comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta eius tenens quasi capita eius: nobiles eius. Ille nobi¬
lissi xp̃ianus effet : nemo remaneret paganus. Perũꝙ
dicunt homines. Nemo remaneret paganus: si ille esset
fiunt. xp̃iani: quasi murisunt ciuitatis illius non creden¬
tis et contradicentis. Quaindiu isti muri stabunt: Non
semꝑ stabunt. Circuit archa muros iherico. Ueniet
tempus septimo archȩ circuitu: ut omnes muri ciui¬
tatis non crecdentis et contradicentis cadant. Donec fi¬
at. turbatur iste in exercitatione sua: et ꝑferens reliqͥ¬
as contradicentiuim optat pennas auolationis: optat
requiem deserti. Immo duret inter contradicentes: ꝑfe¬
rat minas: bibat opprobria: expectet qui eum saluum
faciat a pusillanimitate et tempestate. Intueatur caput
exemplum uiȩ suȩ: tranquilletur in spe. et si turbatur in
re. Die ac nocte circuiclabit eam suꝑ muros eius ini¬
quitas: et labor in meclio eius et iniusticia. Et ideo la¬

Expanded text:
ta ejus, tenens quasi capita ejus, nobiles ejus. Ille nobita ejus, tenens quasi capita ejus, nobiles ejus. Ille nobilis si christianus esset, nemo remaneret paganus. Plerumque dicunt homines: Nemo remaneret paganus, si ille esset fiunt christiani, quasi muri sunt civitatis illius non credentis et contradicentis. Quamdiu isti muri stabunt? Non semper stabunt. Circuit arca muros Jericho: veniet tempus septimo arcae circuitu, ut omnes muri civitatis non credentis et contradicentis cadant . Donec fiat, turbatur iste in exercitatione sua; et perferens reliquias contradicentium, optat pennas avolationis, optat requiem deserti. Imo duret inter contradicentes, perferat minas, bibat opprobria, exspectet qui eum salvum faciat a pusillanimitate et tempestate: intueatur caput, exemplum vitae suae, tranquilletur in spe, etsi turbatur in re. Die ac nocte circumdabit eam super muros ejus iniquitas, et labor in medio ejus et injustitia. Et ideo la
Abbreviated transcription (Latin):
passus resurrȩxit. Et unde hoc fieri potest: Contradicis.
Actende saltim głam crucis ipsuis. Iam in fronte regũ
crix illa fyxa est: cui effecti ininici insultauerunt. Pro
ba unticem. Domuit orbem: non ferro sed ligno. Lig¬
num erucis contumeliis dignum uisum est inimicis:
et ante ipsum lignum stantes caput agitabant et di¬
cebant. Si filius cdei est: descendat de cruice. Extende¬
bit sle manuissuas ad ppĩm non crecleante m et conta¬
dicentem. Si enim iustus est qui ex fide iuiuit: iniquus
est qui non habet fidem. Quod ergo hic ait iniquitatẽ:
ꝑfidiam intelligo. Uidebat ergo cdis in ciuitate iniqͥ¬
tatem et contradictionem: et extendebat manus su
as ad ppłm non crecdentem et contradicentemr et tam̃¬
et ipsos expectabat dicens. Piter ignosce illis: quia ue¬
seuiunt: adhuc contradicunt. De frontibis omnium mo¬
do extendit manus ad reliquias non credentes: et contra

Expanded text:
passus, resurrexit. Et unde hoc fieri potest, contradicis? passus, resurrexit. Et unde hoc fieri potest, contradicis? Attende saltem gloriam crucis ipsius. Jam in fronte regum crux illa fixa est, cui inimici insultaverunt. Effectus probavit virtutem: domuit orbem, non ferro, sed ligno. Lignum crucis contumeliis dignum visum est inimicis, et ante ipsum lignum stantes caput agitabant, et dicebant: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Extendebat ille manus suas ad populum non credentem et contradicentem. Si enim justus est, qui ex fide vivit , iniquus est qui non habet fidem. Quod ergo hic ait, iniquitatem, perfidiam intelligo. Videbat ergo Dominus in civitate iniquitatem et contradictionem, et extendebat maas ad populum non credentem sibi et contradicentem , et ipsos exspectans dicebat: Pater, ignosce illis, quia necivitatis, adhuc contradicunt. De frontibus omnium modo extendit manus ad reliquias non credentes et contradi
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. Psuꝑbos homines diuisȩ sunt linguȩ: ꝑ humiles
apłos congregatȩ sunt lingue. Sp̃s suꝓbiȩ disꝑsit linguas:
discipłos. omnium lingus locuti sunt: ab om̃ibus intelles¬
ti sunt: linguȩ cdispsȩ in unum congregatȩ sunt. Ergo si
adhuc seuiunt. et gentiles sunt: expedit eis diunisas hab̃e
linguas. Uolunt unam linguam: ueniant alȩccłam: qr
et in diuersitate linguarun carnis. una est lingua in
fide cordis. Subinerge dñe. Diuide linguas eorum.
uoniam audiui miquitatem et contradictionem in ciui¬
tãte. Nerito iste clesertum querebat: quoniam uiclit
iniquitatem et contradictionem in ciuitate. Est quȩdã
ciuitas turbulenta. Ipsa erat: quȩ turrem edificauerat.
Ipsa confusa est: et appellata babyloniar ipsa ꝑ innume¬
rabiles gentes dispsa. Inde congregatur ȩccła: in deser-
Habet filium deus: Contradicis. Natus est de uirgine:

Expanded text:
nitatem. Per superbos homines divisae sunt linguae, per humiles nitatem. Per superbos homines divisae sunt linguae, per humiles Apostolos congregatae sunt linguae: spiritus superbiae dispersit linguas, it super discipulos, omnium linguis locuti sunt, ab omnibus intellecti sunt : linguae dispersae, in unum congregatae sunt. Ergo si adhuc saeviunt et gentiles sunt, expedit eis divisas habere linguas. Volunt unam linguam, veniant ad Ecclesiam; quia et in diversitate linguarum carnis, una est lingua in fide cordis. Submerge, Domine, et divide linguas eorum. 12. Quoniam vidi iniquitatem et contradictionem in civitate. Merito iste desertum quaerebat, quoniam vidit iniquitatem et contradictionem in civitate. Est quaedam civitas turbulenta: ipsa erat quae turrem aedificaverat, ipsa confusa est, et appellata Babylonia, ipsa per innumerabiles gentes dispersa : inde congregatur Ecclesia in desertuEt habet filium Deus, contradicis? Natus est de virgine,
Abbreviated transcription (Latin):
hiuide linguas eorum. Adtendit tribu
se et adumbrantes se: et optauit hoc non
ira fr̃m qui se male exculerunt: expedit ess it lis¬
gantur. qui male conspirauerunt: expedit en las
guȩ eorum diuicdantur. Ad bonum consentus
concordent lingciȩ eorum. Si autem in idiplii
id ipsum in malo. Diuidantur linguȩ eormnm
Submerge. Quare: Quia se extulerunt. Diuide. Quare:
Quia mmalum conspirauerunt. Turrem illam recordare
supborum: factam post diluuium. Quid dixerunt supbi:
Ne peamus diluuio: faciamus altam turrem. Supbia se
munitos esse arbitiabantur. Extruxerunt altam turrẽ:
et dñs diuisit linguas eorum. Tunc se cepunt non intel¬
uigere. hinc facta est origo linguarum multarum. Antea
enimn una lingua erat. Sed una lingua concordibus ꝓcle-¬
iat: una lingua humilibus ꝓderat. Atubi illa collectio in
conspiratione suꝑbiȩ precipitata est: peꝑcit illis deus ut di¬
uideret linguas: ne se intelligendo ꝑnitiosam facerent u¬

