comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt retrorsum: ut qͥ appellabant᷑ pars &
filii dĩ. postea dicerentur. filii alieni ĩntiti
st̃ mͥ. Precepit saluator ne app̃henso aratro
respiciamꝰ pꝰ t̾gum: ne imitem uxorẽ loth.
Unde & apłs extendens se in priora. poste¬
riors obliuiscit᷑. Qđ autẽ dixit iuxta lxx.
popło pleno peccatis: ostendit nullã spe¬
ciem peccatoꝵ in isrł popło ñ fuisse. Sin
autẽ legerimꝰ ut in hebraico ẽ popło gra¬
uI iniquitate: illiꝰ testimonii recordemur
qd iniquitas sedeat suꝑ talentum plũbi:
& ex peccatoris ꝑsona dr̃ in psalmo tͥcesi¬
mo septimo. Oleuate st̃ iniquitates mee
suꝑ caput meũ. qͣsi onꝰ graue grauatę
st̃ suꝑ me. Manifesta transcurrimꝰ ut in
obscuriorib & in his q̃ explanatione indi¬
gent immorem᷑. In qͦ ꝑcutiã uos ultra:
addentes p̃uaricationem: Quo testimo¬
nio discimꝰ iccͥco dñm ꝑcutere delinq̃ntes.
ut ꝑcussos corrigat. & ñ tã pena sit qͣm e¬
m̃datio. Estq sensus. Non inuenio quã

Expanded text:
sunt retrorsum, ut qui appellabantur pars et filii Dei, postea dicerentur: Filii alieni mentiti sunt mihi . Praecepit Salvator, ne apprehenso aratro, respiciamus post tergum , ne imitemur uxorem Lot. Unde et Apostolus extendens se in priora, posteriorum obliviscitur . Quod autem dixit juxta LXX, populo pleno peccatis , ostendit nullam speciem peccatorum in Israel populo non fuisse. Sin autem legerimus, ut in Hebraico est, Populo gravi iniquitate, illius testimonii recordemur, quod iniquitas sedeat super talentum plumbi, et ex peccatoris persona dicatur in psalmo tricesimo septimo: Elevatae sunt iniquitates meae super caput meum: Quasi onus grave ingravatae sunt super me . Manifesta transcurrimus; ut in obscurioribus, et in his quae explanatione indigent, immoremur. . In quo percutiam vos ultra addentes praevaricationem? Quo testimonio discimus idcirco Dominum percutere delinquentes, ut percussos corrigat, et non tam poena sit, quam emendatio. Estque sensus: Non invenio quam
Abbreviated transcription (Latin):
te. semini nequã. filiis sceleratis. Dereliq̃it̃
dñm: blasphemauerunt sc̃m isrł. ab aliena¬
ti st̃ retrorsum. Hoc qđ in ultimo posui
abalienati st̃ retrorsum . lxx. int̃pretes ñ
habent. & ꝓblasphemart̃ scribit᷑ in eis ad
iracundiã concitauert̃. E ꝓ semini neqͣm.
sem̃ pessimũ. Qd cęt̾i seq̃ntes hebraicum.
merechim̃. int̃p̃tati st̃ pessimorũ: ut ñ tã
seminis uiciũ sit. ne boni & mali diu̾sa py¬
tet᷑ ẽẽ natura: qͣm eorꝑ maliciȩ. qͥ uolunta¬
te ꝓpͥa dm dereliq̃runt. In pͥncipio uolu¬
minis titulus ẽ. ꝑsonã. causã tempꝰq cõme¬
morans. In scđ̾o. intentos auditores facit.
Tercio narrat qͥd locutus sit dñs. In qͣrto
quasi in excessib gentẽ increpat peccatͥcem.
& popłm plenũ uł grauẽ iniquitate. Non
qd alia sit gens. & aliꝰ popłs ut qͥdã putañ:
s ipse isit & gens appellat᷑ & popłs. & filii
scelerati siue iniqui: ut qͥ pͥmũ ꝑ benefici¬

Expanded text:
e, semini nequam, filiis sceleratis: dereliquerunt Dominum: blasphemaverunt sanctum Israel: abalienati sunt retrorsum. Hoc quod in ultimo posui: abalienati sunt retrorsum, LXX Interpretes non habent et pro blasphemaverunt, scribitur in eis, ad iracundiam concitaverunt: et pro semine nequam, semen pessimum. Quod caeteri sequentes, Hebraicum MEREIM   interpretati sunt, pessimorum: ut non tam seminis vitium sit ne boni et mali diversa putetur esse natura quam eorum malitiae, qui voluntate propria Dominum dereliquerunt. In principio voluminis titulus est, personam, causam, tempusque commemorans: in secundo intentos auditores facit: in tertio narrat quid locutus sit Dominus: in quarto quasi in excessibus gentem increpat peccatricem, et populum plenum vel gravem iniquitate. Non quo alia sit gens et alius populus, ut quidam putant, sed ipse Israel, et gens appellatur et populus, et filii scelerati, sive iniqui: ut qui primum per benefici
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ: intelligat pͥmogenitũ iccuro se dici.
qr sedĩ filii signĩficent᷑ ex gentib. Non
enĩ appellat᷑ unigenitꝰ qͥ excludat fr̃s cet̾os:
s pͥmogenitus ut monstret & alios secti¬
turos: & tam̃ uixta myst̾ia scͥpturarum.
ñ pͥmogeniti accipiunt heditatẽ. s scdi.
Primogenitus fuit cayn: s mun̾a abel pla¬
cuert̃ do. Primogenitus ismahel: s ysaac
accepit hereditatẽ. Primogenitus esau: s
benedictionẽ patris ia cob supplantator e¬
ripuit. Primogenitus ruben: s tam̃ bene¬
dictio seminis xꝑi tͣnsfertur ad iudã. Itaq
illi iuxta uocationis ordinẽ pͥmi fuert̃. et
appellabant᷑ caput: nos scd̃i qui dicebamũr
cauda. uersi sumꝰ incaput. & dĩ appellam᷑
filii. Quotqͦt enĩ susceꝑunt eũ: dedit eis
potestatẽ filios dĩ fieri. Nec accepimꝰ sp̃m ser¬
uitutis in timore. s spm adoptionis in quo
clamamꝰ abba pat̾: qr ꝑfecta dilectio foras m̃it

Expanded text:
nitum: intelligat primogenitum idcirco se dici, nitum: intelligat primogenitum idcirco se dici, quia secundi filii significentur ex gentibus. Non enim appellatur unigenitus, qui excludat fratres caeteros; sed primogenitus, ut monstret et alios secuturos: et tamen juxta mysteria Scripturarum, non primogeniti accipiunt haereditatem, sed secundi. Primogenitus fuit Cain, sed Abel munera placuerunt Deo. Primogenitus Ismael, sed Isaac accepit haereditatem. Primogenitus Esau, sed benedictionem patris Jacob supplantator eripuit. Primogenitus Ruben, sed tamen benedictio seminis Christi transfertur ad Judam. Itaque illi juxta vocationis ordinem primi fuerunt, et appellabantur caput: nos secundi qui dicebamur cauda, versi sumus in caput, et Dei appellamur filii. Quotquot enim receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Nec accepimus spiritum servitutis in timore, sed spiritum adoptionis, in quo clamamus: Abba, Pater : quia perfecta dilectio foras
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipe. Ea eiũ quȩ excelsa st̃. maiorẽ habñt
intelligentiã: quȩ humiliora. t̾renis sen¬
sib inuoluunt᷑. Unde & saluator in eu̾¬
głio. qui habet in quit aures audiendi
audiat. Si quis gͥ celũ est & habet mu¬
incipatũ in celestib audiat mystice quȩ
dicunt᷑. Si qͥs t̾renꝰ simplicẽ sequat᷑ hẏsto¬
riam. Illud quoq animadu̾tendũ qđ ñ di¬
xerit. audi celũ & aurib ꝑcipe t̾ra qͥd uob̾
locutus sit dñs. s qͥd locutus ⁊ mͥ: ut qđ e
go audiui in spũ uob̾ referã. qͥ ipsũ loqñtẽ
tant. uixta illud qđ de t̾ra in alio loco dr̃
qͥ respicit t̾ram. & facit eã tremere: eũ hoc
potestatis dĩ sit. ñ terrenȩ intelligentiȩ.
Filios genui ⁊ exaltaui ipsi autẽ me sp̃ueĩt
Pro quo syminachꝰ & theodotio.ita u̾te¬
rt̃. filios enutriui. & exaltaui ab hoo lo
Qđ si suꝑbierit isrł audiens se ẽẽ pͥmoge¬

