comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad requiem: si ue repro¬
repbos ut muinfima ⁊ ex̾iora dele¬
ftentur. deserendo ꝑmittat. Sicut
ignorat homo t̾miũ lucis ⁊ te¬
rebraꝵ. uł utusq rei quis fins
sit: ita pleniꝰ nescit quis añ su¬
um finem luce iustitie p̾ueniat᷑.
uł quis pcc̃oꝵ tenebris usq ĩ suũ
finẽ obscuret᷑: aut quis post lap¬
sum tenebraꝵ ꝯu̾sus resurgat᷑
adlucẽ. Cuncta ħ do̾ patent: ho¬
mini sio latent. Qͣmius iustorũ
conu̾satio ĩ hac uita ꝓbabił sit.
p̾destinati. s om̃ia reseruari.
futuro examim. Mira dispositõ
hic ampliꝰ iustificatur. impiꝰ am¬
aliqñ reflestitur. uult quis eẽ
bonus iñ ual: uult alt̾ ee ma¬
tur ei qui ẽẽ. uult bonus. aliis
n᷑ uult nec ei datur ut sit bonꝰ
Iste nascitur ĩ errore ⁊ morit᷑
ille ĩ bono qd̾ cepit usq ĩfinẽ.
ꝑdurat. Tam druiste stat: quo¬
lisq cadat. Ille male diu uuiẽ¬
Do. infiue saluatur: respectus
q ꝯu̾titur. uult ꝓdesse ĩ bono iu

Expanded text:
ad requiem, sive reproreprobos, ut infimis et exterioribus delectentur, deserendo permittat. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem, luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, praedestinati; sed omnia reservari futuro examini. Mira dispositio  amplius justificatur, impius amaliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse matur ei nec vult, nec ei datur, ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono, quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur despectusque convertitur. Vult prodesse in bono
Abbreviated transcription (Latin):
Multis modis t̾ret d̾s hoĩes
ut uelsero ꝯu̾tantur: atq ex¬
in de maris erubescant qd̾ tã¬
diu expestatist̾ ut redirent.
Nam nc̃ nimis. ne plagis
nc̃ reuelat̃õib quosdã ꝯcutit
ut qui uoluntate ꝯu̾ti despi¬
cuuit: ꝯmoti t̾rorib corrigã¬
tur. Pleriq ex sola m̃tis deno¬

Expanded text:
dis terret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devo
Abbreviated transcription (Latin):
egyptus q̃ ⁊ penas̾ dedit. et
emiendari nequiuit Detalib
eĩ ait ꝓpħia. Pcussisti eos ⁊ ñ
doluerunt: attriuisti ⁊ renu¬
erunt susciꝑe disciplinam. Nõ¬
nulli iuriseculares elatõne i¬
m̃tis tum̃tes. postmod̾ ꝯiisi ad
dm̃. religiosa seqm̃ttrr obedĩa
diali tumebanit. pꝰea ip̃am ela¬
licũ apd̃ estim atõm hũam qͣles
fuint. tales ad huc ẽs ꝯputant᷑
iam tñ ind̾i oculis sucrexerunt
Item quidã ad huc humiano iu¬
dicio stare cernunt᷑: iam tñ ĩd̾i
oculis ceciderunt. Młti apd̾ ho¬
mines reꝓbi st̃. ⁊ apd̃ d̾m elci
atq item multi apud hoĩes elci
putarit᷑. ⁊ apd̾ dm̃ reꝑbi existunt.
salomone dicente. uidi inquit
ĩpios sepultos: qui ꝯ ad huc ui¬
uerent. ĩ leco scõ erant ⁊ lauda¬
bantur ĩ cruitate iustoꝵ oꝑm.

Expanded text:
Aegyptus, qui et poenas luit, et emendari nequivit. De talibus enim ait propheta: Percussisti eos, et non doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt suscipere disciplinam 11. Nonnulli viri saeculares elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religiosa sequuntur obedientudine mundiali tumebant, postea ipsam elalicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur, et apud Deum reprobi existunt, Salomone dicente: Vidi, inquit, impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. Nemo ꝑpend̾e pot̃ qͣnti sit
ponderis ĩ iustitia. uł qnͣti ful¬
illustrat᷑. ⁊ suã feditatẽ ocquo¬
scat. ⁊ lum̃ ꝙ ceco corde ĩt in¬
tuebat intelligat. Tũc A ĩatĩ

Expanded text:
. Nemo perpendere potest quanti sit ponderis in justitia, vel quanti fulillustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯ iudetur. Iuditiũ ꝙ inhõis
potestate ꝯsistit. ꝯn̾̃sionis est
mus qu flentes mala nr̃a pu¬
nimus ⁊ bono ꝙ ex do nobis
ẽ solidiꝰ inheremus. Triꝑtit᷑
describitur ẽẽ uniꝰcuiꝰq qusi¬

Expanded text:
 videtur. 6. Judicium quod in hominis potestate consistit conversionis est mus, quando flentes mala nostra punimus, et bono quod ex Deo nobis est solidius inhaeremus. 7. Tripertitus describitur esse uniuscujus
Abbreviated transcription (Latin):
cibus. seqñtur que conueniunt
ga correctionis: ⁊ houꝰ laboris.
Inter uirgam siquidem ⁊ honus
nõ ocio locus. Laboret gͥ hõ int̾¬
ior ⁊ ext̾ior ne dicatur eis. Qͥd
hic statis tota die ociosi: Totadie
ociosi stant qui omni tempore ui¬
te sue cessantes abono opere ĩ fo¬
ro uane glorie torpentes perseue¬
rant.Audiant tam̃ p̾lati causã
ocii. Nemo inquiunt uos con¬
non abbates. non pͥores conuẽtũ¬
conducunt. Quo .N. conduce¬
rent: Ad querendũ forsitan
honorem non ad laborem. ad cu¬
riam non adumeam. Ibi agit᷑
de pondere pecunie. non de qͣntita¬
te culpe. de examunatõe argenti
nõ de purgatione peccati. Sunt

Expanded text:
cibus, sequantur quae conveniunt cibus, sequantur quae conveniunt rga correctionis, et onus laboris. Inter virgam siquidem et onus non est otio locus . Laboret igitur homo interior et exterior, ne dicatur eis: Quid hic statis tota die otiosi? Tota die otiosi stant, qui omni tempore vitae suae cessantes a bono opere, in foro vanae gloriae torpentes perseverant. Audiant tamen praelati causam otii. Nemo, inquiunt, nos connon abbates, non priores conventum. Quo enim conducerent? Ad quaerendum forsitan honorem non ad laborem, ad curiam non ad vineam. Ibi agitur de pondere pecuniae, non de quantitate; culpae de examinatione argenti, non de purgatione peccati. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
leas. et stimulum que ad asinũ
er cum adorai̾mus reu̾temur
ad uos. Pueri sunt pueriles
sensus animi qui cũ astño expec
tant: quia tarditates semper
amant. Quo dicuntur ẽẽ ꝑue¬
ri. ociosi seilic ⁊ tepidi portã¬
tes stimitlos carms et paleam
leuitatis:Albraham uͦqui inter¬
p̾tatur pat̾ multarum gentiũ i.
antinus genitor multarũ cogita¬
tionum ascendit cũ pu̾o .i. cum
corde puro portans ignẽ ⁊ gladrũ
in manib. Per ignem caritatẽ.
ꝑ gladium predicationis u̾bum
intelligimus. Portat gͥ ignem
⁊ gladium in manib. qui quod
amat qd̃ p̾dicat implet oꝑibus
Ego inquit ⁊ puer reuertemur
ad uos. Necesse est ut ambo re¬
deant .i. uis rationis ⁊ puritas
mentis. ut reuertantur ad agen¬
dam curam carnis ñ ĩ desideriis
s in necessariis. Semper enĩi
taro querit affluentiam cibi. li¬
bertatem ocii: necessaria uͦ im¬
pendenda sunt. non substraenda.
Sedne uacet otio dũ impendit᷑

