comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& mortuoꝵ. Qd̾ si fumũ abdita
iudiciorũ dĩ interp̃taris archa¬
na. mortalib hȩc ĩpenetrabi¬
lia manent & clausa: donec fini¬
tis presentis scłi plagis adueniat
dñs. qui & illuminet abscondita
tenebrarũͥ & manifestet quan¬
tũ uel utilitatis ad ꝓbandam ex¬
clesiȩ fidem. E iustitie ad execran¬
dos iudeos qui caritatẽ uerita

Expanded text:
et mortuorum. Quod si fumum abdita judiciorum Dei interpretaris arcana, mortalibus haec impenetrabilia manent et clausa, donec, finitis praesentis saeculi plagis, adveniat Dominus, qui et illuminet et abscondita tenebrarum , et manifestet quantum vel utilitatis ad probandam Ecclesiae fidem, vel justitiae ad excaecandos Judaeos qui charitatem ver
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. Data ÷ potestas eccłe uidi¬
ciũ irrogare dampnandis: & ab¬
solutionẽ misditer dare conuersis.
Et omĩb quidẽ angłis in t̾rã funde¬
re mandatũ ÷: s idem t̾reni ho¬
mines ꝓ uarietate pecc̃oꝵ uari¬
a quoq uocabula sortiuntur:
ut sicut p̾dicationis & uindicte.
sic &̃ nerȩ plenitudo septenari¬
o numero censeret᷑. & abiit pri¬
mus: & effudit fialã suã in terrã.
Puplici modo predicatores fralas i¬
re dĩ effundunt: dũ penas im¬
pioꝵ Teisde̾ impiis irrogant sꝑu¬
aliter iudicando. ut petrus sy mo¬
diciũ iam olim ñ cessat. & ꝑditio
eoꝵ ñ dormitat. Pot̾ & terciꝰ mod̾
intelligi: quo quisq peccator ao¬
dita predicatione ueritatis. graui¬
ori contradictionis uulnere corrũ¬
pitur. De quo dñs. Si ñ uenissem

Expanded text:
tc. Data est potestas Ecclesiae judicium irrogare damnandis, et absolutionem misericorditer dare conversis. Et omnibus quidem angelis in terram fundere mandatum est; sed iidem terreni homines pro varietate peccatorum varia quoque vocabula sortiuntur, ut sicut praedicationis et vindictae, sic etiam noxae plenitudo septenario numero censeretur. Et abiit primus, et effudit phialam suam in terram. Duplici modo praedicatores phialas irae Dei effundunt, dum poenas impiorum vel eisdem impiis irrogant spiritualiter judicando, ut Petrus Simodicium jam olim non cessat, et perditio eorum non dormitat . Potest et tertius modus intelligi, quo quisque peccator, audita praedicatione veritatis, graviori contradictionis vulnere corrumpitur. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
res. memoriȩ se sui creatoris
ac largitoris omniũ bonoꝵ¬
commendat. Et tu sũme
pater luminũ. a quo omne
datũ optimũ & omne donũ
ꝑfectum descendit: qͥ michi
humillimo seruoꝵ tuorũ. &
amorẽ dedisti & auxilium
considerandi mirabilia de

Expanded text:
res, memoriae se sui Creatoris ac Largitoris omnium bonocommendat. Et tu, summe Pater luminum, a quo omne datum optimum et omne donum perfectum descendit; qui mihi humillimo servorum tuorum et amorem dedisti, et auxilium considerandi mirabilia de
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥncipio sermonis. accusa¬
tor eͣ sui & in alio loco dictu
pecc̃a tua. ut iustificeris. ma¬
theuͣ se & publicanũ nominat.
ut ostendat legentib nullũ de¬
bere salutẽ desꝑare si ad melio

Expanded text:
incipio sermonis . Et in alio loco: Dic tu peccata tua, ut justificeris . Mathaeum se et publicanum nominat, ut ostendat legentibus, nullum debere salutem desperare, si ad melio
Abbreviated transcription (Latin):
gebat. quã illi qui consurgentẽ
uidebant. approbare poterant.
fit gͥ carnale signũ. ut ꝓbetur
spale. quãquã eiusde̾ uirtutis
sit. & corporis. ꝙ aninrȩ utia
dimittere. Et dat᷑ nob̃ intelli¬
forsitan pͥꝰ dimittunt᷑ pecc̃a.
ã causis debilitatis ablatis:
sanitas restituat᷑. Tolle lectuͣ
nr̃a paralitica si surrexerit. si
portat: lectũ suũ in quo iacebat
priꝰ dissoluta. ⁊portat illũ in
domum uirtutum suaruͣ¬
t cuͣ tͣnsiret .xx.xii. mꝑthei¬

Expanded text:
gebat, quam hi qui surgentem gebat, quam hi qui surgentem videbant approbare pFit igitur carnale signum ut probetur spiritale, quanquam ejusdem virtutis sit et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelliforsitan prius dimittuntur peccata ut, causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Quaedam anima paralytica si surrexerit, si portat lectum suum in quo jacebat antea dissoluta, et portat illum in domum virtutum suarut cum t
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ in lecto: qr ip̃e ingredi
ñ ualebat. Uidens aut̃ iħc nͥ
qui offerebant : dix̃ paralitico.
onfide fili remitunt᷑ tͥ peccata
tua. O mira humilitas. Despec
cõpagib dissolutũ filiũ uocat.
quẽ sacerdotes nͣ dedignabant᷑
attingere. Aut certe idõ filiũ:
qr dimtunt᷑ ei peccã sua. Iurta
tropologiã interdũ anima iacenᷤ
incorpore suo: totis menbrorũ
iurtutib dissolutis. a ꝑfecto
tantũ roboris accipit: ut por¬
de sc̃bis dixerunt intrase. Hic
cente dño. Ego sũ qui ddeleo os¬
iniquitates tuas. Consequent
gͦ scribe qr hominẽ putabant
&s u̾ba dĩ non intelligebant. ar¬
guunt eũ blasphemie. S dñs¬
uidens cogitationes eorũ osten¬
dit se dm̃. qui potest cordis
occulta cognoscere. qͦdãmͦ ta¬
cens loquitur. Eadẽ maiestate.
& potentia. qua cogitationes
urãs intueor: possũ hominib
pecc̃a dimittere. Ex uob̾ intel¬
Inter dicere. & facere. magna di¬
stantia ẽ. Utrũ sint paralitico

Expanded text:
n lectulo, quia ipse ingredi non valebat. Videns autem Jesus non qui offerebant, dixit paralytico: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. O mira humilitas, despeccompagibus dissolutum, filium vocat, quem sacerdotes non dignabantur attingere. Aut certe ideo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Juxta tropologiam interdum anima jacens in corpore suo, totis membrorum virtutibus dissolutis, a perfecto tantum roboris accipit, ut porde Scribis dixerunt intra se: Hic centem Deum: Ego sum qui deleo iniquitates tuas . Consequenter ergo Scribae, quia hominem putabant, et verba Dei non intelligebant, arguunt eum blasphemiae. Seduidens cogitationes eorum, ostendit se deum, qui potest cordis occulta cognoscere, et quodammodo tacens loquitur: Eadem majestate et potentia, qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere, ex vobis intelInter dicere et facere multa distantia est; utrum sint paralytico
Abbreviated transcription (Latin):
Srgo quia uos noluistis itt̃ms
recipere disciplinã iustifi¬
cata ẽ sapientia a filiis suig̃
ioẽ dĩ dispensatio atq docꝰt¬
na. & ego qui sũ dĩ uirtus &
qliͣ sapientia: uiste fecisse ab
apłis meis filiis cõꝓbatus sũ
quib reuelauit pater. que a
sapientib absconderat & pru¬
dentib apud semetipsos. In
quib dã eũgeliis legit᷑. iustifi¬
cata ẽ sapientia ab oꝑib suis
Sapientia quippe nͥ querit uo¬
cis testimoniũ s oꝑum. Fi.

