comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plus gͦ g̃re prestitit fidelib suis. Quid it magnũ
eẽt uidendo ñ mori eos qͥ crederent. trede̾ se ñ mo¬
riturum. quanto manis est qͣnto fortis qͣnto lau¬
taces. clausi oculi lucem ñ capuiit. aures nulla uo¬
te patescunt. omnia m̃roꝵ officia ñ qͥeuerunt.
non est qͥ moueat gressus ad ambulandũ. ma¬
nus ad operandum. sensui ail ꝑcipiendum slõne
ista est domus qͣ. nescio. quil innisibilis habitator
ornatat. Duscesuit qui ñ udetut. remantit ꝙ tum
dolore uideatur. ista est cauea tristicie s̃: huius trũ¬
ticie consolatio ꝙ sequitur.

Expanded text:
Plus ergo gratiae praestitit fidelibus suis. Quid enim magnum esset videndo non mori eos qui crederent, credere et se non moriturum? Quanto majus est, quanto fortius, quanto lautacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videatur; ista est causa tristitiae, sed hujus trt consolatio, quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tari dolore sanabili ⁊ consolabnes lacrimas fli¬
dlant ditione mortali. qͣs tñ reprima fidei gay¬
dium qͣ treduntur fideles. qñ moriuntur. auqn
tulum a nobis abire. ⁊ ad meliora transire. sit
ꝓ uirib tura sepeliendi. ⁊ sepulera construendi
qr ħ inscripturis sc̃is int̾rona opera deputata sut
Impleant gͥ het hoĩes erga suos officia postremi mi¬

Expanded text:
tari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali, quas tamen reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles quando moriuntur, aliquando tandem a nobis abire, et ad meliora transire. Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis inter opera bona deputata sunt: Impleant igitur haec homines erga suos officia postremi m
Abbreviated transcription (Latin):
taris consoletur te spes. nam iõ. ⁊ consumentes eosꝙ
pellat scripture consuetudo u̾acissima. ut cum dor¬
mientes audimꝰ eiugilaturos minime despemus.
nec mors homini accederet nisi exculpa p̃cedenti. hũ
gͥ necce est. ut tristes simus. qñ uoi morientes dese¬
dilectum. contristat in nob̾ impuis dilectionis at̃¬
fectum. Contristamur gͣ in nr̃oꝵ mortib ne¬
des reficit. mn dolet humana ꝯditio. hinc sanat
diuina ꝓmissio. mou̾e aũt potest qũo dñs alebat.
mortuum ꝯtinuo eo iubente uicturum. ñ mortuũ
flebat ꝙ̃ ip̃e mox suscitauit s mortẽ qͣ. hõ peccando
contraxit. Si it pect̃m ñ p̃cessisset. sine dubio mors
secuta est ñ fuiss. Secitta est gͦ ⁊̃ mors torporis. quã¬
deum.⁊mors corporis secuta est deserente anima. lac
deseruit deum: uolens. hac toacta est teserere corpus
nolens. ac si illi dr̃etur. recessisti ab eo q̃ dilig̾e de¬
buisti. recede ab eo q̃. dilexisti. Quis st nult morꝰ

Expanded text:
taris, consoletur te spes; nam ideo et dormientes eos appellat Scripturae consuetudo verissima, ut cum dormientes audimus, evigilaturos minime desperemusnec mors homini accideret, nisi ex culpa praecedenti. Hinc igitur necesse est ut tristes simus, quando nos morientes desedilectum, contristat in nobis ipsius dilectionis affectum. Contristamur ergo in nostrorum mortibus nedes reficit; inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Movere autem potest quomodo Dominus flebat mortuum, continuo eo jubente victurum; non mortuum flebat quem ipse suscitavit, sed mortem quam homo peccando contraxit. Si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors non subsecuta fuisset. Secuta est ergo et mors corporis, quaet mors corporis secuta est deserente anima. Hac deseruit Deum volens, hac coacta est deserere corpus nolens. Ac si illi diceretur: recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quod dilexisti. Quis enim vult mori
Abbreviated transcription (Latin):
erunt añ mortem. ut possint hec est utilia ẽẽ post
mortem. nam qui sine fide operante per dilectio¬
nem eiuĩq sacram̃tis de corporib exierunt frus¬
thesauri zauerunt s iram. Non gͦ mortius no¬
ua merita cõparantes tumpro tis aliqͥ. bom ope¬
reclluntur. Non it actũ est nͥ cum h uiñe des¬

Expanded text:
erunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis de corporibus exierunt, frusthesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid operedduntur. Non enim actum est, nisi cum vivere hic des
Abbreviated transcription (Latin):
aduos. s ad deñ. ħ¬
ideo dicit. ut often¬
dat ueteres nonhãt¬
rabuisse fiduciam
fuit ad ministratio
⁊ hanc fiduciam
ꝙ̃ nobis hec potes

Expanded text:
ad nos, sed ad Deum. ideo dicit, ut ostendat veteres nonhabuisse fiduciam fuit administratio. Et hanc fiduciam quem nobis haec potes
Abbreviated transcription (Latin):
est. Grane i est obyrobrnum. s grauiꝰ est. cumspet¬
taculum oĩb fit. ⁊ ñ secreto expr̃obratur. In al. añ
certamen passionis sustinetis ⁊ in ꝓpriis passionib. ⁊
incõpassionib alioꝵ. ⁊ hee sunt due partes certantiũ
ñ poterant sibineccia q̃rere. copasũ estis sub minis¬
trando neccia. pro qua ca ur̃is uod̾ ablatis: gauisi es¬

Expanded text:
est. Grave enim est opprobrium, sed gravius est cum spectaculum omnibus fit, et non secreto exprobratur. In altero aCertamen passionis susustinetis, et in propriis passionibus, et in compassionibus 257 aliorum. Et hae sunt duae partes certantium n poterant sibi necessaria quaerere, compassi estis, subministrando necessaria pro qua causa vestris vobis ablatis compassi es
Abbreviated transcription (Latin):
ille: qui non ꝓuidet. s
subito dep̃hendr̃ dei
dico iuertis .i. qui
semper est efficax ⁊
optimi medicorum
cum alios setuerint.¬
⁊ per incisionẽ dolo¬
ris angm̃tũ fecerĩt.
Solatium minorib
medicaminib affert̃
morando priora eoꝵ
bona. ut faciluis exci

Expanded text:
ille qui non providet, sed subito deprehenditur. Dei dico viventis, scilicet qui semper est efficax etoptimi medicorum cum alios secuerint, et per incisionem doloris augmentum fecerint, solatium mitioribus medicaminibus afferunt morando priora eorum bona, ut facilius excit
Abbreviated transcription (Latin):
cibilede deo. qr ñ iolum iõ naturalis ad hoc ꝓ fint
S ⁊ deus illis reuelaute ł manitestauit ꝑ oyus
iuumi. ꝑꝙ eos adiuuit. hot dicttine sola natura.
suf̾ficere ind̾etur. ut it dẽ qͥ natura inuuibilis ẽ.
⁊ a uisibilib poss sciri. opusfecit ꝙ. opificere
uisibilitate sui manifestait. ut ꝑcertũ incer¬
tum poss stiri ⁊ ille et̃ oĩum deus crederetur. qͥh
ferit ꝙ ab hiis ĩ poiuibile est fĩ. ħ phyloĩophi nobi¬
les q̃sierunt interrogantes creaturas de creatore ⁊
oñim ip̃e. at dispostione .a. note redende grarte arti¬

