comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ec gͦ fratres mei facite: ut possiti̾
ocordare c̃ adu̾sario. Nec amara st̃
quȩ dico. Aut si amara sunt. curent po-¬
tiꝰ. Ista si amara ẽ accipiat᷑: qr in ꝑido sunt
uiscera. Amara ẽ. bibat᷑. Meliꝰ ẽ modica
amaritudo infaucib: quã aet̾̃num torm̃¬
tum inuiscerib. Mutate gͦ uosquicũq
ñ faciebatis hoc bonũ castitatis. ĩa facite.
Nolite dicere: ñ pot fieri. fedũ ẽ. fr̃s mei.
turpe est: ut uir dicat ñ posse fieriqđ
facit femina. Scelus ẽ ut uir dicat non
possum. Qđ põt feminaziuir ñ põt: Quid
enim illa carnẽ ñ portat: pͥor a serpente de¬
cepta ẽ. Caste uxores ur̃e: ostendunt uob̾
fier posse qđ ñ uultis facere ⁊ dicitis fien
ñ posse S forte dices idõ illã facilius fac̾e
posse. qr multa illi custodia ÷ legis p̃ceptẽ.
diligentia maritał. Terror etiã legñ publi¬
carum. ⁊ etiã uerecundie ⁊ pudoris illius
magnũ munim̃tum. Multe custodie faci¬

Expanded text:
Haec ergo, fratres mei, facite, ut possitis concordare cum aduersario. nec amara sunt quae dico aut, si amara sunt, curent. potio ista si amara est, accipiatur. quia in periculo sunt uiscera, amara est; bibatur. melius est modica amaritudo in faucibus quam aeternum tormentum in uisceribus. mutate ergo uos; quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, iam facite. nolite dicere: ,,non potest fieri". foedum est, fratres mei, turpe est, ut uir dicat non posse fieri quod facit femina. scelus est, ut uir dicat: "non possum". quod potest femina uir non potest? quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae custodiae faci
Abbreviated transcription (Latin):
Dnm dm̃ tuũ adorab: & illi soli seruies.
Ita calcata suꝑbia ẽ. Subiecta ẽ. autẽ
extrema etiã curiositatis illecebra. Nõ
enĩ ut se de fastigio tẽpli p̃cipitaret
urgebat: nͥcausa tantũ aliquid exꝑi.¬
endi. S neq hic uictꝰ ẽ. Et idõ sic res¬
pondit: ut incelligeremꝰ ñ opꝰ ẽẽ ad¬

Expanded text:
Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Ita calcata est superbia. Subjecta est autem extrema etiam curiositatis illecebra: non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat, nisi causa tantum aliquid experiendi. Sed neque hic victus est, et ideo sic respondit, ut intelligerem
Abbreviated transcription (Latin):
Aiet iuincere: si priꝰ credant qđ intellige¬
se: ⁊ dũ ualent: & ñ diligant mundum:
qmi om̃e qđ inmundo ÷ sic diuinitꝰdic¬
tumẽ. conc ipiscentia carnis ẽ. & concu-¬
piscentia ccłoꝵ &e ambitio scł̃i. Hoc mͦ¬
tria illa notata funt. Nã c̃ocu piscentia
carnis. uoluptatis infimȩ amatores sig¬
nificat. Concupiscentia ocłoꝵ. curiosos
Ambitio scłi. suꝑbos. T̃ riplex etiã cẽpta¬
tio in homine que u̾itas ipsa suscĩpit.
cauenda monstrataẽ. Dic inqͥt tẽpta¬
tor lapidib istis: ut panes fiant. An÷
ille unꝰ ⁊ s olus magister. non in solo pͣa¬
ne uunt homo: s in om̃i u̾bo dei. Ita
eñĩ domitã docuit eẽ. oportere cupidi¬
tatẽ uoluptatis: ut nec fami cedendũ
sit. S forte dominationis tẽꝑalis fasty
decipi poterat: qui carins uoluptate ñ
tuit. Omĩa gͦ mundi regna monstrata
sunt. & dictũ ẽ. Omia t dabo: si ꝑstra¬
tus adoraueris me. Cui responsũ est:

Expanded text:
di et uincere, si prius credant quod intellegedi et uincere, si prius credant quod intellegere nondum ualent et non diligant mundum; quoniam omne quod in mundo est, sicut diuinitus dictum est, concupiscentia carnis est et concupiscentia otria illa sunt notata: nam concupiscentia carnis, voluptatis infimae amatores significat; concupiscentia oculorum, curiosos; ambitio saeculi, superbos. 71. Triplex etiam tentatio in homine, quem Veritas ipsa suscepit, cavenda monstrata est. Dic, inquit tentator, lapidibus istis, ut panes fiant. At ille unus et solus magister: Non, inquit, in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Ita enim domitam docuit esse oportere cupiditatem voluptatis, ut nec fami cedendum sit. Sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat, qui carnis voluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt, et dictum est: Omnia tibi dabo, si prostratus adoraveris me. Cui responsum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ego eẽ quẽquã istor qui nchil
colendũ existimant. qui ñ aut
camalibꝰ gaudiis subditꝰ sit. aut potẽ¬
tiã uanã foueat: aut aliquo spectacu¬
lo delectatꝰ. insaniat. Ita nescientes dili¬
gunt tẽporalia: ut dei beatitudinem
expectent. his aut̃ reb quibꝰ quis bea¬
tus uult effici. seruiat necesse ẽ: uelit no¬
lit. Nam quocũq duxerint sequit᷑: &
quisqͥs ea uisus fuerit auferre posse me¬
tuitur. P ossunt aut̃ auferre ista: & scin¬
tilla ignis & aliqͣ paruabestiola. Postre¬
mo ut omittã innumerabiles adu̾sita¬
tes: tempꝰ ipsum auferat uecesse ẽ. om¬
nia transeuntia. Itaq cũ omĩa cẽꝑalia
mundꝰ iste concdndit: omĩbꝰ mundi par¬
tib seruiunt qui ꝓptea putant. nichil
colendũ eẽ. ne seruant. Uerũtam̃ qͥm¬
ꝗͣ in hac rerũ extremitate miseri iaceał.
ut uitia sua sibi dominari patiant uł
libidine.ł suꝑbia. ł curiositate dãpna¬
hoc stadio uite huniane licet eis congre¬

Expanded text:
ego esse quemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit aut potentiam uanam foueat aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. ita nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem expectent. his autem rebus, quibus quisque beatus uult effici, seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque duxerint sequitur, et quisquis ea uisus fuerit auferre posse metuitur. possunt autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, ut omittam innumerabiles aduersitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. itaque cum omnia temporalia mundus iste concludit, omnibus mundi partibus seruiunt qu?: propterea putant nihil colendum esse ne seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum extremitate miseri iaceant ut uitia sua sibi dominari patiantur uel libidine uel superbia uel curiositate damnahoc stadio uitae humanae, licet eis congre
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͥs utꝰ dĩ u̾bo pascit᷑: ñ querit ĩ
ista heremo uoluptatẽ. Qui uni deo
tantũ subiectꝰ ẽ: ñ querit in monte.
id÷ int̾rena elatione iactantiã. Quis¬
quis etño spectaculo incominutabit
ueritatis adherere scit: ñ ꝑ fastigiũ.
huiꝰ corporis.id ÷ ꝑ ocłos p̃cipitatur.
ut tẽporalia & inferiora cognoscat.¬
.xxii. Quod meliꝰ sit ab homine quã a
uitio uincr᷑ & qđ carnales necessitudines
ñ sint carnalit diligende:. s cu omibꝰ quos
parit quis diligit. ꝓdẽe ñ possit. nisi con¬
unctiorib ꝓdee malit iniustus sit. Ex