Expanded text:
ivide linguas eorum. Attendit tribulantes se et adumbrantes se, et optavit hoc, non de ira, fratres. Qui se male extulerunt, expedit eis ut submergantur: qui male conspiraverunt, expedit eis ut linguae eorum dividantur: ad bonum consentiant, et concordent linguae illorum. Si autem in idipsum ei , perdant idipsum in malo; dividantur linguae eorum, Submerge, quare? Quia se extulerunt. Divide, quare? Quia in malum conspiraverunt. Turrem illam recordare superborum factam post diluvium: quid dixerunt superbi? Ne pereamus diluvio, faciamus altam turrem . Superbia se munitos esse arbitrabantur, exstruxerunt altam turrem; et Dominus divisit linguas ipsorum. Tunc se coeperunt non intelligere: hinc facta est origo linguarum multarum. Antea enim una lingua erat; sed una lingua concordibus proderat, una lingua hominibus proderat: at ubi illa collectio in conspirationem superbiae praecipitata est, pepercit illis Deus ut divideret linguas, ne se intelligendo perniciosam facerent u
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse illa ornam̃ta regalia. sicut pannũ menstruatȩ.
renũ in re publica terrena. Nec rursus continuo gra¬
tulem̃ om̃ibus hominibus quos uidemus agere negotia
cȩlestia: quia et filii pestilentiȩ sedent aliquando in ca¬
thedia moysi de quibus dr̃. Quȩ dicunt facite: quȩ aut̃
faciunt facere nolite. Dicunt enĩ: et non ficiunt. Alli in
terrenis rebus leuant cor in cęlũ: isti in cęlestibus uerbis
trahunt cor in teriã. Ueniet aut̃ tẽpiis uentilabri: quan¬
do utrũꝙ diligentissime discernat᷑: nec granũ aliquod
transeat in aceruũ paleȩ cõburendũ: nec una stipula tran¬
seat ad massam in horreo recondendã. Quãdit gͦ nunc ꝑ¬
mixtũ est: audiamus binc uocẽ mãm: id est ciuiũ regni
celorũ. Hoc enĩ affectare debemus tolerare hic malos. qũa
tolerari a bonis: et coniungamus nos huic uocr: et aure.
et lingua. et corde. et oꝑe. Quod si fecerimus: nos hic

Expanded text:
fuisse illa ornamenta regalia sicut pannum menstruatae .fuisse illa ornamenta regalia sicut pannum menstruatae .id terrenum in republica terrena: nec rursus continuo gratulemur omnibus hominibus quos videmus agere negotia coelestia; quia et filii pestilentia sedent aliquando in cathedra Moysi, de quibus dicitur, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt. Illi in terrenis rebus levant cor in coelum, isti in coelestibus verbis trahunt cor in terra. Veniet autem tempus ventilabri, quando utrumque diligentissime discernatur, ne granum aliquod transeat in acervum paleae comburendum, ne una stipula transeat ad massam in horreo recondendam . Quamdiu ergo nunc permixtum est, audiamus hinc vocem nostram, id est civium regni coelorum hoc enim affectare debemus, tolerare hic malos, quam tolerari a bonis; et conjungamus nos huic voci, et aure, et lingua, et corde, et opere. Quod si fecerimus, nos hic
Abbreviated transcription (Latin):
gestarũ in hoc sermone suscepissm̃ tractanda mysteria. Nẽ
audiamus iam duo ista genera hominũ: quando quidem
de titulo isto et si oposius et fortasse loquatius. tamen ut
dhñs concessit exitũ est. Duo genera hominũ adtendite:
unuĩ laborantiũ: alterũ eorũ int̃ quos laborat᷑: unũ de
terra: alterũ de cęlo cogitantiũ: unũ cor in ꝓfuncdũ mit¬
tentiũ: aterũ cor anguis coniungentiũ: unũ spintiũ de
terrenis. quibus pollet hic mundus: a
ciuẽ regni cȩlorũ administrare aliquid in terra: ut puta
purpuras gerit: magistratus est. edilis est. proconsul est.
imperator est. rem publicã gerit terrenã. secl cor sursum
bris est. sꝑat in quo nondũ est. De quo genere fuit illa scã
mulier hester: quȩ cũ esset uxor regis: uentũ est ad picłm
dep̾candi ꝓ enubus suis. Et cũ ad dm̃ oraret corã dño
ubi mentiri non posset: in oratione sua dixit. ita sibi

Expanded text:
gestarum in hoc sermone suscepissemus tractanda mysteria. 6. Nunc jam gestarum in hoc sermone suscepissemus tractanda mysteria. 6. Nunc jam audiamus ista duo genera hominum, quandoquidem de titulo isto, etsi operosius et fortasse loquacius, tamen ut Dominus concessit, exitum est. Duo genera hominum attendite: unum laborantium, alterum eorum inter quos laboratur; unum de terra, alterum de coelo cogitantium; unum in profundum cor mittentium, alterum cor Angelis conjungentium; unum sperantium de terrenis quibus pollet hic mundus, alcivem regni coelorum administrare aliquid in terra; ut puta, purpuram gerit, magistratus est, aedilis est, proconsul est, imperator est, rempublicam gerit terrenam: sed cor sursum ibus est, et sperat in quo nondum est. De quo genere fuit illa sancta mulier Esther, quae cum esset uxor regis, ventum est ad periculum deprecandi pro civibus suis; et cum oraret coram Deo, ubi mentiri non posset, in oratione sua dixit, ita sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sũ nom̃ in illo psalmo quod est abunelech: inuenit̾ inter¬
p̃tari. patris mei regnũ. Quomꝰ aut̃ patris sui regnũ dimi¬
sit cdauid et abiit: nisi quomͦ xp̃c regnũ iudeorũ dimi¬
sit. et ad gentes transiuit: Hunc fortassis etiã ꝓpħicus
sp̃s adscribens titulũ psalmo huic uoluerit ut non dice¬
ret achimelech sed abimelech: quia quando uenit da¬
uid ad patris sui regnũ. tunc est ꝓditus: hoc est qtian
et ipse passionẽ dñi siguraret: nec tam̃ sine sanguine.
figura transacta est ibi uel illius arietis. uel hic abimelech
sacertlotis. Neꝙ enĩ occidi oportuit eos. quos tunc re¬
surgere non oportebat: sed eorũ uitã a mortis ꝑicło lib̾are.
Uerũtam̃ esfusi sangiunis liberatio. resurrectionẽ potius
significabat. quȩ hoc modo in illis figurabat᷑: quia uera dm̃
seruabat᷑ ressurrectio. Nura hinc dici possent: si illarũ rertim

