comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qua festiuitate meminit ca
niat ad eum. Si sitimꝰ u diamꝰ. et
non pedib sed affectib. nec migran
mat migrat. Aliud ẽ migrare cr¬
pore: aliud corde. Aligrat corpore:
qui motu corporis mutat locum.
Mictrat coode: qͥ matu coodas mutar¬
diceret principium sum: s caquã
diceret principiũ me credite. Quod
in sermone greco ut dixi euident̃
apparet. ubi feminini generis est
principiũ: uelut si uellet se dicere
esse ueritatẽ: et dicentib tu qͥs es.
responderet ueritatem. cũ uideatur
buisse ueritas: id ẽ ueritas sum. S
altius respondit. cũ iuderet eos ita
dixisse tu qͥs es: ac si dicerent. Qm̃
abste audiuimꝰ nisi credideritis
qr ego sum: qͥd te ẽẽ credemꝰ: Ad
hoc respondits principiũ. Tamquã¬

Expanded text:
qua festivitate jam ante meminit chaniat ad eum. Sitimus, veniamus: et non pedibus, sed affectibus, nec migrandmat migrat. Et aliud est migrare corpore, aliud corde. Migrat corpore, qui motu corporis mutat locum. Migrat corde, qui motu cordis adiceret, Principium sum; sed tanquam diceret, Principium me credite. Quod in sermone graeco, ut dixi, evidenter apparet, ubi feminini generis est principium. Velut si vellet dicere se esse veritatem, et dicentibus, Tu quis es? responderet, Veritatem; cum videatur buisse, Veritas; id est, Veritas sum. Sed altius respondit, cum videret eos ita dixisse, Tu quis es? ac si dicerent, Quoniam abs te audivimus, Nisi credideritis quia ego sum, quid te esse credemus? ad hoc respondit, Principium: tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ insigni & merito
suscipiendo fr̃i aususti¬
no ep̃o. nectarius. Iuan¬
ta sit caritas patrie.
qm̃ nosti preterto.So¬
la ẽ enim. que parentum iure iuincat affec-¬
tum. suius si ullus eͥet consulendi modus. aut
fiuis bonisꝰ digne iam ab euis muneribus
meruimus excusari. Sed crescit indies singu.¬
los dilectus. & gr̃a ciuitatis. quantumq etaᷤᷤ
fini proxima est: tantũ incolumem. ac flo-¬
rentem relinquere patriam cupit. ideirco
gaudeo primũ. qͦd apud instructum disci¬
plinis omnib uirũ. michi ẽ hic sermo ẽ in¬
stitutus. Incalamensi colonia multa sunt
na contulisse uideam᷑ officia. Hec ercto dñe¬

Expanded text:
no insigni et merito suscipiendo fratri, AUGUSTINO episcopo, NECTARIUS. Quanta sit charitas patriae, quoniam nosti, praetereo. Sola est enim quae parentum jure vincat affectum. Cui si ullus esset consulendi modus aut finis bonis, digne jam ab ejus muneribus meruimus excusari. Sed quoniam crescit in dies singulos dilectio et gratia civitatis, quantumque aetas fini proxima est, tantum incolumem ac florentem relinquere patriam cupit: idcirco gaudeo primum quod apud instructum disciplinis omnibus virum mihi hic est sermo institutus. In Calamensi colonia multa sunt na contulisse videmur officia. Haec ergo, d
Abbreviated transcription (Latin):
scdm ioh̾em quod
gestare nos uidetiꝰ
in manib. iam
multa audiuit ca¬
ritas ur̃a. que deo donante sicut
potuimꝰ disputaisimꝰ : cõmendantes
uobis maxime istum eugłistam. de do¬
mini diuinitate seđm quam equał
est patri. et filius unicus dei. loqui
elegisse : et ꝓpterea aquilȩ cõparatũ.¬

Expanded text:
m Joannem, quod gestare nos videtis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangelistam de Domini divinitate, secundum quam aequalis est Patri et Filius unicus Dei, loqui elegisse, et propterea aquilae comparatu
Abbreviated transcription (Latin):
nter dissensiones et dubit
lii confundentur. alii docert:¬
t᷑. nouissimo festiuitatis dia
tẽ enĩista agebãtur quȩ
appellatur. scenophegia. id
tabernacłoꝵ constructio. de

Expanded text:
nter dissensiones et dubitalii confunderentur, alii docerentur; novissimo illius festivitatis die tunc enim ista agebantur, quae appellatur Scenopegia, id est tabernaculorum constructio, de
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ insigni &merito
suscipiendo frͣi aucusti¬
no ep̃o. nectarius. Iuan¬
ta sit caritas patriȩꝰ
qm nosti pretereo.So¬
la ẽ enim. que parentum iure iuncat affec¬
tum. suius si ullus eͥet consulendi modus. aut
finis bonissꝰ digne iam ab euis muneribus

Expanded text:
NO INSIGNI ET MERITO SUSCIPIENDO FRATRI AUGUSTINO EPISCOPO NECTARIUS. Quanta sit caritas patriae, quoniam nosti, praetereo. sola est enim, quae parentum iure uincat affectum. cui si ullus esset consulendi modus aut finis bonis, digne iam ab eius muneribus
Abbreviated transcription (Latin):
& uenit. & seruo meo fac hoc & facit.
De qͦ & dñs. Am̃ dico uob̾. ñ in ueni tan¬
tã fide ĩ iscł. In his erat & ille corne¬
liꝰ. ad quẽ missus angłs dix̃. Corneli ac
qͥd facere deberet. Ad quẽ apłm ut ad
ueniret. etiã religiosũ militem misit.
Inhiᷤ erãt & illi. qͥ baptizandi cũ uenis¬
micũ sponsi. de qͦ ipse dñs ait. ĩ natis
inulierũ ñ exsurrex̾ maior ioħe bap¬
tista. & quesissent ab eo qͥd fac̾ent. re¬
spondit eis. Neminẽ concusseritis. nul¬
li calũpniã feceritis. Sufficiat uobis
stipendiũ ur̃m. Non eos utiq sub ar¬
mis militare ꝓhibuit. qͥb suũ stipen
diũ sufficere deb̾e p̃cepit. Maiouis qui¬
qe loci st̃ apud dm. qͥ omissis istis scłari

Expanded text:
seruo meo: \'Fac hoc\' et facit. de quo et dominus: Amen dico uobis; non inueni tantam fidem in Israhel. in his erat et ille Cornelius, ad quem missus angelus dixit: Corneli, acquae facere deberet; ad quem apostolum, ut ad eum ueniret, etiam reiigiosum militem misit. in his erant et illi, qui baptizandi cum uenismicum sponsi. de quo ipse dominus ait: In natis mulierum non exsurrexit maior Iohanne Baptista, et quaesissent ab eo. quid facerent. respondit eis: Neminem concusseritis, nulli c alumniam feceritis. sufficiat uobis stipendium uestrum. non eos utique sub armis militare prohibuit, quibus suum stipen dium sufficere debere praecepit. Maioris quidem loci sunt apud deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad me datis. s tam̃ ad carissimos nr̃os scĩ¬
tatis tuȩ litt̾is. ñ peritia quã desid̾astis
sollictta dilectione respondi. Si grate
accipis. & admonitionẽ fr̃nã etiã utilem.
ñ errando. s prudent̾ c̃siderando cum
eccłȩ pace c̃seruas: do gr̃as. Si aũ ifta
me ñdũ nosse miraris. uł etiã nec mi¬
raris. & me aliqͥd certũ de origine ani-¬
marũ salua ista fide que c̾tissima atq
clarissima. ẽ in tua caritate docere ñ
rennuis. multo uberiꝰ do gr̃as. Memor
nr̃i dño semꝑ uiuas. dñe beatissime
& sincera dilectione desiderabilis fr̃. lx

