comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine diutũ. nͥ elatio suꝑboꝵ : qui uenturi uidicis respectũ non
habent. dũ suꝑbis apud se cogitationib tument. Nã st̃ ñnulli. qͦs
nulli qui dũ se t̾renis opib habundare conspiciunt. ueras dĩ
diuitias ñ requirunt: atq ad ȩt̾nã patriã non amant. qr hoc
sibi sufficere qd̾ reb tẽporalibus fulciunt᷑ putant. Non ẽ gͦ cen
sus in crimine: s affectus. Cuncta enĩ quȩ ds̃ condidit bona
abraham fuerat. qui in sinu lazarũ tenebat: qui tam̃ auctori
suo colloquens dicebat. Loquar ad dñm meũ cũ sim puluis & cinis.
Qͥd itaq iste diuitias suas ȩstimare nouerat: qui semet ipsũ pul
uerẽ & cinerẽ pensabat: aut qͣndo hc̃ res possessȩ extollerent
qͥ de sua qͦq carne eaꝵ uidelicet possessore. tã abiecta sentire:¬

Expanded text:
mine divitum, nisi elatio superborum, qui venturi judicis respectum non habent, dum superbis apud se cogitationibus tument? Nam sunt nonnulli quos nnulli, qui, dum se terrenis opibus abundare conspiciunt, veras dei divitias non requirunt atque aeternam patriam non amant, quia hoc sibi sufficere, quod rebus temporalibus fulciuntur, putant. De sus in crimine, sed affectus. Cuncta enim quae Deus condidit bona Abraham fuerat, qui in sinu Lazarum tenebat; qui tamen auctori suo colloquens, dicit: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Quid itaque iste divitias suas aestimare noveverem cineremque pensabat? Aut quando hunc res possessae extollerent, qui de se quoque earum videlicet possessore, tam abjecta sentire
Abbreviated transcription (Latin):
& qd̾ speramꝰ in certitudine. Unde & isdẽ paulus ñ se consũp¬
tũ nouerat. s putabat: qui & in aduersa tribulationũ cor¬
ruens. ut lucifer resplendebat dicens. Quasi morientes ꝙ
ecce uiiuimꝰ. qͣsi tristes sẽꝑ aut̃ gaudentes. sic̃ egentes. mul¬
tos aut̃ locupletantes. Sciendũ qͦq ẽ qr. bonoꝵ mens quo du¬
riora ꝑ ueritate tolerat. eo ȩt̾nitatis p̃mia certiꝰ sperat. Unde¬
apte. subdit᷑. Ꝙ habebis fidiitiã ꝓposita tͥ spe. Tanto nãq spes

Expanded text:
d speramus in certitudine. Unde et isdem Paulus non se consumptum noverat, sed putabat, qui et in adversa tribulationum corruens ut lucifer resplendebat, diecce vivimus, quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut egentes, multos autem locupletantes . Sciendum vero est quod bonorum mens, quae duriora pro veritate tolerat, aeternitatis praemia certius sperat. . Et habebis fiduciam, proposita tibi spe. - Tanto namque spes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinacia insensibilitatis obdureseit. qͣsi cor firmat. ne. hoc iacu¬
la suꝑni formidinis confodiant. Unde qͥbusdã ꝑ ꝓpħam dñs mi
Cor qͥppe lapideũ tollit. cũ a nob̃ suꝑbiȩ duritiã subthit: &
cor carneũ tͥbiiit. cũ eandẽ ꝓtinꝰ nrãm duritiã ad sensibilitatẽ
uertit. ꝑ manꝰ uͦ ut iã crebro docuimꝰ. oꝑa designant᷑. Cũ culpa
gͥ manꝰ ad dm̃ extendere ẽ. contͣ largitoris gram de uirtute. oꝑũ
suꝑbire. Q enĩ in conspectu diuini iudicis loquens. sibi bona quȩ
fecit tribuit. ad dm̃ manũ suꝑbiens tendit. Sic ꝓfecto cont elec¬
tos repbi. sic cont᷑ catholicos heretici semꝑ effrenant᷑ ut cũ obun¬
gare facta nequeunt. bonos rep̾hendere. de factoꝵ elatione. moli¬
ant᷑ quatiuꝰ eos qͦs redarguere ex infirmitate. actionis ñ ualent.
ex crimine tumoris accusent. Unde & ea bona quȩ exterius fi¬
unt neqͣꝙͣ bona eẽ iã censent. quȩ qͣsi ꝑ studiũ turgidȩ cogitati¬

Expanded text:
pertinacia insensibilitatis obdurescit, quasi confirmat, ne hoc jacula superni timoris confodiant. Unde quibusdam per prophetam or quippe lapideum tollit cum a nobis superbiae duritiam subtrahit, et cor carneum tribuit cum eamdem protinus nostram duritiam ad sensibilitatem vertit. Per manus vero, ut jam crebro docuimus, opera designantur. Cum culpa igitur manus ad Deum expandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic profecto contra electos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatenus eos quos redarguere ex infirmitate actionis non valent, ex crimine tumoris accusent. Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
ras ꝑ laudes potuit. repulsus contumeliis ad semetipsũ redit.
& eõ se intꝰ robustiꝰ in dõ solidat. qͦ foras ñ inuenit qͦ reqͥesea
Tota & enĩ spes in auctore figit᷑. & int̾ irrisionũ conuicia so

Expanded text:
ras per laudes potuit, repulsus contumeliis, ad semetipsum redit; ras per laudes potuit, repulsus contumeliis, ad semetipsum redit; et eo se intus robustius in Deo solidat, quo foris non invenit quo requiescat. Tota etenim spe
Abbreviated transcription (Latin):
nostis ignorat: Aesi aꝑte dicat. Cũ cunctis sint nota quȩ dici¬
tis. de dictoꝵ scientia singularit᷑ cur tumetis: qr gͥ
elationẽ arrogantium sensus ad ȩqualitatis cõmunionẽ reuo¬
cans ꝑfecta correptione redarguit. ad doctrine nẽ sententias
erũpit. ut amici eius humiliati pͥus discerent ueritatis ponde¬
ra ꝗͣ. reuerent᷑ audirent. Sequit᷑. Qͥ deridet᷑ ab amico suo sic̃ eg
inuocabit dm̃. & exaudiet eũ. Sepe infirma mens cũ de bonis
actib aura humani fauoris excipit᷑ ad gaudia exteriora diri¬
uat᷑ ut post ponat qd̵ intꝰ appetit. & in hoc libent᷑ resoluta
iaceat qd foras audit. ita ut beatã ñ tã fieri quã dici se ga¬
deat. Cũq laudis suȩ uocib inhiat. qd̃ eẽ cȩperat relinqͥt. Inde
gͦ ã dõ disiungit᷑. unde in dõ laudanda uidebat᷑ Nonnũ quã
uͦ recto oꝑi animus constant᷑ innitit᷑. & tam̃ humanis irrisi¬
onib urget᷑ aliranda agit. & opꝓbria recipit: & qui exire. fo¬

