comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus deferendã. quasi pulloꝵ refectionẽ cogi¬
tans coruus uolat ⁊ eisq hiantib in ore ci¬
bum reuocat: dum ex ea intelligentia quã
ceperit esurientib discipulis alimenta utte
loquendo subministrat. Quos tanto arden¬
tius de superiorib reficit: quanto uerius
a mundi uitore ingrescare. penitentie lam̃¬
tatione cognoscit. Sulli aut̃e dum nigro se
pennarũ colore uestiunt. de se etiã uolatũ ꝑ¬
muttunt ⁊ quia quo magis discipuli abiecta
de se sentiunt. quo magis sese despicientes
affligunt: eo ampluis spem profectus sui¬
in altiora pollicentur. Unde &e curat doctor
festinantuus alere:quos iam ꝑquedã indi¬
cia ꝓuidet. posse & aliis prodesse. hinc enim
thimotheũ paulus an̾monet. uelut plumeᷤᷤ¬
centes pullos sollicitiꝰ mitrire: dũ dicit que
audisti a me ꝑ multos testes. hec cõmenda fi¬
delib hominib qui idonei erunt ce alios do¬

Expanded text:
bus deferendam quasi pullorum refectionem cogibus deferendam quasi pullorum refectionem cogitans corvus volat, eisque inhiantibus in ore cibum revocat, dum ex ea intelligentia quam coeperit, esurientibus discipulis alimenta vitae loquendo subministrat. Quos tanto ardentius de superioribus reficit, quanto verius a mundi nitore nigrescere poenitentiae lamentatione cognoscit. Pulli autem, dum nigro se pennarum colore vestiunt, de se et volatum promittunt; quia quo magis discipuli abjecta de se sentiunt, quo magis sese despicientes affligunt, eo amplius spem sui profectus in altiora pollicentur. Unde et curat doctor festinantius alere quos jam per quaedam indicia praevidet posse et aliis prodesse. Hinc enim Timotheum Paulus admonet, velut plumescentes pullos sollicitius nutrire, dum dixit: « Quae audisti a me per multos testes, haec commenda fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios do
Abbreviated transcription (Latin):
mib querunt. S eis doctor suus almm̃ita p̃¬
dicamertoꝵ subluimniũ tantominꝰ tribure:
quanto illos peccata preterita. minus
digne deflere cognoscit. Expectat quippe
atq aumonet. ut a nitore uite presentis
prius ꝑ penttentie lamenta ingrescant: et
tunc demum congrua predicationis sub¬
tilissime nutrm̃ita ꝑcipiant. Coruus in pullis
ora mhiantia respicit: s ante in eis penna¬
rum ingredine indui corpus querto. Et dis¬
cretus doctor interna mysteria eoꝵ sensibus
non ministrat: quos adhuc ab hoo seculo
nequaquã se abiecisse considerat. Quanto
gͥ discipuli excerius ꝑ cultũ uite presentiᷤᷤ¬
minus quasi ingri fu̾nt. tanto ꝑ cibũ uer¬
bi interius minus replentur: e quo se a
corporali gloria non euacuãt eo a spirita¬
li refectione ieuinant. Si uero in confessio¬
ne uite preterite.lamenti sui gemitus uelut
nigrescentes plumas proferant. ilico in con¬
demplationem doctor ad escam de sublimi¬

Expanded text:
mibus quaerunt. Sed eis doctor suus alimenta prmibus quaerunt. Sed eis doctor suus alimenta praedicamentorum sublimium tanto minus tribuit, quanto illos peccata praeterita minus digne datque admonet, ut a nitore vitae praesentis prius per poenitentiae lamenta nigrescant, et tunc demum congrua praedicationis subtilissima enutrimenta percipiant. Corvus in pullis ora inhiantia conspicit, sed ante in eis pennarum nigredine indui corpus quaerit: et discretus doctor interna mysteria eorum sensibus non ministrat, quos adhuc ab hoc saeculo nequaquam se abjecisse considerat. Quanto igitur discipuli exterius per cultum vitae praesentis quasi minus nigri sunt, tanto per cibum verbi interius minus replentur. Et quo se a corporali gloria non evacuant, eo ab spirituali refectione jejunant. Si vero in confessione vitae praeteritae lamenti sui gemitus velut nigrescentes plumas proferant, illico in contemplationem doctor ad escam de sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
quod de coruo moraliter possit intelligi. Editiᷤᷤ
nãꝙ pullis ut fertut escamplene prebere dis¬
simulat. priusquã plumescendo ingrescant:
eosq inedia affici patitur. quoadusq in illis
ꝑ pennarũ ingredinem sui similitudo uide¬
atur. Qui huc illucq uagantur in nidũ: et
ciboꝵ expecunt aperto ore subsidiũ. At cum
nigrescere ceperint:tanto eis prebenda ali¬
merita arlentius requirit ⁊ quanto illos a¬
lere diutius distulio. Coruus ꝓfecto est doc¬
tus quisq predicator. qui magna uoce cla
mat: dum predicatoꝵ suoꝵ memoriam atq
cognitionẽ infirmitatis proprie quasi qͣndã
coloris ingredinẽ portat. Cui quidẽ nascun-¬
tur infide. ⁊ discipuli: s fortasse adhuc dsi¬
derare infirmitatẽ propriam nesciunt ⁊ for¬
tasse a peccatis preteritis memoriã auer¬
tunt: e ꝑ hoc eam quã assium oportet dtͣ
huius mundi głam. humilitatis ingredi¬
nem ñ ostendunt. Hi uelut ad accipiendas
escas os aperiunt: cũ doceri de secretis subli¬

Expanded text:
quod de corvo moraliter possit intelligi. Editis namque pullis, ut fertur, escam plene praebere dissimulat, priusquam plumescendo nigrescant, eosque inedia affici patitur, quoadusque in illis per pennarum nigredinem sua similitudo videatur. Qui huc illucque vagantur in nido, et ciborum expetunt aperto ore subsidium. At cum nigrescere coeperint, tanto eis praebenda alimenta ardentius requirit, quanto illos alere diutius distulit. Corvus profecto est doctus quisque praedmat, dum peccatorum suorum memoriam atque cognitionem infirmitatis propriae quasi quamdam coloris nigredinem portat. Cum quidem nascuntur in fide discipuli, sed fortasse adhuc considerare infirmitatem propriam nesciunt, fortasse a peccatis praeteritis memoriam avertunt, et per hoc eam quam assumi oportet contra hujus mundi gloriam humilitatis nigredinem non ostendunt: ii velut ad acciescas os aperiunt, cum doceri de secretis subli
Abbreviated transcription (Latin):
apłis uerbũ dei uidea audiens modo intrib
milib. modo in quinꝙ milib spiritali est in¬
telligentia satiata. S cum ꝑ reproboꝵ multi¬
tudinẽ crudelitatẽ suã contra predicantes ex¬
erceret. & quasi pulloꝵ uitã necaret: hi ĩdem
pulli in uniu̾̃sa mundi parte dispersi sunt.
Unde ce eisclẽ carnalib ꝑatrib spiritali pre¬
dicationi resistentib. dicunt. Uobis oporte¬
bat primũ loqui uerbum dei : s quia repel¬
litis illud &e indignos uos iudicastis eterne