Expanded text:
ad me datis sed tamen ad carissimos nostros sanctiad me datis sed tamen ad carissimos nostros sanctitatis tuae litteris non peritia, quam desiderasti, sed sollicita dilectione respondi. si grate accipis et admonitionem fraternam et iam utilem non errando sed prudenter considerando cum ecclesiae pace conseruas, deo gratias. si autem me ista nondum nosse miraris uel etiam nec miraris et me aliquid certum de origine animarum salua ista fide, quae certissima atque clarissima est, mutua caritate docere non rennuis, multo uberius deo gratias. memor nostri domino semper uiuas, domine beatissime t sincera dilectione desiderabilis fr
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦlibet se origo habeat animarũ siue
ex illa una. siuie ex nulla alia ꝓpagent᷑
mediatoris tam̃ animã nullum ex adã
traxisse pec̾em dubitare fas ñ ẽ. Si enĩ
nulla ꝓpagat᷑ ex altera. ubi om̃s tenen¬
t᷑ ꝓpagata carne peccati: quanto minꝰ
credendu ẽ ex ꝓpagatione peccatricis
animã uenire potuisse. cuius caroue¬
nit ex uirgine. ñ libidine concepta .s
fid̾e. ut eẽt in similitudine carnis pec̾ci
ñ in carne peccati᷑ Si aũ pec̾eo primȩ
animȩ peccatricis. ideo cetere tenentur
obnoxiȩ. qr ex illa st̃ ppagatȩ: ꝓfecto illa
quã sibi unigenitus coaptauit. aut
pecẽm inde ñ tra. .xit. aut omnino
inde ñ tracta ẽ. Neq enĩ ñ potuit ani¬
mã sibi trahere sine peccato. qui soluit
nr̃a pec̾ca. aut qͥ nouã creauit ei car¬
ni quã sine parente fecit ex t̾ra. ñ po¬
tuit nouã creare carni. quã sine uiro
sũpsit ex femina. Hec sic̃ potui ñ quidẽ

Expanded text:
quo modo libet se origo habeat animarum, siue quo modo libet se origo habeat animarum, siue ex illa una siue ex nulla alia propagentur. mediatoris tamen animam nullum ex Adam traxisse peccatum dubitare fas non est. si enim nulla propagatur ex altera, ubi omnes tenentur propagata carne peccati, quanto minus credendum est ex propagine peccatricis animam uenire potuisse, cuius caro uenit ex uirgine non libidine concepta sed fide, ut esset in similitudine carnis peccati, non in carne peccati! si autem peccato primae animae peccatricis ideo ceterae tenentur obnoxiae, quia ex illa sunt propagatae, profecto illa, quam sibi unigenitus coaptauit, aut peccatum inde non traxit aut omnino inde non tracta est. neque enim non potuit animam sibi trahere sine peccato, qui soluit nostra peccata, aut, qui nouam creauit ei carni, quam sine parente fecit ex terra, non potuit nouam creare carni, quam sine uiro sumpsit ex femina. Haec, sicut potui, non quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tes animas sic alienas aꝓpagatione
defendere. ut tam̃ hoc eyrographo qđ
sola xp̃i morte rumpendum est rectissi¬
ma ratione demonstrent᷑ obstrictȩ. nec
sua ꝓpagatione s carnis hoc debtro ui¬
ste appareant obligatȩ: ñ solũ nemine ꝓ¬
hibente defende. uerũ etiã id nobis quo¬
mͦ tecũ defendere possimꝰ ostende. Si aũ
alit ñ potes qͦd de animarũ nouitate
sentis asserere. nͥ ut eas dicas pec̃co pͥmi¬
hominis ñ teneri: aut ꝓpagationẽ ñ suã
s carnis. auctore deo uł nescio qua mali
natura innocentissimas fieri peccatri¬
ces: melius origo animȩ latet. du tam̃ eã
ñ dubitemꝰ dĩ ẽẽ creaturã. quã uł ds pec¬
cati auctor dicat᷑. uł contra dm̃ aliena
mali natura introducat᷑. uł baptisma
paruuloꝵ in irritũ ducat᷑. Ut aũ & ame
tua dilectio de hac questione aliquid au¬
diat diffinitũ. ñ parin estimandum. im¬
mo p̃cipue necessariũ atq retinendum.

Expanded text:
tes animas sic alienas a propagine tes animas sic alienas a propagine defendere, ut tamen hoc chirographo, quod sola Christi morte rumpendum est, rectissima ratione demonstrentur obstrictae, nec sua propagine, sed carnis hoc debito juste appareant obligatae: non solum nemine prohibente defende, verum etiam id nobis quomodo tecum defendere possimus ostende. Si autem aliter non potest quod de animarum novitate sentis, asserere, nhominis non teneri aut per propagationem non suam sed carnis auctore deo uel nescio qua mali natura innocentissimas fieri peccatrices. melius origo animae latet, dum tamen eam non dubitemus dei esse creaturam quam uel deus peccati auctor dicitur uel contra deum aliena mali natura introducitur uel baptisma paruulorum inritum ducitur. Ut autem et a me tua dilectio de hac quaestione aliquid audiat definitum non parui aestimandum, immo praecipue necessarium atque retinendum,
Abbreviated transcription (Latin):
tismus re ac uerbis. id ẽ oꝑe. confessione.
& remissione uera pec̃coꝵ. in om̃i sexu.
etate. condicione generis humani. eandẽ
plenitudinẽ tenens. Nullus enĩ qui pec¬
cati seruus ẽ. liber efficit᷑. Nec redemp¬
tus dici potest. nͥ qui uere ꝑ pece̾m fue¬
rit ante captiuus. sic̃ scriptum ẽ. Si uoᷤᷤ
filius liberauerit. uere liberi eritis.
ip̃m enĩ renascim᷑ spiritalit̾: ꝑ ip̃m eru
cifigim᷑ mundo. ipsius morte mortis ab
adam omnib nobis introductȩ atq tͣris¬
missȩ. uniuersȩ animȩ illud ꝓpagatio¬
ne contractũ ciro grapħu rumpimus.
quo nullus omnino natoꝵ ante quã ꝑ bap¬
tismũs liberet᷑. ñ tenet᷑ obnoxius. In his¬
enĩ uerbis apłicȩ sedis. tã antiqua atq¬
fundata certa & clara ẽ catholica fides.
ut nefas sit de illa dubitare.xp̃iano. Im̃
uniuersȩ animȩ ꝓpagatione contrac¬
tũ mortis cirographũ rumpit᷑. si po¬

