comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modo uxorem eius quȩ per sex annos
muta fuerat fecit loqui Cum hec nar¬
raret nicostratus claudio: corruitad
pedes nicostrati claudius dicens Ex
amissa coniuge duos filios habeo.
exquib unus ydropis morbo fatiga.¬
mitur. rogo ut ubeas eos uisitari Non
enĩ dubito qđ ille qui potuit facere
ut post sex annos loquatur uxortua:
fatiat si uoluerit ut adfilios meos sant¬
tas redeat: Et hȩc dicens. ꝓripuit se ad
domum suam. & fecit inter manus ad¬
duci duos filios suos Et introducens cos
intra domũ ubi erant scĩ dĩ: ꝓiecit eos
ante pedes corum dicens: Nulla penitus
deculi huc uob̃ duo incrementa mea.
credens quoo possint ꝑ uos amortis ꝑi.¬
culi liberari Dicunt ei om̃s simul uiri
dĩ Om̃s qͦs hic hodie aliqua infirmitas
tenet. mox ut xp̃iani facti fuerint sana¬
buntur Cumq clamaret claudius
credere se. & desiderare se fieri xp̃anũ.
iussit sc̃s policarpus ut darent unuisi

Expanded text:
modo uxorem ejus, quae per sex annos modo uxorem ejus, quae per sex annos muta fuerat, fecit loqui. 34. Cum haec narrasset Nicostratus Claudio, corruit ad pedes Nicostrati Claudius, dicens: Ex amissa conjuge duos filios habeo, ex quibus unus hydropis morbo fatigamitur; rogo ut jubeas eos visitari. Non enim dubito quod ille, qui potuit facere ut post sex annos loqueretur uxor tua, faciat, si voluerit, ut ad filios meos sanitas redeat. Et haec dicens proripuit se ad domum suam, et fecit inter manus adduci duos filios suos, et introducens eos intra domum, ubi erant sancti Dei, projecit eos ante pedes eorum dicens: Nulla penitus detuli huc vobis duo incrementa mea, credens quod possent per vos a mortis periculo liberari. Dicunt ei omnes simul sancti Dei: Omnes quos hic hodie infirmitas aliqua tenet, mox ut christiani facti fuerint, sanabuntur. 35. Cumque clamaret Claudius credere se, et desiderare fieri Christianum, jussit S. Polycarpus ut darent singuli
Abbreviated transcription (Latin):
¶  ẜe responsum: Ingressus
mũ meam custodiendas suscepi ꝑsonas:
Quib ut terrorem passionis in cuterem:
reorum illos feci sociari ꝑsonis. ut ius¬
sioni urȩ̃ & ꝑ suasioni nr̃ȩ si non con¬
sensu suo. saltem alieno exꝑimento
consentiant: & metuant ne similis eos
poena condudat: Libentissime igitur
hȩc audiens pͣfectus: dimisit eũ a se¬
dicens Magno te censu a parentib eoꝵ
remunerari faciam. cũ ꝑte illis in co¬
lumes fuerint filii restituti Reu̾tens
itaq ad domũ suam nicostratus primi¬
scrinius cũ claudio cõm̃tariense: cpit¬
ei uniuersa referre. & qualiter sc̃s se¬
bastianus cũ sit amicus imꝑatorum
xpianissimus sit : & inerudicione di¬
uina ꝑfectus. & qualit̾ animos xep̃ia¬
noꝵ sua exhortacione reuocasset. et
qd satis idonea ratione dociusset istã
uitam fugituiam & imaginariam ẽe.
& sic dũ teneri putatur auferri Mar¬
rabat etiam quomodo ueniens repen¬
te lux decelo ꝑ lustrasset eum. & quo¬

Expanded text:
e responsum. Ingressus mum meam custodiendas suscepi personas, quibus ut terrorem passionis incuterem, reorum illos feci sociari personis, ut jussioni vestrae et persuasioni nostrae si non consensu suo, saltem alieno experimento consentiant, et metuant ne similis eos poena concludat. Libentissime igitur haec audiens praefectus dimisit eum dicens: Magno te censu a parentibus eorum remunerari faciam, cum per te illis fuerint incolumes filii restituti. 33. Revertens itaque ad domum suam Nicostratus primiscrinius cum Claudio commentariensi, coepit universa referre, et qualiter S. Sebastianus, cum sit amicus imperatorum, christianissimus sit, et in eruditione divina perfectus, et qualiter animas christianorum sua exhortatione revocasset, et quod satis idonea ratione docuisset istam vitam fugitivam et imaginariam esse, et sic dum teneri putatur, auferri. Narrabat etiam, quomodo veniens repente lux de coelo perlustrasset eum, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianũ uocabulum magnȩ eẽ. uirtutie
Prefectus dixit Insanis tranquilline:
tranquillinus respondit: In saniã pase
sum: & animi & corporis S statim ut
credidi xp̃m: & animeͫ incae recepi et
corporis sanitatem: Prefectus dixit Ego
ut uideo ad hoc inducias sceleratis filiis
tius dedisse cognoscor. ut non solum
tu illos aberrore nͨ tolleres: s illi te in¬
siuis eriorib in retirent Tranquillinꝰ
dixit: Pergłam urãm. nom̃ ipsum er¬
roris discutite: & uidete quȩ oꝵa erroris

Expanded text:
Christianum vocabulum magnae esse virtutis. Christianum vocabulum magnae esse virtutis. Praefectus dixit: Insanis, Tranquilline. Tranquillinus respondit: Insaniam passus sum, et animae et corporis; sed statim ut credidi Christo, et animae meae recepi et corporis sanitatem. 40. Praefectus dixit: Ego, ut video, ad hoc inducias sceleratis filiis tuis dedisse cognoscor, ut non solum tu illos ab errore non tolleres, sed illi te suis erroribus irretirent. Tranquillinus dixit: Per gloriam vestram, nomen ipsum erroris discutite, et videte quae opera erroris
Abbreviated transcription (Latin):
ceptȩ dilationis: agrestuis chromatiuaurb
romȩ p̾fectus. a se tranquillinũ patrem
marcelliani & marci uenire uibet Quẽ
cum de suoꝵ ꝑquireret arbitrio filioꝵ.:
tranquillinus tespondit dicens Ad refe¬
rendas beneficii ur̃i grãs: nullus nuhi
oris sufficiet sermo Nisi enĩ currentes
sententias frena ur̃i moderaminis tenii¬
issent: & ego filios amisissem. & me pa.¬
trem filii non haberent: Congratulart̃
michi om̃s: quos tenet paternus affetꝰ
& pungit caritatis stimulus Etiam uiti
credo qd̃ mͥ cũ gaudeat celsitudo: quan¬
do morituris uita collata ÷ anxiis lȩticia.
reddita. sollicitis securitas resticuta lc̃
inclinate ceruices: ait Ueniente die
debita: numinib a filiis cuis tura red¬
dantur. ꝑ quę & cucum filiis ꝑseueres
incolumis: & tibi filii condonentur:
Audiens hȩc tranquillinus : dixit liuu¬
strissime uiroꝵ examinis uestrilibrã
se uelitis erga me & filios meos ȩqua
lance pensare. agnoscere poteritis hoc

