comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus. elationis tela cõfoderent: qd̵ con stabat certe q unrla¬
ta uulnera ñ uicissent. Reqͥrendus nimirũ fuit homo cuiꝰ debu¬
iss cõparatione suꝑari. Sed quid qd de eo uoce dñi dr̃. udisti
one poterat uinci: de qͦ attestante. dr̃. qi nulliꝰ hominis cõpa¬
ratione possit equari: Quid itaq agendũ ẽ. nͥ ut ex ꝑsona sua
ipse dñs suas illi uirtutes narrit et dicat ei. nũqͥd ꝓducis luci¬
ferum in tempore suo: ⁊ uesꝑum suꝑ filios t̃rȩ consurgere facisi
& iterũ. Nũqͥd aꝑte. tͥ st̃ porte mortis: ⁊ ostia teneb̾sa uidisti: uł¬
cat ꝙ ista non potest. quatinꝰ uir qͥ tam imm̃sis uirtutib creui
i nulli hominis exemplo uincit᷑. ne extolli debeat dei cõparariõe
suꝑetur. Sed o quam potententer erigitur: qui tam sulmmũ s
miliat᷑. O quanta ẽ hominis uictoria: ex dei cõparatione ꝑdidis¬

Expanded text:
tus elationis tela confoderent, quod constabat certe quia et illatus elationis tela confoderent, quod constabat certe quia et illata vulnera non vicissent. Requirendus nimirum fuit homo cujus debuisset comparatione superari. Sed quid est quod de eo voce Domini dicione poterat vinci, de quo Deo attestante dicitur quia nullius hominis comparatione possit aequari? Quid itaque agendum est, nisi ut ex persona sua 892 ipse Dominus suas illi virtutes narret, et dicat ei: Nunquid producis luciferum in tempore suo, et vesperum super filios terrae consurgere facis? Et iterum: Nucat quia ista non potest, quatenus vir qui tam immensis virtutibus crevit, et nullius hominis exemplo vincitur, ne extolli debeat, Dei comparatione superetur. Sed o quam potenter erigitur qui tam sublimiter humiliatur! O quanta est hominis victoria, ex Dei comparatione perdidis
Abbreviated transcription (Latin):
pignoꝵ. post uulnera corporis. post uerba malesua
epͥta xtit iacula tot doloꝵ. de tanta uirte constantie lau¬
land iudice beatꝰ iob fuerat: s si iam de p̃senti scł̃o ẽẽt euo¬
candꝰ. At postꝗ̃ hic adhuc dupplitia recepturꝰ ẽ. postꝗͣ saluti pris¬
tine restituit᷑. ut reb redditis diutiꝰ utat᷑. ne. ꝑ elationis gladi¬
um ipsa illũ sua uictoria sternat: debet om̃pc ds̃ increpare
ꝑ distͥctam iusticiã. quẽ seruat ad uitã. Quid enĩ plexũq pei
animã. quã conscia uirtus int̃ficit: quȩ illã dũ consideratiõe
sua inflat. a plenitudine ueritatis euacuat: ⁊ dũ se ad ꝑcipi¬
enda p̃mia susficere suggerit. eã a meliorationis intentione.
dustẽdit. Iustus gͥ iob ante flagella extitit. ẜ. iustior post fla
tilii. ex ꝑcussione ꝓ¬
castigatione ꝑcusus. Sed humiliandꝰ erat iste. qͥ ꝓstratꝰ ulceribus.
sic uirtutib stabat. humiliandꝰ erat. ne tam robustissim ĩ pec¬

Expanded text:
m, post vulnera corporis, post verba male suacepta fortiter jacula tot dolorum, de tanta virtute constantiae laudandus a judice beatus Job fuerat, si jam de praesenti saeculo esset evocandus. At postquam hic adhuc duplicia recepturus est, postquam saluti pristinae restituitur, ut rebus redditis diutius utatur, ne per elationis gladium ipsa illum sua victoria sternat, debet omnipotens Deus increpare per districtam justitiam quem servat ad vitam. Quid enim pejus plerumque animam quam conscia virtus interficit? Quae illam dum consideratione sua inflat, a plenitudine veritatis evacuat; et dum se ad percipienda praemia sufficere suggerit, eam a meliorationis intentione distendit. Justus igitur Job ante flagella exstitit, sed justior post flagtilis ex percussione proori castigatione percussus. Sed humiliandus erat iste qui, prostratus ulceribus, sic virtutibus stabat. Humiliandus erat, ne tam robustissimum pec
Abbreviated transcription (Latin):
se lucere p̃ ceteris estimant. mn se lumine ueritatis pͥuant. Si gͥ ue
racit᷑ sapientes ẽẽ. atq ipsã sapientiã contẽplari appetimꝰ: stultos

Expanded text:
se lucere prae caeteris aestimant, inde se lumine veritatis privant. Si igitur se lucere prae caeteris aestimant, inde se lumine veritatis privant. Si igitur veraciter sapientes esse atque ipsam sap
Abbreviated transcription (Latin):
magna dd circũspectione. ddep̃hendit: mira uirtutȩ suꝑanit. Qiuia
enĩ de semetipso intꝰ humilia sentiens. honorẽ exteriꝰ ñ querit. msi¬
nuat dicens. Ludã.: ⁊ uilior fiam. E ꝙ ꝑ hoc qd̵ uilẽ se exteriꝰ p̃buit
neqͥquã interiꝰ intumescit: adiung̃ Eroq humił in ocłis meis.: de si
dicat. Qualẽ me exteriꝰ despitiens exhibeo: talẽ me .i interiꝰ attendo
Quid gͦ acturi st̃ qͦs doctrina eleuat. si dd ex carne sua uentur̃ redẽ¬
ptorem nouerat. eiꝰ gaudia ꝓpħando nuntiabat: ⁊ tam̃ in semetip¬
so ceruicẽ cordis ualida discretionis calce depͥmebat dicens. eroq h¬
cum sapientia non posse. qͥ sibi sapientes uidentur: ꝑ tanto ab
eiꝰ luce. longe. st̃. qͣnto apd̾ semetipsos humiles ñ st̃: ꝙ in eoꝵ ĩnti¬
bus dũ tumor elationis cres . aciẽ contẽplationis claudit. ⁊unde

Expanded text:
magna David circumspectione deprehendit, mira virtute superavit: quia magna David circumspectione deprehendit, mira virtute superavit: quia enim de semeptiso intus humilia sentiens, honorem exterius non quaerit, insinuat dicens: Ludam, et vilior fiam. Et quia per hoc quod vilem se exterius praebuit, nequaquam interius intumescit, adjungit: Eroque humilis in oculis medicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me et interius attendo. Quid ergo acturi sunt quos doctrina elevat, si David ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, et tamen in semetipso cervicem cordis valida discretionis calce deprimebat, dicens: Eroque hsapientiam non possunt qui sibi sapientes videntur, quia tanto ab ejus luce longe sunt, quanto apud semetipsos humiles non sunt, quia in eorum mentibus dum tumor elationis crescit, aciem contemplationis claudit; et unde
Abbreviated transcription (Latin):
ut accepta uitꝰ. qũ m usu tͣnsitoriȩ laud̃ ad sumit᷑: q uitio militat. uir¬
tus non sit. Quia enĩ origo urtutis humilitas ẽs illa in nob̾ urtus
ueracit᷑ plluat. quȩ in radice. ꝓpͥa. id ẽ in humilitate ꝑdurat. A qua
nimir̃ si abscidit᷑ arescit: qͥ uiuficantẽ se in iitimis humorẽ caritatis

