comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ traxit: dicunt᷑ enĩ & leuitȩ
Drecepit quippe dñs moysi: ut post
ordinationẽ aaron & filioꝵ eius.
ꝓrsus tribꝰ leui ad diuini cultus
ministeria ordinaret᷑. & consecra¬
aaron & filiis eiꝰ in tabernaculo:
ipsi ꝙ gestarent archã & taberna¬
culũ & omnia uasa eiꝰ. & in circu¬
itu tab̾naculi excubarent: & in
tnsportando tab̃naculo ipsi depo¬
uerent rursũ q cõponerent. A
uiginti uͭ annis & sup uissi sunt
seruire in tabnaculo: quã regulã

Expanded text:
 traxit. Dicuntur enim et levitae. Praecipit quippe Dominus Moysi ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus, prorsus tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinaretur et consecraAaron et filiis ejus in tabernaculo; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus; et in circuitu tabernaculi excubarent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rursumque componerent . A viginti quoque annis et supra jussi sunt servire in tabernaculo, quam regu
Abbreviated transcription (Latin):
gatur ut sancciat & roboret:
ac liberũ fiat eccłie de hoc iudi¬
care si expedierit. Utr ꝯsensꝰ ille qͥ
an utriꝰq Si cohabitationis con¬
sensus matͥmoniũ facit: t̃c frater
cũ sorore. pat̾ cũ filia pot̾ contra¬
here matͥmoniũ: si carnalis copu
le. tunc int̾ mariã & ioseph non
fuit coniugiũ. Pposuerat enim
maria in uirginitate manere. nͥ
d̾s alit̾ facere uiberet: scđm qͦd
uidet᷑ angło dixisse. Quomͦ fiet
istud qm̃ uirũ ñ cognosco: id est
me ñ cogniturã ꝓposui : Neq enĩ
qr tunc uirũ ñ cognoscebat. neces¬
se erat inquiri qͣm posset habere
filiũ: s quia nũꝗͣ se cogniturã
ꝓposuerat. Dicit enĩ beda super
lucã: qđ in uirginitate manere
disposuerat. Si gͥ contͣ suũ ꝓposi¬
tũ post consensit in carnalẽ copt¬
lã: uidet᷑ facta uoti rea. m̃te & si

Expanded text:
gatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. 3. De qua re erque? Si cohabitationis consensus matrimonium facit, tunc frater cum sorore matrimonium potest contrahere; si carnalis copulae, tunc inter Mariam et Joseph non fuit conjugium. Proposuerat enim Maria in virginitate manere, nisi Deus aliter facere juberet: secundum quod videtur angelo dixisse: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco, id est, me non cognituram proposui. Neque enim quia virum tunc non cognoscebat, necesse erat inquiri quomodo posset habere filium; sed quia se nunquam cognituram proposuerat. Dicit enim Beda, ad c. 1 Lucae, quod in virginitate manere disposuerat; si ergo contra suum propositum post consensit in carnalem copulam, videtur facta voti rea,
Abbreviated transcription (Latin):
um aũ xp̃c fidẽ & spem non
habuerit. dilectionẽ tam̃ habuit
in ꝗͣntũ homo. tantã qua maior
ẽẽ ñ ualet: quia ex caritate exi¬
mia animã posuit ꝓ amicis &
inimicis. Habuit enĩ in corde cari¬
tatẽ quã oꝑe nobis exhibuit: ut
ex hibitionis forma nos ad dili¬
gendũ institueret. Hic aliquid
ta: unũ ꝑtinens ad dilectionẽ di
quod ẽ maximũ in lege manda¬
tũ: & alterũ ꝑtinenᷤ ad diligendũ
ꝓximũ. illi simile. Primũ est
diliges dm̃ ex toto corde tuo. ex
tota m̃te tua: ex tota anima tua¬
Qd scriptũ ẽ in deut̾onomio. Se¬

Expanded text:
m Christus fidem et spem non habuerit, dilectionem tamen habuit in quantum homo, tantam quae major esse non valet, qui ex charitate eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis forma nos ad diligendum instrueret. Hic aliquid ta: unum pertinens ad dilectionem Dei, quod est maximum in lege mandatum; et alterum pertinens ad diligendum proximum, illi simile. Primum est: Diliges Deum ex toto corde, ex tota mente, et ex tota anima, quod scriptum est in Deut
Abbreviated transcription (Latin):
qđ fidẽ & spem uirtutẽ habuerit
qr credebant & sꝑabant se uisuroᷤ
dm̃ ꝑ speciẽ qualit̾ eũ tc̃ ñ uide¬
bant: qr ñ patuit eis cognitio dei
ꝑ speciẽ ante passionẽ. xp̃i: qua
consũmata. a fide tͣnsierunt ad

Expanded text:
virtutem habuerunt, quia credebant et sperabant se visuros Deum per speciem, qualiter eum tunc non videbant; quia non patuit eis cognitio Dei per speciem ante passionem Christi, qua consummata, a fide transierunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
ne diligit᷑ ds̃ qua diligitur
ꝓximus: an alia sit dilectio d̃i &
S si eũ quẽ uidet humano uisu.
spũali caritate diligeret: uideret
dm̃ qui ẽ ipsa caritas uisu int̾iori
quo uideri potest. Qui gͥ fratrem
quẽ uidet ñ diligit: dm̃ qui ẽ dile¬
ctio qua caret qui frẽm ñ diligit
qͦmͦ potest diligere : Ex una enĩ
eademq caritate dm̃ ꝓximũ q

Expanded text:
ne diligitur Deus, qua diligitur proximus; an alia sit dilectio Dei, esed si eum quem uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu interiore, quem uideri potest. itaque qui fratrem, quem uidet, non diligit, deum, quem ctio, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest diligere? Ex una enim eademque charitate Deum proximumque
Abbreviated transcription (Latin):
li uel uideo filiã tuã tradere:
caue ne gentilẽ ł iudeã ł alie¬
nigenã id÷ hereticã. & omnẽ
alienã a fide tua uxorẽ accersi¬
as tͥ. Itẽ ex ꝯcilio urbanensi.
siue udea xp̃iano carnali con¬
sortio misceat᷑: quicũq tantũ
nefas admiserit. a xp̃iano cetu
ꝓtinꝰ segreget᷑. Exc his aliisq
ꝯiugiũ ab his qͥ st̃ diu̾se religioniᷤᷤ
&& fidei. De ꝯiugio fidelis & infide¬
lis & duoꝵ infideliũ. cc xuiii.¬
uic aũ uidet᷑ obuiare qdđ apłs¬
¶Sait de imparib ⁊ iugiis. Ego¬