Expanded text:
ne ignorari. --Ac si aperte dicat: Cum cunctis sint nota quae dicitis, de dictorum scientia singulariter cur tumetis? Quia igitur elationem arrogantium ad aequalitatis communionem revocans, perfecta correptione redarguit, ad doctrinae nunc sententias erumpit, ut amici ejus humiliati, prius discerent veritatis pondera, quam reverenulpae meritum. --Saepe infirma mens, cum de bonis actibus aura humani favoris excipitur, ad gaudia exteriora derivatur, ut postponat quod intus appetit, et in hoc libenter resoluta jaceat, quod foris audit; ita ut beatam non tam fieri quam dici se gaudeat. Cumque laudis suae vocibus inhiat, quod esse coeperat relinquit. Inde ergo a Deo disjungitur, unde in Deo laudanda videbatur. Nonnunquam vero recto operi animus constanter innititur, et tamen humanis irrisionibus urgetur: miranda agit, et opprobria recipit; et qui exire fo
Abbreviated transcription (Latin):
nib pascitꝰ hec amaritudinib uegetat᷑ &e sic̃ carnẽ dura sau¬
ciant. sic mollia sp̃m necant. Sic̃ ilła laboriosa interimunt.
hẽ itae gelec tabilia extingunt. Spes itaq carnaliũ ab homina¬
tio aĩe dicit᷑ q inde in ꝑꝰpetuũ spc̃ interit. unde. ad tẽpus caro¬
uiuendo p̃dicasset. At postꝗ̃ scĩorẽ monere. de uita nitit᷑ doctio¬
rẽq se erudire sapientiȩ magisterio conat᷑ ipse dictoꝵ suoꝵ
pondis leuigat. qui incuscretione int̾posita omẽ qd̾ loquit᷑
destruit qr li quorẽ. scienti& pleno uasculo suꝑ infundit. Sic nã

Expanded text:
nibus pascitur, haec amaritudinibus vegetatur. Et sicut carnem dura saunibus pascitur, haec amaritudinibus vegetatur. Et sicut carnem dura sauciant, sic spiritum mollia necant; sicut illam laboriosa interimunt, ita hunc delectabilia exstinguunt. Spes itaque carnalium, abominatio animae dicitur, quia inde in perpetuum spiritus interit, unde ad tempus carovivendo praedicasset. At postquam sanctiorem monere de vita nititur, doctioremque se erudire sapientiae magisterio conatur, ipse dictorum suorum pondus levigat, qui, indiscretione interposita, omne quod loquitur destruit, quia liquo
Abbreviated transcription (Latin):
amissis omĩb se solũmͦ e uidicẽ conspicit. Ec̃ uoluptas subthit᷑
ꝑitura tenuert̃. Q tam̃ qͦusq corporalit̾ unuint. quȩrere. nocita
Qd hie peccator totis cogitationib sperat ñ ut potestate cete¬
ros transeat.  eunctos rerũ multiplicitate transcendat: ad¬
uersantes dominando subiciat obsequentib mirandus inno¬
tescat. ire ad uotũ satisfaciat. benignũ se cũ laudat᷑ ostendat.
Qeqͥd gula appetit offerat. ad hoc qd uoluptas oꝑis imperat.
n ea que carnales ambiunt: spiritales qͥq iudicio rectitudims
aduersant᷑. Nã qd̾ peceatores uoluptatẽ estimant. hoc iusti peu
tubio penã putant. ab hominatio gͦ ẽ aĩȩ spes p̃uoꝵ :qr nimirũ¬
spc̃ deficit u caro reqͥescit. Ut enĩ caro mollib sic aĩa duris mi¬
rib Iulã blanda refouent. hanc aspera exercent. Illa delectatio¬

Expanded text:
amissis omnibus, se solummodo et iudicem conspicit, tunc voluptas subtrahitur amissis omnibus, se solummodo et iudicem conspicit, tunc voluptas subtrahitur peritura tenuerunt. Qui tamen quousque corporaliter vivunt quaerere nocitura d hic peccator totis cogitationibus sperat, nisi ut potestate caeteros transeat, cunctos rerum multiplicitate transcendat, adversantes dominando subjiciat, obsequentibus mirandus innotescat, irae ad votum satisfaciat, benignum se, cum laudatur, ostendat; quidquid gula appetit, offerat; ad hoc quod voluptas imperat, citur, quia et ea quae carnales ambiunt spiritales quique judicio rectitudinis aversantur. Nam quod peccatores voluptatem aestimant, hoc justi procul dubio poenam putant.  s deficit, ubi caro requiescit. Ut enim caro mollibus, sic anima duris nutritur: illam blanda refovent, hanc aspera exercent; illa delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibt̃ oñs cogitationes eoꝵ : qr & ęt̾na mala nũꝗͣ cogitata repperiuñ.
& subito amittunt bona tẽporalia quȩ du tͣctata tenuert᷑. Aqͥb
& ome effugiũ ꝑit: qr eoꝵ malicia ab animaduersione districti ui¬
dicis. quo se ualeat occultare ñ inuenit. Hã nc̃ iniqͥ eũ tͥstia aliqͣ. ⁊
aduersa patiunt᷑ effugii latebras inueniunt: qr ad uoluptatẽ ꝓ¬
tiꝰ desiderioꝵ carnaliũ recurrunt. Ne enĩ pauꝑtas cruciet. diu¬
ciis animã demulcent. Ne. despectꝰ pximoꝵ depͥmat. sese. dignita¬
tab exaltant. Si fastidio corpꝰ atterit᷑ antepositis epulaꝵ diuersi¬
tatib nutͥt᷑. Si qͦ animꝰ mestitiȩ impiilsu deicit᷑. mor ꝑ int̾posi¬
ta iocoꝵ blandim̃ta releuat᷑. Tot gͦ hic habent effugia. quot
sibi p̃parant delectamenta .S qͣndoq eis effugiũ ꝑit: qr eoꝵ meis

Expanded text:
peribunt omnes cogitationes eorum ; quia et aeterna mala nunquam cogitata reperiunt, peribunt omnes cogitationes eorum ; quia et aeterna mala nunquam cogitata reperiunt, et subito amittunt bona temporalia quae diu tractata tenuerunt. A quibus et omne effugium perit, quia eorum malitia ab animadversione districti judicis quo se valeat occultare non invenit. Nam nunc iniqui cum tristitia aliqua, vel adversa patiuntur, effugii latebras inveniunt, quia ad voluptatem protinus desideriorum carnalium recurrunt. Ne enim itiis animum demulcent: ne despectus proximorum deprimat, sese dignitatibus exaltant. Si fastidio corpus atteritur, antepositis epularum diversitatibus nutritur. Si quo animus mestitiae inpulsu deicitur, mox per interposita iocorum blandimenta relevatur. Tot ergo hic habent effugia, quot sibi praeparant delectamenta. Sed quandoque eis effugium perit, quia eorum mens,
Abbreviated transcription (Latin):
tio munda p̃uenerit. ꝗͣlibet alit̾ hominib uideat᷑ int̾n tam̃
iudieis ocłis mundũ subsequentes actionis corpus ostendit᷑. Scl̃i
gͦ impioꝵ st̃ intentiones ineis carnaliũ desiderioꝵ: qiecirec
deficiunt. qr ȩt̾na neglegt̃ & sẽꝑ sola transitoria p̃stolant.
ad ipisci qͥppe trenã głam cogitant multiplicari reb tẽpora¬
lib exoptant. ad mortẽ cottidie cursu rerũ labentiũ tencdi
s cogitare mortalia mnortalit᷑ nesciunt. carnis uita ꝑ momĩ¬
ta deficit. & tam̃ carnale desideriũ crescit. Res habita instan¬
ti fine corripit᷑ & habendi anxietas ñ finit᷑ s cũ mors impioᷤ
subthit. eoꝵ ꝓfecto desideria cũ uita terminant᷑. Quoꝵ seili¬
cet ocłi tẽ suꝑna ultione deficiunt. qr suo hic iudicio a t̾re¬
na deficere delectatione noluert̃. Hos ocłos illoꝵ ã iocundita¬
te pͥstina claudi psalmista conspererat. eũ dicebat. In illa die

