comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentib astruere. dũ m minime iudicemtt
que ꝑsccutanda fuerant neglexisse. duꝑio¬
ri enim uersu dr. Quis est pluiie pater⁊ ut
quis genuit stillas roris: Statimq addit᷑.
De cunus utero egressa est glaties: ce̾ gelu de
celo quis genuit: Si ergo dictis precedentib
sequens sententia non dispari sensu duingi¬
tur. ꝓfecto & inbonam partẽ nobis eius in¬
telligentia sine obstaculo difficultatis ape
ea semina feratius ligantut. S rursũ sulla
pliua ĩmoderatius irrigat: inculmo pin¬
quedinẽ frumenti untutẽq mutat. Sinu̾
iactatũ semen post pluuiã gelu premit᷑: quo
toras citiꝰ apparere repellitur. eo intus fecun¬
dius radicatur: & quo uetatur progredi co¬
gitur multiplicari: quia cũ ab iminaturo
detu restringitit. in conceptionis sue tardi¬
tate laxatum. ad fructũ uberius ĩplecut.
Quid ergo est quod cdñs ꝑrius quidẽ petr̃e
se pluuie insinuat. postinodũ uͦ de suo egre¬

Expanded text:
rentibus astruere, dummodo minime judicemur rentibus astruere, dummodo minime judicemur quae perscrutanda fuerant neglexisse. Superiori enim versu dicitur: Quis est pluviae pater vel quis genuit stillas roris? Statimque additur: De cujus utero egressa est glacies, et gelu de coelo quis genuit? Si ergo dictis praecedentibus sequens sententia non dispari sensu conjungitur, profecto et in bonam partem nobis ejus intelligentia sine obstaculo difficultatis apeream semina feracius ligantur. Sed rursum si illam pluvia immoderatius irrigat, in culmo pinguedinem frumenti virtutemque mutat. Sin vero jactatum semen post pluviam gelu premitur, quo foris citius apparere repellitur, eo intus fecundius radicatur; et quo vetatur progredi, cogitur multiplicari, quia cum ab immaturo ortu restringitur, ex conceptionis suae 946 tarditate laxatum ad fructum uberius impletur. Quid est ergo quod Dominus prius quidem patrem se pluviae insinuat, postmodum vero de suo egre
Abbreviated transcription (Latin):
sericorditer emollire noluit: ꝓfecto cdistricte
choata diuini timoris uirtus amitct᷑. ꝓpt̾
humanas laudes uirtutis ymago retinet᷑.
recte subumgit᷑. In similitudine lapidis
aque clurrantut: & suꝑficies abyssi ꝯstrin¬
giturr. Aque enĩ ꝑ glaciem in suꝑficiem du¬
rescunt: s fluide in intimis remanent. Et
quid ꝑ aquas : nisi fluxa accipimus corda
reproboꝵ: Que cũ ex proposito uirtutẽ dese¬
runt fortes se in bonis oꝑib ꝑ ypochrisim
ostendunt: dũq inintimis suis ad uitia
diffluunt. & foris se scoꝵ ac fortiũ imitato¬
res fingunt ⁊ aque in similitudine lapidis
durantur. ce suꝑficies abyssi dstringitur: qͥa
ꝑ suꝑductã sc̃itatis speciem. fluxa ac instabi¬
lis eoꝵ oscientia hominĩb tegit᷑. Nã cũ sibi¬
met. ipsis intrinsecus turpes sint: ante alie¬
nos tam̃ oculos quadã uinendi uenustate
nam intelligi partẽ uelit: debemꝰ etiã que¬

Expanded text:
isericorditer emollire noluit, profecto districte isericorditer emollire noluit, profecto districte choata divini timoris virtus amittitur, propter humanas laudes virtutis imago retinetur, recte subjungitur: In similitudinem lapidis aquae durantur, et superficies abyssi constringitur. Aquae enim per glaciem in superficie durescunt, sed fluidae in intimis remanent. Et quid per aquas nisi fluxa accipimus corda reproborum? Quae cum ex proposito virtutem deserunt, fortes se in bonis operibus per hypocrisim ostendunt; dumque in intimis suis ad vitia defluunt, et foris se sanctorum ac fortium imitatores fingunt, Aquae in similitudinem lapidis durantur, et superficies abyssi constringitur, quia per superductam sanctitatis speciem fluxa ac instabilis eorum conscientia hominibus tegitur. Nam cum sibimetipsis intrinsecus turpes sint, ante alienos tamen oculos quadam vivendi vetustate nam intelligi partem velit, debemus sic etiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionẽ dei prius tractabilis. in sũmis
liquidus stabat. An sacrũ eloquiũ celũ ñ
est quod diem nobis intelligentie aperienᷤ.
sole nos usticie illustrat: Quod dũ nos ui¬
te presentis nox continet: stellis nob̾ man¬
datoꝵ fulget. S quia oportet hereses esse
ut probati manifesti fiant: cũ ab intellec¬
tu sano mens suꝑba repellitur. ultione dis¬
tricti uidicis. gelui de celo generat᷑t udcũ ip̃a
scriptura sacra in electoꝵ cordib caleat. eos
qui se suꝑbe scire appetunt.a se frigidos e¬
mutat. Ib̃i quippe errant. ubi corrigere erra¬
ta debuerant: &e dũ a suꝑni intelligentia
resplendentes eloquii. & obdurati ip̃i & se¬
ducentes ceteros corrinunt : ad ua ueni¬
entes. ut gelu oe alios astringunt. Semet¬
ip̃m tam̃ dñs hoc gelu gignere ꝑhibet: ñ
quo prauoꝵ mentes ip̃e ad culpam formet:
s quo a culpa ñ liberet: sicut scriptum est.
Ego obdurabo cor pharaonis. Quod quia m¬

Expanded text:
cognitionem Dei prius tractabilis in summis cognitionem Dei prius tractabilis in summis liquidus stabat. An sacrum eloquium coelum non est, quod diem nobis intelligentiae aperiens, sole nos justitiae illustrat, quod dum nos vitae praesentis nox continet, stellis nobis mandatorum fulget? Sed quia oportet esse haereses, ut probati manifesti fiant , cum ab intellectu sano mens superba repellitur, ultione districti judicis gelu de coelo generatur, ut cum ipsa Scriptura sacra in electorum cordibus caleat, eos qui se superbe scire appetunt a se frigidos emittat. Ibi quippe errant ubi corrigere errata debuerant; et dum a superna intelligentia resplendentis eloquii, et obdurati ipsi, et seducturi caeteros, corrunt, ad ima venientes ut gelu, et alios astringuat. Semetipsum tamen Dominus hoc gelu gignere perhibet, non quod pravorum mentes ipse ad culpam formet, sed quod a culpa non liberat, sicut scriptum est: Ego obdurabo cor Pharaonis . Quod quia m
Abbreviated transcription (Latin):
iciat: ostendit dicens. Nescio uos unde sitis
discedite a me om̃s oꝑarii iniquitatis. Hanc
glaciem nunc inutero dñs portat: quia intͣ
sinũ eccłie tolerat. S tunc aperte eicit: cũ
tales a secretis celestib ꝑ excremũ &ẽ publi¬
cũ iudiciũ repellit. his itaꝙ uerbis quid
aperte agitur. nisi ut beatus iob de sũmis
sius uirtitib humilietur: ne in hoc qͦdde¬
ne uiuendo claruerat. & suꝑbiendo friges¬
cat. Et a diuinitatis utero repulsus exeat.
suintra sinũ cordis sui se tumidus excollat:¬
Et quia iusto iudicio suꝑbas mentes ad
culpam egredi ex accepta uutute ꝑmitit:
recte adhuc subiungit᷑. Et gelu de celo qͥs
genuit: Plerũꝙ enim sacti eloquii scien¬
tiam prestat: s dũ eadẽ scientia is qͥ acci¬
pit extollitur. ira districti iudicis in ipso
eloquio cecatur ⁊ ut exteriores fauores ꝑ
illam sequens. iam eius interna ñ uideat:
& qui intus manens calere poterat. exeun¬
do frigescat ⁊ duratusq in ima corruat. qͥ ad

