comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
informa dĩ esset: non rapina arbitratus
÷ eẽ equalis dõ Merito prȩfiliis hominũ.
quia ȩqualis dõ. Ecce accepi &agnoui.
ubi eum uiderit. qui dixit speciosus forma
prȩfilus hominum. Respondit enim nob̃.
Abi uiderim quȩris Informa dĩ. Et unde
uidisti informa dĩ ÷ Quomͦ uidisti informa
dĩ : Quia inuisibilia eius ꝑea quȩ facta sunt
intellecta conspiciuntur. Bene optime.
accepi. agnoui. & quem uideris. & qualem
uideris. & ubi uideris. & unde inderis Quẽ
uidisti : Sponsum nr̃m. Qualem uidisti :
Speciosum forma prȩfiliis hominũ. Ubi
uidisti: Cum informa dĩ esset. Unde
uidisti : Per ea quȩ facta sunt intellecta
conspiciuntur. Uideamus & iste quid dicat.
alius ꝓpħa. sed non alius sp̃s. Non enim di¬
scordant in terse. Exhibuit nobis ille
speciosum forma p̃filiis hominũ. exhibeat
& iste qđ ait. Uidimus eum. & ñ habebat
nium. Ibi habeo speciosum forma p̃filuis

Expanded text:
forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Merito «prae filiis hominum,» quia aequalis Deo: ecce accepi et agnovi ubi eum viderit qui dixit, «Speciosus forma prae filiis hominum.» Respondit enim nobis, Ubi viderim, quaeris? «In forma Dei.» Et unde vidisti in forma Dei? quomodo vidisti in forma Dei? Quia «invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur» . Bene, optime; accepi, agnovi et quem videris, et qualem videris, et ubi videris, et unde videris. Quem vidisti? Sponsum nostrum. Qualem vidisti? Speciosum «forma prae filiis hominum.» Ubi vidisti? «Cum in forma Dei esset.» Unde vidisti? «Per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur.» Videamus et de isto quid dicat alius propheta, sed non alius spiritus; non enim discordant inter se. Exhibuit nobis ille speciosum forma prae filiis hominum, exhibeat et iste quod ait, «Vidimus eum, et non habebat nium. Ibi habeo speciosum forma prae filiis
Abbreviated transcription (Latin):
E QUIDEM NUOIUS TERTIANO
quantum meminisse dignamini.
abundanter refecti estis. Sed
quia nos etiam post longum ser¬
monem auidissimi dimisistis: ñ
putauimus scĩtatem uram hodierni diei
debito fraudandam. ut hoc sit dedebito.
illud delucro. Psalmus qui lectus ÷ ꝓpe
totus figuris rerum misterusq contexit᷑.¬
& opus habet non solum nr̃a sed etiam ur̃a
non parua intentione. Quanquam etiã
cuncta quȩ dicta sunt. possint adlitterã
religiose accipi. Enumerantur enim &¬
sinon om̃a multa tam̃ oꝑa dĩ quȩ nota st̃
om̃ib intuentib qui nort᷑ ex his quȩ facta

Expanded text:
e quidem nudiustertiano, quantum meminisse dignamini, abundanter refecti estis: sed quia nos etiam post longum sermonem avidissimi dimisistis, non putavimus Sanctitatem Vestram hodierni diei debito fraudandam; ut hoc sit de debito, illud de lucro. Psalmus qui lectus est, prope totus figuris rerum mysteriisque contexitur, et opus habet non solum nostra, sed etiam vestra non parva intentione; quanquam etiam cuncta quae dicta sunt, possint ad litteram religiose accipi. Enumerantur enim etsi non omnia, multa tamen opera Dei, quae nota sunt omnibus intuentibus, qui norunt et ex his quae fac
Abbreviated transcription (Latin):
ergo principes & aduersum me loquebant᷑.
seruus autem tuus exercebatur iniustificati¬
onibus tuis. Quo nam modo : Nam & te¬
stimonia tua meditatio mea ÷ & consilium
meum iustificationes tuȩ. Consiliũ contra
consilium. Consilium sedentium principũ
fuit: inuentos martyres perdere. consiliũ
patientium martyrum fuit: inimicos ꝑdi¬
tos muenire. Reddebant illi mala ꝓbonis.
isti bona ꝓmalis. Quid ergo mirum. si illi
occidendo defecerunt. istiꝰ moriendo uicert̃ :
Quid inquam mirum. si martires seuientib
gentibus temporalem mortem patientissime
pertulerunt. & gentes martiribus orantib
ad ȩternam uitam peruenire potuerunt.
dum corpus xp̃i sic exerceretur. ut & mar¬
tiria meditaretur. & malis martirũ per¬
secutoribus bona prȩcaretur ẽ¬

Expanded text:
ergo «principes, et adversum me loquebantur: ergo «principes, et adversum me loquebantur: servus autem tuus exercebatur in justificationibus tuis.» Quonam modo? «Nam et testimonia tua meditatio mea est, et consilium meum justificationes tuae.» Consilium contra consilium: consilium sedentium principum fuit inventos martyres perdere; consilium patientium martyrum fuit inimicos perditos invenire. Reddebant illi mala pro bonis; isti, bona pro malis. Quid ergo mirum si illi occidendo defecerunt, isti moriendo vicerunt? Quid, inquam, mirum si martyres saevientibus Gentibus temporalem mortem patientissime pertulerunt, et Gentes martyribus orantibus ad aeternam vitam pervenire potuerunt; dum corpus Christi sic exercetur, ut et martyria meditetur, et malis martyrum persecutoribus bona precetur
Abbreviated transcription (Latin):
consilium querentes quomodo xp̃mꝑ
derent. Refer hoc ad corpus eius id est eccła:
inuenies reges terrȩ excogitasse atq iussisse
quomodo xp̃iani nusquam eẽnt. Et enim
sederunt principes & ad uersũme loquebant᷑.
seruos ao tem ⁊oos exercesator ii tois
iuS tificat ionis: Qualis exercitatio hȩc fue¬
rit. qui nosse de sideras: quod ad iunxit in¬
tellige. N am et tesnmonia toa meoriauo
mea ÷. e⁊ consiliũ meõ ius tifi̾cationes łoe.
Recole quod superius commendaui. testimo¬
nia ẽẽ martẏria. recole in iustificationibus
domini nullam ẽẽ difficiliorem & mirabili¬
orem. quam ut suos quisq diligat inimicos.
Sic gͦ exercebatur corpus xp̃i: ut̃ & martyria
eius meditaretur. & diligeret eos. aquibus
opprobrantib & conteminentib propter
ipsa martyria persecutiones patiebatur.
Non enim ꝓse sicut iam commendauimus:
sed potius ꝓ ipsis orabat dicens. aufer ame
opprobrium & contemptum. Sederunt

