comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ dolores parturientis. &. ñ effugient.
Q hic ñ dixit post qͣntũ tẽꝑis hoc futu¬
rũ sit. s qͦmͦ futurũ sit. idẽ ñ qͣnta erit
etatis breuitas. uł ꝓlixitas. s quantumli¬
bet int̾ualłu sit. spaciũq tp̃ris: ñ tam̃ eiᷤᷤ
hoc ueniet mału nouissimũ. nͥ eñ dixe¬
rĩt pax & securitas. Quib u̾bis uidet᷑
apłs huiꝰ nouissimi diei uł spem. uł ti¬
morẽ ab hoc nr̃o tp̃re remouisse. Non enĩ
uidemꝰ ipsos amatores huiꝰ scli qͥb subi¬
taneus apparebit interitꝰ. iã dice̾ pax ꝙ se¬
curitas. Ciuid gͦ scire sufficiat. satis ipse de¬
monstrat apłs dicendo. De tẽꝑib ⁊ mom̃tis.
ñ opꝰ habemꝰ uob̾ se̾b̾e̾. Hel sic̃ alii codices ba¬
bent. ñ opꝰ habetis uob̾ scͥbi. Nec secutꝰ ad iun¬
xit. uos enĩ ipsi diligent̾ scitis. qͣntũ tp̃ris
restet. s ait. Nos enĩ ipsi diligent̾ scitis. qͥa
hora dñi sic̃ fur ĩ nocte itaueniet. Hoc gͦ sci¬

Expanded text:
ugient. et hic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scitis, quantum temporis restet\', sed ait: Vos enim ipsi diligenter scitis, quia hora domini sicut fur in nocte ita ueniet. hoc ergo sci
Abbreviated transcription (Latin):
tenet teneat donec de medio fiat. ꝙ tc̃ re¬
uelabit᷑ ille iniquus. quẽ dũs iħc int̾ficiet
sp̃u oris sui. doc et nos antixp̃m mani¬
festũ uenturũ. siquidẽ ip̃m uidet᷑ aliqͣn¬
to euidentiore significatione tetigisse.
locutus ẽ. Quisnã sit enĩ qͥ mͦ tenet. uł qͥd
teneat. uł qͥd sibi uelit qđ ait. de medio
fiat: potest qͥsq se coartare ut ĩtelligat.

Expanded text:
tenet, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus lesus interficiet spiritu oris sui, docet nos Antichristum manifestum futurum, si quidem ipsum uidetur aliquanto euidentiore significatione tetigisse ilocutus est. quisnam sit enim, qui modo tenet, uel quid teneat uel quid sibi uelit, quod ait: De medio fiat, potest quisque se coartare, ut intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
sa ⁊ reliqͣ. S nũ qͥd ideo docet tp̃ra que
pat̾ posuit ĩ sua posuit potestate:. Aut
ideo quisqͣm nouit qͣm longa uł breuia
sint eade ipsa que fatenda st̃ ẽẽ nouissimaͦ
xisse cõmemoras. De tẽꝑib aũ & mom̃tis
ñ necesse habemꝰ uob̾ scͥbere. Uos enĩ ipsi
diligent̾ scitis. qͥa dies dñi sic̃ fur ĩ nocte

Expanded text:
sa et reliqua. sed numquid ideo docet tempora, quae sa et reliqua. sed numquid ideo docet tempora, quae pater posuit in sua potestate? aut ideo quisquam nouit, quam longa uel breuia sint eadem ipsa, quae fatendum est esse nouissima? xisse commemoras: De temporibus autem et momentis non necesse habemus uobis scribere; uos enim ipsi diligenter scitis. quia dies domi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ c̃stituit dñs suꝑ familiã suã ut det
ilł cibũ ĩ tẽꝑe. & cet̾a. Immo uͦ monet
ñ ut bonꝰ seruus cognoseat tẽpoꝵ finẽ.
Tut om̃i teͣꝑe ĩ oꝑe bono uigilẽt: qi ne¬
scit tẽpoꝵ finẽ. Non monet ut tp̃ra que
pat̾ posuit insua potestate assequamͦ su
apłos: unde iã satis supra locutꝰ sũ. Argu¬
it aũ iudeos. qͣre tempus ñ cognoscant di¬
cens. Y pocritȩ faciem cęli potestis ꝓba¬
re. & reliqͣ: qm̃ illud tẽpꝰ ñ agnoscebant.
qd iã uolebat agnosci. idẽ pͥmi aduentus
suiꝰ. qͦ in eũ crederent. qͥ alterũ eiꝰ aduentũ
uellent expectare uigilantes: qͣndocũq
futurus eẽt. Sui enĩ aduentũ dñi ñ cog¬
nouerit pͥmũ. p̃parare se ñ pot̾it ad scdđm.
credendo in eum fidelit̾q uigilando. ne
ilłu tanqͣm ftir ĩ tenebris cõp̃hendat. si¬
ue tardius uenerit. siue citius qͣm spe¬
rat᷑. Dicit etiã sic̃ ãmonens apłs paulus:
ĩ nouissimis tẽꝑib instabt᷑ tpra ꝑiculo¬

Expanded text:
quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore?\' et cetera. immo uero monet, non ut bonus seruus cognoscat temporum finem, sed ut omni tempore in opere bono uigilet, quia nescit temporum finem; Pater posuit in sua potestate, assequamur sapostolos, unde iam supra satis locutus sum. arguit autem Iudaeos, quare tempus non cognoscant, dicens: Hypocritae, faciem caeli potestis probare et reliqua. quoniam illud tempus non cognoscebant, quod iam uolebat agnosci, id est primi aduentus sui, quo in eum crederent, qui alterum eius aduentum uellent expectare uigilantes, quandocumque futurus esset. qui enim aduentum domini non cognouerit primum, praeparare se non poterit ad secundum credendo in eum fideliterque uigilando, ne illum tamquam fur in tenebris comprehendat, siue tardius uenerit siue citius, quam speratur. Dicit etiam, sicut admones, apostolus Paulus: In nouissimis temporibus instabunt tempora periculo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ds ille magister: nec eos discipulos
docuit aqͥb p̾sentib ĩt̾rogatꝰ ẽ p̃sens.
nec illi tã sc̃i magniq doctores ȩccłam do¬
cere potuert : An respondebit᷑. hec ñ doci¬
cognoscunt᷑: qͥa pͥus qͣm fierent inqͥs ea
qͥ fut᷑a erãt uoluntate diuina. homini¬
b st̃ locuti. S si uen̾atio tua satis annni¬
ratione plenũ ẽẽ dixͣ. si ea ds qͦ p̃dici uo¬
luit. ad hominũ sensus penitꝰ ñ posse ꝑ¬
plenũ ẽ. si ea qͦ ꝓpħȩ hominib st̃ locuti.
hec apłi uł scire st̃ ꝓhibiti. uł docere:
centes. ñ ĩtelligerent᷑ ab apłis. si ĩ telli¬
docuert: & ideo ꝑ quas litt̾as ea ipsi di¬
dicerant. ꝑ easde poterãt alii qͦq ĩ his
gentib discere: ĩ quib apłi auctorita¬
ẽ ñ ẽ ur̃m scire. uł si ita ĩtelligendũ ẽ
ñ ẽ ur̃m doc̾e tpͣra que pat̾ posuit ĩ sua
potestate. qͣndo quide sic ea docebãt. cũ
hii ĩ quoꝵ litr̾is discerent᷑ ꝑ illos ĩno¬

