comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mouent fluctus: turbant nauẽ.
Qͥ sunt uenti: audisti conuitiũ:
irasceris. Conuitium uentus est:
iracundia fluctus ẽ. Periclitaris.
disponis reponere. disponis ma¬
ledictũ maledicto reddere: iã na¬
uis ꝓpinquat naufragio. excita
xp̃m dormientẽ. Ideo enĩ fluctu
de enĩ tuo somnꝰ xp̃i est obliuio
fidei. Nam si excites. xp̃m. idest si re¬
colas fidem: quid tͥ dicit tamquã
uigilans. xp̃c in corde tuo: ẽgo au¬
diui demonium habes: et ꝓ eis ora¬
ui. Audit dñs et patitur: audit
seruus et indignatur. S uindica¬
ri uis. Qo enĩ ego iam sũ uindi¬
catus: cũ tibi hec loquitur fides
tua: quasi imꝑat uentis & fluc¬
tib et fit tranquillitas magna.
Q uomodo gͦ hoc ẽ excitare xp̃m
in naui. excitare fidem: sic in cor¬
de bominis quẽ p̃mit magna
moles et consuetudo peccati. in cor
eternaꝵ. fremat xp̃c: increpet se
homo. Audi adhuc. fleuit. xp̃c. fle¬
at se homo. Quare eñĩ fleuit xp̃c:

Expanded text:
movent fluctus, turbant navim. movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, disponis respondere, disponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita Christum dormientem. Ideo enim fluctuade enim tuo somnus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed vindicari vis. Quid enim? ego jam sum vindicatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas magna. Quomodo ergo hoc est excitare Christum in navi, excitare fidem; sic in corde hominis quem premit magna moles et consuetudo peccati, in cordaeternarum, fremat Christus, increpet se homo. Audi adhuc: flevit Christus, fleat se homo. Quare enim flevit Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
uit semetipsũ. Dixi potestat̾e: at¬
tendite significationẽ. Magnꝰ re¬
us ẽ. quẽ mortis quatriduum
et illa significat sepultura. Q: d
ẽ gͦ qd̾ turbat semetipsũ xp̃c: ni¬
si ut significet tͥ quomodo turba¬
ri tu debeas cũ tanta mole pecca¬
ti grauaris et p̾meris: attendisti
enĩ te. uidistite reum. cõpurasti
tibi. illud feci et peꝑcit mͥ ds. il¬
lud cõmisi et distulit me. eugłm
audiui et contempsi: baptizatus
sũ. et iterũ ad eadem reuolutus
sũ: quid facio: quo eo: ynde eua¬
oo: quando ista dicis. iam fremit
tis apparet spes resurgentis. Ipsa
fides intus: ibi ẽ xp̃c fremens. Si
illud qd̃ dormiebat in naui. & cũ
ꝑiclitarent᷑ discipuli. iam imini¬
nente naufragio. accesserunt ad
eum. excitauerunt eum. surrexit
xp̃c. imꝑauit uentis et fluctibus:
et facta est tranquillitas magna.
Sic et tu. intrant uenti cortuum
utiq ubi nauigas. ubi hanc uitã
tamquã ꝓcellosum et ꝑicłosum
pelagus transis. intrant uenti.

Expanded text:
vit semetipsum. 19. Dixi potestatem, attendite significationem. Magnus reus est, quem mortis quatriduum et illa significat sepultura. Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, computasti tibi: Illud feci, et pepercit mihi Deus; illud commisi, et distulit me; Evangelium audivi, et contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit frementis apparet spes resurgentis. Si ipsa fides intus, ibi est Christus fremens: si illud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio accesserunt ad eum, et excitaverunt eum: surrexit Christus, imperavit ventis et fluctibus, et facta est tranquillitas magna . Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ est. s qr uoluit. Contristatꝰ ẽ
In illiꝰ potestate erat: uel sic affici.
uel non affici. Uerbũ enĩ anim̃ã
suscepit et carnẽ: totius hominiᷤ
sibi coaptans in ꝑsone unitate na¬
turam. Nam et anima apłi petri

Expanded text:
est, sed quia voluit; contristatus est in illius potestate erat sic vel sic affici, vel non affici. Verbum enim animam suscepit et carnem, totius hominis sibi coaptans in personae unitate naturam. Nam et anima Apostoli Ve
Abbreviated transcription (Latin):
et flagitiĩs inquinati quib dicit᷑:
uolite hoc facere. ne pereatis. Et
respondent. non possumꝰ tolli a ẽ¬
suetudine nra. O dñe: istos resus¬
cita. Ego sum inquit resurrectio
et uita. Ideo resurrectio: qr uita.
Qͥ credit in me: etiam si mortuus fu¬
erit uiuet. E omĩs qui uiuit & cre¬
dit in me: non morietur in ec̃nũ.
QLo ẽ hoc: qui credit in me etiã si
mortuus fuerit sicut lazarus mor
b hoc ẽ de abraham. de ysaac. de
iacob: tale responsũ uideis dedit.
Ego sũ ds abraham. & ds ysaac. &
ds iacob: non ẽ d̃s mortuoꝵ s ui¬

Expanded text:
et flagitiis inquinati, quibus dicitur, et flagitiis inquinati, quibus dicitur, Nolite hoc facere, ne pereatis: et respondent, Non possumus tolli a consuetudine nostra. O Domine, istos resuscita. Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita. 15. Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet: et omnis qui vivit et credit in Quid hoc? qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet; sicut Lazarus mortibus, hoc est de Abraham, de Isaac, de Jacob, tale responsum Judaeis dedit: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; non est Deus mortuoru
Abbreviated transcription (Latin):
dabit tͥ ds̃. Non dixit. s et modo
rogo te ut resuscites frẽm meum.
Unde enĩ sciebat. si frĩ eius resurge¬
re utile fuerat: hoc tantũ dixit:
scio qr potes. si uis facis. Utrũ enĩ
guum fuit. Non enĩ ait. mͦ resusci¬
to frẽm tuum: s resurget frat̃ tuus.
Bicit ei martha. Scio qr resurget
in resurrectione in nouissimo die.
De illa resurrectione secura sũ. de
hac incertasũ. Bicit ei iħe. Ego sum
resurrectio et uita. Dicis. resurget
frat̃ m̃s in nouissimo die. uerũ est.
s ꝑ quẽ tunc resurget. potest & mͦ:
qr ego sũ inquit resurrectio & uita.
Audite frẽs: audite qͥd dicat. Certe
tota expectatio erat circũstantium:
ut reuiuisceret lararus unus mor¬
tuus. quatriduanꝰ. Audiamꝰ et resur¬
gamꝰ. Quã multi st̃ in hoc popło:
quos p̃mit consuetudinis moles. for¬
te audiunt me quidã. quib dicit᷑.
Uolite in ebriari uino: in qͦ omnis
luxuria. Dicunt ñ possumꝰ. forte au¬
diunt me aliqͥ immundi. lascuuis