Expanded text:
cibile de Deo, quia non solum ratio naturalis ad hoc profuit, sed et Deus illis revelavit, vel manifestavit per opus suum, per quod eos adjuvit. Hoc dicit, ne sola natura sufficere videretur. Ut enim Deus, qui natura invisibilis est, etiam a visibilibus posset sciri, opus fecit quod opificem visibilitate sui manifestavit, ut per certum incertum posset sciri, et ille esse Deus omnium crederetur qui hoc fecit quod ab his impossibile est fieri. Haec philosophi nobiles quaesierunt, quasi interrogantes creaturas de Creatore, et omnium specie ac dispositione quasi voce respondente ex arte arti
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑bona est s cum caritate scĩa prodest. sine
ca oecidit. Ita lex sine gr̃a occidit. cum sit uu¬
lex gͥ ducit ad fidem. fides impetrat sp̃m lar¬
giorem. qui diffundit caritatẽ q̃ implet le¬
gem. sñ sp̃u ñ est noluntas boĩs libera. cum
cupiditatib nuicatur. Liberum et arbitriũ
⁊ ad bonũ ⁊ ad malum faciendũ ꝯfitendũ est
nos hr̃e s in malo faciendo libera quidẽ est uo¬
luntas. ad bonũ aũ ñ est libera. nisi liberata
fuerit ab illo qui dixit. ẜi filis uos ur̾au̾it. ue

Expanded text:
ia, ut cum charitate scientia prodest, sive ea occidit. Ita lex sine gratia occidit, cum sit viLex ergo ducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, qui diffundit charitatem quae implet legem. Sine spiritu non est voluntas hominis libera cum cupiditatibus vincatur. Liberum enim arbitrium, et ad bonum et ad malum faciendum, confitendum est nos habere; sed in malo faciendo, libera quidem est voluntas; ad bonum autem non est libera, nisi liberata fuerit ab illo qui dixit: Si Filius vos liberaverit, vere
Abbreviated transcription (Latin):
ei discipuli archyppus. ⁊ epafras. rirchyppus nͣ
imeis ministerium acceꝑat. Epafras ã ab eis o¬
riundus. ab apło instructus doctrinam arch¬
ppi ofirmauerat. a rchyppo gͦ p̃dicante. ⁊ p̃di¬
tationem eius epafra ꝯfirmante. gr̃am xͥ didi.
carnales obseruantias predicantib indubiũ
lus cuius auctoritas celebris erat.a. meduis ui¬
dicat. que pars pocius sit tenenda scribens eis ab
chyppiis ⁊ epafras docuerant. ⁊ est intentio elꝰ
tractandi talis est. solito more sauitationẽ pre
mittit. qͣ p̃missa de bonis eorum gͣtias agit: ⁊ fi¬
dem ⁊ dilectionẽ eoꝵ cõm̃dans. orat ut ꝑfician

Expanded text:
ejus discipuli Archippus et Epaphras. Archippus vero in eos ministerium acceperat; Epaphras autem ab eis oriundus ab Apostolo instructus, doctrinam Archippi confirmaverat. Archippo ergo praedicante, et praedicationem ejus Epaphra confirmante, gratiam carnales observantias praedicantibus, in dubium lus, cujus auctoritas celebris erat, quasi medius judicat, quae pars potius sit tenenda, scribens eis ab Archippus et Epaphras docuerant. Et est intentio ejus tractandi talis est: Somittit. Qua praemissa de bonis eorum gratias agit, et fidem et dilectionem commendans orat, ut perfician
Abbreviated transcription (Latin):
dito ita pure ⁊ u̾e sic̃
ꝑme ⁊ alios uenit in
iinunsum mundum
⁊ adhuc est manenͦ
qm aliis ectlesis. ⁊
crescit .i. crescere fac̃
fidelium. ⁊ ñ id facit.
est inuob̾ dico. exe.
di. qua primũ perqr¬
chyrpum audistis cre¬

Expanded text:
dico, ita pure et vere sicut per me et alios venit in universum mundum, et adhuc est manens quam aliis Ecclesiis. Et, crescit, id est excrescere facit fidelium, et non id facit pEst in vobis, dico, ex ea die, qua primum per Archippum audistis, cre
Abbreviated transcription (Latin):
q̃seriit cumftiliii su¬
ruit ut nasatutus
s: sola gr̃ã ꝓmissa ẽ¬
eñ data ñlioꝵ adop¬
tio. Ideoq ꝯgrucut᷑¬
atc uocabitur qr er
dei uocatione est ali¬

Expanded text:
servit cum filiis suruit ut nasciturus ed sola gratia promissa eset data filiorum adoptio. Ideoque congruentt, vocabitur, quia ex Dei vocatione, est ali
Abbreviated transcription (Latin):
na sua qͥ passus est mala nr̃a in t̾ris istis. in setulo isto
monia regionis nr̃e. ad tales m̃ces m̃cator ille descen¬
dit. ⁊ qi ois m̃cator dat. ⁊ accipit. tlat ꝙ ht ⁊ accipit¬
Renasci resurg̃e ⁊ in eternum regnare bone m̃cator
treatura tua simiꝰ. fecistinos redemuti nos. em̃e pot̃ qͥl

Expanded text:
na sua qui passus est mala nostra? In terris istis, in saeculo isto monia regionis nostrae. Ad tales merces mercator ille descendit, et quia omnis mercator dat et accipit, dat quod haRenasci, resurgere et in aeternum regnare. O bone mercacreatura tua sumus; fecisti nos, redemisti nos. Emere potest quis
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute dẏaboli. Intid̾amus ⁊t in printipem hꝰ ie
tuli. qͥ se duxit adam. ⁊ ĩeruum fecit. ⁊ cepit noĩ
tanquam inimaculos posłide̾s nentt redemptor
⁊ uittus est deceptor. ⁊ ꝙͥ fetit redemptor captiuato¬
ri nr̃o. tetendit ei muscipłam trucemsuam posu¬
it ibi a. escam sanguiẽ suũ. Ille añ sanguinẽ
fudit non debitoris. per ꝙ uissus est reddere debi¬
tores fudit sangumẽ ĩnocentis. ⁊ iussui est reced̾e
a nocentib Ille qͥppe sanguiemsnũ ad hoc fudit.
ut pect̃a nr̃a deleret. uñ gͤ ayabolus nos tenebat
deletum est ĩ anguie redemptoris. Non it tenebat
iue. intrauit in domũ eiꝰ .i. in corda eoꝵ ubi ip̃e habi¬
tabat ⁊ nala eiꝰ eripuit. nos iumus uai̾a ista que¬

Expanded text:
servitute diaboli. Incideramus enim in principem hujus saeculi qui seduxit Adam et servum fecit, et coepit nos tanquam vernaculos possidere. Sed venit Redemptor et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor captivatori nostro? Tetendit muscipulam, crucem suam posuit ibi quasi escam, sanguinem suum. Ille autem sanguinem fudit non debitoris, per quod jussus est reddere debitores. Fudit sanguinem innocentis, et jussus est reddere a nocentibus. Ille quippe sanguinem suum fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo diabolus nos tenebat deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebais, intravit in domum ejus, id est in corda eorum, ubi ipse habitabat
Abbreviated transcription (Latin):
hoc deus dare tredertib nt nec iftiꝰ exꝑirentur corporis m¬
ortẽs si ħ fecisset tarm quedam felicitas adderetur. mi¬
nueretur a nt̃ fidei fortitudo. Sic enim honunes mortẽ
istam tierent ut ñ obaliud felicei dr̃ent ẽẽ xp̃iano̾.
mnouendam mortis molestia delicatius credetur inxͣ.