Expanded text:
pletis, Agrestius Chromatius urbis Romae praefectus ad se Tranquillinum patrem Marcelliani et Marci venire jubet. Quem cum de suorum perquireret arbitrio filiorum, Tranquillinus respondit: Ad referendas beneficiis vestris gratias nullus mihi oris sufficit sermo. Nisi enim currentes sententias vestri frena moderaminis tenuissent, et ego filios amisissem, et me patrem filii non haberent. Congratulantur mihi omnes, quos tenet paternus affectus, et pungit charitatis stimulus; etiam vestra, credo, quod mihi congaudeat celsitudo, quando morituris vita collata, et anxiis laetitia reddita, sollicitis securitas restituta. 39. inclinare cervices, ait: Venienti ergo die debita numinibus a filiis tuis thura reddantur: per quae et tu filiis perseveres incolumis, et tibi filii condonentur. Audiens haec Tranquillinus dixit: Illustrissime virorum, examinis vestri libram si velitis erga me et filios meos aequa lance pensare, agnoscere poteritis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
liberet : cum hȩc &e his similia ꝓ sequeret᷑.
cȩꝑunt cordis gemitũ reddere: & se pec¬
casse & impie egisse. pęnitentia uocb
exclamant fundebant gͦ amaras lacri¬
mas: & se xp̃o uelle crodere unanimis
uocib resonabant Tc̃ beatus sebastianꝰ.
iubet eos om̃s auinculis cathenarum
causa ꝑ secutionis occultatus: & narraũ
ei omĩa quȩ gesta sunt Quib auditis
policarpus. grãs egit dõ: & una cũdco:

Expanded text:
liberaret? Cum haec et his similia prosequeretur liberaret? Cum haec et his similia prosequeretur  genibus coeperunt cordis gemitum reddere, et se peccasse et impie egisse poenitentia vocibus exclamare. Fundebant ergo amaras lacrymas, et se velle Christo credere, unanimis vocibus resonabant. Tunc B. Sebastianus jubet eos omnes a vinculis catenarum causa persecutionis occultus, et narravit ei omnia quae gesta sunt. Quibus auditis Polycarpus gratias egi
Abbreviated transcription (Latin):
Crimina diabolica si diuinis uirtutibus
cedant. reatus ur̃ amorte excluditur.
& agaudia uotiua reuocatur Egerat
enĩ ꝑsuos satellites hostis in uistus: ue
animos militum xp̃i auirtutum culmi¬
ne recto euerteret. & in ipso ꝑfectionis
fastigio positos ad cȩnum conaretur
mergere in ferorum: Hac decausa in ca.¬
luit animus hostium dimicatione ꝓ.¬
uocatus : ut uos qͦs iam luchratꝰ fuerat
inimicus. de eiꝰ aapciuitate tollentes
ur̃o uos creatori reddamus Diabolꝰ enĩ:
ne c  ds̾ ur̃ ÷ nec creator. nec pater ẽẽ. dino¬
scitur Ds̃ autem: & pat̾ &e dñs. & conditor
om̃ium cõꝓbatur: Et si hunc derelinquen¬
tes ad illum abistis qui intantum uester
extitit inimicus. ut uos ad poenas perpe¬
tuȩ mortis adduceret. & adistum lȩcalẽ
faceret exitum deuenire. quantomagis
ad eum redeundum ÷ qui unicum filui
suum passioni & morti tradidit. ut nos
apassionib aeternis & a morte ꝑpetua

Expanded text:
Crimina diabolica si divinis virtutibus Crimina diabolica si divinis virtutibus cedant, reatus vester a morte excluditur, et a gaudiis fugitivis revocatur. Egerat enim per suos satellites hostis injustus, ut animos militum Christi ad virtutum culmen erectos everteret, et in ipso perfectionis fastigio positos, ad coenum conaretur mergere inferorum. Hac de causa incaluit animus hostium dimicatione provocatus, ut vos, quos jam lucratus fuerat inimicus, de ejus captivitate tollentes, vestro vos Creatori reddamus. Diabolus enim nec dominus vester, nec creator, nec pater esse dignoscitur: Deus autem et Pater et Dominus et Conditor comprobatur. Et si hunc derelinquentes ad illum abistis, qui in tantum vestri exstitit inimicus, ut vos ad poenas perpetuae mortis adduceret, et ad istum lethalem faceret exitum devenire; quanto magis ad eum redeundum est, qui unicum Filium suum passioni et morti tradidit, ut nos a passionibus aeternis, et a morte perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
& suo restituere creatori: Et nicostratus
adhec respondit dicens Quomꝰ iniquis
& criminosis possunt scõ cõmita: Scs
sebastianus ait Saluator nr̃ ꝓpeccatori¬
bus suam nob̾ exhibere dignatus es ⁊¬
psentiam: & ostendit misterium quo
omia peccata & crimina omĩa homini¬
bus auserantur. & om̃s uututes dñi con¬
ferantur: Inter initia igitur conuersati¬
onis tuȩ. hoc munus primũ site c̃feras
xp̃o. p̃sto erit remunerationis eiꝰ p̾miũ
suꝑ te corona maityrii habens secum
uirtutũ omiu in marcescibiles flores. ae¬
ternȩ uitȩ gaudiis ꝓfuturos Audieas
hȩxc nicostratus pͥmiscrintus. abiit ad
daudium cõmentariensem. & iussit
uniuersas ꝑsonas addomũ eiꝰ adducere
dicens Qm̃ ꝓrima sessione om̃s discuti¬
endi sunt: uolo ut cum illis xpĩanis qͥ
apud me sunt p̃sto sint: ne aliqua dis
ꝑducti starent. catenarũ nexib uincti:
hoc mͦ eos uirdĩ sebastianus alloquit᷑:

Expanded text:
et suo restituere C reatori? Et Nicostratus et suo restituere C reatori? Et Nicostratus ad haec respondit, dicens: Quomodo iniquis et criminosis possunt sancta committi? Sanctus Sebastianus ait: Salvator noster pro peccatoribus suam nobis dignatus esntiam et ostendit mysterium, per quod omnia peccata et crimina homini auferantur, et omnes virtutes Domini conferantur. Inter initia igitur conversionis tuae hoc munus primum si tu conferas Christo, praesto erit remunerationis ejus praemium super te, corona martyrii, habens secum virtutum omnium flores immarcescibiles, aeternae vitae gaudiis profuturos. Audiens haec Nicostratus primiscrinius, abiit ad Claudium Commentariensem, et jussit universas personas ad domum ejus adducere, dicens: Quoniam proxima sessione omnes discutiendi sunt, volo ut cum illis Christianis, qui apud me sunt, praesto sint, ne aliqua praemiscrinii perducti starent, catenarum nexibus vincti, hoc modo eos vir Dei Sebastianus alloquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsequeretur : &ꝑunt om̃s quiaderant
dõ grãs agere. atq uniũsi flentes pęni¬
tudinem gerebant. qđ caritati dei p̃.¬
tulerant amorem carnis. & quia ab
agone martyrii ausi fuissent animos
raiocare sc̃oꝵ: Cumq om̃s qui ad deci¬
piendos scõs uenerant unanimiter cre¬
derent xp̃in: nichostratus cũ coniuge
sua urgebat dicens Noncapiam &bũ
neq potum: nisi misterium mͥ x̃p̃anȩ
religionis fuerit traditum Cui scs se
bastianꝰ dixit. Multa dignitatẽ tuam:
& incipe eẽ. xp̾i magis primiscriniꝰ
quam prefecti: Auoi itaq consilium
incum: &om̃s qͦs carcer includit. qͦ
uincula tenent. qͦs ergastula c̃fitiuit.
inunum redige: Qd cum feceris: anti¬
stitem sacro scẽ legis adhibeam. & cum
om̃ib qui credere uoluerint marcyrii
suscipies sacram̃tũ: Si enĩ diabolus. xpõ¬
magis nos pietatis argum̃to hos qͦs diabo¬
lus in iuste lucratus : curare debemus.

