comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
admitti arbitror creaturam.
Et̾enĩ paulo hoc ipsũ sapiente: pax
illa exuperat omẽm etiam angeli-¬
cũ sensum. Unde nec ista quanquã
multũ presumens audet tamen di¬
cere osculet᷑ me ore suo. soli illud
scilic& reseruans patri: s aliqͥd minꝰ
postulans. osculet᷑ me inqͥt osculo oriᷤᷤ
sur. Uidete nouam sponsam nouu
osculũ accipientẽ. non tamen ab
ore: s ab osculo oris. Insufflauit in¬
quit eis. haut dubiũ qͥn m̃c apłis.
id est pͥmitiuȩ eccłẽ: & dixit. Accipite
sp̃m scm. Osculũ ꝓfecto fuit. Quio:
Corporeus ille flatus. Non: s in¬
uisibilis sp̃s. qͥ ꝓpterea in illo dñico
flatu datus est. ut ꝑ hoc intelligeret᷑¬
& ab ipso pariter tanquã a patre
ꝓcedere. tanquã uere osculũ quod
osculanti osculatoq cõmune est.
Itaq sufficit sponsȩ si osculet᷑ ab os¬
culo sponsi. etiam si non osculet᷑ ab
ore. Non enĩ exiguũ qͥd aut uile
putat osculari ab osculo. qͦs non ẽ

Expanded text:
admitti arbitror creaturam. admitti arbitror creaturam. Etenim, Paulo hoc ipsum sapiente, pax illa exsuperat omnem, etiam angelicum, sensum . Unde nec ista, quanquam multum praesumens, audet tamen dicere: Osculetur me ore suo; soli illud scilicet reservans Patri: sed aliquid minus postulans: Osculetur me, inquit, osculo oris sui. Videte novam sponsam novum osculum accipientem, non tamen ab ore, sed ab osculo oris. Insufflavit, inquit, eis, haud dubium id est primitivae Ecclesiae, et dixit: Accipite spiritum sanctum . Osculum profecto fuit. Quid? corporeus ille flatus? Non, sed invisibilis Spiritus: qui propterea in illo dominico flatu datus est, ut per hoc intelligeretur et ab ipso pariter tanquam a Patre procedere, tanquam vere osculum, quod osculanti osculatoque commune est. Itaque sufficit sponsae, si osculetur ab osculo sponsi, etiamsi non osculetur ab ore. Nec enim exiguum quid aut vile putat osculari ab osculo: quod non est
Abbreviated transcription (Latin):
Opie nobis sicut hester¬
na ꝓmissione tenetis de
summo id est de oris oscu¬
lo: disputate ꝓpositũ est. Audite
attentius qͦd sapit suauius. & gusta¬
tur rarius : & intelligitur difficiliꝰ.
Michi uidetur ut paulo altius incho¬
em. ineffabile qͦddam atq in exꝑtũ
omĩ creaturȩ osculũ designasse qͥ
ait. Nemo nouit filium nͥ pater. &
nemo nouit patrem nisi filius: aut
cui uoluerit filiꝰ reuelare. Pater
enĩ diligit filiũ. & singulari dilecti¬
one amplectit᷑ summꝰ equalem. ȩter¬
nus coȩternũ: unus unicũ. Sedenĩ
non minori ipse a filio affectione
astringit᷑. qͥppe ꝓ cuiꝰ amore & mo.¬
ritur: ipso attestante cum ait.
Ut sciant om̃s qͥa diligo patrẽ: sur.¬
gite eamus. Haut dubiũ qͥn ad pas.¬
sionem. Illa itaq mutua gignentiᷤ
genitiq cognitio pariter & dile¬
ctio. qͥ nͥ osculũ est suauissimũ. s
secretissimũ : Ego ꝓ certo ad tantũ
& tam scm diuini amoris archa:¬
nũ. ne ipsam quidem angłicam

Expanded text:
odie vobis, sicut hesterna promissione tenetis, de summo, id est de oris osculo, disputare propositum est. Audite attentius quod sapit suavius, et gustatur rarius, et intelligitur difficilius. Mihi videtur, ut paulo altius inchoem, ineffabile quoddam atque inexpertum omni creaturae osculum designasse, qui ait: Nemo novit Filium, nisi Pater; et nemo novit Patrem, nisi Filius, aut cui voluerit Filius revelare . Pater enim diligit Filium, et singulari dilectione amplectitur, summus aequalem, aeternus coaeternum, unus unicum. Sed enim non minori ipse a Filio affectione astringitur: quippe pro cujus amore et moritur, ipso attestante cum ait: Ut sciant omnes quia diligo Patrem, surgite, eamus ; haud dubium quin ad passionem. Illa itaque mutua gignentis genitique cognitio pariter et dilectio, quid nisi osculum est suavissimum, sed secretissimum? 2. Ego pro certo ad tantum et tam sanctum divini amoris arcanum ne ipsam quidem angelicam
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq qͥ adheret dño: unꝰ sp̃s est.
Sed audi etiam de patre quã aman¬
ter quamq dignant᷑ & filiam eam
nominat. & nichilominꝰ tanquam
nurũ ꝓpriam ad filii blandos iniu¬
tet amplexus: Audi inqͥt filia &
uide. & inclina aurẽ tuam & obliuis.¬
cere ppłm tuũ & donũ patͥs tui. &
concupiscet rex decorẽ tuũ. Ecce
a quo ista flagitat osculũ. O scã
anima. reuerentiam habe: qm̃ ipse
ẽ dñs ds̃ tuus. fortasse non osculan¬
dus: s adorandꝰ cũ patre & sp̃u in

Expanded text:
Denique qui adhaeret Domino, unus spiritus est . Denique qui adhaeret Domino, unus spiritus est . Sed audi etiam de Patre, quam amanter 1288 quamque dignanter et filiam eam nominat, et nihilominus tanquam nurum propriam ad Filii blandos invitat amplexus. Audi, inquit, filia, et vide, et inclina aurem tuam; et obliviscere populum tuum et domum patris tui, et concupiscet rex decorem tuum. . Ecce a quo ista flagitat osculum. O sancta anima, reverentiam habe, quoniam ipse est Dominus Deus tuus, et fortasse non osculandus, sed adorandus cum Patre et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
patio paulo: ut cũ ille de ore. iste
tantũ de osculo osculatũ se głẽtur.
Felix tamen osculũ ꝑ qͦd non solum
agnoscit᷑ ds̃. s diligit᷑ pater. qͥ neqͣ¬
quã plene cognoscit᷑. nͥ cũ ꝑfecte
diligitur. Quȩ in uobis anima sensit
aliquando in secreto conscientiȩ suȩ
sp̃m filii clamantẽ abba pater: Ipsa
ipsa paterno se diligi p̾sumat. affec¬
tu. quȩ eodem se sp̃u qͦ & filiꝰ affectã
sentit. Confide quecumq es illa.
confide nichil hesitans. in sp̃u filii
filiam cognosce te patris. sponsam
filii uel sororem. Utroq uocabulo
eam quȩ huiusmodi est iuenies
appellari: Ad manũ ẽ unde id ꝓbẽ.
non multũ laborabo. Uox sponsi ẽ
ad ipsam. Ueni in hortũ meũ. so¬
ror mea sponsa. Soror siqͥdem est:
qͥa ex uno patre. Sponsa: qͥa in uno
sp̃u. Nam si carnale matrimoniũ
constituit duos in carne una. cur
non magis spiritalis copula
duos coniunget in uno sp̃u.