Expanded text:
leas et stimulum, quae ad asinum leas et stimulum, quae ad asinum er cum adoraverimus, revertemur ad vos . Pueri sunt pueriles sensus animi, qui cum asino exspetant; quia tarditatem semper amant. Duo dicuntur esse pueri, otiosi videlicet et tepidi portantes stimulum carnis et paleas levitatis. Abraham vero, qui interpretatur pater multarum gentium, id est animus genitor multarum cogitationum, ascendit cum puero, id est cum corde puro, portans ignem et gladium in manibus. Per ignem, charitatem; per gladium, praedicationis verbum intelligimus: portat igitur ignem et gladium in manibus, qui quod amat et quod praedicat, implet operibus. Ego, inquit, et puer revertemur ad vos. Necesse est, ut ambo redeant, id est vis rationis et puritas mentis, ut revertantur ad agendam curam carnis, non in desideriis, sed in necessariis. Semper enim caro quaerit affluentiam cibi, libertatem otii. Necessaria vero impendenda sunt, non subtrahenda. Sed, ne vacet otio, dum impenditur
Abbreviated transcription (Latin):
templatio ut ignis cum flãma¬
sine fumo.Cum aut m̃s ad con¬
sideranda celestia laborat. tunc
cogitationoccupatione tẽꝑaliũ
impeditur meditatio ocio contͣ¬
batur: contemplatio curiositate
reuocatur. ⁊ sic fit qndoꝙ uͥ m̃s
ociosa uoluptate torpescat. Eũ
gͥ homo interior iacet ĩ lectulo
uoluptatis: dum sompno torpe¬
scit mercie. ⁊ somniis deludit᷑
curiositatis: conuocat ⁊ horta¬
tur ext̾iorem ut inclinet aurẽ
rumorib. loq̃tur uana: mollib
induatur. mane comedat. Gal¬
lus cene t̾minet lectionẽ. Eun¬
tib doriitũ surgentes ad in¬
gilias obitient frẽs. ugilanti¬
u ilł dormiant: redeuntib sur¬
gant. S melius forsitan esset
si nichil dicerent: qmͣ si substras¬
tis sillabis aut dictionib oscitan¬
do psalmos decantarent. Hec ẽ
tarditas ociosoꝵ qͥ nichil oꝑant᷑
ad horani. s semꝑ comitantur
moram. Hi sunt qͥ exp̾tant
cum a sino. nec ascendunt cum
ysaac in montem portantes pa¬

Expanded text:
templatio, ignis cum flatemplatio, ignis cum flasine fumo. Cum autem mens ad consideranda coelestia laborat, tunc cogitatio occupatione temporalium impeditur, meditatio otio conturbatur, contemplatio curiositate revocatur, et sic fit quandoque, ut mens otiosa voluptate torpescat. Cum igitur homo interior jacet in lectulo voluptatis, dum somno torpescit inertiae, et somniis deluditur curiositatis, convocat et hortatur exteriorem, ut inclinet aurem rumoribus, loquatur vana, mollibus induatur, mane comedat, gallus coenae terminet lectionem, euntibus dormitum surgentes ad vigilias obvient fratres, vigilantibus illis dormiant, redeuntibus surgant. Sed melius forsitan esset, si nihil dicerent, quam si subtractis syllabis, aut dictionibus, oscitando psalmos decantarent. Haec est tarditas otiosorum, qui nihil operantur ad horam, sed semper comitantur moram. Hi sunt, qui exspectant cum asino, nec ascendunt cum Isaac in montem, portantes pa
Abbreviated transcription (Latin):
randulentie genus ĩmo¬
dum faretre subtiliter
insidiaꝵ segiitas celat¬
lit fallam faciat securitatem: de¬
cipiat qz eum callide contraquẽ
molitur occulte. Cauendꝰ ẽ inui¬
cus qui manifestus ẽ: s magis
ille qui uideri non pot̃. Ffacile enĩ
uincumis queuidemus: que aũt
non uidemus difficile a nob̃ expe¬
llimus. Raro uccet᷑ homo ab ex¬
traneis: si sui eum ñneceant.⁊
Megis enim insidiis ũr̃oꝵ: qͣ
alioꝵ ꝑiclitamur. Latent eĩ ue¬
nena circumlita melle u̾borum¬
⁊ tara diu deceptor boultatemsi¬
mulat. quousq fallendo decipiat.¬

Expanded text:
raudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas ceut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nostrorum quam aliorum periclitamur. 4. Latent saepe venena circumlita melle verborum; et tandiu deceptor bonitatem simulat, quousque fallendo decipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
pnatoꝵ pena est in
gehenna. quoꝵ mm̃ĩ
tem urit tristitia. ⁊ corpus flã
animo puniant᷑ ⁊ corpore. Ignem
non hr̃e. hoc ẽ hr̃e luñi ad damp¬
nacõm ut uideat ĩpii unde dole¬
ant. Nñ hr̃e ad corsolatõm: nem
deaut uride gaudeãt. Apta fit ꝯ¬

Expanded text:
natorum poena est in gehenna, quorum et mentem urit tristitia, et corpus flamme, simul et animo puniantur et corpore. Ignem non habere, hoc est habere, lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant; et non habere ad consolationem ne videant unde gaudeant. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uod sitonitristatur hi d
nrus honoratur cñ urde¬
rit fibi p̃ferri er qui ĩ tiore
dni pcediti quomodo eum ha
lñs dicit ad eos quicontristati
surct qr equałr cura ĩpis honio¬
rici sunt alii. ⁊In inquit oculus
Ad nichilum deductus ẽ in cõ¬
spectu eius malignus. tr̃tes

Expanded text:
uid si contristatur is qui minus honoratur, cum praeferri sibi viderit eum qui in timore Domini praecedit, quomodo eum habdicit Dominus ad eos qui contristati sunt, quia aequaliter cum ipsis honorati sunt alii: An, inquit, oculus Ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus; timentes
Abbreviated transcription (Latin):
ergo diligentius ⁊ attentius
ceg̾itet. qui se in comꝑatõne
peioꝵ minꝰ pectare putat: et
dum ad huc aĩa ista peccatrix
m̃ isto fragili corpusculo conti¬
netur remedia sibi inet̾uimi
mansura ꝓuideat ne forte si eñ
delectat breui tp̃r purpura in¬
dutum ⁊ bysso inter opes ⁊ de¬
litias uoluptati uł luxurie
infeliciter deseruire. ntc̃e illi¬
sit postiriod̾ interinferm flã¬
mas sũ ullo iam remedio gu¬
tam refrigerii postulare. S qũ
ħ luxuriosi audiunt: uelut fr̃e¬
netici amisso sanitatis sensu ir¬
ridere solent ⁊ subsannare illos

