comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pari q fre¬
tus scientia
officiũ scri¬
bendi faci¬
le me im¬
plere posse
crederem: tñ tam arduũ hoc opuˢ
ingredi sine magno difficultatis
timore ñ possem. Scribendũ est
tam̃ ad demetriadem uirginẽ xp̃i.
uirginẽ nobilem. uirginẽ diuitẽ
& quod his mauis ẽ. ardore fi̾dei no
bilitatẽ diuitias q calcantẽ. quã
ita docere difficile ẽ. Cui eñi ora¬
tio deesse possit in eiꝰ laude celebñ¬
da: quȩ sũmo loco nata. in sũmis
opib delicusq nutrita. tantis tã¬
lut tenacissimis quib dã irretita
uinculis subito eruperit. cunc¬
ta q simul corporis bona. animi
iurtute mutauerit: quȩ florem
ad huc ipsũ in euntis etatis quo¬
dam fidei gladio idest uoluntate
succiderit. ⁊ crucifigens cũ xp̃o
carnẽ suã. uiuã sc̃amq hostiã sa¬
crauerit do: ac nobilissimi sangui¬
nis posteritatẽ. uirginitatis amo¬
re contẽpserit: Prona autẽ & fa¬
cilis dicendi uia est: quȩ ipsa uber¬

Expanded text:
parique fretus scientia officium scribendi facile me implere posse crederem, tamen tam arduum hoc opus ingredi sine magno difficultatis timore non possem. Scribendum tamen t ad Demetriadem virginem Christi, virginem nobilem, virginem divitem, et quod his majus est, ardore fidei, nobilitatem divitiasque calcantem. Quam ita docere difficile est. Cui enim oratio deesse possit in ejus laude celebranda: quae summo loco nata, in summis opibus deliciisque nutrita, tantis tamlut tenacissimis quibusdam irretita vinculis, subito eruperit, cunctaque simul corporis bona, animi virtute mutaverit? Quae florem adhuc ipsum incuntis aetatis, quodam fidei gladio, id est, voluntate succiderit? Et crucifigens cum Christo carnem suam, vivam, sanctamque hostiam sacraverit Deo, ac nobilissimi sanguinis posteritatem, virginitatis amore contempserit? Prona autem et facilis dicendi via est, quae ipsa uber
Abbreviated transcription (Latin):
dantur: nũquã nr̃a auxilia postulares.
si in te uiuerent. S qr illi mortui st̃. n
cũ zorobabel. ⁊ iħu filio iosedec sacerdo¬
te magno. cũ ezra quoq ⁊ neemia.rui¬
nas iherłm edificare cepisti. nec mutis
mercedes in sacculũ ꝑtusũ. s thesauros
tibi in celestib paras : ic circo nr̃as appe¬
tis amicitias. quos xͥ famulos arbitra¬
ris. Sc̃am filiã meã theodorã. sororẽ be¬
ate memoriȩ lucini. ꝑ se cõmendatã meo
sermone cõmendo: ut in cepto itinere

Expanded text:
dantur, numquam nostra auxilia postulares, dantur, numquam nostra auxilia postulares, si in te uiuerent. sed quia illi mortui sunt et cum Zorobabel et Iesu, filio Iosedech, sacerdote magno, cum Esdra quoque et Neemia ruinas Hierusalem aedificare coepisti non mittens mercedes in pertusum sacculum, sed thesauros tibi in caelestibus parans, idcirco nostras appetis amicitias, quos Christi famulos arbitraris. sanctam filiam meam Theodoram, sororem beatae memoriae Lucini, per se commendatam meo sermone co
Abbreviated transcription (Latin):
isi alt̾ ceciderit. ab altero fulciet᷑. Funi¬
culus triplex nonrũpit᷑: ⁊ fr̾ fr̾em ad¬
uiuans exaltabit᷑. Scribe gͥ audact̾: ⁊ absen¬
tiam corpoꝵ crebro uince sermone. Nec
doleas si hoc ñ habeas quod formiculȩ et
muscȩ ⁊ serpentes habent. id est carnis
oculos : s illũ oculũ tẽ habere setare : de
quo in cantico canticoꝵ dicit᷑. uulnerasti¬
cor meũ soror mea sponsa. uno de oculis tu¬
is. de quo d̾s uidet᷑  de quo a moyse d̾r. tͣn¬
siens uidebo uisionẽ hanc magña. Deniq
quosdam etiã mundi phẏlosophos legimrꝰ.
ut totã cogitationẽ ad m̃tis cogerent
purita t̃e. sibi oculos eruisse. Et a ꝓpħa
dicitur. Intrauit mors ꝑ fenestras ur̃as.
Et apłi audiunt. Q uiderit muliere ad
concupiscendũ eam: iam mechatꝰ est eã
in corde suo. Unde p̾cipitur eis ut leuens
oculos: ⁊ uideant candidas segetes. quȩ
paratȩ sunt ad metendõ. Qd aũt p̾caris

Expanded text:
et, si alter ceciderit, ab altero fulcietur. funiet, si alter ceciderit, ab altero fulcietur. funiculus triplex non rumpetur et frater fratrem adiuuans exaltabitur. scribe igitur audacter et absentiam corporum crebro uince sermone. Ne doleas, si hoc non habeas, quod formiculae et muscae et serpentes habent, id est carnis oculos; sed illum te oculum habere laetare, de quo in Cantico dicitur canticorum: uulnerasti me,, soror mea sponsa, uno de oculis tuis, de quo deus uidetur, de quoa Moyse dicitur: transiens uidebo uisionem hanc magnam. denique quosdam etiam mundi philosophos legimus, ut totam cogitationem ad mentis cogerent puritatem, sibi oculos eruisse. et a propheta dicitur: intrauit mors per.fenestras uestras. et apostoli audiunt: qui uiderit mulierem ad concupiscendum, iam moechatus est eam in corde suo. unde praecipitur eis, ut leuent oculos et uideant candidas segetes, quae paratae sunt ad metendum. Quod autem precaris,
Abbreviated transcription (Latin):
umauam michi multoꝵ sim con¬
scius pecc̃oꝵ. ⁊ cotidie in oratione
flexis genib loquar. delicta
uiuentutis meȩ ⁊ ignorantias meas ne
memineris : tñ sciens dictũ ẽẽ ab apło.
ne inflatꝰ suꝑbia incidat in laqueũ dia¬
boli: ⁊ in alio loco scriptũ. suꝑbis d̾s re¬
sistit humilib aũ dat gr̃am: nichil ita
a pueritia uitare conatꝰ sũ. qua tum̃tẽ
animũ ⁊ erectam ceruicẽ. dei contra se odi
a ꝓuocantẽ. Noui enĩ magistrũ.⁊ dñm.
⁊ d̾m meũ in carnis humilitate dixisse : di¬
scite a me qr mitis sũ ⁊ humilis corde: et
ante ꝑ os dauid cecinisse: mem̃to dñe dauid
tis literis tuis ante tacuisse: ⁊ alioꝵ ut
infidelitatẽ. uel negligentiã in me referaᷤ.
Quid eñĩ causȩ erat. ut ꝓuocatꝰ officio ta¬
cerem. ⁊ amicitias tuas meo silentio re¬
peller̃ẽ: qui ultro soleo bonoꝵ appetere
necessitudinem. ⁊ me eoꝵ ingerere cari¬
tati: Quia meliores sunt duo qua unꝰ:

Expanded text:
uanquam mihi multorum sim conscius peccatorum, et quotidie in oratione flexis genibus loquar: « Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris » : tamen sciens dictum esse ab Apostolo: « Ne inflatus superbia incidat in judicium diaboli et in alio loco scriptum: superbis deus resistit, humilibus autem dat gratiam, nihil ita a pueritia uitare conatus sum quam tumentem animum et erectam ceruicem dei contra se odia prouocantem. noui enim magistrum et dominum et deum meum in carnis humilitate dixisse: discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et ante per os Dauid cecinisse: memento, domine, Dtis litteris tuis ante tacuisse et aliorum uel infidelitatem uel neglegentiam in me referas. quid enim proderat, ut prouocatus officio tacerem et amicitias tuas meo silentio repellerem, qui ultro soleo bonorum appetere necessitudinem et me eorum ingerere caritati? quia meliores sunt duo quam unus
Abbreviated transcription (Latin):
bris abundamꝰ : impera uicissim quoscũq
uis mittã. Nec putes mͥ graue ẽt̃ si uibe¬
as: habeo alũpnos qui me antiquȩ artis¬
erodint. Neq uero bñficiũ ꝓ eo qđ postolo
polliceor. heliodorus fr̾ michi indicauit
te multa de scripturis querere: nec sic in¬
uenire. Aut si om̃ia habes: incipiet sibi ca¬
ritas uendicare plus petere. Magistrõ aũ
pueri tui de quo dignatꝰ es rescribere. qͣm
plagiatorẽ eiꝰ esse ñ dubiũ est: sepe euagriꝰ
prbr dũ adhuc anthiochie ẽẽm. me p̾sen¬
te corripuit. Cui ipse respondit. Ego nichil
timeo. Dic̃ se a dño suo fuisse dimissũ:
⁊ si uobis placet. ecce hic ẽ. transmittite
eum quo uultis. In hoc arbitror me ñ pecca
re: si hominẽ uagũ ñ siña longiꝰ fugere.
Quappt̾ qr ego in hac ego solitudine consti¬
tutus ñ possum agere quod uissisti: roga¬
ui carissimũ michi euagriũ ut tã tui ꝗͣ
mei causa instant̾ negociõ ꝓsequatur.

Expanded text:
dicibus abundamus, impera uicissim: quodcumque dicibus abundamus, impera uicissim: quodcumque uis, mittam. nec putes mihi graue esse, si iubeas: habeo alumnos, qui antiquariae arti seruiant. neque uero beneficium pro eo, quod postulo, polliceor. Heliodorus frater mihi indicauit te multa de scripturis quaerere nec sic inuenire; aut si omnia habes, incipiet sibi caritas uindicare plus petere. Magistrum autem pueri tui, de quo dignatus es rescribere, quem plagiatorem esse eius non dubium est, saepe Euagrius presbyter, dum adhuc Antiochiae essem, me praesente corripuit. cui ille respondit: \'ego nihil timeo\'. dicit se a domino suo fuisse dimissum et, si uobis placet, ecce hic est; transmittite eum, quo ure, si hominem vagum non sinam longius fugere. Quapropter quia ego in hac solitudine constitutus, non possum agere quod jussisti, rogavi carissimum mihi Evagrium, ut tam tui quam mei causa instanter negotium prosequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
re qd̃ uolui. Ob hoc ⁊ ego obseero. ⁊ ut tu
petas plurimũ quero: ut tibi beati reticii
augustidunensis ep̃i cõm̃tarios ad describen¬
dum largiatur : in quib cantica canticoꝵ
sublimi ore disseruit. Scripsit mͥ ⁊ quid̾a de
patria supradicti fr̾is rufini paulus senex
tertulliani suõ codic̃e apud eũ eẽ: quẽ ue¬
hem̃t̾ reposcit. Et ex hoc queso ut eos libͦs
quos me ñ habere breuis subditꝰ edocebit.
librarii manu in carta seribi iubeas. Inter¬
pretationẽ quoq psalmoꝵ dauiticoꝵ: et
ꝓlixũ ualde de sy nodis librũ sci hẏlaru
quẽ ei apud treueris manu mea ipse desqͥ¬
seram. eque ut michi transferas peto. No¬
sti hoc ẽẽ xp̃ianȩ aĩȩ pabulũ: si in lege dñi
meditetur die ac nocte. Ceteros hospicio
recipis: solatio foues: sũptib iuuas: mit̾i
si rogata p̾stiteris. multa largitꝰ es. Et q̃n
largiente dño multis sacrȩ bibliothecȩ li¬

