comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipe: quia ⁊ sepe eosdem cibos edentib
partes singłas ad legendũ sumes: re¬
ducere semꝑ ad memoriã. eam quam
ꝓposu causę originẽ stude: quia ⁊ ꝑ be¬
atum iob qui dolens dicit᷑. passiones dñi
eiusq corporis idest scẽ eccłiȩ designan¬
tur.⁊ amici eius hereticorũ tenent
spẽm: qui ut sepe iam diximꝰ. dm̃ dũ
defendere nitunt᷑ offendunt. Qui dũ
ficte consulunt. scõꝵ mentẽ fortit̾
affligunt: nec tam̃ ꝑ cuncta quȩ locũ¬
tur. a u̾itatis cognitione desipiunt:⁊
s plerũq ⁊ stultis prudentiã ⁊ fictis
uera ꝑmiscent: ut dũ ex it̾i̾tate ali¬
quid p̃rogant: facile ad falsitatẽ tra-¬
hant. Unde amici quoq beati iob des¬
picabilia: mͦ autẽ mira st̃ quȩ locun-¬
tur. Quȩ tam̃ sc̃s uir aliquando re¬
ꝓbando conuincit.⁊ aliqnͣdo uͦ appro¬
bando suscipit: atq adusum rectitudi¬
nis ꝑtrahit: etiam quȩ ab eis recta s

Expanded text:
cipe, quia et saepe eosdem cibos edentibus, cipe, quia et saepe eosdem cibos edentibus, partes singulas ad legendum sumis, reducere semper ad memoriam eam, quam proposui causae originem, stude, quia et per beatum Job, qui dolens dicitur, passiones Domini ejusque corporis, id est sanctae Ecclesiae designantur, et amici ejus haereticorum tenent speciem, qui, ut saepe jam diximus , Deum dum defendere nituntur, offendunt. Qui dum ficte consulunt, sanctorum mentem fortiter affligunt; nec tamen per cuncta quae loquuntur a veritatis cognitione desipiunt, sed plerumque et stultis prudentia, et fictis vera permiscent, ut dum ex veritate aliquid praerogant, facile ad falsitatem trahant. Unde amici quoque beati Job modo despicabilia, modo autem mira sunt quae loquuntur; quae tamen sanctus vir aliquando reprobando convincit, aliquando vero approbando suscipit, atque ad usum rectitudinis pertrahit etiam quae ab eis recta, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓlixo oꝑe. ẽẽ eulpabilis stili mutabi¬
litas ñ debet⁊ ne quis tam̃ me ex locu¬
tionis meȩ immutatione reprehen¬
dat. in epła libris p̃missas causas
reddidi: cur tertiam huius oꝑis partẽ.
ad aliarũ usq similitudinẽ minime
em̃dando ꝑduxi. Quib scilicet exclusis.
hoc quoq additur: qd̾ ab eo uersu quo
dicitur. abundant tabernacula p̃sonũ.¬
euisd ẽ partis expositio incipit. ⁊iusq ad
hoc qͥd scriptum est. dulcedo illius uer¬
mis. disserendo ꝑtingit.. Quȩ nimirũ
tam multa st̃: ut in uno corpore compre¬
hendi si possent. nisi sub magna breuita¬
te dicerent᷑. Qui gͦ ab aliis aetib uacat:
legat cetã inultiplicit̾ dicta. Cu uͦ ad
studiose legendũ ñ uacat. ⁊ huiꝰ partis
ei breuitas placeat: in qua non tã quȩ
sentimꝰ dicimus: quã ea quȩ st̃ dicenda
signamus. Igit᷑ qm̃ in ea multa sicut me
loquente excepta sunt. ita de reliqui im¬
mutationẽ stili lector m̃s equanimit̾ ac¬

Expanded text:
in prolixo opere esse culpabilis styli mutabilitas non debeat, ne quis tamen me ex locutionis meae immutatione reprehendat, in epistola libris praemissa causam reddidi cur tertiam hujus operis partem ad aliarum usque similitudinem minime emendando perduxi. Quibus scilicet exclusis, hoc quoque additur, quod ab eo versu, quo dicitur: Abundant tabernacula pjusdem partis expositio incipit, et usque ad hoc, quod scriptum est: Dulcedo eorum vermis; disserendo pertingit. Quae nimirum tam multa sunt, ut in uno corpore comprehendi non possent, nisi sub magna brevitate dicerentur. Qui ergo ab aliis actibus vacat, legat caetera multipliciter dicta. Cui vero ad studiose legendum non vacat, hujus partis ei brevitas placeat, in qua non tam quae sentimus dicimus quam ea quae sunt dicenda signamus. Igitur quoniam in ea multa, sicut me loquente excepta sunt, ita dereliqui, immutationem styli lector meus aequanimiter ac
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc cadem saera eloquia ad p̃dicationis
grãm restaurare. Quȩ tam̃ temꝑa iã
nunc inehoasse ingemiscimꝰ: cum mul¬
tos intra ȩccłiam positos cernimꝰ. qui aut
nolunt oꝑari qd̃ intelligunt: aut hoc ip¬
sum quoq sacrũ eloquiũ intelligere ac
nosse contempnunt. A uitate. ienim
auertentes auditũ. ad fabulas coniier¬
tunt᷑: dum om̃s que sua st̃ querunt.¬
reꝑta opponunt᷑ oculis. s hec eognos¬
cere homines dedignant᷑. Pene nullꝰ
querit scire: quod eredidit. Multitu¬
do gͦ bonorum p̃cedentium areũ su¬
ui destrui doleat: quȩ sacrũ eloqͥ¬
um restaurari semꝑ ꝑstudiũ subse¬
quentium e Redeb at.¬

Expanded text:
haec eadem sacra eloquia ad praedicationis haec eadem sacra eloquia ad praedicationis gratiam restaurare. Quae tamen tempora jam nunc inchoasse ingemiscimus, cum multos intra Ecclesiam positos cernimus, qui aut nolunt operari quod intelligunt, aut hoc ipsum quoque sacrum eloquium intelligere ac nosse contemnunt. A veritate etenim avertentes auditum, ad fabulas convertuntur, dum omnes quae sua sunt quaeruntrta opponuntur oculis, sed haec cognoscere homines dedignantur. Pene nullus quaerit scire quod credidit. Multitudo ergo bonorum praecedentium arcum suum destrui doleat, quae sacrum eloquium restaurari semper per studium subsequentium credebat.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi dĩ tenere gladiũ male uiuen¬
do postponit. Sancta itaq eccłi̾a quȩ
subsequenti ꝑsecutione deprimit᷑. malo¬
rum habundantiã ⁊ bonorũ inopiam
pensans. beati iob uocib dãpna sua p̃¬
nuntiet dicens. Dicebãq. In nidulo me¬
o moriar: ⁊ sicut palma multiplicabo
dies. Radix mea aꝑta ẽ secus aquas.
⁊ ros morabit᷑ in messione mea. Ciloria
mea semꝑ innouabit᷑: ⁊ arcus meus
in manu mea instaurabit᷑. Quȩ uide¬
licet cuncta consid̾ans: nequaquã spe
cassa fallebat᷑. Nam ꝑfecti quiq mul¬
tos nc̃ eius conspitiunt auditores: sed
pensant ꝓculdubio. qd̃ emergente ꝑse¬
cutionis articulo. ex his pleriq hostes
illius fuint: qui eẽ pacis tempore eiꝰ
ciues uident᷑. Non autẽ de omĩb ita des-¬
quib maiorẽ fidei fiduciã habuerant.
ipsi eiusdẽ fidei hostes atrotiores fiant:
ut eos tẽ uideant contra sacra eloquia
agere⁊ ex quorũ se oꝑatione credid̾ant

