comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chip̃sul. plane exauctorari eccłiam
& sacerdotes. inp̾senti cdñi sabaoth.
uelut selecti qͥdam alioꝵ duces et
pͥncipes. militie sue pͥuari cingło.
qͥ asu̾mo omĩum pͥncipe. & qͥ omĩũ
principũ aufert sp̃m. acceperunt
gladiũ. & liberam habent ligandi
& soluendi potestatem suꝑ reges ip¬
sos & pͥncipes. iuxta qd̾ rex ipse & pro¬
sie: quoꝵ ẽ discernere inter sẽm et
ꝓphanũ: int̾pollutum & mundumr:
Q ad quoꝵ qͥleprosus fuerit. separa¬
t᷑ arbitriũ.
si emerserint ab archicliacono de¬
archiepiscopũ. Et si archiep̃c defe¬
cerit in iusticia exhibenda postre.¬
mo ad regẽ est ꝑueniendũ: ut p̃cepto
ipsiꝰ in curia archiep̃i ꝯtͦuersia t̾mine¬
tͣ: ita qd̾ ñ debet ulteriꝰ ꝓceclere absq¬
it ꝓclamans huie ꝓmulgato sic. ipsos
archip̃sules si ꝯsenserut. manifeste
ꝑuirii reos. qͥm susceptione pallii in¬
t̃ cetera de apellationib deferendis
romano pontifiei exp̃ssim uiraue.¬

Expanded text:
chipraesul plane exauctorari Ecclesiam, et sacerdotes in praesenti Domini Sabaoth, velut selecti quidam aliorum duces et principes, militiae suae privari cingulo, qui a summo omnium principe et qui omnium principum aufert spiritum, acceperunt gladium et liberam habent ligandi et solvendi potestatem super reges ipsos et principes. Juxta quod rex ipse et prosic, quorum est discernere inter sanctum et profanum, inter pollutum et mundum, et ad quorum qui leprosus fuerit separatur arbitrium. us, si emerserint, ab archiarchiepiscopum; et si archiepiscopus defuerit in justitia exhibenda, postremo ad regem est perveniendum, ut praecepto ipsius in curia archiepiscopi controversia terminetur, ita quod non debet ulterius procedere absqit proclamans, huic promulgato sic, ipsos archipraesules, si consenserint, manifeste perjurii reos, qui in susceptione pallii inter caetera de appellationibus deferendis Romano pontifici expressum juraver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdita disẽtione indiistria: o singu¬
lare ĩuirtutib et oꝑib disẽtionis
officiũ. hec qͥppe auriga uirtutũ.
dissimulatͥx operũ. ocłõs intenti¬
onũ: totiꝰ demiq sapientie et scien¬
tie ꝯdim̃tũ. Qua plerumq nõnmni¬
nꝰ sapient qͣm scientet dissimula¬
t᷑ qd̾ agit᷑: et agiputat᷑ qd ñ agitur.
et ñ agi qd̃ agit᷑. Qua etiam ĩstruen¬

Expanded text:
condita discretione industria! o singucondita discretione industria! o singulare in virtutibus et operibus discretionis officium! haec quippe auriga virtutum dissimulatrix operum oculis intentionum otius denique sapientiae et scientiae condimentum, qua plerumque non minus sapienter quam scienter dissimulatur quod agitur, et agi putatur quod non agitur, et non agi quod agitur. Qua etiam instruen
Abbreviated transcription (Latin):
ĩadũsis magnanimũ.ĩ apparatuma¬
gnificũ. ĩlargiendo munificũ. ad
iussa ꝓmptum. et ĩ obseqͥo sedulũ:
ĩom̃i demiꝙ oꝑe ꝓuidũ et circũspec¬
tũ uñ et talẽ aula dignũ ⁊aule gra¬
tũ fut᷑um. ñ unnũto arbitͣtur: spe¬
rans exinde nichilominꝰ istiꝰ oꝑe
et oꝑa ĩter regnũ et sac̾dotiũ Sin¬
ceps pacis grãm. et unitatis uincłm
firmũ.Agente gͥet ꝓcurante pon¬
tifice theobaldo. thomas aulam
ig̃dit᷑: et tͥbuente rege.ĩaula au¬
licũ officiũ suscipit. quod uulgo
nẽ cancellaria dicit᷑. Officiũ certe
in regia honoꝵ s onerosũ plurimũ:
qͦd illiꝰ offici optime norunt exꝑti.
Qualiter ꝓtp̃r leuitã eruerit ⁊ can¬
euita gͥ hie nr aulã ing̃ssus. W
ĩaula cancellarie mancipatꝰ offi
cio: leuitã ꝑ tp̃re exuit. et cancella¬
riũ ĩduit. O qͣm magna. qͣm admi¬
rabilis ĩ aule ĩgressu nr̃i iuuenis

Expanded text:
in adversis magnanimum, in apparatu main adversis magnanimum, in apparatu magnificum, in largiendo munificum, ad jussa promptum, et in obsequio sedulum, in omni denique opere providum et circumspectum: unde et talem aula dignum et aulae gratum futurum nec immerito arbitratur, sperans exinde nihilominus istius opere et opera inter regnum et sacerdotium deinceps pacis gratiam et imitatis vinculum firmius. Agente ergo et procurante pontifice Theobaldo, Thomas aulam ingreditur et tribuente rege in aula aulicum officium suscipit, quod vulgo nunc cancellaria dicitur, officium certe in regia honorum sed onerosum plurimum, quod illius officii optime norunt experti. 9. QUALITER PRO TEMPORE LEVITAM EXUERIT. Levita ergo hic noster aulam ingressus, et in aula cancellariae manellarium induit. O quam magna, quam admirabilis in aulae ingressu nostri juvenis
Abbreviated transcription (Latin):
meros leuitarũ o ñib s leuitatis po¬
dabat. om̃i iã que sacͥ maxime ordi¬
nis iuris competit mediocͥtate des¬
pecta: ad eo qd̾ suscepto ordine pꝰmo
dicũ ñ cet̾oꝵ aulicoꝵ aulicos. qͥ nu¬
mo ipsos regios fastꝰ assumeret: et
aułã ing̾ssus cet̾is coauli cis ĩom̃uma¬
guificentia p̃fulgeret. Qd̃ tũ qͣliter
llustri angloꝵ
rege henxico scdõ regnũ suũ uicho¬
ante. cuiꝰ du̾atio ñ solũ in cismari¬
nis. s et extͣ regnũ ĩ transinarinis a
boreali occeano. ad pyreneosusq
montes tendebat᷑. felicis memorie
p̃fat̾ archip̾sul tbe obaldus qͥipsum
in regẽ unx̾at. id p̾modicũ ꝓcurat.
ut thomas hicur̾ iuuenis adhuc ⁊
archileuita nouus. regis uoui. et pa¬
rit̾ adhuc iuuenis intret aulã.⁊ in
aula aulico se officio mancipet. Cer¬
nebat qͥppe pontifex uuienẽ. cuius
mores et industriam. ĩuariis iã rerũ
euentib exꝑtꝰ fuerat. ĩagendis stre¬
nuũ. ĩ ꝯsiliis fidũ. indubiis securũ.

