comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualia. S et illud addendũ est. uolo enim
et me ipsũ uob̃ cũ pariter cõmonere. de
cautela seminũ. et sp̃alium fructuum dili¬
gentia. Frequenter accidit. ut aliquis in
oꝑe sp̃ali multũ desudans. fructus cõplu¬
rimos fecerit. et repleuerit horrea sua
iusticiȩ frugibus. et multa bona oꝑa re¬
conderit inconscientiȩ suȩ conclaui: po¬
stea uͦ si negligat. & post laborẽ ꝓcliuius
ad uoluptates & ad luxurias uergat: om̃a
illa bonoꝵ semina et fructus scĩ oꝑis dñan¬
te libidine corrũpent᷑. Cum enĩ sub intro¬
ierit peccatũ et captiuauerit hominis sen¬
sum. ut iam ñ respiciat ad mandata dei.
nec arduam uirtutis uiam. libenter ascen-¬
dat: deꝑeunt omĩa quȩ pͥus fuerant iN
horrea conscientiȩ congregata. Propt̃a gͦ
scͥpturȩ sc̃ȩ nob̾ seruanda cõmonitio ẽ. di¬
centis. Omni custodia serua cortuũ. Custo¬
diendũ est gͥ cor abom̃i peccato: & preci¬

Expanded text:
valia. Sed et illud addendum est volo enim valia. Sed et illud addendum est volo enim et me ipsum vobiscum pariter commonere de cautela seminum et spiritalium fructuum diligentia. Frequenter accidit, ut aliquis in opere spiritali multum desudans, fructus complurimos fecerit et repleverit horrea sua justitiae frugibus, et multa bona opera recondiderit in conscientiae suae conclavi; postea vero si negligat, et post laborem proclivus ad voluptates et luxurias vergat, omnia illa bonorum semina et fructus sancti operis, dominante libidine, corrumpentur. Cum enim subintroierit peccatum, et captivaverit hominis sensum, ut jam non respiciat ad mandata Dei, nec arduam virtutis viam libenter ascendat, depereunt omnia quae prius fuerant in horrea conscientiae congregata. Propterea ergo Scripturae sanctae nobis servanda commonitio est, dicentis: Omni custodia serva tuum cor ; custodiendum est igitur cor ab omni peccato, et praeci
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem patiebatur ille qui erat scđm car-¬
nem isrł. Seminabat terrã: s qm̃ pro
peccatis suis traditus erat in surgentibꝰ
minamur: quid tale accidere potest.
consideremus. Est quando seminamꝰ.
et ñ possunt in imici corrumꝑe semina
quȩ seminamus: ñ possunt insidiari a-¬
gri culturȩ nr̃ȩ. Est aut̃ quando semi¬
namus: & corrumpunt᷑ quȩ seminamus
Paulus nos apłs de hac seminandi doce¬
at differentia. Audi gͦ ipse qͥd dicit. Q
seminat inquit in carne: de carne me¬
tet et corruptionẽ. Ꝙ qͥ seminat in sp̃u:
de spu metet uitã ȩternã. Isti sunt ergo.
quor semina madianitȩ corrumpunt:
qui in carne seminant. Isti st̃ quors fru¬
ctus exterminant᷑ & ꝑeunt. Illa aut̃ se¬
mina quȩ in sp̃u seminant᷑: ñ possunt
madianitȩ corrumꝑe. Non enĩ possunt
aduersarie potestates. ascendere ad sp̃ales
campos. et noualia sp̃s temerare. eoꝵ qui
ñ seminant suꝑ spinas. s innouant sibi no¬

Expanded text:
dem patiebatur ille, qui erat secundum carnem, Israel. Seminabat terram; sed quoniam pro peccatis suis traditus erat insurgentibus minamur, quid tale accidere potest consideremus. Est quando seminamus, et non possunt inimici corrumpere semina quae seminamus, non possunt insidiari agriculturae nostrae. Est autem quando seminamus, et corrumpuntur quae seminamus. Paulus nos apostolus de hac seminandi docet differentia. Audi ergo ipse quid dicit: Qui seminat, inquit, in carne, de carne metet corruptionem; et qui seminat in Spiritu, de Spiritu metet vitam aeternam. Isti sunt ergo quorum semina Madianitae corrumpunt, qui in carne seminant; isti sunt, quorum fructus exterminantur et pereunt. Illa autem semina, quae in spiritu seminantur, non possunt Madianitae corrumpere. Non enim possunt adversariae potestates ascendere ad spiritales campos, et novalia Spiritus temerare eorum, qui non seminant super spinas, sed innovant sibi no
Abbreviated transcription (Latin):
stis insurgit. Et cũ mandata dĩ negligi¬
mus. cũ xp̃i precepta contẽpnimus. ua¬
lidior aduersum nos efficitur demonũ
manus: et tradim᷑ etiam nos inimicis
cũ deserimur a gr̃a. S uideamꝰ qͥd acci¬
dit eis. qui traditi sunt ꝓpeccatis suis¬

Expanded text:
stis insurgit, cum mandata Dei negligistis insurgit, cum mandata Dei negligimus, et cum Christi praecepta contemnimus, validior adversum nos efficitur daemonum manus, et tradimur etiam nos inimicis, cum discedimus a gratia. Sed videamus quid accidit eis qui traditi sunt pro peccatis suis
Abbreviated transcription (Latin):
uiescit terra: donec quiescit
peccatũ. Moueri aut̃ dicitur
terra. hoc ẽ. hi qͥ habitant t̾rã:
cum animas hominũ mouere ceꝑint
et ꝑturbare peccata. Et ideo scriptũ ẽ.
hoc qd̾ nunc presens lectio continet:
it quieuit inquit terra quadraginta
annis. & fecer̃t filii ifrł malignũ in
conspectu dñi. et tradidit eos dñs in
manus madian annis septem: & in ua¬
luit manus madian suꝑ isrł. Dum esset
gͦ iusticia in terra. id est in his qͥ habi¬
tabant terrã: quieuisse dicitur terra:
Cum uͦ increuit iniquitas. et fecerunt
malignũ inconspectu dñi: tunc tradi¬
dit inquit eos dñs in manus madian
annis septẽ. Nec dicunt᷑ inualuisse ma-¬
dianitȩ suꝑ popłm dñi: donec precep-¬
ta dñi ppłs custodiuit. Cũ uero negli¬
gere cȩꝑit mandata diuina: robustior
et ualidior aduersus eum effecta est.
bostiũ manus. Et aduersũ illũ qͥdem
pͥorem popłm. corporales insurgebant ho¬
stes cũ deliquisset: aduersũ nos aut̃ qui

