comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inclusa ẽ. Corpꝰ uͦ & anima unũ hominẽ faciunt: qͦmͦ aurũ
ꝙ gẽma unũ anulũ facere cõꝓbant᷑. S quantũ uis tͥ p̾ciosus
misisti seruos tuos ut anulũ de sordib eriperent: & nulla
ratione eũ eruere potuer̃t. Misit ꝙ ꝓpħas suos ds̃ de celo
loquens ad eos. ut humianũ genꝰ a sordib huiꝰ mundi eri¬
perent: o nulla ratione omino hoc facere. nulla instan¬
tia potuert̃. Tu deposuisti aureas uestes. & seruili indu¬
m̃to indutꝰ descendisti in cloacã & manꝰ tuas misisti insor¬
dib. ut anulũ tuũ de sordib lib̾ares: exuit se maiestas dñi¬
diuinitatis suȩ splendore. nͥ tam̃ suꝑna relinquens.ꝙ. induit
se seruili nr̃i corꝑis indum̃to. ꝙ huc in cloacã huiꝰ mundi de¬
celo descendens. misit manꝰ suas in sordib passionũ. nr̃arũ:. & pas¬
sionẽ que meritis nr̃is debebat᷑ in semetipso suscipiens. głe
nos suoꝵ reddidit digitoꝵ. Nã qͥ ꝑ incredulitarẽ uoluptabam̃

Expanded text:
 hominem faciunt, quomodo aurum et gemma unum annulum facere comprobantur. Sed quantumvis pretiosus misisti servos tuos, ut annulum de sordibus eriperent, et nulla ratione eum eruere potuerunt. Misit et prophetas suos Deus de coelo loquens ad eos, ut humanum genus a sordibus hujus mundi eriperet: et nulla ratione omnino hoc facere vel instantia potuerunt. Tu deposuisti aureas vestes, et servili indumento indutus descendisti in cloacam, et manus tuas misisti in sordibus, ut annulum de sordibus liberares: Exuit et se majestas Divinitatis suae splendore, non tamen superna relinquens; et induit se servili nostri corporis indumento, et huc in cloacam hujus mundi coelo descendens, misit manus suas in sordibus passionum nostrarum; et passionem, quae meritis nostris debebatur, in semetipso suscipiens, gloriae nos suorum reddidit digitorum. Nam qui per incredulitatem volutabamur
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃ianꝰ. Statĩ aut̃ tranqͥllinꝰ ueniens ad scm policarpũ pbrm. uarrau
ei om̃ia quę gesta uł dicta st̃: S ducens eũ intra domũ occulte. pfecti eũ
a spectib p̾sentauit. Cui p̃fectꝰ ait. Licet grauis animadũsio pͥncipum
mei fuerint m̃bra corꝑis resoluta. Tc̃ sc̃s policarpꝰ subridens ait. Po¬

Expanded text:
Christianus. Statim autem TranqChristianus. Statim autem Tranqgesta vel dicta sunt; et ducens eum intra domum occulte, praefecti eum aspectibus praesentavit. Cui praefectus ait: Licet gravis animadversio principum mei fuerint membra corporis resoluta. Tunc S. Polycarpus subridens ait: Po
Abbreviated transcription (Latin):
latrantiũ uenerimꝰ. & uano furore nos cȩperint suis morsib atrecta¬
re. nũqͥd possunt nob̾ de animo tollere. hoc qđ homines sumꝰ rati¬
onales: cũ sint illi canes irrationabiles & insani: Ita qͥ nob̾ recte cre¬
dentib irascunt᷑. seuire qͥdẽ possunt. ꝙ inferre iniqua supplicia:
demꝰ: Tunc p̃fectꝰ uissit eũ recipi ã cõm̃tariis dicens. Prorima te au¬
te: & offerens ei infinitũ pondꝰ auri dicebat. Ostende medicam̃tũ mͥ:
ex quo recuꝑasti sanitatẽ. Eui tranqͥllinꝰ ait. Scias grandẽ irã s furo
iuis a podagrico dolore lib̾ari. crede xp̃m filiũ dĩ s lib̾aberis: s sicut
bar. & undecĩ annis ꝑ õs uincturas neruoꝵ in corpore meo dolorũ no¬
dis ita astrictꝰ erã. ut ux ori meo panis alienis manib traderet᷑. ilico
ad me qͥ te rp̃ianũ fec̃: ut si michi ꝓmiseret sanitatẽ. possĩ & ego fieri