Expanded text:
o munda praevenerit, quamlibet aliter hominibus videatur, interni tamen judicis oculis mundum subsequentis actionis corpus ostenditur. Oculi ergo impiorum sunt intentiones in eis carnalium desideriorum. Qui idcirco deficiunt, quia aeterna negligunt, et sola semper transitoria praestolantur. Adipisci quippe terrenam gloriam cogitant, multiplicari rebus temporalibus exoptant, ad mortem quotidie cursu rerum labentium tendunt; sed cogitare mortalia mortaliter nesciunt. Carnis vita per momenta deficit, et tamen carnale desiderium crescit. Res habita instanti fine corripitur, et habendi anxietas non finitur. Sed cum mors impios subtrahit, eorum profecto desideria cum vita terminantur. Quorum scilicet oculi tunc superna ultione deficiunt, quia suo hic judicio a terrena deficere delectatione noluerunt. Hos illorum oculos a jucunditate pristina claudi Psalmista conspexerat, cum dicebat: In illa die
Abbreviated transcription (Latin):
tis quȩ appetimꝰ. nutũ pͥus intimȩ dispensationis exquiramꝰ.
ut mens nr̃a in om̃e qd̾ nitit᷑. suꝑm regiinis loro teneat᷑ e
inde magis uota sua ad uitã impleat. unde uitȩ suȩ studia. &¬

Expanded text:
tis quae appetimus nutum prius intimae dispensationis exquiramus, tis quae appetimus nutum prius intimae dispensationis exquiramus, ut mens nostra in omne quod nititur, superni regiminis loro teneatur; et inde magis vota sua ad vitam impleat, unde vitae suae studia
Abbreviated transcription (Latin):
oris uinctũ seruiat. atq ęt̃nis dispositionib restrictũ uuat
Qͥ gͦ implere cuncta quȩ desiderat ꝑ effrenatã lib̾tatẽ que¬
rit. qͥd aliud ꝗͣ pullo onagri eẽ similis concupiseit: ut disci
illicitȩ. lib̾tatis conspicit. obiectione ꝓsperȩ aduersitatis fran¬
git : quatinꝰ elisi discant. qr reꝓba elatione tumtierant: ut iã
flagelli exꝑimentũ edomiti. quasi uimenta domestica p̃ceptoꝵ
loris mentis colla subiciant. & uitȩ p̃sentis itinera ad nutum
p̃sidentis ꝑgant. Quib bene loris ligatũ se nouerat. qͥ dicebat.
Ut umentũ factꝰ sũ apud te & ego sẽꝑ tecũ. Unde & seuus ille
ꝑ sequutor ab agro ꝑfidȩ uoluptatis ad domũ fidĩ deductꝰ rec¬
toris sui calearib punctꝰ audiebat. durũ tͥ ẽ contͣ stimulũ
calcitare. Restat gͦ ut si eẽ similes pullo onagri nolumꝰ. in eunc¬

Expanded text:
loris vinctum seruiat, atque æternis dispositionibus restrictus viuatloris vinctum seruiat, atque æternis dispositionibus restrictus viuatQui ergo implere cuncta quae desiderat per effrenatam libertatem quaerit, quid aliud quam pullo onagri esse similis concupiscit, ut discipillicitae libertatis conspicit, objectione properae adversitatis frangit, quatenus elisi discant quam reproba erectione tumuerant; ut jam flagelli experimentis edomiti, quasi jumenta domestica praeceptorum loris mentis colla subjiciant, et vitae praesentis itinera ad nutum praesidentis pergant. Quibus bene loris ligatum se noverat, qui dicebat: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . Unde et saevus ille persecutor ab agro perfidae voluptatis ad domum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus, audiebat: Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Restat ergo ut si esse jam similes pullo onagri nolumus, in cunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe finis ẽ. ut cũ peccato mentẽ sauciat. hanc ex culpa audacẽ red¬
dat: quatinꝰ sui reatꝰ oblita quȩ amisisse innocentiã ñ dolet. ust
exeȩcata iudicio simul & humilitatẽ ꝑdat. A fit plerũq ut pͣuis
desideriis seruiens a iugo se diuini timoris excutiat. & qͣsi in ma¬
loꝵ ꝑpetͣtione iã libera omẽ qd̃ uoluptas suggerit. implere con¬
tendat. Unde cũ uir uanꝰ se erigere in suꝑbiã dicit᷑. ilico subrufer¬
nantiũ ñ tenet᷑. Agri nãq animalia in libtate. habent & ire
quo appetunt. & quiescere cũ lassant᷑. & quãuis insensatis anima¬
lib homo longe sit melior. hoc tam̃ plerũq homini ñ licet. qd̃
brutis animalib licet. Quȩ enĩ ad aliud minime seruant᷑. eoꝵ
notꝰ ꝓculdubio neqͣꝗͣ sub disciplina restringit᷑. Homo aut᷑ qr
ad sequentẽ uitã ducit᷑. necesse ꝓfecto ẽ ut in eunctis suis mo¬
tib sub disciplinȩ dispotione religet᷑: & qͣsi domesticũ animal

Expanded text:
 finis est, ut cum peccato mentem sauciat, hanc ex culpa audacem reddat; quatenus, sui reatus oblita, quae amisisse se innocentiam non dolet, justo excaecata judicio, simul et humilitatem perdat. Et fit plerumque ut, pravis desideriis serviens, a jugo se divini timoris excutiat, et, quasi in malorum perpetrationem jam libera, omne quod voluptas suggerit implere contendat. Unde cum vir vanus se erigere in superbiam dicitur, illico subinfernantium non tenetur. Agri namque animalia in libertate habent et ire quo appetunt, et quiescere cum lassantur. Et quamvis insensatis animalibus homo longe sit melior; hoc tamen plerumque homini non licet quod brutis animalibus licet. Quae enim ad aliud minime servantur, eorum motus procul dubio nequaquam sub disciplina restringitur. Homo autem qui ad sequentem vitam ducitur, necesse profecto est ut in cunctis suis motibus sub disciplinæ dispositione religetur, & quasi domesticum animal
Abbreviated transcription (Latin):
s benigne. ad grãm reducit: qr apud misericordẽ iudicẽ neqͣꝗͣ si¬
ne c̃ulpa: uenia relinqͥt᷑ cũ ꝑ feruorẽ xeli eiꝰ amore peccat᷑.¬
Sepe nãq mnagnis hoc doctorib mirandisq contingit. ut qͦ alta ca¬
ritate feruent. modũ correptionis exaggerent: & lingua aliquid qd
ñ debet dicat: qr mentẽ dilectio quantũ debet inflãmat. s uerbũ ꝓ¬
latȩ contumeliȩ tanto cits parcit᷑ quanto & ex qua radice. ꝓdeat
pensat᷑. Vnde bene ꝑ moysen dñs p̾cipit dicens. Siqͥs abierit cum

