comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piens erit. que non est qͦd ipsa. Neq
enim si aer infusa luce numqͣm de¬
seratur: ideo ñ aliudẽ ipse. aliud
lux qua illuminatur. Neq hoc ita
dixerim quasi aer sit anima.: qͦd
putauerunt quidã qui ñ potuert̃
incorpoream cogitare naturam. S
habent hec ad illa etiam in mag¬
na disparilitate quandam simili¬
tudinẽ: ut ñ inconuenienter dica¬
tur sic illuminari animã incorpo¬
ream luce incorporea simplicis sa¬
pientiȩ di. sicut illuminatur aeris
corpus luce corporea: & sicut aer
tenebrescit ista luce desertus. nam
nichil sunt aliud que dicuntur
locorũ quorũq corporaliũ tenebre
quã aer carens luce. ita tenebre¬
scere animam sapientie luce pri¬
uatam. Scd̃m hoc gͦ dicunt᷑ illa
simplicia que principaliter uereq
diuina sunt. qͦd ñ aliud ẽ in eis
qualitas aliud substantia: nec ali¬
orum participatione uł diuina
uł sapientia uł beata sunt. Cẽte¬
rum dictus ẽ inscripturis sc̃is sp̃s

Expanded text:
piens erit, quae non est quod ipsa. Neque piens erit, quae non est quod ipsa. Neque enim si aer infusa luce numquam deseratur, ideo non aliud est ipse, aliud lux qua inluminatur. Neque hoc ita dixerim, quasi aer sit anima, quod putauerunt quidam qui non potuerunt incorpoream cogitare naturam. Sed habent haec ad illa etiam in magna disparilitate quandam similitudinem, ut non inconuenienter dicatur sic inluminari animam incorpoream luce incorporea simplicis sapientiae Dei, sicut inluminatur aeris corpus luce corporea; et sicut aer tenebrescit ista luce desertus nam nihil sunt aliud quae dicuntur locorum quorumcumque corporalium tenebrae quam aer carens luce, ita tenebrescere animam sapientiae luce priuatam. Secundum hoc ergo dicuntur illa simplicia, quae principaliter uereque diuina sunt, quod non aliud est in eis qualitas, aliud substantia, nec aliorum participatione uel diuina uel sapientia uel beata sunt. Ceterum dictus est in scripturis sanctis Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ulla pars est incorruptiorquã alt̾a.
Corpus uͦ ipsum maius ẽ in toto quã
inparte: & cum alia parsẽ meo am¬
plior. alia minor. non ea que am¬
plior ẽ incorruptior quã ea que
minor. Elliud ẽ itaq corpus qͦd non
ubiq sui totum ẽ. alia incorruptio
que ubiq eius tota est: quia omĩs
pars ineorruptibilis corporis etiam
cȩteris mȩqualis equaliter incorrup¬
ta ẽ. Neq enim. uerbi gr̃a. quia di¬
gitus minor ẽ quam tota manus.
ideo incorruptibilior manus quam
digitus. Ita cum fint in equales
manus & digitus. equalis ẽ tamen
incortuptibilitas manus & digiti.
Ac ꝑ hoc cum acorpore incorrupti¬
bili inseparabilis incorruptibilitas
sit: aliud ẽ tamen substantia qua
corpus dicitur. alia qualitas eius
qua incorruptibile nuncupat᷑. Et
ideo etiam sic. ñ hoc ẽ qͦd habet.
Amna quoq ipsa etiam si semꝑ
sit sapiens. sicut erit cum liberabi¬
tur meternum: participatione ta¬
men incommutabilis sapientie sa¬

Expanded text:
ulla pars est incorruptior quam altera; ulla pars est incorruptior quam altera; corpus uero ipsum maius est in toto quam in parte; et cum aliqua pars est in eo amplior, alia minor, non ea quae amplior est incorruptior quam ea quae minor. Aliud est itaque corpus, quod non ubique sui totum est, alia incorruptio, quae ubique eius tota est, quia omnis pars incorruptibilis corporis etiam ceteris inaequalis aequaliter incorrupta est. Neque enim uerbi gratia, quia digitus minor est quam tota manus, ideo incorruptibilior manus quam digitus. Ita cum sint inaequales manus et digitus, aequalis est tamen incorruptibilitas manus et digiti. per hoc quamuis a corpore incorruptibili inseparabilis incorruptibilitas sit, aliud est tamen substantia, qua corpus dicitur, aliud qualitas eius, qua incorruptibile nuncupatur. Et ideo etiam sic non hoc est quod habet. Anima quoque ipsa, etiamsi semper sit sapiens, sicut erit cum liberabitur in aeternum, participatione tamen incommutabilis sapientiae sa
Abbreviated transcription (Latin):
& eadem uita ipse ẽ. Propter hoc
itaq natura dicitur simplex. cui
non sit aliquid habere. qͦd uel poꝰ¬
sit amitdere. uł aliud sit habens
aliud qͦd habet: sicut uas aliquem
liquorem aut corpus colorem. aut
aer lucem siue feruorẽ. aut anima
sapientiam. Nichil enim horum est¬
id qͦd habet. Nam neq uas liquorẽ
nec corpus color. nec aer lux siuie fer¬
uor. neq anima sapientia ẽ. Hinc ẽ
qͦd etiam priuari possunt reb qͣs
habent. & malios habitus uel qua¬
litates uerti atq mutari: ut & uas
euacuetur humore quo plenum ẽ.
&s corpus decoloretur. & aer tenebre¬
scat siue frigescat. & anima desipi¬
at. S si sit corpus incorruptibile. qͣ¬
le scĩs in resurrectione promittitur.
habet quidem ipsius incorruptio¬
nis inamissibilem qualitatẽ: s ma¬
nente substantia corporali. ñ hoc ẽ
qͦd ipsa incorruptio. Nam illa etiam
ꝑ singulas partes corporis tota ẽ. nec
alibi maior. alibi minor. neq enim

Expanded text:
et eadem vita ipse est. 2. Propter hoc et eadem vita ipse est. 2. Propter hoc itaque natura dicitur simplex, cui non sit aliquid habere, quod vel possit amittere; vel aliud sit habens, aliud quod habet; sicut vas aliquem liquorem, aut corpus colorem, aut aer lucem sive fervorem, aut anima sapientiam. Niid quod habet; nam neque uas liquor est, nec corpus color, nec aer lux siue feruor, neque anima sapientia eat. Hinc est quod etiam priuari possunt rebus quas habent, et in alios habitus uel qualitates uerti adque mutari, ut et uas euacuetur umore quo plenum est, et corpus decoloretur et aer tenebrescat siue frigescat et anima desipiat. Sed etsi sit corpus incorruptibile, quale sanctis in resurrectione promittitur, habet quidem ipsius incorruptionis inamissibilem qualitatem, sed manente substantia corporali non hoc est, quod ipsa incorruptio. Nam illa etiam per singulas partes corporis tota est nec alibi maior, alibi minor; neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
Est itaq bonũ solum simplex.
& ob hoc solum in cõmutabile.
qͦd est ds. Ab hoc bono ereata sunt
omĩa bona. s non simplicia & obhoc
mutabilia: creata sane inqͣm. id̃ est
facta nongenita. Quod enim de sim¬
plici bono genitum ẽ. pariter sim¬
pler est. ꝙ. hoc ẽ qͦd illud de quo ge¬
cupatur. Alius ẽ autem quam
pater & filius. quia ñ pater ẽ
nec filius. S alius. dixi. non aliua
quia & hoc pariter sĩplex pari
neq enim ꝓpter hoc naturam istã
bomi simplicem dicimus. quia pat̾
mea solus. aut solus filius. aut solꝰ
nitas sine subsistentia ꝑsonarum. sic̃
sabelliam heretici putauerunt:s:
ideo simplex dicitur. qm̃ qͦd habet
hoc est. excepto qͦd relatiue queq
ꝑsona ad alteram dicitur. Nam u¬
tiq pater habet filium: nec tam̃
ipse est filius. Et filius habet pa¬
trem: nec tamen ipse ẽ pat̾. Inqͥ
gͦ ad se ipsum dicitur ñ ad alt̾um.
hoc est qͦd habet: sicut ad se ipsum
dicitur ihuus habendo utiq uitã