Expanded text:
tismus re ac uerbis, id est opere, confessione tismus re ac uerbis, id est opere, confessione et remissione uera peccatorum in omni sexu, aetate, condicione generis humani eandem plenitudinem tenet. nullus enim, nisi qui peccati seruus est, liber efficitur nec redemptus dici potest. nisi qui uere per peccatum fuerit ante captiuus. sicut scriptum est: Si uos filius liberauerit, uere liberi eritis. per ipsum enim renascimur spiritaliter, cifigimur mundo: ipsius morte mortis ab Adam omnibus nobis introductae atque transmissae universae animae, illud propagatione contractum chirographum rumpitur, in quo nullus omnino natorum, antequam per baptismum liberetur, non tenetur obnoxius. In his verbis apostolicae sedis, tam antiqua atqfundata, certa et clara est catholica fides, ut nefas sit de illa dubitare christiano. 2universae animae propagine contractum mortis chirographum rumpitur; si po
Abbreviated transcription (Latin):
Si anima inqͥt extraduce ñ ẽ. s sola caro
tantũ habet traducem peccati: sola gͦ
pȩnã meret᷑. In ustũ ẽ enĩ ut hodie na¬
ta anima ñ ex massa adȩ.tã antiquum
pec̃em portet alienũ: qr nulla ratione
conceditur. ut d̾s qͥ propria pecc̃a dimit¬
tit. unũ ĩputet alienũ. Si gͦ ita potes a¬
nunarũ asserere sine ulla ꝓpagine no¬
uitatẽ. ut racione iusta & a fide catholi¬
ca ñ aliena. etiã sic pec̃co primi hominiᷤᷤ
ostendant᷑ obnoxiȩ. assere qđ sentis ut
potes. Si aũ ñ eas alit̾ potes aꝓpaga.¬
tione facere alienas. nͥ ut simul facias
ab om̃i peccati uinculo liberas: cohibe
te ab huiꝰmodi disputatione omnimodo.
Non ẽ enĩ falsa etiã in paruuloꝵ baptis¬
mate remissio peccatoꝵ. nec uerbotenꝰ d̾r.
s ueracit agit᷑. Nã ut iã uerbis utar que ĩ
epła ip̃sa beatissimi antistitis ⁊ osimi legun¬
tur. fidelis dñs in uerbis suis. eusq bap¬

Expanded text:
Si anima\', inquit, \'ex traduce non est, sed sola caro Si anima\', inquit, \'ex traduce non est, sed sola caro tantum habet traducem peccati, sola ergo poenam meretur. iniustum est enim. ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum, quia nulla ratione conceditur, ut deus, qui propria peccata dimittit, unum inputet alienum. Si ergo ita potes animarum adserere sine ulla propagine nouitatem, ut ratione iusta et a fide catholica non aliena etiam sic peccato primi hominis ostendantur obnoxiae. adsere. quod sentis, ut potes. si autem non eas aliter potes a propagatione facere alienas, nisi ut simul facias ab omni peccati uinculo liberas, cohibe te ab huius modi disputatione omni modo. non est enim falsa etiam in paruulorum baptismate remissio peccatorum nec uerbo tenus dicitur, sed ueraciter agitur. nam, ut iam uerbis utar, quae in ipsa epistula beatissimi antistitis Zosimi leguntur, \'fidelis dominus in uerbis suis eiusque bap
Abbreviated transcription (Latin):
tib apłicȩ sedis. papa innocentio. ꝙ papa
zosimo. nisi correcti enã egerint pęniten¬
tiam. toto xp̃iano orbe dampnati st̃. De
quib exempla recentiũ litterarũ. siue
que spetialit̾ ad afros suie que uniuersa¬
lit ad om̃s ep̃os de memorata sede mana¬
r̃t. ne forte ad urãm sc̃itatẽ ñdu ꝑuene¬
rint. uob̾ curauimꝰ intiti. ab eisfr̃ib qui¬
b & has litteras ut tuȩ uenerationi dirige¬
rent deddimꝰ. Hii aũ ñ ideo st̃ heretici qr
dicunt animas originẽ de illa pͥma pec¬
catrice ñ ducere. quod aliqua fertasse
ratione uera dici potest. uł sine fidei la¬
be nesciriꝰ s hinc conantur efficere. un¬
de omnino aꝑtissimi heretici udicant᷑.
animas paruuloꝵ nichil mali ex adam
trahere. qđ sit lauacro regenerationis
ex piandu. Nã pelagii de hac re argum̃¬
tatio. que int̾ alia eius dãpnabilia etiã
litt̾is apłice sedis adiuncta ẽ: ita se habet.

Expanded text:
tibus apostolicae sedis, papa Innocentio et papa tibus apostolicae sedis, papa Innocentio et papa Zosimo, nisi correcti etiam egerint paenitentiam, toto Christiano orbe damnati sunt, de quibus exempla recentium litterarum. siue quae specialiter ad Afros siue quae uniuersaliter ad omnes episcopos de memorata sede manarunt, ne forte ad uestram sanctitatem nondum peruenerint, uobis curauimus mitti ab eis fratribus, quibus et has litteras, ut tuae uenera tioni dirigerent. dedimus. hi autem non ideo sunt haeretici. quia dicunt animas originem de illa prima peccatrice non ducere. quod uel aliqua fortasse ratione uera dici potest uel sine fidei labe nesciri, sed hinc conantur efficere, unde omnino apertissimi haeretici iudicantur. animas paruulorum nihil mali ex Adam trahere, quod sit lauacro regenerationis expiandum. nam Pelagii de hac re argumentatio. quae inter alia eius damnabilia etiam litteris apostolicae sedis adiuncta est, ita se habet:
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ in lauachro regenerationis falsam
acciꝑe peccatoꝵ mundationẽ: uł dm ẽẽ
aut aliquã naturã quã ñ condidit ds. il¬
luis ex qua mundant᷑ inquinationis auc¬
torẽ. Donec gͦ aut ille rescribat. aut eggo
si d̾s uoluerit aliqͦ mͦ discã. si nulła de il¬
la peccatrice originẽ ducit. que causa
sit animȩ subeundi originale pecc̃m. qd̾
necesse ẽ ẽẽ in omnib pariilis. & qđ eam
nec ds cogit insontẽ. qr peccandi auctor
ñ ẽ: nec ulla mala natura q ñẽ nichil ta¬
le audeo p̃dicare. Te aũ silibent̾ uł pacien¬
mȩ fidei stabilita molit᷑ fundamenta con¬
uellere. adu̾sus di grãm disputando. quã
tate largit᷑. cuius uł auctores uł certe acer¬
rimi notissimiq suasores cũ pelaguis & ce¬
lestius extitissent: concilioꝵ ep̃alium uigi¬
lantia in aduitorio saluatoris qui suã tu¬
et᷑ eccłam. & iã aduob uenerabilib antisti¬

