comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at aliquid de actib referre iħu: di¬
cit qr adiecit herodes suꝑ omĩa ma¬
la quȩ gesserat. ⁊ conclusit iohem in car¬
cerẽ. Quia inꝗͣ ab his hec uidebant᷑ omuis¬
sa: rogatus dicitur ioħes apłs. ut ea quȩ
p̃terierant pͥores ante traditionẽ ioħis
saluatoris gesta conseriberet. Et ideo dic̃
in eugłio suo: hoc fecit initium signoꝵ
iħe. Et it̾um in alio loco indicat dicens.
Nondũ enim ioħes erat missus in carcerem.
Ex quib constat: qd ea quȩ anteq̃. iohan¬
nes traderet᷑. ab iħu fuerant gesta descri¬
bit. Et ido̾ si quis hȩc diligentius
considerat euident᷑ inueniet ñ
sibi eugłia dissonare: s alt̾us tẽ¬
poris gesta ex quȩ seribit ioh̃es. alt̾uis
uͦ quȩ eet̾i. Unde quia natiuitatẽ salua
cripserant. reticuit hec iohes: ⁊ a theo¬
logia atq ab ipsa eius duunitate sumit
exordium. Iue pars sine dubio ipsi uelut

Expanded text:
actibus referre Jesu, dicit quia adjecit Herodes super omnia mala quae gesserat et conclusit Joannem in carcere. Quia, inquam, ab his haec videbantur omissa, rogatus dicitur Joannes apostolus, ut ea quae praeterierant priores ante traditionem Joannis Salvatoris gesta conscriberet, et ideo dicit in Evangelio suo: Hoc fecit initium signorum Jesus. Et iterum in alio loco indicat, dicens: Nondum enim Joannes erat missus in carcerem. Ex quibus constat quod ea antequam Joannes traderetur quae a Jesu fuerant gesta describit; et ideo si quis diligentius haec consideret, evidenter inveniet non sibi Evangelia dissonare, sed alterius temporis gesta esse quae scribit Joannes, alterius vero quae caeteri. Unde quia nativitatem secundcripserant, reticuit haec Joannes et a theologia atque ab ipsa ejus divinitate sumpsit exordium: quae pars sine dubio ipsi velut
Abbreviated transcription (Latin):
primo p̃dicationis sue tẽpore dñs ges¬
serat. ¶ertũ ẽ enĩ qd in suꝑiorib tribꝰ
ȩugłiis hec uident᷑ sola contineri: quȩ
in eogesta sunt anno. quo ioħes bap¬
tista uł inclusus ẽ in carcerẽ uł pu¬
nitus. Deniq si obserues statim in miti¬
is narrationis. postea quã refert ma¬
theus. de quadraginta dierũ ieumio.
⁊ de. tẽptatione eius: continuo subie᷑

Expanded text:
tempore, Dominus gesserat. Certum est enim quod in superioribus tribus Evangelistis haec videntur sola contineri, quae in eo gesta sunt anno quo Joannes Baptista vel inclusus est in carcerem, vel punitus. Denique si observes, statim in initiis narrationum, posteaquam refert Matthaeus de quadraginta dierum jejunio, et de tentatione ejus, continuo subjecit,
Abbreviated transcription (Latin):
lemens sane hic euius uoces annota¬
uimꝰ scribens adu̾sum eos qui nupti¬
as sꝑnunt: intͣ cetera etiã hec dic̃.
An ⁊ apłos imꝓbant: Petrus & enim &
philippus uxores habuert̃: ⁊ filias eti
tione̾ uł salutationẽ facere cõparis
sue. Quã se ideo negat circũducere:
ut ad pͣdicationẽ gigłii expeditior fi

Expanded text:
Clemens hic sane, cujus voces annotavimus, scribens adversum eos qui nuptias spernunt, inter caetera etiam haec dicit: An et apostolos improbant? Petrus enim et Philippus uxores habuerunt, et filias etiationem vel salutationem facere comparis suae, quam se ideo negat circumducere, ut ad praedicationem Evangelii expeditior fi
Abbreviated transcription (Latin):
lum qd̃ ante lucanos hymnos xp̃o cuidã
canerent dõ: adulteria uͦ uł oet̾a huius¬
modi crimina. apud eos ⁊ illicita haberi.
agere communes. xxxii.¬
tq tunc traianus rescripti sui aucto¬
ritate decernit. ut xp̃iani quidẽ non
requirant᷑: si qui tam̃ inciderint puni¬
antur. ꝑ qd̾ ex parte aliqua ꝑsecutionis
sedatũ putabat᷑ incendiũ: s his qui ne¬

Expanded text:
lum, quod antelucanos hymnos Christo cuidam lum, quod antelucanos hymnos Christo cuidam canerent Deo: adulteria vero, vel caetera hujusmodi crimina apud eos ut illicita haberi, agere communes. Ad quae tunc Trajanus rescripti sui auctoritate decernit ut Christiani quidem non requirantur; si qui tamen inciderint, puniantur, Per quod ex parte aliqua persecutionis sedatum putabatur incendium. CHRI
Abbreviated transcription (Latin):
go munda ⁊ immaculata ꝑmansit
eccłia: corruptorib ueritatis ⁊ ui¬
ni u̾bi temeratorib. aut nusquam
omĩno extantib. aut si qui forte fu¬
erant in occultis ⁊ abditis hiatib tͣ¬
rȩ delitescentib. Ut uͦ & apłorum
suscrꝑat uiue uocis auditum. de hac
luce discessit : tum uelut in uacuam
domũ. false docꝰtrinȩ impuis se error
immersit: ⁊ tãquã ubi nullus iã di¬
uini census defensor existeret. nuda
to ut aiunt capite corripientes ar¬
ma mendacii: oppugnare apłicam
ueritatẽ nituntur. S istud bellum
intruisecus gerebat᷑. ꝑ sequitionum
uͦ extrinsecus pondus urgebat ȩccłiam: &
tam immense cat᷑ug martẏrũ cotidie iu¬
gulabant᷑. ut plinius sed̾s qui tunc presi¬
datum administrabat. multitudine int̾¬
emptoꝵ ꝑmotus. referret ad imꝑatorẽ.
qd innumera hominũ milia cotidie ob¬
truncarent᷑: in quib nich omĩno sceleris
depͣhenderet᷑ admissũ. aut aliquid con¬
trariũ romanis legib gestũ: nisi hoc so¬

