comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tienti maxillam. parantem et alteram⁊
cum uideris hinc furias. inde lenitatem.
hinc iram. inde patientiam. hinc flam¬
mas. inde tolerantiam. dubitabis ꝓnunti¬
are. quis eorum arcleat ⁊ penam quis pati¬
atur: ille ne cuius corpus uexatur. an cuuiꝰ
animus uastature Propterea et ysaias di.
oxit. Et nunc ignis aduersarios comedit.
Quid est et nunc: Ante quam ueniat
dies ille iudicii magnus.iam furore suo
ardent. qui postea supplicio ȩcerno illiꝰ
ignis arsuri sunt: uisi forte putatis f̃ me
quia iniusticia quȩ ꝓcedit ex homuita
ledentum alterum hominem. ili a que
ꝓcetdit nocet: et illi de quo ꝓcedit nonni.¬
cet. Unde fieri potest: Aliquando fras
arelens apponitur ad lignum hunidui
et uiride. et non illucl incendit ⁊ ppsati¬
men arclet: sic et inimicus tuus. Si qus
forte existit in iustus qui tibi moliatur in¬
sidias. uel preparet aliquam molestan
iniustus est. Cu si uride lignum fueris

Expanded text:
tienti maxillam, parantem et alteram: tienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare quis eorum ardeat poenamque patiatur? illene cujus corpus vexatur, an cujus animus vastatur? Propterea et Isaias propheta dixit: «Et nunc ignis adversarios comedet» . Quid est, «Et nunc?» Antequam veniat dies ille judicii magnus, jam furore suo ardent qui postea supplicio sempiterni illius ignis arsuri sunt. Nisi forte putatis, fratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum humidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliquam molestiam, injustus est: tu si viride lignum fueris,
Abbreviated transcription (Latin):
mare in circuitu: id est ꝑ totum orbem ter.¬
rarum inimicos eius. Ille ignis post ens ad¬
uentum erit: iste autem ignis ante eum pre¬
ibit. Quid est ergo iste ignis: Possumus et̃
acciꝑe in penam malorum: possumus in sa¬
lutem retlemptorum. In peram malorum
quomodo: Quia cum precdicaretur xp̾̃o
iratȩ sunt gentes: et cominouerunt ꝑsecu.¬
tionem. Quȩ ira ignis fuit magis consu¬
mens eos qui ꝑsequebantur: quam eos qͦs
ꝑsequebantur. Cum enim uidemus duos.
unum irascentem. alterum patienter feren¬
tem: quis eorum areleat ur̃m est iulicare.
Potestis in genere humano tale spectacu.¬
lum contueri. Ponite uobis ante ocłos ho-¬
minem iniquum commotum animo. tru-¬
cem uultu. flammantibus ocłis. scintillan¬
tibus uerbis. ferrȩ in hominis necem: in
predationem: in iniurias: in contumeli.¬
ase non se caꝑe: non se tenere: alterum
patienter excipientem uerba: plagas:
quicquid ille inferre uoluerit et ꝑcu¬

Expanded text:
mare in circuitu, id est per totum orbem termare in circuitu, id est per totum orbem terrarum, inimicos ejus. Ille ignis post ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. Quis est ergo iste ignis? Possumus eum accipere in poenam malorum, possumus in salutem redemptorum. In poenam malorum, quomodo? Quia cum praedicaretur Christus, iratae sunt gentes, et commoverunt persecutionem: quae ira ignis fuit, magis consumens eos qui persequebantur, quam eos quos persequebantur. Cum enim videmus duos, unum irascentem, alterum patienter ferentem, quis eorum ardeat, vestrum est judicare. Potestis in genere humano tale spectaculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flammantibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percu
Abbreviated transcription (Latin):
sis iudicans ex ipsis: et dirigens eos. Quare:
Quia mansuetos inuenit ueluti iumenta
mitia non recalcitrantia: non collum su-¬
ꝑbum aduersus ugum eius excutientia:
non flagellum eius recusantia: facta st̃
iumenta eius bona. mansueta: et merue.¬
runt quod dictum est in alio psalmo. di.¬
riget mites in iudicio: docebit mansue.¬
tos uias suas. Propterea ergo illis nubes
et caligo: quia non sunt cdirecti. Man-¬
De quo igne dicit fr̃s. ignis ante eum pre.¬
ibit ⁊ et inflaminabit in circuitu inimi¬
cos eius: Non arbitror de illo igne diei.
in quem mittendi sunt impii. illa ultima
iudicii sententia: quibus ad sinistram se¬
paratis. sicut in eugłio lectum meminimꝰ
dicturus est. ite in ignem ȩternum qui
paratus est diabolo et angłis eius. Non
puto de illo igne dici. Unde hoc non pu¬
to: Quia de quodam igne dicit qui p̾i¬
bit ante illum ante quam ueniat ad iudi¬
cium. Dictum est preire ignem et inflam.¬

Expanded text:
sis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? sis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? Quia mansuetos invenit, veluti jumenta mitia, non recalcitrantia, non collum superbum adversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus recusantia: facta sunt jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est in alio psalmo, «Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas» . Propterea ergo illis «nubes et caligo,» quia non sunt recti; manDe quo igne dicit, fratres, «Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus?» Non arbitror de illo igne dici, in quem mittendi sunt impii illa ultima judicii sententia, quibus ad sinistram separatis, sicut in Evangelio lectum meminimus, dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» : non puto de illo igne dici. Unde hoc non puto? Quia de quodam igne dicit, qui praeibit ante illum, antequam veniat ad judicium. Dictum est enim praeire ignem et inflam
Abbreviated transcription (Latin):
et nebulam: et audi iusticiam et iudicium.
Ipse dñs ait. In ucdicium ego in hunc mun-¬
dum ueni: ut qui non uident uideant: et
qui uident ceci fiant. Quid est qui uident
ceci fiant: Qui sibi uidere uidentur: qui
se sapientes putant: qui non sibi arbitrant᷑
necessariam medicinam. ipsi ceci fiant: ipsi
non intelligant. Qui autem non uicdent
uideant: quia cecitatem confitentur. illu¬
minari mereantur. Sit ergo in cireuitu
eus nubes et caligo: his qui eum non cog.¬
nouerunt. Confitentibus autem et humi-¬
liantibus se: iusticia et iudicium directio
secdis eius. Seclem eius dicit: eos ipsos qui
in eum crediderunt. De ipsis enim sibi fecit
sedem: quia in eis sedet sapientia. filius
enim dĩ: sapientia dĩ est. Aucliamus au-¬
tem ex alia scriptura: magnum huius in-¬
telligentiȩ documentum. Anima iusti:
sedes sapientiȩ. Ergo quia isti facti sunt
iusti qui in eum crediclerunt. iustificati
ex fide. facti sunt sedes ipsius: seclet in ip-¬