Expanded text:
udicem nequaquam sine venia culpa relinquitur, cum per fervorem zeli ex ejus amore peccatuSaepe namque magnis hoc doctoribus mirandisque contingit, ut quo alta charitate fervent, 344 modum correptionis exaggerent, et lingua aliquid quod non debet dicat, quia mentem dilectio quantum debet inflammat. Sed verbum prolatae contumeliae tanto citius parcitur, quanto et ex qua radice prodeat pensatur. Unde bene per Moysen Dominus praecepit dicens: Si quis abierit cum
Abbreviated transcription (Latin):
gistrũ diligere simplicit᷑ instituit. magistri sp̃u duplicit᷑ impleuit.
hanc iheremias ne in egyptũ popłs descenderet restitit. s tam̃ &
mobedientes diligens qͦ descendi ꝓhibuit. ipse descendit. Hȩc iheze
chielẽ qr pͥus a trenis desideriis sustulit: post ꝑ cincinnũ rapitis
in aere librauit. Hec in danele qr ã regis dapib gulã comspesou¬

Expanded text:
gistrum diligere simpliciter instituit, magistri spiritu dupliciter implevit . gistrum diligere simpliciter instituit, magistri spiritu dupliciter implevit . Per hanc Jeremias ne in Aegyptum populus descenderet restitit; sed tamen et inobedientes diligens, quo descendi prohibuit, et ipse descchielem, quem prius e terrenis desideriis sustulit post per cincinnum capitis in aere libravit . Haec in Daniele q
Abbreviated transcription (Latin):
loqͦs cines ueritatẽ uerbo defenderet : & hanc post modũ gladio c
tra hostes alligaret. Hȩc samuel & in pͥncipatũ humilẽ p̾buit:
e integrũ in deiectioe seruauit. & cũ ꝑsequentẽ se plebẽ diligeret.
ipse sibi testimonio extitit. qr culm̃ ex quo deiectꝰ ẽ ñ amauit.
hȩc dauid ante iniquũ regẽ & humilitate cõmouit ad fugã. & pietate
repleuit ad ueniam: qͥ ꝑsequutorẽ suũ & timendo fugit ut dñm. &
tam̃ cũ potestatẽ feriendi repperit. ñ agnouit inmicũ. Hȩo nathan
& contͣ peccantẽ regẽ in auctoritate liberȩ increpationis sustulit.
& cũ regis culpa deeẽt in petitione humilit᷑ strauit. hȩc ꝑ ysaiã nu¬
litatẽ carnis in p̃dicatione ñ erubuit: & subducto carnali uelami¬
ne mysteria suꝑna penetͣuit. Hȩc helẏam qr feruoris ⁊ elo uiuere spũ¬
alit᷑ docuit: ad uitã qͦq & corporalit᷑ abstraxit. hec helyseum qr ma¬

Expanded text:
loquos cloquos contra hostes allegaret. Haec Samuel et in principatu humilem praebuit, et integrum in dejectione servavit, qui cum persequentem se plebem diligeret, ipse sibi testimonium exstitit, quia culmen ex quo dejectus est non amavit . Haec David ante iniquum regem et humilitate commovit ad fugam, et pietate replevit ad veniam, qui persecutorem suum et timendo fugit ut Dominum, et tamen cum potestatem feriendi reperit non agnovit inimicum . Haec Nathan et contra peccantem regem in auctoritate liberae increpationis sustulit, et cum regis culpa deesset in petitionem humiliter stravit . Haec per Isaiam nuditatem carnis in praedicatione non erubuit, et subducto carnali velamine mysteria superna penetravit. Haec Eliam, qui fervoris zelo vivere spiritaliter docuit, ad vitam quoque et corporaliter abstraxit . Haec Elisaeum, quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortẽ filii obȩdiendo extulit: hc̃ ꝓlis innumerȩ gentiũ patrẽ fe¬
cit. hȩc ysaac mentẽ qr sẽꝑ ad munditiã tenuit: caligantib ȩtatȩ
ocłis ad uidenda longe post uentura dilatauit. Hlȩc iacob cõpulit &
amissũ bonũ filiũ medullitꝰ gemere: & pͣuoꝵ filioꝵ p̾sentiã sub ęquam¬
mitate tolerare. hȩc ioseph docuit a fr̃ib uenundatũ & lib̾tate am¬
pari. Hȩc moysen delinquente popło & usq ad petitionẽ mortis in
p̃cib strauit. & usq ad int̾fectionẽ popłi ꝑ zeli studiũ erexit: ut
& ꝓ pereunte popło sese morti obiceret. & contͣ peccantẽ ꝓtinus
uice diũ irascentis seuiret hȩc finees brachiũ in ultione peccai¬
tiũ erexit : ut arrepto gladio coeuntes transfigeret. & irã drũ i
ratꝰ placaret. Hȩc ih̃m exploratorẽ docuit. ut & pͥus contͣ falsi¬

Expanded text:
ad mortem filio obediendo extulit, hunc prolis innumerae gentium patrem fead mortem filio obediendo extulit, hunc prolis innumerae gentium patrem fecit. Charitas Isaac mentem, quam semper ad munditiam tenuit, caligantibus aetate oculis, ad videnda longe post ventura dilatavit. Charitas Jacob compulit, et amissum bonum filium medullitus gemere, et pravorum filiorum praesentiam sub aequanimitate tolerare . Haec Joseph docuit a fratribus venundatum, et libertate ani principari . Haec Moysen, delinquente populo, et usque ad petitionem mortis in precibus stravit, et usque ad interfectionem populi per zeli studium erexit, ut et pro pereunte plebe sese morti objiceret, et contra peccantem protinus vice Domini irascentis saeviret . Haec Phinees brachium in ultionem peccantium erexit, ut arrepto gladio, coeuntes transfigeret, et iram Domini iratus placaret . Haec Jesum exploratorem docuit, ut et prius contra falsi
Abbreviated transcription (Latin):
ne cũ t̾rena largit᷑. suã plusꝗͣ necesse ẽ mopiã cogitet. & in oblati
tiplȩx dicit᷑: qr nimirũ cũ una eadẽq sit caritas. si mentẽ plene ce¬
perit. hanc ad mmimera oꝑa multiformiter accendat. Cuiꝰ diuer¬
sitatẽ breuit᷑ expͥmimꝰ: si in electis singulis bona illiꝰ ꝑstͥngendo nu¬
merenus. Hȩc nãq ꝑ abel & electa dõ munera obtulit. & fr̃is gla¬
dium ñ reluctando tolerauit. Hȩc enoch & int̾ homines uiuere spũ¬
alit᷑ docuit. & ad sublimẽ uitã ab hominib etiã corporalit᷑ abstraxt
Hȩc noc despectis omĩb solũ dõ placabilẽ ostendit. atq in arce fabricã
studio longi laboris exercuit: & mundo suꝑstitẽ pio oꝑe exercendo
seruauit. Hȩc ꝑ sẽ & iafeth humilit᷑ uerecunda patͥs erubuit: & su
iecto dorsis pallio quȩ ñ uicdebat abscondit. Nȩc abrahȩ dexterã qr