Expanded text:
re, quod nolui. ob hoc et ego obsecro et, ut tu re, quod nolui. ob hoc et ego obsecro et, ut tu petas, plurimum quaeso, ut tibi beati Reticii Augustodunensis episcopi commentarios ad describendum largiatur, in quibus Canticum Canticorum sublimi ore disseruit. scripsit mihi et quidam de patria supra dicti fratris Rufini Paulus senex Tertulliani suum codicem apud eum esse, quem uehementer repoposcit. et ex hoc quaeso, ut eos libros, quos non habere me breuis subditus edocebit, librarii manu in charta scribi iubeas. interpretationein quoque psalmorum Dauiticorum et prolixum ualde de synodis librum sancti Hilarii, quae ei apud Treueris manu mea ipse descripseram, aeque ut mihi transferas peto. nosti hoc esse Christianae animae pabulum, si in lege domini meditetur die ac nocte. ceteros hospitio recipis, solacio foues, sumptibus iuuas; mihi si rogata praestiteris, multa largitus es. et quoniam tribuente domino multis sacrae bibliothecae co
Abbreviated transcription (Latin):
sequio. Que ego uidere desiderans: cat̾e¬
na languoris innec torntĩ
tuȩ dilectionis scripta ꝑlata sunt. Qͥb
lectis: ita reaccensus ẽ animꝰ meuf iheroso¬
limam ꝑficiscendi: ut pene nocuerit ꝓpo¬
ĩsito. qd ꝓfuerit caritati. Nc gͥ quomͦ ua¬
leo ꝓ mẽ literas tͥ rep̾sento: ⁊ si corpore ab¬
sens. amore ⁊ sp̃u uenio: impendio ex po¬
scens ne nascentes amicitias quȩ xp̃i glo¬
tino cohesert̃. aut tẽporis aut locoꝵ mag¬
nicudo diuellat: quin potiꝰ federemꝰ eas re¬
ciꝓcis epłis. Ille int̾ nos currant: illȩ
sibi obiuent: ille nobiscũ loquant᷑. Nori
multũ ꝑditura erit caritas: si tali secũ
sermone fabulet᷑. Rufinꝰ aũ fr̾ ut scribis.
necdũ uenit. Et si uenerit. ñ multũ ꝓde¬
rit desiderio meo: cũ eũ uisurus ñ sim.
Ita enĩ ⁊ ille longo int̾uallo separatꝰ est. ut
huc ñ possit currere: ⁊ ego arreptȩ solitu¬
dinis t̾minis arceor: ut ceperit mͥ ĩa ñ lice¬

Expanded text:
sequio, quem ego uidere desiderans catena languoris innector. V. Atuae dilectionis scripta sunt perlata, quibus lectis ita reaccensus est animus Hierosolymam proficiscendi, ut paene nocuerit proposito, quod profuerit caritati. nunc igitue tibi litteras repraesento. etsi corpore absens, amore et spiritu uenio inpendio exposcens, ne nascentes amicitias, quae Christi glutino cohaeserunt, aut temporis aut locorum magnitudo diuellat. quin potius foederemus eas reciprocis epistulis; illae inter nos currant, illae se obuient, illae nobiscum loquantur. non multum perditura erit caritas, si tali secum sermone fabuletur. Rufinus autem frater, ut scribis, necdum uenit et, si uenerit, non multum proderit desiderio meo, cum eum iam uisurus non sim. ita enim et ille longo a me interuallo separatus est, ut huc non possit currere, et ego arreptae solitudinis terminis arceor, ut coeperit mihi iam non lice
Abbreviated transcription (Latin):
periarcon scribitur. in latinũ sermonem
conuersũ tenerẽt. Q q̃m in his multa st̃
minꝰ catholice dicta existimamꝰ. suspica¬
mur etiã ad excusationẽ au.toris multa de
libris eiuis esse subtracta. quȩ aꝑtam im¬
pietatẽ eiuisdem monstrare potuissent.
quesumꝰ prestantiã tuã. ut ⁊ hoc speciali¬
ter non tam nobis qũa uniuersis qui in
orbe habitant ꝓfuturũ opus digneris im¬
pendere: ut supradictũ libru origenis ad fi¬
dem quemadmodũ ab ipso auctore edit̾
est. tuo sermone manifestes. ⁊ quȩ a defen¬
sore euis int̾polata sunt ꝓdas. ut quȩ etiã
in his scedis quas ad sc̃itatẽ tuã direximꝰ.
uel contra catholica regulam uel imperite
edita sunt. redarguas atq conuincas. Sane
subtiliter in p̃fatione operis sui mentio¬
nem tacito nomine tuȩ sc̃itatis expressit.
quod a te ꝓmissum opus ipse cõpleret. illud
oblique agens etiam te simili ratione sen¬
tire. Ergo purga suspiciones hominũ. ⁊ cos¬

Expanded text:
inscribitur, in Latinum sermonem conversum tenerent. Et quoniam in his multa sunt, minus catholice dicta existimamus, suspicamur etiam ad excusationem Auctoris, multa de libris ejus esse subtracta, quae apertam impietatem ejusdem monstrare potuissent, quaesumus 522 Praestantiam tuam, ut in hoc specialiter, non tam nobis, quam universis qui in Urbe habitant, profuturum opus digneris impendere, ut supra dictum librum Origenis ad fidem, quemadmodum ab ipso Auctore editus est, tuo sermone manifestes; et quae a defensore ejus interpolata sunt, prodas. Et quae etiam in his schedulis, quas ad Sanctitatem tuam direximus, vel contra catholicam regulam vel imperite edita sunt, redarguas atque convincas. Sane subtiliter in Pnem tacito nomine tuae sanctitatis expressit, quod a te promissum opus ipse conpleret, illud oblique agens etiam te simili j ratione sentire. purga ergo suspiciones hominum et con
Abbreviated transcription (Latin):
doctus. Non sum tã petulans ⁊ bebes
ut hec me nosse pollictar: ⁊ eoꝵ fructꝰ¬
capere. quoꝵ radices in celo fixȩ sunt.
S uelle fateor: sedenti me p̾fero: magistr̃o
renuens. comitẽ spondeo. Petenti datos:
puisanti aperitur : querens inuenit.
Discamꝰ in t̾ris: quoꝵ nobis scientia ꝑse¬
ueret in celo. Obuiis te manib excipiã.
& ut inepte aliquid ac de ermagorȩ du¬
miditate effundam: quicquid quesieri
tecũ scire conabor. Habes hic am antissi¬
mum tui fr̃em eusebiũ qui litterarũ
tuarum michi gratiã dii plicauit.
ferens honestatem moꝵ tuoꝵ. contemptũ
seculi. fid̾e amicitiȩ amorẽ xp̃i. Nam pru¬
dentiã. & eloquii uenustatem. etiã absq
illo ipsa epła p̾ferebat. Festina queso te:
& herentis in salo nauiculȩ funem. magis
precide quã solue. Nemo renuntiaturos
scło: bene potest uendere quȩ contẽpsit
ut uenderet. Quicquid in sũptꝰ de tuotr¬