Expanded text:
ut accepta virtus, dum in usu transitoriae laudis assumitur, quia vitio militat, virut accepta virtus, dum in usu transitoriae laudis assumitur, quia vitio militat, virtus non sit. Quia enim origo virtutis humilitas est, illa nobis veraciter pullulat, quae in radice propria, id est humilitate, perdurat. A qua nimirum si absciditur, arescit, quia vivificantem se in infimis humorem charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
mens appetit. mclinamui: quib ꝑceptis ita uti anim siẽ tereld
uitiis potest. Pex terrenas namq diuuitias. alii in gorie ong¬
tatione suꝑbrunt: alii erga ꝓxe̾moꝵ indigentiã ministeria piet¬
tis oꝑant᷑. Cũ ꝑ d̾octͥnam g atq ꝓpħetiã laus exterior querit᷑. qͣ¬
si ꝑ corporales diuitias t̃renȩ głe culm̃ ambit᷑. Cũ uͦ ddoctrma
atꝙ ꝓpħica lucrandis animab impendit᷑. quasi acceptȩ diuitiȩ. ege¬
nis fratrib dilabunt᷑. Quia gͦ sepe ꝑ ipsa dona. que se ꝑcipere ex¬
ultat. ã manu cdantis. incautus animus elongat. iugillanti ꝓuisione
curandũ ẽ: utꝰ priꝰ subigant᷑ uitia.⁊ post sub circũ inspectione dona
teneant᷑ slam si m eis mens incaute se deserit. non ꝑ hec ad uita sub¬
uehit᷑: s quasi ꝓ anteactis laborib remunerata repbat᷑. Uñ fit etiã

Expanded text:
mens appetit inclinamus. Quibus perceptis ita uti animus sicut terrenis mens appetit inclinamus. Quibus perceptis ita uti animus sicut terrenis divitiis potest. Per terrenas namque divitias alii in gloriae ostentatione superbiunt, alii erga proximorum indigentiam ministeria pietatis operantur. Cum per doctrinam igitur atque prophetiam laus exterior quaeritur, quasi per corporales divitias ter prophetia lucrandis animabus impeditur, quasi acceptae divitiae egenis fratribus largiuntur. Quia ergo saepe per ipsa quae percipit, exsultat, a manu dantis incautus animus elongat, vigilanti provisione curandum est ut prius subigantur vitia, et post sub circumspectione dona teneantur. Nam si in eis mens incaute se deserit, non per haec ad vitam provehitur, sed quasi pro ante actis laboribus remunerata reprobatur. Unde fit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ p̃cones fiunt: qr dũ ea quȩ agere respuunt. p̃dicantes insinu¬
ant. suis se uocib dãpnatos clamant. Contͣ qͦs bene ꝑ psalmistam
dr̃. Eonuersi st̃ in arcũ ꝑuersũ. Arcꝰ qͥppe ꝑuersus ipsũ a qͦ intendit᷑ ꝑ¬
cutit. In dictis aut̃ siuis arrogantium linguae arcui ꝑuerso st̃ simles.
qr dũ contͣ elationẽ uerba fatiunt. in suis auctorib sagitas figunt.
Uñ sũma cura ꝓuidendũ ẽine accepta sapientia cũ iguora ntiȩ te¬
nebras illuminat. lum̃ humilitatis tollat: liam sapientia ẽẽ nequeat.
quȩ ⁊ si uirtutȩ. locutionis fulgeat. elationis tam̃ uelamine cor loquẽ
sũma st̃. spes. fides. caritas: qi cũ ueracit habent᷑. in malo inflecti ñ
quȩ ita int̃ utrũq st̃ posita: ut aliqͣndo ꝑ hȩc sola ẽt̃na patͥa. aliqͣn¬
do ũ gła t̾rena reqͥrat᷑. Medias g has uretutes dicim̃. qͣs ad qͦscũque

Expanded text:
omodo praecones fiunt, quia dum ea quae agere respuunt praedicantes insinuomodo praecones fiunt, quia dum ea quae agere respuunt praedicantes insinuant, suis 888 se vocibus damnatos clamant. Contra quos bene per Psalmistam dicitur: Conversi sunt in arcum perversum . Arcus quippe perversus ipsum a quo intenditur percutit. In dictis autem suis arrogantium linguae arcui perverso sunt similes, quia dum contra elationem verba faciunt in suis auctoribus sagittas figunt. Unde summa cura providendum est ne accepta sapientia, cum ignorantiae tenebras illuminat, lumen humilitatis tollat, et jam sapientia esse nequeat. Quae etsi virtute locutionis fulgeat, elationis tamen velamine cor loquentsumma sunt, fides, spes, charitas. Quae cum veraciter habentur, in malum inflecti non t posita, ut aliquando per haec sola aeterna patria, aliquando vero gloria terrena requiratur. Medias ergo has virtutes dicimus, quas ad quodcunque
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Magnus qͥppe ẽ fortitudine. qi fortẽ aduersariũ suꝑat:
i de donio illiꝰ uasa contumelie auferens: in miscđiȩ uasa ꝑmu¬
tat. Maguꝰ iuditio: qr ⁊ si hic electos suos ꝑ aduersa depͥmit. eos
aut̃ subdit᷑. ⁊ enarrari ñ potest. Qui enĩ sentiri digne ñ ualet:
qͣntomiinꝰ dici: sed meliꝰ hunc uicũq dicimꝰ: si sub consideratio¬
nis eiꝰ formidine ad mirando taceamꝰ. Seqͥt᷑. Ideo timebunt eũ u
loco helui uros. eos qͥ ad intelligentiã st̃ fortes appellat. Et no¬
tandũ qd̵ ñ ait. ⁊ ñ audebt̃ contẽplari sapientes. s qͥ sibi ẽẽ uiden¬
tͣ sapientes: qͥb uidelicet uerb̃ peritos qͥdẽ. s arrogantes insinuat.
Helui gͦ dũ multa fortit᷑ sentit: in locutionis sue fine se tetigit.
uiri namq arrogantes ⁊ docꝰti. cũ recꝰte ñ uuunt. s tam̃ recte di¬
cere doctrinȩ: mmpulsionib cõpelluit᷑. ipsi dãpnationis suȩ aliqͦ¬

Expanded text:
potest. Magnus quippe est fortitudine, quia fortem adversarium superat, et de domo illius vasa contumeliae auferens in misericordiae vasa permutat. Magnus judicio, quia etsi hic electos suos per adversa deprimit, eos autem subditur: Et enarrari non potest. Qui enim sentiri digne non valet, quanto minus dici? Sed melius hunc utcunque dicimus, si sub considerationis ejus formidine admirando taceamus. Sequitur: CAPUloco Eliu viros eos qui ad intelligentiam sunt fortes appellat. Et notandum quod non ait: Et non audebunt contemplari sapientes; sed, Qui sibi videntur esse sapientes. Quibus videlicet verbis peritos quidem, sed arrogantes insinuat. Eliu ergo dum multa fortiter sentit, in locutionis suae fine se tetigit. Viri namque arrogantes et docti cum recte non vivunt, sed tamen recta dicere doctrinae impulsionibus compelluntur, ipsi damnationis suae aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ti corpori. dũ exalantes mẽhroꝵ poros contegunt. emanante
ab intimis calorẽ p̃munt. qͦ nimirũ calore hȩc eacdẽ uestim̃ta
calefiunt: s calefacta. calorẽ quẽ. acceꝑint. retinendo ad corpꝰ
reddunt. Quid gͦ ꝑ uestim̃ta uiuenti corpori adherentia: nͥ dis¬
cipłoꝵ uuita. magͥistris bene uiuentib conuncta signat᷑ : quȩ qͣsi
ꝑ poros calorẽ accipit: q ad amorẽ dei ⁊ exẽplo actionis :⁊ m¬
pulsu exortationis ignescit. Quȩ uelud frigus ꝓpͥũ respuit. dũ ã
pristina iniqͥtate discedit. calorẽ quẽ accipit retinet: q in eo quẽ
ꝑ p̃dicam̃ta sũpserit feruore conualescit. Doctores aut̃ sc̃i. dũ au¬
ditores suos in amore dei ꝓficere sentiunt: ipsi ampliꝰ in doctri¬
ne uirtutȩ feruescunt. Et qi eos ad sũma marddescere ⁊⁊ feruere
conspitiunt: ad p̃dicanda bona olestis pat̾e ualidiꝰ succendunt᷑.¬