Expanded text:
iciat ostendit, dicens: Nescio vos unde sitis, discedite a me, omnes operarii iniquitatis . Hanc glaciem nunc in utero Dominus portat, quia intra sinum Ecclesiae tolerat. Sed tunc aperte ejicit, cum tales a secretis coelestibus per extremum et publicum judicium repellit. His itaque verbis quid aperte agitur, nisi ut beatus Job de summis suis virtutibus humilietur, ne in hoc quod bene vivendo caluerat, superbiendo frigescat, et a Divinitatis utero repulsus exeat, si intra sinum sui cordis se tumidus extollatEt quia justo judicio superbas mentes ad culpam egredi ex accepta virtute permittit, recte adhuc subjungitur: Et gelu de coelo quis genuit? Plerumque enim sacri eloquii scientiam praestat, sed dum de eadem scientia is qui accipit extollitur, 945 ira districti judicis in ipso sacro eloquio caecatur, ut exteriores favores per illam sequens, ejus jam interna non videat; et qui intus manens calere poterat, exeundo frigescat, duratusque in ima corruat, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
cat: quasi quibdam uinculis anima ligata
prepeditur. Multos enim sepe udimꝰ uiam
quidem sc̃e conuersationis appetere: s ne
hanc assequi ualeant. modo irruentes casus.
modo. futura aduersa formidare. Qui incerta
mala dum quasi cauti prospiciunt: in pecca¬
toꝵ suoꝵ uinculis incaute retinentur. Multa
enim aute oculos ponunt: que si eis in conũ¬
satione eueniant. subsistere se non posse for¬
midant. De quib salomon ait. Iter pigroꝵ qͣsi
sepes spinarum. Nam cũ uiam dei appetunt:
eos uelut spine obstantium sepium sic formi¬
dinum suarũ opposite suspiciones pungunt.
Quod quia electos ꝑrepedire non solet: bene
illic secutus adiunxit: uia iustoꝵ absq offen¬
diculo. Iusti quippe in conuersatione sua qͦdli¬
bet eis aduersitatis obinauerte non impingũt:
quia temporalis aduersitatis obrectacula eter¬
ne spei cẽ rnterne contemplationis saltu. tran¬
scendunt. Soluit itaq d̃s onagri uincula: qñ

Expanded text:
cat, quasi quibusdam vinculis anima ligata cat, quasi quibusdam vinculis anima ligata praepeditur. Multos enim saepe videmus vitam quidem sanctae conversationis appetere; sed ne hanc assequi valeant, modo irruentes casus, modo futura adversa formidare. Qui in certa mala dum quasi cauti prospiciunt, in peccatorum suorum vinculis incauti retinentur. Multa enim ante oculos ponunt, quae si eis in conversatione eveniant, subsistere se non posse formidant. De quibus bene Salomon ait: Iter pigrorum, quasi sepes spinarum . Nam cum viam Dei appetunt, eos velut spinae obstantium sepium sic formidinum suarum oppositae suspiciones pungunt. Quod quia electos praepedire non solet, bene illic secutus adjungit: Via justorum absque offendiculo . Justi quippe in conversatione sua quodlibetquia temporalis adversitatis obstacula aeternae spei et internae contemplationis saltu transcendunt. Solvit itaque 980 Deus onagri vincula, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uenite ad me omnes qui laboratis ce on¬
rati estis: ce ego uos reficiam. Tollite in¬
gum meum suꝑ uos &e discite a me quia
mitis sum & humilis corde: & inuenietis
requiem animab ur̃is. Ingum enĩ meũ
suaue est &e onus meum leue. Asperum
quippe uigũ &e dure sicut diximus serui¬
tutis pondus est. subesse temporalibus:
ambire terrenã. retinere labentia: uelle
stare in non stantib ᷤappetere quidẽ tran¬
seuntia: s cum transeuntib nolle tran¬
sire. Dum enim contra uotũ cuncta fugi¬
unt. que prius mentẽ ex desiderio adep¬
tionis afflixerant: post ex pauore amissi¬
onis premunt. Liber ergo dmntito᷑ qi¬
calcatis terrenis desideriis ab appetitione
rerum temporaliũ securitate mentis exone¬
ratur. Et uncula eius quis soluit ⁊ subaudiᷤᷤ
oꝵ carnaliũ retinacula dicũpunt᷑. Cum enĩ
pia intentio ad conuersionem uocat. s adhuc
ab hac intentione carnis infirmitas reuo¬

Expanded text:
Venite ad me omnes, qui laboratis et onVenite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum sum, et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Asperum quippe jugum, et durae, sicut diximus, servitutis pondus est, subesse temporalibus, ambire terrena, retinere labentia, velle stare in non stantibus, appetere quidem transeuntia, sed cum transeuntibus nolle transire. Dum enim contra votum cuncta fugiunt, quae prius mentem ex desiderio adeptionis afflixerant, post ex pavore amissionis premunt. Liber ergo dimittitur qcalcatis terrenis desideriis, ab appetitione rerum temporalium securitate mentis exoneratur. Et vincula ejus, quis solvit? Subaudis orum carnalium retinacula dirumpuntur. Cum enim pia intentio ad conversionem vocat, sed adhuc ab hac intentione carnis infirmitas revo
Abbreviated transcription (Latin):
ad eoꝵ uitam qui remote conuersionis se¬
creta appetunt uerba uertuntur : qui ip̃a
cessandi ocia: quia dumo adiutorio et non
suis uirib adsecuntur de eis a dño dictum.¬
ger enim qui in solttudinem commoratur
non incongrue eoꝵ uitam significat. qui
reroti a turbis popularib conuersant᷑.
Qui apte etiam liber dicitur: quia mag¬
na est seruitus seculariũ negocioꝵ ⁊ quib
mens uehementer acceritur: quanus in
eis sponte desudetur. Cinus seruitutis
conditione carere est: in mundo iam nil
concupiscere. Quasi enim quodam iugo
seruitii premunt prosꝑa dum appetunt᷑.
premunt aduersã dum̃ formidantur. It
siquis semel a dominatione desiderior
temporaliũ colla mentis excusserit. quadã
iam etiam in hac uita libertate ꝑfruitur:
dum nullo desiderio felicitatis afficitur:
nullo aduersitatis terrore coartat᷑. Hoc
graue seruitutis iugum dñs usdit secu¬
larium ceruicib impressum: cũ diceret.

