comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cordationis papa zosimus. sen¬
tentiȩ suȩ robur adnexuit.
et ad impiorũ detruncationẽ.
gladio petri. dextras om̃iũ ar¬
mauit antistitũ. Quando scẽ
memoriȩ papa bonifatius:
pussimorũ imꝑatorũ catholi.
ca deuotione gaudebat. et ẽ¬
tra inimicos gr̃e dei: ñ solum
apłicis. sed etiam regiis utebat᷑
edictis. Et quando idẽ cum
esset doctissimus: aduersus li¬
bros tamen pelagianorũ: beati
augustini ep̃i responsa poscebat.
Unde et uenerabilis memoriȩ
pontifex cȩlestinus cui a catho¬
licȩ eccłȩ presidiũ multa dñs
gr̃e suȩ dona largitus ẽ. sciens
dãnatis non ex amine iudicii
sed solum penitentie remedi¬
um ẽẽ prandũ: cęlestinũ quasi
non discusso negotio audientiã¬
abeo postulantes: totius italiȩ
finib iussit extrudi et precesso¬
rum suorũ statuta: et decreta
sinodalia: in reuocabiliter ser¬
uanda ex sensabat. Ut quod se¬
mel meruerat abscidi. nequaquã

Expanded text:
cordationis papa Zosimus sencordationis papa Zosimus sententiae suae robur annexuit, et ad impiorum detruncationem gladio Petri dexteras omnium armavit antistitum: quando sanctae memoriae papa Bonifacius piissimorum imperatorum caca devotione gaudebat, et contra inimicos gratiae Dei non solum apostolicis, sed etiam regiis utebatur edictis; et quando idem, cum esset doctissimus, adversum libros tamen Pelagianorum beati Augustini episcopi responsa poscebat. 58. Unde et venerabilis memoriae pontifex Coelestinus, cui ad catholicae Ecclesiae praesidium multa Dominus gratiae suae dona largitus est, sciens damnatis non examen judicii, sed solum poenitentiae remedium esse praestandum, Coelestium, quasi non discusso negotio audientiam postulantem, totius Italiae finibus jussit extrudi: adeo et praecessorum suorum statuta, et decreta synodalia inviolabiliter servanda censebat, ut quod semel meruerat abscidi, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
castitatẽ gr̃e defensorib ca¬
lũnando torrũpant. precipuũ
ñro tp̃r in doctrina eccłastica
urũ rabido ore decerpunt.
Creduntꝙ se oĩa auctoritatũ
munimina posse conuellere.
si hanc pastoralis speculȩ uali¬
dissimã turrim. crebra pelagia¬
nis arietib in lisione pulsaue¬
.rint. Firmũ quidẽ fundam̃¬
tum dĩstat: sed congruenter
isti non desunt partib suis
Dignum quippe ẽ ut quorũ
obsecuntur sententiȩ : imiten¬
tur insaniã. Nec enĩ alia poss̃¬
quãꝙ dãnatorũ querel is: et
ꝓcacissimis iulianis uulgata
conuitus. Paria sunt unius
seminis germina: et quod la¬
tebat in radicib: manifesta¬
bitur infructib. Non ergo
cũ istis noua acie dimicandũ
ẽ. nec quasi contra ignotos
hostes: specialia sunt in eun¬
da certamina. Tunc istorum
rie innocentius. nefandier¬
roris capita. apłico mucrone
ꝑcussit. Quando pelagiũ ad
ꝓferendã in se suosꝙ senten¬
coartauit. Quando africanorũ
conciliorũ decretis beate re¬

Expanded text:
e defensoribus calumniando corrumpant, praecipuum nostro tempore in doctrina ecclesiastica virum rabido ore discerpunt, creduntque se omnia auctoritatum munimina posse convellere, si hanc pastoralis speculae validissimam turrim crebra Pelagiani arietis illisione pulsaverint. Firmum quidem fundamentum Dei stat : sed congruenter isti non desunt partibus suis. Dignum quippe est, ut quorum sequuntur sententiam, imitentur insaniam. Nec enim possquae damnatorum querelis, et procacissimi Juliani sunt vulgata conviciis. Paria sunt unius seminis germina, et quod latebat in radicibus, manifestatur in fructibus. Non ergo cum istis nova acie dimicandum est, nec quasi contra ignotos hostes specialia sunt ineunda certamina. Tunc istorum riae Innocentius nefandi erroris capita apostolico mucrone percussit: quando Pelagium ad proferendam in se suosque sentencoarctavit: quando Africanorum conciliorum decretis beatae re
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. quãsi ꝑse nichil bonipoᷤ.¬
sit agere. ipsa humana natura cũ
tanta sit uiriũ eius integritas. ut
contra ipsum diabolum seuitiãꝙ
eius usq ad extrema supplicia
sme auxilio dĩ ualeant dinicare.
hanc autẽ possibilitatẽ in oĩb¬
esse hominib naturalẽ. sed ñ
om̃s ingeneratis sibi uti uelle
uirtutib. tanta autẽ circa um¬
uersos homines bonitatẽ esse
creatoris. ut alii abeo quia spon
inuiti. At idõ uolentiũ suscep¬
tor: nolentiũ uõ saluator sit.
.et cũ pars eccłȩ ex gr̃a. pars aut̃¬
ex libero iustificetur arbitrio.
głosiores sint quos natura pro¬
uexerit : quã quos gr̃a lib̾aret.
ꝗa ad om̃e opus bonũ tã lib̾a

Expanded text:
rantur, quasi per se nihil boni posrantur, quasi per se nihil boni possit agere ipsa humana natura: cum tanta sit virium ejus integritas, ut contra ipsum diabolum saevitiamque ejus usque asine auxilio Dei valeat dimicare. Hanc autem possibilitatem in omnibus hominibus esse naturaliter, sed non omnes ingeneratis sibi uti velle virtutibus. Tantam autem circa universos homines bonitatem esse Creatoris, ut alii ab eo, quia sponinviti, atque ideo volentium susceptor, nolentium vero Salvator sit. Et cum pars Ecclesiae ex gratia, pars autem justificetur arbitrio, gloriosiores sint quos natura provexerit quam quos gratia liberarit, quia ad omne opus bonum tam libera
Abbreviated transcription (Latin):
uersa c̃tulerit.
uodecima definitione dictũ
est. Inde ẽ quod orantes non
solum protectorẽ. sed etiam
susceptorẽ dñm proclamamus.¬
In eo enĩ quod prior aduocat.
et ignorantes nos atꝙ attra
adnitentib nobis opẽ ferre
refugientesq susciꝑe ac mu.¬
nire consueuit. susceptor ac
refugium nõatur.
Quic sententie is potest p̾bere
hoc editis disputationib p̃di.¬
catur. quod adã peccantẽ aĩa
eius lesa ñ fuerit. sanũꝙ in eo
manserit unde peccauit. Si¬
quidẽ scientiã boni quã acce¬
perat ñ amiserit nec potuerint
posteri enis id ꝑdẽ cuiusdam¬
num nec ille ꝑtulerit. In esse
iter oi anime naturaliter uir¬
tutũ semina beneficio creatoris
inserta. ut possint qui uolue.¬
rit iudicio naturali dei gratiã
preuenire. et adiutorium eius
quo facilius ad ꝑfectionẽ ꝑue¬
niat ꝓmereri. quia nullius
sit laudis ac meriti qui dona¬
tis bonis non proprus ador¬
natur. Cauendũ quoq esse nec
ita ad dm̃ oĩa scõrũ merita refe¬

