comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aptissime
a diuinam nou̾at contumeliã
tiuere Coiquinaũnt dic̃ pollue¬
atium dñi. s impie gentes inscĩssimiᷤ
locił simu lachra nefanda p̃sumptio¬
e posuerunt. ut ubi colebatur uerꝰ
antiocho in machabeoꝵ libro legit᷑.
it edificare aras. ⁊ templa. ⁊ ydola.
mmolarẽt carnes suillas. ⁊ cet̾a
Stquitur dolenda nimis et inirio¬
sa comꝑatio. Posuerunt ierłm uelut
pomorum custodiarium. Qd̃ schema
moꝵ dicunt᷑ tuguria q̃ sib̃ ortoꝵ
cuitores ad depellandam soł inuriã
E ad custo diendas furum imꝓbas
rit: tanꝗͣ uutilia derelinquunt:
Quaꝓpt̃ gentes q̃ ierosolimã uasta¬
uerunt illam templi pulcritudinẽ
singłarem. sic contemptibilẽ putaue¬
runt: tanquam casellulã pomoꝵ.
q̃ uit atq despecta transacta estate
aeseritur. Unde et ysaias dic̃. Relin¬
quet᷑ filia syon uelut umbracłm in
tineam. ⁊ sic tuguriũ incutumerario.¬

Expanded text:
Aptissime ad divinam noverat contumeliam pertinere. Coinquinaverunt, dixit, polluearium Domini, sed impiae gentes in sanctissimis locis simulacra nefanda praesumptione posuerunt; ut ubi colebatur verusAntiocho in Machabaeorum libro legitur: it aedificari aras et templa et idola, ut immolarent carnes suillas , etc. Sequitur dolenda nimis et injuriosa comparatio: Posuerunt Jerusalem velut pomorum custodiarium. Quod schemapomorum dicuntur tuguria, quae sibi hortorum cultores ad depellendam solis injuriam, et ad custodiendas furum improbas rit, tanquam inutilia derelinquunt. Quapropter gentes quae Jerosolymam vastaverunt, illam templi pulchritudinem singularem sic contemptibilem putaverunt tanquam casellulam pomorum, quae vilis atque despecta transacta aestate deseritur. Unde et Isaias dicit: Relinquetur filia Sion velut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario
Abbreviated transcription (Latin):
cognou̾it dm̃. dum ei fides gru
deuota credidit: Lercia parte ꝓp¬
in uno uersu futĩ scłi beatitudi
tangit. Sic distincta ꝑmitatio
sionis abstergit:¬

Expanded text:
non cognoverit Deum, dum ei fides gentium devota crediderit? Tertia parte propheta uno versu futuri saeculi beatitudinem tangit. Sic distincta permutatifusionis abstergit
Abbreviated transcription (Latin):
noui testamenti in congrue uiciti
acciꝑe qi sic̃ iacob frĩ benediction
anterior extitit. cũ postea natꝰ fui
ita et xpĩana plebs pͥorem ppłm su¬
goge fidĩ gressib antecessit. Et ue
intellectum nr̃m diu̾sa nominũ
dissimilitudo confundat. ⁊ scii¬
temͣ quare adlitum sit ⁊ ũt tissue
domui isrł: Ut ñ solum
hoc datum intelligerem ppło a
post aduentum dñ xpiau¬

Expanded text:
Novi Testamenti non incongrue videmur accipere: quia sicut Jacob fratri benedictione anterior exstitit, cum postea natus fuerit, ita et Christiana plebs priorem populum Synagogae fidei gressibus antecessit. Et ne intellectum nostrum diversa nominum dissimilitudo confundat, perscrutemur quare additum sit, et veritatis suae domui Israel; ut non solum hoc datum intelligeremus populo qui post adventum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
qui eẽnt fortasse dubitares: subint¬
rogatione requirit᷑ qui tenent eam
id est iusticiam. Respondit. Om̃s qͥ
recto sunt corde. Recti corde sunt ot̃
scĩ. qui diuine regłe comuncti.
auios ñ sequuntur rrores.

Expanded text:
qui essent fortasse dubitares, sub interrogatione requiritur, qui tenent eam, id est justitiam. Respondit, omnes qui recto sunt corde. Recti corde sunt omnes sancti, qui divinae regulae conjuncti avios non sequuntur errores.
Abbreviated transcription (Latin):
tradita ẽ ut grauiꝰ doleret ipsis uidẽtib
a dempta felicitas. sic̃ eos in euangłio dñs
iuereꝑit dicens. auferet᷑ auob̃ regnũ dĩ
et dablat genti facienti fructum eiꝰ
reuere eẽ cognoscitur Similiter
gtix conabantur. ipsi meã potius n¬
drit obligati. adlitum ẽ. et iretri¬
putionem qr subtracta illamensa et
gentib tradita. malorum retributio
fint. quippe quando inea epulari
nolentes abeamerito uidentur ex¬
clidi. Adicit᷑ et in scandalum. qr de¬
serentes pacis auctorem . ipsi sibi et
rixas et pͣua studia contitunit¬

Expanded text:
tradita est, ut gravius doleret ipsis videntibus adempta felicitas, sicut eos in Evangelio Dominus increpat, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . esse cognoscitur, similiter ngere conabantur, ipsi in eam potius caderent obligati. Additum est, et in retributionem, quia subtracta illa mensa et gentibus tradita malorum retributio fuit; quippe quando in ea epulari nolentes, ab ea merito videntur excludi. Adjicitur, et in scandalum, quia deserentes pacis auctorem, ipsi sibi et rixas et prava studia concit
Abbreviated transcription (Latin):
illa u̾itate consistit quicqͥd in adinini¬
stratione mundi euenire contigerit:
Erilinc significat. xp̃i in carnationem
que fuit ex maria uirgine. qñ apłos
suos et ceteros fideles plenitudine sue
siguificat que coȩf̾na regnans c̃ patre.
nescit ẽẽ subtempore: Phec enim u̾ba
firmat auctoritas sepiꝰ commonere:
atq utinam sicdem̃tium ħeticorũ
cõnquiescat imꝓbitas: ut hoc magis
in portie quam necessarie repetere

Expanded text:
it quidquid in administratione mundi evenire contigerit. Ex tunc significat Christi incarnationem, quae fuit ex Maria Virgine, quando apostolos suos et caeteros fideles plenitudine  edsignificat, qua coaeternus regnans cum Patre, nescit esse sub tempore. Per haec enim verba,firmat auctoritas saepius commonere. Atque utinam sic dementium haereticorum conquiescat improbitas, ut hoc magis importune quam necessarie repetere
Abbreviated transcription (Latin):
tib seruiebat: mͦ ut laeres fut
mͦ ut t̾ram cophinis ex hibet
applicamꝰ a quorũ dorso aueru
onera peccatoꝵ. qñ se felici hui¬
tate ꝓsternunt. sic ipse dic̃. Ue¬
ad me om̃s qui laboratis et ouer¬
ti estis. et ego uos reficiam Cophit
autem dicimꝰ ꝑ quos sordium purga¬
menta ꝓicimus. ut loci puritasesu¬
cescat. Manus gͦ suas meis tenen
qui peccatoꝵ imundiciis occu pan
S de hac seruitute libam᷑ a dño

