comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sime primũ angelus ueneratur ꝙ
salutat. Miratur itaq et ipse. qu¬
lis aut quanta sit quã salutat. Non
enĩ simplex fateor uel consueta fu¬
it ista salutatio: sed omni admira¬
tione digna. Si quidẽ uenerations
fuit. delatio: oblatio muneris: fi¬
mulatus obsequii: quia & si in sc̃is
patribꝰ et ꝓphetis grã fuisse tradi¬
tur: non tamen eatenus plena
In mraRiao uero. totius grẽ quȩ in
xp̃o est plenitudo uenit: quanqͥ
aliter Et ideo inquit benedic̃t
tu inter mulieres: id ẽ. plus ben¬
dicta quã om̃s mulieres. Ac phoc
quicquid maledictionis infusũẽ
ꝑ euã: totũ abstulit benedictio
Marie. Insuꝑ et gratiã refudit
xp̃i ortus: quã non habuit prius
omnis mundus Igitur quod natu¬
ra non habuit:: usus nesciuit: i¬
norauit ratio: mens non capit
humana: pauet cęlũ: stupet ter¬
ra: creatura omnis etiam cȩlestis
miratur hoc totũ est quod ꝑ ga¬
brihelẽ mrarie diuinitus annun.¬

Expanded text:
sime primum Angelus veneratur et sime primum Angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat: non enim simplex, fateor, vel consueta fuit ista salutatio, sed omni admiratione digna. Siquidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii. Quia etsi in sanctis patribus et prophetis gratia fuisse creditur: non tamen eatenus plena. In Mariam vero totius gratiae, quae in Christo est plenitudo venit, quamquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu in mulieribus, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non capit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur: hoc totum est, quod per Gabrielem Mariae divinitus nun
Abbreviated transcription (Latin):
expressũ. terris omnibꝰ pluuiam sa¬
lutis effudit: et stillicidia gr̃ȩ hu¬
manis mentibꝰ prestitit
Ñs tecum inquit. Mira res.
Et iam erat cũ uirgine: qui ad
uirginẽ mittebat angelũ. Et preces¬
sit nunciũ suũ deus: sed a deo non
recessit. Nec teneri potuit locis: qui
omnibꝰ habetur in locis. Et totus
ubiq est: sine quo nichil totũ. Ergo
uerbũ patris. nũquã a patre disce¬
dens: homo ꝓprie fieri dignatꝰ est.
secreto suo misterio. quo ipse nouit.
Qui qm̃ totũ suscepit quod homi¬
nis ẽ: homo totus est. Et totum ha¬
bens quod dei ẽ omnino aliud quã
deus esse qui natꝰ est ex maria non
potuit. Scit enĩ deus omĩa: et potest
Propterea quia ita est: sciuit se ac
potuit in utero iurginis sine suicor¬
ruptione miscere atq unire: ut unꝰ
esset. xp̃s ds et homo: una persona:
unaq subsistentia. Ob quod deig¬
nitrix electa et preelecta: iure aͥ
angelo gratia salutatur & prediea¬

Expanded text:
expressum, terris omnibus pluviam saexpressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est, et totum retinens quod Dei est, omnino aliquid aliud quam Deus qui natus est ex Maria, esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui corruptione misceri atque uniri, ut unus esset Christus Deus et homo, una persona, unaque substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta jure ab angelo gratia salutatur et praedica
Abbreviated transcription (Latin):
ad uirginẽ mittitur: quia sem-¬
ꝑ est angelis cognata uirginitas. Pro-¬
fecto in carne preter carnẽ uiuere: non
terrena uita est. sed cęlestis. Unde in
carne angelicã głam acquirere: maiꝰ
ẽ meritis esse quã habere. Esse enio
angłm felicitatis est: esse uero uirgi¬
nẽ uirtutis: dũ hoc obtinere uiribꝰ
nititur cũ grã: quod habet angelus
ex natura. Utrũq tamen. et esse
unginẽ. & angelũ: diuini muneris
ẽ officiũ non humanũ. Aue inquit
giã plena. Et bene plena: quia cȩte¬
ris ꝑ partes prestatur: MaRIE uero si¬
mul se tota infudit plenitudo gratię
Hoc quippe.ẽ: quod dauid canit.
Descendet sicut pluuia in uellus
Uellus itaq cũ sit de corpore: nescit
corporis passiones. Sic et uirginitas
cũ sit in carne: uitia carnis nescit.
Cȩlestis plane ymber. in uirgineuo
uellus placido se infudit elapsu:÷
et tota diuinitatis unda se contulit
in carnẽ: quando uerbũ caro factũ
est. Ac deinde ꝑ crucis patibulũ

Expanded text:
ariam mittitur: quia semper angelis cognata virginitas. Profecto in carne, praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitam acquirere, majus est meritum, quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est: esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem. Sic et vircum sit in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc illos euntes discere iussit.⁊
euntes uidelicet a temeritate stul¬
te uituꝑationis ad diligentiorem
scripture sc̃ȩ meditationẽ : ut qͥ
eũ peccatores suscipientẽ contra
scripturarũ decreta facere calũp¬
mabantur:: ipsi se potuis intellige¬
rent. quȩ essent dei p̃cepta nescisse.
uel agnita non fecisse. Qui enĩ quo¬
tidianis in templo oblationibꝰ in-¬
stantes nulla delinquentibꝰ cõpas¬
sione miserebantur: patet ꝓfecto.
quia contra sermonẽ ꝓpħicũ. sa¬
crificiũ potius quã miscdiam que¬
rebant.