Expanded text:
lorum in lavacro regenerationis falsam lorum in lavacro regenerationis falsam accipere peccatorum mundationem, vel Deum esse, aut aliquam naturam quam non condidit Deus, illius ex qua mundantur inquinationis auctorem. Donec ergo aut ille rescribat, aut ego, si Deus voluerit, aliquo modo discam, si nullam de illa peccatrice originem ducit, quae causa sit animae subeundi originale peccatum, quod necesse est esse in omnibus parvulis; et quo eam nec Deus cogit insontem, quia peccandi auctor non est, nec ulla mali natura, quia non est; nihil tale audeo pmae fidei stabilita molitur fundamenta conuellere aduersus dei gratiam disputando, quam tate largitur. cuius uel auctores uel certe acerrimi notissimique suasores cum Pelagius et Caelestius extitissent, conciliorum episcopalium uigilantia in adiutorio saluatoris. qui suam tuetur ecclesiam, etiam a duobus uenerabilibus antisti
Abbreviated transcription (Latin):
sit ille ut potius me consuleret. nesciens
qd lã fecerat. nec aliquida me certũ ac
definitũ audire potuerat. Significauit
tam̃ in eade breui ȩpła sua se potius fieri
quã ꝓpagari animas credere. simul etiam
admonens animarũ ꝓpaginẽ quia ipse¬
in oriente ẽ occidentałe ȩccłam solere sen¬
tire. Hac gͦ ego maiore occasione cõꝑta:
scripsi ad eũ ñ breuẽ librũ. consulens eñ
& petens ut prius me doceat. & tc̃ ad me
nuttat qͦs doceam. Sui liber m̃s ñ docto¬
ris s inquisitoris & potius discere cupi¬
entis apud me legi potest. mitti uͦ uspi¬
am ñ debet. uł cuiquã foras dari. nͥ cũ
rescripta dño adiuuante ꝑcepero: id qd̾
ille sentit ꝓmptissime ac libentissime
defensurus. si me docere potuerit qͦmͦ a
nlmȩ ñ ex adã ueniant. & tam̃ ex illo uis¬
tã sortem dapnationis inueniant. nͥ ad re
missionẽ peccatoꝵ. renascendo ꝑueniãt.
Absit enĩ ut credamꝰ uł animas paruu¬

Expanded text:
sit ille. ut potius me consuleret, nesciens, sit ille. ut potius me consuleret, nesciens, quod iam fecerat nec aliquid a me certum ac definitum audire potuerat. significauit tamen in eadem breui epistula sua se potius fieri quam propagari animas credere simul etiam admonens animarum propaginem in Oriente est occidentalem Ecclesiam solere sentire. Hac ego majore occasione comperta, scripsi ad eum non brevem librum, consulens eum, et petens ut prius me doceat, et tunc ad me mittat quos doceam. 21. Qui liber meus ut non doctoris sed inquisitoris, et potius discere cupientis, apud me legi potest: mitti vero uspiam non debet, vel cuiquam foras dari, nisi cum rescripta Domino adjuvante percepero; id quod ille sentit, promptissime ac libentissime defensurus, si me docere potuerit quomodo animae non ex Adam veniant, et tamen ex illo justam sortem damnationis inveniant, nisi adonem peccatorum renascendo perveniant. Absit enim ut credamus vel animas parvu
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. qͥa & absente ppło idẽ eccła. locus ta
m̃ ille nichilominus eccła nuncupat᷑. Rec
responderent᷑ si ut dixi feminino genere
positũ eẽt que exierint de femorib iacob.
id ẽ que animȩ. Nunc uͦ cũ masculinũ ge¬
nꝰ sit positũ. id ẽ qͥ exiert̃ de femorib iacobꝰ
quis ñ ita intelligere malit. om̃s animȩ
hominũ. ut etiã sic possint intelligi sed̾m
corpꝰ tantũm exisse homines de femori¬
b patris. quoꝵ erant illȩ animȩ. ꝑ qua¬
rũ numerũ intelligunt᷑ tot homines:
Uelłe aũ legere libelłu tuũ cuiꝰ menti¬
onẽ fecisti ui litt̾is tuis. ne forte aliqua
ibi testimonia ñ ambigua posusti. A me
aũ cũ quesisset amicus mͥ karissimꝰ. & di¬
uinarũ studiosissimꝰ literarũ. qͥd de hac
questione sentirẽ. eiq remota uerecundia
hinc ȩstus meos & ignorantiã fassus eẽm:
scripsit inde longe transmare ad doctis¬

Expanded text:
nebat, quia et absente populo, id est ecclesia, locnebat, quia et absente populo, id est ecclesia, locmen ille nihilominus ecclesia nuncupatur. Haec responderentur, si, ut dixi, feminino genere positum esset, quae exierunt de femoribus Jacob, id est, quae animae; nunc vero cum masculinum genus sit positum. id est \'qui exierunt de femoribus Iacob\', quis non ita intellegere malit: \'omnes animae hominum, ut etiam sic possint intellegi secundum corpus tantum modo exisse homines de femoribus patris, quorum erant illae animae, per quarum numerum intelleguntur tot homines? Vellem autem legere libellum tuum. cuius mentionem fecisti in litteris tuis, ne forte aliqua ibi testimonia non ambigua posuisti. a me autem cum quaesisset amicus mihi carissimus et diuinarum studiosissimus litterarum, quid de hac quaestione sentirem. eique remota uerecundia hinc aestus meos et ignorantiam fassus essem. scripsit inde longe trans mare ad doctis
Abbreviated transcription (Latin):
tunoniũ certe quasi tã clarũ atq mani¬
festũ enodande huic questioni ñ suffice¬
ret. nec si ita legeret᷑ genere feminino
que exiert̃ de femorib eius. ut animas
intelligeremꝰ que exierunt. Ideo aũ ñ fuf¬
ficeret. qmͣ & animȩ nomine corpus solum
posse significari modo quodã loquutionis
ostenditur. quo significatur ꝑ id qđ comi¬
net᷑ illud qđ contmet. sic̃ ait quidã. uina
coronant: cũ coronarent᷑ uasa uinaria.
Ninũ enĩ continet᷑. & uas continet. Siẽ
gͦ apellamꝰ eccłiam basilicã qua c̃tinet᷑
ppłs qͥ uere appellat᷑ eccła. ut nomine
locũ qͥ c̃tinet: ita qͦd animȩ corporib c̃ti¬
uent᷑. intelligi corꝑa filioꝵ ꝑ nominatas
anunas possunt. Sic enĩ meluis accipit᷑
etiã illud qd̾ lex inquinari dicit eũ qui
intrauerit suꝑ animã mortuã. hoc ẽ suꝑ
defuncti cadauer. ut nomine animȩ mortu¬
ȩ. mortuũ corpus intelligat᷑ qd̾ animã c̃ti¬

Expanded text:
timonium certe quasi tam clarum atque manitimonium certe quasi tam clarum atque manifestum enodandae huic quaestioni non sufficeret, nec si ita legeretur genere feminino \'quae exierunt de femoribus eius\\ ut animas intellegeremus, quae exierunt. ideo autem non sufficeret, quoniam et animae nomine corpus solum posse significari modo quodam locutionis ostenditur. quo significatur per id, quod continetur, illud, quod continet, sicut ait quidam: \'Vina coronant\', cum coronarentur uasa uinum: uinum enim continetur, uas continet. sicut ergo appellamus ecclesiam basilicpopulus, qui vere appellatur Ecclesia, ut nomine locum, qui continet: ita, quod animae corporibus continentur, intellegi corpora filiorum per nominatas animas possunt. sic enim melius accipitur etiam illud, quod lex inquinari dicit eum qui intrauerit super animam mortuam, hoc est super defuncti cadauer, ut nomine animae mortuae mortuum corpus intellegatur, quod animam conti
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ auimarũ in consid̾ata temeritate de¬
fendunt. int̾ alia testimonia que suȩ cau¬
sȩ suffragari arbitrant᷑: nulłu quasi mani¬
festus & expressuis ꝓ se possunt putare
ꝓferendũ. quã id qđ in genesi scriptũ est.
Om̃s auimȩ que euidentissims ĩ troierũt
cũ iacob inegiptũ. qͥ exiert̃ de femorib
eiꝰ. Hoc enĩ uelud eiudentissimo testimo¬
nio possunt credi animȩ infilios ex paren¬
tib ꝓpagari. qm̃ satis aꝑte dictũ uidet᷑
animas etiã de femorib iacob ñ sola exis¬
se corꝑa filioꝵ. ut eo mͦ etiã illud intelli¬
gi uelint a parte totũ. qͦd dixit ada. cũ
illi mulier eiꝰ ostenderetur. Hoc nc̃ os ex
ossib meis. & caro de carne mea. Non enĩ
dix̃. & anima de aĩa mea. S tta fieri po¬
test. ut carne nominata utrũq intelliga¬
tur: sic̾ hic animas nominauit. & tam̃ cor
ꝑa etiã in filus intelligi uoluit. S hoctes¬

