comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rursum diabolus in angelũ reuertatur.
Qͥ uero fluctuauerint. & motis pedib neqͣ
quam coiruerint: subicientur dispens an¬
di & regendi adq meliora gub̾nandi prin¬
cipatib. potestatib. thronis. dñationib:
& forsitan ex his hominũ constabit genꝰ
in uno aliquo ex mundis q̃n uixta ysaiã
scłm & t̾ra noua fient. Q uero ñ fuerint
meriti. ut ꝑ genꝰ hominũ reuertantur ad
pristinũ statũ. fient diabolus. ⁊ angeli eiꝰ
& pessimi demones: ac ꝓ uarietate merito¬
rum in singulis mundiᷤᷤ diu̾sa officia sor¬
tientur: ipsos q demones ac rectores tene¬
brarum in aliquo mundo uel mundis si
uoluerint ad meliora conu̾ti. fieri hõies.⁊
sic ad antiquũ redire principiũ: ita duor¬
taxat ut ꝑ supplicia atq torm̃ta. quȩ
uel multo uł breui tempore sustinuerint
in hominũ eruditi corporib rursum ue¬
niant ad angłoꝵ fastigia. Ex quo conse¬
quenti ratione monstrari. om̃s rationabt¬

Expanded text:
rursum diabolus in angelum reuertatur. rursum diabolus in angelum reuertatur. qui uero fluctuauerint et motis pedibus nequaquam omnino corruerint, subicientur dispensandi et regendi adque meliora gubernandi principatibus, potestatibus, thronis, dominationibus; et forsitan ex his hominum constabit genus in uno aliquo ex mundis, quando iuxta Esaiam caelum et terra noua fient. qui uero non fuerint meriti, ut per genus hominum reuertantur ad pristinum statum, fient diabo lus et angeli eius et pessimi daemones ac pro uarietate meritorum in singulis mundis diuersa officia sortientur. ipsosque daemones ac rectores tenebrarum in aliquo mundo uel mundis, si uoluerint ad meliora conuerti, fieri homines et sic ad antiquum redire principium, ita dumtaxat, ut per supplicia atque tormenta, quae uel multo uel breui tempore sustinuerint, in hominum eruditi corporibus rursum ueniant ad angelorum fastigia. ex quo consequenti ratione monstrari omnes rationabi
Abbreviated transcription (Latin):
teris quȩ sc̃a dicuntur. Cũq uenisset ad ra¬
tionabiles creaturas. & dixisset eas ꝑ negli¬
gentiam ad t̾rena corpora esse dilapsas: eti¬
am hȩc addidit. Grandis negligentiȩ atq
desidiȩ esse intantũ unũ quẽq defluere
atq euacuari ut ad uitia ueniens. irrati¬
onabiliũ uim̃toꝵ possit crasso corpore col¬
ligari.& in consequentib: quib inquit
moti disputationib arbitramur. sponte
sua alios esse in numero sc̃oꝵ & ministe¬
rio dei: alios ob culpam ꝓpriam de sc̾imonia
corruentes. in tantã negligentiã corruisse.
ut etiã in contrarias fortitudines uerte¬
rentur. Rursumq nasci ex fine principi¬
um. ⁊ ex principio finem: ⁊ ita cuncta ua¬
riari. ut & qui ñc homo ẽ. possit in alio
mundo demon fieri: ⁊ qui demon est. si ne¬
gligentiꝰ egerit in crassiora corpora religet᷑.
idest homo fiat. Sic q ꝑmiscet om̃ia. ut
de archangelo possit diabolus fieri: et

Expanded text:
teris, quae sancta dicuntur. Cumque uenisset ad rateris, quae sancta dicuntur. Cumque uenisset ad rationabiles creaturas et dixisset eas per neglegentiam ad terrena corpora esse delapsas; etiam haec addidit: grandis neglegentiae atque desidiae est in tantum unumquemque defluere atque euacuari, ut ad uitia ueniens inrationabilium iumentorum possit crasso corpore conligari. et in consequentibus: quibus, inquit, moti disputationibus arbitramur sponte sua alios esse in numero sanctorum et ministerio dei, alios ob culpam propriam de sanctimonia corruentes in tantam neglegentiam corruisse, ut etiam in contrarias fortitudines uerterentur. rursumque nasci ex fine principium et ex principio finem et ita, cuncta uariari, ut et, qui nunc homo est, possit in alio mundo daemon fieri et, qui daemon est, si neglegentius egerit, in crassiora corpora religetur, id est homo fiat. sicque permiscet omnia, ut de archangelo possit diabolus fieri et
Abbreviated transcription (Latin):
arum maioris ⁊ paruule. uniꝰ quȩ mun¬
dum impleat. ⁊ magnitudine sua quo¬
dam modo inuisibilis sit. & alteriꝰ quȩ
sub oculos cadat. ponit exemplum: prio¬
ri patrem.post̾ior filiũ cõparans. Deum
patrem õipotentẽ appellat bonũ ⁊ ꝑfec¬
tȩ bonitatis: filiũ ñ esse bonũ. s auram
quandam & imaginẽ bonitatis. ut nos
dicatur absolute bonꝰ. s cũ additam̃to
pastor bonꝰ .⁊ cet̾a. Terciũ dignitate et ho¬
nore post patrem ⁊ filiũ asserit sp̃m sc̃m.
de quo cũ ignorare se dicat utrum factꝰ
sit an infectꝰ in post̾iorib quid inde sen¬
tiret exp̃̾ssit. nichil absq solo deo patre
infectũ esse confirmans. filiũ quoq mino¬
rem a patre eo quod scd̃s ab illo sit. ⁊ sp̃m
sc̃m inferiorem a filio in sc̃is quibq u̾¬
sari: atq hoc ordine maior̃e patriᷤᷤ esse
fortitudinẽ quã filii ⁊ sp̃e scl ⁊ rursũ ma

Expanded text:
arum, maioris et paruulae, unius, quae munarum, maioris et paruulae, unius, quae mundum inpleat et magnitudine sua quodam modo inuisibilis sit, et alterius, quae sub oculos cadat, ponit exemplum priori patrem, posteriori filium conparans. deum patrem omnipotentem appellat bonum et perfectae bonitatis, filium non esse bonum sed auram quandam et imaginem bonitatis, ut non dicatur absolute bonus, sed cum additamento \'pastor bonus\' et cetera; tertium dignitate et honore post patrem et filium adserit spiritum sanctum. de quo cum ignorare se dicat, utrum factus sit an infactus, in posterioribus, quid sentiret, expressit nihil absque solo deo patre infactum esse confirmans, filium quoque minorem a patre, eo quod secundus ab illo sit, et spiritum sanctum inferiorem a filio in sanctis quibusque uersari atque hoc ordine maiorem patris fortitudinem esse quam filii et spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
qui furtim celerit̾q dictantur. łta in
illis confusa st̃ om̃ia. ut ⁊ ordine in ple¬
risq & sensu careant. Qũã obrem pe¬
tis ame auite km̃e. ut ipsum ad te exẽ¬
plar dirigam. quod a me oli tͣnslatũ ⁊ nul¬
lialii t̃ditum a supradicto fr̾e ꝑuerse edi¬
tum est. Accipe igitur quod pecisti: s ita
ut scias detestanda tͥ in eis esse quã pluri
in primo uolumine. xp̃m filiũ dei ñ na¬
tum esse. s factũ. deũ patr̃e ꝑ naturam
inuisibilem. etiã a filio ñ uideri: filium
qui sit imago inuisibilis patͥs. cõparatũ
patri ñ esse ueritatẽ. Apud nos aũt qui
dei om̃ipotentis ñ possumꝰ recipere ueri¬
tatem. imaginariam ueritatem uideri
ut maiestas ac magnitudo maioris quo¬
dãmodo circũscripta sentiatur infilio
deum patr̃e esse lum̃ incõp̾hensibile.
xp̃m collatione patris splendorẽ esse ꝑ¬
paruum qui apud nos ꝓ imbecillitãte
nr̃a magnꝰ esse uideatur. Duarũ stato¬