Expanded text:
doctus. non sum tam petulans et hebes, doctus. non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum fructcapere, quorum radices in caelo fixae sunt; sed uelle fateor, sed eniti prae me fero: magistrum rennuens comitem spondeo. petenti datur, pulsanti aperitur, quaerens inuenit. discamus in terris, quorum nobis scientia perseueret in caelo. Obuiis te manibus excipiam et, ut inepte aliquid ac de Hermagorae tumiditate effutiam, quidquid quaesieris, tecum scire conabor. habes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum tuarum mihi gratiam duplicauit referens honestatem morum tuorum, contemptum saeculi, fidem amicitiae, amorem Christi. nam prudentiam et eloquii uenustatem etiam absque illo ipsa epistula praeferebat. festina, quaeso te, et haerentis in salo nauiculae funem magis praecide, quam solue. nemo renuntiaturus saeculo bene potest uendere, quae contempsit, ut uenderet. quidquid in sumptus de tuo tu
Abbreviated transcription (Latin):
fantiam texere. S si nouerimꝰ scripto¬
rem eoꝵ lucam ẽe medicũ ciiꝰ laus ẽ in
eugłio: animaduertemꝰ parit̾ om̃ia uer¬
ba illius animȩ languentis ẽe medicinã
Iacobus. petrus. ioħes. uidas. septẽ epłas
ediderunt. tã mysticas quã succinctas.
⁊ breues parit̾ ⁊ longas. breues in uerbi.
longas in sententiis: ut rarus sit qui ñ
in earũ lectione cecutiat. A pocalypsis
ioh̃is: tot habet sacram̃ta quot uerba.
Parũ dixi: ⁊ ꝓ merito uoluminis laus om̃e
inferior ẽ. In uerbis singulis: multipli
int̾ hec uiuere: ista meditari. nichil ali¬
ud nosse: nichil attitd querere. Nonne tͥ
uidetur.iam hic in t̾ris regni celestis ha¬
bitaculum: Holo offendaris in scripto¬
ris sc̃is simplitate ⁊ quasi uilitate uer¬
borũ: quȩ uel uicio int̾pretũ. uel de in¬
dustria sic ꝓlata sunt. ut rustic̃a contio¬
nem facilus instruerent: ⁊ in una eade¬
q sententia alit̾ doctus. altt̾ audiret in¬

Expanded text:
fantiam texere; sed si noverimus scriptofantiam texere; sed si noverimus scriptorem eorum Lucam esse medicum, cujus laus est in Evangelio, animadvertemus pariter omnia verba illius animae languentis esse medicinam. JACOBUS, PETRUS, JOANNES, JUDAS, septem Epistolas ediderunt, tam mysticas quam succinctas, et breves pariter ac longas: breves in verbis, longas in sententiis: ut rarus sit, qui non in earum lectione caecutiat. APOCALYPSIS JOANNIS tot habet sacramenta quot verba. Parum dixi et pro merito voluminis laus omnis inferior est. In verbis singulis multr haec uiuere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic in terris regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prolatae sunt, ut rusticam contionem facilius instruerent et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret in
Abbreviated transcription (Latin):
possimꝰ dicere. Concupiuit anima mea
desiderare iustificationes tuas in om̃i
tempore. Ceterũ socraticũ illud imple¬
tur in nobis. hoc tantũ scio: quod ne¬
scio. Tangam ⁊ nouum breuiter testa¬
mentum. Matheus. marchꝰ. lucas. ioheᷤᷤ
Quadriga dñi. ⁊ uerum cherubin quod
interpretatur scientiȩ multitudo. ꝑ
totũ corpꝰ oculati st̃. Scintillȩ micant᷑:
discurrunt fulgura: pedes habent rec¬
tos. ⁊ in sublimẽ tendentes: terga pen¬
nata ⁊ ubiq uolantia. Tenent se mu¬
tuo. sibiq ꝑplexi st̃: ⁊ quasi rota in ro¬
tam uoluuntur: ⁊ ꝑgunt quocũq eos
flatus sci sp̃c ꝑduxerit. Paulus apłs ad
septẽ scribit eccłias. Octaua enĩ ad he¬
breos a pleriq extra numerõ ponit̃
Timotheũ instruit ac titũ: phylemonem
pro fugitiuo filio deprecatur. Suꝑ qͦ me¬
lius tacere puto: quã pauca scribere.
Actus apłoꝵ nudam quidem sonare ui¬
dentur hystoriã. & nascentis eccłiȩ in¬

Expanded text:
possimus dicere: concupiuit anima mea possimus dicere: concupiuit anima mea desiderare in stificationes tuas in omni tempore. ceterum Socraticum illud inpletur in nobis: \'hoc tantum scio, quod nescio\'. tangam et nouum breuiter testamentum: Mattheus, Marcus, Lucas, Iohannes, quadriga domini et uerum cherubin, quod interpretatur \'scientiae multitudo\', per totum corpus oculati sunt, scintillae micant, discurrunt fulgora, pedes habent rectos et in sublime tendentes, terga pennata et ubicumque uolitantia. tenent se mutuo sibique perplexi sunt et quasi rota in rota uoluuntur et pergunt, . quocumque eos flatus sancti spiritus duxerit. Paulus apostolus ad septem scribit ecclesias — ectaua enim ad Hebraeos a plerisque extra numerum ponitur —, Timotheum pro fugitivo famulo deprecatur. Super quo melius tacere puto quam pauca scribere. ACTUS APOSTOLORUM nudam quidem sonare videntur historiam et nascentis Ecclesiae in
Abbreviated transcription (Latin):
mium. Hester in ȩccłiȩ typo populũ
lberat de periculo: ⁊ int̾fecto aman qui
in t̾pretatur iniquitas. partẽ conuiuii ⁊
diẽ celebrem mittit in posteros. Paraly po¬
menon liber idest instrum̃ti ueteris epĩ¬
scientiam scripturarõ. sibi uoluerit ar
rogare: seipsum irrideat. ꝑsingula quip¬
pe nomina. uincturasq uerboꝵ. ⁊ pre¬
termisse in regum libris tanguntur hy¬
storiȩ: ⁊ innumerabiles explicantur
eũgłu questiones. Esdras & neemias ad¬
uitor uidelicet & consolator a dño.in
unum uolum̃ artant᷑. instaurant tẽ¬
plum. muros exstruunt ciuitatis. Dis¬
q illa turba populi redeuntis in pa¬
triam. ⁊ descriptio sacerdotũ. leuitarũ.
turrium opera diuisa: aliud in cortice
preferunt. aliud retinent in medulla
Cernis me scripturarũ amore raptum.
excessisse modũ epłȩ: ⁊ tñ non implesse
quod uolui. Auduumꝰ tantũ quid noᷤ¬
se quid cupere debeamꝰ: ut ⁊ nos quoq

