comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n legatam si testõr ui¬
uus auĩ donauit omimio extĩ¬
gui iegatum. nec distingiiꝰ
utrum ip̃ necc̃itatem rei fa¬
iiuatis. in mera uolmtate
donau̾it ut si necc̃itate dona¬
ĩit legatum debeatur si nu
distinctio indonantis mum fi¬
cenciam ñ cadit t nemo inne¬
cessitatio uoalis existat.

Expanded text:
 legatam si testator uiuus alii donauerit, omnimodo exstinguitur legatum. nec distinguimus, utrum propter necessitatem rei familiaris an mera uoluntate donauerit, ut, si necessitate donauerit, legatum de beatur, si nuc enim distinctio in donantis munificentia‹m› non cadit, cum nemo in necessitatibus liberalis exsistat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualebit nsi singuus lege¬
t᷑.hu n non qiͣcollegium s
qĩ certi homines admittunt᷑
gendum ẽ ut qmͣ tutissino lo¬
co res sit bona fioe ccͣta insi cu

Expanded text:
non ualebit, nisi singulis legetur: hi enim non quasi collegium, sed quasi certi homines admittenturgendum est, ut quam tutissimo loco res sit bona fide contracta, nisi cum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si putanis eam ad bonãunte
anriubras ei reddes. c̾morie¬
ris int̾im tñ rectlitus eius .i.
usuris semisses ei prestes pꝰ¬
ea cocticillis ad neunũ lega

Expanded text:
 si putaueris eam ad bonam uitae auri libras ei reddere, cum morieris. interim tamen reditus eius, id est usuras semisses ei praestes'. postea codicillis ad Maeuiu
Abbreviated transcription (Latin):
etontiario dueorõnes pug¬
nancia continentes simui fl̾e
st ueluti siqui ułorum ꝑtim i¬
pubes ꝑtim impubes decesfuit
nanritoc falsum enit omnes
impures decessisse auud dẽs
pubes decessisse io accidit. qr
significatio q̃ sumitur exinri¬

Expanded text:
e contrario duae orationes pugnantia continentes simul falsae sunt, ueluti si qui liberorum partim puberes, partim impuberes decesserint, nam et hoc falsum erit omnes impuberes decessisse et illud omnes puberes decessisse. id accidit, quia significatio sumitur ex uni
Abbreviated transcription (Latin):
exeegnatis meis qui primu
capitolium ascendit sisił duo
uenisse dñr nec apparet qui
pͥor ucmt animpetlictur le¬
gatum uł ei quimonum̃ t̃
fec̾it ⁊ plures fec̾int urei ꝗ max¬
imus natus est ⁊ duo pares eta¬
te sunt. S ⁊ si legatum amico¬
⁊ duc sint equa caritatr ꝯiu

Expanded text:
ex cognatis meis qui primus Capitolium ascenderit, si simul duo uenisse dicantur nec apparet, quis prior uenerit, an impedietur legatum? uel ei qui monumentum fecerit, et plures fecerint? uel ei qui maximus natu est, et duo pares aetate sint? sed et si legatum Semproet duo sint aequa carit
Abbreviated transcription (Latin):
marem marem ⁊ femina
pepiss. si quad̾ certum ẽ ꝗd
priusitticdisi ñ des̾et de ip̃iꝰ
statu ambigi utr̃ uba crẽc nec
ne. si nec filie. nam sipostea
editta t̃ erit ingenua. si .ł
festari in ambignis reb pria¬

Expanded text:
marem et feminam peperisset: si quidem certum est, quid prius edidisset, non debet de ipsius statu ambigi, utrum libera esset nec ne, sed nec filiae: nam si postea edita est, erit ingenua. sin aufestari, in ambiguis rebus huma
Abbreviated transcription (Latin):
tam condõm ñ rep̾sentarelib̾¬
adimi s ꝙ datur. s metius est
sensum magis qm̃ uba amp¬
iecti condõnes sicut astribi ĩ
hr̃s m̃s dato nec ampliis .l.¬

Expanded text:
tam condicionem non repraesentare libeadimi, sed quod datur. sed melius est sensum magis quam uerba amplecti et condiciones sicut adscribi, ita heres meus dato', non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
renietum redintegratur amb¬
ulatorĩa emm euoluntas de
mo quodticio iegaui id seio
do lego que res in ꝑsona ticii ta¬
modis. aut enim a ꝑsona in
d. aut cum̃res predatur ut ꝓ
sunto .x. al.rei. aut ꝙ pure da¬
tum ẽ mñsfertur sub condõne. s
si idem ꝙ a ticio detli a mero dẽ
Mnͣius soleat ẽẽ ono eiusdĩ re
debitores. cum u̾ius ẽ hoc casu
ademptum ẽẽ icgatum. nam c̃
dico ꝙ ticio dare cumpnaui seiꝰ
cumpnas esto dare ui deordre
ne ticius det .item si ꝓfundo .x.
regentur quidam putant ñ ẽe
ademptum pͥus legatum set
inus ẽ ademꝑtum cr̃. Nouis¬
sima enim uoluntas fuatur
ne recessum uitetur aprimo.
s ita demum si condõ seq̃ntis
extit̾it. cet̾um si hoc anim o fu̾¬
it testaior ut om̃i m̃o recessu
aprimo putau̾it dm̃dumerit¬

Expanded text:
relictum redintegratur: ambulatoria enim est uoluntas defmodo: 'quod Titio legaui, id Seio do lego': quae res in personam Titii tamodis: aut enim a persona in det: aut cum res pro re datur, ut pro fundo decem aurei: aut quod pure datum est, transfertur sub condicione.Sed si id, quod a Titio dedi, a Maeuio dem, quamuis soleant esse duo eiusdem rei debitores, tamen uerius est hoc casu ademptum esse legatum: nam cum dico: 'quod Titium dare damnaui, Seius damnas esto dare', uideor dicere, ne Titius det.Item si pro fundo decem legentur, quidam putant non esse ademptum prius legatum: sed uerius est ademptum esse: nouissima enim uoluntas seruatune recessum uidetur a primo, sed ita demum, si condicio sequentis exstiterit: ceterum si hoc animo fuerit testator, ut omnimodo recessum a primo putauerit, d
Abbreviated transcription (Latin):
gatum ẽ. hr̃s igitur detebit do¬
u excepcõne oppoita ꝓ spic̾e
siei erationẽ a ticio de sundo
sicuti qui ꝓbͥetatem sundi iegat
it̾ ioupentõ segatum ñ min¬
si non apparet cuidatum sit
fundus purecidem ꝙ suo con¬
dõne iegatus sit dem̃ postra ad¬
emptus sit sicio fund̾ quem ss̃
concone iegati hr̃s m̃s ut dato¬

Expanded text:
gatum est. heres igitur debebit doli exceptione posita prospicere sibi cautione a Titio de fundo sicuti qui proprietatem fundi legat, iter adimendo legatum non minsi non appareat cui datum sit, fundus pure eidemque sub condicione legatus sit, deinde postea ademptum sit sic: 'Titio fundum, quem sub condicione legaui
Abbreviated transcription (Latin):
pupius p̾tori competis ut ip̃e mo¬
detur qm summãtutores uł cura¬
tores ad alm̃ta pupillis uł adol¬
escentib pr̃are deb̾ant. ¶ Mod̾. aut¬
uires pr̃imonii spectare d cum

