comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria accusatos. ł s ñ subditos. alioqͥn. nec
spes ẽ in eo corrigendi alios. nec frontẽ
ht ad alios taliũ cohabitator

Expanded text:
ria accusatos, vel sibi non subditos. Alioquin nec spes est in eo corrigendi alios, nec frontem habet ad alios talium cohabitator,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ceꝑit hõ ñ hr̃e: ucipit caput erigere
in libertatẽ. s ista inchoata ẽ ñ ꝑfecta li¬
bertas. Sequit᷑. unꝰ uxoris uir. Post bap¬
tismũ q̃m nouo homini: nec stupͣ. nec
aliqͣ que ante fuer̾t.: obsunt. huic senten
tie augꝰ ꝯtradicit his u̾bis. Acutiꝰ intelli¬
gunt. qͥ nec eũ qͥ cathecuminꝰ ł paganꝰ

Expanded text:
coeperit homo non habere, incipit caput ejus erigere in libertatem, sed ista inchoata est non perfecta libertas. Unius uxoris vir, post baptismum, quando novo homini nec stupra nec aliqua quae ante fuerant obsunt. Huic sententiae Augustinus contradicit his verbis: Acutius intellixerunt, qui nec eum qui catechumenus vel paganus
Abbreviated transcription (Latin):
i. sine peccõ c̾minali. ł infaria c̾minali.
Si dixiss sñ peccõ. nulłꝰ m eccła recte poss
ordinari minist̾. multi .u. baptizati fideleᷤᷤ
st̃ sñ cͥmine. sñ peccõ uͦ: in hac uita nenui¬
nẽ dixerĩ. ñ qr peccĩ aliqͥd remaneat. ꝙ ĩ
baptismare ñ dimitat᷑. s ꝙ in nob in hꝰ
uite insirmitate manentibꝰ. cotidie fieri
ñ qͥescunt q̃ fidelit̾ orantibꝰ cotidie remit¬
tant᷑. Quẽlib ualde iustũ discutias in
hac uita qͣiis iã sit dignꝰ iusti uosabło.
ñ est tñ sine peccõ. Uñ ioh̾s. Si dixerimꝰ
S plane multi iusti dicti st̃ sñ querela.
ꝙ intelligit᷑ sñ crimine. Nulla i que
satione ⁊ dãnatiõe dignssimũ. ut ho¬

Expanded text:
 sine peccato criminali, vel infamia criminali. Si dixisset sine peccato, nullus in Ecclesia recte posset ordinari minister. Multi enim baptizati fideles sunt sine crimine. Sine peccato vero in hac vita neminem dixerim, non quia peccati aliquid remaneat quod in baptismate non dimittatur, sed quia in nobis in hujus vitae infirmitate manentibus quotidie fieri non quiescunt, quae fideliter orantibus quotidie remittantur. Quamlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato. Unde Joannes: Si dixerimus  plane multi iusti dicti sunt sine querela, quod intelligendum sine crimine. Nulla enim qsatione et damnatione dignissimum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
maledictionis ambiguo usus: bonũ eis
ce. ⁊ desinant carnalia seminare. Sunt .n.
bant. s utinã qͥ ui.ꝯ. ab. ñ carnalit᷑. s ium
generandi ꝑdant. ut in nob̃̾ ł aliis nichil
ꝓficiant. ñ solũ circũcisi. s ĩ abscisi. ut nł
Nos .i. fr̃s ui .e. a dõ in lib̾tatẽ. ut ñ timore
s amore seruiatis. ⁊ qͥ pͥus peccatis obnoxii
carnis sequamini: qr tc̃ eritis serui. L est
sensus. Cauete ne audito noĩe lib̾tatis:
ĩpune uob̃ peccandũ ẽẽ arbitremini. s

Expanded text:
maledictionis eleganti ambiguo usus, bonum eis gnum coelorum, et desinant carnalia seminare. Sunt enim carnaliter, sed vim generandi perdant, ut in vobis vel aliis nihil proficiant, non solum circumcisi sed etiam abscisi, ut nulocat estis a Deo in libertatem, ut non timore, sed amore serviatis, et qui prius peccatis obnoxii ideria carnis sequamini, quia tunc eritis servi. Et est sensus: Cavete ne audito nomine libertatis, impune vobis peccandum esse arbitremini. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ustificõnẽ. ħ ĩo ait. ut ł t̾rorẽ tã ĩnum̾abi¬
liũ obseruationũ: q̃ in lege scͥpte st̃. ne om̃s
ĩplere cogerent᷑. ꝙ nec ip̃i iudei. nec patres
eoꝵ ĩplere potuer̃t. sicut petrus ait absti¬
ne̾nt ab his quibꝰ eos aliqͥ subic̾e cupiebaii.

Expanded text:
itor est. Hoc ideo ait, ut terrore tam innumerabilium observationum quae in lege scriptae sunt, ne omnes implere cogerentur, quod nec ipsi Judaei, nec patres eorum implere potuerunt, sicut Petrus ait, abstinerent ab his quibus eos aliqui subjicere cupiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
salem. in cruce cõbustȩ it̃: igne passiõis.
Qñ enĩ adiudicatꝰ est morti. clamantib¬
iudeis crucifige. qͦdãm᷑ qͣntũ ad illos ꝑti¬
net ĩmolatꝰ est. Uñ mareꝰ dicit eũ cruci¬
fixũ hora t̾cia. Nã hora sexta in cruce
leuatꝰ est. Altare aũ ubi extͣ castͣ. crema¬
bant᷑ carnes altare eccłiȩ ẽ. ubi cotidie

Expanded text:
salem, in cruce combustae sunt igne passionis, quando enim adjudicatus est morti, clamantibge , quodammodo quantum ad illos pertinet immolatus est. Unde Marcus dicit eum crucifixum hora tertia . Nam hora sexta in cruce levatus est. Altare autem ubi extra castra carnes cremabantur, altare Ecclesiae est, ubi quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
tio dr nos. qĩ fructꝰ eterne uite uenit. uel
epullulastis a simili arboꝵ q̃ aster ilitate a¬
ruerant. ⁊ Q marcuerant. reflorusti dico: ita
ut ostendetis uos sentire misericordi cõpassi¬
one. ꝙ me pungebat. sicut ⁊ olim sentieb.

Expanded text:
flos, qui in fructus aeternae vitae evenit. Vel, repullulastis, a simili arborum, quia sterilitate aruerant, et quia marcuerant. Refloruistis, dico, ita ut ostenderetis vos sentire, misericordi compassione, quod pungebat me, sicut et olim sentiebatis.
Abbreviated transcription (Latin):
o fr̃s ut scribã nob̃. qi nichil scriberẽ: nisi ꝙ
dies hominũ ꝓ libitu suo agentiũ. s tc̃erit
boni se hr̃e tc̃ inuenient. Propt̾ ħ incep̃ ag̾e
tugilare. qͥ nolunt ab illa hora. sic̃ a noct᷑no
fure cõprehendi. Nam si ad cauendũ hoc
ñ eẽ opus: ut ħscrib̾et s ħ potiꝰ scribendum
quibꝰ sufficiebat ut scirent imparatis atq
dormientibꝰ horam dñi sicut furem esse
uenturam. atꝙ hoc sciendo uigilare

Expanded text:
o fratres, ut scribam vobis, quia nihil scriberem, nisi qudies hominum pro libitu suo agentium, sed tunc erit boni se habere tunc invenient. Propter hoc coepit agere uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc scriberet, sed hoc potius scribendum quibus sufficiebat ut scirent imparatis atque dormientibus horam Domini sicut furem esse venturam, atque hoc sciendo vigilare
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ nͥl magnum de deo patre dici
si forma serui maior ẽ. q̃ maiores iudent᷑
angłi. nec recte cogitas. nec attendis q̃ hãt
loctim u rebꝰ humana nat᷑a q̃ ꝯdita ẽ ad
ymaginẽ di. cui tñ intiria fcã ñ est: cũ xꝰ¬

