comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mata: non licet hic aliud intelligere. Apłi etiam
loquentes de xp̃o: testimonia ex isto psalmo dede¬
runt. Quis autem deuiet a sententiis eorum: Aut
quis agnus non sequatur arietes: Ergo xp̃c hic lo¬
quitur: magisꝙ nobis demonstrandum est ubi eiꝰ
membra loquantur. ut ostendamus quia totus
hic loquitur. quam dubitandum quod xp̃c loquat᷑.
tur ipsi dauid. Nunc cominutationem in melius
audi. Commutatio enim uel in melius est: uel in
deterius. Adam et eua in cleterius: qui ex adam
et eua xp̃o adheserunt. in melius cominutati sunt.
Sicut enim ꝑ unum hominem mors. ita et ꝑ unũ
hominem resurrectio mortuorum. Et sicut in a¬
dam om̃s moriuntur: sic et in xp̃o om̃s uiuificabun¬
tur. Ab eo quod formauit ds mutatus adam: sed
in peius iniquitatis suȩ. Ab eo quod oꝑata est ini¬
quitas mutantur fideles: sed in melius ꝑ gr̃am
dĩ. Ut mutaremur in peius nr̃a iniquitas fuit:

Expanded text:
mata; non licet hic aliud intelligere. Apostoli etiam mata; non licet hic aliud intelligere. Apostoli etiam loquentes de Christo, testimonia ex isto psalmo dederunt. Quis autem deviet a sententiis eorum? aut quis agnus non sequatur arietes? Ergo Christus hic loquitur: magisque nobis demonstrandum est ubi ejus membra loquantur, ut ostendamus quia totus hic loquitur, quam dubitandum quod Christus loquatur, ipsi David. Nunc commutationem in melius audi: commutatio enim, vel in deterius est, vel in melius. Adam et Eva in deterius; qui ex Adam et Eva Christo adhaeserunt, in melius commutati sunt. Sicut enim per unum hominem mors, ita et per unum hominem resurrectio mortuorum: et sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur Ab eo quod formavit Deus, mutatus est Adam; sed in pejus iniquitatis suae: ab eo quod operata est iniquitas, mutantur fideles; sed in melius per gratiam Dei. Ut mutaremur in pejus, nostra iniquitas fuit:
Abbreviated transcription (Latin):
funem. Tamen istum psalmum quem tractandum
suscepimus. et de quo loqui caritati ur̃ȩ in nomine
diũ ꝓposiumus: in grano synapis agnoscamus pau¬
lulum ab altitudine holeris et diffusione ramoꝵ:
et ab illa gła ubi aues cęli requiescunt auocemus
cogitationem. Et hȩc magnitudo quȩ nos delee¬
tat in holere: quam de paruo surrexerit audia¬
mus. Xp̃c enim hic ioquitur: secd iam scientibus
aubitare om̃no non ꝑmittimur. Hic sunt enim
expressa uerba quȩ in eius passione eompleta
sunt: dederunt in escam meam fel. et in siti mea
potauerunt me aceto. Quando ista ad litteram
impleta sunt: et prorsus quomodo predicta sic
reddita. Cumq xp̃c ipse dixisset sitio. pendens
in crucen et ad hoc uerbum ei acetum in spongia
cdatum esset. quo accepto clixit consumiatum est.
et sic inclinato capite tradidit spm̃: ostendens ista
om̃ia que predicta sunt in illo fuisse tunc consũ¬

Expanded text:
finem. Tamen istum psalmum quem tractandum finem. Tamen istum psalmum quem tractandum suscepimus, et de quo loqui Charitati Vestrae in nomine Domini proposuimus, in grano sinapis agnoscamus: paululum ab altitudine oleris et diffusione ramorum, et ab illa gloria, ubi aves coeli requiescunt, avocemus cogitationem; et haec magnitudo quae nos delectat in olere, quam de parvo surrexerit audiamus. Christus enim hic loquitur sed jam scientibus uitur, dubitare omnino non permittimur. Hic sunt enim expressa verba quae in ejus passione completa sunt: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto: quando ista et ad litteram impleta sunt, et prorsus quomodo praedicta, sic reddita. Cumque ipse Christus dixisset, Sitio, pendens in cruce, et ad hoc verbum ei acetum in spongia datum esset, quo accepto dixit, Consummatum est, et sic inclinato capite tradidit spiritum , ostendens ista omnia quae praedicta sunt in illo fuisse tunc consum
Abbreviated transcription (Latin):
iamus quam sit angusta et ꝑ pressuras et tribu¬
lationes ꝑducat ad requiem sempitername qũa¬
ꝙ ipsa quȩ in rebus humanis uocatur felicitas
plus sit timenda quam miseria: quando quidẽ
miseria plerumꝙ affert ex tribulatione fructũ
bonum: felicitas autem corrumpit animam ꝑuer¬
sa securitate: et dat locum diabolo temptatori.
Qum ergo cogitauerimus prudenter et recte sic̃ pialit¬
hȩc uictima temptationem esse uitam humanam
suꝑ terram: neminem om̃ino esse securum. nec de¬
bere esse securum. donec ad illam patriam uenia¬
tur. unde nemo exit amicus. quo nemo admitat̾
imimicus: etiam nunc in ipsa ȩccłae gta agnoscumꝰ
uoces tribulationis nr̃es et tanqũa membra xp̃i
compage caritatis subdita capiti nr̃o: et nos inui¬
cem retinentia diccinus de psalmis. quod hie dixis¬
se inuenerimus martyres qui fuerunt ante nos. quia
tribulatio communis est. om̃ibus ab iitio usꝙ in

Expanded text:
lamus, quam sit angusta , et per pressuras atque tribulamus, quam sit angusta , et per pressuras atque tribulationes perducat ad requiem sempiternam; quamque ipsa quae in rebus humanis vocatur felicitas, plus sit timenda quam miseria; quandoquidem miseria plerumque affert ex tribulatione fructum bonum, felicitas autem corrumpit animam perversa securitate, et dat locum diabolo tentatori: cum ergo cogitaverimus prudenter et recte, sicut salita victima, tentationem esse vitam humanam super terram , neminemque omnino esse securum, nec debere esse securum, donec ad illam patriam veniatur, unde nemo exit amicus, quo nemo admittitur inimicus, etiam nunc in ipsa Ecclesiae gloria agnoscimus voces tribulationis nostrae; et tanquam membra Christi, compage charitatis subdita capiti nostro, et nos invicem retinentia, dicemus de Psalmis, quod hic dixisse invenerimus martyres qui fuerunt ante nos, quia tribulatio communis est omnibus, ab initio usque in
Abbreviated transcription (Latin):
otempore in hoc scło exorti sumus et
aggregati ppło dĩ: quo iam holus
ilud ex grano synapis tetendit bra¬
cbia sua: quoniam fermentum illud
primo contemptibile fuit. fermentauit tres
uosutas id est totum orbem terrarum. reparatũ
pitibus filiis noe: quoniam ab oriente. et occi¬
aente. et aquilone. et austro. ueniunt qui recum¬
int cum patriarchis: expulsis foras eis qui de il¬
nis et illam sterilem cui gaudium indictum
s predietum est. quod plures filios habitura es¬
ẽ qlam illa quȩ habebat uirum. iam talem
dufuimus quȩ oblita esset opprobriorum et igno¬
ei udutatis suȩ: et ilõ possumus forte mirari
cum uoces biunilitatis xp̃i uel nt̃e telegerinꝰ
in aliqua ꝓpħia. Et fieri potest ut minus ex
eis afficiamur: quia non eo tempore uenimus
quando ista cum sapore legebantur habun¬
dante pressura. Sed rursus si abundantiam
tribiilationum cogitemus. et in qua ambule¬
mus uia cognoscamus: si tamen in illa ambu¬

