comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
interra. Hoc si iuxta historiȩ u̾ba ꝑei¬
pimus: credi necesse ẽ. qued uir sc̃s ta¬
lem se exhibuerit subditis: ut etiã
ridens timeri potuisset. S cũ suꝑius
patrem pauꝑũ. uiduarum uͦ consola¬
torem fuisse se ꝑhibet.⁊ magna ualde
discretione res indiget: quomͦ intan-¬
to terrore regiminis. tanta qͦ affue¬
rit lenitas.⁊ mansuetudo pietatis.
Sine magna enĩ benignitatis leuita¬
te ñ fuit: hoc quod se patrẽ paupe¬
rum. ⁊ uiduatũ consolatorem. dicit.
S rursũ sine magna seu̾tate ñ po¬
tuit ridens timeri. Quain re quid
aliud docem̃. nisi quod talis debet dis
pensatio eẽ. regiminis. ut is qui pre est.
ea se cirea subditos m̃sura moderetur.
quatinus ⁊ arridens timeri debeat. &¬
iratus amari: ut eũ nec nimia leticia
uilem reddat. nec inmod̾ata seueritas
odiosum. Sepe enim subiectos frangi¬
mus: dum plus insto uigorẽ iusticiȩ
tenemꝰ. Qui ꝓfecto uigor iam iusticiȩ
non erit: si se subiusto mod̾amine ñ

Expanded text:
it.---Hoc si juxta historiae verba percipimus, credi necesse est quod vir sanctus talem se exhibuerit subditis, ut etiam ridens timeri potuisset. Sed cum superius patrem se pauperum, viduarum vero consolatorem fuisse perhibet, magna valde discretione res indiget, quomodo in tanto terrore regiminis, tanta quoque affuerit lenitas, et mansuetudo pietatis. Sine magna enim benignitatis lenitate non fuit hoc, quod se patrem pauperum et viduarum consolatorem dicit. Sed rursum sine magna severitate non potuit etiam ridens timeri. Qua in re quid aliud docemur, nisi quod talis debet esse dispensatio regiminis, ut is qui praeest ea se circa subditos mensura moderetur, quatenus et arridens timeri debeat, et iratus amari? ut eum nec nimia laetitia vilem reddat, nec immoderata severitas odiosum. Saepe enim subjectos frangimus, dum plus justo vigorem justitiae tenemus. Qui profecto vigor jam justitiae non erit, si se sub justo moderamine non
Abbreviated transcription (Latin):
sura p̃dicationis accipit᷑: Ql a oporet
ut exhortationis grã. singulis uixtaca¬
pacitatẽ ingenii: confeerat᷑. Per hoc
quod dicit᷑ uerbis meis add̾e nichil au¬
debant: reuerentia laudat᷑ audienti¬
um. Pet hoc uͦ quod subdit᷑: ⁊ suꝑillos
stillabat eloquiũ meum. indicatur
dispensatio magistroꝵ. Debet enim
subtiliter is qui docet ꝑspieere: ne
plus studeat quã ab audiente capit
predicare. Hebet ad infirmitatẽ audi¬
entium semetipsũ eontrahendo deseend̾e.
ne duł parus sublimia ⁊ ieerteos ñ ꝓfutura
loquitur: se magisenret ostendere qur̃a¬
uontorib ẜesse Iubente autẽ dño. non solũ
tiale ad m̃sam tabernaeub. s etiã ciati p̃¬
parant᷑ : Quis enĩ ꝑfialas. nisi larga p̃d
nus de dõ locutio designat᷑: Immensa
uidelicet in doctrina sacͥ eloquis. ñ solũ
exhibenda st̃ magna ⁊ archana quȩ de¬
briant: si etiam parua. ⁊ subtilia. quȩ

Expanded text:
nsura praedicationis accipitur? Quia oportet nsura praedicationis accipitur? Quia oportet ut exhortationis gratia singulis juxta capacitatem ingenii conferatur. Per hoc ergo quod dicitur: Verbis meis addere nihil audebant, reverentia laudatur audientium. Per hoc vero quod subditur: Et super illos stillabat eloquium meum, indicatur dispensatio magistrorum. Debet enim subtiliter is qui docet perspicere, ne plus studeat quam ab audiente capitur praedicare. Debet enim ad infirmitatem audientium semetipsum cone dum parvis sublimia, et idcirco non profutura loquitur, se magis curet ostentare quam auditoribus prodesse. Jubente autem Domino, non solum phialae ad mensam tabernaculi, sed etiam cyathi praeparantur. Quid enim per phialas, nisi larga praednuis de Deo locutio designatur? In mensa videlicet in doctrina sacri eloquii, non solum exhibenda sunt magna et arcana quae inebriant, sed etiam parva et subtil
Abbreviated transcription (Latin):
rimus. scã eccłia heretieoꝵ uel carnali¬
um tribulationib p̃ssa. preteritoꝵ re¬
miniseit᷑ temporum: in quib omẽ qd̾
ab ea dieit᷑ cum metu a fidelib audit᷑:
⁊ aduersarioꝵ suorũ ꝓteruiam deplo¬
rans dicit. Qͥ me audiebant expecta¬
bant sententiã: ⁊ intenti tacebant ad
consiliũ meum. de si aꝑte dicat. Non
ut hi ꝓterui actumidi: qui dũ ueri¬
tatis uerba susciꝑe renuunt: p̃dicati¬
oms meȩ sententias qͣsi docendo p̃cur¬
runt. Cuius nc̃ disciplĩ intenti ad eiꝰ
consiliũ tacent: quia eiꝰ uerba ñ aud¬
ent impugnare s cred̾e. Ut enĩ ꝓfice¬
re exipsis possint: ea ꝓculdubio ñ iudi¬
caturi. s secuturi audiunt. De quib
Quia nimirũ tune heretiei. eum
contra hanc libtate pessima fuerint ef¬
frenati: dictis eius add̾e aliquid presu¬
munt: eũ predicam̃torum eius recti¬
tudinẽ quasi em̃dare moliunt᷑. Qui¬
suꝑ illos stillabat eloquiũ meum. In
hac stillatione eloqui qͥd aliud qͣm ñ¬