Expanded text:
et nebulam, et audi justitiam et judicium. et nebulam, et audi justitiam et judicium. Ipse Dominus ait: «In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant» . Quid est, «qui vident caeci fiant?» Qui sibi videre videntur, qui se sapientes putant, qui non sibi arbitrantur necessariam medicinam, ipsi caeci fiant, ipsi non intelligant. Qui autem «non vident, videant:» qui caecitatem confitentur, illuminari mereantur. Sit ergo «in circuitu ejus nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, quia in eis sedet Sapientia; Filius enim Dei, Sapientia Dei est . Audivimus autem ex alia Scriptura magnum hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapientiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ip
Abbreviated transcription (Latin):
cectere÷ uerba clĩ non possunt: Impletȩ fc̃
insulȩ. Uerumtamen possunt et in figura
raete accipi insulȩ om̃s ȩccłȩ. Quare insulȩ :
Quia circum latrantur fluctibus om̃ium
temptationum. Sed quomodo insula undi¬
ꝙ circumstrepentibus fluctibus tundi po¬
test. frangi non potest: magis ꝙ ipsa fran¬¬
git fluctus uenientes quam frangitur ab
eis: sic et eccłȩ dĩ pullulantes ꝑ totum
orbem terrarum passȩ sunt ꝑsecutiones
undiq frementium infidelium: et ecce
stant insulȩ: et iam placatum est mare.
Iocundentur insulȩ multȩ. I Iubes et¬
caligo in circuitu eius: iusticsa et iudiciũ
directio seclis eius. Quibus nubes et caligo
in circuitu eius : Quibus iusticia et iucdiei.¬
um directio sedis eius: Nubes et caligo im¬
pis. qui eum non intellexerunt: iusticia et
iudicium fidelibus qui in eum credidert̃.
lli enim ꝑ suꝑbiam non uiderunt: illi ꝑ hu.¬
militatem dirigi meruerunt. Audi nubes

Expanded text:
cedere, verba Dei non possunt? Impletae sunt cedere, verba Dei non possunt? Impletae sunt insulae. Verumtamen possunt et in figura recte accipi insulae, omnes Ecclesiae. Quare insulae? Quia circumlatrantur fluctibus omnium tentationum. Sed quomodo insula undique circumstrepentibus fluctibus tundi potest, frangi non potest, magisque ipsa frangit fluctus venientes, quam frangitur ab eis: sic et Ecclesiae Dei pullulantes per totum orbem terrarum, passae sunt persecutiones undique frementium infidelium, et ecce stant insulae, et jam placatum est mare. «Jucundentur insulae multae.» 5. caligo in circuitu ejus; justitia et judicium directio sedis ejus.» Quibus «nubes et caligo in circuitu ejus?» Quibus «justitia et judicium directio sedis ejus?» Nubes et caligo impiis, qui eum non intellexerunt; justitia et judicium fidelibus, qui in eum crediderunt: illi enim per superbiam non viderunt, illi per humilitatem dirigi meruerunt. Audi nubes
Abbreviated transcription (Latin):
ñs regnauit. Ille qui stetit ante
iudicemt ille qui alapas accepti
ille qui flagellatus est. ille qui
nspiitus est. ille qui spinis coronatus est
ille qui colaphis cesus est. ille qui in ligu
suspensus est. ille cui pencdenti insultatim
est. ille qui in cruce mortuus est: ille qui
lancea ꝑcussus est. ille qui sepultus est: ilt
resurrexit. Dñs regnauit. Seiuant quantũ
possunt regnar quid sunt factura regi res¬
norum dño om̃ium regum. creatori om̃um
scłorum. An icleo contempnitur quia tam
summissus et tam humilis apparuit: Misti¬
corclia est: non impotentia. Ille enum hum.¬
lis apparuit: ut eum caperemus. Sed iam
uideamus dñs regnauit exultet terra: ocm¬
dentur insulȩ multȩ. Est quidem quia ur¬
bum cdĩ non in sola continenti terra pnde¬
cum est: sel etiam in insulis quȩ constitutȩ
sunt in medio mari et ipsȩ plenȩ xp̃ianis:
plenȩ sunt serius dĩ. Non enim separat mare:
cum qui fecit mare. Quo naues possunt ac¬

Expanded text:
nus regnavit.» Ille qui stetit ante judicem, ille qui alapas accepit, ille qui flagellatus est, ille qui consputus est, ille qui spinis coronatus est, ille qui colaphis caesus est, ille qui in ligno suspensus est, ille cui pendenti in ligno insultatum est, ille qui in cruce mortuus est; ille qui lancea percussus est, ille qui sepultus est, ipse resurrexit. «Dominus regnavit.» Saeviant quantum possunt regna; quid sunt factura Regi regnorum, Domino omnium regum, Creatori omnium saeculorum? An ideo contemnitur, quia tam submissus, et tam humilis apparuit? Misericordia est, non impotentia: ille enim humilis apparuit, ut eum caperemus. Sed jam videamus: «Dominus regnavit; exsultet terra, jucundentur insulae multae.» Est quidem, quia verbum Dei non in sola continenti terra praeatum est, sed etiam in insulis quae constitutae sunt in medio mari: et ipsae plenae christianis, plenae sunt servis Dei. Non enim separat mare eum qui fecit mare. Quo naves possunt ac
Abbreviated transcription (Latin):
unus homo fuit: sed non unum hominem sie¬
rauit: quando scilicet sigurauit eccłam. ex ma
In hoc ergo psalmo uel potius in huius psea
titulo cdieuntur quedam uictoriosa clauids
fortiter fecerit. debellando quosclam uumes
eos tributarios faciendo: quando post mott
ulis ꝑsecutoris sui. illius regnum accepit ine¬
stum in isrł. Nam et ante quam ꝑsecitione
pateretur. rex erat: sed dõ tantum notusls
Postea ergo iam manifestato regno et eudcs
atq eminenter accepto. debellauit eos quil
titulo comiemorantur: et natus est psalus
lus ita. Infinem ꝓhis qui immutabuntur ie
li in scriptionem ipsi dauid in doetrinant e
suecendit mesopotamiam fyriam. et syrui