Expanded text:
 habent  habent intelligentiam: quae humiliora, terrenis sensibus involvuntur. Unde et Salvator in Evangelio: Qui habet, inquit, aures audiendi, audiat . Si quis igitur coelum est, et habet municipatum in coelestibus, audiat mystice quae dicuntur. Si quis terrenus, simplicem sequatur historiam. Illud quoque animadvertendum, quod non dixerit: Audi, coelum, et auribus percipe, terra, quid vobis locutus sit Dominus; sed quid locutus sit mihi, ut quod ego audivi in spiritu, vobis 11 referam, qui ipsum loquentem tant, juxta illud, quod de terra in alio loco dicitur: Qui respicit terram, et facit eam tremere : cum hoc potestatis Dei sit, non terrenae intelligensi autem spreverunt me. Pro quo Symmachus et Theodotio ita verterunt: Filios enutrivi, et exaltavi . Ab hoc locQuod si superbierit Israel, audiens se esse primoge
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. id est mens uidens dm̃: credidĩt
pars popłi iudeoꝵ. ut una die tͥa mi¬
lia simul credidint. & alia die .u. milia. Sapi¬
entib quoq scłi ñ recipientib cruce xꝑi
indocta nationũ turba suscepit. Unde
& apłs loq̃batur. Uidete uõcationẽ urãm
fr̃s. quia ũ multi sapientes sedm̃ carnẽ.

Expanded text:
Israel, id est, mens videns Deum, credidit Israel, id est, mens videns Deum, credidit pars populi Judaeorum, ut una die tria millia simul crederent, et alia die quinque millia. Sapientibus quoque saeculi non recipientibus crucem Christi, indocta nationum turba suscepit. Unde et Apostolus loquebatur: Videte vocationem vestram, fratres: quia non multi sapientes secundum carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ parit̾ legerimꝰ bouẽ & asinũ. In deut̾o¬
nomio scͥptum ẽ. Non arabis inuitulo si¬
mul & asino. & in hoc eodẽ ysaia. Beatus
qͥ seminat suꝑ omnẽ a qua: ubi bos calcat
& asinꝰ. Simul arat in boue & asmno hebi¬
on. dignꝰ ꝓ humilitate sensus. pauꝑtate
nominis sui:. qͥ sic recipit etigłium ut
iudaicarũ suꝑstitionũ q̃ in umbra &
imagine p̃cesserunt cerimonias ñ relin¬
quat. B eatus ẽ autẽ qͥ seminat in elo¬
quiis scͥpturarũ tam uet̾is qͣm noui
testamenti: & calcat aquas occidentis lit¬
tere. ut metat fructũ sp̃s uiuificantis
Hos iuxta anagogen refert᷑ ad isrł
qui legis portauit iugũ. & mundũ ani¬
mal ẽ. Asinꝰ peccatoꝵ onere p̃grauatus
gentiũ popłs accipit᷑: cui dñs loq̃bat᷑.¬
Uenite ad me om̃s qͥ laboratis & onera¬
ti estis. & ego reficiã uos. Phariseis gͦ
& scͥbis ñ credentib qͥ habebant legis
elauẽ atq noticiã. & uere appellabant᷑

Expanded text:
ubi pariter legerimus bovem et asinum? In Deuteroubi pariter legerimus bovem et asinum? In Deuteronomio scriptum est: Non arabis in vitulo simul et asino . Et in hoc eodem Isaias: Beatus qui seminat super omnem aquam, ubi bos calcat et asinus . Simul arat in bove et asino Ebion, dignus pro humilitate sensus, paupertate nominis sui; qui sic recipit Evangelium, ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat. Beatus est autem qui seminat in eloquiis Scripturarum tam veteris quam novi Instrumenti: et calcat aquas occidentis litterae, ut metat fructum spiritus vivificantis. Bos juxta anagogen refertur ad Israel; qui Legis portavit jugum, et mundum animal est. Asinus peccatorum onere praegravatus, gentium populus accipitur, cui Dme omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos . Pharisaeis ergo et Scribis non credentibus, qui habebant Legis clavem atque notitiam, et vere appellabantur
Abbreviated transcription (Latin):
xerit. E ẽ sensus ꝑspicuus. Ego eos adop¬
taui in filios & feci popłm peculiarẽ. et̃
partẽ meã ac funiculũ hereditatis meȩ.
appellauiq pͥmogenitos: illi autẽ neo hoc
quidẽ fecert̃ qđ bruta faciunt animalia.
ut beneficiis uincerent᷑. & intellig̾ent pa¬
storem ac nutriciũ suũ. Nec c̃õpara uit
s stolidioris sensus boui & asino. qͦrũ al¬
terũ carpenta trahens. durissimas t̾re
glebas uertit uomere: alterũ portat on̾a.
& hominũ in gradiendo laborem tẽꝑat.
Unde & ium̃ta appellant᷑. ab eo qd iu¬
uent homines. Potest hic locus & de d̾o
patre intelligĩ s magis refertur ad fili¬
ũ qđ ñ cognou̾it eũ neq susceꝑit popłs
isrł. cuiꝰ diem abrahã uidit & letatus ẽ:
& in cuiꝰ aduentu omĩum ꝓpħarum uo¬
ta pendebant. qͥ & in eugłio ad hierłm
loquit᷑. Quotiens uolui congregare fi¬
lios tuos siẽ gallina ꝯgregat pullos
suos sub alas suas: & noliusti. Querĩmꝰ

Expanded text:
xerit. Et est sensus perspicuus: Ego eos adoptavi in filios, et feci populum peculiarem, et partem meam ac funiculum haereditatis meae, appellavique primogenitos; illi autem nec hoc quidem fecerunt, quod bruta faciunt animalia, ut beneficiis vincerentur, et intelligerent pastorem ac nutricium suum. Nec comparavit sed stolidioris sensus bovi et asino, quorum alterum carpenta trahens, durissimas terrae glebas vertit vomere, alterum portat onera, et hominum in gradiendo laborem temperat: unde et jumenta appellantur ab eo, quod juvent homines. Potest hic locus et de Deo Patre intelligi: sed magis refertur ad Filium, quod non cognoverit eum, neque susceperit populus Israel: cujus diem Abraham vidit, et laetatus est: et in cujus adventum omnium Prophetarum vota pendebant. Qui et in Evangelio ad Jerusalem loquitur: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pu noluisti ! Quaerimus
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes hystoriȩ ueritatẽ. sio int̾preta¬
mͤ sp̃ualit̾. ut quicqͥd illi de celesti hierłm
somniant referamꝰ ad xp̃i eccłiam. et
ad eos qͥ uł ꝓpter peccata egrediunt᷑
ex ea. uł ob penitentiã reu̾tunt᷑ ad sedẽ
pͥstinã. De qua & illud in hoc eodem ꝓ.¬
pheta dici arbitram᷑:. illuminare illu¬
minare hierłm. uenit enĩ lux tua. &
gła dñi suꝑ te orta ẽ. & in te appayes¬