Expanded text:
dabit tibi Deus. Non dixit, Sed et modo rogo te ut resuscites fratrem meum. Unde enim sciebat, si fratri ejus resurgere utile fuerit? Hoc tantum dixit, Scio quia potes, si vis facis: utrum enim guum fuit. Non enim ait, Modo resuscito fratrem tuum; sed, Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione, in novissima die. De illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio. Dicis, Resurget frater meus in novissima die: verum est; sed per quem tunc resurget, potest et modo, quia Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Audite, fratres, audite quid dicat. Certe tota exspectatio erat circumstantium ut revivisceret Lazarus, unus mortuus quatriduanus: audiamus, et resurgamus. Quam multi sunt in hoc populo, quos premit consuetudinis moles! Forte audiunt me quidam, quibus dicitur, Nolite inebriari vino in quo est luxuria : dicunt, Non possumus. Forte audiunt me aliqui immundi, lasciviis
Abbreviated transcription (Latin):
angłis: hoc om̃s simul accepturi
sumꝰ. Nam requiem quȩ continuo
post mortẽ datur si ea dignꝰ est:
t̃ẽ accipit quisq cũ moritur. Pri¬
ores acceꝑunt patriarche. uidete
ex quo requiescunt. posteriores ꝓ¬
pħȩ. recentius apłi. multo recen¬
tius scĩ martyres: cottidie bonifi¬
deles. E alii in ista requie iã diu
st̃. alii non tam du: alii annis pau¬
ciorib. alii in recenti tempore. Cũ
uͦ de hoc somno euilabunt: simul
om̃s quod ꝓmissũ est accepturi

Expanded text:
angelis: hoc omnes simul accepturi angelis: hoc omnes simul accepturi sumus. Nam requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae, videte ex quo requiescunt: posteriores prophetae, recentius apostoli, multo recentius martyres sancti, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie tam diu sunt, alii non tam diu, alii annis paucioribus, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt simul omnes, quod promissum est accepturi
Abbreviated transcription (Latin):
os iubentur custodire lictores. hu¬
manũ et mitte officium atq ei¬
uile. alii traduntur obtionib. a¬
lii mutunt᷑ in carcerẽ. E in ipso
carcere ñ om̃s.s ꝓ meritis graui¬
aꝵ causaꝵ in una carceris contru¬
dunt᷑. Sic̃ gͦ diuerse custodie agͣn¬
tiũ in officio: sic diuerse custodie
mnortuoꝵ. et diuersa merita resur¬
gentiũ. Receptus ẽ pauꝑ: receptus
ẽ diues. S ille in sinu abrahe: ille
ubi sitiret et guttã aquȩ ñ inue¬
niret. Habent gͦ om̃s anime ut
ex hac occasione instruam carita
tem urãm. habent om̃s animȩ cũ
de sclo exierint: diu̾sas receptiões
suas. Habent gaudium bone: ma
le toem̃ta. S ut facta fuerit resur¬
rectio: et bonoꝵ gaudium ampliꝰ
erit. et maloꝵ tormenta grauio¬
ra: quando cũ corpore torquebun
deles: om̃s tam̃ adhuc in fine ac¬
cepturi st̃ quod ꝓmisit ds. Pro¬
mnissa ẽ enĩ resurrectio etiã carniꝰ.
mortis consũptio. uita et̃na cum

Expanded text:
os jubentur custodire lictores, huos jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . 10. Habent ergo omnes animae, ut ex hac occtem vestram, habent omnes animae cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas; habent gaudium bonae, et malae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntdeles, omnes tamen adhuc in fine accepturi sunt quod promisit Deus. Promissa est enim resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus erat: dño dormiebat.
Hominib mortuus erat: qui eum
suscitare non poterant. Nam dñs
ta tu non excitas dormientẽ de lec¬
to. Ergo scdm potentiam suã dix̃
dormientẽ: qr et alii dicti st̃ in
scripturis sepe dormientes: sicut
apł̃s dicit. De dormientib autem
nolo uos ignorare frẽs:ut non con¬
tristemini sicut et ceteri qui sp̃e
ñ habent. Idõ et ipse dormientes
appellauit: qr resurrecturos pre¬
nunciauit. Dormit gͦ omĩs mortu¬
us: et bonus et malus. S quomo¬
do intest in ipsis qͥ cottidie dormi¬
unt et exurgunt. qͥd quisq uide¬
at in somnis. alii enĩ sentiunt le¬
ticie somnia. alii torquentia. ita
ut euigilantes dormire timeant.
ne ad ipsa iterũ redeant: sic unꝰ¬
quisq hominũ cũ causa sua dor¬
mit. cũ causa sua surgit: et int̾¬
ẽ quali custodia qͥsq recipiatur
ad iudicem postea ꝓducendꝰ. Nã
et receptiones in custodiam pro
meritis causaꝵ adhibentur. Ali¬

Expanded text:
mortuus erat, Domino dormiebat. mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant: nam Dominuanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem: quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit, De dormientibus autem nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: ali
Abbreviated transcription (Latin):
oportet accipere. Quo gͦ ꝑtinet ñ¬
ne duodecim hore diei st̃: ͦ q ut
diem se ẽẽ ostendẽt: duodecim dis
cipłos elegit. Si ego sũ inquit dies
et uos hore: numqͥd hore diei con¬
silium dant: hore diem sequunt᷑:
non horas dies. Si gͦ illi hore: quid
ibi iudas. et ipse inter duodecim
horas: Si hora erat: lucebat. Si lu¬
cebat: quomodo diem ad mortem
tradebat: Sed dñs in hoc u̾bo non
ipsũ iudam: s successorem ipsius p̃¬
uidebat. Iuda enĩ cadente. successit
mathias: et duodenariꝰ numerus
mansit. Non gͦ frustra dñs duode¬
cim discipłos elegit: nisi qr ipse
spiritalis est dies. Sequant᷑ gͦ ho¬
re diem. p̃dicent hore diem. illus¬
trentur hore a die. hore illumi¬
nentur a die: et ꝑ horarũ p̃dica¬
tionẽ credat mundus in diem. Hoc
ergo de compendio: me sequimi¬
ni si non uultis offende. E post
hoc dicit eis. Lazarus amicus ñr
dormit: sed uado ut a somno exus¬
citem eum. uerũ dixisti. Sororib