Expanded text:
unus homo fuit, sed non unum hominem figunus homo fuit, sed non unum hominem figuravit: quando scilicet figuravit Ecclesiam ex multis o Christus Jesus . In hoc ergo psalmo, vel potius in hujus psalmi titulo, dicuntur quaedam victoriosa David, quod fortiter fecerit debellando quosdam inimicos, et eos tributarios faciendo; quando post mortem Saülis persecutoris sui, regnum illius accepit manifestum in Israel. Nam et antequam persecutionem pateretur, rex erat, sed Deo tantum notus erat. Postea ergo jam manifesto regno, et evidenter atque eminenter accepto debellavit eos qui in hoc titulo commemorantur; et notatus est Psalmi titulus ita: In finem, pro his qui immutabuntur in tituli inscriptionem ipsi David in doctrinam, cum succendit Mesopotamiam Syri
Abbreviated transcription (Latin):
itulus huius psalii aliquantum ꝓlixus
est. sed non terreat: quia psalmus breuis
est. Tamquam ergo aliquantulum ꝓli¬
xiorem psalmum audierimus. sic intendamus:
quoniam in nomine xp̃i nutritis et nutriendis.
loquimur in ȩccła deir nec alienis a sapores¬
rum litterarum a quibus mundus alienis
non quasi rudia uobis ista semꝑ esse deben
Si enim ea quȩ sepissime aulistis cum ura¬
tate in ore cogitationis ruminatis: nec oblus¬
ne tanquam inuentre sepelistis: eadem pe
recorcdatio ur̃a et memoria multum nospa¬
rit adiuuares ne multum loquamur adien¬
danda quasi rudibus ea quȩ iam uos nosen
uimus. Certe illud ineminimus sepe uos au¬
se quod dicimus. Uix est ut in psalmis mut
uoces nisi xp̃i et eccłȩ: aut xp̃i tantum. aute¬
tum ȩccłȩ: quod utiq ex parte et nos sumus
Ac ꝑ hoc quando uotes nr̃as agnoscimus sine at¬
tu agnoscere non possumus: et tanto inagis deas¬
mur: quanto in idem nos esse sentimus audi

Expanded text:
itulus psalmi hujus aliquantum prolixus est; sed non nos terreat, quia Psalmus brevis est. Tanquam ergo aliquantulum prolixiorem Psalmum audierimus, sic intendamus: quoniam in nomine Christi nutritis et nutriendis loquimur in Ecclesia Dei, nec alienis a sapore istarum Litterarum a quibus mundus alienus est, non quasi rudia vobis ista semper esse debent. Si enim ea quae saepissime audistis cum jucunditate in ore cogitationis ruminastis, nec oblivione tanquam in ventre sepelistis; eadem ipsa recordatio vestra, et memoria multum nos poterit adjuvare, ne multum loquamur ad enodanda quasi rudibus ea quae jam vos nosse novimus. Certe illud meminimus saepe vos audisse quod dicimus: vix est ut in Psalmis invenias voces, nisi Christi et Ecclesiae, aut Christi tantum, auttum, quod utique ex parte et nos sumus. Ac per hoc quando voces nostras agnoscimus, sine affectu agnoscere non possumus: et tanto magis delectamur, quando indidem nos esse sentimus. David rex
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationem ꝓ cominodis huius uitȩ: passurꝰ
est tribulationem et humiliandus. Quare non
ꝓpter dm̃: Quare non ꝓpter xp̃m: Quare non
ꝓpter saporem salis: An nescis tibi esse cleio
uos estis sal terrȩ: Et si sal infatuatum fue
ad nichilum ualebit aliud uisi ut foras pas
nonne humiliantur heretici: Nlonne leges an
illos datȩ sunt etiam ab hominibus contiag
diuinȩ regnant: quȩ illos ante etiam condea¬
nauerant: Ecce humiliantur: ecce fugantir
ecce ꝑsecutionem patiuntur: sel sine sapot
fatuitate. ꝓuanitate. Iam enim sal infatut
fit: ideo ꝓiectum est foras. ut conculcetur a
minibus. Audiuimus titulum psalmi: aut¬
mus etiam uerba psalmi. t¬

Expanded text:
tribulationem pro commodis vitae hujus; passurus tribulationem pro commodis vitae hujus; passurus est tribulationem, et humiliandus: quare non propter Deum? quare non propter Christum? quare non propter saporem salis? An nescis tibi esse dictum, Vos estis sal terrae; et, Si sal infatuatum fuerit, ad nihilum vaiebit aliud, nisi ut foras projnonne humiliantur haeretici? Nonne leges contra illos datae sunt etiam ab hominibus, contra quos divinae regnant, quae illos ante etiam condemnaverant? Ecce humiliantur, ecce fugantur, ecce persecutionem patiuntur, sed sine sapore; pro fatuitate, pro vanitate. Jam enim sal infatuatum est: ideo projectum est foras, ut conculcetur ab hominibus. Audivimus titulum Psalmi; audiamus etiam verba Psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
fectus est numerus: cui ꝑfecto numero etiam du
stra: nisi quia ꝑ totum mundum mittendum
erat uerbum. Uerbum enim dei quod est xp̃c:
in nubibus boc est in preclicatoribus ueritatis.
Muncdus enim quatuor partibus constat. Qua¬
tuor enim partes notissimȩ om̃ibus sunt: et sepe
in scripturis inemorate. Qui etiam quatuor
uenti dicti sunt: oriens. occidens. aquilo. et me¬
ridies. Ad om̃s istas quatuor partes missum est
uerbum: ut in trinitate om̃s uocarentur. Duo¬
denarium numerum: ter quaterni fecerunt.
Merito ergo duodecim milia terrena ꝑcussa sũt:
totus mundus ꝑcussus est. De toto enim mundo
electa est ȩccła: mortificata a terrena uita. Qua¬
re in ualle salinarum: Uallis humilitas est: sali¬
nȩ saporem signuificant. Multi enim humiliant᷑:
sed uane et fatue in uana uetustate humilian¬
tur. Patitur tribulationem ꝓ pecunia: patitur
tribulationem ꝓ honore temporalir patitur

Expanded text:
erfectus est numerus, cui perfecto numero etiam duoerfectus est numerus, cui perfecto numero etiam duostra, nisi quia per totum mundum mittendum erat verbum. Verbum autem Dei quod est Christus, in nubibus, hoc est in praedicatoribus veritatis. Mundus autem quatuor partibus constat. Quatuor ejus partes notissimae sunt omnibus, et saepe in Scripturis memoratae: quae etiam quatuor venti dictae sunt , oriens, occidens, aquilo et meridies. Ad omnes istas quatuor partes missum est verbum, ut in Trinitate omnes vocarentur. Duodenarium numerum ter quaterni faciunt. Merito ergo duodecim millia terrena percussa sunt; totus mundus percussus est: de toto enim mundo electa est Ecclesia, mortificata a terrena vita. Quare, in valle Salinarum? Vallis humilitas est: salinae saporem significant. Multi enim humiliantur, sed vane et fatue: in vana vetustate humiliantur. Patitur quis tribulationem pro pecunia, patitur tribulationem pro honore temporali, patitur
Abbreviated transcription (Latin):
noua nascuntur: cum ea ignis in uetustorum
succensione precesserit. Non ergo tumeatur
ignis xp̃i. fenum comburit. Om̃is enim caro fe¬
num: et om̃is claritas hominis sicut flos feni.
Succendit ergo ista illo igne: et conuertit ioab.
Io ab interpretatur inimicus. Conuersus est
inimicus. Quod uis intellige. Si conuersus in¬
Quomodo in fugam: De corcle xp̃iani. Princeps
mundi huius inquit: nunc missus est foras. Con
conuersus: Quia fidelis est factus: qui fuerat iiii¬
micus. Pcussit edom. Interpretatur edom terrenꝰ.
Debuit ꝑcuti terrenus iste. Ut quid enim uiue¬
ret terrenus: qui cęlestis debet uiuere: Interfec¬
ta est ergo uita terrena: uiuat cȩlestis. Sicut enĩ
portauimus imaginem terreni: portemus et imna¬
ginem eius qui de cęlo est. Uide illum interfici.
Mortificate membra ur̃a: quȩ sunt suꝑ terram.
Cum enim ꝑcussisset edom: ꝑcussit duodecim
milia in ualle salinarum. Duodecim milia ꝑ¬