Expanded text:
quia vos noluistis utramque recipere disciplinam, justificata est sapientia a filiis suis: id est, Dei dispensatio atque doctrina. Et ego qui sum Dei virtus et Dei sapientia , juste fecisse ab apostolis meis filiis comprobatus sum, quibus revelavit Pater, quae a sapientibus abscenderat, et prudentibus apud semetipsos . In quibusdam Evangeliis legitur: Justificata est sapientia ab operibus suis . Sapientia quippe non quaerit vocis testimonium, sed operum.
Abbreviated transcription (Latin):
s pleius faucib inclamauert̃.
Cecimus uob̃ & nͣ saltastis. ꝓ¬
uocauimus ut ad nr̃m can¬
ticũ bona oꝑa faceretis. & sal¬
taretis ad nr̃am tybiã. sicut
saltauit & dauid: aute archã
dñi: & noluistis. Lamentati
sumus. & uos ad penitentiã
ꝓuocaitimus: & nec hoc qui¬
de facere uoluistis. Spernan¬
tes utrãq pͣdicationẽ. tam ei¬
tationis ad uirtutes. quã peni¬
tentiȩ post peccata. Nec mi¬
rũ si duplicẽ uiam contẽpse¬
ioħs displicuit᷑ Si saturitas. cur
filius hominis: Quorũ alte

Expanded text:
 inclamaverunt: Cecinimus vobis, et non saltastis; provocavimus ut ad nostrum canticum bona opera faceretis, et saltaretis ad nostram tibiam, sicut saltavit et David ante arcam Domini , et noluistis. Lamentati sumus, et vos ad poenitentiam provocavimus, et ne hoc quidem facere voluistis, spernentes utramque praedicationem, tam exhortationis ad virtutes, quam poenitentiae post peccata, Nec mirum si duplicem viam contempseJoannes displicuit? Si saturitas, cur Filius hominis displicuit?
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ libera tͥbuit᷑ intelligentia.
& allegoria interp̃tatione pas¬
siua: s. qͥcqd dicturi sumꝰ de
nũ dñi fidele: sapientiam
p̃stans paruulis. Ꝙ alibi.
Ex ore infantiũ. & lacꝰtentiũ
ꝑ fecisti laude̾. Isti gͥ pueri se¬
derunt in foro. siue uiagro.
Q̾ significantius grece dicit᷑.¬
a s urpa. ubi multa uenelia

Expanded text:
 libera intelligentia, et allegoriae interpretatio passiva: sed quidquid dicturi sumus de nium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis. Et alibi: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Isti ergo pueri sederunt in foro, sive ἐν ἀγορᾷ, quod significantius Graece dicitur, ubi multa venalia
Abbreviated transcription (Latin):
mentis nr̃i redemptoris parti¬
cipemꝰ. si uirtute sp̃s ipsiꝰ qͣsi
igne sacroseĩ altaris incendimͣ.
Rolo caustũ namq. totũ incensũ
dicit᷑. Quo nõie illa sacrificia

Expanded text:
mentis nostri Redemptoris participemus, si virtute Spiritus ipsius quasi igne sacrosancti altaris incendimur; holocaustum namque totum incensum dicitur, quo nomine illa sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
dicit eufraten: intra quem
syria est. Qui merito riuum
sc̃ĩ baptismatis insinuat: uł
quia unꝰ de .iiiiͦ. fluminib est
que de uno paradysi fonte ori¬
entia totũ orbẽ irrigant. in
figurã nimirũ qͣtuor eugłistaꝵ.
qͥ ab uno fonte uitȩ idest dño
saluatore inspirati. consona
uoce gentib cunctis lauacͥrũ
salutis p̃dicant: uel qr eufra-¬
tes frugifer int̃pretat᷑. quod
uocabulũ aptissime congru¬
it illi sacram̃to qͦ orbis ablutꝰ
& sc̃ificatꝰ. fructum animarũ
tͥresimũ deo gignere consue¬
uit. Querit gͦ rex ꝑsarum. qͥ
um dñari: eũ antiquuis hostiᷤ
excitatis tẽptationũ ineursi¬
bus. eccłiȩ fines irrumꝑe: et
eos etiã qui saero st̃ fonte
redempti sibi subiugare co¬
diaboli militant. & quasi do¬
lentes dicunt. q̃m si eiuitas
illa edificata fuerit. & muri
ipsiꝰ instaurati. ꝑ fidem utiq
rectã & oꝑa religiosa iustoꝵ.
ille trans fluuiũ id est in cor¬
dib eoꝵ qͥ iã deo renati sunt

Expanded text:
dicit Euphratem, intra quem Syria est. Qui merito rivum sancti baptismatis insinuat, vel quia unus de quatuor fluminibus est, quae de uno paradisi fonte orientia totum orbem irrigant; in figuram nimirum quatuor evangelistarum, qui ab uno fonte vitae, id est, Domino Salvatore inspirati, consona voce gentibus cunctis lavacrum salutis praedicant; vel quia Euphrates frugifer interpretatur; quod vocabulum aptissime congruit illi sacramento, quo orbis ablutus et sanctificatus, fructum animarum t centenum Deo gignere consuevit. Quaerit ergo rex Persarum, qui um, cum antiquus hostis, excitatis tentationum incursibus, Ecclesiae fines irrumpere, et eos etiam qui sacro sunt fonte redempti, sibi subjugare codiaboli militant, et quasi dolentes dicuntur: Quoniam si civitas illa aedificata fuerit, et muri ipsius instaurati, per fidem utique rectam, et opera religiosa justorum, ille trans fluvium, id est, in cordibus eorum qui jam Deo renati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suauitatem rechorice. eum
uersutiã dialecticȩ artis in¬
stituunt. Qͥ etiã lesiones regiᷤ
ꝑsici uidere nefas ducunt: eũ
sufferre nequeunt. si qͥ regnũ
diaboli pia fide uł actione
impugnare conant᷑. Timent
bella concitari in ȩccłia: ne a
ꝓpugnatorib illiꝰ. hereses &
fallaciȩ ipsoꝵ una eũ genti¬
liũ dogmatib debellentur:
duce nimirũ illo qͥ ait. Non
ueni pacẽ mittere: s gladiũ.
Et iterũ. Ignẽ ueni mitt̾e in
terrã: & quid uolo nͥ ut ar-¬
deat: Gladiũ uidelicet sui
u̾bi qͦ adu̾sarios sternat: et
ignẽ caritatis qͦ suoꝵ corda
accendens. omĩa contͣria sectȩ
arma & scuta cõburat. Nun¬
tiamꝰ nos regi. qm̃ si ciuitas
illa edificata fuerit. & muri¬