Expanded text:
et hoc illos euntes discere jussit: et hoc illos euntes discere jussit: euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonem propheticum sacrificium potius quam misericordiam quaerebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ualentibꝰ medico: sed male haben¬
Neo quod dñs male habentibꝰ
medicũ se aduenisse testatur. au
bati. saluatoris ac iuuificatoris
magisteriũ iã sequi ceꝑant. In eo
autẽ quod ualentibꝰ non esse opus
medico dicit: illoꝵ temeritatem
se darguit. qui de sua iustitia pre¬
sumentes. grẽ cęlestis auxiliũ que¬
rere detrectabant. Quis nãq ita
iustus esse poterit. ut diuina opi¬
tulatione non egeat: cũ ille quo
in natis mulierũ maior nemo ẽ
de se ioħ̃s aꝑtissime dicat.: non.
potest homo accipere a se qͥcquã.
uero subiungit. euntes autẽ disci-¬
te quid ẽ. miscdiam uolo et non
sacrificiũ: eisdẽ phariseis de falsa
uistitia tumentibꝰ. etiã consiliuor
correctionis ostendit
ꝑ opera miscdiȩ sibimet ip-¬
sis suꝑnȩ miscdiȩ presidia conqui-¬
tnt: & non contẽptis pauꝑũ ne-¬
cessitatibꝰ. ꝑ oblationẽ sacrificiorũ
ẜ dñm placare confidant. Propo¬
suit autẽ eis testimoniũ de ꝓpħa.

Expanded text:
 medico, sed male habenim quod male habentibus medicum se advenisse testatur, augbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medico dicit, illorum temeritatem redarguit qui, de sua justitia praesumentes, gratiae coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non potest homo a se accipere quidquam, vero subjungit: Euntes autem discite quid est: Misericordiam volo, et non sacrificium? Iisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit. per opera misericordiae sibimet ipsis supernae misericordiae praesidia conquirant, et, non contemptis pauperum necessitatibus, per oblationem se sacrificiorum Dominum placare confidant. Proposuit autem eis testimonium de propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
re tenebantur pharisei::
cũ magistro ueritatis de
susceptione peccatoꝵ detrahebant:
quia et se iustos arbitrabantꝰ qui
suꝑbiȩ fastu a iustitia longe disces-¬
serant: & eos criminabantur iniu¬
stos qui resipiscendo a peccatis. non
parũ iam iustitiȩ ꝓpinquabant.
Inuidia nãq fraternę salutis obcę-¬
cati. recolebant quia publicanus
erat matheus : publicani et pecca¬
tores erant multi alii. qui cũ dño
discũbebant: sed meminisse nole.¬
bant. quia idẽ matheus sic̃ lucas
scribit. relictis omnibꝰ quȩ gerebat
secutꝰ est eũ. Sed et alii publicam
et peccatores eo animo cũ illo dis¬
cũbebant: quo illi deinceps adhe¬
rere disponebant. Errabant gͦ pha
corda nouerant. Sed qͥ nouit oc¬
culta cordis: quiq uenit quere¬
re & saluũ facere qđ perierat.
et eos quos iã penitentes susceꝑat
amplius in fide confortat et eos
quos adhuc suꝑbos tolerabat &¬
impios. ad humilitatis ac pietatis¬

Expanded text:
re tenebantur Pharisaei cum magistro veritatis de susceptione peccatorum derogabant: quia et se justos arbitrabantur, qui superbiae fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a pecparum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Phcorda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat, et eos quos jam poenitentes susceperat, amplius in fide confortat, et eos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitatis grati
Abbreviated transcription (Latin):
FATUS AUSTRESISILOS
natus augirio patre: bitu¬
rige ciuitatis indigena fuit.
ues. nec indigens: sed sufficiens e¬
rat ex om̃ibꝰ rerũ substantia. Cũq
a pueritia saeris litteris fuisset
institutꝰ. et animo rebꝰq ad robu¬
stiorẽ etatẽ transisset: in obsequi¬
ũ gloriosi regis guntranni depu-¬
tatur a patre. Ubi ñ modico tem¬
poris spatio: sub scłari disciplina.
prudent᷑ militauit. Erat enĩ regi
gratissimꝰ : et uniũsis cõmilitonibꝰ
amantissimꝰ: intantũ. ut linteuor
quo rex lotis manibꝰ tergere solitus
erat. ipse ꝓferret: & obhoc mappa¬
rius uocabatur.¬
Uor uero iã in scłari habitu.
elemosinis & uigiliis orationi¬
bꝰq die ac nocte uigilantissime in¬
sistebat. et ad cȩlestẽ patriã ineffa¬
bili desiderio anhelabat Nã in hoc
inherere. Aliquando cepit a pa-¬
rentibꝰ cogi: ut uxorẽ duceret.
Ille uͦ amore pudicitiȩ captꝰ. &
lestias nuptiarũ deuitans. Asu
dñi uoluntas & potestas. q ab

Expanded text:
tur Anstrigisilus natus Augino patre Bituricae civitatis indigena fuit. es nec indigens, sed sufficiens erat ex omnibus rerum substantia. Cumque in pueritia sacris litteris fuerat institutus et a minore ad robustiorem transisset etatem, in obsequio gloriosi regis Guntchramni deputatur a patre, ubi non modico temporis spatio sub seculari disciplina prudenter militavit. Erat regi gratissimus et universis commilitonibus amantissimus, in tantum ut linteo quod rex lotis manibus tergere solitus erat ipse proferret, et ob hoc mapparius vocabatur.unc vero iam in seculari abitu elemosinis et vigiliis, orationibus die noctuque vigilantissime insistebat et ad caelestem patriam ineffabili desiderio anelabat. Iam in hoc . 2. Aliquando coepit a parentibus cogi, ut uxorem duceret. Ille amore pudicitiae casus et molestias nuptiarum devitans, diffDomini voluntas et potestas, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eati qui nunc esuritis: quia¬
saturabimini. Quid esurit
beati quid sitire debeant. math̃s
exponit. uidelicet iustitiã. aꝑtissi¬
me nos instituens nũquã nas satis
iustos estimare debere: sed cotidia.¬
nũ iustitiȩ semꝑ amare. immo ar¬
dere ꝓfectũ. Cuiꝰ ꝑfectã saturita.¬
tẽ non in hoc scło sed infuturo
psalmista flagrans ostendit: qͥ at
Ego autẽ cũ iustitia apparebo
in conspectu tuo: satiabor dio
manifestabitur gła tua. Potest
et simplicit̾ accipi. beati qͥ nine
siricis: qui castigatis corpꝰ ur̃m &
sruituti subicitis: qui in fame & si¬
oiuerbo oꝑam datis: quia cȩlestiũ
sainc gaudioꝵ habetis ubertate
ꝓfrui.