Expanded text:
apostolis verbum Dei Judaea audiens, modo in tribus apostolis verbum Dei Judaea audiens, modo in tribus millibus, modo in quinque millibus spirituali est intelligentia satiata. Sed cum per reproborum multitudinem crudelitatem suam contra praedicantes exerceret, et quasi pullorum vitam necaret, iidem pulli in universa mundi spatia dispersi sunt. Unde et eisdem carnalibus patribus spiritali praedicationi resistentibus dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quia repellitis illud, et indignos
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Quia uͦ ꝑ predicationũ oꝑa discurrendo
refectione fidei gentilitatẽ saciare ñ cessant:
recte licatur. Quis preparat coruo escã suam
qñ pulli eius ad dñm clamant̾. uagantes eo
nomine. nigra ꝑ infidelitatis meritũ plebs
iudaica designari. Nã pulli eiꝰ ad dñm clama¬
re referuntur. ut esdẽ corno a dño esca p̃paret᷑.
quia minirũ sc̃i apłi plebis israelitice carne
derent. quasi pulli coruoꝵ eũ de quo carm¬
liter editi sunt. spiritali indelligentia pareñ
populũ ꝑauerunt. Igitur dũ pulli eiꝰ clamãt
coruo esca preparatur: quia dum apłi exorãt
plebs dudum ꝑfida ad cognitionẽ fidei ducit:¬
&e ex predicatione filioꝵ quasi ex pulloꝵ uo
ce satiatur. Illud tam̃ in hoc uersu debemus
sollerter iñtueri. quod huic coruo esca dicit᷑:
primũ pullis clamantib. c postinodũ ua¬
gantib preparari. Clamantibus nãq pul¬
lis coruo esca preparata est: cũ predicantib

Expanded text:
ant. Quia vero per praedicationum opera discurrendo, ant. Quia vero per praedicationum opera discurrendo, refectione fidei gentilitatem satiare non cessant, dicatur recte: Quis praeparat corvo escam suam, quando pulli ejus clamnomine nigra per infidelitatis meritum plebs Judaica designari. Nam pulli ejus ad Dre referuntur, ut eidem corvo a Domino esca praeparetur, quia nimirum sancti apostoli plebis Israeliticeces funderent, quasi pulli corvorum eum de quo carnaliter editi sunt spiritali intelligentia parentem populum paverunt. Igitur dum pulli clamant, corvo esca praeparatur, quia dum apostoli exorant, plebs dudum et ex praedicatione filiorum quasi ex pulloruce satiatur. Illud tamen in hoc versu debemus solerter intueri, quod huic coce satiatur. Illud tamen in hoc versu debemus primum pullis clamantibus et postmodum vagantibus praeparari. Clamantibus namque pullis corvo esca praeparata est, cum praedicantibus
Abbreviated transcription (Latin):
queso que sit ista uagatio. Eoce alio interim
manet ⁊ ce alio se iturũ ꝑhibet: atq alio de¬
flexurũ promutit. Quid est quod tã anxie
ꝑ tot loca partitur : nisi quod circa omnes
una caritate constringit᷑: Carttas enĩ que
diuisa unire consueuit: unũ cor pauli di
uidi ꝑ multa cõpellit. Quod tamen tanto
artius in deo colligit: qͣnto latius ꝑ sc̃a de¬
sideria spargit. Predicando gͥ paulus nube
simul omĩa dicere ⁊ amando uult simul om̃s
uidere: quia &e in carne ꝑmanendo uult om̃i¬
b uiuere. & de carne transeundo ꝑ sacrifi¬
ciũi fidei. uult omnib prodesse. Uagent᷑ itaꝙ
pulli coruoꝵ. idest magistrũ suũ imitentur
filii gertiũ. ẽorporẽ mentis excutiant: & cũ
ammarũ lucrum hoc est cibũ suũ minime re¬
periunt ñ quiescant. Ad prouectus se ex pro¬
uectib extendant: & estuantes. in utilitate
multoꝵ refectionẽ suã quasi uagantes esuri¬

Expanded text:
quaeso, quae sit ista vagatio. Ecce alio interim quaeso, quae sit ista vagatio. Ecce alio interim manet, alio se iturum perhibet, atque alio deflexurum promittit. Quid est quod tam anxie per tot loca partitur, nisi quod circa omnes una charitate constringitur? Charitas enim quae divisa unire consuevit, unum cor Pauli per multa dividi compellit. Quod tamen tanto arctius in Deo colligit, quanto latius per sancta desideria spargit. Praedicando igitur Paulus vult simul omnia dicere, amando vult simul omnes videre, quia et in carne permanendo vult omnibus vivere, et de carne transeundo per sacrificium fidei vult omnibus prodesse. Vagentur itaque pulli corvorum, id est magistrum suum imitentur filii gentium, torporem mentis excutiant, et cum animarum lucrum, id est cibum suum minime reperiunt, non quiescant; ad profectum se ex provectibus extendant, et, aestuantes in utilitate multorum, refectionem suam quasi vagantes esuri
Abbreviated transcription (Latin):
galathis loquitur dicens. Uellem mͦ esse
apud uos: &e mutare uocem meã. Romã
quoq custodia carceris clausus. quia ire
ꝑ semet ip̃m ad philippenses ñ ꝑmittit᷑:
transmittere se discipulum pollicetur di¬
cens. Spero in dño ihu thimotheũ cito me
mutere ad uos: ut ego bono animo sum cog¬
nitis que circa uos sunt. Constrictus etiam
uinculis atq ephesi retentus: colosensib
scribit. Nam si corpore absens sũ: s sp̃u uo¬
biscũ sũ. Ecce quomodo sco desiderio quasi
uagatur. Hic corpore denetur illuc sp̃u du¬
citur. & paterni amoris affectũ istis p̃senti
positis impendit oꝑa: audientib exprimit
uota. Efficaciter presens eis cũ quib erat:
nec tam̃ illis absens cũ quib non erat. Cuiꝰ
uagationẽ melius cognoscimꝰ: si eius adhuc
ad corinthios uerba pensamꝰ. At enĩ. Ueniã
ad uos cũ macedoniam ꝑtransiero: nã ma¬
cẽdoniam ꝑtransibo: apud uos autẽ forsitan
manebo: uel etiam hyemabo. Perpendamꝰ