Expanded text:
nec cum terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatinec cum terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatitiplex dicitur, quia nimirum cum una eademque sit charitas, si mentem plene ceperit, hanc ad innumera opera multiformiter accendit, cujus diversitatem breviter exprimimus, si in electis singulis bona illius perstringendo numeremus. Haec namque per Abel et electa Deo munera obtulit, et fratris gladium non reluctando toleravit. Haec Enoc et inter homines vivere spiritualiter docuit, et ad sublimem vitam ab hominibus etiam corHaec Noe despectis omnibus solum Deo placabilem ostendit, atque in arcae fabrica studio longi laboris exercuit, et mundo superstitem pio opere exercendo servavit . Haec per Sem et Japhet humiliter verecunda patris erubuit, et superjecto dorsis pallio, quae non videbat abscondit. Charitas Abrahae dextram, quia
Abbreviated transcription (Latin):
b exhibeat cũ patientia disciplinã. ut erga errata subditoꝵ sic mã¬
suetudo ⁊elũ temperet. quatmnꝰ a iustitiȩ studio ñ eneruet. Sic ad
ultionẽ ⁊ elus ferueat. ne tam̃ pietatis limitẽ feruendo transcen¬
dat: ut ingtos beneficiis ad amorẽ ꝓuocet. ut gͣtos qͦsq ministeriis
in amore seruet: ut ꝓximoꝵ mala cũ corrigere ñ ualet taceat.
utq cũ corrigi loquendo possunt silentiũ concessũ eẽ ꝑtimescat.
ut sic ea quȩ tacet toleret. ne tam̃ in ai o uirus doloris occultet.
ut sic maliuolis munꝰ benignitatis exhibeat. ne tam̃ ꝑ gr̃ãm a
iure rectitudinis excedat: ut cuncta ꝓximis quȩ p̾tialet impen¬
dat. s hȩc impendendo ñ tumeat: ut sic in bonis quȩ exhibet tu¬
moris p̃cipieiũ paueat. ne tam̃ a boni exercitio torpescat. ut sic quȩ
possidet tͥbuat. quatinꝰ quanta sit largitas remiinerantis attendat.

Expanded text:
bus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditorum sic manbus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet: sic ad ultionem zelus ferveat, nec tamen pietatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem provocet; ut gratos quosque ministeriis in amore servet; ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceat; utque cum corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret, nec tamen in anima virus doloris occultet; ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncta proximis, quae praevalet, impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat,
Abbreviated transcription (Latin):
rate linguã loquacitas ꝑtͣhat. eãq usq ad lascuuã obtrectatio¬
nis extendat: ne odiũ malicia excitet. & ͦusq ad iaculũ maledict¬
onis irritet. Rursũ cũ cogitat ut ea alteri faciat quȩ ipsa sibi fi
eri expectat: pensat nimirũ ut malis bona. ut bonis meliora res¬
ondeat. ut erga ꝓcaces mansuetudinẽ longanimitatis exhibeat.
ut maliciȩ peste languentib grãm benignitatis impendat: ut
discordes pace uniat: ut concordes ad concupiscentiã uerȩ pacis ac¬
cingat : ut indigentib necessaria tͥbuat. ut errantib uiã rectitu¬
inis ostendat : ut afflictos uerbo & cõpassione mulceat. ut accensos
in huiꝰ mundi desideriis increpatione restͥngat: ut minas poten¬
tiũ raciocinatione mitiget. ut opp̃ssoꝵ angustias qͣnta p̾ualet ope
euet : ut foris resistentib opponat patientiã. ut intꝰ suꝑbienti¬

Expanded text:
rate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectatiorate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet et usque ad jaculum maledictionis irritet: rursum, cum cogitat, ut ea alteri faciat quae ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona et bonis meliora respondeat, ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat; ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat; ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam verae pacis perducat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis increpatione restringat; ut minas potentium ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quantum praevalet, ope levet; ut foris resistentibus opponat patientiam; ut intus superbienti
Abbreviated transcription (Latin):
cesset a nocendi oꝑe: & rursũ bonum qd sibi fieri appetit impen¬
dens. erga utilitatẽ se ꝓximi exerceat ex benignitate. S hec nimirũ
duo dũ sollicita intentione cogitant᷑. cor admnumera uirtutũ
ministeria tendit᷑: ne ł ad inferenda quȩ ñ debet desideriis ĩ¬
quietata mens ferueat. ł erga ex hibenda quȩ debet ocio rosoluta
tor pescat. Nam cũ cauet alteri facere qd neq̃ꝙͣ uult ab altero ipsa to¬
lerare. sollicita se intentione circũspicit. ne suꝑbia elouet. & usq
ad despectũ ꝑximi animũ deiciens exaltet: ne ambitio cogitationẽ la¬
niet. Cũq hanc ad appetenda aliena dilatat angustet: ne cor luxu¬
ia polluat. & subiectũ desideriis ꝑ illicita corrũpat: no ira exaspe¬
ret. & usq ad ꝓferendã contumeliã inflãmet: ne inuidia morde¬
at. & alieniᷤ fecilitatib emula. sua se face consumat: ne immode¬

Expanded text:
cesset a nocendi opere, et rursum bonum, quod sibi fieri appetit, impencesset a nocendi opere, et rursum bonum, quod sibi fieri appetit, impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo, dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur, ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens inferveat, vel erga exhibenda quae debet otio soluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet, ne ambitio cogitationem laniet; cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet, ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immode
Abbreviated transcription (Latin):
c̃gruentiꝰ intellegi ꝗͣ caritas potest. ꝙͣ tc̃ uere ꝑficimꝰ. cũ fr̃na onera
ex amore toleramꝰ.S hȩc eadẽ lex multiplex dicit᷑ ꝙr studiosa sollicitu¬
dine caritas ad cuncta uirtatũ facta dilatat᷑ Quȩ a duob qͥdẽ p̃ceptis
incipit. s sese ad innumera extendit. huiꝰ nãq legis initiũ dilectio
dĩ ẽ. ac dilectio ꝓximi. S di dilectio ꝑ tria distinguit᷑. qr ex toto cor¬
de: ex tota aĩa. ex tota fortitudine diligi conditor iubet᷑. Qua in re
notandũ ẽ. qr diumꝰ sermo cũ dm̃ diligi p̾cipit ñ solũ narrat ex qͦ
s etiã informat ex qͣnto. cũ subuingit ex toto: ut uidelicet qui
ꝑfecte dõ placere desiderat. sibi de se nicħ relinquat. Eximi aut̃
ob scilicet utrusq testamenti mandatis. ꝑ unũ malicia cõpescit᷑.
ꝑ aliud benignitas p̃rogat᷑: ut malũ qd̾ pati ñ uult. qͥsq ñ facieit