Expanded text:
cum suavitate rhetoricae, cum cum suavitate rhetoricae, cum versutia dialecticae artis instituunt. Qui etiam laesiones regis perfici videre nefas ducunt, cum sufferre nequeunt, si qui regnum diaboli pia fide vel actione impugnare conantur, et timent bella concitari in Ecclesia, ne a propugnatoribus illius haereses et fallaciae ipsorum una cum gentilium dogmatibus debellentur, duce nimirum illo qui ait: Non veni pacem mittere, sed gladium . Et iterum: Ignem veni mittere in terram; et quid volo, nisi ut ardeat ? Gladium videlicet sui verbi, quo adversarios sternat; et ignem charitatis, quo suorum corda accendens, omnia contrariae sectae arma et scuta comburat. Nuntiamus nos regi, quoniam si civitas illa aedificata fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
est electoꝵ popłi ultͣ malig¬
nis sp̃ib peccando ñ dab̃t:
quin immo pͥncipib. potesta¬
tib aeris huius edificatio pie¬
tatis nocebit: dũ cotidie ꝑ
lauachrũ regenerationis reg¬
no diaboli auferunt᷑ plures
ex his qͥ in seruitiũ regni illiꝰ
ob reatũ primȩ tͣnsgressioniᷤᷤ
fuerant generati: qui agente
suo conditori iam iustũ ue¬
ctigal debitȩ seruitutis tͥbu¬
unt: annuosq reditꝰ primi¬
tiarũ ac decimarũ suarũ gͤ
ꝑ inchoationẽ ac ꝑfectionem
bonoꝵ oꝑm fuint. illi a quo
acceꝑunt largitori donorũ
referunt. Nos gͦ memores
salis qd in palatio comedimꝰ.¬
& qr lesiones regis uidere
nuntiauimꝰ regi ut recenseas
in libris hystoriarũ patrum
tuoꝵ: & inuenies scriptũ in
comiñtariis. & scies qm̃ urbᷤ
illa ur̃bs rebellis est. & nocenᷤ
regib & ꝓuintiis: & bella
concitant᷑ in ea. ex dieb anti¬
quis. Sal in palatio comedunt
samaritam: cũ heretiei sapo-¬
rẽ mundanȩ phylosophiȩ.

Expanded text:
ctorum populi, ultra malignis spiritibus peccando non dabunt. Quinimo principibus potestatis aeris hujus, aedificatio pietatis nocebit, dum quotidie per lavacrum regenerationis regno diaboli auferuntur plures ex his, qui in servitium regni illius ob reatum primae transgressionis fuerant generati; qui agente suo Conditori jam justum vectigal debitae servitutis tribuunt, annuosque redditus primitiarum ac decimarum suarum, quae per inchoationem ac perfectionem bonorum operum fiunt, illi a quo acceperunt largitori donorum,referunt. Nos ergo memores salis quod in palatio comedimet quia laesiones regis videre nuntiavimus regi, ut recenseas in libris historiarum patrum tuorum, et invenies scriptum in commentariis: et scies quoniam urbs illa, urbs rebellis est, et nocens regibus et provinciis, et bella concitantur in ea ex diebus antiquis: Samaritani, cum haeretici sapore mundanae philosophiae,
Abbreviated transcription (Latin):
pugnant. Itaq exẽplũ edicti
N corã reum beeltheem & sãpsai
Nseriba. & confiliariis eoꝵ: &
y abierunt festini in ierłm ad
Nuideos: & ꝓhibuert̃ eos in
Sbrachio & robore. Tunc int̃
Patet ordo hẏstoriȩ. qđ hostes
ppłi di pͥmo opus sc̃m ꝑseqͤn¬
do impediebant: dein consi¬
liũ rectȩ intentionis eoꝵ con¬
siliis neꝗͣ dissipare tempta¬
bant: nͨ adhuc tn eos ex toto
ab oꝑe domꝰ dei retrahere
ualebant. priusꝗͣ regali
auxilio fulti. auctoritate
illis publica obsisterent.
Quoꝵ notanda in accusando
fraudulentia. qđ eos qͥ domũ
dei edificabant. ciuitatem
contͣ regnũ ꝑsarũ edificare
querebant᷑. & p̃cipiente re¬
ge ne ciuitas edificaret᷑. ipsi
mox accepta regaliũ littaꝵ
auctoritate. ne tẽplũ edifi¬
caret᷑. noxia uͥtute restiter̃t:
cũ neq ipsi aliqͥd de constru¬
ctione templi s tm̃mͦ ciuitatiᷤᷤ
accusassent. neq rex aliud
quã ciuitatẽ ꝓhibuisset con

Expanded text:
um est. Itaque exemplum edicti  coram Reum Beeltheem et Samsai scriba et consiliariis eorum, et abierunt festini in Hierusalem ad Judaeos, et prohibuerunt eos in brachio et robore. Tunc intertem ordo historiae, quod hostes populi Dei primo opus sanctum persequendo impediebant, deinde consilium recte intentionis eorum consiliis nequam dissipare tentabant, nec adhuc tamen eos ex toto ab opere domus Domini retrahere valebant, priusquam regali auxilio fulti, auctoritate illis publica obsisterent. Quorum notanda in accusando fraudulentia, quod eos qui domum Dei aedificabant, civitatem contra regnum Persarum aedificare querebantur; et praecipiente rege ne civitas aedificaretur, ipsi mox accepta regalium litterarum auctoritate, ne templum aedificaretur, noxia virtute restiterunt; cum neque ipsi aliquid de constructione templi, sed tantummodo civitatis accusassent, neque rex aliud quam civitatem prohibuisset con
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. figurã tenet uł alicuiꝰ
gentiliũ pͥncipũ. eccłiȩ utiq
inimici & ꝑsecutoris. uł ipsiꝰ
antiqͥ hostis omniu bonorũ
adu̾sarii: udei qͥ accusabant᷑
ad regẽ. uiros eccłiasticos: sa¬
maritani qͥ accusabant. here¬
ticos. ut semꝑ designant. Un¬
de congrua sibi uoce ierłm.
ciuitatẽ rebellẽ ac pessimã
nuncupant: qr talem hereti¬
ci catholicã quã impugnant
unitatẽ iudicant. Reuera
autẽ rebellis est: & muros
parietes q rectȩ fidei lapidi¬
bus testimo nioꝵ celestium
adu̾sus tela impugnantiũ
ysaias. E occupabit salus mu¬
ros tuos: & portas tuas lauda¬
tio. S ñ est pessima dicenda:
nͥ ab illis solummͦ qͥ ab opti¬
sus adu̾si. Int quȩ notandũ
qđ ex eo tempore ppls. iudeoꝵ¬
cepit noĩe censeriꝰ eo qđ ex
tribu iuda maxime fuerint
hi qui pͥmo de captiuitate
ascendentes. ierosolimȩ urbiᷤ
menia & opꝰ templi restau-¬
rarunt: euacuatã habitato¬
re ꝓuintiã denuo suꝑatis
hostib qͥ ꝓxima tenebant

Expanded text:
 figuram tenet vel alicujus gentilium principum, Ecclesiae utique inimici et persecutoris; vel ipsius antiqui hostis omnium bonorum, adversariique Judaeis qui accusabant apud regem viros ecclesiasticos: Samaritani, qui accusabant, haereticos, ut semper, designant. Unde congrua sibi voce Hierusalem civitatem rebellem ac pessimam nuncupant. Talem namque haeretici catholicam, quam impugnant, unitatem judicant. Re autem vera rebellis est, et muros parietesque rectae fidei lapidibus testimoniorum coelestium adversus tela impugnantium dicit: Et occupabit salus muros nostros, et portas tuas laudatio . Sed non est pessima dicenda, nisi ab illis solummodo, qui ab optisus aversi. Inter quae notandum quod ex eo tempore pepit nomine censeri, eo quod ex tribu Juda maxime fuerint hi qui primo de captivitate ascendentes, Hierosolymae urbis moenia, et opus templi restaurarunt, evacuatamque habitatore provinciam, denuo superatis hostibus, qui proxima tenebant
Abbreviated transcription (Latin):
captꝰ pereat. Qđ̃ etiã in huiꝰ
scłi nocte tota custodes ani¬
ne obseruantia piȩ conu̾sati¬
onis neglecta. diabolus cohortẽ
fideliũ pturbaturꝰ subintret.
aut de ipsoꝵ numero fideliũ¬
rapiat quẽpiã perditurus.
Apparente aũ sole usticie. et
clare. scente luce futurȩ bea¬
titudinis. iã ñ opus erit clau¬
stris continentiȩ: qr nͨ aduer¬
sariis ultͣ dabit᷑ facultas un¬
pugnandi. siue temptandi fi¬
deles: ut pote sempit̾na cum
suo pͥncipe ultione damnatis.
Uñ in apocalypsi sua ioħes de
dicit. Et portȩ eiꝰ ñ claudent᷑
ꝑ diem: nox enĩ ñ erit illie.
Et posui custodes de habitato¬