Expanded text:
go munda et immaculata permansit Ecclesia, corruptoribus veritatis et divini verbi temeratoribus, aut nusquam omnino extantibus, aut etiam, si qui forte fuerant, in occultis et ab ditis hiatibus terrae delitescentibus. Ut vero et Apostolorum susceperat vivae vocis auditum, de hac luce discessit: tum velut in vacuam domum, falsae doctrinae impius se error immersit, et tanquam ubi nullus iam divini census defensor eto, ut aiunt, capite, corripientes arma mendacii, oppugnare apostolicam veritatem nituntur. Sed istud bellum intrinsecus gerebatur, persecutionum vero extrinsecus pondus urgebat Ecclesiam, et tam immensae catervae martyrum quotidie jugulabantur, ut Plinius secundus, qui tunc provinciam administrabat, multitudine interemptorum permotus, referret ad imperatorem, quod innumera hominum millia quotidie obtruncarentur, in quibus nihil omnino sceleris deprehenderetur admissum, aut aliquid contrarium humanis legibus gestum, nisi hoc so
Abbreviated transcription (Latin):
ria inquit romã usq cum bestiis ter¬
ra mariq depugno: die ac nocꝰte cone¬
xus ⁊ colligatus decẽ leopardis. mili¬
tib dico ad custodiã datis. qui benefi¬
ciis nr̃is seruores fiunt. s ⁊ ego eoꝵ ne¬
quitiis magis erudior: nec tamͣ in hoc
iustificatus sũ. O salutares hestias. quȩ
tur: Iñ eis frui licebit carnib meis:
Quas ego ⁊ opto acriores parari. ⁊ inui¬
tabo ad deuorationẽs mei: ⁊ dep̾cabor
ne forte ut in nͣnullis fecerunt. tune¬
ant contingere corpus meũ. Quin im¬
mo. ⁊ si cunctabunt᷑ : ego uim faciam.
ego ingerã. Date. queso ueniã: ego noui
quid expediat mͥ: nunc incipio eẽ disci¬

Expanded text:
ria usque Romam cum bestiis terra marique depugno die ac nocte, connexus et colligatus decem leopardis, militibus dico ad custodiam datis, qui et beneficiis nostris saeviores fiunt. Sed ego eorum nequitiis magis erudior, nec tamen in hoc justificatus sum. O salutares bestias quae tuQuas ego opto acriores parari, et invitabo ad devorationem mei, et deprecabor ne forte, ut in nonnullis fecerunt, timeant contingere corpus meum; quinimo, et si cunctabuntur, ego vim faciam, ego me ingeram. Date, quaeso, veniam: ego quippe novi quid expediat mihi. Nunc incipio es
Abbreviated transcription (Latin):
motam. Quo in tempore etiã syme¬
on cleophe filius. quẽ sodm iheroso¬
limis ordinatum ep̃m supra edocu¬
imus : ꝑ martẏrium. carnis uincu¬
lis resolutus est. Horũ. astipulator
ipse ille ẽ hegesippus. quẽ in pluri¬
refert qd a quibusdã hereticis Accu¬
satus sit supradictus uir tãquã. xp̃i¬
anus. ⁊ multis suppliciis afflictus ꝑ
multos dies. ita ut etiam iudex ipse
cũ amicis suis de eius patientia mira¬
rentur. ⁊ adultimũ iuberet simili
eum quã dñs ꝑtulit passione uitã

Expanded text:
t. Quo in tempore etiam Simeon Cleophae filius, quem secundum Hierosolymis ordinatum episcopum supra docuimus, per martyrium carnis vinculis resolutus est. Horum astipulator ipse ille est Egesippus, quem jam prrefert quod a quibusdam haereticis accusatus sit supradictus vir tanquam Christianus, et multis suppliciis afflictatus per multos dies, ita ut etiam judex ipse cum amicis suis de ejus patientia miraretur, et ad ultimum juberet simili eum quam Dominus pertulit passione vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ost uiliani necem: tan¬
dem cuule nobis
iouiniani reparat᷑
unꝑium. Is namq
sub uno eode᷑q tem¬
pore imꝑator ⁊ confessor. ⁊ ma¬
le illati extitit depulsor erroris.
Nam cum in ꝓcinetu eẽt. ⁊ exer¬
citus urgeretur a barbaris. ⁊ doc¬
toris nr̃i de sũmis reb consilim
trahentes. ut iouiniano calculu
darent. cumq apprehensus ad sus¬
cipienda imꝑii traheretur insig¬
nia: ad exercitũ piliam sacrilegiis
ꝓphanatũ dicit᷑ ꝓclamasse. non se
posse imꝑare eis. qr eẽt. cyͣianus.
Tulm om̃s pari eadẽq uoce respondisse
phibentur : ⁊ nos xpĩani sumꝰ. Ilec

Expanded text:
ost Juliani necem tandem civile nobis Jovi niani reparatur Imperium. Is namque sub uno eodemque tempore Imperator, et Confessor, et male illati extitit depulsor erroris. Nam cum in procinctu esset exercitus, et urgeret Barbarus, ductores nostri de summis rebus consilium trahentes, Joviniano calculum dederunt. Cumque apprehensus ad suscipienda Imperii traheretur insignia, ad exercitum Juliani sacrilegiis prophanatum, dicitur proclamasse: Non se posse imperare eis, quia esset Christianus. Tum omnes pari eademque voce respondisse perhibentur: Et nos Christiani su
Abbreviated transcription (Latin):
sũt qͥ desertis uͥtutib ⁊ nescientes ꝙͣ sit d ⁊
magnũ ad se ag̾e putant si uniu̾sam istã cor¬
pis mole ꝙͣ mũdũ nũcupamꝰ cutiosissime in¬
tentissime q ꝑqͥrant. uñ ⁊̾ tanta suꝑbia grg¬
nit᷑ ut in ip̃o celo de qͦ sepe disputant s̾met
hĩtare uideant᷑. siłr ⁊̃ illi qͥ student ad disce aͥd¬

Expanded text:
rtutibus, et nescientes quid sit Deus, magnum aliquid se agere putant, si universam istam corporis molem, quam mundum nuncupamus, curiosissime intentissimeque perquirant. Unde tanta etiam superbia gignitur, ut in ipso coelo, de quo saepe disputant, sibimet habitare
Abbreviated transcription (Latin):
tumoi erieus a malo ꝙr accide̾ p̃t.si teuẽs ĩ bo¬
no qr amicti nõ pt᷑. ł. eĩ boni adeptiamor ĩtimi¬
cabił ẽ ꝑfecto si dici pt̃. mali cauẽdi timor
cudine ĩfirmitatis. ne forte pecccmꝰ. s cnͣsq̾l¬
litatecaritatis cau̾e̾ pct̃m. aut si nullus oĩc

Expanded text:
timor exterrens a malo quod accidere potest, sed tenens in bono quod amitti non potest. Ubi enim boni adepti amor inmutabilis est, profecto, si dici potest, mali cauendi timor tudine infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate caritatis cauere peccatum. Aut si nullius omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Ini quor iuta ĩ exẽplo mutatõis ẽ põĩta.
debent᷑ si possũt detͣ henciũ sibi u̾ba cõpesc̾e̾
ne eor p̾ditatõnẽ ñ audiant qui audire po¬
t᷑ant᷑. ⁊ ĩ pͣns morib remanẽtes bñ iuuere
quiciantis ꝯtumeliosi d̾ aliqs mod̾ate repͥ

