comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te auferas istũ merorẽ de cordib nr̃is. leq
enĩ credenłu ẽ auctoritatẽ tuã ad ꝑuersi¬
tatẽ tuoꝵ plurunũ ualere potuisse. ꝙ.
ad correctionẽ ualere nicħ posse: An for¬
te c̃tẽpnunt te. qͥa ĩ eccłȩ catholicȩ parti¬
cipationẽ hac uẽnisti etate. cũ te ampli¬
us debeant ammirari atq uen̾ari. qe
uetustissimũ errorẽ senili q̃d̾a etate
uiuentute uicisti . Absit ut tͥ resistant
uera dicenti. cui c̃senserãt a ueritate
deuianti. Absit ut nolunit tecũ recta
sentire. cũ qͦ eos delectauit errare. Tu
tantũ ora ꝓeis & insta eis. unmo uͦ ad¬
huc eos ad domũ di tecũ. qͥ ĩ domo tua st̃ te¬
cũ. uł te ñ pigeat ĩ domũ di cũ illis uerure.
qͥ ĩdomũ tuã soliti fuerãt ẽuenire. p̃sertim
qm̃ cat̾olica mat̾ aliqͦs ate perit. aliquos re¬
petit. Petit eos qͦs apud te inuenit. repetit
eos qͦs ꝑ te ꝑdidit. Non excruciet᷑ dãpnis.

Expanded text:
te auferas istum maerorem de cordibus nostris. neque te auferas istum maerorem de cordibus nostris. neque enim credendum est auctoritatem tuam ad peruersitatem tuorum plurimum ua An forte contemnunt te, quia in Ecclesiae catholicae participationem hac aetate venisti, cum te amplius debeant admirari, atque venerari, quia vetustissimum errorem senili quadam juventute vicisti? Absit ut resistant tibi vera dicenti, cui consenserant a veritate devianti; absit ut nolint tecum recta sentire, cum quo eos delectavit errare. Tu tantum ora pro eis, et insta eis. Immo vero adduc eos ad domum Dei tecum, qui in domo tua sunt tecum; vel te non pigeat in domum Dei cum illis venire, qui in domum tuam soliti fuerant conuenire, praesertim quoniam catholica mater aliquos a te petit, aliquos repetit. petit eos, quos apud te inuenit, repetit eos, quos per te perdidit. non excrucietur damnis,
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo sumpsit. ñ suꝑbiendo p̃sũpsit.
ꝓpterea uͦ patrẽ dic̃ eẽ maiorẽ. quia semet¬
ip̃m exinanunt formã serui accipiens. ñ
patre uerũ etiã se ipso & spũ sc̃o. minor
factus ẽ. Nec tantũ hac excellentissima
trinitate. s eriã minoratꝰ ẽ paulominꝰ ab
angłis. Nominib qͦq minor fuit. qͣndo pa¬
rentib subditus fuit. Apt̾ hanc itaq
formã serui qͣm ueniente plenitudine
tp̃ris exinanitꝰ accepit. dix̃ pat̾ maior¬
amisit. dix̃ ego ꝙ pat̾ unũ sumꝰ. ꝙ homo
scilicet factus. & ꝑmanens ds. Nomo enĩ
assũptus ẽ a do. ñ homine c̃sũptus ẽ d̾s̾.
Ideo ualde racionabilit &. patre minor
ẽ. homo xp̃e .&. patri ȩqualis ẽ ide ipsed̾s¬
xp̃c. Cũ gͥ huic recꝰtȩ atq catholicȩ fidei.
presentib nob̾ cũ magna exultatione
ppłi di c̃sociatũ te ẽẽ gaudeamꝰ. q̃re ad¬
huc de tuoꝵ segnitia tristss sumꝰ : Obse

Expanded text:
nascendo sumpsit, non superbiendo praesumpsit. 9. nascendo sumpsit, non superbiendo praesumpsit. 9. Propterea vero Patrem dicit esse majorem, quia seipsum exinanivit, formam serviPatre, verum etiam seipso et Spiritu sancto minor factus est; nec tantum hac excellentissima Trinitate, sed etiam minoratus est paulo minus ab Angelis ; hominibus quoque minor fuit, quando parentibus subditus fuit . Propter hanc utique formam servi, quam veniente plenitudine temporis exinanitamisit, dixit: Ego et pater unum sumus et homo scilicet factus et permanens deus; homo enim adsumptus est a deo, non in homine consumptus est deus. ideo ualde rationabiliter et patre minor est homo Christus et patri aequalis est idem ipseatque catholicae fidei praesentibus nobis cum magna exultatione populi dei consociatum te esse gaudeamus, quare adhuc de tuorum segnitia tristes sumus? obsec
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ds. fr̾ustra itaq ad hoc respondere
conantes dic̃t. s hõ cũ passione gene¬
rat. ds aũ sine passione genuit filium.
Noc etũ ñ sołu ipsos nichil. s nos adin¬
uat plurimũ. Nã si tp̃ralib & passibi¬
lib reb d̾s tribuit. ut qđ sunt hoc ge¬
nerent. qͣntomagis ipse ȩt̾nus & ĩpassi¬
bilis. ñ aliud qͣm ẽ ipse generauit. unꝰ
eqͣlitate. ut eũ nec potestate p̃cederet
nec etate. S ideo totũ qđ habet. qđ
potest. ñ tribuit sibi s patͥ: qͥa ñ ẽ ase
ipso. s a patre. E qͣlis enĩ ẽ patri. s hoc
qͦq accepit a patre. Nec sic accepit un
de eẽt eqͣlis. q̃ si sfuerit ĩ equal. S natus
equalis. sic̃ semꝑ natꝰ. ita semꝑ ȩqͣlis. Non¬
itaq ĩ eqͣlem genuit. & eqͣl itatẽ iã nato
addidit. s gignendo eã dedit. qͥa equalem
ñ ĩparem genuit. Ideo ĩ forma di equalem
ẽẽ do. ñ ei rapina fuerat s natura. qm̃ id

Expanded text:
est deus.- Frustra itaque ad hoc respondere est deus.- Frustra itaque ad hoc respondere conantes dicunt: Sed homo cum passione generat, deus autem sine passione genuit filium. hoc enim non solum ipsos nihil sed nos adiuuat plurimum. nam si temporalibus et passibilibus rebus deus tribuit, ut, quod sunt, hoc generent, quanto magis ipse aeternus et inpassibilis non aliud, quam est ipse, generauit unus  aequalitate, ut eum nec potestate praecederet nec aetate! sed ideo totum, quod habet et quod potest, non tribuit sibi sed patri, quia non est a se ipso sed a patre. aequalis enim est patri, sed hoc quoque accepit a patre nec sic accepit, ut esset aequalis, quasi prius fuerit inaequalis, sed natus aequalis, sicut semper natus ita sempeitaque inaequalem genuit, et aequalitatem jam nato addidit; sed gignendo eam dedit, quia aequalem non imparem genuit. Ideo in forma Dei aequalem esse Deo, non ei rapina fuerat , sed natura; quoniam id
Abbreviated transcription (Latin):
genuit patrẽ filii sui. qđ ẽ ad illum ipse.
Suis enĩ ñ uideat ista nocabula ñ ĩ se ipsis
de monstrare naturas. s alteriꝰ ad alterũ sig¬
nificare ꝑsonas : Tale ẽ etiã illud qͦd simili
locunt᷑ errore. ideo filiũ alterius ẽẽ nature
diu̾seq substantiȩ. qͥa pat̾ ds ñ de altero
aͣo. filius aũ as ẽ qͥde. s de patre dõ. Et
hic enuĩ ñ ĩdicat᷑ substantia s origo. id est
ñ qͥd sit. s unde sit qͥsq uł ñsit. Neq enĩ
ab el & adã ideo ñ unius nat᷑e atq substan¬
tiȩ fuert̃. qͥa iste fuit homo de homi¬
ne illo. ille de nullo. Si gͦ utriꝰq natura
querit᷑. hõ abel. hõ adam. Si aũ origo. pͥ¬
mus homo ex qͦ abel: nullus homo ex qͦ
adam. I tem ĩ do patre & dõ filio si utri¬
usq natura queratur. uterq d̾s.: nec ma¬
gis magnꝰ alter altero ds. Si aũ origo pa¬
ter ẽ d̾s. de qͦ filiꝰ d̾s. de qͦ aũ pat̾. nullus