Expanded text:
li vel Judaeo filiam tuam tradere; cave ne gentilem vel Judaeam vel alienigenam, id est, haereticam, et omnem alienam a fide tua, uxorem accersas tibi. Item ex conc. Urbanensi: sive Judaea Christiano carnali consortio misceatur, quicumque tantum nefas admiserit, a christiano coetu protinus segregetur. Ex his aliisque conjugium ab his qui sunt diversae religionis et fidei. 2. De conjugio fidelis et infidelis et duorum infidelium. Huic autem videtur obviare quod Apostolus ait de imparibus conjugiis,
Abbreviated transcription (Latin):
dicari: iam ꝯiunctos gentiles
gentilib cõperit ꝯugib. Ex qͥb
si ñ ambo crederent s unꝰ łuna.
& infidelis cũ fideli consentiret
habitare : nec ꝓhiberi a dno de¬
buit fidelis infidelẽ dimittere.
iusticia ꝑmittit a fornicante
discedere: & infidelis hominis
fornicatio ẽ maior in corde: nec
uera eiꝰ pudicitia cũ ꝯiuge dici
potest. qr omne qͦd ñ ẽ ex fide
pecc̃m ẽ: quãuis uerã fidelis ha
beat pudicitiã etiã cũ infideli
ꝯiuge. quȩ ñ ht̃ uerã. Ideo autẽ
nͨ iuberi. quia nec cont᷑ ussionẽ
dñi gentiles fuert̃ ambo ꝯiuncti.
Licitũ gͦ erat ꝑ iusticiã fideli infi¬
delẽ dimitt̾e: s licitũ non erat
faciendũ. ꝓpt̾ liberã beniuolen¬
tiã. Quident̾ apparet & inter
illis ag̾e qui in infidelitate con¬
iuncti fuerunt. & post alt̾ ad
fidẽ ꝯu̾sus ẽ: cũ quo infidelis
habitare consentit. & h̃c non
dimitt̾e fideli consulit apłs: qr¬

Expanded text:
aedicari, iam coniunctos gentiles aedicari, iam coniunctos gentiles gentilibus comperit coniuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere iustitia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio est maior in corde, nec uera eius pudicitia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, peccatum est: quamuis ueram fibeat pudicitiam, etiam cum infideli conjuge, quae non habet veram. Ideo autem nec juberi, quia nec contra jussionem Domini gentiles fuerunt ambo conjuncti. Licitum ergo erat per justitiam fideli infidelem dimittere; sed licitum non erat faciendum, propter liberam benevolentiam. Evidenter apparet et inter illis agere qui in infidelitate conjuncti fuerunt, et post alter ad fidem conversus est, cum quo etiam infidelis habitare consentit; et hunc non dimittere fideli consulit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
consulit: ut si qͥs alit̾ agat. ñ
consulit. Monet gͦ qͦd ẽ lucran¬
di occasio: cũ posset licite relin¬
quere. s ñ expedit. Tẽ enĩ non
expedit id qͦd licitũ ẽ. qn ꝑmit¬
titur quidẽ: s usus ipsiꝰ affert¬
discessio fidelis ab infideli quã
ñ ꝓhibet dñs quia corã illo ñ ẽ
iniusta: s apłs ne fiat consilio
caritatis suadet. ut nemo in ea
re uissionis necessitate teneatur.
s consilii uoluntate libere faciat.
Ex his monstrat᷑ & int̾ infideles
are p̃cepto dñi qͦ iubet fidelẽ ñ¬
coniungi infideli. & si ꝯiuncti¬
b fuerint separari. Legit᷑ enĩ qđ
israelitis uxores dimitt̾e alienige¬
uas. ꝑ quas ibant ad deos alienos:
ñ illȩ ꝑ maritos acquirebant᷑ deo.
Recte hoc p̃cepit: qri ꝑ moy sen uis¬
serat dñs ne qͥs uxorẽ alienigenã
ducet. Merito gͦ quas duxerant
dũo ꝓhibente. dño iubente dimi
pulat᷑. S ut ait aug̃ ad pollen¬
tiũ. cũ cepisset gentib eugłm p̾¬

Expanded text:
consulit, ut si quis aliter agat non irginibus consulit. Monet ergo quod est lucrandi occasio, cum posset licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit id quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestdiscessio fidelis ab infideli, quam non prohibet Dominus, quia coram illo non est injusta; sed Apostolus ne fiat, consilio charitatis suadet, ut nemo in ea re jussionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Ex his monstratur inter infideles are praecepto Domini, quo jubet fidelem non jungi infideli, et si conjuncti fuerint separari. Legitur enim quIsraelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte hoc praecipit, quia per Moysen jusserat Dominus ne quis uxorem alienigenam duceret. Merito ergo quas duxerant Domino prohibente, Domino jubente dimispulatur. Sed, ut ait Aug., l coepisset gentibus euangelium pr
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: s cũ uenisset eugłm alt̾̃
sine alt̾a credidit. Intelligis ne
qͥd dicã : Attende ut rẽ ipsam
diligentiꝰ ex planẽ. Ecce ꝯuiges
duo uniꝰ infidelitatis fuert̃. q̃n
diuncti st̃. Nulla de his q̾stio ẽ.
quȩ ꝑtineat ad illud p̃ceptum
uet̾is & noui testaiti: qͦ ꝓhibet᷑
fidelis cũ infideli copulare con¬
iugiũ. Iam st̃ ꝯiuges: & ambo
adhuc st̃ infideles. Tales sunt
adhuc: quales ꝯiuncti st̃. Uenit¬
q eugłii p̃dicator: credidit eoꝵ
unꝰ uel una: s ita ut infidelis
cũ fideli habitare consentiat.
Non iubet dñs ut fidelis infidelẽ

Expanded text:
sunt. Sed cum venisset Evangelium, alter sine altera credidit. Intelligis ne quid dicam? Attende, ut rem ipsam diligentius explanem. Ecce conjuges duo unius infidelitatis fuerunt quando conjuncti sunt; nulla de his quaestio est quae pertineat ad illud praeceptum veteris et novi Testamenti, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. Tales sunt adhuc quales conjuncti sunt. Venitque Evangelii praedicator, credidit eorum unus vel una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat, non jubet Dominus ut fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
illis feminis quȩ putantes
uiros suos int̾emptos in captiuita¬
te. ł ab inunica dñatione nũquã
liberandos. in alioꝵ ꝯuigia tran¬
sierunt: si illi qͥ putabant᷑ pisse
remearint. utrũ eis reddi debean.
& an scd̃i fornicarii fuit. & ipsȩ
ree adulterii. De hoc leo pp̃. sic ait.
Necesse ẽ ut legitimarũ federa
nuptiarũ redintegranda creda¬
mꝰ: & remotis his que hostilitas
intulit. euiq idl legitime refor¬
met᷑ qͦd intulit. ꝓcurandũ q ẽ
ut recipiat quisq qͦd ꝓpriũ est:

Expanded text:
llis feminis quae putantes viros suos interemptos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione nunquam liberandos, in aliorum conjugia transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis his quae hostilitas intulit, cuique id legitime reformetur quod intulit; procurandumque est ut recipiat quis
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ licet xp̃iano cũ gentili
ł iudea inire conirigiũ: qr etiã
in uet̾i testam̃to ꝓhibitũ ẽ fide¬
les uiros infideles duc̃e uxores.
tuis: ne traducant eos post deõ
suos. Iuxta hoc dñi p̃ceptum
uideoꝵ ꝯiugia cũ alienigenis
inita ezras separauit: hoc idẽ
etiã in nouo testam̃to seruat᷑.¬
femina nisi suȩ religionis uiro:
uł ne uir talẽ ducat uxorẽ. Id
enĩ ut dicis iubet dñs. docet