Expanded text:
quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, haec non docucognoscuntur, qui priusquam fierent, inquis, ea quae futura erant, voluntate divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! centes, non intelligerentur ab Apostolis, si intellidocuerunt? Et ideo per quas Litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus Apostoli auctoritare uel, si ita intellegendum est, non est uestrum docere tempora, quae pater posuit in sua potestate, quando quidem sic ea docebant, cum hi, in quorum litteris discerentur, per illos inno
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ hoc mecũ nesciunt. & tam̃ qͥb dictũ
ẽ. ñ ẽ ur̃m scire tp̃ra. que pat̾ posuit in
sua potestate: diligebant eiꝰ manifestati¬
onẽ. & dabant c̃seruis ĩ tẽꝑe cibaria: nec
ꝑcutiebant eos dominando eis. nec lu¬
xuriabant᷑ cũ amatorib mundi dicen¬
tes: morã facit dñs mĩs. Alia ẽ gͦ ignoran¬
d̾ent eis qͥ iã ꝓpinqͣre dñi arbitrabantur
aduentũ: nec tam̃ uolebat ut tanqͣm seruꝰ
ille dicerẽt morã facit dñs m̃s uenire. &
tͣderent se suꝑbiȩ luxurieq ꝑdendos: s
sic eos nolebat de ꝓpinqͣnte die nouissi¬
mo falsis auscultare rumorib. ut tam̃
uellet eos paratos aduentũ dñi sui łubis
accinctis. & lucernis ardentib operiri:
qͥb dicebat᷑. Uos aũ fr̃s ñ estis in tene¬
bris. ut dies ille uos tanqͣm fur cõpre¬
hendat. Om̃s enĩ uos filii lucis estis. &
filii diei. & ñ sumꝰ noctif noctis neq tene

Expanded text:
eos, qui hoc mecum nesciunt —; et tamen, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, diligebant eius manifestationem et dabant conseruis in tempore cibaria nec percutiebant eos dominando eis nec luxuriabantur cum amatoribus mundi dicentes: Moram facit dominus meus. Alia est ergo ignoranderent eis, qui iam propinquare domini arbitrabantur aduentum; nec tamen uolebat, ut tamquam seruus ille dicerent: Moram facit dominus meus uenire et traderent se superbiae luxuriaeque perdendos; sed sic eos nolebat de propinquante die nouissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen uellet eos paratos aduentum domini sui lumbis accinctis et lucernis ardentibus opperiri. quibus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut dies ille uos tamquam fur comprehendat. omnes enim uos filii lucis estis et filii diei: uon sumus noctis ne
Abbreviated transcription (Latin):
let᷑ cũ ebriosis: ñ ẽ lucis. s tenebrarum:
& ideo eũ tanqͣm fur dies ille cõp̃hendet.
Qđ unꝰqͥsq debet etiã de die huiꝰ uitȩ
suȩ nouissimo formidare. Inqͦ enĩ quẽq
ĩ uen̾it suus nouissimꝰ dies. ĩ hoc eum
cõp̃hendet nundi nouissimꝰ dies: qm̃ qͣlis ĩ

Expanded text:
rarum et ideo eum tamquam fur dies ille comprehendet. quod unusquisque debet etiam de die huius uitae suae nouissimo formidare; in quo enim quemque inuenerit suus nouissimus dies, in hoc eum comprehendet mundi nouissimus dies, quoniam. qualis in
Abbreviated transcription (Latin):
siderio dñi sui dicere crederet᷑.: qͦ ardebat il¬
le qͥ dicebat. Sitiuit anima mea ad ãm ui¬
uũ. qͣndo ueniã. & apparebo aute faciem al:
Dicendo enĩ qͣndo ueniã: moras se ꝑpeti

Expanded text:
siderio domini sui dicere crederetur, quo ardebat ilsiderio domini sui dicere crederetur, quo ardebat ille qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum viquando veniam, et apparebo ante faciem Dei ? Dice
Abbreviated transcription (Latin):
sal Accepi litt̾as uen̾ationis tuȩ. qͥb ualde
salubrit̾ exhortaris. ut saluatoris nr̃i diliga
bonꝰ eiꝰde patris familias. auidꝰ lucroꝵ dñi
tui: & uolens habere plurimos socios dile¬
ctionis. qͣ ipse p̾cipue & ꝑseuerant̾ accend̾is.
Intuentes gͥ qd cõmemorasti. de apło qͥa¬
dñm dix̃ redditurũ coronã iusticiȩ. ñ tan¬
tũ sibi. s &. om̃ib qͥ diligt̃ manifestationẽ
eiꝰ. ita recte uilumꝰ. & in hoc scło tanqͣm ꝑe¬
grini agunꝰ: cũ se in hac dilectione cor nr̃m
ꝓficient᷑ extendit. siue cicius. sue tardius
ueniat. qͣm putat᷑: cuiꝰ manifestatio fideli
caritate diligit᷑. & pio desiderat᷑ affectu.
Seruus qͥppe ille qͥ dic̃ morã facit dñs
nĩs.& ꝑcutit c̃seruos suos. manducat cũ¬
onẽ eiꝰ. Ex morib enĩ apparet animꝰ eiꝰ. Iuoᷤᷤ
mores licet breuit̾. id eo magister bonus
curauit ex pͥmere. idẽ suꝑbiã atq luxu¬
riã. ne qđ dicebat morã facit dñs m̃s. de¬

Expanded text:
 Accepi litteras uenerationis tuae, quibus ualde salubriter exhortaris, ut saluatoris nostri diligbonus eiusdem patris familias auidus lucrorum domini tui et uolens habere plurimos socios dilectionis, qua ipse praecipue et perseueranter accenderis. intuentes igitur, quod commemorasti de apom dixit redditurum coronam iustitiae non tantum sibi sed et omnibus, qui diligunt manifestationem eius. ita recte uiuimus et in hoc saeculo tamquam peregrini agimus, cum se in hac dilectione cor nostrum proficienter extendit, siue citius sine tardius ueniat, quam putatur, cuius manifestatio fideli caritate diligitur et pio desideratur affectu. seruus quippe ille, qui dicit: Moram facit dominus meus et percutit conseruos suos, manducat onem ejus. Ex moribus enim apparet animus ejus; quos mores, licet breviter, ideo magister bonus curavit exprimere, id est superbiam atque luxuriam, ne quod dicebat, Moram facit dominus meus, de
Abbreviated transcription (Latin):
in u̾bo ueritatis eugłii. qd aduenit ĩuos
sic̃ & ĩ om̃i mundo ẽ. fructificans ꝙ cres¬
cens. S ab apłis ũciata ẽ fides in genib.
habuit multos ꝑsecutores. ut retentata
tardiꝰ inualesceret. ut illud ĩpleret᷑ An¬
te hec oĩa primũ in uos manus ĩmittẽt
suas. & ꝑsequent᷑. & tradent uos in syna¬
gogas & ĩ custodias. ducentes ad reges &
ad p̾sides ꝓpt̾ nom̃ meũ. Ut illud ĩpleret᷑
qđ scͥptũ erat.  uelocit̾ reedificaberis.
torẽ suspendit. Nã si ipse doctissimꝰ uir

Expanded text:
elii, quod aduenit in uos, sicut et in omni mundo est fructificans et crescens. sed apostolis initiata fides in gentibus habuit multos persecutores, ut retenta tardius inualesceret, ut illud impleretur: Ante haec omnia primum in uos manus inmittent suas et persequentur et tradent uos in synagogas et in custodias ducentes ad reges et ad praesides propter nomen meum, ut illud impleretur, quod scriptum erat: Et uelociter reaediftorem suspendit. Nam si ipse doctissimus vir
Abbreviated transcription (Latin):
cabtt᷑ a gentib donec ĩpleant᷑ tpra gen¬
tiũ. Hoc factũ ẽ & fieri nulli dubium ẽ.
Et sequit᷑. E ert̃ signa ĩ sole. & ĩ luna.¬
⁊ ĩ stellis. & ĩ t̾ra pressura gentiuꝰ. Ea qͥ
patim᷑. c̃fiteri & pena cõpellit. si forte
nͥ curet uoluntas. Nã ĩ uno tẽꝑe & sig¬
na ĩ cȩlo. & p̃ssurã gentiũ ĩ t̾ris ab ho¬
minib uid̾i & sustineri manifestũ ẽ. Qs
insequit᷑. A rescentib hominib p̃ tuno¬
re & expectatione. qͦ suꝑuenient unru̾so
orbi. Nulla patriã. nulłu locũ. nr̃is tẽꝑib

