comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
as: quãꝗͣ stultũ faciã. magistro cuncto¬
rum magistros querere. ⁊ ei modũ impo¬
nere quĩ loqui nescit. ⁊ tacere ñ potest.
fundissimo ñ tã somno stertis quam le¬
thargo. Int̾ ceteras quippe blaffemi as
quas ore sacrilego ꝓtulisti. ausus es eti¬
am dicere. montẽ de quo absci.sus est
sit corpꝰ adam qui diabolo ante cohe¬
serat. natũ ẽẽ de uirgine: ut a monte
hoc est a diabolo hõiem separaret. O p̾ci¬
dendã linguã: ⁊ ꝑ partes ac frusta lace¬
randã. Quisquã ne xͥ anꝰ deũ patrẽ om̃i¬
potentem. in ꝑsona diaboli int̾pretat᷑.
n tanto piaculo totiꝰ orbis aures macu¬
lat: Si int̾pretationẽ tuã quisqũa nos
tem int̾pretatos est. qui dixerat ero si¬
milis altissimo: age penitentiã. ⁊ in sac¬
co u̾sare ⁊ cinere. ⁊ tantũ scelus uigib
absterge lacrimis: si t̃n tͥ dimitatur ħ
impietas: ⁊ iuxta errorẽ origenis t̾c ue¬

Expanded text:
as; quamquam stultum faciam magistro cunctoas; quamquam stultum faciam magistro cunctorum magistros quaerere et ei modum inponere, qui loqui nescit et tacere non potest. fundissimo non tam somno stertis quam lethargo. inter ceteras quippe blasphemias, quas ore sacrilego protulisti, ausus es dicere montem, de quo abscisus est sit corpus Adam, qui diabolo ante per uitia cohaeserat, natum esse de uirgine, ut a monte, hoc est a diabolo, hominem separaret. o praecidendam linguam ac per partes et frusta lacerandam! quisquamne Christianus deum patrem omnipotentem in persona diaboli interpretatur et tanto piaculo totius orbis aures maculat? si interpretationem tuam quisquam non tem interpretatus est, qui dixerat: ero similis altissimo, age paenitentiam et in sacco nersare et cinere et tantum scelus iugibus absterge lacrimis, si tamen tibi dimittatur haec inpietas et iuxta errorem Origenis tunc ue
Abbreviated transcription (Latin):
pausini epłis: ⁊ illiꝰ suꝑ nõie tuo ñ
putaui errare uidiciõ. Et licet statĩ ac
nem tuũ intelligerẽ : tñ rusticitatẽ et
simplicitatẽ magis in te arbitrabar ꝗͣ
uecordiam. Nec rep̾hendo sc̃m uirum.
maluit enĩ apd̃ me dissimulare qđ noue¬
rat. quã portitorẽ elientulũ suis litte¬
ris accusare: s memet ipsũ arguo. qui
alteriꝰ potiꝰ ac quieui quã meo uidicio:
⁊ oculis aliud cernentib aliud scedulȩ
credidi quam uidebã. Quã obrẽ desine
me lacess.ere: ⁊ uoluminib tius obru¬
ere. Parce saltẽ nũmis tuis qͥb notarioᷤᷤ li¬
brario ꝙ conducens. eisdem ⁊ scriptorib
uteris ⁊ fautorib: qui te ideo forsitan
laudant. ut lucrũ in scribendo faciant.
Si libet exercere ingeniũ. trade te gram¬
maticis .⁊ scriptori rethorib. disce dialec¬
ticam. sectis instruere phylosophoꝵ. ut
cũ om̃ia didiceris. salte t̾c tacere incipi¬

Expanded text:
Paulini epistolis, et illius super nomine tuo non Paulini epistolis, et illius super nomine tuo non putavinem tuum intellegerem, tamen rusticitatem et simplicitatem magis in te arbitrabar quam uecordiam. nec reprehendo\' sanctum uirum — maluit enim apud me dissimulare, quod nouerat, quam portitorem clientulum suis litteris accusare —, sed memet ipsum arguo, qui alterius potius adquieui quam meo iudicio et oculis aliud cer- , nentibus aliud scidulae credidi, quam uidebam. Quam ob rem desine me lacessere et uoluminibus tuis obruere. parce saltem nummis tuis, quibus notarios librariosque conducens eisdem et scriptoribus uteris et fautoribus, qui te ideo forsitan laudant, ut lucrum scribendo faciant. si libet exercere ingenium, trade te grammaticis atque rhetoribus, disce dialecticam, sectis instruere philosophorum, ut, cum omnia didiceris, saltem tunc tacere incipi
Abbreviated transcription (Latin):
uoce cantatũ. S hec alus aut loquenda aut
quens. obsecro te frͥ ne plus uelis sapere
qũa sapis: he uel innocentiã uel: simpli¬
citatẽ tuã. uel certe ea quȩ taceo. ⁊ te ñ
intelligente ceteri intelligunt stilo ꝓfe¬
ras: ⁊ ineptiarũ tuarũ cunctis cachinnõ
p̃beas. Aliuid a parua etate didicisti. ali¬
is assuetꝰ es disciplinis. Non ẽ eiusdem
hõis. ⁊ aureos nũmos. ⁊ scripturas ꝓbare:
gire. Me laceras: sc̃m fr̾em o.ceanũ incul¬
pã hereseos uocas: prb̃teroꝵ tibi uncen¬
tii ⁊ pauliniani. ⁊ fr̃is eusebu udiciom
displicet. Solus es cato. romani generis
disertissimꝰ: qui testimonio tuo ⁊ pruden¬
tiȩ uelis credi. Recordare queso illiꝰ diei.
quando me de resurrectione ⁊ ueritate
corporis p̾dicante. ex latere sobsultabas.
mabas. Post qũa nauigare cepisti. ⁊ ad
intimũ cerebrũ tuũ sentinȩ putredo ꝑ¬
uenit: t̾c nos hereticos record.. atꝰ es.
Quid tibi faciã: Cẽdidi sc̃ĩ p̾s biteri