Expanded text:
ti corpori, dum exhalantes membrorum poros contegunt, emanantem ti corpori, dum exhalantes membrorum poros contegunt, emanantem ab intimis calorem premunt, quo nimirum calore haec eadem vestimenta calefiunt, sed calefacta calorem quem acceperint retinendo ad corpus reddunt. Quid ergo per vestimenta viventi corpori adhaerentia nisi discipulorum vita magistris bene viventibus conjuncta signatur? Quae quasi per poros calorem accipit, quia ad amorem Dei et exemplo actionis et impulsu exhortationis ignescit. Quae velut frigus proprium expellit, dum a pristina iniquitate discedit; calorem quem accepit retinet, quia in eo quem praedicando sumpserit fervore convalescit. Doctores autem sancti dum auditores suos in amorem Dei proficere sentiunt, ipsi amplius in doctrinae virtute fervescunt; et quia eos ad summa inardescere et fervescere conspiciunt, ad p
Abbreviated transcription (Latin):
q dũ tangit᷑. ab miqͥtatis suȩ torpore libat᷑. Uñ bene n canticis
canticoꝵ dr̃. Surge aqͥlo ⁊ ueni aust̃. pfla ortũ meũ : i fluent aro
ie idu. aquilo enĩ iubetur ut surgat: ut nimirũ his qui mor¬
ialiũ corda restringit. aduersariꝰ sp̃c fugiat. auster enĩ uenit.
i ortũ ꝑflat. ut eiꝰ aromata diffluant: qi ꝑ aduentũ scĩ sp̃c dũ
mens hominũ replet᷑. ex ea mox oꝑimo uirtutũ asꝑgit᷑. ut iure
iam scõꝵ lingua. quasi ortus austro ꝑflatus dicat. xp̃i bonꝰ otlor
q hi qui ei ꝑ fidẽ mhẽrent. feruentib caritatis studiis mardes¬
cunt. dũ eoꝵ mens sci sp̃c afflatu ꝑfundit᷑. Qd̾ qͥdẽ ⁊ de eõdem
beato iob nichil obstat intellegi: q sic hȩc generalit̃ in scã eccła
dicimꝰ. ut tam̃ ꝑ m̃bra eiꝰ singula spetialit teneamꝰ & nusqͥsq e
nĩ qͥ recte uiuit. atq hoc ⁊ alios docere consueuit: quasi tot ues¬
uestim̃toꝵ ẽ. ut ꝑ semetipsa calere ñ possint: s adiuincta uiuen¬

Expanded text:
anticis canticorum dicitur: Surge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et fluant aromata illius . Aquilo enim jubetur ut surgat, ut nimirum is qui mortalium corda restringit adversarius spiritus fugiat. Auster enim venit et hortum perflat, ut ejus aromata diffluant, quia per adventum sancti Spiritus, dum mens hominum repletur, ex ea mox opinio virtutum aspergitur, ut jure jam sanctorum lingua quasi hortus Austro perflatus dicat: Christi bonus odquia hi qui ei per fidem inhaerent, ferventibus charitatis studiis inardescunt, dum eorum mens sancti Spiritus afflatu perfunditur. Quod quidem et de eodem beato Job nihil obstat intelligi, quia sic haec generaliter in sancta Ecclesia dicimus, ut tamen per membra ejus sinim qui recte vivit, atque hoc et alios docere consuevit, quasi tot vesvestimentorum est ut per semetipsa calere non possint, sed adjuncta viven
Abbreviated transcription (Latin):
pat: ipsa nob̃ historia sacri eloquii ostendit. Scriptũ qͥppe ẽ. Cor¬
neliꝰ centurio cohortis quȩ qr italica religiosus: ⁊ timens dm̃. cum
om̃i domo sua. faciens elemosinas multas plebi. ⁊ d̾ep̃cans dm̃ sẽꝑ:

Expanded text:
pat, ipsa nobis historia sacri eloquii ostendit. Scriptum quippe est: Corpat, ipsa nobis historia sacri eloquii ostendit. Scriptum quippe est: Cornelius centurio cohortis quae dicitur Italica, religiosus et timens Deum, cum om
Abbreviated transcription (Latin):
tra recte ꝑ ysaiã dñs dic̃. Dicã aqͥloni da: ⁊ austeo. noli ꝓhibere.
Sic̃ enĩ ꝑ aqͥlonẽ gentilitas. sic ꝑ austrũ iudea signat᷑. quȩ qͣsi me¬
ridiano sole incaluit: q redẽptore in carne apparente. feruorẽ
fidei pͥma suscep̃. Aqͥloni gͦ dr̃ da: cũ offerre. deo sue fidei mune¬
ra gentilitas imꝑat᷑. Aust̃ aut̃ iubet᷑ ne ꝓhibeat: ꝙ hebreis in fide
consistentib p̃cipit᷑. ne uitã gentiũ repellendo condẽpnentsnde
hic qͦq qͥ dictũ ẽ. ab aqͥlone aur̃ ueniet: apte subiungit᷑ ẜ a do¬
re: ac si ab his qͥ in parte dei st̃. id̃ ẽ fidelib uentre diceret᷑. Auro
gͥ ab aqͥlone nemente: a deo formidolosa laudatio ꝓddũt: q cdã
claritatẽ. su e fidei gentilitas obtulit. multitudo hebreoꝵ fideliũ
diuina mditia ꝑtinesendo laudauit. Sed q̃m̃ ab aqͥlone aurum
ueniat. quomͦ ab his qui sub ddeo st̃ formidolosa laudatio exi¬

Expanded text:
Austro: Noli prohibere . Sicut enim per Aquilonem gentilitas, sic per Austrum Judaea signatur, quae quasi meridiano sole incaluit, quia, Redemptore in carne apparente, fervorem fidei prima suscepit. Aquiloni ergo da dicitur cum offerre Deo suae fidei munera gentilitas imperatur. Austro autem jubetur ne prohibeat, quia Hebraeis in fide consistentibus praecipitur ne vitam gentium repellendo condemnent. Unde hic quoque quia dictum est: Ad Aquilone aurum veniet, apte subjungitur: dicitur, ac si ab his qui in parte Dei sunt id est a fidelibus venire diceretur. Auro igitur ab Aquilone veniente, a Deo formidolosa laudatio prodiit, quia dum claritatem suae fidei gentilitas obtulit, multitudo Hebraeorum fidelium divina judicia pertimescendo laudavit. Sed quomodo ab Aquilone veniat aurum, quomodo ab his qui sub Deo sunt formidolosa laudatio erum
Abbreviated transcription (Latin):
capent: ⁊ subt̃ iacentẽ t̾ram uerba p̃cicationis irrigarent: quo ꝑacto
ministerio ad celi secreta recurrerent: atq ad et̃nam reqͥem fapit

