comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ omẽm. & ipsũ ioħem: qr & ipse
de hominib. Etenĩ quãus nemo ex¬
surrexerit maior ioħe in natis mu¬
lierũ: unꝰ tam̃ et ipse ex his qͥ nati
st̃ ex mulierib. Nũquid cõparandꝰ
est ei: qͥ quia uoluit natus est et
id̾o nouo partu: quia nouus natus.
Ambȩ enĩ generationes dñi in usita¬
te st̃: & diuina et humana. Diuina
non habet matrẽ: humana ñ habet
patrem. Ergo unꝰ de ceteris ioħes.
sed tam̃ maioris gr̃e. ita ut in na¬
tis mulierũ nemo exurgeret ma¬
ior illo: tantã uenerationẽ. tribuit

Expanded text:
em; quia et ipse de hominibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim generationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam testificationem tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
sũ xp̃e : s qr missus sũ ante illũ. Q
habet sponsam sponsus ẽ. Amicꝰ aut̃
sponsi qui stat & audit eũ: gaudio
gaudet ꝓpt̃ uocem sponsi. Non sibi
gaudiũ fecit de se. Qͥ enĩ uult gau¬
dere de se: tristis erit. Qͥ autẽ de dõ
uult gaudere: semꝑ gaudebit. quia
d̾s sempit̾nus ẽ. His habere gaudiũ
sempit̾nũ. adhere illi qͥ sempiternus
est. Talem se dixit iohes. Propt̃ uocẽ
sponsi. gaudet amicus sponsi ait: non
ꝓpt̃ uocem suam. E stat. & audit eũ.
Si gͦ cadit: non audit eum. De illo e¬
nim quodam qui cecidit dictum est.
& in ueritate non stetit. De diabolo
dictum est. Ergo stare debet amicꝰ
sponsi: et audire. Qͥ d est stare:ͦ ꝑ¬
manere. in grã eius quã accepit. ꝙ
audit uocem ad quã gaudeat. Sic e¬
rat iohes. Nouerat unde gaudebat.
Nͥon sibi arrogabat. quod ipse ñ erat.
Sciebat se illuminatũ: nͥon illumi¬
nattiem. Erat autẽ. lum̃ uerũ ait

Expanded text:
illum. Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi » . Non sibi gaudium fecit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit: qui autem de Deo vult gaudere, semper gaudebit; quia Deus sempiternus est. Vis habere gaudium sempiternum? Inhaere illi qui sempiternus est. Talem se dixit Joannes. Propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam: et stat, et audit eum. Si ergo cadit, non audit eum: de illo enim quodam qui cecidit, dictum est, Et in veritate non stetit ; de diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi et audire. Quid est stare? Permanere in gratia ejus quam accepit. Et audit vocem ad quam gaudeat. Sic erat Joannes: noverat unde gaudebat, non sibi arrogabat quod ipse non erat; sciebat illuminatum se, non illuminatorem. Erat autem lumen verum, ait
Abbreviated transcription (Latin):
unt. SIlli qui ad dexterã futuri st̃: illi
quib dicetur: uenite benedicti patris
mei. ꝑcipite regnũ qd uobis paratũ
est ab origine mundi. Attendite gͦ
in spũ diuisionem: in genere autem
humano cõmyxtionẽ. & qd̾ nondũ lo¬
cis separatũ est. separauit intellectu:
separauit cordis aspectui. E uidit du¬
os ppłos: infideliũ & fideliũ. Attendit
infideles & ait. Qͥ de celo uenit suꝑ
omnes est: & qd̃ uidit ⁊ audunt hoc
loquit᷑ : & testimoniũ eius nemo acci

Expanded text:
ri sunt, illi quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infideles, et ait, Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus n
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ hoc ẽ cestimoniũ ioħis. De terra est:
et de t̾ra loqͥtur. Tocũ testimoniũ qd̃
ꝑhibet de. xp̃o: de t̾ra loquit᷑. Non uoces
dĩ audiuntur a iohanne: ubi testimo¬
niũ ꝑhibet de. xp̃o. Quomodo gͦ de t̃¬
ra loquit᷑: sed de homine dicebat: qͣn¬
tũ ad ipsũ hominẽ ꝑtinet de t̾ra est
et de t̾ra loqͥtur. Sĩ autẽ aliqua loqͥ¬
tur diuina: illuminatus ẽ a deo. Nã
si ñ esset illuminatꝰ: terra de t̾ra lo¬
queret᷑. Ergo seorsũ est grã dĩ: seor¬
sũ est natura hominis. Ilodo naturã
hominis int̾roga. Nascit᷑. erescit: usi¬
tata ista hominũ discit. Quid nouit:
carnalit̃ estimat. carnalit̾ suspicat᷑.
Ecce ẽ totus homo: ueniat grã di. illu¬
minet tenebras illius : sicut dicit. tu
illuminabis lucernã meã dñe. d̃s̃ ms̃
illumina  tenebras meas. Assumat m̃¬
tem humanã: conu̾tat ad lucẽ suam.
Incipit iam dicere qd̾ dicit apłs. Non¬

Expanded text:
e terra est, et de terra loquitur? totum testimonium quod perhibet de Christo, de terra loquitur? non voces Dei audiuntur a Joanne, ubi testimonium perhibet de Christo? Quomodo ergo de terra loquitur? Sed de homine dicebat. Quantum ad ipsum hominem pertinet, de terra est, et de terra loquitur: si autem aliqua loquitur divina, illuminatus est a Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit ncarnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat ad lucem suam: incipit jam dicere, quod Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ipse iohes. quia non potest homo ac¬
cipere. quicquã nͥ datũ illi fuerit de
celo : quieqͥd non intellexerimꝰ rogemꝰ
eum qui dat de celo. q homines sumꝰ
et ñ possumꝰ accipere quicꝗͣ. nisi ille
dederit. qui homo non est. Hoc ergo
sequit᷑: et dicit iohannes. Hoc ggau¬
diũ meũ impletũ est. Quod ẽ gaudi¬
um ipsius:  ut gaudeat ad uocẽ spon¬
si. Impletũ est in me. habeo grãm
meã: plus mͥ non assumo. ne quod
accepi amittam. Quod ẽ hoc gaudiũ:
Gaudio gaudet ꝓpter uocem sponsi.
Intellegat gͦ homo non se debere gau¬
dere de sapientia sua. sed de sapien¬
tia quã accepit a ddo: nichil plus
quęrat. & non amittit qd̾ inuenit
Mlulti enĩ ideo facti st̃ insipientes: q
dixerunt se esse sapientes. Arguit
notũ est d̾i ait. manifestũ est in illis.
Ds̃ enim illis manifestauit. Inuisibi

Expanded text:
non potest homo accipere quidquam, nisi datum illi fuerit de coelo; quidquid non intellexerimus, rogemus eum qui dat de coelo: quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esse sapientes. Arguit notum est Dei, ait, manifestum est illis: Deus enim illis manifestavit. » De qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui meruit diei amicꝰ
sponsi. nos docet ut dis¬
tinguamꝰ qͥd intersit
inter hommẽ. homine:¬
et int̾ hominẽ dm. Qa homo ͤ dñs nr̃¬