Expanded text:
Est itaque bonum solum simplex, t ob hoc solum incommutabile, quod est Deus. Ab hoc bono creata sunt omnia bona, sed non simplicia, et ob hoc mutabilia. Creata sane, inquam, id est facta, non genita. Quod enim de simplici bono genitum est, pariter simplex est, et hoc est quod illud de quo gecupatur. Alius est autem quam Pater et Filius, quia nec Pater est, nec Filius: sed, Alius dixi; non, Aliud; quia et hoc pariter simplex paritNeque enim propter hoc naturam istam boni simplicem dicimus, quia Pater in ea solus, aut solus Filius, aut solusnitas sine subsistentia personarum, sicut Sabelliani haeretici putaverunt; sed ideo simplex dicitur, quoniam quod habet, hoc est, excepto quod relative quaeque persona ad alteram dicitur. Nam utique Pater habet Filium, nec tamen ipse est Filius; et Filius habet Patrem, nec tamen ipse est Pater. In quo ergo ad se ipsum dicitur, non ad alterum, hoc est quod habet: sicut ad se ipsum dicitur vivens, habendo utique vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
filia sicut ꝑhibetur extinctus. Nec
tamen istũ tarquinum romani cru¬
delem aut sceleratũ. s suꝑbum eum
appellauerunt: fortassis regios eiꝰ fast᷑
alia suꝑbia ñ ferentes. Nam scelus oc¬
cisi ab eo soceri optimi regis sui usq
adeo contempserunt. ut eum regem
suum facerent. Ubi miror si ñ scelere
grauiore mercedem tantã tanto scele¬
n reddiderunt. nec discesserunt adi¬
tis arisq relictis dii. Nisi forte qͥspram
sic defendat istos dõs. ut dicat eos
ideo mansisse rome. quo possent ro¬
manos magis punire suppliciis qͣm
beneficiis adiuuare: seducentis eos ua¬
nis uictorus & bellis grauissimis con¬
terentes. Hec fuit romanors uita
sub regib laudabili tempore illiꝰ rei¬
publice usq ad̃ expulsionẽ tarqui¬
ni suꝑbi ꝑducentos ferme & quadia¬
ginta tres annos: cum ille om̃s uicto¬
rie tanto sangumne &tantis empte
calamitatib uix illud imꝑiũ intra
uiginti aburbe milia dilatauerint.
Quantũ sꝑacium: Absit ut saltẽ ali¬

Expanded text:
filia, sicut perhibetur, exstinctus. Nec tamen istum Tarquinium Romani crudelem aut sceleratum, sed superbum appellaverunt, fortassis regios ejus fastus alia superbia non ferentes. Nam scelus occisi ab eo soceri optimi regis sui usque adeo contempserunt, ut eum regem suum facerent: ubi miror si non scelere graviore mercedem tantam tanto sceleri reddiderunt. Nec « discessere adytis arisque relictis dii. » Nisi forte quispiam sic defendat istos deos, ut dicat eos ideo mansisse Romae, quo possent Romanos magis punire suppliciis, quam beneficiis adjuvare, seducentes eos vanis victoriis et bellis gravissimis conterentes. Haec fuit Romanorum vita sub regibus laudabili tempore illius reipublicae usque ad expulsionem Tarquinii Superbi per ducentos ferme et quadraginta et tres annos, cum illae omnes victoriae tam multo sanguine et tantis emptae calamitatibus, vix illud imperium intra viginti ab Urbe millia dilataverint: quantum spatium absit ut saltem ali
Abbreviated transcription (Latin):
magis cȩt̾i ordines tribq relinque¬
rent: Quis ferret istos si nr̃is tem¬
porib ad hanc mopiã cogerentur.
cum eos modo uix feramus quando
ꝓsuꝑflua uoluptate plura donant᷑
histrionib. qͣm tunc legionib pro
extrȩma salute collata sunt:¬

Expanded text:
magis ceteri ordines tribusque relinquemagis ceteri ordines tribusque relinquerent. Quis ferret istos, si nostris temporibus ad hanc inopiam cogerentur. cum eos modo uix feramus, quando pro superflua uoluptate plura donantur histrionibus, quam tunc legionibus pro extrema salute conlata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ges turbe cetere tanto utiq nume¬
rosioris qͣnto infirmioris que sine
anulis iacebat. conicienda potius
qͣm nuntianda putaret᷑. Demq
tanta militũ inopia secuta ẽ: ut ro¬
mam reos facinorũ ꝓposita impum¬
tate colligerent. seruitia libertate
donarent: atq illis pudendus non
tam suppleretur. qͣm institueretur
exercitus. Seruis itaq inimo ne fa¬
ciamus iniuriã iam libertis pro
romana re publica pugnaturis. arma
defuerunt. Detracta sunt templis:
tamqͣm romani diis suis dicerent.
Pomte que tamdiu maniter habui¬
stis: ne forte aliquid utile inde face¬
re possint mancipia nr̃a. unde nr̃a
numina nichil facere potuistis. Tẽ
etiam stipendiis sufficiendis cum
defecisset erarium: inusus publicos
opes uenere pͥuate. adeo uno qͦq
id qͦd habuit conferente: ut preter
singłos anulosaureossingłasq bullas
miserabilia dignitatis insignia. ni¬
chil sibi auri senatus ipse. quanto