Expanded text:
μιον. Esther in ecclesiae typo populum μιον. Esther in ecclesiae typo populum liberat de periculo et interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partes conuiuii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est instrumenti ueteris ἐπιscientiam scripturarum sibi uorogare, seipsum irrideat. Per singula quippe nomina juncturasque verborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae, et innumerabiles explicantur Evangelii quaestiones. ESDRAS et NEHEMIAS, adjutor videlicet, et consolator a Domino, in unum volumen coarctantur, instaurant templum, muros exstruunt civitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et descriptio sacerdotum, Levitarum, amilias murorum ac turrium opera divisa, aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. Cernis me Scripturarum amore raptum, excessisse modum epistolae, et tamen non implesse quod volui. Audivimus tantum quid nosse quid cupere debeamus, ut et nos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ est nom̃ meũ in gentib: & in
om̃i loco sacrificat᷑ et offertur nõi meo
oblatio munda. Ysaiã. iheremiã. ieze¬
chiel. danihel. quis possit uel intellig̾e
uel exponere: Quoꝵ primꝰ non ꝓpħiam
michi uidetur texere: s eugłium. Scd̾s
uirgam nuceam. ⁊ ollam succensam afa¬
cie aquilonis. ⁊ pauum spoliatũ suis
coloribus: & quadruplex diuersis metͥs
nectit alphabetum. Terciꝰ principia ⁊
finem tantis habet obscuritatib inuo¬
luta: ut apud hebreos ipsȩ partes cum
exordio geneseos ante annoᷤ.xxx. ñ legas¬
tur. Quartus uero qui ⁊ extremꝰ inter
te sine manib. ⁊ regna omnia subuer¬
tentem. claro sermone p̾nuntiat. Da¬
uid symonides nr. pindarus. ⁊ alc eus.
flaccus quoq catullus. ⁊ serenꝰ. xp̃m ly¬
ra ꝑsonat: ⁊ in decacordo psalterio ab in¬
feris exutat resurgentẽ. Salomon paci¬
ficus ⁊ amabilis dñi. mores corrigit.
naturã docet eccłam uingit ⁊ xp̃m sc̃a¬
rũq nuptiarũ dulce canit epythala¬

Expanded text:
in gentibus et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda. Esaiam, Hieremiam, Ezechiel, Danihel quis possit uel intellegere uel exponere? quorum primus non prophetiam mihi uidetur texere, sed euangelium; secundus uirgam nuceam et ollam succensam a facie aquilonis et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diuersis metris nectit alphabetum; tertius principia et finem tantis habet obscuritatibus inuoluta, ut apud Hebraeos ipsae partes cum exordio Geneseos - ante annos triginta non legantur; quartus uero, qui et extremus inter te sine manibus et regna omnia subuertentem claro sermone pronuntiat. Dauid, Simonides noster, Pindarus et Alcaeus, Flaccus quoque, Catullus et Serenus, Christum lyra personat I et in decacordo psalterio ab inferis excitat resurgentem. Salomon, pacificus et amabilis domini, mores corrigit, naturam docet, eccrumque nuptiarum dulce canit ἐπιθαλά
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾a ab iacobo. subtrahebat se ⁊ segreabat.
timens eos qui excircuncisione erant. Timet
gentiũ a fide xp̃i recederent: n uitator pa¬
storis boni ꝑderet gregẽ sibi creditõ. Sicut
gͥ ostendimꝰ petrũ quid̾e bene sensisse de abo¬
litione legis mosaicȩ s ad simulationẽ ob¬
seruandȩ eiꝰ timore cõpuisũ: uideamꝰ an ip¬
se paulus qui aliũ arguit. tale quid fecerit.
Legimꝰ in eodem libro. Pambulabat autem
paulus syriã. ⁊ cilitiã confirmans eccłas:
ꝑuenitq in derben ⁊ lystram. e ecce disci¬
pulus quid̾a erat ibi nõie tẏmotheus: fi

Expanded text:
quidam a Jacobo, subtrahebat se et segregabat, quidam a Jacobo, subtrahebat se et segregabat, timens eos qui ex circumcisione erant. TimebaGentilium a fide Christi recederent, et imitator pastoris boni, perderet gregem sibi creditum. 9. Sicut ergo ostendimus, Petrum bene quidem sensisse de abolitione Legis Mosaicae, sed ad simulationem observandae ejus timore compulsum; videamus an ipse Paulus qui alium arguit, tale quid fecerit. Legimus in eodem libro: « Perambulabat autem Paulus Syriam, et Ciliciam, confirmans Ecclesias: pervenitque in Derben, et Listram; et ecce discipulus quidam erat ibi, n
Abbreviated transcription (Latin):
go eo tẽpore cũ petrus uenisset antiochiam.
licet hoc apłoꝵ acta ñ scribant. s affirmanti
paulo credendũ sit. in faciẽ illi paulus resti¬
tisse se scribit. qr rep̾hensibilis erat. Priꝰ eñi
quã uenirent quidam ab iacobo. cũ gentib
edebat. cũ autẽ uenissent subtrahebat se⁊¬
segregabat timens eos qui ex circuncisione
erant. ⁊⁊ consensert᷑ cũ illo ceteri uidei. ita
ut ⁊ barnabas abduceretur ab his in illam
simulationẽ. S cũ uidissem inquit qd ñ
recte ingrediebantur ad ueritatẽ eugłii: di¬
xi petro corã om̃ib. Si tu cũ sis uideus gen¬
tilit̾ uiuus ⁊ ñ uidaice uiuis: quomͦ cõgis¬
gentes uidaizare : & cetera. Nulli gͦ dubi¬
um est. quod petrus apłs sententiȩ huiꝰ. cu¬
ius n̾c preuaricator arguitur. primꝰ auc¬
tor extiterit. Causa autẽ p̾uaricationis:
timor est iudeoꝵ. Dicit enĩ scriptura quod
primũ edebat cũ gentib: cũ aut̃e uenisseũ