Expanded text:
qui meruit dici amicus sponsi, nos docet; ut distinguamus quid intersit inter hominem hominem, et hominem Deum. Quia homo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
rat apud dm̃. Neinde quia homo ẽ¬
factus: quid illi dedit: et potestatẽ
dedit ei et iudicium facere: quia fi¬
lius hominis est. Scdm quod filius
quod filius dei est. sicut habet pa¬
ter uitam in semecipso. sic dedit et¬
filio uitam habere in semetipso:
scđm autem quod filius hominis
est. potestatem dedit ei iudicium
faciendi. Hoc est quod hesterno die
exposui caritati uestre. quia in
iudicio homo uidebitur. d̾s autem
non uidebitur. sed post iudicium
deus uidebitur ab his qui uicerint
in iudicio : ab impiis autem non
uidebitur in iudicio. forma illa sic
ueniet sicut ascendit. ideo supra
dixerat. pater non iudicat quẽꝗͣ:
sed omne iudicium dedit filio. Hoc
etiam in isto loco repetit. cũ dicit
et potestatem dedit ei iudicium fa¬
ciendi. qm̃ filius hominis est. Tam¬
quam diceres tu. Notestatem dedit
ei iudicium faciendi. Quare: quan¬
do non habuit istam potestatem
iudicium faciendi: quando in pͥn¬
cipio erat uerbum. et uerbum

Expanded text:
rat apud Deum. 11. Deinde quia homo rat apud Deum. 11. Deinde quia homo factus, quid illi dedit? Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam filius hominis est. Secundum quod Filius Dei est, sicut habet Pater vitam in semetipso, sic et dedit Filio vitam habere in semetipso: secundum autem quod filius hominis est, potestatem dedit ei judicium faciendi. Hoc est quod hesterno die exposui Charitati vestrae, quia in judicio homo videbitur, Deus autem non videbitur: sed post judicium videbitur Deus ab his qui vicerint in judicio; ab impiis autem non videbitur in judicio forma illa, qua sic veniet sicut ascendit, ideo supra dixerat: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio Hoc etiam in isto loco repetit, cum dicit, Et potestatem dedit ei judicium faciendi, quoniam filius hominis est. Tanquam diceres tu, Potestatem dedit ei judicium faciendi, quare? Quando non habuit istam potestatem judicium faciendi? Quando in principio erat Verbum, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
qua illuminaris recesseris: ad tene¬
bras tuas redis. Non sic xp̃c: non sic
uerbum dei. Sed quomodo: Sicut
habet pater uitam in semetipso: sic
dedit et filio uitam habere in semet¬
ipso: ut non participatione uiuat.
sed incõmutabiliter uiuat: & omi¬
no ipse uita sit. Sic dedit et filio ha¬
bere uitam. Sicut habet: sic dedit.
Quid interest. quia ille dedit. iste acce¬
pit: numquid iam erat. quando acce¬
pit: numquid intelligimus xp̃m¬
fuisse aliquando sine luce: cum ipse
sit sapientia patris. de qua dictum
est. candor est lucis eterne: ergo
quod dicitur dedit filio. tale est ac si
diceretur. genuit filium. Generan¬
do enim dedit. Quomodo dedit ut es
metipso uita esset: Non aliunde
uita indigeret: sed ipse esset ple¬
nitudo uite: unde credentes alii
uiuerent. dum uiuerent. Dedit er¬
go illi habere uitam in semetipso.
Bedit ei. tamquam cui. tamquam
uerbo suo. tamquam ei qui in
principio erat uerbũ. & uerbũ e¬

Expanded text:
qua illuminaris recesseris, ad tenequa illuminaris recesseris, ad tenebras tuas redis. Non sic Christus, non sic Verbum Dei. Sed quomodo? Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso: ut non participatione vivat, sed incommutabiliter vivat; et omnino ipse vita sit. Sic dedit et Filio habere vitam. Sicut habet, sic dedit. Quid interest? Quia ille dedit, iste accepit. Numquid jam erat quando accepit? Numquid intelligimus Christum aliquando fuisse sine luce, cum ipse sit Sapientia Patris, de qua dictum est, Candor est lucis aeternae ? Ergo quod dicitur, dedit Filio, tale est ac si diceretur, genuit filium: generando enim dedit. Quomodo dedit ut essmetipso vita esset? Non aliunde vita indigeret, sed ipse esset plenitudo vitae, unde credentes alii viverent dum viverent. Dedit ergo illi habere vitam in semetipso: dedit tanquam cui? Tanquam Verbo suo, tanquam ei qui in principio erat Verbum, et Verbum e
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis. P roinde si se alucerna auerte¬
rint tenebrantur: si se conuerterit
illuminantur. At uero ignis ille qͣn¬
diu est lucet. Si uolueris illi lucem
tollere: simul et ipsum extingius.
Nam sine luce. non potest remanere.
Sed lux. xp̃c inextinguibilis. &e coe¬
ternus patri: semper est candens.
semper lucens. semper feruens. Nã
si non ferueret: numquid diceret᷑
in psalmo. non est qui se abscondat
a calore eius. Tu autem in peccato
tuo frigidus eras: conuerteris ut
feruescas. Si recesseris. friges¬
ces. In pec¬
cato tuo tenebro¬
sus eras:
conuerteris ut illu¬
mineris.
Si auerteris te obscu¬
raberis. Proinde quia in te tenebre
eras: cum illuminaberis non eris
lumen: quãuis sis in lumine. Ait e¬
nim ait apłs. fuistis aliquando cene¬
bre: nunc autem lux in domino. Cũ
dixisset. nunc autem lux. addidit in
domino. In te ergo tenebrȩ: in dño
lux. Quare: quia participatione
lucis illius. lux es. Si autem aluce.

Expanded text:
ipsis. Proinde si se a lucerna averteipsis. Proinde si se a lucerna averterint, tenebrantur; si se converterint, illuminantur. At vero ille ignis quamdiu est, lucet: si volueris illi lucem tollere, simul et ipsum exstinguis; nam sine luce non potest remanere. Sed lux Christus inexstinguibilis et coaeternus Patri, semper candens, semper lucens, semper fervens: nam si non ferveret, numquid diceretur in Psalmo, Nec est qui se abscondat a calore ejus ? Tu autem in peccato tuo frigidus eras, converteris ut fervescas: si recesseris, frigescis. In peccato tuo tenebrosus eras, converteris ut illumineris: si averteris te, obscuraberis. Proinde quia in te tenebrae eras, cum illuminaberis, non eris lumen, quamvis sis in lumine. Ait enim Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Cum dixisset, nunc autem lux: addidit, in Domino. In te ergo tenebrae, lux in Domino. Lux quare? Quia participatione lucis illius lux es. Si autem a luce
Abbreviated transcription (Latin):
nostra. id est de uoluntate propria
nostra: non nisi mala. peccatrix et
iniqua. Uita uero bona de deo in
nobis est. non a nobis. A deo nobis
datur: non a nobis. Xp̃c autem in
semetipso habet uitam. sicut pater:
quia uerbum dei:. Non modo male
uiuit. et modo bene uiuet. Homo
autem: modo male: modo bene: Qͥ
male uiuebat: in uita sua erat. Qͥ
bene uiuit: ad uitam xp̃i transiit.
Particeps factus uite. non eras quod
accepisti: et eras qui acciperes. Filius
autem di. non quasi primo fuit si¬
ne uita: et accepit uitam. Si enim
sic illam acciperet: non eam habe¬
ret in semecipso. Quid est enim in
semetipso: ut ipsa uita ipse esset. Ad¬
huc aliud planius fortasse dicam.
Lucernam quisq accendit: et exem¬
pli gratia. lucerna illa quantum
pertinet ad flammulam quȩ lucet.
ignis ille habet lucenin se metipso.
Oculi autem qui lucerna absente ia¬
cebant et nichil uidebant: iam et
ipsi habent lucem. sed non in semet¬

