comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue testianꝯͣ ᷤ me ipsũ fuisse conuictũ. cũ de hac re alit̃ saꝑem q̃ mͥ ds̃ in
hoc qͥ apli testimontũ ubi ad repͥmendã hõĩs inflationẽ dix̃. Quid enĩ habes
qđ non accepisti: Hon finit quẽꝙ fideliũ dic̾e: habeo fidẽ quã ñ accopi.
Rceperintt᷑ om̃ino ħ is apłicis testimoniis. tota huiꝰ responsionis elatio. S ne
hoc auidẽ potest dici. quãuis non habeã ꝑfectã fidẽ: habeo tam̃ eiꝰ inttiũ
to de hac fide ñ posse dici. quid enĩ habes qd non accepisti. quia ineadem
nat᷑a. remanet licetuitiata. quȩ priꝰ sana acpfecta donata sit. nichnil adid quod
uolunt ualere intelligit᷑. si cur hoc apłs dixerit cogitet᷑. Agebat enĩ neqͥsauã
nolret in homins: qm̃ dissensiones ȩxorte fuerant int̃ cormhnos ap̃ianos iti
ua uñ quisqr dicẽt. eto quide sũ pauli. aliꝰ ant̃ ego apollo. ali uͦ. ego cephe Et ude

Expanded text:
cipue testimonio etiam me ipsum fuisse convictum: cum de hac re aliter saperem; quam mihireprimendam hominis inflationem dixit, Quid enim habes quod non accepisti? non sinit quemquam fidelium dicere, Habeo fidem quam non accepi. Reprimitur omnino his apostolicis verbis tota hujus responsionis elatio. Sed ne hoc quidem potest dici: Quamvis non habeam perfectam fidem, habeo tamen ejus initium, « de hac fide ideo non posse dici, Quid enim habes quod non accepisti? quia in eadem natura remansit, licet vitiata, quae prius sana ac perfecta donata sit : nihil ad id quod volunt valere intelligitur, si cur hoc Apostolus dixerit cogitetur. Agebat enim, ne quisquam gloriaretur in homine; quoniam dissensiones exortae fuerant inter Corinthios christianos, ita ut unusquisque diceret, Ego quidem sum Pauli; alius autem, Ego Ap
Abbreviated transcription (Latin):
bitbar: quẽ meũ eriorẽ ñ nulla opꝰcła mea satis ĩdicant añ ep̃atũ meũ
scͥpta: inqͥb ẽ. illđ qͥ cõmemorastis in litt̾is ur̃is. uͥ.ẽ. expositio qͣrudã ꝓpo¬
sitionũ. ex epłã q̃ .ẽ. ad romanos. Deniq cũ mea cuncta opcłã recͣctarẽ. meãq
ret̾ctationẽ stilo ꝓsequerer cuiꝰ oꝑis iã duos absoluerã libros. anteqͣ scͥpta
ur̃a plixiora sũpsissẽ: cũ ad huc librũ recͣctandũ. ĩ pͥmo uolumine ꝑue¬
dix̃ seruit᷑ũ eẽ maiorẽ. ⁊ q̾d in eodẽ maiore similit̃ ñdũ nato reꝑbau̾it.¬

Expanded text:
bitrabar. Quem meum errorem nonnulla opuscula mea satis indicant, ante episcopatum meum scripta. In quibus est illud quod commemorastis in litteris vestris , ubi est expositio quarumdam propositionum ex Epistola quae est ad Romanos. Denique, cum mea cuncta opuscula retractarem, eamque retractionem stilo prosequerer, cujus operis jam duos absolveram libros, antequam scripta vestra prolixiora sumpsissem, cum ad hunc librum retractandum in primo volumine pervedixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit
Abbreviated transcription (Latin):
non inpinguet capd̃ meũ. Cleg̃ a iusto miscdit̾ rep̃hendi. & quodã mͦ celaphi ta¬
n quã ut ei capd̾ in suꝑbiã crescat: pecc̾oris adulatiõe laudari. Iridentrũ quippe
responsio mͥ uidet᷑. c̃ẽis a sapientib uiiginib dicit᷑: ite potiꝰ aduendentes: & emite
uob̾. Dic̃ in quodã libro sapientiȩ scriptũ: ubi contẽptorib dic̃. Q ego uĩx ꝑdicioi
suꝑridebo. Illa aũ responsio. qͥ pecentib oleũ dicit᷑. ne forte ñ fufficiat nob̾ & uobis:¬
ñ desꝑant̃ s humilit̾ dictũ: Quis enĩ sic p̃sumat de conscientia sua. ut certussit

Expanded text:
caput meum . Elegit a justo misericorditer reprehendi, et quodammodo colaphizarcaput meum . Elegit a justo misericorditer reprehendi, et quodammodo colaphizari, quam, ut ei caput in superbiam crescat peccatoris adulatione laudari. 75. Irridentium quippe responsio mihi videtur, cum eis a sapientibus virginibus dicitur. Ite potius ad vendentes, et emite vobis: sicut in quodam libro Sapientiae scrip oleum dictum est: Ne forte non sufficiat nobis, non desperanter sed humiliter dictum est; quis enim sic praesumat de conscientia sua, ut certus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ra creauuit. a quo: om̃is uita. omĩsq facta & creata nat̾a: Sed iti incelligendũ est
quẽ fec̃ dns. ut non solũ qd̾ hominessc̃. uerũ etiã qd̾ iusti st̃ ab illo facti inceligant᷑.
m. iustã. saluã. sapientẽ. beatã se e̾e. non posse. nec sibi eã boñ eẽ pos¬
se. ꝓpͥa uoluntate.: s malũ. Propͥa qinppe uoluntate au̾ccit᷑ abono in¬
cõmutabili. eaq au̾sioẽ uitiat᷑. Nec sanari ꝑse ipsã potest. s gratuita miscd̃ia siu
saluatons. quȩ in hac uita eã ex fide uiuentẽ. in spe constituit salitas et̃ne. Uñ non
altũ sapiat. s cimeat: eoq timore casto in hereat dõ. qui eã aꝓpͥa in munditia qua in¬
manis laudib ex collat᷑. nesit in unginib stultis aliena laude lactantib hoc enĩ
Nã gla mã hec: testimoniũ tonscientie nr̃e. Hẽ enĩ oleũ ferre sec̃. ñ auendentibus
em̾e hoc ẽ aotilantibꝰ. Adulatores nãq laudẽ fuã tãꝙ oleũ uenditant stultis. deħ̾

Expanded text:
sed ita intellegendum est quem fecit dominus\', ut non solum quod homines sunt, uerum etiam quod iusti sunt, ab illo facti intellegantur ni iustam, saluam, sapientem, beatam se esse non posse nec sibi eam bonum esse posse propria uoluntate sed malum. propria quippe uoluntate auertitur a bono incommutabili eaque auersione uitiatur; nec sanari per se ipsam potest sed gratuita misericordia sui creatoris, quae in hac ualtum sapiat, sed timeat; eoque timore casto inhaereat Deo, qui eam a propria immunditia qua inmanis laudibus extollatur, ne sit in virginibus stultis , aliena laude laetantibus hoc enim nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae. hoc est enim oleum ferre secum, non a uendentibus emere, hoc est adulantibus; adulatores namque laudem suam tamquam i oleum uenditant stultis. de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ab eadẽ significationẽ non recedit᷑. qua intelligat᷑ ammȩ partipacione. id ipsũ
id÷ rationalẽ creat᷑am cũ fit mutabilis non fieri beatã. nisi apprio fuo mu¬
tabili ad incõmitabile boñ idẽq cõmune qd̾ deus aquo fitba ĩpierate¬
piecate ab sistit humili piecate conu̾sa subfistit. Inquo affectu proficiens qͥc
actio grãrũ. quȩ uitimo fideliũ mysterio cęlebrat᷑. Ills aut̃ qd̾ sequit᷑ &
annuntiabõ i uͥstiã eiꝰ ppło qtu nascet᷑ quẽ fec̃ dñs. suꝑioris sensus confurni¬
tio ẽ. Nã qd̾ ibi dictũ ẽ. annuntiabit᷑ dño gen̾atio uentura hocdictũ: hie
nolentes constrcuere iustiaȩ dĩ nonfe subiecti.Illa nãq iuisticia di comdat.¬

