comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Modo aũ qr in se uoluit ẽẽ firmꝰ. factꝰ ẽ in
firmꝰ ⁊ inueterauer̃t ossa eiꝰ: remansit in uetus¬
tate. qͥ noluit conficendo amare nouitatẽ. Qͥ
enĩ fiunt noui. nostis fratres qr beati quoꝵ re¬
misse st̃ iniqͥtates: ⁊ quoꝵ tecta st̃ peccata.
N oluit iste sibi dimicti iniquitates. ex aggera¬
uit. defendit illas: iactauit merita sua. E rgo
qm̃ cacuit a confessione inueterauert eiꝰ ad cla¬
ꝑseuerando cotadie in defensione peccatoꝵ suoꝵ.
& tam̃ uidete quale sit qͥ agnoscit se. Erit eñĩ
mͦ intelligentia : nichil pͣt̾ se respici. ⁊⁊ displice¬
bit sͥ qr agnoscit se. Modo audietis. ut sane¬
mini. Beatꝰ uir cui non imputabit pͣeccatum.
nec ẽ in ore eiꝰ dolus: qmͣ caciu in ueterauert
ossa mea ad clamando cotadie. Qm̃ die ac noc

Expanded text:
mus. Mmus. Mfirmus, et inveteraverunt ossa ejus. Remansit in vetustate, qui noluit confitendo amare novitatem. Qui enim fiunt novi, nostis, fratres: quia, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata. Noluit iste sibi dimitti iniquitates, exaggeravit, defendit illas, jactavit merita sua. Ergo quoniam tacuit a confessione, inveteraverunt ossaPerseverando in defensione peccatorum suorum. Et tamen videte qualis sit, quia agnoscit se. Erit enim modo intelligentia: nihil praeter se respiciet, et displicebit sibi, quia agnoscit se. Modo audietis, ut sanemini. 14. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum, nec est in ore ejus dolus. Quoniam tacui, inveteraverunt oss
Abbreviated transcription (Latin):
Medicus tegat ⁊ curet. emplastro enĩ cegit.
Sub tegmine medici. sanatur uulnꝰ. s ub teg¬
mine uulnerati. celat᷑ uulnꝰ. Cui celas. qͥ nouit
omĩa : itaq hic fratres uidete qͥd dixit Qm̃ ia
euI inueterauerunt ossa mea. ad clamando me
tota die. Qͥ d ẽ hoc: quasi contrariũ uidet᷑
qm̃ tacui inueterauert omĩa ossa mea. adcla¬
mando. Si adelamando: qͦmͦ cacuit. tacuit
qͥddã : non tacuit qͥddã. Lacuit unde ꝓficeret:
non tacuit unde deficeret. Tacuit confessionẽ:
clamauit p̾sũptione̾. ⁊acui enĩ dixͣ: ñ sũ confes¬
sus. Iui oportebat. ut loqueret᷑. Taceret meri¬
ta sua: clamaret peccata sua. Nẽ aute̾ ꝑu̾se ca¬
cuit peccata sua. clamauit merita sua. E qͥd
illi contingit: inueterauert omĩa essa eiꝰ. Incen¬
dite. qr si clamaret peccata sua ⁊ taceret meri¬
ta sua. innouarent᷑ ossa eiꝰ. id ẽ uirtutes eiꝰ: ro
bustus ẽẽt in domino. qr inueniret᷑ in se infir¬

Expanded text:
Medicus tegat, et curet; emplastro enim tegit. Medicus tegat, et curet; emplastro enim tegit. Sub tegmine medici sanatur vulnus, sub tegmine vulnerati celatur vulnus. Cui celas? Qui novit hic, fratres, videte quid dixit: Quoniam tacui, inveteraverunt ossa mea, a clamando me tota die. Quid est hoc? Quasi contrarium videtur, Quoniam tacui, inveteraverunt ossa mea a clamando. Si a clamando, quomodo tacuit? Tacuit quiddam, non tacuit quiddam: tacuit unde proficeret, non tacuit unde deficeret; tacuit confessionem, clamavit praesumptionem. Tacui enim dixit, non sum confessus. Ibi oportebat ut loqueretur; taceret merita sua, clamaret peccata sua: nunc autem perverse tacuit peccata sua, clamavit merita sua. Et quid illi contigit? Inveteraverunt ossa ejus. Intendite quia si clamaret peccata sua, et taceret merita sua, innovarentur ossa ejus, id est virtutes ejus: esset robustus in Domino, quia inveniretur in se infir
Abbreviated transcription (Latin):
at exaltabitur. Adtendit se inqͥt: ⁊ nolui ego
adcend̾e. Audiui dicent̾e auerte faciẽ tuam
a peccatis meis. Quis ẽ eñi qͥ illud dixͣ: nͥ qui
etiã illud dix̃. qr iniqͥtatẽ meã ego agnosco
Itaq fres mei erat ⁊ phariseus ille peccator. Nͦ
enĩ qr dicebat ñ sũ sicut ceteri hominũ. inuis¬
ti. raptores. adhulteri: neq enĩ ieiunabat bis
in sabbato. neq enĩ ꝙr decimas dabat ñ erat
peccator : qd̾ m nullis peccatis eẽt : ipsa suꝑ¬
bia grande crim̃ erat. E tam̃ ecce omĩa illa
dicebat. Quis tandẽ sine peccato: qͥs głabit᷑
castũ se habere cor: aut qͥs głabit᷑ mundũ se
et᷑ a peccatiᷤ: habebat gͦ ille peccata. s ꝑu̾sus i ne ᷤᷤ¬
ciens qͦ uenisset. erat tãquã in statione medici
curandus. ⁊ sana mẽbra ostendebat. uulnera ce¬
gebat. Ns̃ gͦ tegat uulnera noli tu. Nã si cu te¬
gere uolueris erubescens : medicus non curabit.

Expanded text:
at, exaltabitur. Attendit se, inquit, et nolui ego at, exaltabitur. Attendit se, inquit, et nolui ego attendere: audivi dicentem, Averte oculos tuos a peccatis meis. Quis est enim qui illud dixit, nisi qui etiam illud dixit, Quoniam iniquitatem meam ego agnosco ? Itaque, fratres mei, erat et Pharisaeus ille peccator. Non enim quia dicebat, Non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri; neque quia jejunabat bis in sabbato; neque quia decimas dabat, non erat peccator. Quod si sine ullis peccatis esset, ipsa superbia grande crimen erat: et tamen ecce illa omnia dicebat. Quis tandem sine peccato? Quis gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccatis ? Habebat ergo ille peccata; sed perversus, et nesciens quo venisset, erat tanquam in statione medici curandus, et sana membra ostendebat, vulnera tegebat. Deus tegat vulnera; noli tu. Nam si tu tegere volueris erubescens, medicus non curabit.
Abbreviated transcription (Latin):
re. Adtendit conscientiã suã. longe stat. ⁊ uis¬
tificatur : magis quã ille phariseus. Quare.
tis audire quare: qr omĩs qͥ se exaltat humi¬
liabit᷑ : ⁊ qͥ se humiliat exaltabitur. Incendat gͦ
caritas ur̃a. Siximꝰ non ausũ fuisse ad celum
ocłos leuare publicanũ. Quare celũ non adcen¬
debat : qr se adcendebat. Se adcendebat. ut pͥ¬
mo sͥ displiceret : ⁊ sic d̾o placeret. T̾u autem
iactas te. erecta ceruice es : ait dñs suꝑbo. Ni
uis ad te adtende : ego adtendo. uis aut̃e ut ñ
adtendã. tu adtende. I d̾o publicanꝰ non audebat
ocłos ad celũ leuare : qr seipsũ intuebat᷑. con¬
scientiã suã puniebat. Ipse sibi uidex erat. ut
ille int̾ced̾et. ⁊ ipse pundebat ut ille liberaret :
ipse accusabat ut ille defendet. A d̾o defensus
ẽ: qr dixit ꝓ ipso sententiã. Descendit iustificatꝰ
publicanus ille magis quã ille phariseus. qr
omĩs qͥ se exaltat humiliabit᷑ : ⁊ qui se humili¬