Expanded text:
tempore in hoc saeculo exorti sumus et aggregati populo Dei, quo jam olus illud ex grano sinapis tetendit brachia sua; quo jam fermentum illud, quod primo contemptibile fuit, fermentavit tres mensuras , id est, totum orbem terrarum reparatum ex tribus filiis Noe : quoniam ab oriente et occidente et aquilone et austro veniunt, qui recumbent cum Patriarchis, expulsis foras eis qui de iloculos aperuimus; et illam sterilem, cui gaudium indictum atque praedictum est, quod plures filios habitura esset, quam illa quae habebat virum , jam talem invenimus quae oblita esset opprobriorum et ignominiae viduitatis suae: et ideo possumus forte mirari cum voces humilitatis Christi, vel nostrae, legerimus in aliqua prophetia. Et fieri potest ut minus ex eis afficiamur, quia non eo tempore venimus, quando ista cum sapore legebantur, abundante pressura. Sed rursus si tribulationum abundantiam cogitemus, et in qua ambulemus via cognoscamus si tamen in illa ambu
Abbreviated transcription (Latin):
est ei: seruo suo dedit baculum suum: uale nuit
pone suꝑ mortuum. Nesciebat ꝓpħa quid ageit
Precessit seruus: posuit baculum suꝑ mortiuns
non surrexit mortuus. Si enim clata esset lex qu
posset iuiuificare: uere ex lege esset iusticia. Non
uiuificauit lex ꝑseruum missa: et camenillen
sit baculum suum ꝑ seruum. qui postea secitisu
uficauit. Nanq cum ille in fans non resurib.
uenit ipse heliseus. iam figuram portans dñ qd
seruum suum cum baculo tanquam cum lege pa¬
miserat: uenit ad iacentem mortuum: posut ũ¬
bra sua suꝑ eum. Ille infans erat.: ille iuuenis ent.
Contraxit et breuiauit quodamioclo iuuentias
suȩ magnitudinem paruulus factus: itt motus
congrueret. Mortuus ergo surrexit. eumse uis
mortuo coaptauit. Et fecit dñs quod non fet ll¬
culus: et fecit grã quod non fecit littera. Iuegs
qui in baculo remanserunt. in littera głantur a

Expanded text:
est ei, servo suo dedit baculum suum: Vade, inquit, est ei, servo suo dedit baculum suum: Vade, inquit, pone super mortuum . Nesciebat Propheta quid ageret? Praecessit servus, posuit baculum super mortuum, non surrexit mortuus. Si enim data esset lex quae posset vivificare, vere ex lege esset justitia. Non vivificavit lex per servum missa; et tamen ille misit baculum suum per servum, qui postea secutus vivificavit. Namque cum ille infans non resurrexisset, venit ipse Eliseus, jam figuram portans Domini, qui servum suum cum baculo, tanquam cum Lege, praemiserat; venit ad jacentem mortuum, posuit membra sua super illum. Ille infans erat; ille juvenis erat: contraxit et breviavit quodammodo juventutis suae magnitudinem, parvulus factus ut mortuo congrueret. Mortuus ergo surrexit, cum se vivus mortuo coaptavit: et fecit Dominus quod non fecit baculus; fecit gratia quod non fecit littera. Illi ergo qui in baculo remanserunt, in littera gloriantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuisset a qua. Significabat ergo piscinȩ motus
ꝑturbationem ppłi uideorum: quancdo uenit
dñs ibs xp̃c. Angłi enun aduentu: intelligebat᷑
moueri aqua in piscina. Alqua ergo cineta porti¬
cibus quinꝙ genserat uidea cincta lageis n
ticibus egroti iacebant: et in sola aquaturlum
mota sanabantur. Uenit dñs: turbata es asu
erucifixus est. descendat ut sanetur egrotis
est clescenclat: Humiliet se. Ergo quicuna
tis litteram sine gr̃a: in porticibus remanehts
Egri eritis iacentes: non conualeseentes. Pelta
enim presumitis. Sienim data esset lex que pa
uiuificare: om̃ino ex lege esset iusticia. Sicitis
iex ut reos uos faceret: rei faceti timeretis. tinats
incdlulgentiam peteretis: iam de uiribus it̃sm
presumeretis: de littera uos non excollertis
ipsa figura est: etiam quod heliseus primo admi¬
Mortius erat filius uiduȩ hospitȩ ipslus nured

Expanded text:
ta fuisset piscina. Significabat ergo piscinae motus ta fuisset piscina. Significabat ergo piscinae motus perturbationem populi Judaeorum, quando venitistus. Angeli enim adventu intelligebatur moveri aqua in piscina. Aqua ergo cincta porticibus quinque, gens erat Judaea cincta Lege. Et in porticibus aegroti jacebant, et in sola aqua turbata et mota sanabantur. Venit Dominus, turbata est aqua, crucifixus est; descendat ut sanetur aegrotus. Quid est, descendat? Humiliet se. Ergo quicumque amatis litteram sine gratia, in porticibus remanebitis; aegri eritis, jacentes, non convalescentes: de littera enim praesumitis. Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed data est lex, ut reos vos faceret, rei facti timeretis, timentes indulgentiam peteretis, jam de viribus vestris non praesumeretis, de littera vos non extolleretis. Nam ipsa figura est etiam, quod Eliseus primo ad moMortuus erat filius viduae hospitae ipsius; nuntiatum
Abbreviated transcription (Latin):
Quare non imples: Quia negotiator es: oꝑa tua
extollis. Nescis necessariam esse grãm adiuuantis:
ut impleatur preceptum iuibentis. Ecce iuissit ds̃:
age quod iussit. Incipis agere quasi ex uiribus
tius et cadis: et manet suꝑ te littera puniens ñ
saluans. Merito lex ꝑ moysen cdata est: gr̃a et ue¬
ticibus quinq libros seripsit: sed in quinq portici¬
bus piscinam cingentibus languidi iacebant. seel
curari non poterant. Nide quomodo maneat lit.¬
tera conuincens reum: non saluans iniquum.
Iilis enim quinq porticibus in figura quinꝙ libroꝵ
ꝓdebantur potius quam sanabantur egroti. Quid
ergo ibi tunc sanabat egrotume Motus aquȩ. Lisei¬
na illa mota. descendebat egrotus: et sanabatur
unus: quia unitas. Quisquis alius ante ipsum
motum descenderet: non sanabatur. Quomodo
cõmendabatur unitas corporis clamantis a fini¬
bus terrȩ: Alius non sanabatur: nisi rursus mo.¬

