comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ hunc dei cognitione
contẽpnat. uoluptatesq terrenaᷤᷤ
uerbi per ceptione despiciat. qͦ
alimur in uitã. Unde et corpus
xp̃i edimus. ut uitȩ aeternȩ pos.¬
simus ẽẽ participes. Non enim
uictus et potus nobis premu loco
spondetur et honoris. sed cõmu¬
nicatio grẽcelestis et uitȩ. Neq¬
enĩ duodecĩ throm. tanquã ali.¬
qua corporalis sunt receptacula
sessionis. Sed quia scđm diuinã
similitudinẽ iudicat xp̃s cogni¬
tionẽ cordiũ. non interrogatioe
factorũ. uirtutẽ remunerans. im
pietatẽq condẽnans. ita et apłi
in iudiciũ spũale formantur.
remuneratione fidei. execratioe
ꝑfidiȩ. uirtute errorẽ redarguen¬
tes. sacrilegos odio persequentes.
Conuertamur igitur et caueamus.
ne in perditionẽ aliqua inter
nos dep̃latione possit eẽ conten¬
tio. Si eñi contendebant apłi.
non excusationi obtenditur. sed
cautioni proponitur. Si petrus a¬
liquando conuertitur. qui ad pri¬

Expanded text:
mundum hunc dei cognitione mundum hunc dei cognitione contemnat uoluptatesque terrenas uerbi perceptione despiciat quo alimur in uitam. unde et corpus Christi edimus, ut uitae aeternae possimus esse participes. non enim uictus et potus nobis praemii loco spondetur et honoris, sed communicatio gratiae caelestis et uitae, neque duodecim throni tamquam aliqua corporalis sunt receptacula sessionis, sed quia secundum diuinam similitudinem iudicat Christus cognitione cordium, non interrogatione factorupietatemque condemnans: ita et apostoli in judicium spiritale formantur remuneratione fidei, et exsecratione perfidiae, virtute errorem redarguentes, sacrilegos odio persequentes. 50. Convertamur igitur, et caveamus ne in perditionem aliqua inter nos de praelatione possit esse contentio; si enim contendebant apostoli, non excusationi obtenditur, sed cautioni proponitur. Si Petrus aliquando convertitur, qui ad pri
Abbreviated transcription (Latin):
prãs. aut rigatũ super fusa ad cõ¬
modũ subministras. ne siccatis ex¬
animata uitalibus. sollẽnes neget
terra prouentus. Om̃iũ elem̃toꝵ
substantia. celũ. aer. mare. terra.
te reddunt. Te propħico per cus¬
sa tactu. ut sitientiũ rigaret cor¬
da ppłorũ: euomuit petra. Te cũ
delatere saluatoris erũ peres. ꝑ¬
cussores uiderunt. et crediderũt.
Et ideo regñationis nr̃ȩ. de .iii.
una es testibus. Tres enĩ testes st̃.
aqua. sanguis. et sp̃s. Aqua ad la¬
uacrũ. sanguis ad pretiũ. sp̃s ad
resurrectionẽ. Et ego quidẽ dis¬
pono uobis. sicut disposuit michi
pater regnũ. Regnũ dei . non: ẽ
de hoc mundo. Non ergo aequa¬
litas homini ad dm̃. sed similitu¬
dinis emulatio. ẽ. Solus enĩ xp̃s
ẽ plena imago dei. propter ex p̃s¬
sã in se paterne gratitudinisun¬
tatẽ. Iustus autẽ hõ adimaginẽ
dĩ. ẽ. si propter imitandã diuine
conuersationis similitudinem.

Expanded text:
praestas, aut rigatu superfusa ad compraestas, aut rigatu superfusa ad commodum subministras; ne siccatis exinanita vitalibus, solemnes neget terra proventus. Omnium elementorum substantia, coelum, aer, mare, et terra te reddunt. Te prophetico percussa tactu, ut sitientium rigares corda populorum, euomuit petra, te, cum de latere saluatoris erumperes, percussores uiderunt et crediderunt, et ideo regenerationis nostrae de tribus una es testibus; tres enim testes sunt, aqua, sanguis et spiritus, aqua ad lauacrum, sanguis ad pretium, spiritus ad resurrectionem. Et ego quidem dispono uobis, sicut disposuit mihi pater regnum. regnum dei non est de hoc mundo. non ergo aequalitatis homini ad deum, sed similitudinis, aemulatio est; solus enim Christus est plena imago dei propter expressam in se paternae claritudinis unitatem; iustus autem homo ad imaginem dei est, si propter imitandam diuinae conuersationis similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Nã deaqua quid loquar. supra
quã ante ipsos mundi i natales.
quȩ humano aspersũ sanguine.
ut presentiũ lauacrorũ figura p̃¬
cederet. orbẽ terrarũ lauasti.
Oaqua. quȩ sacramentũ xp̃i ẽẽ
meruisti. quȩ lauas om̃ia. nec
lauaris. Tu incipis prima. tu cõ¬
ples perfecta misteria. Ate pͥn¬
cipiũ. inte finis. Uel potius tu
facis. ut finẽ ne sciamus. Per
te fetor tãbide carnis ab oletur.
et pereuntia situ uiscera. asper¬
sosale in multa seruant᷑ aetatẽ.
Per te arentibus estu corporibus.
dulcis ad grãm. salutaris aduitã.
suauis ad uoluptatẽ potus in fun¬
ditur. Tu nomen propħis et apłis.
tu nomen saluatori dedisti. Illi
nubescęli. illi sal mundi. ille
fons uite ẽ. Que montibus pres¬
sa non clauderis: que scopolis il¬
lisa non frangeris. quȩ terris in¬
fusa non deficis. sed intimis scat̃¬
riens uenis: aut spm̃ in clusa uita¬
lẽ in alas. aut sucũ diffusa fertilẽ

Expanded text:
Nam de aqua quid loquar? Super Nam de aqua quid loquar? Super aquam ante ipsos mundi natales sanquae humano aspersum sanguine, ut praesentium lavacrorum figura praecederet, orbem terrarum lavisti! O aqua, quae sacramentum Christi esse meruisti, quae lavas omnia, nec lavaris! Tu incipis prima, tu comples perfecta mysteria. A te principium, in te finis: vel potius tu facis ut finem nesciamus. Per te fetor tabidae carnis aboletur, et pereuntia situ viscera asperso sale, in multam servantur aetatem. Per te arentibus aestu corporibus dulcis ad gratiam, salutaris ad vitam, suavis ad voluptatem potus infunditur. Tu nomen prophetis et apostolis, tu nomen Salvatori dedisti: illi nubes coeli , illi sal mundi , iste fons vitae est . Quae montibus pressa non clauderis, quae scopulis illisa non frangeris, quae terris infusa non deficis: sed intimis scaturiens venis, aut spiritum inclusa vitalem inhalas, aut succum infusa fertilem
Abbreviated transcription (Latin):
gustũ hospitiũ pauperis. ampliᷤᷤ
nobiliũ edibus antefertur. Ite¬
ebas dñe nomen eius. euius scie
cursũ. Sed idõ sine nõe designa¬
tur. ut ignobilis esti metut. Ni¬
chil hic cõpositũ. ubi ñ expͥmit᷑
per sona. sed causa. Scdm marcũ
autẽ. lagenã aque portans. hic
ergo apłis mandatur sequenduᷤ.
Sed quomodo pater familias:
ut agnoscas sc̃ĩtatis definitionẽ
ẽẽ non census. Quomodo in su¬
periorib habens stratũ : ut ma-¬
gnũ meritũ eius aduertas : in qͦ
dñs cũ discipłis. sublimiũ uirtu¬
tũ cius delectatione requiesceret.
Utinã ergo michi contingat am¬¬
forã aquȩ portare. contingat la¬
genã aque portare. quã pater fa-¬
milias portat. habens in superio¬
rib stratũ magnũ. Quid ẽ eñi
amphora. nisi mensura perfecti¬¬
or: non medioerẽ mensurã ha¬
bens: Deniq dñs: mensuram
in quit bonã. cõmotã. super ef¬
fluentẽ. dabunt insinũ ur̃m.