Expanded text:
ad eorum vitam, qui remotae conversationis sead eorum vitam, qui remotae conversationis secreta appetunt, verba vertuntur: qui et ipsa cessandi otia, quia divino adjutorio et non suis viribus assequuntur, de eis a Domino dicituger enim, qui in solitudine commoratur, non incongrue vitam eorum significat, qui remoti a turbis popularibus conversantur. Qui apte etiam liber dicitur: quia magna est servitus saecularium negotiorum, quibus mens vehementer atteritur, quamvis in eis sponte desudet. Cujus servitutis conditione carere est in mundo jam nil concupiscere. Quasi enim quodam jugo servitutis premunt prospera dum appetuntur, premunt adversa dum formidantur. At si quis semel a dominatione desideriorum temporalium colla mentis excusserit, quadam jam etiam in hac vita libertate perfruitur, dum nullo desiderio felicitatis afficitur, nullo adversitatis terrore coarctatur. Hoc grave servitutis jugum Dominus vidit saecularium cervicibus impressum, cum diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
ad pastũ: quia de corporib exeuntes. illa
pabula interne uiriditatis inueniunt.
Egreduntur & ñ reuertũt᷑ ad eas: quia in
illa suscepti contemplatione gaudioꝵ iã
nullatenus indigent uerba audire docen¬
tiũ. Egressi itaq ad eas iam ñ redeunt: qͥa
angustias uite presentis euadentes. ułtra
a doctorib predicationẽ iide accipere ñ
requirunt. Tunc quippe impletur quod
scriptum est. Non docebit ultra uir ꝓximũ
suum. & uit fratrẽ suũ dicens. cognosoe
dñm: omnes enim cognoscentme. a mi
nimo eoꝵ usq ad maximũ dicit dñs.
Tunc implebitur quod in euangelio ue¬
ritas dicit. Palam de patre anmuncia
ciat: quia sicut & superuis diximꝰ. per
hoc quod uerbum est ex natura nos diui¬
nitatis illustrat. Uerba ergo tunc docenti
um quasi quosdam humane lingne rii¬
los non querunt: quando de ip̃o iã ueri¬
tatis fonte debriantur. Igitur postquam
figurata incuruatione ceruarum. multa
de magistroꝵ uirtute narrata sund: nunc

Expanded text:
ad pastum, quia de corporibus exeuntes illa pabula internae viriditatis inveniunt. Egrediuntur, et non revertuntur ad eas, quia in illa suscepti contemplatione gaudiorum, jam nullatenus indigent verba audire docentium. Egressi itaque ad eas jam non redeunt, quia angustias vitae praesentis evadentes, ultra a doctoribus praedicationem vitae accipere non requirunt. Tunc quippe impletur quod scriptum est: Non docebit ultra vir proximum suum, et vir fratrem suum, dicens: Cognosce Dominum; omnes enim cognoscent me a minimo eorum usque ad maximum, dicit Dominus . Tunc impletur quod in Evangelio Veritas dicit: Palam de Patre annuntiabannuntiat, quia sicut et superius diximus, per hoc quod verbum est, ex natura nos divinitatis illustrat. Verba ergo um quasi quosdam humanae linguae rivulos non quaerunt, quando de ipso jam veritatis fonte derivantur. Igitur postquam figurata incurvatione cervarum, multa de magistrorum virtute narrata sunt, 979 nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tius sonat: quanto &e mentes nr̃as ui inti¬
me illustrationis penetrat. Sublatis nãq
ortis & occidentib uerbis: quasi quidã sonꝰ
eterne predicationis fit. ip̃a ymago interne
uisionis. Unde recte nc̃ ad beatũ iob dñs di¬
cit. Quis enarrabit celoꝵ rationẽ ⁊& ocen¬
tũ celi quis dormire faciet: Quid enĩ celo¬
tũ ratio accipitur ⁊ nisi uis suꝑna secretoꝵ:
Quid per celi contentũ ÷ nisi concors predi¬
cantiũ sermo signat᷑: Conditor gͥ ñr cũ ce¬
loꝵ rationẽ narrare ceperit. dormire celi con¬
centũ facit: quia cum iam nobis ꝑ speciem os¬
denditur. nimirũ predicantiũ uerb̾a subt᷑bim¬
tur. hinc enĩ ꝑ iheremiã dñs dicit. Non doce¬
bit ultra uir proximũ suũ : c uir fratrẽ simũ
dicens. cognosce dñm: om̃s enim cognoscent
me a minimo eoꝵ usq ad maximum dicit

Expanded text:
tius sonat quanto et mentes nostras vi intimae illustrationis penetrat. Sublatis namque fortis et occidentibus verbis, quasi quidam sonus aeternae praedicationis fit ipsa imago internae visionis. Unde et recte nunc ad beatum Job Dominus dicit: Quis enarrabit coelorum rationem, et concentum coeli quis dormire faciet? Quid enim coelorum ratio accipitur, nisi vis superna secretorum? Quid per coeli concentum nisi concors praedicantium sermo signatur? Conditor igitur noster cum coelorum rationem narrare coeperit, dormire coeli concentum facit, quia cum jam nobis per speciem ostenditur, nimirum praedicantium verba subtrahuntur. Hinc enim per Jeremiam Dominus dicit: Non docebit ultra vir proximum suum, et fratrem suum, dicens: Cognosce Dominum. Omnes enim cognoscent me
Abbreviated transcription (Latin):
ce ibunt. & reuercentia dicent tibi adsumꝰ :
subaudis ut mͥ: lladunt enĩ fulgura. cum
predicatores miraculis choruscant. &e̾ suꝑ¬
na reuerentia auditoꝵ corda transfigunt.
Reuertentia uͦ dicunt adsumꝰ: cũ ñ sibi
s dei uirib tribuunt. quicqͥd se fortiter
egisse cognoscunt. Quid est enĩ deo dicere
adsumus: Quoddã nãq in hoo uerbo obse¬
quiũ declaratur. Reuertentes itaq p̃dicato¬
res scõs dicere est adsumꝰ: illi laudem tribu¬
ere gr̃e. a quo se accepisse sentiunt uictoriã
pugne. ne sibi tribuant qͦd operant᷑. Et ire
quidẽ fulgura oꝑando ponunt. s reuerti sn¬

Expanded text:
Adsumus? subaudis ut mihi. Vadunt enim fulgura cum praedicatores miraculis coruscant et superna reverentia auditorum corda transfigunt. Revertentia vero dicunt, Adsumus, cum non sibi, sed Dei viribus tribuunt quidquid se fortiter egisse cognoscunt. Quid est ergo Deo dicere, Adsumus? Quoddam namque in hoc verbo obsequium declaratur. Revertentes itaque praedicatores sanctos dicere est, adsumus, illi laudem tribuere gratiae a quo se accepisse sentiunt victoriam pugnae, ne sibi tribuant quod operantur. Et ire quidem fulgura operando possunt, sed reverti su
Abbreviated transcription (Latin):
raclinantur celi descendit dñs: quia cũ se
in predicatione sua sc̃i doctores adͣtra¬
hunt. diuinitatis noticiam nr̃is cordib
infurdunt. Nequaquã quippe ad nos
deus descenderet: si predicatores eius in
contemplanonis rigore inflexibiles ꝑma¬
nerent. Inclinantur ergo celluit descen¬
dat dñs: incuruantur cerue. ut nos in
noua fidei luce nascamur. Iste icur¬
uate cerne in canticis canticoꝵ. sponsi u¬
bera sunt uocate: sicut scriptum est. Me¬
liora sunt ubera tua uino. Ista enim sunt
ubera que marcha pectoris fixa. lacte nos
potant: quia ipsi archanis summe dt̃e¬
plationis inherentes subtili predicatio¬
ne nos nutrunt. Ut gͥ ab eterno gemitu
ce dolore nos retrahant: nunc incuruant᷑
cerue atq in partu rugitus emitunt. Qa
huc in hac uita durantib ip̃i iam marty¬
rio consũmentur: apte sequitur. Separan
tur filii earũ & pergunt ad pastũ: egrediun¬
tur & non reuertentur ad eas. Pastũ scrip¬
tura sacra illud iiriditatis eterne papu