Expanded text:
nostra, id est, de voluntate propria nostra, id est, de voluntate propria nostra, non erit nisi mala, peccatrix, iniqua: vita vero bona de Deo in nobis est, non a nobis; a Deo nobis datur, non a nobis. Christus autem in semetipso habet vitam sicut Pater, quia Verbum Dei. Non modo male vivit, et modo bene vivit: homo autem, modo male, modo bene. Qui male vivebat, in vita sua erat: qui bene vivit, ad vitam Christi transiit. Particeps factus vitae, non eras quod accepisti, et eras qui acciperes: Filius autem Dei non quasi primo fuit sine vita, et accepit vitam. Si enim sic illam acciperet, non eam haberet in semetipso. Quid est enim, in semetipso? Ut ipsa vita ipse esset. 10. Adhuc aliud planius fortasse dicam. Lucernam quisque accendit: exempli gratia, lucerna illa quantum pertinet ad flammulam quae ibi lucet, ignis ille habet lucem in semetipso; oculi autem tui qui lucerna absente jacebant et nihil videbant, jam et ipsi habent lucem, sed non in semet
Abbreviated transcription (Latin):
est. Pulsetur ut aperiatur. O dñe:
quid est qd̃ dixisti : in semetipso qͣ¬
re addidisti: etenim paulus apos¬
bebat uitam: habebat inquit qͣn¬
tum homines mortui ut reuiuis¬
cant: & ad uerbum tuum creden¬
do transeant. Cum transierint: ñ
in te habebunt uitam: habebunt.
Nam ego paulo ante dixi. qui audit
uerba mea et credit ei qui misit¬
me. habet uitam eternam. Ergo et¬
illi qui in te credunt habent uitã¬
eternam: et non dixisti in semet¬
ipsis. Cum autem de patre loquere¬
ris. sicut pater habet in semetipso¬
uitam. rursum cum de te loquere¬
ris dixisti: sic dedit et filio uitam
habere in semetipso. Sicut habet:
sic dedit habere. Ubi habet: in se¬
metipso. Ubi dedit habere: In se¬
metipso. Paulus ubi habet: Non in
seipͣso. sed in xp̃o. Tu fidelis ubi ha¬
bes: Non in temetipso: sed in xp̃o.
Uideamus si hoc dicit apostolus. Hi¬
uo autem iam non ego: uiuit ue¬
ro in me. xpistus Uita nr̃a tamquã

Expanded text:
est: pulsetur, ut aperiatur. O Domine, est: pulsetur, ut aperiatur. O Domine, quid est quod dixisti? In semetipso, quare addidisti? Etenim Paulus aposbebat vitam? Habebat, inquit. Quantum homines mortui ut reviviscant, et ad verbum tuum credendo transeant: cum transierint, non in te habebunt vitam? Habebunt; nam et ego paulo ante dixi, Qui audit verba mea, et credit ei qui me misit, habet vitam aeternam. Ergo illi qui in te credunt, habent vitam: et non dixisti, in semetipsis. Cum autem de Patre loquereris, Sicut Pater habet vitam in semetipso: rursus, cum de te loquereris, dixisti, sic et Filio dedit habere vitam in semetipso. Sicut habet, sic dedit habere. Ubi habet? In semetipso. Ubi dedit habere? In semetipso. Paulus ubi habet? Non in semetipso, sed in Christo. Tu fidelis ubi habes? Non in temetipso, sed in Christo. Videamus si hoc dicit Apostolus: Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus . Vita nostra tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Ambulare. uis. ego sum uia. falli non
uis. ego sum ueritas. Mori non uis.
ego sum uita. Hoc tibi dicit saluator
tuus. Non est quo eas. nisi ad me. Non
est qua eas. nisi ꝑ me. Nunc ergo is¬
ta hora agitur: hoc et agitur plane:
et om̃ino non cessatur. Surgunt
homines qui mortui erant. transi¬
bunt ad uitam. ad uocem filii dei:
uiuunt de illo perseuerantes in fide
ipsius. Habet ne filius uitam: unde
uiuant credentes: habet. Et quomͦ
habet: Sicut habet pater. Audi ip¬
sum dicentem. Sicut enim pater ha¬
bet uitam in semetipso: sic dedit et
filio uitam habere in semetipso. fra¬
tres ut potero dicam. Hȩc sunt e¬
tellectum perturbant. Quare addi¬
dit in semetipso. Sufficeret ut dice¬
ret. sicut enim habet pater uitam:
sic dedit et filio habere uitam. Ad di¬
dit in semetipso. Habet in semecipso
pater uitam: habet et filius in se¬
metipso. Aliquid intelligere nos uo¬
luit in eo quod ait in semetipso. Et
hic secretum in uerbo hoc clausum

Expanded text:
Ambulare vis? ego sum via. Falli non Ambulare vis? ego sum via. Falli non vis? ego sum veritas. Mori non vis? ego sum vita. Hoc dicit tibi Salvator tuus: Non est quo eas, nisi ad me; non est qua eas, nisi per me. Nunc ergo ista hora agitur, hoc et agitur plane, et omnino non cessatur. Surgunt homines qui mortui erant, transeunt ad vitam, ad vocem Filii Dei vivunt, de illo, perseverantes in fide ipsius. Habet enim Filius vitam, unde vivant credentes habet. 9. Et quomodo habet? Sicut habet Pater. Audi ipsum dicentem, Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Fratres, ut potero dicam. Haec sunt etellectum perturbant. Quare addidit, in semetipso? Sufficeret ut diceret, Sicut enim Pater habet vitam, sic dedit et Filio habere vitam. Addidit, in semetipso: habet enim in semetipso Pater vitam, habet et Filius in semetipso. Aliquid intelligere nos voluit, in eo quod ait, in semetipso. Et hic secretum in verbo hoc clausum
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Uex saluatoris irrupit duri¬
tiam lapidis: et cor tuum ita durũ
est. ut nondum uox illa diuina te
rumpat: Surge in corde. In corde
tuo procede de sepulchro tuo. Ete¬
nim mortuus in corde tuo tamquã
in sepulchro iacebas: & tamquam
saxo male consuetudinis grauaba¬
ris. Surge et procede. Quid est sur¬
ge et procede: Crede et confitere.
Qui enim credidit surrexit: qui
confitetur processit. Quare dicimꝰ¬
processisse confitentem: Quia ante¬
quam confiteretur occultus erat:
cum autem confitetur. procedit de
tenebris ad lucem. Et cum confessus
fuerit: quid dicitur ministris: qd̾
dictum est ad funus lazari. Solui¬
te illum: et sinite abire. quomodo
dictum est ministris apostolis. que
solueritis in terra. soluta erunt
in celo. Uenit hora et nunc est. qͣn¬
do mortui audient uocem filii dei.
et qui audierint uiuent. Unde ui¬
uent: de uita. De qua uita: de cris¬
to. Unde probamus quia de uitaxͦ
Ego sum inquit uia. ueritas et uita.