Expanded text:
gustum hospitium pauperis amplis gustum hospitium pauperis amplis nobilium aedibus antefertur. iteebas, domine, nomen eius, cuius sciebcursum, sed ideo sine nomine designatur, ut ignobilis aestimetur. nihil hic conpositum, ubi non exprimitur persona, sed causa. secundum Marcum autem lagunam aquae portans. hic ergo apostolis mandatur sequendus. et quomodo pater familias? ut agnoscas sanctitatis definitionem esse, non census. quomodo in superioribus habens stratum? ut magnum meritum eius aduertas, in quo dominus cum discipulis sublimium uirtutum eius delectatione l\'equiesceret. utinam ergo mihi contingat amphoram aquae portare, contingat lagunam aquae portare, quam portat pater familias habens in superioribus stratum magnum. quid est eniamphora, nisi mensura perfectior? Non mediocres qui mensuram habent. Denique Dominus: Mensuram, inquit, bonam commotam, superfluentem dabunt vobis . 48.
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ. Nã remimerari fidẽ dñs:¬
et delinquendi finẽ afferre festi¬
nat. Duplicẽ igitur habet figu¬
rã hec ficulnea. uel cũ dura mite¬
scunt. uel cũ peccata luxuriant.
Nã per fidẽ credentiũ. que are¬
bant ante florebunt. et pergłam
lasciuia. Fructũ michi ficulneȩ.
agricole euglici cultura promit¬
tit. Desperare non debemus. sifo¬
lus ficulneȩ peccatores se tãqũa
fraudis ueste texerunt. ut consci¬
entiã uelarent. Ergo folia suscepta
sine fructu. tales uestes paradisi
exules habent.
Icce in troeuntibus uobis in euu¬
tatem. occurret uobis hõ ãphorã
aquȩ portans.
onũ ẽ considerare. ubi dñs pas¬
cha faciat. Scđm matħm habe̾.
Ite inciuitatẽ ad quendã. Primũ
maiestatẽ diuinitatis ad uerte.
Cum discipłis loquitur. et iã noũ
quid alibi sit futurũ. Deinde
dignationẽ euis in tuere. quia ñ
persona diuitis aut potentis eli¬
gitur. sed pauper ambitur: et an.¬

Expanded text:
iudicium; nam remunerari fidem dominus-iudicium; nam remunerari fidem dominus-et delinquendi finem adferre festinat. duplicem igitur habet figuram hic ficulnea, uel cum dura mitescunt uel cum peccata luxuriant. nam per fidem credentium quae arebant ante florebunt et per gratilasciuia. fructum mihi ficulneae agricolae euangelici cultura promittit. desperare non debemus, si foliis ficulneae peccatores se tamquam fraudis ueste texerunt, ut conscientiam uelarent; ergo folia suspecta sine fructu. tales uestes paradisi exules habent. Ecce introeuntibus uobis in ciuitatem occurret uobis homo amphoram aquae portans. bonum est considerare ubi dominus pascha faciat. secundum Matthaeum habes: ite e in ciuitatem ad quendam. primum maiestatem diuinitatis aduerte. cum discipulis loquitur et iam nouit quid alibi sit futurum. deinde dignationem eius intuere, quia non persona diuitis aut potentis eligitur, sed pauper ambitur et an
Abbreviated transcription (Latin):
grauarent. Uide nubẽ. in quã sp̃s
sc̃s super uenit. et uirtus altissum
obũbrauit. Cũ ergo apparuerit.
xp̃s innubib. concident se trib
terre. Est enĩ quidã ordo criminũ.
et series peccatorũ que xp̃i dirima.¬
tur aduentu. Hidete ficulneã et
om̃s arbores. cũ producunt iã ex
se fructũ. scitis qm̃ prope ẽ estas.
Diuerso quidẽ modo. iniinũ tam̃
con currere iudetur eugłistarum
sententia. Matħs enĩ de sola dix̃
ficulnea. cũ ramus eius tener fue¬
rit. hic dearborib omĩb. Nerũ
siue cũ fructus in om̃ib uirescit
arborib: et ficulnea fecunda iã
floret.: ut om̃is lingua confite¬
anitur dõ: confitente etiã popło
uideorũ sperare dñi debemuᷤ ad¬
uentũ. quo tanquã tẽporib esti.¬
uis resurrectionis fructus meten¬
tur. siue cũ leuẽ fragilẽq iactan¬
tiã homo iniquitatis. tanqũã fo¬
lia synagoge ramus induerit .co.¬
nicere debemus appropinquare

Expanded text:
grauarent. uide nubem. in quam sanctus grauarent. uide nubem. in quam sanctus spiritus superuenit et uirtus altissimi obumbrauit. cum ergo apparuerit Christus in nubibus, conci dent s e tribus terrae; est enim quidam ordo criminum et series peccatorum, quae Christi dirimatur aduentu. Uidete ficulneam et omnes arbores. cum producunt ex se fructum, scitis quia prope est aestas. diuerso quidem modo in unum tamen concurrere uidetur euangelistarum sententia. Matthaeus enim de sola dixit ficulnea, cum ramus eius tener fuerit, hic de arboribus omnibus. uerum siue cum fructus in omnibus uirescit arboribus et ficulnea fecunda iam floret, ut omnis lingua confiteatur deo confitente etiam populo Iudaeorum, sperare domini debemus aduentum, quo tamquam temporibus aestiuis resurrectionis fructus metentur, siue cum leuem fragilemque iactantiam homo iniquitatis tamquam folia synagogae ramus induerit, conicere debemus adpropinquare
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculũ posuit suũ. si pluui-¬
alis erit eius aduentus : Sed st̃
nubes. quȩ quia sic oportet. cęle¬
stis obtexunt misteru claritatẽ.
Sunt nubes. quȩ tore gr̃ȩ spũalis
humescant. Aspice nubẽ in uete¬
ri testamento. In columna inꝗt
nubis loquebatur ad eos. Per mo¬
ysen utiq loquebatur. loquebat᷑
per iħm naue. quisolẽ statuit. ut
plenioris acciperet luminis clari¬
tatẽ. Ergo moyses. et iħs nubes
sunt. Aspice quia uiri scĩ nubes
sunt. quia sicut nubes uolant.
et quasi colũbe cũ pullis. Super
ne nubes sunt. esa Nas. eçechiel.
quȩ michi per cherubin et seraphĩ.
scĩtatẽ diuinȩ trinitatis ostendũt.
Nubes sunt om̃s. Inhis nubibus
uenit xp̃s. Uenit et innube: in
canticis canticorũ serena nube: et
sponsi refulgens letitia. Uenit et
innube leui. incarnatus ex uir-¬
gine. Uidit enĩ propħa. sicut nu-¬
bẽ uenire aboriente. Et bene leuẽ
nubẽ dixit. qua terrena uitia ñ