Expanded text:
. Sed haec aliis: aut loquenda, aut quens, obsecro te, frater, ne plus velis sapere, quam sapis: ne vel innocentiam, vel simplicitatem tuam, vel certe ea quae taceo, et te non intelligente, caeteri intelligunt, stylo proferas et ineptiarum tuarum cunctis cachinnum praebeas. aliud a parua aetate didicisti, aliis adsuetus es disciplinis. non est eiusdem hominis et aureos nummos et scripturas probare, s intellegere. me laceras, sanctum fratrem Oceanum in culpam hereseos uocas, presbyterorum tibi Uincentii et Pauliniani et fratris Eusebii iudicium displicet: solus es Cato, Romani generis disertissimus, qui testimonio tuo et prudentiae uelis credi. recordare, quaeso, illius dquando me de Resurrectione, et veritate corporis praedicante, ex latere subsultabas, mabas. Postquam navigare coepisti, et ad intimum cerebrum tuum sentinae putredo pervenit, tunc nos haereticos recordatus es. Quid tibi faciam? Credidi sancti Presbyteri
Abbreviated transcription (Latin):
innotescerẽ. Et cũ hec quidem greca nar¬
ret hystoria. tu uere tẽplũ dñici corpo¬
ris sucundisti: tu contaminasti sacrari
sisse congeriẽ. Deniq cũ uideis uoce soci¬
ata dicis. Nonne hic ẽ fabri filiꝰ: Non¬
Quis te oro añ hanc blasfemiã nouerat:
Quis dipondii supputabat: Consecutus
es quod uolebas: nobilis es factꝰ in scelere.
Ego ipse qui contra te scribo. cũ in eade
urbe tecũ consistã: albus ut auint. ater¬
ue sis nescio. Pret̾mitto uicia sermonis
quib om̃is liber tuus scatet: taceo ridi¬
culũ exordiũ. o tempora. o mores: ñ que¬
ro eloquentiã. quã ipse ñ habens. in fr̃e
carterio requisisti. Non inqu̾a flagito
linguȩ nitorẽ : animȩ quero pietatem.
Apud xp̃ianos enĩ soleecismus est mag¬
nus ⁊ uiciũ: turpe quid uel narrare
uel facere. Ad calcem uenio. ⁊ te cornuta
int̾rogatione concludo: sic q tecũ agam
quasi suꝑuis nichil egerim: eodem modo

Expanded text:
innotescerem. Et hoc quidem Graeca narinnotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero templum 224 Dominici corporis succendisti, tu contaminasti sanctuarsisse congeriem. Denique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius? NonQuis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
auriũ sc̾itatẽ idipsũ scriptura ñ nomi¬
net. malens intelligi quam ꝓferri: et
deus lege pꝰea sanciat. ⁊ minet᷑. qui ac¬
ceperit sororẽ suã de patre suo. uel de
matre suaet iuderit turpitudinem
illiꝰ. ⁊ ipsa uiderit turpitudinẽ eiꝰ. ob¬
probriũ est. ex t̾minabuntur corã filiis
generis sui: turpitodiñe sororis suȩ
detex it. peccatũ suũ recipient: Imperi¬
tissime hominũ ista ñ legeras. ⁊ toto scͥp¬
turarũ pelago derelicto. ad inuiriã uir¬
ginis tuã rabiẽ contulisti: in exemplũ
eius quẽ fabulȩ ferunt. cũ uulgo esset
ignotus ⁊ nichil boni facinoris posset ex¬
cogitare quo nobilis fieret. dianȩ incen¬
disse templũ: ⁊ nullo ꝓdente sacrilegiũ.
ipse in mediũ ꝓcessisset clamitans sese
incendiũ subiecisse Sciscitantib ephe¬
si principib qũa ob causã ħ fac̾e uoluiss re¬
spondese. ut qr bñ ñ poter̃a. male om̃ib

Expanded text:
aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nomiaurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege postea sanciat, ac minetur: Qui acceperit sororem suam de patre suo, vel de matre sua, et viderit turpitudinem ejus, et ipsa viderit turpitudinem illius, opprobrium est: et exterminabuntur coram filiis generis sui. Turpitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium processisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ligas. Iuxta naturã : S scriptura ñ dicit.
nec marie eos uocans filios. nec ioseph.
Iuxta gentẽ: S ab surdũ est ut pauci ex
udeis uocati sint fr̾s: cũ om̃s qͥ ibi eras
hac lege uidei fr̾s potuerint appellari.
Iuxta affectũ humani uiris ⁊ sp̃c: Ue
rũ si sic. Qui magis fr̾s quã apłi quos do¬
cebat intrinsecus: quos matres uocabat
it nuntiari quasi ꝓpriũ. ecce fr̾s tui que¬
runt te: cũ generalit̾ om̃s hõies hoc uire
sint fr̃s. Restat gͥ ut uixta suꝑiorẽ expo¬
sitionem fr̾s eos intelligas appellatos
cognatione. ñ affectu. non gentis priui¬
legio: ñ natura: quo modo loth abrahȩ. qͦ¬
modo iacob labeȩ appellatꝰ est fr̾: quomͣ
filiȩ salphaat accipiunt clerũ int̾ fr̃s
sarã habuit uxorẽ. Etenĩ ait. uere soror
mea est de patre s ñ de matre : idest fr̾is
est filia ñ sororis. Alioquin quale ẽ ut
abraham uir iustꝰ patris sui filiã conio¬
gem sumpserit: cum in pͥmis hõib ꝓpt̾

Expanded text:
i. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres quam Apostoli, quos docebat intrinsecus, quos matres vocabat it nuntiari quasi proprium Ecce fratres tui qurunt te; cum generaliter omnes homines hoc jure sint fratres. Restat igitur, ut juxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, quomodo Jacob Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est, fratris est filia, non sororis. Alioqui quale est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter
Abbreviated transcription (Latin):
eius: Nũquid tamdui regnaturus :
sub pe dib eiꝰ. ⁊ post qu̾a illi sub pedi¬
bus eius fuerint regnare desistet: cum
utiq t̾c magis regnare incipiet. cũ ini¬
mici ceperint e̾e sub pedib eiꝰ: Dauid qͦ¬
q in quarto graduum psalmo. sicut
oculi ancillȩ in manib dñȩ suȩ ita o-¬
culi nr̃i ad dñm d̾m nr̃m donec misere¬
atur nr̃i. Ergo tamdui ꝓpħa oculos ha
quebit ad t̾ras: Ꝙ in alio loco dicit. Oeb
om̃em lacessentis ꝓcacitatẽ testimoni¬
oꝵ nube celare. uerũ adhuc pauca subi¬
ciam: ut his similia ipse sibi lector in¬
ueniat. Loquit᷑ in genesi sermo diuinus.
& t̾dider̃t iacob d̾os alienos qͥ erãt ĩ manib eoꝵ
⁊ inaures q̃ erãt ĩ auricuł ear̃. ⁊ abscondit eas ia¬

Expanded text:
s? Numquid tamdiu regnaturus est sub pedibus ejus; et postquam illi sub pedibus fuerint, regnare desistet: cum utique tunc magis regnare incipiet, cum inimici coeperint esse sub pedibus? David quoque in quarto graduum psalmo: Sicut oculi ancillae in manibus dominae suae, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec misereatur nostri . Ergo tamdiu Propheta oculos habquebit in terram? Qui in alio loco dicit: Oculomnem lacessentis procacitatem, testimoniorum nube celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant in manibus eorum, et inaures quae erant in auriculis eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
erit ut uno statĩ credente. alii du incredu¬
li fuerint: ⁊ hanc esse matr̃e iacobi ⁊ io¬
seph. idest mariã cleophȩ uxor̃e alphei
hanc dictam mariã iacobi minoris. Quȩ
si mat̾ esset dñi. magis eam ut in oĩb lociᷤ
matrem illiꝰ appellasset: ⁊ non alioꝵ dicen¬
do matr̃e alteriꝰ uoliusset intelligi. Uerũ
in hac parte contentiosũ funẽ ñ traho. Alia
fuerit maria cleophȩ. alia maria iacobi
⁊ ioseph: dũ modo constet ñ eand̾e mariã
iacobi ⁊ ioseph esse quã matrẽ dñi. Et ũn¬