Expanded text:
hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem. Sed, si hoc fecisset, carnis quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. Sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent Christianos, ed propter renovandam mortis molestiam delicatius crederetur in
Abbreviated transcription (Latin):
necte estut d̃ in eo sit. qͥ t̾aciat eum sine pet̾cis ẽẽ Si a
passibrł ⁊ mortał ut ꝑ mortem destrueret. dẏa bolum
deletis pec̃cis per q̃ sub illo saptim eramꝰ. ⁊ per eandem
mortem lira .e. qui timore mortil corporalis per totã
bile ꝙ dam demonsirat. qr perꝙ potestatem labebat dy¬
abolus. per hoc uictuĩ. ⁊ ꝑcfũant arma illi forti adner
tudinem uirtiis sue ⁊ sollertie insinuat. Mors i erit¬
seriituti. Intuere quantum bonum operatutmors xͥ
lib̾aiit eos qui timore mortis obnoxii etãt seruitirti.ser¬
uisiqͥdem erant quimortem timebant. ⁊ oĩa pacielã¬

Expanded text:
necesse est ut Deus in eo sit, qui faciat eum sine peccatis esse. Si passibilis et mortalis, ut per mortem destrueret diabolum, deletis peccatis, per quae sub illo captivi eramus; et per eamdem mortem liberaret eos, qui timore mortis corporalis per totam bile demonstrat, quia per quod potestatem habebat diabolus, per hoc victus est, et quae fuerant arma illi forti adverstudinem virtutis ejus et solertiae insinuat. Mors eniservituti. Intuere quantum bonum operatur mors Christi. Liberavit eos qui timore mortis obnoxii erant servituti. Servi siquidem erant qui
Abbreviated transcription (Latin):
quatur uoluntatem dei. ⁊ hoc pociꝰ agat animo q
elegit dr̃ ñ ꝙ elegit uoluntas humana. ⁊ ex desi¬
derio uite p̃sentis sit lucta cum morte ⁊ adhilet
pacĩam ⁊ fortitudinẽ. ut equo animo moriatur.
iste pacienter moritur. Qui ũo desiderat sit̃aposto

Expanded text:
ei, et hoc potius agit animo quod elegit Deus, non quod elegit voluntas humana, et ex desiderio vitae praesentis fit lucta cum morte, et adhibet patientiam et fortitudinem ut aequo animo moriatur, iste patienter moritur. Qui vero desiderat sicut Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
transire debemus de
mundo ad patrem. Paschait sisit̃ quidam existi¬
mant nom̃ est. s hebreum oportunissime t̾noc¬
curcit in ħ nõie qͥdam gruentia utruq lu
sio putaturẽe. ł hoc noĩe apassione sicappella
cum sic̃ ouisad ĩmolandum ducitur xͨ ciiꝰ san
natis frontib nr̃is aperditione hꝰ scłi tanquã
a captiuitate egyptiaca libamur ⁊ salub̾ri¬
mum transitũ agimꝰ. cum a dẏabolo transimꝰ¬
simũ regũ. ideo it ad ꝑmanentẽ dm̃ tnsimꝰ. ne
cum ħ mundo transeunte transeamus p̃as¬
cha ĩmolatio est. ñ tr̃ansitus sic̃ quibdam ui

Expanded text:
transire debemus de mundo ad Patrem. Pascha enim non sicut quidam existimant Graecum nomen est, sed Hebraeum. Opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumquesio putatur esse, vel hoc nomine a passione sic appellatcum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus, cunatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate Aegyptiaca liberamur, et saluberrimum transitum agimus cum a diabolo transimsimum regnum. Ideo enim ad permanentem Deum transimus, ne cum hoc mundo transeunte transeamus. Pascha immolatio est, non transitus sicut quibusdam vi
Abbreviated transcription (Latin):
nem fouẽt. Inter
merat. ne illi mi¬
nus de se sentiant¬
⁊hoc est ꝙ ait aa
qui habitationẽ. hꝰ
corporis diligius¬
dum. cum ñ sit nisi
tab̾natulum ad tẽ¬

Expanded text:
nem fovent, inter merat, ne illi minus de se sentianhoc est quod ait: qui habitationem hujus corporis diligdum, cum non sit nisi tabernaculum ad te
Abbreviated transcription (Latin):
duri fiuistis. mͦ estote molles. solite obauraiẽ.¬
da ur̃a dico: agentes uc̃ patres ur̃i tecerra i
pr̃es ur̃i obdurati sunt indie temptationis. ħ eft
nna de exacerbationib q̃ temptatio fc̃a est inde¬
serto ubi magis eguerunt auxilio. Ita ⁊ uos in
deserto huiꝰ mundi tauete ne temptetis dm̃i ne
per etatis sicut illundeserto quium temitaure¬
⁊ acceperit disciplinam ⁊ rectus sit in deserdo tan¬
quam ab optimo sessore t̾renis legũ ⁊ p̃ceptorũ
nõ desistente ⁊̃ em̃dationis mrga qua pertussi sut
ꝓamaricatione. hystoria latis nota est de eo qd̃
miserunt exploratores uidẽ t̾ram q tum audie
riuit ibi eẽ i expuguabiles ⁊ gigantee stature
uiros obliti uitittis dei toctens probate dixerunt.
redeamus megrotum: ad ollas carmum uñ qura

Expanded text:
duri fuistis, modo estote molles. Nolite obdurare corda vestra dico, agentes sicut patres vestri fecerunt in stri obdurati sunt in die tentationis, hoc est una die de exacerbationibus, quae tentatio facta est in deserto, ubi magis eguerunt auxilio; ita et vos in deserto hujus mundi cavete ne tentetis Deum, ne pereatis, sicut ibi in deserto qui Deum tentaveaverit Deum, et acceperit disciplinam, et rectus sit in deserto tanquam ab optimo sessore frenis legum et praeceptorum, non desistente etiam emendationis virga qua percussi sunt pro amaricatione. Histmiserunt exploratores videre terram, et cum audirent ex eis ibi esse inexpugnabiles, et giganteae 239 staturae viros, obliti virtutis Dei toties probatae, dixerunt: Redeamus in Aegyptum ad ollas carnium. Unde jura
Abbreviated transcription (Latin):
subinitulit nos opor¬
tere seruare q̃ ab illo
andinimꝰ. ita nnc̃ cõ¬
Se bis incipit terrere
tem temporis .a. nos¬

Expanded text:
subintulit nos oportere servare quae ab illo audivimus, ita nunc comse. Hic incipit terrere tem temporis.
Abbreviated transcription (French):
q̃ dicẽ ea. nt testaret᷑
ea q̃ conneniebant
dici carnalib quiñ¬
dum sp̃nalia caꝑe po¬
terant. xp̃t ũo fidelis
est. tanqͣ. si qui heres

