comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tando se deoꝑib sius ut non longiꝰ requiescant
deo: & tanto longiꝰ agr̃a refiliant. qͣnto magil
suis oꝑib extolluntur. Sed est inquib dã exm¬
plarib. qm̾ non cognoui litteraturam. Ubi ali
codices habent negociationẽ: ibi aliĩ litteriti
ram. Quomͦ concoitlent inuenire difficile est. &
tamen interpreti diu̾sitas. forte sersum ostendũ¬
non errorem inclucit. Queramꝰ gͦ & litceratima
qͣm̾ intelligamꝰ nesic offendam̃ gramatios. qͣn
paulo ante negociatores. Quia & gramaticis
potest marte sua honeste iuuere: non ꝑurae.
non mentiri. Queramꝰ gͦ litteratura quã ñais¬
uit iste: icuiꝰ ore totadie laus dei ẽ. Et quels
litteratura uideoꝵ adilos enĩ & hoc refertꝰ¬

Expanded text:
ut non requiescant in Deo; et tanto longius a gratia resiliant, quanto magis de suis operibus extolluntur. 19. Sed est in quibusdam exemplaribus, Quoniam non cognovi litteraturam. Ubi alii codices habent, negotiationem; ram, quomodo concordent, invenire difficile est; et tamen interpretum diversitas, forte sensum ostendnon errorem inducit. Quaeramus ergo et litteraturam quomodo intelligamus, ne sic offendamus grammaticos, quomodo paulo ante negotiatores: quia et grammaticus potest in arte sua honeste vivere; non pejerare, non mentiri. Quaeramus ergo litteraturam quam non cognovit iste, in cujus ore tota die laus Dei est. Est quaedam litteratura Judaeorum: ad illos enim et hoc refer
Abbreviated transcription (Latin):
tu iterum.: s adhue fpe. Quid restat inre:
Mittiplicasti iusticiam tuam. Iam mereden¬
t̾ib iam in illis qui primo resuriȩxerint in
spe: multiplicasti iusticiam tuam. Adipsam
iusticiam ꝑtin& et flagellum: qi temp est
ut incipiat udicium adomo dei ait petrꝰ. id ÷
asc̾is eiꝰ. Flagellat autẽ ominẽ filium quẽ reci¬
pit. Muttiplicasti tusticiam tuã: qr iã nec filũs¬

Expanded text:
et alterum, sed adhuc spe, quod restat in re. Multiplicasti justitiam tuam: jam in credentibus, jam in illis qui primo resurrexerunt in spe. Multiplicasti justitiam tuam. Ad ipsam justitiam pertinet et flagellum; quia tempus est ut judicium incipiat a domo Dei , ait Petrus; id est a sanctis ejus. Flagellat autem omnem filium quem recipit . Multiplicasti justitiam tuam: q
Abbreviated transcription (Latin):
E armaria uirgine. Unde maria uirgo: fxadam.
Tigo ex illo primo captiuo & caro in xpoͦ demassa
captiuitatis. Utquid : hoc ad exemplum. Susce¬
pit ate: in quo moreret᷑ ꝓte. Suscepit ate. qđ offer
r& ꝓte: quo exemplo docer& te. Quid docer& te :
Quia resurreturus es. Unde enĩ crederes. nͥ exemplũ
carnis p̃cecden& assupte demassa mortis tuȩ:
rexit. nos resurreximꝰ. Non enim ẽ. uerbum mor¬
tuum & resurrexit: s inuerbo caro mortua ẽ.
& refurrȩxit. Ubi mortitus est xp̃c: ubi es tu
moriturꝰ. Et ibi resurrȩxit xp̾o: ubi escu resur¬
rectirꝰ t̃xemplo suo docuit: quid ñ timeres. qͥd̃
spares. Timebas mortẽ: mortiuis est. Desꝑabas
deresurrectione: resurrectione: resurrexit. S dicis
mͥ iterum. Illȩ resurrexit. nũquid ego: s resur¬
rexit meo qd ꝓte accepit exte. Ergo natura tua
i illo p̃cessit te: & qł sũptum ÷ ate: ascendit an¬
te te. Ibi gͦ: & tu ascencdisti. Ascendit gͦ illȩ prior.
& in illo nos: qr caro illa degenere humano.

Expanded text:
Ex Maria virgine . Unde Maria virgo? Ex Adam. Ergo ex illo primo captivo; et caro in Christo de massa captivitatis. Utquid hoc? Ad exemplum. Suscepit a te in quo moreretur pro te; suscepit a te quod offerret pro te, quo exemplo doceret te. Quid doceret te? Quia resurrecturus es. Unde enim crederes, nisi exemplum carnis praecederet assumptae de massa mortis tuae? rexit, nos resurreximus. Non enim Verbum mortuum est, et resurrexit; sed in Verbo caro mortua est, et resurrexit. Ibi mortuus est Christus, ubi es tu moriturus; et ibi resurrexit Christus, ubi es tu resurrecturus. Exemplo suo docuit quid non timeres, quid sperares. Timebas mortem; mortuus est: desperabas resurrectionem; resurrexit. Sed dicis mihi: Ille resurrexit; numquid ego? Sed resurrexit in eo quod pro te accepit ex te. Ergo natura tua in illo praecessit te; et quod sumptum est ex te, ascendit ante te: ibi ergo et tu ascendisti. Ascendit ergo ille prior, et in illo nos; quia caro illa de genere humano.
Abbreviated transcription (Latin):
misti. d ne solam animã redẽptam putares. inqͦ
nunc audisti imũ iterũ: adhuc autẽ inqͥd. Quid
adhuc: Adhc autẽ. Et lingua mea totadie me¬
lis totadie mecditabit᷑ iusticiam tuam id÷ in
et̾nitate sine fine. S hoc qͣndo: Iam infine scłi.¬
in resurrectione corꝑis. & inmutationẽ inangłicu
statum. Unde hoc ꝓbatur. qđ desme dicit᷑: Ad¬
huc autẽ. E x lingua mea totadie meditabit᷑
iusticiam tuam. cum confusi & reueriti fuerint.¬
& erubuerit: qui querunt mala mͥ. Qnͣdo
confundent᷑. qͣndo erubescent. nͥ infine scłi:

Expanded text:
misti. Sed ne solam animam redemptam putares, in qua misti. Sed ne solam animam redemptam putares, in qua nunc audisti unum iterum, Adhuc autem, inquit: quid adhuc? Adhuc autem et lingua mea: eris Tota die meditabitur justitiam tuam: id est in aeterni tate sine fine. Sed quando hoc? Jam in fine saeculi resurrectione corporis, et immutatione in angelicum statum. Unde hoc probatur quia de fine dicitur, Adhuc autem et lingua mea tota die meditabitur justitiam tuam? Cum confusi fuerint, et erubuerint qui quaerum mala mihi. Quando confundentur, quando erubescent
Abbreviated transcription (Latin):
iterum reduxisti me. Et enĩ ego confitebor tibi
inuasis psatmi ueritatẽ tuam. Uasa psalmi:
psalterium. S quid÷ psalterium: Organum
ligneum cũ corcis. Quid significat: Inter est
aliquid: iter ipsum & eitharam. Inter esse
dicunt qui nouerunt. eo qđ contaiũ illud
lignũ cui cordȩ suꝑ tendint᷑ ut resonent. i
suꝑiori parte hab& psalterium. cithara min
audi eas duas. Ex enim ego confitebor tibi m
uasis psalmi ueritatem triam. Hoc. scct̃m spm
Quid de corꝑe: P sauam tibi meychara sc̃s isrł¬
I terum hos audi ꝓpter psum itrum & itrũ Eexia¬
tabunt labir mea: eũ psalam tibi. S: labia sõlent
dici. & iterioris hominis: &exterioris. Incertũ ÷
quom̾ posita funt labia: sequit᷑ g̃ Et antina
mea: quã redemisti. Eigo de labus interiorib
saluati inspe: rectueti ab abissis tͣrȩ. infide & cat ta¬
te. łcxpatantes tam̃ adhuc redẽptionẽ corꝑis nũ.
Qiud oicimꝰ : Iam dꝑxit. & antma mea quã rede¬