Expanded text:
Non enim licet Christiano cum gentili Non enim licet Christiano cum gentili vel Judaea inire conjugium; quia etiam in veteri Testamento prohibitum est fideles viros infideles ducere uxores,tuis, ne traducant eos post deos suos. Juxta hoc Domini praeceptum Judaeorum conjugia cum alienis inita Esdras separavit. Hoc idem etiam in novo Testamento servatfemina non suae religionis uiro uel uir talem ducat uxorem. id enim, ut dicis, iubet deus, docet
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ laudande. Ex his ostendit᷑
illas quȩ talit̾ iungunt᷑ ut cre¬
dant uirũ int̾emptũ ꝑ ignoran¬
tiã aliquã excusationẽ habere
de pecc̃o: & tantũ pͥmã copulã
ẽẽ legitimã. non scdam: ueniam
tam̃ habere si careant obꝓbrio
malȩ uoluntatis. Sed si qͥs reli¬
cta in patͥa sua uxore. in longin¬
quã abiens regionẽ ducat aliã.
habuisse que uiuit. nec eccłia
ꝑmittat que qͦd ille asserit igno¬
rat: querit᷑ an in hac scd̃a copula
sit ꝯiugiũ. Sane dici potest ñ eẽ
diugiũ: & mulierẽ de crimine ex¬
cusari ꝑ ignorantiã: uirũ autẽ
adulteriũ admisisse. S ex qͦ ad
primã redire uolens nec ualens.
cogit᷑ eccłiȩ disciplina hanc ten̾e.
incipit excusari ꝑ obedientiã &
timorẽ de hoc qđ poscenti muli¬
eri debitũ reddit. a qua ipse
nũquã poscere debet: & sic de
uidendũ ẽ. Hec ẽ enĩ una de
causis qͥb ꝑsone illegitimȩ fi¬
unt ad contrahendũ matͥmoniũ.

Expanded text:
tenditur illos qui taliter junguntur, ut credant virum interemptum, per ignorantiam, aliquam excusationem habere de peccato, et tantum primam copulam esse legitimam, non secundam; veniam tamen habere, si careat opprobrio malae voluntatis. Sed si quis relicta in patria sua uxore in longinquam abiens regionem aliam ducat uhabuisse quae vivit, nec Ecclesia permittat, quae quod ille asserit ignorat, quaeritur an in hac secunda copula sit conjugium. Sane dici potest non esse conjugium, et mulierem de crimine excusari per ignorantiam, virum autem adulterium admisisse. Sed ex quo ad primam redire volens nec valens cogitur Ecclesiae disciplina hanc tenere, incipit excusari, per obedientiam et timorem, de hoc quod poscenti mulieri debitum reddit, a qua ipse nunquam poscere debet; et sic de videndum est; haec est enim una de causis quibus personae illegitimae fiunt ad contrahendum matrimonium.
Abbreviated transcription (Latin):
i aũ querit᷑ qualis sionis .Lx.¬
sit illa conu̾sio. an formalis
an substantialis. uł alteriꝰ gen̾is:
diffinire ñ sufficio. Formalẽ tam̃
ñ ẽẽ cognosco: quia species rerum
quȩ ante fuerant remanent. &
sapor & pondus. Quibusdã uidet᷑¬
e̾e substantialis: dicentib sic sub¬
stantiã conu̾ti in sub̃am. ut hec
ẽentialit̾ fiat illa. Cui sensui pre¬
misse autoritates consentire ui
ab aliiᷤ. Si sub̃a paniᷤ inqͥunt ł uini oũ¬

Expanded text:
i autem quaeritur qualis sit illa conversio: an formalis, an substantialis, vel alterius generis, definire non sufficio. Formalem tamen non esse cognosco, quia species rerum quae ante fuerant remanent, et sapor, et pondus. Quibusdam esse videtur substantialis, dicentibus sic substantiam converti in substantiam, ut haec essentialiter fiat illa. Cui sensui praemissae auctoritates consentire vidab aliis: Si substantia panis, inquiunt, vel vini
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃a efficitur: figura uͦ est id qͦd
exteriꝰ sentit᷑. Itẽ eusebiꝰ emisenus
Inusibilis sacerdos uisibiles creat᷑as en¬
in substantiã corporis & sanguinis
sui u̾bo suo secreta potestate com

Expanded text:
substantia efficitur; figura vero est id quod exterius sentitur. Item Eusebius Emisenus: Invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui, verbo suo, secreta po
Abbreviated transcription (Latin):
my sterio angłoꝵ choros adeẽ.
sũma & ima sociari. unũ qͥd ex
inuisibilib atq uisibilib fieri:
Item. Eodẽ mom̃to & in cȩlo rapit᷑
ministerio angłoꝵ consociandũ
corpori xp̃i: & ante ocłos sacerdo¬
tis in altari uidet᷑. Sic̃ diuinitas
u̾bi totũ implet mundũ. ita mul¬
tis locis illud corpꝰ consecrat᷑. nec st̃
tam̃ multa corpora xp̃i. s unũ
corpꝰ & unus sanguis. Ideo q siue
plus siue minꝰ quis inde ꝑcipiat:
om̃s equalit̾ corpꝰ xp̃i integerrune
sumunt. Post consecrationẽ gͥ
ñ ẽ ibi sub̃a panis ł uini: licet spe¬
cies remaneant. Est enĩ ibi specieᷤ
panis & uini. sicut & sapor: ũn
aliud uidet᷑. aliud intelligitur.

Expanded text:
mysterio angelorum choros adesse, mysterio angelorum choros adesse, summa et ima sociari, unum quid ex invisibilibus atque visibilibus fieri? Idem: Eodem momento et in coelum rapitur ministerio angelorum consociandum corpori Christi, et ante oculos sacerdotis in altari videtur. Sicut divinitas Verbi totum implet mundum, ita multis locis illud corpus consecratur. Nec sunt tamen multa corpora Christi, sed unum corpus et unus sanguis. Ideoque sive plus sive minus quis inde percipiat, omnes aequaliter corpus Christi integerrime sumunt. Post consecrationem ergo non est ibi substantia panis vel vini, licet species remaneant. Est enim ibi species panis et vini, sicut et sapor. Unde aliud videtur, aliud intelligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
put auert̾ ibi substantiã panis &
uini remanere. & ibidẽ corpꝰ xp̃i
ẽe & sanguinẽ: & hac ratione dici
illã substantiã fieri istã quia ubi
hȩc ẽ. est & illa. Quod mirũ est:
& ipsã substantiã panis ł uini di¬
cunt ẽẽ sacram̃tũ. S qđ non sit
myst̾io. illũ utiq intelligo qui¬
utero: & igne passionis decoctus
in ara crucis. Panis enĩ angeloꝵ
factꝰ est cibus hominũ. Uñ ait.
Ego sũ panis uitȩ: qͥ de cȩlo descen¬
di. Ꝙ itẽ. Panis quẽ ego dabo
caro mea ẽ : ꝓ mundi uita. Ex¬
his nãq duab sententiis aꝑte
dat᷑ intelligi. quia panis ille &
iste. ñ duo s unꝰ panis & una
caro ꝓcul dubio unũ efficitur
corpꝰ : illud uere illud sane qͦd
sumptũ ẽ de uirgine. qͦd resur¬
rexit. & in celũ ascendit. Itẽ g̾g̃.
in omelia paschali. Quis fideliũ
habere dubiũ possit. in ipsa in¬
molationis hora. ad sacerdotis
uocẽ cęlos aperiri. in illo xp̃i

