comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
menti. in laterib aquilonis: ascendã
suꝑ altitudinẽ nubiũ. similis ero altissi¬
mo: Quẽ tam̃ non soloͣs: ñnullos ex illo
beatissimȩ stationis apice corruisse. scrip¬
tura cõmemorat dicens. terciã partem
stellaꝵ draconẽ illũ secũ parit̾ ꝑtra¬
in uidiciũ magni diei uinculis ȩternis
sub caligine reseruauit. Illud etiã qd̃
ad nos dicit᷑. uos autẽ sicut homines
moriemuni. & sicut unus de princi¬
ꝑib cadetis: quid aliud quã multos
principes cȩcidisse significat: Quib
indiciis. ratio diu̾sitatis huiꝰ ita colli¬
git᷑. Has diffentias ordinũ quas ad in¬
star scãꝵ cęlestiũq uirtutũ adu̾sȩ po¬
testatss habere dicunt᷑. uel ex illus an¬
terioris ordinis gradu. in quo unaqͦꝙ
creata fuerat nunc etiã retentare. uł¬
certe etiã de cęlestib deuolutas. ad si¬
ꝑseuerant ꝓ nequitiȩ suȩ merito. in
qua unaquęq in malũ creuit. hos in¬
ter se gradus & ordinũ uocabula in

Expanded text:
ribus aquilonis. ascendam super altitudinem nubium, ero similis altissimo. quos tamen non solos ex illo beatissimae stationis apice conruisse scriptura conmemorat, dicens tertiam partem stellarum draconem illum secum pariter pertrain iudicium magni diei uinculis aeternis sub caligine reseruauit. illud etiam quod ad nos dicitur: uos autem sicut homines moriemini: et sicut unus de principibus cadetis, quid aliud quam multos principes cecidisse significat? quibus indiciis ratio diuersitatis huius ista colligitur, has differentias ordinum, quas instar sanctarum caelestiumque uirtutum aduersae potestates habere dicuntur, uel ex illius antcreata fuerat, nunc etiam retentare, vel de coelestibus devolutas ad siperseverant, pro nequitiae suae merito, in qua unaquaeque in malum crevit, hos inter se gradus et ordinum vocabula in
Abbreviated transcription (Latin):
cionis tuȩ repleta sunt interiora tua
iniquitate. & peccasti.ͥ & eieci te de
monte di: & ꝑdidi te o cherub ꝓtegens
in medio lapidũ ignitoꝵ. Eleuatũ est
cor tuũ in decore tuo: & ꝑdidisti sapi¬
entiã tuã. A decore tuo in terrã ꝓieci
te. ante faciem regũ dedi te ut cerne¬
rent te : in multitudine iniquitatũ
tuaꝵ. & iniquitate negotiationis tuȩ
polluisti scĩficationẽ tuã. Ysaias qͦq

Expanded text:
e repleta sunt interiora tua iniquitate, et peccasti, et ejeci te de monte Dei, et perdidi te, o cherub protegens, in medio lapidum ignitorum. Elevatum est cor tuum in decore tuo, perdidisti sapientiam tuam a decore tuo, in terram projeci te, ante faciem regum dedi te, ut cernerent te. In multitudine iniquitatum tuarum, et iniquitate negotiationis tuae, polluisti sanctificationem tuam . Isai
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ cęlũ & terra: creatiᷤᷤ manifestisine
cõprobant᷑:. quippe qͥ pro istis om̃do
sibilib creaturis quas uidebant ex nigis
ꝓcessisse. creatorẽ magna uoce referunt᷑ e
amiratioẽ laudasse. Ante istud gͦ tẽpora¬
le pͥicipiũ q a moyse dictt᷑. qđ ꝙ mun¬
di huiꝰ scđ̾m hystoricũ ĩmo uidaicũ en¬
sum signat ętatẽ: saluo scilicet nr̃o sen¬
su quo nos int̾pretamͦ om̃iũ oꝑum
xp̃m ẽẽ pͥncipiũ. in quo om̃a creauert
pat̾ sc̾m illud. om̃ia ꝑ ipsũ facta suss.
& sine ipso factũ ẽ nichil. Ante istud
inꝙͣ geueseos tẽporale pͥncipiũ. om̃e
illas potestates. cęlestesꝙ uirtutes dm
dinumerans ita describit. Quia in

Expanded text:
dicitur caelum et terra creati fuisse manifestissime dicitur caelum et terra creati fuisse manifestissime conprobantur, quippe qui pro istis omnibus uisibilibus creaturis quas uidebant ex nihilo processisse creatorem magna uoce referuntur et admiratione laudasse. ante istud ergo temporale principium, quod a Moyse dicitur quodque mundi huius secundum historicum, immo Iudaicusum signat aetatem salvo scilicet nostro sensu, quo nos interpretamur omnium rerumncipium, in quo omnia creaverit Pater, secundum illud : Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil ; ante istud, inquam, Geneseos temporale principium, omnes illas potestates coelestesque virtutes Deus per ordinem dinumerans ita describit: Quia in
Abbreviated transcription (Latin):
Inte conditionẽ huiꝰ uisibilis creaturt
spiritales cȩlestesq uirtutes amstes¬
se. quȩ ꝓ hoc ipso qđ scirent se ad antã
beatitudinis głam benesitio creatorisex
nichilo fuisse ꝓductas: ꝓpetuas ei ga¬
as referentes. indesinenter eiꝰ laudi
inhererent: nemo fideliũ dubitat. Nec
eium existimare debemꝰ creationis & o¬
pificii sui principia. ab huiꝰ mundi ꝯsti¬
tutione łm pͥmitus inchoasse: quasi ui
illis anteriorib atq innumeris scͥs ad
onu ꝓuidentia. & dispensatione diui¬
na fuerit ociosus: ac tanꝗͣ ñ habens in
quos bonitatis suȩ̨ exerceret benefitia.
solitarius atq ab om̃i munificentia a¬
lienus fuisse credat᷑. Qđ de illa ĩmensa
ac sine pͥncipio. & incomp̾hensibili
maiestate. satis humile ẽ incongruũq
sentire: ipso dño de illis potestatib hec
dicente. Quando facta sunt simul sicdie¬
ra. laudauerunt me uoce magna om̃s
angeli mei. Qui gͦ interfuert creationi
syderũ. ante istud pͥncipiũ in qͦ factum

Expanded text:
e conditionem hujus visibiles creaturae spiritales coelestesque virtutes Deum fecisse, quae pro hoc ipso quod scirent se ad tantam beatitudinis gloriam beneficio Creatoris ex nihilo fuisse productas, perpetuas ei gratias referentes indesinenter ejus laudibus inhaererent, nemo fidelium dubitat. Nec enim existimare debemus creationis et opificii sui principia ab hujus mundi constitutione Deum primitus inchoasse, quasi in illis anterioribus atque innumeris saeculis ab omni providentia et dispensatione divina fuerit otiosus, ac tamquam non habens in quos bonitatis suae exerceret beneficia, solitarius atque ab omni munificentia alienus fuisse credatur. quod de illa inmensa ac sine principio et inconprehensibili maiestate satis humile est incongruumque sentire, ipso domino de illis potestatibus haec dicente: quando facta sunt simul sidera, laudauerunt me uoce magna omnes angeli mei. qui ergo intersunt creationi siderum, ante istud principium in quo factum
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dictȩ scͥpͥturȩ sertentiã. infamabimꝰ
dm̃ uelut creatorẽ. atq inuentorẽ ma¬
loꝵ: qđ scilicet pessimas uoliuitates ac
naturas ipse condiderit: ad hoc eas cre¬
ans ut semꝑ in neqͥtia ꝑseuerantes. nun¬
ꝗͣ transire possint in bonȩ uoluntatis
effectũ. Hanc gͥ rationẽ diu̾sitatis hu¬
uis. traditione patrũ de scaꝵ scriptu¬
raꝵ fonte ꝑcepimre. De initio pͥn¬

