comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣta hic epularũ fuerat copia: In
hoc scło esurire & sitire noluit: ꝓpt̾ea
illuc int̾ flaminas sitiens stillam a¬
que quesiuit. nec meruit: Conside¬
rancdlum quam uehement̾ arguant᷑
comessatio et sumptuosa conuiuia ꝑ
eam libent̾ ambiunt: Dicit enim ꝑ
ysaiam: Ecce gaudium et leticia. oc¬
cidere uitulos. iugulare arietes. come¬
clere carnes. et bibere uinum: si li¬
mittet᷑ iniquitas hec uobis donec mo¬
abstinentia resecant᷑: ita om̃s anime
uirtutes edacitatis uitio destruunt᷑:
Inde ẽ qd̾ et pͥnceps coquoꝵ muros
iherłm subu̾tit: qͥa et uenter cui ser¬
uitur a cocis uirtutes anime destriit:
Neq enim posse quempiam uͥtutũ
ꝑfectionem attingere: nisi priꝰ uen¬
gule. Eunc enĩ hostes qͥ extranos st̃
ãnobis fortiꝰ superant᷑: qnclo priꝰ que
intra nos st̃ uitia extingunt᷑: Nam
frustra foris agit bellum: qͥ intꝰ habet
piculum: Non qualitatẽ ciboꝵ s eoꝵ
cupiditatem cauendam: Nam sepe

Expanded text:
quanta hic epularum fuerat copia. In quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illic inter flammas sitiens, stillam aquae quaesivit, nec meruit. 9. Considerandum quam vehementer arguatur comessatio, et sumptuosa convivia. Neam libenter ambiunt. Dicit enim per Isaiam: « Ecce gaudium et laetitia occidere vitulos, et jugulare arietes, comedere carnes et bibere vinum. Si dimittetur iniquitas haec vobis, donec moabstinentia resecantur, ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruuntur. Inde est quod et princeps coquorum muros Jerusalem subvertit, quia et venter, cui servitur a coquis, virtutes animae destruit. Neque enim posse quempiam virtutum perfectionem attingere, nisi prius vengulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculum. 12. Non qualitatem ciborum, sed eorum cupiditatem cavendam. Nam saepe
Abbreviated transcription (Latin):
derate reficit᷑. ⁊ aliud adluxuriã
excitat᷑. Non ad luxuriam uł ad
sacietatẽ. s tantũmꝰ ut corpus susten¬
tet᷑. cpulis ẽ utenclum: Nam ut phi¬
Losophi clissert̃. cibos inuentos eẽ ut
ut contineant auimam: ñ ut corrũp¬
ant: Qui ninium cibis utunt᷑. qͣnto
magis uentrem pascunt: tantomagis
sensum mentis obtundunt: Nam gre¬
ci clixerunt extrasso uentre. subtil ẽ
sensum gigni ñ posse: Nam gule sa¬
turitas nimia. sensum mentis obtun¬
dit: ingeniumq hebescere facit: Li
bicłinis ignes: ciborũ fomentis in cres¬
cunt: Corpus autẽ qd̃ abstinentia fran¬
git: temptatio ñ exurit: Uncle et tres
pueros abstinentes flamina babylo¬
nii incenclii. et s tetigit ñ combus¬
sit: qͥa nimirũ licet si cdesideriorum
carnaliũ ignis abstinentium menteᷤᷤ
inflaminet: usq ad consensum tam̃
concupiscentie uel oꝑis ñ exurit. Qͥb
uitis intendant supplicium: cuiꝰ tan¬
ta in inferno inter ignes erat in opra:

Expanded text:
riam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. vitis intendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia,
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentia suggestio pa¬
nis est: cui simimine teduit᷑. diũ¬
sa eclacitatis desideria compri¬
munt᷑: Uncle et claniel: Panem
ineruit desideri ñ comecli: hoc ẽ
eꝰ concupiscentiam ñ expleui: pri¬
ma ẽ luxurie materies: saturitaᷤᷤ
panis: Uncle et ꝓpħ̾a sodomam
cle panis satietate accusat dicens:
hec fuit iniquitas sodomoꝵ:
suꝑbia. sat̾itas panis. et habun¬
cdantia: Panem qͥppe sodomite
immoderate sumentes. inturpi¬
tudines lefluxere flagitiorũ: atq
incle meruert̃ comitante suꝑbia
celestib aduri incendiis⁊ ex quo
modũ ñ tenuert̃ eclacitatis:. U̾tile
ẽ cauere gulam: ciborũq concupiᷤ¬
centiam: Quid enĩ tam noxium:
quam ut animꝰ seruiat uentri et
esce: Que st̃ destruenda testante
a pło ac dicente: Ds̃ autẽ et hunc
& hanc destruet:. Oxima ẽ uentͥ
libido: sict̃ loco. sic uitio: Ubi enĩ

Expanded text:
concupiscentiae suggestio panis est, cui si minime ceditur, diversa edacitatis desideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam non implevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escae, quae sunt destruenda, testante Apostolo, ac dicente: Deus autem et hunc, et hanc destruet ? 4. Proxima est ventri libido, sicut loco, ita vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprii dnĩ uelle nescire: qͥd ẽ ali¬
ud quam uelle cłm suꝑbiendo
contempnere: semo gͥ de igno¬
rantia se excuset: qͥa d̾s ñ solũ
eos iudicat qͥa cognitione sua re¬
uertunt᷑: s etiam illos qͥ nescie¬
runt testante eodem cdño ꝑ ꝓpham¬

Expanded text:
proprii domini velle nescire quidem aliproprii domini velle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem Dom
Abbreviated transcription (Latin):
uit ignorantia: adam in clustria:
qͥa ñ est seductus. s prudens
sciensq peccauit: Qui uͦ seducit᷑:
qͥd consentiat euident̾ ignorat:
De infirmitate autẽ petrus deli¬
quit. qnͣdo ad metum int̾rogan¬
tis ancille xp̃m negauit: unde
& pꝰ peccatũ amarissime fleuit:
Grauiꝰ infirmitate quã ignoran¬
tia quẽqͣm delinquere: grauiꝰq
industria qͣm infirmitate pec¬
care: Inclustria namq peccat.
tis malum agit: Infirmitate
autẽ: qͥ casu uel p̾cipitatione de¬
linquit: sequiꝰ autẽ ꝙ de indus¬
tria peccant: qͥ ñ solũ ñ bene ui¬
uunt: s ad huc & bene uiuenteᷤᷤ
si possunt a ueritate diuerturi:
Sunt enĩ qͥ ignorantes peccãt.:
& st̃ qͥ scientes: Sunt etiam &
qͥꝓignorantie excusatione sai¬
re nolunt ut minus culpabiles
habeant᷑: qͥ tamen seipsos ñ nu¬
niunt s magis decipiunt: slesci¬
re simpliciter ad ignorantiam ꝑ¬
tinet: nolle uͦ scire ad contuas¬
cem suꝑbram: Uolutatẽ cͥppe

