comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum dedit eis potestatem
filios dei fieri.Quot quot
inquit receꝑunt. Non. ẽ.
enim ꝑsonarũ acceptor
ds. sed inomni gente qui
timet eum. & operatur
iusticiã acceptꝰ ẽ. illi. Quo
aut̃ ordine credentes filii
dei possint fieri. &quantũ
hȩc generatio acarnali distec.
subsecutus euangelista de-¬
signat. Qui non exsangui¬
nibus neq exuoluntate car¬
nis neq exuoluntate uiri.
sed ex deo nati sunt. Carnał
quippe singulorum nr̃a

Expanded text:
eum, dedit eis potestatem eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperunt eum. Non est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi . Quo autem ordine credentes filii Dei possent fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designat. Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
grã redemptoris nr̃i. quam
magna sit multitudo dulce¬
dinis eiꝰ. Unicus expatre na¬
tus est: & noluit remanere
unus. Descendit ad terram:
ubi fr̃s sibi quib regnum
patris sui dare posset adqui¬
reret. Deus exdeo natus ẽ
& noluit dĩ tantũ filius
nere. Hominis quoqf
fieri dignatus ẽ: ñ mutens
quod e ãt sed assumens qđ
non e cat. ut ꝑhoc homines
e filios trans ferret głeq
suȩ faceret cohȩxedes. qui qđ
ipse semper habebat ꝑnaturã
inciperent habere ꝑgrãm. Con¬
sideremus quanta uirtus est
fidei cuius merito potestas
datur hominib filios dĩ fieri.
Unde bene scriptum ẽ: quia
iustus ex fide uiuit. Uiuit¬
enim iustus ex fide: ñ illa
quȩ labiorũ tantũ confensio¬
ne profertur. sed eaque per
iilãtionẽ operatur. Alioqͥn
fides si non habeat opera:
mortua est insemet ipsa. Nul¬
lus se ipsum despitiat. nullus
de sua salute desperet. Curra
li. ut qui eramus longe. me¬
ranur seri prope insangui
quia quot quot recepunt

Expanded text:
gratia Redemptoris nostri, quam magna sit multitudo dulcedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret. Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere; hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat; ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes, qui, quod ipse semper habebat per naturam, inciperent habere per gratiam. Consideremus, quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est, quia justus ex fide vivit . Vivit justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur. Alioquin fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Nullus seipsum despiciat, nullus de sua salute desperet, curramli, ut qui eramus longe, mereamur fieri prope in sanguine Quia quotquot receperunt
Abbreviated transcription (Latin):
hominis habitu apparens &
loquens hominibus. ut paula¬
tim fide purificata eorũ corda
cognitionẽ suȩ diuinę ui¬
sionis proueheret. Missus est
ante illum homo magni me¬
riti cuius testimonio para-¬
rentir om̃s ad audiendam
mox it appareret ipsã dĩ sa¬
pientiã ad uidendũ ipsum
sẽ usticiȩ nube iam corpo¬
ris dctũ. id.ẽ. aduidendum¬

Expanded text:
hominis habitu apparens, et hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id e
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & animalis quicimq ẽ
homo uon percipit ea que se
sp̃i dĩ. Unde benccũ dixies
oruita erat lux hominum
sub iunxit & de his reccͥdentes
comparati sunt iumentis in¬
sipientibus. osimiles factist̾
illis: atq deo ite ueritatis
luce priuantur. Et lux inqͥt
intonebris lucet. & tenebre
eam non cꝯmprehenderunt.
Lux quippe ẽ hominũ xp̃c.
qui omnia quȩ illu minari
merentur corda hominum
suȩ presentia cognitionis il¬
lustrat. Tenebrȩ aut̃ stulti st̃
&x iniqui. quorũ cȩca p̃cordia
lux ȩternę saprattiȩ qualia
sint manifeste cognoscit: qũa
nequaqu̾ã capere ꝑintelligẽn¬
tiam possint. ueluti siquilibet
cȩtus iubare solis perfiindat᷑.
nec cam̃ ipse iolẽ cuiꝰ lumine
pe fundacur aspiciat. Sed non
tamen tales omnino superna
pietas ciespexit: uerũ medelã
eis salutis qua ad uidendam
lucem ꝑuenire possent adhi¬
buit. Ipsa lux inuisibilis. ipsa
dei sapientia carnẽ inqua ui¬
deri possit induta ẽ: quȩ in

Expanded text:
Sed et animalis quicunque est Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxicomparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis , atque ideo rectae voluntatis luce privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe est hominum Christus, quia omnia quae illuminari merentsuae praesentia cognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia sint manifeste cognoscit, quamvnequaquam per intelligentiam capere possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
quai qui suhitꝰ uellet face
creaturã. ⁊uã abęterno
i in qu̾a ante fec: sset: nani¬
fest docet euangelista factã
quidẽ intempore creaturã.
sed inȩterna creatoris sapien¬
ta quando & qualis uearet᷑
semper fiisse dẽpositum.
& hoc e quos ut. Qd factũ
ẽ imnipso uita erat. Id ẽ qoͣ
factũ ẽ. ntempore siue uiuũ
siue uta carens apparuit.
omne hoc inspirituali fachoris
ratione quasi semper uixerat
& uiuit: non quia coȩternũ
ẽ creatori quod creauit. sed
quia coȩterna ẽ. illi ratio
uoluntatis suȩ inqua ab
eterno habuit & habet qͥuid
& quando crearet: qualiter
creata gubernet ut mane-¬
ant. ad quẽ finẽ singula
quȩ creauit perducat. Seqͥt᷑.
Et uita erat lux hominum.
quo uerbo aperte docetur.
quod ipsa uitalis ratio per
qua omnia disposita sunt¬
& reguntur. non omnem
creaturã sed rationabilem
tantum ut sapere possit
illuminat.Hei nanq
qui acamaginẽ dĩ factisunt
percipere sapientiam posst̃:
animalia non possunt.