Expanded text:
ersa contulerit. DUODECIMA DEFINITIONE DICTUM EST: Inde est, quod orantes, non solum protectorem, sed etiam susceptorem Din eo enim quod prior aduocat et ignorantes nos atque inuiadnitentibus nobis opem ferre refugientesque suscipere ac munire consueuit, susceptor ac refugium nominatur.Huic sententiae is potest praebere hoc editis disputationibus praedicatur: Quod Adam peccante, anima ejus laesa non fuerit, sanumque in eo manserit unde peccavit: siquidem scientiam boni, quam acceperat, non amiserit; nec potuerint posteri ejus id perdere, cujus damnum nec ille pertulerit. Inesse autem omni animae naturaliter virtutum semina beneficio Creatoris inserta, ut possit qui voluerit, judicio naturali Dei gratiam praevenire, et adjutorium ejus, quo facilius ad perfectionem perveniat, promereri: quia nullius sit laudis ac meriti, qui donatis bonis, non propriis adornatur. Cavendum quoque esse, ne ita ad Deum omnia sanctorum merita refe
Abbreviated transcription (Latin):
haec femina. cuius tale textrinũ
est. Qũa non mollia lane fila
carpentẽ. sed pretiose urtutis
pensa tractantẽ. uir ei inueniat.
Quȩ manus extollat innocti.¬
bus. et ad librã dirigat opus.
morũq suorũ pondus examinet.
gestorũ quoq nouerit seruare
mensurã. gloriosi subtegmen
laboris in texens. Sollicita quã¬
do uir redeat. anxia atq suspi-¬
tans. et iã cũ uiro suo eẽ deside¬
rans dicit. Moras facit uir m̃s
uenire. festinabo ipsa ad eũ:
occurro ei facie ad faciem: cũ ue¬
nire ceperit ingła sua. Ueni đ̃
iħu: ut in uenias sponsã tuã ñ
contaminatã. non adulteratã.
que non uiolauerit domũ tuã.
non mandata neglexerit. Di¬
cat tibi: in ueni quẽ dilexit a¬
nima mea. introducat te indo¬
mũ uini. Uinũ enĩ letificat cor
hominis. In ebrietur spũ. agno¬
scat mysteriũ. loquat̃ oraculũ.

Expanded text:
haec feraina cuius tale textrinum haec feraina cuius tale textrinum est, quam non mollia lanae fila carpentem, sed pretiosae uirtutis pensa tractantem uir eius inueniat, quae manus extollat in noctibus et ad libram dirigat opus morumque suorum pondus examinet, gestorum quoque nouerit seruare mensuram, gloriosi subtegmen laboris intexens, sollicita quando uir redeat, anxia atque suspirans et iam cum uiro suo esse desiderans, dicens: moras facit uir meus uenire, festi-i nabo ipsa ad eum; occurram ei faciem ad faciem, cum uenire coeperit in gloria sua. ueni, domine Iesu, ut inuenias sponsam tuam, non contaminatam, non adulteratam, quae non uiolauerit domum tuam, non mandata neglexerit. dicat tibi: inueni quem dilexit anima mea, introducat te in domum uini — uinum enim laetificat cor hominis — inebrietur in spiritu, agnoscat mysterium, loquatur oraculum.
Abbreviated transcription (Latin):
rare cupiunt fidei et sapientie
ueritatẽ. Quis liber inquit iste
ẽ repudii matris ur̃e. quodimi¬
si eam: Audisti repudiũ: crede
coniugium. Audisti quid ui-¬
deorum plebi ipse dicat. Eece in
iniquitatibus ur̃is uenditi estiꝰ.
et in peccatis ur̃is. dimisi matrẽ
urãm. Mane ergo tu indomopa¬
tris. mane cũ sponso. Enitere ut
placeas uiro. mensque credidisti
dõ. Esto fortis mulier. qualis il¬
la uel anima eccłastica. uel. ec¬
cła. de qua dicit salomon.Mu¬
lierẽ fortẽ quis inueniet: pre¬
tiosior autẽ . ẽ. lapidibus preti¬
osis. Quȩ talis ẽ: confidit in ea
uir suus. Uideamus quid haec
iuiro faciat suo. quod opus eius.
quod sit obsequium. cur confi¬
dat in eaxp̃s. Bona uxor. uirũ
suũ uestit. Uestiat iħm fide̾ nr̃a
corpore suo: uestiat carnẽ eius
diuinitatis sue gła: sicut et illa
bina uestimenta fecit uiro suo.
ut et in presenti et infuturo scło
honorificet eũ. Non mediocriᷤᷤ

Expanded text:
rare cupiunt fidei et sapientiae rare cupiunt fidei et sapientiae ueritatem. Quis liber inquit iste est repudii matris uestrae, quo dimisi eam? audisti repudium, crede coniugium. audisti quid Iudaeorum plebi ipse uir dicat: ecce in iniquitatibus uestris uenditi estis et peccatis uestris dimisi matrem uestram. mane ergo tu in domo patris, mane cum sponso, enitere ut placeas uiro. mens, quae credidisti deo, esto fortis mulier, qualis illa uel anima ecclesiastica uel ecclesia, de qua dicit Salomon: mulierem fortem quis inueniet? pretiosior autem est lapidibus pretiosis quae talis est: confidit in ea uir suus. uideamus quid haec uiro faciat suo, quod opus eius, quod sit obsequium, cur confidat in ea Christus. bona uxor uirum suum uestit. uestiat legum fides nostra corpore suo, uestiat carnem eius diuinitatis suae gloria, sicut et illa bina uestimenta fecit uiro suo, ut et in praesenti et in futuro saeculo honorificet eum. non mediocris
Abbreviated transcription (Latin):
si infidelis discedit. discedat.
Simulidẽ apłs non negauit le¬
gisẽe diuine. ut conuigium qͥ¬
lecũq soluat̃. Nec ipse precep̃.
nec dedit deserendi auctorita¬
tẽ. sed culpã abstulit de insti.¬
tuto. Haec moraliter. Tamen
quia supra proposuit regnũ
dei euangeligari. et cũ dixiset
delege unũ apicẽ non posse
cadere. subiecit. Om̃is quidi¬
mittit uxorẽ suã. et ducit al¬
terã. mechat᷑: recte ad monet
apłs dicens: sacramentũ hoc
Inueni igitur conuigiũ. quod
nemo dubitet adeo: ẽiunctũ.
cũ ipse dicat. Nemouenit ad me
nisi pater m̃s qui misit me attu¬
xerit eum. Ille eñi solu has nup
tias potuit copulare. et ideomi¬
tate uirgo. Ergo quẽ d̃s traxit
ad filiũ. non separet persecutio.
non auertat luxuria. non philo¬
sophia depredetur. Non mani¬
cheus contaminet. non arrianꝰ.
auertat. non sabellianus infici¬
at. Ds̃ iunxit. uideus ñ separet
ad ulteri sunt om̃s. qui adulte¬