Expanded text:
latrantium venerimus, et vano furore nos coeperint suis morsibus attrectalatrantium venerimus, et vano furore nos coeperint suis morsibus attrectare, possunt nobis de animo tollere hoc quod nos homines sumus rationabiles, cum sint illi canes, et irrationabiles, et insani? Ita qui nobis recte credentibus irascuntur, saevire quidem possunt, et inferre iniqua supplicia; demus. Tum praefectus jussit eum recipi a Commentariis, dicens: Proxima te aute, et offerens ei infinitum pondus auri dicebat: Ostende mihi medicamentum ex quo recuperasti salutem. Cui Tranquillinus ait: Scias grandem iram et furoendam. Unde si vis a podagrico dolore liberari, crede Christum Filium Dei, et liberaberis, et sicut bar, et undecim annos per omnes juncturas nervorum in corpore meo dolorum nodis astrictus, vix ori meo panis alienis manibus tradebatur: illico ad me qui te Christianum fecit, ut si mihi promiserit sanitatem, possim et ego fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ quid dicatis. Non enĩ uos estis qͥ loqͥmini: s sp̃c dĩ qͥ loqͥt᷑ in uob̾. Hon
ergo meditando ego. s credendo: inueni creatorẽ meũ. & qui erã
podagrico & ciragrico dolore contractꝰ & quassatꝰ: statĩ ut xp̃o cre¬
didi. ac sic paruulus om̃iũ m̃brorũ meoꝵ recepi sanitatẽ. Constat
gͦ apud animũ meũ ipsc̃ me creasse: qͥ me renouare dignatꝰ ẽ. S
sic̃ dedit restaurationẽ corpori. ita qͦq anime post istã uitã dare
ꝓmisit et̾nã: si tam̃ ñ dubiꝰ nec timidus hominũ st̃corib frangar.
s in eiꝰ nominis confessione ꝑdurans. fidẽ integrã quã me d̾s fecit
inuenire conseruẽ. Pfectꝰ dix̃. Ignoras tranqͥlline quanta inuictiᷤᷤ¬
simoꝵ pͥncipũ erga xp̃ianos ira deseiuat: & ideo quasi securus qd̃
tͥ uidet᷑ sine timore ꝓsequeris. Tranqͥllinꝰ dix. Stultꝰ timor ẽ: quo
plus tunet᷑ humana indignatio quã diuina. Nũqͥd sim medio canũ

Expanded text:
 quid loquamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Dei, qui loquitur in vobis . Non ergo meditando ego, sed credendo inveni Creatorem meum, et qui eram podagrico et chiragrico dolore contractus et quassatus, statim ut Christo credidi, ac si parvulus omnium membrorum meorum recepi sanitatem. Constat ergo apud animum meum, ipsum me creasse qui me renovare dignatus est, et sicut dedit restaurationem corpori, ita quoque animae post istam vitam dare promisit, si tamen non dubius nec timidus hominum terroribus frangar; sed in ejus nominis confessione perdurans fidem integram, quam me Deus fecit invenire, conservem. 46. Praefectus dixit: Ignoras, Tranquilline, quanta invictissimorum principum erga Christianos ira desaeviat, et ideo quasi securus quod tibi videtur sine timore prosequeris. Tranquillinus dixit: Stultus timor est, quo plus timetur humana indignatio, quam divina. Numquid si in medio canum
Abbreviated transcription (Latin):
maticos &s oratores: s piscatores & sĩplices. ꝙ ipsis trad̾dit noticiã suã.
Eromatiꝰ dix̃. Cur gͦ me dicis pͥus debere agnoscere qͥ sit creator mõ.
quẽ nͥ cognouerĩ salutẽ inuenire ñ possĩ sc̃s sebastianꝰ dix̃. quia mul¬
tos deos & multas deas coluisti. Nisi gͦ a corde tuo hos excluseris. &
ymagines eorũ c̃fregeris. & cognoueris  unũ & uerũ dm̃: uitã¬

Expanded text:
atores, sed piscatores et simplices, et ipsis tradidit notitiam suam. 52. Chromatius dixit: Cur ergo me dicis prius debere agnoscere quis sit creator meus, quem nisi agnoverim salutem invenire non possim? S. Sebastianus dixit: Quia multos deos, et multas deas coluisti. Nisi ergo hos a corde tuo excluseris, et imagines eorum confregeris, et cognoveris unum et veru
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃c p̾sciꝰ fragilitatis humane. duos credentib in se constitu¬
it gradus. confessionis & scił ⁊ martyrii: ut hi qͥ se marty
nẽ gerant. Egant itãq qui uolunt unã cũ filiis nr᷑is ero¬
nauo & tyburtio: ⁊ mecũ in hac urbe qui uoluerint rema¬
neant. Non eñ terrarũ spacia diuident: qͦs xp̃i caritas nec¬
lit urec absentiã uram sentient ocłi nr̃i: qr de intioris hõis
ios inituem̃ aspeclu. Hec ihis similia dicente papa gaio. ex