Expanded text:
Quare non imples? Quia negotiator es; opera tua Quare non imples? Quia negotiator es; opera tua extollis: nescis necessariam esse gratiam adjuvantis, ut impleatur praeceptum jubentis. Ecce jussit Deus; age quod jussit. Incipis agere quasi ex viribus tuis, et cadis; et manet super te littera puniens, non salvans. Merito Lex per Moysen data est; Gratia et veyses quinque libros scripsit: sed in quinque porticibus piscinam cingentibus languidi jacebant; sed curari non poterant . Vide quomodo manet littera, convincens reum, non salvans iniquum. Illis enim quinque porticibus, in figura quinque librorum, prodebantur potius quam sanabantur aegroti. Quid ergo ibi tunc sanabat aegrotum? Motus aquae. Piscina illa mota descendebat aegrotus, et sanabatur unus, quia unitas: quisquis alius ad ipsum motum descenderet, non sanabatur. Quomodo commendabatur unitas corporis clamantis a finibus terrae? Alius non sanabatur, nisi rursus mo
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a: littera sola est. Manet al conuineendain
iniquitatem: non ad dandam salutem. Quid
enim ait apłs: Si enu data esset lex quȩ pos¬
set uiuificare: om̃ino ex lege esset iusticia. Sed
conclusit scriptura om̃ia sub peccato: ut ꝓmissio
ex fide iħu xp̃i daretur credentibus. De hac litte.¬
ra: dicit alio loco. Kittera occidit: sp̃s autem ui¬
uficat. Habes autem litteram. si preuaricator
legis es qui ꝑ litteram inquit et cireumcisionem
preuaricator legis es. Nonne bene cantatur et
dicitur: erue me de manu legem pretereuitis et
iniqui: Habes litteram: sed non imples litteram.
Unde non imples litteram: Quoniam qui predicas
non furandum furaris. Qui dicis non adulteran¬
cdum adulteras. Qui abhominaris idola: sacrilegi¬
um facis. Nomen enim dĩ ꝑ uos blasphematur int̾
gentes. sicut scriptum est. Quid tibi ergo ꝓfuit
littera quam non imples: Quia de te presumis.

Expanded text:
gratia, littera sola est: manet ad convincendam gratia, littera sola est: manet ad convincendam iniquitatem, non ad dandam salutem. Quid enim ait Apostolus? Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia: sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . De hac littera dicit alio loco: Littera occidit; spiritus autem vivificat . Habes litteram, si praevaricator legis es: Qui per litteram, inquit, et circumcisionem praevaricator legis es. Nonne bene cantatur et dicitur: Erue me de manu legem praetereuntis et iniqui? Habes litteram; sed non imples litteram. Unde non imples litteram? Quoniam qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non adulterandum, adulteras; qui abominaris idola, sacrilegium facis. Nomen enim Dei per vos blasphematur in Gentibus, sicut scriptum est . Quid tibi ergo profuit littera quam non imples? Quare autem non imples? Quia de te praesumis.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa inuenimus illam dici negotiationem detestan¬
dam quam notauit apłs dicens. ignor antes enim
dĩ usticiam. et suam uolentes constituere: iusticiȩ
dĩ non sunt subiecti. Contra quam dicit idem
apłs: non exoꝑibus. ne forte quis gletur. Quomodo
ergo: Nunquid non oꝑabimur bonum: Opabim̃:
sed ipso in nobis oꝑante. Ipsius enim sumus figien¬
tum: creati in xp̃o ibu in oꝑibus bonis. Quomͦ¬
ergo hoc inuenimus contra negotiatores. id est de
potius quam bonos opatores. quia boni opatores
illi sunt in quibus ds̃ oꝑatur: sic et nescio quam
litteraturam inuenius apud uideos. dñs ad sit
ut explicem uerbis quod dignatus est donare ut
corde conspicerem. Suꝑbia udeorum presum̃¬
tium tanquam de uiribus suis: et de iusticia opũ
suorum głabantur. de lege quod ipsi legem acce¬
punt⁊ aliȩ gentes non accepunt. In qua lege ñ
de gr̃ã głabantur: sed de littera. Lex enum sine

Expanded text:
opera, invenimus illam dici negotiationem detestanopera, invenimus illam dici negotiationem detestandam, quam notavit Apostolus dicens: Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Contra quam dicit idem Apostolus: Non ex operibus, ne forte quis extollatur. Quomodo ergo? Numquid non operabimur bonum? Operabimur; sed ipso in nobis operante: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . Quomodo hoc ergo invenimus contra negotiatores, id est de potius quam bonos operatores; quia boni operatores illi sunt in quibus Deus operatur: sic et nescio quam litteraturam invenimus apud Judaeos. Dominus adsit ut explicem verbis, quod dignatus est donare ut corde conspicerem. Superbia Judaeorum praesumentium tanquam de viribus suis et de justitia operum suorum, gloriabatur de Lege, quod ipsi Legem acceperint, aliae gentes non acceperint; in qua Lege, non de gratia gloriabantur, sed de littera. Lex enim sine
Abbreviated transcription (Latin):
duam. tollite iugum meum suꝑuos. et discite a me
qua mitis sum et humilis corde. et inuenietis requi¬
mn anmabus ur̃is: Hȩc requies contra negotiatores
indieatur. bȩc requies contra eos qui oderunt otiũ
ritleatur: agendo et iactando se de oꝑibus suis.
tnon longus requieseant in lõ et tanto longius
a gr̃a resiliant. quanto magis de suis oꝑibus ex¬
tolluntur. Sed est in quibusdam exemplaribus:
quoniam non cognoui litteraturam. Quomodo
pretum diuersitas forte sensum ostendit: non errorẽ
inducit. Queramus ergo et litteraturam quomoclo
intelligamus: ne sic offenclamus gramaticos quomͦ
paulo ante negotiatores. Quia et gramaticus po¬
test in arte sua honeste uiuere. non piurare. non m̃¬
tiri. Queramus ergo litteraturam: quam non cog¬
nouit iste. incuius ore tota die laus dĩ est. Est que¬
dam litteratura iudeorum: ad illos enim et hoc re¬
feramus. Ioi inuenienis quod dictum est. quomodo
cum de negotiatoribus quereremus ꝓpter actus et

