comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑatõe sit bonũ. alioqͥn duo mala erunt
tuoꝵ att̾m pesus aut bonim erit. ⁊ fornicatõ
qr peius : adult̾ium. Peius ÷ enim alienũ.
tum matre qm cum aliena uxore contum¬
b̾e. ⁊ doñ ad ea ꝑueĩamur que sint ait aple.¬
ne peioꝵ. Hoc aũ fcm̃ eẽ quis clubitet. Non
gͦ auo mala sunt connubium ⁊ fornicatio
quoꝵ alt̾m peius. s tluo bona st̃ cõnubiũ
⁊ continentia quoꝵ alt̾m est melius. Sicut
ista tempał̾ sanitas ⁊ imbetillitas non sunt
tluo mala quoꝵ alt̾m petus: s ista sanitas
et mortalita̾fluo bona st̃ quoꝵ alt̾m meliꝰ.

Expanded text:
conparatione sit bonum; alioquin duo mala erunt, conparatione sit bonum; alioquin duo mala erunt, quorum alterum peius; aut bonum erit et fornicatio, quia est peius adulterium — peius est enim alienum mcum matre quam cum aliena uxore concumbere — et donec ad ea perueniatur, quae, sicut ait apne peiorum. hoc autem falsum esse quis dubitet? non ergo duo mala sunt conubium et fornicatio, quorum alterum peius, sed duo bona sunt conubium et continentia, quorum alterum est melius, sicut ista temporalis sanitas et inbecillitas non sunt duo mala, quorum alterum peius, sed ista sanitas et inmortalitas duo
Abbreviated transcription (Latin):
quid sͥ uelit tanta infirmitas uintuli ꝯ¬
ugalis. qd̾ nequaqͣm puto tm̃ uale̾ potu¬
isse nͥ alicꝰ rea maioris ex hc̃ inf̾m̾a morta¬
litate hominum qdłam satrat̃tum adhi¬
b̾etur qd̾ deserentib hominib at id dis¬
solu̾e tupientib uitͦussum iticontussum
illis man̾et ad penam si qͥdem int̾ueniẽ¬
tem cliuortio non aboletur. illa confede¬
rato nptialis ita ut s̃ conuiges suit ⁊̃
seꝑati tum illi aũ aditt̾m comniitant qui¬
bus fu̾int ⁊ post suum repudium cupłati
uł illa uiro uł ille mulieri ĩ tamen nͥ in ti¬
uitate łi nr̃i in monte scõ eius tã talis est
tum uxore cetoꝵ ali se hr̃e iura gentiliuem
qͥs ignorat ubi int̾posito repulio sute rea¬
tu aliquo ultõis humane ⁊ illo tui uoluerit
nubit ⁊ ille quam uolu̾it dutit. sui consue¬
qm ꝓpbo diuortii magis apparet. honora¬
biles gͦ miptie in om̃ib ⁊ thorꝰ iminaculatꝰ
tꝑ non sit diciinꝰ bonum ut in fornicatõis

Expanded text:
quid sibi uelit tanta firmitas uinculi coniugalis? quod nequaquam puto tantum ualere potuisse, nisi alicuius rei maioris ex hac infirma mortalitate hominum quoddam sacramentum adhiberetur, quod deserentibus hominibus atque id dissoluere cupientibus inconcussum illis maneret ad poenam, siquidem interueniente diuortio non aboletur illa confoederatio nuptialis, ita ut sibi coniuges sint etiam separati, cum illis autem adulterium committant, quibus fuerint etiam post suum repudium copulati, uel illa uiro uel ille mulieri. nec tamen nisi in ciuitate dei nostri, in monte sancto eius talis est causa cum uxore. Ceterum aliter se habere iura gentilium quia ignorat? ubi interposito repudio sine reatu. aliquo ultionis humanae et illa, cui uoluerit, nubit et ille, quam uoluerit, ducit. cui consueatio quam approbatio diuortii magis apparet. Honorabiles ergo nuptiae in omnibus et torus inmaculatus. quod non sic dicimus bonum, ut in fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
uiciosa ÷ ad ꝓpagande ꝓlis redegr᷑ houestatẽ
ut ex malo libittinis aliꝙͥ boni faciat coplatõ
conugalio. Deinde tr repͥmetur ⁊ quodaminꝰ
u̾econcius estuat concupisciã tarnis quam tẽ¬
ꝑit parentalis affãtus. Int̾cedit enun q̃dam
gũitas fu̾ida uoluptatis tũ in eo ip̃o ꝙ d uir
mulier ad hescunt pr̃ ⁊ mater ẽẽ meditãtut¬
Hiic accerłit qr in eo ip̃o ꝙ sibi inuitem conin¬
ges debits̃ soluunt t̾ si id aliqͣnto intemꝑpius
⁊ incontinentiꝰ ex sp̾tant: fidem tam̃ sibi inui¬
tem debent tũ fider tm̃ uiris tribuit apłs di¬
cenis ut cam pot̾atem appellaret ditens. Mulier

Expanded text:
uitiosa est, ad propagandae prolis redigitur honestatem, uitiosa est, ad propagandae prolis redigitur honestatem, ut ex malo libidinis aliquid boni faciat copulatio coniugalis, deinde quia reprimitur et quodam modo uerecundius aestuat concupiscentia carnis, quam temperat parentalis affectus. intercedit enim quaedam grauitas feruidae uoluptatis, cum in eo, quod sibi uir et mulier adhaerescunt, peo ipso, quod sibi inuicem, coniuges . debitum soluunt, etiamsi id aliquanto intemperantius et incontinentius expetant, fidem tamen sibi pariter debent. cui fidei tantum iuris tribuit apostolus, ut eam potestatem appellaret dicens: mulier
Abbreviated transcription (Latin):
in qua c̾ati sumnus aͥd boni ẽẽ coniugiũ mas¬
tuli ⁊ femine cꝰ consideratõem ita di̾na scͥptã
comm̃dat n dimisse a uiro nub̾e liceat alt̾i
gͣm cliu uir eiꝰ uix̾it. nͨ dimisso ab uxoreli¬
ceat alt̾am dut̾e nͥ mertua fu̾it que retessit
cietatem alio gͥn non iam t̾icetur coningiũ ui se¬
nib p̾sertim siue amisissent falios uł minime
gemunsent ñ non in bono l ãmmoso coniugio
⁊ si emar cu̾it atdor etatis int̾ masculã ⁊ feĩ¬
nani. Uigec tam̃ ordo taritatis itit̾ maritum
turius a commixtione tarnis sue pari cotisen¬
su se contin̾e ceꝑunt. non ut nctitatis eẽt pt̾e
non posse qd̃ uellent ⁊ s ut landes pͥus eẽt uo¬
linuis qd̃ possent. Si gͦ seruatur fides hono¬
t̾ior gñto ꝓbatior. ⁊ tanto secĩor qͣnto placidi¬
or castitas ꝑseu̾at. Hr̃it ⁊̃ id bonum conut¬
gia ꝙ carnalis uol iunienilis incontinentia ⁊si