Expanded text:
bernaculum posui t suum, si pluuibernaculum posui t suum, si pluuialis erit eius aduentus? - sed sunt nubes quae quia sic oportet caelestis obtexunt mysterii claritatem, sunt nubes quae rore gratiae spiritalis umescant. aspice nubem in ueteri testamento: in columna inquit nubis loquebatur ad eos. per Moysen utique loquebatur, per Iesum Naue, qui solem statuit, ut plenioris acciperet luminis claritatem. ergo Moyses et Iesus Naue nubes sunt. aspice quia uiri sancti nubes sunt, qui sicut nubes uolant et quasi columbae cum pullis. super me nubes sunt Esaias, Ezechihel, qui mihi per Cherubin et Seraphin sanctitatem diuinae trinitatis ostendunt, nubes sunt omnes. in his nubibus uenit Christus, uenit in nube in Canticis canticorum serena nube et sponsi refulgens laetitia, uenit et in nube leui incarnatus ex uirgine; uidit enim propheta sicut nubem uenire ab oriente. et bene lenem nubem dixit, quam terrena uitia non
Abbreviated transcription (Latin):
tasse quẽ admodũ dñi ex pectat᷑
aduentus. ut eꝰi presentia in toto
fiat uel hominis orbe uel mundi.
quȩ fit utiq insingulis. cũ om̃ib
affectib receperis xp̃m. sic etiam
uirtutes cȩlorũ. aduentu dni salu.¬
taris ac reditu: est enĩ uirtutũ
dñs. augmentũ gr̃ȩ consequant᷑
ne cesse. ẽ. et plenitudine duum¬
tatis propius se infundente mo¬
ueantur. Sunt etiã uirtutes cȩlo¬
pleniore xp̃i effusione mouean.¬
tur. uirtutes spũales. quȩ uidẽt
xp̃m. Docuit nos dauid. quẽ ad¬
modũ emoueantur uirtutes. di-¬
cens. Accedite adme. et illumi¬
namini. Docuit etiã plus paulu.
quẽ ad modũ xpm̃ indeas. Cum
enĩ conu̾sus fueris ad dm̃. aufere¬
tur uelamen. Et uides xp̃m. ui¬
des illũ innubib. Non equidẽ
puto. quod in caligine tenebro¬
sa et horrore pluinali. xp̃s adue¬
niat. Nubes enĩ uidentur ince-¬
lũ : et utiq caliganti horrore sub¬
texunt. Et quomodo insole ta-¬

Expanded text:
tasse quemadmodum -domini exspectatur tasse quemadmodum -domini exspectatur aduentus, ut eius praesentia in toto fiat uel hominis orbe uel mundi, quae fit utique in singulis, cum omnibus affectibus receperis Christum, sic etiam uirtutes caelorum aduentu domini salutaris ac reditu - est enim uirtutum dominus - augmentum gratiae consequantur necesse est et plenitudine diuinitatis propius se infundente moueantur. sunt etiam uirtutes caelopleniore Christi infusione moueantur, uirtutes spiritales, quae uident Christum. docuit nos Dauid quemadmodum hae moueantur uirtutes dicens: accedite ad me et inluminamini. docuit etiam Paulus quemadmodum Christum uideas; cum enim conuersus fueris ad dominum, aufertur uelamen, et uides Christum. uides illum in nubibus. non equidem puto quod in caligine tenebrosa et horrore pluuiali Christus adueniat - nubes enim uidentur, caelum utique caliganti horrore subtexunt, et quomodo in sole ta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fuerit e regione solis uanescit.
sic et scã eccła cũ lumini celestiui¬
tia carnis obsistunt. fulgorẽ diui¬
ni luminis. de xp̃i radiis non potest
mutuari. Nãq in persecutionib.
lucẽ dĩ solus plerũq amor uite h¬
uius excludit. Cadent stelle. illi
utiq resurrectionis gła iã micantẽ¬
illiuiri. de quib habrahe dictũ ẽ.
quia sicut cȩlũ fulgeret et stelle.
sic et semen eius. Excident ergo¬
in hominib: patriarche. excident
propħe. sipersecutionis acerbitas
conualescat. Que oportet fieri. do¬
nec aeccłe inom̃ib uirtutũ in sin¬
gulis plenitudo cumuletur. Sic
enĩ probantur boni. sic produnt᷑
infirmi. Ergo uarii animorũ estuᷤ
ita graues erunt: ut delictorũ mul.¬
titudine male consciis. futuri ui-¬
dicii metu. sacri nobis ros fontis a¬
rescat. Aret enĩ perfidia. fides ro-¬
rat. Nã uirtutes in cęlo cõmoue¬
buntur. Et tunc uidebunt filiũ
hominis uenientẽ innubib. For¬

Expanded text:
cum fuerit e regione solis, uanescit, cum fuerit e regione solis, uanescit, sic et sancta ecclesia, cum lumini caelesti uitia carnis obsistunt, fulgorem diuini luminis de Christi radiis non potest mutuari. namque in persecutionibus lucem dei solus plerumque amor uitae huius excludit. cadent stellae, illi utique resurrectionis gloria iam micanteilli uiri, de quibus Abrahae dictum est quia sicut caelum fulgeret et stellae, sic et semen eius. excident ergo hominibus patriarchae, excident prophetae, si persecutionis acerbitas conualescat. quae oportet fieri, donec ecclesiae in omnibus uirtutum, in singulis plenitudo cumuletur; sic enim probantur boni, sic produntur infirmi. ergo uarii animorum aestus ita graues erunt, ut delictorum multitudine male consciis futuri iudicii metu sacri in nobis ros fontis arescat; aret enim perfidia, fides rorat. Nam uirtutes in caelo conmouebuntur, et tunc 25 uidebunt filium hominis uenientem in nubibus. for
Abbreviated transcription (Latin):
t erunt signa
in sole. et luna et stellis. uẽty¬
t propħie series uera. et integra
causa misterii: quod captuuiu.¬
dei scđo in babilomã assiriã que
ducentur. Captiui intoto erunt
orbe. qui negauerunt xp̃m: et
ercitu calcabitur. cadentib iudĩs
in ore gladui. et iudea omĩs ana¬
tionib credituris subicietur in
ore gladii spũalis. qui ẽ. sermo
bis acutus. Et fient signa diu̾sa
insole: et luna et stellis. Que si¬
gna. scđm matħm euidentius ex¬
primuntur. Tunc inquit sol obscu¬
rabitur. etluna non dabit lum̃
suũ. et stelle cadent. Plurimis
enĩ a religione deficientib. cla¬
ra fides obscurabitur nube per¬
fidie. quia michi sol iste celestis.
mea fide uel minuit᷑. uel auge¬
tur. Quẽ ad modũ siplurimi ra¬
dios mundam solis aspiciant.
ꝓcaptu uidentis. aut pallidior
sol uidetur aut clarior: ita pro
deuotione credentis.unicuiq
spũale lumen infunditur
Et quẽ ad modũ menstrins cuR.¬
sibus luna. uel tercȩ oppositu