Expanded text:
ginem animarum inconsiderata temeritate deginem animarum inconsiderata temeritate defendunt, inter alia testimonia, quae suae causae suffragari arbitrantur. nullum quasi manifestius et expressius pro se possunt putare proferendum quam id, quod in Genesi scri introierunt cum Iacob in Aegyptum, qui exierunt de femoribus eius. hoc enim uelut euidentissimo testimonio possunt credi animae in filios ex parentibus propagari, quoniam satis aperte dictum uidetur animas etiam de femoribus Iacob non sola exisse corpora filiorum, ut eo modo etiam illud intellegi uelint a parte totum, quod dixit Adam. cum illi mulier eius ostenderetur: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; non enim dixit -et anima de anima mea\', sed ita fieri potest, ut carne nominata utrumque intellegatur, sicut hie animas nominauit et tamen etiam corpora in filiis intellegi uoluit.. Sed hoc tes
Abbreviated transcription (Latin):
id nitunt᷑ ostend̾e: ponunt eriã illa duo
que paulo ante cõmemoraui. qͥ fingit
sp̃m hominis ĩ ipso & qͥ fureit singilla¬
tim corda hominũ. De quib uides quem¬
admodu possit a resistentib responderi.
Ntrũ enĩ cũ fingit. ex alio fingat an ex
nichilo: in certum ẽ. Illud tamen in ter ce¬
tera testimoniũ uidetur eẽ p̃cipuũ. qđ
inlibro salemonis eccłaste legitur. & re
spondet᷑ corpus in t̾rã de qua factũ pri¬
corpus inquiunt quãuis ex primo illo
corꝑe ꝓpagatũ sit. eo tam̃ unde redit ip¬
sũ primũ corpꝰ effectũ ẽ. sic anima nr̃a
quãuis ex illa anima ꝓpagata. ñ ad nichi¬
lum qͥa ĩmortalis ẽ. s ad illum redit. a quo
ipsa prima aĩa facta ẽ. Ac ꝑ hoc illud
qd̃ scriptũ ẽ de sp̃u cuiꝰq hominis qd̾ rede¬
at ad d̾m qͥ dedit eũ. ñ soluit istã obscuris¬
simã questionẽ. qͥa siue ex illo uno. siue nul¬
lo alio. ds utiq dedit eũ. Itẽq illi qui ꝓpa¬

Expanded text:
ponunt etiam illa duo, quae paulo ante commemoravi: Qui fingit spiritum hominis in ipso; et: Qui finxit singillatim corda hominum; de quibus vides quemadmodum possit a resistentibus responderi: utrum enim cum fingit, ex alio fingat, an ex nihilo, incertum est. Illud tamen inter caetera testimonium videtur esse praecipuum, quod in libro Salomonis Ecclesiaste legitur: Et respondetur: Corpus in terram, de qua factum est priicut enim nostrum corpus, inquiunt, quamuis ex primo illo corpore propagatum sit, eo tamen redit. unde ipsum primum corpus effectum est. sic anima nostra quamuis ex illa anima propagata non ad nihilum, quia inmortalis est, sed ad illum redit. a quo ipsa prima anima facta est. ac per hoc illud, quod scriptum est de spiritu cuiusque hominis, quod redeat ad deum, qui dedit eum, non soluit istam obscurissimam quaestionem, quia siue ex illo uno sine ex nullo alio deus utique dedit eum. Itemque illi, qui propa
Abbreviated transcription (Latin):
les. Nec ĩ loco enĩ ds̃ iudet̃ s mundocor¬
de: nec corporalib oculis querit᷑. nec cir¬
cũscribitur uisu. nec tactu tenet᷑. nec
audit᷑ affatu. nec sentit᷑ in cessu. Hni¬
genitus aũ filius qͥ ẽ ĩ sinu patͥs. dĩtatiᷤᷤ
naturã atq substantiam insonabilit̾
narrat. & ideo dignis idoneisq tanto
conspectu oculis. etiã ĩisibiliter mon¬
strat. Ipsi enĩ st̃ oculi de qͥb apłs dicit.
Illuminatos oculos cordis ur̃i. & de qͥb¬

Expanded text:
e. nec in loco deus uidetur, sed mundo corde, nec corporalibus oculis deus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur adfatu nec sentitur incessu. genitus autem Filius, qui est in sinu Patris, deitatis naturam atque substantiam insonabiliter narrat et ideo dignis idoneisque tanto conspectu, oculis etiam invisibiliter monstrat. Ipsi enim sunt oculi de quibus Apostolus dicit, « Illuminatos oculos cordis vestri ; » de q
Abbreviated transcription (Latin):
se ostendit abrahȩ. ysaac. lacob. & aliis
in hoc scło. Nec circu̾scribit᷑ uisu ꝓpt
illud qđ scͥptũ ẽ. posteriora meaui¬
scĩs. uerũ etiã adiabolo auditꝰ ẽ. nec
sentit᷑ in cessu. sic̃ aliqͣndo ĩ ꝑadiso.¬
cũ deambularet ad uesperũ. O d̾ aut¬
netitẽ scientiȩ caritatẽ xp̃i ut ĩple¬
atiuni in omnẽ plenitudinẽ dĩ. Sua¬
ꝓpt̾ si aliqͥd inquiunt. minꝰ quã ds est
habebimꝰ. &. ĩ aliqͦ minores erimꝰ. qͦmͦ tm

Expanded text:
se ostendit Abrahae, Isaac, Iacob et aliis in hoc saeculo, \'nec circumscribitur uisu propter illud, quod dictum est: Posteriora mea uisanctis uerum etiam a diabolo auditus est, nec sentitur incessu sicut aliquando, cum in paradiso deambularet ad uesperam. Vidnentem scientiae caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. quapropter si aliquid, inquiunt, minus quam deus habebimus et in aliquo minores erimus, quo mod
Abbreviated transcription (Latin):
homo nr qͣntulacũq umago eiꝰ ñ de
illo gentta. s ab illo creata. qͣmuis ad¬
huc renouet᷑ de die ĩ diem. iã tam̃ in
tali luce habitat qͦ nullus oculoꝵ cor¬
poraliũ sensus accedit. siea que in illa
luce cordis oculis intuem᷑ & discernim¬
tͦ int̾ se. & nullis locoꝵ spaciis seꝑan¬
t᷑. quantomagis d̾s ĩhabitat lucem
in accessibiłe corꝑis sensib qͦ nec ipsiꝰ¬