Expanded text:
os, et discite a me, quia mitis sum et humilis corde; et invenietis requiem animabus vestris ? Haec requies contra negotiatores praedicatur, haec requies contra eos qui oderunt otium praedicatur, agendo et jactando se de operibus suis, ut non requiescant in Deo; et tanto longius a gratia resiliant, quanto magis de suis operibus extolluntur. 19. Sed est in quibusdam exemplaribus, Quoniam non cognovi litteraturam. Ubi pretum diversitas forte sensum ostendit, non errorem inducit. Quaeramus ergo et litteraturam quomodo intelligamus, ne sic offendamus grammaticos, quomodo paulo ante negotiatores: quia et grammaticus potest in arte sua honeste vivere; non pejerare, non mentiri. Quaeramus ergo litteraturam quam non cognovit iste, in cujus ore tota die laus Dei est. Est quaedam litteratura Judaeorum: ad illos enim et hoc referamus; ibi inveniemus quod dictum est. Quomodo cum de negotiatoribus quaereremus, propter actus et
Abbreviated transcription (Latin):
cit: sed iniquitas mea. Quando uerum dictis
seidet bie psalius. Ilam enumn gr̃am cora¬
eĩt emo cde suis opibus gletur quomodo
dmoro dieitur mecdici non resuseitabrunt.
eimilebent homines medicinam: Sed qͥd
qot sabisto nomine intelliguntur suꝑbi:
uentes salutem hominibus. eum dñi sit sa
Quomoclo ergo contra medicos il est suꝑ¬
assatis policitatores iigil at hoc quod dictũ¬

Expanded text:
cit, sed iniquitas mea. Quando verum diciturcit, sed iniquitas mea. Quando verum diciturcommendat hic psalmus. Illam enim gratiam cot nemo de suis operibus glorietur. Quomodo quodam loco dicitur, Medici non resuscitabunt ; deserere debent homines medicinam? Sed quid est hoc? Sub isto nomine intelliguntur superbi, pollicentes salutem hominibus, cum Domini sit salus. Quomodo ergo contra medicos, id est superbos salutis pollicitatores, vigilat hoc quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
ista. Secl ipsi mali sunt: non ars quam ꝓstamie
Om̃s ergo artifices mali. dm̃ non timentes ul i
lucro uel ꝓ timore dampni. aut egestatis ra¬
untur. ꝑuirant: non est continua laus di me
Quomodo reuocas a negotiatione: Anit sun
granclinem timens sortilegum consulam: it q¬
ram quid faciam contra cȩlum: ut oꝑtem pupsꝰ
famem. quo possim uendere quod seruaui: Aa
hoc me adducis: Secl non ea faciunt inquis agi
cole boni: nec illa negotiatores boni. Qud mu
Iam et filios habere malum est. quia quandor
put eis dolet. malȩ et infideles matres ligatus
sacrilegas et incantationes querunt: Ita hiom¬
num: non rerum peccata sunt. Potest maei li
dicere negotiator. Quere ergo episcope quna¬
modum intelligas negotiationes quas leglia
psalterio. ne forte tu non intelligas. et meane¬
gotiatione ꝓhibeas. Mone ergo quem adnall
uiuam. Si bene: bene michi erit. Ununcans
seio: quia si malus fuero. non negotium miedisi¬

Expanded text:
ista; sed ipsi mali sunt, non ars quam profitentur. ista; sed ipsi mali sunt, non ars quam profitentur. Omnes ergo artifices mali Deum non timentes, vel pro lucro, vel pro timore damni aut egestatis mentiuntur, perjurant; non est continua Dei laus in eis. Quomodo ergo revocas a negotiatione? An ut grandinem timens sortilegum consulam, ut quaeram quid faciam contra coelum; ut optem pauperibus famem, quo possim vendere quod servavi? ad hoc me adducis? Sed non ea faccolae boni, nec illa negotiatores boni. Quid enim? etiam et filios habere malum est, quia, quando eis caput dolet, malae et infideles matres ligaturas sacrilegas et incantationes quaerunt? Omnia ista hominum, non rerum peccata sunt. Quaere ergo, dicere negotiator. Quaere ergo, Episcope, quemadmodum intelligas negotiationes quas legisti in Psalterio; ne forte tu non intelligas, et me a negotiatione prohibeas. Mone ergo quemadmodum vivam: si bene, bene mihi erit; unum tamen scio, quia si malus fuero, non negotiatio mihi fa
Abbreviated transcription (Latin):
carius uendam quam emero. Unde enun uiuã
cum scriptum sit. dignus est oꝑarius mercede sua:
Sed agitur de mencdatio. de ꝑiurio. Hoc uitiũ
meum est: non negotiationis. Neq enim si non
uellem non possem agere nisi isto uitio: Non enĩ
meam culꝑam auetor ad negotium tranfero:
sed si mentior ego mentior. non negotium. Possem
enim dicere tanto emi. sed tanto uendam: si pla¬
cet eme. Non enim istam ueritatem audiens
emptor repelletur: et non potius om̃s aceurrerẽt.
quia plus fidem quam mercedem diligerent:
enim uocas: quando binc reuocas foteasa
Mendaces et enim ipsi non sunt: Peturi grsi
sunt: Nonne locatis ab alio calciameitis ec
acceꝑuit ab alio precium. chunittut quoas¬
bant: et suscipiunt alteri facere. et fallunit uei
cui ꝓmiserant cito se facturos: Nonne sepeas
hodie facio. hocdie impleo: Deinde inpsa sitit
tantas fraudes non faciunt: faciunt ista .tarꝰ

Expanded text:
carius vendam quam emerim. Unde enim vivam, carius vendam quam emerim. Unde enim vivam, cum scriptum sit: Dignus est operarius mercede sua ? Sed agitur de mendacio, de perjurio. Hoc vitium meum est, non negotiationis: neque enim non, si vellem, possem agere sine isto vitio. Non ergo meam culpam actor ad negotium transfero: sed si mentior, ego mentior, non negotium. Possem enim dicere: Tanto emi, sed tanto vendam; si placet, eme. Non enim istam veritatem audiens emptor repelleretur, et non potius omnes accurrerent; quia plus fidem quam mercem diligerent. enim vocas, quando hinc revocas? Forte aMendaces enim et ipsi non sunt? perjuri et ipsi non sunt? Nonne locatis ab alio calceamentis, cum acceperint ab alio pretium, dimittunt quod faciebant, et suscipiunt alteri facere, et fallunt eum cui promiserant cito se facturos? nonne saepe dicunt: Hodie facio, hodie impleo? Deinde in ipsa sutura tantas fraudes non faciunt? Faciunt ista, et dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. Quȩ sint istȩ negotiationes audiant nego¬
tiatores: et mutent uitam. Et si fuerunt non sint:
non cognoseant⁊ quod fuerunt obliuiscantur. Postre¬
mo non approbent. non laudent: imꝓbent. dãpnent.
mutetur si peccatum est negotiatio. Hinc auiditate
nescio qua adquirendi o negotiator. quando dãp¬
num passus fueris: blasphemabis. Et non erit inte
quod dictum est: tota die laudem tuam. Quando
autem ꝓ precio rerum quas uendis non solum m̃¬
tiris. uerum etiam falsum iuras: quomodo in
ore tuo tota die laus dĩ. uel quando si xp̃ianus
es etiam ex ore tuo blasphematur nomen dĩ ut
dicatur: ecce quales sunt xp̃iani: Ergo iste
si ꝓpterea tota die laudem dĩ dicit. quoniam
non cognoui negotiationes: corrigant se xp̃̾iani
non negotientur. Sed ait michi negotiator.
Ecce ego affero quidem ex longinquo merces: ad
ea loca in quibus non sunt ea que attulero. Unde
uiuam. tanquam mercetdem laboris mei peto: ut