Expanded text:
captus pereat. Quod etiam in hujus captus pereat. Quod etiam in hujus saeculi nocte tota custodes anine observantia piae conversationis neglecta, diabolus aut cohortem fidelium perturbaturus subintret, aut de ipsorum numero fidelium quempiam perditurus rapiat. Apparente autem Sole justitiae, et clarescente luce futurae beatitudinis, jam non opus erit claustris continentiae; quia nec adversariis ultra dabitur facultas impugnandi sive tentandi fideles, ut pote sempiterna cum suo principe ultione damnatis. Unde in Apocalypsi sua Joannes de dicit: Et portae ejus non claudentur per diem, nox enim non erit illic . Et posui custodes de habitato
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ errauerant. edificatꝰ fuerit.
mox ponendȩ st̃ ualuȩ disei¬
plinȩ regularis. & ne antiquisˢ
hostis qui qͣsi leo rugiens cir¬
quã in ouile fideliũ ualeat
irrumꝑe. recensendi st̃ ianito¬
res. cantores. & leuite. qui
easdẽ ualuas custodiant. Quoꝵ
psonã omniũ doctorib scĩs
conuenire ꝑspicuũ ẽ. Ianito¬
res qͥppe sunt: qr claues regni
cȩloꝵ ꝑceperunt. ut dignos
quide humilesq suscipiant
suꝑbos uͦ & ĩmundos ab ingͤs¬
su suꝑnȩ ciitatis arceant. di¬
cendo. Non est tͥ pars neq
sors in sermone hoc: cor enu
tuũ ñ ẽ rectũ coram do. Can¬
tores st̃: qr dulcedinẽ eiusde
patriȩ gelestis auditorib suis
pia uoce p̾dicant. Leuitȩ stͥ.
quia erga obsequiũ diuini
cultꝰ semꝑ uigilant: Precepit
aũ neemias ne aꝑiant᷑ porte
ierłm usq ad calorem solis.
hoc ẽ toto tempore noctis: ne
uridelicet aut obtectꝰ tenebͥs
hostis irrũpat: aut certe aliqͥs
crurũ incautꝰ exiens. ab hoste

Expanded text:
qui erraverant, aedificatus fuerit, mox ponendae sunt valvae disciplinae regularis, ne antiquus hostis, qui quasi leo rugiens cirquam in ovile fidelium valeat irrumpere. Recensendi sunt janitores, cantores, et Levitae, qui easdem valvas custodiant; quorum personam omnium doctoribus sanctis convenire perspicuum est. Janitores quippe sunt, qui claves regni coelorum perceperunt, ut dignos quidem humilesque suscipiant, superbos vero ac immundos ab ingressu supernae civitatis arceant, dicendo: Non est tibi pars neque sors in sermone hoc; cor enim tuum non est rectum coram Deo . Cantores sunt, qui dulcedinem ejusdem patriae coelestis auditoribus suis pia voce praedicant. Levitae sunt, qui erga obsequium divini cultus semper invigilant. Praecepit autem Nehemias, ne aperiantur portae Jerusalem usque ad calorem solis, hoc est toto tempore noctis, ne videlicet aut obtectis tenebris hostis irrumpat, aut certe aliquis civium incautus exiens, ab hoste
Abbreviated transcription (Latin):
Qante structores sc̃ȩ ciuitatis
det̾rere querebant. ut eos ab
oꝑando retardarent. nẽ cõple¬
ta eiusdẽ sc̃e ciuitatis structi¬
one timent ipsi atq animo
concidunt. agnito qđ edifica¬
tio illa do auctore cepta esset
atq completa. Eł in sc̃a eccl̃ia
cũ caritatis. continentiȩ. pacis.
ceterarũꝙ uirtutũ structura
firma surrexerit. timent um
stanti bonoꝵ fide. ꝑ dilectionẽ
opante aut corrigunt᷑ emen¬
dati. aut manifestati cauent᷑.¬
Postꝗͣ aũt edificatꝰ est murꝰ¬

Expanded text:
ante structores sanctae civitatis terrere quaerebant, ut eos ab operando retardarent, nunc completa ejusdem civitatis constructione timent ipsi, atque animo concidunt, agnito quod aedificatio illa Deo auctore coepta esset atque completa. Sic et in sancta Ecclesia, cum charitatis, continentiae, pacis, et caeterarum virtutum structura firma surrexerit, timent immstanti bonorum fide per dilectionem operante aut corriguntur emendati, aut manifestati caventPostquam autem aedificatus est mur
Abbreviated transcription (Latin):
uidi in iuda calcantes torȩula¬
ria in sabb̃o & portanteᷤᷤ acuos
Ice onerantes super asmos
Nuinũ & uuas & fic̃. & omne
Sonꝰ inferentes ierłm in die sab

Expanded text:
idi in Iuda calcabant torcularia in sabbato portantes acervos et onerantes super asinos vinum et uvas et ficus et omne onus et inferentes Hierusalem in die sab
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ talentũ plũbi: & psalmi¬
sta cõplorat: iniquitateᷤ meȩ
ad grauatȩ stͣ srͣ me. Uel certe
eos qui uigo legis gͥuissimo p̃¬
mebant᷑: ad euangelii inuitat
grͣamIugũ enĩ ncu suaue
ẽ. & onus meũ leue. ¶Quomͦ le
netur: Qua ratione euangłii
gr̃a facilior: cuͣ in lege adulte¬
riũ menͣgłio concupiscentia
puniat᷑.Inlege multa p̃cep
ꝑa requirunt᷑. que qui fecerit ui¬
uet in eis. In eugł̃io uoluntas qͤ¬
ritur: que si etiam effectũ nͣ
habuerit: tamͣ p̾miui ñ aomit¬
tit. Euangłiũ ea p̃cipit que
possimus: ne scilicet concu¬
piscamus. Hoc in arbito nr̃o
ẽ. Lex cũ uoluntatẽ ñ puniat.
punit effectũ: ne adulteriũ faci¬
as. Finge in ꝑsecutione aliquã
uirginẽ ꝓstitutã. Hec apud en̾gli¬
ũ qͥa uoluntate ñ peccat. uirgo
suscipit᷑: in lege quasi corrupta

Expanded text:
super talentum plumbi . Et Psalmista complorat: Iniquitates meae aggravatae sunt super me . Vel certe eos qui gravissimo Legis jugo premebantur, ad Evangelii invitat gratiam. Jugum enim meum suave est, et onus meunetur. Qua ratione Evangelii gratia facilior, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia puniatur? In lege multa praecepera requiruntur, quae qui fecerit vivet in eis. In Evangelio voluntas quaeritur: quae si etiam effectum non habuerit, tamen praemium non amittit. Evangelium ea praecipit quae possumus: ne scilicet concupiscamus; hoc in arbitrio nostro est. Lex, cum voluntatem non puniat, punit effectum: ne adulterium facias. Finge in persecutione aliquam virginem prostitutam: haec apud Evangelium, quia voluntate non peccavit, virgo suscip
Abbreviated transcription (Latin):
uł patrẽ similit̾ appellare. Qͥ
abscondisti hec a sapientib
& prudentib: & reuelasti ea
paruulis. Grͣas agit & exultat
inpatre: qd̾ apłis aduentus
sui aperuerit sacram̃ta. quȩ
ignorauertͣ scͥbȩ & pharisei. qͥ
qͥ sapientes uident᷑. & inconspe¬
tu suo prudentes: iustificata:

Expanded text:
 appellare. Quod abscondisti haec a sapientibus, et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Gratias agit, exsultat in Patre, quod apostolis adventus sui aperuerit sacramenta, quae ignoraverint scribae et Pharisaei, qui sibi sapientes videntur, et in conspectu suo prudentes ju
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitiua eccłia congregata ẽ
Quȩ qͣsi ꝑ desertũ est .xl. anmꝰ
ducta. doñ ueniret ad ꝓmissã
in cȩlis patriã. qr ad imitati¬
onẽ ieiunii qͣdragenarii qͦd
moyses & helyas & ipse dns
l̃pleuit. in magna continentia
uitã ducere solebat. semper
et̾nam sitiens patriã. & ab
sequestrata illecebris. quasi
secretã in cotidiana diuinȩ
legis meditatione conu̾sationẽ
nacłis exeuntes de habitacłis
nr̃is. hoc est relictis scl̃arib
delectationib ꝑegrinos nos
ẽẽ in hac uita. & patͥam hr̃e
in celis confiteri. atq ut al eã
otius ꝑueniamꝰ. desiderare. &
hoc in die sollemni. mense .uii.
id est in luce gaudii celestis.
implente cor nr̃m gr̃a sp̃s sc̃i

Expanded text:
mitiva Ecclesia congregata est, quae quasi per desertum XL annis ducta est, donec veniret ad promissam in coelis patriam. Quae ad imitationem jejunii quadragenarii, quod Moyses et Elias, et ipse Dominus implevit, in magna continentia vitam ducere solebat, semper aeternam sitiens patriam; et ab sequestrata illecebris, quasi secretam in quotidiana divinae legis meditatione conversationem ernaculis, exeuntes de habitaculis nostris, hoc est, relictis saecularibus delectationibus, peregrinos nos esse in hac vita, et patriam habere in coelis confiteri; atque ut ad eam citius perveniamus, desiderare. Et hoc in die solemni mense septimo, id est, in luce gaudii coelestis, implente cor nostrum gratia Spi
Abbreviated transcription (Latin):
leuitico pleniꝰ scripta st̃. & qđ
in memoriã fieri iussa st̃. itine¬
scenophegia annis omnibus
septẽ dieb. id est a qͥnto deci¬
mo die eiusde septimi mensis.
usq ad uicesimũ scđm. Cuiꝰ
obseruantie sacramentũ. me

Expanded text:
Levitico plenius scripta sunt, et quod in memoriam fieri jussa sint itineScenopegia, annis omnibus septem diebus, id est, a quinto decimo die ejusdem septimi mensis, usque ad vicesimum secundum. Cujus observanti
Abbreviated transcription (Latin):
tate deuote admonitionis
confortare curemꝰ. quatinꝰ &
ipsoꝵ animȩ iuxta psalmistã
sicut adipe & pinguedine
suꝑnȩ largitatis abundantia
repleant᷑. labiisq exultatio¬
nis laudent nom̃ dm̃. Nunc
aũ locũ nos etiã iuxta litterã
decet imitari. ut cũ uidelic&
festis dieb post orationẽ. lecti¬
onẽ. ꝑsalmoꝵ studia cõpleta
tem dare meminerimꝰ. Cap̃.¬

Expanded text:
tionis confortare curemus, quatenus et ipsorum animae juxta Psalmistam, Sicut adipe et pinguedine supernae largitatis abundantia repleantur, labiisque exsultantibus laudent nomen Domini . Hunc autem locum nos etiam juxta litteram decet imitari; ut cum videlicet diebus festis, post orationem, lectionem, psalmorum studia completa,tem dare meminerimus. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ huiꝰ quȩ tot dieb eir-¬
cumagit᷑. animo nos retine¬
re oportet. qr incole sumus
om̃s patres nr̃i. Egredimini
inqͥt in monte. & afferte¬
frondes oliuȩ. & frondes lig¬
ni pulcherrimi. frondes myr¬
ti. & tamos palmarũ. & fron¬
des ligni nemorosi. ut fiant
tab̃nacula. sicut scriptum ẽ¬
Et nos egrediam᷑ quasi de man-
Recreando nos simul ab estu

Expanded text:
vitae hujus, quam tot diebus circumagimus, animo nos retinere oportet, quia incolae sumus omnes patres nostr Egredimini, inquit, in montem, etfrondes olivae, et frondes ligni pulcherrimi, frondes myrti, et ramos palmarum, et frondes ligni nemorosi, ut fiant tabernacula, sicut scriptum eEt nos egrediamur de mansirecreando nos simul ab aestu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e ciuitatis erig̃e conat᷑. fallit᷑.
& ꝓ domo siue ciuitate mox
ut ꝓcella temptationis ingru¬
erit ruinã sese edificasse cõ-¬
n periet. Et dixerunt hostes
⁊ Nesciant & ignorent doñ ueni¬
⁊amus in medio eoꝵ. & int̾ficia¬
Ymus eos. & cessare faciamꝰ opꝰ.

Expanded text:
sanctae actionis erigere conatur, fallitur, sanctae actionis erigere conatur, fallitur, et pro domo sive civitate, mox ut procella tentationis ingruerit, ruinam sese aedificasse comperiet. Et dnostri nesciant et ignorent donec veniamus in medio eorum et interficiamus eos et cessare faciamus opus
Abbreviated transcription (Latin):
eos. hoc est unicũ aduersus
hostes uniu̾sos ȩccłiȩ suffragi¬
um. orationẽ uidelicet ad dm.
& industriã doctoꝵ. qui die
noctu q in lege eiꝰ meditanteᷤ
corda fideliũ contͣ insidias
diaboli ac militũ eiꝰ p̃dicando
consolando. exhortando pre-¬
muniunt. Dixit aũ iudas.
Debilitata ẽ. portantiũ fortitu¬
Iudam dicit tribũ filioꝵ iuda.
Qd̃ aũ querit᷑ murũ edificari
ñ posse. eo qͦd humꝰ esset in
loco muri congesta. quȩ priꝰ
ẽẽt exportanda. ut sic funda¬
menta muri in uiua terra
possent poni. conuenit para¬
bolȩ domus euglicȩ: euius
structor fodit in altũ: eleua¬
taq t̾rȩ congerie. posuit fan¬
damentũ supͣ petrã: q̃ nullo
aquarũ uentoꝵ ue possit
impetu deici. Prius enĩ de
corde nr̃o egerenda ẽ t̾renarỹ
humꝰ. concupiscentiaꝵ. ac de¬
inde firmꝰ atq in expugnabi¬
lis bonoꝵ oꝑm murus super
fumlam̃tũ fidei construend̾.¬
Nam qͥ suꝑ humũ ac rudera
infimarũ cogitationũ. edificiũ