Expanded text:
praedictae scripturae sententiam infamabimus praedictae scripturae sententiam infamabimus deum uelut creatorem atque inuentorem malorum, quod scilicet pessimas uoluntates ac naturas ipse condiderit, ad hoc eas creans, ut semper in nequitia perseuerantes numquam transire possint in bonae uoluntatis adfectum. hanc igitur rationem diuersitatis huius traditione patrum de sanctarum scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
& impleta ante captuitatẽ in rosolimoꝵ
& in fine mundi huiꝰ intelligunt᷑ imp¬
lenda: e quib neutra opinio ĩpugnat a¬
liam: nec sequentẽ. prior intellectus eua
medie tenenda st̃ debeat accipi.
Tidcirco ꝓposita a uobis quęstio
licet non satis uidcat᷑. nec frequent᷑ in¬
ter homines uentilata: nec apud pluri¬
mos pateat. & ex hoc ipso apud aliquos
ea quȩ ꝓferimꝰ forsitan uideant᷑ ambigua:
ita debemiꝰ nr̃am temperare sententiã:
q̃m fidei trinitatis nichil p̾uidicant: ut
int̾ illa habeant᷑. quȩ media sunt teuen¬
da: quãꝙͣ non tali opinione. qualis sus¬
pitionib tantũ & comecturis colligi
solet: s manifestis scripturaꝵ testimo
aliter malũ sit. dicente script᷑a: om̃ia quę̧
fecit ds erant bona ualde. Si enĩ a do ta¬
les isti creati sunt. uł ad hoc facti. ut hos
militiȩ gradus teneant: ac semꝑ decep¬
tionib & ruinis hominũ uacent: contͣ

Expanded text:
et impleta ante captivitatem Jerosolymorum et impleta ante captivitatem Jerosolymorum et in fine mundi istius intelliguntur implenda. E quibus neutra opinio impugnat aliam, nec sequentem prior intellectus evacilla quae medie tenenda sunt debeat accipi. Et idcirco proposita a vobis quaestio, licet non satis videatur nec frequenter inter homines ventilata, nec apud plurimos pateat, et ex hoc ipso apud aliquos ea quae proferemus forsitan videantur ambigua; ita debemus nostram temperare sententiam, quoniam fidei Trinitatis nihil praejudicant ut inter illa habeantur quae medie sunt tenenda, quamquam non tali opinione qualis suspicionibus tantum et conjecturis colligi solet, sed manifestis Scripturarum testimonaliter malum sit, dicente scriptura: omnia quae fecit deus, bona ualde. si enim a deo tales isti creati sunt uel ad hoc facti, ut hos malitiae gradus teneant ac semper deceptionibus et ruinis hominum uacent, contra
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃lanatione ꝓlata sunt. nos qͦq pos
sententiã. Ea uͦ quȩ meditationi. & ex¬
ereitio nr̃o reseruans obtecta scĩs scpͥtu¬
ris sp̃c diuinus inseruit: quib dã ea uo¬
lens inditiis & opinionib colligiꝰ. ita pe¬
detẽptim debenit cauteq conferri.: ut
st eoꝵ assertio. uł confirmatio. in dis¬
putantis uł suscipientis arbitrio collo¬
cata. Nonnũꝗͣ enĩ cũ suꝑ una re diu̾¬
sa ꝓmat᷑ sententia potest utraq ratio¬
nabilis uidicari : & sine detͥmento fidei.
uł fixe uł medie suscipi: id ẽ ut eis nec
plana credulitas. nec absoluta refutatio
deputet᷑: prioriq sequens opinio dero¬
gare non debeat. cũ neutra eaꝵ fidei
inueniat᷑ obsistere: quale ẽ illud qđ
elias uenerit in iohannẽ: & iterũ sit
aduentũ dñi precessurus: & de abho¬
minatione desolationis qđ steterit in
soliis in templo positũ legimus : & tt̾um
stare habeat ui ęccła ꝑ aduentũ antixp̃i:
illaq om̃ia quę in eugłio sequunt᷑. quȩ

Expanded text:
explanatione prolata sunt, nos quoque cosententiam. ea uero, quae meditationi et exercitio nostro reseruans obtecta sanctis scripturis spiritus diuinus inseruit, quibusdam ea uolens indiciis et opinionibus colligi, ita pedetemptim debent cauteque conferri, ut sit eorum adsertio uel confirmatio in disputantis uel suscipientis arbitrio eonlocata. nonnumquam enim cum super una re dinersa promatur sententia, potest utraque rationabilis iudicari et sine detrimento fidei uel fixe uel medie suscipi, id est ut ei nec plena credulitas nec absoluta refutatio deputetur priorique sequens opinio derogare non debeat, cum neutra earum fidei inueniatur obsistere. quale est illud, quod Helias uenerit in lohaune et iterum sit aduentum domini praecursurus, et de abominatione desolationis, quod steterit isolymis in templo positum legimus, et iterum stare habeat in Ecclesia per adventum Antichristi ; illaque omnia quae in Evangelio sequuntur , quae
Abbreviated transcription (Latin):
numero ñnullos principes fuis¬
se colapsos lamentatio ierechielis siue
ysaiȩ manifestissime docet. in quibi
principem tyri. uł illũ luciferũ quima¬
ne oriebat᷑: flebili planctu cognoscimꝰ
lamentari: & de illo quidẽ ita dñs ad
ierechiel. Fili hominis leua planctũ
suꝑ principẽ tyri: & dices ei. Hȩc di¬
cit dñs ds. Tu signaculũ similitudi¬
nis plenus sapientia: ꝑfectus decore.

Expanded text:
numero nonnullos principes fuisse collapsos lamentatio Ezechielis sive Isaiae manifestissime docet, in quibus principem Tyri, aut illum Luciferum qui mane oriebatur, flebili planctu ab eis cognoscimus lamentari. Et de illo quidem ita Dominus ad Ezechiel: Fili hominis, leva planctum super principem Tyri, et dices ei: Haec dicit Dominus Deus: Tu signaculum similitudin
Abbreviated transcription (Latin):
citra huiꝰ rei quȩ nuꝑ est oborta noui¬
tatẽ p̾teritȩ collationis quȩ suꝑ orati¬
onis statu digesta est. desideriũ recurre¬
re ad tuã beatitudinẽ. postpositis om̃ib
incitaret. adiecit tam̃ aliquid huic cu¬
piditati etiã abb̃is serapionis tam gra¬
ius error: nequissimoꝵ ut arbitram̃ de¬
monũ calliditate conceptus. Non enĩ
parua desꝑatione deicimͣ. considean¬
tes eũ labores tantos quosꝑ quinqgin¬
ta antios in hac heremo tam laudabi¬
lit̾ exegit ignorantiȩ huiꝰ uitio ñ plĩ¬