Expanded text:
genuit patrem filii sui, quod est ad illum ipse. genuit patrem filii sui, quod est ad illum ipse. quis enim non uideat ista uocabula non in se ipsis demonstrare naturas, sed alterius ad alterum significare personas? Tale est etiam illud, quod simili loquuntur errore, ideo filium alterius esse naturae diuersaeque substantiae, quia pater deus non est de altero deo, filius autem deus est quidem sed de patre deo. et hic enim non indicatur substantia sed origo, id est non quod sit, sed unde sit quisque uel non sit. neque enim Abel et Adam ideo non unius naturae atque substantiae fuerunt, quia iste fuit homo de homine illo, ille de nullo. si ergo utriusque natura quaeratur, homo Abel homo Adam, si autem origo, primus homo ex quo Abel, nullus homo ex quo Adam. ita in deo patre et deo filio si utriusque natura quaeratur, uterque deus nec magis alter altero deus; si autem origo, pater est deus de quo filius deus, de quo autem pater nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliqͥd uł relatiue dicunt᷑. Que aliqͣndo
eade sunt. aliquando diu̾sa. Eade scili¬
cet cũ fr̃ refert᷑ ad frẽm. amicus ad ami¬
cũ uicinꝰ ad uicinũ. cognatꝰ ad cognatũ.
q si qͣ similia. que ĩ finitũ ẽ uelle om̃ia ꝑ¬
currere. In his enim qđ ẽ iste ad ilłu. hoc
q iste a istũ. biu̾sa aũ st̃. sic̃ pater ad fili¬
um. filiꝰ ad patrẽ. socer ad generũ. gener
ad socrũ. dñs ad seruũ. seruus ad dñm.
Non ẽ qͥde hoc iste ad ilłu. qđ ille ad istũ.
s ambo tam̃ homines st̃. Relatio diu̾sa
ẽ. ñ nat᷑a. Im̃ si attendas qͥd sit alt̾ ad al¬
terũ. ñ ẽ hoc ad illũ iste. qđ ad istũ ille.
Quia iste pat̾. ille filiꝰ. aut iste socer. ille
gener: aut iste añs ille seruus. Si aũarten
dentia tua ñ ab eis rationabilit̾ dici aquoꝵ
errore te dñs liberauit. ideo di patris & dĩ
filii naturam ẽẽ diu̾sã. qͥa istã pat̾ ẽ. illa filiꝰ
ꝙ. dm patrẽ ñ genuisse id qđ ẽ ipse. qͥa non

Expanded text:
 relativa dicuntur, quae aliquando eadem sunt, aliquando diversa. Eadem scilicet cum frater refertur ad fratrem, amicus ad amicum, vicinus ad vicinum, cognatus ad cognatum, et si qua similia, quae infinitum est velle omnia percurrere. In his enim quod est iste ad illum, hoc est ille ad istum. Diversa sunt autem, sicut pater ad filium, filius ad patrem, socer ad generum, gener ad socerum, dominus ad servum, servus ad dominum. Non est quidem hoc iste ad illum, quod ille ad istum; sed ambo tamen homines sunt: relatio diversa est, non natura. Quoniam si attendas quid sit alter ad alterum, non est hoc ad illum iste, quod ad istum ille: quia iste pater, ille filius; aut iste socer, ille gener; aut iste domidentia tua non ab eis rationabiliter dici, a quorum errore te dominus liberauit, ideo dei patris et dei filii naturam esse diuersam, quia iste pater est ille filius, et ideo patrem non genuisse id, quod est ipse, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ loquerer: S qͥa difficile ẽ. qͥd opꝰ ẽ cau¬
sas querere :. Ersus difficile ẽ. Grit fortas¬
se aliqͣndo facillimũ. Ita d̾s uelit. Nunc
certe aluid ẽ. Pedi gͦ negotiũ fr̃i ꝑ quẽ
lit t̾as misi. ut omnia nr̃a legenda pͣ¬
beat. prudentissime caritati tuȩ.
Nonem̃ aliqͥd meũ inculcabit ĩutto.
sloui enĩ qͥd benignitatis ĩ nos animo
geras. Que tam̃ lecta ꝓbaueris. uera ꝓ¬
uideris. nr̃a ẽẽ ñ putes. nͥ qͥa data su̾nt.
s̃oq te conu̾tas licet. unde tͥ qͦq ẽ ut
ea ꝓbares datũ. Nemo eñ qdđ legit
ĩ codice ipso cernit uerũ eẽ. aut uco
qͥ scͥpserit. s ĩ seipso potius. si eiꝰ m̃ti qͦd¬
dã ñ uulgarit᷑ candia᷑u. s a fece corꝑis
remotissimũ lum̃ ueritatis ĩp̃ssum ẽ.
Qa si falsa aliq̃ atq ĩpbanda cõꝑeris.
de humano nubilo irrorata scias. & ea
uere nr̃a ẽẽ ñ dubites. H ortarer aũ
te ad querendu. nͥ uidere mͥ uiderer
hiantia quedã ora cordis tui. Nlortarer

Expanded text:
oquerer. sed quia difficile est, quid opus est causas quaerere? prorsus difficile est. erit fortasse aliquando facillimum ita deus uelit —, nunc certe aliud est. dedi ergo negotium fratri, per quem litteras misi, ut omnia nostra legenda praebeat prudentissimae caritati tuae. non enim aliquid meum inculcabit inuito; noui enim quid benignitatis in nos animo geras. quae tamen lecta si probaueris et uera peruideris, nostra esse non putes, nisi quod data sunt, eoque te conuertas licet, unde tibi quoque est, ut ea probares, datum. nemo enim, quod legit, in codice ipso cernit uerum esse ant in eo, qui scripserit, sed in se potius, si eius menti quoddam non uulgariter candidum et a faece corporis remotissimum lumen ueritatis inpressum est. qde humano nubilo irrorata scias, et ea vere nostra esse deputes. Hortarer autem te ad quaerendum, nisi videre mihi viderer hiantia quaedam ora cordis tui; hortarer
Abbreviated transcription (Latin):
laudas tamq̃m tales simꝰ. mirabilit̾ horta¬
ris ut tales ẽẽ cupiamꝰ. Nberiores etiam.
si ñ soluͭ ͤ cõmendes orationib nr̃is. s eti¬
ã ñ pret̾mittas orare ꝓ nob̾. Gratior eñ
d̾o ẽ ꝓ fr̃e dep̃catio uͥ sacrificiũ caritatiᷤᷤ
offertur: Pariuiłu tuũ plurimũ saluto.
& sc̃đm p̃cepta dñi salutaria opto gͣnde¬
scere. Oomui qͦq tue unã fidẽ & deuo¬
tionẽ uerã que sola catholica ẽ: ꝓueni¬
re desid̾o & p̃cor. Inqͣm rem si quã for¬
te aliã nrãm oꝑam necessariã existimaᷤ.
ne tͥ dubites uendicare. ex cõmuni dño
fretus iure caritatis. Illud sane ammo¬
nuerĩ religiosissimã prudentiã nã.
ut amorẽ di ñ irrationabiłe uł inseras
ĩfirmiori uasi tuo. uł nutrias d̾iuma
lectione. gͣniq colloqͥo. Nemo enĩ solli¬
citꝰ de statu animȩ suȩ. atq obhoc sine
ꝑtinatia. ĩquirendȩ uoluntati dm̃. in¬