Expanded text:
verbi Dei tenere gladium male vivenverbi Dei tenere gladium male vivendo postponit. Sancta itaque Ecclesia, quae subsequenti persecutione deprimitur, malorum abundantiam et bonorum inopiam pensans, beati Job vocibus damna sua praenuntiet, dicens: Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Radix mea aperta est secus aquas,  in messione mea. Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus in manu mea instaurabitur. Quae videlicet cuncta considerans, nequaquam spe cassa fallebatur. Nam perfecti quique multos nunc ejus conspiciunt adjutores, sed pensant procul dubio quod emergente persecutionis articulo, ex his plerique hostes illius fiunt, qui esse pacis tempore ejus cives videntur. Non autem de omnibus ita despquibus majorem fidei fiduciam habuerant, ipsi ejusdem fidei hostes atrociores fiant, ut eos tunc videant contra sacra eloquia agere, ex quorum se operatione crediderant
Abbreviated transcription (Latin):
manu mea instaurabit᷑. Areus in ma¬
nu est: scriptura saera in oꝑatione.
In manu :ienĩ arcum tenet: qͥ diui¬
na eloquia quȩ intellectu eognoseit
oꝑatione ꝑficit. Instaurat᷑ gͦ arcus
in manu: dũ quicquid in saero eloqͥo
studendo cognoscit᷑. uiuendo complet᷑
Hinc etiam salomon dũ fortes spũalis
pugnȩ deseriberet bellatores: ait. Om̃s
tenentes gladios: ⁊ ad bella doctissinii.
Quid nanq in diuina scriptura ꝑ gladi¬
um figuret᷑: paulus apperuit dicens.
Q gladium sp̃s: quod est uerbũ de.¬
Salomon autẽ non ait. om̃s habentes
gladios s teuentes: quia ui delicet
uerbũ dei. non est mirabile solummͦ
scire s facere. Habet quippe. s non te¬
net gladiu: qu diuinũ quidem elo¬
quium nouit. s scd̾m illud uiuere nẽ¬
gligit. Et doctus eẽ ad bella iam ñ ua¬
let: qui spĩtalem quẽ habet gladi¬
um minime exercet. Nã resistere tẽp¬
tationib omnino ñ sufficit: qui hc̃

Expanded text:
manu mea instaurabiturmanu mea instaurabiturnu est Scriptura sacra in operatione. In manu etenim arcum tenet qui divina eloquia quae intellectu cognoscit operatione perficit. Instauratur ergo arcus in manu, dum quidquid de sacro eloquio studendo cognoscitur, vivendo completur. Hinc etiam Salomon dum fortes spiritalis pugnae describeret bellatores, ait: Omnes tenentes gladios, et ad bella doctissimi . Quid namque in divina Scriptura per gladium figuretur, Paulus aperuit, dicens: Et gladium spiritus, quod est verbum DeSalomon autem non ait: Omnes habentes gladios, sed tenentes, quia videlicet verbum Dei non est mirabile solummodo scire, sed facere. Habet quippe, sed non tenet gladium, qui divinum quidem eloquium novit, sed secundum illud vivere negligit. Et doctus esse ad bella jam non valet, qui spiritalem quem habet gladium minime exercet. Nam resistere tentationibus omnino non sufficit, qui hunc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in loco areus noĩe nisi sacrũ eloquiũ
debet intelligi: In corda ienĩ testam̃¬
tum nouũ: in cormiuͦ testamentũ ue¬
tus accipit᷑. In arcu autẽ dum corda tͣ¬
hitur. cornu curuat᷑: sicut in hoc eodẽ
saero eloqͥo dum testam̃tum nouũ legi¬
tur. duritia testam̃ti ueteris emollit᷑.
Ad eius nanq spũalia ⁊ blanda p̃cepta.
illiuis litterȩ se rigor inclinat: quia te¬
stam̃tum nouũ dum quasi quodã bo¬
nȩ oꝑationis brachio trahit᷑: in testa¬
mento ueteri. seueritati iura flectun¬
tur. Nec in decenter dicimꝰ cordam te¬
stam̃to nouo congruere: quod de incar¬
natione dnĩca certum ẽ extitisse. Oasi
corda gͦ trahitur. ⁊ cornu curuat᷑ qͥa
dum in testam̃to nouo incarnatiomẽ¬
diatoris agnoscit᷑. ⁊ ad spũalem intelli¬
gentiã. rigor testam̃t ueteris inclina¬
tur. Ait gͥ sanctus uir. Dicebã. Eiloria
mea semꝑ innouabit᷑: ⁊ arcus m̃s in

Expanded text:
hoc in loco arcus nomine nisi sacrum eloquium hoc in loco arcus nomine nisi sacrum eloquium debet intelligi? In chorda etenim Testamentum Novum, in cornu vero Testamentum Vetus accipitur. In arcu autem dum chorda trahitur, cornu curvatur; sic in hoc eodem sacro eloquio dum Testamentum Novum legitur, duritia Testamenti Veteris emollitur. Ad ejus namque spiritalia et blanda praecepta illius 634 litterae se rigor inclinat, quia Testamentum Novum, dum quasi quodam bonae operationis brachio trahitur, in Testamento Veteri severitatis jura flectuntur. Nec indecenter dicimus chordam Testamento Novo congruere, quod de incarnatione dominica certum est exstitisse. Quasi ergo chorda trahitur, et cornua curvantur, quia dum in Testamento Novo incarnatio mediatoris agnoscitur, ad spiritalem intelligentiam rigor Testamenti Veteris inclinatur. Ait igitur sanctus vir: Dicebam: Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus in
Abbreviated transcription (Latin):
am saera scriptura signat᷑. Ipsa qͥppe
areus ẽ eccłiȩ. ipsa arcus est diũ: de
quo ad cordã hominũ sicut ferientes
sagitte. sic terrendes sententiȩ ueni¬
unt. Unde recte quoq ꝑ psalmistã di¬
citur. Arcum suũ tetendit. ⁊ ꝑauit
illum: & in ipso parauit uasa mor¬
tis: sagittas suas ardentib effecit. Ar¬
cum nanq suum dñs tetendit: quia
eunctis peccatorib ꝑ seripturã saeram
minas exhibuit. In quo areu seilicet ua¬
sa mortis p̃parat: quia sed̾m eloquii sui
sententiã eos qui nune eorrigi negliguis
reꝓbos dampnat. In quo etiam sagittas
suas ardentib effecit: quia ad eos qͦs ꝑ
terrorẽ corrigit: aecensas u̾borum sentẽ¬
tias emittit. De hoc p̃dicatorũ arcu: ꝑ ysa¬
iam dicit᷑. Cum sagittis ⁊ arcu iungredi¬
entur illuc. Qͥa nunirum seĩ apli adfe¬
riendam gentilis uitȩ duriciã: eum di¬
strictis uerboꝵ spieulis uenert᷑. Quid gͥ