Expanded text:
eati qui nunc esuritis, saturabimini. Quid esurire beati, quid sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet, justitiam , apertissime nos instituens, nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro Psalmista flagrans ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate perfrui.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ nobis ꝓmitcit sermo diuinus
Redẽptore & enĩ nato: cęli ciues
ostensisunt. qui clamarent. Gła m
excelsis deo: et in tra pax hominio
bonȩ uoluntatis. Ante dei namq
oculos nũquã ẽ. uacua manꝰ amu-¬
nere: si archa cordis sit repleta boni
uoluntate. Hinc etiã psalmista diet
In me sunt ds̃ uota tua: quȩ recidi
laudationes tibi. Acsi aꝑte dicat
Et si exterius munera offerenda non
habeo: intra memetipsũ tamen si¬
uenio. qđ in arã tuȩ laudis imponi
quia qui nr̃a datione non pasceris
oblatione cordis melius placaris.
Nichil qiuippe offertur deo: dicuis
uoluntate bona. Uoluntas auten
bona. ẽ. sic aduersa alterius sicus
nr̃a ꝑtimescere: sic de ꝓsꝑitati:
ꝑximi sicut de nr̃o ꝓfectu gradula¬
pi aliena dãpna nr̃a credere: alie-¬
nalucra nr̃a deputare: amicũ non
ꝓpter mundũ sed ꝓpter dm̃ dili-¬
gere: mimicũ etiã amando tolera¬
pe: nulli qd pati non ius facere: nul¬

Expanded text:
tem nobis promittit sermo divinus. tem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nul
Abbreviated transcription (Latin):
emo igitur etiã cũ quosdam
conspicit multa reliquisse:
apud semet ipsũ dicat. Imitari
huiꝰ mundi contemptores uolo:
sed quod relinquã non habeo. Mul-¬
et non substantiã pensat. Nec ꝑren¬
dit quantũ in eiꝰ sacrificio: sed ex
quanto ꝓferatur. Nã si exteriorem
substantiã ꝑpendamꝰ: ecce sc̃i nego¬
ciatores nr̃i ꝑpetuã angeloꝵ uitã
datis retibꝰ et naui mercatisunt
estimationẽ quippe precu non ha-¬
bet: sed tamen regnũ dei tanti ua¬
let quantũ habes. Waluit nãq
zacheo dimidio substantiȩ qua
dimidiũ aliud. ad hoc qd inuit
abstulit. restituendũ in quaci¬
plũ reseruauit. Saluit petro e
andreȩ: dimissis retibꝰ & naui Ua¬
luit uiduȩ: duobꝰ minutis. Ualet
alteri: calice aquȩ frigidȩ. Regni
itaq dei ut diximꝰ: tanti ualet
quantũ habes. Pensate igitur fis:
quid uilius cũ emitur: quid can¬
us cũ possidetur:¬
ed fortasse nec calix aque
frigidȩ suppetit: qui indigen¬
t prebeatur. Etiam tunc securita¬

Expanded text:
emo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Mulet non substantiam pensat; nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Nam si exteriorem substantia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores nostri perpetuam angelorum vitam datis retibus et navi mercati sunt. Aestimationem quippe pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zacchaeo dimidium substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habes. 3. Pensate igitur, fratres, quid vilius cum emitur, quid charius cum possidetured fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securita
Abbreviated transcription (Latin):
moysaicȩ legis instituta iustos in¬
uenit. ad euangelicȩ ꝑfectionis.
culmen plurimos uocauit. ł.¬
i dñs solos peccatores et non
etiã iustos uo caret: neqͦquã
nathanael discipulatꝰ illiꝰ consors
ex sisteret. Quẽ ad se primo uenien¬
tẽ. tant̾a laude dignũ putauit. ut
diceret. Ecce uere israhelita: in quo
dolus non est. Si ñ iustos uocaret.
Petrũ et andreã in apostolatꝰ arce
non haberet. Qui quanto amore
iustitię flagrauerint docuerunt:
cũ ad testimoniũ precursoris. con¬
tinuo dñm uidere et audire gauisi
sunt. Quo modo gͦ ñ uenit uocare
iustos sed peccatores: nisi quia sicut
lucas hec referens. aꝑtius dicit. non
uenit uocare iustos sed peccatores
in penitentiã : Om̃s nãq electos ad
regnũ celeste dñs uocat: sed illos so¬
lũ ad penitentiã uocat: quos pec¬
catis grauioribꝰ inuolutos inuenit.
Quos uͦ iustitiȩ oꝑibꝰ deditos rep-¬
perit: non eos ad pęnitentiã prete¬

Expanded text:
Mosaicae legis instituta justos inMosaicae legis instituta justos invenit, ad evangelicae perfectionis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet, qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt cum ad testimonium praecursoris continuo Dominum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo non venit vocare justos, sed peccatores, nisi quia, sicut Lucas haec referens apertius dicit, Non veni vocare jussos, sed peccatores in poenitentiam ? Omnes namque electos ad regnum coeleste Dominus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos peccatis gravioribus involutos invenit. Quos vero justitiae operibus deditos reperit, non eos ad poenitentiam praete
Abbreviated transcription (Latin):
Tuero dñs quia sicut scrip¬
tũ ẽ. transiuit benefaciendo
et ianando om̃s oppressos a diabo¬
gis inibi languentes curare. erudi¬
re nescios contumaces redarguer.
uel etiã foras deturbare: quã inc̃¬
timas studuit offerre: liquet utiq
quia uoluntatis diuinȩ quã ꝓpħa
monebat uissa ꝑfecit: miscđie sci¬
licet opus exsequendo. et non sa¬
crificiũ celebrando. Qui etiã rep̃¬
hensoribꝰ suis quare cũ publicans
et peccatoribꝰ manducaret. rationẽ
redlere non despexit: ut uel sic e¬
os a suꝑuacua murmuratione co¬
hiberet : atq ad sequenda pietatis¬
suȩ dona ꝓuocaret. Non enĩ inquit
ueni uocare iustos: sed peccatores.
Ideirco igitur dñs peccatoꝵ conui¬
uia frequentabat: ut inuitatores
suos docendo. cęlestes inuitaret ad
epͥulas. Sed mouet forte aliquẽ :¬
quomodo dñs dixerit. ñ se uenisse
ad iustos. sed magis ad peccatores
uocandos: cũ cunctis legentibꝰ con¬
stet: quod etiã illos quos secundũ