Expanded text:
uippe Ecclesia, haereticorum vel carnalium tribulationibus pressa, praeteritorum reminiscitur temporum, in quibus omne quod ab ea dicitur, cum metu a fidelibus auditur; et adversariorum suorum proterviam deploRec. II. Qui me audiebant, exspectabant sententiam, et intenti tacebant ad consilium meum. Ac si aperte dicat: Non ut hi protervi ac tumidi, qui dum veritatis verba suscipere renuunt, praedicationis meae sententias quasi docendo praecurrunt. Cujus nunc discipuli intenti ad ejus consilium tacent, quia verba ejus non audent impugnare, sed credere. Ut enim proficere ex ipsis possint, ea procul dubio non judicaturi, sed secuturi audiunt. 3. Ejus - Quia tunc nimirum haeretici cum contra hanc libertate pessima fuerint effrenati, dictis ejus addere aliquid praesumunt, cum praedicamentorum ejus rectitudinem quasi emendare moliuntusuper illos stillabat eloquium meum. - In hac stillatione eloquii, quid aliud quam me
Abbreviated transcription (Latin):
oM¬
seientiam atq doctrinã scciptura sacra sine
aliqua comꝑatione transcendat. ut tace¬
am qd̃ uera predicat. qd̃ ad cȩlestẽ patri¬
amuoeat. qd̾ a terrenis desideriis ad su¬
ꝑna amplectenda cor legentis immiitat:
quod dietis obscuriorib exercet fortes.
⁊ pariuilis humili sermone blanditur:
quod nesic clausa ẽ. ut pauesei debeat.
ne sic patet ut uileseat: qd̾ usu fastidi¬
um tollit: ⁊ tanto ampluis diligit᷑. qͣndo
amplius meditat᷑. ⁊ quod legentis anz¬
nium humilib uerbis adiuuat. sub¬
limius sensib leuat: quod aliquomͦ
cum legentib crescit: qd̾ ariidib lecto¬
rib quasi recognoscit᷑:⁊ tam̃ doctis sẽꝑ
noua reꝑitur: ut gͦ de rerum pond̾e
taceam. scientias tam̃ om̃s atq doctri¬
nas. ipso etiã locutionis suȩ more tͣns¬
cendit: quia uno eodẽq sermone. dñ
narrat textũ. ꝓdit mysteriũ. Et sic scit
preterita dicere. ut ex eo ipsonouerit
futura p̃dicare. Et ñ inmutato dicendi

Expanded text:
omscientiam atque doctrinam Scriptura sacra sine aliqua comparatione transcendat, ut taceam quod vera praedicat, quod ad coelestem patriam vocat; quod a terrenis desideriis ad superna amplectenda cor legentis immutat; quod dictis obscurioribus exercet fortes, et parvulis humili sermone blanditur, quod nec sic clausa est ut pavesci debeat, nec sic patet ut vilescat, quod usu fastidium tollit, et tanto amplius diligitur quanto amplius meditatur; quod legentis animum humilibus verbis adjuvat, sublimibus sensibus levat, quod aliquo modo cum legentibus crescit, quod a rudibus lectoribus quasi recognoscitur, et tamen doctis semper nova reperitur; ut ergo de rerum pondere taceam, scientias tamen omnes atque doctrinas ipso etiam locutionis suae more transcendit, quia uno eodemque sermone dum narrat textum, prodit mysterium, et sic scit praeterita dicere, ut eo ipso noverit futura praedicare, et non immutato dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
lizas syon. Hinc ꝑ salononẽ dieitur.
Beatus uix qui sẽꝑ est pauidus: qui
autẽ mnentis est durȩ. corruet in ma-¬
lum. Hinc iterum dicit. Unius cuiꝰq
ensis suꝑ femur suũ: ꝓꝑter timores
nocturnos. Nocturni quippe timores st̃.
insidiȩ tẽptationis occulte. Ensis autẽ
suꝑ femur ẽ. custodia ugilans. car¬
nis illecebrã premens. Nle gͦ noctur¬
nus timor idẽ occulta. ⁊ repentina tẽp¬
tatio subrepat: semꝑ necesse ẽ. ut fe¬
mur nrm suꝑpositus eustodie ensis
sunt. ut tam̃ semꝑ sint de tẽptatione
suspecti: quippe quib dicit᷑. seruite
dnõ in timore. ⁊ exultate ei cũ tremo¬
re ut ⁊ de spe exuitatio.⁊ de suspitio

Expanded text:
Sion . Hinc per Salomonem dicitur: Beatus vir qui semper est pavidus; qui autem mentis est durae, corruet in malum . Hinc iterum dicit: Uniuscujusque ensis super femur suum, propter timores nocturnos . Nocturni quippe timores sunt insidiae tentationis occultae. Ensis autem super femur est custodia vigilans, carnis illecebras premens. Ne ergo nocturnus timor, id est occulta et repentina tentatio subrepat, semper necesse est ut lemur nostrum superpositus custodiae ensis sunt, ut tamen semper sint de tentatione suspecti; quippe quibus dicitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremoet de spe exsultati
Abbreviated transcription (Latin):
num dedit: De hoc inbre serotiuo a¬
las seriptum ẽ. Dabo uobis pluiuã tem¬
poriuam ⁊ serotinã. Temporiuam qͥppe
pliuuã dedit: quia electis suis. prior
tempore legis iutellectũ contulit. Se¬
rotinã quoq pluinã tribuit: qui a p̃¬
dicari dieb ultimis incarnationis suȩ
misteriũ fecit. Quod quia scã eccłia ẽo¬
tidie annuntiare ñ desiit: ora cordis
audientiũ uelut ex imbre serot no
infundit. Sequitur.¬

Expanded text:
e serotino alias scriptum est: Dabo vobis pluviam temporivam et serotinam . Temporivam quippe pluviam dedit, quia electis suis priori tempore legis intellectum contulit. Serotinam quoque pluviam tribuit, quia praedicari diebus ultimis incarnationis suae mysterium fecit. Quod quia sancta Ecclesia quotidie annuntiare non desinit, ora cordis audientium velut ex imbre serotino infundit. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
quium meũ. Ubi apte quoq subuingi¬
tur. Expectabant me siẽ pluuiam:
i os suum aꝑiebant quasi ad ymbrẽ
serotinũ. Uerba quippe sc̃ẽ predicatio¬
nis sicut pluuiã sustinemus: cum ue¬
ra humilitate ariditatẽ nr̃i cordis ag¬
noscimꝰ: ut potu scẽ predicationis irri¬
gemiuir. Unde recte dõ ꝑ psalmistam
dicit᷑. Auima mea sicut t̾ra sine aqua
tibi. his doctrinȩ fluentis infundi.
ꝓpħa nos admonet dicens. Sitientes
uente ad aquas. Qͥ dum in extrema
parte iam seli uerba sc̃ẽ predicatio¬
nis accipimꝰ: quasi ad ymbrẽ serot¬
num os eordis aꝑimꝰ. Nam si os in cor¬
de non eẽt: psalmista ñ diceret. Labi¬
a dolosa: icorde ⁊ corde locutistͣ ma¬
la. Qs igit̾ cordis quia uerbis intendi¬
mus ultimȩ p̃dicationis: hoc uelut
serotinuis aꝑimꝰ fluentis. Quȩ nunz¬
rum p̃dicatio ex eius adnos satrifitio
ꝓdiit: qu ꝑ psalmistã dicit. Ei euatio¬

Expanded text:
iunt.---Ubi apte quoque subjungitur: Exspectabant me sicut pluviam, et os suum aperiebant quasi ad imbrem serotinum. Verba quippe sanctae praedicationis sicut pluviam sustinemus, cum vera humilitate ariditatem nostri cordis agnoscimus, ut potu sanctae praedicationis irrigemur. Unde Deo recte per Psalmistam dicitur: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . His doctrinae fluentis infundi propheta nos admonet, dicens: Sitientes, venite ad aquas . Qui dum in extrema parte jam saeculi verba sanctae praedicationis accipimus, quasi ad imbrem serotinum os cordis aperimus. Nam si os in corde non esset, Psalmista non diceret: Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala . Os igitur cordis quia verbis intendimus ultimae praedicationis, hoc velut serotinis aperimus fluentis. Quae nimirum praedicatio ex ejus ad nos sacrificio prodiit, qui per Psalmistam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quod in eo fluxũ ac puerile earo saꝑe
potuit. iuuenili sapientiȩ uigore re¬
stringit. Ait. Pepigi fedus cũ ocłis me¬
is: ⁊ quia non in se actionẽ tantum¬
modo. s etiam cogitationẽ luxuriȩ
extuirit: secutꝰ adiunxit. Ut ne co¬
gitarẽ lle uirgine. Seiebat nimirũ
luxuriã in corde ẽẽ refrenandam:
cenderet: ⁊ ab electis suis non solũ lu¬
xuriam carnis. s etiã cordis aboleret
dicens. Seriptum ẽ: non adulterab.
Ego autẽ dico uobis: qm̃ omĩs qui ui¬
derit mulierẽ ad concupiscendũ eam.