Expanded text:
consilium quaerentes quomodo Christum consilium quaerentes quomodo Christum derent . Refer hoc ad corpus ejus, id est Ecclesiam; invenies reges terrae excogitasse atque jussisse quomodo Christiani nusquam essent. «Etenim sederunt principes, et adversum me loquebantur: servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus.» Qualis exercitatio haec fuerit, qui nosse desideras, quod adjunxit intellige: «Nam et testimonia tua meditatio mea est, et consilium meum justificationes tuae.» Recole quod superius commendavi testimonia esse martyria. Recole in justificationibus Domini nullam esse difficiliorem et mirabiliorem, quam ut suos quisque diligat inimicos. Sic ergo exercebatur corpus Christi, ut et martyria ejus meditaretur, et diligeret eos a quibus opprobrantibus et contemnentibus propter ipsa martyria persecutiones patiebatur. Non enim pro se, sicut jam commendavimus, sed pro ipsis potius orabat dicens, «Aufer a me opprobrium et contemptum. Sederunt»
Abbreviated transcription (Latin):
quos pascebat id ÷ pro immundis de monib
quos colebat. particulam suam in xp̃ianis
paucissimis prȩcedentem per sequebatur:
iam nunc intam multis & magnis popłis
gentium martyres quibus ingerebat oppro¬
brium religiosissime prȩdicans. & maximis
laudib quos contemnebat exaltans: mor¬
tuus erat & resurrex̃. perierat & ĩ uentꝰ est.
Hoc tam magno lucro correctionis. conuesi¬
onis. & redemptionis inimicorum suorum.
corpus xp̃i dõ dix̃. Aufer ame opprobriũ
& contemptum. Et quasi quȩreretur de
quare opprobrium. de quare contemptum:
temptus: Abierunt atq transierunt. Et
quia inuenti sunt qui perierant: illa ꝑier̃t.
Sed quando eccła talia prȩcabatur: illa patie¬
batur. Et eirim sederuit prucipes
inquit eT ADUERSUM MΕ LOQUEBAΝTOR
Inde per secutio grauis erat. quia eã sedentes
hoc ÷ iudiciariis sedibus eminentes princi¬
pes de cernebant. Refer hoc ad ipsum ca¬
ƿut : itiuenies se disse principes iudeorũ.

Expanded text:
quos pascebat, id est, pro immundis daemonibus quos pascebat, id est, pro immundis daemonibus quos colebat, particulam suam in paucissimis Christianis praecedentem persequebatur; jam nunc in tam multis et magnis populis gentium martyres, quibus ingerebat opprobrium, religiosissime praedicans, et maximis laudibus quos contemnebat exaltans, mortuus erat et revixit, perierat et inventus est . Hoc tam magno lucro correctionis, conversionis et redemptionis inimicorum suorum corpus Christi Deo dixit, «Aufer a me opprobrium et contemptum:» et quasi quaereretur de qua re opprobrium, de qua re contemptum; temptus? Abierunt atque transierunt; et quia inventi sunt qui perierant, illa perierunt. Sed quando Ecclesia talia precabatur, illa patiebatur. «Etenim sederunt principes,» inquit, «et adversum me loquebantur.» Inde persecutio gravis erat, quia eam sedentes, hoc est judiciariis sedibus eminentes, principes decernebant. Refer hoc ad ipsum caput; invenies sedisse principes Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
& iacentes amplius intuimus. eadem suꝑ¬
bia permanente & crescente contemnere:
Dicat itaq corpus xp̃i. iam enim diligere
didicit in imicos suos. dicat dño dõ suo. Aufer
ame opprobrium & contemptum: quia mar¬
tiria tua exquisiui. Id ÷ opprobrium quod
ideo audio. & contemptum quo idõ contẽnor.
quia martẏria tua exquisiui: aufer ame.
Inmici enim quos ame precipis diligi. qui
magis magisq moriuntur & pereunt cum
martyria tua conteminunt. & criminant᷑
in me: ꝓfecto reuiuiscunt & inueniuntur.
si martyria tua uenerentur in me. Ita fa¬
ctum ÷: hoc uidemus. Ecce martẏrium
xp̃i & apud homines & in hoc mundo. ñ
solum non ÷ opprobrium: sed magnum
est ornamentum. Ecce non solum in c̃¬
spectu dñi: uerum etiam inspectu hominũ
iam prȩtiosa ÷ mors sc̃orum eius. Ecce ñ
solum non contemnuntur: uerum etiã
magnis honoribus prȩferuntur martires
eius. Ecce filius ille iunior qui proporcis

Expanded text:
et jacentes amplius intumuimus, eadem superet jacentes amplius intumuimus, eadem superbia permanente et crescente contemnere? Dicat itaque corpus Christi; jam enim diligere didicit inimicos suos; dicat Domino Deo suo, «Aufer a me opprobrium et contemplum, quia» martyria «tua exquisivi:» id est, opprobrium quod ideo audio, et contemptum quo ideo contemnor, quia martyria tua exquisivi, aufer a me. Inimici enim mei, quos a me praecipis diligi, qui magis magisque moriuntur et pereunt, cum martyria tua contemnunt et criminantur in me, profecto reviviscent et invenientur, si martyria tua venerentur in me. Ita factum est; hoc videmus. Ecce martyrium Christi, et apud homines et in hoc mundo, non solum non est opprobrium, sed magnum est ornamentum: ecce non solum in conspectu Domini, verum etiam in conspectu hominum jam pretiosa est mors sanctorum ejus ; ecce non solum non contemnuntur, verum etiam magnis honoribus praeferuntur martyres ejus. Ecce filius ille junior qui pro porcis
Abbreviated transcription (Latin):
piom. ouia iestimonia tua exouisibi. Testi¬
monia grece. martiria nuncupantur. Quo
uerbo iam utimur ꝓlatino. Unde illos qui
ꝓpter testimonium xp̃i diuersis passionibus
humiliati sunt. & usq ad mortem ꝓueritate
certarunt : non testes quod latine utiq pos¬
semus. sed grece martires appellamus. Q m̃
hoc gͦ familiarius auditis & dulcius: sic accipiamꝰ
hȩc uerba. tanquam dictum sit. Aufer ame
obprobrium & contemptum: quia martẏria
tua exquisiui. Xp̃i corpus cum ista dicit. nun¬
quid ab impĩis & superbis audire opprobriũ
& contemni. ullam deputat penam. cum
potius inde perueniat ad coronam: Cur
gͦ quasi graue aliquid & intolerabile a sepo-¬
scit auferri. nisi quia ut dixi orat ꝓipsis ini¬
micis suis quibus ẽẽ ꝑspicit noxium. obicere
sc̃m nomen xp̃i tanquam opprobrium xp̃i¬
anis. & eius aiudeis irrisam crucem tanquã
tumor ille sanatur quo inflati cecidimus