Expanded text:
 id est ut testaretur ea quae conveniebant dici carnalibus qui nondum spiritualia capere poterant. Christus vero fidelis est, tanquam Filius, qui haeres
Abbreviated transcription (Latin):
uus. p̃t uͦ est dñs ẜ latenter sigĩauit. Si enim do¬
mus erat ppłs. ip̃e aũ erat de pͦp. Igitur erat de domo
⁊ nobũ usus dr̃o de seruo. ille est de domo aluis
mnis namq¬
domꝰ fabricatur
ab aliquo. Qm
autem omnia cre¬
aut: d̾s est. Et
moyses quidẽ
fidelis erat in to¬
ta domo eiꝰ tan¬
quam famulus
in testimonium
eoꝵ que dicenda
tanquã filiꝰ m do

Expanded text:
st Dominus, sed latenter hoc significavit. Si enim domus erat populus, ipse autem erat de populo. Igitur erat de domo: et nobis usus est dicere de servo, ille est de domo illius. Omnia namqdomus fabricatur ab aliquo. Qui autem omnia creavit, Deus est, et Moyses quidem fidelis erat in tota domo ejus tanquam famulus, in testimonium eorum, quae dicenda tanquam filius in do
Abbreviated transcription (Latin):
leph. ⁊ ionu ⁊̃ s̃ciendum ꝙ inhac serie tres iequiestõ¬
memorat luas̃ sig̃antes ⁊ t̾ram sigẽatam unã
sarbi. quorequierit dñs setundam in palestina. t̃¬
ciam ueran q̃ in celo est de qua hie dicit. lo quenies
ueros u̾rlitas dicens tͣrdelib qui xp̃m loq̃atem erãt
monuit. loquens in dd̾. nesimilia prib ur̃is petia¬
mini qui pe moysen uocem dñ tunc audierunt

Expanded text:
ac serie tres requies commemorat, duas significantes, et tertiam significatam, unam Sabbati quo requievit Dominus; secundam, in Palaestina; tertiam veram, quae in coelo est, de qua hic dicit, loquens ad veros Israelitas dicens fidelibus qui Christum loquentem erant monuit loquens in David, ne similia patribus vestris patiamini, qui per Moysen vocem Domini tunc audierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecl. moysen multa qͥdem p̃cepit q̃ nullus ĩpłe¬
eit. s hoĩ data sunt in honus euis ad domandã
orͣbiam qͥ dicebat. ñ deest quimpleat s de est q̃¬
ubeat. ⁊ iõ maledictierant os̃ qͦ sub lege erant:
qr inoĩb erat ereatus transgressionis a qͦ illi abs¬
solitti erant qͥ i gr̃a ꝯfidebant sp̃ualtter saltem le¬
gem ĩplentes in quouinuit deũderandũ ẽẽ salua¬
torem. qui finẽ ponat hus lib̾et ñ solũ ab aliis pec¬
catis s ⁊̃ amaledc̃o legis. Eur eͦs gaiathe transeut̃
a gr̃a ad maledictione &. stulte faciunt. Dm̃

Expanded text:
er Moysen multa quidem praecepit quae nullus impleit, sed homini data sunt in onus ad ejus domandam superbiam, qui dicebat: Non deest qui impleat, sed deest qEt ideo maledicti erant omnes qui sub lege erant, quia in omnibus erat reatus transgressionis, a quo absoluti erant qui in gratia confidebant; spiritualiter saltem legem implentes in quo innuit desiderandum esse Salvatorem, qui finem ponat his, et liberet non solum ab aliis peccatis, sed etiam a maledicto legis. Cur ergo Galatae transeunt a
Abbreviated transcription (Latin):
citis. ⁊ audẽatis hiis
que ꝓsunt fr̃ib ꝙ¬
scire legẽ sensus est
quare non debent
q̃rere linguas. qr lĩ¬
gue in signũ sunt
infidelib ꝙ ip̃i iã
non sunt ⁊ ñ sunt
ad edificationẽ q̃¬

Expanded text:
citis. Et studeatis his quae prosunt frScire legem sensus est quare non deberent quaerere linguas, quia linguae in signum sunt infidelibus quod ipsi jam non sunt. Et non sunt ad aedificationem q
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib s infide. qr dum dat ds̃ loqui. linguis sñ
int̃pretatione significatur. p̃p̃ infideles hoc fĩne
titĩe u̾̃itatis. uñ dñs apłis ait. podis datum est
nosse mifterisĩ regni dei. Cederis autem in para¬
uolis ⁊ uelamine incognite lingue. obscurant᷑
sermones dei. ne uideantur a pertidis. ⁊ iõ lingͣ
ñ est appetenda ⁊ ꝯuenit in parte cum p̃cedente

Expanded text:
fidelium, sed infidelium, quia dum dat Deus loqui linguis sine interpretatione, significatur propter infideles hoc fieri, ne tione veritatis. Unde Dominus apostolis ait: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis . Et velamine incognitae linguae obscurantur sermones Dei, ne videantur a perfidis, et ideo lingua non est appetenda, et convenit in parte cum praecedente
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa uelamina legis ueteris. Dñs ꝑ propham
ne.⁊ has simulrcudine ostendit. linguas qui¬
b degt̃ u̾itas. ñ ẽẽ appetendas nec dari pp̃ fide¬
les. s infideles. sic̃ in ueteri lege uelamen erat
ut indignis ⁊ infidelib uelaretur ueritas.

Expanded text:
ia velamina legis veteris Dominus per prophetam ne. Et hac similitudine ostendit linguas, quibus obtegitur veritas, non esse appetendas, nec dari propter fideles, sed infideles, sicut in veteri lege velamen erat, ut indignis et infidelibus velaretur veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur dñs. ꝑfidis ⁊ maliuolis pp̃ ip̃orum mali¬
ciam. itaq per hoc patet .ꝙ. lm. ins. st̃ ñ fi. s inti .i.
n sermones. de incognita iigna ⁊ pegrina obicu¬
rifunt. ne indeantur aperfidis ut cum audnintur
signum sit. qr pp̃ perfidiam fcm est ne audiente᷑
ntesligant hoc utiq fit infidelib quib tegun¬
tur sensus fidelib uero ꝯuenit ꝓpħia. non lm¬
gua incognita. uñ subdit
Srophetie aũ¬

Expanded text:
loquitur Deus perfidis et malevolis propter ipsorum malitiam. Itaque per hoc patet, quod linguae in si sermones Dei incognita lingua et peregrina obscuri sunt ne videantur a perfidis, ut cum audiuntur, signum sit quia propter perfidiam factum est ne audientes intelligant: hoc utiqtur sensus. Fidelibus vero convenit prophetia, non lingua incognita. Unde subdit: Prophetiae au
Abbreviated transcription (Latin):
lib. s ħ intelligen¬
us m. tib fidem ñ sequentib sine qͥb mn¬
anis est fides. ut ait iacob fides sine oꝑib morw¬
one debet orari. ut abraham uoluit filisi ĩmola¬
re. Sequuntur aũ oꝑa ustificatũ ñ p̃cedunt iꝰ¬
tinicandũ.s sola fide sine oꝑib p̃cedentib sit
hõ uistiis ut ñ magis sint insti. qͥ oꝑa legis ꝑ timo¬
rem iccerant. tuni fides per dslectionẽ opaturm cor-