Expanded text:
quisquis intus dei uerbo pascitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; qui uni deo tantum sub- iectus est, non quaerit in monte, id est in terrena elatione iactantiam; quisquis aeterno spectaculo incommutabilis ueritatis adhaerescit, non per fastigium huius corporis, id est per oculos praecipitatur, ut temporalia et inferiora cognoscat. 22. Quod melius sit ab homine quam a uitio uinci; et quod carnales necessitudines non sint carnaliter diligendae, sed cum omnibus quos pariter quis diligit prodesse non possit, nisi coniunctioribus prodesse ma
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. eom etiã corpꝰ diaboli cui caput :
diabolꝰ. id÷ ipsa impioꝵ multitudo. max¬
decidunt dicit diabolꝰ Et in ipsũ corpꝰ
sigurate multa dicunt᷑: que ñ tam capiti
quã corpori m̃brisq oueniant. Itaq luci-¬
fer qui mane oriebat᷑ & cecidit. pocest
incelligi apostatarum genꝰt axp̃o ł ab ec
quã portabat: que admodũ qui conu̾tunt᷑
ad dm̃. a tenebris ad lucẽ tͣnseunt: id est
qui fuer tenebre lux siunt. Itẽ infigura
pͥncipis tyri ꝑ hiezechielem ꝓpħam in
diabolum dicta intelligunt᷑. Tu signacu¬
lum similitudinis.⁊ corona decoris: inn
deliciis paradisi dei fusti. Omi lapide¬

Expanded text:
o modo etiam corpus diaboli, cui caput est diabolus, id est ipsa inpiorum multitudo maxdecidunt, dicitur diabolus et in ipsum corpus figurate multa dicuntur, quae non tam capiti quam corpori membrisque conueniant. itaque lucifer, qui mane oriebatur et cecidit, potest intellegi apostatarum genus uel a Christo quam portabat, quemadmodum qui conuertuntur ad deum a tenebris ad lucem transeunt, id est qui fuerunt tenebrae lux fiunt. Item in figura principis Tyri per Ezechielem prophetam in diabolum dicta intelleguntur: tu es signaculum similitudinis et corona decoris; in deliciis paradisi dei fu
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ etiã cet̾is animi paitibꝰ in esse ap¬
petitũ: qui sim̃ti rationiq consentiac. t
tili pace & tranquillitate uacabit intem

Expanded text:
uidemus etiam ceteris animi partibus inesse appetitum, qui si menti rationique consentiat, in tali pace et tranquillitate uacabit mente
Abbreviated transcription (Latin):
cũ laude dictũ ẽ. Nisi forte din tẽꝑasse cor¬
pꝰ ñ dispositione m̃broꝵ hoc ẽ. fabrican¬
do ⁊ construendos admixtione lucis
suȩ faustus intelligit: ut scilicet hȩc
m̃bra ita distincta ⁊ locata suis sedib alt̃
posuenit qui hoc fabricauit. d̃saut mis¬
cendo bonitatẽ suam. huiꝰ fabricȩ mali¬
tiam tẽꝑauerit. Talib enĩ fabulis: pue¬
riles animas hebetant. S neq hoc eos
posse dicere ꝑmisit subueniens õs par¬
uulis: ꝑ ora scõꝵ. Habes eni &e paulo su¬
in corpore: ꝓut uoluit. Quisĩa ñ intel¬
ligat scđm hoc dictũ dm̃ tẽꝑatorẽ corpo¬
ris. qđ ex multis m̃bris corpꝰ fabricauit.
officia diu̾soꝵ oꝑum in unitatis ꝯpage
seruantib l¬
seruantib lxxiii. Exemplo abrahe ce¬
lantis coniugem: docet quando ht̃ hõ
qđ faciat. ñ tẽptet dm̃. Quia nec paulus
fidẽ ꝑdidat: quando ꝑ murũ in sporta
dimissus est. ut inimicoꝵ mauꝰ effugeret

Expanded text:
ctum est. nisi forte deum temperasse corpus non dispositione membrorum, hoc est fabricando et construendo, sed admixtione lucis suae Faustus intellegit, ut scilicet haec membra ita distincta et locata suis sedibus alter posuerit, qui haec fabricauit; deus autem miscendo bonitatem suam huius fabricae malitiam temperauit. talibus enim fabulis pueriles animas hebetant; sed neque hoc eos posse dicere permisit subueniens deus paruulis per ora sanctorum. habes enim et paulo suin corpore prout uoluit. quis iam non intellegat secundum hoc dictum deum temperatorem corporis, quod ex multis membris corpus fabricauit, officia diuersorum operum in unitatis compage seruantibus? LVIII. EXEMPLO ABRAHAE CElantis coniugem docet ut quando habet homo quod faciat non temtet deum, quia nec Paulus fidem perdiderat, quando per murum in sporta demissus est, ut inimicorum effugeret
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. d̃s tẽꝑauit corpꝰ de dicitis
theylenon ds̃. Quid aꝑtꝰ his inimicici¬
is: ante anathematizandis. quã refel¬
lendis. Nunquid & hic apłs cũ dice¬
ret ds̃. addidit huiꝰ scli: Ubi etiã si quis
diabolũ intellexerit excecare iñtes infide¬
lũi: ñ negamꝰ malis suasionib Quibꝰ qͥ
osentiunt. tusticie lum̃ amittunt: d̃o re¬
tribuente qđ iustũ ẽ. Hȩc omĩa legimꝰ
in scͥptis scĩs. Nam & illud dictũ ẽ: de se¬
ductione extruisecꝰ ueniente. li meo ne sic̃
serpens ecuã sedux in uersutia sua: ita cor¬
rũpant᷑ m̃tes ur̃e a simplicitate & castita¬
te que ẽ in xp̃o. Cui simile ẽ corrupunt
mores bonos colloquia mala: & illud. qd

Expanded text:
s: deus temperauit corpus, et dicit iste: "hyle, non deus." quid apertius his inimicitiis ante anathemandis quam refellendis? numquid et hic apostolus, cum diceret: deus, addidit: huius saeculi? ubi etiam si quis diabolum intellexerit excaecare mentes infidelium, non negamus, malis suasionibus; quibus qui consentiunt, iustitiae lumen amittunt deo retribuente quod iustum est. haec omnia legimus in scripturis sanctis. nam et illud dictum est de seductione extrinsecus ueniente: timeo, ne, sicut serpens Euam seduxit in uersutia sua, ita corrumpantur mentes uestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo. cui simile est: corrumpunt mor
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciant quȩ ñ ouenuint. Ita & inuete¬
rib libris cũ p̃dixisset ds̃ mortẽ ñ fecit.
nec letat᷑ in ꝑditione uiuoꝵ. paulo post
inuidia inquit diaboli mors intͣut in
orbẽ trarũ. & rursꝰ de ipsa morte ne se ho¬
mines extra culpã ponerent: impii autẽ
manib & u̾bis inquit accersierunt illã:
et existimantes illã amicã defluxerunt
Aubi aut̃. Bona & mala. uita & mors.
diuitie & pauꝑtas: adnõ dõ sunt. Hic
ꝑturbati homines. ñ intelligunt in uno
eodẽq oꝑe malo ñ pꝰea consequente. alia
quȩ manifesta erit. s quadã otinuo co¬
mitante uindicta: aliud uenire de astu-¬
tia suadentis: aliud de neqͥtia uolentis:
aliud de iusticia punientia: Cũ diabolus
suggerit: homo ꝯsentit᷑ ds̃ deserit. Quo¬
circa in oꝑe malo id ÷ excecatione infideli¬
um. si intelligat & diabol ꝓpter suadẽ¬
ui malignitatẽ ut sic distinguat᷑. ds̃ huiꝰ¬