Expanded text:
raescius fragilitatis humanae duos in se credentibus constituit gradus, confessionis scilicet et martyrii, ut hi qui martyrnem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostratio et Tiburtio, et mecum in hac urbe qui voluerint maneant. Non enim nos terrarum spatia divident, quos Christi charitas nectit, nec absentiam vestram sentiunt oculi nostri, quia de interioris hominis vos intuemur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa
Abbreviated transcription (Latin):
bat. uomebat. & nc̃ rp̃ianos arguit. xp̃ianos accusat: in nos mutem
iudicẽ incitat. Gladiũ nolenti iudici porrigit: ꝙ ut de moniis oeruice
nr̃as inclinemꝰ hortat᷑. Nidemꝰ uotũ tuũ. uidemꝰ cruenta consilia. a sce¬
lerata arte uerboꝵ uenena tui pectoris intuem᷑. Accingere nc̃ cru¬
phantib totus ẽ mundus. Si suppliciũ. euademꝰ mundi carcerẽ. Si igne ᷤ
maiora horũ incupiditatib uincimꝰ. Decerne qͥ cqͥd libet. õĩs uob̃ uilis
tuo: u hoc esto qđ te natura dictauit. Nobił enĩ natꝰ. ad tantã deuolu¬
tꝰ es fecẽ: ut possis & suppliciũ. simul & infamiã subire & mortẽ. Sẽs ty

Expanded text:
bat, vomebat, et nunc Christianos arguit, Christianos accusat, in nos mitem bat, vomebat, et nunc Christianos arguit, Christianos accusat, in nos mitem judicem incitat, gladium nolenti judici porrigit, et ut daemoniis cervices nostras inclinemus hortatur. Videmus votum tuum, videmus cruenta consilia; et scelerata arte verborum venena tui pectoris intuemur. Accingere nunc cruphantibus totus est mundus; si supplicium, evadimus mundi carcerem; si ignes, majora horum in cupiditatibus vincimus. Decerne quidquid libet, omnis nobis vilis tuo, et hoc esto quod te natura dictavit. Nobilis enim natus ad tantam devolutus es faecem, ut velis et sup
Abbreviated transcription (Latin):
qui tonsorẽ diligit. qͥ scapulas mollit᷑ gestat. qͥ flexũ gressum.
imꝓbo nisu distendit. qͥ uiros negleigent̃ agit. feminas diligen
ti pbabis ełi m̃titũ. Sic eĩ quał sẽꝑ fuerit: nẽ eudent᷑ ostendet.
Fabianꝰ dix̃. Consulciꝰ facies. si saluti tuę consulas: s principũ decreta
ñ contẽpnias. Sc̃s tẏburtiꝰ dix̃. Ego saluti mee meliꝰ ñ consulo: quã ut
quatꝰ dir̃. Non solũ ipse rp̃ians crudeł ẽ: uerũ etiã multos ꝑsuadet o
decipit. ac deos om̃s demones eẽ docet. Ipse aut̃ cũ sociis suis eũ qͥbus.
cogitaret qͦmͦ se nob̃ quasi rp̃ianũ ostenderet. qͦmͦ aliis fidelissimũ men
tiret᷑. R ep̃hendebam tam̃ in eũ ciclopeã edacitatẽ. emersũ iuno pudorẽ.
⁊sepultã diuimi nominis scĩtatẽ. Ebrius paciebat᷑ sitim. ⁊ esuriẽ uomens.
nec ut. rp̃ianꝰ. s ut anthonianꝰ quondã ille coniuua. manducabat. bibe¬

