comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpleti. uulnera ꝑ tumorẽ m̃bris acceꝑunt. q̃ nulla ferri causa ꝑtu¬
lert̃. Suffusio ocłoꝵ: qr ĩmoderatus uini haustus & caliginẽ plu¬
rimis uisus corporalis : & cecitat̃ẽ genuit sensus interioris. Nonne
his qͥ morant᷑ in uino: & student calicib epocandis : Non uetat ui¬
nũ bibere ad necessitatẽ. s morari ultra tempꝰ & utilitatẽ in ui¬
no & euacuandis alterutrũ certare calicib: uixta illd̃ ysaie
Ue qui potentes estis adbibendũ uinũ: & uiri fortes ad miscendam
ebrietatẽ. Ocłi tui uidebt̃ extraneas : & cor tuũ loquet᷑ ꝑuersa
Consuetũ & pene naturale ẽ uiciũ post ebrietatis uenena infu¬
sam corde muliebrem sequi concupiscentiã: comitante etiã pra¬
uitate ac turpitudine uerborũ. Et eris quasi dormiens in me¬
dio mari: & quasi sopitus gubernator amisso clauo. In medio

Expanded text:
impleti, vulnera per tumorem in membris acceperunt, quae nulla fere causa pertuimpleti, vulnera per tumorem in membris acceperunt, quae nulla fere causa pertulerunt; suffusio oculorum, quia immoderatus vini haustus et caliginem plurimis visus corporalis et caecitatem genuit sensus interioris. Nonne his qui morantur in vino et student calicibus epotandis? Non vetat bibere vinum ad necessitatem, sed morari ultra tempus et utilitatem in vino et evacuandis alterutrum certare calicibus, juxta illud Isaiae: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa. Consuetum et pene naturale est vitium post ebrietatis venena diffusa in corde mulierum sequi concupiscentiam, comitante etiam pravitate ac turpitudine verborum. Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator amisso clavo. In medio
Abbreviated transcription (Latin):
seruetur: & respondet ipse ratiocinando. qr his absq om̃i dubie¬
tate qͥ ꝑ ebriositatem deuoluunt᷑ ad luxuriã. Cui inqͥt ue. euiꝰ
cit ã quo exempla praui oꝑis foris quisq ut peccaret accepit: uł
certe diabolũ qui intus in corde uirus pestifere suggestionis in¬
fudit. De quo uideis dictũ est. Uos ex patre diabolo estis: & desideria
patris ur̃i facere uultis. Cui rixę. cui foueȩ : Rixe. quia seruare¬
concordiã pacis nescit quẽ ebrietas empotem reddit: fouee. quia
passim in uolutabra uitioꝵ omniũ cadere ñ trepidat. qͥ inter bo¬
na malaq discernere quasi mente captus ignorat: illamq sepis¬
sime foueam ebriosus incidit. de qua prefatum ẽ. fouea enĩ ꝓ funda
ẽ meretrix. & puteus angustus aliena. Cui sine causa uulnera:
cui suffusio ocłoꝵ: Uuluera sine causa: qr multi uino ultra modũ

Expanded text:
serveturserveturer ebrietatem devolvuntur ad luxuriam. Cui, inquit, vae? cujus cit, a quo exempla pravi operis foris quisqucerte diabolum, qui intus in corde virus pestiferae suggestionis infudit; de quo Judaeis dictum est: Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri facere vultis. Cui rixae? cui foveae? Rixae, quia concordiam servare pacis nescit, quem ebrietas sensus impotem reddidit: foveae, quia passim in volutabra vitiorum omnium cadere non trepidat, qui inter bona malaque discernere quasi mente captus ignorat, illam saepissime foveam ebriosus incidit, de qua praefatum est: Fovea enim profunda est meretrix, et puteus angustus aliena . Cui sine causa vulnera? cui suffusio oculorum? Vulnera sine causa, quia multi vino ultra modum
Abbreviated transcription (Latin):
in consiliis solet : & ẽ pecuniarũ siue aliarũ rerũ. ut & p̃sens docet
ymbolũ uͦ dare est. sicut unusqͥsq solet ꝓ parte sua cibos aduescen¬
dũ: ita in confabulatione detractionis uerba conferre. S uacan¬
tes potib & dantes sẏmbola consumentur: quia sic̃ scriptũ est.
omĩs detractor eradicabit᷑. Uestietur aut̃ pannis dormitatio. qr
despectũ & inopem a cunctis bonis oꝑib mors sua inueniet. quẽ
hic ad aliene uite exquirenda crimina detractionis lan¬
guor occupauit. Gaudeat pat tiuis & mat̃ tua: & exultet qͥ ge¬
nuit te. Gaudeat dd̃s pat̃ de ustitia tua: gaudeat & ȩçcła mat᷑:
s & sacerdos qui te ꝑ grãm baptismi regenerauit. quiq te erudi¬
uit ã paruulo de tuis bonis gratuletur oꝑib. Cui ue. cuiꝰ patͥ ue
Querit dispitando quib hominũ scelerib maxima ã dño pęna

Expanded text:
in consiliis solet; est et pecuniarum sive aliarum rerum, ut et praesens locus in consiliis solet; est et pecuniarum sive aliarum rerum, ut et praesens locus ant. Symbolum vero dare, est sicut unusquisque solet pro parte sua cibos ad vescendum, ita in confabulatione detractionis verba conferre. Sed vacantes potibus, et dantes symbola, consumentur, quia, sicut scriptum est: Omnis detractor eradicabitur.--Vestietur autem pannis ddespectum et inopem a cunctis bonis operibus mors sua inveniet, quem hic ad alienae vitae exquirenda crimina detractationis suae languor occupavit. Gaudeat pater tuus, et mater tua exsultet, qui genuit te. Gaudeat Deus Pater de tua justitia, gaudeat et Ecclesia mater, sed et sacerdos qui te per gratiam baptismi regeneravit, quique te erudivit a parvulo, de tuis bonis gratuletur operibus. Cui cae? cujus patri vae? Quaeritur disputando quibus hominum sceleribus maxima a Domino poena
Abbreviated transcription (Latin):
attigerit. hoc ẽ qui conuersationẽ eoꝵ bonã inquiet do leserit: iu¬
dicium dñi ñ euadet. Non emulet᷑ cor tuũ peccatores. s in timore
dñi esto tota die : quia habebis spem in nouissimo. & prestolatio tua
ñ auferet᷑. Si tota die. id est toto tẽpore quo in scłi huiꝰ luce consis¬
tis. & peccators exempla uitare. & dm̃ timere sategeris. habebis
spem beate retributionis in nouissimo. hoc est cũ ad huiꝰ uite finẽ
ꝑueneris. ipso etiã attestante qui ait. Esto fidelis usq ad mortem:
& dabo tͥ coronã uite. Noli ẽẽ in conuiuiis potatorũ: neq incomes¬
sationib eoꝵ qui carnes aduescendũ confert̃. Carnes ad uescendum
conferre est: in collocutione de rogationis uicissim ꝓximoꝵ uicia
dicere. De quoꝵ pena mox subdit᷑. Quia udcantes potib & dantes
sẏ. ibola consument᷑ : & uestiet᷑ pannis dormitatio. Symbolũ grecũ
nomen ẽ: & interpretat᷑ collatio. Est autẽ collatio sermonũ sicut