Expanded text:
ges turbae ceterae tanto utique numeges turbae ceterae tanto utique numerosioris, quanto infimioris, quae sine anulis iacebat, conicienda potius quam nuntianda putaretur. Denique tanta militum inopia secuta est, ut Romani reos facinorum proposita inpunitate colligerent, seruitia libertate donarent adque illis pudendus non tam subpleretur quam institueretur exercitus. Seruis itaque, immo, ne faciamus iniuriam, iam libertis, pro Romana re publica pugnaturis arma defuerunt. Detracta sunt templis, tamquam Romani dis suis dicerent: Ponite quae tam diu inaniter habuistis, ne forte aliquid utile inde facere possint nostra mancipia, unde uos nostra numina facere non potuistis. Tunc etiam stipendiis sufficiendis cum defecisset aerarium, in usus publicos opes uenere priuatae, adeo unoquoque id quod habuit conferente, ut praeter singulos anulos singulasque bullas, miserabilia dignitatis insignia, nihil sibi auri senatus ipse, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
nimis longũ ẽ commemorare¬
clades duorũ popłoꝵ tam longe se¬
cũ lateq pugnantium: ita ut hisqͦq
fatentib qui ñ tam narrare bella ro
instituerunt. similior uicto fuerit
ille qui uicit. Hammbale quippe ab
hispania surgente. & pyreneis mon¬
tib suꝑatis gallia transcursa. alpib̾q
diruptis. tam longo circuitu auctis
uirib cuncta uastando aut subigen¬
do. torrentis modo italie faucib
irruente. qͣm cruenta p̾lia gesta sunt.
quotiens romani suꝑati. qmͣ multa
ad hostem oppida defecerunt. qm
multa capta & oppressa. qͣm dire pu¬
gne & totiens hannibali romana
clade głose. Decannensi autẽ mira¬
biliter horrendo malo quid dicam:
Ubi hannibal cum ẽẽt crudelissimꝰ tan
tanta inimicors atrocissimor cede
satiatus. parci iusisse ꝑhibetur. Unde
tres modios anuloꝵs aureors carcha¬
ginẽ misit: quo intelligerent tan¬
tam i illo pͣlio dignitatẽ cecidisse
romanã. ut facilius eam caperet
mensura qmͣ numerꝰ: atq hincstra¬

Expanded text:
nimis longum est commemorarclades duorum populorum tam longe secum lateque pugnantium. ita ut his quoque fatentibus, qui non tam narrare bella Romdare instituerunt, similior uicto fuerit ille qui uicit. Hannibale quippe ab Hispania surgente et Pyrenaeis montibus superatis, Gallia transcursa Alpibusque disruptis, tam longo circuitu auctis uiribus cuncta uastando aut subigendo torrentis modo Italiae faucibus inruente quam cruenta proelia gesta sunt, quotiens Romani superati! quam multa ad hostem oppida defecerunt, quam multa capta et obpressa! quam dirae pugnae et totiens Hannibali Romana clade gloriosae! De Canr.ensi autem mirabiliter horrendo malo quid dicam, ubi Hannibal, cum esset crudelissimus, tamen tanta inimicorum atrocissimorum clade satiatus parci iussisse perhibetur? Unde tres modios anulorum aureorum Carthaginem misit, quo intellegerent tantam in illo proelio dignitatem cecidisse Romanam, ut facilius eam caperet mensura quam numerus, adque hinc stra
Abbreviated transcription (Latin):
ximis. Tunc utice ex triginta mi¬
lib iunioꝵ que ibi erant. decem re
mansisse confirmant. Talis itaq ua¬
nitas qualẽ ferimus. eiq responde¬
re compellimur. quid hoꝵ non xp̃i
suis ista ñ tribuunt: quoꝵs cultum
ideo requirunt ne ista uł minora pa¬
tiantur: cũ ea maiora ꝑtulerint a
quib antea colebantur. Explicit lib̾¬

Expanded text:
ximis. Tunc Uticae ex triginta miximis. Tunc Uticae ex triginta milibus iuniorum, quae ibi erant, decem milia remansisse confirmant. Talis itaque uanitas, qualem ferimus eique respondere conpellimur, quid horum non Chrsuis ista non tribuunt, quorum cultum ideo requirunt, ne ista uel minora patiantur, cum ea maiora pertulerint a quibus antea colebantur. LIBER I
Abbreviated transcription (Latin):
Legimus apudeos echneis ignib ab
ipso montis uertice usq ad litus pro¬
ximum decurrentib. ita mare fer¬
buisse ut rupes urerentur: ut pices
nauium soluerentur. Hoc utiq non
leuiter noxium fuit: qͣmuis incredi¬
bilit̾ mirum. Eodem rursus estu ig¬
niũ tantaui fauille scͥpserunt op¬
pletã ẽẽ siciliam: ut cathenensis ur¬
bis tecta obruta & oppressa dirue¬
rent. Qua calamitate ꝑmoti: miscłi¬
ter eiusdem anni tributũ ei relaxaue¬
re romani. Locustarũ etiam in affrica
multitudinẽ prodigii similem fuis¬
se cum iam ẽet popłi romani ꝓuimn¬
tia: littĩs mandauerunt. Consump¬
tis enim fructib folusq lignorum:
ingenti atq inestimabili nube in
mare dicunt ẽẽ deiectam: Qua mor¬
tua redditaq li torib atq hinc aere
corrupto. tantã ortam pestilentiam
ut in solo regno masinisse octogin¬
ta hominũ milia ꝑisse referantur.
& multo amplius int̾ris lt torib ꝓ¬

Expanded text:
Legimus aput eos Aetnaeis ignibus ab Legimus aput eos Aetnaeis ignibus ab ipso montis uertice usque ad litus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupes urerentur, ut pices nauium soluerentur. Hoc utique non leuiter noxium fuit, quamuis incredibiliter mirum. Eodem rursus aestu ignium tanta ui fauillae scripserunt obpletam esse Siciliam, ut Catinensis urbis tecta obruta et pressa dirueret; qua calamitate permoti misericorditer eiusdem anni tributum ei relaxauere Romani. Lucustarum etiam in Africa multitudinem prodigii similem fuisse, cum iam esset populi Romani prouincia, litteris mandauerunt; consumtis enim fructibus foliisque lignorum ingenti adque inaestimabili nube in mare dicunt esse deiectam; qua mortua redditaque litoribus adque hinc aere corrupto tantam ortam pestilentiam, ut in solo regno Masinissae octingenta hominum milia perisse referantur et multo amplius in terris litoribus pro
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionẽ & diffamationẽ uł irruptio¬
illa galloꝵs. uł tyberim fluminis ig¬
mumq illa depopulatio. uł quod
cuncta mala p̾cedit. bella illa ciuilia
sequerentur. Mala etiã alia que usq
adeo incredibiliter acciderunt ut
int̾ ꝓdigia numerarentur. si xp̃ia¬
nis temporib accidissent: quib ea
nisi xp̃ianis hominib tamqͣm cri¬
mina obicerent.c Omitto quippe
illa que magis fuerunt mira qmͣ
noxia᷑ boues locutos. infantes non¬
dum natos de uteris matrũ quedam
uerba clamasse. uolasse serpentes.
feminas & gallinas & homines in
masculmum sexũ fuisse conuersas:
& cetera huiusmodi que ineoꝵs libriᷤ
ñ fabulosis s historicis. seu uera seu
falsa sint ñ inferunt hominib ꝑ¬
nitiem. s stuporẽ. S cũ pluit terra.
cum pluit creta. cũ pluit lapidib.
ñ ut grando appellari solet hoc no¬
mine s omĩno lapidib: hec ꝓfecto
etiam grauiter ledere potuerunt.

