comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitate lȩtant᷑. mediatorẽ dĩ et hominũ.
hoc ẽ dm̃ ẽẽ uerũ et hominẽ norunt.
fiłia in excelsis dõ cantant: quia ĩã uenis¬
se tempꝰ illud exultant. qͦ mundꝰ ab iec¬
tis diis qͥ abhõib fãcti st̃. conditorẽ suũ
qͥ ẽ in celis cognosceret. Pac̃ẽ optant ho¬
minib: quia qͦs eiectos priꝰ ab ȩterna
felicitate m̾ito peccati despexerant:
habitationis gaudiis secũ fut᷑os intel¬
ligunt. Pacẽ hõib mandant. qͦs in cȩ¬
iesti ierłm. hoc ẽ in uisione ꝑpetuȩ pa¬
cis socios hab̃e desidant: ut ipsos quoq
hoĩes admoneant. ꝑ obseruantiã pacis
ad suũ debere ꝑuenire c̃sortiũ. Et bene
cũ dicerent. et int̾ra par hoĩb ad iung̃t.
hone uoluntatis: quia cũ illis societatẽ¬

Expanded text:
te laetantur, Mediatorem Dei et hominum, hoc est, Deum esse verum et hominem norunt. Gloriam in excelsis Deo cantant, quia jam venisse tempus illud exsultant, quo mundus, abjectis diis, qui ab hominibus facti sunt, Conditorem suum, qui est in coelis, cognosceret. Pacem optant hominibus, quia quos ejectos prius ab aeterna felicitate merito peccati despexerant, habitationis gaudiis secum futuros intelligunt. Pacem hominibus mandant, quos in coelesti Jerusalem, hoc est, in visione perpetuae pacis, socios habere desiderant, ut ipsos quoque homines admoneant per observantiam pacis ad suum debere pervenire consortium. Et bene cum dicerent: Et in terra pax hominibus, adjungunt bonae voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ animarũ nutritor fideliũ in mun¬
donatꝰ ẽ: testimoniũ eiꝰ natiuitati uigi¬
lantes sup̃ gregẽ suum pastores darent.
Ipse ẽ enim qui ait. Oues meȩ mea uocẽ
audiunt: et ego cognosco eas. et sequun¬
tur me: et ego uitã eternã do eis. Nam
et fut᷑um ĩa tẽerat. ut ꝑ orbẽ unuuersum
electi pastores. id ẽ. p̃dicatores sc̃ĩ mitteren¬
tur: qͥ ad ouile dñicum uidelicet scãm¬

Expanded text:
in mundo natus est, testimonium ejus nativitati vigilantes super gregem suum pastores darent. Ipse est enim qui ait: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis . Nam et futurum jam tunc erat, ut per orbem universum electi pastores, id est, praedicatores sancti, mitterentur, q
Abbreviated transcription (Latin):
missis. factum ẽ aut̃ inqͥt cũ e̾e̾nt ibi.
impleti st̃ dies ut pareret: et peꝑit fi¬
lium suũ pͥmogenitũ. Primogenitum
uocat dñm: non quia credendum sit
is ipse iure primatũ tenet: qͥ et anteꝗͣ.
nasceret᷑ in carne. dĩ filiꝰ absq initio natꝰ
mogenitus in multis frĩb. Et pannis
eum in qͥt in uoluit: et reclinauit eum
inp̃sepio: quia ñ erat ez locꝰ indiu̾sorio.
dẽptoris urĩ dignatio: hic ex totis me¬
dullis cordis unicuiq nr̃m cum ꝓpła
dicendũ. Quid retribuã dño. ꝓomnib
que retͥbuit mͥ: Ille enĩ cui ueracit᷑ ca¬
iumꝰ. magnꝰ dñs et laudabilis nimis. et
magnitudinis eiꝰ non ẽ finis. paruulꝰ
natus ẽ nob̃: ut nos renascendo de par¬
uulis magnos. hoc ẽ de peccatorib facet
iustos. Qui ad dext̾am patͥs sedet in cęlo.
loco egebat in diu̾sorio: ut nob̃ copiam
felicisi mansionũ indomo patͥs sui do¬
naret. Qui omnẽ creat᷑am siue incelis
inuisibilẽ. seuuisibilẽ in hoc mundo

Expanded text:
 essent ibi, impleti sunt dies ut pareret. Et peperit filium suum primogenitum. Primogenitum vocat Dominum, non quia credendum sit is ipse jure primatum tenet, qui et antequam nasceretur in carne Dei Filius, absque initio natus imogenitus in multis fratribus . Et pannis eum, inquit, involvit, et reclinavit eum in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio. demptoris nostri dignatio, hic ex totis medullis cordis unicuique nostrum cum propheta dicendum: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? . Ille enim cui veraciter canimus: Magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis, parvulus natus est nobis, ut nos renascendo de parvulis magnos, hoc est, de peccatoribus faceret justos. Qui ad dextram Patris sedet in coelo, loco egebat in diversorio, ut nobis copiam felicium mansionum in domo Patris sui donaret. Qui omnem creaturam sive in coelis invisibilem, sive visibilem in hoc mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute sp̃c indueret. descendet e cȩlo
xd t̾ras. ut nos de t̾ris eleuaret ad celũ:
soluit cributu cesari. ut nob̃ ꝑpetuȩ li¬
b̃tatis grãm donaret. Seruiuit dĩfilius
Iihoĩe. regi qͥ diuinȩ seruitutis ignora¬
bat obsequiũ: ut nob̃ ꝑhoc etiã humili¬
tatis formã tribueret: insinuans uide¬
licet quantũ ꝑcaritatẽ seriuire debeamꝰ
inuice: cu ipse ñ despexerit ei qͥ uere
caritatis erat nesciꝰ impendere seruiti¬
uerbo docturꝰ: subditi inqͥt estote om̃i