Expanded text:
putaverunt ibi substantiam panis et putaverunt ibi substantiam panis et vini remanere, et ibidem corpus Christi esse et sanguinem, et hac ratione dici illam substantiam fieri istam, quia ubi est haec, est et illa, quod mirum est; et ipsam substantiam panis vel vini dicunt esse sacramentum. Sed quod non sit mysterio, illum intelligo uet igne passionis decoctus in ara crucis. Panis enim angelorum factus est cibus hominum, unde ipse ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi et item: Panis, quem ego dabo, caro mea ehis namque duabus sententiis aperte datur intelligi quia panis ille et iste, non duo, sed unus panis, una caro procul dubio unum efficitur corpus. Illud vere, illud sane quod sumptum est de Virgine, quod resurrexit, et in coelum ascendit. Item Greg. in Hom. paschali: Quis fidelium habere dubium possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ corpꝰ xp̃i: s mutata. id÷ id qͦd
facta ẽ. est corpꝰ xp̃i. Nec dicimꝰ
substantiã panis uł uini materiã
ẽe corporis uł sanguinis: quia ñ
de ea ut de mat̾ia format᷑ corpꝰ:
s ipsa format᷑ in illud. & efficit᷑
xp̃i dicimꝰ illud qͦd ex fructibus
terre acceptũ & prece mystica
consecratũ sumimꝰ in memoriã
dñice passionis. Qͦd cũ ꝑ manus
hominis ad illã uisibilẽ speciem
ꝑducat᷑: ñ scĩficatur ut sit tam
cdignũ sacram̃tũ. nisi oꝑante inui¬
conu̾sionẽ illã eeͥ intelligendã.
ut sub illis accidentib sub quib
erat priꝰ sub̾a panis & uini post
consecrationẽ sit sub̃a corporis &
sanguinis. sic tñ ut ñ eis afficiat᷑:¬
& sic asserunt dictũ panẽ tͣnsire
in corpꝰ xp̃i. quia ubi erat panis
ñc ẽ corpꝰ xp̃i. Quod si est: qͥd gͦ
fit de sub̾a panis & uini: Iili
dicunt ł in p̃iacentẽ materiam
resolui: ł in nichilũ redigi. Alii uͦ

Expanded text:
non est corpus Christi, sed mutata in id quod non est corpus Christi, sed mutata in id quod facta est, est corpus Christi. Nec dicimus substantiam panis vel vini materiam esse corporis vel sanguinis Domini, quia non de ea ut de materia conformatur corpus; sed ipsa formatur in illud, et efficitur us terrae acceptum, et prece mystica consecratum sumimus in memoriam dominicae passionis. Quod cum per manus hominis ad illam visibilem speciem perducatur, non sanctificatur ut sit tam dignum sacramentum, nisi operante inviconversionem illam esse intelligendam, ut sub illis accidentibus, sub quibus erat prius substantia panis et vini, post consecrationem sit substantia corporis et sanguinis; sic tamen, ut non eis afficiatur, et sic asserunt dictum panem transire in corpus Christi quia ubi erat panis, nunc est corpus Christi. Quod si est, quid ergo sit de substantia panis et vini? Illi dicunt vel in praejacentem materiam resolvi, vel in nihilum redigi. Alii vero
Abbreviated transcription (Latin):
modo responderi pot̾. qr non ea
ratione dicit᷑ corpꝰ xp̃i confici u̾bo
cȩlesti. qđ ipsũ corpꝰ in conceptu
uirginis formatũ deinceps formet᷑.
s quia sub̾a panis ł uini quȩ ante
sanguinẽ. quia eoꝵ ministĩo sub̃a
panis fit caro. & sub̃a uini fit san¬
guis xp̃i: nec tam̃ aliqͥd additur
corpori ł sanguini. nec auget᷑ corpꝰ
deo. Mysteriũ fidei credi salubri¬
ter potest: inuestigari salubriter
tatione in id ñ augm̃tatur. nec
panis aliqͣndo sit caro xp̃i: & si
fiat caro xp̃i sicut farina facta
ẽ panis & aqua facta ẽ uinĩ: ñ
tam̃ dr̃ farina ẽ panis. & aqua¬
ẽ uinũ. Alii uͦ concedunt illud
qͦa erat panis ł uinũ. post con¬
secrationẽ esse corpꝰ & sanguinẽ:
nec tam̃ sequit᷑. panis ẽ xp̃i caro¬
panis uł uini postꝗͣ facta ẽ xp̃i
caro uł sanguis ñ ẽ substantia
panis ł uini. s caro & sanguis.
Ideo distinguendũ uidet᷑ cũ dicit᷑
m est corpꝰ xp̃i. Manens enĩ panis

Expanded text:
ea ratione dicitur corpus Christi confici verbo coelesti, quod ipsum corpus in conceptu Virginis formatum deinceps formetur, sed quia substantia panis vel vini, quae ante sanguinem, quia eorum ministerio substantia panis fit caro, et substantia vini fit sanguis Christi; nec tamen aliquid additur corpori vel sanguini, nec augetur corpus deo: Mysterium fidei credi salubriter potest, investigari salubriter panis mutatione in id, non augmentatur, nec panis aliquando fit caro Christi, etsi fiat caro Christi: sicut farina facta est panis, et aqua facta est vinum, nec tamen dicitur: Farina est panis, et aqua vinum. Alii vero concedunt, illud quod erat panis vel vinum, post consecrationem esse corpus et sanguinem; non tamen sequitur: Panis epanis vel vini postquam facta est caro Christi vel sanguis, non est substantia panis vel vini, sed caro et sanguis. Ideo distinguendum videtur, cum dicitmodo est corpus Christi. Manens enim panis
Abbreviated transcription (Latin):
Ante consecrationẽ aliud dicit᷑: post
consecrationẽ sanguis nuncupat᷑.
Tu dicis amen. hoc ẽ uerũ ẽ. Quod
sermo sonat: affectꝰ sentiat. Item
aug̃ in lib̾ sententiarũ ꝓsꝑi. In spe¬
cie panis & uini quã uidemꝰ. res
honoramꝰ: nec similit̾ pendimus
mur ante conseerationẽ panẽ ẽẽ
& uinũ qͦd natura formauit: post
consecrationẽ uͦ carnẽ xp̃i & san¬
guinẽ qͦd bñdictio consecrauit.
in altari usitatꝰ ante u̾ba sacra:
ubi accessit consecratio. de pane
fit xp̃i caro. Quomͦ aũ potest
qͥd ꝑanis ẽ esse corpꝰ xp̃i : Consecͣ¬
tione quȩ fit xp̃i sermone. Item.
Ꝙ sic qͦd erat panis ante consecra¬
tionẽ. iam corpꝰ xp̃i ẽ post conse¬
crationẽ: quia sermo xp̃i creatu¬
rã mutat: & sic ex pane fit corpꝰ