Expanded text:
tibus serviebat, modo ut lateres faceret, modo ut terram cophinis exhiberetapplicamus, a quorum dorso avertit Deus onera peccatorum, quando se felici humilitate ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Cophinos autem dicimus per quos sordium purgamenta projicimus, ut loci puritas elucescat. Manus ergo suas in eis tenent, qui peccatorum immunditiis occupantur: sed de hac servitute liberamur a Do
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis se estimant grandiores.
Signus dici uere ñ potest. nisids̃
soliu tuiꝰ potestati nullatenꝰ ualet
ali comꝑari. qui nulla mutabilita
a bilia ais ⁊ salas siun segamus. et
magos pharaoi¬

Expanded text:
cunctis se aestimant grandiores. Sed magnus dici vere non potest, nisi Deus solus, cujus potestati nullatenus valet aliquid comparari, qui nulla mutabilitatabilia: tu es Deus solus. Cum legamus et magos Pharao
Abbreviated transcription (Latin):
sic uulnerati dorimentes: uere autem̃
alctus ẽ dñs lib̃. qui humanum gentis
libare dignatꝰ ẽ: Ad huc autem de ilt
uanissimis dicit. qui putabant dñm
lancea uulneratum. occisum parit
et sepuitũ. sic quasi unum ex homini¬
d sceleratis generalit transire. S ad
distintionem suam adlidit. quoꝵ
ñ mentinsti ampliꝰ. id: de quib ñ ha-¬
bes curam. quĩ peccatis facientib a te
redlunt᷑ alieni qd̾ etiam in alio psal¬
mo deimpiis dic̃ Periit memoria
eoꝵ c̃sonitu. Adlidit. Et ipsi de mano
sua expulsi sunt. Iusta redlit᷑ pena

Expanded text:
entes. Vere autem dictus est Dominus liber, qui humanum genus liberare dignatus est. Adhuc enim de illis vanissimis dicit, qui putabant Dominum lancea vulneratum, occisum pariter et sepultum, sic quasi unum ex hominibus sceleratis generaliter transiisse. Sed ad discretionem suam addidit, quorum non meministi amplius, id est de quibus non habes curam; quoniam peccatis facientibus a te redduntur alieni. Quod etiam in alio psalmo de impiis dicit: Periit memoria eorum cum sonitu . Addidit, et ipsi de manu tua expulsi sunt. Justa redditur poena
Abbreviated transcription (Latin):
sppite: Erposita consuetudine mai oꝵ
enit ad sedam partem in qua eos cõ¬
monet tandem ut aliqñ anefanda
ꝑsuasioẽ discedant: In sipientes illõ
subuux̃. qr prauas intelligentias suaᷤ
conuenticut publica uoce denuntiãt
⁊doçere uident᷑ qd̃ ipi pessim a inten-¬
tione didicerunt: Stultos autem
illos dic̃. qui u̾e religionis exꝑtes aꝑta
contradictione blasphemant. dicẽtes
nec uide diñ qd̾ homines faciunt. nec
intelligere que diligunt. Sequitur.
Et stuiti aliqñ sapite. idest dem̃tes
auercere dñi pietatem. qui talia po-¬
tatis dñm negligere. que suis p̃cep¬
tis cognoscitur inhibere:¬

Expanded text:
sapite. Exposita consuetudine malignorum, venit ad secundam partem, in qua eos commonet ut tandem aliquando a nefanda persuasione discedant. Insipientes illos subjunxit, quia pravas intelligentias suis conventiculis publica voce denuntiant. et docere videntur, quod ipsi pessima intentione didicerunt. Stultos autem illos dicit, qui verae religionis expertes aperta contradictione blasphemant, dicentes: Nec videre Deum quod homines faciunt, nec intelligere quae delinquunt. Sequitur, et, stulti, aliquando sapite; id est, dementes, advertite Domini pietatem, qui talia putatis Dominum negligere, quae suis praeceptis cognoscitur inhibere
Abbreviated transcription (Latin):
ficultatem capiendi cibi murmitra¬
tib abrogaret: ñ solum cͥca tab̃na¬
cula uerum etiam inmediis castris
eoꝵ dic̃ cecidisse. qd̾ magno desidio
requirebant. Castra enim acastita¬
te dicta sunt qd̾ belł exercitꝰ occupatꝰ
fedo luxui ñ uaccaret. Nob̃ autem
significat᷑ qd̾ intra septa eẽ eccłiȩ

Expanded text:
ficultatem capiendi cibi murmurantibus abrogaret, non solum circa tabernacula, verum etiam in mediis castris eorum dicit cecidisse quod magno desiderio requirebant. Castra enim a castitate dicta sunt, quod bellis exercitus occupatus foedo luxui non vacaret. Nobis autem significatur, quod intra
Abbreviated transcription (Latin):
meris conferant altaria illa
sentinis. cui nec in qualitate
nis uerb̾ hoc bonum ñ potest ex¬
Dic̃ enim laudabunt te. Inoi
pe illa beatitudo mirabił. qua
ȩternam intelligeres: subleci

Expanded text:
eris conferant altaria illa sentiamus, cui nec in qualitate, manis verbis hoc bonum non potest exDicit enim, laudabunt te. Inde est quippe illa beatitudo mirabilis, quam ut aeternam intelligeres, subjeci
Abbreviated transcription (Latin):
formã obumbiata maiestatis suȩ minsitate
suscepit. in passibit ds̃ ñ ẽ de dignat᷑ ho eẽ
passibit et ĩmortat mortis iegib subiacere.
ex hibere. qd̾ ꝓnr̃a salute dignat. noscele¬
stis pietas annmuenere autuiet alibi le¬
affectuosus et piꝰ ẽqͥuitediue hibens. n
amarmidinis qualitatem. S̾pem gene¬
rans ũ diffusentiã cit si sidium cirau¬
lans. ñ ariorem  guens¬

Expanded text:
te suscepit. Impassibilis Deus non est dedignatus homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. exhibere, quod pro nostra salute dignatur nos coelestis pietas admonere. Sic enim et alibi leaffectuosus et pius est, dulcedinem habens, non amaritudinis qualitatem; spem generans, non diffidentiam creans; desiderium cumulans, non ardorem
Abbreviated transcription (Latin):
iti un instudia eoꝵ uindica¬
time humana ilł elatio surri-¬
ꝑe potiss. Namquãuis aliqui
fideles fint ⁊ magna deuotione
ueneranidi. oportet ineis ꝓtemꝑe

Expanded text:
iterum in studia eorum vindicatum, ne humana illis elatio surripere potuisset. Nam quamvis aliqui fideles sint, et magna devotione venerandi, oportet in eos pro tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m scm̃ ppłos diuina grã cõplue¬
dant. s taĩ erant obnoxii lege pec¬
cati Potentes quidem in miracłis.
inp̃dicatione t̾ribiles: S quis eoꝵ eẽ
poterant xp̃o simił. quamꝗͣ et ipse
carnis uelamine tegeret᷑ : Alud ẽ
enim qͥ de ꝓpͥo potest. aliud qui de
altero clarus e Simili m̃ nec inter¬
filios dĩ habe potuit equalem ꝙ

Expanded text:
 sanctum populos divina gratia compluebant; sed tamen erant obnoxii lege peccati; potentes quidem in miraculis, in praedicatione terribiles. Sed quis eorum esse poterat Christo similis, quanquam et ipse carnis velamine tegeretur? Aliud est enim qui de proprio potest, aliud qui de altero clarus est. Simili modo nec interfilios Dei habere potuit aequalem;
Abbreviated transcription (Latin):
dtis ebdi etu s siisplicantium uota
complere contra sua nomina et eorũ
ui tit ri pauescere et responsa dene¬
gare. Tunc enĩ ⁊ delficus appollo conti-¬
cuit. tiis alelfis diaua cistessit. tienc