Expanded text:
im quorum vita in exemplum imitationis est posita debent, si possunt, detrahentium sibi verba compescere, ne eorum praedicationem non audiant qui audire poterant, et, in pravis moribus remanentes, bene vivere qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝙ oꝑte̾t dari ei qui nõ hr̃et n duob da¬
ri potu̾s. Si tͥ occͥrerent duo qͦꝵ uent᷑
aliũ uł indigcencia uł erga te aliqͣ nccite
suparet nicħ iustiꝰ fac̾e̾s ꝙͣ ut sorte leg̾es
ciui dandũ eẽt.ꝙ dari uterq nõ posset.¬

Expanded text:
 oporteret ei qui non habet, nec duobus dari potuisset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitate superaret, nihil justius faceres quam ut sorte eligeres cui dandum esset quod dari utrique non posset
Abbreviated transcription (Latin):
si obiectis bomis cẽꝑalib neqͣꝙͣ mẽs letina
soluit᷑. Si sp̾ccͣtis nõ uinuo errore sauciant᷑
aut demde ꝓpendant si cũ ad sem ip̃os ĩ cr sus
redeunt ĩ eo cr spualia rimant᷑ neqͣqm̃ secũ
reꝵ corꝑaliũ iunbͣs tͣhint uł fortasse tractas

Expanded text:
si objectis bonis temporalibus, nequaquam eos laetitia solvit; si subtractis, non nimio moerore sauciantur, ac deinde perpendant, si cum ad semetipsos introrsus redeunt, in eo quod spiritualia rimantur, nequaquam secum rerum corporalium umbras trahunt: vel fortasse tractas,
Abbreviated transcription (Latin):
mutatõ. repugnat aũt ei obligatõ ad mutuũ
in postr̾m faciend̾. qr ⁊̃ talis obligcõ pecunia
estimari posset. ⁊ idõ lic sił mutuanti unũ aͥd
aliud mutuare. sion aũt l eñ obligare ad mu
tuat pecuniã tnͣsft᷑ dñũ peccũie ĩ eũ cui mutu¬
at. uñ ille cui petiua mutuat᷑ su̾ suo ꝑicło tenet
eam ⁊ tenet᷑ integre restitũe. uñ ñ d ampliꝰ exi

Expanded text:
igatio ad mutuum in posterum faciendum, quia etiam talis obligatio pecunia extimari posset. Et ideo licet simul mutuanti unum aliquid aliud mutuare, non autem licet eum obligare ad muttuat pecuniam, transfert dominium pecunie in eum cui mutuat. Unde ille cui pecunia mutuatur sub suo periculo tenet eam et tenetur integre restituere. Unde non debet amplius e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pecũa sibi mutuata obliget rem aliꝙͣr cuiꝰ us
pͥcio estimari p̃t. d usũ illiꝰ rei ille qͥ muituauit
oputare ĩ restitucõma eiꝰ qd̃ mutuauit. ahoqͥn
si usũ illiꝰ rei qiͣ gͣtis sibi suꝑ addi uelit. ũdẽ ẽ
ac si pecuniã acciꝑet ꝓ mutuo ꝙ ẽ usur. arium.
nͥ forte eẽt talis res cuiꝰ usus suie pͥcõ soleat cõ¬
cedi int̾ amicos sit̃ p de libͦ accõmodato ¶ad

Expanded text:
 pecunia sibi mutuata obliget rem aliquam cuius usus pretio estimari potest, debet usu illius rei ille qui mutuavit computare in restitutionem eius quod mutuavit; alioquin si usum illius rei quasi gratis superaddi velit, idem est ac si pecuniam acciperet pro mutuo, quod est usurarium, nisi forte esset talis res cuius usus sive pretio soleat concedi inter amicos, sicut patet de libro accommodato. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ bñficu ꝙ quis accepit ⁊ ido̾ ille qui accipiti
eiꝰ ꝯsũpcõ ñ tenet᷑ ad plus recõpensaudũ qm̃
dendũ obliget᷑. alio mꝰ ce᷑ aliqͥs ad reꝯpensand̾
bñsiciũ ex debito amicicie. ĩ quo mag̃ ꝯsid̾at᷑ aẜ¬
fectꝰ ex quo as bñsiciũ ꝯtulit ꝙͣ ⁊̃ qnͣtitas eiꝰ qd̾¬

Expanded text:
it; ed ideo ille qui accipit eius consumptio, non tenetur ad plus recompensandum quamdendum obligetur. Alio modo tenetur aliquis ad recompensandum beneficium ex debito amicitie in quo magis consideratur affectus ex quo aliquis beneficium contulit quam etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Calcaria dicta: quia in calce hominis
ligant᷑. id est in pedis posteriori parte. ad
stimulandos eqͦs. quib aut pugnandum
est. aut currendũ: ꝓpter pigriciã animaltĩt
aut tunorem. Nam ex timore stimuli nun¬
cupati. lice̾nt̾ suit & libidinis stimuli. Stri¬
giles nuncupati a tergendo: qͦd his equi ter¬
gant᷑. Caracter est ferrum coloiatũ:. quo
notȩ pecudib mnurunt᷑. Caracter autem
grece: latine forma dicit᷑. Cauteriũ dictũ.
quasi cauturiũ. qd urat. & ꝓuida sit in
euiisueraq cautios. ut dum uideo᷑ cuiꝰ sit.
auaricia refrenet᷑. Quod interdũ ꝓ signo.
interdum ꝓ cura adhibet᷑: ut uis inoi¬
bi. ignis ardore siccetu& E xplicit li¬

Expanded text:
tur. Calcaria dicta quia in calce hominis ligantur, id est in pedis posteriori parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est aut currendum, propter pigritiam animalium aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis stimuli. Strigiles nuncupati a tergendo, quod his equi tergantur. Character est ferrum caloratum quo notae pecudibus inuruntur: χαρακτὴρ autem Graece, Latine forma dicitur. Cauterium dictum quasi cauturium, quod urat et provida sit in eum severaque cautio ut, dum videtur, cuius sit, avaritia refrenetur. Quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis morbi ignis ardore siccetu
Abbreviated transcription (Latin):
figure sunt. quȩ & lacitudine & longi¬
tudine continent᷑ : quȩ sunt iuxta pla¬
tonem numero quinq. Numerabilis
magnitudo est: quȩ numeris arichine¬
tice diuidi potest. Magnitudines rati¬
onales sunt: quoꝵ mensuram scire pos¬
sumꝰ. lnrationales uero: quoꝵ mensurȩ
quantitas cognita ñ habetur. De figuris.
pͥma plano pede. Circulus est figura
quȩ uocatur circũducta. cuiꝰ in medio
punctꝰ . ẽ. quo cuncta conuergunt: quod
centrum geometrici uocant. latini punc¬
tum circuli nuncupant plenopede.
Q uadrilatera figura est: in plano qua¬
drata. quȩ sub quatuor rectis lineis iacet¬
figura plana ita.Ortogonium.
id est recti angulum figura plana. Est
enim triangulum. & habet angulũ rec¬
figura pln᷑a. recta. & sub ter con¬
gura in rocuncdum formata. partibꝰ cun¬
tisequalis in solidũ est. OCibꝰ est figͣa
solida: quȩ longitudine & altitudi¬
ylindrus est figura quadrata: ha

Expanded text:
figurae sunt, quae longitudine et latifigurae sunt, quae longitudine et latitudine continentur, quae sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. De figuris prima circulus est figura plana, quae vocatur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod centrum geometriae vocant, Latini punctum circuli nuncupant.o Quadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iacetfigura plana, ita.o Orthogonium, id est rectiangulum figura plana. Est enim triangulum et habet angulum recfigura plana, recta et subter congura in rotundum formata, partibus cunctis equalis in solidum. Cubus est figura solida, que longitudine latitudiCilindrus est figura quadrata, ha
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. quod undante nilo.
& omniũ possessionibus
limo obductis : inicium
terrȩ diuidende ꝑ line¬
as & mensuras nomen arti dedit. Que
deinle longius acumine sapientum
ꝓfecta ÷ & maris & cęli & aeris spacia
diuidutuIam ꝓuocati studiosi. cẽ¬
perunt post terre dimensionem. et
çeli spacia querere. qͣnto interuallo
luna a terris. a luna sol ipse distaret.
& usq ad uerticem cęli quanta se men¬
sura distenderet ⁊ sicq interualla ip¬
sa cęli orbisq ambitum ꝑ numeros
stadioꝵ. ratione ꝓbabili distinxerunt.
S quia ex terre dimensione hec disci
plina cepit: ex initio sui & nomen sex¬
uauit. Nam geometria de terraliiui.
cupata est. Terra enim grece ge uocat᷑.
metra mensura. Huiꝰ disciplinȩ ars conti¬
net in se liniamenta. interualla. magni¬
tudines. & figuras: & in figuris dimen¬
siones & numeros. De quadriꝑtita diui
eometriȩ quadriꝑtita sione geometͥȩ.
nem numerabilem. in magnitudinẽ
rationalem: & in figuras solidas. Planȩ

Expanded text:
r; quia inundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terre dividende, per lineas et mensuras nomen arti dedit. Que inde longius acumine sapientium producta et maris et celi et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studiosi, ceperunt post terre dimensionem et celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderet. Sicque intervalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum stadiorum, ratione probabili distinxerunt: sed quia ex terre dplina coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vocatur, μήτρα mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros. De quadripertita divios. De quadripertita divisione geometriae nem numerabilem, in magnitudinem rationalem, et in figuras solidas. Planae
Abbreviated transcription (Latin):
edicina est: quȩ corporis
uel tuetur. uł restaurat
salutem. Cuiꝰ materia uer¬
satur in morbis & uulne¬
ribꝰ. Ad hanc itaq ꝑtinẽt
nͦ ea tantũ quȩ ars eoꝵ exbibet qͥ ꝓprie
medici nominant᷑. s etiam cibus. potus. &
tẽgimen. Defensio deniq omĩs. atq mu
u̾ictus. casusq seruat᷑. De noĩe mecdicine
omen autẽ medicinȩ ã modo. id est
temꝑato impositum existimat᷑: ut ñ sa¬
tis s paulatim adhibeatur. Nam in multo
contristat᷑ natura: mediocrit᷑ aut̃ gaudet.
Unle & qui pigmenta & antidota satis uł

Expanded text:
edicina est quae corporis vel tuetur vel restaurat salutem: cuius materia versatur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio denique omnis atque munxternos ictus casusque servatur. De nomine eius . Nomen autem Medicinae a modo, id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis
Abbreviated transcription (Latin):
milite aea uoĩe: a quo & ars nom̃ accepit
tesserisq. Pirgus dictus. quod ꝑ eũ tessere
ꝑgant⁊ siue qͥd turris speciem habeat. De¬
Aam greci turrem. pirgũ uocant. calculis.¬
alciili uocati: qd̾ leues sint. & rotundi¬
nib partibus. Has alii lepusculos uocant:
to quod exiliendo cliscurrunt. Olim autẽ

Expanded text:
ilite Alea nomine, a quo etiam ars nomen accepit. tesserisque. Pyrgus dictus, quod per eum tessere pergant sive quod turris speciem habeat, nam Greci turrim pyrgum vocant. Calculi vocati, quod leves sint et rotundinibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim aute
Abbreviated transcription (Latin):
scribendas ui legib litteras. ut nullos er¬
rores. nullas ambages afferant: s scienda
& uitancta aꝑte demonstrent. De notis muilita
A breuiculis quoq quib militũ nomina i b:¬
dtiuebant᷑ ꝓprie uota erat apud ueteres
qua inspiceretur qͣnti ex mlitib siꝑẽs¬
sent. qͣntiq in bello cecidissent. T tap
nota in capite uersiculi posita. suꝑstitẽ
designabat. E theta uero ad uniꝰcuiꝰq
defuncti nom̃ apponebat᷑. Unde & ha¬
bet ꝑ mediũ telum: id est mortis signũ.

Expanded text:
scribendas in legibus litteras, ut nullos erscribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequenda et vitanda aperte demonstrarent. De notis militaribus . In breviculis quoque, quibus militum nomina continebantur, propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent quantique in bello cecidissent. T Tau nota in capite versiculi posita superstitem designabat; Θ Theta vero ad uniuscuiusque defuncti nomen apponebatur. Unde et habet per medium
Abbreviated transcription (Latin):
sitionũ. Post eum iuꝑsamniꝰ filargiꝰ & aqͥ¬
la libertus mecenatis alius aliã addiderunt.
Deincde seneca contrac̾ta omniũ digestoq
& aucto numero opꝰ effecit in qͥnq milia.
Note autẽ dictȩ eo quod uerba uel syllabas
prefixis caracteribꝰ notent. & ad noticiã
legentiũ reuocent: quas qͥ cdidicerunt. ꝓ¬
prie iam notarii appellant᷑. De notis uti¬
iuris uerboꝵ suoꝵ notȩ sunt: quo scͥp¬
tio scęleris breuiorꝙ fiat. Scribebatur enĩ
c. senatus consultũ : ꝑ .r. & .p. res publica:
at: ꝑ supinam .C. litteram. mulier⁊ ꝑ
p. scd̃m naturã. pupillus: ꝑ auerso capi¬
te. ꝙ pupilla: ꝑ tinum . k. caput. ꝑ duo
generis plurimas & osimiles notas in libriᷤᷤ
Antiqͥs inuenĩmꝰ. Has iuris notas nouiciĩ
imꝑatores ã codicib legũ ab olendas sauxẽ¬
runt: quia multos ꝑ hȩc callidi ingemo
ignorantes decipiebant. atq ita uisserins

Expanded text:
sitionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquisitionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquila libertus Maecenatis alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium digestoque et aucto numero, opus efficit in quinque milia. Notae autem dictae eo, quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent et ad notitiam legentium revocent; quas qui didicerunt proprie iam notarii appellantur. § 23 De notis iurijuris verborum suorum notae sunt, quo scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur enim, C, senatusconsultum; 39 per R et P, respublica; at; per supinam III litteram mulier; per P, secundum naturam, pupillus; per PV, verso capite, pupilla; per unum K, kaput; per duogeneris plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimus. Has iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt
Abbreviated transcription (Latin):
clicit᷑. N Crisimon. hec sola ex uolun¬
tate uniuscuiꝰq ad aliquid notandũ po¬
nit᷑. ꝑ Phietro id est frontis: hȩc ubi ali¬
quid ꝰ obscuritatis est ob sollicitudinem
ponitur. P Anchora suꝑior ponit᷑: ubi
aliqua res magna omnino est. eb Ancho¬
ra inferior: ubi aliqͥd iulissime. uel incon¬
uenientiꝰ denunciatũ est. I Chronis no¬
ta tantũ in fine libri apponit᷑. I Alogõs
Fiunt & aliȩ notulȩ libroꝵ ꝓ agnoscendis
his quȩ ꝑ extremitates paginarũ expo¬
nint᷑: ut ubi lector illuminare huiꝰmodi
signũ uiuenerit. ad textũ recurrens eiꝰdẽ
sermonis uel uersicłi sciat esse expositionẽ
enmus pͥmus mille & centũ inuenit. No¬
tarum usus erat. ut qͥcquid ꝓ contentio¬
ne aut in uidiciis diceret᷑. librarii scribe¬
rent : complures simul astantes diuisis in¬
ter se partibꝰ qͦt quisq uerba & qͦ ordine
exciꝑet. Rome pͥmus tulliꝰ tyro ciceronis
libertus cõmentatꝰ est notas: s tantũ p̃po¬

Expanded text:
dicitur. Chrisimon. Haec sola ex voluntate uniuscuiusque ad aliquid notandum ponitur. Phi et Ro, id est φροντίς. Haec, ubi aliquid obscuritatis est, ob sollicitudinem ponitur. Anchora superior ponitur ubi aliqua res magna omnino est. Anchora inferior, ubi aliquid vilissime vel inconvenientius denuntiatum est. Coronis nota tantum in fine libri adponitur. Alogus Fiunt et aliae notulae librorum pro agnoscendis his quae per extremitates paginarum exponuntur, ut, ubi lector in liminare huiusmodi signum invenerit, ad textum recurrens eiusdem sermonis vel versiculi sciat esse expositionem,mus mille et centum invenit. Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iudiciis diceretur, librarii scriberent conplures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentus est notas, sed tantum praepo
Abbreviated transcription (Latin):
quod totũ hominem tegat. qͦsi minor casa
Inde & cuculla. quasi minor cella. dic &
greci. Plauetas dictas qͥa horis errantib
euagant᷑. Unde & stellȩ planetȩ. id est ua¬
ge ÷ eo quod uago sui errore mõtuq discur¬
runt. Birrꝰ ã greco uocabulũ trabit. Illi
enĩ birrum bibrũ dicunt. Melotes quȩ
çciam pera uocat᷑ pellis est capͥna ã collo
pendens: precincta usq ad lumboᷤ. Est
aut᷑ habitꝰ ꝓprie necessariꝰ ad oꝑis exerci¬
tium. fiebat aut̃ pͥus ut qͥdam estimant
de pelliculis melonũ: unde & melotes uo¬
cacesiuit. Fimbriȩ uocate ora uestimentoꝵ
hoc est finis: ex greco uocabulũ trahunt.

Expanded text:
quod totum hominem tegat quasi minor casa. quod totum hominem tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor cella. Sic et Graece planetas, dicta quia oris errantibus evagantur. Unde et stellae planetae, id est vagae, eo quod vago sui errore motuque discurrunt. Birrus a Graeco vocabulum trahit, illi enim birrum bibrum dicunt. Melotes, quae etiam pera vocatur, pellis est caprina a collo pendens praecincta usque ad lumbos: est autem habitus proprie necessarius ad operis exercitium. Fiebat autem prius, ut quidam existimant, de pelliculis melonum; unde et melotes vocatae sunt. Fimbriae vocatae ora vestimentorum, hoc est fines, ex Graeco vocabulum t
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum expeditionib cepit & p̾da hostili
ẽ qua est uox illa senatui. togis disposi¬
tis quirites. ad saga fuerunt. Sagũ autẽ
gallicũ nomen est. Dictum aut̃ sagum qua¬
drũ. eo quod apud eos pͥmum quadratꝰ. uł
quadruplex ẽẽc. Penula est palliũ cum fim¬
briis longis. Lacerna pallium fimbriatũ:
quod olim soli milites utebant᷑. Unde &
in cdistinguenda castrensi urbanaq turba.
Hos tegatos. illos laternatos uocabant. Ind̾
autẽ lacernȩ. quasi amputatis capitibꝰ¬
capuciis fimbriarũ: ueq ita lixis ut
sunt penularũ. Mantũ spani uocant:
qͦd manꝰ tegat tantũ. Ess enĩ breue a¬
mictũ. Precexta puerile est palliũs. qͦ usq
ad sexclecim anuos pueri nobiles sub disci¬
pliue cultu utebant᷑. Unde p̾texati pueri
appellati sunt. Dicta autẽ precexta:. qͥa p̾tte¬
batur ei latior purpura. sasula est uestis
cucullata. Dicta ꝑ dimintionẽ ã casa.

Expanded text:
primum expeditionibus coepit e praeda hostili. primum expeditionibus coepit e praeda hostili. De qua est vox illa senatui: 'Togis depositis Quirites ad saga fuerunt.' Sagum autem Gallicum nomen est: dictum autem sagum quadrum eo quod apud eos primum quadratus vel quadruplex esset. Paenula est pallium cum fimbriis longis. Lacerna pallium fimbriatum quod olim soli milites utebantur; unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos vocabant. Inde autem lacernae quasi amputatis capitibus fimbriarum, neque ita laxis ut sunt paenularum. Mantum Hispani vocant quod manus tegat tantum; est enim breve amictum. Praetexta puerile est pallium quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur; unde et praetextati pueri appellati sunt. Dicta autem praetexta quia praetexebatur ei latior purpura. Casula est vestis cucullata, dicta per diminutionem a casa,
Abbreviated transcription (Latin):
C inctus gabinꝰ est: cum ita imponit᷑ toga.
ut togeꝰ licinia quȩ post secus reicit᷑ actͣ¬
hitur ad pectus. ita. ut ex utroq latere ex
humeris picture pendeant: ut sacerdotes
gentiliũ faciebant. aut cingebant᷑ p̾toies.
rabea erat togȩ species ex purpura & coc¬
co: qua oꝑti romanoꝵ reges inicio ꝓcede¬
bant. Hanc pͥmum romulus adinuenisse
ꝑhibet᷑. ad discretionẽ regii habitus Tra¬
bea autẽ dicta. qͦd in maior gła hominẽ
transueherec. hoc est ultra: & imposterũ
amplior dignitate honoris beatũ faceret.
Paludamentũ erat insigne palliũ imꝑato¬
Dictum ut qͥbusdã uidet᷑. qđ eo indutus
palam faceret imꝑator bellũ futurũ. sir¬
cuntextũ est: qd grece ꝙyclas dicit᷑. De
acanto. sircumtextũ autem dictũ. quia ÷
rotundum palliũ. Dĩplois grecũ nomen. ab
quem duplici panuo patientia uelat. Est
autẽ uestis militaris. Quiꝰ usus gallicis

Expanded text:
Cinctus Gabinus est cum ita inponitur toga Cinctus Gabinus est cum ita inponitur toga ut togae lacinia, quae post secus reicitur, adtrahitur ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant aut cingebantur praetores. Trabea erat togae species ex purpura et cocco qua operti Romanorum reges initio procedebant. Hanc primum Romulus adinvenisse perhibetur ad discretionem regii habitus. Trabea autem dicta quod in maiori gloria hominem transbearet, hoc est ultra et in posterum ampliori dignitate honoris beatum faceret. Paludamentum erat insigne pallium inperatodictum, aliquibus videtur, quod eo indutus palam faceret imperator bellum futurum. Circumtextum est quod Graece κυκλὰς dicitur. De acantho. Circumtextum autem dictum quia est rotundum pallium. Diplois Graecum nomen, ab quem duplici panno patientia velat. Est autem vestis militaris, cuius usus Gallicis
Abbreviated transcription (Latin):
Clamis est qui ex una parte induit᷑: neq
consuit᷑. s fibula infrenat᷑. Huc & gre¬
ce nom̃ accepit. Toga dicta. quod uelam̃¬
to sui corpus tegat. atq oꝑiat. Eit autẽ
pallium purũ forma rotunda. & fusiore.
& quasi inundante sineͥ sub dextroueni¬
ens. supra humerũ sinistrũ ponit᷑. Cuiꝰ
similitudinẽ in oꝑimentis symulachroꝵ
uel picturarũ aspicimꝰ: easq statuns to¬
gatas uocamꝰ. Togam aut̃ romani in pa¬
ce utebantur⁊ belli autẽ tempore palu¬
dam̾tis. Mensura toge ustȩ sex ulnas
habebat. Toga palmata dicebatur. quã
merebant᷑ hi qui reportabant de hostibꝰ
palmas. Ipsa uocabatur toga picta: eo
quod uictorias cũ palinis iitextas hab̾et.
Toga cancłida eademq crecata: in gria
candidati. id est magistratũ petentes
ambiebanit. ad dita ereta. qͣ candidior
insignioiq esset. sicero in oritione qͣm habu¬
it contra petitores in doga candida scͥpsit.

Expanded text:
Chlamys est qui ex una parte induitur, neque Chlamys est qui ex una parte induitur, neque consuitur, sed fibula infrenatur. Hinc et Graece nomen accepit. Toga dicta quod velamento sui corpus tegat atque operiat. Est autem pallium purum forma rotunda et fusiore, et quasi inundante sinu, et sub dextro veniens supra humerum sinistrum ponitur, cuius similitudinem in operimentis simulacrorum vel picturarum aspicimus; easque statuas togatas vocamus. Toga autem Romani in pace utebantur, belli autem tempore paludamentis. Mensura togae iusta si sex ulnas habeat. Toga palmata dicebatur quam merebantur hi qui reportabant de hostibus palmas: ipsa vocabatur et toga picta, eo quod victorias cum palmis intextas haberet. Toga candida eademque cretata in qua candidati, id est magistratum petentes, ambiebant, addita creta quo candidior insigniorque esset. Cicero in oratione quam habuit contra conpetitores 'In Toga Candida' scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
nitent albani albentibus crinibꝰ. Mauros ha¬
bet terra nox corpoꝵ ⁊ gallos canctida cutiꝰ.
Sine equis merces exstant alani:. nec abest
genꝰ pictoꝵ nomen ã corpore. quod minutiᷤ
opifex acutis punctis & expressus nattui
graminis sucus inluit. ut has ad sui spec¬
funen circatͥces ferat. pictis artubꝰ macu¬
losa nobilitas. Habet & sexus institutam
speciem habitꝰ. ut in uiris tonsi capilli in
mulierib redundantia criniũ. qͦd maxime
uirginib insigne est. Iuarum & oruatꝰ
ipse ꝓprie sic est: ut concumulatꝰ in uerti¬
ce ipsam capitis sui arcem ambitu crmiũ
quo ministrantiũ scapulȩ contegun¬
turꝰ ut dum ministrant. expeditius dis¬
currant. Plautus Si quid facturꝰ es ap¬
pende in humeris palliũ. & ꝑgat qͣn¬
tum ualet tuoꝵ pedum ꝑnicitas. Dictũ
aut̃ pallium ã pellib: quia pͥus suꝑin
ctumenta pellicea ueteres utebantur
quasi pellea. siue ã palla ꝑdiriuationẽ.

Expanded text:
nitent Albani albentibus crinibus. Mauros hanitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida cutis, sine equis inertes exstant Alani, nec abest genti Pictorum nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis, et expressus nativi graminis succus illudit, ut has ad sui specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. 8. Habet et sexus institutam speciem habitus, ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crinium: quod maxime virginibus insigne est, quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut concumulatus in verticem ipsam capitis sui arcem ambitus criniuquo ministrantium scapulae conteguntur, ut dum ministrant expediti discurrant. Plautus: Si quid facturus es, appende in humeris pallium, Et pergat, quantum valet, tuorum pedum pernicitas. Dictum autem pallium a pellibus, quia prius super indumenta pellicia veteres utebantquasi pellea; sive a palla per derivationem.
Abbreviated transcription (Latin):
uitortis uillis adeo hyspicla. ut ymbrem
respuant. Euos uulgo reptos uocant:
eo quod longitucdo uilloꝵ qͣsi reptat.
De quib salustiꝰ Germani intectũ reno¬
nibus corpus tegunt. Dicta autẽ reno¬
ues. a reno flumine germaniȩ. ubi his
frequent᷑ utuit᷑. Mastruga uestis ger¬
manica. ex pelliculis ferarũ. De qua
cicero porscauro. Quem purpura rega¬
lis ñ comtnouit. eum sarcdoꝵ mastruga
mutauit. Mastruga autẽ quasi monstru¬
osa: eo quod qui ea indiunt᷑. quasi in fe¬
rarũ habitu transformant᷑. Dinoscunt᷑ &
gentes ita habitu. sicut & lingua discor¬
des. Perse brachia & crura liniamentis:
caput tħiara tegunt. sĩninent apicib
fastigiatis alami. Horrent & male tecti
cũ latratorb linguis scotti: sagati suNł
le etiã gentes ñ solum in uestib. s
o in cupoe aliqua sibi ꝓprua. quasi
insignia uencticant: ut uidemꝰ cir¬
rosꝰ germanioꝵ grauos. & emnibar go¬

Expanded text:
intortis villis adeo hispida, ut imbres intortis villis adeo hispida, ut imbres respuant, quos vulgo reptos vocant, eo quod longitudo villorum, quasi reptat. De quibus Sallustius: Germani intectum rhenonibus corpus tegunt. Dicti autem rhenones a Rheno Germaniae flumine, ubi iis frequenter utuntur 5. Mastruca, vestis Sarda ex pelliculis ferarum, de qua Cicero pro Scauro: Quem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca mutavit. Mastruca autem dicta, quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur, quasi in ferarum habitum transformentur. 6. Dignoscuntur et gentes ita habitu sicut et lingua discordes. Persae brachia et crura linamentis, caput tiara tegunt. Eminent apicibus fastigiatis Alani; horrent et male tecti cum latratoribus linguis Scoti; sagati sunt lae etiam gentes non solum in vestibus, sed et in corpore aliqua sibi propria quasi insignia vindicant, ut videmus 455 cirros Germanorum, granos et cinnabar Go
Abbreviated transcription (Latin):
ta qͦd ante & retro diuisa atq aꝑta ::
n armos tantũ clausa. quasi armi clau
sa .e. litcera ablata. samisias uocatas. qͦd
u his dormimꝰ in camis. id est in stratis
nr̃is. siue quod pͥmum fiebant ã can¬
namis. feminalia appellata eo qͦd femo¬
ra tegant. Ipse & bracce ⁊ quod sint bre¬
ues. & uerecunta corporis his uelentur.
Tuburcos uocatos. qͦd tibias braccasq
tegant. Tubtircĩ. qd̾ a braccis ad ty¬
bias usq ꝑueniant. De ꝓprio quarũ
nationibus sua cuiq ꝓpria uestis est: ut
parthis sarabare. gallis linne. germanis
renones. spanis stringes. sarctis mastruge.
Sarabarȩ sunt fluxa ac sinuosa uestimta.
in uentre tuo parchi sarabara suspen¬
derunt: Apud quosclam aut̃ sarabare
queclã capitum tegiina nucicupant᷑: qua¬
lia uidemꝰ in capitib magoꝵ picta. Lin¬
ne. saga quactra & mollia sunt. De qͥb
Renones sunt quȩdam uelamina hume¬
roꝵ & pectoris usq ad urbilicũ: atq

Expanded text:
ta, quod ante et retro divisa atque aperta est, ta, quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum sa, C litera ablata. Camisias vocamus, quod in his dormimus in camis, id est in stratis nostris sive quod primum fiebant a canis. Femoralia appellata eo quod femora tegant. Ipsae et bracae, quod sint breves et verecunda corporis his velentur. Tubrucos vocatos quod tibias bracasque tegant. Tibraci, quod a braciis ad tibias usque perveniant. De proprio quarundnationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabarae, Gallis linnae, Germanis renones, Hispanis stringes, Sardis mastrucae. Sarabarae sunt fluxa ac sinuosa vestimentat quid ergo in ventre tuo Parthi sarabaras suspenderunt? Apud quosdam autem sarabarae quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capitibus Magorum picta. Linnae saga quadra et mollia sunt. De quibuRenones sunt velamrorum et pectoris usque 454 ad umbilicum, atque
Abbreviated transcription (Latin):
bus liciis⁊ quia est & simplex. & biplex.
Qalla: quȩ uulgo rasilis dicit᷑. Incerpola
uestis illa uocat᷑. qͣ dum sit uecus. ad nouã
speciem recurat᷑  Rnnutia uocata. qͦd sit
diuersis panius obsica. solobiũ dictum.
quia longũ est. & sine manicis. Antiqui
enim magis hoc utebaut᷑. Leuiconariũ est
colobim lineũ sine manicis. quale egyp
Hoc in egypto & syria ñ tantũ feminȩ: s
& uir̾i uttuit᷑. Uucdẽ & ihertinias trans
eufraten tulit lumbare suũ ibiq illud
in foramine petre abscondit: & postea scis¬
sum reꝑit. Hoc ã quibusdã renale dicit᷑
quia in renib alligatur: Limꝰ est uestis qͤ
ab umbilico usq ad pecdes ꝓducit᷑. Hȩc
aut̃ uestis habet in extremo sui purpu¬
rani limã. id est fluxuosam unde & no¬
men accepit. Nam limũ oblicum dicimꝰ
Aicinum uocatũ. qͦd textura eiꝰ ligata fit
u totũ. quasi diceret liginũ .e ꝓ .g. lit¬
tera cõmutata. Armelausa uulgo uoca¬

Expanded text:
bus liciis, quia est simplex, et bilex. bus liciis, quia est simplex, et bilex. Ralla, quae vulgo rasilis dicitur. Interpola vestis illa vocatur quae dum sit vetus ad novam speciem recuratur. 24. Pannutia nuncupata, quod sit diversis pannis obsita. Colobium dictum, quia longum est, et sine manicis. Antiqui enim magis hoc utebantur. 452 Lebitonarium est colobium sine manicis, quali monacHoc in Aegypto et in Syria non tantum feminae, sed et viri utuntur. Unde et Jeremias trans Euphratem tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum reperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia renibus alligatur. 26. Limus est vestis quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam, id est, flexuosam. Unde et nomen accepit. Nam limum obliquum dicimus. 27. Licinum vocatum, quod textura ejus ligata sit in totum, quasi diceret liginum, c pro g littera commutata. 28. Armelausa vulgo voca
Abbreviated transcription (Latin):
existiment. Fibrina tramã de fibris
lanã habens capͥnam. Masticina. & me¬
na liuea. quia ex solo lino fit. Linostema
uestis est ex lana linoq concexta. Et
cdicta linostema: quia in stamine linum.
i trama lanã habet. Lecta dicit᷑ uestis.
quã sursum uersũ stantesq texunt. Sec¬
mentata zonis quibdã. & quasi p̾cisa men¬
tis ornata. Nlam & particulas cuicũq ma¬
terie abscisas p̾sermina uocant᷑. Leuiden¬
sis: quod raro filo sit: leuiterq cdensata.
Uauitensis ꝯtraria leuidensi:. dicta: quod
grauiter pressa. atq calcata sit. sitro¬
tr ex insulis Erotica uestis ꝑegrma
defous ueniens: ut in spaniã & grecis.
Lolimita multi coloris. Polimatus enĩ
textus multoꝵ. coloꝵ est. Acupicta uestis.¬
acu textilis. uel acu ornata. Padem &s frigia.
Hinꝰ enim artis ꝑiti frigii omnes cdicunt᷑.
siue qͥa in frigia inuenta est. Unde & ar¬
tifices qui id faciunt frigiones dicunt᷑.

Expanded text:
existimant. Fibrina tramam de fibri existimant. Fibrina tramam de fibri lana habens. Caprina. Masticina et mena. Linea, quia ex solo lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata; nam et particulas cuicumque materiae abscisas praesegminas vocant. Levidensis, quod raro filo sit leviterque densata. Pavitensis contraria levidensi dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. Citrotur ex insulis. Exotica vestis peregrina deforis veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus multorum colorum est. Acupicta acu textilis, vel acu ornata. Eadem et Phrygia. Hujus enim artis periti Phrygii omnes dicuntur; sive quia in Phrygia inventa est. Unde et artifices, qui id faciunt, Phrygiones dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ augesceret. Hanc sub consulib ro¬
mani usi funt mulites: unde eciam rissa¬
ti uocabant᷑. Solebant enĩ pͥdieꝰ quã duu¬
candum eẽnt aute pͥncipia ꝓpomi ⁊ quasi
admonitio. & indicium future pugne.
Laculata est. quȩ lacꝰ quadratos qͦscdam
cũ pictura habet intertos. aut additos
acu. Iacinctina uestis est aerio colore re¬
splendens. Molocina quȩ maluarũ sta¬
mine conficit᷑ ÷ quam alii molocinã. alii¬
alii mauellã uocant. Bombicina ẽ bom¬
bice uermiculo qͥ longissima ex se fila
generat ⁊ quoꝵ textura bombocinũ drͣ.
conficit᷑q in insula coco. Apocalama seri¬
ea ã serico dicta. uel qͦd eam seres pͥmi
miserunt. Oloserica: tota serica. Gło
enim totũ. Tramoserica: stamine lino.
trama ex serico. Olophorꝙ tota ex pur¬
pitra. ¶lõ enim totũ. Bissira candida:
ꝯfecta ex quoctam gen̾e lini grossioris.
Sunt qui & genꝰ quocłdã liibissum eẽ

Expanded text:
animus augesceret. Hanc sub consulibus Roanimus augesceret. Hanc sub consulibus Romani usi sunt milites; unde etiam russati vocabantur. Solebat etiam pridie quam dimicandum esset ante principia proponi, quasi admonitio et indicium futurae pugnae. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos aut additos acu. Iacinthina vestis est aerio colore resplendens. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur; quam alii molocinam, alii malvellam vocant. Bombycina e bombyce vermiculo qui longissima ex se fila generat, quorum textura bombycinum dicitur; conficiturque in insula Coo. Apocalama. Serica a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica tota serica; ὅλον enim totum. Tramoserica stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura; ὅλον enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt qui et genus quoddam lini byssum esse
Abbreviated transcription (Latin):
& campestoia nuncupant᷑. ꝓ eo qͦd eisdem
iuuenes qui nudi exercentur in campũ
pudenda oꝑiunt. Tuniea uestis antiquis¬
sima: appeslata. qͥa in modũ incedentis
sonum. facit: Tonus enim sonꝰ est. Eruũ
autẽ fuere pellicee tumce:. quib pꝰt
offensam & eiectionẽ de paratyso adam
& eua induti sunt. Talaris tunica ctic¬
ta. eo qͦd talos usq descendat. & ad pe¬
des defluat : sicut pectoralis qͥ apud an¬
tiquos breuis erat. ut tantũ pectus
oꝑiret : licet nune ꝓfusior sit. M ani¬
cleata tunica. id estꝰ manicata. eo qͦd
habeant manicas: quã cyroditam gre¬
cie uocant. Dalmatica uestis pͥmũ in
dalmatica insula grecie texta est. lum¬
ca sacercdotalis canclida: cũ clauis ex
purpura. Aussatam. greci fenide̾na uo¬
cant. nos coccinã reꝑtam ã lacedemo¬
niis ad celandum coloris similitudine
sanguinẽ quotiens qͥs macie uulne¬
raretur: ne contemplanti aduersario.

Expanded text:
et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem iuvenes, qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Tonica vestis antiquissima appellata quia in motu incedentis sonum facit; tonus enim sonus est. Primum autem fuere pelliciae tunicae, quibus post offensam et eiectionem de Paradiso Adam et Eva induti sunt. Talaris tunica dicta eo quod ad talos usque descendat et ad pedes defluat; sicut pectoralis, quia apud antiquos brevis erat ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior est. Manicleata tunica, id est manicata, eo quod habeat manicas: quam χειροδύτην Graeci vocant. Dalmatica vestis primum in Dalmatia, provincia Graeciae, texta est, tunica sacerdotalis candida cum clavis ex purpura. Russata, quam Graeci phoeniceam vocant, nos coccinam, repertam a Lacedaemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem quotiens quis in acie vulneraretur, ne contemplanti adversario
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. tegnien. tegum̃ indumentũ ues¬
timentum. & Reł. segmen dlictũ. eo qͦd̃
tegat menbra. sicut tegum̃ta. quȩ te
ad uestigium p̾tendit᷑. quasi uestiguũtũs
ut est titnica talaris S & hoc consuetu¬
do sermonis auctoꝵ confiundit. Incdumen¬
tum qͦd urtus ad corpꝰ induit᷑: quasi incu¬
mentũ amictꝰ. Discernit᷑ aut̾ uestitus q̃
cultu:. qm lauciꝰ incelligit᷑ cultꝰ. Item
cultus ab habitu. ⁊lam habitꝰ ad natu¬
ram ꝑtinet: cultus ad homines. Plereq
autẽ uestium aut ã tempore qͦ ingxime
i usu sunt appellant᷑: aut ã locis ubi itł
pͥmum ꝯfecte. uel maxie uenditant᷑:
aut ã genere colous. aut ã noĩe reptaꝵ
Uestis antiquissima hominũ fuit ꝑiromatũ
id est subcinctoriũ: quo tantũ genttalia
ꝯtegunt᷑. Hoc pͥmum pͥmi mortales ẽ foli¬
is arboꝵ sibi fecerunt⁊ quando post p̾ua¬
ricationem erubescenteᷤᷤ pudenda uela¬
runt. Cuiꝰ usum quędã barbare gentes.
dum suit nude: usq hodie tenent. Hec

Expanded text:
 tegmen, tegumen, indumentum, vestimentum, et reliqua. Tegmen dictum, eo quod tegat membra, sicut tegumen, tecta, quae tegad vestigium protenditur, quasi vestigimentum, ut est tunica talaris. Sed et haec consuetudo sermonis auctorum confundit. Aminduitur, quasi intumentum. Amictus. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intellegitur cultus. Item cultus ab habitu; nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. Plerique autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur, aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestis antiquissima hominum fuit perizomatum, id est subcinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quoniam post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cuius usum quaedam barbarae gentes, dum sint nudae, usque hodie tenent. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
in adulterio dep̾hensȩ induebant᷑: ut in ta¬
L amiculo potiꝰ quã in stola polluerent pu¬
diciciã. Erat eium apud ueteres hoc signũ
meretͥciȩ uestis. nunc in spauia honestatis.
teristrum palliolũ est. quo usq hodie arabiȩ
& mesopotamiȩ mulieres uelant᷑. quibꝰ in
estu tutissimo tegunt᷑ umbraculo. De quo
in ysaia. Anoboladiũ amictoriũ lineum fe¬
minarũ. qͦ humeri oꝑiunt᷑ quod greci uel
latui suidonẽ uocant. De stratis & reliqͥs

Expanded text:
in adulterio deprehensae induebantur, ut in tain adulterio deprehensae induebantur, ut in tali amiculo potius quam in stola polluerent pudicitiam. Erat enim apud veteres hoc signum meretriciae vestis, nunc in Hispania honestatis. Theristrum palliolum est quo usque hodie Arabiae et Mesopotamiae mulieres velantur, quibus in aestu tutissimo teguntur umbraculo. De quo in Isaia 3, 23. Anaboladium amictorium lineum feminarum quo humeri operiuntur, quod Graeci vel Latini sindonem vocant. De stratu et reliq