Expanded text:
sum nomen in psalmo illo, quod est Abimelech, invenitur intersum nomen in psalmo illo, quod est Abimelech, invenitur interpretatum, Patris mei regnum. Quomodo autem patris sui regnum dimisit David, et abiit, nisi quomodo Christus regnum Judaeorum dimisit, et ad Gentes transivit? Hinc fortassis etiam propheticus spiritus adscribens titulum psalmo huic, voluit ut non diceret Achimelech, sed Abimelech, quia quando venit David ad patris sui regnum, tunc est proditus; hoc est quandoet ipse passionem Domini figuraret; nec tamen sine sanguine figura transacta est, vel ibi illius arietis , vel hic Achimelech sacerdotis. Neque enim occidi oportuit eos, quos tunc resurgere non oportebat: sed eorum vitam a mortis periculo, verumtamen effuso sanguine, liberans Jesus resurrectionem potius significabat, quae hoc modo in illis figurabatur, quia vero Domino servabatur. Plura hinc dici possent, si illarum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
dite: illos imitari nolite. Asta cluo genera hominũ nl
hodie in t̾ra. De his duobus generibus hominitans
achimelecb: cũ legamus eũ uenisse in domũ ab
et fortasse quod non ab surde sentimus ꝓpt̾ similitudi¬
Diẽ nominis et unius sillabȩ differentiã. uel potius unꝰ
litterȩ. uariati sunt tituli. In codicibus tam̃ psalmoꝵ
cũ inspiceremus. magis abimelech qũã achiinelech inue¬
nimus: et qm̃ in alio loco habes eiudentẽ psalmũ non
dissimilitudinẽ nominis. sed prorsus cliuersũ nom̃ insi¬
nuantẽ : quandoquidẽ lauid ante regẽ achis. non ante
regẽ abimelech immutauit faciem suã: et dimisit eum
et abiit. Titulus aut̃ psalmi sic scriptus est: quando
immutauit uultũ suũ corã abimelech. Ipsa magis muta¬
tio nominis in mysteriũ nos fecit esse intentos: ne tãquam
res hystoriȩ ꝑsequaris: et sacrata uela contẽpnas. Discus¬

Expanded text:
audite, illos imitari nolite. Ista duo genera hominum sunt audite, illos imitari nolite. Ista duo genera hominum sunt hodie in terra. De his duobus generibus hominum cantat Abimelech: cum legamus eum venisse in domum Achimelech. Et fortasse quod non absurde sentimus propter similitudinem nominis, et unius syllabae differentiam, vel potius unius litterae, variati sunt tituli. In codicibus tamen Psalmorum cum inspiceremus, magis Abimelech quam Achimelech invenimus. Et quoniam in alio loco habes evidentissimum psalmum, non dissimilitudinem nominis, sed prorsus diversum nomen insinuantem; quandoquidem David ante regem Achis, non ante regem Abimelech immutavit faciem suam, et dimisit eum, et abiit: titulus autem Psalmi sic scriptus est, Quando immutavit vultum suum coram Abimelech : ipsa magis mutatio nominis in mysterium facit intentos, ne tanquam res historiae persequaris, et sacrata vela contemnas. Discus
Abbreviated transcription (Latin):
reni. Utrũꝙ uobis de scriptura dĩ demonstramus
Danihel et tres pueri: in babylonia p̃positi sunt ngn
regis. Iosepħ in egypto. scd̃s a rege positus est acliius¬
re rẽ publicã: de qua re publica erat ille ppłs cl̃ lib̾e¬
dus. In ipsa re publica angariã quodãmͦ faciebat iosi
sicut illi tres pueri. sicut cdanihel. Manifestũ est gͦ qͥ
usurparat sibi acd oꝑa sua id est ad opera regni bu
non ad facta mala sua regnũ t̾renũ ciues regni celonti
Quid est regnũ cȩlorũ : Quomͦ usurpat in hoc ad t̃pu¬
sło ciues regni t̾reni: Nonne de his apłs dicit quod
non caste eugłiũ annuntiabant: sed t̾rena desic̾ant.
regnũ cęlorũ p̃dicabant. sua querebant. et xp̃m anti¬
tiabant: Et ut noueris quod et ipsi ad opus regniq
lorũ tãqua mercennaris assumpti sunt: apłs gauoe
de illis et dicit. Sunt qui per inuidiã et conten¬
onẽ xp̃m atinuntiant. non caste: existimantes tribo

Expanded text:
erreni. Utrumque vobis de Scriptura Dei demonstrabimus. erreni. Utrumque vobis de Scriptura Dei demonstrabimus. Daniel et tres pueri in Babylonia praepositi sunt negotiis regis : Joseph in Aegypto secundus a rege positus est administrare rempublicam , de qua republica erat populus ille Dei liberandus: in ipsa republica angariam quodammodo faciebat Joseph, sicut illi tres pueri, sicut Daniel. Manifestum est ergo quod usurparat sibi ad opera sua, id est ad opera regni sui, non ad facta sua mala, regnum terrenum cives regni coelorum. Quid et regnum coelorum, quomodo usurpat in hoc saeculo ad tempus cives regni terreni? Nonne de his Apostolus dicit, quod non caste Evangelium annuntiabant, sed terrena desiderantes regnum coelorum praedicabant; sua quaerebant, et Christum annuntiabant? Et ut noveritis quod et ipsi ad opus regni coelorum, tanquam mercenarii assumpti sunt, Apostolus gaudens de illis dicit: Sunt qui per invidiam et contentionem Christum annuntiant non caste, existimantes tribul
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. Modo uideamus doech: modo uideamus corpus
regis et sacerelotis: modo uideamus corpuis hominum
aduersus regẽ et sacerdotẽ. Primo nomina ipsa adten¬
dite quã inystica sint. Doech int̾pretat᷑ motus: ydiune¬
us int̾p̃tat᷑ t̾renus. Iam quale genus hominum uidete¬
significet doech iste motus: non gͦ ꝑseuerans in eternum.
sed emigiandus t̾renus. Quid expectas de homine t̾reno:
Aliquos fructus cȩlestes: Homo erit in ȩtnum. E s gͦ
regnũ t̾renũ ut breuit dicã et cito insinuem hoctie mes
scło: ubi est et regnũ cȩleste. Pereginos habet ciues hos
utrũꝙ regnũ: regnũ t̾renũ et regnũ cȩleste. Regnũ eia¬
dicandũ: regnũ in ȩt̾̃nũ plantandũ. Mocdo in hoc se
ciues utriusq regni ꝑmixti sunt. Corpus regni tren:
et corpus regni celestis cõmixtũ est. Regnũ cȩleste
mit. int̾ ciues regni t̾reni: et aliquando. nã et hoci