Expanded text:
prosequeretur, coeperunt omnes qui aderant prosequeretur, coeperunt omnes qui aderant Deo gratias agere, atque universi flentes poenitudinem gerebant, quod charitati Dei praetulerant amorem carnis; et quia ab agone martyrii ausi fuissent animos revocare sanctorum. Cumque omnes, qui ad decipiendos sanctos venerant, unanimiter crederent Christo, Nicostratus cum conjuge sua urgebat se dicens: Non cibum capiam, neque potum, nisi mysterium mihi christianae religionis fuerit tbastianus dixit: Muta dignitatem tuam, et incipe esse Christi magis primiscrinius, quam praefecti. Audi itaque consilium meum, et omnes quos carcer inclusit, quos vincula tenent, quos ergastula conficiunt, in unum redige. Quod cum feceris, antistitem sacrosanctae legis adhibeam, ut cum omnibus qui credere voluerint mysterii suscipias sacramentum. Si enim diabolus Chrimagis nos pietatis argumento, hos quos diabolus injuste lucratus est, curare debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
cacducam: quȩ non aliuo amatorib sius
nisi peccata imꝑat. suadec facimnora sins¬
gerit erimina. nichilq aliud a suis ama.¬
torib exigit: nisi ut penitus de ꝑhenni
uita non cogitent. & rognum di futuru
cẽ desperent: Nlc̃ uideamꝰ quib casibus
sub iacet. qͥbusue ꝑiculis seruit ancilla.
at cum eã ꝓbauerimꝰ nec semetipsam
posse regere: seruitia niã ab eiꝰ dñatione
tollentes. alteram cui merito seruiendũ
sit rariuitimꝰ: Quantos enĩ amatores eiꝰ
ruma subito grauis oppressit. fragor
cęli ꝑcussit. fulmen incendit. naufra¬
gia ꝑdiderunt. gexit chaos. caribdis e¬
bibit. gladius ugclauit. & istam mi¬
seri cum dolorib amittentes uitam
illam penitus inuenire bon possunt.
Ad illam et enĩ uitam ñ ducit cortura.
seo causa: Uno deniq codemq pęnarũ
genere. &e innocentib salus ȩterna con¬
fertur. & pęna delinquentib irrogatur:
Igitur cum hȩc & his similia marcus

Expanded text:
caducam, quae non aliud amatoribus suis, caducam, quae non aliud amatoribus suis, nisi peccata imperat, suadet facinora, ingerit criminosa; nihilque aliud a suis amatoribus exigit, nisi ut penitus de perenni vita non cogitent, et regnum Dei futurum esse desperent? 28. Nunc videamus quibus casibus subjacet, quibusque periculis servit ancilla, ut cum eam probaverimus nec seipsam posse regere, servitia nostra ab ejus dominatione tollentes, alteram cui merito serviendum sit, requiramus. Quantos enim amatores ejus ruina subito gravis oppressit, fragor coeli percussit, fulmen incendit, naufragia perdiderunt, texit chaos, Charybdis ebibit, gladius jugulavit! et istam miseri cum doloribus amittentes vitam, illam penitus invenire non possunt! Ad illam etenim vitam non ducit tortura, sed causa. Uno denique eodemque poenarum genere et innocentibus salus aeterna confertur, et poena delinquentibus irrogatIgitur cum haec et his similia Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
Corpus occidere possunt: s animam uin¬
tem: Glorosiores fatuint milites. uul.¬
nera ꝓimpatore suscepta In hoc enim
diabolus tirannidis suȩ furore nunc
sȩuit: in quo p̃uidet ꝑseuerantia urõ
tropheo se posse torqueri Et idõ corm̃¬
ta infert. ne spes eius pereat: mortem
minatur ut intereat uitã ꝓmitt̾t uo
ripiat: securitatẽ pollicet᷑ ut tollat Hec
tota belli calliditas. hoc fraudis consiliũ
a suppliciis corpꝰ eripere. xuiciis animã
sub iugare Nos et̃̾tra: cortendamꝰ hosti
noncedere. corpꝰ contep̃ iere: animȩ sub¬
uenire. Cur enĩ fortissini duces mili¬
tib miserrimis terga onuercunt. et
ineo bello defitiunt isuo possunt eẽ.
uictores uł qua raone mori duneant.
qͥsciunt hanc homias naturã ee. non
penã. cur inquã ori timeant qui
credunt istam uilm faliam ec̃. &uerã
uitam inuenire non posse. nisi qui ab
animo suo falsam istam ab ieceriat et

Expanded text:
corpus occidere possunt, sed animam vincorpus occidere possunt, sed animam vinte. Gloriosiores faciunt milites vulnera pro Imperatore suscepta: in hoc enim diabolus tyrannidis suae furore nunc saevit, in quo praevidet perseverantiae vestrae tropaeo se posse torqueri: et ideo tormenta infert, ne spes ejus pereat: mortem minatur, ut terreat; vitam promittit ut eripiat; securitatem pollicetur, ut tollat. Haec tota belli calliditas, hoc fraudis consilium, a suppliciis eripere corpus et vitiis animam subjugare. Nos e contra contendamus hosti non cedere, corpus contemnere, animae subvenire. Cur enim fortissimi duces militibus miserrimis terga convertant, et in eo bello deficiant, in quo possunt esse victores? Vel qua ratione mori timeant, qui sciunt hanc hominis naturam esse, non poenam? Cur, inquam, mori timeant, qui credunt istam vitam, falsam esse, et veram vitam inveniri non posse, nisi qui ab animo suo falsam istam abjecerit, et
Abbreviated transcription (Latin):
scistis Pignaras ingressi uias. subito
ꝑ uenistis ad xp̃m: & animo iam intra¬
stis cȩlum. qͥa int̾ra nullũ solatium
requisistis: O in comparabilis facti pro¬
conium. o quam imitabile uircutis ex¬
emplum Nondum uos ad xpm̃ sacri
baptis matis unda ꝑduxit. nondum
ꝑtirocinii inicia. militaria saltem sig¬
na sup̃sistis: & iam ꝓ uero rege armã
arripitis. & eiꝰ milites auinculo ferri
soluentes: uos ipsos intrepidos optatis
ꝓ occidendis occidi Cum hȩc audien-¬
tes om̃s pariter flecib poenitentiam p᷑¬
teritȩ ꝑsuasionis ostenderent: marcus
ait: Discite parentes carissimi. & ur̃ o
con iuges discat conuigalis affectus. ad¬
tutum opponere. atq int̾ aties tirannici
exercitus hosti non cedere Pimicare acri:
gradum tendere & ad regem fortiter per¬
uenire: In surgant quancũ uolunt.
& seuiant satellites demonum. &quib
uolunt pęnis corpora nra dilanieꝵ it:

Expanded text:
scistis. Per ignaras ingressi vias subito scistis. Per ignaras ingressi vias subito pervenistis ad Christum, et animo jam intrastis coelum, quia in terra nullum solatium requisistis. O incomparabile facti praeconium! o quam imitabile virtutis exemplum! Nondum vos ad Christum sacri baptismatis unda perduxit, nondum per tirocinii initia militaria saltem signa sumpsistis; et jam pro vero Rege arma arripitis, et ejus milites a vinculo ferri solventes, vos ipsos intrepidos optatis pro occidendis occidi. 27. Cum haec audientes omnes pariter fletibus poenitentiam praeteritae persuasionis ostenderent, Marcus ait: Discite, parentes charissimi, et vester, o conjuges, discat jugalis affectus, adtutum opponere, atque inter acies tyrannici exercitus hosti non cedere, dimicare acrius, gradum tenere, et ad regem fortiter pervenire. Insurgant quantum volunt, et saeviant satellites daemonum, et quibus volunt poenis corpora dilanient nostra;
Abbreviated transcription (Latin):
salute constringi: Forsitan sanguinis mei
effusione abluerer. ut mortem illam pę¬
narum ȩternarum euaderem. & adillã
mei sebastiani manifestare dignatꝰ est
Sicu fidei głam quam nunquam habu¬
eras accepisti. quo modo nos quẽ semꝑ
ab infantia habuimꝰ relinquentes. tibi
passionis nrȩ̃ calicẽ damꝰ. quẽ tibi nos¬
cum essecis increduli donatũ ẽ. uobis
lumen ueritatis agnoscere. quanto ma¬
gis credentib omĩa uob̃ quȩcumq iam
poscitis donabuntur : diuina eni clem̃
Et eo unũ quẽq. gr̃ȩ suȩ dono multipli¬
cat : quo mens eius altioris fidĩ susce¬
ꝑit nõmam: fides igitur urã amagiste¬
rio sumpsit exordium : & omĩa quae
eruditio annosa uix confeit. inispatio
uniꝰ horȩ cȩpistis Nulla uos memoria
parentũ impedit credere : nullus te¬
nere xtatis infilios ur̃os reuocat nu¬
tritus affectus Contẽp̾nitis subito qđ
semꝑ amastis: & queritis qđ nũsquã

Expanded text:
salute constringi! Forsitan sanguinis mei salute constringi! Forsitan sanguinis mei effusione abluerer, ut mortem illam poenarum aeternarum evaderem, et ad illam mei Sebastiani manifestare dignatus est. Si tu fidei gloriam, quam numquam habueras accepisti; quomodo nos quam fidem semper ab infantia habuimus, relinquentes, tibi passionis nostrae calicem damus, quem nos tibi procum essetis increduli, donatum est vobis lumen veritatis agnoscere; quanto magis credentibus vobis omnia quaecumque jam poscitis donabuntur? Divina enim clemenet eo unumquemque gratiae suae dono multiplicat, quo mens ejus altioris fidei susceperit normam. Fides igitur vestra a magisterio sumpsit exordium, et omnia quae eruditio annosa vix confert, spatio unius horae cepistis. Nulla vos memoria parentum impedit credere. Nullus tenerae aetatis in filios et vestros revocat nutritus affectus. Contemnitis subito quod semper amastis, et quaeritis quod numquam
Abbreviated transcription (Latin):
& benedictus sermo oris cui. & beati qͥ
credunt ꝑte axp̃m filium dĩ uiui. Ego
enĩ uidi oculis meis angłm adte ueni¬
entẽ decelo. & librũ ante oculos tuos
tenentẽ. excuiꝰ lectione uniũsa sernio¬
nis tui oratio decurrebat Benedicti
qui i nom̃ib quȩ locutus es credunt
&̾ maledicti qui dubitauerint uł inuno
uerbo ex his om̃ib quȩ audierunt. Qm̃
sic̾ aurora suꝑ ueniens uniũsas tenebras
noctis excludit. exom̃ib oculis lumen.
qđ nax ceca negauerat reddit: ita lux
num post tenebras diem mentib rete¬
didit. Ame autẽ ñ solum incredulitatis
tenebras exelusit⁊ uerum etiam sermo¬
no mei bostium qđ serannis clausum
celebrata. cȩpit pedib eiꝰ aduolui. & in¬
dulgentiã petere. ꝓpter hoc qđ imꝑiali
& prefectorio iussu. scõs dĩ haberet inum¬
culis Et statim auferens de manib coꝵ
ferreos nexus. genua eoꝵ amplexus. roga¬
re cȩpit ut dignarentur abscedere dicens
Oquam beatus eẽm: si ꝓurã mereri possẽ

Expanded text:
t benedictus sermo oris tui: et beati qui credunt per te Christum Filium Dei vivi. Ego enim vidi oculis meis angelum ad te venientem de coelo, et librum ante oculos tuos tenentem, ex cujus lectione universa sermonis tui oratio decurrebat. Benedicti qui in omnibus quae locutus es credunt, et maledicti qui dubitaverint vel in uno verbo ex his omnibus quae audierunt: quoniam sicut aurora superveniens universas tenebras noctis excludit et omnium oculis lumen, quod nox caeca negaverat reddit; ita lux num post noctis tenebras diem reddidit: a me autem non solum incredulitatis tenebras exclusit, verum etiam sermonis mei ostium, quod per sex annos clausum celebrata, coepit pedibus ejus advolvi, et indulgentiam petere, pro hoc quod imperiali et praefectorio jussu Sanctos Dei habuisset in vinculis: et auferens ex manibus eorum ferreos nexus genua eorum amplexus, coepit rogare ut dignarentur abscedere, dicens: O quam beatus essem si pro vestra mereri possem
Abbreviated transcription (Latin):
E BASTIANUS uir xp̃ianissimus.
mediolanensium partib cruditꝰ.
ciuis uerd narbonensis. dioclecia¬
nõ & maximiano imꝑatorib ita caru
erat: ut pͥntipatum ei prima cohor
traderent. & suo eũ conspectui iuberent
semꝑ astare Erat enĩ uir totius pruden¬
tioe. insermone uerax. in iudicio ustꝰ
inconsilio ꝓuidus. in cõmisso fidelis: in
int̾uentu strenuus. in bonitate conspicu¬
us: in uniu̾sa morũ honestate p̾clarus.
Hunc milites ac si patrem uenerabantur
Hunc uniuersi qui pre erant palatio: ca¬
rissimo uenerabantur affectu Erat enĩ
uerus dĩ cultor Et necesse erat ut quẽ
ds ꝑ fuderat grã : ab om̃ib amaretur:¬

Expanded text:
ebastianus vir christianissimus Mediolanensium partibus eruditus civis vero Narbonensis, Diocletiano et Maximiano imperatoribus ita charus erat, ut principatum ei primae cohortis traderent, et suo eum conspectui juberent semper astare. Erat enim vir totius prudentiae, in sermone verax, in judicio justus, in consilio providus, in commisso fidelis, in interventu strenuus, in bonitate conspicuus, in universa morum honestate praeclarus. Hunc milites ac si patrem venerabantur; hunc universi, qui praeerant palatio, charissimo venerabantur affectu: erat enim verus Dei cultor, et necesse erat ut, quem Dei perfuderat gratia, ab omnibus amaretur
Abbreviated transcription (Latin):
nemo inueniri posset. ubi memoriã & curam
nel se conicienciȩ uł obseruantiȩ & antiquitas
eu a suptionis impiȩ diuturnitas ab oleuisset:
erum ipso oim̃um &̧ tris & animisopdorun
conscio & testedño: fidelis mulier sem spm paf
foũ pium meruit. Quo aspirante cuinrem
abbumana conscientia diuinitus remotã. frustra
cllagens requisisset: deloco tantũ passionis certior
peate plenos uiros. s et deuideis pitissimos. ut