Expanded text:
congruecongrueex amore toleramus. Sed haec eadem multiplex dicitur, quia studiosa sollicitudine charitas ad cuncta virtutum facta dilatatur, quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit; hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi: sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, et totanotandum, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit ex toto, ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat: proximi autem obus scilicet utriusque Testamenti mandatis per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum, quod pati non vult quisque non faciens,
Abbreviated transcription (Latin):
ditionẽ. se. ꝓpͥã deficiendo reuocauit. ut ita dicã secreta sapientiȩ
ñ inueniens inuenit: qr cũ ad suꝑna consilia requirenda lassesceret di¬
dicit ut humiliꝰ timeret. & quẽ sua infirmitas a cognitione intima
reppulit. hc̃ oi ueriꝰ sua humilitas unxit. Sofaxitaq e ꝑ scientis stu¬
& aꝑiret labia sua tͥ: ut ostenderet tͥ secreta sapientiȩ. Qui eã qͦq qͦ
se suꝑ amicũ pollere ęstimat optando scientiã ostendit. cũ ꝓtinꝰ sub¬
dit. ꝙ qd̾ sit multiplex lex eiꝰ. Qͥd hoc loco dĩ lex accipi. nͥ caritas debet.
ꝑ ꝙͣ sẽꝑ in mente legit᷑. p̃cepta uitȩ qͣlit̾ in actione. teneant᷑: de. ha
e enĩ lege ueritatis uoce dicit᷑. hoc ẽ enł p̃ceptũ meũ ut diligatis
inuicẽ. De hac paulus ait. Plenitudo legis dilectio. De hac iterũ dicit.
Inuicẽ onera ur̃a portate: & sic adimplebitis legẽ xp̃i. Lex & enĩ xp̃i. qͥd

Expanded text:
am deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit. Sophar itaque et per scientiae stuaperiret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae! Qui eam quoque, qua se super amicum pollere aestimat, optando sapientiam ostentat, cum protinus subdit: Et quod multiplex sit lex ejus. Quid hoc loco Dei lex accipi nisi charitas debet, per quam semper in mente legitur praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac etenim lege Veritatis voce dicitur: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem . De hac Paulus ait: Plenitudo legis, dilectio . De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex etenim Christi quid
Abbreviated transcription (Latin):
trepidus quatit᷑. & aura suȩ mutabilitatis agitat᷑. S ds cȩlo ẽ. excel¬
sior: qr potentiȩ eiꝰ magnitudine uincim̃. etiã cũ suꝑnosmet ip¬
sos eleuam᷑. Inferno ꝓfundior: q nimirũ plus uidicat. ꝙͣ ipse. se
humanꝰ animꝰ in tẽptationib inuestigat. Terra longior : qr fructꝰ u¬
tȩ qͦs in fine retͥbuit. neqͣꝗͣ nc̃ ł spes nr̃a cõphendit. Marilatior: ꝙr.
humana mens fluctuans multa de his quȩ uentura st̃ cõnicit. s
cũ tã cernere qd estimauerat cȩperit. angustã se fuisse in sua es
tigisse sentiebat dicens. Mirabilis facta ẽ scientia tua ex me. cõ¬

Expanded text:
ilitatis agitatur. Sed coelo est excelsior Deus, quia potentiae ejus magnitudine vincimur, etiam cum super nosmetipsos elevamur; inferno profundior, quia nimirum plus judicat quam ipse se humanus animus in tentationibus investigat; terra longior, quia fructus vitae, quos in fine retribuit, nequaquam nunc vel spes nostra comprehendit; mari latior, quia humana mens fluctuans multa de his quae ventura sunt conjicit, sed cum jam cernere quae aestimaverat coeperit, angustam se fuisse in sua aescontigisse sentiebat, dicens: Mirabilis facta est scientia tua ex me, con
Abbreviated transcription (Latin):
tu oñi & suiꝰ ãmiratione subleuet᷑. In cogitatione genĩ ꝓpiui
fauoris orit᷑ sibiq de singutarite. sapientiȩ blandit᷑ ipsa fa¬
tuitas. Pensat ea quȩ audierit. ac uerba quȩ ꝓfert. & mirat
sua ridet aliena. Qͥ gͦ solũ se saperd̃ estimat᷑. qͥd aliud ꝙ̃ han
eandẽ secũ oriri sapientiã putat: nãꝗ̃ abesse. aliis abna¬
it soli sibi hanc tͥhuens. ꝓfecto intͣ tẽpora suȩ breuitatis
claudit. Pensandũ uͦ ẽ. uir sẽs qͣnta discretione utit᷑ ut a¬
micoꝵ suꝑbientiũ arrogantia cõpͥmat᷑ cũ ꝓtinꝰ adiungit.

Expanded text:
ionem sublevetur. In cogitatione etenim proprii favores oriuntur, sibique de singularitate sapientiae blanditur ipsa fatuitas. Pensat ea quae audierit, ac verba quae profert; et miratur sua, ridet aliena. Qui ergo solum se sapere aestimat, quid aliud quam hanc eamdem secum mori sapientiam putat? Nam quam adesse aliis abnuit, soli sibi hanc tribuens, profecto intra tempora suae brevitatis claudit. Pensandum vero est vir sanctus quanta discretione utitur, ut amicorum superbientium arrogantia comprimatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ roborat. quanto hanc fortior ꝓueritate. afflictio angus¬
nĩ mialis p̾sens securitas laborẽ. ita bonis p̃sens labor. ꝑpe¬
tuã securitatẽ parit. Unde & defossũ se securũ dormire pos¬
se. iã nouerat. qͥ dicebat. Ego enĩ iã delibor. & tempus meȩ¬
resolut ionis instat. bonũ certam̃ certaui. cirsũ consũmaui. fi¬
dc̃ seruaui: de reliquo reposita ẽ mͥ corona institiȩ ꝙ̃ reddet mͥ
dñs in illa die iust̃ iuden Qma enĩ cont᷑ mala transeuntia sine
defectu certauerat de mansuris nimirũ gaudiis sine dubietate

Expanded text:
ntem roborat, quanto hanc fortior pro veritate afflictio angusnim malis praesens securitas laborem, ita bonis praesens labor perpetuam securitatem parit. Defossum se securum dormire posse jam noverat, qui dicebat: « Ego enim jam delibor, et tempus resolutionis meae instat. Bonum certamDe reliquo reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus Judex. Quia enim contra mala transeuntia sine defectu certaverat, de mansuris nimirum gaudiis sine dubietate
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ẽ: qr ipsi qͦq electi sp̃c uisionẽ tantȩ celsitudinis ꝑfecte ñ
penetrant Pfundior inferno ẽ: quia malignoꝵ spũum astutias.
longe subcilius. quã ipsi putauerant iudicans dampnat. Terra lon¬
ior: qr longanimitatẽ nr̃am patientia diuinę. longanimitatis ex¬
uꝑat. quȩ nos & peccantes tolerat. & conuersos ad p̃mia remunera¬
tionis expectat. Mari latior: qr ubiq facta peccantiũ retͥbutionis
ue p̃sentiã occupat: ut & cũ ñ p̃sens ꝑ speciẽ cernit᷑. p̃sens ꝑ iudi¬

