comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it̾um ea ammalia q̃ ibant et ñ re-¬
uertebant᷑. ꝑtinent ad uite contem¬
platiue mensuram: inqͣ dum qͥsq
intenderit: sua uerberatꝰ in firmi¬
tate reflectit᷑: atq it̾um renouata
intentione. ad ea unde descenderat
rursus erigit᷑:. Quod fieri in ac¬
tiua uita ñ pot᷑: de qua si quisq
reflectat uł ad modicum: statim
uitioꝵ excipit᷑ luxi: Oculum
clextrum scanclalizantẽ. quem

Expanded text:
a animalia, quae ibant et revertebantur, pertinent ad contemplativae vitae mensuram, in qua dum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur; atque, iterum renovata intentione, ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri inactiva vita non potest, de qua si quisque reflectat vel ad modicum, statim vitiorum excipitur luxu. 10. Oculus dexter scandalizans, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ oꝑis ministerium. qͥ cumq
fideliter intentaq mente exeqͥ¬
tur: quoclammꝰ angłis sociatur:
Rationib uuii. De lectione.
strͣuimur: Utrumq bonum si li¬
ceat: si ñ liceat.⁊ melius ẽ orare
qͣm legere: Qui uult cum leo

Expanded text:
Cujus operis ministerium quicunque fideliter intentaque mente exsequitur, quodammodo angelis sociatur. CAPUT VIII. De lectione. struimur; utrumque bonum, si liceat; si non liceat, melius est orare quam legere. 2. Qui vult cum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
liter audiunt᷑: ꝓ eoꝵ fit salute.
qui eos affligunt: ut dum illis
temporali remedio subuenit᷑: pra
uoꝵ ocłi ad conu̾sionem aꝑianturr:
Incle et trium pueroꝵ frigidus
ignis fuit: ut nabucodonosor d̃m
uerum agnosceret: sic̃ & ꝓpħa in
psalmis ait: ꝓpt̾ inimicos meos
eripe me: Piide tardius exaudi¬
unt᷑ quoriundam orationes: ut
clum differuntur. fortius excitate
maiorib p̾miis cumulent᷑: exem¬
plo pruinaꝵ et repͥssione messiũ:
in quib qnto tarlius semina exe
crescunt. Quotiens orantes ñ cito
exaulim᷑: nr̃a nob̃ facta ii ocłis
ꝓponamꝰ: ut hoc ipsum qd̃ diffe¬

Expanded text:
liter audiuntur, pro eorum fit salute liter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis tevorum oculi a confusione aperiantur. Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit, ut Nabuchodonosor Deum verum agnosceret, sicut Propheta ait in psalmis: « Propter inimicos meos eripe me . » Proinde tardius exaudiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur, exemplo pruinarum et repressione messium; in quibus quanto tardius sata semina exeucrescunt. Quoties orantes non cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis proponamus, ut ipsum quo diffe
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ: leuemus corda nr̃a
cum manib ad dm: ne cleneg¬
gligentia mandatoꝵ corde rep᷑¬
hendamur. dum salutẽ nr̃am
obstinere aut sola oratione. aut
sola oꝑatione. contenlinus:
Postqm bonũ opus agimus
lacrime orationum funcdant᷑:
ut meritum actionis humilitas
impetret precis: Culpabiliter
manꝰ ad cłm expanclit: qͥ facta
sua orando iactanter ꝓdit: sĩc
phariseus intemplo iactanter
orabat: seq magis qm cłm cle
oꝑib iustis laudari uolebat:
Quorũdam oratio inpeccatum
uertit᷑: sic̃ de uda ꝓditore scri¬
bit᷑. Qui enĩ iactanter orat. lau¬
dem appetendo humanam ñ so
lum oratio eiꝰ ũ delet peccatum:
s etiam ipsa uertit᷑ in peccatum:
sic iucler uł heretiei. qui licet ie¬
iunare & orare uicleantur. ⁊ eorũ
tamen oratio ñ illis ad purgatio¬
nis ꝓficit meritum: s mutatur
potius inpeccatum: Icł̃o interdũ
oratio electoꝵ in p̾ssuris eoꝵ dif¬
fert᷑: ut impioꝵ ꝑuersitas auge¬
atur: Herum clum iusti tempora¬

Expanded text:
dictum est: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum; ne de negligentia mandatorum corde reprehendamur, dum salutem nostram obtinere aut sola oratione, aut sola operatione, contendimus. 19. Postquam bonum opus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis humilitas impetret precis. 20. Culpabiliter manus ad Deum expandit, qui facta sua orando jactanter prodit, sicut Pharisaeus in templo jactanter orabat, seseque magis quam Deum de operibus justis laudari volebat . 21. Quorumdam oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur . Qui enim jactanter orat, laudem appetendo humanam, non solum ejus oratio non delet peccatum, sed et ipsa vertitur in peccatum. Sicut Judaei, et haeretici, qui licet jejunare et orare videantur, eorum tamen oratio non illis ad purgationis proficit meritum, sed mutatur potius in peccatum. 22. Ideo interdum oratio electorum in pressuris eorum differtur, ut impiorum perversitas augeatur. Verum dum justi tempora
Abbreviated transcription (Latin):
sari: Non enĩ pot᷑ habere precis cer¬
tam fiduciam. qui adhuc inp̾ceptis
dei pigritat: et peccati recorclatio
retur: nec impetrat abillo bonum
sine dubio obtinemus: Nam sc̃
scriptum ẽ: qui auertit aurem
suam ne aucliat legeni: oratio eiꝰ
execrabilis est: Multum apud dłm.
utraq sͥ necessario cõmenclant᷑: ut
oratione oꝑatio. et oꝑe fulciat᷑ ora¬
tis. hnde etiam iheremias ait: Le

Expanded text:
sari. Non enim potest habere precis cersari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, qui adhuc in praeceptis Dei pigritat, et peccati recordationeretur; nec impetrat ab illo bonum sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus exsecrabilis erit . 18. Multum apud Deum utraque sibi necessario commendantur, ut oratione operatio et opere fulciatur oratio. Unde etiam Je
Abbreviated transcription (Latin):
impetrare quisq ualeat postulata:
hoc ẽ si aut quisq ad huc mala cõmit¬
tit: aut si delinquenti sͥ debita ñ cli¬
mittit: Quod geminum malum clũ
quisq a semetipso absterserit: ꝓtinꝰ
securus studio orationis incumbit: &
ad ea q̃ precib impetrare cupit. men¬
tem libere erigit: Qui leditur: ñ de¬
sistat orare ꝓse leclentib: Alio quin
iuxta dei sententiam peccat: qui ꝓ
inimicis ñ orat: Sicut nullum ꝑficit
ininilnere medicamentũ. si adhuc
ferrum in eo sit: ita nichil ꝓficit
oratio illius. cuius adhuc dolor in
mente. uł oclium manet inpectore:
Tantus esse clebet orantis erga cł̃m
affectus: ut ñ desꝑet precis effectũ:
In aniter autẽ oramus: si spei fidu¬
ciam ñ habemꝰ: Petat gͦ ut apłs ait
unus qͥsq in ficle nichil dubitans:
Nam qui clubitat: similis ẽ:unde
maris. que uento fert᷑. atq disꝑ¬
git᷑. Diffidentia nascit᷑ impetran¬
cli oratori: si adhuc animus se sen¬
tiat circa peccancli affectionem uer¬