Expanded text:
ergo diligentius et attentius cogitet, qui se in comparatione pejorum minus peccare putat: et dum adhuc anima ista peccatrix in isto fragili corpusculo continetur, remedia sibi in aeternum mansura provideat; ne forte si eum delectat brevi tempore purpura indutum et bysso, inter opes et delicias voluptati vel luxuriae infeliciter deservire, necesse sit illi postmodum inter inferni flammas sine ullo jam remedio guttam refrigerii postulare. Sed quando haec luxuriosi audiunt, velut phrenetici, amisso sanitatis sensu irridere et subsannare s
Abbreviated transcription (Latin):
A aut forte peiora crimina cõ¬
mittentes nicħ mali in hoc scło
patiuntur. s ⁊ sami ⁊ diutes ĩ
omniꝓsꝑitate ꝑmaneant.O
infelix ⁊ nimium lugenda pre¬
sumptio. Ergo capitalia cͥmĩa
ꝯnuitentes suꝑbi ⁊ impii. id̾o
t̾ uidentur ẽe bi: qr nicħ mali
inlac scło patiuntur.Aludi de

Expanded text:
e pejora crimina committentes, nihil mali in hoc saeculo patiantur, sed et sani et divites in omni prosperitate permaneant. O infelix et nimium lugenda praesumptio! Ergo capitalia crimina committentes superbi et impii ideo tibi videntur esse beati, quia nihil mali in hoc saeculo patiuntur? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
pec̃or minus pot̾te torq̃ri si cum
ip̃o infuite ꝑtõrum multitudi¬
nes et̾uo supplitio ceꝑint cruci¬
ari: Quanto melius erit u¬
nitiuq ut pec̃orum suoꝵ ma¬
la fugiens. Humili ꝯfessõne cla¬
met. ego dixi dñe miserere mei
sana animam meamqr pecra
uit̾. Et illud. Iniquitatem meã
bi illos ꝓponat mutandos. qͥbꝰ
post breue gaudium: succedit
sine fine supplitium. Solent eĩ¬

Expanded text:
erit minus torqueri, si cum ipso infinitae peccatorum multitudines aeterno supplicio coeperint cruciari? Quanto melius erat unicuique, ut peccatorum suorum mala fugiens, humili confessione clamaret, Ego dixi, Domine, miserere mei; sana anima meam, quia peccavi tibi ; et illud, Iniquitatem meam bi illos proponeret imitandos, quibus post breve gaudium succedit sine fine supplicium. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ flebitis. Ue qui saturati estis:
qr esurietis. Irrideant gͦ nos
dup̃bi: nos fñ peurum salute
ucet minus dignidie nostu p
um rugitu ⁊ gemitu dei mĩamo
oupiuemus. confidentes de illiꝰ
sestabili pletate. qd eoscutiũ¬
teefilios suos ita dignabitur
castigare. ut ꝑ ip̃am castis de¬

Expanded text:
flebitis: vae, qui saturati estis, quia esurietis . Derideant ergo nos superbi; nos tamen pro eorum salute, licet minus digni, die noctuque cum rugitu et gemitu Dei misericordiam supplicemus, confidentes de illius ineffabili pietate, quod eos cito inter filios suos ita dignabitur castigare, ut per ipsam castigati
Abbreviated transcription (Latin):
Rmi agnoscentes qͣm̃ grauis
sarcina ceruicib immineat
sacerdotum a quib õĩum aĩe
requirende suat sic̃ iam sup
sucgessimus uidentes q̃ma
la uegligens heli sacerdos ic
bñ nostis qd̾ non semꝑ medi¬
eidulces potiones porrigunt
terus exurere sõlent. ⁊ totum
in qui ifirini sunt patieriẽ
extipiut: dum post breuem
tribułom longam sanitarem
recipe cupunt. Et nos ergo ꝗ
egrotare uident᷑ ingere PIo¬
micdo enim ꝑ amarissimama po¬
tionem digeruntur huimores
mali. Sic ꝑ asꝑam castigatõm
humores pessimi nunuunt᷑
Nam illud quale ẽ frẽs bani¬

Expanded text:
mi, agnoscentes quam gravis sarcina cervicibus immineat sacerdotum, a quibus omnium animae requirendae sunt, sicut jam supra suggessimus, videntes quae mala negligens Heli sacerdos incbene nostis quod non semper medici dulces potiones porrigunt teriis exurere solent; et totum illi qui infirmi sunt patienter excipiunt, dum post brevem tribulationem longam sanitatem recipere cupiunt. Et nos ergo, qegrotare videntur ingerere. Quomodo enim per amarissimam potionem digeruntur humores mali; sic per asperam castigationem mores pessimi minuuntur. Nam illud quale est, fra
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd̾ scriptum ẽ. fegellat ds
omnem filium ꝙ̃ recipit. Et q̃¬
lud. Ego qd̾ amo arguo ⁊ tas¬
tigo. Siomnem filium flage¬
lat queni recipit: ergo ꝙ̃ non
flagellat ñ recipit. Et si omnẽ
quem amat castigat. ergo quẽ
non castigat ñ amat. Et hec
ita fiat non dei potentia oꝑat᷑.
s il lorum nequitia meretur su¬

Expanded text:
illud quod scriptum est, Flagellat Dominus omnem filium quem recipit ; et illud, Ego quos amo, arguo et castigo . Si omnem filium flagellat quem recipit, ergo quem non flagellat, non recipit: et si omnem quem amat castigat, ergo quem non castigat non amat. Et hoc ut ita fiat non Dei potentia operatur, sed illorum nequitia su
Abbreviated transcription (Latin):
dbsolro apud dm̃ consciam me¬
erpesto heli saçerdotos ecẽ¬
plum. qui ꝓeo qd̾ audiens sbe¬
os suos adulteria comrarte
disisisauit eos aut cedere ant
a ꝯmuione suspendere. sede
terdos deliq̃rit: quis orabat pro
eo Et tulicet hec darat: qr eos
nontum grandi seuitate toroexẽ¬

Expanded text:
absolvo apud Deum conscientiam meexpavesco Heli sacerdotis exemplum, qui pro eo quod audiens filios suos adulteria committere, dissimulavit eos aut caedere, aut de communione suspendere; sed terdos deliquerit, quis exorabit pro eo ? et tamen licet hoc dixerit, quia eos non cum grandi severitate distrinxe
Abbreviated transcription (Latin):
enm snia m̃ intollerabilem
tuum existere ⁊ freqatius ela¬
mare compellit. qr iregligens
uacerdos quam graui fuerit pla
sapcussus audistis. Fiee su¬
dos qui scam se u̾itatem terr iti
uscerequit a comino audire n̾¬
uit. Q um enim duos adultos
umiuss uno ictu ꝑcutiensore dis¬
set domino dicente andiye me¬