Expanded text:
tes, et mortuos supplicantium vota complere: contra sua numina et eorum potentiam pavescere, et responsa denegare. Tunc enim et Delphicus Apollo conticuit; tunc a Delphis Diana discessit; tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ expedire monstratur
toto orbe comspex̃. et palmites
tes obumbrare uidit et cedros.
culum reuera. beatum ciuꝰ amen
ips a cogitata refectio ẽ. ut toto
una uinea umbrã faciat suis fic
nequis fidelium rellatrr solȩ

Expanded text:
nobis expedire monstratur.toto orbe conspexit, et palmites ejus montes obumbrare vidit et cedros. Spectaculum revera beatum, cujus amoenitas ipsa cogitata refectio est: ut toto mundo una vinea umbram faciat suis frondibus, ne quis fidelium reddatur sole
Abbreviated transcription (Latin):
A thiopes. peccatores ppłos qus
aduertere: Nam sic̃ illi
illum ꝓcidunt: quando seusontiȩ
humilitate ꝓsternunt. i. Et̃
mimici eiꝰ terram lingru ulosqͥb
ẽ dm̃i miseratione parrenouin corã¬
ces inmici nominant᷑ quia
obstinatione mansuri funt. Que
gͦ ilł ẽ pena: terram lingunt Eter¬
ram sapunt: Hoc enim sapit unt¬
cuiq qd̾ lingit: quib in modutu
serpentis humus ẽ esca penalis.

Expanded text:
Aethiopes peccatores populos debemus advertere. Nam sicut illiillum procidunt, quando se poenitentiae humiliter prosternunt. Adjecit: Et inimici ejus terram lingent. Illos quibus est Domini miseratione ces inimici nominantur, qui in sua obstinatione mansuri sunt. Quae ergo illis est poena? Terram lingent, id est, terram sapient, hoc enim sapit unicuique quod lingit, quibus in modum serpentis humus est esca poenalis.
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq habet patrẽ. quẽ coc¬
noscitur muttari. sic̃ uideis in
głio ipse dñs dic̃. Uos ex patre diã¬
bolo estis. Sequit̃. ꝓbauerunt Et ui
manna esurientib pluit. qñ allis
coturnicum. tributa ẽ multitudo
irrigue aquȩ cdesaxorum siccitate
fluxerunt. Nam q̃d̾ adlidit nrdunt
oꝑa mea. infidelitas eorut arguit᷑ ꝙ
carnalib ocist intuiti funt. qd̾ coriis
lumine minime crediłunt: Et idm
uidunt dix̃ ñ crediderunt

Expanded text:
sque habet patrem quem cognoscitur imitari, sicut Judaeis in Evangelio ipse Dominus dicit: Vos ex patre diabolo estis . Sequitur, probaverunt me, et manna esurientibus pluit, quando illis coturnicum tributa est multitudo, quando irriguae aquae de saxorum siccitate fluxerunt. Nam quod addidit, et viderunt opera mea, infidelitas eorum arguitur, qui carnalibus oculis intuiti sunt, quod cordis lumine minime crediderunt; et ideo viderunt dixit, non, crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit enim. nolite obdurare
dea sunt ⁊ uere silicib comꝑã
Quam imbrem fructiferum ñ
ipiunt qr sterilitatis sue ariditate
uescunt. Ponit qͦ exempla celeb¬
lma. ut qui eos obstinatos ẽẽ noue¬
At notissima caiamitate terreret.
lemptatio enim iudaica sic̃ in exodo
legitur contra moysen graui mur-¬
muratione surrexit. dicens nec escã
bi in deserto dari. nec aquam pota-¬
bilem diuina largitate concedi. Rẽ
qu dei necessariã postulabant s idõ
suit en detestabił uoluntas: qr
ñẽ cralita ndiuinitate potentia.
lua pptomp st parentum necessa-¬

Expanded text:
ntur alieni. Dicit enim, Nolite obdurare lapidea sunt, et vere silicibus comparanda, quae imbrem fructiferum non recipiunt, quia sterilitatis suae ariditate durescunt. Ponit quoque exempla celeberrima, ut qui eos obstinatos esse noverat, notissima calamitate terreret. Tentatio enim Judaica sicut in Exodo legitur contra Moysen gravi murmuratione surrexit, dicens: Nec escam sibi in deserto dari, nec aquam potabilem divina largitate concedi . Rem quidem necessariam postulabant; sed ideo fuit eorum detestabilis voluntas, quia non est credita in Divinitatelpa illis parentum necessa
Abbreviated transcription (Latin):
botrum eẽ año confit̾i. ut imꝑso ca-¬
pite buit̃ ꝓfutura censeret. Confite¬
mur autẽ sic̃ sepe dictũ ẽ duob
sericordiam dĩ iugit postulamꝯ
Confitem̃ etiã c̃bñficia que sus¬
cipimꝰ eiꝰ semꝑ munerib applica¬
mus. nec meritorũ nr̃oꝵ cẽ dicimꝰ.
qd ip siꝰ miseratiõe p̃statur: Qua¬
confiai. Deinde conu̾sa dic̃ ad dñm.
Et psauere nomini tuo attissime:
A cõmiirs intelligendũ ẽ boñẽ
Psallere enĩ significat piis oꝑib
am̃ mandata ꝑ agere: ut sic̃ psai

Expanded text:
bonum esse Domino confiteri, ut in ipso capite breviter profutura censeret. Confitemur autem sicut saepe dictum est duobus sericordiam Domini jugiter postulamus; confitemur etiam, cum beneficia quae suscipimus ejus semper muneribus applicamus, nec meritorum nostrorum esse dicimus quod ipsius miseratione praestatur. Quaconfiteri. Deinde conversa dicit ad Dominum, et psallere nomini tuo, Altissime. A communi intelligendum bonum est. Psallere enim significat piis operibus Domini mandata peragere, ut sicut ps
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi offenso. quasi
uaro año dic̃. qui nolit peccatores
ppłetiri ut ad huc insua inde¬
ar ꝑrurrar nequitia. Il̃e enĩ qͦs
onsatione mirabili placatus
u Sequit᷑. Et dexterã tuã de-
medio fiiu uio infinẽ: Aliud sacra¬
nertum tangit᷑ ueteris testam̃ti.
Nai sic moysi datum fuerat ꝑuir¬
gam miraiła facẽ. ita illi p̃ceptũ ẽ
ut dexteram suã insinii muteret.
ex uideq plata lepsa conspecta est

Expanded text:
Quasi offenso, quasi irato Domino dicit, qui nolit peccatores populos intueri, ut adhuc in sua videantur perseverare nequitia. Ille enim quos dispensatione mirabili placatus  Sequitur, et dexteram tuam de medio sinu tuo in finem. Aliud sacramentum tangitur Veteris Testamenti. Nam sicut Moysi datum fuerat per virgam miracula facere , ita illi praeceptum est ut dexteram suam in sinum mitteret, exindeque prolat
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inquitatis ẽ mundiistiꝰ u¬
caꝑentur aomonuit: Preter¬
tum enimipsiꝰ continet. Be
qui lugent : qm̃ ipsi consolab
Et iterum. Beati qui ꝑ secutione
solemus uasorum dicere fornrato¬
rem. Nam et ille qui mentit᷑ anq
sibi iudet᷑ posse confingere. Unde
hoc u̾bum multis reb apponitur
s congrue tunc tn lgitur

