comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanctus an sciret quo
peruenissent: ille u̾o
se nescue professus est. Cui
ipse. Ad radices inquit
montis libani uenimus.
Et nunc mancbis ħ. ego
autcm ascendain in mõ¬
tem. Interrogatus qua de
causa uellet ascendere: dis¬
cere nolo inquit. Miratur
ille quid in quam uis diꝰ¬
ccre pr ꝙ̃ nulli hodie ĩ sa¬
encia credimus esse scd̃m:
At quem pater sanctus.
Nulla ait hic scicricia. mil¬
la uicri cognicio sursum
sciencie plenitudo ucra no¬
ticia ueritatis: et in hoc uer¬
bo dimittcns cum. in mõ¬
tem altissimum subiit
coram illo. Cumq intue¬
retur euntem illur exper¬
ge factus est: et occurrit ꝓ¬
tinus ci uerbum illud qd̃
ad iohannem de celo sonu¬
it: beati mortui qui in do¬
mrno mornintur. Ut cr̃¬
go mane loquutus est
albati suo et fratrib: patrẽ
sanctum ex hac uita mi¬
grasse dicebat. Et notante
dicu. ac diligencius inqͥ¬
rentes: ut audicrant iue¬
nerunt. Eu ge pater sancte
qui ascensiones in corde¬
tuo disposiusti in ualle la¬

Expanded text:
Sanctus an sciret quo venissent. Ille vero se nescire professus est. Cui ipse: « Ad radices, inquit, montis Libani venimus. Et nunc manebis hic, ego autem ascendam in montem. » Interrogatus qua de causa vellet ascendere: « Discere volo, » inquit. Miratus ille: « Quid, inquit, vis discere, Pater, quem nulli hodie in scientia credimus esse secundum? » Ad quem Sanctus: « Nulla, ait, hic scientia, nulla veri cognitio: sursum scientiae plenitudo, sursum vera notitia veritatis. » Et in hoc verbo dimittens eum, in montem altissimum subiit coram illo. Cumque intueretur euntem illum, expergefactus est, et occurrit protinus ei verbum illud, quod ad Joannem olim de coelo sonuit: Beati mortui qui in Domino moriuntur. Ut ergo mane locutus est abbati suo et fratribus, Patrem sanctum ex hac vita migrasse dicebat. Et notantes diem ac diligentius inquirentes, ut audierant invenerunt. Euge, Pater sancte, qui ascensiones in corde disposuisti in valle la
Abbreviated transcription (Latin):
montes siluasq pecierũt:
non sine ammiracione
multorum. qui tantam
in martino uirtutem ui¬
derent: ut eciam auibus

Expanded text:
montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus
Abbreviated transcription (Latin):
upra usum nat᷑e
axc iita est quai
tenetis: et ideo de celis uemit
sponsus quem sequi una¬
cum matre debetis. Nec in¬
merito iuendi usum de
celo quesistis: que nobis

Expanded text:
upra usum naturae haec vita est, quam tenetis: de coelis venit sponsus, quem sequi cum matre debetis: nec immerito vivendi usum de coelo quaesistis, quae vobis
Abbreviated transcription (Latin):
tacionis aperire: Hec hercãt
firmiter sensibus nr̃is: hec
intelligantur plena fide.
hec toto corde diligantur:
hec indesincutium opcrũ
magnanimitatt adqui¬
rantur. reposita est in po¬
testate facientis: quia re

Expanded text:
tationis aperire? Haec inhaereant firmiter sensibus nostris, haec intelligantur plena fide, haec toto corde diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Reposita est in potestate facientis; quia re
Abbreviated transcription (Latin):
iuli. Nam si uoluerimuᷤ
esse magni quasi sapientẽ
et prudentes: non nobis
illud reuelatur. Ita pater:
te te. Blandientis affectu
loquitur ad patremr: ut cep¬
tum in apostolos heneficiũ
compleatur. Hiis deum
militatis accipimus: ne
tenere discutere superna
consilia. de aliorum uoca¬
cione aliorum ne repulsi
test: quod placuit iusto.

Expanded text:
uli; nam si voluerimus esse magni, quasi sapientes et prudentes, non nobis illud revelatur. Qui sunt te te. Blandientis affectu loquitur ad Patrem, ut coeptum in apostolos beneficium compleatur. His Domini militatis accipimus ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione aliorumve repulsiotest quod placuit justo.
Abbreviated transcription (Latin):
ntiqua est enun con¬
suctudo. et adoptan¬
di cciam in illo populo der:
ut sibi filios facerent quos
non ipsi genuissent. Nam
excepto quod filia pharao¬
nis moysen adoptauerat:
illa quippe alienigen a fu¬
it: ipse iacob nepotes suos
ip̃e ioseph natos manifs¬
stissimis uerbis adoptau̾
dicens. Nunc itaq filiitui
qui facti sunt tibi priusꝙͣ
ad te uenirem. mei sunt
effre et manasse: tanqmͣ
ruben et symcon crunt m.
Natos autem si genueris:
postea tibi crunt. Lecc̃o. iͣ.

Expanded text:
ntiqua est enim consuetudo adoptandi etiam in illo populo dei, ut sibi filios facerent, quos non ipsi genuissent. nam excepto quod filia Pharaonis Moysen adoptauerat — illa quippe alienigena fuit — ipse Iacob nepotes suos ex Ioseph natos uerbis manifestissimis adoptauit dicens: nunc itaque filii tui duo, qui facti sunt tibi, priusquam ad te uenirem, mei sunt, Efrem et Manasse tamquam Ruben et Symeon erunt mihi. natos autem si genueris postea, tibi erunt. unde
Abbreviated transcription (Latin):
qui per sa lomonẽ
descendit. ureorem primuᷤ
acceperat: et relicto uno fili¬
o iacob nomine defunctus
est. Post cuius obitum. qm̃
ler iuduam alii iuro non
uetat nubere: mathat qui
per nathain genus ducit.
cum esset ex cadem tribri. sed
non ex codem genere: relic¬
tam mathe accepit uxorẽ
nomine hely: perquod ex
diucrso patrum genere ef¬
ficiuntur i acob et hely ute¬
nu fratres. Quorum alt
id est iacobfratris hely sine
liberis defuncti. uxorem ex
mandato legis accipiens
genuit ioseph: natura qͥ dẽ

Expanded text:
qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio, Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quoniam lex viduam alii viro non vetat nubere, Matthat, qui per Nathan genus ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Mathae accepit uxorem, nomine Heli: per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli uterini fratres, quorum alter, id est, Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex mandato legis accipiens, genuit Joseph, natura quide
Abbreviated transcription (Latin):
oppido fugaretur: barbaros
nichilonumus quamir¬
rupcionem cogitare. Ita cũ
hec uninundus spiritus
media in ecclesi a fateretur:
uictu et turbacione presẽti

Expanded text:
oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
die tantus circa me¬
Andicii populus fucras cõ¬
gregatus. et tanto picta¬
tis zelostipati undiq sa¬
aum corpus obsederant:
ut nulla penc cpĩs reue¬
rencia nulla fratrib ha

Expanded text:
die tantus circa meridiem populus fuerat congregatus, et tanto pietatis zelo stipati undique sacrum corpus obsederant, ut nulla pene episcopis reverentia, nulla fratribus ha
Abbreviated transcription (Latin):
minus hystoriã
scquens: ita exposuit. Cete¬
nu uencrabilis pater au¬
gustinus: in libro de con¬
sensu euuangelistarum
ita dicit. Unus quuppe in
illis pro gencratoribus biͤ¬
numerãtur. id est iechoni¬
as. a quo facta est quedã
in extrancas gentes defle¬
xio: quando in babyloni¬
am transingratum est.
ubi autem a rectitudine¬
ordo deflectitur. atq ut cat
in diuersum tanqmͣ an¬
gulum facit illud quod
in angulo est. bis nume¬
ratur in fine: scilicet prio¬
ris ordinis. et in capite ip¬
sius deflexionis. Leccio . iͣi.

Expanded text:
mus historiam sequens, ita exponit. Caeterum venerabilis Pater Augustinus in lib. de Consensu evangelistarum ita dicit: Unus quippe in illis progennumeratur, id est Iechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. ubi autem ordo a rectitudine flectitur adque, ut eat in diuersum, tamquam angulum facit, illud quod in angulo est bis numeratur, in fine scilicet prioris ordinis et in capite ipsius deflexionis. et hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
one antiecensis ar¬
ut iidit lucido diserto ser¬
mone prosecutus: in bre¬
ui libello ad karissimum
scuipsit theophilum Imꝰ¬

Expanded text:
 Antiochensis, arout vidit, lucido disertoque sermone prosecutus, in brevi libello ad charissimum scripsit Theophilum
Abbreviated transcription (Latin):
tabat iobannes et
ex discipulis eus
duo. Stabat iobannes qr
credebat in domino: et duo
ex discipulis cius. Statĩ
cium crediderunt: et secuti¬
tem. debemus singula sc̃p¬
turarum uerba tractare:
quare iohannes stans.
et ibesus ambulans dicit

Expanded text:
tabat Joannes et ex discipulis ejus duo. Stabat Joannes, quia credebat in Domino, et duo ex discipulis ejus; statim enim crediderunt, et secutitem. Debemus singula Scripturarum verba tractare, quare Joannes stans, et Dominus ambulans dicit
Abbreviated transcription (Latin):
qz corporib digna
uencracione sepultis: eoꝵ
uestimenta tunica iudeli¬
cet cilicium et calige d yo¬
nisii preciosi. et casula sc̃
rustici archipb̃ri. atq dal¬
matica beati elcutlerii ar¬
chidyaconi. ecceptis porci¬
ombus que pro reliquiis
dectorum domini a fideli¬
um deuocione sumpte sũt:
usq hodie debiti cultus re¬
uerencia conseruantur.
Quorum meritis et p̾cib
cadem uencrabilis femĩa

Expanded text:
ue corporibus digna veneratione sepultis, eorum vestimenta, tunica videlicet, cilicium, et caligae Dionysii pretiosi, et casula sancti Rustici, archipresbyteri, atque dalmatica beati Eleutherii archidiaconi, exceptis portionibus quae pro reliquiis electorum Domini, a fidelium devotione sumptae sunt, usque hodie debiti cultus reverentia conservantur, quorum meritis et precibus, eadem venerabilis femina
Abbreviated transcription (Latin):
gitur letentur le .ii.¬
celi et exultet terra: io¬
cundetur pariter totꝰ
orbis. Nam quia refulsit
in templo dei: dum iiue¬
ret in medio nebule sue
carnis: ut matutina stel¬
la ac lira plena solari
lumine ueluti et sol reful¬
gens in sua formosus sto¬
la. in mitute multa repẽ¬
tine ad summa gradit᷑.
regalibus dignus cõspec¬
tibus. ut cãdens lilium
ac odore su auissimo rosa
rubens. Huit celi preciosũ
prestãt hospicium: celi ci-¬
ues ut sibi conformeret
comparem ad suum con¬
sorcium hunc admittũt.
in supernis xp̃c hunc refi¬
cit: idem ipse prandium

Expanded text:
gitur laetentur coeli et exultet terra, iucundetur pariter totus orbis. Nam qui effulsit in Dei templo, dum viveret in medio nebulae suae carnis, ut matutina stella aut luna plena solari lumine, veluti etiam sol refulgens in sua formosus stola, in virtute multa repentine ad summa graditur regalibus dignus conspectibus ut candens lilium ac odoris suavissimi rosa rubens. Huic spatiosum praestant hospitium coeli cives et sibi conformem et comparem ad suum consortium hunc admittunt; in supernis Christus hunc reficit ipse idem prandium
Abbreviated transcription (Latin):
uembris. consummaue¬
runt flices martinum.
Quorum amine in cclis
ab angelis translate. corꝑa
uero a carnificibus cani
probis uoranda sunt dere¬

Expanded text:
uembris consummauerunt .| felicis martyrium Quorum animae in celo ab an| gelis translati. Corpora uero a carnificibus| bistnprobis uoranda| sunt dere
Abbreviated transcription (Latin):
iurgnus co ficquencius
aguuratq fustiuius: quo
maiorem graciam apud
deum creditur mucuille.
unde post alia quedam ip̃i¬
us antiquiora sollempni¬
a: non fuit contenta deuo¬
cio fioclium: quin natim¬
tatis sollempnc suꝑadderet

Expanded text:
irginis eo frequentius agitur: atque festivius: quo majorem gratiam apud Deum creditur invenisse. Unde post alia quedam ipsius antiquiora solemnia: non fuit contenta devotio fidelium: quin Nativitatis solemnem diem superadderet
Abbreviated transcription (Latin):
quo ibi obses fuit sub in¬
structione fratrum mino¬
rum quos secum habebat
in socios et in primitiuis
scienciis et sacra pagina sic
profecit. qr uir dei pollẽs
ingenio de predictis sciẽtiis
non solum publice ac pri¬
uate subtiliter disputare
ualeret. sed et solenuiter
putarctur sciencia hec in¬
fusa sibi magis diuinitꝰ
qmͣ humanitus acqͥsita.

Expanded text:
quo inibi obses fuit, sub institutione fratrum Minorum, quos secum habebat in socios, in primitivis scientiis et sacra pagina sic profecit, quod vir Dei pollens ingenio de praedictis scientiis non solum publice et private subtiliter disputare valeret, sed et solemniter putaretur scientia haec infusa sibi magis divinitus quam humanitus acquisita.
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter predicamus. Tunc
prefectus ait. Nonmichi
iusum est de hiis quiddã
nobiscum agere. prescitĩ
cum te decrepite pessimese¬
nectutis. nimia eloquõcia
et profundissimorum uer¬
borum terginersacione: at
cis prestigiis orbi pene rõ¬
mano callere innotuerit.

Expanded text:
fideliter praedicamus. Tunc praefectus dixit: Non mihi jussum est de his quiddam vobiscum agere, praesertim cum te decrepitae et pessimae senectutis nimia eloquentia, et profundissimorum verborum tergiversatione, atqcis praestigiis, orbi pene Romano callere innotuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
prefectorius sci ad¬
modum et fidelis ingenii.
cum filia cius grauissimi
quartanc febribz ureretur:
cplam martini que casu
ad cum delata fucrat pecto¬
ri puelle m ipõ accessu ardo¬
ris inseruit: statunq fu¬
gata febris cst. que res apd̃
arbornm in tantum ua¬
luit: ut statim puellam
deo noucret. et perpetue uur¬
guutati dicaret. Profectus¬
q ad martinum puellã
ci presens ob uirtutum ciͦ
testimonium que per ab¬
sentem licet curata esset ob¬
tulit: neq ab alio ꝙͣ a mar¬
tino habitu irgantatis
imposito passus est conse¬

Expanded text:
praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia eius grauissimis quartanae febribus ureretur, epistulam Martini, quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. quae res apud Arborium in tantum ualuit, ut statim puellam Deo uouerit et perpetuae uirginitati dicarit: profectusque ad Martinum puellam ei, praesens uirtutum eius testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino habitu uirginitatis inposito passus est conse
Abbreviated transcription (Latin):
iurgo maria. priusqmͣ uãs¬
sccritur oraculis cniuicia¬
ta est: et designata miracul.
Nata ucro progenie diumi¬
tus. ordinatã primlegio uͥ¬
tutum. insignis cuituit.

Expanded text:
irgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divinitus ordinata, privilegio virtutum insignis enituit,
Abbreviated transcription (Latin):
uico chanata. qui cir¬
citer tria milia agaz a urbe
palestine ad austrum situs
tos haberet. rosa ut dicitur
de spinis floruit. Aquibus
missus alexandriam: gra

Expanded text:
vico Thabata, qui circiter quinque millia a Gaza urbe Palaestinae ad Austrum situs lis deditos, rosa, ut dicitur, de spinis floruit. A quibus missus Alexandriam, gra
Abbreviated transcription (Latin):
uu ucro martinus:¬
negare se profani
it gentilis domnin adire¬
non posse. Nain tetradius
codem tempore ad huc gen¬
tilitatis crrore implicitus
tencbatur. Spopondit ergo:

Expanded text:
um uero Martinusnegare se profani et gentilis domum adire posse: nam Taetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. spondet ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uirum meffabi ui¬
lem. nec labore nic¬
tum. nec morte uincen¬
dum: qui in nullam par¬
tem se pronior inclinau̾it:
nec mori tuuit nec iuu̾e
recusauit. Iitaq cum iam
per aliquot dies ui febriũ
teneretur: non tamen ab¬
cus opere cessabat. Pernox
in oracionibus et uigiliis
fatiscentes artus spiritui
serunctegebat: nobili illo
steatusuo in cinere et cili¬
cio recubans. Et cum a dis¬
cipulis rogaretur ut saltẽ
uilia sibi sineret stramen¬
ta supponi: non decet in¬
quit filii xpianum iisi ĩ
cinere mori. Ego si aliud
uobis exemplum relinqͦ.¬
ipse peccaui. Eculis ac ma¬
nibus in cclum semper
intentus: inuictum ab o¬
racione spm̃n non relaxa¬
bat. Et cum a pb̃rs qui tũc
ad cum confluxerant ro¬
garetur. ut corpusculum
lateris mutacione releua¬
ret: sinite inquit sinite
me fratres celum pocius
respicere qmͣ terrami: ut
suo iam itincre iturus ad
dũm spiritus dirigatur.
hec locutus: dyabolum in¬
det prope assiste. Quid hic
inquit astas cruenta besti¬

Expanded text:
uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta besti
Abbreviated transcription (Latin):
am assidius urgere captĩs.
Forma inquit lec demo¬
num est. Insidiantar in¬
cautis caprunt nescientes.
captos deuorant: ersatura¬
nqz nequeunt deuoratis.
Imperat deuide potẽti uir

Expanded text:
m adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uer
Abbreviated transcription (Latin):
mendauit: sub testibus
commendauit. Dic michi¬
si reddidisti quando a solo
ter uos fuerat; Sictunc
Bcatus es quia postaurũ
non abisti. quia potiusti
transgredi ct non es trans¬
quia potiusti malum fa-¬
ccre et non fecisti. lc .iii.

Expanded text:
mendavit, sed sub testibus commendavit. Dic mihi, reddidisti, quando a solo ter vos fuerat, acclaudabo, quia post aurum non isti; quia potuisti transgredi, et non es transquia potuisti mala facere, et non fecisti. Si
Abbreviated transcription (Latin):
paulatim mitare pinus.
et nunam suam casura
minari. Psallebant emiñ
monachi et periculo iani
propiore contcrriti spẽ om¬
nem fidemq perdiderant:
solam martiui mortem
expectantes. At ille confisꝰ
in domino intrepidus oꝑi¬
ens. cum iam fragorcin
sui pius concidens edidis¬
set: iam cadenti. iam super
se menti cleuat ob main
manum signum salutis

Expanded text:
paulatim nutare pinus et ruinam suam casura minitari. pallebant eminus monachi et periculo iam propiore conterriti spem omnem fidemque perdiderant, solam Martini mortem expectantes. at ille confisus in Domino intrepidus opperiens, cum iam fragorem sui pinus concidens edidisset , iam cadenti, iam super se ruenti, eleuata obuiam manu, signum salutis
Abbreviated transcription (Latin):
autem sedulis ⁊ deuo¬
tis. mentem ad deum
Seleuatam tenuit: profecto
sciens ꝙ oracio humiliã¬
tis se nubes penetrans
pro craudicionis suffra¬
diebat deuote. In magnis
uero festiuitatib cum p̾¬
paracione multa corpus
sumcbat dominicum.
Factus autem saccdos:

Expanded text:
autem sedulis et devotis mentem ad Deum elevatam tenuit, profecto sciens, quod « oratio humiliantis nubes penetrat, pro exauditionis suffradiebat devote, in magnis vero festivitatibus cum praeparatione multa sumebat corpus Dominicum. Factus autem sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Qe quia nr̃e sanct¬
tati constat esse notis¬
sumum dicendũ pancis
de hus que matheus
scribit. Notandum¬
qz in primis in co qb
ait anteꝙ̃ conuenirẽt.¬

Expanded text:
nit. Quod quia vestrae sanctitati constat esse notissimum, dicendum est paucis de his quae Matthaeus scribit. Notandumque in primis, in eo quod ait, « antequam convenirent
Abbreviated transcription (Latin):
gilis seinct ip̃m: nuric ho¬
ra instante nouissima il¬
luminando per cuncta
respiciens: opuis ꝓdurit
murabile claritatis glorie
sue ploum bonitatem su¬
am monstrans magnifi¬
ce sponsainq suam matrẽ¬
reddens nouitate tã clareso

Expanded text:
gilis semetipsum, nunc hora instante novissima, illuminando per cuncta respiciens, opus producit mirabile, claritate gloriae suae plenum, bonitatem suam monstrans magnifice, sponsamque suam sanctareddens novitate tam clarae so
Abbreviated transcription (Latin):
piti: et pertingens ad di¬
uisionem anune ac sp̃s
compagum quoqz et me¬
dularum: et discretor cogi¬
tationum. Et zara orienᷤ
siue ortus interpretatur.
Et racharias insitauit nos :¬
oriens er alto. Et alibi scͥp¬
tum est. Ecce uiroriens no¬
men cius. Esrom. sagittã
uidit uel atrium cius: de¬
notat ipsum de quo dicitͤ
Sagitte potentis acute. Sa¬
dicantis iudicia. Lcccio .uii.

Expanded text:
ertingens usque ad divisionem animae ac spiritus, compagum quoque ac medullarum, et discretor cogitationum . Zara, oriens, sive ortus, interpretatur, et Zacharias ait: Visitavit nos oriens ex alto . Et alibi scriptum est: Ecce, vir oriens nomen ejus . Esrom, sagittam vidit, vel atrium ejus, denotat ipsum de quo dicitur: Sagittae potentis acutae ; sadicantis jud
Abbreviated transcription (Latin):
rem domum suam totã
habere pleuam militarib
lanccis et ceteris appatibus.
ranti responsum est:omĩa
lit arma sua fore militũ¬

Expanded text:
 domum suam plenam habere militaribus lanceis et ceteris apparatibus. eret, responsum est ei, omnia haec arma sua fore militum
Abbreviated transcription (Latin):
uscuiusq iux sufficiet: qnͣ¬
tominus et sibi et ꝓximo
tibi et protinus per incre¬
pacionem subdunt ite po¬
cius ad uendentes: et emi¬

Expanded text:
uscujusque vix sufficit, quanto minus et sibi et proximo? ubi et protinus per increpationem subdunt. Ite potius ad vendentes et emi
Abbreviated transcription (Latin):
glorum regna do-¬
uuin parentes. sororem.
cognatos. roma egressus d̾ẽ¬
liquit: et ierosolimai mi¬
litatuius xp̃o pergens: pri¬
mo ad gregorium nazã

Expanded text:
lorum regna, domum, parentes, sororem, cognatos, Roma egressus, dereliquit, et Hierosolymam militaturus Deo pergens, primo ad Gregorium Naz
Abbreviated transcription (French):
dit. Si predicta miracula
ut credi iubes mancism
hominc deus prestitit. nũ¬
quid suscipere et pati cruc̃c

Expanded text:
Si praedicta miracula, ut credi studes, manens in homine Deus praestitit, numquid suscipere et pati crucem
Abbreviated transcription (Latin):
pe dominus abiil
nouus homo copulauit.
Qui tunc reuertitur: cũ
nobis iam per iudiciũ
manifestatur. Eenc autem
de scrius expectantibus sub¬
ditur: ut cum uenerit et
pulsauerit confestun a pe-

Expanded text:
pe Dominus abiit,novus homo copulavit. Qui tunc revertitur, cum nobis jam per judicium manifestatur. 3. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim ape
Abbreviated transcription (Latin):
opido oriundus fuit :
sco intra ytaliam tycmi
alitus est. parentibus sẽ¬
cundum scculi dignita¬
tem non n infimis gen¬
tilibus tamen patereuis
nules primum: post tri¬
bunus militum fuit . Ĩp̃ẽ
armatam miliciam in
adolescencia secutus. inter
scalares alas sub rege con

Expanded text:
fuit, sed intra Italiam Ticini alius est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. Pater ejus miles primum, post tribunus militum fuit. Ipse armatam militiam in adolescentia secutus, inter scholares alas sub rege Con
Abbreviated transcription (Latin):
in uico quodam tem¬
plum antiquissimũ
dmusset et arborem pinũ
que fano crat erat proxĩa
esset aggressus excidere: tũ
uero antistes loci illius ce¬
teraq gentiliu turba ce¬
pit obsistere. Et cum idem

Expanded text:
in uico quodam templum antiquissimum diruisset et arborem pinum, quae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem
Abbreviated transcription (Latin):
us ex progẽnie celsa
francorum ac nobilissima
exortus: a primectatis in¬
fancia. a parentibus in
palacio clotario francorũ
regi traditus. Ab eedem ue-¬
ro rege non post multum
culo scilicet suo ad ibuẽ¬
dum litteranun studiis

Expanded text:
us ex progenie celsa Francorum ac nobilissima exortus, a primaevae aetatis infantia a parentibus in palatio Lothario Francorum regi traditus, ab eodem vero rege non post multum culo scilicet suo, ad imbuendum litterarum studiis
Abbreviated transcription (Latin):
set perquircns: aut decreto
principis ydolis thurifica¬
re compelleret: aut tormẽ¬
tis laceratum ĩmensis. et
penis exquisicissimis tor¬
mentatum inter cetera cc-¬
am sccundum leges is
romanas: ut pote cum qͥ
prestantissima nobilitate
terrena floruerat et contra
senatus ac rei publice pro¬
mulgaciones contraq ĩ¬
penum egerat: midum ⟦
publice uurgis cesum secu¬
n pertuteret. Alia feria lc. ĩ.¬

Expanded text:
set, perquirens, aut decreto principis idolis thurificare compelleret, aut tormentis laceratum immensis et poenis exquisitissimis tormentatum, inter caetera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, contraque imperium egerat, nudum, publice virgis caesum, securi percuteret.
Abbreviated transcription (Latin):
prestosunt. que cum an¬
gelis in corrupcionem ẜ¬
uatis que licet de hoc mũ¬
do sitis fauente deo iam
in hoc mundo non estis:
quia et si seculum uos
habere meruit tenere om¬
nino non potuit. Ecata
itaq maria hodic ian

Expanded text:
praesto sunt, quae cum angelis incorruptionem servatis. Quae licet de hoc mundo sitis, tamen, favente Deo, jam in hoc mundo non estis: quia et si saeculum vos habere meruit, tenere omnino non potuit. Beata itaque Maria hodie ja
Abbreviated transcription (Latin):
generantur. Ncc babct aliꝙͣ
uiriditatis ramus bom o¬
penis: si non mancat ĩ ra¬
dice caritatis. Precepta cr¬
go douninca et multa sũt
et unum. Multa per diu̾¬
sitatem operis: unum in

Expanded text:
abet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non remaneat in radice charitatis. Praecepta ergo Dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in
Abbreviated transcription (Latin):
modi causam nõ recusauit.
Bonam hanc mitutũ suar
consummacionei existi¬
mans: si pacem ecclesie red¬
ditaui reliquisset. Ita pro¬
fectus cum suo illo ut sẽ¬
per frequentissimo disai¬
pulorum sanctissimoq

Expanded text:
modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoq
Abbreviated transcription (Latin):
nensem ingressus urbem
salutifera diuini uerbi p̾¬
cepta. stolidis paganorũ
cordibus tradidit. omnẽ¬
qz in ca habitantem po¬
pulum ad fidem catholicã

Expanded text:
ndem ingressus urbem, salutifera divini verbi precepta stolidis paganorum cordibus tradidit, feque in ea habitantem populum ad fidem convertit
Abbreviated transcription (Latin):
t hoc ipsum iam p̾¬
figurabat xp̃m a
citunicisione ad prepuci¬
um. tanqmͣ ab iersi ad
babyloniam quodammo¬
futiuum. Hec tamen in fi¬
gura preparabat deus: re¬
bus in ueritate uenturis.
Nam et ipse iechonias ubi
quod faciuñt ter quatuor¬
decim. sed propter unam
gencraciones fiunt: si ct
ipsum xp̃m annumeremꝰ.
qui huic regende uite nĩt
temporali atq terrene: tã¬

Expanded text:
t hoc ipsum jam prfigurabat Christum a circumcisione ad praeputium, tanquam ab Jerusalem ad Babyloniam quodammofuturum. Haec tunc in figura praeparabat Deus rebus in veritate venturis. Nam et ipse Jechonias, ubi ginta duae, quod faciunt ter quatuordecim, sed propter unum generationes fiunt, si et ipsum Christum annumeremus, qui huic regendae vitae nostrae temporali atque terrenae, ta
Abbreviated transcription (Latin):
tantummodo profutur.
sed et aliis subiectorum
mentib secundum apłi
preceptum: arguendo. ob¬
setrando. increpando. curã¬
q faciendo: inscrere nite¬
bantur. Quorum mens
lucidissima manus ue¬
re plene sunt mundicia:
es quodan mensa altans.
sacrosancta corporis ꝯp̃i
et sanguinis misteria ce

Expanded text:
tantummodo profuturum, sed et aliis subjectorum mentibus, secundum Apostoli praeceptum, arguendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria ce
Abbreviated transcription (Latin):
aber generacionis
oo exordio suo sa¬
tis osteudit gene¬
racioncin xp̃i: secundum
carnem suscepisse narran¬
dam. Secundum banc crĩ
xp̃s filius hominis est. qd̃
cciam scipse scpnissumne ap¬
pellat commendans nobiᷤ
quod miscricorditer digna¬
tus est homo fier pro nobiͤ
Nam illa suꝑna et etcrna¬
e eterua generacio. sccun
dum qua filius dei uni-¬
genitus est ante omnem
creaturam: quia omnia
per ipsum facta sunt. ita
et meffabilis est: ut de illa
dictum a propheta ysaia
intelligatur. Generacionẽ
et de corporali cius natiuita¬
te. qua uerbum caro factũ
est: ut uirgo spiritu sanc¬
to grauida filium peperit.
et uirgo ꝑmansit: Hec pro¬
phecie sentencia possit nõ
inconuemienter accipi: ne
sacre edificacionis discors
compago non hercat. sc.uiii.

Expanded text:
r generationis o exordio suo satis ostendit, generationem Christi secundum carnem se suscepisse narrandam. Secundum hanc enim Christus filius hominis est, quod etiam se ipse saepissime appellat , commendans nobis quid misericorditer dignatus sit esse pro nobis. Nam illa superna et aeterna generatiodum quam Filius Dei unigenitus est ante omnem creaturam, quia omnia per ipsum facta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta Isaia intelligatur: Generationem et de temporali ejus nativitate, qua verbum caro factum est, et virgo Spiritu sancto gravida filium peperit, et virgo permansit, haec prophetica sententia possit non inconvenienter accipi, ne sacrae aedificationis discors compago non haereat. Igi
Abbreviated transcription (Latin):
cis nutriebant disciplinis.
Unicum cnum audomarũ
halebant filium. friulfus
ucro post predicte conigiꝰ

Expanded text:
cis nutriebant disciplinis. Unicum enim Audomarum habebant filium. Friulfus vero post predictae coniugi
Abbreviated transcription (Latin):
amor ipse noticia est. Oĩa
argo cis nota focerat: qui
a ttrrenis desidcriis ĩmuita¬
ti amoris sumimi facibus
ardebant istos uero amicos
dei aspexerat propheta cum
diceret. Michi autẽ nim᷑:

Expanded text:
amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nim
Abbreviated transcription (Latin):
pleta: magno attointi gau¬
dio quiq redeunt in sua.
Epẽ autem delecto minist̃¬
rum. et cantorum saccrdo¬
tumqz officio et mansionc

Expanded text:
pleta, magno attoniti gaudio quique redierunt in sua. Episcopus autem delegato ministrorum, cantorum, sacerdotumque officio, et mansion
Abbreviated transcription (Latin):
ct argenti monilib circũ¬
detur. quibuslibet preciosis
uestibus induatur caro:
Quid est aliud nisi caro:
Nolite ergo attendere quid
populus. Si cnum fenũ:

Expanded text:
t argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro: nolite ergo attendere quid populus ; si enim fenu
Abbreviated transcription (Latin):
liquandiu ergo in
uicoillo uel in eccle¬
sia ad quam ierat cõmo¬
ratus. pace inter clericos re¬
stituta: cũ iã regͥdi ad i¬
monastirium cogitaret.
uinbris corporis cepit repẽ¬
te destitur: conuocatisqz di¬
sapulis indicat se iamute¬
solui. ẽ unc meror et luctꝰ
ominium uox una plã¬
gentium: curnes pater de¬
sens: aut cui nos desolatos
relinquis: inuadent enĩ¬
gregem tuum: lupi rapa¬
ces. Et quis nos a morsi¬
bus corum. percusso pas¬
tore prohibebit: Scimus
quidem te pater desiderare

Expanded text:
liquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare
Abbreviated transcription (Latin):
onmein substan¬
ciam domus sue pro diles¬
cione: quasi nichil despici¬
et cam. Soror nr̃a c̃parua.
et ubera non habct. Quid
faciemus sorori nr̃e in die
quando alloquenda est:
Si murus est. edificemus
super cum propugnacu¬
la argentea: si hostium ẽ
compingnamus illud¬

Expanded text:
nem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nihil despicient eum. Soror nostra parva, et ubera non habet: Quid faciemus sorori nostrae in die quando alloquenda est? Si murus est, aedificemus super eum propugnacula argentea: Si ostium est, compingamus illu
Abbreviated transcription (Latin):
llis abeuntibus ip¬
su cciam dominũ
bernardum prefccit
albatem: mirãtib sanc
illis tanqmͣmaturis et
strenus taip in religione
tibus ci. cum protencrioriᷤ
ctate iuiuentutis. tum pro
corporis infirmitate et mi¬
nori usu erterioris occupa¬
cionis. Erat autem clarrual¬
lis locus interatorio ligo¬
nensi. non longe a fluino
abba a atiqua spclunca la¬
tromum et antiquitus di¬
cebatur u allis abscinti ał:
scu propter habundantis
ibi absincii copiam. seu
propter amaritudinem
doloris incidencium ibi
in manus latrouum.lc.¬
bi ergo in loco horro .iii.

Expanded text:
s abeuntibus ipsum etiam domnum Bernardum praefecit abbatem, mirantibus sane illis, tanquam maturis et strenuis tam in religione tibus ei tum pro tenerioris aetate juventutis, tum pro corporis infirmitate, et minori usu exterioris occupationis. Erat autem Clara-Vallis locus in territorio Lingonensi, non longe a fluvio Alba, antiqua spelunca latronum, quae antiquitus dicebatur Vallis absinthialis, seu propter abundantis ibi absinthii copiam, seu propter amaritudinem doloris incidentium ibi in manus latronum. Ibi ergo in loco horrori
Abbreviated transcription (Latin):
te uelut appropinquet
cxperimentum. et ille la¬
turus sentenciam de om¬
nibus anus meis dies
uencrit: ita me obscruo

Expanded text:
te, velut adpropinquet experimentum et ille laturus sententiam de omnibus annis meis dies venerit, ita me observo
Abbreviated transcription (Latin):
cepimus: cursum nostrũ
nulla scculi mundi cupi¬
ditate tardemus: si expedi¬
tos si celeres in hoc operis
agone dies nos ultimus
iueuerit: nusquam dñs
meritis nr̃is ad premiũ
decrit remunerator: qui
coronam in persecucione
purpuream pro passione
donauit: ipse in pace uin

Expanded text:
epimus, cursum nostrum nulla saeculi et mundi cupiditate tardemus. Si expeditos, si celeres, si in hoc operis agone currentes dies ultimus invenerit, nusquam Dominus meritis nostris ad praemium deerit remunerator. Qui coronam in persecutione purpuream pro passione donavit, ipse in pace vi
Abbreviated transcription (Latin):
catoris confitemur nãsz
siue laudantes deui: siue
accusantes nosmet ipsos.
pia est utraq confessiosi¬
ue cum te reprehendis qui
non es sinc peccato: siue cũ
illum laudas qui non po-¬
tast habere petcatum. Scrip
tura quoq ait: a mortuo
quasi qui non sit. perit cõ
fessio: qui confitetur iuuit.
et si peccatum confitetur:
ntiq a morte reuicit. lc.uiii.¬

Expanded text:
atoris. Confitemur ergo, sive laudantes Deum, sive accusantes nos ipsos. Pia est utraque confessio, sive cum te reprehendis, qui non es sine peccato; sive cum illum laudas, qui non potest habere peccatum. 2. Ptura quippe ait: A mortuo, quasi qui non sit, perit conffessio, qui confitetur vivit: et si peccatum confitetur, utique a morte revixit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
in sua domo reficiebat co¬
tidie. aquam infundbat
manibz manuq sua ip̃iˢ
fercula apponebat. et pane
scindebat eisdem eciam ge-¬
nu flexo: in ipsis rp̃o seri

Expanded text:
 sua reficiebat, quotidie aquam infundebat manibus manuque sua ipsis fercula apponebat ac panes scindebat, eisdem etiam genu flexo in ipsis Christo ser
Abbreviated transcription (Latin):
quorum infinctã
multitudinc pollebat. pas¬
sun per deuexi montis la¬
tera pascerentur: contigit
taurum armenti gregis
consorcia sprientemesi¬
gularti iicedere solitã:
it ad extremum redeunti
non esse regressum. Quẽ
dominus coslecta multi¬

Expanded text:
quorum infinita multitudine pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur, contigit, taurum, armenti congregis consortia spernentem, singularem incedere solitum et extremum, redeunte non esse regressum. Quem dominus, collecta multi
Abbreviated transcription (Latin):
ster de cruce. mulicrinquit
cecc filius tuns. ad oiscipu¬
lum autem ecce nrat tua:
ut uirgo uirgnu coltret.

Expanded text:
ster de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohae
Abbreviated transcription (Latin):
qũibus illum turba demo¬
num proterins uocibus
inccepabat: sed omnia fal¬
sa ctuana cognoscens non
ololmouebatur obiectis. Testa¬
banturtciam aliqui ex fra¬
tribus audisse se demonẽ
proterns martinum uo¬
cibus increpantem: cur in¬
tra monasterium aliquos
ex fratribus: qui olun bap¬
tismum diuersis crrorib
perdidissent: conuerso post¬
ca reccpisset. ecponentem

Expanded text:
quibus illum turba daemonum proteruis uocibus increpabat: sed omnia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui ex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptismum diuersis erroribus perdidissent, conuersos postea recepisset, exponentem
Abbreviated transcription (Latin):
co tarenus rebus simile
dicitur: ut ex hiis que a¬
ninus nouit. surgat ad
quatinus exemplo iusi¬
bilium se ad inuisibilia
rapiat: et per ea que usu
didicit. quasi confricatuᷤ
mcalescat. et per hoc quod
scit notum diligere: dis¬
cat et moognita amare. Et¬
ceenuum celorum regnũ
thesauro abscondito in
agro comparatur: quẽ

Expanded text:
co terrenis rebus simile dicitur, ut ex his quae animus novit surgat ad quatenus exemplo visibilium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro abscondito in agro comparatur, que
Abbreviated transcription (Latin):
pro nomine xpisti
grauit inctor ad dominũ
Cumq una dic iussu au¬
reliani. corpus eius in hu¬
matum iacuisset: uenier̃t
amiturnenses populi xp̃i¬
ani: et rapientes in sinm
teratorium transtulerunt:¬

Expanded text:
pro nomine Christi gravit ad Dominum. Cumque una die jussu Aureliani corpus ejus inhumatum jacuisset, venerunt Amiternenses populi Christiani, et rapientes in suum territorium transtulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
acceperat. alia quinq lu¬
cratus est: quia sunt non¬
nulli. qui et si interna ac
mistica penctrare nesciunt:
pro intencione tamen su¬
perne patrie docent recta ꝙ
possunt: de ipsis exteriori¬
bus que acceperunt: dũq
se a carnis petulancia. at̾¬
renarum rerum ambitu.
atq a iusibilium uolup¬
tate custodiunt: ab hiis oci¬
ain alios ammonendo ꝯ¬
pescunt. Et sunt nõ nulli.
qui quasi duobus talẽtis
ditati intellectum atq o¬
peracionem percipiunt:
subtilia de interius intelli¬
gunt. mira de exteriorib
õperantur. Cumq et intel¬
ligendo et operando aliis
predicant: quasi duppli¬
catum de negocio lucrum

Expanded text:
acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
iudelicet de spñ scõcõ¬
ceperit. et paritura sit
xp̃m̃. Quem et si apta
uoce angelus xp̃m nõ
appellat in cotameu ꝙ
exponit. ipm̃ salutis

Expanded text:
idelicet de Spiritu sancto concepit, et paritura sit Christum; quem etsi aperta voce angelus Christum non appellat, in eo tamen quod exponens, ipsum salutis
Abbreviated transcription (Latin):
ter ihesu xp̃i nomen ĩmer¬
serant: quo amplius apd̃
gallias gentilitatis ferue¬
it cognoint errorcur: illuc
intrepidus et calore fida ar¬
matus accessit: ac lutetiã
parisiorum domino ducẽ

Expanded text:
ter Jesu Christi nomen immerserant, quo amplius apud Gallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino duce
Abbreviated transcription (Latin):
mos ad predicãdũ
los mittit: quatenus hoc
nobis tacitus innuat.
quia qui caritatem erga
alterum non habet predi¬
cacionis officium susciꝑe
nullatenus debet. Cenc
autem dicitur: quia mi¬
sit cos ante faciẽ suain in

Expanded text:
os ad praedicandum s mittit, quatenus hoc nobis tacitus innuat, quia qui charitatem erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. 2. Bene autem dicitur quia misit eos ante faciem suam in
Abbreviated transcription (Latin):
pefacti paritcoetadinrã¬
tes: diem et tempus notãt
sollicite requirentes: quix
ipsam diem tempusq.
fessor dixerat se cius excqͥn
descruisse. O beatum innrũ
in cuins transitu sancto¬
nuucanit numerus. an¬
glorum crulae chorus
omniunq. celestiumaur¬
dyabolus presumptione
confunditur: eedelia
tute roboratur. sacadotes

Expanded text:
pefacti, pariterque admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsam diem tempusque fessor dixerat se ejus exsequiis deservisse. O beatum virum, in cujus transitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque coelestium virdiabolus praesumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur,
Abbreviated transcription (Latin):
dio positum: ab utroq po¬
pulo custoditur: futurũ
ut mane factoa pictauis
per molenciam aufferxet.
Sed deus ommpoteus no¬
luit urbem turonicam: a
proprio frustrari patrono
Deniqz nocte media omnes
pictaui a sompno falla¬
cie comprimuntur: nec
ullus supcrfuit. qui ex hac
multitudine uigilarit.
igitur ubi turonici eos
conspiciunt obdormisse :
apprehensam sanctissimi
ciciĩt. alii a foris suscipi¬
unt. positumq in naui
cum omni populo: per
uingennam fluuum
descendunt. Ingressiq li¬
geris alueum. et ad urbẽ
turonicam cum magniᷤ
laudibus psallencium:¬
gressum dirigunt copio¬
sum. de quorum uocib
pictaui expergefacti: ni

Expanded text:
troque populo custoditur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictava somno phalanga comprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensam sanctissimi ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, ni
Abbreviated transcription (Latin):
t sunt pleriq qui¬
corpus per abstinẽ¬
ciam affligunt sed de ip̃a
sua abstinencia huma¬
nos fauores expetunt: doc¬
trine inseruiunt: indigẽ¬
tibus multa largiuntur.
Sed fatue profectosunt uͥ¬
gines quia solam laudis
transitorie retribucionem
querunt. Unde et aperte sub¬
ditur. Quinq fatuc non
sumpserunt oleum secũ.
Prudentes autem accepe¬
runt oleum secum ĩ uasiᷤ
suis: cum lampadibus.
per oleum quippe: nitor
glorie designatur. Uascu¬
la autem nr̃a sunt corda:
in quibz ferimus cuncta
que cogitamus. Prudenteᷤ
ergo olcum in nasis habẽt:
quia nitorem glorie intra
conscienciai retinent pau¬
lo attestante qui ait. Glia
nra hec est testimonium
consciencie ñre. Fatue au¬
tem uirgines oleum secũ
non sumunt: quia glori¬
am intra conscienciam ñ
habent: dum hanc abore
proximorum querunt.

Expanded text:
t sunt plerique quicorpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et aperte subditur. Sed quinque fatuae sumpserunt oleum secum; prudentes autem acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
redunt catholici
cspositores ⁊ alia
causas q̃re dei gemtricẽ
ioseph accipere debuerat
comuger: quas ĩ sins
qui nult iucniet lecis
Adhibet aũt cungelista
partui nirgiiali eciam
prophetici sermonis exẽ¬
plumi ut tante miracłi
aprophecia predicatũ
recoleret.¶Namn et huic
cungeliste i dest mathe¬
o moris ẽ omma que

Expanded text:
rodunt catholici expositores et alias causas quare Dei genitricem Joseph accipere debuerit conjugem, quas in suis qui vult inveniet locis. Adhibet autem evangelista partui virginali etiam prophetici sermonis exemplum, ut tantae miraculum a propheta praedictum recoleret. Nam et huic evangelistae, id est Matthaeo moris est omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
predictus uenerabilis ui¬
te scuee audomarꝰ mmio
febris ardore fuisset fatiga¬
tus: et dici obitus sui af¬
fuisse cognonisset eodem die
lacrimus dũm prose. et ꝓ
communicando: oculis
lisq manibus q̃ciente
febre atq senectute ectẽsis:
suos deuota mente benedi¬
xit discipulos dicens. Im

Expanded text:
praedictus venerabilis vitae senex Audomarus nimio febris ardore fuisset fatigatus, cumque diem obitus sui adfuisse cognovisset, eodem die lacrymis Dominum pro se et pro icando, oculis lisque manibus quatiente febre atque senectute extensis, suos devota mente benedixit discipulos, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
omnia presentis uite: qmͣ¬
libet multa uidcantur. S
tunc fidelis seruus supra
multa constituitur. qnͣdo
deuicta omni corrupciomiᷤ
atur. T̃unc ad domini sui
gaudium. perfecte intromͭ¬
titur: quando in eterna il¬
la patria assumptus. atq
anglorum cetibus admir¬
tus: sic interius. gaudet
de munere: ut non sit iã
quod exterius doleat de cor¬

Expanded text:
esentis vitae, quamvis multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur, quando devicta omni corruptionis atur. Tunc ad Domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus atque angelorum coetibus admixtus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de cor
Abbreviated transcription (Latin):
contulit quam portabat.
sibiq secrete fecit aliam ap¬
mutatore uero humilitaᷤ
uera fulsit. Attendens nãq
ꝙ deus qui merentes sospi¬
tate erigit pouit humiles

Expanded text:
contulit, quam portabat, sibique secreto fecit aliam apimitatore vero humilitas vera fulsit: attendit namque, quod Deus, qui moerentes sospitate erigit, ponit humiles
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii dĩ hĩc psalmistaait.
deus uidex iustus fortis et
longanimus. Dicturus qͥp¬
pe longanumẽ. premisit in¬
stum: ut quem uides pr̃ca
delinquencium diu paciẽ¬
ter ferre: scias quandoq eci¬
am districte iudicare. sc .iii.¬
inc per quandain

Expanded text:
udicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus, judex justus, fortis et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc quandoque etiam districte judicare. Hinc per quemda
Abbreviated transcription (Latin):
t item. Tu inquit
domine pater nost̾.
redemptor nr: a seculo no¬
men tuum. abrahain ne¬
sauit nos: et israclignora¬
uit nos. Quomodo autem
actu significauerit salua¬
torem: testatur illud quod
domini precepto ecunt de
terra sua. et cognacione su¬
a: ut apudecteros locuple¬
tarctur: et esset in gentem

Expanded text:
t item cum inquit: Domine Pater noster, et Redemptor noster, a saeculo nomen tuum. Abraham nescivit nos, et Israel ignoravit nos . Quomodo autem Abraham actu significaverit Salvatorem, testatur illud quod Domini praecepto exivit de terra sua et de cognatione sua , ut apud exteros locupletaretur, et esset in gentem