Expanded text:
sequentes historiae veritatem, sic interpretamur spiritualiter, ut quidquid illi de coelesti Jerusalem somniant, referamus ad Christi Ecclesiam, et ad eos qui vel propter peccata egrediuntur ex ea, vel ob poenitentiam revertuntur ad sedem pristinam, de qua et illud in hoc eodem Propheta dici arbitramur: Illuminare, illuminare, Jerusalem: venit enim lux tua, et gloria Domini super te orta est: et, In te appa
Abbreviated transcription (Latin):
nitione duarũ tribuũ hȩc uniu̾sa narrari.
Orias autẽ ipse ẽ qͥ et ararias. duplici no¬
mine. & uno quidem atq eodẽ tempore
ysaiam. osee. Iohel. et amos ꝓphetasse ex
regib qͥ ponunt᷑ in titulo cognoscimꝰ: s pͥn.¬
cipiũ uerbi dñi fuit in osee filio beheri.
dã int̾pretatur fortitudo siue robustus:
ille popłs durus uł grauis. De quo in amos
pleuiꝰ diximꝰ. Non solũ autẽ hic ꝓph̃a. s
et alii eũ habeant in titulo. uisio quã ui¬
dit ysaias. siue abdias inferunt qͥd ui

Expanded text:
nitionem duarum tribuum haec universa narrari. nitionem duarum tribuum haec universa narrari. Ozias autem ipse est, qui et Azarias, duplici nomine. Et uno quidem atque eodem tempore Isaiam, Osee, Joel, et Amos prophetasse, ex regibus qui ponuntur in titulo, cognoscimus: sed principium verbi Domini fuit in Osee filio Beeri. dam interpretatur fortitudo, sive robustus; ille populus durus vel gravis: de quo in Amos plenius diximus. Non solum autem hic propheta, sed et alii cum habeant in titulo: Visio quam vidit Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
exechie. regũ uida. Pro
iuida in quo significant᷑
due tribꝰ.lxx. & theodo¬
tio posuere iudẽa: que
tõtam t̾ram . xii tribuũ
ostendit. Et pro eo qđ nos ex hebreo uerti¬
mus suꝑ uidam & hierłm: illi int̾p̃tati
sunt contra uideã & hierłm. Sy machꝰ
more suo manifestiꝰ de iuda & hierłm. ut
nec ꝓsꝑa nec adu̾sa uelit titulo demon¬
strari: s ea q̃ de iuda et hierłm in utramq
partẽ ꝓpħicus sermo p̃dixerit. Ergo ySa¬
ias pͥncipalit̾ de duab loquit᷑ tribubꝰ iu¬
da et beniamin. exceptis decẽ q̃ in samaria
erant & uocabant᷑ ephraun & isrł: et quas
sub oria rege iuda & hierłm phul rex as¬
Syriors uastare iã ceꝑat. Deniq qͥnquage¬
simo & scđ̾o imꝑii eiꝰ anno. regnante ap̃
glathphalasar rex assẏriorꝑ. & cepit achion.
& abel domũ in aacha. et ianoe. & cedes. et
asor. et galaad. & galileam. omnẽ t̾ram nep¬
tbalym: & transtulit eos in assyrios. Ex qͦ
ostendit᷑ uicina eu̾sione samariȩ in cõmo¬

Expanded text:
Ezechiae, regum Juda. Pro Juda, in quo significantur duae tribus, LXX et Theodotio posuere, Judaeam, quae totam terram duodecim tribuum ostendit. Et pro eo quod nos ex Hebraeo vertimus, super Judam et Jerusalem: illi interpretati sunt, contra Judaeam et Jerusalem. Symmachus more suo manifestius, de Juda et Jerusalem; ut nec prospera, nec adversa velit titulo demonstrari: sed ea quae de Juda et Jerusalem in utramque partem Propheticus sermo praedixerit. Ergo Isaias principaliter de duabus loquitur tribubus, Juda et Benjamin: exceptis decem, quae in Samaria erant, et vocabantur Ephraim et Israel; et quas sub Ozia rege Juda, et Jerusalem, Phul rex Assyriorum vastare jam coeperat. Denique quinquagesimo et secundo imperii ejus anno, regnante apud glathfalassar rex Assur et cepit Aiom et Abel domum Maacha et Ianoe Asor et Galaad et Galilaeam, omnem terram Nephthali, et transtulit eos in Assyrios . Ex quo ostenditur, vicina eversione Samariae in commo
Abbreviated transcription (Latin):
gabunt᷑ in hierłm. & a rietes nabaioth
ꝓꝑabunt. & er̃t placabiles hostie suꝑ
altare dñi. Qđq in titulo ponit᷑ ꝓphe¬
tasse eũ sub oria & ioathan & achar &
etechia regib uida. ñ ut in aliis ꝓpħis
confuse intelligendũ ẽ ut nesciamꝰ qͥd sub
quo specialit̾ rege dictum sit: s usq ad finẽ
uoluminis scͥptum refert᷑. qͥd seorsum sub
sub exechia ei a dño reuelatũ sit. Scia¬
mꝰ quoq ezechiã in hierłm duodecimo
anno romuli qͥ sui nominis in italia ꝯ-¬
didit ciuitatẽ. regnare cepisse: ut liqͥdo
appareat qͣnto antiquiores sint nr̃e hy¬
storie qͣm gentiũ cęt̾arum. Int̃p̃tatur
aũtẽ ysaias saluator dñi. ruda confessio.
dño saluat᷑. & est filiꝰ amos. id ẽ fortis atq
robusti: cernit sp̃calit̃ uisionẽ confessionis.
dũ antiqua peccata deplangit. & pacis dỹ
pꝰ penitentiã tͣnsit ad lucem. & et̾na pace
requiescit: cunctaq illiꝰ tepora tͣnseunt

Expanded text:
gabuntur in Jerusalem, et arietes Nabaioth properabunt, et erunt placabiles hostiae super altare Domini Quodque in titulo ponitur prophetasse eum sub Ozia, et Joatham, et Achaz, et Ezechia, regibus Juda, non ut in aliis Prophetis confuse intelligendum est, ut nesciamus quid sub quo specialiter rege dictum sit: sed usque ad finem voluminis scriptum refertur, quid seorsum sub sub Ezechia ei a Domino revelatum sit. Sciamus quoque Ezechiam in Jerusalem duodecimo anno Romuli, qui sui nominis in Italia condidit civitatem, regnare coepisse: ut liquido appareat, quanto antiquiores sint nostrae historiae, quam gentium caeterarum. Interpretatur autem Isaias, salvatus Domini: Juda, confessio:  salvatur, et est filius Amos, id est, fortis atque robusti, cernit spiritualiter visionem confessionis, dum antiqua peccata deplangit: et pacis, dum post poenitentiam transit ad lucem, et aeterna pace requiescit: cunctaque illius tempora transeunt
Abbreviated transcription (Latin):
leuaui ocłos meos. qͥ habitas in cȩlo. Un¬
de & apłis a saluatore p̃cipit᷑. Leuate ocłos
ur̃os & uidete regiones. qr ĩa albe ft̃ ad
messem. Istos cordis ocłos & sponsa habe¬
bat in cantico canticor: cui sponsus dicit.
Uulnerasti cor meũ soror mea sponsa. uno
ex ocłis tuis. & in eugłio legimꝰ. Lucerna
corporis tui. ẽ ocłs tuus. In uet̃i quoq di¬
ctt᷑ instrum̃to. qd̾ popłs uidit uocem dñi. Ex
quo montani deliram̃ta conticcant: qͥ in ẽx¬
tasy & cordis amentia ꝓph̾as putat uen¬
tura dixisse. Neq enĩ uide pot̾ant qđ ig¬
norabant. Scio quosdã iudeã et hierłm
de celestib int̾p̃tari: & ysaiam sub ꝑso¬
na dñi saluatoris qđ captiuitatẽ illiꝰ pro

