magis plac̾e ut me alio mit¬
teretis et ꝓpt̾ displicẽciam meã Inde me trãsmutare
recusaretis: neqͣquã Aie m̃e pastorẽ ꝓuidũ uos re

Expanded text:
Praeter haec omnia, debet cavere discipulus ne unquam eligat quid sibi pastor praecipiat: nam si hoc eligeret, neuter inde posset proficere; imo sciat frater absque dubio quia si electione sua velit alicubi manere, ut meliores cibos et vestes habeat, et delicatius vivat, pastore hoc forsitan ignorante, eumque in propria voluntate sequente, si forte ibi moriatur, timendum est animae suae, sicut enim Dominus ait: Qui amat animam suam perdet eam; et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam . Rursus debet discipulus obedientiam adeo diligere, ac propter pastoris sui voluntatem propriam odio habere, quatenus hoc ei dicat: « Pater, vos illuc me mittitis, ubi jussu vestro maneo; attamen si scirem vobis magis placere, ut me alio mitteretis, et propter displicentiam meam, inde me transmutare recusaretis, nequaquam animae meae pastorem providum vos re
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris ul fr̾m libent̾ ꝑficit: d̾s ei pcc̃a sua dimittit.
Obediencia quoq uͥtutes inserit: insertasq custodit.
Nam sinc obediencia nlłm bonũ est salutare. Homo
quippe ĩhobediẽs nicħ ualet ag̾e qd̾ ei ꝓficiat ad salutẽ
Itẽ si ĩ qualibet ꝑte cordis sui uir religiosꝰ possit ĩue¬
nire ꝙ uelit tẽporalit̾ exaltarii nondũ scłm plene reli¬
quit. hoc scilicet mĩme reliqͥt. qd̾ adhuc ĩ se ip̃o reperit
Neo deb se quis ꝑiã a scło abscedere: s ꝓrsꝰ eradicare.
E adix eĩ pullularet: si ibi remañet. alit̾ eĩ neqͥt esse
ꝑfecte obediens. donͨ Inde recedat ĩtegre. ac se ip̃m penitꝰ¬

Expanded text:
pastoris vel fratrum libenter perficit, Deus ei peccata sua dimittit. Obediontia quoque virtutes inserit, insertasque custodit: nam sine obedientia nullum est bonum salutare; homo quippe inobediens nihil valet agere quod ei proficiat ad salutem. Item, si in qualibet parte cordis sui vir religiosus possit invenire quod velit temporaliter exaltari, nondum saeculum plene reliquit; hoc scilicet minime reliquit, quod adhuc in seipso reperit; nec debet se quispiam a saeculo abscindere, sed prorsus eradicare: radix enim pullularet, si ibi remaneret: aliter enim nequit esse perfecte obediens, donec inde recedat integre, ac seipsum penit
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc sͥ libẽter cred̾etis. qͥcũq eẽt. siue deĩtꝰ. siue deforis.
S de augm̃tatõe mũdana:. illi unꝙͣ credatis qͦcũq sensu
polleat. Si eĩ dei filiꝯ ĩ t̾ram adueniens. meliorẽ uiã ad as¬
cendendũ In celũ pauꝑtate sciret. illã elig̾et. ac ꝑ eã ince¬
melioremelegit. S nõ intlligatis ut ego me uł uos
quolibet uitupet᷑: a uob exaltes᷑. Siqͥs uos laudat. huuli¬
ate uos. Sic eĩ sc̃s paulꝯ apłs faciebat. Sciatis ãt fu. mit̾
allã nõ eẽ Regłam. nͥ dma p̃cepta.a qͦcũq tenẽtur. et¬
religiosꝰ ẽ. Qͥsquis ab illis discedit. exͣ oẽm ordinẽ uł
rep łam existit. Quicꝙͥ eĩ fũ deo fit. nicħ ẽ. ¶ Su p̃scͥpte¬

Expanded text:
is quicunque esset, sive deintus, sive deforis; sed de augmentatione mundana nulli unquam credatis, quocunque sensu polleat. Si enim Dei Filius in terram adveniens meliorem viam ad ascendendum in coelum paupertate sciret, illam eligeret, ac per eam inceistus ut meliorem elegit; sed non intelligatis ut ego me vel vosquolibet vituperetur, a vobis exaltetur; si quis vos laudat, humiliate vos: sic enim sanctus Paulus apostolus faciebat. Sciatis autem firmiter aliam non esse regulam nisi divina praecepta: a quocunque tenentur, religiosus est; quisquis ab illis discedit, extra omnem ordinem, vel Regulam existit. Quidquid enim sine Deo fit, nihil est. » CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ac cet̾is ẜuiẽdi. Intimate nob uos qui mores nr̃os re¬
p̾henditis. si pastor nr̃ ab ordĩe uł regła nos expellit.
qm̃ ad cognatoꝵ nr̃oꝵ domos. qͣs reliqͥmꝰ. nos inĩme
redire ꝑmittit. ñ uult uͭ eis ad nos ueĩentibꝰ pauꝑtatẽ
niãm Indicemꝰ. Excludit nos ꝓpt̾ ea pastorñr ab ordĩs
uł regła. qm̃ ĩ Castella. uł ciuitates nos int̾re uõ patit᷑.
nͥ Iter a nobis exig̾et aliunde trãsire ueq̃untibꝰ. Iterũ ei¬
cit nos pastor nr̃ ab ordĩe uł regła. uolens nos ẽẽ nego

Expanded text:
rviendi? Intimate nobis, vos qui mores nostros reprehenditis, si pastor noster ab ordine vel Regula nos expellit, quoniam ad cognatorum nostrorum domos, quas reliquimus, nos minime redire permittit, nec vult ut eis ad nos venientibus paupertatem nostram indicemus? Excludit nos propterea pastor noster ab ordine vel Regula, quoniam in castella vel civitates nos intrare non patitur, nisi iter a nobis exigeret aliunde transire nequeuntibus? Iterum ejicit nos pastor noster ab ordine vel Regula, quoniam nundinas et
Abbreviated transcription (Latin):
mores rep̾henditis ostendite nob̾ ĩ quo. et libent̾ emẽ¬
dabimꝰ. si auͣcte euͣnͣgłica nob̃ hoc indicare potestis.
De inde frẽs si ꝯfestim ille uob̃ nõ fꝑndeat. Incipite mẽ
m̃ ꝓpt̾ hoc excedit ordinẽ uł Regłam. qr ꝑmanendo in
claustro suo. curã gerit cũ adiutorio dĩne gr̃e aĩaꝵ dis¬

