comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
morte nomen eius ꝑ mundũ creuit. ex
qua hunc insidelis turba extinxisse se
credidit. Et quȩ gaudebat occisũ: dolet
mortuũ. quia hunc ad suã głam cogno¬
scit ꝑuenisse per pęnã. Qđ bene in libro
iudicũ samson illius facta significant. qͥ
cũ gazam ciuitatẽ philistinorũ suisset
ingressus: philistei ingressũ eius protinuᷤᷤ
cognoscentes ciuitatẽ repente obsidionib
circũ dederunt. custodes deputauerunt¬
& samson fortissimũ se iã comprȩhendis¬
se gauisi sunt. Sed quid samson fecit ag¬
nouimus. Aledia nocte portas ciuitatis
abstulit. & montis uerticẽ ascendit. Quẽ
fr̃s km̃i hoc facto nisi redẽptorem nr̃m
samson ille significat: Quid gaza ciuitas
nisi infernũ designat: Quid ꝑ philisteoᷤ
nisi ꝑsidia iudȩoꝵ. demonstratur : Qui
cũ mortuum dñm uiderent. eiusq cor¬
pus in sepulchro iã positũ: custodes ilico
deputauerunt. et eum qui auctor uitȩ

Expanded text:
morte nomen ejus per mundum crevit, ex morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hunc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media noabstulit, et montis verticem ascendit. Quem hoc in facto nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum significat? Quid per Philistaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viderent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico deputaverunt, et eum, qui auctor vitae
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis qđ gestũ constat in capite: Si
multũ nos abicimꝰ: sperare debemus
in nobis nos menbra ultima qđ de men¬
bris eius superioribꝰ audimus. Ecce ue¬
ro ad menoriã redit. qđ crucifiro dĩ
filio iudȩi insultantes dicebant. Si rex
isrł est. descendat de cruce & credimꝰ ei
Qui si tunc de cruce descenderet: nimirũ
insultantib cedens uirtutẽ nobis pati¬
entiȩ non demonstraret. Sed expecta¬
uit paululũ. tolerauit ꝓbra. inrisiones
sustinint. seruauit patientiã. distulit
admirationẽ. & qui de cruce descende¬
re noluit: de sepulchro surrexit. Plus
igit᷑ suit de sepulchro surgere. quã de
cruce descendere. Plus fuit mortẽ resur¬
gendo destruere. quã uitã descendendo
seruare. Sed cũ iudȩi hunc ad insulta¬
tiones suas de cruce descendere minime
cernerent. cũ morientẽ uiderent: eũ
se uicisse crediderunt. nom̃ illius se qua¬
si extinxisse gauisi sunt. Sed ecce de

Expanded text:
in nobis quod gestum constat in capite; si in nobis quod gestum constat in capite; si multum nos abjecimus sperare debemus in nobis nos membra ultima quod de membris ejus superioribus audivimus. Haeredit ad memoriam quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes, dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei. Qui si insultantibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit opprobria, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem. Et qui de cruce descendere noluit, de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro resurgere, quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere, quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderint, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de
Abbreviated transcription (Latin):
resurgendo. Si igitur nobis mortalẽ uitã
scientibus resurrectionẽ ꝓmitteret carni.
et tam̃ hanc uisibilit̃ non exhiberet: quiᷤᷤ
eius ꝓmissionib crederet : factus itaq
homo apparuit in carne. mori dignatꝰ
ex uoluntate resurrexit ex potestate.
& ostendit exẽplo qđ nobis ꝓmisit in prȩ¬
mio. Sed fortasse aliquis dicat. lure il¬
le surrexit. qui cũ ds̃ esset teneri mor¬
te non potuit. Ad instruendã ergo
ignorantiã nr̃ãm: ad roborandã infir¬
mitatẽ nram. suȩ resurrectionis exẽ¬
plũ nobis sufficere noluit. Solus illo
in tẽpore mortuus est. & tam̃ solus mi¬
nime surrexit. Nã scriptũ est multa
corpora scõrum qui dormierant surre¬
xerunt. Ablata ergo sunt om̃a argum̃ta
non debet homo qđ in carne sua exhi¬
buit homo ds̃ : ecce cũ dõ homines re¬
surrexisse cognoscimꝰ. & quos puros fu¬
isse homines non dubitamꝰ. Si igitur
m̃bra nr̃i redẽptoris sumꝰ: pręsumamꝰ

Expanded text:
resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta non debet homo, quod in carne sua exibuit homo Deus, ecce cum Deo homines resurrexisse cognobimus, et quos puros homines non dubitamus. Si igitur membra redemptoris nostri sumus, praesumamus
Abbreviated transcription (Latin):
pretat᷑. lã quippe redẽptor nr̃ a passione
ad resurrectionẽ a morte ad uitã. a pęna
ad głam. a corruptione ad incorrupti¬
onem transierat. Et prius post resur¬
rectionẽ ingalilea a discipulis uidetur.
quia resurrectionis eius głam post lȩti
uidebimꝰ. si modo a uitis ad uirtutũ
celsitudinẽ transmigremꝰ. Qui ergo in
sepulchro nuntiat᷑ : in transmigratione
ostendit᷑. quia is qui in mortificatione
carnis agnoscit᷑ : in transmigratione
diei sollẽnitate de lectionis en̾angelicȩ
expositione transcurrimꝰ. sed libet ut de
hac eadẽ solẽnitate aliquid subtilius
loquam᷑. Nuae etenĩ uitȩ erant. quarũ
unã nouimꝰ. alterã nesciebamꝰ. Una
quippe mortalis est. altera immortaliᷤ
Una corruptionis. alia incorruptionis
Vna mortis. alia resurrectionis. Sed
uenit mediator dĩ & hominũ homo
xp̃c itĩc: suscepit unã & ostendit alterã
Unã pertulit moriendo. ostendit alteram

Expanded text:
assione assione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem transmigraverat, et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, qucarnis agnoscitur in transmigratione diei solemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, altera incorruptionis; una mortis, altera resurrectionis. Sed venit Mediator Dei et hominum homo stus Jesus, suscepit unam, et ostendit alteram. Unam pertulit moriendo, et ostendit alteram
Abbreviated transcription (Latin):
pulis eius & petro. quiqͥ prȩcedet uos in
galileã. Quȩrendũ noqis est: cur nomi¬
natis discipulis petrus designat᷑ ex nomine
Sed si hunc angłs nominatĩ non exprime¬
ret. qui magistrũ negauerat uenire int̾
discipulos non auderet. Uocat᷑ ergo ex
nomine. ne desperet ex negatione. Qua
in re considerandũ nobis est.cur omp̃s
ds eũ quem cunctȩ aeccłȩ prȩferre dis¬
posuerat. ancillȩ uocẽ pertimescere &
seipsũ negare ꝑmisit. Qđ nimirũ mag¬
nȩ actũ pietatis dispensatione cognoscimꝰ
ut is qui futurus erat pastor ȩccłȩ in sua
culpa disceret. qualiter aluis misereri
debuisset. Prius itaq eũ ostendit sibi &
tunc prȩposuit cęteris. ut ex sua infir¬
mitate cognosceret quã misericorditer
aliena infirma toleraret. Bene autem
de redẽptore nr̃o dicit᷑. prȩcedit uos in
galileã. ibi eũ uidebitis sicut dixit uobis.
Galilea namq transmigratio facta inter¬

Expanded text:
pulis ejus et Petro, quia praecepulis ejus et Petro, quia praeceGalilaeam. Quaerendum nobis est cur nominatis discipulis Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est, cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat, ancillae vocem pertimescere, et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis dut is qui futurus erat pastor Ecclesiae, in sua culpa disceret, qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque ostendit eum sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret, quam misericorditer aliena infirma toleraret. Bene autem de Redemptore nostro dicitur: Praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobis. Galilaea namq
Abbreviated transcription (Latin):
lene blandimentũ. Dies uero uita ius¬
ti. & nox accipit᷑ uita peccatoris. Unde
& conuersis peccatorib paulus dicit
Fustis aliquando tenebrę. nunc autem
lux in dño. In die ergo ꝑ nubẽ colũna
monstrata est & in nocte per ignẽ. quia
om̃ps ds & blandus nistis. & terribilis
apparebit in iustis. Istos in nidicio ue¬
niens ꝑ lenitatis mansuetudinẽ demul¬
cet. ilłos uero per nustitiȩ districtionẽ
terret ed iã quid angłs subiungat
andiamꝰ. Iñm quęritis natarenum
tĩc latino eloquio salutaris id est salua¬
tor int̾pretatur. At uero multi tunc
iÑu dici poterant. nontam̃ substanti¬
aliter sed nuncupatnie. ldõ & locus sub¬
iungit᷑. ut de quo itia dictũ sit mani¬
festet᷑: niatarenũ: & ausã ꝓtinus subdi¬
dit: crucifirũ: atq aqdidit᷑: resurrexit
non est hic. Non estine dicit᷑ ꝑ prȩsen¬
tiã carnis. qui tam̃ nisquã deerat per
põientiã maiestatis. Ied ite dicite disci¬

Expanded text:
lene blandimentum; dies vero vita juslene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos vero per justitiae districtionem terret. 4. Sed jam quid angelus subjungat audiamus: Jesum quaeritis NJesus Latino eloquio salutaris, id est Salvator interpretatur. At vero multi tunc Jesus dici poterant, non tamen substantialiter sed nuncupative; ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur: Nazarenum. Et causam protinus subdidit: Crucifixum. Atque addidit: Surrexit, non est hic. Non est hic dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerit per praesentiam majestatis. Sed ite, dicite disci
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ dñicam ad suꝑna reducimꝰ:
cȩlestis patriȩ dãpna reparant᷑. Sed
quid uenientes feminas affat᷑ audiamꝰ
Nolite expauescere. ac si aperte dicat.
Paueant illi qui non amant aduentum
supernorũ ciuiũ. ꝑtimescant qui car¬
nalib desideris pressi. ad eorũ se soci¬
etatem ꝑtingere posse desperant. Uos
autẽ cur ꝑtimescitis. quȩ ur̃os conciues
bens ait. Erat aspectus enus sicut sulgur.
uestimenta enus sicut nix infulgure
etem̃ terror timoris est. in nue autẽ
blandimentũ candoris. Quia uero
omp̃s ds̃ & terribilis est peccatorib et
blandus iustis: recte testis resurrecti¬
onis eius angłs & in fulgure uultus & in
candore habitus demonstrat᷑. ut de ipsa
sua specie & terreret reꝓbos. & mulce¬
ret pios. Unde recte quoq popłm per
deserta gradientẽ colũna ignis in nocte.
& colũna nubis prȩibat indie In igne
etenĩ terror est. in nube autẽ uisionis

Expanded text:
rectionem dominicam ad superna rrectionem dominicam ad superna rcoelestis patriae damna reparantur. Sed quid venientes feminas affatur audiamus. Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui carnalibus desideriis pressi ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis qui vestros concives bens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix . In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus et terribilis peccatoribus, et blandus est justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis
Abbreviated transcription (Latin):
Illȩ autẽ mulieres angłos uident quȩ
cũ aromatib uenerunt. quia udelic&
illȩ mentes suꝑnos ciues aspiciunt. quȩ
angłs cernit᷑. Quid nãq ꝑ sinistram
nisi uita prȩsens. quid uero ꝑ dexterã
nisi ꝑpetua uita signatur : Unde
scriptũ est. Leua eius sub capite meo.
igitur redẽptor nr̃ iã pręsentis uitae
corruptionẽ transierat: recte angłs
qui nuntiare perennẽ enuis uitã ue¬
nerat in dextera sedebat. Qui stola
candida coopertꝰ apparuit. quia festi¬
uitatis nr̃ȩ gaudia nuntiauit. E andor
etenĩ uestis. splendorẽ nr̃ȩ denuntiat
sollẽnitatis. Hrãe dicamus an suae :
Sed ut fateam᷑ uerius: & suȩ dicam᷑ & nr̃e
Illa quippe redẽptoris nr̃i redirrectio
& nr̃a festiuitas fuit. quia nos ad im¬
mortalitatẽ reduxit. & angłorũ festi¬
uitas extitit. quia nos reuocando ad
cȩlestia eorũ numerũ impleuit. In sua
ergo ac nr̃a festiuitate angłs albis ues¬
titus apparuit. quia dũ nos ꝑ resur¬

Expanded text:
nt quae cum aromatibus venerunt, quia videlicet illae mentes supernos cives aspiciunt, quae angelus cernitur. Quid namque per sinistram nisi vita praesens? Quid vero per dextram nisi perpetua vita signatur? Unde scriptum est: Laeva ejus sub cergo Redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nuntiare perennem ejus vitam venerat, in dextera sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis, splendorem nostrae denuntiat festivitatis. Nostrae dicamus an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia, eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resur
Abbreviated transcription (Latin):
Ad utrũq autem respondet qđ dixit ȩter¬
serit non uiuet. nec tamen qͥ eã sumpserit
uiuet. Fieri enĩ potest ut senio uel morbo
uel aliquo casu plurimi & qui eã sũpserint
moriantur. In hoc uero cibo & potu id est
corpore & sanguine dñi non ita est. Nã
qui ea non sumit non habet uitã. & qͥ ea
sumit habet uitã. & hanc utiq ȩternã
Hunc utiq cibũ & potũ societatem uult
intelligi corporis & menbroꝵ suorũ qđ¬

Expanded text:
Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeterAd utrumque autem respondet quod dixit, aeterserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et membro
Abbreviated transcription (Latin):
nem suã dare ad manducandum: non
statĩ audiunt. sed adhuc eis dicit᷑ Amen
amen dico uobis nisi manducaueritiᷤᷤ car¬
nem filii hominis & biberitis eiꝰ sanguinẽ:¬
non habebitis uitã in uobis. Quomͦ quidẽ
det᷑ & quisnã modꝰ sit
manducandi istũ panẽ.
ignoratis. Uerũtamen
nisi manducaueritis car¬
nem silii hominis & bibe¬
ritis eius sanguinem: non
habebitis uitã in uobis. Hȩc non utiq
cadaueribus sed uiuentibus loquebat ur
Unde ne istã uitã intelligentes & de hac re
litigarent: sequutꝰ adiuneit Qui mandu¬
cat meã carnẽ & bibit meum sanguinẽ.
habet uitã ȩternã Hanc ergo non habet
qui istũ panẽ non manducat. nec istum
sanguinẽ bibit. Nam temporalem uitã
sine illo habere homines possunt. ęternã
uero om̃ino non possunt. Qui ergo non
manducat eius carnẽ nec bibit eiꝰ sanguinẽ:
non habet inse uitã. Et qui manducat eiꝰ
carnẽ & bibit eius sanguinẽ: habet uitã

Expanded text:
nem suam dare ad manducandum, non nem suam dare ad manducandum, non statim edunt  Aug., audiunt, sed adhuc eis dicitur: Amen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinenon habebitis vitam in vobis. Quomodo quidem edatur, et quisnam modus sit manducandi istum panem, ignoratis; verumtamen nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes et de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, non habet in se vitam: et qui manducat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
Meum uiuit de sp̃u meo. & tuum de tuo
panẽ. unꝰ panis inquit unũ corpͦ multi sum̾
sacramentũ pretatis. o signum unitatis.
o uinculũ caritatis. Qui uult uiuere
habet ubi uiuat. habet unde uiuat. Acce¬
dat. credat. incorporet᷑ ut uiuificetur
Non abhorreat a cõpage menbroꝵ. Non sit
putre menbrũ quod resecari mereatur
non sit distortũ de quo erubescatur
Sit pulchrũ. sit aptũ. sit sanũ. hereat cor¬
pori. uiuat dõ De dõ nunc laboret in
terra. ut postea regnet in cęlo.
Litigabant ergo iudei adinuicẽ dicentes
Quomͦ potest hic nobis carnẽ suã dare ad
manducandũ : Litigabant utiq ad inuicẽ.
qm̃ panẽ concordiȩ non intelligebant.
nec sumere uolebant. Nã qui manducant
talẽ panẽ : non litigant adinucem. qm̃
uns panis unũ corpus multi sumus. Et
per hunc facit d̾s unius moris modo¬
habitare in domo. Quod autẽ adinucẽ
litigantes quęrunt quomͦ possit dns car¬

Expanded text:
Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo.Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo.panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelLitigabant ergo Judaei ad invicem dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaerunt, quomodo possit Dominus car
Abbreviated transcription (Latin):
& non foris. qui manducat in corde. non
qui premit dente. Ego sũ panis uinus. qui
de cęlo descendi. Ideo uiuus. quia de caelo
descendi. De cęlo descendit & manna. sed
manna umbra erat. iste ueritas est. Siqͥs
pro mundi uita. Hoc quando caperet
caro. qđ dixit panẽ carnẽ: Uocat᷑ caro
qđ non capit caro Hoc enĩ exborruerunt.
posse fieri putauerunt. Caro mea est in¬
quit pro mundi uita. Norunt fideleᷤᷤ corpꝰ
xp̃i. si corpus xp̃i esse non negligant. fiant
corpus xp̃i. si uolunt uiuere de sp̃u xp̃i
anima uocat᷑. quia constat quod homo es
onstas enĩ ex anima & corpore. Habes itaq
spm inuisibilẽ. corpus uisibile. Dic mibi
quid ex quo uiuat. Sp̃s tuns uiuit ex
corpore tuo. ancorpus tuũ a spũ tuo:
Respondet om̃ĩs qui uiuit Qm autẽ non
potest hoc respondere : nescio si uiuit
Quid respondet om̃is qͥ uiuit. Corpus utiq
meũ uiuit de spũ meo. Uisergo et tu
Numquid enĩ corpus meũ uiuit de sp̃u meo:

Expanded text:
s, non foris; qui manducat in corde, non s, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. 13. Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna: sed manna umbra erat, iste ver pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit, panem, carnem, vocatur caro quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles corpus Christi, si corpus Christi esse non negligunt. Fiant corpus Christi, si volunt vivere de spianima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo?
Abbreviated transcription (Latin):
A płm audi. Nolo enĩ uos inquit ignorare
fr̃s. qm̃ patres nr̃i om̃s sub nube fuerunt.
baptitati sunt in nube & mari. Et om̃s
eandẽ escã spũalem manducanerunt. spi¬
ritualẽ utiq eandẽ Nam corporalẽ alterã.
quia illi manna. nos aliud. Spiritualẽ
quã nos. sed patres nr̃i. non patres illorũ
Quib nos similes sumꝰ. non quib illi sumles
suerunt. Et adiungit. Et om̃s eundem
potũ spiritualẽ biberunt. Aliud illi. aliud
nos. sed specie uisibili. qđ tãmen hoc idem
significaret uirtute spũali. Quomͦ emm
eundẽ potũ ⁊ Bibebant inquit de spũali
sequente petra. petra autẽ erat xp̃c Inde¬
panis. inde potus. petra est xp̃s in signum
Gemina percussio duo ligna crucis significat.
Hic est ergo panis de cęlo descendens. ut si qͥs
manducauerit ex ipso non moriat᷑. Sed qđ
ꝑtinet ad uirtutẽ sacramenti non qđ ꝑtinet
ad iusibile sacramentũ. Qui manducat intꝰ¬

Expanded text:
Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, s eamdem escam spiritualem manducaverunt . Spiritualem utique, non corporalem. Alteram illi, quia manna, nos aliud; spiritualem vero eamdem quam nos, sed patres nostri, non patres illorum, quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali sequente petra: petra autem erat Chripanis, inde potus. Petra Christus in signo, : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui manducat intu
Abbreviated transcription (Latin):
tifera antequã ad altare accedatis attendite
quid dicatis. Dimitte nobis debita nr̃a. sicut
& nos dimittimꝰ debitoribus nr̃is. dimittis.
dimittit᷑ tibi. Securus accede. panis est non
uenenũ. Sed uide si dimittis Nam si non
te iudet. intus te examinat. intus de inspi¬
cit. intͦ udicat. intꝰ aut dãpnat aut co¬
ronat. Patres ergo illoꝵ idest mali patres
maloꝵ. infideles patres infideliũ. murmura¬
tores patres murmuratoꝵ: Nam in nulla
re magis dñm offendisse ille popłs dictus est
quã contra dnm murmurando Ideo & dñs
uolens eos ostendere taliũ filios: hinc ad eoᷤ
cepit. Quid murmuratis inuicẽ murmara¬
tores filu murmuratorũ : Patres ur̃i man
sunt Non quia malũ erat in manna. sed
quia male manducauerunt. Hic est panis
qui de cęlo descendit. Hunc panẽ signisi¬
cat manna. hunc panẽ significat altare
dĩ. Sacramenta illa fuerunt in signis
diuersa in re quȩ significat᷑ paria st̃

Expanded text:
tifera. Antequam ad altare accedatis, attendite tifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum; nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna sunt; non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna; hunc autem panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt in signis: diversa sunt in re, quae significantur paria sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
autem pertinet ad illã mortẽ de qua
terret dñs qua mortui sunt patres
istorũ: manducauit manna & moyses.
manducauit manna & aaron: mandu¬
cauit manna & finees. manducanerunt
ibi multi qͥ dño placuerunt. & mortui
non sunt. Quare: Quia uisibilẽ cibũ
sp̃ualiter intellexerunt. Si sp̃ualiter
esurierunt: sp̃ualiter gustauerunt. ut
sp̃ualiter saciarent᷑ Nam & nos hodie
accipimꝰ iusibilẽ cibũ. sed aliud est sacra¬
mentũ. aliud uirtus sacramenti. Quã
multi de altari accipiunt & moriuntur.
& accipiendo moriunt᷑. Unde dicita płs
udiciũ sibi manducat & bibit. Non enim
bucella dñica uenenũ fuit iudȩ & tam̃
accepit. & cũ accepit. in eũ iniicus
intrauit. non quia malum accepit. sed
quia bonũ male malus accepit. Uidete¬
ergo fr̃s. panem cȩlestẽ spũ aliter mandu¬
cate. in nocentiã ad altare apportate. Pec¬
cata & si sint cotidiana uel si non sint mor

Expanded text:
autem pertinet ad illam mortem, de qua autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tamen accepit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quoergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. Pecdicente, et trahit audientem. 10. Admoneat
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. Nam qͥ in me credit inquit. hab&
uitam ȩternã. Non qđ patet. sed qđ lat&
Uita enĩ ęterna uerbũ in principio erat
apud dm̃ & ds erat uerbũ. & uita erat
lux hominũ. Ipse uita ȩterna. dedit carm
susceptȩ uitã ȩternã. Moriuenit. sed die
tertia resurrexit. Inter uerbũ suscipienꝰ
& carnẽ resurgentẽ mors media consũp¬
ta est. Ego sum inquit panis uitȩ. Et inde
illi suꝑbi erant. Patres ur̃i inquit mandu
est unde suꝑbitis: Manducauerunt man¬
na. & mortui sunt. Quare manducauert̃
& mortui sunt: Quia qđ uidebant crede¬
bant. qđ non uidebant non intelligebant
Ideo patres ur̃i. quia similes estis illorum.
Nam quantũ pertinet fr̃s̃ mei ad mortem
istã uisibilẽ & corporalem. numquid nos
non morim᷑. qui manducamꝰ panem de
cȩlo descendentẽ : Sic sunt mortui et
illi quemadmodũ nos morituri sumus.
quantũ attinet ut dixi ad mortẽ huius
corporis uisibilem atq carnalẽ. Quantũ

Expanded text:
mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apudnihil hic docuit? Quid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum tertio resurrexit. Inter Verbum suscipiens, et carnem resurgentem, mors media consumpta est. 11. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi superbiebant? Patres vestri, inquit, manduest unde superbitis? Manducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam quantum pertinet, fratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
a patre: a meipso audite. non quia patrẽ
uidit quisquã. sed qui est a dõ hic uidit
patrẽ. Ego noui patrẽ. ab illo sũ Sed quos¬
modo uerbũ ab illo cuius est uerbum non
quod sonat & transit sed quod manet cũ
dicente & trahit audientem. ad moneat
quod sequit᷑ Amen am̃ dico uobis. qͥ credit
in me habet uitam ȩternã Reuelare se
uoluit quid esset. Nam cõpendio dicere
potuit. qui credit in me habet me. Ipse
enim xp̃c uerus ds̃ est. & uita eterna Qui
ergo credit in me inquit it in me. & qui
it in me habet me. Quid est autẽ. habere
me: Habere uitã ȩternã. Uita aeterna
mortẽ assũpsit. Uita ȩterna mori uoluit.
sed de tuo non de suo. Accepit a te. ubi
moreret᷑ prote Ab hominibus enĩ caruẽ
assũpsit. sed non more hominũ. Nã patrẽ
habens in cęlo. matrẽ elegit in terra. &
illic natus sine matre. & hic sine patre
Assũpsit ergo uita mortẽ. ut uita occider&

Expanded text:
a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum; non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod sequitur: Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me. Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret
Abbreviated transcription (Latin):
filium a patre. doceat te pater Audi uer¬
bum eius. Quod uerbũ inquis audio
n principio erat uerbũ. Non factũ est sed
erat. & uerbũ erat apud dm̃. & ds erat
uerbũ. Quomͦ homines in carne constituti
audiant tale uerbũ: Quia uerbũ caro
factũ est. & habitauit in nobis. Exponit
hoc & ipse. & ostendit nobis quid dixerit.
qui audiuit a patre & didicit: uenit ad me
Continuo subiunxit. qđ cogitare possumꝰ
Non quia patrẽ uidit quisquã. nisi is qui
est a dõ hic uidet patrẽ. Quid est qđ ait
ego uidi patrẽ uos non uidistis patrem.
& tamen non uenitis ad me nͥ trahamini
a patre: Quid est autẽ uos trabi a patre
nisi discere. a patre: Quid est discere. a
patre. nisi audire a patre: Quid est audire
a patre. nͥ audire uerbũ patris idest me:
Ne forte ergo cũ dico uobis. om̃is qͥ audiuit
a patre & didicit dicatis apud uos sed nũ¬
quã uidimꝰ patrem quomͦ dĩcere potuimꝰ

Expanded text:
Filium a Patre; doceat te Pater, audi VerFilium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti audiant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen non venitis ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed neq qui plantat est aliquid neq qͥ rigat
sed qui incrementũ dat ds̃ Hoc est. erunt
om̃s docibiles clĩ. Qui om̃s: Om̃is qͥ audit
a patre & didicit uenit ad me Uidete
quomͦ trahit pater. Docendo delectatur
non necessitatem imponendo. Ecce quomͦdo
trahit. Frunt om̃s docibiles dĩ. trahere dĩ
a patre & didicit ipse uenit ad xp̃m: xp̃s
nihil hic docuit. Quid. qđ patrẽ magistrũ
homines non uiderunt. filium uiderunt:
F ilius dicebat. sed pater dicebat. Ego cum
homo sim quẽ doceo : Quem sis. nisi eum
qui audit uerbũ meñ : Si ego cũ homo sim
illũ doceo qui audit uerbũ meñ: illũ docet
& pater qui audit uerbũ eius. Si illũ docet
pater qui audit uerbũ eius: quȩre qͥd sit ap̃c.
& inuenies uerbũ eius. In principio erat
uerbum. Non in principio fecit ds̃ uerbũ.
quomͦ in principio fecit ds̃ cęlũ & terram
Ecce quia non est creatura. Disce trahi ad

Expanded text:
Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat Deus : hoc est, Erunt omnes docibiles Dei. Qui, omnes? Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Videte quomodo trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo. Ecce quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei a nihil hic docuit? Quid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum ejus; quaere quid sit Christus, et invenies Verbum ejus: In principio erat Verbum. Non, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ad me uenit nisi pater qui misit me
traxerit eũ. quid subiecit. Et ego resuscita¬
bo eũ in nouissima die Reddo illi qđ amat
reddo qđ sperat. Uidebit quod adhuc non
uidendo credidit. manducabit qđ esurit.
saturabit᷑ eo qđ sitit. Ubi : In resurrecti¬
one mortuoꝵ. quia ego resuscitabo eũ in
nouissima die Scriptũ enim in ꝓphetiᷤᷤ est.¬
& erunt om̃s docibiles dĩ. Quare hoc dixi
o iudȩi : Pater uos non dociit. quomͦ me
potestis agnoscere: Om̃s regni illius homi¬
nes docibiles dĩ erunt. non ab hominibus
audient. & si ab hominibus audiunt: tam̃
quȩ intelligunt intus datur. intꝰ coruscat.
intus reuelat᷑. Quid faciunt homines forin¬
secus ad nuntiantes: Quid facio ego modo
cũ loquor: Strepitũ uerborũ ingero autib
urĩs Nisi ergo reuelet ille qui intus est:
quid dico aut quid loquor: Exterior cultor
arboris. interior est creator. Qui plantat
& rigat extrinsecus operat᷑. hoc facimus noᷤ.

Expanded text:
me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. 7. Scriptum est enim in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos.
Abbreviated transcription (Latin):
Mutatus est sonus uenturus est & uenit. eadẽ
tamen fides utrosq coniungit. & eos qui
uenturũ esse. & eos qui eũ uenisse credidert̃
Diuersis quide temporibus. sed utrosq per
in celũ ascendisse. totũ hoc sicut uerba
audistis prȩteriti tẽporis impletum esse
iam cernimus. In eius sunt fidei societate
nobiscũ & illi patres qui crediderunt de
uirgine nasciturũ. passurũ. resurrectu¬
rum. in cęlũ ascensurũ. Illos enĩ ostendit
apłs ubi ait. habentes autẽ eunde spm̃n
fidei sicut scriptũ est. credidi propter
quod locutus sũ & nos credim᷑ ꝓpt᷑ qđ¬
& loquimur Propheta dixit credidi
ꝓpter qđ loquutus sũ. apłs dicit. & nos
credim propter qđ & loquim᷑. Ut scias
autem qđ una sit fides: audi dicentem
Habemꝰ eumdẽ spm sidei & noscredimus
Sic & alio loco Nolo enĩ uos ignorare fĩs.
quia patres nr̃i om̃s sub nube fuerunt. &

Expanded text:
mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credim loquimur . Propheta dixit, Credidi, propter quod locutus sum : Apostolus dicit, Et nos credimus, propter quod et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patr
Abbreviated transcription (Latin):
Recolamꝰ ergo. ante aduentũ dñi uenerunt
ꝓphetȩ. Numquid fures & latrones suerunt:
bsit Non prȩter illũ uenerunt. quia cũ illo
uenerunt. Uenturus prȩcones mittebat.
sed eoꝵ corda quos miserat possidebat
Uultis nosse quia cũ illo uenerunt: Quis est ipse:
Semꝑ Carnem quippe accepit ex tempore
Quis est ergo semꝑ: In principio erat uerbũ
Cum illo ergo uenerunt. qui cũ uerbodi ueneit̃
Ego sum inquit uia. & ueritas & uita Si ipse
est uerita: cũ illo uenerunt qͥ ueraceᷤᷤ fuerunt
Quotquot ergo prȩter illũ: fures & latroneᷤᷤ
idest ad furandũ & occidendũ. Sed non
audierunt eos oues. Maior hȩc questio est
precesserunt iusti. sic in eũ credentes uen¬
turũ. quomodo nos credimꝰ in eũ qͥ uenit
Tempora uariata sunt non fides. Quia et
ipsa uerba ꝓ tempore uariantur: cum
uarietate dedinant᷑. Alium enim sonum
habet uenturus est. aliũ sonũ habet uenit

Expanded text:
Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Prophetae; numquid fures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum et occidendum. 9. Sed non audierunt eos oves. Major haec quaestio est,praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit:
Abbreviated transcription (Latin):
persistat. Ille uero adhuc audiat. nisi cre¬
dideritis non uitelligitis. Quare ista com¬
mendo: Quia etiam cum uerba hȩc ob¬
scura sicut possũ exposuero. aut quia ualde
abdita ueleox ego non apprehendero intelli¬
gentiã. uel explicandi quod intelligo non
habuero facultatẽ. uel tã suerit quisq
tardus ut etiam exponentẽ non sequatur.
non de se desperet Maneat in fide. ãbul&
in uia. audiat apłm dicentẽ Et siquid
aliter sapitis: hoc quoq uobis d̾s reuelauit
Uerũtamen in qđ peruenimꝰ in eo ambulemꝰ
Incipiamꝰ ergo audire exponentẽ qu̾e audi¬
Amen amen dico nobis. qͥa ego sũ ostiũ ouiñ
Ecce ipsum ostiũ quod clansum posuerat
aperuit. ipse est ostiũ Agnouimꝰ. intremus.
aut nos intrasse gaudeamus. Om̃s quotqͦt
uenerunt fures st̃ & latrones. Quid est
hoc dñe. om̃s quotquot uenerunt. Quid
enĩ. tu non uenisti: Sed intellige. om̃s
quotquot uenerunt dixi utiq prȩter me

Expanded text:
persistat; ille vero adhuc audit, Nisi crepersistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, inqui audiAmen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat aperuit, ipse est ostium, agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot venerunt? Quid enim? tu non venisti? Sed intellige: Omnes quotquot venerunt dixi, utique praeter me.
Abbreviated transcription (Latin):
Alienũ autẽ non sequunt᷑ sed sugiunt ab eo.
quia non nouerunt uocẽ alienoꝵ. Lecta
sunt hȩc plena questionibus. grauida sacra¬
mentis. Sequamur ergo & audiamꝰ magistrũ.
ex his obscuris aliquid aperientẽ. & per id
quod aperit nos forte intrare. facientem
Hoc ꝓuerbiũ dixit illis itĩc Illi autem non
cognouerunt quid loqueret᷑ eis. forte nec nos.
Quid ergo interest inter illos & nos. antequã
ista uerba agnoscamꝰ & nos: Quia nos pul¬
samus ut aperiat᷑ nobis. illi autẽ negando
xp̃m nolebant intrare seruandi. sed foris
remanere ꝑdendi. Quod ergo nos audimꝰ
hȩc pie: quod antequã illa intelligamus
credimꝰ uera esse atq diuina: magna ab
istis diuersitate distamus. Cum enĩ duo
audiunt uerba enangelii unus impnis et
alter pius. & talia sunt ut forte ambo non
intelligant: unus dicit nihil dixit. alius
dicit uerũ dixit & bonũ est quod dixit.
sed nos non intelligimꝰ. iste quia credit iã
pulsat. & dignũ est cui aperiatur si pulsare

Expanded text:
num autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare
Abbreviated transcription (Latin):
habundantius habeant. Uidetur enĩ mibi
dixisse ut uitã habeant ingredientes. &
habundantius habeant egredientes. Non
nisi per ostium ipsum hoc est per eumdẽ
xp̃m in eccłam eius qđ est ouile eius intra¬
uerit ad uitã temporalẽ quȩ est in fide
deo ait. ego ueni ut uitã habeant. hoc est
fidem quȩ per dilectionẽ operat᷑. ꝑ quã
fidẽ in ouile ingrediunt᷑ ut uiuant. quia
iustus ex fide uiuit. & habundantius ha¬
in finẽ ꝑ illud ostiũ idest per fidẽ ap̃i
egrediuntur. qm̃ uiri fideles moriuntur.
& habundantius habebunt uitã ueniendo
quo pastor ille ꝓcessit. ubi numquã deinde
moriant᷑. Quamuis ergo & hic in ipso oui¬
li non desunt pascua. qm̃ ad utrũq possumꝰ
intelligere quod dictum est & pascua inue¬
nient id est & ad ingressum & ad egressũ:
tamen tunc uere pascua inuenient ubi
saturentur qui esuriunt & sitiunt iustitiã
qualia pascua inuenit cui dictum est

Expanded text:
abundantius habeant. » Videtur enim mihi abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non nisi per ipsum ostium, hoc est per eumdem Christum in Ecclesiam ejus, quod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait, fidem, quae per dilectionem operatur: per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant? quia justus ex fide vivit; et abundantius hain finem per illud ostium, id est per fidem Christi egrediuntur, quoniam viri fideles moriuntur et abundantius habebunt vitam veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: « Et pascua inveniet, » id est, ad ingressum et ad egressum, tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur « qui esuriunt et sitiunt justitiam : » qualia pascua invenit, cui dictum est: «
Abbreviated transcription (Latin):
& ingrediet᷑ & egrediet᷑ & pascua inuemi&.
in hoc euidenter ostendit. nonsolũ pastorẽ
sed etiã oues intrare per ostiũ Sed quid
est & ingrediet᷑ & egreditur & pascua
inueniet: Ingredi quippe in ȩcdam ꝑ
ex nobis exierunt & non erant ex nobis non
est utiq bonũ. Talis ergo egressus non pos¬
set a bono pastore laudari. ut diceret et
ingrediet᷑ & egrediet᷑ & pascua inueniet
Est ergo aliquis nonsolũ ingressus uerũ etiã
interius aliquid cogitam᷑. egredi autem
quando exterius aliquid operamur. et
per xp̃m scdm ipsam fidem etiam foris idest
coram hominibus operari Unde & in psalmo
legitur. Exut homo ad opus suũ. Et ipse dñs
dicit. Luceant opera ur̃a corã hominibus
Sed plus me delectat qđ ipsa ueritas tamquã
nos admonuit. quemad modũ intelligere
debeanus quod ait ingredietur & egredi¬
etur & pascua inueniet. cũ secut᷑ adiun¬
xit fur non uenit nisi ut furet᷑ & mactet
& perdat. ego ueni ut uitã habeant et

Expanded text:
gredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Et per hoc evidenter ostendit, non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? Ingredi quippe in EcclesiamEx nobis exierunt, sed non erant ex nobis , non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono Pastore laudari, ut diingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam interius aliquid cogitamus; egredi autem, quando exterius aliquid operamur: et per Christum, secundum ipsam fidem etiam foris, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo legitur, Exiet homo ad opus suum : et ipse Dominus dicit, Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa veritas tanquam nos admonuit, quemadmodum intelligere debeamus quod ait, « ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet; » cum secutus adjunxit, « Fur non venit nisi ut furetur, et mactet, et perdat: ego veni ut vitam habeant, et
Abbreviated transcription (Latin):
hominib in t̾ra notũ fieri uolens. quia data
sit ei om̃is potestas in cęlo & in terra. quatinꝰ
& ipsi cũ angłis in cęlo uitã possent habere
ꝑennem: misit doctores qͥ cunctis ꝑ orbem¬

Expanded text:
hominibus in terra notum fieri volens, quia data hominibus in terra notum fieri volens, quia data sit ei omnis potestas in coelo et in terra, quatenus et ipsi cum angelis in coelo vitam possent habere perennem