Expanded text:
ero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando omnes oppressos a diabos verbo  Al., inibi languentes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. non ueni uocare iustos sed
peccatores: quia non illos uocaue-¬
tuere. iustitiȩ dei non sunt subiecti:
sed eos potius qui fragilitatis suȩ con¬
scii non erubescunt ꝓfiteri qr in mul¬
tis offendimꝰ om̃s. Si quos autẽ et de
illis qui fallacit̾ sunt iusti. correctos
uocat ad penstentiã: etiã in illis im¬
plebit᷑ eiꝰ sermo. qr ñ uenerit uocare
iustos sed peccatores : id ẽ. non suꝑ¬
bos sed humiles: ñ sua iustitia infla¬
tos. sed ei qͥ iustificat impiũ. deuota
mente substratos. Nã et tales ubi
conuertuntur: neqͦquã se iustos sed
peccatores necesse. ẽ. sincero corde
testentur. Libet autẽ meminisse fr̃s¬
Km̃i : ad quantã dñs arcẽ iustitiȩ ma¬
theũ quẽ de publicanis actibꝰ elegit
ut spẽ remissionis peccatoribꝰ ampli¬
aret. aduexerit. Qualis namq sit
factus: ipse apłoꝵ numerus cui in¬
sertꝰ ẽ. docet. Docet et ipsa gens echi¬
eccłiȩ societatẽ predicando conuier¬
tit: ablutãq fonte baptismatis. de

Expanded text:
ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocavetuere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii non erubescunt profiteri, quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est, non elatos, sed humiles; non de sua justitia inflatos, sed ei qui justificat impium devota mente substratos. Nam et tales ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores necesse est sincero corde testentur. Libet autem meminisse, frmi, ad quantam Dominus arcem justitiae Matthaeum, quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens AethiEcclesiae societatem praedicando convertit, ablutamque fonte baptismatis, de
Abbreviated transcription (Latin):
esaias dicit : qui dicunt. recede a
me. noli me tangere. qm̃ mundus
sũ: putauit enĩ dnm nescisse muli¬
erẽ: hoc apud se cogitabat. & dice¬
bat in corde suo. Hic si esset ꝓpła.
sciret quȩ mulier illi accessit ad
pedes.

Expanded text:
eta dicit, Qui dicunt Longe recede a me, noli me tangere, quoniam mundus sum ; putavit Dominum nescisse mulierem: Hoc apud se cogitabat, et dicebat in corde suo: Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.
Abbreviated transcription (Latin):
ccessit non ad caput dm̃: sed
ad pedes. Quȩ diu male am-¬
bulauerat: uestigia recta querebat.
Prius fudit lacrimas sanguine cor¬
dis: et lauit dñi pedes obsequio
confessionis: capillis suis tersit.:÷
osculata ẽ: unxit. Lacita loqueba¬
tur. Non sermonẽ ꝓmebat. sea de-¬
uotionẽ ostendebat. Quia ergo¬

Expanded text:
ergo, non ad caput Domini, sed ad pedes, et quae diu male ambulaverat, vestigia recta quaerebat. Prius fudit lacrymas, sanguinem cordis, et lavit Domini pedes obsequio confessionis. Capillis suis tersit, osculata est, unxit: tacita loquebatur; non sermonem promebat, sed devotionem ostendebat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
nõn ẽ. me dignꝰ. In alio euangelio
scribitur. qui non accipit crucem
suã quotidie: ne semel putemꝰ ardo-¬
rem fidei posse sufficere. Sẽꝑ crux
portanda ẽ: ut semꝑ nos xp̃m ama-¬
re doceamꝰ. Quod autẽ hic et supe¬
rius. non ẽ. me dignꝰ. dicit: signifi-¬
cat quidẽ illũ diuino consortio
esse indignũ: qui delitias mundi.
et consangunitatis carnalẽ amo¬
rẽ preponit spũali amori dei: et¬
ꝓpt̃ minima et caduca maxima et
eterna querere negligit.¬
U inuenit animã suã. ꝑdet
illã. Hic animȩ nomine ui-¬
ta presens designatur: qua quisq
animaliter cupit uiuere. Et duobꝰ
modis hȩc sententia potest intelligi:
sed ad imũ omnino finẽ ut̃q intel¬
lectus refertur: ut uidelicet aduer¬
sa ꝓ xp̃o pati. immo ipsã mortẽ non
timeamꝰ subire. Qui eñ minante
mortẽ ꝑsecutore nisi negauerit
xp̃m i igis eugit ad tẽpus saluare
animã suã negando: ȩternȩ hanc

Expanded text:
inveniet eam. In alio Evangelio scribitur: Qui non accipit crucem suam quotidie. Ne semel putemus ardorem fidei posse sufficere, semper crux portanda est, ut semper nos Christum amare doceamus. Qui rerius, non est me dignus, dicit, significat quidem illum divino consortio esse indignum, qui delicias mundi et consanguinitatis carnalem amorem praeponit spiritali amori, et propter minima et caduca maxima et aeterna quaerere negligit. invenit animam suam, perdet eam. Hic ergo animae nomine vita praesens designatur, qua quisque animaliter cupit vivere. Et duobus modis haec sententia recte potest intelligi, sed ad unum omnino finem uterque intellectus refertur, ut videlicet adversa pro Christo pati, imo ipsam mortem non timeamus obire: qui enim minante mortem persecutore negaverit Christum, magis eligit ad tempus salvare animam suam, negando hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dormientes. Non apłi tantũ
& successores eors rectores nimirũ
⁊ liȩ: sed et om̃s uigilare precipim᷑:
Maue si ianuas cordiũ nr̃oꝵ ne
hostas antiquus mala suggerendo
irrumpat. iastant̃ eruare uiuemꝰ
Ne nos dormientes dñs ueniens
inueniat. sedulo singuli precaue¬
re debemꝰ. U̾nus quisq enĩ ꝓ se¬