Expanded text:
erit, ut uno statim credente, alii diu increduerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi minoris. Quae si esset mater Domini, magis eam, ut in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et u
Abbreviated transcription (Latin):
Iam ab herode fuerat int̾emptꝰ. Restat
conclusio: ut maria ista quȩ iacobi mino¬
ris scribitur mat̾. fuerit uxor alphei.
⁊ soror mariȩ matris dñi. Qu̾a mariam
cleo phȩ iohes euglista cognominata pat
tibi alia atq alia uidet᷑. qd̃ alibi dicatur
maria iacobi minoris mat̾. ⁊ hic maria cle¬
ophȩ: disce scripturȩ consuetudine eun¬
dem hominẽ diuersis nominib appella¬
ri. Raguel socer moysi: ⁊ iethro dicit᷑.¬
De gedeon ñ nullis causis immutati nõ is
ante p̾missis: subito ierobaal legitur. O¬
⁊ias rex uida: uicissim azarias uocatur.
Mons thabor: itabiriũ d̾r. Rursũ hermoi.
fenices cognominant sanior. ⁊ amorreus cog¬
nominauit eũ sanir. Eadem celi plaga. tͤ¬
bus nõib appellatur: nageb. theman. da¬
rom. Lege iezechiel. Petrus symon d̾r. et
cephas. Et uidas ⁊ elotes: in alio eugłio tha
tor poterit congregare. Nunc illud est qd
filii materterȩ eiꝰ mariȩ: qui antea ñ cre¬
dentes. postea crediderunt: licet fieri potu¬

Expanded text:
am ab Herode fuerat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobi minoris scribitur mater, fuerit uxor Alphaei, et soror Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes Evangelista cognominat, sivetibi alia atque alia videtur, quod alibi dicatur: Maria Jacobi minoris mater: et hic Maria Cleophae Al. Cleophe: disce Scripturae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appellatur, Nageb, Theman, Darom, lege Ezechiel. Petrus, et Simon dicitur, et Cephas. Judas zelotes, in alio Evangelio 2tor poterit congregare. 14. Nunc illud est quod filii materterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potu
Abbreviated transcription (Latin):
ens amici dulcissimi recordatꝰ. nauigati¬
onem quã parũꝑ distuleras pares. Et
qr non est in hõie uia eiꝰ. ⁊ a dño gressus
hõis dirigunt᷑: si forte qd ꝓcul absit
aliquid fuerit impedimento. queso ut
quos caritas uingit. t̾rarũ longitudo nõ
separet. ⁊ absentem lucinũ nr̃m semꝑ pre¬
sentẽ litterarũ uicissitudine sentiamꝰ.¬

Expanded text:
ens amici dulcissimi recordatus nauigatiens amici dulcissimi recordatus nauigationem, quam parumper distuleras, pares. et quia non est in homine uia eius et a domino gressus hominis diriguntur, si forte - quod procul absit - aliquid fuerit inpedimento, -quaeso, ut, quos caritas iungit, terrarum longitudo non separet et absentem Lucinum nostrum semper praesentem litterarum uicissitudine sentiam
Abbreviated transcription (Latin):
nec t̾n manicheȩ hereseos accusandi st̃.
cũ carnaliꝰᷤ cib p̾ferri ñ debuerit sp̃uah:
Eucharistiã quoq absq condempnatio¬
ne nr̃i ⁊ pungente conscientia semꝑ ac¬
cipere. ⁊ psalmistam audire dicentem:
gustate ⁊ uidete qm̃ suauis ẽ dñs. et cõ
eo canere eructauit cor meũ u̾bũ bonũ.
Nec hoc dico qd̾ festis diebus ieuinandũ
putem: ⁊ contextas quinquaginta die¬
b ferias auferã. S una queq ꝓuincia
habundet in sensu suo. ⁊ p̾cepta maio¬
rum leges apłicas arbitret᷑. Duo pallio¬
la ⁊ amphimalũ de tuiᷤ usib uł utenda ł scĩs
danda suscepi. Ego insignia pauꝑtatis
⁊ cotidianȩ symbolia penitent᷑iȩ. tibi
⁊ sorori tue misi. qua tuor ciliciola. ap¬
ta ꝓposito ⁊ usib ur̃is: ⁊ codicẽ hoc est
uisiones ysaiȩ ualde obscurissimas. quaᷤ
nuꝑ hystorica explanatione disserui. ut
quotienscũq opuscula mea uderis. toti¬

Expanded text:
nec tamen Manicheae hereseos accusandi sunt, nec tamen Manicheae hereseos accusandi sunt, cum carnalis cibus praeferri non debuerit spiritali -, eucharistiam quoque absque condemnatione nostri et pungente conscientia semper accipere et psalmistam audire dicentem: gustate et uidete, quam suauis est dominus, et cum eo canere: eructuauit cor meum uerbum bonum! nec hoc dico, quo festis diebus ieiunandum putem et contextas quinquaginta diebus ferias auferam, sed unaquaeque prouincia abundet in sensu suo et praecepta maiorum leges apostolicas arbitretur. Duo palliola et amphimallum de tuis usibus uel utenda uel sanctis danda suscepi. ego insignia paupertatis et cotidianae symbola paenitentiae tibi et sorori tuae misi, quattuor ciliciola apta proposito et usibus uestris et codicem, hoc est uisiones Esaiae ualde obscurissimas, quas nuper historica explanatione disserui, ut, quotienscumque mea opuscula uideris, toti
Abbreviated transcription (Latin):
in manib habeo. pueris tus ⁊ notariis
describendũ dedi. Septuaginta int̾pre¬
tum editionẽ. ⁊ te habere ñ dubito: et
ante annos plurimos diligentissime em̃¬
datam. studiosis tradidi. Noũu testa¬
mentũ: grece reddidi auctoritati. Ut
enim ueterũ libroꝵ fides de hebreis uo¬
luminib examinanda ẽ ita nouoꝵ gre¬
ci sermonis normam desiderat. De sabba¬
to quod queris utrũ ieuinandũ sit. ⁊ de
eucharistia an accipienda cotidie. qd ro¬
mana eccłia ⁊ hispaniȩ obseruare ꝑhiben¬
is opusculis edidere. S ego illud breuit̾
te admonendũ puto. traditiones eccłia¬
sticas p̾sertim quȩ fidei ñ officiant ita
obseruandas. ut a maiorib traditȩ sunt:
nec aliorũ consuetudinẽ aliorũ contra¬
rio more subũti. Atq utinã om̃i tempo¬
re ieuinare possimꝰ: qd in actib apłoꝵ di¬
eb pentecosteᷤ ⁊ die dñico apłm apłm
paulum. ⁊ cũ eo credentes fecisse legimꝰ:

Expanded text:
in manibus habeo, pueris tuis et notariis in manibus habeo, pueris tuis et notariis describendum dedi-septuaginta interpretum editionem et te habere non dubito — et ante annos plurimos diligentissime emendatum studiosis tradidi. nouum testamentum Graecae reddidi auctoritati. ut enim ueterum librorum fides de Hebraeis uoluminibus examinanda est, ita nouorum Graeci sermonis normam desiderat. De sabbato quod quaeris, utrum ieiunandum sit, et de eucharistia, an accipienda cotidie, quod Romana ecclesia et Hispaniae obseruare perhibenis auctoribus edidere-, sed ego illud breuiter te admonendum puto, traditiones ecclesiasticas — praesertim quae fidei non officiunt - ita obseruandas, ut a maioribus traditae sunt, nec aliarum consuetudinem aliarum contrario more subuerti. atque utinam omni tempore ieiunare possimus, quod in Actibus apostolorum diebus pentecostes et die dominico apostolum Paulum et cum eo credentes fecisse legimus —
Abbreviated transcription (Latin):
ta uolumina p̾ frequentia commeanti¬
um & peregrinoꝵ turbis relegere ñ po¬
tiu: ⁊ ut ipsi ꝓbauere p̾sentes. longo ten¬
tus incõmodo. uix dieb quadragesimȩ
quib ipsi ꝓficiscebant᷑ respirare cepi.
Unde si paragrammata reppereris. uł
minꝰ aliqua descripta st̃ quȩ sensũ le¬
gentis impediant. non mͥ debes imputa¬
re s tuis. ⁊ imperitiȩ notarioꝵ libra¬
rioꝵ q incuriȩ: qui scribt̾ ñ qđ̾ inue¬
niunt s qd intelligunt. ⁊ dũ alienos er¬
rores em̃dare nituntur. ostendunt suos.
Porro iosephy libros. ⁊ sc̃oꝵ papiȩ ⁊ poli¬
carpi uolumina. falsus ad t̾e rumor ꝑ¬
tulit a me ẽẽ translata. qr nec ocii nec
uiriu est tantas res eadem in alteram
linguam exprimere uenustate . Orige¬
nis ⁊ sc̃i didimi pauca transtulimꝰ: uo¬
lentes nr̃is ex parte ostendere. quid gre¬
ca doctrina retineret canonẽ hebraicȩ
ueritatis excepto oc tatheuco quẽ nc̃

Expanded text:
ta uolumina prae frequentia commeantita uolumina prae frequentia commeantium et peregrinorum turbis relegere non potui et, ut ipsi probauere praesentes, longo tentus incommodo uix diebus quadragesimae, quibus ipsi proficiscebantur, respirare coepi. unde, si paragrammata reppereris uel minus aliqua descripta sunt, quae sensum legentis inpediant, non mihi debes inputare, sed tuis et inperitiae notariorum librariorumque incuriae, qui scribunt non, quod inueniunt, sed, quod intellegunt, et, dum alienos errores emendare nituntur, ostendunt suos. porro Iosephi libros et sanctorum Papiae et Polycarpi uolumina falsus ad te rumor pertulit a me esse translata, quia nec otii nec uirium est tantas res eadem in alteram linguam exprimere uenustate. Origenis et Didymi pauca transtulimus uolentes nostris ex parte ostendere, quid Graeca doctrina retineret. canonem Hebraicae ueritatis excepto octateucho, quem nunc
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ inopiã sustentauit: ut ⁊ hoꝵ di¬
uitiȩ in tuã indigentiã redundares.
Fecisti tibi amicos de iniquo mammo¬
na: qui te reuperent in eterna taber¬
onib suis. credentes afferebant pecu
nias. atq fundebant an pedes apłoꝵ.
ostendentes auariciã ẽe calcandam.
S dñs magis querit animas creden¬
tium quam opes. Legimꝰ. redemptio aĩȩ
uiri: ꝓpriȩ dibitiȩ. Possumꝰ quidem
ꝓ̃prias diuitias intelligere. quȩ ñ de
alieno. non de rapinis st̃. iuxta illud.
honora dñm de tius uistis laborib: sed
melior ẽ illa intelligentia. ut diuitia ᷤᷤ¬
ꝓprias cognoscamꝰ thesauros abscondi¬
tos. quos nec fur possit effodere. nec la¬
tro iuolentꝰ eripere. Opuscula mea q̃ ñ
sui merito. s bonitate tua desiderare
te dicis. ad describendũ hominib tuis
dedi. n descripta uidi in cartaceis codici¬
bus: ac frequent̾ admonui. ut confer¬
rent diligentiꝰ ⁊ em̃darent. Ego enĩ tan¬

Expanded text:
torum in opiam sustentavit, ut et horum ditorum in opiam sustentavit, ut et horum divitiae in tuam indigentiam redundarent. Fecisti tibi amicos de iniquo mammona, qui te reciperent in aeterna taberonibus suis, credentes affnias atque fundebant ante pedes apostolorum ostendentes auaritiam esse calcandam. sed dominus magis quaerit animas credentium quam opes. legimus: redemptio animae uiri propriae diuitiae. possumus quidem diuitias proprias intellegere, quae non de alieno, non de rapinis sunt, iuxta illud: honora dominum de tuis iustis laboribus, sed melior est illa intellegentia, ut diuitias proprias cognoscamus thesauros absconditos, quos nec fur possit suffodere nec latro uiolentus eripere. Opuscula mea, quae non sui merito, sed bonitate tua desiderare te dicis, ad describendum hominibus tuis dedi et descripta uidi in chartaceis codicibus ac frequenter admonui, ut conferrent diligentius et emendarent. ego enim tan
Abbreviated transcription (Latin):
lescens ille qui opertꝰ sindone seque¬
batur iħm. qr tentus fuerat a minisiͥs:
terrenũ abicietis operim̃tũ nudꝰ euasit
Helyas igneo curru raptꝰ ad celum. me¬
lotem reliquit in t̾ris. helyseus boueᷤ
⁊ uiga prioris oꝑis uertit in uota. Lo¬
quitur sapientissimꝰ uir. Qui tangit
picem: inquinabitus ab ea. Qũadio
uersamur in reb scłi. ⁊ anima nr̃a poᷤ¬
sessionũ ac redituũ ꝓcuratione deuin¬
cta est: de deo libere cogitare non poᷤ¬
sumꝰ. Quȩ enim participatio iustitiȩ
cum iniquitate: Ayt quȩ societas
luci ad tenebras: Qͥ consensus xͥ ad
belial: Quȩ pars fideli cũ infidele:
Non potestis inquit dñs seruire do et
mammonȩ. Aurũ deponere incipien¬
tium est. ñ ꝑfectoꝵ. Fecit hoc tebanꝰ
crates : fecit antistenes. Se ipsum offer¬
gaz ophilatiũ era mittentes. totũ cen
sum quem habuerant. dño tradidert.¬
⁊ merentur audire. Sedebitis suꝑ xii.