Expanded text:
oportet accipere. Quo ergo pertinet: Nooportet accipere. Quo ergo pertinet: Nonne duodecim sunt horae diei? quia ut diem esse se ostenderet, duodecim dcipulos elegit. Si ergo sum, inquit, dies, et vos horae, nunquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non horas dies. Si ergo illi horae, quid ibi Judas; et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat; si lucebat, quomodo diem ad mortem tradebat? Sed Dominus in hoc verbo, non ipsum Judam, sed successorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente, successit Matthias, et duodenarius numerus mansit . Non enim frustra duodecim discipulos elegit, nisi quia ipse spiritalis est dies. Sequantur ergo horae diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio: Me sequimini, si non vultis errare. Et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit, sed vado, ut a somno excitem eum. Verum dixit. Sororibus
Abbreviated transcription (Latin):
atus. non de tuo s de meo: non qr
pater ego. s qi omiã quȩ habet pa¬
ter mea st̃. Si beatus de ipsius dm̃i:
sathanas de cuiꝰ: sibi dicit. Ratio¬
nẽ quippe reddidit beatitudinis. ut
diceret. non caro et sanguis tͥ reue¬
lauit hoc: s pat̾ m̃s qui in celis ẽ.
Hȩc ẽ causabeatitudinis tue. Quod
uͦ dixi redi post me sathanas: au¬
di etiam huiꝰ rei causam. Non enĩ
sapis quȩ dei st̃. sed que st̃ homini.
hemo gͦ se palpet: de suo sathanas
ẽ: de dei beatus ẽ. Qͥd enĩ de suo:
nͥ de peccato suo:  tolle peccatum:
et qͥd ẽ tuum : iusticia inqͥs de me¬
o ẽ. Qͥd enĩ habes qd̃ non accepis¬
ti: cũ gͦ uellent consilium dare¬
homines deo. discipłi magistro. ser¬
ui dño. egroti medico: corripuit
eos et ait. Nonne duodecim hore
st̃ diei: Si quis ambulauerit in
die ñ offendit. Me sequimini:. si
ñ uultis offendere. Nolite mͥ con¬
silium dare: quos a me consilium

Expanded text:
atus, non de tuo, sed de meo. Non quia atus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominis. Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, de Dei beatus est. Quid est enim de suo, nisi de peccato suo? Tolle peccatum, quod est tuum? Justitia, inquit, de meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum ergo vellent homines Deo, discipuli magistro, servi domino, aegroti medico, corripuit eos, et ait: Nonne duodecim sunt horae diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. Me sequimini, si non vultis offendere. Nolite mihi consilium dare, quos a me consilium
Abbreviated transcription (Latin):
gentia quasi adhuc nox ẽ. Inuoce¬
mus diem ut pellat noctẽ: & cor
tentiȩ: redarguere uoluit dubita¬
tionẽ illoꝵ et infidelitatem. Uolu¬
ert̃ enĩ consilium dare dño ne mo¬
reret᷑ : qͥ uenerat ne ipsi morerent᷑.
Sic etiam quodã alio loco petrus
sc̃s diligens dnm. s adhuc ñ ple¬
ne intelligens cur uenisset: timu¬
it ne moreret᷑. et uitȩ displicuit:
idest ipsi dño. Nam cũ indicaret
discipłis qͥd eẽt iherosolymis aui¬
deis passurus: respondit petrus
inter ceteros et ait. Absit a te dñe.
ꝓpitius tͥ esto. ñ fiet istud: & con¬
tinuo dñs. Redi post me sathanaᷤ.
ñ enĩ sapis quȩ d̾i st̃: s que. homi¬
nũ. E paulo ante conficens filiũ
di laudẽ meruerat. audierat enĩ
beatus es symon bariorna. qr ñ tibi
reuelauit caro et sanguis: si pater
m̃s qui in celis ẽ. Cui dixerat bea
tus es. illi dicit redi retro sathanaᷤ:
tibi reuelauit caro et sanguis.s
pat̃ m̃s qui in celis ẽ. Ecce unde be¬

Expanded text:
gentia, quasi adhuc nox est. Invocemus diem, ut repellat noctem, et cor tentiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne moreretur, et vitae displicuit, id est, ipsi Domino: nam cum indicaret discipulis quod esset Jerosolymis passurus a Judaeis, respondit Petrus inter caeteros, et ait, Absit a te, Domine, propitius tibi esto, non fiet istud. Et continuo Dominus, Redi post me, satanas, non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei laudem meruerat: audierat enim, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coeli: tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde be
Abbreviated transcription (Latin):
credis: cũ uiuas mortuus es. Cuidã
dñs differenti sequi eũ. & dicenti¬
sine me prus sepelire patrẽ meũ.
sine inquit mortuos sepelire mor¬
tuos suos: tu ueni sequere me. Erat
ibi mortuus sepeliendus: erãt ibi.
et mortui mortuũ sepulturi. Ille
mortuus in carne: illi in anima.
Unde mors in anima: qr non ẽ fideᷤ.
Inde mors in corporer quia ñ est i¬
bi anima. Ergo anime tue anima:
fides ẽ. Qͥ credit in me inquit. etiã¬
si mortuus fuerit in corpore: uiuet
in anima: donec resurgat et caro.
nũquã postea moritura. Hoc ẽ qui
credit in me: licet moriatur uiuet.
E om̃is qui uiuit in carne et credit
in me. et si moriatur ad cempꝰ ꝓp̃t
mort̾ẽ carnis. non morietur in eter¬