Expanded text:
cabitur a gentibus, donec impleantur tempora gencabitur a gentibus, donec impleantur tempora gentium. hoc factum est et fieri nulli dubium est. et insequitur: Et erunt signa inluna, in luna. in stellis et in terra pressura gentium. ea, quae patimur, confiteri et poena compellit, si forte non curet uoluntas: nam in uno tempore et signa in caelo et pressuram gentium in terris ab hominibus uideri et sustineri manifestum est. et insequitur: Arescentibus hominibus prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi.
Abbreviated transcription (Latin):
De die illa & hora. nemo scit. Ego autem
ꝓ possibilitate intellectus mei. dico neq di¬
em neq m̃sem neq annũ aduentꝰ ipsuis
sciri posse. s signa que st̃ aduentꝰ uiden.¬
do & credendo. & expectare me c̃uenit.
& credentib escã hanc retribuere. ut ex¬
pectantes diligant aduentũ eiꝰ qͥ dixit.
Rlec oĩa cũ uideritis. scitote qm̃ ꝓpe ẽ in
tant. Nã frustra aut qͥ querͣt aut qͥ całup¬
niant᷑. dies &. annos ĩ cõputo cõp̾hend̾e que¬
runt. cũ scͥptũ sit. qr nͥ ad breuiati fuissent
dies illi. ñ fieret salua oĩs caro. S ꝓpt̾ ele¬
ctos breuiabunt᷑ dies illi. Certũ ẽ tempꝰ
carere cõputo. qđ breuiandu ẽ a dño. qui
tẽꝑa constituit appropinquasse aũ aduen
facta st̃ ẽẽ cõpleta. E iterũ dic̃. His aut̃
fieri incipientib respirabitis & leuabi¬
tis capita ur̃a. qmͣ appropinq̃bit redemp¬
tio ur̃a. Iue aũ signa dixit uidenda ma¬
nifestũ ẽ ĩ eugło sc̃i lucȩ. Et ierłm cal¬

Expanded text:
 ego autem pro possibilitate intellectus mei dico, neque diem, neque mensem, neque annum adventus ipsius sciri posse; sed signa quae sunt adventus videndo et credendo, et exspectare me convenit, et credentibus escam hanc retribuere, ut exspectantes diligant adventum ejus, qui dixit, « Haec omnia cum videritis, scitote quoniam prope est in tant. Nam frustra aut qui quaerunt, aut qui calumniantur, dies et annos in computo comprehendere quaeriptum sit, quia: Et nisi adbreuiati fuissent dies illi, non fieret salua omnis caro; sed propter electos breuiabuntur dies illi. certum est tempus carere computum, quod breuiandum est a domino, qui tempora constituit; adpropinquasse autem aduefacta sunt, esse completa. et iterum dicit: His autem fieri incipientibus respirabitis et leuabitis capita uestra, quoniam adpropiabit redemptio uestra. quae autem signa dixit uidenda, manifestum in euangelio sancti Lucae: Et Hierusalem cal
Abbreviated transcription (Latin):
gentes & plerasq barbaras occupatas.
atq ita ñ nullas ñ paulatĩ s subito ad
fide xp̃i fuisse conu̾sas. ut ñ sit ĩ credibi¬
le paueis aunis. & si ñ uitȩ nr̃ȩ qͥ iã senu¬
imꝰ. certe iuuenũ qͥ lã uenturi st̃ ad se¬
nectã. uniu̾sas omnino residuas gentes
eugło posse repleri. S si ita erit. faciliꝰ
cũ factũ fuerit. ꝓbari exꝑiendo. quã
legendo aute qͣm fiat ĩueniri pot est. hoc
qł ausus fuerit damiel ebdomadas de
aduentu xp̃i futuro. ñ de p̃terito expo¬
uere. Si quid aũ ꝓ meritis potiorib sc̃e
humulitati cordis tui dũs meliꝰ reuelauit.
siue reuelauerit. peto nobiscũ cõmuni¬
care digneris. & hec nr̃a rescͥpta sic ac¬
ciꝑe. tanqͣm hominis: qͥ uialłe qͥdem
eoꝵ que ame inqͥsisti habere scientiam.
qͣm ignorantiã. s qͥa id ñdu potui. ma¬
gis eligo cautã ignorantiã cͣfiteri. qͣm
falsam scientiã ꝓfiteri: Rescriptũ¬

Expanded text:
gentes et plerasque barbaras occupatas gentes et plerasque barbaras occupatas atque ita nonnullas non paulatim sed subito ad fidem Christi fuisse conuersas, ut non sit incredibile paucis annis etsi non uitae nostrae, qui iam senuimus. certe iuuenum, qui uenturi sunt ad senectam, uniuersas omnino residuas gentes euangelio posse compleri. sed si ita erit, facilius, cum factum fuerit, probari experiendo quam legendo, antequam fiat, inueniri potest. Hoc quod ausus fuerit Danihelis hebdomadas de aduentu Christi futuro, non de praeterito exponere. si quid autem pro meritis potioribus sanctae humilitati cordis tui dominus melius reuelauit siue reuelauerit, peto nobiscum communicare digneris et haec nostra rescripta sic accipere tamquam hominis, qui mallem quidem eorum, quae a me inquisisti, habere scientiam quam ignorantiam; sed quia id nondum potui, magis eligo cautam ignorantiam confiteri quam falsam scientiam profiteri. CXCVI
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris dicentis .&. p̃dicabit᷑ hoc eugłm
regui ĩ uniu̾so orbe ĩtestimoniũ omnib
gentib &. tẽ ueniet finis. Tc̃ ueniet. qͥd
est nͥ aute ñ ueniet: Quanto post gͦ ueni¬
at. ĩ certũ nob̾ ẽ: ante tam̃ ñ ẽẽ uenturũ.
dubitare utiq ñ debemꝰ. Si gͦ susciꝑent
hẽ laborẽ serui di. ut ꝑagrato orbe t̾ra¬
rũ qͣntũ possent colligerent. qđ reman
loca ĩ accessibilia & inhospita fieri pos¬
se ñ credit᷑. ut aseruis di ꝑagret᷑ orbis.
ꝙ qd qͣntȩq sint ad huc gentes sinexp̃i
existino scͥpturis posse cõp̃hendi qͣnta¬
usq ad finẽ futura suit tp̃ra. qͣndoqui¬
dem in eis legunꝰ. uemo porest cognoscere
tẽꝑa que pat̾ posuit ĩ sua potestate. Unde
si iã nob̃ certissime nunciatũ fuisset. in
mꝰ dicere qͣntũ tẽꝑis remaneret usq ad fi¬
nẽ. s magis magisq merito iã ꝓpinqua
re diceremꝰ. Nisi quis forte respondeat tan¬
ta celeritate p̃dicato engłio romatias