Expanded text:
inquietando laeserit, judicium Domini non evadit. Non aemuletur cor tuum peccatores, sed in timore Domini esto tota die, quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Si tota die, id est, toto tempore quo in saeculi hujus luce consistis, et peccatorum exempla vitare, et Dominum timere sategeris, habetis spem beatae retributionis in novissimo. Hoc est, cum ad hujus vitae finem perveneris, ipso etiam attestante, qui ait, Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae. Noli esse in convisationibus eorum qui carnes ad vescendum conferunt . Carnes ad vescendum conferre est, in collocutione derogationis vicissim proximorum vitia dicere. De quorum poena mox subditur: Quia vacantes potibus et dantes symbola consumentur, et vestietur pannis dormitatio . Symbolum Graecum nomen est, et interpretatur collatio. Est autem collatio sermonum, si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ & contra naturã qͥ aut̃ mundus ẽ in oꝑe: hic recte qđ ꝑ naturam
liere litigiosa & in domo cõmuni. Adeo uerũ est meliꝰ ẽẽ ut sedeas in
angulo domatis. id ẽ in secreta altitudine uite continentioris. quã
mulier ducenda offerat᷑ : meliꝰ sit contẽpto conubio ꝓpt̾ comitatũ ag¬
ni cęlibem ducere uitã. Q obturat aurẽ suam ad clamor̃e pauꝑis:¬

Expanded text:
est, et contra naturam. Qui autem mundus est in opere, hic recte, quod per natest, et contra naturam. Qui autem mundus est in opere, hic recte, quod per natere in angulo domatis, etc. Adeo verum est, melius esse ut sedeas in angulo domatis, id est, in secreta altitudine vitae continentioris, quam a tibi mulier ducenda offeratur, melius sit contempto connubio propter comitatum Agni coelibem ducere vitam.-- Qui obturat aurem suam ad clamorem pau
Abbreviated transcription (Latin):
um hominũ in manu di ẽẽ ꝑhibet. cũ sc̾ptum sit. qr in manueiꝰ st̃ om̃s
fines t̾re: nͥ forte regem sc̃m quẽq appellat. qui uicioꝵ bella in se ip¬
so uincere. & uirtutũ militia nouit stipari: Sicut enĩ dñs multifi¬
dis aquarũ diuisionib t̾rarũ fines late simul & aeris ĩplet. tegit qͦq
aquis suꝑiora celoꝵ: ita cor regis quocũq uoluerit inelinabit. Qa
sieut diu̾isiones grãrũ uixta suã uoluntatẽ & anglis & hominib tbuit:
ita & corda sc̃oꝵ quib cũq uoluerit digna donationib reddit. Neq ullũ
sauia uiri aliena est: qui aut̃ mundus est rectũ opus euis. Iuste co¬
ram dño uiuere: ꝓpriũ est humane conditionis. Unde alibi dicit. Dm̃
time & mandata eiꝰ obserua: hoc ẽ omĩs homo. At qͥ ꝑuerse uiuit: a¬
lienã ꝓfecto ã natura humana uiã incedit. Puersa ergo actio aliena

Expanded text:
um hominuum hominufines terrae , nisi forte regem, sanctum quemque appellat, qui vitiorum bella in se ipse vincere et virtutum militia novit stipari. Sicut enim Dominus multifidis aquarum divisionibus terrarum fines late simul et aeris implet, tegit quoque aquis superiora coelorum: ita cor Regis quocunque voluerit inclinat. Quia sicut divisiones gratiarum juxta voluntatem suam et angelis et hominibus tribuit, etiam corda sanctorum quibuscunque voluerit, digna donationibus reddit, neque ullum CAPUT XXI. Perversa via viri aliena est: qui autem mundus est, rectum opus ejus. Juste coram Domino vivere proprium est humanae conditionis, unde alibi dicit: Deum time, et mandata ejus observa, hoc est enim omnis homo . At qui perverse vivit, alienam profecto a natura humana viam incedit. Perversa ergo actio aliena
Abbreviated transcription (Latin):
flatus illuminatio cũ in mentẽ hominis uenerit. eam sibimet ipsi
tare poterat. & pensare nesciebat. E.xultatio iuuenũ fortitudo eors:
& dignitas senũ canicies. Canitiem sapientiã dicit. Tẽ etenĩ ciuitat isͤ
cuiusq bene ordinatȩ. tẽ res sc̃ẽ eccłe recte agunt᷑᷑ cũ & fortiores quiq
uirib. necessariis insistunt oꝑib: & seniores maiore scientia p̃diti. de hi
q̃ agenda st̃ salubricer consult̾. Liuor uulneris absterget mala: &
memoriã taciti afflictiq reuocam᷑ : & ꝑ hoc qđ foris patim᷑. magis intꝰ
qđ fecimꝰ dolemꝰ. Sieq fit ut inter uulnera aꝑta corporis. magis nos
abluat plaga secreta uentris: qr sanat nequitias praui oꝑis. occultũ uul¬
nus doloris. Solet qͥppe uentris appellatione mens accip̃r: qr sicut uen¬
ter consumit escas. ita mens ꝑtractando excoquit curas. Sicut diuisi

Expanded text:
flatus illuminatio, cum in mentem hominis venerit, eam sibimetipsi flatus illuminatio, cum in mentem hominis venerit, eam sibimetipsi tare poterat et pensare nesciebat. Exsultatio juvenum fortitudo eorum, et dignitas senum canities. Canitiem sapientiam dicit. Tunc etenim civitatis cujusque bene ordinatae, tunc res sanctae Ecclesiae recte aguntur, cum et fortiores quique viribus necessariis insistunt operibus, et seniores majore prudentia praediti de iis quae agenda sunt salubriter consulunt. Livor vulnermemoriam taciti afflictique revocamur. Et per hoc quod foris patimur: magis intus quod fecimus, dolemus; sicque fit ut inter vulnera aperta corporis, magis nos abluat plaga secreta ventris, quia sanat nequitias pravi operis, occultum vulnus doloris. Solet quippe ventris appellatione mens accipi, quia sicut venter consumit escas ita mens pertractando excoquit curas CAPUT XXI.
Abbreviated transcription (Latin):
tractare ñ timuerit: Quomͦ quadraginta uiri in actib apłoꝵ de¬
uouert̾ se ñ manducaturos neq bibituros donec occiderent paulũ: &
uirocitato aliqͥd de suis consecrare: postea aut̃ ꝗͣ uotũ fecit penitenti¬
uota cõpleant. scõs ꝑsecunt᷑ dã natio restat et̾na: recte subdit᷑. Bissi¬
ꝑat ĩpios rex sapiens: & curuat suꝑ eos forme.m. Moris autẽ fuisse an¬
tiquoꝵ ut adepta de hoste uictoria. fornices sibi erigerent. in quib
uirtutũ suarum laudes describerent: in saulis oꝑe legimꝰ. Bñs gͦ rex
is eiusdẽ try umphi głam ꝑpetuo celebrat. Hẽ uersum antiqua t᷑n¬
slatio sic ht̃. Uentilator impioꝵ. rex sapiens. & ĩmictet illis rotam
maloꝵ: id ẽ penã nullo fine consũmandã. Cui uidelicet rote contra
ria ẽ corona uitȩ et̾ne: quã repmisit ds̃ diligentib se. Tucerna dñi¬