Expanded text:
qui furtim celeriterque dictantur, ita in qui furtim celeriterque dictantur, ita in illis confusa sunt omnia, ut et ordine in plerisque et sensu careant. quam ob rem petis, Auite carissime, ut ipsum ad te exemplar dirigam, quod a me olim translatum et nulli alii traditum a supra dicto fratre peruerse editum est. Accipe igitur, quod petisti, sed ita, ut in primo uolumine —: Christum, filium dei, non natum esse, sed factum; deum patrem per naturam inuisibilem etiam a filio non uideri; filium, qui sit imago inuisibilis patris, conparatum patri non esse ueritatem; apud nos autem, qui dei omnipotentis non possumus recipere ueritatem, imaginariam ueritatem uideri, ut maiestas ac magnitudo maioris quodam modo circumscripta sentiatur in filio; deum patrem esse lumen inconprehensibile;  Christum conlatione patris splendorem esse perparuum, qui apud nos pro inbecillitate nostra magnus esse uideatur. duarum statu
Abbreviated transcription (Latin):
N te annos circit decem sc̃s uir
spammachiuis ad me cuiꝰdam sce¬
adulam misit. quȩ origenis item¬
periarcon int̾pretata uolumina conti¬
neret. immo uiciata: hoc magnoꝑe po¬
stulans. ut grecam ueritatẽ seruaret
latina translatio: ⁊ in utramq partẽ
seu bene seu male dixisset ille qui scͥp¬
sit. absq int̾pretis patrocinio romana
lingua cognosceret. Feci ut uoluit. misi¬
q ei libros. Quos cũ legisset exhorruit.¬
⁊ recludens scrinio ne plati in uulgu
multoꝵ animoᷤ uulnerarent. a quodam
am.ad legendum rogatus ut traderet
quasi statim reddituro: ꝓpt̾ angustiã
temporis fraudem ñ potuit suspicari.
Qui acceperat legendos. adhibitis notari¬
is om̃e opus descripsit:n multo celeriꝰ
quã ꝑmiserat codicem reddidit. eadem¬
q temeritate. & ut leuiꝰ dicam inep¬
tia quod male surripuerat aliis per cre¬
didit. & qr difficile grandes libros et de
rebus mysticis disputantes notarum
possunt seruare compendia. p̾sertim

Expanded text:
circiter decem sanctus uir Pammachius ad me cuiusdam scidulas misit, quae Origenis JIEQV agxcdv interpretata uolumina continerent, immo uitiata, hoc magnopere postulans, ut Graecam ueritatem seruaret Latina translatio et in utramque partem, seu bene seu male dixisset ille, qui scripsit, absque interpretis patrocinio Romana lingua cognosceret. feci, ut uoluit, misique ei libros, quos cum legisset, exhorruit et recludens scrinio, ne prolati in uulgus multorum animos uulnerarent, a quodam am, ad legendum rogatus ut traderet quasi statim reddituro, propter angustiam temporis fraudem non potuit suspicari. qui acceperat legendos, adhibitis notariis opus omne descripsit et multo celerius, quam promiserat, codicem reddidit. eademque temeritate et—ut leuius dicam — ineptia, quod male subripuerat, peius aliis credidit. et quia difficile grandes libros et de rebus mysticis disputantes notarum possunt seruare conpendia, praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
uides ei qui xͫi. hora est missus ad iuneam :
QQuodcũq responderis. quãuis diuersũ assero¬
eris laborẽ. ut ⁊ p̾miũ maiꝰ in diu̾so labore
merearis: eid̾e apud sextũ sententiȩ sub iaceb.
& tu qui hora . uͭi. conductus es. nouissimo in¬
uides. cur tecũ denariũ. id est equalem con¬
sequatur salutẽ. Licet salutis ꝓ labore diuer¬
rursũ pͥmꝰ. Uerũ ipsi int̾se obnon equalem la¬
miũ libent̾ accipiint: in nouissimo operario
id est in gentiũ salute discordant. ⁊ dño ini¬
riam faciunt: sub om̃ib parabolis arguun¬
tur iniudia. Non ambigo quin inculta ti¬
bi nr̃ȩ paruitatis uideatur oratio: s sepe car¬
satis sum excoli ñ posse sermonẽ. nisi quẽ ꝑ¬
pria manus limauerit. Itaq ignosce dolent¬
bus oculis. idest ignosce dictanti: maxime
cũ in eccłiasticis reb ñ queruntur uerba sed
sensis. idest panib sit uita sustentanda ñ

Expanded text:
uides ei, qui undecima hora est missus in uineam? uides ei, qui undecima hora est missus in uineam? quodcumque responderis, quamuis diuersum adserueris laborem, ut et praemium maius in diuerso labore merearis, eidem apud sextum sententiae subiacebis. et tu, qui hora sexta conductus es, nouissimo inuides, cur tecum denarium, id est aequalem consequatur salutem, licet salutis pro labore diuerrursum primus uerum ipsi inter se ob non aequalem lamium libenter accipiunt; in nouissimo tantum operario, id est in gentium salute, discordant et domino iniuriam faciunt et sub omnibus parabolis arguuntur inuidiae. Non ambigo, quin inculta tibi nostrae paruitatis uideatur oratio; sed saepe causatus sum excoli non posse sermonem, nisi quem propria manus limauerit. itaque ignosce dolentibus oculis, id est ignosce dictanti, maxime cum. in ecclesiasticis rebus non quaerantur uerba, sed sensus, id est panibus sit uita sustentanda, non
Abbreviated transcription (Latin):
debere eẽ merced̾e euis qui a prima ho¬
ra ad noctẽ usq sudauerit. ⁊ eiꝰ qͥ una
hora sit in labore uersatus. s ipsa uisti¬
tia habet in se liuorem. cur alteriꝰ inuideant
felicitati. Deniq ⁊ dñs oculũ in eis arguit in¬
uidentẽ. dicens. An oculus tius nequã est.
qr ego bonꝰ sũ: Linde ⁊ ab apło solus iustꝰ. sobus
dicitur immortalis: non quo angeli iniusti
sint ⁊ mortales: s quo ipse sit immortalis
& ustus: cui collata unuiersa iustitia. iniqͥ¬
tas inuenitur. Ut autẽ in hac ead̃e parabola
quã nẽ ꝓponimꝰ. iniustitiã intelligas conduc¬
toꝵ. aitende paulisper.qr qui pͥma hora con¬
ductus est. plus meret᷑ ab eo qui hora t̾cia est
missus ad uineã. rursũ horȩ t̾ciȩ operariꝰ. Uͭ.
horȩ operariũ antecedit: ⁊ sexte horȩ. none ho¬
rȩ uincit operariũ. Quomodo gͥ nouissimo
om̃s inuident: ⁊ eand̾e in se uistitiã ñ requi¬
runt: Tu qui hora nona conductꝰ es. cur in¬