Expanded text:
Galatis loquitur, dicens: Vellem modo esse apud vos, et mutare vocem meam . Romae quoque custodia carceris clausus, quia ire per semetipsum ad Philippenses non permittitur, transmittere se discipulum pollicetur, dicens: Spero in Domino Jesu, Timotheum cito me mittere ad vos, ut et ego bono animo sim, cognitis quae circa vos sunt . Constrictus etiam vinculis, atque Ephesi retentus, Colossensibus scribit: Nam etsi corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum . Ecce quomodo sancto desiderio quasi vagatur, hic corpore tenetur, illuc spiritu ducitur, et paterni amoris affectum istis exhibet positis impendit opera, audientibus exprimit vota, efficaciter praesens eis cum quibus erat, nec tamen illis absens cum quibus non erat. Cujus vagationem melius agnoscimus, si ejus adhuc ad Corinthios verba pensamus, ait enim: Veniam ad vos, cum Macedoniam pertransiero. Nam Macedoniam pertransibo; apud vos autem forsitan manebo, vel etiam hiemabo . Perpendamus,
Abbreviated transcription (Latin):
superat. se in aliis postponat. Sic cuncta mo¬
deratur: ut dũ singula queq st̾ om̃iũ. inter¬
posita quadã caritatis necessitudine fiant
om̃ia singuloꝵ ⁊ & unus quisq sic qͦd ñ as¬
cipit. in altero possideat ⁊ ut ipse alteri pos¬
sidendũ. qͦd acciꝑit humilit̾ ĩpendat. hinc
enĩ ꝑ petrũ dr̃. Unus quisq sicut accipit
grãm in alterutrũ illam admmnistrantes:
sicut boni dispensatores multiformis gr̃e
dei. Tunc nãꝙ bene multiformis gr̃a dis
pensatur: qñ acceptũ donũ &e eius qui hoc
non habet creditur ⁊ qñ proptet eũ cui ĩpen¬

Expanded text:
superat se in aliis postponat: Sic cuncta mosuperat se in aliis postponat: Sic cuncta moderatur, ut dum singula quaeque sunt omnium, interposita quadam charitatis necessitudine, fiant omnia singulorum; et unusquisque sic quod non accepit in altero possideat, ut ipse alteri possidendum quod accepit humiliter impendat. Hinc enim per Petrum dicitur: Unusquisque sicut accepit gratiam in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei . Tunc namque bene multiformis gratia Dei dispensatur, quando acceptum donum, et ejus qui hoc non habet creditur, quando propter eum cui impen
Abbreviated transcription (Latin):
uitã etiam mortuos reuocat. & tam̃ ꝓphe¬
tie grãm ñ habens. que sibi uentura sunt
ignorat: ille uentura queꝙ uel presentia
atcendit. &e tam̃ in nulla signoꝵ oꝑatione
se exercet. Iste ꝑ discretionẽ sp̃uũ in factis
subtiliter mentes conspicit. s tam̃ diuersi
generis linguas nescit:ille diuersi generiᷤ
linguas examinat ⁊ s tam̃ in reb similib
dissimilia corda ñ pensat. Alius in una lin¬
gua quã nouit.sermonum pondera inter¬
precando prudenter discitit: & tam̃ reli¬
quis bonis que ñ habet patient̾ caret. Sic
itaq creator nr̃ ac dispositor cuncta mode¬
ratur: ut qui extolli poterat ex dono quos
habet: humilietur ex urtute quã ñ habit.
Sic cuncta moderatur. ut cũ ꝑ impensam
grãm inũquẽq subleuat. etiã ꝑ difparẽ
grãm alteri subdat: & meliorẽ quisꝙ do¬
no alio. eũ qui sibi subicitur attendat ⁊ ac li¬
cet se preue exaliis sentiat: eidẽ tam̃ quẽ

Expanded text:
vitam etiam mortuos revocat, et tamen, prophevitam etiam mortuos revocat, et tamen, prophetiae gratiam non habens, quae sibignorat. Ille ventura quaeque velut praesentia attendit, et tamen in nulla signorum operatione se exerit; iste per discretionem spirituum in factis subtiliter mentes conspicit, et tamen diversi generis linguas nescit. Ille diversi generis linguas examinat, sed tamen viribus similibus dissimilia corda non pensat. Alius in una lingua quam novit, sermonum pondera interpretando prudenter discutit, et tamen reliquis bonis quae non habet, patienter caret. Sic itaque Creator noster ac dispositor cuncta moderatur, ut qui extolli poterat ex dono quod habet, humilietur ex virtute quam non habet. Sic cuncta moderatur, ut cum per impensam gratiam unumquemque sublevat, etiam per disparem alterius alterum subdat, et meliorem quisque dono alio eum qui sibi subjicitur attendat; ac licet se praeire ex aliis sentiat, eidem tamen quem
Abbreviated transcription (Latin):
enun nisi conditor nr̃. huiꝰ terre mensu¬
ras ponit:Qui interni uidicii secreto mo¬
deramine.alii sermonẽ sapientie alii ser¬
monẽ scientiẽ. alii plenã fidem. alii grãm
sanitatũ: alii oꝑationẽ uirtutũ. alii ꝓphetuã
alii discretionem sp̃nũ.alii genera singua¬
rum: alii interpretationẽ sermonũ tribuit:
quatinus in uno eodẽq sp̃ui. iste uerbo sapi¬
entie polleat ⁊nec tainen sermone scientie
idest doctrina fulciat᷑: quia sentire atq
inuenire sufficit. etiã quod discendi studio
ñ apprehendit ⁊ ille sermone scientie sul¬
geat. nec tam̃ in uerbo sapientie ꝯualescat:
quia &e sufficit explere quantũ didicit: ce m̃
assentiendũ ex semet ipso subtile aliqͥd non
assurgat. Iste ꝑ fidem &e elementis ĩperat.
nec tamen ꝑ sanitatũ gr̃am infirmitates
corpoꝵ curat: ille ꝑ orationũ opẽ. morbos sub¬
trahit. nec tamen arenti terre uerbo pluuiaᷤ
reddit. Iste oꝑatione urtutũ ad p̃sentem

Expanded text:
enim nisi conditor noster hujus terrae mensuras ponit ? Qui, interni judicii secreto moderamine, alii sermonem sapientiae, alii sermonem scientisanitatum, alii operationem virtutum, alii prophetiam, alii discretionem spirituum, alii genera linguarum, alii 904 interpretationem sermonum tribuit, quatenus in uno eodemque spiritu iste verbo sapientiae polleat, nec tamen sermone scientiae, id est doctrinae, fulciatur, quia sentire atque invenire sufficit etiam quod per discendi studium non apprehendit; ille sermone scientiae fulgeat, nec tamen in verbo sapientiae convalescat, quia et explere sufficit quantum didicit, et tamen ad sentiendum ex semetipso subtile aliquid non assurgit. Iste per fidem elementis imperat, nec tamen per sanitatum gratiam infirmitates corporum curat; ille orationis ope morbos subtrahit, nec tamen arenti terrae verbo pluvias reddit. Iste operatione virtutum ad praesentem
Abbreviated transcription (Latin):
Expectetur sicut pluina eloquiũ meũ. te des¬
ceridant sicut ros uerba mea. S ecce audi¬
uimus quo munere gentilitas uocatur.
audiamus nunc qua districtione iudea re¬
pellitur. Audiimꝰ quomodo deserta ex¬
colat. arentia infundat: audiamꝰ n̾e quo¬
m ea que quasi uidentur inderna ꝑiciat
Neq enim sic colligit electos. ut ñ etiam u¬
dicet reprobos: neq sic quibdã culpas re¬
laxat ⁊ ut ñ &e in quibdam feriat. Scrip¬
tum quippe est. Miscd̃ia enim ce ira abil¬
lo. Unde hic quoq postquã tot dona gr̃e
intulit: etiã ire sue indicia ñ abscondit.
cies: Et gelu de celo quis genuit: Quid
enim aliud in gelu uel glacie nisi frigida
ce ꝑfidie torpore constricta accipunꝰ corda
uideoꝵ ⁊ qui quondã ꝑ acceptionẽ legis. ꝑ¬