Expanded text:
virtute spiritus indueret; descendit de coelo virtute spiritus indueret; descendit de coelo ad terras, ut nos de terris elevaret ad coelum: solvit tributum Caesari, ut nobis perpetuae libertatis gratiam donaret; servivit Dei Filius in homine regi, qui divinae servitutis ignorabat obsequium, ut nobis per hoc etiam humilitatis formam tribueret, insinuans, videlicet, quantum per charitatem servire debeamus invicem, cum ipse non despexerit ei qui verae charitatis erat nescius impendere servitiolorum erat verbo docturus: Subditi, inquit, estote omni
Abbreviated transcription (Latin):
diantes. faciliꝰ natiuitatis eiꝰ conscii uł
ministri deiutarent. Preuidebat qͥppe qd̵
eũ mox natu herodes ꝑseqͥ atq ad mortẽ¬
querere inciꝑet: et ꝓpt̾ea sic natiuitatis
eiꝰ mysteriũ uoluit inciuitate dđ ꝑagi.
ut parentes eiꝰ non ibi domũ. ñ possessi¬
onẽ haberent: s tantũmꝰ tẽpore nati¬
uitatis ipsius illo nouitu aduentarent.
hospites manerent: statĩq cõpleta cadem
natiuitate. ac declaratis signis cȩlestib. q̃
sececsent. Sic et enũ factum ẽ. ut ñ solũ eũ
dũ quererit herodes minime repꝑiret:
s nec ullã cognatos eiꝰ uexandi occasiouem
haberet: cuiꝰ parentes qͥ eẽnt explorare
ñ poterat. Nec p̾tereunda silentio maxi¬
ma conditoris et redẽptoris nr̃i dignatio:
qͥ ñ solu in carnari ꝓ nob̾. s et eo tẽpore uo¬
luit in carnari. qͦ mox natꝰ. ꝓfessione cen¬
sus ascriberet᷑. Induit enĩ caruẽ. ut nos

Expanded text:
diantes facilius nativitatis ejus conscii vel diantes facilius nativitatis ejus conscii vel ministri devitarent. Praevidebat quippe quod eum mox natum Herodes pequaerere inciperet; et propterea sic nativitatis ejus mysterium voluit in civitate David peragi, ut parentes ejus non ibi domum, non possessionem haberent, sed tantummodo tempore nativitatis ipsius illo novitii adventarent, hospites manerent, statimque, completa eadem nativitate, ac declaratis signis coelestibus quae secederent. Sic etenim factum est ut non solum eum dum quaereret Herodes, minime reperiret, sed nec ullam cognatos ejus vexandi occasionem haberet, cujus parentes qui essent explorare non poterat. Nec praetereunda silentio maxima Conditoris et Redemptoris nostri dignatio, qui non solum incarnari pro nobis, sed et eo tempore voluit incarnari, quo mox natus professione census ascriberetur. Induit enim carnem, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
reus de radice eiꝰ ascendit: quia inteme¬
rata uirgo maria de stirpe dđ̃ orta est:
de cuꝰ carne dñs in ciuitate natareth. ue¬
ritatẽ carnis sine inquinam̃to carnis as¬
sũpsit. Qd̃ uͦ in bethlerimn eẽt nasciturus.
hoc quoq ꝓpħicis designat᷑ oraculis. c̃u
dr̃. Et tu bethleem effrata. pariula es
in milib iuda. Ex te enĩ egrediet᷑: qͥ sit
dñator in isrł. Qui bene in bethleem utꝰ
tis. quia dauid inde fuit: s et ꝓpt nom̃
ipsũ: quia bethleem domꝰ panis int̃pre¬
tat᷑. Ipse nãq ait. Ego sũ panis uiuus: qͥ
de cȩlo descendi. Quigͦ ꝓpterea de celo
ad t̾ras descendit. ut nob uitȩ cȩlestis
alimoniã donaret. nosq et̃ne dulcedi¬
nis munere satiaret: merito locꝰ in quo
nascit᷑ domꝰ panis uocat᷑. Est et alia ratio
suꝑnȩ dispositionis. qua dñs nr ñ in ea
qua conceptꝰ erat ciuitate. s in alia nas¬
ceret᷑. ut uidelicet ex hoc innnicos insi¬

Expanded text:
raeus de radice ejus ascendit, quia intemeraeus de radice ejus ascendit, quia intemerata virgo Maria de stirpe David orta est, de cujus carne Dominus in civitate Nazareth veritatem carnis sine inquinamento carnis assumpsit. Quod vero in Bethlehem esset nasciturus, hoc quoque propheticis designatur oraculis, cum dicitur: Et tu, Bethlehem Ephrata, parvula es in millibus Juda, ex te enim egredietur qui sit dominator in Israel . Qui bene in Bethlehem nattis, quia David inde fuit, sed et propter nomen ipsum, quia Bethlehem domus panis interpretatur. Ipse namque ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Quia ergo propterea de coelo ad terram descendit, ut nobis vitae coelestis alimoniam donaret, nosque aeternae dulcedinis munere satiaret, merito locus in quo nascitur domus panis vocatur. Est et alia ratio supernae dispositionis, qua Dominus noster non in ea qua conceptus erat civitate, sed in alia nasceretur, ut, videlicet, ex hoc inimicos insi
Abbreviated transcription (Latin):
ret̾ cum maria desponsata sͥ uxore preg¬
nante. Diuinitꝰ constat eẽ ꝓcuratũ. ut
ad suã quisq ciuitatẽ ꝑgens. ibi censũ
ꝓfiteret᷑. quatinꝰ hoc edicto generali. pa¬
rentes nr̃i saluatoris de natareth in bet¬
hleem uenire contingeret: sicq ad cõ¬
plenda uaticinia ꝓpharum. ut̃q ciuitas
in carnationis eiꝰ insigniretur archanis:
una uidelicet conceptionis altera nati¬
uitatis honore p̃fulgens. Testat᷑ namq
tareth concipi oporteret: cũ ait. Egredi¬
et᷑ uirga de radice iesse: et narareus
de radice eiꝰ ascendet. Int̾pretat᷑ enim
narareus flos: siue mundꝰ. Quo uocabu¬
lo incarnatꝰ ꝓ nob̃ dĩ filꝰ recte potuit
cognominari: quia et ipse mundã uicus
om̃ib nat᷑am suscepit hoĩs. et in se creden¬
tib cunctis fõns sp̃ualiũ fructuũ origoq
ꝓcessit: quib recte ac beate uiuendi. et
monstrauit exẽpla. et dona concessit. E¬
gressa ẽ gͦ uirga de radice ieese. et nata¬