Expanded text:
caperent, et subter jacentem terram verbis praedicationis irrigarent, quo peracto caperent, et subter jacentem terram verbis praedicationis irrigarent, quo peracto ministerio, ad coeli secreta recurrerent, atque ad aeternam requiem finito
Abbreviated transcription (Latin):
Subito aer cogitur in nubes. Aer qppe ita ipsa sua atteniuitare. a¬
sꝑgit᷑: ut nulla firmitate solidet᷑. Nubes aut̃ tanto frrmiores st̃.
quanto ddensiores. Quid eͦ ꝑ aerẽ: ñ m̃tes scłariũ designant᷑ : Que
mnumeris huiꝰ uite desiceriis dedite: huc illucq more aeris fliun¬
de disꝑgunt᷑. Sed aer in nubes cogitur. cũ fluxe intes ꝑ suꝑni res¬
pectus gr̃am urtutis soliditate roborant᷑: ut intͣ sinũ cordis recta
trus fuerat: cũ ꝑ terrena desideria sparsus. eũ qͣsi aura transiens.
ꝓ uita carnis. cura piscationis agitabat. Aer etiã apłi om̃s eeticerãt.
qi iam ꝑ leg̃ alta cid̾icerant: s. necdũ ꝑ fidẽ firma sapiebant du¬
bito aute aex in nubes eoactus ẽ: ꝙ ꝑ respectũ suꝑne grs. flirea cor¬
da piscantiũ.  soliditatẽ uersa st̃ predicatoꝵ: ut eoꝵ infirme. eoqi¬
tationes fortia sentiendo denscesserent. ac more nubiũ aqͣs scientie

Expanded text:
cogetur aer, cogetur in nubes. - Aer quippe ita sua ipsa tenuitate spargitur, ut nulla firmitate solidetur, nubes autem tanto firmiores sunt quanto densiores. Quid ergo per aerem, nisi mentes saecularium designantur? Quae innumeris hujus vitae desideriis deditae, huc illucque more aeris fluidae disperguntur? Sed aer in nubes cogitur, cum fluxae mentes per superni respectus gratiam virtutis soliditate roborantur, ut intra sinum cordis recta trus fuerat, cum per terrena desideria sparsus, eum quasi aura transiens pro vita carnis cura piscationis agitabat . Aer etiam apostoli omnes exstiterant, qui jam per legem alta didicerant, sed necdum per fidem firma sapiebant . Subito autem aer in nubes coactus est, quia per respectum supernae gratiae fluxa corda piscantium in soliditatem versa sunt praedicatorum, ut eorum infirmae cogitationes fortia sentiendo densescerent, ac more nubium aquas scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
condit. ẽẽ aliqd udet᷑. ac si loq̃ de deo ceꝑit. ilico quã nil sit ostendi¬
scondit᷑. ꝙ fari mesfabilẽ cupiens ipsa suȩ ignorantiş angustia de¬
tura de creatore. teporalis. dc g̾no: mutabił. de inmutabili. morta¬
lii. de iuuificante: ⁊ cũ m tenebris positus internum m hente
appetit: etiã hoc sibi subtͣliet. qd̃ de illa uł tacit᷑ sentit. Sid bȩc
et̃nitas t̃c hominib uere innotuit: cũ se eis humanitate stescep¬
ta monstrauit. Que qi nec dũ reuelata fuerat: de eisdẽ homini¬

Expanded text:
conditus esse aliquid videtur. At si loqui de Deo coeperit, illico quam conditus esse aliquid videtur. At si loqui de Deo coeperit, illico quam sconditur, quia fari ineffabilem cupiens, ipsa suae ignorantiae angustia detura de creatore, temporalis de aeterno, mutabilis de immutabili, mortalis de vivificante; et cum in tenebris positus internum lumen sicut est appetit, etiam hoc sibi subtrahit quod de illa vel tacitus sentit. Sed ecce aeternitas tunc hominibus vere innotuit, cum se eis humanitate suscepta monstravit. Quae quia necdum revelata fuerat, de eisdem homini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiora creatura agitur: ita in nob̃ om̃ib etiã ab humana in frmitate
sexuet᷑. Se qͥb bene d̃r Rui solidissimi qͣsi ere fuli st̃. N ature nãꝙ
eris ẽ. rubigine dificile consũmi: ⁊ uirtutes anglice. que in dniine
amore fixe ꝑstiterunt. lapis suꝑbientib anglicis hoc in munere
rethutionis acceperunt: ut Ia rubigine subripientis culpe morde¬
ant᷑: ut in contẽplatioe concditoris sine felicitatis fine. ꝑmaneant.
im hoc qd̾ ft̃ condite et̃na stabilitate subsistant. Ed bñi apd moy¬
sen ipsa de mundi origine hystoriȩ uerba testant᷑. cũ iprĩ factũ

Expanded text:
ana infirmitate servetur. De quibus bene dicitur: Qui solidissimi quasi aere fusi sunt . Naturae namque aeris est, rubigine difficile consumi. Et virtutes angelicae quae in divino amore fixae perstiterunt, lapsis superbientibus angelis, hoc in munere retributionis acceperunt, ut nulla jam rubigine subripientis culpae mordeantur, ut in contemplatione conditoris sine felicitatis fine permaneant, et in hoc quod sunt conditae aeterna stabilitate subsistant. Quod bene apud Moysen ipsa de mundi origine historiae verba testantur , cum et prius factum
Abbreviated transcription (Latin):
lineam: m̃sũrarũ linee in t̾rarũ partitione  tendant᷑: ut
dm̃isionis eqͥtas ex ipsa linear̃ tensione teneat̾tr. In carne au¬
tẽ dñs ad eccłiam ueniens m̃suras t̃re lineis m̃sus ẽ q fines ec¬
clesis occulti uiditii subtilitate distinẽ. huiꝰ t̾rȩ occultȩ m̃ fure
u ł linee tendebant᷑. qͣndo p̃dicatores sc̃ĩ agente sp̃u ra alias par

Expanded text:
nsurarum lineae in terrarum partitione tenduntur, ut dimensionis aequitas ex ipsa linearum tensione teneatur. In carne autem Dominus ad Ecclesiam veniens mensuras terrae lineis mensus est, quia fines Ecclesiae occulti judicii subtilitate distinxit. Hujus terrae occultae mensurae vel lineae tendebantur quando
Abbreviated transcription (Latin):
tias id habent istȩ nubes semitas subtilissimas: scilicet sc̃e p̃dica¬
ronis uias. angusta nãq porta ẽ. quȩ duc̃ ad iuitã. Eo g se ꝑ
semitas astringunt: q̃ ab intentionis eoꝵ tͣmite. ꝑ lata mundi de¬
sideria uagando ñ exͤunt. Arta enĩ bene uuendi cenfura non
t̃ in ampla uia s semita. In q̃ p̃dicator qͥsq studiose constr ingit̃¬
qn sub preceptoꝵ eustodia sollicite coangustat᷑. anñ qͣsi quedã
angustia ẽ itineris. i hoc qͥdẽ mundo iiuere. s: de hui mundi
concupiscentia nichil habere: aliena ñ appetere. ꝓpͥa ñ tenere.
laudes mundi despicere. ⁊ ꝓ deo ohpbria amare. głam fugere.
despectũ sequi. adulantes despicere. despitientes honorare. ma
nocentium ex corde dimittere: ⁊ erga eos cdilectionis grãm
mimobilẽ mn corde retinere: quȩ uidelicet om̃ia semitȩ st̃ sed¬