Expanded text:
11. vers. 22. Etenim ego confitebor tibi in vasis psalmi veritatem tuam. Vasa psalmi, psalterium. Sed quid est psalterium? Organum ligneum cum chordis. Quid significat? Interest aliquid inter ipsum et citharam: interesse dicunt qui norunt, eo quod concavum illud lignum cui chordae supertenduntur ut resonent, in superiore parte habet psalterium, cithara in iaudi eas duas: Etenim ego confitebor tibi in vasis psalmi veritatem tuam. Hoc secundum spiritum: quid de corpore? Psallam tibi in cithara, sanctus IsrIterum hoc audi, propter ipsum iterum et iterum. Exsultabunt labia mea, cum psallam tibi. Quia labia solent dici et interioris hominis et exterioris, incertum est quomodo posita sint labia: sequitur ergo, Et anima mea quam redemisti. Ergo de labiis interioribus salvati in spe, reducti ab abyssis terrae in fide et charitate, exspectantes tamen adhuc redemptionem corporis nostri, quid dicimus? Jam dixit: Et anima mea quam rede
Abbreviated transcription (Latin):
dui gemunt spice int᷑ pitania: ꝗͣ adtii gemunai
uasa miscłiȩ inter uasa irȩ. facta imeontumelis
ꝗͣ dui gemit lilium inter spinas. ñ de erunt mm¬
mici quidicant. Qnͣdo moriet᷑. & peribit nom̃
es: Id ÷ ecce uenti& tẽp ut finiant᷑: & non sim
xp̾iani ficut ceꝑint exaliquo temꝑe: ita usq
adcertũ temp erunt. S cum ista dicunt. & sm
ipsȩ ultimꝰ melaritate sua. resirgent om̃s ma¬
tu quisq cũ causa sua. Seꝑabunt᷑ bom adchx¬
teram: mali aute adsinistra. Et confimdent᷑ qu
insultabant: & erubescent qui garriebant. It
fic lingua mea p resurrectionẽ meditabit᷑ iuffa¬
ciam tuam: totadie laudem tuam. cũ ansul

Expanded text:
emunt spicae inter zizania , quamdiu gemunt vasa misericordiae inter vasa irae facta in contumeliam , quamdiu gemit lilium inter spinas, non deerunt inimici qui dicant, Quando morietur, et peribit nomen ejus ; id est, Ecce veniet tempus ut finiantur, et non sint Christiani: sicut coeperunt ex aliquo tempore, ita usque ad certum tempus erunt. Sed cum ista dicunt; et sine ipse ultimus in claritate sua; resurgent omnes mortui, quisque cum causa sua: separabuntur boni ad dexteram, mali autem ad sinistram ; et confundentur qui insultabant, erubescent qui garriebant: et sic lingua mea post resurrectionem meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam, sum
Abbreviated transcription (Latin):
disrupit. Ubi est nunc: Ecce captiuus clamat.
Dñe quis simitis tibi: Holui. eẽ. ꝑuerse stmilis tu
& factus sum similis peccori. Subtua dnãtione.
subtuo p̃cepto. uere stmilis eram. s homo ihono.¬
re positus non intellexit: cõꝑatiis :÷ iumentis msi¬
pientib. & similis factus est illis. Iam deuim̃toꝵ

Expanded text:
disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram: sed homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est
Abbreviated transcription (Latin):
deo arbor illa appellata est scientia dmoscendi
boni & mali: ñ qr inde talia quasi poma pen¬
debant. s quicquid. e̾t. arbor illa cuiꝰlib& po¬
mi: cuiꝰ lib & fructis eẽt. ideo sic uocataẽ. qi hõ
qui noll& bonũ amało discernere ꝑ preceptum:
discreturꝰ erat ꝑ exꝑimentũ. ut tangendo ueti¬
tũ traenir& supplicium. Quare autẽ tetigit
fis mei: Quid illi deerat: dicat᷑ mͥ. Quid illi
deerat inparadiso constitito. in media opulen¬
tia. medusq delitus. Cui magne delitiȩ erant
ipsa uisio dei: cuiꝰ faciem quasi mimici tiuit
post peccatum: Quid illi deerat ut tanger&e. nͥ qi
sua potestate uti uoluit p̃cepttm rumpere dele¬
tauit: ut nullo sibi dñarte fier&e sicut ds̃: Qiua
dõ nullus utiq dn̾at᷑: maleuagis. male presu¬
mens. futurꝰ mortuus. recedendo auita iusticiȩ
ecce soluit p̃ceptum. excussit aceruice uguꝰ disci¬
pline. habenas regiminis exultanti animostino

Expanded text:
deo arbor illa appellata est scientiae dignoscendi deo arbor illa appellata est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia inde talia quasi poma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, inveniret supplicium. Quare autem tetigit, fratres mei? Quid illi deerat? Dicatur mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit a cervice jugum disciplinae, hab nas regiminis exaltan e animositate
Abbreviated transcription (Latin):
naris. eẽ. seritus: quid aut̾e tibi expedit. nifi
cẽ. sub dño: Quomͦ eris sub dño. nisi fueris sub
p̃cepto: Porro. sic expedit tibi ẽẽ. sub dño: & sub
p̃cepto. quidtibi uissurus erat ds̃. Aliqͥd enim:
quent abste. Offer sacrifictum mͥ. dicturꝰ est
t̾ siue adlectũ cũ requiesco: siue admensã cũ me
aute debiit aliquid iubere: ut te qđ tͥ expedit
sentires. ẽẽ ¶a dño abaliqͣ re ꝓhibendus eras. ñ ꝓpt̾
illiꝰ arboris malitiam: s ꝓpt̾ tuam obectientiam.
Non potuit ds̃ ꝑfectiꝰ demonstrare. qͣntũ sit honũ
obedientie: nͥ cum ꝓhibuit abea re quȩ ñ erat
Nũquid qui hinc ꝓhibuit alia subtraxit: Nonne
est paradlisus fructuosis plenꝰ arborib : Qiatͥ
de est: hoc nolo tangas. hinc nolo gustes. Bonũ÷
s obedientia melior ẽ. d inde cum tetigeris. nũ¬
qͥd arbor illa malum erit ut moriaris: S in¬
obechientia te subicit moiti: qi ꝓhibita tetigisti.¬