Expanded text:
dimus. Modo videamus Doech, modo videamus corpus dimus. Modo videamus Doech, modo videamus corpus regis et sacerdotis, modo videamus corpus hominum adversus regem et sacerdotem. 4. Primo nomina ipsa attendite quam mystica sint. Doech interpretatur Motus: Iduus interpretatur Terrenus. Jam videte quale genus hominum significet Doech iste motus: non ergo perseverans in aeternum, sed emigrandus. Terrenus: quid exspectatis de homine terreno aliquos fructus? Coelestis homo erit in aeternum. Est ergo regnum terrenum, ut breviter dicam et cito insinuem, hodie in isto saeculo, ubi est et regnum coeleste. Peregrinos habet cives suos utrumque regnum, regnum terrenum et regnum coeleste, regnum eradicandum et regnum in aeternum plantandum. Modo in hoc saeculo cives utriusque regni permixti sunt: corpus regni terreni, et corpus regni coelestis commixtum est. Regnum coeleste gemit inter cives regni terreni, et aliquando nam et hoc t
Abbreviated transcription (Latin):
lus illi uellet ꝓdere dauid: ꝓdidit ubi eũ uidisset.
Misit continuo saul: exibuit sacerdotẽ et om̃s eius:
et iussit occidi. Nemo ausus est hominũ regis saul: nec
iubente rege mittere manũ in sacerdotes dnĩ. Sed ille
qui ꝓdiderat sicut iudas qui a ꝓposito suo non recessit.
et usq in finẽ ꝑseuerauit. de illa radice fructus ferre.
Quales. nsi quales fert arbor mala: Occidit iste doech
manu sua iubente rege. sacerdotẽ et om̃s eius: deuide
debellata est etiã ciuitas sacerdotũ. Inuenimus gͦ doech
istũ inimicũ regi clauid: et sacerloti achimelech. Unus
homo doech. sed genus hominũ doech: sicut et corpus
ipsius regis et sacerdotis. tãquã unus homo est. Duȩ ꝑso¬
nȩ: sed tam̃ unũ genus hominũ. Proinde in isto tẽpore.
et in isto seło uideamus hȩc duo genera: ut ꝑtineat ad
utilitatẽ nĩam. uel quod cantamus. uel quod cantari au¬

Expanded text:
lus illi vellet prodere David, prodidit ubi eum vidisset. lus illi vellet prodere David, prodidit ubi eum vidisset. Misit continuo Saül, exhibuit sacerdotem et omnes ejus, et jussit occidi. Nemo ausus est hominum regis Saül, nec jubente rege, mittere manum in sacerdotes Domini: sed ille qui prodiderat, sicut Judas, qui a proposito suo non recessit, et usque in finem perseveravit de illa radice fructus ferre, quales, nisi quales fert arbor mala? occidit Doech iste manu sua, jubente rege, sacerdotem et omnes ejus: deinde debellata est civitas etiam sacerdotum . Invenimus ergo Doech istum inimicum regi David et sacerdoti Achimelech. Unus homo est Doech, sed genus hominum est Doech: sicut David et corpus ipsum regis et sacerdotis, tanquam unus homo et duae personae, sed tamen unum genus hominum. Proinde in isto tempore, et in isto saeculo videamus haec duo genera, ut pertineat ad utilitatem nostram, vel quod cantamus, vel quod cantari au
Abbreviated transcription (Latin):
titulũ. In die qua liberauit eũ dñs de manu om̃itĩ
nuimieotũ eius. et de manu saul. Exit primo e ñs
inimicos eius. et postea de manu saul: quia nouissima
inimica destruet̾ mors. Quid est et de manu saul: Om̃
exemit nos ab iñferis: et de maniu mortis liberauit nos.
Cũ gͦ saul ꝑsequeret᷑ uirũ scm̃ dauid. confugit dauid
ubi tutũ putauit esse locũ: transiens ꝑ sacerdotẽ quen¬
dã achimelech. accepit ab eo panes. Ubi figurauit etiã
ꝑsonã non tantũ regis. sed et sacerdotis: quia manduca¬
uit panes ꝓpositionis: quos sicut dñs dicit in euangłio.
non licebat manducare nisi solis sacerdotibus. Postea
cepit eũ querere saul: et natus est sius. quod nemo
eũ sibi uellet. ꝓdere. Hoc lectũ est mͦ in lectione reg¬
norũ. Erat aut̃ ibi doech quidã. quando uenerat ille
ad achimelech sacerclotẽ: princeps pastorũ saul ydume¬
us. Qui cũ adesset quando saul irascebat᷑ suis quod nul¬

Expanded text:
it eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saül. Dixit primo, omnes inimicos ejus; et postea, de manu Saül: quia novissima inimica destruetur mors . Quid est, Et de manu Saül? Quoniam exemit nos ab inferis et de manu mortis liberavit nos. 3. Cum ergo Saül persequeretur virum sanctum David, confugit David ubi tutum putavit: transiens per sacerdotem quemdam Achimelech, accepit ab eo panes. Ubi figuravit etiam personam, non tantum regis, sed et sacerdotis: quia manducavit panes propositionis, quos, sicut dicit Dominus in Evangelio, non licebat manducare nisi solis sacerdotibus . Postea coepit eum quaerere Saül, et iratus est suis quod nemo eum sibi vellet prodere. Hoc modo lectum est in libro Regnorum. Erat autem ibi Doech quidam, quando venerat ille ad Achimelech sacerdotem, princeps pastorum Saül, Idumaeus. Qui cum adesset quando Saül irascebat
Abbreviated transcription (Latin):
caput xxp̃e. Porro enĩ si ipsũ caput nr̃m sine pͥmo
pacto labore in terra. regnare in cęlo noluit: neque
leuare sursũ corpus quod deorsũ accepit. nisi ꝑ tri¬
bulationis uiam: quid auclent m̃bta spure capite
suo magis se posse esse felicia: Si patre familias beelit¬
bub uocauerunt. quantomagis domesticos eius: Ñ gͦ
sꝑemus meliorẽ uam: qua p̃cessit eamus: qua duxit

Expanded text:
i ipsum caput nostrum sine primo peracto labore in terra, in coelo regnare noluit, neque levare sursum corpus quod deorsum accepit, nisi per tribulationis viam; quid audent membra sperare, capite suo magis se posse esse felicia? Si patremfamilias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ? Non ergo speremus molliorem
Abbreviated transcription (Latin):
atio moysi hominis dĩꝰ
psalmus iste prenotatur. ꝑ quem
hominem suum. ds̃ legeni dedit
ułgͦ suo: quem ꝑ eundem hominem suum
de domo seruitutis liberans. quadragin¬
ta annos ꝑ heremum duxit. Fuit ergo
moyses minister testamenti ueteris: et ꝓpħa
testamenti noui. Om̃ia quippe illa in figu¬
ra contingebant illis: sicut ait apłs. Scrip¬
ta sunt autem ad correptionem nr̃am:
in quos finis scłorum obuenit. Sedm hanc
ergo dispensationem quȩ facta est ꝑ moysen
inspiciendus est iste psalmus: qui ex eius
agone titulum accepit