Expanded text:
tiones. Quae sunt istae negotiationes? Audiant negotiones. Quae sunt istae negotiationes? Audiant negotiatores, et mutent vitam; et si fuerunt, non sint; non cognoscant quod fuerunt, obliviscantur: postremo, non approbent, non laudent; improbent, damnent, mutentur, si peccatum est negotiatio. Hinc enim aviditate nescio qua acquirendi, o negotiator, quando damnum passus fueris, blasphemabis; et non erit in te quod dictum est: Tota die laudem tuam. Quando autem pro pretiis rerum quas vendis, non solum mentiris, verum etiam falsum juras; quomodo in ore tuo tota die laus Dei? quando si christianus es, etiam ex ore tuo blasphematur nomen Dei , ut dicatur: Ecce quales sunt Christiani! Ergo, si propterea iste tota die laudem Dei dicit, quia non cognovit negotiationes, corrigant se Christiani; non negotientur. Sed ait mihi negotiator: Ecce ego affero quidem ex longinquo merces ad ea loca in quibus non sunt ea quae attulero, unde vivam, tanquam mercedem laboris mei peto, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid post illud diurnum tempus ubi letabat᷑.
quia factus est illius quasi lucis hoc est ꝓspitatis oceca¬
sus. defecit a laudibus dĩ : Nonne dies erat in corde
unde fulgebatur: Dñs dedit. dñs abstulit. sicut dño
placuit ita factum est: sit nomen dnĩ benedietum.
Et boc adhuc quasi uesptinum tempus erat. Ueniet
nox crassior: tenebrȩ ꝓfundiores: corporis dolor: pu¬
tredo uermium: nec sic in ipsa putredine defecit
a laudibus dĩ foris in noctem. qui intus exultabat
in die. Nanq uxori ꝑsuadenti blasphenniam et
cominittenti anumnam ipsus male suadenti misere¬
tanquam umbrȩ nocturnȩ: locuta es inquit tanꝗͣ
una ex insipientibus mulieribus. Uere filia noctis.
Si bona suscepimus de manu dñi. mala non susti¬
nebimus: Laudabimus in die: deficiemus in nocte:
Tota die cum sua nocte: salutem tuam. Quoni¬
am non cognoui negotiationes. Idõ inquit tõta
die salutem tuam: quoniam non cognoui negotia¬

Expanded text:
Numquid post illud diurnum tempus ubi laetabatur, Numquid post illud diurnum tempus ubi laetabatur, quia factus est illius quasi lucis, hoc est prosperitatis occasus, defecit a laudibus Dei? Nonne dies erat in corde, unde fulgebat, Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum ? Et hocnox crassior, tenebrae profundiores, corporis dolor, putredo vermium; nec sic in ipsa putredine defecit a laudibus Dei foris in nocte, qui intus exsultabat in die. Namque uxori persuadenti blasphemiam, et committenti animam ipsius, male suadenti misertanquam umbrae nocturnae, Locuta es, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Vere filia noctis! Si bona suscepimus de manu Domini, mala non sustinebimus ? Laudavimus in die, deficiemus in nocte? Tota die, id est cum sua nocte, salutem tuam. 17. Quoniam non cognovi negotiationes. Ideo, inquit, tota die salutem tuam, quoniam non cognovi negotia
Abbreviated transcription (Latin):
quando dicimus triguita dies uerbi causa transiert̃.
non dicimus et noctes: Nonne in ipso nomine die¬
rum incducimus noctes: In genesi quid dicebatur:
Factum est uesꝑe. et factum est mane: dies unus.
Ergo dies totus: cum sua nocte est. Nox enim diei
seruit: non dies nocti. Quicquid facis in carne mor.¬
tali: iusticiȩ debet seruire. Quic quid facis ex pre¬
cepto dĩ: non ꝓpter emolumenta carnis fiat. ne di¬
es seruiat nocti. Ergo tota die laudem dĩ: scilicet
in ꝓsꝑis et in aduersis. In ꝓsꝑis tanquam tempore
diurno: in aduersis tanquans tempore nocturno.
Tota tamen cdie laudem dĩ ut non frustra cantaue¬
ris: benetticam dnm̃ in om̃i tempore. semꝑ laus
eius in ore meo. Saluis filiis. pecore. familia. om̃i
re sua. iob laudabat dm̃: hoc quasi diurno tempo¬
re. Uampna uenerunt. orbitas irruit: put quod
seruabatur. obierunt quibus seruabatur: hoc qua¬
si nocturno tempore. Uide tota die laudem tuam.

Expanded text:
quando dicimus, Triginta dies, verbi causa, transierunt, quando dicimus, Triginta dies, verbi causa, transierunt, non dicimus et noctes? nonne et in ipso nomine dierum includimus noctes? In Genesi quid dicebatur? Factum est vespere, et factum est mane dies unus . Ergo dies totus cum sua nocte est; nox enim diei servit, non dies nocti. Quidquid facis in carne mortali, justitiae debet servire; quidquid facis ex praecepto Dei, non propter emolumenta carnis fiat, ne dies serviat nocti. Ergo tota die laudem Dei dic; scilicet in prosperis et in adversis: in prosperis, tanquam tempore diurno; in adversis, tanquam tempore nocturno: tota tamen die laudem Dei dic, ut non frustra cantaveris, Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo . Salvis filiis, pecore, familia, omni re sua, Job laudabat Deum; hoc quasi diurno tempore: damna venerunt, orbitas irruit, periit quod servabatur, obierunt quibus servabatur; hoc quasi nocturno tempore. Vide tamen tota die laudantem.
Abbreviated transcription (Latin):
unt factum est genus humanum tanquam mas¬
sipecatorum ꝓfluens de peccatoribus. Quid ergo
usimassam istam iniquitatis dampnes: quisquã
ali dceret inuste fecisti: Esse plane etiam sic
uslis. et om̃is esset laustua. Secl quia liberasti et
plm peccatorem iustificando impium: adiciam
dem tuam: quia iustus sum. Si iustussum: iusticia
Quest in me non mea. tuenim uistificas imꝑium.
inecum amuntiabit iusticiam tuam. Tota cdie
lecantiuam. Quiad est sauitem tuam: Dñ est
salus. Nemo sibi usurpet quia se saluum facit: I¬
dñi est salus. non se saluum ꝑse quisquam facit.
Dñi est salus: uana salus hominis. Tota die salu¬
tem tuam. toto tempore. Aliquid aduersi est:
predica salutem diuĩ. Aliquid ꝓspi est: predica
salutem dnĩ. Ne predices in ꝓsꝑis. et obmutescas
in aduersis: alioquin non erit quod dictum est to¬
ta die. Tota enim dies: cum sua nocte est. Nunqͥd