Expanded text:
naris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi naris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi esse sub Domino? Quomodo eris sub Domino, nisi fueris sub praecepto? Porro si expedit tibi esse sub Domino, et sub praecepto, quid tibi jussurus erat Deus? Aliquid enim quaerit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus esttibi; sive ad lectum, cum requiesco; sive ad mensam, cum me autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propter tuam obedientiam. Non potuit Deus perfectius demonstrare quantum sit bonum obedientiae, nisi cum prohibuit ab ea re quae non erat Numquid qui hinc prohibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum tetigeris, numquid arbor illa malum erit, ut moriaris? Sed inobedientia te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. I
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ÷ uere custodit similitudme̾ & imaginẽ
adꝗͣ factꝰ ẽ. Porro autẽ si puersȩ uoluerit iu¬
tari dm̃: ut qͦmͦ ds non hab& a quo formetur.
ñ hab& aquo regat᷑. sic ipse uelit sua potestate
uti. ut qͦm ds nullo formante. nullo regente.
uiuat. quid restat frs nisi ut recedens ab eiꝰ ca¬
lore torpescat: recedens aueritate uanescat.
recedens abeo qđ sũme & incomutabilit᷑ ẽ. inde¬
teriꝰ mutatꝰ deficiat: blos diaboliis fectt. Imita¬
ri dm̃ uoluit. s ꝑuersȩ non e̾e. subilliꝰ potesta¬
te: s hab̾e contra illum potestatẽ. Homo aut̾ẽ
positꝰ sub p̃cepto: audiuit adno deo. Noli tan¬
gere. Quid: hanc arborem. Quid ÷ eniꝰ illa ar¬
bor: Sibona est qa non tango: Simala est
quid facit inparadiso: drsus ideo÷ inpanidiso:
qr bona ẽ. S nolo tangas. Quare non tango :
Qiuia obedientẽ te uolo: non contͣ dicentẽ serue.
na÷ arbor: nolo tangas. Quare: quia dñs sum:
& seruus es. hec tota causa ÷. Si parua ÷: dedig¬

Expanded text:
litudinem et imaginem ad quam factus est. Porro autem si perverse voluerit imitari Deum, ut quomodo Deus non habet a quo formetur, non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, ut quomodo Deus, nullo formante, nullo regente vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat, recedens a veritate vanescat, recedens ab eo quod summe atque incommutabiliter est, in deterius mutatus deficiat. 7. Hoc diabolus fecit: imitari Deum voluit, sed perverse; non esse sub illius potestate, sed habere contra illum potestatem. Homo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, Noli tangere. Quid? Hanc arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est in paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obedientem te volo, non contradicentem. Servi est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum, et servus es. Haec tota causa est. Si parva est, dedig
Abbreviated transcription (Latin):
pentẽ snggerentẽ. gustate. &eritis sicut dt̃
homines sicut dui. Ds̃ quis similis tibi  Non
in abysso. ñ minferno. ñ int̾ra. ñ in cęło. omĩa
enĩ tu fecisti. Quuid contendit op cũ artficre
Ds̃ qͥs similis tibi: fgo autẽ ait acdam miser
& adam omis homo. cũ uolo eẽ ꝑ uerse similis
tibi: ecce quid factus sũ ut decaptuitate adte
clamẽ. cui erat bene. fubrege bono. Captiuus
suã simiitudinẽ nos uocat: Nonne ipse est
qui dicit diligite mimicos urõs. orate ꝓeis qui
uos ꝑsequunt᷑. bene facite eis qui uos oderunt:
Hex dicens. adsimilitudinẽ dei tos hortat᷑. Deniq
quid adiungit: Ut sitis filii patris ur̃i: qui
incelis est. Quid eniꝰ ipse facit: Hoc facit certe.
Quisolem suum oriri facit suꝑ bonos & malos: et
pluit siꝑ iustos & iniustos. Qui gͦ bene uult mi
mico suo : deo simitis est. Nec ista suꝑbia: s obedi¬
entia est. Quare : quia adimaginẽ dei facti sumꝰ.¬

Expanded text:
pentem suggerentem: Gustate, et eritis sicut dii ! pentem suggerentem: Gustate, et eritis sicut dii ! Homines sicut dii! Deus, quis similis tibi? Non in abysso, non in inferno, non in terra, non in coelo; omnia enim tu fecisti. Quid contendit opus cum artifice? Deus, quis similis tibi? Ego autem, ait Adam miser, et in Adam omnis homo, cum volo esse perverse similis tibi, ecce quid factus sum, ut de captivitate ad te clamem: cui bene erat sub rege bono, captivus suam similitudinem nos vocat? Nonne ipse est qui dicit: Diligite inimicos vestros; orate pro eis qui vos persequuntur; benefacite eis qui vos oderunt? Haec dicens, ad similitudinem Dei nos hortatur. Denique quid adjungit? Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est. Quid enim ipse facit? Hoc facit certe: Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Qui ergo bene vult mico suo, Deo similis est: nec ista superbia, sed obedientia est. Quare? Quia ad imaginem Dei facti sum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinebał. Dicã hoc omĩ generationi suꝑ uentu¬
re. nullas uires meas. & nullã iusticiam meam:
s potentiam tuam & iusticiam tua. D s̾ usq
mattissima quȩ fecisti magnalia. Potentiam
tuã & iusticiã tuã. Usq quo : Usq ad carnẽ
& sangumẽ : ĩmmo usq ad altissitua que fe¬
cisti magnalia. In altis cȩłi ds̃: inaltis angłi
funt. Sedes. dominationes. pͥncipatꝰ. potesta¬
tes. cibi debent qđ sunt: tibi debent qđ ui¬
uunt. tibi debent qđ iuste uuiunt. tibi de¬
bent qđ beatȩ uuuint. Potentiã tuã & uisti¬
ciam tuam. Usq quo: Usq in altissima q̃
fecisti magnalia. Neputes hominẽ solum ꝑti¬
nere ad grãm dei. Quiderat angłs antȩꝗͣ fie¬
r&: Quid ÷ angłs. si deserat qui creauit: Tigo
potentiam tuam & iusticiam tuam. usq matis.¬
sima quȩ fecisti magnalia. ft homo se extollit:
& ut ꝑtineat acdprimã capituitatẽ. audit ser¬

Expanded text:
pertinebas. Dicam hoc omni generationi superventupertinebas. Dicam hoc omni generationi superventurae, nullas vires meas, nullam justitiam meam; sed potentiam tuam et justitiam tuam, Deus, usque in altissima quae fecisti magnalia. Potentiam tuam et justitiam tuam, usquequo? usque ad carnem et sanguinem? Imo, usque ad altissima quae fecisti magnalia. In altis coeli sunt; in altis Angeli sunt, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates: tibi debent quod sunt, tibi debent quod vivunt, tibi debent qbent quod beate vivunt, Potentiam tuam et justitiam tuam, usquequo? Usque in altissima quae fecisti magnalia. Ne putes hominem solum pertinere ad gratiam Dei. Quid erat Angelus antequam fieret? quid est Angelus, si deserat qui creavit? Ergo, potentiam tuam et justitiam tuam, usque in altissima quae fecisti magnalia. 6. Et homo se extollit! et ut pertineat ad primam captivitatem, audit ser
Abbreviated transcription (Latin):
Et cu ꝑ infidelitatẽ tuam cũ fimeris breuem
uita tuam: qua sronte exif adtudiceꝰ. que
cũ iuueres blasphemasti: Ergo auiuemi quꝰ
mei: usq acdtemp erit. Ne derelinqua n
onec annuntiem brachium tuum. generauose
oni: supiuenture. Te brachtum diũ cui rufla¬
me. Non gaudeant qui dicunt. usq ad certũ tẽp
erunt xp̾iani: sint qui adntuntient brachiũ tuu.
Cui: Generationi omi quȩ uentura ẽ. Si gͦ gene¬
rationi omi suꝑ uenture usq infinẽ scłi. fmito
tiam tuam: & iusticiam tuam. Hoc ẽ. annuntiem
generationi omiꝰ suꝑ uenturȩ: brachitm tuum.
Et quid prestitit brachium tium: Lib̾ationẽ
nrãm gratuitã. bloo gͦ adninitiem ipsam gra̾m
omĩ generationi suꝑ uenturȩ. Dicã omĩ homi¬
ni: nascituro. Nichil es ꝑte: dmͦ inuoca. Tua
peccata sunt: merita sinit dei. Supplictum tibi
debet᷑: & cum p̃miu uenerit. sua dona corona¬
bit: nͨ merita tua. Dicã omti generationi suꝑ¬
uentinȩ. De captiuitate uenisti: & ad adam