Expanded text:
quia cum se in praedicatione sua sancti doctores attrahunt, divinitatis notitiam nostris cordibus infundunt. Nequaquam quippe ad nos Dominus descenderet, si praedicatores ejus in contemplationis rigore inflexibiles permanerent. Inclinantur ergo coeli ut descendat Dominus, incurvantur cervae ut nos in nova fidei luce nascamur. Istae incurvatae cervae in Canticis canticorum sponsae ubera sunt vocatae, sicut scriptum est: Meliora sunt ubera tua vino . Ista enim sunt ubera quae in arca pectoris fixa lacte nos potant, quia ipsi arcanis summae contemplationis inhaerentes, subtili nos praedicatione nutriunt. Ut igitur ab aeterno gemitu et dolore nos retrahant, nunc incurvantur cervae, atque in partu rugitus emittunt. Quia huc in hac vita durantibus ipsi jam martyrio consummentur, apte sequitur: CAPtur filii earum, et pergunt ad pastum: egrediuntur, et non revertuntur ad eas. Parturit
Abbreviated transcription (Latin):
tunc narrantis dei est. uisa claritas subleuan¬
tis: & concentus celi tunc dormiunt: qͥa appi¬
rende in uidicio retributore operũ. exhortamd¬
nũ iam uerba cessabunt. Unde ce apte ipsum
resurrectionis tempus adiungitur: cũ ilico
ꝓfertur. Quando fundabatur pulius in des
ra: &e glebe compingebantur. More enum suo
que adhuc futura sunt. quasi iam preterita¬
tura sunt. Pulius itaq tunc in terra funda¬
tur: quia insolida membra reducit᷑. Et glel
cõpinguntur: quia minirũ firma corpora
expuluere collecta consurgent. S postquan¬

Expanded text:
tunc narrantis Dei est visa claritas sublevantunc narrantis Dei est visa claritas sublevantis. Et concentus coeli tunc dormiet, quia apparente in judicio retributore operum, exhortationum jam verba cessabunt. Unde et aperte ipsum resurrectionis tempus adjungitur, cum illico. Quando fundebatur pulvis in ter a, et glebae compingebantur. - More enim suo, quae adhuc futura sunt, quasi jam praeteritatura sunt. » Pulvis itaque tunc in terra fundatur, quia in solida membra reducitur; glebae compinguntur, quia nimirum firma corpora ex pulvere collecta consurgunt. MORA
Abbreviated transcription (Latin):
destruetur. Uel certe celoꝵ ratio est: ⁊p̃a then¬
ficatrix uirtus. que sp̃c format angeloꝵ. Deus
enim sicut est causa causarũ : sicuit uita niuen¬
tium: ita etiam ratio rationabiliũ creatura¬
rũ. Tunc enim celoꝵ rationẽ dñs narrat: cũ
semet ip̃m nobis. quom electis sp̃ib presit in
sinuat. Tunc celoꝵ rationẽ narrat: cũ deter¬
sa mentis nr̃e caligine. clara se uisione
manifestat. Unde ce in euangelio dicit. Ue¬
nit hora cũ iam non in parabolis loquat uo¬
bis: s palam de patre anmrnciabo uobis. Pa¬
lam quippe de patre anminciare se asserit:
quia ꝑ patefactam tunc maiestatis sue sp̃em
cẽ quomodo ip̃e gignenti non impar oriatit:
ostendit. Aperte nãꝙ tunc uidebimus quom
hoc quod oriendo est ei de quo oritur suble¬
quens non est: quom is qui ꝑ processionem
producitur a ꝓferentib non pretiur: aꝑte t̾i
usdebimus quom & unũ diuisibiliter tria
sunt: &e indiuisibiliter tria unũ. Lingua gͦ

Expanded text:
et. VIII. Vel certe coelorum ratio est ipsa vivificatrix virtus, quae spiritus format angelorum. Deus enim sicut est causa causarum, sicut vita viventium, ita etiam ratio rationabilium creaturarum. Tunc ergo coelorum rationem Dominus narrat, cum semetipsum nobis quomodo electis spirsinuat. Tunc coelorum rationem narrat, cum detersa mentis nostrae caligine clara se visione manifestat. Unde et in Evangelio dicit: Venit hora cum jam non in parabolis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis . Palam quippe de Patre annuntiare se asserit, quia per patefactam tunc majestatis suae speciem, et quomodo ipse gignenti non impar oriatur,  procedat, ostendit. Aperte namque tunc videbimus quomodo hoc quod oriendo est, ei de quo oritur subsequens non est. Quomodo is qui per processionem producitur, a proferentibus non praeitur. Aperte tunc videbimus quomodo et unum divisibiliter tria sint, et indivisibiliter tria unum. Lingua ergo
Abbreviated transcription (Latin):
m his qui pereurit. Aliis quidẽ odor mor¬
tis imortem: aliis autẽ odor utte in uitã.
Uerbum itaq suum auditorib ẽẽ lucife¬
rum simul & uesperũ uidit: ꝑ quod et
ab iniquitate suscitari. & contra alios
sopiri in inquitate conspexit. Quod qͥa
occultis dei iidiciis agitur. que in hac
uita ab omnib comprehendi ñ posst̃
recte illic subdidit. Et ad hec quis tã ido¬
neus: Ac si diceret Idonei quidem sumꝰ¬
ad hec consideranda quia fiunt: s idonei
ñ sumus ad hec inuestiganda cur fiant.
Unde hic quoꝙ dñs quia aliis ꝓduci luci¬
ferum. aliis uero consurgere uesperũ dixe¬
rat. ne ꝑscrutari homo occulta dei iudicia
audeat: ilico subiungit. Nũquid nosti ordi