Expanded text:
ilate. Non apostoli tantum et successores eorum, rectores nimirum Ecclesiae, sed et omnes vigilare praecipimur. Universi januas cordium nostrorum, ne hostis antiquus mala suggerendo irrumpat, instanter servare jubemur, ne nos dormientes Dominus veniens inveniat, sedulo singuli praecavere debemus. Unusquisque enim p
Abbreviated transcription (Latin):
ab ortu habens: ait ad eũ bricius
dei ommipotentis: ut si ego te gene-¬
raui. corã cunctis edicas Et ille¬
es tu inquit pater meus
opulis autẽ rogantibus. ut
quis esset pater interrogaret:
um. Quod ad me ꝑtinuit. sollici-¬
tus fui. Uobis si aliquid suppetit:
dicebant. Non diutius nobis
falso pastoris nomine dominabe

Expanded text:
ab ortu habens, ait ad eum episcopuab ortu habens, ait ad eum episcopuDei omnipotentis, ut, si ego te generavi, coram cunctis edicas'. Et illequid, 'tu pater meus'. Populis autem rogantibus, ut quis esset pater interrogaret, um. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, dicebant: 'Non diutius nobis falso pastoris nomine dominabe
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne aures meȩ ad ostuũ erant :
quando hȩc eminus loquebaris::
Amen dico tibi: quia obtinui a
ueris te in episcopatu. multa ad¬
uersa passurũ. Bricius hec audi¬
ens: irridebat cũ dicens. Nonne
uerũ dixi: istu delira uerba pro¬
ferre: Sed et presbiteru honore
preditus: sepius beatũ uirũ con-¬
uitus lacessiuit. Adeptus autem
consentientibꝰ ciuibꝰ episcopatus
officiũ orationi uacabat: quia qͣn¬
quã esset suꝑbꝰ et uanus: castus
tamen habebatur in corpore. L.iiii.
deferebant ad abluendũ. quȩ sub
specie religionis erat ueste mura-¬
ta: concepit et peperit. Qua de
re: surrexit omnis ppłs turonorũ
in irã: et omne crimen suꝑ ep̃m
referunt: uolentes eũ un animiter
lapidare. AAiebant enĩ. Diu pietas
scĩ tuam celauit luxuriã.: nec nos
ds̃ diutius sinet. manus tuas indi¬
gnas osculando pollui. Illo quoq
e contrario uiriliter hȩc negante:
afferte inquit infantẽ ad me. Cũq
allatus fuisset infans. triginta dies

Expanded text:
Nonne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apveris te in episcopatu multa adversa passurum. Briccius haec audiens irridebat, dicens: Nonne verum dixi, istum delira verba proferre? Sed et presbyterii honore praeditus, saepius beatum virum conviciis lacessivit. Adeptum ergo consentientibus civibus pontificatus officium, orationi vacabat. Quia quamquam esset superbus et vanus, castus tamen habebatur in corpore. Tricesimdeferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui'. Illo quoque e contrario viriliter haec negante: 'Adferte', inquid, 'infantem ad me'. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies
Abbreviated transcription (Latin):
fragor eolicis quidẽ primũ into¬
nat aurilꝰ et rigat penetralia cor¬
ut psalmographus cecinit uates:
non solũ ad occiduas ꝓtenditur
partes uox tua. om̃i suauitate
melliflua: sed et in om̃ibꝰ uideli-¬
nuit. O insignis preco. almitatis
euangelicȩ lucifer: quã ab orienta.¬
lbꝰ partibꝰ renitens. nobis lumen
fdei et cȩlestis itineris callẽ scan
tissime luca: qui uelut nardi pi-¬
stici preciosi ungentũ redolens
interiora pectoris nr̃i archana per-¬
mulcens: ad semꝑ mansura gaueli¬
a. ubi nullus languor nullusq
sistis. Hic prorsus cũ descripta es-
sent euangelia. ꝑ oratheũ quidẽ
in iudȩa. ꝑ marcũ autẽ in italia.
instigante spũ scõ. magis audita
tbiniȩq partibꝰ. historice suũ cõ¬
posuit euangeliũ. attico sermone.
Ab his enĩ traditũ habuit: qui ab
initio uiderunt. et magistri fue¬
runt sermonis dei.

Expanded text:
fragor Aeolicis quidem primum intonans auribus, gyrat penetralia coeut psalmographus ait vales, non solum occiduas usque protenditur partes, vox omni suavitate melliflua, sed et in omnibunuit. O insignis praeconii et almitatis evangelicae lucifer, ab orientalibus partibus emittens nobis lumen fidei, et coelestis itineris patenter scatissime Luca, qui velut nardi pisticae pretiosum unguentum redolens, et interiora pectoris nostri arcana permulcens, ad semper mansura gaudia, ubi nullus languor, nullus dsistis. sent evangelia, per Matthaeum quidem in Judaea, per Marcum vero in Italia, instigante Spiritu sancto, magis auditu thyniaeque partibus historice suum composuit Evangelium Attico sermone, sicut ab iis traditum habuit, qui ab initio viderunt, eique magistri fuerunt sermonis Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Et acsi om̃s cũ ipso tunc redirent ad pa¬
triã: ita sine illo se exules fuisse defle
diuma. meruit ibidẽ martinus mortu.¬
ũ suscitare. Post aliquos autẽ dies. infans
quidã sine baptisii regeneratione de¬
functus ẽ: duplici morte dampnatꝰ.
turi scłi non carebat. Tunc mater ex¬
tincti. quȩ iã mater ñ erat dũ filiũ ñ
laberet.ꝓuoluta ad pedes scĩhilarii
precedentibꝰ lacrimis. nati sui corpus
effudit: exclamans. Martinus adhuc
incipiens. cathecuminũ mortuũ reuo¬
cauit ad uitã: tu pontifex redde rogo
filiũ. aut michi. aut baptismo. Qui
ppłi pater agnosceris: ut ego mat̾ uo¬
cer queso obtineas.