Expanded text:
in qua creati sumus, aliquid boni esse coniugium masin qua creati sumus, aliquid boni esse coniugium masculi et feminae: cuius confoederationem ita diuina scriptura commendat, ut nec dimissae a uiro nubere liceat alteri, quamdiu uir eius uiuit, nec dimisso ab uxore liceat alteram ducere, nisi mortua fuerit, quae recessit.cietatem; alioquin non iam diceretur coniugium in senibus, praesertim si uel amisissent filios uel minime genuissent. nunc uero in bono licet annoso coniugio, etsi emarcuit ardor aetatis inter masculum et feminam, uiget tamen ordo caritatis inter maritum turius a commixtione carnis suae pari consensu se continere coeperunt; non ut necessitatis esset postea non posse quod vellent, sed ut laudis esset pluisse quod possent. si ergo seruatur fides honocerior, quanto probatior, et tanto securior, quanto placidior castitas perseuerat. habent etiam id bonum coniugia. quod carnalis uel iuuenalis incontinentia, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tuteni. iĩ data sit bonum ꝓlis ista successio
siue corꝰ non sꝑuale om̃ib hominib: s primo
ałc fc̃m erat ut obedientem m̾ito pt̾ea fieret
sꝑuale adiimmortalitatem capissendam ñ post
tõe ⁊ tam̃ non moritã sͥ pectassent. tñ mina¬
tus erat ds tanqm si uulntis minaret᷑ qui¬
a uulnerabile corꝰ erat qd̾ tam̃ non accidiss
nͥ fieret ꝙ ille necuiiset. Ita gͦ possent ⁊ ꝑ cõ¬
tubitum taliũ corpoꝵ gñone subsiste que us
ad tͥcium modũ hẽrent intrem̃tum nec u̾o¬
dent tãm insenium aut us inseniũ nꝰ tam̃
in mortem. tam̃ illa bñdictoĩs multiplicatõe
um p̾cepto suo felitissimũ quodlam compani¬
mentũ terti statꝰ doñ in melius conu̾terent᷑.
ñ morte hominis qua corꝰ ab aĩa deserit᷑: sod
beata cominutatõe a mortalitate ad inmor¬
talitatem. ab aĩali ad sꝑualem qualitatẽ ha-¬
rum sñiaꝵ que u̾a sit. ueł si alia uł alie pos¬
sunt ex illis u̾bis exsculpi adhuc q̃rere ac dis

Expanded text:
tute ; nec data sit homini prolis ista successio,sive corpus non spirituale illis hominibus, sed primo animale factum erat, ut obedientiae merito postea fieret spirituale, ad immortalitatem capessendam, non post tione et tamen non moritura, nisi peccassent, sicut minatus erat deus — tamquam si uulnus minaretur, quia uulnerabile corpus erat, quod tamen non accidisset, nisi fieret quod ille uetuissetit-a ergo possent etiam per concubitum talium corporum generationes subsistere, quae usque ad certum modum haberent incrementum nec uergerent tamen in senium aut usque in senium, nec tamen in mortem, donec illa benedictionis multiplicatione um praecepto suo felicissimum quoddam temperamentum certi status, donec in melius conuerterentur non morte hominis, qua corpus ab anima deseritur, sed beata commutatione a mortalitate ad inmortalitatem, ab animali ad spiritalem qualitatem! Harum sententiarum quae uera sit, uel si alia uel aliae possunt adhuc ex illis uerbis exculpi, quaerere ac diss
Abbreviated transcription (Latin):
saluator om̃im ppłoꝵ uti debuisse scõs istos
non pp̃ se expetendo: s pp̃ aliud nccͣio bono
nuptiaꝵ. Nunc u̾o ad ineundam ua̾m et
solos filios connubia topłare tupientes: ut
pãte de corde puro ⁊ consciã bona ⁊ fide
non ficta mlt̾o titius d̃i ciuitas opleret᷑.
⁊ accełaretur. t̾minus setuli. Qͥ enim ali¬
utl hortari apparet apłm uͥ ait tũ ude loqq̃¬
retui. Uellem homines eẽ sicut nic ipfũ.
Aut illo loto. H aũ tlico fr̃es tempus reli¬

Expanded text:
saluator omnium populorum, uti debuisse sanctos isto saluator omnium populorum, uti debuisse sanctos isto non propter se expetendo, sed propter aliud necessario bono nuptiarum; nunc uero, cum ad ineundam sanctam et tiam propter solos filios conubia copulare cupientes, ut tate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta! multo citius dei ciuitas conpleretur et adceleraretur terminus saeculi. quid enim aliud hortari apparet apostolum, ubi ait, cum inde loqueretur: uellem omnes esse sicut me ipsum? aut illo loco: hoc autem dico, fr
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ intelligendum ÷ non iõ malum putand̃
hẽre uidualis castitas. aut u̾ginalis integri¬
tas. Neq tam̃ iõ malum erat qd̾ martha fa¬
tiebat. qr nͥ inde abstine̾t: soror eiꝰ non fac̾et
qd̾ melius erat. Aut iõ malum ÷ suscipere
coniugium concubitus. Hoꝵ enim qued̾
sp̃ amititiam : sic̃ nuptie. contubitus. Hĩc
enim subsistit ꝓpatgatõ gn̾is humani in
quo societas amicalis magnũ ÷ bonũ. Hiio
niałr : alias dompnabilr̾. Qsqͥs u̾o eis ꝓpt̾
st̃ niͣca si non eis utitur : melius facit. ꝓm̃
ista bona cũ opus hẽmus bñ uolumus: sed
melius ea uolumus ꝙ uolumus. qr tt̃ meliꝰ
bonum est nub̾e: qr bonum ÷ filios ꝓͤcare
mr̃em familias c̃ẽ: s melius ÷ ñ nubere:
qr neeliꝰ ÷ ad ip̃am humanam societatem
hot oꝑe non ege̾. Ita enim iam se ht̃ hiliũ
ꝓlis. hũndantia suitessionis unde sce amititie
congrantur. ex quo colligr̃ pͥmis temporib
ꝑ truem ⁊ ꝓph̾aretur ⁊ nasc̾e̾tur pͥnceps ⁊

Expanded text:
unde intellegendum est non ideo malum putandumhaberi uidualis castitas aut uirginalis integritas. neque enim ideo malum erat, quod Martha faciebat, quia, nisi inde abstineret soror eius, non faceret, quod melius erat; aut ideo malum est suscipere coniugium, concubitus. horum enim quaepropter amicitiam, sicut nuptiae uel concubitus; hinc enim subsistit propagatio generis humani, in quo societas amicalis magnum bonum est. his nialiter, alias damnabiliter. quisquis uero eis propter saria, si non eis utitur, melius facit. proinde ista bona cum opus habemus, bene uolumus; sed melius ea nolumus quam uolumus, quia tunc melius bonum est nubere, quia bonum est filios procreare, matrem familias esse; sed melius est non nubere, quia melius est ad ipsam humanam societatem hoc opere non egere. ita enim iam sese habet humanum prolis et abundantia successionis, unde sanctae amicitiae conquirantur. ex quo colligitur primis temporibus  et prophetaretur 25 et nasceretur princeps et
Abbreviated transcription (Latin):
alio gn̾e utendi t̾renis qͣntum ad concubi¬
tum ꝑtinet. Ecce homines libidinosi ⁊ im¬
muncti amatores feminaꝵ ⁊ lasciuiaꝵ ⁊ inĩ
ꝙ non situt ioħo abstin̾et se a mantlucando
⁊ bibendo. ppẽ enim aꝑtissime u̾issime ꝙ ait
uenit ibħs non manducans n bibens. ue¬
nit eiliuo hominis manducans ⁊ bibens. sic
nͦ hoc in illis pr̃ib u̾m est qmͣuis uen̾it mͦ¬