Expanded text:
participatio; ut cum ille de ore, iste participatio; ut cum ille de ore, iste tantum de osculo osculatum se glorietur. 9. Felix tamen osculum, per quod non solum agnoscitur Deus, sed et diligitur Pater: qui nequaquam plene cognoscitur, nisi cum perfecte diligitur. Quae in vobis anima sensit aliquando in secreto conscientiae suae Spiritum Filii clamantem: Abba, Pater? . Ipsa, ipsa, paterno se diligi praesumat affectu, quae eodem se spiritu, quo et Filius, affectam sentit. Confide, quaecunque es illa, confide nihil haesitans. In spiritu Filii filiam cognosce te Patris, sponsam Filii vel sororem. Utroque vocabulo eam, quae hujusmodi est, invenies appellari. Ad manum est unde id probem: non multum laborabo. Vox sponsi est ad ipsam: Veni in hortum meum, soror mea sponsa . Soror siquidem est, quia ex uno Patre; sponsa, quia in uno Spiritu. Nam si carnale matrimonium constituit duos in carne una, cur non magis spiritualis copula duos conjunget in uno spiritu?
Abbreviated transcription (Latin):
patre & patrẽ esse in filio: osculum
de ore est. Quod autem legit᷑. ñ enĩ
accepimꝰ sp̃m huiꝰ mundi. s sp̃m qui
ex dõ est. ut sciamꝰ quȩ a dõ donata
sunt nobis: osculu̾ sane de osculo est.
Et ut aꝑtius alterutrũ distinguamꝰ.
qͥ plenitudinẽ capit: osculũ de ore
sumit. Qui uͦ de plenitudine: oscu¬
lũ de osculo recipit. Nagnꝰ qͥdem
paulus. sed quantũlib& sursum por-¬
rigat os. etiam si se usq ad tercium
cęlũ extendat. citra os altis¬
simi tamen necesse ẽ ut re-¬
maneat. & modo suo contentus in se
subsistat. & cũ ꝑtingere ad uultum
głȩ non ualebit. condescendi sibi
& ex alto transmitti humilit̾ oscu¬
lũ petat. Qui uͦ non rapinã arbi¬
trat᷑ esse se ęqualẽ dõ ita ut audeat
dicere ego & pater unũ sumꝰ. quia
ex ȩquo coniungit᷑. ex ȩquo conple-¬
ctitur: non osculũ de loco inferio¬
ri mendicat. s pari celsitudine
rogatiua osculũ de ore sumit.

Expanded text:
Patre, et Patrem esse in Filio, osculum Patre, et Patrem esse in Filio, osculum de ore est. Quod autem legitur: Non enim accepimus spiritum hujus mundi, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis ; osculum sane de osculo est. 8. Et ut apertius alterutrum distinguamus, qui plenitudinem capit, osculum de ore sumit; qui vero de plenitudine, osculum de osculo recipit. Magnus quidem Paulus: sed quantumlibet sursum porrigat os, etiamsi se usque ad tertium coelum extendat, citra os Altissimi tamen necesse est ut remaneat, et modo suo contentus in se subsistat; et cum pertingere ad vultum gloriae non valebit, condescendi sibi, et ex alto transmitti osculum humiliter petat. Qui vero non rapinam arbitratur esse se aequalem Deo , ita ut audeat dicere: Ego et Pater unum sumus; quia ex aequo conjungitur, ex aeque complectitur, non osculum de loco inferiori mendicat, sed pari celsitudine rogativa osculum de ore sumit.
Abbreviated transcription (Latin):
lus ipse tamen. s & om̃s qͥb isdem
aiebat magni consilii angłs. Uos
dixi amicos. qͥa om̃ĩa quętũq audi-¬
ui a patre meo nota feci uobis.
Hausit & paulus. cuiꝰ eugłm ñ est
ab homme: neq ꝑ hominẽ illud ac-¬
cepit. sed ꝑ reuelationẽ iħu xp̃i.
Profecto hi om̃s tam feliciter quani
ueraciter dicere possunt. Unigeni¬
tus qͥ est in sinu patris. ipse enar.¬
rauit nobis. Et illa enarratio. qͥd
eis nisi osculũ fuit: Sed osculũ de
osculo. & non de ore. Audi siqͥdem
osculũ de ore. Ego & pater unum
sumꝰ. Item. Ego in patre. & pater
in me est. Osculũ est ore ad os sũp¬
tum. s nemo appropiat. Osculum
plane dilectionis & pacis. s dilectio
illa suꝑ eminet omĩ scientiȩ. & pax
illa om̃em sensũ exuperat. Uerũta¬
men qͦd oculus non uidit nec auris
audiuit nec in cor hominis ascendit
saulo reuelauit d̾s ꝑ sp̃m suũ: hoc
est ꝑ osculũ oris sui. Igit᷑ filium in

Expanded text:
lus ipse tamen, sed et omnes, quibus idem lus ipse tamen, sed et omnes, quibus idem aiebat magni consilii angelus: Vos dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Hausit et Paulus, cujus evangelium non est ab homine, neque per hominem illud accepit, sed per revelationem Jesu Christi . Profecto hi omnes tam feliciter, quam veraciter dicere-possunt: Unigenitus qui est in sinu Patris, ipse enarravit nobis. Et illa enarratio quid eis nisi osculum fuit? Sed osculum de osculo, et non de ore. Audi siquidem osculum de ore. Ego et Pater unum sumus; item: Ego in Patre, et Pater in me est . Osculum est ore ad os sumptum; sed nemo appropiat. Osculum plane dilectionis et pacis; sed dilectio illa supereminet omni scientiae, et pax illa omnem sensum exsuperat. Verumtamen quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, Paulo revelavit Deus per Spiritum suum, hoc est per osculum oris sui. Igitur Filium in
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis eructuat & spirat suauita¬
tem amoris. scriptura hoc significan:¬
te cũ ait: dies diei eructat uerbũ:
Qui sane sempiterno singulariterq
beato conplexui nulli omino ut iam
dictũ est creaturȩ interesse donatur.
solo utriusq spu teste ac conscio mu¬
tuȩ agnitionis & dilectionis. Quis eniꝰ
cognouit sensum dñi. aut qͥs consilia¬
rius eiꝰ fuit: Sed dicat mͥ fortasse ali¬
qͥs. Tibi gͦ unde innotuit. qͦs nulli
fateris creditũ creaturȩ: Profecto
unigenitus qͥ est in sinu patris. ipse
mͥ misero & indigno. s plane lohanm
amico sponsi cuiꝰ hȩc uerba sunt.
Non solũ autem s & iohanni euuan¬
gelistȩ. utiq discipulo quẽ diligebat
INc. Placita enĩ fuit dõ & anima
illiꝰ. digna ꝓrsus nomine & dote
sponsȩ. digna sponsi amplexib dig.¬
na deniq quȩ recumberet suꝑ pectꝰ
dñi. Hausit ioħ̾s de sinu unigenitr
qͦd de paterno hauserat ille. Nec so¬