Expanded text:
am sacra Scriptura designatur. Ipsa quoque am sacra Scriptura designatur. Ipsa quoque arcus Ecclesia, ipsa arcus est Domini. De quo ad corda hominum sicut lerientes sagittae, sic terrentes sententiae veniunt. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: « Arcum suum tetendit et paravit illum, et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit . » Arcum namque suum Dominus tetendit, qui cunctis peccatoribus per Scripturam sanctam minas exhibuit. In quo arcu scilicet vasa mortis praeparavit: quia secundum eloquii sui sententiam eos qui nunc corrigi negligunt, reprobos damnat. In quo etiam sagittas suas ardentes effecit, quia ad eos quos per terrorem corrigit, accensas verborum sentetias emittit. De hoc praedicatorum arcu per Isaiam dicitur: Cum sagittis et arcu ingrediuntur illuc , quia nimirum sancti apostoli ad feriendam gentilis vitae duritiam cum districtis verborum spiculis venerunt. Quid igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Intenderunt arcũ: rem amarã. Per ar¬
cum quoq dies extremi iuditi desig¬
uino compunctionis. Dedisti metuen¬
tib te significationẽ: ut fugianta
fatie arcus. In arcu enĩ quanto longe
trahitur corda: tanto de eo districtior
exit saguta. Sic nimirũ sic extremi
iuditu dies quanto longe differtur
ut ueniat: tanto cũ uenerit de illo
districtior sententia ꝓcedit. Iccireo au¬
tem diuersis nͣc eladib ꝑcutim᷑: ut
his correcti paratiores tc̃ inueniri ua-¬
leamꝰ. Unde illic premissũ est. Ostendi¬
sti popło tuo dura: flagella uidelicet
seculi: quȩ seeuturũ grauius iuditii
diem precurrunt. Potasti nos uino cõ¬
punctionis: ut terrena gaudia in la¬
crimas uerterent᷑. Dedisti metuenti¬
b te significationẽ: ut fugiant afatie
areus. Acsi dicẽt. Hoc tempus miscdĩȩ
est: illud tẽpus iuditi erit. Per ista gͦ
huius tẽporis flagella significat. quo¬
do parcis. Aliquando autẽ ꝑ arcũ eti¬

Expanded text:
Intenderunt arcum suum, rem amaram . Per arIntenderunt arcum suum, rem amaram . Per arcum quoque dies extremi judicii desigvino compunctionis. Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant a facie arcus . » In arcu enim quanto longius trahitur chorda, tanto de eo districtior exit sagitta. Sic nimirum sic extremi judicii dies, quanto longe differtur ut veniat, tanto cum venerit de illo districtior sententia procedit. Idcirco autem nunc diversis cladibus percutimur, ut his correcti paratiores tunc inveniri valeamus. Unde illic praemissum est: « Ostendisti populo tuo dura, » flagella videseculi quae secuturum gravius judicii diem praecurrunt. Potasti nos vino compunctionis, ut terrena gaudia in lacrymas verterentur. Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant a facie arcus. Ac si diceret: Hoc tempus misericordiae est, illud tempus judicii erit. Per ista ergo hujus tedo parcis. Aliquando enim per arcum eti
Abbreviated transcription (Latin):
legendo. bñuiuendo renouam᷑: Qla
uita nr̃a dum lacrimis lauat᷑. bonis
oꝑib exercet᷑. sanctis meditationib
tendit᷑. ad nouitatem suã sine cessa¬
tione reꝑat᷑. Beatus igit᷑ iob sic sua
narrat. ut nr̃a significet: qͥa scã eccle¬
sia cum fideles suos cõspieit aduitȩ ue¬
teris eulpas redire: eos quos nouitatẽ
mentis intuet᷑ ꝑdere: cogitur plorare.
Predicator quippe egregius discipłis
dicit. Quȩ est eniͣ nr̃a spes. aut
gaudiũ. aut corona głe : nõne uos
aprisam głam deplorat: cũ fideles
iuos aduitam ueterẽ redire cons¬
derat. Ait enĩ. Dicebam gła mea
semꝑ innouabit᷑. Quia eos quos in¬
se nouȩ uitȩ militare credidit: uetu¬
stis desiderus serugre cognoseit. Areus
autẽ noĩẽ in sacro eloquio. aliquando
maloꝵ insidiȩ: aliquando dies iuditui:
aliquando uͦ ipsa eadem saera eloquia
designant᷑. Per arcum quippe insidie
sigurant᷑: sicut ꝑ psalmistã dicit᷑.

Expanded text:
legendo, bene vivendo renovamur, quia legendo, bene vivendo renovamur, quia vita nostra dum lacrymis lavatur, bonis operibus exercetur, sanctis meditationibus tenditur, ad novitatem suam sine cessatione reparatur. Beatus igitur Job sic sua narrat, ut nostra significet, quia sancta Ecclesia cum fideles suos conspicit ad vitae veteris 633 culpas redire, eos quos novitatem mentis intuetur perdere, cogitur plorare. Praedicator quippe egregius discipulis suis dicit: Quae est enim nostra spes, aut gaudium, aut corona gloriae? nonne vos amissam gloriam deplorat, cum fideles suos ad vitam veterem redire considerat, ait enim: Dicebamque: Gloria mea semper innovabitur. Quia eos quos inse novae vitae militare credidit, vetustis desideriis servire cognoscit. Arcus autem nomine in sacro eloquio aliquando malorum insidiae, aliquando dies judicii, aliquando vero ipsa eadem sacra eloquia designantur. Per arcum quippe insidiae figurantur, sicut per Psalmistam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
cebam. Suꝑiori quippe sententiȩ cõiun¬
gitur: quod locutione continua sub¬
infert᷑. cum ait. Dicebamq. In nidulo
meo moriar: isiẽ palma multiplieabo
dies. Ae deinde subiungit. Radix mea¬
aꝑta ẽ secus aquas. ⁊ros morabit᷑ in
messione mea. Eła mea sẽꝑ innouabit᷑:
⁊ arcus meus in manu mea instaura¬
bitur. Cunctis uera scientib liquet:
quod ad uetustã uitam uitia ꝑtinent:
uirtutes ad nouã. Hinc enĩ paulus di¬
eit. Exuentes uos ueterẽ hominẽ cum
actib suis: ⁊induentes nouũ. Hinc rur¬
sus ait. Uetus homo nr̃ suul crucifixꝰ
est. Hinc psalmista typo human ge¬
neris loquens: int̾ malignos sp̃c de¬
prehensus: dicit. Inueteraui inter
om̃s inmicos meos. Aferuore i en
mentis uel inter spũales inimicos. uł
inter carnales quosq ꝓximos. ipso
ali quomͦ uiuendi usu ueterascimus:
⁊ assumpte nouitatis spẽm fuscamꝰ.
Aqua tam̃ uetustate cotidie si studi¬
a circũspectionis inuigilent: orando.

Expanded text:
cebam. Superiori quippe sententiae conjungitur quod locutione continua subinfertur, cum ait: Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Ac deinde subjungit secus aquas, et ros morabitur in messione mea. Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus in manu mea instaurabitur. Cunctis vera scientibus liquet quod ad vetustam vitam vitia pertinent, virtutes ad novam. Hinc enim Paulus dicit: Exuentes vos veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum . Hinc rursus ait: Vetus homo noster simul crucifixus est . Hinc Psalmista ex typo humani generis loquens, inter malignos spiritus deprehensus dicit: Inveteravi inter omnes inimicos meos . A fervore etenim mentis vel inter spiritales inimicos, vel inter carnales quosque proximos, ipso aliquo modo vivendi usu veterascimus, et assumptae novitatis speciem fuscamus. A qua tamen vetustate quotidie si studia circumspectionis invigilent, orando,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos suos: tu autẽ uade i annun¬
tia regnũ dei. Postponendũ nanqe
rat obsequiũ hunus ministeris offic¬
o predicationis: qͥa illo. carne mortu
os in terrã condetet: isto autẽ aĩa
mortuos ad uitam resuscitaret. Pex
ꝓpħam quoq pͥmatib synagoge &i¬
citur. Querite iuditiũ: subuenite
oppresso. Et tam̃ parilus apłs dicit.
Sontemptibiles qui sunt in ecełia:
alos constituite ad iudieandũ. Audi¬
tores i enĩ suos ad uirtutẽ sapientie.