Expanded text:
credis, etsi vivis, mortuus es. Cuidam Dominus differenti sequi eum, et dicenti, Eam prius sepelire patrem meum: Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos; tu veni, sequere me . Erat ibi mortuus sepeliendus, erant ibi et mortui mortuum sepulturi: ille mortuus in carne, illi in anima. Unde mors in anima? Quia non est fides. Unde mors in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo animae tuae anima fides est. Qui credit in me, inquit, etiamsi mortuus fuerit in carne, vivet in anima; donec resurgat et caro nunquam postea moritura. Hoc est, Qui credit in me, licet moriatur, vivet. Et omnis qui vivit in carne et credit in me, etsi morietur ad tempus propter mortem carnis, non morietur in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
ces uxorem proximi tui. Ecce lex
scripta ẽ. et ipsa contempnitur:
adde c̃cium diem mortis. Qͥd res
tur gehennam. uitam ꝓmittit et̃¬
nam: et ipsũ contempnit᷑. Trans¬
grediuntur homines eugłm. ecce
quartus dies mortis: merito iam
putet. Nũquid et talib neganda
ẽ misccłia : absit. Etiã ad tales dñs
excitandos non dedignatur accede.
Multi aut̾e ex iudeis uenerant ad
mariam et martham: ut consola¬
rentur eas de fr̃e suo. Martha gͦ

Expanded text:
ces rem proximi tui . Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur. Adde tertium diem mortis. Quid restur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium, ecce quartus dies mortis. Merito jam putet: nunquid et talibus neganda est misericordia? absit etiam, ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo. Martha
Abbreviated transcription (Latin):
uado ut a somno exuscitẽ eũ. Bixe¬
rt̃ gͦ discipłi. Quomodo intellexe¬
r̃t: sic respondert̃. Dñe si doemit:
saluus erit. Solet enĩ somnꝰ egro¬
tantium ẽẽ salutis in dicium. Dixe¬
rat autẽ iħc de morte eiꝰ. illi aut
utauer̃t qr de dormitione sõmi
diceret. Tunc gͦ dixit eis iħe ma

Expanded text:
no excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intellexerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegrotantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quod de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit eis Je
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ras non descendẽt. Audiens autẽ
iħ̃c. dixit eis. Infirmitas hec ñ est
ad mort̾ẽ: s ꝓ gła dĩ ut glorificet᷑
filiꝰ dĩ. Talis glorificatio ipsius non
eum auxit: s nob̃ ꝑfuit. Hoc gͦait.
ñ est ad mortẽ. qr et ipsa mors non
erat ad mortẽ. s ad miraculũ: qͦ
facto crecłent homines in xp̃m. et
uitarent uerã mort̾e. Sane uidete
quẽadmodũ dñs tamꝗͣ. ex obliquo
Nam st̃ heretici qui hoc negant: qd̃
filiꝰ di sit ds. Ecce audiant: infir¬
mitas hec inquit ñ est ad mortem:
di qd̾ sequit᷑. Ut głificet᷑ filius di

Expanded text:
terras non descenderet. 6. Audiens autem terras non descenderet. 6. Audiens autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait, non est ad mortem, quia et ipsa mors non erat ad mortem; sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte quNam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus; ecce audiant: Infirmitas haec, inquit, non est ad mortem, di quod sequitur: Ut glorific
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Iam intelligimꝰ quo miser̃t:¬
utiq ubi erat dñs. qm̃ absens erat.
Transiordanẽ scilicet miserunt ad
eum. nunciantes qd̾ egrotaret fr̃
eaꝵ: ut si dignaretur ueniret. et
eum ab egritudine lib̃aret. Ille.
distulit sanare: ut posset resusci¬
tare. Qͥd ergo nunciauer̃t sororeᷤᷤ
eiꝰ : Dñe: ecce quẽ amas infirmat᷑.
Non dixerunt ueni. Amanti enĩ
tantũmodo nunciandũ fuit. Ñ
ause: st̃ dicere. ueni et sana: non
ause sc̃ dicere. ibi iube. et hic fiet.
Cur enĩ non et iste: si fides illiꝰ cen¬
turionis inde laudat᷑: ait enĩ. Ñ
sum dignꝰ ut iutres sub cectum
meum: s tantũ dic u̾bo & sana¬
bitur puer m̃s. Nicħ horũ iste. s
tantũmodo: dñe ecce quẽ amas
infirmatur. Sufficit ut noueris:
ñ enĩ amas et deseris. S dicet ali¬
qͥs. Quomodo ꝑ lazarũ peccator sig¬
nificabat᷑: et a dño sic amabatur:
Audiat eum dicente: non ueni uo¬
care iustos. s peccatores. Si enĩ pec¬
catores d̾s non amaret: de celo ad

Expanded text:
es. Jam intelligimus quia miserunt ubi erat Dominus, quoniam absens erat. Trans Jordanem, scilicet, miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut, si dignaretur, veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas, infirmatur. Non dixerunt Veni; amanti enim tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides illius centurionis, inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum istae, sed tantummodo, Domine, ecce quem amas infirmatur. Sufficit ut noveris; non enim amas, et deseris. Dicit aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem, Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Deus non amaret, de coelo ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. illam. Biligebat aut̃e ih̃c mar¬
tham. et sororem eiꝰ mariã: & laza¬
rũ. Ille languens. ille tristes: om̃s
dilecti. Sed diligebat eos & lang¬
uentiũ saluator. immo etiam & mor¬
tuoꝵ suscitator: et tristium conso¬
lator. Ut gͦ audiuit qi infirmaba¬
tur: tunc quidem mansit in eodẽ
loco duob dieb. Nunciauerant
gͦille: mansit ille. Tandui tempus
ductũ est: quousq quatriduum
compleret᷑. Non frustra: nͥ qr forte
immo qr certe. et ipse numerus
dierũ intimat aliquod sacramen¬
tũ. Deinde post hȩc dicit discipłis
suis. Eamꝰ in iudeam iterũ: uͥ pe¬
ne fuerat lapidatus. qui propt̾ea
inde discessisse uidebatur ne lapi¬
daret᷑. Biscessit enĩ ut homo: sed
in redeundo quasi oblitus infir¬
mitatẽ. ostendit potestatẽ. Eamꝰ
iterũ uadis illuc:R espondit eis¬
iħc. Nonne duodecim bore st̃ die¬
i.  quid s uult ista responsio: illi
iudei. et iterũ illuc uadis ut te la¬
pident: et dñs. Nonne .xͦiiͫ. hore¬