Expanded text:
 attendit conscientiam suam, longe stat, et justificatus est magis quam ille Pharisaeus. Quare? ltis audire quare? Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . 12. Intendat ergo Charitas Vestra. Diximus non ausum fuisse oculos ad coelum levare Publicanum. Quare coelum non attendebat? Quia se attendebat. Se attendebat, ut primo sibi displiceret, et sic Deo placeret. Tu autem jactas te, erecta cervice es. Ait Dominus superbo, Non vis ad te attendere? ego attendo. Vis autem ut non attendam? tu attende. Ideo Publicanus non audebat oculos ad coelum levare; quia seipsum intuebatur, conscientiam suam puniebat: ipse sibi judex erat, ut ille intercederet; ipse puniebat, ut ille liberaret; ipse accusabat, ut ille defenderet. Adeo defendit cum, quia dixit pro ipso sententiam. Descendit justificatus Publicanus ille magis quam ille Pharisaeus: quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humili
Abbreviated transcription (Latin):
fecer̃t. Ita iam ꝑ circuitũ ad dm̃ uolunt ꝑue¬
nire. ꝑ circuitũ uolunt ꝑuenire ad dm̃ accu¬
sandũ. qͥ nolunt de compendio uenire ad dm̃
placandũ. ⁊ dñt fatũ meũ fecit. Qͥ d ẽ fatum:
stelle mee fecert. Qͥ dst̃ stelle: certe iste quas
in celo conspicimꝰ. E qͥs eas fecit: ds. Qͥ s cas
ordinauit.đs. E rgo uides. qͥd uoliusti dicere.
ds fecit ut peccarẽ : ita ille inuistus. tu iustus.
qr nͥ ille fecisset. tu ñ peccasses. Tolle istas excu¬
sationes in peccatis. mem̃to illiꝰ psalmi ne decli¬
nes cor meũ in uerba maligna: ad excusandas ex¬

Expanded text:
erunt? Ita jam per circuitum ad Deum volunt pervenire. Per circuitum volunt pervenire ad Deum accusandum, qui nolunt de compendio venire ad Deum placandum, et dicunt, Fatum mihi fecit. Quid est fatum? Stellae meae fecerunt. Quid sunt stellae? Certe istae quas in coelo conspicimus. Et quis eas fecit? Deus. Quis eas ordinavit? Deus. Ergo vides quod voluisti dicere, Deus fecit ut peccarem. Ita ille injustus, tu justus: quia nisi ille fecisset, tu non peccasses. Tolle istas excusationes in peccatis: memento illius psalmi: Ne declines cor meum in verba maligna ad excusandas ex
Abbreviated transcription (Latin):
gub̾nat d̾s res humanas. nec cura ẽ illi de oĩb
In istis crib sententiis. magna impietas: aut
negare dm̃. aut dicere inuistũ: aut auferre
illi gub̃natione rerũ. Quare hoc ᷤ qr distortꝰ
ẽ corde. Rectus ẽ d̾s. n id̾o distortũ illi ñ adqͥ¬
escit. qd̃ in alio psalmo ẽ: quã bonꝰ ds isrł.
rectis corde. & qr calẽ habebat ipse aliquan¬
do de se sententiã. qͦmͦ sciiit ds. aut si est
scientia in alcissimo: id̾o sͥ subiecit. Mei aucr
pene moti st̃ pedes. Qͦ mͦ distortũ lignũ ⁊ si
ponas in pauim̃to equali ñ collocatur. ñ com¬
paginat᷑. ñ adiungit᷑. semꝑ agitat᷑ i nutat.
ñ qr inequale ẽ uͥ posuisti. s qr distortũ est¬

Expanded text:
gubernat Deus res humanas, nec cura est illi de omnibus. gubernat Deus res humanas, nec cura est illi de omnibus. In istis tribus sententiis magna impietas, aut negare Deum, aut dicere injustum, aut auferre illi gubernationem rerum. Quare hoc? Quia distortus est corde. Rectus est Deus, et ideo distortum cor illi non acquiescit. Quod in alio psalmo est, Quam bonus Deus Israel, rectis corde! Et quia talem habebat ipse aliquando sententiam, Quomodo scivit Deus, aut si est scientia Altissimo? ideo ibi subjecit: Mei autem pene moti sunt pedes . Quomodo distortum lignum, etsi ponas in pavimento aequali, non collocatur, non compaginatur, nec adjungitur, semper agitatur et nutat; non quia inaequale est ubi posuisti, sed quia distortu
Abbreviated transcription (Latin):
Concedo enĩ ut sim peccator. Certe sunt peio¬
res qͥ letant᷑. n ego tribulor. Qͥ a gͦ ħ iniquũ
ẽ. ut etiã peiores me lecent᷑ ⁊ ego tribulor. aut
iustꝰ aut minꝰ peccator quã ille sũ ⁊ certũ ẽ
apud me hoc e̾e inuistũ. ⁊ certũ ẽ apud me
qr d̾s nͥ faciet iniustũ : d̾s ñ gub̃nat res hu¬
manas. nec cura ẽ illi de nob̃. Ergo praui corde
id ẽ distorti corde: tres habent sententias:
Aut ñ ẽ d̾s. dix̾ eni stultꝰ in corde suo ñ ẽ dsꝰ.
⁊ fuit dictũ de diluuio illo. ñ defuit talis doc¬
trina philospͥhoꝵ. non defuert qͥ dicerent non
ẽẽ dñi. qͥ gub̃nat omĩa. ⁊ condidit omĩa. s
ẽẽ multos ds̃ uacantes sͥ. p̾ter mundũ non
curantes ista. E rgo aut ñ ẽ ds hoc dux̃ impiꝰ.
cui displicet qͥcqͥd illi accidit p̾t̾ uoluntat̾e.
alteri non accidit cui se p̾ponit. aut inuistꝰ
ds ẽ cui ista placent. ⁊ qui hec facꝰ : aut non