Expanded text:
as in coelo . Unde et Apostolis a Salvatore praecipitur: Levate oculos vestros, et videte regiones: quia jam albae sunt ad messem . Istos cordis oculos, et sponsa habebat in Cantico Canticorum, cui sponsus dicit: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, uno ex oculis tuis . Et in Evangelio legimus: Lucerna corporis tui est oculus tuus . In veteri quoque dicitur instrumento, quod populus viderit vocem Dei . Ex quo Montani deliramenta conticeant, qui in ecstasi, et cordis a mentia Prophetas putat ventura dixisse: neque enim videre poterant quod ignorabant. Scio quosdam Judaeam et Jerusalem de coelestibus interpretari, et Isaiam sub persona Domini Salvatoris: quod captivitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tus om̃i sapientia loq̃batur ad dñm.
et dñs respondebat ei:̃ et de danihele¬
ad pͥncipem tẏri dicit᷑. nunquid sapien¬
tior es danihele. et dauid sapiens erat
qͥ głabatur in psalmo. incerta & occuł¬
ta sapientie tue manifestasti mͥ: qͦ mͦ
sapientes ꝓpħe instar brutorũ ani-¬
mantium quid dicerent ignorabant:
habeant. qͣndo taceant. qͦudo loqͣntur.
Qđ si cui uidet᷑ infirmum: illud eiꝰdeoꝵ
apłi audiat. Propħe duo aut tres loqͣn¬
tur: & alii diuidicent. Si aut̃e alii fue¬
rit reuelatum sedenti: pͥor taceat. Qua
possent ratione tacere: cũ indatione
cuncta sapientiȩ rationisq st̃ plenã.
Nec aer uoce pulsatus ad aures eors
ꝑueniebat: s d̾s loq̃batur in animo ꝓpħa¬
rum iuxta illud qđ alius ꝓpħa dicit.
Angłs qͥ loquebat᷑ in me. Et. Clamau¬
t̾e incordib nr̃is. abba pat̾. &. Audiã
qͥd loquat᷑ in me dñs d̾s. Unde pꝰ hẏstõ¬
riȩ ueritatẽ spiritalit̾ accipienda st̃

Expanded text:
ia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Danielncipem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele ? et David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi , quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium quid dicerent, ignorabant? potestate, quando taceant, quando loquantur. Quod si cui videtur infirmum, illud ejusdem Apostoli audiat: Prophetae duo aut tres loquantur, et alii dijudicent: si autem alii fuerit revelatum sedenti, prior taceat . Qua possunt ratione reticere, cum in ditione cuncta sapientiae rationisque sunt plena. Nec aer voce pulsatus ad aures eorum perveniebat; sed Deus loquebatur in animo Prophetarum, juxta illud quod alius Propheta dicit: Angelus qui loquebatur in me , et: Clamantes in cordibus nostris, Abba, pater . Et: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Unde post historiae veritatem, spiritualiter accipienda s
Abbreviated transcription (Latin):
cogis me uirgo xꝑi eu¬
Stochiuor transire ad y¬
saiam: et qđ sc̃ȩ matri
tuȩ paulȩ dũ uiueret pollicitus sum
tͥ redde. Qđd quidem ⁊ eruditissimo uiro
fr̃ĩ tuo pammachio ꝓmisisse me memi¬
ni.Cũq in affectu pac sis: uincis p̃sen¬
tia. Itaq et tͥ et illi ꝑ te reddo qđ debeo:
obediens xp̃i p̃ceptis qͥ ait. scruta minĩ
scͥpturas. et. querite et inuenietis: ne il¬
lud audiã cũ iudeis. Erratis nescientes
seͥpturas. neq uirtutẽ di. Si enĩ iuxta
tia. et qui nescit sc̃ͥpturas nescit di uir¬
tutẽ eiꝰq sapientiã: ignoratio scͥpturã¬
rum. ignoratio xꝑi ẽ. Unde orationũ
tuarũ fultus auxilio q̃ dieb ac nocti¬
b in dĩ lege meditaris. et templũ es sp̃s
scĩ ĩmitabor patrẽ familias qͥ de thesay¬
ro suo ꝑfert noua et uet̾a. et sponsam di¬
centẽ in cantico canticor noua et uet̾a
fratruelis meus seruauit mͥ. Sieq ex¬

Expanded text:
cogis me, virgo Christi Eustochium, transire ad Isaiam: et quod sanctae matri tuae Paulae, dum viveret, pollicitus sum, tibi reddere. Quod quidem et eruditissimo viro fratri tuo Pammachio promisisse me memini; cumque in affectu par sis, vincis praesentia. Itaque et tibi et illi per te reddo quod debeo, obediens Christi praeceptis, qui ait: Scrutamini Scripturas ; et, Quaerite, et invenietis . Ne illud audiam cum Judaeis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei . Si enim juxta tia; et qui nescit Scripturas, nescit Dei virtutem ejusque sapientiam: ignoratio Scripturarum, ignoratio Christi est. Unde orationum tuarum fultus auxilio, quae diebus ac noctibus in Dei lege meditaris, et templum es Spiritus sancti, imitabor patremfamilias, qui de thesauro suo profert nova et vetera; et sponsam dicentem in Cantico Canticorum: Nova et vetera, fratruelis meus, servavi tibi
Abbreviated transcription (Latin):
cia lacͥmis penitentie molliret᷑. Pro fascio
lis quib isrłis neqͦquã curcũligata st̃ uul¬
nera.lxx. malagina tnstulerunt. Iacet gͦ
confossus & contrucidatus isrł. qr int̾fe¬
cit medicũ qͥ ad curandũ uenerat domũ
na babylonis loquunt᷑ angłi. Curauimꝰ bã¬
bylonẽ & ñ ẽ sanata urbẽ uidelicet con¬
fusionis atq uiciorũ. & in eugłio legimꝰ des¬
cendentẽ de hierłm in hierico a latronib
uulneratũ. curatũq a samaritano: & pꝰ ax