Expanded text:
pupillis praetori competit, ut ipse moderetur, quam summam tutores uel curatores ad alimenta pupillis uel adulescentibus praestare debeant. Modum autem patrimonii spectare debet,
Abbreviated transcription (Latin):
drõ ꝓpoito c̃ agnita ⁊ absente
tutore ucliemouend eum q
dignustau noti indebr decer¬
net. uł aduingendum cura¬
torem. ⁊ i ta qui datu serit exte¬
diet iti ⁊ almenta. ⁊pupillo.
tor nec expetliat. uum tutorem
idumgi.⁊pupillus almnta dere
sua postubet recte ꝯsticuctur ad
oc souiniut ex iepupilti. ibonta
expechat. de tuttus ⁊ rõmb distea¬

Expanded text:
proposito causa cognita etiam absente tutore uel remouendum eum, qui dignus tali nota uidebitur, decernet uel adiungendum curatorem: et ita qui datus erit, expediet alimenta pupillo. tor nec expediat alium adiungi et pupillus alimenta de re sua postulet: recte constituetur ad hoc solum, ut ex re pupilli alimenta expediat. DE TUTELAE ET RATIONIBUS DISTRA
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtmctur ꝙ exuinea natum
uinũ ꝑmansit s si mulsum
uum ꝙ in quibꝯdam ꝓuinti¬
isex tritico uel exordeo uł ex
pane conficitur ñ ꝯtin ebit᷑¬

Expanded text:
uod ex uinea natum uinum permansit. sed si mul‹s›uquod in quibusdam prouinciis ex tritico uel ex hordeo uel ex pane conficitur, non continebit
Abbreviated transcription (Latin):
is uti fruiq desuss fideitrdaum
tistõr emisit utieum fund dar¬
ent lutio.t s stichũs testõ suo
eisd̃ fundi ꝓprictatem ne
um fund̾ sibi acquisierint iꝵ ẜ¬

Expanded text:
is uti fruique desisset, fidei heredum testator commisit, uti eum fundum darent Lucio Titio: sed Stichus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepum fundum sibi adquisierint.
Abbreviated transcription (Latin):
uat dure uyori sue uinoleũ
frumtum. acctum in ella. sal¬
samtã trebatuis aiebat ex sing¬
uus iebo non amplius deb̾iqͣ
qnͣtum hr̃s mubri dare uolu¬
tum ex quaꝙre caretur. offi¬
luis cassellius tubo omneqͣnͣũ¬

Expanded text:
erat dare uxori suae vinum oleum frumentum acetum mella salsamenta. Trebatius aiebat ex singulis rebus non amplius deberi, quam quantum heres mulieri dare voluantum ex quaque re daretur. Ofilius Cascellius Tubero omne, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nebuntur. Id̾ acetum uini
appella cõne ñ ꝯtmebitur
rec ommaita demũ ium
uini mio atestoren furit
habita alioqum sab̾ scribit
omma uni appllacõnegti¬

Expanded text:
nebuntur. item acetum uini appellatione non continebitur. haec omnia ita demum uini uini numero a testatore non sunt habita: alioquin Sabinus scribit omnia uini appellati
Abbreviated transcription (Latin):
natus consuitum fit exactio nlł
urnu̾sitatẽ ent referendum
adco x totis ca actiontm ⁊ti¬
net dotis p̾legatio ut siui¬
ñ extimata ⁊ h demortua sint
legatum dotis in se cuanescit
S ⁊ si cotem ꝓmisit mułr
n quid dedit ⁊ decedens ma¬
ritus uxori totem p̾legan̾it
mułr inch amplius quam
tib̾ation ẽ hacebit nãm ⁊ si
quis ita legauit .c. que in ar

Expanded text:
natus consultum nulla fit exactio, si uniuersitatem erit referendum. Adeo autem dotis actionem continet dotis relegatio, ut, si uinon aestimata et haec demortua sint, legatum dotis in his euanescit. Sed et si dotem promiserit mulier neque dederit et decedens maritus uxori dotem praelegauerit, mulier nihil amplius quam liberationem habebit: nam et si quis ita l
Abbreviated transcription (Latin):
ũsa familia iegata eẽt nr̃s anꝙ̃
priusqm̃ optaretur ma̾umi¬
sit ad nõtatem eum int̾im nõ
numisit amittit. qr is iegatꝰ
aut clectus legato cedit aut reu¬
ctus tic nber ostenditur.

Expanded text:
ersa familia legata esset, heres aliquem priusquam optaretur manumisit, ad libertatem eum interim non numiserit amittit, quia is aut electus legato cedit aut relictus tunc liber ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃de suo sundum mytaliam
gaio post decemi iũ dectucto
usũt. dari iussit. q̾ro cum me¬
du nͥ decennii spacionr̃s iuuta
gati nuuus sũ fidciꝯmissi cef¬

Expanded text:
erede suo fundum in Italiam Gaio post decennium deducto usu fructu dari iussit: quaero, cum medio hoc decennii spatio heres uita gati huius siue fideicommmissi ce
Abbreviated transcription (Latin):
semꝓnicmris cius mancipia x
q̃ confestim᷑ post. aditamprdit¬
atem meani a semꝑmauxore
piis decessi cunc in locum eiꝰ
arbit᷑uu sempinc mrisciuis da¬
riuolo dumadeam plenus tai¬

Expanded text:
matris eius mancipia decem, quae confestim post aditam hereditatem meam a Sempronia uxore piis decesserit, tunc in locum eius arbitratu Semproniae matris eius dari volo, dum ad eam plenus
Abbreviated transcription (Latin):
anꝯmoda rep̃senta cõisin hoc le¬
gato sic obẜuentur atꝙ si dos m¬
missum quornegat uałe. ꝙ si p̾t̾¬
ea quid uxorilegatum sit pint
purat exresiduo fidei ꝯmissum

Expanded text:
moda repraesentationis in hoc legato sic obseruentur atque si dos imissum quoque negat ualere. quod si praeterea quid uxori legatum sit, putat e‹x› residuo fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
ut qiͣ pure legatoͣutilit sit le¬
gatum nec adusatur regła¬
catomana. ¶ Siuoluntanus
nr̃s institutus sit qr põt. mre
aditam nrditatem ⁊ sistutim
decesyit famiuaminui ꝙ sine

Expanded text:
ut quasi pure legato utiliter sit legatum. nec aduersatur Catoniana, si uoluntarius heres institutus sit, quia potest ante aditam hereditatem, etiamsi statim decesserit, familia minui: quod
Abbreviated transcription (Latin):
enct̾ seio c̃ morcretur. q̃rebatur
qfitum eẽt infid̾iꝯmisio mu¬
uerc de functa dicibam uxorez
nanc q̃ irgata ẽ qnicquidad
seꝑuenerit extestõ restitu̾e in
ea ẽẽ condone ut id demũ resti¬
tue toge̾tur ꝙ declucta dotis
qnͣtitate ad campuent cotẽ
cm̃ recepisse cam mag̾ qm ac¬
cepisse saruo loꝙ ex ꝯmoto
representa cõis abca fideitõ

Expanded text:
rebatur, quantum esset in fideicommisso muliere defuncta. dicebam uxorem hanc, quae rogata est, quidquid ad se peruenerit ex testamento, restituere, in ea esse condicione, ut id demum restituere rogetur, quod deducta dotis quantitate ad eam peruenit: dotem enim recepisse eam magis quam accepisse, saluo eo, quod ex commodo repraesentationi
Abbreviated transcription (Latin):
necce fu̾int impenseque i p̃ouire
dotem minu̾ũt ompłis dicipõt
sicanta qnͣtitas dotis qmͣmaritus
accepit ei pͥlegatã ẽ oport̾e dici ⁊̃
cam qnͣtitatem posse fidciomis¬
sari u ergare q̃ ipo uire dotem
minuit. er̃ enim mulierẽ iega¬
tariam nemo ẽ qui dubitet srifi
legatum adhuc qiͣdos plegata at¬