Expanded text:
nis Dei,» psalmus iste praenotatur: per quem hominem suum Deus Legem dedit populo suo, quem per eumdem hominem suum de domo servitutis liberans, quadraginta annos per eremum duxit. Fuit ergo Moyses minister Testamenti Veteris, et propheta Testamenti Novi. «Omnia» quippe «illa in figura contingebant in illis,» sicut ait Apostolus: «scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit» . Secundum hanc ergo dispensationem quae facta est per Moysen, inspiciendus est iste psalmus, qui ex ejus oratione titulum accepit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ante sunt extentusa sccłm intentionem
sequor ad palmam suꝑnȩ uocationis dĩ in xp̃o¬
ihu. Uides paulum adhuc curreres et te iam
huius mundi. etiam cum felix es: intellexisti
te esse in torculari. litatis enim frĩ um̃i. in¬
felicitatem scłl metuendam esse: et felicita¬
tem non esse metuenclam: Immo uero nulla
infelicitas frangit: quem felicitas nulla cor¬
rumpit. Quomodo cauenda et tunenda esf
ipsa corruptrix. ne de blandiendo seclucat A
ne incumbas i baculum harunclinse N
hoc seriptum est: quosclam incumbere nua¬
culum haruncdinis. Noli erederee. Renle
est quo niteris: frangitur et intermitoo
ergo felicitatem tibi iste munclus arridera
in pressura de computa ut dicas. tribula

Expanded text:
quae ante sunt extentus, secundum intentionem quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor, ad palmam supernae vocationis Dei, in Jesu» . Vides Paulum adhuc currere, et te jam hujus mundi, etiam cum felix es, intellexisti te esse in torculari. Putatis enim, fratres mei, infelicitatem saeculi metuendam esse, et felicitatem non esse metuendam? Imo vero nulla infelicitas frangit, quem felicitas nulla corrumpit. Quomodo ergo, cavenda et timenda est ipsa corruptrix, ne te blandiendo seducat? Ne incumbas in baculum arundinis; nam et hoc scriptum est, quosdam incumbere in baculum arundinis. Noli te credere ; fragile est quo niteris, frangitur et interimit te. Si ergo felicitate tibi iste mundus arrideat, in pressura te computa, ut dicas, «Tri
Abbreviated transcription (Latin):
retro: de loco quo accesserat. Sic quibus pla¬
cet relicta om̃i spe scłari. et om̃ĩ accione terre.¬
na. conferre se in societate scõrum: in cominu¬
nem illam uitam ubi non dicit aliquis aliqͥcͥi
ꝓprium. sel sunt illis om̃ia cominunia. et est
illis anima una et cor unum in clõ: quisquis
inde recedere uoluerit: non talis habetur qua.¬
lis ille qui non intrauit. Ille enim non clum
accessit: iste retro aspexit. Qua ꝓpter. im̃ĩ
quomodo quisq potest. uouete et redclite
dnõ cdõ ur̃o quod quisꝙ potuerit: nemo re.¬
tro respiciat: nec pristinis suis delectetur.
Nemo auertatur ab eo quod ante est. ad id qͦ
retro est: currat clonec ꝑueniat. Non enim
pedibus. sed desiderio currimus. Nullus au¬
tem in hac uita ꝑuenisse sedicat. Quis enim
potest tam ꝑfectus esse quam paulus: Et ta
men ait. fr̃su ego me non arbitror apprehen.
disse: unum autem quȩ retro oblitus in ea

Expanded text:
retro de loco quo accesserat. Sic quibus plaretro de loco quo accesserat. Sic quibus placet, relicta omni spe saeculari et omni actione terrena, conferre se in societatem sanctorum, in communem illam vitam ubi non dicit aliquis aliquid proprium, sed sunt illis omnia communia, et est illis anima una et cor unum in Deum ; quisquis inde recedere voluerit, non talis habetur qualis ille qui non intravit: ille enim nondum accessit; iste retro respexit. Quapropter, charissimi, quomodo quisque potest, vovete, et reddite Domino Deo vestro quod quisque potuerit; nemo retro respiciat, nemo pristinis suis delectetur, nemo avertatur ab eo quod ante est, ad id quod retro est: currat donec perveniat; non enim pedibus, sed desiderio currimus. Nullus autem in hac vita pervenisse se dicat. Quis enim potest tam perfectus esse quam Paulus? Et ait tamen, «Fratres, ego me non arbdisse: unum autem, quae retro oblitus, in ea
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uomusti: et reuelatum est peccatum
tuum. facta est bona conscientia: ex ma-¬
la conscientia. Quid rursus conuerteris ad
tuum uomitums Si canis hoc faciens horret
ꝓficiendo ꝑuenit. et quem uouit dõ: inde
respicit retrocum ipsum dimiserit. Uerbi
grã. Statuit castitatem conigalem seruare:
inde enim incipit iusticia: recessit a fornica¬
tionibus et ab illa illicita immunclicia. Quan.¬
do se ad fornicationes conuerterit: retrores.¬
pexit. Alius ex munere dĩ maius aliquid
uouit: statuit nec nuptias pati. qui non clãy¬
naretur si duxisset uxorem. Post uotum qͦl
dõ ꝓmisit. si duxerit dampnabitur: cum
hoc faciat quod ile qui non ꝓmiserat. Tam̃¬
ille non clampnatur: iste cdampnatur. Quaren
nisi quia respexit retro: Iam enim in ante erat:
iste autem illuc nondum ꝑuenerat. Sic uirgo:
quȩ si nuberet non peccaret. Scĩmonialis si nup¬
serit: xp̃i adultera reputabitur. Respexit enĩ

Expanded text:
quasi vomuisti, et relevatum est pectus quasi vomuisti, et relevatum est pectus tuum; facta est bona conscientia ex mala conscientia: quid rursus converteris ad vomitum tuum? Si canis hoc faciens horret proficiendo pervenit, et quem vovit Deo, inde respicit retro, cum ipsum dimiserit. Verbi gratia, statuit castitatem conjugalem servare inde enim incipit justitia; recessit a fornicationibus et ab illa illicita immunditia: quando se ad fornicationes converterit, retro respexit. Alius ex munere Dei majus aliquid vovit, statuit nec nuptias pati; qui non damnaretur, si duxisset uxorem, post votum quod Deo promisit si duxerit, damnabitur: cum hoc faciat quod ille qui non promiserat; tamille non damnatur, iste damnatur. Quare, nisi quia iste respexit retro? Jam enim ante erat, iste autem illuc nondum pervenerat. Sic virgo, quae si nuberet, non peccaret , sanctimonialis si nupserit, Christi adultera deputabitur. Respexit enim
Abbreviated transcription (Latin):
conec hos scłin uel hȩc uita fini adur restare
es tuntesaet querentes hic aliqu am regui.¬
em quȩ il habetur falsa est. respiciunt retro.
et decicdunt a ꝓposito: nec adtendunt cum
quanto terrore dictum est. mementote uxoris
loth. Ut quid enim in statua salis effecta est. si
non homines condit ut sapiant: Ergo exem¬
plum illius tibi fit bonum: si caueas. Memen¬
tote inquit uxoris loth. Respexit enun retro
unde liberata a sodomis erat: et ibi remansit
unde respexit. Ipsa in loco mansura: et transe¬
untes alios conditura. Liberati ergo a sodo¬
mis preteritȩ uitȩ : non respiciamus retro.
Nam hoc festinare est. non adtendere quod
ꝓmisit dĩ quia longe est: et respicere ad icd
quol ꝓximum est. unde etiam liberatus es.
De talibus quid dicit apłs petrus: Contin¬
git illis resueri ꝓuerbii: canis reuersus ad
suum uomitum. fremebat enim pectus con¬
seientia peccatorum: accepta incdulgentia