Expanded text:
citra eius rei quae nuper oborta est nouitatem praeteritae conlationis, quae super orationis statu digesta eet, desiderium recurrere ad tuam beatitudinem postpositis omnibus inuitaret, adiecit tamen aliquid huic cupiditati etiam abbatis Sarapionis tam grauis error, nequissimorum at arbitramur daemonum calliditate conceptus. non enim parua desperatione deicimur considerantes eum labores tantos, quos per quinquaginta annos in hac heremo tam laudabiliter exegit, ignorantiae huius uitio n
Abbreviated transcription (Latin):
actuali discipluia ꝑ om̃a consũmatus
nomine serapion: cuiꝰ imꝑitia suꝑ pre¬
dicti dogiatis opinione. tantũ p̾uidi¬
cabat cunctis uerã tenentib fidem: qnͣ¬
tũ ipse uł uitȩ merito. uł antiqͥtate
tẽꝑis om̃es fere monachos anteibat.
Cũq hic sc̃i pb̃ri pafnutii multis adhor¬
tationib ad tramitẽ rectȩ fidei ñ pos¬
set ad duci. eo qđ nouella hȩc ꝑsuasio
nec ab anteriorib aliqͣndo comꝑta uł
tradita uideret᷑: accidit ut qͥdam dia¬
conus sũmȩ scientiȩ uir nomine fotinꝰ
desiderio uidendi fres qͥ in eadem here¬
mo cõmanebant. de cappadotiȩ parti¬
b adueniret. Quẽ beatus pafnutius
sũma gratulatione suscipiens: ad con¬
firmationẽ fidei quȩ fuerat p̾dicti
pontificis litteris cõprehensa ꝓducens
in mediũ. corã eunctis fr̾ib sciscitatur.
quẽadmodũ illud qđ in genesi dicit᷑
faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ & simili

Expanded text:
actuali disciplina per omnia consummatus, actuali disciplina per omnia consummatus, nomine Serapion, cujus imperitia super praedicti dogmatis opinione tantum praejudicabat cunctis veram tenentibus fidem, quantum ipse vel vitae merito vel antiquitate temporis omnes fere monachos anteibat. Cumque hic sancti presbyteri Paphnutii multis adhortationibus ad tramitem rectae fidei non posset adduci, eo quod novella ei haec persuasio nec ab anterioribus aliquando comperta vel tradita videretur, accidit ut quidam diaconus summae scientiae vir nomine Photinus, desiderio videndi fratres qui in eremo eadem commanebant, de Cappadociae partibus adveniret. Quem beatus Paphnutius summa gratulatione suscipiens, ad confirmationem fidei quae fuerat praedicti pontificis litteris comprehensa, producens in medium, coram cunctis fratribus sciscitatur, quemadmodum illud quod in Genesi dicitur, Faciamus hominem ad im
Abbreviated transcription (Latin):
ysaac fuerat agitata collatio: theophi¬
li p̾dictȩ urbis ep̃i sollemnes ȩpłȩ com¬
mearunt. Quib cũ denunciatione
pascali contͣ ineptã qͦq antropomor¬
fitaꝵ heresim longa d isseruit: eãq copi¬
oso sermone destruxit. Qđ tanta ẽ ama¬
rabant᷑. ꝓ simplicitatis errore susceptũ:
ut e contrario memoratũ pontificem
uelut heresi grauissima deprauatũ:
pars maxima senioꝵ ab uniu̾so frat̾ni¬
tatis corpore decerneret dese tandum:
qđ scilicet impugnare scͥpturȩ sc̃ȩ sen¬
tentiã uideret᷑ negans om̃ipotentẽ dñi
humanȩ figurȩ compositione forma¬
tũ: cũ ad eius unaginẽ creatũ adam.
scriptura manifestissime testaret᷑. De¬
niq & ab his qui erant in heremo sci¬
thi cõmorantes. quiq ꝑfectione ac sci
bant : ita ẽ hȩc ȩpła refutata: ut pre
bant. nec legi qͥdem aut recitari in su¬
is conuentib prorsus admiterent.
Nter hosgͦ qui hoc detineb ant᷑ errore.
fuit antiquissumȩ districtionis. atq in

Expanded text:
Isaac fuerat agitata collatio, Theophili praedictae urbis episcopi solemnes epistolae commearunt, quibus cum denuntiatione paschali contra ineptam quoque Anthropomorphitarum haeresim longa disputatione disseruit, eamque copioso sermone destruxit. Quod tanta est amarabantur, pro simplicitatis errore susceptum, ut econtrario memoratum pontificem velut haeresi gravissima depravatum, pars maxima seniorum ab universo fraternitatis corpore decerneret detestandum, quod scilicet impugnare Scripturae sanctae sententiam videretur, negans omnipotentem Deum humanae figurae compositione formatum, cum ad ejus imaginem creatum Adam Scriptura manifestissime testaretur . Denique et ab his qui erant in eremo Scythi commorantes, quique perfectione ac sciebant, ita est haec epistola refutata, ut praebant, nec legi quidem, aut recitari in suis conventibus prorsus admitterent. nter hos ergo qui hoc detinebantur errore, fuit antiquissimae districtionis atque in
Abbreviated transcription (Latin):
an grauis error irrepserit. pͥmũ desi¬
namꝰ agnoscere : deuide quesumꝰ e¬
ceri quẽa dniodũ ad illã orationis qͣ¬
itatem. de qua pͥdem ñ solũ copiose
s etiã magnifice disputasti ꝑuenire
possimꝰ. In hoc enĩ ꝓfecit in nobis admi¬
rabilis illa collatio: ut stuporẽ tantũ¬
m merttis incuteret: ñ quẽadmodum
eã ꝑficere uł apprehendere ualeremus
dũ hominẽ simplicissimũ. & de sub
stantia ac natura diuinitatis nũꝗͣ pe¬
nitus eruditũ. rusticitatis uicio &̾ con¬
suetudine erroris antiqͥ usq nunc de¬
tineri uł decipi potuisse: & ut ueruis
dicã in errore pristino ꝑdurare: qͥ ñ
recenti ut putatis demonũ illusione.
s ignorantia pristinȩ gentilitatis in

Expanded text:
irrepserit, primum desideramus agnoscere; deinde quaesumus edoceri quemadmodum ad illam orationis qualitatem, de qua pridem non solum copiose, sed etiam magnifice disputasti, pervenire possimus. In hoc enim profecit in nobis admirabilis illa collatio, ut stuporem tantumodo mentis incuteret, non quemadmodum eam perficere uel adprehendere ualeremus hominem simplicissimustantia ac natura Divinitatis nunquam penitus eruditum, rusticitatis vitio ac consuetudine erroris antiqui usque nunc detineri et decipi potuisse, et ut verius dicam, in errore pristino perdurare, qui non recenti daemonum illusione, sed ignorantiae pristinae gentilitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
surgentes preces dño parit̾ funderemꝰ:
ita est in oratione senex m̃te confisis.
eo qđ illã antropomorphitaꝵ unaginrẽ
d̃itatis. quã ꝓponere sibi in oratione
consueuerat. aboleri de suo corde sen¬
tiret: ut in amarissimos fletus crebro
singultus repente ꝓrũpens. in t̾raq ꝓ
stratus. cũ ciulatu ualidissimo ꝓclama¬
ret. Heu me miserũ. tulerunt a me mi¬
nunc teneã ñ habeo : uł quẽ adorem
aut uiterpellẽ iã nescio. Suꝑ qua re
ualde ꝑmoti. necnon etiã preteritȩ
collationis uirtute adhuc in nr̃is cor¬
dib insidente: ad abbatẽ ysaac re¬
Idiuimꝰ. Quẽ cõminꝰ intuentes. his
sermonib: adorsi sumꝰ: De reditu nr̃o