Expanded text:
homo noster, quantulacumque imago ejus, non de illo genita, sed ab illo creata, quamvis adhuc renovetur de die in diem, jam tamen in tali luce habitat, quo nullus oculorum corporalium sensus accedit; si ea quae in illa luce cordis oculis intuemur, et discernuntur inter se, et nullis locorum spatiis separantur: quanto magis Deus, qui lucem habitat inaccessibilem, corporis sensibus, quo nec ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cõmutabili manente natura. Si que¬
ris utrũ etiã sicuti ẽ aliqͣndo possit inde¬
ri respondeo filiis hoc ẽẽ ꝓmissũ. de
quib dictũ ẽ. Scimꝰ qͥa cum apparuerit.
similes ei erimꝰ. qm uidebimꝰ eñ sicuti

Expanded text:
incommutabili manente natura. Si quaeincommutabili manente natura. Si quaeris utrum etiam sicuti est aliquando possit videri, respondeo, filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est, « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
da sit ista plenitudo qua dictũ ẽ ĩplendos
nos ẽẽ in omnẽ plenitudinẽ qͣi: postea si ds
uoluerit. ꝓ uirib quas dederit disseremꝰ.
difficile uideret᷑. utrũ explicatũ sit dili¬
gent̾ attende. recolendo que dictasunt.
Si enĩ queris utrũ possit d̾s uideri. respon¬
deo inuisibiłe natura ẽẽ. uderi aũ cum
uult sic̃ uult. Pluriis enĩ ẽ iusus. ñ sicu¬
ti ẽ. s quali specie illi placuit apparere.
Si queris qͦmͦ eũ udit uł cam sceleratus.¬
uł etiã ipse diabolus. qͣndo uenit cũ an¬
gelis ut corã illo assisteret. si beati muri¬
dicordes quia ipsi dm uidebunt. respon¬
deo. ñ quide ẽẽ c̃sequens. ut etiã uideant
dm. qͥ uoces ab eo factas aliqͣndo auduĩt.
Neq enĩ uidert̃ eũ qͥ audiert̃. qͣndodix̃
ad filiũ. & clarificaui & clarificabo. Nerũ
tam̃ ñ ẽẽ mirandu. si aliqͥ etiã ñ mundi
cordes uident q̃m ĩspecie quã uoluntas
eiꝰ fecerit. latente inuisibili & apud se

Expanded text:
da sit ista plenitudo, qua dictum est implendos nos esse in omnem plenitudinem dei, postea, si deus uoluerit, pro uiribus, quas dederit, disseremusdifficile uidebatur, utrum explicatum sit, diligenter adtende recolendo, quae dicta sunt. si enim quaeris, utrum possit deus uideri, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. si quaeris, quo modo eum uidit uel Cain sceleratusuel etiam ipse diabolus, quando uenit cum angelis, ut coram illo adsisteret, si beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, respondeo non quidem esse consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; tamen non esse mirandum, etsi aliqui etiam non mundi corde vident Deum in specie quam voluntas ejus fecerit, latente invisibili et apud se
Abbreviated transcription (Latin):
tuos pudicicia c̃iugalis. ornet sobrietas
& frugalitas. Bene enĩ agere. & illicita
ñ ꝓhibere. c̾sensus erroris ẽ. Quedã dum
de ȩccła egredit᷑ xp̃i uirgo sacrata.
cbriam gothi herpȩ mentẽ & corpꝰ in¬
currit. Nlabeat queso nules sub comite
positus disciplinã. Graue ẽ enĩ. ut quẽ
ñ uincit ħo. iuncat libido. aut uolutet᷑

Expanded text:
tuos pudicitia conjugalis; ornet sobrietas et frugalitas. Bene enim agere, et illicita non prohibere, consensus erroris est. Quaedam dum de ecclesia egreditur, Christi virgo sacrata ebriam Gothi Herpae mentem et corpus incurrit. Habeat, quaeso, miles sub comite positus disciplinam. Grave est enim, ut quem non vincit homo, vincat libido; aut volutet
Abbreviated transcription (Latin):
grecꝰ. seruus. liber. masculus. femina. uͥ ñ
morieris cũ solui corꝑe ceperis. qͥa nec
ibi inarciusti cũ sis annis grauis. Noc ĩ ui¬
teriore tuo erecta. ĩ tende & uide que loqͣ¬
qͣm inulti uolunt ꝓbare etiã ĩpios uisu¬
ros d̃m. a diabolo qͦq ip̃m dm uisũ putãt.
sic accipientes qđ scriptũ ẽ in libro iob
uenisse cũ angelis & diabołu in c̾spectu
di ut etiã illud ueniat ĩ questionẽ qͦmͦ
dictũ sit beati mundo corde qͥa ipsi d̃m¬
uidebunt. & illud. pacẽ sectamini cũ om̃ib
& scĩficationẽ sine q̃ nemo pot̾it uid̾e dm̃.
Alultũ enĩ miror. si eo usq ꝓgrediunt᷑ qͥ ex¬
istimant ĩpios uisuros dm̃.&. a diabolo ui¬
sũ dm. ut eos & mundo ẽẽ corde .&. pace ac
scĩficationẽ eũ om̃ib sectari asseuerent.¬
angelos ĩ conspectu di. & uenisse cũ eis dia¬
bołu ñ id̾o diabolus d̃m uidisse credendꝰ ẽ.
Ipsi enĩ dicti st̃ uenisse ĩ cͣspectudĩ. ñ as

Expanded text:
Graecus, seruus liber, masculus femina, ubi non morieris, cum solui corpore coeperis, quia nec ibi marcuisti, cum sis annis grauis. hoc interiore tuo erecta intende et uide, quae ! loqquam nonnulli uolentes probare etiam impios uisuros deum a diabolo quoque ipso deum uisum putant sic accipientes, quod scriptum est in libro Iob uenisse cum angelis et diabolum, in conspectu dei, ut iam et illud ueniat in quaestionem, quomodo dictum sit: Beati mundo corde, quoniam ipsi deuuidebunt, et illud: Pacem sectamini cum omnibus et sanctificationem, sine qua nemo poterit uidere deum. multum enim miror, si eo usque progrediuntur, qui existimant impios uisuros deum et a diabolo uisum deum, ut eos et mundo esse corde et pacem ac sanctificationem cum omnibus i,I sectari adseuerent.angelos in conspectu dei et uenisse cum eis diabolum, non ideo diabolus deum uidisse credendus est. ipsi enim dicti sunt uenisse in conspectu dei, non deus
Abbreviated transcription (Latin):
lecta & relecta consid̾atis. sine ulla fortas¬
se dubitatione ꝑspicies. ad uidendu dm̃ ꝑ
eiꝰ aux iliũ. cor mundũ te debere p̃para¬
re. De corꝑe uͦ spiritali si dñs iuuerit.oꝑe
alio exꝑiem᷑. qͥd disputare ualeamus.:¬