Expanded text:
Ante consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Tu dicis: Amen, id est: Verum est. Quod sermo sonat, affectus sentiat. Item Aug., in lib. Sentent. Prosperi: In specie panis et vini quam videmus, res m; nec similiter pendimus mur ante consecrationem esse panem et vinum, quod natura formavit, post consecrationem vero carnem Christi et sanguinein altari usitatus, ante verba sacra; ubi accessit consecratio, de pane fit Christi caro. Quomodo autem potest quod panis est, esse corpus Christi? Consecratione, quae fit serEt sic quod erat panis ante consecrationem jam corpus Christi est post consecrationem, quia sermo Christi creaturam mutat, et sic ex
Abbreviated transcription (Latin):
Aliq̃n enĩ ostendunt solutos uel
soluunt: & indignos sacram̃tis
admittunt. & dignos admitti
arcent. S intelligendũ ẽ hoc in
illis quoꝵ merita solui ł ligari
postulant. Te enĩ sententia sacer¬
dotis iudicio d̃i & totiꝰ cȩlestis
curiȩ apꝓbatur & confirmatur:
cũ ita ex discretione ꝓdit. ut reoꝵ
merita ñ contͣlicant. Quoscũq
gͦ soluunt ł ligant adbibentes
clauẽ discretionis reoꝵ meritis.
soluunt᷑ ł ligant᷑ in celis. id est
apud dm̃: qr diuino iudicio sen¬
tentia sac̾dotis sic ꝓgressa appro¬
bat᷑ & confirmat᷑. Qͦs gͦ scłm
merita sententia eccłiȩ ꝑcellit.
ledit. & illi foris st̃ apud dm̃: qͥ
aũi ñ meruit. sententia eccłiȩ ñ
ledit᷑. nisi contemnat. Uñ orig̾.
a fide. a caritate: ꝑ hoc exit de
castris eccłiȩ etiãsi ep̃i uoce non
abiciat᷑: sic̃ econtͣ aliqͥs ñ recto
iudicio foras mittit᷑: s si ñ egit
ut mereret᷑ exire nichil leditur.
Int̾dũ enĩ qui foras mitit᷑ intꝰ ẽ:

Expanded text:
Aliquando enim ostendunt solutos vel solvunt; et indignos sacramentis admittunt, et dignos admitti arcent. Sed intelligendum est hoc in illis quorum merita solvi vel ligari postulant. Tunc enim sententia sacerdotis judicio Dei et totius coelestis curiae approbatur et confirmatur, cum ita ex discretione procedit, ut reorum merita non contradicant. Quoscumque ergo solvunt vel ligant, adhibentes clavem discretionis reorum meritis, solvuntur vel ligantur in coelis, id est, apud Deum, quia divino judicio sacerdotis sententia sic progressa approbatur et confirmatur. Quos ergo secundum merita sententia Ecclesiae percellit, laedit; et illi foris sunt apud Deum. Qui autem non meruit, sententia Ecclesiae non laeditur, nisi contemnat. Unde Origena fide, a charitate, per hoc exit de castris Ecclesiae, etiamsi episcopi voce non abjiciatur, sicut contra aliquis non recto judicio foras mittitur; sed si non egit ut mereretur exire, nihil laeditur. Interdum enim qui foras mittitur, intus est;
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis. sic̃ fuit dũ pecẽm ag̾et. Ipsa
gͦ dissimilitudo quȩ inest animȩ
ex pecc̃o. & est a cd̃o elongatio. aĩe
macula intelligit᷑: a qua purgat᷑
in penitentia. Hoc aũ solus ds fac̃
qͥ solus suscitat animã & illuminat:
qͥd sacerdotes nequeunt. qͥ tam̃ st̃
bunt᷑ tibi: Qͦd exponens aug̃ ait.¬
ig. Boni doctores recte medici dicunt᷑:
qͥ uiuentes curare minist̾io posst̃:
s ñ mortuos suscitant: sola enim

Expanded text:
mentis, sicut fuit dum peccatum ageret. Ipsa mentis, sicut fuit dum peccatum ageret. Ipsa ergo dissimilitudo quae inest animae ex peccato, et est a Deo elongatio, animae macula intelligitur, a qua purgatur in Poenitentia. Hoc autem solus Deus facit, qui solus suscitat animam et illuminat; quod sacerdotes nequeunt, qui tamen mebuntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes curare ministerio possunt, sed non mortuos suscitare. Sola enim
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑. quȩ caligo pena peccati est.
Hanc uͭ ds pellit cũ penitentiam
ĩmittit: ꝑ quã bona ꝑdita restitu¬
it & uiciata reparat. Unde ꝓpħa.
lauat : Ecce enĩ qͥs uoluit facere
homicidiũ & patͣuit: qͦ patrato
desunt tã uelle ꝗͣ facere: nondũ
tam̃ uere & humilit̾ penitet. nec
confiteri ꝓponit. Quȩ gͥ remansit
in anima illiꝰ macula: Mala uo¬
luntas quidẽ macula fuit illius
animȩ. s illa tͥnsiit: macula est
etiã si penitere contemnit: s hoc
ẽ pecẽm aliud a p̃cedenti. Quȩ gͥ
macula remansit: a qua in peni¬
tentia purgat᷑: Polluta quidẽ est
anima qͦusq penitet: sicut erat
dũ in ea praua erat uolunta. Sic̃
enĩ qui tangit morticinũ ł aliud
ĩmundũ ita pollutꝰ ẽ post tactũ
qͣusq lauat᷑ sicut fuit dũ tang̾et:
ita post actũ peccati polluta rema¬
uet anima sic̃ fuit in ipso ac̃tu
peccati: qr ita longe ẽ a deo ꝑ dissi¬
militudinẽ qui ẽ uita & mundicia

Expanded text:
igo peccati poena est. Hanc vero Deus pellit, cum poenitentiam immittit, per quam perdita bona restituit, et vitiata reparat. Unde Prophelavat? Ecce enim quis voluit facere homicidium, et patravit; quo patrato desinit tam velle, quam facere; nondum tamen vere et humiliter poenitet, nec confiteri proponit. Quae ergo remansit in anima illius macula? Mala voluntas quidem fuit macula illius animae; sed illa transiit. Macula etiam est, si poenitere contemnit; sed hoc est peccatum aliud a praecedenti. Quae ergo macula remansit, a qua ipse in Poenitentia purgatur? Polluta quidem est anima, quousque poeniteat, sicut erat, dum in ea prava erat voluntas. Sicut enim qui tangit morticinium vel aliud immundum, ita pollutus est post tactum quousque lavatur, sicut fuit dum tangeret; sic post actum peccati ita polluta remanet anima, sicut fuit in ipso actu peccati, quia ita est longe a Deo per dissimilitudinem, qui est vita et munditia
Abbreviated transcription (Latin):
falsa ꝓ ueris ut erret inuitꝰ. & resi¬
stente atq torq̃nte dolore carnali
uinculi. ñ posse a libidinosis oꝑib
tẽꝑare: ñ ẽ natura instituti hõis.
s pena damnati. Ex qua miseria
peccantib ustissime inflicta li¬
berat gr̃a d̃i: qr sponte homo lib̾o
arbitͥo cadere potuit. ñ etiã surg̾e.
Ad quã miseriã ꝑtinet ignorantia
& difficultas quã patit᷑ omnis hõ
ab exordio natiuitatis sue: nec ab
isto malo quisꝗͣ nisi gr̃a cłi liberat᷑.
Ecce euident̾ dicit hic aug̃ igno¬
rantiã qua quisq inuitꝰ falsa pro
ueris apꝑbat. & difficultatẽ qua
ñ potest se temꝑare a malo ad mi¬
seriã nr̃am ꝑtinere: & penã eẽ hoĩs.