Expanded text:
lescens ille, qui opertus sindone sequelescens ille, qui opertus sindone sequebatur Iesum, quia tentus fuerat a ministris, terrenum abiciens operimentum nudus euasit. Helias igneo curru raptus ad caelum melotem reliquit in terris. Heliseus boues et iuga prioris operis uertit in uota. loquitur sapientissimus uir: qui tangit picem, inquinabitur ab ea. quamdiu uersamur in rebus saeculi et anima nostra possessionum ac redituum procuratione deuincta est, de deo libere cogitare non possumus. quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci ad tenebras? qui consensus Christi ad Belial? quae pars fideli cum infidele? non potestis, inquit dominus, seruire deo et mammonae. aurum deponere incipientium est, non perfectorum. fecit hoc Thebanus Crates, fecit Antisthenes. se ipsum offergazophylacio aera msum quem habuerunt, Domino tradiderunt, et merentur audire: Sedebitis super duo
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerat. Non eñi arbitratus ẽ si¬
mulhabere posse ⁊ patriã ⁊ domũ:
s iam t̾c ulud ꝓpħȩ dauid opere com¬
plebat. aduena sum apud te ⁊ ꝑ egri¬
nꝰ sic̃ õs patres mei. Hebreus id est pero¬
tes. atq transitor. dum ñ est p̾senti uir¬
tute contentus. s p̾teritoꝵ obluuscens.
in futurũ se extendit. ⁊ scit illud. ib̃t
de uirtute in uirtutẽ. mysticũ sortitꝰ
est nomen: ⁊ uiã tibi aperuit quomodo
non queras ea quȩ tua st̃. s quȩ aliena.
natos. qui tͥ in xͦ copulati sunt. Mãt̾
inquit mea. ⁊ fr̾s mei hi st̾: qui facibis
uoluntatẽ patͥs mei. Habes tecũ priꝰ
in carne. nc in sp̃u sociã: de coniuige
germanam. de femina uirũ. de subiec¬
ta parem: quȩ sub eodem iugo ad cele¬
stia simul regna festinet. Cauta rei fa¬
miliaris dispensatio. ⁊ ad calcusos re¬
diens: non cito deponit᷑. Ioseph cũ tu¬
nica egyptiã fugere non potuit. Ado¬

Expanded text:
inuenerat. non enim arbitratus est siinuenerat. non enim arbitratus est simul habere se posse et patriam et dominum, sed iam tunc illud prophetae Dauid opere conplebat: aduena sum apud te et peregrinus sicut omnes patres mei. Hebraeus, id est nzeQavrjg atque transitor, dum non est praesenti uirtute contentus, sed praeteritorum obliuiscens in futurum se extendit et scit illud: ibunt de uirtute in uirtutem, mysticum sortitus est nomen et uiam tibi aperuit, quomodo non quaeras ea, quae tua sunt, sed, quae aliena, natos, qui tibi in Christo copulati sunt. mater, inquit, mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei. Habes tecum prius in carne, nunc in spiritu sociam, de coniuge germanam, de femina uirum, de subiecta parem, quae sub eodem iugo ad caelestia simul regna festinet. cauta rei familiaris dispensatio et ad calculos rediens non cito deponitur. Ioseph cum tunica Aegyptiam effugere non potuit. adu
Abbreviated transcription (Latin):
ad culm̃ ꝑuenisse paucoꝵ. Qͥ in stadio
currunt: om̃s quide currt̃: s unꝰ acci¬
pit coronã. At contra nob̃ d̾r. Sic cor¬
rite : ut cõprehendatis. Non est inui¬
dus agonitheta ñr̃: nec alterius pal¬
ma. alteri parat ignominiã. Om̃s adde¬
thas suos desiderat coronare. Gaudet
anima mea. ⁊ magnitudine letitiȩ. rẽ
meroris patior. ut in lacrimas uerba
prumpant. Lacheus publicanꝰ: ad uniꝰ
horȩ conu̾sionẽ hospitem meruit habe¬
re saluatorẽ. Marcha ⁊ maria. conui¬
uio p̃parato dñm suscepere. Meretrix
lauat fletib pedes ungentis bonoꝵ
operũ. dñici corporis dedicat sepultu¬
ram. Simon lepsus inuitat magistr̃o
cũ discipulis: ⁊ñ contẽpnit᷑. Abrahȩ
dicitur. Egredere de t̾ra. ⁊ de cognati¬
one tua. ⁊ de domo patris tui: ⁊ ueni
in t̾ram quam monstrauero tͥ. Relin¬
quit caldeam. relinquit mesopotami¬
am: querit quod nescit: ne ꝑdat qũe

Expanded text:
ad calcem peruenisse paucorum. qui in stadio ad calcem peruenisse paucorum. qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, unus autem accipit coronam. at e contra nobis dicitur: sic currite, ut adprehendatis. non est inuidus agonitheta noster nec alterius palma alteri parat ignominiam. omnes athletas suos desiderat coronari. gaudet anima mea et magnitudine laetitiae rem maeroris patior, ut in lacrimas uerba prorumpant. Zacheus publicanus ad unius horae conuersionem hospitem habere meruit saluatorem, Martha et Maria conuiuio praeparato dominum suscipere. meretrix lauat fletibus pedes et unguentis bonorum operum dominici corporis dedicat sepulturam. Symon leprosus inuitat magistrum cum discipulis et non contemnitur. Abrahae dicitur: egredere de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui et uade in terram, quam monstrauero tibi. relinquit Chaldaeam, relinquit Mesopotamiam; quaerit, quod nescit, ne perdat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
salsos gurgites: scissuras montiõ. ⁊ le¬
uiathan regnantẽ in aquis. cũ iħu de¬
serta expetens contempsisti: ut possiᷤ
ꝓpħicũ illũ canere. In t̾ra deserta. ⁊ in
inuio. ⁊ inaquoso. sic in sc̃o apparui tibi.
Et iterũ. Ecce elongaui fugiens. ⁊ mas¬
si in solitudine. ⁊ expectabã eũ qui sal¬
uum me fecit a pusillanimitate sp̃c ⁊
tempestate. Obsecro gͦ te. ⁊ moneo pa¬
rentis affectu: ut qui sodom̃a reliqͥ¬
sti. ad montana festinans. pꝰ t̾gũ ne
respicias: ne aratri stiuam. ne fimbri
am saluatoris. ne cintinnos eiꝰ noctiᷤ
rore madefactos. quos semes ^ cepisti. ali¬
quando dimittas: ne de tecto uirtutũ
pristina quesiturus uestim̃ta descen¬
das: ne de agro reuertaris domũ: ne
campestria cũ loth ⁊ amena hortoꝵ di¬
ligas : quȩ ñ irrigantur de celo ut t̾ra
sc̃a. s de turbidoso flumine iordane.
pꝰquam dulces aquas maris mortui cõ¬
mixtione mutauit. Cepisse multoꝵ ẽ:

Expanded text:
salsos gurgites, scissuras montium et Lesalsos gurgites, scissuras montium et Leuiathan regnantem in aquis cum Iesu deserta expetens contempsisti, ut possis propheticum illud canere: in terra deserta et inuia et inaquosa, sic in sancto apparui tibi et iterum: ecce elongaui fugiens et mansi in solitudine. expectabam eum, qui saluum me fecit a pusillanimitate spiritus et tempestate. obsecro ergo te et moneo parentis affectu, ut, qui Sodomam reliquisti ad montana festinans, postergum ne respicias, ne aratri stiuaam Salvatoris, nec cincinnos noctis rore madefactos, quos semel tenere coepisti aliquando dimittas, ne de tecto uirtutum pristina quaesiturus uestimenta descendas, ne de agro reuertaris domum, ne campestria cum Loth et amoena hortorum diligas, quae non inrigantur de caelo ut terra sancta, sed de turbido flumine Iordane, postquam dulces aquas Maris Mortui commixtione mutauit. Coepisse multorum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ec opinanti michi. tttere
tuȩ redditȩ st̃. Que quanto
insperatȩ.tanto gaudioꝵ ple¬
nȩ. quiescentẽ animam suscitar̃t : ut
statim amore cõplecterer. quẽ oculis
ignorabam: ⁊ illud michi tacitꝰ mu¬
sitarem.Multi de oriente ⁊ occidente
uenient. ⁊ recũbent in sinu abrahȩ.
sorneliꝰ centurio cohortis italicȩ: lam
tunc lucimi mei p̾figurabat fidem.
Apłs pausus scribens ad romanos. cũ
in hispaniã inquit ꝓficisci cepero.
spero quod p̾teriens uideã ^ s a uobis de¬
ducar illũc. Tantis fructib approbauit
quid de illa ꝓuincia quereret. In breui
tempore ab i. erosolimis usq in hylliri¬
cum. euangelii iaciens fund am̃ta : ro¬
mam uinctꝰ ingreditur: ut uinctos su¬
ꝑstitionis errorẽ. liberos faciat. Manet
in hospicio conducto ꝑ biennis: ut uo
Piscator hominũ missoreti apłico.
te quoq quasi pulcherrimũ auratã
inter innumera pisciũ genera traxit
ad lrtus. Reliquisti amaros fluctus.

Expanded text:
opinanti mihi subito litterae tuae redditae sunt: quae quanto 431 insperatae, tanto gaudiorum plenae, quiescentem animam suscitarunt, ut statim amore complecterer, quem oculis ignorabam, et illud mecum tacitus must: multi de oriente et occidente uenient et recumbent in sinu Abrahae. Cornelius, centurio cohortis Italicae, iam tunc Lucini mei praefigurabat fidem. apostolus Paulus scribens ad Romanos: cum in Hispaniam proficisci coepero, spero, quod praeteriens uideam uos et a uobis deducar illuc, tantis fructibus adprobauit, quid de illa prouincia quaereret. breui tempore ab Hierosolymis usque in Illyricum euangelii iaciens fundamenta Romam uinctus ingreditur, ut uinctos superstitionis erroribus liberos faciat. manet in hospitio conducto per biennium, ut uobpiscator hominum misso rete apostolico te quoque quasi pulcherrimum auratam inter innumera piscium genera traxit ad litus. reliquisti amaros fluctus,
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ: Nonne mat̾ eiꝰ d̾r maria. ⁊ fr̃s eiꝰ ia
cobus ⁊ ioseph ⁊ symon. ⁊ iudas: ⁊ sorores
euis om̃s apud nos sunt. Lucas quoq in
actib apłoꝵ ita refert. Hi õs erant instas¬
tes unanimes orationi. cũ mulierib et
maria quȩ fuit mat̾ iħu. ⁊ fr̾ib ipsius.
Necnon ⁊ paulus apłs in eadem ueritate
hystorie pari uoce concordat. Ascendi aũt
scd̾m reuelationẽ: ⁊ neminẽ uidi nisi pe¬
trũ ⁊ iacobũ fr̃em dñi. Et rursũ in alio lo
co. Nũquid ñ habemꝰ potestatẽ manducas¬
di ⁊ bibendi: nũquid non habemꝰ potest a

Expanded text:
filius? nonne mafilius? nonne macobus et Joseph, et Simon et Judas, et sorores ejus omnes apud nos sunt ? Lucas quoque in Actibus Apostolorum ita refert: Hi omnes erant instantes unanimes in oratione cum mulieribus et Maria matre Jesu, et fratribus ipsius . Necnon et Paulus Apostolus in eadem historiae veritate pari voce concordat: Ascendi autem secundum revelationem, et neminem vidi, nisi Petrum et Jacobum fratrem Domini . Et rursum in alio loco: 217 Numquid non habemus potestatem manducandi et biben
Abbreviated transcription (Latin):
geniti tantũ illi uocant᷑ qui fr̾s habent:
ergo ab int̾netione. unigeniti liberati
sunt. Si autẽ ⁊ unigeniti cesi sunt: cont̃
sententiam factũ est ut int̾ primogenitoᷤ
⁊ unigeniti morerent᷑. Aut unigenitos libe¬
rabis a pena. ⁊ ridiculus eris: aut si confi¬
teberis int̾fectos: ĩngrati obtinebimꝰ ⁊ uni¬
propositio fuit. licet idipsũ in primoge¬
nito uoluerit ostendere. fr̾s dñi in eũgeli¬
is nominari. ut ibi. Ecce mat̾ eiꝰ ⁊ fr̃s eiꝰ
alibi. Post hec ascendit capharnaũ: ipse
⁊ discipuli tui uideant opera tua quȩ¬
tu facis. Nemo enĩ aliquid in occulto fa-¬
ciens. querit ipse in palã eẽ. Si hȩc facis
manifesta teipsum mundo: ioħe desuꝑ in¬
ferente.Neq enĩ fr̃s eiꝰ t̾c credebant in eum.
Item marchus atq matheus. Et docebat
eos in synagoga eoꝵ in patria sua: ita ut
stuperent n dicerent. Unde huic hec om̃is
sapientia ⁊ uirtutes: Nonne hic est fabri

Expanded text:
geniti tantum illi vocantur, qui fratres habent, geniti tantum illi vocantur, qui fratres habent, ergo ab internecione unigeniti liberati sunt. Si autem ut unigeniti caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unipropositio fuit licet id ipsum in primogenito voluerit ostendere, fratres Domini in Evangeliis nominari, ut ibi: Ecce mater ejus et fratrealibi: Post haec descendit Capharnaum, ipse et discipuli tui videant opera tua quae facis. Nemo enim aliquid in occulto faciens, quaerit ipse in palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo . Joanne desuper inferente: Neque enim fratres ejus tunc credebant in eum . Item Marcus et Matthaeus: Et docebat eos in synagoga eorum in patria sua, ita ut stuperent, et dicerent: Unde huic omnis haec sapientia et virtutes? Nonne hic est fabri
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est in lege dñi. qr om̃e masculinõ
⁊ ut darent hostias scdm quod dictũ est
in lege dñi: par turturũ aut duos pul¬
los colũbarum. Si hȩc lex tantũ ad primo¬
genitos ꝑtinet: primogenitũ uero seq̃n¬
tes faciunt: non debuit lege primogeni¬
ti teneri. qui de sequentib ignorabat᷑.
S si tenetur lege primogeniti etiã il¬
le quem fr̾s ceteri non sequunt᷑: eolligi¬
tur eũ primogenitũ uocari quĩ uuluã
aperiat. ⁊ ante quẽ nullus sit: non eum
quẽ fr̾s pꝰ geniti subsequantur. Moyses
scribit in exodo. Factum est aũ circa me¬
diam noctem ⁊ dñs ꝑcussit om̃e primoge¬
nitũ in t̾ra egypti: a primogenito pha¬
raonis qui sedebat suꝑ thronũ usq ad
primogenitũ captiuȩ quȩ est ad lacum:
⁊ om̃e primogenitũ pecoris. Responde mͥ
qui t̾c ab exterminatore fuerint interẽp¬
ti: primogeniti an ⁊ unigeniti: Si pͥmo¬