Expanded text:
videtur nihil magnum de Deo Patre dici, si forma servi major est, qua majores videntur et angeli; non recte cogitas, nec attendis quem habeat locum in rebus humana natura, quae condita est ad imaginem Dei: cui tamen injuria facta non est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Stultas. Ꝙ de his ꝯfirma. stultas ã q̃stio.
ubi nec salus. nec utilis scĩa ẽ. ⁊ genealo.
qs de lege faciuuit. ut de cibis q̃s alii
asser̃t cdiscernendos: alii ñ. ⁊ ꝑuguas leg̃.
ut qũ in em̃data script᷑a de anis mathu¬
sale. ł de hꝰmodi aliis ꝯtraria ł ĩpossi

Expanded text:
t: De his confirma. Stultas autem quaestiones, ubi nec salus, nec utilis scientia, et genealogcontentiones, quas de lege faciunt, ut de cibis quos alii asserunt discernendos, alii non, et pugnas legis, ut quando in emendata Scriptura de annis Matussalae, et de hujusmodi aliis contraria, vel impo
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit illũ. Si pat̾ tradidit filrũ. ⁊ filiꝰ
tͣlidit seip̃m iudas qͥd fecit: facta ẽ tra¬
ditio a patre. facta ẽ traditio a filio sata
est traditio a nida una res facta ẽ. Qͥd gͦ
discreuit patr̾e tradentẽ filiũ. ⁊ filiũ tͣentẽ
se. ⁊ iudã tͣdentẽ magistrũ : q ħ fec̃ pat̾ ⁊ filiꝰ¬

Expanded text:
tradidit illum . Si Pater tradidit Filium, et Filius tradidit seipsum, Judas quid fecit? Facta est traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda, una res facta est. Quid ergo discrevit Patrem tradentem Filium, et Filium tradentem se, et Judam tradentem Magistrum? Q
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo: ⁊ uoluntate faciat. In eodẽ fcõ inuenimꝰ
uidã detestam᷑ bñdicimnꝰ caritatẽ. detesta¬
mur iniqͥtatẽ. Ds̃ cogitauit salutẽ nr̃am
qua redempti sumꝰ. uidas cogitauit p̃ciũ
quo uendidit dñm. filiꝰ p̃ciũ ꝙ dedit pro
nob̾. Diu̾sa gͦ intentio. diu̾sa fca facit. Cũtũ

Expanded text:
facto invenimus Judam detestamur; benedicimus charitatem, detestamur iniquitatem. Deus cogitavit salutem nostram, qua redempti sumus; Judas cogitavit pretium quo vendidit Dominum; Filius pretium quod dedit pro nobis. Diversa ergo intentio, diversa facta facit, cum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
si tales pꝰ quantalib tp̃a lib̾ati: regnũ dĩ
possidebt. S qr falsa ñ ẽ: ꝓfecto regnũ dĩ
ñ possidebunt. Qsi in regno d̃i nũꝗͣ erunt
eterno supplicio tenebunt᷑ qi nullꝰ mediꝰ locꝰ
ẽ nͥ ñ sit in supplicio. qͥ ñ fuerit ꝯstitutꝰ in

Expanded text:
si tales post quantalibet tempora liberati, regnum Dei possidebunt, sed quia falsa non est, profecto regnum Dei non possidebunt. Et si in regno Dei nunquam erunt, aeterno supplicio tenebuntur, quia nullus medius locus e
Abbreviated transcription (Latin):
ħ dic̾e. cui adhuc restabat ip̃iꝰ passionis.
q̃ s iam impendere dixat tam magna
ꝯflictio. tã molestũ. tã grande certam̃
Ad cuiꝰ ꝯsũmandñ cursũ adhuc illud de¬
erat. ubi erat fumrꝰ acrior. ⁊ crudelior i¬
niicus. S ħ dicit ũ re plena. s sye firma.
qr de uictoria futuri c̾taminis ⁊ cursus
ꝯsũmatiõe. certũ eũ securũ ꝙ fecerat. qͥ sͥ
passionẽ iam ĩminere reuelau̾at. ⁊ ĩo: ꝙ fut᷑n¬
eẽ p̃sumpsit. tanꝗͣ fc̃m fuerit: indicauit
Hoc gͦ totũ nos dicemꝰ tc̃ fuisse adhuc ꝑfi¬
ciendũ: qñ de dĩ ꝓmissiõe p̃fidens. totũ
ita dicebat tanquã fuiss effectũ. Unde
⁊ de p̃mio securꝰ. adiungit. ⁊ in reliquo .i.
in futuro corona iusti. re.mͥ. qͣ .s. nullus¬

Expanded text:
haec dicere, cui adhuc restabat ipsius passionis, quam sibi iam inpendere dixconflictatio, tam molestum certamen, ad cujus consummandum cursum, adhuc illud deerat ubi erat futurus acrior et crudelior inimicus? Sed hoc dicit non re plena, sed spe firma, quia de victoria futuri certaminis, et cursus consummatione certum eum securumque jam fecerat, qui sibi passionem jam imminere revelaesumpsit, tanquam factum fuerit indicavit. Hoc igitur totum nos dicimus tunc fuisse adhuc perficiendum, quia de Dei promissione praesumens totum ita dicebat tanquam fuisset effectum. Unde et de praemio securus adjungit: Et in reliquo, id est in futuro, corona justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
sũ tillis bonis m̾itis: ĩmo cũ multis m̾itiᷤᷤ¬
malis dĩ gr̃am ꝯsecutũ. reddentis bona ꝓ
malis qͥ sua ꝓpinqͣnte passione. bona me¬
rita sua cõmemorat. pꝰ que ꝯsequet᷑ ooio¬
nã qͥ pꝰ mala m̾ita ꝯsecutꝰ est gr̃am. q̃
nͥ priꝰ gratuita donaret᷑. corona debita:.¬
ñ redderet᷑. Non gͦ m̾ita ipsius tanqͣ ip̃iꝰ¬

Expanded text:
sine ullis bonis meritis, imo cum multis vitiis Dei gratiam consecutum, reddentibus bona pro malis. Qui sua jam propinquante passione bona merita sua commemorat, post quae consequetur coronam, qui post mala merita consecutus est gratiam: quae nisi prius gratuita donaretnon redderetur. Ergo non merita ipsius tanquam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ut digna uob̾ dicerẽ. q̃ nolo scribere ne
ficat lecta s multo plꝰ ꝓdest. si de litteris
mutat᷑ ui uocẽ. Alagnã siqͥdẽ uĩ ht̃ uox
uiua. uox de autoris sui ore resonans. q̃ ea
ꝓuuitiatiõe ꝓfert᷑ ⁊ distinguit᷑. qͣ in hõis
ñ ualet irascentis resonare clamorẽ. ⁊ do¬
lorẽ pectoris apicibꝰ explicare. Nõ habeo
qͥppe fructꝰ qͦs solent de discipłis hr̃e doc¬
tores. ⁊ sñ cã sem̃ iactũ est doct᷑ne. ita ut
Ut autem non patiar uos perire ⁊ erra¬
re ꝑpetuo: ex caritate loquar uobis⁊.