Expanded text:
ptum, quoniam testimonia tua exquisivi.» Testiptum, quoniam testimonia tua exquisivi.» Testimonia graece martyria nuncupantur, quo verbo jam utimur pro latino: unde illos qui propter testimonium Christi diversis passionibus humiliati sunt, et usque ad mortem pro veritate certarunt, non testes, quod latine utique possemus, sed graece martyres appellamus. Quoniam hoc ergo familiarius auditis et dulcius, sic accipiamus haec verba tanquam dictum sit, «Aufer a me opprobrium et contemptum, quoniam» martyria «tua exquisivi.» Christi corpus ista cum dicit, numquid ab impiis et superbis audire opprobrium atque contemptum ullam deputat poenam, cum potius inde perveniat ad coronam? Cur ergo quasi grave aliquid et intolerabile a se poscit auferri, nisi quia, ut dixi, orat pro ipsis inimicis suis, quibus esse perspicit noxium, objicere sanctum nomen Christi tanquam opprobrium Christianis, et ejus a Judaeis irrisam crucem totamquetumor ille sanatur quo inflati cecidimus
Abbreviated transcription (Latin):
talium. quodãmͦ hereditaria est in crepato
superboꝵ. Quando enim ds̃ dixit. adam ubi
ubi es: non ubi esset ds̃ ignoribat. sed suꝑbum
increpabat. Et ubi tunc eẽt id ÷ ad quam mi¬
seriam peruenisset non scire cupiebat: sed in¬
terrogando increpans ad monebat. Uide aut̃
quem ad modum cum dixisset increpasti suꝑ¬
bos. non ait maledicti qui declinauerunt a
mandatis tuis. ut illud tantum primorum
hominum peccatum ueniret inmentẽ: sed
ait. maledicti qui declinant. Oportebat eni
ut om̃s illo terrerentur exemplo. adiuinis ñ
declinare mandatis. & diligendo iustitiam m
omni tempore. in huius mundi etiam labore
recipere. quod in paradisi amisimus uoluptate.
patione ceruicem. & cum sint de iecti laboris mor¬
tisq supplicio. extolluntur tẏpo. imitantes
elationem cadentium. irridentes humilita¬
tem surgentium: pro eis orat corpus xp̃i cum
dicit. AUfer aate opprorriom ei contem¬

Expanded text:
talium, quodam modo haereditaria est increpatio talium, quodam modo haereditaria est increpatio superborum. Quando enim dixit Deus, «Adam, ubi es» ? non ubi esset ignorabat, sed superbum increpabat; et ubi tunc esset, id est, ad quam miseriam pervenisset, non scire cupiebat, sed interrogando increpans admonebat. Vide autem quemadmodum, cum dixisset, «Increpasti superbos,» non ait, Maledicti qui declinaverunt a mandatis tuis; ut illud tantum primorum hominum peccatum veniret in mentem: sed ait, «Maledicti qui declinant.» Oportebat enim ut omnes illo terrerentur exemplo a divinis non declinare mandatis, et diligendo justitiam in omni tempore, in hujus mundi etiam labore recipere quod in paradisi amisimus voluptate. patione cervicem, et cum sint dejecti laboris mortisque supplicio, extolluntur superbiae typho, imitantes elationem cadentium, irridentes humilitatem surgentium; pro eis orat corpus Christi, cum dicit: «Aufer a me opprobrium et contem
Abbreviated transcription (Latin):
Saloi hoiuS QUS T RactuNa
subsequuntur: ad monent
nos causam nr̃e miseriȩ recn¬
dari. Et enim cum dixisse
concupiuit anima mea desidera
iustificationes tuas in omni tempore. siue
scilicet in rebus ꝓsperis. siue maduersis d
& in laboribus & doloribus debet delectari
iusticia nec ita ÷ tempore diligenda trar¬
quillo. ut turbulento tempore deseratur.
sed amplectenda ÷ in omni tempore: con¬
tinuo subiecit. INcrepasti soperbos.
malepieti QUI DeCLINat aMANOaus iis
Superbi enim de clinant amandatis dei
Aliud ÷ quippe mandata dĩ per infirmi¬
tatem ł per ignorantiam non implere. alud
ab eis per superbiam declinare: sicut fecest
qui nos mortaliter in hec mala genuerunt
Delectauit enim eos. eritis sicut du. ac sic
amandato dĩ quod sibi eum mandasse scit̃¬
bant. & qđ facillime nulla infirmitate re¬
uocante. impediente. tardante implere po¬
terant: per hanc superbiam de clinarunt.
Et ecce ista tota dura & in felix erumna mor¬

Expanded text:
salmi hujus quae tractanda subsequuntur, admonent nos causam nostrae miseriae recordari. Etenim cum dixisset, «concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore;» sive scilicet in rebus prosperis, sive in adversis, quia et in laboribus et doloribus debet delectare justitia, nec ita est tempore diligenda tranquillo, ut turbulento tempore deseratur, sed amplectenda est in omni tempore: continuo subjecit, «Increpasti superbos; maledicti qui declinant a mandatis tuis.» Superbi enim declinant a mandatis Dei. Aliud est quippe mandata Dei per infirmitatem vel ignorantiam non implere: aliud ab eis per superbiam declinare; sicut fecerunt qui nos mortaliter in haec mala genuerunt. Delectavit enim eos, «Eritis sicut dii;» ac sic a mandato Dei, quod sibi eum mandasse sciebant, et quod facillime, nulla infirmitate revocante, impediente, tardante, implere poterant, per hanc superbiam declinarunt. Et ecce tota ista dura et infelix aerumna mor
Abbreviated transcription (Latin):
strepitum ut uolet de muscipula: sic & mir¬
tires iã forte aliqͥ ipsoꝵ intendebant collũ
indulcedinẽ uite huiꝰ. dñs qui erat millis fet
strepitũ gehennarũ. & erutꝰ ÷ passer de mi¬
scipula uenantiũ. Anima nr̃a sic̃ passer
eruta ÷ demuscipula uenantiũ. Et quid:
Semꝑ erit illa muscipula. Muscipula erat
dulcedo huiꝰ uitȩ. Illi non hȩsert̃ inmuse¬
pula: & occisi sunt. Illis occisis muscipuli
fracta ÷. Iam ñ remansit dulcedo uitȩ huꝰ
ꝑquam possent iterum capi. sed illa ẽtria
:Nunquid & passer c̃tritꝰ ÷ ÷ Absit. qͥa non
hȩserat inmuscipula. Aluscipula contrita:
uolent ad dm̃. triumphent indõ qͥaeruti
sunt: qm̃ dñs erat in eis. neamuscipula ca¬
ꝑentur. Quare muscipula c̃trita ÷ & nos
eruti sumꝰe Uisscire quare e Noio iorõ
Nr̃m inquit in nomine dñi qui fec cȩlum