Expanded text:
tatem. Diligebat autem Jesus Martham et sororem ejus Mariam, et Lazarum. « Ille languens, illae tristes, omnes dilecti. Sed diligebat eos, et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quod infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt illic ille. Tandiu tempus ductum est, quo usque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit discipulis suis: Eamus, in Judaeam iterum. Ubi pene fuerat lapidatus, qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo; sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, iterum vadis illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim horae sunt diei? Quid sibi vult ista responsio? Illi Judaei, et iterum vadis illuc, ut te lapident? Et Dominus: Nonne duodecim hor
Abbreviated transcription (Latin):
apud uideos: s abiit in regionẽ
iuxta desertũ. in ciuitatẽ que
d̾r effrem. E ibi morabatur cũ
discipłis suis. Non qr potentia eiꝰ
defecerat. in qua utiq si uellet. &
palam cũ iudeis conuersaretur.
et nichil ei facerent: s in hominiꝰ
infirmitate uiuendi exemplũ
discipłis demonstrabat. In quo
apparet ñ esse peccatũ. si fideles
eius qui st̃ membra eiꝰ ocłis ꝑse¬
quentium se subtraherent: & fu¬
rorem ꝑsequentium latendo po¬
tius deuitarent. quã se offerendo
magis accendent. Expł tractatꝰ¬
proximũ aut̃ẽ erat pascha uide¬
orum: usq ad id qd̃ ait. multi

Expanded text:
eos, sed abiit in regionem juxta desertum, in civitatem quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Non quia potentia ejus defecerat, in qua utique si vellet, et palam Judaeis conversaretur, et nihil ei facerent; sed in hominis infirmitate vivendi exemplum discipulis demonstrabat, in quo appareret non esse peccatum, si fideles ejus qui sunt membra ejus, oculis persequentium se subtraherent, et furorem sceleratorum latendo potius devitarent, quam se offerendo magis accenderent. TRACTATProximum erat Pascha Judaeorum;
Abbreviated transcription (Latin):
tes: qr uadit ad monum̃tũ ut
pleret ibi. Quare hoc ꝑtinuit
ad eugłistam narrare:Syt ui¬
deamus quȩ occasio fecerit ut
plures ibi essent quando lazarꝰ
resuscitatus ẽ. Putantes enĩ ui¬
dei ꝓpt̾ea illã festinare. ut do¬
loris sui solatium lacrimis que¬
reret. secuti eam. ut tam gran¬
de miracłm quatriduani mor¬
tui resurgentis. testes plurimoᷤᷤ
inueniret. Maria gͦ cũ uenisset
ubi erat iħc. uidens eum cecid̃
ad pedes eiꝰ: et dixit ei. Dñe si fu¬
isses hic: fr̃ meus non eẽt mor¬
tuus. Ihe gͦ ut uidit eam plo¬
rantẽ. et iudeos qͥ cũ illa uene¬
rant plorantes. fremuit spũ:
et turbauit seipsũ. et dixit. l¬
bi posuistis eum: Nescio quid
nob̃ insinuauit fremendo spũ:
et turbando seipsũ. Qs enĩ eũ
posset nͥ se ipse turbare: Itaq
trẽs mei pͥmo attendite poces¬
tatẽ: et sic inquirite significati¬
onẽ. Turbaris tu nolens: turbatꝰ¬

Expanded text:
tes: quia venit ad monumentum, ut ploret ibi. » Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit, ut plures ibi essent quando Lazarus resuscitatus est. Putabant enim Judaei propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam, ut tam grande miraculum quadriduani mortui resurgentis testes plurimos inveniret. « Maria ergo cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dixit ei: Domine, si fuisses hic, frater meus non esset mortuus. Jesus ergo ut vidit eam plorantem, et Judaeos qui cum illa erant plorantes, fremuit spiritu, et turbavit semetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Nescio quid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Quis enim eum posset, nisi se ipse, turbare? Itaque, fratres mei, primo hic attendite potestatem, et sic inquirite significationem. Turbaris tu nolens; turbat
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qr & in aqua uerbũ mundat:
Detrahe uerbum: & qͥd ẽ aqua nisi
aqua:ꝰ accedit uerbũ ad ȩlem̃tum
& fit sacram̃tum: etiam ipsũ tamꝗͣ
uisibile uerbum. Nam & hoc utiq
dixerat. quando pedes discipłis la¬
uit. Qͥ lotus ẽ ñ indiget nͥ ut pedes
lauet: s est mundus totus. Unde is¬
ta tanta uirtus aquȩ. ut corpꝰ tan¬
gat & cor abluat: nisi faciente u̾bo:
in ipso uerbo aliud ẽ sonus tran¬
siens: aliud uirtus manens. Hoc ẽ
uerbum fidi qd̃ p̃dicamus ait apł̃s:¬

Expanded text:
nisi quia et in aqua verbum mundat? nisi quia et in aqua verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit Sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam et hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit: Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavel, sed est mundus totus . Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo: in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus manens, hoc est verbum fidei, quod praedicamus, ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Eacedit hoc bumanã humilitatem:
excedit angłicam sublimitatẽ. necõi¬
no ꝑtinet nisi ad agricolam trini¬
tatem. Iam uos mundi estis: mundi
scił atq mundandi. Neq enim nisi
mundi eẽnt fructum ferre possent.
& tam̃ omẽm qui fert fructum pur¬
gat agricola ut fructum plus af¬
ferat: fert fructum qr mundus est.
atq ut plus afferat purgatur ad¬
buc. Qͥs enĩ in hac uita ẽ sic mun¬
dus: ut non sit magis magisq mun¬
dandus: ubi si dixerimꝰ qr peccatũ
non habemꝰ nosipsos seducimꝰ: & ue¬
ritas in nob̾ non ẽ. Si autẽ confessi
fuerimꝰ peccata nr̃a. fidelis ẽ & iustꝰ
qui dimittet nobis peccata nr̃a:¬
& mundet nos ab om̃i iniquitate.
Mundet utiq mundos. hoc ẽ fructu¬
osos: ut tanto sint fructuosiores qͣn¬
to fuerint mundiores. Iam uos mun¬
di estis: ꝓpt̃ uerbum qd̃ loquutus
sum uob̾. Quare ñ ait mundi estis
ꝓpt baptismum quo loti estis. s ait
ꝓpt̃ uerbum qd̃ locutus sum uobis:

Expanded text:
excedit hoc humanam humilitatem, excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate » : mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. 3. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, mundi estis propter Baptismum quo loti estis, sed ait, propter verbum quod locutus sum vobis;
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ id qd̃ ait ego & pat unũ
sumꝰ: ⁊ ipse agricola ẽ. Nec tał
quales st̃ qui extrinsecꝰ oꝑando
ex hibent ministerium: s talis ut
det etiam intrinsecus increm̃tum.
Nam neq qui plantat ẽ aliquid.
ierbum. unde ipse pat̾ unũ st̃.
Et si uerbum caro factum ẽ qd ñ
erat: manet qͦd erat. Deniq cũ de
patre tamquã de agricola dixis¬
set quod infructuosos palmites tol¬
lat. fructuosos autem purget ut
plus afferant fructum: continuo
etiam seipsum mundatorem ẽẽ pal¬
mitum ostendens. iam uos inquit
mundi estis ꝓpt̃ sermonẽ quẽ locutꝰ
sũ uob̾. Ecce & ipse mundator ẽ pal¬
mitum. qd ẽ agricolȩ & ñ uitis of¬
ficium: qui etiam palmites oꝑari¬
os suos fecit. Nam et si dant incre¬
mentũ. impendunt tam̃ aliquod
adiumentũ. s non de suo: qr sine
me inquit nichil potestis facere.
Audi etiam ipsos confitentes. Q d
iam uͦ qd̃ seqͥtur. s d̾̃s increm̃tum
dedit: ñ ꝑ illos s ꝑ seipsum facit.

Expanded text:
uod ait, ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est; nec talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, Verbum; unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere. Audi etiam ipsos confitentes: QuidJam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit:
Abbreviated transcription (Latin):
nature. sunt uites et palmites. ꝓp̃t
quod cum ẽẽt d̾s cuiꝰ nature: non
sumus. factus ẽ homo ut in illo eẽt
uitis humana natura: cuiꝰ & nos ho¬
mines palmites ẽẽ possemꝰ. Qͥd gͦ ẽ
ego sum uitis uera: Numqͥd ut ad¬
deret uera hoc ad eam uitem retu¬
lit. unde hec similitudo translata
ẽ. Sic enim dr uitis ꝑ similitudi¬
nẽ non ꝑ ꝓprietatẽ. quẽad modũ
dr. ouis. agnus. leo. petra. lapis an¬
gularis. et cetera huiusmodi. quȩ
magis ipsa sunt ex quib ducunt᷑
istȩ similitudines non ꝓprietates.
Sed cum dicit ego sum uitis uera.
ab illa se utiq discernit cui dicit᷑:
quomodo conuersa es in amaritu¬
dinem uitis aliene: nam qͦ pacto
ẽ uitis uera. que expectata ẽ ut¬

Expanded text:
naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus, cujus naturae non sumus, factus est homo ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possumus. Quid est ergo, Ego sum vitis vera? nunquid ut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? Sic enim dicitur vitis per similitudinem, non per proprietatem, quemadmodum dicitur ovis, agnus, leo, petra, lapis angularis, et caetera hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus dicuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera; ab illa se utique discernitur, cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem, vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis
Abbreviated transcription (Latin):
illum suscitauit a mortuis: saluus
eris. Corde enĩ creditur ad iusticiã:
ore autẽ. confessio fit ad salutem.
Unde in actib apł̃oꝵ legitur: fide
beatus petrus. Sic et uos inquit bap¬
tisma saluos fecit non carnis depo¬
sitio sordium: s conscientie bone in¬
terrogatio in dm̃. Hoc ẽ uerbum
fidei qd̃ predicamꝰ: quo sine du¬
bio ut mundare possit consecrat᷑
& baptismus. Xp̃c quippe nob̾cum
uitis: cum patre agricola: dilexit
eccłam. & seipsum tradidit ꝓ ea
Lege apłm & uide quid adiungat.
ut eam scĩficaret inquit. mundais
eam lauachro aque in uerbo. Mun¬
datio gͥ nequaquam fluxo & labi¬
li tribueretur ȩlem̃to: nͥ addetur
in uerbo. Hoc uerbum fid̃i tantũ ualet
in eccła di: ut ꝑ ipsum credentẽ.
offerentẽ. benedicentẽ. tingentẽ.
etiam tantillum mundet infantẽ.
quãuis nondũ ualentem corde cre¬
dere ad iusticiam. & ore confiteri

Expanded text:
suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde in Actibus Apostolorum legitur, Fide beatus Petrus, Sic et vos, inquit, Baptisma salvos facit; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum'. 'Hoc est verbum fidei, quod predicamus', quo sine dubio, ut mundare possit, consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit aecclesiam et se ipsum tradidit pro ea. Lege apostolum et vide, quid adiungat: 'Ut eam sanctificaret', inquit, 'mundans eam lavacro aquae in verbo'. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur 'in verbo'. Hoc verbum fidei tantum valet in aecclesia, ut per ipsam credentem, offerenetiam tantillum mundet infantem, quantumvis nondum valentem corde credere ad justitiam et ore confiteri
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ factũ ẽ qd̃ iste dixerat:
aiãm meam ꝑ te ponã: s factũ ẽ
qd̃ ille p̃dixerat. ter me negabi.
S trina petri negatione cõpleta.
iã ⁊ iste sermo compleat᷑: ut dem¬
ceps quȩ de dño apud pontium
pẏlatum p̃sidem gesta st̃. ab alio
consideremꝰ exordio.
ait. adducunt gͦ iħm ad cayphã
in pretorium. erat aut mane.¬

Expanded text:
Non enim factum est quod iste dixerat, Non enim factum est quod iste dixerat, Animam meam pro te ponam; sed factum est quod ille praedixerat, Ter me negabis . Sed trina Petri negatione completa, jam et iste sermo compleatur, ut deinceps quae de Domino apud Pontium Pilatum praesidem gesta sunt, ab alio consideremus exordio. oco, Adducunt ergo Jesum ad Caipham in praetorium;
Abbreviated transcription (Latin):
socer eiꝰ erat. E credendũ ẽ sec̃¬
dũ uoluntatẽ cayphe id eẽ fac¬
tũ. uel etiam domos eo ita fins¬
se positas ut ñ deberet annasa
transeuntib p̃teriri. S cũ dixis¬
set eugłista qd̃ eum ligatũ annaᷤ¬
miserit ad caypham. reuersus ẽ
ad locũ narrationis ubi relique¬
rat petrũ. ut explicaret qͦd in
domo ðe trina eius negatione
contigerat. Erat autẽ inqͥt symon
petrus stans ⁊ calefaciens se. hoc
recapitulat qd̃ ante chxerat: de¬
inde quȩ secuta st̃ iungit. Bixe¬
runt gͦ ei. Numqͥd ⁊ tu ex disci¬
płis eius es: negauit illi ⁊ dixit.
Non sum. Iam semel negauerat.
ecce iterũ. Beinde ut tercia ne¬
gatio cõpleatur. dicit unꝰ ex ser¬
uis pontificis cognatus eiꝰ cuiꝰ ab¬
scidit petrus auricłam. Nonne
ego te uidi in orto cũ illo: iter̃
gͦ negauit petrus : ⁊ statĩ gallꝰ
cantauit. Ecce medici ẽ completa
p̃dictio: egroti conuicta p̃sũptio