Expanded text:
mortuos suos: Tu autem vade, et annunmortuos suos: Tu autem vade, et annuntia regnum Dei . Postponendum namque est obsequium hujus ministerii, officio praedicationis; quia illo carne moos in terram conderet, isto autem anima mortuos ad vitam resuscitaret. Per prophetam quoque primatibus synagogae dicitur: Quaerite judicium, subvenite oppresso . Et tamen Paulus apostolus dicit: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Auditor
Abbreviated transcription (Latin):
tatis officio studiũ misedĩȩ uertit ui
affectũ naturȩ: ut eos quasi filios cer¬
neret ꝑ amorẽ. quib quasi pater pre
se pauꝑum fuisse cõmemorat. Ubi etiã
stigabam. In quib uidelieet uerbis
pensanda sunt omĩa quam distinete
narrant᷑: quod nulla ab eo merces
pretermitat᷑. Iustus quippe ẽ. in acli¬
onib suis: pius in infirmitatib ꝓpi¬
moꝵ: strenuus in negotus pauꝑumꝰ Q
enim eternȩ retributionis bona cogi¬
tat: necesse ẽ. ut ad omnẽ se causam se¬
euturȩ mercedis extendat. Hinc enim
ꝑsalomonẽ dicitur. Qui dm̃ timet:
nichil negligit. Hinc etiã paulus ait.
Ad omẽ opus bonum parati. Sed inter
hȩc sciendum ẽ: quia aliquando inacti-¬
onib nr̃is minora bona p̃termittenda
sunt. ꝓutilitate maiorũ. Nam quis
ignoret boni oꝑis meritũ mortuum
sepelire: Et tam̃ cuidam qui ad sepeli¬
endum patrẽ se dimiti poposcerat di¬
ctum est. Sine ut mortui sepeliant

Expanded text:
tatis officio studium misericordiae vertit in tatis officio studium misericordiae vertit in affectum naturae, ut eos quasi filios cerneret per amorem, quibus qse pauperum fuisse commemorat; ubi etiam stigabam . In quibus videlicet verbis pensanda sunt omnarrentur, quod nulla ab eo merces praetermittitur. Justus quippe est in actionibus suis, pius in infirmitatibus proximorum, strenuus in negotiis pauperum. Qui enim aeternae retributionis bona cogitat, necesse est ut ad omnem se causam secuturae mercedis extendat. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui Deum timet, nihil negligit . Hinc etiam Paulus ait: Ad omne opus bonum parati . Sed inter haec sciendum est quia aliquando in actionibus nsunt pro utilitate majorum. Nam quis ignoret esse boni operis meritum, mortuum sepelire? et tamen ei, qui ad sepeliendum patrem se dimitti poposcerat dictum est: Sine ut mortui sepeliant
Abbreviated transcription (Latin):
dem iungit. Qui fidelis sc̃ẽ eccłiȩ po¬
pulus: adhuc recte subiungit. Pater
eram pauꝑum. Qͥ a uidelicet humiles
qui pauꝑes spũ dicti sunt: ex eiꝰ pre¬
dicatione generant᷑. S oportet ut in
his omĩb ipsa historiȩ subtilit̾ uerba
ta hoĩes pauꝑib largiunt᷑. non quia
eosdem pauꝑes diligunt: s quia si
minime tribuant. irã iudicis suꝑ¬
u formidant. Qui si dm̃ non metũ¬
erent: quȩ habent dare nolussẽt.
Et quidem in bono oꝑe pͥmus incipien¬
tium gradus ẽ: ut qui adhuc nescit¬
ꝓrinũ sicut se dilige̾. iam tam̃ in¬
cipiat iudicia suꝑna formidare. Qͥa
igit᷑ aliud est bonum opus ex p̃cep¬
to. aliud uͦ etiam ex affectu facere.
sanctus uir ut mentẽ nobis suȩ oꝑa¬
tionis uisinuet. dieat. Pater eram pau¬
perum. Nongͦ se patronũ uel ꝓximũ
uel adiutorem pauperũ. s patrem fu¬
isse testat᷑: quia nimirũ magno cari¬

Expanded text:
dem jungit. Qui fidelis sanctae Ecclesiae podem jungit. Qui fidelis sanctae Ecclesiae populus adhuc recte subjungit: Pater eram pauperum, 626 quia videlicet humiles, qui pauperes spiritu dicti sunt, ex ejus praedicatione generantur. Sed oportet ut in his omnibus ipsa historiae subtiliter verba ta homines pauperibus largiuntur, non quia eosdem pauperes diligunt, sed quia si minime tribuant, iram judicis superni formidant; qui si Deum non metuerent, quae habent dare noluissent. Et quidem in bono opere primus incipientium gradus est ut qui adhuc proximum sicut se nescit diligere, jam tamen incipiat judicia superna formidare. Quia igitur aliud est bonum opus ex praecepto, aliud vero etiam ex affectu facere, sanctus vir ut mentem nobis suae operationis insinuel, dicat: Pater eram pauperum. Non enim patronum se, vel proximum, vel adjutorem pauperum, sed patrem fuisse testatur, quia nimirum magno chari
Abbreviated transcription (Latin):
tilis quiipe quasi oeulos ñ habuit: quia
non accepta lege ñ uidit quo ire debuis¬
set. at contra iudaieus popłs. habens
oculos claudus fuit: qͥa legem quidẽ
sciendo tenuit. s in ea gressũ recti o¬
peris ñ tetendit. Si enĩ gentilis popłs
cecus minime fuisset: ꝓpħa non dicẽt.
Popłs qui sedebat in tenebris: lucem
uidit magnã. Rursum si isrłitieus
popłs abono oꝑe minime claudicas¬
set nequa qm uoce dñi psalmista di¬
xisset. filii alieu m̃titi sunt in⁊ filii
alieni inueterauert: ⁊ claudica uert̃
asemitis suis. Qui ninurũ popłs elau¬
dus iecirco nominat᷑: quia sanum gres¬
sum in oꝑatione ñ habuit: quippe qͥ
utroq pede uti noluit: dũ unum te¬
stam̃tum recipit. ⁊ aliud sꝑnit. Quẽ
cum ad se uenientẽ sancta eccłia sus¬
cipit: quia ei iã uetus tenenti. etiã
nouũ testamentũ inserit: ad diri¬
gendos gressus illiꝰ quasi alterũ pe¬