Expanded text:
scriptum est in Lege Domini: Quia omne masculinum scriptum est in Lege Domini: Quia omne masculinum ut darent hostias secundum quod dictum est in Lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum . Si haec lex tantum ad primogenitos pertinet, primogenitum autem sequentes faciunt, non debuit lege primogeniti teneri, qui de sequentibus ignorabat. Sed quia tenetur lege primogeniti, etiam ille quem 216 fratres caeteri non sequuntur: colligitur eum primogenitum vocari, qui vulvam aperiat et ante quem nullus sit, non eum quem frater post genitus subsequatur. Moyses scribit in Exodo: Factum est autem circa mediam noctem et, Dominus percussit omne primogenitum in terra Aegypti, a primogenito Pharaonis, qui sedebat super thronum ejus, usque ad primogenitum captivae, quae est ad lacum, et omne primogenitum pecoris . Responde mihi, Qui tunc ab exterminatore fuerant interempti, primogeniti fuerunt an et unigeniti? Si primo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a sunt. sogit me sermo dei ut om̃e ma¬
sculinũ qd̾ aperit uuluã si de mundis
animalib sit. deo uoueã. si de immundiᷤ.
redimam: dans p̾ciũ sacerdoti. Possum
respondere ⁊ dicere. Quid me in uniꝰ mensis
stringis articulo: Quid primogenitũ uo¬
cas: quem an fr̃s sequant᷑ ignoro: Expecta
donec nascatur scd̃s. Nichil debeo sacerdoq:
nisi ⁊ ille fuerit ꝓcreatꝰ ꝑ quẽ is qui ante
natus est incipit᷑ ẽẽ primogenitꝰ. Nonne
michi ipsi apices loquentur. ⁊ me stulti¬
tiȩ redarguent: eũ dictũ eẽ pͥmogenitum
qui aperiat uulũa. ñ qui habeat ⁊ fr̃s.
Deniq int̾rogo de ioħe quẽ constat e̾e uni¬
genitũ. an ⁊ primogenitꝰ fuerit: utrũnã
& ipse scd̾m legem legi fuerit obnoxiꝰ. Am¬
bigi ñ potest. Certe de saluatore scriptu¬
ra sic loquitur. Cũ expleti essent dies por¬
gationis eoꝵ scd̾m legem moy si. duxert̾
eum in iherłm ut offerrent eũ dño sicut

Expanded text:
sancta sunt . Cogit me sermo Dei, ut omne sancta sunt . Cogit me sermo Dei, ut omne quod aperit vulvam, si de mundis animalibus sit, Deo voveam; si de immundis, redimam: dans pretium sacerdoti. Possum respondere, et dicere. Quid me in unius mensis stringis articulo? Quid primogenitum vocas, quem an fratres sequantur, ignoro? Exspecta donec nascatur secundus. Nihil debeo sacerdoti, nisi et ille fuerit procreatus, per quem is qui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne mihi ipsi apices loquentur, et me stultitiae redarguent, eum esse dictum primogenitum, qui aperiat vulvam, non qui habeat et fratres? Denique interrogo de Joanne, quem constat esse unigenitum, an et primogenitus fuerit? Utrumne  pro toto ei legi fuerit obnoxius? Ambigi non potest. Certe de Salvatore Scriptura sic loquitur: Cum expleti essent dies purgationis eorum, secundum Legem Moysi, duxerunt eum in Jerusalem, ut offerrent eum Domino: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo quod scriptũ ẽ. ascendit aũt iosepͭ
in ciuitatẽ dauid ut ꝓfiteretur cũ ma¬
ria uxore sua pregnante. factũ est aũ
cũ ibi essent impleti sunt dies ut pare¬
ret. ⁊ peperit filiũ suũ primogenitũ :
nititur approbare primogenitũ ñ poᷤ¬
se dici. nisi eũ qui habeat fr̃s: sicut
unigenitꝰ ille uocłtur. qui parentib
dñs ad aaron. quod aperit uuluã ab õi
carne quȩ offerunt᷑ dño ab hõie usq ad
pecus: tibi erunt. Tantũ modo p̾ciis re¬
diment primogenita hominũ: ⁊ pͥmo¬
genita pecoꝵ immundoꝵ. Diffiniuit
sermo dei. quid sit pͥmogenitũ. Om̃e
inquit qd̃ aperit uuluam. Alioquin
si non est primogenitꝰ. nisi is tantum
quẽ sequunt᷑ ⁊ fr̃s: tamdu sacerdoti¬
bus primogenita non debent᷑. quandiu
⁊ alia fuerint ꝓcreata ne forte partu
postea nos sequente.unigenitꝰ sit ⁊ nos
primogenitꝰ. Redemptio inquit eiꝰ erit
primogenita uituloꝵ. ⁊ primogenita obi¬
um. ⁊ primogenita caprarũ ñ redimes:

Expanded text:
it autem Joseph in civitatem David, ut profiteretur cum Maria uxore sua praegnante. Factum est autem cum ibi essent, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum : nititur approbare primogenitum non posse dici, nisi eum qui habeat et fratres: sicut unigenitus ille vocatur, qui parentibus Dominus ad Aaron, quod aperit vulvam, ab omni carne quae offertur Domino, ab homine usque ad pecus, tibi erunt: tantummodo pretiis redimant primogenita hominum, et primogenita pecorum immundorum . Definivit sermo Dei, quid sit primogenitum, Omne, inquit, quod aperit vulvam. Alioqui si non est primogenitus, nisi is tantum, quem sequuntur fratres, tamdiu sacerdotibus primogenita non debentur quamdiu et alia fuerint procreata; ne forte partu postea non sequente, unigenitus sit, et non primogenitus. Redemptio, inquit, ejus erit primogenita vitulorum, et primogenita ovium, et primogenita caprarum non redimes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illud intelligit᷑ de ioseph eugłistam id
indicasse. de quo scandalũ poterat more¬
ri. non eã cognitã ẽẽ a uiro suo usq ad
partũ: ut multomagis intelligeremꝰ cog¬
nitam ñ fuisse pꝰ partũ: a qua t̾c se absti¬
nuit. cũ adhuc de uisione poterat fluc¬
tuare. Ad sũmã illud requiro. quare se
ab stinuerit ioseph usq ad partꝰ diẽ. Re¬
spondebit utiq: qr angłm audierit di¬
centem. qd̾ enim in ea natũ ẽ. de sp̃u sc̃o
est. Ad quod nos inferemꝰ. Et certe audi¬
erat. ioseph fili daiud ne timeas accipe
mariam uxorem tuã. Prohibitũ ei fuerat
ne derelinqueret. ne adulterã estimaret
uxorem: nũquid ⁊ a congressu conuigis
separatus fuerat. cũ utiq ne separaret᷑
magis fuisset admonitꝰ: Et audebat in¬
quiant uir uistꝰ. dei in utero audiens
filiũ. de uxoris coitu cogitare : Pulcre.
Qui gͦ somno tantũ credidit. ut uxorẽ
ñ auderet attingere. is pꝰquã pastoꝵ uo¬