Expanded text:
ut digna vobis dicerem quae nolo scribere, ne ficat lecta, sed multo plus prodest si de litteris mutatur in vocem; magnam siquidem vim habet vox viva, vox de auctoris sui ore resonans, quae ea pronuntiatione profertur et distinguitur, qua in hominis non valet irascentis resonare clamorem, et dolorem pectoris apicibus explicare: non habeo quippe fructus quos solent de discipulis habere doctores, et sine causa semen jactum est doctrinae, ita ut hi quisquam . Ut autem non patiar vos perire et errare perpetuo, ex charitate vobis loquar.
Abbreviated transcription (Latin):
Fuioli. hic itẽ incipit ostend̾e ex ip̃a lege
qr mͦ diminuti estis. ⁊ ꝑfectionis gradibꝰ
indigetis. Qͦs it̾m. sicut priꝰ parturio .i.
in uob̾. ut s. recipiatis sunlitudinẽ eiꝰ. qͣm
ur̃o uicio ꝑdidistis. ꝑpaucoꝵ ẽ pensare qͥs
labor sit in p̃dicõnibꝰ patrũ. qͣntis ue dolori¬
bus aiã in fide ⁊ ꝯu̾satione recta parturi
baptismo. s postea deformati st̃ a pseudo.:⁊
infirmi fc̃ĩ. nc̃ cũ dolore reformat eos. und

Expanded text:
ioli, hic iterum incipit ostendere ex ipsa lege quia diminuti estis, et perfectionis gradibus indigetis. Quos iterum, sicut prius, parturio, id est  scilicet recipiatis similitudinem ejus quam vestro vitio perdidistis. Perpaucorum est pensare quam labor sit in praedicationibus patrum, quantisve doloribus animas in fide, et conversatione recta parturiubaptismo, sed postea deformati sunt per pseudo, et infirmi facti, nunc cum dolore reformat eos. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Non mutat᷑ sensꝰ hoꝵ uerboꝵ. uos inquã
eligant ꝓbant᷑ stulti. siñ leger̃t. ñ debent re¬
ciꝑe ꝙ nescunt. si leger̃t. ip̃a ꝓbat se dimnit¬
tendã. ꝙ si ñ intellig̾t stulti st̃. iõ eos int̾ro¬
lexistis.¬

Expanded text:
non mutatur sensus horum verborum. Vos, inquam, eligant, probantur stulti; si non legerunt, non debent recipere quod nesciunt; si legerunt, ipsa probat se dimittendam. Quod si non intelligunt, stulti sunt. Ideo eos interroLegistis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sustinentes ampliꝰ ignorare statũ ur̃m. qr
⁊ niini in eu x p̃dicando ad ꝯfirmados uos
addendo siqͥd deerat uob̾. ⁊ exhortandos uos.
fendenda. ut nenio ur̃m moueat᷑ ab integ̾¬
tare fidei in tͥbulationibꝰ istis tͣnsitoriis. ip̃i u.¬

Expanded text:
non sustinentes amplius, ignorare statum vestrum, Christi, praedicando, ad confirmandos vos, addendo, si quid deerat vobis, et exhortandos vos, tra, defendenda, ut nemo vestrum moveatur ab integritate fidei in tribulationibus istis transitoriis. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
inueu̾at. illa ten̾e. ne uideant᷑ imꝓbata potiꝰ
aut ad huc ꝓmut̾e. s cessando iã appareat
signa futi fiusse. q̃ cũ honore paulatĩ dese¬
rendo erant sepelienda. ñ ut sacͥlegia gentiũ
fugienda. Postea uͭ tamꝗͣ cũ bonore sepulta
Aut ista legalia pꝰ xp̃i passionẽ. siue in eis
p̃dicõ oportuit cͥcũcidi nc̃ aũt lege fidei suc¬
cedente. uͥl ꝓd̾it sideli addita cͥcũcisio. s obent
mꝗiꝰ i. malũ est ex lib̾o seruũ fieri ꝗͣ nasci.

Expanded text:
invenerat, illa tenere, ne videantur improbata potius invenerat, illa tenere, ne videantur improbata potius aut adhuc promittere, sed cessando jam appareant signa futuri fuisse, quae cum honore paulatim deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda. Postea vero tanquam cum honore sepulta autem ista legalia post Christi passionem sive in eis ret praedicatio oportuit circumcidi, nunc autem lege fidei succedente nihil proderit fideli addita circumcisio, sed oberit; majus enim malum est ex libero fieri servum quam nasci.
Abbreviated transcription (Latin):
ficari credebant. ñ qͥ legitima illa in eꝰ hono¬
rẽ. a qͥ mandata st̃ obseruabant intelligen¬
tes. ⁊ qͣ p̾nuntiande u̾itatis rõne mandata
sint.⁊ quousq debeant ꝑdurare. Illa .n. q̃¬
neniinẽ pot̾ant. Non iõ tñ fuerant tamꝗͣ
diabolica gentiũ saclegia fugienda. ⁊̃ cum
ip̃a grã iãceꝑat reuelari q̃ umibris talibꝰ
fuerat p̃niuitiata. Inde ẽ ꝙ timotħm uidea
matre. ⁊ greco patre natũ õcumcidit apłs.
⁊ ip̃e morẽ hꝰmodi custoduit. ñ simulõne
fallaci. s ꝯfilio prudenti. Circũcisio it. ⁊ cetã
legalia. ita natis ⁊ institutis ñ erant noxia.
u̾so ueluti pariete. ad eundẽ lapidẽ auglarẽ
uenientes. ñ erant ad talia cogendi Siqͥs uͦ
his qͥ ex cͥcũcisiõe ueu̾ant. talibq sacͣmentis
adhuc dediti erant. ultͦ uellent sic̃ timotheꝰ
ꝯferre ꝯgruentiã. ñ erant ꝓhibendi ẜ si in
his ꝯfidebant. erant ꝑditi. sic ⁊ udei. Unde
lus. quos fides q̃ reuelata ẽ eis iã imbutos

Expanded text:
ficari in lege credebant, non qui legitima illa in eius honore, a quo mandata sunt, obseruabant intellegentes, et quia praenuntiandae ueritatis ratione mandata sint et quo usque debeant neminem poterant: non ideo tamen fuerant tanquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia jam coeperat revelari quae umbris talibus fuerat praenuntiata. Inde est quod Timotheum Judaea matre et Graeco patre natum circumcidit Apostolus, et ipse morem hujusmodi custodivit, non simulatione fallaci, sed consilio prudenti. Circumcisio enim et caetera legalia ita natis et institutis non erant noxia, verso veluti pariete ad eumdem lapidem angularem venientes, non erant ad talia cogendi. Si qui vero his qui ex circumcisione venerant talibus sacramentis adhuc dediti erant ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non erant prohibendi; sed si in his confidebant, erant perditi sicut et Judaei. Unde his quos fides quae revelata est eis, jam imbutos
Abbreviated transcription (Latin):
introducendis. ⁊ ita patet nos posse seqͥ.
Ad ħ .n. ip̃e p̾cucurrit. ut nos sequam᷑.
Q bñ dr cursor: qr nulla culpa eum
ĩpeduit. ẜ illud. Exultauit ut gygas
ad currendã uiã. 2alibi. In iua pecc̃õꝵ

Expanded text:
introducendis: et ita patet nos posse sequi. Ad hoc enim ipse praecurrit ut nos sequamur qui benedicitur cursor, quia nulla culpa eum impedivit, secundum illud: Exsultavit ut gigas ad currendam viam . Et alibi: In via peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
mus. illa qͥdẽ diuitiaꝵ st̃. ⁊ diuitũ. hec
aũt uͥtutes. illa extͥnsecꝰ. ista. intͥnsecus.
illa: qͥlib oꝑari pot̾. hec ã pauci. Qn¬
to .u. melior ẽ pecore hõ. tanto ħ sacri¬
ficiũ illis. Hic enĩ animã tuã in sacͥ¬
ficiũ offers. ibi pecora offerebantur.