Expanded text:
impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio orationis 283 incumbit, et ad ea quae impetrare precibus cupit, mentem libere erigit. 13. Qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus; alioquin, juxta Domini sententiam, peccat qui pro inimicis non orat . 14. Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. 15. Tantus debet esse orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Petat ergo, ut Apostolus ait, unusquisque in fide nihil dubitans ; nam qui dubitat similis est undae maris, quae a vento fertur, atque dispergitur. 16. Diffidentia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi affectionem ver
Abbreviated transcription (Latin):
illi imagines rerum quas nuꝑ co¬
gitauit. occurrunt: aditumq p̾ci
obstruuint : ne semens libera ad celeste
cdesiderium erigat: Purgandus ẽ ita¬
q animus primum: atq atempora¬
lium rerum cogitationib segregan¬
dus: ut pura acies cordis ad cłm uere
et simpliciter dirigat᷑. Nam reuera
tunc impetranda diuina munera cre¬
dimus: qnͣdo simplici affectu assis¬
timus dum oramus: Multis modis
interrumpit᷑ orationis intentio: dũ
se ꝑincuriam uana desideria mun¬

Expanded text:
illi imagines rerum quas nuper coilli imagines rerum quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ scelera que cõmisimꝰ: quamq
dira inferni supplicia que tumnemꝰ:
Mens qualem se inoratione in fert:
talem se post orationem conseruet.
Nam nichil ꝓficit oratio: si denuo
commutit᷑. uncle iam uenia postu¬
lat᷑: Ille enim p̾cis desideratum
effectum sine dubio ꝑcipit: qui qd̾
oranclo ablui postulat. clelinquen¬
clo ñ iterat: Mens nr̃a celestis ẽ: &
tunc orando cłm bene contemplat᷑.
qnͣdo nullis terrenis curis aut
errorib impedit᷑: Apta ẽ enĩ ad
bonum in sua natura: in aliena
uͦ turbat᷑. Pura ẽ oratio: qͣm in
suo tempore scli ñ interueniunt
cure: Longe autẽ a d̃o ẽ amimus: qͥ
moratione cogitationib scłi fue¬
rit occupatus: Tunc uͦ ueraciter
oramus: qnͣdo aliunde ñ cogitamꝰ:
S ualde pauci st̃: qͥ tales orationes
habeant: Et licet in qͥb dam sint:
difficile ẽ tamen ut semꝑ sint:
Mens que ante orationem uacans
acdo illicitis cogitationib occupat᷑.
dum inorationẽ uenerit: confestim

Expanded text:
t scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia quae timemus. 6. Mens qualem se in oratione offert, talem post orationem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committitur unde jam iterum venia postuletur. Ille enim precis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat delinquendo non iterat. 7. Mens nostra coelestis est, et tunc orando Deum bene contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Apta est enim ad bonum in sua natura, in aliena vero turbatur. 8. Pura est oratio quam in suo tempore saeculi non interveniunt 282 curae; longe autem est a Deo animus qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt, qui tales orationes habeant. Et licet in quibusdam sint, difficile tamen est ut semper sint. 9. Mens quae ante orationem vacans a Deo in illicitis cogitationibus occupatur, dum in orationem venerit, confestim
Abbreviated transcription (Latin):
orantes ñ exaudimur. ⁊ utilitatis nr̃e
ẽ: ñ adu̾sitatis: Sepe enĩ multos ds
ñ exaudit aduoluntatẽ: ut exaudi¬
at ad salutem Multi orantes ñ exau¬
cdiuntur. qͥa ꝓuidendo illis cłs meli¬
ora qͣm petunt ꝓmittit: sic continge¬
re solet paruulis: qui ne inscolis ua¬
pulent d̃m exorant: S ñ cdat᷑ illis poᷤ¬
tulationis effectꝰ: qͥa impedit talis ex¬
auditio ad ꝓfectum: Non aliter qͥb

Expanded text:
tis nostrae est, non adversitatis. Saepe enim multos Deus non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad salutem. 26. Multi orantes non exaudiuntur, providendo illis Deus meliora quam petunt, sicut contingere solet parvulis, qui, ne in scholis vapulent, Deum exorant. Sed non datur illis postulationis effectus, quia impeditur talis audit
Abbreviated transcription (Latin):
cłm ꝓñ nullis uite huiꝰ commodis uł
aduersis: ꝓuidentia uͦ diuina tem¬
poralit̾ eoꝵ clesideria minime con¬
sulit: qͥa meliora illis inet̾nura ꝓmit¬
tit: Oratio pͥuatis locis oportumus
funditur: magisq obtentum im¬
petrat: dum deo tantum teste deꝓ
ẽ offerre se inoratione uidentib:
quorũ fructus ẽ ñ do placere.: s głã
ab hominib comparare: Non in
mo: s pura sinceraq orationis in¬
tentio. B̾onum ẽ corde semꝑ orare.:
bonum etiam et sono uocis clm

Expanded text:
itae hujus commodis, vel adversis. Providentia vero divina temporaliter eorum desiderio minime consulit, quia meliora illis in aeternum promittit. 27. Oratio privatis locis opportunius funditur, majusque obtentum impetrat, dum Deo tantum teste deprcritarum est offerre se in oratione videntibus; quorum fructus est, non Deo placere, sed gloriam ab hominibus comparare . 29. Non in mo, sed pura sinceraque orationis intentio. 287 30. Bonum est corde semper orare, bonum et sono vocis Deum
Abbreviated transcription (Latin):
temptamentis exestuat: ut
quotiens quolibet tangit᷑ uitio. to¬
tiẽs adorationem se subdat: qͥa fre¬
quens oratio. uitioꝵ impugnationẽ.
extinguit: Tamdiu ꝑseueranter in¬
tendere oportet animum nr̃m oran¬
do atq psallendo: quousq impor.¬
tunas desiderioꝵ carnalium sug¬
gestiones. que nr̃is obstrepunt sen¬
s̾ib fortissima intentione suꝑenius:
ac taincdiu insistere. quousq ꝑ sistẽ.¬
do uincamꝰ. Nam neggligentes ua¬
tiones: nec ab ipso homine impetra¬
re ualent qd̾ uolunt: Quando qͥ sq
orat: scm̃ ad se spm̃ aduocat:. At ubi
uen̾it: confestim temptamenta de¬
inmergunt. presentiam eiꝰ ferre ñ
sustinentes effugiunt: Oratio: cor¬
dis ẽ ñ labioꝵ: Nec enĩ uerba de¬
precantis cds intendit: s orantis cor
aspicit: Qd̃ si tacite cor oret. & uox
sileat: quãuis hominib latet:
d̃m latere ñ potest. qui conscientie
presens ẽ: Melius ẽ autẽ cum si len¬
tio orare corde sine sono uocis: qm