Expanded text:
m Maria desponsata sibi uxore praegnante. Divinitus constat esse procuratum, ut ad suam quisque civitatem pergens ibi censum profiteretur, quatenus hoc edicto generali parentes nostri Salvatoris de Nazareth in Bethlehem venire contingeret, sicque ad complenda vaticinia prophetarum utra civitas incarnationis ejus insigniretur arcanis; una, videlicet, conceptionis, altera nativitatis honore praefulgens. Testatur namqutrum in Nazareth concipi oporteret, cum dicit: Egredietur virga de radice Jesse, et Nazaraeus de radice ejus ascendet . Interpretatur autem Nazaraeus flos sive mundus. Quo vocabulo incarnatus pro nobis Dei Filius recte potuit cognominari, quia et ipse mundam vitiis omnibus naturam suscepit hominis, et in se credentibus cunctis fons spiritualium fructuum origoque processit, quibus recte ac beate vivendi et monstravit exempla, et dona concessit. Egressa est ergo virga de radice Jesse, et Naza
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u debere renasci. Placuit in similitu¬
dine carnis peccati sine percato appar̾e:
ut nos emundaret ab omĩ peccato: ac
claritatẽ in nob̃ sue reformaret imagi¬
nis. Ascendit aut inqͥt et iosepha gali¬
lea de ciuitate natareth. in iudeam ci¬
uitatẽ dauid que uocat᷑ bethleem. eo qͦd

Expanded text:
spiritu debere renasci: placuit in similituspiritu debere renasci: placuit in similitudine carnis peccati sine peccato apparere, ut nos emundaret ab omni peccato, et claritatem in nobis suae reformaret imaginis. Ascendit autem, inquit, et Joseph a Galilaea de civitate Nazareth, in Judaeam, civitatem David, quae vocatur Bet
Abbreviated transcription (Latin):
aũt in ꝓfessione census. denariꝰ. qͥ decẽ
ñumoꝵ in se pondꝰ habebat: cesaris i¬
maginẽ continens et nom̃: qd̾ nos qͦq
sp̃ualit oportet imitari. Solumꝰ enim
regi nr̃o denariũ: cu dec̃e p̾cepta legis
illiꝰ implere satagimꝰ. In qͦ uidelicet de¬
nario nom̃ eiꝰdem regis nr̃i conscͥptum
gestamꝰ: cũ incunctis actib nr̃is memi¬
nerimꝰ nos a xp̃o xp̃ianos uocari: ac dig¬
nitatẽ nõis ipsiꝰ intemeratã in nobis
conseruare curamꝰ. Imaginẽ quoq eiꝰ in
eodem denario bonȩ nr̃e conu̾sauorais
expͥmere debemꝰ: illam utiq quã ipse docu¬
it dicens. Sc̃i estote: quia et ego sc̃s sũ dñs
patione diuinȩ scĩtitis ꝑpetuo scĩ essemꝰ.
Huic et enĩ psalmista ait. Signatum est
suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñẽ. S: quia hoc lu¬
men diuini uultꝰ. hõ peccando amisit: pla¬
cuit dõ humani uultꝰ habitu in carne
nascendo assumere: qͦ nos doceret in

Expanded text:
autem in professione census denarius, qui decem autem in professione census denarius, qui decem nummorum in se pondus habebat, Caesaris imaginem continens et nomen. Quod nos quoque spiritualiter oportet imitari; solvimus enim regi nostro denarium, cum decem praecepta legis illius implere satagimus. In quo, videlicet, denario nomen ejusdem regis nostri conscriptum gestamus, cum in cunctis actibus nostris meminerimus nos a Christo Christianos vocari, et dignitatem nominis ipsius intemeratam in nobis conservare curamus. Imaginem quoque ejus in eodem denario bonae nostrae conversationis exprimere debemus, illam utique, quam ipse docuit, dicens: Sancti estote, quia et ego sanctus sum, Dominus patione divinae sanctitatis perpetuo sancti essemus. Hinc etenim Psalmista ait: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Sed quia hoc lumen divini vultus homo peccando amisit, placuit Deo humani vultus habitum in carne nascendo assumere, quo nos doceret in
Abbreviated transcription (Latin):
fieri minime posset. siñ uno totꝰ orbis re¬
geret᷑ imꝑio. S et ipsa totiꝰ orbis descͥptio.
quȩ a t̾reno rege facta memorat᷑. cȩlestis
oꝑa regis manifeste de signat: quia adboc
nimirũ apparuit in mundo. ut de cunc¬
tis ꝑ orbẽ nationib electos in unitatem
suȩ fidi colligeret: ac noĩa eoꝵ sic̃ ipse
ꝓinisit in eternũ scriberet in cęlo. Hoc
quoq qd̾ ad edictũ augusti ibant om̃s
ut ꝓfiterent᷑ singłi in suã quitatẽ: in
nr̃i regis ẽ. nob̃ seruitio sp̃ualit̃ agendu.
Nrã quippe ciuitas exclia scã ẽ: quȩ par
scłi. ꝑfecta in ęt̃num tota cũ illo regna¬
bit. In hanc gͦ ciuitatẽ debemꝰ om̃s ire:
nullu a tam salubri itinere oportet exox¬
sari. Om̃s nos necesse ẽ. nato regi debitr
pendere censum: hoc ẽ. et inunitate sse
eccłiȩ p̃sentis. iussis obtẽꝑare diuinis
et ad ingressũ pat̾e cęlestis. infatigabi¬
li bonoꝵ oꝑũ cursu pꝑare. Dabatur

Expanded text:
fieri minime posset, si non uno totus orbis regeretur imperio. Sed et ipsa totius orbis descriptio, quae a terreno rege facta memoratur, coelestis opera regis manifeste designat; qui ad hoc nimirum apparuit in mundo, ut de cunctis per orbem nationibus electos in unitatem fidei suae colligeret, ac nomina eorum, sicut ipse promisit, in aeternum scriberet in coelo. Hoc quoque quod ad edictum Augusti ibant omnes, ut profiterentur, singuli in suam civitatem, in nostri regis est nobis servitio spiritualiter agendum. Nostra qsaeculi perfecta, in aeternum tota cum illo regnabit. In hanc ergo civitatem debemus omnes ire, nullum a tam salubri itinere oportet excusari. Omnes nos necesse est nato regi debitum pendere censum, hoc est, et in unitate nunc Ecclesiae praesentis jussis obtemperare divinis, et ad ingressum patriae coelestis infatigabili bonorum operum cursu properare. Dabatur
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem. cȩleste̾ in t̾ris uitã egisse me¬
miner̃t. Dat aũt etiã fragilib nob̃ ac
minꝰ ꝑfectis. magnã spem ꝑcipiendȩ
ꝓ nr̃a confirmatione fragilis apparens.
mex ore consono militiȩ cȩlestis. bone
nr̃ȩ uoluntati dona suȩ ꝑpetuȩ pacis