Expanded text:
ceptionem et diffamationem uel inruptioceptionem et diffamationem uel inruptio Gallorum uel Tiberini fluminis igniumque illa depopulatio uel, quod cuncta mala praecedit, bella illa ciuilia sequerentur. Mala etiam alia, quae usque adeo incredibiliter acciderunt, ut inter prodigia numerarentur, si Christianis temporibus accidissent, quibus ea nisi Christianis hominibus tamquam crimina obicerent? Omitto quippe illa, quae magis fuerunt mira quam noxia, boues locutos, infantes nondum natos de uteris matrum uerba quaedam clamasse, uolasse serpentes, feminas et gallinas et homines in masculinum sexum fuisse conuersas et cetera huius modi, quae in eorum libris non fabulosis, sed historicis, seu uera seu falsa sint, non inferunt hominibus perniciem, sed stuporem. Sed cum pluit terra, cum pluit creta, cum pluit lapidibus non ut grando appellari solet hoc nomine, sed omnino lapidibus, haec profecto etiam grauiter laedere potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
furebatur intemplis: quando pas¬
sim tantus ciuium sanguis a ciuib
ñ modo incet̾is locis. uerum inter
ipsa quoq deorum altaria fundeba¬
tur. Non elegit templũ quo confu¬
geret tullius: quia frustra elegerat
mutius. Hi uͦ qui multo indignius
insultant temporib xp̃ianis. aut
ad loca xp̃o dicatissima confugert̃:
aut illuc eos ut uiuerent etiã ipsi
barbari deduxerunt. Illud scio. et
rlihoc mecũ quisquis sime studio par¬
tium iudicat. facillime agnoscit: ut
omittam cetera quȩ multa comme¬
moraui. & alia multo plura quȩ com¬
memorare longum putaui. si huma¬
num genus ante punica bella xp̃ia¬
nam reciperet disciplinam. & seque¬
retur rerum tanta uastatio. quanta
illis bellis einropam africaq contri¬
uit: nullus talium quales nunc pa¬
timur insixp̃rane religioni mala illa
tribuisset. Multo autem minus eoꝵ
uoces tolerarentur quantũ attinet
ad romanos: si xp̃iane religionis re¬

Expanded text:
furebatur in templis, quando pasfurebatur in templis, quando passim tantus ciuium sanguis a ciuibus non modo in ceteris locis, uerum etiam inter ipsa deorum altaria fundebatur. Non elegit templum, quo confugeret Tullius, quia frustra elegerat Mucius. Hi uero qui multo indignius insultant temporibus Christianis, aut ad loca Christo dicatissima confugerunt, aut illuc eos ut uiuerent etiam ipsi barbari deduxerunt. Illud scio et hoc mecum, quisquis sine studio partium iudicat; facillime agnoscit ut omittam cetera quae multa commemoraui et alia multo plura quae commemorare longum putaui;: si humanum genus ante bella Punica Christianam reciperet disciplinam et consequeretur rerum tanta uastatio, quanta illis bellis Europam Africamque contriuit, nullus talium, quales nunc patimur, nisi Christianae religioni mala illa tribuisset. Multo autem minus eorum uoces tolerarentur, quantum adtinet ad Romanos, si Christianae religionis re
Abbreviated transcription (Latin):
re uidebatur antonius. Cui uehe¬
menter ꝓ eadem illa uelut
patrie libertate cicero resistebat.
Tunc emerserat mirabilis indolis
ad olescens ille alius cesar illius gaii
cȩsaris filius adoptiuus: qui ut dixi.
postea appellatus ẽ augustus. Hinc
adolescenti cesari ut eiuspotentia
contra antonium nutriret᷑. cicero fa¬
uebat. sꝑans eum depulsa & oppres¬
sa antoniu dominatione instauratu¬
rum rei publice libertatẽ: usq adeo
cecus atq improuidus futurorum.
ut ille ipse uiuenis cuiꝰ dignitatem
ac potestatẽ fouebat. & eundem ci¬
ceronẽ occidendũ antonio qͣdam qͣ¬
si concordie pactione permitte¬
ret: & ipsam libertatẽ rei publice
ꝓqua multũ ille clamauerat ditio
cusent de tantis malis: qui xp̃o nr̃o
ingrati sunt detantis bonis.
erte quando illa mala. xxxxi.¬
fiebant: calebant are numinũ
sabeo thure. sertisq recentib ala¬
bant. clarebant sacerdotia. fana re¬
ndebant: sacrificabatur. ludebat᷑.

Expanded text:
re videbatur Antonius, cui vehere videbatur Antonius, cui vehementer pro eadem illa velut patriae libertate Cicero resistebat. Tunc emerserat mirabilis indolis adolescens ille alius Caesar, illius Caii Caesaris filius adoptivus: qui, ut dixi, postea appellatus est Augustus. Huic adolescenti Caesari, ut ejus potentia contra Antonium nutriretur, Cicero favebat; sperans eum depulsa et oppressa Antonii dominatione instauraturum reipublicae libertatem, usque adeo caecus atque improvidus futurorum, ut ille ipse juvenis, cujus dignitatem ac potestatem fovebat, et eumdem Ciceronem occidendum Antonio quadam quasi concordiae pactione permitteret, et ipsam libertatem reipublicae, pro qua multum ille clamaverat, ditioni cusent de tantis malis, qui Christo nostro ingrati sunt de tantis bonis. Certe quando illa mala fiebant, calebant arae numinum Sabaeo thure sertisque recentibus halabant, clarebant sacerdotia, fana renidebant, sacrificabatur ludebatur
Abbreviated transcription (Latin):
alter defendere cupiebat. Inde ad
pompeii & cesaris. quorũ pompeuis
sectator sylle fuerat. eiusq potenti¬
am uł equauerat uł iam etiam su¬
ꝑauerat: Cesar autẽ pompeii po¬
tentiã ñ ferebat. s quia ñ habebat.
qͣm tamen illo uicto interfectoq
transcendit: Hinc ad aliũ cesarem
qui post augustus appellatꝰ ẽ ꝑue¬
nerunt: quo imꝑante natus ẽ xp̃c.
Nam &e ipse augustus cum multis ges¬
sit bella ciuilia: & meis etiã multi cla¬
rissimi uiri ꝑierunt: inter quos &¬
cicero disertus ille aitifex regende iti¬
publice. Pompeii quippe uictorem
garum cesarẽ. qui uictoriã ciuilem
clementer exercuit. suisq aduetsati
uitã dignitatẽ q donauit. tamqͣm
regni appetitorẽ. quoꝵdam nobiliũ
comuratio. senatorũ. uelut ꝓ rei¬
publice libertate in ipsa curia tru¬
cidauit. Huiꝰ deinde potentiam
multũ morib dispar uitiisq om¬
nib inquinatꝰ atq corruptꝰ. affeta¬

Expanded text:
alter defendere cupiebat, inde ad alter defendere cupiebat, inde ad Pompei et Caesaris quorum Pompeius sectator Syllae fuerat eiusque potentiam uel aequauerat uel iam etiam superauerat; Caesar autem Pompei potentiam non ferebat, sed quia non habebat. quam tamen illo uicto interfectoque transcendit, hinc ad alium Caesarem, qui post Augustus appellatus est, peruenerunt, quo imperante natus est Christus. Nam et ipse Augustus cum multis gessit bella ciuilia, et in eis etiam multi clarissimi uiri perierunt, inter quos Cicero, disertus ille artifex regendae reipublicae. Pompeii quippe victorem Caium Caesarem qui victoriam civilem elementer exercuit, suisque adversariis vitam dignitatemque donavit tanquam regni appetitorem quorumdam nobilium conjuratio senatorum velut pro reipublicae libertate in ipsa curia trucidavit. Hujus deinde potentiam, multum moribus dispar, vitiisque omnibus inquinatus atque corruptus, affecta
Abbreviated transcription (Latin):
bq priuauit. Marianis autẽ partib
ħlla absente quid sc̃m. cui parcereit
fuit: quando mutio eiui senatori.
pontifici. aram ipsã ubi erant ut
aiunt. fata romana. miseris ambi¬
enti amplexib ñ peꝑcerunt. Syl¬
lana porro tabula illa postrema. ut
omittamꝰ alias innumerabileᷤᷤ mor¬
tes: plures iugulauit senatores. qmͣ
gothi uł spoliare potuerunt.
ua igitur fronte. xxx¬
quo corde. qua impudentia.
qua insipientia. uł potiꝰ amentia
illa diis suis ñ imputant: & hec
bella ciuilia omĩb bellis hostilib
auctorib etiam eorũ fatentib ama¬
riora. quib illares publica nec affu¬
cta s omĩno ꝑdita iudicata ẽ. lon¬
ge ante aduentũ xp̃i exorta sunt:
& sceleratarũ concatenatione cau¬
sarum a bello mariano atq syllano
ad bella sertorii & catiline. quorum
a sylla fuerat ille proscͥptus. ille nu¬
tritus: inde ad lepidi & catuli bellũ.
quorum alt̾ gesta syllana rescindere.