Expanded text:
tia lacrymis poenitentiae molliretur. tia lacrymis poenitentiae molliretur. lis, quibus Israelis nequaquam circumligata sunt vulnera, LXX malagma transtulerunt. Jacet ergo confossus et contrucidatus Israel, quia interfecit medicum, qui ad curandam venerat domum na Babylonis loquuntur Angeli: Curavimus Babylonem, et non est sanata , urbem videlicet confusionis atque vitiorum. Et in Evangelio legimus, descendentem de Jerusalem in Jericho a latronibus vulneratum, curatumq
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo compendiis grandis uie spacia p̃ter¬
uolet: ut ñ tam cõmentarios qͣm indices
capitulor nos legere credamꝰ Ex quo ani¬
madu̾tis qͣnte difficultatis sit. ut latiui
nr̃i quorũ aures fastidiose sunt & ad in¬
telligendas septuras scãs naussant. plausu¬
q tantũ eloquentiȩ delectantur. mͥ ignos¬
cant si ꝓlixius locutus fucro: cũ ysaias du¬
odecĩ ꝓpħis iuxta numerũ uersuũ aut̃ e¬
qualis. aut maior sit. Sicubi autẽ p̃termis¬
sis.lxx. de hebraico disputaui illud in cau¬
sa ẽ. qđ aut eadem. aut similia sunt pleraq
cum cet̾is. Et duplici editione ꝓposita no¬
lui libros explanationis extendere: qui eti¬
am insimplici expositione modum breuita¬
tis excedunt: Sed iam ꝓpositũ ꝑsequamus¬

Expanded text:
immo compendiis grandis viae spatia praeterimmo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias duodecim Prophetis juxta numerum versuum, aut aequalis, aut major sit. Sicubi autem praetermissis LXX de Hebraico disputavi, illud in causa est quod aut eadem, aut similia sunt pleraque cum caeteris, et duplici editione proposita, nolui libros explanationis extendere, qui etiam in simplici explanatione modum brevitatis excedunt. Sed jam propositum exsequamu
Abbreviated transcription (Latin):
et desertum mare. ydumea & aiabia. ac
uallis uisionis. & extremũ tẏrus. et ui¬
sio qua drupedũ intelligenda st̃: ut
cuncta q̃ramꝰ in sensu. et in omĩb his
quasi sapiens architectus paulꝰ apłs ia¬
ciat fundam̃tum. qđ ũ est aliud p̾ter
saie librũ uelle disserere: in quo maio¬
rum nr̃ors ingenia sudauert̃. grecors
dico. Cet̾um ap̃latinos grande silenti¬
um ẽ. p̃ter sc̃e memorie martyrem
uictorinum: qui cũ apło dicere pot̾at.
& si imꝑitus sũ sermone. ñ tam̃ scien¬
tia. Scribit enĩ in hunc ꝓpham iuxta
editiones quatuor usq ad uisionẽ qua¬
drupedum in deserto. origenes tͥginta uo-¬
luminae quib uicesimꝰ sextis lb ñ in ue¬
nit᷑. ferunt᷑ & alii sub nomine uꝰ le uisi¬
one tetrapodan duo ad gratã libri. qͥ pĩc¬
appellare. Eu sebius qͦq pamphili uixta
hẏstoricã explanationẽ xbͫ. edidit uolumi¬
re suo sic exponit omĩa. ut uniu̾sa trans¬
ctrrat: & punctis quibꝰdam atq int̾uallis.

Expanded text:
ac vallis Visionis, et ad extremum Tyrus, et Visio quadrupedum intelligenda sunt; ut cuncta quaeramus in sensu, et in omnibus his, quasi sapiens architectus Paulus apostolus jaciat fundamentum, quod non est aliud prsaiae librum velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Graecorum dico. Caeterum apud Latinos grande silentium est, praeter sanctae memoriae martyrem Victorinum, qui cum Apostolo dicere poterat: Etsi imperitus sermone, non tamen scientia . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de Visione τετραπόδων, duo ad Gratam libri, qui pseappellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumire suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ñ suit: & iudices terre qͣsi mane fer̃.
Pro qͦ. lxx. transtudert᷑. terrã autem
quasi nichili fecit. Siqͥdem & in pͥncipio
geneseos ubi scriptũ est terra autem
erat inusibilis & incõposita: ceteri
transtulert. terra autẽ erat inanis
& nchili. Quantos reges & greca &
barbara romanaq narrat hystoria.
Ubi ẽ xersis innumerabilis ille exer¬
cercitus:  Ubi isrłitica in heremo mul¬
titudo: Ubi regũ incredibilis poten¬
tia: Qd de ueterib loquim᷑: Presen¬
tia exempla nos doceant esse principes
quass mehili: & iudices terre quasi in¬
ane reputari. Qprincipes & iudices
terre siue ut alii suspieant᷑ ee li nec sa¬
ti sunt nec plantati nec firma radice so¬
lidati: & repente iussione dñi ita au¬
ferunt᷑ & ꝑeunt. quasi stipula a tur¬
bine & tempestate raptet᷑. uixta illud
qđ scriptũ est. & transiui & ecce ñ erat:
& quesiui eum & ñ est inuentꝰ locus eiꝰ.

Expanded text:
quasi non sint; et judices terrae velut inane fecit. quasi non sint; et judices terrae velut inane fecit. Pro quo LXX transtulerunt, terram autem quasi nihptum est: Terra autem invisibilis, et incomposita , caeteri transtulerunt: Terra autem erat inane et nihili. Quantos reges et Graeca et Barbara, Romanaque narrat historia! Ubi est Xerxis innumerabilis ille exercitus? Ubi Israelitica in eremo multitudo? Ubi regum incredibilis potentia? Quid de veteribus loquar? praesentia exempla nos doceant, esse principes quasi nihili, et judice terrae quasi inane reputari. Qui principes et judices terrae sive, ut alii suspicantur, coeli nec sati sunt, nec plantati sunt, nec firma radice solidati, et repente jussione Dei ita auferuntur et pereunt, quasi stipula a turbine et tempestate raptatur; juxta illud quod scriptum est: Et transivi, et non 492 erat; et quaesivi e
Abbreviated transcription (Latin):
tum nẽ camerã id est fornic̃ẽ transtule¬
runt: & tantã eoꝵ latitudinẽ quasi
tab̾nacłm & papilionẽ extendit desuꝑ. ut
in similitudinẽ tecti oꝑiret homines. &
quasi in domo latissima habitare face¬
ret: qͥdmirem̃ si parua hominũ corpora
qͣsi locuste & minuta reputent᷑ animan¬
tia: Rursũ & in hoc loco. fykikay¬
abutunturq nomine fornicis qđ scili¬
cet media pars spere terras oꝑiat: cũ
in hebraico ñ fornicem s dõe id est tenu¬
issimũ puluerem legamꝰ. Pro qͦ sahua
q̃ ꝓicit᷑ in terram & pulueri cõmiscet᷑¬
& deperit: ostendit uniu̾sam corpoꝵ
magnitudinẽ ꝓ nichili reputandam.
O autẽ extendit cȩlos & ex pandite¬
os. ut uel supra habitarent angloꝵ
multitudines. uel subter homines
morarent᷑. & quasi magnã raciona¬
bilib creaturis fecit domũ: ipse ꝓ
qualitate tẽpoꝵ principes constitu¬
it ÷ siue secretoꝵ serutatores ut sinc