Expanded text:
tentamentis exaestuat, ut quoties quolibet vitio tangitur, toties ad orationem se subdat, quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tam perseveranter intendere oportet animum nostrum orando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sanctum ad se spiritum advocat: at ubi venerit, confestim teimmergunt, praesentiam ejus ferre non sustinentes, effugiunt. 4. Oratio cordis est, non labiorum. Neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis cor aspicit. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis hominibus lateat, Deo latere non potest qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum silentio 281 orare corde sine sono vocis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
noueris ñ implere: Sicut enun le¬
gendo scire concupiscimꝰ: sic sei¬
enclo recta q̃ didicimus implere
debenius: Lex cl̃i & p̾mium ha¬
bet: et penam legentib eam: Pre.¬
mium in his qui bene uiuendo
custodiunt: penam uͦ qui eam
male uiuendo contempnunt:
Omius qui apreceptis dei lis¬
cedit oꝑe.⁊ quotiens eaclem cd̃i
precepta legere. uł audire potiie¬
rit. corcde suo reprehensus confũ¬
ditur: qͥa id qd̃ ñ agit memora¬
tur: et teste conscientia interius
accusatur. Uncle et dauid ꝓpħa de¬
precat᷑ dicens: Tunc ñ confundar.
dum respicio in omnia manclata
tua: Grauiter namq unus quisq
confundit᷑: qnͣclo manclata cłi uł
legendo. uel aucdienlo respicit.⁊
que uiuendo contempnit: Corde
enĩ reprehendit᷑. dum mandatoꝵ

Expanded text:
noveris non implere. Sicut enim lenoveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et praemium habet, et poenam legentibus eam. Praemium his qui eam bene vivendo custodiunt; poenam vero eis qui eam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde et David propheta deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatoru
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uͦ legimus: cłs nobiscum
loquit᷑. Omnis ꝓfectus ex me¬
ditatione. et lectione ꝓcedit: Que
enim nescimꝰ lectione discimꝰ: qͤ
autẽ didicimꝰ. meclitationib con¬
seruamus: Geminũ confert cdo¬
num lectio sc̃aꝵ scripturaꝵ: siue
qͥa intellectum mentis eruclit.⁊
seu qd̃ amuncdi uanitatib abstrac¬
tum hominẽ ad amorem cli ꝑdii.¬
cit: Excitati enĩ sepe illius sermo¬
ne subtrahim᷑ a desiderio uite
mundane: atq accensis in rmorẽ
sapientie. tanto uana spes morta¬
litatis huiꝰ nobis uilescit: qnͣto
amplius legendo spes eterna cla¬
ruerit: Geminum ẽ lectionis stu¬
dium: primum. quomͦ scripture
intelligant᷑.: scdm qua utilitate
uł cdignitate dicant᷑. Erit enim
antea quisq ꝓuitꝰ ad intelligen¬
dum que legit: sequenter icdone¬
us ad ꝓferendum que didicit:
Lector strenuus potius adimplẽ¬
clum que legit: qmͣ ad sciendum
erit ꝓitissimus: Mior enĩ pena
ẽ nescire qͥd appetas: qmͣ ea q̃ no

Expanded text:
cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. 3. Omnis profectus ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus; quae autem didicimus, meditationibus conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; secundum, qua utilitate vel dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
uoce : s corcle psallentes: Uncle et
alibi: Psallam sp̃u: psallam et
mente: Sĩc orationib regimur:
ita psalmoꝵ studiis clelectam᷑: Psal¬
lencli enĩ utilitas tristia corcla con¬
solat᷑.⁊ gratiores mentes facit:: stu¬
cdiosos oblectat: in ertes ex suscitat:
peccatores ad lamenta inuitat: Nã
qmuis dura sint carnalium corda:
rit: ad affectum pietatis animũ
eoꝵ inflectit: Dum xpĩanum ñ uo¬
uocis modulatio. s tantum u̾ba
diuina. que ibi clicunt᷑ debeant
cõmouere: nescio quo tamen pac¬
to moclulatione canentis: maior
nascit᷑ compunctio cordis: Multi
enĩ reppiunt᷑. qͥ cantus suauitate
cõmoti sua crimina plangt̃: ate
ex ea parte magis flectuntur ad la¬
crimas ⁊ ex qua psallentis cdulcedo¬
insonuerit suauissima: Oratiom
presenti tantum uita ꝓremelio
peccatoꝵ effunditur: psalmorũ
autẽ clecantatio: ꝑpetuam dei

Expanded text:
voce, sed corde psallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, rit, ad affectum pietatis animum eorum inflectit. Dum enim vocis modulatio, sed tantum verba divina quae ibi dicuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto quam modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallendi insonuerit dulcedo suavissima. Oratio in praesenti tantum pro remedio peccatorum effunditur, psalmorum autem decantatio perpetuam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
claritate: Itẽ dic̃: Nutri aĩam
tuam lectionib diuinis: para¬
amor mulierum excluditur:
lius ẽ uera rustice: qͣm diserte
tes mundi ideo scripturas sacraᷤᷤ¬
despiciunt: qͥa eas ñ exmaies¬
tate sensuum s ex uerboꝵ iudi¬
cant uilitata. regorius dic̃: Sapi¬
entia ẽ timere d̃m: abnegare
ma sapientia est: uitare ma¬
lum: Sccł̃a sapientia ẽ: facere
uult audita intelligere: festi¬
Alibi diẽ: Scripture sacre
intelligentia si in cuntis eẽt
reficit: qͣnto maiori labore ani¬
dic̃: Qui uerba lĩ audit: sẽꝑ
oculos cordis ponere ad exitum
debet: & sine cessatione medi¬
tari qͣndo apresenti uita exeat::
atq ad et̾na gaulia ꝑueniat:
or ẽ sapientia qͣm iuires: & ure
prudens. magis qͣm fortis:
Multitudo autẽ sapientie: sa¬
nitas ẽ orbis terraꝵ: Omne au¬
rum in comparatione sapien¬
tie: arena ẽ exigna: Nleminẽ
autẽ diligit dñs: nisi eum
qui cum saprentia in habitat:

Expanded text:
re animam tuam lectionibus divinis, praamor mulieris excluditur. lius vera rustice quam diserte tes mundi ideo Scripturas despiciunt sacras, quia eas non ex majestate sensuum, sed ex verborum judicant vilitate. GREGORIUS. Sapientia est timere Deum, abnegare autem ma sapientia est vitare malum. Secunda sapientia est facere vult audita intelligere, festialiud, quia Scripture Sacre intelligentia, que si in cuntis essetreficit, quantum majore labore sita. Qui verba Dei audit, semper oculos cordis ponere ad exitum debet, et sine cessatione meditari, quando a praesenti vita exeat, atque ad aeterna gaudia pertingat. or est sapientia quam vires, et vir prudens magis quam fortis. Multitudo autem sapientiae sanitas est orbis terrarum. Omne aurum in comparatione sapientiae arena est exigua. Neminem enim diligit Dominus, nisi eum qui cum sapientia habitat.
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi brachiale in brachio dex¬
tro: Herba autẽ prudentium.
statera ponderabunt᷑: flagella
& doctrina in omni tempore
sapientia: Magnus ẽ qui inue¬
nit sapientiam scientie: s ñ ẽ
suꝑ timentẽ cłms Homo sc̃s
in sapientia manet sic̃ sol: nam
stultus sic̃ luna in mutat᷑:. Sa¬
piens ñ odit manclata & iusti¬
tias: ꝙ uir sapiens plebem su¬
am eruclit. S̾pientia in ore fi¬
Nir peritus multos erudit: ꝙ
anime sue suauis ẽz. Hir sapi¬
ens implebit᷑ benedictione: &¬
sapiens in popło hereditabit
honorem: nomenq illius
erit uiuens ineternum,. Sa¬
pientiam scribe intempore
uacationis: & qui minoratur
actu sapientiam ꝑcipiet: Item¬
dic̃: Sapientiam omĩum anti¬
quoꝵ exquiret sapiens: Sa¬
piens occulta ꝓuerbioꝵ exqͥ¬
ret: & in absconditis parabo¬
laꝵ conu̾satur: Sapiens bona
& mala in hominib temptat:
Augustinꝰ diẽ: Docti ut stelle

Expanded text:
 quasi brachiale in brachio dextro . Verba autem prudentium statera ponderabuntur . Flagella et doctrina in omni tempore sapientia . Magnus est qui invenit sapientiam et scientiam, sed non est super timentem Deum . Homo sanctus in sapientia manet sicut sol, nam stultus ut luna mutatur . Sapiens non odit mandata et justitias . Vir sapiens plebem suam erudit . Sapientia in ore fiVir peritus multos erudit, et animae suae suavis est . Vir sapiens implebitur benedictione, sapiens in populo haereditabit honorem, et nomen illius erit vivens in aeternum. Sapientiam scribe in tempore vacuitatis, et qui minoratur actu, sapientiam percipiet . Sapientiam omnium antiquorum exquiret sapiens . Sapiens occulta proverbiorum exquiret, et in absconditis parabolarum conversabitur . Sapiens bona et mala in omnibus tentabit . AUGUSTINUS. Docti ut stellae
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ a do ꝑfecta ẽ sapientia: Sa¬
pientie eni cłi adstabit laus:
& in ore fidelis abundabit: ꝙ
dñator cdabit eam illi: Omĩs
astutus agnouit sapientiam:
Omĩs sapientia timor dñi: &
in illa ẽ timere d̃m In omni
sapientia dispositio legis: &
seipsum amabilem facit: gratia
autẽ fatuoꝵ effundetur: Sapi¬
entia absconsa & thesaurus oc¬
cultus: que utilitas in utrisq :¬

Expanded text:
ofecta est sapientia . Sapientiae enim astabit laus, et in ore fideli habitabit, et dominator dabit eam illi. Omnis haustus agnovit sapientiam. Omnis sapientia est timor Dei, et in illa timere Deum, in omni sapientia dispositio legis . Hseipsum amabilem facit . Gratia autem fatuorum effunditur. Sapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utrisq
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ẽ tibi necessarium:
ea q̃ abscondita st̃ uidere ocłis
tius: Cor sapiens intelligit sci
entiam: & auris bona aucliet
cum omni concupiscentia sapi¬
entiam: Sapiens cor & intelligi¬
bile: abstinet se a peccatis: Ali¬
bi dĩc̃: Sapientia filiis sius ui¬
tam inspirat: & suscipit ex qͥ¬
rentes se: Qui sapientiam dili¬
git: diligit uitam: Qui tenu¬
erint sapientiam: uitam here¬
ditabunt: Itẽ dic̃: In lingua
enĩ agnoscit᷑ sapientia: & sen¬
sus  scientia. & doctrina in
uerbo ueritatis: Isꝑa ẽ ni mi¬
um sapientia: in doctis hom̃ĩb¬
Alibi clic̃: Decor enĩ uite ẽ in
sapientia: & in uincula illius
natura salutaris: Si inclina¬
ueris aurem tuam excipies
doctrinam: &. si dilexeris au¬
dire sapiens eris: Sapientia
humiliati exaltabit caput ip
sius: & in medio magnatorũ
consedere illum faciet. Ipse dĩc̃:¬

Expanded text:
m ea quae abscondita sunt videre oculis tuis . Cor sapientis intelligitur in sapientia, et auris bona audiet cum omni concupiscentia sapientiam . Sapiens cor et intelligibile abstinet se a peccato . Sapientia filiis suis vitam inspirat, et suscipit exquirentes se . Qui sapientiam diligit, diligit vitam: qui tenuerunt sapientiam, vitam haereditabunt . In lingua enim dignoscitur sapientia . Sensus et scientia et doctrina in verbo veritatis . Aspera est nimium sapientia indoctis hominibus . Decor enim vitae est in sapientia, vincula illius ligatura salutaris. Si inclinaveris aurem tuam: excipies doctrinam: et si dilexeris audire, sapiens eris . Sapientia humiliati exaltasius, et in medio magnatorum consedere illum faciet. » Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
plus sapias qͣm necesse e: & ne
tia confortabit sapientem: suꝑ¬
bi dit: Uerba sapientium au¬
diuntur in silentio: plusqͣm
clamor principis inter stultos:
Melior ẽ sapientia. qͣm arma
bellica: Herba oris sapientis gra:
& labia insipientis p̾cipitabunt
eum: Iħs filius sirach dic̃: Dĩs