Expanded text:
cavit; factum est genus humanum tanquam mascavit; factum est genus humanum tanquam massa peccatorum, profluens de peccatoribus ; quid ergo, tu si massam istam iniquitatis damnes, quisquam tibi dicet: Injuste fecisti? Esses plane etiam sic justus, et omnis esset ista laus tua; sed quia liberasti et ipsum peccatorem justificando impium, adjiciamdem tuam, quia et quod justus sum, si justus sum, justitia tua est in me, non mea; tu enim justificas impium . Os meum enuntiabit justitiam tuam; tota die salutem tuam. Quid est, salutem tuam? Domini est salus . Nemo sibi usurpet quia se salvum facit: Domini est salus. Non se salvum per se quisquam facit: Domini est salus, vana salus hominis . Tota die salutem tuam: toto tempore. Aliquid adversi est; praedica salutem Domini: aliquid prosperi est; praedica salutem Domini. Ne praedices in prosperis, et obmutescas in adversis; alioquin non erit quod dictum est, tota die. Tota enim dies cum sua nocte est. Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
sati i ubiq nascentis ereaturȩ. in ipsis filiis ho¬
durie n cdanda lege: in uberandlis sus a captiu
aiinitiouim: et eeteris omĩibus mirabilibus su¬
sion dlum erit laucdatus in eo quod suseitauit
entn iuuitamn ȩcernam. Sit ergo ista laus a cdie
sdigonis suiꝑom̃em iaudem preteritum: sic hoc
ere irteligamus. Secl quicd tu forte peccator qͥ
qilas omimati animam tuam: qui in ipso solo
ausicia tua non presumebas secd de gr̃ã illius
uin comimendat hic psalmus: Quicdtu: Acdiei
iuqus suꝑ om̃em laudem dĩ: Adicio inquit.
hicimnus quid adiciat. Posset esse om̃is laus tua
tnebis om̃ino deesse uideretur ad iaudem tuam:
quaet niebil deesset si dampnares om̃s iniquos.
simnenim non esset magna laus dĩ iusticia ipsa:
uainqui cdampnantur: Magna laus esset. feci¬
l hominem. delisti ei liberum arbitrium: in para¬
dis colocasti: preceptum imposuisti: mortem si
patiptum uiolasset iustissimam denuntiastir niebil
unficisti: Nlemo est qui a te ampluis exigat. Pec¬

Expanded text:
tis ubique creaturae, in ipsis filiis hominum, in danda lege, in liberandis suis a captivitate Aegyptiorum, et caeteris omnibus mirabilibus suis: nondum erat laudatus in eo quod suscitavit carnem in vitam aeternam. Sit ergo ista laus adjecta igamus super omnem laudem praeteritam: sic hoc et recte intelligimus. Quid, tu forte peccator, qui timebas committi animam tuam, qui in ipso solo justitia tua non praesumebas, sed de gratia illius quam sommendat hic psalmus; quid, tu adjicies aliquid super omnem laudem Dei? Adjiciam, inquit. Videamus quid adjiciat. Posset esse omnis laus tua, et nihil omnino deesse videretur ad laudem tuam, quia et nihil deesset, si damnares omnes iniquos. Non enim non esset magna laus Dei justitia ipsa qua iniqui damnantur: magna laus esset. Fecisti hominem, dedisti ei liberum arbitrium, in paradiso collocasti, praeceptum imposuisti, mortem, si praeceptum violaret, justissimam denuntiasti; nihil non fecisti, nemo est qui a te amplius exigat. Pec
Abbreviated transcription (Latin):
in accepisti: Si autem accepisti: quid głaris
uasi non acceꝑis: Hanc grãm commnenclat apłs.
Inebabere meruit inimicos udeos. de littera
ios et de sua iusticia głantes. Hanc ergo comiñ¬
lis inlectione quȩ lecta est. sic ait. Ego enu
smmininus apłorum. qui non sum clignus uo-¬

Expanded text:
n accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Hanc gratiam commendat Apostolus; hinc habere meruit inimicos Judaeos, de littera Legis et de sua justitia gloriantes. Hanc ergo commendans in lectione quae lecta est, sic ait: Ego enim sum minimus Apostolorum, qui non sum dignus vo
Abbreviated transcription (Latin):
matine commenclantem. dle cuuris core¬
tiorsie habebat iudeos inumieos. ueluet ele
ailieis presumentes et tanguam iusticiam
digentes atriactantes. De quibus dicit.
es prdudunt a segr̃am: et tanquam de sanita
dia fusa presumentes. respuunt medicinam.
satatalesenim: et dñs dixerat. Nlon ueni uo.
utnstos sed peccatores in penitentiam. Non
dipus sanis medicus: sed male babentibus.

Expanded text:
atiam commendantem: de cujus commendatione habebat Judaeos inimicos, velut de Legis littera praesumentes, et tanquam justitiam suam diligentes atque jactantes; de quibus dicit: eribus, excludunt a se gratiam; et tanquam de sanitate sua falsa praesumentes respuunt medicinam. Contra tales enim et Dominus dixerat: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam; non est opus sanis medicus, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
seruus non ex animo tibi seruiat. manus eiꝰ.
faciem eius. presentiam eius potes uidere: cor
eius non potes. Et tamen ait illis apłs: non
ad ocłm seruientes. Et quid est non ad oclin:
Quid ergo: Nisurus est michi dñs meus quomo¬
do illi seruiam: ut dicas michi non ad oculũ
seruientes Adiecit. Sel quasi seriu xp̃i. Is.
ipsius interpretatur. Qui sunt ergo qurti
captiui ducti sunt: Dueti sunt fiuli isi ate
primi. et sedi. et tercii. Sed ꝓhis psalmus ai
hns psalmus qui primi clucti sunt. non borbie
Idem ipse psalmus discussus. pserutatus om̃di
interrogatus uersibus suis: aliud tibi dictun
de illis se loqui qui homines nescio quandims
ti sunt ex iherłm. Sed quid dicit psalmus: be
mendat nobis gr̃am dĩ. quia quicquid sumis
illius misccłia sumus: quicquid autem ȩxnobis sti¬
mus. mali sumus. Quare ergo captuut et quat
liberatoris aꝑit: ipse dicit apłs. Condelect¬