Expanded text:
tum, nunc cameram, id est, fornicem transtuletum, nunc cameram, id est, fornicem transtulerunt; et tantam eorum latitudinem quasi tabernaculum et papilionem extendit desuper, ut in similitudinem tecti operiret homines, et quasi in domo latissima habitare faceret: quid miremur si parva hominum corpora quasi locustae, et minuta reputentur animantia? Rursum et in hoc loco ἡμικύκλιabutuntur nomine fornicis, quod scilicet media pars sphaerae terras operiat: cum in Hebraico non fornicem, sed DOC, id est, tenuissimum pulverem legerimus. Pro quo saliva quae projicitur in terram, et pulveri commiscetur, et deperit, ostendit universam corporum magnitudinem pro nihili reputandam. Qui autem extendit coelos et expandit eos: ut vel supra habitarent Angelorum multitudines, vel subter homines morarentur, et quasi magnam rationabilibus creaturis fecit domum: ipse pro qualitate temporum principes constituit, sive secretorum scrutatores, ut sint
Abbreviated transcription (Latin):
Ab inttio inqͥt naturali lege uos docui:
& postea ꝑ moy sen scripta lege testatꝰ
sum qđ nichil essent idola: & qđ crea¬
tor mundi ipse esset d̾s qͥ tantam mo¬
lem terre fundasset suꝑ maria. & su¬
ꝑ flumina collocasset eam÷ ut elemen¬
tum grauissimũ suꝑ tenues aquas dt̃.
penderet arbitrio. Qͥ instar regis ie¬
det suꝑ girũ terre: ex quo ñmulli qu̾a¬
si punctum & globum esse contendunt:
& habitatores illiꝰ quasi locustas. Si enĩ
in toto orbe consideremꝰ uarlas nationes.
& ab occeano usq adocceanũ id est ab in¬
dico mari usq ad britannicũ. & ab a¬
thlantico usq ad septentr ionis rigorẽ
in quo congelascunt aque & sucina pul¬
chra concrescunt. om̃e in medio homi¬
num genꝰ : quasi locustas habitare cer
toritate. cęli extendunt᷑ quasi camera.
siue ut in hebraico continet᷑ quasi dõc.
de quo supͣ diximꝰ. ꝓ quo.lxx. ibi saliuã
interpretati st̃. & unum uerbũ nẽ spu¬

Expanded text:
Ab initio, inquit, naturali lege vos docui, Ab initio, inquit, naturali lege vos docui, et postea per Moysen scripta Lege testatus sum, quid nihil esset idola, et quod Creator mundi ipse esset Deus, qui tantam molem terrae fundasset super maria, et super flumina collocasset eam: ut elementum gravissimum super tenues aquas Dei penderet arbitrio, qui instar regis sedet super gyrum terrae: ex quo nonnulli quasi punctum et globum eam esse contendunt, et habitatores illius quasi locustas. Si enim in toto orbe consideremus varias nationes, et ab Oceano usque ad Oceanum, id est, ab Indico mari usque ad Britannicum, et ab Atlantico usque ad Septentrionis rigorem, in quo congelascunt aquae, et succina pulchra concrescunt, omne in medio hominum genus quasi locustas habitare cernctoritate, coeli extenduntur, quasi camera; sive, ut in Hebraico continetur, quasi DOC, de quo supra diximus: pro quo LXX ibi salivam interpretati sunt: et unum verbum nunc spu
Abbreviated transcription (Latin):
creauit hȩc. Seducit in numero mili¬
tiam eoꝵ : & om̃s ex nomine uocat. Pre
multitudine fortitudinis & roboris uirtu¬
tisq eiꝰ: neq unũ reliquũ fuit. Lxx.
onne scietis:  Nonne audietis: Non an¬
nuntiatũ est uob aprincipio: Non cogno¬
uistis fundam̃ta terrę: Ql tenet girum
terre: & habitatores eiꝰ quasi locustas.
Qͥ statuit quasi camerã cęlum: & exten¬
dit quasi tab̾nacłm ad habitandum. Qͥ
dat principes regnare ꝑ nichili: terrã
autẽ quasi nichili fecit. Siqͥdem ñ plan¬
tabuntur neq serent᷑: nec solidabitur in
terra radix eoꝵ. Flauit suꝑ eos & are¬
fact̾i sunt: & tempestas assumet illos
quasi stipulam. Nunc gͦ eui assimila¬
stis me & exȩquabor ei dicit sc̃s: Eleua¬
te sursum ocłos ur̃os: & uidete quis o¬
stendit hȩc omĩa. Qͥ educit iuxta nu¬
merũ ornamentũ suũ: om̃s in nomine
uocauit. A multa gła & in robore for¬
titudinis: nichil a te absconditum est.

Expanded text:
creavit haec qui educit in numero milicreavit haec qui educit in numero militiam eorum multitudine fortitudinis et roboris, virtutisque ejus: neque unum reliquum fuit. LXX: Nonne scietis? nonne audietis? nonne annuntiatum est vobis a principio? Non cognovistis fundamenta terrae? Qui tenet gyrum terrae, et habitatores ejus quasi locustas. Qui statuit quasi cameram coelum, et extendit quasi tabernaculum ad habitandum. Qui dat principes regnare pro nihil, terram autem quasi nihili fecit. Siquidem non plantabuntur, neque serentur, nec solidabitur in terra radix eorum. Flavit super eos, et arefacti sunt, et tempestas assumet illos quasi stipulam. Nunc ergo cui assimilastis me? exaequabor eis? dixit Sanctus. Elevate sursum oculos vestros, et videte quis ostendit haec omnia. Qui educit juxta numerum ornatum suum, omnes in nfortitudinis: nihil te latet.
Abbreviated transcription (Latin):
idola de suo corde fingentes: uel eloqͥi
uenustate qđ interpretat᷑ argentũ : uel
splendore auri qđ refertur ad sensũ: uel
ligno imputribili q̃ uiliora sunt dogma¬
ta. & ꝑpetua putant᷑ a fingentib: & di¬
alectica arte firmant᷑ ne moueant᷑ & cor¬
ruant: s solida radice consistant. N um¬
qͥd ñ scietis:Numqͥd ñ audietis: Nũqͥd
ñ annuntiatũ est ab initio uobis: Num¬
quid ñ intellexistis fundam̃ta terrȩ. Qi
sedet suꝑ girum terre: & habitatores¬
eiꝰ sunt quasi locuste. Qextendit uelut
nichili celos: & expandit eos sic̃ tab̾nacłm
ad inhabitandũ. Qͥdat secretoꝵ seruta¬
tores quasi ñ sint: iudices terre uelut
inane fecit. & quidem neq plantatꝰ ne¬
q satus neq radicatus in terra truncus
eoꝵ. Repente flauit in eos & aruerunt:¬
& turbo quasi stipulã auferet eos. & cu¬
i assimi lastis me & adequastis dicit sc̃s
Leuate in excelsũ ocłos ur̃os: & uideteqͥs

Expanded text:
idola de suo corde fingentes; vel eloquii idola de suo corde fingentes; vel eloquii venustate, quod interpretatur argentum; vel splendore auri, quod refertur ad sensum; vel ligno imputribili, quae viliora sunt dogmata: et perpetua putentur a fingentibus, et dialectica arte firmentur, ne moveantur et corruant, sed solida radice consistant. Numquid non scietis? numquid non audietis? numquid non annuntiatum est ab initio vobis? numquid non intellexistis fundamenta terrae? Qui sedet sulut nihilum caelos et expandit eos sicut tabernaculum ad inhabitandum qui dat secretorum scrutatores quasi non sint iudices terrae velut inane fecit et quidem neque plantatos neque satos neque radicato in terra trunco eorum repente flavit in eos et aruerunt et turbo quasi stipulam auferet eos et cui adsimilastis me et adaequastis dicit Sanctus levate in excelsum oculos vestros et videte quis
Abbreviated transcription (Latin):
gentib quoq insulisq quasi stilla situ¬
lȩ. & mom̃to statere repticatis ac pul¬
uere. & hostiaꝵ cerimoniis refutatis :
cur om̃s gentes quasi nichili sint incon¬
spectu euis. & quasi mane reputentur.
sequentib docet. Cui similem fecistis dm̃:
Aut quã imaginẽ ponetis ei qͥ sꝑs ẽ &
ram quasi pugillo continet: Simulq
deridet stulticiam nationũ. qđ artifex
siue faber erariꝰ aut aurifex & argenta¬
rius dm̃ sibi faciant : & lamminis cla¬
uisq compingant. ac fortiter statuant.
ne uentoꝵ flatib detrudat᷑. Qđq in¬
tulit intulit. forte lignũ & imputri¬
bile elegit artifex sapiens: in hebraico
tribile: quo uel maxime idola funt.
Hec autẽ dicunt᷑ ut idolis reꝓbatis eu¬
angłice doctrine uiam paret᷑. & omnia
praua dirigant᷑ in rectum .: exaltentur
ualles & colles humilient᷑: & reuelet᷑¬
gła dñi & om̃is caro uideat salutare dĩ.
Uxta tropologiam possumꝰ dicere qđ in¬
crepentur principes hereticoꝵ diu̾sa