Expanded text:
tilis quippe quasi oculos non habuit, quia tilis quippe quasi oculos non habuit, quia non accepta lege non vidit quo ire debuisset. At contra Judaicus habens oculos, claudus fuit, quia legem quidem sciendo tenuit, sed in ea gressum recti operis non tetendit. Si enim gentilis populus caecus minime fuisset, propheta non diceret: Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam . Rursum si Israeliticus populus a bono opere minime claudicasset, nequaquam voce Domini Psalmista dixisset: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Qui nimirum populus claudus idcirco nominatur, qui sanum gressum in operatione non habuit, quippe qui utroque pede uti noluit, dum unum Testamentum recepit, aliud sprevit. Quem cum ad se venientem sancta Ecclesia suscipit, quia ei jam Vetus tenenti, etiam Novum Testamentum inserit, ad dirigendos gressus illius, quasi alterum pe
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. Claudus autẽ est: qui ñ potest
ire quo uidet. Crebro nanq peccatũ
aut ignorantia aut infirmitate ꝑ¬
petrat᷑: ut uel nesciat homo. qͥꝯuel-¬
le debeat: uel ñ omẽ quod uolue¬
tiam illuminatio: ⁊ contra infir¬
mitatẽ salus uocat᷑. Hinc etiam de inz¬
quis dicit᷑. fiant uiȩ eorũ: tenebre ⁊
lubricũ. Ut scilicet ꝑ tenebras quoi¬
re debeant ñ uideant: qui ⁊ si recta
uiderint.⁊ in eis tam̃ ꝑ lubricũ stare
non possint. Iste itaq ꝑ lubricũ inter
bona claudicat: ille ꝑ tenebras quȩ
bona sequat᷑ ignorat. Sancta itaq
eccłia extremis tribulationib dep̃¬
hensa. antiquoꝵ reminiscit᷑ tempo¬
rum: quando ⁊ docendo illuminare
consueuerat. ⁊ adiuuando firmare
⁊ precedentis m̃bri sui ore loquitur
dicens. Oeulus fui ceco: n pes claudo.
iudaieũ scilicet atq gentilẽ. recte
etiam potest ceco gentilis. claudo au¬
tem iudaicus popłs designari. Cien¬

Expanded text:
videt. Claudus autem est qui videt. Claudus autem est qui ire quo videt. Crebro namque peccatum aut ignorantia aut infirmitate perpetratur, ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non omne quod voluetiam illuminatio, et contra infirmitatem salus vocatur. Hinc etiam de iniquis dicitur: Fiant viae illorum tenebrae, et lubricum , ut scilicet per tenebras quo ire debent non videant, qui etsi recta viderent, in eis tamen per lubricum stare non possent. Isti itaque per lubricum inter bona claudicant, illi per tenebras quae bona sequantur ignorant. Sancta itaque Ecclesia extremis tribulationibus deprehensa, antiquorum reminiscitur temporum, quando et docendo illuminare consueverat, et adjuvando firmare, et praecedentis membri sui ore loquitur, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo. Judaicum scilicet atque gentilem, recte etiam potest caeco gentilis, claudo autem Judaicus populus designari. Gen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sicut diademate iuditio meo. ac
deinde subiungit᷑. oculus fui ceco:
⁊ pes claudo: quia tune ẽ apud dm̃
oblatio uera rectitudinis: eũ de ra-¬
dice iusticiȩ ꝓdeunt rami pietatis.
S quia in ip̃so miscdie oꝑe. plus so¬
let apud internũ iudicem animus
pensari quã factum: notandũ quod
ceci oculum fuisse se asserit: pedẽ
claud. Hȩc ⁊i enĩ dicens. ꝓfecto indi¬
cat: quia ⁊ illi ꝑsemetipsũ manũ
prebuerat: ⁊ hune portando susti¬
nebat. Ex qua re colligit᷑. suꝑ ege¬
nos ac debiles quantũ misedĩe illiꝰ
uiscera fundebant᷑. Unde. ⁊ subdit᷑
Pater eram pauperũ. Quȩ idelicet¬
uerba si ad uocẽ sanctȩ eccłiȩ tẏpica
interp̃tatione referamꝰ: ipsa est
oculus cȩco. quia ꝑuerbũ lucet: ip¬
sa est pes claudo. qͥa ꝑ aduitoriũ con¬
tinet. Cecos enĩ predicando illumi¬
nat: claudo uͦ opitulando sustentat
Cecus quippe ẽ. qui adhuc qͦ ꝑgat ñ

Expanded text:
et sicut diademate, judicio meo. Ac et sicut diademate, judicio meo. Ac deinde subjungitur: Oculus fui caeco, et pes claudo. Quia tunc est apud Deum oblatio verae rectitudinis, cum de radice justitiae prodeunt rami pietatis. Sed quia in ipso misericordiae opere plus solet apud internum judicem animus pensari quam factum, notandum quod caeco oculum fuisse se asserit, pedem claudo. Haec etenim dicens, profecto indicat quia et illi per semetipsum manum praebuerat, et hunc portando sustinebat. Ex qua re colligitur, super egenos ac debiles quantum misericordiae illius viscera fundebantur. Unde et subditur: Pater eram pauperum. 39. Eccleverba si ad vocem sanctae Ecclesiae typica interpretatione referamus, ipsa est oculus caeco, quia per verbum lucet; ipsa est pes claudo, quia per adjutorium continet. Caecos enim praedicando illuminat, claudos vero opitulando sustentat. Caecus quippe est qui adhuc quo pergat non
Abbreviated transcription (Latin):
Miserere aĩę tuȩ: placens dõ. Quia gͦ
misereri uult ꝓrimo: a se trahat ne-¬
cesse ẽ. originem miserendi. Scriptũ
nanq est. Diliges ꝓrrimũ tuum: sicut
te ipsũ. Quomodo gͦ alteri miseren¬
dopius ẽ. qui adhuc iniuste uiuen¬
do. fit impius sibimetipsi: Unde ꝑ qͦn¬
dam sapientẽ dicitur. Qui sibi neqͣm
est. cui bonus erit. Ad exhibendam.
quippe miscd̾̃iam. ut indigentib ple¬
ne exterius ualeat impendi: duo si¬
bi necessaria congruunt: idest homo
qui p̃beat. ⁊ res quȩ prebeat᷑. S longe
in comꝑabilit̾ melior est homo qͣm res.
Qui itaq indigenti ꝓximo ext̾i̾orẽ
substantiã prebet. s uitã suam ane¬
quitia ñ custodit: rem suam dõ tri¬
buit: ⁊⁊ se peccato. Hoc qd̾ minus est
obtulit auctori: ⁊ hoc qd̾ maius ser¬
uauit iniquitati. Bene itaq ꝑ bea¬
tum iob prius dicit᷑. iusticia indutꝰ
sum. ⁊ uestiuit me sic̃ uestimentũ.

Expanded text:
Miserere animae tuae placens Deo . Qui ergo Miserere animae tuae placens Deo . Qui ergo misereri vult proximo, a se trahat necesse est originem miserendi. Scriptum namque est: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Quomodo ergo alteri miserendo pius est, qui adhuc injuste vivendo fit impius sibimetipsi? Unde per quemdam sapientem dicitur: Qui sibi nequam est, cui bonus erit ? Ad exhibendam quippe misericordiam ut indigentibus plene exterius valeat impendi, duo sibi necessaria congruunt, id est homo qui praebeat, et res quae praebeatur. Sed longe incomparabiliter melior est homo quam res. Qui itaque indigenti proximo exteriorem substantiam praebet, sed vitam suam a nequitia non custodit, rem suam Deo tribuit, et se peccato. Hoc quod minus est obtulit auctori, et hoc quod majus est servavit iniquitati. 625 Bene itaque per beatum Job prius dicitur: Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento;
Abbreviated transcription (Latin):
rum discerent ñ contra eus uitã in-¬
crepantes erigi: s hanc tacentes ini¬
tari. Quãuis ut supra iã diximus.
hunc ad memoriã facta sua reducere:
inuecta ab increpantib desꝑatio cõ¬
pellebat. Nam inter tot dolores uul¬
neris ⁊ u̾ba desꝑationis. cũ bona q̃
fecit narrat: quasi collapsũ uerbis
i uerberib ad spẽ animum reformat.
Dicat gͦ bona quȩ fecit: ut ñ cogat᷑
inter tot mala de se desꝑare. que au¬
dit. Oculus fuiceco: ⁊ peselaudo. Cum sci¬
oꝑis exẽpla pensamus. intuendũ nob̾
prius ẽ quam rectus narrandi ordoser¬
uetur. ut ante iusticie: ⁊ post misedĩe
oꝑa describant᷑ Iue quippe beneagit
que pia st̃. qui scit prius seruare que
uista: ut collatꝰ in ꝑximis riuus miscd̾iȩ.
s in iusticiȩ facta ñ deserunt. Qui si
ueracit̾ ꝓrimis mised̾i̾am facerestu¬
dent: sibͥ ipsis pͥus debuerant iuste ui¬
uendo misereri. Unde scriptum est.