Expanded text:
t erunt signa ins ole et luna et stellis. et prophetiae uera series et integra causa mysterii quod et captiui Iudaei secundo in Babyloniam Assyriamque ducentur, captiui in toto erunt orbe, qui negauerunt Christum,ercitu calcabitur cadentibus Iudaeis in ore gladii et Iudaea omnis a nationibus credituris subicietur in ore gladii spiritalis, qui est sermo bis acutus, et fient signa diuersa in sole et luna et stellis. quae signa secundum Matthaeum euidentius exprimuntur. tunc inquit sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent. plurimis enim a religione de- deficientibus clara fides obscurabitur nube perfidiae, quia mihi sol ille caelestis mea fide uel minuitur uel augetur. quemadmodum si plurimi radios mundani solis aspiciant, pro captu uidentis aut pallidior sol uidetur aut clarior, ita pro deuotione credentis unicuique spiritale lumen infunditur. et quemadmodum menstruis cursibus luna uel terrae oppositu,
Abbreviated transcription (Latin):
agnitione illuminatos oculoscor¬
dis uri. habeant gͦ istifidẽ. habe¬
ant et oꝑa karitatis quȩ nec lau¬
de poterant carere nec merito:
agere ñcessat. sciens apatre lu
pisse quod habebant. aquo dis¬
cunt et sꝑare qđ ñ habent ꝓ
phylippensib qͦꝙ similis deo
gr̃as agens. et meritũ eorum
laudẽꝙ ñ supp̃mit dic̃s. Gr̃as ago¬

Expanded text:
352 illuminatos oculos cordis vestri. Habebant ergo isti fidem, habebant et opera charitatis, quae nec laude poterant carere, nec merito; agere non cessat, sciens a Patre lupisse quod habeant, a quo discunt sperare quod non habent. Pro Philippensibus quoque similes Deo gratias agit, et meritum eorum laude
Abbreviated transcription (Latin):
Discedente enĩ pulcritudine quid
succedat mii deformitas: ab eun.¬
te sapientia: quid resideat nͥinsi¬
pientia. ñ regnante iustitia: ꝗd do¬
minetur nisu imꝗtas: Uirtutũ
itaꝙ semina que beneficio crea¬
toris inserta sunt. p̃uaricatio.¬
ne pͥmi parentis euersa sunt.
nec haberi queunt. nͥ eo restitu¬
ente ꝗdederat. Reformabilis
enĩ ẽ natura humana formato¬
ri suo. et eorũ bonorũ quȩ ha¬
eo ipso quod ei remansit. possit
recuꝑare quod ꝑdidit. Reman¬
sit autẽ ei rationalis animus. qui
sed sapientes. et iusti: et miseri¬
cordes sumus. Quȩ bona quãuiᷤᷤ
rationale nr̃m uitiis occupatũ
sit. et preuaricantib nob. dei
tẽplũ sp̃s inmundus inuaserit:
possunt tam̃ rursus in ipsũ ratio¬
nale confluere. ꝑ eũ ꝗmundi
principẽ foras mittit. et ligans
fortẽ: uasa eius rapit. fugatoq
sp̃s qui ex dõ ẽ. ut sciamus quȩ
a dõ donata sunt nob̾. Qui aut̃

Expanded text:
Discedente enim pulchritudine, quid succedat nisi deformitas? abeunte sapientia, quid resideat nisi insipientia? non regnante justitia, quid dominetur nisi iniquitas? 2. Virtutum itaque semina, quae beneficio Creatoris inserta sunt, praevaricatione primi parentis eversa sunt; nec haberi queunt, nisi eo restituente qui dederat. Reformabilis enim est natura humana formatori suo, et eorum bonorum quae haeo ipso quod ei remansit, possit recuperare quod perdidit. Remansit autem ei rationalis animus, qui sed sapientes, et justi, et misericordes sumus. Quae bona, quamvis rationale nostrum vitiis occupatum sit, et praevaricantibus nobis Dei templum spiritus immundus invaserit, possunt tamen rursus in ipsum rationale confluere, per eum qui mundi principem foras mittit , et ligans fortem, vasa ejus rapit , fugatoque Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uolueris firmare ꝓnuntians dic̃s.
ꝑhec igitur exẽpla quȩ de eu¬
angłicis ꝓtulimus monum̃tis
euidentissime potermus adixe¬
uertere diuersis atq innume¬
ris modis et inscrutabilib uiis
dm̃ salutẽ humanigeneris pro¬
curare et quorũdam ꝗdẽ uolen¬
tium ac sitientiũ cursus ad maio¬
rẽ incitare flagrantiã. quosdã
uõ etiã nolentes in uitosq cõpelle¬
re. Et nunc quidẽ ut impleant᷑
ea quȩ utilit̾ anobis desiderata
conspexerit adiuuare. nc̃ uõ etiã
ipsius scĩ desideri inspirare prin¬
cipia. et uel initiũboni opis uel
ꝑseuerantiã condonare : inde ẽ
qđ orantes non solũ ꝓtectorẽ dñm
aduocat et ignorantes nos aiꝙ
inuitos attrahit ad salutẽ ꝓte¬
ctor atq saluator ẽ. In eo autẽ
quo nitentib nob opẽ ferre re¬
fugentesq susciꝑe ac munire
consueuit. susceptor atq refugi¬
um nõãtur. Hac ergo discretione
prescripta erit ut de finis una eecła

Expanded text:
volueris firmare pronuntias, dicens: « volueris firmare pronuntias, dicens: « Per haec igitur exempla, quae de evangelicis protulimus monumentis, evidentissime poterimus advertere, diversis atque innumeris modis et inscrutabilibus viis Deum salutem humani generis procurare: et quorumdam quidem volentium ac sitientium cursum ad majorem incitare flagrantiam; quosdam vero etiam nolentes invitosque compellere: et nunc quidem, ut impleantur ea, quae utiliter a nobis desiderata conspexerit, adjuvare; nunc vero etiam ipsius sancti desiderii inspirare principia, et vel initium boni operis, vel perseverantiam donare. Inde est quod orantes, non solum protectorem ac advocat, et ignorantes nos atque invitos attrahit ad salutem, protector atque salvator est; in eo autem quod annitentibus nobis opem ferre, refugientesque suscipere ac munire consuevit, susceptor ac refugium nominatur. praescripta erit, ut definis, in una Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
te conferas atemetipso et uinciris
et uinceris. Si enĩgr̃a merita non
precedunt et fides non potest
esse sine meritis. Fides gr̃a ñ p̃¬
cedit. et õimodo ex gr̃a habeat᷑
quicꝗd illud ẽ ex quo merito
nascitur. quod ante gr̃a non ha
tuarũ absurditas non sibi repu¬
gnare uideatur : inconuenientia
miscere conaris et unitate men¬
brorum corporis xp̃i. in duob
generib fideliũ noua p̾sũptio¬
ne constitiuis. Inuno scilicet ad qđ
ꝑtineat illud quod inter princi¬
pia dixisti. Non solũ actuũ sed
etiã cogitationũ bonarũ ex dõ
ẽẽ principiũ qui et incipit que
bona sunt. et exsequitur et c̃¬
sumat in nob̃. In alio autẽ cui c̃¬
gruat regula ista qua dicis cen¬
turiones nec laudẽ ullam ha¬
biturũ fuisse nec meritũ. si id
i eo dñs quod ipse donauerat p̃¬
tulisset: et licet totũ disputati.¬
onis tuȩ textũ obhas duas for¬
mulas quȩ nullomo do confirmes
possint ẽẽ ꝓduxeris. Nũc tamen
distinctius atq expressius quid

