comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum didimꝰ uir eruditissimꝰ captꝰ ocłis. int̾
ceteras sermocinationes qͥs de scripturis
scis habebant. cui eiꝰ admiraret ingenui &
acum̃ animi collaudaret. sciscitans ait. Num
tristis es qd ocłis carnis careas: Cũ ille pu¬
dore reticeret: scdo tercioq interrogans.
tandẽ elicuit ut merorẽ animi simplictiꝰ
fateret᷑. Cui antoniꝰ. Miror ait prudentẽ
uirũ eiꝰ reidolere damno quã formice &
musce & culices habeant. & ñ lecari illiꝰ pos¬
sessione. ꝗͣ scĩ soli & apłi meruerunt. Ex qͦ
ꝑides qđ multo meliꝰ fit sp̃u idẽ. qͣ car¬
ne. & illos ocłos posfide in qͦ festuca peccati
n possit incide. Nos licet hoc anno ñ uener
tam̃ ñ desꝑamꝰ aduentũ tuu. Qđ si sc̃s dia¬
neris. libent̾ suscipiã dispensationis morã
magnitudine fęnoris tuplicati. E xpli c̃¬

Expanded text:
eum Didymus vir eruditissimus, captus oculis, inter caeteras sermocinationes, quas de Scripturis sanctis habebant, cum ejus admiraretur ingenium, et acumen animi collaudaret, sciscitans ait: Num tristis es, quod oculis carnis careas? Cum ille pudore reticeret; secundo tertioque interrogans, tandem elicuit, ut moerorem animi simpliciter fateretur. Cui Antonius: Miror, ait, prudentem virum ejus rei dolere damno, quam formicae et muscae et culices habent, et non laetari illius possessione, quam sancti soli et Apostoli meruerunt. Ex quo ides, quod multo melius sit spiritu uidere quam carne et illos oculos possidere, in quos festuca peccati non possit incidere. ad nos licet hoc anno non ueneris, tamen nOli desperamus aduentum tuum. quodsi sanctus dianeris, libenter suscipiam dispensationis moram magnitudine fenoris duplicatam. LXI
Abbreviated transcription (Latin):
los pugnas. ꝑ forũ ac plateas nitidꝰ & politꝰ
amator incedis. facies meretͥcis facta ẽ tͥ
nescis erubescere. Conuertere miset ad dñm
& ille agat penitentiam¬
mnetiecoo uulneie ꝓpͥo alioͤ nteris infaranꝰ
Quid me bene tͥ & sedule consulentẽ. qͥsi fre¬
neticꝰ morsu lacera  Isto. Ego flagitiosus si
ut uulgo iactitas. Saltẽ mecũ age pęniten¬
tiam. Criminosus ut simulas. mͣitare la
crimas criminosi. Num peccata mea uirtu¬
tes tuȩ st̃. An maler tuer putas solatiu.
si multos tui similes habeas : fluant de ocłi

Expanded text:
los pugnas; per forum ac plateas nitidus et politus los pugnas; per forum ac plateas nitidus et politus amator incedis. facies meretricis facta est tibi, nescis erubescere. conuertere, miser, ad dom ille agat paenitentiamneglecto uulnere proprio alios niteris infamare ? quid me bene tibi et sedule consulentem quasi freneticus morsu laceras ? esto, ego flagitiosus sum, ut uulgo iactitas: saltem mecum age paenitentiam; ccrymas criminosi. Num mea peccata virtutes tuae sunt? An malorum tuorum putas solatium, si multos tui similes habeas? Fluant paululum
Abbreviated transcription (Latin):
ingerere quȩ scripsisti. Iaces itaq aduo¬
lutꝰ genib meis. & mina ut tiuis uerb u¬
tar sanguinis dep̾caris. Et o te miserũ. ne¬
glecto udicio dei me tantũ qͣͦsi uindicẽ ti¬
mes Ignoui fateor. Quid enĩ tͥ aliud possu
facere : Ap̃ianũ horcatꝰ sũ ut ageres peni¬
tentiã. & in cilicio & in cinere uolutareris.
ut solitudinẽ peceres. ut uiueres in monaᷤᷤ¬
terio. ut dei miscdia iugib lacrimis im¬
petrares. At tu bone spei colum᷑. secrete sti¬
niuł inflamatꝰ factꝰ es mͥ in arcũ ꝑ uersũ.
& contra me coniutior sagitras iactas. Ini
micꝰ fact̾ sũ uera dicens. Non doleo de male¬
dictis. Quis enim nesciat. nichil nͥ flagiti¬
osũ tuo ore laudari: Hoc plango qđ tui
in rubenti caluaria digeris capillos. Ian¬
rina ceruix thoris adipeis intumescens. nec
qr fracta ẽ. inclinat᷑. Suꝑ hec unguentis fia¬
gras. nuitas balneas. & contra renascentes pi¬

Expanded text:
ingerere, quae scripsisti.. Iaces itaque aduoingerere, quae scripsisti.. Iaces itaque aduolutus genibus meis: \'heminam\', ut tuis uerbis utar, \'sanguinis\' deprecaris et — o te miserum — neglecto iudicio dei me tantum quasi uindicem times. ignoui, fateor; quid enim tibi aliud possem facere Christianus? hortatus sum, ut ageres paenitentiam et in cilicio et cinere uolutareris, ut solitudinem peteres, ut uiueres in monasterio, ut dei misericordiam iugibus lacrimis inpetrares. at tu, bonae spei columen, excetrae stimulis inflammatus factus es mihi in arcum peruersum et contra me conuiciorum sagittas iacis. inimicus tibi factus sum uera dicens. non doleo de maledictis — quis enim nesciat nihil nisi flagitiosum tuo ore laudari? — hoc plango, quod tin rubenti caluaria digeris capillos, taurina ceruix toris adipeis intumescens nec, quia fracta est, inclinatur. super haec unguentiF flagras, mutas balneas et contra renascentes pi
Abbreviated transcription (Latin):
di. Oriebat᷑ tͥ ut postea dictici sol inuito. Eran¬
gius. marcidꝰ. pallid. ut suspitione omi ate¬
res. euanglium xp̃i qͣsi diacon lectitabas. Nlos
pauore iecunii putabam & erangu os cont̾
institutũ ac morẽ tiuĩ q̃si confetĩ iugiliis
sera parabant᷑. lam iter dispositũ decreta
ta. Et ecce angłs ille cubiciili mãris initor
cunarũ diu custos. & infantis xpigerulus
cora qͦ tanta faciebas. ipse te ꝓdidit. O fu¬
nestos ocłos meos. o die ulã om̃i maledicti¬
õne dignissimã. in qͣ epłas tuas qs huc usq
retinemꝰ consternata inte legi. Quȩ ibi
turpitudines. quȩ blandities quanta de
condicco stupro exultatio. Ho qne diaconũ
ñ dicã loqͥs scire potuisse. Ubi miser ista
didicisti. qͥ in eccłia te mitritũ eẽ iactabas
manꝰ tua te redarguet. ipsi apices ꝓclama¬
bunt. Habeo gͥ lucrii sceleris. ñ possũ tͥ

Expanded text:
di. oriebatur tibi, ut postea didici, sol inuito. exsandi. oriebatur tibi, ut postea didici, sol inuito. exsanguis, marcidulus et pallidus, ut suspicione omni careres, euangelium Christi quasi diaconus lectitabas. nos pallorem ieiunii putabamus et exsangue os contra institutum ac morem tuum quasi confectum uigiliis seram, parabantur; jam iter dispositum, decreta ta ; et ecce Angelus ille cubiculi Mariae janitor, cunarum Domini custos, et infantis Christi gerulus, coram quo tanta faciebas, ipse te prodidit. 7. O funestos oculos meos! o diem illum 1091 omni maledictione dignissimam, in qua epistulas tuas, quas huc usque retinemus, consternata mente legi! quae ibi turpitudines! quae blanditiae! quanta de condicto stupro exultatio! hocine diaconum non dicam loqui sed scire potuisse! ubi, miser, ista didicisti, qui in ecclesia te nutritum esse iactabas manus tua te redarguet, ipsi apices proclamabunt. habeto interim lucrum sceleris: non possum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Totũ qͥdẽ de te credi pocest. s. ueneratio p̃sepi̾
& cãpi nõinine sinunt plus credere. ꝗͣ. te uo¬
luntate tantii & animo corruisse. Miser. ñ ne
tui. lingua torpuit. concidert brachia. pe¬
ctꝰ intremuit. nitauit incessus: Post apłi pe¬
tri basilicã. in ꝗͦ xp̃i flameo consecrata ẽ. post
crucis & resurrectionis & ascensionis dn̾cȩ sa¬
cram̃ta. in qͥb rursũ se in monastio uicturã
spopondat. audes crinẽ eiꝰ acciꝑe ut tecũ no¬
ctib dormiture. ꝗͣ xp̃s messuerat in spelun¬
ca: Deinde a uesꝑe usq mane fenestrȩ illiꝰ
assides. & qr ppter attitudinẽ herere uob̾ cõ¬
minꝰ ñ sicebat. ꝑ funicłm ł accipis aliqͥd ł re¬
mitis. Nide quanta diligentia dni fuerit.
ut nunꝗͣ domi uirginẽ nͥ in eccłia uidis. ꝙ̃ cu
talẽ uterq urm habuerit uoluntatẽ. nͥ ꝑ fe
nestra nocte facultas uob̾ ñ fuerit colloquen¬

Expanded text:
totum quidem de te credi potest, sed ueneratio praesepis totum quidem de te credi potest, sed ueneratio praesepis et campi non me sinunt plus credere quam te uoluntate tantum et animo corruisse. miser! nonne, li, lingua torpuit, conciderunt brachia, pectus intremuit, nutauit incessus? post apostoli Petri basilicam, in qua Christi flammeo consecrata est, post crucis et resurrectionis et ascensionis dominicae sacramenta, in quibus rursum in monasterio se uicturam spoponderat, audes crinem accipere tecum noctibus dormiturum, quem Christo messuerat in spelunca? deinde a uesperi usque mane fenestrae illius adsides et, quia propter altitudinem haerere uobis comminus non licebat, per funiculum uel accipis aliquid uel remittis. uide, quanta diligentia dominae fuerit, ut numquam uirginem nisi in ecclesia uideris et, cum talem uterque uestrum habuerit uoluntatem, nisi per fenestram nocte facultas uobis non fuerit conloquen
Abbreviated transcription (Latin):
ris ẽ ingyptiis & si riss monasterris. ut tam
ꝑuirgo quidua que se deo uouerint & scło ie¬
nuncianes oins delitias scłi conculcarint. cri¬
Enẽ monat̾ior matribi õfferant. De scd̾is n in
ꝑ tecto posxa contra apłi uoluntate in cesarͣiȩ
capite. s. tigato parit̾ ac uelato. Nec hoc qͥspiã
p̾ter tondentes nouit a consas. nͥ qͥa qd. ab om̃ib
fit: pene nescit᷑ ab om̃ib. Hoc aut duplice ob
causa. de consuecudine uersũ ẽ. in naturã. ne¬
ł qͥa lauachrum ñ adeunt ł qr oleũ nec capite
nec ore uorunt hͣa parius animalib que int̾
feceris fut᷑o matͥmonio. In spelunca illa uene¬
rabili qͥsi qͦͣsdã obsides accipis. capillos. sud ari¬
ola infelicis. & cingulũ dotale pignꝰ deportas.
luras ei. te nullã similit̾ amaturii. Deinde cur¬
ris ad pastor locũ. & angłoꝵ desuꝑ strepitu
concinnente. in ead uerba testaris. Nichil dico
ampliꝰ. ꝙ in oscła rueris. qđ amplerus sis.

Expanded text:
riae monasteriis, ut tam uirgo quam uidua, quae deo se uouerint et saeculo renuntiantes omnes delicias saeculi conculcarint, crinem monasteriorum matribus offerant desecandum non intecto postea contra apostoli uoluntatem incessurae capite sed ligato pariter ac uelato. nec hoc quisquam praeter tondentes nouit et tonsas, nisi quod, quia ab omnibus fit, paene scitur ab omnibus. hoc autem duplicem ob causam de consuetudine uersum est in naturam, uel quia lauacra non adeunt uel quia oleum nec capite nec ore norunt, ne paruis animalibus, quae inter feceris. futuro matrimonio in spelunca illa uenerabili quasi quosdam obsides accipis capillos, sudariola infelicis et cingulum, dotale pignus, reportas, iuras ei te nullam similiter amaturum. deinde curris ad pastorum locum et angelorum desuper strepitu concinente in eadem uerba testaris. nihil dico amplius, quod in oscula rueris, quod amplexus sis.
Abbreviated transcription (Latin):
nimiaq clemtiã mat̾iã estimes delictoꝵ
rursũ crucifigens tͥmet ipsi filuĩ dei &̃os¬
tentui habens. & ñ legens illud qđ seqͥt. Ter¬
ra enim uenientẽ sepe suꝑ se bibens ymbit.¬
& generans herba opportumã illis a qͥb sa mli¬
qͥt᷑ accipit benedictionẽ a dño. ꝓfeirns au¬
tẽ spinas & tribulos. reꝓba est &̾ male

Expanded text:
nimiamque clementiam materiam aestimes delictorum nimiamque clementiam materiam aestimes delictorum rursum crucifigens tibimet ipsi filium dei et ostentui habens et non legens illis, quod sequitur: terra enim uenientem saepe super se bibens imbrem et generans herbam oportunam illis, a quibus colitur, accipit benedictionem a deo; proferens autem spinas
Abbreviated transcription (Latin):
niq inter glactios barbari. & barbari ma¬
riti. & mariti potentis excubias impudi¬
citiȩ fla̾ma te rapuit. Non timiusti in illa
domo adult̾iũ facd̾re. in qͥ sine uidice iur¬
lesus se poterat ulcisci. Duceris ad horculo.
lid surb urbana ꝑtheris. tã lib̾e & insane
te aguit absente marito urore te putes uͥ¬
tenet᷑ iumpis. romã occuitꝰ ingrederis. La¬
titas ir saniitas latrones. & ad pͥmũ martti
dissat. nauigio te cretis. In tanitu tanteꝰ fuge
celeritas fuit: ut cẽpestatẽ t̾ra canceres tutio
Qͥs ñ susciꝑet eũ. qͥ se monachiĩ ꝓmittebat
psertimn ignorans tragedias tuas. ep̃i tui cõ¬
m̃daticias ad cecͥos sacerdotes eplas legens:
Iu aut̃ infelx transfigurabaste in angłm
lucis. & ministrti sathane ministrũ iͥticie
finuilabas. Sub uestitu ouiũ latebas lupꝰ
tuoꝵ qͣsi in breui pingerẽ tabella. & ge¬
sta tria ante ocłos ponere. ne misccłia dni

Expanded text:
nique inter gladios barbari et barbari manique inter gladios barbari et barbari mariti et mariti potentis excubias inpudicitiae flamma te rapuit. non timuisti in illa domo adulterium facere, in qua sine iudice laesus uir se poterat ulcisci. duceris ad hortulos, ad suburbana pertraheris, tam libere et insane agis, ut absente marito uxorem te putes hatenetur, erumpis, Romam occultus ingrederis, latitas inter Samnitas latrones et ad primum mariti disset, nauigio te credis in tuto. tanta fugae celeritas fuit, ut tempestatem terra duceres tutiorquis non susciperet eum, qui se monachum promittebat, praesertim ignorans tragoedias tuas et episcopi tui commendaticias ad ceteros sacerdotes epistulas legens? at tu, infelix, transfigurabas te in angelum lucis et minister satanae ministrum iustitiae ministrum. sub uestitu ouium tuorum, quasi in brevi depingerem tabella, et gesta tua ante oculos ponerem, ne misericordiam domini
Abbreviated transcription (Latin):
utudinẽ tin impudenter sibi mynsterui¬
dei uindicabant. Unde & locus tabernacłi¬
dni ipse subu̾sus ẽ. & ꝓpt̾ uitia sacerdo
tuq habet te ep̃i tui iusticia lib̾are: ut ti¬
mendũ fit ne ꝓpt̾ te de solio suo corruens
quã portare ipse debuerat. qͣsi ruentẽ fu¬
stentare uoluit. & peussus ẽ. Quid de te
fut᷑um piitas. q stante archã eñi p̃cipitare
conatꝰ es: Quanto ep̃s qͥ te ordinauit ꝓ¬
babił ẽ. tanto ampliꝰ tu detestandꝰ qͥ tale
hominẽ fefeslifti. Solemꝰ mala domͦ nr̾ȩ.
scire nouissimi ac lib̾oꝵ & conuigũ uitia
uicinis canentib ignorare. Nlouerat te ois
italia. uniu̾si ante altare rpi stare inge¬
miscebant. Nec tu ta callid̾ eras. ut pruden¬
rer tua uitia celares. Sic estuabas. sic sudan¬
te te & lascruientẽ huc atq illuc rapiebai
uoluptas: ut qͥsi qͦsdã triumphos palmãq
uitioꝵ de explecis libidinib subleuares. De¬

Expanded text:
litudinem tui inpudenter sibi dei ministerilitudinem tui inpudenter sibi dei ministerium uindicabant. unde et locus . tabernaculi ipse subuersus est et propter uitia sacerdottumque abest te episcopi tui iustitia liberari, ut timendum sit, ne propter te de solio suo corruens quam portare ipse debuerat, quasi ruentem sustentare uoluit et percussus est, quid de te futurum putas, qui stantem aream domini praecipitare conatus es ? quanto episcopus, qui te ordinauit, probabilis est, tanto tu amplius detestandus, qui talem hominem fefellisti. solemus mala domus nostrae scire nouissimi ac liberorum et coniugum uitia uicinis cantantibus ignorare. nouerat te omnis Italia, uniuersi ante altare Christi stare ingemescebant. nec tu tam callidus eras, ut prudenter tua uitia celares. sic exaestuabas, sic subantem te et lasciuientem huc atque illuc rapiebat uoluptas, ut quasi quosdam triumphos palmamque uitiorum de expletis libidinibus subleuares. De
Abbreviated transcription (Latin):
tas in terra naid. Quid totꝰ in salo flnctu¬
as. nec statuis supraᷤ petrã pedẽ trium: Ca¬
ue ne te finees c̃ madianite fornicantẽ
sero hastȩ configat. Quiꝰ pͥlus ꝗͣ thamar
uirginẽ fr̃ & consangluneus polluitti
uersus in absalon occice eiĩ cupis qui ce
rebellantẽ plangit & mortuu. Clamat ed¬
tra te sangins nabuthȩ & uinea rerł lot
est seminis dei. s ꝗͣnt ortii uoluptatũ in
Hasciuie hosera conũtisti. dignã ultionẽ¬
de te reposcunt. Mittit᷑ tͥ helias. tormitũ
&̾ interitũ nuntian. Incuruare & sacco
a Non suꝑducã malitiã in dieb eiꝰ. Sed
siliũ ꝓ patre puniri. Amima ᷤ enim quȩ
peccauerit ipsa moriet᷑. Et samuel habu¬
it filios. qͥ recessert̾ a timore dei: & abie¬
it post auaritiã. & iniqͥtatẽ. Et heli sacer¬
doi sc̃s fuit. s habuit filios qui ut in he¬
biror uoluinib logimꝰ fornicabant᷑
cũ mulierib in tabernacło dei. & in fani¬

Expanded text:
tas in terra Naid ? quid totus in salo fluctutas in terra Naid ? quid totus in salo fluctuas nec statuis super petram pedes tuos ? caue, ne et te Phinees cum Madianitide fornicantem siromaste configat. quid, postquam Thamar uirginem frater et consanguineus polluisti, uersus in Abessalom occidere cupis eum, qui te et rebellantem plangit et mortuum? clamat contra te sanguis Nabuthae et uinea Hiezrahel, est \'seminis dei\', quam in hortum uoluptatum et lasciuiae holera conuertisti; dignam de te ultionem reposcunt. mittitur tibi Helias tormenta et interitum nuntians: incuruare et sacco a? non superducam malitiamindiebuseius. Sed filium pro parente puniri. anima enim, quae peccauerit, ipsa morietur. et Samuhel habuit filios, qui recesserunt a timore dei et abierunt post auaritiam et iniquitatem. etHeli sacerdos sanctus fuit, sed habuit filios, qui, ut in Hebraeorum uolumine legimus, fornicabantur cum mulieribus in tabernaculo dei et in simi
Abbreviated transcription (Latin):
in sepulcbro: tam̃ & fetentẽ dns suscitabit
Imitare saltẽ cecos illos. ꝓpter qͦs saluator
dimittens domũ suã & hereditatẽ suã ieri¬
cho uenit. Sedentib intenebris & umbri
mortis. lur orta ẽ. eis. Qui postꝗͣ prȩterire
dnm cognouissent: ceꝑitnt clamare dicen¬
tes. fili dauid miserere nr̃i. Poteris &̾ tu
uide si clames. si accitꝰ ab eo sordida uesti¬
menta ꝓicias. Cĩ comiersus ingemueris. te¬
saluus eris. & te scies ubi fueris. Langat mo¬
dice cicatrices tuas. ꝑtractatet luminii
qͦndã tuor uestigia. Licet ab utero sic ge¬
nitꝰ sis : & in deliccis conceꝑit te mater tua
asꝑget te ysopo & mundaberis. lauabite
& suꝑ nuẽ deasbaberis. Quid incurius ter¬
re heres. & totꝰ in ceno iaces Illa quã dec̃
& octo annis sathanaᷤ iunxerat. postꝗͣ a sal¬
uatore curata ẽ: celum erecta susper̃. Qd
ad cam dictũ ẽ. ⁊ diccii puta. Pecrasti. qͥd¬
ce. Quid longiꝰ recedis a facie dei. & hobi¬

Expanded text:
in sepulcro, tamen et foetentem Dominus suscitabit. Imitare saltem caecos illos, propter quos Salvator dimittens domum suam et haereditatem suam, Jericho venit. Sedentibus in tenebris et umbra mortis lux orta est. qui, postquam praeterire dominum cognouissent, coeperunt clamare dicentes: fili Dauid, miserere nostri. poteris et tu uidere, si sic clames, si accitus ab eo sordida uestimenta proicias. cum conuersus intenebris, saluus eris et tunc scies, ubi fueris. tangat modo cicatrices tuas, pertractet luminum quondam tuorum uestigia. licet ab utero sic genitus sis et in delictis conceperit te mater tua, asperget te hysopo et mundaberis, lauabit te et super niuem dealbaberis. quid incuruus terrae haeres et totus in caeno es? illa, quam decem et octo annis satanas uinxerat, postquam a saluatore curata est, caelum erecta suspexit. quod ad Cain dictum est, tibi dictum puta: peccasti? quiesce. quid longius recedis a facie dei et habi
Abbreviated transcription (Latin):
relinqͥt᷑ uoluntati. Inde est qs peccata patrũ in
texia a&ᷤᷤ qͥrta generationẽ restituit. dũ ñ uulte
statun punire peccantes. s ignoscens pͥmis postri¬
ma condepnat. Alioqͥn si ꝓtin̾ scelerum ultor
ensterit. & multos alios. & certe paulũ apłm ee¬
che ñ hab̾ent. Erechnel ꝓpħa cuĩ supͣ fecimꝰ m̃tio¬
ne dei uerbũ ad se factũ referens. ait. Api ostu¬
ũ a manduca que ego dabo tͥ. It iudi inqͥt. &
ece manꝰ extensa ad me & in tpsa uolum ubri.
Et reuoluit illud in conspoctii meo. & in ipso

Expanded text:
peccata patrum in tertiam et quartam generationem restituit, dum non uult statim punire peccantes, sed ignoscens primis extrema condemnat; alioquin, si protinus scelerum ultor existeret, et multos alios et certe Paulum ape non haberent. Ezechiel Propheta, cujus supra fecimus mentionem, Dei verbum ad se factum referens, ait: Aperi os tuum, et manduca quae ego dabo tibi. Et vidi, inquit, et ecce manus extenta ad me; et in ipsa volumen libri. Et revolvit illud in conspectu meo, et in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
se: & qͥcqͥd potest scriptis ostendat Set no¬
b̾ occasionẽ respondendi disertitudiu sue
gere. A nos didicimꝰ litteras & nos sepe nia¬
nũ ferulȩ subtraximꝰ. De nob̾ qͦ dicĩ potest

Expanded text:
et, quidquid potest, scriptis ostendat. det nobis occasionem respondendi disertitudini suagere; et nos didicimus litterulas. et nos saepe manum ferulae subtraximus, de nobis quoque dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
creauerat. sicut ex aqͥs alices & pis¬
ces. ex t̾ra aut̾e arbores. fenũ aĩalia.
S. qđ ea quȩ ñ erant tc̃ fecerit : ma¬
nifestũ. ẽ. Nulla enĩ erat nauis.
nullꝰ piscis. nulla arbor. nullum
ammal. & bene intelligit᷑ abhis
creatis requieuisse quȩ nũ erant
q creata sunt id ÷ cessasse: ne ultra
suas particłas irrorare. ne de illa
una originalit᷑ trahere. nec ꝓdelictis
ante carne̾ cõmissis carneis uincłis
cõpedire . s. nouas creare singłas
singuł. suã cuiq nascenti: ñ aliqͥd
facere dicit᷑ qd̾ ante ñ faceret. lã
enĩ sexto die fecerat hominẽ ad
imagine̾ sua̾. Qd̃ utiq. scđm am
mã rationale᷑ fecisse intelligit᷑.

Expanded text:
creauerat, sicut ex aquis alites et piscreauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est; nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, id est cessasse, ne ultra, suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem . fecisse intellegitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ture geneseos c̃tradicat᷑. ubi aꝑ¬
tissime legitur consũmasse dm̃
omĩa oꝑa sua. Nam & qđ eum
scriptũ. ẽ requieuisse. utiq. acre¬
andis nouis creaturis intelugen¬
dum ẽ. ñ agub̃nandis. qͥa tc ea
quȩ ñ erant fecit a quibꝰ faciendis
requieuit. quia ẽsummauerat omĩa
quȩ anteqͣm essent. uidit eẽ. facienda.
uc deinceps ñ ea quȩ non erant s ex
his quȩ iam erant crearet : & faceret
qͥcqͥd faceret. Ita utrunq uerũ. ẽe
monstrat᷑. & q diccũ. ẽ requieuit ab
oꝑibꝰ suis. & quod dictũ. ẽ usq nc̃¬
oꝑat᷑ : qm̃ genesi ñ potest euangłiũ
eẽ. c̃trariũ. Uerum his qui hȩc ideo
dic̾t ne credat᷑ mͦ ds̃ sicut illam unã¬
nouã nouas animas que nͦ erant
facere .s. ex illa una quȩ iam erat eas
creare. uł ex fonte aliqͦ sine thesauro
quodã quȩ cc̃ fec̃ eas mittere : facile
respondet᷑ etiã illis sex diebus multa
dm̃ creasse ex his naturis quas iam

Expanded text:
turae Geneseos contradicatur, ubi apturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nam genesi non potest euangelium esse contrarium. Verum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant. facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam
Abbreviated transcription (Latin):
dis ille creauit & dedit. qui utiq noue¬
rat qđ una quȩq earum nulla sua culpa
sine baptismo xp̃i de corꝑe fuerat exi
re qd̵ uł cog at animas sieri peccatri¬
ces. uł puniat in nocentes. neq negare
fas nob. ẽ eas quȩ sine xp̃i sacram̃to
de corꝑibꝰ exierunt etiã paruulorum
ñ nisi in dampnationẽ trahi: obsecro
te qͦmͦ hȩc opinio defendit᷑. qua cre¬
dunt᷑ ammȩ ñ ex illa una primi ho¬
minis fieri om̃s. s sic̃ illa una uni.
ita singuł singłe Fa uͦ que dicun¬
cur alia contͣ᷑ hanc opinionẽ facile¬
me puto posse refellere. sicuti. eͦ il¬
lud qͦ eam sibi quidam uident᷑ ur¬
gere. Quomͦ consũmauerit deus oĩa
oꝑa sua sexto die & septimo requie¬
uit. si nouas ad huc anmas creat c
Quib sidixerimꝰ qđ ex euangelio in
supͣ dicta epła posuisti. pat᷑ m̃s usq.
ẽ. institutas administrando. ñ no¬
uas instituendo naturas. ne scrip¬

Expanded text:
dis ille creauit et dedit, qui utique nouedis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exitre, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scrip
Abbreviated transcription (Latin):
neq legendo neq cogitando & ratioci¬
nando in uenire potumus. ut ꝓbem᷑
nũ solum in doctos quanta caritate.
doceamus. uerum adoccis etiam qͣnta
humilitate discamus e Doce gͦ que¬
so qd doceã. doce qđ teneam. & dic
michi si anime singillatim in sin
gulis nascentibus fuint. ubi in par¬
uulis peccent. ut indigeant in sa¬
cram̃to xp̃i remissione peccati pec¬
peccati. aut si non peccati t: qua iusticia
creatoris ita peccato obligant᷑ alieno. cũ
ex inde ꝓpagatis menbris mortalibus
inserunt᷑. ut eas nisi ꝑecełiam subuen¬
tum fuerit dampnatio c̃seqͣt᷑. cũ inearũ
potestate nũ sit ut eis possit gr̾a bap¬
aismi subueniri. Tot gͥ animarum mi¬
lia quȩ inmortib paruulorũ sine in¬
dulgentia xp̃iati sacram̃ti de corporibꝰ
exeunt qua equitate dampnant᷑. si
noue creatȩ nullo suo pͣcedente pecca.¬
co s uoluntate creatoris singule singulis
nascentib adeserunt. quib eas animan¬

Expanded text:
neque legendo neque cogitando et ratiocineque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta humilitate discamus? Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si angulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, pecagata 1004 peccati: aut si non peccant, qua justitia Creatoris ita peccexinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animan
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ putabas id optime scire qđ ille que¬
siuerat. Ecce uolo ut illa sententia etiã
mea sit: s nͣdum. eeͫ confirmo. Misi¬
sti ad me discipłos. ut ea doceam quȩ
ñdũ ipse didici. Doce gͦ qd doceã: na᷑
ut doceam multi ame flagitant: eisq.
me sic̃ alia multa & hoc ignorare cfi¬
ceor.. Et fortasse quanuis in os meu̾.
uerecondent᷑. tamͣ apud se dicunt.
Tues magist̾ in isrł & hec ignoras: Qa
quidẽ dñs ei dix̃ qui erat unus illoꝵ
quos deleccabat uocari rabbi: unde
etiam aduerũ magistrum nocte ue¬
nerat. quia fortassis erubescebat dis¬
cere qui docere c̃sueuerat. Me au¬
lut magistrum delectat audiri. Re¬
colo eniͣ quid dixerit eis qͦs p̃ ceceris
icchro. nec alius cornelium etiam ꝑ pͥo¬
rem Pecrũ: nec aliꝰ łecrũ etiam ꝑ posti̾o¬
rem ꝑ aulum. Aqͦcunq. uerum dr᷑. illo
donante dr̃ qͥ ÷ ipsa ueritas. Qͥd si ideo
ad huc ista nescimus. & ea neq orando.

Expanded text:
quem putabas id optime scire, quod ille quaequem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. Misisti ad me discipulos, ut eam rem doceam, quam nondum ipse didici. doce ergo, quod doceam. nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me aulut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos prae ceteris iam per Iothor nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. a quocumque uerum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando
Abbreviated transcription (Latin):
necessariã. eeͣ libationẽ ex obligatiõe
gum faciamꝰ. hoc certe sentis qͦd sin
faciat. Cui sententiȩ ne obiciat᷑. qͦd
om̃s creaturas sexto die consumma¬
uerit ds̃. & septimo requieuerit.
ad hibes testimonium ex euangelio.
pat᷑ m̃s usq. nc̃ operat᷑. Sic enim ad
marcellinũ scripsisti. Inqua epła
etiam mei cõmemorationẽ beniuo¬
lentiesime facere dignatꝰ es: quod
hic me haberet in africa. qui ei ip
sam facilius possem explicare sen¬
tentiam. Q uod si potuissem: nͥ
ille hoc abste tam longe posito in¬
quireret : si tam̃ id tͥ ex africa scͥp¬
sit. Nam qͣnado scripserit nescio.
cantum scio qđ de hoc bene cognouerie.
cunctacionẽ meaꝰ. unde me inconsulto fa¬
cere uoluit. Quanquã etiam sic̃suleret.
magis hortarer & gr̃as agerem qđ nob
c̃ferre omĩbꝰ possec. nisi tu breuit᷑ rescri¬
bere quam respondere maliussef. Cre¬
do nesuꝑfluo laborares. ubi ego essem:

Expanded text:
necessariam esse liberationem ex obligatione necessariam esse liberationem ex obligatione gum faciamus, hoc certe sentis, quod sido deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummauerit deus, septimo requieuerit, adhibes testpater meus usque nunc operatur. sic enim ad Marcellinum scripsisti, in qua epistula etiam mei commemorationem beniuolentissime facere dignatus es, quod hic me haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito inquireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognouerit cunctationem meam, unde me inconsulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer et gratias agerem, quod nobis conferri omnibus posset, nisi tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem,
Abbreviated transcription (Latin):
as fabulantur. Ideo quintam opimonem
non addidi. quam in cua epistola intercet̾as
cõmemorasti ne aliquam p̃terires : ubi de
hac questione int̾roganti rescripsisti reli¬
giosȩ memoriȩ uiro nob̃̾q. in xp̃i cari¬
tate gratissimo marcellino. qđ anima
sit pars dei. Primo ꝙ ñ de incarna-¬
tione eius s de natura querit᷑ cum
hoc querit᷑. deinde qͥa hoc sentiunt illi
contͣ quos agebã. & id maxime ageb̾ã
ut creatoris inculpabilem .I: naturã a
illi asubstantia mali cui ꝓpͥum pͥnci¬
piũ princepsq. tribuunt. ipsã boni dei
substantiã ex parte quȩ capta ⁊ cor¬
ruptã & oppressam. & ad peccandi ne¬
cessicatem ꝑductã. eeͫ contendunt. Hoc
itaq. excepto hereticȩ opinionionis er¬
rore. ex quattuor. reliquis opinionib
quȩnã sit eligenda scire desidero. Quȩ¬
cunq enim. eligenda. ẽ: absit ut im¬
pugnet hanc fidẽ de qua certi sumꝰ
omi animȩ etiam paruuli infantis

Expanded text:
as fabulantur. ideo quintam opinionem as fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima sit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde quia hoc sentiunt illi, contra quos agebam, et id maxime agebam, ut creatoris inculpabilem inuiolabilemquilli a substantia mali, cui proprium principium principesque tribuunt, ipsam boni dei substantiam ex parte, qua capta est, corruptam et oppressam et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. hoc itaque excepto haereticae opinionis errore ex quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc fidem, de qua certi sumus, omni animae etiam paruuli infantis
Abbreviated transcription (Latin):
signit᷑ dilucideq declarat. ubi ieiu¬
nare paruulos ꝓpt̾ ipsum origina.¬
le peccatũ merito coaccos ee. dixisti:
non  conuenient᷑ abste quęro hunc
reatũ anima ubi c̃craxerit. unde o
aliqͦt annos cũ libros qͦsdã scrib̾em
de lib̾ro arbitrio qͥ in mulcoꝵ manus
exierunt & habent᷑ aplurimis : qͣttu¬
or opiniones de anime incarnatione.
utrũ ex illa una quȩ pͥmo homini da¬
ta. ẽ eecere ꝓpagent᷑. an singłis quibꝰq.
noue etiã m fiant. an alicubi iã exi¬
stentes uł mittant᷑ diuinitꝰ uł spon¬
te labant᷑ incorpora. ita putaui. eeͣ
tractandas : ut quȩ libet edrũ uera
eͬet. ñ ĩpediret incentionẽ meaͬ qua
tc᷑ aduersus eos quantis poterã uiri¬
bus agebã. qͥ naturam mali suo pͥner¬
pio p̾ditã aduersus dm̃ conant᷑ in.¬
ducere : id ẽ contͣ manicheos. Nã
depͥscillianistis ad huc nichil audieram:
qui ñ multum abistis dissimiles blasphemiᷤ¬

Expanded text:
signiter dilucideque declarat, ubi ieiusigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde opaliquot annos, cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt et habentur a plurimis, quattuor opiniones de animae incarnatione, utrum ex illa una, quae primo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non impediret intentionem meam, qua tunc aduersus eos quantis poteram uiribus agebam, qui naturam mali suo principio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manichaeos; nam Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemi
Abbreviated transcription (Latin):
regeneret᷑ in xp̃o ad eiꝰ ꝑtinens sotie¬
tatẽ & reqͥem pꝰt mortẽ corporis.
habiturã: & corpꝰ ad głiam recepturã.
Nł ec st̃: quȩ de anima firmissime
traxerit anima reatum quo trahat᷑ in
condempnationẽ eciã iͥnfantibus moice
p̃uentis. si ei ꝑsacram̃tũ qͦ etiam paruu
enim es ex ilł qͥ modo noua quȩdã gar¬
rire cȩper̃. dicentes nullũ reacum. ẽẽ
ex adam tractum : qui ꝑbaptismũ in
infante soluat᷑. Qđ te saꝑe si scirẽ:¬
nequaꝗͣ. ĩmo nisi te id nͨ saꝑe scirem
nequaꝗͣ hoc abs te quȩrere aut que¬
rendum putare.S quia tenemꝰ de
hac re sententiam tuam concinnen.¬
tem catholicȩ fundatissimȩ fidei. qua
& iouiniani uaniloqͥa redarguens
ad hibuisti cestimonium ex libro iob
nemo mundꝰ inconspectu tuo. nec in¬
fans cuiꝰ. ẽ diei uniꝰ uita suꝑ t̾rã. dem¬
de adiunxisti. tenem᷑q rei in simili¬
tudinẽ pͣuaricationis adȩ. & liber
tuus in ionã ꝓpħam satis hoc in¬

Expanded text:
nens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime traxerit anima reatum, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte praeuenti, si ei per sacramentum, quo etiam paruulenim es ex illis, qui modo noua quaedam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimae fidei, qua et Iouiniani uaniloquia redarguens adhibuisti testimonium ex libro lob: nemo mundus in conspectu tuo nec infans, cuius est diei unius uita super terram, deinde adiunxisti: \'tabernaculo rei in similitudinem praeuaricationis Adae\', et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
ex una fiant om̃s animȩ. nec discut̾e
uolo: nͥ necesse sit. Acq utinam ista
de qua ñc agimꝰ. si uera. ẽe. sic absce
defendat᷑ : ut hoc necesse sit. Quan.¬
uis autẽ deside̾m. rogem uotis arden
rei auferat ignorantiã : tam̃ si quod
absit minime meruero. patientiã mͥ
petã adño deo ur̃o. Inquẽ sicredimꝰ.
ut aliqua nob̃ ñ aꝑi eciã apulsantib
nullomͦ adu̾sus eũ muxmurare
debeamꝰ. Memineriꝰ ipsis apłis dic¬
tum. Multa habeo uob̾ dicere.s nͦ

Expanded text:
ex una fiant omnes animae, nec discutere ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentnus huius rei auferat ignorantiam. tamen, si, quod absit, minime meruero, patientiam mihi petam a domino deo nostro, in quem sic credimus, ut aliqua nobis non aperiri etiam pulsantibus nullo modo aduersus eum murmurare debeamus. meminerimus ipsis apostolis dictum: Multa habeo uobis dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
intuens. ualidã firmãq ñ uideo. Nã
uelut firmam̃tũ eiꝰ illud. ẽ qđ ibi dixi.
Quis autẽ nouit qđ paruuł de quoꝵ
cruciatido duricia maiorũ contun¬
dit᷑. Aut exercet᷑ fides. aut miscdi̾a
pbat᷑. quis gͦ nouit quid ipsis par¬
uuł insecreto iudicioꝵ suoꝵ bonȩ
cõpensationis reseruet ds̃: S hoc
non immerico dici uideo de his qui uel
ꝓxp̃i nomine ac uera religione tale aliqͥd
etiam nescientes pacientes. uł sacram̃to
xp̃i iam imbuti sunt. quia sine socieca¬
te uniꝰ mediatoris lib̃isa dampnatione
ñ posst̃ : uc possit eis etiam ꝓilł malis
quȩ hic in diu̾sis afflctionibꝰ ꝑtulert᷑
cõpensatio illa p̃stari. Nẽ autẽ cũ ista
questio nͦ possit absoluit. nͥ etiam de
his paruuł respondeat᷑. qui post gͣuissi¬
mos cruciatꝰ sine sacͣmento xp̃iane socie¬
tatis exsp̃irant. que circa eos cõpensa¬
tio cogitanda. ẽ. quibꝰ in suꝑ & dãpna¬

Expanded text:
intuens ualidam firmamque non uideo. Nam intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: \'Quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut exercetur fides aut miseriuit, quid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus?\' sed hoc non inmerito dici uideo de his, qui uel pro Christi nomine ac uera religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis afflictionibus pertulerunt, compensatio illa praestari. nunc autem, cum ista quaestio non possit absolui, nisi etiam de his paruulis respondeatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damna
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm inchil recce fecerint. tam̃ nec pec¬
cantes aliquid ista ꝑ pessi sunt. Non
enĩ frustra eciã infantes illos qui cum
receptos cõmendat eccłia. Hȩc cẽ tunc
dixi. cũ hanc ipsã de qua nc̃ agit᷑ uellẽ
cõmunire sententiã. Sic̃ enĩ paulo ante
cõmemoraui. quȩcũq. illarũ de anime
in carnatione quattuor opinionũ ue¬
ra. ẽẽt inculpatã substantiã creatoris.
& tinr̃oꝵ peccatoꝵ societate remotissi¬
mã nitebar ostendẽ. & ideo quecunq
illarũ ueritate posset conuinci & re¬
pudiari. Ad curã intentionis meȩ quã
tc̃ habebam ñ ꝑtinebat. quandoqui¬
dẽ cunctis diligentiore disputatione
discussis. quȩcunq illarũ recte uinceret
eceras : me securissimo fieret. quando
etiam scm om̃s id qͦd agebem inuiccũ
ꝑsistere demonstrabam. Nc̃ uero unã
uolo si possim rationẽ rectam eligere. ex
omibꝰ. & ꝓptͥea huiꝰ ipfiꝰ de qua nc̃ agi¬
mus. defensionẽ in his que cõmemo¬
raui de libro illo uerb meis aitentiꝰ

Expanded text:
il recte fecerint, tamen nec peccantes aliquid ista perpessi sunt? non enim frustra etiam infantes illos, qui, cureceptos commendat ecclesia\'. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quando quidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ enĩ in adã om̃s moriunt᷑. sic & in xͦ
omͦs uiuificabunt᷑ : P hanc enĩ apłĩcã¬
doctrinã diuinã clarãq sentenciam sa¬
tis euidentꝰ elucet nemine̾ ire in mor¬
ce nisi ꝑ adam. nemine ire inuitam
pͥmã hoc.ẽ. ꝑ carnalẽ generatione
niunt. Ideo gͦ dictum. ẽ & hic om̃s. &
ibi om̃s. quia sicut om̃s qui morunt᷑ ñ nͥ

Expanded text:
s moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. per hanc enim apostolicam diuinam claramque sententiam satis euidenter elucet neminem ire in mortem nisi per Adam, neminem in uitam  per carnalem generationem niunt. Ideo ergo dictum est hic omnes, et ibi omnes, quia sicut omnes qui moriuntur, n
Abbreviated transcription (Latin):
c̾renum ÷ nec quale humidũ aut aereũ¬
auc ethereum. Omĩa qͥppe talia ma.¬
iora sunt inmaioribꝰ locis. & minora
inminorib. & nichil eoꝵ in aliqua sin
parte totũ ad est . s ut stꝰ partes locoꝵ.
ita occupant᷑ partibꝰ corporum. Unde
incelligit᷑ anima siue corpꝰ siue in cor¬
porea dicenda sit ꝓpͥam qͣndã hab̃e
naturã. om̃ib his mundanȩ mot̾ ele-¬
mentis excellentiore substantia creatã.
quȩ ueracit̾ ñ possic in aliqua phanta¬
sia corporaliũ unaginũ quas ꝑ carnis
sensus ꝑcipimꝰ cogitari.s. m̃te intelli¬
gi : uitaq. sentiri. Neq. hȩc ꝓinde lo¬
quor. ut te quȩ cͥ nota st̃ doceam .s.
ut aꝑiam qͥd firmissime de anima
sentiam. ne me quisquã cũ ad ea ue¬
nero quȩ requiro. nichil de anima
uł scientia uł fide tenere arbitret᷑.
Certꝰ etiam sũ animã nulla dei culpa
nulla dei necessitate uł sua .s. ꝓpͥa
uoluntate in peccatum eeͣ. collapsam. nec

Expanded text:
terrenum terrenum aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec
Abbreviated transcription (Latin):
bet. De cruciatibꝰ autẽ corporis qͥbꝰ
affligunt᷑ paruuli quoꝵ per ętatẽ
nulla peccata sunt si anime quib
animant᷑ ñ priusquam ipsi homi¬
nes. ee ͫ cepert : maior querela &
quasi misericors de ꝓrimi solet:
cũ dr᷑. Qui mali fecerunt. ut ista
paterent᷑: Quasi possit. eeͫ ino¬
centie meritũ. Antequam quisq
nocere aliqͥd possit. Cum autẽ bo¬
ni aliquid qs oꝑat᷑ inemendatiõe
maioꝵ. cũ paruuloꝵ suoꝵ qͥeis
cari sunt dolorib ac mortibꝰ flagel¬
lant᷑. cur ista ñ fiant quando cũ
si temporalibꝰ incõmodis emendati retꝰ ele¬
gerint uiuere. aut excusacionẽ in futiͦ
iudicii supplicio non habebunt. si utcę
huiꝰ angoribꝰ ad et̾nã uitã desidium con¬
uertere noluerint e Quis autẽ nouit qͥd
paruuł dequoꝵꝰ cruciatibꝰ duricia maioꝵ
contundit᷑ aut exercet᷑ fides. aut mise

Expanded text:
bet: de cruciatibus autem corporis, quibus bet: de cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur: quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid possit! cum autem boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, cum paruulorum suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando, cum si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desiderium conuertere noluerint? quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut exercetur fides
Abbreviated transcription (Latin):
riones uulgo uocant. Respondet᷑ fortas.¬
se. corpora hoc faciunt. S nunqͥd se¬
cundum hanc sententiã quã defendi
uolumꝰ anima sibi corpꝰ elegit. & in
eligendo cũ falleret᷑ errauit. aut cũ
in corpꝰ cogeret᷑ intrare necessitate
nascendi. alia corpora p̾occupantibꝰ
animarũ turb ipsa aliud ñ inuenit.
& ficut in spectaculo aliqͦ locũ. ita
carnẽ non quã uoluit. s quã ua¬
luiꝰ occupauit: Nunqͥd hȩc & talia¬
ut dicere possumꝰ. uł sentire debemꝰ:
Doce gͦ quid sentire quid dicere debea¬
mus. ut constet nob̶ ratio nouarũ
ammarũ singłis corporibꝰ singilla¬
timq. ficcarum.Ego quidem nou
de ingeniis s salt̾e de penis paruoꝵ.
quas in hac uita paciunt᷑. dixaliqͥd
in libris ilł de libo arbitrio. Qͦd quale
sit & cur mͥ mista quã habemꝰ in ma¬
nib quȩstione ñ sufficiat intimabo.
& eũ ipsũ de cercio libro locũ. secerptũ
his literis inseram. Nam ita se ha¬

Expanded text:
riones uulgo uocant. respondetur fortasriones uulgo uocant. respondetur fortasse: \'corpora hoc faciunt\'. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo, cum falleretur, errauit ? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litteris inseram. nam ita se ha
Abbreviated transcription (Latin):
ds iustꝰ. ẽ ds̃ omipocens. ẽ : hoc du¬
bitare om̃imꝰ dem̃tis .s̃. Tantoꝵ
gͥ maloꝵ que fiunt in parulis. cau¬
sa iusta dicat᷑. Nempe cũ maiores
ista paciunt᷑. solemꝰ dicere aut sic̃
in iob merita examinari : aut sicuc in
herode peccata puniri. Etꝰ quibrlam
exemplis quȩ deus manifesta. eeͣ uo¬
luit: alia quȩ obscura sunt hominẽ
iconiectare concedit᷑. S hoc in maiori¬
bus. De paruuł autẽ qͥd respondea¬
mus edissere. si penus tantis nulla
in eis sunt peccata punienda. Nã
utiq. nullã in illis etatibus ex ari¬
manda iusticia. De ingenioꝵ uͦ
diuersitate quid dica ÷ Quȩ quidẽ
in paruułꝰ lacet . s abipsis exordus
naturalib ductũ abparet in grandi¬
bus. Quorũ ñ nulli tam tardi & obli¬
uiosi stꝰ: ut ne prima quide᷑ discere
licterarũ elem̃ta potuerunt. Qui¬
dam uͦ tantȩ st̃ fatuitatis ut ñ mul¬
tum apecorib differant : qͦs mo¬

Expanded text:
deus iustus est, deus omnipotens est; hoc dudeus iustus est, deus omnipotens est; hoc dubitare omnino dementis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae quidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam uero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant, quos mo