Expanded text:
i qui subito vellet facere creaturam, quam ab aeterno nunquam ante fecisset; manifeste docet Evangelista, factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum. Et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed rationabilem tantum ut sapere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cum dño: qui perpauca de
tempalibus eius actis edisse¬
rens. ęternam diuinitatis eiꝰ
potentiã per quã om̃ia facta
sunt sublimius mente uo-¬
lando ce limpidius speculan¬
do cogouit. ac nobis cognos¬
cendã seribeudo contradidit.
fugo alii euangeliste. xp̃m ex
tempore natũ de scribunt.
siisse cestitur dicens. Iprm¬
lo erat uerhũ. Alii autẽ¬
nes honunes euio subito
appar uiste c onmemorant.
ille ipsũ apua dm̃ semper
fuisse de clarat dicens. Et
uerbum erat apud deum.
Alii aut̃ eũ uerũ hominẽ.
ille uerũ confirmat esse
dm̃ dicens. Et ds̃ erat u̾bũ.
Alii hominẽ eũ apud ho¬
mines temporaliter conuer¬
satum. ille dm̃ apud dm̃
in principio manentẽ osten.¬
dit dicens. Hoc erat inprin¬
cipio apud dm̃. Alii magnalia
quȩ inhomine gessit per¬
hibent. ille quod omnem
creaturã uisibilẽ & inuisi¬
bilẽ ꝑ ipsũ ds pat̃ fecerit
docet dicens. Om̃ia ꝑipsũ
facta sunt: & sine ipso factũ

Expanded text:
cum Domino, qui perpauca de cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum, apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem, per ipsum Deum Pater fecerit, docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum
Abbreviated transcription (Latin):
hodierna die facta ẽ. scõꝵ
uerbis euangelistarũ ma-¬
thei uidelicet & lucȩ mani¬
festatã cognouimus. libet
eciã de uerbi id ẽ diuminos
eius ȩcernitate inqua p
manet semper equalis beat
iohannis euuangelistȩ dicta
scrutari: qui singulai prim¬
legio meruit castitais. ut
ceteris altius diuinitais ipsi
caperet simul & pate aceret
archanum. Neq erim fru¬
stra incena supra pectus dñi
iħu recubuisse perhibetur:
sed ꝑhoc typice aꝯcetur
quia cȩlestis haustum sapi¬
entiȩ cȩteris excellentius
de sanctissimo eusdẽ pecto¬
ris fonte potauerit. Unde
& merito infigura quattuo
animalium aquilȩ uolana
comparatur. Cunctis nanꝙ
auib aquila celsius uolart.
cunetis animantib l arus
sols ra dis infigerẽ onsuei
potuis. Et cȩteri euangelistȩ¬
si interra anibulant cũ
aũo: qui terꝯporalẽ eiꝰ gene¬
tationẽ perit̾ & temporalia
facza sufficienter exponentes:
pauca de diuinitate dixeruii.
Ht aut̃ quasi ad cęlum uolat

Expanded text:
hodierna die facta est, sanctorum verbis evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altiucaperet simul et patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem quasi ad coelum volat
Abbreviated transcription (Latin):
sic eum mundus eo gnosceret.
Sed uideamus quid seꝗtur.
Inpropria uenit. & sui eũ
non receperunt. Quẽ enĩ
inpotentia deitatis cuncta
creantẽ regentemq non
cognouerant. ipsũ incarnis
infirmitate miraculis cho-¬
Et quod grauius ẽ. sui eũ
non receperunt.homines
scilicet quos ipse creauit.
iudei quos peculiarẽ sibi
elegerat in plebẽ. quibus
suȩ cognitionis reuelarat
archanum. quos mirificis
patrum glorificauerat actis
quib suȩ legis doctrinam
contulerat. exquibus se in¬
carnandum promiserat
& quibus se incarnatum
ut promiserat ostendit.
ipsi eum recipere uenientẽ
magna exparte recus aru
Neq enim omnes recusot
alioquin nullus cẽt saluns
Hunc aut̃ multi cũ exutios
populo credendo receperur.
dequibus euangelista conse¬
quenter insinuat dicens. At¬
quot aut̃ receperunt eũ. de¬
dit eis potestatẽ filios dĩ fieri.

Expanded text:
osceret; sed videamus quod sequitur: In propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in potentia deitatis cuncta creantem regentemque non cognoverunt, ipsum in carnis infirmitate miraculis coEt quod est gravius, sui eum non receperunt, homines scilicet, quos ipse creavit. Judaei quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem ex magna parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt, alioquin nullus esset salvus. Nunc autem multi eum ex utroque populo credendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insinuat dicens: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis pote
Abbreviated transcription (Latin):
fuere ueritatis iairici. qui
fuisse iani Noriregarent. non
tunen tantũ expatre dm̃.
sed factũ apatre. Et idc̃ nrio¬
rẽ patre. quia creaturã crede¬
rent. Etiã hos darent euan¬
gelicus sermo qu dicit. Om̃ia
ꝑ ipsũ facta sunt: & ane ip
so factũ ẽ nichil. Si enim
nichil ereaturarũ sine ipso
factum ẽ: natet profecto
quia rise creatura non est
per que omnis creatura fac¬
ta ẽ Et nequis audiens fac¬

Expanded text:
fuere veritatis inimici qui fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine so factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est, per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens fac
Abbreviated transcription (Latin):
Sloco dicitꝰ homines mun¬
di amo r cieceptos: atq inhȩ¬
rendo creature ab agnoscen-¬
da creatoris sui maiestate
reflexos inyropria uenit.
quia inmundo quẽ per
diuinitatẽ fecit: phuma¬
nitatẽ apparuit. Inppria
uent: quia ingente iudea
quã sibi preceteris nationi¬
bu speciali gr̃a copulaue¬
rat. incarnari dignatus ẽ.
Ina undo ergo erat. Et in.
mundum uenit.. iaundo
erat percuinitatẽ: inmun¬
dum uenit ꝑincarnationẽ.
Uenire quippe uel abire hu-¬
manitati est: manere diui-¬