Expanded text:
nitatis 1287 eructat, et spirat suavitanitatis 1287 eructat, et spirat suavitatem amoris, Scriptura hoc significante, cum ait: Dies diei eructat verbum . Cui sane sempiterno singulariterque beato complexui, nulli omnino, ut jam dictum est, creaturae interesse donatur, solo utriusque Spiritu teste ac conscio mutuae agnitionis et dilectionis. Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? 7. Sed dicat mihi fortasse aliquis: Tibi ergo unde innotuit, quod nulli fateris creditum creaturae? Profecto Unigenitus qui est in sinu Patris, ipse mihi misero et indigno, sed plane Joanni amico sponsi, cujus haec verba sunt; non solum autem, sed et Joanni evangelistae, utique discipulo quem diligebat Jesus. Placita enim fuit Deo et anima illius, digna prorsus nomine et dote sponsae, digna sponsi amplexibus, digna denique quae recumberet super pectus Domini. Hausit Joannes de sinu Unigenti, quod de paterno hauserat ille. Nec so
Abbreviated transcription (Latin):
flat. cũ sine caritate sit. ñ ꝓcedit
ex osculo. Sed nec qͥ telũ dĩ habert
& non scđm scientiam. sibi ullatenꝰ
arrogent illud. Utrũq enĩ ininꝰ
simul fert osculi gr̃a. & agnitionis
lucem: & deuotionis pinguedinem.
Est qͥppe sp̃s sapientiȩ & intellectuᷤ
qͥ instar apis cęram portantis &
mel. habet omĩno & unde accendat
lumen scientiȩ. & unde infundat
saporem gr̃ȩ. Neuter gͦ se osculũ
ꝑcepisse putet. siue qͥ ueritatẽ in¬
telligit nec diligit: siue qui diligit
nec intelligit. Sane in osculo isto:
nec error locũ habet nec tepor.
Quam obrem geminȩ gr̃ȩ sacroscĩ
osculi suscipiende paret eregione
duo labia sua quȩ sponsa ẽ intelli¬
gentiȩ rationem. sapientię uolunta¬
teni: ut de pleno osculo glorians
mereat᷑ audire. Diffusa est gr̃a in
labiis tuis. ꝓpterea benedixit te d̾s
ineternũ. Itaq pater filiũ osculanꝰ
plenissime illi archana suȩ diui-¬

Expanded text:
flat, cum sine charitate sit, non procedit flat, cum sine charitate sit, non procedit ex osculo. Sed nec qui telum Dei habent, et non secundum scientiam, sibi ullatenus arrogent illud. Utrumque enim munus simul fert osculi gratia, et agnitionis lucem, et devotionis pinguedinem. Est quippe Spiritus sapientiae et intellectus, qui instar apis ceram portantis et mel, habet omnino et unde accendat lumen scientiae, et unde infundat saporem gratiae. Neuter ergo se osculum percepisse putet, sive qui veritatem intelligit, nec diligit; sive qui diligit, nec intelligit. Sane in osculo isto nec error locum habet, nec tepor. Quamobrem geminae gratiae sacrosancti osculi suscipiendae paret e regione duo labia sua quae sponsa est, intelligentiae rationem, sapientiae voluntatem, ut de pleno osculo glorians mereatlabiis tuis; propterea benedixit te Deus in aeternum . Itaque Pater Filium osculans, plenissime illi arcana suae divi
Abbreviated transcription (Latin):
s sui rimati sint. qͦᷤ autem mitis
sit & humilis corde non intellexerint:
Nec mirũ. qͥa & caput eoꝵ behemoth
nichil humile: s sicut de eo legitur.:
omẽ sublime uidet. Quo contra
dauid non ambulabat inmagnis
neq in mirabilib suꝑ se: ne seruta¬
tor maiestatis opprimereturã gła.
pedem figatis. mementote. semꝑ qͦd
sapiens admonet. Altiora inqͥt te ne
quesieris. & fortiora te ne scrutatꝰ
fueris. In sp̃u ambulate. in illis. & ñ
in sensu ꝓprio. Doctrina sp̃s non
curiositatem acuit. s caritatem
accendit. Nerito ꝓinde sponsa quẽ
diligit anima sua inqͥrens. non se
suȩ carnis sensib credit. ñ curiosita¬
tis humanȩ inanib ratiociniis ad¬
quiescit. s petit osculũ. id est sp̃m
sc̃m inuocat. ꝑ quẽ accipiat simul
& scientiȩ gustii: & grȩ condimentũ.
Et bene scientia quȩ in osculo datur
cũ amore recipitur. qͥa amoris indiei¬
um osculũ est. Scientia gͦ quȩ in¬

Expanded text:
sed sui rimati sint; quod autem mitis sed sui rimati sint; quod autem mitis sit et humilis corde, non intellexerint. Nec mirum, quia et caput eorum Behemoth nihil humile; sed, sicut de eo legitur, omne sublime videt . Quo contra David non ambulabat in magnis, neque in mirabilibus super se , ne scrutator majestatis opprimeretur a gloripedem figatis, mementote semper, quod Sapiens admonet: Altiora, inquit, te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . In spiritu ambulate in illis, et non in sensu proprio. Doctrina Spiritus non curiositatem acuit, sed charitatem accendit. Merito proinde sponsa, quem diligit anima sua inquirens, non se suae carnis sensibus credit, non curiositatis humanae inanibus ratiociniis acquiescit; sed petit osculum, id est Spiritum sanctum invocat, per quem accipiat simul et scientiae gustum, et gratiae condimentum. Et bene scientia, quae in osculo datur, cum amore recipitur; quia amoris indicium osculum est. Scientia ergo quae in
Abbreviated transcription (Latin):
Nobis autẽ reuelauit ds ꝑ sp̃m suum.
At uͦ dando sp̃m ꝑ quẽ reuelat. eti.¬
am ipsũ reuelat. dando reuelat &
reuelando dat. Porro reuelatio
lustrat ad agnitionẽ. s etian ac¬
cendit ad amorem: dicente paulo.
ideo forsan de his qui coguoscente ᷤ
dm̃ non tanquã dm̃ glorificauer̃t.
non legit᷑ qͦo sp̃u scõ reuelante. cog.¬
noscerent: qͥa cũ cognoscerent. ñ
amauerunt. Sic quippe habes.
osculũ mentes inpiȩ usurparent:
quȩ contentȩ ea quȩ inflat. illam
quȩ edificat nescierunt. Demq
ipse apłs dicat ꝑ qͥd cognouerunt.
Per ea inqͥt quȩ facta sunt: intellecta
conspererunt. Unde & constat qͥa
nec ꝑfecte. cognouerunt. quẽ mini¬
me dilexerunt. Si enĩ integre
cognouissent. bonitatem qua ꝓ eoꝵ
redemptione in carne nasci & mori
uoluit non ignorassent. Audi deniq
qͥd eis de dõ reuelatũ fuerit. Sempi¬
terna ait uirtus eius & diuinitas.
Uides qͥa qͦd sublimitatis qd maiesta¬
tis ẽ in presumptione sp̃s. non dĩ