Expanded text:
quod in eo fluxum ac puerile caro sapere quod in eo fluxum ac puerile caro sapere potuit, juvenili sapientiae vigore restrinxit. Ait enim: Pepigi foedus cum oculis meis. Et quia non in se actionem tantummodo, sed et cogitationem luxuriae exstinxit, secutus adjunxit: Ut ne cogitarem quidem de virgine. Sciebat nimirum luxuriam esse in corde refrenandam, cenderet, et ab electis suis non solum luxuriam carnis, sed etiam cordis aboleret, dicens: Scriptum est: Non adulterabis; ego autem dico vobis, quoniam omnis qui viderit mulierem ad concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
bonum eẽt lignum ad uescendum.
n pulchrũ ocłis aspectiiq delecta-¬
bile: ⁊ tulit de fructu illiꝰ ⁊ come¬
dit. Hine gͦ pensandum ẽ. cum qͣnͣto
debemus moderamine erga in licita
uisum restringere. nos qui mortali¬
ter uiuimꝰ: si ⁊ mater uiuentium
ꝑ ocłos ad mortẽ uenit. Hinc etiam
sub iudeȩ uoce. quȩ ext̾iora uidendo
concupiscens. bona interioia ꝑdid̾at:
ꝓpheta dicit. Oculus meus: dep̃datus
est animã meam. Concupiscendoem̃
uisibilia: inuisibiles uͥtutes amisit.
Quȩ gͦ interiorem fructũ. ꝑ exteriorẽ
dam cordis. Unde nobis ad eustodien
dam cordis munditiã: exteriorum qͦ
sensuũ disciplina seruanda ẽ. Nam
quantalibet uͥtute mens polleat.⁊
quantalibet grauitate uigeat⁊ car-¬
nales tam̃ sensus puerile quiddam
exterius ꝑstrepunt: ⁊ nͥ interioris
grauitatis pondere. ⁊ quasi iuueni-¬
li quodã uigore refrenent᷑ ⁊ ad flu¬
xra queq ⁊ leuia mentẽ eneruem tra¬
hunt. Uideamus gͥ quomͦ beatus iob id

Expanded text:
onum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile; et tulit de fructu illius, et comedit . Hinc ergo pensandum est quanto debeamus moderamine erga illicita visum restringere nos qui mortaliter vivimus, si et mater viventium per oculos ad mortem venit. Hinc etiam sub Judaeae voce, quae exteriora videndo concupiscens bona interiora perdiderat, propheta dicit: Oculus meus depraedatus est animam meam . Concupiscendo enim visibilia, invisibiles virtutes amisit. Quae ergo interiorem fructum per exteriorem dam cordis. Unde nobis ad custodam cordis munditiam, exteriorum quoque sensuum disciplina servanda est. Nam quantalibet virtute mens polleat, quantalibet gravitate vigeat, carnales tamen sensus puerile quiddam exterius perstrepunt; et nisi interioris gravitatis pondere, et quasi juvenili quodam vigore frenentur, ad fluxa quaeque et levia mentem inermem traideamus igitur quomodo beatus Job id
Abbreviated transcription (Latin):
es forme cordi ꝑ ocłos inligata. uixmag¬
in luctaminis manu soluit᷑. Ne gͦ quȩ¬
dam lubrica in cogitatione uersemꝰ.
ꝓuidendũ nobis ẽ. quia intueti ñ de¬
cet. quod licet concupisei. Ut enim
munda mens in cogitatione seruetur.
a lasciuia uoluptatis suȩ depͥmend
sunt ocłi. quasi quidã raptores ad eul¬
pam. Neq eua lignũ uetitum conti

Expanded text:
es formae cordi per oculos illigata vix mages formae cordi per oculos illigata vix magni luctaminis manu solvitur. Ne ergo quaedam lubrica in cogitatione versemus, providendum nobis est; quia intueri non decet quod non licet concupisci. Ut enim munda mens in cogitatione servetur a lascivia voluptatis suae deprimendi sunt oculi, quasi quidam raptores ad culpam. Neque enim Eva lignum vetitu
Abbreviated transcription (Latin):
ineaute ext̾ius respicit: plerũq in
aelectatione peccati ȩtiã nolens ea¬
dit: atq obligatus desideriis incipit
uelle qd̾ noluit. Preceps quippe an¬
ma dum ante ñ ꝓuidet. ne ineaute
uideat qd̾ coneupiscat: cȩca post inei¬
pit desiderare quod uidit. Unde iy
phete mens. quȩ subleuata sepe mi¬
steriis internis intererat: quia alie¬
nam conugẽ incaute urdit: obtene¬
brata postmodũ sibiniet inlicite eon¬
umit. Dẽs autem uir quia acceptis
corporis sensib. uelut subiectis numnz¬
stris̃ quidã equissimꝰ iudex preest:
culpas conspieit anteqͣm ueniant ed
uelut insidianti morti. fenestras eo¬
pors elaudit dicens. Pepigi fedus eũ oeu¬
usmeis: ut ne cogitarẽ quidem deu̾gi¬
ne. Ut enĩ cogitationes cordis. caste serua¬
re potuisset: fȩdus cum ocłis pepigit:
ne pruis ineaute aspicẽt. quod postmo¬
dum inuitus amaret. Nalde nãꝙ est.
quod earo deorsum trahit: ⁊ semel speti¬

Expanded text:
incaute exterius respicit, plerumque in incaute exterius respicit, plerumque in delectatione peccati etiam nolens cadit, atque obligatus desideriis incipit velle quod noluit: praeceps quippe anima dum ante non praevidet, ne incaute videat quod concupiscat, caeca incipit desiderare quod vidit. Unde et Prophetae mens, quae sublevata saepe mysteriis internis intererat, quia alienam conjugem incaute vidit, obtenebrata postmodum sibimet illicite conjunxit . Sanctus autem vir, qui acceptis corporis sensibus velut subjectis 679 ministris quidam aequissimus judex praeest, culpas conspicit antequam veniant, et velut insidianti hosti fenestras coporis claudit, dicens: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Ut enim cogitationes cordis caste servare potuisset, foedus cum oculis pepigit, ne prius incante aspiceret quod postmodum invitus amaret. Valde namque est quod caro deorsum trahit, et semel speci
Abbreviated transcription (Latin):
endi foramina. eiusdẽ corꝑis sensus¬
habet. Hisus qurꝑpe. auditꝰ. gustus.
odoratus ⁊ tactus. quasi quedã uiȩ m̃¬
tis sunt. quib foras ueniat: ⁊ ea quę
extra eius sunt substantiã. concupis¬
cat. Per hos ienĩ corporis sensus. qua¬
si ꝑ fenestras quasdam ext̾iora queq
anima respieit: respiciens coneupiseit.
Hinc i enĩ iheremias ait. Ascendit mois
ꝑ fenestras nr̃as: ingressa ẽ domus no¬
stras. Mors quippe ꝑ fenestras ascendit.
⁊ cdomos ingredit᷑: cum ꝑ sensus eorꝑis
concupiseentia ueniens. habitaculũ
mentis intrat. Quocont᷑: hoc quod se¬
eitur. Qui st̃ hi qui ut nubes uolant.
⁊i quasi columbȩ ad fenestras suas.
Iusti namq uolare ut mibes dicti st
quia a terrenis contagiis subleuant᷑.
Et quasi columbe ad fenestras suas
sunt: quia ꝑ sensus corꝑis extĩora queq
intentione ñ respitiunt rapacitatis.
eosq foras ñ rapit coneupiscentia ear¬