Expanded text:
debere esse mercedem eius, qui a prima hora ad noctem usque sudauerit, et eius, qui una hora sit in labore uersatus, sed ipsa iustitia habet in se liuorem, cur alterius inuideat felicitati. denique et dominus oculum in eis arguit inuidentem dicens: aut oculus tuus nequam est, quia ego bonus eum? unde et ab apostolo solus iustus, solus dicitur inmortalis, non quo et angeli iniusti sint et mortales, sed quo ipse sit inmortalis et iustus, cui conlata uniuersa iustitia iniquitas inuenitur. Ut autem in hac eadem parabola, quam nunc proposuimus, iniustitiam intellegas conductorum, adtende paulisper. qui prima hora conductus est, plus meretur ab eo, qui hora tertia est missus ad uineam; rursum horae tertiae operarius sextae horae operarium antecedit et sextae horae nonae horae uincit operarium. quomodo igitur nouissimo omnes inuident et eandem in se iustitiam non requirunt? tu, qui hora nona conductus es, cur in
Abbreviated transcription (Latin):
uersatione mutent᷑. Septies cadit iustꝰ.
⁊ resurgit. Si cadit. quomͦ uistꝰ. Si uistꝰ¬
quomodo cadit. S iusti uocabulũ nõ
amutit: qui ꝑ penitentiã semꝑ resurg̃.
Et ñ solum sẽpties. s septuagies septieᷤ
desinquenti.si conu̾tatur ad peniten¬
tiam peccata donantur. Cui plus dimit¬
titur : plus diligit. Meretͥx lac̾miᷤꝰ pedeᷤ sal¬
uatoris lauat. ⁊ crine det̾git: ⁊ in typr̃
eccliȩ de gentib congregatȩ meret᷑ au¬
dire dimutunt᷑ tibi pecc̃a tua. Pharises¬
iustitia. perit suꝑbia: ⁊ puplicam hu¬
militas confessione saluatur. E ihere¬
miam contestatur deus. Ad sũmã loquar
contra gentẽ ⁊ regnũ. ut eradicẽ. ⁊ destry¬
am ⁊ dispergam ulud. Si penitentiã ege¬
rit gens illa a malo suo quod locutus
sum adu̾sus eam. agam ⁊ ego penitenti¬
am suꝑ malo quod cogitaui ut facerẽ eis.
ut edificem ⁊ plantem illud. Si fecerit
malum in conspectu meo ut ñ audiat

Expanded text:
versione mutentur. Septies cadit justus, versione mutentur. Septies cadit justus, et resurgit . Si cadit, quomodo justcabulum non amittit, qui per paenitentiam semper resurgit. et non solum septies, sed septuagies septies delinquenti, si conuertatur ad paenitentiam, peccata donantur. cui plus dimittitur, plus diligit. meretrix lacrimis pedes saluatoris lauat et crine detergit et in typum ecclesiae de gentibus congregatae meretur audire: dimittuntur tibi peccjustitia perit superbia: et publicani humilitas confessione salvatur . Per Jeremiam contestatur Deus: Ad summam loquar contra gentem et regnum, ut eradicem et destruam, et disperdam illud. Si poenitentiam egerit gens illa a malo enitentiam super malo, quod cogitavi, ut facerem ei. ut aedificem, & plantem illud v.10. Si fecerit malum in oculis meis, ut non audiat
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt canes sanguinẽ tux naboth. ibi
lingent sanguinem tur̃: ⁊i ez abel ca¬
nes comedent ante muros i ezahel. ab̃
cum audisset ahab scidit uestim̃ta sua.
& posuit saccũ suꝑ carnem suã: ieuina¬
uitq ⁊ dormiuit in cilicio. Factꝰq est
sermo dñi ad heliam dicens. Qm̃ reue¬
ritus est ahab faciẽ meã: non inducam
malum in diebus eiꝰ. Unũ scelus ahab ⁊
iherabel: ⁊ tñ conu̾ss conu̾si ahab ad pe¬
nitentiã pena differt᷑ in posteros: ⁊ ihe
⁊ abel in scelere ꝑseuerans p̾senti udi¬
cio condempnatur. Loquitur ⁊ dñs in
eugłio. uiri niniuite surgent in iudicio
cum generatione hac ⁊ condempnabt̃
eam: qr egert̾ penitentiã ad p̾dicatio¬
nem ione. Non enĩ uenit uocare ui¬
stos: s pecc̾ores in penitentiã. Dragina
perit: ⁊ t̾n inuenitur in stercore. Nonagin¬
ta nouem ottes relinquunt᷑ in solitudine:
⁊ una ouis quȩ errauerat pastoris hume¬

Expanded text:
xerunt canes sanguinem Nabuthae, ibi xerunt canes sanguinem Nabuthae, ibi lingent sanguinem tuum et: Iezabel canes comedent ante muros Hiezrahel. quod cum audisset Achab, scidit uestimenta sua et posuit saccum super carnem suam ieiunauitque et dormiuit in cilicio. factusque est sermo domini ad Heliam dicens: quoniam reueritus est Achab faciem meam, non inducam malum in diebus eius. unum scelus Achab et Iezabel, et tamen conuersi Achab ad paenitentiam poena differtur in pozabel in scelere perseverans, praesenti judicio condemnatur. Loquitur et Dominus in Evangelio: Viri Ninivitae surgent in judicium cum generatione hac, et condemnabunt eam, qEt iterum: Non enim veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Drachma perit, et tamen invenitur in stercore . Nonaginta novem oves relinquuntur in solitudine, et una ovis quae aberraverat, pastoris hume
Abbreviated transcription (Latin):
dosum. ⁊ fornicati sunt ibi. Et dixi pꝰ
stra duritia: dũ ⁊ pꝰ tanta scelera nos
prouocat ad salutẽ: ⁊ ne sic quidem
uolumꝰ ad meliora conũti. Si relique¬
rit inquit uxor uirũ suũ ⁊ alii nup¬
serit. ⁊ uoluerit postea reu̾ti ad eũ:
numquid suscipiet eã. ⁊ ñ detestabi¬
tur: ꝓ quo scriptũ est iuxta hebrai
cam ueritatem. quod in g̾cis ⁊ latiniˢ
codicib non habetur. Et tu  reliqͥ¬
sti me. Tam̃ reu̾tere : ⁊ suscipiam te
dicit dñs. Y saias qͦ in eundem sensũ
iscdem pene loquitur sermonibus.
Conu̾timini qui ꝓfundũ consiliũ cogi¬
tatis ⁊ iniquũi filii isrł. Reuertere
ad me ⁊ redimam te. ego deus ⁊ ñ est
aliꝰ p̾ter me : uistꝰ ⁊ saluator ñ est abs¬
q me. Reu̾timini ad me ⁊ salui eritis
qui estis in extremis t̾rȩ Recordami¬
ni hoꝵ ⁊ ingemiscite: ⁊ agite penitẽ¬
tiam qui errastis. Conũtimini corde
in ieiunio ⁊ lacrimis ⁊ planctu : suin¬