Expanded text:
levitarum oneribus, sed levitatis podabat, omni jam quae sacri maxime ordinis viris competit mediocritate despecta, adeo quod suscepto ordine post modicum non caeterorum coaulicorum aulicos quinimo ipsos regios fastus assumeret et aulam ingressus caeteris coaulicis in omni magnificentia praefulgeret. Quod tamen qualiter llustri Anglorum rege Henrico secundo regnum suum inchoante, cujus dominatio non solum in cismarinis, sed et extra regnum in transmarinis a Boreali oceano ad Pyrenaeos usque montes tendebat, felicis memoriae praefatus archipraesul Theobaldus, qui ipsum in regem unxerat, id post modicum procurat ut Thomas hic noster, juvenis adhuc et archilevita novus, regis novi et pariter adhuc juvenis intret aulam et in aula aulico se officio mancipet. Cernebat quippe pontifex juvenem, cujus mores et industriam in variis jam rerum eventibus expertus fuerat, in agendis strenuum, in consiliis fidum, in dubiis securum,
Abbreviated transcription (Latin):
posito cancellariũ agens. en¬
cellarii ꝑ onña strenue portabar
onꝰ et ĩdustrie opꝰ exequebat᷑ ouem
iuxta iã sepe dicti pontificis omu¬
onẽ et uotũ. rex ꝑetate sapienset
argutꝰ pret̾ alia gr̃arũ dona cotidi¬
e fidũ exꝑit᷑ in ꝯsiliis. et discretũ. in
dubus ꝓuidũ et ĩtr pidũ. fortem
uero ĩ asꝑis et magnanimũ. Que
ꝓfecto asꝑa et dubia:. gͣnde semꝑ¬
ꝓfecto potentatũ comitant᷑. Cuus
et suita breuis. eure tñ ĩmortales
st̃ et innumere: et gͣndi fortune sẽ¬
ꝑ qͣsi sedentes inĩsidiis et tendentes
laqueos:ambigui et adu̾si huma¬
narũ rerũ subito et ex insꝑato co¬
tidie emiergentes euentꝰ. Uũ ꝯtra
dubia et asꝑa que tã crebro eueni¬
unt. maxime in gͣndi fortuna.for¬
ti ꝯsilio. tanqͣm rumpenti laqueos.
et eludenti tendiclas. cotidie opꝰest:
iuxta qd̃ ait qͥdã. in dubiis et asꝑis.
fortia queq ꝯsilia fore optimq hãc
consilii fortiudinẽ et disretionẽ

Expanded text:
posito, cancellarium agens cancellarii per omnia strenue portabat onus et industrie opus exsequebatur. Quem juxta jam saepe dicti pontificis opinionem et votum, rex pro aetate sapiens et argutus praeter alia gratiarum dona quotidie fidum experitur in consiliis et discretum, in dubiis providum et intrepidum, fortem vero in asperis et magnanimum: quae profecto aspera et dubia grandem semper potentatum comitantur. Cujus, etsi vita brevis, curae tamen immortates sunt et innumerae; et grandi fortunae semper quasi sedentes in insidiis et tendentes laqueos ambigui et adversi humanarum rerum subito et ex insperato quotidie emergentes eventus. Unde contra dubia et aspera, quae tam crebro eveniunt maxime in grandi fortuna, forti consilio tanquam rumpenti laqueos et eludenti tendiculas quotidie opus est. Juxta quod ait quidam: « In dubiis et asperis fortia quaeque consilia fore optima. » Hanc consilii fortitudinem et discretionem
Abbreviated transcription (Latin):
b sic. p̾stante dũo ꝓuisum ĩbreui: ut
int᷑ ipsos egens nullus: ce płimi etiam
feliciꝰ in exilio. qͣm in patͥa degerent.
uñ & felix exilium:. & reuera felix. fe.¬
lix ꝓpt̾ iusticie causam: felix ꝓpt̾ mũ¬
di fauorẽ: felix ꝓpt̾ magnã exulum
uirtutẽ. & ꝯstatitiã felix etiã. innocẽ¬
tie titulo: uirginitatis gła: uluita

Expanded text:
ibus sic, praestante Domino, provisum in brevi ut inter ipsos egens nullus et plurimi etiam felicius in exsilio quam in patria degerent. Unde et felix exsilium et revera felix; felix propter justitiae causam, felix propter mundi favorem, felix propter magnam exsulum virtutem et constantiam, felix etiam innocentiae tit
Abbreviated transcription (Latin):
clatũ inse. Om̃e inqͥt gaudiũ existuna¬
deritis. Uerũ de hoc ad tanti archip̃suł
laucłẽ & glam. solum hic tetegisse suf¬
ficiat: & seruato hystorie ordine ad par¬
uulos ur̃os. & alios eiectos. &e ꝓscͥptos re¬
uertendum.
iritaq apłicus. & t̾rarum potentat᷑
nationes. & regna audientes cleeiee¬
tis nr̃is & ꝓscͥptis sie: mox in pͥmo ob¬
stupuerunt auditu: & factum ad¬
modum ꝓphanantes. qͦtqͦt archip̾̃sub.
& tante & tali eiectoꝵ turbe totispieta¬
tis uiscerib ꝯpassi sunt: ita ut arcbip̾sul
qͦd pͥus asiuis comꝓmissũ audierat.
mox impletũ cerueret. uidel̃ ex facto
hoc deo mirabilit̃ dispensaute sic. ꝯtͣ
mundi pͥncipẽ mundi ad nos iuclina¬
tũ fauorem. Uñ & archip̾sul eo qd̾ tan¬
tã turbam secum ferre ñ poss: ipsos
ad liu̾sa etiã regna qͦsdã ad ꝑsonas
eccłiasticas. allos uͦ ad potentes t̾rarũ.
cũ suis supplicatoriis destinauit. Et

Expanded text:
ndatum in se; Omne, inquit, gaudium existimandatum in se; Omne, inquit, gaudium existima verum de hoc ad tanti archipraesulis laudem et gloriam solum hic tetigisse sufficiat, et servato historiae ordine, ad parvulos nostros et alios ejectos et proscriptos revertendum. Vir itaque apostolicus et terrarum potentatus nationes et regna audientes de ejectis nostris et proscriptis sic, mox in primo obstupuerunt auditu et factum admodum profanantes quotquot archipraesuli et tantae et tali ejectorum turbae totis pietatis visceribus compassi sunt. Ita ut archipraesul, quod prius a suis compromissum audierat, mox impletum cerneret, videlicet ex facto hoc, Deo mirabiliter dispensante sic, contra mundi principem mundi ad nos inclinatum favorem. Unde et archipraesul, eo quod tantam turbam secum ferre non posset, ipsos ad diversa etiam regna, quosdam ad personas ecclesiasticas, alios vero ad potentes terrarum cum suis supplicatoriis destinavit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
liũ clamorib querulis. qͥ ꝓipso eiec̃ti
sic Mouebat᷑ qͥdem: s uelut aroma a¬
liqͦd p̃ciosum. qd̾ quanto plus mouet᷑
tauto plus redolet: seu quasi aliquod
sinapis gͣnũ. qd̾ cũ qͥs fortiꝰ terit. eo uir¬
tutẽ ualidiꝰ exerit: & tanqͣni uere ar¬
gentea tuba: que qͣnto fortiꝰ tonclit᷑.
eo ampliꝰ ꝓducit᷑. & format᷑. Qͥetiaui
repente totꝰ uisus ẽ in oleum meracis¬
suũ defecisse. ad torcłaris p̾ssuram:
facie eiꝰ adeo exhylarata in oleo ut seni
ꝑ tã equalis. tã compositi tã coerecti animi
ess ut ĩ om̃i p̾ssura sua uix aũti posset
ulla se sentire p̾ssuram: iuxta qđ̵ ꝓpħia
de capite p̾conirat ñ qͣm tͥstis neq tur¬
m̃te: iocundꝰ facie: iocundꝰ sẽꝑ⁊ eqͣlis. Sapi¬
ens enĩ in qͥt sapiens ut sol ꝑmanet:
qualis iuꝓsꝑis. talis & in adu̾sis. Quem
sieut nec sol ꝑdiem. neq: lun aurebat ꝑ
noctẽ implens oportune apłicũ illud m̃a¬