Expanded text:
e fuerunt impensae, quae ipso iure dotem minuunt, amplius dici potest, si tanta quantitas dotis, quam maritus accepit, ei relegata est, oportere dici etiam eam quantitatem posse fideicommissum erogare, quae ipso iure dotem minuit: esse enim mulierem legatariam nemo est qui dubitet. sed elegatum, adhuc quasi dos relegata a
Abbreviated transcription (Latin):
firmasse idigitur cumq deli¬
issr uit nutrices una  alump¬
norectutu fundi utentur
uit inquinqͥmnũ adiemor¬
tis sucdemde hec uba adiecit

Expanded text:
firmasse: id igitur cuique dedisse, ut et nutrices una cum alumno reditu fundi uterentuuit in quinquennium a die mortis suae, deinde haec uerba adiecit
Abbreviated transcription (Latin):
lanamlinum ⁊ alia legauit.⁊
adiecit ꝓprietatem a corum qͥ
supra scripta fũt reu̾tĩolo adfi¬
liãĩmeis q̃ uc exhus cunc uin¬
eit. qͣitum c̾ utrum ususf. an p¬

Expanded text:
lanam linum et alias res legauit et adiecit: 'proprietatem autem eorum, quae supra scripta sunt, reuerti uolo ad filias meas quaeue ex his tunc uiuent': quaesitum est, utrum usus
Abbreviated transcription (Latin):
ħuerba dedit lib̾tis lib̾tibq
meis ⁊ quos incoctulis mau¬
misi fund̾ ubi me humari uolu
dan uolo ut qui ab hiis deccs¬
ẜit portio eius renquis acẽs¬
cit. ita ut adnonissimũpti¬
neat postcinus nõiussum de¬
cessum.ad remp. arelathensi¬
um ꝑtm̃e uolo. noc.am̃plius¬

Expanded text:
haec uerba dedit: 'libertis libertabusque meis et quos in codicillis manumisi fundum, ubi me humari uolui, dari uolo, ut qui ab his decesserit, portio eius reliquis adcrescat, ita ut ad nouissimum pertineat: post cuius nouissimi decessum ad rem publicam Arelatensium pertinere uolo. hoc ampli
Abbreviated transcription (Latin):
manneuia mitrib su frue
untatem meam fidei pr̃dunt
ces ex fitriemisso pet̾e possint
qm̃uis curatorei receptus ꝙ̃
uiredare ñ pot̾at alumpnorx¬

Expanded text:
Maeuia nutricibus suis frueruntatem meam fidei heredum ces ex fideicommisso petere possint, quamuis curator ei receptus sit, quem iure dare non poterit alumno
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba accipiut tius legatarii q
nouissimus decedet fideicom¬
missum iudeatur. Id queniit
defunctis quibdam cxlib̾tis
qui brhitacio relictaerat. in
porcõnes domuũ in quib hã¬
uiuat fidxiꝯmissum reip. non¬

Expanded text:
uerba accipi, ut eius legatarii, qui nouissimus decederet, fidei commissum uideatur. idem quaesiit defunctis quibusdam ex libertis, quibus habitatio relicta erat, an portiones domus, in quibus hi habuiuat, fideicommissum rei
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc ꝓsilit utro aut ⁊̃ is qui
c̃ accaretur ip̾e detorsit inalm̃
crim̃ ⁊ magis ut ile hoc pͥmi¬
o dignus sit qui ultro ad acc̃a
ꝗs ne mãumitt̾etur potu̾nt

Expanded text:
ad hoc prosilit ultro, an etiam is, qui, cum accusaretur ipse, detorsit in alium crimen? et magis est, ut ille hoc praemio dignus sit, qui ultro ad accusaquis, ne manumitteretur, poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec mult apub̃tate. iberat. ⁊ ad
pedes dñi cubuerat t̃ occid̾et᷑ nec
postea cedem eius ꝓclicłat. ut n
opem fecsei  non ponusse ostab¬
at ita suentium p̾sticisse ⁊̃ post

Expanded text:
nec multum a puberi aetate aberat et ad pedes domini cubuerat cum occideretur nec postea caedem eius prodiderat. ut enim opem ferre eum non potuisse constabat, ita silentium
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sipr̃ ab nostib captus sit qõm¬
desins uñdam ⁊ supplicio filiooe¬
ciso elegant̾ sceuoia ait. ꝙ ã poꝰ
mortem pr̾is ꝓbãt si añqmͣ ei
suus pr̃s existat ocasus fu̾rit ¶ Id̾
instituto fiio deniis qdahñdã¬

Expanded text:
Si pater ab hostibus captus sit, qendam et supplicium filio occiso eleganter Scaeuola ait: quod etiam post mortem patris probat, si ante, quam ei suus heres existat, occisus fuerit.Idem instituto filio de his qua
Abbreviated transcription (Latin):
quod se ꝓure trum lib̾orum ꝙ
allegabat excusabatum c̾clictit
q̃m malicia ab adimiistracõne
cessass utilem actionem ñ cun
Pinquagnita dicrum spaciũ tin¬
mõ ad contestandas extusitioñ
dictionĩs impeditus ẽ quoniꝰ
decieto uburetũr excusationez
recte prour¬
Dost susceptam tutelam
cecits aut surdus aut mutus. aũ
fimosus. aut ualitudinari
depoñe tutelam põt. ¶Nauptas
ta excusantur.i temq iustoditur
nihns qui p̾fecturdannone uel
intra statutum nnnͣ detuttla
q̃ ab sentio uł ꝓfecturs delata
c̃ excusantur. nam susceptã aña
ñ deponuñt. ¶ Qui corporis itẽ¬
qui collegii unr excusant᷑. acolte¬
garum finor ꝙ eorum a tutela
mularui ad urbe finorum col¬
legirum suoꝵ tutrlam ergunt̃¬
susciꝑe non cguntur.

Expanded text:
quod se pro iure trium liberorum, quod allegabat, excusatum crederet quam malitia ab administratione cinquaginta dierum spatium tantummodo ad contestandas excusationumntradictionis impeditus est, quo minus decreto liberaretur, excusationem recte proPost susceptam tutelam caecus aut surdus aut mutus aut furiosus aut valetudinarius deponere tutelam potest. Paupertas, ta excusantur. Idemque custoditur in his, qui praefecturam annonae vel intra statutum numerum, de tutela, quae absentibus vel profecturis delata est, excusantur: nam susceptam antea non deponunt. Qui corporis, item collegii iure excusantur, a collegarum filiorumque eorum tutela miliarium ab urbe filiorum collegarum suorum tutelam suscipere non coguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ul predia n nomen simm̃iem¬
it utilis actiõ ei ciuuspecuma
fuit datur ad remuendicanda
uel mutuam pec exgendam.
dr. tutoris dou pupiuo ñno¬
fraude locuplecior puputus fcs
non ẽ quareunto sabinus tubu¬
toria actione pupiltum ꝯuerri¬
endum ex dolo tutoris existima¬

Expanded text:
uel praedia in nomen suum emerit, utilis actio ei, cuius pecunia fuit, datur ad rem uindicandam uel mutuam pecuniam exigendam.r tutoris dolum pupillo non nofraude locupletior pupillus factus non est. quare merito Sabinus tributoria actione pupillum conueniendum ex dolo tutoris existima
Abbreviated transcription (Latin):
excusant᷑ a turelis si mõ ꝑ sem¬
to anos excusandos qͣm qui ĩ¬
es acouegarum quo filioru
tutelis excusantur. ¶ S ħ ge¬
nus extusationise siquis se di¬
cat ibi donniciliumn̾mne̾ ubi
ad tutelam oatus e̾. idq imp̃r¬
ficauit. ubi pupisius eduerã
morari debca ⁊dealm̾itis prandis