Expanded text:
busque priuauit : Marianis autem partibus busque priuauit : Marianis autem partibus Sylla absente quid sanctum cui parcerent fuit, quando Mucio ciui senatori pontifici aram ipsam, ubi erant ut aiunt fata Romana, miseris ambienti amplexibus non pepercerunt? Syllana porro tabula illa postrema, ut omittamus alias innumerabiles mortes, plures iugulauit senatores, quam Gothi uel spoliare potuerunt. Qua igitur fronte quo corde, qua inpudentia qua insipientia uel potius amentia illa dis suis non inputant, et haec bella ciuilia, omnibus bellis hostilibus, auctoribus etiam eorum fatentibus, amariora, quibus illa res publica nec adflicta, sed omnino perdita iudicata est, longe ante aduentum Christi exorta sunt, et sceleratarum concatenatione causarum a bello Mariano adque Syllano ad bella Sertorii et Catilinae quorum a Sylla fuerat ille proscriptus, ille nutritus, inde ad Lepidi et Catuli bellum quorum alter gesta Syllana rescindere,
Abbreviated transcription (Latin):
gentium. que seuitia barbarors:
huic deci ÷ uib inctorie ciuium
comparari potest.: Quid̃ roma funestiꝰ.
tetrius. amariusq udit: utrũ galloꝵ¬
olim & paulo ance gothorũ irruptio¬
nem. an marii & sylle alioꝵ q in eoꝵ par¬
tib uiroꝵ clarissimorũ tamqͣm suoꝵs
luminũ in sua menbra ferocitatem.
Galli qͥdem trucidauerunt senatũ:
quicquid eiꝰ murbe tota p̾ter arcem
capitolinam que sola ut cumq de¬
fensa ẽ reꝑire potuerunt. S in illo
colle constitutis. auro uitã saltẽ uen¬
diderunt. Quã & si ferro rapere non
possent: possent tamen obsidione
consumere. Gothi uͦ tam multis sena¬
torib peꝑcerunt: ut magis mirum
sit. qͦd aliquos ꝑemerunt. At uͦ syl¬
la uiuo ad huc mario. ipsum capito¬
liũ. qͦd a gallis tutum fuit ad de¬
cernendas cedes uictor insedit: & cũ
fuga marius lapsus ẽẽt ferocior cruen¬
tiorq rediturus. iste incapitolio ꝑ
senatus etiã consultũ multos uita re¬

Expanded text:
gentium, quae saeuitia barbarorum huic de ciuibus uictoriae ciuium conparari potest? Quid Roma funestius taetrius amariusque uidit, utrum olim Gallorum et paulo ante Gothorum inruptionem, an Marii et Syllae aliorumque in eorum partibus uirorum clarissimorum tamquam suorum luminum in sua membra ferocitatem? Galli quidem trucidauerunt senatum, quidquid eius in Urbe tota praeter arcem Capitolinam, quae sola utcumque defensa est, reperire potuerunt; sed in illo colle constitutis auro uitam saltem uendiderunt, quam etsi ferro rapere non possent, possent tamen obsidione consumere: Gothi uero tam multis senatoribus pepercerunt. ut magis mirum sit quod aliquos peremerunt. At uero Sylla uiuo adhuc Mario ipsum Capitolium, quod a Gallis tutum fuit, ad decernendas caedes uictor insedit, et cum fuga Marius elapsus esset ferocior cruentiorque rediturus, . iste in Capitolio per senatus etiam consultum multos uita re
Abbreviated transcription (Latin):
pore. tarda sapientia. cita morte.
querula uita terras incolunt. Cum
hec tam multa diceret quȩ ad płu¬
rimos homines ꝑtinent: numqͥd
etiam illud tacuit qͦd nouerat ẽẽ
paucoꝵ. ubi ait tarda sapientia. c
Quod si p̾termisisset: nullomodo
recte genus humanũ descriptionis
huius tam intenta diligentia ter¬
minasset. Cumuͦ deors excellentiã
commendaret: ipsambeatitudinẽ
quo uolunt homines ꝑ sapientiã
ꝑuenire. meis confirmauit excelle

Expanded text:
pore, tarda sapientia, cita morte, pore, tarda sapientia, cita morte, querula uita terras incolunt.\' Cum hic tam multa diceret, quae ad plurimos homines pertinent, numquid etiam illud tacuit, quod nouerat esse paucorum, ubi ait \'tarda sapientia\'? Quod si praetermisisset, nullo modo recte genus humanum descriptionis huius tam intenta diligentia terminasset. Cum uero deorum excellentiam commendaret, ipsam beatitudinem, quo uolunt homines per sapientiam peruenire, in eis adfirmauit excelle
Abbreviated transcription (Latin):
demonum. parum ne intuen¬
da est. ub̃i certe om̃s det̾minando
complexus ẽ. qͦd ait demones essẽ
genere animalia. animo passiua.
mente rationalia. corpore aeria.
commemoratis. nichil dirit omĩ¬
no: qͦd demones cum bonis saltẽ ho¬
minib id uiderentur habere com¬
mune qͦd non ẽẽt inmalis. Nã ipsos
homines cum aliquanto latius cde¬
scribendo complecteretur. suo loco
de illis dicens tamqͣm de infimis
atq terrenis. cum prius dixisset
de celestib diis. ut cõmendatis du¬
ab partib ex sũmo & infimo ulti¬
mis. t̾cio loco de medus demonib
loqueretur. Igitur homines inqͥt
ratione gaudentes. oratione pollen¬
tes. immortalib animis. moribun¬
dis membris. leuib & anxiis men¬
tib. brutis & obnoxus corporibus.
dissimilib morib. similib errorib.
ꝑuicaci audacia. ꝑtinaci spe. casso
labore. fortuna caduca. singillatim
mortales. cuncti tamen uniuerso
genere ꝑpetui. uicissim sufficien¬
da prole mutabiles. uolucri tem¬