Expanded text:
ntibus quoque insulisque quasi stilla situlae, et momento staterae reputatis, ac pulvere, et hostiarum caeremoniis refutatis, cur omnes gentes quasi nihili sint in conspectu ejus, et quasi inane reputentur, sequentibus docet: Cui similem fecistis Deum: aut quam imaginem ponetis ei, qui spiriturit, et terram quasi pugillo continet? Simulque irridet stultitiam nationum, quod artifex sive faber aerarius, aut aurifex aut argentarius Deum sibi faciant, et laminis clavisque compingant ac fortiter statuant, ne ventorum flatibus detrudatur. Quodque intulit: forte lignum et imputribile elegit artifex sapiens, in Hebraico tribile, quo vel maxime idola fiunt. Haec autem dicit, ut idolis reprobatis, Evangelicae doctrinae paret viam, et omnia prava dirigantur in rectum; exaltentur valles, et colles humilientur; et revelet ut omnis caro videat salutare Dei. Juxta tropologiam possumus dicere, quod increpentur principes haereticorum, diversa
Abbreviated transcription (Latin):
illud ẽ. Nolite contemnere unum de
minimis istis qr angłi eoꝵ udent co¬
tidie faciem patris qui ẽ incelis. Et
puella rode petrum apłm nuntiante:
alii angłm ipsiꝰ ẽẽ credebant. Si aut̃e
hoc de minimis dt̃. ⁊ de uno homine:
qͣntomagis de om̃ibꝰ scĩs ⁊ p̃cipue de
apłis sentiendum ẽ. Quors angłi
cotidie uident faciem patris: iuxta

Expanded text:
illud est: Nolite contemnere unum de illud est: Nolite contemnere unum de minimis istis: quia Angeli eorum vident quotidie faciem Patris, qui est in coelis . Et puella Rode Petrum apostolum nuntiante, alii Angelum ipsius esse credebant . Sin autem hoc de minimis dicitur, et de uno homine, quanto magis de omnibus sanctis, et praecipue de Apostolis sentiendum est? 823 quorum Angeli quotidie vident f
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur eũ in equis albis. uesti¬
tus bisso albo atq mundissimo.
Et de ore eiꝰ egrediebat᷑ gladiuis
acutus: ut in ipso ꝑcuteret gentes.
Equo rufo sedebat dñs atq salua¬
tor humanũ corpꝰ assumens: eiu
dr̃. Quare rubra ft̃ uestim̃ta tua: Et.
Quis ẽ iste qͥ ascendit de edom. fulua
uestim̃ta eiꝰ de bofra: Et sequebant᷑
eũ uarioꝵ coloꝵ equi uł in marty¬
rio rubri. uł sturmini in uolatu. nel
uarii in uirtutibꝰ. uł candidi in uirgi¬
untate. Equo autẽ sedebat albo. qͣndo
pꝰ resurrectionẽ immortale:⁊ incorrup¬
tum corpꝰ assũpsit. Et quicũq eũ seq̃¬
bantur. candidis utebantur equis:
incorruptis uidelicet immortalibꝰq
corporibꝰ. Longum ẽ si uelimꝰ utrũq
explanare testimoniũ. Hoc solũ dic̃a
qͦd diu̾sa uehicula quibꝰ homines ad¬
sc̃i uiri qͥ de hominibꝰ in angłos ꝓfece¬
ĩt. Qͦd autẽ unusquisq nrm habeat
angłos. multȩ scͥpturȩ docent. Equibꝰ

Expanded text:
quebatur eum in equis albis, vestiquebatur eum in equis albis, vestitus bysso albo atque mundissimo, et de ore ejus egrediebatur gladius acutus, ut in ipso percuteret gentes . Equo rufo sedebat Dominus atque Salvator, humanum corpus assumens, cui itur: Quare rubra sunt vestimenta tua? Et: Quis est iste qui ascendit de Edom, fulva vestimenta ejus de Bosra . Et sequebantur eum variorum colorum equi, vel in martyrio rubri, vel sturnini in volatu, vel varii in virtutibus, vel candidi in virginitate. Equo autem sedebat albo, quando post resurrectionem immortale et incorruptum corpus assumpsit. Et quicumque eum sequebantur, candidis utebantur equis, incorruptis videlicet immortalibusque corporibus. Longum est, si velimus, utrumque explanare testimonium: hoc solum dicam, quod diversa vehicula, quibus homines adncti viri qui de hominibus in Angelos profecerunt. Quod autem unusquisque nostrum habeat Angelos, multae Scripturae docent, e quibus
Abbreviated transcription (Latin):
lus. His equis. curribꝰ &e quadrigis he¬
lias raptus ẽ ad celum: ⁊ heliseus cir¬
cũdari se atq seruari. nescienti pu¬
ero de monstrauit. Et xacharias ndit
in nocte:⁊ ecce uir ascendens fuꝑ equũ
rufum: ⁊ stabat in medio duorum
et sturnini. & uarii. & albi. Et
dixi inquit. Qͥd sunt isti dñe. Et
ait adme angłs qͥ loquebat᷑ in me.
Ego ostendã t̾ibi qͥd sunt isti. Et res¬
pondit uir qͥ stabat in medio mon¬
tium ⁊ ait ad me. Isti ft̃ quos misie
dñs ut ꝑambulent t̃ram. Ioh̃s quoq:
in apocalipsi hec se uidisse testatur.
Uidi celum aꝑtum: ⁊ ecce equus albꝰ
⁊ qͥ sedebat suꝑ eũ uocabat᷑ fidelis
nnerus. ⁊ iusticia iudicans ⁊ bel¬
lator ocłi autẽ eiꝰ sic̃ fłama ignis:
n suꝑ caput eiꝰ diademata plurima:
habens nom̃ scriptũ qͦd uemo no¬
uit. nͥ ipse: ⁊ amictus erat ueste as¬
ꝑsa sanguine.⁊ uocabat᷑ nom̃ eiꝰ
uerbum di Et exercitus in celo se¬