Expanded text:
et illud intelligitur de Joseph, Evangelistam id et illud intelligitur de Joseph, Evangelistam id indicasse, de quo scandalum poterat moveri, non eam cognitam esse a vito suo usque ad partum, ut multo magis intelligeremus cognitam non fuisse post partum, a qua tunc se abstinuit, cum adhuc de visione poterat fluctuare. 8. Ad summam, illud requiro, quare se abstinuerit Joseph usque ad partus diem. Respondebit utique, quia Angelum audierit dicentem: Quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est . Ad quod nos inferimus, et certe audierat, Joseph, fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam . Prohibitum ei fuerat, ne relinqueret, ne adulteram existimaret uxorem. Numquid et a congressu conjugis separatus fuerat, cum utique ne separaretur magis fuisset admonitus? Et audebat, inquit, vir justus, Dei in utero audiens filium, de uxoris coitu cogitare? Pulchre. Qui ergo somnio tantum credidit, ut uxorem non 213 auderet attingere: is postquam pastorum vo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sepelier̃t eũ ĩ get ꝓpe domũ pegor. ⁊ nemo scit
sepulchrũ eiꝰ usq in hodiernũ diẽ. Certe
hodiernus dies illius temporis estimandꝰ
est. quo hẏstoria contexta ẽ. Siue moy sen
dicere uolueris auctorẽ pent̾ateuchi siue
ezrã eiusde instauratorẽ oꝑis ñ recuso. Nc ħ
queritur. ut id qͥ dictũ est usq in diẽ istũ
ad illã referat᷑ etatẽ qͣ libͥ editi siue ꝯscͥpti st̃.
Doceat gͥ pꝰ illam diẽ tot ĩa annoꝵ usq
ad nos uoluminib ex actis. aut idola quȩ
aut moysi tumulum inuestigatum̾: qr
obnixe asserit. pꝰ. donec. et
tius animadũtat scripturȩ sc̃ȩ ydioma:
⁊ nobiscum in quo hesstabat intelligat.
ea de quib posset ambigi s ñ fuissent
scripta. signari: cetera uero nr̃ȩ intelli¬
gentiȩ derelinqui. Si enĩ ad huc recenti
tempore uiuentib his qui uiderant mo¬
y sen. sepulchrũ eiꝰ potuit ignorari. mul¬
tomagis tot scłis pretereuntib. Iuxta qͥ

Expanded text:
et sepelierunt eum in Geth, prope domum Phegor, et nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc hoc quaeritur, an id quod dictum est, usque in diem istuetatem, qua libri editi sive conscripti sunt. Doceat igitur post illam diem tot jam annorum usque ad nos voluminibus exactis, aut idola, quaeaut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donec et tius animadvertat Scripturae sanctae idioma, et nobiscum, in quo haesitabat, intelligat ea, de quibus posset ambigi, si non fuissent scripta, signari, caetera vero nostrae intelligentiae derelinqui. Si enim adhuc recenti tempore, viventibus his qui viderant Moysen, sepulcrum ejus potuit ignorari, multo magis tot saeculis praetereuntibus. Juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
stare poterit. ñ cognouit eã donec pe¬
perit filiũ suũ: si purgationis tempꝰ
expectat. si .xl. rursũ dieb tanto tem¬
pore dilata libido differtur: Polluat᷑
uagientem: maritꝰ lassam teneat uxo¬
rem. Sic incipiant nuptiȩ: ne eugłista
mentitꝰ sit. S absit ut hoc de matre sal¬
uatoris. ⁊ uro iusto sit estimandũ. Nul¬
la ibi obstetrix: nulla muliercularũ se¬
dulitas int̾cessit. Ipsa pannis inuoluit
infantẽ: ipsa ⁊ mater fuit ⁊ obstetrix.
Et collocauit inquit eũ in p̾sepio: qr ñ
erat ei locus in diu̾sorio. Quȩ sententia
⁊ apocriphoꝵ deliram̃ta coniuncit. dũ
maria ipsa pannis inuoluit infantem.
⁊ heluidii expleri ñ patitur uoluntatẽ:
dum in diũsorio locus ñ fuit nuptiarũ.
mus. ad id quod ꝓposuerat. ante quã con¬
uenirent. ⁊ non cognouit eã donec pepe¬
rit filiũ: ad t̾ciã uemendũ est questionẽ:
ut uixta ordinem disputationis eiꝰ. etiã

Expanded text:
ognovit eam, donec peperit filium: si post purgationis tempus exspectat: si quadraginta rursum diebus tanto tempore dilata libido differtur? Polluatur parvulum vagientem: maritus lassam teneat uxorem. Sic incipiant nuptiae, ne Evangelista mentitus sit. Sed absit, ut hoc de matre Salvatoris et viro justo sit aestimandum. Nulla ibi obstetrix: nulla muliercularum sedulitas intercessit. Ipsa pannis involvit infantem, ipsa et mater et obstetrix fuit. Et collocavit eum, inquit, in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio . Quae sententia et apocryphorum deliramenta convincit, dum Maria ipsa pannis involvit infantem; et Helvidii expleri non patitur voluptatem, dum in diversorio locus non fuit nuptiarum. mus ad id quod proposuerat, Antequam convenirent, et Non cognovit eam, donec peperit filium, ad tertiam veniendum est quaestionem, u
Abbreviated transcription (Latin):
potuit scriptura dicere. ⁊ ⁊ accepit uxo¬
rem suã. ⁊ non fuit amplĩ ausus contin¬
gere eã:sicut de thamar dixit ⁊ uida :
Aut defuerunt matheo uerba. quib id
quod uolebat intelligi. posset effari: Nõ
cognouit inquit eã. donec peperit filiõ.¬

Expanded text:
potuit Scriptura dicere: Et accepit uxopotuit Scriptura dicere: Et accepit uxorem suam, et non fuit amplius ausus contingere eam : sicut de Thamar dixit et Juda? Aut defuerunt Matthaeo verba quibus id quod intelligi volebat, posset effari? Non cognovit, inquit, eam donec peperit fili