Expanded text:
uiescit terra, donec quiescit peccatum. Moveri autem dicitur terra, hoc est, hi qui habitant terram, cum animas hominum movere coeperint et perturbare peccata. Et ideo scriptum est hoc, quod nunc praesens lectio continet, et quievit, inquit, terra quadraginta annis. Et fecerunt filii Israel malignum in conspectu Domini, et tradidit eos Dominus in manu Madian annis septem. Et invaluit manus Madian super Israel. Dum esset ergo justitia in terra, id est, in his qui habitant terram, quievisse dicitur terra. Cum vero increvit iniquitas, et fecerunt malignum in conspectu Domini, tunc tradidit eos, inquit, Dominus in manus Madian annis septem. Nec dicuntur invaluisse Madianitae super populum Domini, donec praecepta Domini populus custodivit. Cum vero negligere coepit mandata divina, robustior et validior adversum eum effecta est hostium manus. Et adversum illum quidem priorem populum corporales insurgebant hostes, cum deliquisset; adversus nos autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
de: qm̃ qui fornicatur. in corpus suum
peccat. Non ẽ. istud corpus solum. qđ
templum dei effectũ est: s et illud qͦd
dr̃. quia om̃is eccłia corpus xp̃i est: &
in omnẽ ȩccłiam uidetur delinquere.
qͥ corpus suũ maculauerit: quia per
unum membrũ. macula in om̃e corpꝰ
diffundit᷑. Est et illud obꝓbriũ egip¬
ti. quod si neglexeris etiã post iordanĩ
transitũ. et post baptismi scdam cir-¬
cũcisionem. uetustȩ consuetudinis in¬
ustione suggerit᷑. obseruare auguria:
requirere stellarum cursus. et euen¬
tus ex his futuroꝵ rimari: seruare
somnia: ceterisq huiusmodi suꝑstitio¬
nibus implicari. Idolatriȩ namque
mater est egiptus: ex qua certum ẽ.
huiusmodi ohꝓbria pullulare. Quȩ
si transito iam iordane susceꝑis. &. his
te rursus laqueis illigaueris: tecũ
sine dubio obꝓbria egipti trahes. S¬

Expanded text:
de, quoniam qui fornicatur in corpus suum peccat, non istud corpus solum, quod templum Dei effectum est, sed et illud, quod dicitur, quia omnis ecclesia corpus Christi est. Et in omnem ecclesiam videtur delinquere qui corpus suum maculaverit, quia per unum membrum macula in omne corpus diffunditur. § 1. Est et illud opprobrium Aegypti, quod, si neglexeris, etiam post Jordanis transitum, et post baptismi secundam circumcisionem vetustae consuetudinis inustione suggeritur, observare auguria, requirere stellarum cursus, et eventus ex iis futurorum rimari, servare somnia ceterisque hujusmodi superstitionibus implicari. Idololatriae namque mater est Aegyptus, ex qua certum est hujusmodi opprobria pullulare, quae, si transito jam Jordane susceperis, et his te rursus laqueis illigaveris, tecum sine dubio opprobria Aegypti trahis.
Abbreviated transcription (Latin):
quiramus qui isti st̃: quos scriptura
dicit accinctos uel expeditos. E go ex
memet ipso presumere aliquid et ꝓ¬
nunciare non audeo: apłi magis lit-¬
teris doceamur in talibus. Qui sunt
isti accincti: apło expon ente discamꝰ.
Audi qͥd dicit. Estote gͦ accineti lum¬
bos ur̃os inueritate. Uides gͦ quia
paulus accinctos nouit eos. qui pre¬
cincti sunt cingulo ueritatis. Igitur
etiã nr̃m esse cingulũ ueritas debet:
si tamen seruauerimus militiȩ huiꝰ.
et in cingulis sacramentũ. Si enim
ueritas est cingulũ nr̃m quo ad¬
xp̃i militiam cingimur : siquando
falsum loquim᷑. et mendaciũ de ore
nr̃o ꝓcedit: discingimur a militia
xp̃i: et balteo ueritatis ex soluimur
Sumus gͦ si inueritate xp̃i: cincti. Sin¬
uͦ in falsitate: discincti. S nos imitem᷑
potius istos quadraginta milia uiros.
accinctos ꝓcedentes ad bellũ in con¬
spectu dñi: & semꝑ simus inueritate

Expanded text:
quiramus qui isti sunt quos Scriptura quiramus qui isti sunt quos Scriptura dicit accinctos vel expeditos. Ego ex memetipso praesumere aliquid et pronuntiare non audeo. Apostoli magis litteris doceamur in talibus. Qui sunt isti accincti Paulo exponente discamus. Audi ipse quid dicit: « Estote ergo accincti lumbos vestros in veritate . » Vides ergo quia Paulus accinctus novit eos qui praecincti sunt cingulo veritatis. Igitur etiam nostrum esse cingulum veritas debet, si tamen servaverimus militiae hujus et cinguli sacramentum. Si enim veritas est cingulum nostrum quo Christi militia cingimur, si quando falsum loquimur et mendacium de ore nostro procedit, discingimur a militia Christi, et balteo charitatis exsolvimur. Simus ergo in veritate cincti, ne simus in falsitate discincti; sed nos imitemur potius istos quadragesies mille viros accinctos, praecedentes in conspectu Domini, et semper simus in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sequunt᷑: ut esuriamus et sitiamꝰ
iusticiam. Transeundũ nob̾ est & qđ
sequitur: ut in hoc mundo lugeamus.
Cito etiam reliqua transeunda sunt:
ut mansueti efficiamur. & ut pacifici
ꝑsecutionũ pondus. uirtute patientię
transeamus. Cumq hȩc singula quȩ ad
uirtutis głam spectant. ñ segniter. nec
remisse. s cũ om̃i instantia et celeritate
conquirimus: hoc mͥ uidet᷑ esse. cum
festinatione transire iordanem. Cum
uͦ transierimus. et optinere potuerimꝰ
quȩ optinere debemus. rursũ nobis
diligentiȩ et cautelȩ cura succedit:
ne forte negligentius incedentes. im¬
ꝓuiso aliquo lapsu effundant᷑ gressus
nr̃i. sicut et ꝓpħa dicit: paulominus
effusi sunt gressus mei. Nec remissior¬
Aut non hȩc tͥ designari uident᷑ in
eo cũ dr̃ ÷ quia quadraginta milia
uiroꝵs accineti uel expediti transiert̃
ad pugnam in conspectu dñi. ad ex-¬
pugnandam ihericho ciuitatemꝰ Re-¬

Expanded text:
quae sequuntur, ut esuriamus et sitiamus quae sequuntur, ut esuriamus et sitiamus justitiam. Transeundum nobis est et quod sequitur, ut in hoc mundo lugeamus: cito etiam reliqua transeunda sunt, ut mansueti efficiamur, et ut pacifici rsecutionum pondus virtute patientiae transeamus. Cumque haec singula quae ad virtutis gloriam spectant, non segniter, nec remisse, sed cum omni instantia et celeritate conquirimus, hoc mihi videtur esse cum festinatione transire Jordanem. Cum vero transierimus et obtinere potuerimus quae obtinere debemus, rursum nobis diligentiae et cautelae cura succedit; ne forte negligentius incedentes, improviso aliquo lapsu effundantur gressus stri. Sicut et Propheta dicit: « Paulo minus effusi sunt gressus mei . Aut non haec tibi designari videntur in eo cum dicitur quia quadraginta millia virorum accincti et expediti transierunt ad pugnam in conspectu Domini ad expugnandam Jericho civitatem? Re
Abbreviated transcription (Latin):
E his qͥdem qui mare
rubrũ transiert̃ apłs
yse baptizatist̃ in nube
iordane gesta referunt᷑. formã teneass̃
sacram̃ti: qđ ꝑbaptismũ celebratur:
llud uero quod scriptũ est. ꝙ festina¬
uit popłs. et transiuit iordanẽ. & factũ¬
et archa testamenti dñi: non mͥ ociose
additum uidetur ab sp̃u sc̃o: qđ dixit.
quia festinauit ppłs transire. Unde &
ego arbitror quia nob̃ quoq uenientib
ad baptismũ salutare. et suscipientibꝰ
sacramenta uerbi dei: ñ otiose nec seg¬
niter gerendum ẽ: s festinandũ est ꝙ
ꝑurgendũ. usq quo omĩa transeamus:
Transire enĩ omĩa: implere est. omĩa
quȩ mandantur. Festinemus gͦ tran¬
sire. id est ad implere pͥmo quod scͥp¬
tũ est. beati pauꝑes sp̃u: ut deposi¬
ta om̃i ar rogantia. & xp̃i humilita¬
te suscepta: ꝑuenire ad reꝓmissam bea-¬
titudinem meream᷑. S et cũ hoc in¬
pleuerimus. non nob̾ standũ est. neq
cessandum: s transeunda st̃ & cetera