Expanded text:
concedo enim ut sim peccator, certe sunt pejoconcedo enim ut sim peccator, certe sunt pejores qui laetantur, et ego tribulor: quia ergo hoc iniquum est, ut etiam pejores me laetentur, et ego tribuler, qui aut justus, aut minus peccator quam illi sum, et certum est apud me hoc esse injustum, et certum est apud me quia Deus non facit injustum; Deus non gubernat res humanas, nec cura est illi de nobis. Ergo pravi corde, id est distorti corde, tres habent sententias. Aut, Non est Deus: dixit enim stultus in corde suo, Non est Deus . Et fuit dictum de diluvio illo: non defuit talis doctrina philosophorum, non defuerunt qui dicerent non esse Deum, qui gubernat omnia et condidit omnia; sed esse multos deos vacantes sibi praeter mundum, non curantes ista. Ergo aut, Non est Deus: hoc dicit impius, cui displicet quidquid illi accidit praeter voluntatem, et alteri non accidit cui se praeponit: aut, Injustus Deus est, cui ista placent, et qui haec facit: aut, Non
Abbreviated transcription (Latin):
grã illiꝰ. Unde iusti :  qr iustificati. E głamini
om̃s recti corde. Qͥ d eꝰ recti corde: ñ resistenteᷤ
d̾o. Incendat gͦ caritas urã : & intelligite rec¬
tũ cor. Breuitꝰ dico. s tam̃ maxime comendan¬
dũ. d̾o aũ grãs qd̃ in fine eͫ. inhereat sensib
ur̃is. Int̾ rectũ cor. ⁊ prauũ cor. hoc intert᷑
Qͥ sqͥs homo qͥcqͥd patit᷑ p̾t̾ uoluntate. afflic¬
tiones. merores. labores. humiliationes. non tͥ¬
buit᷑ nͥ uolenti do iuiste: ñ illi dans insipienti¬
ã qd̾ quasi nescit qͥd agat. qr talẽ flagellat.
ĩ talib parcit. ipse ẽ rectus corde. ꝑ u̾sĩ autẽ
corde st̃. ⁊ praui. ⁊ distorti. qui omĩa que pa¬
tiunt᷑ mala. inique se pati dñt. dantes illi mi¬
qͥtat̾e ꝑ cuiꝰ uoluntat̾e patiunt᷑ : aut qr non
audent ei dare inquitate. aufert ei gubna¬
tionẽ. Qͥ a ipse inquit ñ pocest facereꝰ iniquũ
Iniquũ aũ ẽ ut ego paciar: ⁊ ille ñ patiatur

Expanded text:
amini omnes recti corde. Quid est, recti corde? Non resistentes Deo. Intendat Charitas Vestra, et intelligite rectum cor. Breviter dico, sed tamen maxime commendandum: Deo autem gratias, quod in fine est, inhaereat sensibus vestris. Inter rectum cor, et pravum cor hoc interest: quisquis homo quidquid patitur praeter voluntatem, afflictiones, moerores, labores, humiliationes, non tribuit nisi voluntati Dei justae, non illi dans insipientiam, quod quasi nesciat quid agat, quia talem flagellat, et talibus parcit; ipse est rectus corde: perversi autem corde sunt, et pravi et distorti, qui omnia quae patiuntur mala, inique se pati dicunt, dantes illi iniquitatem, per cujus voluntatem patiuntur; aut quia non ei audent dare iniquitatem, auferunt ei gubernationem. Quia ipse, inquit, non potest facere iniquum, iniquum autem est ut ego patiar, et ille non patiatur;
Abbreviated transcription (Latin):
I gemis. ᷤ ita in qͥt n gaudeo ⁊ gemo. G audeo
in spe : gemo adhuc in re. Erultatio mea re¬
dime me. Spe gaudentes ait. Ergo recte ex¬
ultatio mea redime me. unde redime me:
Seqͥt᷑ : in tribulatione patientes. Erultatio
mea redime me. Iã iustificatus erat ⁊ apłs

Expanded text:
et gemis. Ita, inquit, et gaudeo, et gemo: gaudeo et gemis. Ita, inquit, et gaudeo, et gemo: gaudeo in spe, gemo adhuc in re. Exsultatio mea, redime me. Spe gaudentes, ait Apostolus. Ergo recte, Exsultatio mea, redime me. Unde redime me? Sequitur, In tribulatione patientes . Exsultatio mea, redime me. Jam justificatus erat et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus dm̃. n docentiũ suꝑbas impietates. ad
circa nos aque ille. diluuii: non sumꝰ in illo
diluiuio. s circundam᷑ ab ipso diliuuo. ẜ remius
nos s ñ opprimunt: urgent nos. s ñ demergt᷑.
Qiud gͦ cu facies. qi in medio diluuio es. am̃¬
bulans in hoc scło: non enĩ non audit tales doc¬
tores. non audit tales suꝑbos: aut non ex uerbis
eoꝵ coctidianas patitur in corde suo ꝑsequutio¬
ones : qͥd gͦ dicat iste iam iustificatꝰ ⁊ p̾sumens
de d̾o: qr circũdat᷑ diluuio isto:um ei refu¬
giũ a tribulatione que circũdedit me. Reg¬
unt illi uł ad d̾os suos. uel ad demones suos.
uel ad uires suas. uel ad defensionẽ peccatoꝵ
suoꝵ : mͥ in isto diluiuo ñ ẽ refugiũ nͥ cu. a p̾ssu¬
ra que circũdedit me. Ex ultatio mea remeo
me. Si iã exultas : qͥd uis redimi : exulta¬
tio mea redime me. Audi uocẽ gaudii. exul¬
tatio mea: audi gemitũ. redime me. Saude

Expanded text:
adversus Deum, et docentium superbas impietates, ad adversus Deum, et docentium superbas impietates, ad a nos aquae illae diluvii. Non sumus in ipso diluvio, sed circumdamur ab ipso diluvio. Premunt nos, sed non opprimunt, urgent nos, sed non demergunt. Quid ergo tu facies, quia in medio diluvio es, ambulans in hoc saeculo? Num enim non audit tales doctores, non audit tales superbos, aut non ex verbis eorum quotidianas patitur in corde suo persecutiones? Quid ergo dicat iste jam justificatus et praesumens de Deo, qui circumdatgium a pressura quae circumdedit me. Refugiant illi, vel ad deos suos, vel ad daemones suos, vel ad vires suas, vel ad defensionem peccatorum suorum: mihi in isto diluvio non est refugium nisi tu, a pressura quae circumdedit me. 20. Exsultatio mea, redime me. Si jam exsultas, quid vis redimi? Exsultatio mea, redime me. Audio vocem gaudii, Exsultatio mea: audio gemitum, Redime me. Gaudes,
Abbreviated transcription (Latin):
ciã meã dño: ego dixi dñe miserere mei. sana
animã meã qr peccaui tͥ: hec ẽ aqua confes¬
sionis peccatoꝵ. hec ẽ aqua humiliationis cordiᷤᷤ.
hec aqua uie salutaris abicientis se. nicħ de se
pͣsum̃tis: nicħ sue pocentie suꝑbe tribuentis.
Hec aqua in nullis alienigenaꝵ libris ẽ. non
in epicureis. ñ in stoicis: ñ in manicheis. nͦ in
placoneis. Ubicũq. etiã inueniunt᷑ optuna p̃¬
cepta moꝵ. ⁊ discipline humilicatis: cam̃ ista
ñ inuenitur. Nia humilitatis aliunde manat.
humilis uenit. Qd enĩ aliud docuit humilian¬
do se. factus hobediens usq ad mortẽ : mort̾e
aũ erucis :s qͥd aliud docuit soluendo qđ ñ de¬
bebat : nͥ ut nos a debito liberaret: qͥd aliud do¬
cuit baptiratus: qͥ peccatũ ñ habebat:  cruci¬
fixrus qͥ peccatũ non habebat qͥdaliud docuit
nͥ hanc humilitate̾: non immerito ait. ego sũ
uia. ueritas ⁊ uita. In hanc gͦ humilitatẽ. ꝓpͥn
cor. In diluuio aquaꝵ multarũ extollentiũ se