Expanded text:
plus sapias quam necesse est, ne tia confortabit sapientem suum . Verba sapientum audiuntur in silentio, plus quam clamor principis inter stultos . Melior est sapientia quam arma bellica . Verba oris sapientis gratia, et labia insipientis praecipitabunt e
Abbreviated transcription (Latin):
piens corde ẽ appellabitur pru¬
dens: & qui dulcis eloquio: ma¬
entis erudit os eiꝰ: & labiis illius
addit grãm: Q qua ꝓfunda. uer¬
ba exore uiri: & torrens redun¬
dans. fons sapientie In facie p̃¬
rlentis. lucet sapientia: oculi stul¬
toꝵ infinib t̾re: Custos pru¬
cdentie: inueniet bona: Ipse
dic̃: Est aurum & multitudo
geminaꝵ: uas autẽ preciosum.
labia prudentium:. Noli uen¬

Expanded text:
prudens: et qui dulcis est eloquio, maentis erudit os ejus, et labiis illius addit gratiam . Aqua profunda, verba ex ore viri; et torrens redundans fons sapientiae . In facie prudentis lucet sapientia . Oculi stultorum in finibus terrae . Custos prudentiae inveniet bona . Est enim aurum et multitudo gemmarum. Vas autem pretiosum labia
Abbreviated transcription (Latin):
dentia Itẽ dic̃ Sapiens corde pre¬
cepta custodit: stultus ceditur
entis: inuenit᷑ sapientia: Itẽ dic̃:¬
Sapientes abscondunt scientiam:
os autẽ stulti confusioni ꝓximum
plurimos: qui autẽ in docti Cũt.

Expanded text:
dentia . Sapiens corde praecepta suscipit, stultus caeditur entis invenitur sapientia. Sapientes abscondunt sapientiam. Os autem stulti confusioni proximum plurimos: qui autem indocti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rari: It̾um dĩc: Principium
de sapientiam: & in omni pos¬
sessione tua ad quire prudẽ¬
tiam: Arripe illam. & exalta¬
bit te: głificaberis abilla. cũ¬
eam fueris amplexatus: Dabit
capiti tuo augmenta grãꝵ: ꝙ.

Expanded text:
 Principium de sapientiam, et in omni possessione tua acquire sapientiam: arripe illam, et exaltabit te: glorificaberis ab illa, cum fueris amplexatus: dabit capiti tuo augmenta gratiarum, et
Abbreviated transcription (Latin):
tia dulcius: nichil scientia su
fit: detinendo minorat᷑: Lar¬
giendo redundantior ẽ sapien¬
tia: & dum plus confert᷑ plus
abundat Ciprianꝰ diẽ: Quo¬
mͦ enĩ sapiens uł paciens eẽ pot̃:
qͥ nec sapientiam. nec patientiã¬
cd̃i habet: Sapiens ille ẽ: qͥ est
.Xix. De iracun

Expanded text:
tia dulcius, nihil scientia suatia dulcius, nihil scientia suafit, retinendo minoratur. Larga redundatio est scientia, et dum plus confertur, plus abundatur. CYPRIANUS. Quomodo enim sapiens, vel patiens esse potest, qui nec sapientiam, nec patientiam habet? Sapiens ille est qui hum. CAPUT XIX. De iracun
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ bont oꝑis: fructus et̾nitatiᷤᷤ
sapiens ẽ: sccłm cłm stultus ẽ:
Nullus sapientiam cli plene
recipit: uisi qui se abomni
abstr ahere accionum cura
condendit: Tunc autẽ recte
cłm cognoscimus: qͣncdo eũ
ꝑfecte scire nos denegamꝰ:
Nullus autẽ in culpa maior
ẽ: qͣm ille qͥ cłm nescit In¬
uestigationem uirtutis mul¬
toꝵ est querere: s paucoꝵ in¬
uenire: Omĩs sapientia  sci¬
entia exopinatione consistit:
Melior ẽ autẽ ex screntia ueni¬
ne sententia: Nam illa ue¬
tem cum pruclentia: uoca sapi¬
scire: & recte uiuere: Qd̾ si
utrumq ñ ualemus: meliꝰ ẽ
ut bene niuendi studium qͣm
multa sciendi sequamur. Itẽ dic̃:¬
Non enĩ ꝓclest ad beatitudinẽ
consequencdam homini. scientia
rerum:. nec esse beatum multa
scire: s ẽẽ magnum. beate uiue¬
tiam: ꝑactionem ñ uenerantur:
Icło excecant᷑ diuino iudicio
punienda cõmittere: & in pena
cõmissi facinoris. facinus dete¬
sapientia meliꝰ: nicħ pruden¬

Expanded text:
tus aeternitatis sapiens est, secundum Deum stultus est. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere vitiorum cura contendit. Tunc autem recte Deum cognoscimus, quando eum perfecte scire nos denegamus Nullus autem major in culpa est, quam ille qui Deum nescit. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum invenire. Omnis sapientia et scientia ex opinatione consistit. Melior est autem ex scientia venine sententia. Nam illa vetem cum prudentia vocavi sapiscire, et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium, quam multa sciendi sequamur. Non enim pertinet ad beatitudinem consequendam scientia rerum. Nec est beatum multa scire, sed est magnum beate vivetiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus detesapientia melius, nihil pruden
Abbreviated transcription (Latin):
uangłista: hoc manclatum
Si forte quislibet querat qͥ
sit ꝓximus⁊ sciat omnẽ xpĩa¬
num recte ꝓximum dici: qͥa
om̃s in baptismo filii cdei scĩ¬
ficamur. ut fr̃s simus spiri¬
taliter in caritate ꝑfecta: No¬
bilior ẽ generatio sp̃alis qͣm
carnalis: de qua in euangłio
ipsa ueritas ait: Nisi qͥs re
Discat homo que sint precep¬
ta clei: et ea custocdiat qͣntum ua¬
let: et sic se agnoscat caritatem
habere cł̃i: Quoꝵ aliqua tue ostẽ¬
dere dilectissime fili deuotio¬
ni nominatim curabo: ut paucis
tes intelligere ualeas:.
De Spe̾.