Expanded text:
enim iniquitatis est mundi istius volupcaperentur admonuit. Praeceptum enim ipsius continet: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur; et iterum: Beati qui persecutionesolemus vasorum dicere formatorem; nam et ille qui mentitur, aliquid sibi videtur posse confingere. Unde hoc verbum multis rebus apponitur; sed congrue tunc intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
dies moro humanitatis ꝓfertur. quuidõ
plurumi dicunt᷑. qm̃ illiꝰ et nostes succełe
compbantur. Inilia ũ etnitate unus
ẽ dies qui nullo t̃mino finiet᷑. Sicut
deamus debernus accipe qm̃ talia tro-

Expanded text:
tur, qui ideo plurimi dicuntur, quoniam illis et noctes succedere comprobantur. In illa vero aeternitate unus est dies, qui nullo termino finietur; sicutde annis debemus accipere, quoniam talia tropi
Abbreviated transcription (Latin):
et sic omis isrł saluis fieret. Rogat
gͦ ne infinem aũtat᷑. qñ expectatur
sideł agnitio uideoꝵ: adlidit Exar-¬
det sic̃ ignis iratua. Irascimur me-¬
iirit̃. qñ aliquẽ sermone corripimꝰ.
x ardescimus aute ira. cum uindica¬
e disponinꝰ. Ad iecit etiã sic̃ ignis
qui obiecta consut¬

Expanded text:
t sic omnis Israel salvus fieret . Rogat ergo, ne in finem avertatur, quando exspectatur fidelis agnitio Judaeorum. Addidit, exardescet sicut ignis ira tua. Irascimur mediocriter, quando aliquem sermone corripimus: exardescimus autem ira, cum vindicare disponimus. Adjecit etiam, Sicut ignis, qui objecta consu
Abbreviated transcription (Latin):
ppło miseratꝰ indulgeat quia nullus
ẽ qui animã possit ab inferno lib̾are.
Infinem hic. scłi tinmũ debemꝰ adti¬
tere. qñ sic̃ sepe dictũ ẽ expectatur in¬
numera conũsio uideoꝵ ꝓpt̃ illud qd̾¬

Expanded text:
populo miseratus indulgeat; quia nullus est qui animam possit ab inferno liberare. In finem hic, saeculi terminum debemus advertere, quando sicut saepe dictum est exspectatur innumera conversio Judaeorum, propter illud q
Abbreviated transcription (Latin):
iqñ inde desinere. unde con-
ꝑpętua. et copiosa gaudia ꝓ-¬
nre Qd̃ cum ita factum fuĩt.
ita dic̃ intelligentib iubilatio¬
em: Qua ꝓpt̃ negligentiã noxiã
ciannis. ⁊ ad intelligentie beata
idia concitem᷑ Unde et hic donã
lño suaui exinde epulatione paᷤ¬

Expanded text:
 inde desinere, unde constat perpetua et copiosa gaudia provenire. Quod cum ita factum fuerit, parata dicit intelligentibus jubilationem. Quapropter negligentiam noxiam projiciamus, et ad intelligentiae beata studia concitemur: ut et hic, donante Domino, suavi exinde epulatione pas
Abbreviated transcription (Latin):
be xp̃i. uere fidĩ iura custodiunt.
uitur. estatẽ ⁊ uer tu fecisti ea.
ec temꝑa significat fideles. diu̾sa
orum qualitate pollentes Alii enĩ
suetudine temꝑati. tanꝗͣ uer equa¬
bili dño deuotione famulantes.
Qmĩa enim et ista et talia ipse fecit
eus grã concedit᷑. qd̾ in hominim
bona uoluntatt non

Expanded text:
i jura custodiunt. Sequitur, aestatem et ver tu fecisti ea. Per haec tempora significat fideles diversa morum qualitate pollentes; alii enim suetudine temperati tanquam ver, aequabili Domino devotione famulantes. Omnia enim et ista et talia ipse fecit, cujus gratia conceditur, quod in hominum bona voluntate mon
Abbreviated transcription (Latin):
ił ut. Signum dr̃ ab eo qd̾ uent
significet. et ex hoc qd̃ uidet᷑ qͥdda
nos aliud sentire cominoneat. Et so co
illum euentum ione possumꝰ hic for¬
tassis aduertere. qui triduo inuentre
ceti. demoratꝰ ad similitudinem dñce
resurrõnis ẽ in littore saluus euomitꝰ.
Nam et neuangłio ita dictum ẽ. Gen
mus et hoc siginum qd̾ fieri postul¬
uit. ad refurrõnem eiꝰ competent̃ ap¬
tare maxime consequit᷑ in bono. Q
enim illo bono p̃stantius. qͦ ⁊ uirtua
diuina declarata. ⁊ spes credentin
ueraci pollicitatione firinata est
uide. ut eoꝵ duritia se debeat ĩlnuta

Expanded text:
 me. Signum dicitur ab eo quod ventura significet, et ex hoc quod videtur quiddam nos aliud sentire commoneat. Et ideo illum eventum Jonae possumus hic fortassis advertere, qui triduo in ventre ceti demoratus, ad similitudinem dominicae resurrectionis est in littore salvus evomitus. Nam et in Evangelio ita dictum est: Genmus et hoc signum quod fieri postulavit, 293 ad resurrectionem ejus competenter aptare, maxime cum sequatur, in bono. Quid enim illo bono praestantius, quo virtus divina declarata, et spes credentium veraci pollicitatione firmata est?videre, ut eorum duritia se debeat immutare
Abbreviated transcription (Latin):
gło sum eẽ quem illi despiciendum eẽ
putau̾nt. Ad iuuisti ꝑtinet ad contradi¬
ctionem altc̃antium. et ad in iusta cer¬
tamma iud̾oꝵ. inquib illi semꝑ
atis testimonio suꝑabant᷑: Conso
es: ad ꝑsecutiones sȩuissimas insa¬

Expanded text:
osum, quem illi despiciendum esse putaverunt. Adjuvisti, pertinet ad contradictionem altercantium et ad injusta certamina Judaeorum; in quibus illi semper veritatis testimonio superabantur. Consolatus es, ad persecutiones saevissimas ins
Abbreviated transcription (Latin):
uistis n scribantur
Uerba talia ꝑtropicam lecutionẽ deceo
dici. freqñti locutione notissimumẽ.
Nam delere et scribe et librun habe.
datum ẽ homini causa mem. Dut qͦd
m̃tis infirmitate retineri otuat

Expanded text:
ustis non scribantur. Verba talia per tropicam locutionem de Deo dici frequenti lectione notissimum est. Nam delere, et scribere, et librum habere datum est homini causa memoriae, ut quod mentis infirmitate retinere non poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
delibro uiuentium. ñ qi scͥpti erant.
s ꝙr sc̃ptos se eẽ iudicabant. Ibie mi
qd scribitur deleri ñ potest: quia totũ
in pdestinatione solidatiẽ et malus
euentus mutare poterit. qd̾ illa ꝓuidẽ¬
tia suꝑna decreuit Sequit̃. Et cum
stie ui scribant᷑. Idem ipse locatioĩs ẽ¬