Expanded text:
one non receditur, qua intellegatur animae participatio in id ipsum. id est rationalem creaturam, cum sit mutabilis, non fieri beatam, nisi a proprio suo mutabili ad incommutabile bonum idemque commune, quod deus est, a quo superba impietate abstitit, humili pietate conuersa subsistat. in quo affectu proficiens quicactio gratiarum, quae intimo fidelium mysterio celebratur. Illud autem, quod sequitur: Et adnuntiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit dominus, superioris sensus confirmatio est. nam quod ibi dictum est: Adnuntiabitur domino genertio uentura, hoc dictum est hic: uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. illa namque iustitia dei com
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ stt. pͥusꝗ pecatis abeo. s qr necesse ht̃ rtionalis creat᷑a obtẽpans deo
tẽꝑaleᷤ causas ad ȩt̾nã ueritatẽ referre. siuie petendo quid gͣ se fiat. siue consulendo
quid faciat. qui piꝰ m̃tis affectus: ut ipsa constiniat: non ut deus instruat᷑. lã
&̾ hȩc quedã contestacio: rationalis creat᷑e. qd̾ ñ sibi ipsa sit boñ quo beata fiat.
s illõ in cõmitabile ciuꝰ partipatione etiã sapiens efficit᷑. Sitie ita dictũ: an¬

Expanded text:
 necesse habet rationalis creatura obtemperans deo temporales causas ad aeternam ueritatem referre siue petendo, quid erga se fiat, siue consulendo, quid faciat, qui pius mentis affectus est, ut ipsa construatur, non ut deus instruatur. nam et haec quaedam contestatio est rationalis creaturae, quod non sibi ipsa sit bonum, quo beata fiat, sed illud incommutabile, cuius participatione etiam sapiens efficitur. I I I Siue ita dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ligamꝰ etiã illã salutẽ sẽpit̾nã & ĩmortalẽ. de qua dic̃ apłs. spe enĩ salui fac¬
ti fumꝰ. fimilit̾ ut istam quȩ hominib nim̃tisq cõmunis : gratis nos acciꝑe.
ñ ex oꝑib ne forte quis excollat᷑:. quia oꝑa bona ex ipsiꝰ iustificaone oꝑam᷑.
Ipsius enĩ sumꝰ fingiñcũ creati in xp̃o iħu in oꝑib bonis. q̃ p̃paraute ds¬
salus incelligit᷑. qua dñs saluus:. s qua hi saluist̃. quos ipse saluos fac̃.sic eũ
legr̃ dĩ iusticia in eo qd̾ scriptũ: ignorantes dĩ usticã & suã uelentes ams¬
tituere non÷ illa incelligenda qua ds̃ ustus est. s qua iusti st̃ homines quos

Expanded text:
de qua dicit Apostolus, Spe enim salvi facti sumus , similiter ut istam quae hominibus jumentisque communis est, gratis nos accipere, non ex operibus, ne forte quis extollatur; quia opera bona ex ipsius justificatione operamur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praesalus intellegitur. qua dominus saluus est. sed qua hi salui sunt. quos ipse saluos facit, sic, cum legitur dei iustitia in eo, quod scriptum est: Ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constitue
Abbreviated transcription (Latin):
nose iustus est. ec̃na sua & in cõmutabili rusticia. Hȩc itaq tristicia qua
nos di min̾e iusti fumꝰ. significat᷑ in psalmo illo ubi scriptũ: iusticia
tia fic̃ montes dĩ. Montes quippe dei: scĩ etus ft̃. De quib ałibi dicit᷑.
Dual cipint in onces pacẽ ppło tuo. ħ iulta dehis montib scripta sc̃ figͣa¬
ca locutione: quȩ cõmemorare nc̃ longũ÷ Sed quia hoc ipsũ quod deus
itislificat homines nemis occulto tudicio fac̃. quoniam gͣtuita gratia
facit. si autem gratia non exoꝑibus. alioqui gratia non est. gratia.
et hoc quippe inciptunt opera bona. ex quo iustificamur. non quia pre¬
cesser iustificamur: & hoc ẽ. profundũ de quo fupertus iam multa
dirimus. concinuo in eodem psalmo cum dixissec tusti
cia tua sic̃ monte dei. fubiunx̃: iuditia tua abissus
multa. Indeꝰ ad salutem u̾enit hominibus ium̾tisq
communẽ : quia & ipsa  iniscdia dei ẽ: & dicit. Is omines & iumenta

Expanded text:
na sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo. et multa de his montibus scripta sunt figurata locutione, quae commemorare nunc longum est. sed quia hoc ipsum, quod deus iustificat homines. nimis occulto iudicio facit, quoniam gratuita gratia facit — si autem gratia, non ex operibus, alioquin gratia iam non est gratia; ex hoc quippe incipiunt opera bona, ex quo iustificamur, non, quia praecesserunt, iustificamur: et hoc est profundum, de quo superius multa iam diximus —, ctia tua velut montes Dei, subjunxit, Judicia tua velut abyssus multa. Inde venit ad salutem hominibus jumentisque communem, quia et ipsa ex misericordia Dei est, et dicit, Homin
Abbreviated transcription (Latin):
anima dõ se debe qd̾ tustificata: adfacienda oꝑa bona. & ideo tnillo nõ inse lau-¬
dari amat. U ñ aliqͥdͥ hõ dĩ cantat. In dõ laudabit᷑ aĩa amea. et qui głat᷑ in
Dnõ gł̃iat᷑:. S quid: qd̾ in eadẽ ȩũgłi lectione seripeũ÷ om̃s sponso tardante¬
dormisse. Si soñ istũ intellexerimꝰ qd̾ uelut tardante tudicio ad qd̾ faciendõ¬
uent̾us : rp̃e. abundante iniquitate haritas refrigesceͥt. quo mͦ ibi ponemus

Expanded text:
anima deo se debere, quod iustificata est ad facienda opera bona, et ideo in illo, non in se laudari amat. unde alibi homo dei cantat: In domino laudabitur anima mea, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. Sed quid est, quod in eadem euangelii lectione scrdormisse? Somnum istum si intellexerimus, quod velut tardante judicio, ad quod faciendtus, abundante iniquitate caritas refrigescit, quo modo ibi ponemus
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ÷ eiꝰ qł amibo laudamꝰ. S cognoscit suũ matũ: contͣ qđ ambo pugnamꝰ. Nec rece doni¬
dat᷑ ab altero nr̃m: cont᷑ qđ ab utroq pugnat᷑. Nide sane quẽ admotũ quȩras ame nc̃ tor
bona unde sit inpariuilis malũ. & taces qł ego posui meodẽ libro cui respondes. & int̃¬
ipsa ipsa uerba quibꝰ nẽ respondes qd ait apłs. ꝑ unũ hominẽ peccatũ intrauit inmundũ
& ꝑpeccatũ mors: & ita monis homines ꝑtransũt. inquo os̾ peccauer̃. Hoc enĩ ñ uis ut aundi¬
ant uł legant homines isto loco ubi maxime opꝰ erat: ne agnoscant fidẽ suã. & contẽmant