Expanded text:
stria, quia non est seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit, et post peccatum amarissime flevit. Gravius enim infirmitate est quam ignorantia quemquam delinquere, graviusque industria quam infirmitate peccare; industria namque peccat qtis malum agit, infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed adhuc bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter, et sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur, qui tamen seipsos non minuunt, sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
mocdis committit᷑ peccatũ:
ne incurrat qd̃ metuit: Quatuor
in corde sugͥgestione demonũ: de¬
lectatione tarnis: consensione
mentis: defensione elationis:
Cõmittit᷑ oꝑe. nc̃ latent̾. nc̃ palã.
nẽ consuetudine. nc̃ desꝑatione:
Istis gͦ gradib et corde delinquit᷑:¬
et oꝑe malicia ꝑpetrat᷑: Erib mo¬
dis peceatũ geritur: hoc ẽ igno¬
rantia infirmitate industria ꝑi¬
cula autem penarũ diuersa sunt:
Ignorantie namq mͦ peccauit in

Expanded text:
modis committitur peccatum; ne incurrat malum quod metuit. Quatumittitur in corde, suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. Istis ergo gradibet opere malitiae perpetratur. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria, periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namque modo pe
Abbreviated transcription (Latin):
tatio: Ibi crux xp̃i suꝑ inducit᷑:
ñ preualebit temptatio diaboli
Eusebiꝰ dic̃: Nichil terribile
ẽ: ubi diligit᷑: Porro nicħ dolo¬
ris ẽ: ubi ficles xp̃i ẽ: Maior ẽ
qͥ nos defendit: qͣm qͥ ꝑsequit᷑:

Expanded text:
tatio. Ubi crux Christi superinducitur, tatio. Ubi crux Christi superinducitur, non praevalebit malitia diaboli. EUSEBIUS. Nihil terribile est ubi diligitur Christus, nihil doloris est ubi fides Christi est. Melior est qui nos defendit, quam qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
cimus uidemꝰ: Qui nocturna pol¬
lutione polluit᷑: qͣmuis extra me¬
moriam turpiũ cogitationũ se se ꝑ¬
sentiat in quinatum. tamen hoc ut
temptaret᷑ culpe sue tribuat: sta¬
tim suam immuncdiciam flectib
tergat: facile uincinꝰ hostem quẽ udemꝰ.
quẽ autẽ ñ uidemꝰ difficile a nobis ex¬
pellimꝰ: Nnusqͥsq temptation
aninũ preparare debet: Tempta¬
tione plage. ñ temptatione luxu¬
cit: Qui ñ ẽ temptatus quid scit:
Nir in multis exꝑtus: excogitat
multa: Qui multa didicit: enar¬
rabit intellectum: & qui ñ est
ex ꝑtus pauca recognoscit: Qy¬
ꝑsequutionis in uiria: tanto iꝰti¬
or fiet grauiorq ꝑsequutionis
uindicta: Non licet his dolere
inimico potest: ut qui ñ dm to¬
to corde. & anima & uirtute di¬
ligimus. benedictiones eiꝰ & lau¬
des semꝑ & ubiq cum gła pre¬
dicemus. In uitas patrum dr̃
Sic enĩ aurum & argentum ꝓ¬
bat ignis: ita cor monachi tẽp¬

Expanded text:
cimus. Qui nocturna ilcimus. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis extra memoriam turpium cogitationum sese persentit inquinatum; tamen hoc ut tentaretur, culpae suae tribuat, statimque suam immunditiam fletibus tergat. Facile vincimus hostem quem videmus: quem autem non videmus, difficile a nobis expellimus. Unusquisque ad tentationem animum praeparare debet. Tentatione plagae, non tentatione luxucit. Qui non est tentatus, quid scit? Vir in multis expertus cogitat multa. Qui multa didicit, enarrabit intellectum: et qui non est expertus, pauca recognoscit. CYsecutionis injuria, tanto justior fiet et gravior persecutionis vindicta. Nullus his dolor est ntum inimico potest, ut non, qui Deum toto corde, et anima, et virtute diligimus, beatitudinem ejus et laudes semper et ubique cum gloria praedicemus. EX VITIS PATRUM. Sicut enim aurum et argentum probat ignis, sic cor monachi ten
Abbreviated transcription (Latin):
lium diabolus terribilis ẽ: in
oculis electoꝵ terror eiꝰ uilis ẽ
Diabolus enĩ serpens ẽ lubricus:
Quiꝰ capiti id ẽ prime suggestioni¬
si ñ resistit᷑: totus in inderna cor¬
dis dum ñ sentit᷑ illabit᷑:. Tunc
contra eum quem possidet diabo¬
lus acrius seuit: qͣndo se urtute
diuina ab eo expellendum cognos¬
cit: Diabolus qñdo deciꝑe quẽqͣm¬
querit. ⁊ prius nat᷑am uniꝰcuiusq
attendit: & inde se applicat unde
aptum hominem ad peccandum
aspexerit: Numqͣm enĩ diabolꝰ
aduersus hominem iustum pug¬
nare cessat: Aut enim tribulatio¬
nes cordis illi exagitat: aut dolo¬
res corporis suscitat: Quelibet uir
ꝑmissu patitur: Quod si hoc ip¬
sum humilider ao dei głam refe¬
rat: iste ñ separat᷑ a deo. s iungit᷑
Ibi peccamus: ubi cupiditatẽ uel
uoluntatẽ deflectimꝰ: Quos enĩ
uigilantes immundi sp̃s temptañ
impuignant: Sepe enĩ que indie
excessu reuoluentes dum requies¬