Expanded text:
endi foramina ejusdem corendi foramina ejusdem corhabet, visus quippe, auditus, gustus, odoratus et tactus, quasi quaedam viae mentis sunt quibus foras veniat, et ea quae extra ejus sunt substantiam concupiscat. Per hos etenim corporis sensus quasi per fenestras quasdam exteriora quaeque anima respicit, respiciens concupiscit. Unde etiam Jeremias ait: « Ascendit mors per fenestras nostras, ingressa est domos nostras. » Mors quippe per fenestras ascendit et domos ingreditur, cum per sensus corporis concupiscentia veniens habitaculum mentis intrat. Quo contra hoc quod saecitur: Qui sunt hi qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Justi namque volare ut nubes dicti sunt, quia a terrenis contagiis sublevantur, et quasi columbae ad fenestras suas sunt, quia per sensus corporis exteriora quaeque intentione non respiciunt rapacitatis, eosque foras non rapit concupiscentia car
Abbreviated transcription (Latin):
gat: a uerborum eius uberib san¬
guis nob̾ ꝓ lacte respondeat. Si qͣndo
uͦ quedam mystiea in suorũ oꝑum narꝰ¬
ratione ꝑmiscet: ad hec necesse ẽ. ut
mens conseita redeat: ad quȩ. hanc ip¬
seut datꝰ intelligi ordo loquentis uo¬
eat. Nam sc̃s uix postqͣm ea quȩ sibi ꝑ
flagellum dñi fuerant inflcta nar᷑
uirtutes. qualis ante flagellũ fuerit in¬
noteseit: sic uitȩ suȩ hystoriam texens:
nt ei ꝑrarum aliquid qd̾ allegorice in¬
telligi possit interserat: quatinꝰ i ex
magna parte hystoriea sinit quȩ memo¬
rat: & tam̃ aliquando ꝑ hȩc eadẽ ad
spiritalem intelligentiam consurgat.
Qua itaq fortitudine ab oñi lapsu ex¬
teriora sua. custodiȩ interioris disci¬
plina constrixerit insinuat diceis.
Pepigi fedus eũ ocłis meis: ut ne cogi¬
tarem quidẽ de uirgine. Cum sit in¬
uisibilis anma: nequaqͣm corporearũ
rerum delectatione tangitur: nͥ quod
inherens corpori. quasi quedã egredi¬

Expanded text:
get, a verborum ejus uberibus sanget, a verborum ejus uberibus sanguis nobis pro lacte respondeat. Si quando vero quaedam mystica in suorum operum narratione permiscet, ad haec necesse est ut mens concita redeat, ad quae hanc ipse, ut datur intelligi, ordo loquentis vocat. Nam sanctus vir postquam ea quae sibi per flagellum Domini fuerant inflicta narrdo virtutes, qualis ante flagellum fuerit innotescit; sic vitae suae historiam texens, ut ei perrarum aliquid quod allegorice intelligi possit interserat, quatenus et ex magna parte historica sint quae memorat, et tamen aliquando per haec eadem ad spiritalem intelligentiam consurgat. Qua itaque fortitudine ab omni lapsu exteriora sua custodiae interioris disciplina constriPepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. - Cum sit invisibilis anima, nequaquam cor earum rerum delectatione tangitur, nisi quod inhaerens corpori, quasi quaedam egredi
Abbreviated transcription (Latin):
us obseruande: ꝑ salomonẽ quoq di¬
citur. Qui fortiter p̃mit ubera ad
aiciendum lae.: exprunit butirũ. Et qui ue¬
hementer emulgi t᷑. elieit sangͥnem. be
ra quippe fortiter p̃mimus cum uerba
sacri eloquii subtili intellectu pensamꝰ.
Qua pressione dũ lac querimꝰ butyrũ
inuenzmus: quia dũ nutriri uel tenu¬
i intellectu querimꝰ: ubertate inter¬
ne pinguedinis ungimur. Qd̃ tamen
nec nimie. nec semꝑ agendum ẽ : ne
dum lac querit᷑. ab uberib sanguis se¬
ba sacri eloquis plusqͣm debent diseuti¬
unt: inearnalem intellectũ cadunt.
Sanguinẽ quippe elicit. qͥ uehement̾
emulgit᷑: quia earnale efficitur hoc.
quod exnimia sp̃ẽ discussione sentit᷑.¬
Unde necesse ẽ. ut beati iob oꝑa. quȩ in¬
ter inerepantiũ amicorum uerba ie¬
cireo narrat. ne afflicta mens illius
in desꝑationẽ deficiat: uxta pondꝰ
hystoue ꝑserutem᷑: ne si hec animus
plusqm̃ necesse est. spĩtaliter inuesti¬

Expanded text:
us observandae, per Salomonem quoque dius observandae, per Salomonem quoque dicitur: Qui fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum; et qui vehementer emungit, elicit sanguinemra quippe fortiter premimus cum verba sacri eloquii subtili intellectu pensamus, qua pressione dum lac quaerimus, butyrum invenimus; quia dum nutriri vel tenui intellectu quaerimus, ubertate internae pinguedinis ungimur. Quod tamen nec nimie, nec semper agendum est, ne, dum lac quaeritur ab uberibus, sanguis serba sacri eloquii plus quam debent discutiunt, in carnalem intellectum cadunt. Sanguinem quippe elicit qui vehementer emulgitur, quia et carnale efficitur hoc quod ex nimia spiritus discussione sentitUnde necesse est ut beati Job opera, quae inter increpantium amicorum verba idcirco narrat ne afflicta mens illius in desperatione deficiat, juxta pondus historiae perscrutemur, ne si haec animus plusquam necesse est spiritaliter investi
Abbreviated transcription (Latin):
mus: quasi corticẽ subtrahimꝰ. Et dum
plerumq intellectũ litterȩ sequimur:
quasi corticẽ reseruamus. Dumq ab
ipsis cortex littę subducitur: allegori¬
e eandor interior demonstrat᷑. Et dũ
cortex relinquit᷑: exterioris intelligẽ¬
tiȩ uirentia exẽpla monstrant᷑. Quas
bene iacob in aquȩ eanalib posuit:
quia ⁊ redẽptor noster in libris eas sa¬
erȩ scripturȩ sententias quib nos in¬
trinsecus infundim᷑. fixit. Has aspici¬
entes arietes cũ ouib coeunt⁊ quia
rationales nr̃i sp̃s dum in earum in¬
tentione defixi st̃. singulis quibq
actionib ꝑmiscent᷑: ut tales fetus o¬
ꝑum ꝓcreent: qualia exempla p̃ce-¬
dentium in uocib p̃ceptorum uidenT.
Et diuersũ colorem ꝓles boni oꝑis ha¬
beat: quia ⁊ ñ nunquã subtracto lit¬
terȩ cortice aquutius interna conside¬
rat: & reseruato ñ numqmͣ historiȩ
interius rimandȩ st̃. aliquando exti¬