Expanded text:
quod ambo laudamus; sed cognoscit suum malum, contra quod ambo pugnamus: nec recte laudatur, ab altero nostrum, contra quod ab utroque pugnatur. Vide sane, quemadmodum quaeras a me, « inter tot bona, unde sit in parvulis malum; » et taceas quod ego posui in eodem libro cui respondes, et inter ipsa verba quibus nunc repeccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Hoc enim non vis ut audiant vel legant homines isto loco, ubi maxime opus erat, ne agnoscant fidem suam, et contemnant
Abbreviated transcription (Latin):
Us cũ itasint: & conuigiũ bonũ inqͣnͣtũ conuigtũ ÷. & homo siuie decontugio siue deia.
malo generat᷑. quobene pudicitia coniugalis utit̾: necessartũ ilti : ut ab eiꝰ malidex ilo¬
neratione sotuat᷑. Quid gͦ ᷤme quȩris ubisit originale malũ. cũ ince ipso uenꝰ tibiloqeat᷑ iie.
contͣ quã pugnas. quã tuipse qͣndo eam laudas:. Qͥaqueris unde sit homo fubdiabolo quẽ uee
nec unde faccũ: ipse condidit: Plane qđ factũ ÷ homo ÷: unde factũ ÷ sem̃ : honle ns saoti.¬

Expanded text:
us Dei malo generatur, quo bene pudicitia conjugalis utitur, necessarium illi est, ut ab ejus mali nexu regeneratione solvatur. Quid ergo a me quaeris, « ubi sit originale malum; » cum in te ipso verius tibi loquatur libido, contra quam pugnas, quam tu ipse, quando eam laudas? Quid quaeris, « unde sit homo sub diabolo, quem Denec unde factum est, ipse condidit? » Plane quod factum est, homo est; unde factum est, semen est homi
Abbreviated transcription (Latin):
ea male utendo peccet᷑. Ita enĩ ñ intelligis qͥd loquaris. ut ñ uideas creaturã panis  umi

Expanded text:
ea male utendo peccetur. Ita enim non intelligis quid loquaris, ut non videas, creaturam panis et vini ea male utendo peccetur. Ita enim non intelligis quid loquaris, ut non videas, creaturam panis et vini
Abbreviated transcription (Latin):
Si atit̃ dicis qua ratione queren& tͦtos insodomis ds̃ si illos tales natura faciebat. tana sioe
dicamꝰ mentis excellentiore natura concupiscentiã carnis ñ posse frenari: s dicimꝰ usi. ado
malũ ÷ uit repugnans expugnando uineat᷑. donec sic̃ uulnꝰ in corꝑe. ita ꝑfecta curationa
qͦsdam relicto naturali usu feminȩ exarsisse in appecitũ suũ in iuicẽ.: ominẽ ꝓfecto uss:
feminȩ laudare cõpelleris. acꝑhoc & ea quȩ cũ feminis cũ mittunt᷑ stupͣ laudabiz. qua
⁊ illic utiq usus natitralis :. quãuis dãpnandus qr legitimꝰ ñ ÷. unde ⁊filii ñ legiaimi¬
s: nturales qicnt᷑. qͥ inde nascint᷑. Nonutiq concupiscentiam carnis illo uerbo lan¬
dauit apłs: s naturalem appellatut usũ. unde natura humana pot̾ nascendo subsistet.
icis etiam sodomitas & inpais acium peccasse ciratura. atq ita uis intelligamꝰ libidinẽ

Expanded text:
Sic autem dicis, « Qua ratione quaereret justos in Sodomis Deus , si illos tales natura faciebat? » tanquam nos dicamus, mentis excellentiore natura concupiscentiam carnis non posse frenari. Sed dicimus, usque adeo malum esse, ut repugnans expugnando vincatur, donec sicut vulnus in corpore, ita perfecta curatione quosdam relicto naturali usu feminae, exarsisse in appetitum suum in invicem » : omnem profecto usum feminae laudare compelleris; ac per hoc et ea quae cum feminis committuntur stupra laudabis, quia et illic usus utique naturalis est: quased naturales vocantur, qui inde nascuntur. Non itaque concupiscentiam carnis illo verbo laudavit Apostolus: sed naturalem appellavit usum, unde natura humana potest nascendo subsistere. 41. Dicis, « etiam Sodomitas et in panis ac vini peccasse creatura: » atque ita vis intelligamus libidinem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo mabũ ÷ eiti consentiendo peccat᷑ : At hoc malũ in : incarne cont᷑ sp̃m concu
piscente: etiam sinonsit infpũi consentiente. & cont᷑ etiam concupiscente frclama
gͦ. libera nos amalo: & noli malũ false laudis huic addere malo. Disserte sane int̃
lasctuuientes & continentes. tãꝗ imedio puditiciam consticuus contugale: quȩ ilos
illicita cõmisisse indignat᷑. Hos etiam licit᷑a omifille mirat᷑. ultimi sumatis sõĩtit
regionẽ. ultra se ꝓruenttum execrata barbariem. fup̃ se micantium tienerita ful¬
gorẽ. que uienerndis manib & confou&e estiantes & laudet tali remelio non

Expanded text:
ergo malum est, cui consentiendergo malum est, cui consentienditu non consentiente, et contra etiam concupiscente. Exclama ergo, Libera nos a malo: et noli malum falsae laudis huic addere malo. CAPUT XV. 29. Diserte sane inter lascivientes et continentes tanquam in medio pudicitiam constituis conjugalem, « quae illos illicita comregionem, ultra se proruentium execrata barbariem, supra se micantium uenerata fulgorem, quae uerecundis manibus et confouet aestuantes et lau
Abbreviated transcription (Latin):
honestate exercet᷑. quasi honestꝰ sit appetitꝰ iste sẽꝑ inconuꝗe. & nicħ eisaltẽ scđm
ueniam sicut dic̃ apłs concedat᷑. Qñto meliꝰ diceres inconiuqĩ moderatione cũ hone¬
state exercet᷑: Antimuisti ne illic qͦ intelligat᷑ malũ. cui etiam conuges frenũ citra
moderationis imponunt: Postremo nc̃ saltem iam continent̃ utuens agnosce inqua-¬
drigis illis ambrosians ȩquũ malũ. & noli corde ułore laudare: quẽ cogeris uircu¬
te frenare. Quartũ in qͥs alasciuientib ꝑpetrat᷑. id÷ illiꝰ uoluptatis excessus. & qr
de insolentia ñ de natura contingit inquis ture dãpnat᷑. De cuiꝰ quȩso insolentia con-¬
tingit. lasciuiȩ anconcupiscentie: Ne offendas fusceptã. refpordebis lascunȩ. S gs
homines tudicant lascuiȩ ñ. eẽ. peccatũ: nisi qr concupiscentiȩ consentit᷑. Hullĩne