Expanded text:
donec hoc saeculum vel haec vita finiantur, restare donec hoc saeculum vel haec vita finiantur, restare arbitrantes, et quaerentes hic aliquam requiem, quae si habetur, falsa est, respiciunt retro, et decidunt a proposito; nec attendunt cum quanto terrore dictum est, «Mementote uxoris Lot» . Ut quid enim statua salis effecta est , si non homines condit, ut sapiant? Ergo exemplum illius malum, tibi fit bonum, si caveris. Mementote, inquit, uxoris Lot: respexit enim retro, unde liberata erat a Sodomis, et ibi remansit, unde respexit; ipsa in loco mansura, et transeuntes alios conditura. Liberati ergo a Sodomis praeteritae vitae, non respiciamus retro: nam hoc festinare est, non attendere quod promisit Deus, quia longe est, et respicere ad id quod proximum est, unde jam liberatus es. De talibus quid dicit apostolus Petrus? «Contingit illis res veri proverbii: Canis conversus» «ad suum vomitum» . Premebat enim pectus conscientia peccatorum; accepta indulgentia
Abbreviated transcription (Latin):
xisoquo delectentur. quo teneantur: in abun-¬
dantia pressurarum et temptationum tan-¬
quam in torcularibus constituti defluant
unum: defluant oleum. Quȩ sunt ista. nisi
dona desicderia: Restat enim illis clesideran¬
duscds̃: iam non amant terram. Amant enĩ
infecit cȩlum et terram: amant et nonclum
und̃ sunt. Desiderium eorum differtur ut
irescat: crescit ut capiat. Non enim parum
aliquid claturus est ds̃ desicleranti: aut parũ
exercenlum est ad capacitatem tanti boni.
Non aliquid ds̃ quod facit claturus est: sed
eipsum qui fecit om̃ia. Ad capienclum dm̃
ereccere: quod semꝑ habiturus es diu deside¬
id. Repbati sunt in ppło isrł: qui festinauert᷑
assidue. Affectus iste: reprehenditur in scri¬
ptura festinantium. Qui sunt enim qui fe.¬
linant: Qui conuersi ad dm̃ cum hic non
inuenerunt requiem quam querebant. et
gauclia quȩ ꝓmittebantur. tanquam in
anere deficientes et longum sibi quiddam

Expanded text:
saeculo quo delectentur, quo teneantur, in abunsaeculo quo delectentur, quo teneantur, in abundantia pressurarum et tentationum tanquam in torcularibus constituti, defluunt vinum, defluunt oleum. Quae sunt ista, nisi bona desideria? Restat enim illis desiderandus Deus; jam non amant terram. Amant enim qui fecit coelum et terram: amant, et nondum cum eo sunt. Desiderium eorum differtur, ut crescat; crescit, ut capiat. Non enim parvum aliquid daturus est Deus desideranti, aut parum exercendus est ad capacitatem tanti boni: non aliquid Deus quod fecit daturus est, sed seipsum qui fecit omnia. Ad capiendum Deum exercere; quod semper habiturus es diu desidera. Reprobati sunt in populo Israel, qui festinaverunt: assidue affectus iste reprehenditur in Scriptura festinantium. Qui sunt enim qui festinant? Qui conversi ad Deum, cum hic non invenerint requiem quam quaerebant, et gaudia quae promittebantur, tanquam in itinere deficientes, et longum sibi quiddam,
Abbreviated transcription (Latin):
abunclant pecunia in hac terra. respiciunt
quoel ait apłs: precipe diuitibus huius mund
non suꝑbe saꝑe. neq sꝑare in incerto diuitia¬
rum: et considerantes quam sit incertum un.¬
de gaudebant ante quam accederent ad sei-¬
uitutem dĩ. idest ante quam introirent in tor¬
cularia: uident ex ipsis diuitiis uel habere se
pressuras cogitationum. quomodo eagube¬
nentur. quomo clo custocliantur: uelsi puil¬
in incdimnauerint cupicditatem ut ea diligant
a uos impleri timoribus quam fructibus.
sudenuin tam incertum: quam res uolubiless
Armmerto ipsa pecunia rotuncla signat᷑.
quanonstat. Cales ergo et si habeant aliqͥd:
ppes sunt. Qui uero niebil horum habent.
sisbere desiderant: inter reꝑbandos diui¬
as cmputantur. Non enim adtendit dĩ fa-¬
uastitem: sed uoluntatem. Pauꝑes igitur des¬
guti om̃i ope scłari: quia et si ea circum flu.¬
uit intelligunt quam incerta sinit: et inge¬
nisentes ad cdnm̃ nichil habentes in hoc

Expanded text:
abundent pecunia in hac terra, respiciunt abundent pecunia in hac terra, respiciunt quod ait Apostolus, «Praecipe divitibus hujus mundi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum» : et considerantes quam sit incertum unde gaudebant, antequam accederent ad servitutem Dei, id est, antequam introirent in torcularia, vident ex ipsis divitiis vel habere se pressuras cogitationum, quomodo ea gubernentur, quomodo custodiantur; vel si paululum inclinaverint cupiditatem ut ea diligant, plus eos impleri timoribus quam fructibus. Quid enim tam incertum, quam res volubilis? Nec immerito ipsa pecunia rotunda signatur, quia non stat. Tales ergo, etsi habeant aliquid, pauperes sunt. Qui vero nihil horum habent, et habere desiderant, inter reprobandos divites computantur: non enim attendit Deus facultatem, sed voluntatem. Pauperes igitur destituti omni ope saeculari, quia etsi ea circumfluant, intelligunt quam incerta sint; et ingemiscentes ad Deum, nihil habentes in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
exeuglio: quare caluus gerebat psonansi
Recordamini quod in caluariȩ loco enasu
est. Siue ergo hoc inter pretetur filius het
sicut secuti priores diximus siue aliudialies
quod nos forsitan latet: interim quodoccur¬
rit. uidete quia plenum est sacramento sis
chore: filii xp̃i. Nam et filios suos dicit spon¬
sus: cum ait. Non possunt ieuinare fili hai
si: quamdiu cum eis est sponsus. Ap̃ianoum
sunt ergo ista torcularia. In pressuris aitain
constituti aclhuc conterimur: ut amore pat.¬
posito quo ferebamur in ista muncdanaiala.¬
ria. temporalia. fluxa atꝙ ꝑitura. passunes
in hac uita tormenta et tribulationes presi¬
rarum. et abunclantiam temptationum:
incipiamus querere illam quietem quȩ non
est de hac uita. nec de hac terra: et fit dñlit
dictum est refugium pauꝑi. Quid est panpi
Tanquam cdestituto: sine ope: sine auxilio siux
aliquare de qua in terra presumat. Calibus
enim pauꝑibus ad est cds̃: quia homines et si