Expanded text:
lium diabolus terribilis est. In lium diabolus terribilis est. In oculis electorum terror ejus vilis est. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum agnoscit. Diabolus quando vult decipere quemquam prius naturam uniuscujusque attendit, et inde se applicat unde aptum hominem ad peccatum aspexerit. Nunquam enim diabolus adversus hominem justum pugnare cessat. Aut enim tribulationes cordis illi exagitat, aut dolorem corporis suscitat. Quaelibet enim permissu patitur. Quod si hoc ipsum humiliter ad Dei gloriam referat, iste non separatur a Deo, sed conjungitur. Ibi peccamus ubi cupiditatem ad voluntatem de flectimus. Quos enim vigilantes immundi spiritus vitiiimpugnant. Saepe enim ea in excessu revelantur dum requies
Abbreviated transcription (Latin):
corpora: Non timeamus ꝑsequu
mantium rabiem: qͥa ueniet dieᷤͤ
iudicii. in quo nr̃a uirtus coro¬
nabit᷑: & eorũ seiitia punietur:
Gregoriꝰ dic̃: Cum uero malorũ
ꝑuersitas crescit ⁊ ñ solum frangi
predicatio ñ debet: s etiam auge¬
ri: Hec agit diuina misccłia: ut
ex una eademq re ex qua carnalib
cdat flagellum: ex ea spũalib uir¬
tutis prestet incrementũ: Quasi¬
gͦ gregẽ lupus dissipat: cum fi
par nr̃a martyrium suum: qͥa &¬
si carnis colla ferro ñ subdimus:
spũali tamen glaclio carnalia de¬
sideria in mente truciclanꝰ: Hẏsi
cuptat: si a deo potestatem ñ acci¬
pit. nullatenus adipisei poterit qͦ
petit: Non alicubi concupiscentie
fomenta succendit: nisi ubi praue
cogitationis delectationẽ aspexerit:
Quas si a nobis sꝑnimus: sine du¬
bio ille confusus abscedit: Tunc enĩ
bene de se iudicant scĩ: qnͣdo eos
cłs fallatia demonum temptamenta
facit intelligere: In oculis carna¬

Expanded text:
corpora. Non timeamus malorum corpora. Non timeamus malorum mantium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo nostra virtus coronabitur, et eorum saevitia punietur. GREGORIUS. Cum vero malorum perversitas crescit, non solum frangi praedicatio non debet, sed etiam augeri. Haec auget divina misericordia, ut ex una eademque re, ex qua carnalibus dat flagellum ex ea spiritualibus virtutibus praestet incrementum. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fid et pax nostra martyrium suum: quia etsi carnis colla ferro non subdimus, spirituali tamen gladio carnalia desideria in mente trucidamus. ISIDOR tamen si a Deo potestatem non accipiat, nullatenus adipisci potest quod petit. Non alibi diabolus concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationem aspexerit, quam si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit a nobis. Tunc enim bene de se judicant sancti, quando eos Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligere. In oculis carna
Abbreviated transcription (Latin):
rugiens circuit querens quem de¬
diabolo: & fugiet auobis:. Paulus
Qui bene exiit de temptatione. &
quem temptatio ꝓbabilem reddit:
iste uenit ad sanitatẽ iudicii: Si
gͦ uideris ꝑsequutorẽ tuum ali¬
ab accensore suo diabolo ꝑ urget᷑.
Augustinꝰ dĩc: Omĩs homo qui
ꝑsequitur dampnum aliquod de
substantia tulerit.⁊ maius sibi de¬
trimentum ipse facit: qͥa nemo ht
in iustum lucrum sine iusto dam¬
pno: lbi lucrum: ibi dampnũ:
Lucrum in archa: clampnum in
conscientia: Tollit uestem: ꝑclit
fidem: Adquirit pecumam: &
qͣm qui uincit diabolum: Nicħ
in tolerabilus eo qͥ acarne suꝑat᷑:
Si astra celi ñ sunt munda in cõ¬
spectu dñi: qnͣtomagis nos ho¬
mines quoꝵ uita temptatio
liarum feruore restringende st̃:
Grandis gͦ uirtutis ẽ. & sollicite
intelligentie suꝑare qd̃ natus sis
in carne: Q ñ carnaliter uiuere:
Non solum effusio sanguinis in
confessione reputatur: s deuote
tarda ad mortẽ supplicia conqui¬
rens: animas cupit iugulare ñ

Expanded text:
rugiens circuit, quaerens quem dediabolo, et fugiet a vobis . PAULUS.Qui bene exit de tentatione, et quem tentatio probabilem reddit, iste venit ad sanitatem judicii. Si ergo videris persecutorem tuum nimiab ascensore suo daemone perurgetur. AUGUSTINUS. Omnis homo qui persequitur aliquid de substantia tulerit, majus sibi detrimentum ipse facit. Quia nemo habet injustum lucrum, sine justo damno. Ubi lucrum, et ibi damnum. Lucrum in arca, damnum in conscientia. Tollit vestem, perdit fidem. Acquirit pecuniam, equam qui vincit diabolum, nihil intolerabilius quam qui carnem superat. Si astra coeli non sunt munda in conspectu Domini, quanto magis homines, quorum vita tentatio liarum fragore restringendae sunt. Grandis ergo virtutis est, et sollicitae diligentiae, superare quod natus sis in carne et non carnaliter vivere. Non solum effusio sanguinis in confessione reputatur, sed devotatarda ad mortem supplicia conquirens animas cupit jugulare, non
Abbreviated transcription (Latin):
gantiam habet : & qui de iusticia
premum appetit: et qͥ ali qd̃ donũ
quod meruit. in suam laudem con¬
uertit. aut in malos usus assumit:
ꝓculdubio uurtutem in uitium tas¬
fert. Nomines de uirtutib uitia nu¬
triunt: ex quib ꝑeunt: Terum cds