Expanded text:
ta.---Habent istae nubes semitas subtilissimas, scilicet sanctae praedicationis vias. Angusta quippe porta est, quae ducit ad vitam . Eos ergo per semitas astringunt, qui ab intentionis eorum tramite per lata mundi desideria evagando non exeunt. Arcta enim bene vivendi censura non est ampla via, sed semita, in qua pnon quasi quaedam angustia est itineris, in hoc quidem mundo vivere, sed de hujus mundi concupiscentia nihil habere, aliena non appetere, propria non tenere, laudes mundi despicere, et pro Deo opprobria amare, gloriam fugere, despectum sequi, adulantes despicere, despicientes honorare, mala nocentium ex corde dimittere, et erga eos dilectionis gratiam immobilem in corde retinere? Quae videlicet omnia semit
Abbreviated transcription (Latin):
qr ad pascendos uanis desideriis irrationales animȩ mot᷑ elaborãt.
q et̃nȩ lucis qͣnta sit claritas nesciunt. qͥ tͣnsitoriis occupationib
obcecant᷑: ⁊ dũ de t̾renis reb suꝑbuint. clestis sibi luminis aditũ¬
claudunt. Uñ recꝰte nc̃ dr̃: in manib abscondit lucẽ. Sed tam̃ ali¬
qͣndo hos mmimanes suꝑna gra respic̃. atq ipsis rer̃ habundantium
lationes int̃serit. ut̾ contristati ad cor redeant: atq imꝑituris reb
ꝗ̃ manit occupent᷑ agnoscant. Nñ hic qͦꝙ posꝗͣ subtͣcta liye d̃r̃ ap¬
omim tenebͣs tolerat agnoscit. q nͥ aliqͥd ex luminȩ mt̃no conspi¬
etiã de iudeis potest. qͥ iccirco redẽptori nr̃o in carne uenienti.
contͣdicere ausi sc̃: qr apd̃ semetipsos immanes extiterunt. Sed his
immanib lux abscondita ẽ: ꝙr suꝑbi lum̃ ueritatis dũ ñ sequum¬

Expanded text:
quia ad pascendos variis desideriis irrationabiles animi motus elaborant, quia ad pascendos variis desideriis irrationabiles animi motus elaborant, quia aeternae lucis quanta sit claritas nesciunt qui transitoriis occupationibus obcaecantur; et dum de terrenis rebus superbiunt, coelestis sibi luminis aditu: Immanibus abscondit lucem. Sed tamen aliquando hos immanes superna gratia respicit, atque ipsis rerum abundantium lationes interserit, ut contristati ad cor redeant, atque in perituris rebus quam inaniter occupentur agnoscant. Unde hic quoque postquam subtracta lux donum tenebras tolerat, agnoscit, quia nisi aliquid ex lumine interno percietiam de Judaeis potest, qui idcirco Redemptori nostro in carne venienti contradicere ausi sunt, quia apud semetipsos immanes exstiterunt. Sed his immanibus lux absconsa est, quia superbi lumen veritatis dum persequun
Abbreviated transcription (Latin):
ire. retentꝰ ẽ dicens. uolumꝰ uenire ad uos. Ego qͥdẽ paulus. ⁊ semi
i iterũ: s impediuit me sathanas. Neq eni ꝑ semetipsã sathan
p̃pedĩre uias tanti apłi potuit. s occulte. dispensationis usibus
dũ aduersat᷑ nesciens. deser uiuit: ut nimir̃ paulus dũ ad alios
qr p̃dicationis luce. mundi fines illuminat. Sed ꝙ diunis nutib
subdite. nequeunt explere qd uolunt: ire ñ posst̃ ñ qͦ eas uolun¬
tas gubernantis cuxerit. Uñ ⁊ adhuc subdit᷑. Id om̃e qd̃ p̃cepe¬

Expanded text:
go quidem Paulus, et semel et iterum, sed impedivit nos Satanas. Neque enim per semetipsum Satan praepedire vias tanti apostoli potuit, sed occultae dispensationis usibus dum adversabatur, nesciens deserviebat: ut nimirum Paulus, dum ad alios quia praedicationis luce mundi fines illuminant. Sed quia divinis nutibus subditae nequeunt explere quod volunt, ire non possunt, nisi quo eas voluntas gubernantis duxerit. Unde et adhuc subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris memorat᷑. Que in hoc qd ex se redẽptoris nr̃i carnẽ ꝓtulit.:
spetiale p̃ om̃ib munꝰ accepit. Terra aut̃ dei. simul om̃is indea
Nolor cultu delapsis gentib mundus errauit. Locꝰ aut̃ mise¬
ricordie dei ẽ ipsa gentilitas: cuiꝰ culpas distͥctus uidex.si iuste
animaduerteret. ad reconciliationẽ gr̃ȩ nũꝗͣ ueniret. Quȩ cũ
nulla apd̃ qdm̃ merita habuit. reconciliationis tam̃ gr̃am. ex

Expanded text:
caeteris memoratur. Quae in hoc quod ex se Redemptoris nostri carnem protulit, speciale prae omnibus munus accepit. Terra autem Dei simul omnis Judaea m totus sub idolorum cultu delapsis gentibus mundus erravit. Locus autem misericordiae Dei est ipsa gentilitas, cujus culpas districtus judex si juste animadverteret, ad reconciliationem gratiae nunquam veniret. Quae cum nulla apud Deum merita habuit, reconciliationis tamen gratiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
uade cũ eis. Sp̃ui enĩ dei qͣsi quedã nob̃ uerba dicere ẽ. occulta ui es
quȩ agenda st̃ intimare: ⁊ cor hominis ignar̃ ñ adhbito strepitri:
tarditate sermonis ꝑitum repente de absconditis reddere. Nam qi
auditꝰ ea quȩ ad se fiunt. ñ simul om̃ia dicta cõprehendit. qͥppe
Qͥ⁊ causas ꝑ uerba ⁊ particulatim uerba ꝑ sillabas ꝑcip̃. uisus aut̃
nr in eo qd̵ se dirigit. totũ subito simul app̃hendit. dei locutio ad
nos intͥnsecꝰ facta uidet᷑ potiꝰ qͣm audit᷑: qi dũ semetipsũ sine mo¬
ra sermonis insinuat. repentina luce. nr̃ȩ ignorantiȩ tenebras illus¬
trat. Uñ ⁊ baruch neriȩ filiꝰ cũ reqͥrisitꝰ exponeret. quẽ aduerba ihe¬
remiȩ ꝓpħantis audiss: ait. Ex ore suo loquebat᷑ qͣsi legens: ⁊ ego
scribebã. Qui enĩ legens loqͥtur. alio intendit. s alio uerbũ fac̃. ꝑ qd̃¬

Expanded text:
vade cum eis . Spiritum enim Dei quasi quaedam nobis verba dicere est occulta vi ea vade cum eis . Spiritum enim Dei quasi quaedam nobis verba dicere est occulta vi ea quae agenda sunt intimare, et cor hominis ignarum, non adhibito strepitu et tarditate sermonis, peritum repente de absconditis reddere. Nam quia auditus ea quae ad se fiunt non simul omnia dicta comprehendit, quippe qui et causas per verba, et particulatim verba per syllabas percipit; visus autem noster in eo quod se dirigit, totum subito et simul apprehendit; Dei locutio ad nos intrinsecus facta videtur, potius quam audiatur, quia dum semetipsum sine mora sermonis insinuat, repentina luce nostrae ignorantiae tenebras illustrat. Unde et Baruch, Neriae filius, cum requisitus exponeret quemadmodum verba Jeremiae prophetantis audisset, ait: Ex ore suo loquebatur quasi legens, et ego scribebam . Qui enim legens loquitur, alio intendit, sed alio verbum facit, q
Abbreviated transcription (Latin):
runt illis chisꝑtitȩ linguȩ qͣsi ignis. seditq supͣ singl̃os eos: Pignem
q̃taddẽ cñs apparuit: s ꝑ semeipsũ locutionẽ interuis fecit. Et ne¬
q innis cds̾. neq ille sonitꝰ fuit: s ꝑ hoc qd̵ exteriꝰ exhibuit. exp̃ssit
hoc qd̾ interiꝰ gessit. Quia eiuĩ discipłos ⁊ relo succensos : ⁊ uerbo eru¬
ditos intus reddidit: foras linguas igneas ostendit. In significatione
gͥ admota st̃ elem̃ta. ut ignẽ ⁊ sonitũ sentirent corpora ⁊gne uͦ mui¬
sibili. ⁊ uoce sine sonitu docerent᷑ corda. foras g fuit ignis qui apparu¬
it. s intꝰ qͥ scientiam dedit. E cũ regine candaris e. unuchus curui
p̃sidens ĩt carꝑet. atq esaiam in manib ñ incellegens haberet: in
corde nimir̃ philippo sp̃c dixerat. ad iunge. te ad currũ. E cũ ad euo¬
candũ petrũ tim̃tes dm̃ milites corneliꝰ misiss:. in m̃te ꝓculdubio ab
spũ petrꝰ audiuit. Ecce tres uiri querunt te: surge itaq. descende:⁊