Expanded text:
rum discerent non contra ejus vitam inrum discerent non contra ejus vitam increpantes erigi, sed hanc tacentes imitari, quamvis, ut supra jam diximus, hunc ad memoriam facta sua reducere, invecta ab increpantibus desperatio compellebat. Nam inter tot dolores vulneris et verba desperationis, cum bona quae fecit narrat, quasi collapsum verbis et verberibus ad spem animum reformat. Dicat ergo bona quae fecit, ut non cogatur inter tot mala de se desperare quae audit. Oculus fui caeco, et pes claudo. 38. operis exempla pensamus, intuendum nobis prius est, quam rectus narrandi ordo servetur, ut ante justitiae, et post misericordiae opera describantur. Ille quippe bene agit quae pia sunt, qui scit prius servare quae justa, ut collatus in proximos rivus misericordiae sed injustitiae facta non deserunt. Qui si veraciter proximis misericordiam facere student, sibi ipsis prius debuerant juste vivendo misereri. Unde scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
secreta patuerint: quod raptu
etiam ꝑadisi archana penetrauerit.
Sece honorẽ fugiens. seruũ se discipło¬
rum p̃dicat: ecce honorẽ ꝓutilitate
audientiũ querens: falsis apłis uitȩ suȩ
merita suꝑponit. Egit quippe doctor e¬
gregius: ut dũ ipse qualis eẽt agnose¬
tur: ⁊ uita ⁊ lingua male p̃dicantium
eius cõꝑatione uilesceret. Illos ui delicet
comm̃daret: si se abscõderet. Cumq se ñ
ostenderet: errori locũ dedisset. Miro gͥ
modo. ⁊ humilitatis exhibet grãm :i uti¬
litatis querit increm̃ta: ut ⁊ seruum
se discipłis predicet:: ⁊ adu̾sariis poti¬
orem demonstret. Ostendit disciplis qͥd
humilitatis acceꝑit: ostendit adu̾sari¬
is quid sublunitatis habuerit. In no¬
tescit contra aduersarios qͥd haberet
ex munere: innoteseit discipłis qua-¬
fatiuint. non elationi seriiunt: s utili¬
tati. Unde beatus iob amicis suis se in¬
iuste increpantib atq iecirco nescien¬
tib bona sua loquendo aꝑit: ut nimi¬

Expanded text:
secreta patuerint, quod raptus etiam paradisi arcana penetrarit. Ecce honorem fugiens servum se discipulorum praedicat. Ecce honorem pro utilitate audientium quaerens falsis apostolis vitae suae merita superponit. Egit quippe doctor egregius ut dum ipse qualis esset agnoscitur, et vita et lingua male praedicantium, ejus comparatione vilesceret. Illos videlicet commendaret, si se absconderet; cumque se non ostenderet, errori locum dedisset. Miro igitur modo et humilitatis exhibet gratiam, et utilitatis quaerit incrementa, ut et servum se discipulorum praedicet, et adversariis potiorem demonstret. Ostendit discipulis quid humilitatis acceperit, ostendit adversariis quid sublimitatis. Innotescit contra adversarios quid habent ex munere, innotescit discipulis quafaciunt, non elationi serviunt, sed utilitati. Unde beatus Job amicis suis se injuste increpantibus, atque idcirco nescientibus bona sua, loquendo aperit, ut nimi
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ad leuitatis ꝓtinus insaniã ꝓditur.
Cũq mens subigere delectationẽ carnis
renuit: plerũq ⁊ ad ꝑfidiȩ uoraginem
ruit. Unde bene paulus plebis ifrliticȩ
dampna conspiciens. ut ĩminentia ab
auditorib mala cõpesceret: cutauit
ex ordine transacta narrare dicens.
Neq ydolatre efficiamini sicut quidam:
quẽ admodũ seriptum ẽ. Sedit popłs
manducare n bibere: & surrexert lud̾e.
Esus qͥppe potusq ad lusũ impulit: lusus
ad ydolatriã traxit. Quia si uanitatis
culpa nequaqͣm caute cõpescitur ab m-¬
quitate ꝓtinus mens incauta deuorat᷑.
sa lomone attestante qui ait. Qui modi¬
ca sꝑnit: paulatĩ decidit. Si enĩ parua¬
curare negligimꝰ: insensibilit̾ seducti.
audenter ẽtiã maiora ꝑpetramꝰ. Et notan¬
dum qd̾ non uideri s considerari iniqͥtas
dicit᷑. ꝓtudiosiꝰ quippe conspicimꝰ : quȩ
consideramus. Ds̃ itaq hominũ uanitatẽ

Expanded text:
tur, ad levitatis protinus insaniam proditur; tur, ad levitatis protinus insaniam proditur; cumque mens subigere delectationem carnis renuit, plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde bene Paulus plebis Israeliticae damna conspiciens, ut imminentia ab auditoribus mala compesceret, curavit ex ordine transacta narrare, dicens: Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam eorum, quemadmodum scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad lusum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens incauta devoratur, Salomone attestante, qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidit . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audenter etiam majora perpetramus. Et notanquod non videri, sed considerari iniquitas dicitur. Studiosius quippe conspicimus quae consideramus. Deus itaque hominum vanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tenet: a semetipsa defluens. ad uitia ꝓ¬
rumpit. Uanitate gͦ ad iniquitatẽ labi¬
tur: quȩ assueta reb mobilib. dũ exa¬
liis ad alia semꝑ impellit᷑. sub orienti
culpa intelligi: ⁊ iniquitatis noĩe rea¬
tus grauior demonstrari. Si enĩ aliqͣnͣ¬
do uanitas culpa ñ esset: psalmista ñ di¬
ceret. Qmqmͣ iͥmagine dĩ ambulet hõ:
tam̃ uane conturbat᷑. Thesaurizat: et
neseit eui congreget ea. Quia qͣmuis
eternitatis imaginẽ in natura seruemꝰ:
conu̾satione nr̃a delinquimꝰ: ut modis
nos semꝑ alternantib cupido concuti-¬
at metus frangat: leticia mulceat:
clolor affligat. Ex uanitate gͦ ut ⁊ suꝑuis
dictum ẽ. ad iniquitatẽ ducimur ⁊ eũ
prius ꝑ leuia delicta deflumꝰ: ut usu
cuncta leuigante. nequaqͣm post eõmit¬
tere etiam grauiora timeamꝰ. Nlamdũ
moderari lingua otiosa uerba negligit.
more molitȩ remissionis capta. audax
ad noxia ꝓrumpit. Dumq gule in cũbi¬