Expanded text:
te conferas, a temetipso et vinceris, et vinciris. Si enim gratiam merita non praecedunt, et fides non potest esse sine meritis; fides gratiam non praecedit, et omni modo ex gratia habetur, quidquid illud est ex quo meritum nascitur, quod ante gratiam non tuarum absurditas non sibi repugnare videatur, inconvenientia miscere conaris, et unitatem membrorum corporis Christi in duobus generibus fidelium nova praesumptione constituis: in uno scilicet, ad quod pertineat illud, quod in principio dixisti, « Non solum actuum, sed etiam cogitationum bonarum ex Deo esse principium; qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur et consummat in nobis; » in alio autem, cui congruat regula ista, qua dicis, « Centurionem nec laudem ullam habiturum fuisse, nec meritum, si id in eo Dominus, quod ipse donaverat, praetulisset. » Et licet totum disputationis tuae textum ad has duas formulas, quae nullo modo conformes possunt esse, produxeris; nunc tamen distinctius atque expressius quid
Abbreviated transcription (Latin):
pter te mortificamur tota die.
estimati sumus ut oues occisionis
sed in his õĩb suꝑamus ꝑeũ qui di¬
lexit nos.huius tolerantiae forti.¬
tudo unde discẽdet beatus petrꝰ.
et in illo om̃is eccłȩ ueritatis ipsi¬
us uoce dicebat dicentis. Ecce sa¬
thanas postulauit. ut cerneret uos
sicut triticum. Ego autẽ rogaui
ꝓ te petre. ne deficiat fides tua.
Quis quis igitur in tribulatione
ñ deficit: ab illo se ñ dubitet adiu¬
uari. adquẽ cotidie corda uniuer¬
sorũ fideliũ clamant. Ne inferas
nos in tẽptationẽ. sed libera nos
a malo.qm̃ custodit dñs ammas
sc̃orũ suorũ de manu peccatorum
liberauit eos. Quod autẽ dicis gra

Expanded text:
r te mortificamur tota die, aestimati sumus sicut oves occisionis: sed in his omnibus superamus, per eum qui dilexit nos . Hujus tolerantiae fortitudo unde descenderit, beatus Petrus, et in illo omnis Ecclesia, Veritatis ipsius voce discebat, dicentis, Ecce satanas postulavit ut cerneret vos velut triticum: ego autem rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua . Quisquis igitur in tribulationibus non deficit, ab illo se non dubitet adjuvari, ad quem quotidie corda universorum fidelium clamant: Ne inferas nos in tentationem, sed libera nos a malo . Quoniam custodit Dominus animas servorum suorum, de manu peccatorum liber
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. Nec enĩ est aliud no¬
m̃ sub cȩlo datũ hõib in quo opor¬
sed quorumdã saluator.quorũdã
uõ susceptor sit. ut hni tantũ sal¬
uati. quos ad ꝑcipiendã gratiam
ds̃ auersos reluctantesq cõpu¬
lerit. hi autẽ suscepti sunt qui
uocationẽ spontanei cursus
feruore puenerint. Et illis
M

Expanded text:
 Nec enim est aliud nomen sub coelo datum hominibus, in quo oporsed quorumdam salvator, quorumdam vero susceptor sit: ut hi tantum salvati, quos ad suscipiendam gratiam Deus aversos reluctantesque compulerit; hi autem suscepti sint, qui vocationem spontanei cursus fervore praevenerint; et illis m
Abbreviated transcription (Latin):
Sed unus quisꝙ ꝓpriũ habet
donũ adõ: alius sic: alius autẽ
sic. Falso docuit et ille ꝗ dix̃.
siquis indiget sapientia. postulet
adõ. et dabitur ei. nec scdm ue¬
ritatẽ dictũ ẽ. Om̃e datũ opti¬
mũ. et om̃e donũ ꝑfectũ de sur¬
sum ẽ: descendens a patre lu

Expanded text:
sed unusquisque proprium habet sed unusquisque proprium habet donum a Deo, alius sic, alius vero sic. Falso docuit et ille qui dixit , Si quis indiget sapientia, postulet a Deo, et dabitur ei. Nec secundum veritatem dictum est , Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio dicentes. defructi¬
b eñ mandatorũ dñs loquebat᷑.
ubi ñ ait. sine me difficilius pote¬
stis facere. sed ait. sine me nichł
idonea auctoritate munitastan¬
quã de consensu legentiũ secu¬
rus adiungis. Solere int̃dum
dm̃ ad fidẽ nr̃am probandã plꝰ
offerre quã sufficit. Ut quam
infirma sit credentium fides
possit agnosci et hoc exẽplum
illius centurionis ostendit. qui
cũ pueri sui posceret curationẽ.
dignus ut intres sub tectũ meũ.
sedꝰ tantũ dic uerbo et sanabit᷑
puer m̃s. In quo eũ dñs tali ad
miratione laudauerit. ut ꝓnun¬
tiaret ñ se inuenisse tantã fidẽ
in isrł. et exigua c̃clusione pe¬
nȩ totũ pelagianũ dogina con¬
firmas. Dicendo nullius enim
laudis ẽẽt ac meriti. si id in eo
xp̃s quod ipse donauerat p̾tu¬
lisset. falso scriptũ ẽ. quia nemo
potest ẽẽ c̃tinens nͥ ds̃ det. fal¬
so predicauit apłs cũ de ea uir¬
om̃s homines esse sicut meipsũ.

Expanded text:
testimonio, dicentes : « De fructitestimonio, dicentes : « De fructibus enim mandatorum Dominus loquebatur, ubi non ait, Sine me difficilius potestis facere; sed ait, Sine me nihil idonea auctoritate munitas, tanquam de consensu legentium securus adjungis, Solere interdum Deum ad fidem nostram probandam plus offerre quam sufficit, ut quam firma sit credentium fides, possit agnosci. Et hoc exemplo illius Centurionis ostendis, qui cum pueri sui posceret curationem, dignus ut intres sub tectum meum; sed dic tantum verbo, et sanabitur puer meus. In quomiratione laudaverit, ut pronuntiaret non se invenisse tantam fidem in Israel. Et exigua conclusione pene totum Pelagianum dogma confirmas, dicendo , Nullius enim laudis esset ac meriti, si id in eo Christus quod ipse donaverat praetulisset. Falso ergo scriptum est , Quia nemo potest esse continens, nisi Deus det. Falso praedicavit Apostolus, cum de eadem viromnes homines esse sicut me ipsum;
Abbreviated transcription (Latin):
istã głam qua humanis uirib adsi¬
gnare uoluisti. sobrietate ali¬
qua tẽꝑasse ut illa mirabilis in
tanta afflictione patientie et dĩ
adiutorio et libero hominis ad¬
scriberetur arbitrio. sed ueritꝰ
es nature humane minuere
laudẽ si ei profitereris adõda¬
tam ẽẽ uirtutẽ. Itaq conflictus
illius. atq uictoriȩ ñ discredis
cooꝑatorẽ dm̃ fuisse. sed tantũ¬
modo expectatorẽ ut cui ꝑsua¬
dere poteris ꝑ naturã uel lib̾i
arbitrii facultatẽ tã arduũ cer¬
tamen unctũ dubitare ñ aude¬
at. In leuiorib causis liberiores
esse bonȩ uoluntatis effectus
atꝙ in illius dãnate fententiȩ
foueã cadat qua dicitur. Ideo
nob̾ gr̃am iustificationis dari.
ut quȩ facere ꝑ liberum iube¬
mur arbitriũ: facilius possemꝰ
implere ꝑgratiã. tanquã et si grã
ñdaretur non ꝗdẽ facile. sed
tam̃ possemus etiã sine illa di¬
ꝗa catholici pontifices dignũ
anathemate censuer̃.utendum
nobis ẽ eo quomodo usi sunt