Expanded text:
nova nascuntur, cum ea ignis in vetustorum nova nascuntur, cum ea ignis in vetustorum succensione praecesserit. Non ergo timeatur ignis Christi; fenum, consumit. Omnis enim caro fenum, et omnis claritas hominis sicut flos feni . Succendit ergo ista illo igne. Et convertit Joab. Joab interpretatur Inimicus. Conversus est inimicus: quod vis intellige. Si conversus inQuomodo in fugam? De corde christiani: Princeps hujus mundi, inquit, nunc missus est foras . Conconversus? Quia fidelis factus, qui fuerat inimicus. Percussit Edom. Interpretatur Edom Terrenus. Debuit percuti terrenus iste. Utquid enim viveret terrenus, qui coelestis debet vivere? Interfecta est ergo vita terrena; vivat coelestis. Sicut enim portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est . Vide illum interfici: Mortificate membra vestra quae sunt super terram . Cum autem percussisset Edom, percussit duodecim millia in valle Salinarum. Duodecim millia p
Abbreviated transcription (Latin):
taret xp̃c: nisi fecisset quod dixit. ignem ueni
mittere in mundum: Si ergo. xp̃c uenit mittere
in mundum ignem: utiq salubriter atq utili¬
ter: non quomodo missurus est mundum in
ignem: sed quomodo ignem in muncdum. Quo¬
niam ergo uenit ignem mittere ininundum:
queramus iam quid sit mesopotamna quȩ succen¬
sa est.: quȩ sit syria sobal. Interpretationes ergo no¬
minum interrogemus sccłin hebreum eloquium:
quo primum hȩc scriptura locuta est. Mesopota¬
miam: dicunt interpretari eleuatam uocationẽ.
Iam totus mundus uocatione eleuatus est. Syria
interpretatur sublimis. Sed illa quȩ erat subli¬
mis: incensa est et humiliata. Et quemadiodũ
humiliata est quȩ fuerat exaltata: sic exaltetur
quȩ facta est humiliata. Sobal interpretatur
uana uetustas. Gras xp̃o: qui eam succendit.
Quando uetera uirgulta succenduntur. uire¬
cta succedunt: et alacrius et uberius et uiridiꝰ

Expanded text:
taret Christus, nisi fecisset quod dixit: Ignem veni taret Christus, nisi fecisset quod dixit: Ignem veni mittere in mundum ? Si ergo Christus venit mittere in mundum ignem, utique salubriter atque utiliter; non quomodo missurus est mundum in ignem. Sed quomodo ignem in mundum? Quoniam ergo venit ignem mittere in mundum, quaeramus jam quid sit Mesopotamia quae succensa est, quid sit Syria Sobal. Interpretationes ergo nominum interrogemus secundum hebraeum eloquium, quo primum haec Scriptura locuta est. Mesopotamiam dicunt interpretari Elevatam vocationem. Jam totus mundus vocatione elevatus est. Syria interpretatur Sublimis. Sed illa quae erat sublimis, incensa est et humiliata: et quemadmodum humiliata est quae fuerat exaltata, sic exaltetur quae fuerat humiliata. Sobal interpretatur Vana vetustas. Gratias Christo qui eam succendit. Quando vetera virgulta succenduntur, vireta succedunt; et alacrius et uberius et viridius
Abbreviated transcription (Latin):
quia ueteri uita in nouam transeunt: Absit
mut hic culpanda immutatio intelligatur:
non quomodo mutatus est adam. a iusticia ad
miqutatem. a deliciis ad laborem: sed quomo¬
do intantur illi quibrs dictum est. fuistis enim
msudatur isti in tituli inseriptionem. Nostis
dinseriptionem. Situlus infixus est suꝑ cru
dusunt a regno diaboli: bene mutantur
ies dull inseriptionem. Uutantur enun¬
sicut sequitur in doctrinam. Cum enim dixisset
ꝓhis qui immutabuntur in tituli inscriptionẽ:
addicdit ipsi dauid. in doctrinam: id est mutan¬
tur non sibi. sed ipsi dauid. et mutantur in do¬
ctrinam. Non enim ita rex xp̃c. quasi scło regna¬
turus: cum aꝑte dixerit. regnum meum non est
de hoc mundo. Ergo in eius gr̃am doctrina tran¬
seamus: si uolumus in circum seriptionem tituli
commnutari. non nobis sed ipsi clauid: ut qui ui¬
uunt iam non sibi uiuant: sed ei qui ꝓ om̃ibus
mortuus est et resurrexit. Quando ergo nos mu¬

Expanded text:
qui a veteri vita in novam transeunt? Absit qui a veteri vita in novam transeunt? Absit enim ut hic culpanda immutatio intelligatur. Non quomodo immutatus est Adam a justitia ad iniquitatem, et a deliciis ad laborem; sed quomodo mutantur illi, quibus dictum est: Fuistis enim no . Immutantur autem isti in tituli inscriptionem. Nostis tituli inscriptionem. Titulus infixus est super crChristi transeunt a regno diaboli. Bene mutantur in hujus tituli inscriptionem. Mutantur autesicut sequitur, in doctrinam. Cum enim dixisset, Pro his qui immutabuntur in tituli inscriptionem; addidit, ipsi David in doctrinam: id est, mutantur non sibi, sed ipsi David, et mutantur in doctrinam. Non enim ita rex Christus, quasi saeculo regnaturus; cum aperte dixerit: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo in ejus doctrinam transeamus, si volumus in conscriptionem tituli commutari, non nobis, sed ipsi David; ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Quando ergo nos mu
Abbreviated transcription (Latin):
ul sd ib et elom. facta sunt ista. et quemadmo.¬
si lidti sunt. ita ibi conseripta sunt: ita legun
a iit qui uult. Neriuitamen sicut solet ꝓpħi
epressione rerum gestarum. et aliquid dice¬
re qued in bistoriam non inueniatur: et hinc po¬
nus idmonere non ꝓpter cognoscendas res gestas.
ur suus modi titulos inseriptos. sed ꝓpter futura
patguranda sicut dictum est. quocl coram abi¬
melth mutauit uultum suum. et dimisit eum
tidit cum uidicet scriptura regnorum. hoc eũ
nonsftesse coram abimelech sed coram achis rege.
tit in hoc titulo inuenimus aliquid quo com¬
nonamur ad aliquiti. Nlamq in illa narratio.¬
i belorum fortiumꝙ factorum regis clauid. ubi
ni homines quos commemoraiumus debellati
suit tum aliquid succendisse non legius. Hic
uitm maxime hoc positum est. quod ibi scrip
tum non est: quia succendit mesopotamiam sy-¬
tum et syxiam sobal.Iam ergo incipiamus sccđm
rerum futurarum significationes ista discutere:
et pacitatem uinbrarum in lucem uerbi reuo