Expanded text:
mus, quasi corticem subtrahimus. Et dum mus, quasi corticem subtrahimus. Et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Varias virgas Jacob in aquae canalibus posuit : quia Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae sententias, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt; quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, in singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent qualia exempla praecdentium in vocibus praeceptorum vident; et diversum colorem proles boni operis habeat, quia et nonnunquam subtracto litterae cortice, acutius interna considerat, et reservato nonnunquam historiae interius rimandae sunt, aliquando exteri
Abbreviated transcription (Latin):
effundebat᷑ aqua: ut cum uenissent
greges ad bibendũ. ante ocłos hab̾ent
iurgas. ⁊ in aspectu earũ conciꝑent.
factumq est. ut in ipso calore roitus.
oues intuerent᷑ uirgas: ⁊ apparerent
maculosa ⁊ uaria ⁊ diuerio colore res¬
persa. Quid est enĩ uirgas uirides. amigda¬
linas. atq ex platanis. ante ocłos gregũ
ponere: nisi ꝑ scripture sacrȩ seriem.
antiquorũ patrum uitas atq sententi¬
as in exemplum popłis prebere: Quȩ
nimirũ quia uixta rationis exam̃ re¬
cte sunt: uirge noĩantur. Quib ex
parte corticem subtrahit: ut in his q̃
expoliant᷑ intimꝰ tandor appareat: &e
ex parte corticem seruat: ut sieut fu¬
erant exterius in uiriditate ꝑmane¬
ant. Uaruisq uirgarum color efficit᷑:
dum cortex ex parte subtrahit᷑. ⁊ ex
parte retinet᷑. Ante consid̾ationis enĩ
nr̃e oculos: precedentiũ patrum senten¬
tiȩ quasi uirge uariȩ ponunt᷑. In quib
dum plerumq intellectũ luterȩ fiigi¬

Expanded text:
um venissent greges ad bibendum, ante oculos haberent virgas, et in aspectu earum conciperent. Factumque est ut in ipso calore coitus oves intuerentur virgas, et parerent maculosa et varia, et diverso colore respersa . Quid est enim virgas virides, amygdalinas, atque ex platanis ante gregum oculos ponere, nisi per Scripturae sacrae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos prtiae quasi virgae variae ponuntur. In quibus dum plerumque intellectum litterae fugi
Abbreviated transcription (Latin):
pens autẽ repit pectore: quando eos qͦs
in oꝑe luxuriȩ ñ ualet. polluit in eogi¬
tatione. Alius itaq luxuriã iam ꝑpe¬
trat actione: huic serpens repit ex.
nam etiam in cogitatione tenuit: ⁊̃ ina
eustodia serpentis pectus uentrẽq su¬
pauit dicens. Pepigi fedus eum ocłis me¬
is : ut ne cogitarem quidẽ de uirgine.

Expanded text:
pens autem repit pectore, quando eos quos pens autem repit pectore, quando eos quos in opere luxuriae non valet polluit in cogitatione. Alius itaque luxuriam jam perpetrat actione, huic serpens repit ex nam etiam in cogitatione tenuit, una custodia serpentis pectus ventremque superavit, dicens: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine.
Abbreviated transcription (Latin):
eccliȩ pastor dicit. Propt̾ quod suecin¬
cti lumbos m̃tis ur̃ȩ: sobrii ꝑfecte sꝑate
in eã q̃ offert᷑ uob̃ grãm. Lumbos eñs carnis
succinge̾ ẽ: luxuriã ab effectu refrenare.
Lũbos uͦ m̃tis suceinge̾: hãcetiã a cogitõnerestͥge̾
Hinc est quod angłs qui ioħem alloqͥ¬
tur: zona aurea suꝑ mamillas einctꝰ
esse ꝑhibetur. ¶a enim testam̃ti no¬
ui munditia etiã cordis luxuriã fre¬
nat: angłs qui in eo apparuit. in pe¬
ctore cinctus uenit. Quem bene zo¬
na aurea stringit: quia quisquis
suꝑnȩ patͥȩ euus ẽ. non iam timore
supplicii. s amore caritatis inmundi-¬
tiam deserit. Malum uͦ luxuriȩ: aut
cogitatione ꝑpetrat᷑. aut oꝑe. Callidꝰ
fectu oꝑis expellit᷑: secreta polluere
cogitatione molitur. Unde ⁊ serpen¬
ti a dño dicitur. Pectore ⁊ uentre re¬
pes. Serpens uidelicet uentre repit:
quando hostis lubricus ꝑ humana
menbra sibimet subdita. usq ad
expletionem oꝑis luxuriã exercet. Ber¬

Expanded text:
stor dicit: Propter quod succincti lumbos mentis vestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam . Lumbos enim carnis succingere est luxuriam ab effectu refrenare. Lumbos vero mentis succingere est hanc etiam a cogitatione restringere. Hinc est quod angelus, qui Joannem alloquitur , zona aurea super mamillas cinctus 680 esse perhibetur. Quia enim Testamenti Novi munditia etiam cordis luxuriam frenat, angelus qui in eo apparuit in pectore cinctus venit. Quem bene zona aurea stringit, quia quisquis supernae patriae civis est, non jam timore supplicii, sed amore charitatis immunditiam deserit. Malum vero luxuriae aut cogitatione perpetratur, aut opere. Callidus fectu operis expellitur, secreta polluere cogitatione molitur. Unde et serpenti a Domino dicitur: Pectore et ventre repes . Serpens videlicet ventre repit, quando hostis lubricus per humana membra sibimet subdita usque ad expletionem operis luxuriam exercet. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
namq ei de peccato tẽptari: peceatumẽ
Quo quia qͣmdiu uiuimꝰ ꝑfecte omimꝰ
non caremus: scã predicatio qm̃ hoc
expellere plene ñ potuit. ei de nr̃i cor¬
poris habitaculo regnũ tulit: ut ap¬
petitus illicitus. ⁊ si plerumq bonis
nr̃is cogitationib occulte se quasi
fur inserit. saltĩ si ingredit᷑ non dñe¬
tur. Uir gͥ sanctus dicens. pepigi fe¬
dus cũ ocłis meis. ut ne cogitarẽ qui¬
dem de uͥgine: nequaqͣm uult intelli¬
gi. quia eius animũ culpa in cogitati¬
one ñ contigit: s quia numqͣm hunc
ex consensu suꝑauit. Nam uelut ite¬
gerrimam possessionẽ dei. mentẽ su¬
am contra adu̾sarii dep̃dationẽ uen¬
dicat: qui ꝓtinis adiungit. Quã enim par¬
dem haberet ds̃ in me desuꝑ: ⁊ hereditatẽ
omp̃s de excelsis: Aesi aꝑte dicat. Carn
quidẽ mortali. corruptionis eonditione
subiaceo: s auctori unde seruio. si ei in¬
tegrum a consensu culpȩ animũ non de-¬