Expanded text:
mores reprehenditis, ostendite nobis in quo: et libenter emendabimus, si auctoritate evangelica nobis hoc indicare potestis. Deinde, fratres, si confestim ille vobis non respondeat, incipite ei ster propter hoc excedit ordinem, vel Regulam, quia permanendo in claustro suo curam gerit, cum adjutorio divinae gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Cẽs. ne miremmii. si nõ ulłi a uita ur̃a moribusq
dissentiũt: qñ quidẽ ab eo ꝙ illi tenẽt dissidetis. ⁊
non uultis eos seqͥ in hec qd̾ faciũt. Quid gͥ uos de illis
admiraremii. a cet̾is uͦ religiosis mĩme reqͥrit᷑. ꝙͣ reg¬
ulam teneãt. Nam uestimentũ iudicat de qͥbꝯdã. Isti

Expanded text:
es, ne miremini si nonnulli a vita vestra, majoribusque dissentiunt, quandoquidem ab eo quod illi tenent dissidetis, et non vultis eos sequi in hoc quod faciunt. Quid igitur vos de illis admiremini? a caeteris vero religiosis minime requiritur quam Regulam teneant. Nam vestimentum indicat de
Abbreviated transcription (Latin):
Sũt ergo ista talia dñi ꝯsilia. añ uotũ lib̾tas ⁊ arbitriũ. pꝰ
uotũ uero: ĩ legẽ trãseũt et ĩ debitũ. Cauendũ itaq sũmo¬
pere nobis ẽ. frẽs mei. ne postꝙͣ ad aratrũ gratuite misistiᷤ
manũ. retro respiciatis. ne forte ueĩat uobis ĩ oꝓpbriũ.
uxor loth: et sus lotu. Iterũ inuoluta luto. et canis reusꝰ
ad uomitũ. Ne ue sitis õĩbꝰ subsãnatõ ⁊ illusio. ẜm illd̃¬

Expanded text:
arbitrium, post votum vero in legem transeunt et in debitum. Cavendum itaque summopere vobis est, fratres mei, ne, postquam ad aratrum gratuito misistis manum, retro respiciatis, ne forte veniat vobis in opprobrium uxor Loth et sus lota, iterum involuta luto, et canis reversus ad vomitum , neve sitis omnibus subsannatio et illusio ,
Abbreviated transcription (Latin):
hũilitas illesa cõseruet᷑. Qͥppe. Ip̃e creator õiũ creatis
suis. Uidel marie et Ioseph. fuit obediẽs. Dicẽte em̃i
expediret. ne deĩceps si fier posset scłm uid̾ent. Qnͣdo¬
quidẽ illd̾ reliquerũt. S qr neqͥt fierr. saltẽ cłicos in
reqͥe diuine dilctõis uolumꝰ retiñe. Conũsi uͦ tam ꝓ
illis. ꝙͣ ꝓ semetipĩs: ex eãt colloqͥ cũ gẽte ext̾iori. Attam̃
qñq egrediũtur cłici. cũ ibi sũt uccͣrii. Magna tamẽ est
ut ibi mancant ad cõem õĩũ utilitatẽ. Namsi mens eoꝵ
occuparet᷑ ad tpr̃alia. ꝓculdubio minꝰ aliis ꝓuid̾ent et̾na.
Qͥ cũq uͦ foras egrediunt᷑. caueãt ne ĩ ꝯlloquio scłariũ de¬
lectẽtur. Quo eĩ ampliꝯ ibi delectabũtur. eo maiꝰ incõ¬
modũ paciẽtur. Uerũ si obediẽcia ꝑmittat mag̃ defide¬
rent ĩ secreto. iugit̾ ꝑman̾e. ꝙͣ foras exire. Nã si deus
ĩtꝰ nõ ĩuenit᷑: foris absq dubio mĩme reꝑiet᷑. Ni mirũ

Expanded text:
humilitas illaesa conservetur. Quippe ipse Creator omnium creaturis suis, Mariae videlicet et Joseph, fuit obediens, dicente Evangexpediret ne deinceps, si fieri posset, saeculum viderent, quandoquidem illud reliquerunt; sed quia nequit fieri, saltem clericos in requie disemetipsis, exeant colloqui cum gente exteriori. Attamen quandoque egrediuntur clerici, cum ibi sunt necessarii. Magna tamen est ut ibi maneant ad communem omnium utilitatem. Nam si mens eorum occuparetur ad temporalia, procul dubio minus aliis providerent aeterna. Quicunque vero foras egrediuntur, caveant ne in colloquio saecularium delectentur; quo enim amplius ibi delectabuntur, eo majus incommodum patientur. Verum si obedientia permittat, magis desiderent in secreto jugiter permanere quam foras exire; nam si Deus intus non invenitur, foris absque dubio minime reperietur, nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
q pacient̾ egroto seruiãt. et soli domũ ubi eger fuerit
ingrediãtur. Cet̾i u̾o fres siue ibi manẽtes siue aliunde
satoris infirmũ uisitare p̾sumãt. Nã cũ aliqͥs frat̾ qui
duĩ disciplina religioĩs ꝑmãsit. et cũ adiutorio dei et
pastoris sui ꝓ posse suo cauit ascło. tãdem ĩcurrit egͥtudĩe
et fini suo iam aꝓpinqͣt. tũc p̾recipue maiori ĩdiget custo¬
dia. qñ aĩa ip̃iꝯ mercedẽ suã deb reciꝑe. beluti cursores
tũc peĩtꝰ enitint᷑. cũ ꝓpe locũ sũt uͥ cursꝰ eoꝵ fũit ꝯsũiat᷑
Si eĩ priꝯ reman̾ent. frustra laborassent. ꝓpt̾ hoc expedit
egͦtanti discipło. ne qͥd de negocio scłi audiat. Uñ sp̃c suus
cogitet uaĩtatẽ. Qnͣtoq cũ pautõribꝰ loq̃tur hoĩbꝯ minꝰ
ẽ inde auditum. Oportet at eũ sẽꝑ ꝯfortari ĩ dñe. Ip̃e quo