Expanded text:
erat, vox Salvatoris irrupit durierat, vox Salvatoris irrupit duritiam lapidis: et cor tuum ita durum est, ut nondum illa vox divina te rumpat! Surge in corde tuo, procede de sepulcro tuo. Etenim mortuus in corde tuo tanquam in sepulcro jacebas, et tanquam saxo malae consuetudinis gravabaris. Surge, et procede. Quid est, Surge, et procede? Crede, et confitere. Qui enim credidit, surrexit; qui confitetur, processit. Quare processisse diximus confitentem? Quia antequam confiteretur, occultus erat; cum autem confitetur, procedit de tenebris ad lucem. Et cum confessus fuerit, quid dicitur ministris? Quod dictum est ad funus Lazari, Solvite illum, et sinite abire . Quomodo? Dictum est ministris Apostolis, quae solveritis in terra, soluta erunt et in coelo . 8. Venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Unde vivent? De vita. De qua vita? De Christo. Unde probamus quia de vita Christo? Ego sum, inquit, via, veritas et vita .
Abbreviated transcription (Latin):
mortui audiant uocem filii dei: et
qui audierint uiuent. Iam de his
mortuis locuti sumus. Quid putamꝰ
frẽs mei : in ista turba quȩ me au¬
dit: nulline sunt mortui  qui enĩ
credunt. & scđ̾m ueram fidem aguis:
iuiuunt et mortui non sunt. Qui
autem uel non credunt. uel sicut
demones credunt. trementes & ma¬
le uiuentes. filium dei confitentes.
&r caritatem non habentes: mortui
potius deputandi sunt. Et tamen
ad huc agitur hora ista. Non enim.
hora de qua locutus est dñs. unae¬
rat e duodecim horis unius diei. Ex
qua locutus est usq ad hoc tempus.
et usq ad finem seculi. ipsa una hora
agitur. De. qua dicit in epła sua iohes
filioli nouissima hora est. Ergo nunc
est. Qui uiuit uiuat: qui mortuus
est uiuat. Audiat uocem filii deiqͥ
mortuus iacebat: surgat et uiuat.
Clamauit dñs ad sepulchrum lara¬
ri. & quatriduanus mortuus resur¬
rexit: qui putebat in auras proces¬
sit. Sepultus erat. lapis superpositꝰ

Expanded text:
mortui audient vocem Filii Dei, et mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Jam de his mortuis locuti sumus. Quid putamus, fratres mei? in ista turba quae me audit, nulline sunt mortui? Qui enim credunt et secundum veram fidem agunt, vivunt et mortui non sunt: qui autem vel non credunt, vel sicut daemones credunt, trementes et male viventes, Filium Dei confitentes et charitatem non habentes, mortui potius deputandi sunt. Et tamen agitur adhuc hora ista. Non enim hora de qua locutus est Dominus, una erit hora de duodecim horis unius diei. Ex quo locutus est usque ad hoc tempus, et usque ad finem saeculi, ipsa una hora agitur, de qua dicit in Epistola sua Joannes, Filioli, novissima hora est . Ergo nunc est. Qui vivit, vivat: qui mortuus erat, vivat; audiat vocem Filii Dei qui mortuus jacebat, surgat, et vivat. Clamavit Dominus ad sepulcrum Lazari, et quatriduanus mortuus resurrexit. Qui putebat, in auras processit; sepultus erat, lapis superpositus
Abbreviated transcription (Latin):
te mortuos ut sepeliant mortuo ᷤ suoᷤ.
Ergo et in hac uita sunt mortui: sunt
uiui. et quasi omnes uiuunt. Qui
qui dormis. Sed somnũ inquit dixi
non mortẽ. Audi seriuentia. Surge
qui dormis. et exurge. amortuis. Et
quasi diceret quo ibo: illuminabit
te inquit xp̃c. Iam cum te credentẽ
illuminauerit. xp̃e: transitum facis
a morte ad uitam. Mane in eo quod
mansisti: & non uenies ad iudicium.
Exponit iam illud ipse: & sequitur.
Amen amen dico uobis: ne forte qr
dixit transit amorte. ad uitam. in¬
telligamus hoc in futura resurrecti¬
one. ostendere uolens quomodo tran¬
sit qui credit. & hoc est transire de
morte ad uitam. transire ab infide¬
litate ad fidem. ab iniusticia ad uis¬
ticiam. a suꝑbia ad humilitatem. ab
odio ad caritatem: ait. Amen amen
dico uobis: quia uenit hora. & nunc
est. Quid euidentius.: iam certe ape¬
ruit quod dicebat: quia modo fit
quod nos xp̃c hortatur. Ueniet ho¬
ra. Que hora: et nunc est: quando

Expanded text:
te mortuos, sepeliant mortuos suos . te mortuos, sepeliant mortuos suos . Ergo et in hac vita sunt mortui, sunt vivi, et quasi omnes vivunt. Qui qui dormis. Sed somnum, inquit, dixit, non mortem. Audi sequentia: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis. Et quasi diceret, Quo ibo? Et illuminabit te Christus . Jam cum te credentem illuminaverit Christus, transitum facis a morte ad vitam: mane in eo quo transisti, et non venies ad judicium. 7. Exponit illud jam ipse, et sequitur: Amen, amen dico vobis. Ne forte quia dixit, transiit a morte ad vitam, intelligamus hoc in futura resurrectione, ostendere volens quomodo transit qui credit; et hoc esse transire de morte ad vitam, transire ab infidelitate ad fidem, ab injustitia ad justitiam, a superbia ad humilitatem, ab odio ad charitatem: nunc ait, Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est. Quid evidentius? Jam certe aperuit quod dicebat, quia modo fit quo nos Christus hortatur. Venit hora. Quae hora? Et nunc est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sentiant uidicem punientem. Pr¬
go est iudicium quo milsurus est
deus. id est d̃i filius in fine. diabolũ
et angłos eius: & omnes infideles et
impios cum eo. Ad hoc iudicium
non ueniet: qui credens transitũ
facit a morte ad uitam. Etenĩ ne pu¬
tares credendo te non moriturum.
scdm carnem. et accipiendo carna¬
liter diceres tibi. dominus meus dix̃.
qui audit uerba mea et credit  qui
misit me. transiet a morte. ad uitã.
ergo credidi. non sum moriturus. sci¬
as te mortem quam debes supplicio
adam ꝑsoluturum. Accepit enim il¬
le in quo tunc omnes fuimus. sen¬
tentiam. morte morieris: nec potest
euacuari diuina sententia. Sed cũ
persolueris mortem ueteris homini.
suscipieris in uitam ȩternam noui
hominis: et transitum facies a mor¬
te in uitam. Modo interim fac tran¬
situm uite. Que est uita tua : fides.
Iustus ex fide. uiuit. Infideles quid:
Mortui sunt. Inter tales mortuos erat
ille corpore. de quo dicit dñs: dimit¬