Expanded text:
talium clamoribus querulis, qui pro ipso ejecti talium clamoribus querulis, qui pro ipso ejecti sic. Movebatur quidem, sed velut aroma aliquod pretiosum, quod quanto plus movetur, tanto plus redolet; seu quasi aliquod sinapis granum, quod cum quis fortius terit, eo virtutem validius exerit, et tanquam vere argentea tuba, quae quanto fortius tunditur, eo amplius producitur et formatur. Qui etiam repente totus visus est in oleum meracissimum defecisse ad torcularis pressuram, facie ejus adeo exhilarata in oleo, ut semper tam aequalis, tam compositi, tam erecti animi esset, ut in omni pressura sua vix adverti posset ullam se sentire pressuram, Juxta quod propheta de capite praeconizat: Nunquam tristis neque turmente, jucundus facie, jucundus semper et aequalis. Sapiens enim inquit: Sapiens ut sol permanet, qualis in prosperis talis et in adversis. Quem sicut nec sol per diem, neque luna urebat per noctem. Implens opportune apostolicum illud ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo inqͥt. qd̃ diligebam aduersabant᷑
mͥ. ego autem orabam.
His uͦ clictis. & mutua exhortatorii¬
nr̃i sermonis allocutione in uicem
collata sici exhylarati. & animeqͥores
facti in illas qͣs ut supͣtetigimꝰ infea
septa monast̾ii sortiti sumꝰ. mansiun¬
culas nras nos recepimꝰ. Coticlie aũ
ad nos noua exul ũ multitucdo ꝯflue¬
bat. nͥ qd̃ pleriq: ap̃tacto iuram̃to aue¬
toritate apłica absoluti ĩflandria re.
infiemitatẽ. & multã que tẽ erat ĩ clem̃¬
tia tpr̃is absq multo sui dispendio. ad
archip̃sułe quẽadmodũ iurauerant.
ꝓficisci ñ ualebant. Cet̾uͦ ootidie glom̃a¬
ti ueniebant ad nos. eiulantes & plangẽ¬
tes qd̃ essent sie a natali solo.
ad ignotas nationes expulsi: bonis
suis ꝓscͥpti: & ab amieis suis & ꝓxims
elongati. Et ita cotidie pauperes et
egeni ad misccł̃ie altissimi pulsantes
ianuã: archip̾sulem mouebant. Nec
eiĩ poterat ñ moueri: nec debebat
ñ totis pietatis uscĩb concuti suꝑta

Expanded text:
ersabantur mihi, ego autem orabam. » His vero dictis et mutua exhortatorii sermonis nostri allocutione invicem collata, sic exhilarati et animaequiores facti in illas, quas, ut supra tetigimus, infra septa monasterii sortiti sumus, mansiunculas nostras nos recepimus. Quotidie autem ad nos nova exsulum multitudo confluebat, nisi quod plerique a praetacto juramento auctinfirmitatem et multam quae tunc erat inclementiam temporis, absque multo sui dispendio ad archipraesulem, quemadmodum juraverant proficisci non valebant. Caeteri vero quotidie glomeratim veniebant ad nos, ejulantes et plangentes quod essent sic a natali solo ad ignotas nationes expulsi, bonis suis proscripti, et ab amicis suis et proximis elongati. Et ita quotidie pauperes et egeni, ad misericordiae Altissimi pulsantes januam, archipraesulem movebant. Nec enim poterat non moveri, nec debebat non totis pietatis visceribus concuti super
Abbreviated transcription (Latin):
ad pagũ qͥ dicit᷑ gͣham: uguntiqͥnꝙ
circit᷑ miliarib auorhantune dis¬
tantem. Ubipostqͣm modico indul¬
sit somino. in eͣstino arripiens it̾ uenit
lincorliam iterũ eircit᷑ uinginti qͥn
ꝙ uulia: hospitat᷑ꝰ in ciuitate in do¬
mo euiusdam fullonis. Et ibi aquã
que fluit ꝑciuitatem intͣns. ad locũ
quendã solitariũ in medio aquarũ
sitũ qͥ dr hermitoriũ. & ꝑtinet adscão¬
illa scĩmonialiũ ꝯgregationẽ de sim¬
plingeham. ꝑ aquã uenit: miliacir¬
cit̾ quadragintã. Ubi ꝓpt̾ loci solitu¬
diuem.  ꝓpt̾ difficultatem accessu̾
eo quod in medio aquarũ sit ꝑtres
solum sedentem in m̃sa. & pulm̾ta¬
rus uesci: compunctus. lacrimas ꝯti¬
ne ñ potuit. Et continuo exiuit: ne
int̾ sac̃s epulas cłi uirũ lacͥme effu¬
se perturbarent.
De hermitorio uenit ad scm̃ botul¬
fum decem miliaria. Et inde ꝑ aꝙͣp
uenit adlocum qͥ dr haue

Expanded text:
ad pagum qui dicitur Graham, viginti quinque ad pagum qui dicitur Graham, viginti quinque circiter milliaribus a Northamptune distantem; ubi postqsit somno, in crastino arripiens iter venit Lincolinam, circiter viginti quinque milliaria, hospitatus in civitate, in domo cujusdam felonis. Est ibi aqua, quae fluit per civitatem intrans, ad locum quemdam solitarium in medio aquarum situm, qui dicitur Eremitoriuillam sanctimonialium congregationem de Semplingeham, per aquam venit millia circiter quadraginta; ubi propter loci solitudinem, et propter difficultatem accessus, eo quod in medio aquarum sit, per tres solum sedentem in mensa et pulmentariis vesci, compunctus lacrymas continere non potuit; et continuo exivit ne inter sacras epulas Dei virum lacrymae effusae perturbarent. De hermitorio venit ad sanctum Botulfum decem milliaria: et inde per aquam venit ad locum qui dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
us exoniensis ep̃i. Pret̾ hos uͭ & cũ isti:
ũ nulli aulici clerici. Et alii qͥdẽ hono¬
rati uiri  magni. ab ipso latẽ regis
missi: in testimoniũ ilł. ꝑqͦs rex scͥpto
suo pie recordationis ludouico tune
regi francor & nobili comiti fland̾e.
pphylippo. conquerendo intimauit:
thomam qͦndam cantuariens emar¬
chiep̾m. talis qͥppe erat seͥpti concep¬
tio. a regno suo tanꝙͣ ꝓditorẽ fugis¬
se.  ne eũ in t̾ra sua recipent. Profi¬
ciscunt᷑ gͥ hii. S añ alia: fugientis
thome. itinerariũ ad humilitatis
exemplum memorandum. De ine¬
rario thome fugientis.iiii. de¬
t cdiximꝰ noctu clam fugiens.
frẽm unũ de ordine. de simpli¬
geham secum hũs iueducem uer¬
sus aqͥlonem ad nobilem ilła cuu¬
tatem que linco:lia deͣ tendebat:
sciens & prucdens inuiũ carpens &
ũ uianr. ut itacautꝰ qͥ post nutte¬
rent᷑. ꝑ secutores effugeret & decli¬
uaret in siclias. Et ea uocte uenit