Expanded text:
luntatem coelestem in terris vitam egisse meminerunt. Dat autem etiam fragilibus nobis ac minus perfectis magnam spem percipiendae ui pro nostra confirmatione fragilis apparens, mox ore consono militiae coelestis bonae nostrae voluntati dona suae perpetuae pacis
Abbreviated transcription (Latin):
eunde ymnũ anglici concentꝰ dõ dic̃e
solłirnitas. terrestrib cũ cȩlestib: nec
tantũ ista sollernitas: s et omĩs nr̃a
conu̾satio sit suꝑnoꝵ ciuiũ apta conior¬
tio. Meditem᷑ interĩ inuia. qd̾ hab erȩ
quib in fut᷑o uacare cupimꝰ: etiã inp̃sen¬
ti sectem᷑. Discamꝰ nc̃ cũ apło dicere. nrã aũ
conu̾satio in cęlis ẽ: ut hoc quoq qd̾ seq̃r
cũ fidutia possimꝰ addere: unde et sal¬

Expanded text:
eumdem hymnum angelici concentus Deo dicereumdem hymnum angelici concentus Deo dicersolemnitas, sit terrestribus cum coelestibus nec tantum ista solemnitas, sed et omnis nostra conversatio sit supernorum civium apta consortio. Meditemur interim in via quod habere desquibus in futuro vacare cupimus, etiam in praesenti sectemur, discamus cum Apostolo dicere: Nostra conversatio in coelis est , ut hoc quoque, quod sequitur, cum fidu
Abbreviated transcription (Latin):
unesse considerant. Ilos secu pꝰ absolu¬
tionẽ carnis ad cõtemplationẽ uere pa¬
cis subuehere letant᷑. qͦs in carne com¬
morantes oĩa quȩ agunt aut locuntur.
de radice bonȩ uoluntatis ꝓferre con¬
spiciunt. Tales nãq et si infirmitas
ante int̾ni tam̃ arbitͥs ocłos. integͥtas
quã corde tenent bonȩ uoluntatis ex¬
cusat. Pona aũt uoluntas ẽ conditorẽ
urm̃ ex toto corde. tota aĩa. tota uͥtute
diligere: et ꝓximos tanquã nos ipsos:
atq eiꝰdem in nob̃ dilectionis iuigorem.
indiciis quib ualemꝰ piȩ actioĩs ostende.
Qd cũ om̃ib horis ac mom̃tis facere de¬
beamꝰ: quantomagis cũ natiuitatẽ dñi
ac saluatoris nr̃i. uł annua festiuitate
colimꝰ. uł frequentiore deuotione re¬
colimꝰ: In qua specialit᷑ angłica exhor¬
tatione docem̃. uota ei bonȩ uolunta¬
tis offerre: in qua ciues patȩ cȩlestis
eidem bonȩ nr̃ẽ uoluntati consortiũ
sue pacis ꝓmittunt: in qua ipsi qͦꝙ

Expanded text:
Illos secum post absolutionem carnis ad contemplationem verae pacis subvehere laetantur, quos in carne commorantes omnia quae agunt aut loquuntur de radice bonae voluntatis proferre conspiciunt. Tales namque et si infirmitas ante interni tamen arbitri oculos integritas, quam corde tenent, bonae voluntatis excusat. Bona autem voluntas est Conditorem nostrum ex toto corde, tota anima, tota virtute, diligere et proximos tanquam nos ipsos, atque ejusdem dilectionis in nobis vigorem indiciis quibus valemus piae actionis ostendere. Quod cum omnibus horis ac momentis facere debeamus, quanto magis cum nativitatem Domini ac Salvatoris nostri, vel annua festivitate colimus, vel frequentiori devotione recolimus, in qua specialiter angelica exhortatione docemur dona ei bonae voluntatis offerre, in qua cives patriae coelestis eidem bonae voluntati nostrae consortium suae pacis promittunt, in qua ipsi quoque
Abbreviated transcription (Latin):
abnuit. Annunciãte aũt angło uno. gau¬
diũ diũcȩ natiuitatis. repente multitudo
milite ssestis affuit. quȩ eidem nato adño
pasuiũ suȩ deuotionis reda̾et: et quẽ in
ielo semꝑ glificare consueuerat. nc̃ solita
braret. Ubi nos quoq sua laudatiõe celi
ciues instituunt. qualit̃ huiꝰsaeratissime
sollẽmutatis gaudia cȩlebrare. qͣntas u̾bo
dĩ laudes dicere debeamꝰ: qd̾ in ea caro
factum ẽ. et habitauit uinob̃. ut nos ad
sue głiȩ uisionẽ sulleuaret: nob̃ partici¬

Expanded text:
nnuntiante autem angelo uno gaudium dominicae nativitatis, repente multitudo militiae coelestis adfuit, quae eidem nato Domino obsequium suae devotionis redderet: et quem in coelo semper glorificare consueverat, nunc solita braret. Ubi nos quoque sua laudatione coeli cives instituunt qualiter hujus sacratissimae solemnitatis gaudia celebrare, quantas verbo Dei laudes dicere debeamus, quod in ea caro factum est, et habitavit in nobis , ut nos ad suae gloriae visionem sublevaret, nobis partici
Abbreviated transcription (Latin):
uabant eũ. Dñs enĩ nouit cogitoues
hominũ. S m̾ito int̾rogatitaceq:
qͥ contra se dicłu quicquid dixeris
uident. Nam si licet sabbato cura¬
re: quare saluatorẽ an curet obier¬
uaut : Si ñlicit : quate ipsi sabbo
pecora curant: Ipse uͦ app̃hensũ
sanauit ac dimisit. ꝓuida cdispei.¬

Expanded text:
nus enim novit cogitationes hominum . Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispe
Abbreviated transcription (Latin):
fulsit. Duo denarii sunt duo testam̃¬
ta: in quib et̃ni regis nr̃i imago con¬
tinet᷑. finis enĩ legis. xp̃c. Qui alta die
ꝓlati dant᷑ stabulario: quia tc aꝑuit
illis sensũ ut intelligerent scripturas.
Alta die stabulariꝰ denarios quoꝵ pre¬
cio uulneratũ curaret accipit: quia
sp̃c sc̃s adueniens docuit apłos omnẽ
ueritate: qͦ gentib erudiendis in sta¬
re.atq eu̾głm p̾dicare sufficerent.
Et quodẽq suꝑ erogãueris: ego cũ redie¬
ro redolam tͥ. Suꝑ erogat stabularius:
qͦd in duob deuariis non accepit. cum
dicit apts. De uirginib aũt p̃ceptum
dnuĩ non habeo: consilium autem do.
Itemq et dñs orolinauit his qͥ eugłiuo
annuitiant de eugłio uiuere: s n usi
sumꝰ hac potestate: ne quẽ ur̃m graua