Expanded text:
Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccavi tibi? Haec aqua confessionis peccatorum, haec aqua humiliationis cordis, haec aqua vitae salutaris, abjicientis se, nihil de se praesumentis, nihil suae potentiae superbe tribuentis. Haec aqua in nullis alienigenarum libris est, non in epicureis, non in stoicis, non in manichaeis, non in platonicis. Ubicumque etiam inveniuntur optima praecepta morum et disciplinae, humilitas tamen ista non invenitur. Via humilitatis hujus aliunde manat: humilis venit. Quid enim aliud docuit humiliando se, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis ? Quid aliud docuit solvendo quod non debebat, ut nos a debito liberaret? Quid aliud docuit baptizatus qui peccatum non fecit, crucifixus qui reatum non habebat? Quid aliud docuit, nisi hanc humilitatem? Non immerito ait: Ego sum via et veritas et vita . In hac ergo humilitate propinqcor . In diluvio autem aquarum multarum extollentium se
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ dñs reddet in illa die die ustꝰ uidex: ñ solũ
autẽ mͥ. s ⁊ om̃ib qui diligunt aduentũ eiꝰ.
Uidete qu̾eadmodũ exultat uenturus ad paꝰ¬
sionẽ. Ergo gaudet corronandꝰ: contristat᷑
coronaturus  qͥd gͥ portabat : infirmitat᷑e
quorundã. qͥdueniente tibulatione uł morte
contristant᷑. S uide qͦmͦ eos ducit in direc¬
tionẽ cordis. Ecce cu uolebas uiuere. nͥ uole¬
bas cͥ aliqͥd accide: s d̾s aliud uoluit. Que
uoluntates st̃. s uoluntas tua corrigat᷑ ad
uoluntatẽ i. ñ uoluntas di de torqueatur
ad tuã. Praua enĩ ẽ tua regła: illa. Stet
regła: ut qd̃ prauũ ẽ ad regłam corrigat᷑.

Expanded text:
e justus judex. Non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum ejus . Videte quemadmodum exsultat, venturus ad passionem. Ergo gaudet coronandus: contristatur coronaturus. Quid igitur portabat? Infirmitatem quorumdam, qui veniente tribulatione vel morte contristantur. Sed vide quomodo eos ducit in directionem cordis. Ecce tu volebas vivere, non volebas tibi aliquid accidere; sed Deus aliud voluit: duae voluntates sunt; sed voluntas tua corrigatur ad voluntatem Dei, non voluntas Dei detorqueatur ad tuam. Prava est enim tua, regula est illa: stet regula, ut quod pravum est, ad regulam corrigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetos: non erigentes ceruices. adu̾sus do¬
minatorẽ suũ. P atientes flagella ⁊ freno postea
sic domiti. ut sine flagello ambulent: ⁊ sine
freno ⁊ chamo uiã teneant. Si carueris isto seꝰ¬
solationib. S ꝑantes aũ in dño miscđia circ̾da¬

Expanded text:
mansuetos? Non erigentes cervicem adversus domansuetos? Non erigentes cervicem adversus domitorem suum, patientes flagella et frenum; postea sic domiti, ut sine flagello ambulent, et sine freno et camo viam teneant. Si carueris isto sessolationibus. Sperantem autem in Domino misericord
Abbreviated transcription (Latin):
ge qͥ non adꝓpinquant ad te. E quus
mulus uis ẽẽyis ñ hab̾e sessore: constringet᷑
os tuũ ⁊ maxille tue in freno u chamo. Ipsum
os tuũ confringet᷑ qͦ iactas merita cua: ⁊ ta¬
ces peccata tua. Maxillas eoꝵ qͥ constringe
qͥ ñ apppinquant ad ce humiliando se. Mul¬
ca flagella peccatoꝵ. Non ẽ mirũ si adhibi¬
to freno. sequunt᷑ flagella. In domitũ enim
animal ẽẽ cupiebat. domat᷑ freno ⁊ flagello:
atq utinã ꝑdometur. Uerendũ ẽ enĩ. ne nimi¬
ũ resistendo indomitũ relinqͥ uideat᷑. n ire in
suã uagã licentiã: ut dicatur de illo. ꝓ diet
gat᷑. domet᷑ : qr ⁊ iste sic se dixͣ edomitũ. Equũ
nͥ mulum se dixerat. Qm̃ cacui. S unde domi¬
dicas. domat ds iumentũ cuii insidat: qr u
m̃to expedit ut insidat᷑. Non enĩ defacigatur
ds ambulando: insedit uimento. Aut uͦ non
plenũ mẏsterii ẽ. qd̃ asellus adductus dno.
dic̃ aliꝰ psalmꝰ docebit mansuetos uias suas. Qs

Expanded text:
t ad te. Equus et mulus vis esse, vis non habere sessorem? Constringetur os tuum et maxillae tuae in freno et camo: ipsum os tuum constringetur, quo jactas merita tua, et faces peccata tua. Maxillas eorum constringe, qui non appropinquant ad te humiliando se. a flagella peccatoris. Non est mirum si adhibito freno sequuntur flagella. Indomitum enim animal esse cupiebat, domatur freno et flagello: atque utinam perdometur! Verendum est enim ne nimium resistendo, indomitum relinqui mereatur, et ire in suam vagam licentiam, ut dicatur de illo: Prodietgatur, dometur; quia et iste sic se dixit edomitum. Equum et mulum se dixerat, quoniam tacuit: sed unde domidicas, domat Deus jumentum cui insidet: quia jumento expedit ut insideatur. Non enim defatigatus dibus, insidet jumento. Aut vero non plenum mysterii est, quod asellus adductus est Ddicit alius psalmus, docebit mansuetos vias suas . Quos
Abbreviated transcription (Latin):
Sub conditione carnis erat: qr impietate
ꝓpaginis tenebat᷑. sub illa arbore fici erat:
in qua gemitur in alio psalmo. E cce enĩ in
iniquitate conceptus sũ. S uidit eũ ille qͥ
uenit cũ gr̃a. Quid ẽ uidit eũ: misertus

Expanded text:
sub conditione carnis erat, quia impietate sub conditione carnis erat, quia impietate propaginis tenebatur; sub illa arbore fici erat, in qua gemitur in alio psalmo: Ecce enim in iniquitate conceptus sum . Sed vidit eum ille qui venit cum gratia. Quid est, Vidit eum? Misertus
Abbreviated transcription (Latin):
eius dolus. Iam psamꝰ incipꝰ.
D incipit intellectus. Intellectꝰ
gꝰ lit incelligentia ipsa ẽ. ut noueris nec iac¬
tare te. debere de meritis tuis: nec p̃sume¬
re de impunitate peccati. P salmi eñi titu
catore. C onsequens intelligentia ẽ. ut cũ ex
fide ꝑ dilectionẽ bene ceperis oꝑari. nec ħ
uirib cuis. s gr̃e di deputaueris. Ita non
erit᷑ dolus in corde cuo. hoc ẽ in ore interi¬
ore cuo ÷ nec aliud in labiis habebis. aliud
in cogicatione. Non eris de illis phariseis de
qͥb dictũ ẽ: similes estis monumentis deal¬
batis. A foris qͥd̾e apparetis hominib iusti.
intus aucẽ pleni estis dolo ⁊ mniqͥtate. Qiͥ
gͦ eũ sit mniquus iustũ se p̾cendit: nonne
Solosus ẽ  non es ille nathanahel de quo
dominꝰ dicit. ecce uere isrłita. in qͥ dolus ñ ẽ
Unde autẽ in illo nachanahele dolus non erat:
cũ esses inqͥt sub arbore fici uidi ce. Sub ar¬
bore fici erat : sub conditione carnis erat. Si