Expanded text:
et tu per infidelitatem tuam, cum finieris brevem vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quem cum viveres blasphemasti? Ergo a juventute mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni superventurae. Et brachium Domini cui revelame; non gaudeant qui dicunt: Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient brachium tuum. Cui? Generationi omni superventurae. Si ergo omni generationi superventurae; usque ad finem saeculi: finito tiam tuam, et justitiam tuam: hoc est, annuntiem generationi omni superventurae brachium tuum. Et quid praestitit brachium tuum? Liberationem nostram gratuitam. Hoc ergo annuntiem, ipsam gratiam omni generationi superventurae; dicam omni homini nascituro: Nihil es per te, Deum invoca; tua peccata sunt, merita Dei sunt; supplicium tibi debetur, et cum praemium venerit, sua dona coronabit, non merita tua, Dicam omni generationi superventurae: De captivitate venisti; ad Adam
Abbreviated transcription (Latin):
fuero: ñ negotiatio mͥ facit. s miquitas mea.
Qndo uerũ dicit᷑: non ÷ qđ contra dicat᷑. Quȩ¬
ram̃ gͦ quas dixerit negociationes: qͣl uere qͥ
ñ eognouit totadie laudat dm̃. Negociatio:
atur qͥa sit. Qui enĩ negociatores actuosi qͣsi
cxeo qł agunt p̾sumunt. oꝑasua laucdant.
nꝰ ꝑueniunt adgrãm dĩ. Ergo contͣ illam
gram funt negociatores: ꝗͣ cõmendat hie psal.¬
mꝰ. lllam enĩ grãm cõmendat: ut nemo desius
suscitabunt. deserere debent homines medi¬
ciniã: S quid ÷ hoc : Subisto nomine intel¬
ligimt᷑ suꝑbi. pollicentes salitte hommabꝰ:
cũ dnĩ sit salus. Quomꝰ gͦ contͣ medicos id ÷ suꝑ¬
bos. salittis posticitatores iugilat hoc qđ dictum
ẽ totadie salutẽ tuam: Sic cont᷑ negociatores
non meam. Qui sunt negociatones id ÷ quasi de
actii suo sibi placentes: Qui tgnorantes dei
ufticiam & suam uolentes constituere: t̃ticiȩ

Expanded text:
fuero, non negotiatio mihi facit, sed iniquitas mea. fuero, non negotiatio mihi facit, sed iniquitas mea. Quando verum dicitur, non est quod contradicaturgo quas dixerit negotiationes, quas vere qui non cognovit, tota die laudat Deum. Negotiatio atur quid sit. Qui enim negotiatores actuosi, quasi ex eo quod agunt praesumunt, opera sua laudant, non perveniunt ad gratiam Dei. Ergo contra illam gratiam sunt negotiatores, quam commendat hic psalmus. Illam enim gratiam commendat, ut nemo de suisr, Medici non resuscitabunt ; deserere debent homines medicinam? Sed quid est hoc? Sub isto nomine intelliguntur superbi, pollicentes salutem hominibus, cum Domini sit salus. Quomodo ergo contra medicos, id est superbos salutis pollicitatores, vigilat hoc quod dictum est, Tota die salutem tuam: sic contra negotiatores, tiam tuam, id est non meam. Qui sunt negotiatores, id est quasi de actu suo sibi placentes? Qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
fiauiss ñ faciunt e faciut ista & dicintt ista.
s tpsi masi sunt: ñ ars quã ꝓfitent᷑. Onĩs gͦ
artifices mali dm̃ ñ timentes. uł ꝓlucro uł pro
temore cdãpni aut egestatis mentunt᷑ ꝑurant.
non÷ continua diꝰ laus meis. Quomͦ gͦ reuocas
timens sortilogũ consusẽm. ͣ querã quid fa¬
ciam contra cęlũ. ut optem pauꝑib famem.
qͥ possim uendere qđ seruaui: Adhoc me ad¬
ducis÷ s non ea faciunt inqͥł agricolȩ boni:
ner illa negociatores boni. Quideñ: Etiã filios
habere malu̾t. qi qͣndo eis cap dol&. male & tu¬
fideles matres ligaturas sacrilegas & incantatio¬
nes quer̃e sta hominũ: ñ rerũ peccata sunt Po¬
test mͥ hoc dicere negociator. Quere gͦ ep̃ȩ quead¬
moctũ intelligas negociationes. qͣs legisti in
psatterio. neforte tu ñ intelligas. & me anego¬
tiatione ꝓhibeas: mone gͦ quẽa dmodũ uiuã.
S ibene: bene mͥ erit. Unũ tam̃ scio. qr si malus

Expanded text:
fraudes non faciunt? Faciunt ista, et dicunt ista; fraudes non faciunt? Faciunt ista, et dicunt ista; sed ipsi mali sunt, non ars quam profitentur. Omnes ergo artifices mali Deum non timentes, vel pro lucro, vel pro timore damni aut egestatis mentiuntur, perjurant; non est continua Dei laus in eis. Quomodo ergo revocas timens sortilegum consulam, ut quaeram quid faciam contra coelum; ut optem pauperibus famem, quo possim vendere quod servavi? ad hoc me adducis? Sed non ea faciunt, inquis, agricolae boni. Nec illa negotiatores boni. Quid enim, etiam et filios habere malum est, quia quando eis caput dolet, malae et infideles matres ligaturas sacrilegas et incantationes quaerunt? Ista hominum, non rerum peccata sunt. Potest mihi hoc dicere negotiator. Quaere ergo, Episcope, quemadmodum intelligas negotiationes quas legisti in Psalterio; ne forte tu non intelligas, et me a negotiatione prohibeas. Mone ergo quemadmodum vivam: si bene, bene mihi erit; unum tamen scio, quia si malus
Abbreviated transcription (Latin):
S: agit᷑ demendatio. depiurio. hoc uitiũ meum:
ñ negociationis. Neq enĩ nonsi uellem: possem
agere sine isto uicio: Nlongͦ meã culpã actor ad
nagocium transfero: s si mentior. ego mentior ñ
nego cium. Possem enĩ dicere tanto emi: s tanto
uendã. Siplac&: eme. Nonenĩ ista ueritatẽ audi¬
ens emptor repellerit᷑: in potiꝰ oms accurint.
Quia plus fidem: quã mercẽ diligerent. hoc g̃ inqͥs
me mone nementiar: nepiurem ñut abiciam
nego cium unde me transigo. Quo enĩ uocas.
qͣndo hinc reuocase forte adaliquã atẽ. Ero sutor
caltiamenta faciam homtnib mendacs eium
& ipsi nonsint : Fiuiri & ipsi nonsunt: Honne
locatis ab alis calciamentis cũ acceꝑnit abalio
p̃cium. dimittuant qđ faciebant. & suscipiunt
alteri facere: &e falliint eũ ciu ꝓmiserant ato
se facturose Num. sepe dicinit hodie facio.
hodie imples. dernde mipsa sutura tantas