Expanded text:
si infidelis discedit, discedat . si infidelis discedit, discedat . Simul idem Apostolus negavit legis esse divinae, ut conjugium qualecumque solvatur; nec ipse praecepit, nec dedit deserenti auctoritatem, sed culpam abstulit destituto. Haec moraliter.. 9. Tamen quia supra proposuit regnum Dei evangelizare, et cum dixisset de Lege unum apicem non posse cadere, subjecit: Omnis qui dimittit uxorem suam, et ducit alteram, moechatur. Recte admonet Apostolus dicens sacramentum hoc Invenis igitur conjugium quod nemo dubitet a Deo conjunctum, cum ipse dicat: Nemo venit ad me, nisi Pater meus qui misit me, attraxerit eum ; ille enim solus potuit has nuptias copulare. Et ideo mytate uirgo. ergo quem deus traxit ad filium non separet persecutio, non auertat luxuria, non philosophia depraedetur, non Manicheus contaminet, non Arrianus auertat, non Sabellianus inficiat. deus iunxit. Iudaeus non separet. adulteri sunt omnes qui adulte
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse dicit aliquis. Quomodo
moyses mandauit dari libellũ
repudu et dimittere uxorẽ.
Qui hoc dicit. iudeus ẽ. Quih
dicit. xp̃ianus non ẽ. Et idõqui
hoc obicit quod obiectũ ẽ: respõde¬
at ei dñs. Adduritiã inquit
cordis ur̃i. permisit uobis mo¬
yses darilibellũ repudii. et di¬
mittere uxores. ab initio autẽ
non fuit sic. Moyses permisit
inquit. non deus iussit. Ab ini¬
tio autẽ. dei lex est. Que est
lex dei: Relinquet homo patr̃e
et matr̃ẽ. et adherebit uxorisue.
et erunt duo incarne una. Ergo
quidimittit uxorẽ. carnẽ suam
scindit. diuidit corpus. Osten¬
dit aut̃e hic locus. que propt̃
fragilitatẽ humanã scripta sũt
non adõ scripta. Unde et apłs.¬
Denuntio inquit. non ego sed
dñs. uxorẽ auiro non discedere
Et infra. Ceteris inquit ego di¬
co. non dñs. Siquis frater infi¬
delẽ habet uxorẽ. et relinquit
eã. Itaq ubiẽ impar coniugiũ.
lex dĩnonẽ. Et ad didit. Quod

Expanded text:
fortasse dicit aliquis: quomodo fortasse dicit aliquis: quomodo Moyses mandauit dari librum repudii et dimittere uxorem? qui hoc dicit Iudaeus est, qui hoc dicit Christianus non est. et ideo quia hoc obicit quod obiectum est domino, respondeat ei dominus: ad duritiam inquit cordis uestri permisit uobis Moyses dare librum repudii et dimittere uxores; ab initio autem non fuit sic. Moyses permisit, inquit, non deus iussit; ab initio autem dei lex est. quae est lex dei? relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae et erunt ambo in carne una. ergo qui dimittit uxorem carnem suam scindit, diuidit corpus. ostendit autem hic locus quae propter fragilitatem humanam scripta sunt non a deo scripta. unde et apDenuntio, inquit, non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere . Et infra: Caeteris, inquit, ego dico, non Dominus: si quis frater infidelem habet uxorem, et relinquit eam . Itaque ubi est impar conjugium, lex Dei non est. Et addidit: Quod
Abbreviated transcription (Latin):
trudat. et rusticũ laboris affec¬
tũ agro suo propulset agricola.
Anquod in subditos nefas ẽ. in
cõparẽ fas ẽ: Dimittis ergo u¬
xorẽ quasi iure sine crimine.
et putas id tibi licere. quialex
humana non prohibet: sed di¬
uina prohibet. Qui hominib:
obsequeris. deũ uerere. Audi
legẽ dñi. cui obsecuntur etiã
qui leges fecerunt. Que ds̃ con¬
unxit. homo non separet.Sed
non solũ hic celeste preceptũ.
sed quoddã etiã opus dei solui.¬
tur. Paterisne oro liberos tuoᷤ.
uiuente te eẽ subuitrico: a-¬
ut in colomqͥ matre: degere sub¬
nouerca: pone. si repudiata ñ
nubat. Et haec uiuo uiro tibi de.¬
buit displicere. cui adultero fi¬
dẽ seruat : Pone sinubat.
necessitas illius tuũ crimen ẽ:
et coniugiũ quod putas. ad¬
ulteriũ ẽ. Quid em̃ refert. utrũ
tu aperta criminis confessione.
an mariti specie adulterã dimit¬
tas:. Nisi quod grauius ẽ legem
criminis fecisse quã furtũ: Sed

Expanded text:
trudat et rusticum laboris sui effetrudat et rusticum laboris sui effetum agro suo propulset agricola? an quod in subditos nefas est in conparem fas est? dimittis ergo uxorem quasi iure sine crimine et putas id tibi licere, quia lex humana non prohibet. sed diuina prohibet; qui hominibus obsequeris, deum uerere. audi legem domini, cui obsequuntur etiam qui leges ferunt; quae deus coniunxit homo non separet. sed non solum hic caeleste praeceptum, sed quoddam etiam opus dei soluitur. paterisne, oro. liberos tuos uiuente te esse sub uitrico aut incolumi matre degere sub nouerca? pone, si repudiata non nubat: et haec uiro tibi debuit displicere, cui adultero fidem seruat? pone, si nubat: necessitas illius tuum crimen est et coniugium quod putas adulterium est. quid enim refert utrum id aperta criminis confessione an mariti specie adulter admittas nisi quod grauius est legem criminis fecisse quam furtum? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
mitere. ne deũ tue copule dif.¬
fitearis auctorẽ. Et enĩ si alie.¬
nos. multo magis uxoris debeᷤ
tolerare. et emendare mores.
Audit quid dixerit dñs. Qui
dimittit mulierẽ. facit eã me.¬
chari. Et enĩ cui non licet uiuẽ¬
te uiro mutare coniugiũ. po¬¬
test obrepere libido peccandi.
Itaq qui auctor erroris. etiam
reus culpe. ẽ. Quo cũ paruulis.
feta dimittitur. quotitubanti
uestigio grandeua detruditur:
durũ si excludas parentẽ. pigne¬
ra teneas. et adcontumeliã Ka-¬
ritatis. addas etiã pietatis in iu¬
riã. Durius. si propter matrẽ
etiam filios simul pellas. cũ ma¬
gis redimere apatre liberi debe¬
ant culpã parentiᷤᷤ. Qũa periculo¬
sũ. si fragilẽ adulescentule aeta¬
tẽ errori offeras.Qũa impium.
si eius destituas senectutẽ. cuius
defloraueras uiuentutẽ. Ergoin¬
honoratis stipendiis: et ueteranũ
imperator dimittat ingloriũ.
atq imperii sui possessione de¬