Expanded text:
laudas, tanquam tales simus, mirabiliter hortalaudas, tanquam tales simus, mirabiliter hortaris, ut tales esse cupiamus; uberiores etiam, si non solum te commendes orationibus nostris, sed etiam non praetermittas orare pro nobis. Gratior est deo est pro fratre deprecatio, ubi sacrificium caritatis offertur. Paruulum tuum plurimum saluto et secundum praecepta domini salutaria opto grandescere. domui quoque tuae unam fidem et deuotionem ueram, quae sola catholica est, prouenire desidero et precor. in quam rem si quam forte aliam nostram operam necessariam existimas, ne tibi dubites uindicare et communi domino fretus et iure caritatis. illud sane admonuerim religiosissimam prudentiam tuam, ut timorem dei non inrationabilem uel inseras infirmiori uasi tuo uel nutrias diuina + lectione grauique conloquio. nemo enim fere sollicitus de statu animae suae atque ob hoc sine pertinacia inquirendae uoluntatis domini in
Abbreviated transcription (Latin):
credit bonũ. siue ille se ita. siue aliter
qͣm credit᷑ habeat. Unꝰ tantũ in hac re
de ipso hominis bono alit̾ sentiat qͣm
ipsa ueritas postulat. Tn uͦ fr̃ dileclis¬
sime qͥ nullomͦ erras credendo uł sciendo
magnũ bonũ ẽẽ libent̾ do casteq seruire.¬
cũ quẽlibet hominũ ꝓpr̾ea diligis qdđ huius
boni participẽ credis. tecũ ẽ fructus tuuis. en¬
ã si ille ñ ita sit. Qua ꝓpt̾ tͥ de hac re gͣtulan¬
ału ẽ. illi aũ ñ si ꝓpterea diligit᷑. s si talis est
qͣle ẽẽ existiniat. a qͦ ꝓpt̾ea diligit᷑. Iuales ita¬
q nos simꝰ. qͣntũq in dn ꝓmouerimꝰ ipse
uiderit: cuuis ñ sołu de hominis bono. s de
homine ipso ñ potest errare iudiciũ. libi ad
merc e̾e beatitudinis qdđ ad hanc rẽ atti¬
net satis ẽ: qđ nos tales credens qͣles eẽ
oportet seruosi toto sinu cordis amplec
teris. Grãs uͦ tͥ uberes agimꝰ. qͦd nos cum

Expanded text:
credit bonum, siue ille se ita siue aliter, credit bonum, siue ille se ita siue aliter, quam creditur, habeat. unus tantum in hac re omine, sed de ipso hominis bono aliter sentiat, quam ueritas postulat. tu uero, frater dilectissime, qui nullo modo erras credendo uel sciendo magnum bonum esse libenter deo casteque seruire, quemlibet hominum propterea diligas, quod huius boni participem credis, tecum est fructus tuus, etiam si ille non ita sit. quapropter tibi de hac re gratulandum est; illi autem non, si propterea diligitur, sed si talis est, qualem esse existimat, a quo propterea diligitur. quales itaque nos simus quantumque in deum promouerimus, ipse uiderit, cuius non solum de hominis bono, sed de homine ipso non potest errare iudicium. tibi ad mercedem beatitudinis, quod ad hanc rem adtinet, satis est, quod nos tales credens, quales esse oportet seruosteris. Gratias vero tibi uberes agimus, quod nos cum
Abbreviated transcription (Latin):
usustinꝰ. antonino. Sũ a duob tͥ
scͥpta deberent᷑. cumulatissime
magis pars reddita ẽ.: qͦd unũ nr̃m p̃¬
sentẽ uides. cuiꝰ exore cũ me qͦq accipis
poterã ñ rescͥbere. nͥ ipso iubente fecissẽ:
quo ꝓficiscente suꝑuacaneũ uidebat᷑ ẽẽ
qd feci. Iua ꝓpt̾ fetiliꝰ fortasse tecũ collo
quor. qͣm si corã ad eẽm. cũ & epłam me¬
am legis. & eñ audis ĩ cuiꝰ pectore me ha¬
bitare optime nosti. Cũ magno gaudi
o litt̾as sc̃itatis tuȩ c̃sid̾aui. atq diges¬
si. qđ & xp̃ianũ animũ tuũ sine ullo
tulor tͥ & gr̃as ago do ꝙ dño nr̃o. de spe
& fide & caritate tua. tͥq apud eũ qͦd de
nob̾ tã beue ex istimas. ut fideles di ser
uos credas. idq ip̃m ĩ nob̾ corde purissi¬
mo diligas. qͣm quã hĩc etiã gratulandu
benuiolentie tue. potiꝰ qͣm gr̃ȩ tͥ agen¬
dȩ st̃. Tibi enĩ ꝓdest. ipsã diligere bom¬
tatẽ. Iuã ꝓfecto diligit. qͥ eũ diligit quẽ¬

Expanded text:
AUGUSTINUS ANTONINO. Cum a duobus tibi scripta deberentur, cumulatissime magis pars reddita est, quod unum nostrum praesentem uides, cuius ex ore cum me quoque accipis, poteram non rescribere, nisi ipso iubente fecissem, quo proficiscente superuacaneum uidebatur esse, quod feci. quapropter fertilius tecum quor, quam si coram adessem, cum et epistolam meam legis, et eum audis in cujus pectore me habitare optime nosti. Cum mao litteras sanctitatis tuae consideraui atque digessi, quod et christianum animum tuum sine ullo tulor tibi et gratias ago deo et domino nostro de spe et fide et caritate tua tibique apud eum, quod de nobis tam bene existimas, ut fideles dei seruos esse credas idque ipsum in nobis corde purissimo diligas. quamquam hinc etiam gratulandum beniuolentiae tuae potius quam gratiae agendae sint. tibi enim prodest ipsam diligere bonitatem, quam profecto diligit, qui eum diligit, quem-
Abbreviated transcription (Latin):
ais. augustinꝰ. Ut abs te abscessi¬
mꝰ. dici ñ potest qͣnta su auitate
nos ꝑfud̾it recordatio tr ac sepe ꝑfun¬
dat. Recolimꝰ enĩ ardorẽ ĩ qͥsitionis trȩ.
cũ eẽt mirabilis. ñ fuisse ꝑturbatã mode¬
stiã dispitandi. Nã neq flagrantiꝰ ꝑcune

Expanded text:
AIO AUGUSTINUS. Ut abs te abscessimus, dici non potest, quanta suauitate nos perfuderit recordatio tui ac saepe perfundat. recolimus enim ardore inquisitionis tuae, cum esset mirabilis, non fuisse perturbatam modestiam disputandi.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ corꝑa nr̃a eẽ dixerat tempłu: Debet᷑ gͦ
latria sp̃ui. scõ. Nã si tẽpłu facere siẽ salemon
fecit de lignis & lapidib iuberem᷑. utiq fa¬
ciendo tempłu latriã exhibere c̃uincerem᷑.
uantomagis latriã debemꝰ. cui ñ tempłu
facimꝰ. s sumus: Ac ꝑ hoc si & patri ꝙ filio
& sp̃ui scõ latria debet᷑ & exhibrtur a
nobis. de qͣ dictũ ẽ dñm dm tuũ adorabiᷤᷤ
& illi soli seruies. ꝓcul dubio dñs ds nr̃¬
cui soli ꝑ latriã seruire debemꝰ. ñ ẽ pat̾
solus. nec solus filiꝰ. nec solus sp̃c sc̃s. sed
ipsa trinitas unꝰ ds solus. pat̾ &. filiꝰ et
sc̃s ipse sit aut pat̾ aut filiꝰ. cũ sit ĩ illa tri¬
ipsa trinitas qͣntũ ab homine pocest. fi¬
de p̾cedente ĩtelligit᷑ unꝰ dñs as nr̃. de