Expanded text:
gantiam habet, et qui pro justitia gantiam habet, et qui pro justitia praemium appetit, et qui aliquod donum Dei quod meruit in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum D
Abbreviated transcription (Latin):
Nterdum et male use bus.
uirtutes ex se uitia gignunt: qd̃
fit ꝑ immoderatũ animi appetitũ.
dum ñ sufficit alicui donum qd̃
meruit: nͥ inde laucles aut lucra
clampnancla ad quisierit: Inter¬
dum uietutes uitia gignunt:
clum aliquando ꝓtempore oportu¬
uo minime relaxant᷑: Sice fit ut
que congruo loco uirtutes st̃: in iu¬
congruo uita deputent᷑: ueluti si
ꝓtrĩs aduentu canonicum ñ solua¬
tur ieiunium: Uirtutum gͥ dis¬
tempꝰ egit qd̃ agendum eẽ omĩno
phibuit: Item quedam uirtutes
cdum discretionẽ ñ seruant: inui¬
tia transeunt: Nam sepe iustitia
dum suum modũ excedit. cru¬
cdelitatis uitium gignit: et ni¬
mia pietas. clissolutionẽ disci¬
pline parturit. & zeli studium
dum plus ẽ quam oportet:: in
ta mansuetuelo. torporis segnitiẽ
gignit: Prudentis autẽ uiri cliscre¬
tio sollert᷑ ꝓspicit. ne bonum in¬
temꝑant̾ agat: et de uirtute in ui¬
tium transeat: Item apud quosdã
ex uirtute uitium gignit᷑: dum qͥs

Expanded text:
nterdum et male usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur distempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in ta mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum qui
Abbreviated transcription (Latin):
stuclia: tanto animus arrogan¬
tie fastu inflatus maiori in tumes¬
cit iactantia: llucde et bene psal¬
mus: Quia ñ cognoui litterat᷑am
introibo inpotentias dñi: Simpli¬
ciorib litteris: ñ est p̾ponendus fu
cus graminatice artis: Meliores
st̃ communes littere q̃ st̃ simpli¬
ciores. ad solam utilitatẽ legenti¬
um ꝑtinentes: Ille uͦ nequiores¬
st̃: qͥa ingert̃ hominib ꝑnitiosã
mentis elationẽ: Meliores esse
graminaticos qͣmͣ hereticos: Hereti¬
ci enĩ haustum letiferi sucus homi¬
nib ꝑsuadendo ꝓpinant: gramina¬
ticorum autẽ doctrina potest enã
ꝓficere aduitam. dum fuerit in
meliori usu assumpta:¬

Expanded text:
studia, tanto animus arroganstudia, tanto animus arrogantiae fastu inflatus majore intumescit jactantia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus litteris non est praeponccus grammaticae artis. Meliores enim sunt communes litterae, et simpliciores ad solam utilitatem legentium pertinentes, illae vero nequiores, quia ingerunt hominibus perniciosam mentis elationem. 11. Meliores esse grammaticos quam haereticos. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant, 299 grammaticorum autem doctrina potest etiam proficere ad vitam, dum fuerit in meliores usus assumpta
Abbreviated transcription (Latin):
situm in uerboꝵ uilissimis uas¬
culis: Ido libri sci simplici sermo¬
ne conscripti st̃: ut ñ in sapientia
uerbi. s in suasione sp̃s. homines
ad fidem ꝑlucerent᷑. Nam si clia¬
lectici acumuns uersutia: aut re¬
thorice artis eloquentia ecliti eẽnt:
nequaqͣm putaret᷑ ficdes xp̃i incdi
argumentis consistere: nec quem¬
qm crederemus ad ficlem diuino
inspiramine ꝓuocari: s potiꝰ uer¬
boꝵ calliditate seduci: Omĩs se¬
cularis doctrina spumantib u̾b̃
resonans: ac se ꝑeloquentie tu¬
morem attollens : ꝑloctrinam
scẽ minus ꝓpt̾ sermonẽ simpli¬
cem placent: Gentili enim eloqͦn¬
tie comparata: uidet᷑ illis in¬
digna: Qd̃ si animo humili mis¬
teria illius intendant: confestĩ
adu̾tunt. qnͣtum excelsa st̃. q̃
in illis clespiciunt: In lectione
ñ uerba: s ueritas amancda ẽ: Se¬
pe autẽ in uenit᷑ simplicitas ue¬
ridica: et composita falsitas. q̃
cdulces asꝑgit: Nichil aliud agit

Expanded text:
situm in verborum vilissimis vassitum in verborum vilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti simplici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei argumentis consistere; nec quemquam crederemus ad fidem divino inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quadulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit
Abbreviated transcription (Latin):
deo ꝓhibet᷑ xp̃ianis figmenta tiliũ.¬
legere poetarum: qͥa ꝑ oblectam̾ta
ianium fabulaꝵ. mentẽ excitant
ad incentiua libidinum: Non enĩ
solum thura offerendo clemonib
immolat᷑: s etiam dicta eoꝵ libentiꝰ
capiendo: Quidam amplius de¬
lectant᷑ meditari gentilium dicta
ꝓpt̾ timentẽ. et ornatum sermo¬
nem: quam scripturam scãm.
ꝓpt̾ eloquium humile: S qͥd ꝓ¬
cdest in mundanis scripturis ꝓfi¬
cere et manescere indiuinis: ca¬
duca sequi figmenta: et celestia
fastidire mẏsteria: Cauendi gͥ
st̃ tales libri: et ꝓpt̾ amorem sc̃aꝵ
scripturaꝵ uitandi: Gentilium
dicta exterius uerborũ eloquentia
nitent: interiꝰ uacua uirtutis sa¬
pientia manent: Eloquia autẽ sa¬
cra exterius incompta uerbis ap¬
parent: intrinsecus autẽ miste¬
rioꝵ sapientia fulgent: Uncle et
apłs: Habemius inquit thesau¬
rum istum in uasis fictilib: Ser¬
mo qͥppe cl̃i. occultum habet ful¬
gorem sapientie et u̾itatis: repo¬

Expanded text:
deo prohibetur Christianus figmenta legere poetarum, quia per oblectamenta inanium fabularum mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere, et inanescere in divinis; caduca sequi figmenta, et coelestia 297 fastidire mysteria? Cavendi sunt igitur tales libri, et propter amorem sanctarum Scripturarum vitandi. 3. Gentilium dicta exterius verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis repo
Abbreviated transcription (Latin):
timoris impeclimento: Dum enĩ
quisq a consortio mundi abstra¬
hitur: nec cupiditas eum obligat
consentientem: nec cruciat siti¬
enten: Bonum ẽ corporaliter re
motum esse amundo: s multo
melius ẽ uoluntate: Utrumq uͦ:
ẽ: Qnager ut ait iob contempnit
ciuitatem: et monachi secularium
ciuium conuersationem: Hii ad¬
uersa uite nr̃e appetunt: ꝓsꝑa con¬
tempnunt: ut dum abeis hec uita
despicit᷑: futura inueniatur:.xi
UiiIi. De p̾ceptis altioribus mona