Expanded text:
servus tibi non ex animo serviat, manus ejus, servus tibi non ex animo serviat, manus ejus, faciem ejus, praesentiam ejus potes videre; cor ejus non potes: et tamen ait illis Apostolus, Non ad oculum servientes. Et quid est, Non ad oculum? Quid ergo, visurus est dominus meus quomodo illi serviam, ut dicas mihi: Non ad oculum servientes? adjecit: Sed quasi servi Christi. ipsius interpretatur. Qui sunt ergo qui primi captivi ducti sunt? Ducti sunt filii Israel captivi primi, et secundi, et tertii; sed pro his Psalmus, aut de his Psalmus, qui primi ducti sunt, non hoc sonat: idem ipse psalmus discussus, perscrutatus, interrogatus omnibus versibus suis aliud tibi dicit, non de illis se loqui, qui homines nescio qui, nescducti sunt ex Jerusalem. Sed dicit Psalmus, quid, commendat nobis, quia quidquid sumus, illius misericordia sumus; quidquid autem ex nobis sumus, mali sumus. Quare ergo, captivi? et quare liberatoris? Aperit, ipse dicit Apostolus: Condelect
Abbreviated transcription (Latin):
Uidetur ergo inde coloratus titulus psalmi huiꝰ:
ut cum dixisset filiorum ionadab. subiceret et eoꝵ
qui primi captiui ducti sunt: non quia filii iona¬
dab captiui ducti sunt. sed quia illis qui captiui
ducendi erant. oppositi sunt filii ionadab. quia
patri obedientes erant: ut intelligerent illi ꝓp¬
terea se fieri captiuos. quia dõ obedientes non¬
non fuerunt. Accedit etiam: quia ionadab in.¬
terpretatur dñi spontaneus. Quid est hoc dñi
spontaneus: Dĩ uoluntati libenter seruiens.
Quid est dñ spontaneus: In me sunt dĩ uota
tua: quȩ reddam laudes tibi. Quid est dñi spon¬
taneus: Uoluntarie sacrificabo tibi. Si enim
disciplina apłica seruum monet. ut homini
dño suo non tanquam ex necessitate secl ex uo¬
luntate seruiat. et libenter seruiendo se in
corde liberum faciat: quanto magis dõ tota
et plena et libenti uoluntate seruiendum est
qui uidet ipsam tuam uoluntatem: Nam si

Expanded text:
Videtur ergo inde coloratus titulus hujus psalmi, Videtur ergo inde coloratus titulus hujus psalmi, ut cum dixisset, filiorum Jonadab, subjiceret, et eorum qui primi captivi ducti sunt: non quia filii Jonadab captivi ducti sunt, sed quia illis qui captivi ducendi erant oppositi sunt filii Jonadab, quia patri obedientes erant; ut intelligerent illi propterea se fieri captivos, quia Deo obedientes non fuerunt. Accedit etiam quia Jonadab interpretatur Domini Spontaneus. Quid est hoc, Domini spontaneus? Deo voluntate libenter serviens. Quid est, Domini spontaneus? In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudis tibi . Quid est, Domini spontaneus? Voluntarie sacrificabo tibi . Si enim disciplina apostolica servum monet ut homini domino suo, non tanquam ex necessitate, sed ex voluntate serviat; et libenter serviendo se in corde liberum faciat; quanto magis Deo tota, et plena, et libenti voluntate serviendum est, qui videt ipsam voluntatem tuam? Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Preceptum autem patris. filii tenuerunt
et seruauerunt: et ex hoc benedici meruerunt
Sic autem hoc acceꝑunt: tanquam preceptum
a dño dõ suo: quia et si dñs non preceꝑat ut non
biberent uinum. et in tabernacłis habitarent:
preceꝑat tamen dñs. ut filii patri obedirent.
In ea ergo re sola filius non debet obedire patri
dm̃ ipsius. Neq enim debet irasci pater: quan¬
do sic ei preponitur dĩ. Ubi autem hoc iubet
pater. quod contra dnm̃ non sit. sic audiendus
est quomodo dĩ: quia obedire patri iussit ds̃.
Benedixit ergo dĩ filios ionadab ꝓpter obedien¬
tiam: eosꝙ obiecit in obedienti ppło suo exꝓbrans:
quia cum filii ionadab obedientes essent patri
suor illi non obedirent dõ suo. Cum autem age.¬
ret ista iheremias: icl agebat cum ppło suo isrł.
ut pararent se ad captiuitatem ducendos esse in
babyloniam: et non resisterent uoluntati dĩ neq
sꝑarent aliud nisi quia captiui futuri essent.

Expanded text:
rent. Praeceptum autem patris filii tenuerunt rent. Praeceptum autem patris filii tenuerunt et servaverunt, et ex hoc benedici a Domino mSic autem hoc acceperunt, tanquam praeceptum a Domino Deo suo: quia etsi Dominus non praeceperat, ut non biberent vinum, et in tabernaculis habitarent; praeceperat tamen Dominus, ut filii patri obedirent. In ea ergo re sola filius non debet obedire patri um ipsius. Neque enim debet irasci pater, quando ei praeponitur Deus. Ubi autem hoc jubet pater quod contra Deum non sit, sic audiendus est, quomodo Deus; quia obedire patri jussit Deus. Benedixit ergo Deus filios Jonadab propter obedientiam, eosque objecit inobedienti populo suo, exprobrans quia cum filii Jonadab obedientes essent patri suo, illi non obedirent Deo suo. Cum autem ageret ista Jeremias, id agebat cum populo Israel, ut pararent se ad captivitatem ducendos esse in Babyloniam, et non resisterent voluntati Dei, nec sperarent aliud, nisi quia futuri essent captivi.
Abbreviated transcription (Latin):
eum habere affectum. et hunc omibus ꝓpe suis
sillabis resonare id est hoc nobis commenclare
gr̃am dĩ gratuitam quȩ nos liberat incdignos
non ꝓpter nos sed ꝓpter se: ut etiam si non hoc
dicerem. neq hoc prelocutus essem: quilibet
mecdiocris cordis bomo acttende audiens uer-¬
ua eiusclem psalmi. sapet et hoc. et forte ipsis
uerbis si aliud habebat incorde mutaretur:
et fieret quod hic sonat. Quid est hoc: Ut tota
spes nr̃a in dõ sit. nichil ꝙ de nobis tanquam de
nr̃is uiribus presumamus: ne nr̃m facientes qͦd
ab illo est. et quod accepimus amittamus. Citu¬
lus ergo psalmi huius: ut solet titulus psalmi¬
indicans in limine. quid agatur in domo: ipsi
cdauid filiorum ionaclab. et eorum qui primi
captiui ducti sunt. Ionadab fuit quidam homo.
Commendatur nobis ex ꝓpbia iheremiȩ: qui filiis
sius preceꝑat ut uinum non biberent. neq in
domibus residerent. sed in tabernacłis habita¬