Expanded text:
cuius corpora nostra esse dixerat templum? debetur ergo latria spiritui sancto. nam si templum ei facere, sicut Salomon fecit, de lignis et lapidibus iuberemur, utique faciendo templum latrian exhibere conuinceremur; quanto magis latrian debemus, cui templum non facimus, sed sumus! Ac per hoc, si et patri et filio et spiritui sancto latria debetur et exhibetur a nobis, de qua dictum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, procul dubio dominus cui soli per latriam servior debemus, non est Pater solus, nec solus Filius, nec solus Spiritus sanctus, sed ipsa Trinitas unus Deus solus, Pater et Filius et tus ipse sit aut pater aut filius, cum sit in illa triipsa trinitas, quantum ab homine potest, fide praecedente intellegitur unus dominus de
Abbreviated transcription (Latin):
meritoq honorabili & religioso
tuoꝵ q ñ corꝑali s spiritali salute p̾cipu¬
e quereremus. de tua qͥdẽ letos. de tuoꝵ
uͦ tristes nos eiꝰ responsa fecer̃t. qd ñ sunt
ȩccłȩ catholice salubri correctione socia¬
ti. Et qͥa id cito futurũ sꝑabamꝰ. ad huc ñ
ẽẽ factũ multũ dolemꝰ. dñe ex unie meri¬
toq honorabił & religiose fr̃. Ainde cari¬
tatem tuã in dñi pace salitantes. & p̃cipi¬
mus & rogamꝰ. ut eos qđ didicisti docere
ñ differas. unũ scilicet dmi ẽẽ sołu. cuiser¬
uitus illa debet᷑. que latria greco uoca¬
bulo nuncupat᷑. Ip̃m enĩ u̾bũ ẽ ĩ lege. uͥ
scͥptũ ẽ dñm dm tuũ ad orabis & illisoli

Expanded text:
meritoque honorabili et religioso tuorumque non corporali, sed spirituali salute praecipue quaereremus, de tua quidem laetos, de tuorum vero tristes nos ejus responsa fecerunt, quod non sunt Ecclesiae catholicae salubri correctione sociati. Et quia id cito futurum sperabamus, adhuc non esse factum multum dolemus, domine eximie, meritoque honorabilis et religiose frater. 2. Proinde Charitatem tuam in Domini pace salutantes, et praecipimus, et rogamus ut eos quod didicisti, docere non differas; unum scilicet Deum esse solum, cui servitus illa debetur quae λατρεία Graeco vocabulo nuncupatur. Ipsum enim verbum est in lege, ubi scriptum est, Dominum Deum tuum a
Abbreviated transcription (Latin):
patre unigenitus filiꝰ. quẽ admodu ex
illo ẽ unu̾sa creatura qͣm ex nichilo cre¬
auit. Hunc qͥppe de sua substantia ge¬
nuit. ñ ex nichilo fecit. Nec eũ ex tẽꝑe
genuit. ꝑ quẽ cuncta tp̃ra condidit. Im̃
sic̃ fłam a splendorẽ quẽ gignit tp̃reñ¬
p̾cedit. ita pat̾ nũquã sine filio fuit. Ip

Expanded text:
Patre unigenitus Filius, quemadmodum ex illo est universa creatura, quam ex nihilo creavit. Hunc quippe de sua substantia genuit, non ex nihilo fecit: nec eum ex tempore genuit, per quem cuncta tempora condidit. Quoniam sicut flamma splendorem quem gignit, temp
Abbreviated transcription (Latin):
nec a patre nec afilio sit factus. Nlec
tͥnitas uniꝰ ẽ eiusdẽq naturȩ atq sub¬
stantiȩ. ñ minor ĩ singulis quã ĩ omni¬
b. nec maior ĩ oĩb qͣm insingulis. s tanta
ĩ solo patre uł in solo filio. qͣnta in patre si¬
mul &. filio. &. tanta in solo sp̃ũ sc̃o. qͣnta
simul ĩ patre & filio & spũ sc̃o. Neq enun
pat̾ ut haberet filiũ de se ipso. minuit se
ip̃m. s ita genuit de se ipfo alterũ se. ut
de ĩ tegro. ñ p̃cedit unde ꝓcedit. S tantꝰ
cũ illo. qͣntus exillo. nec minuit eũ ꝓce¬
dendo. nec auget herendo.  hec omĩa
nec confuse unũ sunt. nec disiuncte tria
st̃. s cũ sint unũ tria st̃: & cũ sint tria u¬
nũ st̃. ꝓinde qͥ tã multis cordib fideliũ
suoꝵ donante ut eeñt cor unũ. qͣntoma¬
gis c̃seruat ĩ seipso ut sunt hec tria & sin¬
gula d̾s . & simul omnia ñ tres dii. s unꝰ
te seruitur. eui soli latria illa debetur.

Expanded text:
nec a Filio nec a Patre sit factus . 5. Haec Trinitas unius est ejusdemque naturae atque substantiae non minor in singulis quam in omnibus nec maior in omnibus quam in singulis sed tanta in solo patre uel in solo filio quanta in patre simul et filio et tanta in solo spiritu sancto quanta simul in patre et filio et spiritu sancto. neque enim pater, ut haberet filium de se ipso, minuit se ipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut de integro non praecedit, unde procedit, sed tantus cum illo quantus ex illo nec minuit eum procedendo nec auget haerendo. et haec omnia nec confuse unum sunt nec disiuncte tria sunt, sed, cum sint unum, tria sunt et, cum sint tria, unum sunt. proinde, qui tam multis cordibus fidelium suorum donauit, ut esset cor unum, quanto magis conseruat in se ipso, ut sint haec tria et singula deus et simul omnia non tres dii sed unus te seruitur, cui soli latria illa debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
eis uincułu cupiditatis ꝑ qđ ĩplicatoᷤᷤ
nos tͣhunt. & totũ amorem nr̃m con¬
suefaciamꝰ ut ĩ eũ currere. ĩ quo nul¬
la dãpna timeamꝰ. Ipse te hortat᷑ ꝑ mi¬
nisteriũ nr̃m uiriliter cogites te fi¬
delem eẽ xꝑianũ. & eiꝰ redemptũ eẽ sangui¬
ne. qͥ ñ solũ ȩt̾na sapientia. s etiã ꝑ mala
p̃sentia docuit nos temꝑanter ꝓspera scłi
huiꝰ contẽpnere. & fortiter ad uersa tolera¬
re. eiꝰ felicitatis mercedẽ polliceris. qͣm ne¬
mo nob̾ possit auferre. Scripsi sane eriã
ad uirũ laudabiłẽ comitẽ. quã epłam in
tuo erit arbitrio. utrũ dari uelis. Nã ꝑquẽ
det᷑ ñ dubito de ẽẽ ñ posse adiuuante dño.¬