Expanded text:
et eo tempore cum Petrus venisset Antiochiam et eo tempore cum Petrus venisset Antiochiam licet hoc Apostolorum Acta non scribant, sed affirmanti Paulo credendum sit, in faciem illi Paulus restitisse se scribit, quia reprehensibilis erat. Prius enim quam venirent quidam a Jacobo, cum Gentibus edebat; cum autesegregabat timens eos, qui ex circumcisione erant. et consenserunt cum illo ceteri Iudaei, ita ut et Barnabas duceretur ab his in illa simulatione. sed cum uidissem, inquit, quod non recte ingredixit Petro coram omnibus: si tu, cum sis iudaeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomGentes judaizare? » et caetera. Nulli ergo dubium est quod Petrus apostolus sententiae hujus, cujus nunc praevaricator arguitur, primus auctor extiterit. Causa autem praevaricationis, timor est Judaeorum. Dicit enim Scriptura quod primum edebat cum Gentibus; cum autem venissent
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ ⁊ illi. Tacuit autẽ om̃is multito
sbiteri transier̾t. Hec ñ debent molesta esse
cipem huiꝰ esse decreti. legẽ pꝰ eugłm ñ esse
seruandam. Deniq tantȩ petrꝰ auctorita¬
tis fuit: ut paulus in epła sua scripserit
Deinde pꝰ annos tres ueni iherosolimã iude¬
re petrũ: ⁊ mansi apud eũ dieb quinde¬
cim. Rursũq in consequentib. Post annos
.xiii. ascendi iterũ iherosolimã cũ barnaba
assũpto ⁊ tito.̃ ascendi autẽ scd̃m reuelatio¬
nem. ⁊ exposui illis eugłm quod p̾dico in gen¬
tib: ostendens ñ habuisse. securitatẽ eugłii
predicandi. nisi petri ⁊ qui cũ eo erant fuis
set sententia roboratũ. Stat̾i q sequitur.
Separatim aut̃ẽ his qui uidebantur e̾e ali¬
quid: ne forte inuacus currerẽ aut cucur¬
rissem. Quare separati & ñ publice: He
forte fidelib ex numero udeoꝵ qui legem
putabant esse seruandam ⁊ sic credendum in
dñm saluatorẽ: fidei scandalũ nasceretur. Er

Expanded text:
ad modum et illi. tacuit autem omnis multituds simul presbyteri transierunt. Haec non debent molesta esse cipem huius fuisse decreti, legem post euangelium non seruandam. denique tantae Petrus auctoritatis fuit, ut Paulus in epistula sua scripserit: deinde post annos tres ueni Hierosolymam uidere Petrum et mansi apud illum diebus quindecim, rursumque in consequentibus: post annos quattuordecim ascendi iterum Hierosolymam cum Barnaba adsumpto et Tito. ascendi autem secundum reuelationem et exposui illis euangelium, quod praedico inter gentes, ostendens non habuisse se securitatem euangelii praedicandi, nisi Petri et, qui cum set sententia roboratum. Statimque sequitur: « Separatim autem his qui videbantur aliquid esse, ne forte in vacuum currerem aut cucurrissem. » Quare separatim, et non in publico? Ne forte fidelibus ex numero Judaeorum, qui Legem putabant esse servandam, et sic credendum in Domino Salvatore, fidei scandulum nasceretur. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
q illarũ recte uinceret ceteras. me se¬
curissimo fieret. qͥuando etiã scd̾m om̃s id qd
agebam inuictũ ꝑsistere demonstrabã. Nuic
uero unã uolo si possum rationem rectam
eligere ex om̃ib: & ꝓpterea huiꝰ ipsiꝰ de qua
ñc agimꝰ defensionẽ. in his quȩ cõmemoraui
de illo libro uerbis meis atcentiꝰ intuens. ua¬
lidã firmã q ñ uideo. Nã uelut firmam̃tũ il
lud ẽ qͥ ibi dixi. Qͥs aũ nouit qͥd paruuł de qͣ eru¬

Expanded text:
que illarum recte uinceret ceteras, me seque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: \'Quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cru
Abbreviated transcription (Latin):
excusationẽ in futuri iudicũ supplicio
non habebunt. si uitȩ huiꝰ angorib ad
eternã uitã desideriũ conuertere nolue¬
rint. Quis autẽ nouit. quid paruulis
de quoꝵ cruciatib duritia maioꝵ con¬
tunditur. aut exercetur fides. aut miscdia
ꝓbatur: Quis gͦ nouit quid ipsis parur¬
lis in secreto uidicioꝵ suoꝵ bons cõpen¬
sationis reseruet deus: Qm̃ quãqͣ. nichib
recte fecerint: tñ nec peccantes aliquid.
ista ꝑpessi sunt. Non enĩ frustra etiã in¬
lem cõmunire sententiam. Sicut enim
paulo ante cõmemoraui. quecũq ularum
de animȩ incarnatione .iiii. opinionum
uera esset: inculpatã substantiã creatoris
⁊ a nr̃oꝵ peccatoꝵ societate remotissimã.
nicebas ostende. & ideo quecũq illarũ
ueritate possit conunci ⁊ repudiari.
ad curã intentionis meȩ quã t̾c habebã
non ꝑtinebat. quando quid̾e cunctis dili¬
gentiore disꝑutatione discussis. quecũ¬