Expanded text:
istam gloriam quam humanis viribus assignare voluisti, sobrietate aliqua temperasses: ut illa mirabilis in tanta afflictione patientia, et Dei adjutorio et libero hominis ascriberetur arbitrio. Sed veritus es naturae humanae minuere laudem, si ei profitereris a Deo datam esse virtutem. Ideo conflictus illius atque victoriae non vis credi cooperatorem Deum fuisse, sed tantummodo spectatorem: ut cui persuadere potueris, per naturalem liberi arbitrii facultatem tam arduum certamen victum, dubitare non audeat in levioribus causis multo liberiores esse bonae voluntatis effectus; atque ita in illius damnatae sententiae foveam cadat, qua dicitur, Ideo nobis gratiam justificationis dari, ut quod facere per liberum jubemur arbitrium, facilius possimus implere per gratiam; tanquam etsi gratia non daretur, non quidem facile, sed tamen possemus etiam sine illa imquia catholici pontifices dignum anathemate censuerunt, utendum nobis est eo, quo usi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑a tribuit potestatẽ. quantã
et illũ resistendi nouerat hab̃e
uirtutẽ. ñne rectius ueraciusꝙ lo¬
quereris si ubi dixisti quantũ et
illũ resistendi nouerat habere uir¬
tutẽ. diceres potius quantã et illi
resistendi nouerat se dedisse uirtu¬
tẽ. Unius eñi uerbi correctio totã

Expanded text:
tandi dederit potestatem, quantam et illum resistendi noverat habere virtutem: nonne rectius veraciusque loquereris, si ubi dixisti, Quantam et illum resistendi noverat habere virtutem; diceres potius, quantam et illi resistendi noverat se dedisse virtutem? In ejus enim verbi correctione, totam
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑi manuũ tuarũ porriges dextã.
Tu ꝗdẽ gressus meos dinumerasti:
sed parce peccatis meis. Signasti
quasi insacculo delicta mea: sed
curasti iniꝗtatẽ meã. Non ergo
deseruerat dñs quẽ curabat. neꝙ
opẽ suã abstulerat abeo cũ puri¬
ficatoria remedia ꝗb clariusm
passionũ tolerantiã in qua hic
lem in medio umbre mortis:non
timebo mala qm̃ tu mecũ es. Et il¬
lud. Salus iustorũ a dño: et pro¬
tector eorũ in tp̃re tribulationis
Ad hanc tolerantiã etiã ille erat
ad xp̃m dic̃s. Iustificati igitur ex
fide pacẽ habeamus ad dm̃. ꝑdñm

Expanded text:
iges dexteram: tu quidem gressus meos dinumerasti, sed parcis peccatis meis: signasti quasi in sacculo delicta mea, sed curasti iniquitatem meam. Non ergo deseruerat Dominus quem curabat: neque opem suam abstulerat ab eo cui purificatoria remedia, quibus clarius passionum tolerantiam, in qua hic lem in medio umbrae mortis, non timebo mala, quoniam tu mecum es : et illud, Salus justorum a Domino, et protector eorum est in tempore tribulationis . Ad hanc tolerantiam etiam ille erat ad Christum, dicens: Justificati igitur ex fide, pacem habeamus ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde cauendũ nob ẽ. ne ita
ad dm̃ oĩa scõrũ merita refe¬
ramus. ut nichil nͥ id qđ malũ
tius. ꝗd expressius. scđm pela¬
gi celestiiq cõm̃tũ ab ullo di
scipło potuit definiri: Illidi¬
cunt gr̃am dei scđm merita
nr̃a dari. et idõ dicunt gr̃am
dei: ñ ad singulos actus dari.
hic intra unam sententiã blas¬
phemiã utrũq ẽclusit : dic̃s
cauendũ nobis ẽẽ ne ita ad
dm̃ oĩa scõrũ merita referamꝰ.

Expanded text:
nde cavendum nobis est ne ita ad Deum omnia sanctorum merita referamus, ut nil, nisi quod malum tius, quid expressius secundum Pelagii Coelestiique commentum ab ullo eorum discipulo potuit definiri? Illi dicunt, Gratiam Dei secundum merita nostra dari: et iidem dicunt, Gratiam Dei non ad singulos actus dari: hic intra unam sententiam blasphemiam utramque conclusit dicens, Cavendum nobis esse, ne ita ad Deum omnia sanctorum merita r
Abbreviated transcription (Latin):
⁊achei fide quid de illius ineru¬
ce latronis pietate dicemus. qui
desideriosuo uim quandã regnis
cę̧lestib inferentes. Speciali uo¬
cationis monita ꝑuenert̃. Iner¬
rorẽ esse dicitur et his qui dicit¬
ex gr̃a nasci bona asseris uolun¬
tatem. et his qui dicit gr̃am
tam̃ utraq sententia suscipi¬
enda decernitur. dũ unius in
paulo et matheo. alterius in
⁊acheo et latrone forma pre¬
fingitur. UI¬
exta defuntione dictum ẽ
hec ergo duo idest gr̃am
uel liberum arbitriũ sibi. ꝗdẽ
inuicẽ uidentur aduersa. sed
utraq c̃cordant. et utrũꝙ nos
pariter debere suscipere pietatis
ratione collegimus. Ne unũ horũ
homini subrrahentes eccłastice
fidei regulã excedisse uideam̃
Quasi ita utrũq recipiendum
ẽ ut in alus hõib uoluntas gra¬
tiã. in alus gr̃a p̾ueniat uoluntatẽ
Et nonita ut inõib uoluntas gra¬
tiam subsequatur. Qm̃ scđm ip¬
sos si aufertur lib̃um arbitriũ cũ

Expanded text:
achaei fide, quid de illius ce latronis dicemus, qui, desiderio suo vim quamdam regnis coelestibus inferentes, specialia vocationis monita praevenerunt? » In errore esse dicitur et is qui ex gratia nasci bonam voluntatem, et is qui dicit gratiam ex tamen utraque sententia suscipienda decernitur, dum unius in Paulo et Matthaeo, alterius in Zachaeo et latrone forma praefigitur. Sexta diffinitione dictum est: « Haec ergo duo, id est gratia vel liberum arbitrium, sibi quidem invicem videntur adversa; sed utraque concordant et utramque nos pariter debere suscipere pietatis ratione colligimus, ne, unum horum homini subtrahentes, ecclesiasticae fidei regulam excessisse videamsi ita utrumque recipiendum sit, ut in aliis hominibus voluntas gratiam, in aliis gratia praeveniat voluntatem: et non ita ut in omnibus voluntas gratiam subsequatur. Quoniam secundum ipsos, si aufertur liberum arbitrium cum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. et qui inspirat quȩ recta sunt.
et ex sequitur et c̃sumat in nob̾
et huius sententiȩ soliditatem
oĩa hostiliũ reliquarũ machina¬
m̃ta ẽfregeras. Cur ꝓfessione
mutata quod destruxisti edifi¬
cas quod tuebaris inpugnas: Cur
inuictissime arce ueritatis deser¬
ta. gradatĩ ad precipitia pelagi¬
na decurris: Qui enĩ defime¬
ras neꝙ sc̃arũ cogitationũ. neq
piarũ uoluntatũ. neꝙ bonorũ
actuũ ex nob̾ esse principia.
sed inspiratione dĩ gr̃e quȩ eius
auxiliobona innob cuncta ge¬
nerari. et ad ꝑfectũ ꝑfectionẽq
ꝑduci. paulopost cȩpisti donis
gr̃ẽ libi arbitrii ȩquare conatus
ut principia quȩ dõ assignaue¬
ris. posse hõem asemetipso hab̃e
monstrares dicendo. ꝗa etiã int̃¬