Expanded text:
ibi sentiant judicem punientem. Eribi sentiant judicem punientem. Ergo est judicium quo missurus est Deus, id est Filius Dei, in fine diabolum et angelos ejus, et omnes infideles et impios cum eo: ad hoc judicium non veniet, qui modo credens transitum facit a morte ad vitam. 6. Etenim ne putares credendo te non moriturum secundum carnem, et accipiendo carnaliter diceres tibi, Dominus meus mihi dixit, Qui audit verba mea, et credit ei qui misit me, transiit a morte ad vitam; ergo ego credidi, non sum moriturus: scias te mortem quam debes supplicio Adam, persoluturum: accepit enim ille, in quo tunc omnes fuimus, Morte morieris ; nec potest evacuari divina sententia. Sed cum persolveris mortem veteris hominis, suscipieris in vitam aeternam novi hominis, et transitum facies a morte ad vitam. Modo interim fac transitum vitae. Quae est vita tua? Fides: Justus ex fide vivit . Infideles quid? Mortui sunt. Inter tales mortuos erat ille corpore, de quo dicit Dominus: Dimit
Abbreviated transcription (Latin):
bet uitam eternam: & in iudicium
non ueniet. sed transitum faciet a
morte in uitam. Qͥd est in iudicium
non ueniet. et in damnationẽ non
ueniet. Probemus de scripturis:
quia dictum est iudicium ubi pena
intelligitur: quãquã et in hac lecti¬
one paulopost audietis ipsum uer¬
bum. iudicium positum nisi pro dã¬
tione et pena. tamen apl̃s dicit quo¬
dam loco scribens ad eos qui corpus
quod fideles noͣiͣn male tractabant.
et propter quod male tractabant.
corripiebantur flagello dñi. Ait enĩ
illis. Propterea multi in uobis in¬
firmi et egroti dormiunt sufficient̃.
Multi enĩ propterea etiam morieban¬
tur. Et secutus est. Si enim nosipsos
iudicaremus. a dño non iudicarem᷑:
hoc est si nos ipsos corriperemus. a
dño non corriperemur. Cum iudi¬
camur autem a domino corripim᷑.
ne cum hoc mundo damnemur. St̃
ergo secundum penam qui iudi¬
cantur hic: ut parcatur eis ibi. St̃¬
correcti non fuerint: ut cum hic
contempserint patre uerberantẽ.

Expanded text:
m, et in judicium non veniet, sed transitum facit a morte ad vitam. Quid est, in judicium non veniet? In damnationem non veniet. Probemus de Scripturis quia dictum est judicium ubi poena intelligitur: quanquam et in hac ipsa lectione paulo post audietis ipsum verbum judicii non positum nisi pro damnatione et poena . Tamen Apostolus dicit quodam loco, scribens ad eos qui Corpus quod fideles nostis, male tractabant; et propter quod male tractabant, corripiebantur flagello Domini: ait enim illis, Propterea multi in vobis infirmi et aegroti dormiunt sufficienter. Multi enim propterea etiam moriebantur. Et secutus est, Si enim nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur: hoc est, si nos ipsos corriperemus, a Domino non corriperemur. Cum judicamur autem, a Domino corripimur, ne cum hoc mundo damnemur . Sunt ergo secundum poenam qui judicantur hic, ut parcatur illis ibi; scorrecti non fuerint; ut cum hic contempserint patrem verberantem,
Abbreviated transcription (Latin):
cem eiꝰ et ꝓcedent. E ubi iudiciũ:
Qͥ bene fecert̃ in resurrectionẽ uite.
qui male egert in resurrectionẽ
iudicii. E tu hoc facis solus quia
quicquã: sicut audio uidico. ꝙ u¬
diciũ meũ iustũ est. Cũ ageretur
de resurrectione animaꝵ: non di¬
cebat audio. s uideo. Audio enĩ tã¬
quã p̃cipientis patris imperium
Iam gͦ sicut homo. sicut quo maior
est pat̃. iam ex forma serui. ñ ex
forma d̾i : sicut audio iudico: & iu¬
diciũ meũ iustũ est. Unde ẽ udici¬
ũ iustũ hominis. frẽs mei attendi

Expanded text:
 In judicium: Qui bene fecerunt, in resurrectionem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii. Et tu hoc facis solus, quiaquidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est. Cum ageretur de resurrectione animarum, non dicebat, Audio; sed, video. Audio enim, tanquam praecipientis Patris imperium. Jam ergo sicut homo, sicut quo major est Pater; jam ex forma servi, non ex forma Dei, sicut audio, judico; et judicium meum justum est. Unde est judicium justum h
Abbreviated transcription (Latin):
ge a mortuis: et illuminabit te xp̃e.
E de hac lectione: quando mortui au¬
dient: et qui audierint uiuent. In de¬
terius mortui erant: ideo reuiuiscunt.
Reuuuscendo moriunt᷑ in melius: quia ce
reuiuiscendo ñ ert̃ qd̃ erant. Non esse
aut̃e qd erat: mors ẽ. S forte si in me¬
lius ẽ: ñ appelletur mors. Appellauit
illã mortẽ apłs. Si autẽ mortui estis
cũ xp̃o ab elem̃tis huius mundi: quid
adhuc tãquã uiuentes in mundo de¬
cernitis: et iterũ. Mortui enĩ estiᷤ: et
uita ur̃a abscondita ẽ cũ. xp̃o in deo.
Mori nos uult. ut uiuamꝰ : qi uiximꝰ
ut morerem᷑. Qͥ cqͥd gͦ et a meliore in
deterius. et a deteriore in meliꝰ morit᷑.
non ẽ hoc d̾s: qr neq in melius ire po¬
test sũma bonitas. neq in deteriꝰ ue¬
ra et̃nitas. Uera autẽ. et̃nitas ẽ: ubi
tẽporis nicħ ẽ. Erat aut̃e mͦ hoc. & mͦ

Expanded text:
ge a mortuis, et illuminabit te Christus ; ge a mortuis, et illuminabit te Christus ; et de hac lectione, Quando mortui audient, et qui audierint vivent. In deterius mortui erant, ideo reviviscunt. Reviviscendo moriuntur in melius, quia et reviviscendo non erunt quod erant: non esse autem quod erat, mors est. Sed forte, si in melius est, non appellatur mors? Appellavit illam mortem Apostolus: Si autem mortui estis cum Christo ab elementis hujus mundi, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis ? et iterum, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Mori nos vult ut vivamus, quia viximus ut moreremur. Quidquid ergo et a meliore in deterius, et a deteriore in melius moritur, non est hoc Deus: quia neque in melius ire potest summa bonitas, neque in deterius vera aeternitas. Vera enim aeternitas est, ubi temporis nihil est. Erat autem modo hoc, et m
Abbreviated transcription (Latin):
tominꝰ t̾rena  ⁊ olle om̃e corpus. Ad hue
audi aliud. Non ẽ d̾s mutabilis sp̃e.
lem sp̃m. transi spm̃ qui mͦ scit. mͦ
nescit. meminit et oͥliuiscit᷑: uult qd̃
nollebat. ñ uult qd̾ uolebat: siue pa¬
tiat᷑ iã istas mutabilitates. sie pati
possit. Transi hec omĩa. ñ inuenis
in deo aliqͥd mutabilitatis: ñ aliquid
qd̾ alit̃ nc̃ sit. alit̾ paulo ante fuerit.
Nam ubi inuenis alit̾ & alit̾: facta ẽ
Immortalis dicit᷑ anima. Est qͥdem. qr
uiuit semꝑ anima. et ẽ in illa quedã
uita ꝑmanens: s mutabilis uita. Se¬
cundũ mutabilitatẽ uitȩ huiꝰ et mor¬
talis dici potest: qi si uiuebat sapien¬
t̃ et desipit. mortua ẽ in deterius.
Si uiuebat insipient̾ et sapit: mortua
ẽ in meliꝰ. Nã eẽ mort̾ẽ in deteriꝰ. eẽ
mortẽ in melius: scriptura nos docet.
Utiq in deceriꝰ mortui erant: de qͥb
d̾r. Sine mortuos: ut sepeliant mortu¬
os suos. E surge qͥ dormis. et exur¬