Expanded text:
alio genere utendi terrenis, quantum ad concubitum pertinet: ecce homines libidinosi et inmundi, amatores feminarum et lasciuiarum? bstineret a manducando et bibendo; ipse enim apertissime uerissimeque ait: uenit Iohannes non manducans neque bibens. uenit filius hominis manducans et bibens - sic nec hoc in illis patribus uerum est, quamuis uenerit m
Abbreviated transcription (Latin):
animi bonis t̾ronis ad aliud ncc̃itatis ꝑ
hunc ħitum continentie quo eis non obli¬
garentur ⁊ ꝙ possent t̾ eis non uti s nõ
opiis cẽt nec qͥsqͣm eis bñ utit᷑ nͥ qui ⁊ nõ
uti potest. Multi quidem fatilius sc aibsti
abstinent ut non utantur quam tempe¬
rant ut bñ utantur i Nlemo dam̃ eis pot̃
sapienter uti nͥ qui potest ⁊ continent̾
non uti. Ex hoc hĩtu ⁊ paulus ditebat.
Scio ⁊ hũndare ⁊ penur iam pati. Peñ¬
coꝵ quos hũndantia non corrũpit. u̾mi ut aꝑ¬
tius intelligat᷑ qũo sit u̾tus in hĩtu ⁊̃ si non
sit in hĩciꝑe. loq̃r de ex de qruo nlls dubitat ⁊
tucau̾it at biberit nlłs ambigit eoꝵ qui ex
ewngłio eiꝰ fideles sunt. Non gͥ non erat i illo
continentie u̾tus a cybo ⁊ potu gnta erat aio

Expanded text:
animi bonis terrenis ad aliud necessariis per hunc habitum continentiae, quo eis non obligarentur et quo possent eis etiam non uti, si non opus esset. nec quisquam eis bene utitur, nisi qui et non uti postinent ut non utantur, quam temperant ut bene utantur. Nemo tamen potest eis sapienter uti, nisi potest et continenter non uti. » Ex hoc habitu et Paulus dicebat: « Scio et abundare et penuriam pati . » Penuest, quos abundantia non corrumpit. De ertius intellegatur, quomodo sit uirtus in habitu, etiamsi non sit in opere, loquor de exemplo, de quo nullus dubitat caducauerit et biberit, nullus ambigit eorum, qui ex eius euangelio fideles sunt. num igitur non erat in illo continentiae uirtus a cibo et potu, quanta era
Abbreviated transcription (Latin):
tr et pater eum misit et filius: sufficiẽ¬
ter quantum arbitror demonstratum:.
Siue enim propter uisibilem faturam: si¬
ue potius propter printipii cominenda¬
tionem. non propter inequalitatem uel
impar ilitatem uel dissimilitutinem sub¬
stantie in scripturis hec posita intelligã¬
tur. quia etiam si uoluisset deris pater
per subiectam creaturam uisibiliter ap¬
parere: absurdisfime tamen aut a filio
quem genuit aut spiritu sancto qui de
illo procedit: missus diceretur. ¶ Iste gͥ
sit uoluminis modus tleinceps in cet̾is
acdiuuante domino illa heretitorum uer¬
sutissima argumenta qualia sint et quẽ¬
admodum redarguantur uidebimus¬

Expanded text:
quia et Pater eum misit et Filius, sufficienquia et Pater eum misit et Filius, sufficienter, quantum arbitror, demonstratum est. Sive enim propter visibilem creaturam, sive potius propter princicipii commendationem, non propter inaequalitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur: quia etiam si voluisset Deus Pater per subjectam creaturam visibiliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Iste igitur sit hujus voluminis modus: deinceps in caeteris, adjuvante Domino, illa haereticorum versutissima argumenta qualia sint, et quemadmodum redarguantur videbimus
Abbreviated transcription (Latin):
quid quid illud est treature in quo
per columbe spetiem uel per igneas
linguas spiritus sanctus demonstͣ¬
tus est: ita sit spiritus sanctus sic̃
est lei filtus homo ille qui ex uirgi¬
ne Maria factus est: sed tantummͦ
ad ministerium peragentle signifi¬
cationis: sicut oportuisse deus iudi¬
cauit. An aliquid aliud intelligentlum
sit: iuenire difficile ÷ ⁊ temere affir¬
mare non expedit. ¶ Quomodo ta¬
men ista sine rõnali uł iutellectuali c̾a¬
tura potuerunt fieri ũ uideo: neq ad¬
huc locus ÷ explitare cur ita sñiam qͣn¬
tum uires dñs dederit. Pus enin sũt
discutienda et refellenda hr̃ticoꝵ argi¬
menta: que non ex diuinis libris sed:
ex rationibus suis proferunt. quibus
se uehementer cogere arbitrantur:
testimonia scripturarum que ide pr̃e
et filio et spiritu santto sunt ita esse in¬
telligenda ut ipsi uolunt. Nunc autem
itleo minorem filium quia missus ÷ a pa¬
tre: nec ideo minoren spiritum sancdum

Expanded text:
quidquid illud est creaturae in quo quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas linguas Spiritus sanctus demonstratus est, ita sit Spiritus sanctus, sicut est Dei Filius homo ille qui ex virgine factus est? sed tandummodo ad ministerium peragendae significationis, sicut oportuisse Deus judicavit: an aliquid aliud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discutienda et refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Libris, sed ex rationibus suis proferunt, quibus se vehementer cogere arbitrantur, testimonia Scripturarum quae de Patre et Filio et Spiritu sancto sunt, ita esse intelligenda ut ipsi volunt. 32. Nunc autem non ideo minorem Filium quia missus est a Patre, nec ideo minorem Spiritum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
rum. non tamen in hoc quod factum
est conuersum atq mutatum. Ita sa¬
ne factum ut ibi sit non tantum uer¬
bum dei et hominis caro: sed etiatn
rationalis hominis auima atq hoc
totum et deus dicatur ꝓpter deum¬
et homo propter hominem. Quod si dif¬
fitile intelligitur: mens fide p̾gecur:
magis magis q abstiuendo a pectatiss
et bene operando et orando eum gemi¬
tu desideriorum santorum: ut pet
diuinum adiutorium proficiendo et
intelligat et amet ¶ Si autem que¬
ratur post incarnationem uerbi qͦ¬
modo facta sit uel uox patris uł spe¬
cies corporalis: quia spiritus sanctꝰ
temonstratus est per treaturam qͥ¬
dem facta ista non dubito: sed utrũ
tantum motlo corporalem atq sensi¬
bilem. Au adhibito sꝑu etiam ratio¬
nali uel intellectuali: hoc enim qui¬
busclam placuit appellare quod gre¬
non quidem ad unitatem persone.
Quis enim hoc clixerit ut quidquid
illud est creature per quod sonuit
uox patris: ita sit deus pater. Ant