Expanded text:
namque ei de peccato tentari peccatum est, namque ei de peccato tentari peccatum est, quo quia quandiu vivimus perfecte omnimodo non caremus; sancta praedicatio quoniam hoc expellere plene non potuit, ei de nostri cordis habitaculo regnum tulit, ut appetitus illicitus etsi plerumque bonis nostris cogitationibus occulte se quasi fur inserit, saltem si ingreditur, non dominetur. Vir igitur sanctus dicens: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine, nequaquam vult intelligi quia ejus animum culpa in cogitatione non contigit, sed quia nunquam hunc ex consensu superavit. Nam velut integerrimam possessionem Dei mentem suam contra adversarii depraedationem vindicat, qui protinus adjungit: Quam enim partem haberet Deus in me desuper, et haereditatem Omnipotens de excelsis? Ac si aperte dicat: Carne quidem mortali corruptionis conditioni subjaceo, sed auctori unde servio, si ei integrum a consensu culpae animum non de
Abbreviated transcription (Latin):
consensum delectationi obligatur
Rerumq enĩ cogitatione praua pulsa¬
tur. s renititur: plerũq autẽ eum ꝑ
uersum quidconcipit: hoc intra semet¬
ipsum etiam ꝑ desideriũ uoluit. Et
nimirũ mentem neqͣqm cogitatio in¬
munda inquinat eũ pulsat: s eun
hanc sibi ꝑ delectationẽ subiugat. Hie
uenim p̃dicator egregius dicit. Cemp¬
tatiouos ñ apprehendat. nͥ humana.
Humana quippe tẽptatio est: qua ple¬
runq in cogitatione tangim᷑. etiam
nolentes. Quia ut ñ num qͣm ⁊ illicita
ad animũ ueniant: hoc utiq in nob̃¬
metipsis. ex humanitatis corruptibi¬
lis pondere habemꝰ. Iam uͦ demoniaca
est ⁊ non humana tẽptatio: eum ad
hoc qd̾ carnis corruptibilitas sugge¬
rit: ꝑ consensum se animꝰ astringit.
Hinc iterũ dicit. Non reguet peceatũ
in ur̃o mortali corꝑe. Peccatũ quippe in
quia in carne corruptibili non regna¬
re potest: s ñ esse non potest. Hoc ipsũ

Expanded text:
consensum delectationis obligatur. consensum delectationis obligatur. Plerumque enim cogitatione prava pulsatur, sed renititur. Plerumque autem, quum perversum quid concipit, hoc intra semetipsum etiam per desiderium voluit. Et nimirum mentem nequaquam cogitatio immunda inquinat, quum pulsat delectationem subjugat. Hinc etenim praedicator egregius dicit: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana . Humana quippe tentatio est, 681 qua plerumque in cogitatione tangimur etiam nolentes, quia ut nonnunquam et illicita ad animum veniant, hoc utique in nobismetipsis ex humanitatis corruptibilis pondere habemus. Jam vero daemoniaca est, et non humana tentatio, cum ad hoc quod carnis corruptibilitas suggerit per consensum se animus astringit. Hinc iterum dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Peccatum quippe in nare prohibuit, quia in carne corruptibili non regnare potest, sed non esse non potest. Hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
saeri eloquii inter textũ ⁊ misteriũ
tanta est libratione pensandus ⁊ ut
utruisq partis lance mod̾ata. hẽ
ueq iumiȩ discussionis pondus de¬
primat: neq rursus torpor incuriȩ
uacuũ relinquat. Multe quippe
eius sententiȩ. tanta allegoriarũ
conceptione sunt grauide: ut quis¬
quis eas ad solam tenere historiã ni¬
titur.⁊ earũ notieia. ꝑ suam incuri¬
am priuet᷑. Non nulle uͦ ita exte¬
riorib p̃ceptis inseriuiunt: ut si qͥs
eas subtilius penetrare desiderat.
intus quidem nil inueniat: sed
hoc sibi etiam qd̃ foras locuntur
abscondat. Unde bene quoq narrati¬
one historiea ꝑ significationẽ dicit᷑.
Sollens iacob uirgas populeas. iuirides.¬

Expanded text:
sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virides
Abbreviated transcription (Latin):
tales cuͣm ad melius ꝑmutari despi¬
ciunt. ita ꝑu̾sa agerent: ut ñ ea eti¬
am aliis ꝓpinarent. Stinam illis morᷤᷤ
sua sola sufficeret: ⁊ ñ uirulentis ꝑ¬
suasionib alienã etiam uitam ne¬
carent. Inuident enim alios ẽẽ. qd̃
non sint: dolent alios adipisci qd̃
ꝑdunt. Nam si qua forte in aliorum
actib extĩora exoriri bona conspici-¬
unt. mox eamanu pestifere exꝓ-¬
brationis euellunt. Unde ⁊ seqͣuit᷑.¬

Expanded text:
tales cum ad melius permutari despitales cum ad melius permutari despiciunt, ita perversa agerent, ut non ea etiam aliis propinarent. Utinam illis mors sua sola sufficeret, et non virulentis persuasionibus alienam etiam vitam necarent. Invident enim alios esse quod non sunt, dolent alios adipisci quod perdunt. Nam si qua forte in aliorum actibus exoriri bona conspiciunt, mox ea manu pestiferae exprobrationis evellunt. Unde et sequit
Abbreviated transcription (Latin):
gluuie distenduntur. Cũ tegendis m̃¬
bris uestim̃ta querunt: ñ solum q̃
tegunt s etiam que extollant appe
tunt. Et contͣ torporem frigoris ñ solũ
quȩ ꝑpinguedinẽ muniant. s etiã
que ꝑ molliciẽ delectent: ñ solum
quȩ ꝑ mollieiẽ tractum mulceant:
s etiam quȩ ꝑ colorẽ oculos sediieañ.
Necessitatis igit᷑ causam. in usum
uoluptatis uertere: quid ẽ aliud
quam calamitatis suȩ squalorem
miseriȩ sotiare. Pressaitaq tẽpore
aduersitatis eccłia reminiscatur
eorum ex quorum merito tanta
sustinet: ⁊ dicat:
ui rodebant in solitudine: squalen¬
tes calamitate ⁊ miseria. Calami¬
tate seslicet ũ squalerent: si insitis ne¬
cessitatib uoluptatũ miseriam ñsu¬
ꝑadderent. Quas it delicet necessita¬
tes ex parentis primi eulpa meriumꝰ.
Hi uͦ qui calamitati suȩ miseriã ad¬
iungunt: ex cruciatũ penȩ ad aug¬
menta ꝓrumpunt culpe. S utinã