Expanded text:
que patienter aegroto serviant, et soli domum ubi aeger fuerit que patienter aegroto serviant, et soli domum ubi aeger fuerit ingrediantur. Caeteri vero fratres, sive ibi manentes, sive aliunde satoris infirmum visitare praesumant. Nam cum aliquis frater, qui diu in disciplina religionis permansit, et cum adjutoposse suo, cavit a saeculo, tandem incurrit aegritudinem, et fini suo jam appropinquat, tunc praecipue majori indiget custodia, quando anima ipsius mercedem suam debet recipere: veluti cursores, tunc penitus enituntur, cum prope locum sunt, ubi cursus eorum fuerit consummatus; si enim prius remanerent, frustra laborassent. Propter hoc expedit aegrotanti discipulo, ne quid de negotio saeculi audiat, unde spiritus suus cogitet vanitatem. Quantoque cum paucioribus loquetur hominibus, minus est inde auditurus. Oportet autem eum semper confortari in Domino. Ipse quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
hĩilitate seruat᷑. ꝓfecto qͥ diues erat ĩ scło. ualde rep̾hẽ¬
siblis ẽ. si ĩ hac ꝑauꝑtatis religiõe aliud ꝙͣ ꝑauptatẽ pos¬
tulet. Nõne cibis et uestibꝰ delicatis satis habũdauit.
Cur gͦ hiꝰ̾modi ampliꝯ desideraret. p̾sertĩ qͥ pauꝑ fuit ĩ scło.
qua rõue diuicias quereret ĩ hercmo. qͣs hr̃e nõ pot̾at ĩ
mũdo. ad qͣs eĩ delicias unꝰquisq huc accessit. nͥ ut crucẽ¬
portãs xp̃m seq̃ret᷑. Quid uͦ scĩ apł. ꝙͥ scĩ patres ĩ egipto
quoꝵ uestigia seqͥ debemꝰ. nisi uigilus. et ieuimis. et or̃o¬
nibꝰ. et laboribꝰ insist̾e ex more postulabãt. Demq qͦs
redditus aut que patͥmoiia se totũ hostiã uiuã deo qͥsq
xlpuͦ. de cura infirmoꝵ senũ ac deblium.
Iquis frat̃ urgẽte graui infirmitate ꝯueutũ seqͥ
neqͥuerit. ĩ domo Infirmoꝵ reponat᷑. porro cellẽ dis¬
pensat᷑or. Unũ frẽm ul p̾łressi ncc̾e fu̾it eligat. qͥ die noctu¬

Expanded text:
o qui dives erat in saeculo valde reprehensibilis est si in hac paupertatis religione, aliud quam paupertatem postulet. Nonne cibis et vestibus delicatis satis abundavit? Cur ergo hujusmodi amplius desideraret? Praesertim qui pauper fuit in saeculo, qua ratione divitias quaereret in eremo, quas habere non poterat in mundores in Aegypto, quorum vestigia sequi debemus, nisi vigiliis, jejuniis, et orationibus et laboribus insistere ex more postulabant? denique quos redditus aut quae patrimonia, se totum hostiam vivam Deo quisque la. CAPUT LVI. De cura infirmorum, senum ac debilium. Si quis frater urgenti gravi infirmitate, conventum sequi nequiverit, in domo infirmorum reponatur. Porro cellae dispensator unum fratrem, vel plures, si necesse sit, eligat, qui die noctu
Abbreviated transcription (Latin):
dio eos suscipite. Et ratõ est. ut eis ad uos de longĩco uemẽ¬
tibꝰ. et ꝓcessionẽ suã ut Ita dicã faciẽtibꝰ: bos quoq urãm
faciatis. et eis honeste obuiã exeatis.
¶ xliiiͦi. ꝙ frẽs extra cellã exe ũtes duo sint ad minus.
um uero nccͣite ꝯpellẽte exͣ cellã egrediemini. ut
binos ĩcedere. ue nãq soli. qr si cesid̾it. nõ ht̃ subleuãtẽ.
Nos nõ ĩ itin̾e cauete uiatoꝵ societatẽ: ꝓut res exiget.
Ing̾ssꝯq ciuitatũ ⁊ castelloꝵ: ne ext̾ior occłꝯ uideat. unde
Interior cecus fiat.
aquis ꝑ dyabolicã suggestionẽ ab hac religione cor

Expanded text:
ut, eis ad vos de longinquo venientibus et processionem suam, ut ita dicam, facientibus, vos quoque vestram faciatis, et eis honeste obviam exeatis. CAPUT LII. Quod fratres extra cellam exeuntes, duo sint ad minus. Cum vero, necessitate compellente, extra cellam egrediemini, ut e. Vae namque soli, quia si ceciderit, non habet sublevantem . Nec non in itinere, cavete viatorum societatem, prout res exiget, ingressusque civitatum et castellorum, ne exterior oculus videat unde interior caecus fiat. quis per diabolicam suggestionem ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑt magistrã. Ut ad eiꝯ dispositõnẽ et nctũ diuina gr̃a
p̃heũte. q̃ ubiq a fidelibꝰ gerẽda sũt ordinẽtus. et errata
In meliꝯ corrigãtur. et ad eiꝯ cõsiliũ inambiguis recurãt.¬
et qd̾ ip̃a statuerit: neuiim qͣntũcũq de sius m̾itis głiet᷑.
subprimerẽt. et minꝰ digna. ⁊̃ audib indebitis celebuarẽt.
Inde siqͥdem fuit ꝙ bone uemoric p̾decessor u̾r uibanꝰ.
audica fama Religiois et aite comẽdablis purttate. qͣ
scẽ recordatõĩs stepha Gr̃andim̃ ordĩs iustitutor enituit.¬

Expanded text:
ut ad ejus dispositionem et nutum, divina gratia praeeunte, quae ubicunque a fidelibus gerenda sunt ordinentur, et errata in melius corrigantur, et ad ejus consilium in ambiguis recurratur; quod ipsa statuerit nemini, quantumcunque de suis meritis glorietur, supprimeret, et minus digna laudibus immeritis celebraret. Inde siquidem fuit quod bonae memoriae praedecessor noster Urbanus, audita fama religionis, et vitae commendabilis puritate, qua sanctae recordationis Stephanus Grandimontensis ordinis i
Abbreviated transcription (Latin):
de utonomio.uiͦ. ꝙ cũ dñs dedisset mãdata legis ꝑ moysen. ad
extremũ intulit dicẽs moysi: ligabis ea ĩ manu tua. ⁊ erũt
ĩmota añ occłos tuos. Et ẽ sensꝰ ẜ Iouim̃. p̾cepta m̃a sint
ut die ac nocte mediteris ĩ eis. uñ. B̾nardꝰ ait. de mͥ si illa
memoria. et nõ ẜuo ĩ uita. si hẽo eã in ẜmoĩb. et nõ in
moribꝰ. si legẽ in coede ⁊ ore tota die rumino. et ꝯͣria legi
ago. lego ĩ lege de religiõe. et plꝮ diligo lcd̃nẽ ꝙͣ or̃onem.
Uerũptam̃ mł aliud docet dĩna scriptura. nisi Religionẽ

Expanded text:
 Dominus cum dedisset mandata Legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos . Et est sensus: Praecepta mea sint ut die ac nocte mediteris in eis. Hoc Pharisaei mamemoria, et non servo in vita: habeo in sermonibus, et non in moribus. Legem in corde et in ore tota die rumino, et contraria legi ago. Lego de religione in ea, et plus diligo lectionem quam orationem. Verumtamen nihil aliud me docet divina Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfugint. pͥori qͥ ꝑro tpr̃e fuerit et successorib eiꝯ cutho¬
licis. ul capło. si prior nõ fu̾it obediẽciam et reu̾enciam
absolute ꝓmittant. Fr̃ibꝰ ãt singłis iu hits q̃ ad ꝯmod̾
et honorem domꝰ ꝑtinent. frat̾ne caritatis officiũ et
auxiliũ debire sbuentõis inpẽdant.maiores se ĩuicẽ¬
trinã se Inuicẽ honore p̾ueĩant. et qͥ fõrte maior e̾
merits: nõ erubescat amore dñi ficri mĩorib minis¬
trator. Paci ur̃e pret̾ea ꝓuidc̃tes staturinꝰ. ut ad reci¬
piendũ alteriꝰ Religioĩs hoĩe. nemo ues cogat ĩuitos.
professos eoꝵ uolueritis retinere.