Expanded text:
lecta et relecta considerans sine ulla fortaslecta et relecta considerans sine ulla fortasse dubitatione perspicies ad uidendum deum per eius auxilium cor mundum te debere praeparare. de corpore uero spiritali, si dominus iuuerit, opere alio experiemur, quid disputare ualeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ alii dm qͥde ip̃m corpꝰ ñ eẽ minune
dubitantes. s ideo eos qui ad uitã ȩter¬
nã resurgent etiã dm̃ ꝑcorpꝰ usuros pu¬
tant: qm̃ tałe sperãt spiritalis corꝑis qua¬
litatẽ. ut etiã ipsa que caro fuerat sp̃e
fiat. Id si ita ẽ. qͣntũ distat a suꝑore
opinione. & qͣm hoc sit tolerabilus. e¬
tiã si uerũ ñ sit: puto facillimũ iudi¬
cari. Primo qͥa multũ int̾ẽ. utrũ de cre¬
atore ande creatura alit̾ aliqͥd sentiat᷑.
quã ueritas habet. Deuide qͥa conatus
m̃tis ut cũq ferendꝰ ẽ. uolentis corpꝰ u̾
oculis. qr neq nẽ possunt neq tc̃ poter̃t
đm uidere. etiã sic uerũ ẽ. Non enĩdictũ
ẽ nͥ de oculis corporalib qđ t̾e ñ er̃t. si cor¬
pꝰ ip̃m spͣc erit. Ac ꝑ hoc corꝑei oculi nũ¬
quã đm uidebũt. qr cũ uidebit᷑. sp̃e eũ ñ¬
corpꝰ uidebit. S ad hec iã satis dictasint.
que ab iuicio huiꝰ opusculi mei diligent̾

Expanded text:
 alii deum quidem ipsum corpus non esse minime dubitantes, sed ideo eos, qui ad uitam aeternam resurgent, etiam per corpus deum uisuros putant, quoniam talem sperant spiritalis corporis qualitatem, ut etiam ipsa, quae caro fuerat, spiritus fiat. quod si ita est, quantum distet a superiore opinione et quam hoc sit tolerabilius, etiam si uerum non sit, puto facillime iudicari: primo, quia multum interest, utrum de creatore an de creatura aliter aliquid sentiatur. quam ueritas habet; deinde, quia conatus mentis\'� utcumque ferendus est uolentis corpus cooculis, quia neque nunc possunt neque tunc poterunt deum uidere, etiam sic uerum est; non enim dictum est nisi de oculis corporalibus, quod tunc non erunt, si corpus ipsum spiritus erit, ac per hoc corporei oculi numquam deum uidebunt, qcorporales. sed haec iam satis dicta sint, quae ab initio huius opusculi mei diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ a̾s. ñ ea sp̃e qͣ &. in isto scło quib dam
uoluit apparere. quando ñ solũ cũ abra¬
hã aliisq iustis. uerũ etiã cũ camfr̃i¬
Tc̃ qͥppe saciabit᷑ ibonis desideriũ eoꝵ
Iuo desiderio flagͣbat moyses. oui lo

Expanded text:
atur deus non ea specie, qua et in isto saeculo quibusdam uoluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque iustis uerum etiam cum Cain fratritunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum, quo desiderio flagrabat
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ uitȩ p̃mia. p̃sentisq solatia: om¬
niũq ur̃m in quoꝵ cordib ꝑ fide habi¬
tat xp̃c. me dilectioni orationiq cõ¬
m̃do. Etalia manu. Ds uerus ꝙ uerax
ueraciter consolet᷑ cor tuũ. & ꝓtegat
salutẽ tuã dña in signis ac merito il¬
lustris ac prestantissuna filia. Explicit

Expanded text:
 uitae praemia praesentisque solacia omniumque uestrum, in quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus uerus et uerax ueraciter consoletur cor tuum et protegat salutem tuam, domina insignis ac merito inlustris ac praestantissima filia. CXXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
sic sumunus ne capiam᷑. alia sic ferimꝰ ne
frangam᷑. &. scłm p̃cepta diuina in om̃ib
gr̃as agimꝰ. ei de quo dicimꝰ. ẜ enedicam
dnm̃ in oĩ tẽꝑe. semꝑ laus eius more meo.
ẜ bonũ ẽ mͥ qm̃ humiliasti me. ut dis¬
cã iustificationes tuaᷤᷤ. Neq enĩ reue¬
ra si fallacis ꝓsperrtatis semper hic tͣn¬
quillitas arrideret. aĩa humana por¬
tũ ilłu uerȩ certȩq securitatis appe¬
teret. dña in signis & merito illustris
& prestantissima filia. Redaens itaq

Expanded text:
sic sumimus, ne capiamur, alia sic ferimus, ne sic sumimus, ne capiamur, alia sic ferimus, ne frangamur, et secundum praecepta diuina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Benedicam dominum in omni tempore; semper laus eius in ore meo et: Bonucam iustificationes tuas. neque enim re uera, si fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas adrideret, anima humana portum illum uerae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito inlustris et praestantissima f
Abbreviated transcription (Latin):
n ẽ insigni & merito illustri &
prestantissimȩ filiȩ probȩ. auẽ.
Est quidẽ ita ut dicis. qđ in corꝑẽ cor¬
ruptibili aĩa constituta. t̾rena quadã
contagione constringit᷑. &. tali onere qͦ¬
dãmͦ depressa curuatur. ut inimo multa
quã insummo unũ facilius concupiscat¬
& cogitet. Nã boc etiã sc̃a scriptura ita
dicit. Corpus enĩ qđ corrũpitur ad grauat
animã. & deprimit t̾reua inhabitatio
sensum multa cogitantem. S ideo uenit
saluator nr̃. qui mulierẽ ilła in eugłio
ꝑ decẽ & octo annos curuã que fortasse
hoc significabat uerbo salutis erexit:
ut aĩa xp̃iana ñ frustra audiat sursum
cor. nec frustra respondeat se habere
ad dñm. Qđ intuens recte facis. mala hu¬
ius mundi tolerabilia ducere. spe futu¬
ri. Sic enĩ usu quodã bono ẽuertunt᷑ in
bonũ: dũ ñ augent nrãm concupiscen¬
tiã. s exercent pacientiã. De qua reapłs
illa que ut molest a uitant᷑. quando alia

Expanded text:
NAE INSIGNI ET MERITO INLUSTRI ET PRAESTANTISSIMAE FILIAE PROBAE AUGUSTINUS. Est quidem ita, ut dicis, quod in corpore corruptibili anima constituta terrena quadam contagione constringitur et tali onere quodam modo depressa curuatur, ut in imo multa quam in summo unum facilius concupiscat et cogitet. nam hoc etiam sancta scriptura ita dicit: Corpus enim, quod corrumpitur, adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. sed ideo uenit saluator noster, qui mulierem illam in euangelio per decem et octo annos curuam, quae fortasse hoc significabat, uerbo salutis erexit, ut anima Christiana non frustra audiat: sursum cor\', nec frustra respondeat se habere ad dominum. quod intuens recte facis mala huius mundi tolerabilia ducere spe futuri. sic enim usu quodam bono conuertuntur in bonum, dum non augent nostram concupiscentiam, sed exercent patientiam. de qua re aposilla, quae ut molesta uitantur, quando alia
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ rem que illo nomine significatur
obtinuit. Nũqͥd enĩ ex agar ancilla sarȩ
nati st̃ isrłite . Nonne ismahel ex illa na¬
tus ẽ: ꝙ ñ isrłitarũ s ismahelitaꝵ gentẽ
suo semine ꝓpagauit: De sara aũ uenit
isrł ꝑ ysaac: qͥ ex ꝓmissione natꝰ ẽ abrahe:¬
Tam̃ cũ scđm ꝓpaginẽ carnis se ita res
habeat. uenit᷑ ad intellectũ sp̃uałe. & ĩue¬
niunt᷑ ad sarã ñ ꝑtinere carnales isrłite.
qͥ ex illa carnis originẽ ducunt. & ꝑtinere
ad eã potiꝰ. xp̃iani qui ñ scdm ismahel filii
st̃ carnis. s scd̾m ysaac filii st̃ ꝓmissionis.
ñ ad ipsiꝰ ysaac carnale semen. s ad spirita¬
le mifteriũ ꝑtinentes. Itaqͥppe ad galathaᷤᷤ
apłs loquit᷑. Dicite mͥ Sub lege uolentes
eẽ. legẽ ñ audistis : Scͥptũ ẽ enĩ qđ abra¬
hã duos filios habuit. unũ de ancilla. &