Expanded text:
honestate exercetur; » quasi honestus sit appetitus iste semper in conjuge, et nihil ei saltem secundum honestate exercetur; » quasi honestus sit appetitus iste semper in conjuge, et nihil ei saltem secundum veniam, sicut dicit Apostolus , concedatur? Quanto melius diceres, In conjugum moderatione cum honestate exercetur? An timuisti ne illic quoque intelligatur malum, cui etiam conjuges frenum cura moderationis imponunt? Postremo nunc saltem jam continenter vivens agnosce in quadrigis illis Ambrosianis equum malum ; et noli corde vel ore laudare, quem cogeris virtute frenare. « Quartum, » inquis, « a lascivientibus perpetratur, id est, illius voluptatis excessus, et quia de insolentia, non de natura contingit, » inquis, « jure damnatur. » De cujus, quaeso, insolentia contingit? lasciviae, an concupiscentiae? Ne offendas susceptam, respondebis, Lasciviae. Sed omnes homines judicant lasciviae non esse peccatum, nisi quia concupiscentiae consentitur. Nullumne
Abbreviated transcription (Latin):
conuigib inqͥs cũ honestate. exercet᷑: Aut in castis untute frenat᷑. ltane uͦ ita tuex¬
ꝑtꝰ es: Ergone aconitigib ñ frenat᷑ hoc malum. uł hoc tuũ bonũ : cłrsꝰ cũ libitũ
fuerit sternunt se conuges & inuadunt. qͣndo cũq ticillauerit. nec adorã cub andi
adpetitꝰ iste differt᷑. S tunc iudet̃ legitina corpor. eẽ. cõmixtio: qͣndo istud
naturale tuum bonũ fuerit sponte cõmotũ. Sitalem duxisti uitam contu¬
galem desine ęcuis exꝑim̃tis indifputatione cõmittere. & de alnꝰ potiꝰ quẽadmo dũ
sit ducenda uł docenda rͦquire. Auortam̃: si adulterina saltẽ desideria ñ frenasti.
noc frenanda sensisti. Si uͦ etiam puditicia coniugatis & ꝓpt̃ ĩmoderata in ipso ꝙͣ
conubio uolutabra libidinis & ꝓpt̃ dãpnabiles concupiscentias ne pret̃ contugui
naturalem usũ aliqͥd ꝑpecret᷑. frenat hanc pestem. Quid ÷ qđ dicis inconiugib cũ

Expanded text:
inquis, « cum honestate exercetur, aut in castis virtute frenatur. » Itane vero, ita tu expertus es? Ergone a conjugibus non frenatur hoc malum, vel hoc tuum bonum? Prorsus cum libitum fuerit, sternunt se conjuges, et invadunt, quandocumque titillaverit; nec ad horam cubandi appetitus iste differtur, sed tunc videtur legitima corporum esse commixtio, quando istud naturale tuum bonum fuerit sponte commotum. Si talem duxisti vitam conjugalem, desine te tuis experimentis in disputatione committere, et de aliis potius quemadmodum sit ducenda, vel docenda, perquire. Miror tamen si adulterina saltem desideria non frenasti, nec frenanda sensisti. Si vero etiam pudicitia conjugalis, et propter immoderata in ipso quoque connubio volutabra libidinis, et propter damnabiles concupiscentias, ne praeter conjugis naturalem usum aliquid perpetretur, frenat hanc pestem: quid est quod dicis, « In conjugibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
Redẽptor ipse respondeat: dicat ipse mercator. Hie ÷ uiqͥt sanguis mãs: qͥ ꝓ
multis effundet᷑ in remissionẽ peccatoꝵ. Pergite adhue ꝑgite: ⁊ siẽ cdicicis in
sacram̃to saluatoris baptizant᷑ s ñ saluant᷑. redimunt᷑ s ñ liberant᷑: lauan

Expanded text:
Redemptor ipse respondeat, dicat ipse mercator: Hic est sanguis meus, qui pro Redemptor ipse respondeat, dicat ipse mercator: Hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur, in remissionem peccatorum . Pergite, adhuc pergite, et sicut dicitis, in sacramento Salvatoris baptizantur sed non salvantur, redimuntur sed non liberan
Abbreviated transcription (Latin):
mala merita traherent᷑ Hec aũ mala paruuloꝵ ñ eaquȩ habere negant᷑ a uo¬
bis. s quȩ ppeti cernunt᷑ ab om̃ib nobis tu p̃t̾mittis om̃ino necrespicis: ⁊ spaci¬
aris tͥ uit aisercissimꝰ. ⁊ exerces ingeniũ ac linguã tuã in laude naturȩ. Nacura
ista i tantas ⁊ tã manifestas collapsa miserias. saluatorẽ liberatorẽ muncdato¬
rẽ redẽptorẽ xp̃m habet necessariũ: ñ iulianũ ñ celestiũ ñ pelagiũ laudatorẽ.
Quã qͥdẽ redimi ñ fatereris in paruulis: nͥ qr hoc celestiꝰ apud carchaginẽ ge¬
stis eccłĩ asticis ora xp̃iana ñ sustinens fassus ẽ. Cecerũ rogo de qͦmͦ potest incel
ligi ista redẽptio nͥ a malo. redirãte illo qͥ redemit isrł ab om̃il iniqͥtatib eiꝰ:
niimmaculati xp̃i iħu: De hoc aũ p̃tio qͣre sit fusũ qͥ aliũ int̾rogamꝰ ⁊ᷤ

Expanded text:
mala merita traherentur. Haec autem mala parvulorum, non ea quae habere negantur a vomala merita traherentur. Haec autem mala parvulorum, non ea quae habere negantur a vobis, sed quae perpeti cernuntur ab omnibus nobis, tu praetermittis omnino, nec respicis: sed spatiaris tibi vir disertissimus, et exerces ingenium ac linguam tuam in laude naturae. Natura ista in tantas et tam manifestas collapsa miserias, salvatorem, liberatorem, mundatorem, redemptorem Christum habet necessarium; non Julianum, non Coelestium, non Pelagium laudatorem. Quam quidem redimi non fatereris in parvulis, nisi quia hoc Coelestius apud Carthaginem gestis ecclesiasticis, ora christiana non sustinens, fassus est. Caeterum, rogo te, quomodo potest inteligi ista redemptio, nisi a malo redimente illo qui redemit Israel ab omnibus iniquitatibus ejus? ni immaculati Christi Jesu? De hoc autem pretio, quare sit fusum, quid interrogamus alium?
Abbreviated transcription (Latin):
tura ÷ ecna cũ xp̃o. nullã penã. eẽ. putatis imaginis clei in ȩc̃nũ exulare aregno
dui. cũ si paruã penã. eẽ diceretis. ñ hȩc uox eẽt beati amator is illiꝰ regni. s miseri
e oucẽptoris. Porro aũ si qtł huc sufficit causȩ paruã saltẽ penã fatemini. ẽẽ. q̃ ma-¬
gna.ẽ ut imago dei ñ sinat᷑ intrare in regnũ dei: obsecro aꝑite qualescuĩq oeu-¬
los. ⁊ uidece qͣ uastitia pena ista infligendasit paruulo: quẽ clausis oculis origi¬
nali obnoriũ negatis. ẽẽ peccato. Omitto eõmemorare quȩ inala inhacipsa
transi coriauita pene om̃s pati ant᷑ infantes: ⁊ qͦrͦ explicet᷑ qd̃ clictũe. graue
iugũ siup filios adã a die exit de uentre matris eoꝵ usq in diẽ sepulturȩ in ma-
tre om̃ĩi. Que utiq mala sub iusto ⁊ om̃ipotente deo ñ irrogarent᷑ eiꝰ unagini:
quibo malis inuurcute exerceri in fancilis etas ñ pocest dici. si nulla ex parentib