Expanded text:
toris dicentis: Et praedicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc veniet finis . Tunc veniet, quid est, nisi ante non veniet? Quanto post ergo veniat, incertum nobis est; ante tamen non esse venturum dubitare utique non debemus. Si ergo susciperent hunc laborem dei serui. ut peragrato orbe terrarum, quantum possent, colligerent, quid remansloca inaccessibilia et inhospita fieri posse non creditur, ut a seruis dei peragretur orbis et, quot quantaeque sint adhuc gentes sine Chriexistimo usque ad finem futura sint tempora, quandoquidem in eis legimus: Nemo potest cognoscere tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Unde si jam nobis certissime nuntiatum fuisset in omus dicere quantum temporis remaneret usque ad fine, sed magis magisque iam propinquare merito diceremus, nisi quis forte respondeat tanta celeritate praedicato euangelio Romanas
Abbreviated transcription (Latin):
Aduentus dñ diligendꝰ ẽ. & expectandus.
Est enĩ magna beatitudo diligentib eiꝰ ad¬
uentũ. sic̃ testimoniũ ꝑhibet beatꝰ apłs pau¬
lus. De cet̾o inqͥt reposita ẽ mͥ corona iusti¬
ciȩ. qͣm reddet mͥ dñs iustus uidex ĩ illa
die. Non solũ aũ mͥ. s & his qͥ diligunt ad

Expanded text:
aduentus domini diligendus et expectandus. est enim magna beatitudo diligentibus eius aduentum, sicut testimonium perhibet beatus apostolus Paulus: De cetero, inquit, reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus iustus iudex in illa die, non solu
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃. qͥa menioriã nr̃i bonã habere dig¬
mñtis tuȩ de his que petierã in tralsi¬
tu significasti. aliqͣnta aũ de opuscu¬
lis scĩ cõpb̃ri ieronumi adiunxisti. ut meani
questionem lectione euis oꝑis de scĩs scͥpturis
ex plere possem. & quia dignatus es id petere
a nob̾. ut quid senserimꝰ de ipsis questioirib ꝑ
litt̾as tuȩ sincerissimȩ caritati tuȩ ĩsinua¬
remꝰ. ad ea de qutib scripta legi. ꝓut ĩtel
lectus exiguus meȩ mediocritatis sentire
potuit aut intelligere. infra scripsi. Cum
̃ĩ om̃ipotentis conditoris totiꝰ creaturȩ
arbitrio & potestate cuncta geraut᷑. uel
que facta st̃ uł que etiã st̃ futura. scõrum¬

Expanded text:
i bonam habere digmentis tuae de his. quae petieram, in transitu significasti. aliquanta autem de opusculis sancti conpresbyteri Hieronymi adiunxisti. ut meam quaestionem lectione eius operis de sanctis scripturis explere possem. et quia dignatus es id petere a nobis, ut, quid senserimus de ipsis quaestionibus, per litteras tuae sincerissimae caritati insinuaremus, ad ea, de quibus sclectus exiguus meae mediocritatis sentire potuit aut intelligere, infra scripsi. 2. Cum Dei omnipotentis conditoris totius creaturae arbitrio et potestate cuncta gerantur; vel quae facta sunt, vel quae etiam futura su
Abbreviated transcription (Latin):
nare. ut possit absolui. Nã si adhuc
talit̾ sentit. qͣndo se nr̃o iudicio qͥb uis
acceptis litt̾is. cũ sciat dãpnandũ eẽ cõmit¬
nt: Q si accersiendus eẽt. ab his meliꝰ fie¬
ret: qͥ magis ꝓximi. & ñ longo t̾rarũ spatio
uident᷑ eẽ disuncti. S ñ deerit cura. si me¬
dicine ille p̃beat materiã. Potest enĩ dãpna¬
re que senserat. acdatis litt̾iserroris srii. ut
regressũ ad nos decet ueniã postulare. Librũ¬

Expanded text:
nare, ut possit absolvi. Nam si adhuc nare, ut possit absolvi. Nam si adhuc taliter sentit, quando se nostro judicio quibusvis accitus litteris, cum sciat damnandum esse, committit? quod si accersiendus esset, ab his melius fieret, qui magis proximi et non longo terrarum spatio uidentur esse disiuncti. sed non deerit cura, si medicinae praebeat ille materiam. potest enim damnare, quae senserat, ac datis litteris erroris sui, ut regressum ad nos decet, ueniam postulare, & fr
Abbreviated transcription (Latin):
sis posita gestis. que obiecta partĩ il le
uitando suppressit. partĩ multa ĩ se u̾ba
retorquendo tota obscu ritate c̃fudit.:
aliqͣ magis falsis argum̃tis qͣm uera
ratione ut ad tempꝰ poterat uideri p᷑ga¬
uit. negando alia. alia falsa int̾p̃tatione
uertendo. S utinã qđ optandu magisẽ
tramitis errore conu̾tat. ut cupiat
uelitq purgari ẽsiderans cotidianã
di grãm. adiutoriũq cognoscens ut ui¬
deat᷑ uerũ & approbet᷑ ab omnib ma¬
nifesta ratione correctꝰ. ñ gestoꝵ indi¬
cio. s ad catholicã fide corde c̃u̾so. Unde
ñ possumꝰ illoꝵ nec culpare nec appro¬
bare iudiciũ. cũ nesciamꝰ utrũ uera
sint gesta. aut si uera st̃: ilłu constet
magis subi̾fugisse. qͣm se tota uerita¬
te purgasse. Iui si c̃fidit nouitq ñ nr̃a
dignũ ẽẽ dãpnatione qͦd dicat. aut iã
totũ hoc se refutare qđ dixerat. ñ a
nob̾ accersiri. s ipse debet potiꝰ festi¬

Expanded text:
sis posita gestis, quae obiecta partim ille sis posita gestis, quae obiecta partim ille uitando suppressit partim multa in se uerba retorquendo tota obscuritate confudit, aliqua magis falsis argumentis quam uera ratione, ut ad tempus poterat uideri, purgauit negando alia, alia falsa interpretatione uertendo. Sed utinam, quod optandum magis tramitis errore conuertat, ut cupiat uelitque purgari considerans cotidianam dei gratiam adiutoriumque cognoscens, ut uideatur uerum et adprobetur ab omnibus manifesta ratione correctus non gestorum indicio sed ad catholicnon possumus illorum nec culpare nec approbare judicium, cum nesciamus utrum vera sint Gesta; aut si vera sunt, illum constet magis subterfugisse, quam se tota veritate purgasse. Qui si confidit novitque non se nostra dignum esse damnatione, quod dicat jam totum hoc se refutasse quod dixerat, non a nobis accersiri, sed ipse debet potius festi
Abbreviated transcription (Latin):
fend̾e. uł talta aliqͦ nr̃oꝵ p̃sente iacłare.
ꝙ ĩ tanta ppłi multitndine dep̾hendi ali¬
qͥs facile nec alicubi possit agnosci. siue
eiꝰ d̾apnatione. qͥ fuerit ꝑtinar & resistens
huiꝰ doginatis auctor ĩuentus. Nec int̾ est uͥ
isti fuerint. dn ubicũq ⁊̃ ĩueniri potue¬
rint sint sanandi. Nob̾ tam̃ nec ꝑsua¬
deri potest eũ ẽẽ p᷑gatũ. quãuis ad nos
a nescio quib laicis sint gesta ꝑlata: qͥb
ille auditũ se cred̾et &. absolutũ. Iue utru
uera sint dubitamꝰ. qđ sub nulla illiꝰ con¬
cilii ꝓsecutione uenert̃: nec eoꝵ aliqͣs ac¬
cepimꝰ de hac re litt̾as. apud qͦs istiꝰ rei
iste p̃stitit causas. Qd̃ si de sua ille potu¬
isset p᷑gatione c̃fidere. hoc magis cre¬
dimꝰ qͦd egisset. qđ multo ueriꝰ eẽ potue¬
rat. ut illos cogeret ȩpłis suis qͥd iudica¬
uerãt indicare. Uerũcũ sint aliqͣ in ip¬