Expanded text:
Nobis autem revelavit Deus per Spiritum suum . At vero dando Spiritum per quem revelat, etiam ipsum revelat; dando revelat, revelando dat. Porro revelatio,lustrat ad agnitionem, sed etiam accendit ad amorem, dicente Paulo: ideo forsan de his qui cognoscentes Deum, non tanquam Deum glorificaverunt, non legitur quod Spiritu sancto revelante cognoscerent; quia cum cognoscerent, non amaverunt. Sic quippe habes: osculum mentes impiae usurparent, quae contentae ea quae inflat, eam quae aedificat nescierunt. Denique ipse Apostolus dicat per quid cognoverunt. Per ea, inquit, quae facta sunt, intellecta conspexerunt. Unde et constat quia nec perfecte cognoverunt, quem minime dilexerunt. Si enim integre cognovissent, bonitatem qua pro eorum redemptione in carne nasci et mori voluit non ignorassent. Audi denique quid eis de Deo revelatum fuerit: Sempiterna, ait, virtus ejus et divinitas . Vides quia quod sublimitatis, quod majestatis est, in praesumptione spiritus, non Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantia. & fecissem: nisi fasti¬
diosis longior uideretur. Quos.¬
dam siquidem oscitantes. quosda
& dormitantes intueor. Nec mirũ.
Frȩcedentis noctis uigiliȩ longissi¬
mȩ quippe fuerunt: excusant eos.
Uerum illis quid dicam: qui & tunc
dormierunt. & modo nichilomi.¬
nus dormiunt: Sed non ꝑgo
nunc ulterius exagitare uerecun¬
diam eoꝵ. sufficit tetigisse. Pato
quod melius deinceps iigilabunt.
nr̃ȩ obseruationis cauterium ue-¬
rituri. In hac spe gerimus eis hac
uice morem. & quod continuandũ
ratio exigebat. eoꝵ caritate pen-¬
dente licet disputatione partimur:
facientes finem ubi non erat finis.
Ipsi uͦ suꝑ sibi facta indulgentia
nobiscum glorificent sponsum

Expanded text:
ignorantia; et fecissem, nisi fastiignorantia; et fecissem, nisi fastidiosis longior videretur. Quosdam siquidem oscitantes, quosdam et dormitantes intueor. Nec mirum: praecedentis noctis vigiliae longissimae quippe fuerunt excusant eos. Verum illis quid dicam, qui et tunc dormierunt, et modo nihilominus dormiunt? Sed non pergo nunc ulterius exagitare verecundiam eorum: sufficit tetigisse. Puto quod melius deinceps vigilabunt, nostrae observationis cauterium verituri. In hac spe gerimus eis hac vice morem; et quod continuandum ratio exigebat, eorum charitate, pendente licet disputatione, partimur, facientes finem, ubi non erat finis. Ipsi vero super sibi facta indulgentia nobiscum glorificent Sponsum
Abbreviated transcription (Latin):
lem experiri. sicut reuera benignꝰ
&. tali ordine salubriter in note.¬
scit deus: cum pͥus se homo noue.¬
rit in necessitate positũ. & clama¬
bit ad dnm & exaudiet erim: &
dicet: eruam te & honorificabis
me. Atq hoc modo erit gradus
ad noticiam dĩ tui cognatio: & ex
imagine sua quȩ in te renouatur
ipse uidebitur: dũ tu qͥdem re¬
uelata facie głam dm̃ cum fidu.¬
cia speculando in eandem ima¬
ginem transformaris de clarita
utraq cognitio sit tibi necessaria
ad salutem. ita ut neutra carere
ualeas cum salute. Nam si igno¬
ras te non habebis timore᷑ diͦ in
te. non humilitatẽ. An uͦ sine
timore dĩ & sine humilitate de
salute prȩsumas : tu uideris.
Benefecistis grunniendo signifi.¬
care quod minime ita sapiatis. im¬
mo quod non ita desipiatis: ne
in eo quod planũ est immorem᷑.
S attendite cetera. In potius pau¬
sandum ẽ nobis ꝓpter somnolen.¬
tos Fitabam me uno sermone
implere quod ꝓmisi de dupplici

Expanded text:
lem experiri, sicut revera benignuslem experiri, sicut revera benignuset tali ordine salubriter innotescit Deus, cum prius se homo noverit in necessitate positum, et clamabit ad Dominum, et exaudiet eum, et dicet: Eruam te, et honorificabis me . Atque hoc modo erit gradus ad notitiam Dei cognitio tui; et ex imagine sua, quae in te renovatur, ipse videbitur, dum tu quidem revelata facie gloriam Domini cum fiducia speculando, in eamdem imaginem transformaris de claritatrte quomodo utraque cognitio sit tibi necessaria ad salutem, ita ut neutra carere valeas cum salute. Nam, si ignoras te, non habebis timorem Dei in te, non humilitatem. An vero sine timore Dei et sine humilitate de salute praesumas, tu videris. Bene fecistis grunniendo significare quod minime ita sapiatis, imo quod non ita desipiatis, ne in eo quod planum est immoremur. Sed attendite caetera. An potius pausandum est nobis propter somnolentos? Putabam me uno sermone implere quod promisi de duplici
Abbreviated transcription (Latin):
curuuam infirma᷑. implicitam
multis errorib: expositam mille
periculis. mille timorib trepidã:
mille difficultatib auxiamr. mil¬
le suspitionib obnoxiam. mille
irecessitatib erumuosam. ꝓcliuẽ
ad uitia. inualidam ad uirtute ᷤ.:
Unde huic iam extollentia oculoꝵ:
unde leuare caput. Nonne ma-¬
gis conuertetur in erumna sua:
dũ configitur spina: Comuerte.¬
tur inquã ad lacrimas. conuerte.¬
tur ad planctus & gemitus: conuer.¬
tetur ad dnim. & in humilitate cla¬
mabit: sana animã meam qͥa pec¬
caui tibi. Porro conuersa ad dnm
recipiet consolationẽ: quia pater
ẽ miscdiarũ & ds̃ totius consolati¬
onis. Ego quãdiu in me respicio:
in amaritudine moratur oculus
meus. Si autem susperero. & leua¬
uero oculos ad diuinȩ miserationis
auxilium. temperabit mox amarã
uisionẽ mei. leta dĩ: cui & dico. Ao
meipsum anima mea conturbata
ẽ: ꝓpterea memor ero tui. Nec me¬
diocris dĩ uisio pium & deprecabi¬

Expanded text:
curvam, infirmam, implicitam curvam, infirmam, implicitam multis erroribus, expositam mille periculis, mille timoribus trepidam, mille 1401 difficultatibus anxiam, mille suspicionibus obnoxiam, mille necessitatibus aerumnosam, proclivem ad vitia, invalidam ad virtutes? Unde huic jam extollentia oculorum, unde levare caput? Nonne magis convertetur in aerumna sua, dum configitur spina . Convertetur, inquam, ad lacrymas, convertetur ad planctus et gemitus, convertetur ad Dominum, et in humilitate clamabit: Sana animum meam, quia peccavi tibi . Porro conversa ad Dominum recipiet consolationem, quia Pater est misericordiarum, et Deus totius consolationis. 6. Ego quandiu in me respicio, in amaritudine moratur oculus meus. Si autem suspexero et levavero oculos ad divinae miserationis auxilium; temperabit mox amaram visionem mei visio laeta Dei, cui et dico: Ad me ipsum anima mea conturbata est, propterea memor ero tui . Nec mediocris Dei visio, pium et deprecabi
Abbreviated transcription (Latin):
Et ordinis quidem: qmͣ quod nos
sumus pͥmũ est nobis. Utilitatis uͦ:
quia talis scientia non inflat s
humiliat: & ẽ quȩdam prȩpara¬
tio ad edificandum. Nisi enĩ suꝑ
humilitatis stabile fundamentum:
spuale ędificium stare minime po¬
test. Porro ad se humiliandam
nichil anima inuenire inuatius
seu accomodatius potest. quã si se
in ueritate inuenerit : tantũ non
dissimulet. non sit in spu erꝰ do¬
lus : statuat se ante faciem suam:
nec se a se auertere abducatur.
Non ne ita se intuens clara luce ue¬
ritatis inueniet se in regione dis¬
similitudinis. & suspirans misera
quã iam latere non poterit quod
uere misera sit: nonne cum ꝓpħa
clamabit ad dñm in ueritate tua
humiliasti me. Nam quomͦ non
uere humiliabitur in hac uera
cognitione sui: cũ se ꝑceperit ho.¬
neratam peccatis. mole huis mor.¬
talis corporis aggrauatam: terre¬
nis intricatam curis. carnalium
desiderioꝵ fece infectam: cecam:

Expanded text:
Et ordinis quidem, quoniam quod nos Et ordinis quidem, quoniam quod nos sumus primum est nobis; utilitatis vero, quia talis scientia non inflat, sed humiliat. et est quaedam praeparatio ad aedificandum. Nisi enim super humilitatis stabile fundamentum, spirituale aedificium stare minime potest. Porro ad se humiliandum nihil anima invenire vivacius seu accommodatius potest, quam si se in veritate invenerit: tantum non dissimulet, non sit in spiritu ejus dolus, statuat se ante faciem suam, nec se a se avertere abducatur. Nonne se ita intuens clara luce veritatis, inveniet se in regione dissimilitudinis: et suspirans misera, quam jam latere non poterit quod vere misera sit, nonne cum Propheta clamabit ad Dominum: In veritate tua humiliasti me? Nam quomodo non vere humiliabitur in hac vera cognitione sui, cum se perceperit oneratam peccatis, mole hujus mortalis corporis aggravatam, terrenis intricatam curis, carnalium desideriorum faece infectam, caecam,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ dixit deus. quia seruus sciens
uoluntatẽ dm̃ sui &. non faciens
de ne forte in ꝑsona talis animȩ
ꝓpħa plangeret dicens. Uentrem me.¬
um doleo. uentrem meum doleo.
Nisi quod ipsa ingeminatio gemi¬
nũ uidetur innuere sensum. ut
prȩter hunc quẽ diximus. etiã
alium requiramꝰ. Puto enĩ quod¬
& in sua ꝑsona potuit hoc dixis¬
se ꝓpħa. quod uidelic& scientia
plenus & ȩstuans caritate . &. omĩ¬
no effundere cupiens non inueni.¬
ret qui curaret audire. & sic qua.¬
si honeri sua sibi scientia erat. qͣm
commnunicare non poterat. Plan¬
git itaq pius eccłȩ doctor tam
illos qui scire contemnunt quomͦ
sit uiuendũ. quã illos qui sciente ᷤᷤ
male nichilominus uiuunt. Et
hoc ꝓ eo quod eundem sermonẽ
ꝓpħa repetit. Auertisne iam qͣm
uerũ sensit apłs: quia scientia
inflat. Uolo ꝓinde animã pͥmo
omĩum scire seipsam: quod id po¬
stulet ratio & utilitatis & ordinis.

Expanded text:
quem dixit Deus, quia servus sciens quem dixit Deus, quia servus sciens voluntatem Domini sui, et non faciens vide ne forte in persona talis animae propheta plangeret, dicens: Ventrem meum doleo, ventrem meum doleo . Nisi quod ipsa ingeminatio geminum videtur innuere sensum, ut praeter hunc quem diximus, etiam alium requiramus. Puto enim quod in sua persona potuit hoc dixisse Propheta, quod videlicet scientia plenus, et aestuans charitate, et omnino effundere cupiens, non inveniret qui curaret audire; et sic quasi oneri sua sibi scientia erat, quam communicare non poterat. Plangit itaque pius Ecclesiae doctor tam illos qui scire contemnunt quomodo sit vivendum, quam illos qui scientes, male nihilominus vivunt. Et hoc pro eo quod eumdem sermonem Propheta repetit. 5. Advertisne jam quam verum sensit Apostolus, quia scientia inflat? Volo proinde animam primo omnium scire se ipsam, quod id postulet ratio et utilitatis et ordinis.
Abbreviated transcription (Latin):
& nͨ facienti: peccatũ est er. Ac si
ꝑ similitudine̾ dicat. Sumenti
cẏbum & ñ digerentr: ꝑnitiosũ
est ei Cybus siqͥdem indigestus
& qui bonã non habet decoctionẽ:
malos generat humores. & corruͦ.¬
pit corpus non nutrit. Ita & mul¬
ta scientia ingesta stomacho ani¬
me quȩ ẽ memoria: si decoctai¬
gne caritatis non fuerit: & sic ꝑ
quosclam artus. animȩ mores ser¬
lic& atq actus transfusa atq di¬
gesta. quatinus ipsa de bonis quȩ
nouerit. uita attestante & morib
bona efficiatur: non ne illa scien¬
tia reputabitur in peccatuͦ. tan¬
quã cẏbus contiersus in prauos
noxiosq humores. An non maluᷤ
humor peccatũ. an non mali hu.¬
mores. prai mores. An non infla¬
tiones & tortiones in conscientia sus¬
tinebit qui hinusmodi ẽ: sciens ui¬
delic&e bonũ & non faciens: Annon
responsum mortis & damnationis
totiens in sem& ipso habebit. quo.¬
tiens in mentem uenerit sermo

Expanded text:
et non facienti, peccatum est ei ; ac si et non facienti, peccatum est ei ; ac si per similitudinem dicat: Sumenti cibum et non digerenti, perniciosum est ei. Cibus siquidem indigestus, et qui bonam non habet decoctionem malos generat humores, et corrumpit corpus, et non nutrit. Ita et multa scientia ingesta stomacho animae, quae est memoria, si decocta igne charitatis non fuerit, et sic per quosdam artus animae, mores scilicet atque actus, transfusa atque digesta, quatenus ipsa de bonis quae noverit, vita attestante et moribus, bona efficiatur; nonne illa scientia reputabitur in peccatum, tanquam cibus conversus in pravos noxiosque humores? An non malus humor peccatum? an non mali humores pravi mores? At non inflationes et tortiones in conscientia sustinebit qui hujusmodi est, sciens videlicet bonum et non faciens? An non responsum mortis et damnationis toties in semetipso habebit, quoties in mentem venerit sermo
Abbreviated transcription (Latin):
dentius. quod uehementius ad
amorem. Quo fine: ut non ad
inanem głam. aut curiositatẽ.
aut aliquid simile: s tantũ ad
edificationẽ tuam uel ꝓximi.
Sunt nanq qui scire uolunt eo
fine tantũ ut sciant. & turpis
curiositas ẽ. Et sunt qui scire
uolunt ut sciantur ipsi: & tur.¬
pis uanitas est. Qui ꝓfecto nͦ eua-¬
dent subsannantem satyricum:
& ei qui eiꝰ modi ẽ decantantem.
Seire tuum nichil est: nisi te ser¬
re hoc sciat alter. Et sunt item
qui scire uolunt ut scientiam su.¬
am uendant: uerbi causa ꝓ pe.
cunia ꝓhonorib: & turpis que¬
stus est. S sunt quoq qui scire
uolunt ut ȩdificent: & caritas est.
Et item qui scire uolunt ut ȩdifi¬
centur: & prudentia est. Horum
om̃ium soli ultimi duo nͨ inueni¬
untur in abusione scientiȩ. qͥppe
qui ad hoc uolunt intelligere ut
bene faciant. Deniq intellectus
bomis omĩb facientib eum. Reli¬
qui om̃s audiant. S cienti bonũ