Expanded text:
terna cum Christo, nullam poenam putatis esse imaginis Dei, in aeternum exsulare a regno Dei: cum si parvam poenam esse diceretis, non esset haec vox beati amatoris illius regni, sed miseri contemptoris. Porro autem, si quod huic sufficit causae, parvam saltem poenam fatemini esse, quae magna est, ut imago Dei non sinatur intrare in regnum Dei; obsecro, aperite qualescumque oculos, et videte qua justitia poena ista infligenda sit parvulo, quem clausis oculis originali obnoxium negatis esse peccato. Omitto commemorare quae mala in hac ipsa transitoria vita pene omnes patiantur infantes, et quomodo explicetur quod dictum est, Grave jugum super filios Adtrem omnium . Quae utique mala sub justo et omnipotente Deo non irrogarentur ejus imagini, quibus malis in virtute exerceri infantilis aetas non potest dici, si nulla ex parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
deo uit umcat᷑ qui laudat. iudicet qu pugnat: Si enĩ malũ : Er laudet. si borto ⁊ espon
expugnat : Siaut᷑ nec bonũ necmalũ : ut qͥdlaudat ut qͥd ȩ syugnat ⁊ Qua daua expug¬
nator libidims eris: tam diu ꝓme contͣ te ipsiĩ udexeris. Anfarte aduer lilidme nous
certabis. ne misto qđ mecũ habes certamine suꝑeris: dicens tͥ spsi melẽ ñ pugno. quã often¬
do pngnando malũ. ẽ. qđ latdo. Noli obsacnote. Quiaeni fi go. quẽ pma. uo deside¬
ras uicere : Uncat te pociꝰ ueritas: ut tulibidinẽ iuincas. Nlanst a ques enagiuo tesiele
desticeris utncẽris imaeris & adumntunda omĩa ꝑtrahier s aascua sti no renapi ꝯgirare
nec ad hoc qđ desiderał tib ꝓdert: etiam. Sicenĩ uincens ame. ĩno abipsa quã p̃dieo uieri¬
tate.S. concupiscentie debellator eciam tuo nidicio iumnceris. en iclmiltu. lau das. decer

Expanded text:
deo, Ut vincatur qui laudat, judicet qui pugnat. Si enim malum est, cur laudat? si bonum est, cur deo, Ut vincatur qui laudat, judicet qui pugnat. Si enim malum est, cur laudat? si bonum est, cur expugnat? Si autem nec bonum nec malum est, utquid laudat? utquid expugnat? Quamdiu igitur expugnator libidinis eris, tamdiu pro me contra te ipsum judex eris. An forte adversus libidinem non certabis, ne in isto quod mecum habes certamine supereris, dicens tibi ipsi, Melius non pugno, quam ostendo pugnando malum esse quod laudo? Noli, obsecro te. Quid enim sum ego, quem pro magno desideras vincere? vincat te potius vfallor, in isto es certamine constitutus: et quia te fideliter pugnare existimas, vinci times. A quo, quaeso te, vinci times? a bono an malo? An forte sic a me vinci times, ut adhuc malum neges, et tanquam bonum laudes a quo vinci times? Inter duos adversarios constitutus in magnas coarctaris angustias, et me vis vincere per eloquentiam, et libidinem per continentiam:
Abbreviated transcription (Latin):
qi nequaquã limes coniugalis carnis exocdit᷑. s etiam ipse nonexcedat᷑: contra matũ concupiscen¬
tie dimiat᷑. Qđ usq adeo malũ ÷ ut ei nenoaeat puditiciȩ certamine refistat᷑. & tunsi
fallor: inisto es certamine consticaitꝰ. E q te fidelit pugnare existimas: iunci temes.
Aquo queso te unci times. abono anamalo: Anforte fic ame irnci times. ut aie madoi
neges. & tanquã bonũ laudes. aquo iunci times: ht̃ duos aduersarios constitie᷑ꝰ ti mag¬
nas coartaris angustias: & meuis iumcere ꝑ eloquentiam: & libidimẽ ꝑ continentiam.
O pugnando aduersꝰ eam confiteris malũ: laudando eam deseris ueritatis bomĩ. S. ero
te iunco & expignatorẽ & laudatorẽ mali. constituens te ante tudicẽ. non altus.
te ipsũ. Uis enĩ umcere concupiscentiam expugnatione eĩ. meu̾laude eĩ. S: ego refpon¬

Expanded text:
quia nequaquam limes conjugalis carnis exceditur: sed tamen ut etiam ipse non excedatur, contra malum concupiscenquia nequaquam limes conjugalis carnis exceditur: sed tamen ut etiam ipse non excedatur, contra malum concupiscentiae dimicatur. Quod usque a deo malum est, ut ei, ne noceat, pudicitiae certaminefallor, in isto es certamine constitutus: et quia te fideliter pugnare existimas, vinci times. A quo, quaeso te, vinci times? a bono an malo? An forte sic a me vinci times, ut adhuc malum neges, et tanquam bonum laudes a quo vinci times? Inter duos adversarios constitutus in magnas coarctaris angustias, et me vis vincere per eloquentiam, et libidinem per continentiam: sed pugnando adversus eam confiteris malum, laudando eam deseris veritatis bonum. Sed ego te vinco, et expugnatorem et laudatorem mali, constituens te ante judicem, non alium, sed te ipsum. Vis enim vincere concupiscentiam expugnatione ejus, me vero laude ejus: sed ego respon
Abbreviated transcription (Latin):
one quãuis minorẽ pudicitia etiam coninigalis. Belligerat enĩ etiam ipsa contra carnalẽ
concupiscentiam : nelimitef chori nuptialis excedat. Belligerat nedeftnitũ exconsensu
conuigũ orandi tẽpꝰ irrt̃ipat. & si tantas tures hab& ista concupiscentia contugalis.
cantũq dĩ donũ : ut faciat qđ prescribunt tabule matrtinoniales: intpso qͦ. thoro con¬
uigali consticcu fortiore belligerat : neultra qua generandis filiis sat est. etiam ipsuĩ
conuigis corpꝰ at trect&ꝵ. Lalis ptidicitia nec menstruatis nec grauidis utit᷑ feminis:
nec eiꝰ etatis quacertũ ÷ eas iam conciꝑe nonualere. Nec eam ꝓrsꝰ concũbendi uinat af¬
fectꝰ: s tunc relaxat᷑ cũ spat᷑ generatiõnis effetꝰ. Siqͥd uͦ fit iconiuge. non quidẽ contra
natuã. s tam̃ qł tabularũ matrimonialium limitẽ transeat: ueniale apł apłm repperit.

Expanded text:
one, quamvis minorem, pudicitia etiam conjugalis. Belligerat enim etiam ipsa contra carnalem one, quamvis minorem, pudicitia etiam conjugalis. Belligerat enim etiam ipsa contra carnalem concupiscentiam, ne limites thori nuptialis excedat: belligerat, ne definitum ex consensu conjugum orandi tempus irrumpat. Et si tantas vires habet ista pudicitia conjugalis, tantumque Dei donum est, ut faciat quod praescribunt tabulae matrimoniales, in ipso quoque thoro conjugali conflictu fortiore belligerat, ne ultra quam generandis filiis sat est, etiam ipsum conjugis corpus attrectet. Talis pudicitia nec menstruatis, nec gravidis utitur feminis, nec ejus aetatis qua certum est eas jam concipere non valere: nec eam prorsus concumbendi vincit affectus, sed tunc relaxatur, cum speratur generationis effectus. Si quid vero fit in conjuge, non quidem contra naturam, sed tamen quod tabularum matrimonialium limitem transeat, veniale apud Apostolum reperitur ;
Abbreviated transcription (Latin):
medtũ qͥppe amedendo ⁊d ÷ amedicando nom̃ accepit. Simul itaq uidemꝰ ambo : re¬
mediũ nuptiarũ. Cur tu laudas libidinis morbũ. quo ꝑ ueniri gerns admortẽ siñ
ei resistat aut continentie retinacłm: aut contugale remediũ :Lam hoc : supiꝰ eqitecũ.
ubi dissertissime pudiciciam coniugalẽ int̾ lasccuientes & continentes icaposiusti.
que uerectindis manib & confou& estuances. & laudat tali remetio nonegentes. fa¬
dẽ itaq repeco. lterũ audi. qđ illic tibi breuit̃ dilucideq respondi. Quando ego istã
concupiscentiam morbũ. eẽ. dico. quare tunegas: qui tam̃ ei nocessartuĩ remedeũ confi¬
teris: Siagnoscis remediũ: agnosce morbũ: sinegas morbũ: nega remedtũ. Rogo cede¬
malui: Quȩ non głõsa ego: s głosiora dicere malui. Hab& enĩ palmã dehatiꝰ mali fubiecti¬