Expanded text:
fulsit. Duo denarii sunt duo Testamefulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis nomen et imago continetur. Finis enim legis Christus . Qui altera die prolati dantur stabulario: quia tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneratum curaret accepit, quia Spiritus sanctus adveniens docuit apostolos omnem veritatem , quo gentibus erudiendis instare atque Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero, reddam tibi. Supererogat stabularius, quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Itemque: Et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere . Sed non usi sumus hac potestate, ne
Abbreviated transcription (Latin):
et in ignem mittet᷑. Et ͥmponens illũ
in iument᷑u suũ. duxit in stabulũ. et
curã erꝰ egit. Iumentũ eiꝰ est caro. in qͣ
ad nos uenire dignatus ẽ. in qͦ sauciũ
inposuit: quia peccata nr̃a portauit
in corpore suo in ligno. et iuxta aliam
ꝑabolam inuentã que errauerat ouẽ.
humis suis inpositã. reportauit ad gͥ¬
gem. Itaq inponi iumento ẽ. in ipsao
in carnationẽ xp̃i crede: eiꝰq mist̾iis
initiari. simul et abhostis incursioe
tutari. Stabulũ aut̃ est ȩccłia p̾sens.
ubi reficiunt᷑ uiatores de ꝑ egͥnatiõe
hac in eternã patriã redeuntes. Et be¬
ne ium̃ta impositũ dux̃ in stabulum:
quia nemo nisi baptizatꝰ nͥ corꝑi xp̃i
die ꝓtulit duos denarios: et dedit
stabulario. et ait. Curã illiꝰ habe. Alt̾a
dies ẽ. pꝰ dñi resurrectionẽ. Nam et
ante quidẽ ꝑ eu̾głii sui grãm illumi¬
nauerat his qͥ in tenebris et umbra
mortis sed ebant: s potior resurrone
cȩlebrata. ꝑpetuȩ lucis splendor ef¬

Expanded text:
nem mittetur . Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est. In quo saucium imposuit, quia peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum ; et juxta aliam parabolam, inventam, quae erraverat ovem, itam, reportavit ad gregem . Itaque imponi jumento est, in ipsam incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis initiari simul, et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes, et bene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo nisi baptizatus, nisi corporidie protulit duos denarios, etc. Altstabulario, et ait: Curam illius habe. Altera dies est post Domini resurrectionem. Nam et ante quidem per Evangelii sui gratiam illuminaverat, his qui in tenebris et in umbra mortis sedebant , sed potior, resurrectione celebrata, perpetuae lucis splendor ef
Abbreviated transcription (Latin):
Sbulũ trahit. Grece eni aqua ydor
uocat᷑. Est aut humor subcutaneꝰ.
de uitio uesicȩ natꝰ. cum inflatione
turgente. et anhelitu fetido. ꝓpͥumq
ẽ ydropici. quantomag̃ abundat
hiuore in ordinato: tanto amplius
sitire. Et iđo recte cõꝑatur ei: que
fluxus carnaliũ uoluptatu exube¬
rans adgͣuat. Conꝑat᷑ diuiti auaro:
qͥ quanto ẽ copiosior diuitiis. quib

Expanded text:
ahit: Graece enim ὕδωρ aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente et anhelitu fetido: propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat; comparatur diviti avaro, q
Abbreviated transcription (Latin):
lica regułã disserat. distinguat a cre¬
atore creat᷑am. eo quod manifestet᷑
uaritate mendacioꝵ tanꝗͣ. lep̃ ca¬
ruisse: et tam̃ ingratꝰ sit dõ et dño
mundatori suo. quia elatꝰ suꝑbia
grãrum agendarũ pia humilitate
cognouisse. ostendit quidẽ a lep᷑
fuisse mundatos: s tñ statim accr¬
sat ingratos. E ait illi. Surge uade¬
quia fides tua te salũui fecit. Qui de¬
uotꝰ ante dñm cecidit. surgere et ire
p̃cipitur: quia qͥ infirmitatẽ suam
subtilit̾ cognoscens humilit̃ iacet:
ꝑ diuini uerbi consolationẽ sugere
ad fortia oꝑa. et crescentib cõtidie
meritis ad ꝑfectiora passim ꝓficere
iubet᷑. Si aut fides saliũi fecit eum
quẽ ad agendas saluatori et emun¬
hȩc lectio suꝑiori. ea ratione coniun¬
gitur: qd̾ ibi fidẽ ꝑ humilitatem
augeri debere ꝑabola data decernit᷑:
bic̃ aut̃ manifestꝰ ipsis reb ostendit᷑.
non fidĩ tantum agnitã rationẽ esse

Expanded text:
licae regulam disserat, distinguat a Crelicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eaque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi: Surge, vade; fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Dominum cecidit, surgere et ire praecipitur; quia qui infirmitatem suam subtiliter cognoscens humiliter jacet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emunhaec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere parabola data decernitur; hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quadã unitatis forma coagulentur
et decẽ sint: unũ aũt ñ eis indiget.
ut custodiat unitatẽ. Quã obrem ut
unꝰ ille qͥ grãs egit. unicȩ ȩccłiȩ signifi¬
catione apꝓbatꝰ atq laudatꝰ ẽ: ita illi
nouẽ qͥ grãs ñ egert̃. reꝓbi effecti.a
consortio unitatis exclusi st̃. Iđoq ta¬
les in nouenario num̾o. tanꝗͣ inꝑfec¬
ti remanebt̃. Et mito tos saluator
q̃si ignotos. ubi sint inquirit. Scire
enĩ dĩ eligere: nescire reꝓbare esł
Non ẽ inuentꝰ qͥ rediret et daret głiã
dõ. nͥ hic alienigena. Scđm corpꝰ qui¬
dem facile ẽ uide. posse hominẽ non
hab̾e leprã. et tam̃ animi ẽẽ nͣ boni:
scãm significationẽ aũt huiꝰ miracli.
conturbat considantẽ: quomͦ mundꝰ
dici possit ingratꝰ. S iam facile est
etia illud uidere fieri posse. ut quisq
in ȩccliȩ societate. doctrina integrã
uerãq assequat᷑. et omĩa scđm catho¬