Expanded text:
strepitum, ut volet de muscipula: sic et marstrepitum, ut volet de muscipula: sic et martyres, jam forte aliqui ipsorum intendebant collum in dulcedinem vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula venantium: «Anima nostra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Et quid? semper erit illa muscipula? Muscipula erat dulcedo vitae hujus: illi non haeserunt in muscipula, et occisi sunt; illis occisis muscipula fracta est; jam non remansit dulcedo vitae hujus, per quam possint iterum capi, sed illa contrita est: numquid et passer contritus est? Absit; quia non erat in muscipula: «Muscipula convolent ad Deum, triumphent in Deo, quia eruti sunt: quoniam Dominus erat in eis, ne a muscipula caperentur. Quare muscipula contrita est, et nos eruti sumus? Vis scire quare? «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum
Abbreviated transcription (Latin):
QuI Non DeprT NOS INUΕΠATIonẽ oes.
eoruoꝯ. Uenantes enim erant ꝑsequent̾
& posuert̃ escam in muscipula. Quã escas
Dulcedinẽ uitȩ huiꝰ. ut unꝰ quisq ꝓp̃t̃ dilce¬
dinem uitȩ huiꝰ mittat caput inneqͥtiã &
muscipula cõpͥmat᷑. Nã illi in qͥb erat dñsilli
qui dicunt. nͥ qͥa dñs erat in nob̾: ñ capti s
inmuscipula. Sit inte dñs. & nec tu capienꝰ
inmuscipula. Clama. Benedictꝰ dñs: qͥndeat¬
Sic̃ passer eruta ÷ oe causcipola uenar tũ
Quia in ipsa anima ds̃ erat. ideo sic̃ passer eriti
÷ anima demuscipula uenantiũ. Quare sc̃
passer : Quia in cauta ceciderat sic̃ passer&
poterat dicere pꝰea ignoscet mͥ ds̃. Opasser
instabił. fige potiꝰ pedes inpetra. Noli ire ad
muscipulã. Capieris. c̃sumeris. obtereris
Sit inte dñs. & de maiorib minis eruet te de
muscipula uenantiũ. Quomͦ siuideas auem
uł uti iã cadere inmuscipulã. facis maiorẽ

Expanded text:
qui non dedit nos in venationem dentibus qui non dedit nos in venationem dentibus eorum.» Venantes enim erant persequentes, et posuerunt escam in muscipula. Quam escam? Dulcedinem vitae hujus, ut unusquisque propter dulcedinem hujus vitae mittat caput in nequitiam, et muscipula comprimatur. Non illi in quibus erat Dominus, illi qui dicunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» non capti sunt in muscipula. Sit in te Dominus, et nec tu capieris in muscipula; clama, «Benedictus Domisicut passer eruta est de muscipula venantium.» Quia in ipsa anima Dominus erat, ideo sicut passer eruta est anima de muscipula venantium. Quare sicut passer? Quia incauta ceciderat sicut passer; et poterat dicere postea, Ignoscet mihi Deus. O passer instabilis, fige potius pedes in petra, noli ire ad muscipulam. Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et de majoribus minis eruet te, de muscipula venantium. Quomodo si videas avem veluti jam cadere in muscipulam, facis majorem
Abbreviated transcription (Latin):
subse tribulationem. non obaliud nͥ ꝓpter
qđ habet. & hoc ipse ꝓpt̾ qđ ille patitur
tribulationẽ. ad se congerit. Non attende¬
bat quando illum ꝑsequebat᷑. ille fugiebat.
ille torquebatur. ille timebat. ille ubiꝰ se ab¬
sconderet quȩrebat. Unde pateretur ista
mala. nisi quia habebat : Uł in illo disce qͥd
fugias. Quia resque illũ torquebat te ꝑse¬
quente ne auferretur ate. & te sic habet
torquere. alio ꝑsequente. At tendis quia
pinguis est. Si ꝓpterea illum quęris quia
pinguis ÷. time pinguescere. ne alt᷑ tequȩ¬
rat. & om̃a manit̾ fiunt. Quȩre finẽ. tene¬
qui dicunt. ꝑ transut anima nr̃a aquam
sine substantia. & recipiant substantiam
suam. P didert̃ enĩ illam uiuenteᷤ ꝓdige.
sed non pauꝑ factꝰ ÷ pat᷑. Redeant & inueni¬
ent ibi diuitias. quas in longinqͣ ꝑ egrinato¬
ne cũ meretricib consũpser. Euadant asi
sine substantia & dicant. Hegedicꝰ ons

Expanded text:
sub se tribulationem, non ob aliud, nisi propter sub se tribulationem, non ob aliud, nisi propter quod habet; et hoc ipse, propter quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. Non attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere finem; tenequi dicunt, «Pertransiit anima nostra aquam sine substantia,» et recipiant substantiam suam. Perdiderunt illam viventes prodige; sed num pauper factus est Pater? Redeant, et invenient ibi divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: «Benedictus Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
facientes uane. Nemo enim non in anit̾ iniq
facit: sed nemo considerat. Eunt homines.
audiunt ꝓuerbium illud uulgare. & ꝓuerbiũ
dĩ dormitat in eis. Qd ꝓuerbiũ : Malo qđ teneo:
quam qđ sꝑo. Oinfelix. quid tenes : Ecce dicis.
malo qđ teneo. Tene sic ut ñ amittas. & dic malo
qđ teneo. Si aut̃ ñ tenes. qͣre ñ illud teneᷤᷤ. qđ ñ
potes amittere :: Quid gͦ tenes : Aurum.
Tene gͦ si tenes. ñ tͥ auferatur in uito. Si autẽ
& ꝑ aurũ traheris quo ñ uis. & idõ te quęrit
maior raptor quia inuenit minorẽ raptorẽ.
idõ te quȩxit maior aqͥla. qͥa pͥor cępisti leporẽ.
p̃da tͥ fuit minor. p̃da eris maiori. Hȩc non
uident homines in rebus humanis. tanta
cupiditate cecantur. Mira res fr̃s. horrent
qui considerant. Quȩrit potentior infirmiorẽ.
& quȩrit eum opprimere. ñ ob alud: nisi
quia habet qđ illi auferat. Uidet illum pati

Expanded text:
facientes vane . Nemo enim non inaniter inique facientes vane . Nemo enim non inaniter inique facit; sed nemo considerat. 10. Eunt homines, audiunt proverbium illud vulgare; et proverbia Dei dormitant in eis. Quod proverbium? Malo quod teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quod teneo; tene sic ut non amittas, et dic, Malo quod teneo. Si autem non tenes, quare non illud tenes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem et per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. Haec non vident homines in rebus humanis; tanta cupiditate caecantur. Mira res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit potentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt illum pati
Abbreviated transcription (Latin):
alium. & uide quia peccatum qđ facis. sineꝰ
substantia ÷. Qđ enim adquiritur de pecca¬
to. uidetur ẽẽ substantia. sed & hoc non
ad quiritur. Ille enĩ habet aurũ: qui no¬
uit uti auro. Qui aut̃ auro uti ñ nouit:
habetur non habet. possidetur ñ possidet.
Estote dñi auri. & ñ serui auri. quia & aurũ
ds̃ fecit. & te suꝑ aurum ipse fecit. Aurũ
fecit ad subsidium tuũ. & te ad imagmẽ
suam. Uide qđ supͣ te ẽ & calcas quod in¬
fra te est. Quid gͦ ad quisisti: Uis uidere
quia aqua sine substantia sit : Tolle tecũ
ad inferos. qđ ad quisisti. Quid facturus
esc. Ad quisisti aurum. ꝑ didisti fidem.¬
Post paucos dies exis de hac uita. aurũ qđ ad¬
quisisti ꝑdita fide. auferre tecũ ñ potes. Cor.
tuum in ane fidei ad pęnas exit: quod plenũ
fide ad coronam exiret. Ecce qđ nichil ÷ fe-
substantia ÷: quȩ te de mersit. Propter quod
irritauit dm̃ peccator. Confundant᷑ inique

Expanded text:
alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine substantia est. Quod enim acquiritur de peccato, videtur esse substantia. Sed et hoc non acquiritur. Ille enim habet aurum, qui novit uti auro: qui autem auro uti non novit, habetur, non habet; possidetur, non possidet. Estote domini auri, et non servi auri: quia et aurum Deus fecit, et te super aurum ipse fecit; aurum fecit ad subsidium tuum, et te ad imaginem suam. Vide quod supra te est, et calcas quod infra te est. Quid ergo acquisisti? Vis videre quam aqua sine substantia sit? Tolle tecum ad inferos quod acquisisti: quid facturus es? Acquisisti aurum, perdidisti fidempost paucos dies exis de hac vita, aurum quod acquisisti perdita fide, auferre tecum non potes; cor tuum inane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad coronam exiret. Ecce nihil est quod fsubstantia est quae te demersit. Propter quid irritavit Deum peccator? Confundantur inique
Abbreviated transcription (Latin):
Luera tua cogitas. dãna tua ñ cogitas :
quid diminutũ sit in corde tuo. Cũ aꝑueris
archam: inuenies solidos qui ñ erant. Bene
quia gaudes eẽ ibi qđ ibi ñerat. At tende
archãm cordis. erat ibi fides & ñ ÷. Si hac
gaudes. quare hac ñ plangis: Plus ꝑdidisti.
Multi naufragauert̾ cum paulo. amatores¬
scłi huiꝰ passi sunt naufragiũ. & nudi om̃s
exiert̃ Illi & qdđ foris habebant amiserunt.¬
& domum cordis sui in anem inuenerunt.
Paulus aut̃ incorde ferebat patrimonium
fidei suȩ. nullis fluctib nullis tẽpestatibus
potuit auferri. Nudus exiit. & diues exiit.
Iales diuitias quęrere debemus. Sed non
eas uideo: dicis michi. Stulta anima ñ
Habeto oculum cordis. & uides eas. Sed ñ
uides fidem. Quare illam uides in altero:
Quare clamas quando tͥ frangitur. si non
eam uides: Frangat tͥ aliquis fidẽ: clamas.
Uis gͦ tͥ exhiberi & tc̃ uides. cũ petitur ut
ex hibeas. tc̃ non uides : Qđ clamas aliũ
non hab̾e erga te : plange te ñ habe erga

Expanded text:
Lucra tua cogitas, damna tua non cogitas? quid imminutum sit in corde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidistiMulti naufragaverunt cum Paulo : amatoresculi passi sunt naufragium, et nudi omnes exierunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invenerunt inanem: Paulus autem in corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit. Tales divitias quaerere debemus. Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam vides? Frangat tibi aliquis fidem; clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga
Abbreviated transcription (Latin):
quia multi sorbent᷑. in quib ñ ÷ dñs. Hi st̃
qui uiui sorbentur: qui sciunt malum
e̾ẽ & lingua consentiunt. Surrexerunt
enim quidã ꝑsecutores. & dixert̃ hominib.
Turificate. Si non feceritis: occidemꝰ uos.
Illi amauert̾ hanc uitã. & dulcedo uitȩ
huiꝰ tenuit eos. Non plus dilexert̃ ea quȩ
ꝓmisit ds̃ : quam ea quȩ uidebant in t̾ra
Illa enĩ credere iubebant᷑ quȩ ñdũ uidebant.
ista quȩ amabant uidebant. Plus retinente ᷤ
ea quȩ uidebant: excluser̃t de cordib dñm.
Et quia non erat in eis dñs: uiui absorti
sunt. Quid ÷ uiui ab sorti sunt: Turificando
idolis. scientes quia nichil ÷ idolũ. Nam
si aliquid putarent eeᷤᷤ idolũ: mortui ab¬
sorb̾entur. Eum aut̃ putant nichil eẽ
idolum. & nouert̃ om̃a illa gentilium

Expanded text:
quia multi absorbentur, in quibus non est Dominus. Hi sunt quia multi absorbentur, in quibus non est Dominus. Hi sunt qui vivi absorbentur, qui sciunt malum esse, et lingua consentiunt. Surrexerunt enim quidam persecutores, et dixerunt hominibus: Thurificate; si non feceritis, occidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcedo vitae hujus tenuit eos. Non plus dilexerunt ea quae promisit Deus, quam ea quae videbant in terra. Illa enim credere jubebantur, quae nondum videbant, ista quae amabant videbant. Plus retinentes ea quae videbant, excluserunt de cordibus Dominum; et quia non erat in eis Dominus, vivi absorpti sunt. Quid est, vivi absorpti sunt? Thurificando idolis, scientes quia nihil est idolum. Nam si aliquid putarent esse idolum, mortui absorberentur: cum autem putant nihil esse idolum, et noverunt omnia illa Gentilium
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo isti qui exurrexert̃ suꝑ nos.
forsitan uiuos absorbuissent nos. nisi qͥa
añs erat in nob̾: Quia in eccłȩ corpꝰ nemo
intrat. nisi prius occisus. Morit᷑ qđ fuit.
ut sit qđ non fuit. Alioquin qͥ non occi¬
ditur & non manducat᷑ ab ȩccła. ẽeᷤ in
numero popłi potest qͥ uidetur oculis hu¬
manis. in numero aut̃ popłi qui cognitꝰ¬
cari poterit: nisi pͥmo mactatꝰ. Uenit
paganꝰ. ad huc in illo idolatria uiuit. in¬
serendus ÷ m̃bris xp̃i. Ut inserat᷑ : necesse
est ut manducetur. Sed non potest
manducari ab eccła. nisi pͥmo mactatus.
enuntiet scło. tunc mactat᷑. Eredat
indm̃. tc̃ manciucatur. Quomͦ gͦ illi
uiuos ab sorbuissent nos. uisi quia dñs
erat in nob̵: Surrexert̃ eni multiꝑ
secutores aliquando: & nunc ñ ce sunt :
Singillatim insurgunt. & aliquando uiuoᷤ
ab sorbent. sed in quib ñ ÷ dñs. Idõ ante
om̃a illi dixert̃. nisi quia dñs erat in nob̃:

Expanded text:
quomodo isti qui exsurrexerunt super nos, quomodo isti qui exsurrexerunt super nos, «forsitan vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Quia in Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. Moritur quod fuit, ut sit quod non fuit. Alioquin, qui non occiditur et non manducatur ab Ecclesia, esse in numero populi potest, qui videtur oculis humanis; in numero autem populi qui cognitcari poterit, nisi primo mactatus. Venit paganus, adhuc in illo idololatria vivit; inserendus est membris Christi: ut inseratur, necesse est manducetur; sed non potest manducari ab Ecclesia, nisi primo mactatus. Renuntiet saeculo, tunc mactatur; credat in Deum, tunc manducatur. Quomodo ergo illi «vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Surrexerunt enim multi persecutores aliquando, et nunc non desunt. Singillatim insurgunt, et aliquando vivos absorbent, sed in quibus non est Dominus. Ideo ante omnia illi dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;»
Abbreviated transcription (Latin):
ose quutiones om̃iũ paganoꝵ quos dolos
om̃ium hereticoꝵ. quas suggestiones diaboli
as cupiditatum c̃flietationes. Omĩa ista
qus euaderet. nͥ qͥa dñs erat in nob̾: Dicat
nrit in nob̾. Quando : Cuoo inisonsereN
hoannes SUꝑ NOS. Noli gͦ mirari. uictist̃
omines enim erant. Dñs autem erat in
ilios homines: nisi in his hominib qui non
potuert᷑ oppͥmi ñ homo eẽt sed dñs. Ergo
nsi quia dñs erat in nob̾: cum insurgerent
homines in nos. Quid enĩ facerent uobis :¬
Dhomines qui exultatis & cantatis. & securi
tenetis beatitudinẽ sempit̾nã. qͥd uobis
facerent homines in surgentes in uos. nisi
ans eẽt in uob̾: Quid facerent : Forsitan
uuos absorbuissent nos. Uiuos absorbu¬
isent. Non pͥus occidissent: & sic absorbu¬
issent. Dimmanes. o crudeles. non sic sor¬
bet ȩccła. setro macta & manduca dictũ
r non uiuos obsorbe. Quomͦ ergo petrus
id ÷ ȩccła mactat. & sic manducat: Et

Expanded text:
persecutiones omnium Paganorum, quos dolos persecutiones omnium Paganorum, quos dolos omnium haereticorum, quas suggestiones diaboli, quas cupiditatum conflictationes. Omnia ista quis evaderet, «nisi quia Dominus erat in nobis? Dierat in nobis.» Quando? «Cum insurgerent homines super nos.» Noli ergo mirari: victi sunt; homines enim erant: Dominus autem erat in alios homines, nisi in his hominibus qui non potuerunt opprimi, non homo esset, sed Dominus. 5. Ergo, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerfacerent vobis homines, exsultantibus et cantantibus, et secure tenentibus beatitudinem sempiternam? quid vobis facerent homines insurgentes in vos, nisi Dominus esset in vobis? quid facerent? «Forsitan vivos absorbuissent nos. Vivos absorbuissent;» non prius occidissent, et sic absorbuissent. O immanes! o crudeles! Non sic absorbet Ecclesia: Petro, «Macta et manduca» , dictum est; non, Vivos absorbe. Quomodo ergo Petrus, id est Ecclesia, mactat, et sic manducat? et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs erat in nobis. Nc̃ dicat. iam euast.
Euadentes enim id ÷ eos qui iã euaserunt
constituit intuendos psalmꝰ iste. Eonstus¬
mus illos & nos incorde iam triũphantes
& tanquam ibi & nos simꝰ sic̃ insupiore
psalmo dictum ÷ stantes erant pedes in
in atriis tuis ierłm. nondum ibi erar
sed inuia erant. tanta aut̃ erat lectus
adhuc inuia positi. & laborantes. iã sin
illic constituti uiderent᷑: sic & nc̃ poniiꝰ
nos in illo triumpho. qđ erit infutur o sla
quando insultabimꝰ morti iam finite
iam consumptȩ. quando dicemꝰ ubi est
mors contentio tua. ubi ÷ mors aculeustu
iã coniuncti angłis. & exultantes cũ regs
nr̃o qui primꝰ resurgere uoluit: quius
prior mori noluerit. Multi eni ante
illum mortui sunt: sed nemo ante ill
resurrexit in ȩternũ. Exultantes autꝰ
cum illo etiam ibi spe & corde constitua
quia euasimꝰ: cogitemꝰ quid euasimꝰ qub̃
scandala. quas tribulationes mund qus

Expanded text:
nus erat in nobis.» Nunc dicat, quia jam evasit. Evadentes enim, id est, eos, qui jam evaserunt, constituit intuendos psalmus iste. Constituamus illos et nos in corde jam triumphantes; et tanquam ibi et nos simus, sicut in superiore psalmo dictum est, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: tanta autem laetitia eradhuc in via positi et laborantes, jam sibi illic constituti viderentur. Sic et nunc ponamus nos in illo triumpho qui erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam finitae, jam consumptae; quando dicemus, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? jam conjuncti Angelis, et exsultantes cum Rege nostro, qui primus resurgere voluit, quamvis prior mori noluerit. Multi enim ante illum mortui sunt, sed nemo ante illum resurrexit in aeternum. Exsultantes autem cum illo, etiam ibi spe et corde constituti, quia evasimus, cogitemus quid evasimus, quae scandala, quas tribulationes mundi, quas
Abbreviated transcription (Latin):
eum egestas pulsasset: illam satietatem ñ
desideraret. Con siderent gͦ homines pec¬
cata sua. uideant si habent substantiam
ipsa peccata ꝓpt̾ quid irritauit dñm peccator.
Sinon uides peccatum tuum ante quam facias:
uł iam fecisti. considera. Dulcedo huiꝰ scłi
ad tempꝰ fauces indulcat. in magnã amari¬
tudinẽ postea conuertetur. Ecce peccasti.
& lucrum fecisti. Quid ÷ qđ fecisti lucrum e
Ut lucrum faceres. offendisti dm̃. Ut augeres
pecuniam. fides diminuta ÷ & aurũ creuit.
Quid perclidisti. & quid ad quisisti : Qđ ad¬
quisisti:. aurum uocatur. Quod ꝑ didisti:

Expanded text:
eum egestas pulsasset, illam satietatem non eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret. Considerent ergo omnes peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum peccator ? Si non vides peccatum tuum antequam facias, vel jam cum fecisti considera. Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuniam, fides deminuta est, et aurum crevit. Quid perdidisti, et quid acquisisti? Quod acquisisti, aurum
Abbreviated transcription (Latin):
sic presũ suntꝰ: ut pęne uiui consentirent.
ut pene uiui absorberentur. Iam ergo eua¬
dentes. iam securi. sed ipsius ꝑiculi magnitu¬
ainem recordantes: putas in quiunt ꝑtͣnsiit
anima nr̃a aquam sine sub stantia : Quȩ est
aqua sine substantia. nͥ aqͣ peccatorũ sine sub¬
stantia: seccata enim. non habent substan¬
tiam. Inopiam habent. non substantiã. Ege¬
statem habent. ñ substantiã. In ista aqͣ sine
substantia: ꝑdidit ille minor filiꝰ totã substan¬
tiam suam. Nostis enim quia minor filiꝰ per¬
egrinatus ÷ & dixit patri. Da mͥ portionem
substantiȩ quȩ me contingit. Quid tibi
uis : Meluis apud patrem seruat᷑. Tua est
dilapidare illam uis. ꝓficisci uis longius.
Da michi. Sed da mͥ. Dedit illi. Profectus
inregionem longinquã: uiuens ꝓdige cũ
meretricibus. perdidit totam substantiam.
Egens remansit. porcos pauit. Inegestate
sua. patris diuitias recordatur. Nisi enim¬

Expanded text:
sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo evadentes, jam securi, sed ipsius periculi magnitudinem recordantes, Putas, inquiunt, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» 9. Quae est aqua sine substantia, nisi aqua peccatorum sine substantia? Peccata enim non habent substantiam: inopiam habent, non substantiam; egestatem habent, non substantiam. In ista aqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servatur; tua est: dilapidare illam vis; proficisci vis longius. «Da mihi;» sed «da mihi.» Dedit illi. Profectus in regionem longinquam vivens prodige cum meretricibus, perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
habent greca exemplaria a Ra. Quads¬
tantis uerbũ ÷ ex pressũ quidem ÷ dibi¬
tationis uerbo qđ ÷ fortasse: sed ñ om̃n
hoc ÷ Possumus illud uerbo dicere muꝰ
quidem latine c̃uincto: sed apto adi¬
telligentias ur̃as. Qđ punici dicunt iax
ñ lignum. sed quando dubitant. hos
greci aRa. hoc lani possunt uł sols
dicere putas. cum ita locuntur Putas
euasi hoc ÷ Si gͦ dicatur forsitan euar
uicletis quia non hoc sonat. Sed qdeas
putas: usitate dr̃. latine ñ ita dr̃. Et potui
ulud dicere. cum tracto uob̃. Sepe enim
&uerba non latina dico: ut uos intelligatis.
Inscriptura autem non potuit hoc pom
qđ latinum non eẽt. & deficiente latini¬
cate positum ÷ ꝓ eo qđ hoc non sonaret.
hic tamen intelligite dici. Putas ꝑtͣnsiit ani¬
na nr̃a aquam sine substantia: Et quare
diẽt putas. Quia magnitudo ꝑiculi uix fa¬
ut credibile qđ euasit. Magnam necẽ per¬
tilert̃. in magnis discriminib fuert̃. Om̃ino

Expanded text:
habent exemplaria, ἄρα: quia dubitantis verbum est, expressum est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobis; saepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt, in magnis discriminibus fuerunt; omnino
Abbreviated transcription (Latin):
captꝰ eẽt contereret᷑ passer. Nã uita ista tͣnsi¬
tura ÷ & qui dulcedine eiꝰ capti fuerint. & ꝑ
hanc dulcedinẽ offenderint dm̃: cũ ista uita
ꝯansibt̃ Nam conteretur muscipula. Certi
estote. om̃is dulcedo uitȩ istiꝰ p̃sentis: ñ erit
impleta sorte loci sui. Sed opꝰ ÷ ñ hexere.
ut quando conteretur muscipula: tc̃ exulteᷤ
&dicas. Mluscipula contrita ÷ & nos eruti sumꝰ.
Sed neputes te iirib tuis hoc posse: attende
cuiꝰ ÷ opꝰ ut eruaris. nam si suꝑbieris. in mu¬
scipulam cadis. & dic. Adiutoriũ nr̃m ĩnomine
dñi: qui fecit cȩlum & terrã. Psalmꝰ tractatꝰ
est: & quantum dñs adiuuare dignatꝰ ÷ ut
puto expositꝰ. Orastino etiam die sermonẽ
deb̾i caritati ur̃ę optime nostis. ad estote &
adiuuate nos orationib ur̃is. Pollicitationis
enim nr̃ȩ meminisse debetis. Nec dicerẽ qđ
eẽm tractaturꝰ: nͥ adiuuari uolens studio fidei
& orationũ ur̃arũ. Aeministiᷤᷤ eñi me ꝓmisisse

Expanded text:
ereretur passer. Nam vita ista transitura est; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote: omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te posse, attende cujus est opus ut eruatis nam si superbieris, in muscipulam cadis, et dic, «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» 14. Psalmus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse
Abbreviated transcription (Latin):
corda mundantur nisi ꝑfidẽ sicut
ꝑfidem. nondum ꝑspeciem : sicut apłs
dĩc̃. Quã diu sumꝰ in corpore: ꝑ egrinam᷑
adño. Et quid ÷ ꝑegrinamur : Per
fidẽ eñĩ ambulamus in quit. ñ ꝑ speciẽ.
Qui gͦ ꝑ egrinatur & ꝑfidem am̃bulat:
quia ipse rex patriȩ. factus ÷ uia.
ueritas. hic autẽ uia. Quo ibimꝰ : Adueritatẽ.
Qua imus: ꝑfidẽ. Quo imꝰ: Ad xp̃m. Qua
imus :: ꝑxp̃m. Ipse enim dixit. Ego sum uia.
ueritas & uita. Dixerat autẽ aliquando cre¬
dentib in se. Si manseritis in uerbo meo:
uere discipłi mei eritis & cognoscetis ueri¬
tatem. & ueritas lib̾abit uos. Et cognoscetiᷤ
inquit ueritatẽ. sed simanseritis in uerbo
mus: cognoscemꝰ ueritatẽ. & ueritas lib̾a¬
bit nos. Ueritas immortalis ÷: ueritas
in cõmutabilis ÷. Ueritas illud uerbũ ÷¬