Expanded text:
fendere uel talia aliquo nostrorum praesente iactare fendere uel talia aliquo nostrorum praesente iactare et in tanta populi multitudine nec deprehendi aliquis facile nec alicubi possit agnosci, siue eius damnatione, qui fuerit pertinax et resistens huius dogmatis auctor inuentus, nec interest, ubi isti fuerint, dum, ubicumque inueniri potuerint, sint sanandi. Nobis tamen nec persuaderi potest eum esse purgatum, 15 quamuis ad nos a nescio quibus laicis sint gesta perlata, quibus ille auditum se et crederet absolutum. quae utrum uera sint, dubitamus, quod sub nulla illius concilii prosecutione uenerunt nec eorum aliquas accepimus de hac re litteras, apud quos istius rei iste praestitit causas. quod si de sua ille potuisset purgatione confidere, hoc magis credimus, quod egisset, quod multo uerius esse potuerat, ut illos cogeret epistulis suis, quid iudicauerant, indicare. uerum cum sint aliqua in ip
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ uitȩ spem respuit atq c̃tẽpsit u¬
nuca dapnabiliq cor suũ disputatione
c̃fundens. cũ credit nichil ẽẽ qͦd a do ac¬
cipiat. nec aliqͥd suꝑeẽ qđ petat. ad sanan¬
dii se qͥ sibi hoc abstulit ulteriꝰ qͥd reliqͥdͦ
Si gͦ st̃ aliqͥ qͦs in sui defensionẽ ꝑuersi¬
tas tanta deuinxit. qͥ huic se doginati
dedant atq c̃iungant. sꝑantes hoc ad ca¬
tholicã ꝑtin̾e doctrinã. qđ abhorrens lon¬
giꝰ & penitꝰ approbat᷑ ad u̾sũ. infecti illoꝵ
& monitis & uerbis ut laberent᷑ induc¬
ti. qͣtenus ad rectũ uiȩ tramitẽ redeat
festinabunt. ne diuitiꝰ m̃tem obsidens ue¬
lut eo sensib pastus error ĩuadat. Nã si
pelagius qͦcũq restitit loco. eoꝵ animos
qͥ facile uł simplicit̾ credent disputanti
hac affirmatione decepit. seu huc illi in
urbe suit. qͦd nescientes nec manifestare
possumꝰ nec negare. cũ & si st̃ lateant. nec
aliqͣnd õ audeant uł ilłu p̃dicantẽ ista de¬

Expanded text:
 contempsit, inimica damnabilique cor suum disputatione confundens, cum credit nihil esse, quod a deo accipiat, nec aliquid superesse, quod petat ad sanandum se: qui sibi hoc abstulit. ulterius quid reliquit? si ergo sunt aliqui, quos in sui defensionem peruersitas tanta deuinxit, qui huic se dogmati dedant atque coniungant, sperantes hoc ad catholicam pertinere doctrinam, quod abhorrens longius et penitus adprobatur aduersum, infectis illorum et monitis et uerbis, ut laberentur, inducti, quatenus ad rectum uiae tramitem redeant, festinabunt, ne diutius mentem obsidens uelut eorum sensibus pastus error inuadat. nam si Pelagius, quocumque restitit loco, eorum animos, qui facile uel simpliciter crederent disputanti, hac adfirmatione decepit, seu hic illi in urbe sunt quod nescientes nec manifestare possumus nec negare, cum, etsi sint, lateant nec aliquando audeant uel illum praedicantem illa de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tam̃ que inspacioꝵ uoluminib tͣnseunt.
s que in reb ad aliquid in portunis uł opor¬
tonis sentiunt᷑. sic̃ messis. uindemia. calor
frigus. pax. belłu. & si qua similia.xpono¬
yo.aũ. ipsa spacia tẽpoꝵ uocant. Et cer¬
te hoc ipsi apłi ñ ita quesier̃t. quasi unũ
nouissimũ diem uł h orã. id ẽ exiguã diei
partẽ scire uoluissent. s utrũ iã eẽt opor

Expanded text:
atiorum uoluminibus transeunt, sed quae in rebus ad aliquid importunis uel opportunis sentiuntur sicut messis. uindemia, calor, frigus, pax, bellum et si qua similia; χρόνους autem ipsa spatia temporum uocant. Et certe hoc ipsi apostoli non ita quaesiuerunt, quasi unum nouissimum diem uel horam, id est exiguam diei partem scire uoluis
Abbreviated transcription (Latin):
ne hoc qͥde cõp̃hendi ñ potest. quero u¬
trũ sic saltẽ possit diffiniri tẽpꝰ eiꝰ aduen
tꝰ. ut eũ uenturũ ẽẽ dicamꝰ intra istos
u̾bi gr̃a. quinqͣguita uł centũ annos. uł
qđlibet seu maioris numeri. seu minoriᷤᷤ
annoꝵ. s inqͦ eoꝵ nos ignorare. Hoc si iã
cõp̃hendisti. multũ ẽ qđ cõp̃hendere po¬
tiusti. Id ip̃m ẽ aũ qđ rogo ut nob̾ benig¬
nus ĩꝑtias. adhibens idonea docum̃ta.
qͥb id potueris indagare. Si aũ neq hoc
cõp̾hend̾e p̃sumis hoc sentis qͦd ego.
Nouissima enĩ ẽẽ ista tp̃ra. multis rerũ
signis apparentib que dñin p̃dirisse le¬
gimꝰ. om̃s qͥ ea credimꝰ cernimꝰ. S & mil¬
le annoꝵ tẽpꝰ si eoꝵ finis eẽt scłi finis.¬

Expanded text:
ne hoc quidem comprehendi potest, quaero une hoc quidem comprehendi potest, quaero utrum sic saltem possit definiri tempus aduentus eius, ut eum uenturum esse dicamus intra istos uerbi gratia quinquaginta uel centum annos uel quotlibet seu maioris numeri seu minoris annorum. sed, in quo eorum, nos ignorare. hoc si iam comprehendisti, multum est, quod comprehendere potuisti. id ipsum est autem, quod rogo ut uobis benignus impertias adhibens idonea documenta, quibus id potueris indagare: si autem neque hoc te comprehendisse praesumis, hoc sentis, quod ego. Nouissima enim esse ista tempora multis rerum signis apparentibus, quae dominum praedixisse legimus, omnes, qui ea credimus, cernimus. sed et mille annorum te
Abbreviated transcription (Latin):
ctat. Nã si tantomagis diligit᷑ dñs. qͣntoma¬
gis credit᷑ & p̃dicatur citius ẽẽ uenturus:
magis eũ diligebant qͥ eiꝰ aduentũ iã insta¬
re dicebant. quã hii qͦs apłs eis cred̾e ꝓhibe¬
bat. uł ipse apłs qͥ hoc utiq ñ credebat. Si aũ
onerosa ñ ẽ infirmitas mea sc̃itati tuȩ. peto
aꝑtius ñ gͣueris exponere. qͦmͦ dixeris ne¬
minẽ posse tp̃rm mensuras colligere. ne
forte hoc & mͥ uideat᷑ qđ etiã caritati tu¬
e.&. frustra qͥlibet nr̃m instrui expectet
ab altero. Cũ hoc enĩ dixisses. de inde sub¬
didisti &. aisti. Eugłm qͥde dic̃. de die ꝙ ho¬
nũ aduentꝰ ipsius sciri posse. Ita enĩ hoc
uidet᷑ sonare. tanqͣm ñ possit sciri: qͦ an¬
no uenturꝰ sit. s possit sciri. qͣ ebdoma¬
da annoꝵ. uł qͣ decade. tanqͣm dici possit.
atq diffiniri. intra illos uł illos .uii. an¬
nos. aut intͣ illos uł illos .x. annos. Qd̾ si