Expanded text:
Sed agitur de mendacio, de perjurio. Hoc vitium meum est, Sed agitur de mendacio, de perjurio. Hoc vitium meum est, non negotiationis: neque enim non, si vellem, possem agere sine isto vitio. Non ergo meam culpam actor ad negotium transfero: sed si mentior, ego mentior, non negotium. Possem enim dicere: Tanto emi, sed tanto vendam; si placet, eme. Non enim istam veritatem audiens emptor repelleretur, et non potius omnes accurrerent; quia plus fidem quam mercem diligerent. Hoc ergo, inquit, me mone ne mentiar, ne perjurem; non ut abjiciam negotium unde me transigo. Quo enim vocas, quando hinc revocas? Forte ad artem aliquam? Ero sutor; calceamenta faciam hominibus. Mendaces enim et ipsi non sunt? perjuri et ipsi non sunt? Nonne locatis ab alio calceamentis, cum acceperint ab alio pretium, dimittunt quod faciebant, et suscipiunt alteri facere, et fallunt eum cui promiserant cito se facturos? nonne saepe dicunt: Hodie facio, hodie impleo? Deinde in ipsa sutura tantas
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cognoscant. Qđ fuert̾ obliuscant᷑: postremo ñ ad¬
probent. ñ laudent. imꝓbent. dampnent. mutent᷑
sipeccatũ ÷ negociatio. hincenĩ aiuditate nescio.
qua adquirendi o negociator. qͣndo dãpnũ passus
fueris: blasphemabis: & non erit inte qđ dictum:
totadie laudẽ tuam. Qnͣdo pͣto precus rerũ quas
uendis ñ solum mentiris. uerũ etiam falsũ iuras:
qͦmͦ mnore tuo totadie laus dei: Nelqͣndo si xp̾iañ es
etiam exore tuo blasphemat᷑ nom̃ dei. ut dicat᷑ ecce
quales st̃ xp̾iam: Ergo siꝓpt᷑ ea istȩ totadie laudẽ
dei dicit. qr ñ cognouit negociationes corrigant se
xpĩam. ñ negocient᷑. S ait mͥ negociator. ł cceego
affero quidẽ exlongiquo meres: adea loca inquib
ñsunt ea quȩ adtulero. Unde iuuã. tãꝗͣ meredẽ
laboris mei peto. ut cariꝰ uendã quã emero. Unde
enĩ uiuã cũ scriptũ sit dignꝰ ÷ oꝑariꝰ merede sua e

Expanded text:
non cognoscant quod fuerunt, obliviscantur: postremo, non apnon cognoscant quod fuerunt, obliviscantur: postremo, non approbent, non laudent; improbent, damnent, mutentur, si peccatum est negotiatio. Hinc enim aviditate nescio qua acquirendi, o negotiator, quando damnum passus fueris, blasphemabis; et non erit in te quod dictum est: Tota die laudem tuam. Quando autem pro pretiis rerum quas vendis, non solum mentiris, verum etiam falsum juras; quomodo in ore tuo tota die laus Dei? quando si christianus es, etiam ex ore tuo blasphematur nomen Dei , ut dicatur: Ecce quales sunt Christiani! Ergo, si propterea iste tota die laudem Dei dicit, quia non cognovit negotiationes, corrigant se Christiani; non negotientur. Sed ait mihi negotiator: Ecce ego affero quidem ex longinquo merces ad ea loca in quibus non sunt ea quae attulero, unde vivam, tanquam mercedem laboris mei peto, ut carius vendam quam emerim. Unde enim vivam, cum scriptum sit: Dignus est operarius mercede sua ?
Abbreviated transcription (Latin):
nocturno temꝑe. Uide tam̃ totachie laudem tuam.
ũqͥd tam̃ p: illud durnũ temp: ubi letabat᷑. q factꝰ
ẽ. illiꝰ quasi lucis. hoc ÷ ꝓspitatis ocasus defecit alau¬
dib dei : Nonne dies erat in corde. unde fulgebat
dñs decdit dñs abstulit sic̃ dño placuit ita factũ ÷
tinũ erat temp:. Uenit & nox crassior tenebre ꝓfim¬
diores. corꝑis dolor. putredo uermium. nec sic intpsa
putredime defecit a laudib dei foris innocte: qui int̾
exuttabat indie. Namq tixori ꝑsuadenti blasphe¬
miam. & cõmittenti antmã ipsiꝰ. male suadenti misere.
tãꝗͣ umbre nocturne: locuta es inqͥt tamqͣ imna ex
insipientibꝰ mulierib Uere filia noctis. Sibona
susceptmnꝰ demanii draĩ. qͣre mala ñ sustinebimꝰ:
Laudabimꝰ indie. deficiemꝰ in nocte : Totadie id÷ cũ
ationes: ⁊ideo inqͥt tota die salut̾ẽ tuã. qm̃ ñ comoui
negociationes. Que sunt iste negotiationes : Aucdi¬
ant negociatores & mutent uitã. ⁊ si fuert̾ ñ sint.

Expanded text:
. Vide tamen tota die laudantem. Numquid post illud diurnum tempus ubi laetabatur, quia factus est illius quasi lucis, hoc est prosperitatis occasus, defecit a laudibus Dei? Nonne dies erat in corde, unde fulgebat, Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: ertinum erat tempus: venit et nox crassior, tenebrae profundiores, corporis dolor, putredo vermium; nec sic in ipsa putredine defecit a laudibus Dei foris in nocte, qui intus exsultabat in die. Namque uxori persuadenti blasphemiam, et committenti animam ipsius, male suadenti miserae tanquam umbrae nocturnae, Locuta es, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Vere filia noctis! Si bona suscepimus de manu Domini, mala non sustinebimus ? Laudavimus in die, deficiemus in nocte? Tota die, id est cum ationes. Ideo, inquit, tota die salutem tuam, quoniam non cognovi negotiationes. Quae sunt istae negotiationes? Audiant negotiatores, et mutent vitam; et si fuerunt, non sint;
Abbreviated transcription (Latin):
audiamꝰ. Qnͣtas ostendisti mͥ tribulationes mul¬
tas & malas: & conuersus uiuificastime. & de
abissis t̾rȩ iterum reduxisti me. Quid deinde:
Multiplicasti iusticiam tuam. & conuersus conso¬
latus es me: & de abissis tre iterum reduxisti
me. Ecce alterum iterum. Si hoc iterum solite.¬
re lauorauimꝰ: semel positũ. quis poterit sol¬
uere geminatum: lam ipsũ iteritm genima¬
tio est: & ritrsis positũ÷ iterũ. Adsit ille agr̾a
quo grã. adsit & brachium qł anninitiamꝰ ge
claue crucis suȩ clausuꝰ sacram̃tũ aꝑiat. Neq
enĩ frustra illo crucistxo uelũ templi medium
oꝵ secreta patuerunt. Adsit gͦ illȩ transeuntibꝰ