Expanded text:
falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Ex qua miseria, peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio nativitatis suae, nec ab isto malo quisquam, nisi gratia Dei, liberatur. Ecce evidenter dicit hic August. ignorantiam qua quis invitus falsa pro veris approbat, et difficultatem qua non potest se temperare a malo, ad miseriam nostram pertinere, et poenam esse hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Illa gͦ ꝑsona quȩ semꝑ fuerat
cłi. futura erat hoĩs ꝑsona: & scđm¬
hoc qđ futura erat hominiᷤ ꝑsona
acceptura erat ex tẽpore potentiã
quã naturalit̾ & semꝑ habuerat
in qͣntũ dei ꝑsona. Scdm hanc di¬
stinctionẽ illud & similia sane ac¬
cipi posst̃. Que distinctio in plurib
questionũ articulis est necessaria:
adusus qͥrundã ꝑplexã u̾bositatẽ.
S de reb cũ constat: in u̾bis frustra
habet᷑ cont᷑uersia. De hoĩs defectib

Expanded text:
it. Illa ergo persona quae semper fuerat Dei, futura erat hominis persona; et secundum quod futura erat hominis persona, acceptura erat ex tempore potentiam, quam naturaliter et semper habuerat in quantum persona. Secundum hanc distinctionem illud, et similia sane possunt accipi. Quae distinctio in pluribus quaestionum articulis est necessaria adversus quorumdam perplexam verbositatem. Sed cum de rebus constat, in rebus frustra habetur cont
Abbreviated transcription (Latin):
uere timebat dñs pati. t̾cia die re¬
surrecturꝰ: cũ arderet paulꝰ dissolui
ꝗͣ imꝑator. Miles gͦ coronandus
gaudet mori: & dñs coronaturꝰ ti¬
met mori: S infirmitatẽ nrãm re¬
p̃sentans: ꝓ suis infirmis qͥ timent
mori hec dix̃. Uox illoꝵ erat. Leꝵ.

Expanded text:
vere timebat Dominus pati, tertia die resurrecturus, et cum arderet Paulus dissolvi imperator. Miles enim coronandus gaudet mori, et Dominus coronaturus timet mortem? Sed infirmitatem nostram repraesentans, pro suis infirmis qui timent mori
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩdã tam̃ reꝑiunt᷑ in scõꝵ tͣctati¬
b quȩ p̃missis adũsari uidentur.
Nã suꝑ illũ locũ psalmi. clamaui &
sic dicens. Qmͣ hoc dicit qͥ peccatũ
ñ fecit. nͨ inuentꝰ est dolus more eiꝰ :¬

Expanded text:
riuntur in sanctorum tranctatibus, quae praemissis adversari videntur. Nam super illum locum psal. 21: Clamabo et se, dicens sic: Quomodo hoc dicit, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuemiebat susciꝑe. & nob̃ expedie¬
bat. Sunt enĩ plura egͥtudinũ
genera & corporis uicia: a quib
omnino ĩmunis extitit. Qͦs enĩ
defectꝰ habuit. uł ad ostensionẽ
uerȩ humanitatis. ut timorẽ &
tristiciã: uł ad impletionẽ operiᷤ
ad qͦd uenerat. ut passibilitatẽ ⁊
mortalitatẽ. & ab ĩmortalitatis
desꝑatione sꝑem nr̃am erigendã
ut mortẽ suscepit. Hos aũ defectꝰ
ñ conditionis suȩ necessitate: sed
miserationis uoluntate suscepit.
Ueros quidẽ habuit defectꝰ. sicut &

Expanded text:
conveniebat suscipere, et nobis expedieconveniebat suscipere, et nobis expediebat. Sunt enim plura aegritudinum genera et corporis vitia, a quibus omnino immunis extitit. Quos enim defectus habuit, vel ad ostensionem verae humanitatis, ut timorem et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erigendam, ut mortem, suscepit. Hos autem defectus non conditionis suae necessitate, sed miserationis voluntate suscepit. Veros quidem habu
Abbreviated transcription (Latin):
tͣdere uidet᷑: hȩc scił đm inculpa¬
bilit̾ ante pecẽm in exordio condi¬
tionis homini potuisse indere. ut
e̾ent ei naturalia: ita in libͦ retͣctat̃.
inqͥens. Ignorantia & difficultas a¬
etiãsi e̾e̾nt hõis pͥmordia nat᷑alia:
nec sic culpandꝰ ds. s laudandꝰ eẽt
S si hec homo in pͥmordio nat᷑alit̾
habuisset: nũqͥd essent in eo defe¬
ctus & penȩ: Si defectꝰ uł pena ei
indita fuisset ante pec̃em. iniuste
cũ eo agi uideret᷑. si ante culpam
sentiret penã. Ob hoc sane dicimꝰ
illa ñ fuisse defectꝰ uel penas si
naturalit̾ homini infuissent: sic̃
ñ fuit homini ante pecc̃m ñdũ
grãm adepto defectus siue pena
ñ posse ꝓficere. S postꝗͣ gr̾am ꝑ¬
quã ꝓficere potuit & ad tempꝰ etiã¬
ꝓfecit eãq culpa sua post amisit
simul q ꝓficiendi facultatẽ ꝑdi¬
dit: defectꝰ ei fuit & pena ñ posse
ꝓficere: scił malũ declinare & bo¬
nũ facere. Omnis gͥ defectꝰ nr̃os

Expanded text:
dere videtur: hoc scilicet, Deum inculpabiliter ante peccatum in exordio conditionis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic esset culpandus Deus, sed laudandus. Sed si haec homo in primordio naturaliter habuisset, numquid essent in eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non posse proficere. Sed postquam quam proficere potuit et ad tempus profecit, eamque culpa sua post amisit, simulque proficiendi facultatem perdidit, defectus fuit ei et poena non posse proficere, scilicet malum declinare et bonum facere. Omnes ergo defectus nos
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ ut uerã animã ꝓbaret᷑ habere.
suscepit defectꝰ animȩ: scił. tristi¬
ciã. timorẽ & dolorẽ. & huiꝰmodi.
Omnis aũ sensus animȩ ẽ. Non
enĩ caro sentit. s anima: utens
corpore uelut instrum̃to. Unde
aug̃ suꝑ geñ. in lib .xii. Non cor

Expanded text:
t veram animam probaretur habere, suscepit defectus animae, scilicet tristitiam, timorem, dolorem et hujusmodi. Omnis autem sensus, animae est. Non enim caro sentit, sed anima, utens corpore velut instrumento. Unde August., super Genes. in lib. 12, c.
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ꝓpter pecc̃m mortuũ ẽ: id
necessitatẽ moriend̃i habet in se.
Ap̃c aũ non ex pecc̃o huiꝰmodi ha¬
buit defectꝰ: quia sine pecc̃o est
conceptꝰ & natus & in t̾ris ꝯu̾satꝰ:
s ex sola miserationis uolunta te
de nr̃o in se transtulit uerã infir¬
mitatẽ. sicut accepit uerã carnẽ
quã sine omni infirmitate assu¬
mere potuit. sic̃ absq culpa eande
suscepit. Autoritatib ꝓbat xp̃m¬
scłm hõiẽ uere dolores sensisse &
timuisse otͣ qͦsdã hoc negantes.
S quia ñ nulli de sensu in passio¬
ne humanitatis xp̃i male sensis¬
se inueniunt᷑. asserentes similitu¬
dinẽ atq imaginẽ passionis & do¬
loris xp̃m hominẽ ꝑtulisse. sed
nullũ omnino dolorẽ ł passionẽ
sensisse: autoritatũ testimoniis
eos ꝯuincentes. indubitabile fa¬
ciamꝰ qͦd supͣ diximꝰ. Prophetat
ysaias dic̃. Uere languores nr̃os
ipse tulit: & dolores nr̃os ipse por