Expanded text:
de libro viventium, non quia scripti erant, sed quia scriptos se esse judicabant. Ibi enim quod scribitur deleri non potest, quia totum in praedestinatione solidatum est; et nullus eventus mutare poterit quod illa providentia superna decrevit. Sequitur, et cum justis non scribantur. Idem ipse locutionis e
Abbreviated transcription (Latin):
tutem. Iubilatio ẽ enimi copiosa
exultatio que uerb̃ ñ potest ex¬
ri. Hanc gͦ ꝑscrutari cordis archa
beati ẽ ppłi. quam sic felicit̃ ad
Est etiam omĩo utił si et sic uit¬
git᷑ dicta sententia. qr ille bea
pulus ẽ: qui laudes dĩ ñ solũ¬
tat. s etiam lumine m̃tis inteu.
patrum salutari doginate is com¬
p̃hñdat totumq at piia es recte
fidi trahat: quani he cuuita

Expanded text:
se. Jubilatio est enim copiosa mentis exsultatio, quae verbis non potest explicari. Hanc ergo perscrutari cordis arcano beati est populi; quam sic feliciter adEst etiam omnino utilis, si et sic intelligatur dicta sententia, quia ille beatus populus est, qui laudes Dei non solu, sed etiam lumine mentis intelligit. Patrum salutari dogmate quis comprehendat, totumque ad pietatem rectae fidei trahat, quam ha
Abbreviated transcription (Latin):
us exuti. sedes sunt dñi
oris. Quos ille sua maiestate
posidet sic̃ legitur. Sedes sapĩe
ima sti. Ordo autem u̾boꝵ tat est.
tius eiꝰ correctio. Reu̾a. qr tortis m̃tib¬

Expanded text:
s exuti, sedes sunt Domini Salvatoris, quos ille sua majestate jam possidet, sicut legitur: Sedes sapientiae anima justi. Ordo autem verborum talis est, sedis ejus correctio; revera, quia tortis mentib
Abbreviated transcription (Latin):
Congregatio illa scoꝵ
refugere pessimorum. Scd̾a pai
fideles se asserit diligere. ⁊ cum
gratissima habitatione u̾sari.
mones autem cum suis inmissios
de suo corde repellere qͦs nouit o
dĩ famuł ñ habe ullatenus portio¬
nem. Ut intali institutione formati
⁊ appetere bona. ⁊ mał renũtiare

Expanded text:
Congregatio illa sanctrefugere pessimorum. Secunda parte fideles se asserit diligere, et cum eis gratissima habitatione versari; daemones autem cum suis immissionibus de suo corde repellere, quos novit cum Dei famulis non habere ullatenus portionem; ut tali institutione formati, et appetere bona, et mala renuere
Abbreviated transcription (Latin):
mam̃ meũ Oculos istos ir nales de¬
fetisse credamꝰ dño qui morti conclusi
sunt. qr cordis oculos insua ditate
semꝑ intentos habuit. qui iiq
carnis lege peccauit.

Expanded text:
m meum. Oculos istos carnales defecisse credamus Domino, qui morte conclusi sunt, quia cordis oculos in sua deitate semper intentos habuit, qui nunquam carnis lege peccavit.
Abbreviated transcription (Latin):
queant euimiamnuentare
liburcaput. S lum dicit oꝑtos. totos
eos intelligimus eẽ dimersos. Iiqui¬
tas enim potest eẽ inediocris S adlid̾
impietatem q̃ maloꝵ omium ꝓbat᷑
extrema Et considera qñ hic u̾sus
et subseqñtes maloꝵ sceler moresq¬

Expanded text:
etate liberum caput; sed cum dicit opertos, totos eos intelligamus esse demersos. Iniquitas enim potest esse mediocris; sed addidit impietatem, quae malorum omnium probatur extrema. Et considera quoniam hic versus et subsequentes malorum scelera moresq
Abbreviated transcription (Latin):
ordo ẽ dictionis ne ꝑsonam ꝗ ine¬
dium deduximus in congina subito
uarietate mutemꝰ. Sequit᷑ Quiane
quieripiat eum. Dementes ꝓroꝰ qui
hoc estimabant potiꝰ qd diuidebant
quasi ds̃ descrat p̃miis qͦs exponit
in uiriis et ñ magis coronare uelit qͦs
ꝓbare debi ꝑmittit. Sic delib̾at qui
arbitrabat᷑ humanis conspectib¬

Expanded text:
ordo est dictionis: ne personam quam in medium deduximus, incongrua subito varietate mutemus. Sequitur, quia non est qui eripiat eum. Dementes prorsus, qui hoc aestimabant potius quod videbant, quasi Deus deserat praemiis, quos exponit injuriis, et non magis coronare velit, quos probari debere permittit. Sic deliberat qui quem arbitrabatur humanis conspectib
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ que tincruppellat᷑ cause red¬
q. hoci luob mis exponit: ffrno
icei usq erd positam diuisionẽ cũ
ut. o.se ñ habuisse consortium.
depde usq aofinem psalii asserit.
cum fidelib suã se posuisse̾ nicħomi¬
niis portionem. ⁊ de corde suo diabo¬
li fugasse u̾sutias. Sic maximã par¬
tem huiꝰ psalmi: hec figi rogno scit᷑
eẽ compiexa. Nunc adexponenda
ũba recdeamus. qui dnm̃ credidit.
ultorem rem malã ante cordis sui lu¬
mina ñ ꝓponit. qr netesse ẽ ut despi-¬
ciat terrena. qui cognoscit᷑ considare
çȩlestia. S qui in mundo erat rem
malam ante ocłos suos qͦmͦ poterat
hab̃e. nisiqi illi talia displicebant.
it eorum uitiosa delectatione capi-¬
uitur: Iuste gͦ dix̃ fcã cong̾gatio ante
os cordis sui se ñ posuisse nequi¬
i ꝙ ias de penetrabilib sue m̃tis
S irat. Rocte si quidem illas res

Expanded text:
giam, quae Latine appellatur causae redditio, hoc duobus modis exponit: primo dicens usque ad positam divisionem cum vitiosis se non habuisse consortium; deinde usque ad finem psalmi, asserit cum fidelibus suam se posuisse nihilominus portionem, et de corde suo diaboli fugasse versutias. Sic maximam partem hujus psalmi haec figura cognoscitur esse complexa. Nunc ad exponenda verba redeamus. Qui Deum credit ultorem, rem malam ante cordis sui lumina non proponit: quia necesse est ut despiciat terrena qui noscitur considerare coelestia. Sed qui in mundo erat, rem malam ante oculos suos quomodo poterat non habere, nisi quia illi talia displicebant, nec eorum vitiosa delectatione capiebatur? Juste ergo dixit sancta congregatio, ante oculos cordis sui se non posuisse nequitias, quas de penetralibus suae mentis excluserat. Recte siquidem illas res
Abbreviated transcription (Latin):
nacła iacob. significant eccliau
licam. que mͦ construit᷑. Hec contru sui
ubi ẽ beata uita ⁊ et̃na felicitas. uiito
nis eẽ declaratur. Et in tuere.qr ill
sic plus amari p̃dicit᷑. ut ĩsta sine

Expanded text:
nacula Jacob, significant Ecclesiam catholicam, quae modo construitur. Haec contra saeculi ubi est beata vita et aeterna felicitas, merito ionis esse declaratur. Et intuere quia illa sic plus amari praedicitur, ut et ista sine
Abbreviated transcription (Latin):
hic uerb̃ explicare ñ possumꝰ. ibi te
donante cernamus. Ista qͦ ier lu
que adhuc intris ẽ. ⁊ typum gerit
illiꝰ celestis archani in scda diuisiõe
laudata ẽ. Merito ubi ẽ tantarũ.
piscinam natatoriam in figura
sacri baptismatis ut curaret infir¬
mos descendens angebas comino