Expanded text:
ctat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto mactat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum diligebant, qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi, quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique non credebat. Si autem onerosa non est infirmitas mea sanctitati tuae, peto apertius non graueris exponere, quo modo dixeris neminem posse \'temporum mensuras colligere\', ne forte hoc et mihi uideatur, quod etiam caritati tuae, et frustra quilibet nostrum instrui expectet ab altero. cum hoc enim dixisses. deinde subdidisti et aisti: Euangelium quidem dicit: De die et honum adventus ipsius sciri posse. Ita enim hoc videtur sonare, tanquam non possit sciri quo anno venturus sit, sed possit sciri qua hebdomade annorum, vel qua decade; tanquam dici possit atque definiri intra illos vel illos septem annos, aut intra illos vel illos decem annos. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
pectant dñm exultabt̃ cũ uirtute. ꝓdu¬
cent pennas sic̃ aquilȩ. Eurrent &. ñ la-¬
borabunt. ambulabt̃ & ñ esurient. Hoc
plane pussune & uerissime dicis. cõmen¬
dans eoꝵ beatitudine qͥ diligunt aduen¬
tũ dñi. s & illi qͥb dicebat apłs. ñ cito
moueamini m̃te. qͣsi instet dies dñi
diligebant utiq aduentũ dñi. nec eo ᷤ
hoc dicens doctor gentũ ab illa dilec¬
tione frangebat: qua ut ĩfłamarent᷑
uolebat. ꝓ ideo nolebat ut cred̾ent eiᷤˢ
a qͥb audiebant instare diẽ dñi. ne
forte cũ tͣnsisset tẽpꝰ qͦ eũ crediderant
ẽẽ uenturũ & uenisse ñ cernerẽt. etiã
cet̾a fallacit sibi ꝓmitti arbitͣntes. & de
ipsa m̾cede fidei desꝑarẽt. Non gͦ ille di¬
ligit aduentũ dñi. qͥ eũ asserit ꝓpinqͣre.
nec ille qͥ eũ asserit ñ ꝓpinqͣre: s ille potiꝰ
qͥ eũ siue ꝓpe siue longe sit. sinceritate
fidei. firmitate spei. ardore caritatis expe¬

Expanded text:
num exsultabunt cum virtute, producent pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. Hoc plane piissime et verissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt adventum Domini, sed et illi quibus dicebat Apostolus: Non cito moveamini mente, quasi instet dies Domini, diligebant utique adventum Domini, nec eos haec dicens Doctor gentium ab illa dilectione frangebat, qua ut inflammarentur volebat, et ideo nolebat ut crederent eis a quibus audiebant instare diem Domini, ne forte cum transisset tempus quo eum crediderant esse uenturum, et uenisse non cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini, qui eum adserit propinquare, nec ille, qui eum adserit non propinquare, sed ille potius, qui eum, siue prope siue longe sit, sinceritate fidei, firmitate spei, ardore caritatis expe
Abbreviated transcription (Latin):
hil qͦd placeret. nicħ qd ñ penitꝰ displice¬
ret. a quouis dãpnandu atq calcandu. cui
sinuilia nͥ qͥ ista scͥpserat. nemo alt̾ in m̃tem
reciꝑet atq sentiret. Nã hoc loco latiꝰ de
lege disputare. uelut corã posito repug¬
nanteq pelagio. necessariũ ẽẽ ñ duxi¬
niꝰ. cũ uob̾cũ totã scientib pariq nobis¬
cũ assensione gaudentib colloqͣm᷑. Tc̃
eiũ meliꝰ hec exempla ponunt᷑. qͣndo cũ
his qͦs harũ constat rerũ ĩprudentes ẽẽ
tractamꝰ. Nã de nat᷑e possibilitate. de libe¬
ro arbitrio. & de onini dĩ gr̃a. & cotidia¬
na gr̃a.cui ñ sit recte sencienti uberri¬
mũ disputare: Anathemet gͦ ista que sen¬
sit: ut illi qͥ eiꝰ sermonib fuerant p̃ceptisq
collapsi. qͥd tande habeat fides uera cog¬
noscant. fãciliꝰ enĩ reuocari potert̃. eũ
ista a suo senserĩt auctore dãpnari.S d̾
si ille ꝑtinacit̾ ĩ hac uoluerit ĩpietate
ꝑsistere. agendu ẽ qͣlit̾ uł his possit sub¬

Expanded text:
hil quod placeret, nihil quod non penitus displiceret a quouis damnandum atque calcandum, cuius similia, nisi qui ista scripserat, nemo alter in mentem reciperet atque sentiret. nam hoc loco latius de lege disputare uelut coram posito repugnantique Pelagio necessarium esse non duximus, cum uobiscum totam scientibus parique nobiscum assensione gaudentibus conloquamur. tunc enim melius haec exempla ponuntur, quando cum his, quos harum constat rerum inprudentes esse, tractamus. nam de naturae possibilitate, de libero arbitrio et de omni dei gratia et cotidiana gratia cui non sit recte sentienti uberrimum disputare? anathemet ergo ista, quae sensit, ut illi, qui eius sermonibus fuerant praeceptisque conlapsi, quid tandem habeat fides uera, cognoscant. facilius enim reuocari poterunt, cum ista a suo senserint auctore damnari. quod si ille pertinaciter in hac uoluerit impietate persistere, agendum est, quatenus uel his possit sub
Abbreviated transcription (Latin):
nort̃. ep̃oꝵ catholicoꝵ auctoritate &
maxime sc̃itatis tuȩ qͣm apud eũ eẽ
maioris pond̾is minume dubitamꝰ. ab
eodẽ ipso anathematũ atq dãpnatũ. ñ
eos ultexiꝰ estunamꝰ ausuros loquendo
contͣ grãm cłi que reuelata ẽ ꝑ passionẽ
& resurrectionẽ xp̃i. pectora fidelia &
simplicit̾ xp̃iana turbare. s potiꝰ adiu¬
uante micdia dñi. concertantib nobis¬
cũ caritate ac pietate flagrantib ora¬
tionib tuisꝰ. ñ solũ ut ĩ ȩternũ beati.
uerũ etiã iusti & scĩ sint. ñ ĩ sua uirtu¬

Expanded text:
icorum auctoritate, et maxime Sanctitatis tuae, quam apud eum esse majoris ponderis minime dubitamus, ab eodem ipso anathematum atque damnatum, non eos ulterius existimamus ausuros, loquendo contra gratiam Dei, quae revelata est per passionem et resurrectionem Christi, pectora fidelia et simpliciter christiana turbare; sed potius adjuvante misericordia Domini, concertantibus nobiscum charitate ac pietate flagrantibus orationibus tuis, non solum ut in aeternum beati, verum etiam justi et sancti sint, non in sua
Abbreviated transcription (Latin):
s tanqͣm illa pluuia qͣm gedeon ĩpetra¬
uit: tc̃ uelut ĩ uellere occulta. nc̃ aũ ue¬
lut ĩ area manisesta. Cũ gͦ lex sine gr̃a.
ũ mors peccati potuisset eẽ s uirtus. sic
enĩ dictũ ẽ.: aculeus mortis pecc̾m. uirtꝰ
aũ peccati lex: sic̃ confugiunt multi a sa¬
cie reguantis peccati ad grãm. uelut are¬
am nc̃ patent̾e. ita pauci ad eã c̃fugie¬
bant. uelut ĩ uellere t̃c̃ latentẽ. Hec uero
tẽpoꝵ distributio. refert᷑ ad altitudiuẽ¬