Expanded text:
nemo inueniri potuisset, ubi memoriam et curam nemo inueniri potuisset, ubi memoriam et curam religiosae conscientiae uel obseruantiae et antiquitas aeui et superstitionis inpiae diuturnitas aboleuisset? uerum ipso omnium et terris et animis opertorum conscio et teste domino fidelis mulier sanctum spiritum per affectum pium meruit, quo adspirante, cum rem ab humana conscientia diuinitus remotam frustra diligens requisisset, de loco tantum passionis certior ctrina et sanctitate plenos uiros, sed et de Iudaeis peritissimos ut
Abbreviated transcription (Latin):
nraria pietatis. suȩ incarnationis & passionis
aesurrectionis atq ascensionis sacramento das
fedemptor impleuerat. Mirum uͦ inter haec
quodbasilicȩ a scer sionis locus illetantu dequo in¬
nube suscetus ascendit captiuã insua carne duceas
capti tatẽ nrãm : ita sacratus diuinis uestigns
dutur. ut nunqͣm tegi marmore potuerit.
respuente: quȩmanus adordinãndi studio tẽptui
apponere. Itaq intoto basilice spatiosola: in scui
cespicis spetiȩ uirens ꝑmanet: &imp̃s Nam diui¬
narũ pedum uenerationẽ calcati adꝰ
Lulueris.
ꝑspicua simul & adtigua ueneram
arena
conseruat ut uere dici possit. ad
in lox ubisteter pedes eius.¬
illa uenerabilis ut uenit ierusolua: dilia
& pie locis illic urcum & urca om̃ib diuinorum
curiosa insigniũ oraculis & oculis haurire gestieas.
fidem quam pus aurib litterisq ꝑceperat: crucem
uia uł ratio inueniendi subẽet cum index idone

Expanded text:
mysteria pietatis suae incarnationis et passionis mysteria pietatis suae incarnationis et passionis et resurrectionis atque ascensionis sacramentis dominus redemptor inpleuerat. mirum uero inter haec, quod in basilica ascensionis locus ille tantunube susceptus ascendit, captivam in sua carne ducens captivitatem nostram , ita sacratus divinis vestigiis dicitur ut nunquam tegi marmore, aut pavirrespuente, quae manus adornandi studio tentavit apponere . Itaque in toto basiliccespitis specie uirens permanet et inpressam diuinorum pedum uenerationem calcati deo pulueris perspicua simul et adtigua uenerantibus harena conseruat, ut uere dici possit: ado ill U S ubi steterunt pedes eius.illa uenerabilis ut uenit Hierosolymam diligenter et pie locis illic et circa omnibus diuinorum curiosa insignium et oculis haurire gestiens fidem, quam piis auribus litterisque perceperat, crucem  uia uel ratio inueniendi subesset, cum index idoneus
Abbreviated transcription (Latin):
xere meretrices. Prodolor quȩ pietas hosiinũ hanc
impietate compensare poterit: Ui sacra nati
saluatoris infantia uagierat. illic ueneris la¬
m̃ta fingentium. lasciuis luctib infamis ritus
ululabat: et ubi uirgo pepererat adulteri cole¬
bant᷑. MLansit hoc scli prioris nefas usq intepi
ñ magis sua qua matris helenȩ fide meruit.
Quȩ diuino titexitus docuit inspirata consilio
roggat filium ut sibi facultate daret cuns. a ruie
loca dominicis imp̾ssa uestigiis. et aiuinarum
erga nos oꝑum signata monim̃tis purgaret
destructis teplis & ĩdolis abom. prophanȩ impie¬
tatis contagio. & religioni fuȩ redderet: ac¬
eała tandem interra originis suȩ gaudia sȩle
gustapat efacis ꝯ pera sua chesauiris toroabulo
fico ꝑ Quari q cultu atq sumptu reaina po¬
cerat & toso suadebat. edificatis bãsilicisc̃te¬
xitiom excoluit locos in quib salutaria nobis

Expanded text:
xere meretrices. Proh dolor! quae pietas hominum, hanc xere meretrices. Proh dolor! quae pietas hominum, hanc impietatem compensare poterit! ubi sacra nati Salvatoris infantia vagierat, illic Veneris lamenta fingentium lascivis luctibus, infamis ritus ululabat; et ubi Virgo pepererat, adulteri colebantur. Mansit hoc saeculi prioris nefas in tempora istianis, non magis sua quam matris Helenae fide meruit. Quae divino, ut exitus docuit inspirata consilio, rogat filium ut sibi facultatem daret cuncta illic loca Dominicis impressa vestigiis, et divinorum erga nos operum signata monumentis purgare, destructis templis et idolis, ab omni profanae impietatis contagio, et religioni suae reddere, ut Ecclesia tandem in terra originis suae celebraretur.gusta, patefactis ad opera sancta thesauris, toto abusa fisco est, quantoque sumptu atque cultu regina poterat et religio suadebat, aedificatis basilicis contexit omnes et excoluit locos, in quibus salutaria nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ierusolimis. inuentio scẽ crucis abhelenirei¬
na subconstantino pͥncipe cuus & ipsa e
mater. Inuentionis aute prȩciosi lignihystoa
cognitu digna. ita se habet. Adrian quiundeem
cesar et imperator romȩ erat: existimans se fidem
xp̃iana loci in iuria ꝑempturũ. in loco passionis
simulacrũ iouis consecrauit. Et bethleem: adoni¬
dis fano ꝓfanata. ẽ: uc quasi radix & fundam̃tũ
aeccłȩ tolleretur. sinhis locis idola colerent᷑ in qͥb
surrexit ut regnaret iudex. uel rex iudicaret.
Inbethleem quoq ubi agnouerat bospossessurũ
suum & asinꝰ p̃sepe dñi fui. ibi pͥncipes hominũ
inficiati saluatore dm̃. in fames hominũ amores
mortes que coluer. Prodita nouo si dere regis aetni
ubi cunabula supplices cum suis opib adoraueraas
chaldei. ibi arbores libidinis sacrauer romani.
Ubinatũ saluatorẽ cum exercitu angłoꝵ concinentes
cȩlesti gaudio salutauerant illus trati nocte pasto¬
res. ibi ueneris amasiũ. mixtȩ semiuiris płui¬