Expanded text:
 ignis, seditque supra singulos eorum; per ignem quidem Dominus apparuit, sed per semetipsum locutionem interius fecit. Et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc quod exterius exhibuit expressit hoc quod interius gessit. Quia enim discipulos et zelo succensos et verbo eruditos intus reddidit, foris linguas igneas ostendit. In significatione igitur admota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igne vero invisibili et voce sine sonitu docerentur corda. Foris ergo fuit ignis qui apparuit, sed intus qui scientiam dedit. Et cum reginae Candacis eunuchus currui praesidens iter carperet, et Isaiam in manibus, non intelligens haberet, in corde nimirum Philippo Spiritus dixerat: Adjunge te ad currum . Et cum ad evocandum Petrum timentes Dominum milites Cornelius dimisisset, in mente procul dubio a Spiritu Petrus audivit: Ecce viri tres quaerunt te. Surge itaque, et descen
Abbreviated transcription (Latin):
res sẽos exempla uitȩ: ⁊ loquendo ⁊ agendo dilatare. Sed. guãiis
ad nuntiationis intime lum̃ spargunt. ñ tam̃ ad conũtenda om¬
niũ appetunt corda ꝑueniunt. Nam seqͥt᷑. Qus lustͣnt cuncta ꝑ¬
catores sc̃ĩ exortari qͦsdã uolunt. s nequeunt: sepe qͦsdã declina¬
re appetunt. s tam̃ int̾nȩ instigationis impulsu. exortari eos instan¬
tissime cõpellut᷑ Uideamꝰ nubẽ dei qͦm᷑ gubenantis manu .i ad
ea quȩ ñ appetit ducit᷑: atq ab impulsu suͥo iter̃ gubernantis ma¬
nu retinetur. Certe paulus cum uestim̃ta sua exc
thiis discedere. uellet. audiuit. noli timere s loquer une tn¬

Expanded text:
res sanctos exempla vitae et loquendo et agendo dilatare. Sed quamvis annuntiationis intimae lumen spargant, non tamen ad convertenda omnium quae appetunt corda perveniunt. Nam sequitur: CAPUT catores sancti exhortari quosdam volunt, sed nequeunt; saepe quosdam declinare appetunt, sed tamen internae instigationis impulsu exhortari eos instantissime compelluntur. Videamus nubem Dei, quomodo gubernantis manu, et ad ea quae non appetit ducitur, atque ab impulsu suo iterum gubernantis manu retinetur. Certe Paulus cum vestimenta sua excutiens a Corinthiis discedere vellet, audivit: Noli timere, sed loquere, et
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã aucdtores suos student blande corrigere:⁊i tam̃ eoꝵ sermo
m asꝑitatẽ cucit᷑. Plerũq qͦsdã reseca re asꝑe appetunt. s. tam̃
eoꝵ ugor ꝑ mansuetudinis sp̃m refrenat᷑. Sic̃ gñ possunt ire quo
uolunt: ita etiã nequeunt agere qđ uolunt. Quia enĩ eos int̃nus
arbit᷑ tenet cũ mittit. ita illos etiã modificans suscipit cũ ꝑduẽ:
ut aliqͣndo in cogitatione alia disponant. s alia in oꝑe ꝑagant.
aliquando alit̾ nichoent. ẜ alit̃ consument. Q uia gͥ iuxła hoc
qd sibi p̃cipit᷑ seruiuit. dicat᷑ recte: quocũq eas uoluntas guber

Expanded text:
osdam auditores suos student blande corrigere, et tamen eorum sermo in asperitatem ducitur. Plerumque quosdam resecare aspere appetunt, sed tamen eorum vigor per mansuetudinis spiritum refrenatur. Sicut ergo non possunt ire quo volunt, ita etiam nequeunt agere sicut volunt. Quia enim eos internus arbiter tenet cum mittit, ita illos etiam modificans suscipit cum perducit, ut aliquando in cogitatione alia disponant, sed alia in opere peragant; aliquando aliter inchoent, sed aliter consumment. Quia igitur juxta hoc quod sibi praecipitur serviunt, dicatur recte:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptationib insurgunt. Qui tam̃ a deo escam expeturit : qr nummi¬
rum caꝑe animas nequeunt. nͥ iusto iuditio p̃ualere: deuinitus
ꝑmittantur. Ubi ⁊ apte subiungit᷑. Ortꝰ ẽ sol:⁊ congregati sunt.
⁊ in. cubilib suis se locauerunt: qͦ ueritatis lumine ꝑ carnẽ ap̃¬
parente:. a fideliũ m̃itib excussi. quasi ad cubilia sua reuersi st̃:
dũ sola infideliũ corda tenuerunt. Qd̾ gͥ illic leonũ cubile. hic an¬

Expanded text:
tentationibus insurgunt. Qui tamen a Deo escam expetunt, quia nimitentationibus insurgunt. Qui tamen a Deo escam expetunt, quia nimirum capere animas nequeunt, nisi justo judicio praevalere divinitus permittantur. Ubi et apte subjungitur: Ortus est sol, et congregati sunt, et in cubilibus suis se collocaverunt . Quia veritatis lumine per carnem apparente, a fidelium mentibus excussi, quasi ad cubilia sua reversi sunt, dum sola infidelium corda tenuerunt. 877 Quod igitur illic leonum cubile, hic an
Abbreviated transcription (Latin):
corda tenuit: s hanc ab illis moriens agnꝰ excussit. Uñ
⁊ in exangłio dic̃. Nunc pͥnceps mundi huiꝰ eitiet᷑ foras. Qui mi¬
ro rectoq iuditio dũ confessiones humiliũ illuminans suscepit:
suꝑboꝵ ocłos deserens clausit. Uñ ei ꝑ psalmistã dr̃. P osuisti te¬
nebras: ⁊ facta ẽ nox: in ipsa ꝑtransibunt om̃s bestie siluarũ.
Catuli leonũ rugientes ut rapiant: ⁊ querant a deo escam sibi.
T eneb̾s qͥppe dñs ponit: cũ peccatis iuditia rependens. lum̃ sue
intelligentie subtrahit. Et nox efficit᷑: qi pͣuoꝵ mens ignorantiȩ
sue errorib cecat᷑. m qͣ om̃s bestiȩ siluȩ ꝑtͣnseunt: qũ maligni
sp̃c sub opacitate. fraudis latentes. in repboꝵ corcda pͣuitates su¬
as explendo ꝑcurrunt. In qͣ ⁊ catuli leonũ rugiunt: q neqͥssi¬
marum s tamen eminentiũ potestatũ ministͥ sp̃c. importunis.