Expanded text:
elio, quare calvus, gerebat personam Christi; recordamini quod in Calvariae loco crucifixus est . Sive ergo hoc interpretatur «filiis Core,» sicut secuti priores diximus; sive aliud aliquid, quod nos forsitan latet; interim quod occurrit, videte quia plenum est sacramento. Filii Core, filii Christi: nam et filios suos dicit sponsus, cum ait, «Non possunt filiiquamdiu cum illis est sponsus» . Christianorum sunt ergo ista torcularia. 3. In pressuris autem constituti, ad hoc conterimur, ut amore nostro, quo ferebamur in ista mundana, saecularia, temporalia, fluxa atque peritura, passi in eis, in hac vita, tormenta et tribulationes pressurarum et abundantiam tentationum, incipiamus quaerere illam quietem quae non est de hac vita, nec de hac terra: et fit Dominus, ut scriptum est, «refugium pauperi» . Quid est «pauperi?» Tanquam destituto, sine ope, sine auxilio, sine aliqua re de qua in terra praesumat. Talibus enim pauperibus adest Deus. Quia, homines etsi
Abbreviated transcription (Latin):
telliginꝰ: ñ ꝓpt᷑ p̃sentis tẽporis beneficia carna¬
lia. dm̃ colentẽ: sed futura ȩterna p̾mia ocłis fidei
longe speculantẽ. Nã et syon speculatio interp̃tat᷑.
cationẽ suã: uel sicut qͥdã int̾p̃tes uerbũ nouũ
fecerunt. sc̃ificiũ suũ. Unicorniũ recte intelligunt᷑

Expanded text:
ter praesentis temporis beneficia carnalia Deum colentem, sed futura et aeterna praemia oculis fidei longe speculantem: nam et Sion Speculatio interpretaturcationem suam: vel, sicut quidam interpretes verbum novum fecerunt, sanctificium suum. Unicornu
Abbreviated transcription (Latin):
bearo st̃: sp̃s uadens et ñ rediens. In his uerbis
milti sibi inuiqͥtatis impunitatẽ de dliuina misecłia
pllicent᷑: etiã si tales esse pstiteruit. qualis gene¬
sutase ñ plet nec malos: sine dubio ñ ꝑdet bonos.
uegͦ ñ potiꝰ icd eligimꝰ: ubi lubitatio nulla est:
Niqͥ in lingua sua m̃tiunt᷑ illi. cũ aliud habet cor
oi: putant utiꝙ et uolunt quanclo penã ȩ t̾nã

Expanded text:
aro sunt; spiritus vadens, et non revertens. » In his verbis multi sibi iniquitatis impunitatem de divina misericordia pollicentur, etiamsi tales esse perstiterint, qualis generfortasse non perdet nec malos, sine dubio non perdet bonos. Cur ergo non potius id eligimus, ubi dubitatio nulla est? Nam qui in lingua sua mentiuntur illi, cum aliud habeat cor eorum, putant utique et volunt, quando poen
Abbreviated transcription (Latin):
t abstulit sicut oues ppłi suũ: et ꝑduxit eos tanquã
gregẽ in deserto. Et ecluxit eos in spe et ñ tunuert̃:
et inimicos eoꝵ opuit mare. Tanto fit hoc melius.
quanto interiꝰ. ubi eruti de potestate tenebrarũ
in regno dĩ m̃te transferim̾. et seđm pascua sp̃alia
efficim̾ ouesdĩ: abulantes in hoc scło uelut in cleser¬
to: qm̃ nemini est fides ur̃a conspieua. Unde dicit

Expanded text:
 et perduxit eos tanquam gregem in deserto. Et deduxit eos in spe, et non timuerunt, et inimicos eorum operuit mare. Tanto fit hoc melius, quanto interius, ubi eruti de potestate tenebrarum in regnum Dei mente transferimur, et secundum pascua spiritualia efficimur oves Dei, ambulantes in hoc saeculo velut in deserto, quoniam nemini est fides nostra conspicua; unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eidẽ semitȩ uiã fecit: ut eos tanquã ex ab¬
ditis ꝑ anglos malos in manifesta scelera ꝑdu¬
cens: in euidentissimos impios euidentissume
iundicaret. Ab hac potestate maloꝵ angłoꝵ
ñ liberat hominẽ nͥ grã dĩ: de qua dicit apłs qͥ
eruit nos de potestate tenebrarũ: et transtulit
in regnũ filii claritatis suȩ. Cuiꝰ rei ppłs iste figu¬
rã gerebat. cũ esset erutus de potestate egyptioꝵ.
et trans latus in regnũ terrȩ ꝓmissionis fluentis¬
lac et mel: qͦł suauitatẽ significat grẽ. Seqͥt᷑ gͦ post¬

Expanded text:
sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex absed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malorum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentislac et mel, quod suavitatem significat gratiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ca sunt eadẽ uicia excitarent᷑ in odiũ ppłi dĩ÷ atꝙ
ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia
sequerent᷑. Illa etiã mala morũ quȩ his corporalibꝰ
in eos qͥ illis diuina eqͥtate subdunt̾: conuenientis¬
sime credit̾. Neꝙ enĩ cũ fit qͦd ait apłs. tradidit
illos ds̃ in concupiscentias cordis eoꝵ. ut faciant
quȩ ñ conueniunt: ñ illis mali angli tanquãm
materia sui oꝑis uersant᷑ et gaudent: qͥbꝰ iustis¬
sime subdita est. uiciositas humana: p̃ter eos
quos liberat grã. Et ad hȩc qͥs idoneus: Uude
cũ dixisset misit in eos irã incdignationis suȩ. in¬
dignationẽ et irã et tribulationẽ. immissiones
ꝑ angłos malos: illud qͦd addidit. uiã fecit se¬
mitȩ irȩ suȩ cuiꝰ tandẽ sussicit acies penetrare:
ut intelligat capiat ꝙ sententiã in tanta ꝓfun¬
ditate latitantẽ: Erat enũ semita irȩ dĩ: quȩ
egyptioꝵ impietatẽ occulta eqͥtate puniret.