Expanded text:
erabilem rtunum existere, et frequenter clamare compellit. Et quia negligens sacerdos quam gravi fuerit plaga percussus audistis, Phinees sacerdos, qui sanctam severitatem tenuit, videte quid a Domino audire meruit. Cum enim duos adulteros simul uno ictu percutiens occidisset, Domino dicente, audire prome
Abbreviated transcription (Latin):
medicam̃ta ꝓficiant.Nos
uem quide medicam̃to sp̃ua¬
linnullo peritus despamus
⁊ nec t̾renum pͥmium necab¬
qua temporalia lucra requori¬
muis. non ido fastidire deberꝰ
ramus. Carualis a meditus.
utrum leuare possit egrotumi
certuntẽ. Sp̃ialis uo medicĩa
si libenter accipiatur: absos
ulla dubitatone ⁊ simultis
ptis nulneratasit.  simor¬
tua sit amina suscitetur Qa¬
re ergo cum grandi expenseis¬
⁊ cum multis dolorib requarie
satribuatur. ab aliquib nõ
libenter accipitur santas aĩ¬
maꝵ. Quare hec fres: Ca¬
hnt in carnem suam qͣm ĩ aũ

Expanded text:
ciant: nos vero qui de medicamento spirituali in nullo penitus desperamus, et nec terrenum praemium nec aliqua temporalia lucra requirimus, ideo fastidiri debemus, ramus? Carnalis enim medicus, utrum relevare possit aegrotum, incertum est: spiritualis vero medicina si libenter accipiatur, absque ulla dubitatione, etiamsi multis peccatis vulnerata sit, etiamsi mortua sit anima, suscitatur. Quare ergo cum tam grandi expensa et cum multis doloribus requirit ulla expensa tribuatur, ab aliquibus non libenter accipitur sanitas animarum? Quare hoc, fratres chant
Abbreviated transcription (Latin):
no aricepit insepuchro aĩa
ro ⁊ angilis p̾sentabitur ĩcelo.
Et ibi aut si bona fu̾it cors¬
natur: aut simala. intenebͣs
ext̾iores ꝓiciatur. De quibus
tenebris attentis supplicemꝰ.

Expanded text:
vorari in sepulcro, anima Deo ab Angelis praesentatur in coelo; et ibi jam, si bona fuerit, coronatur, aut si mala, in tenebras projicitur. De quibus tenebris attentius supplicemus,
Abbreviated transcription (Latin):
dam. Et it̾m. Clama necesses
quasi tuba exalta ucera tuara
ludqd negligenti sacerdotini
reciam meam nimiuilas uit
rcgoremens cumusuris iiti¬

Expanded text:
t iterum, Clama, ne cesses; quasi tuba exalta vocem tuam, lud quod negligenti sacerdoti nipecuniam meam nummulariis, et ego veniens cum usuris
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit necessarium. Unũ inquit.
.i. ut idem semper sit animus ne
frangatur aduersis: ne ꝓsꝑis elene¬
tur. Hinc et de anna dicitur. et
aque in piscinam multi descende¬
bant: et sanabatur unus. Et psal¬
mista. Unam pecii a domino
sanitas est anime. Falsa nero mͣr¬
tha qd̾ sola ministret non conq̃rit᷑.
q solis ext̾iorib delectatur. Sed
quia simił similem querit: uult
tamen habere sociam falsam
martam. Quib libet unũ eẽt
necessarium: tinum tñ est con¬
trarium. quia cũ imitatem
seruare deberent: detractioni stu¬
dent. Cales p̾latoꝵ dignitatem
non reuertentur. nec potestatẽ
timent. Sed abtituntur lege clau¬
strali.  claustri pcepta turbant.
Du o decimi sunt abusiones claustri.
lus in obediens. inuenis ociosus.
senex obstinat᷑. Monachus curiał.
Monachuis causidicus. habitus
p̾ciosus. sibus exquisitus. Rumor
in claustro. lis in capło. dissolutõ
in choro Irreuerentia iuita al¬

Expanded text:
quid sit necessarium; unum, inquit, id quid sit necessarium; unum, inquit, id est, ut idem semper sit animus, ne frangatur adversis, ne prosperis elevetur. Hinc et de Anna dicitur: Et motum in piscinam multi descendebant, et sanabatur unus . Et Psalmista: Unam petit a Domino sanitas est animae. Falsa vero Martha, quod sola ministret, non conqueritur, sed solis exterioribus delectatur. Sed quia similis similem quaerit, vult tamen habere sociam falsam Mariam. Quibus licet unum esset necessarium, unum tamen est contrarium; quia cum unitatem servare deberent, detractioni student. Tales praelatorum dignitatem non reverentur, nec potestatem timent, sed abutuntur lege claustrali, et claustri statuta turbant.autem sunt abusiones claustri, lus inobediens, juvenis otiosus, senex obstinatus, monachus curialis, monachus causidicus, habitus pretiosus, cibus exquisitus, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolutio in choro, irreverentia juxta al
Abbreviated transcription (Latin):
factum sit querunt. Sic marta
que in silentio debet esse marthe
detrahit. et que uerba dñt audi¬
re consueuerat u̾bositati seruit.
hec est falsa maria. Est enim
uera maria ⁊ faisa maria. ue¬
ra martha ⁊ faisa martha. ue¬
ia marta tacet. audit lacrimat᷑
Falsa maria conqueritur qd̃ nõ
egrediatur. qd̾ exteriora non or¬
dinet: qd̾ secularib non admi¬
sceatur. Tera maria emit un¬
guentumꝰ. frequentat sepuichrũ:
tit tingat mortuũ. Emit p̾cio
boni oꝑis. frequentat desiderio
deuotionis: ungit u̾bo consolatõ¬
nts. Falsa marta uendit. frequẽ¬
tat non sepulcrũ sed forum Ti¬
meo at̃ ne cum redierit spõstis:
cum fatins uirginib clausam
inueniat taniam. Uera mar¬
t̾ha conqueritur qd̃ sola minisit.
qd̾ sollicitudine rei fainiliares
turbetur: quod cum sorore uerla
dei nõ audiat. Sed quid dicit ei
dñs: Martha martha sollicita es:
c⁊ turbaris erga plurima. Porro
unũ est necessarium. Socet xp̃c

Expanded text:
factum sit quaerunt. Sic Maria, factum sit quaerunt. Sic Maria, quae in silentio debet esse, Marthae detrahit, et quae verba Domini audire consueverat, verbositati servit. Haec est falsa Maria. Est enim vera Maria et falsa Maria; vera Martha et falsa Martha. Vera Maria tacet, audit, lacrymatur; falsa Maria conqueritur quod non egrediatur, quod exteriora non ordinet, quod saecularibus non admisceatur. Vera Maria emit unguentum, frequentat sepulcrum, ut ungat mortuum. Emit pretio boni operis, frequentat desiderio devotionis, ungit verbo consolationis. Falsa Maria vendit, frequentat non sepulcrum, sed forum. Timeo autem, ne cum redierit, cum fatuis virginibus clausam inveniat januam . Vera Martha conqueritur, quod sola ministret, quod solitudine rei familiaris turbetur, quod cum sorore verba Domini non audiat. Sed quid dicit ei Dominus? Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima. Porro unum est necessarium . Docet Christus
Abbreviated transcription (Latin):
puideant. Deb igitur p̾latus
exhibeat qualem se xp̃c disci¬
pulis p̾buit imittandum: ut
cum apło dit̾e possit. Imitatores
In trib maxime p̾lati xp̃m tmitta¬
ri debent. quia in loco xp̃i sunt:
nister. Sacerdos. cum in ara cru¬
cis se ip̃m hostiam daret. Rex
cũ aligno regnaret. Minifter
cũ petri pedib aqͣm inmistraret.
Sacerdoti igitur diguitas. regi pote¬
stas: ministro cõpetit officiũ. Dig¬
nitati igitur debetur reuerentia.
subiectis. Reuerentia ⁊ obedien¬
tia p̾latis exhibenda .ẽ. a subiectis:
tura uero subiectis impendenda
est a p̾latis. Quid: Nonne in his
Non. S cum uderint prelatos ĩ
dignitate humiles. ĩ potestate mit¬
tes. in aministratione cure fami¬
liaris seruientes: sint ip̃t humi¬
les. mittes. in iuncta offitia be¬
nigne suscipientes. Sunt enim
quidam qui p̾latoꝵ occupationẽ
accusant. ingressus et egressus
eoꝵ dampnant. Causas ignorãt
⁊ si cognou̾int turbant. Consiltis
se ingerunt. cur. quomodo a quo