Expanded text:
unt. ita et in ueteribus libris, cum praedixisset: deus mortem non fecit nec laetatur in perditione uiuorum, paulo post: inuidia, inquit, diaboli mors intrauit in erbe terrarum. et rursus de ipsa morte, ne se homines extra culpam ponerent: impii autem manibus et uerbis, inquit, accersierunt illam, et extimantes illam amicam defluxerunt; alibi autem: bona et mala, uita et mors, diuitiae et paupertas a domino deo sunt. hic perturbati homines non intellegunt in uno eodemque opere malo non postea consequente alia quae manifesta erit, sed quadam continuo comitante uindicta aliud uenire de astutia suadentis, aliud de nequitia uolentis, aliud de iustitia punientis: cum diabolus suggerit, homo consentit, deus deserit. quocirca in opere malo, id est excaecatione infidelium, si intellegatur et diabolus propter suadendi malignitatem, ut sic distinguatur: deus hui
Abbreviated transcription (Latin):
cło maligno. Tale ẽ eñ ⁊ illud. Quoꝵ ds
uent̃: Nisi eẽt. ibi quoꝵ: nullo mͦ dic̾et
ds̃ uent̃. Nec in psalmo demonia pos¬
sent dii appellari: nisi adderet gentiũ
sic enĩ scͥptũ ẽ. Qm̃ dii gentiũ demonia.
Hic eͣiͣ nec ds̃ huiꝰ scli. nec quoꝵ̾ uenter.

Expanded text:
culo maligno. tale est enim et illud: quorum deus uenter; nisi esset ibi quorum, nullo modo diceret: deus uenter. nec in psalmo daemonia possent dii appellari, nisi adderetur gentium; sic enim scriptum est: quoniam di gentium daemonia. hic autem nec deus huius saeculi nec quoru
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ cutũferemꝰ. incorporeum dĩn omia
regentẽ etiã ꝑ corꝑa intuebim᷑. Auc gͦ
sic ꝑ illos ocłos uidebit᷑ ds̃. ut aliquid ha¬
beant intanta excellentia m̃tͥe simile qͦ
& in corporea natura cernat᷑. qđ ullis ex¬
emplis sine scͥpturarũ testimoniis diui¬
narũ uł difficile : uł impossibile ostendẽ.
aut qđ ÷ ad intelligendũ faciliꝰ. ita nobd̃s
erit notꝰ atq ꝯspicuus. ut uideat᷑ sp̃u a
singłis nob. in singłis nob̃ uideat᷑ ab alt̾o
in alto:⁊ uideat in se ipso. uideat᷑ incęlo
nouo &e t̾ra noua atq in om̃i que tunc
fuerit creatura: uideatur. & ꝑ corꝑa in
om̃i corꝑe quocũq fuerint spĩtał corꝑiꝰ
ocłi acie ꝑueniente directi. Patebunt
ante tẽpꝰ quicꝗͣ iudicare: mox addidit
donec ueniat dñs. ⁊ illuminet abscon¬
dita tenebrarũ: imanifestabit cogitatio¬
nes cordis: & tunc laus erit unicuiq ado

Expanded text:
orporeum deum omnia regentem etiam per corpora contuebimur. aut ergo sic per illos oculos uidebitur deus, ut aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incorporea natura cernatur, quod ullis exemplis sine scripturarum testimoniis diuinarum uel difficile est uel impossibile ostendere; aut, quod est ad intellegendum facilius, ita nobis deus erit notus atque conspicuus, ut uideatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, uideatur ab altero in altero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua atque in omni quae tunc fuerit creatura, uideatur et per corpora in omni corpore, quocumque fuerint spiritalis corporis oculi acie perueniente directi. patebunt ante tempus quicquam iudicare, mox addidit: donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus eri
Abbreviated transcription (Latin):
tia discerne̾mꝰ añiuuentib corꝑa. nͥ corꝑa
simul uitasq uideamꝰ: quas nͥ ꝑ corpꝰ ui¬
de ñ possumꝰ: Uitas aũt̃ sine corꝑib cor¬
poreis ocłis ñ uidemꝰ. Qua obrẽ fieri põt

Expanded text:
tia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi corpora tia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi corpora simul uitasque uideamus, quas nisi per corpus uidere non possumus? Vitae autem sine corporibus corporeis oculis non uidemus. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ita m̃tis aspectu incelligibilia uidere.
& sensu corpis sensibilia io: corpalia. ut
ner intelligibilia ꝑ corpꝰ. nec corpalia ꝑse¬
ipsa mensualeat intuer: si poset nob ẽ
certissima. ꝓfecto certũ eẽt ꝑ ocłos corꝑis
etia spĩtał nullo mͦ posse uididmn. S istã
raciotinatione: & uera ratio & ꝓpħica irri¬
det arictoritas. Quis enĩ tam sit auersus
a uero. ut dicere audeat din corꝑalia ista
possit addiscere: Deinde qđ de ꝓpħa heli¬
seo paulo ante diximꝰ. nonne satis indicat
etiã sp̃ũ ñ ꝑ corpꝰ corꝑalia posse cerni. Quan¬
do enĩ seruus ille munera accepit: utiq
pꝰ.s ꝑ sp̃m uidit. Sic gͦ constat corpora ui¬
di sp̃u. quid sitanta erit potentia sp̃italis
ũs. Deinde uitã quidẽ suã qua nunc ui¬
uit in corꝑe. & hȩc t̾rena inbra uegetat fa¬
citq uiuentia int̾iori sensu quisq ñ ꝑ cor¬
poreos ocłos nouit: alioꝵ uͦ uitas cũ sint
inuisibiles. ꝑ corpꝰ uidet. Nam unde uiuẽ¬

Expanded text:
ibilia videri, et sensu corporis sensibilia, id est corporalia, ut nec intelligibilia per corpus, nec corporalia per seipsa mens valeat intueri, si posset nobis esse certissima, profecto certum esset per oculos corporis, etiam spiritalis nullo modo posse videre Deum. Sed istam ratiocinationem; et vera ratio, et prophetica irridet inridet auctoritas. Quis enim ita sit aversus a vero ut dicere audeat Deum corporalia ista possit addiscere? deinde quod de propheta Heliseo paulo ante diximus, nonne satis indicat etiam spiritu non per corpus corporalia posse cerni? Quando enim servus ille munera accepit, utique piritum uidit. Sicut ergo constat corpora uideri spiritu, quid si tanta erit potentia spiritalisus. Deinde uitam quidem suam, qua nunc uiuit in corpore et haec terrena membra uegetat facitque uiuentia, interiore sensu quisque, non per corporeos oculos nouit; aliorum uero uitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. Nam unde uiuen
Abbreviated transcription (Latin):
S qi spĩtale corpꝰ nescimꝰ qͥntos ht̃ accessus:
de requippe in exꝑta loquim̃ ubi aliqua
quȩ alit intelligi nequeat diuinarũ scͥptu¬
tarũ ñ occurrit & succurrit auctoritas. ne¬
cesse ẽ. ut contingat in nob̾. qđ legit᷑ in li¬
bro sapientie Cogitationes inortaliu timi¬
de & incerte ꝓuidentiȩ nĩe Raciotinatio¬

Expanded text:
sed quia spiritale corpus nescimus quantos habebit accessus — de re quippe inexperta loquimur — ubi aliqua quae aliter intellegi nequeat diuinarum scripturarum non occurrit et succurrit auctoritas, necesse est, ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: cogitationes mortalium timidae et incertae prouidentiae nostrae. Ratio
Abbreviated transcription (Latin):
mei salutaie cuũ. Illud etiã qđ ait supra
memoratꝰ iob sic̃ in exemplarib quȩ ex he¬
breo sunt inueniunt᷑. & in carne mea ui¬
debo dĩ: resurrectionẽ quidẽ carnis sine
qui ꝑ carniẽ in carne uidebit᷑. Nunc upo
test ⁊ sic accipi in carne mea uidebo dñr ac
intrissione uidebimꝰ. Nisi eni eẽt eciã inti¬
oris hominis facies: ñ dice̾t ide apłs nos
aut reuelata facie głam dñi spetulantes.
in cãdẽ imaginẽ transformam̃ de gła in głã¬

Expanded text:
mei salutare tuum. Illud etiam, quod ait supra memoratus Iob, sicut in exemplaribus, quae ex Hebraeo sunt, inuenitur: Et in carne mea uidebo Deum, resurrectionem quidem carnis sine qui per carnem in carne uidebitur; nunc uero potest et sic accipi: In carne mea uidebo Deum, ac intermissione uidebimus. Nisi enim esset etiam interioris hominis facies, non diceret idem apostolus: Nos autem reuelata facie gloriam Domini speculantes in eandem imaginem transformam
Abbreviated transcription (Latin):
grotet᷑. que si eẽt incomutabit: unde libet
egrotare ñ posset. Nã qđ uere in comutabi¬
le ⁊ incorruptibile ẽ: nullliꝰ rei accessu cõmu¬
tari ut corrũpi pot̾. Alioquin ñ achillea tan¬
tu fic̃ fabulȩ fer: s omis caro eẽt inuulnera¬

Expanded text:
incommutabilis, unde libet aegrotare non posset ? nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest. alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset inuulnera
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa firtissime teneo. Nunc accipe obsecro
erit aia reatũ. quo trahat᷑ in condẽpnatio¬
quedã garrire ceꝑunt: dicentes. Hullu re¬
atũ eẽ ex adam tractrĩ qui ꝑ baptisimim
infonte soluat: qđ te saꝑe si scirẽ. immo
nͥte id ñ saꝑe si scirẽ: nequaꝗͣ hoc abste¬

Expanded text:
anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecroerit anima reatum, quo trahitur in condemnatioquaedam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere scirem, nequa
Abbreviated transcription (Latin):
resurgere nͥ qͥ cadunt. & idõ putant resurrectio¬
nẽ ad corꝑa ñ ad animas ꝑtinere. qr corpoꝵ÷
cadere᷑ cur ñ audiunt ñ recedatis ab illo ne
cadatis.: Et suo dño stat aut cadit Et qͥ se
putat stare. uideat ne cadat: Puto enĩ qđ
in anima ñ incorꝑe casus iste cauendꝰ ẽ: sugit᷑
cadentiũ ẽ. resurrectio. cadunt aut̃ & aĩe ꝓ
dixisset inistis scda̾ mors ñ hł potestatẽ. ad¬
nabunt c eo mille anius: ñ utiq de solis ep̃is
txũ crisina. sic om̃s sacdodes. qm̃ m̃bra st̃ uniꝰ¬
ssac̾dotis. de quib apłs petiꝰ. Plebs inqͥt scã:
regale sac̃d ottũ. Sane licet b̾uit atq tͣnseun¬
ter insinuauit eẽ dm̃ xp̃m. dicendo sac̾do¬
effectꝰ sit in aet̾num scd̾m ordinẽ melchise¬
ȩccłiam dĩ solutds ꝓpe finẽ scłidiabolꝰ

Expanded text:
resurgere nisi qui cadunt et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere, cur non audiunt: non recedatis ab illo, ne cadatis, et: suo domino stat aut cadit, et: qui se putat stare caueat, ne cadat? puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem dixisset, In istis secunda mors non habet potestatem; adnabunt cum eo mille annis: non utique de solis episcoticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: Plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. Sane, licet breuiter adque transeunter, insinuauit esse Deum Christum dicendo: Sacerdoeffectus sit in aeternum, secundum ordinem MelchiseEcclesiam Dei, solutus prope finem saeculi diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
liqui f̾ide quib suꝑiꝰait. reliqui emꝵ ñ uireit
donec fimant᷑ nuille anin: Qm̃ coto isto t̃pis
int̾uallo qđ mille annos uoeat. quantũcũq
in eo quisq eoꝵ uixit incorpore. ñ ieuixit a
morte in qua cũ tenebat ĩpietas. tut sic trui¬
insceudo pͥmȩ resurreetioĩs particeps fieret: atq
in eo pocestatẽ scda mors nͥ hab̾et Stine tam̃
qui putant resurrectionẽ dici ñ ꝑosse nͥ corpori:
idõq istam quoq pͥmã in corꝑib futurã eẽ cõ¬
tendunt. Quoꝵ enĩ÷ inquaunt cade. eoꝵ ẽ. re¬
surgere. Cadunt aut̃ corꝑa moriendo. slan ea
a cadendo cadauera ñ cupant᷑. Nongͦ amina.¬
rium inquiunt. resurrectio pot ẽẽ: s corpoꝵ.
S quid contͣ apłm dicunt᷑. qui eã resurectio¬
quȩ sarsũ st̃ sapite. Quẽ sensũ u̾bis altis
alibi posuit: dicens. ut quẽ ammodũ xp̃s
resurrȩx̃ amortiris ꝑgłam patris. sic & nos
in nouitate uitȩ ambulemꝰ. Hinc ẽ. & illud

Expanded text:
us ait: reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni, quoniam toto isto temporis interuallo, quod mille annos uocat, quantumcumque in eo quisque eorum uixit in corpore, non reuixit a morte, in qua eum tenebat impietas, ut sic reuiuescendo primae resurrectionis particeps fieret atque in eo potestatem secunda mors non haberet. Sunt qui putant resurrectionem dici non posse nisi corpideoque istam quoque primam in corporibus futuram esse contendunt. Quorum enim est, inquiunt, cadere, eorum est resurgere. Cadunt autem corpora moriendo; nam et a cadendo cadauera nuncupantur. Non ergo animarum, inquiunt, resurrectio potest esse, sed corporum. Sed quid contra apostolum dicunt, qui eam resurrectioquae sursum sunt sapite. Quem sensum uerbis aliis alibi posuit dicens: Ut, quem ad modum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
positꝰ ÷ ad patres fuos. ł appositꝰ ẽ. ad po¬
płni suũ. Ecce eñ deracobdr̃. iã qͥdem
mortuo. s ñdii sepulto. Et ad quẽ popłm
apponat: ñ in ꝓmptue uide. E xillo eni
tur: ut cos popłm appellare cuncteñ.
Nam si dictũ ẽet appositꝰ ẽ ad patres suõ
nulla questio fieret. Anforte popłs ẽ. ñ
solũ hominũ scõꝵ. uerũ ⁊ angłor. popłs
citutatis illiꝰ unde d̃r ad hebreos.s ac¬
cessistis ad montẽ sẏon .i ad ciuitatẽ oi¬
ierłm. iat milia angłoꝵ exultantium᷑:
Huic popło apponiuit᷑: qui hanc uitã
placentes dõ finiunt. Tunc enĩ dicunt᷑
apponi. qͣndo nulla iã remanet sollici
intuens: ait scͥptitra. Ante mortẽ ne lau¬
ginta diebꝰ sepulturȩ iacob. Ex lib̾ supra¬

Expanded text:
 ad patres suos uel: appositus est ad populum suum. ecce enim de Iacob dicitur iam quidem mortuo, sed nondum sepulto, et ad quem populum apponatur non in promtu est uidere. ex illo enimtur, ut eos populum appellare cunctemur. nam si dictum esset: appositus est ad patres suos", nulla quaestio fieret. an forte populus est non solum hominum sanctorum uerum et angelorum, populus ciuitatis illius, unde dicitur ad Hebraeos: sed acceset ad milia angelorum exultantium? huic populo adponuntur qui hanc uitam placentes deo finiunt. tunc enim dicuntur adponi. quando nulla iam rm. quod intuens ait scriptura: ante mortem ne lauXL DIEBVS SEPVLTVRAE IACOB. EX LIBR
Abbreviated transcription (Latin):
Siaut̃ boni angłi fuer̃ pͥꝰ sine uoluntate
gͦ meliores a se ipsis quã ab illo facti su̾nt.
Absit. Quid enĩ erant sine hona uolunta¬
te. nisi mali. Aut si ꝓpt̃ea ñ mali. qr nec
inala uoliitas eis inerat: neq enĩ ab ea
quã ñdũ ceꝑant hab̾e defecerant: certe
ñdũ tales. ñdũ tã boni. quã ẽẽ cũbona uo¬
luntate ceꝑunt. Et siñ potuer̃ se ipsos
facere meliores. quã eos ille fecerat. quo
nenio meliꝰ qͥcꝗͣ fac̃: ꝓfecto & bonã uolũ¬
tatẽ qua meliores eeñt. nͥ oꝑante adiuto¬
rio creatoris. hab̾e ñ possent. Et cũ id egit
eoꝵ uoluntas bona ut ñ ad seppsos qͥ mi¬
nͦ erant. s ad ulũ qui summe ẽ. conu̾teren¬
tur. eiq adherentes magis eeñt. eiꝰq
participatione sapienter beateq uiuere.
quid aliud ostendit᷑. nisi uoluntatẽ quã
libet bonã. inopẽ fuisse. in solodesidio re¬
manfurã. Nisi ille qui honã naturã ex

Expanded text:
si autem boni angeli fuerunt prius sine uoluntate si autem boni angeli fuerunt prius sine uoluntate ergo meliores a se ipsis quam ab illo facti sunt. Absit. Quid enim erant sine bona uoluntate nisi mali? Aut si propterea non mali, quia nec mala uoluntas eis inerat neque enim ab ea, quam nondum coeperant habere, defecerant, certe nondum tales, nondum tam boni quam esse cum bona uoluntate coeperunt. At si non potuerunt se ipsos facere meliores, quam eos ille fecerat, quo nemo melius quidquam facit: profecto et bonam uoluntatem, qua meliores essent, nisi operante adiutorio Creatoris habere non possent. Et cum id egit eorum uoluntas bona, ut non ad se ipsos, qui minus erant, sed ad illum, qui summe est, conuerterentur eique adhaerentes magis essent eiusque participatione quid aliud ostenditur, 32 nisi voluntatem bonam, quamlibet bonam, inopem fuisse, in solo desiderio remansuram, nisi ille qui bonam naturam ex
Abbreviated transcription (Latin):
ens naturał. ł si dici pot̃ essentiał. mil¬
la sit causa. ab ipsa quippe incipit spũ.¬
um mutabiliũ malũ quo minuit᷑ atq
diriuat᷑ nat᷑ȩ bonũ : nec talẽ uoluntatẽ
facit nͥdefectio qua deserit᷑ dsͥ Cuiꝰ de¬
fectionis etrã causa titiq deficit: si dixe¬
rimꝰ nullã ẽẽ. efficientẽ causã etiã uolũ¬
tatis bone. cauendũ ẽ. ne uoluntas bo¬
credat. Cum gͦ ipsi facti sint qͦmͦ ñ illa:
facta eẽ dicit᷑: Porro ꝙ facta ẽ. utrũ cũip¬
sis factaẽ. an sine illa fuer priꝰ⁊ S si cũ
ipsis: ñ dubiũ qđ ab illo factasit a quo
& ipsi. Simulq ut facti sunt. ei a quo fa-¬
ctisc̃ amore cũ qͦ facti sunt. ad heserunt:
eoq funt isti abilloꝵ societate discreti.
qđ illi in eadẽ bona uoluntate manseĩt:
isti ab ea deficiendo inutati sẽ. Mala scili¬
cet uoluntate. hoc ipso qd abona defecer̃.
A qua ũ defecissent: si utiq noluissent.

Expanded text:
ens naturalis uel, si dici potest, essentialis nulens naturalis uel, si dici potest, essentialis nulla sit causa — ab ipsa quippe incipit spirituum mutabilium malum, quo minuitur atque deriuatur naturae bonum, nec talem uoluntatem facit nisi defectio, qua deseritur deus, cuius defectionis etiam causa utique deficit —: si dixerimus nullam esse efficientem causam etiam uoluntatis bonae, cauendum est ne uoluntas bocredatur. cum ergo ipsi facti sint, quomodo non illa facta esse dicetur? porro quia facta est, utrum cum ipsis facta est an sine illa fuerunt prius ? sed si cum ipsis, non dubium quod ab illo facta sit a quo et ipsi; simulque ut facti sunt, ei a quo facti sunt amore, cum quo facti sunt, adhaeserunt; eoque sunt isti ab illorum societate discreti, quod illi in eadem bona uoluntate manserunt, isti ab ea deficiendo mutati sunt mala scilicet uoluntate hoc ipso, quod a bona defecerunt, a qua non defecissent, nisi utique uoluissent.
Abbreviated transcription (Latin):
sas hũt deficientes. Itemq scioain quo
fit mala uoliuitas. it in eo fieri qđ si
nollet ñ fieret. Et id̃õ. ñ necessarios.s uo-¬
malas nat᷑as: s idõ male qr cont᷑ ordinẽ
naturarũ ab eo qđ sũme ẽ. ad id qd minꝰ
.ẽ. Neq enĩ auri uiciũ ẽ. auaritia . s ho-¬
minis ꝑl̾ise amantis aurũ. iusticia dere¬
licta: que incõꝑabilit auro debuit anͥ¬
tepom. Nec luxuria uitiũ ẽ. pulchroꝵ
suauiũq corpoꝵ. s anime ꝑu̾se aman-¬
tis corporeas uoluptates. neglecta tẽꝑan¬
tia qua reb spĩtalit̃ puldiriorib ⁊ incor¬
ruptibilit suauiorib coaptam᷑. Neciac¬
tantia uiciũ ẽ. laudis humane . s aĩe
ꝑu̾se amantis potestatẽ suã potentio¬
ris iustiore. contẽpta. Ee ꝑhoc qui ꝑu̾se
Aamat cuiꝰlibet nat᷑e bonir: ẽtiã si ad ipĩs¬
cat᷑. ipse fit in bono malꝰ & miser me¬
liore pͥuatꝰ. Cũ gͦ male uoluntatis effici¬

Expanded text:
sas habent deficientes. itemque scio, in quo sas habent deficientes. itemque scio, in quo fit mala uoluntas, id in eo fieri quod si nollet non fieret, et ideo non necessarios, sed uomalas naturas, sed ideo male, quia contra ordinem naturarum ab eo quod summe est ad id quod minus est. Neque enim auri uitium est auaritia, sed hominis peruerse amantis aurum iustitia derelicta, quae incomparabiliter auro debuit anteponi; nec luxuria uitium est pulchrorum suauiumque corporum, sed animae peruerse amantis corporeas uoluptates neglecta temperantia, qua rebus spiritaliter pulchrioribus et incorruptibiliter suauioribus coaptamur; nec iactantia uitium est laudis humanae, sese amantis potestatem suam potentioris iustiore contemta. ac per hoc qui peruerse amat cuiuslibet naturae bonum, etiam si adipiscatur, ipse fit in bono malus et miser meliore priuatus. Cum ergo malae uoluntatis effici
Abbreviated transcription (Latin):
querat. qđ nie nescire scio. n forte ut nes¬
cire discat. qđ scirȩͥ ñ posse sciendũ ẽ. Ca
quippe quȩ ñ in spetie.s ui eiꝰ pͥuatione
scuuit᷑. si dici aut intelligi pot. qdãmͦ nesci¬
endo sciunt᷑. ut sciendo nesciant᷑. Cumi
eñi acies octi corꝑalis currit ꝑ speties cor-¬
ꝑales: misꝗͣ tenebras uidet: ubi nisi ceꝑit
ñ uide. Ita etiã ñ ad aliũ aliquẽ sensum.
s ad solas aures ꝑtinet sentire silentiũ:
qđ tam̃ nullomͦ nͥ ñ audiendo sentitur.
Sic speties intelligibiles mens qͥdem nr̃a
intelligendo ospicit: s uͥ desiciunt nesci¬
endo ꝯdiscit. Delicta enĩ quis intelligit:
hoc scio. naturã dĩ ñquã nusꝙͣ nulla ex
parte posse deficere: & ea posse deficere.
quȩ ex nichilo facta sunt. Que tam̃ ꝗͣto
magis siuit. & hona faciunt: tunc enĩ
aliquid faciunt: causas habent effici
faciunt. quid enĩ t̃c̃ faciunt nͥ uanã. cau¬

Expanded text:
quaerat quod me nescire scio, nisi forte ut nesquaerat quod me nescire scio, nisi forte ut nescire discat quod sciri non posse sciendum est. ea quippe quae non specie, sed in eius priuatione sciuntur, si dici aut intellegi potest, quodam modo nesciendo sciuntur, ut sciendo nesciantur. cum enim acies oculi corporalis currit per species corporales, nusquam tenebras uidet nisi ubi coeperit non uidere. ita etiam non ad aliquem alium sensum, sed ad solas aures pertinet sentire silentium, quod tamen nullo modo nisi non audiendo sentitur. sic species intellegibiles mens quidem nostra intellegendo conspicit, sed ubi deficiunt nesciendo condiscit: delicta enim quis intellegit? I Hoc scio, naturam dei numquam, nusquam, nulla ex parte posse deficere et ea posse deficere quae ex nihilo facta sunt. quae tamen quanto magis sunt et bona faciunt — tunc enim aliquid faciunt — causas habent efficiefaciunt — quid enim tunc faciunt nisi uana? — cau
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ nat᷑a ẽ s ex eo qđ de nichilo facta nat᷑a
ẽ. Nam si nat᷑a causa ẽ. uoluntatis male.
qͥd aliud cogim̃ dicere. nͥ abono ficrimalũ
&̾ bonum ẽẽ. causã mali: Siquidẽ nat᷑a
bona. sit uoluntas mala. Qđ unde fieri
pot̃. ut nat᷑a bona ꝗͣuis mutabił. antequã
habeat uoluntatẽ malã. faciat aliquid
malĩ. hoc ÷ ipsam uoluntatẽ malã: Nemo
gͥ querat efficientẽ causani male uolunta¬
tis ñ enĩ ẽ. efficiens s deficiens: qr nec illa
effectios: defectio. Deficere nãq ab eo qđ sũ-¬
luntatẽ malã. Causas porro defectionum
istarũ cũ efficientes ñ sint. ut dixi s defi¬
cientes. uelle inuenire : tale ÷ ac siqͥsꝗͣ ue¬
lit uide tenebras. ł audire silentiũ: qđ ta¬
m̃ utrũq nob notũ ẽ. Neq illud nͥ ꝑ ođos.
neq hoc nisi ꝑ aures. Non sane in spetie. s
in speciei pͥuatione. Nemo gͦ ex ine scire

Expanded text:
quod natura est, sed ex eo quod de nihilo facta natura quod natura est, sed ex eo quod de nihilo facta natura est. Nam si natura causa est uoluntatis malae, quid aliud cogimur dicere, nisi a bono fieri malum et bonum esse causam mali? si quidem a natura bona fit uoluntas mala. Quod unde fieri potest, ut natura bona, quamuis mutabilis, antequam habeatmali, hoc est ipsam uoluntatem malam? Nemo igitur quaerat efficientem causam malae uoluntatis: non enim est efficiens, sed deficiens, quia nec illa effectio, sed defectio. deficere namque ab eo quod sumluntatem malam. causas porro defectionum istarum, cum efficientes non sint, ut dixi, sed deficientes, uelle inuenire tale est, ac si quisquam uelit uidere tenebras uel audire silentium, quod tamen utrumque nobis notum est, neque illud nisi per oculos neque hoc nisi per aures, non sane in specie, sed in speciei priuatione. nemo ergo ex me scire
Abbreviated transcription (Latin):
istoꝵ dierũ oꝑa dĩ ꝑtinent angłi: ipsi st̃
illa lux quȩ diei nom̃ accepit. Cuiꝰ uni¬
tas ut com̃daret᷑: ñ ẽ dictꝰ dies pͥmꝰ. s dies
unꝰ. Nec aliꝰẽ. dies seds. aut certiꝰ aut ceti
s idem ipse unꝰ ad implendum senariũ.¬

Expanded text:
istorum dierum opera Dei pertinent angeli, ipsi sunt istorum dierum opera Dei pertinent angeli, ipsi sunt illa lux quae diei nomen accepit, cujus unitas ut commendaretur non est dictus dies primus, sed dies unus; nec alius est dies secundus, aut tertius, aut caeteri, sed idem
Abbreviated transcription (Latin):
Etiã hic aꝑtissime adõ factos angłos c̃ẽ.
diuinitꝰ dictuẽ: cũ eis int̃ cet̾a cęlestia cõ-¬
memoratis. infert᷑ ad omĩa. ipse dix̃ & facta
sunt. Quis porrd audebit opinari. post
omĩa ista que sex dieb enumerata suNd.
angłos factos: S & siquisꝙͣ ita desipit
redarguit istam uanitatẽ. illa scͥpcura
paris auctoritatis. ubi ds̃ dic̃. Quando
facta sunt sidera: lau dauer̃ me uoce ma-¬
gna om̃s angłi mei. Iamgͦ erant angłi:
quando facta sunt sydera. Facta st̃ aut̃
quarto die. Nũqͥd nã gͦ die ĩtio factos
eẽ. dicemꝰ: Absit. In ꝓmptu ẽ. em̃: quid
illo die factũ sit. Ab aquis utiq tra dis¬
creta ẽ: & distinctas suigeneris species
duo ista elem̃ta sũpser̃. & ꝓduxit t̾ra.
quicqͥd ei radicitꝰ inheret. Nũqͥd ña scđo:
se hoc quidẽ. Tunc enĩ firmam̃tũ factũ
÷ int aquas suꝑiores.⁊ inferiores: ce
lũq appellatũ ẽ. In quo firmam̃to qͣr¬
to die facta sunt sydera. Nimirũ gͦ si ad

Expanded text:
Etiam hic apertissime a Deo factos esse angelos diuinitus dictum est. cum eis inter cetera caelestia commemoratis infertur ad omnia: Ipse dixit, et facta sunt. Quis porro audebit opinari post omnia ista, quae sex diebus enumerata sunt, angelos factos? Sed etsi quisquam ita desipit, redarguit istam uanitatem illa scriptura paris auctoritatis, ubi Deus dicit: Quando facta sunt sidera, laudauerunt me uoce magna omnes angeli mei. Iam ergo erant angeli, quando facta sunt sidera. Facta sunt autem quarto die. Numquidnam ergo die tertio factos esse dicemus? Absit. In promtu est enim, quid illo die factum sit. Ab aquis utique terra discreta est et distinctas sui generis species duo ista elementa sumserunt et produxit terra quidquid ei radicitus inhaeret. Numquidnam secundo? Ne hoc quidem. Tunc enim firmamentum factum est inter aquas superiores et infelumque appellatum est, in quo firmamento quarto die facta sunt sidera: nimirum ergo si ad
Abbreviated transcription (Latin):
creati sint angłi. S si p̃t̃missi ñ sunt ł celi
noĩe. ubi dictũ ẽ. in pͥncipio fecit ds̃ cęlũ
⁊ t̾ram: ł potiꝰ lucis huiꝰ. de qua loquor.
significati st̃. Non aut ẽẽ p̃tiissos hinc
existimo. qđ scͥptũ ẽ. requieuisse dindie
septimo ab om̃ibꝰ oꝑibꝰ suis que fecit: cũ
liber ipse ita sit exorsus. in pͥncipio fecit
as̃ celũ ⁊ t̾ram: ut ante celũ & t̃ram nichil
aliud fecisse uideat᷑. Cũgͦ celũ ⁊ t̾ram¬

Expanded text:
i non sunt, uel caeli nomine, ubi dictum est: In principio fecit Deus caelum et terram, uel potius lucis huius, de qua loquor, significati sunt. Non autem esse praetermissos hinc existimo, quod scriptum est, requieuisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit, cum liber ipse ita sit exorsus: In principio fecit Deus caelum. et terram, ut ante caelum et terram nihil aliud fecisse uideatur. Cum ergo a ca
Abbreviated transcription (Latin):
hic quidem &e siñ p̃t̃missum ñ tam̃ euidẽ¬
ter exp̃ssum ẽ. S alibi hoc sca scͥptura
clarissima uoce testat᷑. Nam & ymno tri¬
um in camino uiror cũ p̃dictũ eẽt. bene¬
dicite omĩa oꝑa dñi dnm̃: in exsecutio¬
ne eoꝵ dem oꝑum etiã angłi nominati
st̃. & in psalmo canit᷑. Laudate dñinde
celis: laudate eum iu excelsis. Laudate

Expanded text:
hic quidem etsi non praetermissum, non tamen euidenter expressum est; sed alibi hoc sancta scriptura clarissima uoce testatur. Nam et in hymno trium in camino uirorum cum praedictum esset: Benedicite omnia opera Domini Dominum, in executione eorundem operum etiam angeli nominati sunt: et in psalmo canitur: Laudate Dominum de caelis, laudate eum in exc
Abbreviated transcription (Latin):
& habitaret in nob̾. Que plenitudo cẽpo¬
ris cũ uenissec: misit õs filiu suii factũ
ex iuliere. id÷ ut incarnatũ ubum ho¬
minib appareret. qđ in ipso u̾bo siue
tẽꝑe erat in qͦ tpr fieret. Ordo quippe
tẽpoꝵ: in ętna dĩ sapientia sine t̃pr est.
Cũ itaq hoc a patre & filio factũ eẽt ut
in carne filius appareret: consequenter
dictꝰ ẽ. missꝰ ille qui in eadẽ carne apparu¬
it̾ misisse aut̃ ille qui in ea ñ apparuit:
qm̃ illa que corã corporeis ocłis foris ge¬
runt᷑. ab interiore apparatu nature spĩ¬
talis existunt: ꝓptea ꝯuenient missa di¬
cunt᷑. forma quippe illa suscepti homi¬
nis filii ꝑsona ẽ: ñ etiã patͥs. Qu aꝓpter
pãt ininsibił una cũ filio secũ imu fibi¬
li eunde filiũ uisibilẽ faciendo misisse
eũ dictꝰ ẽ. Qui si eomͦ ui sibił fieret. ut cũ
patre inuisibił eẽ. defisteret. id: substã¬
tia inuisibił u̾bi increaturã uisibilem
mutata & transiens uerteret᷑: ita missꝰapa

Expanded text:
. quae plenitudo temporis cum uenisset, misit deus filium suum factum ex muliere, id est ut incarnatum uerbum hominibus appareret; quod in ipso uerbo sine tempore erat quo tempore fieret. ordo quippe temporum in aeterna dei sapientia sine tempore est. cum itaque hoc a patre et filio factum esset, ut in carne filius appareret, consequenter dictus est missus ille qui in eadem carne hic apparuit, misisse autem ille qui in ea non apparuit. quoniam illa quae coram corporeis oculis foris geruntur ab interiore apparatu naturae spiritalis exsistunt, propterea conuenienter missa dicuntur. forma porro illa suscepti hominis filii persona est, non etiam patris. quapropter pater inuisibilis una cum filio secum inuisibili eundem filium uisibilem faciendo misisse eum dictus est, qui si eo modo uisibilis fieret, ut cum patre inuisibilis esse desisteret, id est si substantia inuisibilis uerbi in creaturam uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ aꝑtẽ dicit inuenta ẽ. in uto habensde
sp̃usco. Nametiã siita queramꝰ: enodatiꝰ
fortassis qd dicimꝰ apparebit: quo mͦ mi¬
sit as filiũ suir. Iussit ut ueniret᷑. atq
ille iubenti obtẽꝑans uenit; An roga¬
uit. antantũm ammonuit: S qđ libet
hoꝵ sit: u̾bo utiq factũ ẽ. Dĩ aut̃ u̾bum.
ipse ẽ. dĩ filius. Quaꝓpt̃ cũ eũ pat u̾bo
misit᷑a pacre & u̾bo eiꝰ factũ ẽ. ut mitteret᷑:
gͦ a patre & filio missẽ. idẽ filiꝰ qr u̾bun
patris ẽ. ipse filius. Quis eñi se tam sacri¬
lega induat opimone. ut pucet tẽꝑale
ũbum apatre factũ ẽẽ. Ut ẽtnꝰ filiꝰ mitte¬
ret᷑. & in carne appareret ex tẽpore: Sed
utiq in ipso dĩ u̾bo qđ erat in pͥncipio a p̃d
dm̃ & ds erat. in ipsa scilicet sapientia
dĩ sine t̃pr erat: quo teꝑe eam in carne
apparere oporteret. Itaq cũ sine ullo ini¬