Expanded text:
i modo per semios puto excusandos quam qui ines a collegarum quoque filiorum tutelis excusantur. Sed et hoc genus excusationis est, si quis se dicit ibi domicilium non habere, ubi ad tutelam datus est: idque imperificauit. UBI PUPILLUS EDUCARI UEL MORARI DEBEAT ET DE ALIMENTIS EI
Abbreviated transcription (Latin):
ua cutcia nunc deiata excusari
instrata tutela. non oporteit enz
gi tutele ob prius tempus possẽ.
s srta scriptum intestõ fuit ticiꝰ
torne esto/ cum reclierit tutor es¬
to. quid deertusatione. antod ad¬
sentiam reipu cã. aut aliam q̃ pꝰ
obucr̾t dicioportert iudcamiis
supcont̾one tutores dati. an soex

Expanded text:
ua tutela nunc delata excusari nistrata tutela, non oporteat eum gi tutelae ob prius tempus posse. Sed si ita scriptum in testamento fuit: "Titius tor ne esto: cum redierit, tutor esto", quid de excusatione aut ob absentiam rei publicae causa aut aliam quae post obvenit dici oporteat, videamussub condicione tutores dati an se exc
Abbreviated transcription (Latin):
firmatũs. ip̃tore extusacõis bñfõ
uti matuit repellendusẽ a legi¬
to idq ⁊ sceuole nro placuit. nã
⁊p̾tor qui eum ꝯfirmat. tutor¬
em defuncti sequituruid̾m̃.
ẽ. simitis ẽ mr̃i qui uis ex̃neus
quipupillum h̾rdem instituit
eiq ⁊ntutore dandoꝓspicere
noluit quales st̃ aumpni nr̃i
Recte ergo placuit eum qui re¬
relquit testor ab eo qued petit
ꝙ idem dech̃t repelliderr. ¶ Nõ

Expanded text:
firmatus a praetore excusationis beneficio uti maluit, repellendus est a legato: idque et Scaeuolae nostro placuit: nam praetor, qui eum confirmat tutorem, defuncti sequitur iudicium. est. similis est matri quiuis extraneus, qui pupillum heredem instituit eique et in tutore dando prospicere uoluit, quales sunt alumni nostri. recte ergo placuit eum, qui rerelinquit ab eo quod petit quod idem dedit repelli debere. non
Abbreviated transcription (Latin):
gitu eudco ascripcum appa¬
reat ꝙ eidem cutrie fiuorum
ĩunxit. non ꝙ alioqum dut̾us
cẽt ⁊̃ sine tutel a io appare potu
dicllis u̾o postea frĩs tutorem
datum ins emm legatopõtdi¬

Expanded text:
i ideo adscriptum appareat, quod eidem tutelam filiorum iniunxit, non quod alioquin daturus esset etiam sine tutel‹a›. id apparere potuidicillis uero postea factis tutorem datum: in hoc enim legato potes
Abbreviated transcription (Latin):
tum exteit diu scũi ⁊ si qua alia
muuer fuit cinus p̾tor ipinsa
pictatem inteuererit ñͥ sexus
n̾cundram egredicñtis s pita¬
te ꝓcluctam non contin̾e inui¬
riam pupiuoꝵ admittet eam
ad accusacõm ¶ Siqs ceple¬
admissa fu̾it ap̾pretorem. ac¬
cusatus remittitur ad prefcm
urois graut̾ pumendus

Expanded text:
a mulier fuerit, cuius praetor perpensam pietatem intellexerit non sexus uerecundiam egredientis, sed pietate productam non continere iniuriam pupillorum, admittet eam ad accusationem. Si quis de pleadmissa fuerit apud praetorem accusatus, remittitur ad praefectum urbis grauiter puniendus
Abbreviated transcription (Latin):
pociũss s rcc ñ querendum ẽ
s contumacia pumenda ẽ cius
qui quodmimõ scexcus auit mł¬
to magͣ quis dr̃e cebebit indig¬
num uido prisqui ut suspectus
simos ꝑentes nõiscutores eng̾t

Expanded text:
potuisset. sed hoc non quaerendum est, sed contumacia punienda est eius, qui quodammodo se excusauit. multo magis quis dicere debebit indignum iudicio patris, qui ut suspectus simos parentes liberis tutores eligere
Abbreviated transcription (Latin):
qub dixmius. si tercia ⁊ qͣrta᷑
sit delitil in quartamprius
sustinet. ¶ E ini quipupillũ¬
detinendum in qͣrtututrla ex¬
istimaui qĩ depoita ulafcetum
putaret itcte ficturum p̾torem
si ĩ unam cutelam suffic̾e crechi

Expanded text:
quibus diximus, si tertia et quarta sit delata, licet in quartam prius sustinet. Eum, qui pupilludetinendum in quarta tutela existimaui quasi deposita illa. Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutelam suf
Abbreviated transcription (Latin):
toremͣ an reusus exañ gesto
suspectus postiuari possit.ꝙ.i
Bianator uenti bomiꝙ c̾atus
srandiuent̾ uersatus sit dem̃ tu¬
cordatus an postulari sinpectus
pp̃ fraudes incimam aomissas
possit dubitari pot ⁊ siquid

Expanded text:
torem, an reuersus ex ante gesto suspectus postulari possit? et Si curator uentri bonisque datus fraudulenter uersatus sit, deinde tutor datus, an postulari suspectus propter fraudes in cura admissas possit, dubitari potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult ut filium suũ tutele ex¬
imat. ⁊ in ħ̾artificio ꝑsen̾auit¬
pseu̾arat existimo te huis fraudi
recte octursur̃ ut filius ⁊ ip̾e p̾rad
tutelam uroꝵ clem̃tuas gendam

Expanded text:
non uult, ut filium suum tutela eximat, et in hoc artificio perseuerauerit, existimo te huic fraudi recte occursurum, ut et filius et ipse ad tutelam liberorum Clementis gerendam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃co eãu ⁊̃ suscepta tuteia finintt᷑
Lutiusticius exino fuus in co¬
lumib iinũ h̃t emancipatũ
cius critisut curatores accpe de¬
bat. quero sud̃ ti cuis pater. petẽte
co siliotͬmancipato turator ap̾¬
tore detur. inuirepu. un possit

Expanded text:
casu etiam suscepta tutela fin‹i›retur. Lucius Titius ex tribus filiis incolumibus unum habet emancipatum eius aetatis, ut curatores accipere debeat: quaero, si idem Titius pater petente eodem filio emancipato curator a praetore detur, an iure publico uti possit
Abbreviated transcription (Latin):
suspectos fecmt uel si promi
suum ut suspectum intutcła
fac̾e utit. memnis e̾ lib̃tos ab
accusacõne repelline imp̃aco¬
gnicione guius aliquid emer¬

Expanded text:
suspectos fecerint: sed si patronum suum ut suspectum in tutela facere uelint, melius est libertos ab accusatione repelli, ne in ipsa cognitione grauius aliquid emer
Abbreviated transcription (Latin):
utor interpõito decreto
p̾toris ictore reliquid. scd̃m
eum siñ̾a dicta iudicati tnff¬
tur. ad pupilum. actio.ñmi¬
nus qmͣ situtor optinuiss
fendit surcurritur ut in pupil¬
lum iudicati actio detuͣs.