Expanded text:
e his quidem qui mare Rubrum transierunt et Ayse baptizati sunt, et in nube, Jordane gesta referuntur, formam teneant sacramenti quod per baptismum celebratur. Illud vero quod scriptum est: « Et festinavit populus, et transivit Jordanem; etet arca testamenti Domini, » non mihi otiose additum videtur a Spiritu sancto quod dixit, « quia festinavit populus transire. » Unde et ego arbitror quia nobis quoque venientibus ad baptismum salutare, et suscipientibus sacramenta verbi Dei, non otiose nec segniter res gerenda est, sed festinandum est et perurgendum usquequo omnia transeamus. Transire enim omnia, implere est omnia quae mandantur. Festinemus ergo transire, hoc est, adimplere primum quod scriptum est, « Beati pauperes spiritu ; » ut deposita omni arrogantia, et Christi humilitate suscepta, pervenire ad promissam beatitudinem mereamur; sed cum hoc impleverimus, non nobis standum est, neque cessandum, sed transeunda sunt et caetera
Abbreviated transcription (Latin):
egipti: S ex quo uenit xp̃s et dedit
nob̾ scd̾am circũcisionem ꝑbaptismũ
regenerationis. et purgauit animas
nr̃as: abiecimus hȩc omia. et prohis
assumpsimus conscientiȩ bonȩ adsti¬
pulationẽ in dm̃ : tunc ꝑ scd̾am circũ¬
cisionem ablata nob sunt obꝓbria e¬
gipti. et purgata st̃ uicia peccatoꝵ:
Nemo gͦ si integre conuersus ẽ. si ex
corde penituit. si fideliter iordanis flu¬
enta digressus ẽ. si scda ꝑ euangłium
circũcisione purgatus est: preteritoꝵ
metuat ohꝓbria delictoꝵ. Audis qͥa
hodie abstuli a te obꝓbrium egipti:
Hoc et in euangłiis significat dñs: cũ
dicit. Remissa st̃ tibi peccata tua. iã¬

Expanded text:
egypti? Sed ex quo venit Christus, et dedit nobis secundam circumcisionem per baptismum regenerationis, et purgavit animas nostras, abjicimus haec omnia, et pro his assumimus conscientiae bonae astipulationem in Deum. Tunc per secundam circumcisionem ablata a nobis sunt opprobria Aegypti, et purgata sunt vitia peccatorum. Nemo ergo, si integre conversus est, si ex corde penitus fideliter Jordanis fluenta digressus est, si secunda per Evangelium circumcisione purgatus est, praeteritorum metuat opprobia delictorum. Audis quia hodie abstuli a te opprobrium Aegypti. Hoc in Evangeliis significat Dominus, cum dicit: « Remissa sunt tibi peccata tua,
Abbreviated transcription (Latin):
brium egipti. Si uero iterũ peccaueris
iterũ inte uetera reuoluunt᷑ obpbria:
eo magis peccasti. quo multo maioris
criminis est. filium dei conculcare et si¬
guinem testamenti pollutũ ducere: qu
legem moysi negligere. Multo et enim
magis ohꝓbrii est. qui post euangłiun
quã ille qui sub lege positus fornicat᷑
quia iste tollens membra xp̃i. facit ea
membra meretricis. Uides ergo quan
grauiora et cumulatiora inte obꝓbria
si neglexeris reuoluant᷑: Deniq iam
nemo te reum stupri arguit: s sacrile¬
gii scelere condempnat: quia dicit᷑ adt

Expanded text:
ero iterum peccaveris, iterum in te vetera revolventur: eo magis quia multo majoris criminis est Filium Dei conculcare, et sanguinem testamenti polluere, quam legem Moysi negligere; multo enim majoris opprobrii est, qui post Evangelium, quam ille qui sub lege positus, fornicatur, quia iste tollens membra Christi, facit ea membra meretricis. Vides ergo quam graviora et cumulatiora in te opprobria, si neglexeris, revolventur Denique jam te nemo reum arguet, sed sacrilego crimine condemnat, quia dic
Abbreviated transcription (Latin):
iterum discere quȩ nob̃ pugnȩ pof
baptismũ: quȩ bella suscipiant: No¬
li a me. s abipso rursũ disce apło pa¬
lo: ipse te docet dicens. Non enĩ nob
ẽ. pugna aduersũ carnem &. sangu¬
nem: s aduersũ pͥncipatus & pote¬
states. aduersum mundi rectores: ad

Expanded text:
itur discere quae nos pugnae post baptismum, quae bella suscipiant, noli a me, sed ab ipso rursus disce Apostolo. Ipse te docet, dicens: « Non enim nobis est pugna adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, ad
Abbreviated transcription (Latin):
quies. ut unusquisq reqͥescat sub uitȩ
sua. et subficu sua: cũ iam non sit qͥ
exterreat filios isrł. Ueruntam̃ tran¬
seunt iordanem quadraginta milia ar-
ppłi illius apud eos quos regebat mag¬
nificus haberet᷑. Noster uero iħs dñs m̃s
dux et rector ppłi huiꝰ. quomͦ exaltatur
in conspectu om̃is generis filioꝵ isrł:
uideamus. Ego arbitror quia ipse semꝑ
apud patrem exaltatus est & excelsus:
s hoc opus est. ut in conspectu nostro
exaltet illũ ds̃. Exaltatur aut̃ incon-¬
spectu meo: cũ mͥ sublimitas & celsitudo
diuinitatis eius aꝑitur. Quando gͦ mͥ
excelsa eiꝰ diuinitas reuelata ẽ: T̃unc
ꝓfecto cũ iordanem transirem: ꝙ uariis
sacramentoꝵ monimentis futura armarer
ad prelia. Ꝙ timuert̃ in quit iħm: sicut
timuerunt moysen. Om̃ĩs qui sub lege
ẽ: timet moysen. Cum uͦ ad euangłium
ex lege transierit: mutata obseruantia:
mutatur et timor: sicut apłs dicit. Ego

Expanded text:
quies, ut unusquisque requiescat sub vite quies, ut unusquisque requiescat sub vite sua, et sub ficu sua, cum jam non sit qui exterreat filios Israel. Verumtamen transeunt Jordanem quadraginta millia virpopuli illius apud eos quos regebat esset magnificus. Noster vero Jesus, Dominus meus, dux et rector populi hujus, quomodo exaltatur in conspectu omnis generis filiorum Israel videamus: ego arbitror quod ipse semper apud Patrem exaltatus est et excelsus, sed hoc opus est ut in conspectu nostro exaltet illum Deus Pater. Exaltatur autem in conspectu meo, cum mihi sublimitas et celsitudo divinitatis ejus aperitur. Quando ergo mihi excelsa ejus divinitatis revelata sunt? Tunc profecto cum Jordanem transirem, variis sacramentis futura arma tenerem ad praelia. « Et timuerunt, « inquit, Jesum sicut timuerant Moysen. » Omnis qui sub lege est, timet Moysen; cum vero ad Evangelium ex lege transierit, mutata observantia mutatur et timor, sicut Apostolus dicit: « Ego
Abbreviated transcription (Latin):
netur a nob ciuitas pͥma huiꝰ mundi
militia: et peccati suꝑba męnia desti¬
antur. Circuinspicis forte quo tibi
itinere ꝓgrediendum sit: qui campͥ
certaminis expetendus. Nouum tibi
fortasse uidebitur quod dicturus sũ
s tamen uerũ est. Preter temet ipsũ
cus est mala illa ȩdificatio quȩ subruenda
est hostis tuus: de tuo corde ꝓcedit. Non
mea uox ista: s xp̃i est. Audi eñi ipsum
dicentem. De corde enĩ ꝓcedunt cogita-¬
tiones malȩ ⁊ homicidia. ad ulteria for-¬
nicationes: furta. falsa testimonia. blas-
phemiȩ. Uides et quantus qualis exer-¬
citus hostium tuoꝵ. aduersũ te de
corde tuo ꝓcedit: Isti nob̾ pͥma strage
fundendi sunt: isti pͥma acie ꝓsternen
di. Hoꝵ si subruere menia. ipsosq ad
internitionẽ cedere poterimus. ita ut
non relinquatur ex eis qui renunciet
uel respiret: si iam nullus ex his ꝓrsus
in nr̃is cogitationibus rediuiuus eru¬
perit: tunc nob̾ ꝑiħm dabit᷑ illa re-¬