Expanded text:
surgentes preces domino pariter funderemus, surgentes preces domino pariter funderemus, ita est in oratione senex mente confusus, eo quod illam anthropomorphon imaginem deitatis, quam proponere sibi in oratione consueuerat, aboleri de suo corde sentiret, ut in amarissimos fletus crebrosque singultus repente prorumpens in terramque prostratus cum heiulatu ualidissimo proclamaret: heu me miserum! tulerunt a me nunc teneam non habeo uel quem adorem aut interpellem iam nescio. super qua re ualde permoti nec non etiam praeteritae conlationis uirtute adhuc in nostris cordibus insidente ad abbatem Isaac rediuimus, quem comminus intuentes his sermonibus adorsi sumus. Licet no
Abbreviated transcription (Latin):
humilẽ litterȩ sonũ. s spiritalit̾ una¬
ginẽ di ac similitudinẽ tradi ab uniu̾¬
sis eccłaꝵ principib explanaret: idꝙ
copioso sermone ac plurimis scriptu¬
raꝵ testimoniis approbaret: nec posse
in illã ĩmensam & incõprehensibilem
atq inuisibilem maiestatẽ aliqͥd huiꝰ¬
modi cadere: qđ humana cõpositione
ualeat ac similitudine circũscribi: qͥp¬
pe quȩ incorꝑea & incõposita simplȩxq
natura sit. quȩq sic̃ ocłis dep̾hendi. ita
m̃te ñ ualeat estimari: tandem senex
multis ac ualidissimis doctissimi uiri
assertionib motus. ad fidem catholiꝙ
traditionis attractus ẽ. Cũq suꝑ hoc es
assensu infunita uł abb̾em pafiutiũ.ꝑ
nos om̃es lȩticia repleuisset. qđ scilicet
uirũ tantȩ antiquitatis tantisq uircũ¬
tib consũmatũ. imnꝑitia sola & sinpli¬
citate rusticitatis errantẽ. nequaquã
usq ad fuiẽ deuiare dñs a tramite re¬
ctȩ fidei ꝑnusisset: & ꝓ gr̃aꝵ actione

Expanded text:
humilem litterae sonum, sed spiritaliter imaginem dei ac similitudinem tradi ab uniuersis ecclesiarum principibus explanaret idque copioso sermone ac plurimis scripturarum testimoniis adprobasset, nec posse in illam inmensam et inconprehensibilem atque inuisibilem maiestatem aliquid huiusmodi cadere quod humana conpositione ualeat ac similitudine circumscribi, quippe quae incorporea et inconposita simplexque natura sit quaeque sicut oculis dmente non valeat aestimari; tandem senex, multis ac validissimis doctissimi viri assertionibus motus, ad fidem catholicae traditionis attractus est. Cumque super hoc ejus adsensu infinita uel abbatem Pafnutium uel nos omnes laetitia repleuisset, quod scilicet uirum tantae antiquitatis tantisque uirtutibus consummatum, inperitia sola et simplicitate rusticitatis errantem, nequaquam usque ad finem deuiare dominus a tramite rectae fidei permisisset, et pro gratiarum actione
Abbreviated transcription (Latin):
olabilis scĩtatis ad optinendã cã secessio¬
nis aduitorio ac solituduus beneficio ex¬
trinsecus ñ indigeret: ñ enĩ poterat ul¬
lis tͣbarũ sordib pliritatis plenitudo
maculari: nec contaminari humano
consortio. qͥ uniu̾sa polluta emundat
atq scĩficat: secessit tam̃ in monte so¬
lus orare: ꝑ hoc scilicet nos instruens
suȩ secessionis exemplo: ut si unpella¬
re nos qͦq uoluerimꝰ đm puro & inte¬
gro cordis affectii: ab om̃i inqͥetudine
hoc corpore cõmorantes. ad similitu¬
dinẽ quandã illius beatitudinis quȩ
in fut᷑o reꝓmittit᷑ scĩs: uł ex parte
aliqua nos aptare possimꝰ : sitq nobis

Expanded text:
olabilis sanctitatis ad obtinendam eam secessioolabilis sanctitatis ad obtinendam eam secessionis adiutorio ac solitudinis beneficio extrinsecus non egeret non enim poterat ullis turbarum sordibus puritatis plenitudo maculari nec contaminari humano consortio qui uniuersa polluta emundat atque sanctificat, secessit tamen in monte solus orare, per hoc scilicet nos instruens suae secessionis exemplo, ut si interpellare nos quoque uoluerimus deum puro et integro cordis affectu, ab omni inquietudine hoc corpore conmorantes ad similitudinem quandam illius beatitudinis, quae in futuro repromittitur sanctis, uel ex parte aliqua nos aptare possimus, sitque nobis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ poterunt iħm uenientẽ in regno
suo intueri. qͥ adhuc sub illa quodãmͦ
uidaica infirmitate detenti ñ queunt
rissimis oculis diuinitatẽ ipsuis specu¬
lant᷑: qͥ de humilib ac t̾renis oꝑib &
cogitationib ascendentes cũ illo secedunt
in exeelsũ solitudinis montẽ: qͥ liber ab
oñium t̾renaꝵ cogitationũ. ac ꝑtͣbatio¬
nũ tumultu. & a cunctoꝵ uicioꝵ ꝑmix¬
tione secretus. fide purissima. ac uirtutũ
eminentia sublimatus. głam uultꝰ eius
& claritatis  reuelat unaginẽ. hisqͥ me¬
rent᷑ cũ mundis animȩ obtutib intue¬
ri. Ccterũ uidet᷑ ttic etiã ab his qͥ in ci¬
uitatib & castellis ac uiculis cõmoran¬
t᷑. id est qͥ in actuali conu̾satione sunt
atq oꝑib constituti: s ñ in illa clari¬
tate qua illis apparuit qͥ cũ ipso posst̃
in p̾dicto uirtutũ monte conscendere.
id est petro. iacobo. ce iohanni. Ita enĩ
tis exempla: equidem cũ ipse fons inui¬

Expanded text:
eri Iesum nenientem in regno suo, qui adhuc sub illa quodammodo Iudaica infirmitate detenti non queunt rissimis oculis diuinitatem ipsius speculantur, qui de humilibus ac terrenis operibus et cogitationibus ascendentes cum illo secedunt in excelso solitudinis monte, qui liber ab omnium terrenarum cogitationum ac perturbationum tumultu et a cunctorum uitiorum permixtione secretus, fide purissima ac uirtutum eminentia sublimatus, gloriam uultus eius et claritatis reuelat imaginem his qui merentur eum mundis animae obtutibus intueri. ceterum uidetur Iesus etiam ab his qui in ciuitatibus et castellis ac uiculis conmorantur, id est qui in actuali conuersatione sunt atque operibus constituti, sed non in illa claritate qua illis apparuit, qui cum ipso possunt in praedicto uirtutum monte conscendere, id est Petro, Iacobo et Iohanni. ita enim tis exempla, et quidem cum ipse fons inui
Abbreviated transcription (Latin):
heresi ꝗͣ simplicitatis errore contraxit.¬
uII. De reditu nr̃o ad abb̾em ysaac. & inqͥsitio¬
ne erroris quẽ senex p̃dictꝰ incurrit.¬
U. Responsio de origine hereseos suꝑius cõpͥherisȩ
UI. Qͥb et causis unicuiq nr̃m aut humilis xp̃c
is̃is aut glorificatꝰ appareat.
UII. In qͦ nr̃ finis seu ꝑfecta beatitudo ꝯsistat¬