Expanded text:
dosum et fornicati sunt ibi. et dixi, podosum et fornicati sunt ibi. et dixi, postram duritiam! dum et post tanta scelera nos prouocat ad salutem et nec sic quidem uolumus ad meliora conuerti: si reliquerit, inquit, uxor uirum suum et alii nupserit et uoluerit postea reuerti ad eum, numquid suscipiet eam et non detestabitucam Veritatem, quod in Graecis et Latinis codicibus non habetur: Et tu reliquisti me, tamen convertere, et suscipiam te, dicit Dominus. Isaias quoque in eumdem sensum iisdem pene loquitur sermonibus: conuertimini, qui profundum consilium cogitatis et iniquum, filii Israhel. reuertere ad me et redimam te. ego deus et non est alius praeter me. iustus et saluator non est absque me. reuertimini <id me et salui eritis, qui estis in extremis terrae. recordamini horum et ingemescite et agite paenitentiam, qui erratis. conuertimini corde in ieiunio et lacrimis et planctu; scin
Abbreviated transcription (Latin):
tui sunt. De quib saluator ait. Dimiite
mortuos ut sepeliant mortuos suos:
sia. ⁊ nolunt ultra reu̾ti ad eam dam¬
natione iuicioꝵ. Unde ⁊ ad uiros eccłia¬
sticos qui muri ⁊ turres eccłiȩ nuncupã¬
tus : loquitur sermo ꝓpħicus dicens. Mu¬
ri syon ꝓferte lacrimas: implentes illod
apłi. gaudere cũ gaudentib. flere cum
flentib : ut duraᷤ peccantiũ uris lacri¬
mis ꝓuocetis ad fletũ. ne ꝑseuerantes ĩ
malitia audiant. Ego plantaui te ui¬
neam frugiferam. om̃em ueram: quo¬
modo conu̾sa es ĩ amaritudinẽ uitis ali¬
enȩ: Et iterũ. Ligno dixerunt. pat̾ me
terunt ad me dorsa ⁊ non facies suas.
Et est sensus. Noluerunt ad me conu̾ti
ut agerent penitentiã: s cordis durici¬
Ain iniuiriã meã sua t̾ga uerterunt.
Quam obrem ⁊ dñs loquitur ad ihere¬
miam. Uidisti quȩ fecerunt mͥ habita¬
tio domꝰ isrł: Abierunt suꝑ om̃em mo¬
tem excelsum. ⁊ subt̾ om̃e lignũ fron¬

Expanded text:
tui sunt, de quibus salutui sunt, de quibus salute, ut sepeliant mortuos suos, sia et nolunt ultro reverti ad eam damnatione uitiorum. unde et ad uiros ecclesiasticos, qui muri et turres ecclesiae nuncupantur, loquitur sermo propheticus dicens: muri Sion, proferte lacrimas inplentes illud apostoli: gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, ut dura corda peccantium uestris lacrimis prouocetis ad fletum, ne perseuerantes in malitia audiant: ego plantaui te uineam fructiferam, omnem ueram; quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae?et iterum ligno dixerunt: \'pater ', et aduerterunt ad me dorsa et non facies suas. et est sensus: noluerunt ad me conuerti, ut agerent paenitentiam, sed cordis duritia in iniuriam meam sua terga uerterunt. quam ob rem et dominus loquitur ad Hieremiam: uidisti, quae fecerunt mihi, habitatio Israhel? abierunt super omnem montem excelsum et subter omne lignum fron
Abbreviated transcription (Latin):
us ad te de luce uigilo. situiit ad te aĩa
mea. quã multiplicit᷑ tibi caro mea. in
t̾ra deserta. ⁊ inuia. & in aquosa: sic in sc̃o
apparui tibi quãquã enĩ sitierit te aĩa
mea. tam̃ multo te plus carnis mee labo¬
re quesiui: ⁊ tͥ in sc̃o apparere ñ potui:
nisi prius in t̾ra deserta a uicus. ⁊ inuia
aduersaruis potestatib. ⁊ absq humore
& reumate ulliꝰ libidinis cõmorarer. Fle
tionem amaritudine abluit lacrimarũ:
impleuit q illud ꝓpheticũ. exitus aqua¬
rum deduxerunt oculi mei. Plangit et
iheremias populũ penitentiã non agẽ¬
tem: dicens. Quis dabit capiti meo aqͣ
⁊ oculis meis fontẽ lacrimarũ: ⁊ plora¬
bo populũ istũ ꝑ diẽ ⁊ noctem: Cur aũ
plangat ⁊ defleat: sequenti sermone de¬
monstrat. Nolite flere mortuũ: neq
plangatis eũ. Flete planctu eũ qͥ egre¬
ditur: qr ñ reu̾tetur ultra. Nequa qͣ
igitur gentilis plangendꝰ est atq uideus
qui in eccłia non fuerunt. ⁊ semel mor¬

Expanded text:
te anima mea, quam multipliciter tibi caro mea. in terra deserta et inuia et inaquosa, sic in sancto apparui tibi. quamquam sitierit te anima mea, tamen multo te plus carnis meae labore quaesiui et tibi in sancto apparere non potui, nisi prius in terra deserta a uitiis et inuia aduersariis potestatibus et absque humore et reumate ullius libidinis commorarer. fleutionem amaritudine abluit lacrimarum inpleuitque illud propheticum: exitus aquarum deduxerunt oculi mei. plangit et Hieremias populum paenitentiam non agentem dicens: quis dabit capiti meo aquam et oculis meis fontem lacrimarum et plorabo populum istum per diem et noctem? cur autem plangat et defleat, sequenti sermone demonstrat: nolite flere mortuum neque plangatis eum. flete planctu, qui egreditur, quia non reuertetur u 11 r a. nequaquam igitur gentilis plangendus est atque Iudaeus, qui in ecclesia non fuerunt et semel mor
Abbreviated transcription (Latin):
coniugis tue ar¬
temie. immo sororis ex coniuge atq
conseruȩ fecit dep̾catio: quȩ nequaꝗͣ
ꝓpria salute contenta tuã ⁊ ante
quesiuit in patria ⁊ nc in scĩs locis
querit salutẽ: imitari cupiens an

Expanded text:
coniugis tuae Artemiae, immo sororis ex coniuge atque conseruae, fecit deprecatio. quae nequaquam propria salute contenta tuam et ante quaesiuit in patria et nunc in sanctis locis quaerit salutem imitari cupiens An
Abbreviated transcription (Latin):
ueritasq seruauerĩt. miscdia ⁊ pax
ꝓuocent ad salutẽ. Totam penitentiã
peccatoris ostendit psalmꝰ quinquage¬
simꝰ quando ing̾ssus ẽ dauid ad becͥsa¬
beȩ uxorem uriȩ ethei. ⁊ nathan ꝓphe¬
tante correptꝰ respondit dicens. peccaui:
statim q meruit audire. ⁊ dñs abstulit a
te peccatum:. adulterio enĩ iũxerat homi¬
cidiũ: ⁊ tñ conu̾sus ad lacrimas mise¬
rere ait mei d̾s scd̾m magnã miscdiam
tuam. ⁊ scd̃m multitudinẽ misera¬
tionum tuarũ dele iniquitatẽ meã.
Magnũ enĩ peccatũ: magna indigebat