Expanded text:
mus; illa quidem divitiarum sunt et divitum, haec autem virtutes; illa extrinsecus, ista intrinsecus; illa quilibet operari potest, haec autem pauci. Quanto enim melior est pecore homo, tanto hoc sacrificium illis. Hic enim animam tuam in sacrificium offers, ibi pecora offerebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶LA. neqͥs ur̃m sit fornicator. ut cũ fi¬
de teneat carnales obseluantias. qͣi ꝯcubi¬
dĩ .i. penitus irreligiosus. ut esau. uel ad
litt̾am. Ne qͥs sit fornicator aut ꝓpħ .ii. es.
Erant enĩ int̾ uidõs aliqͥ sectatores esau in
fornicatione. ⁊ in castͥmargia. Esau dr̃ for¬
nicator. qi ꝯtͣ uoluntatẽ pats ⁊ matͥs. uxorẽ

Expanded text:
s, ne quis vestrum sit fornicator, ut cum fide teneat carnales 263 observantias, quasi concubiDei, id est penitus irreligiosus. Ut Esau. Vel ad litteram, ne quis sit fornicator aut profanus ut Esau. Erant enim inter Judaeos aliqui sectatores Esau in fornicatione etiam in gastrimargia. Esau dicitur fornicator, quia contra voluntatem patris et matris uxores
Abbreviated transcription (Latin):
nitoꝵ. primogenita enĩ hic appellat. ho¬
norẽ ⁊ dignitatem sac̾dotii. qr añ sac̾do¬
tiũ aaron. om̃s pͥmogeniti erant sacdotes.
sic̃ fuit sem. ⁊ hec erat magna dignitas.
portionẽ sumebat. uestiũq ornatu locu¬
pletior splendebat. eiq bñdictio dabat᷑.
Ecoe qͣm ꝓcul esau a religione fuit. qui ꝑuẽ
rat. ut dehortet᷑ ab illiꝰ similitudine.

Expanded text:
nita sua. Primitiva hic appellat honorem et dignitatem sacerdotii, quia ante sacerdotium Aaron, omnes primogeniti erant sacerdotes, sicut fuit Sem: et haec erat magna dignitas, portionem sumebat. Vestiumque ornatu locupletior resplendebat, eique benedictio dabatur. Ecce quam procul a religione fuit Esau, qui rat, ut dehortetur ab illius similitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
Aulus ⁊ timotħs. Hanc epistolã
scribit apłs philippensibꝰ. Philippẽ¬
ses ã st̃ macedones. qͥ accepto uerbo
p̃dicõnis ab apło. firmi in fide fuer̃t nͥ pse¬
udo apłos receper̃t. ũn cos laudat apostołꝰ.
p̃sens ñ potest. munit eos ꝯtra duplex bellũ.
s. tribulatoꝵ. ⁊ ꝑseudo p̾dicatoꝵ. ut omnia
⁊ xp̃c fecit. ⁊ legalia a pseudo apłis nunꝗͣ
recipiant. His nec se apłm nominat. quia
nunqͣ de eo minꝰ. nec ꝯtra eũ senserant. Iõ
gͦ dignitatẽ suppͥmit. qi de eo recte sentie¬
bant. ⁊ ẽ intentio apłi in hac epła cohortari
philippenses ad patientiã ꝯtͣ tͥbulõnes. ⁊ ad
ꝯstantiã ꝯtͣ pseudo p̃dicatores. Modꝰ talis.
uͥtutibꝰ crescentes: ad ꝑfectionẽ ꝑueniant.
deĩ ad pat̾iam tͥbulõnũ monet exẽplo suo.¬
.⁊ xͥ. postea ut sͥ caueant a u̾sutiis pseudo¬
apłoꝵ.tandẽ moralẽ admonitionẽ int̾¬
serit.i ꝓpe finẽ de gra q̃ sibi romam ꝑ
epafroditũ miserant. gaudere sedicit. pre¬

Expanded text:
tolam scribit Apostolus Philippensibus. Philippenses autem sunt Macedones, qui accepto verbo praedicationis ab Apostolo firmi in fide fuerunt, nec pseudoapostolos receperunt. Unde eos laudat Apostolus.praesens non potest, munit eos contra duplex bellum, scilicet tribulatorum et pseudopraedicatorum, ut omnia  fecit et legalia a pseudoapostolis nunquam recipiant. Is nec se Apostolum nominat, quia nunquam de eo minus vel contra eum senserant. Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. Et est intentio Apostoli in hac Epistola cohortari Philippenses ad patientiam contra tribulationes, et ad constantiam contra pseudopraedicatores. Modus talis: irtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exepseudoapostolorum, tandem moralem admonitionem interserit, et prope finem de gratia quam sibi Romam per Epaphroditum miserant gaudere se dicit. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
tuit in septẽ colũns. Qͦ num̾o ł tuu̾sitas
p̃dicatoꝵ. qr solet poni ꝓ uniu̾so. ł septena¬
ria oꝑatio sp̃c sci insuruat᷑ Cũ hec inquam
uidissent ⁊ cognouissent ddeder̃t mͥ .⁊b.qͥ.i.¬
paruer̃t uoluntati dñi. ꝯsentientes ut
ego eẽm primꝰ in p̃dicõne gentiũ. sicut
petrꝰ in cͥcũcisione. ⁊ sic̃ alii apłi obedires
pet᷑: ita ⁊ barnabas paulo. N gͦ inuenti
sunt in aliqͦ dissentire ab illo. ut cũ ille se¬
ꝑfectũ eugłm accepisse dic̾et illi negarent.
⁊ aliqͥd uellent tãꝗͣ imꝑfecto add̾e. S̾equit᷑¬

Expanded text:
tuit in septem columnis, quo numero vel universitas praedicatorum quia solet poni pro universo vel septenaria operatio Spiritus sancti insinutuit in septem columnis, quo numero vel universitas praedicatorum quia solet poni pro universo vel septenat ego essem primus in praedicatione gentium, sicut Petrus in circumcisione. Et sicut alii apostoli obedirent Petro, ita Barnabas Paulo. Non ergo inventi sunt in aliquo dissentire ab illo, ut cum ille perfectum Evangelium se accepisse diceret, illi negarent, et aliquid vellent tanquam imperfecto addere. U
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd q̃rerent. si scirent ꝑ eũ resurrectu¬
ros mortuos. ⁊ uinificandos. ł iudicandos.
Et nota ħ sex: recte dici fundam̾tũ. Siẽ
enĩ eũ qͥ ad doctrinã litt̾an inducit᷑ ele¬
ħ scire uitegre. ⁊ nil dubitare de istis: sũ
quibꝰ uita ñ aderit integra. Iõ quicãq
aliqͦs ad fidẽ ꝯu̾tit priꝰ facit̃ penitere. ĩ
dm̃ cred̾e. baptitari in remissionem

Expanded text:
aliquid quaererent, si scirent per eum resurrecturos mortuos, et vivificandos et judicandos. Et nota haec sex recte dici fundamentum. Sicut enim eum qui ad doctrinam litterarum inducitur elehaec scire integre, et nil dubitare de istis sine quibus vita non aderit integra. Ideoque quicunque aliquos ad fidem convertit, prius facit poenitere, in Deum credere, baptizari in remission
Abbreviated transcription (Latin):
quasi lapidẽ in fundam̃to. q̃ penitentia
ł de h. qr pͥora bona oꝑa peccando fece¬
runt irrita. Mortua N. oꝑa dic̃ peccã
qr occidt̃ aĩas. un in lege ꝓhibebat᷑ tan¬
gere mortuũ. Langit u mortuũ qui
facit peccm̃. Lpͥora bona ꝑsequens
⁊ ñ aliunde putent eẽ iusticiã. ꝯtra
hanc faciunt. qͥ in lege iusticiã q̃riui.¬

Expanded text:
n fundamento quae poenitentia, vel de hoc, quia priora bona opera peccando fecerunt irrita. Mortua enim opera dicit peccata, quia occidunt animas. Unde in lege prohibebatur tangere mortuum. Tangit enim mortuum qui facit peccatum, vel priora bona, persequens et non aliunde putent esse justitiam. Contra hanc fecerunt qui in lege justitiam qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonan oꝑatio. Non gͦ iõ dr̃ baptismꝰ
fieri in pententia. in sangume. ꝙ sa¬
cram̃tũ baptĩ celebret᷑ nͥ in aqua. ac¬
cedente u̾bo. s qr uicẽ baptĩ supplet
penitentia. ibi dũtaxat: uͥ articulus
neccitatis. ñ ꝯtemptꝰ religionis sacram̃¬
tũ baptĩ excludit. iõq sic̃ intelligedũ ẽ