Expanded text:
netur a nobis civitas prima hujus mundi, et malitiae, et peccati superba moenia destruantur. Circumspicis fortasse quo tibi itinere progrediendum sit, qui campus certaminis expetendus novum tibi fortasse videbitur, quod dicturus sum, sed tamen verum est, praeter temetipsum ecus est. Mala illa aedificatio quae subruenda est, hostis tuus de tuo corde procedit. Non mea vox ista, sed Christi est. Audivimus ipsum dicentem: « De corde enim procedunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimo Vides quantus et qualis exercitus hostium tuorum adversum te de tuo corde procedit? Isti nobis prima strage confodiendi sunt, isti prima acie prosternendi sunt. Horum si subruerimus moenia, ipsos quoque ad internecionem caedere poterimus; ita ut non relinquamus qui renuntiet vel respiret. Si jam nullus ex his prorsus in nostris cogitationibus redivivus eruperit, tunc nobis per Jesum dabitur illa re
Abbreviated transcription (Latin):
et in habitantibꝰ ierłm. Cum in eccłia
dei tales sunt in quibꝰ repꝑiat᷑ laqueus
iniquitatis & uincula peccati. in tan¬
tũ ut id qd̾ de peccatore dr̃ eis ualeat
conuenire. uinculis autẽ peccatoꝵ suoꝵ
unus quisq constringit᷑: tunc dicit ds̃
Inuenta ẽ.colligatio inuiris iuda. Ue¬
rũ non inueniet᷑ colligatio in nobis
Quomͦ autẽ non inueniet᷑ colligatio
in nob̾: si usq ad hanc horã colligatio
in qͥbusdã est: S solue om̃e uinculũ
iniquitatis: dissolue obligationes ui¬
olentarũ commutationũ: omnẽ con¬

Expanded text:
et in habitantibus Hierusalem. Cum in ecclesia Dei tales sunt, in quibus reperiatur laqueus iniquitatis, et vincula peccati, in tantum ut id, quod de peccatore dicitur, eis valeat convenire: « Vinculis peccatorum suorum unusquisque constringitur, » tunc dicit Deus: « Inventa est colligatio in viris Juda. » Verum non invenietur colligatio in nobis; quomodo autem non invenietur colligatio in nobis, si usque ad hanc horam colligatio in quibusdam est? Sed: « solve omne vinculum iniquitatis, dissolve obligationes violentarum commutationu
Abbreviated transcription (Latin):
struentis zabulũ. expoliantis pͥncm¬
tus et potestates. et ostentui eos facn¬
tis. & triumphantis in ligno: uidebs
quomͦ suꝑ istũ uidam cõpleta sit ꝓp̃i
dicens. Manus tuȩ. suꝑ dorsũ inimue
ierłm: scilicet & ad eos qͥ in eccłia suli¬
tant. Hȩc ẽ ciuitas magni regis: ha
ẽ. uisio pacis. Pax quippe in nobsitu
filii pacis sumus: multiplicat᷑ & erie¬

Expanded text:
struenti Zabulum, exspoliantis principatus et potestates , ostentui eos facientis, et triumphantis in ligno, videbis quomodo super istum Judam completa sit prophetia dicens: Manus tuae super dorsum inimicorum Hierusalem, scilicet ad eos qui in ecclesia habitant. Haec est civitas magni regis, haec est visio pacis. Pax quippe in nobis, si tamen filii pacis sumus, multiplicatur e
Abbreviated transcription (Latin):
catũ facit: ex zabulo natus ẽ. Totes
ex zabulo nascimͣ. quotiens peccamꝰ.
felix ille qͥ semꝑ generat᷑ a ⁊ abulo ls¬
imq multũ beatus. qui ex deo semꝑ
ucit̃ Heq enim semel dicã iustũ ex
so natũ: s ꝑ singula uirtutis oꝑa. sẽꝑ
ustus nascitur ex deo. Hoc autẽ ut ple¬
uspossit ꝓbari. etiã de saluatoris nr̃i
utidiana natiuitate dicamus: liquido
uesnit nasci: s quotienscũq ortũ fuerit
limen. ex quo splendor oritur: totieis
artͣ & splendor glȩ. Saluator nr̃ sapien-¬
na ẽ dei: sapientia uͦ. splendor ẽ lucis
ternȩ. Sic gͥ saluator semꝑ nascit᷑. & ic¬
irco dicit. ante om̃s autẽ colles genera-¬
ut me: ñ ut qͥdam male legunt. genu¬
t si semꝑ ex patre nascit᷑ dñs: etiam
ti in similitudinẽ eius. si tam̃ ad optio
uis habes sp̃m. semꝑ generaris a deo ꝑ
ingulos intellectus. ꝑ singula oꝑa: et
fsceris filius dĩ. in xp̃o iħu: cui ẽ gła¬

Expanded text:
ccatum facit, ex zabulo natus est. Toties ccatum facit, ex zabulo natus est. Toties ex zabulo nascimur, quoties peccamus. Infelix iste qui semper generatur a zabulo. Rursumque multum benascitur. Neque enim semel dicam justum ex Deo natum, sed per singula virtutis opera semper justus nascitur ex Deo. Hoc autem ut plenius possit probari, etiam de Salvatoris nostri quotidiana nativitate dicamus, liquido desinit nasci, sed quotiescunque ortum fuerit lumen, ex quo splendor oritur, toties oritur et splendor claritatis. Salvator nosia est Dei. Sapientia vero splendor est lucis aeternae. Sic igitur Salvator semper nascitur, et idcirco dicit: Ante omnes colles generat me, non, ut quidam male legunt, generavit. Si semper ex Patre nascitur Dominus, etiam tu in similitudinem ejus tantum adoptioum habens, semper generaris a Deo per singulos intellectus, per singula opera, et efficeris filius Dei in Christo Jesu, cui est g
Abbreviated transcription (Latin):
Duplices habemus patres: & una spene
ẽ pessimoꝵ patrũ. Siqͥdem antequs
crederemꝰ. diabolus pater nr̃ fuit: it
sermo euangłicus ostendit dicens ur
de zabulo patre nati estis. Cum auti
credidimꝰ: facti sumus filii dĩ. Si emo
post hec peccauerimꝰ: conuertimͣ ad
pͥoꝵ. Ad ꝓbationẽ autẽ eius rei. qui
duplices habeamꝰ patres. utimͣ & d̃s
testimonio in quadragesimo quara
psalmo ita dicentis. Audi filia & uid
et inclina aurẽ tuã: & obliuiscere
puli tui. et domũ patris tui. Quas
pater quippe cepit: audi filia. En
duplices. nr̃i patres st̃. S obliuisera
inquit. domũ patris tui pͥoris. Sig
oblitus domus patris tui pͥoris ruri
fueris ad peccata conuersus: in cidisti
in id qd̾ nunc dr̃ peccatũ. conuersie
ad iniquitates patrũ suoꝵ pͥoꝵ. du¬
bamus dudũ zabulũ patrem nrm̃
fuisse. antequã ds̃ factus sit pateris
mus. in qua ita scribit᷑. Om̃is quipa¬