Expanded text:
um. Debet igitur, praelatus exhibeat, qualem se Christus discipulis praebuit imitandum, ut cum apostolo dicere possit: Imitatores In tribus maxime praelati Christum imitari debent quia in loco Christi sunnister. Sacerdos, cum in ara crucis seipsum hostiam daret; Rex cum a ligno regnaret; minister, cum Petri pedibus aquam ministraret. Sacerdoti igitur dignitas, regi potestas, ministro competit officium; dignitati debetur reverentia, subjectis. Reverentia et obedientia praelatis exhibenda est a subjectis, cura vero subjectis impendenda est a praelatis. Quid? nonne in his Non. Sed cum viderint praelatos in dignitate humiles, in potestate mites, in administratione curae familiaris servientes, sint ipsi humiles, mites, injuncta officia benigne suscipientes. Sunt enim quidam, qui praelatorum occupationem accusant, ingressus et egressus eorum damnant. Causas eorum ignorant, et si cognoverunt, turbant. Consiliis se ingerunt, cur, quomodo, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
est eñ mensura que cunctis suffi¬
ciens. est.
ne sĩ minꝰ offeras alicut sit ĩgra¬
tum Ant si numerositatem fi¬
ciioꝵ concedas: iutium suꝑfiui¬
ut sicut ait beatus bñdictꝰ. qni
non possunt ex imo ex alio rete¬
crudum uesci possit. In ceteria
uero dieb ꝓpt̾ causam ꝙͣ supra
dieinus inͣ hora prandii duof
et alia pietatis fercła: q̃ ad p̾latoꝵ
dispensationẽ ꝑtinent. Licet.N.
sua aliquid ex condescensionis be¬
nignitate transmitt̾e. nec tũ eis
iitustum uid̾i deb quos aliqͣ con¬
suetudo fec̃ fortiores. si minꝰ pati
ualentib sine ilł qui ninitum pa¬
tiuntur laborem: aliquotiens pi¬
etas magistri prouideat.
bilis habitꝰ ur: nec affectetis
ttestib placere s morib. Quatũor
aũ sunt in habiti religionis no
uia aut delectatio. in pancitate
intolerantia sen desꝑatio In siꝑ¬
fluitate amor seculi nõ amor cele
amor palatii non paradisi notan¬
tur utamur igit᷑ mediocritatis

Expanded text:
est enim mensura, quae singulis suffiest enim mensura, quae singulis sufficiens est. ne si multis offeras unum, alicui sit ingratum; aut si numerositatem ferculorum concedas, vitium superfluiut, sicut ait beatus Benedictus, qui non possunt ex uno, ex alio reficrudum vesci possit. In caeteris vero diebus propter causam, quam supra diximus, in hora prandii duo ftem sunt et alia pietatis fercula, quae ad praelatorum dispensationem pertinent, licet enisua, aliquod ex condescensionis benignitate transmittere, nec tamen eis injustum videri debet, quos fecit aliqua consuetudo fortiores, si minus pati valentibus, sive illis, qui nimium patiuntur laborem, aliquoties pietas magistri provideat. bilis habitus vester, nec affectetis vestibus placere, sed moribus. Quatuor autem sunt in habitu religionis noterbia aut delectatio; in paucitate intolerantia aut desperatio; in superfluitate vero amor saeculi, non amor Dei, amor palatii, non amor paradisi notantur. Utamur igitur mediocritatis
Abbreviated transcription (Latin):
In his lex que inter omentes
⁊ tiendentes habetur: ꝑ simili¬
tudinem potest assignari. Aua¬
ritie menstira est nunta par¬
citas. Mensura uero uolupta¬
tis suꝑfluitas: mensura dis¬
pensationis benignitas. Mensu¬
ra necessitatis: suffitiens equa¬
uitas. Auaritia subtͣhit neccessi¬
tati. uoluptas necessitatẽ excedit:
dispensatio necessitati miscditei
aodit. uecessitas debitũ idigentie
requurit. Solent mercatoresond
tes slia distribuunt q̃ minor est: al¬
tera uero q̃ ementes alieua recipi
pieno modio suꝑfluitatis utuntur.
partitatem p̾dicant subrectis. S
ͣi uoluptatem sequ̾t᷑. Sũt etiã
ali m̃catores qui rectis utentes
msuris. ementi munus ex soia
benignitate miscd̾it᷑̾ impendũt.
Ruo benignitas quoꝵdã p̾latoꝵ
cõparatur: qui cũ subiectis necessa¬
ria ꝓuideant. addunt etiã qũq mi¬
nus ꝑfectis aliqͣ uosuptuosa ne
deficiant. Utamur gͥ in domo re¬
ligionis m̃sura discretionis. Hes

Expanded text:
In his lex, quae inter ementes In his lex, quae inter ementes et vendentes habetur, per similitudinem potest assignari. Avaritiae mensura est nimia parcitas, mensura vero voluptatis superfluitas, mensura dispensationis, benignitas, mensura necessitatis, sufficiens aequalitas. Avaritia subtrahit necessitati, voluptas excedit nenecessitatem, dispensatio necessitati misericorditer addit, necessitas debitum indigentiae requirit. Solent mercatores quates sua distribuunt, quae minor est; altera vero, qua ementes aliena recipiupleno superfluitatis utuntur modio. Parcitatem praedicant subjectis, sed ipsi voluptatem sequuntur. Sunt et alii mercatores, qui rectis utentes mensuris ementi munus ex sola benignitate misericorditer impendunt, quibus benignitas quorumdam praelatorum comparatur, qui cum subjectis necessaria provideant, addunt etiam quandoque minus perfectis aliqua voluptuosa, ne deficiant. Utamur igitur in domo religionis mensura discretionis, haec
Abbreviated transcription (Latin):
tationi sufficiat. Numertis. ut
ex aliquo appositoꝵ refictantur
ne abstinentia ntmia caro affli¬
cta deficiat: ant saturitate luxu¬
riet. In mensura debet ẽẽ eqͣlitas
nõ quantitatis sed suffitientie.
Unde beatus augͦtintis. Non eqͣ¬
liter inquit distribuat᷑ om̃ib
quta non equaliter. ualetis om̃s
Hec inequalitas est equalitas:¬
non ꝙͣtitatis sed sufficientie.
Tunc enim res equaliter diui¬
ditur cum ille qui diuidit ꝓut
tuiq opus est: singłis partitur
In hoc multi multortens deci¬
piuntur. cum delicatiori alicu
usum delicatioris cibi concessũ
uiderint. non est inquiunt hec
eqtia religio que ꝑsonas recipit
diuttes honorat. Et sic contin
monasterto ubi quantum pos¬
sunt fiunt diuites laboriosi:
fiant paciꝑes delicati. Hi men¬
suram querunt uoluptatis.
non necessitatis. Quatuor per
similtiudinem dicuntur esse
mensure.idest mensura aua¬
ricie. ⁊ uoluptatis: mensura
dispensationis ⁊ necessitatis.