Expanded text:
 his qui pereunt; aliis quidem odor mor his qui pereunt; aliis quidem odor mortis in mortem, aliis autem odor vitae in vitam . Verbum itaque suum auditoribus esse luciferum simul et vesperum vidit, per quod et alios ab iniquitate suscitari, et e contra alios sopiri in iniquitate conspexit. Quod quia occultis Dei judiciis agitur, quae in hac vita ab hominibus comprehendi non possunt, recto illic subdidit: Et ad haec quis tam idoneus ? Ac si diceret: Idonei quidem sumad haec consideranda quia fiunt, sed idonei non sumus ad haec investiganda cur fiant. Unde hic quoque Dominus, quia aliis produci luciferum, aliis vero consurgere vesperum dixerat, ne perscrutari homo occulta Dei judicia audeat, illico subjungit: CAPUT XXXI
Abbreviated transcription (Latin):
dant mendatio. ut udicentur om̃s qui ñ
credunt ueritati. s consenserunt iniqͥtati.
Nequaquã ergo suꝑ eos uesperũ consurge¬
ret: si celi filii esse uoluissent. S dũ insibilia
appetunt: amisso cordis lumine. sub noctis
duce tenebrascunt. Quod tam̃ simoraliter
discutimꝰ. quom cotidie agatur inuenimꝰ:
quia nimirũ & electoꝵ lucifer oritur. & ues¬
pere reprobis deo ꝑmittente dominatur.
Unus enim atq idem sermo dei est: in ore
predicantis. Quẽ dum isti gaudendo. illi
uero inuiderdo audiunt. claritatẽ sibi lu
ciferi in uespere tenebras uertunt: dum
isti humiliter uocem sc̃e predicationis ac¬
cipiunt. quasi ad stelle lucẽ oculos cordis
aperiunt. Dũ nero illi benedicenti inui¬
dent. & ñ salutis causã s elationis głam
querunt: prorũpente iniquitatis sue
uespere. in somnũ mortis oculos clau¬
dunt. ꝑ occuttũ ergo indiciũ is qui elec
redeunt. praui deterius in culpa mori
odor sumus deo in his qui salin fiunt: et

Expanded text:
centur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati . Nequaquam ergo super eos Vesper consurgeret, si coeli filii esse voluissent; sed dum visibilia appetunt amisso cordis lumine, sub noctis duce tenebrescunt. Quod tamen si moraliter discutimus, quomodo quotidie agatur invenimus. Quia nimirum et electis Lucifer oritur, et vesper reprobis Deo permittente dominatur. Unus enim atque idem sermo Dei in est ore praedicantis: quem dum isti gaudendo, illi vero invidendo audiunt, claritatem Luciferi sibi in vesperi tenebras vertunt. Dum isti humiliter vocem sanctae praedicationis accipiunt quasi ad stellae lucem oculos cordis aperiunt; dum vero illi benedicenti invident, et non salutis causam, sed elationis gloriam quaerunt, prorumpente iniquitate sua vespere, in somnum mortis oculos claudunt. Per occultum ergo judicium is, qui electo redeunt, pravi deterius in culpa moriuti bonus odor sumus Deo in his qui salvi fiunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. Qui ut sepe diximus iccuro nubes
uocari solent: quia ce choruscant miracłis.
&e pluant uerbis. Et quia humana corda
postquã ꝑ predicationẽ mota ñ fuerut. is¬
tis miraculoꝵ fulgorib conturbantur. ꝓpħa
atcestante didicimus: qui ait. Fulgura mul¬
tiplicabis: ce contibabis eos. Ac si diceret.
Dũ uerba predicationis tue ñ audiunt: ꝑ
predicantium miracula conturbantur. Uñ
alias dictum est. In lumine iacula tua ibunt:¬
ce in splendore fulgoris armoꝵ tuoꝵ. Iacu¬
la dñi in lumine ire est: uerba eius aꝑta
ueritate resonare. S quia sepe homines
uerba uite etiam intellecta despiciunt ad¬
iunguntur etiã miracula. Uñ illic subdidit.
Insplendore fulgoris atmoꝵ tuoꝵ. fulgor qͥp¬
pe armorũ est claritas miraculoꝵ. Armis
nãq nos tuemur: iaculis aduersa destriti¬
nius. Arma ergo cũ iaculis sunt: miracła
cũ predicamentis. Sc̃i enĩ predicatores uer¬
ip̃os tuentur: ut & quantũ sint audiendi.

Expanded text:
t saepe diximus, idcirco nubes vocari solent, quia et coruscant miraculis, et verbis pluunt. Et quia humana corda, postquam per praedicationem mota non fuerint, istis miraculorum fulgoribus conturbantur, Propheta attestante didicimus, qui ait: Fulgura multiplicabis, et conturbabis eos . Ac si diceret: Dum verba praedicationis tuae non audiuat, per praedicantium miracula conturbantur. Unde alias scriptum est: In lumine jacula tua ibunt, in splendore fulgoris armorum tuorum . Jacula Dei in lumine ire est verba ejus aperta veritate resonare. Sed quia saepe homines verba vitae etiam intellecta despiciunt, adjunguntur etiam miracula. Unde illic subdidit: In splendore fulgoris armorum tuorum. Fulgor quipque armorum est claritas miraculorum. Armis quippe nos tuemur, iaculis adversa destruimus; arma ergo cum iaculis sunt miracula cum praedicamentis. Sancti enim viri veripsos tuentur, ut et, quantum sint audiendi,
Abbreviated transcription (Latin):
sinũ recipere populos ambiunt : mag¬
no arcdore succensi. nunc ad hos nunc ad
illos colligendos desideriũ mitunt. Q si
quedam quippe uagatio est. ip̃a cogitationiᷤᷤ
estuatio: & uelut ad loca uaria mutatis m¬
tib transeunt: dũ ꝑ adimandis animab
in modos innumeros. ad partes diuersaᷤ
esurienti mente discurrunt. hanc uagati
gentium magistro didicerunt. Ip̃e quippe
qͣm ualida caritate flagrat: tam nimia ex
locis ad loca se uagatione ꝑmutat. Transi¬
re ad alia ex alus appetit: quia ip̃a eũ que
implet caritas impellit. Longe namq a
romanis positus scribit dicens. Memoriã
uri facio semꝑ in orationib meis ⁊ obsecͣns
si quo modo tandem aliqñ prosperũ toer

Expanded text:
sinum recipere populos ambiunt, magsinum recipere populos ambiunt, magno ardore succensi, nunc ad hos, nunc ad illos colligendos desiderium mittunt. Quasi quaedam quippe vagatio est ipsa cogitationis aestuatio; et velut ad loca varia mutatis nutibus transeunt, dum pro adunandis animabus in modos innumeros ac in partes diversas esurienti mente discurrunt. Vet. XIII. gentium magistro didicerunt. Ipse quippe quam valida charitate flagrat, tam nimia ex locis ad loca se vagatione permutat; transire ad alia ex aliis appetit, quia ipsa eum quae implet charitas impellit. Longe namque a Romanis positus scribit: Memoriam vestri facio semper in orationibus meis, obsecrans si quo modo tandem aliquando prosperu
Abbreviated transcription (Latin):
nomine ⁊ nsi peccatis nigra gentilitas de¬
signatur: De qua ꝑ prophetam d̃r. Qͥ dat
iumentis escam ipsoꝵ: &e pullis coruorũ
inuocantib eũ. Iumenta quippe escam ac¬
cipiunt: dũ sacre scripture pabisso. mentes
ducdũ brute saciantur. Pullis uͦ coruoꝵ fili¬
is scilicet gentiũ esca datur. cũ eoꝵ desideri¬
um. nr̃a conuersatione reficitur. Iste coruus
accipit. quia ipse ad conuersationẽ alios
catores ex eo editi non in se presumunt: s
in uirib redemptoris sui. Uñ benecdicitur.
sua iurtute posse se sciunt. Et quamuis an¬
marũ lucra piis uotis esuriant: ab illo tñ
qui cuncta intrinsecus oꝑatur. hec fieriex¬
optant. Uera enim fide cõprehendunt: quia
neꝙ qui plantat est aliquid neq qͥ rigat:
s qui incrementũ dat d̾s. Quod uero dictũ
est. uagantes eo quod ñ habeant cibos. in
hac uagatione nil aliud qm estuantiũ pre¬
dicatoꝵ uota signantur: quidũ in eccłie¬