Expanded text:
qui tonsorem diligit, qui in scapulis molliter gestit, qui fluxum gressum qui tonsorem diligit, qui in scapulis molliter gestit, qui fluxum gressum improbo nisu distendit, qui viros negligenter agit, feminas diligenttu probabis eum mentitum. Hic enim qualis semper fuerit nunc evidenter ostendet. Fabianus dixit: Consultius facies, si saluti tuae consulens, principum decreta non contemnas. Tiburtius respondit: Ego saluti meae melius non consulo quam quatus dixit: Non solum ipse Christianus crudelis est, verum etiam multos persuadet, et decipit, ac docet omnes deos daemones esse; ipse autem cum sociis suis, cum quibus cogitaret quomodo se nobis quasi Christianum ostenderet; quomodo aliistatem, et mersum vino pudorem, et sepultam divini nominis sanctitatem. Ebrius patiebatur sitim, et esuriem vomens: nec ut Christianus, sed ut Antonianus quoddam ille conviva manducabat, bibe
Abbreviated transcription (Latin):
acriꝰ argueret᷑. simulabat se equanimit᷑ monentẽ accipere: et egit
arte quatenꝰ orantẽ scm tyburtiũ comp̃henderent infideles. In qua
seiuentis. At ubi introducti s̃. fabianus p̃fectus dix̃ ad eũ qͥse arte
tradiderat. quis diceris.: at ille respondit. Torquatus. Fabianus
dix̃. Quid ꝓfiteris : torquatꝰ dix̃. x p̃ianꝰ sũ. Eabianꝰ dix. Ignoras
quod uissert inuictissimi principes : ut qui sacrificare diis no¬
luerint. diu̾sis suppliciis macerentur: torquatꝰ dix. Hic magister
m̃s ẽ. & ipse me sẽꝑ docuit: qd̾ hunc uidero facere. necesse ẽ ut
faciã. Fabianꝰ conu̾sus ad scm tẏburtiũ dix̃. Audisti qͥd tor quatus
adserat: quid ad ista respondes: sc̃s tyburtiꝰ respondit. Torqua
fert & moleste : suũ nom̃ ñ asius amatorib usurꝑatũ. Reuera eñ
terendas libidines fortit᷑ militant. Credis nẽ uir illustrissime

Expanded text:
acrius argueretur, simulabat se aequanimiter monitionem accipere, et egit acrius argueretur, simulabat se aequanimiter monitionem accipere, et egit arte quatenus orantem sanctum Tiburtium pagani comprehenderent; in qua judicis. At ubi introducti sunt, Fabianus dixit ad eum, qui se arte tradidixit: Quid profiteris? Torquatus dixit: Christianus sum. Fabianus dixit: Ignoras quod jusserunt invictissimi principes, ut qui sacrificare diis noluerint diversis suppliciis macerentur? Torquatus dixit: Hic magister meus est, et ipse me semper docuit: quod hunc videro facere, necesse est ut faciam. 78. Fabianus conversus ad S. Tiburtium dixit: Audisti quid Torquatus asserat? quid ad ista respondes? S. Tiburtius dixit: fert et moleste suum nomen non a suis moribus usurpari. Revera enim, terendas libidines fortiter militarunt. Ne credas, vir illustrissime,
Abbreviated transcription (Latin):
ducdi. Prat aut̃ uidex fabianꝰ qͥ eos hortatꝰ ẽ ad sacrificandum:
cs ꝑ decẽ dies minis eos & blanditiis agens. in nullo penitus po¬
uit cõmouere. Ec fecit de his suggestionẽ ĩꝑatorib diocletia¬
torm̃tis cõpulsi cederent: iussit eos in medio mari p̾cipites da¬
ri. Imm̃sis itaq artati ponderib pelagi fluctib dati s̃. ut
in loco mundo int̾ aquas coronã martyrii cȩlebrarent. Insi¬
diabant᷑ itaq infideles fidelib. & iniquo furore ixp̃ianũ
Interea dũ scõ gaio pap e torquatꝰ quidã se simulata m̃te sociasset.
Dic ͬ se eẽ xp̃ianũ P rorro hic apostata extiterat. & erat fraudu
lentus in om̃i sermone. & callidus in oĩ cõmisso. Quid multa: dũ abe¬
los suꝑ apicẽ frontis tonsoris arte cõponeret. qđ assidue pasceret᷑. et
ludendo pranderet. qđ inlicentiꝰ feminarũ se aspectib daret. & qd ã
ieiuniis se ꝙ orationib tolleret. qd̃ somno deditus ñ int̾eet ꝑuigiles

Expanded text:
ucti. Erat autem judex Fabianus, qui eos hortatus est ad sacrificandum; et per decem dies misit ad eos, et blanditiis agens in nullo penitus potuit commovere. Tunc fecit de his suggestionem imperatoribus Diocletiatormentis compulsi cederent, jussit eos in medio mari praecipites dari. Immensis igitur arctati ponderibus, pelagi fluctibus dati sunt, et in loco mundo inter aquas coronam martyrii celebrarunt. Insidiabantur itaque infideles fidelibus, et iniquo furore vexati chrInterea dum S. Caio episcopo quidam se simulata fide sociasset, dicens se esse Christianum; porro hic apostata exstiterat et erat fraulentus in omni sermone, et callidus in omni commissu. Qui, dum a belos super apicem frontis tonsoris arte componeret, et quod assidue pasceret, et ludendo pranderet, quod libentius feminarum se aspectibus daret, quod a jejuniis et orationibus se tolleret, quod somno deditus non interresset pervigil
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. & quȩ ⁊ uia mortis. T̾ranquillinꝰ dix̃. Non tͥ uidet᷑ uia mortiᷤᷤ
ẽẽ mortius hominib dĩtatis nom̃ ĩpo nere: & figuras eoꝵ ꝑ ligna