Expanded text:
um rem, quae illo nomine significatur, obtinuit. numquid enim ex Agar, ancilla Sarrae, nati sunt Israhelitae? nonne Ismahel ex illa natus est et non Israhelitarum sed Ismahelitarum gentem suo semine propagauit? de Sarra autem uenit Israhel per Isaac, qui ex promissione natus est Abrahtamen cum secundum propaginem carnis se ita res habeat. uenitur ad intellectum spiritalem et inueniuntur ad Sarram non pertinere carnales Israhelitae, qui ex illa carnis originem ducunt, et pertinere ad eam potius Christiani, qui non secundum Ismahel filii sunt carnis, sed secundum Isaac filii sunt promissionis non ad ipsius Isaac carnale semen sed ad spiritale mysterium pertinentes. ita quippe ad Galatas apostolus loquitur: Dicite mihi: sub lege uolentes esse legem non audistis? scriptum est enim, quod Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
confestim exaudiuit. qͥ cordis ĩspector eam
uerũ dicere scuitt. & utiq maritũ habe¬
bat multaꝵ mulierũ uirũ. &. doꝵ alienoꝵ
falsoꝵ q cultorẽ. Tu aũ si & ille ĩpposito¬

Expanded text:
confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum mulierum uirum et deorum alienorum falsorumque cultore
Abbreviated transcription (Latin):
uestib repugnare. Q uia & si te indim̃¬
tũ monachȩ delectabat. & iã hoc gͣcus
posset marito obseruato exoratoq su¬
mi. qͣm illo inc̃sulto ẽtẽptoq p̃sumi. đ
si omnino ñ sineret. qͥd tuo ꝓposito deꝑi¬
ret: Absit ut hĩc displiceres do. qͦd conui¬
ge tuo ñdũ defuncto ñ induereris sic̃
anna. s sic̃ susanna. leq enĩ & ille qͥ tecũ iã
ceꝑat eustodire tã magnũ cͣtiuentiȩ bonũ.
enã si c̃iugale ñ uiduale uoluisset ut acciꝑeᷤ
ĩ dum̃tũ: ad indecentẽ qͦq te cõpulisset oł¬
natũ. qd̾ & si aliqua dura conditione cogere¬
ris. posses habere ĩ suꝑbo cultu cor humile
llempe apud patres hester illa regina dđm
timens. dm colens. do subdita. marito re¬
gialienigenȩ ñ eunde secũ colenti d̾m.
tam̃ subiecta seriuebat. Iue cũ extremo
ipsa oratione sua dixit. ita sibi ẽẽ ornatũ
regiũ sic̃ pannũ menstruałe. & ita orantẽ

Expanded text:
vestibus repugnare? Quia etsi te indumevestibus repugnare? Quia etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito observato exoratoque sumi, quam illo inconsulto contemptoque praesumi. Quod si omnino non sineret, quid tuo proposito deperiret? Absit ut hinc displiceres Deo, quod conjuge tuo nondum defuncto, non induereris sicut Anna, sed sicut Susanna. 10. Neque enim et ille, qui tecum jam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condicione cogereris. posses habere in superbo cultu cor humile. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum colens, deo subdita marito regi alienigenae non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum extremo ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem
Abbreviated transcription (Latin):
nicare deberes. eiꝰdeq ñ sꝑn̾e uoluntatẽ.
qͣntomagis de habitu atq uestitu nicħ
tͥ p̃t̾ eiꝰ arbitriũ mutandu uł usurpandũ
fuit. unde nichil diuinitꝰ legimꝰ imꝑa¬
tũ: Scͥptũ ẽ qͥde mulieres ẽẽ debere ĩ
habitu ordinato. auriq circũpositio
& ĩtortio crimũ. & cetera huiusmodi
que uł ad manẽ pompã. uł ad illecebrã
formȩ haberi solent. merito rep̾henden¬
da sunt. S: ẽ qͥdã ꝓ modulo ꝑsonȩ ha¬
bitꝰ matronalis a uiduali ueste distinc¬
tus. qͥ potest fidelib coniugatis salua
religionis obseruantia ẽuenire. Hunc te¬
si maritꝰ depon̾e noluit. ne te uelut ui¬
duã illo uiuente iactares: puto qͥa ñ
fuerat ĩ hac re usq ad dissensionis scan¬
dału ꝑducendꝰ. magis ĩ obedientiȩ malo
absurdius quã mulierẽ de humili ues¬
te uiro suꝑbire. cui te potiꝰ expedirer
obtẽꝑ are candidis morib. qͣm nigellis

Expanded text:
nicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, nicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legimus imperatum! scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formae adhiberi solent. merito reprehensa sunt. sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo absurdius, quam mulierem de humili veste viro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus, quam nigellis
Abbreviated transcription (Latin):
negat. & ẽ ĩfideli det̾ior. sũ u de faciendis
ipsis elemosinis loqueret᷑. ait. Nlon ut aliis
refectio. uob̃ aũ angustia. Parit̾ aũ c̃siliũ
de omnib haberetis. parit̾ mod̾aremi¬
inqͥd thesaurizandu eẽt incęlo. qͥd ad uitȩ
relinquenłu. ne alis eẽt refectio uobis
angustia. & ĩ his dispensandis atq facien¬
dis. si qͥd tͥ forte meliꝰ uid̾et᷑ suggereres iu¬
ro reuerent᷑. eiꝰdẽq auctoritatem tanqͣm
tui capitis sequereris obedient̾. ut om̃s
qͥ sanũ sapiunt ad qͦs posset hoc bonũ ur̃m
fama ꝑferre. de domus ur̃e frucꝰtu ac pa¬
ce gaud̾ent. &. adu̾sariꝰ renereret᷑ nichil ha¬
bens de uob̃ dicere pͣui. Porro si de faciendiᷤᷤ
elemosinis & pauꝑib ĩpendendis reb tit
tus de qͦ bono oꝑe & magno tã euidentia
p̃cepta st̃ dñi. cũ uro tuo fideli q tecũ
sc̃ẽ c̃tinentiȩ pacta seruante c̃siliũ cõmu¬

Expanded text:
negat, et est infideli deterior . Cum vero de faciendis negat, et est infideli deterior . Cum vero de faciendis ipsis eleemosynis loqueretur, ait: Non ut aliis refectio sit, vobis autem angustia . Pariter ergo consilium de omnibus haberetis, pariter moderaremini quid thesaurizandum esset in coelo, quid ad vitae relinquendum, ne aliis esset refectio. uobis autem angustia. et in his disponendis atque faciendis si quid tibi forte melius uideretur, suggereres uiro reuerenter eiusdemque auctoritatem tamquam tui capitis sequereris oboedienter. ut omnes, qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum uestrum fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent et aduersarins reuereretur nihil habens de uobis dicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo bono opere et magno tam euidentia praecepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium commu