Expanded text:
atio. Non ergo ideo dicitur baptismus fieri in poenitentia, vel in sanguine: quod sacramentum baptismi celebratur, nisi in aqua accedente verbo; sed quia vicem baptismi supplet fides et poenitentia ibi duntaxat, ubi articulus necessitatis non contemptus religionis sacramentum baptismi excludit. Ideoque sic in
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ⁊ in illo qͥ ita plenꝰ est uos estis repleti. do
Audiant gͦ. ⁊ ueniant cultores elem̃toꝵ ⁊
credant in xp̃m. ut fiant maiores eoꝵ qͦs
nc̃ colunt. Iõ ait. in illo re. estis qͥ creclitis
in xp̃o omnẽ plenitudinẽ habitare. qͦd

Expanded text:
udo. Et in illo qui ita plenus est, vos estis repleti, donAudiant ergo et veniant cultores elementorum et credant in Christum ut fiant majores eorum quos nunc colunt. Ideo ait, in illo repleti estis, qui creditis in Christo omnem plenitudinem habitare: quod
Abbreviated transcription (Latin):
i. teste ꝯscĩa. seruientẽ dõ dico: solũm
in cibis. ⁊ in potibꝰ discernendis.: ⁊ ua¬
riis baptismatibꝰ .i. ablutionibꝰ. ⁊ in
aliis iusticiis carius ñ sp̃c. his õĩbꝰ dico.
ĩpositis. & in onꝰ ad refrenandas tͦͣusg̾s
pedagogo fuert. ⁊ iõ ñ potant illa ꝑfcm̃

Expanded text:
 teste conscientia. Servientem Deo dico, solummodo in cibis et in potibus discernendis et variis baptismatibus, id est ablutionibus, et in aliis justitiis carnis, non spiritus. His omnibus, dico, impositis, quasi in onus ad refrenandas transgrespaedagogo fuerunt, et ideo non poterant illa perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ augꝰ uerba p̃missa. ne sͥ ꝯtraire putent᷑.
Scito gͦ qi ẽ donatio naturał. ⁊ ẽ donatio
gͣtiuita. Nat᷑ali donatione dedit pat̾ nom̃¬
nec fuit aliud dare. qͣ sibi equalẽ generare.
Gratuita uͭ donatione dedit hoi rp̃o. ñ ds̃¬
qi xꝰ non in qͣntũ d̾s. s in qͣntũ hõ ꝑ gr̾ani ac¬
cepit nom dĩ nͨ ꝑ gr̃am adoptionis s ꝑ gr̃am
unionis. ut non sit adoptinus deuss uerus
cui flectit᷑¬

Expanded text:
 verba praemissa, ne sibi contraire putentur. Scito ergo quia est donatio naturalis et est donatio gratuita. Naturali donatione dedit Pater nomnec fuit aliud dare, quam sibi aequalem generare. Gratuita vero donatione dedit homini  non in quantum Deus, sed in quantum homo per gratiam accepit nomen Dei, nec per gratiam adoptionis, sed per gratiam unionis, ut non sit adoptivus Deus, sed verus Deus cui flectit
Abbreviated transcription (Latin):
corrig̾e in hac epła. ⁊ bonos ad ꝑseuerantiã.
alioꝵ ꝙ corrrectionẽ cohortari. Modus talis. de¬
more suo salutõnẽ p̃mittit. qua p̃missa. de
quoc laboribꝰ. ⁊ engłii ueritate. ⁊ prudenti iit̾
eos ꝯn̾satione. ⁊ qͣnto affectu desidet eos uidere.
int̾serit. Dem̃ pͣuos ut aluxuria. ⁊ ocio. ⁊ curio¬
sitate ꝯtineant: obsecrat. ⁊ mortuos resurrectu¬
ros ꝯfirmat. circa finẽ moralis est instructio
Premicitit ã salutõnẽ dicens. Pauł.⁊ sil. ⁊ tuno.¬

Expanded text:
corrigere, et bonos ad perseverantiam, aliorumque correctionem cohortari. Modus talis, more suo salutem praemittit: qua praemissa de bquoque laboribus, et Evangelii vereos conversatione, et quanto affectu eos desideret videre, interserit. Deinde pravos, ut a luxuria, et otio et curiositate contineant, obsecrat; et mortuos resurrecturos confirmat. Circa finem moralis est instructio. Praemittit autem salutationem, dicens: Paulus, et
Abbreviated transcription (Latin):
thessalonicensibꝰ. Tessalonica me tpolis ẽ ma¬
cedonie. q̃ est ꝓuincia grecoꝵ. Thessalonicen¬
ses gͦ. sunt macedones. qͥ facile ab apło ꝯuerfi:
fectũ p̃mii uͥtutibꝰ acti suit. meliora sectaudo
Tante .u. fidei imbsberant sp̃n. ut spe fut᷑oꝵ

Expanded text:
Thessalonicensibus. Thessalonica metropolis est Macedoniae, quae est provincia Graecorum. Thessalonicenses ergo sunt Macedones, qui facile ab Apostolo convrofectum praemii virtutibus aucti sunt meliora sectando. Tantae enim fidei imbiberant s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝙ non ait. plus ꝗͣ accepistis. s pret̃ qͣm
accepistis. Nã si illud dice̾t. fibi ip̃e p̾ru¬
dicaret. qͥ cupiebat uenire ad quosdã
qͥbꝰ scribebat. sic̃ ad thessalonicenses. ut
suppleret q̃ illoꝵ fidei deerant. S qui
supplet. ꝙ minꝰ erat addit: ñ ꝙ uerat
tollit. Qͥ aũt p̃tergredit᷑ fidei regulã:
ñ accedit in uia. s recedit a uia. Seqͥt᷑.¬
udo excõmunicandi st̃. ⁊ ħ est. sicut mͦ
p̃dixi de nob̾ ł de angło ⁊ nc it̾m dico.

Expanded text:
etiam quod non ait plusquam accepistis, sed praeter quam accepistis. Nam, si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad quosdam quibus scribebat, sicut ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit a via. Sudo excommunicandi sunt: et hoc est, sicut modo praedixi, de vobis vel angelo, et nunc iterum dico
Abbreviated transcription (Latin):
creauit eũ .s. nouũ hõem in agnitione sui
Satis ostend̾ ubi hõ sit creatꝰ ad ymaginẽ dĩ
qr ñ corporeis liiam̃tis. s forma quadam in¬
telligibilis m̃tis. Sicut it. pꝰ lapftĩ pecã hõ
agnitiõe dĩ renouat᷑ ẜ ymaginẽ eiꝰ qͥ creauit

Expanded text:
cet novum hominem in agnitionem sui. Satis ostendit ubi homo sit creatus ad imaginem Dei, quia non corporeis lineamentis, sed forma quadam intelligibilis mentis. Sicut enim post lapsum peccati homo in agnitionem Dei renova
Abbreviated transcription (Latin):
legis fuerunt. Nom̃ tñ legis obticuit. qr
in astructione sua ꝗͣ in postioribꝰ facit.
manifestũ ħ facit. ⁊ q̃. quis quereret¬
quare magis oportet. subdit. ne forte ꝑ.
in eternã dãnationẽ. Hinc suadet aucli¬

Expanded text:
legum fuerunt. Nomen tamen legis obticuit, quia in astructione sua quam in praetoribus facit, manifestum hoc facit. Et quasi quis quaereretQuare magis oportet? subdit: Ne forte perin aeternam damnationem. Hinc suadet
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ea. Postꝗͣ locutꝰ est de filio dĩ multa
q̃ ad eiꝰ cõm̃dationẽ ualent. hortat᷑ eos
quibꝰ scribit. ut diligent̾ aĩadu̾tant. et
custodiant ea q̃ ꝑ illũ anñciata st̃ eis.
⁊ ad ħ tendunt oĩa p̃missa. Ꝙ qr xp̃e¬