Expanded text:
eum habere affectum, et hoc omnibus prope suis eum habere affectum, et hoc omnibus prope suis syllabis resonare: id est, hoc nobis commendare, gratiam Dei gratuitam, quae nos liberat indignos, non propter nos, sed propter se; ut etiamsi non hoc dicerem, neque hoc praelocutus essem, quilibet mediocris cordis homo, attente audiens verba ejusdem psalmi, saperet hoc; et forte ipsis verbis, si aliud habebat in corde, mutaretur, et fieret quod hic sonat. Quid est hoc? Ut tota spes nostra in Deo sit, nihilque de nobis tanquam de nostris viribus praesumamus; ne nostrum facientes quod ab illo est, et quod accepimus amittamus. 2. vers. 1. Titulus ergo est psalmi hujus, ut solet titulus indicans in limine quid agatur in domo: Ipsi David filiorum Jonadab, et eorum qui primi captivi ducti sunt. Jonadab homo fuit quidam, commendatur nobis ex prophetia Jeremiae, qui filiis suis praeceperat ut vinum non biberent, neque in domibus, sed in tabernaculis habita
Abbreviated transcription (Latin):
mecdiam consecutussum inquit: quia ignorans
him incredulitate. Deinde paulo post. sidelis
limoinquit et om̃i acceptione clignus: quia
np̃s iħs uenit in bunc muncdum peccatores sal¬
uos facere: quorum primus ego sum. Nunquid
ate ilum non erant peccatores: Quid est ergo
primus ego: Antecedens om̃s: non tempore sed
miligntate. Sel idõ inquit misccłiam consecu¬
Aslum. ut ĩne ostenderet xp̃c iħs om̃em lon¬
Daumitatem aclinsormationem eorum qui
deduri sint ilimintam ȩcernam: idlest unus¬
quisq peccator et iniquus. iam de se desꝑans. iam
habens quasi gladiatorium animum ut idõ faci¬
at quicquid uult. quia necessario dampnandus est.
respiciat tamen ad paulum apłm cui tanta cru¬
delitas tantaꝙ malitia a dõ donata est: et non
de se despando conuertatur ad dm̃. Hanc ergo
gr̃am cominenclat nobis ds̃. et in isto psalmo¬
ut intueamur illum: et uicdeamus antta sit an
forte ego aliter suspicer. Et enu arbitror hunc

Expanded text:
it, consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate. Deinde paulo post, Fidelis sermo est, inquit, et omni acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Numquid ante illum non erant peccatores? Quid est ergo, primus ego? Antecedens omnes non tempore, sed malignitate. Sed ideo, inquit, misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam : id est, ut unusquisque peccator et iniquus jam de se desperans, jam habens quasi gladiatorium animum, ut ideo faciat quidquid vult, quia necessario damnandus est, respiciat tamen ad apostolum Paulum, cui tanta crudelitas, tantaque malitia a Deo donata est; et, non de se desperando, convertatur ad Deum. Hanc ergo gratiam commendat nobis Deus et in isto psalmo; intueamur illum, et videamus an ita sit, an forte ego aliter suspicer. Etenim arbitror hunc
Abbreviated transcription (Latin):
sauditus est nobis: remanserunt glantes in
gre heci quia littera occidit. sp̃i autem uiui¬
ut non cognoui ego litteraturam. et initroibo in
ptuam alm̃.Ideo uersus iste sequens confirmat
sos qͥ sententiam: ita ut eam figat in cordibus
amnum nec alium ꝑmittat om̃ino in reꝑe ulla
a pate intellectum. ¶nẽ memor abor iusticiȩ
arolus. O solius. Quicl addicdit solius rogo uos.
ussceret memor abor iusticiȩ tuȩ. Solius inquit.
nsisibi meam non cogito. Quid enim babes qͥͦ
imaccepisti: Quod si accepisti: quid głaris quasi
unaccepis: Iusticia tua sola me liberat: mea sola
in sunt nisi peccata. Non głorier ergo de uiribꝰ
nus non in littera remaneam. Reꝓbem littera¬
autm. idest homines de littera głantes: et de
lusuribus ꝑuerse tanquam frenetici presum̃.¬
is Repbem tales: intrem in potentiam dni:
it quando infirmus sum tunc potens sim. ut
dinme sis potens: quoniam memorabor iusticiȩ

Expanded text:
atus est nobis , remanserunt gloriantes in littera. Sed quia littera occidit; spiritus autem vivificat; non cognovi litteraturam, et introibo in potentiam Domini. Ideo versus iste sequens confirmat perficitque sententiam, ita ut eam figat in cordibus hominum, nec alium permittat omnino irrepere ulla ex parte intellectum. Domine, memorabor justitiae tuae solius. O solius! Quid addidit, solius? rogo vos. Sufficeret, memorabor justitiae tuae. Solius, inquit, prorsus: ibi meam non cogito: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Justitia tua sola me liberat; mea sola non sunt nisi peccata. Non glorier ergo de viribus meis; non in littera remaneam: reprobem litteraturam, id est homines de littera gloriantes, et de suis viribus perverse, tanquam phreneticos, praesumentes; reprobem tales, intrem in potentiam Domini, ut quando infirmus sum, tunc potens sim; ut tu in me sis potens, quoniam memorabor justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
tus tertia die: et precticari in nomine eus pa¬
tentiam et remissionem peccatortum ꝑomisga¬
tes incipientibus ab iherłm. Habes uocem pib¬
ris tui: noli sequi uocem alienorum. Et furmn
non timebis: si uocem pastoris fueris secitus. fi¬
de autem sequeris: Si neo cuiquam homumn
dixeris quasi eius merito euge euge: nectiuid¬
ci cum gratulatione audieris ne oleo peccani
pinguescat caput tuum. Exultent et iocui.¬
dentur inte: om̃s qui querunt te. Et dur
Quid dicent qui exultant: Semꝑ magiti¬

Expanded text:
ine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem . Habes vocem pastoris tui; noli sequi vocem alienorum : et furem non timebis, si vocem pastoris fueris secutus. Unde autem sequeris? Si nec cuiquam hominum dixeris, quasi ejus merito, Euge, euge; nec cum gratulatione audieris, ne oleo peccatoris pinguescat caput tuum . Exsultent, et jucundentur in te, omnes qui quaerunt te; et dicant. Quid dicant qui exsultant? Semper mag
Abbreviated transcription (Latin):
nin. Sed duohabent genera peccatores isti. Alii
pulegem accepunt: alii sunt qui non accepe.
Meuator aut legis cransgressor. si accepit legẽ:
lusne lege peccauerunt: sine lege ꝑibunt. Et
nuinlege peccauerunt: ꝑ legem iudicabuntur.

Expanded text:
finem. Sed duo habent genera peccatores isti: alii finem. Sed duo habent genera peccatores isti: alii sunt qui Legem acceperunt, alii sunt qui non acceperunt; est peccator; aut Legis transgressor, si accepit Legem; Qui sine Lege peccaverunt, sine Lege peribunt; et qui in Lege peccaverunt, per Legem judic