Expanded text:
quadam unitatis forma coagulentur, quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint. Unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quamobrem ut unus ille, qui gratias egit, unice ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem, qui gratias non egerunt, reprobi effecti a consortio unitatis exclusi sunt, ideoque tales in novenario numero, tanquam imperfecti remanebunt, et merito eos Salvator, quasi ignotos ubi sint, inquirit, scire enim Dei eligere, nescire reprobare est. Non est inventus qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem fahabere lepram, et tamen animi esse non boni: secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considerantem, quomodo mundus dici possit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catho
Abbreviated transcription (Latin):
cadat ascensor eiꝰ retro. Rursumq de
ꝑscrutorib dñi scriptum ẽ. Abierun
retroisũ: et eeciderunt int̾rã. Quid t̃
hoc qͦd electi in fãciem. et reꝑbi retror¬
sum cadunt: nͥ qͦd omĩs qͥ post se cadit.
ibi ꝓcul dubio cadit uͥ ñ uidet: qui uͦ
ante se cecidit. ibi cecidit uͥ udet: Ini¬
qui gͦ quia in inuisibilib cadt᷑. pꝰ se ca¬
derẽ dicunt᷑. quia ibi corruunt. uͥ qͥd
eos tc̃ sequet᷑. mͦ uidere ñ posst̃. Iusti
uͦ quia in istis usibilib semet ipsos
sponte deiciunt. ut in inuisibilibus
erigant᷑. qͣsi in faciẽ cadt̃: quia timore
cõpuncti uidentes humiliant᷑. Respon¬
dens aũt iħc dix̃. Nonne decẽ munda¬
ti st̃. et nou̾e ubi st̃: Inu si addatur¬
ad nouẽ. quedã effigies unitatis ĩpletͦ:
qͦ fit tanta conplexio ut ultra ñ ꝓgre¬
diat᷑ numerꝰ. nͥ rursus ad unu redeat᷑.
et hec ꝑ infinitatẽ numeri regła cus¬
todiat᷑. Nouẽ itaq indigent uno. ut

Expanded text:
cadat ascensor ejus retro . Rursumque de cadat ascensor ejus retro . Rursumque de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum et ceciderunt in terram . Quid est hoc, quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt ubi quid eos tunc sequatur, modo videre non possunt. Justi vero quia istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt, ut in invisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, quia timore compuncti videntes humiliantur. Respondens autem Jesus dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sad novem, quaedam effigies unitatis impletur, quod fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut
Abbreviated transcription (Latin):
grãs agens. Inꝰ iste qͥ magnificans dõ
regressus ẽ. uniꝰ eccłiȩ deuotã xp̃o hu¬
militatẽ significat. Qui bene cadens
ante pedes dñi. grãs egit. Ille enĩ uere
dõ grãs agit. qͥ rep̾ssis p̃sumptionis
sue cogitationib quã in semet ipso in¬
firmus sit humilit̾ udet: qͥ nichil sͥ
iurtutis tͥbuit: quia bona quȩ agit.
subiungit᷑. Et hic erat samaritanꝰ. Sa¬
maritanꝰ quippe int̾pretat᷑ custos. Quo
nomine ille popłs aptissime signifi¬
cat᷑. qͥ grãs agendo ei a quo accipit.tri¬
buit om̃e quod accipit: quodammͦ
cantans illud de psalmo. Fortitudinẽ
meã ad te custodiã: quia tudĩ
me. Cadit aũt in faciȩ: quia ex malis
quȩ se ꝑpetͣsse meminit crubescit.
Ibi enĩ cadit hõ. ubi confundit᷑. Unde
et paulus quasi quibda in facie iacen¬
tib dicebat. Quẽ gͦ fructũ habiustis
tc̃ in illis in quib nc̃ erubẽscitis: At
contra de ascensore equi. id ẽ. de eo qͥ
in huiꝰ mundi głia elatꝰ est dicit᷑. ut

Expanded text:
gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit ubescit. Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos, quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu Deus me . Cadit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit erubescit; ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus quasi quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascensione equi, id est, de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut
Abbreviated transcription (Latin):
oatheus et marcꝰ binos de nauiculis
piscatores. pͥmo petrũ et andream. de¬
inde filios debedei adño narrant
uocatos. Non eos lucas nc̃ a dño uoca¬
tos: s tantũ petro fuisse p̾dictum. qd̾
hoĩes e̾et capt̾us insinuat. Qd̃ non ita
dictum ẽ: qͣsi iam pisces nuniqũa ẽet
capturꝰ. Nam et pꝰ resurrectionem
dni. legimꝰ eos elle piscatos. Uñ dat᷑
intelligi. eos ad capturã pisciũ ex more
remeaise: ut post ea fieret qd̾ matheꝰ
et marcꝰ narrant. qͦnodo eos binos uo¬
cauit. Tc̃ enum ñ subductis ad terrã
nauib tanꝙ̃ cura redeundi: s ita eũ
secuti sunt. tanquam uocantem ac
iubentem ut sequerentur. Scđ̃m¬

Expanded text:
Matthaeus et Marcus binos de nMatthaeus et Marcus binos de npiscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos; non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum, quod homines esset capturus insinuat, quod non ita dictum est quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus eos ivisse piscatum, unde datur intelligi, eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret, quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc enim non subductis a terra navibus, tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem, ut sequerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uiris ñ esse oportere hane uoluntatẽ.
ut peccatis turbarũ cõmoti. qͣsi secu¬
rius tranquilliꝰq uiuant: ac munus
ȩccliasticũ deserant. Et ait ad symonẽ
iħc. Noli timere. Confortat dñs ti
ne qͥs uł de suȩ conscientie culpa tre¬
mens. uł de alioꝵ innocentia stupers:
sc̃itatis iter formidet aggredi. Quod
aut̃ sequit᷑. Ex hoc iã homines eris
capiens: ad ipsũ petrũ specialit᷑ ꝑti¬
net. Exponit enĩ ei dñs. qͥd hȩc capt᷑a
pisciũ significet: qd̾ uidelicet ipse sic̃
minc ꝑ retia pisces: sic aliq̃n ꝑ uerba sit
capturꝰ hoĩe. Lotusq facti huiꝰ ordo:
qͥd in ȩccłia cuiꝰ ipse typ̃u tenet cotidie
gerat᷑ ostendit. Qd̃ u̾o subiungit᷑. et sub¬
ductis ad terrã nauib. relictis omnib
secuti st̃ eũ: pot̾ significare fine tẽꝑis.
quo ab huiꝰ mundi salo. qͥ xp̃o in hese¬
rint penitꝰ recessuri st̃. Sciendum ẽ
aũt harc eandẽ non ẽẽ lectionẽ: qua