Expanded text:
mittere, ne deum tuae copulae difmittere, ne deum tuae copulae diffitearis auctorem. etenim si alienos, multo magis uxorios debes tolerare et emendare mores. audi quid dixerit dominus: qui dimittit mulierem facit eam moechari. etenim cui non licet uiuente uiro mutare coniugium potest obrepere libido peccandi. itaque qui auctor erroris etiam reus culpae est, quod cum paruulis feta dimittitur, quod titubanti uestigio grandaeua detruditur. durum, si excludas parentem, pignora teneas, ut ad contumeliam caritatis addas etiam pietatis iniuriam; durius, si propter matrem etiam filios simul pellas, cum magis redimere a patre liberi debeant culpam parentis. quam periculosum, si fragilem adulescentulae aetatem errori offeras! quam inpium, si eius destituas senectutem, cuius defloraueris iuuentutem! ergo inhonoratis stipendiis et ueteranum inperator dimittat inglorium atque imperii possessione de
Abbreviated transcription (Latin):
delis discedit discedat : In quomi¬
rabiliter et noluit apud xp̃ianos
causã residere diuortu. et osten¬
dit non adeo om̃e conuigiũ. Neq
eñi xp̃iane gentilibus dei iudicio
copulantur. cũ lex prohibeat
Sed octurrit illud quodait salo¬
mon. Domũ et substantiã patrẽ
partiuntur filiis. adõ autẽ pre¬
parabitur uiro xor. Quod qui in
greco legit. nonputat ẽẽ c̃tririũ
Bene enĩ dixit grecd̃s. aprc cr¬
e.cu. armonia eñi. c̃uenienset ap¬
ta rerũ om̃iũ dicitur cõmissa co¬
nexio. Armonia ẽ. cũ fistule or¬
gani per ordinẽ copulate. legiti¬
me tenent grãm cantilene. cor¬
darũq apudse seruat ordo con¬
cordiã. Itaq: non habent armo.¬
niã suã nuptie. quando xp̃iano
uro gentilis mulier. ñ legitime
copulatur. Ergo ubi nuptie. ar¬
mona. Ubi armonia. ds̃ iuingit.
Ubi armonia non est. pugna atq
dissensio est que non ẽ adõ. quia
d̃s̃ caritas ẽ. Noli ergo uxorẽ di¬

Expanded text:
delis discedit, discedat? in quo midelis discedit, discedat? in quo mirabiliter et noluit aput Christianos causam residere diuortii et ostendit non a deo omne coniugium; neque enim Christianae gentilibus dei iudicio copulantur, cum lex prohibeat. sed occurrit illud quod ait Salomon: domum et substantiam patres partiuntur filiis; a deo autem praeparabitur uiro uxor. quod qui in Graeco legit non putat esse contrarium. bene enim dixit Graecus ἅ́ρμὁζεται; armonia enim conueniens et apta rerum omnium dicitur conmissa conexio. armonia est, cum fistulae organi per ordinem copulatae legitimae tenent gratiam cantilenae cordarumque aptus seruat ordo concordiam. , itaque non habent armoniam suam nuptiae, quando Christiano uiro gentilis mulier non legitime copulatur. ergo, ubi nuptiae, armonia? ubi armonia, deus iungit, ubi armonia non est, pugna atque dissensio est, quae non est a deo, quia deus caritas est. Noli ergo uxorem di
Abbreviated transcription (Latin):
onquia lex deficit. sed quia in¬
cipit eugłii predicatio. Uident̃
enĩminora cõpleri.cũ potiora
succendunt. Et ideo uimfaciamꝰ
regno celorũ. Om̃is enĩ qui uim
facit. uehementi studio properat.
non torpenti lentescit affectu.
Est ergo fidei religiosaiuiolentia.
segnitia criminosa.Lex multa
scđm natura. ut naturalib in du¬
lgentior desideriis. ad iustitie
studiũ nos uocaret. xp̃s naturã
in cidit. quia naturales quoq
amputat uoluntates. Sed ideo
uim faciemus nature. ut non ad
terrena demergat. s ad superni
se subrigat. Om̃is qui dimittit u¬
xorẽ suã. et ducit alterĩ. mechat̾
Et qui dimissã auiro suo ducit
mechatur. Prius dicendũ arbitror
delege coniuigii. ut postea depro¬
hibendo diuortio disputemus.
Quidã eñĩputant. om̃e coniugi¬
ũ adõ. ẽẽ. maxime quia scriptuẽ.
Quȩ ds̃ coniunxit. homo ñ separet
Ergosiõe coniugiũ ad nõ deo ẽ.
om̃e coniugiũ non licet solui. Et
quomodo apłs dixit. quod si infi¬

Expanded text:
on quia lex defecit sed quia incipit euangelii praedicatio; uidentur enim minora conpleri, cum potiora succedunt. et ideo uim faciamus regno caelorum; omnis enim qui uim facit uehementi studio properat, non torpenti lentescit affectu. est ergo fidei religiosa uiolentia, segnitia criminosa. lex multa secundum naturam, ut naturalibus indulgentior desideriis ad iustitiae studium nos uocaret; Christus naturam incidit, quia naturales quoque amputat uoluptates. et ideo uim faciamus naturae, ut non ad terrena demergat, sed ad superna se subrigat. Omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram moechatur et qui dimissam a uiro ducit moechatur. prius dicendum arbitror de lege coniugii, ut postea de prohibendo diuortio disputemus. quidam enim putant omne coniu gium a deo esse, maxime quia scriptum est: quae deus coniunxit homo non separet. ergo si omne coniugium a deo, omne coniugium non licet solui. et quomodo apostolus dixit: quod si infi
Abbreviated transcription (Latin):
fotinus ẽ. Tin ea tua arius est.
Scindit uestim̃tũ qui separat
adõ uerbũ. Scindit uestim̃tũ
fotinus cũ legit. inprincipio
erat uerbũ. et uerbũ erat apud
dm̃. et ds̃ erata. In tegrũ
enĩ uestim̃tũ ẽ silegas. et deus
erat uerbũ. Scindit uestim̃tũ.

Expanded text:
Photinus est, tinea tua Arrius est. Photinus est, tinea tua Arrius est. Scindit vestimentum, qui separat a Deo Verbum. Scindit vestimentum Photinus, cum legit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat . Integrum enim vestimentum est, si legas: Et Deus erat Verbum. Scindit vestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia. nec ipsũ caꝑe mundum
abitror. Aduertis eñĩ quod c̃¬
sulto etiã ea quȩ abaliis scripta
p̃teriit. ut diuersa in eugłio
grã refulgeret et ꝓpriis ꝗbꝰ¬
dam singuli libri misterioꝵ.
gestorũq miraculis eminerent.
Diuiserunt erã uestimenta dñi¬
sibi milites xp̃i quo suo loco ple¬
nius explanabitur. Scriptum ẽ
aut eugłm. adtheophylum.
hoc ẽ adeũ quem ds̃ diligit. Si
dm̃ diligis: adte scriptumẽ. Si
adte scriptũ ẽ suscipe munus
euanglite. Pignus annei inpe¬
netrabilib animi diligenter as¬
serua. Bonum depositũ custo
scute. Fides pignori prima de¬
betur. Fidem sequitur diligen¬
tia. nec cõmissa tibi pignora
auttinea aut erugo consumat ::
Quod enĩ tibi cõmissũ ẽ. cõsumi
potest: euangłiũ c̃sumi ñ pot. Eugłiũ
bonũ pignẽ. Sed uide: ne uel in aĩo
tuo illud aut tinea aut erugo
consumat. Consumit tinea.
si quod bene legeris male cre¬
das. Tinea hereticus ẽ. Tinea.