Expanded text:
om . Facta sunt ista, et quemadmodum facta sunt ita ibi conscripta sunt, ita leguntur: legat qui vult. Verumtamen sicut solet prophexpressione rerum gestarum, et aliquid dicere quod in historia non invenitur, et hinc potius admonere, non propter cognoscendas res gestas esse hujusmodi titulos inscriptos, sed propter futura praefiguranda; sicut dictum est quod coram Abimelech mutavit vultum suum, et dimisit eum, et abiit , cum indicet scriptura Regnorum hoc eum non fecisse coram Abimelech, sed coram Achis rege : ita et in hoc titulo invenimus aliquid, quo commoneamur ad aliquid. Namque in illa narratione bellorum fortiumque factorum regis David, ubi hi omnes quos commemoravimus, debellati sunt, eum aliquid succendisse non legimus. Hic autem maxime hoc positum est, quod ibi non est scriptum, quia succendit Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal. Jam ergo incipiamus secundum rerum futurarum significationes ista discutere, et opacitatem umbrarum in lucem verbi revoc
Abbreviated transcription (Latin):
apłs qui pre om̃ibus illis laborauit. si non
ibi sedebunt nisi duodecim: Ille enim ter¬
tius decimus est. Nam de duodecuim cecidit
uiclas: in locum autem iudȩ traditoris. ma¬
thias orcinatus est. ut in actibus apłorum
legimus. Impletȩ sunt duodecim secles. Non
ibi sedebit. qui plus om̃ibus laborauit: An
duo decumn sedes. ꝑfectio est tribunalis:
Nam milia sedebunt: in luodecun sedibus.
Sed unde ꝓbas dicit aliquis: quia et paulus
inter iudices erit: Audi illum dicentem.
Nescitis quia angłos iudicabimus: Iudica¬
bimus inquit. Et ipse non dubitauit in pre¬
sumptione qua credidit iudicare: compu¬
tare se inter illos qui iudicabunt cum xp̃o.
Qui ergo iudicabunt cum xp̃o principes¬

Expanded text:
apostolus, qui plus omnibus illis laboravit , si non apostolus, qui plus omnibus illis laboravit , si non ibi sedebunt nisi duodecim? Ille enim tertius decimus est. Nam de duodecim cecidit Judas; in locum autem Judae traditoris Matthias ordinatus est: in Actibus Apostolorum legimus . Impletae sunt duodecim sedes. Non ibi sedebit qui plus omnibus illis laboravit? An duodecim sedes perfectio est tribunalis? Nam millia sedebunt in duodecim sedibus. Sed unde mihi probas, ait aliquis, quia et Paulus inter judices erit? Audi illum dicentem: «Nescitis quia angelos judicabimus» ? «Judicabimus,» inquit. Et ipse non dubitavit in praesumptione, qua credidit, computare se inter illos qui judicabunt cum Christo. Qui ergo judicabunt cum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ib inuicem membra: caput et corpus. Quid
est caput et corpus: Saluator et ȩccła. Quo¬
modo ergo dictum est caent a latere tuo
mille: et decem milia a clextris tuise Ca¬
dent enim a demonio meridiano. Magnus
terror fr̃s a latere xp̃i cadere: quomodo a
dextris arp̃i cadere. Quomodo cacdent a late¬
re: Quare illi a latere: illi a dextris: Quare
mille a latere: et cdena milia a dextrix: Qa
est a latere mille: Quia pauciores sunt mille
quam dena milia: quȩ a dextris cadent.
Qui sunt isti. moclo planum erit in nomine
dñi: modo aꝑtum erit. Quibusclam ꝓmisit
xxp̃c quia cum illo uiclicabunt: apłi seilicet
qui cliniserunt om̃ia et secuti sunt eum.
Nam petrus ait illi. Ecce nos dimisimus
om̃ia: et secuti sumus te. Et hoc illis ꝓmisit:
sedebitis suꝑ duodecim sedes: iudicantes dti¬
odecim tribus isrł. Nolite putare quia ipsis
solis ꝓmisit dñs. Ubi enim secdebit paulus

Expanded text:
ab invicem membra, caput et corpus. Quid ab invicem membra, caput et corpus. Quid est caput et corpus? Salvator et Ecclesia. Quomodo ergo dictum est, «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis?» Cadent enim a daemonio meridiano. Magnus terror, fratres, a latere Christi cadere, a dextris Christi cadere. Quomodo cadent a latere? Quare illi a latere, illi a dextris? Quare mille a latere, et dena millia a dextris? Quid est, a latere mille? Quia pauciores sunt mille, quam dena millia quae a dextris cadent. Qui sunt isti? Modo planum erit in nomine Christi, modo apertum erit. Quibusdam promisit Christus quia cum illo judicabunt; Apostolis scilicet, qui dimiserunt omnia, et secuti sunt eum. Nam Petrus ait illi, «Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te;» et hoc illis promisit, «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Nolite putare quia ipsis solis promisit Dominus. Ubi enim sedebit Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
noetiur qui cluraret aduersus tantos &
an longuos cruciatus: Multi defecerunt.
Si ereddencdo illi defecerunt. qui cle se pre¬
impserunt: qui non babitant in acliutorio
atissimi. et in ꝓtectione dĩ cȩli: qui non cli¬
cerunt dño susceptor meus es: qui non sub
anbra alarum eius sꝑauerunt: sed iuribus
ls multum dederunt. Deiecti sunt a deo:
it ostenderet illis quia ipse ꝓtegit: ipse tem¬
ut temptationes: ipse tantum uenire per¬
ntait. quantum potest ferre cui uenit.
Hutai ergo ceciderunt a demono meridia¬
is. Quam multi uultis nosse: Sequitur et
ladent a latere tuo mille: et decem¬
nia a clextrix tuis: ad te autem non appro¬
inquabit. Cui dicitur hoc : Cui fr̃s . nisi¬
i sed et in nobis. Recor clamini uerba illa:
iule saule quid me ꝑsequeris. Quando ip¬
im nemo tangebat et dicebat quid me ꝑse¬
putabat: Quando dicebat quod uni ex mi¬
nimnis meis fecit. michi fecit: nonne in nobis
ripsum computabat : Non enim cliuisa sunt