Expanded text:
medium quippe a medendo, id est a medicando, nomen accepit. Simul itaque videmus ambo remedium quippe a medendo, id est a medicando, nomen accepit. Simul itaque videmus ambo remedium nuptiarum: cur tu laudas libidinis morbum, quo perveniri cernis ad mortem, si non ei resistat aut continentiae retinaculum, aut conjugale remedium? Jam hoc et superius egi tecum, ubi disertissime pudicitiam conjugalem inter lascivientes et continentmanibus et confovet aestuantes, et laudat tali remedio non egentes. » Eadem itaque repeto: iterum audi quod illic tibi breviter dilucideque respondi. « Quando ego istam concupiscentiam morbum esse dico, quare tu negas, qui tamen ei necessarium remedium confiteris? Si agnoscis remedium, agnosce morbum: si negas morbumalum? Quae non gloriosa ego, sed gloriosiora dicere malui. Habet enim palmam de hujus mali subjecti
Abbreviated transcription (Latin):
lations ⁊ mimeris contẽpsit infima remedia: ut qłoriosiora poss& exerrere certamina.
In hac aintimuiersia debene utendo isto. utrũ bono anmalo: tota int̾ nos causa uersatꝰ
inqua uellem qͥdem egregios uidices ñ repudiars: qstibmei supiorib libri sana
doccrina eruditos. sine ullo studio pantuĩ delac causa sententias ꝓtulisse monstraui.
S. qm̃ site ñ correxeris. ipsoꝵ qͦ accusationẽ uł ut mitiꝰ apcerim rep̃bensionẽ sine du¬
bio pp̃arabis. te pociꝰ utar iudice ꝓmea sententia cont᷑ tuam. ñ alieubi alibi: s meodẽ
tibro tuo. nec eiꝰ alio: ẜ ipso loco. Dyxisti enĩ scãm unrginitatẽ confidentiȩ suȩ salutis ⁊ro¬
boris contẽpfisse remetia: ut glosa poss& exercere certamina. Quȩro quȩ remedia con¬
tepserit: respondebis nuptias. Quero ista remedia cont᷑ quẽ morbũ sint necessaria. Re¬

Expanded text:
lationis et muneris contempsit infima remedia, ut gloriosiora posset exercere certamina. lationis et muneris contempsit infima remedia, ut gloriosiora posset exercere certamina. In hac controversia de bene utendo isto, utrum bono an malo, tota inter nos causa versatur. In qua vellem quidem egregios judices non repudiares, quos tibi meis superioribus libris sana doctrina eruditos, sine ullo studio partium de hac causa sententias protulisse monstravi. Sed quoniam, si te non correxeris, ipsorum quoque accusationem, vel, ut mitius dixerim, reprehensionem sine dubio praeparabis; te potius utar judice, pro mea sententia contra tuam: non alicubi alibi, sed in eodem libro tuo; nec ejus alio, sed ipso loco. Dixisti enim, « sanctam virginitatem confidentia suae salutis et roboris contempsisse remedia, ut gloriosa posset exercere certamina. » Quaero quae remedia contempserit. Respondebis, Nuptias. Quaero, Ista remedia contra quem morbum sunt necessaria? Re
Abbreviated transcription (Latin):
malũ intꝰ acnrm̃ ÷ : mentẽ corruptibili corpore ex habundantiore materia musto
ampliꝰ ad grauante aduerfus nos uehem̃tiꝰ : in iuctiꝰ concitet᷑ hoc gͥ malo qđ indicat
malũ. eẽ. stue qͥ adtisꝰ illud dimicat. suie quẽ sicbiuigat & parens bene utit̾ cũ pudice
te salubrit̃ ueritas iuncat. deposita uincendi cupiditate: considera utrtĩ m̃e antue
at. qd toto libro abste gestũ::⁊ quȩ sit ipsa breuis ad monitio sub inferens. concupisen¬
tiȩ naturalis qui modũ ten& in qͥs bono bene utit᷑: qui modũ ñ ten&ꝰ bono male uti¬
tur. Qui aut̃ etiam ipsũ modũ sc̃ẽ unginitatis amore contẽpserit : bono meliꝰ non
cere certamina. Ego uͦ fic adtua ista refpondeo: concupiscentiȩ carnabis qͥ modũ ten&.
malo bene utit᷑: qui modũ ñ ten&. malo male utit᷑. qui aut̃ etiam ipsũ modũ scẽ
uirgmitatis amore contẽpserit: malo meliꝰ ñ utit̾. Confidentia qͥppe diuine opitu¬

Expanded text:
iore materia multo amplius aggravante, adversus nos vehementius et invictius concitetur. Hoc igitur malo, quod indicat malum esse, sive qui adversus illud dimicat, sive quem subjugat; et parens bene utitur, cum pudice te salubriter veritas vincat, deposita vincendi cupiditate considera, utrum nostrae, an tuae at, quod toto libro abs te gestum est. » Et quae sit ipsa brevis admonitio, subinferens: « Concupiscentiae naturalis qui modum tenet, » inquis, « bono bene utitur; qui modum non tenet, bono male utitur: qcere certamina. » Ego vero sic ad tua ista respondeo: Concupiscentiae carnalis qui modum tenet, malo bene utitur; qui modum non tenet, malo male utitur: qui autem etiam ipsum modum, sanctae virginitatis amore contempserit, malo melius non utitur; confidentia quippe divinae opitu
Abbreviated transcription (Latin):
notasit: tam̃ ambo contiuentiam ꝓfitem᷑. & si qd ꝓfitem᷑ agimꝰ: istã concupiscentiam ꝓfecto
ambo frenamꝰ. Aduersꝰ eiꝰ repugnantes motꝰ ambo bellam̃: ambo eam siꝑficimꝰ debellam. Nerã
hoc int̾ ÷ qđ ego dico mematũ frenare : tu aut̃ ce bonũ. Ego dicomͥ malũ repugnare : tittibi
bonũ. Ego bello adiis malũ. tu aduers bonũ. E go ctpiomalũ debellare: tubonũ. Unde ptitari
potes: qđ istã concupiscentiam magis meitare laudando: quã frenare sttideas continendo. Gto
centiam: S utrũ amicã anadtiersariam. nũqͥd nisi aduersariã respondehas: Caro enĩ concri¬