Expanded text:
emonum, parumne intuenda est ubi certe omnes determinando complexus est, quod ait daemones esse genere amente rationabilia, corpore aeria, commemoratis nihil dixit omnino, quod daemones cum bonis saltem hominibus id uiderentur habere commune, quod non esset in I malis. Nam ipsos homines cum aliquanto latius describendo conplecteretur, suo loco de illis dicens tamquam de infimis adque terrenis, cum prius dixisset de caelestibus dis, ut commendatis duabus partibus ex summo et infimo ultimis tertio loco de mediis daemonibus loqueretur: \'Igitur homines, inquit, ratione cluentes, oratione pollentes, inmortalibus animis, moribundis membris, leuibus et anxiis mentibus, brutis et obnoxiis corporibus, dissimilibus moribus, similibus erroribus, peruicaci audacia, pertinaci spe, casso labore, fortuna caduca, singillatim mortales, cuncti tamen uniuerso genere perpetui, uicissim sufficienda prole mutabiles, uolucri tem
Abbreviated transcription (Latin):
d si diis ulla eẽt cura iusticie ab eis ro¬
mani accipere debuerint precepta ui¬
uendi potius qm leges abaliis hominib¬
uII. De raptu sabinarum aliisq iniquitatib
que inciuitate romana etiam laudatis

Expanded text:
 si dis ulla esset cura iustitiae, ab eis Rmani accipere debuerint praecepta uiuendi potius quam leges ab aliis hominibuquae in civitate Romana etiam laudatis
Abbreviated transcription (Latin):
II Quod romani auferendo libertatem poe¬
tis in homines qͣm dederunt in deos¬
xiiii Meliorem fuisse platonẽ qui poetis locum¬
in bene morata urbe non dederit. qͣm
hos deos qui se ludis scenicis uoluerunt

Expanded text:
II. Quod Romani auferendo libertatem po homines, quam dederunt in deosXIIII. Meliorem fuisse Platonem, qui poetis locumin bene morata urbe non dederit, quam hos deos, qui se ludis scaenicis uoluerint
Abbreviated transcription (Latin):
illis ꝓpitiis. multis grauibq crucia¬
tib afflicti int̾ire homines ciuitatẽq
possunt: nullo fructu felicitatis huiꝰ
coluntur. Desmant igitur succense¬
re. qui sacris deorum suoꝵs ꝑditis se
infelices factos ẽẽ putant. Possunt
enĩ illis ñ solum manentib. uerũ

Expanded text:
illis propitiis multis gravibusque cruciaillis propitiis multis gravibusque cruciatibus afflicti, interire homines civitatesque possunt, nullo fructu felicitatis hujus coluntur. Desinant igitur succensere, qui sacris deorum suorum perditis se infelices esse factos putant. Possent enim illis non solum manentibus, veru
Abbreviated transcription (Latin):
nec ignib corrupisset. s tamen
si ꝓfide euangłica excidiũ patere¬
tur: ea spe pateretur qua in xp̃m
crediderat. ñ mercede breuissimi
temporis. s et̾nitatis int̾minȩ. Pro
istis autẽ diis qui ꝓpterea coli ꝑ¬
hibentur. ꝓpterea colendi requi¬
runtur. ut harũ labentium rerũ¬
atq transeuntiũ felicitas tuta sit:
qͥd nobis defensores & excu¬
satores eorũ de saguntinis pe¬
reuntib respondebunt: Quid
de illo regło extincto. Hoc qͥppe
inter ẽ qđ ille unus homo. hec to¬
ta ciuitas: utriusq tam̃ interitꝰ
causa conseruatio fidei fuit. Prop¬
t̾ hanc enĩ ad hostes & redire ille
uoluit: & noluit ista transire. Con¬
seruata gͦ ꝓuocat deoꝵs irã fides.
An possunt & diis ꝓpiciis ꝑire
ñ solum quiq homines. uerum
etiam integr̃e ciuitates.: Utiũ
uolunt eligant. Si enim fidei ser¬
uate irascuntur illi dii: querant ꝑ¬
fidos aquib colantur. Si autẽ et̾iã

Expanded text:
nec ignibus corrupisset, sed tamen nec ignibus corrupisset, sed tamen si pro fide euangelica excidium pateretur: ea spe pateretur, qua in Christum crediderat, non mercede breuissimi temporis, sed aeternitatis interminae. Pro istis autem dis, qui propterea coli perhibentur, propterea colendi requiruntur, ut harum labentium adque transeuntium rerum felicitas tuta sit, quid nobis defensores et excusatores eorum de Saguntinis pereuntibus respondebunt, nisi quod de illo Regulo extincto? Hoc quippe interest, quod ille unus homo, haec tota ciuitas; utriusque tamen interitus causa conseruatio fidei fuit. Propter hanc enim ad hostes voluit, et noluit ista transire. Conservata ergo provocat deorum iram fides? an possunt et diis propitiis perire non solum quique homines, verum etiam integrae civitates? Utrum volunt, eligant. Si enim fidei servatae irascuntur illi dii, quaerant perfidos a quibus colantur: si autem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lata ẽ. Custodiens itaq fidelit̾¬
qͦd ipsis presidib placito iunxerat.
fide uinxerat. iuratione constrinxe¬
rat: a ꝑfidis obsessa. oppressa. con¬
sumpta est. Si ipsi dii tempestate
atq fulminib hannibalẽ postea
romanis. ꝓrimũ menib terruert᷑
longeq miserunt: tunc pͥmũ tale
aliquid facerent. Audeo quippe
dicere. honestius illos pro amicis
romanore ideo ꝑiclitantib ne ro¬
manis frangei̾ent fidẽ. & nullam
opem tunc habentib: qm̃ pro ipsis
romanis qui ꝓse pugnabant atq
aduersus hannibalem opulenti e¬
rant. potuisse tempestate seuire. Si
gͦ tutores ẽẽnt romane felicitatis
&e głe: tam graue ab ea erimen sa¬
guntine calamitatis auerterent.
Nunc uͦ qmͣ stulte creditur diis il¬
lis defensorib romam uictore han¬
nibale ñ ꝑisse: qui saguntine urbi
non potuerunt. ne ꝓ eius ꝑiret a¬
micitia. subuenire. Si sagunti
modi aliquid̃ pro fide euanglica
pateretur. qͣmqͣm se ipse nec̃ ferro

Expanded text:
lata est. Custodiens itaque fidelitquod ipsis praesidibus placito junxerat, fide vinxerat, juratione constrinxerat, a perfido obsessa, oppressa, consumpta est. Si ipsi dii tempestate atque fulminibus Annibalem postea Romanis proximum moenibus terruerunt longeque miserunt: tunc primum tale aliquid facerent. Audeo quippe dicere honestius illos pro amicis Romanorum ideo periclitantibus, ne Romanis frangerent fidem, et nullam opem tunc habentibus quam pro ipsis Romanis, qui pro se pugnabant adque aduersus Hannibalem opulenti erant, potuisse tempestate saeuire. Si ergo tutores essent Romanae felicitatis et gloriae, tam graue ab ea crimen Saguntinae calamitatis auerterent; nunc uero quam stulte creditur, dis illis defensoribus Romam uictore Hannibale non perisse, qui Saguntinae urbi non potuerunt, ne pro eius periret amicitia, subuenire! Si Saguntin huius modi aliquid pro fide euangelica pateretur, quamquam se ipse nec ferro
Abbreviated transcription (Latin):
ramq incorporei & incommutabi¬
lis luminis ubi cause omĩum facta¬
rum naturarũ stabiliter uiuunt.
intelligentie puritate conspiceret.
Constat eum tamen imꝑitorũ stul¬
titiam scire se aliquid opinantiũ.
etiam in ipsis moralib questionibus
quo totũ animũ intendisse uideba¬
tur: uł confessa ignorantia sua. uł
dissimulata scientia. lepore mirabi¬
li disserendi & acutissima urbani¬
tate exagitasse atq uersasse. Unde
& concitatis inimicituis calumnio¬
sa criminatione dannatꝰ. morte
multatus est. S eum postea illa ipsa
que publice damnauerat atheniensi¬
um ciuitas publice luxit: induos ac¬
cusatores eiususq adeo populi indi