Expanded text:
eis uinculum cupiditatis, per quod implicatos eis uinculum cupiditatis, per quod implicatos nos trahunt, et totum amorem nostrum consuefaciamus in eum currere, in quo nulla damna timeamus. ipse te hortatur per ministerium nostrum, uiriliter cogites te fidelem esse Christianum et eius redemptum esse sanguine, qui non solum aeterna sapientia sed etiam humana praesentia docuit nos temperanter prospera saeculi huius contemnere et fortiter aduersa tolerare eius felicitatis mercedem pollicens, quam nemo nobis possit auferre. scripsi sane etiam ad uirum laudabilem comitem, quam epistulam in tuo erit arbitrio utrum dari uelis; nam per quem detur, non dubito deesse non posse adiuuante do
Abbreviated transcription (Latin):
Ruinor ad me detulit. ds̃ faciat
ut ñ sit. sic te auimo ꝑt᷑batũ. ut multũ mi¬
rer prudentiã tuã .&. xp̃ianũ animũ pa¬
rũ cogitare. t̾renarũ rerũ c̃dicionẽ nullo
mͦ eqͣri posse celestib. uͥ cor nr̃m & spes nr̃a
collocanda ẽ. Uir cordate. nũqͥd aut totũ bo¬
nũ tuũ ĩ his reb erat qͣs nẽ uideris amitte¬
re. aut tã magnũ bonũ illa deputabas. ut
iã dixi as faciat ut falsũ audierĩ. qđ tͥ
etiã manꝰ uelles inferte. qđ meliꝰ non
credo aut ascendisse ĩ cor tuũ. aut exis¬
se de ore tuo.S tam̃ qͥa ita ꝑturbatus
es. ut hoc de te dici potuerit. gͣuiter de te
c̃stristatus. hoc litt̾aꝵ alloqͥo putaui
c̃solandã caritatẽ triã. qͣmqͣm ñ dubi¬
tẽ dñm dm̃ nr̃m ĩ corde tuo loqͥ meli¬
ra. Noui enĩ. qͣm pio studio semꝑ audi
is nec ꝑdet suos. Nult aũ monere nos
qͣm sint hec fragilia & ĩcerta. que ni¬
mis diligunt homines. ut soluamꝰ ab

Expanded text:
Rumor ad me detulit — deus faciat, ut non sit! — sic te animo perturbatum, ut multum mirer prudentiam tuam et Christianum animum parum cogitare terrenarum rerum condicionem nullo modo aequare posse caelestibus, ubi cor nostrum et spes nostra conlocanda est. uir cordate, numquid aut totum bonum tuum in his rebus erat, quas nunc uideris amittere, aut tam magnum bonum illic deputabas, ut iam dixi: deus faciat. ut falsum audierim! —, quod tibi etiam manus uelles inferre. quod melius non credo aut ascendisse in cor tuum aut exisse de ore tuo. sed tamen, quia ita perturbatus es. ut hoc de te dici potuerit, grauiter de te contristatus hoc litterarum alloquio putaui consolandam caritatem tuam, quamquam non dubitem dominum deum nostrum in corde tuo loqui meliora; noui enim, quam pio studio semper audis nec perdet suos. uult autem monere nos, quam sint haec fragilia et incerta. quae nimis diligunt homines, ut soluant ab
Abbreviated transcription (Latin):
Quam obrem quanta possum supplicatio
Presta hoc quod scđm naturam tuam per¬
nides postulari. De dampnis facilis potest
haberi taxatio. tm̃ supplicia dep̾camur.
Accepeior d̃o uiuas dñe insigns e mito sus
Nõ eximio meritoq tariu..
honorabili frĩ nectario. augustinus. Iam
senio frigescentib menbris feruere ani¬
mum tuum patriȩ caritate. nec miror. &
laudo. teq non tenere tantum memoriter.
uerum etiam uita acmoribus demonstrare:
qͦd nullus sit patriȩ consulendi modus aut
finis boni s. non inuitus immo etiamlibens
accipio nde supernȩ cuiusdam patriȩ in
cuius sc̃o amore pro nr̃o modulo inter eos
quibus ad illam capessend̾a ꝯsulimus peri¬
clitam᷑ atq laboramus: talem etiam te ip̃m
ciuem habere uellemus. ut eius partiun¬
culȩ in hac terra peregrinanti nullum
consulendi modu. finemq censeres: tanto
effectus melior. quanto meliori ciuitati
officia debita preterogares: in eius ȩterna
pace nullum gaudendi finem inuenturus.

Expanded text:
uanta possum supplicationPraesta hoc quod secundum naturam tuam pervides postulari. De damnis facilis potest haberi taxatio; tantum supplicia deprecamur. Acceptior Deo vivas, domine insignis et merito susNO EXIMIO MERITOQVE HONORABILI FRATRI NECTARIO AUGUSTINUS. Iam senio frigescentibus membris feruere animum tuum patriae caritate nec miror et laudo teque non tantum tenere memoriter uerum etiam uita ac moribus demonstrare, quod nullus sit patriae consulendi modus aut finis bonis, non inuitus, immo etiam libens accipio. unde supernae cuiusdam patriae, in cuius sancto amore pro nostro modulo inter eos, quibus ad illam capessendam consulimus, periclitamur atque laboramus, talem etiam te ipsum ciuem habere uellemus, ut eius portiunculae in hac terra peregrinanti nullum consulendi modum finemque censeres tanto effectus melior, quanto meliori ciuitati officia debita praerogares in eius aeterna pace nullum gaudendi finem inuenturus,
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ insigni & mertto
suscipiendo fr̃i auc usti¬
no ep̃o. nectarius. Iuan¬
ta sit caritas patriȩ.
qm nosti pretereo. So¬
ia ẽ enim.que parentum iure uincat affec-¬
tum. Cuius si ullus eet consulendi modus. aut
finis boni sꝰ digne iam abeius muneribus
meruimus excusari. Sed crescit indies singu¬
los dilectus. & gr̃a ciuitatis. quantumq etaᷤᷤ
fini proxima est: tantũ incolumem. ac flo-¬
rentem relinquere patriam cupit. idcirco
gaudeo primũ. qͦd apud instructum disci-¬
plinis omnib uirũ. michi ẽ hic sermo ẽ in¬
stitutus. Incalamensi colonia multa sunt
na contulisse uideam᷑ officia. Hec ergo dñe
prestantissime & merito suscipiende. nonle¬
ui ppłi sui errato prolapsa est. Quod qͥdem
si iuris publici rigore metiam᷑: debet ple¬
cti seueriore censura. Sed ep̃m fas ñ ẽ ni¬
si salutem hominib impertire: & ꝓstatu

Expanded text:
NO INSIGNI ET MERITO SUSCIPIENDO FRATRI AUGUSTINO EPISCOPO NECTARIUS. Quanta sit caritas patriae, quoniam nosti, praetereo. sola est enim, quae parentum iure uincat affectum. cui si ullus esset consulendi modus aut finis bonis, digne iam ab eius muneribus meruimus excusari. sed quoniam crescit in dies singulos dilectus et gratia ciuitatis, quantumque aetas fini proxima est, tantum incolumem ac florentem relinquere patriam cupit, idcirco gaudeo primum, quod apud instructum disciplinis omnibus uirum mihi hic sermo est institutus. in Calamensi colonia multa sunt, na contulisse uidemur officia. haec ergo, domine praestantissime et merito suscipiende, non leui populi sui errato prolapsa est. quod quidem si iuris publici rigore metiamur, debet plecti seueriore censura. sed episcopum fas non est nisi
Abbreviated transcription (Latin):
inquis fas ñ ẽ nisi salutẽ hominib imꝑtire.
& ꝓstatu meliore causis ad esse. et apud om¬
nipotentẽ dm̃ ueniã alioꝵ mereri delictis
H.oc omnino seruare conam᷑. ut seueriore
censura nemo plectat᷑. neq a nob̾ neq ab alio
ullo intercedentib nobis. & salutẽ homi¬
nib cupimꝰ imꝑtire. que posita ẽ iurectae
uiuendi uoluntate. ñ in male faciendi secu
ritate. heniã quoꝙ ñ tantũ nr̃is. uerũ et
alioꝵ instamus delictis mereri: quod impetra¬
re nisi ꝓcorrectis omnino ñ possumus. Ad¬
uingis etiã & dicis. qͣnta possum supplicatio¬
ne deposco. ut si defendenda res est innoxis
defendat᷑. ab innocentib molestia separet᷑.
Accipe breuiter que cõmissa sint. et nocios
ab innocentib ipse discerne. Contra recenti¬
ssimas leges halendis iuniis fest o paganoꝵ
sacrilega sollempnitas agitata ẽ nemine ꝓ¬
hibente: tã insolentiausu. ut qͦd nec iuliani
temporib factum ẽ: petulantissima turba