Expanded text:
nota sit; tamen ambo continentiam profitemur: et si quod profitemur agimus, istam concupiscentiam profecto nota sit; tamen ambo continentiam profitemur: et si quod profitemur agimus, istam concupiscentiam profecto ambo frenamus, adversus ejus repugnantes motus ambo bellamus; ambo eam, si proficimus, debellamus. Verum hoc interest, quod ego dico me malum frenare, tu autem te bonum: ego dico mihi malum repugnare: tu tibi bonum: ego bello adversus malum, tu adversus bonum: ego cupio malum debellare, tu bonum. Unde putari potest quod istam concupiscentiam magis incitare laudando, quam refrenare studeas continendo. 50. centiam? Sed utrum amicam, an adversariam? Numquid nisi adversariam respondebis? Caro enim concu
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. Nos indi tiera miscłia tos inurã falsa iticia confiditis. Uosgram di scđm mercta nr̃a
tute sccłm grãm dĩ quȩ dat̾ honinib om̃s cupiditates fitnandas. eẽ. decerno. S abste quero.
Ptirũ bonȩ anmale fint iste cupielitates qͣs p̃dicas. eẽ. frenandas. & tielut ame relaxent᷑ accusas.
uto enĩ noneas equoꝵs uł quoꝵs cũq animaliũ p̃t̃ nos. eẽ. s nr̃as. In nob̾st̃ gͦ male cupiditates:
naris. h arũ : una concupiscentia carnis: exq̃ & cũqͣ nascunt᷑. & ꝓpt̾ quã renascant᷑ infantes.
Lo malo contuges castos dico utibene: adulteros male. Tucont᷑ eo bono adulteros dicis uti
male: castos conuiges bene. Continentia meliꝰ eononuti ambo dicimꝰ: s go eo malo. tueo
bono. Acꝑhoc quatus dõ nã conscientia. conuersatio uͦ etiamhominib int̾ qͦs uuumꝰ

Expanded text:
rdia, vos in vestra falsa virtute confiditis. Vos gratiam Dei secundum merita nostra rdia, vos in vestra falsa virtute confiditis. Vos gratiam Dei secundum merita nostra tute secundum gratiam Dei, quae datur hominibus, omnes cupiditates frenandas esse decerno. Sed abs te quaero, utrum bonae an malae sint istae cupiditates, quas praedicas esse frenandas, et velut a me relaxentur, accusas. Puto enim non eas equorum vel quorumque animalium praeter nos esse, sed nostras. In nobis sunt ergo malae cupiditates, naris. Harum est una concupiscentia carnis, ex qua et cum qua nascuntur, et propter quam renascuntur infantes. Eo malo conjuges castos dico uti bene, adulteros male; tu contra eo bono adulteros dicis uti male, castos conjuges bene: continentiam melius eo non uti, ambo dicimus; sed ego eo malo, tu eo bono. Ac per hoc, quamvis Deo nostra conscientia, conversatio vero etiam hominibus, inter quos vivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ti aut̃ magnã partẽ humianibom ponere intiurteite conaris: quã uerã id: uere pietacis ig-¬
noras. Dix̃ ent homtni ds̃. fcce prtas: sapientta. & hȩc unde homini. nisi itsȩ. d& deqͥ scrptũ: dñs
epicinets qui ex ilso aliqiã parte nuoluptatis laude sũpsisti. quanto minꝰego quideno¬
luptate carnis hocsentio q sentit ambrosiꝰ: Inimicã scilic&. eẽ. t̾ticie. eo qł homo concu-
acfide. Pfidia nonsit deseitoris inte. Nam tua me nont̾ne: uelud lingua censoris. Fateor
me docere homines qł mapłicis litceris didici. qr sidxxertiñ qđ peccatũ non habemꝰ. nos ipsos
decipimꝰ. & ueritas in nob non ÷. Fateor me inppło & cũ ppło dĩ pectꝰ tundere. & ueracit̃ di¬
cere imicte nob̾ debita nra. Nec infultetis hinc nob̾. Inde qͥppe estis heretici. qr hec displicent.

Expanded text:
tu autem magnam partem humani boni ponere in virtute conaris, quam veram, id est, verae pietatis igtu autem magnam partem humani boni ponere in virtute conaris, quam veram, id est, verae pietatis ignoras. Dixit enim homini Deus, Ecce pietas est sapientia . Et haec unde homini, nisi ille det de quo scriptum esEpicureus, qui ex illo aliquam partem in voluptatis laude sumpsisti: quanto minus ego, qui de voluptate carnis hoc sentio, quod sentit Ambrosius ; inimicam scilicet esse justitiae, et quod homo concupiac fide: perfidia non sit desertoris in te. Nam tua me non terret, velut lingua censoris. Fateor me docere homines, quod in Apostolicis Litteris didici, quia si dixerimus quod peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Fateor me in populo et cum populo Dei pectus tundere, et veraciter dicere, Dimitte nobis debita nostra . Nec insultetis hinc n
Abbreviated transcription (Latin):
qd eẽ. tu ipse certe macdulteris confiteris : nec ꝓpt̃ eoꝵs uittũ imꝓbans natinã. n&: ꝓpt̾ cors
naturã approbans uitiũ. honũ dixi nuptias exquib es natꝰ: maluĩ aut̃ uondenuptiis ẜ de
uitiata origine atrraccũ. contͣ qđ geris bellũ renatꝰ. Ridiculũ ÷ aut̃ qđ me dicis epicun
uas gradientẽ: habenas oms̃ quib cupiditates frenant᷑ incidere. Iutid siego laudarẽ cor¬
ꝑis uoluptatẽ : Hoc enĩ tusatis eloquent᷑ facis. qđ merudite atq impolite faciebat epiciuteꝰ.
Quasi ꝓptea sis eiꝰ aduersariꝰ: qr disfite dicere ñ nouerat illȩ quȩ dicis. Rursꝰ ut sentio laboratios
es quiomͦ te ostendas & laudatorẽ uoluptatis. ee̾. & epicurnũ non. eẽ. S noli laborare. Ego
te ista cura liberabo. Non esepicureus: qr illȩ totũ hominis bontĩ incorppᷤ posuit uoluptate.

Expanded text:
quod esse tu ipse certe in adulteris confiteris, nec propter eorum vitium improbans naturam, nec propter eorum quod esse tu ipse certe in adulteris confiteris, nec propter eorum vitium improbans naturam, nec propter eorum naturam approbans vitium. Bonum dixi nuptias, ex quibus es natus; malum autem non de nuptiis, sed de vitiata origine attractum, contra quod geris bellum renatus. 48. Ridiculum est autem, quod me dicis, « Epicuri vias gradientem habenas omnes, quibus cupiditates frenantur, incidere. » Quid, si ego laudarem corporis voluptatem? Hoc enim tu satis eloquenter facis, quod inerudite atque impolite faciebat Epicurus: quasi propterea sis ejus adversarius, quia diserte dicere non noverat ille, quae dicis. Rursus, ut sentio, laboraturus es, quomodo te ostendas et laudatorem voluptatis esse, et Epicureum non esse. Sed noli laborare, ego te ista cura liberabo. Non es Epicureus, quia ille totum hominis bonum in corporis posuit voluptate,
Abbreviated transcription (Latin):
fecunditatẽ. Cont᷑ qł aut̃ dimicas qr renatꝰ es: ꝑtin& ad p̃uaricationẽ quã diaboliꝰ
astucia seminatut: unde te xp̃i grã łherauit. Ut priꝰ hoc malo bene utereris mcontu¬
ge. nc̃ illi aduerseris inte: non iã reus  illo sic̃ eras natꝰ s ab eodẽ reatii nonerutꝰ nisi
qr renatꝰ: ut possis redẽp̃tꝰ regnare cũxpõ. si tam̃ ista heresis nonte faciat perne cũda¬
bolo: s qđ pociꝰ cupimꝰ. conficearis malũ contͣ qł bellũ geris: ut eo nonita seꝑato quasi ala¬
lis ut dicis. qui ꝓmictebat bestam que se ipsam comess&e: s obserua nebestiabis iste motꝰ
cont᷑ quẽ uideris intua carne confligere. sic̃ tesiitit laudatꝰ. sic te consumat postra re¬
laxatꝰ. Non enĩ ut calũpinaris ego dixi nuptias & magnũ bonũ & magnũ malũ. tanꝙ
eo modo ipsase comedat ista sententia. S dixĩ muno homine naturã bonã utctũ malu