Expanded text:
corda mundantur, nisi per fidem, sicut corda mundantur, nisi per fidem, sicut per fidem, nondum per speciem; sicut Apostolus dicit, «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino.» Et quid est, «peregrinamur? Per fidem enim ambulamus,» inquit, «non per speciem» . Qui ergo peregrinatur, et per fidem ambulat, quia ipse Rex patriae factus est via. et ibi veritas, hic autem via. Quo imus? Ad veritatem. Qua imus? Per fidem. Quo imus? Ad Christum. Qua imus? Per Christum. Ipse enim dixit: «Ego sum via, veritas et vita» . Dixerat autem aliquando credentibus in se: «Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . «Et cognoscetis,» inquit, «veritatem,» sed «si manseritis in verbo mus, cognoscemus veritatem, et veritas liberabit nos. Veritas immortalis est, veritas incommutabilis est: veritas illud Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
& sepiꝰ dicenda. Siue gͦ unus cantet. siue
multi cantent: & multi homines unus
gͦ isti cantant: Hȩc m̾bra xp̃i quid cantant e
Amant enim. & amando cantant. deside¬
rando cantant. Aliquando cũ tribulatio¬
ne cantant & aliquando exultando cantant.
cum in spe cantant. Tribulatio enĩ nr̃a
in prȩsenti scło. spes aut̃ nr̃a de futuro
scło. Et nisi intribulatione p̃sentis
scłi consoletur nos spes futuri scłi: ꝑimꝰ.
÷: quasi iam res ꝑfecta sit. Neq eñi
timemus. ꝓmittente ueritate. Ueritas
enim nec falli potest nec fallere:
Bonum ⁊ ut hȩreamus illi. illa nos
lib̾at. sedsimanserimus in uerbo eiꝰ.
Modo enim credimꝰ. tc̃ uidebimus.
Cum credimꝰ: spes ÷ inisto scło. Qum
uidebimus: res erit infuturo scło.
Uidebimꝰ aut̃ facie ad faciẽ. T̾ aut̃ uidebi¬
mus facie ad faciẽ : cum habuerimus
corda mundata. Beati enĩ mundo
corde : qm̃ ipsi deũ uidebt̃. Unde aut̃

Expanded text:
et saepius dicenda. Sive ergo unus cantet, sive et saepius dicenda. Sive ergo unus cantet, sive multi cantent; et multi homines unus ergo isti cantant? haec membra Christi quid cantant? Amant enim, et amando cantant, desiderando cantant. Aliquando cum tribulatione cantant, et aliquando exsultando cantant, cum in spe cantant. Tribulatio enim nostra in praesenti saeculo, spes vero nostra de futuro saeculo: et nisi in tribulatione praesentis saeculi consoletur nos spes futuri saeculi, perest, quasi jam res perfecta sit: neque enim timemus promittente Veritate. Veritas enim nec falli potest, nec fallere: bonum est ut haereamus illi; illa nos liberat, sed si manserimus in verbo ejus. Modo enim credimus, tunc videbimus: cum credimus, spes est in isto saeculo; cum videbimus, res erit in futuro saeculo. Videbimus autem facie ad faciem : tunc autem videbimus facie ad faciem, cum hahuerimus corda mundata. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Unde autem
Abbreviated transcription (Latin):
graduum e̾ẽ canticũ
ascensionis nr̃e. ean¬
demq ascensionem
non corporis pedib
fieri. sed cordisaf¬
fectibus. Hoc sepis¬
sime insinuauimꝰ
uobis. nec eadẽ sepiꝰ
repetenda sunt: ut sit
locus dicendi quȩ nondum dicta sunt.
t iste gͦ psalmus quem nc̃ uob̾ cantatum
audistis. canticum graduũ suꝑ scribit᷑.
pse ÷ titulus eius. Cantant gͦ ascenden¬
tes. Et aliquando tanquam unꝰ cantat.
aliquando tanquam multi: quia & multi
cum xp̃o unum faciunt. Et hoꝵ om̃iũ
m̃broꝵ caput incęlo ÷: corpꝰ aut̃ etian¬
si laborat interra. non ÷ prȩcisum a
capite suo. De super eñi caput pro¬
spreit & consulit corpori. Nam si ñ
consuleret: non diceret illi ꝑsecutori
adnuc saulo. nondũ paulo. Saule saule.
quid me ꝑsequeris Et hȩc optime
nostis. & usitata st̃ uob̃. Non aut̃ cũ fasti¬
dio cõmemorent᷑ eis quib ñ exciderunt :
ut ꝑ eorum patientiã redeant in cor etiã
eoꝵ quib exciderant. Salubria sunt eñi

Expanded text:
graduum esse canticum ascensionis nostrae, eamdemque ascensionem non corporis pedibus fieri, sed cordis affectibus. Hoc saepissime insinuavimus vobis; nec eadem saepius repetenda sunt, ut sit locus dicendi quae nondum dicta sunt. Et iste ergo psalmus, quem nunc vobis cantatum audistis, «Canticum graduum» superscribitur. Ipse est titulus ejus. Cantant ergo ascendentes: et aliquando tanquam unus cantat, aliquando tanquam multi; quia et multi Christo unum faciunt, et horum omnium membrorum caput in coelo est. Corpus autem etiamsi laborat in terra, non est praecisum a capite suo. Desuper enim caput prospicit, et consulit corpori. Nam si non consuleret, non diceret illi persecutori adhuc Saulo, nondum Paulo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Et haec optime nostis, et usitata sunt vobis. Non autem cum fastidio commemorentur eis quibus non exciderunt, ut per eorum patientiam redeant in cor etiam eorum quibus exciderant; salubria sunt enim,
Abbreviated transcription (Latin):
facta ÷. Solent eñĩ homines hęretici ma¬
xime manichei rep̃hendere legẽ & dicere qͥa
non ds̃ illam dedit. Exponendus ÷ enim
locus iste. ut cognoscat᷑ qͥa & legẽ ds̃ dedit.
& lex ꝑmoysenꝰ cdata ÷: ut non saluaret
ꝓpter certam causam. Non saluauit lex.
ut lator legis imꝑator ipse desideraretur :
qui in dulgentiã daret peccantib & data
facere uolui. Aderit dñi miscła non ex
meritis nr̃is. sed forte ꝓmerito desiderii
ur̃i. neq exfacultatib nr̃is. sed ex abun¬
dantia dõnoꝵ suoꝵ. ut sic tractetur res
satis necessaria hominib positis in nouo
testamento: ut omino nullas latebras in¬
ueniat inimicus. ubi se occultet ad deci¬
piendos fideles.

Expanded text:
t» . Solent enim homines haeretici, maxime Manichaei, reprehendere Legem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salvavit Lex, ut lator Legis ipse Imperator desideraretur, qui indulgentiam daret peccantibus; et data facere volui. Aderit Domini misericordia, non ex meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipiendos fideles.