Expanded text:
ueritasque terruerint, misericordia et pax ueritasque terruerint, misericordia et pax prouocent ad salutem. totam paenitentiam peccatoris ostendit psalmus quinquagesimus, quando ingressus est Dauid ad Bethsabee, uxorem Uriae Cethei, et Nathan prophetante correptus respondit dicens: peccaui statimque meretur audire: et dominus abstulit a te pecc a t u m. adulterio enim iunxerat homicidium et tamen conuersus ad lacrimas: miserere, ait, mei, deus, secundum magnam misericordiam tuam et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. m
Abbreviated transcription (Latin):
nos doceat. ꝑ quem loquitur deus. Qd
tibi faciã effraum : Qͦ modo te ꝓtegam
isrł: Quid tͥ in quã faciã. Sic̃ adam̃a
ponam te: ⁊ sicut seboim. Conuersũ ẽ
cor meũ in me: conturbata ẽ Penitudo
mea. nequaqũã faciã scd̾m irã furoriᷤ
mei. Unde. ⁊ dauid loquitur in psal¬
mo. Non est in morte qui memor sit
tui: in inferno aũt quis confitebitur
tibi: & in alio loco. Peccatũ meũ no¬
tũ feci: ⁊ iniquitatẽ meã ñ abscondi.
bixi ꝓnuntiabo contra me iniquita¬
tem meã dño: ⁊ tu dimisisti impietatẽ
cordis mei. Prohac orabit ad te om̃is sc̃s:
in tempore oportuno. Uerunt̃n nisi in
diluxio aquarũ multarũ: ad ipsũ nos
approximabunt. Uide quanta mag¬
nitudo flecuũ sit. ut aquarũ dilurio
comparetur : quos qui habuerit ⁊ dixe¬
rit cum iheremia ñ sileat pupilla ocłi
mei. statim in illo cõplebitur. Miscd̃ia
⁊ ueritas obiuauerunt sibi. iustitia
⁊ pax deosculate st̃: ut si te iustitia

Expanded text:
s: quid tibi faciam, Effraim, quomodo te protegam, Israhel, quid tibi, inquam, faciam? sicut Adamam ponam te et sicut Seboim. conuersum est cor meum in me, conturbata est paenitudo mea. nequaquam faciam secundum iram furoris mei. unde et Dauid loquitur in psalmo: non est in morte, qui memor sit tui; in inferno autem quis confite bitur tibi? et in alio loco: peccatum meum notum feci et iniquitatem meam non abscondi. dixi: \'pronuntiabo contra me iniquitatem meam domino' et tu dimisisti inpietatem cordis mei. pro hac orabit ad te omnis sanctus in tempore oportuno. uerumtamen nisi in diluuio aquarum multarum ad ipsum non adpropinquabunt. Uide, quanta magnitudo sit fletuum, ut aquarum diluuio conparetur. quos qui habuerit et dixerit cum Hieremia: non sileat pupilla oculi mei, statim in illo conplebitur: m i sericordia et ueritas obuiauerunt sibi, iustitia et pax deosculatae sunt, ut, si te iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a salute uiranti. Quã ob causam et
iustꝰ p̾catur ⁊ dicit. Conu̾te nos saluta¬
cori meo fortitudinẽ: auertisti faciẽ tuã
⁊ factus sum conturbatꝰ. Post qua enim
feditatem delictoꝵ meoꝵ. uirtutũ decore
mutaui: infirmitatẽ meã tua gr̃a robo¬
rasti. Ecce audio pollicentẽ. ꝑsequar ini¬
micos meos ⁊ cõprehendam illos. ⁊ non
conuertar donec deficiant: ut qui. ante
fugiebam ⁊ inimicꝰ eram. tua cõprehen¬
dar manu. Ne cesses a ꝑsequendo donec
deficiam a uia mea pessima. ⁊ reuertar
ad iurũ meũ pristinũ. qui michi dabat
linteamina mea. ⁊ oleũ ⁊ similam. ⁊ ci¬
babat me pinguissimis cibis: qui iecirco
obsepsit atq preclusit uias meas pessioaᷤᷤ
ut eam inuenirẽ uiã quȩ dicit in euan¬
gelio. ego sum uia ⁊ iuta & ueritaᷤ.
Audi ꝓpħam ioquentẽ. qui seminas̃
in lacrimis in gaudio metent. eunteᷤ
ibant ⁊ flebant portantes semina

Expanded text:
nostra salute iuranti. quam ob causam et nostra salute iuranti. quam ob causam et iustus precatur ac dicit: conuerte nos, deus salutanem, auertisti faciem tuam et factus sum conturbatus. postquam enim foeditatem delictorum meorum uirtutum decore mutaui, infirmitatem meam tua gratia roborasti et te audiam pollicentem: persequar inimicos meos et conprehendam eos et non reuertar, donec deficiant, ut, qui te ante fugiebam et inimicus eram, tua conprehendar manu. ne cesses a persequendo, donec deficiam a uia mea pessima et reuertar ad uirum meum pristinum, qui mihi dabat linteamina mea et oleum et similam et cibabat me pinguissimis cibis. qui idcirco obsaepsit atque praeclusit uias meas pessimas, ut eam inuenirem uiam, quae dicit in euangelio: ego sum uia et uita et ueritas. audi prophetam loquentem: qui seminant in lacrimis, in gaudio metent. euntes iba
Abbreviated transcription (Latin):
uersus ingemueris tunc saluꝰ eris: ⁊ sci¬
es ubi fueris. Scire ñ possumꝰ egrotatio¬
nis mala: nisi cũ fuerit sanitas conse¬
cita. ⁊ quantũ uirtus boni habeat. ui¬
cia demonstrant. clariꝰq fit lum̃ com¬
paratione tenebrarũ. Iezechiel quoq
isdem u̾bis. qr eodem ⁊ sp̾u. conuerti¬
mini inquit ⁊ recedite ab iniquitati
torm̃tũ impietates. Proicite om̃s im¬
pietates uras. quib impie egistis ad¬
uersum me:⁊ facite uob cor nouum
⁊ sp̃m nouuo. & quare moriemini
domus isrł: Nolo enĩ mortẽ pecc̾oris di¬
cit dñs. Unde ⁊ in conseq̃ntibus loqui¬
tur. Uiuo ego dicit dñs. nolo mortẽ pec¬
catoris: nisi ut reu̾tatur a uia sua et
uiuat. Ne mens incredula bonoꝵ repro¬
missioni desperet. ⁊ semel ꝑditioni anunꝰ
destinatꝰ non adhibeat uulneri curatio¬
nem quod nequaquam estimat posse
curari: ic circo iurare se dicit. ut si non
credimꝰ ꝓmittenti deo. credamꝰ saltẽ ꝓ