Expanded text:
excusationem in futuri judicii supplicio excusationem in futuri judicii supplicio non habebunt, si vitae hujus angoribus ad aeternam vitam desiderium convertere noluerint? Quis autem novit quid parvulis, de quorum cruciatibus duritia majorum contunditur, aut exercetur fides, aut misericordia probatur; quis ergo novit quid ipsis parvulis in secreto judiciorum suorum bonae compensationis reservet Deus, qui quanquam nihil recte fecerint, tamen nec peccantes aliquid ista perpessi sunt? Non enim frustra etiam inlem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quando quidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecum
Abbreviated transcription (Latin):
bris de libero arbitrio: quod quale sit.
⁊cur michi in ista qũa habemꝰ in mani¬
bus questione non sufficiat intimabo:
⁊ eum ipsũ de t̾cio libro locũ secerptũ.
his litteris inserã. Nam ita se habet.
De cruciatib autẽ corporis quib affligun¬
tur paruili quoꝵ ꝑ etatẽ nulla peccata
sunt. si animȩ quib animantur. ñ priꝰ qua
ipsi hõies ceperunt: maior querela ⁊ qua¬
si misericors deponi solet cum dicitur. Qd
mali fecerunt ut ista paterentur : Quasi
possit esse innocentiȩ meritũ: antequã qͥsq
nocere aliquid possit. Cũ autẽ boni aliqͥd
operatur deus in em̃datione maioꝵ. cum
paruuloꝵ suoꝵ qui eis cari st̃. dolorib ac
mortib flagellantur: cur ista non fiant
quando cũ transierint ꝑ ñ factis ert. in
quib facta sunt: ꝑpter qͦs autẽ facta
sunt. aut meliores erunt. si tẽporalib in
cõmodis em̃dati rectiꝰ elegerint uiuere: aut

Expanded text:
llis de libero arbitrio. quod quale sit et llis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litteris inseram. nam ita se habet: de cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur: quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid possit! cum autem boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, cum paruulorum suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, aut meliorcommodis emendati, rectius elegerint vivere, aut
Abbreviated transcription (Latin):
li tã tardi ⁊ obluuosi sunt. ut ne pri¬
ma quidem discere litterarũ elem̃ta po¬
tuerint: quid̾a uero tantȩ fatuitatis¬
sunt. ut ñ multũ a pecca.orib differas:
quos moriones uulgo uocant. Respon¬
detur fortasse. Corpora hoc faciunt.S
nunquid scd̾m hanc sententiã qũa. de¬
fendi uolumꝰ. anima sibi corpꝰ elegit:
⁊ in eligendo cũ falleretur errauit:
Aut cum in corpus cogeretur intrare
necessitate nascendi. alia corpora p̾occu¬
pantib animarũ turbis. ipsa aliud nõ
inuenit: & sicut in spectaculo aliquo lo¬
cum. ita carnẽ non quã uoluit. s qua
ualuit ocupauit: Nunquid hȩc ⁊ ta¬
lia dicere possumꝰ : uel sentire debemꝰ:
Doce gͥ quid sentire. quid dicere debeamꝰ:
ut constet nobis ratio nouarũ anima¬
rum singulis corporib singillatu q
factarum. Ego quidem non de ingenus
s saltẽ de penis paruuloꝵ. quas in hac
uita patuintur. dixi aliquid in illis li¬

Expanded text:
li tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prili tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam uero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant, quos moriones uulgo uocant. respondetur fortasse: \'corpora hoc faciunt\'. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo, cum falleretur, errauit ? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris i
Abbreviated transcription (Latin):
głio uidemꝰ. porcos ad usum desiðatumr
concessos ẽẽ demonib. Hoc ⁊ de homine
recte possumꝰ dicere᷑ Animal eñi estͤratio¬
nale: ⁊ si mortale. Anima ẽ rationalis
in illis m̃bris: quȩ tantis afflictionib pe¬
est. hoc dubitare: om̃imodo dementis est.
Tantoꝵ gͦ maloꝵ quȩ fuint in pariuilis.
causa iusta dicatur. Nempe cũ maiores
ista patiuntur: solemꝰ dicere aut sicut
in iob merita examinari: aut sic̃ in he¬
rode puniri. &e de quib d̾a exẽplis. quȩ
deus manifesta ẽe uoluit: alia quȩ ob¬
scura sunt hominẽ coniectare concedit᷑.
S hoc in maiorib. De paruulis autẽ qͥd
respondeamꝰ edissere: si penis tantis nul¬
la in eis sunt punienda peccata. Nam
utiq: nulla est in illis etatib examinas¬
da iustitia. De ingenioꝵ uero diuersita¬
te quid dicã: Quȩ quid̾e in pariuilis
latet. s ex ipsis exordiis naturalib duc¬
tum. apparet in grandib: quoꝵ ñ nul¬

Expanded text:
ngelio uidemus porcos ad usum desideratum ngelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poeeus omnipotens est; hoc dubitare omnino dementis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae quidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
ad penas uentũ est paruuloꝵ: magnis mͥ
trede coartor angustus: nec quid respos¬
deam prsus inuenio. Non solũ eas penaᷤ
dico quas habet pꝰ hanc uitã illa dãpna¬
tio. quo necesse est trabantur si de corpo¬
re exierint sine xp̃iane gr̃ȩ sacramento.
s eas ipsas quȩ in hacdolentib nobis u̾¬
santur ante oculos: quas enumerare si
uelim. priꝰ tẽpus quam exẽpla deficiuis.
Languescunt egritudinib. torquentur
dolorib : fame ac siti cruciantur: debi¬
litentur menbris : priuantur sensib:
uexantur ab immundis sp̃itib. Demos¬
strandũ est utiq : quomͦ ista sine ulla
sui mali causa iuste patiantur. Non
enĩ dici fas ẽ aut ista ignorante deo fieri:
aut eũ non posse resistere facientibus:
aut inuste ista uel facere uel ꝑmittere.
Nũquidnã sic̃ animalia irronabilia rec¬
te dicimꝰ in usus dari naturis excellen¬
tiorib ⁊.si uiciosis. sic̃ aꝑtissime in eũ¬

Expanded text:
ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. numquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in eua
Abbreviated transcription (Latin):
citur esse sublatũ. s in eo qui frum̃ta fu¬
ratus est. nec iccirco t̾ram ñ debuisse gre¬
mio suo semina confouere. qr sator ĩmun¬
da ea piecerit manu: elegantissima simi¬
litudo est. Qũa ⁊ antequã legerẽ. nullas
michi obiectio ista de ad ulterinis fetib
in hac questione faciebat angustias : ge¬
neraliter intuenti bona deũ facere etiã
de nr̃is malis nr̃isq peccatis. Animalis
autẽ cuiꝰ cũq creatio. si habeat piũ pro
dentẽ q consid̾atorẽ. ineffabilem laudem
creatori extitat: quantomagis creatio nõ
cuiuslibet animalis s hõis.: Si autẽ causa
creandi queritur : nulla citiꝰ & meliꝰ respon¬
decur. nisi qr om̃is creatura dei bona ẽ. de qͥd
digniꝰ quã ut bona faciat bonꝰ deus: quȩ
nemo potest facere nisi deus: Hec & alia
quȩ possũ sic̃ possũ dico aduersiis eos qui
hanc opinionẽ qua creduntu  sic illa una
singulis fieri. labefactare conantur. S cũ