Expanded text:
vangelista: Hoc mandatum hvangelista: Hoc mandatum hSi forte quislibet quaerat quis sit proximus, sciat omnem Christianum recte proximum dici, quia omnes in baptismo filii Dei sanctificamur, ut fratres simus spiritualiter in charitate perfecta. Nobilior est generatio spiritualis quam carnalis, de qua in Evangelio ipsa Veritas ait: Nisi quis reDiscat homo quae sunt praecepta Dei, et ea custodiat quantum valeat: et sic se cognoscat charitatem Dei habere. Quorum aliqua tuae ostendere, dilectissime fili, devotioni nominatim curabo, ut paucis tes intelligere valeas. De spe.
Abbreviated transcription (Latin):
net pͥncipatum: sine cuiꝰ ꝑ fec¬
tione nil deo placere posse. pau¬
lus apłs testat᷑. ⁊ qͥ nec marty¬
rium nec scł̃i contemptum. nͨ
elemosi narum largitionẽ: sine
caritatis officio quicqͣm ꝓficere
posse ostenclit: Incle & ipse clo¬
muiꝰ a quoclam scriba inderro¬
gatus. qd̾ eẽt manclatum maxi¬
mum: respondit: Diliges clnm̃
dm tuum ex toto corde cuo: &
ex tota anuna tua: et ex tota
mente tua: Ad didit quoq:
Scclm simile ẽ huic: Diliges
ꝓximum tuum: sic̃ te ipsum:
In his duob mandatis: tota lex
to corde.& ex tota anuna. & ex
tota mente: id ẽ toto intellectu.
tota uoluntate. &. ex omni memo¬
ria cłm eẽ diligendum: Dei uͦ
clilectio. in obseruatione man¬
clatoꝵ eiꝰ tota consistit: sĩc ali¬
bi ait: Siquis diligit me: sermo¬
nes meos seruat:. Uncle ipsa ue¬
ritas alibi art: In hoc cognos¬
cent om̃s. qͥa mei cliscipuli estiᷤ:
si clilectionẽ habueritis ad in¬
uicem: Item apłs: Plenitulo
legis ẽ dilectio: Item iohes e¬

Expanded text:
net principatum, sine cujus perfectione nihil Deo placere posse Paulus apostolus testatur: qui nec martyrium, nec saeculi contemptum nec eleemosynarum largitionem sine charitatis officio quidquam proficere posse ostendit. Unde et ipse Dominus a quodam Scriba interrogatus quod esset mandatum maximum, respondit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, » addidit quoque secundum simile huic, « diliges proximum tuum sicut teipsum. In his duobus mandatis tota lex to corde, ex tota anima, ex tota mente, id est, toto intellectu, tota voluntate, et ex omni memoria Deum esse diligendum. Dei vero dilectio in observatione mandatorum ejus tota consistit, sicut alibi ait: Si quis diligit me, sermones meos servat . Unde ipsa Veritas alibi ait: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Item Apostolus: Plenitudo legis est dilectio . Item Joannes e
Abbreviated transcription (Latin):
ticia: & corpus flamina iuxta
uicissitudinẽ: ut qͥ mente trac¬
tauert̃ qd̃ ꝑficerent corpore: si¬
mul & animo piniant᷑ & cor¬
pore: Ignem gehenne ad ali¬
quid lumen habere. ad aliqͥd
ñ hab̾e: ħẽ hab̾e lum̃ ad dãp¬
nationẽ. ut uicleant impii
unde doleant: & ñ hab̾e ad
consolationẽ. nec uicleant un¬
de gaudent: Apta fit cõparatio
de camino trium pueroꝵ: ad
exemplũ ignis gehenne:. Nã
sic̃ ignis ñ arsit ad trium pue¬
rorũ supplicium. & arsit ad
comburenda ligamina uin
lucebit miseris ad augm̃tũ
penaꝵ. ut uicleant unde do¬
leant: & ñ lucebit ad conso¬
lationẽ ne uicleant uncle
gaucleant. Inder huiꝰ uite &
fut᷑e in felicitatis miseriam:
multa cliscretio ẽ. Illuc enĩ
& miseria ẽ ꝓpt̾ cruciationẽ

Expanded text:
flamma, juxta vicissitudinem, ut qui mente tractaverunt, quod perficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore, ignem gehennae ad aliquid lumen habere, ad aliquid non habere: hoc est habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant, et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puerorum ad exemplum ignis gehennae; nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamenta allucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant; inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam multa discretio est: illic enim et miseria est propter cruciationum
Abbreviated transcription (Latin):
Utamur gͦ obtume diuinis
beneficiis: quatiuꝰ & do ñ pe¬
niteat dedisse. & nob̾ sit uti¬
noꝵ: diuersi ꝑcipiunt diu̾sa
d̃i mimera: Non tamen con¬
cedunt᷑ uni omĩa: ut sit ꝓuti¬
litatis studio. qd̃ alter ad mi¬
retur in altero. Itẽ dic̃: Mu¬
nera grãꝵ: alii ista. alii uͦ¬
bere uni: ut deneget᷑ alderi
d̾s dr̃ homini donum qd̾ ħo
ñ habuit: id. ẽ qd̾ accipere ñ
meruit. Eusebius dic̃ Sĩc¬
gratis grã accipit᷑ a do̾: ita gra¬
tis eadem ministretir:¬

Expanded text:
Utamur ergo optime divinis Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepinorum diversi percipiunt diversa Dei munera, non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro utilitatis studio, quod alter admiretur in altero. Item dicit: Munera gratiarum alia isti, alia bere uni, ut non egeat alterius. r homini donum quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. EUSEBIUS. Sicut gratia gratis accipitur a Deo, ita gratis eadem ministretur
Abbreviated transcription (Latin):
spectu omnis uiuentis: Est da¬
tus. qui ñ ẽ utilis: ꝙ ẽ datus cu¬
ius retributio ẽ duplex. Gre
contulit. rationem positurꝰ re¬
dit: qͥa is qui nunc pre sp̃ua¬
lia dona tribuit: districte in
iudicio merita exquiret: Bo¬
num qd̃ intranquillitate su¬
mit᷑: in tribulatione manifes¬
tatur: Sunt namq ñ nulli qͥ
donum indelligentie ꝑcepunt:
s sola q̃ carnis sc̃ sapiunt: Hy¬
sidorus dic̃ Int̾dum peccanti¬
b nobis sua łs dona ñ retrabit:
ut ad spem diuine ꝓpiciationis
mens humana consurgat: Ab
illo enĩ nobis omnia bona grã
p̾ueniente donant᷑. ꝓfectus ho¬
minis donum clei ẽ: nec a se
pot̾ quis qͣm s a dño corrigi:
Non enĩ quicqͣm boni habet ꝓ
it: nedum alteriꝰ membri of¬
ficium arriꝑe temptat: id
qd̃ meruit ꝑdat: Conturbat
qͥ ñ suo contentus officio. sub¬
ripit alienum: Qd̃ enĩ sapi¬
entes sumꝰ ÷ qd̃ cliuites. qd̃
potentes existimus: ñ alteriꝰ
s potiꝰ diuino munere sumꝰ:

Expanded text:
spectu omnis viventis. Est datus, cui non est utilis; et est datus, cui retributio duplex est contulit, rationem positurus redit: quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquiret. Bonum quod in tranquillitate sumitur, in tribulatione manifestatur. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed sola quae carnis sunt, sapiunt. ISIDORUS. Interdum peccantibus nobis, sua Deus dona retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Profectus hominis donum Dei est, nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habet prit, ne dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat qui non suo contentus officio subripit alienum. Quod enim sapientes sumus, quod divites, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
pore isto egredit᷑. ꝑtimescat ne
cdignus. supplicio sit: Nullus
enim homo sine peccato ẽ: nec
dicio: cum & de ociosis uerbis
reddenda sit ratio: finem iꝰtoꝵ
optimum uocatio tranquilla cõ¬
mendat: ut ex eo intelligantur
scõrũm habere consortium an¬
gelorũ: ex quo ab hoc corpore
sine uexatione dura tollunt᷑:
Nichil ẽ diu. nicħ ẽ longum :
qd̃ ñ in breui finat᷑: Impossi¬
bile ẽ ut homo sis: & ñ anguste¬
ris angustiis: Nemo ẽ qͥ in hoc
scło ñ doleat: nullus ẽ qui in
hac uita positus ñ suspiret. Ma¬
lis omĩa plena st̃: Ciprianꝰ dĩc:¬
Nec tempora terrena iam com¬
putat: qui et̾nitatem toto ani

Expanded text:
pore isto egreditur, pertimescat ne pore isto egreditur, pertimescat ne dignus supplicio sit. Nullus est enim homo sine peccato: nec dicio, cum et de otiosis verbis reddenda sit ratio. Finem justorum optimum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. Nihil est diu, nihil est longum, quod non in brevi finiatur. Impossibile est ut homo sis, et non gustes angustias. Nemo est qui in hoc saeculo non doleat. Nullus est qui in hac vita positus non suspiret. Malis omnia plena sunt. CYPRIANUS. Haec tempora terrena jam computat qui aeternaitatem de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
uita. licitum ẽ oꝑari bonuim:
pectat᷑: s retributio meritorũ:
Qui uite presentis longitucli¬
nem ñ de suo spacio. s de eiꝰ fi¬
ne considerat: qͣm sit misera
& breuis satis utiliter pensat:
queris: ad eam tende uitam ꝓ
qua xp̃ianus es: io ẽ et̾nam:
Hec enĩ uita uitalis: nam ista
uita mortalis ẽ: Mori oportet
hominan inearne mundo: ne
uiuere credit᷑: si scdm scłm
moriens. in solo cdo uiuere de¬
lectet᷑: De mora uite istiꝰ. tedi¬
um patit᷑ iustus: eo qõ ad de¬
sicderatam patriam tarde ꝑue¬
niat: Sollicite debet unus qͥs¬
q uiuere: & semꝑ terminũ
uite sue. considerare. ut huiꝰ
scłi blandicias caueat: Nen¬
turi exitus ignorantia in certa
ẽ: & dum mori quisq ñ esti¬
mat tollit᷑: Unde festinet
qͥs q ne in miquitatib suis
culpa: Diabolus quos uuentes
incendit ad uicia: subito mori¬
entes trahere nitit᷑ ad tormenta:
Quamuis enĩ quisq in hac ui¬
ta sit iustus: tamen dum de cor¬

Expanded text:
licitum operari bonum. spectatur, sed retributio meritorum. Qui vitae praesentis longitudinem non de suo spatio, sed ejus fine considerat, quam sit misera et brevis, satis utiliter pensat. am quaeris, ad eam tende vitam pro qua Christianus es, id est aeternam. Haec est enim vita immortalis, nam ista vita mortalis est. Mori oportet hominem in carne mundo, ne vivere creditur, si secundum saeculum moriens, in solo Deo vivere delectetur. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat. Sollicite debet unusquisque vivere, semper terminum vitae suae considerare, ut hujus saeculi blanditias caveat. Venturi exitus ignorantia incerta est: et dum mori quisque non aestimat, tollitur. Unde festinet unusquisque, ne iniquitatibus suis culpa. Diabolus quos viventes incendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. Quamvis enim quisque in hac vita sit justus, tamen dum de cor
Abbreviated transcription (Latin):
ido̾ uiuit ut corrigat᷑: aut idõ
uiuit. ut ꝑ eum bonꝰ exerceat᷑:
Hieronimꝰ dic̃: Humane uite
breuitas: clampnatio delictoꝵ
lis & temporalis ẽ potentia: Dic
pletes. rerum: ubi potentes
scłi Certe quasi umbra tnͣsie¬
runt: uelut sompnium euanue¬
runt: querunt᷑ & ñ sunt: Di¬
uitie: usq ad ꝑiculum ducũt:
Multi enĩ ꝓpter opes ꝑiclita¬

Expanded text:
t ut corrigatur, aut ideo vivit ut per illum bonus exerceatur. HIERONYMUS. Humanae vitae brevitas damnatio delictorulis temporalis potentia. Dic pletes rerum? ubi potentes saeculi? Certe quasi umbra transierunt, et velut somnium evanuerunt. Quaeruntur et non sunt. Divitiae usque ad periculum ducunt. Multi propter opes periclita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui uiuificat: caro aũ¬
ñ ꝑclest quicqͣm Salomon¬
dic̃ fallax grã: & uana ẽ pul¬
chritudo. Basiliꝰ dĩe: Pulchri¬
tudo diligenda ẽ fili: que leti¬
tiam sp̃ualem consueuit in fũ¬
dere. Euitemus p̾ciosas pul¬
chritudines: ne omĩum malo¬
rum genera in nos irrogentur.
Sapiens uir: ñ considerat cor¬
poris decorem. s anime: Iu si pi¬
ens autẽ: in carnalib detinet᷑:
Sapiens uir mulierem respu¬
it gestuosam: stultus autẽ cõ¬
cupiscens eam supplantat᷑. Hir
prudens ab imprudenti mulie¬
re auertit oculos suos: luxuri¬
osus autẽ intuens eam soluit᷑.
ut cera a facie ignis: xp̃t ñ un
corporis s in anime pulchritu¬
dine delectatur:. Illam gͦ & tu
dilige: in qua delectatur ds̃:

Expanded text:
est qui vivificat, caro non prodest quidquam . SALOMON. Fallax gratia et vana est pulchritudo . BASILIUS. Pulchritudo diligenda est, fili, quae laetitiam spiritalem consuevit infundere. Evitemus pretiosas pulchritudines, ne omnium malorum genera in nos irrogentur. Sapiens vir non considerat corporis decorem, sed animae. Insipiens autem in carnalibus se detinet. Sapiens mulierem respuit gestuosam. Stultus autem concupiscens eam supplantatur. Vir prudens ab imprudenti muliere avertit oculos suos. Luxuriosus autem intuens eam, solvitur ut cera a facie ignis. Deus non in corporis, sed in animae pulchritudine delectatur. Illam ergo et tu dilige, in qua delectatur Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
que autẽ ñ uidemꝰ. difficile ano¬
bis expellimus: Raro nocet᷑ ħo
ab extraneis: si sui eum ñ noceant:
Magis enĩ in sidiis nr̃oꝵ: qͣm ali¬
orum ꝑ iclitamur: Latent enĩ ue¬
nena circumlita melle uerboꝵ:
et tandiu deceptor bonitatẽ si mu¬
lat: quousq fallendo decipiat:¬