Expanded text:
Exspectetur sicut pluvia eloquium meum, et desExspectetur sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros verba mea . Sed ecce audivimus quo munere gentilitas vocatur; audiamus nunc qua districtione Judaea repellitur. Audivimus quomodo deserta excolat, arentia infundat; audiamus nunc quomodo ea quae quasi videntur interna projiciat. Neque enim sic colligit electos, ut non etiam judicet reprobos; neque sic quibusdam culpas relaxat, ut non et in quibusdam feriat. Scriptum quippe est: Misericordia enim et ira ab illo . Unde hic quoque postquam tot dona gratiae intulit, etiam irae suae judicia non abscondit. cies? et gelu de coelo quis genuit? - Quid enim aliud in gelu vel glacie, nisi frigida et perfidiae torpore constricta accipimus corda Judaeorum? Qui quondam per acceptionem legis,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ꝑnr̃is merccis. s ꝑ sue muriere be¬
nignit᷑atis prestat. Et iccuro hoc loco pat̾
non de nr̃o merito. s de eius gratia gene¬
ratur. Stille enĩ toris ip̃i sc̃ĩ preclicatores
sunt: qui arua pectoris nt̃i inter mala
uite presentis. quasi inter tenebras sicce
noctis arentia. gra suꝑne largitatis ĩfun¬
dunt. De his stulis contumaci uidee r.
ymber non fuit. Ip̃e quippe stille roris sunt:
que stille pluuiarum. Quando enĩ dispen¬
satione aliqua predicationẽ temperant:
quasi rorẽ tenerum asꝑgunt. Qñ uero ea
que de suꝑnis sentiunt uircute qua preua¬
lent loquirntur: quasi ubertum manantẽ
pluuiã fundunt. Sorem asꝑgebat paulus:
cũ corurthiis diceret. Non enim iudicaui
& hunc crucifixũ. Et rursũ pluuã ma¬
nauit dicens. Os nr̃m patet ad nos o co¬
rinthii: cor nr̃m dilatatum est. Hinc est
quod moyses quia &e ualida fortib & te¬
uera infiriis dicturũ se nouerat: dicebat

Expanded text:
nobis pro nostris meritis, sed pro suae munere benobis pro nostris meritis, sed pro suae munere benignitatis praestat. Et idcirco hoc loco paternon de nostro merito, sed de ejus gratia generatur. Stillae enim roris ipsi sancti praedicatores sunt, qui arva pectoris nostri inter mala vitae praesentis, quasi inter tenebras siccae noctis arentia, gratia supernae largitatis infundunt. De his stillis contumaci Judaeae diarum, et serotinus imber non fuit . Ipsae quippe stillae roris sunt quae stillae pluviarum. Quando enim dispensatione aliqua praedicationem temperant, quasi rorem tenerum aspergunt. Quando vero ea quae de supernis sentiunt virtute qua praevalent loquuntur, quasi ubertim manantem pluviam fundunt. Rorem aspergebat Paulus, cum Corinthiis diceret: Non enim judicavi  hunc crucifixum . Et rursum pluviam manabat, dicens: Os nostrum patet ad vos, o Corinrinthii, cor nostrum dilatum est . Hinc est quod Moyses, qui et valida fortibus, et tenera infirmis dicturum se noverat, dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
pletur terra inuia. quia dũ prebet adicũ
uerbo. cumulatur mysterio. Et ꝑducit her¬
bas iuirentes: quia ꝑ grãm compunctioniᷤ¬
recipit. s etiam ubertim reddit: ut qͦd au¬
dire non poterat iam loqui concupiscat:
cẽ que ñ audiendo etiam intrinsecuis arue¬
rat ⁊ iam loquendo que sc̃a sunt. iuriditate
sua quossibet esurientes pascat. Uñ bene¬
tute renouationis ĩmutat᷑. dũ sicca duclũ
mens gr̃a ueniende cõpluitur: ce post aridi¬
tatẽ pristinã quasi productis herbis scien¬
tie uiriditate uestitur. Que conditoris nr̃i
gr̃a adhuc nob̃ altius cõmendatur: cũ sub¬
ditur. Quis est płuie pater. uel qͥs genuit
stillas roris. ac si diceret insi ego. qui siccã
terrã humani cordis guttis scientie gratu-
ito aspergo: De hac erum pluuia alias d̾r.
Oliuiam uoluntariã segregans ds̃ here¬
ditati tue. Uoluntariam quippe pluiiam
hereclitati sue dñs segregat: quia ñ eam

Expanded text:
plet terram inviam, quia dum praebet auditum plet terram inviam, quia dum praebet auditum verbo, cumulatur mysterio. Et producit herbas virentes, quia per gratiam compunctioniaccipit, sed etiam ubertim reddit, ut qdire non poterat jam loqui concupiscat; et quae non audiendo etiam intrinsecus aruerat, jam loquendo quae sancta sunt viriditate sua quostute renovationis immutatur, dum sicca dudum mens, gratia veniente, compluitur, et post ariditatem pristinam, quasi productis herbis, scientiae viriditate vestitur. Quae Conditoris nostri gratia adhuc nobis altius commendatur, cum subditur: Quis est pluviae pater? vel quis genuit stillas roris? Ac si diceret: Quis nisi ego, qui siccam terram humani cordis guttis scientiito aspergo. De hac enim pluvia alias dicitur: Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae . Voluntariam quippe pluviam haereditati suae Dominus segregat, quia non eam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs antiqui hostis malicia possidebat &e doc¬
toꝵ scientia & auditoꝵ obedientia coacerua¬
tatẽ dicta sunt. si sollerter aspicimꝰ: intra
sinũ sc̃e eccłie agi in singulis uidemꝰ. St̃
enrm pleriq ad uerba dei ualde insensibi¬
les: fidei quidẽ nomine censentur : uerba
uite aurib audiunt: s ea transire usq ad
iterna cordis minime ꝑmitunt. hii qͥd
aliud qͣm deserta terra sunt: Que scilicet
terra humorẽ ñ habet: quia eoꝵ mens sen¬
su ratiomis caret. Et nullus mortaliũ in
hac terra cõmoratur: quia oe siqñ in eoꝵ
conscientia rationabiliũ sensmm cogna¬
tiones ueniunt. ñ ꝑsistunt. Praua enĩ desi¬
deria: in eoꝵ cordib sedem inueniunt.
Recta uero siqñ uenerint: ac si impellan¬
tur decurrunt. S cũ misericors d̃s ymbͣ
suo cursum. & sonantis tonitrui uiam da¬
re dignatur: compunctiꝑ internã grãm
uerbis uite aures cordis aperiunt. Et imi¬