Expanded text:
. Jam Psalmus incipit, et incipit intellectus. Intellectus ergo vel intelligentia ipsa est, ut noveris nec jactare te debere de meritis tuis, nec praesumere de impunitate peccati. Psalmi enim titulucatorem. Consequens intelligentia est, ut cum ex fide per dilectionem bene coeperis operari, ne hoc viribus tuis, sed gratiae Dei deputaveris. Ita non erit dolus in corde tuo, hoc est in ore interiore tuo; nec aliud in labiis habebis, aliud in cogitatione. Non eris de illis Pharisaeis, de quibus dictum est: Similes estis monumentis dealbatis; a foris quidem apparetis hominibus justi, intus autem pleni estis dolo et iniquitate . Qui ergo cum sit iniquus justum se praetendit, nonne dolosus est? Non ille Nathanael est, de quo Dominus dicit: Ecce vere Israelita in quo dolus non est? Unde autem in illo Nathanaele dolus non erat? Cum esses, inquit, sub arbore fici, vidi te . Sub arbore fici erat, sub conditione carnis erat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tabit᷑ grã xp̃i : qd̾ ẽ tempus oportunũ. Cũ aut̃
uenit plenitudo tẽporis. misit d̾s filiũ suũ factũ
ex muliere. idẽ ex femina. indiscrete eñĩ uoca¬
bant hoc antiqui: factũ sub lege. ut eos qui sub
lege erant redimeret. Unde redimeret: a diabo¬
lo. a ꝑditione. a peccatis suis: ab eo cui se uendi¬
derant. Ut eos qͥ sub lege erant redimeret. Sub
lege enͣi erant : qr p̾mebat eos lex. Condicio eos
p̃mebat conuincendo de reatu. ñ saluando. et
mala ꝓhibebat. S qr illi uires nꝰ habebant per
seipsos iustificandi se. clamandũ erat ad illũ
Q uomꝰ clamabat qui captꝰ ducebat᷑ sub lege pec¬
cati: miser ego homo. quis me lib̾abit de cor¬
pore mortis huiꝰ : erant omꝰ homines sub lege :
non in lege. lam illa depͥm̃te. illa de reatu con¬
uncente: demonstrauit enĩ peccatũ lex. Illa
fixit spinã. ipsa fecit cor cõpungi. Ipsa ammo¬
nuit ut reũ se qͥsq cognosceret: ⁊ ꝓ uenia ela¬

Expanded text:
tempus opportunum. Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, id est ex femina; indiscrete enim vocabant hoc Antiqui, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . Unde redimeret? A diabolo, a perditione, a peccatis suis, ab eo cui se vendiderant. Ut eos qui sub Lege erant redimeret. Sub Lege enim erant, quia premebat eos Lex. Conditio eos premebat, convincendo de reatu, non salvando. Et quidem mala prohibebat: sed quia illi vires non habebant per seipsos justificandi se, clamandum erat ad illum, quomodo clamabat qui captivus ducebatur sub lege peccati: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Erant omnes homines sub Lege, non in Lege: jam illa deprimente, illa de reatu convincente. Demonstravit enim peccatum Lex: illa fixit spinam, illa fecit cor compungi; ipsa admonuit ut reum se quisque cognosceret, et pro venia cla
Abbreviated transcription (Latin):
nerat. S ixerã enĩ. ꝓnuntiabo adu̾sũ me. Uerum¬
aut̾e d̾s audiuit uoce cordis mei. uox mea in ore
nondũ erat: s auris di iã in corde erat. T̾ u re¬
misisti impietat᷑e cordis mei. Quia dixͣ ꝓnuncia
int̾ꝰ ẽ. Multi aute ꝓnunciant inqͥtat̾e suã. sed
adu̾sus ipsũ dnm dm̃. quando inueniunt᷑ in pec¬
catis suis dñt. hoc d̾s uoluit. Si eñĩ homo dicat
non feci. aut hoc factũ qd̃ arguis non ẽ peccatũ:
go feci : hoc eͣ ꝓnuntiare adu̾sus dm̃. Forte di¬
catis nemo hoc dicit. Qͥs ẽꝰ qͥ dicat ds hoc uo¬
luit: multi ⁊ hoc dñt. S ⁊ qͥ nͣ hoc dñt. et¬

Expanded text:
nerat; dixeram enim, Pronuntiabo adversum me: verumtamen Deus audivit vocem cordis mei. Vox mea in ore nondum erat, sed auris Dei jam in corde erat. Tu dimisisti impietatem cordis mei; quia dixi, Pronuntsuam, sed adversus ipsum Dominum Deum: quando inveniuntur in peccatis dicunt, Deus hoc voluit. Si enim homo dicat, Non feci; aut, Hoc factum quod arguis non est peccatum: go feci? Hoc est pronuntiare adversus Deum. Forte dicatis, Nemo hoc dicit: quis est qui dicat, Deus hoc voluit? Multi et hoc dicunt: sed et qui hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
trã correptionẽ suã insultant heretici: ꝑ eos
homines fiunt. qͥ pauꝑes. xp̃i ẽẽ nolunt. S
nũqͥd ab eis qͥ ẽẽ hoc uolunt au̾tunt ocłos
i  ocłi enĩ eiꝰ in pauꝑem respiciunt. Num
qd metuendũ ẽ ne in curba diuitũ paucos
pauꝑes uidere ñ possit : qͦs in eccłe catholice
gremio custoditos enutrit : palpebre eiꝰ:
ĩeerogant filios hominũ. h ic̃ filios homi¬
nũ. illa regła libent̃ acceper̃t: de ueterib
regeneratos ꝑ fidẽ. Hi qͥppe qͥb dã scriptu¬
raꝵ locis obscuris. tamqͥm clausis ocłis dei
exercent᷑ ut querant : & rursus qͥbuscam
locis manifestis tãquã aꝑtis ocłis dĩ illumi¬
nant᷑ ut gaudeant. E iste in scĩs libris cre¬
bra oꝑtio atq. adaꝑtio tamquã palpebre
st̃ di que int̾rogant. id que ꝓbant fili¬
os hominũ: qͥ neq. fatigantur rerũ obscuri¬