Expanded text:
omnia, nec ipsum capere mundum omnia, nec ipsum capere mundum arbitror. aduertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diuersa in euangelio gratia refulgeret et propriis quibusdam singuli libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. diuiserunt enim sibi uestimenta milites Christi. quod suo loco plenius explanabitur. Scriptum est autem euangelium ad Theophilum, hoc est ad eum quem deus diligit. si deum diligis, ad te scriptum est, si ad te scriptum est, suscipe munus euangelistae. pignus amici in penetralibus animi diligenter adserua, bonum depositum custodscute. Fides pignori prima debetur: fidem sequitur diligentia; ne commissa tibi pignora aut tinea, aut aerugo consumat. Quod enim tibi commissum est, consumi potest: Evangelium consumi non potest. Evangelium bonum pignus est: sed vide ne vel in animo tuo illud aut tinea aut aerugo consumat. Consumit tinea, si quod bene legeris, male credas. 13. Tinea haereticus est, tinea
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ bonũẽ nob̾ quoq bo¬
nũ uideri possit. oꝑatur. Quȩ
enĩ miseratur et uocat. Et
idõ ꝗ xp̃m sequitur. potest
interrogatus cur ẽẽ uolue¬
rit xp̃ianus . Respondere.
uisum ẽ michi. Quod cũ dic̃.
non negat dõ uisũ. A deo
paratur uoluntas hominum
Ut enĩ ds̃ honorificetur asc̃õ.
dĩ gr̃a ẽ. Deniq plurimi uo¬
luerunt scribere euangłm. sed
quattuor tantummodo quidi¬
uinã meruerunt grãm. sunt
recepti. Uisum inquit ẽ michi:
assecuto aprincipio om̃ia di¬
ligenter ex ordine. Pro lixiorẽ
hunc eugłi i librũ : quã cętero
eẽ nemo dubitauerit. et idõ
non ea quȩ falsa sunt sed quȩ
uera sibi uendicat. Deniq eti¬
am ascõ apło paulo. testimo¬
niũ meruit diligentię. Sic enĩ
atanto gentiũ doctore lauda¬
ri. Assecutum itaq sedicit. ñ
pauca sed omia. Et assecuto
omĩa. uisum ẽ scribere non oĩa
sed ex om̃ibꝰ. Non enĩ scrip¬
sit omia. sed assecutus ẽ om̃ia.

Expanded text:
id quod bonum est nobis quoque boid quod bonum est nobis quoque bonum uideri possit operatur; quem enim miseratur et uocat. et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Christianus respondere: uisum est mihi. quod cum dicit, non negat deo uisum; a deo enim praeparatur uoluntas hominum. ut enim deus honorificetur a sancto, dei gratia est. denique plurimi uoluerunt scribere euangelium, sed quattuor tantummodo qui diuinam meruerunt gratiam sunt recepti. uisum est inquit etmihi adsecuto aprincipio omnia diligenter ex ordine. prolixiorem hunc euangelii librum quam ceteros esse nemo dubitauerit. et ideo non ea quae falsa sunt, sed quae uera sibi uam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae. Sic enim a tanto gentium doctore laudari. Assecutum itaque se non pauca dicit, sed omnia: et assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed ex omnibus. Non enim scripsit omnia, sed assecutus est omnia;
Abbreviated transcription (Latin):
odore compleret. Est etiã ñ¬
num quã maxima intentio.
cassa actio. Ut si medicine a¬
nmũ aliꝗs intendat. et cum
om̃ia medendi p̃cepta cogno¬
uerit non exequatur officia:
atq ita fit ut ꝗa cassa actio.
cassa actio intensio sit. Est etiã
innon nullis uberior aliq̃n
actio. exilior intentio. Vt si
aliquis baptism salutaris
sacram̃ta ꝑcipiat. et cogno¬
scendis uariarũ uirtutũ pre¬
ceptis. animũ noluit inten¬
dere. fit plerũq ut ꝑinten¬
tionis in curiã fructũ actioĩs
ammittat. Ideoq utriusq
tudo. qua consequi potuer̃
apłi. De quib dic̃. Qui ab
initio uider̃. et ministri fuer̃.
Ut per id quod uider̃. diuine
cognitionis intellegat᷑ ĩtẽtio.
Per id quod ministri fueruN.
eorũ actio declarat᷑. Uisũ est
inquit michi. Potest nonso.¬
li uisũ ẽẽ quod sibi uisũ esse
declarat. Non enĩ uoluntate
tantũ humana. uisum ẽ sed
sicut placuit ei qui inme in¬
ꝗt loquitur xp̃s. Qui ut

Expanded text:
odore compleret . Est etiam noodore compleret . Est etiam nonnumquam maxima intentio, cassa actio; ut si medicinae animum aliquis intendat, et cum omnia medendi praecepta cognoverit, non exsequatur officia: atque ita fit ut quia cassa actio, cassa etiam intentio sit. Est etiam in nonnullis uberior aliquando actio, exilior intentio; ut si quis baptismi salutaris sacramenta percipiat, et cognoscendis variarum virtutum praeceptis animum nolit intendere, fit plerumque ut per intentionis incuriam fructum actionis amittat. Ideo ergo utriusque t, quam consequi potuerunt apostoli, de quibus dicit: qui ab initio uiderunt et ministri fuerunt, ut per id quod uiderunt diuinae cognitionis intellegatur intentio, per id quod ministri fuerunt eorum actio declaretur. Uisum est inquit mihi. potest non soli uisum esse quod uisum sibi esse declarat. non enim uoluntate tantum humana uisum est, sed sicut placuit ei qui in me inquit loquitur Christus, qui ut
Abbreviated transcription (Latin):
huc intentio ẽ. Nam et ipse
quando dixit cidñs. tume
sequere. tulit crucẽ suam
et secutus ẽ uerbũ. atq acti¬
onem subi it passioni. Sed
fuerit inpetro. andrea et io¬
annȩ. et ceteris apłis. et in¬
tentionis et actionis ȩquali¬
tas. Est aũt non nunquam
plus in intentione.quam a¬
ctioneaut plus inactione quã
intentione. ut in eugłio cer¬
nimus inter seãm mariã et
martham fuisse distantiã.
Alia eñi uerbum audiebat.
alia festinabat circa ministe.
mã partẽ elegit quenon a¬
uferetur abea. Ergo in al¬
tera intentionis studium.
in altera actionis ministeri¬
um redundabat. Utriq tam̃.
utriusq uirtutis studiũ sup¬¬
petebat. Siquidẽ et martha.
nisi audisset uerbũ. minsteri-¬
ũ non subisset. Cinius actio m¬
tentionis. indiciũ ẽ. Et maria
tantũ grẽ de utriusq retulit
ꝑfectione uirtutis. ut ungeret
pedes iħu et tergeret capillis¬
suis. et totam domũ sue fidĩ

Expanded text:
huc intentio est. Nam et ipse huc intentio est. Nam et ipse quando dixit ei Dominus: Tu me sequere , tulit crucem suam et secutus est Verbum, atque actionem subiit passionis. Sed fuerat in Petro, Andrea, Joanne, et caeteris apostolis et intentionis, et actionis aequalitas. . 9. Est autem nonnumquam plus in intentione quam in actione, aut plus in actione, quam in intentione; ut in Evangelio cernimus inter sanctam Mariam, et Martham fuisse distantiam. Alia enim Verbum audiebat: alia festinabat circa ministerimam partem elegit, quae 1269 non auferetur ab ea . Ergo in altera intentionis studium, in altera actionis ministerium redundabat: utrique tamen utriusque virtutis studium suppetebat. Siquidem et Martha, nisi audisset Verbum, ministerium non subiisset, cujus actio intentionis indicium est: et Maria tantum gratiae de utriusque retulit perfectione virtutis; ut ungeret pedes Jesu, et tergeret capillis, et totam domum suae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ qui abinitio uiderũt. et
ministri fuerunt u̾bi. Gemina
uirtus. ẽ. in homine perfecto.
ut et intentio sit. et actio. U¬
Utrãq igit᷑ uirtutẽ. sc̃s euan¬
głita apłis defert. Non solũ
tio uisionis. actionis ẽ. mi¬
nisteriũ. Tinis autẽ inten¬
tionis ẽ actio. Principiũ acti¬
onis intentio. Atq ut ꝓprio
apłorum utamur exemplo.
intentio ẽ quod petrus et an¬
dreas. audita dñi uoce dicẽtiꝰ.
faciam uos fieri piscatores
hominũ. Sine ulla comperi¬
endi ratione reliquerunt scal¬
mũ uerbũ secutisunt. sed ñ
statim intentione cũ actione.
Ibi quidẽ adhuc non actio.
sed intentio. ubi dicit petruꝰ.
Dñe quare nonpossum te se¬¬
qui modo: Animam meã
ponã ꝓte. Erat eñĩ intenti.¬
o passionis sed non dum erat
tẽptu corporaliũ. uoluntatũ.
Hec ẽ eñ actio xp̃iani. Neq
enĩ in om̃ibꝰ rebꝰ. simul et
intentio et actio ẽ. Sed cũsit
rei alterius actio. alterius ad¬

Expanded text:
nobis qui ab initio unobis qui ab initio uministri fuerunt Verbi. Gemina virtus est in homine perfecto, ut et intentio sit, et actio. Utramque igitur virtutem sanctus Evangelista apostolis defert; non solum Intentio visionis, actionis est ministerium: finis autem intentionis est actio: principium actionis intentio. Atque ut proprio apostolorum utamur exemplo, intentio est, quod Petrus et Andraeas audita Domini voce dicentis: Faciam vos fieri piscatores hominum , sine ulla comperendinatione reliquerunt scalmum, Verbum secuti sunt. Sed non statim in intentione actio: nec ibi quidem adhuc actio, sed intentio ubi dicit Petrus: Domine, Quare non possum te sequi modo? Animam meam pro te ponam . Erat enim intentio passionis, sed nondum erat t in contemptu corporalium voluptatum; haec enim est actio Christiani. Neque enim in omnibus rebus simul et intentio, et actio est: sed cum sit rei alterius actio, alterius ad
Abbreviated transcription (Latin):
re. nec sp̃s uidetur inspũ. sed so¬
lus illi pater uidetur infilio. aut
iste filiuuidetur inpatre. Non
enĩ dissimilłs. indissipilib ꝯuiden¬
tur: sed ubi unitas oꝑationis
ẽ. atq uirtutis. et filius inpatre
et pater iudetur infilio. Quȩ ego
inquit oꝑa facio. et ille facit
pat̃ cernit᷑. Uidit iħm ꝗ galileũ
illud misteriũ uidit. qđ nemo poᷤ¬
sit nisi mundi dñs elem̃ta con¬
uertere. Uideo ih̃m quando
lego. quia ceco liniuit oculo
luto. et reddidit uisũ. Ipsum
enĩ recognosco. qui deluto fin¬
xit hominẽ. et ei uiuendi sp̃ũ.¬
ac uidendi lum̃ infudit. Ui¬
deo ih̃m. quando peccata con¬
donat. Nemo eñi potest pec¬
cata tollere. nisi solus deus.
Uideo iħm. quando lagarũ
suscitat. et ñ uider̃ ꝗuider̃.
Uideo iħm uideo etiã patrem
quando oculos adcelũ erigo.
ad maria conuerto. ad terram
retorqueo. Inuisibilia enĩ eius
ꝑea quȩ factasunt. intellectũ
conspiciuntur. Sicut tracdider̃

Expanded text:
re, nec spiritus videtur in spiritu: sed sore, nec spiritus videtur in spiritu: sed solus ille Pater videtur in Filio, aut iste Filius videtur in Patre. Non enim dissimiles in dissimilibus videntur: sed ubi unitas operationis est atque virtutis, et Filius in Patre, et Pater videtur in Filio. Quae ego, inquit, opera facio, et ille facit pater cernitur. uidit legum qui Galilaeum illud mysterium uidit, quod nemo posset nisi mundi dominus elementa conuertere. uideo Iesum, quando lego quia caeco liniuit oculos luto et reddidit uisum; ipsum enim recognosco, qui de luto finxit hominem et ei uiuendi spiritum, uidendi lumen infudit. uideo Iesum, + quando peccata condonat; nemo enim potest peccata dimittere nisi solus deus. uideo Iesum, quando Lazarum suscitat, et non uiderunt qui uiderunt. uideo Iesum, uideo etiam patrem, quando oculos ad caelum erigo, ad maria conuerto, ad terram retorqueo; inuisibilia enim eius per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur. Sicut tradiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
uidit in sp̃u: uidebat in
corpore. Deniq: ñ habebat
in quit speciem suam. neq
decorẽ. Nonuiderunt eum iu¬
dei. Obcecatũ enĩ erat insipiẽs
cor eorũ. Ipse quoq: non se
posse auideis uideri testificat᷑
dicens. Duces cecrliquantes
culicẽ. camelum aũt clutienteᷤ.
Nonuidit eũ pylatus. nonui¬
derunt illi quiclamabant.
Crucifige eũ. crucifige eũ. Si
enĩ uidissent eũ: num quam
dm̃ maiestatis. crucixissent.
Qui ergo dm̃ uidit. uidit .ii.¬
dit emanuel. hoc ẽ uidit no¬
biscũ dm̃. Qui aũt nobiscũ¬
dm̃ nonuidit. non potuit ui¬
dere quẽ uirgo peꝑit. Deniq
ꝗ noncrediderunt dĩ filiũ. nec
filiũ uirginis crediderunt.
Quid ẽ ergo dm̃ uidere: No¬
lo me interroges. Euange¬
liũ interroga. Ipsum dm̃ in¬
terroga. immo dicentẽ audi.
Philippe quime uidet. uidet
et patrẽ quime misit. Quo¬
modo tu dicis ostende nob̾
patrẽ: Noncredis quia ego
inpatre et pater in me ẽ : Utiq
non corpus iudetur incorpo.

Expanded text:
uidit in spiritu, uidit et in uidit in spiritu, uidit et in corpore. denique non habebat inquit speciem suam neque decorem. non uiderunt eum Iudaei; obcaecatum enim erat insipiens cor eorum. ipse quoque non se posse a Iudaeis uideri testificatur dicens: duces caeci, liquantes culicem, camellum autem gluttientes. non uidit eum Pilatus, non uiderunt illi qui clamabant: crucifige, crucifige eum; si enim uidissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent. qui ergo deum uidit uidit Emmanuhel, hoc est: uidit nobiscum deum, qui autem deum nobiscum non uidit non potuit uidere quem uirgo peperit. denique qui non crediderunt dei filium nec filium uirginis crediderunt. quid est ergo deum uidere? nolo me interroges: euangelium interroga, ipsum dominum interroga, immo dicentem audi: Philippe, qui me uidit uidit et patrem, qui me misit. quomodo tu dicis: ostende nobis patrem? non credis quia ego in patre et pater in me est? utique non corpus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qđuidimus oculis nr̃isꝑspe¬
ximus. et manus nr̃e scrutate s̃
deuerbo uite. Et uita apparuit.
et uidimus et testamur. et annum¬
tiamus uob̾ deuita quȩ erat a¬
pud patrẽ et apparuit nobis.
Uides ergo quod uerbum dĩ.
et uisus ẽ apłis. et auditũ. N
solum em̃ scđm corpus uid er̃
dm̃. sed etiam scđm uerbum.
Uiderunt eñĩ uerbũ. ꝗcũ moyse
et helia uiderunt głam uerbĩ.
Isti em̃ uiderunt iħm. ꝗa insua
uiderunt głam. Alii nonuide¬
runt. quicorpus tantummodo
uidere potuerunt. Non enim
corporalibꝰ sed sp̃alib ocu-¬
lis iħs uidetur.. Deniq iudĩ
nonuiderunt eũ quia nonui
derunt in sp̃u. Uidit eũ abra¬
hã: quia scriptũ ẽ. Abrahã
udit diem meũ. et gauisus ẽ.
Uidit ergo eũ abraham.
qui dñm utiq in corpore
ñ uidebat. Sed qui uidit
in spũ. uidit incorꝑe. Qui
autẽ uidit incorpore. et
non uidit in sp̃ũ. nec in ipso
uidit corpore qđ uidebat.
Uidit eum ysaias Et quia

Expanded text:
et quod uidimus, oculis nostris perspeet quod uidimus, oculis nostris perspeximus et manus nostrae scrutatae sunt de uerbo uitae: et uita apparuit, et uidimus et testamur et adnuntiamus uobis de uita, quae erat aput patrem et apparuit nobis. uides ergo quod uerbum dei et uisum est apostolis et auditum. non solum enim secundum corpus uiderunt dominum, sed etiam secundum uerbum; uiderunt enim uerbum qui cum Moyse et Helia uiderunt gloriam uerbi. isti enim uiderunt Iesum, qui in sua uiderunt gloria, alii non uiderunt, qui corpus tantummodo uidere potuerunt; non enim corporalibus, sed spiritalibus oculis Iesus uidetur. denique Iudaei non uiderunt eum, quidebant. uidit eum Abraham, quia scriptum est: Abraham diem meum uidit et gauisus est. uidit ergo eum Abraham, qui dominum utique in corpore non uidebat, sed qui uidit in spiritu uidit in corpore; qui autem uidit in corpore et non uidit in spiritu nec in ipso uidit corpore quod uidebat. uidit eum Esaias et, quia
Abbreviated transcription (Latin):
credas cumlegis ea gesta. que
supra hominẽ sunt. potioris ẽẽ
nature : At uero cumlegis ea
quȩ sunt mortalia. suscepti cre¬
das ẽẽ corporis passiones. Ita
uerbo atq ratione nonsignis
uerbi. Non congruit ista elo¬
cutio. ut magis ministeriũ uer¬
bi. quã auditũ eẽ credamus.
Sed ꝗa non ꝓlatiũu uerbum.
sed substantiale signat᷑: uerbũ
illud qđ caro factũ ẽ. et habitaũ
in nob̾. Non uulgare uerbũ.
sed illudcȩleste intellegamus. cui apłi
ministrauerunt᷑. Et tamen in.
exodo leetum ẽ: ꝗa ppłs uide¬
bat uocẽ dñi. E t u̾tiq uox ñ
uidetur sed auditur. Uox eñĩ
ꝗd ẽ nisi sonus: ꝗnon oculis ꝑ¬
cipitur sed aure auditur. Uerũ
altissimo ingenio uoluit moy.¬
ses declarare. ꝗa uox uidetur dĩ.
Interioris enĩ mentis uidetur
obtutu. In eugłio aũt nonuox
sed illud quod uoce p̃stantius ẽ
uerbũ uidetur. Vnde et sc̃s
ioħs euangłita. Quoderat in¬
quit abinitio. quod audiuimꝰ.

Expanded text:
credas, cum legis ea gesta quae credas, cum legis ea gesta quae supra hominem sunt, potioris esse naturae, at uero cum legis ea quae sunt moralia, suscepti credas esse corporis passiones? ita uerbo atque ratione, non signis uerbi. non congruit ista elocutio, ut magis ministerium uerbi quam auditum esse credamus. sed quia non prolatiuum uerbum, sed substantiale signatur uerbum illud, quod caro factum est et habitauit in nobis, non uulgare uerbum, sed illud caeleste intellegamus. cui apostoli ministrarunt. et tamen in Exodo lectum est quia populus uidebat uocem domini, et utique uox non uidetur, sed auditur. uox enim quid est nisi sonus, qui non oculis cernitur, sed aure percipitur? uerum altissimo ingenio uoluit declarare Moyses quia uox uidetur dei; interioris enim mentis uidetur obtutu, in euangelio autem non uox, sed illud quod uoce praestantius est uerbum uidetur. unde et sanctus Iohannes euangelista quod erat inquit ab initio, quod audiuimus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sc̃s lucas testimonio locu¬
pletiore testatur: dicens. Plu-¬
rimos conatos ẽẽ. Qui enim
conatus ẽ ordinare. suo labore
conatus ẽ: nec impleuit suo co¬
natu. Sunt enĩ donationes.
et grã dĩ: que ubi se infuderit
rigare consueuit. ut non egeat.¬
marcus non conatus ẽ ioħs. ñ
conatus ẽ lucas. Sed diumno sp̃u
nob redundant. Quod eni redun¬
dat. nulli deficit. et decomple¬
to nemo dubitat. cum fidẽ ef¬
fectus astruat. exitus ꝓdat.
Itaq eugłiũ completũ ẽ: et re¬
dundat om̃ib ꝑuniuersum
orbẽ fidelibꝰ. et m̃ tes omĩum
rigat ammũq confirmat.
Ergo fundatus inpetra. et ꝗ
omem fidĩ sumserit plenitudi¬
nẽ. firma mentumq constan¬¬
tiȩ. Recte dicit. Que in nob̾
completesunt. Qm̃ non signi
et ꝓdigus. sed uerbo uera et fal¬¬
sa discriminãt. qui salutaria dñi
gesta describunt. uł ꝗammũ
inmirabilibꝰ eiꝰ intendunt. Ꝙd
eñi tam rationabile. quam ut

Expanded text:
etiam sanctus Lucas testimonio locuetiam sanctus Lucas testimonio locupletiore testatur, dicens plurimos esse conatos. Qui enim conatus est ordinare, suo labore conatus est, nec implevit. Sine conatu sunt enim donationes et gratia Dei, quae ubi se infuderit, rigare consuevit; ut non egeatMarcus, non conatus est Iohannes, non conatus est Lucas, sed diuino spirinobis redundant. quod enim redundat nulli deficit et de conpleto nemo dubitat, cum fidem effectus adstruat, exitus prodat. itaque euangelium conpletum est et redundat omnibus per uniuersum orbem fidelibus et mentes omnium rigat animumque confirmat. ergo fundatus in petra et qui omnem fidei sumserit plenitudinem firmamentumque constantiae recte dicit: quae in nobis conpletae sunt, quoniam non signis et prodigiis, sed uerbo uera et falsa discriminant qui salutaria domini gesta describunt uel qui animum mirabilibus eius intendunt. quid enim tam rationabile quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
etiã basilides euangłm scrib̃e.
qđ dicitur scdm basilidem. Fer¬
tur etiam aliud eugłm. quod
scribitur scđm thomã. Noui
aliud scriptũ scd̃m mathiam.
Legimꝰ aliqua. nelegantur. legi¬¬
mus ne ignoremus. legimus
nonut teneamꝰ. sed ut repudi-¬
emus et sciamꝰ qualia sunt. in
ꝗbꝯ magnifici isti exaltant cor¬
suũ. Sed eccłia cum quattuor
euanglii Libros habeat ꝑuni¬
uersũ mundũ. euangelistis redun¬
dat. Hereses cũ multa habeant
unũ non habent. Multi enĩ conati
sed dĩ gr̃a destituti sunt. Pleriq
etiam exquattuor eugłii libris.
inunum. ea quȩ uenenatis puta.¬
uerunt assertionib conuenien¬
tia referser̃t. Ita ȩccł̃ia. quȩ unum
eugłm habet. unũ dm̃ docet.
Illi aũt ꝗ alium dm̃ ueteris testa¬
menti. aliũ noui asserunt. ex
multis eugłus: nonunum dm̃.
sed plures fecerunt. Qm̃ inꝗt
multi conatisunt. Conati utiq¬
illi sunt qui implere neꝗ uert̃.
Ergo multo  cepisse. nec implesse.