Expanded text:
 ipsi quoque electi spiritus visionem tantae celsitudinis perfecte non penetrant. Profundior inferno est, quia malignorum spirituum astutias longe subtilius quam ipsi putaverant judicans damnat. Terra longior, quia longanimitatem nostram patientia divinae longanimitatis exsuperat, quae nos et peccantes tolerat, et conversos ad praemia remunerationis exspectat. Mari latior, quia ubique facta peccantium 346 retributionis suae praesentia occupat, ut et cum non praesens per speciem cernitur, praesens per judi
Abbreviated transcription (Latin):
& latior mari. Qd̾ ds̃ cȩlo excelsior. inferno ꝓfundior. t̾ra longior
mariꝰ latior eẽ. describit᷑. tanto spũalit᷑ debet intellegi. quanto
de eo qͥcquam nefas ẽ iuxta corporea liniamenta sentire. S celo
e excelsior: qr in circũ scriptione sui spc̃ cuncta transcendit. Infer¬
no ꝓfundior: qr transcendendo subuehit. Terra longior: q. cre¬
aturȩ modũ ꝑhennitate suȩ et̾nitatis excedit. Mlari latior: ꝙ.
rerũ tẽporalium fluctus sic regens possidet: ut hos sub omĩmoda
potentiȩ suȩ p̃sentia coangustando circũdet. Quãuis posst̃ & cȩ¬
li appellatione angłi. & inferni uocabulo demonia designari

Expanded text:
 --Quod Deus coelo excelsior, inferno profundior, terra longior, marique latior esse describitur, tanto spiritaliter debet intelligi, quanto de eo quidquam nefas est juxta corporea lineamenta sentire. Sed coelo est excelsior, quia incircumscriptione sui spiritus cuncta transcendit; inferno profundior, quia transcendendo subvehit; terra longior, quia creaturae modum perennitate suae aeternitatis excedit; mari latior, quia rerum temporalium fluctus sic regens possidet, ut hos sub omnimoda potentiae suae praesentia coangustando circumdet. Quamvis possunt et coeli appellatione angeli, et inferni vocabulo daemonia designari
Abbreviated transcription (Latin):
chil mͥ conscius sũ. s ñ in hoc iustificatꝰ sũ. Qͥ aut̃ iudicat me dñs
ẽ. Longiorẽ t̾ra uiderat. cũ minora ei eẽ humanȩ mentis uota
pensabat dicens. Qͥ potens ẽ omĩa facere: suꝑhabundant̾ ꝙͣ. petui
aut intellegimꝰ. Latiorẽ. mari conspexerat. qͥ tim̃do pensabat. ꝙr
neqͣꝗͣ mens humana immensitatẽ distͥctionis eiꝰ agnosceret. qͣn¬
nob̾ doctor insinuat. cũ breuit᷑ narrat. ut possitis cõp̃hendere. cũ
om̃ĩb scĩs quȩ sit latitudo. & longitudo. sublimitas & ꝓfundũ.
Nabet quippe ds̃ latitudinẽ : qr delecfationẽ suã usq ad collecti¬
nẽ ꝑsequentiũ tendit. habet longitudinẽ : ꝙr ad uitȩ patͥam nos
longanunt tolerando ꝑducit. Habet sublimitatẽ: ꝙr ipsoꝵ qͦq in¬
tellegentiã qͥ recepti in suꝑnã fuerint congregationẽ tͣnscend
habet ꝓfundũ: qr dãpnatis inferiꝰ distͥctionis suȩ iudiciũ in cõp̃

Expanded text:
tificatus sum; qui autem judicat me, Dominus est . Longiorem terra viderat, cum minora ei esse humanae mentis vota pensabat, dicens: Qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intelligimus . Latiorem mari conspexerat, qui timendo pensabat quia nequaquam mens humana immensitatem districtionis ejus agnosceret, quannobis doctor insinuat, cum breviter narrat: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum . Habet quippe Deus latitudinem, quia dilectionem suam usque ad collectionem persequentium tendit. Habet longitudinem, quia ad vitae patriam nos longanimiter tolerando perducit. Habet sublimitatem, quia ipsorum quoque intelligentiam qui recepti in supernam fuerint congregationem transcendit. Habet profundum, quia damnatis inferius districtionis suae judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
bre ad cecitatẽ. Ea gͦ quȩ a conspectu distͥcti iudicis expulsos tenet.
miseriȩ & tenebraꝵ t̾ra ꝑhibet᷑: q foris dolor eruciat. qͥs dutisos a
uero lumine. t̾re intus cȩcitas obscurat. Quãuis miseriȩ s tenebra
tra intellegi & alit̾ potest. Nã hȩc qͦq t̾ra mn qua naseim̃ ẽ quidẽ
miserie s tenebraꝵ ñ ẽ: qr multa hic corruptionis nr̃ȩ mala pati¬
m̃ s tam̃ adhuc in ea ꝑ conuersionis gram ad lucẽ redimꝰ uerit.¬
te luadente quȩ ait. Ambulate dũ lucẽ habetis. ne uos tenebrȩ
cophendant. Ila uͦ simul miseriȩ & tenebraꝵ t̾ra ẽ qr qͥsqͥs ad
mors exterior ab aiã dundit carnẽ: ita mors interior a dõ separat
aimã. Ombrã gͦ mortis ẽ obscuritas diuisionis: ꝙ dãpnatꝰ qͥsq cum
ȩtno igne succendit᷑. ab int̾no lumine teneb rat᷑. Hatura uͦ ignis

Expanded text:
brae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsos tenet, brae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsos tenet, miseriae et tenebrarum terra perhibetur. Quia foris dolor cruciat, quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat. Quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. Nam haec quoque terra in qua nascimur, est quidem miseriae, sed tenebrarum est. Quia multa hic corruptionis nostrae mala patimur, sed tamen in ea per conversionis gratiam ad lucem redimus, Veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Illa vero simul miseriae et tenebrarum terra est, quia quisquis ad mors exterior ab anima dividit carnem, ita mors interior a Deo separat animam. Umbra ergo mortis est obscuritas divisionis. Quia damnatus quisque cum aeterno igne s
Abbreviated transcription (Latin):
niã suã. cũ his qui descendt̃ in lacũ. Infernꝰ gͦ e t̾ra nominatur qr
susceptos stabilit̾ tenet: & lacꝰ dicit᷑. qr hos qͦs semil rȩperit sei
fluctuantes. & tepidos torm̃tis circũfluentib absorbet. Sc̃s aut̃
siue sui seu humani generis uoce diitti se postulat antequã
uane: nͥ qr ad t̾rã tenebrosã qui culpã deflet iturus ẽ: sqr. ad
hane ꝓculdubio qͥ plangere neglegit uadit sic̃ debitori suo er
ditor dicit. Solue debitũ pͥusꝙͣ ꝓ debito constͥngaris. Qͥ tam̃ ñ cons¬
tringit᷑: s qd debet soluere ñ morat᷑ Ibi & recte subdit᷑ Non reuer¬
tar. Qt neq̃qͣ ult᷑ misedia parcentis liberat q semel in locis pęnali¬
bi iustitia uidicantis dãpnat. Quȩ adhuc subtilius loca describunt᷑
cũ dicit᷑ Terrã miseriȩ ⁊ tenebraꝵ. Aliseria ad dolore ꝑtinet: tene¬