Expanded text:
et inspirat quae bona sunt, et exsequitur, et consummat in nobis : et hujus sententiae soliditate omnia hostilium reliquiarum machinamenta confregeras. Cur professione mutata, quod destruxisti aedificas, quod tuebaris impugnas? Cur invictissimae veritatis arce deserta, gradatim ad praecipitia Pelagiana decurris? Qui enim definieras, neque sanctarum cogitationum, neque piarum voluntatum, neque bonorum actuum ex nobis esse principia; sed inspiratione Dei gratiaeque ejus auxilio bona in nobis cuncta generari, et ad profectum perfectionemque perduci: paulo post coepisti donis gratiae liberi arbitrii aequare conatus; ut principia quae Deo assignaveras, posse hominem a semetipso habere monstrares, dicendo , Quia et
Abbreviated transcription (Latin):
potestis facere. his itaq p̃terinis¬
sis. id qđ de scĩs iob passionib
posuit retractemꝰ. Ait enĩ. quod
etiã in iob ꝓbatissimo athleta suo.
cũ eũ diabolus expetisset ad sin¬
gula re certam̃. diuinã legimus
ꝓuidisse iustitiã. Si eñĩ ẽtra mimi¬
cũ ñ sua uirtute sed dĩsolius fuis¬
set gra ꝓtegente ꝓgressus. et
absꝙ ulla uirtute patientiȩ suȩ
diuma tantũ opitulatione suf¬
fultus. multiplices illas ac tota
immici crudelitate quesitas tẽ¬
ptationũ moles exitia ꝑtulis¬
set. quomͦ ñ illam calũniosam
diabolus quã prius emiserat uocẽ¬

Expanded text:
potestis facere : his itaque praetermispotestis facere : his itaque praetermissis, id quod de sancti Job passionibus posuit, retractemus. Ait enim: « Quod etiam in Iob probatissimo athleta suo, cum eum diabolus expetisset ad singulare certamen, diuinam legimus prouidisse iustitiam. si enim contra inimicum non sua uirtute, sed dei solius fuisset gratia protegente congressus et absque ulla uirtute patientiae suae diuina tantum opitulatione suffultus multiplices illas ac tota inimici crudelitate quaesitas temptationum moles et exitia pertulisset, quomodo non illam calumniosam diabolus quam prius emiserat uoce
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ de ꝗblib bonis recte dr̃:
multo rectius sibi dicit de eo sine
quo bona cuncta ñ prosunt. ꝗd
em̃habes qđ ñ accepisti: si autẽ
accepisti ꝗd głaris quasi ñ acce
ꝑis: Post hec autẽ cũ tantum
hõĩ tribuisset ante grãm quãtũ
ei fuerat fructuossimũ habere
ꝑ gr̃am: addidit quedã ꝑplexe
atq c̃fuse aduigorẽ lib̾i arbitͥi
demonstrandũ. et de his quȩdã
donatis sibi uirib facit. uult illa
munire quȩ ei naturalit᷑ in esse
definit: ut qđ ẽ ꝑ adiutoriũ dĩ
ꝓficisse: hoc sit ꝑ arbitrii lib̃¬
tatẽ cępisse. Uerũ hec ut tole¬
rabilia transeamus. Quia et nos
liberũ arbitriũ. idõ dicimus
bone uoluntatis affectũ fideiq.
principiũ oꝑante gr̃a c̃cepisfe
ut ꝑhec quę illi nullo merito p̃¬
eunte donata sunt eaquȩ oꝑa¬
turos sunt promissa mereatur
ab illo senoꝑ petens posse aliꝗd
bonifacere. quia sine me nichil

Expanded text:
hoc quod de quibuslibet bonis recte dicitur, hoc quod de quibuslibet bonis recte dicitur, multo rectius sibi dici de eo, sine quo bona cuncta non prosunt: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acce Post haec autem, cum tantum homini tribuisset ante gratiam, quantum ei fructuosissimum est habere per gratiam, addidit quaedam perplexa atque confusa, ad vigorem liberi arbitrii demonstrandum; et de his quae jam donatis sibi viribus facit, vult illa munire quae ei naturaliter inesse definit; ut quod est per adjutorium Dei perfecisse, hoc sit ex liberi arbitrii libertate coepisse. Verum haec ut tolerabilia transeamus: quia et nos liberum arbitrium ideo dicimus, bonae voluntatis affectum fideique principium, operante gratia concepisse, ut per haec quae illi nullo merito praeeunte donata sunt, ea quae operaturo sunt promissa mereatur; ab illo semper petens posse aliquid boni facere, qui ait, Sine me nihil
Abbreviated transcription (Latin):
credidisse. Cuiꝰ inꝗt cor aꝑuit
dñs ut intenderet in his quȩ apa¬
ulo dicebantur. et tanta ẽ scdm̃
.istũ uel arbitrii uel in colomitas
et facultas in caritate quȩ iõiũ
arce uirtutũ est. ñ ex dĩ munere.
sed ex sola habeant uoluntate.
Quid ergo in aĩa a suo edificatore
parabitur aut qua largitate gr̃ae
fiet ornatior. si illa sunt eippria
sine ꝗb ñ possunt ꝓdesse donata :
Sed apłs ꝗ profitetur sine cari¬
tate non oꝑationes miraculorũ.
non scientiã. ñ fidẽ. non ꝓphetiã.
ñ erogationes diuitiarũ. ñ ipsam
seiissimorũ suppliciorũ prodesse
tolerantiã unde habeatur ipsa ca¬
ritas non tacet.Qm̃ caritas inꝗt
dĩ diffusa ẽ in cordib ñris ꝑsp̃m¬
mus inuicẽ ꝗa dilectio ex dõ est.
Et ne possemus opinari idõdi¬
lectionẽ dictã ex dõ quia in na¬
tura hoĩs hic saluus eẽt effectus
paulopost ait. ñ qđ nos dilexeri¬
agnoscat ergo humana egestas

Expanded text:
credidisse, Cujus, inquit, cor aperuit credidisse, Cujus, inquit, cor aperuit Deus, ut intenderet his quae a Paulo dicebantur ? Et tanta est secundum istum liberi arbitrii incolumitas et facultas, ut charitatem, quae in omnium arce virtutum est, non ex Dei munere, sed ex sola habeant voluntate. Quid ergo in anima a suo aedificatore reparatur? aut qua largitate gratiae fiet ornatior, si illa sunt ei propria, sine quibus non possunt prodesse donata? Sed Apostolus, qui profitetur, sine charitate non operationes miraculorum, non scientiam, non fidem, non prophetiam, non erogationes divitiarum, non ipsam saevissimorum suppliciorum prodesse tolerantiam , unde habeatur ipsa charitas non tacet: Quoniam charitas, inquit, Dei diffusa est in cordibus nostris pnos invicem, quia dilectio ex Deo est . Et ne possemus opinari ideo dilectionem dictam ex Deo, quia in natura hominis hic satus esset affectus, paulo post ait, Non quod nos dilexeri. Agnoscat ergo humana egestas,
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Multiq excordes ad oĩa
prsus etiã sui: ꝑ sacram̃ta regene¬
rationis abȩterne mortis uinculis
eruantur. Accipiamus tam̃ ita
hoc dictũ: ut ad eos proprie ꝑ¬
tineat hȩc definitio. qui utipos¬
sunt libera uoluntate. Itane li¬
bera ẽ ista libtas ut quantumex
se habeat fastiduiut neglegat gra¬
tiã dĩ. tantũ ex se habeat dilectio¬
nis ut diligat. Itane illũ ueruste
infidelitatis glacialẽ rigorẽ. nul¬
lus meridiam caloris sp̃s rela¬
xauit : Et torm̃tis obstrictȩ de
suo algore c̃caluit: Et dicente
dño: ignẽ ueni mutere in terra.
nulla ad ẽ frigidũ semtilla ꝑue¬
nit: et cinis mortuus asemeti¬
pso inflãma caritatis exarsit :
Nichil tale inistis gr̃e amatori¬
b factũ ẽ: quale illi exꝑtisunt
ꝗdicebant. Nonne cor nr̃m erat
ardens cũ ẽẽmꝰ eũ illo inuia: et
aꝑiret nob scripturas: Sed ne
illud meisdẽ actũ ẽ quodde fli¬
p̃dicabat. sola tunc ostenditur