Expanded text:
 hoc intelligenecedentibus fidem, non sequentibus, sine quibus inanis est fides, ut ait Jacobus: Fides sine operibus mortonem operari debeat, ut Abraham voluit filium immolare. Sequuntur enim opera justificatum, non praecedunt justificandum, sed sola fide sine operibus praecedentibus fit homo justus, ut non magis sint justi qui opera legis timore fecerant; cum fides per dilectionem operetur in corde,
Abbreviated transcription (Latin):
tib qͥrpe culparum
am creature attriburnt. ⁊ ꝑħ deseruitur. ⁊ trã¬
duntur desideriis. Ista ũo pec̃ca q̃ de srbiasunt: sĩ
solum pecc̃a. s ⁊̃ supplicia sunt Omnne quippe petẽm
ñ diliitur suo pondere mox ad alud trahis uñ fit
nt sĩ solum pecc̃m sit. s ⁊ cã pec̃ti. Ex illo quippe culpo
sublequens orttr. pecẽm ño ꝙ ex pecc̃o oritur. ñ solũ
quem it lib̾are uoluit: deserendo percussit. ⁊ ħ est ꝙ¬

Expanded text:
tibus quippe culparum am creaturae attribuunt, et per hoc deseruntur, et traduntur desideriis. Ista vero peccata, quia de superbia sunt, non solum peccata, sed etiam supplicia sunt. Omne quippe peccatun diluitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum Quem enim liberare noluit, deserendo percussit, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui est hebreus ⁊ c̃. litem. Constitue sr̃ te princi¬
pem q̃. dñs eleg̃it cum qͥ sit de ffsb tuis. porro tog¬
natione frẽs uocantur: qͥ sunt de una familia. cũ
ex una radite turba diffundr̃. ẜ ꝙ abraham inge¬
nesi fr̃em appellat loth dicens. Non sit rixa inter
me ⁊ te. qr fr̃es sumus. ⁊ iacob ⁊ laban fr̃es dñi. af

Expanded text:
er te principem quem Dominus elegerit, eum qui sit de fratribus tuis . Porro cognatione fratres vocantur qui sunt de una familia, cum ex una radice turba diffunditur; secundum quod Abraham in Genesi fratrem appellaverat Lot, dicens: Non sit rixa inter me et te, quia fratres sumus : et Jacob et Laban dicuntur f
Abbreviated transcription (Latin):
apocriphorũ suspitant᷑. fr̃es dñi foris stantes ẽẽ fi¬
lios ioseph. de quadam muliercula s ꝯsobrinos
fabres salatoris hic intellig̃x debemꝰ.s. filios al phe¬
i. ⁊ mat̾ texre euis matrisiatobi minoris ⁊ ioseph
⁊ ude. Quatuor it modis inscripturis diminis fr̃es di

Expanded text:
apocryphorum suspicantur fratres Domini foris stantes esse filios Joseph de quadam muliercula; sed consobrinos fratris Salvatoris hic intelligere debemus, scilicet filios Alphaei et materterae ejus matris Jacobi minoris, et Joseph, et Judae. Quatuor enim modis in Scripturis divinis
Abbreviated transcription (Latin):
mat᷑ dñi ioachim ⁊ anne filia fuit q̃nuꝑsit io¬
uxorem ⁊ genuit ex ea filiara ꝙ̃ uocauit mariam q̃
nupsit alpheo quigenuit ex ea filios .s. acobum ie¬
seph symonẽ iudam. mortuo aũ cleopha. qͥdam sa¬
lome eandem annam duxit ⁊ generauit ex ea filr
am noĩe mariam. q̃ nupsi ⁊ ebedõ ⁊ habitit ex easi¬

Expanded text:
mini, Joachim et Annae filia fuit, quae nupsit Jouxorem, et genuit ex ea filiam quam vocavit Mariam, quae nupsit Alphaeo, qui genuit filios, scilicet Jacobum, Joseph, Simonem et Judam. Mortuo autem Cleopha, quidam Salomas eamdem Annam duxit, et ex ea filiam genuit nomine Mariam, quae nupsit Zebedaeo: et habuit ex eo fi
Abbreviated transcription (Latin):
sins daifferentus tõ¬
ueniant dum su¬
perior cliffra sensn¬
alitatis consentiẽ¬
do tonuertt tũ dif¬
rres ut iam ostensum est ut inferior cuffr̃a rõnis
pressa ⁊ caꝑtiuia. aliqñ consertit inferiori diffe̾n¬
re sensualitatis. medulla ũo q̃ interiorẽ dr̃. qiud

Expanded text:
is differentiis conveniant, dum sperior differentia sensualitatis consentiedo convenit cum diftres, ut jam ostensum est. Vel inferior differentia rationis pressa et captiva aliquando consentit inferiori differentiae sensualitatis. Medulla vero quae interior est d
Abbreviated transcription (Latin):
Ita dico nos hr̃e fidi¬
cientes cogitare sal
est. Attendant hic et ũba ista ꝑpendant. qͥ
putant ex nob̾ ẽẽ fidei ceptũ. ⁊ ex deo ẽẽ fidei
suppleñttum. Cõmendans enim istã grãm. q̃¬
ñ uideat prius ẽẽ cegitare ꝙͣ cred̾e siullus qͥrpe
credit aliquid nisi prius cogitauerit ẽẽ crede
cum assensione cogitare. Si ergo cogitare bo
est. Cõmendat ⁊ se

Expanded text:
ita dico nos habere fidcientes cogitare, salstra ex Deo est. Attendant hoc, et verba ista perpendant qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Con videat prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid nisi prius cogitaverit esse credend quam cum assensione cogitare. Si ergo cogitare bonest. Commendat e
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. ꝙ ⁊̃ ⁊ mobitu cuiꝰ q fit. si.f. uenit ñ dico
die.s iin. cum latentuis uenit ⁊homines dor¬
muint. tunc oĩa subripit. ut quidiuitem se
bene securi. nichil boni se hr̃e tunt inuenient. põ
hoc incepit ag̃e de temporib ut moneret caue
pus est ĩcire ut curent filii lucis eẽ. ⁊ parato corde
iugilare quinolunt ab iłl bora sicut anortur¬
no fure comprehendi. namsi ad cauendũ boc ma¬
lum .i. nehora domini tanqͣ fur inueniat imꝑat.
opus ẽẽt nosse tempoꝵ spacia. ñ dr̃et apostolus ñ
eẽ opus ut scriet. s hoc pocius scribendũ eẽ iuidi¬
caret. nunt aũ ñ opns illis eẽ monstrauit. quib

Expanded text:
 obitu cujusque fit, sicut fur, venit: non dico die, sed in nocte, cum latentius venit, et homines dormiunt: tunc omnia subripit, ut qui divitem se bene securi, nihil boni se habere tunc invenient. Propter hoc coepit agere de temporibus ut moneret caverpus est scire, ut curent filii lucis esse, et parato corde vigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. Nam si ad cavendum hoc malum, id est ne hora Domini tanquam fur inveniat imparatum, opus esset nosse temporum spatia, non diceret Apostolus non esse opus ut hoc scriberet, sed hoc potius scribendum esse judicaret. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
apłs posse intelligi opponit. ut ⁊ hoc se itellexisse ne¬
get ⁊ legeni legis ip̃nislaude defendat. ⁊ quo senfu
p̃dicta dixerit ũba aꝑiat.o .d. qñ qͥdem lex mortii ẽ.¬
⁊ aut̃ iuires petti. detinens a bona ora operatione. Ergo¬
uł tabũ ꝓ qua donata peccant anctorenis .a. male