Expanded text:
etc. Hoc est unicum adversus hostes universos Ecclesiae suffugium, oratio videlicet ad Deum, et industria doctorum, qui die noctuque in lege ejus meditantes, corda fidelium contra insidias diaboli ac militum ejus praedicando, consolando, exhortando praemuniant. Dixit autem Judas: Debilitata est fortituJudam dicit tribum filiorum Juda. Quod autem queritur murum aedificari non posse, eo quod humus nimia esset in loco muri congesta, quae prius esset exportanda, ut sic fundamenta muri in viva terra possent imponi; convenit parabolae domus evangelicae, cujus instructor fodit in altum; elataque terrae congerie posuit fundamenta super petram, quae nullo aquarum ventorumve possent impetu dejici . Prius enim de corde nostro egerenda est terrenarum humus concupiscentiarum, ac dein firmus atque inexpugnabilis bonorum operum murus supra fundamentum fidei construendnam qui super humum ac rudera infirmarum cogitationum aedificium
Abbreviated transcription (Latin):
simul & u̾ba bereticis conue-¬
niunt: ꝑsona quidẽ. quia
pat̃ eius amon de incestu
& ebrietate nocte. & in spe¬
lunca conceptꝰ est Qͤ cuncta
heresiarchis aptari cuilib&
facillime liquet: quoꝵ oĩs
origo de uoluptate carnali
& ĩmunditia. de tenebris
erroꝵ siue scelerũ. de pͥuatis
conciliabulis. & ñ de publico
licet dñi non merito ac ueri¬
tate. s elatione suꝑbiȩ. murõ
sc̃ȩ ciuitatis dicit a uulpe
posse transiliri: uulpes here¬
ticos uocari inꝓmꝑtu ẽ. Un¬
cde ẽ illud cantici canticorũ.
Capite nob̃ uulpes pusillas: q̃
demolitnt᷑ uineas. Qd est
aꝑte dicere. Dep̃hendite. atq
in lucẽ traducendo ꝓferte
putidas ac dolosas hereticoꝵ
uersutias. quib fructiferas
fideliũ mentes corrumpere
nitunt᷑. Si gͦ inqͥt ascenderit
uulpis: transiliet murũ eoꝵ
lapideũ. Si contͣ assertionẽ
fidei illoꝵ. aliqͥs hereticorũ
exurrexerit. statĩ subuertet¬
S eueniet huiꝰmodi blasphe¬

Expanded text:
simul et verba haereticis conveniunt. Persona quidem, quia patriarcha ejus Ammon de incesto et ebrietate, et nocte et in spelunca conceptus est. Quae cuncta haeresiarchis aptari cuivis facillime liquet; quorum omnis origo de voluptate carnali et immunditia, de tenebris errorum sive scelerum, de privatis conciliabulis, et non de publico rpretatur, non merito ac veritate, sed elatione ac superbia, murum sanctae civitatis dicit a vulpe posse transiliri; vulpes haereticos vocari in promptu est. Unde est illud Cantici canticorum. Capite nobis vulpes pusillas, quae demoliuntur vineas ; quod est aperte dicere, Deprehendite, atque in lucem traducendo proferte putidas ac dolosas haereticorum versutias, quibus fructiferas fidelium mentes corrumpere nituntur. Si ergo, inquit, ascenderit vulpes, transiliet murum eorum lapideum. Si contra assertionem fidei illorum aliquis haereticorum exsurrexit, statim superbitSed veniet hujusmodi blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. & cet̾a. Cui simile est
illud psalmiste. de inimicis
electoꝵ quasi sub uniꝰ pu̾si
specie loquentis. Conuertet᷑
dolor eiꝰ in caput eiꝰ: & in
u̾ticem ipsiꝰ iniqͥtas eiꝰ descen¬
y det. Et orauimus dñm dm̃¬

Expanded text:
tui, etc. Cui simile est illud Psalmistae de inimicis electorum, quasi sub unius perversi specie loquentis: Convertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ejus iniquitas ejus descendet . Et oravimus D
Abbreviated transcription (Latin):
penitentib post lapsum dari
ueniã negant: recte ex eorũ
Medificare poterunt de aceruis¬
cant᷑ namq lapides cõbusti
de acerius puluerũ atq in
tiam oꝑis ꝑdiderant. miseran¬
de dño resipiscunt. ut integͥ¬
tatẽ catholicȩ fidei constan¬
ti ꝓfessione recipiant. Sed

Expanded text:
poenitentibus post lapsum dari poenitentibus post lapsum dari veniam negant, recte ex horum aedificari poterunt lacaverunt namque lapides, combusti de acervis pulverum, atque in tiam operis perdiderunt, miserante Domino resipiscunt; ut et integritatem catholicae fidei constanti profes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ se samaritanos hoc ẽ custo¬
des legis di frustra cognomi¬
nant. cũ sint maxime do con-¬
trarii ac legib eiꝰ. utpote
iã dudũ a domo dauid. hoc
la oꝑa segregati. qui ne sua
forte ĩpugnetur atq excluda¬
tur ĩpietas. muros fidei edifi¬
care metuunt. Nlec subsan¬
natio omniũ qͥ dieunt se nosse
dm: factis aũ negant. Namq
samaritȩ ita dño seruiebant:
ut & diis suis pͥscis ñ abrenun¬
tiarent. Qs hodie typice imi¬
uentrẽ suũ dm habeant. & aua¬
ritiã sequant᷑. quã manifeste
mancipati. creaturȩ magiꝰ ser¬
uiant ꝗͣ creatori. qui ẽ bñdictꝰ
in sclła. E tales gͦ sicrit here¬
tici nolunt eccłiȩ muros inno¬
uari. ne crescente statu pieta¬
tis. a sua cogant᷑ impietate
recedere. Tales solent ĩbecilles
appellare iudeos. hoc ẽ confes¬
sores fidei: & facile a gentib
suꝑandos: dũ cotidiano ani¬
marũ certamine plꝰ amant
uictoriȩ palmã obtinere. Et
qͥa sunt int̃ hereticos qͥ etĩã

Expanded text:
 se Samaritanos, hoc est custodes legis Dei frustra cognominant, cum sint maxime Deo contrarii ac legibus ejus, ut pote jamdudum a domo David, hoc la opera segregati; qui ne sua forte impugnetur atque excludatur impietas, muros fidei aedificari metuunt. Haec subsannatio omnium qui dicunt se nosse Deum, factis autem negant. Namque Samaritae ita Domino serviebant, ut diis suis priscis non abrenuntiarent. Quos hodie typice imiventrem suum deum habeant, ut avaritiam sequantur, quam manifeste mancipati, creaturae magis inserviunt quam Creatori, qui est benedictus in saecula. Et tales ergo sicut haeretici nolunt Ecclesiae muros innovari, ne, crescente statu pietatis, a sua cogantur impietate recedere. Tales solent imbecilles appellare Judaeos, hoc est confessores fidei, et facile a gentibus superandos, dum in quotidiano animarum certamine plus amant victoriae palmam obtinere. Et quia sunt inter haereticos qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ens circuit qͣrens quẽ deuoret
ulla ex parte ualeat irrũꝑe.
dũ suũ quisq corpꝰ & mentẽ
forti in dñm fide p̃munerit.
etiã nob tacentib lector ꝑitꝰ
facillime cognoscet. Tandem
hoc notandũ. qr qui portas
& turres edificant. ꝑ quas uł
cuies ingrediant᷑ uł arceant᷑¬
inimici. ipsi sunt ꝓphȩ & apł̃.
ꝑ quã unitatẽ scȩ eccł̃iȩ in¬
trare debeamꝰ ministrata est
quoꝵq uerbis qͣlit adu̾sarios
ueritatis redarguamꝰ ac repel¬
lamus. discimꝰ. Qui uͦ reliqua
usꝙ hodie ea quȩ ꝑ magnos
eccłie arcbitectos edificata est
fides catholica ꝑ totũ orbem
seruat᷑. Et sicut neemias cun¬
ctos ex ordine ciuitatis structo¬
res enumerans. ꝑpetuo memo¬
rabiles facit. ita consolator
uudeamꝰ & reliqua. Cap̃ u.