Expanded text:
to minus terrena? Tolle omne corpus. Adhuc to minus terrena? Tolle omne corpus. Adhuc audi aliud: non est Deus mutabilis spiritus. lem spiritum, transi spiritum qui modo scit, modo nescit, modo meminit, et obliviscitur; vult quod nolebat, non vult quod volebat; sive patiatur jam istas mutabilitates, sive pati possit: transi haec omnia. Non invenis in Deo aliquid mutabilitatis, non aliquid quod aliter nunc sit, aliter paulo ante fuerit. Nam ubi invenis aliter et aliter, facta est Immortalis dicitur anima: est quidem, quia vivit semper anima, et est in illa quaedam vita permanens, sed mutabilis vita. Secundum mutabilitatem vitae hujus et mortalis dici potest: quia si vivebat sapienter, et desipit, mortua est in deterius; si vivebat insipienter, et sapit, mortua est in melius. Nam esse mortem in deterius, esse mortem in melius Scriptura nos docet. Utique in deterius mortui erant, de quibus dicitur, Sine mortuos, sepeliant mortuos suos ; et, Surge, qui dormis, et exsur
Abbreviated transcription (Latin):
manib. Hec omĩa ñ st̃ qd̃ animꝰ tuus:¬
s etiã ista media st̃. Incellectus ẽ ali¬
quid ꝑ hec signa. que: ñ sc̃ qd̾ animꝰ
tuus: nec qd̾ animꝰ filii tui. S hoc to¬
tũ qd̾ corpore agis: infra animũ tu
ũ. et infra animũ filii tui ẽ: Rec po¬
test cognoscere animũ tuũ filiꝰ tu¬
us: nisi dederis signa de corpore. Qͥd
igit᷑ facio:  non ẽ hoc ibi. Simplici¬
tas ibi ẽ. Pat̃ ostendit filio qd̃ facit.:
& ostendendo filiũ gignit. Nideo qͥd
dixerĩ: s qr uideo et̃ quib dixerim.
fiat in uob̃ incellectus iste quandoq.
Nc̃ ui ñ potestis comp̃hendere quid sit
ds: uel hoc cõprehendite. qͥd ñ sit deus.
Multũ ꝓficitis: si ñ aliud quã ẽ de do̾
senseritis. Nondũ potes ꝑuenire qͥd
sic: ꝑueni ad qͥd ñ sit. Non ẽ ds corpus.
ñ t̾ra. ñ celũ. ñ luna. ñ sol. ñ stella.
ñ corporalia ista. Si enĩ ñ celestia: qͣn¬

Expanded text:
manibus. Haec omnia non sunt quod animmanibus. Haec omnia non sunt quod animlectum est aliquid per haec signa, quae non sunt quod animus tuus, nec quod animus filii tui: sed hoc totum quod corpore agis, infra animum tuum est, et infra animum filii tui; nec potest cognoscere animum tuum filius tuus, nisi dederis ei signa de corpore. Quid igitur facio? Non est hoc ibi, simplicitas ibi est. Pater ostendit Filio quod facit, et ostendendo Filium gignit. Video quid dixerim: sed quia video et quibus dixerim, fiat in vobis intellectus iste quandoque. Nuncsi non potestis comprehendere quid sit Deus, vel hoc comprehendite quid non sit Deus: multum profeceritis, si non aliud quam est, de Deo senseritis. Nondum potes pervenire ad quid sit, perveni ad quid non sit. Non est Deus corpus, non terra, non coelum, non luna, non sol, non stellae, non corporalia ista. Si enim non coelestia, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ ad u̾bũ: sᷤ an qr filiꝰ magnũ uerbũ:
minora u̾ba cursura erant int̾ patrẽ
et filiũ:  Sonͦ aliqͥs et quasi creatura
quedã temporalis atq uolatica. exitu¬
ra erat ex ore patris et ꝑcussura au¬
rem filii: nũquid habet d̾s corpus: ut
quasi eius labiis hoc ꝓcedat: &e habet
aures corporis u̾bũ: in qua sonꝰ ueni¬
at: Remoue omĩa corporalia: simpli¬
citatẽ uide. si simplex es. Quomͦ autẽ
eris simplex: si te mundo implicaue¬
ris: s ex mundo si te explicaueris.
explicando simplex eris. & uide si po¬
ces qd̾ dico: auͭ si ñ potes. crede qd ñ
uides. Dicis filio tuo: uerbo dicis. Her¬
bũ qd̾ sonat: nec tu es nec filiꝰ tuus.
Habeo inquis aliud qd̾ ostendã. Ita ẽ
enĩ eruditus filiꝰ ms̃. ut nec loquen¬
tẽ me audiat: s nutu ostendo ei que
faciat. Ecce nutu ostende qd̃ uis. Cer¬
te animꝰ tuus uult ostendere qd̃ in se
habet. Unde facis motũ:  de corpore:
scilicet labiis. uultu. suꝑciliis. ocłis.

Expanded text:
ad Verbum? An quia Filius magnum Verbum, minora verba cursura erant inter Patrem et Filium? Sonus aliquis et quasi creatura quaedam temporalis atque volatica, exitura erat ex ore Patris, et percussura aurem Filii? Numquid habet Deus corpus, ut quasi ex ejus labiis hoc procedat; et habet aures corporis Verbum, in quas sonus veniat? Remove omnia corporalia, simplicitatem vide, si simplex es. Quomodo autem eris simplex? Si te non mundo implicaveris, sed ex mundo explicaveris: explicando enim te simplex eris. Et vide si potes quod dico, aut si non potes, crede quod non vides. Dicis filio tuo, verbo dicis; verbum quod sonat, nec tu es, nec filius tuus. 9. Habeo, inquis, aliud quo ostendam: ita enim est eruditus filius meus, ut nec loquente me audiat, sed nutu ostendo ei quod faciat. Ecce nutu ostende quod vis, certe animus tuus vult ostendere quod in se habet. Unde facis nutum? De corpore, scilicet, labiis, vultu, superciliis, oculis,
Abbreviated transcription (Latin):
est: qr non est uera uita. Que ẽ ue¬
ra uita: nͥ quȩ est eterna uita: Audi
diuitib huius scłi non siꝑbe sapere
neq sꝑare in incerto diuitiaꝵ. s indo
uiuo. qui prestat omĩa habundant̃
ad fruendum. Benefaciant. diuites
sint in oꝑib bonis. facile tribuant.
cõmunicent. Ut quid hoc: audi qͥd
sequitur. Thesaurizent sibi fundam̃¬
tum bonum in futurum: ut appre¬
hendant ueram uitam. Si debent s
tes aurizare. fundamentum bonum
in futurum. ut apprehendant uerã
uitam: profecto ista in qua erant. fal¬
sa uita est. Nam ut quid uis apprehen¬
dere ueram: si iam tenes ueram: ap¬
hendenda ẽ uera: migrandũ est a fal¬
sa. Et qua migrandum: quo: audi.
crede. & transitum facis amorte ad ui¬
tam. & in iudicium non uenies. Quid
est hoc in iudicium non uenies: et