Expanded text:
ca sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his corporalibus in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidlos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; indignationem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos, illud quod addidit, Viam fecit semitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret;
Abbreviated transcription (Latin):
caritati: dilectionis dĩ. et cdilectiorus ꝓximiss
sterilis ñ erat in eis. De post bas oues fetantes de
noster acceptus est: nc̃ alios greges pascit in geteh
et ipsos iacob et isrł. Sic enĩ clictũ est. paserius
seruũ suũ: et isrł hereclitatẽ suã. Nonem̃ dici
gentibꝰ sunt istȩ oues: icdõ ab illo semine alieuins
Qͦ exponens apłs: ñ inqͥt filii carius secifiuipi
missionis deputant᷑ in semine. Exgentibꝰ eñea
fideles: qͥbꝰ dicebat. Si autẽ uos axp̃i: qͦ abrabes¬

Expanded text:
aritatis, dilectionis Dei, et dilectionis proximi: unde sterilis non erat in eis. De post has oves fetantes David noster acceptus, nunc alios greges pascit in Gentibus, et ipsos Jacob et Israel: sic enim dictum est, Pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Non enim, quia ex Gentibus sunt istae oves, ideo ab illo semine alienatae exponens Apostolus: Non, inquit filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine . Ex gentibus enim erant fideles quibus dicebat, Si autem vos Christi, e
Abbreviated transcription (Latin):
quã aliquando uastabat .⁊i et in me magnificabant
dnm. Iã hinc illȩ eccłȩ transierunt ppłoꝵ circũ¬
cisoꝵ: ac ꝑ hoc in uiclea quȩ mͦ in terra est.
pascit: sane de post fetantes inde acceptus est. Illi
qͥppe pͥores fuerunt tales de qualibꝰ dr̃ in cantico
canticoꝵ. uni ȩccłȩ quȩ constat ex multis: id est
uni gregi. cuiꝰ membra sunt multi greges. De talibꝰ
gͦ ei dr̃. Dentes tui id est ꝑ quos loqueris. uel per
qͦs in corpꝰ tuũ uelut manducando cederos traieis
uelut uellem onera scłi: quanlo ante prti r¬

Expanded text:
agnificabant Dominum . Jam hinc illae Ecclesiae transierunt populorum circumcisorum; ac per hoc in Judaea quae modo in terra est, pascit. Sane de post fetantes inde acceptus ost. Illae quippe priores fuerunt tales, de qualibus dicitur in Cantico canticorum uni Ecclesiae quae constat ex multis, id est uni gregi cujus membra sunt multi greges; de talibus ergo dicitur: Dentes tui, id est, per quos loqueris, vel per quos in corpus tuum, velut manducando, caeteros trajicis; tunc velut vellera onera saeculi, quando ante p
Abbreviated transcription (Latin):
male faciens ⁊ secl uerbũ dĩ ñ est alligatũ. Ipse itaꝙ
saluator scłm carnẽ factus ex semine dauid: figu¬
rat᷑ in hoc loco nomine dauid aꝑiente dño in para¬
bolis ossuũ. Nec moueat qͦd cũ dixisset et elegit
dauid qͦ nomine axp̃m significauit: addidit ser¬
uũ suũ ñ filiũ suũ: immo uͦ hinc agnoscamꝰ ñ ꝑatͥ
coȩt̃nã unigeniti substantiã: sed formã serui suscep¬
tã exsemine clauid Et sustulit eũ de gregibus
ouiũ: de post fetantes accepit eũ: pascere iacob
seruũ suũ: et isrł herecditatẽ suã. Ille qͥdẽ dauid
ex cuiꝰ semine caro xp̃i est. ab officio pastorali
pecoꝵ. ad hominũ regnũ translatus est: noster
aut̃ẽ dauid ipse. xp̃c. ab hominbꝰ ad homines : a
uideis ad gentes: tam̃ sccłm parabolã ab ouibꝰ
ad oues. ablatus atq trans latus est. Non sunt

Expanded text:
 sermo Dei non est alligatus . Ipse itaque Salvator secundum carnem factus ex semine David, figuratur in hoc loco nomine David, aperiente Domino in parabolis os suum. Nec moveat quod cum dixisset, Et elegit David, quo nomine Christum significavit, addidit, servum suum; non, filium suum: imo vero hinc agnoscamus, non Patri coaeternam Unigeniti substantiam, sed formam servi susceptam ex semine David. 44. Et sustulit eum de gregibus ovium; de post festantes accepit eum, pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Ille quidem David, ex cujus semine caro Christi est, ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum translatus est: noster autem David, ipse Jesus, ab hominibus ad homines, a Judaeis ad Gentes; tamen secundum parabolam ab ovibus ad oves ablatus atque translatus est. Non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
frem maiori fr̃i aui sui iacob benedictione p̾latus
est. et tam̃ dĩ repulit tabernacłm iosepb: et tribũ
effrẽ ñ elegit. Ubi ꝑ hȩc p̃clari meriti nomina.
qͥd aliuel quã uniuersũ ppłi illũ uetusta cupidita¬
te a dño terrena p̾mia reqͥrentẽ. repulsũ et reꝓba¬
tũ uitelliginꝰ: electã aut̃ẽ tribũ uida ñ ꝓmeritis
ipsiꝰ uidȩ: Longe qͥppe maior a sunt merita ioseph:¬

Expanded text:
hraem majori fratri avi sui Jacob benedictione praelatus hraem majori fratri avi sui Jacob benedictione praelatus est : et tamen Deus repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum intelligimus; electam autem tribum Juda, non pro meritis ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ulĩ ioseph: et tribũ efsrem ñ elegit.⁊ secd elegit
muit tabernacłm ruben. qͥ fuit pͥmogenitus
ucob nec eos qͥ sequunt̾. et uidã nascendo p̾ce¬
dunt. it illis repulsis et ñ electis. tribꝰ iuda eli-¬
ret̾ soterat enĩ clici merito illos repulsos: qͥa
tm benedietione i acob qua filios suos benedi¬
nt peccata eoꝵ cõmemorat. et grauit᷑ detesta
quaus in eis tribubꝰ leui sacerdotalis tribꝰ
se ueruerit: uinde etiã moyses fuit. Nec dixit
wult tabernacłm beniamin: uel tribũ ben¬
dun ũ elegit. ex qua rex esse iã eeꝑat.⁊i nam
de suerat electus saui. Uncle ex ipsa ucmi¬
tate tẽporis quando ille repulsus est atꝙ re¬
ꝓbatus: et clauid electus conuenient᷑ posset
hoc dici: nec tam̃ dictũ est: sed eos potissi¬
mũ nominauit qͥ elarioribꝰ meritis uideban¬
tͥ excellere. Nã ioseph pauit in egypto patrẽ
et fr̃s suos: et impie uenditus. merito pietatis. cas¬
titatis. sapientiȩ. iustissime sublimatus est: et ef¬

Expanded text:
 elegit it tabernaculum Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repulsis et non electis, tribus Juda eligeretur. Poterat enim dici merito illos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, unde etiam Moyses fuit . Nec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, Tribum Benjamin non elegit, ex qua rex esse jam coeperat; nam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille repulsus est atque reprobatus, et David electus , convenienter posset hoc dici; nec tamen dictum est: sed eos potissimum nominavit, qui clarioribus meritis videbantur excellere. Nam Joseph pavit in Aegypto patrem et fratres suos, et impie venditus, merito pietatis, castitatis, sapientiae, justissime sublimatus est ; et Ep