Expanded text:
tram correctionem insultant haeretici, per eos tram correctionem insultant haeretici, per eos homines fiunt qui pauperes Christi esse nolunt. Sed numquid ab eis qui hoc esse volunt, avertunt oculos Dei? Oculi enim ejus inquid metuendum est ne in turba divitum paucos pauperes videre non possit, quos in Ecclesiae catholicae gremio custoditos enutriat? Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Hic filios hominum, illa regula libenter acceperim, de veteribus regeneratos per fidem. Hi quippe quibusdam Scripturarum locis obscuris, tanquam clausis oculis Dei, exercentur ut quaerant: et rursus quibusdam locis manifestis, tanquam apertis oculis Dei, illuminantur ut gaudeant. Et ista in sanctis libris crebra opertio atque adapertio tanquam palpebrae sunt Dei, quae interrogant, id est, quae probant filios hominum, qui neq
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ cenet caput ex quo totũ corpꝰ conexũ
& cõpactũ ẽ ꝑ omem tactũ subminstrationis:
scđm oꝑationẽ. in m̃surã uniꝰcuiꝰq. partis in¬
crem̃tũ corporis facit. in edificationẽ sui in
caritate. In hoc cẽplo sco suo dominꝰ ẽ: quod
constat multis m̃ẽbris suis. sua queq. officia
gerentib in unã edificationẽ caritatis con¬
structis: qđ uiolat. qͥs qͥs causa pͥncipatꝰ sui
a catholica societate disiungit᷑. Dommꝰ in
cẽplo scõ suo : dominꝰ in celo sedes eius. Si ce¬
lũ acceꝑis uistũ. sic̃ t̾ram accipis peccatorẽ
cui dictũ ẽ t̃ra es ꝙ in t̾rã ibis: qd̾ dictũ ẽ
dñs in tẽplo scõ suo. repetitũ intelligis dũ
dictũ ẽ dñs in celo sedes eiꝰ. Ocłi eiꝰ in pau¬
ꝑem respiciunt : quippe cu derelictꝰ ẽ pauꝑ
& qͥ factus ẽ refugiũ pauꝑi. ꝙ ideo seditiões
om̃s & tumultꝰ infra ista retia donec ꝑduca¬
t᷑ ad litus de qͥb nob̃ in ꝑnitiẽ suã ꝙ ad noᷤᷤ¬

Expanded text:
corpus connexum et compactum per omnem tactum subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque partis incrementum corporis facit, in aedificationem sui in charitate . In hoc templo sancto suo Dominus est; quod constat multis membris suis, sua quaeque officia gerentibus, in unam aedificationem charitate constructis; quod violat, quisquis causa principatus sui a catholica societate disjungitur. Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Si coelum acceperis justum, sicut terram accipis peccatorem, cui dictum est, Terra es, et in terram ibis ; quod dictum est, Dominus in templo sancto suo, repetitum intelliges dum dictum est, Dominus in coelo sedes ejus. 8. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Quippe cui derelictus est pauper, et qui factus est refugium pauperi . Et ideo seditiones omnes et tumultus intra ista retia, donec perducantur ad littus, de quibus nobis in perniciem suam et ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
appellatũ. ne qͥd p̃cer modũ atq mensurã uł
in ipsis peccatoꝵ supplicus ꝑ diuinã ꝓuidenti¬
ã fieri arbitrem᷑ : et ideo tãquã ratiꝰonẽ red¬
et iusticias dilexit. Non frustra pluralit̃.¬
nͥ qr homines dicit: ut ꝓ iustis iusticie in¬
telligant᷑ posite. In multis enĩ iustis quasi
multe iusticie uident᷑ esse. cũ sit una dei:
cuiꝰ om̃s participant. tãquã si una facies in¬
tueat᷑ plura specula. qͦtqͦt in illa singłare ẽ
de illis plurib pluralit̃ reddit᷑. ꝓpterea rur¬
sus ad singłaritatẽ se refert dicendo. E qui¬
tat̾e uidit facies eiꝰ. Fortasse ꝓ eo sit positum
eqͥtat̾e uidit facies eiꝰ. ac si dicet᷑. equitas ui¬
sa ẽ in facie eiꝰ : id÷ in eiꝰ nocicia. facies enĩ
di ẽ : pocentia qua dignis innotescit. Aut
certe equitate uidit uultus eiꝰ : qr ñ se p̃bet
cognoscendũ malis s bonis: & ipsa ẽ equitas.

Expanded text:
appellatum, ne quid praeter modum atque mensuram, vel in ipsis peccatorum suppliciis per divinam providentiam fieri arbitremur. Et ideo tanquam rationem redDominus, et justitias dilexit. Non frustra pluralitquia homines dicit, ut pro justis, justitiae intelligantur positae; in multis enim justis quasi multae justitiae videntur esse, cum sit una Dei, cujus omnes participant: tanquam si una facies intueatur plura specula, quod in illa singulare est, de illis pluribus pluraliter redditur. Propterea rursus ad singularitatem se refert, dicendo, Aequitatem vidit facies ejus: fortasse pro eo sit positum, Aequitatem vidit facies ejus, ac si diceretur, Aequitas visa est in facie ejus, id est in ejus notitia; facies enim Dei est potentia qua dignis innotescit: aut certe, Aequitatem vidit facies ejus, quia non se praebet cognoscendum malis, sed bonis; et ipsa est aequitas.
Abbreviated transcription (Latin):
confirmant᷑. Dñs int̾rogat iustũ ⁊ impium.
Qͥ d gͦ : metuimꝰ ne aliqͥd nob̃ obsint impii.
si forte sacram̃ta nob̾cũ non sincero corde cõmu¬
nicant : quando ille int̾rogat iustũ s impiũ:¬
id÷ ñ ei qͥ credit dõ & sp̃e suã ñ ponit in hoie.
s tantum anime sue nocet dilector inqͥtatis.
ralit̾ ꝓpħe intelligunt᷑. siue boni siue. mali qͥ
etiã pseudo ꝓphete appellant᷑. sic ordinantur
tandos incidit nͥ peccatoe: suie ad p̃parationẽ
extremi supplicii si ꝑseuerare in peccando
maluerit. siue ad desudandã suꝑbiã si aliqn̾
donum cura sinceriore quesiuerit. Si autẽ
nubes ñ nͥ boni e ueri ꝓphete intelliguntur.
& de his manifestũ ẽ suꝑ peccatores laqueos
pluere đm : quãuis de his etiã pios ad fructifi¬

Expanded text:
ominus interrogat justum et impium, etc. Quid ergo metuimus, ne aliquid nobis obsint impii, si forte nobiscum sacramenta non sincero corde communicant, quando ille interrogat justum et impiuid est, non ei qui credit Deo et spem suam non ponit in homine, sed tantum animae suae nocet dilector iniquitatisraliter Prophetae intelliguntur, sive boni, sive mali, qui etiam pseudoprophetae appellantur; sic ordinantur tandos incidit nisi peccator; sive ad praeparationem extremi supplicii, si perseverare in peccando maluerit; sive ad desuadendam superbiam, si aliquando Deum cura sinceriore quaesiverit. Si autem nubes nonnisi boni et veri Prophetae intelliguntur; et de his manifestum est super peccatores laqueos pluere Deum, quamvis de his etiam pios ad fructifi
Abbreviated transcription (Latin):
be id̃ diuina scriptura : utrũq. factũ est.
Itẽ dominꝰ dic̃. Non qđ intrat in os ur̃m uo
comqͥnat: s qd exit. Auditꝰ g̾ peccator : et
gulã parat uoracitati. Audit hoc tustus: et
ã cyboꝵ discernendoꝵ suꝑsticione munit᷑.
& hinc gͥ eadẽ scripturaꝵ nuber ꝓ suo
cuiꝰq merito & peccatori pluuia laqueoꝵ:
e iusto pluuia ub̃tatis infusa ẽ. Ignis et
sulphur & sp̃c ꝓcelle: pars calicis eoꝵ
Hec pena coꝵ ẽ atq exitus. ꝑ qͦs blaphe¬