Expanded text:
utem hominibus impertire et pro statu meliore causis adesse et apud omnipotentem deum ueniam aliorum mereri delictis\'. hoc omnino seruare conamur, ut seueriore censura nemo plectatur neque a nobis neque ab alio ullo intercedentibus nobis, et salutem hominibus cupimus impertire. quae posita est in recte uiuendi felicitate, ritate. Veniam quoque non tantum nostris, verum et aliorum instamus delictis mereri, quod impetrare nisi pro correctis omnino non possumus. Adjungis etiam et dicis: Quanta possum supplicatione deposco, ut, si defendenda res est, innoxius defendatur, ab innocentibus molestia separetur\'. Accipe breuiter, quae commissa sint, et noxios ab innocentibus ipse discerne. contra recentissimas leges Kalendis Iuniis festo paganorum sacrilega sollemnitas agitata est nemine prohibente tam insolenti ausu, ut, quod nec Iuliani temporibus factum est, petulantissima turba
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̃ audiert: multũ etiã ipsi rogauert̃.
Sed absit ut tales serui simus. quos ab eis
Unde peruides ꝓuiuacitate mentus tuȩ.
adhoc esse nitendũ seruata mansuetudine
& moderatione x ꝑiana: ut aut ceteros det̾¬
reamus eoꝵ imitari ꝑuersitatẽ. aut cetͥos
optemꝰ imitari eoꝵ correctionẽ. Dampna
que illata sunt. uel tollerantur axp̃ianis.
uel resarciunt᷑ per xp̃ianos Animarũ nos
luera quib acquirendis cũ periculo etiã
sanguinis in hiamus. & in loco illo quȩstuo¬
sius prouenire. & aliis locis illo exemplo ñ
impediri desideramus. Dei miscđia nobis

Expanded text:
a nobis audierunt, multum etiam ipsi rogauerunt; a nobis audierunt, multum etiam ipsi rogauerunt; sed absit. ut tales serui simus, quos ab eis unde peruides pro uiuacitate mentis tuae ad hoc esse nitendum seruata mansuetudine et moderatione Christiana, ut aut ceteros deterreamus eorum imitari peruersitatem aut ceteros optemus eorum imitari correctionem. damna, quae inlata sunt, uel tolerantur a Christianis uel resarciuntur per Christianos. animarum nos lucra, quibus adquirendis cum periculo etiam sanguinis inhiamus, et in loco illo quaestuosius prouenire et aliis locis illo exemplo non impediri desideramus. dei misericordia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quos peniteat sint. Hoc optamus. hoc quantũ
in nobis ẽ etiã impensa opera instamus. Terci¬
um uero si d̾s uoluerit. tanqͣm putre nexiũq
resecari. ualde misericorditer puniet.Si aut̃
uel amplius uoluerit. uel ne hoc quidem per-¬
miserit. altioris & ꝓfecto iustioris consilii ratio
penes ip̃m ẽ. Anobis curã officiũq oportet
impendi. quousq uidere concedit᷑ deprecan-¬
tib eũ ut animũ nr̃m approbet. quo cunctiᷤᷤ
melius nouit ipse qͣm nos oblodo cũ apud
calaniam essemus. ut nr̃i intam graui dolore
uel consolarent᷑ afflicti. uel sedarentur accen¬
si. quantũ potumus quod intempore oportu¬
issime ex istimauimus cũ xp̃ianis egimus.
Deinde etiã ipsos paganos mali tanti caput
et causam petentes ut abeis uiderem᷑ admi¬
simꝰ: ut hac occasione admoneremus eos qͥd
facere deberent si saperent ñ tantũ prore¬
mouenda p̃senti sollicitudine. uerũ etiã
pro inquirenda salute perpetua. Multa

Expanded text:
ntum in nobis est, etiam inpensa opera instamus. tertium uero si deus uoluerit tamquam putre noxiumque resecari, ualde misericorditer puniet: si autem uel amplius uoluerit uel ne hoc quidem u permiserit, altioris et profecto iustioris consilii ratio penes ipsum est; a nobis curam officiumque oportet inpendi, quousque uidere conceditur. deprecantibus eum, ut animum nostrum adprobet, quo cunctis melius nouit ipse quam nos. Modo cum apud Calamam essemus, ut nostri in tam graui dolore uel consolarentur afflicti uel sedarentur accensi, quantum potuimus. quod in tempore oportuisse existimauimus. cum Christianis egimus. deinde ipsos etiam paganos, mali tanti caput et causam, petentes, ut ab eis uideremur, admisimus, ut hac occasione admoneremus eos, quid facere deberent, si saperent, non tantum pro remouenda praesenti sollicitudine uerum etiam pro inquirenda salute perpetua. multa
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium cormundũ te debere preparare.
De corpore uͦ spiritali. si dñs iuuerit oꝑe
alio experiem᷑ quid disputare ualeamus.

Expanded text:
auxilium cor mundum te debere praeparare. de corpore uero spiritali, si dominus iuuerit, opere alio experiemur, quid disputare ualeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta cecitate & qͣnta insania dicant or¬
bem t̾rarũ ignotis afroꝵ criminib ẽẽ ma¬
culatũ. & hereditatẽ xp̃i que ꝓmissa ex¬
hibita ẽ in omnib gentib. peccatis afro¬
rũ ꝑc̃tagionẽ cõmunicationis fuisse de¬
letam. quando se nolunt deletos & macu¬
latos uideri dũ eis cõmunicant quoꝵ eri¬
mina cognita uidicart̃. Qua ꝓpt̾ cñ pau¬
lus apłs iterũ dicat. qr ipse sathanas tͣns¬
figurat se ui angłm lucis. uude ñ ẽẽ mi¬
rum si minuistri eius transfigurant se sic̃
ministros iusticiȩ si uere iste aliquẽ anglm
iudit erroris nuntiũ. & de unitate catho¬
lica xp̃ianos seꝑare cupientẽ: ipse pas¬
sus ẽ angłm sathanȩ tranfigurantẽ se¬
uelut angłm lucis. Si aũ mentit᷑ & nicbil
tale iuidit. ipse ẽ minister sathanȩ trans¬
figurans se uelut ministrũ iusticiȩ. &
tam̃ ista om̃ia c̃sidans. si nimiũ ꝑuersus
& ꝑtinax ẽẽ noluerit. potuerit ab om̃i

Expanded text:
quanta caecitate et quanta insania dicant orquanta caecitate et quanta insania dicant orbem terrarum ignotis Afrorum criminibus esse maculatum, et haereditatem Christi, quae promissa exhibita est in omnibus gentibus, peccatis Afrorum per contagionem communicationis fuisse deletam, quando se nolunt deletos et maculatos videri, dum eis communicant, quorum crimina cognita judicarunt. 7. Quapropter cum Paulus apostolus iterum dicat, quia ipse satanas transfigurat se in angelum lucis, unde non esse mirum, si ministri eius transfigurant se sicut ministros iustitiae, si uere iste aliquem angelum uidit erroris nuntium et de unitate catholica Christianos separare cupientem, ipse passus est angelum satanae transfigurantevelut angelum lucis. Si autem mentitur, et nihil tale vidit, ipse est minister satanae, transfigurans se velut ministrum justitiae. Et tamen ista omnia considerans, si nimium perversus et pertinax esse noluerit, poterit ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ totũ agrũ idẽ istũ mundu usq
in fine̾ scłi oportet crescere. sic̃ ñ falsis
malis xp̃ianis tãquã paleȩ suȩ. uł ⁊i¬
zaniis ꝑmixti st̃. multa falsa crimina
& ulana iactantib his miseris donati¬
stis merito d̾s reddidit. ut maximia¬
nistas ap̃ carthaginẽ scismaticos suoᷤ¬
primiani dãpnationis extra prunianũ re¬
baptizatores. post primianũ rebaptorares.
uniu̾sali concilio suo dampnarent: ut ex
eoꝵ minero post ñ paruũ tempus quosdã
inhonorib ep̃ãtus sui felicianũ mustita
nũ. & p̃tertatũ assuritanũ cogente opta¬
to gildoniano susciꝑent. cũ omnib qͦs dãp¬
nati extra baptizauert̃. Qd si ab eis quos
ore ꝓprio tanquã sceleratos & sacrilegos
dãpuauert̃ & qͦs illis primis scismancis
qͦs uiuos t̾ra obruit cõparart᷑ ñ maculan
t᷑. eis rursus inhonore suo receptis com¬
municant. eiugilent aliquando. cogitent