Expanded text:
et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad paet ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exsules fuisse deflebdivina meruit ibi beatus Martinus mortuum suscitare. Deinde post aliquot dies infans quidam sine baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte damnatus, turi saeculi non carebat. Tunc mater exstincti, quae jam mater non erat, dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii, praecedentibus lacrymis, nati sui corpus effudit, exclamans: Martinus adhuc incipiens catechumenum mortuum revocavit; tu, pontifex, redde, rogo, filium, aut mihi, aut baptismo; qui populi pater agnosceris, ut ego mater vocer, quaeso, obtineas.
Abbreviated transcription (Latin):
lam. Eo uiso. serpentes infugã conuersi
sunt: non tolerantes eiꝰ aspectũ. Tunc ba-¬
culũ figens in t̾rã: quasi mȩtã qr ꝯusq de-¬
berent excurrere. uirtutis potenia desig¬
nauit. Nec amplius libertas. ẽ ũlis occu
sit tra sed pelagus. Qui dũ semꝑ illã par¬
tẽ uerentur attingere. facilius erat illis
mare transire quã uocẽ.
immutabilẽ terminũ. de sermone
plantatũ. Apparet. quantũ. ẽ. me¬
sede paradisi ꝓiectus ẽ: iste de suis sedibꝰ
serpentes exclusit. Deposuit anguis anti¬
quũ mendaciũ: qui didicit implere
mandicũ. Ohilarii dulcedo. medica.¬
mentũ. et meritũ: ante quẽ sine mora.
uenena fugata sunt. Addit trã homini¬
bꝰ: quia in locũ beluȩ incola transmigra.¬
uit. Sed reuertamur ad ordinẽ. Cũ de
exilio regressus introruit pictauis: sũ mo
fauore plaudebant om̃s parit̾: eo quod
ȩccłia recepisset pontificẽ. grex pastorẽ.

Expanded text:
lam; eoque viso, serpentes in fugam conversi lam; eoque viso, serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes ejus aspectum. Tunc baculum figens in terram, quasi metam, quo usque deberent excurrere, virtutis potentia designavit; nec amplius libertas est illis occupsit terra, sed pelagus; quia dum semper illam partem verentur attingere, facilius erat illis mare transire quam vocem. immutabilem terminum, de sermone plantatum! Apparet quantum est mesede paradisi projectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis antiqui mendacium, qui didicit implere mandatum. O Hilarii dulcedo, medicamentum, et meracum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit terram hominibus, quia in loco belluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. 11. Cum, de exsilio regressus, introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem;
Abbreviated transcription (Latin):
Tae dũ regrederetur ad ppria:
beatus martinus ȩque meritoꝵs lumine
non absconsus: qui ab hilario exorcista
ẽ. postea institutus: cognito eiꝰ aduentu:
romã festinant᷑ occurrit. Quẽ cũ prete¬
risse cognosceret: est usq gallias ꝓsecutꝰ.
Neq enĩ martinus. qui adhuc catecu¬
minus xp̃m elamide sua tectũ uidere
meruit: illi deuotꝰ occurreret: nisi ꝑ
omnia misteriis plenũ in eo sp̃m ꝑuidis¬
set. Nec mirũ. si ille qui dm̃ prius uidit
in paupere. postea ipsũ habitare cogno¬
uit in doctore. Illud etiã nos ñ conuenit
tam nobile preterire miraculũ. Nã cũ
circa gallinariã insulã ꝓpinquasset : re¬
tia serpentiũ uolumina sine numero
ꝑuagari. Et ob hoc. quãuis illis uideret᷑¬
uicina ꝓpt̃ in accessibilẽ locũ ongius
eis uidebatur. ẽẽ. quã affrica. Quo audito
uir dei: sentiens sibi de bestiali pugna
uenire uictoriã : in nomine dñi. prece¬
dente erucis auxilio. descendit in insu.¬

Expanded text:
que dum regrederetur ad propria, tunc beatus Martinus, aeque meritorum lumine non absconsus, qui ab eodem S. Hilario exorcista est postea constitutus, cognito adventu ejus, Romam festinanter occurrit. Quem cum jam praeterisse cognesceret, usque ad Gallias consecutus est. Neque enim Martinus , qui adhuc catechumenus Christum chlamyde sua tectum videmeruit, illi devotus occurreret, nisi per omnia mysteriis plenum in eo spiritum praevidisset. Nec mirum si ille qui Deum prius vidit in paupere postea illum habitare cognosceret in doctore. 10. Illud etiam nobis non convenit tam nobile praeterire miraculum. Nam cum circa Gallinariam insulam propinquaret, retia serpentium volumina sine numero pervagari, et ob hoc quamvis illis haevicina, propter inaccessibilem tamen locum longius illis videbatur esse quam Africa. Quo audito, vir Dei sentiens sibi de bestiali pugna venire victoriam, in nomine Domini, praecedente crucis auxilio, descendit in insu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt suꝑ trã. for icationẽ:
immunditiã : libidinẽ : & cętera
talia. Si igitur bonũ ipsũ bona
intentione patraueris: non ha-¬
bens in tua conscientia aliquao
partẽ tenebrosȩ cogitationis: eti ã¬
si contigerit aliquẽ ꝓximoꝵ
bona actione noceriꝰ: uerbi gr̃ã
aut de pecunia quã ate indigens
et petens acceꝑat. facere uel pati
aliquid mali: aut de uerbo exhi¬
tationis quo errantẽ corrigere uo¬
lebas. forte ꝑnitiosius errare: tu
tamen ꝓ tuo simplici et lucido
corde. & hic et infuturo lucis
grã donaberis. Hȩc contra hypo¬
crisin phariseoꝵ subdole signa
querentiũ specialiter dicta. nos
iuxta sensũ moralẽ generaliter