Expanded text:
in loco dicit homines, munin loco dicit homines, mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae, ab agnoscenda creatoris sui majestate reflexos. In propria venit, quia in mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem natus apparuit. In propria venit, quia in gente Judaea quam sibi prae caeteris nationibus speciali gratia copulaverat, incarnari dignatus est. In mundo ergo erat, et in mundum venit. In mundo erat per divinitatem, in mundum venit per incarnationem. Venire quippe vel abire humanitatis est, manere
Abbreviated transcription (Latin):
cos mlierum non sirrex
lux non eẽ. asseritur. ut udc¬
licet xp̃s non eẽ quod pura¬
batur monstretur. Ile enm
ne. lucens uerbo &r accione.
Srãm uero lucis pectoribus
infundere: solius ẽ eiꝰ dequo
dicitur. erat lux uera quie.
uenientẽ inhunc iundũ.
Omnẽ uidelicet qui illumina¬
tur siue naturali ingeuo:
seu sapientia diuina. Sicut
enim nemo ase ipso ⁊ẽ potest.
ita etiã nemo ase ipo sapietᷤ
eẽ. podest: sed illo ulustrasił ͤ
dequo scriptum ẽ. Omnul sa¬
pientia adño
utanq naturã &e diuinam
paruit: consequent̃ euangi¬
sta descrint dicens. Inmunco
erat & mundus per ipsura
factus ẽ:auidus eũ non
cognou Inpro ria uenit:
& sui cum non receperunt.
Inmundo quippe erat. &
mundus per ipsum factꝰ ẽ
quia ds̃ erat. quia totꝰ ubiq.
quia suȩ presentia maiestatui
sine labore regens & sine one¬
re continens quod fecit. Et
mundus eũ non cognouit:
quia lux intenebris lucet.
& denebre eã non comprehen¬
lerunt. Mundum nanq

Expanded text:
tos mulierum nemo surrexit , lux non esse asseritur, ut videlicet Christus non esse quod putabatur monstretur. Ille enine, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de quo dicitur: Erat lux vera, quae venientem in hunc mundum. Omnem videlicet, qui illuminatur, sive naturali ingenio, sive sapientia divina. Sicut enim nemo a seipso esse, ita etiam nemo a seipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Doutramque naturam, et divinam paruit; consequenter Evangelista describit, dicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt. In mundo quippe erat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis, sine labore regens et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit. Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes. Hic uenit intesti¬
monium. ut testimonium
perhiberet de lumine: ut
omnes crederent per illũ.
Non ait ut om̃s crederent
millum. maledictus enim
homo qui confidit inhomi¬
ne. & ponit carnẽ brachiũ
suum: sed ut om̃s inquit
crederent ꝑillumꝰ. Hoc. ẽ.
ꝑillius testimoniũ crede¬
rent inluc̃ẽ quã nec dum
uidere nouerant. dñm ui-¬
delicet iħm xp̃m: qui de se¬
ipso testatur. Egosum lux
mundi. Quisequitur me
non ambulat intenebris:
sed habebit lumen uitȩ.
Sequitur. Non erat ille lux.
sed ut testimonium per¬
hiberet de lumine. Frat lux
uera. quȩ illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hunc
mundum. Et sc̃i quidem
homines lux sunt recte
uocati: dicente ad eos dño.
Uos estis lux mundi. Et apło
paulo. fuistis aliquando
tenebre: nunc aut̃ lux in
dño. Sed multum distat
inter lucẽ quȩ illuminat.
& lucẽ quȩ illuminatur:
inter eos scilicet qui partici¬
patione ueri luminis acci
piunt ut luceant. & ipsã
lucẽ perpetuam quȩ non

Expanded text:
annes; hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo, qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum . Sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, ut per illius testimonium crederent in lucem, quam necdum videre noverant, Dominum videlicet Jesum Christum, qui de seipso temundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . Sequitur: Non erat ille lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur, et lucem quae illuminat; inter eos qui participatione verae lucis apiunt, ut luceant: et ipsam lucem perpetuam, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
limit̃ imbuit e hereticorũ
perfidiã potent̃ exuperat.
łuere nanq heretici qͥ diceren:
Si ergo natꝰ ẽ. xp̃s: erat tempꝰ
quando ille non erat. Quos
primo sermone red arguit
cũait̃ Inprincipio erat u̾hũ.
eum non extempore ortũ
sed inexortu temporum
existentẽ. ac per hoc sine
ullo temporis mnitio de pa¬
tre natum monstraret:
iuxta quod ip̃se loquitur
improuerbiis. Dñs possedit
m: minitio uiarũ suarũ.
antequã quicqu̾a faceret
a principio:Abeterno ordina¬
ta sum Item fuerunt here¬
tioi: qui tres sc̃ȩ trinitatis
ꝑsonas eẽ negantes dicerent.
iungit. Et uerhũ erat apud
dm̃. Si enim ais apud aliũ
erat. duo sunt profecto pat̾
& filius & non unus ipse mͦ
pat̾ modo filiuĩ. modo etiã
siys sc̃s ẽ: quasi mutabilis sit
diuiriȩ substantię natura.
caum apertissime iacobus
trans mutatio: iec incissitu¬
dinis obumbratio. Item fuere
quidam praui doginatis aue¬
tores. qui xp̃m hominem
tantum confitentes: dm̃ pror¬

Expanded text:
um perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait: In principio erat Verbum. eum non ex tempore ortum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: jungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, modo Filius, modo etiam Spiritus sanctus est: quasi mutabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum pror
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ. tanquã in beeltebub
ista faceret blasphemauit.
Sola eũ pauperũ turba ꝓ.¬
sequitur. pueroꝵ innocen¬
tia comitat᷑. quia cõpletit᷑
innocentia in nocentiam.
humilitas humilitatem.
ac ꝑ hoc illuminari mere.¬
t̃. ut intus agnoscat maiestatẽ:
Sic enim dicit scriptura
Ds suꝑbis resistit. hum lihꝰ
autẽ dat grãm. Taes dño
hodie ad locũ pa.Nos
suȩ uenienti occ irrert
hominẽ himilem siꝑ
asinam sedentem uider̃.
& tamen triu.nphalem
ei głam ramos arbors
portando & ꝑr am ster¬
nendo exhibuerunt: lau.¬
des ei imꝑiales ceciner̃t.
qͥa p̃sago sp̃i eũ trium¬
phatorem diaholi & mor¬
tis. & uitȩ largitorem
cognouerunt. huius
signat᷑ in manibꝰ. semꝑ te¬
icatur in morib: si non
hic ne decidat. si ñ ęstate
iuitant᷑ at has laudes
us pueri laudate pueri
dñm. niut psalmista. Q
poit dcel s Mlicia pas¬
uuil. estote: ensi: autem