Expanded text:
quae per totum agrum, id est istum mundum usque quae per totum agrum, id est istum mundum usque in finem saeculi oportet crescere, sicut non falsumalis Christianis tamquam paleae suae uel zizaniis permixti sunt, multa falsa crimina et uana iactantibus his miseris Donatistis merito deus reddidit, ut Maximianistas apud Carthaginem schismaticos suoPrimiani damnatores, extra Primianum baptizatores, post Primianum rebaptizatores, uniuersali concilio suo damnarent, ut ex eorum numero post non paruum tempus quosdam in honoribus enum et Praetextatum Assuritanum cogente Optato Gildoniano susciperent, cum omnibus quos damnati extra baptizaverant. Quod si ab eis, quos ore proprio tanquam sceleratos et sacrilegos damnaverunt, et quos illis primis schismaticis, quos vivos terra obruit , compararunt, non maculantur, cum eis rursus in honore suo receptis communicant; evigilent aliquando, cogitent
Abbreviated transcription (Latin):
causa cognita atq discussa ẽ. itẽq ali¬
as litt᷑as ubi declarat memoratus im¬
ꝑator eos apud se de collegarũ suoꝵ
serat fuisse conquestos. U bi etiã alios
epõs uoluit apud arelatem iudicare᷑. Y bi
isti .& ab ipsorũ iudicio ad eunde ĩꝑatorẽ
appellauer̃t. Ubi postremo causam inter
partes ipse cognouit. Ubi eos uehemen¬
tissime detestat᷑. innocentia ceciliati fuis¬
se suꝑatos. Que si uoluerit audiet & tace¬
bit: & desinet insidiari ueritati. quã quã
nos ñ tã de istis docum̃tis p̃sumamꝰ. quam
de scripturis scĩs. ubi bereditas xp̃i usq
ad t̾minos t̾rȩ ꝓmissa ẽ in omnib genti¬
b. unde isti nefario scismate seꝑati iao¬
tant crimina in paleã messis dm̃icȩ. que
necesse ẽ usq ad finẽ ꝑmixta toleret᷑.
donec ultimo. udicio tota area uentile¬
t᷑. Unde manifestũ ẽ ista crimina. seu ue¬
ra seu falsa ñ ꝑtinere ad frum̃ta dĩica

Expanded text:
causa cognita atque discussa est; itemque alicausa cognita atque discussa est; itemque alias litteras, ubi declarat memoratus imperator eos apud se de collegarum suoruserat, fuisse conquestos, ubi etiam alios episcopos uoluit apud Arelatum iudicare, ubi isti et ab ipsorum iudicio ad eundem imperatorem appellauerunt, ubi postremo causam inter partes ipse cognouit, ubi eos uehementissime detestatur innocentia Caeciliani fuisse superatos. quae, si uoluerit, audiet et tacebit et desinet insidiari ueritati. Quamquam nos non tam de istis documentis praesumamus quam de scripturis sanctis, ubi hereditas Christi usque ad terminos terrae promissa est in omnibus gentibus. unde isti nefario schismate separati iactant crimina in paleam messis dominicae, quae necesse est usque ad finem permixta toleretur, donec ultimo iudicio tota area uentiletur. unde manifestum est ista crimina seu uera seu falsa non pertinere ad frumenta dominica,
Abbreviated transcription (Latin):
gesta eccłastica eiusde scdi tigisitani ĩ
domo urbani donati habita. ubi ẽfes¬
sos tͣditores iudici dõ dimisit. donatũ
masculitanũ. marinũ ab aquis tibili¬
tanis donatũ calamensem cũ qͥb con¬
fessis tͣditorib memoratũ tͣditorem sil¬
uanũ eis ordinauit ep̃m. Recita illi ge¬
sta apud zenophiłu c̃sularem. ubi nun¬
dinarius qͥdã diaconꝰ iratus siluano
qͦd ab eo fuerit excõmunicatus. hec oĩa
in diciis ꝓdidit. que certis docum̃tis
& responsionib testiũ. & recitatione
gestoꝵ. & multarũ epłarũ. luce clarius
constitert̃. Aulta sunt alia que illi reci¬
tes. si ũ contentiose agere. s prudent̾ au¬
dire uoluerit. Preces donatistarũ ad con¬
stantinũ ut ꝓpt̾ ipsam causam int̾ afros
ep̃os dirimendã. iudices ex gallia epõs
muteret. Luteras etiã eiusdem ĩꝑatoris.
ubi ep̃os misit ad urbem romã. Gesta qͦ
in urbe roma ubi ab ep̃is qͦs ille miserat.

Expanded text:
gesta ecclesiastica eiusdem Secundi Tigisitani in gesta ecclesiastica eiusdem Secundi Tigisitani in domo Urbani Donati habita, ubi confessos traditores iudici deo dimisit, Donatum Masculitanum, Marinum ab Aquis Tibilitanis, Donatum Calamensem, cum quibus confessis traditoribus memoratum traditorem Siluanum eis ordinauit episcopum. recita illi gesta apud Zenophilum consularem, ubi Nundinarius quidam diaconus iratus Siluano, quod ab eo fuerit excommunicatus, haec omnia iudiciis prodidit, quae certis documentis et responsionibus testium et recitatione gestorum et multarum epistularum luce clarius constiterunt. Multa sunt alia, quae llli recites, si non contentiose agere sed prudenter audire uoluerit: preces Donatistarum ad Constantinum, ut propter ipsam causam inter Afros episcopos dirimendam iudices ex Gallia episcopos mitteret; litteras etiam eiusdem imperatoris, ubi episcopos misit ad urbem Romam; gesta quoque in urbe Roma, ubi ab episcopis, quos ille miserat,
Abbreviated transcription (Latin):
locata. nũquã tempestate sacrilegi scis¬
matis dissipetur: sicut isti dissipati sũt
qͥ legunt in codicib scĩs eccłas quib apłi
scripsert. & nullũ ineis habent epm.
Iuid aũ peruersius & insanius quã lec¬
torib easdem ȩpłas legentib. dicere pax
tecum. & ab earum ȩccłarum pace seꝑari.
quib ipsȩ epłe scriptȩ sunt: Tam̃ ne
sibi eriam de constamtinensi hoc ẽ ciui
cita illi gesta apud munatiũ. felicem
septimo ẽsulib. undecimo kł iunias.
quib liqͥdo constitit. ita paułu ep̃m tra¬
didisse. ut siluanꝰ tẽ eiꝰ subdiaconꝰ fue¬
rit. & cũ illo tradiderit ꝓferens instru¬
menta dñica. etiã que diligent̾ fuerãt
ut ei diceret uictor quidam. mortuus
fueras si ñ illas inuenisses. Hunc iste sil
uanꝰ manifestissimũ traditorẽ ꝓ magno
tũ. Iuiescat gͦ suꝑba eoꝵ lingua. & cog¬
noscat crimina sua. ne delirans loqua¬
t᷑ aliena. Recita illi etiã si uoluerit