Expanded text:
hic verbis explicare non possumus, ibi te donante cernamus. Ista quoque Jerusalem quae adhuc in terris est et typum gerit illius coelestis arcani, in secunda divisione laudata est; merito ubi est tantarum piscinam natatoriam in figura sacri baptismatis, ut curaret infirmos, descendens Angelus commo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ dix̃. Głosa dicta sunt de
ciuitas dĩ. S in hac habitatione
cessabit afflictio. Mare transit s
laudare succedit. Pꝓetua securitas
tam̃ omĩm anun ꝓbant᷑ stupore
comples. Hec siquidẽ laus ñ exten¬
ditur argumentatione uerboꝵ. nec
humana crescit industria. s mag̃¬
na potiꝰ b̃uitate constringitur⁊ ut
uł aliquid ex inde capi eẽ posse uide¬
atur: Beatus minis qui illuc dño di¬
cente ꝑuenerit: ubi cogitatio cunta
iuncitur. quelibet desidia suꝑant̃.
Et qͦd ẽ dulcissime securitatis genꝰ.
talis ibͥi felicitas accipitur q̃ nulla

Expanded text:
superius dixit: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. Sed in hac habitatione justorum cessavit afflictio: orare transit, sed laudare succedit: perpetua securitas tamen omnium animi probantur stupore completi. Haec siquidem laus non extenditur argumentatione verborum, nec humana crescit industria, sed magna potius brevitate constringitur, ut vel aliquid exinde capi posse videatur. Beatus nimis qui illuc Domino ducente pervenerit, ubi cogitatio cuncta vincitur, quaelibet desideria superantur; et quod est dulcissimae securitatis genus, talis ibi felicitas
Abbreviated transcription (Latin):
ue nos ab illa cena linquere
imꝑasti: sacer calix ⁊ cõmuta
durissimus uestigia pii redẽp¬
t ostendit. qñ ante pilatum uidi¬
Ai constitit audiendꝰ. Ibi columa
religati in se dñi flagella testatur.
ibi spinea corona cernitur. quã ideo
sauitari dño constat impositam. ut
totiꝰ mundi aculei collecti frang̾ent᷑
Ibi arundo seruat᷑. q̃ caput dñi ꝑcussit.
ut ipsum eẽ initium rerum tris oĩb
nuntiaret Ibi crux. illa salutis et
głe: loci reu̾entiam consecrauit. Ibi
manet lancea. que latꝰ dñi tranffo¬
rauit ut nob illiꝰ medicma succur¬
reret. Ibi credentes hodie. ipsuis se¬
puloͣ uiuificãt. Ibi resurrõnis loc̃.
ad celos euehit corda fidelium. Ibi sy¬
on.ille montuim p̃cipuus. ubi resi¬
dentib disciput incenaculo clausis
ianus mirabilit saluator intrauit.
Et cet̾a que diues illa patria dñi pas¬
sione ꝓmeruit: S cũtot miracuł
decora resplendeat. et inmodum
stellarum alterum possideat çȩlũ

Expanded text:
ne nos ab illa coena relinqueremur impasti, sacer calix et communidurissimus vestigia pii Redemptoris ostendit, quando ante Pilatum judicem constitit audiendus. Ibi columna religati in se Domini flagella testatur. Ibi spinea corona cernitur, quam ideo salutari Domino constat impositam, ut totius mundi aculei collecti frangerentur. Ibi arundo servatur, quae caput Domini percussit, ut ipsum esse initium rerum terris omnibus nuntiaret. Ibi crux illa salutis et gloriae loci reverentiam consecravit. Ibi manet lancea, quae latus Domini transforavit, ut nobis illius medicina succurreret. Ibi credentes hodie ipsius sepulcra vivificant. Ibi resurrectionis locus ad coelos evehit corda fidelium. Ibi Sion ille montium praecipuus, ubi residentibus discipulis in coenaculo, clausis januis, mirabiliter Salvator intravit; et caetera quae dives illa patria Domini passione promeruit. Sed cum tot miraculis decora resplendeat, et in modum stellarum alterum possideat coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
Redeamꝰ nunc ad sentent
me ꝑquiramus quare. fit dic
Nonerit inte ds̃ recens: sire
lumus eẽ ifrł̃. In hoc enim tierb
dĩ totiꝰ uirtus scĩssima contine
in hoc sermone: in effabit illa
statis natura declarata ẽ. Nam
recens ñ accipitur coȩt̃na sibi si
niras sine dubitatiõe sentitur
iumor ibi ñ ẽ: ubi senior ñꝓ
tas cognoscitur in natura om

Expanded text:
Redeamus nunc ad sententierquiramus quare sit dictum: Non erit in te deus recens, si revera volumus esse Israel? In hoc enim verbo fidei totius virtus sanctissima continetur: in hoc sermone ineffabilis illa majestatis natura declarata est. Nam si deus recens non accipitur, coaeterna sibi sancta Trinitas sine dubitatione sentitur: quia junior ibi non est, ubi senior non unitas cognoscitur in natura. Om
Abbreviated transcription (Latin):
dib i quitias apse nos ꝓtegit ac
defuti ii hoc mundo prestat eua¬
lcr̃ ipeccatis possimus onerantib
ihitrire. Sequitur retributio p̃mioꝵ
sut sic̃ semꝑbeneficia ita et psalmodia
debet eẽ cortinua. Nam si tempus
amimerib ñ uacat quare se quispiã
bes glificatione suspendat: signifi it
enim et psens scłm et futm. hic eui
illi ꝓlibatione cantamus. ibi au
ita fit ut dñs laudari semꝑ debeat
qr continuum ẽ om̃e

Expanded text:
i nequitias ipse nos protegit ac defendit; et in hoc mundo praestat evadere, ne peccatis possimus onerantibus interire. Sequitur retributio praemiorum, ut sicut semper beneficia, ita et psalmodia debeat esse continua. Nam si tempus a muneribus non vacat, quare se quispiam ab ejus glorificatione suspendat? Significat enim et praesens saeculum et futurum. Hic enim illi pro liberatione cantamus, ibi autIta fit ut Dominus laudari semper debeat, quia continuum est omne
Abbreviated transcription (Latin):
animo sustineret: Nacienpanho
et diuturna ꝑ ꝑessio: Sequit Spesmea
aiuuentute mea: Premisit pauentiã.
et spes eiꝰ digne secuta ẽ. sic̃ et apło dic̃.
Tribulatio pacientiã oꝑatur. pacita¬
tia ꝓbationẽ. ꝓbatio autem spem
Priꝰ e enĩ ut cum dĩ gr̃a ꝑ pacienti&
ꝓbemur: et cunc illã fructuosam
spem ipso donante habere merebmĩ.
hum qd adlic t auinentite mea. illã
gti significit inquad¬