Expanded text:
tum, non tamen in hoc quod factum tum, non tamen in hoc quod factum est conversum atque mutatum; ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deumet homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene operando, et orando cum gemitu desideriorum sanctorum, ut per divinum adjutorium proficiendo, et intelligat, et amet. Si autem quaeritur, post incarnationem Verbi, quomodo facta sit vel vox Patris, vel species corporalis qua Spiritus sanctus demonstratus est: per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc enim quibusdam placuit appellare, quod Graenon quidem ad unitatem personae, quis enim hoc dixerit, ut quidquid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut
Abbreviated transcription (Latin):
res singulas referuntur. sed tamẽ
ab omnib tribus singula fcã sunt :
tullum enim hoꝵ trium nominum
est: quod non et memorta ⁊ intellec¬
tus ⁊ uoluntas mea simul operata
sint ⁊ ita trinitas simitl operata est.
et uotem patris ⁊ carnem filii et co¬
inseparabilem in se ipsam tͥnitatem
per uisibilis creature speciem sepa¬
rabiliter demonstrari: ⁊ insepara¬
bilem trinitatis operationem etiã
in singulis esse rebus. que uł ad pa¬
trem uel ad filium uel ad spir itum
sanctum demonstndum proprie ꝑ-¬
tin̾e̾ dicuntut ¶ Si gͦ a me quera¬
tur quomodo facte sint uel uoces uł
sensibiles forme atq species ante in¬
carnationem uerbi dei que hoc fut᷑m
prefigãrent. ꝑ angelos ea deum ope¬
ratum cẽ respondeo. quod ectam scͥp¬
turarum sanctarum testimoniis ꝙͣ-¬
tum ex istimo satis ostendi ¶ Di aũ
queratur ipsa in carnatio quo modo
facta sit ÷ ipsum dei uerbum dicoc
carnem factuni. id est homiem fuc¬

Expanded text:
res singulas referuntur, sed tamen res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum enim horum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus et voluntas mea simul operata sint: ita Trinitas simul operata est et vocem Patris, et carnem Filii, et coitur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter demonstrari, et inseparabilem Trinitatis operationem etiam in singulis esse rebus, quae vel ad Patrem, vel ad Filium, vel ad Spiritum sanctum demonstrandum proprie pertinere dicuntur. 31. Si ergo a me quaeritur, quomodo factae sint vel voces vel sensibiles formae atque species ante incarnationem Verbi Dei, quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quomodo facta sit: ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est, hominem fac
Abbreviated transcription (Latin):
uens c̾atura temꝑalib motib ⁊ fols
ostenderet: tũ ad eius ꝑ sone unitatem
sic̃ caro qd̾ uerbum fcm ÷ non copulare¬
tur. Non aucdeo dic̾e̾ nichil tale factum
rea non posse ꝑ longe imparem maxĩe¬
q corꝑeam c̾aturam in seꝑabilit̾ demõ¬
strari. sic̃ ꝑ uoces nr̃as que utiq cor-¬
tinctiis. quem sue tuuisq uocabuli sil¬
labe occupant nominari. ¶ In sua qͥp.¬
pe substantia qrua sunt: tria unum sf̃
pater et filius ⁊ sꝑc sanctus. nullo tem¬
porali motu suꝑ omnem c̾aturam id¬
ipsum sine ullis int̾uallis temporum
uel locoꝵ : ⁊ simul unum atz tlem ab
et̾nitate in et̾nitatem tanqͣm ip̃a eter¬
nitas que siue u̾itate ⁊ taritate nonz
In meis aũ uotib separati sunt pater
⁊ filius ⁊ sꝑx sanctus: nec simul dici
potuerunt ⁊ in lr̃is uisibilib sua se¬
paratim locorum spacta tenuerunt.
Et quemałm cum memoriam in eam
et intellectum meũ et uoluntatem
nomino : singula quidem nomina ad

Expanded text:
creatura temporalibus motibus et formis ostenderet, cum ad ejus personae unitatem, sicut caro quod Verbum factum est , non copularetur, non audeo dicere nihil tale factum ita non posse per longe imparem maximeque corpoream creaturam inseparabiliter demonstrari; sicut per voces nostras, quae utique cortinctis, quae suae cujusque vocabuli syllabae occupant, nominari. In sua quippe substantia qua sunt, tria unum sunt, Pater et Filius et Spiritus sanctus, nullo temporali motu super omnem creaturam idipsum sine ullis intervallis temporum vel locorum, et simul unum atque idem ab aeternitate in aeternitatem, tanquam ipsa aeternitas quae sine veritate et charitate non est: in meis autem vocibus separati sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus, nec simul dici potuerunt, et in litteris visibilibus sua separatim locorum spatia tenuerunt. Et quemadmodum cum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩat ħ ad tatitam mag̾tudinem qua
maior eẽ non possit. Maiorem eniui ta¬
ritatem nemo ht̃ ÷ qͣm ut aĩam suam
ponat quis ꝓ amicis suis. Ibi aũ qͥs
explicet gñta caritas erit uͥ cupiditas
quam uł toh̾cendo suꝑet nulla eriteꝙͣ
sumina sanitas erit : qñ contentõ inoe¬
tis nulla erit ⁊

Expanded text:
em, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Ibi autem quis explicet quanta charitas erit ubi cupiditas quam vel coercendo superet nulla erit? quoniam summa sanitas erit, quando contentio mortis nulla erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ton non iubentur : s sꝑuali consilion
monentur ex quib untm ÷. Bonum:
homimi mlr̃em non tang̾e̾. tunc recte
fiunt tum refuntur ad diligendum
enim scimus mortales corcla mortalũ
Tunc aũ illuminabit dñs abscondita
tenẽbtaꝵ: ⁊ manifestabit cogitationes
cordis. ⁊ tunc laus erit unicͥq a cdeo ⁊

Expanded text:
 non jubentur, sed spirituali consilio monentur, ex quibus unum est, Bonum est homini mulierem non tangere : tunc recte fiunt, cum referuntur ad diligendum enim scimus mortales corda mortalium, tunc autem illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cor
Abbreviated transcription (Latin):
s pr̃ solus. E qr filius quo sapĩa ÷ ge¬
⁊ ip̃a menioria: sua intellĩa. sua tlilectio.S
non pr̃ẽm ht̃ memoriam. ⁊ filium intel¬
lignĩam. ⁊ se clilectõem. Neq enim sapĩa
eẽt si alius ei meminiss : alius q ei intel¬
lige̾t: at tm̃modo sibi ip̃e dilige̾t. S ip̃e
ht̃ hec tria. ⁊ ea sit ht̃ ut ħ ip̃a ip̃e sit
Uerũꝑtam̃ ut ita sit: inde illi ÷ unde ꝓce¬
dit. ¶ Quis gͦ hominum pot̃ istam sapi¬
entiam qua nouit cłs om̃ia: ita ut nec ea
niant ÷ s ⁊ pret̾i̾ta ⁊ fut᷑a cum p̾seu¬
tib sint cuncta p̾sentia. nec singula to¬
gitentur : ⁊ ab aliais ad alia cogitando
tuseatur. s in uno conspectit sił presto
sut uniu̾sas Quis nuntrm hominum
comprehendit istam sup̃iam : eandem
prudentiam. eandem q scĩam: qñquid̾
a nobis hec nr̃a comp̾henduntur: a qͥp