Expanded text:
confugiunt, priori qui pro tempore fuerit, et successoribus ejus catholicis, vel capitulo, si prior non fuerit, obedientiam, et reverentiamabsolute promittant. Fratribus autem singulis in his, quae ad commodum et honorem domus pertinent, fraternae charitatis officium et auxilium debitae subuentionis impendant maiores se inuicetrinam se inuicem honore praeueniant et, qui forte maior est meritis, non erubescat amore domini fieri minoribus ministrator. Paci uestrae praeterea prouidentes statuimus, ut ad recipiendum alterius religionis hominem nemo uos cogat inuprofessos eorum uolueritis retinere.
Abbreviated transcription (Latin):
fauit. et uelut lucna nõ absconsa sb modio. Set in
gr̃adi mõte tanꝙͣ candelabrũ posita. ꝑlucide radics ela¬
rititis ostendit. et apłice sedis fastigiũ ad honestas cõ¬
cẽssicnes incliuat. ut uitis cultori suo desideratũ fruc¬
rũ reddat in tp̃re. ac luc̾ne succẽse oleũ nõ deficiat cari¬
tatis. S mag̾ ac mag̃ suꝑhabũdet et creseat. ut qͥ in¬

Expanded text:
b modio, sed in Grandimonte tanquam supra candelabrum posita, perlucidae radios claritatis ostendit, apostolicae sedis fastigium ad honestas concessiones inclinat, ut vitis cultori suo desideratum fructum reddat in tempore ac lucernae succensae oleum non deficiat charitatis, sed magis ac mag
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipĩo prioris mãdato heleuosiuas. depõitaq recipiat. et cas¬
in pior us ad neccĩtatẽ domꝰ ꝓuidi ꝯsideratõe ꝯũtat. Cura
uͥosg̃ualiũ libere demãdato prioris c̾ca elicos ip̃os resideat.
sibi auͣetem usurpet. set hec oĩa ꝑ pͥorẽ iam dietũ. uł
de mandato ip̃is ꝑ cłicos Impleantui.

Expanded text:
itaque recipiat et in pios usus ad necessitatem domus prouida consideratione conuertat. Cura uero spiritualium libere de mandato prioris circa clericos ipsos resideat, sibi auctoritatem usurpet, sed haec omnia per priorem iamdictum uel de mandato ipsius per clericos impleantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Igiois pͥor licite pot̾ eũ re ciꝑe. ꝙͣ dłu scłariuest ĩ dut᷑ fũt¬
xxxiiiͦiͦ. cuiꝰmodi hoĩes nec ab soluendi nec reqͥrendi sunt.
cõtra siqͥs a pastore dono fuat̾mtatis accepto ⁊ certo ue¬
mẽdi tĩno ꝯstituto. postmodũ aliã religionẽ adire.

Expanded text:
gionis prior licite potest eum recipere, quandiu saeculari veste indutus fueritgionis prior licite potest eum recipere, quandiu saeculari veste indutus fueritXLII. Cujusmodi homines nec absolvendi nec requirendi sint. contra, si quis a pastore dono fraternitatis accepto et certo veniendi termino constituto, postmodum aliam religionem adire
Abbreviated transcription (Latin):
reut dicẽtes. Nũꝙͣ de hiꝰmodi uilibꝰ. ĩ nra religione
tractaremꝰ. faciliꝯ et̾ pot̾ in discipłia teneri. qͥ nũꝙͣ ĩ illa
fuit: qñ recent̃ scłm reliqͥ uit. ꝙͣ reuocari ad ip̃am.
qͥ semł cã excessit. Insuꝑ si pꝯ longũ tẽpꝰ ur̃is ꝑscruta¬
tis moribꝰ. ad pͥstinc religioĩs habitũ remeare uellẽt.
Ip̃o pastore cuiꝰ obediẽcie se pͥus sb̾miserũt. recipiente
quasi suas oues. forte et licent᷑ et absq calũpina uestri
fac̾e possent. Unde ne uob̃ ⁊ ip̃is aliqd̾ ꝯtĩgat oꝓpbriũ.
nlło mͦ recipiãtur. Hinc salomon ait. Cor ingrediens
duas bias: nõ hẽbit reqͥem. Hinc Iacobꝰ .uir duplex
aĩo: incõstans est. ĩ om̃ibꝰ uiis suis.
uicũq scłaris hõ uelit ad hnͣc ꝯg̾gatõnẽ accedere.
licet alt̾i religioĩ sola ꝓmissiõe sic obligatꝰ. hiꝰ reli¬

Expanded text:
rent, dicentes: Nurent, dicentes: Nuplina teneri, qui nunquam in illa fuit, quando recenter saeculum relinquit, quam revocari ad ipsam, qui semel eam excessit. Insuper, si post longum tempus, vestris perscrutatis moribus, ad pristinae religionis habitum remeare vellent, ipso pastore, cujus obedientiae se prius submiserunt, recipiente quasi suas oves, et licenter et absque calumnia vestri facere possent. Unde ne vobis et ipsis aliquod contingat opprobrium, nullo modo recipiantur. Hinc Salomon ait: Cor ingrediens duas vias non habebit requiem . Hinc Jacobus ait: Vir duplex animo inconstans est in omnibus viisQuicunque saecularis homo velit ad hanc congregationem accedere, licet alteri religioni sola promissione sit obligatus, hujus reli
Abbreviated transcription (Latin):
hibemꝰ. Qnͣdo qͥdẽ a delicus pridisi pͥmũ hõnẽ¬
mulier traxit. uͥ quis ei resistere pon̾t. Si dauid mansue¬
tissimꝰ. Salomen sapiẽtissimꝰ. Sanison qͦ fortissimꝰ. mulie¬
bri laq̃o capti sũt. qͥs eiꝰ blandiciis nõ ceder : Nõne ea ab¬
sente ꝑ ip̃am adyablo tẽptat᷑ hõ : Quid gͦ ea p̾sente faciet.
eis hĩtare p̃sumat. Sic gͥ ab hac religiõe peĩtꝰ disũgãt᷑.
ut nec et̾ labori fr̃m adiutoriũ Impendãt ꝑ diẽ. nec post
solis occasũ usq mane cellas ĩgrediant᷑. Qnͥ et̾ nlła sola
mulier. aliqͣ hora diei cellas ĩtroeat. sñ socio qͥ etatẽ hẽat.
lt̾ius feligionis uiros ĩ hac religiõe recipi oĩo ꝓhi¬
bemꝰ. Nã urĩ mores ab eoꝵ moribꝰ płmũ diferũt.
uos quippe fimũ ⁊ ligna portãtes. et clibanũ calefaciẽtes
panẽ ⁊ alia młta fac̾e ꝯsueuistis. Nullos eĩ nͥ uosmet ipõs
hẽatis famłos. bob̃ Itaq talia faciẽtibꝰ freq̃nt̾ inppera¬