Expanded text:
lus . His equis, curribus et quadrigis Elus . His equis, curribus et quadrigis Elias raptus ad coelum est, et Eliseus circumdari se atque servari, nescienti puero demonstravit . Et Zacharias vidit in nocte: Ecce vir ascendens super equum rufum: et iste stabat in medio duorum et sturnini, et varii, et albi, et dixi, inquit, Quid sunt isti, Domine? Et ait ad me Angelus qui loquebabatur in me: Ego ostendam tibi quid sint isti. Et respondit vir qui stabat in medio montium, et ait ad me: Isti sunt quos misit Dominus ut perambulent terram . Joannes quoque in Apocalypsi haec se vidisscoelum apertum, et ecce equus albus: et qui sedebat super eum vocabatur fidelis et verus, et justitia judicans, et bellator. Oculi autem ejus quasi flamma ignis: et super caput ejus diademata plurima: habens nomen scriptum, quod nemo novit nisi ipse; et amictus erat veste aspersa sanguine: et vocabatur nomen ejus Verbum Dei: et exercitus in coelo se
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ quasi ñ sint. & quasi nichili & in¬
ane reputant᷑. in omnib autẽ gentib
& isrł est: ergo & ipse sic ẽ quasi ñ sit. &
in nichili atq mane reputat᷑. Hoc dici¬
mꝰ ut frangatur eius suꝑbia : & ceteraꝵ
gentiũ similes esse se nouerint. Cui
ergo similẽ fecistis dm̃: aut quã ima¬
ginẽ ponetis ei:Numqͥd sculptile coi¬
flabit faber. aut aurifex auro figui¬
rabit illud: & lamminis argenteis ar-¬
gentariꝰ: Forte lignũ & imputribi¬
le elegit artifex sapiens: & querit
quomodo statuat simulachrũ qđ ñ

Expanded text:
illius quasi non sint, et quasi nihil et inillius quasi non sint, et quasi nihil et inane reputantur in omnibus autem gentibus et Israel est, ergo et ipse sic est quasi non sit, et in nihili atque inane reputatur. Hoc dicimus, ut frangatur ejus superbia, et caeterarum gentium similes esse se noverint. Cui ergo similem fecistis Deum: aut quam imaginem ponetis ei numquid sculptile conflavit faber aut aurifex auro figuravit illud et lamminis argenteis argentarius forte lignum et inputribile elegit artifex sapiens quaerit quomodo statuat simulacrum quod non
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ: ñ loco. s intelligentia. Neq enĩ ca¬
dauera mortuoꝵ. posst̾ intus ẽẽ cũ dño.
Qͦd si om̃is caro adoratura ẽ dñm. & e con¬
trario cadauera uiroꝵ qͥ p̾uaricati st̃ in
dño. ȩternis tradent᷑ ardorib: in utrãq
partẽ uerȩ carnis erit resurrectio. Uer¬
mus autẽ qͥ ñ moriet᷑. & ignis qͥ ñ extinguet᷑.
a plerisq̾ conscientia accipit᷑ peccatoꝵ: quȩ
torqueat in suppliciis constitutos. quare ui¬
tio suo atq peccato caruerint bono. iuxcta
eonfigit᷑ mͥ spina. & in ꝓuerbiis. tinea ossiũ
cor intelligens. & iterũ sub obelo. sicut ti¬
nea uestimentũ consumit. & uermis lignũ.
sic meror excruciat cor uiri: itͥa dũtaxat.
ut ñ negent p̃uaricatoꝵ. & dm̃ negantiũ.

Expanded text:
utem non loco, sed intelligentia. Neque enim cadavera mortuorum possunt intus esse cum Domino. Quod si omnis caro adoratura est Dominum, et e contrario cadavera virorum qui praevaricati sunt in Domino, aeternis tradentur ardoribus, in utramque partem verae carnis erit resurrectio. Vermis autem qui non morietur, et ignis qui non exstinguetur, a plerisque conscientia accipitur peccatorum, quae torqueat in suppliciis constitutos: quare vitio suo atque peccato caruerint electorum boninfigitur mihi spina . Et in Proverbiis: Tinea ossium cor intelligens . Et iterum sub obelo: Sicut tinea vestimento, et vermis ligno: sic moeror excruciat cor viri . Ita dumtaxat, ut non nege
Abbreviated transcription (Latin):
p̃beant. qͦd in ultimo eiusdẽ ꝓphetiȩ uolu¬
mine scribit᷑. & ñ erit mercator ultra in
domo dñi exercituũ in die illo. sic inter¬
p̃tant᷑ : ut negociatores in mille annis ẽẽ
desistant : qr. omĩa nascant᷑ in om̃ib locis.
qͦd scilicet nec nos indigeamꝰ folio. amomo.
& piꝑe : nec indi a nob̃ puleiũ desiderent.
Et egredient᷑: & ui deb̾t cadauera iuroꝵ
qͥ p̃uaricati st̃ in me. Uermis eoꝵ ñ mori

Expanded text:
bus, quod in ultimo ejusdem prophetae volumine scribitur: Et non erit mercator ultra in domo Domini exercituum in die illo, sic interpretantur, ut negotiatores in mille annis esse desistant, quia omnia nascantur in omnibus locis, quo scilicet nec nos indigeamus folio amomo, et pipere, nec Indi a nobis pulegium desiderent. Et egredientur, et videbunt cadavera virorum qui praevaricati sunt in me. Vermis eo
Abbreviated transcription (Latin):
liȩ ur̃ȩ. E in ⁊acharia. Timeat om̃is
caro a facie dñi. E in psalmis. Ad te
om̃is caro ueniet. Qͦd aliis uerbis in
alio psalmo dicit᷑. Om̃s gentes quas fecisti
uenient. & ad orab̃t in conspectu tuo: & głi¬
ficab̾t nom̃ tuũ dñe. Mensem gͦ ex mense.
& sabbatũ ex sabbato. in quib ueniet om̃is
caro ut adoret dm̃. ridicule interp̃tantur
xiiaetai. qͦs nos dicere possumꝰ miliarios.
ut qͥ in uicino st̃. om̃i sabbato ueniant ie
rłm : qͥ longius. post menses. id est Ralendaꝵ
orbe cõpleto: qͥ ualde longe. ꝑ annos sin¬
gulos. hoc ẽ dieb paschȩ. siue tab̾naculoꝵ:
iuta illud qͦd in ⁊acharia dicit᷑. Ascen¬
dent ab anno in annũ: ut adorent regem

Expanded text:
estrae . Et in Zacharia: Timeat omnis caro a facie Domini . Et in Psalmis: Ad te omnis caro veniet . Quod aliis verbis in alio psalmo dicitur: Omnes gentes quas fecisti, venient et adorabunt in conspectu tuo, et glorificabunt nomen tuum, Domine . Mensem ex mense, et sabbatum ex sabbato, in quibus veniet omnis caro, ut adoret Deum, ridicule interpretantur χιλιασταὶ, quos nos dicere possumus Milliarios: ut qui in vicino sunt, omni sabbato veniant in Jerusalem; qui longius, per menses, id est, kalendarum orbe completo, qui valde procul, per annos singulos, hoc est, diebus Paschae sive Tabernaculorum, juxta illud quod in Zacharia dicitur: Ascendens ab anno in annu
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ & imagine p̾cesser̃t: omĩs lex sp̃u¬
alit̾ intelligenda ẽ : de qua idem dice
Reuela oculos meos: & considerabo mi¬
rabilia de lege tua. Quȩ nãq uident᷑
tẽporalia stͣ : quȩ autẽ ñ uident᷑ ȩt̾na.
De quib omĩa celeri disputatione ꝑcur¬
rere: non ẽ huiꝰ tẽporis. Si enĩ nec ocu¬
lus uidit. nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascender̃t. quȩ p̾parauit deus
diligentib se. quomͦ totius legis nos

Expanded text:
n imagine praecesserunt, omnis lex spiritualiter intelligenda est, de qua idem dicebRevela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna . De quibus omnia celeri disputatione percurrere, non est hujus temporis. Si enim nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus dilige