Expanded text:
animo sustineret. Patientia eset diuturna perpessio. Sequitur, spes mea a juventute mea. Praemisit patientiam, et spes ejus digne secuta est; sicuti et Apostolus dicit: Tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio autem spem . Prius est enim, ut cum Dei gratia per patientiam probemur, et tunc illam fructuosam spem, ipso donante, habere merebimur. Nam quod addidit, a juventute mea, illam aetatem significat in qua
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua calamitate pmietan Eantes.
ad ꝓpħas instruebant᷑ abeis uislu dm̃
quid facere debuissent. Quib cani ioꝵ
duritia obedire contempneb.c
eos completo aduentu dñi ñ lipent.
Dicebant a dño se fuisse deresu qͣndo
eos ꝑ quos ammoneri consuruernt
ñ uidebant:. De talib enim scͥrtumd
peccator cumuen̾it in ꝓfundu ia alb
sꝑnet. Hec omĩa dicin potuer issa¬
ppło uideoꝵ. qui aromanis ta entra¬
ria funt qui tunc nefandis yatili
ebant: Reuera asaph uitelli censũ
scĩtate p̃cipuus fudit ꝓuidei mit̾a¬
bilem supplicationẽ. s ne incieuien¬
tia diunitatis putaret᷑. qd̾ ꝓ ipsis
ñ ꝓbatur auditus. subiunxit culpaᷤᷤ
desꝑationesq udeoꝵ. ut debitis
ultiones susciꝑent: Merito in quib
nulla fuit intertam multa crimissa.
congrua penitudo:¬

Expanded text:
raelitae aliqua calamitate premebantur, euntes ad prophetas instruebantur ab eis jussu Domini quid facere debuissent; quibus tamen eorum duritia obedire contemnebat. Sed cum eos completo adventu Domini non haberent, dicebant a Domino se fuisse derelictos, quando eos, per quos admoneri consueverant, non videbant. De talibus enim scriptum est: Peccator, cum venerit in profundum malorum, spernit . Haec omnia dici non potuerpulo Judaeorum, quia Romanis ista contraria erant, qui tunc nefandis idolis serviebant. Revera Asaph intelligens et sanctitate praecipuus fudit pro Judaeis mirabilem supplicationem. Sed ne inclementia Divinitatis putaretur, quod pro ipsis non probatur auditus, subjunxit culpas desperationesque Judaeorum; ut debitas ultiones susceperint merito, in quibus nulla fuit inter tam multa crimina congrua poenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
bios redlurx et eligit sententi
et utilitati. ienat et ditori. Dn
enĩ. qd ei scrupulum cõmonebat. Si
dicebam narrabo sic. Occurrebat
utiq illa feda napictas. eccenatio
filioꝵ tuorum eui dispolure pe
stremum eligitur sententi aque
cuncta saluaret hoc lal¬

Expanded text:
bios reddunt, et eligitur sententia, quae et utilitati conveniat et decori. Dixit enim quod eis scrupulum commovebat: Si dicebam, Narrabo sic. Occurrebat utique illa foeda varietas: Ecce natio filiorum tuorum, cui disposui. Ad postrenum eligitur sententia quae cuncta salvaret: Hoc la
Abbreviated transcription (Latin):
tur eẽ diuisum. Et ut ipsum ge¬
sedis euidenter expͥmeret: hoc
in uaria nominũ iteratione gemi¬
uit. amplexii quodam dilectionis
s res id: iusticiam et pacem inmu-
solet. quando se homines post
lm tempꝰ uidentes nexu brachi
studio caritatis astringunt:¬

Expanded text:
tur esse divisum. Et ut genus ipsum foederis evidenter exprimeret, hoc ipsum varia nominum iteratione geminavit, amplexu quodam dilectionis duas res, id est justitiam et pacem in mutuam solet, quando se homines post longum tempus videntes, nexu brachiorum studio charitatis astringunt
Abbreviated transcription (Latin):
As porit Iam quãuis fideles diũsa
flaiteiitiantur: istud tamen abeis
ulamitates suas illd̃ ohꝓbrium
imemorat. qd̃ ad diuinam ꝑtine
contumeliam. sequit᷑. Et in notes
uraua dampnare. Cum dicit

Expanded text:
Deus eorum? Nam quamvis fideles diversa flagella patiantur, istud tamen ab eiscalamitates suas illud opprobrium commemorat, quod ad divinam pertinebat contumeliam. Sequitur, et innotescprava damnare. Cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit ad terciam parit̃
inqua pulchrimo schemate p̃dicat
dũi saluatoris aduentum. Nam postqͣ
de p̃catus ẽ ut ei dñs appareret. quasi
petitionis sue compos subita illumi¬
natione completꝰ. dicit audiam. id:¬

Expanded text:
enit ad tertiam partem, in qua pulcherrimo schemate praedicat Domini Salvatoris adventum. Nam postquam deprecatus est ut ei Dominus appareret, quasi petitionis suae compos, subita illuminatione completus, dicit: Audiam, id
Abbreviated transcription (Latin):
U ita eẽ subiectum ut putet᷑ uolun-¬
s fus iudicium ñ hab̃e: Audia
ma.cur temptauit sathanas cor
tuum mentiri te sp̃ui scõ: Et post
paululum ostende uolens quid sit
sp̃c sc̃s̃ ⁊ dicit. Non ẽ mentitꝰ homini¬
bi. s dõ. Nam idem petrus mepła
tissimo honore coequa

Expanded text:
 ita esse subjectum, ut putetur voluntatis suae judicium non habere? Audiamnia: Cur tentavit Satanas cor tuum mentiri te Spiritui sancto ? Et post paululum, ostendere volens qui sit Spiritus sanctus, dicit: Non es mentitus hominibus, sed Deo . Nam idem Petrus in Epistola reverendissimo honore coaequa
Abbreviated transcription (Latin):
bit memorati qui scͥpturas
auepositas in altissima ꝓfundi
a umficant: quales fuerunt
patis uihe abraham. ysaac. et iacob.
ui iudeq moyses in heremo ebres¬

Expanded text:
 memorati, qui Scripturas divinas repositas in altissima profunditate significant, quales fuerunt patriarchae, Abraham, Isaac, et Jacob, vel ille de quo Moyses in eremo Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
aut iudeus in alienis ri
⁊ plenitudinem esꝰ tu fundasti. Hec
increpatio ad huc ꝑtinet ad iudeo
Sensus gͦ tał ẽ. Cur uoluerunt stiati
inte seiure in hoc mundo cuiꝰ tuxp̃e¬
fundator es: ut minia dem̃tia uideat᷑
talia p̃sumere que humanas uires ꝙ¬
bantur excede : Orb tr̃arum: ꝑtinet
ad totiꝰ spacium mundi: Plenitudo
eiꝰ ad om̃s scit treaturas. q̃ in eo eẽ nos¬
cuntur. Sic ꝑ cominemorationes ta¬
lium rerum. buit̃ cuncta cõplexꝰ est:¬

Expanded text:
aut Judaeus in alienis rebet plenitudinem ejus tu fundasti. Haec increpatio adhuc pertinet ad Judaeos. Sensus ergo talis est: Cur voluerunt stulti in te saevire in hoc mundo, cujus tuator es; ut nimia dementia videantur talia praesumere, quae humanas vires probantur excedere? Orbis terrarum, pertinet ad totius spatium mundi; plenitudo ejus, ad omnes scilicet creaturas quae in eo esse noscuntur. Sic per commemorationes talium rerum breviter cuncta complexus est
Abbreviated transcription (Latin):
atuotum conu̾sionis inuitat. Seq̃t̃.
Et multum misericors. Qd̃ ileo tale
uerum adiecit. qr inbecillitas nr̃a
n plus semꝑ accipit. cum eam fre-
allicitate sub ducere: Qd̃ tamẽ
patre sic dr̃: ut totum in eẽ. et
filio. ⁊ in spũ scõ sentiamus:¬