Expanded text:
nomine, nisi peccati nigra gentilitas denomine, nisi peccati nigra gentilitas designatur? De qua per Prophetam dicitur: « Qui dat jumentis escam ipsorum, et pullis corvorum invocantibus eum . Jumenta quippe escam accipiunt, dum sacrae Scripturae pabulo mentes dudum brutae satiantur. Pullis vero cervorum, filiis scilicet gentium esca datur, cum eorum desiderium nostra conversatione reficitur. Iste corvus accipit, quia ipse ad conversionem alios catores ex eo editi, non in se praesumunt, sed in viribus Redemptoris sui. Unde bene dicitur: sua virtute posse se sciunt. Et quamvis animarum lucra piis votis esuriant, ab illo tamen qui cuncta intrinsecus operatur haec fieri exoptant. Vera enim fide comprehendunt, quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . 30. Zeloest: vagantes eo quod non habeant cibos, in hac vagatione nihil aliud quam aestuantium praedicatorum vota signantur. Qui dum in Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ebrio imponit. Doctrina itaq ut ꝑuenire
ad cor audientis ualeat: que sibi sint con¬
grua tempoꝵ momenta ꝑpendat. Bene gͦ
de eisclem catulis d̃r. Quando cubant inan¬
tris: & in specub insidiantur. Doctores enĩ
sc̃i quando & arguenda conspiciunt. & tam̃
in specubus latent: & uelut in autris se
contegunt. quia in sius cordib occultantur.
s cum oportunũ tempus imuenerint repen¬
te ꝓsiliunt. Nulla que dicenda sunt reticent:
ce ceruicem suꝑbientiũ. morsu aspere incre¬
pationis tenent. Siue itaq ꝑ apłos seu ꝑ
ceperit. alios etiam capere non desistit. Ad hoc
quippe iusti huius mundi peccatores rapiunt:
ut pec conuetsos eod alii etiã ex mundo rapi¬
antur. Uñ & ip̃a gentilitas que ꝑio apłorũ
ore rapta est.tanta nunc fame alios esurit:
quanta se ab aplĩs concupitã fuisse cognos¬
cit. Proride & apte subiungitur. Quis pre¬
parãt coruo escam suã. qñ pulli eits ad do¬

Expanded text:
ebrio imponit. Doctrina itaque ut pervenire ebrio imponit. Doctrina itaque ut pervenire ad cor audientis valeat, quae sibi sunt congrua temporum momenta perpendat. Bene ergo de eisdem catulis dicitur: Quando cubant in antris, et in specubus insidiantur. Doctores etenim sancti quandoque et arguenda conspiciunt, et tamein specubus latent; et velut in antris se contegunt, quia in suis cordibus occultantur, sed cum importunum tempus invenerint, repente prosiliunt, nulla quae dicenda sunt reticent, et cervicem superbientium morsu asperae increpationis tenent. Sive itaque per apostoloscepit alios etiam capere non desistit. Ad hoc quippe justi hujus mundi peccatores rapiunt, ut per conversos eos etiam alii ex mundo rapiantur. Unde et ipsa geminitas, quae pio apostolorum ore rapta est, tanta nunc fame alios esurit quanta se ab apostolis concupitam fuisse cognoscit. Proinde et apte subjungitur: CAPparat corvo escam suam, quando pulli ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ce ñ ĩmerito catuli dicuntur. Uel certe quia
ce siquorundã fideliũ magistri sunt: uniuer¬
salis tamen eccłie discipulos se ẽẽ gloriantur.
Leene itaq dñs predam capit: quia uirtute
sue inspirationis ab errore uitã delinquentiũ
diripit: & animas catuloꝵ illius replet: quia¬
conuersione multoꝵ piis doctoꝵ desideriis sa¬
tisfacit. De quib catulis bene subiungitur.
Quando cubant in antris: & in specub insidi¬
antur. Neq enĩ cuncta tempora: doctrine sunt
congrua. Nam plerũqꝙ doctoꝵ uirtus ꝑditur:
si intempestiue ꝑferatur. Sepe uero ceͤ qͦd le¬
nius łr: conuentu temporis congruentis a¬
numatur. Ille gͦ scit recte dicere: qui & ordina-¬
te nouit tacere. Quid enim prodest eo tẽpore¬
irascentẽ corripere. quo alienata mente ñ ali¬
ena potest uerba ꝑcipere. s semet ip̃m uix ua¬
lec tolerare: furentem quippe qui ꝑ inuecti¬
onẽ corripit: quasi ei qui ñ sentiat plagas

Expanded text:
i. Unde et non immerito catuli dicuntur. Vel certe, i. Unde et non immerito catuli dicuntur. Vel certe, etsi quorumdam fidelium magistri sunt, universalis tamen Ecclesiae discipulos se esse gloriantur. Leaenae itaque Dominus praedam capit, quia virtute suae inspirationis ab errore vitam delinquentium diripit, et animas catuloconversione multorum piis doctorum desideriis satisfacit. De quibus catulis bene subjungitur: Quando cubant in antris, et in specubus insidiantur. Neque enim cuncta tempora doctrinae sunt congrua. Nam plerumque dictorum virtus perditur, si intempestive proferantur. Saepe vero et quod lenius dicitur conventu temporis congruentis animatur. Ille ergo scit recte dicere, qui et ordinate novit tacere. Quid enim prodest eo teirascentem corripere, quo anenata mente non solum aliena verba percipere, sed semetipsum vix valet tolerare? Furentem quippe qui per invectionem corripit, quasi ei qui non sentiat, plagas
Abbreviated transcription (Latin):
fusione solidati. redemptorẽ suũ firma auc¬
toritate predicarent: adhuc contra aduersa¬
rios suos quasi in antris insicdiabant᷑. Clau¬
sis quippe forib quasi inquibdam abditis
specub sins. catuli rapturi mundũ cubabãt:
ut ammarũ predam postinodũ presumente ᷤ
diriperent. De quib tunc certũ est qͦd mun¬
di impetũ etiam sibimet ipsis latendo formi¬
darent: illis forib clausis. Isti catuli mortẽ
mortis nr̃e insidiati quesiẽrunt. ut culpan
nram interficerent: omnẽq in nobis peccati
uitam necarent. hoꝵ primo illi esurienti ca¬
tulo s iam ualenti. ostensa ꝑ ħ̃teũ gentilitate
quasi monstrata preda dicitur: macta ce man¬
duca. His catulis uelut adhuc infirmis ut cu¬
bare in antris debeant iubetur: cũ eis dñica
uoce d̃r. Sedete in ciuitate: quoadusq indu¬
dum ore rapuerunt: Et hec quidem facta a scĩ
apłis nouimus: hec nunc etiam fieria ꝑfectiᷤ
doctorib uidemꝰ. Ip̃i enĩ &e si subsequentiũ po¬