Expanded text:
tationi sufficiant; numerus, ut tationi sufficiant; numerus, ut ex aliquo appositorum reficiantur, ne abstinentia nimia caro afflicta deficiat, aut saturitate luxurietur. In mensura debet esse aequalitas, non quantitatis, sed sufficientiae. Unde beatus Augustinus: « Non aequaliter, inquit, omniquia non aequaliter omnes valetis. » Haec aequalitas est non quantitatis, sed sufficientiae. Tunc enim res aequaliter dividitur, cum ille, qui dividit, prout cuique opus est, singulis partitur. In hoc multi multoties decipiuntur, cum delicatiori alicui usum cibi lautioris concessum viderint. « Non est, inquit, haec aequa religio, quae personas recipit, divites honorat: et sic contingmonasterio ubi, quantum possunt, fiunt divites laboriosi, fiant pauperes delicati. Hi mensuram quaerunt voluptatis, non necessitatis. » Quatuor per similitudinem dicuntur esse mensurae, id est, mensura avaritiae et voluptatis, mensura dispensationis et necessitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
frm̃ mediocritas concedit haben
seu lacte non sagimine pulm̃
ta eoꝵ condiantur. A carnalib
abstineant. nisi aut necessitate
aut dispensatione exͣ contientũ
alicubi concedatur. Uino liceat
uti fr̃ib in conuentu: S tam̃
uitandum sum opere nobis. eẽ
dicimus. qd̾ cum uerecundia
dicturi sumus. ne scilicet quod
miscd̾iter conceditur. ut aquib¬
dam fieri solet qͣsi ex debito rẽ¬
quiratur. Non enĩ ꝑmittimus
sed concedimus. Si antẽ locuis
aut pauꝑtas qd̃ concedimus
negauerit: his que regio aut
possessio ministrauerit: siue
murmure fruantur. Nemo
igitur nostri ꝓpositi ab horre¬
at abstinentiam. q̃ de omnib
ciborum generib solũ carnis
excludit nsum: cetera uero
concedit. ac benigne submint¬
strat. In his ciboꝵ generibus
que necessitati fratrũ licita fo¬
re diximus: tria sunt obser¬
uanda. id̾modus. menstira. nu¬
merus. Modus ut moderate u¬
tamur apositis. Mensura: ut
apposita sustentationi. nõ delec¬

Expanded text:
fratrum mediocritas concedit habendfratrum mediocritas concedit habendseu lacte non sagimine eorum pulmenta condiantur. A carnibus abstineant, nisi aut necessitate, aut dispensatione extra conventum alicubi concedatur. Vino liceat uti fratribus in conventu, sed tamen vitandum summopere nobis esse credimus quod cum verecundia dicturi sumus ne, scilicet quod misericorditer conceditur, ut a quibusdam fieri solet, quasi ex debito requiratur. Non enim promittimus, sed concedimus. Si autem locus aut paupertas quod concedimus negaverit, iis, quae regio aut possessio ministraverit, sine murmure utantur. Nemo igitur nostri propositi abhorreat abstinentiam, quae de omnibus ciborum generibus solum carnis excludit visum, caetera vero concedit, et benigne subministrat. In iis ciborum generibus, quae necessitati fratrum licita esse diximus, tria sunt observanda, id est, modus, mensura et numerus: modus, ut moderate utantur appositis; mensura, ut apposita sustentatione non delec
Abbreviated transcription (Latin):
nontam per esum primipa¬
tentis culpa sũpsit mitium
ideo cauendum nobis est ne situt
ille ꝑ escam paradisi merit e¬
gressum: ita et nos arceamur in
gressu. Sunt ergo tria in ebo
consideranda. id est quid ⁊⁊ qͣndo
et qutum comedanus: scilicet
etibi spẽs hora et men sura: ne
illicitum aut extra horama aue
ttra mensuram aliquid suma¬
mus. Illicitum comedit adam
in paradiso: et expellitur. Extra
horam ionathas ⁊ a patre male¬
dicstu spłs uero israel ad sepul¬
cra concupiscentie ult m̃surani.
et occiditur. Tranigreditur
adam p̾ceptum dñt Frangit iona¬
thas qd̾ obseruabat multitudo ppłi
Decipitur isrł in saturitate cibi
Sic ergo transgressio meruit ex¬
pulsionem. negligentia uoti cõ¬
munis maledictionem: Saturi¬
tas mortem. In ħis fr̃ cotidte de¬
cipimir dũ murmurantes in
las suspirantes ⁊ p̾cepta prela¬
toꝵ trans gredamur: q qd̾ cõmu¬
niter a fratrib tenetur. negli¬
genter obseruamus. Nuns aũt¬
transeamus ad ea que necessitati

Expanded text:
Quoniam per esum primi parentis culpa sumpsit initium, ideo cavendum nobis est, ne sicut ille per escam paradisi meruit expulsionem, ita et nos arceamur ab ingressu. Sunt igitur tria in cibo consideranda, id est, quid et quando, et quantum comedamus, scilicet cibi species, hora et mensura, ne illicitum, aut extra horam, aut ultra mensuram aliquid sumamus. Illicitum comedit Adam in paradiso, et expellitur ; extra horam Jonathas, et a patre maledicitur ; populus vero Israel ad sepulcra concupiscentiae ultra mensuram, et occiditur . Transgreditur Adam praeceptum Domini; frangit Jonathas quod observabat multitudo populi; decipitur Israel in saturitate cibi. Sic igitur transgressio meruit expulsionem; negligentia voti communis maledictionem; saturitas mortem. In his, fratres, quotidie decipimur, dum murmurantes in las suspirantes , et praecepta praelatorum transgredimur, et quod communiter a fratribus tenetur, negligenter observamus. Nunc transeamus ad ea quae necessitati
Abbreviated transcription (Latin):
re hominum nõ sunt: Ipsi non
flagellabuntur leuib penis:
S tormentis grauiorib crittia¬
buntur. Quid aũt dicam de his
qui uagr ⁊ otiosi. uacantes fa¬
bulis. ⁊ mundantes agmine u̾¬
boꝵ. frĩb labort manuum sta¬
tuatis horis instantib subsan¬
nantes detrahunt: Nunquid
nõ labor labioꝵ ip̃oꝵ oꝑiet eos:
De his in ordinate ⁊ non scd̾m
formam apłicam ambulantib
ad tessalonicenses scribit apłs