Expanded text:
uersus ingemueris, tunc saluus eris et sciuersus ingemueris, tunc saluus eris et scies, ubi fueris. scire non possumus aegrotationis mala, nisi cum fuerit sanitas consecuta, et, quantum boni uirtus habeat, uitia demonstrant clariusque fit lumen conparatione tenebrarum. Hiezechiel quoque isdem uerbis, quia eodem et spiritu: conuertimini, inquit, et redite ab iniquitatibtormentum inpietatis. proicite omnes inpietates uestras, quibus inpie egistis aduersum me, et facite uobis cor nouum et spiritum nouum. et quare moriemini, domus Israhel? nolo enim mortem peccator i s, dicit dominus. unde et in consequentibus loquitur: uiuo ego, dicit dominus. nolo mortem peccatoris, nisi ut reuertatur a uia sua et uiuat, ne mens incredula bonorum repromissione desperet et semel perditioni animus destinatus non adhibeat uulneri curationem, quod nequaquam aestimat posse curari. idcirco iurare se dicit, ut, si non credimus promittenti deo, credamus saltim pro
Abbreviated transcription (Latin):
ducemꝰ ⁊ bibamꝰ.: cras enim moriemur.
be quib ⁊ iezechies loquitur. Et tu fili
hominis. dic domui isrł. Sic locuti estis
dicentes. Errores nr̃i ⁊ iniquitates nr̃ȩ
suꝑ nos erunt: ⁊ in ipsis contabescemꝰ.
et quomodo salui esse poterimꝰ: Dic eis.
Uuio ego dicit dñs. nolo mortẽ impu: s
ut conuertatur a uia sua. Literũ. Re¬
uertimini recedentes a uia ur̃a. Quare
moriemini domꝰ isrł. Nichil ita offen¬
dit deũ. quã desperatione melioꝵ here¬
re peiorib: licet ⁊ ipsa desperatio in¬
credulitatis indiciu sit. Qui enim de¬
sperat salutẽ : non putat futurũ ẽẽ
uidiciũ. Quod si metueret: utiq bonis
operib se uidici p̾pararet. Audiamꝰ ꝑ¬
eremiam ꝓpħam loquentẽ deũ. Con¬
uerte pedem tuũ auia aspera: ⁊ gut¬
tur tuũ a siti. Et iterũ. Num quid qͥ
cadit ñ resurget: aut qui au̾sus est ñ
reuertetur: & ꝑ ysaiam. Quando cos¬

Expanded text:
ducemus et bibamus; cras enim moriemur. ducemus et bibamus; cras enim moriemur. de quibus et Hiezechiel loquitur: et tu, fili hominis, dic domui Israhel: sic locuti estis dicentes: errores nostri et iniquitates nostrae super nos erunt et in ipsis contabescimus; et quomodo salui esse poterimus? dic eis: uiuo ego, dicit dominus; nolo mortem inpii, sed ut conuertatur a uia sua. et iterum: reuertimini recedentes a uia uestra; quare moriemini, domus Israhel? nihil ita offendit deum quam desperatione meliorum haerere peioribus, licet et ipsa desperatio incredulitatis indicium sit. qui enim desperat salutem, non putat futurum esse iudicium. quod si metueret, utique bonis operibus se iudici praepararet. audiamus per Hieremiam loquentem deum: conuerte pedem tuum a uia aspera et guttur tuum a siti et iterum: numquid, qui cadit, non resurget aut, qui auersus est, non reuertetur? et per Esaiam: quando con
Abbreviated transcription (Latin):
quondam n⁊ erroris habitator statim ad
meridiem poterat ꝑuenire in qua abͣ¬
ham amicus dñi. cũm angelis suscepit
deum. ⁊ ioseph fr̃s pascit in egypto.
sponsusq a sponsa audit. ubi pascis uͥ
cubas in meridie. Samuel quondam
plangebat saul qr suꝑbiȩ uulnera pe¬
nitentiȩ medicamine ñ curabat: ⁊ pay¬
lus lugebat corinthioᷤᷤ qui fornicati¬
onis maculas lacrimis delere noleban.
Unde ⁊ iezechiel librũ deuorat scrip¬
tum intꝰ & foris. carmine. plancto. et
ue:carmine suꝑ laude iustoꝵ. planc¬
tu suꝑ penitentib. ue suꝑ his de qui¬
bus scriptũ est. cũ uenerit impiꝰ in ꝑ¬
fundum malorum contẽrnit. Quos
ostendit ysaias dicens. Uocabit dñs saba¬
oth in die illa ad flecũ ⁊ plantũ. ⁊ decalua¬
tionem ⁊ accinctionem:cilicioꝵ ip¬
si autẽ fecerunt lecitiam ⁊ exultationẽ
mactantes uitulos ⁊ occidentes oues ut
comederent carnes: atq dicentes. Man¬

Expanded text:
quondam et erroris habitator statim ad quondam et erroris habitator statim ad meridiem poterat peruenire, in qua Abraham, amicus domini, cum angelis suscepit deum et Ioseph fratres pascit in Aegypto sponsusque audit a sponsa: ubi pascis, ubi cubas in meridie? Samuhel quondam plangebat Saul, quia superbiae uulnera paenitentiae medicamine non curabat, et Paulus lugebat Corinthios, qui fornicationUnde et Ezechiel librum devorat scriptum intus et foris, carmine, et planctu, et vae . Carmine, super laude justorum: planctu, super poenitentibus, vae, super his de quibus scriptum est: Cum venerit impius in profundum malorum, contemnit . Quos ostendit Isaias, dicens: Vocavit Dominus sabaoth in die illa ad fletum et planctum et decalvationem et accinctionem ciliciorum; ipsi autem fecerunt laetitiam et exultationem mactantes uitulos et occidentes oues, ut comederent carnes, atque dicentes: man
Abbreviated transcription (Latin):
dreȩ ⁊ philippi apłoꝵ beniuolentiã.
nem ⁊ amicũ nathanahel inuenire
desiderat. ut alt̾ eoꝵ mereatur audi¬
re. tu es sy mon filuis iohanna. tu uo¬
caberis cephas quod int̾pretatur petros.
alter donum dei. hoc enĩ in lingua nr̃a
sonat nathanael. xp̃i ad se loquentis
testimonio subleuetur. Ecce uere israhe¬
lita : in quo dolus ñ est. Optauerat
quondam ⁊ loth cũ filiabus saluare
conuigem suã. & de incendio sodomȩ
⁊ gomorrȩ pene semi ustꝰ erũpens edu¬
cere eam quȩ pͥstinis uiciis tenebator
astricta. s ⁊ trepida desperatione re¬
spiciens pꝰ t̾gũ et̾no infidelitatis titu¬
lo condẽpnatur: ⁊ ardens fides ꝓ una
muliere ꝑdita totam segor liberat ei¬
uitatem: Beniq pꝰ quã sodomiticas ual¬
les ac tenebras derelinquens ad mon¬
tana conscendit.ortus est ei sol in se¬
gor. quȩ int̾pretatur paruula: ut par¬
ua fides loth qr maiora ñ poterat. saltẽ
minora seruaret. Neq enim gomorre