Expanded text:
fusione solidati Redemptorem suum firma auctoritate praedicarent, adhuc contra adversarios suos quasi in antris insidiabantur. Clausis quippe foribus quasi in quibusdam abditis specubus suis catuli rapturi mundum cubabant, ut animarum praedam postmodum praesumentes diriperent, de quibus tunc certum est quod mundi impetum etiam sibimetipsis latendo formidarent. Illis foribus clausis isti catuli mortem mortis nostrae insidiati quaesierunt, ut culpam nostram interficerent, omnemque in nobis peccati vitam necarent. Hotulo, sed jam valenti, ostensa per linteum gentilitate, quasi monstrata praeda dicitur: Macta, et manduca . His catulis velut adhuc infirmis, ut cubare in antris debeant jubetur, cum eis Dominica voce dicitur: Sedete in civitate, quoadusque indudum ore rapuerunt? Et haec quidem facta a sanctis apostolis novimus, et nunc etiam fieri a rectis doctoribus videmus. Ipsi enim, etsi subsequentium po
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo temporis. misit d̃s filiũ suũ na¬
tũ ex muliere. factũ sub lege: ut eos qͥ sub
lege erant redimeret. Qui natus ex urrgine
uelut lucifer uater tenebras nr̃e noctis ap¬
paruit: quia fugata obscuritate peccati. eter¬
nũ nobis mane nũciauit. Luciferũ se innotu¬
it quia diluculo ex morte surrexit: oe fulgore
sui lumnus. mortalitatis nr̃e detram caligi¬
nẽ depressit. Qui bene ꝑ iohannẽ dr. stella
splendida &e matutina. Unnius quippe ap
ctus est: quia dum in semet ip̃o exemplum
nobis resurrectionis prebuit: que lux seqͣ¬
dur indicauit. Uesperum nͦ suꝑ terre filios
consurgere facit: quia infidesib uideoꝵ cor¬
dib dominari artxp̃m eoꝵ merito exigente
ꝑmittit. Qui iccirco a dño huic uespe¬
ro iuste subduntur: quia ip̃i sponte sua
filii terre ẽẽ uoluerunt. Terrena quippe
&e non celestia requirentes. ad ꝑspiciendã
luciferi nr̃i claritatẽ excecati sunt. Et dum
preesse sibi uesperũ expetunt: subsequen¬

Expanded text:
udo temporis, misit Deus Filium suum natum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret ; qui natus ex virgine, velut Lucifer inter tenebras nostrae noctis apparuit, quia, fugata obscuritate peccati, aeternum nobis mane nuntiavit. Luciferum vero se innotuit, quia diluculo ex morte surrexit, et fulgore sui luminis mortalitatis nostrae tetram caliginem pressit. Cui bene per Joannem dicitur: Stella splendida et matutina . Vivus quippe appctus est, quia dum in semetipso exemplum nobis resurrectionis praebuit, quae lux sequatur indicavit. Vesperum vero super terrae filios consurgere Dominus facit , quia infidelibus Judaeorum cordibus dominari Antichristum eorum merito exigente permittit. Qui idcirco a Domino huic vesperi juste subduntur, quia ipsi sponte sua filii terrae esse voluerunt. Terrena quippe et non coelestia requirentes, a perspicienda luciferi nostri claritate excaecati sunt; et dum praeesse sibi vesperum expetunt, subsequen
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quia ex uno ce pari obsequio. facta fide¬
lium disparia ꝓcedunt. Que nimirũ glebe
nequaqͣm concrete ex puluere surgerent. nisi
aquam prius pulius acciperet. & concepto
se humore solidaret: quia nisi peccatores qͦs ꝙ:
oꝑa caritatis unitas ñ teneret. Quando gͥ dñs
enarrauit celoꝵ rationẽ. uel concentũ celi dor¬
mire fecit aperiat. Ait enim. Quando fun¬
dabatur pusuis in terra: &e glebe compinge¬
bantur. Ac si diceret. Tunc primũ uocatione
&e discretione manifesta secreta spiritalia. et
ñ sine miscd̾ia aliis apperui. &e ñ sine iusticia
aliis clausi: cũ alios respuerẽ. & alios intra
eccłiam concordia caritatis adiiarẽ. Que sc̃a
eccłia quia a ꝑfidia iudeoꝵ repulsa. ad rapi¬
endas gentes se contulit. atq in suo corpore
conuercendas. quod quidẽ non suis s dñi ui¬
rib fecit: apte subiungitur. Nũquid capies
bis: Ista nimirũ illa leena est: de qua iob dixe

Expanded text:
tur, quia ex uno et pari obsequio facta fidetur, quia ex uno et pari obsequio facta fidelium disparia procedunt. Quae nimirum glebae nequaquam concretae ex pulvere surgerent, nisi aquam prius pulvis acciperet, et concepto se humore solidaret, quia nisi peccatores quosqueopera charitatis unitas non teneret. Quando igitur Dominus enarrabit coelorum rationem, vel concentum coeli dormire faciet, aperiat. Ait enim: Quando fundabatur pulvis in terram, et glebae compingebantur. Ac si diceret: Tunc primum vocatione et discretione manifesta, secreta spiritalia et non sine misericordia aliis aperui, et non sine justitia aliis clausi, cum alios respuerem, et alios intra Ecclesiam concordia charitatis adunarem. Quae sancta Ecclesia quia a perfidia Judaeorum repulsa, ad rapiendas gentes se contulit, atque in suo corpore convertendas, quod quidem non suis, sed Domini viribus fecit, apte subjungitur: CAPUT VII bis? - Ista nimirum illa leaena est de qua Job dixe
Abbreviated transcription (Latin):
re regni perpetui exhibita : & quid ꝑ bistme¬
tũ coctũ nisi caritas demonstratur: Que
ꝓ ꝑfectione bis tinguitur: quia dei & ꝓxi¬
mi dilectione decoratur. Quid ꝑ bissũ insi
ĩmaculata carnis icorruptior & quid ꝑ
pilos caprarũ e quib cilicioꝵ asꝑitas texi¬
tur. nisi dura penitentiũ afflictio designa¬
tus: Dũ gͥ alii per armillas &̾ anulos forte
magisteriũ exercent ⁊ alii ꝑ maures & dextͣ¬
lia deuotã obedientiã rectamq oꝑationem
exhibent ⁊ alii ꝑ separatũ uas aureñ. precla¬
ram subtilioremq dei intelligentiã tenent:
alii ꝑ iacinctũ ptirpurã. &e coccũ. audita ce¬
lestia sperare. credere. amiare ñ desinunt. eti¬
am que adhuc subtiliori intellectu minime
cognoscunt: alii ꝑ bissum incorruptionem
carnis offerunt: alii ꝑ caprarũ pilos deplo¬
rant aspere quod libenter cõmiserunt: quasi¬
ex una ex una terra innumere glebe ꝓferun¬