Expanded text:
r solus. Et quia Filius quoque sapientia est geet ipse memoria, sua intelligentia, sua dilectio; sed non Patrem habet memoriam, et Filium intelligentiam, et se dilectionem; neque enim sapientia esset, si alius ei meminisset, eique alius intelligeret, ac tantummodo sibi ipse diligeret: sed ipse habet haec tria, et ea sic habet, ut haec ipsa ipse sit. Verumtamen ut ita sit, inde illi est unde procedit. 13. Quis ergo hominum potest istam sapientiam qua novit Deus omnia, ita ut nec ea niant, sed et praeterita et futura cum praesentibus sint cuncta praesentia; nec singula cogitentur, et ab aliis ad alia cogitando transeatur, sed in uno conspectu simul praesto int universa: quis, inquam, hominum comprehendit istam sapientiam, eamdemque prudentiam, eamdemque scientiam; quandoquidem a nobis nec nostra comprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus t̾nitatem: id ÷ mentem ⁊ noti¬
tam qua se nouit. ⁊ dilectõem qua se ailit̃.
S ħ tria ĩ sunt in hoĩe: ut non ip̃a sint
homine: non ip̃a sunt homo. R una per¬
sona .i. singulus tritisq homo : ht̃ ala tria
mus hoĩtm. ut decamus homo ÷ suba̾ tõ¬

Expanded text:
 mentem, et notitiam, qua se novit, et dilectionem, qua se diligit. Sed haec tria ita sunt in homine, ut non ipsa sint homine, non ipsa sunt homo. Et una persona, id est singulus quisque homo, habet illa tria mus hominem, ut dicamus, Homo est subst
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineat tͥnitatem. E tres ꝑsone sunt
unius eẽntie : non singulus quisq hõ
una ꝑsona. Item in hoc magna distan¬
tia est. t siue mentem dicamus in hoĩe:
eius q noticiam ⁊ dilectõem. sine memo¬
riam. in tellĩam. uoluntatem. Nich men¬
tis meminimus nͥ ꝑ memoriani: nec in¬

Expanded text:
tineat Trinitatem: et tres personae sunt unius essentiae, non sicut singulus quisque homo una persona. 12. Itemque in hoc magna distantia est, quod sive mentem dicamus in homine, ejusque notitiam, et dilectionem, sive memoriam, intelligentiam, voluntatem, nihil mentis meminimus nisi per memoriam, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a intellĩa. ⁊ si non lingͣ ꝑuer̃at. E pu¬
tamus nos utrum cłi ꝓuidentia eadem tͭ.
que memora.⁊ intellĩa. qui non singła
cogitando aspicit: s una et̾na ⁊ unnue¬
tabili at mestabili uisione complectit᷑
turcta que nouit tanta mentis inf̾mi¬
tate posse comprehenilere ¶In hͣc gͥ
difficultate ⁊ angustiis lib exclama¬
re ad dm̃ uiuum. Mirifitata ÷ sciẽti¬
a tua ex metꝰ inualuit: noñ potero ad
illam. Ex me quippe intelligo qmͣ sit
inirabilis ⁊ incomp̾hensibilis scĩa tua
qua me fecisti: qũ nec me ip̃m compre¬
hendere ualeo quem fecisti: ⁊ tam̃ in medi¬
tatõe mea exardescet ignis. ut q̃rani faciẽ
tuam semper

Expanded text:
ra intelligentia, et si non lingua, perveniat. Et putamus nos, utrum Dei providentia eadem sit quae memoria et intelligentia, qui non singula cogitando aspicit, sed una, aeterna et immutabili atque ineffabili visione complectitur cuncta quae novit, tanta mentis infirmitate posse comprehendere? In hac igitur difficultate et angustiis libet exclamare ad Deum vivum: Mirificata est scientia tua ex me; invaluit, et non potero ad illam . Ex me quippe intelligo quam sit mirabilis et incomprehensibilis scientia tua, qua me fecisti; quando nec me ipsum comprehendere valeo quem fecisti: et tamen in meditatione mea exardescit ignis , ut quaeram faciem tuam semper
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o t̃ ab surt. ⁊ tam̃ affu̾nt. ꝑ me moriã
nouimus que obliti not sumns. Net ex
futis prec̾ita: s futã ex pret̾itis. ñ ta¬
men firma cognitõs conicimus. Nam
quasdam cogitatõnes nr̃as quas fu¬
turas uelut manifestius at c̾tiuss
ꝓximas quasq conspicimus ⁊ mẽo¬
ria faciente id agimus. cũ agere uale¬
mus : qnͣtum ualemus. Qut᷑ non ad
ea que futura sunt s ad pret̾ita ꝑti¬
nere: Ꝙ licet exꝑiri in eis dc̃is uł
cantitis : quoꝵ seriem memoriter red¬
dimus. ¶Nisi enim preuideremꝰ
cogitatõne quod sequitur : non utiq
dit̾emus. ⁊ tam̃ ut preuideamꝰ non
ꝓuicdentia nos instruit : s memoria.
Nam donet fuuatur om̃e qł dicinius
siue tanimus : nicħ est qd̾ non ꝓuisũ
ꝓspectum q ꝓfa̾tur. ⁊ tam̃ cum id agi¬
ius : non dicim᷑us ꝓuidenter s memo¬
riter can̾e̾ uł ilic̾e. R qui hoc u mnul¬
tis ita ꝓfe̾ndis ualent pli̾mum : non
sol coꝵ ꝓuidentia s memoria p̾dicarr

Expanded text:
 adfuerunt, per memoriam novimus, quae obliti non sumus. Nec ex futuris praeterita, sed futura ex praeteritis, non tamen firma cognitione conjicimus. Nam quasdam cogitationes nostras, quas futuras velut manifestius atque certius proximas quasi prospicimus, memoria faciente id agimus, cum agere valemus quantum valemus, quae videtur non ad ea quae futura sunt, sed ad praeterita pertinere. Quod licet experiri in eis dictis vel canticis, quorum seriem memoriter reddimus. Nisi enim praevideremus cogitatione quod sequitur, non utique diceremus. Et tamen ut praevideamus, non providentia nos instruit, sed memoria. Nam donec finiatur omne quod dicimus, sive canimus, nihil est quod non provisum prospectumque proferatur. Et tamen cum id agimus, non dicimur providenter, sed memoriter canere vel dicere; et qui hoc in multis ita proferendis valent plurimum, non solet eorum providentia, sed memoria praedicari.
Abbreviated transcription (Latin):
gentia : nec sapĩa potest ẽẽ. Ac ꝑ hoc si
pr̃ non intelligit ip̃e d s filius intelli¬
git pr̃i : ꝓfcõ filius pr̃em eẽ sapiẽcem
fatit. ⁊ si hoc ÷ deo eẽ til saꝑe: ⁊ ea illi
eẽntia est quȩ sap̃ia q ⁊ non filius a pr̃ẽ
qł uerum est. seda filio potius ht̃ pater
eẽntiam: qd ab surdissimum at fulsissĩm
est. Hniͣc absurditatem nos in libro septi¬
mo iliscussisse. conuitisse. abietisse tertis¬
simum est. ¶ Est gͦ do̾ pr̃ sapiens ea qͦ
Quo c̾ca conseq̃nter est ⁊ intelligens pat̾.
ea qrua ip̃e sua est irtelligentia. Neq enim
eẽt sapiens: qui non eẽt intelligens. Filiꝰ
dici potest. Quomodo est eͥ sapiens qͥ ni¬
chil meminit : uel sui non meminit : ꝓ¬
meminit pr̃. tuemorta non filii s suais
sui ⁊ pỹis meminit filus: memoria nõ
pr̃is s sua. Dilectõ quo il ulła̾ est: quis
ullam ilicat eẽ sap̃iam: ¶ Ex quo colligr᷑
ita ẽẽ prẽm dilectõẽm suame ut intelligẽ¬