Expanded text:
entem, tanquam in Beelzebub entem, tanquam in Beelzebub ista faceret, blasphemavit . Sola eum pauperum turba prosequitur, puerorum innocentia comitatur, quia complectitur innocentia innocentiam, humilitas humilitatem, ac per hoc illuminari meretur, ut intus agnoscat majestatem. Sic enim dicit Scriptura: « Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . » Tales Domino hodie ad locum passionis suae venienti occurrunt: hominem humilem super asinam sedentem viderunt, et tamen triumphalem ei gloriam, ramos arborum portando, et per viam sternendo exhibuerunt, laudes ei imperiales cecinerunt , quia praesago spiritu eum triumphatorem diaboli et mortis, et vitae largitorem cognoverunt. Hujus signatur in manibus, semper teneatur in moribus, si non hieme decidat, si non aestate invitantur ad bas laudes, nisi pueri: « Laudate, pueri, Dominum, » dicit Psalmista . Qui ponit, dicens: « Malitia parvuli estote, sensibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtas
& patentia simul: qͦd corpꝰ
suũ ꝑcutientib dedit. qͦd
faciem suam a conspuenti.¬
bus s⁊auertit. qͦd maledi¬
cntes ñ maledixit. quod
etiam usq ad ignomini.¬
osam mortẽ. mortem uide¬
licet crucis quȩ tantũ mͦ
sceleratis debebatur. se tan¬
dem inclinauit. Unde ꝑ
ꝓpħam dicitur. & cũ scele.¬
ratis deputatus ẽ. Et in psal.¬
mo. Propter u̾ba labiorum
latronis. Hȩc arma serpens
ille antiquus ñ cognouit.
dedignatus ẽ. & in cautus
ꝑ hȩc suꝑatus ẽ fscam sen¬
sit & momordit. sed hamus
cũ diuinitatis aduncauit.
maxillam eius ꝑforauit.
& a potestate solita religaũ.
Accubuit catulus leonis ad
uocem patris cũ fortitudi¬
ne surrecturꝰ. ꝓ humilitate
sua nom̃ qͦd ẽ suꝑ omne
nom̃ accepturꝰ. Hunc exal¬
tationis modũ scribarũ
&e phariseoꝵ suꝑstitio suꝑ¬
ba non credidit. uenientẽ
ad se dñm in humilitate
contempsit. suꝑbiam eoꝵ
red arguentem. demonia
eicientem. miracula faci.¬

Expanded text:
itas et patientia simul, quod corpus suum percutientibus dedit, quod faciem suam a conspuentibus non avertit, quod maledicentes non maledixit, quod etiam usque ad ignominiosam mortem, mortem videlicet crucis, quae tantummodo sceleratis debebatur, se tandem inclinavit . Unde per prophetam dicitur: « Et cum sceleratis deputatus est . » Et in Psalmo: « Propter verba labiorum duras . » Haec arma serpens ille antiquus non cognovit. dedignatus est, et incautus per haec superatus est. Escam sensit et momordic, sed hamus eum divinitatis aduncavit, maxillam ejus perforavit, et a potestate solita religavit. Accubuit catulus leonis ad vocem patris, cum fortitudine surrecturus, pro humilitate sua nomen, quod est super omne nomen , accepturus. Hunc exaltationis modum, Scribarum et Pharisaeorum superstitio superba non credidit: venientem ad se Dominum in humilitate contempsit: superbiam eorum redarguentem, daemonia ejicientem, miracula faci
Abbreviated transcription (Latin):
gne compatiam᷑. ut xp̃o
resurgenti c̃suscitari mere¬
amur. dimittamus debi¬
ta sua debitorib nr̃is. qͥa
ipse xp̃s qui adimitandũ
nob̾ ꝓpositus ẽ cũ pateret᷑
orauit pro ꝑsecutorib suis.
Sic en im ipse dñs iubet.
niantib uob̃. ut sitis filii
patris ur̃i qui in cęlis est.¬

Expanded text:
gne compatiamur, ut Christo gne compatiamur, ut Christo resurgenti consuscitari mereamur. Dimittamus debita sua debitoribus nostris, quia ipse Christus, qui ad imitandum nobis propositus est, cum pateretur, oravit pro persecutoribus suis. Sic enim ipse Dominus jubet: niantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in c
Abbreviated transcription (Latin):
Inlinaiat taut camelꝰ
subi sit onera cator
stroꝵ. transi at ꝑ forameri
acuoͥ. quia ꝑtrans ⁊ an¬
gustias passion .s. ut nos
in latitui nẽ gandiorĩ
duceret um liemus &
nos ad pora moa onera
lime sapiat nec speret in
incerto diuitiarũ. sed de¬
posita quasi struma cupi¬
ꝑ fora. nen acus ingredia¬
tur. id est artam & arduã¬
aggrediatur. Qđ enĩ his
eb passio dñi in eccła
recitat᷑. qđ signa dñicae
passionis in eccła ꝓducun¬
t᷑. hoc intendit᷑ ut dñica
passio ꝑ hoc ad memoriã
reuocet᷑. & fideliũ deuotio
ad cõpatien dũ excitet ir.
ut ille sanguis digne
siscipiatir. ab ore fideliũ.
qui indigne fusus ẽ ma¬
nib infideliũ. hoc songͥ.¬
ne agni immaculati ut¬
triq postes sigr ent᷑. id est
mentes & frontes. ut corde
credatur ad iusticiam. ore
autẽ confessio fiat ad salu¬
tẽ: & memoria crucis sua¬
uiter inhereat menti. ci iꝰ
signũ imprimat᷑ & fronti
Ergo fr̃s in hac recordatio.¬
ne dñice passionis xp̃o di¬