Expanded text:
quidem propter peccatum mortuum est, id est, necessitatem moriendi habet in se. Christus autem non ex peccato hujusmodi habet defectus, quia sine peccato est conceptus et natus, et in terris conversatus. Sed ex sola miserationis voluntate de nostro in se transtulit veram infirmitatem, sicut accepit veram carnem, quam sine omni infirmitate assumere potuit, sicut absque culpa eamdemque suscepit. 4. Auctoritatibus pm hominem vere dolores sensisse et timuisse, contra quosdam hoc negantes. Sed quia nonnulli de sensu in passione humanitatis Christi male sensisse inveniuntur, asserentes similitudinem atque imaginem passionis et doloris Christum hominem pertulisse, sed nullum omnino dolorem vel passionem sensisse; auctoritatum testimoniis eos convincentes, indubitabile faciamus quod supra diximus. Propheta Isaias dicit, c. 53: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse po
Abbreviated transcription (Latin):
pit omnia infirmitatis nr̃e. p̃t̾
pecc̃m. Qͦd nisi accipiat᷑ de illis
t̃m quȩ eũ sum̾e ꝓ nob̾ oportuit
nͨ dedecuit: falsum ẽe ꝓbabitur.
Non enĩ assũpsit ignorantiã ali¬
quã: cũ sit ignorantia quȩdã
quȩ defectꝰ ẽ nec pecc̃m ẽ: scilie ⁊
ignorantia inuincibilis. Nam
uincibilis pecc̃m ẽ: si tam̃ de hiẽ
quȩ nob expedit scire. Suti enĩ
quȩdã quoꝵ scientia ñ affert. uł
ignorantia ñ impedit salutẽ: &
forte taliũ rerũ ignorantia defectꝰ
ñ ẽ. Constat aũ in nobis eẽ igno¬
rantiã atq difficultatẽ uolendi
ł faciendi bonũ: quȩ ad miseriã

Expanded text:
pit omnia infirmitatis nostrae praeter peccatum, quod nisi accipiatur de illis tantum quae eum sumere pro nobis oportuit, nec dedecuit, falsum esse probatur. Non enim assumpsit ignorantiam aliquam, cum sit ignorantia quaedam quae defectus est, nec peccatum est, scilicet ignorantia invincibilis; nam vincibilis peccatum est, si tamen de his est quae nobis expedit scire. Sunt enim quaedam quorum scientia non affert, vel ignorantia non impedit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Non uiciis & peccatis. s humanis
malis id÷ dolorib repleta fuit
anuna xp̃i: quib ipsa cõpatitur
carni. Non enĩ dolor corporis pot̃
ẽẽ sine anima: dolere aũ anima
etiã non dolente corpore potest.
Hos aũ humane infirmitatis affe¬
ctus sic̃ ipsã carnẽ ac mortẽ non

Expanded text:
Non vitiis et peccatis, sed humanis malis, id est, doloribus repleta fuit anima Christi, quibus ipsa compatitur carni. Non enim dolor corporis potest esse sine anima. Dolere autem anima, etiam non dolente corpore, potest. Hos autem humanae infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem ac mortem, non
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ: s quod diuinũ ẽ ñ mutat᷑.
Quod gͦ mutatur: ñ ẽ diuinũ. Sen¬
sus gͥ ꝓficiebat humanꝰ. Sensũ gͦ
suscepit humanũ. Non poterat
confortari uirtus dei. nec crescere
d̾s: nec altitudo sapiȩ di impleri.
sap̃ia. Nam qͦmͦ implebat᷑: qui ut
om̃ia impleret descendit: ꝑ quẽ
aũ sensũ dixit ysaias: qdđ patrem
puer nesciẽbat aut matrẽ: Scrip¬
tũ ẽ enĩ. Priꝰꝗͣ sciat puer patrem
infantia: ꝑ humanã utiq impru¬
dentiã qͦd adhuc ñ didicit ignorat.
ram᷑. diuidimꝰ eñ : Apłs certe qui
de eo dix̃ qm̃ si crucifixus ẽ ex in¬
firmitate nr̃a. uiuit tam̃ ex uirtu¬
te di: ipse dix̃ qui ñ diuisus ẽ xp̃c.

Expanded text:
atur. Quod ergo mutatur, non est divinum. Sensus ergo proficiebat humanus. Sensum ergo suscepit humanum. Nec poterat confortari virtus Dei nec crescere Deus, nec altitudo sapientiae Dei impleri. sapientia, nam quomodo implebatur, qui ut omnia impleret descendit? Per quem autem sensum Esaias dixit, patrem puer nesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem infantia, per humanam utique imprudentiam, quod adhuc non didicit, ignorat. 75. ramur, dividimus eum? Apostolus certe, qui de eo dixit: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, vivit tamen ex virtute Dei ; ipse dixit quia non divisus
Abbreviated transcription (Latin):
audit: ita etiã ꝑ corpꝰ quedam
sentit mala que sine corpore ñ
sentit: ut est timor. & huiꝰmodi.
Sentit enĩ anima dolores: s qͣsdam
ꝑ instrum̃tũ corꝑoris. quosdã uͦ
non. Susceꝑit aũ xp̃c. sicut uerã
naturã hõis: ita & ueros defectꝰ
hoĩs. s ñ omnes. Assumpsit enĩ
defectꝰ penȩ s ñ culpe: nec tam̃
om̃s defectus penȩ: s eos omnes
qͦs homini eũ assume expediebat.

Expanded text:
audit, ita etiam per corpus quaedam sentit mala quae sine corpore non sentit: ut est timor, et hujusmodi. Sentit ergo anima dolores, sed quosdam per instrumentum corporis, quosdam vero non. Suscepit autem Christus sicut veram naturam hominis, ita et veros defectus hominis, sed non omnes. Assumpsit enim defectus poenae, sed non culpae, nec tamen omnes defectus poenae, sed eos omnes quos homini eum assum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo łi: quod liqui diꝰ & p̃sentius
om̃i creatura contemplat᷑. ut ei
unita: in qͦ etiã angłi & quȩ cłi ft̾
& quȩ futura st̃ cognoscunt. Qͦ mͦ
intelligenda sint q̃dã u̾ba ambrꝵ.

Expanded text:
bo Dei, quod liquidius et praesentius omni creatura contemplatur, ut ei unita, in quo etiam angeli et quae Dei sunt, et quae futura sunt cognoscunt. 4. Quomodo intelligenda sint quaedam verba Am
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ intelligit᷑ illud ambrosii suꝑ lucã
ubi angłs de nascituro filio uirgi¬
nis ait. hic erit magnꝰ & filiꝰ altissi¬
amb̾ mi uocabit᷑: Non inqͥt id̾o erit ma¬
gnꝰ. qđ ante partũ uirginis magnꝰ
ñ fuerit: s quia potentiã quã d̃i
filiꝰ naturalit̾ ht̃. homo erat ex tẽ¬
pore accepturꝰ: ut una sit ꝑsona
homo & ds. Ecce aꝑte dic̃. qđ
hõ erat accepturꝰ ex tẽpore poten¬
tiã quã habuit cd̃i filiꝰ naturalit̾.
S si homo accepturꝰ erat illã poten¬
tiã: gͦ uel ꝑsona ł natura hõis. S
ꝑsona non: quia semꝑ habuit &
b̃t. Ergo natura. Si natura: gͦ aĩa.
Nã de carne constat. qđ acciꝑe non
potest. Ad qͦd dicimꝰ illud ẽẽ accipi