Expanded text:
tenet, a semetipsa defluens, ad vitia ptenet, a semetipsa defluens, ad vitia prorumpit. Vanitate ergo ad iniquitatem labitur, quae assueta rebus mutabilibus, dum ex aliis ad alia semper impellitur, suborientibuculpa intelligi, et iniquia is nomine reatus gravior demonstrari. Si enim aliquando vanitas culpa non esset, Psalmista non diceret: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur; thesaurizat, et ignorat cui congreget ea ; quia quamvis Trinitatis imaginem in natura servemus,conversatione nostra delinquimus; ut modis nos semper alternantibus cupido concutiat, metus frangat, laetitia mulceat, dolor affligat. Ex vanitate ergo, ut et superius dictum est, ad iniquitatem ducimur cum prius per levia delicta defluimus, ut, usu cuncta levigante, nequaquam post committere etiam graviora timeamus. Nam dum moderari lingua otiosa verba negligit, more inolitae remissionis capta, audax ad noxia prorumpit; dum gulae incumbi
Abbreviated transcription (Latin):
olcsi p̃missa patefaciendo subiung̾e̾t
dicens. Qina tolerando succrescere uitia
conspicit. Iudicando dona confundit.
Rectusuͦ ii descriptione ordo seruatur.
cum prius nosei uanitas. ⁊ post confide¬
rari iniquitas ꝑbibet᷑. Om̃ĩs quippe mi¬
quitas uanitas: ñ tam̃ omĩs uanitas.
iniqͥtas ẽẽ solet. Uana nãq agimus:
quotiens tͣnsitoria cogitamꝰ. Inde ⁊ e¬
uanescere dicit᷑: quod ab intuentiũ o¬
culis aufert᷑. Hine psalnusta ait. Uni¬
uersa uanitas: omĩs homo uiuens. Qm̃
ꝑhoc qd̾ uiuendo ad interitũ tendit. re¬
cte quidẽ uanitas dicit᷑. s nequaqͣm
recte etiam iniquitas appellat᷑. Quia
a si de pena ẽ culpȩ. qd̾ deficit: ñ tam̃
hoc ipsum culpa ẽ. qd̾ auita ꝑcurrit.
Nana st̃ itaq quȩ transeunt. Unde ⁊ ꝑ
salomonẽ dicitur. Onĩa uanitas. Apͥte¬
infertur: quia dũ ꝑquedã transitoria
ducimur. in quibdã noxie ligamur:.
Cumq mens incõmutabilitatis statũ ñ

Expanded text:
si praemissa patefaciendo subjungeret, dicens: Quia tolerando succrescere vitia conspicit, judicando dona confundit. Rectus vero in descriptione ordo servatur, cum prius nosci vanitas, et post considerari iniquitas perhibetur. Omnis quippe iniquitas, vanitas, non tamen omnis vanitas esse iniquitas solet. Vana namque agimus quoties transitoria cogitamus. Unde et evanescere dicitur quod repente ab intuentium oculis aufertur. Hinc Psalmista ait: Universa vanitas omnis homo vivens hoc quod vivendo ad interitum tendit, recte quidem vanitas dicitur, sed nequaquam recte etiam iniquitas appellatur, quia etsi de poena est culpae quod deficit, non tamen hoc ipsum culpa est, quod a vita percurrit. Vana sunt itaque, quae transeunt. Unde et per Salomonem dicitur: Omnia vanitas infertur, quia dum per quaedam transitoria ducimur, in quibusdam noxie ligamur; cumque mens incommutabilitatis statum non
Abbreviated transcription (Latin):
Wanitatis quippe fins ẽ. ut cum
peccato mentẽ sautiat. hanc ex eul¬
pa audacem reddat: quatinꝰ sui reatꝰ
oblita. quȩ amisisse se uinocentiã ñ
deflet.⁊ iusto excecata uiditio. simul ⁊
humilitatẽ ꝑdat. Et fit plerũq ut pra¬
uis desiderus seruiens. a iugo se diuim
timoris excutiat: ⁊ quasi in malorũ ꝑpetra¬
tione iam libera om̃e qd̃ uoluptas sug-¬
gerit. implere contendat. Unde cũ uir
uanus se erigere in suꝑbiam dicitur:
ilico subinfertua.¬

Expanded text:
anitatis quippe finis est, ut cum peccato mentem sauciat, hanc ex culpa audacem reddat; quatenus, sui reatus oblita, quae amisisse se innocentiam non dolet, justo excaecata judicio, simul et humilitatem perdat. Et fit plerumque ut, pravis desideriis serviens, a jugo se divini timoris excutiat, et, quasi in malorum perpetrationem jam libera, omne quod voluptas suggerit implere contendat. Unde cum vir vanus se erigere in superbiam dicitur, illico subinfertu
Abbreviated transcription (Latin):
quitas cecat. Quȩ nimirũ niens amisso
mox lumine. se altius ꝑ tumorẽ erigit:
quanto ⁊ iniqͥtatis capta laqueis. a uĩ¬
tate longius recedit. Unde apte qͦq
quo uanitas cũ iniquitate ꝑtrahat
exprimit: cũ repente subiungit:

Expanded text:
quitas caecat. Quae nimirum mens, amisso mox lumine, tanto se altius per tumorem erigit, quanto et iniquitatis capta laqueis a veritate longius recedit. Unde et apte quoque quo vanitas cum iniquitate pertrahat, exprimit, cum repente subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
dũ latentes motꝰ audatiȩ. in cogitatio¬
ne conditor conspicit: se sibi hominẽ
ostendendo derelinquit. ut eiꝰ mens
derelicta quid sit inueniat: q̃ male
in sesecura gaudebat. Unde cũ subuer¬
ti omĩa uelin unũ coartari diceren¬
tur: protinis additur.¬

Expanded text:
dum latentes motus audaciae in cogitatiodum latentes motus audaciae in cogitatione conditor conspicit, se sibi hominem ostendendo derelinquit, ut ejus mens derelicta quid sit inveniat, quae male in se secura gaudebat. Unde cum subverti omnia, vel in unum coarctari, dicerentur, protinus additur
Abbreviated transcription (Latin):
utatẽ fluctuans dicebat. credo dñe. ad¬
iuua incredulitatẽ meam: Quiditaq
est. quod se ⁊ credere asserit. ⁊ adiuuari
in se ineredulitatẽ querit: nisi qd̃ coartari
in suis cogitationib terrã cs̃ mari dep̃-¬
henderat: Qui ⁊ exorare certꝰ iam ꝑfi
ut cũ mens iã surgere ad rectitudinẽ
ceꝑit. pͣuitatis suȩ reliquizs impugne¬
tur. quatinꝰ ipsa hȩc impugnatio. aut
resistentẽ ȩxerceat: aut delectationib se¬
ductam frangat. Lecte itaq nẽ dicit᷑.
Si subuerterit omĩa uel in unũ coar¬
tauerit: quis contradicet ei. uel quis
dicere ei potest. cur ita facis: Quia ni¬
mirũ diuinũ iuditiũ. nec adu̾sitate
ualetimminus ⁊ nec inqͥsitione cognos¬
ei: cũ uel uͥtutes quas teibuerat sub¬
trahit: uel has omĩno ñ adimens. uiti¬
orum concirti impugnatione ꝑmitait.
Sepe nãq in elatione cor extollit᷑. eum
ietis successib in uͥtute roborat᷑. Sed