Expanded text:
ut camelus, subiit onera peccatorum nostrorum, transivit per foramen acus, quia pertransiit angustias passionis, ut nos in latitudinem gaudiorum educeret. Humiliemus et nos ad portanda onera lime sapiat, nec speret in incerto divitiarum, sed deposita quasi struma cupiper foramen acus ingrediatur, ideo arctam et ardggrediatur. Quod enim his diebus passio Domini in Ecclesia recitatur, quod signa Dominicae passionis in Ecclesia producuntur, hoc itenditur, ut Dominica passio per hoc ad memoriam revocetur, et fidelium devotio ad compatiendum excitetur, ut ille sanguis digne suscipiatur ab ore fidelium, qui indigne effusus est manibus infidelium. Hoc sanguine agni immaculati utrique postes signentur, id est mentes et frontes, ut corde credatur ad justitiam, ore autem confessio fiat ad salutem : et memoria crucis suaviter inhaereat menti, cujus signum imprimatur et fronti. Ergo, fratres, in hac recordatione Dominicae passionis Christo di
Abbreviated transcription (Latin):
in ramis palmarum
Ui uult hominẽ
ex hibere perfectũ.
in xp̃o reꝑiet om̃ia do.¬
cumenta uirtutũ. Int̾
quas humilitate & pati.¬
entia se tanquã potenti¬
orib armis accinxit cum
quib mundĩ intrauat
cũ qͥb de mundo
ꝑquas mundĩ subir
his ceenim diabolũ st
& nos de e s uistteli¬
berauit. Cũ dis fortem ar
mundata retinuit. humi.¬

Expanded text:
In ramis Palmarum. Qui vult hominem exhibere perfectum, in Christo reperiet omnia documenta virtutum. Inter quas humilitate et patientia se tanquam potentioribus armis accinxit, cum quibus mundum intravit, cum quibus de mundoquas mundum subjugavit. His etenim diabolum stravit et nos de ejus potestate liberavit. Cum his fortem armmundata retinuit . Humil
Abbreviated transcription (Latin):
nchenia festiuitas
erat dedicationis
templi. Grece enim chenon:
dicitur nouum. Quanci¬
cumq nouum aliquid fue¬
rit dedicatum: enchenia u¬
catur. Iam & usus: habet ho
uerbum. Siquis noua tun¬
ca induatur: encheniare dr̃
Illum enim diẽ quo templum
dedicatum est: iudei sollemn¬
es celbrabant. Ipse dies festꝰ
iebatur cum ea que lecta st̃
locucus est dñs. Hiens erat &
ambulabat iħc intemplo
inporticu salomonis. Circũ¬
dederunt gͦ illũ iudei: & dice¬
bant ei. Quo usq animam
nram tollis: Si tues xp̃s. dic
nobis palam. Non ueritatẽ
desiderabant: sed calumpniã
preparabant. Hiens erat &¬
frigidi erant. Ad illum enim
diuinum ignẽ accedere pi¬
gri erant. Sed accedere est
credere. Qui credit accedit:
quinegat recedit. Non moue¬
dur anima pedibus: sed af¬
fectibus. friguerant: a dili¬
gendi lcaritate: & ardebant
nocendi cupiditate. Longe
ab erant: & ibi erant. Non
accedebant credendo: &
premebant ꝑsequendo. Que¬
rebant audire adño: egosũ¬

Expanded text:
ncaenia festivitas erat dedicationis templi. Graece enim καινὸν dicitur novum quandocumque novum aliquid fuerit dedicatum, Encaenia vocantur. Jam et usus habet hoc verbum: si quis nova tunica induatur, encaeniare dicitur. Illum enim diem quo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebrabant: ipse dies festus agebatur, cum ea quae lecta sunt, locutus est Dominus. 3. Hiems erat. Et ambulabat Jesus in templo indederunt ergo eum Judaei, et dicebant ei: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Hiems erat, et frigidi erant: ad illum enim divinum ignem accedere pigri erant. Sed accedere est credere: qui credit, accedit; qui negat, recedit. Non movetur anima pedibus, sed affectibus. Friguerant a diligendi charitate, et ardebant nocendi cupiditate. Longe aberant, et ibi erant: non accedebant credendo, et premebant persequendo. Quaerebant audire a Domino, Ego su
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ xp̃i & inprophetis &
inipso euangłio nec heretici
intelligunt̃. quanto minꝰ
iudei quã diu uelamen. ẽ
super cor eorum: Deniq
quodam loco sciens dñs
nem sapere. non scđm dm̃.
non scđm id quod d̃s etiã
assumpto homine ꝑma¬
nebat: ait illis. Quid uob̾
legerant: & hoc solũ tene¬
bant. quia diuinitatẽ eiꝰ
legebant sed non intellige¬
bant. Dñs aut̃ ut eos suspen¬
derec adquerendã eiꝰ diuini-¬
tatem cuius contempnebars¬

Expanded text:
nitatem Christi et in Prophetis et in ipso Evangelio nec haeretici intelligunt; quanto minus Judaei, quamdiu velamen est super cor eorum ? Denique quodam loco sciens Dominnem sapere, non secundum Dnon secundum id quod Deus etiam assumpto homine permanebat, ait illis: Quid vobislegerant, et hoc solum tenebant: quia divinitatem ejus legebant, sed non intelligebant. Dominus autem ut eos suspenderet ad quaerendam ejus divinitatem, cujus contemneba
Abbreviated transcription (Latin):
rapit eas quisquam de manu
mea. Et item ad patr̃e. Pater
Quid dedit filio pat̾ maus
omnibus: Ut ipse illi esset
unigenitus filius. Quid est
ergo dedit: Iam erat cui
daret. angignendo dedit:
Nam si erat cui dart ut filius
eẽt: erat aliquando & filius
nonerat. Absit ut aliquande
fuerit. De nob̾ hoc dicipNt.
Aliquando filii hominũ era¬
mus: filii dĩ non eram. Hos
filios dĩ gra fecit. illum
tura: quia ita natus est.
non est ut dicas. non erat
intequam natus erat. Nũꝗ
aum non nacus erat. qui
patri coeternus erat. Qui
sapit capiat: qui non sapit
ciedat. nutriatur: & capiet
uerbum dĩ semper cũ patre
& semper uerbum. & quia
uerbum: ideo filius. semper
ergo filius. & semꝑ ȩqualis.