Expanded text:
tant; multique excordes ad omnia tant; multique excordes ad omnia prorsus et fatui, per sacramentum regenerationis ab aeternae mortis vinculis eruantur. Accipiamus tamen ita hoc dictum, ut ad eos proprie pertineat haec definitio, qui uti possunt libera voluntate. Itane libera est ista libertas, ut quantum ex se habeat fastidii ut negligat gratiam Dei, tantum ex se habeat delectationis ut diligat? Itane illum vetustae infidelitatis glacialem rigorem nullus meridiani caloris spiritus relaxavit, et torpor mentis obstrictae de suo algore concaluit; et dicente Domino, Ignem veni mittere in terram , 343 nulla ad cor frigidum scintilla pervenit, et cinis mortuus a semetipso in flammam charitatis exarsit? Nihil tale in istis gratiae amatoribus factum est, quale illi experti sunt, qui dicebant, Nonne cor nostrum erat ardens, cum essemus cum illo in via, et aperiret nobis Scripturas ? Sed nec illud in eisdem actum est quod in Lystolus praedicabat, sola tunc ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
ineptũ cernat magisq ridendũ.
nisi sp̃s dei asꝑnationẽ subigerit
suꝑborũ. rationesq illas que i¬¬
gnote uirtuti canina facundia
repugnabant : g̃e suȩ uirtute
destruxerit: ut sem̃ uerbi p̃sul¬
cata cordis t̾ra c̃cipiat. et dignoᷤ
eternis horreis fructus dei agri
cultura producat. Post illud aut̃.
nullius auctoritatis testimoniũ.
quod disputationis suȩ de libel¬
lo pastoris inseruit. et quo osten¬
dere uoluit int boni et mali ẽ
trarias uisiones. ita omnẽ hõem
naturali iudicio. et ꝓprie discreti¬
oni ẽẽ cõmissum. ut ei ñ plus adõ
p̃sidii quã adiabolo sit ꝑiculi. ad¬
didit definitionis suȩ regulam
dic̃s. Et idcirco manet in hoĩe
liberũ semꝑ arbitriũ: quod gra¬
tiã dei possit uel neglegere uel
amare. In qua sententia etiã hoc
constat. Si quidẽ cũ multa milia
infantiũ in regnũ dei ad sumptoꝵ
aut aregno dei extrineorũ sine
ullius suȩ uoluntatis arbitrio:
gr̃am dei aut accipiant. aut ãmit¬

Expanded text:
magisque ridendum, nisi Spiritus Dei aspernationem subegerit superborum, rationesque illas, quae ignotae veritati canina facundia repugnabant, gratiae suae virtute destruxerit; ut semen verbi praesulcata cordis terra concipiat, et dignos aeternis horreis fructus Dei agri cultura producat? 42. Post illud autem nullius auctoritatis testimonium, quod disputationi suae de libello Pastoris inseruit, ex quo ostendere voluit, inter boni et mali angeli contrarias suasiones, ita omnem hominem naturali judicio et propriae discretioni esse commissum, ut ei non plus a Deo praesidii, quam a diabolo sit periculi; addidit definitioni suae regulam, dicens, « Et idcirco manet in homine liberum semper arbitrium, quod gratiam Dei possiamare. In qua sententia etiam hoc constat: si quidem multa millia infantium in regnum Dei assumptorum, aut a regno Dei extraneorum, sine ullius suae voluntatis arbitrio gratiam Dei aut accipiant, aut amit
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ quod illuminat oem ho¬
minẽ uenientẽ in hunc mun¬
dũ. si sunt qui aut inhunc mũ¬
dũ uener̃ ut ñ essent tenebre.
Aut ita lux esse cȩpert̃ ut illu¬
minatione ueriluminis non
egerint. Nec de õĩb adoptatis
accipiendũ sit quod ait apłs. ꝗ
eruit nos de potestate tenebra¬
rũ. et transtulit in regnũ filii
dilectionis suȩ. siꝗdẽ ipsi rũpuñ
uincula sua. et iugo ueteris cap¬
tiuitatis excusso adominatiõe
diaboli. in regnũ dei libera ala¬
critate transcurrt̃. Hec si pos¬
sunt intra unã eccłam p̃dicari
ut neutra opinione alteri ce¬
dat sed inuicẽ sibi utraq succũ¬
bat. potest fieri ut recipiamꝰ
qđ pelagiam tenent. et pelagia.¬
ni recipiant quod tenemꝰ. Sedhoc
modo non tã illi catholiei: quã
nos erimꝰ quod absit pelagia¬
ni.Contrariorũ enĩ ꝑmixtio.
meliorũ defectio ẽ ꝗa cũ uirtꝰ
uitiũ recipit ñ auitio sed auir¬
tute disceditur. Nullo igitur
modo xp̃iana corda suscipum

Expanded text:
at omnem hominem venientem in hunc mundum ; si sunt qui aut ita in hunc mundum venerunt, ut non essent tenebrae; aut ita lux esse coeperunt, ut illuminatione veri luminis non egeant: nec de omnibus adoptatis accipiendum sit, quod ait Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilevincula sua, et, jugo veteris captivitatis excusso, a dominatione diaboli in regnum Dei libera alacritate transcurrant. Haec si possunt intra unam Ecclesiam praedicari, ut neutra opinio alteri cedat, sed invicem sibi utraque succumbat, potest fieri ut recipiamus quod Pelagiani tenent, et Pelagiani recipiant quod tenemus. Sed hoc modo non tam illi catholici quam nos erimus quod absit Pelagiani. Contrariorum enim permixtio meliorum 356 defectio est; quia cum virtus vitium recipit, non a vitio, sed a virtute disceditur. 3. Nullo igitur modo christiana corda suscipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñerubescant ingerere se iudi¬
ciis legentiũ tã in honestam̃da¬
cia : Uir grauis. doctor sapiens.
uerax magister. redde nob̾ catho¬
licã definitionẽ. qua int̾ initia
disputationis tue aures nr̃as m̃tesq
cepisti: ꝓnuntiaueras fidẽ xp̃ia

Expanded text:
ut non erubescant ingerere se judiut non erubescant ingerere se judiciis legentium tam inhonesta mendacia? Vir gravis, doctor sapiens, verax magister, redde nobis catholicam definitionem, qua inter initia disputationis tuae aures nostras mentesque cepisti. Pronunti