Expanded text:
dentius, quod vehementius ad dentius, quod vehementius ad amorem: quo fine, ut non ad inanem gloriam, aut curiositatem, aut aliquid simile, sed tantum ad aedificationem tuam vel proximi. Sunt namque qui scire volunt eo fine tantum, ut sciant; et turpis curiositas est. Et sunt qui scire volunt, ut sciantur ipsi; et turpis vanitas est. Qui profecto non evadent subsannantem satyricum, et ei qui ejusmodi est decantantem: Scire tuum nihil est, nisi te scire hoc sciat alter. Et sunt item qui scire volunt ut scientiam suam vendant; verbi causa, pro pecunia, pro honoribus: et turpis quaestus est. Sed sunt quoque qui scire volunt, ut aedificent; et charitas est. Et item qui scire volunt, ut aedificenfur: et prudentia est. 4. Horum omnium soli ultimi duo non inveniuntur in abusione scientiae, quippe qui ad hoc volunt intelligere ut bene faciant. Denique: Intellectus bonus omnibus facientibus eum . Reliqui omnes audiant: Scienti bonum
Abbreviated transcription (Latin):
operari salutem ꝓ temporis breui.¬
tate festinas: ea serre prius ampli.¬
usq curato: quȩ senseris uicinio¬
ra saluti. Nonne medici corpoꝵ
medicinȩ portionẽ diffimunt eli¬
gere in sumendis cibis quid prius
quid posterns. & ad quẽ modum
quidq sumi oporteat. Nam & si
bonos constat esse cybos quos deus
creauit. tu tamen ipsos tibi si in
sumendo modũ & ordinem non
obserues. reddis plane non bonos.
Ergo quod dico de cybis. hoc sentite
& de scientiis. Sed melius mitto
uos ad magistrũ. Non est eni᷑ mea
qͣm ueritatis. Qui se inquit putat
aliquid scire: nondum scit quomͦ
oporteat eum scire. Uides qm
non ꝓbat multa scientem. si scien¬
di modũ nescierit. Uides inquam
quomͦ fructũ & utilitatem scien.¬
tiȩ in modo sciendi constituit. Qͥ
gͦ dicit modũ sciendi: Quid insi
ut scias quo ordine. quo studio. qͦ
fine quȩq nosse oporteat. Quo
ordine: ut id pͥus. quod maturiꝰ
ad salutẽ. Quo studio: ut id ar-¬

Expanded text:
operari salutem pro temporis brevioperari salutem pro temporis brevitate festinas, ea scire amplius, priusque curato, quae senseris viciniora saluti. Nonne medici corporum medicinae portionem diffiniunt eligere in sumendis cibis, quid prius, quid posterius, et ad quem modum, quodque sumi oporteat? Nam etsi bonos constat esse cibos, quos Deus creavit, tu tamen ipsos tibi si in sumendo modum, et ordinem non observes, reddis plane non bonos. Ergo quod dico de cibis, hoc sentite et de scientiis. Sed melius mitto vos ad magistrum. Non est enim nost quoniam veritatis. Qui se, inquit, putat aliqoporteat eum scire . Vides quoniam non probat multa scientem, si sciendi modum nescierit. Vides, inquam, quomodo fructum et utilitatem scientiae in modo sciendi constituit? Quid ergo dicit modum sciendi? Quid, nisi ut scias quo ordine, quo studio, quo fine quaeque nosse oporteat? Quo ordine, ut id prius, quod 1400 maturius ad salutem: quo studio, ut id ar
Abbreviated transcription (Latin):
inflans. alia contristans est: Tibi
uͦ uelim scire. quęnam harum ui¬
deatur utilior siue necessarior ad
salutem: illane quȩ tumet. aut
quȩ dolet. S non dubito quin do¬
lentem tumenti preferas. quia
sanitate᷑ quã tumor simulat: do¬
lor postulat. Qui antẽ postulat
ꝓpinquat saluti. qm̃ qui petit ac-¬
cipit. Deniq qui sanat contritos
corde execratur inflatos: dicente
sapiente. quia deus suꝑbis resistit:
humilib aute᷑ dat gr̃am. Et apłs
aiebat. Dico autem ꝑ grãm quȩ
data ẽ mͥ om̃ib qui sunt inter uos:
non plus sapere quã oportet sapere:
s sapere ad sobrietatem. Non ꝓhi
bet sapere. s plus sapere quã opor-¬
tet. Quid est autem sapere ad sobri¬
etatem. Uigi lantissime obseruare :
quid serre magis priuisue oporteat.
Tempus enim breue ẽ. Est autẽ qͦd
in se est omis scientia bona quȩ ta¬
men ueritate subnixa sit. s tu qͥ¬
cum timore & tremore tuam ipsis

Expanded text:
inflans, alia contristans est. Tibi inflans, alia contristans est. Tibi vero velim scire quaenam harum videatur utilior seu magis necessaria ad salutem, illane quae tumet an quae dolet. Sed non dubito quin dolentem tumenti praeferas, quia sanitatem, quam tumor simulat, dolor postulat. Qui autem postulat, propinquat saluti; quoniam qui petit accipit . Denique qui sanat contritos corde, exsecratur inflatos, dicente Sapientia, quia Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Et Apostolus aiebat: Dico autem per gratiam quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos, non plus sapere quam oportet sapere, sed sapbet sapere, sed plus sapere, quam oportet. Quid est autem sapere ad sobrietatem? Vigilantissime observare, quid scire magis, priusve oporteat; tempus enim breve est. Est autem quod in se est omnis scientia bona, quae tamen veritate subnixa sit. Sed tu, qcum timore et tremore tuam ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
etiam & scõs. etiam & magistros.
Deniq notas mundo fecerunt uias
uitȩ: & non in sublimitate sermo¬
nis. aut in doctis humanȩ sapien-¬
tiȩ uerbis. s sicut placuit dõ ꝑstul-¬
ticiam prȩdicationis eoꝵ saluos face.¬
re credentes. quia mundus eum in
sua sapientia non cognouit. Uidear
forsan nimius in sugillatione sci¬
entiȩ. & quasi reprehendere doctos:.
ac ꝓhibere studia litterarũ. Absit.
Non ignoro quantũ eccłiȩ ꝓfuerint
& ꝓsint litterati sui: siue ad re¬
fellendos eos qui ex aduerso sunt:
siue ad simplices instruendos. Deni¬
q legi. Quia tu reppulisti scienti¬
am. repellam ego te ut non funga¬
ris mͥ sacerdotio. Legi. Qui docti
fuerint. fulgebunt quasi splendor
firmamenti. & qui ad iusticiam
erudiunt multos: quasi stellȩ
in ꝑpetuas ȩternitates. Sed & scio
ubi legermi. scientia inflat: & rur¬
sum qui apponit scientiam appo-¬
nit & dolorem. Uides quia diffe-¬
rentia ẽ scientiarum. quando alia