Expanded text:
rapiet eas quisquam de manu rapiet eas quisquam de manu mea: et item ad Patrem, Pater mnibus. Quid dedit Filio Pater majus omnibus? Ut ipse illi esset unigenitus Filius. Quid est ergo, dedit? jam erat cui daret, an gignendo dedit? Nam si erat cui daret ut Filius esset, aliquando erat, et Filius non erat: Absit ut aliquando non fuerit. De nobis hoc dici potest: aliquando filii hominum eramus, filii Dei non eramus. Nos enim filios Dei gratia fecit, illum natura, quia ita natus est. Et non est ut dicas, Non erat anteqenim non natus erat, qui Patri cosapit capiat; qui non capit credat, nutriatur, et capiet. Verbum Dei semper cum Patre, et semper Verbum: et quia Verbum, ideo Filius. Semper ergo Filius, et semper aequalis.
Abbreviated transcription (Latin):
mus: sic fideles decorpore
exeamus. Sic enim ꝑipsũ
ostium egredimur: ut pas¬
cua inuenire possimus.
Bona pascua: uita eterna
dicitur. Ibi nulla herba
arescit: totũ uiret totum
uiget. Solet quedã herba
dici semꝑ uiuit.: ibi solũ¬
uiuere inuenit᷑. Uitã et̾nã
inquit dabo ouib meis. Uos
calumpnias propterea que¬
ricis: quia deuita presenti
cogitatis. Et nonperibunt
inȩternum. Subaudis tãꝗ
eis dixerit uos peribitis mȩ
ternum: quia non estis
ex ouibus meis. Hon rapiet
eas quisquam de manu mea.
Intentius accipite. Pat̾ m̃s
quod dedit michi: maius
est omnibus. Quid potest
lupus. quid potest fur &
latro: Nonperdunt nisi
ad interitum predestina¬
tos. De illis aut̃ ouib deqͥb
uit. quos aut̃ uocauit ipsos
& iustificauit. quos aut̃ nisb¬
ficauit. ipsos & glorificauit
deouib istis nec lupus rapit.
nec fur tollit. nec latro inter¬
ficit. Securus est denum
earum qui pro eis nouit. qa
dedit: & hoc est qđ ait. non

Expanded text:
mus, sic fideles de corpore mus, sic fideles de corpore exeamus: sic enim per ipsum ostium egredimur, ut pascua invenire possimus. Bona pascua, vita aeterna dicitur: ibi nulla herba arescit, totum viret, totum viget. Solet quaedam herba dici semper viva: ibi soluvivere invenitur. Vitam aeternam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos calumnias propterea quaeritis, quia de vita praesenti cogitatis. 6. Et non peribunt in aeternum: subaudis, tanquam eis dixerit, Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. Non rapiet eas quisquam de manu mea. Intentius accipite: Pater meus quod dedit mihi, majus est omnibus. Quid potest lupus? quid potest fur et latro? Non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem ovibus, de quibus vit; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit : de ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Et hoc est quod ait, Non
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ: Pias ẽ quod es
respondit. Iili defilio dauid
uolebant calumpniari: ille
fuium dei se eẽ. respondit. Et
quomodo: audite. Resp̃dit
ditis. Opera quȩ ego facio in
nomine patris mei hȩc testi¬
monium ꝑhibent deme:
sed uos noncreditis quia non
estis ex ouibus meis. Iam su¬
pra didicistis quȩ sint oues:
estote oues. Oues credendost̃:
oues pastorem sequendo st̃:
oues redemptorem noncon¬
tempnendo sunt. oues per
hostium intrando sunt oues
exeundo. & pascua inuenien¬
do sunt. oues ȩterna perfru¬
eDo sunt. Quomodo ergo
istis dixit non estis ex ouib
meis. Quia uidebat eos ad
predestinatos. non aduitã
ȩternam sui sanguinis pre¬
cio comparatos. Oues mee
uocem meam audiunt.
& cognosco cas. & sequunt᷑
me: & ego uitam ȩcernam
do eis. Ecce sunt pascua. Si
recolitis. superius dixerat.
& ingredietur. & egrediet᷑.
& pascua inueniet. Ingressi
sumus credendo: egredim᷑
moriendo. Sed quomodo
per ostium fidĩ ingressi su¬

Expanded text:
potestatem. Plus est quod eis potestatem. Plus est quod eis respondit: illi de filio David volebant calumniari, ille Filium Dei se esse respondit. Et quomodo? Audite: Respondit ditis; opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me: sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis. Jam supra didicistis quae sint oves: estote oves. Oves credendo sunt, oves pastorem sequendo sunt, oves redemptorem non contemnendo sunt, oves per ostium intrando sunt, oves exeundo et pascua inveniendo sunt, oves vita aeterna perfruendo sunt. Quomoistis dixit: Non estis ex ovibus meis? Quia videbat eos ad praedestinatos, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. » Oves meae vocem meam audiunt, et cognosco eas, et sequuntur me: et ego vitam aeternam do eis. Ecce sunt pascua. Si recolitis, superius dixerat, Et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingressi sumus credendo, egredimur moriendo. Sed quomodo per ostium fidei ingressi su
Abbreviated transcription (Latin):
inspũuocat eũ dñm dicens.
dixit dñs dño meo sede ad
dextris meis donec ponam
inimicos tuos subpedibus
cuis: Si ergo dauid insp̃u
dicit eum dominũ. quomͦ
filius eius est: Non nega¬
uit sed interrogauit: ne
quis hoc cum audierit pu¬
tet quod dñs iħc negaue¬
rit se filium ẽẽ dauid. fi¬
lium dauid dñs xp̃s si sene¬
garet: cecos sic eum iuo¬
cantes non illuminaret.
Transibat eiii aliquando:
& duo ceci sedentes uxta ii¬
am clamauerunt miserou
nr̃i fili dauid. Qua uoce
audita: miseratus est stedt
sanauit. lumen dedit
nomen agnouit. Dicit &
apłs paulus. Quifactus est
ei exsemine dauid: secundũ
carnem. Et ad timotheum.
Memor esto xp̃m iħm resur¬
rexisse amortuis exsemine
dauid: secundum euange¬
lium meum. Quiꝰ desemine
dauid originẽ maria uirgo
ducebat: inde dñs desemine
dauid. Hoc ꝓmagno iudei.
axp̃o querebant: ut si dice
illi solum sapiebant de se¬
mine dauid calumpnio¬
tur quod sibi aproget rega