Expanded text:
s posse intelligi, opponit, ut et hoc se intellexisse neget, et legem legis ipsius laude defendat, et quo sensu praedicta dixerit verba, aperiat: qet auxit vires peccati, detinens a bona operationevel talis pro qua donata peccavit auctor ejus, quasi malae
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ uuificat᷑. uñ quicrediderit in mec tn¬
sibit demorte ad uitam. alcera erit corporũ: q̃ e
rit in die indic. de illa resurrõne q̃ fit in anima
per fidem: loquitur hicapłs qum ait. dicen. re. m̃
lam corporum resurrõnem futuram. Oms it ses¬
te q̃ aliguam religionem promittunt: concedt̃

Expanded text:
tismum vivificatur. Unde: Qui crediderit in me transibit de morte ad vitam. Altera erit corporum, quae erit in die judicii. De illa resurrectione quae fit in anima per fidem loquitur hic Apostolus cum ait: Dicentes resurlam corporum resurrectionem futuram. Omnes enim sectae quae aliquam religionem promittunt concedunt
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sana sunt corrum¬
pendo.⁊ita adimpie¬
tatẽ trahendo. ex qͥb
rantes a neritate uñ
in qua olim fuerunt
iõ adhuic eis crediuñ
⁊ iam magis noxiift̃
s ab ea deciderunt dicẽ
resurrec corporum iã

Expanded text:
ae sana sunt corrumpendo, et ita ad impietatem trahendo. Ex quiburantes a veritate. Undin qua olim fuerunt; ideo adhuc eis creditur: unde etiam magis noxii sunt; sed ab ea exciderunt, dicentes resurrectionem corporum jam
Abbreviated transcription (Latin):
gilitati qͣ us parua tñ crebͣ surrepunt. q̃ si collec¬
ta ꝯ nos fueruit. ita nos gͣuabunt. ⁊ oppͥment sic̃
unum aliq grande pect̃. Q̾d it int̃ est ad nau¬
fraugium animo grandi fluctu nains oꝑiatur.
⁊ obruatur. anpaulatim surrepens a q̃ insenti¬
nam impleat nauẽ atq submergat᷑. Iõ ieunna
cce dertione

Expanded text:
si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim interest ad naufragium, an grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam impleat navem atque submergat? Ideo jejuniacce tertio
Abbreviated transcription (Latin):
rum q̃ accedunt ut habitum faciant ñ rutan¬
tur. s ip̃a mutant inse integͣ. ⁊ in ꝯcussa manẽ¬
nem mutat. ꝙ̃ de stulto sapientem facit. Quedã
ũo sic accedunt. ut mutent. ⁊ mictentur. ut cib qͥ
sicut anulus positus. indigito. ꝙ genus rarissime
talam spem ⁊ formã accipuint ut est uestis
q̃ deiecta atq deposita non ht̃ eam formam qmͣ su¬
nuit indicta. inditta enim m̃bris accipit formã
qmͣ ñ hebat exuta.ꝙ genꝰ ꝯgruit huic comꝑatio
ant transmitatus in hoiem amissa in cõmutabili

Expanded text:
 accedunt ut habitum faciant, non mutantur, sed ipsa mutant, in se integra et inconcussa manenem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt vel accidunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui sicut annulus positus in digito; quod genus rarissime liam speciem et formam accipiunt; ut et vestis, quae dejecta atque deposita non habet eam formam quam sumit induta. Induta enim membris accipit formam quam non habebat exuta; quod genus congruit huic comparatiaut transmutatus in hominem amissa incommutabili
Abbreviated transcription (Latin):
numerus personaꝵ eum caro accedit amme ut
sit unus bõ sicut ñ augetur numerus personarum
hõ. ut intelligamus hꝰ persone singularitatem. ñ ũ
suspicemur incarnẽ. mutatam duinitatem. slõ
enuim illa susceptione alterum eorum in alterũ
tatis. nec creatura in duunitatem mutata est.
ut desuteret ẽẽ natura. ⁊ habi.&. tc̃s est in sinii¬

Expanded text:
numerus personarum, cum caro accedit animae ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum, homo, ut intelligamus hujus personae singularitatem, non ut suspicemur in carnem mutatam divinitatem. Non enim in illa susceptione alterum eorum in alterum tas, nec creatura in divinitatem mutata est, ut desisteret esse creatura. Et habitu. Quasi di
Abbreviated transcription (Latin):
ah̾m ⁊ dñ homnen. ⁊ faccorem ierum ⁊ ft̃m in
reb ⁊ treatorem hominii ⁊ treatum hominem.
d̃ xp̃c equalis est ptĩrantus est. quantus illeta¬
ita semper equalis. ñ itaq ñ equalem genuit a
equalitatẽ iamnato adoioit. S gignendo eam
dedit q̃ equalem ñ imꝑarem genuit. slongͥ in
merito scriptura utrumq dicitis. ⁊ equalem patri

Expanded text:
m et hominem, et factorem rerum, et factum in rebus; et Creatorem hominis, et creatum hominem. Deus Christus aequalis est Patri, tantus est quantus ille; taita semper aequalis. Non itaque inaequalem genuit, vel aequalitatem jam nato addidit, sed gignendo eam dedit, quia aequalem, non imparem genuit. Non igitur immerito Scriptura utrumque dicit, scilicet et
Abbreviated transcription (Latin):
le ⁊ sllud.&. uigeniti apr̃e. Ieritatẽ it exprimit.
nens insenatura hominis naturam dei mittauit
nec ex se credo. llon̾ i mutauit lõ dm̃ ⁊ mutatus:¬
ip̃e mutaret dm̃. nec ab illo mutaretur. s pocus
ex quarto. Sic i assumptiis est. ut cõnuitaretur
formans ĩmortalitati. et̃nitatiq scciaret. nec gͦ
oportet uttelligimutatum eẽ ubum iusceptio¬
ne hominis. sicut nec membra neste induta mu¬
tantur quamius illa susceptio. in effabiliter sus¬
ceptum iuscipienti copularet. habitus gͦ est susceꝑ¬

Expanded text:
lud, quasi Unigeniti a Patre. Veritatem enim exprimit. nens in se natura hominis, naturam Dei mutavit, nec ex secundo. Non enim mutavit homo Deum, et mutatusipse mutaret deum nec ab illo mutaretur. sed potius ex tertio; sic enim assumtus est, ut commutaretur dammodo immortalitati aeternitatique sociaret. Non ergo oportet intelligi, mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur, quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. » VI. His ve
Abbreviated transcription (Latin):
ne dispoñet tenebre erant. ⁊ erant musibilia elem̃¬
ta. s in eoꝵ saꝑatiore nata estlux. Prima gͤ mat̾ia
fc̃a est coniusa ⁊ informis. uñfierent oĩa q̃ distĩc¬
se: ꝙr ⁊̃ si oĩa formata de nstamateria fc̃a sunt. hec
ip̃a tnmateria: de nichilo fr̃a est. qͣm moyses sig¬
nificauit dicens. In principio fe. dẽ cat̃ informẽ

