comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuat ex ficle quȩ oꝑatur ꝑdilectionem quahonio
diligit dm̃. sicut diligendus ẽ. ds̃. et ꝓximum sicut
seipsum. Ubi gͦ non ẽ. ista usticia: ꝓfecto ñ est
coetus hominum iuris consensu et utilicatis com¬
munione sociat᷑ Qđ si nonẽ: utiq popłs ñ est
Si uera ẽ. hȩc popłi definicio: gͦ nec respublicaẽ:
quia respublica ñ ẽ. ubi ipse popłs ñ ẽ Si autem
popłs non istos alio diffiniat᷑ mͦ. uelut sidicat᷑ po¬
płs ẽ. cetus multitudinis rationał rerum quas dili¬
git. concordi cõmunione sociatus: ꝓfecto ut uideatur
et eorum quȩ diligit concordi cominunione sociatꝰ ẽ
non absurde popłs nuncupat᷑: Tanto utiq melior:
quanto in meliorib. Iantoq deterior: quanto ẽ. inde¬
ceriorib concors Scdm istam definitionẽ nr̃am. ro
cruentissimas sediciones. atq inde ad socialia atq
ciuilia bella ꝑueniens. ipsam concordiãquȩ salusẽ.
ria de qua inp̃cedentib libris multa posuimꝰͦ:

Expanded text:
o diligit Deum, sicut diligendus est Deus, et proximum sicut semet ipsum, — ubi ergo non est ista iustitia, profecto non est coetus hominum iuris consensu et utilitatis communione . sociatus. Quod si non est, utique populus non est si uera est haec populi definitio. Ergo nec res publica est, quia res populi non est, ubi ipse populus populus non isto, sed alio definiatur modo, uelut si dicatur: Topulus est coetus multitudinis rationalis rerum quas diligit concordi communione sociatus\', profecto, ut uideatur et eorum quae diligit concordi communione sociatus est, non absurde populus nuncupatur; tanto utique melior, quanto in melioribus; tantoque deterior, quanto est in deterioribus concors. Secundum istam definitionem nostram Romancruentissimas seditiones, atque inde ad socialia atque civilia bella perveniens, ipsam concordiam, quae salus qria: de qua in praecedentibus libris multa posuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
autem simul ei paci ꝓdest quã int̾se habent ani¬
ina et corpus. idẽ. ordinate uitȩ acsalutis Sicut
enimpacem corporis amare se ostendunt amman¬
tia confugiunt dolorem et pacem animȩ cum
ꝓpt̃ explendas indigentias appeticionum uolup¬
tatem secuntur. ita mortem fugiendo sacis indicant
quantum diligant pacem quasibi concilia anima
et corpꝰ S quia hominirationalis anĩa inẽ. totũ
hoc qđ habet commune cum bestiis. subdit paci
animȩ rationalis. ut m̃te aliquid contempletur.
et sccłm hoc aliquid agat ut sit ei ordinata cogniti¬
onis auctionisq consensio. qͣm pacis rationalis aĩe
dixeramus adhocenim uelle debet nec dolore
molestari. nec desiderio ꝑturbari. nec mortedis¬
salui: ut aliquid utile cognostat. et sedmeam cog¬
nitionẽ uitam moresq compponat: S ne ipso
studio cognitionis ꝓpt̃ humanȩ mentis infirs¬
tatem ipestem alicuiꝰ erroris incurrat. opiha.¬

Expanded text:
autem simul ei paci prodest, quam inter se habent anautem simul ei paci prodest, quam inter se habent anima et corpus, id est ordinatae uitae ac salutis. Sicut enim pacem corporis amare se ostendunt animantia, cum fugiunt dolorem, et pacem aahnae, cum propter explendas indigentias adpetitionum uoluptatem sequuntur: ita mortem fugiendo satis indicant, quantum dili. gant pacem, qua sibi conciliantur anima et corpus. Sed quia homini rationalis anima inest, totum hoc, quod habet commune cum bestiis, subdit paci animae rationalis, ut mente aliquid contempletur et secundum hoc aliquid agat, ut sit ei ordinata cognitionis actionisque consensio, quam pacem rationalis animae dixeramus. Ad hoc enim uelle debet nec dolore molestari nec desiderio perturbari nec morte dissolui, ut aliquid utile cognoscat et secundum eam cognitionem uitam moresque conponat. Sed ne ipso studio cognitionis propter humanae mentis infirmitatem in pestem alicuius erroris incurrat, opus ha
Abbreviated transcription (Latin):
adiacent sensib. lux. uox. aurȩ inspirabiles.
aquȩ potabiles et quicqͥ d alendum. tegendum.
curandum. ornandumq congruit corpꝰ Eopac¬
co ȩquissimo. ut qui morcał talib bonis paci mor¬
talium accommodatis recte usus fuerit accipiat
ampliora atq meltora Ipsã scilicet immortalita¬
tis pacem eiq conuenientẽ głam et honorem in
uitam et̾̃nam ad fruendum dõ. et ꝓximo in dõ.
Qui autem ꝓperam: nec illa accipiat et hȩc amit¬
autem ciuitate: refert᷑ ad fructum pacis et̃nȩ
Qua ꝓpt̃ surrationabilia et̃mus anunalia eni¬
chil appeteremꝰ p̃t̃ ordinatã temꝑaturam parci¬
um corporis. et requiem appeticionum: Nichil gͦ p̃t
quietem carnis et copiam uoluptatũ. ut pax corꝑis
ꝓdesset pacianunȩ: Sic enim desit pax corporis:
impeditur. etiam irrationał ammȩ pax. quia reqͥ¬
em appetitionum consequi ñ potest Ucrumq

Expanded text:
adiacent sensibus, lux uox, aurae spirabiles adiacent sensibus, lux uox, aurae spirabiles aquae potabiles, et quidquid ad alendum tegendum curandum ornandumque corpus congruit, eo pacto aequissimo, ut, qui mortalis talibus bonis paci mortalium adcommodatis recte usus fuerit, accipiat ampliora adque meliora, ipsam scilicet inmortalitatis pacem eique conuenientem gloriam et honorem in uita aeterna ad fruendum Deo et proximo in Deo; qui autem perperam, nec illa accipiat et haec amitautem civitate refertur ad fructum pacis aeternae. Quapropter si irrationalia essemus animantia, nihil appeteremus praeter ordinatam temperaturam partium corporis et requiem adpetitionum; nihil ergo praeter quietem carnis et copiam uoluptatum, ut pax corporis prodesset paci animae. Si enim desit pax corporis, inpeditur etiam inrationalis animae pax, quia requiem adpetitionum consequi non potest. Utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
in supplitio: qͣm letatꝰ ẽ indelicto Sicut gͦ lecicia
desertibomi: in peccato testis ẽ uoluntatis molȩ.
ita dolor amissi boni insuppliciotestis ẽ. natuie
bonȩ Qui enim dolet amissam natiuȩ pͤacem:
ex aliquib reliquiis pacis id dolet quib fit ut
sibi amica natura sit: Hoc autem in extremo sup.¬
plicio recte fit: ut unqui et impii naturalium
bonorum dampna incruciatib defleant. seuti.¬
entes eorum ablatorem uistissimum dm̃. quem
contempserunt benignissimũs largitorem Ds̃gͦ
naturam om̃ium saptentissimꝰ condicoret iustis¬
simus ordinator. quit̃renorum ornamentorum
maximũ instituit mortale genꝰ humanum: dedit
hominib quȩdam bona huic uitȩ congrua. idẽ.
pacem temꝑalem ꝓ modulo mortał uitȩ in ipsa
salute et incolumitate ac societate sui generis.
et quȩq huic paci uł euendȩ uł recuꝑandȩ neces¬
saria sunt. sicut ea quȩ apte ec conuenienter

Expanded text:
in supplicio, quam laetatus est in delicto. Sicut ergo laetitia in supplicio, quam laetatus est in delicto. Sicut ergo laetitia deserti boni in peccato testis est uoluntatis malae, ita dolor amissi boni in supplicio testis est naturae bonae. Qui enim dolet amissam naturae suae pacem, ex aliquibus reliquiis pacis id dolet, quibus fit, ut sibi amica natura sit. Hoc autem in extremo supplicio recte fit, ut iniqui et inpii naturalium bonorum damna in cruciatibus defleant, sentientes eorum ablatorem iustissimum Deum, quem contemserunt benignissimum largitorem. Deus ergo naturarum omnium sapientissimus conditor et iustissimus ordinator, qui terrenorum ornamentorum maximum instituit mortale genus humanum, dedit hominibus quaedam bona huic uitae congrua, id est pacem temporalem pro modulo mortalis uitae in ipsa salute et incolumitate ac societate sui generis, et quaeque huic paci uel tuendae uel recuperandae necessaria sunt sicut ea, quae apte et conuenienter
Abbreviated transcription (Latin):
s ueritatis uidicium ñ euasit: In ordinis tranquil¬
litate ñ mansit: nec idõ tam̃ apotestate ordinatoris
effugit Bonum dĩ qđ illi ẽ in natura. non eum
subtrait uisticiȩ dĩ qua ordinatur in pęna Noͣn
ibi ds̃ bonum insequitur qđ creauit: s malũ qđ
ille cominisit: Neq enim totũ aufert qđ naturȩ
dedit: s aliquid adimit ut aliquid relinquit. ut
sit quid oleat qđ a̾imit. et ipse dolor testimoniũ
ẽ. boni adẽp̃ci et boni relicti Nisi enimbonum
relictum eẽt bonum: amissum doldre ñpossec
Nam qui pecrat: peiorẽ. siletat᷑ in dampno aqui¬
tatis Qui uͦ cruciat᷑ si nichil inde adquirat boni.
dolet damnun salutis:. Et qm̃ ȩquitas ac salus
utrũq bonunẽ: boniq amissione dolendum ẽ.
potius qͣm letandum. sitam̃ ñ sit compensatio
melioris: Melior ẽ autem animi ȩquitas. qͣni cor-¬
poris sanitas ꝓfecto conuenientuus inuistꝰ dolet

Expanded text:
sed ueritatis iudicium non euasit; in ordinis tranquilsed ueritatis iudicium non euasit; in ordinis tranquillitate non mansit, nec ideo tamen a potestate ordinatoris effugit. Bonum Dei, quod illi est in natura, non eum subtrahit iustitiae Dei, qua ordinatur in poena; nec ibi Deus bonum insequitur quod creauit, sed malum quod ille commisit. Neque enim totum aufert quod naturae dedit, sed aliquid adimit, aliquid relinquit, ut sit qui doleat quod ademit. Et ipse dolor testimonium est boni ademti et boni relicti. Nisi enim bonum relictum esset, bonum amissum dolere non posset. Nam qui peccat, peior est, si laetatur in damno aequitatis; qui uero cruciatur, si nihil inde adquirat boni, dolet damnum salutis. Et quoniam aequitas ac salus utrumque bonum est bonique amissione dolendum est potius quam laetandum si tamen non sit conpensatio melioris; melior est autem animi aequitas quam corporis sanitas: profecto conuenientius iniustus dolet
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum ideo miseri sunt: quia et sun aliqua securitate
nondolent. ñ cam̃ ibi sunt tibi securiee acdolere ñ
debeant. miseriores aucem si par eis cum ipsalege
non ẽ quanaturał ordo administrat᷑ Cum autem
dolen: ex qua parte dolent pacis ꝑturbatio factaẽ:
In illa uͦ adhuc pax ẽ inqua nec dolorurit nec compago
dissoluitur: Sicut gͦ ẽ. quȩdam uita sine dolore.
dolor autem sine aliqua uita eẽ ñ potest: sicẽ. q̃dam
par sine ullo bello. bellum uͦ et̃. sine aliqͣ puee eẽ ñ pot̃
ineis geritur. quȩ aliquȩ natĩ ȩ sunt: Qđ nullo mͦ
eẽnt: si nonqualicumq pace subsisterent: Qua ꝓpt̃
ẽ. natura inqua nullum malũ ẽ: uł etiam in qua
nullum eẽ. malum potest Esse autem natura in
qua nullumbonum sit. ñ potest dinde nec ipsuis
diaboli natura. inquantũ natura ẽ: malumẽ s
ꝑũsiras eam malã fẽcit. Itaq inueritate nonstecit:

Expanded text:
Verum ideo miseri sunt, quia, etsi in aliqua securitate Verum ideo miseri sunt, quia, etsi in aliqua securitate non dolent, non tamen ibi sunt, ubi securi esse ac dolere non debeant; miseriores autem, si pax eis cum ipsa lege non est, qua naturalis ordo administratur. Cum autem dolent, ex qua parte dolent, pacis perturbatio facta est; in illa uero adhuc pax est, in qua nec dolor urit nec conpago ipsa dissoluitur. Sicut ergo est quaedam uita sine dolore, dolor autem sine aliqua uita esse non potest: sic est quaedam pax sine ullo bello, bellum uero esse sine aliqua pace non potest; in eis geritur, quae aliquae naturae sunt; quod nullo modo essent, si non qualicumque pace subsisterent. Quapropter est natura, in qua nullum malum est uel etiam in qua nullum esse malum potest; esse autem natura, in qua nullum bonum sit, non potest. Proinde nec ipsius diaboli natura, in quantum natura est, malum est; sed peruersitas eam malam facit. Itaque in ueritate non stetit,
Abbreviated transcription (Latin):
talis et dei: ordinata infide subȩt̾na lege obedien¬
tia: Pax hominum: ordinata concordia Pax domͦ:
ordinata imꝑandi obȩdiendiq concordia cohabi¬
tantium: Paxcuitatis: ordinata imꝑandi atq obȩ¬
diendi concordia ciuium: Paxcȩlestis ciuitatis.
ordinatissima et concordissima societas fruendidõ
et inuincendo Paxomĩum rerum: cr inquillitas
ordinis Ordo ẽ. parium dispariumq rerum sua cuiq
loca tribuens dispositio P inde miseri quia inquan¬
tummiseti sunt utiq in pace non sunt : tranquilli¬
tate quidem honlinis carent. ubi ꝑturbatio nullaẽ:
Uerumtam̃ quia merito iusteq sunt miseri. eaquoq
ipsamiseria sua pt̃ordinemeẽ. ñ possunt. ñ quidem
conumcti heatis. s abeis tam̃ ordinis lege se uincti
Quicum sine ꝑturbatione sunt: rebꝰ inquib sunt
quantãcumq congruentia coaptantur. ac ꝑ hoc in est
eis ordinis sinulla tranquillitas inẽ gͦ nonnullapax:

Expanded text:
talis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege oboedientalis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege oboedientia, pax hominum ordinata concordia, pax domus ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium, pax ciuitatis ordinata imperandi adque oboediendi concordia ciuium, pax caelestis ciuitatis ordinatissima et concordissima societas fruendi Deo et inuicem in Deo, pax omnium rerum tranquillitas ordinis. Ordo est parium dispariumque rerum sua cuique loca tribuens dispositio. Proinde miseri, quia, in quantum miseri sunt, utique in pace non sunt, tranquillitate quidem ordinis carent, ubi perturbatio nulla est; uerum tamen quia merito iusteque sunt miseri, in ea quoque ipsa miseria sua I praeter ordinem esse non possunt; non quidem coniuncti beatis, sed ab eis tamen ordinis lege seiuncti. Qui cum sine perturbatione sunt, rebus, in quibus sunt, quantacumque congruentia coaptantur; ac per hoc inest eis ordinis nonnulla tranquillitas, inest ergo nonnulla pax.
Abbreviated transcription (Latin):
tib sensu. idenimẽ. qđ inputore sentit᷑. donec¬
mundi conueniat mentis. et in eorum pace pau¬
latim parciculatĩq discedat: nullo mͦ tam̃ inde
aliquid legib summi illius creatoris ordinatorisq
subtrahitur. a quo pax uniufitatis ad ministratur:
Quia et si decauere maioris animantis animalia
minuta nascant᷑: eadem lege creatorisquȩq corpus¬
cula in salutis pace sui animulis seruiunt: Et si
mortuorum carnes abaliis animalibꝰ deuorent᷑ easdẽ
leges ꝑcuncta diffusas ad salutem generis cuiꝰq mor.¬
talium congrua congruis pacificantes. quaqua uer¬
sum trahantur et reb quib cumq uingantur
et uires quas libet conũtantur et commutentur
parcium: paxanimȩ irrationał ordinata iequies
appeticionum: Paxanimȩ rationał. ordinata cog¬
nicionis accionisq consensio Pax corꝑis et animȩ:
ordinata uita. et salus animantis: Pax hominis mor.¬

Expanded text:
tibus sensui id enim est quod in putore sentitur, dontibus sensui id enim est quod in putore sentitur, donmundi conueniat elementis et in eorum pacem paulatim particulatimque discedat. Nullo modo tamen inde aliquid legibus summi illius creatoris ordinatorisque subtrahitur, a quo pax uniuersitatis administratur; quia, etsi de cadauere maioris animantis animalia minuta nascantur, eadem lege creatoris quaeque corpuscula in salutis pace suis animulis seruiunt; etsi mortuorum carnes ab aliis animalibus deuorentur. easdem leges per cuncta diffusas ad salutem generis cuiusque mortalium congrua congruis pacificantes, quaqua uersum trahantur et rebus quibuscumque iungantur et in res quaslibet conuertantur et commutentur, pacadpetitionum, pax animae rationalis ordinata cognitionis actionisque consensio, pax corporis et animae ordinata uita et salus animantis, pax hominis mor
Abbreviated transcription (Latin):
Conturbauit carnis pacem ista ꝑũsitas et idõ mo¬
lesta est Ueruntam̃ anima corꝑi suo pacataẽ: et ꝓ
euits salute satagit: etidõ ẽ. qͥđ doleat Quȩ simole¬
stiis eiꝰ exclusa discesserit: quã dui m̃brorum com¬
pago manet nonẽ: sine quadam partium pase
qđ remanet: Et ideo ẽ. adhuc qui pendeat Et qđ t̃re¬
num corpꝰ int̾ram nititut. et uincło quosuspensum
quiescat quodam mͦ uoce ponderis poscit iamq
exanime ac sine ullo sensu. a pace tam̃ naturali
sui ordinis non recedit. uł cum tenet ani uł cumfeit᷑
Aeam: Sienun adhibeant᷑ medicam̃ta atq curatio
Nuȩ formamcadaueris dissolui dilabiq ñ sinant.
adhRpars quȩdam partes partib uingit. cocamq
molẽ aPlicat t̾reno et conuenienti acꝑhoc pacato
loco: Sien nulla adhibeat᷑ cura conderdi. s
naturali cĩsui relinquat᷑ tam dui quasi tumul.¬
cuat᷑ dissidencibꝰ ex alacionib et nr̃o inconuenien¬

Expanded text:
conturbauit carnis pacem ista peruersitas et ideo moconturbauit carnis pacem ista peruersitas et ideo molesta est: uerum tamen anima corpori suo pacata est et pro eius salute satagit, et ideo est qui doleat: quae si molestiis eius exclusa discesserit, quamdiu conpago membrorum manet, non est sine quadam partium pace quod remanet, et ideo est adhuc qui pendeat. Et quod terrenum corpus in terram nititur et uinculo quo suspensumquiescat quodam modo uoce ponderis poscit, iamque exanime ac sine ullo sensu a pace tamen naturali sui ordinis non recedit, uel cum tenet eam, uel cum fertur ad eam. Si enim adhibeantur medicamenta adque curatio, quae formam cadaueris dissolui dilabique non sinat, adhuc pax quaedam partes partibus iungit totamque molem adplicat terreno et conuenienti ac per hoc pacato loco. Si autem nulla adhibeatur cura condendi, sed naturali cursui relinquatur, tamdiu quasi tumultuatur dissidentibus exhalationibus et nostro inconuenien
Abbreviated transcription (Latin):
consentiante sicenim suꝑb̾ia ꝑũse imitatur dm̃
Odit namq cum sociis ȩqualitatem fubillo: s impo¬
nere uult socus dominationẽ suam ꝓillo Odit sͦ
uistam pacẽ dĩ et amat iniquam suã pacem  lon
amare tam̃ qualemcũq pacem: nullo mͦ potest
Mullius quipe iutium ita cont̃nacuram ẽ ut nat᷑e
deleat etiam extrema uestigia Itaq paoem iniquoꝵ
inpaçis comparationẽ uistorum: ille uidet nec pa¬
cem dicendam. qui nouit p̃ponere recta pͣuis ecor¬
dinata ꝑũsis Qđ autem ꝑũsumẽ: etiam hoc necesse
ẽ. ut in aliqua et exaliqua et cumaliqua rerum
parte paccatum sit. in quib ẽ uł ex quibꝰ constat:
Alio quut nichil eẽ. om̃ino uelud siquisqͣm capite.
deorsum pendeat Pũsus est itaq situs corꝑis et ordo
m̃brorum. quia id qđ de suꝑeẽ natura postulat
subt̃ est Et qđ illa subt̃ uult eẽ desuꝑ factum ẽ

Expanded text:
consentiant? Sic enim superbia peruerse imitatur Deum. consentiant? Sic enim superbia peruerse imitatur Deum. Odit namque cum sociis aequalitatem sub illo. sed inponere uult sociis dominationem suam pro illo. Odit ergo iustam pacem Dei et amat iniquam pacem suam. Non amare tamen qualemcumque pacem nullo modo potest. Nullius quippe uitium ita contra naturam est, ut naturae deleat etiam extrema uestigia. Itaque pacem iniquorum in pacis conparatione iustorum ille uidet nec pacem esse dicendam, qui nouit praeponere recta prauis et ordinata peruersis. Quod autem peruersum est, etiam hoc necesse est ut in aliqua et ex aliqua et cum aliqua rerum parte pacatum sit, in quibus est uel ex quibus constat; alioquin nihil esset omnino. Velut si quisquam capite deorsum pendeat, peruersus est utique situs corporis et ordo membrorum, quia id, quod desuper esse natura postulat, subter est. et quod illa subter uult esse, desuper factum est;
Abbreviated transcription (Latin):
habuit feritatis: Nam et semiferis dictus est:
genus ꝓprium quadam pace custodiunt. coeundo.
gignendo. pariendo. fȩtus fouendo. atq nutrien¬
do. cum sint pleriq insotiabiles. et soluiage. non
scilicet ut oues. cerui. columbȩ. sturni. apes. sed
ut leones. uulpes. aquilȩ. noctuȩ. quȩ enĩ tigcia
ñ filiis suis mittis inmurmurat et paccata feri¬
tate blanditur: Quis miliuis quantumlibet so¬
litarius rapinis cirtumuolet. nonne coniugium
copulat nidum congerit: oua confouet. pullos alit
e quasi cumsua macre familias societatem domesti¬
cun qua fita pocest pace conseruat. Quantomag
hondosentut quoclam mͦ natunȩ sue legib adineũ¬
Aamsocietatem pacemq eũ hominib quantum
upso e oat̃ib obtinendam: Cumetiã mali ꝓsu
orum ꝓade belligerent. om̃sq si possint istos facere
uelinit ut tinicuncti. et cuncta deseruiane: quo
pacto nisineiꝰ pacem uł amando uł timendo

Expanded text:
habuit feritatis nam et semiferus dictus est, habuit feritatis nam et semiferus dictus est, genus proprium quadam pace custodiunt, coeundo gignendo pariendo, fetus fouendo adque nutriendo, cum sint pleraeque insociabiles et soliuagae; non scilicet ut oues cerui columbae sturni apes, sed ut leones uulpes aquilae noctuae. Quae enim tigris non filiis suis mitis inmurmurat et pacata feritate blanditur? Quis miluus, quantumlibet solitarius rapinis circumuolet, non coniugium copulat, nidum congerit, oua confouet, pullos alit et quasi cum sua matre familias societatem domesticam quanta potest pace conseruat? Quanto magis homo fertur quodam modo naturae suae legibus ad ineundam societatem pacemque cum hominibus, quantum in ipso est, omnibus obtinendam, cum etiam mali pro suorum pace belligerent omnesque, si possint, suos facere uelint, ut uni cuncti et cuncta deseruiant; quo pacto, nisi in eius pacem uel amando uel timendo
Abbreviated transcription (Latin):
ac sedicionẽ famis ad dissotiandã atq excluden¬
dam de corpore anmã concitantẽ quanta pos¬
set festinatione placcaret. rapiebat. necabat. uo¬
rabat. & quanuis immanis ac ferus: paci tamen
suȩ uitȩ ac salutis immaniter acferociter consule.¬
bat. Ac ꝑ hoc si pacem quã in sua spelunca atq in
se ipso habere satisagebat etiam cũ aliis babere
uellet: nec malus nec monstrum. nec semihomo
uocaretur Aut si eius corporis forma et atrorum
ignium uomitus. abeo deterrebat hominũ societa.¬
tem: forte ñ nocendi cupiditate. s uiuendi necessi¬
tate sȩuiebat. Uerũ iste non fuerit. uel qđ magis
credendũ ẽ. ñ talis fuerit. quał poetica uanitate. des¬
cribitur. Nisi enim nimis accusaret᷑ cacos: parũ her¬
cules laudaret᷑. Talis gͦ homo siue semi homo. meliꝰ
ut dixi creditur ñ fuisse. sicut multa figm̃ta poe¬
tarũ. Ipse enim seuissimȩ ferȩ. unde ille partan

Expanded text:
ac seditionem famis ad dissofciandam adque excludenac seditionem famis ad dissofciandam adque excludendam de corpore animam concitantem quanta posset festinatione pacaret, rapiebat necabat uorabat et quamuis inmanis ac ferus paci tamen suae uitae ac salutis inmaniter ac ferociter consulebat; ac per hoc si pacem, quam in sua spelunca adque in se ipso habere satis agebat, etiam cum aliis habere uellet, nec malus nec monstrum nec semihomo uocaretur. Aut si eius corporis forma et atrorum ignium uomitus ab eo deterrebat hominum societatem, forte non nocendi cupiditate, sed uiuendi necessitate saeuiebat. Verum iste non fuerit uel, quod magis credendum est, non talis fuerit, qualis poetica uanitate describitur; nisi enim nimis accusaretur Cacus, parum Hercules laudaretur. Talis ergo homo siue semihomo melius, ut dixi, creditur non fuisse, sicut multa figmenta poetarum. Ipsae enim saeuissimae ferae, unde ille partem
Abbreviated transcription (Latin):
in socialẽ feritatem semi homioueu  dicere malu¬
erunt Quamiusgͦ huiꝰ regnum dirȩ speluncş
fuerit solicudo tamqͣm malitia singlaris ut
ex hac ei nomen inuentũ sit. grece nanq malus cacos
dicitur. quod ille uocabatur: nulla coniunt eiblandõ
ferret referretq sermonẽ. nullis filiis uel alluderet
paruilis. uel grandiusculis inꝑaret. nullo amici
colloquio frueretur. nec uulcan patris quo uel
binc tantũ ñ parũ faelitior fui quia tale mon¬
strũ ipse ñ genuit. nichil cuiquã laret. sed aqͣ
possit quiequid uellet. et quando iosset q̃uellet
auferret. tam̃ in ipsa sua spelunca Uitaria cui
ut describitur semper recenticede tepet humꝰ
nichil aliud quã pacẽ uolebat. in qua lemo illi
molestus esset. nec eius quietẽ uis ulliꝰ teriue cur¬
baret: Cum corpore deniq suo pacẽ hab̾e cpiebat.
et quantũ habebat. tantũ illi bene erat. quaido
quidẽ m̃bris obtemꝑantib imperabat. Et ut suã
mortalitatẽ adu̾sum se ex indigentia laborantẽ

Expanded text:
em quam hominem dicere maluerunt. Quamuis ergo huius regnum dirae speluncae fuerit solitudo tamque malitia singularis, ut ex hac ei nomen inuentum sit Graece namque malus xax:m dicitur, quod ille uocabatur, nulla coniux ei blandum ferret referretque sermonem, nullis filiis uel adluderet paruulis uel grandiusculis imperaret, nullo amici conloquio frueretur, nec Vulcani patris, quo uel hinc tantum non parum felicior fuit, quia tale monstrum ipse non genuit; nihil cuiquam daret, sed a quo posset quidquid uellet et quando posset et cum uellet auferret: tamen in ipsa sua spelunca solitaria. cuius, ut describitur, \'semper recenti caede tepebat humus,\' nihil aliud quam pacem uolebat, in qua nemo illi molestus esset, nec eius quietem uis ullius ten\'orne turbaret. Cum corpore denique suo pacem habere cupiebat, et quantum habebat, tantum bene illi erat. Quando quidem membris obtemperantibus imperabat, et ut suam mortalitatem aduersum se ex indigentia rebellantem
Abbreviated transcription (Latin):
si homines qui hoc dicunt sicut uicti. mał ingra¬
uescentib cum sibi ingerunt mortencedlunt in¬
felicitati. ita uicti certis rationib cumquerunt
beatamuitam dignarent᷑ cede ueritati. et ñ sibi
putarent inista mortalitatesme summibom esse
gaudium. ubi uirtutes ipse quib hic certe nichil
melius atq utiliꝰ in bomine repꝑit᷑ quanto sunt¬
maiora aduitoria. contraiuĩ ꝑicdorum. laborum.
dolorum. tanto fideliora testimonia miferiatũ:
Si enim uere uircutes sunt quȩ nͥ ineis quib uera
nullas miserias patiant᷑ homines inquib sunt:
Neq enim m̃daces sunt uerȩ uirtutes ut hoc ꝓfice¬
antur: s ut uitahumana quȩ tot et tantis huiꝰ
scłi malis eẽ. cogit᷑ misera spe uenturi scłi sit beata.
sicut et salua Quomͦ enim beataẽ. quȩ nondum

Expanded text:
si homines, qui hoc dicunt, sicut uicti malis ingrasi homines, qui hoc dicunt, sicut uicti malis ingrauescentibus, cum sibi ingerunt mortem, cedunt infelicitati, ita uicti certis rationibus, cum quaerunt beatam uitam, dignarentur cedere ueritati et non sibi putarent in ista mortalitate fine summi boni esse gaudendum, ubi uirtutes ipsae, quibus hic certe nihil melius adque utilius in homine reperitur, quanto maiora sunt adiutoria contra uim periculorum laborum dolorum, tanto fideliora testimonia miseriarum. Si enim uerae uirtutes sunt, quae nisi in eis, quibus uera nullas miserias patiantur homines, in quibus sunt neque enim mendaces sunt uerae uirtutes, ut hoc profiteantur, sed ut uita humana, quae tot et tantis huius saeculi malis esse cogitur misera, spe futuri saeculi sit beata, sicut et salua. Quo modo enim beata est, quae nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ua uisẽ. in eis malis: quib istenaturȩ uincitur
sensus. quo morsom̃im᷑ omib uirib conatib q
uitatur: Et ita uincit᷑: ut quȩ uitabat᷑. optetur.
appetat᷑ Et si ñ potuerit aliunde contigete:
ab homine ipso sibimet inferat᷑ Magna uisest
in eismalis. quȩ fortitudine faciunt homic idam.
si cam̃ adhuc dicenda ẽ. fortitudo quȩ ita hismat
uincit᷑. ut bominem quẽ sicut uutꝰ regendumtu¬
enelumq suscepit. non mͦ ũ possit ꝑ patientian
custodire s ipsa insuꝑ cogat᷑ occidere Debet qͥdã
etiam mortem sapiens ferre pacient: s quȩ acci¬
dit a liunde Scdm istos autem istos sieam sibi
ipse inferre compellit᷑: ꝓfecto facendum ẽ eis ñ
solum mala s incolerabilia etiam mala eẽ. quȩ hoc
eum ꝑpetrare compellunt: Uita gͥ quȩ istorũ tam
magnorum. tamq grauiũ malorum. aut p̃mit᷑ one-¬
rib aut subiacet casib nullo mͦ beata diceret᷑:

Expanded text:
na uis est in eis malis, quibus iste naturae uincitur na uis est in eis malis, quibus iste naturae uincitur sensus, quo mors omni modo omnibus uiribus conatibusque uitatur, et ita uincitur, ut, quae uitabatur optetur adpetatur et, si non potuerit aliunde contingere, ab homine ipso sibin eis malis, quae fortitudinem faciunt homicidam: si tamen adhuc dicenda est fortitudo, quae ita his malis vincitur, ut hominem, quem, sicut virtus, regendum tuendumque suscepit, non modo non possit per patientiam custodire, sed ipsa insuper cogatur occidere. Debet quidem etiam mortem sapiens ferre patienter, sed quae accidit aliunde: secundum istos autem si eam sibi ipse inferre compellitur, profecto fatendum est eis, non solum mala, sed intolerabilia etiam mala esse, quae hoc eum perpetrare compellunt. Vita igitur, quae istorum tam magnorum tamque gravium malorum aut premitur oneribus, aut subjacet casibus, nullo modo beata diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quȩ dicis eẽ. fugiendam: An ideo beatã dicis
quia licet tibi ab his malis morte discederee Quid
sigͦ ineis aliquo diuino uiditio tenerereris nec ꝑ¬
mittereris mori. nec umqͣm sine illis eẽ: morce sinere¬
ris. nempe tunc saltem miseram talẽ diceresuitame
Non dͥ ꝓpterea misera nonẽ qua cito relinquitur:
Quando quidem si sempit̃na sit etiã ab ste ipsomi¬
sera uidicat᷑: Nonitaq ꝓpterea quia brȩuis ẽ. nulla
miseria debeuderi: auit qđ ẽ. ab surdiꝰ quiabreuis
miseria ẽ. ideo etiam beatitudo appellari: Magna
uis ẽ. in eis mał quȩ cogunt hominem sicut ipsos
etiam sapientẽ sibimet auferre qđ homo ẽ. cumdi¬
cant et uerumdicant hanc eẽ. natuix pͥmam quodã
modo et maximam uocem ut homo concilietur sibi.
et ꝓpterea mortẽ naturalit̾ fugiat: Ita sibi amicus
ut eẽ se animal. et in hac coniunctione corꝑis atq
animȩ uiuere uelit: uehem̃t atq appetat: Alag¬

Expanded text:
propter quae dicis esse fugiendam? An ideo beatam dicis, propter quae dicis esse fugiendam? An ideo beatam dicis, quia licet tibi ab his malis morte discedere? Quid si ergo in eis aliquo diuino iudicio tenereris nec permittereris mori nec umquam sine illis esse sinereris? Nempe tunc saltem miseram talem diceres uitam. Non igitur propterea misera non est, quia cito relinquitur. Quando quidem si sempiterna sit, etiam abs te ipso misera iudicatur; non itaque propterea, quoniam breuis est, nulla miseria debet uideri aut, quod est absurdius, quia breuis miseria est, ideo etiam beatitudo appellari. Magna uis est in eis malis, quae cogunt hominem secundum ipsos etiam sapientem sibimet auferre quod homo est; cum dicant et uerum dicant, hanc esse naturae primam quodam modo et maximam uocem, ut homo concilietur sibi et propterea mortem naturaliter fugiat, ita sibi amicus, ut esse se animal et in hac coniunctione corporis adque animae uiuere uelit uehementer adque adpetat. Mag
Abbreviated transcription (Latin):
etiam miseram fracta suꝑbiȩ ceruice fateant᷑: Utrũ
obsecro cato ille patientia an potiꝰ impacientia se
ꝑennt: Non enim hoc fecisset. nͥ uictoriam cęsaris
impacient̃ tuliss Ubiẽ. fortitudo: Nempecessit
nempe succubuit. uempe usq ad eo suꝑataẽ. ut
uitam beatã derelinqueret. desereret fugeret:
ebat: Qua ꝓpt̾ etiam ipsi quimala ista eẽ confessi
sunt. sicut ꝑipatetici. sic̃ ueteres achademici. quoꝵ
sectam uarro defendic. tolerabiliꝰ quidem locunt᷑.
s eorum quoq mirꝰ ẽ error. qđ in his malis et sitã
grauia sint ut morte fugienda sint abipso sibi¬
met inlata quihȩc patitur. uitam beatã cam̃ eẽ con¬
cendunt: Mala sunt inquit corm̃ta atq cruciatꝰ
corꝑis. et tanto sunt peiora quanto potuerunt eẽ.
maiora: Quib ut caras: ex hac uita fugiendũẽ
Iua uita obsecro: hac inquit quȩ tantasaggrauat᷑
malis: Certe gͦ beata ẽ. ut in eisdem ipsis malis

Expanded text:
etiam miseram fracta superbiae ceruice fateantur? Utrum, etiam miseram fracta superbiae ceruice fateantur? Utrum, obsecro, Cato ille patientia an potius inpatientia se peremit? Non enim hoc fecisset, nisi uictoriam Caesaris inpatienter tulisset. Ubi est fortitudo? Nempe cessit, nempe succubuit, nempe usque adeo superata est, ut uitam beatam derelinqueret desereret fugeret. ebant? Quaproptu etiam ipsi, qui mala ista esse confessi sunt, sicut Peripatetici, sicut ueteres Academici, quorum sectam VaiTO defendit, tolerabilius quidem loquuntur, sed eorum quoque mirus est error, quod in his malis, etsi tam grauia sint, ut morte fugienda sint ab ipso sibimet inlata, qui haec patitur, uitam beatam tamen esse contendunt. \'Mala sunt, inquit, tormenta adque cruciatus corporis, et tanto sunt peiora, quanto potuerint esse maiora; quibus ut careas, ex hac uita fugiendum est.\' Qua uita, obsecro? Hac, inquit, quae tantis adgrauatur malis.\' Certe ergo beata est in eisdem ipsis malis,
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita enugrare: Tantꝰ autem su ꝑbie stupogẽ.
inbis hominib hic se habe sinem honi ȩđi se ipsis¬
fieribearos putantib ut sapienseorum hocẽ. qͣlẽ
mirabili uanitate describunt. etiam siexcecetur.
obsurdescat. ob mutescat. m̃bris dȩbilitet᷑. doloribꝰ
crucietur. et siquid aliud calium dici malorum.
aut cogitari potest. incidat in eum quo sibi mortẽ
cogatur inferre. Hanc in his malis uitam constitu¬
tan eum non pudeat beatum uocare Ouitam beatã.
quȩ ut finiatur mortis querit auxilium: Sibeataẽ:
maneat᷑ in ea Quo mͦ ista ñ sunt mala quȩ uincunt
fortitudinis bonum: eandẽq fortitudinom non
solum sibicedere. uerumetiã deliberare compelluñt
ut ea. ndẽ uitam et dicat beatam et suadeat eẽ. fu¬
giendam : Quis usq ad eoçcus ẽ. ut ñ uideat qđ
sibeata eẽt fugienda noneẽt: S aꝑta infirmitas.
uoce fugiendam facetur: Quid gͥ causȩ ẽ. cur non

Expanded text:
hac uita emigrare. Tantus autem superbiae stupor est hac uita emigrare. Tantus autem superbiae stupor est in his hominibus hic se habere finem boni et a se ipsios putantibus, ut sapiens eorum, hoc est, qualem mirabili uanitate describunt, etiamsi excaecetur obsurdescat obmutescat, membris debilitetur doloribus crucietur et, si quid aliud talium malorum dici aut cogitari potest, incidat in eum, quo sibi mortem cogatur inferre, hanc in his malis uitam constitutam eum non pudeat beatam uocare.s o uitam beatam, quae ut finiatur mortis quaerit auxilium! Si beata est, maneatur in ea. Quo modo ista non sunt mala, quae uincunt fortitudinis bonum eandemque fortitudinem non solum sibi cedere, uerum etiam delirare conpellunt, ut eandem uitam et dicat beatam et persuadeat esse fugiendam? Quis usque adeo caecus est, ut non uideat, quod, si beata esset, fugienda non esset? Sed aperta infirmitatis uoce fugiendam fatentur. Quid igitur causae est, quur non
Abbreviated transcription (Latin):
ut anima sublat᷑ dõ et animȩ caro. ac ꝑhoc dõ
et anima et caro: Nonne demonstrat ineose
adhuc oꝑe laboraie potius. qͣm huiꝰ oꝑis iam fi¬
ne requiescere e tanto minus quippe anima subdit᷑
dõ: quanto minus dm̃ in ipsis sius cogitationib
concipit: Et canio minꝰ animȩ subdit᷑ caro: quanto
mag̃ adũsus sp̃m concupiscit: Quam diugͦ nob̾
inẽ. hȩc infirmitas. hȩc pestis. hic langor. qͦmͦ nos
iam saluos. et si nũdum saluos qͦmͦ iambeatos
illa finali beatitudine dicere audebimus: Iam
uͦ illa uirtꝰ cuiꝰ nomen ẽ. begͣcitudo: inquanta¬
cumq sapiencia euidentissima testis ẽ humanoꝵ
malorum. quȩ compellit̾ pacientia colerare
Quȩ mala steiei phylosophi iniror qua fronte
mala non eẽ contendant: quib fatent᷑ sitanta
fuerint ut ea sapiens uł ñ possic uł ñdebeat susti¬
nere. cogi eum mortem sibimet inferte atq ex

Expanded text:
ut anima subdatur Deo et animae caro, ac per hoc Deo ut anima subdatur Deo et animae caro, ac per hoc Deo et anima et caro, nonne demonstrat in eo se adhuc opere laborare potius quam in huius operis iam fine requiescere? Tanto minus quippe anima subditur Deo, quanto minus Deum in ipsis suis cogitationibus concipit; et tanto minus animae subditur caro, quanto magis aduersus spiritum concupiscit. Quamdiu ergo nobis inest haec infirmitas, haec pestis, hic languor, quo modo nos iam saluos, et si nondum saluos, quo modo iam beatos illa finali beatitudine dicere audebimus? Iam uero illa uirtus, cuius nomen est fortitudo, in quantacumque sapientia euidentissima testis est humanorum malorum, quae conpellitur patientia tolerare. Quae mala Stoici philosophi miror qua fronte mala non esse contendant, quibus fatentur, si tanta fuerint, ut ea sapiens uel non possit uel non debeat sustinere, cogi eum mortem sibimet inferre adque ex
Abbreviated transcription (Latin):
boni nͥ ut  adũsus sp̃m non concupiscat. nec sit
macliutorio dĩ facimus. ne carni concupiscentiadũ¬
sus sp̃m sp̃u succumbente cedamus et ad ꝑpetran¬
dum peceatum nr̃a consensione ꝓtrahamur: Absit
g ut qͣm diu in hoc bello intestino sumus: iamnos
beacitudinem ad quam uincendo uolumus p̃ueni¬
re acleptosẽẽ. credam᷑: Et qui sẽ. usq ad eo: sapiens
ut contra libidines nullum habeat om̃ino conflic¬
tum. Quid illiuirtꝰ quȩ prudentia dr̃: ñ ne
tota uigilantia suabona discernit amał. ut in
illis appecendis istisq uitandis nullus error ob¬
repat: Ac ꝑ hoc et ipsa nos in malis uł malam
eẽ. consentite. libidini Illud tami malum cui nos
non consentire docet prudentia facit temꝑantia:
nec prudentia nec temꝑantia tollit huic uite:
Quid uisticia cuiꝰ manus ẽ. sua cuiq cribuere:
Unde fit inpsohomine quidam iustꝰ ordo naturȩ

Expanded text:
boni, nisi ut caro aduersus spiritum non concupiscat, nec sit boni, nisi ut caro aduersus spiritum non concupiscat, nec sit in adiutorio Dei facimus, ne carni concupiscenti aduersus spiritum spiritu succumbente cedamus et ad perpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamur. Absit ergo ut, quamdiu in hoc bello intestino sumus, iam nos beatitudinem, ad quam uincendo uolumus peruenire, adeptos esse credamus. Et quis est usque adeo sapiens, ut contra libidines nullum habeat omnino conflictum? Quid illa uirtus, quae prudentia dicitur, nonne tota uigilantia sua bona discernit a malis, ut in illis adpetendis istisque uitandis nullus error obrepat, ac per hoc et ipsa nos in malis uel mala in n consentire libidini. Illud tamen malum, cui nos non consentire docet prudentia, facit temperantia, nec prudentia nec temperantia tollit huic uitae. Quid iustitia, cuius munus est sua cuique tribuere unde fit in ipso homine quidam iustus ordo naturae,
Abbreviated transcription (Latin):
ormen. quia et ipsam pͥmis naturȩ deputant bonis.
nonne ipse ẽ. quo geruntur etiam insanorum illi
miserabiles motꝰ et facta quȩ horremus quando
ꝑ uertitur sensus ratioq sopiture Porro ipsauirtꝰ
quȩ ñ est int̃ pͥma naturȩ qm̃ eis postea doccri¬
na introducente suꝑuenit. cum sibi bonorum
culm̃ uindicet humanorũ quid hic agit nͥ ꝑͣtua
bella cum uitise nec exteriorib s interiorib. nec
alienis s planenr̃is et ꝓpͥis. maxime illa quȩ g̃oe
sophrosine. latine temꝑantia nominatur. qua
carnales infrenant᷑ libidines. ne inquaq flagitia
nĩcem consentientem trahant:. Neq enim nullũ ẽ.
uitium cũ sic̃ dicit apłs caro concupiscit adũiꝰ sp̃m
Cui uitio contraria iuitusẽ. cumsr endem dicit
sp̃ł concupiscit adũsuscaro:: Hec enim inquit
inucem adlasant ilis eiqquȩ uultis faciatis. Quid
auiteni faccre u aͥ cumꝑfici uolumꝰ finẽ sunimi

Expanded text:
oppjv, quia et ipsam primis naturae deputant bonis, oppjv, quia et ipsam primis naturae deputant bonis, nonne ipse est, quo geruntur etiam insanorum illi miserabiles motus et facta, quae horremus, quando peruertitur sensus ratioque sopitur? Porro ipsa uirtus, quae non est inter prima naturae, quoniam eis postea doctrina introducente superuenit, cum sibi bonorum culmen uindicet humanorum, quid hic agit nisi perpetua bella cum uitiis, nec exterioribus, sed interioribus, nec alienis, sed plane nostris et propriis, maxime illa, quae Graece ococpoaovirj, Latine temperantia nominatur, qua carnales frenantur libidines, ne in quaeque flagitia mentem consen tientem trahant? Neque enim nullum est uitium, cum, sicut dicit apostolus, caro concupiscit aduersus spiritum; cui uitio contraria uirtus est, cum, sicut idem dicit, spiritus. concupiscit aduersus carnem. Haec enim, inquit, inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. Quid autem facere uolumus, cum perfici uolumus fine summi
Abbreviated transcription (Latin):
det ubi sopiet᷑. si aliquo mi ẽfficiat᷑ in sanus: fueneti¬
ci mulca ac sueda cumdicunt uł faciunt perumq
abono suo ꝓposito et morib aliena. immo sobono
ꝓposito moribq contraria. sine illa cogitemꝰ. suot
tudeamus. si digne considemus. lacrimascener
uix possumus aut force non possum᷑ Quiddicam
de his qui demonum patiunt᷑ ui cursus: Ubiha¬
bent ab sconditam uł obrutã incelligentiam suã
quando scdm uoluntatem. et anima eorum et
corꝑe malignus utit᷑ sp̃s. Et quis considit hoc ma¬
lum in hac uita euenire non posse ñ posse sapienti:
De inde ꝑceptio ueritatis in hac carne quiał aut
quanta ẽ. quando sicut legimꝰ inueraci libro
sapientiȩ corpꝰ corruptibile ad gͣuat animam. ec
depͥmit t̾rena in habitatio sensum multa cogitan¬
tem: Impecus porro uł appetitus accionis si hoc
mͦ recte latine appellat᷑ eam quam greci uocant

Expanded text:
det, ubi sopietur, si aliquo morbo efficiatur insanus? Phrenetidet, ubi sopietur, si aliquo morbo efficiatur insanus? Phrenetici multa absurda cum dicunt, vel faciunt, plerumque a bono suo proposito et moribus aliena, imo suo bono proposito moribusque contraria, sive illa cogitemus, sive videamus, si digne consideremus, lacrymas tenere vix possumus, aut forte nec possumus. Quid dicam de his, qui daemonum patiuntur incursus? ubi habent absconditam vel obrutam intelligentiam suam, quando secundum suam voluntatem et anima eorum et corpore malignus utitur spiritus? Et quis confidit hoc malum in hac vita evenire non posse sapienti? Deinde perceptio veritatis in hac carne qualis aut quanta est, quando, sicut legimus in veraci libro Sapientiae, Corpus corruptibile aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ? Impetus porro vel actionis appetitus, si hoc modo recte latine appellatur ea quam Graeci vocant
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma nature quando. ubi. qͦmͦ tam bene se habe
in hac uita possunt ut non sub incertiscasib fluc¬
tuent: Quid enim dolor contrariꝰ uoluptati. quȩ
in quiecudo contraria quieti. in corpꝰ cade sapien.¬
tis ñ potest : Membrorũ certe amputatio uł de-¬
bilitas hominis expugnat incolumitatem. de for-¬
mitas pulchritudinem. imbecillitas sanitatem.
uires lassitudo. mobilitatem torpor aut tarditas
ranctur: S qui aliquid mala ualitudo m̃bilium¬
more concuciar. Qł stusq ad ponendas int̾ram
marius dorsi puias curuecut et homincin quoda
modo quadrupedem faciat. non ne omnetstatuen¬
di corpis et mouendi spetiem decusq puetiseat :
Qud ipsiuis anumi pͥmigenia quȩ appellant bona
rbi duo pͥma ponunt ꝓpt̃ compbensionẽ ꝑce pati¬
nemq ueritatis sensum et incelletum: S qualis
quantusq remanet sensus sic̃ alia taxam : fiat hõ
surdus et eocus. Racio sꝰ et incelligenta quo rece¬

Expanded text:
prima naturae, quando, ubi, quo modo tam bene se habere prima naturae, quando, ubi, quo modo tam bene se habere in hac uita possunt, ut non sub incertis casibus fluctuent? Quis enim dolor contrarius uoluptati, quae inquietudo contraria quieti in corpus cadere sapientis non potest? Membrorum certe amputatio uel debilitas hominis expugnat incolumitatem, deformitas pulchritudinem, inbecillitas sanitatem, uires lassitudo, mobilitatem torpor aut tarditas; rantur; sed quid si aliqua mala ualetudo membra tremore concutiat? quid si usque ad ponendas in terra manus dorsi spina curuetur et hominem quodam modo quadrupedem faciat? Nonne omnem statuendi corporis et mouendi speciem decusque peruertet? Quid ipsius animi primigenia quae appellantur bona, ubi duo prima ponunt onemque veritatis, sensum et intellectum? Sed qualis quantusque remanet sensus, si, ut alia taceam, fiat homo surdus et caecus? Ratio vero et intelligentia quo rece
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m iam uidemꝰ unde oportet ut credendo quetamus
Neq ipsum recte uiuere nob̃ ex nob est. nͥ credentes
ad uiuet. et orantes qui et ipsam fidem dedit. quanos
ab illoaduiuandos eẽ credamus Illi autẽ qui inista
uita fines bonorum et malorũ eẽ putauerunt. siue
in corꝑe. siue in animo. siue inutroq potentes sum¬
mum bonum. atq ut id explicatus eloquar. siue
in uoluptate. siue in iurtuce. sue in utraq suie in
quiece. siue inuirtute siue inutrisq siue in uolup.¬
tate simul et quiete. suie in uirtute. siue in utrisq.
siue in pͥmis naturȩ. siue in uirtutesiue in utrisq
hic beacieẽ. et a se ipsis beatificari mira uanitate
uoluerunt. irrisit hosueritas ꝑ ꝓpħam dicentem
Uł sicut hoc testimonium posuit apłs paulus:
ne uitȩ huiꝰ miserias explicare: quã lamentatusẽ
cicero inconsolatione de morte filiȩ sicut potuit:
S quantum ẽ qđ potuit: sa quippe quȩ dicunt᷑

Expanded text:
nostrum iam uidemus, unde oportet ut credendo quaeramus, nostrum iam uidemus, unde oportet ut credendo quaeramus, neque ipsum recte uiuere nobis ex nobis est, nisi credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuuandos esse credamus. Illi autem, qui in ista uita fines bonorum et malorum esse putauerunt, siue in corpore siue in animo siue in utroque ponentes summum bonum, adque, ut id explicatius eloquar, siue in uoluptate siue in uirtute siue in utraque; siue in quiete siue in uirtute siue in utraque; siue in uoluptate simul et quiete siue in uirtute siue in utrisque, siue in primis naturae siue in uirtute siue in utrisque; hivoluerunt. Irrisit hos Veritas per prophetam dicentem, l, sicut hoc testimonium posuit apostolus Paune uitae huius miserias explicare? Quam lamentatus est Cicero in consolatione de morte filiae, sicut potuit; sed quantum est quod potuit? Ea quippe, quae dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cos affirmant eẽ. distantiam: nec eorununtẽ. qͥcqͣm
siue cinicos. siue alio quo libethabitu et uicai inhis
finib quos ueros putant quisq philosophetur: E x
trib porro illis uite generib ocioso. auctuoso. et qđ
ex utroq compo situmẽ. hoc etium sibi placere asseue¬
rant: Hȩc sensisse.  docuisse achademicos ueteres.
uarro asserit. auctore anchioco magistio ciceroniset
suo. quem sane cicerq in plurib fuisse stoicum. quem
uetẽm achademicum uult uidi: S quidatl nos qui
potiꝰ de rebꝰ ipsis iudicare debemus qͣm ꝓmagno de
quid dĩ ciuitas de his singłis int̾rogata respondeat.
ac pͥmum definib bonorum malorũq quid sentiat:
respondebit uitam ȩt̃nã et̃ sũmum bonũ ȩternamu̾
mortem summũ malum:łpt̃ illam ꝓinde adipis.¬
cendam istãq uitandam: recte nob̃eẽ uiuendum.
ꝓpt̃ qđ scriptumẽ. iustꝰ ex fide uiuit. qm̃ neq bonum

Expanded text:
cos adfirmant esse distantiam, nec eorum interest quidquam, cos adfirmant esse distantiam, nec eorum interest quidquam, siue Cynico siue alio quolibet habitu et uictu in his finibus, quos ueros putant, quisque philosophetur. Ex tribus porro illis uitae generibus, otioso, actuoso et quod ex utroque conpositum est, hoc tertium sibi placere adseuerant. Haec sensisse adque docuisse Academicos ueteres Varro adserit, auctore Antiocho, magistro Ciceronis et suo, quem sane Cicero in pluribus fuisse Stoicum quam ueterem Academicum I unIt uideri. Sed quid ad nos, qui potius de rebus ipsis iudicare debemus, quam pro magno de quid ciuitas Dei de his singulis interrogata respondeat ac primum de finibus bonorum malorumque quid sentiat: respondebit aeternam uitam esse summum bonum, aeternam uero mortem summum malum; propter illam proinde adipiscendam istamque uitandam recte nobis esse uiuendum. Propter quod scriptum est: Iustus ex fide uiuit; quoniam neque bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib p̃ualere et cȩt̾a huiꝰ modi talia sunt: ut
ec iutꝰ sine his ẽẽ possit. et ipsa sine uirtute bonasint:
Tam̃ et sodm istos etiam ipsa ꝓpt̃ se ipsa diligit uutꝰ.
utit᷑q illis et fruit᷑ sic̃ uirttutem decet Hatic uitã
beatam etiã socialem ꝑhibent eẽ quȩ amicorumbona
ꝓpt̃ se ipsa diligat sicut sua. eisq ꝓpt̾ se ipsos hoc
uelic qđ sibi siue indomosint sicut conuixet liberi
Et quicumq domestici siue in loco ubi domus eiꝰ est
sicut ẽ. urbs: ut sunt hi qui cuies uocant᷑: Siue in toto
orbe ut sunt gentes quas ei societas humana coniungit.
sue in ipso mundo qui censet᷑ nomine oli et t̾rȩ sic̃
dicunt eẽ. dõ quosuolunt amicoseẽ. homini sapienti
quos nos familiariꝰ angłosdigicimus De bonorum
autem et econtrario malorum finib: negant ullo mͦ
ẽẽ. dubitandum Et hanc int se et nouos achadenu¬

Expanded text:
ingentibus praeualere et cetera huius modi talia sunt, ut ingentibus praeualere et cetera huius modi talia sunt, ut et uirtus sine his esse possit et ipsa sine uirtute; bona sunt tamen, et secundum istos etiam ipsa propter se ipsam diligit uirtus, utiturque illis et fruitur, sicut uirtutem decet. Hanc uitam beatam etiam socialem perhibent esse, quae amicorum bona propter se ipsa diligat sicut sua eisque propter ipsos hoc uelit quod sibi; siue in domo sint, sicut coniux et liberi et quicumque domestici, siue in loco, ubi domus est eius, sicuti est urbs, ut sunt hi qui ciues uocantur, siue in orbe toto, ut sunt gentes quas ei societas humana coniungit, siue in ipso mundo, qui censetur nomine caeli et terrae, sicut esse dicunt deos, quos uolunt amicos esse homini sapienti, quos nos familiarius angelos dicimus. De bonorum autem et e contrario malorum finibus negant ullo modo esse dubitandum et hanc inter se et nouos Academi