Expanded text:
us Exoniensis episcopi. Praeter hos vero et cum istis us Exoniensis episcopi. Praeter hos vero et cum istis nonnulli aulici et alii quidem honorati viri et magni ab ipso latere regis missi in testimonium illis, per quos rex scripto suo piae recordationis Ludovico tunc regi Francorum, et nobili comiti Flandriae Philippo, conquerendo intimavit, Thomam quondam Cantuariensem archiepiscopum, talis quippe erat scripti conceptio, a regno suo tanquam proditorem fugisse, et ne eum in terra sua reciperet. Proficiscuntur igitur hi; sed ante alia fugientis Thomae itinerarium ad humilitatis exemplum memorandum. 3. DE ITINERARIO THOMAE FUGIENTIS. Ut diximus, noctu clam fugiens, fratrem unum de ordine de Semplingeham secum habens viae ducem, versus Aquilonem ad nobilem illam civitatem, quae Lincolnia dicitur, tendebat, sciens et prudens, invium carpens et non viam, ut ita cautius qui post mitterentur persecutores effugeret et declinaret insidias. Et ea nocte venit
Abbreviated transcription (Latin):
batione pacis. & regni. & sacerclotii.
Q reatu ꝑuirii. archip̃sulẽ suũ accu¬
saturi. Et interim omĩa iam ipsius
inpace essent: donec qͥd romanꝰ pon¬
tifex iudicaret reportarent. Unde
& mox regio eclicto p̃conisuo
ceꝓclamatũ. ne qͥs homines arcbiẽpi
molestaret. aut possessiones. seu deeiꝰ
qͥcꝙͣ auferret: s uniu̾sa ipsiꝰ pacem
hrẽnt. Et hoc qͥdem sapientes illi ut
mala facerent dederũt ꝯsiliũ ÷ ut i¬
ta cõmodi causam suã iustificarent:
temere ł ignomuniose regẽ exacer¬
bass regni & sacerclotii pacem in con¬
sulte turbass & fatue. & inliscrete ec¬
cłiam suam noctu fugiendo reliqͥs¬
set: ipse tñ post omĩa hec exclem̃tia
regis pacis bono frueret᷑ immeritũ.
Ita pontifices cũ cliuitib in occulti
parauerunt laqueũ fugienti. Et i¬
ta ꝯfestim arripunt it̾: roger᷑ tunc
eboracensis archiep̃s. gilleb̾t᷑ tunc
londoniensis. rogerꝰ tũc ui gornien¬
sis. hylariꝰ tũc cicestrensis. bartholome¬

Expanded text:
batione pacis et regis et sacerdotii et reatu perjurii archipraesulem suum accusaturi, et in interim omnia ipsius in pace essent, donec quid Romanus pontifex judicaret reportarent: unde et mox regis edicto praeconis voce proclamatum, ne quis homines archiepiscopi molestaret aut possessiones, seu de ejus quidquam auferret, sed universa ipsius pacem haberent. Et hoc quidem sapientes illi, ut mala facerent, dederunt consilium, ut ita commodius causam suam justificarent, temere et ignominiose regem exacerbasset, regni et sacerdotii pacem inconsulte turbasset, et fatue et indiscrete ecclesiam suam noctu fugiendo reliquisset, ipse tamen post omnia haec ex regia clementia regiae pacis bono frueretur immeritus. Ita pontifices cum divitibus in occultis paraverunt laqueum fugienti; et ita confestim arripiunt iter Rogerus tunc Eboracensis archiepiscopus, Gilbertus tunc Londoniensis, Rogerus Wigorniensis, Hilarius tunc Cicestrensis, Bartholomae
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ uernus: ꝑ aulã serpens iã. sed
ad huc latens inuidia. Uerms qͥppe
hic. potissimũ in aulis. int̾ aulicos
serpens. et serpentine latens. Qui
olosericatos purpuratos. etiã ipsoᷤ
et gẽmis bibentes: eo latentius
pungit et corrodit. Qet si forte iy

Expanded text:
 per aulam serpens jam sed adhuc latens invidia. Vermis quippe hic potissimum in aulis inter aulicos serpens et serpentine latens. Qui holosericatos purpuratos etiam ipsos et gemmis bibentes, eo latentius quo interius pungit et corrodit. Qui, etsi forte i
Abbreviated transcription (Latin):
ost hũc Gonter cognom̃to cde um¬
tonia un & oriundꝰ. homo simplex
&rectus & timorat᷑ꝰ & sine querela. su
iqd̃ defuit in scientia: cõmodiꝰ ipside¬
suꝑ est suppletũ in urta.
Ipso. cũ ⁊acheo. stat᷑a pusilbo suꝑsicho¬
moꝵ ascendente: ut uł sic tͣseuntem
uideret ihm. Hic cũ magistro utẽp¬
tationibusq in finẽ fidelit̾ ꝑ

Expanded text:
ost hunc Gunterius, cognomento de Wintonia, unde et oriundus; homo simplex et rectus, timoratus et sine querela. Cui quod defuit in scientia, commodius ipsi desuper est suppletum in vita, ipso cum Zacchaeo statura pusillo, super sycomorum ascendente ut vel sic transeuntem videret Jesum. Hic cum magistro in tentationibus usque in finem fidelit
Abbreviated transcription (Latin):
obcausam fuiss offensus. etiã si abũ¬
dantes forent bii. Qn cum dño sꝑ¬
nens cam &muña eiꝰ. & respiciens
solum ꝓpter abel ad abel mun̾a ñ
ꝓpter mun̾a ad abel Clerum ab ali¬
is cũ multa gratiarum actione ac¬
cipiebat. qͦs sibi amicos & ylariter
dare nouerat:nec post donũdetri¬
quam iudicum corruptelam pesti
feram. & iudicioꝵ uelut quodclam
letale toxicum. ñ solum ase s c a suis
tam longe ꝑiciens. tam excutiens. &
tam euitans: ut ipsam adomo sua
penitꝰ eliminaret. Ydolatͥa qͥppe in
templo: auaricia in pontifieis do¬
mõ. Unde & nouus hic uidex ñt¬

Expanded text:
ob causam fuisset offensus, etiamsi abunob causam fuisset offensus, etiamsi abundantes forent hi, quasi cum Domino spernens Cain et munera ejus, et respiciens solum propter Abel ad Abel munera, non propter munera ad Abel. Verum ab aliis cum multa gratiarum actione accipiebat, quos sibi amicos et hilariter dare noverat, nec post donum detriquod iferam et judiciorum velut quoddam lethale toxicum, non solum a se sed et a suis tam longe projiciens, tam excutiens, et tam evitans, ut ipsam a domo sua penitus eliminaret. Idololatria quippe in templo, avaritia in pontificis domo. Unde et novus hic judex n
Abbreviated transcription (Latin):
enun sedet. ut iudicet. Et qͥa defor¬
mandis iudiciis. & accipiendis
munerib q̃ iudicia solent ꝑuerte¬
re loquendi nunc locus est. primo
qualis in ipsis fuerit ꝑsona noui iu¬
uus rrͣ pcutifex interim excutiebat
manꝰ suas presertim asuspectis i. aiae¬
rib ut ablis quos causas hab e uos¬
s. nec oboli .m. nec etiam ualens acci¬
peret. nͥ forte ad esculentũ ⁊ poculentũ
aliqͥd offerret᷑ qd̾ decẽter respuere ñ uale.¬
ret. Et qͥa de munerib accipiendis ser¬
mo inp̾sentiarum se obtulit. ut ad
noui nr̃i iudicis laudem. magnificã
aciuilem industriam euagem᷑ licẽ¬
tiꝰ qͣlis fuerit in accipiendis muneri¬
b uicdeamꝰ. Illoꝵ c̾te semꝑ munera
recusare ꝯsueuerat: qͥb credebat acci¬
pere necesse. mag̾ ꝙͣ. dare Imino etiã
assuetissimꝰ erat semꝑ & petimptissi¬
mus ut talib daret: & his presertĩ int̾
tales. qͥ pet̾e ꝯfundebant᷑. Ab illis etiam.
Q si aliquando. raro tñ accipiens: qͥb

Expanded text:
enim sedet ut judicet. Et quia de formandis judiciis et accipiendis muneribus, quae judicia solent pervertere, loquendi nunc locus est, primo qualis in ipsis fuerit persona novi juster pontifex interim excutiebat manus suas praesertim a suspectis muneribus ut ab his, quos causas habere nosset, nec obolum nec etiam valens acciperet. Nisi forte aliquid esculentum et poculentum aliquid offerretur quod decenter respuere non valeret. Et quia de muneribus accipiendis sermo inpraesentiarum se obtulit, ut ad novi nostri judicis laudem magnificam et civilem industriam evagemur licentius, qualis fuerit in accipiendis muneribus videamus. Illorum certe semper munera recusare consueverat, quibus credebat accipere necesse magis quam dare. Imo etiam assuetissimus erat semper et promptissimus ut talibus daret et his praesertim inter tales qui petere confundebantur. Ab illis etiam, et si aliquando, raro tamen accipiens, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
childiffhit᷑. nͨ cera nec cartule. nec sigil¬
lum Cuiꝰ enim unago hec uł suꝑserip¬
tio in sigillo: ut uendi debeat. uł dis¬
trabi: Ne. quaꝗͣ cesaris: s pontificis. Ne¬
uera domꝰ hec noui iudieis. nr̃i noui¬