Expanded text:
ost. Postquam locutus est de Filio Dei multa quae ad ejus commendationem valent, hortatur eos quibus scribit ut diligenter animadvertant et custodiant ea quae per illum annuntiata sunt eis. Et ad hoc tendunt omnia praemissa, q
Abbreviated transcription (Latin):
hĩs siẽ anchorã aĩe. Sicut u anchora
nauẽ. sic spes tenet aĩam ne mergat᷑
in salo hꝰ mundi ꝯsentiendo iniqͥtati.
Sigͦ uidearis fluctuare in mari isto:
noli abrũpi ab auchora. anteꝗͣ intres
in portũ. Fluctuat nauis in anchoriᷤᷤ
s ñ longe a t̾ra ꝓicit᷑. nec in et̾nũ fiuctu¬
abit. ⁊ si ad tẽpꝰ ftuctuet. Anchora gͦ aĩe

Expanded text:
habemus sicut anchoram animae. Sicut enim anchora navem, sic spes tenet animam: non emergatur in salo hujus mundi consentiendo iniquitati. Si ergo videris fluctuare in mari isto, noli abrumpi ab anchora, antequam intres in portum. Fluctuat navis in anchoris, sed non longe a terra projicitur, nec in aeternum fluctuabit, etsi ad tempus fluctuet. Anchora ergo animae
Abbreviated transcription (Latin):
borans inter udõs in cornib crucis po¬
tuit dõ offerri. spinis iudaicis añ corona¬
ta. fide ce de fut᷑is que ñ uidebant᷑ habita
bñdixit ysaac. iacob ⁊ esau. Ysa ac enim
xic singłis filioꝵ ioseph .s. efframi ⁊ ma¬

Expanded text:
borans inter Judaeos in cornibus crucis potuit Deo offerri spinis Judaicis ante coronationem. Fide et de futuris, quae non videbantur habita, benedixit Isaac, Jacob et Esau. Isaac enim s singulos filio
Abbreviated transcription (Latin):
cũ temptaret᷑ a dõ .i. cũ d̾s ostenderet
qͣł eẽt ad exemplũ alioꝵ. Nõ enĩ tẽpta¬
uit d̃s abraham. qͣi qui fidem eiꝰ ignora¬
ret. s ut ip̃e abraham ⁊ mundꝰ fidei eiꝰ
unitatẽ. ⁊ firmitatem cognosc̾et. ⁊ uni¬

Expanded text:
eo, id est cum Deus ostenderet alis esset ad exemplum aliorum. Non enim tentavit Deus Abraham, quasi qui fidem ejus ignoraret, sed ut ipse Abraham et mundus fidei ejus unitatem et firmitatem cognosceret, et Uni
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾is t. t̾rena sunt. ñc ipsiꝰ cordis bonũ
ligibile bonũ cũ dr̃. dabo le.m. ĩ m̃. il¬
ñ forusecꝰ t̾reutẽ legẽ formidaturos.
s intͥnsecꝰ habitantẽ ip̃am legis iusti¬
ciã dilecturos. ũi ħ merces additur.

Expanded text:
ti terrena sunt, nunc ipsius cordis bonum ligibile bonum, cum dicitur: Dabo leges meas inon forinsecus terrentem legem formidaturos; sed intrinsecus habitantem ipsam legis justitiam dilecturos. Unde et haec merces additur:
Abbreviated transcription (Latin):
in sẏna. qr fecer̾t uitulũ in oreb. ⁊ ado¬
Et ne indignemini si dico uos neglectos.
qr dñs dicit in me. Patent̾ uicio eoꝵ de¬
putat: ꝙ ñ ꝑmanser̃t in testam̃to dei.
ne lex ꝗͣ tc̃ acceꝑunt culpanda uideat᷑.

Expanded text:
in Synagoga, quia fecerunt vitulum in Horeb, et adoEt ne indignemini, si dico vos neglectos, quia Dominus dicit, in me. Patenter vitio eorum deputat quod non permanserunt in testamento Dei, ne lex quam tunc acceperunt culpanda judicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
eras Quod aliis genera
hominũ. sicuti nc̃ reuelatũ
in spũ esse gentes cohedes.
⁊ ꝯcorporales. ⁊ ꝯparticipeᷤᷤ

Expanded text:
 quod aliis generathominum, sicut nunc revelatum in Spiritu, esse gentes cohaeredes et concorporales et participe
Abbreviated transcription (Latin):
res ⁊ fideles. ñ solũ honore sublum p̾ueniri
debent. s ⁊ t̾reno. ut ñ ꝯtristent᷑ indigẽtia
sũptuũ. ⁊ gaudeant obedientia sp̃ualium
instantior a. fit: siñ humiliet᷑ mopia. ⁊
crescit in illo autoritas. cũ uidet se ̃ in pre¬
senti laboris sinfructũ ꝑcipere. ñ ut abim¬
det. s ut ñ deficiat. Tanta m̾ces debet ẽẽ
euangłizanti regnũ dĩ. ut nec ꝯtristetur.
nec extollat᷑. Necessitatis gͦ ẽ acciꝑe unde
uiuit᷑ caritatis ẽ p̃bere. Non tñ uenale ẽ

Expanded text:
res et fideles, non solum honore sublimi praeveniri debent, sed et terreno, ut non contristentur indigentia sumptuum, et gaudeant obedientia spiritualium. Instantior enim fit 217 si non humilietur inopia, et crescit in illo auctoritas, cum videt se etiam in praesenti laboris sui fructum percipere; non ut abundet, sed ut non deficiat. Tanta enim merces debet esse evangelizanti regnum Dei, ut non contristetur, nec extollatur. Necessitatis ergo est accipere unde vivitur, charitatis est praebere: non tamen venale est
Abbreviated transcription (Latin):
nito gͣndi sermone depontificemag¬
no euisq noua lege ce sacͥficio. q̃ uet̾ib
p̃tulit. subdit᷑ moralis instructio. inqͦ
hortat᷑ eos admulta. s maxime ad fid̃e.
patientiam. pac̃e. munditiam. ce frat̾¬
nitatis caritatem: ⁊ infert ex om̃ib su

Expanded text:
nito grandi sermone de pontifice magno, ejusque nova lege et sacrificio, quae veteribus praetulit, subditur moralis instructio, in qua eos hortatur ad multa, sed maxime ad fidem, patientiam, pacem, munditiam, et fraternitatis charitatem, et infert ex omnibus su
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit ad int̾pellandum pro nobis. acce¬
damꝰ ad int̾itũ scoꝵ cũ uero corde .i. cum
uero intellectu. ñ simulato: & si h ñ potest
ẽẽ. saltem accedamꝰ in plenitudine fidei.
.i. inplena fide. qr nichil hoꝵ iam ẽ iusibi¬
baptismatis. ꝑ ħ ostendr qd̾ ñ fides sula.
sbonauita cumu̾tutib q̃rtt᷑. iñ horta¬
t᷑ ad ea q̃dueniunt fidei. subdens.

Expanded text:
accedamus ad introitum sanctorum, cum vero corde, id est cum vero intellectu et non simulato. Et si hoc non potest esse, saltem accedamus in plenitudine fidei, id est in plena fide. Quia nihil horum jam est visibibaptismi. Per hoc ostenditur quod non fides sola, sed bona vita cum virtutibus quaeritur. Inde hortat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter dm̃ q̃rit aliqͥd. ñ caste dm̃ q̃rit. Tres in¬
inuestiganiꝰ. pastoris. m̾cennarii. furis. Pastor
u̾itate u̾itatẽ auñtiat. Mercennariꝰ uͦ: occõne
nuntiat. ⁊ ille fur ⁊ latro u̾tatẽ negat ⁊ toslit
Diligend̾ est gͦ pastor. tolerandꝰ ẽ mercenna

Expanded text:
eum quaerit. Tres ininvestigamus, pastoris, mercenarii, furis. Pastor veritate, veritatem annuntiat. Mercenarius vero occasione annuntiat. Et ille fur et latro, veritatem negat et tollit. Diligendus est ergo pas
Abbreviated transcription (Latin):
in lingua u̾itatẽ. s ñ in pectore castitatẽ. qͥ siuis
utiles eis qͦs instruit dñs. Uñ ait. Que dicus
sua ł pecuniaria. ł honoꝵ. ł laudis humane.
quomilib uolentes acciꝑe mun̾a. ñ tã salutẽ
eiꝰ q̃rentes cui anñtiant. qͣ cõmodũ suũ. Q uͦ
detͥmentũ. cui anũtiabit᷑ hẽbit lucrũ. qr an¬