Expanded text:
etiam et sanctos, etiam et magistros. etiam et sanctos, etiam et magistros. Denique notas mundo fecerunt vias vitae, et non in sublimitate sermonis, aut in doctis humanae sapientiae verbis, sed sicut placuit Deo per stultitiam praedicationis eorum salvos faceresua sapientia non cognovit. Videar forsitan nimius in suggillatione scientiae, et quasi reprehendere doctos, ac prohibere studia litterarum? Absit! Non ignoro quantum Ecclesiae profuerint, et prosint litterati sui, sive ad refellendos eos, qui ex adverso sunt, sive ad simplices instruendos. Denique legi. Quia tu repulisti scientiam, repellam et ego te, ut non fungaris mihi sacerdotio . Legi: Qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Sed et scio ubi legerim: Scientia inflat : et rursum: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem . Vides quia differentia est scientiarum, quando alia
Abbreviated transcription (Latin):
Si ignoras fabrilem artem. seu car¬
pentariam. aut cementariam. &
quȩ ad usus uitȩ prȩsentis ab ho.¬
minib exercentur. nunqͥd impe¬
dit ad salutem: Etiam absq om̃i¬
b illis artib quȩ liberales dicunt᷑
quauis honestiorib utilioribq
studiis & discantur & exerceantur:
quã plurimi hominũ salui facti
sunt: placentes morib atq operi¬
b. Quantos enumerat apłs in
in scientia litterarũ. s in conscien¬
tia pura. & fide non ficta. Om̃s
placuerunt dõ in inta sua: uitȩ
meritis non scientiȩ. Petrus &.
andreas & filii zebedei ceteriq
condiscipuli om̃s. non de scola re¬
thoꝵ aut philosophoꝵ assumpti
sunt. & nichilominus tamen sal¬
uator ꝑ ipsos operatus est salutem
in medio terrȩ. Non in sapientia
quȩ in ipsis esset plusquã in cunctiᷤᷤ
uiuentib: quemadinodũ sc̃s aliqͥs
de semetipso confessus ẽ: s in fide
& lenitate ipsoꝵ saluos fecit illos:

Expanded text:
si ignoras fabrilem artem, seu carsi ignoras fabrilem artem, seu carpentariam, aut caementariam, et quae ad usus vitae hujus praesentis ab hominibus exercentur, nunquid impedit ad salutem? Etiam absque omnibus illis artibus, quae liberales dicuntur quamvis honestioribus utilioribusque studiis et discantur et exerceantur, quamplurimi hominum salvi facti sunt, placentes moribus atque operibus: quantos enumerat Apostoluin scientia litterarum, sed in conscientia pura et fide non ficta . Omnes placuerunt Deo in vita sua, vitae meritis, non scientiae. Petrus, et Andreas, et filii Zebedaei, caeterique condiscipuli omnes, non de schola rhetorum aut philosophorum assumpti sunt; et nihilominus tamen Salvator per ipsos operatus est salutem in medio terrae. Non in sapientia, quae in ipsis esset plus quam in cunctis viventibus quemadmodum sanctus aliquis de semetipso confessus est, sed in fide et lenitate ipsorum salvos fecit illos,
Abbreviated transcription (Latin):
N ego
missiomi :
en ego
desideri¬
is uestriˢ:
en ego
etiam
dõ ꝓ debito famulatu. Triplici ut
uidetis ratione urgeor ad loquen¬
dum. pacti ueritate: caritate fra.¬
terna. timore dñi. Si tacuero. os
meũ condemnabit me. Quid si
loquar. Profecto uereor idem iu.¬
dicium. ne loquente uidelic& &
non facientenr identidem os meuꝰ
condemnet me. Iuuate me orati.¬
onib ur̃is. ut semꝑ possim & loqͥ
que oportet : & opere implere quȩ
loquor. Non ignoratis hodiernu
nobis ꝓpositum esse sermonẽ de
ignorantia: uel potius de ignoran.¬
tiis. qͦm duȩ si meministis ꝓpositȩ
sunt. nr̃i una. & altera diͦ. Quas
& monuimus ambas esse cauendas.
quod ambe damnabiles sint. Su¬
ꝑest ut clarius hoc ipsum faciam:
edisseram plemus. Sed prius que¬
rendum existimo. sit ne ignorantia
om̃is daninabilis. Et michi qͥde
uidetur non esse. Neq eni᷑ omĩs
ignorantia damnat. s multa & in-¬
numera esse quȩ nescire liceat abs¬
q diminutione salutis. Uerbi gr̃a.

Expanded text:
n ego omissioni; en ego desideriis vestris; en ego etiam Deo pro debito famulatu. Triplici, ut videtis, ratione urgeor ad loquendum; pacti veritate, charitate fraterna, timore Domini. Si tacuero, os meum condemnabit me. Quid, si loquar? Profecto vereor idem judicium, ne loquentem videlicet, et non facientem, identidem os meum condemnet me. Juvate me orationibus vestris, ut semper possim et loqui quae oportet, et opere implere quae loquor. Non ignoratis hodiernum nobis propositum esse sermonem de ignorantia, vel potius de ignorantiis; quoniam duae, si meministis, propositae sunt, nostri una, et altera Dei: quas et monuimus ambas esse cavendas, quod ambae damnabiles sint. Superest ut clarius hoc ipsum faciam, edisseram plenius. Sed prius quaerendum existimo, sitne ignorantia omnis damnabilis: 1399 Et mihi quidem videtur non esse: neque enim omnis ignorantia damnat; sed multa et innumera esse, quae nescire liceat absque diminutione salutis. Verbi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
non sonus labioꝵ sed motus gaudi-¬
orũ: uoluntatũ non uocũ conso¬
nantia. Non auditur foris. nec
enĩ in publico ꝑsonat. sola quȩ
cantat audit. & cui cantat᷑. id est
sponsa & sponsus. Est qͥppe nupti¬
ale carmen. expͥmens castos iocun¬
dosq cõplexus animoꝵ. morũ con¬
cordiam. affectuũq consentaneam
ad alterutrũ caritatem. Qeterũ
non ẽ illud cantare seu audire anr¬
mȩ puerilis & neophitȩ adhuc &
recens conuersȩ de seculo. s ꝓuectȩ
iam & eruditȩ mentis. quȩ suis nr¬
mirũ ꝓfectib deo ꝓmouente in tan¬
tum iã creuerit. quatinꝰ ad ꝑfectã
ȩtatem & ad nubiles quodãmodo
ꝑuenerit annos. annos dico meritoꝵ
non tempoꝵ. facta nuptiis cȩlestis
sponsi idonea: qualis deniq suo loco
plenius describet᷑. Sed p̃terit hora
qua nos exire urget ad opera ma¬
nuũ. & pauꝑtas & institutio regula¬
ris. Eras in nomine dñi qͦd ceperamꝰ