Expanded text:
o si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit; et si hoc Deo esse quod sapere, et ea illi essentia quae sapientia, non Filius a Patre quod verum est; sed a Filio potius habet Pater essentiam, quod absurdissimum atque falsissimum est. Hanc absurditatem nos in libro septimo discussisse, convicisse, abjecisse certissimum est . Est ergo Deus Pater sapiens, ea qua Quocirca consequenter est et intelligens Pater ea qua ipse sua est intelligentia; neque enim esset sapiens qui non esset intelligens: Filius dici potest. Quomodo est enim sapiens qui nihil meminit, vel sui non meminit? Promeminit Pater, memoria non Filii, sed sua; ita sui et Patris meminit Filius, memoria non Patris, sed sua. Dilectio quoque ubi nulla est, quis ullam dicat esse sapientiam? Ex quo colligitur ita esse Patrem dilectionem suam, ut intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
que nos ꝑducat ad regnum ubi erit uita
sine morte. sine errore u̾itas. sine ꝑtueba¬
tione felicitas. Neqͣfͣm dubitare debemus
non ẽẽ ñ bonttatem dĩ: malaꝵ u̾o ab itnmu¬
iam ⁊ uolentib subint᷑uit ignorantia rerũa¬
gendaꝵ ⁊ ꝯcupiscentia uoxisꝵ. quũb comites
subinferuntur error ⁊ dolor que duo ma¬
la qñ imminentia sentuuitur: en fugrã¬
tis sũ motus uocatur metus. ¶ Porro
lectatõne morbida uincitur: uel uana ⁊
leticia uentilatur. Ex hiis morboꝵ non ub̾¬
tatis s intligentie tanqm fontib om̃is
miseria nat̾eͤ rõalis emanat
potuit amitt̾e beatitudinis appe¬
tĩtum. uerum ħ ꝯuĩa mala st̃ ⁊ hoĩm
et angeloꝵ: ꝓ sua malicia dĩ usticia d
qua ⁊̾ coe̾s morte punitus:. ¶¶t orti
ei quippe supplicium cłs ominatus fue¬
rat si pͣcaret. sic eum nu̾ans lib̾o arbit̾¬
o ut tam̃ reg̾et imꝑio: t̾reret exitio.
atq in ꝑaclysi felicitate tanqͣm in umbͣ
uite. Unde iusticia tustodita in meliora

Expanded text:
quae nos perducat ad regnum, ubi erit vita sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: nequaquam dubitare non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero, ab immujam etiam nolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro lectatione morbida vincitur, vel vana etiam laetitia ventilatur. Ex his morborum, non ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus omnis miseria naturae rationalis emanat.potuit amittere beatitudinis appetitum. Verum haec communia mala sunt et hominum et angelorum pro suaqua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora
Abbreviated transcription (Latin):
istoꝵ inqͥetitudinem dr᷑. ut tanqm salba¬
tum hãnt in corle. ⁊ scĩficatõem sꝑt sc̃i.
Esto inqͥt mansuetus ad autliendum u̾¬
bum ut intelligas. cessa ab inquiecitit¬
fline tua. non sit tumłtus quitlem in
torde tuo ꝑ corruptõem uoĩantis fantas¬
matis ad similicudinen muscaꝵ inqͥe¬
tantis uł conpungentis te. Deme in¬
care non uis. contentõum q tuaꝵ cor¬
ruptõe cecatus exigis uidẽ qł non po-
tes. ¶Atcenlite t̾ciam plagam huict̾¬
tio p̾cepto ccͣriam. Cymphes nate sũt
in t̾ra egypti de limo. musce inqͥetissime
non ꝑmittentes homines quiesce. dũ
unt. Quales st̃ iste musce: Simłr E
homines ingicieti. qui salb̾m sꝑualit̾¬
obẜuare ⁊ bonis oꝑib stude̾. lectõi uł
or̃ont insist̾e nolunt. Talia sine dubio
st̃ fantasmata cortlis contiontiosoꝵ. Et
quomodo corꝰ huͣnum ab istis inuscis af¬
fligt᷑ : ita cor eoꝵ iiu̾sis cogitatõib inqͥe¬
tatur at conpungĩ. Tenece p̾ceptiumn:

Expanded text:
ut tanquam sabbatum habeant in corde et sanctificationem Spiritus Dei. Esto, inquit, mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas . Cessa ab inquietudine tua, non sit tumultus quidem in corde tuo per corruptionem volantis phantasmatis ad similitudinem muscarum inquietantis, vel compungentis te. Deum incare non uis, contentionum tuarum corruptione caecatus exigis uidere tes? Attendite tertiam plagam huic tertio praecepto contrariam. Sciniphes natae sunt in terra Aegypti de limo, muscae minutissimaenon permittentes homines quiescere, duunt. Quales sunt istae muscae, tales sunt homines inquieti, qui sabbatum spirit bonis operibus studere, et lectioni vel orationi insistere nolunt. Talia sine dubio sunt phantasmata cordis contentiosorum: et quomodo corpus humanum ab istis muscis affligitur; ita cor istorum diversis cogitationibus inquietatur atque compungitur. Tenete praeceptum,
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe ⁊ uesice ebulliũt stat̾ientes incẽ¬
dia uulneꝵ de fatulla fornatis. Eales Et
aĩe hõicidiales ardent ira. qr ꝑ iran ho¬
tidis fr̃nitas ꝑit. Ardent hoĩes inagdia:¬
⁊ ardent gr̃a. Nlam ⁊ qui uult subuenire
morbo. Ille bonis oꝑib. Ille insamosis
ult̾ib. O si potuissemus uidẽ aĩas hõia¬
subdutis: de telo ꝑdis. Nemo eĩm ht̃ inius¬
dem. Ubi lucꝵ. Ibi dampnum. Uisibilit᷑
lucꝵ. Inuisibiłi dampnũ. Luq sua ceci¬
tate. clãpnum dñi nube. Ergo qͥ suo ma¬
lo desidio forisetus fãtur ⁊ usto tlĩ iudi¬
cio int̾ͥnsecus gͣndinatur. O si fe̾s pos
sent aut raptores aspic̾e agꝵ corclis sur
ꝓfc̃õ luge̾nt ⁊ plang̾ent : dũ ibi si inue¬
nirent qd in os aĩe mitte̾nt. ⁊ si in frõ
suo inucirent ncł guttis auiditate sorbe
peius ÷. ¶ Nulti ꝑ ustam famem aĩe q̃
moctui ambulant: ⁊ uiuentes portãt
malis actib mortut ꝓbantur in cortle.
⁊ multi in aĩa famelici de uanis deliciis