Expanded text:
dixit: Et quae est via mortis? Tranquillinus dixit: Non tibi videtur via mortis dixit: Et quae est via mortis? Tranquillinus dixit: Non tibi videtur via mortis esse, mortuis hominibus Deitatis nomen imponere, et figuras e
Abbreviated transcription (Latin):
Congratulant᷑ mͥ õs qͦs tenet pat̾nꝰ affectꝰ. & pungit karitatis
stimulus. & iã ur̃a credo qd̃ m cͤengaudeat celsitudo. quando
morituris. uita collata ẽ: anxiis lȩticia reddita. sollicitis securi
ceruices. ait. Uenienti die debita numinib a filiis tuis tura reddan¬
t̃.ꝑ que & tu cũ filiis ꝑseueres incolumis: & tͥ filii condonentur
uoiens hec tranqͥllinꝰ. dix̃. Illustrissime iuroꝵ. examinis ur̃i
librã si uelitis ergame & filios meos ęqua lance pensare. agnosee¬
re poteritis hoc xp̃ianũ uocabulũ magne eẽ uirtutis. Prefectus
tatẽ. Prefectꝰ dix̃. Ego ut uideo. ad hoc sceleratis filiis tis dedisse cog¬
noscor inducias: ut ñ solũ tu illos ab errore ñ tolleres. s illi te in suꝰ
dic que oꝑa erroris nom̃ accipiant. Tranqͥllinꝰ dix̃. Primꝰ errox
ẽ. uiã uite relinquere. s ꝑ uiã mortis gratant. incedere. P refectꝰ

Expanded text:
gratulantur mihi omnes, quos tenet paternus affectus, et pungit charitatis gratulantur mihi omnes, quos tenet paternus affectus, et pungit charitatis stimulus; etiam vestra, credo, quod mihi congaudeat celsitudo, quando morituris vita collata, et anxiis laetitia reddita, sollicitis securitcervices, ait: Venienti ergo die debita numinibus a filiis tuis thura reddantur: per quae et tu filiis perseveres incolumis, et tibi filii condonentur. Audiens haec Tranquillinus dixit: Illustrissime virorum, examinis vestri libram si velitis erga me et filios meos aequa lance pensare, agnoscere poteritis hoc Christianum vocabulum magnae esse virtutis. Praefectus tatem. 40. Praefectus dixit: Ego, ut video, ad hoc inducias sceleratis filiis tuis dedisse cognoscor, ut non solum tu illos ab errore non tolleres, sed illi te suis dic quae opera erroris nomen accipiant. Tranquillinus dixit: Primus error est viam vitae relinquere, et per viam mortis gratanter incedere. Praefectus
Abbreviated transcription (Latin):
esꝰ que erant nodose. & genua simul. ac plante pedũ eiꝰ. ita s̃ inco¬
lumes reddite: ut ac si puerulus renouatꝰ pedib suiꝰ in fontẽ desce¬
deret. clamans & dicens. Eues ds̃ unꝰ & uerꝰ: quẽ miser hic mun¬
dꝰ ignorat. hoc itaq ordine suo baptirato. uniu̾si ꝓut cõpetebat.
baptitatist̃. ꝙ ꝑ dies decẽ. qui suꝑerant dilationi quã merueranͭ
in dĩ laudib ꝑdurantes. ducebant dies & noctes in ymnis & canti¬
cis : & quasi fideles milites parabant animos suos ad dimicandum
ꝑxp̃i nomine in martyrio bellaturi. Ita &s in mulierib & infantu¬
lis amor feruebat martyrii : ut inuicẽ se ad confessionẽ scĩ noĩs. con¬
marci. uenire iubet. Quẽ cum de suoꝵ ꝑqͥreret arbitrio filioꝵ
tranqͥllinꝰ respond̃ dicens. Ad referendas beneficii ur̃i grãs: nulbꝰ
mͥ oris sufficiat sermo. Nisi enĩ currentes sententias. frena ur̃i
moderaminis tenuissent. & ego filios. & me filii patrẽ ñ habereñ.¬