Expanded text:
quos antiqui hostis malitia possidebat, et docquos antiqui hostis malitia possidebat, et doctorum scientia, et auditorum obedientia coacervatate dicta sunt, si solerter aspicimus, intra sinum sanctae Ecclesiae in singulis agi videmus. Sunt enim plerique ad verba Dei valde insensibiles, qui fidei quidem nomine censentur, verba vitae auribus audiunt; sed ea transire usque ad interna cordis minime permittuntur. Hi quid aliud quam deserta terra sunt, quae scilicet terra hominem non habet, quia eorum mens sensu rationis caret? Et nullus mortalium in hac terra commoratur; quia, etsi quando in eorum conscientia rationabilium sensuum cogitationes veniunt, non persistunt. Prava enim desideria in eorum cordibus sedem inveniunt, recta vero si quando venerint, ac si impellantur, decurrunt. Sed cum misericors Deus imbri suo cursum et sonanti tonitrui viam dare dverbis vitae aures cordis aperiunt. Et im
Abbreviated transcription (Latin):
Dixerunt enim. si dimiitius eũ sic omnes
credent m eũ: & uenient romani & tollent
nr̃m locum & gentẽ. Timuerunt ne locũ¬
nerunt᷑: subdit. quia non erat herba. idest
quia eoꝵ cordib defuit eterntatis scientia:
Q nullo eos refecit pabulo uiriditatis in¬
terna doctrina. hoc gͥ loco quid aliud ui¬
rentes herbas ⁊ nisi sc̃e doctrine scientiã uel
congruas operationes accipimus: Deserta
gͥ terra complintur ut ab ea uicentes herbe
ꝓducaritur: quia dũ sc̃e predicationis ym¬
brem gentilitas ꝑcepit⁊ & uite oꝑa & doctri¬
ne uerba germinauit. Ista uiridĩtas uoce
ꝓphetica deserte terre pollicetur cũ dr̃. In cu¬
bilibus in quib prius drachones habita¬
bant orietur iuror calami &e iunci. Qͥd enĩ
in calamo nisi scriptores. quid ꝑ iuncum
qui uixta aque semꝑ humorẽ nascit᷑. nisi ꝓu¬
silli ac teneri auditores sacri eloquii desig¬
lami ce ninci ortiur: quia in eis populis

Expanded text:
Dixerunt enim: Si dimittimus eum sic, omnes Dixerunt enim: Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem . Timuerunt ne locunerint, subdit: Quia non erat herba; id est, quia eorum cordibus defuit aeternitatis scientia, et nullo eos refecit pabulo viriditatis internae doctrinae. Hoc igitur loco quid aliud virentes herbas nisi sanctae doctrinae scientiam vel congruas operationes accipimus? Deserta igitur terra 941 compluitur, ut ab ea virentes herbae producantur, quia dum sanctae praedicationis imbrem gentilitas percepit, et vitae opera et doctrinae herbam germinavit. Ista viriditas voce prophetica desertae terrae pollicetur, cum dicitur: In cubilibus in quibus prius dracones habitabant orietur viror calamiin calamo nisi scriptores? quid per juncum, qui juxta aquam semper in humore nascitur, nisi pusilli ac teneri auditores sacri eloquii desiglami et junci viror oritur, quia in eis populis,
Abbreviated transcription (Latin):
amiꝰ: terrã tam̃ eccłiam figurasse. ñ inconue¬
menter accipimus. Que in eo germinauit
herbam uirentẽ: in quo ad uerbum dei fe
entiam atꝙ doctrinam eterne uiriditatis ac¬
cipiiꝰ: sicut ꝑ iherenniam dr. Onagri stete¬
runt. inrupib: traxerunt uentũ quasi dra¬
chones. defecerunt oculi eoꝵ: quia non erat
herba. Quo dicto: suꝑba ac nequissima in¬
deoꝵ est ꝑsecutio ꝓphetata. Ip̃i quippe onag̾.
ꝓ mentis elatione. ip̃i drachones ꝓ uirulen¬
ta cogitatione uocati st̃. Qui steterunt
in rupib : quia ñ in deo s in sũmis po¬
destatib huius mundi dfisi sunt: dicen¬
tes regeni non habemus nisi cesarem. Traxe¬
runt uentũ quasi drachones: quia sp̃i ela¬
tionis inflaci. suꝑbia malitiosa tumuert̃.
Defecerunt oculi eoꝵ: quia scilicet spes eoꝵ
ab eo quod intendebat corruit. que tempo¬
ralia diligens prestolari eterna neglexit: &¬
terrena ideo quia deo preposint: amisit.

Expanded text:
amus, terram tamen Ecclesiam figurasse non inconveamus, terram tamen Ecclesiam figurasse non inconvenienter accipimus, quae in eo germinavit herbam virentem, in quo ad verbum Dei fecentiam atque doctrinam aeternae viriditatis accipimus, sicut per Jeremiam dicitur: Onagri steterunt in rupibus, traxerunt ventos quasi dracones, defecerunt oculi eorum, quia non erat herba . Quo dicto superba ac nequissima Judaeorum est persecutio prophetata. Ipsi quippe onagri pro mentis elatione, ipsi dracones pro virulenta cogitatione vocati sunt. Qui steterunt in rupibus, quia non in Deo, sed in summis potestatibus hujus mundi confisi sunt dicentes: Regem non habemus nisi Caesarem . Traxerunt ventos quasi dracones, quia spiritu elationis inflati superbia malitiosa tumuerunt. Defecerunt oculi eorum, quia scilicet spes eorum ab eo quod intendebat corruit. Quae temporalia diligens, praestolari aeterna neglexit, et terrena ideo quia Deo praeposuit amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Mane sicut herba transeat: mane flortat
& ꝑtranseat. Mane nãꝙ sicut herba florere
atq transire est: in ꝓsperitate huius seculi
temporalis glorie uelociter decus arescere.Her¬
ba refectio diaboli accipitur: sicut de illo a do¬
mino dicitur. Huic montes herbas ferunt.
Ac si diceret. Suꝑbi ac tumidi dũ se illicitiᷤ
cogitationib atq actionib efferunt: suis il¬
lũ iniquitatib pascunt. Herba sustentatio p̃¬
dicantiũ demonstratur: cũ dr̃. ꝓducit in mon¬
tib fenũ: &e herbam seruituti hominũ. In mon¬
tib quippe fenũ & seruituti hominũ herba
producitur: cũ sublimes huiꝰ scł̃i ad fidei cog¬
nitionẽ uocati. scĩs predicatorib in huiꝰ uite
timere transitoria alimenta largiuntur. Her¬
babona operatio ponitur: sicut scriptũ est.
Germinet terra herbam uitentẽ. Quod licet
in conditionẽ mudi ita hẏstorice factũ tene¬