Expanded text:
sed tamquam illa pluuia, quam Gedeon impetrauit, tunc uelut in uellere occulta nunc autem uelut in area manifesta. cum ergo lex sine gratia non mors peccati potuisset esse sed uirtus — sic enim dictum est: Aculeus mortis peccatum, uirtus autem peccati lex —, sicut confugiunt multi a facie regnantis peccati ad gratiam uelut in area nunc patentem, M ita pauci ad eam confugiebant uelut in uellere tunc latentem. haec uero temporum distributio refertur ad altitudi
Abbreviated transcription (Latin):
& ĩdignȩ ac uiciatȩ & sub pecco uenundatȩ.
iã ueniens reuelata iustificat. anathemet
gͦ pelagiꝰ scͥpta sua. uͥ contͣ eã & si ñ ꝑc̃tu¬
matiã tam̃ ꝑ ignorantiã disputat: possi¬
bilitatẽ defendendo nat᷑e. ad uincenda
peẽca. & ĩplenda mandata. Aut si sua eẽ
negat. aut scͥptis suis ab ĩmicis suis dic̃
ĩmissa qͤ sua negat. anathemet ea tam̃&
dãpnet: pat̾na ex hortatione & auctoritate
sc̃imoniȩ tuȩ. Si uult gͦ onerosũ sͥ &. ꝑni¬
ciosũ discat eccłȩ scandału auferre: qd̾ scan

Expanded text:
sub peccato venundatae, jam veniens revelata justificat: anathemet ergo Pelagius scripta sua, ubi contra eam, etsi non per contumaciam, tamen per ignorantiam disputat, possibilitatem defendendo naturae ad vincenda peccata, et implenda mandata; aut si ea sua esse negat, aut scriptis suis ab inimicis suis dicit immissa quae sua esse negat, anathemet ea tamen et damnet paterna exhortatione et auctoritate Sanctimoniae tuae. Si vult ergo, onerosum sibi et pernicios
Abbreviated transcription (Latin):
& hominũ. Qui nͥ ĩplenitudine tẽꝑis mor¬
tuus ẽẽt. ꝓpt̾ delicta nr̃a. & resurrexisset
ꝓpt̾ iustificationẽ nrãm. ꝓfecto & antiquoꝵ
fides euacuaret᷑ ꝙ nr̃a. fide uͦ euacuata. que
homini iusticia remaneat. cũ iustꝰ ex fide
uiuat. Ex qͦ enĩ ꝑ unũ hominẽ pecem ĩ¬
tͣuit ĩ mundu. & ꝑ pec̃em mors. & ita ĩ
om̃s homines ꝑtransiit. ĩ qͦ om̃s peccaue¬
rt. ꝓculdubio a corꝑe mortis huiꝰ uͥ alia
lex repugnat legi m̃tis. neminẽ lib̾auit
aut lib̾at sua possibilitaᷤᷤ que ꝑdita redẽp¬
tore ĩdiget saucia saluatore.: s gr̃a dĩ ꝑ
fidẽ uniꝰ mediatoris di & hominũ homi¬
nis xp̃i iħu. qͥ et ds cũ eẽt hominẽ fecit
& manens d̾s hõ factus. refecit ipse qͦd
fecit. Puto aũ qͦd eũ lateat. fide xp̃i que
postea ĩ reuelationẽ uenit. ĩ occulto

Expanded text:
mortuus esset propter delicta nostra et resurrexisset propter iustificationem nostram, profecto et antiquorum fides euacuaretur et nostra. fide uero euacuata quae homini iustitia remaneat, cum iustus ex fide uiuat? ex quo enim per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt, procul dubio a corpore mortis huius, ubi alia lex repugnat legi mentis, neminem liberauit aut liberat sua possibilitas, quae perdita redemptore indiget, saucia saluatore, sed gratia dei per fidem unius mediatoris dei et hominum, hominis Christi Iesu, qui et deus cum esset, hominem fecit et manens deus homo factus refecit ipse, quod fecit. Puto autem, quod eum lateat fidem Christi, quae postea in reuelationem uenit, in occulto
Abbreviated transcription (Latin):
generis humani tẽꝑib lib̾ari potuert̃.
occulto iudicio di. ñ tam̃ uituꝑabili. Un¬
dei. utiq eundẽ quẽ & illi. scđm qͦd scͥp¬
tũ ẽ credidi ꝓpt̾ qͦd locutꝰ sũ: & nos cre
dimꝰ ꝓpt̾ qd & loquim᷑. Inde ẽ qđ ait ipse
dẽ diẽ meũ: & uidit & gauisus ẽ. Inde
melchisedehe ꝓlato sacram̃to m̃sȩ dñi¬
cȩ. nouit ȩt̾nũ eiꝰ sacerdotũ figurare.
Iã uͦ data ĩ litt̾is lege. qͣm dic̃ apłs sub¬
intͣsse ut abundaret delictũ. & qͣ dic̃. sigͦ¬

Expanded text:
generis temporibus liberari potuerunt, occulto judicio Dei, non tamen vituperabili. Undei, utique eumdem quem et illi, secundum quod scriptum est, Credidi, propter quod et locutus sum; et nos cred et loquimur. inde est, quod ait ipse dere diom meum et uidit et gauisus est; inde Melchisedech prolato sacramento mensae dominicae nouit aeternum eius sacerdotium figurare. Iam uero data in litteris lege, quam dicit apostolus subintrasse, ut abundaret delictum, et de
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantes di iusticiã. & suã uolentes con¬
stituere. iusticiȩ dĩ ñ st̃ subiecti. E legẽ
qͥppe & illi iustificari se arbitrant᷑. sufficien¬
te sibi ad eã custodiendã libero arbitrio.
loc ẽ iusticia sua ꝓlata ex uat᷑a humana
ñdonata ex gr̾a diuiua. ꝓpt̾ qđ iusticia
di dr. Nude itẽ scͥptũ ẽ. ꝑ legẽ enĩ cogni¬
tio peccati. Nc̃ aũ sine lege iusticiadina

Expanded text:
norantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. per legem quippe et illi iustificari se arbitrantur sufficiente sibi ad eam custodiendam libero arbitrio, hoc est iustitia sua prolata ex natura humana, non donata ex gratia diuina, propter quod iustitia dei dicitur. unde item scriptum est: Per legem enim cognitio peccati; nunc autem si
Abbreviated transcription (Latin):
hac gr̃a xp̃ianis fidelib catholicisq no¬
ussima illi obiceret᷑ questio. in eã obpug¬
nare desineret. qͥd ẽ qđ cũ hoc ĩ libro
suo uelut adu̾sante ꝑsona ide ipse obie¬
cisset ut se respondendo purgaret. nicħ
aliud respondit nͥ naturã creatihomi¬
nis referri grãm creatoris. atq ita se dice¬
re sine pec̃co ĩplere posse iusticiã ꝑ li¬
berũ arbitriũ cũ adiutorio diuinȩ gr̃e.
qͦd d̾s hoc dederit homuni. ipsa possibi¬
litate naturȩ : Cui merito responaet᷑. Ergo
euacuatũ ẽ scandału crucis Gͦ xp̃c gͣtis
mortuus ẽ. Non enĩ si nͣ moreret᷑ ꝓpt̾ de¬
licta nr̃a .ꝙ. resurgeret ꝓpt̾ iustificationẽ
nram. nec ascendenᷤ in altũ. captiuaus
captiuitatẽ. donaret dona hominib. ista
nat᷑ȩ possibilitas qͣm defendit. ñ eẽt ĩ ho¬