Expanded text:
hil distrahitur nec cera nec chartulae nec sigilhil distrahitur nec cera nec chartulae nec sigillum. Cujus enim imago haec vel superscriptio in sigillo ut vendi debeat vel distrahi? Nequaquam Caesaris sed pontificis. Revera domus haec novi judicis n
Abbreviated transcription (Latin):
districtissime. ñ solum ne att. s
no etiam oblata alitigantib accipi¬
aut: nec alioꝵ uirationes sitas face¬
rent p̃das Solistñ aduocatis ñ recolo
sũ dultasint salaria. G hoc scio qd̾ a¬
ui acciꝑe omnino sunt inhibiti.
nde ̃ tunc temporis accidit ut
abbatum unꝰ intraret curiam. & hñs
negotium. aliqͦt aureos. ñe his. ñe ilł
qͥi uidiciis poterant. offerrebat. S
cum qͦtqͦt respuerent: abb̾s negotiũ
ꝑegit: aurum retulit. Et recedens:
curiam in qͥt reꝑi supͣ quã aurẽa Que
ñ solũ pꝰaurũ ñ abit. s aurũ abicit: aurũ
sꝑnit. aurũ calcat. E qͥdẽ declomo pon¬
tificis. abb̃is hoc głosũ p̾coniũ. Ad̾o etr̃ã
amore iusticie e cõpassionis affectu & ĩ
auaricie odium. negotia habentib
pontifex ꝯdescendens: ut in domohac
nichil p̾cio s omĩa gͣcis fierẽt nichil hic a sigil¬
lifero: nichil asignatore accipit᷑: a notario
nichil . Nichil hie uendit nichil emit᷑: ni¬

Expanded text:
districtissime, non solum ne exigant, sed ne etiam oblata a litigantibus accipiant nec aliorum vexationes suas facerent praedas, solum tamen advocatis non recolo si indulta salaria. Sed hoc scio quod alii accipere omnino sunt inhibiti. Unde et tunc temporis accidit ut abbatum unus intraret curiam et habens negotium, aliquot aureos nunc his nunc illis qui in judiciis poterant offerebat. Sed cum omnes respuerent, abbas negotium peregit, aurum retulit, et recedens: « Curiam, inquit, repperi supra quam auream, quae non solum post aurum non abit, sed aurum abjicit, aurum spernit, aurum calcat. » Et quidem de domo pontificis abbatis hoc gloriosum praeconium. Adeo etiam amore justitiae et compassionis affectu et in avaritiae odium negotia habentibus pontifex condescendens, ut in domo hac nihil pretio, sed omnia gratis fierent. Nihil hic a sigillifero nihil a signatore accipitur a notario nihil: nihil hic venditur, nihil emitur, ni
Abbreviated transcription (Latin):
tuuidꝰ: ñ exacto pacis oscło. ne uł forte
sic impediret᷑ pax. sciens & prudens ꝑa¬
pacẽ talem qualem suscepit. reuera a¬
more pacis uictus. timore mortis eua¬
euato. quẽ amor ille plusꝗͣ. mors fortis.
iam foras miserat.
Facta est autẽ pax clie beate marie mag¬
daleue ꝓpe uͥduoꝵ regũ colloquium
pͥdie fuerat. uideł in ꝯfinio carnotu¬
sie. & cenomannie int̾ duo castella.
quoꝵ unũ noĩat᷑ uie fui: & alterum
freteual. Et ibi in pͣto quodã ameniᷤ¬
simo qͦd tñ sicut multo post accepimꝰ
Qrͣ ab in colis exantiquo pͣtũ pditoꝵ.
Et qͥdẽ pax nr̃a sic erat.
Rex aũ & archip̾sul soli duo seorsum
se in eqͥs. in quandã planiciẽ deflexe

Expanded text:
timidus, non exacto pacis osculo, ne vel forte timidus, non exacto pacis osculo, ne vel forte sic impediretur pax, sciens et prudens pacem talem qualem suscepit, revera amore pacis victus, timore mortis evacuato, quem amor ille plus quam mors fortis jam foras miserat. Facta est autem pax die beatae Mariae Magdalenae prope ubi duorum regum colloquium pridie fuerat, videlicet in confinio Carnotusiae et Cenomanniae, inter duo castella quorum unum nominatur Viefui et alterum Freteval; et ibi in prato quodam amoenissimo, quod tamen sicut multo post accepimus dicitur ab incolis ex antiquo Pratum Proditorum. Et quidem pax nostra sic erat. Rex autem et archipraesul soti duo seorsum se in equis in quamdam planitiem deflexe
Abbreviated transcription (Latin):
simus. Finito uero die t̾eia regũ collo¬
qͥo & xp̃iano illo rege francoꝵ iam ui
recessu: ui ꝯtiuenti de yace nc̃a actia¬
tat᷑. Et ꝑmagnos quidẽ mediatores.
qͥb dñs rex francoꝵ in recessu suo nos
cõmiserat ut de pace nrã tͣctarent. nec
enĩ ipsemet potuit. seu uoluͥt int̾esse
tunc. S qͥd ꝓtͣherem. Ibi pax nr̃a refor¬
mata oscłm uͦ prius in alio sicut clixi¬
mꝰ colloquio quesitũ s negatũ: nec ar¬
chip̾sul nẽ quesunt. nec rex obtulit uł
uegauit. Nulla qͥppe ibi facta de oscłõ
mentione. rex publice corã pontificib
& pͥncipib qͥ ad̃erant archip̃suli & su¬
is pacem & securitatẽ ꝯcessit In ꝯsuetu¬
dinib & in ablatis. tã mobilib aliis ꝙͣ¬
im mobilib aliis ue. ea forma pacis ob¬
seruata nẽ & ꝯcessa. quã supͣ in alio re¬
gũ colloqͥo p̃ostenduꝰ: uͥ solum ꝓ paciꝰ
uegato osclõ. pax nrã tunc stetit. At nẽ
fortis xp̃i athleta. pacis cupidꝰ. ñ mortiᷤ

Expanded text:
simus. Finito vero die tertia regum colloquio, et Christiano illo rege Francorum jam in recessu, in continenti de pace nostra actitatur, et per magnos quidem mediatores, quibus dominus rex Francorum in recessu suo nos commiserat, ut de pace nostra tractarent, nec enim ipsemet potuit seu voluit interesse tunc. Sed quid protraheremus? Ibi pax nostra reformata, osculum vero prius in alio, sicut diximus, colloquio quaesitum sed negatum, nec archipraesul nunc quaesivit nec rex obtulit vel negavit. Nulla quippe ibi facta de osculo mentione, rex publice coram pontificibus et principibus qui aderant, archipraesuli et suis pacem et securitatem concessit. In consuetudinibus et in ablatis tam mobilibus quam immobilibus aliisve, ea forma pacis observata nunc et concessa, quam supra in alio regum colloquio praeostendimus, ubi solum pro pacis negato osculo pax nostra tunc stetit. At nunc fortis Christi athleta, pacis cupidus, non mortis
Abbreviated transcription (Latin):
fauorabiles in se qui petebant. &p̃¬
cipue qͥa ea ꝑsona fauorabilis ad
reitersi Et ita thomas hie nr. cum
sũma deuotione suscepto pallio:
de episcopo archiepiscopꝰ factꝰ est.
Tre uereat᷑ dise¬