Expanded text:
nveniretur qui duraret adversus tantos et nveniretur qui duraret adversus tantos et tam longos cruciatus? Multi defecerunt: et, credo, illi defecerunt qui de se praesumpserunt, qui non habitabant in adjutorio Altissimi, et in protectione Dei coeli; qui non dixerunt Domino, «Susceptor meus es;» qui non sub umbra alarum ejus speraverunt, sed viribus suis multum dederunt. Dejecti sunt a Deo, ut ostenderet illis quia ipse protegit, ipse temperat tentationes, ipse tantum venire permittit, quantum potest ferre cui venit. 9. «vers.» 7. Multi ergo ceciderunt a daemonio meridiano. Quam multi, vultis nosse? Sequitur, et dicit: «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis: ad te autem non appropinquabit.se, sed et in nobis. Recordamini verba illa: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Quando ipsum nemo tangebat, et dicebat, «Quid me perseputabat? Quando dicebat, «Qui fecit uni ex minimis meis, mihi fecit» ; nonne in nobis seipsum computabat? Non enim divisa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
inunici quod multi festinarent acd matn¬
u et tanto plures crederent in axp̃in quai¬
to plures patiebantur: dixerunt apudse
Nos occisuri sumus genus humanumt let
milia quȩ creclunt in hoc nomine si oceide¬
ra. Cepit feruere sol: cepit feruere estus.
Audite enim quicl usserint. Quomodo au.¬
tem iusserant: Quicumq se confessus fuent
xp̃ianumc feriatur. Iusserunt postea. Qui
atur: et tanclui torqueatur. donec neget se
esse xp̃ianum. Comparate sagittam uolan¬
tem ꝑ liem: et demonium meridianum.
Sagitta uolans ꝑ cliem quid erat: Qui se
confessus fuerit axp̾ianum: feriatur. Quis
ficdelis eam mortis celeritatem r declina.¬
ret: Illud autem si se confitetur xp̃ianum
non occidatur. sed torqueatur donec neget.
si se negauerit cdlimittatur: demonium me¬
ridianum erat. Multi ergo non negantes:
in tormentis deficiebant. Tam diui enimtu¬
quebantur: clonec negabant. Perseuenanl
situria tormenta. Secl quis candem ui¬

Expanded text:
inimici quod multi festinarent ad martyinimici quod multi festinarent ad martyrium, et tanto plures crederent in Christum, quanto plures patiebantur, dixerunt apud se, Nos occisuri sumus genus humanum, tot millia quae credunt in hoc nomine, si occidebit. Coepit fervere sol, coepit fervere aestus. Audite enim quid jusserint: quomodo antea jusserant, Quicumque confessus se fuerit christianum, feriatur; jusserunt postea, Quicatur, et tamdiu torqueatur, donec neget se esse christianum. Comparate sagittam volantem per diem, et daemonium meridianum. Sagitta volans per diem quid erat? Qui se confessus fuerit christianum, feriatur. Quis fidelis eam mortis celeritate non declinaret? Illud autem, Si se confitetur christianum, non occidatur; sed torqueatur, donec neget; si se negaverit, dimittatur: daemonium meridianum erat. Multi ergo non negantes, in tormentis deficiebant; tamdiu enim torquebantur, donec negarent. Perseverantibus diuturna tormenta: sed quis tandem i
Abbreviated transcription (Latin):
nens uobis quid est a sole arescere herbam:
dixit quia ꝑsecutione facta non manent
illi in fide. qui iam altam radicem non
habebant. Reete hic intelligimus demoni¬
um meridianum: ꝑsecutionem uehem̃¬
tem. Qualis fuit illa ꝑsecutio aliquando
fr̃s cominemorem: unde dĩ liberauit
eccłam suam. Dignetur ergo attendere
caritas ur̃a. Primum quod imꝑatores et
reges scłi putauerunt se ꝑsequendo tollere
posse de terra nomen xp̃i. et nomen xp̃i¬
anorum: usserunt ut quisquis se confite¬
retur xp̃ianum. feriretur. Quicumꝙ no¬
luit feriri. negauit se xp̃ianum: sciens
quid mali faceret. puenit ad illum sagit.¬
ta uolans ꝑ diem. Quicumq autem non
corporis seon in resurredione moro oace
euaset a demptatione illa: a sagata uad
lans ꝑdiem fuit: Nonclum erat denoni
meridianum. flagians uehementi ꝑsuetio
et faciens magnos estus etiam fortious dudi¬
te enumn quid seciitum sit. Cum uidisat

Expanded text:
nens nobis quid est a sole herbam arescere, nens nobis quid est a sole herbam arescere, dixit, quia persecutione facta non manent illi, «quia altam radicem non habebant.» Recte hic intelligimus daemonium meridianum persecutionem vehementem. Qualis fuit illa persecutio aliquando, fratres, commemorem, unde Dominus liberavit Ecclesiam suam, dignetur attendere Charitas vestra. Primo, quod imperatores et reges saeculi putaverunt se persequendo tollere posse de terra nomen Christi et nomen Christianorum, jusserunt ut quisquis se confiteretur christianum, feriretur. Quicumque noluit feriri, negavit se christianum, sciens quid mali faceret; pervenit ad illum sagitta volans per diem. Quicumque autem non corporis sui in resurrectione mortuorum: evasit a tentatione illa, a sagitta vollans per diem fuit. Nondum erat daemonium meridianum, flagrans vehementi persecutione, et faciens magnos aestus etiam fortibus. Audite enim quid secutum sit: cum vidissent
Abbreviated transcription (Latin):
in petrosa. aliud inter spinas: dignatus est
ipse exponere similitudinem. Et cum uenis¬
set ad petrosa: hoc ait. Hi sunt qui audi¬
unt uerbum. et ad horam gaudent ad
uerdum: et atd tribulationem quȩ ftt ꝓpter¬
uerbum. continuo seandalitantur. Quid
enim dixerat de his qui exierant in petro.¬
sis: Exorto inquit sole aruerunt: quia non
habebaut altam radicem. Hi sunt ergo
qui ad horam gauclent ad uerbum: et
cum ꝑsecutio facta fuerit ꝓpter uerbum.
arescunt. Quare arescunt: Quia non ha.¬
bebant firiam radicem. Quȩ est radix:
Caritas. Hoc enim dicit apłs. In caritate
om̃ium malorum auaricia: sic radix om̃i¬
um bonorum caritas est. Nostis hoc: et
sepe dictum est. Secl quare hoc uolui
cominemorare : Ut intelligatis psalmum:
quia demonium merilianum ꝓpter es¬
tum uehementis ꝑsecutionis positum est.
Sic enum dñs dicit. Ortus est sol. et aruit
herba: quȩ radicem non habebat. Et expo¬