Expanded text:
ait: Mane sicut herba transeat, mane floreat ait: Mane sicut herba transeat, mane floreat et pertranseat . Mane namque sicut herba florere atque transire est in prosperitate hujus saeculi temporalis gloriae decus velociter arescere. Herba refectio diaboli accipitur, sicut de illo a Domino dicitur: Huic montes herbas ferunt . Ac si diceret: Superbi ac tumidi dum se illicitis cogitationibus atque actionibus efferunt, suis illum iniquitatibus pascunt. Herba sustentatio praedicantium demonstratur, cum dicitur: Producit in montibus fenum, et herbam servituti hominum . In montibus quippe fenum et servituti hominum herba producitur, cum sublimes hujus saeculi, ad fidei cognitionem vocati, sanctis praedicatoribus in hujus vitae itinere transitoria alimenta largiuntur. Herba bona operatio ponitur, sicut scriptum est: Germinet terra herbam virentem . Quod licet in conditione mundi ita historice factum tene
Abbreviated transcription (Latin):
teddidit demonstrat᷑ cũ ilico adrungiur.
& produceret herbas uirentes. Inuia nãq
dudũ gentilitas fuit: ad quã uia dei uerbo
non patuit. Redemptore nr̃o quippe ueni¬
prius fuetit uia ꝓphetie. Desolata etiã recte
uocata est: uel ratione uidelicet ꝯsilii. uel
fructu boni oꝑis destituta. Dedit gͦ dñs ue
himentissimo ymbri cursũ. & uiam sonan¬
tis tonitrui. ut in deserto plueret. & imple¬
ret iniam cẽ desolatã. ce ꝓduceret herbas ui¬
rentes: idest exteriori predicatiomi internam
aspirationẽ contulit. ut corda gentiliũ aren¬
tia uirescerent: clausa padescerent: mama
complerentur: infecunda germinarent. In
scriptura enĩ sacra. aliqñ herba iuror głe tem¬
poralis accipitur ⁊ aliqñ refectio diaboli: ali¬
qn sustentatio predicatoꝵ: aliqñ bona oꝑatio:
aliqñ eterne uite scientia atq doctrina. Uiror
nãꝙ glorie temporalis accipitur: sicut ꝓpħ̃a

Expanded text:
reddidit, demonstratur, cum illico adjungitur: reddidit, demonstratur, cum illico adjungitur: Ut produceret herbas virentes. Invia namque dudum gentilitas fuit, ad quam Dei verbo via non patuit. Redemptore quippe nostro veniprius fuerit via prophetiae. Desolata etiam recte vocata est, ratione videlicet consilii, vel fructu boni operis deshementissimo imbri cursum, et viam sonanti tonitrui, ut in deserto plueret, et impleret inviam et desolatam, et produceret herbas virentes; id est, exteriori praedicationi internam aspirationem contulit, ut corda gentilium arentia virescerent, clausa patescerent, inania complerScriptura enim sacra aliquando herba viror temporalis gloriae accipitur, aliquando refectio diaboli, aliquando sustentatio praedicatorum, aliquando bona operatio, aliquando aeternae vitae scientia atque doctrina. Viror namque gloria temporalis accipitur, sicut Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
posuit in deserto uiã. De hac predicatione
gentilitati concessa psalmista testat᷑ dicens.
cursũ uehementissimꝰ ymber accepit. ut
in deserto plueret : quia postquã in uidea
asperitas ꝑsecutionis inhorruit. ut ñ solũ
fidem minime reciperet. s eam etiã gladiis
ĩpugnaret. ad israel missus quisq predicato
ad euocandas gentes deflexit. Unde sc̃i apł̃i
hebreis ꝑsequentib quos deserunt dicunt.
Uobis oportebat printũ loqui uerbum der:
s quia repellitis illud. &e iudignos uos iudi
catis uite eterne ⁊ ecce conuertimur ad gen¬
tes. Diuiso gͥ estu. deserta absq homine ter¬
ra compliutur: quia disꝑsa in uidee regio¬
nib ꝑsecutione fideliũ. derelicta dudum e
quasi ab infusione rationis aliena predi¬
cationis guitis genuilitas irroratur. Que
gentilitas. qualis adhuc a predicatoribus
sit inuenta: ostenditur cũ subditur. Ut m¬
pleret inuiã &e desolatam. Quid uͦ cõplita

Expanded text:
Posuit in deserto viam . De hac praedicatione Posuit in deserto viam . De hac praedicatione gentilitati concessa Psalmista testatur, dicens: cursum vehementissimus imber accepit, ut in deserto plueret, quia postquam in Judaea asperitas persecutionis inhorruit, ut non solum fidem minime reciperet, sed etiam eam gladiis impugnaret, ad Israel missus quisque praedicator ad evocandas gentes deflexit. Unde sancti apostoli Hebraeis persequentibus, quos deserunt, dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quia repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Diviso igitur aestu, deserta et absque homine terra compluitur; quia dispersa in Judaeae regionibus persecutione fidelium derelicta dudum, et quasi ab infusione rationali aliena, praedicationis guttis gentilitas irroratur. Quae gentilitas qualis adhuc a praedicatoribus sit inventa ostenditur, cum subinfertur: Ut impleret inviam et desolatam. Quid vero compluta
Abbreviated transcription (Latin):
mysteriis a dño aperiri ostiũ precabat᷑ ha¬
bebat quidem iam tonitruũ: s dari ei desi
uiam querebat. Hanc uiam nequaquã se
iohannes dare posse cognouerat:qui dice¬
bat. Non necesse habetis ut aliqͥs doceat uos
s sicut unctio eius docet uos de omnib
Hanc uiam rursũ paulus quis daret: in¬
mabat dicens. Neꝙ qui plantat est aliquio
neq qui rigat᷑: s qui incrementũ dat deus.
Accepta gͥ uia: quid iste ymber ac tontruus
absq homine in deserto: ubi nullus morta¬
liũ commoratur. Suꝑ terrã absq homine
in deserto pluere est: uerbum dei gentili¬
tati predicare. Que dũ nullũ cultũ diumm¬
tatis tenuit : nullam in se speciẽ boni oꝑiᷤ
ostendit: uidelicet desertũ fuit. In qua quia
legis lator ñ fuit. &e qui rationabiliter deũ
quereret ñ fuit. quasi hominũ nullus fut
oe̾ uelut solis bestiis occupata. uacua a moe¬
talib extitit. De hac deserti terra alias dici᷑

Expanded text:
mysteriis a Domino aperiri ostium precabatur, hamysteriis a Domino aperiri ostium precabatur, habebat quidem jam tonitruum, sed dari ei desuper viam quaerebat. Hanc viam nequaquam se Joannes dare posse cognoverat, qui dicebat: Non necesse habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus . Hanc viam rursum Paulus quis daret intimabat, dicens: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Accepta igitur via quid iste imber ac tonitruus absque homine in deserto, ubi nullus mortalium commoratur . Super terram absque homine in deserto pluere est, verbum Dei gentilitati praedicare. Quae dum nullum cultum divinitatis tenuit, nullam in se boni operis speciem ostendit, videlicet desertum fuit. In qua quia legislator non fuit, et qui rationabiliter Deum quaereret non fuit, quasi hominum nullus fuit, et velut solis bestiis occupata, vacua a mortalibus exstitit. De hac deserti terra alias dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
rens. ea que suꝑ nos erant terribiliter so¬
nuit. Uñ &e ip̃i sc̃i apłi de eius gr̃a genera¬
ti: boanerges idest filii tonitriu st̃ uocati.
Aliqñ autẽ sicut dictũ est tonitruus ip̃a
dicator uerba dare aurib potest ⁊ corda uͦ
aperire ñ potest: ce nisi ꝑ internã grãm so¬
lus om̃ipotens d̃s predicantiũ uerbis ad
corda audientiũ inusibiliter aditũ pres¬
tet ⁊ in cassũ predicatio aure audienti ꝑci¬
pitur: que ꝑuenire ad intima. surdo cor¬
de ꝓhibetur. Seq dñs uiam sonantis to¬
nitrui dare asserit: qui cũ predicationis
uerba tribuit. ꝑ terrorẽ corda cõpungit.
hanc uiam paulus ꝑreclicator egregius
dũ suꝑna mysteria terribiliter insonaret:
se a se habere ñ posse conspiciens. discipłoᷤ
admonebat dicens. Orantes simul &e ꝑ
nobis: ut ds̃ aperiat nobis ostiũ uerbi sui
ad loquendũ mysteriũ xp̃i. Qui gͦ loque¬
batur mysteria. s in corde audientiũ eisclẽ