Expanded text:
ne disponeret, tenebrae erant, et erant invisibilia elementa, sed in eorum separatione nata est lux. Prima ergo materia facta est confusa et informis, unde omnia fierent quae distincse, quia etiam si omnia formata de ista materia facta sunt, haec ipsa tamen materia de nihilo facta est quam Moyses significavit dicens: In principio fecit Deus coelum
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ fr̃s est h uisibilis mundui. ħ itͣtiq uisi¬
bilia añꝙͣ fierent. ñ erant. Qño gͥ deo nota erãt.
qͥ ñ erant e ⁊ runsuis qtio ea facet. q̃ sibi notañe
rant: son it qnitqͣ fecit ignorans. notagͦ fecit nõ
fca cognonit. ꝓm̃ añqm fierent: ⁊ erant ⁊ ñ erac̃t e¬
rant indeiscia. ñ erant in sua natura. Ipraũdeo:
si andeo dic̃e alio mͦ m̃otuisse. cum eafecisset. ꝙͣ. illo qͦ
ca nouerat. ut fac̾et apud q̃. ñ est tnimittatio. necĩ¬
in sap̃ia dei ħ est dei. dispositio qua disposint oĩa. in

Expanded text:
litudinem factus est hic visibilis mundus. Haec utique visibilia, antequam fierent, non eraquae non erant? Et rursus quomodo ea faceret quae sibi nota non erant? Non enim quidquam fecit ignorans. Nota ergo fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent et erant et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sua natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse, cum ea fecisset quam illo quo ea noverat ut faceret. Apud quem non est transmutatio necin sapientia Dei; haec est Dei dispositio qua disposuit omnia, vi
Abbreviated transcription (Latin):
que in parte illa magis dñatur. ⁊ qr in illo meni¬
bro culpam i obedĩe posteruis hõ cognouit decuit
octaua die. lapideo cultro: qr post septenariũu
te hꝰ. in occaua erate q̃ erit resurgentiũ. omnis
ab electis per petram xp̃m abicidetur corruptio
ro. Conterebat aũ urcũcisio suo tempore itmissi
re curationis auxilrum circũcisio in lege. Sori

Expanded text:
e in parte illa magis dominatur; et quia in illo membro culpam inobedientiae primus homo cognovit, decuitoctava die lapideo cultro, quia post septenarium vitae hujus in octava aetate, quae erit resurgentium, omnis ab electis per petram Christum abscidetur corruptio ro. Conferebat autem circumcisio suo tempore remissiorae curationis auxilium circumcisio in lege contra
Abbreviated transcription (Latin):
tũ erat Qtunq aũ de causũ datafuiti circũciuio.
primũ ut per obed̾iam mandati abrabã plac̾et
deo. cu per p̃naritationẽ adam displicuerat: Se¬
cundo in signũ magne fidei abrale. cr̃edidit eiũ
tur. a ceteris nationib ille ppls. Quarto ut circũ¬
cmotẽa in nuili mẽbro perq. generatur creatura
mortalisi. ⁊ in quo libido solet dñari. castitatẽ
ñttii. ⁊ corporis seruandam ⁊ ĩpudiciciã recideridã
indicet cuintto iõ p̃cepta fuit q ñ poss meliꝰ sig¬

Expanded text:
us. Quinque autem de causis data fuit circumcisio. Primum, ut per obedientiam mandati Abraham placeret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat. Secundo, in signum magnae fidei Abrahae. Credidit enim tur a caeteris nationibus ille populus. Quarto, ut circumcisio facta in virili membro per quod generatur creatura mortalium, et in quo libido solet dominari, castitatem mentis et corporis servandam, et impudicitiam recidendam indicet. Quinto, ideo praecepta fuit, quia non posset melius sig
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ sig¬
nate reffut sic̃ cai¬
ne libiditus hõ in cricũcisione spoliatur sit a¬
nima spolietur oĩb sordib prime natiuitatiꝰ.
⁊ qr ñ dum dixerat. cuiꝰ ti signũ sir subd̾. inł.¬

Expanded text:
similitudinem signatae rei. Ut sicut carne libidinis homo in circumcisione spoliatur, sic anima spolietur omnibus sordibus primae nativitatis. Et quia nondum dixerat cujus rei signum sit, subdi
Abbreviated transcription (Latin):
magis tõe ⁊ magis gr̃e plenĩ q̃n tircũcisione
namq tm̃ pecta remitebant᷑. s nec gr̃a. ad be¬
ne operandũ per eam p̃stabantur. nec uirtutes
dabantur ⁊ augebantur Inbap̃o u̾e oĩa pect̃a di¬
mittunt᷑ ⁊ gr̃a cooperandi ꝯfert᷑ ⁊ iurtutel an¬
gebant᷑ ꝗdeo rette apłs ait. ꝙ abraham. accepit tͥ¬
tũrisionẽ tmn in signũ ꝙ ẽ signaei in signũ dico¬

Expanded text:
magis commune, et magis gratiae plenum. In circumcisione namque tantum peccata remittebantur, sed non gratia ad bene operandum, per eam praestabatur, nec virtutes dabantur vel augebantur. In baptismo autem peccata dimittuntur, et gratia cooperandi confertur, et virtutes augentur. Ideo recte Apostolus ait quod Abraham accepit circumcisionem tantum in signu
Abbreviated transcription (Latin):
eius .i. subhumani¬
tateraus. ⁊ q̃ signifi¬
catur ꝑ pedes. qr sicut
pes est inferior pars¬
corporis ita in xp̃o m
ferior natura est. hu
np̃m postq̃. cõme¬
morauit dignitatẽ¬

Expanded text:
id est sub humanitate ejus, quae signifiper pedes. Quia sicut pes est inferior pacorporis, ita in Christo inferior natura est humaipsum. Postquam commemoravit dignitat
Abbreviated transcription (Latin):
est ibi eq̃uautas. q splendor qu fditur deigne.
mimulutet quam ip̃e ignis. bñt gͦ ista similitu¬
dinem s non oĩmodam eqͣuitatem. ideo dicet aliqͥs
taus est ois fiuus ad ratrẽ. qualis adignẽ splendor
non oros equalitas ꝯ̾imoda est. hit ex aliorũ uapor¬
tione temporalum. quoꝵ attm est ex altero ⁊ si
non ccenum. tñ coniubstantiale. filius patri ꝯ sub¬
stancialis ostenditur nascitur enm hõ de hoĩs ⁊
equus de equo. nec est ehorum alt alteri toeuuł.
qr natus: ab equo natul est tempore p̃teditur. sed
tñ ⁊ ille hõ. ⁊ iste hõ: ⁊ ille equus: ⁊ iste eqnui .i. eiꝰ