Expanded text:
Duplices habemus patres, et una species est pessimorum patrum: siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo evangelicus ostendit, dicens: « Vos de diabolo patre nati estis , » cum autem credidimus, facti sumus filii Dei. Si ergo post haec peccaverimus, convertimur non ad priorum. Ad probationem autem hujus rei, quia duplices habemus patres, utimur et 1144 David testimonio, in quadragesimo quarto psalmo, ita dicentis: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui. Quasi pater quippe coepit: Audi, filia. Ergo duplices nostri patres sunt. Sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui prioris rursus fueris ad peccata conversus, incidisti in id quod nunc dicitur peccatum: Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum priorum. Dicebamus dudum zabulum patrem nostrum fuisse, antequam Deus factus sit pater, sla approbamus, in qua ita scribitur: Omnis qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
ero quid: Deus eoꝵ. Putasne aliquan¬
do consequim᷑ id qd̾ ꝑsingulos dico. ut
ds̃ om̃iũ sit ds̃ nr̃: Si aut̃ uis plenius
discere. quoꝵ sit ds̃. & qͥbus uocabu¬
lum sui nominis largiat᷑: ego inquit
Idq ipse saluator exponens ait. Deus
autẽ non ẽ mortuoꝵ: s uiuoꝵ. Quis
ẽ mortuus: Utiq peccator qͥ ñ habet
dicentẽ. egosũ uita: qͥ habet mortua
oꝑa: qͥ necdũ penitentiã egit ab oꝑi¬
mortuoꝵ s uiuentiũ. & scimus eum
esse uiuentẽ. qui conuersat᷑ in xp̃o.
mortuis. ut pollicitationẽ suã in no¬
bis cõpleat dicens. & ero uob̃ in dm̃:¬

Expanded text:
Ero, inquit, Deus eorum. Putasne aliquanEro, inquit, Deus eorum. Putasne aliquando consequimur id quod per singulos dico, ut Deus omnium fiat Deus noster. Si autem vis plenius discere, quorum sit Deus, et quibus vocabulum sui nominis largiatur: Ego, inquit, idque ipsum exponens Salvator ait: Deus autem non est mortuorum, sed vivorum . Quis est mortuus? Utique peccator, dicentem: « Ego sum vita. » Qui habet mortua opera? qui nec dum poenitentiam egit ab operimortuorum, sed viventium, et seimus eum esse viventem, qui conversatur juxta Chmortuis, ut pollicitationem suam in nobis compleat, dicens: « et ero vobis in D
Abbreviated transcription (Latin):
płs m̃s. Et rursũ. Iste ppłs. uocatus
t ñ ppłs. Ipsi enĩ emulati sunt inqͥt
ne. suꝑ ñdeo. De illis dicit. Irritaue¬
tunt me in idolis suis: & ego emulabor
Usuꝑ ñgentẽ: in gentẽ autẽ insipi¬
lita ẽ gens in semel. Iuando saluator
scendit ad cȩlos. & credidert̃ unadie
sunq milia & alia addita st̃ tria
illa: uere tunc fuit cernere ppłm
in semel natũ sermone dĩ: & repente
sterilem parturientẽ ad quã dicitur:
Letare sterilis quȩ ñ paris: erumpe &
clama quȩ ñ parturis: qͥa plures filii
deserte. magis quã eius quȩ habet ui¬
rum. Deserta eccłia alege: deserta erat
a deo. Habens aut̃ uirũ sinagoga legẽ:
habebat et dm̃. Quid gͦ pollicet᷑ ds
Eritis mͥ in ppłm: & ego ero uob̃ in dm̃.
Non ẽ om̃ium ds̃: s eoꝵ tantũ qͥbus
se largitus ẽ. quomͦ patriarchȩ illi
ad quẽ dixit. Ego ds̃ tuus. & rursũ
alii ero ds̃. ero ds̃ tuus. nec non de aliiͦ.

Expanded text:
 » et rursum iste populus vocatus est non populus. « Ipsi enim aemulati sunt, inquit, me super non Deum. » De illis dicit: « Irritaverunt me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem: in gentem enim insipinata est gens in semel: » quando Salvator ascendit ad coelos, et crediderunt una die quinque millia, et alia die addita sunt tria millia . Vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem parturientem, ad quam dicitur: « Laetare sterilis quae non paris, erumpe et exclama quae non parturis, quia plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . » Deserta Ecclesia a Lege, deserta erat et a Deo, habens autem virum Synagoga Legem, habebat et Deum. Quid ergo pollicetur Deus? Eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. Non est omnium Deus, sed eorum tantum quibus se largitus est, quomodo patriarchae illi ad quem dicit: Ego sum Deus tuus : et rursum alii: Ego Deus ero Deus tuus : necnon de aliis:
Abbreviated transcription (Latin):
qua saluator docuit dicens. Beati mi¬
tes: qm̃ ipsi possidebunt terrã. Dein¬
de adhȩc quȩ dixerat ds̃. ꝓpħa respon¬
dit. id est. ad id qd̾ ait. maledictꝰ homo
qui ñ audierit uerba testam̃ti huiꝰ:
& dicit. Et respondi. & dixi. Fiat dñe.
Quid ẽ. qd̾ ait. fiat dñe: Utiq id qd̃
ꝓnunciauerat ds̃. maledictꝰ homo qͥ ñ
audierit uerba testam̃ti huiꝰ. & dixit
dñs ad me. Lege uerba ista inciuitate
uida: & extra ierłm. Etiam his qͥ foris
sunt. Legimꝰ uerba diuina. ꝓuocantes
eos ad salutẽ: uerba testamenti huius
Et facite illa. E dixit dñs ad me. Inuen¬
ta ẽ. colligatio in uiris iuda. & in habi¬
tantibꝰ ierłm. Si peccauerimꝰ nos qͥ ꝓpt̾¬

Expanded text:
qua Salvator docuit dicens: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Deinde ad haec quae dixerat Deus, propheta respondit, id est ad id quod ait: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus : et dicit: Et respondi, et dixi: Fiat, Domine. Quid est quod ait: Fiat, Domine? Utique id quod pronuntiavit Deus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus. Et dixit Dominus ad me; Lege verba ista in civitate Juda, et extra Jerusalem . Et his qui 806 foris sunt, legimus verba divina, provocantes eos ad salutem. Verba testamenti hujus, et facite illa. Et dixit Dominus ad me: Inventa est colligatio in viris Juda et in habitantibus Jerusalem. Si peccaverim
Abbreviated transcription (Latin):
sanus. Maledictus homo qͥ ñ audierit
ierba testam̃ti huiꝰ. qd̾ mandauit pa¬
ibus ur̃is. Ergo illi maledicti sunt:
Su enĩ audierunt testamentũ qd̃
nandauit ds̃ patribus eoꝵ. in die in¬
ntelligentẽ id qd̾ scͥptũ est. in ioħis
ipocalipsim. quia locus ubi dñs cru¬
isixus est. uocet᷑ sp̃aliter sodoma et
iiptus. Si enĩ sp̃aliter egiptus qͥppiã
pominat᷑. et ñ est egiptus scd̃m intel¬
igentiã corporalem: haut dubium
quin si intellexeris egiptũ sp̃alem.
pexieris de ea. tu sis egrediens ex t̾ra
gipti. de fornace ferrea. & tͥ dicitur.
sudite uocẽ meã: & facite uixta hȩc
imia. Deinde repmissio dĩ est. ad au¬
uentes: si fecerint quȩcũq precepit