Expanded text:
axit. De reditu nostro ad abbatem Isaac et inquisitione erroris quem senex praedictus incurrit. Responsio de origine haereseos superius conprehensae. Quibus ex causis unicuique nostrum aut humilis Christus Iesus aut glorificatus appareat. In quo noster finis seu perfecta beatitudo consistat
Abbreviated transcription (Latin):
merserit: quȩ ĩmensam illam ac simpli¬
cem diuinitatis substantiã luuam̃tis no¬
stris. & humana figuratione cõpositã
ꝑtinaci ꝑu̾sitate cõntendit. Quã tam̃
si qͥs fuerit eatholicis doginatib institu¬
tus. ut gentilẽ blasphemiã decestabit᷑.¬
& ita ad illã orationis purissumã ꝑueni¬
et qualitatẽ: quȩ ñ solũ nullã diuini¬
tatis effigiẽ nec liniam̃ta corporea qd̃
dichii quoq nefas ẽ. in sua supplicatio¬
ne miscebit: s nec ullã qͥdem memori¬
ã dicli cuiꝰdã uł facti speciẽ. seu formã
cuiꝰ libet caracteris admiitet: Quib
cđor mensurã aut głificatꝰ appareat. .Ui.¬
nanq puritatis suȩ sicut suꝑiore col¬
latione prefatus sum unaquȩq mens
in oratione sua. uł erigit᷑. uł formatur.
tantũ scilicet a t̾renaꝵ ac materialiũ
rerũ contẽplatione discedens: qͣntũ eã

Expanded text:
merserit, quae immensam illam ac simplimerserit, quae immensam illam ac simplicem Divinitatis substantiam lineamentis nostris et humana figuratione compositam, pertinaci perversitate contendit. Quam tamen si quis fuerit catholicis dogmatibus institutus, ut gentilem blasphemiam detestabitur, et ita ad illam orationis purissimam perveniet qualitatem, quae non solum nullam Divinitatis effigiem, nec lineamenta corporea quod dictu quoque nefas est in sua supplicatione miscebit, sed nec ullam quidem in se memoriam dicti cujusdam vel facti speciem seu formam cujuslibet characteris admittet. CAPUT stus Jesus aut glorificatus appareat. namque puritatis suae, sicut superiore collatione praefatus sum , unaquaeque mens in oratione sua vel erigitur vel formatur; tantum scilicet a terrenarum ac materialium rerum contemplatione d
Abbreviated transcription (Latin):
positos excolebant. nc̃ quoq illã in cõ¬
p̾hensibilẽ. atq mneffabilẽ ueri lunu¬
nis maiestatẽ sub circũscriptione ali¬
tuiꝰ uuaginis existimant adorandã
nichil se tenere uł habere eredentes.
si ꝓpositã ñ habuerint imaginẽ qͣn¬
dã quã in supplicatione positi uigit᷑
int̾pellent: eãꝙ circũferant m̃te ac
pre oculis teneant semꝑ affixam. Su¬
ꝑ quoꝵ hoc errore competenter diri¬
git̃ illa sententia: & mutauerunt glo¬
riã incorruptibilis di in similitudinẽ
suã in idolũ. Qui error licet origine
Nac qua diximꝰ quordã sensib sit in¬
oletus. nichilomuinꝰ tam̃ inilloꝵ ãꝑ¬
animis qui nũꝙͣ gentili suꝑsticione pollu¬
ti sunt sub colore testimonii huiꝰ qͦ dici¬
t᷑. faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ & simi¬
litudinẽ nr̃am. imꝑitia seu rusticitate
contractus ẽ faciente: ita ut etiã heresis¬
quȩ dicit᷑ antropomorphitaꝵ sub occa¬
sione detestandę huiꝰ interp̾tationis e¬

Expanded text:
illam inconprehensibilem atque ineffabilem ueri numinis maiestatem sab circumscriptione alicuius imaginis existimant adorandam, nihil se tenere uel habere credentes, si propositam non habuerint imaginem quandam, quam in supplicatione positi iugiter interpellent eamque circumferant mente ac prae oculis teneant semper adfixam. super quorum hoe errore conpetenter dirigitur illa sententia: et mutauerunt gloriam incorruptibilis dei in similitudinem am in idolo. » Qui error, licet origine hac qua diximus quorumdam sensibus sit inolitus, nihilominus tamen in illoanimis qui nunquam gentilica superstitione polluti sunt, sub colore testimonii hujus quod dicitur: « Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; » imperitia seu rusticitate faciente contractus est, ita ut etiam haeresis Anthropomorphitarum sub occasione detestandae hujus interpretationis e
Abbreviated transcription (Latin):
uentus. De quo qͥdem licet ꝓ tenutta¬
tis nr̃ȩ mensura multa ꝓlata uideant᷑
duiq sit ꝓtracta collatio: ꝓ sublimi¬
tate tam̃ ac difficultate inateriȩ. po¬
cis admodũ credimꝰ disputatũ. Nu
scĩ ysaac sermonib stupefacti potiꝰ
quã repleti. uesꝑtuia synaxi celebra¬
ta: sopore paululũ m̾bra laxauimꝰ
pͥmoq diluculo sub placito ᷤ leniori
tractatus. iterũ reu̾suri ad nr̃a disco¬
siniꝰ ͥ tam de ꝑceptoꝵ acqͥsition

Expanded text:
uentus: de quo quidem licet pro tenuitauentus: de quo quidem licet pro tenuitatis nostrae mensura multa prolata uideantur diuque sit protracta conlatio, pro sublimitate tamen ac difficultate materiae paucis admodum credimus disputatum. His sancti Isaac sermonibus stupefacti potius quam repleti uespertina synaxi celebrata sopore paululum membra laxauimu3, primoque diluculo sab placito plenioris tractatus iterum reuersuri ad nostra discessimus tam de praeceptorum adquisition
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ñ solũ ne stes astantes nr̃is sust¬
rus uł clamorib aduocemꝰ. & oran¬
tiũ sensib obstrepamꝰ s ut ipsos qe
ininicos nr̃os qui orantib nobis ma¬
xime insidiantur. lateat nr̃ȩ pettio¬
nis intentio. Ita enĩ preceptũ illidi¬
plebimꝰ ab ea que dormit in sini tuo
custodi claustra oris tui. Ob qđ touen¬
t̾ quidem s breuit̾ est orandũ
ĩmorantib nob̾ inserere aliqͥd nr̃oe
tiũ uerũ: qͥa sacrificiũ do sp̃s cortb¬
libamina: istud sacrificiũ iusticiȩ
stud sacrificiũ ẽ laudis. Nȩ uerx̧ ac
pigues hostiȩ: usta sunt holocausto¬
mata medullata: quȩ contͥtis & hu¬
miliatis cordib offerunt᷑. Queq hac
qua diriniꝰ disciplina. & uitentione
sp̃s cribentes: efficaci poterimꝰ cantan
iurtute. Dirigat᷑ dñe oratio mea sic̃
incensũ in conspectu tuo eleuatio m¬
nuũ mneaꝵ sacrificiũ uesꝑtinũ. Ad
etiã nos oportune̾ cõmonet deuotio¬
ne ꝑsoluere horȩ ipsius ac noctis ad¬