Expanded text:
utor interposito decreto praetoris actorem reliquit. secundum eum sententia dicta iudicati transfertur ad pupillum actio non minus, quam si tutor optinuissetfendit, succurritur, ut in pupillum iudicati actio detur.
Abbreviated transcription (Latin):
ost mortem furiosi nõ
nem eẽ tñsuatim constabit᷑.
cauit. in quã prpupili condẽp¬
natus fint. actionem post tute¬
lam finitam rectẽ recusatĩ id̾
in coplacint qui suo nomin᷑e

Expanded text:
ost mortem furiosi non nem esse translatam constabit. cauit, quam pater pupilli condemnatus fuerat, actionem post tutelam finitam recte recusat. non idem in eo placuit, qui suo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
uel collegia uacationẽ tutelaꝵ
g̾cntib honorem uacacõm tute¬
iaru ꝯcectiplacuit. ¶uacare.re
tur ad suscipiendinno ftͣm tuit¬
ie. at̾um eosqui sciam miscue¬
temꝑe quidꝰ magr̾atus uacare e
castrorim̃ a tutelis extusari solẽt
sunt.⁊ in eod̃ castro ordem ꝙ cõ¬
sunt istrũtuum nni qui in acie
clius igitur ꝓbabitur eos solos
qui inacie amittuntur ꝓdẽede¬

Expanded text:
uel collegia uacationem tutelarugerentibus honorem uacationem tutelarum concedi placuit, uacare tur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui iam se miscuetempore quidem magistratus uacare aeqcastrorum a tutelis excusari solent sunt et in eodem castro eademque cosunt isti, utrum hi, qui in acie melius igitur probabitur eos solos, qui in acie amittuntur, prod
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝑ seu̾ant nͥ fac̾e ut sius rebs¬
ñ carcant p̾cipitur ut reiẜuan¬
de cã pupiuus in possõm muit¬
atur. eius qui suspectus sua smnã
factus c̾ queqr mora det̾iora fut᷑¬
a sunt. curatore dãtõ distrahi
tem si quiͣs tucordatusn ꝯꝑe¬

Expanded text:
am perseuerant non facere, ut suis rebus careant praecipitur reique seruandae causa pupillus in possessionem mittatur eius, qui suspectus sententia sua factus est, quaeque mora deteriora futura sunt curatore dato distrahi si quis tutor datus
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ex suprascriptispr̃s ent dem̃
quidã exillis postea qmͣ urdes
extit̾int prĩs obierunt soli suꝑ¬
defunctoꝵ. ¶Quos postiñ hedes
inͥ fac̾e neccios possum ⁊ fiout

Expanded text:
 ex supra scriptis heres erit', deinde quidam ex illis, posteaquam heredes exstiterint patri, obierunt, soli superdefunctorum. Quos possum heredes mihi facere necessarios, possum et filio, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ra ip̾a ꝑsc firma cẽ oport̾t. nõ et
aueno. abit̾o pende. ¶Is qui apͣ
hostesẽ recte heres instituit᷑ qr ĩc
postliminii omĩauiracunta¬
tis in ꝑsona cius insuspensoreti¬
ũsus fi̾ut ab hostib adie urda¬
tatem pot̾it. ẜuus quoo eins nt¬
te hr̃s instituitur. ⁊ si eũsus

Expanded text:
irma esse oportere, non ex alieno arbitrio pendere. Is qui apud hostes est recte heres instituitur, quia iure postliminii omnia iura ciuitatis in personam eius in suspenso retiuersus fuerit ab hostibus, adire hereditatem poterit. seruus quoque eius recte heres
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ytalco pr̃imonio adiũ¬
gendam. nani ⁊ si detliss in ꝓuĩ¬
ciam ⁊ de petimis quas mytana
extebat ituras ⁊ rectlituras. am̃d̾ ẽ
hanc quor ytalia pr̃imonii eẽ
rõnem. ¶Igitur effic̾e dixiut
m̃cesquos iste que comꝑate st̃
ut romam neherent᷑ si ueꝓuecte

Expanded text:
rentur, in Italico patrimonio adiungendam: nam et si dedisset in prouincia de pecuniis, quas in Italia exercebat, ituras et redituras, dicendum est hanc quoque Italici patrimonii esse. Rationem igitur efficere dici, ut merces quoque istae, quae comparatae sunt ut Romam ueherentur, siue prouectae
Abbreviated transcription (Latin):
neto pot̾it lib̾tatem extorquere
ficium a defuncto consequiimo
nicħ ꝯmocti sensisse. s nag̃ debitã
sibi accepisse ub̾tatem sd̃ ꝓband̾
eritam illo ẜuo qͣm tistor ca le¬
ge emirat ut ma̾umitt̾et sibr̃s

Expanded text:
ncto poterat libertatem extorquere,idetur beneficium a defuncto consequi, immo nihil commodi sensisse, sed magis debitam sibi accepisse libertatem. Idem probandum erit et in illo seruo, quem testator ea lege emerat, ut m
Abbreviated transcription (Latin):
tũat eiq prem eius sb̃stitũ at pa¬
cumemno magno occiso ⁊ rumo
tua mutaiũt testm̃ nouuꝙ
ruffum hrdem instituit. hac p̾¬
faciont qr hrdes quos uolui hre

Expanded text:
tuerat, eique patrem eius substituerat. Pactumeio Magno occiso et rumotua, mutauit testamentum Nouiumque Rufum heredem instituit hac praefatione: 'quia heredes, quos uolui habe
Abbreviated transcription (Latin):
niris ec̃t i. hanc scriptam ill¬
am int̾posicõm acciꝑe posse
Cet̾̃i & quasi sñ ꝑtibrinstitu¬
ti ex reliquo dexcan tẽ prdes
sint quem dextantem ita diu¬
idio ut seius quincuncem
cunçem uant.
let filiuimens impiissinnis
male deme mitus nr̃sesto.
Pure em̃ hr̃s institintur cum
stituit᷑ ut constitone diuorum
scũi.⁊ ant̾. significat᷑ cuiusħ st̃¬

Expanded text:
ripturam illam interpretationem accipere posse, ceteri autem quasi sine partibus instituti ex reliquo dextante heredes sint: quem dextantem ita diuidi oportet, ut Seius quincuncem, cuncem habeant. let: 'filius meus inpiissimus male de me meritus heres esto': pure enim heres instituitur cum stituitur, ut constitutione diuorum Seueri et Antonini significatur, cui
Abbreviated transcription (Latin):
cau̾at ut si sibi filiusnatus fu¬
nam femina accirẽt. ¶ Siitasc¬
ripsit cestõr qnͣta ex ꝑte me tici¬
um prdem institut̾ recitassem ex
ea ꝑte sempnius mͥ ur̃s esto no
captatoriãistitucõ plane nuo
recitatotestõ ad ip̃o testõre mag̃
uidedat᷑ institõ ⁊ remota istito¬
nt captatorie institucoĩ Scc̃.