Expanded text:
favorabiles in se qui petebant, et praecipue quia ea persona favorabilis ad reversi. Et ita Thomas hic noster cum summa devotione suscepto pallio de episcopo archiepiscopus factus est. 5. QUARE VEREATUR DIS
Abbreviated transcription (Latin):
e udinisis re¬
eloras sc̃oꝵ patrũ
describere aas.
et ea que umor¬
tali adhuc cirne.
immortalia ges¬
serunt opera. ꝑ¬
petuis ut dignum est litterarum
moni mentis inserere: ut sic quodã
stili remedio. restituant᷑ mundo. qui¬
bus dignus non erat mundus. Et ita
nos qui adhuc iuuimus. qui residui
sumus. ad hucmnpresentis uite agone
psiti exipsa puocemur ad cursum.
amunem adpugnã. et spe certa pre¬
stolem uictoriam. Et hoc est uerbum
illudan amoris cantico dilecte ad di¬
lectum.⁊ sponte ad sponsũ: eccłie ad
xp̃. i. Omĩa inquit pona noua et
poma nõua enuetera. sponso aspon¬
sa seruant᷑ cum uonoꝵ oꝑũ fructus.
nunc abantiquis ũc uero amodernĩ
patrib taniuam arborib tam salu¬
tiseris. quã fructiferis decerptos. in
memoriali libroꝵ apotheca recon¬
dit eccłia. Et inde .. ⁊die ad xp̃iane
conuersationis disciplinã tanquã
cotidiane refectionis usum: xp̃. pau¬

Expanded text:
etudinis est praeclaras sacrorum Patrum describere vitas, et ea quae in mortali adhuc carne immortalia gesserint opera, perpetuis, ut dignum est, litterarum monumentis inserere, ut sic quodam styli remedio restituantur mundo quibus dignus non erat mundus. Et ita nos, qui adhuc vivimus, qui residui sumus adhuc in praesentis vitae agone positi, ex ipsis per vocem ad cursum animemur ad pugnam et spe certa praestolemur victoriam. Et hoc est verbum illud in amoris cantico dilectae ad dilectum, Sponsae ad Sponsum, Ecclesiae ad Christum: Omnia, inquit, poma nova et poma nova et vetera Sponso a Sponsa servantur cum bonorum operum fructus nunc ab antiquis nunc vero a modernis Patribus tanquam arboribus tam salutiferis quam fructiferis decerptos in memoriali librorum apotheca recondit Ecclesia. Et inde quotidie ad Christianae conversationis disciplinam, tanquam quotidianae refectionis usum,
Abbreviated transcription (Latin):
sairur. Inter alias quippe tam salu¬
tise. as quã fraetrexas pardisi dei
arbores: una est und uberius dieb
utis nouũ fructũ colligimꝰ. Et unu̾
es stans. nter il os eclie cłi pr̃icipẽ
qui poecessert̃ et preuenert̃ nos.
post quoꝵ adhuc tergum sedin psal¬
rastam psallimus: untis e quã
singularis et in sign ͨ. cui diebuꝰ
nostris non fuit similis. qui pro
lege dei sui certaret. Hic inquam
stat n̾c inter principes. qui pre¬
uenerunt conunctus psallentib
quem et si non uultus. nulnus tñ
discernit. Stat enim martyr tri¬
pudians. et triunphans: toto lacero
capite. Et adhuc ne cui uestrum ĩ
dubium ueniat quis iste sit quẽ
ita cireum locutorii sermonis colo

Expanded text:
s. Inter alias quippe tam salutiferas quam fructiferas paradisi Dei arbores una est, unde uberius diebus istis novum fructum colligimus. Et unus est stans inter alios Ecclesiae Dei principes qui praecesserunt et praevenerunt nos, post quorum adhuc tergum secundum Psalmistam psallimus, unus, inquam, singularis et insignis, cui diebus nostris non fuit similis qui pro lege Dei sui certaret. Hic, inquam, stat nunc inter principes qui praevenerunt conjunctus psallentibus, quem etsi non vultus vulnus tamen discernit. Stat enim martyr tripudians et triumphans toto lacero capite. Et adhuc, ne cui vestrum in dubium veniat quis iste sit, quem ita circumlocutorii sermonis colo
Abbreviated transcription (Latin):
egis aũ uoluntate et petitione¬
cito post cancellarii aduentũ
u sẽ o illo et religioso sc̃e cantua¬
riensis ecclesie ꝯuentu. et episcopo¬
rũ qͥbuscła accitis. suꝑ cancellarii
ꝓmotione declarata:. mox ut solet.
uaria diu̾soꝵ fert᷑ sententia. Et
p̾sertim ĩ sacro illo monacoꝵ ꝯuẽ¬
tu. ut pote qͦs p̾ceteris ꝯtingebat
negotiũ:. asserentib his qͦd hoc
fieri bonũ. aliis uero eꝯtͣ unmo
malũ. Hii regis grãm allegabañ.
et ꝑ hoc tam gratioso ĩter regnũ
et sacerdotiũ mediatore. ecclie
deinceps pacem futurã sic̃ secu
lam regis grãm ũ ꝓfuturã. s plu¬
rimum eo ipso eccłie obfuturam
opponentib. eo qd̾ officiales augu¬
sti. et p̾sertun qͦt qͦt aulici. pontifi¬
ce ñ de eccłia s de aula assũpto ĩ
eccłie bona liberiꝰ gͣssarent᷑. Et p̃te¬
rea qd nuis foret absõnũ. et om¬
ni diuino iuri aduẽtfithoiẽm
militari potiꝰ cingło. qͣm clerica¬
li officio mancipatũ: canũ secta¬

Expanded text:
egis autem voluntate et petitionecito post cancellarii adventum in sancto illo et religioso sanctae Cantuariensis Ecclesiae conventu et episcoporum quibusdam accitis super cancellarii promotione declarata, mox ut solet varia diversorum fertur sententia. Et praesertim in sacro illo monachorum conventu utpote quos prae caeteris contingebat negotium: asserentibus his quod hoc fieri bonum, aliis vero contra imo malum. Hi regis gratiam allegabant et per hoc tam gratioso inter regnum et sacerdotium mediatore Ecclesiae deinceps pacem futuram sicut seculam regis gratiam non profuturam, sed plurimum eo ipso Ecclesiae obfuturam opponentibus; eo quod officiales Augusti et praesertim quotquot aulici, pontifice non de ecclesia sed de aula assumpto, in Ecclesiae bona liberius grassarentur: et praeterea quod nimis foret absonum et omni divino juri adversum hominem militari potius cingulo quam clericali officio mancipatum, canum secta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuq cancellarie functꝰ officio:
etatis uero annũ uite circit᷑ agẽs
qͣdeagesimũ qͣrtũ. Et mox filio
regis. regni heredi henrico. adbuc
puero. et quẽ de eximia regis gr̃a.
cancellarius qͣsi ĩfiliũ et aliumnũ.
sicut iã p̾fati sumꝰ susceꝑat. p̃sen¬
tat᷑: regis patris sui. de manda¬
to palͥs. in hoc iuces gerenti. Et
electioni eccł̃ie regia coniuentia