Expanded text:
quae autem non videmus difficile a noquae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nostrorum quam aliorum periclitamur. 4. Latent nena circumdata melle verborum: et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat
Abbreviated transcription (Latin):
s quẽ sint finem habituri maxime
cogitent: Hoc omĩs inuidus alienis
uirtutib prestat: qd̃ beato iob satan
prestitit: Nam dum emulat᷑ ꝓsꝑi¬
tatib: cominouet aduersa: S unde
eum se credicdit diabolus ꝓsternere¬
posse: inde eius aucta itͣ merita:
atq inde claruert̃ ꝓbabiliora pati¬
entie documenta: Ita requir̃t̃ in ui¬
di aditum male fame. ꝑ quem bo¬
norũ uitam maculent: sicut quere¬
bant ostium sodomite quo domũ
loth nocituri introirent: Illi uͦ ceci¬
tate erroris detenti parietes uide¬
bant: ostium ñ inueniebant: Non
aliter inuidi iudenclo uelut parie¬
tem uͥtutes dissimulant: uitia uͦ¬
xXUI. De simulatione.
raudulentie genus iumodum
faretre subtiliter in sidiaꝵ sa¬
gittas celat. ut falsam faciat secu¬
ritatẽ: decipiatq eum callide.
contra quem molit᷑ occulte. Cauẽ¬
dus ẽ inimicus qui manifestus
ẽ: sed magis ille qͥ uideri ñ pot̾:
facile enim uncimꝰ que uiclemꝰ:

Expanded text:
sed quem sint finem habituri maxime sed quem sint finem habituri maxime cogitent. Hoc omnis invidus alienis virtutibus praestat: quod beato Job Satan praestitit . Nam dum cumulatus prosperitatibus, commovit adversa, sed dum credidit eum diabolus posse prosterni, inde ejus aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae documenta. 8. Ita requirunt invidi aditum malae famae, per quam bonorum vitam maculent, sicut quaerebant ostium Sodomitae, quo domum Lot nocituri introirent. Illi vero caecitate erroris percussi, parietes videbant, ostium non inveniebant. Non aliter invidendo invidi, velut parietem, virtutes dissimulant, vitia XXVI. De simulatione. Fraudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
Noli arguere derisorem: ne oclit
rem: Nam unde bonꝰ ꝓficit: in¬
de inuidus contabescit: Homi¬
nes praue uiuentes. sic̃ cle bono¬
rũ lapsib gratulant᷑: ita de eoꝵ
rectis factis boniq ꝑseuerantia
confuncdunt᷑: Inuidus membrum
ẽ diaboli. cuiꝰ inuidia mors intͦi¬
uit in orbem terraꝵ: sict̃ et suꝑ¬
b membrũ ẽ diaboli. de quo scͥp¬
tum ẽ: Omne sublime uidet:
et ipse ẽ rex suꝑ om̃s filios suꝑbie:
Nulla ẽ uirtus: que ñ habeat
contrariũ in udie malum: Sola
miseria caret inuidia: qͥa nemo
inuidet misero. cui reuera ñ liuor
obitit᷑: s sola misccłia adhibetur:
Multi et bonos imitari nolunt:
et de bonoꝵ ꝓfectib inuidie liuo¬
re tabescunt: Quo fit: ut nec illi
corrigant᷑ a malo suo⁊ s ꝑ minden¬
tiam deteriorent᷑: et bonos a recto
studio qnͣtum impsis ẽ si potuerĩt
deprauare conent᷑: Quando naloᷤᷤ
boni ꝓficere uiclent ñ scandalident᷑:

Expanded text:
Noli arguere derisorem, ne oderitNoli arguere derisorem, ne oderitrem. Nam unde bonus proficit, inde invidus contabescit. 2. Homines prave viventes, sicut de bonorum lapsibus gratulantur, ita de eorum recte factis, bonique perseverantia confunduntur . 3. Invidus membrum est diaboli, cujus invidia mors introivit in orbem terrarum, sicut et superbus membrum est diaboli, de quo scriptum est: Omne sublime videt, et ipse est rex super omnes filios superbiae . 4. Nulla est virtus quae non habeat contrarium invidiae malum; sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui re vera non livor objicitur, sed sola misericordia adhibetur. 5. Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidentiam deteriorentur, ut bonos a recto studio, quantum in ipsis est, si potuerint, depravare conentur. 315 6. Quando malos boni proficere vident, non scandalizent
Abbreviated transcription (Latin):
speciosa : intus uͦ st̃ plena ossib
mortuoꝵ. et omni spurcitia: ita
et uos foris quidem apparetis ho¬
minib iusti: intus uͦ plemi estis
auaritia et iniquitate: Duplicit̾
dampnant᷑ hẏpocrite: siue ꝓoc
culta iniqͥtate: siue ꝓaꝑta simu¬
latione: Exillo enimꝰ condemp¬
nant᷑. qͥa iniqui st̃: existo qͥa os¬
tendunt qd̾ ñ st̃: Non semꝑ la¬
tent hẏpocrite: nam eet si inpͥn¬
cipio sui quidam ñ pateant:
prius tamen qͣm uita eoꝵ finiat᷑.
qm simulate uixeriit cletegit᷑:
Omine enim sincerum manet:
NIam que simulata st̃: diut̾na
esse ñ possunt: Non eorum cles¬
ꝑancla ẽ salus. qui adhuc aliqͥd
terrenum sapiunt: lum possint
et in occultis agere unde iustifi¬
centur: Hii enun meliores sunt
hẏpocritis: eo qd̾ in aꝑto mali sint.
occulto mali sunt: et bonos se pa¬
lam ostencdunt: Hẏpoeritam iustꝰ
arguere ꝓhibetur. ne det̾ior casti¬
gatus existat: dicente salomone:

Expanded text:
speciosa, intus vero plena sunt ossibus speciosa, intus vero plena sunt ossibus mortuorum et omni spurcitia, ita et vos foris quidem apparetis hominibus justi, intus vero pleni estis avaritia et inidamnantur hypocritae, sive pro occulta iniquitate, sive pro aperta simulatione. Ex illo enim condemnantur quia iniqui sunt, ex isto quia ostendunt quod non sunt. Non semper latent hypocritae, quia etsi in principio sui quidem non patent, prius tamen quam vita eorum finiatur, quam simulate vixerint deteguntur. Omne enim sincerum permanet, sed quae simulata sunt, diuturna esse non possunt. Non eorum desperanda est salus, qui adhuc aliquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere unde justificentur. Hi melihypocritis, eo quod mali sint iocculto mali sunt, et bonos se palam ostendunt. 8. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicente Salomone: