comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sare non possunt. Spoliare ergo gregẽ
diii raptores conant᷑. qui corporea quad̃ã
mentis intentione duri ac rigidi nequaquã
solent a suo errore deflectere. Et ideo
apłs ait Hereaicũ hominẽ post unam
correptionẽ deuita. sciens quia subuersiᷤ
est qui eiusmodi est. Hos scripturȩ uerus
interpres xp̃c illudit. ut inanes suos inua¬
num effundant impetꝰ. & nocere ñ possint
Qui siquem uersuta disputationis suȩ circũ¬
scriptione pręuenerint : faciunt obmutes¬
cere Mutus est enĩ. qui uerbũ dĩ non
eadem qua est gła confitetur. Caue ergo
ne tibi uocẽ tollat hereticus. si prior eum
non ipse deprehenderis. Serpit enim dũ
latet eius ꝑfidia. Si autem cõmenta impi¬
etatis eius non agnoneris : iacturam piae
uocis timere pt xris. Caue igit᷑ uersutȩ
disputationis uenena. Animã petunt:
guatur inuadunt. uitalibus uulnꝰ affigunt
Graues sunt morsus heretiaꝵ: quia ipsis

Expanded text:
sare non possunt. spoliare ergo gregem sare non possunt. spoliare ergo gregem domini raptores conantur, qui corporea quadam mentis intentione duri ac rigidi nequaquam solent a suo errore deflectere. et ideo apostolus ait: haereticum hominem post unam correptionem deuita sciens quia subuersus est qui eiusmodi est. hos scripturae uerus interpres Christus inludit, ut inanes suos in uanum effundant inpetus et nocere non possint. qui si quem uersuta disputationis suae circumscriptione praeuenerint, faciunt ommutescere; mutus est enim qui uerbum dei non eadem qua est gloria. confitetur. caue ergo ne tibi uocem tollat haereticus, si prior eum non ipse deprehenderis. serpit enim, dum latet eius perfidia; si autem conmenta inpietatis eius agnoueris, iacturam piae uocis timere non poteris. caue igitur uersutae disputationis uenena; animam petunt, guttur inuadunt, uitalibus \'}\' adfigunt. graues sunt morsus haereticorum, qui ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
lupi me prius uidisse credant᷑. & sollẽpne
uocis extorsisse suffragium. Nonne lupiᷤ
istis heretici comparandi sunt. qui insidi¬
ant᷑ ouilibus xp̃i. fremut circa caulas.
nocturno magis tempore quam diurno:
Semꝑ enim ꝑfidis nox est. qui lucem xp̃i
quantũ in ipsis est fuscare conant᷑. Uer¬
sant᷑ ergo circa caulas. stabula tam̃ xp̃i
intrare non audent. Et ideo ñ sanantur
quia in stabulum suũ non uult eos xp̃c
inducere. in quo curatꝰ est ille. qui de hie¬
rusalem descendens incidit in latrones. quẽ
uulneribus alligatis infuso oleo & uno
imponens in iumentũ suũ samaritanꝰ ille
duxit in stabulum. & sanandũ stabulario
dereliquit. Non accipiunt ergo medicinã
qui medicũ non requirunt. Si enĩ requi¬
rerent: non derogarent. Explorant pas¬
toris absentiam. Et ideo pastores aecdarũ
uel necare uel inexiliũ agere contendunt.
quia prȩsentibus pastoribus oues xp̃i incur¬

Expanded text:
lupi me prius uidisse credantur et sollemne lupi me prius uidisse credantur et sollemne uocis extorsisse suffragium. nonne lupis istis haeretici conparandi sunt, qui insidiantur ouilibus Christi, fremunt circa caulas nocturno magis tempore quam diurno? semper enim perfidis nox est, qui lucem Chrisquantum in ipsis est fuscare conantur. uersantur ergo circa caulas, stabula tamen Christi intrare non audent et ideo non sanantur, quia in stabulum suum non uult eos Christus inducere, in quo curatus est ille qui de Hierusalem descendens incidit in latrones. quem uulneribus adligatis, infuso oleo et uino inponens in iumentum suum Samaritanus ille duxit in stabulum et sanandum stabulario dereliquit. non accipiunt ergo medicinam qui medicum non requirunt; si enim requirerent, non derogarent. explorant pastoris absentiam et ideo pastores ecclesiarum uel necare uel in exilium agere contendunt, quia praesentibus pastoribus oues Christi incur
Abbreviated transcription (Latin):
ces ego mitto uos. sicut agnos
inter lupos. Contraria sunt ista
sibi animalia. ut alia ab alus de¬
uorentur. Sed bonus pastor lupos gre¬
gi suo timere non nouit. idoq isti disci¬
puli non in prȩdã sed ad grãm diriguit᷑
Sollicitudo enim boni pastoris efficit. ut
lupi in agnos audere nihil possint. Lupi
quid significare uident᷑ debemꝰ aduerteri
Bestię nempe sunt quȩ isidiant᷑ ouilibus.
circa pastorales uersant᷑ casas. habitacula
domorum intrare non audent. sonum
canum. absentiamq aut desidiam pastori
explorant. ouiũ guttur inuadunt ut aito
strangulent. feri. rapaces. idemq natura
corporis rigidiores. ut se facile non possint
inflectere impetu quodã suo feruntur
& ideo sepe illudunt᷑. Tum prȩterea si
quem priores hominẽ uideruit: uocem
enis quadam naturȩ ui ferunt᷑ eripere
si autẽ homo prius eos uiderit: exagita¬
re memorantur: Et ideo cauendũ mibi
est. ne si in hodierno tractatu sp̃ualium
mysterioꝵ gr̃ã non potuerit refulgere.

Expanded text:
ce ego mitto uos sicut agnos inter lupos. contraria sunt ista sibi animalia, ut alia ab aliis deuorentur. sed bonus pastor lupos gregi suo timere non nouit, ideoque isti discipuli non in praedam, sed ad gratiam diriguntur; sollicitudo enim pastoris boni efficit, ut lupi in agnos audere nihil possinquid significare uideantur debemus aduertere. bestiae nempe sunt quae insidiantur ouilibus, circa pastorales uersantur casas, habitacula domorum intrare non audent, somnum canum, absentiam aut desidiam pastoris explorant, ouium guttur inuadunt, ut cito strangulent. feri et rapaces idemque natura corporis rigidiores, ut se facile non possint inflectere, inpetu quodam suo feruntur et ideo saepe luduntur. tum praeterea si quem priores hominem uiderint, uocem eius quadam naturae ui feruntur eripere: si autem homo prius eos uiderit, exagitare memoratur. et ideo cauendum mihi est ne, si in hodierno tractatu spiritalium mysteriorum gratia non potuerit refulgere,
Abbreviated transcription (Latin):
quanta sunt quȩ nobis ꝓmittunt᷑
in çęlis: uilescunt animo om̃a quȩ
habent᷑ in terris. Terrena nãq substan¬
tia supernę felicitati cõparata. pondus
est non subsidiũ. Temporalis uita ȩternȩ
uitȩ cõparata. mors est potius dicenda
quam uita. Ipse enĩ cotidianus defectus
corruptionis. quid est aliud quã quędã
plixitas mortis : Quȩ autẽ lingua dice¬
re. uel quis intellectus capere. sufficit.
illa suꝑnȩ ciuitatis quanta sint gaudia
augłorum choris interesse. cũ beatissinᷤᷤ
spiritibus głȩ conditoris ad sistere. prae¬
sentẽ dĩ uultũ cernere. incircumscriptũ
lumen uidere. nullo mortis mȩcu affici.
incorruptionis ꝑpetuȩ munere lȩcari:
Sed̃ ad hȩc andita mardescit anmiꝰ. iamq
illic cupit adsistere. ubi se sperat sine sine
gaudere. Sed ad magna prȩmia ꝑueniri
non potest. nisi ꝑ magnos labores: Unde
& paulus egregius prȩdicator dicit Non
orũ. sed non deterreat certam̃. laborũ

Expanded text:
quanta sunt quae nobis promittuntur in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intellectus capere sufficit illa supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, 1627 cum beatissimis spiritibus gloriae conditoris assistere, praesentem Dei vultum cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator dicit: Nonorum, sed non deterreat certamen laborum.
Abbreviated transcription (Latin):
ni relinquere sua. sed ualde. laboriosũ est
relinquere semecipsum. Minus quippe est
abnegare qđ habet. ualde enĩ multũ est
nobis dns prȩcepit ut renuntiemꝰ nr̃is. qua
quicũq ad fidei agonem uenaaius: luctã
contra malignos sp̃s summꝰ: Nibilautẽ
maligni sp̃s in hoc mundo ꝓpriũ possident
Nudi ergo cũ nudo luctari debenius. Nam
si uestic᷑ quisq cũ nudo luctat᷑: cituis ad
terrã deicit᷑. quia habet unde tencatur
Q uid enim sunt terreua om̃a. iul que dd
corporis indumnenta: Qui ergo contra
diabolum ad certam̃en ꝓperat : uestim̃ta
abiciat ne succũbat: Nill in hoc mun¬
do amando possideat. nullas rerum la¬
bentiũ delectationes requirat: ne uude.
ad uotũ tegitur: ad casum inde teneat᷑
N ectam̃ sufficit nr̃a relinquere. nisi relin¬
quamꝰ & nos. Qiud est qđ dicinus.
relinquamꝰ & nos: Si enĩ nosipsos relin¬
quimus. quo ibimꝰ extra nos: Uel quis

Expanded text:
ni relinquere sua, sed valde laboriosum est ni relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde enim multum est Dominus praecepit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis
Abbreviated transcription (Latin):
AC REDEOPTOR NÃ
Nouus̃ ho mo
uenit in mundũ: noua
prȩcepta edidit.
& enim nr̃ȩ ueteribus uitus enutritae
contrarietatẽ. opposuit nouitatis suae
Quid enĩ uetus quid carnalis homo noue¬
rat nisi sua retinere. abiena rapere si
posset. concupiscere si non posset: Sed
celestis medicus singulis quibusq uitus
olnuantia adhibet medicamenta. Nam
sicut arte medicinę calida frigidis
frigida calidis curant᷑: ita dñs nr̃ con¬
traria opposuit prȩdicamenta peccatis. ut
lubricis continentiã. tenacibus largitatẽ
iracundis mansuetudinẽ. elatis prȩciperet
humilitatẽ Certe. cum se. sequentibus
noua mandata ꝓponeret dixit. Nisi
quis renuntiauerit om̃ibus quȩ possidet.
non potest m̃s esse discipulus. Acsi aꝑte
dicat. Qui ꝑ uitã ueterem aliena concu¬
piscitis: per nouȩ conuersationis studiũ
& ur̃a largimini. Quid uero in hac lec¬
tione dicat audiamꝰ: Qui uult post me
uenire: abneget emetipsum Iln dicitur
nos. Et fortasse laboriosunt non est homi¬

Expanded text:
ac Redemptor noster novus homo venit in mundum, nova praecepta edidit e enim nostrae veteri in vitiis enutritae contrarietatem opposuit novitatQuid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid vero in hac lectione dicat, audiamus: Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur s recurrat. Laboriosum non est homi
Abbreviated transcription (Latin):
duceret᷑ Patronũ ur̃a fraternitas quȩreret.
magnisq precibus ageret ut apud tantũ
iudicẽ sibi defensor ueniret. Ecce distric¬
tus iudex uenturus est. tanti illius angłoꝵ
n illo conuentu causa nr̃a discutit᷑. & ta¬
men nos patronos modo non quęrimus
quos tunc defensores habeamꝰ Adsunt
defensores nr̃i scĩ martyres. Rogari uo¬
lunt. atq ut ita dixerĩ quęrunt ut
quęrant᷑. Hos ergo ad nitores ur̃ȩ ora¬
tionis quȩrite. hos ꝓtectores ur̃i reatus
inuenite. quia ne. p̾unire. peccatores de¬
beat. rogari uult & ipse qui iudicat
Vnde & tam longo tempore cõminat᷑ irã.
& tamen misericordit expectat Sic au¬
tem nos & miscda eiis refoueat. ut nul¬
lomodo negligentes reddat. sic peccata
nr̃a ꝑturbent. ut mens in desperatione
non pruat. quia etsi presumentes metu¬
imus & metuentes speramꝰ: ae ternum
regnũ citius adepturi sumꝰ. ꝑ eũ qui

Expanded text:
duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est, tanti illius angelorIn illo conventu causa nostra discutitur, et tamen nos patronos modo non quaerimus, quos tunc defensores 1593 habeamus. Adsunt defensores nostri sancti martyres, rogari volunt, atque, ut ita dixerim, quaerunt, ut quaerantur. Hos ergo adjutores vestrae orationis quaeriinveniamus: quia ne punire peccatores debeat, rogari vult et ipse qui judicat, unde et tam longo tempore comminatur iram, et tamen misericorditer exspectat. Sic autem nos misericordia ejus refoveat, ut nullo modo negligentes reddat: sic peccata nostra perturbent, ut mens in desperationem non proruat: quia et si praesumentes metuimus, et metuentes speramus, aeternum regnum citius adepturi sumus, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nos modo uisitas. nos te in diem iudicii
requiremꝰ. & quicquid possumꝰ prestamus
tibi. Quo dicto. ab oculis eoꝵ ablati sunt¬
errita illa ad adorandũ reduit. seseq in
lacrimis plixius effudit. Et facta est post
hoc tanto instantior in prece. quanto
certior de ꝓmissione. Si autẽ iuxta
pauli uocẽ est fides sperandarũ substantia
rerũ argumentũ non apparentũ: nequa¬
quã iam dicimꝰ ut uenturã uitã credatis.
quia ecce ipsi qui in illa uiuunt. humanis
obtutib uisibilit̃ pręsentant᷑. Quod enĩ
uideri potest: melius dicit᷑ sciri quam
credi Uenturã ergo uitã nos dñs magis
uoluit scire quã credere. qui eos quos
inuisibiliter recipit apud se. uiuere nob̾
indice habetis patronos facite. hos in diẽ
tanti terroris illius defensores habete
Certe si apud quendam magnũ iudicẽ cau¬
sa quelibet ur̃a esset die crastino uentilan¬
da: totus hodiernus dies in cogitatione

Expanded text:
nos modo visitas, nos te in die judicii nos modo visitas, nos te in die judicii requiremus, et quidquid possumus, praestabimus tibi. Quo dicto, ab oculis ejus ablati sunt. Territa illa ad orandum rediit, seseque in lacrymis prolixius effudit. Et facta est post hoc tanto instantior in prece, quanto certior de promissione. Si autem, juxta Pauli vocem, Fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , nequaquam jam dicimus ut venturam vitam credatis, quia ecce ipsi qui in illa vivunt, humanis obtutibus visibiliter praesentantur. Quod enim videri potest, melius dicitur sciri, quam credi. Venturam ergo vitam nos Dominus 1592 magis voluit scire, quam credere, qui eos quos invisibiliter recipit, apud se vivere nobisjudice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
sed xp̃ianitatis non habent fidom: Sola
esse iusibilia estimant. iniusibilia non
appetunt: quia nec esse. suspicantur
Ad sc̃orum martyrũ corpora consistimus
fr̃s mei Nuniquid isti carnẽ suam in
morte. darent. nisi eis certissime. constitisset
esse uitã pro qua mori debuissent:
ecce qui ita crediderunt. muiraculis coru¬
scant. Ad extincta namq e. corpora ui¬
uentes egri ueniunt. & sanantur. Periuri
ueniunt. & a demonus uexant᷑ Demonidei
ueniunt. & liberant᷑. Quomͦ ergo uiuunt
illic ubi uiunt. si in tot miraculis uiuunt
hic ubi mortui sunt:
merito. quã religiosis quibusdã seniorib
enarrantibus agnoni. Gothorũ tempore.
matrona quȩdã fuit ualde. religiosa. quȩ
ad horũ martyrũ aecdam crebro uenie¬
bat. Quadã die dum ex more ad ado¬
randũ uenisset: egrediens duos stantes
sub peregrino habitu monachos inuenit.
Peregrinos credidit. dari eis aliquid elemo¬
sinȩ prȩcepit Sed priusquã eius erogator

Expanded text:
sed Christianitatis non habent fidem. Sola sed Christianitatis non habent fidem. Sola esse visibilia aestimant, invisibilia non appetunt, quia nec esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita crediderunt, miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt et sanantur, perjuri veniunt et a daemonio vexantur, daemoniaci veniunt et liberantur. Quomodo ergo vivunt illic ubi vivunt, si in tot miraculis vivunt hic ubi mortui sunt? merito, quam religiosis quibusdam senioribus narrantibus agnovi. Gothorum tempore matrona quaedam fuit valde religiosa, quae ad horum martyrum ecclesiam crebro veniebat. Quadam die dum ex more ad orandum venisset, egrediens, duos stantes sub peregrino habitu monachos invenit, peregrinos credidit, dari eis aliquid eleemosynae praecepit. Sed priusquam ejus erogator
Abbreviated transcription (Latin):
dona cȩlestia: terrenis ꝓmissionib suadet᷑
Cur hoc nisi ut dũ esset aliquid qđ eiucino
ꝑciperet. illud iam fidelius crederet quod
de longinquo audire potuisset: Carnals
etenĩ popłs si parua non acciperet. magna
non crederet. Om̃ps ergo ds largiendo
terrena suadet ad cȩlestia. ut ꝑcipieus
qđ uideret sperare disceret qd ininime
uidebat. & tanto solidior de. in uisibilib
fieret. quanto eũ ad spei cercitudinem
iusibilia ꝓmissa fulcirent. Unde recte
quoq ꝑ psalmistã dicitur. Dedit eis
regiones gentiũ. & labores populorum
possederunt. ut custodiant iustificationeᷤ
eius & legẽ eius requirant. Sic ergo
hoc loco rudibus discipulis ueritas loquenꝰ
uidendũ regnum dĩ ꝓmittit in terra. ut
hoc ab eis fidelibus in celo presumatur
Ex ipso itaq regno quod iã uidemus in
mundo sublimatũ. speremꝰ regnũ quod
in celo credimꝰ ꝑcipiendũ. Nam funt
nonnulli qui xp̃ianitatis nomine censent᷑.

Expanded text:
dona coelestia terrenis promissionibus suadetur. dona coelestia terrenis promissionibus suadetur. Cur hoc? nisi cum esset aliquid quod e vicino perciperet, illud jam fidelius credede longinquo audire potuisset? Carnalis etenim populus si parva non acciperet, magna non crederet. Omnipotens ergo Deus largiendo terrena, suadet ad coelestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque regno quod jam videmus in mundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendum. Nam sunt nonnulli qui Christianitatis nomine censentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Aecła uocat᷑ Unde scriptũ est Ilitter
filius hominis angłos suos. &x colligent de
regno eiꝰ om̃a scandala. In illo qͥppe regno
scandala non erunt. ubi ꝓfecto reprobi
non admittunt᷑. Quo uidelicet exemplo
colligit᷑. qđ hoc loco regnũ dĩ prȩsens ȩcłã
uocat᷑. Et quia non milli ex discipulis usq
adeo in corpore. uicturi erant. ut eccłam
dĩ constructã conspicerent & contra mundi
huius głam erectam: consolatoria ꝓmissione
dicit᷑ nunc. sunt quidã de hic stantib qui
non gustabunt mortẽ donec uideant regnũ
dĩ Sed cũ tanta dñs subeunde mortis
prȩcepta ederet: quid necessariũ fuit ut
ad hanc subito ꝓmissionẽ ueniret: Qđ
si subtilit̃ attendamꝰ : quanta dispensati¬
one pietatis agat᷑ agnoscimꝰ. Discipulis
enĩ rudibus etiam de pręsenti uita aliquid
ꝓmittendũ fuit. ut possent robustius in
futura solidari. Sic ifrahelitico populo
ex egypti terra liberando repmissionis
terra ꝓmuttit᷑. & cũ uocandus esset ad

Expanded text:
esia vocatur. Unde scriptum est: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . In illo quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant r Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscemus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando, repromissionis terra promittitur; et cum vocandus esset, ad
Abbreviated transcription (Latin):
obsecramus ꝓ xp̃o reconciliamini dõ lcce
int̃ nos & dm discordiã peccando fecimꝰ
&e tam̃ ad nos ds suos legatos prior misit
ut nosipsi qui peccauimꝰ. ad pacem di ro¬
gati ueniamus. Crubescat ergo humana
suꝑbia. confundat᷑ quisq si non satifaciat
prior ꝓrimo. quando post culpã nram
ut ei reconciliari debemus & ipse qͥ offen¬
sus est. legatis interuenentib obsecrat ds
Sequit᷑ Dico autẽ uobis. uere sunt aliqui
hnc stantes qui non gustabiunt morten

Expanded text:
sto, reconciliamini Deo . Ecce inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat prior proximo, quando post culpam nostram ut ei reconciliari debeamus et ipse qui offensus est, legatis intervenientibus, obsecrat Deus. 6. Sequitur: Dico autem vobis, vere sunt aliqui hic stantes qui non gustabu
Abbreviated transcription (Latin):
cimus priores satisfacere. Cor quippe
carnale dũ huius uitȩ głam querit: hu¬
militatẽ respuit. Et plerũq ipse homo
qui irascit᷑ discordanti sibi reconciliari
appetit. sed ire ad satisfaciendum prior
erubescit. Peusemꝰ facta ueritatis. ut ui¬
deam̾ quo iaceant nr̃ȩ prauitatis actioneᷤᷤ
Si enĩ menbra sumi capitis sumꝰ: imitari¬

Expanded text:
cimus priores satisfacere. Cor quippe cimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta Veritatis, ut videamus quo jacent nostrae pravitatis actiones. Si enim membra sum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ecce nunc apud se homines dicunt
Nos iã dñm or sermones eiꝰ non erubescimus.
quia apta cũ uoce. ꝓfitem᷑. Quibus ego
respondeo. qđ in ħac plebe xp̃iana sunt
nonnulli qui xp̃m ideo confitent᷑ quia
cunctos ap̃ianos esse aspiciunt. Nam si
nomen xpĩ in tanta hodie gła non esset.
Non ergo ad ꝓbationẽ sidei uax sufficit
ꝓfessionis. quam defendit a uerecundia
ꝓfessio generalitatis. Est tam̃ ubi se quisq
interroget. ut in confessione. xp̃i se ue¬
raciter ꝓbet. si non iã nomen eiꝰ erubescit
si plena uirtute mentis hunanũ pudorẽ
subdidit. Certe enĩ ꝑsecutionis tempore.
erubescere poterant fideles substantus
nudari. de diguitatib deici uerberibuᷤᷤ
affligi. Pacis autẽ tempore quia hȩc aur̃iꝰ
ꝑsecutionib defunt: est aliud ubi ostenda¬
mur nobis. Uerem sepe. a ꝓximis despici
dedignam᷑ iniurias ꝑati tolerare. Si con¬
tingat iurgiũ fortasse cũ ꝓximo: erubes¬

Expanded text:
Sed ecce nunc apud se homines dicunt: Sed ecce nunc apud se homines dicunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus: quia aperta eum voce profitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Nam si nomen Christi in tanta hodie gloria non esset, Non ergo ad probationem fidei vox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubes
Abbreviated transcription (Latin):
ad colligendũ. quando stare non potest ipse
qui colligit: Cursũ ergo suum quisq
consideret. & cognoscit sibi posse sufficere
parua quȩ habet. Sed fortasse metuit.
ne in huius uitȩ itinere sũptus desit
Longa nr̃a desideria merepat ua breuis
ncassũ multa portant᷑. cũ iuxta est qͦ ꝑgit᷑¬
lerumq autẽ & auaritiã iuncimꝰ. sed adhu
obstat qđ uias rechitudinis minori tenemꝰ
custodia ꝑfectionis. Nam sepe labentia
cuncta despicimꝰ. sedtamen adhuc humanȩ
uerecundiȩ usu prȩpedimꝰ. ut rectitũdi¬
nem quã seruamus in mente. nondiun
exprimere. ualeamꝰ in uoce Et tanto
dĩfaciem ad iustitiȩ defensionẽ. negligimꝰ.
quanto humanas facies contra iustitiam
uerem᷑. Sed huic quoq uulneri ẽgruũ
subiungit᷑ medicamentum. cũ dñs dicit
Qui me erubuerit & meos sermones: hunc
silius hominis erubescet cũ uenerit in ma¬
iestate sua & patris & scõrum angłorum

Expanded text:
ad colligendum, quando stare non potead colligendum, quando stare non potequi colligit? Cursum ergo suum quisque consideret, et cognoscat sibi sufficere parva quae habet: sed fortasse metuit ne in hujus vitae itinere sumptus desit: longa nostra desideria increpat via brevis, incassum multa portantur, cum juxta est quo pergitPlerumque autem et avaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum Dominus dicit: Qui me erubuerit et meos sermones, 1590 hunc Filius hominis erubescet cum venerit in majestate sua, et Patris, et sanctorum angelorum. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uoluerit animã suã saluam facere ꝑdet
eam. & qui ꝑdiderit. animã suam propter
me saluam faciet eã. acsi agricolȩ dicat᷑
Frumentũ si seruas ꝑdes. si seminas renouas
Quis enẽ nesciat qđ frumentũ cum in semi¬
ne nuttit᷑ perit ab oculis : In terra de¬
ficit. sed unde putrescit in puluere: inde
uiridescit in renonatione: Quia uͦ scã
aeccła aliud tempus habet ꝑsecutioniᷤ. atq
alud plcis: redẽptor nr̃ ipsa cius tẽpora
distinguit in prȩceptis Nam ꝑserutionis
tempore ponenda est anima. pacis autem
tempore ea quȩ amplius dominari possunt
frangenda sunt desideria terrena. Unde
& nunc dicit᷑. Quid enĩ ꝓficit homini si
lucret᷑ totũ mundum. se. autẽ ꝑdat et
detrimentũ sui faciat. Cũ persecutio ab
aduersarus deest: ualde ugilantius cor
custodiendũ est. Nam pacis tẽpore. quia
licet uiuere: libet etiã ambire: Quȩ ꝓfecto
auaritia bene compescit᷑. si ipse status ambi¬
entis sollicite consideret᷑:. Nam cur instet

Expanded text:
uerit animam suam salvam facere, perdet eam; et qui perdiderit animam propter me, salvam faciet eam, ac si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat, quod frumentum cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis. Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim prodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideretur. Nam cur instet
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad condescendendũ uitus ꝑtraliat. dũ
adculpas quisq non debeat ꝑ compassionẽ
exercere sed zelum. Compassio quippe ho¬
mini. & rectitudo uitus delict̾. ut in uno¬
eodemq homine. & diligamꝰ honum quod
factum est & ꝑsequam᷑ mala quȩ fecit.
ne dũ culpas in caute remittimꝰ i non iam
ꝑ caritatem cõpati. sed ꝑ negligentiam
condescendisse udeam᷑: Sequit᷑. Qui

Expanded text:
usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compassio quippe homini, et rectitudo vitiis deeodemque homine et diligamus bonum quod factum est, et persequamur mala quae fecit: ne dum per charitatem compati, sed per negligentiam condescendisse videamur, » i
Abbreviated transcription (Latin):
laudat᷑. Et tantũ se celetius foras fanda
quantum ad humanos oculos ꝑ ostensum
pallorem orit. Et plerũq fit ut qđ causa
dĩ agi credit̾. ꝓ solis humanis fauoribus
agatur. Quod bene symon ille significat
qui inuentꝰ in itinere crucẽ dnicam in
Angariam portat Aliena quippe. ouer.
in angaria portant᷑. quando ꝑ uanitatiᷤᷤ
studiũ aliquid gerit᷑ Qui ergo ꝑ symonẽ
designant᷑. nisi abstinentes &e arrogantes :
Qui ꝑ abstinentia quidem caruẽ afficiunt.
sed fructũ abstinentię interius ñ reqrunt
Crucẽ ergo dñi in angaria symon portat
quia cũ ad opus bonuꝰ ex bona uoluntate.
ñ ducit᷑: rẽ iusti sine fructu peccator ope¬
ratur Uude iselem symoni crucẽ. portat
sed non morit᷑. quia abstuentes & arrogan¬
tes ꝑ abstinentiã quidẽ corpꝰ afficiunt
sed ꝑ desideriũ głȩ mundo uiuunt. Coni¬
passionẽ uero anii plerũq latenter
obsidet pietas falsa. ut hanc nonnumqũ.

Expanded text:
laudatur; et tanto se celerius foras fundit, laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium adesignantur, nisi abstinentes et arrogantes, qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt? Crucem ergo Domini in angariam Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructi peccator operatur. Unde et idem Simon crucem portat, sed non moritur: quia abstinentes, et arrogantes, per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
me. Duob eteñt modis crurtollitur. cũ
aut ꝑ abstinentiã afficit᷑ corpus. aut per
cõpassionẽ ꝓrimi affligit᷑ aninius Pensemꝰ
qualit̃ utroq modo paulus eucẽ suam
tulerat qui diceiat. Castigo corpus meũ
&i in seruitutẽ redigo ne forte aliis prȩ¬
dicaus ipse reprobus esrcar. Ecce in afflic¬
tione corporis audiuimꝰ crucẽ carnis.
audianꝰ᷑ nunc in cõpassione ꝓximi crucẽ
mentis. Ait. Quis infiriat᷑ &e ego non
infirmor: Quis scandalitat᷑ & ego ñ
uror: Perfectus quippe predicator ut
exemplũ daret abstinentiȩ: crucẽ porta¬
bat in corpore. & quia in se trahebat dãp¬
na infimitatis alienȩ: crucẽ portabat in
corle Sed quia ipsis uirtutib quedam
uitia iurta sunt : dicendũ nobis est quo ã
uitiũ abstinentiã carnis &e qđ obsideat
compassionẽ mentis. Euicino namq ãbs¬
tineutiã cariis nonnu̾mquã uana gła ob¬
sidet: quia dũ tenuitas in corpores duor
Pallor in uueltu conspic̾it᷑: uirtus patefacta

Expanded text:
me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam affligitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, dicendum nobis est quod vitium abstinentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta
Abbreviated transcription (Latin):
repente exardescimꝰ. & dum foris inudi
esse. cupimꝰ. intus grauiter ferim᷑. Dum
parua foris defendimꝰ. intus amittimus
marima. quia dũ rem diligimꝰ tempo¬
ralem: uerã amittimꝰ dilectionẽ. Oĩis
quippe. qui nr̃a tollit mimicus est. Sed
si odio habere cȩperimꝰ inimicũ: intuse
qđ perdimꝰ. Cũ ergo aliquid exterius
a ꝓximo patimur: contra occultũ rap¬
torem interius uigilemꝰ. Qui numquã
meluis uincit᷑. nisi cũ raptor exterior
amatur. Ana quippe & summa est
ꝓbatio caritatis. si & ipse diligit᷑ qui
aduersatur. Hinc est quod ipsa ueritaᷤᷤ
& crucis patibulũ sustinet. &e tamen
ipsis suis ꝑsecutoribus affectum dilecti

Expanded text:
repente exardescimus; et dum foris invicti repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dile
Abbreviated transcription (Latin):
lle enĩ ueraciter caritatem habet. qui
& Amicũ diligit in do. & inimicũ diligit
propter dm̃. Nam sunt nonnulli qui
diligunt ꝓximos. sed per affectũ cogna¬
tionis & carnis. Quibus tamen in hac
dilectione sacra eloquia non contradicunt.
Sed aliud est qđ sponte impendit᷑ nature
aliud qđ prȩceptis dĩcis ex dcaritate
debetur obedientiȩ. Hi nimirum & pro¬
ximũ diligunt. & tamen illa sublimia
dilectionis prȩmia non assequunt᷑. quia
amorẽ. suum non spũaliter sed carnalit̃
impendunt. Proinde cum dñs diceret
hoc est mandatum meũ ut diligatis in¬
uicem: protinꝰ addidit sicut dilexiuos.
ac si aꝑte dicat. Adhoc dinate. ad qđ
intuendum est. qđ antiqus hostis dum
mentẽ nram ad rerũ temporaliũ delec¬
tationẽ trahit. iusirmiorẽ contra nos
ꝓrimũ excitat. qui ea ipsa quȩ diligunus
Auferre moliat᷑. Nec curat antiquus hostiꝰ
hȩc faciens ut terrena tollat. sad ut
caritatẽ in nobis feriat. Nam in odio

Expanded text:
habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed carnaliter impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod intuendum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium
Abbreviated transcription (Latin):
stretur alios scos quędam opera miran¬
da fecisse quȩ nemo alius fecit. Sed qͥ
tam multa uitia & malas ualitudines
uexationesq mortaliũ tanta potestate
sanaret. nullus om̃ino legit᷑ antiquorũ
Ut enĩ taceatur quod iubendo sicut occur¬
rebant saluos singulos fecit: marcus
euangłista quodã loco ait. Ulespere autẽ
facto cũ occidisset sol. afferebant ad eũ
om̃s male habentes & dęmonia habentes.¬

Expanded text:
stretur et aliquos sanctos quaedam opera miranstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta potestate sanaret, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur quos jubendo, sicut occurrebant, salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum om
Abbreviated transcription (Latin):
tuor milia de septẽ panibus pauit. quod
suꝑ aquas ambulauit. & petro ut hoc face¬
ret prestitit. quod aquam mutauit in ui¬
num. qđ aperuit oculos cecinati. & alia
multa quȩ cõmemorare longũ est. Sed
respondet᷑ nobis & alios fecisse quȩ ipse
non fecit. & quȩ nemo alius fecit Quis
eñ nisi moyses aegyptios plagis tot tan¬
tisq ꝑcussit. diuso mari popłm duxit
& manna de celo esurientibus impetra¬
uit. aquã de petra sitientibus fudit
propter suã sitim maxilla mortui asini
exundante saciatꝰ est: Quis preter he¬
lyam curru igneo malta subuectus est:
Quis preter heliseũ quod paulo ante cõme¬
moraui sepulto suo cadauere alteruis
inter ora inclusorũ secum leonũ esurien¬
tium uixit innocuus: Quis pret̾ tres
uiros ananiam. Atariã. misahelem an
flãniis ardentibus & non urentibus de¬
ambulauit inlesus: Prȩtereo çȩtera.
qm̃ hȩc satis esse arbitror. quib demon¬

Expanded text:
tuor millia de septem panibus pavit ; quod tuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambulavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demon
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. ac ꝑ hoc ueritatẽ qua uidicante.
dãpnant᷑ de patre. dõ natã nesciunt. utiq
etiam ipsum & nescierunt & oderunt Si
opera non fecissem in cis quȩ nemo alius
fecit: peccatũ non haberent. peccatum
illud scilicet magnũ de quo & superius
ait. siñ uenissẽ & locutꝰ non fuissem eis
peccatũ non haberent. Hoc est peccatũ
quo in eũ loquentem & operantem non
dixisset si opera non fecissem in eis. max
addit quȩ nemo alius fecit: Nulla qͥppe
in operibus xp̃i uident᷑ esse maiora quam
suscitationes mortuoꝵ. quod scimꝰ etiam
antiquos fecisse ꝓphetas. Fecit eñi helyas.
fecit heliscus. & cum in hac carne uiueret.
& cũ in suo monum̃to sepultus iaceret.
Nam quidam portantes mortuũ cum in ru¬
entibus hostibus eo resugissent. eumq ibi
posuissent. continuo resurrerit. Fecit ta¬
men aliqua xp̃c quȩ nemo alius fecit. qđ
quinq milia hominũ de quinq. & quat¬

Expanded text:
possunt. Ac per hoc, quia Veritatem, qua judicante possunt. Ac per hoc, quia Veritatem, qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt, utique etiam ipsum nesciunt, et oderunt. Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud, scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent, hoc est peccatum, quod in eum loquentem et operantem non dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. Proide sicut fieri potest ut homo
bonꝰ hominẽ bonum oderit nesciens. uel
potius diligat nesciens. ipsũ enĩ diligit
quia id qđ est ille hoc iste diligit cum¬
diligit bonũ. oderit autẽ nesciens non
ipsum sed qđ putat esse ipsum: ita fieri
potest ut etiam homo iniustus hominem
iustum. oderit non ipsum sed qđ putat
esse ipsum. quemadmodũ autem hominẽ
sic & łm. Deniq si interrogarent᷑ iudei
utrum diligerent đm: quid sc aliud qũa
diligere responderent. nec ex animo
mentientes. sed errando potius opinantes:
Quomͦ enĩ diligerent patrem ueritatis. qͥ
haberent odio ueritatem: Nlolunt enum
sua facta dãpnari. Et hoc habet ueritas.
ut talia facta dãpnentur. Lantum igitur
oderunt ueritatem. quantũ oderunt suaᷤᷤ
pȩnas. quas talibus inrogat ueritas. Nesci¬
unt autẽ illam esse ueritatẽ. quȩ tales
quales ipsi sunt dãpuat. Oderunt ergo
quã nesciunt Et cũ illam oderunt. ꝓ¬
fecto & eũ de quo nata est nisi odisse. ñ

Expanded text:
um. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem injustum, diligat non ipsum, sed quod putat esse ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Judaei, utrum diligerent Deum; quid se aliud quam diligere respmentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari; et hoc habet veritas, ut talia facta damnentur. Tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat. Oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt. Si enim dm non quod est ipse
sed nescio quid aliud eũ suspicant᷑ aut
credunt & hoc oderunt. utiq non ipsũ
oderunt. sed quod sua mendaci fuspicati¬
one uel uana credulitate concipiunt
Si autem quod est hoc de illo sentiunt:
quomͦ eum nescire. dicunt᷑: Et de ho¬
minibus quidẽ fieri potest. ut eos sepe
quos numquã uidimꝰ diligamus. ac ꝑ hoc
nec illud econtrario impossibile. est. ut
eos quos numquã indimus oderimꝰ. Fama
quippe de aliquo sermocinante. seu bene
seu male sit. non merito est ut amemus
uel oderimus ignotũ. Sed si fama sit ue¬
rax. quomͦ est de quo uera dicimꝰ dicen¬
dus ignotꝰ: Anquia enis faciẽ non uidi¬
nus. quam cũ ipse non uideat nulli tam̃
potest notior esse. quã sibi: Non igit᷑
in eius facie corporali nobis intimatur
cuiusq notitia. sed tunc nobis ad cogni¬
tionem patet quando enis mores & uita
non latet Alioquin nec seipsum nosse
quisquã potest. qui uidere faciẽ suan

Expanded text:
nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam
Abbreviated transcription (Latin):
suo: potest mouere quęrentes. utrum hi
ad quos non uenit xp̃c nec locutꝰ est eis
habeant excusationẽ de peccato suo Si
enĩ non habent. cur id dictum est ꝓpterea
istos non habere. quia uenit & locutꝰ est eis:
Si autẽ habent. utrũ ad hoc habent ut
penis alienent᷑. an ut mitius puniantus :
Ad hȩc inquisita ꝓ meo captu dño donante
respondeo. habere illos excusationẽ non
de om̃i peccato suo. sed hoc peccato quo
in xp̃m non crediderunt. Ad quos ñ uenit
& quib non est locutus. sed dũ non in eo
sunt numero ad quos in discipulis uenit. &
quib ꝑ discipulos est locutꝰ. qđ & nc̃ facit
Nam ꝑ deccłam suã uenit ad gentes. &e per
deccłam suam loquit᷑ gentibus. Ad hoc enĩ
ꝑtinet quod ait. qui uos recipit me reci¬
odit & patrẽ meũ odit. qui superius dixe¬
rat hȩc facient uobis. quia nesciunt eũ
qui misit me. Non itaq dissimulanda
nascitur questio. quomͦ possint odisse quẽ

Expanded text:
suo. Potest movere quaerentes utrum hi suo. Potest movere quaerentes utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim non habent, cur dictum est propterea istos non habere, quia venit, et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant, ut a poenis alienentur, an ut minus puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu Domino dante respondeo habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato, quia in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus; sed non in eo sunt numero, ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus: quod et tunc facit, nam per Ecclesiam suam venit ad gentes, et per Ecclesiam suam loquitur gentibus. Ad hoc enim pertinet quod ait: Qui vos recipit, me reciodit, et Patrem meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem
Abbreviated transcription (Latin):
haberent. ludei ergo ꝑsecuti sunt xp̃m.
qđ euidentissime indicat enangeliũ ludeiꝰ
locutꝰ est xp̃c. non aliis gentibus. In eis ergo
uoluit intelligi mundũ. qui odit. xp̃m &
discipulos eius. linmo uͦ non in his solis.
sed hos quob ad eumdẽ mundũ ꝑtinere
monstrauit. Quid est ergo. si non uenissẽ
peccatũ non haberent. Numquid sine
peccato erant iudȩi. Antequam axp̃c ad eoᷤᷤ
in carne uenisset: Quis hoc uel stultissimꝰ
dixerit: Sed magnũ quoddã peccatum
non om̃e peccatũ quasi sub generali nomine
nult intelligi. Hoc est enĩ peccatum. quo
tenent᷑ cuncta peccata. Quod unusquisq
si non habeat : dimittunt᷑ ei peccata cuncta
Noc est autẽ quod non crediderunt in xp̃ni.
qui ꝓpterea uenit ut credat᷑ in eum
Hoc peccatũ si non uenisset ñ utiq haberent
Aduentꝰ quippe eius quantũ credentib salu¬
taris. tang tũ non credentibus exitiabilis
factus est. Sed qđ adiunxit atq ait. nc̃
autẽ excusationẽ non habent de. peccato

Expanded text:
at. Judaei ergo persecuti sunt Christum, quod evidentissime indicat Evangelium. Judaeis locutus est Christus, non aliis gentibus. In eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus. Imo vero non in his solis, sed hos quoque ad eumdem mundum pertinere monstravit. Quipeccatum non haberent? Nunquid sine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum, quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata: Hoc est autem, quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit, ut credatur in eum: hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus, quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est. Sed adjunxit atque ait: Nunc autem excusationem non habent de peccato