Expanded text:
s: « Maledictus homo qui non audierit verba Testamenti hujus quod mandavit patribus vestris. » Ergo illi maledicti sunt? Neque enim audierunt Testamentum quod mandavit Deus patribus. « In die, inqintelligentem id quod scriptum est in Joannis Apocalypsi: quia locus ubi Dominus crucifixus est vocatur spiritaliter Sodoma et Aegyptus. Si enim spiritualiter Aegyptus quispiam nominatur, et non est Aegyptus secundum intelligentiam corporalem, haud dubium est, quin si intellexeris Aegyptum spiritalem et exieris de ea, tu sis egrediens ex terra Aegypti de fornace ferrea, et tibi dicatur: « audite vocem meam et facite juxta haec omnia. » Deinde repromissio Dei est ad audientes si fecerint quaecunque praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
iam. et ad singulos scõꝵ idem sermo cõ¬
meauerit: & illud qd̾ a dño discipulis
dictũ est. ecce ego uobiscũ sũ omĩbus
diebus usq ad consũmationẽ scłi. oꝑe
saluatos ante aduentũ suũ quẽ om̃ibꝰ
manifestauit. Erat quippe cũ moyse.
cũ ysaia: cũ om̃ibus scĩs. Quomͦ enĩ
poterant effari sermonẽ dĩ. sine ipsius
sermonis aduentu: hȩc autẽ nos qui
eccłiastici sumus. magis debemus ad¬
uertere. qui uolumus eundẽ dm̃ esse
legis et euangłii. ipsũ dnm et antiqͥtꝰ
qͥdam qui opinione sua ueterem diui¬
nitatẽ ab ea quȩ axp̃o annuntiat᷑ di¬
cens. Quid gͦ dicat. & nos audiamꝰ. Au¬
dite uerba testam̃ti huiꝰ: & loqͥmini ad
uiros uida. et in habitantes iherłm. Uiri¬
quoq ipsũ uida. si iuxta scripturas ꝓ¬
Iuda te collaudant fr̃s tui: manus tuȩ
suꝑ dorsa inimicoꝵ tuoꝵ. Te laudant.
Non illũ iudam filiũ iacob. fr̃s sui lau¬
uerunt. Ait quippe iste iudas. Nar

Expanded text:
iam, et ad singulos sanctorum idem sermo comiam, et ad singulos sanctorum idem sermo commeaverit. Et illud quod a Domino discipulis dictum est: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saest ante adventum suum, quem omnibus manifestavit. Erat quippe cum Moyse, cum Isaia, cum omnibus sanctis. Quomodo enim poterant effari sermonem Dsermonis adventu? Haec autem nos qui Ecclesiastici sumus, magis debemus advertere, qui volumus eumdem Deum esse legis, et Evangelii, ipsum Deum et antiquitus, Amen. Sunt quidam qui opinione sua veterem divinitatem ab ea quae in Christo annuntiatur, dicens: quid ergo dicat, et nos audiamus. Audite verba testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda, et inhabitantes Al. iquoque ipsum Juda si juxta Scripturas ps. Juda, te collaudant fratres tui: manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . Te laudant. Non illum Judam filium Jacob fratres sui laus sui. Ait quippe iste
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur conuersi sunt ad iniquita¬
tes patrum suor:
uxta historiȩ qͥdem ueritatẽ non ne
xisse. quando uerbũ caro factũ est. &
habitauit in nob̃. Oportet autẽ nosse
qm̃ et antequam corpus assumeret
sentiã corporalem ad cȩlos uictor ascen¬
dens rursus ad nos ueniat. Siuis huiꝰ
rei capere argumentũ: ausculta qd̾
enĩ est hic sermo qͥ factus ẽ adño. siue
ad iheremiã. siue ad ysaiam. siue ad
quemlibet ꝓpħarũ : An ille ẽ qͥ erat
apͥncipio apud dm̃ : Ego nescio aliud
uerbũ dñi preter eũ. de quo dicit
euangłista. In pͥncipio erat uerbum.¬
et uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat
uerbũ. Hoc aut̃ scire debemus. qͥa
hȩc sit utilitas credentiũ. si sermo
ad singulos quosq fiat. Qdmͥ enim
ꝓdest si descendat inmundũ et ego eũ
ñ habeam: ediuerso aut̃ si aduniuer¬
sũ mundũ non ueniat. et ego si fuero
similis ꝓpħarũ. habeo eum: Dicã autẽ
quia ad moysen & ad iheremiã & ad ysa¬

Expanded text:
dicitur: Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum . 801 Juxta historiae quidem veritatem non negxisse, quando Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Oportet autem nosse, quoniam et antequam corpus assumeret sentiam corporalem ad coelos victor ascendens, rursus ad nos veniet. Si vis hujus rei capere argumentum, ausculta quodenim est hic sermo qui factus est a Domino, sive ad Jeremiam, sive ad Isaiam, sive ad quemlibet prophetarum? An ille est qui erat in principio apud Deum? Ego nescio aliud verbum Domini praeter ipsum, de quo dicit Evangelista: In principio erat Verbumet sermo erat apud Deum, et Deus erat sermo . » Hoc autem scire debemus, quia haec sit utilitas credentium, si sermo ad singulos quosque fiat. Quid mihi enim dest, si descendat in mundum et ego eum non habeam? E diverso autem etiam si ad universum mundum non veniat, et ego fuero similis prophetarum, habeo cum. Dicam autem, quia et ad Moyse, et ad Jeremiam, et ad Isa
Abbreviated transcription (Latin):
Quis magis audit uerba testam̃ti hia¬
qd̾ mandauit ds̃ patribꝰ nr̃is: nosq
in xp̃o credimus. an illi qͥ nec moy
credidert̃. dũ in xp̃o ñ credunt a
quos saluator ait. si crederetis mo
crederetis utiq et mͥ. de me eñ al
scͥpsit: si aut̃ litteris eiꝰ ñ creditiss

Expanded text:
Quis magis audit verba Testamenti quod mandavit Deus patribus, nos qui in Christo credimus, an illi qui neque Moysi crediderunt, dum in Christo non credunt, ad quos Salvator ait: « Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit; si autem litteris illius non creditis
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ fructib scĩficatȩ sc̃ȩ sunt offerende
primitiȩ : s spãli pontifici. Ex quib¬
Audi quos fructus eniimeret apłs:
Fructus inquit sp̃s: caritas. gaudium.
pax. pacientia. et cet̾a. Quas gͥ pͥmi¬
tias ex caritatis fructu qͥ pͥmus est.
fructus sp̃s. offerã uͦ pontifici: Iulas
uꝰ puto eẽ. primitias caritatis. ut dili
ex tota anima mea. et ex tota mente
mea: istȩ sunt pͥmitiȩ. Qid aut̃ est.
ut existo caritatis fructu scdo loco ha¬
bere debeam: Ut diligã ꝓximum
meũ: sicut meipsũ. Illȩ gͦ primitiȩ
caritatis dõ offeruntur ꝑpontificem:
hȩc uͦ quȩ scđo in loco st̃. meis usibus
relinqunt᷑. Puto adhuc eẽ aliqͥd ex
hoc fructu. qđ tercio loco habendũ
ẽ: ut diligã etiã inimicos meos. Uide
tumeliã. gaudens tolerem: est in
gaudia. ex uanitatib uanitatũ. Si u̾
in malis gaudeã. et exultem de aiou
ruinis: ista iam non solũ uana soe
diabolica gaudia. immo nec gaudua o¬
minanda st̃. Non est. eñi gaud̃e inpisi