Expanded text:
timoris impedimento. Dum enim timoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. 305 4. Bonum est corpomotum esse a mundo; sed multo melius, voluntate. Utrumque ver5. Onager, ut ait Job, contemnit civitatem, et monachi communem saecularium civium conversationem. Hi adversa vitae nostrae appetunt, prospera contemnunt, ut, dum ab eis haec vita despicitur, futura inveniatur. CAPUT XVIII. De praeceptis altioribus mona
Abbreviated transcription (Latin):
uiri funditꝰ scło renuntian¬
tes ita huic mundo moriunt᷑: ut
soli deo uiuere delectent᷑: qͣnto¬
q abhuiꝰ scłi conuersationeᷤ sub¬
trahunt: tanto int̾ne mentis aci¬
e presentiam dei. et angelice so¬
cietatis frequentiam contẽplant᷑.
Maloꝵ tam praua st̃ oꝑa mani¬
festa: ut hii qui suꝑnam patri¬
am desiclerant. ñ solum mores
eoꝵ. s et consortia fugiant: Qui¬
clam etiam corporaliter cleside¬
ñ inuoluant᷑ delictis: Non nul¬
li et si ñ corporali discessu: spã¬
li tamen abeis intentione rece¬
dunt: Qui et si communes st̃
conuersatione: discreti tam̃ st̃
corde uł oꝑe: Et licet sepe iume¬
dio carnalium uitam cłs ꝓtegat
electoꝵ: tamen satis rarum ẽ. ut
quisq inter scłi uoluptates posi¬
tus auitiis maneat illibatus: Inqͥ¬
b et si ñ cito implicet᷑: aliquando
tamen attrahit᷑: Neq enim diu¬
tutus eẽ poterit: qui ꝑicło ꝓximꝰ
fuerit: Nia sine offendiculo: ui¬
ta monachi. sine cupiclitatis et

Expanded text:
iri funditus saeculo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoque ab hujus saeculi conversatione se subtrahunt, tanto internae mentis acie praesentiam Dei, et angelicae societatis frequentiam contemplantur. 2. Malorum tam prava sunt opera manifesta, ut hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiden involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spirituali tamen ab eorum intentione recedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam Deus protegat electorum, tamen satis rarum est ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat illibatus, in quibus etsi non cito implicetur, aliquando tamen attrahitur. Neque enim diuturnus esse poterit, qui periculo proximus fuerit. 3. Via sine offendiculo, vita monachi sine cupiditatis et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ arguunt: et corriꝑe pauꝑum
oppressores uerentur: nec ꝑtimeᷤͤ¬
cunt de seueritate reddencle ra¬
tionis ꝓeo qd̾ conticescunt de ple¬
bib sibi cõmissis: Quando a po¬
tentib paupes oppumunt̃ .: ad eti¬
pienlos eos boni sacerclotes ꝓtec¬
tionis auxilium ferunt: nec uerẽ¬
t᷑ cuiꝰqͣm inimicitiaꝵ molestias:
s pauperũ oppressores palam ar¬
guunt: in crepant: excommu¬
nicant: muiꝰq metuunt eoꝵ no¬
ꝑuigil pastor contra bestias oueᷤᷤ
custodire solet: ita et clei sacer¬
dos suꝑ gregem xp̃i sollicitus
cẽ debet. ne minuicus uastet:
ne ꝑ sequutor in festet: ne poten¬
tioris cuiꝰqmͣ cupiditas. uitam
pauꝑum inquietet: Praui aut̃
pastores ñ habent curam de om¬
b: s sic̃ legit᷑ in euangłio de mer¬
cennariis: uident lupum uem¬
entem et fugiunt: Tunc fugiũt
quando potentib tacent: et ma¬
lis resistere metuunt:¬

Expanded text:
non arguunt, et corripere pauperum non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur; nec pertimescunt de severitate reddendae rationis, pro eo quod conticescunt de plebibus sibi commissis. 4. Quando a potentibus pauperes opprimuntur, ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt; nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant; minusque metuunt eorum no Sicut pervigil pastor contra bestias oves custodire solet, ita et Dei sacerdos super gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi autem pastores non habent curam de ovibus, sed, sicut legitur in Evangelio de mercenariis, vident lupum venientem, et fugiunt. Tunc enim fugiunt, quando potentibus tacent, et malis resistere metuunt
Abbreviated transcription (Latin):
forma cõmissa ẽ multum subeunt
ꝑiculi. si contracdicentib ueritati
resistere noluerint: lum ꝓph̃a
doctorem eccłie instruat ad sum¬
mum usq iusticie ꝑuenire cum
clicit.⁊ suꝑ montem ex celsum as¬
cende tu. qui euangeliras syon:
scilicet ut ita premineat merito
sicut et gradu: consequent̾ ne
forte debeat a docencli timore res¬
trigi. ad dit. Exalta infortitudi¬
ne uocem tuam: noli timere:
LIude et iheremie ita clũs ait:
Acringe lumbos tuos: et surge.
te faciam uultum eoꝵ: Unde et¬
apparet: qͥa et ñ timere donum
cdei ẽ: Qui gͦ ꝑsonam potentis
accipit. et ueritatem loqui pa¬
uescit: graui multat᷑ culpe sen¬
tentia: Multi enim sacerclotes
metu potestatis ueritatem occul¬
tant: et a bono oꝑe uł a iusticie
predicatione. rei alicuiꝰ formi¬
cline aut potestate terrente au̾¬
tunt᷑: S heu ꝓhelolor incle me¬
tuunt: qͥa uel rerum scłarium¬
ti presules eccłiaꝵ timentes ne
amicitiam ꝑcdant. et molestiã
ocliorum incurrant. peccantes