Expanded text:
erosolymis, inventio sanctae crucis ab Helena regina, sub Constantino principe, cujus et ipsa exstitit mater. Inventionis autem pretiosi ligni historia cognitu digna ita se habet: Adrianus, qui undecimus Caesar et imperator Romae erat, exiChristianam loci iniuria perempturum in loco passionis simulacrum Iouis consecrauit, et Bethlehem Adonidis fano profanata est, ut quasi radix et fundamentum ecclesiae tolleretur, si in his locis idola colerentur, in quisurrexit ut regnaret iudex uel rex iudicaret.in Bethlehem quoque, ubi agnouerat bos possessorem suum et asinus praesepe domini sui, ibi principes hominum infitiati saluatorem deum infames hominum amores mortesque coluerunt. prodita nouo sidere regis aetubi cunabula supplices cum suis opibus adoraverant Chaldaei, ibi barbaras libidines sacraverunt Romani . Ubi natum Salvatorem cum exercitu Angelorum concinente, coelesti gaudio salutaverant illustrata nocte pastores, ibi Veneris amasium mistae semiviris plan
Abbreviated transcription (Latin):
fudit ad dnm̃. Te dep̾cor dnẽ. qͥ lumen esuerũ
si ꝓsperũ facis it̃ meũ. hoc mͥ signũ fiat. Ubic̃q
ambulauero. si psalteriũ meũ dedero. & cad ẽ
die mͥ redditũ fuerit. ibi sit ꝑmansionis moȩ locꝰ
Tactũ ẽ. recepit eũ hospitio matrona quȩdã cui
mox ei amuliere redditur. H oc itaq signo ut
stationẽ suã ibi uir dĩ facer&. confirmat᷑. Ac
inde ñ longe plus minusue quã duarũ sagittar̃
ꝓgressus : habuit angłm dĩ obuiũ qͥ eidi&. Scrue
dĩ. hic tͥ locꝰ ꝑmansioruis adnõ parabit᷑. Erat aũt
hiemps. & sedebat uir dĩ subarbore. Uenectores

Expanded text:
m: Te deprecor, Domine, qui lumen es verum, si prosperum facis iter meum, hoc mihi signum fiat: ubicunque ambulavero, si psalterium meum dedero, et eadem die mihi redditum fuerit, ibi sit permansionis meae locus. Factum est. Recepit eum hospitio matrona quaedam, cui mox a muliere redditur. Hoc itaque signo, ut stationem suam ibi vir Dei faceret, confirmatur; ac inde non longe plus minusve quam duarum sagittarum progressus, habuit angelum Dei obvium, qui ei dixit: Serve Dei, hic tibi locus permansionis a Domino parabitur. Erat autem hiems, et s
Abbreviated transcription (Latin):
tib loci suȩ uenisse: morariq resp̃dit. Nuntian¬
tib gͥ illis famaq Uitã beati uiri longiꝰ spargente.
tanta frequentia ppłi dĩ undequaq illuc aduenit
Ut monasterio facto. congregatio magna ser¬
uoꝵ dĩ simul babitantis ibifiert. Cui p̃fuit multis
escens in pace de positꝰ.e. sub die xiiii. Kalendarũ
apͥliũ in loco ubi p̃stant᷑ beneficia dĩ usq in hodi¬
ernũ diẽ. Eodẽ die ap̃ surrentũ. scoꝵ quinti

Expanded text:
tibus locisve venisse, morarique hic velle respondit. Nuntiantibus igitur illis, famaque vitam beati viri longius spargente, tanta frequentia populi Dei undequaque illuc advenit, ut monasterio facto congregatio magna servorum Dei simul habitantium ibi fieret. Cui praefuit multis escens in pace: depositus est sub die XIV Kal. Aprilium in loco ubi praestantur beneficia Dei usque in hodiernum diem.
Abbreviated transcription (Latin):
tum carus erat diocleciano & maximia¬
cohortis traderent: Quẽ dioclecianus ubi
xp̃ianũ cognouit nec afide posse reuo-¬
cari: iussit ligari in medio campo quasi
signum ad sagittam. & sagitari amilitibꝰ.
Qui cũ sagittis plenus quasi hericius starde.
putantas eum mortuũ abierunt: Nocte
autẽ ueniens quędam mulier̃ hirene nõ¬
mine tollere corpus: inuenit eũ uiuen¬
tem. & ad duxit domũ suam et curam
eiꝰ egit Qui ubi conualuit. multos in
fide confortauit: Nec mora ipsis imꝑa¬
torib apparens. hos ꝓut digni erant
corripuit: Tunc uissit eum diocletianꝰ
in yppodromum palacii duci. & fusti¬¬
gari donec deficeret Quẽ mortuũ iN
cloacam maximã miserunt: Sed ille ap
dicens: Iuxta circum inuenies corpus
pendens inunco. hunc sordes non tetige¬
runt: Et dum leuaueris ꝑduces ad cata¬
cumbas : & sepelies me incripta uixta
uestigia apłorum Quȩ ipsa nocte cum
serus ueniens. totũ ita compleuit Post¬

Expanded text:
toribus Diocletiano et Maximiacohortis traderent, quem Diocletianus, ubi Christianum cognovit nec a fide posse revocari, jussit ligari in medio campo quasi signum ad sagittam, et sagittari a militibus: qui cum, sagittis plenus, quasi ericius staret, putantes eum mortuum, abierunt. Nocte autem veniens quaedam mulier, nomine Herene, tollere corpus, invenit eum viventem, et adduxit in domum suam, et curam ejus egit: qui ubi convaluit, multos in fide confortavit. Nec mora ipsis imperatoribus apparens, hos, prout digni erant, corripuit; tunc jussit eum Diocletianus in hippodromo palatii duci, et fatigari, donec deficeret; quem mortuum in cloacam maximam miserunt; sed ille app, dicens: « Juxta circum invenies corpus meum pendens in unco. Hoc sordes non tetigerunt, et dum levaveriscumbas, et sepelias me in crypta juxta vestigia apostolorum. Quae ipsa nocte cum servis veniens totum ita complevit. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
& marthȩ cũ filiis suis audifax & abaeue
nobilium deꝑsida. qui adorationem uene¬
rant romã tempore claudii principis:
E quib post toleratos fustes. ęquuleum.
ignes. ungues. manuum precisionem.
martha innimpha necata. cęteri sunt
decollati. & corpora eorum incensa:

Expanded text:
et Marthae cum filiis suis Audifax et Abacuc, nobilium de Persida, qui ad orationem venerant Romam tempore Claudii principis. E quibus post toleratos fustes, equuleum, ignes, ungues, manuum praecisionem, Martha in nympha necata, caeteri sunt decollati, et corpora eorum incensa.
Abbreviated transcription (Latin):
beatis confessionib martyrio coronatȩ snt̾
Cũ quib & ur mirabił iustinꝰ philosoph. Qui ha.¬
bitu quoq hpbilosophoꝵ incedens ꝓreligidat
xp̃ĩ plurimũ laborauit: in tantũ ut antonino
pio & filiis eiꝰ &e senatiu librũ contra gentes
scriptũ dar&. ignominiãq qrucis ñ erubescerae.
Cũq iã scd̃m librũ successorib p̃fati impatoris
id est antonino uero & aurelio cõmodo ꝓreli.¬
gionis urẽ defensione porrexiss&. remunera.¬
tione̾ linguȩ fidelis martirii munꝰ accepit.
eiꝰ lerueildus arrunꝰ rex gothor ob fidei
tatholicȩ confessionẽ in eapugnable in carcerẽ
& inuineula coniecit. Ubi nocte scã dnĩcȩ
resurrectionis uissi ꝑfidi patris sccuri incapite
ꝑcussus. regnũ cȩleste. ꝓtreno rex & martir
in trauit.