Expanded text:
 et vesicae bullientes et scaturientes incendia ulcerum de favilla fornacis. Tales sunt animae homicidales: ardent ira; quia per iram homicidii fraternitas perit. Ardent homines iracundia, dei. nam et qui uult subuenire cepto, ille morbo; ille bonis operibus, ille saniosis ulceribus. si possemus uidere animas homicsubducis, de caelo perdes; nemo enim habet iniusdem: ubi lucrum, ibi damnum; visibiliter lucrum, invisibiliter damnum; lucrum sua caecitate, damnum de Domini nube. Ergo qui suo malo desiderio forinsecus furantur, justo judicio Dei intrinsecus grandinantur. O si possent fures aut raptores aspicere agrum cordis sui, profecto lugerent et plangerent, dum ibi non invenirent quod in os animae mitterent; etiamsi in furto suo invenirent, quod gutturis aviditate sorberpejus est, multi per istam famem animae mortui ambulant, et viventes portant malis actibus mortui probantur in anima. Et multi in anima famelici, de vanis deliciis
Abbreviated transcription (Latin):
dere pͥmogeuitos. Mortales eũn st̾ hõies
tur. Iulud moleitum ÷ ne ꝑ hnͣc occultani ⁊
iniristam ꝯcupiscĩam pͥmogẽita cordis tui
enim bene oꝑatur nͥ fides p̾cesserit. Om̃i¬
a oꝑa tua bona. filii tui st̃ sꝑuales : s int̾¬
istos tͥ p̾mogenita est fideo. Quisqͥs rem
latoꝵ obseqũs uon caritate s fraude. uelu¬
tiamaus eũ a quo se cupit fi̾ hr̃dem. Ama
re se dit eum quem mori desid̾at: ⁊ ut in
rem se uideat possessorem. oꝑtat ut ꝓpͥtini
danimodo cc̃rietas decem p̾ceptoꝵ ⁊ decẽ pla¬
etas. Qui talib reb plentis ÷: diues er̃.
⁊̾ si de naufgͣio nudus exierit. Si diligen¬
ter attenditis: hec que mala sunt fug̾e: ⁊
que bona  uolu̾itis aux il iante leo ext̾¬
cere: eritis populus dñ. ⁊ de inqua e¬
gypt̃oꝵ societate id est sꝑualium neqͥtiaꝵ
ꝑsequtione liberati: ad eternam repro¬
missionem poteritis feliciter deo auxi¬

Expanded text:
dere primogenitos; mortales enim sunt hominetur: istud molestum est, ne per hanc occultam et injustam concupiscentiam primogenita cordis tui enim bene operatur, nisi fides praecesserit. Omnia opera tua bona filii tui sunt spirituales, sed inter hos tibi primogenita est fides. Quisquis remlator, obsequens non charitate, sed fraude; veluti amans eum re se dicit eum quem mori desiderat, et ut rerum ejus se videat possessorem, optat ut proprium dam modo contrarietas decem praeceptorum et decem plaetas. Qui talibus rebus plenus est, dives erit, etiamsi de naufragio nudus exierit. Sed haec si diligenter attenditis, et quae sunt mala fugere, et quae bona sunt volueritis auxiliante Deo exercere, eritis populus Domini, et de iniqua Aegyptiorum societate, id est, spiritualium nequitiarum persecutione liberati, ad terram repromissionis poteritis feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
noinia .i. musca cantna. Grecum eĩm
uocabulum:. Qui enim ꝑentes hono¬
rare dissimulat: musca es̃ canina .÷. ne
Paninum est enim ꝑentes non agnos¬
tere: Nicħ tam canmum : qmͣ ili qui
mors in pecora. Om̃is enin qui aut itr¬
qui uxori aut filie aliene. aut ancille ł¬
tute bestiaꝵ tanqͣm amisso hoĩe erit petus
audire dicẽtem dm̃. Nolite fĩ sic̃ equus ⁊

Expanded text:
id est, musca canina; graecum enim vocabulum est. Qui enim parentes honorare dissimulat, musca eum canina, id est et cruciat: caninum est enim parentes non cognoscere; nihil tam caninum, quam cum illi qui mors in pecora . Omnis enim qui aut uxst crimen, uxori aut filiae alienae vel ancilltate bestiarum, tanquam amisso homine erit pecus; audire Deum dicentem, Nolite fieri sicut equus et
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃tici intelligunt᷑ at philosophi Sic¬
hẽs congiuent̾ sigͥficatam pħoꝵ uł hr̃¬
ticoꝵ uanitatem si consides tantum loqͣci
tentiones trepitlani uocem hr̃e possũt
doctͥnam sapĩe insinuare non possunt. Q
affe̾ntes aurib non cibos m̃tis. ¶ Terci

Expanded text:
eretici intelliguntur atque philosophi. Habes congruenter significatam phticorum vanitatem, si consideres ranarum loquacittentiones, et strepitum vocis habere possunt; doctrinam sapientiae insinuare non possunt. Quafferentes auribus, non cibum menti
Abbreviated transcription (Latin):
tum est insipiens cor eoꝵ : ilicentes se ẽẽ
sapientes stulti fci sunt :Aqua gͦ in sã¬
gͥnem u̾titur: qr sensus egyptioꝵ obscu¬
rus ⁊ tenebrosus efficitur. Et uisto cłi
iudicio fc̃m est ut de illo fluuio sangni¬
nem bib̾ent in quo hebreoꝵ ꝑuulos ne¬

Expanded text:
s se esse sapientes, stulti facti sunt ? Aqua ergo in sanguinem vertitur; quia sensus Aegyptiorum obscurus et tenebrosus efficitur. Et justo Dei judicio factum est, ut de illo fluvio sanguinem biberent, in quo Hebraeorum parvulos ne
Abbreviated transcription (Latin):
est in lege de uno deo. Non erunt inqͥt
tͥ alii dii preter me. Pͥma plagn egypti¬
oꝵ aqua in. sangͥnem conu̾sa ÷. Compara
pͥmum p̾ceptum pͥme plage. Deum u¬
num ex quo sunt om̃ia in similitudi¬
nem accipe aque ex qua gnantur uni¬
u̾sa. Id quam rem aũ ꝑtinet ⁊ sanguis
a ad carnem mortalem : Quid est gͦ cõ¬

Expanded text:
est in Lege de uno Deo. Non erunt, inquit, tibi alii dii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum, aqua in sanguinem conversa. Compara primum praeceptum primae plagae. Deum unum ex quo sunt omnia, in similitudinem aquae accipe, ex qua generantur universa. Ad quam autem rem pertinet sanguis, nisi ad carnem mortalem? Quid est igitur con
Abbreviated transcription (Latin):
icoͣrlib signis editis. ⁊ ħ. ita ut magisc̾¬
uide faciem tuan. qd̾ ͥ in speculo fieri
nom potest staur ⁊ ip̃ nr̃a facies absẽs
ab. aspͨtu nr̃o est. qr uonibi est quo aledi¬
uigi pot̃. Sia dĩneuim menti tognosce
te pãn eoictir quo intesugie qd̾ dc̃m ⁊ te
ip̃ap. cognoscit se ip̃am taĩ obraluld tͣm co
icdiqd̾ se ip̃a cogmoscit ͥ turaudit ut se ip̃a:
cognascat. Corte enin nouit sͥ dici: sibi