Expanded text:
socer ejus erat. Et credendum est secusocer ejus erat. Et credendum est secundum voluntatem Caiphae id esse factum, vel etiam domos eorum ita fuisse positas, ut non deberet Annas a transeuntibus praeteriri. Sed cum dixisset evangelista, quod eum ligatum miserit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis ubi reliquerat Petrum, ut explicaret quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem, inquit, Simon Petrus stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante jam dixerat; deinde quae secuta sunt, jungit. Dixerunt ergo ei: Numquid et tu ex discipulis ejus es? Negavit ille, et dixit: Non sum. Jam semel negaverat; ecce iterum. Deinde ut tertia negatio compleatur, Dicit unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Ecce medici completa est praedictio, aegroti convicta praesumptio.
Abbreviated transcription (Latin):
titur. potest ueraciter dicere :
Paratũ cor meum ds. paratũ cor
meũ. hinc fit quippe qd̾ seqͥtur.
Cantabo et psallam: quod paulus
et barnabas etiam in uincłis
durissimis facere potuerunt.
Sed ad narrationis eugłicȩ se¬
quentia redeamꝰ. Et misit eum
annas ligatũ ad caẏphã ponti¬
ficem. Ad illũ sicut matħs diẽ.
ab initio ducebatur : qm̃ ipsee¬
rat anni illiꝰ princeps sacerdo¬
tum. Alt̾̃nis quippe intelligen¬
di st̃ agere solere annos ambo
pontifices. idem pͥncipes sacerdo¬
tũ qui erant illo tempore an¬
nas et cayphas . quos et lucas
eugłista commemorat. narrais
quo tempore ceꝑit dñs p̃curso¬
re ioħe p̃dicare regnũ celoꝵ
et congragare discipłos. Sic e¬
nim dicit. sub pͥncipib sacer
dotũ anna ꝙ caypha. factũ est
filium in deserto. & cetera. Pro¬
inde isti ambo pontifices uicis¬
sim suos annos agebant : & erat
annus cayphȩ quando passus
p̃hensus ẽẽt ad illũ ductus est.

Expanded text:
titur, potest veraciter dicere, titur, potest veraciter dicere, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum: hinc fit quippe quod sequitur, Cantabo et psallam ; quod Paulus et Barnabas etiam in vinculis durissimis facere potuerunt. 5. Sed ad narrationis evangelicae sequentia redeamus. Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Ad illum, sicut Matthaeus dicit, ab initio ducebatur, quoniam ipse erat illius anni princeps sacerdotum. Alternos quippe intelligendi sunt agere solere annos ambo pontifices, id est principes sacerdotum, qui erant illo tempore Annas et Caiphas, quos Lucas evangelista commemorat, narrans quo tempore coeperit Domini praecursor Joannes praedicare regnum coelorum, et congregare discipulos. Sic enimdotum Anna et Caipha, factum est filium in deserto , et caetera. Proinde isti ambo pontifices vicissim suos annos agebant: et erat annus Caiphae quando passus comprehensus esset, ad eum ductus est:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħica uex p̃cesserat. intende ꝓᷤ
pere ꝓcede et regna. ꝓpt̃ ueri¬
tatem. ꝙ mansuetudinẽ ꝙ uis¬
ticiam. Si cogitemꝰ quis acceꝑit
alapam: nonne uellemꝰ eũ qui
ꝑcusserit. aut celesti igne con¬
sumi. aut t̾ra deiscente sorberi:
aut correptum demonio uolu¬
tari: aut aliqua huiꝰmodi qua¬
libet pena. uel etiam grauiore
puniri: quid enĩ horũ ꝑ po¬
tentiam iubere ñ potuisset. ꝑ
quẽ factus ẽ mundus : nͥ pati¬
entiam nos docere maluisset
qua uincitur mundus: hic di¬
cet aliqͥs. Cur ñ fecit qd̃ ipse p̃¬
cepit: ꝑcutienti enĩ non sic res¬
pondere: s maxillam debuit
alteram p̃bere. Qͥ d. quod ꝙ ue¬
raciter. mansuete. iusteq respon¬
dit: & ñ solum alteram maxillã
iterũ ꝑcussuro. s etiã totũ corpꝰ
figendũ p̃parauit in ligno: et
hinc potius demonstrauit. qd̃
demonstrandũ fuit. sua scilicet
da grauiora tranquillo animo
sit paratus. Beatus ẽ enĩ qͥ in
omĩb que iniuste ꝓ iusticia pa¬

Expanded text:
ica vox praecesserat, Intende, et prospere procede, et regna; propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam . Si cogitemus quis acceperit alapam, nonne vellemus eum qui percussit, aut coelesti igne consumi, aut terra dehiscente sorberi, aut correptum daemonio volutari, aut aliqua hujusmodi qualibet poena, venetiam graviore puniri? Quid enim horum per potentiam jubere non potuisset per quem factus est mundus, nisi patientiam nos docere maluisset qua vincitur mundus? Hic dicet aliquis: Cur non fecit quod ipse praecepit ? percutienti enim non sic respondere, sed maxillam debuit alteram praebere. Quid quod et veraciter, mansuete, justeque respondit, et non solum alteram maxillam iterum percussuro, sed totum corpus figendum praeparavit in ligno? Et hinc potius demonstravit, quod demonstrandum fuit, sua scilicet da graviora tranquillo animo fit paratus? Beatus est enim qui in omnibus quae injuste pro justitia pa
Abbreviated transcription (Latin):
to: et quomodo rursus idemip¬
si ñ uideant: nisi q non palam
s in occulto: ea tam̃ ipsa quȩ au¬
dierant et ñ intellexerant. talia
erant ut ñ possent uiste ac ue¬
raciter criminari: et quotiens¬
cumq int̾rogando temptauert
ut inuenirent unde accusareis
eum. sic eis respondit ut omnes
eoꝵ retundẽntur doli. & calum¬
nie frustrarent᷑ : ideo dicebat.
Qͥd me int̾rogas: int̾roga eos qͥ
audierunt. quid loquutꝰ sum