Expanded text:
cit eum Dominum, dicens, Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis? Si ergo David in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non negavit, sed interrogavit. Ne quis hoc cum audierit, putet quod Dominus Jesus negaverit se filium esse David. Filium David Dominus Christus si se negaret, caecos sic eum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce audita, misertus est; stetit, sanavit, lumen dedit ; quia nomen agnovit. Dicit et apostolus Paulus, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem : et ad Timotheum, Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum . Quia de semine David originem Maria virgo ducebat, inde Dominus de semine David. 4. Hoc pro magno Judaei a Christo quaerebant, ut si dicerdum quod illi solum sapiebant de semine David, calumniarentur quod sibi arrogaret regiam
Abbreviated transcription (Latin):
kmñi antiquorũ memorũ
precedentiũ patrũ quos
ante legẽ & sublege scrip¬
t᷑a scã de monstrante
cognouimus. adhoc tantũ¬
modo proferimus. ut faci¬
lius intelligere ualeatis
quanta uel qualis sit huiꝰ
sacratissime presentia diei:
cum omnib his dequibus
loquimur sine fine c̃stet
honesta.

Expanded text:
mi, antiquorum memoriam praecedentium Patrum, quos ante legem et sub lege, Scriptura sancta demonstrante, cognovimus, ad hoc tantummodo proferimus, ut facilius intelligere valeatis quanta vel qualis sit hujus sacratissimae praesentia diei, quae cum omnibus his de quibus loquimur sine fine constat honesta.
Abbreviated transcription (Latin):
enis iselibus ut
pientis uitȩ beatorũ sp̃uũ
distinctionibus: suꝑna celoꝵ
alla adeo conditore imi
perpituum mirabiliter
collocata subsistunt. His

Expanded text:
libus, ut pientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
egimus mȩccłasticis
hystoriis. quod sc̃s bonefaciꝰ
qui quartus abeato grego¬
rio romanȩ urbis episco¬
patum tenebat. suis pre¬
cibus a foca cesare impetra¬
uerit donari ȩcclȩ. xp̃i tẽ¬
plum romȩ. quod abanti-¬
quis pant̾eon antea uoca¬
batur: quia hoc quasi simu¬
lacrum om̃ium uideret᷑
eẽ deorum. In quo elimina¬
ta omni spurcicia fecit ec-¬
desiam scẽ dĩ genitricis
atq om̃ium martyrum:
ut exclusa multitudine de¬
monum. multitudo ibi

Expanded text:
egimus in ecclesiasticis historiis quod sanctus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, m
Abbreviated transcription (Latin):
num quia deo digni in¬
uentisunt. fide preclari.
hospitalitate precipu:
astuti insensu. sapientes
inopere. rebus secularibus
locupletes. reparatores orb̾¬
mussionibus. susceptores ꝓn

Expanded text:
num, quia Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores orbmissionibu
Abbreviated transcription (Latin):
die natalis dñi ad ȩccłam
in honore omniũ scõrum
consecratã conueniret.
ibiq missarum solenni¬
tate presule sedis apłice
celebrata. omnibusq rite
perfectis: unus quisq in
sua cum gaudio remearet.
Ex hac ergo consuetudine
scẽ romanȩ eccłȩ crescente
religione xp̃iana decretũ
est: ut in eccłiis dĩ quac
per orbem terrarũ longe
lateq construuntur. ho¬
nor & memoria om̃ium
scõrum indie qua predi¬
ximus haberetur: ut qͥc¬
quid humana fragilitas
ꝑ ignorantiã uel negligen¬
tiam seu ꝑoccupationem
rei secularis in solennitate
scõrum minus plene per¬
egisset. in hac scã obseruati¬
one solueretur: quatinus
eorum patrociniis ꝓtecti
ad superna polorum gau¬
dia per uenire ualeamus.

Expanded text:
alis Domini, ad ecclesiam in honore omnium sanctorum consecratam conveniret, ibique missarum solemnitate a praesule sedis apostolicae celebrata, omnibusque rite peractis, unusquisque in sua cum gaudio remearet. Ex hac ergo consuetudine sanctae Romanae Ecclesiae, crescente religione Christiana, decretum est ut in Ecclesiis Dei, quae per orbem terrarum longe lateque construuntur, honor et memoria omnium sanctorum, in die qua praediximus, haberetur, ut quidquid humana fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, in hac observatione solveretur, quatenus, eorum patrociniis protecti, ad superna populorum gaudia pervenire valeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc omnia &e his similia
prodesiderio regni cęlestis
& propter spem ȩternȩ
remunerationis ardentis¬
simo amore indesmenter
atq libenter insistunt. &
sic incaritate dĩ ac proxi¬
morum amore ꝑseueran.¬
tes. deo soli uitã finire
gaudeN T¬