Expanded text:
 aequalitas, quia splendor qui funditur de igne minus lucet quam ipse ignis. Habent ergo ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitatem. Ideo dicit aliquis: Talis est omnino Filius ad Patrem, qualis ad ignem splendor, non omnino, sed aequalitas omnimoda est hic. Ex aliorum enim proportione temporalium quorum alterum est ex altero, etsi non coaevum, tamen consubstantiale Filius Patri consubstantialis ostenditur. Nascitur enim homo de homine, et equus de equo. Nec est horum alter alteri coaevus, quia natus ab eo de quo natus est tempore praeceditur, sed tamen et ille homo, et iste homo; et ille equus, et iste equus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
est enim patri filuis ut coeinus est ĩplendor igni ex
quo ⁊ est Igras cram lucem fundit. lux ec igne tũ
igne. nł ignul̃ a sulgore. oũ aĩa mͥ respondet. uoluit
lplentor de igne existit ñ ignui. de splendore. Pona¬
mur ꝙͦ ignem ist̾nt pectrem splendorem tanqͣm fi¬
lisi. qr iam p̃locati sumꝰ nos toeua q̃rere in creatu¬
ris. per q̃ coeterna increatore astruamul. si lucer¬
nam arcendere iupio. ñ dum est ibi ignis. netsp¬
lendor. mor aũ ut arcendero. Sumil cum igne ⁊ splẽ¬
dor gristit. da m ignem sine splendore. ⁊ tredo tͥ pa¬
trem fuisse sine filio. dicta est a nobis ut potuit tã¬
ta roĩ aici. illa tñ in etcabilia sunt. potest gͦ sera
. e generans. ⁊ sempet ium ilo.& de ilo natũ ẽ

Expanded text:
est enim Patri Filius, ut coaevus est splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne fundigne, vel ignis a fulgore, omnis anima mihi respondet. Voluit splendor de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem velut Patrem, splendorem tanquam Filium, quia jam praelocuti sumus nos coaeva quaerere in creaturis, per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffabilia sint. Potest ergo semper esse generans, et semper cum illo quod de il
Abbreviated transcription (Latin):
loco ⁊ dignitate. In excellis enim dicens. ñ inloco
conludit dm̃. s. oftendit hoĩem xp̃m omiub alti¬
orem ⁊ oĩb eminentiorem sit ⁊ perdecterã ñ de¬
um defornautt. s similitudinẽ honoris demonit᷑
uat gradus. ⁊ qualit̾ eos adip̃m apicem pietatis
adducit ubiitem añꝙͣ deficerent ⁊ eoi obseuritas
occnparet. uide qũo eos ad inferiora reuocanit. Qñ¬
tioramionat nec semper inhumilib remanet. nͭ
in excelsis perdurat s ueliti quibdam gradib
nunc ad alta fastigia subleuatur nt̃ ad inferio¬
ra declinatur. sicut enĩ qui ifantulũ q̃piam ad
datim ẜfacit ab inferiorib ad iupiora ꝯstendenᷤ.
dem̃ cũ ĩursum ꝑuen̾it obscuritatib ac defectio¬
nib eum fatigari uidens. post alta deponit eu ad
inferiora qͦ respitare. atq aĩuim recreare ualeat
post item tum refectꝰ fu̾it. ad alia alta subtoliit.
ita tura hebreos beatus tacit apłs. quoĩ paulatim
ad noticiam dei erigit int̃ alta memorans hũili¬

Expanded text:
loco et dignitate. In excelsis enim dicens, non in loco concludit Deum, sed ostendit hominem Christum omnibus altiorem et omnibus eminentiorem, sicut et per dexteram non Dominum deformavit, sed similitudinem honoris demonstravat gradus, et qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Quand vero altiora insonat, nec semper in humilibus remanet, nec in excelsis perdurat, sed veluti quibusdam gradibus nunc ad altiora fastigia sublevatur, nunc ad inferiora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam addatim hoc facit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum sursum pervenerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atque recreare animum valeat; post item cum refectus fuerit, ad alia alta sustollit: ita circa Hebraeos beatus facit Paulus, quos paulatim ad notitiam Dei erigit, inter alta memorans humili
Abbreviated transcription (Latin):
portansq Sup̃ra dc̃m est qr perip̃m fecit oĩa.
hic ei nũc sũmam auctoritatis attribuit ex eo ꝙ
cum auccoritate cucta guõnat ⁊ continet. Suit
enim ab eo treata sunt oia. ita pereum ĩmuta¬
bilem ꝯseruantur creatoris enim oĩpotentia cã
est subsistendi oĩ creatore. que uirtus si abeil q̃
didit regendis aliqñ tessaret. simul or̃n rerĩ

Expanded text:
tc. Supra dictum est, quia per ipsum fecit omnia. Hic ei nunc summam auctoritatis attribuit, ex eo quod cum auctoritate cuncta gubernat et continet. Sicut enim ab eo creata sunt omnia, ita per eum immutabilem conservantur. Creatoris enim omnipotentia causa est subsistendi omni creaturae, quae virtus si ab eis quae condidit regendis aliquando cessaret, simul omnium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ĩ illos qui candem hr̃t mensuram temporum.
non alt̃ ab altero tempore p̃ceditur. amibos tñ ẽt ce¬
pisse dñis. ⁊ si potecimus in creaturis inuenire ali¬
qua coerua. ñ tñ generans ⁊ generatum sicut int̾¬
nttate generanti coecernũ unigenitũ. In treaturis
i non ex eo tempore itipit generatũ: ex quo ge¬
nerans. In treatore ũs ñ p̃cesuit gentior genitum.
Non possunt gͥ tõparari. temporalia et̾miĩ integra
tollatione. ħ tñ pou̾unt. ex aliq̃ tenu. ⁊ parua siłi¬
tudine coeua coct̾iai eemꝑan ꝯnueniamini itaq¬
coeua. nam descripturis admonemur adbas ꝯi¬
militudines i egimus enu scriptum de ip̃a sap̃ia
candor est lucis eterne :tem s̃petrilum : sine mary¬
la dei maiestatii. ette pp̃a ĩ ap̃ia dicta est tandor
lncii ec̃ne .i ꝯ̃mago patrił ⁊ spetulum. Minc acripi

Expanded text:
dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum, non alter ab altero tempore praeceditur: ambos tamen esse coepisse dicimus. Et si poterimus in creaturis invenire aliqua coaeva, non tamen generans et generatum, sicut in Trinitate generanti coaeternum Unigenitum. In creaturis enim non ex eo tempore incipit generatum, ex quo generans; in Creatore vero non praecessit genitor genitum. Non possunt ergo comparari temporalia aeternis integra collatione, sed tamen possunt ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coacoaeva, nam de Scripturis monemur ad has similitudines. Legimus enim scriptum de ipsa Sapientia: Candor est lucis aeternae . Item, speculum est sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est candor l
Abbreviated transcription (Latin):
aũ genere similitudinĩ ꝙ dedimul de splendore ig¬
nis. cqualitatem. natitre ñ inueriᷤ. ł toeuitatem:
nire soniũge quelaudas in creaturis enum de ẽ
aliqͥ ꝙ. laudas. In creatore nichħ de ẽẽ potest ꝙi ꝙ ĩ
uenis in ereat᷑a a creatore artitice procesiit. in pͥ¬

Expanded text:
enere similitudinis quod dedimus de splendore ignis aequalitatem naturae non invenis, sed coaevitatem. turae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deesse aliquid quod laudas, in Creatore nihil deesse potest, quia quod invenis in creatura a Creatore artifice processit. In p