Expanded text:
re hominum non sunt? Ipsi non re hominum non sunt? Ipsi non flagellabuntur levibus poenis, sed tormentis gravioribus cruciabuntur. Quid autem dicam de eis, qui vagi et otiosi vacantes fabulis, et inundantes animae verborum fratribus labori manuum statutis horis instantibus subsannantes detrahunt? Nunquid non labor labiorum ipsorum operiet eos? De his inordinate, et non secundum formam apostolicam ambulantibus, ad Thessalonicenses scribit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
dinsitate uestium: a diuersre di¬
uersa dicuntur. Nolunt ꝯdh
dam int̾ purpuram. ⁊laccum
uit sericim et calitium limnom
esse medium. Nos aũ qui non
siss me dedomo regra. Ei de eccb¬
suar tn medio laam locamus
que nec asꝑitate nimia quẽquã
purget: nec młtum recedit a sua¬
intate linee uestis. Qut eñi indu¬
untur mollib: in domib regum
sunt. In deserto uero nõ nestis sira¬
uttas. S asꝑitas queri debet. Utide¬
et beatus angustinus. Fateor nob̾
inquit de ueste p̾ciosa erubesco.
Et beatꝰ ieronimus. Sactus in¬
quit. ⁊ ieiuniũ arma sunt petit¬
tentie ⁊ remedium pecc̃oꝵ: quia
inanis uenter ⁊ habitus luctuo¬
sus. ambitiosiꝰ dñi dep̾cantur
Sufficiant igitur unicuiq fr̃m
et ꝓpter laborem. scapuiare. Lec¬
tualia uero huiꝰ modi erunt cual¬
citra de floccis. linea. capitale. lin¬
theum. auriculariũ. cingulũ.
cutellum. pecten. acus.
Abores manuũ tuarum qͥa
manducabis bs̃ es et bñ tibi
erit. Quid aũ erit ilł qui in labo¬

Expanded text:
diversitate vestium a diversis diversa dicuntur. Volunt enim quidam inter purpuram et saccum, inter sericum et cilicium linum esse medium. Nos autem, qui non sumus de domo regia, sed de Ecclesia, in medio lanam locamus; quae nec asperitate nimia quemquam perurget, nec multum recedit a suavitate lineae vestis. « Qui enim induuntur mollibus, in domibus regum sunt , » in deserto vero non vestis suavitas, sed asperitas quaeri debet. Unde beatus Augustinus: « Fateor, inquit, de veste pretiosa erubesco. » Et beatus Hieronymus: « Saccus, inquit, et jejunium, arma sunt poenitentiae, et remedia peccatorum, quia inanis venter, et habitus luctuosus ambitiosius Deum deprecantur. » Sufficiant igitur unicuique fratet propter laborem scapulare. Lectualia vero hujusmodi erunt, culcitra de floccis linea, capitale linteum, auricularium, cingulum, cultellus, pecten, acus.abores manuum tuarum quia manducabis. Beatus es, et bene tibi erit . Quid autem erit illis, qui in labo
Abbreviated transcription (Latin):
couiit agros. Non iullas non encũ
redditus. non nira fori. nõ telonet
mimos non transentium meroi¬
toꝵ laboriosos ut ita dicam rectpi¬
ant obolos. Que em̃ nusticia est
ut si uendiderit ouẽ uidua iure
fori nũmum reddere cogatur

Expanded text:
colunt agris, non villas, non earum colunt agris, non villas, non earum reditus, non jura fori, non telonei nummos, non transeuntium mercatorum laboriosos, ut ita dicam, recipiant obolos. Quae enim justitia est, ut si vendiderit ovem vidua, jure fori nummum reddere cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
puli frequentia: ut simplicitas
eoꝵ detineatur delectatione
picture. qui non delectantur
Subtilitate scripture. Nobis
autẽ qui solitidine delectamin
utilior est equs aut bos ĩ agro
qm in parcete. Hic saciant
ocuilos indendo: cbi laborant ne¬
cessitati subitemendo. Hospitũ
domos duas esse uolumus.
unam que fr̃ĩb qui religionis
habitum gerunt: siue etiam
quibdam ꝑsonis seculariita
quos albatis seu fr̃m ꝓuidentia
andem suscipiendol decreuerit
deputetur. Aliã uero domum
remotiorem illis suscipiendis
uolumuis esse depuitatam. qui
unigͣua uł habitu claustraltum
pacem turbare possunt. Sic ergo
seruanda sunt t̾ria ĩ edificirs:
idest positio. dispositio. cõpositio:
ut positione sua remoreantus
a setularib dispositione peroise¬
ciares remoneantur: composi¬
tione ant̃ nõ suꝑflua sint. Sed
utilia.
greges. prata. lactis nutrr¬
endis piscib aptos: fr̃ibtis haben¬
dos concedimuis. Hec enim uctui

Expanded text:
puli frequentia, ut simplicitas puli frequentia, ut simplicitas eorum teneatur delectatione picturae, qui non delectantur subtilitate Scripturae. Nobis autem, qui solitudine delectamur, utilior est equus, aut bos in agro, quam in pariete. Hic satiant oculos videndo, ibi laborant necessitati subveniendo. Hospitum domus duas esse volumus: unam, quae fratribus qui religionis habitum gerunt, sive etiam quibusdam personis saecularium quos abbatis, seu fratrum providentia ibidem suscipiendos decreverit deputetur; aliam vero domum remotiorem illis suscipiendis volumus esse deputatam, qui lingua vel habitu claustralium pacem turbare possunt. Sic igitur servanda sunt tria in aedificiis, id est, positio, dispositio, compositio: ut positione sua removeantur a saecularibus, dispositione vero saeculares removeant, compositione non superflua sint sed utilia.hortos, prata, lacus nutriendis piscibus aptos, fratribus habendos concedimus: haec enim victui
Abbreviated transcription (Latin):
q̃muis usꝙ ad alioꝵ qui st corpre
firmiores frugalitatem ꝑuentre
nequiuerint. Ordinet igtittr no¬
stri ꝓpositi legem mediocritas qͥ
nouit eqͣliter om̃ib sua partiri.
edifitia frm extͣ cohabita¬
tionem fecularium debere consti
tui: ne silenturm claustri. siue
dormitorii quies. tumłtuantis
ppłi strepitu conturbetur. ne dũ
lingua tacet cor respondeat. tal
dum corpus quietem recipit. ant¬
mus sit ĩquietus. Edifitia fr̃m
non suꝑflna sint. S humilia
non uoluptuosa sint: S honesta
Etilis est lapis instructura. Sed
quid ꝑdest in lapide celatitra:
utilis fuit hec in constructione
templi:erat eñi forma signifi¬
cationis et exempli. Legatur
genesis in libro. nõ in partete
uestitur eua in pariete: pauꝑ
aut̃ iuxta parietem iudus
accubat. Datur a de tunca pel¬
licia: fr̃m uero multitudo co¬
artatur hyemali molestia.
Liceat hoc si cui licere debeat.
illis qui in urbib aut in inicisi
morantur ad quos confluit po¬