Expanded text:
ejus quae erant nodosae, et genua simul et plantae pedum ejus ita sunt incolumes redditae, ut ac si puerulus renovatis pedibus suis in fontem descenderet clamans et dicens: Tu es Deus unus et verus, quem miser iste mundus ignorat. 37. Hoc itaque ordine suo baptizato, universi, prout competebat, baptizati sunt, et per dies decem qui supererant dilationi, quam meruerant, in Dei laudibus perdurantes ducebant dies et noctes in hymnis et canticis, et quasi fideles milites parabant animos suos ad dimicandum pro Christi nomine in martyrio bellaturi, ita ut et in mulieribus et infantulis amor ferveret martyrii, et invicem se ad confessionem sancti nominis conMarci venire jubet. Quem cum de suorum perquireret arbitrio filiorum, Tranquillinus respondit: Ad referendas beneficiis vestris gratias nullus mihi oris sufficit sermo. Nisi enim currentes sententias vestri frena moderaminis tenuissent, et ego filios amisissem, et me patre
Abbreviated transcription (Latin):
os dilexeris. tuũ uͦ parentẽ hunc ẽẽ qͥte statĩ ut eiꝰ noticiã atq
culturã inueneris restaurat. ꝙ saluat. Sromaciꝰ. dix̃. Nolite
uosmetipsos ad hanc iniuriã deponere. s seruis meis p̾ciã. &
ipsi uniuersa confringent. Sc̃s sebastianꝰ dix̃. dubii & timidi ꝙ
infideles si ea c̃fregerint. inueniet diabolꝰ ꝑ quãc̃q neglegentiã
eoꝵ occasionẽ ledendi eos: & statĩ ut lesi fuerint dicent infideles.
ꝓpterea eos eẽ lesos. qr idola c̃fregert̃. Hisi enĩ loricã habens
ñ eripiet᷑ ictib sagittarũ. Galea enĩ & scuto & hasta. utit᷑ docta
tes galeã spei & salutis: ipsis ẽ tutũ inire certam̃. Pugnant eͤnĩ ace¬
rime & fortit uincunt: ꝙr contra iniusibilẽ hostẽ. die noctuq infa¬
tigabilit᷑ p̾liant᷑. & s̃ tecti in omĩb m̃bris fide potiꝰ armati quam¬

Expanded text:
os dilexeris; tuum vero parentem hunc esse, qui te statim ut ejus notitiam atque os dilexeris; tuum vero parentem hunc esse, qui te statim ut ejus notitiam atque culturam inveneris, restaurat et salvat. 53. Chromatius dixit: Nolite vosmetipsos ad hanc injuriam deponere: sed servis meis praecipiam; et ipsi universa confringent. S. Sebastianus dixit: Dubii et timidi et infideles si ea confregerint, inveniet diabolus per quamcumque negligentiam eorum occasionem laedendi eos, et statim ut laesi fuerint, dicent infideles, propterea eos laesos esse quia idola confregerunt. Nisi enim loricam habens non eripitur ictibus sagittes galeam fidei et salutis, ipsis est tutum inire certamen. Pugnant enim acerrime et fortiter vincunt, quia contra invisibilem hostem die noctuque infatigabiliter praeliant
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Sc̃o sebastianꝰ respond̃. Si seruũ tuũ ad hauriendã aquã miseriᷤ
dũ ad fontẽ uenerit aspic̃ pͥus nesordes alique intꝰ lateant in lagena¬
rio: ꝙ ñ ẽ ausus aquã in uas mittere. nͥ mundatũ a sordib uiderit.
Nos tͥ qͦmͦ poterimꝰ tradere fontẽ ueritatis: nͥ pͥus te ab om̃ĩb idolorũ
sordib & absqualorib feceris alienũ: c romatiꝰ dix̃. E qͦ ordine alie¬
nꝰ effici potero ab his: sc̃s sebastianꝰ dix̃. da nob̾ potestatẽ ut omĩa id¬
la que intra domũ tuã inuenerimꝰ lapidea confringamꝰ. lignea incen¬
damꝰ: aurea & argentea uł erea conflemꝰ. & p̾cia eorũ egentib di¬
uidamꝰ. Cromatꝰ dix̃. E dũ hec feceritis : mͥ qͥd fructꝰ accidet. Scc̃s
sebastianꝰ dix̃. Omĩũ neruoꝵ tuoꝵ quoꝵ nodositate constringeriᷤᷤ
statĩ consequeris sanitatẽ: & quasi qͥ nũquã nichil dolueris ita
pedib tuis currere incipies. & agnosces qd̃ inimicos tue salutis de¬

Expanded text:
s. S. Sebastianus respondit: Si servum tuum ad hauriendam aquam miseris, dum ad fontem venerit, aspicit prius ne sordes aliquae intus lateant in lagena, et non est ausus aquam in vas mittere, nisi mundatum a sordibus viderit; nos tibi quomodo poterimus tradere fontem veritatis, nisi prius te ab omnibus idolorum sordibus et squaloribus feceris alienum? Chromatius dixit: Et quo ordine alienus effici potero ab his? S. Sebastianus dixit: Da nobis potestatem ut omnia idola, quae in domo tua invenerimus, lapidea confringamus, lignea incendamus, aurea et argentea vel aerea conflemus, et pretia eorum egentibus dividamus. Chromatius dixit: Et cum haec feceritis, mihi quid fructus accedet? S. Sebastianus dixit: Omnium nervorum tuorum, quorum nodositate constringeris, statim consequeris sanitatem; et quasi qui numquam dolueris, ita pedibus tuis currere incipies, et agnoscere quod inimicos tuae salutis de
Abbreviated transcription (Latin):
dens manũ eoꝵ segregauit eos a turbis: & indicauit eis urtutem
nominis. xp̃i. Et uidens animũ eoꝵ firũ fortit᷑ in timore dñi. du¬
rit eos ad papã gaiũ ⁊ d̾ir̃. Uenerabił papa. ac diuine legis an¬