Expanded text:
cauerat, ut, si sibi filius natus fuunam femina accipi‹a›t. Si ita scripserit testator: 'Quanta ex parte me a Titio heredem institutum recitassem, ex ea parte Sempronius mihi heres esto', non est captatoria institutio: plane nullo recitato testamento ab ipso testatore inanis uidebitur institutio remota suspicione captatoriae institutionis.
Abbreviated transcription (Latin):
esto. quidãputant si asse cescͥy¬
to id adicctum sit ut maxim̃t
S siqna par suacua relicta fu̾it
tat assc descriptoutilit̾ ticinz
exꝑtt forit quarta ex qua socuis
erat m̾dem institutum ẽe. ¶T¬

Expanded text:
esto', quidam putant, si asse descripto id ad‹ie›ctum sit, ut maxime sed si qua pars uacua relicta fuerit, uetat asse descripto utiliter Titium ex parte forte quarta, ex qua socius erat, heredem institutum esse? 'T
Abbreviated transcription (Latin):
peten tes repellumiur. inconsul¬
to n̾o. nom xpeliunt. siue legi p᷑¬
suut. suit non possurit. qm̃ si co¬
tum testm̃ non extͣerͣ constat
nes. si u̾oamus inuuito testatore
si forte sit suostitũtins une fc̃a
iudebitur ñ quasi adempta.
qm̃mrditas semcidãta aduni fa

Expanded text:
consulto uero non repelluntur, siue legi possunt siue non possunt, quoniam, si totum testamentum non exstet, constat nes, si uero alius inuito testatore,si forte sit substitutus, iure facta uidebitur, non quasi adempta, quoniam hereditas semel data adimi fa
Abbreviated transcription (Latin):
dumibi ⁊ duar̃ ꝑtium ex qua¬
dñte declarari ꝙ uet̾es nũmis
titio legius mimorum sp̃e nõ
demonstrara cet̾orum legato¬
r̃ contemplacõe receperunt᷑.
Filuis nrdib equis ptib instit
uiitiii unũ assemint̾onines
cias .x. filios acccpisse tunc eni
ex alt̾o asse portione᷑ in telligire

Expanded text:
dum enim duarum partium ex quadrante declarari: quod ueteres nummis Titio legatis nummorum specie non demonstrata ceterorum legatorum contemplatione receperunt. Filiis heredibus aequiunciis unum assem inter omnes uncias filios accepisse: tunc enim ex altero asse portionem intellegi rel
Abbreviated transcription (Latin):
it uisor ꝙ si nonfuat oumes
cqualit᷑er hr̃des sunt. ¶ Siduo
it tertia fundi coraeliam alter
sim̾am sabimi sin̾am sequit᷑
ut decc̃tu fundim̃tione qĩ sñ¬
ꝑtib ordes scrioti proita te poti¬
ientur simo nouintas pris m¬
in echante ue manifestissime
ñ refragatur. ¶ Si quis ita scͥos.¬
uber ent hr̃s esto. iabeo nerac
⁊aristoopinant᷑ oetcͣta uerbo
metlio postea simł ei ⁊tib̾taitem

Expanded text:
uod si non fiat, omnes aequaliter heredes sunt. Si duo arte tertia fundi Corneliani, altesimam Sabini sententiam sequitur, ut detracta fundi mentione quastibus heredes scripti hereditate potirentur, si modo uoluntas patris familias manifestissime non refragatur.Si quis ita scripseliber erit, heres esto', Labeo, Neratius et Aristo opinantur detracto uerbo medio 'postea' simul ei et libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
dubium eẽt ticio anmenio
is sextuns datus eẽt. tiãiis deitss
Si attuicmus ticium⁊ meir
adeat uel omittat enis hrdi¬
tatem exsemĩsse hr̃s erit.
taxat br̃s erit ⁊ ꝑ brditatem
ticii triẽus dum taxat ad sei
ex suainstitutione heon. ꝗd
ergo ab attillicino ticius ⁊ seiꝰ
heredes instituti sunt ticuis ad¬
ient pr̃ditatem irio señis re¬
res extit̃t. ¶ Põt ne attuncim
nr̃ditatt᷑m omitt̾e an netũo¬

Expanded text:
dubium esset, Titio an Maeuio is sextans datus esset, Titius decessiSi Attius Titium et adeat uel omittat eius hereditatem, ex semisse heres erit. taxat heres erit et per hereditatem Titii triens dex sua institutione habebit. quid ergo si ab Attio Titius et Seius heredes instituti sunt, Titius adierit hereditatem, Titio Seius heres exstiterit? potestne Attii hereditatem omittere an ne
Abbreviated transcription (Latin):
dełe ut nch detc̃to eo suꝑ cẽ possit
ꝯscinter dicemus institõnes
istasex ir facias muliꝰ ẽt moni
ts⁊ si forte falcicdiaꝑit̾uemens
retisionem iegatoru rẽt facta¬

Expanded text:
um, ut nihil detracto eo superesse possit, consequenter dicemus institutiones istas ex re factas nullius esse momenti: et si forte Falcidia interueniens recisionem esset legatorum fact
Abbreviated transcription (Latin):
dum testõita hr̃dem institunt
ticiã fuiamta pr̾s estõ. siquis
nasc̾ctur timc qui uirilis sexus
umus plures uenasgrr ex ꝑte
damidia ⁊ quarta qũ femim¬
ni serus una plureg ue nate ert
ex ꝑte quirteum chibrs sit po¬
stums cina tus ẽ consulerat᷑¬
.y. eam nrditatem inr .uii. ꝑtes
tuse. ut quarta portioncampliꝰ
fiuia qmͣ postunnis fere dełut
^deo si postuma quo nata eͣet tm̃¬
dodrans postumo sit cutus.xx̃.¬

Expanded text:
to ita heredes instituit: 'Titia filia mea heres esto: si quid nascetur, tunc qui uirilis sexus unus pluresue nascentur, ex parte dimidia et quarta, qui feminini sexus una pluresue natae erunt, ex parte quarta mihi heres sit': postumus ei natus est: consulebatu eam hereditatem in septem partes tus est, ut quarta portione amplius filia quam postumus ferre debeat. ideo si postuma quoque nata esset, tantundodrans postumo sit datus
Abbreviated transcription (Latin):
Duociens uolens auumtẽ¬
dem sonibe. ilium scripẜit in
corꝑe hom̃iserrans. uxluti
raint ut putti dum uult lan¬
ncuttum detrbr roc suic ipse
scripẜit. sinc scribend̾ dietau̾it
S si non incorꝑe errauit. s in

Expanded text:
Quotiens uolens alium heredem scribere alium scripserit in corpore hominis errans, ueluti rauerit, ut puta dum uult lanneutrum debebit hoc, siue ipse scripsit siue scribendum dictauerit. Sed si non in corpore errauit, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
latum. ¶ Cum fundiis erat le¬
gatus ui cum instrõ uel cũ hiis
que ibi sunt agasonem ninis¬
ad fundi legatum mutius an
inuillam int̾unilluc fut̾usq¬

Expanded text:
latum, cum fundus erat legatus uel cum instrumento uel cum his quae ibi sunt: agasonem enim misad fundi legatum Mucius aitin uillam interim illic futu
Abbreviated transcription (Latin):
nãt qmͣ ec̃t hĩtus si legatum Ic¬
sifu̾it inc̾tum. in falcidia inter¬
uentirat sit rectissime ꝓratur
officionidicis cauuones cẽ in¬
atubuentur singłis resquẽ
ascripte sunt. erunt m̃ hr̃des
ex equisptib qr nullã ꝑs exp̃s
sa ascripta ẽ que res fecit ut

Expanded text:
eat quam esset habiturus, si legatum acsi fuerit incertum, an Falcidia interuentura sit, rectissime probatur officio iudicis cautiones esse inadtribuentur singulis res quae adscriptae sunt, erunt tamen heredes ex aequis partibus, quia nulla pars adscripta est. quae res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte dimidra hr̃s esto. idem ticiꝰ¬
ex alt̾a ꝑte oumdia si nauis ex
do quicqm̃ existens quippecũ
non dubitat᷑ quin siquisex ꝑ¬
te clmmlia hr̃s institutussit
nec p̾ter quisqm̃ aliñ ip̃e ex