Expanded text:
antes nostris susurris uel clamoribus auocemus et orantium sensibus obstrepamus, sed ut ipsos quoque inimicos nostros, qui orantibus nobis maxime insidiantur, lateat nostrae petitionis intentio. ita enim praeceptum illud inplebimus: ab ea, quae dormit in sinu tuo, custodi claustra oris tui. Ob quod frequenter quidem, sed breuiter est orandum, ne inmorantibus nobis inserere aliquid nostricium uerum, quia sacrificium deo spiritus contlibamina, istud sacrificium justitiae , istud sacrificium laudis , hae sunt verae ac pingues hostiae, ista sunt holocaustomata medullata , quae contritis et humiliatis cordibus offeruntur; quaeque hac qua diximus disciplina et intentione spiritus exhibentes, efficaci poterimus virtute cantare: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo: eleuatio manuum mearum sacrificium uespertinum. quod etiam nos oportuna commonet deuotione persoluere horae ipsius ac noctis ad
Abbreviated transcription (Latin):
XXIII. De mobilitate cogitationũ.¬
.xIIII. Responsio quẽ admodũ stabilitas cordis. seu
utcũq donante dño licet imꝑito di¬
gesta sint stilo. quiddã nos uiterserere
ꝑi neuĩi quendã uideatur apponere.
nariationis ipsius ordo compellit: ꝙͣ¬
quã ñ dubitẽ etiã ex hoc ipso ñ mi¬
nunã instrudionẽ suꝑ om̃ip otentis
di qͣ ĩ genesi legit᷑ imaginẽ qͥbq sim¬
pliciorib ꝯferendã : presertim cũ tan¬

Expanded text:
 De mobilitate cogitationum. Responsio, quemadmodum stabilitas cordis seu cutcumque donante deo licet inperito digesta sunt stilo, quiddam nos interserere pori naevum quemdam videatur apponere, narrationis ipsius ordo compellit: quamquam non dubitem ex hoc ipso non minimam instructionem super omnipotentis Dei, quae in Genesi legitur , imagine, quibusque simpliciorib
Abbreviated transcription (Latin):
illud ȩugłicũ p̾ceptũ diligentiꝰ ob¬
seruandũ est: ut intrantes in cubicu¬
lũ nr̃m. clauso ostio nr̃o oremꝰ patrẽ
nr̃m. Qđ a nobis ita implebit᷑. Intra
nr̃m cubiculũ supplicamꝰ  cũ ab om̃i¬
ũ cͦgitationũ siue sollicitudinũ strepi¬
tu co nrm amouentes : secreto quo¬
dãmͦ ac familiarit̾ preces nr̃as dño
reseramꝰ. & clauso oramꝰ ostio: cũ stri¬
ctis labiis. om̃iq silentio supplicamꝰ.
Non uocũ. s cordiũ scrutatori in ab¬
scondito oramꝰ: qͣnͣdo corde tantum
& intenta m̃te petitiones nr̃as soli
titionis agnoscere. De utilitate bre¬

Expanded text:
illud evangelicum praeceptum diligentius observandum est, ut intrantes in cubiculum nostrum clauso ostio nostro oremus Patrem nostrum , quod a nobis ita implebitur. Intra nostrum cubiculum supplicamus, cum ab omnium cogitationum sive sollicitudinum strepitus amouentes secreto quodammodo ac familiariter preces nostras domino reseramus. clauso oramus ostio, cum strictis labiis omnique silentio supplicamus non uocum, sed cordium scrutatori. in abscondito oramus, quando corde tantum et intenta mente petitiones nostras soli  petitionis agnoscere. propter
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando turbari.
cum apło legitime decertare. hunc¬
immundissimũ sp̃m suꝑare omni m̃tis in¬
tensione. ñ nr̃is uirib confidentes. hoc enĩ
industria humana ꝑfic̾e ñ preualet. s opi¬
tulatione dr̃ai festinemus. Tam diu namq
hoc uitio animã necesse ẽ impugnari. do¬
nec se bellum gerere supra uires suas agno¬
scat. nec labore ut studio ꝓpͥo uictoriã obti¬
nere se posse: nisi dm̃ fuerit auxilio ac ꝓte¬
ctione suffulta.

Expanded text:
aliquando turbari. cum Apostolo legitime decertare , huncimmundissimum spiritum superare omni mentis intentione, non nostris viribus confidentes hoc enim industria humana perficere non praevalet, sed opitulatione Domini festinemus. Tamdiu namque hoc vitio animam necesse est impugnari, donec se bellum gerere supra vires suas agnoscat; nec labore, vel studio proprio victoriam obtinere se posse, nisi Domini fuerit auxilio ac protectione suffulta.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uas electionis p̃cipiat. Om̃is inqui tira
et indignatio. et clamor et blasphemia tol¬
lat᷑ a nobis cum om̃i malicia. Cum dicit õis
ira collat᷑ a uobis. nullã pęnitus uelut ne
cessariã et utllẽ nobis excipit. Delinquentẽ¬
q frẽm si necesse est ita eurare festinet. it
dũ medelã leuiori forsitan febricula labo¬
ranti ꝓcurat inferre. ñ semetipsum tetrio¬
re in orbo e ecitatis inuoluat. Oportet ñaq
illũ qui alt̾ius uulneri mederi cupit. om̃i
languoris morbo alientim sanumq subsi¬
ftere. ne ulud eũgłicum dicatur ei. medi¬
ce pͥus cura te ipsum. ac uidens festucam
in oculo fr̃ĩs sui. trabem in oculo suo non
oculo fr̃is sui. qui trabẽ furoris gestat in
oculo suo: q ualibet ex causa iracun cuȩ
motus efferuens excecat oculos cordis. E et
acumini uisuum extcialẽ ualidioris
inorbi ingerens trabẽ. solem iusticiȩ ñ
sinit intueri. Nichil int̾ est. utrũ aurea

Expanded text:
sibi uas electionis praecipiat: omnis, inquit, ira sibi uas electionis praecipiat: omnis, inquit, ira et indignatio et clamor et blasphemia tollatur a uobis eum omni malitia cum dicit: omnis ira tollatur a em nobis excepit, delinquentemque fratrem, si necesse est, ita curare festinet, ut, dum medellam leuiore forsitan febricula laboranti procurat inferre, non semet ipsum iratus taetriore morbo caecitatis inuoluat oportet namque illum, qui alterius uulneri mederi cupit, omni languoris morbo alienum sanumque subsistere, ne illud euangelicum dicatur ei: medice, prius cura te ipsum ac uidens fistucam in oculo fratris sui trabem in oculo suo non oculo fratris sui, qui trabem furoris gestat in oculo suo? Qualibet ex causa iracundiae motus efferuens excaecat oculos cordis et acumini uisuum exitialem ualidioris morbi ingerens trabem solem iustitiae non sinit intueri. nihil interest, utrum aurea
Abbreviated transcription (Latin):
na natura quos incignari nouit. et ueret᷑
offondere. ut in n̾nullis equissimis iudicib
solet ab his qui ab aliquo reatu sus consci¬
entiȩ remordent᷑. ipa ultrix timeri. ñ scił
QSin animis eorũ qui iuste iudicaturi st̃
ꝑturbatio consistat. s qd̾ ita metuentib
quantalibet anun fuerit mansuetudine
ac lenitate ꝓlata. ab his qui ꝓ suo merito
plectendi sunt. furor grauis. et ira seuissi¬
ma iudicatur.
ongum est. nec p̃sentis oꝑis si uolueri¬
ius om̃ia. quȩ de deo humana significa¬
tione figuralit in scͥpturis dicta sunt expla¬
nare. Hec ad p̃sentẽ necessitatẽ quȩ contra
furoris uitium ꝑtinebant dixisse sufficiat.
ut nullus exindde sibimet occasionẽ morbi
mortisq ꝑpetue ꝑ ignorantiã trahat. unde
scitas et unmortalis uite salutisq remedia
c̃ quirunt᷑¬
legitime cupiens decertare. ab om̃i irȩ furo¬
ris q incio alienus existat. et aucliat quid