Expanded text:
non sonus labiorum, sed motus gaudinon sonus labiorum, sed motus gaudiorum; voluntatum, non vocum consonantia. Non auditur foris, nec enim in publico personat: sola quae cantat audit, et cui cantatur, id est sponsa et sponsus. Est quippe nuptiale carmen, exprimens castos jucundosque complexus animorum, morum concordiam, affectuumque consentaneam ad alterutrum charitatem. 12. Caeterum non est illud cantare seu audire animae puerilis et neophytae adhuc, et recens conversae de saeculo, sed provectae jam et eruditae mentis; quae suis nimirum profectibus. Deo promovente, in tantum jam creverit, quatenus ad perfectam aetatem, et ad nubiles quodam modo pervenerit annos, annos dico meritorum, non temporum; facta nuptiis coelestis sponsi idonea, qualis denique suo loco plenius describetur. Sed praeterit hora, qua nos exire urget ad opera manuum et paupertas et institutio regularis. Cras in nomine Domini quod coeperamus
Abbreviated transcription (Latin):
recognoscere quȩ in psalterio non
cantica canticoꝵ sed cantica gradu¬
um appellantur. eoqͦd ad singulos
ꝓfectus ur̃os iuxta ascensiones qͣs
qͥsq in corde suo disposuit singula
sint cantica deꝓmenda ad laudẽ
& głam ꝓmouentis. Quo nam
modo inpleatur aliter ille uersicu:¬
lus nͣ uideo. uox exultationis &
salutis in tab̾naculis iustoꝵ: aut
certe apłi illa pulcherrima salu-¬
berrimaq ex hortatio. in psalmis.
hymnis & canticis spiritalib can¬
tantes & psallentes in cordib ur̃is
dño. S est canticũ qͦd sui singu¬
lari dignitate & suauitate cunctiᷤᷤ
merito quȩ memorauimꝰ & si qua
sunt alia antecellit. & iure hoc
appellauerim canticũ canticoꝵ:
qͥa ceteroꝵ omium ipsũ ẽ fructꝰ.
Istiusmodi canticũ sola unctio do¬
cet. sola addiscit experientia.
Exꝑti recognoscant. in exꝑti in¬
ardescant desiderio. non tam cog.¬
noscendi quã experiendi. Non ẽ
enĩ strepitus oris s iubilus cordis.

Expanded text:
recognoscere, quae in psalterio, non recognoscere, quae in psalterio, non Cantica canticorum, sed Cantica Graduum appellantur, eo quod ad singulos profectus vestros, juxta ascensiones quas quisque in corde suo disposuit, singula sint cantica depromenda ad laudem et gloriam promoventis. Quonam modo impleatur aliter ille versiculus non video: Vox exsultationis et salutis in tabernaculis justorum ; aut certe Apostoli iila pulcherrima saluberrimaque exhortatio: In psalmis, hymnis, 1270 et canticis spiritualibus cantantes, et psallentes in cordibus. Sed est canticum, quod sui singulari dignitate et suavitate cunctis merito quae memoravimus, et si qua sunt alia, antecellit: et jure hoc appellaverim Canticum canticorum, quia caeterorum omnium ipsum est fructus. Istiusmodi canticum sola unctio docet, sola addiscit experientia. Experti recognoscant, inexperti inardescant desiderio, non tam cognoscendi, quam experiendi. Non est enim strepitus oris, sed jubilus cordis;
Abbreviated transcription (Latin):
in cotidians exercitiĩs & bellis quȩ
nulla hora pie in xp̃o uiuentib de¬
sunt a carne. a mundo. a diabolo.
sicut militiam esse uitã hominis
suꝑ terram incessanter experimini
in uobisin& ipsis. cotͣidiana necesse
cantica ꝓ assecutis uictoriiꝰ¬
innouari. Quotiens tẽp.
suꝑatur. aut uitiũ sub¬
iugatur. aut inminens periculũ
declinatur. aut laqueus insidian:¬
tis deprehendit᷑. aut annosa & u¬
ueterata quȩcũq animȩ passio se.¬
mel ꝑfecteq sanatur. aut multum
diũq cupĩta & sepius petita uirtꝰ.
tandem aliqͣndo dei munere obti¬
netur : qͥd nisi totiens iuxta ꝓpħam
p̃sonat gr̃arum actio & uex lau¬
dis. & ad singula queq beneficia
benedicit᷑ ds̃ in donis suis. Alioqͥn
ingratus reputabit᷑ cũ discussio ue¬
nerit. qui non poterit dicere deo.
cantabiles mͥ erant iustificationes
tuȩ in loco peregrinationis meȩ.
Arbitror uos in uobisipsis illa iam

Expanded text:
in quotidianis exercitiis et bellis, quae in quotidianis exercitiis et bellis, quae nulla hora pie in Christo viventibus desunt a carne, a mundo, a diabolo, sicut militiam esse vitam hominis super terram incessanter experimini in vobismetipsis, quotidiana necesse est cantica pro assecutis victoriinnovari. Quoties tentatio superatur, aut vitium subjugatur, aut imminens periculum declinatur, aut laqueus insidiantis deprehenditur, aut annosa et inveterata quaecunque animae passio semel perfecteque sanatur, aut multum diuque cupita et saepius petita virtus tandem aliquando Dei munere obtinetur, quid nisi toties, juxta prophetam, personat gratiarum actio et vox laudis , et ad singula quaeque beneficia benedicitur Deus in donis suis? Alioquin ingratus reputabitur, cum discussio venerit, qui non poterit dicere Deo: Cantabiles mihi erant justificationes tuae in loco peregrinationis meae . 10. Arbitror vos in vobis ipsis illa jam
Abbreviated transcription (Latin):
reuelata facie głam
speculari sufficeret.
Igit᷑ ꝓsui excellentia reor
nuptiale hoc carmen huiꝰ modi
cantica canticoꝵ. singulariter
appellet᷑. sicut is qͦq cui canit᷑
nonne in uictoria qua uicit
mundũ fides ur̃a & in exitu ur̃o
de. lacu miseriȩ & de luto fȩcis. canta¬
stis & ipsi dño canticum nouum quia
mirabilia fecit: Rursuscũ ad¬
iecit. supͣ petram statuere pedes
ur̃os & dirigere gressus ur̃os. puto
qͦd & tunc nichilominꝰ pro indulta
nouitate uitȩ iinissũ sit in os ur̃m
canticũ nouu. carmen dõ nostro.
quid cũ penitentib uobis ñ solum
peccata dimisit. sed insuꝑ ꝓmisit
& premia: non multomagis spe gau¬
dentes futuroꝵ. bonoꝵ. cantastis in
At si cui forte ur̃m clausũ uel obscu¬
rum aliqͥd de scripturis interdum
eluxerit. tunc ꝓrsus necesse ẽ ꝓ per¬
cepta cȩlestis panis alimonia diuinaᷤᷤ
mulceat aures in uoce exultationis
& confessionis sonꝰ epulantis. S &

Expanded text:
revelata facie gloriam revelata facie gloriam istam speculari sufficeret. Igitur pro sui excellentia reor nuptiale hoc carmen hujusmodi Cantica canticorum singulariter appelletur, sicut is quoque cui canitur, nonne in victoria, qua vicit mundum fides vestra, et in exitu vestro de lacu miseriae et de luto faecis, cantastis et ipsi Domino canticum novum, quia mirabilia fecit? Rursus cum adjecit primum supra petram statuere pedes vestros, et dirigere gressus vestros; puto quod et tunc nihilominus pro indulta novitate vitae immissum sit in os vestrum canticum novum, carmen Deo nostro. Quid cum poenitentibus vobis non solum peccata dimisit, sed insuper promisit et praemia; non multo magis spe gaudentes futurorum bonorum, cantastis in At si cui forte vestrum clausum vel obscurum aliquid de Scripturis interdum eluxerit, tunc prorsus necesse est pro percepta coelestis panis alimonia divinas mulceat aures in voce exsultationis et confessionis sonus epulantis. Sed et