Expanded text:
ramque incorporei et incommutabiramque incorporei et incommutabilis luminis, ubi causae omnium factarum naturarum stabiliter uiuunt, intellegentiae puritate conspiceret. Constat eum tamen inperitorum stultitiam scire se aliquid opinantium etiam in ipsis moralibus quaestionibus, quo totum animum intendisse uidebatur, uel confessa ignorantia sua uel dissimulata scientia lepore mirabili disserendi et acutissima urbanitate agitasse adque uersasse. Unde et concitatis inimicitiis calumniosa criminatione damnatus morte multatus est. Sed eum postea illa ipsa, quae publice damnauerat, Atheniensium ciuitas publice luxit, in duos accusatores eius usque adeo populi indi
Abbreviated transcription (Latin):
losophiam ad corrigendos cõ¬
ponendosq mores flexisse memo¬
itur: cum ante illũ om̃s magis
physicis id̃ est naturalib reb per¬
scrutandis oꝑam maxime impende¬
rint. Non mͥ autem uidetur posse add
liquidum colligi. utrum socrates ut
hoc faceret. tedio obscurarum retũ¬
& incertarum ad aliquid̃ aꝑtum &
certum repperiendum animũ inten¬
dit qͦd eẽt beate uite necessarium.
ꝓpter qͣm unam omĩum phylosopho¬
rum inuigilasse ac laborasse uidet᷑
industria: an uͦ sicut quidam de¬
illo beniuolentius suspicantur. no¬
lebat immundos terrenis cupidi¬
tatib animos se extendere indi-
uina conari: quandoquidem ab
eis causas rerum uidebat inquiri.
quas primas atq summas ñ nͥ in uniꝰ
ac summi dĩ uoluntate ẽe credebat.
Unde ñ eas putabat nisi munda
mente posse comprehendi: & ideo
purgande bonis morib uite cense¬
bat instandũ: ut deprimentib li¬
bid̃mib exoneratus ammus natura¬
liuigore in et̾na se attolleret: natu¬

Expanded text:
losophiam ad corrigendos componendosque mores flexisse memoratur; cum ante illum omnes magis physicis, id est, naturalibus, rebus perscrutandis operam maximam impenderent. Non mihi autem videtur posse ad liquidum colligi, utrum Socrates, ut hoc faceret, taedio rerum obscurarum et incertarum ad aliquid apertum et certum reperiendum animum intenderit, quod esset beatae vitae necessarium; propter quam unam omnium philosophorum invigilasse ac laborasse videtur industria: an vero, sicut de illo quidam benevolentius suspicantur, nolebat immundos terrenis cupiditatibus animos se exteuina conari. Quando quidem ab eis causas rerum uidebat inquiri, quas primas adque summas non nisi in unius ac summi Dei uoluntate esse credebat; unde non eas putabat nisi mundata mente posse conprehendi; et ideo purgandae bonis moribus uitae censebat instandum, ut deprimentibus libidinibus exoneratus animus naturali uigore in aeterna se adtolleret natu
Abbreviated transcription (Latin):
Iic inter alias eiiliꝰ theologiȩ suꝑsti¬
tiones reprehendit etiam sacra¬
menta uideorum & maxime sabba¬
ta: mutiliter eos facere affirmans.
qͦd ꝑ illos singulos septem interpo¬
sitos dies. septimã fere partẽ etatis
sue ꝑdant uacando: & multa intẽ¬
pore urgentia ñ agendo ledantur.
Xp̾ianos tameniam tc̃ udeis inimi¬
cissimos inneutram parte̾ comine¬
morare ausus ẽ: ne uł laudaret con¬
tra sue patrie ueterem consuetudi¬
nem: uel rep̾henderet contra ꝓpri¬
am forsitan uoluntatem. De illis sa¬
ne iudeis cum loqueretur ait. Cũ
interim usq eo sceleratissime gentiᷤᷤ
consuetudo conualuit ut ꝑ om̃s
iam terras recepta sit: uicti uictorib
leges dederunt. Mirabatur hec di¬
cens: & quid diuinitus ageretur
ignorane. Subiecit plane sententi¬
am. qua significaret quid de illorum
sacramentorũ ratione sentiret. Ait em̃.
Illitamen causas ritus sui nouerunt.
Maior pars popłi facit: qͦd cur faciat
ignorat.S de sacramentis iudeorum

Expanded text:
ic inter alias ciuilis theologiae superstitiones reprehendit etiam sacramenta Iudaeorum et maxime sabbata, inutiliter eos facere adfirmans, quod per illos singulos septem interpositos dies septimam fere partem aetatis suae perdant uacando et multa in tempore urgentia non agendo laedantur. Christianos tamen iam tunc Iudaeis inimicissimos in neutram partem commemorare ausus est, ne uel laudaret contra suae patriae ueterem consuetudinem, uel reprehenderet contra propriam forsitan uoluntatem. De illis sane Iudaeis cum loqueretur, ait: \'Cum interim usque eo sceleratissimae gentis consuetudo conualuit, ut per omnes iam terras recepta sit: uicti uictoribus leges dederunt. Mirabatur haec dicens et quid diuinitus ageretur ignorans subiecit plane sententiam, qua significaret quid de illorum sacramentorum ratione sentiret. Ait enim: <Illi tamen causas ritus sui nouerunt; maior pars populi facit, quod quur faciat ignorat. Sed de sacramentis Iudaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
i autẽ adus suis romani uiuendi
leges accipere potuissent: ñ aliqͦt
annos post conditam romã ab athe¬
niensib mutuarentur leges solonis.
qmuis lygurgus lacedemoniis leges
ex apollinis auctoritate se instituisse
confinxerint: qͦd prudenter romam
credere noluerunt: ꝓpterea non inde
acceꝑunt. Numa pompiliꝰ qui romu¬
lo successit in regnum. quasdam le¬
ges. quȩ qͥdem regende ciuitati ne¬
quaqm sufficerent. condidisse fert᷑:
qui eis multa etiam sacra instituit:
ñ tamen ꝑ hibet᷑ easdem leges anumi¬
nib accepisse. Mala gͥ animi. mala
uitȩ. mala more que ita magna st̃
ut his doctissimi eors uiri etiam stan¬
tib urbib res publicas ꝑire confir¬
ment. dii eors ne suis cultorib acci¬
derent minime curarunt. immo uͦ
ut augerent᷑ sicut supra disputatũ
ẽ omĩmodo curarunt.