Expanded text:
que cancellariae functus officio, aetatis vero annum vitae circiter agens quadragesimum quartum. Et mox filio regis regni haeredi Henrico adhuc puero, et quem de eximia regis gratia cancellarius quasi in filium et alumnum, sicut jam praefati sumus, susceperat, praesentatur regis patris sui de mandato, patris in hoc vices gerenti. Et electioni Ecclesiae regia conniventia
Abbreviated transcription (Latin):
popularis aure flatĩ. uniusa. uẽ¬
tilet. et aulico fastu expom x.O
qͣm multos ĩ facto hoc supplanta¬
ut suspicio: et inuanitate deti¬
nuit sensus eoꝵ. Cernebant hoĩs
debant ueritate diffi. Odiuma
iuidicia: et si t̾ribilia ĩ ꝯsiliii si ꝑfi¬
lios hõium. nichilomunꝰ tñ et io¬
cunda. Otemeraria hõnm iudiei¬
a: que et si qͣndo ꝓbabilia. fallen¬
spitione amputata. et alt̾catione
omissa: diuine cui euncta militaNͭ.
dispositioni parit̾. et ĩ hoc regio aq¬
que uoto militante. et episcopoꝵ
ensis eccłie ꝯmuni. omĩum ꝯse. iu
et unanimi: thomas eimi. ẽ ee¬
cłie archileuita. ĩ archip̾sulen
dome ĩ regio illo & preclaro mo¬
nasterio qd̾ dieit᷑ u estimstier. e¬

Expanded text:
popularis aurae flatum universa eventilet et aulico fastu expompet. O quam multos in facto hoc supplantavit suspicio et in vanitate detinuit sensus eorum! Cernebant hominis debant veritate diffisi. O divina judicia, et si terribilia in consiliis super filios hominum, nihilominus tamen et jucunda! O temeraria hominum judicia quae, etsi quando probabilia, fallenspicione amputata et altercatione omissa, divinae, cui cuncta militant, dispensationi pariter et in hoc regio quoque voto militante et episcoporum iensis Ecclesiae communi omnium consensu et unanimi Thomas ejusdem Ecclesiae archilevita in archipraesulem Londoniae in regio illo et praeclaro monasterio quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
alui uiderunt et scripserunt. tõto
libello hystorico hoc taceo. pretereo:
ea sola uiri exemplaris signa ope

Expanded text:
alii viderunt et scripserunt, toto libello historico hoc taceo, praetereo, ea sola viri exemplaris signa ope
Abbreviated transcription (Latin):
&& ipsis qͦad licuit ꝯtͣdicentib pposi¬
tũ fuit recessus nr̃i uerbũ hoc Au¬
dito uͦ archip̾sulis responso hoc. dic¬
tꝰ albas cisterciensis &e qͥcũ eo. ui ẽstino
recessert. Sd¬

Expanded text:
 ipsis quoad licuit contradicentibus, propositum fuit recessus nostri verbum hoc. Audito vero archipraesulis responso hoc, sanctus abbas Cirterciensis et qui cum eo, in crastino recesserunt. D
Abbreviated transcription (Latin):
& si plorans & eiuilans & si ascendentẽ
patrem ocłissur sũ post eũ pendentib
aspiciã: ꝓhdolor auellime oportet. et
credere regnantẽ quẽ certantẽ ocła¬
ta fide descͥpsi. Et faciam ego xͥauꝰ: qd̾
sacrificandum. cũ audiss filiũ in bel¬
lo occisũ: mox coronam deposuit. Ue¬
rũc̾ ĩ ꝯtinenti audiss qd̾ in bello uiri¬
lit̾ egiss: capiti eãdem reqͥsitam mox
reposuit. Quid gͥ mororͦ. Qd hesito: Qd
athlete dñi. tã glose tã strenue. in acie
stantis & dimicantis. tã głõsum tũphu
differo: Qͥd tam iocundũ tͥpudiũ ꝓtͣhõ
Qd inquã differo. qͥd ꝓtͣho. spẽ ppłi & sa¬

Expanded text:
ans et ejulans, etsi ascendentem patrem oculis sursum post eum pendentibus aspiciam, proh dolor! avelli me oportet et credere regnantem, quem certantem oculata fide descripsi. Et faciam vel ego Christisacrificandum, cum audisset filium in bello occisum, mox coronam deposuit, verum cum in continenti audisset quod in bello viriliter egisset, capiti eamdem requisitam mox reposuit. Quid igitur moror? quid haesito? quid athletae Domini tam gloriose, tam strenue in acie stantis et dimicantis, tam gloriosum triumphum differo? Quid tam jucundum tripudium protraho? Quid, inqua
Abbreviated transcription (Latin):
umphet᷑ affectus: nec tam cõpatiamur
patienti qͣm ꝯgaudeamꝰ regnanti. Et
tũ uos illi ñ compati: ñ ꝯdolere ñ possumꝰ
Nos inqͣm. & p̾sertim nr̃i offieii uiri. cli¬
cos dico: huic certe ñ ꝯdolere ñ possunt

Expanded text:
umphet affectus, nec tam compatiamur patienti quam congaudeamus regnanti. Et tamen nos illi non compati, non condolere non possumus. Nos, inquam, et praesertim nostri officii viri, clericos di
Abbreviated transcription (Latin):
corã deo & mundo mire suauitatis o¬
dorem. Tu itaq pat̾ sc̃e pastor piissime
altissimi sacerdos magne. xp̃i athleta
audacissime: indefensando tuos. patrẽ
te ꝓbasti & pastorem. In immolando te
ꝑtius: summi omniũ sacerdotis secutꝰ
formam. exp̃ssisti effigiẽ. In exponendo
te: euͣngłicam etiã suꝑ ad implens ꝑfec¬
tionem. Siqͥs inqͥt ꝑcusserit te in unã
maxillam: p̃be ei et alterã. Tuuͦ ꝑcussus
incapite: mox totũ caput. & corpꝰ. & te
exposiusti totũ Oquã magna. quã in¬
audita suꝑte thoma. duiine dispensa¬
tio pietatis. qͣ te talem tuis. & te tͥ tałe

Expanded text:
coram Deo et mundo mirae suavitatis ocoram Deo et mundo mirae suavitatis odorem. Tu itaque, Pater sancte, pastor piissime, Altissimi sacerdos magne, Christi athleta audacissime, in defensando tuos patrem te probasti et pastorem. In immolando te pro tuis summi omnium sacerdotis secutus formam, expressisti effigiem; in exponendo te evangelicam etiam super adimplens perfectionem. Si quis, inquit, percusserit te in unam maxillam praebe ei et alteram . Tu vero percussus in capite mox totum caput et corpus et te exposuisti totum. O quam magna, quam inaudita super te, Thoma, divinae dispensatio pietatis, qua te talem tuis et te tibi tale
Abbreviated transcription (Latin):
dios. ñ ut ignauus & trepidus gla¬
diũ suũ reponit:. s audacter & uirilit̾
exerit. Ecce enĩ duo gladii hic: int̾ gla¬
dios ferri. gladiꝰ u̾bi. Miro mͦ. & stupen¬
defensans: & se exponens ꝓsuis. nec gla¬
dio hoc reꝑcutiens si ferirent se s solũ¬
Opastor piꝰ & uere piꝰ: qͥ mox ¶sisuos.
ut ꝑcussus. iã ñ aliꝰ qͣm ouiũ suarum.
iã iã disꝑgendarũ sic meminerit. O
fons sanguinis & pietatis eximiꝰ. in
domo dd̃ recent̃ ortꝰ: qͥ int lanistaruor
fontem erumpentiũ manꝰ sicut flu¬
xu sangunis ita & ꝓfluuio pietatis
manare ũ destitit: ut sicut pastor oui¬
ũ: ita & pat̾ orphanoꝵ ꝓbaret᷑. O inef¬
fabilia pietatis iuscera. Opingue oho¬
locaustum medullatũ. suos defensans.
se ipsũ ñ defensans s idefensũ expo¬
nens:idem sacerdos & uictima. intẽplo
aũ altare se ipsũ ꝓse & ꝑsuis unmolan̾
Iminolans inqͣm. nescio in quẽ uiuificũ