Expanded text:
est, quia non est vera vita. Quae est veest, quia non est vera vita. Quae est vera vita, nisi quae est aeterna vita? Audi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum; sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: bene faciant, divites sint in operibus bonis, facile tribuant, communicent. Utquid hoc? Audi quod sequitur: Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Si debent sibi thesaurizare fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam; profecto ista in qua erant, falsa vita est. Nam utquid velis apprehendere veram, si jam tenes veram? Apprehendenda est vera? migrandum est a falsa. Et qua migrandum? quo? Audi, crede; et transitum facis a morte ad vitam, et in judicium non venis. 4. Quid est hoc, Et in judicium non ven
Abbreviated transcription (Latin):
non ueniamꝰ : in hac uita tranfitur
a morte ad uitam. In hac uita que
nondũ est uita huic transitur a
morte ad uitã. Quis est ille transitꝰ.
Qͥ audit u̾ba mea dix̃.⁊ credit ei qͥ misit¬
s me.
Seruans ista: credis et transis. Et est
qui stando transit. plane est. Stat em̃
unum hominem stantem. in quo aga¬
tur totum hoc quod dicitur. stat. au¬
dit. Forte non credebat: audiendo cre¬
dit. Paulo ante non credebat. modo cre¬
dit. quasi de regione infidelitatis ad
reionem fidei transitum facit: moto
corde non moto corpore: Moto in meliꝰ
qr iterum qui deserunt fidem mouensˢ
in deterius. Ec̃ce in hac uita que sicurt
dixi nondũ est uita. transitur a mor¬
te ad uitam: ut in iudicium non ue¬
niatur. Quare autẽ dixi qr nondũ
est uita: Siuita ẽẽt ista. non diceret
dominꝰ cuidam: si uis uenire ad ui¬
tam. serua mandata. Non enim illi¬
ait si uis uenire ad uitã eternam.
Non enĩ addidit eternã: sed tantũ drx̃
uitam. Ergo ista nec uita nominanda

Expanded text:
ita transitur a morte ad vitam; in hac vita quae nondum est vita, hinc transitur a morte ad vitam. Quis est ille transitus? Qui audit verba mea, dixit, et credit ei qui misit me. Servans ista credis, et transis. Et est qui stando transit? Plane est: stat enim cunum hominem stantem, in quo agatur totum hoc quod dicitur. Stat, audit; forte non credebat, audiendo credit: paulo ante non credebat, modo credit; quasi de regione infidelitatis ad regionem fidei transitum fecit, moto corde, non moto corpore, moto in melius: quia iterum qui deserunt fidem, moventur in deterius. Ecce in hac vita, quae, sicut dixi, nondum est vita, transitur a morte ad vitam, ut in judicium non veniatur. Quare autem dixi quia nondum est vita? Si vita esset ista, non diceret Dominus cuidam, Si vis venire ad vitam, serva mandata . Non enim ait illi, Si vis venire ad vitam aeternam; non addidit aeternam, sed tantum dixit, vitam. Ergo ista nec vita nominanda
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos anima tua. Hec speties recondi¬
ta ẽ in memoria tua: et seruasti ali¬
quid intus homo apud carthaginẽ
constitutꝰ: qd̃ posses apud te udere
etiã cũ ibi ñ esses. Hec omĩa forinsecꝰ
accepisti. Pat̃ que: demonstrat filio ñ
accepit extrinsecus. Intus agit᷑ tocũ:

Expanded text:
oculos anima tua; haec species recondioculos anima tua; haec species recondita est in memoria tua, et servasti aliquid intus homo apud Carthaginem constitutus, quod posses apud te videre etiam cum ibi non esses. Haec omnia forinsecus accepisti. Pater quae demonstrat Filio, non accipi
Abbreviated transcription (Latin):
intentioni cogitationis ostendit. Eoce
facta ẽ memoria. demonstratio: facta
ẽ in cogicatione uisio: &nulla uerba
in medio concurrert̃. Nullũ ex corpo¬
re signũ datũ ẽ. Nec inniusti. nec
seripsisti. nec sonuisti: et tam̃ cogi¬
tatio uidit. qd̾ memoria demonst᷑¬
uit. E iusdẽ aut̃ẽ substantie st̃: et
quȩ demonstrauit. et cui demonstra¬
uit. Sed carthaginẽ ut haberet me¬
moria tua: ꝑ ocłos hausta ẽ imago
hec. Nidisti enĩ qd̃ in memoria rec̃¬
deres. Sic arborẽ quẽ meministiui¬
disti. si mont̾e. siͨ fluuiũ. sic amici
faciẽ. sic inimici: sic patris. matriꝰ.
ee scriptaꝵ. sic ipsuis eodieis. se huꝰ
basilice. Omĩa ista uidisti. et iusa qͥa
iam erant. memorie: cõm̃dasti. & tã¬
quã posiusti illic que uideres cogitan¬
do cũ uelis: etiã cũ ab istis corporis
ocłis defuissent. Nidisti enĩ cartaginẽ:
cũ eẽs carthagini. Accepit spetiẽ per