Expanded text:
rens, ea quae super nos erant terribiliter sorens, ea quae super nos erant terribiliter sonuit. Unde et ipsi sancti apostoli de ejus gratia generati, Boanerges, id est filii tonitrui sunt vocati . Aliquando autem, sicut dictum est, tonitruus ipsa dicator verba dare auribus potest, corda vero aperire non potest; et nisi per internam gratiam solus omnipotens Deus praedicantium verbis ad corda audientium invisibiliter aditum praestet, incassum praedicatio aure audientis percipitur, quae pervenire ad intima corde surdo prohibetur, se Dominus viam sonanti tonitrui dare asserit, qui cum praedicationis verba tribuit, per terrorem corda compungit. Hanc viam Paulus praedicator egregius, dum superna mysteria terribiliter insonaret, se a se habere non posse conspiciens, discipulos admonebat, dicens: Orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi, ad loquendum mysterium Christi . Qui ergo loquebatur mysteria, sed in corde audientium eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ uocat. Imber uehemens est uis
magna: ymber uero uehementissimus.
us imensa predicationis. Uehemens
namq ymber erat: cũ predicatores sc̃ĩ
credi eterna suadebant. Ymber autẽ uehe-¬
mentissimꝰ cũ propt̾ sꝑem admonebant
rem deseri ⁊ cuncta uisibilia ꝓꝑter muisi¬
bilia contempni: &e proꝑter audita gau
dia presentes penas cruciatusq tolerari.
S cum fide cognita seuiente estu ꝑsecutio¬
nis. tot electi possessa reliquerunt. carna¬
les affectus obliti sunt. &e pre gaudio sp̃s
ud dñs fecit nisi etiã uehementissimo ym¬
bri cursum prebuit. qui usq ad exequen
git᷑. Et uiam sonantis tonitrui. Quid enĩ
ꝑ tonitruũ: nisi predicatio suꝑni terroriᷤᷤ
accipitur: Quẽ terrorem dũ ꝑcipiunt hu¬
mana corda: quatiunt᷑. Aliqñ uero in toni¬
truo ip̃e incarnatus dñs figuratur: quia
&e antiquoꝵ patcũ dueniente ꝓphia. ad no¬
ticiam nr̃am quasiex nubiũ concursione
ꝓlatus est: quia inter nos uisibiliter appa¬

Expanded text:
tissimum vocat. Imber vehemens est vis magna, imber vero vehementissimus vis immensa praedicationis. Vehemens namque imber erat cum praedicatores sancti credere gaudia aeterna suadebant. Imber autem vehementissimus, quando propter spem admonebant rem deseri, cuncta visibilia propter invisibilia contemni, et propter audita gaudia praesentis saeculi poenas cruciatusque tolerari. Sed cum, fide cognita, saeviente aestu persecutionis, tot electi possessa reliquerunt, carnalis ud Dominus fecit, nisi etiam vehementissimo imbri cursum praebuit, qui usque ad exsequendgitur: Et viam sonantis tonitrui. Quid enim per tonitru, nisi praedicatio superni terroris accipitur? Quem terrorem dum mana corda quatiuntur. Aliquando vero in tonitruo ipse incarnatus Dominus figuratur, qui ex antiquorum patrum conveniente prophetia ad notitiam nostram quasi ex nubium concursione prolatus est. Qui inter nos visibiliter appa
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ habentus abrahã. Dico enĩ uobis qͥa
potens est ds de lapidib istis suscitare fi¬
uos abrahe: lapides itiq ditros ꝑfidie
gentiles uocans. Quia ergo primũ uidea
deo credicdit gentilitate omni in ꝑficlie
sue obstinatione remanente ⁊ postinodũ
uero ad fidem gentiliũ corda mollita sunt.
e udeoꝵ infidelitas obdurata: bene ddictũ
est in similitudine lapidis aque durantur.
Ac si diceret. Illa mollia ce penetrabilia fi¬
dei corda uudeoꝵ: inmsensibilitatẽ uertunt᷑
gentilium. Cum enĩ misericors gentes at¬
tracit: iratus indeam repulit. Actumq est
ut sicut duclum ad ꝑcipiendum fidẽ genti¬
litas fuerat obdurata: ita postmodũ ad fi¬
dem gentilitate suscepta. iudee populus ꝑ¬
fidie torpore cluresceret. uUñ paulus apłs
eisdẽ gentib dicit. Sicut aliqñ uos ñ credi¬
distis deo. nunc autẽ misericordiã consecrti
estis propter illoꝵ incredulitatẽ : ita cẽ istinc

Expanded text:
Patrem habemus Abraham. Dico enim vobis quia Patrem habemus Abraham. Dico enim vobis quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; lapides utique duros perfidia gentiles vocans. Quia ergo primum Judaea Deo credidit, gentilitate omni in perfidiae suae obstinatione remanente, postmodum vero ad fidem gentilium corda mollita sunt, et Judaeorum infidelitas obdurata, bene dictum est: In similitudinem lapidis aquae durantur. Ac si diceret: Illa mollia ac penetrabilia fidei corda Judaeorum in insensibilitatem vertuntur gentium. Cum enim misericors Deus gentes traxit, iratus Judaeam repulit. Actumque est ut sicut dudum ad percipiendam fidem gentilitas fuerat obdurata, ita postmodum ad fidem gentilitate suscepta, Judaeae populus perfidiae torpore duresceret. Unde Paulus apostolus eisdem gentibus dicit: Sicut aliquando vos non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis propter illorum incredulitatem; ita et isti
Abbreviated transcription (Latin):
est cayphas: quid aliud nisi gelu de celo
ꝓcessit: Quod tamen gelu iccireo dñs ge¬
nuisse se dictt: quia uideos qͦs naturalt̃
ip̃e bonos condidit. uisto iudicio ꝑ eoꝵ
maliciam frigidos a se exire ꝑmisit. Dñs
enim auctor est nature non culpe. Genuit
etgo creando naturaliter: quos iniqͦs per¬
nusit uiuere tolerando patienter. Et quia
illa quondam tenera ac fidei penetrabilia
tione durata sunt: recte subiungitur. In¬
simlttudine lapidis aque durantur. Aqͣs
enm populos accipi: iam sepius edocuisse
me memimi. Lapis uero ꝑ ip̃sa duricia a¬
liqñ gentiles populi designantur. Ipsi
quppe lapides coluerunt. Et de eis ꝑͣ prophe¬
tam dictum est. Smmles illis fiant᷑ qui fa¬
cunt ea: ce om̃s qui confidunt in eis. Uñ
ioħes iudeos aspiciens se de estimatione
generationis excollere. & gentiles preui¬
dens ad abrahe prolem. fidei cognitione
transire: ait. Ne uelitis dicere intrauos:

Expanded text:
est Caiphas, quid aliud nisi gelu de coelo est Caiphas, quid aliud nisi gelu de coelo processit? Quod tamen gelu idcirco Dominus genuisse se dicit, quia Judaeos, quos naturaliter ipse bonos condidit, justo judicio per eorum malitiam frigidos a se exire permisit. Dominus enim auctor est naturae, non culpae. Genuit ergo creando naturaliter quos iniquos permisit vivere tolerando patienter. Et quia illa quondam tenera ac fidei penetrabilia tione durata sunt, recte subjungitur: similitudinem lapidis aquae durantur . » Aquas enim populos accipi jam saepius edocuisse me memini. In lapide vero pro ipsa duritia aliquando gentiles populi designantur. Ipsi quippe lapides coluerunt, et de eis per Prophetam dictum est: « Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . » Unde Joannes Judaeos aspiciens se de stemmate generationis extollere, et gentiles praevidens ad Abrahae prolem fidei cognatione transire, ait: « Ne velitis dicere inter vos:
Abbreviated transcription (Latin):
gratie. quasi intra uterũ creatoris habe¬
bantur: S quia ueniente clño. ꝯstrica
frigore ꝑficdie. fernorẽ fidei & catitatis a¬
miserunt: a secreto gr̃e sinu ꝓiecti. quasi
glacies de utero creatoris egressi sunt. Et
gelu de celo quis genuit: Quid hic aliudoe¬
lum : nisi sublimis debet intelligi uita scẽ¬
rum: Cui celo dr: accende celũ & loquar
Non enim insensibili: s rationabili crea¬
ture loquebatur. De hoc celo ait dñs. Celũ
michi sedes est. De qua sede alias scriptur
est. Anima iusti sedes sapientie. Quia gͦ
sapientia est ds ⁊ si sedes dei celũ est. & aĩa
uisti sedes est sapientie: celũ est utiq anima
nsti. Celũ fuit abraham: celũ ysaac. celũ ia¬
cob. S quia ꝑsecutores dñi pontifices ui¬
deoꝵ. ꝑfidie torpore frigidi. de illoꝵ patrũ
ꝓgenie ꝓcesserunt ⁊ quasi de celo geluexi¬
it: quia de sublum ple sc̃oꝵ. pcessit frigi¬
da proles infideliũ. Cũ enĩ de  abrahã nat

Expanded text:
reatoris, habebantur. Sed quia, veniente Domino, constricti frigore perfidiae, fervorem fidei et caritatis amiserunt, a secreto gratiae sinu projecti, quasi glacies, de utero creatoris egressi sunt: Et gelu de coelo quis genuit? Quid hic aliud coelum, nisi sublimis debet intelligi vita sanctorum? cui coelo dicitur: Attende coelum, et loquar . Non enim insensibili, sed rationabili creaturae loquebatur. De hoc coelo Dominus ait: Coelum mihi sedes est . De qua sede alias scriptum est : Anima justi sedes sapientiae est. Quia ergo sapientia est Deus, si sedes Dei coelum est, et anima justi sedes est sapientiae, coelum est utique anima justi. Coelum fuit Abraham, coelum Isaac, coelum Jacob. Sed quia persecutores Domini pontifices Judaeorum perfidiae torpore frigidi de illorum patrum progenie processerunt, quasi de coelo gelu exiit, quia de sublimi prole sanctorum processit frigida plebs infidelium. Cum enim de Abraham natus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ymbre alias łr. Mandabo nubib ne
pluant suꝑ eam ymbrem. De hoc eiresu
ymbris. qui in electoꝵ cordib agitur. psal¬
mista testatur dicens: uelociter currit ser¬
mo eiꝰ. Plerũq uero ymber est & cursũ
non habet: quia predicatio ad aures ue
entiũ ñ ꝑtransit. De citiꝰ predicationis
uerbis propt̾ electos dr. Et enĩ sagitte tui
ꝑtransierunt. Sagitte quippe d̾i transeunt:
quando uerba predicationis eiꝰ ab auri¬
b ad corda descendunt. Quod quia solo
diuino munere agitur. ymbri cursũ dñs

Expanded text:
hoc imbre alias dicitur: Mandabo nubibus ne hoc imbre alias dicitur: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . De hoc cursu imbris qui in electorum cordibus agitur Psalmista testatur, dicens: Velociter currit sermo ejus . Plerumque vero imber est, et cursum non habet, qentium non pertransit. De cujus praedicationis verbis propter electos dicitur: Etenim sagittae tuae pertransierunt . Sagittae quippe Dei pertranseunt quando verba praedicationis ejus ab auribus ad corda descendunt. Quod quia solo divino munere agitur, imbri cursum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero ut superius diximus diuisi estus
nomine. illa in uidee regionib ꝑsecutio de¬
signatur: quia ip̃a ꝑsecutionis asperitas.
predicatores scõs suꝑno munere adiutos
a predicationis sue ministerio nullo tumo¬
re compescuit: apte subuinxit. Quis dedit
uehementissimo imbri cursũ ⁊ ac si diceret
nisi ego: Duuso enim estu. cursũ uehemãtis¬
simo ymbri dedisse est: inter ipsas ꝑsecu¬
tionis angustias predicationis impetum
roborasse ⁊ ut tantomagis uirtus predican¬
tiũ cresceret. quantomagis ꝑsequentiũ cru¬
delitas obiuaret: quatinus arentia corda
audientiũ. pluue guttis infunderent. ut
siccitatẽ ꝑfidie uberius irrigarent: ut qͣm¬
ius contra eos seuitie estus candesceret:ꝑ
eos tamen uox gr̃e ñ taceret. hunc ꝑsecutio¬
ius estũ. paulus &e tolerabat & irrigabat cũ
diceret. Laboro usq ad uincula quasi male
operans: s uerbum dei ñ est alligatũ. De

Expanded text:
Job XXXVIII. Si vero, ut superius diximus, divisi aestus Job XXXVIII. Si vero, ut superius diximus, divisi aestus nomine illa Judaeae regionis persecutio designatur; quia ipsa persecutionis asperitas praedicatores sanctos superno munere adjutos a praedicationis suae ministerio nullo timore compescuit, apte subjungit: Quis dedit vehementissimo imbri cursum? Ac si diceret: nisi ego. Diviso enim aestu, cursum vehementissimo imbri dedisse est inter ipsas persecutionis angustias praedicationis impetum roborasse, ut tanto magis virtus praedicantium cresceret, quanto magis persequentium crudelitas obviaret, quatenus arentia corda audientium pluviae guttis infunderent, et siccitatem perfidiae uberius irrigarent, ut quamvis contra eos saevitiae aestus candesceret, per eos tamen vox gratiae non taceret. Hunc persecutionis aestum Paulus et tolerabat et irrigabat, cum diceret: Laboro usque ad vincula, quasi male operans, sed verbum Dei non est alligatum . De