Expanded text:
quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem , et caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ uirgines. quarum quinq
sunt prudentes quinq stulte
non facile indagari potest. Ue-¬
rũtamen scdm ea quȩ continet
dñs intellectũ donare dignat᷑.
non miebi uidetur ista para-¬
bola uel similitudo. ad eas so-¬
las ꝑtinere. quȩ ꝓpria et ex-¬
cellentiore sanccitate uirgines
in ȩcdia nominantur: quas
etiã usitatiore uocabulo sancti¬
moniales appellare consueumꝰ
sed nisi fallor. hȩc similitudo
ad uniuersã eccłiam ꝑtinet.
Quãuis et si illas intelligerem¬
solas. quȩ sanctimoniales uo¬
cantur:: nũquid decẽ sunt:
Absit. ut tanta uirginũ multi¬
tudo: ad tam exiguũ numerũ
reuocetur.

Expanded text:
decem virgines, quarum sint quinque prudentes et quinque stultae, non facile indagari potest. Verumtamen secundum ea quae continet Dominus intellectum donare dignatur, non mihi videtur ista parabola vel similitudo ad eas solas pertinere, quae propria et excellentiori sanctitate virgines in Ecclesia nominantur, quas etiam usitatiore vocabulo Sanctimoniales appellare consuevimus: sed, nisi fallor, haec similitudo ad universam Ecclesiam pertinet. Quamvis etsi illas solas intelligeremus, quae Sanctimoniales vocantur, numquid decem sunt? Absit ut tanta virginum multitudo ad tam exiguum numerum revocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã missis: ut uentũ. ẽ. ad coniu-¬
uiũ: requirertes sollicite senẽ. ne-¬
quaquã repererun Sed nec homo
quidẽ extitr: qui eu le basilica
exire uidisset. Credo aliqr a fuit
uirtꝰ angelica: quȩ & beatũ iruo
se uidisse ꝓnunciauit: & deinces
nulli cõparuit. In quo loco mult¬

Expanded text:
etiam missis, ut ventum est ad convietiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam repperiunt. Sed nec homo quidem extetit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo, aliqua fuisset virtus angelica, qui et beatum virum se vidisse pronuntiat et deinceps nulli conparuit. In quo loco
Abbreviated transcription (Latin):
igilata deniq alia nocte: ma-¬
ne temptantes iterũ. nichil
omnino agere potuerunt. Tunc
conturbati atq exterriti: quid fa
cerent nesciebant. Dicit eis unus ex
clericis. Scitis quia post hoc tridu¬
ũ nacalis episcopatus eiꝰ esse consu¬
er.erit: Et forsitan in hac die se
bant penitꝰ mouere sepulchruo.
auore autẽ
om̃s ex territi: iã in hoc stan¬
tes ut terra uasculũ quod detexe¬
rant operirent: apparuit eis uene¬
randa canitie senex. ad instar niuis
candorẽ efferens: dicens se eẽ abba-¬
tẽ. Et ait eis. Usq quo conturbami¬
ni & tardatis: Non uidetis dom¬
nũ martinũ stantẽ. uos iuuare pa-¬
ratũ si manꝰ apponitis : Tunc iac¬
tans palliũ quo utebatur: posuit
manũ ad sarcofagũ cũ reliquis sa¬
cerdotibꝰ: crueibꝰ paratis & cereis.
Impositaq antiphona: dederunt
cuncti uoces & psallentiũ in excel¬
so. Tunc ad senis conatũ ꝓtinꝰ sar-¬
cofagũ in sũma leuitate cõmotũ:
in loco ubi nunc adoratur dño

Expanded text:
igilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid fcerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: Sciatis Al., scitis quia post hoc triduum natalis episcopatus ejus esse consueverat: et forsitan in hac die se bant penitus movere sepulcrum. Pavore autem omnes exterriti, jam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cuncti 1009 voces psallentium in excelso. Tum ad senis conatum protinus sarcophagum cum summa levitate commotum, in loco, ubi nunc adoratur, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Iaut ꝑ uitȩ innocentiã purȩ
sunt. aut ꝑ pęnitentię satisfactio¬
nẽ purgantur. a saluatore nr̃o re-¬
cipiuntur: et cũ eo esse credende
sunt: sedm apłi dictũ. Cupio dissol¬
parentũq nostroꝵ: minime carna-
libꝰ cibis delectantur. Offendi his
magis possunt. quã delectari. sicũ
illȩ in sacris sedib̾ maneant: uos
eas in terra esse credatis. Cessate er¬
go ab his erroribus: et sicut scriptũ
est. quȩ surnũ sunt sapite non que
suꝑ terrã : ut suꝑsticiones fidei nr̃e
contrarias repudiantes: dũ ea quę
deo placita sunt facitis: etiã uos cũ
xp̃o dño in ȩternũ esse possitis.
Quod ipse prestare dignetur: qui¬

Expanded text:
aut per vitae innocentiam purae sunt, aut poenitentiae satisfactione purgantur, a Salvatore nostro recipiuntur, et cum eo esse credendae sunt, secundum Apostoli dictum, Cupio dissolparentumque nostrorum minime cibis carnalibus delectantur: offendi his magis possunt quam delectari, si cum illae in sacris sedibus maneant, vos eas in terra esse credatis. Cessate ergo ab his erroribus, et, sicut scriptum est, Quae sursum sunt sapite, non quae super terram : ut superstitiones fidei nostrae contrarias repudiantes, dum ea quae Deo placita sunt facitis, etiam vos cum Christo in aeternum esse possitis. Quod ipse praestare dignetur,
Abbreviated transcription (Latin):
portata terra quantũ potuerunt
abscondere curauerunt: ne lesionẽ
ab aliquo de trucibꝰ & cruentis ani-¬
mantibꝰ sustineret. Nulli autẽ post
hȩc curȩ fuit transferendi corpuscu-¬
lũ beati: sed manebat sub signo.
tũ insignia: his qui cũ fide inuoca¬
tius quidã deo amabilis uir. domũ
quȩ scĩssimũ continebat corpus. cũ
humillima et undiq ruderibꝰ obru¬
inde mundauit et expurgauit: prȩ¬
diis amplioribꝰ dilatans. erexit oratori