Expanded text:
to? et quomodo rursus iidem ipto? et quomodo rursus iidem ipsi non videant, nisi quia non palam, sed in occulto? Ea tamen ipsa quae audierant, sed non intellexerant, talia erant, ut non possent juste ac veraciter criminari; et quotiescunque interrogando tentaverunt, ut invenirent unde accusarent eum, sic eis respondit, ut omnes eorum retunderentur doli, et calumniae fustrarentur. Ideo dicebat: Quid me interrogas? interroga eos qui a
Abbreviated transcription (Latin):
sum aut̃ palam. mͦ quodammodo
erat palam. mͦ aut̃ quodãmodo
non erat palã. Palam quippe
erat qr multi audiebant : ⁊ rur¬
sus ñ erat palam qr ñ intellige¬
bant. Ꝙ quod seorsum discipłis
loquebatur: non in occulto utiq
loquebatur. Qͥs namq in occul¬
to loquitur. qͥ coram tot hõib
loquitur : cũ scriptũ sit. in ore
duoꝵ uł trium testium stabit
om̃e uerbũ : presertim si hoc lo¬
quitur paucis qd̃ ꝑ eos uelit in¬
notescere multis sicut ipse dñs
ait illis quos adhuc paucos ha¬
bebat. qd̃ dico uob̃ intenebriᷤᷤ
dicite in lumine: & quod in au¬
re auditis p̃dicate in tecta. Er¬
go & hoc ipsũ qd̃ ab eo dici ui¬
debatur occulte. quodammͦ ñ
dicebat᷑ in occulto. qr ñ ita diceba¬
tur ut ab eis qͥb dictũ fuerat
taceret᷑ : s ita potiꝰ ut usqueqͣꝙ
p̃dicaretur. Si gͦ dici potest aliqͥd
dictum ẽ ut uidentes uideant:
et non uideant: quomodo enim
uideant: nisi qr palam ñ in occul¬

Expanded text:
sum autem palam, modo quodam sum autem palam, modo quodam erat palam, modo autem quodam non erat palam. Palam quippe erat, quia multi audiebant; et rursum non erat palam, quia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occulto utique loquebatur. Quis namque in occulto loquitur, qui coram tot hominibus loquitur, cum scriptum sit, In ore duorum, aut trium testium stabit omne verbum ? praesertim si hoc loquitur paucis, quod per eos velit innotescere multis, sicut ipse Dominus ait illis quos adhuc paucos habebat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta ? Ergo et hoc ipsum quod ab ipso dici videbatur occulte, quodammodo non dicebatur in occulto: quia non ita dicebatur, ut ab eis quibus dictum fuerat, taceretur; sed ita potius, ut usquequaque praedicaretur. Sic ergo dici potest aliquid dictum est ut videntes videant, et non videant ? Quomodo enim videant, nisi quia palam, non in occul
Abbreviated transcription (Latin):
et in occulto locutus sum nichil.
Qͥd me int̃rogas: int̃roga eos qͥ
audierunt. quid locutus sũ ipsis.
Ecce hi sciunt. que dixerim ego.
Non p̃tereunda nascitur questio
quomodo dixerit dñs iħc. ego
palam loquutus sum mundo:
et maxime illud quod ait. in oc¬
culto locutus sum nichil. Nonne
in oc ipso recentiore sermone.
quẽ post cenã discipłis est locu¬
tus ait illis: hec in ꝓuerbiis lo¬
cutus sum uob̃. uenit hora cũ
lam ñ in ꝓuerbus loquar uo¬
bis. s palam de patre meo an
nunciabo uob: Si gͦ ipsis con¬
iunctiorib sͥ discipłis suis non
loquebatur palam. s horã ꝓmit¬
tebat quando palam fuerat lo¬
cuturus: quomodo palam lo¬
cutꝰ est mundo: deinde illisip
paratione qͥ discipłi eiꝰ non erans
multo utiq manifestiꝰ loqueba¬
tur. quando cũ solis erat remo¬
tus a turbis. Tẽ enĩ eis & para¬
bolas apiebat: quas clausaᷤ ad
culto locutus sum nichil: S: in
lam locutus sum mundo. ac si
dixisset. multi me audierunt. Ip¬

Expanded text:
ihil; quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae dixerim ego. Non praetereunda nascitur quaestio, quomodo dixerit Dominus Jesus: Ego palam locutus sum mundo, et maxime illud quod ait: In occulto locutus sum nihil. Nonne in hoc ipso recentiore sermone quem post coenam discipulis est locutus, ait illis: Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam dnuntiabo vobis ? Si ergo ipsis conjunctioribus discipulis non loquebatur palam , sed horam promittebat quando palam fuerat locuturus, quomodo palam locutus est mundo? Deinde illis ipparatione, qui discipuli ejus non erant, multum utique manifestius loquebatur, quando cum solis erat, remotus a turbis; tunc enim eis et parabolas aperiebat, quas clausas proculto locutus sum nihil Joan. Xlam locutus sum mundo, ac si dixisset: Multi me audierunt. Ip
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑdidi ex eis quẽquã. Utiq
enĩ petrus si negato xp̃o hinc
iret : quid aliud quã ꝑiret.
Stabant autẽ serui & ministri
ad prunas qr hẏemps erat. et
calefiebant. Non hyemps erat.
s tam̃ frigus erat: quale solet
etiã in equinoctio uermo ali¬
quando contingere. Erat autẽ
cũ eis ⁊ petrus: stans & calefa¬
ciens se. Pontifex gͦ int̃rogauit
iłm de discipłis euis. & de doc

Expanded text:
non perdidi ex eis quemquam. Utique non perdidi ex eis quemquam. Utique enim Petrus, si negato Christo hinc iret, quid aliud quam periret? Stabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Non hiems erat, sed tamen frigus erat, quale solet etiam aequinoctio verno aliquando contingere. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. Pontifex ergo interrogavit Jesum de discipulis ejus, et d