Expanded text:
go intelligitur illud Ambros. super Lucam, ubi angelus de nascituro Filio Virginis ait: Hic erit magnus, et Filius altissimi vocabitur? Non ideo, inquit, erit magnus, quod ante partum Virginis magnus non fuerit, sed quia potentiam quam Dei Filius naturaliter habet, homo erat ex tempore accepturus, ut una sit persona homo et Deus. Ecce aperte dicit quod homo erat accepturus ex tempore potentiam quam Dei Filius habuit naturaliter. Sed si homo accepturus erat illam potentiam; ergo vel persona vel natura hominis. Sed persona non, quia semper habuit et habet; ergo natura. Si natura; ergo anima. Nam de carne constat quod accipere non posset. Ad q
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs qͦd eiꝰ anima ignoret: s xp̃e
Ergo anima eiꝰ omĩa scit. Ad id uͦ
qͦd dicunt. si omĩa scit. gͦ scit crea
sui create. non sui creandȩ: quia
ñ ẽ creanda s creata. Qͣre ds non
dedit illi aĩe potentiã õiũ. ut scĩam.

Expanded text:
aliquis quod ejus anima ignorat. Sed Chrialiquis quod ejus anima ignorat. Sed Chriergo anima ejus omnia scit. Ad id vero quod dicit: Si omnia scit; ergo scit crearsui creatae, sed non sui creandae, quia non est creanda, sed creata. 3. Quare Deus non dedit ei potentiam omnium, ut scientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sapientiã gratis datã in u̾bo d̃i
quȩ d̃s potest: nec ita clare ac ꝑspi¬
cue omnia capit ut ds: & ideo ñ
multo ẽ dignior: digniꝰq & ꝑfectiꝰ
omnia capit. qͣ illiꝰ animȩ sapĩa.
Ergo & in scĩa maiorẽ ht̃ sufficien¬
tiã ds quã anima illa. quȩ dignior
inducunt. nemo nouit quȩ dei st̃
nisi sp̃s dĩ qui solus scrutat᷑ omĩa.
ꝓ nobis facit. Mox enĩ addit apłs.
deret. S anima illa pre omnib
sp̃m cdi habuit: cui sp̃s non ẽ datꝰ
ad m̃surã. ut ait ioħes eugłista.¬
Dona gͦ sp̃s sc̃i sine m̃sura habuit:
gͦ & sapientiã. Omĩa gͦ sciuit aĩa
illa. Si enĩ quȩdã sciuit. quȩdã ñ.
t̃ẽ non sine m̃sura scientiã habuit.
S sine m̃sura scientiã habuit: scit
gͦ omĩa. Sulgentiꝰ etiã in qͦdam¬
sermone multa inducit: quib
rerũ habere utens autoritate apłi
dicentis in qͦ sunt õs thesauri sapi¬
entiȩ & scĩȩ absconditi: qͦd etiã
ratione ꝓbari pot̾. sic. Nichil scit

Expanded text:
 sapientiam sibi gratis datam in Verbo Dei,quae potest Deus, nec ita clare et perspicue omnia capit ut Deus; et ideo multo est dignior, digniusque et perfectius omnia capit quam illius animae sapientia; ergo et in scientia majorem habet sufficientiam Deus quam anima illa quae dignior inducunt: Nemo novit quae Dei sunt, nisi Spiritus Dei, qui solus scrutatur omnia; pro nobis facit. Mox enim addit Apostoderet. Sed anima illa prae omnibus Spiritum Dei habuit: Cui Spiritus non est datus ad mensuram, ut ait Joannes evangelistadona ergo Spiritus sancti sine mensura habuit, ergo et sapientiam. Omnia ergo scivit anima illa. Si enim quaedam scivit, quaedam non, tunc non sine mensura scientiam habuit. Sed sine mensura scientiam habuit; scit ergo omnia. Fulgentius etiam in sermone quodam multa inducit, quibus entiam habere, utens auctoritate Apostoli dicentis: In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Quod etiam ratione potest probari sic: Nihil scit
Abbreviated transcription (Latin):
remouisse intelligant᷑. Habuit enĩ
hoĩs: s ñ sicut nos qui sumꝰ m̃bra
eiꝰ. Nos enĩ causa peccati nr̃i his
defectib necessario subiacemꝰ: &
in nob st̾ isti defectus scłm ꝓpassio¬

Expanded text:
removisse intelligatur. Habuit enim hominis; sed non sicut nos, qui sumus membra ejus. Nos enim causa peccati nostri his defectibus necessario subjacemus, et in nobis sunt isti defectus secundum propassio
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c dicit anima mea turbatur.
Utrũq uerũ ẽ. & rationis plenũ.:
qd̃ & ille qui ẽ inferior ñ timet:
turbat᷑: ut homo flet: ut h̃o cru¬
cifigit᷑. ꝑnaturã hõĩs. & tedia¬
uit & resurrex̃ xp̃c ñ turbat᷑ eius
uirtꝰ. ñ turbat᷑ eiꝰ diuinitas. sed¬

Expanded text:
 Anima mea turbatur; utrumque verum est et rationis plenum, quod et ille qui est inferior non timet, turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur, per naturam hominis et taediavit et resurrexit. Non turbatur ejus virtus, non turbat
Abbreviated transcription (Latin):
turali quȩ ipse ẽ. & iustꝰ usticia na¬
turali quȩ ipse ẽ: ita sapiens sapĩa
nat᷑ali quȩ ipse ẽ. Anima uͦ eiꝰ sic̃
bona ẽ & iusta bonitate ł̃ iusticia
gratis data quȩ ipse ł ipsa non est:
ita ẽ sapiens sapĩa gratis data quȩ
sapientia. una tam̃ eadẽq ꝑsona
natura diuina ẽ. sapiens est sap̃ia.¬

Expanded text:
titia naturali, quae ipse est; ita sapiens sapientia naturali, quae ipse est. Anima vero ejus sicut bona est et justa bonitate vel justitia gratis data, quae ipse vel ipsa non est; ita est sapiens sapientia gratis data, quae sapientia, una tamen eademque persona natura divina est, sapiens est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
rationalẽ & intellectꝰ nr̃i suscepit
caꝑacẽ. diuidimꝰ eũ : Non enĩ ip̃se
ds u̾bũ ꝓ anima rationali & intel¬
lectus capaci in carne sua fuit:
s animã rationalẽ & intellectus
capacẽ. & ipsã humanã. & eiusdẽ

Expanded text:
ntellectus nostri suscepit capacem, dividimus eum ? 76. Non enim ipse Deus Verbum pro anima rationabili et intellectus capaci in carne sua fuit, sed animam rationabilem et intellectus capacem, et ipsam humanam, et ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ait. Nos ita dicimꝰ hominem
passibilẽ a cłi filio susceptũ: ut cłi¬
tas ĩpassibilis ꝑmaneret. Passus ẽ
ut tota tͥnitas. quã impassibilem
necesse ẽ confiteri. His aliisq
autoritatib ꝑspicuũ fit xp̃m ue
re passibilẽ assumpsisse bominẽ.

Expanded text:
fidei, ait: Nos ita dicimus hominem passibilem a Dei Filio susceptum, ut deitas impassibilis permaneret, Passus estut tota Trinitas, quam impassibilem necesse est confiteri. His aliisque auctoritatibus perspicuum fit Christum vere passibilem assumpsisse hominem,