Expanded text:
dreae et Philippi apostolorum beniuolentiam, nem et amicum Nathanahel inuenire desiderat, ut alter eorum mereatur audire: tu es Simon, filius Iohannis, tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus, alter \'donum dei\' —hoc enim in lingua nostra sonat Nathanahel — Christi ad se loquentis testimonio subleuetur: ecce uere Israhelita, in quo dolus non est. optauerat quondam et Loth cum filiabus saluare coniugem suam et de incendio Sodomae et Gomorrae paene semiustus erumpens educere eam, quae  pristinis uitiis tenebatur adstricta; sed et trepida desperatio respiciensque postergum aeterno infidelitatis titulo condemnatur et ardens fides pro una muliere perdita totam Segor liberat ciuitatem. denique, postquam Sodomiticas ualles ac tenebras derelinquens ad montana conscendit, ortus est ei sol m Segor, quae interpretatur \'paruula\', ut parua fides Loth, quia maiora non poterat, saltim minora seruaret. neque enim Gomorrae
Abbreviated transcription (Latin):
imitetur uirtutes in uita illoꝵ. In loq̃n¬
do simplicitatẽ excusabat scimoniȩ mag¬
nitudo. ⁊ syllogismos aristotelis. contor¬
taq crisippi acumina. resurgens in or¬
tuus confutabat. Ceterũ ridiculũ si quiˢ
e nobis manens int̾ cresi opes. ⁊ sarda¬
na. paili delicias. de sola rusticitate se
iactet. quasi om̃s latrones ⁊ diuersorum
criminum rei diserti sint. ⁊ cruentos
gladios philosophoꝵ uoluminib. et ñ
arboꝵ truncis occulant. Excessi m̃ẜur̃a
qui falsariꝰ uocor. ⁊ int̾ muliercularũ
radios ⁊ textrina dilanior. contentꝰ se
crimen ab nuere. ñ referre. Unde arbi¬
trio tuo cunta ꝑmitto. ut legas ipsam epi¬
stolam tam grecã quã latinam: ⁊ ulico in¬
telligas accusatoꝵ meoꝵ nenias. ⁊ opꝓbriosaᷤᷤ
querelas. Porro sufficit michi instruxisse
karissimũ. ⁊ in cellula latitantẽ diẽ expͣec¬
tare iudicii. Optoq si fieri potest. n si ad

Expanded text:
imitetur in uita. illorum in loquenimitetur in uita. illorum in loquendo simplicitatem excusabat sanctimoniae magnitudo et syllogismos Aristotelis contortaque Chrysippi acumina resurgens mortuus confutabat. ceterum ridiculum, si quis e nobis inter Croesi opes et Sardanapalli delicias de sola rusticitąte se iactet, quasi omnes latrones et diuersorum criminum\' rei diserti sint et cruentos gladios philosophorum uoluminibus ac non arborum truncis occulant. Excessi mensuramqui falsarius uocor et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abluere, non referre. unde arbitrio tuo cuncta permitto, ut legas ipsam epistulam, tam Graecam quam Latinam, et ilico intellegas accusatorum meorum nenias et pretiosas querellas. porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum et in cellula latitantem diem tantum expectare iudicii. optoque, si fieri potest, etsi ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo frustra tanto tempore studiumꝰ: et
sẽpe manũ feruiȩ subduximꝰ. E gredien¬
tes de portu: statim inpegimꝰ. Igitur qr
tis: tu quicũq reprehensor es. tu me ob¬
secro emenda preceptor: ⁊ uerbũ de u̾bo
exprime. Debuera ᷤ inquit dicere.Oporte¬
bat nos dilecte. non estimatione clericoꝵ
ferri. Hȩc est plautina eloquentia. hicle¬
pos atticus: ⁊ musarũ ut dicunt eloqͥo
comparandꝰ. Completur in me tritũ ser
pensas: qui boues mittit ad ceroma. Hȩc
non est uluis culpa cuiꝰ sub ꝑsona alius
agit tragediam: s rufini ⁊ melaniȩ ma¬
gistroꝵ eius. qui ulũ magna mercede ni¬
chu scire docuer̃t. Nec reprehendo in qͦ¬
lbet xp̃iano sermonis imperitiã. Atq
utinam socraticũ illud haberemꝰ: scio
quod nescio: ⁊ alterus sapientis. te ipsu
intellige. Uenerationi mͥ semꝑ fuit. non
uerbosa rusticitas: s sc̃a simplicitas. Qͥ
in sermone imitari se dicit apłos: prius

Expanded text:
Ergo frustra tanto tempore studuimus; et Ergo frustra tanto tempore studuimus; et a saepe manum ferulae subduximus » . Egredientes de portu, statim impegimus. Igitur quia tis: tu quicumque reprehensor es, tu me obsecro emenda praeceptor, et verbum de verbo exprime. Debueras, inquit, dicere: « Oportebat nos, dilecte, non aestimatione Clericorum ferri. » Haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus, et Musarum, ut dicunt, eloquio comparandus. Completur in me tritum vulgpensas, qui bovem mittit ad ceroma. Haec non est illius culpa, cujus sub persona alius agit Tragoediam; sed Ruffini et Melanii magistrorum ejus, qui illum magna mercede nihil scire docuerolibet Christiano sermonis inperitiam - atque utinam Socraticum illud haberemus: s.cio, quod nescio\' et alterius sapientis: \'te ipsum intellege\'! —, uenerationi mihi semper fuit non uerbosa rusticitas, sed sancta simplicitas: qui in sermone imitari se dicit apostolos, prius
Abbreviated transcription (Latin):
cͦs. ⁊ syllabas interprecetur ⁊ litteras. dicatq
lingua non recipit: Huiꝰ rei exemplum.
ex nr̃o sermone capere ñ possumꝰ. Quanta
enim apud grecos benedicuntur. quȩ si ad
uerbum transferamꝰ in latino non reso.¬
nant: ⁊e regione quȩ apud nos placent.
si uertantur uixta ordinẽ. apud illos di¬
splicebunt. S ut infinita preteream. et
di falsitates in epłȩ translatione repre¬
hendant: ipsius epłȩ ponã cũ greco sermo¬
ne principiũ. ut ex uno crimine intelli
ego ita uertisse me memini. Oportebat nos
duectissime clericatus honore non abuti
in superbia. Ecce inquiunt in uno uersi¬
culo quanta mendaua. Primũ agãpestos
dilectus est non dilectissimꝰ: deinde ogesis
estimatio dicitur. non suꝑbia. Non enim
morem. alterũ arbitriõ sonat. Totumq
quod sequitur. clericat᷑ honore ñ abuti
in suꝑbia: tuỹ est. Quid aas hoc olomen
litterarũ ⁊ nr̃oꝵ tempoꝵ aristarce: qui
de uniuersis scriptorib sententiã feras :