Expanded text:
etiam Basilides euangelium scribere, etiam Basilides euangelium scribere, quod dicitur secundum Basilidem. fertur etiam aliud euangelium, quod scribitur secundum Thoman. noui aliud scriptum secundum Matthian. legimus aliqua, ne legantur, legimus, ne ignoremus, legimus, non ut teneamus, sed ut repudiemus et ut sciamus qualia sint in quibus magnifici isti cor exaltant suum. sed ecclesia, cum quattuor euangelii libros habeat, per uniuersum mundum euangelistis redundat, haereses, cum multa habeant. unum non habent; multi enim conati, sed dei gratia destituti sunt plerique etiam ex quattuor euangelii libris in unum ea quae uenenatis putauerunt adsertionibus conuenientia referserunt. ita ecclesia quae unum euangelium habet unum deum docet, illi autem qui alium deum ueteris testamenti, alium noui adserunt ex multis euangeliis non unum deum, sed plures fecerunt. Quoniam multi inilli sunt, qui implere nequiverunt. Ergo multos coepisse, nec implevisse,
Abbreviated transcription (Latin):
multi cona¬
tisunt ordina.¬
re narrationẽ
rerũ:. pleriq
Nroꝵ. quẽ admodum uet̃ũ
iudõr. paribꝰ et generib
formantur et causis. atq exẽ¬
plorum similiũ pari usu exitũ¬
ꝙ conueniunt. principioꝙ
rerũ et fine concordent. Nam
sicut multi imillo ppło diuino
infusi sp̃u ꝓpħarunt. alii aũt
ꝓpħare se pollicebantur. et ꝓ¬
fessionẽ destituebant mendacio.
erant enĩ pseudo ꝓpħȩ:. potius
quã ꝓpħȩ: sicut ananias filius
sp̃s. ut cognosceret quod refer¬¬
re deberet innumerũ ꝓpħaꝵ.
quos aũt qua si bonus nũmu¬¬
larius imꝑbare. in quibꝰ ma¬
teria magis corrupta sorde-¬
ret. quam ueri splendor lumi¬
nis resultaret. Sic et nunc in
no uo testamento multi euan¬
głi a scribere conatisunt. quȩ
boni nummularii. non ꝓbarũt.
Unũaũt̃ tantũmodo inquattuor
libros digestũ. ex om̃ibꝰ arbi¬
tratisunt eligendũ. Et aliud
quidẽ fertur eugłm. qđ duo¬
decĩ scripsisse dicantur. Ausus

Expanded text:
multi conati sunt ordinare narrationem rerum. pleraque nostrorum quemadmodum ueterum Iudaeorum paribus et generibus formantur et causis atque exemplorum similium pari usu exituque conueniunt principioque rerum et fine concordant. nam sicut multi in illo populo diuino infusi spiritu prophetarunt, alii autem prophetare se pollicebantur et professionem destituebant mendacio — erant enim pseudoprophetae potius quam prophetae, sicut Ananias filius spiritus, ut cognosceret quos referre deberet in numerum prophetarum, quos autem quasi bonus nummularius inprobaret, in quibus materia magis corrupta sorderet quam ueri splendor luminis resultaret — sic et nunc in nouo testamento multi euangelia scribere conati sunt, quae boni nummularii non probarunt, unum autem tantummodo in quattuor libros digestum ex omnibus arbitrati sunt eligendum. et aliud quidem fertur euangelium, quod duodecim scripsisse dicuntur. ausus
Abbreviated transcription (Latin):
tis locetur. Et idõ ad diui-¬
na conuersi acuamus inge¬
niũ. exerceamus affectũ: ut
gladiũ illũqũeuendita ueste
et lucidũ tanquã inuaginã
mentis.reconditũ habere
possimus. Arma. enĩ sp̃alia
et forti adõ ad destruenda.
munitiones militib xp̃i de¬
bent semꝑ ẽẽ p̃sentia. Ne
cum uenerit dux cęlestis mi
moꝵ. alegionũ suarũ nos
societate discernat.

Expanded text:
tis locetur. et ideo ad diuitis locetur. et ideo ad diuina conuersi acuamus ingenium, exerceamus adfectum, ut gladium illum, quem uendita ueste et lucidum tamquam in uagina mentis reconditum habere possimus. Arma enim spiritalia et fortia Deo ad destruendas munitiones militibus Christi debent semper esse praesentia; ne cum venerit dux coelestis milmorum, a legionum suarum nos societate secernat.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ dm̃ cognoscere uita eterna
ẽ. sed etiam xp̃m cognoscere
dõ uita ẽ sempit̃na. Tinea est
xp̃m cognoscere sine diuinita¬
tis fide. aut corporis sacram̃¬
ta. Tinea ẽ arrius. tinea ẽ sa¬
bellius. Patitur astineas sp̃s
fluctuantiũ. patitur has tine¬
as sp̃s qui non credit ꝗa pat̃
et filius indiuinitate unũ st̃.
Scindit qđ scriptũ ẽ. ego et
pater unum sumꝰ. qui unum
ꝑdiscretas substantias diui¬
dit. Patitur hanctineã. sp̃s
credit. et ipse tineaẽ. Ipse eñĩ
fidem tenẽt. et idõ pati tineã
nonqueunt : quȩ diuidit ue¬
stimentũ. Om̃e eñi quod in¬
terse duditur. sicut sathane
regnũ ñ potest ẽẽ ꝑpetuũ.
Est etiã erugo animi cũ scła-¬
riũ sordibꝰ cupiditatũ reli-¬
giose acieᷤ intentionis ob¬
ducitur. aut fidei puritas
decoloratur nube ꝑfidi e.
Erugo mentis ẽ rei cupidi¬
taᷤᷤ familiaris. Erugo m̃ti
incuria ẽ. Erugo m̃tis ẽ ap¬
petentia dignitatũ: si in
his summa spes uite p̃sen¬

Expanded text:
cere vita aeterna est: sed etiam Christum cognoscere Deo, vita est sempiterna. Tinea est Christum cognoscere sine divinitatis fide, aut corporis sacramento. Tinea est Arrius, tinea est Sabellius. Patitur has tineas spiritus fluctuantium: patitur has tineas spiritus qui non credit quia Pater et filius diuinitate unum sunt. scindit quod scriptum est: ego et pater unum sumus qui unum per discretas substantias diuidit. patitur hanc tineam spiricredit et ipse tinea est: ipse est fidem tenent et ideo tineam pati non queunt, quae diuidit uestimentum. omne enim quod inter se diuiditur sicut Satanae regnum non potest esse perpetuum. est etiam aerugo animi, cum saecularium sordibus cupiditatum religiosae acies intentionis obducitur aut fidei puritas decoloratur nube perfidiae. aerugo mentis est rei cupiditas familiaris, aerugo mentis incuria est, aerugo mentis est adpetentia dignitatum, si in his summa spes uitae praesen