Expanded text:
in petrosa, aliud inter spinas; dignatus est in petrosa, aliud inter spinas; dignatus est ipse exponere similitudinem, et cum venisset ad petrosa, hoc ait: «Hi sunt qui audiunt verbum, et ad horam gaudent ad verbum; et in tribulatione quae fit prverbum, continuo scandalizantur.» Quid enim dixerat de his quae exierant in petrosis? «Exorto sole,» inquit, «aruerunt, quia non habebant altam radicem» . «Hi sunt» ergo «qui ad horam gaudent ad verbum, et cum persecutio facta fuerit propter verbum, arescunt.» Quare arescunt? «Quia non habebant firmam radicem.» Quae est radix? Charitas: hoc enim dicit Apostolus, «Ut in omnium malorum cupiditas , sic radix omnium bonorum charitas est. Nostis hoc, et saepe dictum est: sed quare hoc volui commemorare? Ut intelligatis Psalmum, quia daemonium meridianum propter aestum vehementis persecutionis positum est. Sic enim Dominus dicit: «Ortus est sol, et aruit herba, quia radicem non habebat.» Et expo
Abbreviated transcription (Latin):
de malis temporalibus putant quod dese.¬
ruit eos xp̃e: et sine causa sinit xp̃iani. Non
norunt enim ut cdixi quod ad hoc sunt xp̃i.¬
ani ut presentia suꝑent: et futura sꝑent.
Inuenit illos negotium ꝑambulans in tene.¬
bris: et capit eos. Sunt autem quidam qui
nouerunt se ad futuram spem uocatos: qͥa
quod nobis ꝓmisit ds̃ non est de ista terra.
non est de ista uita: quia illȩ om̃s tempta¬
tiones tolerandȩ sunt. ut illud accipiamus.
illud acquiramus quod nobis ꝓmisit ds̃ in
eternum. Norunt ista: sed quancdo ceꝑit
ꝑsecutor instare uebementius agere minis.
penis. tormentis. aliquando ceclunt: et sei¬
entes tanquam in mericlie caclunt. Quare
autem in meridie : Quia multum feruet
ꝑsecutio. Maiores estus. dixit meridiem.
Attendat hoc caritas ur̃a: de seripturis
me ꝓbantem. Quando de seminante dice¬
bat dñs quia exiit seminans seminare.
et aliud cecidit in terram bonam. aliud

Expanded text:
de malis temporalibus, putant quod desede malis temporalibus, putant quod deseruit illos Christus, et sine causa sunt christiani; non norunt enim, ut dixi, quia ad hoc sunt christiani, ut praesentia superent, et futura sperent: invenit illos negotium perambulans in tenebris, et capit eos. Sunt autem quidam qui noverunt se ad futuram spem vocatos; quia quod nobis promisit Deus, non est de ista terra, non est de ista vita; quia istae omnes tentationes tolerandae sunt, ut illud accipiamus, illud acquiramus quod nobis promisit Deus in aeternum; norunt ista: sed quando coeperit persecutor instare vehementius, agere minis, poenis, tormentis, aliquando cedunt, et scientes tanquam in die cadunt. 8. Quare autem in meridie? Quia multum fervet persecutio: majores aestus dixit meridiem. Attendat hoc Charitas vestra de Scripturis me probantem. Quando de seminante dicebat Dominus, quia exiit seminans seminare, et aliud cecidit in viam, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
urno. a sagitta uolante ꝑ diem: et ꝓꝑter ti¬
noiem nocturnum. a negotio ꝑambulante
n tenebris: et ꝓpter sagittam uolantem ꝑ
dum. a riuna et demonio meridiano. Qͥd
st timenclum in nocte÷ et quid i dier Cũ
quisꝙ ignorans peccat: tanquam in nocte
peccat. Cum autem sciens peccat: tanqu̾ã
in de peccat. Duo ergo illa leuiora. ipsa sunt
grauiora. que repetita sunt. Intencdite: ut
ciligenter hoc si dñs annuierit exponatur
uobis. Obscurum est enumm: et erit magnus
sructus si intellexeritis. Temptationem quȩ
st ignorantibus leuis. timorem nocturnũ
appellauit: et temptationem quȩ fit scienti
sunt leues temptationes: Quȩ non sic instant.
non sic urgent ut cogant: sed possunt cito
declinata transire. Eadem rursus fac gra-¬
uia. Si ꝑsecutor instẽt. et uehementer terret
ignorantes. id est necclum firmos in fide.
nec scientes quod ad hoc sunt xp̃iani ut
futuram uitam spent: cum cępuit terreri

Expanded text:
urno, a sagitta volante per diem:» et propter tiurno, a sagitta volante per diem:» et propter timorem nocturnum, «a negotio perambulante in tenebris;» et propter sagittam volantem per diem, «a ruina et daemonio meridiano.» Quid est timendum in nocte, et quid in die? Cum quisque ignorans peccat, tanquam in nocte peccat: cum autem sciens peccat, tanquam in die peccat. Duo ergo illa leviora; ipsa sunt graviora, quae repetita sunt. Intendite, ut diligenter hoc, si Dominus annuerit, exponatur vobis: obscurum est enim, et erit magnus fructus si intellexeritis. Tentationem quae fit in ignorantibus levis, timorem nocturnum appellavit; et tentationem sunt leves tentationes? Quae non sic instant, non sic urgent, ut cogant, sed possunt cito declinata transire. Eadem rursus fac gravia. Si persecutor instat, et vehementer terret ignorantes, id est nondum firmos in fide, nec scientes quod ad hoc sunt christiani, ut futuram vitam sperent; cum coeperint terreri
Abbreviated transcription (Latin):
etates. Ueritas enim inquit: circunade
⁊ Cnquam scutum ueritatis enus esti uie
au peecatorem cde se presumentem. et con¬
anpuentem peccata sua. non confitentem.
asdicentem⁊ si clõ displicerent peccata.
ma non pmnitteret me uiuere: alius au¬
en dcłos non auclebat leuare. seel peutie¬
at pectus suum dicens i dñe ꝓpicius esto
inch peccatori. Et ille peccator et ille: sed
ste iridens. ille plangensꝰ ille contemp¬
ci. hic confessor peccatorum suorum. Ue.¬
ntas autem dĩ quȩ non ꝑsonas accipit.
ascernit penitentem a defendente: dis.¬
aerit humilem a suꝑboe discernit presu¬
mentem de se ipso. a presumente de deo.
fego ueritas eius tanquam scuto cireuinda
st e: non tunebis a timore nocturno. a sa¬
qta uolante ꝑ cliem÷ a negotio ꝑambulan¬
et in tenebris: a ruina et clemonio meridia¬
no. Duobus quȩ supra dixit: redduntur duo
quȩ uifra dixit. Non tunebis a timore noc.¬