Expanded text:
ergo fructibus sanctificatis sanctae sunt offerendae primitiae spiritali pontifici. Ex quibaudi quos fructus enumeret Apostolus: Fructus, inquit, spiritus, charitas, gaudium, pax, patientia, etc. . Quas igitur primitias ex charitatis fructu, qui primus est fructus spiritus, offeram vero pontifici? Illas ergo puto esse primitias charitatis, ut diligex tota anima mea, et ex tmea ; istae sunt primitiae. Quid autem est, quod ex isto charitatis fructu secundo loco habere debeam, ut diligam proximum meum sicut memetipsum. Illae ergo primitiae charitatis Deo offeruntur per Pontificem, haec vero quae secundo in loco sunt meis usibus relinquuntur. Puto adhuc aliquid esse ex fructu quod tertio loco habendum sit, ut diligam etiam inimicos meos. Vide contumeliam gaudens tolerem, est mihgaudia ex vanitatibus vanitatum. Si vero in malis gaudeam, et si exsultem de aliorum ruinis, ista etiam non solum vana, sed et diabolica gaudia: imo nec gaudia nominanda sunt: « Non enim est gaudere impiis,
Abbreviated transcription (Latin):
quolibet peccati. desiderio: immun¬
dũ tetigit. & inquinatus ẽ. Oportet
gͦ te si quid tale contigerit. scire qͦmͦ
offeras sacrificiũ. scđm ea quȩ in
suꝑiorib memorauimꝰ : ut mundus
effici possis. Uis tibi ostendã quȩ ẽ
anima quȩ tetigit immundũ. et
immunda facta est. &. rursũ tetigit
gauit omnẽ substantiã suã in me-¬
dicos: nec aliquid ꝓficere potuit:
ꝑ immunditiã peccati in hoc deuo-¬
luta ẽ. Tetigerat enĩ peccatũ: & id¬
circo flagellũ carnis acceꝑat. Sed
posteaquã fide plena. tetigit sim¬
briã iħu: stetit fluxus sanguinis
eius: & repente facta ẽ munda.
quȩ ante ꝑ tantũ tempꝰ uixit im-¬
munda: quẽ admodũ cũ tetigise
dnm & saluatorẽ. dixit ipse. Qus
me tetigit: Ego eñĩ sensi uirturmi
exisse de me: illam sine dubio uni
tũ. exeat ex ipso peccato uirtus qi¬
dam maligna: quȩ eũ qui se co¬
tigit. faciat immundũ: &e hoc at
uere contigisse immundũ. Sinli

Expanded text:
quolibet peccati desiderio, immunquolibet peccati desiderio, immundum tetigit et inquinatus est. Oportet ergo te, si quid tale tetigeris, scire quomodo offeras sacrificium, secundum ea quae in superioribus memoravimus, ut mundus effici possis. Vis tibi ostendam quae est anima quae tetigit immundum, et immunda facta est, et rursum tetigit gavit omnem substantiam suam in medicos, nec aliquid proficere potuit, per immunditiam peccati in hoc devoluta est. Tetigerat enim peccatum, et idcirco flagellum carnis acceperat; sed posteaquam fide plena tetigit fimbriam Jesu, stetit fluxus sanguinis ejus, et repente facta est munda, quae ante per tantum tempus vixit immunda. Et quemadmodum cum tetigisset Dominum et Salvatorem, dixit ipse: Quis me tetigit? Ego enim sensi virtutem exisse de me , illam sine dubio virtatum, exeat ex ipso peccato virtus quaedam maligna, quae eum qui se contigit faciat immundum. Et hoc est vere contigisse immundum. Simili
Abbreviated transcription (Latin):
quit quȩcũq tetigerit omnẽ rẽ im¬
mundã. aut morticinũ ium̃toꝵ in¬
mundoꝵ. & lauerit eum. inqͥnatꝰ est:
aut si tetigerit abinmunditia homi¬
nis. ab omĩ immunditia ex qua in¬
quinet᷑. & cęt̃a. Hȩc qͥdẽ. apud iudeoᷤ
indecenter satis & inutiliter obseruan¬
tur. Ut quid enĩ immundus habeat᷑
qui contigerit uerbi causa. animal
mortuũ: aut corpus hominis defun-¬
cti: Qđ si ꝓpħȩ corpus sit: quod si
patriarchȩ uł ętiã ipsius abrahȩ corpꝰ.¬
Siquis hȩc ossa contigerit immundꝰ
mortuũ suscitant: immundus erit
ille qui contingit. et immundum
faciunt ossa ꝓpħe ȩtiam illũ ipsum
quẽ amortuis suscitant: Uide quã
inconueniens sit uidaica intelligen¬
tia. S nos uideamꝰ primo quid sit
tangere: uł qui sit tactus qͥ faciat
lierẽ non tangere. Hic tactus im¬
et immunda facta ẽ anima eiꝰ. Si
quis gͦ hoc mͦ tangit aliquã rem.
id est uł ꝑ mulieris concupiscentiã.
uł ꝑ pecuniȩ cupiditatẽ: uł alio

Expanded text:
quaecunque tetigerit omnem rem immundam, aut morticinum jumentorum immundorum, et latuerit eum, et inquinatus est; aut si tetigerit ab immunditia hominis ab omni immunditia ex qua inquinetur , etc. Haec quidem apud Judaeos indecenter satis et inutiliter observantur. Ut quid enim immundus habeatur qui contigerit, verbi causa, animal mortuum, aut corpus hominis defuncti? Quid si prophetae corpus sit? Quid si patriarchae, vel etiam ipsius Abrahae corpus? Quid si et ossa contigerit Samuelismortuum suscitant? immundus erit ille qui contingit, et immundum faciunt ossa prophetae etiam illum ipsum quem a mortuis suscitant? Vide quam inconveniens sit Judaica intelligentia. Sed nos videamus primo quid sit tangere, et quid sit tactus qui faciat lierem non tangere . Hic tactus imet immunda facta est anima ejus. Si quis ergo hoc modo tangit aliquam rem, id est, vel per mulieris concupiscentiam, vel per pecuniae cupiditatem, vel alio
Abbreviated transcription (Latin):
rus: frequent̃. immo pene semꝑ. pro
quinq sensib accipitur. Scire gͦ debe¬
isti quinq sc̃is possint restitui: ut si
forte presũpsimus abiiti eis in scłarib
actib. et impendimꝰ usũ eoꝵ in his
quȩ non scd̾m dm̃ gessimus: restitu¬
amus nunc et ipsos quinq scĩs actib
religiosisq ministeriis: & alios eis quinq
addamus qui sunt interioris hominiᷤ
sensus. ꝑ quos uel mundi corde effecti
dm̃ uidemus: uel aures habemꝰ. ad
audienda ea quȩ docet iħs: uł odorẽ
capimꝰ. illũ quẽ dicit apłs. quia xp̃i
bonus odor sumus: uel etiã gustũ
sumimꝰ illũ de quo dicit ꝓpħa. gustate
et uidete qm̃ suauis est dñs: uł tactũ
illũ quẽ dicit ioħs. quia oculis nr̃is
ꝑspeximus: & manus nr̃e palpaue¬
runt de uerbo uitȩ. His aut om̃ib
unũ suꝑ addimus: ut ad unũ deum
hec cuncta referamꝰ. Et hȩc quidem¬