Expanded text:
Christianis fidelibus catholicisque notissima, illi objiceretur quaestio, ut eam oppugnare desineret; quid est quod cum hoc sibi in libro suo velut ab adversante persona idem ipse objecisset, ut se respondendo purgaret, nihil aliud respondit, nisi naturam creati hominis referre gratiam creatoris; atque ita se dicere, sine peccato impleri posse justitiam per liberum arbitrium cum adjutorio divinae gratiae, quod Deus hoc dederit homini ipsa possibilitate naturae? 10. Cui merito respondetur: Ergo evacuatum est scandalum crucis . Ergo Chrismortuus est. Num enim si non moreretur propter delicta nostra, et resurgeret propter justificationem nostram , nec ascendisset in altum, et captivans captivitatem daret dona hominibus, ista naturae possibilitas quam defendit, in ho
Abbreviated transcription (Latin):
peccandu. id ẽ adͦ male faciendũ quãuiᷤᷤ
eẽ ñ dubitet᷑ arbitriũ uoluntatis. ta
m̃ eiꝰ potestas ñ sufficiat. nͥ adiuuet᷑
ĩfirmitas. Ipsa gͥ oratio. clarissima ẽ
gr̃e testificatio. Nãc ille c̃fiteat᷑. & eũ
gaudebimꝰ siue rectũ. siue correctũ.
Distinguenda ẽ lex & gr̃a. Lex iub̾e
nouit. gr̃a iuuare. Nec lex iuberet nͥ
eẽt uoluntas. nec gr̃a iuuaret. si sat
eẽt uoluntas. Iuberur ut habeamꝰ in¬
tellectũ. ubi dr nolite ẽẽ sic̃ equus &.
ut habeamꝰ ĩ tellectũ. uͥ dr. da mͥ ĩtel¬
lectũ ut discã mandata tua. Iubet᷑
ut habeamꝰ sapientiã. uͥ dr stulti aliqͣn¬
do sapite. & tam̃ orat᷑ ut habeamꝰ sapi¬

Expanded text:
peccandum, id est, ad non male faciendum; quamvis peccandum, id est, ad non male faciendum; quamvis esse non dubitetur arbitriumen ejus potestas non sufficiat, nisi adjuvetur infirmitas. Ipsa igitur oratio, clarissima est gratiae testificatio: hanc ille confiteatur, et eum gaudebimus siue rectum siue correctum. Distinguenda est lex et gratia. lex iubere nouit, gratia iuuare. nec lex iuberet, nisi esset uoluntas, nec gratia iuuaret, si sat esset uoluntas. iubetur, ut habeamus intellectum, ubi dicitur: Nolite esse sicut equus et ut habeamus intellectum, ubi dicitur: Da mihi intellectum, ut discam mandata tua. iubetur, ut habeamus sapientiam, ubi dicitur: Stulti aliquando sapite, et tamen oratur, ut habeamus sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sine ullo scrupulo eccłȩ. sine latibulo
ambiguitaris ullius absoluendꝰ ẽ. tr̃
ẽ reuera de eiꝰ p᷑gatione gaudendu. Si¬
grãm eẽ legis p̃ceptũ. nichil eoꝵ dic̃ qd̃
c̃cupiscentias tẽptationesq iuncenda ᷤᷤ.
quẽ ditissime effudit ĩnos qͥ ascendit
ĩ cȩłu . &. captiuauit captiuitatẽ dedit
dona hominib. Hĩc eni oramꝰ ut pec
nenoᷤ inferas ĩtẽptationẽ. ñ utiq ib
orat ut ħo sit qͦd ẽ nat᷑a: neq id orat
ut habeat liberũ arbitriũ qđ iã acce¬
pit cũ crearet᷑ nat᷑a ipsa neq orat re
mandatũ. s plane orat ut faciat man¬
datũ. Si enĩ intẽptationẽ ĩductus fu¬
erit. hoc ẽ in tẽptatione defecerit:
facit utiq pec̾cm. qͦd ẽ contͣ manda¬
tũ. Orat gͦ ut ñ peccet. hoc ẽ ne qͥd fa¬
ciat mali: qđ ꝓ coruithiis orat apłs
dicens. Oramꝰ aũ ad dnm. ne qͥd facia¬
tis mali. Unde satiᷤapparet. qͦd ad ñ

Expanded text:
sine ullo scrupulo ecclesiae, sine latibulo sine ullo scrupulo ecclesiae, sine latibulo ambiguitatis ullius absoluendus est, tunc est re uera de eius purgatione gaudendum. Sigratiam econcupiscentias tentationesque vincendas, quem ditissime effudit in nos , qui ascendit in coelum, et captivans captivitatem dedit dona hominibus . Hinc enim oramus ut pecNe nos inferas in tentationem , non utique id orat ut homo sit, quod est natura; neque id orat ut habeat liberum arbitrium, quod jam accepit cum crearetur ipsa natura; neque orat remmandatum; sed plane orat ut faciat mandatum. Si enim in tentationem inductus fuerit, hoc est, in tentatione defecerit, facit utique peccatum quod est contra mandatum. Orat igitur ut non peccet, hoc est, ne quid faciat mali: quod pro Corinthiis orat Apostolus, dicens: Oramus autem ad Dominum ne quid faciatis mali . Unde satis apparet, quod ad non
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑ extrinsecus: s sub ministratione sp̃e
&. occulta micdia. sic̃ facit ille qͥdat ĩcre¬
mentũ d̾s. Ꝙ si enĩ qͣda ñ ĩꝓbanda rati
ñ uiuit. & arbor qͦ ñ sentit. aut pecꝰ qͦd
ñ intelligit. s homines. qͥ ut eẽmꝰ. & ui¬
ueremꝰ.&. sentiremꝰ. & ĩtelligeremꝰ. & de
hoc tanto beneficio creatori nr̃o gr̃as a

Expanded text:
ministratione spiritus et occulta misericordia, sicut facit ille, qui dat incrementum, deus. etsi enim quadam non inprobanda rationon uiuit, et arbor, quae non sentit, aut pecus, quod non intellegit, sed homines, qui, ut essemus, et uiueremus et sentiremus et intellegeremus et de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
di negaret: ita respondit. ut eã eẽ ñ
diceret nͥ naturã in qͣ nos c̃ondiditas.
Si aũ hunc ẽẽ suũ librũ negat. aut eadẽ
ĩ libro loca. ñ c̃tendimꝰ. anathemet ea. &
ilła c̃fiteat᷑ aꝑtissime grãm qͣm doctrina
xp̃iaua demonstrat.&. p̃dicat ẽẽ ꝓpriã¬

Expanded text:
dei negaret, ita resdei negaret, ita resdiceret nisi naturam in qua nos condidit Deus. 7. Si autem hunc esse suum librum negat, aut eadem in libro loca, non contendimus; anathemet ea, et illam confiteatur apertissime gratiam quam doctrina christiana demonstrat et p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥo ñ peꝑcit. s ꝓ nob̾ om̃ib tͣdid̃ eũ.
De hac gr̃a questio u̾tebat᷑. qͣndo abhiᷤᷤ
qͦs pelagiꝰ grauit̾ offendebat. atq tur¬
babat dicebat᷑ ei. qͦd suis disputationi¬
bꝰ oppugnaret qͥb assereret ñ sołu ad
facienda. uerũ etiã ad ꝑficienda man¬
data diuina. ꝑ liberũ arbitriũ huma¬
nã sͥ sufficere naturã. Hãc apłica doc-¬

Expanded text:
ercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. De hac gratia quaestio uertebatur, quando ab his, quos Pelagius grauiter offendebat atque turbabat, dicebatur ei, quod eam suis disputationibus oppugnaret, quibus adsereret non solum ad facienda uerum etiam ad perficienda mandata diuina per liberum arbitrium sibi humanam sufficere naturam. hanc ap