Expanded text:
dens manus eorum, segregavit eos a turbis, et indicavit eis virtutem dens manus eorum, segregavit eos a turbis, et indicavit eis virtutem nominis Christi. Et videns animum eorum fixum fortiter in timore Domini, perduxit eos ad papam Caium et dixit: Venerabilis papa ac divinae legis an
Abbreviated transcription (Latin):
iluminabant᷑ eoꝵ p̾cib. & sanabant᷑ infirmi: ⁊ ex obsessis eorporib de¬
mones pellebant᷑. I iterea eũ hec agunt᷑. transiens ueatus fybur¬
ti ocenrrit honim quide alto lapsus. & caput &s oĩa m̃bra quassaue¬
S ũq om̃s dedissent spaciũ. accessit uirta eũ. o dicente eo supͦ uuline
eiꝰ lente orationẽ dĩcã . symbolũ. ita solidata s̃ ossa eiꝰ a capit. uoña
iuscera. ꝙ qͣsi nichil ei euenisset. ita factꝰ⁊ in columis. Hec itaꝙ cũ
fecisset. cepit ire. Tenebant aut̃ illũ parentes eiꝰ dicentes. Nlemi ⁊ ha¬
be eũ seruũ. ꝙ om̃ia bona nr̃a tͥ trademꝰ cũ es: qi ipsũ unicũ que
habebamꝰ nob̾ iã mortuũ. uiuũ reddidisti. dic̃ eis. Si ea que dre¬
ro uob̾ feceritis: magnipandã mercedẽ sanitatis huiꝰ. dicunt ei
parentes eiꝰ. Nos anetipsos siseruos habere digneris: contraire non
possumꝰ: quinimo s optamꝰ si ipse iudicaueris dignũ. Tunc app̾her¬

Expanded text:
luminabantur eorum precibus, et sanabantur infirmi, et ex obsessis corporibus daemones pellebantur. 71. Interea dum haec aguntur, transiens B. Tiburtius occurrit homini qui de alto lapsus, et caput et omnia membra quassaveCumque omnes dedissent spatium, accessit juxta eum, et dicens supra vulnera ejus lente orationem Dominicam et symbolum, ita solidata sunt ossa ejus, et caput et omnia viscera, ut quasi nihil ei evenisset, ita factus sit incolumis. 72. Haec itaque cum fecisset coepit ire. Tenebant autem illum parentes ejus dicentes: Veni et habe eum servum et omnia bona nostra tibi tradimus cum habebamus, nobis jam mortuum reddi listi vivum. Dicit eis: Si ea quae vobis dixero feceritis, magni pendam mercedem sanitatis hujus. Dicunt ei parentes ejus: Nosmetipsos si servos habere digneris, contraire non possumus: quin immo et optamus, si ipse judicaveris dignum. Tunc apprehen
Abbreviated transcription (Latin):
dens in cloacã. mnittas manꝰ tuas in st̃c̾orib. & anulũ aureũ. si¬
õs inuitas ad epulas. & letaris suꝑ anulũ & gẽmã: qd sint
de nimiis squalorib lib̾ata. ꝑfectus dix̃. Hanc ꝓpositionẽ ad
cuiꝰ similitudinẽ attulisti. Tranqͥllinꝰ respondit. Ilt ostende¬
rẽ tͥ unũ dm̃ inuisibilẽ nos colere. Prefectus dix̃. ẜ qd̃ ẽ aurũ