Expanded text:
in lingua veritatem, sed non in pectore castitatem, qui sunt utiles eis quos instruit Dominus. Unde ait: Quae dicunt , vel pecuniarum, vel honoris, vel laudis humanae, quoslibet volentes accipere munera, non tam salutem ejus quaerentes cui annuntiatur commodum suum. Qui vero detrimentum, cui annuntiatur habebit lucrum, quia an
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ .i. sare de alia uxore s. cethura alioᷤᷤ
genuit qͥ ñ ꝑtinent ad hanc significõnẽ.
⁊ iõ multi legentes apłm. librũ aũt ge¬
neseos ignorantes. putant solos duos fili¬
os hũisse abrabã. s hos solos cõmemorat
apłs. qr de his duobꝰ scriptã spũałr singła exe¬
quit᷑. ĩnuens aliqͥd egregiũ in his p̃figurari. Itẽ
diu̾sa oꝑatione. qr qͥ de ancilla: scd̃m carns
⁊ sterił de uetulo ꝯciꝑet. s ꝑ oꝑationẽ dĩ qui
ꝓmisit. Illũ gͦ genuit demonstrans ꝯsuetudo
naturã. istũ uͦ dedit ꝓmissio significans grãm.
Ibi humanꝰ usus ostendit᷑. hic diuinũ bnficiũ¬

Expanded text:
mortem enim Sarae, de alia uxore, scilicet Cethura, alios genuit, qui non pertinent ad hanc significationem. Et ideo multi legentes Apostolum, librum autem Geneseos ignorantes, putant solos duos filios habuisse Abraham. Sed hos solos commemorat Apostolus, quia de his duobus Scriptura specialiter singula exsequitur, innuens aliquid egregium in his praefigurari. Item diversa operatione. Quia qui de ancilla secundum carnis  sterilis de vetulo, sed per operationem Dei, qui promisit. Illum ergo genuit, demonstrans consuetudo naturam. Illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficiu
Abbreviated transcription (Latin):
me. tͥ cuiꝰ ẽ quicqͥd tuus seruus mͥ fecit.
quẽ remisi tͥ. tu ã suscipe .i. recipe illum
gũ decurrentẽ ad diuinũ auxiliũ. cũ eẽt
in custodia baptizauit apls. uidens ĩ illo
utilitatis spẽ. q̃ sic cõm̃dat. ut suũ ani¬
mũ in illo significet recipi. Seqr. ꝗ̃ ego

Expanded text:
est quidquid tuus servus mihi fecit, quem remisi tibi. Tu autem suscipe, id est recipe, illumgum decurrentem ad divinum auxilium, cum esset in custodia baptizavit Apostolus, videns in illo utilitatis spem, quem sic commendat ut suum animum in illo significet recipi. Quem ego
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uͦ incircũcisus se ñ ẽẽ iudeũ p̃putio p̃fere¬
bat. ꝑ secutionibꝰ tã gentiliũ ꝗͣ uideoꝵ fiebat
obnoxiꝰ. Has gͥ ꝑsecutiones hi qͥ galathas de¬
prauau̾ant. declinare cupientes. cͥcũcisionẽ
ꝓ defensione discipłis ꝑfuadebant. nã nec
udei ꝑsequi eos poterant. nͨ gentiles. qͦs ui¬
debant ⁊ ꝓselitos cͥcũcid̾s¬

Expanded text:
vero incircumcisus se non esse Judaeum praeputio praeferebat, persecutionibus tam gentilium quam Judaeorum fiebat obnoxius. Has igitur persecutiones hi qui Galatas depravaverant declinare cupientes, circumcisionem pro defensione discipulis persuadebant. Nam nec Judaei persequi eos poterant nec gentiles quos videbant et proselytos circumcid
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs .i. añ õs creaturas genirũ de patre
scłm dĩtatẽ. in orbẽ t̾re.Q heredem in
in mundo. qͥ aute inuisibił erat in mũ¬
do. ⁊ iõ ait. it̾m. q̃ assũptio carnis dicit᷑
exitꝰ a patre. ⁊ introductio in ħeditatẽ.
tibi iubet᷑ adorari uñs¬

Expanded text:
ante omnes creaturas genitum de Patre secundum deitatem, in orbem terrae, quasi haeredem in in mundo, qui ante invisibilis erat in mundo, et ideo ait iterum, quae assumptio carnis dicitur exitus a Patre, et introductio in haereditatem ubi videtur adorari. Und
Abbreviated transcription (Latin):
tũ x. dicens. cũ int᷑. Assũptio gͦ carns eti¬
tus ⁊ uititꝰ appellatur. recte utiq. foris it
eramꝰ a dõ. sicut qͥ st̃ extra regales aulas
inuincłis colligati. ⁊ qͥ hñt ap̃ regẽ pro
culpis aliqͥ̾bꝰ offensã. qui ã uoluerit istis
ueniã impetrare. ñ pͥmũ ipsos in aulã
regis inducit. s ip̃e foras egredit᷑. ibiq
cũ eis loquit᷑. usq dũ eos correctos reddat
nos .i. carnẽ sumens. ⁊ collocutꝰ nobiscũ
p̃cepta regis ĩnotuit. ⁊ sic nos depeccĩs
emundans. ⁊ ad dm̃ ꝯu̾tens. in atilã re¬
galẽ uelut med̾iator optimꝰ introducit¬

Expanded text:
ti, dicens: Cum introducit. Assumptio ergo carnis exitus et introitus appellatur; recte utique. Foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati, et qui habent apud regem pro culpis aliquibus offensam. Qui autem noluerit istis veniam impetrare, non primum ipsos in aulam regis inducit, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis loquitur usquedum eos correctos reddat et nos, id est carnem sumens, et collocutus nobis, cum praecepta regis innotuit. Et sic nos a peccemundans, et ad Deum convertens in aulam regalem velut mediator optimus introduc
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ ñ torpeamꝰ. sicut cet̾i carnalibꝰ decliti. s
uigilemꝰ ⁊ sobrii simꝰ .i. uigilet mens nr̃a. at¬
tendens ħ caduca. ⁊ sobrie eis utam᷑. ñ qͣi
bonis nr̃is. s ad sustentandũ datis. Qui N¬
Quere nos qͥ ñ sumꝰ filii noctis. ñ lebemus
dormire. qi illi qͥ dormiunt carnis torpore.
sua traxer̃t eos adħ. ut obliti uite et̾ne. ĩ istiᷤ
qͥescant. ⁊ qͥ ebrii st̃ his tẽꝑalibꝰ ĩmod̾ate
utendo. nocte ebrii st̃ .i. ex nocte uicioꝵ ħ
solũ uigilemꝰ. s ⁊ sobrii simꝰ. mod̾ate his u¬
tentes. ⁊ ad pugnã ꝯtra hostes parati ꝑ hoc
Recte lorice fidẽ comꝑat ⁊ caritatẽ. ⁊ galee
spem. Sic̃ it lorica munit uitalia. ita fideᷤ
⁊ caritas nos muniunt ꝯtra appetitũ car¬

Expanded text:
tibus torpeamus, sicut caeteri, carnalibus dediti: sed vigilemus et sobrii simus, id est vigilet mens nostra attendens haec caduca, et sobrie eis utamur, non quasi bonis nostris, sed ad sustentationem datis. Qui ere nos, qui non sumus filii noctis, non debemus dormire, quia illi qui dormiunt carnis torpore, sua traxerunt eos ad hoc, ut oblili vitae aeternae in istis quiescant. Et qui ebrii sunt, his temporibus immoderate utendsolum vigilemus, sed sobrii simus, moderate his utentes, et ad pugnam contra hostes parati. Per hRecte loricae fidem comparat et charitatem, et galeae spem. Sicut enim lorica munit vitalia, ita fides et charitas vos muniunt contra appetitum ter
Abbreviated transcription (Latin):
monet eos ne maloꝵ colloqͥis. ⁊ astutia iniqͥ
instructi. ħ aũt dico: ut ñ solũ ad ea teudatis
q̃ nondũ habetis. s ut nemo quantũcumq
sapiens uos decipiat in sublimitate ł subtili.¬
nͥ u uerbis. qr sapientes mundi arte qͣdani
⁊ minutus disputõnũ: irretire gestiunt