Expanded text:
divina Scriptura, utrumque factum est. Item Dominus dicit: Non quod intrat in os vestrum, vos coinquinat, sed quod exit . Audit hoc peccator, et gulam parat voracitati: audit hoc justus, et a ciborum discernendorum superstitione munitur. Et hic igitur eadem Scripturarum nube, pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis infusa est. 11. Ignis et sulphur et spiritus procellae pars calicis eorum. Haec poena eorum est atque exitus, per quos blasph
Abbreviated transcription (Latin):
dici possunt : qui cũ male intelligunt᷑. pluit
ds suꝑ peccatores laqueos ignis. Cũ aut̃ bene
incelligunt᷑. fecundat pectora pioꝵ atq fideli¬
ũ: sicut erempli gr̃a qđ scͥptũ ẽ. et er̃t duo
in carne una si ad libidinẽ qͥsq int̃p̃tetur. la¬
queũ pluit suꝑ peccatorẽ. Si aut̃ intelligas.
sic̃ ille qͥ ait ego aut̃e dico in xp̃o & in eccła:¬

Expanded text:
nt: qui cum male intelliguntur, pluit Deus super peccatores laqueos; cum autem bene intelliguntur, foecundat pectora piorum atque fidelium. Sicut exempli gratia, quod scriptum est, Et erunt duo in carne una , si ad libidinem quisque interpretetur, laqueum pluit super peccatorem; sin autem intelligas, sicut ille qui ait, Ego autem dico in Christo et in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ sustinet. In domino gͦ confioo. Illi time¬
ant qͥ confidunt in homine : & de parte ho¬
minis se esse negare ñ posst̃. ꝑ cuiꝰ canos ui¬
rant : & cũ in sermone ab eis querit᷑ cuiꝰ
cõmunionis sint. nͥ de parte illiꝰ se eẽ dicãt
ñ possunt agnosci. Dic quid isti faciunt cũ
illis cõmemorant᷑ tã innumerabilia et cotti¬
drana peccata & scelera eoꝵ. qͥb plena ẽ illa

Expanded text:
liter sustinet. 5. In Domino ergo confido. Illi timeliter sustinet. 5. In Domino ergo confido. Illi timeant qui confidunt in homine, et de parte hominis se esse negare non possunt, per cujus canos jurant: et cum in sermone ab eis quaeritur, cujus communionis sint, nisi de parte illius se esse dicant, non possunt agnosci. Dic quid isti faciunt, cum illis commemorantur tam innumerabilia et quotidiana peccata et scelera eorum, quibus plena
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere. a nomiue. xp̃iano dẽt̾rebantur
infirmi: in quo t̾rore u̾ba dolosa & sacrile¬
ga lacłabant᷑ peccatores. ut etiã rectos corde
ꝑuiterent. Potest et de his peccatorib incelli.¬
gi qͦs eccła continet. qd̃ t̾c inuenta occasiõe
huiꝰ lune obscure multa cõmiserint. quȩ
nob opbria nc̃ obiciunt᷑ ab hereticis: cũ eoꝵ
ne toto orbe diffuso atq. celebrato: qͥd mͥ ẽ
in cognitis ꝑturbari: In domino enĩ confico.
nec audio dicentes anime niee cransinigra
in montes sicut paser : qm̃ ecce peccatores inten¬
der̃t arcũ. ut sagutent in obscura luna rec¬
bos corde. A ut ⁊ si nc̃ illis luna uidet᷑ obscu.¬
ra qr incertũ uolunt efficere que sit catho¬
lica. ⁊ eã peccatis carnaliũ hominũ qͦs mul¬
tos continet conant᷑ arguere: qͥd ad eũ
ꝑtinet qui uere dicit in domino confico:
Qua uoce se qͥsq. & frum̃tũ ẽẽ ostendit.⁊
usq. ad uentilationis tepus paleas collerabi¬

Expanded text:
ostendere, a nomine christiano deterrebantur ostendere, a nomine christiano deterrebantur infirmi; in quo terrore verba dolosa et sacrilega jaculabantur peccatores, ut etiam rectos corde perverterent. Potest et de his peccatoribus intelligi, quos Ecclesia continet, quod tunc inventa occasione hujus lunae obscurae, multa commiserint, quae nobis opprobria nunc objiciuntur ab haereticis, cum eorum ne toto orbe diffuso atque celebrato, quid mihi est incognitis perturbari? In Domino enim confido; nec audio dicentes animae meae: Transmigra in montes sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Aut si et illis nunc luna videtur obscura, quia incertum volunt efficere quae sit catholica, et eam peccatis carnalium hominum, quos multos continet, conantur arguere; quid ad eum pertinet qui vere dicit: In Domino confido? Qua voce se quisque et frumentum esse ostendit, et usque ad ventilationis tempus paleas tolerabi
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ipsi imꝑice multitudi ͫ demonstrat eccłe
figurã: in qua credit᷑ resurrectio mortuoꝵ
Deinde querendũ ẽ qͥd in hoc psalmo accipi¬
at᷑ obscura luna : in qua peccatores saguta¬
re parauer̃t rectos corde. Aon enĩ unoꝰ modo
dici obscura luna potest. N am et cũ fuut᷑
menstruis cursib. ⁊ cũ eiꝰ fulgor mebilo int̃¬
polat᷑. & cũ plena deficit: dici potest obs¬
cura luna. P otest gͦ & de ꝑsequutoribus
marcyrũ incelligi. qđ sagittare uolueruis
in obscura luna rectos corde : siue adhuc in
eccłe nouitate. qr nondũ t̃ris maior efful¬
serat. & gentiliũ suꝑsticionũ tenebras ui¬
cerat. Siue linguis blasphemoꝵ ⁊ xpͣianoꝵ
nom̃ male diffamantiũ. quasi nebulis cũ t̃ra
obtegeret᷑ uideri ꝑspicua luna ñ poterat:
id÷ eccła : siue ipsoꝵ mr̃m cedib. & tanta ef¬
fusione sanguinis. tãquã illa a defectu et ob¬
seuratione. qua cruentã faciẽ luna uidetur

Expanded text:
etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resurrectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in hoc psalmo accipiatur obscura luna, in qua peccatores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis cursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et cum plena deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum intelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde: sive adhuc in Ecclesiae novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: sive linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi nebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum caedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luna videtur
Abbreviated transcription (Latin):
tis locis in sc̃is scxipturis allegorice sol appel¬
latus ẽ illustrat᷑. Quẽ nescientes ⁊ cernere
ñ ualentes heretici qͥdã. ad istũ solẽ corpore¬
uͭ ⁊ uisibilẽ qd̃ cõmune lum̃ ẽ carnis homi¬
nũ acq muscaꝵ. sensus simpliciũ conantur
au̾tere : & nonnulloꝵ au̾tunt. Qͥ quandiui
ñ possunt interior̃e luc̃e ueritatis mente c̃¬
tueri simplici fide chatolica contenti esse
nolunt : que una paruuł salus ẽ : quo uno
lacte ad firmitatẽ solidioris cybi certo robo¬
re ꝑuenit᷑. Quelibet gͦ duaꝵ istaꝵ opinio¬
nũ uera sit: congruent̃ accipit᷑ allegorioe
luna eccła. Aut si ui istis ob̾curitatib mag̃
negotiosis quã fructuosis exercere aniniũ
aut ñ libet aut ñ uacat. aut animꝰ ipse
non ualet. satis ẽ lunã popularib ocłis intu¬
eri: & ñ querere obscuras causas: s cũ om̃ib
& incrementa eiꝰ & complem̃ta ꝙ decrim̃ta
sencire. Que. si. ꝓpterea deficit ut renouet᷑