Expanded text:
rus frequenter, imo pene semper, pro quinque sensibus accipitur. Scire ergo debesanctis posse restitui, ut si forte praesumpsimus abuti eis in saecularibus actibus, et impendimus usum eorum in his quae non secundum Deum gessimus, restituamus; nunc ipsos quinque sanctis actibus religiosisque ministeriis et alios eis quinque addamus, qui sunt interioris hominis sensus, per quos vel mundi corde effecti, Deum videmus, vel aures habemus ad audienda ea quae docet Jesus, vel odorem capimus illum, quem dicit Apostolus, quibonus odor sumus ; vel etiam gustum sumimus illum, de quo dicit Propheta: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus , vel tactum illum, quem dicit Joannes: Quia oculis nostris perspeximus et manus nostrae palpaverunt de verbo vitae . His autem omnibus unum superaddimus, ut ad unum Deum haec cuncta referamus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
s peccauit. Est aliquid in hoc mira-¬
ne secretũ: qđ iubet ꝓnuntiari pec¬
uni. & enĩ omĩ genere ꝓnuntianda
ꝑ a in publicũ ꝓferenda: cuncta ꝗͦ
germus. Si quid in occulto gerimꝰ:
si quid in sermone solo. uel etiã in¬
na cogitationũ secreta cõmisimus:
cuncta necesse est publicari. cuncta¬
iferri. Proferri aut̃: ab illo qui et
acusator peccati ẽ. et incentor. Ipse
aut̾ nunc nos ut peccemꝰ instigat:
iuse etiã cũ peccauerimꝰ acciisat: Si
in hac uita preueniamꝰ eum: &
ipsi nr̃i accusatores simus: nequitiã
daboli inimici nr̃i &e accusatoris effu¬
gimnus. Sic eni et alibi ꝓpħa dicit:
dic tu iniquitates tuas prior: ut
ustificeris. Nonne euident̃ misteriũ¬
de quo tractamꝰ ostendit. cũ dicit: dic
tu prior. ut ostendat tibi quia p̃ueni¬
ir illũ debeas. qui paratus est ad ac¬
ulsandũ: Tu gͦ inquit dic prior. ne
pile preueniat: quia si prior dixeri.
⁊ sacrificium penitentiȩ obtuleris.¬

Expanded text:
n hoc mirabile secretum, quod jubet pronuntiare peccatum; etenim omni genere pronuntianda sunt, et in publicum proferenda cuncta quae gerimus, si quid in occulto gerimus, si quid in sermone solo, vel etiam intra cogitationum secreta commisimus, cuncta necesse est publicari: proferri autem ab illo, qui et accusator peccati est et incentor. Ipse enim et nos ut peccemus instigat; ipse etiam cum peccaverimus accusat. Si ergo in hac vita praeveniamus eum, et ipsi nostri accusatores simus, nequitias diaboli inimici nostri et accusatoris effugimus: sic enim et alibi propheta dicit: Dic tu, inquit, iniquitates tuas prior, ut justificeris . Nonne evidenter mysterium quod tractamus ostendit, cum dicit: Dic tu prior? Ut ostendat tibi quia praevenire illum debeas, qui paratus est ad accusandum. Tu ergo, inquit, dic prior; ne te ille praeveniat. Quia si prior dixeris, et sacrificium poenitentiae obtuleris
Abbreviated transcription (Latin):
agit & ista anima quȩ audit uoi
iuram̃ti. & testis est. uel quȩ udd
aliquid. et conscia est. et ñ indica
ex quo accepit ipsa peccatũ eiꝰ sue
dubio. qui iniq aut egit aliquae
urauit. Hoc etiam scd̾m hystorun
nos hȩdificat: & docet ne umqua il
peccatis alterius polluamꝰ conseens
nr̃as: nec consensũ male agentibis
prebeamꝰ. Consensũ aut̃ dico ñ sell
parit̃ agendo: s. etiã quȩ ilicit s¬
sta st̃ reticendo. Uis aut̃ scire qa ul¬
sentiant hȩc etiã eugłicis preupisꝰ
ipse dñs dicit. Si uideris fratẽ ui
peccarre: arguȩ eum inter te. al
sũ solũ. Si te audierit: lucratus l
frẽm tuũ. Qđ si te ñ audierit a¬
hibe tecũ alios duos uel tres La¬

Expanded text:
t ista anima, quae audit vocem juramenti, et testis est, vel quae vidit aliquid, et conscia, et non indicat: ex quo accepit etiam ipsa peccatum ejus sine dubio, qui inique aut egit aliquid, aut juravit. Hoc etiam secundum historiam nos aedificat, et docet, ne unquam in peccatis alterius polluamus conscientias nostras, nec consensum male agentibus praebeamus. Consensum autem dico, non solum pariter agendo, sed etiam quae illicite gesta sunt reticendo. Vis autem scire quia consentiant haec etiam evangelicis praeceptis? Ipse Dominus dicit: Si videris fratrem tuum peccare, argue eum inter te et ipsum solum; si te audierit, lucratus eris fratrem tuum; quod si te non audierit, adhibe tecu
Abbreviated transcription (Latin):
et eugłii tale mandatũ sit. & lex pre¬
cipiat. quia si tacuerit accipiet pecca¬
tum eius: sciendũ est qđ siquis ea
quȩ uidet indelicto ꝓximi sui. uł ñ
indicat scđm regulã suꝑius datã: uł
intestimoniũ uocatus non quȩ uera
st̃ dixerit: peccatũ qđ cõmisit ille quẽ
celat. ipse suscipiet: & pena cõmissi re¬

Expanded text:
elii tale mandatum sit, et lex praecipiat, quia si tacuerit, accipiet peccatum ejus: sciendum est quod si quis ea quae videt in delicto proximi sui, vel non indicat secundum regulam superius dictam, vel in testimonium vocatus, non quae vera sunt, dixerit, peccatum quod commisit ille, quem celat, ipse suscipiet; et poena commissi re
Abbreviated transcription (Latin):
memoraiumꝰ: Adhibeo testem sapien¬
tissiũ salomonẽ: dicentẽ de sox
Lignũ u̾itȩ est inquit. om̃is q
plectunt᷑ eam. Si gͦ sapienta hon
uite est: sine dubio et aliudo ligi
est. prudentiȩ. et aliud uisticeli
enĩ consequent̃ dicet᷑. ex omib uin¬
tib solam sapientiã meruise aues
nequaꝗͣ similis sortis suscepise us¬
bula. Ligna gͦ campi: dabunt suiti

Expanded text:
or vitae, adhibeam testem sapientissimum Salomonem, dicentem de sapientia: Lignum vitae est, inquit, omnibus qui amplectuntur eam . Si ergo sapientia lignum vitae est, sine dubio et aliud lignum est prudentiae, et aliud justitiae. Neque enim consequenter diceretur ex omnibus virtutibus, solam sapientiam meruisse quae nequaquam similis sortis suscepisse vocabula. Ligna ergo campi dabunt fructum
Abbreviated transcription (Latin):
dat ds̃: Istã quã habet mundꝰꝰ negat
se istã dare xp̃s. Dicit enĩ. Pacem meã
do uob: pacẽ meã relinquo uob̃. Non
sicut hic mundus dat pacẽ: & ego do
uob̾. Negat gͦ se pacẽ mundi dare disci-¬
pulis suis: quia et alibi dicit. Quid pu¬

Expanded text:
uam habet mundus, negat se dare Christus. Dicit enim: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis, non sicut hic mundus dat pacem, et ego do vobis. Negat ergo se pacem mundi dare discipulis suis, quia et alibi dici