Expanded text:
forma commissa est, multum subeunt periculi si contradicentibus veritati resistere noluerint; dum propheta doctorem Ecclesiae instruat ad summum usque justitiae pervenire, cum dicit: Super montem excelsum ascende, qui evangelizas Sion ; scilicet, ut ita praeemineat merito, sicut et gradu. Sequenter, ne forte debeat a docendo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam, et noli timere. Unde et Jeremiae ita Dominus ait: Accinge lumbos tuos, ete faciam uultum eorum. um est. 2. Qui personam potentis accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpae sententia. Multi enim sacerdotes metu potestatis veritatem occultant, et a bono opere, vel a justitiae praedicatione, rei alicujus formidine aut potestate terrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saeculenim praesules Ecclesiarum, timentes ne amicitiam perdant, et molestiam odiorum incurrant, peccantes
Abbreviated transcription (Latin):
nescit qd̾ in eiꝰmodi pectato lumen
ꝑdidit cordis: qd̾ melius ẽ omni
lumine corporis: Magis auare da
pauꝑib qd̃ habes: ut inuenias in
celo qd̾ declisti in t̾ra: Qͥd ti mes pe¬
cuniam tuam ꝑlere: & ũ times ut
totus ꝑeas: ꝓ ad qͥsitione pecunie
falsum testimoniũ dicis: mentiris.
rapis aliena. iuras. ꝑ iuras que lex
quare ñ times ut totꝰ ardeas in et̾¬
num: Cur auare plus a mas aurũ
qͣm aĩam: Quid enĩ ꝓderit tͥ. si
mundum uniu̾sum lucreris. aĩe
autẽ tue decrimentũ paciaris:
& ipse dñs in euangłio dicit: Ca¬
uete ab omni auaritia: qͥa ñ in ha
bundantia cuiꝰqͣm uita eiꝰ ẽ q̃ pos¬
sidet: Num qͥd ñ cliuites si milit̾
possunt diuitie in die ultionis:
necliberabunt male utentes eis
a penis sempit̾nis: Nichil ẽ aua¬
ro scelestius: qͥ animam suam ha¬
bet uenalem. ꝑ cupiditate diui¬
tiaꝵ: Auaritia modum ignorat:
& cum omĩa deuoret nescit pe¬

Expanded text:
nescit, quod in ejusmodi peccato lumen nescit, quod in ejusmodi peccato lumen perdit cordis, quod melius est omni lumine corporis. Magis, avare, da pauperibus quod habes, ut invenias in coelo quod dedisti in terra. Quid times pecuniam tuam perdere, et non times ut totus pereas? Pro acquisitione pecuniae falsum testimonium dicis, mentiris, rapis aliena. Juras, perjuras, quae lex quare non times ut totus ardeas in aeternum? Cur, avare, plus amas aurum quam animam? Quid enim proderit tibi si mundum universum lucreris, animae autem tuae detrimentum patiaris? Et ipse Dominus in Evangelio dicit: Cavete ab omni avaritia, quia possidet . Nunquid non divites similiter possunt divitiae in die ultionis, nec liberabunt male utentes  Al., viventes eis a poenis sempiternis. Nihil est avaro scelestius, qui animam suam habet venalem pro cupiditate divitiarum. Avaritia modum ignorat, et cum omnia devoret, nescit pe
Abbreviated transcription (Latin):
nos ammonet de nr̃a substan¬
tia pauꝑib et miseris eẽ: ꝓhibet
nos abomini auaratia &. in iusta pe¬
cune ad qͥsitione: Qui uͦ ait de iꝰtis
laborib tuis fac elemosinam: ipse
ꝑ apłm suum hortat᷑ nos dicens: No¬
cupide⁊ dic scelerate.⁊ qͥd ad quisisti:
forte dicis: aurum ad qͥsiui: et ue¬
rum dicis: Ecce aurum ad qͥsisti ꝑ
fraudem: & fidem ꝑdidisti ꝑ in ĩtitiã:
Si in mercato ficlem inuenires ue¬
corde: Aurum habes uł argentũ:
uł aliud qͥd p̾ciosum in archa: s
dampuum in corde: His omnib
melioras diuitias ꝑdidisti id ẽ
fidem & ĩticiam et clilectionemd̾
et ꝓximi: Lucrum tuum cogitas:
cdampnum tuũ ñ consicleras: Si
huic lucro gaucles: quare illa ꝑ¬
dita ñ planges: plus ꝑdidisti: qm
ad qͥsisti: Odiues rapis ꝑ potentiã
qd̾ tͥ placet habere: et ꝑ des ꝑ iniͦ¬
tiam qd̾ te cłs uult habere. id. ẽ be¬
atitudinẽ sempit̾uam: Si omnis
fur uł raptor oculum ꝑdiclisset
pea furtũ fecisset uł rapinam: E

Expanded text:
nos admonet de nostra substantia pauperibus et miseris esse, prohibet nos ab omni avaritia et injusta pecuniae acquisitione. Qui vero ait: De justis laboribus tuis fac eleemosynam , ipse per apostolum suum hortatur nos, dicens: Nocupide, dic scelerate, quid acquisisti? Forte dicis: Aurum acquisivi? et verum dicis. Ecce aurum acquisisti per fraudem, et fidem perdidisti per injustitiam. Si in mercato fidem invenires vecorde? Aurum habes vel argentum, vel aliud quid pretiosius in area; sed damnum in corde. His omnibus meliores divitias perdidisti, id est, fidem, et justitiam, et dilectionem Dei et proximi. Lucrum tuum cogitas, damnum tuum non consideras. Si huic lucro gauerdita non plangis? plus perdidisti quam acquisisti. O dives, rapis per potentiam quod tibi placet habere, et perdes per injustitiam quod te Deus vult habere, id est beatitudinem sempiternam. Si enim fur vel raptor oculum perdidisset postea furtum fecisset vel rapinam? Et
Abbreviated transcription (Latin):
ipso amplectit᷑. Plerumq dili¬
git inalium ħo qd̾ odit in se: ut¬
pote in infantib: Amamꝰ enĩ qndã
eoꝵ ignauiam: et tamen odimꝰ. qͥa
ignani ẽẽ nolumꝰ: Sic lapicles eqͦs
et cet̾a quelibet diligimꝰ: s tamen
nolumꝰ hoc eẽ etiam si possumus:
to.xxix. De fictis amieis.