Expanded text:
tis locis in sanctis scripturis allegorice sol appellatus est, inlustratur. quem nescientes et cernere non ualentes haeretici quidam ad istum solem corporeum et uisibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur auertere et nonnullorum auertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem ueritatis mente ctueri, simplici fide catholica contenti esse nolunt, quae una parvulis salus est, et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum opinionum vera sit, congruenter accipitur allegorice luna, Ecclesia. Aut si in istis obscuritatibus, magis negotiosis quam fructuosis exercere animum aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quaerere obscuras causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur,
Abbreviated transcription (Latin):
hanc opinionẽ luna in allegoriã significat
eccłam. qd̃ ex parte sp̃uali lucet eccła. ex
parte aut̃ carnali obscura ẽ: ⁊ aliquan¬
do spũalis pars in bonis oꝑib apparet ho¬
minib. aliquando aut̃ in conscientia la¬
cet. ac do cantũm nota ẽ. cũ solo corpore
apparet hominib : sicut contingit cũ ora¬
nius in corde & quasi nicħ agere uidemur.
dũ non ad t̾rã s sursũ cor hab̾e iubemur
ad dominũ. Alii autẽ dicunt ñ hab̾e
lunã lumen ꝓpriũ. s a sole illustrari: sed
quando cũ illo ẽ. eã partẽ ad nos habere
qua ñ illustratur. & id̾o nicħ in ea lucis ui¬
deri. Cũ auc̃e incipit ab illo recede: illus¬
trari etiã ab ea parte quã habet ad t̾ram.
qͥsqͥs occidentẽ solẽ obseruauerit. cũ eũ ce¬
perit ñ uidere. conu̾sus ad orientẽ lunam
surg̾e uideat.: atq. inde ex alia parte cũ ei
ceperit ꝓpinquare. illã partẽ ad nos conuer¬

Expanded text:
hanc opinionem luna in allegoria significat hanc opinionem luna in allegoria significat Ecclesiam, quod ex parte spirituali lucet Ecclesia, ex parte autem carnali obscura est: et aliquando spiritualis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet ac deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere uidemur, dum non ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos conuer
Abbreviated transcription (Latin):
qͣr unde lum̃ habeat. alii dicunt suũ ha¬
bere. s globũ eiꝰ dimidiũ lucẽre. dimidiũ
aũ obscurũ ẽẽ : dũ aut̃ mouet᷑ in circło suo
eandẽ partẽ qua lucet paulatĩ ad t̾ras conu̾¬
ti ut uiđi a nob̃ possit: ꝙ iđo priuis quasi
corniculatã apparere. Nã & si facias pilã
ex dimidia parte candidã ꝙ ex dimidia obs¬
curã : si eã parte qua obscura ẽ ante ocłos
habeas. nicħ candoris uides. ꝙ cũ ceꝑis illã
candidã parte ad ocłos cou̾tere: si paula¬
t̃i facias. primo cornua candoris uidebis.
Deinde paulatĩ crescit. donec tota pars
re. & canddor minui. oonec it̾m ad cornua
reoeat: & postremo tocus ab ocłis au̾tatur¬
ac rursus obscura illa pars sola possit uidi:
qd fieri dicunt cũ lumen lune uidet᷑ cre¬
cere usq ad quintã decimã. & rursus usq
ad xxxͥ minui : ꝙ redire ad cornua. donec
penitus in ea nicħ lucis appareat. S cđm

Expanded text:
quaeritur unde lumen habeat, alii dicunt suum haquaeritur unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum ejus dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem movetur in circulo suo, eamdem partem qua lucet, paulatim ad terras converti, ut videri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. Nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam, et ex dimidia obscuram; si eam partem quae obscura est ante oculos habeas, nihil candoris vides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos convertere, si paulatim facias, primo cornua candoris videbis, deinde paulatim crescit, donec tota pars re, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, et postremo totus ab oculis avertaturac rursus obscura illa pars sola possit videri: quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur crescere usque ad quintamdecimam lunam, et rursus usqam minui, et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
transmigra in montẽ. sic̃ paser. Qm̃ ecce
peccatores tetendert̃ arcũ parauer̃t sagit¬
tas suas in pharetra: ut sagutent in
obscura luna rectos corde. Terrores isti
st̃ cõminantiũ nob̾ de peccatorib: ut ad se
tamqu̾a ad iustos transeamꝰ. E cce inquuus:
peccatores cetender̃t arcũ. Credosscriptura:
quas illi carnalit int̃pretando uenenatas in¬
de sententias emittunt. Parauert̃ sagitas
in pharetra: eadẽ u̾ba scił. que scripturaꝵ
auctoritate iaculaturi st̃ in cordis occulto
parauer̃t. Ut sagittent in obscura luna
rectos corde : ut cũ senserint eccłe lumi
se posse coniunci. corrũpant mores bonos
colliqͥis malis. S contͣ istos om̃s t̾rores di¬
cendũ ẽ: in domino confido. Luna uͦ quã
congruent̾ significet eccłam: menum me
ꝓmisisse in hoc psalmo considaturũ.
Due st̃ de luna opiniones ꝓbabiles h arũ
aut̃ que uera sit : aut ñ om̃mo aut diffici¬
le me arbitror posse hominẽ scire. Cũ enĩ

Expanded text:
cce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Terrores isti sunt comminantium nobis de peccatoribus, ut ad se tanquam ad justos transeamus. Ecce, inquiunt, peccatores intenderunt arcum: credo, Sripturas, quas illi carnaliter interpretando, venenatas inde sententias emittunt. Paraverunt sagistas suas in pharetra: eadem verba scilicet, quae Scripturarum auctoritate jaculaturi sunt, in cordis occulto paraverunt. Ut sagittent in obscura luna rectos corde: ut cum senserint, Ecclesiae se posse convinci, corrumpant bonos mores colloquiis malis . Sed contra omnes istos terrores dicendum est: In Domino confido. 3. Luna vero quam congruenter significet Ecclesiam, memini me promisisse in hoc psalmo consideraturum. Duae sunt de luna opiniones probabiles: harum autem quae vera sit, aut non omnino, aut difficillime arbitror posse hominem scire. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
minauit. qͥ ante traditionẽ dm̃i. nec loculis
dominicis fidẽ potuit exhibere. cũ ceteris dis¬
cipłis ad p̾dicandũ regnũ celoꝵ misit. ut de¬
monstraret dona di ꝑuenire ad eos ͥcũ fide

Expanded text:
minavit , qui ante traditionem Domini nec loculis minavit , qui ante traditionem Domini nec loculis dominicis fidem potuit exhibere , cum caeteris discipulis ad praedicandum regnum coelorum misit ; ut demonstraret dona Dei pervenire ad eos qui cum fide