Expanded text:
suis Romani uiuendi leges accipere potuissent, non aliquot annos post Romam conditam ab Atheniensibus mutuarentur leges Solonis, quamuis Lycurgus Lacedaemoniis leges ex Apollinis auctoritate se instituisse confinxerit, quod prudenter Romani credere noluerunt, propterea non inde acceperunt. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regnum, quasdam leges, quae quidem regendae ciuitati nequaquam sufficerent, condidisse fertur, qui eis multa etiam sacra constituit; non tamen perhibetur easdem leges a numinibus accepisse. Mala igitur animi, mala uitae, mala morum, quae ita magna sunt, ut his doctissimi eorum uiri etiam stantibus urbibus res publicas perire confirment, di eorum, ne suis cultoribus acciderent, minime curarunt immo uero ut augerentur, sicut supra disputatum est, omni modo curarunt
Abbreviated transcription (Latin):
s hoc potius euenisse quia una ani¬
ma sie peccauerat ut tali corpore me¬
teretur meludi. ac ꝑ hoc si contigis¬
set ut n̾una s due immo ñ due s
decem uł centum similiter equali¬
terq peccassent. centum soles habe¬
ret hic mundus:. Quod ut ñ fie¬
ret ñ opificis ꝓuisione mirabili ad
rerũ corporalutm salutẽ decoremq
consultum ẽ. s contigit potius tanta
unius animȩ progressione peccantis.
ut sola corpus tale mereretur. Non
plane animarũ de quib nesciunt
qͥd loquantur s eorum ipsoꝵ qui ta¬
lia sapiunt multum longe aueritate.
merito ẽ coercenda progressio. Hec
gͦ tria que suꝑius commendaui. cum
inuna quaq creatura requiruntur
quis eã fecerit. ꝑ quid fecent. quare
fecerit: ut respondeatur. ds̃ ꝑ uerbũ.
quia bona ẽ. utrum altitudine mi¬
stica nobis ipsa trinitas intimet᷑ hoc
occurrat qͦd in hoc loco seripturarũ
id accipiendum ẽẽ prohibeat. mul¬

Expanded text:
sed hoc potius euenisse, quia una anised hoc potius euenisse, quia una anima sic peccauerat, ut tali corpore mereretur includi? ac per hoc si contigisset, ut non una, sed duae; immo non duae, sed decem uel centum similiter aequaliterque peccassent, centum soles haberet hic mundus? Quod ut non fieret, non opificis prouisione mirabili ad rerum corporalium salutem decoremque consultum est, sed contigit potius tanta unius animae progressione peccantis, ut sola corpus tale mereretur. Non plane animarum, de quibus nesciunt quid loquantur, sed eorum ipsorum, qui talia sapiunt multum longe a ueritate, et merito est cohercenda progressio. Haec ergo tria, quae superius commendaui, cum in unaquaque creatura requirantur, quis eam fecerit, per quid fecerit, quare fecerit, ut respondeatur Deus, per Verbum, quia bona est\', utrum altitudine mystica nobis ipsa trinitas intimetur, hooccurrat, quod hoc loco scripturarum id accipiendum esse prohibeat, mul
Abbreviated transcription (Latin):
torib pulchra ẽ. quãus perse ipsos con¬
sideratos sua deformitas turpet. De¬
inde uidere debuit origenes et qui¬
cumq ita sapiunt. si hec opinio uera
uera eẽt. mundum ideo factum. ut
anime ꝓ meritis peccatorũ suorũ tã¬
qͣm ergastula quib pęnaliter melu¬
derentur corpora acciꝑent: suꝑiora
&. leuiora que minus. ĩnferiora uͦ & gra¬
mnora que amplus peccauerunt: de¬
mones quib deterius nichilẽ. terrena
corpora quib inferius & grauius nicħ
est. potius quã homines etiam bonos
habere debuisse. Nunc uͦ ut intellige¬
remus animarum merita ñ qualita¬
tib corporum ẽẽ pensanda: aerium
pessimus demon: homo autẽ & n̾c
licet malus longe minoris mitĩorisq
malitie. & certe ante peccatũ tam̃
luteũ corpus accepit. Quid autem
stultius dici potest quã istum solem
ut mumo mundo unus ẽet. ñ decori
pulchritudinis uł etiam saluti rerũ
corporalium consuluisse artificẽ dm̃.

Expanded text:
toribus pulchra est, quamuis per se ipsos contoribus pulchra est, quamuis per se ipsos consideratos sua deformitas turpet. Deinde uidere debuit Origenes et quicumque ita sapiunt, si haec opinio uera esset, mundum- ideo factum, ut animae pro meritis peccatorum suorum tamquam ergastula, quibus poenaliter includerentur, corpora acciperent, superiora et leuiora quae minus, inferiora uero et grauiora quae amplius peccauerunt, daemones, quibus deterius nihil est, terrena corpora, quibus inferius et grauius nihil est, potius quam homines etiam bonos habere debuisse. Nunc uero, ut intellegeremus animarum merita non qualitatibus corporum esse pensanda, aerium pessimus daemon, homo autem, et nunc licet malus longe minoris mitiorisque malitiae, et certe ante peccatum, tamen luteum corpus accepit. Quid autem stultius dici potest, quam isto sole, ut in uno mundo unus esset, non decori pulchritudinis uel etiam saluti rerum corporalium consuluisse artificem Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ine. origenes iure culpatirr.
In libris enim quos appellat ꝑi
archon id est de principus hoc sen¬
sit. hoc scripsit: ubi plusqͣm dicipo¬
test miror hominẽ in eccłasticis lit¬
teris tam doctũ & exercitatũ ñ at¬
tendisse pͥmum qm hoc eẽt contra¬
rium scͥpture huius tante au torita¬
tis intentioni: que ꝑ omĩa oꝑa di sub
iungens. & uidit d̾s quia bonũ est.
completisq omĩb inferens. & uidit
d̃s omĩa que fecit & ecce bona ual¬
de:nullam aliã causam faciendi
mundi intelligi uoluit. nisi ut bo¬
na fierent abono do: ubi si nemo
peccasset. tantummꝰ naturis bonis
eẽt mundus ornatus & plenus. et
ñ ideo cun¬
cta sunt impleta pecca
cum bonore longe maior numer
incȩlestib suȩ nature ordinẽ setue
nec mala uoluntas quia nature a¬
dmem seruare noluit. ideo iusti di le¬
ges omĩa bene ordinantis effugit. qm̃
sicut pictura cum colore nigro loco
suo posita. ita uniuersitas rerum si
quis possit intueri. etiam cum pecca¬

Expanded text:
inc Origenes iure culpatur; in libris enim, quos appellat nequ ἄρχων, id est de principiis, hoc sensit, hoc scripsit. ubi plus quam dici potest miror hominem in ecclesiasticis litteris tam doctum et exercitatum non attendisse primum quam hoc esset contrarium scripturae huius tantae auctoritatis intentioni, quae per omnia oiungens: et uidit deus, quia bonum est, completisque omnibus inferens: et uidit deus omnia quae fecit, It ecce bona ualde, nullam aliam causam faciendi mundi intellegi uoluit, nisi ut bona fierent a bono deo. ubi si nemo peccasset, tantummodo naturis bonis esset mundus ornatus et plenus; et n ideo cuncta sunt impleta peccatis, cum bonorum maior numerus in caelestibus suae naturae ordinem seruet; nec. mala uoluntas quia naturanem seruare noluit, ideo iusti dei leges omnia bene orsicut pictura cum colore nigro loco suo posito, ita uniuersitas rerum, si quis possit intueri, etiam cum pecca