Expanded text:
ndisti mihi tribulationes multas et malas! et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quid deinde? Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Ecce alterum iterum. Si hoc iterum solvere laboramus semel positum, quis poterit solvere geminatum? Jam ipsum iterum geminatio est, et rursum positum est iterum. Adsit ille a quo gratia: adsit et brachium quod annuntiamus omni clave crucis suae clausum sacramentum aperiat. Neque enim frustra, illo crucifixo, velum templi medium m mysteriorum secreta patuerunt. Adsit ergo ipse transeuntibus
Abbreviated transcription (Latin):
nris meritis p̃etdentib. nͥ quib supplicium debe.¬
batur: isto comendari psalmo hesterna die insi¬
nuaiumꝰ caritati urȩ: cumq tractando qm̃ fi¬
nire nequiutmꝰ extrenã eiꝰ part̾e in hodiernum
diem distulimꝰ ꝓmitentes innomine dni nos de¬
bitũ soluitinos. Cđ soluendi qm̃ temp ẽ. ad¬
estote amimo. tamꝗͣ agro fertili ubi & sem̃ mul¬
ciplicetis: & plitiue ingiati ñ sitis. Cõmendauimꝰ
hesterno die titulum eiꝰ s ꝓpt̾ renouandã inten¬
tionẽ uram ⁊ his intimandu qui heri absentes fue¬
runt: breuit̾ cõmemoramꝰ. qđ recolant qui au¬
dierunt: audiant qui nesciert̃. filioꝵ ionadab.
lud incdicat ubi dictum:: uoluntarie sacrificabo
hic gemit᷑ nr̃. ut sufficiat dici malitia sia. Iam
eni si supbi deseriumꝰ uł fatigati redeam᷑ nec re¬
est: nichil tiuim p̃cessit ut accipes. Nam si aliqua
bona tua prcesserunt: precium accepisti ñ gratis.

Expanded text:
nostris meritis praecedentibus. nisi quibus supplicium debenostris meritis praecedentibus. nisi quibus supplicium debebatur, isto commendari psalmo, hesterna die insinuavimus Charitati Vestrae: eumque tractando quoniam finire nequivimus, extremam ejus partem in hodiernam diem distulimus, promittentes in nomine Domini nos debitum soluturos. Quod solvendi quoniam tempus est, adestote animo, tanquam agro fertili, ubi et semen multiplicetis, et pluviae ingrati non sitis. Commendavimus hesterno die titulum ejus; sed propter renovandam intentionem vestram, et his intimandum qui heri absentes fuerunt, breviter commemoramus quod recolant qui audierunt, audiant qui nescierunt. Filiorum Jonadab Plud indicat ubi dictum est, Voluntarie sacrificabo hic gemitus noster, et sufficiat diei malitia sua . Jam enim, si superbi deseruimus, vel fatigati redeamus. Nec reest, nihil tuum praecessit, ut acciperes. Nam si aliqua bona opera tua praecesserunt, pretium accepisti, non gratis:
Abbreviated transcription (Latin):
S qi latera ocidit sp̃c autẽ inufficat ñcgno.¬
ui ego litteraturã. & intioibo inpotentiam dm̃.
Iaco uersus iste sequens confrmat. ꝑficitq senten¬
tiam:. ita ut eam figat incordib hominũ. nee
alium ꝑmittat om̃mno in reꝑe ulla exparte m¬
telleetum. Dne memorabor iusticie tue soliꝰ.
Quia acddidit sotꝰ rogo uos: Sufficeree. memora¬
bor uifticie tue ioliuis inqͥt: ꝓrsus ibi meam ñ
cogito. Q uid enĩ habes qđ non accepisti: Si
autẽ & accepisti. quid głaris quasi ñ accepis:
usticia tua sola: melib̾at. Mea sola non sunt:
nͥ peccata. Hongłier gͦ deuirib meis: non in litte¬
ra remaneam. Reprobem litteraturã. id÷ homi¬
nes de tittera głantes: & desius utrib ꝑuerse.
tamqͣ freneticos presumentes. reprobem tales m¬
ctrem mpotentiam diũ. ut qͣndo infirmꝰ sum tumc
potens sim: ut tu ime sis potens. qm̾ memorabor
iusticie tue solius. Eoxplicit ser o o¬
ram dei qua gratis salui facti sumꝰ nullis

Expanded text:
ittera occidit; spiritus autem vivificat; non cognovi litteraturam, et introibo in potentiam Domini. Ideo versus iste sequens confirmat perficitque sententiam, ita ut eam figat in cordibus hominum, nec alium permittat omnino irrepere ulla ex parte intellectum. Domine, memorabor justitiae tuae sQuid addidit, solius? rogo vos. Sufficeret, memorabor justitiae tuae. Solius, inquit, prorsus: ibi meam non cogito: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Justitia tua sola me liberat; mea sola non sunt nisi peccata. Non glorier ergo de viribus meis; non in littera remaneam: reprobem litteraturam, id est homines de littera gloriantes, et de suis viribus perverse, tanquam phreneticos, praesumentes; reprobem tales, intrem in potentiam Domini, ut quando infirmus sum, tunc potens sim; ut tu in me sis potens, quoniam memorabor justitiae tuae solius. SERMO Gratiam Dei, qua gratis salvi facti sumus, nullis
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumꝰ de abissis trȩ. eredendo ineum qui ante
nos resurrexit ababissis t̾re. Resuscitata eͦ ani¬
ma nr̃a. abiniquitate infidelitatis: & facta est
in nob̾ quasi prima resurrectio ꝑfidem. S si
xit corp mortuum ẽ. ꝓpt̾ peccatum. sp̾c autem¬

Expanded text:
ti sumus ab abyssis terrae, credendo in eum qui ante nos resurrexit ab abyssis terrae; resuscitata est anima nostra ab iniquitate infidelitatis, et facta est in nobis quasi prima resurrectio per fidem. Sed si xit: « Corpus mortuum est propter peccatum; spir
Abbreviated transcription (Latin):
illi tocum qđ sumꝰ. & qđ salui efficimͣ debeamͦ.
Aa qł conclisit cũ multa dixis&e. dicens. dnẽ ne¬
morabor usticiȩ tuȩ solius. Adistum uersũ. con¬
elusa ẽ. hesterna tractatio. Erimi gͦ capttui. id:
ꝑtinertes adprimũ hominẽ. aꝓpt̃ hoc ertĩ captiu
ꝓpt᷑ primũ hominie̾ in quo om̃ mortm̃. qi ũ paꝰ