Expanded text:
rohibemus; quandoquidem a deliciis paradisi primum mulier traxit, ubi quis ei resistere poterit? Si David mansuetissimus, Salomon sapientissimus, Samson quoque fortissimus, muliebri laqueo capti sunt, quis ejus blanditiis non cedet? Nonne, ea absente, per ipsam a diabolo tentatur homo? Quid ergo, ea praesente faciet? eis habitare praesumat; sic igitur ab hac religione penitus disjungantur, ut nec etiam labori fratrum, adjutorium impendant per diem, nec post solis occasum usque mane cellas ingrediantur. Quinetiam nulla sola mulier, aliqua hora diei cellas introeat, sine socio qui aetatem habeat. Alterius religionis viros in hac religione recipi omnino prohibemus. Nam vestri mores ab eorum moribus, plurimum differunt; vos quippe fimum et ligna portantes, et clibanum calefacientes, panem et alia multa facere consuevistis: nullos enim nisi vosmetipsos habetis famulos. Vobis itaque talia facientibus, frequenter impropera
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾e debetis: cũ uob suos mittit pauꝑes. nõ eĩ tot nũcios
ĩueniretis. qͦs ad tot paupes dirigetis. nͨ et̾ sciretis eos eli¬
gere. S d̾s eos elegit. et electos uob mittit. Itaq debe¬
tis credere. ꝙ dñꝯ inopes: a uob helemosmã postulãtes.
mĩme decipit. Quia si incħ ad eẽ sciret. qd̾ eis tribue¬
retis. uix aut nũꝙͣ ꝑmitt̾et ait a uob̃ aliquid postularẽt
ergo semꝑ eis bonũ sermonẽ tribuite si forte cet̾is care¬
atis. Nam loqui cũ panꝑibꝰ ẽ honor ũr. Ioqui cũ diuitibꝰ.
płimũ formidare debetis. hĩc eĩ facile dedecꝰ potestis ĩ cr̃ere.
pod si forte pauꝑes suã paruã helemosmnã uob af¬
Ferũt. nolite respuere s cũ gaudio eã suscipitẽ.
oeud predicatõe ꝙͣ uob faciũt. dũ nob eã trdũt. diligẽ¬
ter inclligite. Qnͣdo qͥde illiqͥ panpes st̃. sua uob̾ lar¬

Expanded text:
agere debetis, cum vobis suos mittit pauperes. Non enim tot nuntios inveniretis, quos ad tot pauperes dirigeretis, nec etiam sciretis eos eligere, sed Deus eos eligit, et electos vobis mittit. Itaque debetis credere quod Dominus inopes, a vobis eleemosynam postulantes minime decipit, quia si nihil adesse sciret, quod eis tribueretis vix aut nunquam permitteret, ut a vobis aliquid postularent. Ergo semper eis vel bonum sermonem tribuite, si forte caeteris careatis. Nam loqui cum pauperibus est honor vester, loqui cum divitibus plurimum formidare debetis. Hinc enim facile dedecus potestis incurrere.neranda. Quod si forte pauperes suam parvam eleemosynam vobis afferunt, nolite respuere, sed cum gaudio eam suscipite; verum praedicationem quam vobis faciunt, dum vobis eam tradunt diligenter in
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ꝑ capłm gn̾ale. Et nouicii qͥ infra annũ sue ꝓbatoĩs
a nr̃o ordine ex iuerĩt ult̾ius ĩ nr̃o ordĩc mĩme admittãt᷑.
n̾ decõsensu capłigñalis. Fugitiui ab ordĩe ꝑ annũ u̾b̾ent᷑
ĩ capło. oĩbꝰ diebꝯ dnĩicis. et õi sexta fria sint ĩ pane et
aqua. et sedeãt In solo Refectori refectõis tp̃re. et ĩ ecca

Expanded text:
um generale. Et novitii, qui infra annum suae probationis a nostro ordine exiverint, ulterius in nostro ordine minime admittantur, nisi de consensu capituli generalis. Fugitivi ab ordine per annum verberentur in capitulo omnibus diebus dominicis, et in omni sexta feria sint in pane et aq
Abbreviated transcription (Latin):
cõicari suspendi. uł Int̾ dici seu extra. uł ultra certa lo¬
ca ad iudiciũ euocari nõ possint. ꝑ Iitt̾as apłicas nõ
facientes plenã et exp̃ssam. ac de nerbo ad uerbũ

Expanded text:
communicari, suspendi vel interdici, seu extra vel ultra certa locommunicari, suspendi vel interdici, seu extra vel ultra certa loca ad iudicium evocari non possint per litteras apostolicas, non facientes plenam et expressam de verbo ad ve
Abbreviated transcription (Latin):
seu ne iudiceo et coseruatores a sed ndicĩ eupet̃¬
quoseũq ꝓcedere suic alnĩ uł alus uices suas com¬
mitg ee: ant aliquos ultra una dictani a fine di¬
otesis eondem trahere p̾sumant sen qꝰ de adũo
ꝙͣ de manitestis Itiurius et uioleciio. et aluo que
iudicialem indriginem exigũt penis ĩ eos si secꝰ
egerint. et ĩ hiis ꝓcurãtes adiectis. cõseruatores
se nllat henꝰ Intromittãt. Et tam de duabꝰ die¬
tis ĩ concilio generali dũ modo ultra t̾ciam riel
cũq costitutionibus. a p̃decessoribris nostris Roma¬
nis pontificibꝰ. tam de Iudicibus delegatis. et con¬
seruatoribus. qͣm ꝑsonis ultra certũ numerũ ad iu¬
diciũ non uocandis. aut aliis editia que possent ure
In hac parte iur̾ dic tõni aut potestati ciusq libero
excercicio quomodolibet obuiare:. seu si aliquibus co¬
muniter uel diuisim a p̾dicta sit sede Indultũ ꝙ ex¬