Expanded text:
tractare non timuerit. Quomodo quadraginta viri in actibus Apotractare non timuerit. Quomodo quadraginta viri in actibus Apooverint, se non manducaturos, nec bibituros, donec occiderent Paulum; et viro tacito aliquid de suis consecrare; postea autem quam votum fecerit, poenitentivota compleant sanctos persequuntur, damnatio restat aeterna, recte subditur: Dissipat impios rex sapiens et curvat super eos fornicem. Moris autem fuisse antiquorum ut adepta de hoste victoria fornices sibi erigerent, in quibus virtutum suarum laudes describerent, in Saulis opere legimus. Dominus eis ejusdem triumphi gloriam perpetuo celebrat. Hunc versum antiqua translatio sic habet: Ventilator impiorum rex sapiens, et immittet illis rotam malorum, id est, poenam nullo fine consummandam. Cui videlicet rotae contra est corona vitae aeternae, quam misit Deus diligentibus se.
Abbreviated transcription (Latin):
derator abhominat᷑ a dño: q suas iniurias grauiores ꝗͣ dñi mensura¬
tur. Uerbi gr̃a. nolens indulgere ei qui suam uxore polluit. & postu¬
lans sibi indulgeri.cũ forte. xꝑo desponsatã uirginẽ maculauerit.
uł certe animã suam dõ inbaptis mate consecratã aliqua uiciorũ sor
de fedauerit. A dño dirigunt᷑ gressus hõis. Qͥcũq hominũ gressus
rectũ iter incedt̃. ñ fit hoc lib̾tate humani arbitrii: s gubernatiõe
quieqͥd boni habet qͥsq a se ipso ñ ht̃. s ꝑ grãm dĩ: qđ nec ꝑsui liberta¬
tem arbitrii qualis futurus sit. qualiter. ł quã du ucturus intelli¬
gere poterit. Ruina ẽ hominiᷤᷤ deuotare sc̃os. & pꝰ uota tractare.
Cũ peccatũ sit ulli hominũ nocere: quanto maus ẽ cũ quis scõs dĩ offen
derit siue leserit. & quasi uile mancipiũ ꝓ libitu sue uoluntatis eos

Expanded text:
derator abominatur a Domino quia suas injurias graviores, quam Domini mensuraderator abominatur a Domino quia suas injurias graviores, quam Domini mensuratur. Verbi gratia, nolens indulgere ei qui suam uxorem polluit, et postulans sibi indulgeri cum forte desponsatam Christo virginem maculaverit, vel certe animam suam Deo in baptismate consecratam ade fedaverit.-- A Domino diriguntur gressus viri. Quicunque hominum gressus rectum iter incedunt, non fit hoc libertate humani arbitrii, sed gubernationequidquid boni habet quisque, a seipso non habet; sed gratia Dei, quod nec per sui libertatem arbitrii, qualis futurus sit, qualiter vel quandiu victurus intelligere poterit.-- Ruina est hominis devorare sanctos, etc. Cum peccatum derit sive laeserit, et quasi vile mancipium pro libitu suae voluptatis eos
Abbreviated transcription (Latin):
indoctus & temerariꝰ accessit: & ipse in die nouissima grãm remunera¬
tionis q̃ bene ministrantib rȩpmitit᷑ ꝑdet. Pot̃ & ita accipi: qr qͥ in
presenti suas ulcisci uult inuirias. hic corona patientię in futuro ea¬
rebit. Cui sensui potissimũ uidet᷑ conuenire qđ sequitur. Ne dicas.
reddam malũ : expecta dñm & lib̾abit te. Qd etiã uersicło sequenti as¬
truit cũ dicit. Ab hominatio ẽ apd̃ dm̃ pondus & pondꝰ: statera dolo¬
sa ñ est bonũ. Duplex nãq pondus. & staterã habet suo in corde dolo¬
samꝰ qͥ dũ peccauerit ipse ueniã petit ã dño: & nichilominꝰ peccanti
in se hõi ac penitenti qđ peecauit dimittere ñ uult. Eum qͥ d̾s ẽ flec¬
tere ad miserandũ precib satagit: cũ ipse homo existens nullis ho¬
minũ precib flecti ad miscdĩam possit. Q iuire quasi miquus pon¬

Expanded text:
indoctus et temerarius accesserit, et ipse in die novissima gratiam remuneraindoctus et temerarius accesserit, et ipse in die novissima gratiam remunerationis, quae bene ministrantibus repromittitur, perdet. Potest et ita accipi, quia qui in praesenti suas ulcisci vult injurias, hic corona patientiae in futuro carebit. Cui sensui potissimum videtur convenire quod sequitur: Ne dicas: Reddam malum, exspecta Dominum et liberabit te. Quod etiam versiculo sequenti astruit cum dicit: Abominatio est apud Dominum pondus et pondus statera dolosa, non est bonum. Duplex namque pondus et stateram habet suo in corde dolosam, qui dum peccaverit ipse veniam petit a Domino, et nihilominus peccanti in se homini ac poenitenti, quod peccavit dimittere non vult; eum qui Deus est flectere ad miserandum precibus satagit, cum ipse homo existens nullis hominum precibus flecti ad misericordiam possit. Qui jure quasi iniquus pon
Abbreviated transcription (Latin):
labat᷑ cotidie splendide: cũ in inferno ardens refrigerari sibi ãlaxaro
linguã petebat. Nã qr in uerb̃ suꝑuacus in epulando defluxerat: in lun¬
gua ampliꝰ ardebat. Ei qͥ reuelat mysteria & ãbulat fraudulenter
& dilatat labia sua: ne cõmiscearis. Si qͥs uoluerit tuis misceri amiciti¬
is. & hc̃ iuderis prioris amici pandentẽ secreta. hc̃ uelut ꝑfidũ caue
Hereditas ad quam festinat᷑ in pͥncipio: in nouissimo benedictione care
bit. Q ꝑ auaritie nequitiã in hac uita multiplicari appetunt: in
futͣ᷑o ab ȩt̾no patrimonio exheredes fiunt. alit̾. Hereditas ad quã fe¬
stinat᷑ in pͥncipio. in nouissimo bñdictione carebit: qr qͥ gradũ regimi¬
nis prius ꝗͣ subesse didicerit. p̃posterus accipit. in nouissimo mercede
bñdictionis q̃ bonis rectorib debet᷑. carebit. Q ad ministeriũ altaris