Expanded text:
ipso amplectitur. 6. Plerumque diliipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae licet diligimus, sed tamen nolumus hoc esse, etiam si possimus. CAPUT XXIX. De fictis amici
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionem ꝓximi conseruã¬
da: unum ne malum qͥs inferat:
alterum ut bonum impendat:
Primum ut caueat ledere: sequẽ¬
ter ut discat prestare: Amicicia
ẽ ammoꝵ societas: Hec quippe ad
duobꝰ incipit: Namminus qmͣ int̾
duos. dilectio eẽ ñ pot̾it: Antiqͥ
dixerunt de societate duoꝵ unã
apłoꝵ legimꝰ. erat illis cor unũ
ec anima una.⁊ ñ qͥa multa cor¬
pora unam habebant animã:
s qͥa uincło et igne caritatis cõ¬
iuncti: unũ om̃s gen̾aliter si¬
ne dissensione sapiebant: Am
cicia et ꝓsꝑas res clulciores facit.
et aduersas cõmunione temꝑat.
leuioresq redditꝰ qͥa dum intri¬
bulatione amici consolatio ad
Qui uͦ ꝓ se amicimmi diligit:
insipienter eum amplectitur:
Multum in t̾ra clemersus est qui
carnalit̾ hominẽ moriturum plus
diligit qm oportet: Qui enĩ intem¬
ꝑanter amicum amat: ꝓseipso ma¬
gis illum ñ ꝓclo amat:. Quantũ
gͦ bonum ẽ qui ꝓdo frẽm diligit:
tanto pernitiosum qui eum ꝓse¬

Expanded text:
dilectionem proximi conservanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam apostolorum legimus: Erat illis cor unum, et anima una. Non quia multa corpora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant. 4. Amicitia et prosperas res dulciores facit, et adversas communione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjQui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro se
Abbreviated transcription (Latin):
habitat in scĩs exquib illa
una colũba de argentata caritatis
igne conflatur. agit qd̃ agit. etiã
ꝑseruitutẽ aliqͣndo ñ solum sun¬
plicit̾ ignorantiũ: uerum etiam
dampnabiliter in dignorum:¬

Expanded text:
habitat in sanctis, ex quibus una illa columba deargentata caritatis igne conflatur; agit, quod agit, etiam per seruitutem aliquando non solum simpliciter ignorantium uerum etiam damnabiliter indignorum
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas misccłiam. nec mise¬
ricordia impediat ueritatẽ: Si
tate oblitꝰ fueris miscdiam. ñ am¬
bulabis inuia diũ in qua mscd̃ia
& ueritas obuanert̃ sibi: ue¬

Expanded text:
eritas misericordiam, nec misericordia impediat veritatem. Si tate oblitus fueris misericordiam, non ambulabis in via Domini, in qua misericordia et veritas obviaverunt sibi
Abbreviated transcription (Latin):
am nolens stimulosa: Nonnulli
sĩ antea inerrorem uitioꝵ labunt᷑.
nͥ prĩ interioris rationis ꝑcliderĩt
oculos: sic̃ sanson ñ autea aballo¬
philis aderroris ligatꝰ ẽ machinã:
nisi postquam eiꝰ sunt lumina ocu¬
lorum extincta: Quiclam uege¬
tante mentis ratione. uitiorũ su¬
perant᷑ incursu: sicq deinde in¬
tentionem bonorũ oꝑum ꝑclunt.
sicut rex babylonis inoculis se¬
clechie prius filios ipsius interfec̃:
& sic postea oculos eiꝰ euulsit: ac
ꝑhoc post multorũ oꝑum consue¬
tudinem & interemptionẽ bonoꝵ
perit quorũclam  ratio:
xxxiii.
Qd̾ ex uitiis uitia. ꝙ ex uirtutibꝰ

Expanded text:
am nolens stimulosa. 7. Nonnulli am nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, perit quorumdam et ratio. CAPUT XXXIII. Quod ex vitiis vitia, et ex virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
ececlens homo adeo. statim
utioꝵ tradit᷑ potestati: ut
dum patit᷑ infesta uitia. reuertendo
unde cecidit resipiscat. Et si sq̃ toto
nisu contenclunt suꝑare uitia nec ex¬
tingunt: qͥd agunt hii qͥ ñ solum
ñ ocliunt uitia: s toto ea amore sec¬
tant᷑. Satis delicate se palpat qͥ uult
sine labore uitia suꝑare: lum pecca¬
ti legem quam sib deseruiendo uiti¬
is fecit. ũ possit sine uiolentia dolo¬
ris resecare. ꝑ fecte renuntiat uitio:
qͥ occasionem euitat in ꝑpetrando pec¬
cato: Nam si uelis tantumdẽ ñ pec¬
care. & cdata occasione peccaueris: tu
tͥ &. reus & iudex es qͥ & cõmissa clãp¬
nas. & clampnata comittis: Se aut̃
labi auctores. Nam si unum uitiũ
districte uitet᷑. & alia negligant᷑:
manis labor ẽ: Non enĩ potest in
unius obseruatione uirtutis ꝑ du¬
rare: cuiꝰ alia uitia dñant᷑ in corde:
Non nũquam hominẽ sua uitia
ꝑsequit᷑: qͥa nimirũ qͥ prius uo¬
lendo ea sͥ fecit socia: pꝰca sentit et¬

Expanded text:
ecedens homo a Deo statim vitiorum traditur potestati, ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem labi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis itia dominantur in corde. 6. Nonnunquam hominem sua vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit eti
Abbreviated transcription (Latin):
mur inanis głe cupidi: in uicẽ
ꝓuocantes. inuicem in uidenteᷤ.
Si quis existunat se aliquid eẽ
cum nichil sit: ipse se seducit:
Salomon dic̃: Ab hominatio
dñi ẽ ominns arrogans: etiam si
manus ad manũ fuerit. ñ erit
in nocens: Qui se iactat & dila¬
tat: iurgia cõcitat: Qui sꝑat
riꝰ dic̃ In omne qd̾ scit sese
mens deprimat.: ne qd̃ uirtus
scientie congregat: uentus elatio¬
nis tollat Miranda quippe actõ
cum elatione ñ eleuat: s grauat:¬
altiora intelligenda ducimur:
qnͣto subtilius leuamur: tonto
semꝑ ꝑ humilitatẽ nosmetipsos
intellectu nr̃o premere debemꝰ:
Ualde quippe elata mens retun¬
dit᷑. si ipse suꝑ qͣm se extollit suꝑ¬
ponatur Arrogantes uiri intra
uendo refugiunt: eum tamen ue¬
raciter credendo confitentur: Hy¬
sidorus dic̃ De iustitie uirtute:
nulla elatione suꝑbias: De bo¬
nis factis ñ extollaris: & de bo¬
no oꝑe ũ głeris: Elatio excelsos
deiecit: & arrogandia sublimes