Expanded text:
proprietates. «Veritas ejus,» inquit, «circumdabit proprietates. «Veritas ejus,» inquit, «circumdabit te.» Tanquam scutum veritas ejus est; ut non da peccatorem de se praesumentem, contemnentem, peccata sua non confitentem, et dicet, Si Deo displicerent peccata mea, non permitteret me vivere. Alius autem oculos non audebat levare, sed percutiebat pectus suum, dicens, «Domine, propitius esto mihi peccatori» . Et ille peccator, et ille: sed ille irridens, iste plangens; ille contemptor, hic confessor peccatorum suorum. Veritas autem Dei quae non personas accipit, discernit poenitentem a defendente, discernit humilem a superbo, discernit praesumentem de seipso a praesumente de Deo. Ergo «veritas ejus» tanquam «scuto circumdabit te.» 7. «Non timebis a timore nocturno, a sagitta volante per diem, a negotio perambulante in tenebris, a ruina et daemonio meridiano.» Duobus quae supra dixit, redduntur duo quae infra dixit. «Non timebis a timore noct
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam ꝓtegens pullos suos. Nonstn
faciunt pullos suos. Nulla aus senen
tur cum pullis: quomodo gallina. aite¬
dat caritas ur̃a. Irundines. ansers tas¬
nias. uidemus extra nidos suos net oguosais
utrum fȩcus habeant. At ueroglinam
agnoscimus in infirmitate uocisi in rela¬
xatione plumarum: totam mutatam as¬
fectu pullorum. Qui a illi infirmi: infitiũ
se facit. Quia ergo et nos infirmi eranis
infirmam se fecit sapientia di: quia uerli
caro factum est. et habitauit in nobis dit
te ueritas eius. Quȩ sunit alȩ. hoc est scitũ
quia nec alȩ sunt nec scutum. Si aliquid
horum ꝓprie esset: nunquid alȩ scutum
esse possent. uel scutum alȩ: Secd quias
gurate ꝑ similitudines dici om̃ia istaps¬
sunt: idõ et alȩ scutum esse potuerit.
Si uere lapis esset xp̾c. leo non esst ri
leo esset. agnus non esset et lapis. Ieh̃s
leo. et agnus. et lapis. et uitulus. et sin ul
huius modi: quia nec lapis. nec leo. nius
nus. nec uitulus. sed saluator om̃ium

Expanded text:
a protegens pullos suos. Non estant, calefaciunt pullos suos; nulla sic tur cum pullis, quomodo gallina. Attendat Charitas vestra: hirundines, passeres et ciconias videmus extra nidos suos, nec cognoscimus utrum fetus habeant; at vero gallinam cognoscimus in infirmitate vocis, in relaxatione plumarum: tota mutatur affectu pullorum; quia illi infirmi sunt, infirmam se facit. Quia ergo et nos infirmi eramus, infirmam se fecit Sapientia Dei; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ut te veritas ejus.» Quae sunt alae, hoc est scutum; quia nec alae sunt, nec scutum. Si aliquid horum proprie esset, numquid alae scutum esse possent, vel scutum alae? Sed quia figurate per similitudines dici omnia ista possunt, ideo et alae et scutum esse potuerunt. Si vere lapis esset Christus, leo non esset; et si leo esset, agnus non esset: ideo et leo , et agnus , et lapis , et vitulus, et si quid hujusmodi; quia nec lapis, nec leo, nec agnus, nec vitulus, sed salvator omnium
Abbreviated transcription (Latin):
si se non correxerit: quia qui modo tona¬
re uolunt: postea fulminantur. Uerum
tionen peccatorum uidebis ¶ uoniam
quare non cadit a ruina. et a demonio
meridiano. Quoniam tu es dñe spes mea:
altissimum posuisti refugium tuum. Qa
est quod in alto posuisti refugium tuums
Multi enim sic sibi faciunt refugium dei:
quo fugiant a temporalibus ȩstibais. In
alto erum est refugium dĩ.: ualde in oc¬
culto est. Quo fugies ab ira uentura: Intus

Expanded text:
si se non correxerit: quia qui modo tonasi se non correxerit: quia qui modo tonare volunt, postea fulminantur. «Verumtionem peccatorum videbis.» 12. «vquare non cadat a ruina et daemonio meridiano: «Quoniam tu es, Domine, spes mea; altissimum posuisti refugium tuum.» Quid est quod in alto est refugium tuum? Multi enim sic sibi faciunt refugium Dei, quo fugiant a temporalibus aestibus. In alto est enim refugium Dei, valde in occulto est, quo fugias ab ira ventur
Abbreviated transcription (Latin):
erumtamen ocłis tuis considerabis: et re¬
tributionem peccatorum uidebis. Quid est
hoc: Quare uerumtamen: Quia licuit im¬
piis suꝑbire suꝑ seruos tuos: licuit impiis
ꝑsequi seruos tuos. Impune ergo erit impiis
quia ꝑsecuti sunt seruos tuos: Non erit
impune quamuis tu ꝑmiseris: et magis in¬
de tui coronati sunt. Ueruntamen ocłis
tius considerabis: et retribrtionem pecca¬
torum uicdebis. Malum enim quod uolu.¬
erunt: non bonum quod ꝑ nescientes accũ
est eis retribuetur. Modo opus est ut oclos
fidei habeamus: et uideamus quia exal¬
tantur ad tempus: et plangent in ȩter¬
num. Et quibus datur potestas in serins
dĩ temporaliter: dicetur eis. Ite maledic¬
ti in ignem ȩternum: qui paratus est dia¬
bolo et angłis eius. Sed si habeat quisꝙ
ocłos sicut dixit. ocłis tuis considerabis:
non est leue uidere impium florentem
in scłor et habere ad illum ocłos ut consi¬
deres fide quod ille passurus est in fine

Expanded text:
erumtamen oculis tuis considerabis, et reerumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum videbis.» Quid est hoc? quare «verumtamen?» Quia licuit impiis superbire in servos tuos, licuit impiis persequi servos tuos. Impune ergo erit impiis, quia persecuti sunt servos tuos? Non erit impune. Quamvis enim tu permiseris, et magis inde tui coronati sint; «Verumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum videbis.» Malum enim quod voluerunt, non bonum quod per nescientes actum est, eis retribuetur. Modo opus est ut oculos fidei habeamus, et videamus quia exaltantur ad tempus, et plangent in aeternum; et quibus datur potestas in servos Dei temporaliter, dicetur eis: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Sed si habeat quisque oculos, sicut dixit, «oculis tuis considerabis;» non est leve videre impium florentem in hoc saeculo, et habere ad illum oculos, ut consideres fide quid ille passurus est in fine,