Expanded text:
ulabatur quotidie splendide, cum in inferno ardens refrigerari sibi a Lazaro ulabatur quotidie splendide, cum in inferno ardens refrigerari sibi a Lazaro linguam petebat. Nam qui in verbis supervacuis, in epulando defluxerat, in lingua amplius ardebat.-- Et qui revelat mysteria, etc. Si quis volueret dilatat labia sua, ne commiscearis. Si quis voluerit tuis misceri amicitiis et hunc videris prioris amici pandentem secreta, hunc velut perfidum cave. Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedici per avaritiae nequitiam in hac vita multiplicari appetunt, in futuro ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Aliter: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit. Qui gradum regiminis, priusquam subesse didicerit, praeposterus accipit; in novissimo, mercede benedictionis, quae bonis rectoribus debetur, carebit. Qui ad ministerium altaris
Abbreviated transcription (Latin):
ne passiones huiꝰ temporis ad futurã głam quȩ reuelabit᷑ in nobis
Aurũ. multitudo gẽmarũ. & uas p̃ciosum: labia scientie. Hȩc ẽ glatio
sapientis emptoris: qui ꝗͣ diu emerit. malũ esse dicit qđ secũ agitur
ũ aut̃ recesserit : letabitur se sapient̃ emisse. Sic etenĩ etiã regni cȩ le¬
stis emptor ubi hinc recesserit exultabit: cõperiens labla sciencię.
id ẽ doctrine sꝑitalis. qua usus est. in cõparatione cȩlestiũ auro. gem¬
mis. & uasis esse assimilanda p̃ciosis. Suauis ẽ homini panis menda¬
cii: & postea ĩplebit᷑ os eius calculo. In quocũq mẽbro qͥs ampliꝰ peccaue¬
rit : in eo ãpliora inultione patiet᷑ tormenta. Unde recte qui in lingua
magis delinquit in ea plꝰ arsurus esse ꝑhibet᷑: dũ os eiꝰ calculo qui est
lapis ignitꝰ implendũ esse refert᷑. Qd̃ accidisse constat diuiti illi qͥ ep¬

Expanded text:
nae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis nae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Aurum et multitudo gemmarum, et vas pretiosum labia scientiae. Haec est gloriatio sapientis emptoris, qui, quandiu emerit, malum esse dicit quod secum agitur; cum autem recesserit, laetabitur se sapienter emisse. Sic etenim etiam coelestis regni emptor, ubi hinc recesserit exsultabit, comperiens labia scientiae, id est, doctrinae spiritalis, qua usus est in comparatione coelestium, auro, gemmis et vasis esse assimilanda pretiosis. Suavis est homini panis mendacii, et postea implebitur os ejus calculo. In quocunque membro quis amplius peccaverit, in eo ampliora in ultione patietur tormenta. Unde recte qui in lingua magis delinquit, in ea plus arsurus esse perhibetur, dum os ejus calculo, qui est lapis ignitus, replendum esse refertur, quod accidisse constat diviti illi qui ep
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo gͦ cũ se scͥpturarũ scientia institutũ. & ad dicendũ uerbũ dĩ uidi¬
rit idoneũ. despiciat simplicitatem fr̃is.: qui & si minꝰ doctus ad p̃dicau¬
dum. ñ tamen minꝰ est ꝓmptꝰ ad discendũ. ł ad ĩplendũ bona q̃ didicit :
alia dona tribuit. Nec sibi ꝓpt̾ se solũmͦ. s etiã ꝓpter fr̃is cõmoda
tͥba dona q̃ uoluit: dans unicuiq grãm scđm mensurã donatiois
turare panib. Noli dilig̾e somnũ peccati & ignorantie. de quo apłs a
it. hora ẽ iamnos de somno surge: ne te. si nẽ bene uigilare ñ uis. egestaᷤᷤ
in futuro illa grauissima ubi nec stillã aquȩ unã sitiens inuenire
queas. occupet. Aperi oclos cordis tui ad uigilias scãs : & saturitatem
tibi gaudioꝵ celestiũ bene uiuendo conquire. Malũ est malũ est.
celis p̃mia cõparare desiderat. malũ est qđ in p̃senti debet sustinere:¬

Expanded text:
Nemo ergo cum se Scripturarum scientia institutum et ad dicendum verbum Dei videNemo ergo cum se Scripturarum scientia institutum et ad dicendum verbum Dei viderit idoneum, despiciat simplicitatem fratris, qui etsi minus doctus ad praedicandum, non tamen minus est promptus ad discendum vel ad impalia dona, tribuit. Nec sibi propter se solummodo, sed etiam propter fratris commoda, tribuit dona quae voluit; dans unicuique gratiam secundum mensuram donationis e, de quo Apostolus ait, Hora est jam nos de somno surgere ; ne te si nunc bene vigilare non vis, egestas in futuro illa gravissima, ubi nec stillam aquae unam sitiens invenire queas, occupet. Aperi oculos tui cordis ad vigilias sanctas, et saturitatem tibi gaudiorum coelestium bene vivendo conquire.-- Malum est, malum est, coelis com
Abbreviated transcription (Latin):
rus sũ ã peccõ. In hoc enĩ uersu studiũ recte uiuendi suadet: in illo p̃
sũptionẽ ꝓpͥe puritatis dissuadet. In isto munditiã & rectitudine quał
in hac uita esse pot̾ iustoꝵ docet habendam:. in illosubtilitatẽ diuini
examinis qua hominũ facta & intentiones diiudicat. monet semꝑ ante
ocłos habendã. Unde & illũ locũ antiqui interp̃tes ita transtulert̃. Cum
sederit rex iustꝰ in solio iudicii: quis głabit᷑ castũ se hr̃e cor. aut qͥs gła¬
bit᷑ mundũ se eẽ a peccõ: Qͥ & hc̃ quẽ exponimꝰ uersicłm manifestiꝰ po¬
suere dicentes. Iuuenis qui cũ iusto ẽ: directa erit uia illiꝰ. Qͥ enim
cũ sapientib gradit᷑ sapiens erit : sic̃ ẽcontra amicꝰ stultoꝵ efficiet᷑
similis. Aur̃ẽ audientẽ & ocłm uidentẽ : dñs fecit utrũq. Aur̃e audi¬
entẽ dicit auditorẽ uerbi obȩdientẽ : ocłm uidentẽ. doctorem eruditũ

Expanded text:
rus sum a peccato? Irus sum a peccato? Iaesumptionem propriae puritatis dissuadet, in isto munditiam et rectitudinem, qualis in hac vita esse justorum potest docet habendam; In illo subtilitatem divini examinis, qua hominum facta et intentiones dijudicat monet semper ante oculos habendam. Unde et illum locum antiqui interpretes ita transtulerunt: Cum sederit rex juxtus in solio judicii, quis gloriabitur castum se habere cor: aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Qui et hunc quem exponimus versiculum manifestius posuere dicentes: Juvenis qui cum justo est, directa erit via illius. Qui enim cum sapientibus graditur sapiens erit, sicut e contra amicus stultorum efficietur similis. Aurem audientem et oculum videntem, Dominus fecit utrumque. Aurem audientem dicit auditorem verbi obedientem, oculum videntem doctorem eruditum.
Abbreviated transcription (Latin):
ram. ut alit̃ uidelicet sibimet ipsi. alit̾ metiat᷑ ꝑximo: qui in suis semꝑ
dm̃ suꝑno inspectori merito displicet. Uerũ qr ꝑicłõsum ẽ cuiꝗͣ de aliena
conscientia uidicare. euiꝰ intentionẽ scire neqͥt : dat consiliũ quib indici¬
is iudiciũ nꝑi cordis erga ꝓximũ dirigere debeamꝰ. Nã seqͥtur. Eͦx stu¬
uirtutib studere uideris. modestie. continentie. auditioni sapientium.
& obseruantie mandatoꝵ dĩ. maximeq humilitati ac simplicitati. hy¬
ius munda & recta ẽẽ oꝑa intellige: quẽ. uͦ his contrariũ iter tenẽre
dep̃hendis. hc̃ uelut ĩmundi ac distorti cordis hominẽ aut corrigere
& castigare. aut si hoc ñ uales. uitare & declinare ne ab eo ipse corrũpa¬
ris. curato. Nec uideri contrariũ debet. qđ hic studiosi pueri munda eẽ
ac recta oꝑa testat᷑ : supra uͦ ait. qͥs pot̾ dicere mundũ ẽ cormeũ. pu¬