Expanded text:
robatis confessionibus martyris coronatae sunt. Cum quibus et vir mirabilis Justinus philosophus, qui habitu quoque philosophorum incedens, pro religione Christi plurimum laboravit, intantum, ut Antonino Pio et filiis ejus, et Senatui, librum contra gentes scriptum daret, ignominiamque Crucis non erubesceret. Cumque jam secundum librum successoribus praefati imperatoris, id est Antonino Vero et Aurelio Commodo, pro religionis nostrae defensione porrexisset, remunerationem linguae fidelis, martyrii munus accepit. ildus Arianus, rex Gothorum, ob fidei catholicae confessionem inexpugnabilem in carcerem et in vincula conjecit. Ubi nocte Dominicae resurrectionis jussu perfidi patris securi in capite percussus, regnum coeleste pro terreno, rex et martyr, intravit.
Abbreviated transcription (Latin):
re inuinculis canquã pͥuatũ hono¬
ri te ęquani miter fęras. Sc̃s her.¬
mes ait Ego p̾fecturã ñ ꝑdidi: sed
mutaui Nã dignitas terrena. at̾ris
tollitur ac mutatur: Dignitas uͦ ce¬
lestis. ęt̾na sublipitate subsistit:
dicit ei quirin᷑ Ssiror te pruaente
uirũ ad tantã stulticiã deuenisse
ut credas te extra istã uitã aliquid
drẽ & ego ante hos annos detidet¬

Expanded text:
 in vinculis te tanquam privatum trudi aequanimiter feras? Sanctus Hermes ait: Praefecturam non perdidi, sed mutavi. Nam dignitas terrena a terris tollitur, ac mutatur; dignitas vero coelestis aeterna sublimitate subsistit. Dicit ei Quirinus: Miror te prudentem virum ad tantam stultitiam devenisse, ut credas extra istam vitam te aliquid rmes Et ego ante hos annos i
Abbreviated transcription (Latin):
quirinũ: & dix̃  egote qͣsi filiũ
dilexi. tu autẽ irrisisti me : deceptꝰ
uis incendere : aliud ñ ero: Nã om̃s
qͥ erant in carcere. fecifieri xp̃ianos.
& dimisi eos: & noluer̃ usꝗ̃ abire¬

Expanded text:
Quirinum, et dixit ei: Ego te quasi filium dilexi; tu autem irrisisti me, deceptus vis incendere, aliud non ero. Nam omnes qui erant in carcere, feci fieri christianos, et dimisi eos, et noluerunt usquam ire
Abbreviated transcription (Latin):
De inde: eculei torm̃tis applicari Inde¬
quo non mediocrib uinculis adstrictus.
codeis ac testulis suꝑ positus extenditur
Et ecce nocte media angłs dñi confractis
catenis. scissaq trabe qua pedes eiꝰ inclu¬
si tenebant᷑: ait illi. Surge &e egredere.
ac require sacerdotem tuũ: Inuentumq
reduc ad urbem: & absconde ne inedia
ac fame depereat. donec desinat perse¬
cucio Cũq beatus felix egressus. sacer¬
dotem & episcopum suũ requireret.
inuenit illũ solo ꝓstratũ. dausis aculis
strictisq dentib iux spirantẽ Et cum
anxie requireret. quid alum̃ti defecto
seni porrigeret: ecce subito de sentibus
uuam pendere mirat᷑. Bequa aliquib
granis inos confessoris expressis: pault¬
sum senior refocilatus surrexit Quem
humeris impositum ad ciuitatẽ felix¬
detulit: & sub tugurio cuiꝰdã uiduę
cõm̃datũ alim̃tis pauit: De inde captus¬
& in exiliũ deportatus. heatus mar¬

Expanded text:
deinde equulei tormentis applicari; inddeinde equulei tormentis applicari; indquo non mediocribus vinculis astrictus, cochleis ac testulis suppositis extenditur. Et ecce nocte media angelus Domini, confractis catenis, scissaque trabe qua pedes ejus conclusi tenebantur, ait illi: Surge et egredere, ac require sacerdotem tuum, inventumque reduc ad urbem, et absconde, ne inedia ac fame depereat, donec desinat persecutio. Dumque beatus Felix egressus sacerdotem et episcopum suum requireret, invenit illum solo prostratum, clausis oculis, strictisque dentibus vix spirantem. Et cum anxie requireret quid alimenti defecto seni porrigeret, ecce subito de sentibus uvam pendere miratur: de qua aliquibus granis in os confessoris Christi expressis, paululum senior refocillatus surrexit. Quem humeris impositum Felix ad civitatem detulit, et sub tugurio cujusdam viduae commendatum, alimentis pavit. Deinde captus, in exsilium deportatur beatus mar
Abbreviated transcription (Latin):
nolanę urbis ꝗriscopo: p̃sbiterii ho¬
nore p̃ditus:. Cũ autẽ imꝑatoꝵ decieca
xp̃ianos in sequi p̾cepissent : maximus
pontifex iam senio pͣgrauatꝰ. putans sẽ
non posse ferre supplicia: siluarũ saltus
adiit Quosdũ turbidus de ꝑsecutione ꝑ¬
erraret: affectus fame. gelu attritus:
solo corruit semiuiuus At beatꝰ felix
p̾sbit̾ captus. & uinculis astrictus. cũ¬
ante presidem diaccũ adductus fuiss&
multaq ante ipsũ de portentis deor
qđ uichil eent. disputasset. eũq p̾fectꝰ
impelleret ut immolaret: respondit:
Inimici estis doꝵ uroꝵ. Adquęcumq
enim me deoꝵ ur̃or tẽpla eduxeritis.
hoc eis eueniet. qd euenit illi sad q̃ me¬
um frẽm felicẽ uos duxisse penituit:
S si uultis ꝓbare uirtutẽ dnĩ mei iħu
xp̃i: me ad capitoliũ ire iubete. ut ip̃¬
sum iouem pͥntipem demonioꝵ ur̃oꝵ¬
ruere faciam: Max impiꝰ uidex com¬
p̾ssis aurib suis: iussit eũ fustib celi

Expanded text:
Nolanae urbis episcopo presbyterii honore praeditus est. Cum autem imperatorum decreta Christianos insequi praecepissent, maximus pontifex jam senio praegravatus, putans se non posse ferre supplicia, silvarum saltus adiit. Quos dum turbidus de persecutione pererrasset, affectus fame, gelu attritus, solo corruit semivivus. At beatus Felix presbyter captus, et vinculis astrictus, ante praesidem Draccum adductus, cum multa de portentis deorum, quod nihil essent, disputaret, eumque praefectus immolare impelleret, respondit: Inimici estis deorum vestrorum. Ad quaecunque enim me deorum vestrorum templa duxeritis, hoc eis eveniet quod evenit illis ad quae meum fratrem Felicem vos duxisse poenituit. Sed si vultis probare virtutem Domini mei Jesu Christi, me ad Capitolium ire jubete, ut ipsum Jovem, principem daemoniorfaciam. Mox impius judex compressis auribus suis, jussit eum fustibus caedi,
Abbreviated transcription (Latin):
one: iterum mittit᷑ ꝑ secutor ex
ro apparitoꝵ. qui beatũ felicẽ tenc¬
ret Quẽ cõnsollicite requireret. et
cundem ipsum felicẽ int̾rogaret si
nosset ubi selix p̾sbit̾ lateret᷑: hac in¬
qͥd felix parte abiit: Persecutore dis¬
cedente: felix lacebram petiit Sed
nec mora: ꝑ secutor ipse sub sequitur
At martyr int̾ parietes dirutos occul¬
tabatur: ubi in ipso pͥmo domus iN¬
troitu. aranearum telȩ dependences.
intus nem inẽ intrasse fidem fecerant.
Qua uisione delusus inmicꝰ abscessit.
Sic martyr adalium locum demigrais.
a muliere quadam ꝑ tres menses depa¬
celarecur: nullo mͦ uidit: Post modura
pͥus demone qui responsa dabat: expul¬
itaq adõ illustris. cum uellet uniuer¬
sus popłs nolanus ut leuaret᷑ ep̃s. non
consensit. s alterum inde pontificasi¬
sede eligens: ipse post duodecĩ annos
qͦs cipuo nolami cessante ꝑsecutione
fecerat. dñica hie misteriis confectis
date pace om̃ib se inpauimentum