Expanded text:
itat. Sequitur, et multum misericors. Quod ideo tale verbum adjecit, quia imbecillitas nostra ipsam plus semper accipit, cum eam frequimbecillitate subducere. Quod tamen de Patre sic dicitur, ut totum inesse et in Filio, et in Spiritu sancto sentiamus
Abbreviated transcription (Latin):
Ut reuera unum dmñ intelligeres
illarum eẽ uirtutum quas suꝑiꝰ
dixit. ambulabunt de uirtute in
uirtutem. exclamans ipse quoq
ꝓfessus est. Dñe os urtutum. Et
quis iste ds uirtutum d̾s iacob:¬

Expanded text:
Ut revera unum Deum intelligeres illarum esse virtutum quas superius dixit: Ambulabunt de virtute in virtutem, exclamans ipse quoque professus est: Domine Deus virtutum. Et quis est iste Deus virtutum? Deus Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
Mare significat gentes q̃ i hoc scło
duisi suitioꝵ flatib commonentur.
Quas ideo dic̃ factas a dño. ut omĩa
oluntati ipsiꝰ subiecta eẽ cognosce̾s.
Om̃s enim qui res alqͣ oꝑat᷑: insua
potestate ht̃ illa que fac̃. Sic̃ ⁊ alius
psalmus dic̃. Om̃s gentes quascumq
fecisti uenient ⁊ ad orabunt coram te
dñe: Sequit᷑ Et aridam manꝰ esꝰ fin
mundatiõe rigetur Sic et corda nr̃a
ad bonos fructos sterilia atq arula
etiinstabilesnos atq titubantes dono
sue miscdie fundare dignet᷑. Qua ꝓpt̃
sic̃ suꝑiꝰ dictum ẽ. his om̃ĩb ungend̃
est iubilemus ei.

Expanded text:
Mare significat gentes, quae in hoc saeculo diversis vitiorum flatibus commoventur; quas ideo dicit factas a Domino, ut omnia voluntati ipsius subjecta esse cognosceres. Omnis enim qui res aliquas operatur, in sua potestate habet illa quae facit, sicut et alius psalmus dicit: Omnes gentes quascunque fecisti venient, et adorabunt coram te, Domine . Sequitur, et aridam manus ejus finxinundatione rigetur. Sic et corda nostra ad bonos fructus sterilia atque aridaet instabiles nos atque titubantes dono suae misericordiae fundare dignetur. Quapropter, sicut superius dictum est, his omnibus jungendum est, jubilemus ei.
Abbreviated transcription (Latin):
longis ante temporib
fuĩt quam rex existeret antio chi
omĩa tam̃ more suo quasi transato
refert. que spñ scõ repletus p̃uide
eẽ uentura Hinc ẽ qd̃ asaph deflens
subito clamabat ad dñm. Ueneruit
gentes tanqͣ iam muros irrum ꝑene
et formidata captiuitas introirer
Gens enim dicta ẽ: qd̾ uno sit geuere
ꝓcreata: In hereditatem: ierł signi¬
ficat. ubierat hereditas dĩ in scĩa h¬
minib constituta: Quał fuit m¬
thatias. eleazar: septem fr̃es cuia
scã matre. Quales fuerunt mille.
qui nec sabb̃m iuolarent: oñ s se
passi sunt ab hostib quietis manib
interire. ⁊ ceteri quos noticia huma¬
na minime comp̃hendit: Adlidit
tuam ut excitaret uidicis ammos
contͣ aduersarios truculentos. di¬
cens eos uenisse ad lesionem rei: q̃
ad iudicem ꝑtinebat: Hec oratores

Expanded text:
longis ante temporibus David fuerit, quam rex existeret Antiochus, omnia tamen more suo quasi transacta refert, quae Spiritu sancto repletus praevidebat esse ventura. Hinc est quod Asaph deflens subito clamabat ad Dominum: Venerunt gentes, tanquam jam muros erumperent, et formidata captivitas introiret. Gens enim dicta est, quod uno sit genere procreata. In haereditatem, Jerusalem significat, ubi erat haereditas Dei in sanctis hominibus constituta: qualis fuit Matathias, Eleazar, septem fratres cum sancta matre; quales fuerunt mille, qui, ne sabbatum violarent, omnes se passi sunt ab hostibus quietis manibus interire; et caeteri quos notitia minime comprehendit. Addidit, tuam, ut excitaret judicis animum contra adversarios truculentos: dicens eos venisse ad laesionem rei, quae ad judicem pertinebat. Haec oratores
Abbreviated transcription (Latin):
nt ñ tĩ ꝓmissa. u̾m etiam completa
dẽ uidentur Hec autem cuncta exrae¬
stamenti ueteris referunt᷑ historia.
Historia ẽ euim p̃teritar̃ rerum fida
dominemoratio abętatis urẽ memoria

Expanded text:
ntum promissa, verum etiam completa esse viderentur. Haec autem cuncta ex Testamenti Veteris referuntur historia. Historia est enim praeteritarum rerum fida commemoratio, ab aetatis nostrae memoria
Abbreviated transcription (Latin):
delissimo inpͥma parte loqueret᷑
qm̃ menbra capiti suo conexa sunt
in scda parte uenit ad dñm xp̃m
ut illos quos dĩ famuł insidiato
eẽ dixerat peccatoꝵ suoꝵ retributio¬
nem subitos eẽ monstraret. S ho
u̾sus paulo sollicitiꝰ inquiramus.
Non enim possunt alat̾e dm̃ uel
dextris eiꝰ cad̾e. qui iam inbeato
numeri p̃oiestinati eẽ noscuu
S hoc dep̃sumptorib benascitur
qui illud se consequi creduntd

Expanded text:
delissimo in prima parte loqueretur, quoniam membra capiti suo connexa sunt, in secunda parte venit ad Dominum Christum, ut illos quos Dei famulis insidiatos esse dixerat, peccatorum suorum retributionem subituros esse monstraret. Sed hunc versum paulo sollicitius inquiramus. Non enim possunt a latere Domini, vel a dextris ejus cadere, qui jam in beatorum numero praedestinati esse noscuntur: sed hoc de praesumptoribus bene dicitur, qui illud se consequi credunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tusẽ iuncut: qui loco ñ po-
uudi. Audiuit execrandas in-
quem angeli c̃tremore collau
rꝑis sui. nec apparere uoluit
inem retrusit inualidum:¬

Expanded text:
tus est vinculis qui loco non potest claudi, audivit exsecrandas injurias, quem angeli cum tremore collaudcorporis sui, nec apparere voluit hominem retrusit invalidum
Abbreviated transcription (Latin):
smi patriarche nomen obiectũ
sona gratissima. Dicendo eium
omederunt: significat comedi feccit̃.
u̾ciam impie gentis ostendit. dũ
auiera: mortuorum ferarum come¬
suorib exponebant: Siue comedi cõ¬
inficat: qui iege dm̃ derelicta ĩpia
fipstitione glutiti sunt. Sequitur:
Scintatis qñ impia duatione ꝑsua¬
sione gentilium cunũ suoꝵ habita¬
tione nudata est:
tnuł ẽnsemiueris iniquitates nr̃as
s ntqua st taes nos anticipet iniscdia¬

Expanded text:
mi patriarchae nomen objectum persona gratissima. Dicendo enim, comederunt, significat comedi fecerunt. Saevitiam impiae gentis ostendit, dum cadavera mortuorum ferarum comestionibus exponebant. Sive comedi significat eos qui, lege Domini derelicta, impia superstitione glutiti sunt. Sequitur, civitatis, quando impia dominatione, persuasione gentilium civium suorum habitatione nudata est. Vers. 9. Ne memineris iniquitates nostras antiquas, cito nos anticipet miseri