Expanded text:
oralibus signis editis; et hoc ita, ut magis crVide faciem tuam: quod nisi in speculo fieri non potest. Nam et ipsa nostra facies absens ab aspectu nostro est, quia non ibi est quo ille dirigi potest. Sed cum dicitur menti, Cognosce te ipsam, eo ictu quo intelligit quod dictum est, Te ipsam, cognoscit se ipsam; nec ob aliud, quam eo id quod se ipsam cognoscit, cum audit ut se ipsam cognoscat. Certe enim novit sibi dici, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnerẽ: s p̾sentem se te̾t discenpere.
Nec se tĩ non nou̾it tognostatros ab eoꝙ
alt̾m nouit tlinoseat. Ipm enemi qd̾ audit
cognosce te ip̃am quom odo iag̾e curabit:
si nescit aut. quid sit cognosee aut quil
.iEt te ip̃ami: &i añ utritmq souiti: nonit
S se ip̃am. Q uia uon ita cdiẽ menti cognos

Expanded text:
em se curet discernere. Nec se quasi non norit cognoscat, sed ab eo quod alterum novit dignoscat. Ipsum enim quod audit, Cognosce te ipsam, quomodo agere curabit, si nescit, aut quid sit, Cognosce; aut quid sit, Te ipsam? Si autem utrumque novit, novit et se ipsam: quia non ita dicitur menti, Co
Abbreviated transcription (Latin):
se tognoscet ẜm carnem. qr caro ⁊ sanguioo
regnum dei non possidebunt. non tꝑ carnis
illic sub̾a futura non sit: s ꝙ carnalis om̃is
ncc̃itudo sit de futura carnis q amoris. amo¬
re sꝑc absorbendus ⁊ infirme que nũt sũt
humane atfectõeo in cliuitas quaslam hẽ¬
ant commutari. Tunc sagena taritatio que
minc tracta ꝑ hoc mare magnum ⁊ spaci¬
osum ⁊ ex om̃i gsie pitium conggate non
se sinit ꝑctucta ad litus fu̾it malos foras
mitteus bonos solummꝰ retinebit : Si qui¬
dem in hc̃ uita ex om̃i gn̾e pisciũ int᷑ sinũ
non solũ gaud̾e̾ cumi gaudentib: s ⁊ fleret̃¬
tens sola que plat̾e̾ ⁊ iogda ẽẽ potu̾nt reti¬
nebit nc̃. Qͥ enim tĩ u̾bi gr̃a paulus aut ĩ¬
firmabr̃ cum inft̾mis: aut uret᷑ ꝓ scanda¬
lizatis uͥ scandala ⁊ in f̾mitas ꝓcul erunt.

Expanded text:
se cognoscet secundum carnem: quia caro et sanguis se cognoscet secundum carnem: quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. Non quod carnis illic substantia futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisque amor amore spiritus absorbendus; et infirmae, quae nunc sunt, humanae affectiones in divinas quasdam habeant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum ex omni genere piscium congregare non desinit, cum perducta ad littus fuerit, malos foras mittens, bonos solummodo retinebit . Siquidem in hac vita ex omni genere piscium intra sinum non solum gaudere cum gaudentibus, sed ettens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandalizatis, ubi scandala et infirmitas procul erunt?
Abbreviated transcription (Latin):
tuo in hac uita perfecte apprehenditur. ut
se silicet homo dilgant propt̾ tantiun deum.
Asserant hoc si qui exꝑti sint michi fateor mi¬
possib ile uidetur. Erit autẽ procul idubio cum
introdictus fuerit seruus bonus ⁊ fidelis ĩ
gaudium domini sui ⁊ inebriatus ab uberta¬
te domus dei qͣsi enim ebrius intro quodam
modo oblitus sui ⁊ a se penitus uelud defiti¬
ens totus ꝑget in deum ⁊ deniceps ad herens¬
phetam semsisse tum u̾ic̾et. Intr oibo in potẽ¬
tias omini: dominus memorabor homien eꝰ¬
iustitie tue soluis. Mtiebat ꝓfecto cum intro¬
isset in sꝑuales potentias domini exutũ se
iri uniasis infirmitatib carnis. ut iam nil
te tarne hẽret cogitare: sed totus in spu mẽo¬
ratur uistitie tłi solius. tunt ꝓ cerco singula
xꝑi membra dicere pot̾u̾nt deeẽ qd̾ paulus
aiebat de capite. Esi tognouimus scõm carnẽ
xꝑni:. s nunc iam non noumus. Nemo ibi

Expanded text:
artus in hac vita perfecte apprehenditur, ut artus in hac vita perfecte apprehenditur, ut se scilicet homo diligat tantum propter Deum. Asserant hoc si qui experti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubio cum introductus fuerit servus bonus et fidelis in gaudium Domini sui, et inebriatus ab ubertate domus Dei. Quasi enim ebrius, miro quodam modo oblitus sui, et a se penitus velut deficiens, 32 totus perget in Deum, et deinceps adhaerensm diceret: Introibo in potentias Domini; Domine, memorabor justitiae tuae solius . Sciebat profecto cum introiret in spirituales potentias Domini, exutum se iri universis carnis infirmitatibus: ut jam nil de carne haberet cogitare, sed totus in spiritu memoraretur justitiae Domini solius. 40. Tunc pro certo singula Christi membra dicere poterunt de se, quod Paulus aiebat de capite: Etsi cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus . Nemo ibi
Abbreviated transcription (Latin):
uel amor noster a carne insipiat que si recto ordi¬
ne dirigitur quibusdam suis gratibus duce gͣ¬
tia proficiens spiritũ tandem consummabit᷑
qͥa non prius qͣm spirituale : sed ꝙ animale.
Deinde ꝙ spirituale. ⁊ prius necesse est por¬
temuo ymaginem terrestris: deinde celes
ipsum. caro quippe est nil sapere ualet ꝓpter
se cumq se uidet per se non posse subsistere:
rere ⁊ diligere. Diligit itaq in setundo gra¬
cdu deum: sed propt̾ se non propt̾ ipsum.
Atuero cum ip̃m ceperit occatõne ꝓprie nc̃ti¬
tatio colere ⁊ frequentare cogitando. legendo.
orando. obetdiendo. quadam huiuscemodi fami¬
uaritate paulatim sensumq ideus innotesã¬
⁊ dulcescit consequent̾ et dulcessit. ⁊ sic guita¬
to tͣm suauis est dominus transit ad tertium
gradum ut cliligat deum non iam propt̾ se:
sed propt̾ ip̃m. ¶ Sane in hoc gractu ilui¬
statur ⁊ nescio si a quo qm homimun. Qi¬

Expanded text:
vel amor noster a carne incipiat: quae si recto ordivel amor noster a carne incipiat: quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce gratia proficiens, spiritu tandem consummabitur: quia non prius quod spirituale, sed quod animale, deinde quod spirituale; et prius necesse est portemus imaginem terrestris, deinde coelestpter se. Caro quippe est, et nil sapere valet praeter se. Cumque se videt per se non posse subsistere, rere et diligere. Diligit itaque in secundo gradu Deum, sed propter se, non propter ipsum. At vero cum ipsum coeperit occasione propriae necessitatis colere et frequentare cogitando, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi familiaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit; et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium gradum, ut diligat Deum, non jam propter se, sed propter ipsum. Sane in hoc gradu statur, et nescio si a quoquam hominum qu