Expanded text:
quod salvi efficimur, debeamus. Ad quod conclusit, cum multa dixisset, dicens: Domine, memorabor justitiae tuae solius. Ad istum versum conclusa est hesterna tractactio. Primi ergo captivi, id est, pertinentes ad primum hominem: propter hoc enim captivi, propter primum hominem in quo omnes morimur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑsb confiteat᷑ ȩccłia. dicat usq runc annu.¬
tiabo mirabilia tua. Non tantũ inniuentute.
tua. m̾ebra tua. corp: tnum. annuntiabo inna¬
bilia tua. Quid postea: Et usq insenoccã & se¬
nium: annunttiabo mirabilia tua. Usq itfi¬
ne̾ scli. erit hie eccłia. Si enĩ non hic futura est
usq infinẽ scłi. quib dñs dixit. ecce ego us¬
cũ sum om̃ib dieb usq adconsũmationẽ sc̃i
Quare ista oportebat. ut dicerent᷑ inscripturis: q
futuri erant mimici xp̾iane fidei: qui dicato
Adparuũ tẽp sunt xpͥiani: postea peribunt &
redibitnt idola. redit qđ erat antea. Quã di
erunt xp̾anie Usq ad senectam & senium.
id ÷ usq ad finem scłi. Tu cum expectas micꝰ

Expanded text:
temporibus confiteatur Ecclesia; dicat: Usque nunc annuntemporibus confiteatur Ecclesia; dicat: Usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Non tantum in juventute, tua, membra tua, corpus tuum, annuntiabo mirabilia tua. Quid postea? Et usque ad senectam et senium annuntiabo mirabilia tua: usque in finem saeculi erit hic Ecclesia. Si enim non hic futura est usque in finem saeculi; quibus Dominus dixit, Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque in consummationem saeculi ? Quare ista oportebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uͦ non recedit abeis qͦs fuscitat amorit p̃¬
terita. ne cum recesserit moriant᷑: dicimꝰ ei.
t usq nimc annuntiabo mirabilia tua. Quia
cũ mecum es uiuo. & animȩ meȩ uita tues:
que moriet᷑ si dimittat᷑ sibi. Ergo dum ad ÷
duoꝵ istoꝵ nominũ distinctio defecit. desenectute
ambo sunt posita: senecta: & senium. Seitis aute:
duas. &ẽ. ecates. Docusti me gram tuã auuien¬
tute mea: & usq nimc post tuuentut̾e meam
annuntiabo mtrabilia tua. q mecũ es ut non
moriar. q uenisti ut surga. Et usq in senecta
& senium ds̃. id ÷ usq adittimu̾ meũ nͥ mecũ
fueris: non erit aliqͥd mei meriti. Qr̃ã tua:
semp ꝑseuene mecũ. hoc dicer& etiam unus
magni hominis est: hoc ẽ. ipsiꝰ imitatis. uore
uit gentes. & ceꝑunt conuerti. facti sunt marti¬
res. fortes in xp̃o. fufus ẽ sanguis fidelis. surre¬
xit seges eccłiȩ hȩc uiuentus. A gredientib autꝰ

Expanded text:
Quia vero non recedit ab eis quos suscitat, Quia vero non recedit ab eis quos suscitat, ne cum recesserit moriantur, dicimus ei: Et usque nunc annuntiabo mirabilia tua; quia cum mecum es vivo, et animae meae vita tu es, quae morietur si dimittatur sibi. Ergo dum adest duorum istorum nominum distinctio deficit, de senectute ambo sunt posita, senecta et senium: scitis autem esse duas aetates. Docuisti me gratiam tuam a juventute mea; et usque nunc, post juventutem meam, annuntiabo mirabilia tua, quia mecum es ut non moriar, qui venisti ut surgam; et usque in senectam et senium, id est usque ad ultimum meum, nisi mecum fueris, non erit aliquid meriti mei: gratia tua semper perseveret mecum. Hoc diceret etiam unus magni hominis est, hoc est ipsius unitatis; vox est vit gentes; coeperunt converti, facti sunt martyres fortes in Christo, fusus est sanguis fidelis, surrexit seges Ecclesiae: haec juventus. Progredientibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
sepulcio ligat᷑. demde solutꝰ atiscessit. Resus¬
citat᷑ ẽ. dno presente. s uixit dnõ absente.
Quãꝗͣ enim ans corꝑalit᷑ resuscitass&. qͣntum
a duisibilia ꝑtin&e: cecerũ presentia maiesta¬
tis sue illum suscitatuit. qua p̾sentia nusꝗͣ
recetit. Interim tamen adpresentiam uisibilẽ.
añs suscitauit mortuum lararum: discesfit
deipsa ciuitate dñs. uł deipso loco. Hinqͥd
lararus non uixit: Nonsic antrna suscitat᷑.
Suscitat alam cłs̾: morit᷑ si cdiscesserit ds̃. Dicã
emi audacter sis: s tamen uerũ. Due uitȩ
sunt: una corꝑis. altera antine. Sicut uita
corpis anama: sic uita animȩ ds. Quomͦ si
anima deserat morit᷑ corp : sic morit᷑ anima
si deserat ds̃. Ipsa est gͦ gra eiꝰ ut & fuscitte
& sit nob̾cum. Qđ gͦ nos suscitat amorte nr̃a
precerita. & innouat quodam mͦ uita nram
dicimnꝰ ei. Ds docutisti me extiuientute mea.

Expanded text:
sepulcro ligatus; deinde solutus discessit . Resussepulcro ligatus; deinde solutus discessit . Resuscitatus est Domino praesente, sed vixit et Domino absente.quam eum Dominus corporaliter resuscitasset, quantum ad visibilia pertinet: caeterum praesentia majestatis suae illum suscitavit; qua praesentia nusquam recedit. Interim tamen ad praesentiam visibilem Dominus suscitavit Lazarum; discessit de ipsa civitate Dominus, vel de illo loco: numquid Lazarus non vixit? Non sic anima suscitatur: suscitat illam Deus; moritur si discesserit Deus. Dicam enim audacter, fratres, sed tamen verum. Duae vitae sunt, una corporis, altera animae: sicut vita corporis anima, sic vita animae Deus; quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur, si deserat Deus. Ipsa est ergo gratia ejus, ut suscitet, et sit nobiscum. Quod ergo nos suscitat a morte nostra praeterita, et innovat quodammodo vitam nostram, dicimus ei: Deus, docuisti me ex juventute mea.
Abbreviated transcription (Latin):
rabilia dei: Quidmirabiliꝰ int̾ mirabilia diꝰ¬
ꝙ̃ mortuos suscitare: Numqͥd na inqͥs ego mortu¬
us sume Si mortuus non esses: non diceret᷑ tibi
Surge qua dormis. & exurge amortuis: & illui¬
minabit te xp̃c. Mortui sunt omĩs infideles
om̃is muiqii. qui corpe uuunt :s ordȩ ertuicti st̾
Qui art̾e suscitat mortinmm sct̃m corp iedait eũ
luci hiuc iudende. & hiue aeri ducendo. non au¬
tẽ suscitator eiꝰ ipse ule lixe & aer est. Incipit
uidere: que a dmodtum uidebat antea. Anima.
ñ sic exsuscitat᷑. Anima enũ exsuscitat᷑ adeo:
quaquã scorp eesuscitit᷑ acdio. d ds qͣndo
pesuscitat corp:: nundo ueddit. Qndo fusci¬
tat antinã: sibi recidit: Si iececdat aer mum¬
rit᷑. Cũ gͦ arumã suscitat ds̃: nisi ad sit qui
suseitanit. fuscitata non uuut. Non eram
qͣndo resuseitatus est quatriduanis mortuus.
tare ueni foras. Et surrexit sazarus ꝓcessit de