Expanded text:
ens circuit, quaerens quem devoret ens circuit, quaerens quem devoret , ulla ex parte valeat irrumpere, dum suum quisque corpus et mentem forti in Dominum fide praemuniericommissi sunt, diligenti custodia t. Tantum hoc notandum, quia qui portas et turres aedificant, per quas vel possint persuasione decipi. Longum est de singulis sanctae civitatis per quam unitatem sanctae Ecclesiae intrare debeamus, ministrata est; quorumque verbis qualiter adversarios veritatis redarguamus ac repellamus, discimus. Qui vero reliquis usque hodie ea quae per magnos Ecclesiae architectos aedificata est fides catholica, per totum orbem servatur. Et sicut Nehemias cunctos ex ordine civitatis structores enumerans, perpetuo memorales facit; ita consolator videamus et reliqua. CAPUT XIX.
Abbreviated transcription (Latin):
recte indicant. E sacerdotes
nimirũ ciuitatis d̃i. ad portã
equoꝵ edificauert: cũ doctorẽ
scĩ post uocationẽ iudaicȩ
plebis. usq ad intͦ᷑ducendos
in scãm ȩccłiam gentiũ ppłõs
ubum disseminando ꝑuenert:
Itẽ ad portã equoꝵ edificant.
cũ sufficientia uiuendi exẽpla
p̃bent eis qͥ ad refrenandos
lasciuos suȩ carnis siue anime
uł certe cũ suas ipsoꝵ oogita¬
tiones quib necesse habent
de uictu siue habitu suo su¬
orũq tractare. disponunt¬
ita ut nequaꝗͣ hanc liber¬
tatẽ mentis qua cȩlestia sem-¬
per querere ꝓposuerant. re¬
tardent. Ubi bñ de oꝑantib
subdit᷑: unꝰ quisq contra do¬
mũ suã. Qui sermo crebrius
in hac constitutione sc̃e eiui¬
tatis repetit᷑. Neq in exposi¬
tione laborandũ est. quomͦ
in scã eccłia contͣ domũ suã
quisq murũ uirtutũ edifica¬
re. suãꝙ mentẽ aduersus
insidias diaboli debeat mu¬
nire. ne ille qͥ quasi leo rugi¬

Expanded text:
erdotes murum civitatis Dei ad portam equorum aedificaverunt, cum doctores sancti post vocationem Judaicae plebis, usque ad introducendos in sanctam Ecclesiam gentium populos verbum disseminando pervenerunt. Item ad portam equorum aedificant, cum sufficientia vivendi exempla praebent eis, qui ad recarnis sive animae vel certe cum suas ipsorum cogitationes, quibus necesse habent de victu sive habitu suo suorumque tractare, ita disponunt, ut nequaquam hae libertatem mentis, qua coelestia semper quaerere proposuerant, retardent. Ubi et bene de operantibus subditur, Unusquisque contra domum suam; qui sermo crebrius in hac constructione sanctae civitatis repetitur. Neque in expositione laborandum est, quomodo in sancta Ecclesia contra domum suam quisque murum virtutum aedificare, suamque mentem adversus insidias diaboli debeat munire; ne ille qui quasi leo rugi
Abbreviated transcription (Latin):
soluerunt: s excitatũ atq add
celos exaltatũ amatores in gła
uiderunt: atq in ȩt̃nũ uidere
non cessant. Aturri gͦ magna
& eminenti usq ad murũ tẽpli.
structura sõȩ ciuitatis ꝑuenit.
cũ iusti quiq ab altitudine
contẽplationis qua mentẽ ab
hac uita despectis temporalib
ad celestia desideranda suspen-¬
dunt. ueracit̾ in illa uita ad
claritatẽ dñicȩ incarnationis
intuenda. patefacta etiã diui
cinatores int̃pretant᷑. aꝑte dr
di dona uł futura in ciuitate
eiꝰ hoc est ppło fideliũ patefa¬
Huiꝰ portȩ meminit ieremias
& eã orientali plaga ciuitati
esse designat: scribens typice
de scã eccl̃ia. Edificabit᷑ ciuittaᷤ
dño a turri ananeel: & paulo
post. usq ad torrentẽ cedron
& usq ad angulũ porte eqͣ
orientalis. Equi aũ cũ in bonã
partẽ ponunt᷑. sieut & asini
& cameli. & muli. aliqͥndo

Expanded text:
solverunt, sed excitatum, atque ad coelos exaltatum, amatores in gloria viderunt, atque in aeternum videre non cessant. A turre ergo magna et eminenti, usque ad murum templi structura sanctae civitatis pervenit, cum justi quique ab acontemplationis, quae mentem in hac vita despectis temporalibus ad coelestia desideria suspendunt, veraciter in illa vita ad claritatem Dominicae incarnationis intuendam, patefacta etiam divincinatores interpretantur, apte dicitur ei dona vel futura in civitate ejus, id est, fidelibus patefaportae meminit Jeremias, et eam in orientali plaga civitatis esse designat, scribens typice de sancta Ecclesia: Et aedificabitur civitas Domino a turre Hananeel . Et paulo post: Usque ad torrentem Cedron, et usque ad angulum portae equorum orientalis . Equi autem cum in bonam partem ponuntur, sicut et asini et cameli et muli, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
Ofel aũ turris erat non longe
a templo: enormis altitudinis.
Uñ & ofel hoc est tenebrarum
siuie nubili nom̃ accepit: qͦd
usq ad nubes eriget caput.

Expanded text:
el autem turris erat non longe a templo enormis altitudinis. Unde et Ophel, hoc est, tenebrarum, sive nubili nomen accepit, quod usque ad nubes erigeret caput.
Abbreviated transcription (Latin):
ne iudeoꝵ ppłm adunauit.
& gentiũ. Unde & in psalmo
uł ysaia. lapis angularis est
dictus. Contͣ euius ascensum
anguli. mensura sed̃a edifica¬
tur. eũ ꝑ munditiã piȩ cogi¬
tationis ad uisionem condi¬
toris nr̃i ꝑuenire contendimꝰ.
cũ etiam in hac uita reten¬
ti crebro uisionis eiꝰ desiderio
suspiramꝰ. Sequuntur hinc
plurimi structoꝵ ordines. qͥ
mensurã sed̾am edificasse
narrant᷑: quia maxima scẽ
eccłiȩ structura in int̾ioris ẽ
munimine uirtutis: cum
uidelicet omni custodia ser¬
uita ꝓcedit. De quib singula¬
plongũ est. Nathinnei aũt
habitabant in ofel. usq contͣ¬

Expanded text:
ne Judaeorum populum adunavit et gentium; unde et in Psalmo , vel Esaia , lapis angularis est dictus. Contra cujus ascensum anguli mensura secunda aedificatur, cum per munditiam piae cogitationis ad visionem Conditoris nostri pervenire contendimus; cum etiam in hac vita retenti, crebro visionis ejus desiderio suspiramus. Sequuntur hinc plurimi structorum ordines, qui mensuram secundam aedificasse narrantur, quia maxima sanctae Ecclesiae structura in interioris est munimine virtutis, cum videlicet omni custodia servita procedit. De quibus sigillaperlongum est. Nathinnei autem habitabant in Ophel, etc. Nat
Abbreviated transcription (Latin):
tib nob̃. impedire & qͣntum
ualent expugnare contendãt.
mentẽ q fideliũ iuerone
praue suggestionis int̃ficere
possimꝰ resistere in die malo.
& in omnib ꝑfecti stare. Uniꝰ¬
Bñ aũ dictum ẽ. qͥa statuerit
post murũ ꝑ cireuitũ ppł̃m
cũ armis. ut agmine armatoꝵ
circumdati structores liberi¬
ore manu ac securiore. muro
edificando insisterent. Disꝑtiti
ficant. alii armis sacre lectio¬
nis muniti. contͣ impugnan¬
tes eande ȩccłiam hereticos
uigilant. Ii religiosa deuoti-¬
one ꝓximos fidei ueritate con¬
fortant. illi adu̾sus diaboli uł
uitioꝵ tela qͥb eandẽ fidem
expugnare laborant. necessa¬
riũ certam̃ exercent. atq ab
ouili dm̃co insidiantes lupos
pastorali sollicitu dine repel¬
lunt. factũ ẽ aũt cũ audis¬
Nsent inimici nr̃i nunciatũ ee
nob̾. dissipauit d̃s consilia