Expanded text:
viris non esse oportere hanc voluntatem. viris non esse oportere hanc voluntatem. ut peccatis turbarum commoti, quod quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Simonem Jesus: Noli timere. Confortat Dominus ne quis vel de suae conscientia culpae tremens, vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi. Quod autem sequitur: Ex hoc jam homines eris capiens. Ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit enim ei Dominus quid haec captura piscium significet, quod videlicet ipse sicut nunc per retia pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines: totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur, Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eum. Potest significare finem temporis quo ab hujusmodi salo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
in scłm ex quo elati ꝑfĩdem fueraqs.
moꝵ prauitate relabi: qualis et ipse
petrus ad huc ininfirmitate positꝰ hoc
loco demnonstrat᷑. Unde et sequitur.
Qđ cũ uidet sẏmon petrus: ꝓcidit ad
ienua iħu dicens. Exi ãme. quia hõ
peccator sum dñe. Quia carnales qͥ q̃
in ȩxcłia regimen sp̃italiũ in quib ma¬
xime xp̃i ꝑsona eminet: a se qͦdã mͦ
repellunt. Non enĩ hoc uoce linguȩ
dicunt bonis ministris dĩ. ut eos a se
repellant: s uoce moꝵ et actuũ suoꝵ
suadent a se recedi ne ꝑ bonos regant᷑.
et eo uehementiꝰ qͦ defert eis honorẽ.
et tam̃ factis siuis a se recedere ammo¬
uent: ut honorificentiã eoꝵ signifi¬
cauerit petrus cadens ad pedes dñi:
mores aut̃. in eo qd̾ ait. exi a me dñe.
quia peccator homo sũ. Qd̃ tam̃ quia
ñ fecit dñs. non enim recessit
ab eis. s eos sub ductis nauib ad litꝰ
ꝑ dux̃: significat in bonis et sp̃ualib

Expanded text:
in saeculum ex quo elati per fidem fuerant in saeculum ex quo elati per fidem fuerant morum pravitate relabi, quale et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus hoc loco demonstrat. Unde sequitur. Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. Quia carnales quique in Ecclesia regimen spiritalium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hoc voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur, et eo vehementius quo deferunt eis honorem, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini, mores autem in eo quod ait: Exi a me, Domine, quia peccator homo sum. Quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq tot in iudea credit᷑os ñ inuenit.
qͦt ad fidẽ uitãq p̃destinatos nouit ȩt̃¬
nam: quasi aliȩ nauis receptacła piscib
querens suis. cora quoq gentium
fiđi grã replet. Et bene rupto rete.
socia nauis aouocat᷑: qm ante iudas
ꝓditor ante symon magus. pisces ne¬
quissimi capti st̃: ante ananias et
saphira. fiđĩ rete sub dole tẽptabatͣ
ingredi: ante ut ioħs testat᷑. multi
discipłoꝵ eiꝰ abierunt retro. et iam
ñ cum illo ambulabant: ac deinde bar¬
nabas et paulus. ad gentiũ st̃ apłatu
segregati. Et uenerunt et impleuer̃t
ambas nauicłas: ita ut mergerent᷑.
harũ impletio nauiũ: usq infinẽ scłi
crescit. S qd̃ impletȩ mergunt᷑. hoc ẽ
in subuersione p̾munt᷑. non enĩ subu̾¬
sa s tantu̾ sunt ꝑiclitata: apłs exponit
dicens. In nouissimis dieb er̃t tẽꝑa
ꝑicłosa: et er̃t hoiẽs seipsos amantes.
et cȩt̾a. Nam mergi naues ẽ homines

Expanded text:
Cumque tot in Judaea crediCumque tot in Judaea crediquot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quaerens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet. Et bene rupto rete socia navis advocatur, quoniam ante Judas proditor, ante Simon Magus pisces nequissimi capti sunt, ante Ananias et Saphira fidei rete subdole tentabant ingredi : ante, ut Joannes testatur, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant : ac deinde Barnabas et Paulus ad gentium sunt apostolatum segregati . Et venerunt, et impleverunt ambas naviculas, ita ut pene mergerentur. Harum impletcrescet. Sed quod impletae merguntur, hoc est, in submersionem premuntur, non enim submersa, sed sunt periclitata, Apostolus exponit dicens: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. Nam mergi navis, est homines
Abbreviated transcription (Latin):
xabo rete. Nisi dñs ȩdificauerit do¬
m̃u: inuanũ laborauert̃ qͥ ȩdificant eã.
Nisi dñs cor illustrauerit auditorum.
relaxata fuerint instrum̃ta disputati¬
onũi. frustra uocis suȩ p̃dicator. iaculum
mittit: quia fides popłoꝵ ñ sapientia
uerbi conpositi: s diuine uocationis
munere ꝓuenit. Et cũ hoc fecisset: con¬
cluserunt multitudinẽ pisciũ copiosã
Rũpebat᷑ aut̃ rete eoꝵ: p̃muluitudine
piscium. Rete rũpebat᷑: quia nẽ ad
confessionẽ fidi. etiã cum electis reꝓbi
tanti intrant: qͥ ipsam quoq ȩccłiam
heresib scindant. Rumpit᷑ aut̃ rete.s
ñ labitur piscis: quia suos dñs etĩa int̃
ꝑsequentiũ scandala seruat. Et annuer̃t
socus qͥ erant in alia naui: ut uenirent &
adiuuarent eos. Alia nauis ut p̾diximꝰ.
est ȩccłia de gentib: que et ipsa ñ suffi¬
ciente una nauicła. piscib impletur
electis: quia nouit dñs qui st̃ eiꝰ: et ap̃d
ipsũ certus ẽ suoꝵ numerus electoꝵ

Expanded text:
Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, ratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecisset, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis ut praediximus est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa non sufficiente una navicula piscibus impletur electis, quia novit Dominus qui sunt ejus, et apud ipsum certus est suorum numerus electorum.
Abbreviated transcription (Latin):
explere hoc qd̾ de uirginib dicit᷑.
qͥ potest caꝑe capiat. cet̾um huius¬
modi tam̃ esurientes et sitientes ius
ticiam saturant᷑: cum audiendo
mandata legis dĩ. ad uitã ꝑueniunt
ȩternã. Erant aut̃ qͥ mandaca uer̃t
qͣsi .iiiͦi. milia: et dimisit eos. Bene
euglicis se