Expanded text:
rabilia Dei? Quid mirabilius inter Dei mirabilia, qurabilia Dei? Quid mirabilius inter Dei mirabilia, quam mortuos suscitare? Numquidnam ego mortuus sum, inquis? Si mortuus non esses, non diceretur tibi: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus . Mortui sunt omnes infidelorde exstincti sunt. Qui autem suscitat mortuum secundum corpus, reddit eum luci huic videndae, et huic aeri ducendo: non autem suscitator ejus ipse illi lux et aer est; incipit videre, quemadmodum videbat antea. Anima non sic exsuscitatur. Anima enim exsuscitatur a Deo; quanquam et corpus exsuscitetur a Deo: sed Deus quando exsuscitat corpus, mundo reddit; quando exsuscitat animam, sibi redit. Si recedat aer munanima. Cum ergo animam suscitat Deus, nisi adsit qui suscitavit, suscitata non vivit. Non enim quando resuscitatus est quatriduanus mortuus, zare, veni foras: et surrexit Lazarus, processit de
Abbreviated transcription (Latin):
te. Ceterũ nisi & ipse ducat: rursus errabis.
Dic illi gͦ. Deduc me dñe iiua tua: & ambuila¬
bo inueritate tua. Qđ autẽ uã: ingressus es:
unuientꝰ ẽ. ipsa renouatio. & mitid̃ fidei. Antea
enĩ ambulabas ꝑiuas tuas uagabundus. errans
ꝑ siluosa. ꝑ asꝑa. laceratꝰ om̃ib me̾bris. patriã
querebas. hoc ÷ stabilitate qͣndã sp̃c tui: ubi
diceres bene ÷. & secitrꝰ diceres quietꝰ ab omi mo¬
lestia: ab omi tẽptatione. abomĩ p tremo cap¬
tiuitate: & non mueniebas. Quid dicam:
Uenit adte qui tibi ostender& uiam. uenit adte
ipsa ua. & constitutꝰ es inea: nultis tius meri¬
tis precedentib. qm̃ utiq errabas. Quid÷ exqͦ
ingressus es iam regis te: Iam illȩ quiuiam do.¬
cuit te dimittae te: Non inqͥd. Dociusti me ex
iuuentute mea: & usq nunc ꝓmuntiabo
mirabilia tua. Otrabile est enĩ qł adhuc
facis ut resuscites me: qui mua posiusti me.
& hec sunt mirabilia tua. Quęsint putas mi¬

Expanded text:
te. Caeterum nisi et ipse ducat, rursus errabis: te. Caeterum nisi et ipse ducat, rursus errabis: dic illi ergo, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Quod autem viam ingressus es, juventus est, ipsa renovatio, et initium fidei. Antea enim ambulabas per vias tuas vagabundus; errans per silvosa, per aspera, laceratus omnibus membris: patriam quaerebas, hoc est stabilitatem quamdam spiritus tui, ubi diceres, Bene est; et securus diceres, quietus ab omni molestia, ab omni tentatione, ab omni postremo captivitate; et non inveniebas. Quid dicam? Venit ad te qui tibi ostenderet viam? Venit ad te ipsa via, et constitutus es in ea nullis tuis meritis praecedentibus, quoniam utique errabas. Quid, ex quo ingressus es, jam regis te? jam ille qui viam docuit te, dimittit te? Non, inquit: Docuisti me ex juventute mea; et usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Mirabile est enim quod adhuc facis, ut regas me, qui in via posuisti me; et haec sunt mirabilia tua. Quae sunt, putas, mi
Abbreviated transcription (Latin):
qui creatꝰ. reforinatꝰ qui formatꝰ. Faxquo conũsus
sũ ate: didici merita mea nulla p̾cessise. s. gram
tuam mͥ gratis uenisse. ut memorareriusticie tue
solius. Quid demde p iuuentute: Qm̃ docu¬
isti me inqͥt exutuentute mea. Qui p iuuen¬
tutẽ: In ipsa eniꝰ pͥma conuersione tua didi¬
cisti: qđ ante conu̾sionẽ iustus non fuisti. S:
p̃cessit miquitas: ut expulsa miquitate succed&
caritas. ut renouiatꝰ innouũ homine̾: spe dum¬
taxat nondũ re didicisti: qđ nichil tui boni pre¬
cesserat. & grã dei conuersuis es adom̃. Iam forte
ex quo conu̾fus es habebis aliqͥo tuum: & de uirib
tius p̾sumere debes. queadmodũ solent dicere¬
homines. Iam dinutte. op erat ut uiam osten¬
deres: sufficit ambulabo ꝑuam. Et ille quitibi
uiam ostendit: neforte uis ut ducã te : luaut̃
si suꝑbis: absit. Sufficit. abulabo. dimitteris &
ꝑ infirmitat̾e iterum aberrabis. Bonũ erat
tibi ut ce deducer&: qui priꝰ muia collocauit

Expanded text:
qui creatus, reformatus qui formatus: ex quo conversus sum, didici merita mea nulla praecessisse; sed gratiam tuam mihi gratis venisse, ut memorarer justitiae tuae solius. 3. Quid deinde post juventutem? quoniam docuisti me, inquit, ex juventute mea; quid post juventutem? In ipsa enim prima conversione tua didicisti quod ante conversionem justus non fuisti, sed praecessit iniquitas, ut expulsa iniquitate succederet charitas; et renovatus in novum hominem spe duntaxat, nondum re, didicisti quod nihil tui boni praecesserat, et gratia Dei conversus es ad Deum. Jam forte ex quo conversus es, habebis aliquid tuum, et de viribus tuis praesumere debes? Quemadmodum solent homines dicere: Jam dimitte; opus erat ut viam ostenderes, sufficit, ambulabo viam. Et ille qui tibi viam ostendit: Ne forte vis ut deducam te? Tu autem si superbis: Absit, sufficit, ambulabo viam. Dimitteris, et per infirmitatem iterum aberrabis. Bonum erat tibi ut deduceret te, qui prius in via collocavit
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ stium cum bacculo tamꝗͣ cum lege pre¬
miserat. uenit adiacentẽ mortuum. posuit mebra
sua suꝑ eum. Ille infans erat. illȩ iuuenis rat.
contraxit & breuiauit quodam mͦ iuuentiitis
sue magnitudinẽ: paruulus faccus. ut mortuo
congruer&. Mortuus gͦ sumexit: cũ se iuinis mor¬
tuo coaptauit. & fecit dñis qđ non fecit bacculus.
ectt gra: qđ non fecit littera. Iigͥ qui i baetilo
remansert᷑: in littera głant᷑. & ideo ñ uiuificant᷑.
ego autẽ degia tua uolo głari. Michi autẽ ait

Expanded text:
servum suum cum baculo, tanquam cum Lege, praeservum suum cum baculo, tanquam cum Lege, praemiserat; venit ad jacentem mortuum, posuit membra sua super illum. Ille infans erat; ille juvenis erat: contraxit et breviavit quodammodo juventutis suae magnitudinem, parvulus factus ut mortuo congrueret. Mortuus ergo surrexit, cum se vivus mortuo coaptavit: et fecit Dominus quod non fecit baculus; fecit gratia quod non fecit littera. Illi ergo qui in baculo remanserunt, in littera gloriantur, et ideo non vivificantur. Ego autem de gratia tua volo gloriari. Mihi autem, ait