Expanded text:
gluvie distenduntur; cum tegendis megluvie distenduntur; cum tegendis membris vestimenta quaerunt, non solum quae tegant, sed etiam quae per mollitien solum quae per pinguedinem muniant, sed etiam quae per mollitiem delectent; non solum quae per mollitiem tactum mulceant, sed etiam quae per colorem oculos seducant. Necessitatis igitur causam in usum voluptatis vertere, quid est aliud quam calamitati suae squalorem miseriae sociare? Pressa itaque tempore adversitatis Ecclesia, reminiscatur eorum ex quorum merito talia sustinet, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Calamitate scilicet non squalerent, si insitis necessitatibus voluptatum miseriam non superadderent. Quas videlicet necessitates ex parentis primi culpa meruimus. Hi vero qui calamitati suae miseriam adjungunt, ex cruciatu poenae ad augmenta prorumpunt culpae. Sed utinam
Abbreviated transcription (Latin):
aliud extẽptationis suggestione susti¬
uent. i quasi quidã rectissimi arbitreᷤᷤ
inter necessitatẽ uoluptatẽq constitu-¬
premendo frenant. Unde fit. ut ⁊ si
infirmitatis sue calamitatẽ tolerant.
tam̃ ad squalorem miseriȩ ꝑ negligen-¬
tiam ñ descendant. Hoc ẽnim ipsum
esse in calamitate ẽ: necessitates nat᷑e
ex carnis ad huc corruptibilis infir¬
mitate sustinere. Quas uidelicet ne¬
cessitates cupiebat euad̾e: qui ddice¬
bat. De necessitatib meis eripe me.
Sciebat enĩ plerumq uoluptatũ cul-¬
pas ex necessitatũ occasione ꝓrũꝑe:
⁊ ne quid sponte illicitũ admitteret:
hoc ipsũ satagebat euelli. qua nolens
ex radice tolerabat. At contra praui
gaudent. in his corruptionis suȩ ne-¬
cessitatib: quia nimirũ eas ad usũ
uoluptatũ retorquent. Cum enĩ refici-¬
endis cibo corꝑib naturȩ seriunt:
ꝑ delectationẽ gulȩ in uoluptatis in¬

Expanded text:
aliud ex tentationis suggestione sustialiud ex tentationis suggestione sustinent; et, quasi quidam rectissimi arbitri inter necessitatem voluptatemque constitupremendo frenant. Unde fit ut et infirmitatis suae calamitatem tolerent, et tamen ad squalorem miseriae per negligentiam non descendant. Hoc ipsum enim esse in calamitate est, necessitates naturae ex carnis adhuc corruptibilis infirmitate sustinere; quas videlicet necessitates cupiebat evadere, qui dicebat: De necessitatibus meis eripe me . Sciebat enim plerumque voluptatum culpas ex necessitatum occasione prorumpere, et, ne quid sponte illicitum admitteret, hoc ipsum satagebat evelli quod nolens ex radice tolerabat. At contra pravi gaudent in his corruptionis suae necessitatibus, quia nimirum eas ad usum voluptatum retorquent. Cum enim reficiendis cibo corporibus naturae serviunt, per delectationem gulae in voluptatis in
Abbreviated transcription (Latin):
rũq pł qm expedit deseruimꝰ m̃tisꝙ eurã ne¬
gligimꝰ exmiseria negligentiȩ infirmitati
Sdimꝰ squalorẽ culpe. Necessitateᷤ nãꝙ natales hoe
ħ fialde ꝑiculosũ solent: qd sepem eis
minime discerut᷑. quid eura ilas ꝑ
utilitatis studiũ. ⁊ quid ꝑ uoluptatis
uitium agat᷑. Crebro enim occasiõe
seductionis inuenta. dũ necessitatide¬
bita reddimꝰ: uoluptatis uitio dese¬
riumus: ⁊ infirmitatis uelamine
ante discretionis ocłos excusatio nr̃a
se palliat: ac quasi sub patͦeinio ex¬
plende utilitatis occultat. Infirmi¬
tatem uͦ naturȩ nr̃ȩ ꝑ negłigentiã
relaxare. nichil est aluid. qͣm cala¬
mitati miseriã addere: ac uitiorũ
squalorẽ ex eadem miseria mult¬
plicare. Unde seĩ uiri in omẽ quod aguts
studiosissima intentione discernunt.
ne quid plus ab eis naturȩ suȩ infirmi¬
tas quam sibi debet᷑ exigat: ne sub ne¬
cessitatis teginine in eis uitiũ uolupta¬
dis exerescat. Auud enĩ ex infirmitate:

Expanded text:
rumque, plusquam expedit, deseruimus, mentisque curam negligimus, ex miseria negligentiae infirmitatidimus squalorem culpae. Necessitates namque naturales hoc habere valde periculosum solent, quod saepe in eis minime discernitur quid circa illas per utilitatis studium, et quid per voluptatis vitium agatur. Crebro enim, occasione seductionis inventa, dum necessitati debita reddimus, voluptatis vitio deservimus, et infirmitatis velamine ante discretionis oculos excusatio nostra se palliat, ac quasi sub patrocinio explendae voluptatis occultat; infirmitatem vero naturae nostrae per negligentiam relaxare, nihil est aliud quam calamitati miseriam addere, ac vitiorum squalorem ex eadem miseria multiplicare. Unde sancti viri in omne quod agunt, studiosissima intentione discernunt ne quid plus ab eis naturae suae infirmitas quam sibi debetur exigat, ne sub necessitatis tegmine in eis vitium voluptatis excrescat. Aliud enim ex infirmitate,
Abbreviated transcription (Latin):
ne separat᷑. Hoc ipsum nanq malũ qd
agit: m̃ti se obicem ante ocłos ratioĩs
interserit. Unde fit: ut anima prius
uoluntariis tenebris obsessa: postino¬
dum bonum iã nec quod querat agnos¬
cat. Quanto enĩ magis malis adheret.:
tantominus intelligit bona quȩ ꝑdit.
Lux quippe u̾itatis quia subtiliter re¬
ꝓborum culpas examinat: quo habita
negligit᷑. eo ꝑmittit districtius iudiẽas.
ut nec amissa requixat᷑: ⁊ eum ab actu
repellit᷑. fugit assensu. ut eurus quasi
facies in oꝑe contẽpnitur: eiꝰ ꝑ recorda¬
tionem iam nec terga uideant᷑. Hinc
itaq ẽ: quod reꝓbi subiecti stendis sce¬
lerib gaudent. De quib ꝑ salomonem
dicitur. Qui letantur cum male fece¬
rint: ⁊ exultant in reb pessimis. Hinc
est qd̃ lacrimarũ causas tripudiante
ꝑagunt: hinc ẽ quod mortis suȩ nego¬
tium ridentes execunt᷑. Unde hic qͦq