Expanded text:
ram, ut aliter videlicet sibimetipsi, aliter metiatur proximo, qui in suis semper ram, ut aliter videlicet sibimetipsi, aliter metiatur proximo, qui in suis semper tantum superno inspectori merito displicet. Verum quia periculosum est cuiquam de aliena conscientia judicare, cujus intentionem scire nequit, dat consilium, quibus indiciis judicium nostri cordis erga proximum dirigere debeamus. Nam sequitur:-- Et stuvirtutibus studere, modestiae, continentiae, auditioni sapientium, et observantiae mandatorum Dei, maximeque humilitati ac simplicitati, hujus munda esse et recta opera intellige. Quem vero his contrarium iter tenere deprehendis, hunc velut immundi ac distorti cordis hominem, aut corrigere et castigare, aut si hoc non vales, vitare ac declinare, ne ab eo ipse corrumparis, curato. Nec videri contrarium debet quod hic studiosi pueri munda esse ac recta opera testatur; supra vero ait: Quis potest dicere, Mundum est cor meum, pu
Abbreviated transcription (Latin):
stabit in loco sc̃o eiꝰ : Innocens manib. & mundo corde. Si enĩ nemo
mundũ habet eor. neq ullus ẽ purus ã pecc̃o: consequens ẽ ꝓfecto.
ut nullꝰ ascendat in mont̾ẽ dñi. nullꝰ hominũ stet in loco sc̃o eiꝰ. Qa uͦ
constat multos ascensuros in montẽ dñi. staturosq in loco sc̃o etꝰ: restit
utiq ut suit multi mundo corde. & uixta humane possibilitatis mo¬
dum puri a peccõ. Nec tñ se ipsũ quisꝗͣ mundicordem & ĩmunẽ esse
peccati absq temeritate ꝓnuntiat. Stulta est nãq ꝓpriȩ laudis ia¬
ectantia: temerariũ de sua quẽq in nocentia ł iustitia głari. & qͥa st̃
qͥ sua laudare quasi fortia. ꝓximoꝵ uͦ facta uelut uilia solent ĩpba¬
re : recte subiungit᷑. Pondus & pondꝰ. mensura & mensura: utrũq ab homi¬
nabile est dño. Diuersum nãq pondus in domo sua. diuersam habet mensus¬

Expanded text:
stabit in loco sancto ejus? innocens manibus et mundo corde . Si enim nemo stabit in loco sancto ejus? innocens manibus et mundo corde . Si enim nemo mundum habet cor, neque ullus est purus a peccato, consequens est profecto ut nullus ascendat in montem Domini, nullus hominum stet in loco sancto ejus. Quia vero constat multos ascensuros in montem Domini, staturosque in loco sancto ejus, restat itaque ut sint multi mundo corde, et juxta humanae possibilitatis modum, puri a peccato. Nec tamen se ipse quisquam mundicordem et immunem esse a peccato absque temeritate pronuntiaverit. Stulta est namque propriae laudis jactantia; temerarium, de sua quemque innocentia, vel justitia gloriari. Et quia sunt qui sua laudare quasi fortia, proximorum vero facta velut vilia solent improbare, recte subjungitur:-- Pondus et pondus, mensura et mensura, etc. Diversum namque pondus in domo sua diversam habet mensu
Abbreviated transcription (Latin):
soli penas subibt̾ iniist. Qd etiã nẽ ꝑ partes agit᷑. cũ quis sc̃orum
uctor exlerit de scło: s & ille qui eũ tribulabat ꝑsecutor digna fa¬
ctis ꝑceꝑit. Pot̾ hic uersus & de electis quia habent aliquaudo la¬
tentia in mente mala. q̃ ab aliis uideri ñ possc̃ hominib: quȩ tñ
dñs ceruit qñ ea occulto respectu gr̃e destruit. Deniq conuer¬
sus dñs respexit petrũ. &. recordacus ẽ petrus u̾bi dñi. & cetera
Quis potest dicere. mundũ est cor meũ: & purus sũ ã peccato: No¬
tandũ qđ ñ ait. quis pot̾ mundũ hr̃e cor. & purus eẽ ã pecc̃o. sed.
qͥs pot̾ dicere inqͥt. mundũ est cor meũ. purussũ a peccato: qͥa
& oꝑis munditiã hr̃e. Unde ẽ illd̃ dñicum. beati mundo corde :
qm̃ ipsĩ dm̃ uidebt̃. E in psalmo. Es ascendet in mont̾e dñi ÷ aut qͥs

Expanded text:
soli poenas subibunt injusti, quod etiam nunc per partes agitur, cum quis sanctorum soli poenas subibunt injusti, quod etiam nunc per partes agitur, cum quis sanctorum victor exierit de saeculo, sed et ille qui eum tribulabat persecutor digna factis receperit. Potest hic versus et de electis accipi, quia habent aliquando latentia in mente mala, quae ab aliis videri non possunt hominibus, quae tamen Dominus cernit, quando ea occulto respectu gratiae destruit. Denique Conversus Dominus respexit Petrum; et recordatus Petrus verbi Domini, etc. . Quis potest dicere, Mundum est cor meum, purus sum a peccato? Notandum quod non ait, Quis potest mundum habere cor, et purus esse a peccato? Sed, Quis potest dicere, inquit, Mundum est cor meum, purus sum a peccato? Quia et operis munditiam habere. Unde est illud Dominicum, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; et in psalmo: Quis ascendet in montem Domini, aut quis
Abbreviated transcription (Latin):
candens. ita eos in fornace gehenne sine fine uerberent. Proꝑter¬
Qui nc̃ ꝓpter desidiã in dĩ seruitio laborare negligit. uenturo die
regni inendicabit. & ñ dabit᷑ ei : qr quecũq semi nauerit homo hȩc &
metet. Bene enĩ regnũ dĩ estati cõparatur: qr tẽ erroris nr̃i nu¬
bila transeunt. & uite dies et̾ni solis claritate fulgeseunt. Iustus¬
qͥambulat insimplicitate sua: beatos post se filios derelinquit. Nos
hoc scd̾m litterã semꝑ stare pot̾. Nanĩbeatꝰ samuhel uir iustꝰ ac sĩ¬
plex. dissimiles sui filios reliquit: & aca⁊ iniustꝰ ac reꝓbus beaty
post se filiũ reliquit ez echẏam. S filios iusti dicit eos qui exẽpla
sedet in solio iudicii : dissipat ome malũ intuitu suo. & si enĩ in
hac uita electi mala patiunt᷑ reꝓborũ: ubi uniuersalis iudicii
dies apparuerit. omĩa mala dissipant᷑: & coronatis eũ dño uistiᷤ.