Expanded text:
citur esse sublatum,. sed in eo, qui frumenta . fucitur esse sublatum,. sed in eo, qui frumenta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumqdentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpductius ue non tenditur. quã deus di¬
spositor tẽpoꝵ nouit uniuersitatis mode¬
ramini consonare: Id eciã qd̾ auint. om̃e
quod in tẽpore cepit ẽe. immortale ẽẽ ñ
posse. qr om̃ia orta occidunt. ⁊ aucta se¬
nescunt. ut eo modo credi cogant animũ
humanũ ideo esse immortalem. quod añ
om̃ia tẽpora sit creatꝰ non mouet fid̾e¬
nostrã. Ut enĩ alia taceã: cepit ẽe in tẽ¬
pore immortalitas carnis xͥ: quȩ t̃ñ ĩa¬
non moritur. ⁊ mors ei ultra ñ dñabitor.
Iuud uero quod in libro aduersus rufinũ
posusti quosdam huic sententiȩ calũp¬
niari quod d̾m dare animas adulterinis
conceptib uideatur indignũ: unde conas¬
tur astruere. meritis geste ante carnẽ ui¬
tȩ animas quasi ad ergastula huiꝰ modi
iuste posse ꝑduci nõ me mouet multa
cogitantẽ quib hȩc possit calũpnia refu¬
tari. & quod ipse respondisti non ẽẽ ui¬
ciuim sementis in tritico quod furto di¬

Expanded text:
productiusue non tenditur, quam deus, diproductiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunt et aucta senescunt, ut eo modo credi cogant animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia tenostram. Ut enim alia taceam, coepit esse in tempore immortalitas carnis Christi, quae tanon moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico,. quod furto di
Abbreviated transcription (Latin):
fert numerose scłm. Unde musica. idest
scientia sensus ue bene modulandi. ad ã¬
monitionẽ magnȩ rei eciã mortalib ra-¬
tion abiles habentib animas. dei largita¬
te concessa est. Unde si homo faciendi ar¬
tifex carminis. nouit quas quib moras
uocib tribuat. ut illud qd̾ canttur dece¬
dentib ac succedentib sonis pulcherri¬
me currat & transeat: quanto magis de¬
us cuiꝰ sap̃ia ꝑ quã fłcit om̃ia. longe
om̃ib artib p̾ferenda ẽ. nulla in nato¬
ris nascentib ⁊ occidentib tẽporũ spa¬
ua. quȩ tãquã syllabe ac uerba ad parti¬
culas huiꝰ scłi ꝑtinent. in hoc labentium
rerũ tãquã mirabili cantico. uel breuios
uel pductiꝰ quã modulatio p̾cognita &
pͥfinita deposcit. p̾terire ꝑmittit: Hoc c̃
etiã de arboris folio dixerĩ. ⁊ de nr̃oꝵ nu¬
mero capilloꝵ: quanto magis de hõis or¬
ti ⁊ occasu. cuiꝰ tẽporalis uita. breuius

Expanded text:
fert numerose saeculum. unde musica, id est fert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc uerũ est. qd̾ non solũ gubernando
quȩ fecit. uerũ etiã aliquid ñ qd̾ nondum
s quod ia creauerat numerosiꝰ creando. us¬
q nc̃ oꝑatur. Uel sic gͦ. uel alio modo qua¬
libet eximꝰ ab eo qd nob̃ obicitur de requie
dei ab operib suis. ne ꝓꝑterea non credamꝰ
nunc usq fieri animas nouas. non ex illa
una. s sicut illã unã. Nam quod dicitur
quare facit animas eis quos nouit cito mo¬
rituros : possumꝰ respondere parentũ huic
peccata. uel conuinci uel flagellari. Los¬
sumꝰ etiã recte iliꝰ moderationi ista relin¬
quere: quẽ scumnꝰ om̃ib generalit̾ transeuis¬
tib reb ubi sunt etiã animaliũ ortꝰ ⁊ obi¬
tus. cursũ ornatissimũ atq ordinatissimũ
dare: s nos ista sentire ñ posse. Quȩ si sen¬
tiremꝰ: delectatione in effabili mulcerem᷑.
Non enĩ frustra ꝑ ꝓpbam qui hȩc diuinitꝰ
inspirata didicerat: dictũ est de eo. Qͥ ꝓ¬

Expanded text:
et hoc uerum eset hoc uerum esquae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit cito morituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophetam, qui haec diuinitus inspirata didicerat, dictum est de deo: qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
ex t̾ra autẽ arbores. fenũ. animalia. S
quod ea quȩ ñerant t̃t fecerit: manifestũ
est. Hulla enĩ erat auis: nullus piscis.
nulla arbor: nullũ animal. & bene intel¬
ligitur ab his creat.is requieuisse. que
non erant & creata sunt : idest cessusse ne
ultra quȩ ñ erant crearentur. S n̾c̃ qd̾
dicitur animas ñ in nescio quo fonte iam
existentes mittere. nec de se ipso tãqu̾ã su¬
as particulas irrorare nec de ula una ori¬
ginalit̾ trahere. nec ꝑ delictis ante carnẽ
cõmissis carneis uinculis cõpedire s noua eres¬
re singulas singulis. suã cuiq nascenti: nos
aliquid facere dicitur. qd ante ñ fecerat.
Iam enĩ sexto die fecerat hõiem ad inagi¬
nem suã: quod utiq scd̃m animã raciona¬
lem fecisse intelligit᷑. Hoc & n̾c̃ facit: nos
insticuendo quod ñ erat: s multiplicando
quod erat. Unde & illud uerũ est. qd̾ a re¬
b quȩ non erant instituendi ᷤᷤ requieuit:

Expanded text:
ex terra autem arbores, fenum, animalia: sed ex terra autem arbores, fenum, animalia: sed quod ea quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. Nulla enim erat avis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal: et bene intelligitur ab his creatis requievisse, quae non erant et creata sunt, id est cessasse, ne ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem . fecisse intellegitur. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. unde et illud uerum . est, quod a rebus, quae non erant, instituendis requieuit,