Expanded text:
one, iterum mittitur persecutor ex numero apparitorum, qui beatum Felicem teneret. Quem cum sollicite requireret, et eumdem Felicem interrogaret si nosset ubi Felix presbyter lateret: Hac, inquit, Felix parte abiit. Persecutore discedente, Felix latebram petiit. Sed nec mora, persecutor ipse subsequitur. At martyr inter parietes dirutos occulebatur, ubi in ipso primo domus introitu araneorum telae dependentes, intus neminem tunc intrasse, fidem fecerunt. Qua visione delusus inimicus abscessit. Sic martyr ad alium locum demigrans, a muliere quadam per tres menses pacelaretur, nullo modo vidit. Postmodum s, prius daemone qui responsa dabat expulitaque adeo illustris, cum vellet universus populus Nolanus ut levaretur episcopus, non consensit, sed alterum in sede pontificali eligens, ipse post duodecim annos, quos apud Nolam cessante persecutione fecerat, Dominica die mysteriis confectis, data pace omnibus, se in pavimentum
Abbreviated transcription (Latin):
& laudes dõ dicentẽ Eductus uero¬
iterũ de carcere: extensus ÷ suꝑ lectũ
illiꝰ suꝑ fusum S cum martyr talia par¬
iu pendens inuictus maneret: confusus
sabianꝰ dictauit sententiã. ut capite
minueretur Sicq abspiculatore per¬
& sublatũ corpꝰ eiꝰ axp̃ianis sepultũ ÷
.xUrldas. celebris uero dies ipsius agit᷑
x iuii pł februarũ. quando sacrũ corpus
ciꝰ mutatũ ẽ¬

Expanded text:
et laudes Deo dicentem. Eductus iterum de carcere est, et extensus super lectum illius perfusum. Sed cum martyr talia parvipendens invictus maneret, confusus Fabianus dictavit sententiam ut capite minueretur. Sicque ab spiculatore perEt sublatum corpus ejus a Christianis sepultum est XV Kal. Celebris vero dies ipsius agitur XIV Kal. Februarii, quando iterum sacrum corpus ejus mutatum e
Abbreviated transcription (Latin):
no. Anteq̃ẽ adductus & interrogatus
quo nomine uocaretur: respondit:
Aparentib nom̃ mͥ ÷ impositũ poncianꝰ
so finito: iratus fabianꝰ expoliari eũ
& uirgis cedi iusit. donec uideretur
sanguis ipsiꝰ int̾ram fluere. Iterum
uissit suꝑ carbones nudis eũ pecdibus
ambulare Cui beatꝰ pontianꝰ Ego
iu nomine dñi mei iħu xp̃i ambulo
suꝑ carbones ardentes. tu si poces mit
ui a religiosis uiris confortatus: ad
Uem mareyrii Educit᷑ iterum ad
Uam̃ cirtũ spectante popło inam

Expanded text:
no. Ante quem adductus, et interrogatus quo nomine vocaretur, respondit: A parentibus nomen mei impositum est Pontianus; us. Tunc iratus Fabianus, exspoliari eum et virgis caedi jussit, donec videretur sanguis ipsius in terram fluere. Iterum jussit super carbones nudis pedibus ambulare. Cui beatus Pontianus: Ego in nomine Domini mei Jesu Christi ambulo super carbones ardentes; tu, si potes, mittubi a religiosis viris confortatur ad agonem martyrii. Educitur iterum ad certamen, circumspectant
Abbreviated transcription (Latin):
natale scĩ metrani martyris. quẽ
correp̾tum pagani iubent impia uerba
ꝓferre Quod illo recusante. om̃e corpꝰ
eiꝰ fustibus colliserunt: Uultumq & oc
culos acutis calamis terebrantes: extra
urbem cum cruciatib expulerunt. ibiꝙ
qđ ineo suꝑ erat spc̃ lapidib eiecerunt.

Expanded text:
tas S. Metrani martyris: quem pagani correptum jubent impia verba proferre. Quod illo recusante, omne corpus ejus fustibus colliserunt. Vultumque et oculos acutis calamis terebrantes, extra urbem cum cruciatibus expulerunt. Ibique quod in eo supererat spiritus, lapidibus ejecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tibus & qđ est felicius in regno. xp̃i cotidie
Norentib nil referrem: p̃sertim ubi diuersa
fretũ laboris sui in ani tantũ fauore nolue¬
rint consistere: Nos autẽ oporteat in beatorũ
uirorũ intercessione plangere. Quib hic
uerba si soluimꝰ: illic gaudia cõparamus.
Lecuto reddat illi mobilis lingua p̃coniũ.
aquo prius pectora conoeperunt affectũ:
nam bonis eus aꝑte creditur in uideri. si
qua de illo cognouimꝰ. silentio uideamur
abscondi. Merito itaq cũ eeteris & me
de se loqui cõpellit. qui etiam multos ut
loquant᷑ absoluit. sed quã plura suꝑstes in
corpore fecerit. uel quanta oꝑatus sit: post
terna in requie plaudentib angłis ad
Puctor de mundi cer tamine trans.¬
migrauit. & si non potuit annorũ uetustate
subripiente contingere. Attamen uel quȩ p̃sentẽ
tempore miracula misericors p̃buit. cupio in¬
digenti memoriȩ non fraudare: ut quisquis hȩc

Expanded text:
tibus et quod est felicius in regno Christi cotidie tibus et quod est felicius in regno Christi cotidie florentibus nil referrem? praesertim ubi diversa fructum laboris sui in inanitatum favore voluerunt consistere, nos autem oporteat in beatorum virorum intercessione plantare, quibus hic verba si solvimus, illic gaudia comparamus. 4 Idcirco reddat illi mobilis lingua praeconium, a quo prius pectora conceperunt affectum; nam bonis eius aperte credetur invideri, si quae de illo cognovimus, silentio videantur abscondi. Merito itaque cum ceteris et me de se loqui compellit, qui etiam mutos ut loquantur absolvit. 5 Sed quam plura superstis in corpore fecerit vel quanta operatus sit, postquam aeterna in requie plaudentibus angelis ad Christum victor de mundi certamine transmigravit, etsi non potui annorum vetustate subripiente contingere, attamen vel quae praesenti tempore miracula misericors praebuit, cupio indigenti memoriae non fraudare: ut quisquis haec