Expanded text:
dios, non ut ignavus et trepidus gladios, non ut ignavus et trepidus gladium suum reponit, sed audacter et viriliter exerit. Ecce enim duo gladii hic ; inter gladios ferri gladius verbi. In hoc tandefensans, et se exponens pro suis, nec gladio hoc repercutiens si ferirent se, sed solustor pius et vere pius, qui mox ut percussus, jam non alius quam ovium suarum jamjam dispergendarum sic meminerit. O fons sanguinis et pietatis eximius, in domo David recenter jam ortus, qui inter lanistarum fontem erumpentium manus sicut fluxu sanguinis, ita et profluvio pietatis emanare non destitit, ut sicut pastor ovium, ita et pater orphanorum probaretur. O ineffabilia pietatis viscera, o pingue, o holocaustum medullatum, suos defensans, se ipsum non defensans, sed indefensum exponens, idem sacerdos et victima, in templo ante altare se ipsum pro se et pro suis immolans; immolans, inquam, nescio in quem vivificum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dauit & ꝓsuis orauit. De athlite in¬
ed qͥd dico orauit: Qͥn ponꝰ & sunter
anistarũ manꝰ. iã etiã in sanguine
suo uolutari inciꝑet: tñ suꝑ lanistas
suos sacerdotalis officii auctoritate
fungens adhuc. ex parte omĩpotentꝰ
cdi. & sub anathemate imꝑiose inhibu¬
it. nequẽ suoꝵ tangerent ne quẽ lede¬
rent. Ne uera ui fallor u̾bi dñ sui in
passione ñ immenor. Si me inquit
queritis: sinite hos abire. Nisi qͥa hicũ
tã oratio: qͣm imꝑiũ est. & cohereio. Nec
enĩ tam orabat ut parcerent: quã ana¬
thematitabat eos si non parcerent.
Et qd dictu mir̃ & auditu s opꝰ ipsum
mirabiluis qͥs potest hic dissimulare
qͥs ꝑtͣnsire. nͥ forte inuidus uł nescius
sit. qͥs tacere u̾bum: qͥs tanti potest
sacerdotis hic subticere p̃coniũ. Iam
sanguis manat aceso: & tñ int̾ ceden¬
tiũ manꝰ sacerdotalis officii nec in mo¬
dico cedit auctoritas: potiꝰ int̾gla¬

Expanded text:
mendavit et pro suis oravit. 5. DE ATHLETAE INmendavit et pro suis oravit. 5. DE ATHLETAE INed quid dico oravit? Quin potius, etsi inter lanistarum manus, jam etiam in sanguine suo volutari inciperet, tamen super lanistas suos sacerdotalis officii auctoritate fungens adhuc, ex parte omnipotentis Dei et sub anathemate imperiose inhibuit ne quem suorum tangerent, ne quem laederent: revera, ni fallor, verbi Domini sui in passione memor: Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire nisi quia hic non tam oratio quam imperium est et coercitio. Nec etiam tam orabat ut parcerent, quam anathematizabat eos si non parcerent. Et quod dictu mirum et auditu, sed opus ipsum mirabilius quis potest hic dissimulare, quis pertransire, nisi forte invidus vel nescius sit? quis tacere verbum? quis tanti potest sacerdotis hic subticere praeconium? Jam sanguis manat a caeso et tamen inter caedentium manus sacerdotalis officii nec in modico cedit auctoritas, potius inter gla
Abbreviated transcription (Latin):
te reliquũ ictus uise pontificis caput
excepit. Et iam sacer ille sanguis cepit
emanare ꝑfacieoi.
Sentiens itaq sacerdos ille altissimi.
semetipsũ altissimo immolans immo¬
lationem iam inchoatam: ꝯfestu qd̃
supͣ caput gestare consueuerat abiec¬
to pilleo. atollens in celum ocłõs genu
flexo. & orantis modo iunctis añ se ma¬
nib u templo añ altare sacerdos obtu¬
lit se ipsum hostiã uiuã deo. Et uere
hostiã uiuã scãm immacłatam: deo
placentem. Extendit itaq collum:
ex ponit caput: se & eccłie causam. d̃o
& beate dei genitͥei marie & scĩs can¬
tuariensis eccłie aduocatis. & beatodi¬
onisio. francoꝵ apło commendans: ut
illi int̾ martyres potissimũ deo inspi¬
raute sic comm̃daret᷑ eccłie causa cui
ipse in eccł̃ia ꝑmatyeiũ simile iam as¬
similabatur in pena: istosicut & illo
decaluato. Se itaq exposito. mox eau¬
sam ecclie quã egerat patrons com¬

Expanded text:
te, reliquum ictus in se pontificis caput te, reliquum ictus in se pontificis caput excepit. Et jam sacer ille sanguis coepit emanare per faciem. Sentiens itaque sacerdos ille Altissimi, semetipsum Altissimo immolans, immolationem jam inchoatam, confestim quod supra caput gestare consueverat abjecto pileo, attollens in coelum oculos, genu flexo et orantis modo junctis ante se manibus, in templo ante altare sacerdos obtulit se ipsum hostiam vivam Deo. Et vere hostiam vivam sanctam, immaculatam, Deo placentem. Extendit itaque collum, exponit caput, se et Ecclesiae causam Deo et beatae Dei genitrici Mariae et sanctis Cantuariensis Ecclesiae advocatis, et beato Dionysio Francorum apostolo commendans, ut illi inter martyres potissimum Deo inspirante sic commendaretur Ecclesiae causa, cui ipse in Ecclesia per martyrium simile jam assimilabitur, in poena isto sicut et illo decalvato. Se itaque exposito mox causam Ecclesiae quam egerat patronis com
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ osseus hic xp̃i athleta app̾hendit. ut
supͣdiximꝰ. & tam ualide excussit: ip̃e
gladiũ exaltans. ira uires augente.
fortit᷑ xp̃i dñi caput ꝑcutere nisusẽ
Qd̃ tũ nec dum uimictus inse excepit:
clerico qͦdam qͥ proxune ad uidendum
pontificem uenerat. & eũ de ꝓpe seque¬
bat ut uideret finem. brachiũ suũ in¬
ter gladiũ uenientem. & pontificis ca¬
put int̾ponente. & exponente brachiũ
sue carnis. ut de se ipso uł sic aptaret
pontifici scutũ ꝓtectionis. ꝓtectionem
salutis. Eo qͥdẽ adolescenti qͥ reliqͥt sin¬
donẽ similis qd̃ secut᷑ ẽ dñm: s eo lon¬
ge dissimilis qd̾ ñ fugit. unmo qd̾ fortꝰ.
quod fiducialius. qd̃ audentiꝰ se exposu¬
it: & in choate iã immolationis pͥmus.
primũ participiũ hũit. Cuiꝰ memoria
ge oruurdꝰ Clericꝰ itaꝙ hic grauit̃ cesu
pondꝰ ictus sustinere cepit. Ueruntũ
illo cũ se cesum sentiret. & pond̾ ictus
sustinere ñ poss ꝯfestun brachiũ ret᷑hen¬

Expanded text:
r osseus hic Christi athleta apprehendit, ut supra diximus, et tam valide excussit, ipse gladium exaltans ira vires augente fortiter christi Domini caput percutere nisus est: quod tamen necdum vim ictus in se excepit, clerico quodam qui proxime ad videndum pontificem venerat et eum de prope sequebatur ut videret finem, brachium suum inter gladium venientem et pontificis caput interponente, et exponente brachium suae carnis ut de se ipso vel sic aptaret pontifici scutum protectionis, protectionem salutis, eo quidem adolescenti qui reliquit sindonem similis, quod secutus est Dominum, sed eo longe dissimilis, quod non fugit, imo quod fortius, quod fiducialius, quod audentius se exposuit et inchoatae jam immolationis primus primum participium habuit; cujus memoria ge oriundus. Clericus itaque hic graviter caesus pondus ictus sustinere coepit. Verumtamen illo, cum se caesum sentiret et pondus ictus sustinere non posset, confestim brachium retrahen