Expanded text:
 invicem provocantes, invicem invidentes . Si quis existimat se aliquid esse, cum nihil sit, ipse seipsum seducit . SALOMON. Abominatio est Domino omnis arrogans: etiamsi manus ad manum fuerit, non erit innocens . Qui se jactat et dilatat, jurgia concitat . Qui sperat RIUS. In omne quod scit sese mens deprimat, ne quod virtus scientiae congregat, ventus elationis tollat. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravaaltiora intelligenda ducimur, quantum subtilius levamur, tantum semper in humilitatem nosmetipsos in intellectu nostro premere debemus. Valde quippe elata mens retunditur, si ipsi, super quem se extollit, supponatur. Arrogantes viri inter iendo refugiunt, eum tamen veraciter credendo confitentur. ISIDORUS. De justitiae virtute, nulla elatione superbias. De bonis factis non extollaris, et de bono opere non glorieris. Elatio excelsum dejecit, et arrogantia sublimes
Abbreviated transcription (Latin):
on faciet infut᷑um cor
miserũ iustoꝵ compassi¬
one clampnatoꝵ conclolendi
affectio: ubi tantũ erit scõꝵ de
de contemplatione gaucliũ:
ut tristicie nullus tribuat᷑ in¬
troitꝰ: Sĩc comparatꝰ color can¬
didus nigro fit pulchrior:
ita & scõꝵ requies compara¬
ta clampnationi maloꝵ gło¬
sior erit: Sic iusticia in iusti¬
cie: sic uirtus uitio: Crescit
rectionẽ scis in carne ꝓmissa ẽ
celoꝵ ascensio: dicente ad patrẽ
xp̃o Uolo ut uͥ sum ego: & ip¬
si sint mecũ: Si enĩ membra ca¬
pitis sumꝰ : & unus in se ꝙ in

Expanded text:
on faciet in futurum cor miserum justorum compassione damnatorum condolendi affectio, ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium, ut tristitiae nullus tribuatur introitus. Sicut comparatus color candidus nigro colori sit pulchrior, ita et sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit. Sicut justitia injustitiae, sic virtus vitio. Crescit rectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi sum ego, et ipsi sint mecum. Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in
Abbreviated transcription (Latin):
ctiua uita innocentia ẽ oꝑum
bonoꝵ: contemplatina. specu¬
latio suꝑnoꝵ: Illa communis mł¬
muncdanis reb bene utitur: con¬
templatiua uero mundo renunti
to enim in ista sustollit᷑: qui in illa
utilis inuenit᷑:. Quicumq ad huc
temporalem głam. aut carnalem
affectat concupiscentiã: a con¬
templatione ꝓhibet᷑: ut positus
in actualis uite oꝑatione purge¬
tur. Inista enĩ ꝑ exercitium bo¬
ni oꝑis priꝰ cuncta ex haurienda
st̃ uitia: ut in illa lam pura men¬
tis acie ad contemplanclum dm
quisq ꝑtranseat: Et licet con¬
uersus statim ad contemplatõ¬
nem conscendere cupiat: tamen
ratione cogit᷑: ut prius in actiue

Expanded text:
ctiva vita innocentia est operum bonorum, contemplativa speculatio supernorum; illa communis mumundanis rebus bene utitur, contemplativa vero mundo renuntiato enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque adhuc temporalem gloriam, aut carnalem affectat concupiscentiam, a contemplatione prohibebitur, ut positus in actualis vitae operatione purgetur. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur, ut prius in activae
Abbreviated transcription (Latin):
uita. et contemplatiua in homi¬
ẽ ut euellat contemplationis o¬
culum. seruans sͥ unum uite.
lius ꝑsimplicem actionem ire ad
uitam: qͣm ꝑcontemplationis er¬
rorem mitti in gehennam: Se¬
pe mens ad summa abimis eri¬
git᷑: et sepe asunimis adima
pondere carnis inclinata reflee¬
titur:. Multos cłs ex carnalib
sua grã uisitat. et ad contempla¬
tionis fastigium eleuat: multos¬
q acontemplatione iusto iudicio
deserit: et lapsos interrenis oꝑib
derelinquit:¬

Expanded text:
 et contemplativa in homiest si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae lli per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur. 12. Multos Deus ex carnalibus sua gratia visitat, et ad contemplationis fastigium elevat. Multosque a contemplatione justo judicio deserit, et lapsos in terrenis operibus derelinquit
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝯtẽplatõnẽ significat: ba illi. h ẽ labori¬
osa uita subponitur que actiuam
demonstrat: Sicut sepultus ab
omni terreno negotio priuatur:
ita et contemplationi uacans.
abomin occupatione actuali au̾¬
titur: et sic̃t abactuali uita con¬
scendentes. in contemplationis
quiete sepeliunt᷑: ita ab actione
secłari recedentes. eos uita acti¬
ua inse quasi sepeliendos susci¬
a secreto contemplationis egrecdi.¬
unt᷑ ad publicum actionis: ita rur¬
sus abactionis manifesto. ad secre
tum contemplationis intime re¬
uertunt᷑. ut itus cd̃m laudent uͥ
acceꝑunt. unde foris ad eiꝰ głam
nec deflectere. nͥ solius esce ob¬
tentu: ita et sci a contemplatione
ad actualem uitam interdum re¬
flectunt᷑: considerantes illa sum¬
ma sic ẽẽ utilia: ut tamen ista hu¬
na intentio ꝑ seuerant̾ incenclit:
incontemplatione autẽ sese int̾¬
bella uł ualla resumit: qͥa cdiu¬
turnitate contemplancli lassatur:.
Hisio animalium in iherechiele.

Expanded text:
contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam demonstrat . 5. Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscia secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum intimae contemplationis revertuntur: ut intus Deum laudent, ubi acceperunt unde foris ad ejus glornec deflectere, nisi escae solius obtentu: ita sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic ena intentio perseveranter incedit; in contemplatione autem sese per intervalla resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. 9. Visio animalium in Ezechiele,