Expanded text:
na natura, quos indignari nouit, et ueretur na natura, quos indignari nouit, et ueretur offendere: ut in nonnullis aequissimis iudicibus solet ab his, qui aliquo reatu suae conscientiae remordentur, ira ultrix timeri, non scilicet quod haec in animis eorum qui iuste iudicaturi sunt perturbatio consistat, sed quod ita metuentibusquantalibet animi fuerit mansuetudine ac lenitate prolata, ab his, qui pro suo merito poena plectendi sunt, furor grauis et ira saeuissima iudicatur. longum est nec praesentis operis, si uoluerimus omnia quae de deo humana significatione figuraliter in scripturis dicta sunt explanare. haec ad praesentem necessitatem, quae contra furoris uitium pertinebant, dixisse sufficiat, ut nullus exinde sibimet occasionem morbi mortisque perpetuae per ignorantiam trahat, unde sanctitas et inmortalitas uitae salutisque remedia conquiruntlegitime cupiens decertare ab omni irae furorisque uitio alienus exsistat, et audiat quid
Abbreviated transcription (Latin):
rencia ue sunt. seu cogitant᷑ lateat scire psᷤ¬
simus. manuũ nuncupatione ꝓudentiã
et oꝑationẽ qua om̃ium ipse sit ereator et
concitor fentiamꝰ. brachium quoq uirtu¬
tis et gubernatiõis eius insignia qua eunc¬
ta suftentat. mocł̾at᷑ ac regit. Et ut de cȩt̾is
taceamis canicies capitis quid aliudͥ quã
longeuitatẽ clĩtatis. et antiquitatẽ signifi¬
cat. quasine ullo pͥncipio est. et om̃ia tepo¬
pora et creaturas excedit uniu̾sas: Ita get
de iradĩ ut furore cum legimꝰ ñ ainai¬
ꝑturbatiõis. s digne de deo qui om̃i ꝑtur¬
batione alienus est sentire clebemus. scilic̃
quo ꝑ hec eum iudicẽ et ultorẽ om̃iũ que
inique gerunt᷑ in hoc mundo possimꝰ adũ¬
tere. et retributorẽ t̾ribilẽ actiuium nr̃orũ
his ũborum significatiõib formidantes. con
tra illius uoluntatẽ timeamus quicqͣra ad¬
mittere. Iuos etenum timere nouit huma¬

Expanded text:
rendaue sunt seu cogitantur lateat, scire posrendaue sunt seu cogitantur lateat, scire possimus. manuum nuncupatione prouidentiam et operationem, qua omnium ipse sit creator et conditor, sentiamus. brachium quoque uirtutis et gubernationis eius insignia, qua cuncta sustentat, moderatur ar regit, et ut de ceteris taceam, canities capitis quid aliud quam longaeuitatem deitatis et antiquitatem significat, qua sine ullo principio est et ante omnia tempora creaturas excedit uniuersas? ita igitur et de ira dei uel furore cum legimus, nperturbationis, sed digne Deo, qui ab omni perturbatione alienus est, sentire debemus; scilicet quo per haec eum judicem et ultorem omnium quae inique geruntur in hoc mundo possimus advertere, et retributorem terribilem actuum nostrorum his verborum significationibus formidantes, contra illius uoluntatem quicquam timeamus admittere. illos etenim timere consueuit huma
Abbreviated transcription (Latin):
de homine figurati et composito desc̾¬
bunt᷑. capaus scilicet. capite et na¬
rib oculis ac facie. manib et brachio. di¬
gitis. utero. pedibq quȩ omĩa secłm uilẽ
litt̾e sonum si uoluerimꝰ admitt̾e. dm̃ li¬
niam̃tis m̃ebrorũ. et corporea figura cõpo
sacrilegio possunt intelligi suꝑ eo qui in¬
iuisibilis. meffabilis. incomybensibilis. in¬
estimabilis. simplex et incõpositꝰ scãrum
scͥpt᷑arũ auctoritate definitur. ita ne furo¬
ris quidẽ et ire ꝑturbatio. illi indemutabi¬
li uat᷑e sine ingenti blasphemia poterit
coaptari. Nam huiuscemoti significatioe
mẽbrorũ. diuinas efficientias dei. et imm̃¬
sas oꝑationes eius sentire debemus. que
nobis nisi ꝑ hȩc usitata uocabula mem¬
brorũ nequeunt intimari. utputa signi¬
featione oris collocutiones euis. que in ar¬
ce qua uniu̾sa ꝑlustrat ac ꝑspicit. et qͦd
nichil eum ex his que a nobis gerunt᷑ ge¬

Expanded text:
de homine figurali et conposito descrde homine figurali et conposito describuntur, capillis scilicet, capite et naribus, oculis ac facie, manibus et brachio, digitis, utero pedibusque. quae omnia secundum uilem litterae sonum si uoluerimus admittere, deum liniamentis membrorum et corporea figura conpossacrilegio possunt intellegi super eo, qui inuisibilis, ineffabilis, inconprehensibilis, inaestimabilis, simplex et inconpositus sanctarum scripturarum auctoritate definitur, ita ne furoris quidem et irae perturbatio illi indemutabili naturae sine ingenti blasphemia poterit coaptari. nam huiuscemodi significatione membrorum diuinas efficientias dei et inmensas operationes eius sentire debemus, quae nobis nisi per haec usitata membrorum uocabula nequeunt intimari. ut puta significatione oris conlocutionem eius, quae in arciae, qua uniuersa perlustrat ac perspicit, et quod nihil eum ex his quae  nobis geruntur ge
Abbreviated transcription (Latin):
tuo argias me neq in ira tua corripias
me. ñ intelligentes qd̾ dum hominib &¬
casionẽ pestiferi uitu uolunt conoedere
imm̃sitati diuinȩ ac fonti totius purita¬
tis inuiriã carnalis passiõis admiseent.
Si enĩ hec cũ dicunt᷑ de deo carnali et
pingui sensu secłm litt̾e significationem
accipienda sunt. gͦ et dormit cum dict᷑
exurge quare obdormis dñe. dde quo ali¬
bi dr̃ ecce ñ dormitabit neq cdormiet qͥ
custodit isrł. et stat ac seclet cum dicit.
celum inͥ sedes est. t̾ra aũ scabellum pedũ
meoꝵ. qui metit᷑ cęlum palmo. et t̾rã pu
gillo concludit. et crapulat᷑ a uiuo eum dr̃
et erurrexit sicut dormiens dñs. tamqͣm
potens crapulatꝰ auino. qui solus habet
immortalitatẽ. et lucẽ habitat in accessibilẽ
ut p̃t̾ mittã ignorationẽ. et obliuionẽ que
de ipso legunus in scpturis scĩs frequent
inserta. deinde i iniam̃ta mẽbrorũ. quȩ tãq̃