Expanded text:
candens, ita eos in fornace gehennae sine fine verberent. candens, ita eos in fornace gehennae sine fine verberent. Qui nunc propter desidiam in Dei servitio laborare neglexit, venturo die regni mendicabit, et non dabitur ei, quia quaecunque seminaverit homo, haec et metet. Bene ergo regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt, etse filios derelinquet. Non hec secundum litteram semper stare potest, nam et beatus Samuel, vir justus ac simplex dissimiles sui filios reliquit, et Achas injustus ac reprobus beatum post se filium reliquit Ezechiam. Sed filios justi dicit eos, qui exemplasedet in solio judicii dissipat omne malum intuitu suo. Et si enim in hac vita electi mala patiuntur reproborum, ubi universalis judicii dies apparuerit, omnia mala dissipantur, et coronatis cum Domino justis,
Abbreviated transcription (Latin):
ger manũ suã sub ascella: nec ados suum applicat eã. Nemo ita pi¬
ger est: ut ados manũ ł comedendo reducere laborẽ putet. S pigro
labor ẽ manũ ad os porrigere: quia desidiosus quisq p̃dicator᷑ nec
hoc uult oꝑari qđ dicit. Manũ quippe ados porrigere est: uocio¬
pere concordare. Testis iniquus deridet iudiciũ: illd̾ uidelicet qͦ
d̾r. Non falsum testimoniũ dices. Uel certe uenturũ: de quo suꝑͣ dr̃.
Testis falsus ñ erit ĩpunitꝰ: &. qui loquit᷑ mendacia ꝑibit. Et os ĩpioꝵ
deuorat iniquitatem. Sicut famelicuis refici cibis desiderat: ita in¬
piꝰ ut iniquitatis execittione satiet᷑ ardent̃ exquirit. Par̾ata st̃ deri¬
sorib iudicia: & mallei ꝑcutientes stultoꝵ corporib. & si repbi si¬
cut p̃dictum ẽ ł uissionis ł cõminationis diuinȩ iudiciũ derident:
parata tũ eos expectant uidicia dampnationis : q̃ ut mallei ferri

Expanded text:
ger manum suam sub ascella, nec ad os suum applicat eam. Nemo ita piger manum suam sub ascella, nec ad os suum applicat eam. Nemo ita piger est, ut ad os manum vel comedendo reducere laborem putet, sed pigro labor est manum ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator ne hoc vult operari quod dicit Manum quippe ad os porrigere est voci opere concordare. Testis iniquus deridet judicium. Illud videlicet quo dicitur: Non falsum testimonium dices; et certe futurum, de quo supra dicitur: Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia peribit. Et os impiorum devorat iniquitatem. Sicut famelicus refici cibis desiderat, ita impius ut iniquitatis exsecutione satietur, ardenter exquirit. Parata sunt derisoribus judicia, et mallei percutientes stultorum corporibus. Et si reprobi, sicut praedictum eparata tamen eos exspectant judicia damnationis, quae ut mallei ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo qd̃ frẽm scandali ⁊ asti districto uidici reddes. Patet
tere sensus. qr qui ꝑ ĩpatientiã inopie. furto seruit aut  rapi¬
nis: dampnũ suȩ animȩ facit. E cũ rem ꝓximi tollit:: & siñ
hõi. ꝓ hoc certe et̾no iudici rõnem reddere habet.
alia editio ita hunc uersum transtulit. Male cogitas homo:
multo dampno affligetur. & si ꝑniciosus fuerit: & aninã suã
apponet: qr nimirum cũ pecuniã uiolentus abstulerit: ꝓhac
animã inuitus dabit. Homo indigens misericors ẽ. Indigen¬
tem dicit humilem: qui se ꝑꝑetuis bonis egere sine cessatione re¬
colit. Talis nãq ut miscđiam consequatur a dño: nũꝗͣ ꝓximo
ꝗͣ uir mendax. Melior est nãq humił corde qͥ nichil sus fidit
oꝑib: quã qui se p̃ excellentia uirtutũ uiri noĩe dignũ du
cins. Fallit᷑ nescius dũ suꝑbiendo ꝑdidit bona q̃ gessit. Abscondit pi¬

Expanded text:
pro eo, quod fratrem scandalizasti, districto judici reddes. Patet pro eo, quod fratrem scandalizasti, districto judici reddes. Patet litterae sensus, quia qui per impatientiam inopiae furto servit aut rapinis, damnum suae animae facit, et cum rem proximi tollit; et si non homini per hoc, certe aeterno judici rationem reddere habet. Unde editio alia ita hunc versum transtulit, Male cogitans homo, multo damno affligetur; et si perniciosus fuerit, et animam suam apponet, quia nimirum, cum pecuniam violentus abstulerit, pro hac animam invitus dabit.-- Homo indigens misericors est. Indigentem dicit humilem, qui se perpetuis bonis egere sine cessatione recolit. Talis namque, ut misericordiam consequatur a Domino, nunquam proximo  est pauper, quam vir mendax. Melior est namque humilis corde, qui nihil suis fidit operibus, quam qui se prae excellentia virtutum, viri nomine dignum dcens fallitur nescius, dum superbiendo perdidit bona quae gessit Abscondit pi
Abbreviated transcription (Latin):
gat. fenerat᷑ dño qui miseret᷑ pauꝑis: & uicis situdinẽ suã reddet
ei. Huiꝰ sententie ueritatẽ ꝓbat ipse dñs: cũ se elemosẏnã facien¬
tib dicturũ esse p̃dicit. Quãdiu fecistis uni de his minim is meis:
mͥ fecistis. Erudi filiũ tuũ ne desꝑes: ad int̃fectionẽ aut̃ eiꝰ ne po¬
nas animã tuã. Subiectũ tibi quẽ libet si errare conspicis: dili¬
gent̃ castigare curato. Qd si curari renuit: ita erga illũ circũ¬
specte & tẽꝑanter age : ne qͥd omnino in tuis uerbis ł actib un¬
de ampliꝰ peccet. inueniat. Cui sensui opitulat᷑ qd sequit᷑. Q imn
enĩ duritia contradicentis fr̃is quẽ exudire cȩpisti. ꝓuocatꝰ p
in ĩpadientie uiciũ labaris : damꝑnũ ꝓfecto tuę uirtutis in¬
curris. & cũ illi duriꝰ forte increpando spem ꝓmerendȩ sa¬
lutis agendeq patientie quã habuerit rapueris: rationẽ

Expanded text:
gat. Feneratur Domino qui miseretur pauperis, et vicissitudinem suam reddet gat. Feneratur Domino qui miseretur pauperis, et vicissitudinem suam reddet ei. Huic sententiae veritatem probat ipse Dominus cum se eleemosynam facientibus dicturum se esse praedicit: Quandiu fecistis uni de his minimis meis, mihi fecistis . Erudi filium tuum, ne desperes; ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Subjectum tibi quemlibet, si errare conspicis, diligenter castigare curato. Quod si curari renuit, ita erga illum circumspecte et temperanter age, ne qde amplius peccet inveniat. Cui sensui opitulatur illud quod sequitenim duritia contrin impatientiae vitium labaris, damnum profecto tuae virtutis incurris. Et cum illi durius forte increpando spem promerendae salutis, agendaeque poenitentiae, quam habuerat, rapueris, rationem
Abbreviated transcription (Latin):
tie male interp̃tando & contra catholẏcos litigando con¬
uertit. Tecta enĩ ꝑstillantia. mundas quide pluuiȩ guitas acci¬
piunt: s subiectis in domo sordidas reddunt. & hereticus limpidis¬
sima cȩlestis oraculi uerba auditu corporis haurit: at ubi hec pollx
to corde attigerit. auditorib suis sorde mixta ministrat. Pigre¬
do ĩmittit soporẽ. Piger appellat᷑ qui recte sentiendo quasi uigilat.
quãuis nichil oꝑando. torpescit. S pigredo ĩmittit soporẽ: quia
paulisꝑ etiã recte sentiendi uigilantia amictit᷑: dum ã bene
oꝑ andi studio cessat᷑. Recte aut̃ subdit᷑. & anima dissoluta e¬
suriet. Nam qula se ad suꝑiora stringen̾do ñ dirigit: neglec tã
inferius ꝑ desideria expandit. & dũ studiorũ subtiliũ uigore
ñ constringit᷑. cupiditatis infime fame sauciat᷑: ut quo ꝑ disci¬
plinã ligari dissim ulat. ẽo fe esuriens ꝑ uoluntatũ desideria spar¬