Expanded text:
corda tenuit, sed hanc ab illis moriens Agnus excussit. Unde corda tenuit, sed hanc ab illis moriens Agnus excussit. Unde et in Evangelio dicit: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Qui miro rectoque judicio dum confessiones humilium illuminans suscepit, superborum oculos deserens clausit. Unde ei per Psalmistam dicitur: Posuisti tenebras, et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae silvarum; catuli leonum rugientes ut rapiant, et quaerant a Deo escam sibi . Tenebras quippe Dominus ponit, cum peccatis judicia rependens, lumen suae intelligentiae subtrahit. Et nox efficitur, quia pravorum mens ignorantiae suae erroribus caecatur. In qua omnes bestiae silvae pertranseunt, dum maligni spiritus sub opacitate fraudis latentes in reproborum corda pravitates suas explendo percurrunt. In qua et catuli leonum rugiunt, quia nequissimarum sed tamen eminentium potestatum ministri spiritus importunis
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc bestia cum post reqemptoris aduentũ. post p̃duicatoꝵ
noces. qͣsi post toniteuũ nubiũ. in fine mundi ilũ dapua¬
lum suũ ingredit᷑. ut inͣtro ꝓpͥo domoretur: Uas qiuippe illud
ainbolt auteum ac latibulum bestiȩ est: ut insidians homi¬
nib hiuꝰ uit uiam carpentib. in illo ⁊ ꝑ signa lateat.: ⁊ ꝑ
malitiam occidat. Qui tam̃ om̃ium repboꝵ corda nc̃ etiam
prĩquã aꝑtus appareat possidet. eaq ꝑ occultam malitiam
quasi ꝓpͥum antrum tenet: atq ad om̃e qd̵ nocere bonis ap¬
petit᷑. in eoꝵ se obscuris m̃tib abscondit. An udeoꝵ ꝑsequen¬
tium corda antrũ huiꝰ bestiȩ ñ fuerunt: in quoꝵ dui consi¬
liis. latuitͦs repente uocib erupit clamantium: crucifige
crucifige: Et q ad laccrationẽ
m̃tis ꝑtingere
tẽptando non potuit: in redẽp¬
tore nr̃o ad mor¬
tem᷑ anhelauit. Hec nimir̃ bestu
multa ⁊ elecꝰtoꝵ

Expanded text:
haec bestia, cum post Redemptoris adventum, post praedicatorum haec bestia, cum post Redemptoris adventum, post praedicatorum voces quasi post tonitruum nubium, in fine mundi illum damnalum suum ingreditur, ut in antro proprio demoretur? Vas quippe illud diaboli antrum ac latibulum bestiae est, ut insidians hominibus viam hujus vitae carpentibus, in illo et per signa lateat, et per malitiam occidat. Qui tamen omnium reproborum corda etiam nunc priusquam apertus appareat possidet, eaque per occultam malitiam quasi proprium antrum tenet, atque ad omne quod nocere bonis appetit in eorum se obscuris mentibus abscondit. An Judaeorum persequentium corda antrum hujus bestiae non fuerunt, in quorum diu consiliis latuit, sed repente vocibus erupit clamantium: Crucifige, crucifige ? Et quia ad lacerationem mentis pertingere tentando non potuit in Redemptore nostro , ad mortem carnis anhelavit. Haec nimirum bestia multa electorum
Abbreviated transcription (Latin):
tes tes st: q excusabiles ñ st̃ Eo enĩ ipso
qͦ rationalẽ ereaturã dẽs hominẽ condidit. in manu om̃iũ ho¬
minũ signat. ut nouerint singłi oꝑa sua. Sed ꝙ helui dde pͣ¬
uitate singłoꝵ sententiã ꝓtulit iieo ad ipsũ pͣuitatis auctorẽ.
ꝑ quẽ unũqdq malũ oborit᷑. m̃tis ocłos d̃eflectit: ut q uno
noc uersu pͥui capitis m̃bra ꝑstͥnxerat. etiã hoc ipsũ m̃bioꝵ ca¬
put sub breuitate describat. Uel certe q suꝑiꝰ nimiũ deiuir¬
tutes intulerat: agit ñc ut contͣ bonor̃ uitã etiã aduersarii
bũ suum : im ant᷑ suo morabit᷑. Quis alius nomine bestis:
nͥ antiquus hostis accipit᷑ : qui de ceptionẽ primi homiuis
seuius impetiit: ⁊ integritatẽ uitȩ illiꝰ male suadendo laniauit.
Contͣ quẽ ꝓpħe uocib q̾e sc̃a elecꝰtoꝵ ȩccł̃ia. in antiq̃uo statu
restauranda ꝓmittit᷑ ⁊ mala bestia ñ tͣnsibit ꝑ eam. Sed

Expanded text:
tes sunt qui excusabiles non sunt. Eo enim ipso tes sunt qui excusabiles non sunt. Eo enim ipso quo rationabilem creaturam Deus hominem condidit, in manu omnium hominum signat, ut noverint singuli opera sua. LIBER SECUNDUS. singulorum sententiam protulit, illico ad ipsum pravitatis auctorem, per quem unumquodque malum oboritur, mentis oculos deflectit, ut quia uno hoc versu pravi capitis membra perstrinxerat, etiam hoc ipsum membrorum caput sub brevitate describat. Vel certe quia superius , nubium Dei virtutes intulerat, agit nunc ut contra bonorum vitam etiam adversarii lum suum, et in antro suo morabitur. - Quis alius nomine bestiae, nisi antiquus hostis accipitur, qui deceptionem primi hominis saevus impetiit, et integritatem vitae illius male suadendo laniavit? Contra quem prophetae vocibus de sancta electorum Ecclesia in antiquo statu restauranda promittitur, et mala bestia non transibit per eam. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
g miqui humanos ocłos : semetipsos certe fugere ñ possunt.
Quia enĩ malũ qd faciunt nouerunt: habent testẽ concien¬
tiam. habent idicẽ rationẽ suã. In peccato gͥ qd̃ cõmit¬
tunt. pyiꝰ contͣ se iuditiũ suȩ rationis iueniu̾nt: ⁊ post
ad districtionem ȩterni examinis ꝑdirtunt Et he dañ
fortasse qd̾ ꝑ psalmistam drͣ. abyssus abyssũ miocat
uoce catharactar̃ tuar̃. Quia dum miro ordine dispos ł¬
onis occulte malũ ñ ꝑmittit᷑ nescire qd agit᷑: ⁊ suo so iam
iuditio peccator in conscientia condẽpnat: ⁊ post condẽpnati¬
muocare ẽ. de uiditio ad iuditrã ꝑuenire. Eant gͥ preduicato¬
res sc̃i. redarguant facta peccantium: auditores aut̃ pͥui con
tẽpnant uerba
nustoꝵ. Defend̾ant qͣntũ ualue¬
rint pͣuitates
suas: atq impudent̃ gestas mm¬
pudentiꝰ defen¬
cdendo multiplicent. Cerͦte ipsi si¬
bi in conscientia tes¬

Expanded text:
um . Fugiant ergo iniqui humanos oculos, semetipsos certe fugere non possunt. um . Fugiant ergo iniqui humanos oculos, semetipsos certe fugere non possunt. Quia enim malum quod faciunt noverunt, habent testem conscientiam, habent judicem rationem suam. In peccato igitur quod committunt prius contra se judicium ad districtionem aeterni examinis perducuntur. Et hoc est fortasse quod per Psalmistam dicitur: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum tuarum , quia dum miro ordine dispositionis occultae, malum non permittitur nesciri quod agitur, et suo se jam judicio peccator in conscientia condemnat, et post condemnatiinuocare, est de iudicio ad iudicium peruenire. Eant igitur prædicatores sancti, redarguant facta petemnant verba justorum, defendant quantum voluerint pravitates suas, atque impudenter gestas impudentius defendendo multiplicent, certe ipsi sibi in conscientia tes
Abbreviated transcription (Latin):
nãq om̃p̃c a cunctis nͣsibilib irrationabilibꝰq distͥctũ ratio¬
nalem creaturã hominẽ condidit: qͣtinꝰ qd egerit ignorare ñ
possit. Nature enĩ lege scire cõpellit᷑. seu pͣuum siue rectũ sit
qd̾ oꝑat᷑. Nam ad inditiũ ꝓ actione curiuenit. si ñ potuit qd̾¬
elegit. q. ipsi qͥ p̃ceptis dominiris erudiri contẽpnunt: utrum
bona an mala sint quȩ faciunt sciunt. Nam si bona se facere.
nesciunt: cur de aliqͥb factis in ostentatiõe głant᷑: Rursũ si
mala se agere ignorant: cur in eisdẽ factis alienos ocłos declmãt:
Ipsi enĩ sibi testes st̃: qr sciunt malũ ẽẽ quȩ agunt. qđ uderi
ab aliis uerent᷑. Si enĩ ueracit malũ ẽẽ ñ crederent. neqͣquã hoc
ab aliis uideri formidarent. Uñ bene ⁊ ꝑ quenqdã sapientẽ. dr̃.
Cũ sit timida neqͥtia. dat testimoniũ condẽpnationi: qr dũ defec¬
tu suo conscientiã pulsans timor redarguit: ipsa sibi testimoni