Expanded text:
se intentioni cogitationis ostendit. Ecce se intentioni cogitationis ostendit. Ecce facta est a memoria demonstratio, facta est in cogitatione visio; et nulla verba in medio cucurrerunt, nullum ex corpore signum datum est; nec innuisti, nec scripsisti, nec sonuisti; et tamen cogitatio vidit quod memoria demonstravit. Ejusdem autem substantiae est, et quae demonstravit, et cui demonstravit. Sed Carthaginem ut haberet memoria tua, per oculos hausta est imago haec: vidisti enim quod in memoria reconderes. Sic arborem quam meministi vidisti, sic montem, sic fluvium, sic amici faciem, sic inimici, sic patris, matris, conscriptarum, sic ipsius codicis, sic hujus basilicae: omnia ista vidisti, et visa quia jam erant, memoriae commendasti; et tanquam posuisti illic quae videres cogitando cum velles, etiam cum ab istis corporis oculis abfuissent. Vidisti enim Carthaginem cum esses Carthagini, accepit speciem per
Abbreviated transcription (Latin):
memoria tua ẽ. et ñ uidet᷑ ã te: qr co¬
gitatio tua in aliud intendit᷑. Modo
ꝓbo. scientib loquor: carthaginẽ no¬
mino. Om̃s mͦ intꝰ. qͥcũq eã nostis. ui¬
distis cartaginẽ. Nũquid tot st̃ car¬
tagines: quot anime ur̃e : om̃s ui¬
distis ꝑ nom̃ hoc. ꝑ quatuor has silla¬
bas notas uob̃. erũpentes ex ore meo:
tacte st̃ aures ur̃e. Tactusꝰ sensus aĩe
ꝑ corpus. & ab alia intentione reflexꝰ
ẽ animꝰ ad id qd̾ ibi erat: et uidit car¬
taginẽ. Nũqͥd tune ibi cartago facta¬
est: siam ibi erat: s latebat. Q uare. la¬
tebat: quia animꝰ tuus in aliud ten¬
debat. Cũ uͦ reflexa ẽ cogitatio ad id
qd̃ erat in memoria: inde forma est:
et uisio quedã animi facta ẽ. Antea
ñ erat uisio: s erat memoria. Reflexa
cogitatione ad memoriã: facta ẽ uisio.
Demonstrauit gͦ memoria tua cogica¬
tioni cue carthaginẽ: et qd̃ in illa
erat ancequ̾a intenderes. conuerse

Expanded text:
memoria tua est, et non videtur a te, quia comemoria tua est, et non videtur a te, quia cogitatio tua in aliud intenditur. Modo probo, scientibus loquor: Carthaginem nomino, omnes modo intus quicumque eam nostis, vidistis Carthaginem. Numquid tot sunt Carthagines quot animae vestrae? Omnes vidistis per nomen hoc: per quatuor has syllabas notas vobis, erumpentes ex ore meo, tactae sunt aures vestrae, tactus est sensus animae per corpus, et ab alia intentione reflexus est animus ad id quod ibi erat, et vidit Carthaginem. Numquid tunc est ibi Carthago facta? Jam ibi erat, sed latebat. Quare ibi latebat? Quia animus tuus in aliud attendebat: cum vero reflexa est cogitatio tua ad id quod erat in memoria, inde formata est, et visio quaedam animi facta est. Antea non erat visio, sed erat memoria: reflexa cogitatione ad memoriam, facta est visio. Demonstravit ergo memoria tua cogitationi tuae Carthaginem, et quod in illa erat antequam intenderes, conversae ad
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ di. in similitudine sua dđm que¬
ramꝰ: in imagine sua creatorẽ agnos¬
camꝰ. Ibi .ibi. intus si potuerimꝰ inue¬
niamꝰ hoc qd̃ dicimꝰ: quomodo demonꝰ¬
tret pat̾ filio. et filiꝰ uideat qd̵ demonꝰ
trat pat̃. antequã fiat aliqͥd a patre
ꝑ filiũ. S cũ dixero. si intellexeris.
nec sic putes iam illud tale aliqͥdeẽ.
ut serues ibi pietatẽ quã uolo a te
seruari: et p̃cipue moneo. idy ut si
ñ uales cõp̃hendere d̃s qͥd sit: parũ
ñ tͥ putes ẽẽ scire qͥd ñ sit. Coce in
m̃te tua uideo aliqua duo. memori¬
ã cuã & cogitationẽ tuã: id ẽ qua¬
si aciem quandã et obtutũ anime
tue. Uides aliqͥd et ꝑ ocłos ꝑcipis: et
cõm̃das memorie. Ibi ẽ intus qd̃ me¬
morie cõmendasti. in abdito recondi¬
tũ. quasi in horreo. quasi in thesau¬
ro: quasi in secretario quodã & pene¬
trabili int̾iore. Cogitas aliunde: in¬
tentio tua alibi ẽ. Illud qd̾ uidisti in

Expanded text:
ginem Dei. In similitudine sua Deum quaeginem Dei. In similitudine sua Deum quaeramus, in imagine sua Creatorem agnoscamus. Ibi intus, si potuerimus, inveniamus hoc quod dicimus; quomodo demonstret Pater Ftrat Pater, antequam fiat aliquid a Patre per Filium. Sed cum dixero et intellexeris, nec sic putes jam illud aliquid tale esse, ut serves ibi pietatem, quam volo a te servari, et praecipue moneo: id est, ut si non vales comprehendere Deus quid sit, parum non tibi putes esse scire quid non sit. 11. Ecce in mente tua video aliqua duo, memoriam tuam et cogitationem tuam, id est, quasi aciem quamdam et obtutum animae tuae. Vides aliquid, et per oculos percipis, et commendas memoriae: ibi est intus quod memoriae commendasti, in abdito reconditum quasi in horreo, quasi in thesauro, quasi in secretario quodam et penetrali interiore. Cogitas aliunde, intentio tua alibi est; illud quod vidisti in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ait apłs de d̾o. qͥ solus habet ĩmor¬
talitatẽ: nisi qr hoc aꝑte dix̃. solus ha¬
bet in cõmutabilitatẽ. quia solus ha¬
bet uerã eternitatem : Ergo ibi nulla
mutabilitas. Agnosce in te aliqͥd qd̃
uolo dicere. Intus. intꝰ. inte. Non in
te quasi in corpore tuo: nã et ibi pot̃
dici. in te. In te ẽ enĩ sanitas: in te que¬
libet etas : s scđm corpus in te ẽ ma¬
nus. pes tuus. Sed aliud ẽ in te intꝰ:
aliud in te tãquã in ueste tua. S re¬
linque foris et uestem tuã et carnẽ
tuã. descende ad te. ad secretariũ tu¬
ũ m̃tẽ tuã: & ibi uide qd̃ uolo dicere.
si potueris. Si enĩ tu ipse a te longe
es: deo ꝓpinquare unde potes: dice¬
bam de deo: et intellecturũ te arbit᷑¬
baris: s de anima dico. de te dico: in¬
tellige. ibi te ꝓbabo. Non enĩ ualde
longe ꝑgo in exẽpla: quando de m̃te
tua uolo aliquã similitudinẽ dare
ad dm̃ tuũ. Q a utiq non in corpore
s in ipsa mente factus ẽ homo ad ima¬

Expanded text:
s de Deo, Qui solus habet immortalitatem ; nisi quia hoc aperte dixit, Solus habet incommutabilitatem, quia solus habet veram aeternitatem? Ergo ibi nulla mutabilitas. 10. Agnosce in te aliquid, quod volo dicere, intus, intus in te; non in te quasi in corpore tuo, nam et ibi potest dici in te. In te est enim sanitas, in te quaelibet aetas, sed secundum corpus; in te est manus, pes tuus: sed aliud est in te intus, aliud in te tanquam in veste tua. Sed relinque foris et vestem tuam et carnem tuam, descende in te, adi secretarium tuum, mentem tuam, et ibi vide quod volo dicere, si potueris. Si enim tu ipse a te longe es, Deo propinquare unde potes? Dicebam de Deo; et intellecturum te arbitrabaris: de anima dico, de te dico; intellige, ibi te probabo. Non enim valde longe pergo in exempla, quando de mente tua volo aliquam similitudinem dare ad Deum tuum; quia utique non in corpore, sed in ipsa mente factus est homo ad ima