Expanded text:
icitur: inuenta est in utero habens de spiritu sancto. nam etiam, si ita quaeramus, enodatius fortassis quod dicimus apparebit: quomodo misit deus filium suum? iussit, ut ueniret, atque ille iubenti obtemperauit, an rogauit, an tantummodo admonuit? sed quodlibet horum sit, uerbo utique factum est; dei autem uerbum ipse est dei filiusest ut mitteretur. Ergo a Patre et Filio missus est idem Filius, quia Verbum Patris est ipse Filius. Quis enim se tam sacrilega induat opinione, ut putet temporale Verbum a Patre factum esse, ut aeternus Filius mitteretur, et in carne appareret ex tempore? Sed utique in ipso Dei Verbo, quod erat in principio apud Deum et Deus erat, in ipsa scilicet sapientia Dei, sine tempore erat: quo tempore illam in carne apparere oporteret. Itaque cum sine ullo ini
Abbreviated transcription (Latin):
tione: pͥmĩ q̃ro unde & quo missꝰ sit filiꝰ.
Ego inqͥt apatre exirae ueni in hunc mii¬
illo idem ipse euangłista dic̃ in hoc inũ¬
dus eum ñ cognouit: Deinde conrungit¬
in sua ꝓpͥa uenit. Illuc utiq missus :
quo uenit. At sim hunc mundũ mis¬
fus ÷ qr exiit a patre & uenit in hunc
mundri. & in hoc mundo erat: illuc gͦ
missꝰ : tibierat. Nam & illuqͥ qd scͥptũ ẽ
in ꝓpħa dm̃ dicere celit ⁊ t̾ram ego im¬
plebo si de filio diccũ ẽ. ipsum eñĩ non¬
erat: Ubiq enĩ erat: quiait. cęlum &
t̃ram ego impleo. Si aut̃ de patre dic¬
tuiirẽ ubi ee potuit sine ł̾ibo suo. et
sine sapientia sua: que ꝑtendit a fi¬
ne usq ad fine fortit. & disponit omĩa
suauit̃: Sineq sine spu sco usquã ẽẽ

Expanded text:
tione primum quaero, unde et quo missus sit filius. ego, inquit, a patre exii et ueni in hunc munillo idem ipse euangelista dicit: in hoc mundus eum non cognouit? deinde conin sua propria venit . Illuc utique missus est, quo venit: at si in hunc mundum missus est, quia exiit a Patre, et venit in hunc mundum, et in hoc mundo erat; illuc ergo missus est, ubi erat. nam et illud quod scriptum est in propheta deum dicere: caelum et terram ego impleo, si de filio dictum est — ipsum enim nonerat? ubique enim erat, quia ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est, ubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? sed neque sine spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ista scͥbit apłs. Cum aut̃ uenit plenitu¬
do tẽꝑis. inisit ds̃ filium suũ factũ ex
muliere factũ sub lege: ut eos qui sub
lege erant redimeret. Misit inquit fi¬
lium suum factum ex muliere. Quo no¬
mine qͥs catholicꝰ nesciat ñ eũ pͥuationẽ
uirginitatis. s differentiã serus hebreo
loquendi more sig̾care uoluisse: Cũ itaq
ait misit õs filium suum factũ ex muli¬
ere: satis ostendit e ipso missum filium
I Qđ gͦ dedõnatꝰ ẽ in hoc mundo erat:
tꝰ ẽ: in liuuc mundũ missꝰ aouenit. Ainde
mitti apatre sine sp̃u scõ ñ potuit: ñ solũ
qr intelligit᷑ pat̃ cĩ eũ misit id: fecit ex
euangłio dr̃ uirgini marie querenti aban¬
dñs misit ne ⁊ sp̃s eiꝰ. forcasse aliquis co¬
git ut di camꝰ ctia ase ipso missum eẽ. fili¬
um: qr ille marie uirginis conceptꝰ & par¬
tus oꝑatio trmitatis ẽ qua creante omĩa
creãt. & qͥmͦ iam inquit pat̾ eũ misit si
ipse se misit: Cui pͥmũ respondeo que

Expanded text:
itudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret . Misit, inquit, Filium suum factum ex muliere. Quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filiumin hoc mundo erat; tus est, in hunc missus aduenit. proinde mitti a patre sine spiritu sancto non potuit, non solum quia intellegitur pater, cum eum misit, id est fecit ex euangelio dicitur uirgini Mariae quaerenti ab anDominus misit me, et Spiritus ejus. Fortasse aliquis cogat ut dicamus etiam a seipso missum esse Filium, quia ille Mariae conceptus et partus operatio Trinitatis est: qua creante, omnia creantur. Et quomodo, inquit, Pater eum misit si ipse
Abbreviated transcription (Latin):
loco ait. & ꝓ eis scificabo me ipsum.Icẽ
quero quomͦ en pat tradidit᷑ si pie se traidi¬
dit. Utrĩq enĩ dic̃ apłs paulus. Qui fi
Quime dilex: & tradidit semetipsum ꝓ
me. Credo respondebit si hec ꝓbe sapit:
qr una uoluntas ẽ. pats ⁊ filuĩ.i in seꝑa¬
bił oꝑatio. Sic gͦ intelligat illã incar

Expanded text:
ifico me ipsum. item quaero, quomodo eum pater tradidit, si ipse se tradidit. utrumque enim dicit apostolus Paulus: qui filqui me dilexit et tradidit se ipsum pro me. credo, respondebit, si haec probe sapit, quia una uoluntas est patris et filii et inseparabilis operatio. sic ergo intellegat illam inca
Abbreviated transcription (Latin):
illis lingue diuise. sic̃ igins. qui & uise¬
dit fuꝑunũ queq eoꝵ. Hȩc oꝑatio uisibilit
exp̃sa & ocłis oblata mortalib. missio sp̃s
scĩ dicta e Non ut appareret eiꝰ ipsa substã¬
tia. qua & ipse inuisibił & incõmutabił
÷ sic̃ pat̾ ⁊ filiꝰ is ut ext̾iorib uisus ho¬
minũ coroa cõmota. a t̃ꝑali mauifesta¬

Expanded text:
llis linguae diuisae quasi ignis, qui consedit super unumquemque eorum. haec operatio uisibiliter expressa et oculis oblata mortalibus missio spiritus sancti dicta est, non ut appareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater et filius, sed ut exterioribus uisis hominum corda commota a t
Abbreviated transcription (Latin):
lã unquã ueniã remissioneq mereatur.
Quia si omne acceꝑimꝰ quisna poterit
saluari: Si aut̃ rursũ nullũ putauermꝰ:
contiadicimꝰ saluatori. Est gͦ sine dubio ali¬
qͥ blasphenna. & aliqđ u̾bum: qđ si dictũ
hoc u̾bũ. queri a nob dñs uoluit. ĩdoñ ex¬
p̃ssit. Queri inꝗͣ uoluit: non negari. So¬
lent eñi scͥpture ita loqui: ut quando ali

Expanded text:
lam umquam ueniam remissionemque mereatur. quia si omne acceperimus, quisnam poterit saluari? si autem rursum nullum putauerimus, contradicimus saluatori. est ergo sine dubio aliqua blasphemia et aliquod uerbum, quod si dictum hoc uerbum, quaeri a nobis dominus uoluit; ideo non expressit. quaeri, inquam, uoluit, non negari. solent enim scripturae ita loqui, ut, quando ali
Abbreviated transcription (Latin):
tatis & intelligatis anmioneo n dixisse
onm omĩs blaspheniã in sp̃m scm̃ non
omĩno remaneret unde disputare possemꝰ:
nullo gen̾e ĩpietatis eoꝵ qui dono xp̃i & scĩ¬
ficationi eccliȩ contͣdicunt. ł paganoꝵ ł¬
etiã ĩ ipsa catholica imꝑitoꝵ quẽquã ex¬
cłia lucrarẽt. S absit ut hoc dñs diceret.
Absit inquã ut ueritas diceret omnem
blasphemia uł om̃e u̾bũ qđ cont᷑ spm̃scĩ¬

Expanded text:
tatis et intelligatis admoneo non dixisse Dominum: Omnis blasphemia in Spiritu non omnino remaneret unde disputare possemus,nullo genere impietatis eorum qui dono Christi et sanctificationi Ecclesiae contradicunt, vel paganoetiam in ipsa Catholica imperitorum, quemquam Ecclesia lucraretur. Sed absit ut hoc Dominus diceret: absit, inquam, ut Veritas diceret, omnem blasphemiam vel omne verbum quod contra Spi