Expanded text:
te dimidia heres esto: idem Titix altera parte dimidia, si nauis ex ondicio quicquam existens: quippe cum non dubitetur, quin, si quis ex parte dimidia heres institutus sit nec praeterea quisquam alius, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
te condone suostitutu ex cadẽ ꝑ¬
te prdem forccelsusait. ¶ S si
tch̃rdem institu̾o deinde etusde
suocondone instituam uaiere
institones ex ead̃ ꝑteͣ sub di̾sis

Expanded text:
e substitutum ex ea parte heredem fore Celsus ait: Sed si te heredem instituero et deinde eundem te sub condicione instituam, nihil institutiones ex eadem parte sub diuersis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtenr̃s institutus ¶Srt sias
se expleto duo sineꝑtib scrib¬
antur utrumin singulosass
⁊si umus sñ ꝑte duo ⁊ uinctim
sñ ꝑte instituant᷑. non .iii. trien¬

Expanded text:
eres institutus est. Sed si expleto asse duo sine partibus scribantur, utrum in singulos asset si unus sine parte, duo coniunctim sine parte instituantur, non tres trien
Abbreviated transcription (Latin):
inporibo dim adri. senatus tenfu¬
it si cestõr qui c̾ morit̾ soluẽdo¬
ñ fuit duob płib ue lib̾tate
decłit. eisꝙ brditatem restitin
usẜit ⁊ institutus pr̃s suspectã
sibiporditatem dix̾it. ut adire

Expanded text:
mporibus diui Hadriani senatus censuit, si testator, qui cum moritur soluendo non fuit, duobus pluribusu‹e› libertatem dederit eisque hereditatem restitui iusserit et institutus heres suspectam sibi heredi
Abbreviated transcription (Latin):
des sumpto. cestoris uolunta tẽ¬
hanc exprimit utputa pͥmus
cos nam hec a diectio declarat
ommes ex uirilib ꝑtib instit¬
utos ut uabro scrpsit quade¬
tcͣta semissem fñs mei fuii semi¬
isse primus hac̾ci. ¶ Dater f. di
stribu̾cpr̃ditatem in tot ꝑtes
põt quot uolu̾nt. s souempnis
assis distribucõ in .xii. untias fĩt
demq siminus distribuit põtaᷤ¬
te iuns mħ reuoluitur utpu
ta duos prdes ex quadñte scͥp¬
ẜit. Nam h̾rditas eus residua
accectit ut ex scmmissibo uidea¬
tur scripti. ¶Sr si aiter ex qua¬
dñte. aiter ex semisse hrdes scrip¬
ti sunt quod accid̾it quadrans
ꝓpartib u̾rdicaris eis accrescit
i si excesẜĩt in diui sionem .xii.

Expanded text:
edes sunto' testatoris uoluntatem exprimit, ut puta 'Primus to': nam haec adiectio declarat omnes ex uirilibus partibus institutos, ut et Labeo scripsit, qua detracta semissem fratris filii, semissem Primus haberet. Pater famistribuere hereditatem in tot partes potest quot uoluerit: sed sollemnis assis distributio in duodecim uncias fit. Denique si minus distribuit, potestate iuris in hoc reuoluitur: ut puta si duos heredes ex quadrante scripserit: nam hereditas eius residua accedit, ut ex semissibus uideantur scripti. Sed si alter ex quadrante, alter ex semisse heredes scripti sunt, qui accedit quadrans pro partibus hereditariis eis adcrescit. Sed si excesserit in diu
Abbreviated transcription (Latin):
iutricis famis herciscunxe cig¬
noscentis ꝯtineatur.ait in chil
ampuñs isqui ex re insticutꝰ
ẽ consequatur ita igiturres
acupictur. uerbigra ponedu¬

Expanded text:
iudicis familiae herciscundae cognoscentis contineatur nihil amplius eum, qui ex re institutus est, consequi. ita igitur res accipietur. uerbi gratia pone du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ d mitium facere
q̃ nominatim̃ facit. Aamdi¬
uiis traianis iꝑpsit posse nõia¬
um exbr̃dar̃e. ¶ Institutu &
prdem eum quo dñs qui¬

Expanded text:
 initium facere quam nominatim facit: nam diuus Traianus rescripsit posse nominaum exheredare. Institutum autem heredem eum quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
uccatus fisci dixit uos retis iud¬
domme imp̃r audias me paci¬
ent̾ delegatis quid statu etis.
ad uocatus leomͣs dixit nomma
Priscianus dixit mamiiiisit
qnosdam ⁊ legata cetlit ant̾. ce¬
sar remotũs omnib cum delib¬
ass ⁊ admittirursies eosdem
in sfiss. dixit causa p̾sens ad i¬
itir uidetur numaniorem
intp̃tacõm ut ea dum taxat esti¬
mennus nepotemͣ irrita et ual¬
uisse quemduxͤit. ¶ Nom̃tsm¬

Expanded text:
uocatis fisci dixit: 'Uos habetis iuddomine imperator, audias me patienter: de legatis quid statues?' Anaduocatus Leonis dixit: 'Nomina Priscianus dixit: "Manumisit quosdam et legata dedit". Antoninus Caesar remotis omnibus cum deliberasset et admitti rursus eodem iussisset, dixit: "Causa praesens admittere videtur humaniorem interpretationem, ut ea dumtaxat existimemus nepotem irrita esse voluisse, quae induxit". nom
Abbreviated transcription (Latin):
primu ⁊ scm iccipsit. solis pͥ¬
mus scriptushr̃s idebr ⁊ soiꝰ¬
m̃s scriptus existet. qiͣ ex parte
dmudia institu tusss iquis
Hr̃s instituns ut c̾tas demõ¬
stretim nemopõt ¶ Siquis ita di¬
xit uter ex fr̃ib mens ticioine
uo seiam uxorem duxit extodñ¬
te. uter non oux̾it ex quadrante

Expanded text:
ipsit, solus Primus scriptus heres uidebitur et solus heres existet quasi ex parte dimidia institutus. Si quisHeres institui, nisi ut certe demonstretur, nemo potest. Si quis ita dixerit: 'uter ex fratribus meis Titio et Maeuio Seiam uxorem duxerit, ex dodrante, uter non duxerit, ex quadrante
Abbreviated transcription (Latin):
ut ibi hr̾et s ut tenuo ad pͥ¬
stinum iocum reuccaret. n
augebãt quo tnͣstutit n duni
miẽt. uñ tnͣstulit ut puta de
ytatico pr̃imono quosdam
ẜuosmisat in ꝓuinciam for¬
tt galliam ad exigendum ce¬

Expanded text:
t ibi haberet, sed ut denuo ad pristinum locum reuocaret, neque augebit quo transtulit neque minuet unde transtulit: ut puta de Italico patrimonio quosdam seruos miserat in prouinciam, forte Galliam, ad exigendum de
Abbreviated transcription (Latin):
ademptam uoluit por cõm.
cet̾is nch̾ nocebit in dictio nͥ
mag̃ qmͣ si uolens unũ nr̃ dẽ
inducẽ. inuitus. ⁊ auum ĩdu¬
xit. ꝙ siputau̾it totu testm̃
delendum ob unius malum
m̃nito onũ b den egantũr acti¬
printipiscum quidã hroum
nomnia induxiss. ⁊ bonacius
ut caduca a fiscouendicirenͣt.
diu delegatis dubitatu ẽ ⁊max¬
ime de legatis hiis q̃ erant ascp¬