Expanded text:
 es, pertinet ad praevaricationem quam diaboli astutia seminavit. Unde te Christi gratia liberavit, ut prius hoc malo bene utereris in conjuge, nunc illi adverseris in te. Non jam reus ex illo sicut eras natus, sed ab eodem reatu non erutus, nisi quia renatus, ut possis redemptus regnare cum Christo, si tamen ista haeresis non te faciat perire cum diabolo; sed quod potius cupimus confitearis malum contra quod bellum geris: ut eo non ita selis, » ut dicis, « qui promittebat bestiam, quae se ipsam comesset. » Sed observa, ne bestialis iste motus, contra quem videris in tua carne confligere, sicut te pervertit laudatus, sic te consumat postea relaxatus. Non enim, ut calumniaris, ego dixi « nuptias et magnum bonum et magnum malum, » tanquam eo modo ipsa se comedat ista sententia; sed dixi in uno homine naturam bonam, vitium malum:
Abbreviated transcription (Latin):
lut amicã. & expignes uelut inumicã unũ eos credimꝰ. S: elige q̃d erelamꝰ. Si ex aninio pugnas:
ñ exanimo laudas. Si aut᷑ simplicit᷑ agis ip̃conio: concduderis mprelio E gosane qi anuie piui
nonsũ sic̃ unmicũ cibi ÷ illud qł habitat incarne tua malũ: qualas potilluro cupamilit
hoc malũ & doctriȩ santtate uitueres. & uite scĩtate debeles. tam ex his duob qtioꝵ pittari
pot̾ unũ ex anemo faere alterũ fingere. malim te fallacit laudare concipis ceiobr.m .N.ii
fallacit᷑ expugnanre. lolerabitiꝰ enĩ lingua tua. qiã uta mentit. Tolerabaui uescerntia u. n con

Expanded text:
lut amicam, et expugnes velut inimicam. Unum eorum credimus: sed elige quid credamus. Si ex animo pugnas, non ex animo laudas. Si autem simpliciter agis in praeconio, colludis in praelio. Ego sane quia inimicus tibi non sum, sicut inimicum tibi est illud quod habitat in carne tua malum, quamvis potissimum cupiam, ut hoc malum et doctrinae sanitate vituperes, et vitae sanctitate debelles: tamen ex his duobus, quorum putari potes unum ex animo facere, alterum fingere; malim te fallaciter laudare concupiscentiam, quam fallaciter expugnare. Tolerabilius enim lingua tua, quam vita ment
Abbreviated transcription (Latin):
r& tibi agenti qđ donat᷑ & amat᷑ apatre: si ͤ ͤ apatre. Exista & cũ ista nascit᷑ homꝰ dona
dĩ opꝰ. non sine malo: qł trahit origo generationis. & sanat grã regenerationis. &c p
recce ame cdiccũ ÷. tta nuptiarũ bonũ malo orginali qđ inde nascit᷑ nonpot᷑ explas¬

Expanded text:
aret tibi agenti quod donatur et amatur a Patre, si esset a Patre. 46. Ex ista et cum ista nascitur homo, bonum aret tibi agenti quod donatur et amatur a Patre, si esset a Patre. 46. Ex ista et cum ista nascitur homo, bonum Dei opus, non sine malo, quod trahit origo generationis, et sanat gratia regenerationis. Ac per hoc recte a me dictum est, « Ita nuptiarum bonum malo originali q
Abbreviated transcription (Latin):
iam desmis: captutũ concupiscentiȩ. deseitorẽ contuientie utcã. uoniã fuo s udiciosi
entie. Causa itaq nrã finita ÷. Quantũlib& enĩ laudes concupiscentiam ars diusam
si maliẽ ÷ tpsa. ubierit quando erit: qͣndo quide ista eciam si male qͥsq utat bonii o on
nec tpsant dicis s illȩ erit: malus quibono utit᷑ male. Acphoc frustra dix̃ ioħ̾s. conemis. ei¬
tiam carnis non. eẽ. apatre. hanc enĩ tubonã . & obhoc apatre. eẽ. contendis. et am ce ̃ ꝙ sen
male ucit᷑:. qr bono maleutit᷑. Nec dicere poteris. qͣn do moderata ÷ apatre ÷. qͣndo ina qꝙ
berabis.: si crelideris non lingnȩ tuie s pugne tuȩ. Contitientia ⁊÷ enĩ apane qua ner
pugnaret᷑ concupiscentia: i usi non.ãt. apatre. Hec ipsa gͦ co tia quã si continent᷑ atine¬
acrit᷑ pugnas: non ÷ apatre. Nonenĩ contͣ eam pugnares: nisi repugnane. Nec ũ reputm¬

Expanded text:
te vinco, et expugnatorem et laudatorem mali, constituens te ante judicem, non alium, sed entiae. 45. Causa itaque nostra finita est. Quantumlibet enim laudes concupiscentiam carnis, quamdiu si malum est ipsa, ubi erit? quando erit? Quandoquidem ista, etiamsi male quisque utatur, bonum erit: nec ipsa, ut dicis, sed ille erit malus, qui bono utitur male. Ac per hoc frustra dixit Joannes, concupiscentiam carnis non esse a Patre: hanc enim tu bonam, et ob hoc a Patre esse contendis, etiam cum ea quisque male utitur; quia bono male utitur. Nec dicere poteris, Quando moderata est, a Patre est; quando beraberis, si credideris, non linguae tuae, sed pugnae tuae. Continentia est enim a Patre, qua non expugnaretur concupiscentia, nisi nonacriter pugnas, non est a Patre. Non enim contra eam pugnares, nisi repugnaret: nec vero repugn
Abbreviated transcription (Latin):
ritis dãpnare. qr itꝰ:. Nullũ meritũ malũ octo dierũ infans depprũs pecettis habebat.
ra contexe. Non scriprurarũ scãrũ eloquia quȩ cõmemoras dico: s ex his quȩ conficere
inters. qͣndoqͥdẽ dicis ex hoc intelligi deb̾e ꝑfectã ignorantiam. sticiam nominari:. qr
qix̃ ds̃ ad abimelech qui cũ sara fuerat concubicui. ignorans qđ ixxor. ãt abiena. &
ego sciebam. qi incorde mundo fecisti hoc.⁊ idõ nascentiũ statũ generantiũ uolitate
nꝰ ledi. Quia ⁊ simala. cẽt. inqͥs: tam̃ adilloꝵ nullo genere scientiam ꝑuenine. Curg cos¬

Expanded text:
tus est. Nullum meritum malum octo dierum infans de propriis peccatis habebat; ra contexe: non Scripturarum sanctarum eloquia quae commemoras, dico, sed ex his quae conficere niteris. Quandoquidem dicis, « Ex hoc intelligi debere perfectam ignorantiam justitiam nominari, quia dixit Deus ad Abimelech, qui cum Sarra fuerat concubiturus, ignorans quod uxor esset aliena, Et ego sciebam quia in corde mundo fecisti hoc . Et ideo nascentium statum, generantium voluntate non laedi: quia etsi mala