Expanded text:
explere hoc quod de virginibus dicitur: explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat , caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audiendo mandata legis Dei ad vitam perveniunt aeternam . Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene elicis se
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ conu̾sationẽm. mentis atq oꝑis sub¬
limitate transcendt᷑. qualib dicitur.
Siuis ꝑfẽctꝰ esse. uade uende omnia
quere me. Unde bene sporte quib
dñcoꝵ sunt condita fragm̃ta ciboꝵ.
ꝓpt septiformem sp̃c gratiã. septem
fusse memorant᷑. Nam quia sporte.
iunco et palmarũ foliis solent contexi:
merito in sc̃oꝵ significatiõe ponunt᷑.
Iuncꝰ quippe suꝑ aquas nasci c̃sueuit.
Palma uͦ. uictrice ornat manu. Et
iunceis uasis reste cõꝑantur electi:
cũ radice cordis. ne forte ab amore ȩt̃¬
nitatis arescat. in ipso uite fonte col¬
locant. Assimilant᷑ et eis quȩ de pal¬
marũ sunt foliis contexta: cum in
defectiuã ȩ t̃nȩ retͥbutionis memoriã.
puro in corde retinent. Et bene turba
quãuis reliquias dñici prandii non
caꝑet. manducasse tam̃ et sat᷑ata
eẽ narrat᷑: quia sunt ñnulli. qͥ et si
omĩa sua relinquere nequeunt. neq

Expanded text:
Dei conversationem mentis atque operis subDei conversationem mentis atque operis sublimitate transcendunt, qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia c. Unde bene sportae, quibus dominicorum sunt condita fragmenta ciborum, propter septiformem spiritus gratiam, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum in defectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinet. Et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur. Quia sunt nonulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque
Abbreviated transcription (Latin):
gruit illud psalmistȩ. Edent pau¬
ꝑes et saturabunt᷑ : et laudabunt
dñm qͥ requirunt eũ: uiuet cor eo
Audient humiles uerbũ dĩ et fa¬
cient: et ad laudẽ non suã s suꝑni
largitoris cuncta quȩ bene gerens
referent. Unde merito ad uitã
int̾ioris hoĩs eternã. ut pote pa¬
ne uitȩ sat᷑ati ꝑuenient. Lui con¬
tra tardis auditorib ꝑ ꝓħam exp
rati . Oanducant nãq et ñ saturã¬
tur. qui pane uerbi dĩ audiendo
degustant: s ñ faciendo quȩ au¬
diunt: nichil ex his int̾ne dulce¬
dinis. qͦ cor ipsoꝵ confirmetur. in
uentre memorie recipiunt. Et
sustulerunt qͦd suꝑauerat de fra¬
ginentis. septẽ sportas. Qd turbis
satͤatis suꝑat. apti sustollunt. et
septẽ sportas implent: quia sunt
altiora ꝑfectiois p̃cepta. uł potius
exortamenta et consilia quȩ genera¬
lis fideliũ multitudo. nequit ser¬
uando et implendo attingere:
quoꝵ erecutio illos ꝓpͥe respicit: qui

Expanded text:
gruit illud Psalmistae, Edent paugruit illud Psalmistae, Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum; qui requirent eum, vivet cor eorAudient humiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, utpote pane vitae saturati, pervenient. Cui contra tardis auditoribus per propherati . Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventrem memoriae recipiunt. Et sustulerunt quod superaverat de fragmentis septem sportas. Quod turbis saturitatis superat, apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exsecutio illos proprie respicit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Acceptis aut ad fr̃angendũ panib
dñs grãs agit: ut eis ipse quantũ
de salute generis humani ẽgaude¬
at. ostendat. et nos ad agendas dõ¬
semꝑ ołõ grãs informet: cũ uł t̾reno
pane carnem. uł animã cȩlesti. suꝑna
grã largiente reficimꝰ. Et habebans
piscicłos paucos: et ipsos benedir̃.
turbe iussit apponi. ÷ scõs accipimꝰ
illiꝰ temꝑis quo eadem ẽ condita sc̃p¬
tura. uł quoꝵ ipsa script᷑a fidẽ uitã
et passiones continet: Qui de tur¬
bulentis huiꝰ scłi fluctib erepti. ac
Auaina benedictione consecran:
refestiossẽ nob̾ interip̃ ne in husꝰ
mundi transeuntis excursu deficiam᷑.
exemplo suȩ uł uitȩ p̾buere. uł mor¬
tif. Et manducauert̃ et satati suNs.
Manducant de panib dñi ac pisci¬
bus et saturant᷑: qͥ audientes u̾ba
dĩ et exempla intuentes. ad ꝑfectũ
uite correctioris ꝑhȩc excitari. atq
exurgere festinant. Quib apte con¬

Expanded text:
Acceptis autem ad frangendum panibus, Acceptis autem ad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat, ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis quo eadem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet? Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte con
Abbreviated transcription (Latin):
tinebat. Et accipiens sept̾ẽ panes.
grãs agens fregit: et olabat discpłis
suis ut apponerent. Et apposuer̃
turbȩ. Dñs accipiens panes dabat
discipłis. ut ipsi acceptos turbȩ ap¬
ponerent: quia sp̃alis dona scientiȩ
ria distribu. Qd̾ aũt freg̾̃ panes
qͦs discipłis daret ꝑtionẽ desig¬
nat sacram̃toꝵ. quib ad ꝑpetuam
salutẽ nutͥendus erat mundꝰ. Cum
enĩ ait ipse dñs. et nemo noũ filiũ
nisi pat. neq patrẽ quis nouit nͥ filiꝰ.
et eui uoluerit filiꝰ reuelare: qͥd. nͥ
panẽ uite nob̃ ꝑ se aꝑiendũ de mois¬
nos ipsos penet̾re nequimꝰ : sui con¬
tra ꝓpħa miserabisẽ quoꝵdã famem
deplorans. aiebat. Par̾uli quesierus
panẽ: nec erat qͥ frangeret eis. Qđ ẽ
aliis uerbis dicere. Indocti quesier̃
pabusũ uerbi dĩ. quo ad uirtutem
bone opationis conualescerent refici
nec erat magistris deficientib qui
eis scripture archana patefaceret :
eosq ad uiam ueritatis instituerit.

Expanded text:
em panes, gratias agens, fregit, et dabat discipulis suis ut apponerent, et apposuerunt turbae. Dominus accipiens panes dabat discipulis, ut ipsi acceptos turbae apponerent: quia spiritalis dona scientiae ria distribui. Quod autem fregit panes quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus, Et nemo novit Filium, nisi Pater: neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonsnos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans, aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret.