comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
olades quia scirinequeant non uitantur. Cur ergo longe ante impe¬
rium caesaris natiuitatemq xp̃i. sic ut ipsorum auctores at testantur
obolita fuerat poetici oraculi fides. obolita autẽ ideo qua contepta
Porro autẽ quare contẽpta. nisi quia uel falsa ueluana uel dubia
nde prudenter poeta premonuit. In consulti abeunt. sedemq odere¬
ł sibillae¬
sibi illȩ. Et ne forte parui id pendeant. quod contemptu abolitum
atq antiquitatũ fuit. hoc est aut numen aut sedem apollo ille pichicus
erat. quem ferunt magno illo pithone serpente interfecto. totius uati¬
cinationis auctore & principe. heredem & sedis & diuinationis & numinis
extitisse ibiq eum reddere responsa elegisse. ubi orta cũ auctore ipsa
diuinatio uidebatur. Preterea quẽ per alias quoq terrarum partes
spumantibus bucois. rapidoq discursu omnis furiatorũ ructat insania
adquẽ plurimi terrarũ reges quasi ad uiuã uocem consulti numinis

Expanded text:
lades, quia sciri nequeunt, non uitantur. cur ergo longe ante imperium Caesaris natiuitatemque Christi, sicut ipsorum auctores adtestantur, abolita fuerat Pythici oraculi fides? abolita autem ideo, quia contempta. porro autem quare contempta, nisi quia uel falsa uel uana uel dubia ? unde prudenter poeta praemonuit: Inconsulti abeunt sedemque odere Sibyllae. Et ne forte parui id pendant, quod contemptu abolitum atque antiquatum fuit, hoc est aut numen aut sedem: Apollo ille Pythius erat, -quem ferunt magno illo Pythone serpente interfecto, totius uaticinationis auctore et principe, heredem et sedis et diuinationis et numinis exstitisse ibique eum reddere elegisse responsa, ubi orta cum auctore ipsa diuinatio uidebatur, praeterea quem per alias quoque terrarum partee spumantibus buccis rabidoque discursu omnis furiatorum ructat insania, ad quem plurimi terrarum reges quasi ad uiuam uocem consulti numinis
Abbreviated transcription (Latin):
flactus consules. primi trans padum romanas duxere legiones: Eugna¬
tum est ibi cum in subribus gallis. quorũ interfecta sunt .xxx.iii.
fuit. dira miseram urbem terruere prodigia. misera utiq.. quȩ hinc

Expanded text:
Flaccus consules, primi trans Padum Romanas duxere legiones. Pugnatum est ibi cum Insubribus Gallis, quorum interfecta sunt viginti trfuit, dira miseram U
Abbreviated transcription (Latin):
sulatum . & bellũ suscipere metridaticum: Quo silla cognito. inpati¬
ens reuera iuuenis intemperataq ira percitus. cum .iiiiͦ. legionib
primũ anter urbem consedit ubi gratidium marii legatum quasi
primam uictimam belli cͣiuilis occidit. Mox urbem cum exercitu in

Expanded text:
sulatum et bellum suscipere Mithridaticum. quo Sulla cognito inpatiens reuera iuuenis intemperataque ira percitus cum quattuor legionibus primum ante Vrbem consedit, ubi Gratidium Marii legatum quasi primam uictimam belli ciuilis ocoidit, mox Vrbem cum exercitu in
Abbreviated transcription (Latin):
ebat uoluptas. atq. ex mansue tissimo principe seuissima modestia
exarsit Nam plurimos senatorum proscripsit & ad mortem coegit
iuginti sibi patricios uiros consilu causa legerit. horum uix duos
in colames reliquit : ceteros diuersis causis necauit. Seianũ prefectũ
suum nouas res molientẽ interfecit. filios suos dru sum & germanicũ
quorum drussus naturalis. germanicus adoptiuus erat. manifestis
uenetu signis perdidit. filios germanici filii sui interfecit
Referre singillatm facta eius horro& pud&&q.tanta libidinis &
erudelitatis rabie efferbuit. ut qui fpreuerant xp̃o rege saluari
rege caesare punirentur. Huius tamen imperii anno duodetimo. noua
& incredibilis clades apud fedenatium urbem accidit: Amphiteatri

Expanded text:
iebat, uoluptas erat, atque ex mansuetissimo principe saeuissima bestia iebat, uoluptas erat, atque ex mansuetissimo principe saeuissima bestia exarsit. nam plurimos senatorum proscripsit et ad mortem coegit; uiginti sibi patricios uiros consilii causa legerat: horum uix duos ihcolumes reliquit, ceteros diuersis causis necauit; Seianum praefectum suum res nonas molientem interfecit; filios suos Drusum et Germanicum, quorum Drusns naturalis, Germanicus adoptiuus erat, manifestis ueneni signis perdidit; filios Germanici filii sui interfecit. referre singillatim facta eius horret pudetque; tanta libidinis et crudelitatis rabie efferbuit, ut, qui spreuerant Christo rege saluari, rege Caesare punirentur. huius tamen imperii anno duodecimo noua et incredibilis clades apud Fidenatium urbem accidit: amphitheatri
Abbreviated transcription (Latin):
est dñs ihc̃ xp̃c. atq amortuis resurrexit. & discipulos suos ad praedi¬
candum misit. pilatus praeses palestinȩ proiuntiȩ ad tiberiũ impera¬
torem. atq ad senatum retulit depassione & de resurrectione xp̃i.
consequentibusq uirtutibus quȩ uel per ipsum facta fuerant. uel ꝑ
discipulos ipsius in nomine eius fiebant. & de eo quod certatim crescente
plurimum fide ds̃ crederetur : Iiberius cum suffragio magnifauoris
cur non sibi prius secundũ morem delatum ess&. ut de suspiciendo cultu
prliuis ipse decerner&. consecrationem xp̃i recusauit. edictoq cor¬
stituit ex terminandos esse xp̃ianos. Precipue cum & scianus prae¬
foctus tiberii. suscipiendae religioni obstinatissime contradicer&.
paulatim imminuta est illa tiberii cesaris laudatissima modestia. in¬
in pocnam contradictoris senatus. Nam rex quȩcumq uoluntate fac¬

Expanded text:
est Dominus Christus atque a mortuis resurrexit et discipulos suos ad praediest Dominus Christus atque a mortuis resurrexit et discipulos suos ad praedicandum dimisit, Pilatus, praeses Palaestinae prouinciae, ad Tiberium imperatorem atque ad senatum rettulit de passione et resurrectione Christi consequentibusque uirtutibus, quae uel per ipsum palam factae fuerant uel per discipulos ipsius in nomine eius fiebant, et de eo, quod certatim crescente plurimorum fide deus crederetur. Tiberius cum suffragio magni fauoriscur non sibi prius secundum morem delatum esset, ut de suscipiendo cultu prius ipse decerneret consecrationem Christi recusauit edictoque constituit, exterminandos esse Vrbe Christianos; praecipue cum et Seianus praefectus Tiberii suscipiendae religioni obstinatissime contradiceret. paulatim , immutata est illa Tiberii Caesaris laudatissima modestia in poenam contradictoris senatus; nam regi, quaecumque uoluntate fac
Abbreviated transcription (Latin):
uos intribulationem & occident uos. & eritis odio omnibus gentib prop¬
ter nomen meum. Hoc autẽ diuina prouidentia edocens. & creden¬
tes praemonendo firmauit. & incredulos pradicendo confudit
tirio ab urbe condita. dec ixseptimo. postmortem augusti cesaris.
tiberius caesar imperium adeptus est mansitq annis .xx. & trib:
ic per sem& ipsum nulla bella gessit. sed ne perlegatos quidem aliqua
grauia. nisi qued tantũ aliquantis in locis prȩcogniti cito gentium
tumores comprimebantur. Sane quarto imperui eius anno germanicus
arussi filius calligulȩ pater. de germanis ad quos ab augusto sene missus
fuerat triumphauit. Ipse autem tiberius plurima imperii sui parte
cum magna & grauissima modestia rei puplicȩ praefuit. adeo ut qui¬
busdam presidibus augenda prouintus tributa suadentibus scripserit.
boni pastoris esse tondere pecus non deglobare. At post quam passus

Expanded text:
uos in tribulationem et occident uos, et eritis odio omnibus gentibus propuos in tribulationem et occident uos, et eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum. hoc autem diuina prouidentia docens et credentes praemonendo firmauit et incredulos praedicendo confudit. Anno ab Vrbe condita DCCLXVII post mortem Augusti Caesaris Tiberius Caesar imperium adeptus est mansitque in eo annis uiginti et tribus. hic per semet ipsum nulla bella gessit, sed ne per legatos quidem aliqua grauia, nisi quod tantum aliquantis in locis praecogniti cito gentium tumores conprimebantur. sane quarto imperii eius anno Germauicus Drusi filius Caligulae pater de Germanis, ad quos ab Augusto sene missus fuerat, triumphauit. ipse autem Tiberius plurima imperii sui parte cum magna et graui modestia reipublicae praefuit, adeo ut quibusdam praesidibus augenda prouinciis tributa suadentibus scripserit boni pastoris esse tondere pecus, non deglubere. at postquam passus
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum terminos nouae gentes sepe ex usu & aliquando eũ damp¬
no quȩ runtur. usq ad uespasiani durauit imperium. Huc usque
cornelius. Cacterum & tunc capta uniuersa urbe hiero solimo¬
rum sicut prophetȩ pronuntiauerunt extinctisq uidaeis. titus
qui ad uindicandumꝰ dni ihũ xp̃i sangunẽ iuditio xp̃i fuerat ordi¬
natus. uictor truimphans cum uespasiano postȩ ianum clausit
gitur &si sub extremis caesaris temporibus apertus est ianus.
tamen permulta exeo tempora quamuis in procinctu ess& exercitus
nulla bella sonuerunt. Unde &iam dñs ipse ihẽ xp̃c in euangeliis.
cum temporibus illis in summa tranquillitate uniuersus mundus age¬
r&. cunctasq gentes pax una uelar&. & adiscipulis suis in terro¬
gatus ess& de coniunctione temporũ subsequentium. inter cetera
motus per loca. haec autem omnia initia sunt dolorum : Tunc tradent

Expanded text:
terrarum terminos nouae gentes saepe ex usu et aliquando cum damterrarum terminos nouae gentes saepe ex usu et aliquando cum damno quaeruntur, usque ad Vespasiani durauit imperium. hucusque Cornelius. ceterum et tunc capta euersaque Vrbe Hierosolymorum, sicut prophetae praenuntiauerunt, extinctisque Iudaeis Titus, qui ad uindicandum Domini Iesu Christi sanguinem iudicio Dei fuerat ordinatus, uictor triumphans cum Vespasiano patre Ianum clausit. igitur etsi sub extremis Caesaris temporibus apertus est Ianus, tamen per multa ex eo tempora, quamuis in procinctu esset exercitus, nulla bella sonuerunt. unde etiam Dominus ipse Iesus Christus in Euangeliis, cum temporibus illis in summa tranquillitate uniuersus mundus ageret cunctasque gentes pax una uelaret et a discipulis suis interrogatus esset de conclusione temporum subsequentium, inter cetera motus per loca. Haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
prompcius cum ordinẽ referam. ipsis rebus ostendam. Post quam
romanus ad scriptus est. dum per duodecim ut dixi annos clausȩ belli
portȩ breuissima pacis tranquillitãte cohibentur. gaium nep̾otem
suum caȩsar augustus ad ordinandas aegrpti sẏriaeqͦ. prouintias misit
Iui preteriens ab aegypto fines palestinȩ. apud hierosolimam intẽplo
dĩ tum scõ & celebri adorare contempsit. sicut sue toniuis & tran¬
quillus referunt. Quod august̾ubi eum comperit. prauo usus iu¬
octauo. adeo dira romanos fames consecuta est. ut caesar lanistarũ
familias omnesq peregrinos. seruorum quoq maximas copias excep¬
tis medicis & preceptoribus trudi urbe prȩcepit. Ita peccante
principe in som̃ dĩ. & correpto per famem populo. quantitatem
offensionis qualitas ultionis ostendit. Deinde ut uerbis cornelu
taciti loquar. sene augusto ianus patefactus. dum apud extremos

Expanded text:
promptius cum per ordinem referam, ipsis rebus ostendam. postquam rpromptius cum per ordinem referam, ipsis rebus ostendam. postquam rRomanus adscriptus est, dum per duodecim, ut dixi, annos clausae belli portae beatissima pacis tranquillitate cohibentur, Gaium nepotem suum Caesar Augustus ad ordinandas Aegypti Syriaeque prouincias misit. qui praeteriens ab Aegypto fines Palaestinae, apud Hierosolymam in templo Dei tunc sancto et celebri adorare contempsit, sicut Suetonius Tranquillus refert. quod Augustus ubi per eum conperit, prauo usus iudragesimo octauo adeo dira Romanos fames consecuta est, ut Caesar lanistarum familias omnesque peregrinos, seruorum quoque maximas copias, exceptis medicis et praeceptoribus, trudi Vrbe praeceperit. ita peccante principe in sanctum Dei et correpto per famem populo quantitatem offensionis qualitas ultionis ostendit. deinde, ut uerbis Corneli Taciti loquar, sene Augusto Ianus patefactus, dum apud extremos
Abbreviated transcription (Latin):
munionem census unius societatis effecta est
mundo afferens fidem. Uere petra medio rerum posita. ubi com¬
minueretur qui offender&. qui creder& saluaretur. Uere ignis
ardens. quem qui sequitur illuminatur. qui temptat exuritur᷑. Ipse
omnium. Qui formam sub secuturis uerbo & opere statuens. quo
magis docer& patientes inpersecutione quã prouita aeterna ꝑcipe¬
rent᷑ esse oportere. moxut uirginis partu ȩdicus mundo apparuit
depassionibus suis coepit. Namq eum rex iuidȩ herodes simul
ut natum comperit. necare decreuit . plurimosq tunc paruulos
dum in sectatur occidit. His malignis improbe incurrentibus.
digna punitio est. Hic inquantum tranquille agitus mundus cre¬
dentium gratia. in quantum pernitiose inquietatur blasphemantiũ
poena est: securis per omnia fidelibus xp̃ianis. quibus aut &eternae
uitȩ requies intuto. Aut &iam huius poena inlucro est. Quod

Expanded text:
munionem census, unius societatis effecta estmunionem census, unius societatis effecta ests est Christus, salutarem mundi afferens fidem, vere petra medio rerum posita, ubi comminueretur qui offenderet, qui crederet sardens, quem qui sequitur inluminatur, qui temptat exuritur; ipse eomnium, qui formam subsecuturis uerbo et opere statuens, quo magis doceret patientes in persecutionibus, quas pro uita aeterna exciperent, esse oportere, mox ut uirginis partu editus mundo apparuit, de passionibus suis coepit. namque eum rex Iudaeae Herodes simul ut natum conperit, necare decreuit plurimosque tunc paruulos, dum unum insectatur, occidit. hinc malignis inprobe incurrentibus digna punitio est; hinc, in quantum tranquille agitur mundus, credentium gratia, in quantum perniciose inquietatur, blasphemantium poena est, securis per omnia fidelibus Christianis, quibus aut aeternae uitae requies in tuto aut etiam huius in lucro est. quod
Abbreviated transcription (Latin):
omnium augusti caesaris. quamuis & pater eius caesar metator imperi
potius quam imperator extiterit. Istius ergo cȩsaris postea quam im¬
pesare coepit. emenso postmodum anno . xl. secundo natus est xp̃c.
qui abrahȩ sub nino primo rege fuerat promissus. Natus est autem
UIII.kalend ianuarias. cum primum incrementa omnia anni uenientis
incipiunt. Ita factum est. ut cum abrabam .xl. tertio anno natus est
tertu anni. sed in ipso potius tertius annus ostenderetur. Qui annus
quantis & quã nouis quamq in usitatis bonisnabundauerit. satis &iam
me non proferente compertum haberi arbitror. toto terrarum orbe
una pax omnibus. & non cessatione sed abolitione bellorũ. clasae
iani geminiq portȩ. exstirpatis bellorũ radicibus non repressis.
Census ille primus & maximus fuit. cum in hoc unum cesaris nomen.
uniuersarum magnarũ gentium creatura iurauit. simulq per com¬

Expanded text:
omnium Augusti Caesaris quamvis et pater ejus Caesar metator imperii omnium Augusti Caesaris quamvis et pater ejus Caesar metator imperii potius quam imperator 456 exstiterit, istius, inquam, Caesaris, posteaquam imperare coepit, emenso propemodum anno quadragesimo secundo, natus est Christus, qui Abrahae sub Nino primo rege fuerat repromissus. Natus est autem VII kalend. Januarii, quando primum incrementa omnia anni venientis incipiunt. Ita factum est, ut cum Abraham quadragesimo tertio anno natus sit,tertii anni, sed in ipso potius tertius annus oriretur. Qui annus, quantis, quam novis, quamque inusitatis bonis abundaverit, satis etiam me non proferente compertum haberi arbitror; toto teruna pax omnium, non cessatione, sed abolitione bellorum, clausae Jani Gemini portae, exstirpatis bellorum radicibus non repressis. Census ille primus mauniversa magnarum gentium creatura juravit, simulque per com
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa &iam quamuis ad aduentũ dñi nostriihũ xp̃t perfecto ꝓueheret᷑
imperio. tamen paululum & ipsa in occursum numeri huius offendit. Nam
septingentesimo conditionis suȩ anno. quattuor decim uicos incercum
unde consurgens flamna consũpsit. Nec umquã ut ait liuius maiore
incendio uastata est. adeo ut post aliquot annos cȩsar augustus ad
reparationem eorum quae tunc exustaerant. magnam uim pecunia e
aerario puplico largitus sit. Poteram quoq ostendere eundem dupli¬
catum numerum mansisse babslonȩ. quae post mille. cccc. & quod
excurrit annos. ultim e aciro regeꝰ capta est. nisi prȩsentium contem
platione reuocarer. Illud sane libenter adicio. quia plurimi illiuis
regum omnium nini: quamuis & pater eius belus obscure primum reg¬
nasse referatur. Illius ergo nini anno post quã regnare coeperatꝰ.
semine repromissus est xp̃c. deinde nunc primi istius imperatorum

Expanded text:
ipsa etiam, quamnis ad aduentum Domini Iesu Christi perfecto proueheretur ipsa etiam, quamnis ad aduentum Domini Iesu Christi perfecto proueheretur imperio, tamen paululum et ipsa in occursu numeri huius offendit. nam septingentesimo conditionis suae anno quattuordecim uicos eius incertum unde consurgens flamma consumpsit, nec umquam, ut ait Liuius, maiore incendio uastata est; adeo, ut post aliquot annos Caesar Augustus ad reparationem eorum, quae tunc exusta erant, magnam uim pecuniae ex aerario publico largitus sit. poteram quoque ostendere eundem duplicatum numerum mansisse Babyloniae, quae post mille quadringentos et quod excurrit annos ultime a Cyro rege platione revocarer. Illud sane libenter adjicio, quia primi illius regum omnium Nini quamvis et pater ejus Belus obscure primus regnasse referatur, illius ergo Nini anno, postquam regnare coeperat, qsemine promissus est Christus: deinde nunc primi istius imperatorum
Abbreviated transcription (Latin):
regnum babr lonium & romanum iure uocari. neminem umquã dubitasse
scio Macedonicum regnũ sub septentrione esse cum ipsa cęli plaga
tum alexandri magni arde positae usq adnunc sub rifeis montibus
docent: Carthaginem uero uniuersȩ praecelluisse afficae. & non
solum in siciliam sardiam ceterasq adiacentes insulas. sed &iam inhispaniã
regni terminos tetendisse. hystoriarum simul monimenta urbiumq. de¬
darant : Dictum est &iam uastatȩ per medos babr loniȩ & in ruptȩ pe
gothos romae pares ad modum annorũ numeros concurrisse. Nunc autẽ
his illud aditio. quo magis clareat unum esse arbitrũ saȩculorũ. regnorum
locorumq omnium dm̃ ÷ regnum carthaginense a conditione usq ad euer¬
sionem eius. paulo amplius quam. dcc annis stetit: Aeque regnum
macedonicum a carano usq ad persen. paulominus quam. dcc. utrumq.
tamen septenarius numerus quo iudicantur omnia terminauit. Roma

Expanded text:
regnum Babylonium et Romanum jure vocitari, neminem umquam dubitasse regnum Babylonium et Romanum jure vocitari, neminem umquam dubitasse scio. Macedonicum regnum sub Septentrione esse cum ipsa coeli plaga, tum Alexandri Magni arae, positae usque ad nunc sub Riphaeis montibus, docent. Carthaginem vero universae praecelluisse Africae, et non solum in Siciliam, Sardiniam, caeterasque adjacentes insulas, sed etiam in Hispaniam regni terminos tetendisse, historiarum simul monumenta urbiumque declarant. Dictum est etiam, vastatae per Medos Babyloniae, et irruptae per Gothos Romae, pares admodum annorum numeros concurrisse. Nunc autem his illud adjicio, quo magis clareat unum esse arbitrum saeculorum, locorumque omnium Deum. regnum Carthaginiense a conditione usque ad euersionem eius, paulo amplius quam septingentis annis stetit, aeque regnum Macedonicum a Carano usque ad Persen paulo minus quam septingentis; utrumque tamen septenarius ille numerus, quo iudicantur omnia, terminauit. Roma
Abbreviated transcription (Latin):
compacta conscripsi. fuisse illud primũ. hoc ultimum imperum
ilud paulatim cedens. at istud sensim conualescens defluxisse
li sub uno tempore nouissimũ regem. quo isti primum fuusse. Illam
deinde tunc inuadente erro captam uelut in mortẽ concidisse. cum
istam fiducialiter ad surgentem. post expulsos reges liberis uti coepisse
consilus: prȩcipue cum uindicante libertatẽ suam roma. tuno quoq
iudeorum populus qui apud babs̃ loniam sub regibus seruebat. inscãm¬
hierusalem recepta libertate redierit. templũ quoq dñi sicut & pro¬
phetis predicatum fuerat reformar&. Pra terea intercessisse dyxe¬
ram inter babr lonium regnũ quod ab oriente fuerat. & romanũ quoc
ab occidente consurgens hereditatȩ orieritis enutriebatus. macedo¬
nicum africanumq regnũ. hoc est quasi ameridie ac septentrione breui¬
bus ciuibus. partes tutoris curatorisq tenuisse. Orientis & occidentis

Expanded text:
conpacta conscripsi: fuisse illud primum, hoc ultimum imperium; conpacta conscripsi: fuisse illud primum, hoc ultimum imperium; illud paulatim cedens, at istud sensim conualescens; defluxisse illi sub uno tempore nouissimum regem, cum isti primum fuisse; illam deinde tunc inuadente Cyro captam uelut in mortem concidisse, cum istam fiducialiter adsurgentem post expulsos reges liberis uti coepisse consiliis; praecipue cum, uindicante libertatem suam Roma, tunc quoque Iudaeorum populus, qui apud BabHierusalem recepta libertate redierit, templumque Domini, sicut a prophetis praedictum fuerat, reformarit. Praeterea intercessisse dixeram inter Babylonium regnum, quod ab Oriente fuerat, et Romanum, quod ab Occidente consurgens haereditati Orientis enutriebatur, Macedonicum Africanumque regnum, hoc est, quasi a Meridie ac Septentrione brevibus vicibus partes tutoris curatorisque tenuisse. Orientis et Occidentis
Abbreviated transcription (Latin):
ac uoluisse prestantius semꝑ fuit. immo &iam subiacente prȩscientia
quibus apud omnipotentiam de operibus dum taxat suis hoc est prȩscire
quod uelle. quodcumq illud presciebatur cui uoluntas adstipularetur
non expectari oportuit sed creari. maxime cum & iouem illũ suum
Aceruos formicarum in populos hominũ ludo uertere solitum ferant.
orro autem de cura cerimoniarũ: nec recensendum arbitror: Inter
sacra continua incessabilibus cladibus. nullus finis ac nulla requi
fuit. nisi cum saluator mundi xp̃c illuxit. Cuius aduentui prae¬
destinatam fuisse imperii romani pacem. & suam sufficienter osten¬
disse me arbitror. tamen paucis adhuc supplere conabor Princi¬
pio secundibelli cum tempora romanȩ conditionis stili tenore ꝑstrin¬
gerem. multa conuenienter inter babrloniam urbem asiriorũ tunc
principem gentium. & romam aeque nunc gentibus dominantem

Expanded text:
ac uoluisse praesto semper fuit, immo etiam subiacente praescientia, ac uoluisse praesto semper fuit, immo etiam subiacente praescientia, quia apud omnipotentiam de operibus dumtaxat suis hoc est praescire quod uelle: quodcumque illud praesciebatur, cui uoluntas adstipularetur, non exspectari oportuit sed creari; maxime cum et Iouem illum suum aceruos formicarum in populos hominum ludo uertere solitum ferant. porro autem de cura caerimoniarum nec recensendum arbitror, quoniam inter sacra continua incessabilibus cladibus nullus finis ac nulla requies fuit, nisi cum saluator Mundi Christus inluxit: cuius aduentui praedestinatam fuisse imperii Romani pacem, etsi iam sufficienter ostendisse me arbitror, tamen paucis adhuc supplere conabor. Principio secandi libelli cum tempora Romanae conditionis stili tenore perstringerem, multa conuenienter inter Babylonam urbem Assyriorum tunc principem gentium et Romam aeque nunc gentibus dominantem
Abbreviated transcription (Latin):
etꝰdem uerbo respondebitur. Si potentiȩ dõrum quos predicatis fuit.
ut romanum imperium tam amplum act̾am sublime fier&. cur igitur
potentiȩ eorundem offuit. ut ante non fuerit: An ipsi dii
nondum erant : An adhuc roma ipsa non erat : An illi non colebantur :
An hȩc necdum idonea imperio uidebatur: Sinondũ erant dii. cess& in¬
tentio. Ut quid enim iam ibi eorũ discutio moram. ubi ne ipsam qui¬
dem inuenio naturam Si autem erant dii. aut potentia eorũ ut ipsi
iudicant. Aut patientia in culpa est. uel patientia si fuit. uel potentia
si defuit. Aut si magis suadibile uidetur. fuisse tum quidem deos qui
prouehere potuissent᷑. sed nondum extitisse romanos qui prouehi iuse
possent. nos auctorem rerũ. potentiam non artificen scientiam quȩ ri¬
mus. Dehis quippe ut putant magnis non de fabris uilissimis quȩstio
est. quibus nisi materia accedat. ars cessat. Si enim prȩscisse illis

Expanded text:
eodem uerbo respondebitur: si potentiae deorum, quos praedicatis, fuit, eodem uerbo respondebitur: si potentiae deorum, quos praedicatis, fuit, ut Romanum imperium tam amplum ac tam sublime fieret, cur igitur patientia eorundem obfuit, ut ante non fieret ? an ipsi dii nondum erant? an adhuc Roma ipsa non erat? an illi non colebantur ? an haec necdum idonea imperio uidebatur? si nondum erant dii, cessat intentio; in quid enim iam ibi eorum discutio moram, ubi ne ipsam quidem inuenio naturam? si autem erant dii, aut potentia eorum, ut ipsi indicant, aut patientia in culpa est: uel patientia, si fuit, uel potentia, si defuit. aut, si magis suadibile uidetur fuisse tunc quidem deos, qui prouehere potuissent, sed nondum exstitisse Romanos, qui prouehi iure possent, nos auctorem rerum potentiam, non artificem scientiam quaerimus. de diis quippe, ut putant, magnis, non de fabris uilissimis quaestio est, quibus nisi materia accedat, ars cessat. si enim praescisse illis
Abbreviated transcription (Latin):
dum uelit sinat contemptus potens: Deinde subsequensꝰ esse iuste
semper adhibere quamuis ignoranti gubernationẽ . cui aliquado pie restitu¬
turus sit penitentiȩ gratia antiquae facultatẽ. Sedhȩc qm̃ &si uerissime
fortissimeq dicantur. fidelem tamen atq oboedientem requirunt.
mhi autem uidero. an aliquando credituris certe nuno cum in credulis
actio est. prõptiosius ea proferam. quae ipsi & si probare noluerint.
improbare non possint. Itaq quantũ ad conscientiam humanarũ men¬
tium pertin&. utriq sub reuerentia religionis. & confessione cultuq
supernae potentiȩ uiuimus. distante dum taxat fide qua nostrũ est
fateri ex una & ꝑ unum dm̃ constare omnia. illorũ multos deos putare.
quã multa sunt elementa. Si potentiȩ dĩ inquiunt quẽ predicatis
fuit. ut romanũ imperium tam amplũ & tam sublime fier&. cur
igitur patientia eiusdem obfuit. ut ante non fuerit: Quibus sub

Expanded text:
dum uelit sinat contemptus potens; deinde subsequens esse, iuste dum uelit sinat contemptus potens; deinde subsequens esse, iuste semper adhibere quamuis ignoranti gubernationem, cui aliquando pie restituturus sit paenitenti antiquae gratiae facultatem. sed haec quoniam, etsi uerissime fortissimeque dicuntur, fidelem tamen atque oboedientem requirunt, mihi autem, uidero an aliquando credituris, certe nunc cum incredulis actio est, promptius ea proferam, quae ipsi etsi probare noluerint, inprobare non possint. itaque, quantum ad conscientiam humanarum mentium pertinet, utrique sub reuerentia religionis et confessione cultuque supernae potentiae uiuimus, distante dumtaxat fide; quia nostrum est, fateri ex uno at per unum Deum constare omnia, illorum, tam multos deos putare quam multa sunt. si potentiae Dei, inquiunt, quem praedicatis, fuit, at Romanum imperium tam amplum ac tam sublime fieret, cur igitur patientia eiusdem obfuit, ut ante non fieret? quibus sub
Abbreviated transcription (Latin):
argumentis eluxisse. In quo quidem angustas de¬
iectasq mentes offendi paulisper intelligo. quod
tantae potentiae tanta patientia miscetur. Si
enim potens erat inquiunt creare mundum. com¬
ponere pacem mundi. insinuare mundo cultũ ac potentiam sui. quid
opus fuit tantȩ potentiae uelut ipsi sentiunt tam pernitiosa patientia
ut in ultimo erroribus. cladib:. laboribusq hominum fuerit : quod
a principio uirtute eius quẽ prȩdicas dĩ sic potius cȩpisse potuiss& :
Quibus quidem ueraciter respondere possim. ad hoc ab intio crea¬
tum & institutum humanũ genus. ut sub religione cum pace sine
labore uiuens. fructu oboedientiȩ aternitatem promereretur.
ed ab usum bonitate creatoris. libertatem indulgentiȩ in contumaci
uertisse licentiam. atq ex contemptu in obliuionem defluxisse: ius¬
tamq nunc esse patientiamdĩ. & iustam in utramq. partem. ut nec
contemptus disperdat in totum. cui misereri uelit: & affligi laborib

Expanded text:
argumentis eluxisse. in quo quidem angustas deiectasque mentes offendi paulisper intellego, quod tantae potentiae patientia tanta miscetur. si enim potens erat, inquiunt, creare mundum, componere pacem mundi, insinuare mundo cultum ac notitiam sui, quid opus fuit tanta uel, ut ipsi sentiunt, tam perniciosa patientia, ut in ultimo erroribus cladibus laboribusque hominum fieret, quod a principio uirtute eius, quem praedicas, Dei sic potius coepisse potuisset? quibus quidem neraciter respondere possem, ad hoc ab initio creatum et institutum humanum genus, ut sub religione cum pace sine labore uiuens fracta oboedientiae aeternitatem promereretur, sed abusum bonitate creatoris libertatem indulgentia in contumaciam uertisse licentiam atque ex contemptu in obliuionem defluxisse, iustamque nunc esse patientiam Dei et iustam in utramque partem, ut nec contemptus disperdat in totum cui misereri uelit et affici laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
obiecit. Interfecit &iam quam plurimos senatores. maxime quos ad¬
uertit nobilitate industriaq excellere Flagitia regis. pęna urbis
insequitur. Nam fulmine capitolium ictum. ex quo facta flammatio
biblio thecam illam maiorũ cura studioq compositam. aedesq alias
iuxta sitas. rapaci turbine concremauit. Deinde aliud incendium
postea romȩ exortum. aedem uestȩ & palatium. plurimamq urbis
partem solo coequauit. Commodus cunctis in commodus. indomo
uestaliani strangulatus in terisse fertur. hostis generis humani
&iam uiuus iudicatus. Post hunc asenatu creatus est senex eluius
pertinax. sextus dec imus ab augusto. qui sexto mense quam regnare
cȩperat. luliani iuris periti scelere inpalatio occisus est. Iulianus
interfecto pestinace. inuasit imperium. sed mox a seuero apud
pontem moluium bello ciuili uictus & interfectus est. mense septimo

Expanded text:
objecit; interfecit etiam quamplurimos senatores, maxime quos animadobjecit; interfecit etiam quamplurimos senatores, maxime quos animadvertit nobilitate industriaque excellere. Flagitia regis poena Urbis insequitur. Nam fulmine Capitolium ictum, ex quo facta inflammatio bibliothecam illam, majorum cura studioque compositam, aedesque alias juxta sitas, rapaci turbine concremavit. Deinde aliud incendium, postea Romae exortum, aedem Vestae et palatium, plurimamque Urbis partem solo coaequavit. Commodus, cunctis incommodus, in domo Vestiliani strangulatus interiisse fertur, hostis generis humani etiam vivus judicatus. 497 Post hunc a senatu creatus est senex Helvius Pertinax, sextusdecimus ab Augusto, qui sexto mense quam regnare coeperat, Juliani jurisperiti scelere, in palatio occisus est. Julianus, interfecto Pertinace, 498 invasit imperium: sed mox a Severo apud pontem Mulvium bello civili victus, et interfectus est, mense septimo
Abbreviated transcription (Latin):
tarunt. Eatare &iam nunc apud plerosq dicuntur litterȩ impe¬
ratoris antonii. ubi inuocatione nominis xp̃i permilites xp̃ianos &
sitim illam depulsam. & collatam fateretur iuctoriam fusse. Idemq.
anto nius. commodũ filium suum assumpsit in regnũ. Preteriti
&iam tem poris. per omnes proumtias tributa donauit. omniaq.
siul fiscalium negotiorũ calum niosa monimenta. congesta inforo
iussit incendi. Stueriores leges. nouis conestationib demperauit .
Postremo in pannonia constitictus. repentiuo marbo diem obiit.
UIrio ab urbe condita. dcccc.xxx. lucius antonius commodus.
quintus decimus ab augusto patri successit inregno. mansitq in eo annis .xiii.
aduersus germanos bellum feliciter gessit. Caeterum per omnia lux¬
uriae & obscenitatis dedecore deprauatus. gladiatoriis quoq. armis
sepissime inludo depugnauit. & in amphitheatro feris sese frequentes

Expanded text:
tarunt. Exstare etiam nunc apud plerosque dicuntur litterae impetarunt. Exstare etiam nunc apud plerosque dicuntur litterae imperatoris Antonini, ubi invocatione nominis Christi per milites Christianos et sitim illam depulsam, et collatam fatetur fuisse victoriam. Idemque Antoninus Commodum filium suum assumpsit in regnum. Praeteriti etiam temporis per omnes provincias tributa donavit, omniaque simul fiscalia negotiorum calumniosa monumenta congesta in foro jussit incendi, severioresque leges novis constitutionibus temperavit: postremo in Pannonia constitutus, repentino morbo diem obiit. Anno ab Urbe condita DCCCCXXX, Lucius Antoninus Commodus, quintus decimus ab Augusto, patri successit in regnum: 496 mansitque in eo annis tredecim. Adversus Germanos bellum feliciter gessit. Caeterum per omnia luxuriae et obscenitatis dedecora depravatus, gladiatoriis quoque armis saepissime in ludo depugnavit, et in amphitheatro feris sese frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
grauissimi ac modestissimi imperatoris apertissi dedaratum est.
Nam cum insurrexissent gentes immanitate barbarȩ multitudinis in¬
mi merabiles. hoc est marcomanni. quadi uuandali sarmatȩ . omnis
pene germania. Inqua dqrum usq fines progressus exercitus circũ
uentusq ab hostibus propter aquarũ penuriam. tam presentis pręsentius
sitis quam hostis periculũ sustiner&. ad inuocationẽ nominis xp̃i quã
subito magna fidei constantia quidam milites effusi in preces palam
fecerant. tanta uis pluuiae effusa est. ut romanos quidem largissi¬
me ac sine in iuria refecerit. barbaros autem crebris fulminũ ictib
perterritos. prȩsertim cum plurimi eorum occiderentur infugam
coegerit. Quorum terga romani usq ad internitionẽ caȩdentesꝰ. glo¬
rio sissimam uictoriam & omnib poene antiquorũ titulis prȩferendã.
rudi paruoq nulitum numero. sed potentissimo xp̃i auxilio repor¬

Expanded text:
gravissimi ac modestissimi imperatoris apertissime declaratum est. gravissimi ac modestissimi imperatoris apertissime declaratum est. Nam cum insurrexissent gentes immanitate barbarae, multitudine innumerabiles, hoc est Marcomanni, Quadi, Vandali, Sarmatae, Suevi, atque omnis pene Germania; et in Quadorum usque fines progressus exventusque ab hostibus propter aquarum penuriam praesentium, sitis magis quam hostis periculum sustineret, ad invocationem nominis Christi, quam subito magna fidei constantia, quidam milites effusi in preces palam fecerunt, tanta vis pluviae effusa est, ut Romanos quidem largissime ac sine injuria refecerit, barbaros autem crebris fulminum ictibus perterritos praesertim cum plurimi eorum occiderentur, in fugam coegerit. Quorum terga Romani usque ad internecionem caedentes, gloriosissimam victoriam, et omnibus pene antiquorum titulis praeferendam rudi parvoque militum numero, sed potentissimo Christi auxilio, repor
Abbreviated transcription (Latin):
plexia greci uocant. suffocatus aurelius interut. Eo defuncto marcus
antonius solus rei puplicae prȩfuit. Sed indiebus parthicibelli ꝑsecutiones
xp̃ianorum quarta iam post neronem uice. in asia & ingallia graues p̾cepto
eius extiterunt. multiq scõrum mastrio coronati sunt. Secuta est
lues plurimis infusa prouinciis. totamq. italiam pestilentia uastauit. ut
passim iullȩ agri atq oppida sine cultore atq habitatore deserta. iN
spinas siluasq concesserint. Exercitũ uero romanorum. cunctasq
legiones per longinqua late hiberna dispositas ita consumptas ferunt.
ut marcomannicum bellũ quod continuo exortũ est. non nisi nouo de¬
lectu militum quẽ triennio iugiter apud carnuntiũ marcus antonius
habuit. gestum fuisse referatur. Hoc quidem bellũ prouidentia dĩ
amm inis tratũ esse cum plurimis adiumentis. tunc precipue epistola

Expanded text:
plexiam Graeci vocant, suffocatus interiit. Eo defuncto, Marcus plexiam Graeci vocant, suffocatus interiit. Eo defuncto, Marcus Antoninus solus reipublicae praefuit, sed in diebus Parthici belli persecutiones Christianorum, quarta jam post Neronem vice, in Asia et in Gallia graves praecepto ejus exstiterunt, multique sanctorum martyrio coronati sunt. Secuta est lues plurimis 493 infusa provinciis: totamque Italiam pestilentia tanta vastavit, ut passim villae, agri atque oppida sine cultore atque habitatore deserta, in ruinas silvasque concesserint. Exercitum vero Romanorum cunctasque legiones per longinqua late hiberna dispositas ita consumptas ferunt, ut Marcomannicum bellum, quod continuo exortum est, non nisi novo delectu militum, quem triennio jugiter 494 apud Carnuntum Marcus Antoninus habuit, gestum fuisse referatur. Hoc quidem bellum, providentia Dei administratum esse, cum plurimis argumentis, tum praecipue epistola
Abbreviated transcription (Latin):
uocari deprae nomine suo precepit
rno ab urbe condita. dccc lxxx UIii. antonius cognomento pius.
tertius decimus abaugusto imperator creatus. cumliberissuis gubes
natus sit. Huuis tamen temporibus. ualentinus heresi arches.
& cedo magistes marcionis pomam uenerunt. Uerũ iustinus phi
loso p̾hus. librũ dexp̃iana religione compositum antonio tradidit.
benignumq. eum erga xp̃ianos homines fecit. Antonius adduodeci
mum ab urbe lapidem. morbo correptus interut
tirio ab urbe condita. Dccccxi. marcus antonius uerus quas¬
tus decimus ab augusto regnũ. cum aurelio commo dofratre suscepit.
mansitq. in eo annis decem & nouẽ. Huprimi rempuplicam aequo
iure tutati sunt. B ellum deinde contra parthos. Ammirabili
uastabat. Sed antonius per strennuissimos duces magnis rebus gestis.
hominũ cȩpit & cum fratre de uictoria parthica triumphauit. ac non
multo postmodum cum fratre in uehiculo sedit. Casu morbi quẽ apo¬

Expanded text:
uooari de praenomine suo praecepit. | uooari de praenomine suo praecepit. | Anno ab Vrbe condita DCCCLxxxvm Antoninus cognomento Pius tertius decimus ab Augusto imperator creatus cum liberis suis Aurelnatus sit. huius tamen temporibus Valentinus haeresiarches et Cerdo magister Marcionis Romam uenerunt. uerum Iustinus phlosophus librum pro Christiana religione compositum Antonio tradidit, benignumque eum erga Christianos homines fecit. Antonius ad dumum ab Vrbe lapidem morbo correptus interiit. Anno ab Vrbe condita DCCCCXI Marcus Antoninus Veras quartus decimus ab Augusto regnum cum Aurelio Commodo fratre suscepit mansitque in eo annis decem et nouem. hi primi rempublicam aequo iure tutati suvastabat. Sed Antoninus, per strenuissimos duces magnis rebus gestis, millibus hominum cepit, et cum fratre de victoria Parthica triumphavit: ac non multo post, dum cum fratre in vehiculo sedet, casu morbi, quem apo
Abbreviated transcription (Latin):
annis imperauit. Hic per quadratũ discipulũ apostolorum. & aristidẽ
atheniensem uirum fide sapientiaq plenum. & perserenium granianũ
legatum. libris de xpĩana religione impositis instructus atq: eruditus.
ut nemini licer& sine obiectu criminis aut probatione dampnare
demq continuo pater patriȩ insenatu ultra morem maiorũ appellat᷑.
& uxor eius augusta. Adriamis rem puplicam iussimis legionib ordi¬
nauit. bellum contra sauromatas gessit & uicit. Iudeos sane per¬
turbatione scelerum suorum exagitatos. & palestinam prouintiam
quondam suam depopulantes. ultima cȩde perdo muit̾: ultusq est
xp̃ianos. quos ilico chebaduce cursibi aduersum romanos non assenta¬
rentur excruciabant. precepitq necui uidȩo initro eundi hiero¬
solimam ess& licentia. xpĩanis tantũ ciuitate permissa. quam ipse
in optimum statũ murorum extructione reparauit. & haeliam

Expanded text:
annis imperauit. hic per Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem annis imperauit. hic per Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem Atheniensem, uirum fide sapientiaque plenum, et per Serenum Granium legatum libris de Christiana religione conpositis instructus atque eruditus,  nemini liceret Christianos sine obiectu criminis aut probatione damnare; idemque continuo pater patriae in senatu ultra morem maiorum appellatur et uxor eius Augusta. Hadrianus rempublicam iustissimis legibus ordinauit; bellum contra Sauromatas gessit et uicit. Iudaeos sane, perturbatioae scelerum suorum exagitatos et Palaestinam prouinciam quondam suam depopulantes, ultima caede perdomuit, ultusque est Christianos, quos illi Cocheba duce, cur sibi aduersum Romanos non adsentarentur, excruciabant; praecepitque, ne cui Iudaeo introeundi Hierosolymam esset licentia, Christianis tantum ciuitate permissa: quam ipse in optimum statum murorum exstructione reparauit et Aeliam
Abbreviated transcription (Latin):
tempore iudȩi quasi rabie efferati. per diuersas terrarum partes exarse¬
runt. Nam & per totam libiam aduersus in colas atrocissima bella gesse¬
runt..Quaȩ adeo tunc interfectis cultoribus desolata est. ut nisi posti
adrianus imperator collectas illuc aliunde colonias deduxiss&. uacua
penitus terra abraso habitatore mansiss&. Aegyptũ uero totam &
cyrenen & thebaidam. cruentis seditionibus turbauerunt. In alexandria
autem commisso proelio. ucti & attriti sunt. In me sopotamia quoque
rebellantibus. uissu imperatoris bellum illatum est. Itaque multa milia
eorum. uasta cȩde deleta sunt. Salaminam urbem cipri. intesfectis
omnibus accolis deleuerunt. Traianus ut quidam ferunt. apud seleuciã
isauriae urbem. profluuio uentris ex tinctus est
NNo ab urbe condita. dccc lx uii. adrianus consobrine traiani
filius. duo decimus ab augusto principatũ adeptus. uno & uginti

Expanded text:
tempore Iudaei quasi rabie efferati per diuersas terrarum partes exarsetempore Iudaei quasi rabie efferati per diuersas terrarum partes exarserunt nam et per totam Libyam aduersus incolas atrocissima bella gesserunt: quae adeo tunc interfectis cultoribus desolata est, ut, nisi postea Hadrianus imperator collectas illuc aliunde colonias deduxisset, uacua penitus terra abraso habitatore mansisset. Aegyptum uero totam et Cyrenen et Thebaidam cruentis seditionibus turbauerunt. in Alexandria autem commisso proelio uicti et adtriti sunt. in Mesopotamia quoque rebellantibus iussu imperatoris bellum inlatum est. itaque multa milia eorum uasta caede deleta sunt. sane Salaminam urbem Cypri interfectis omnibus accolis deleuerunt. Traianus, ut quidam ferunt, apud Seleuciam Isauriae urbem profluuio uentris extinctus est. Anno ab Vrbe condita DCCCLXVII Hadrianus, consobrinae Traiani filius, duodecimus ab Augusto principatum adeptus, uno et uiginti
Abbreviated transcription (Latin):
piss&& plurimiq interficerentur : plinii secundi qui inter ceteros
uidices persetutor datus fuerat relatu am monitus. eos homines
preter confessionem xp̃i honestaq conuenticula nihil contrariũ
romanis legibus facere. fiducia sane in nocentis confessionis nemin
mortem grauem ac formidolosam uidere. rescriptis ilico leniori¬
bus temperauit edictum. Uerumtamen continuo romȩ aurea
domus anerone totis priuatis puplicisq rebus impensis condita. repen¬
tino conflagrauit incendio. ut intellegeretur missa &iam ab alio
persecutio in ipsius potissime monimentis aquo exorta ess&e. atque
in ipso auctore puniri Terrȩ motu quattuor urbes asiae subuersae.
merina. prthan clea. cyme. & greciae ciuitates duȩ. opintori¬
um & torrtorium. tres galliȩ cuutates eodem terrȩmotu diruptȩ
anthium romȩ fulmine concrematum. terrȩ motus antiochiae
pene totam subruit ciuitatem. Incredibili deinde motu sub uno

Expanded text:
pisset plurimique interficerentur, pisset plurimique interficerentur, judices persecutor datus fpraeter confessionem Christi honestaque conuenticula nihil contrarium Romanis legibus facere, fiducia sane innocentis confessionis nemini mortem grauem ac formidulosam uideri, rescriptis ilico lenioribus temperauit edictum. uerumtamen continuo Romae aurea domus, a Nerone totis priuatis publicisque rebus inpensis condita, repentino conflagrauit incendio, ut intellegeretur missa etiam ab alio persecutio in ipsius potissime monumentis, a quo primum exorta esset, atque in ipso auctore puniri. terrae motu quattuor urbes Asiae subuersae, Elea Myrina Pitane Cyme, et Graeciae ciuitates duae, Opuntiorum et Oritorum; tres Galatiae ciuitates eodem terrae motu dirutae; Pantheum Romae fulmine concrematum; terrae motus in Antiochia paene totam subruit ciuitatem. incredibili deinde motu sub uno
Abbreviated transcription (Latin):
ab augusto creatus. traianũ in regnum adoptauit: per quẽ reuera
afflictae rei puplicȩ diuina prouisione consuluit. Hio primo edictu
suo: cunctos exules reuocauit. Unde & lohanues apostolus hac gene¬
rali indulgentia liberatus. ephesum reduit. Emensoq anno imperu.
nerua confectus morbo diem obut
Nrio ab urbe condita. dccc xluii. traianus genere hispanus undeci¬
mus ab augusto. rei puplicae gubernacula nerua tradente suscepit.
ic per annos decem & nouem tenuit Apud agrippinam galliȩ urbem
insignia sumpsit imperu. mox germaniam trans rhenum inpristinũ
statum reduxit. Trans danubium multas gentes subegit. Regi¬
ones autem trans eufraten & tigrin sitas. prouincias fecitꝰ. seleuciam
& diesi fontem & babiloniam occupauit. Inpersecutionem sane
xp̃iani nominis errore deceptus. tertius anerone cum passim inter¬
cȩptos cogi ad sacrificandum idolis. ac detrahentes interfici prece¬

Expanded text:
ab Augusto creatus Traianum in regnum adoptauit, per quem reuera ab Augusto creatus Traianum in regnum adoptauit, per quem reuera adflictae reipublicae diuina prouisione consuluit. hic primo edicto suo cunctos exules reuocauit — unde et Iohannes apostolus hac generali indulgentia liberatus Ephesum rediit — emensoque anno imperii sui Nerua confectus morbo diem obiit. Anno ab Vrbe condita DCCCXXVU Traianus, genere Hispanus, undecimus ab Augusto reipublicae gubernacula Nerua tradente suscepit ac per annos decem et nouem tenuit. apud Agrippinam Galliae urbem insignia sumpsit imperii; mox Germaniam trans Rhenum in pristinum statum reduxit; trans Danuuium multas gentes subegit; regiones autem trabs Euphraten et Tigrin sitas prouincias fecit; Seleuciam et Ctesiphontem et Babylonem occupauit in persequendis sane Christianis errore deceptus tertius a Nerone, cum passim repertos cogi ad sacrificandum idolis ac detrectantes interfici praece
Abbreviated transcription (Latin):
salustium crispum & alios auctores quam plurimos sanxisse. & sc̃
ipsum idemq potissimum elegisse dixiss&. Damitianus tamen
prauissia elatus iactantia. sub nomine superatorum hostium.
de extinctis legionibus trium phauit: Idemq efferatus superbia
qua sẽ dm̃ coli uelit. persecutionem in xp̃ianos agi secundus
anerone imperauit. Quo tempore &iam beatissimus iohannes apostolus.
in pathinum insulam religatus fuit. Inter iudaeos quoq a cerbitate tormeri¬
torum. & cruentissimȩ quȩstionis ex quiri genus dauid. atq interfici pre¬
ceptum est. dum prophetis scĩs & inuidetur & creditur. quasi ad huc
futurus ess& ex semine dauid. qui regnũ possit adipisci. Continuo¬
populari sandapila per uispilliones exportatum  atq ignominio sissime
sepultum est
hunc esse annũ scripserit. nerua ad modũ senex apetronio prefecto
pretorio & parthinio spadone domitiani interfectore. imperator decimus

Expanded text:
Sallustium Crispum et alios auctores quamplurimos sanxisse et se Sallustium Crispum et alios auctores quamplurimos sanxisse et se ipsum idem potissimum elegisse dixisset. Domitianus tamen prauissima elatus iactantia, sub nomine superatorum hostium de extinctis legionibus triumphauit. idemque efferatus snperbia, qua se deum coli uellet, persecutionem in Christianos agi secundus a Nerone imperauit. quo tempore etiam beatissimus lohannes apostolus in Patmum insulam relegatus fuit. inter Indaeos quoque acerbitate tormentorum et cruentissimae quceptum est, dum prophetis sanctis et invidetur, et creditur, quasi adhuc futurus esset ex semine David, qui regnum posset adipisci. Continupopulari sandapila per vespillones exportatum, atque ignominiosissime sepultum est.hunc esse annum scripserit, Nerva admodum senex a Petronio, praefecto praetorio, et Parthenio spadone, interfectore Domitiani, imperator decimus