Expanded text:
tiae male interpretando et contra catholicos litigando contiae male interpretando et contra catholicos litigando convertit. Tecta eteniam perstillantia mundas quidem pluviae guttas accipiunt, sed subjecti in domo sordidas reddunt. Et haereticus limpidissima coelestis oraculi verba auditu corporis haurit, at ubi haec corde polluto attigerit, auditoribus suis sorde mixta ministrat. Pigredo immittit saporem. Piget appellatur qui recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nihil operando torpescit. Sed pigredo immittit saporem, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Recte autem subditur. Et anima dissoluta esuriet. Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam inferius per desideria expandit: Et dum studiorum subtilium vigore non stringitur, cupiditatis infirmae fame sauciatur, ut quo per disciplinam ligari dissimulat, eo se esuriens per voluntatum desiderium spar
Abbreviated transcription (Latin):
ros suꝑ herbam. ita hẏlaritas eiꝰ. Be dño rege dicit: qͥ in iuidicio & hy¬
laris ac blandus iustis: & terribilis apparebit inuistis. Dolor patris:
filiꝰ stultus. Deus qͥ in sua natura ĩpassibilis semꝑ ẽ & placidus: dole¬
re tam̃ nr̃o more dicit᷑: cũ homines quos ad se credendum. laudandũ¬
q creauit. hosti potiꝰ maligno ꝗͣ sibi seruire considerat. Unde & moy¬
es de illo. penituit inquit eũ qr hominẽ fecisset in t̾ra: & tactus
dolore cordis intrinseous. delebo inquit hominẽ quẽ ereaui ã facie
t̾re. Et tecta ugiter ꝑstillantia litigiosa mulier. Sicut tecta
ꝑstillantia pluuiã quidẽ de cȩlo suscipiunt. nec tam̃ hanc ad
utilitatẽ aliquã disꝑtiunt. s ad molestiã potus in habitan¬
tium diriuant: ita nimirũ hereticorũ eccła cęlestiũ do¬
na uerborũ ñ ad salutem animarũ. s ad suȩ usum nequi¬

Expanded text:
ros super herbam, ita hilaritas ejus. De Domino rege dicit, qui in judicio et hiros super herbam, ita hilaritas ejus. De Domino rege dicit, qui in judicio et hilaris ac blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Dolor patris filius stultus. Deus qui in sua natura impassibilis semper est et placidus, dolere tamen nostro more dicitur: cum homines quos ad se credendum laudandumque creavit, hosti potius maligno, quam sibi servire considerat; unde et Moyses de illo: Poenituit, inquit, eum quod hominem fecisset in terra, et tactus dolore cordis intrinsecus: Delebo, inquit, hominem quem creavi a facie terrae . Et tecta jugiter perstillantia litigiosa mulier. Sicut recta perstillantia pluviam quidem de coelo suscipiunt, non tamen hanc ad utilitatem aliquam dispertiunt, sed ad molestiam potius inhabitantium derivant: ita nimirum haereticorum Ecclesia coelestium dona verborum, non ad salutem animarum, sed ad usum suae nequi
Abbreviated transcription (Latin):
noscitur. Boctrina eccłastica ꝑ patientiã doctorũ quam sit ꝑfecta
monstrat᷑ : quia dũ magis afflictionib. & morti corpus subdere. ꝗͣ
a docendi officio cessare uoluert̾: ostendebant utiq quantũ esset
salutaris. quã tanta instantia defensare curart̾. aliter. Doctrina
uiri ꝑ patientiã noscitur: quia tanto qͥsq minꝰ ostendit᷑ doctꝰ. qͣnto
conuineit᷑ minus patiens. Neq enĩ potest bona ueracit̃ docendo im¬
pendere. si uiuendo nesciat equanimĩt aliena mala tolerare. Recte au¬
cem subdit᷑. & gła eius est iniqua pretergredi. quia nimirũ ꝑfecti
doctoris ẽ sic aliorũ imꝑbitatem patient̃ sufferre: ut suã quoq fra¬
gilitatem nouerit ab iniqua actione sollert̃ obseruare. Neq enĩ aut
munditia ꝓprie conuersationis. sine tolerantia sufficit externe ꝑtur¬
bationis : aut si is qui fortiter aduersa sustinet. intus adhuc enerui¬
ter iniquis motib fauet. Sicut fremitus leonis ita iraregis: & sicut

Expanded text:
ctrina ecclesiastica per patientiam doctorum, quam sit perfecta monstratur. Quia dum magis afflictionibus ac morti corpus subdere quam a docendi officio cessare voluerunt, ostendebant utique quantum esset salutaris quam tanta instantia defensare curarunt. Aliter, Doctrina viri per patientiam noscitur, quia tanto quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens, neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nescit aequanimiter aliena mala tolerare. Recte autem subditur: Et gloria ejus est iniqua praetergredi. Quia nimirum perfectio doctoris est sic aliorum improbitatem patienter sufferre, ut suam quoque fragilitatem no verit ab iniqua actione solerter observare. Neque enim aut munditia propriae conversationis sine tolerantia sufficit externae perturbationis, aut si is, qui fortiter adversa foris sustinet, intus adhuc enerviter iniquis motibus favet. Sicut fremitus leonis, ita et regis ira: et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fit. ut cũ primo actus exteriꝰ bene cõposueris. postmodũ ad
interioris quoq hominis excolendam munditiam ꝑtingas.:
& quasi post exercitiũ agri etiã mentis habitacłm piis cogit¬
tionib ornare. altiꝰq construere incipias. Qd qr reꝓbi facere
dissimulant: recte subdit᷑. Per agrũ hominis pigri trausiui.
& ꝑ uineã uiri stulti: & ecce totũ repleuerant urtice: oꝑue¬
rant suꝑficiem eiꝰ spine. Per agrũ uineãq pigri ac stulti tras¬
sire ẽ: cuius libet uitam negligentis inspicere. Quã urtice ł
spine replent: qr in corde negligentiũ prurientia t̃rena desi¬
deria & punctiones pullulant uiciorum: iuxta qđ scriptũ ẽ
Indesideriis est omĩs ociosus. & maceria lapidũ in uinea ł agro
stulti destructa iacet: cũ cepta uirtutũ munimina ł imꝓbi¬
tate hominũ malorũ deceptus. ł immundoꝵ sꝑuũ ꝑsuasione¬