Expanded text:
re regni perpetui exhibita? Et quid per bis tinre regni perpetui exhibita? Et quid per bis tinctum coccum nisi charitas demonstratur, quae pro perfectione bis tingitur, quia Dei et proximi dilectione decoratur? Quid per byssum nisi immaculata carnis incorruptio? Et quid per pilos caprarum, ex quibus ciliciorum asperitas texitur, nisi dura poenitentium afflictio designatur? Dum igitur alii per armillas et annulos forte magisterium exercent, alii per inaures et dextralia devotam obedientiam rectamque operationem exhibent, alii per separatum vas aureum praeclaram subtilioremque Dei intelligentiam tenent; alii per hyacinthum, purpuram et coccum, audita coelestia sperare, credere, amare non desinunt, etiam quae adhuc subtiliori intellectu minime cognoscunt, alii per byssum incorruptionem carnis offerunt; alii per caprarum pilos deplorant aspere quod libenter commiserunt; quasi ex una terra innumerae glebae proferun
Abbreviated transcription (Latin):
reum in donaria: dñi separatũ est: siquiᷤᷤ
habuit iacrnctũ purpurã coccũ bistractũ.
tabernaculi uiri cũ mulierib dona offe¬
runt: quia in explendo cultu sc̃e eccłie &
fortiũ facta sublima. ce infirmoꝵ oꝑa extre¬
ma numerantur. Quid autẽ ꝑ armillas
que lacertos astringunt: nisi prepositoꝵ
ualide laborantiũ oꝑa demonstrant᷑. Et
quid ꝑ maures ⁊ nisi subdicoꝵ obedientia
exprimitur: Quid ꝑ amilos ÷ insi signacu¬
lum secretoꝵ: Plerũq enim magistri signãt:
quod ab̃ auditorib capi ñ posse ꝯsiderant.
Et quid ꝑ dextralia ⁊ nisi prime oꝑationis
ornamenta memorantur: Qͥd per uas au¬
reũ in donaria dñi seꝑatũ ÷ nisi diuinitatiᷤᷤ
intelligentia accipitur: Que tanto ab in¬
fer ioꝵ amore disungit᷑. quanto ad sola que
eterna sunt amanda subleuatur. Quid ꝑ
iacinctum nsi spes celestiũ : quid ꝑ purpu¬
ram nisi cruor ac tolerantia passionũ. amo

Expanded text:
reum in donaria Domini separatum est. Si quis reum in donaria Domini separatum est. Si quis habuit hyacinthum, purpuram, coccum bis tinctum, tabernaculi viri dona cum mulieribus offerunt, quia in explendo cultu sanctae Ecclesiae, et fortium facta sublimia, et infirmorum opera extrema numerantur. Quid autem per armillas quae lacertos astringunt, nisi praepositorum valide laborantium opera demonstrantur? Et quid per inaures, nisi subditorum obedientia exprimitur? Quid per annulos, nisi signaculum secretorum Dei? Plerumque enim magistri signant, quod ab auditoribus capi non posse considerant. Et quid per dextralia, nisi primae operationis ornamenta memorantur? Quid per vas aureum in donaria Domini separatum, nisi divinitatis intelligentia accipitur? Quae tanto ab inferiorum amore disjungitur, quanto ad sola, quae aeterna sunt, amanda sublevatur. Quid per hyacinthum, nisi spes coelestium? Quid per purpuram, nisi cruor ac tolerantia passionum a
Abbreviated transcription (Latin):
quasi diuersa mole distinctas cotidie dũs¬
in terra compingit: quia seruata imi¬
tate sacramenti. iuxta uarietatẽ morum
atꝙ linguarũ fideles in eccłia populos col¬
ligit. Has glebas iam tunc dñs designauit:
quando ad esũ panis ce pisciũ quinquã¬
genos discumbere uel centenos iussit.
sitate meritoꝵ adtendimꝰ: fortasse adhuc
distinguere subtilius ualemus. Nam dũ
alius est ordo predicantiũ. alius auditoꝵ:
alius regentium. atq alius subditoꝵ. aliꝰ
conuigũ. alius continentiũ. aliꝰ penitenti¬
um. auius uirginũ: quasi ex una terra est
diuersa glebarũ forma distincta: dum in
una fide. in una caritate disparia demon¬
strantur bene oꝑantiũ merita. Has glebaᷤ
populus significat: qui ad constructionẽ
tabernaculi sub uno studio diuersa dona¬
ria obtulit. De quo scriptũ est. Quicqͥd in
cũ mulierib prebuerunt: armillas ce̾ in¬
aures anulos ce dextralia. Omne uas au¬

Expanded text:
quasi diversa mole distinctas quotidie Dquasi diversa mole distinctas quotidie Din terra compingit, quia, servata unitate sacramenti, juxta varietatem morum atque linguarum fideles in Ecclesia populos colligit. Has glebas jam tunc Dominus designavit, quando ad esum panis et piscium quinquagenos discumbere vel centenos jussit .sitate meritorum attendimus, fortasse adhuc distinguere subtilius valemus. Nam dum alius est ordo praedicantium, alius auditorum; alius regentium, atque alius subditorum; alius conjugum, alius continentium, alius poenitentium, alius virginum; quasi ex una terra est diversa glebarum forma distincta, dum in una fide, in una charitate disparia demonstrantur bene operantium merita. Has glebas populus ille significavit, qui ad constructionem tabernaculi sub uno studio diversa donaria obtulit, de quo scriptum est: Quidquid in cum mulieribus praebuerunt, armillas, et inaures, et annulos, et dextralia, omne vas au
Abbreviated transcription (Latin):
ris exordia. usq ad uirtutũ sũma ꝑuenire.
S dum de eiscdem uirtutib quas accipi¬
unt extolluntur. manis glorie laqueo as-¬
tricti. ad antiquũ torporem redeunt. Rec¬
te ergo cũ tales ꝑicit dñs dicit: de cuiꝰ¬
utero glacies egreditur: qñ hii qui iã initꝰ
incaluerant ex uirtutũ dono frigescunt:
ce in de exteriorẽ gloriam torpentes appe¬
tunt: unde ad interna diligenda arden¬
tius flagrare debuert̃. Dũq iste signis. ille
scientia. iste ꝓphetia. ille magnis oꝑib
pollet. atq: ꝑ hec dona placere hominib
appetit: omne quod prius intiinũ clarue¬
rat. exteriorẽ laudẽ diligens in dorporem
uertit. Quasi ergo glacies de utero egredit᷑:
dũ post donoꝵ beneficia. auiscerib pietatiᷤ
superne separatur. An ñ sunt glacies qui
in iurtutib quas accipiunt. laudes ab ho¬
minib querunte Et tam̃ uenienti iudici
dona sua ad eiusdẽ memoriam reuocantẽ

Expanded text:
ris exordia usque ad virtutum summa pervenire; ris exordia usque ad virtutum summa pervenire; sed dum de eisdem virtutibus quas accipiunt extolluntur, inanis gloriae laqueo astricti, ad antiquum torporem redeunt. Recte ergo cum tales Dominus projicit diciutero glacies egreditur, quando hi qui jam intus incaluerunt ex virtutum dono frigescunt, et inde exteriorem gloriam torpentes appetunt. Unde ad interna diligenda ardentius flagrare debuerunt. scientia, iste prophetia, ille magnis operibus pollet, atque per haec dona placere hominibus appetit, omne quod prius intimum caluerat, exteriorem laudem diligens, in torporem vertit. Quasi ergo glacies de utero egreditur, dum post donorum beneficia a visceribus pietatis supernae separatur. An non sunt glacies, qui in virtutibus quas accipiunt laudes ab hominibus quaerunt? Et tamen venienti judici dona sua ad ejus memoriam revocantes,