Expanded text:
impedire, et quantum valent semper expugnare contendunt, mentemque fidelium mucrone pravae suggestionis interficere possimus resistere in die malo, et in omnibus perfecti stare dictum est, quia statuerit post murum per circuitum populum cum armis, ut agmine armatorum circumdati structores, liberiore manu ac securiore muro aedificando insisterent. Dispertiti cclesiam aedificant; alii armis sacrae lectionis muniti, contra impugnantes eamdem Ecclesiam haereticos invigilant. Hi religiosa devotione proximos in fidei veritate confortant, illi adversus diaboli vel vitiorum tela, quibus eamdem fidem expugnare laborant, necessarium certamen exercent, atque ab ovili dominico insidiantes lupos pastorali sollicitudine repellunt. Factum est autem cum audissent inimici nostri, nuntiatum esse nobis, dissipavit Deus consilium
Abbreviated transcription (Latin):
ne in erumnis uite p̃sentis
deficiamꝰ irrigat. Quã uideł
ad orientẽ posita memorat᷑.
qr nimirũ ide dñs qui nos
torrente suȩ uoluptatis ne
sitiamꝰ in ebriat. ipse nos suȩ
uisitationis dono. ne in tene¬
bris caligemꝰ illustrat. iuxta
qd̃ ⁊acharias ait. Uisitauit
nos oriens ex alto. illuminare
his qͥ in tenebris & in umbra
mortis sedent. Ipse etiam nos
p̃sidio suȩ ꝓtectionis. ne ab ho¬
ste contingam᷑ defendit. Unde
bene sequit᷑: & usq ad turrĩ
que ꝓminebat. Qd̃ intelligenꝰ
idemꝰ psalmista:. dicebat. Dedii¬

Expanded text:
ne in aerumnis vitae praesentis ne in aerumnis vitae praesentis deficiamus, irrigat. Quam videliad orientem posita memoratur; quia nimirum idem Dominus, qui nos torrente suae voluptatis, ne sitiamus, inebriat; ipse nos dono visitationis suae, ne in tenebris errorum caligemus illustrat. Juxta quod Zacharias ait: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris, et in umbra mortis sedent . Ipse etiam nos praesidio suae protectionis, ne ab hoste contingamur, defendit. Unde bene sequitur: Et usque ad turrem quae prominebat. Quod intelligens idem Psalmista
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ad occidentẽ gyon. in
conualle. ab int̾itu piseium
portȩ ꝑ circuitũ usq ad ofel.
Conueniebat gͦ uixta sicũ loci
ut ministri templi in uicina
templi turri habitarent. Ue¬
rum iuxta sensũ qͦq mysticũ
nathinnei habitant in ofel.
hoc ẽ in turri nebulosa. cum
hi qͥ ꝓfessione uitȩ ꝑfectioris
d̃o dicati sunt. in munim̃to
qr conu̾satio nr̃a incȩlis ẽ. De
quib & uulgi turba admiran¬
do contestat᷑ & dicit. Qui st isti
ꝗͥ ut nubes uolant: Item na¬
thinnei habitant in ofel: cum
quiq religionis habitu insigneᷤ
abdita scripturarũ. de quib¬
seriptũ est. tenebrosa aqua in
nubib aeris. hoc est in mystica
scientia. in ꝓpħis. illustrato coꝑ¬
de penetrare. atq in hoꝵ lecti¬
one die noctuq meditari di¬
dicerint. De quoꝵ habitatione
apte subiungit᷑. Usq contra
portã aquarũ ad orientẽ: &
turrĩ quȩ ꝓminebat. Porta
namq aqtiarũ dñs est. qͥ coti¬
diana nos miscdđie suȩ gratia

Expanded text:
 Gihon in convalle, ab introitu portae piscium per circuitum usque ad Ophel . Conveniebat ergo juxta situm loci, ut ministri templi in vicina templi turre habitarent. Verum juxta sensum quoque mysticum, Nathinnei habitant in Ophel, hoc est in turre nebulosa, cum hi qui professione vitae perfectioris Deo dicati sunt, in munimentoQuia conversatio nostra in coelis est . De quibus et vulgi turba admirando contestetur, dicens: Qui sunt isti qui ut nubes volant ? Item Nathinnei habitant in Ophel, cum quique religionis habitu insignes, abdita Scripturarum, de quibus dictum est, Tenebrosa aqua in nubibus aeris; hoc est mystica scientia in prophetis illustrato corde penetrare, atque in horum lectione die noctuque meditari didicerint. De quorum habitatione apte subjungitur: Usque contra portam aquarum ad orientem et turrem quae prominebat. Porta namque aquarum Dominus est, qui quotidiana nos misericordiae suae gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
student laborare. ñ aliquiã
sacri ducatꝰ ei recte uiuendo
p̃bere. non de suauitate re-¬
gni cȩlestis ei quippiã dulce
p̃dicando cauere. s nͨ ianuas
ei suꝑnȩ ciuitatis aperire.
municipatũ in cęlis haben¬
do. uerũ potiꝰ obeludere ꝑ¬
uersa agendo ꝓbantͣ. in qͦtĩ
operib nequaꝗͣ confitens
siue laudans dñm letari. s¬
multomagis cogit᷑ affligi
Notandũ sane qͦd uidas qui
supͣ in edificatione ciuitatis
quasi desperans loquebatur
debilitata ẽ fortitudo ppłi¬
portantis & humꝰ nimia est. et
nos ñ pot̾imus edificare mu¬
receꝑat fortitudinẽ & m̃tis

Expanded text:
te laborare, non aliquid sacri ducatus ei recte vivendo praebere, non de suavitate regni coelestis ei quidpiam dulce praedicando canere, sed nec januam ei supernae civitatis aperire, municipatum in coelis habendo, verum potius occludere perverse agendo probantur. In quorum operibus nequaquam confidens, sive laudans Dmulto magis cogitur affligi. Notandum sane quod Judas, qui supra in aedificatione civitatis quasi desperans loquebatur: Debilitata est fortitudo portantis, et humus nimia est, et nos non poterimus aedificare mureceperat fortitudinem et mentis
Abbreviated transcription (Latin):
iniordane̾. ad iohem: ut
baptuaret᷑ ab eo. Triplice̾ ob
causam. saluator a iohe acce¬
pit baptismũ. Primo ut qͥ hõ
natus fuerat. omne̾ iusticiã
& humilitatẽ legis impleret
cd̾o. ut baptismate suo iohis
baptisma coꝓbara. Tertio:
ut iordanis undas scĩfican.
ꝑ descensionẽ colũbe. spͣs scĩ
in lauacro credentiũ monstͣ¬
ros aduentũ. Sine modo. Pul¬
chre dixit mͦ: ut ostenderet

Expanded text:
in Jordanem, ad Joannem, ut baptizaretur ab eo. Triplicem ob causam Salvator a Joanne accepit baptismum. Primum, ut quia homo natus erat, omnem justitiam et humilitatem legis impleret; secundo ut baptismate suo Joannis baptisma comprobaret. Tertio, ut Jordanis aquas sanctificans, per descensionem columbae. Spiritus sancti in lavacro credentium monstraret adventum. Sine modo. Pulchre dixit, sine modo, ut ostenderet