Expanded text:
tuo arguas me, neque in ira tua corripias tuo arguas me, neque in ira tua corripias me, non intellegentes, quod, dum hominibus occasionem pestiferi uitii uolunt concedere, inmensitati diuinae ac fonti totius puritatis iniuriam carnalis passionis admisceant. Si enim haec, cum dicuntur de deo, carnali et pingui secundum litteram significatione percipienda sunt, ergo et dormit, cum dicitur: exsurge, quare obdormis domine? de quo dicitur: ecce non dormitabit neque obdormiet, qui custodit Israhel, et stat ac sedet, cum dicit: caelum mihi sedes est, terra autem scabillum pedum meorum, qui metitur caelum palmo, et terram suo pugillo concludit, et crapulatur uino, cum dicitur: et exsurrexit sicut dormiens dominus, sicut potens crapulatus a uino, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat inaccessibilem: ut praeteream ignorationem et obliuionem, quae de ipso legimus in scripturis sanctis frequenter inserta, deinde liniamenta membrorum, quae tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. que etiã uiris scłi huiꝰ solet familia¬
ris existere. nullo mͦ possidere pot̾imꝰ: licet
nobiles et honesti nacalium p̃rogatiua
putemur. q uir iracundus inhonestus est.
Consilu aũ maturitatẽ nullatenꝰ ualebimꝰ
obtinere qͣmus graues et scientia sũma
p̃diti uideamur. quia uir ĩracundus agit
sine consilio.S nec quieti ẽẽ ꝑturbatioĩb
noriis. nec pot̾imꝰ carere peccatis. tã et si
nequaqͣm nobis inquietudines ab alus in¬
ferantur. quia uir animosus parit rixas.
uir aũ iracundus effodit pecc̃a.
morbum ita excusare temptantes. ut
eum detestabiliore int̾p̃tatiõe scͥpturarum
extenuare gestirent. dicentes non ẽẽ nori¬
um si delinquentib fr̃ib irascam᷑. siquidẽ
ipse ds̃ contra eos qui eum ut seire nolunt
uł scientes concemnnt furere atq irascidi¬
cat᷑. ut ibi iratꝰ ẽ furoꝵ dñs in ppłm sium.
ut cum orat ꝓpsia dicens. dñe ne in furore

Expanded text:
tatem, quae etiam uiris saeculi huius solet familiatatem, quae etiam uiris saeculi huius solet familiaris exsistere, nullo modo possidere poterimus, licet nobiles et honesti natalium praerogatiua putemur, quia uir iracundus inhonestus est. consilii etiam maturitatem nullatenus ualebimus obtinere, quamuis graues et scientia summa praediti uideamur, quia iracundus agit sine consilio, sed nec quieti esse a perturbationibus noxiis, nec poterimus carere peccatis, tametsi nequaquam nobis inquietudines ab aliis inferantur, quia uir animosus parit rixas, uir autem iracundus effodit peccata. iosissimum morbum ita excusare temptantes, ut eum detestabiliore interpretatione scripturarum extenuare gestirent, dicentes non esse noxium, si delinquentibus fratribus irascamur, siquidem ipse deus contra eos, qui eum uel scire nolunt uel scientes contemnunt, furere atque irasci dicatur, ut ibi: et iratus est furore dominus in populum suum, uel cum orat propheta dicens: domine, ne in furore
Abbreviated transcription (Latin):
mortiferũ uirus de recessib aie nr̃e
fundit᷑ est eruendũ. Hoc enim in cordib
nr̃is insidente. et oculũ m̃tis noxiis tenebrs
obcecante: nec iulicium recte discretionis
ad quirere. nec honeste contemplatiõis intu¬
itũ. nec maturitat̾e consilui possidere. nec
uitȩ participes. nec iusticie tenaces. s ne
sp̃alis quidẽ ac ueri luminis capaces pot̾i¬
mus existere quia turbatꝰ ẽ inquit p̃ ira o¬
culus m̃s. Nec sapientie participes effici.
tam et si sapientes om̃iũ ꝓminciari opini¬
one uideamir: quia ira in suui insipien¬
tiũ requiescit. S ne uitã quidẽ immortali¬
tatis consequi pot̾imus. qũauis prudentes
uideam᷑ diffinitione hominũ iudicari. qr
ira ꝑdit etiã prudentes. Nec iusticie mo¬
deramina ꝑspicaci discretione cordis uale¬
bimus obtinere. licet ꝑfecti sc̃iq curctorũ
opinionib estimem᷑ quia ira uiri iusticiã
cdĩ ñ oꝑatur. Ipsã quoq honestatis graui¬

Expanded text:
mortiferum virus de recessibus animae nostrae funditus eruendum. Hac enim in cordibus nostris insidente, et oculum mentis noxiis tenebris obcaecante, nec judicium rectae discretionis acquirere, nec honestae contemplationis intuitum, nec maturitatem consilii possidere, nec vitae participes, nec justitiae tenaces, sed ne spiritalis quidem ac veri luminis capaces poterimus existere, quia turbatus est, inquit, prae ira oculus meus . Nec sapientiae participes effici, tametsi sapientes omnium pronuntiari opinione videamur, quia ira in sinu insipientium requiescit . Sed ne vitam quidem immortalitatis consequi poterimus, quamvis pruideamur definitione hominum iudicari, quia ira perdit etiam prudentes. nec iustitiae moderamina perspicaci discretione cordis ualebimus obtinere, licet perfecti sanctique cunctorum opinationibus aestimemur, quia ira uiri iustitiam dei non operatur. ipsam quoque honestatis graui
Abbreviated transcription (Latin):
chael pͥnceps magnꝰ. qͥ stat ꝓ filiis ppłi
tiri. Legimꝰ gͦ grecoꝵ qͦq principẽ si¬
milit̾ aliũ nuncupari: qui utiq fa¬
uens genti sibi subditȩ tam ppło isrłi
quã nationi ꝑsarũ. uidebat᷑ adu̾sarius.
Ex quo liquido ꝑuidet᷑. qd̾ discordias
gentiũ. & ꝯflictus. ac simultates quas
gerunt: etiã contͣ se aduerse exerce¬
ant potestates: & illaꝵ uł uictoa gau¬
deant: uł minutione crucient᷑: & ob
hoc ñ possitit inter se ẽẽ dĩscordes.¬

Expanded text:
chael princeps magnus, qui stat pro : filiis populi tui. legimus ergo Graecorum quoque principem similiter alium nuncupari, qui utique fauens genti sibi subditae tam populo Israheli quam nationi Persarum uidebatur aduersus. ex quo liquido peruidetur, quod discordias gentium et conflictus ac simultates, quas gerunt, etiam contra se aduersae exerceant potestates et illarum uel uictoria gaudeant uel deminutione crucientur et ob hoc non possint inter se esse concordes,
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis intentionib etiã inuitos nos non¬
petunt: etiã contͣ se inuicẽ eos affe¬
ctare certissimũ ẽ. Nam discordias atty
fesso certamine. similit exercere non
desinunt. Quod etiã in uisione dani¬
elis ꝓpħȩ manifestissime legimꝰ figura¬
tũ. angelo gabriele ita narrante. No¬
li timere daniel: qͥa ex die pͥmo quo
apposuisti cor tuũ ad intelligendum
ut te affligeres. in conspectu dñi di tui.
exaudita sunt uerba tua. & ego ueni
ꝓpt̾ sermones tuos. Princeps aũt reg

Expanded text:
coeptis intentionibus etiam invitissimos noncoeptis intentionibus etiam invitissimos nonpetunt, etiam contra se invicem ipsos affectare certissimum est. Nam discordias atque fesso certamine similiter exercere non desinunt. Quod etiam in visione Danielis prophetae manifestissime legimus figuratum, angelo Gabriele ita narrante: Noli timere, Daniel, quia ex die primo quo posuisti cor tuum ad intelligendum, ut te affligeres in conspectu Dei tui, exaudita sunt verba tua, et ego veni propter sermones tuos. Princeps