Expanded text:
ademptam uoluit portionem, ceteris nihil nocebit inductio, non magis quam si uolens heredem inducere inuitus et alium induxerit. quod si putauit totum testamentum delendum ob unius malum meritum, omnibus denegantur actiprincipis cum quidam heredum nomina induxisset et bona eius ut caduca a fisco uindicarentur, diu de legatis dubitatum est et maxime de his legatis, quae adsc
Abbreviated transcription (Latin):
ta sint. qrod igitur in caute fac
⁊ si a dcmit nonerunt ademp¬
tu. ¶ S si reg̾ĩ ñ possunt q̃ intõ¬
suito deleta sunt. dñdum ẽ non
teb̾i s hec ia demumsi anͥ ꝯ¬

Expanded text:
ta sint. Quod igitur incaute factuet si ademit, non erunt adempta. Sed si legi non possunt quae inconsulto del‹e›ta sunt, dicendum est non deberi, sed hoc ita demum, si ante c
Abbreviated transcription (Latin):
b accresc̾e ait. qm sinãm u̾iorẽ
puto. Namqñtum aduisaccres¬
cendi ñ sunt ꝯunctĩqui sũ ꝑte
si si asse expleto alium sinepte
hrdem scripẜit malu assez
uemet alt̃ aciꝑ si ita scͥpsisser
explero asse ex reliqua ur̃s esto

Expanded text:
 adcrescere ait, quam sententiam ueriorem puto: nam quantum ad ius adcrescendi non sunt coniuncti, qui sine parte Sed si asse expleto alium sine parte heredem scripserit, in alium assem ueniet. aliter atque si ita scripsisset expleto asse: 'ex reliqua parte
Abbreviated transcription (Latin):
quib ex .t. fidei. restitutum
fuisi quo mag̾ mreliquũ ꝯfir¬
m̃tur suppreme defumctoꝵ uol¬
untate ¶ Sublata ẽ roc senatꝰ
ꝯsulto dubita cõ corum qui adire
h̾rditatem recusarẽt seumetusti¬
tumi scup̃textumetꝰ censuerunt¬
¶Am̃qm̃ x senatus subuent uotu¬

Expanded text:
titutum fuisset, quo magis in reliquum confirmentur supremae defunctorum uoluntates'. Sublata est hoc senatus consulto dubitatio eorum, qui adire hereditatem recusare seu metu litextu metus censueruntam autem senatus subuentum u
Abbreviated transcription (Latin):
tariis ¶ It̾ infidcirmissariis
ut si offerat᷑ miegr̃ ꝙ ielictũẽ
nĩs cesid̾ans cam̾i sibi hac stipꝰ¬
ne audiatur. ¶ Si legatã qd̾a
p̾senti die relicta st̃ queda sb̾
ꝯdõne int̾ponenda istaerit sti

Expanded text:
tariis, item in fideicommissariis, ut, si offerat integrum quod relictum est heres desiderans cauere sibi hac stipulatione, audiatur.Si legata quaedam praesenti die relicta sint, quaedam sub condicione, interponenda erit ista
Abbreviated transcription (Latin):
pec. hrditariam soluat ułrẽ
t̃clat quida ñ putant cauend̃
qr nec tem̃ põt eo nomine iuc¬
cus t̾ nec possidat uł dolo fecat
quominus possidat noc si ante
motam ꝯtrou̾siam soluat qd̾
ditanamre̾̃ tradat qr om̃i mͦ¬

Expanded text:
pecuniam hereditariam soluat uel rem tradat, quidam non putant cauendum, quia nec teneri potest eo nomine uictus, cum non possideat uel dolo fecerit, quo minus possideat. hoc si ante motam controuersiam soluat: quoreditariam rem tradat, quia omnim
Abbreviated transcription (Latin):
ptñ ita obẜuatur ut l quadñ¬
tem hr̃s ñ retineat. tñ hactenꝰ
legata debentur qͣtimis pr̃i¬
moni uires sufficumnt utiꝙ
declucto ere alieno. Itẽ dectuctis

Expanded text:
n ita obseruatur, ut, licet quadrantem heres non retineat, tamen hactenus legata debeantur, quatenus patrimonii uires sufficiunt, utique deducto aere alieno, item deductis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd romis satisdationis ei rem¬
ittend̃ crit ꝙuidet᷑ adiuuari
is cuius de eare notio ẽ aditus
si compierit ĩo cautom a te
exigi ut a fiteiꝯmissi peticõe
au̾taris homis sat̾cationis tͥ
remitti curabĩt. Paut
gata ꝑcipe ad distrionend is¬
sus erat. uetit cantion̾e erigi

Expanded text:
uid onus satisdationis eis remittendum erit? quod uidetur adiuuari 'is, cuius de ea re notio est, aditus si compererit ideo cautionem a te exigi, ut a fideicommissi petitione auertaris, onus satisdationis tibi remitti curabit'. 7 Paugata praecipere ad distribuendum iussus erat, uetuit cautionem exigi
Abbreviated transcription (Latin):
iatum est. ¶Euratorem ignor¬
intera nec mandante pupulo
net rette ei a tutore petitumui¬
tor non iurecutus gessit non fũ
rõnc cum qui petuit agendu

Expanded text:
latum est curatorem ignorante nec mandante pupilla non recte ei a tutore petitum uitor non iure datus gessit, non sine ratione eum qui petit cogendum
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ccisum ⁊ ap̃ auos pleros re¬
latum qĩ indecens sit pr̃em a fi¬
no regi. attñ diuus pius iustio çe¬
psunt filium si sobrieniuat pr̃i
cum torem dand magis qm̃ ext̃¬
neum. ¶ Duins pus mĩis q̾re¬
lamͣ de fuiis ꝓcligis admisit ut
curatorem accipiant in ħ u̾ba.¬
¶S ẽ nou mn quosdã ⁊ sim̃tis
suc uidebunt᷑⁊ ex ẜmombñs
ꝯpotes ẽẽ tñ fic ctͣtare bona ad
se ꝑrmnencia ut nisi suouemat᷑¬
niis declucant᷑ in egestatem eu¬
gendus itaꝙ erit qui eos ꝯsitio

Expanded text:
ud Celsum et apud alios plerosque relatum, quasi indecorum sit patrem a filio regi, attamen divus Pius Instio Ceerunt filium, si sobrie vivat, patri curatorem dandum magis quam extraneum. Divus Pius matris querellam de filiis prodigis admisit, ut curatorem accipiant, in hast nouum quosdam, etsi mentis suae uidebuntur ex sermonibus compotes esse, tamen sic tractare bona ad se pertinentia, ut, nisi subueniatur is, deducantur in egestatem. eligendus itaque erit, qui eos consilio
Abbreviated transcription (Latin):
posse n ali quos ul absentes l
furiosos ẽe que sm̃a utili tatis
gr̃a admittenda e̾ ut umnide¬
cernatur ad muistracõ aner¬
go ⁊ puocare se inuicem ẜ sr̃ĩ¬

Expanded text:
posse enim aliquos uel absentes uel furiosos esse: quae sententia utilitatis gratia admittenda est, ut uni decernatur administratio.An ergo et prouocare se inuicem s
Abbreviated transcription (Latin):
nõti qd̃ hi qͥ ex cã fidciamssi
manrum crit non ẽ ablatumei
iucciau̾o sñ nincło cantionis ñ
ꝯmittit᷑ quid ergosiñ emeatur
ñ dubietutela non erit. ip̃ pr̃on̾¬
s⁊ si puella .xii. annum impleu̾at¬

Expanded text:
ssi manumittit, non est ei ablatum, tutela uero sine uinculo cautionis non committitur. quid ergo si non caueat? non dubie tutela non erit apud patronum.Sed si puella duodecimum annum impleu