Expanded text:
 omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistentes, sic in charitate Dei ac proximorum amore perseverantes, Deo soli vitam finire gaude
Abbreviated transcription (Latin):
ui superna cȩlorum
regna spiritibus an¬
gelicis ad laudẽ & głam
ꝓhonorẽ sui nomi¬
nis ac maiestatis imꝑpeciũ
miro ordine collocauit
Dequibus plura loqui per¬
timescimus. quia soli deo
insua sola puritate consi¬
stat natura: sed tam̃ none
eẽ. angelorum ordines ad
dei uidicia ac ministeria
complenda testante sacro
eloquio cognouimus: qu¬
rum principatus atq po¬
testas. subtiliter ac mirali¬
lit̾ dei omnipotentis nutu
distinguitur. Alii ex illis ad
nos inmundum missi Iu¬
tura nobis predicendo pes¬
ueniunt: alii ad hec sunt
consticuti. ut ꝑcos signa &
miracula frrquentiꝰ fians.
las sibiectis angeloriũt spi¬
tibus presunt. eisq ad ex.¬
Aanda diuina ministeria
disponenda principantur.
ii mira potentia cȩceris
paeminent: pro eoquod elss
ad obȩdiendum alia angłoꝵ.
agniina subareta sunt. Alii
sfinta diuinitatif grã. replen¬
tut. utin eis dñs sedeat. &
iperiets suanudicia decernat.
luo danto ꝑfectiori scientiar
prlisint: quanto claritatẽ

Expanded text:
ui superna coelorum regna spiritibus angelicis ad laudem et gloriam, honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem
Abbreviated transcription (Latin):
si. uirgo ante partũ. uirgo
pest partum: presentis so¬
lennitatis diei cũ suis uirgi¬
nibus expers nullo modo
credenda est: quȩ dĩ popłin
faciendo monebat spernere
perituri luxus scłi: aleno¬
cinis mortał naturȩ decli¬
nare. carnis puditiciã cũ
uirginitatis honore intra
cordis hospitia obseruare:
eamq omniũ uirtutum
ita ut innumerabilis utri¬
propagine: sponso qui in
cęlis est ꝑhenni mente ac¬
tu habitu & gestu se appli¬
amantes. elemosinas sectan¬
tes. paupesᷤ recrean tes.
nudos uestientes. infirmos
uisitantes. intribulatione
gaudentes. inuerbis ca¬
lumniȩ uel contumeliȩ
pacientes. inagmento suȩ

Expanded text:
 virgo in partu, virgo post partum, praesentis solemnitatis diei, cum suis virginibus, expers nullo modo credenda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cordis hospitalia observare, eamque omnium virtutum ita ut innumerabilis utripropagine, sponso qui in coelis est perenni, mente, actu, habitu et gestu appliamantes, eleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae p
Abbreviated transcription (Latin):
&e circũcisio. uni conei¬
nunt sacram̃to. Octaua
inscripturis. ꝓ ȩternitate
poni consueuit Dic̃ enĩ
septenarii numeri circi.¬
tu rerũ temporaliũ uo-¬
lubilitas. ita ꝑ octauiam
quȩ septenario succedit
congrue desig natur et̃ni¬
tas Und̾e ñ in conueniter
collgit᷑. quia sicut pͥceden
septem cieru n spatio tem
inter hemi ne: hi ius eruũ
mala ꝑferre & guenti
mundo sua onfert
bramus. qua inass oto
mortalita mmortali¬
tatem Incare illiꝰ iã abior.¬
ta anors in uictoria. qua
scut in ea completã certa
fide iam credi nꝰ ita in nr̃a
carne situaã erta spe non

Expanded text:
et circumcisio uni conciet circumcisio uni concinunt sacramento. Octava in Scripturis, pro aeternitate poni consuevit. Sicut enim septenarii numeri circuitu rerum temporalium volubilitas, ita per octavam, quae septenario succedit, congrue designatur aeternitas. Unde non inconvenienter colligitur, quia sicut praecedenti septem dierum spatio teminter homines hujus exsilii mala perferre, et languenti mundo sua bona conferre: bramus, qua in assumptmortalitate in immortalitatem. In carne illius jam absorpta est mors in victoria , quam sicut in ea completam certa fide jam credimus, ita in nostra carne futuram certa spe non
Abbreviated transcription (Latin):
in temp̃ꝯ ẽ p̃sentatus. Iu¬
uenis eien ad diem festũ
dedicationis & ad cęteros
dies festos ierosoluis sicut
in euangli legimus fre¬
quenter occurat & innul¬
lo sacramenta illa legalia
refutauit. donee in sc̃õ die
cęnac imolato ueteri pas¬
cha uetus saerd ꝯtiũ in no¬
lii cõmutait. quando
scipsum conuiuam &
conuiuiũ discipulis
exhibuit. Translato ergo
sacerdotio. sicut ait apls
necesse erat ut fieret etiã
legis translatio. Et hoc
erat tẽpus correctionis
quando remouendȩ erañ
carnales umbiȩ sub qͥb
natus. & usq ad uirilem
iatione extraneui scien¬
tib legem sacram̃ta legis
xponeret quis ei auditũ
p̾beret: Recto gͥ ordine
magisterii prius uoluit
auditor legis ẽẽ quam
doctor. prius cã seruare.
quã eius sacramenta
reserare ut ꝑuitã & doc¬
ixinam suam ipse esse co-
gͥ quia quasdam causas
reddidimꝰ quare sub lege
natꝰ sit dñs. de circũcisio¬
nis sacramento quã in
dederit ꝑtracꝰtemꝰ. Octaua

Expanded text:
in templo est praesentatus. Juvenis etiam ad diem festum dedicationis et ad caeteros dies festos Hierosolymis, sicut in Evangelio legimus, frequenter occurrit et in nullo sacramenta legalia refutavit, donec in sancto die Coenae immolato, veteri Pascha, vetus sacerdotium innovavit et mutavit, quando seipsam convivam ad convivium discipulis exhibuit. Tsacerdotio, sicut ait Apostolus, necesse erat ut fieret etiam legis translatio . » Et hoc erat tempus correctionis, quando renovandae erant carnales umbrae, sub quibus natus et usque ad virilem vatione extraneus, scientibus legem, sacramenta legis exponeret, quis ei auditum praeberet? Recto ergo ordine magisterii, prius voluit auditor legis esse quam doctor: prius eam servare quam ejus sacramenta reservare, ut per vitam et doctrinam suam, ipse esse cogn. Nunc ergo, quia quasdam causas reddidimus quare sub lege natus sit Dominus, de circumcisionis sacramento, quam in dederit, pertractemus. Octava