Expanded text:
niam suam cum his qui descendunt in lacum . Infernus ergo et terra nominatur, quia niam suam cum his qui descendunt in lacum . Infernus ergo et terra nominatur, quia susceptos stabiliter tenet; et lacus dicitur, quia hos quos semel ceperit semper fluctuantes et trepidos tormentis circumfluentibus absorbet. Sanctus autem vir sive sua, seu humani generis voce dimitti se postulat, antequam vadat, non quia ad terram tenebrosam qui culpam deflet iturus est, sed quia ad hanc procul dubio qui plangere nstringitur si quod debet solvere non moratur. Ubi et recte subditur: Non revertar. Quia nequaquam ultra misericordia parcentis liberat quos semel in locis poenalibus justitia judicantis damnat. Quae adhuc subtilius loca describuntur, cum dicitur: terram miseriae et tenebrarum. Miseria ad dolorem pertinet, tene
Abbreviated transcription (Latin):
miscđit᷑ dimittam̃. ꝑfecte flere ñ possumꝰ hoc qd̾ in nob̾ ipsis con¬
tra nosmetipsos dolemꝰ. S tẽ ueracit̾ reatꝰ nr̃i dolor plangit᷑: eũ
tenebrosa illa inferni retͥbutio intento timore. p̃udet᷑ Unde¬
& apte subiungit. Anteꝗͣ. uadã & ñ reuertar ad t̾rã tenebroso
& oꝑtã mortis caligine. Qͥd enĩ t̾rȩ tenebrosȩ noĩe. nͥ tetra tar¬
tari claustra signant᷑: quȩ et̾nȩ mortis caligo cooꝑit: qr dãpna¬
tos qͦsq in ꝑpetuũ a uitȩ luce disiungit. Nec immerito infernꝰ t
Generatio p̃terit. & generatio aduenit: t̾ra uͦ in ęt̾nũ stat. Recte
gͥ inferni claustra tenebrosa t̾ra nominat᷑ qr qͦs puniendos ac¬
cipiunt. neq̃ꝗͣ. pena tͣnsitoria ł fantastica imaginatione erueiañ
s ultione solicda ꝑpetua dãpnatione seruant: Quȩ tam̃ aliqͣnd
laci appellatione signant᷑ ꝓpħa attestante qͥ ait fortauert̃ ignomi¬

Expanded text:
misericorditer dimittamur, perfecte flere non possumus hoc, quod in nobis ipsis conmisericorditer dimittamur, perfecte flere non possumus hoc, quod in nobis ipsis contra nosmetipsos dolemus. Sed tunc veraciter reatus nostri dolor plangitur, cum tenebrosa illa inferni retributio intento timore praevidetur. Unde apte subiungit: Antequam vadam et non revertar ad terram tenebrosam et opertam mortis caligine. Quid enim terrę tenebrosae notari claustra signantur? Quae aeternae mortis caligo operit, quia damnatos quosque in perpetuum a vitae luce disjungit. Nec immerito infernus tGeneratio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Recte inferni claustra tenebrosa terra nominantur , quia quos puniendos accipiunt nequaquam poena transitoria vel phantastica imaginatione cruciant, sed ultione solida perpetuae damnationis servant. Quae aliquando tamen laci appellatione signantur, propheta testante, qui ait: « Portaverunt ignomi
Abbreviated transcription (Latin):
staniꝰ pt̃rene. occupationis pondere. hc̃ ei gemere neq̃ꝗͣ uac
cat. flere. dolorẽ suũ ñ ualet: qui pꝰuȩ quidẽ consuetudini ẽtra¬
ire nitit᷑. s tam̃ adhuc sub crescentib desideriis carnis guat᷑.
s solutis iniqͥtatis uinculis. dimissũ se nouerat. qͥ exultabat dicens
Dirupisti uincula mea. tͥ saerificabo hostiã laudis. Ec̃ gͥ ad plangen
atq ad hec eadẽ fiagella quȩ cognoscimꝰ aduuat. Culpas ocłis
bieit & pia manu gr̃ȩ uincula cordis soluit: ut ad uacationẽ p¬
nitentiȩ mens nr̃a se. erigat & carnis soluta cõpedib in auctorẽ
hendimꝰ. s tam̃ libent᷑ agimꝰ hoc qd̾ in nobis recte reꝓbamꝰ. Ad usti¬
tiã sp̃c nos erigit: ad c̃suetudinẽ caro restͥngit. & amori suo mens
renitit᷑. s ꝓtiuꝰ delectata captiuat᷑. bene itaꝙ dicit᷑. dimitte. gͦ me
ut plangã paululũ dolorẽ meũ: ꝙ nͥ a reatu culpȩ qͦ nos ligauimꝰ

Expanded text:
ae terrenae occupationis pondere hanc ei gemere nequaquam vacat. Flere dolorem suum non valet, qui pravae quidem consuetudini contraire nititur, sed tamen adhuc succrescentibus desideriis carnis gravatuSed solutis iniquitatis vinculis dimissum se noverat qui exsultabat dicens: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . 94. Nisi atque ad haec eadem flenda quae cognoscimus adjuvat. Culpas oculis objicit, et pia manu gratiae vincula cordis solvit, ut ad vacationem poenitentiae mens nostra se erigat, et, carnis soluta compedibus, in auctorem ehendimus, sed tamen libenter agimus hoc quod in nobis recte reprobamus. Ad justitiam nos spiritus erigit, ad consuetudinem caro restringit. Amori suo mens renititur, sed protinus delectata captivatur. Bene itaque dicitur: Dimitte ergo me, ut plangam paululum dolorem meum! Quia nisi a reatu culpe, quo nos ligavimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ adhuc mortalib ignoret᷑. S hȩc ipsa sapientiꝵ illiꝰ secreta consp
cere. uicũq iã incõp̃hensibilitatis eiꝰ ẽ potentiã uidere: qr & si in ip¬
sa consilioꝵ eiꝰ inqͥsitione deficimꝰ. deficiendo tam̃ ueriꝰ discimꝰ quẽ time¬
amꝰ. Ad hec se paulus sapientiȩ illiꝰ secreta tetenderat. cũ dicebat. Dal¬
titudo diuitiaꝵ sapientiȩ & scientiȩ dĩ. ꝙ̃ incõp̃hensibilia st̃ iudicia. &¬
inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Qͥs enĩ cognouit sensũ dnĩ. ł qͥs c̃siliariꝰ eiꝰ fuit : qͥ
suꝑiꝰ etiã ex ipsa inqͥsione lassescens: s tam̃ ad cognitionẽ infirmitatis
ꝓpͥe lassescendo ꝓficiens. p̃mittit dicens. O homo tu qͥs es qͥ respondeas
dõ. nũqͥd dic̃ figm̃tũ ei qͥ se finxit. qͣre me fecisti sic : qͥ gͥ occulta dĩ ꝑ

Expanded text:
nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius senobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius seicere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia  ejus. Quis enim cognovit sensus Domini? vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lassescendo proficiens, praemittit dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecisti sic ? Qu