Expanded text:
fit ut cum primos actus exterius bene composueris, postmodum ad fit ut cum primos actus exterius bene composueris, postmodum ad interioris quoque hominis excolendam munditiam pertingas, et quasi post exercitium agri etiam mentis habitaculum piis cogitationibus ornare, altiusque construere incipias; quod quia reprobi facere dissimulant, recte subditur: Per agrum hominis pigri transivi et per vineam viri stulti, et ecce totum repleverant urticransivi, etc. Per agrum vineamque pigri ac stulti transire, est cujuslibet vitam negligentis inspicere, quam urticae vel spinae replent, quia in corde negligentium prurientia terrena desideria, et punctiones pullulant vitiorum. Juxta quod scriptum est: In desideriis est omnis otiosus. Et maceria lapidum in vinea vel agro stulti destructa jacet, cum coepta virtutum munimina, vel improbitate hominum malorum deceptus, vel immundorum spi
Abbreviated transcription (Latin):
domũ tuam. Qd est p̃parato oꝑe agrũ diligenter exexcere: nͥ
euulsis iniquitatis sentib. actionem nr̃am ad frugem retri¬
butionis excolere: & qͥd est post agri exercitiũ adedificium
domꝰ redire: nͥ qđ plerũq ex bonis oꝑib discimꝰ. quantã uite
munditiã & in cogitatione construamꝰ: Ille qͥppe bene mentis
domũ edificat. qui primũ agrum corporis ã spinis uiciorũ
purgat: ne si desideriorũ sentẽs in carnis agro ꝓficiant. intus
tota uirtutũ fabrica fame boni crescente destruatur. Ne sis te¬
stis frustra contra ꝑximũ tuũ ÷ nec lactes quẽpiam labiis tuis.
nec dicas. Qͦ modo fecit mͥ: faciã ei. Et hec ad exercitiũ agri nr̃i
id ẽ adcultũ bonȩ actionis ꝑtinent: in nocentẽ uidelicet ꝓximũ
falso testimonio ñ ledere ⁊ peccanti cinlibet fidutiã amplius
peccandi adulando ñ tribuere: malũ ꝓ malo ñ reddere. Sie eñ

Expanded text:
. Quid est praeparato opere agrum diligenter exercere, nisi . Quid est praeparato opere agrum diligenter exercere, nisi evulsis iniquitatum sentibus actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus, quantam vitae munditiam et in cogdomum aedificat, qui primum agrum corporis a spinis vitiorum purgat, ne si desideriorum sentes in carnis agro proficiant intus tota virtutum fabrica fame boni excrescente destruatur. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, ne lactes quemquam labiis tuis, ne dicas quomodo fecit mihi faciam ei, etc. Haec ad exercitium agri nostri, id est ad cultum bonae actionis pertinent, innocentem videlicet proximum falso testimonio non laedere, peccanti cuilibet fiduciam amplius peccandi adulando non tribuere, malum pro malo non reddere. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
Cognoscere ꝑsonã in iudicio: ñ est bonũ. Supra regem timere
oeuit: &s nc̃ ꝑsonam in udicio eognoscere uetat. Unde colligi¬
tur. qr princ̃ipib ita debitũ obsequii tẽporalis subiectos opor¬
tet umpendere: ut nũ ꝗͣ peuerentiȩ ł timoris eorũ respectu. aͥ
sesd ueritatis exorbitẽt. Labia deosculabit᷑ qui recta respondã.
Oselm pacis & amoris est signũ. Qergo recta respondet. labia de¬
osculabit᷑: quia quicũq neglecta acceptione ꝑsonarũ sola uer¬
ba ustitie sequitur. iste &si insipientib grauis forte uidet᷑ &e
austerus. multos tamen cũ quib ꝑacẽ habeat prudentes. mul¬
tos quisua dicta cũ amore amplectent᷑ inueniet. Sepe etiã il¬
los quos aduersantes suis rectis assertionib tolerauerat: conuer¬
sos postinodũ ad meliora amicos recipiet & socios. Prepara foris
opus tuũ. & diligenter exerce agrum tuũ: ut postea edifices

Expanded text:
Cognoscere personam in judicio non est bonum. Supra regem timere Cognoscere personam in judicio non est bonum. Supra regem timere docuit et nunc personam in judicio cognoscere vetat, unde colligitur, quia ita principibus debitum obsequii temporalis subjectos oportet impendere, ut nunquam reverentiae vel timoris eorum respectu a via veritatis exorbitent. Labia deosculabitur qui recta respondit. Osculum pacis et amoris est signum, qui ergo recta respondit, labia deosculabitur, quia quicunque neglecta acceptione personarum sola justitiae verba sequitur, iste etsi insipientibus gravis forte videtur et austerus, multos tamen, cum quibus pacem habeat, prudentes, multos qui sua dicta cum amore amplectentur, inveniet, saepe etiam illos quos adversantes suis rectis assertionibus toleraverat, conversos postmodum ad meliora amicos recipiet et socios. Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce ugrum tuum, ut postea aedifices
Abbreviated transcription (Latin):
miscearis. Illis uidelicet qui dicentes se dm̃ patrem nosse. fili¬
& detrahentis et illiꝰ qui illi fauendo cõmixtus ẽ. de rogantiũ
xꝑo principũ. & decepti ab eis ppłi: lacerantiũ fidem heresy¬
archarũ & auscultantiũ illis auditorũ. Hȩc quoq sapienti¬
bus: subaudit᷑ ignota st̃: qñ reꝓborũ quisq repentino interi¬
tu rapiatur a scło. Uł hec quoq sapientib st̃ obseruanda q̃
docuit. ne detractorib cõmisceantur: quia hoc specialiter
uicio totũ pene genꝰ ꝑiclitatur humanũ. Unde eide uicio
mederi uolens beatus pater auoustinꝰ: hos in mensa sua uer¬
sicłos fecit describi. Quisqͥs amat dictis absentũ rodere uitam
Hauc mensam indignã nouerit eẽ sui. hc̃ uersiculũ antiqua e
Sttio manifestiꝰ dicit. Hec dico uob̾: sapientiã agnoscentibus
Qd̾ sequentiũ sententiarũ ñ in congeue potest ẽẽ principium.

Expanded text:
miscearis. Illis videlicet qui dicentes se Deum Patrem nosse, Filimiscearis. Illis videlicet qui dicentes se Deum Patrem nosse, Filirahentis, et ejus qui illi favendo commistus est; derogantium Christo principum, et decepti ab eis populi; lacerantium fidem haeresiarcharum, et auscultantium illis auditorum.-- Haec quoque sapientibus. Subauditur, ignota sunt, quando reproborum quisque quam repentino interitu rapiatur e saeculo Vel haec quoque sapientibus sunt observanda, quae docui, ne detractoribus misceantur; quia hoc specialiter vitio totum pene genus periclitatur humanum. Unde eidem vitio mederi volens beatus pater Augustinus, hos in sua mensa versiculos fecit describi: Quisquis amat dictis absentis carpere vitam, Hac mensa indignam noverit esse suam. Hunc versiculum antiqua ditio manifestius dicit: Haec dico vobis sapientiam agnoscentibus, quod sequentium sententiarum non incongrue potest esse principium.