Expanded text:
monet eos ne malorum colloquiis et astutia iniquiinstructi, hoc autem dico ut non solum tendatis ad ea quae nondum habetis, sed ut nemo, quantumcunque sapiens, vos decipiat, in sublimitate, unsduceretur; quia sapientes mundi arte quadam et minutiis disputationum irretire gestiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Oriꝰ i. ꝗͣ ue .q. udei ab iacobo eccle ierosolimi¬
tane ep̃o. edebat petrus cũ gentibꝰ. ñ habens
discetionẽ in cibis. Illi qͥ ab iacobo uenerant
emulatores legis erant. noĩe xp̃iani. qͥ equo
iure xp̃m ⁊ legẽ uen̾abant᷑. qͦs timens non
miscebat᷑ gentibꝰ. ꝙ si solũ eẽt: ñ eẽt rep̃hen¬
sibile. sic̃ ⁊ ipse paulꝰ ꝓ scandalo aliqñ cessit.

Expanded text:
rent quidam Judaei ab Jacobo, Ecclesiae Hierosolymitanae episcopo, edebat Petrus cum gentibus, non habens discretionem in cibis. Illi qui a Jacobo venerant aemulatores legis erant, nomine Christiani, qui aequo jure Christum et legem venerabantur, quos timens non miscebatur gentibus, quod si solum esset, non esset reprehensibile, sicut et ipse Paulus pro scandalo aliquando cessit.
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs de hac re sermo. qͦ agit᷑ ut ñ solũ
credat᷑ uerũetiã intelligat᷑. sciat᷑q ꝙ dr̃¬
fit ut spũales ista carnalibꝰ ñ omim᷑
taceant p̃p catholicã fidẽ. q̃ õĩbꝰ predi¬
cancda ẽ. nec tñ sic disserant. ut uolen¬
tes ea ꝑduc̾e ad intelligentiã ñ capac̃ẽ
faciliꝰ fastidiri faciant in ueritate ser¬
monẽ ꝗͣ in sermone ꝑcipi ueritatem

Expanded text:
dos, omnis de hac re sermo, quo agitur ut non solum credatur, verum etiam intelligatur sciaturfit ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
exercitatos. Qͥ ã inualida ⁊ inexercita¬
fidei lacte teneant᷑. ut ⁊ inuisibilia
q̃ ñ uident. ⁊ intelligibilia q̃ noudũ
intellig̃t̃ credant. facile ad uanas ⁊
sacrilegas fabulas ꝓmissione scĩe sedu¬

Expanded text:
exercitatos. Qui autem invalida et inexercitaquodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident et intelligibilia quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae sedu
Abbreviated transcription (Latin):
salnatoris securꝰ est. qr ꝙ cõm̃cdat illũ tuto
ẽ. Ili ã cõm̃dat salutẽ suã. ut hic ꝓ illo pa¬
tiens. salutẽ inueniat penes illũ. cũ ceꝑit
uidicare. ut puniens iufideles: istũ dignũ
ormã habens sanorum

Expanded text:
Salvatoris securus est, quia quod commendat illi, in tuto est. Illi autem commendat salutem suam, ut hic pro illo patiens, salutem inveniat penes illum cum coeperit judicare, ut puniens infideles, istum dignum ormam habens sanorum
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ qͥ datus ẽ. re ꝓmissa reddita. anfe¬
rendũ a nob̾ est pignus : Absit. s hoc ꝙ
dedit implebit. Iõ meliꝰ habet᷑ arra: qͣ
pignꝰ. Dedit nob̾ sp̃m: ad ħ utiq . s. ĩ re. ac.¬
i. ad ħ ut sanguine eius redẽpti a iure
inimici. ut ultra ñ dñet᷑ nob̾ inimicus.
mit. ut habeat. non ut ꝑdat nos. ⁊ in
spiritum. ut laudetur ipse deus.

Expanded text:
m, qui datus est re promissa reddita, auferendum est a nobis pignus? Absit! sed hoc quod dedit implebit Ideo melius habetur arrha quam pignus. Dedit nobis spiritum, ad hoc utique, scilicet  ad hoc ut sanguine ejus redempti a jure inimici, et ultra non dominetur nobis inimicus. mit ut habeat, non ut perdat nos. Et Spiritum, ut laudetur ipse Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
i rõnis q̃ est ẏmago dĩ. in qua renouaris
in agnitiõe dĩ. In ẏmagine gͦ sua cognosce
autorẽ eiꝰ. qͥ corꝑali sensu ñ attingit᷑ Ne gͦ
putetis corporeo sensu dm̃ attingi. s ocłis
m̃tis ip̃m cognoscite. ⁊ auribꝰ mentis ip̃m
audite. In corꝑe uͥ diu̾sa m̾bra sunt alibi
aucdis. alibi uides In corde ã tuo uͥ diu̾sa
m̃bra ñ inueniunt᷑. ibi audis uͥ uides. adħ
illuminet ocłoᷤ.

Expanded text:
atis in agnitione Dei. In imagine ergo sua cognosce auctorem ejus qui corporali sensu non attingitur. Ne ergo putetis corporeo sensu Deum attingi, sed oculis mentis ipsum cognoscite, et auribus mentis ipsum audite. In corpore enim diversa membra sunt. Alibi audis, alibi vides; in corde autem tuo, ubi diversa membra non inveniuntur, ibi audis ubi vides. Ad hoc illuminet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ ñ uos. s dm̃ laudo qͥ ħ fecit. ei .n. qͥ fecit
quibꝰ oro dm̃ ult̾iora nob̃ implorans. Uñ
ꝯgrue ꝓ iam datis p̾mittit᷑ gr̃aꝵ actio. Q
N ẽ orandꝰ ut faciat. illi ẽ graꝵ actio redden¬
da cũ fec̾it. ħ aũt in orõnibꝰ meis peto. ut
tẽ .i. qi xp̃c est hõ. ⁊ natus ex femina. uñ u
psalmo dicit. De uentre matͥs mee ds̃ m̃s
es tu. ostendens patr̾e ẽẽ dm̃ suũ. qr hõ
fc̃s ẽ. hõ i. de uentre matͥs natꝰ ẽ. ⁊ ẜ hõem¬

Expanded text:
Et inde non vos, sed Deum laudo qui hoc fecit. Ei enim qui fecit quibus oro Deum ulteriora vobis implorans. Unde congrue pro jam datis praemittitur gratiarum actio. Qui enim orandus est ut faciat, illi est gratiarum actio reddenda cum fecerit. Hoc autem in orationibus meis peto, ut tem, quia Christus est homo et natus ex femina. Unde in psalmo dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu . Ostendens Patrem esse Deum suum, quia homo factus est: homo enim de ventre matris natus, et se
Abbreviated transcription (Latin):
Si disfusa ẽ caritas: eoce iã ex qͣntulo cũq
pignore deambulat ds̃ in nob̾. ⁊ sic pignꝰ
accepimꝰ. Qdã tñ codices meliꝰ hñt arrã
eandẽ qͥppe rem int̾pretes dic̃e uoluer̃t.
Int̾est tñ aliqͥd in loq̃ndi usu int̾ arrã ⁊
pignꝰ Pignus it. qñ dat᷑. soluto eo ꝓ quo¬

Expanded text:
si diffusa est charitas? Ecce jam ex quantulocunque pignore deambulat Deus in nobis, et sic pignus accepimus. Quidam tamen codices melius habent arrham; eamdem quippe rem interpretes dicere voluerunt. Interest tamen aliquid in loquendi usu inter arrham et pignus. Pignus enim quando datur, soluto eo