Expanded text:
litatem fluctuans, dicebat: Credo, Domine, adlitatem fluctuans, dicebat: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam ? Quid itaque est, quod et se credere asserit, et adjuvari in se incredulitatem quaerit, nisi quod coarctari in suis cogitationibus terram cum mari deprehenderat, qui et exorare certus jam perut cum mens jam surgere ad rectitudinem coeperit, pravitatis suae reliquiis impugnetur; quatenus haec ipsa impugnatio, aut resistentem exerceat, aut delectationibus seductam frangat. Recte itaque nunc dicitur: Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita facis? quia nimirum divinum judicium nec adversitate valet imminui, nec inquisitione cognosci, cum vel virtutes quas tribuerat subtrahit, vel has omnino non adimens, vitiorum concuti impugnatione permittit. Saepe namque in elationem cor tollitur cum laetis successibus in virtute roboratur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ius tanti pdicatoris pectore. nͥ celum as
infernũq coartauerat: qui uisionis inti¬
mȩ iam lum̃ acceꝑat. ⁊ tam̃ ad hue tene¬
bras de carne dolerabat: Suꝑ se uiderat.
qd ietiis appeteret: in se cernebat qd̾ me¬
tuens doleret. Iam celestis patriȩ luxir¬
radiauerat: adhuc tẽptationis obscuri¬
tas animũ confundebat. Cum celo gͦ in¬
fernũ ꝑtulit: quia ⁊iilluminatũ securĩtas
s tam̃ ex aliqnͣtula parte in dubietate
contabescat: quatinꝰ iccita se a uisibilib
eleuetꝰ ꝙ ex quibd ã mncerta ꝑturbet.
Nam plerũq ad eterna appetenda se eri¬
git: ⁊⁊ sub ortis cogitationũ stimulis agi¬
tata. sibimetipsi contradicit. In unum¬
gͥ terra mareq coartat᷑: cum unã ean¬
demq m̃tem. ⁊ certitudo solidȩ fidei ro¬
boiat: ꝙ tam̃ exaliquantula mutabili-¬
tate ꝑfidiȩ. aura dubietatis uersat. An
ñ in suo pectore coartari terrã mareq cog¬
nouerat: qui ⁊ ꝑ fidem sꝑans. ⁊ ꝑ infide¬

Expanded text:
ectore nisi coelum Deus infernumque coarctaverat, qui et visionis intimae jam lumen acceperat, et tamen adhuc tenebras de carne tolerabat? Super se viderat quod laetus appeteret, in se cernebat quod metuens doleret. Jam coelestis patriae lux irradiaverat, sed adhuc tentationis obscuritas animum confundebat. Cum coelo ergo infernum pertulit, quia et illuminatum securitas sed tamen ex parte aliquantula in dubietate contabescat; quatenus et certa se a visibilibus elevet, et ex quibusdam sese incerta perturbet. Nam plerumque ad aeterna appetenda se erigit, et subortis cogitationum stimulis agitata, sibimet ipsa contradicit.  ergo terra mareque coarctatur cum unam eamdemque mentem, et certitudo solidae fidei roborat, et tamen ex aliquantula 348 mutabilitate perfidiae aura dubietatis versat. An non in suo pectore coarctari terram mareque cognoverat, qui et per fidem sperans, et per infide
Abbreviated transcription (Latin):
pauidã. cadere etiã ad deteriora ꝑmit¬
tit. Subu̾tit terrã: cũ fructificationem
boni oꝑis aduersus irruentib interci¬
dit. Subuertit mare: cũ fluctuationẽ
nr̃e titubationis. emergenti subito pa¬
uore confundit. Dubietate quippe sua cor
anxiũ. hoc ipsũ quia titubat ualde for¬
midat: ⁊ quasi mare subu̾titur: cum ip¬
sa in dm̃ nr̃a trepidatio considerato eius
quomͦ. uel inferusꝰᷤ. terra. uel mare. sub¬
uertit᷑. breuiter diximꝰ : nc̃ aliquantulũ
laboriosius restat. ut hȩc qualiter in u¬
nũ coartari ualeant demonstremꝰ. Sepe¬

Expanded text:
e etiam ad deteriora permittit. Subvertit terram cum fructificationem boni operis adversis irruentibus intercidit. Subvertit mare cum fluctuationem nostrae titubationis emergente subito pavore confundit. Dubietate quippe sua cor anxium hoc ipsum quia titubat valde formidat, et quasi mare subvertitur cum ipsa in Deum nostra trepidatio, considerato ejus um vel infernus, terra vel mare, subvertitur breviter diximus, nunc aliquantulum laboriosius restat ut haec qualiter in unum coarctari valeant, demonstremus
Abbreviated transcription (Latin):
leuatio ꝯtẽplatiõĩs illuminat: ⁊ ĩportimitaᷤ dẽpta¬
tioĩs obseurat: iit iuideat intẽdendo qd̃ appe-¬
tat: ⁊ succũbendo in cogitatione tole¬
ret qd̃ erubescat. De celo quippe lux ori¬
tur: inferciuꝰ autẽ tenebris possidet᷑. In
unum gͦ celum infernusq redigitur.
cum mens quȩ iã lucem patriȩ suꝑnȩ
considerat. etiã de carnis bello. tenebras oe¬
cite temptationis portat. Certe paulus
ceies celi eulm ascenderat⁊ iam paradisi
cererta eognouerat: tam̃ ad huc carnis bel¬
latoserans gemebat dicens. Uideo aliam
legem im in bris meis. repugnantẽ legi m̃¬
tis mneeri captiuũ me ducentẽ in lege pec

Expanded text:
is illuminat, et importunitas tentationis obscurat; ut et videat intendendo quod appetat, et succumbendo in cogitatione toleret quod erubescat. De coelo quippe lux oritur, infernus autem tenebris possidetur. In unum ergo coelum infernusque redigitur cum mens, quae jam lucem patriae supernae considerat, etiam de carnis bello tenebras occultae tentationis portat. Certe jam Paulus tertii coeli culmen ascenderat, jam paradisi secreta cognoverat, et tamen adhuc carnis bella tolerans gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in l
Abbreviated transcription (Latin):
s breuem intelligunt fuisse dum
amittunt. In fine quippe eis ostendit᷑:
qͣm nil fuerit qd̾ amauert̃. Unde re¬
cte contra eosdẽ impios dicit᷑. Hoc sci¬
o a pͥncipio ex quo positus ẽ homo suꝑ
terram: quod laus impiorũ breius
sit. Ubi apte subuingitur. Et gaudiũ
hypocritȩ ad instar puncti. Sepe hy¬
pocrita dum scm̃ se simulat. ⁊ iniquũ
exhibere minime formidat: ab omĩ
b honorat᷑: eiq scĩtatis gła defert᷑.
ab his qui ext̾ĩora cernunt. s int̾iora
ꝑspicere nequeunt. Unde fit ut gau¬
deat in pͥma sessione: hylarescat in
primo recubitu infletur in pͥma sa¬
lutatione: eleuet᷑ in reuerenti uoce
obsequentiũ: ⁊ suꝑba tumeat cogita¬
tione in famulatu subditorũ. Sicut
uoce quoq ueritatis de talib dicit᷑.
Omĩa uͦ oꝑa sua faciunt: ut uideantur

Expanded text:
sed brevem intelligunt fuisse dum sed brevem intelligunt fuisse dum amittunt. In fine quippe eis ostenditur quam nihil fuerit quod amaverunt. Unde recte contra eosdem impios dicitur: Hoc scio a principio, ex quo positus est homo super terram, quod laus impiorum brevis sit. Ubi apte subjungitur: Et gaudium hypocritae ad instar puncti. Saepe hypocrita dum sanctum se simulat, et iniquum exhibus honoratur, eique sanctitatis gloria defertur ab his qui exteriora cernunt, sed interiora perspicere nequeunt. Unde fit ut gaudeat in prima sessione, hilarescat in primo recubitu, infletur in prima salutatione, elevetur in reverenti voce obsequentium, et superba cogitatione tumeat in famulatu subditorum, sicut voce quoque Veritatis de talibus dicitur: Omnia opera sua faciunt ut videantur