Expanded text:
seu ne iudices et conseruatores a sede depseu ne iudices et conseruatores a sede depquoscunque procedere, sive alii vel aliis vices suas committere, aut aliquos ultra unam dietam a fine dyocesis eorundem trahere presumant; seu: quod de aliis quam manifestis iniuriis et violenciis et aliis que iudicialem indaginem exigunt, penis in eos si secus egerint et in id procurantes adiectis, conservatores se nullatenus intromittant; et tam: de duabus dietis in concilio generali, dummodo ultra terciam vel scunque constitucionibus, a predecessoribus nostris Romanis pontificibus, tam de iudicibus delegatis et conservatoribus, quam personis ultra certum numerum ad iudicium non vocandis, aut aliis editis que nostre possent in hac parte iurisdicioni aut potestati eiusque libero exercicio quomodolibet obviare; seu si aliquibus communiter vel divisim a prefata sit Sede indultum: quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
nũ pir̾dictionũ Iuriũ et bonoꝵ imobilĩr et mobi¬
lium Reddituũ quoq et ꝓuentuũ et ãlioꝵ quoꝵ¬
cumq bonoꝵ/ nec nõ et de quĩbuolibet iniurns.¬
et molestiis atq damꝑnis p̾sentibus et futuria In
illio uidelicet que iudicialem requirũt indagne.
de plano sine strepitu et sigiua iudicũ. In aliouo
ꝓnt ꝯtullitas ip̃oꝵ exegerit: Iusticie cõplementũ
Ocempnt oreo seu decentores molestatoreo p̃sũptores
et pniuriatores huiꝰmodi. Nec nõ cõtradictores
uooliet: et rebelles cuiuscũq status ordĩns.¬
dis extiterĩt andocũq et quocienscũq expedierit
auctoritate uostra appellatõne postposita dom¬
pescendo. Inuocato ad hoc si opus fuerit auxilio
brachii secularis. Non obstantibus felicio recos¬
datonis. Nomfacii pape.uni. p̃decessorio nr̃i In
qpabuo cauetur ne aliquis extra suã ciuitatem
et drocesem nisi ĩ certis exceptis casibꝰ et ĩ illio
iestra e nanidietã. a finc dyocesio: ad Iudiciũ euocet᷑.

Expanded text:
num, iurisdicionum, iurium et bonorum mobilium et immobilium, reddituum quoque et proventuum ac aliorum quorumcunque bonorum, nec non de quibuslibet iniuriis, molestiis atque dampnis presentibus et futuris, inillis uidelicet que iudicialem requirunt indaginem de plano sine strepitu et figura iudicij, in alijs uero, prout qualitas ipsorum exgerit, iustitie complementum. Occupatores seu detentores molestatores seu presumptores et iniuriatores huiusmodi, necnon contradictores quoslibet et rebelles cuiuscunque dignnis extiterint quandocunqasticam, appellatione postposita, compescendo, inuocato ad hoc, si opus fuerit, auxilio brachii secularis, non obstantibus felicis recordationis Bonifacij pape.viii. predecessoris nostri, in quibus cauetur, ne aliquis extra suam ciuitatem et diocesin, nisi in certis exceptis casibus et in illis ultra unam dietam a fine sue diocesis, ad iudicium euocetur,
Abbreviated transcription (Latin):
tates. et alie singłares ꝑsone. Ciuitatũ. et dyocesũ. ac ꝑtiũ
uicinaꝵ In qͥbꝰ dcm̃ monasteriũ. Nec nõ pͥorata domꝰ. et
alia loca. et mẽbra eidẽ monastio Grandim̃ subiecta. com¬
sistere disnoscunt᷑ occuꝑauerũt et occupari fecerũt. eccis
t̾ras uineas. possetõnes. Census Redditus et ꝓuentus.
Iur dcõnea et Iuri. ac nõ nlła alia bona mobłia et ĩ inob¬

Expanded text:
tates, ac singulares personæ civitatum, et Diœcesum, ac partium vicinarum in quibus dalia loca, et membra eidem Monasterio Cluniacensi subjecta consistere dignoscuntur, occuparunt, et occupari fecerunt domos, terras, vineas, possessiones, census, redditus, et proventus, jurisdictiones, et jura, ac nonnulla bona mobilia et immobi
Abbreviated transcription (Latin):
cesũ. m onast̾ioꝵ abbatibꝰ. Sałm. Et apłicam bñdictõnem.
Et si quibꝯlibet Religiosis ꝑsonis. et locis. ex iniũcte
nob̾ ẜuitutis officio adsistere defentoĩs p̃sidio teneam.
illis tam̃ specialiꝙ et efficaciꝰ adesse nos cõuenit qͥ sedi
aplice ĩmediate subiecti nõ hñt p̾ter Romanũ pontitẽ
aliũ deffensorẽ. Sane dilectoꝵ filioꝵ abbis et cõuentus

Expanded text:
s Monasteriorum Abbatibus salutem, et Apostolicam benedictionem. Etsi quibuslibet Religiosis personis, et locis, ex injunctæ nobis servitutis officio, assistere defensionis præsidio teneamur, illis tamen specialiùs, et efficaciùs adesse nos convenit, qui Sedi Apostolicæ immediatè subjecti, non habent præter Romanum Pontificem alium defensorem. Sanè d
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾dicti p̾sũpserĩt ꝓmłgare. uł decimas laboꝵ de posẜiomb
lunt. seu de nutͥmentis alium ip̃oꝵ. spretis apłice sedis pͥ¬
uilegus extorq̃re. monitõne premissa si layci fuerĩt pu ͤ
cellatis. Si u̾o clici uł canoĩci Regłares siue monathi fi¬
erĩt. eos appłłone reniota ab offoᷤ et b̃nficio suspẽ utis.

Expanded text:
gare, uel decimas laborum de possessionibus lunt seu nutrimentis animalium, ipsis spretis apostolice sedis priuilegiis extorquere, monitione premissa, si laici fuerint, publice cellatis, si uero clerici uel canonici regerint eos appellatione remota ab officio et beneficio suspendatis
Abbreviated transcription (Latin):
et płima turbatõe didicimꝰ. ꝙ Ita ĩ plerisq ꝑtibꝰ eccliastica ceu¬
sura dissoluit᷑. et Canoĩte siñe seũitas eneruat᷑. ut uiri Re¬
ligiosi.et hii maxĩe qͥ ꝑ sedis apłice pͥulegia maiori dona¬
ti sũt lib̾tati passim a malefactoribꝰ suis iniurias sustinẽt
et xapmas. dñ uix inuenit᷑ qui cõgrua illis ꝓtectõe sb̾ue¬

Expanded text:
turbatione didicimus quod ita in plerisque partibus ecclesiastica censura dissoluitur et canonice sententie seueritas eneruatur, ut uiri relligiosi et hii maxime qui per sedis apostolice priuilegia maiori donati sunt libertati, passim a malefactoribus suis iniurias sustineant et rapinas, dum uix inuenitur qui congrua illis protectione subue
Abbreviated transcription (Latin):
apłicam bñdictõnem. Si adhuc amales ꝑseqͥt᷑
cia. s sbdola calliditate młtiplicit̾ inquietãt. Nos qͥ ueri
moysi uices licet ĩmeriti gerimꝰ. debemꝰ et illoꝵ refra¬
seqͥ ꝙͣ uos ꝑseqͥ dãpnabłit̾ intendẽtes. dos ultu duas
maliciose cĩtari. Ut fatigati lab̾oribꝰ ⁊ expeñ uł cedo
Litibꝰ. uł dãpnosas subire cõpellamini pactõnes. ut Igͣ
sapiẽtia uĩcat sua suauitate maliciã. cũ expr̃nto sciam ꝯ
ꝙͣ sit amarũ sc̃e ꝯtẽplatõi uacãtibꝰ distrahi litibꝰ odiosis.
uolẽtes qntũ cũ deo possummꝰ ur̃e qͥeti cõsulere. ne de cet̾o ul
Aũcte uobis p̾sentiũ indiagemꝰ. nͥ lr̃e ip̃e de hac idulgẽcia
fec̾int mẽsionem. Nulligͦ et c̾ ut supͣ. Dat̾ prusii. sexto

Expanded text:
apostolicam benedictionem. Si adhuc Amalech prosequetiam sub dola calliditate multipliciter inquietant. Nos, qui ueri Moysi uices, licet immeriti, gerimus, debemus illorum et refrasequuntur dampnabiliter, intendentes uos ultra duas licas faciunt maliciose citari, ut fatigati laboribus et expensis, uel cedere litibus uel dampnosas subire compellamini pactiones. Ut ergo sapientia uicat sua suauitate malitiam, cum experimento scimus quam sit amarum sancte contemplationi uacantibus distrahi litibus odiosis, uolentes quantum cum Deo possumus uestre quieti consulere, ne de cetero ultauctoritate uobis presentium indulgemus, nisi littere ipse de hac indulgentia fecerunt mentionem. Nulli
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cellã reu̾tatitur. et eas singłis cũ gr̃aꝵ actõe. distrib¬
uãt. In hiꝰmodi uero q̃stu. amicos precor diales deui¬
tent. ne pauꝑtati eoꝵ ꝙͣ tũc tp̃ris forsitã sic̃ ⁊ uos pa¬
cient᷑. urã quasi cumulꝰ adiciatur. et uob sb̾uentre
neq̃ untes gramiꝰ affligant᷑ . Qd̾ nẽ aliquẽ grauetis
auieniis urĩs lic uobis q̃uere. ubi gia. ut palea. fimꝰ
et himo . Quibꝰ si poteritis. ẽt ncc̃e fuerit. aliqͥd eo p̾s¬
tancius retribuere non differatis.

Expanded text:
in cellam revertantur, et eas singulis, cum gratiarum actione distribin cellam revertantur, et eas singulis, cum gratiarum actione distribuant. In hujusmodi vero quaestu, amicos praecordiales devitent, ne paupertati eorum, quam tunc temporis forsitan sicut et vos patientur, vestra quasi cumulus adjiciatur et vobis subvenire nequeuntes, gravius affligantur? Quod, ne aliquem gravetis, a vicinis vestris licet vobis quaerere, verbi gratia, ut palea, fimus et hujusmodi. Quibus si poteritis et necesse fuerit, aliquid eo praestantius retribuere non differatis.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista. Diuites eguerũt et esurierũt. Inqͥrentes autẽ
diñn. nõ minuẽtur oĩ bono. Itaq frẽs dilectissimi. dnm̃:
dispẽsatorẽ urm̃ ꝯstituite. et uobis fir missime dicimꝰ:
qd̾ nũqmͣ cellariũ ur̃m erit uacuũ. dũ elaues illiꝯ. deo
ꝯmiseritis. Dicẽte ꝓpħa. Iacta suꝑ dñm̃ curã tuã et ip̃t
te enutͥet. Iterũ uobis dicimꝰ. Ne q̾ratis helemosinaᷤᷤ
ꝙͣ diu una die qͦquomͦ uiu̾c pot̾itis. uos ãt obtime nos¬
tis unitatẽ: que deb eẽ inter uos. ut scilicet pauꝑtas
et habundancia uestra sit om̃ibus cõmimis.
Nono. de permissione querendi.
S
ũero d̾s ut uos ꝓbet. ad tantã iopiã pos deue¬
nire ꝑmiserit: ut oĩo uiotꝰ deficiat. ep̃o ĩ cuꝰ
dyocesi locꝰ hĩtatõnis ur̃e fuerit. pͥus eã ita maĩfestase
liter exeant. ꝑ molendina scilicet et domos hostiatĩ
uelud cet̾i pauꝑes helemosinas petẽtes. acceptis autẽ
helemosims uude cũ cetis fr̃ib una die uiue ualcant.

Expanded text:
inquirentes autem Dominum, non minuentur omni bono . Itaque, fratres dilectissimi, Dominum dispensatorem vestrum constituite, et vobis firmissime dicimus quod nunquam cellarium vestrum erit vacuum, dum claves illius Deo commiseritis, dicente propheta: Jacta super Dominum curam tuam et ipse te enutriet . Iterum vobis dicimus: Ne quaeratis eleemosynas quandiu una die quoquomodo vivere poteritis; vos autem optime nostis unitatem quae debet esse inter vos, ut scilicet paupertas et abundantia vestra sit omnibus communis. CAPUT XIII. De permissione quaerendi. Si vero Deus, ut vos probet, ad tantam inopiam vos devenire permiserit, ut omnino victus deficiat, episcopo in cujus dioecesi locus habitationis vestrae fuerit, prius eam ita manifestare liter exeant, per molendina scilicet et domos, ostiatim velut caeteri pauperes eleemosynas petentes. Acceptis autem eleemosynis, unde cum caeteris fratribus una die vivere valeant,
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ag̾e reputãti. Iuxta ĩ tentõnẽ illiꝯ: sic sꝑndit dñs.
maria oꝑtimã ꝑtẽ elegit q̃ nõ auferetur ab ea.
xxuiiiͦ. de hospital itate pro deo exhibenda.
ospitalitas ex caritate hospitibꝰ ẽ eribenda. Qͥppe
colligẽdo et retinẽdo indigebitis. dãdo ⁊ disꝑgendo

Expanded text:
nem illius sic respondit Dominus: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea . CAPUT XXXVI. De hospitalitate pro Deo exhibenda. Hospitalitas ex charitate hospitibus est exhibenda, quippe colligendo et retinendo indigebitis, dando et dispergendo
Abbreviated transcription (Latin):
urãm grauit̾ egrotãs. et pcc̃a sua ꝯfit̾i. et res fuas dispo¬
siẽre ĩ presentia ura desid̾ans: mãdet uob̾ ut eũ insitetis. ciꝰ
p̾sentiã ulłathenꝰ adeatis. si tam̃ clicos ncq̃tatis sue sufficiẽ¬
tes cũ co ad ẽẽ ꝯtĩgat. Qd̾ si illuc ire p̾sumẽtes ĩ itinere
moriamin: nequãꝙͣ deo de uob rõnẽ reddemꝰ ĩ die iudicii.
Quippe sũmꝰ magister electo discipło patr̃ẽ suũ sepelurr uo¬
leuti sic ant. siue mortuos sepelire mortuos suos: tu at̃ soq̃re
me. Si uͦ ꝙ̃ piã morti ꝓximũ. Iuxͣ mansionẽ ur̃ãm ẽẽ noue

Expanded text:
uas disponere in praesentia vestra desiderans, mandet vobis ut eum visitetis, ejus praesentiam nullatenus adeatis, si tamen clericos necessitati suae sufficientes cum eo adesse contingat. Quod si illuc ire praesumentes, in itinere moriamini, nequaquam Deo de vobis rationem reddemus in die judicii . Quippe summus Magister electo discipulo, patrem suum sepelire volenti, sic ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos, tu autem sequere me
Abbreviated transcription (Latin):
fertilitate alii ĩ magna sterilitate. me manẽte ĩ he¬
remo so hiͦmodi uoto. Nec tñ In ub̾tatis tpr̃e. qͥcqͣm
mͥ suphabũdauit. nec tp̃r egestatis aliqͥd mͥ ncͣcriũ
desuĩt. Stłr uob eueĩet. si hoc instituta fidełr custodi¬
atis. Priũ ergo q̃rite regnũ dei ⁊ iusticiã eius ex
hec om̃ia adicientur uobis.
xiͦ. de modo emendi.
um aliꝙͥ emere uolueritis. mãdate alicui amicoꝵ¬

Expanded text:
e manente in eremo sub hujusmodi voto, nec tamen in ubertatis tempore, quidquam mihi superabundavit, nec tempore egestatis aliquid mihi necessarium defuit. Similiter vobis eveniet, si haec instituta fideliter custodiatis. Primum ergo quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . CAPUT XV. De modo emendi. Cum aliquid emere volueritis, ma
Abbreviated transcription (Latin):
mistis. nlła cupiditate id faciatis. hinc eĩ negociatores
efficeremini. ymo pociꝰ qd̾ uenditis. uiliꝰ uend̾e. et qd̾
emitis cariꝰ em̾e uobis ꝯsulmiꝰ. ut sẽꝑ a fiude dechne¬
tis. Nã ꝓhibet apłꝯ. ne qͥs ĩ negocio circũueĩat frẽm suũ.
uociens nũmos uł aliũ censũ ab aliquo mutuare
uolueritis. nͥ sit suppellex aliqͣ cũ certo reddendi

Expanded text:
mistis, nulla cupiditate id faciatis. Hinc enim negotiatores efficeremini. Imo potius, quod venditis vilius vendere, et quod emitis carius emere vobis praecipimus, ut semper a fraude declinetis. Nam prohibet Apostolus ne quis in negotio circumveniat fes nummos vel alium censum ab aliquo mutuare olueritis, nisi sit supellex aliqua cum certo reddendi
Abbreviated transcription (Latin):
nachoꝵ de rogemꝰ. Porro qͥdã eoꝵ uos młtũ diligẽt ⁊̃ młti¬
plex bñficiũ uobis inpẽdent. s freq̃nt̾ mict̾atur pastores
monathoꝵ et qd̾ alii tribuũt: alii postinodũ plerũq re¬
petentes recuperare uolunt.
¶ xxuiͦ. ꝙ fratres extra cellam nõ exceant causa uisitandi ĩfir¬

Expanded text:
. Porro quidam eorum vos multum diligent, et multiplex beneficium vobis impendent, sed frequenter mutantur pastores monasteriorum, et quod alii tribuunt, alii postmodum plerumque repetentes recuperare volunt. CAPUT XXXIV. Quod fratres extra cellam non exeant, causa visitandi infir
Abbreviated transcription (Latin):
aut nłła ncc̃itas uos redire coget ad scłm cã que¬
rendi alieua. Qñ em̃ maior egestas fu̾it. tũc maiori uigi¬
ur̃m fec̾itis. amãdo pauꝑtatẽ. dũ ip̃e habũdabit. uos
deatis. ut sitis pauꝑes ĩ hoc soło. sic̃ et ip̃e fuit. et sic en¬
tis pperuc diuites. ubi ip̃e diues ẽ in et̾nũ. Tandẽ ĩ hiꝰ
uite dilectõs et ꝑseu̾ancia. uos alia r̃one possumꝰ con¬

Expanded text:
aut nulla necessitas vos redire coget ad saeculum, causrendi aliena, quando enim major egestas fuerit, tunc majori vigivestrum feceritis, amando paupertatem, dum ipse abundabit, vos  communicare studeatis, ut sitis pauperes in hoc saeculo; sicut et ipse fuit et sic eritis perpetuo divites, ubi ipse dives est in aeternum. Tandem in hujus vitae dilectione et perseverantia,
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ ẽ a dño. Si uis ꝑfectꝰ ẽẽ uade uende oĩa q̃ habes:
et da panꝑibꝰ. et hẽbis tħsaurũ in celo. et dem seq̃re me
ad maximã nr̃e salutis ꝑfc̃õnẽ ꝯcessa. Et alibi. Qͥ reli¬
q̃rit domũ. aut frẽs. aut sorores. aut patrẽ. aut matrẽ.
aut uxorẽ. aut filios. aut agͦs. ꝓpt̾ nom̃ meũ. cẽtuplũ

Expanded text:
Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me , ad maximam nostrae salutis perfectionem concessa; et alibi: Qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nitẽtie uideb̾ dispẽsandũ. Et si sepiꝰ sic cor᷑ tꝯ nõ emẽ da¬
uerii tiex tũe ꝓ qͣlibet tũasgressione. ꝑ duo dies ĩ solo refec¬
tori aliis comedentibꝰ sedens. pane grosso familie. et aqua
cõtentꝰ existut: ac illis duobꝰ dicbꝰ ⁊̃ capło uapulet. nec
suꝑ hus a pͥore uł alio p̾sidente ualeat dispensari. Maiori
pena ꝑ pͥorem ult̾ius puĩendꝰ.si hoc meruerit ꝓt̾uitas ꝯtu

Expanded text:
epius sic correctus non emendaverit, ex tunc pro qualibet transgressione per duos dies in solo refectorii, aliis comedentibus, ser dens pane grosso familiae et aqua contentus existatac illis duobus diebus in capitulo vapulet; nec supe; iis a priore vel alio praesidente valeat dispensari, majori poena per priorem ulterius puniendus, si hoc m