Expanded text:
comportata terra, quantum potuerunt, abscondere curaverunt, ne laesionem ab aliquo de trucibus et cruentis animalibus sustineret. Nulli autem post haec curae fuit transferre corpusculum sancti, sed manebat sub signo. tum insignia his qui fide eum invocatius ququae sanctissimum continebat martyris corpus, cum humillima esset et undique obruentia mundavit et expurgavit, praediisque amplioribus dilatavit eam, et erexi
Abbreviated transcription (Latin):
et fluxerunt aquȩ in abundanti-¬
a: ipse nobis laticẽ effluentẽ im¬
mur. Cũq oratione cõpleta hinc
inde circũspiceret: uidit agnum
stantẽ pede dextro erecto. quasi
mens intelligens dnm esse quẽ solus¬
non uideret: prexit ad locũ et
dixit. In nomine patris et filui et
sp̃s scĩ: in isto loco ꝑcutite. Sed
accepto breui sarculo sc̃s clemens
leui ictu locũ sub pede agni ꝑcus¬
sit: et fons affluens uenis ornatus
apparuit : qui suo impetu uomens
fluuiũ patefecit. Iunc uniuersis
gentilibꝰ sc̃s̃ clemens responsorium
dixit. Fluminis impetus letificat
ciuitatẽ dei. Ad istã autẽ famam
confluxit omnis ꝓuincia: et ue-¬
nientes uniuersi ad doctrinã cle-
mentis conuertebantur ad dñm:¬

Expanded text:
et fluxerunt aquae in satietatem, ipse nobis laticem affluentem apmque oratione completa hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi mens intelligens Dominum Jesunon videret, perrexit ad locum, et dixit: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, in isto loco percutite. Sed accepto brevi surculo S. Clemens levi ictu locum sub pede agni percutiens, fontem affluentibus venis ornatum aperuit. Qui subito impetu evomens fluvium fecit. Tunc universis gaudentibus beatus Clemens responsorium dixit: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; ad istam autem famam confluxit omnis provincia; et venientes universi ad doctrinam sancti Clementis, convertebantur ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
rus sit. & rł Perspicue ostendit
dñs quare supra dixerit. de die
stolis: ut penduli expectatioms
incerto. semꝑ eũ credant & ue
turũ: quẽ ignorant quando
uenturus sit. Et non dix̃ quia
nescimꝰ qua hora dñs uenturus
sit: sed nescitis. Premissoq parris¬
familias exemplo: cur reticeat
consũmationis diẽ. manifestius

Expanded text:
 etc. Perspicue ostendit Dominus quare dixerit: De die stolis, ut pendulae exspectationis incerto semper eum credant esse venturum, quem ignorant quando venturus sit. Et non dixit, quia nescimus, qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis. Praemissoque patrisfamilias exemplo, cur reticeat consummationis diem, manifestius
Abbreviated transcription (Latin):
remur. Quis putas ẽ fidelis se¬
uus et prudens : quẽ constitu¬
it dñs sutis suꝑ familiã suã:
Respondens ad int̾rogata salua¬
tor: primo docet udiciũ cun.¬
ctis affuturũ. singulosq uixta
meritũ oꝑis ac sensus sui capaci.¬
tatẽ prȩmia uel tormenta nacti¬
ros: deinde qđ maxime quesie¬
rat. grãm uirtutũ quã mundo
atculerat. a singulis quantũ pos¬
sint. ostendit ee sectandã. Ignẽ
inquit ueni mittere in t̾rã. Et

Expanded text:
us: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit dominus super familiam suam. Respondens ad interrogata Salvator, primo docet judicium cunctis adfuturum, singulosque juxta meritum operis ac sensus sui capacitatem, praemia vel tormenta nacturos. Deinde quod maxime quaesierat, gratiam virtutum quam mundo attulerit, a singulis, quantum possint, ostendit esse sectandam. Ignem, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
ed quinq fatuȩ acceptis lã¬
padibꝰ suis: non sũpserunt
oleũ fecũ. Multi eñĩ quãuis de
xp̃i bonitate plurimũ sperent.
gaudiũ tamen non habent. duor
continent uiuunt nisi in laudibꝰ
hominũ. Non ergo habent oleũ
secũ. Nam ipsã lȩtitiã. oleo signi¬
ficari arbitror. Propterea inquit
quia deo intrinsecus placet. non
habet oleũ secũ. Prudentes autẽ
acceꝑunt oleũ secũ inuasis: cum
lampadibꝰ suis. Id ẽ. lȩtitiã bo-¬
noꝵ operũ in corde atq consci-¬
entia posuerunt: sicut & apls
te ergo sponso dormitauerunt
om̃s. quia ex utroq genere
continentiũ hominũ. siue eoꝵ
qui corã deo exultant. siue qui
laudibꝰ hominũ acquiescunt.
moriuntur hoc int̾uallo tẽpo¬
ris : donec sub aduentu dñi
fiat resurrectio mortuorum.

Expanded text:
ed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de Christi bonitate plurimum sperent, gaudium tamen non habent, dum continenter uiuunt, nisi in laudibus hominum. non ergo habent oleum secum. nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: propterea unxit tquia deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. prudentes autem acceperunt oleum secum in uasis cum lampadibus suis: laetitiam bonorum operum in corde atque conscientia posuerunt. sic et apostolus te ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
risse cũ eoꝵ incredilitatẽ arguii¬
do corriget Ahsit hoc ab anima mar¬
tins: ad cęli palatiũ festinantis Ipsa enĩ
sca earitas formã seruauit in oratione
prtuntię: quȩ rigidã tenuit icorre¬
ptone censurã. Et ideo in oratione
audiri meruit leritas: qiua sine ca¬
rrate non fuit in correptione seue¬

Expanded text:
xisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione seve