Expanded text:
 syllabas interpretetur et litteras dicatque lingua non recipit? huius rei exemplum ex nosenim apud Graecos bene dicuntur, quae si ad verbum transferamus, 317 in Latino non resonant: et e regione, quae apud nos placent si vertantur juxta ordinem, apud illos displicebunt. 12. Sed ut infinita praeteream, et di falsitatis me in epistolae translatione reprehendant, ipsius epistolae ponam cum Graeco sermone principium, ut ex uno crimine intelligquod ita me vertisse memini: « Oportebat nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam. » Ecce, inquiunt, in uno versiculo quanta mendacia. Primum ἀγαπητὸς, dilectus est non dilectissimus. Deinde οἴησις, aestimatio dicitur, non superbia; non enim morem, alterum arbitrium sonat. Totumque quod sequitur, « clericatus honore non abuti in superbiam, tuum est. Quid ais al. trorum temporum Aristarche, qui de universis scriptoribus sententiam feras?
Abbreviated transcription (Latin):
ad sensum int̾pretati sunt testimonia re
plicauero. Sufficit in p̾senti nõiasse hy¬
lariũ confessorẽ. qui omelias in iob. n in
psalmos tractatus plurimos in latinũ
uertit e greco: nec assedit litterȩ dor-¬
mitanti. ⁊ putida rusticoꝵ interpreta¬
tione se torsit: s l cͥ apͥtiuos sensus in so¬
am linguam uictoris uire transposuit.
Nec hoc mirũ in ceteris scłi uidelicet aut
eccłiȩ uiris. cũ septuaginta int̾pretes. et
eugłistȩ atq apłi. idem in sacris uolumi¬
nibus fecerint. Legimꝰ in marcho dicentẽ
dñm. tabitacumi. statimq subiunctũ.
quod int̾pretatur. puella tibi dico surge.
Arguat eugłistam mendacii. quare addi¬
derit tibi surge. dico: cũ in hebreo tantũ.¬
modo sit. puella surge. S ut emfatico¬
tẽroñ faceret.⁊ sensum uocantis ⁊ imꝑe¬
rantis exprimeret: ad didit. tibi dico. Rui¬
sum in matheo redditis a ꝓditore uida
triginta argenteis ⁊ empto ex eis agro

Expanded text:
ad sensum interpretati sunt, testad sensum interpretati sunt, testplicavero.» 62 «Sufficit in presenti nominasse Hilarium confessorem, qui Homelias in Iob psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in sam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut ecclesiae uiris, cum septuaginta interpretes et euangelistae atque apostoli idem in sacris uoluminibus fecerint. legimus in Marco dicentem dominum: talitha cumi statimque subiunctum: quod interpretatur: puella, tibi dico, surge. arguite euangelistam mendacii, quare addiderit tibi dico, cum in Hebraeo tantummodo sit puella, surge: sed ut ἐμφατικώτερον faceret et sensum uocantis et imperantis exprimeret, addidit tibi dico. rursum in Matheo redditis a proditore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro
Abbreviated transcription (Latin):
tione mutare: homerum ad uerbum ex¬
primat in latinũ. Plus aliquid dicam.¬
Eundem in sua lingua prosȩ uerbis int̾¬
pretetur: uidebit ordinem ridi. culum.
⁊ poetam eloquentissimũ uix loquentẽ.
Uerũ ne scriptoꝵ eorũ parua sit au toritas.
qua quam hoc tantum ꝓbare uoluerim
me semꝑ ab adolescentia. non uerba s sen¬
tentias transtulisse. qualis suꝑ hoc genere
prefaciuncula sit in libro quo beatĩ anto¬
nii uita describitur. ipsiꝰ lectione cogno¬
sce. Ex alia in aliã lingũa ad uerbũ exp̾s¬
sa translatio sensus operit: ⁊ ueluti leto
gramine sata transgulat. Dũ enĩ casib
& figuris seruit oratio. quod breui pote¬
rat indicare sermone. longo ambitu circ̃¬
acta uix explicat. hoc gͥ ego uitans it abea¬
tũ antonuu te petẽte ex posui. ut nichil desit
ex sensu. cũ aliquid desit de uerbis. Alii¬
syllabaᷤᷤ aucupentur ⁊ litteras : tu quere
sententiã. dies me deficiet. si om̃iũ qui

Expanded text:
tione mutari, Homerum ad uerbum extione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Latinum — plus aliquid dicam -,.eundem sua in lingua prosae uerbis interpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquentem.f Uerum ne meorum parua sit auctoritas — quamquam hoc tantum probare uoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
li t̾c quoq errore deceptꝰ. certe hoc michi
a uobis obiciendũ nesciens. cũ eusebu xͦp̃o¬
Nson in latinũ uerterẽ: tali int̾ cete¬
ra p̾fatione usus sũ. Difficile ẽ alienas
lineas insequentẽ ñ alicubi excedere:
arduũ ualde. ut quȩ in alia lingua bñ
dicta sunt. eundem decorẽ in transsat¬
one conseruent. Significatõ ⁊ aliquid
unius uerbi ꝓpriẽtate non habeo me¬
um quo id efferã: et dum quero implere
sententiam. longo ambitu uix breuis
uiȩ spacia consũmo. Accedunt yperbato¬
rum anfractus. dissimilitudines casuũ:
uarietas figurarũ. Ipsũ postremo suũ
⁊ ut ita dicam uernaculũ linguȩ genꝰ.¬
si ad uerbũ int̾pretor absurde resonat:
si ob necessitatem aliquid in ordine uel ĩ
sermone mutauero. ab int̾pretis uidebor¬
officio recessisse. & pꝰ multa quȩ nc̃ ꝑse¬
qui ociosũ est: etiã hoc addidi. Quod si
cui non uidetur linguȩ gr̃am int̾preta¬

Expanded text:
li tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi li tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a uobis obiciendum nesciens, cum Eusebii apovtxov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conseruent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaero inplere sententiam, longo ambitu uix breuis uiae spatia consummo. accedunthyperbatorumanfractus, dissimilitudines casuum, uarietates figurarum, ipsum pstremo suum et, ut ita dicam, uernaculum linguae genus:si ad uerbum interpretor, absurde resonant; si ob necessitatem aliquid in ordine, in sermone mutauero, abinterpretisuideborofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est, etiam hoc addidi: quodsi cui non uidetur linguae gratiam interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
ut orator. sententiis isdem ⁊ earũ formis:
tam figuris qua uerbis ad nr̃am consue¬
tudinem aptis. In quib ñ ꝓ uerbo uer¬
bum necesse habui reddere: s genꝰ om̃iũ
uerboꝵ uimq seruaui. Non enĩ ea me
a.numerare lectori putaui oportere:s
tamquã appendere. Rursũ q in calce ser¬
monis. Quoꝵ ego ait orationes. sicut spe¬
ro ita expressi. uircutib utens illoꝵ om̃i¬
bus. idẽ sententus ⁊ earũ figuris. ⁊ rerũ
ordine:uerba ꝑsequens eatenꝰ ut ea ñ abor¬
preti p̾cipit. Nec uerbũ uerbo curabis
reddere. fidus int̾pres. Terentiꝰ menan¬
drum. plautꝰ ⁊ ceciliꝰ ueteres comicos in¬
terp̃tati sunt. Num quid ͭ erent in uerbis
ac non decorẽ magis ⁊ elegantiã in trais¬
latione conseruant: Quam uos ueri¬
tatem int̾precationis: hanc eruditi ra¬
ro haian nuncupant. Unde ⁊ ego doc¬
tus a talib ante annos circit̾ .xͣx. ⁊ simi¬

Expanded text:
ut orator, sententiis isdem et earum formis tam ut orator, sententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, . uerba persequens eatenus, ut ea non abhorrpreti praecipit: nec uerbum uerbo curabis reddere fidus interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Caecilius ueteres comicos interpretati sunt: numquid haerent in uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? quam uos ueritatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvjXiav nuncupant. unde et ego doctus a talibus ante annos circiter uiginti et simi