Expanded text:
 a cunctis insensibilibus irrationabilibusque distinctum rationabilem creaturam hominem condidit, quatenus quod egerit ignorare non possit. Naturae enim lege scire compellitur, seu pravum sive rectum sit quod operatur. Nam ad judicium pro actione cur venit, si potuit ergo qui praeceptis dominicis erudiri contemnunt, utrum bona an mala sint quae faciunt sciunt. Nam si bona se facere nesciunt, cur de aliquibus factis in ostentatione gloriantur? Rursum si mala se agere ignorant, cur in eisdem factis alienos oculos declinant? Ipsi enim sibi testes sunt, quia sciunt malum esse quod agunt, quod videri ab aliis verentur. Si enim veraciter malum esse non crederent, nequaquam hoc ab aliis videri formidarent. Unde et bene per quemdam sapientem dicitur: Cum sit timida nequitia, dat testimonium condemnationi . Quia dum de facto suo conscientiam pulsans timor redarguit, ipsa sibi testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
uidia pigra remanebat. Sed q suꝑne potestati subpetut. etiã
erudelitatis tante duritiã soluere. atq ad amandũ se corda
latissime. fundunt᷑ aquȩ. Post gelu qͥꝑpe. dñs latissimas aquas
post desiderabiliꝰ ad obediendũ currerent. qͣnto pͥus p̃ceptis illiꝰ
obstinatiꝰ restitissent. Uñ bene ꝑ quendã sapientẽ. dr̃. Sic̃ glati¬
es m sereno: sic resoluent᷑ peccata tua. Ab hoc frigidi torporis
gelui. solui ꝓpħa desiderauerat. cũ dicebat. Eonuerte dñe capti¬
uitatẽ nr̃am. sic̃ torrens in austͦ. De. his aqͥs. id ẽ ad dm̃¬

Expanded text:
invidia pigra remanebat. Sed quia supernae potestati suppetiit etiam invidia pigra remanebat. Sed quia supernae potestati suppetiit etiam tantae crudelitatis duritiam solvere atque ad amandum se corda luviam liquata.---Post gelu quippe Dominus latissimas aquas post desiderabilius ad obediendum currerent, quanto praeceptis illius prius obstinatius restitissent. Unde bene per quemdam sapientem dicitur: Sicut glacies in sereno, sic resolventur peccata tua . Ab hoc frigidi torporis gelu solvi Propheta desideraverat, cum dicebat: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in Aust
Abbreviated transcription (Latin):
mani generis redẽptorẽ querebant. Uñ explere hoc qd cepe¬
rant. non ualentes. ad pilati p̃toriũ concuxrerunt: ut i pse
hunc ꝑimeret. quẽ iniuste ꝑim̃tem lex nu lla coluberet. al
interiorib gͦ tẽpestas atq arcturo frigus ꝓdut: dũ iudea exm¬
inuidia petut. hoc gentilis iudex ex romana auctoritate ꝑenetͣ¬
ris inuidie torpor excreuit: atqm̃ contͣ dm̃ plebsinfid ss eͥb¬
duruit. uñ humił popłs anteactã duritiã. quȩ se ext̾rinxert
emolliuit. Deo enĩ flante in gelu uersi fuerant: qͥ uisis mriełis
inuidentes dicebant. Ecce totus mundus post eũ uadit. sonspi¬
ciebant signa. cernebant ꝑ munstͤs eiꝰ miracła. totũ iã mundũ
secuturũ fidei p̃dim̃ta p̃uidebant: ⁊ tam̃ qͦ sẽs sp̃e mundũ¬
repleuerat. eo illoꝵ m̃tes artiꝰ inuidiȩ malitia ligabat. Aqua
g m gelu uersa fuerat: dũ eunte post dm̃ mundo. iudea in

Expanded text:
mani generis Redemptorem quaerebant . Unde explere hoc quod coepemani generis Redemptorem quaerebant . Unde explere hoc quod coeperant non valentes, ad Pilati praetorium concurrerunt, ut ipse hunc perimeret quem injuste perimentem lex nulla cohiberet . Ab interioribus ergo tempestas atque ab Arcturo frigus prodiit, dum quod gentilis judex Romana auctoritate perpetrs invidiae torpor excrevit, atque inde contra Deum plebs infidelis obduruit, unde humilis populus anteactam duritiam, qua se astrinxerat emollivit. Deo enim flante in gelu versi fuerant, qui visis miraculis invidentes dicebant: Ecce totus mundus post eum abiit . Conspiciebant signa, cernebant per ministros ejus miracula, totum jam mundum secuturum fidei praedicamenta praevidebant; et tamen quo srepleverat , eo illorum mentes arctius invidiae malitia ligabat. Aqua ergo in gelu versa fuerat dum, eunte post Deum mundo, Judaea in
Abbreviated transcription (Latin):
interiora memorat: diuersã aqͥ lonis partib austͥ plagam
designat. Uñ in hoc eodẽ libꝰ scribit᷑. Qui fac̃ arcturũ. ⁊ orio¬
nas i interiora austͥ. Iuia gͥ interiora austͥ sol feruentior te¬
net. in arcturũ uͦ cursum om̃im ñ habet. interioꝵ nomine
plebs uidaica. arcturi aut̃ uocabulo hoc in loco. popłs genti¬
lis expͥmit᷑. Hi eñ qͥ unũ atq inuisibilẽ dm̃ nouerant. eiꝰq
legi saltẽ carnalit seriuebant: qͣsi sub meridiano sole feruen¬
tes in fidei calore tenebant᷑. Gentiles aut̃. q nullã scientiã suꝑ¬
ne cognitionis attigerant: uelud sine sole frigide sub aqͥlone
remanebant. Quia uͦ tẽpestas impellit. frigus aut̃ tepore oppͥ¬
mit: recꝰte nc̃ dr̃. Ab interiorib egrediet᷑ tẽpestas: ⁊ ab arcturo
frigus. Acsi aꝑte diceret᷑. a iudeis surgit malitia ꝑsequens:
⁊ a gentilib potestas premens. Neq enĩ miracła fieri legis
p̃cepta uetuerant: ⁊ tam̃ uidei ꝓ eisdẽ miracłis interimere hu¬

Expanded text:
interiora memorat, diversam Aquilonis partibus Austri plagam designat. Unde in hoc eodem libro scribitur: Qui facit Arcturum, et Orionas, et interiora 878 Austri . Quia igiturnet, in arcturo vero cursum omnimodo non habet, interiorum nomine plebs judaica, arcturi vero vocabulo, hoc in loco populus gentilis exprimitur. Hi enim qui unum atque invisibilem Deum noverant, ejusque legi saltem carnaliter serviebant, quasi sub meridiano sole ferventes in fidei calore tenebantur. Gentiles autem quia nullam scientiam supernae cognitionis attigerant, velut sine sole frigidi sub Aquilone remanebant. Quia vero tempestas impellit, frigus autem torpore opprimit, recte nunc dicitur: Ab interioribus egredietur tempestas, et ab Arcturo frigus. Ac si aperte diceretur: A Judaeis surgit malitia persequens, et a gentilibus potestas premens. Neque enim miracula fieri legis praecepta vetuerant, et tamen Judaei pro eisdem miraculis interimere hu