Expanded text:
ne separetur. Hoc ipsum namque malum quod ne separetur. Hoc ipsum namque malum quod agit menti se obicem ante oculum rationis interserit. Unde fit ut anima prius voluntariis tenebris obsessa postmodum bonum jam nec quod quaerat agnoscat. Quanto enim magis malis adhaeret, tanto minus intelligit bona quae perdit. Lux quippe veritatis quia subtiliter reproborum culpas examinat, quo habita negligitur, eo permittit districtius judicans, ut nec amissa requiratur; et cum ab actu repellitur, fugit a sensu, ut cujus quasi facies in opere contemnitur, ejus per recordationem jam nec terga videantur. Hinc itaque est quod reprobi subjecti flendis sceleribus gaudent, de quibus per Salomonem dicitur: Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Hinc est quod lacrymarum causas tripudiantes peragunt; hinc est quod mortis suae negotium ridentes exsequuntur. Unde hic quoque
Abbreviated transcription (Latin):
quia eorũ actio dum plura semꝑ ap¬
petit: usq ad iniqua uillicita des¬
cendit. Cum gͦ scã eccłia huius tẽꝑis
contraria tolerat: ad uitam carnali¬
um quos adu̾sos sibi etiã in ꝓsꝑis su¬
stinuit. ꝑmemoriã reeurrat ⁊ quoꝵ
meritohȩc patiat᷑ agnoseat dicens.
In desertis habitant torrentiũ. ⁊ in
eauerns terre. uel suꝑ glaream.
Quia enim patrũ doctrina destituti st̃.
in desertis torrentiũ: quia in occultis se
cogitationib tegunt in cau̾nis derrȩ:
quia uͦ in presentis sełi mobilitate ĩn¬
tentionem suam figere a ppetunt: su¬
ꝑ glaream habitare referunt᷑. S utinã
tales quia peceata nolunt impugnare
temptantia: flendotergerent uel eom¬
missa. Utinam mala sua saltẽ ꝑpetrata
cognoscerent: atq sterili ficulneȩ eo¬
phinum stereoris. idest infructuosȩ m̃¬
ti. pragnedinẽ lam̃tationis admoue¬
animus ꝓpriũ: quod mox ut in culpa
iabitur⁊ asu adhue longuis cognitio¬

Expanded text:
quia eorum actio dum plura semper apquia eorum actio dum plura semper appetit, usque ad iniqua et illicita descendit. Cum ergo sancta Ecclesia hujus temporis contraria tolerat, ad vitam carnalium, quos adversarios sibi etiam in prosperis sustinuit, per memoriam recurrat, et quorum meritis haec patiatur agnoscat, dicens: In desertis habitabant torrentium, et in cavernis terrae, vel super glaream. Quia enim patrum doctrina destituti sunt, in desertis torrentium, quia in occultis se cogitationibus tegunt, in cavernis terrae, quia vero in praesentis saeculi mobilitate intentionem suam figere appetunt, super glaream habitare referuntur. Sed utinam tales, quia peccata nolunt impugnare tentantia, flendo tergerent vel commissa! utinam mala sua saltem perpetrata cognoscerent, atque sterili ficulneae cophinum stercoris, id est infructuosae menti pinguedinem lamentationis admoveanimus proprium, quod mox ut in culpam labitur, a sui adhuc longius cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
nis ocłis abscondunt. Praui qui ppe ut
sunt: ab hõib uideri refuguint. Dũq
aliud quam stͣ simulant. sese ui cons¬
eientie suȩ latibulis. qͣsi in terre ea¬
uernis oceuatant. Qͥ euneta hȩe ñ a¬
gerent.⁊ insi de et̾na ⁊ solida uita de¬
sꝑarent: nisi in hoc incerto tẽporalita¬
tis animũ figerent. Unde bñ subdit᷑:
num suum ipso defectu mutabilita¬
tis. quasi impulsu sluminis ducitur.
Suꝑ glaream itaq habitare ẽ. fluxu
uite p̃sentis in herere: ⁊ ibi intenti¬
onem ponere. ubi gressũ nequeat si¬
ce stando solidare. Est aliud ingla¬
rea. quod nequaqm debeat tacendo
preteriri: quia cũ pes in euis suꝑfici¬
e ponitur. ipsa eius uolubilitate la¬
bitur. atq ad ima deuoratur. Cui uide¬
licet rei in nullo discrepat uita pra-¬
uorum. quia eum ꝓ amore mundi a¬
liqua student licita atq honesta a-¬
gere: quasi planũ in suꝑficie pedem
ponunt. S repente pes ad una labit᷑.

Expanded text:
nis oculis abscondunt. Pravi quippe ut nis oculis abscondunt. Pravi quippe ut sunt ab hominibus videri refugiunt, dumque aliud quam sunt simulant, sese in conscientiae suae latibulis quasi in terrae cavernis occultant. Qui cuncta haec non agerent, nisi de aeterna et solida vita desperarent, nisi in hoc incerto temporalitatis animum figerent. Unde bene subditur: num suum ipso defectu mutabilitatis, quasi impulsu fluminis ducitur. Super glaream itaque habitare, et fluxui vitae praesentis inhaerere, et ibi intentionem ponere, ubi gressum nequeat fixe stando solidare. Est aliud in glarea quod nequaquam debeat tacendo praeteriri, quia cum pes in ejus superficie ponitur, ipsa ejus volubilitate labitur, atque ad ima devolvitur. Cui videlicet rei in nullo discrepat vita pravorum, quia cum pro amore mundi aliqua student licita atque honesta agere, quasi planum in superficie pedem ponunt; sed repente pes ad ima labitur,
Abbreviated transcription (Latin):
um aetione disuneti st̃: reete sub¬
iungit᷑. In desertis habitabant torren¬
tium. ⁊ in cauernis terre: uel super
glaream. In bona ienim parte: recte
torrentes seõs predicatores accipimꝰ
Qui dũ in presenti uita diuinis nobis
eloquiis influunt⁊ aquarũ multitudi¬
ne quasi in hyeme colligunt᷑. Qui ⁊ e¬
stiuo sole adueniente se subtrahunt:
quia cum ȩt̾ne patriȩ lux enueuerit.
predicare cessabunt. Horũ torrentiũ
deserta sunt: uite tẽporalis cõmoda.
Ea namq deserunt: ⁊ ad luera se ce¬
lestia adipiscenda conuertunt. Cũ¬
cta autẽ hec torrens ille reliquerat:
qui chcebat. Propter quẽ omĩa detrim̃¬
tum feci. ⁊ arbitror ut stercora. S quia
petunt. quȩ despicientes uisti dere-¬
linquunt. in desertis torrentiũ habi¬
tare referunt᷑. Illa enim quȩ scĩs indig¬
na sunt. iꝑsi ꝑciꝑe ꝓmagno eoneupis¬
eunt. Cauerne autẽ terre. sunt cogi¬
tationes prauȩ. in quib se ab huma¬

Expanded text:
um actione disjuncti sunt, recte subum actione disjuncti sunt, recte subjungitur: In desertis habitabant torrentium, et in cavernis terrae, vel super glaream. In bona etenim parte recte torrentes, sanctos praedicatores accipimus, qui dum in praesenti vita divinis nobis eloquiis influunt, aquarum multitudine quasi in hieme colliguntur. Qui et aestivo sole adveniente se subtrahunt, quia cum aeternae patriae lux emicuerit, praedicare cessabunt. Horum torrentium deserta sunt vitae temporalis commoda. Ea namque deserunt, et ad lucra se coelestia adipiscenda convertunt. Cuncta autem haec torrens ille reliquerat, qui dicebat: Propter quem omnia detrimentum feci, et arbitror ut stercora . Sed quia petunt quae despicientes justi derelinquunt, in desertis torrentium habitare referuntur; illa enim quae sanctis indigna sunt, ipsi percipere pro magno concupiscunt. Cavernae autem terrae sunt cogitationes pravae, in quibus se ab huma