Expanded text:
locata numquam tempestate sacrilegi schislocata numquam tempestate sacrilegi schismatis dissipetur, sicut isti dissipati sunt, qui legunt in codicibus sanctis ecclesias, quibus apostoli scripserunt, et nullum in eis habent episcopum. quid autem peruersius et insanius quam lectoribus easdem epistulas legentibus dicere: \'Pax tecum et ab earum ecclesiarum pace separari, quibus ipsae epistulae scriptae sunt? Tamen ne sibi etiam de Constantinensi, hoc est ciucita illi septimum consulibus, undecimo calendas junias, quibus liquido constitit ita Paulum episcopum tradidisse, ut Sylvanus tunc ejus subdiaconus fuerit, et cum illo tradiderit proferens instrumenta dominica, etiam quae diligenter fuerant ut ei diceret Victor quidam: Mortuus fueras, si uanum, manifestissimum traditorem, pro magno tum. quiescat ergo superba eorum lingua et cognoscat crimina sua, ne delirans loquatur aliena. recita illi etiam, si uoluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
fabiano corneliꝰ. cornelio luciꝰ. lucio
stephanꝰ. stephano sixtus. sixto dionisiꝰ
dionisio felix. felici euticianꝰ. euticia¬
no gaiuis. gaio marcellinꝰ. marcellino
marcellꝰ. marcello eusebiꝰ. eusebio mel¬
oiades. meltiadi siluetter. siluestro mar¬
cꝰ. marco iuliꝰ. ulio liberiꝰ. liberio dama¬
sus. damaso siriciꝰ. siricio anastasus. In
hoc ordine successionis nullus donatis¬
ta ep̃c uiuenit᷑. s extranu̾so ex africa
ordinatũ miserunt. qͥ paucis p̃sidens
afris in urbe roma. montensiũ uł cui¬
⁊upitarũ uocabułu ꝓpagauit. In ilłu
usq ad petrũ anastasiũ qͥ nc̃ eande cathe¬
drã sedet. etiã si qͥsquã traditor ꝑ illa
temꝑa subrepsisset. nichil pͣlidicaret
ꝓuidens ait de p̃positis malis. que di¬
cunt facite. que aũ faciũt facere no¬
lite. dicunt enĩ & ñ facuĩt. ut certa sit
spes fidelis que ñ in homine s indño col-¬

Expanded text:
Fabiano Cornelius, Cornelio Lucius, Lucio Fabiano Cornelius, Cornelio Lucius, Lucio Stephanus, Stephano Sixtus, Sixto Dionysius, Dionysio Felix, Felici Eutychianus, Eutychiano Gaius, Gaio Marcellinus, Marcellino Marcellchiades, Melchiadi Siluester, Siluestro Marcus, Marco Iulius, Iulio Liberius, Liberio Damasus, Damaso Siricius, Siricio Anastasius. in hoc ordine successionis nullus Donatista episcopus inuenitur. sed ex transuerso ex Africa ordinatum miserunt, qui paucis praesidens Afris in urbe Roma Montensium uel Cutzupitarum uocabulum propagauit. In illumusque ad Anastasium, qui nunc eandem cathedram sedet, etiam si quisquam traditor per illa tempora subrepsisset, nihil praeiudicaret prouidens ait de praepositis malis: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt, ut certa sit spes fidelis, quae non in homine sed in domino con
Abbreviated transcription (Latin):
ret ds. in semine tuo benedicent᷑ om̃s
gentes. Has gͦ ꝓmissiones tenenti si tͥ
angłs de cȩlo diceret. dimitte. xp̃iani¬
tatem orbis t̾ͥre. ꝙ tene partis donati cuiꝰ
ordo tͥ exponit᷑ in epła ep̃i tue ciuutatis.
anatheina ẽẽ deberet: quia te a toto p̾ci¬
dere & in partem contrudere conaret᷑.¬
& alienare a ꝓmissis di. Si enĩ ordo ep̃oꝵ
sibi succedentium considerandus ẽ. quan¬
to certius & uere salubriter ab ipso pe
tro numeramꝰ. euius totuis eccłȩ figu¬
rã gerenti dñs art. Suꝑ hanc petram
edificabo eccłam meã. &. portȩ ĩferoꝵ
ñ uincent eã᷑ Petro enĩ successit lus.
lino clemens. clementi anacletus. ana¬
cleto &uaristus. euaristo alexander.¬
alexandro sixtus. sixto telesphorus.
telesphoro iginꝰ. igino anicetꝰ. aniceto
pius. pio sother. sotheri eleuter. eleu¬
tero uictor. uictori zephirinꝰ. ⁊ephiri¬
no calixtꝰ. calixto urbanꝰ. urbano pon¬
tianꝰ. pontiano anterꝰ. anthero fabianꝰ.

Expanded text:
ret deus: In semine tuo benedicentur omnes gentes. has ergo promissiones tenenti si tibi angelus de caelo diceret: \'Dimitte Christianitatem orbis terrae et tene partis Donati, cuius ordo tibi exponitur in epistula episcopi tuae ciuitatis,\' anathema esse deberet, quia te a toto praecidere et in partem contrudere conaretur et alienare a promissis dei. Si enim ordo episcoporum sibi succedentium considerandus est, quanto certius et uere s totius ecclesiae figuram gerenti dominus ait: Super hanc petram aedificabo ecclesiam meam et portae inferorum non uincent eam. Petro enim successit Linus, Lino Clemens, Clementi Anacletus, Anacleto Alexandro Sixtus, Sixto Telesphorus, Telesphoro Iginus, Igino Anicetus, Aniceto Pius, Pio Soter, Soteri Eleutherius, Eleutherio Uictor, Uictori Zephyrinus, Zephyrino Calixtus, Calixto Urbanus, Urbano Pontianus, Pontiano Anterus, Antero Fabianus,
Abbreviated transcription (Latin):
ła cõmunit̾ possident homines & nr̃e cõ¬
munionis & ipsiusꝰ sicuti ẽ uilla ticiana.
Siue gͦ intubursicensi. suie instagasten¬
si. talis locus uł ille quẽ cõmemoraui. uł
aliqͥs alius inuentꝰ fuerit. faciamꝰ codi¬
ces canonicos presto ẽẽ. & si qͣ ꝓferripo¬
tuerint ex utraq parte documenta. ut
post positis ceteris. nulla si dño placue¬
rit int̾pellare molestia. qͦd qͦd diebus
potuerimꝰ ad hoc uacantes. & unꝰ qsꝙ
nr̃oꝵ apud suũ hospitẽ dnm̃ dep̃cantes.
adiuuante ipso cu paxxp̃iana gratis¬
suma ẽ. rẽ tantã & bono anino ceptã. ad
inqͥsitionis t̾minũ ꝑducaniꝰ. Rescribite
sane quid de hac re uł uob. uł illi uideat᷑.

Expanded text:
lam communiter possident homines et nostrae comlam communiter possident homines et nostrae communionis et ipsius, sicuti est villa Titiana. Sive ergo in Tubursicensi, sive in Thagastensi, talis locus, vel ille quem commemoravi, vel aliquis alius inventus fuerit, faciamus Codices canonicos praesto esse. Et si qua proferri potuerint ex utraque parte documenta: ut postpositis caeteris, nulla, si Domino placuerit, interpellante molestia, quotquot diebus potuerimus ad hoc vacantes, et unusquisque nostrum apud suum hospitem Dominum deprecantes, adjuvante ipso cui pax christiana gratissima est, rem tantam et bono animo coeptam ad inquisitionis terminum perducamus. Rescribite sane quid de hac re vel vobis vel illi videatur.