Expanded text:
quamvis usque ad aliorum, qui sunt corpore quamvis usque ad aliorum, qui sunt corpore firmiores, frugalitatem pervenire nequiverunt. » Ordinet igitur nostri propositi legem mediocritas quae novit aequaliter omnibus sua partiri. edificatio fratrum extra cohabitationem saectui, ne silentium claustri, sive dormitorii quies tumultuantis populi strepitu conturbetur; ne, dum lingua tacet, respondeat cor, vel, dum corpus quietem recipit, animus sit inquietus. Aedificia fratrum non superflua sint, sed humilia; non voluptuosa, sed honesta. Utilis est lapis in structura, sed quid prodest in lapide, caelatura? Utile hoc fuit in constructione templi, erat enim forma significationis et exempli. Legatur Genesis in libro, non in pariete. Vestitur Eva in pariete, pauper autem juxta parietem nudus accubat. Datur Adae tunica pellicea, fratrum vero multitudo coarctatur hiemali molestia. Liceat hoc si cui licitum esse debeat illis, qui in urbibus aut in vicis morantur, ad quos confluit po
Abbreviated transcription (Latin):
stitutio. ne uł dissoluti uiua¬
mus in deliciis: aut arduitate ꝓpo¬
siti desista mus accepto. Ait beat᷑
ambrosius super bĩ immaculati
Quid dicam. inquit de his: Sunt
eñi in nobis qui hñt timorem
dei.S nõ scd̾m scientiam: statu¬
entes duriora p̾cepta que non
possit humana conditio sustiu̾e
Timor in eo est quia uidentur
sibi consulere: S in scientia ĩ eo
qd̃ nõ patiuntur nature. nec e¬
stimant possibilitatem. Compa¬
tiuntur itaq nature. Non est
pati. nec sic tam̃ ut sit ad delec¬
tationem carnis cõpassio: S ad
sustentationem. Est ⁊ cõpassio
de ꝓposito nr̃o. Ait enim beatus
augustimis in regila quam no¬
bis tenendam exposint. Si his
qui uenerunt inquit ex mori¬
b delicatiorib ad monasterium
aliquid alimentoꝵ uestim̃toꝵ
opimentoꝵ datur. qd̾ aliis for¬
tiorib. et ideo felitiorib non da¬
tur: cogitare debent quib nõ
datur. qntum de sua seculari
uita illi ad istam descenderint:¬

Expanded text:
stitutio, ne vel dissoluti vivastitutio, ne vel dissoluti vivamus in deliciis, aut arduitate propositi desistamus a coepto. Ait enim beatus Ambrosius super Psa« Quid dicam de his? Sunt enim in nobis qui habent timorem Dei, sed non secundum scientiam, statuentes duriora praecepta, quae non possit humana conditio sustinere. Timor in eis est, quia videntur sibi consulere, sed inscientia in eis, quia non compatiuntur naturae, nec aestimant ejus possibilitatem. » Compatiamur itaque naturae: non est pati, nec hi tamen ut sit ad nimiam delectationem carnis compassio, sed ad sustentationem. Est et compassio, de proposito nostro. Ait enim beatus Augustinus in regula, quam nobis tenendam proposuit: « Si iis, qui venerunt ex moribus delicatioribus ad monasterium, alstimentorum datur, quod aliis fortioribus et ideo felicioribtur, cogitare debent, quibus non datur, quantum de sua saeculari uita ill
Abbreviated transcription (Latin):
ut tot simł inhabitent: qui
ordinate uruere possint. ne uł
excusante paucitate trregula¬
riter inuant: aut ꝓ multitu¬
dine cohabitantium necessite¬
ti. illoꝵ illicita querant. Qui
eñi mittos congregant: necẽe
Sed dum queriuit multa: cres¬
cit exterior cura Sꝑguntur
ꝑ diuersas regiones eccłie bñ¬
ficia sperguntur ⁊ frẽs: soli
inter seciiares habitant. no¬
lentes pati fraudem: S iudi¬
tio. contendere parati. Qui eñt
per cellulas duo uel tres uł etrã
quatuor aut quinq simł habi¬
tant: elauistti non coartantur
lege. Loquntur ⁊ qͣndo. et cui. et
quod uolunt. Nec hoꝵ tñ siue illoꝵ
uitam accuso: S qd̾ in utrisq ꝑi¬
cili lateat annuntio. In his auitẽ
quidam monachi quos heredes
beati bñdicti nouimus esse discre¬
tionem seruant: ut si fr̃m super¬
habundet numerus. et detur eis
possessionis locus remotior: non
minꝰ qmͣ duodecim frẽs transinit¬
tunt. ne religionis opꝰ paricitatis
negligentia corrumpatur.

Expanded text:
ut tot simul habitent, qui ordinate vivere possint, ne vel excusante paupertate irregulariter vivant, vel pro multitudine cohabitantium, necessitati eorum illicita quaerant. Qui enim multos congregant, necesse Sed dum quaerunt plura, crescit exteriorum cura, sparguntur per diversas regiones ecclesiae beneficia, sparguntur et fratres, soli inter saeculares habitant nolentes pati fraudem, sed judicio contendere parati. Qui vero per cellulas duo, vel tres, vel etiam quatuor, aut quinque simul habitant, claustrali non coarctantur lege, loquuntur et quando, et cui, et quomodo volunt. Nec horum tamen, sive illorum vitam accuso. sed quid in utrisque periculi lateat, annuntio. In his autem quidam monachi, quos haeredes beati Benedicti novimus esse, discretionem servant, ut si fratrum superabundet numerus, et detur eis possessionis locus remotior, non minus quam duodecim fratres transmittunt, ne religionis opus paucitatis negligentia corrumpatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ossunt hec omia q̃ suꝑius
diximus ordinari. ordinata
seruart:nisi negligentia prela¬
torum p̾pediantur. Si eñi capd̃
languidum fu̾it: erũt ⁊ cetera
Tria sunt aũt capita. silicet
corporis. cong̾gationis. ⁊ m̃tis
In singłis siquidem capitib
atires sunt ⁊ oculi. Habet em̃
p̾latus oculos. quoslib fratres
discretos. qui quod ĩ subiectis n¬
dent: renuntient. Habet ⁊ ra-¬
tio mentis oculos actinum scili¬
cet. ⁊ contemplaturũ. Oportet

Expanded text:
Possunt haec omnia, quae superius diximus, ordinari, ordinata servari, nisi negligentia praelatorum praepediantur. Si enim caput languidum fuerit, caetera Tria sunt autem capita, scilicet corporis, congregationis et mentis. In singulis siquidem capitibus aures sunt et oculi, habet enim praelatus oculos, quoslibet fratres discretos, qui quod in subjectis vident, renuntiant. Habet et ratio mentis oculos, actuum scilicet et contemplationum. Debet
Abbreviated transcription (Latin):
mus. S in labore ⁊ fatigatione
die ac nocte laborantes ut nos
adtmittandum nos. Nam cum
eẽmꝰ apud uos hoc denũtiabamꝰ
nob̃̾. quod si quis nõ ult oꝑari:
nõ manducet. Audiuimꝰ en̾im
int̾ nos quosdam ambulare in

Expanded text:
uo, sed in labore et fatigatione, die ac nocte laborantes, ne quead imitandum nos. Nam cum essemus apud vos, hoc denuntiavimus vobis, quod si quis non vult operari, nec manducet. Audivimus enim i