Expanded text:
dens in cloacam mittas manus tuas in stercoribus, et annulum aureum sidens in cloacam mittas manus tuas in stercoribus, et annulum aureum sis tuos invitas ad epulas et laetaris super annulum et gemmam, quod sint de nimiis squaloribus liberata. Praefectus dixit: Hanc propositionem ad cujus similitudinem attulisti? Tranquillinus respondit: Ut ostenderem tibi unum invisibilem Deum nos colere. Praefectus dixit: Et quod est aur
Abbreviated transcription (Latin):
uisibił ẽ quẽ colitis: xym̃ quẽ uidgi crucifixert̃ ñ colitis. Tranqͥl¬
liuiꝰ dix̃. Recte hȩc inquireres. si eredẽ destinares. Incredulis enĩ.
ũ declinans. om̃e qd iutuꝑat uituꝑari desiderat: ⁊ uult ut lau¬
det᷑ ab omĩb  qd̵ laudat. S sapientes ꝓ merito suo cuicũq rei. Aut
uituꝑationẽ suã impendẽ nitunt᷑ aut laudẽ. Prefecꝰtꝰ dix̃. Ego de
colitis : qui & uisus ẽ. & auditus. & int̾rogatus. & omĩa que hu¬
mane fragilitati cõpetunt : in eiꝰ legit᷑ passione cõpletũ. Tran¬
quillinꝰ dix̃. Audi similitudinẽ: & intellege ueritatẽ. Uerbi gr̃a.
Si hodie anulũ tuũ habentẽ gẽmã p̾ciosã uideas in cloaca. aut
inst̃quilinio uolutantẽ. & ad hunc eruendũ mittas seruos tuos.
illi aut̃. nec illũ potuerint liberare. s & seipsos in aliqͦ dũ illũ
conant᷑ eripere polluerint: postea uͦ tuipse deponens has seri¬
cas quas indutus es uestes. induas te seruilẽ tunicã. & descen¬

Expanded text:
visibilis est quem colitis, Christum, quem Judaei crucifixerunt, non colitis? Tranquillinus dixit: recte haec inquiereres, si credere destinares. Incredulis enim oum declinans, omne quod vituperat vituperari desiderat; et vult ut laudetur ab omnibus omne quod laudat. Sed sapiens pro merito suo cuicumque rei, aut vituperationem suam impendere nititur aut laudem. Praefectus dixit: Ego te  omnia quae humanae fragilitati competunt in ejus leguntur passione completa? Tranquillinus dixit: Audi similitudinem et intellige veritatem: Verbi gratia, si hodie annulum tuum habentem gemmam pretiosam videas in cloaca, aut in sterquilinio volutantem, et ad hunc eruendum mittas servos tuos; illi autem nec illum potuerint liberare, sed et seipsos in aliquo dum illum conantur eripere, polluerint; postea vero tu ipse, deponens has sericas quas indutus es vestes, induas te servilem tunicam et descen
Abbreviated transcription (Latin):
sola recuꝑatione tui corꝑis ductꝰ. te xp̃ianũ fierisperes: s mag̃ spe
uite et̾nȩ facias m̃tẽ tuã purã. ad uidendã rationẽ pietatis. Nisi enĩ
agnoueris qͥ sit creator tuus: ñ poteris inuenire salutẽ quã queriᷤᷤ.
Cromatiꝰ dix̃. Ergo rusticos & sĩplicissimos homines ñ uidemꝰ eẽ. xpi¬
anos sita ut int̾ mille uiros uix inuenias unũ. qͥ possit uł sermonũ
disciplinã adipisci. Nũqͥd hi os̃ ad istã inqͥsitionẽ attingere potuert̃

Expanded text:
sola recuperatione tui corporis ductus te Christianum fieri speres, sed magis spe sola recuperatione tui corporis ductus te Christianum fieri speres, sed magis spe vitae aeternae facias mentem tuam puram ad videndam rationem veritatis. Nisi enim agnoveris qui sit Creator tuus, non poteris invenire salutem quam quaeris. Chromatius dixit: Ergo et rusticos et simplicissimos homines non videmus esse Christianos, ita ut inter mille viros vix invenias unum qui possit vel sermonum di
Abbreviated transcription (Latin):
ui aurib ꝓbaui ocłis. corde credidi. Suꝑẽ ut qd̃ fecistis tranqͥllino ꝙ
mͥ faciatis: ut possi mei corꝑis recipere sanitatẽ. Sc̃s policarpꝰ pb̃r dixͣ.
Si transeuntes dolores anima hominis ñ suffert: qͥd de ilł dolorib acti¬
ra ẽ. qͥb nullus ũquã eueñ finis: nullus oͣmĩno suocessus: Nã isti doloreᷤᷤ
turas eiꝰ. tantũ distat int̾ dolores qͦs nc̃ patit᷑ corpꝰ. & illos qͦs tc̾ anin
passura ẽ: si ignara creatoris sui p̾sentis uite impleuerit munꝰ. Age
gͦ nob̾cũ pͥus de ilł dolorib. & esto de illa pena sollicitꝰ. que habet
ad penã. Tunc cromaciꝰ urb̃ p̃fectꝰ cũ unico filio suo tiburtio ded
nom̃ suũ dicens. In hoc de fide mea certos uos eẽ conueñ. in qͦ etiã
filiũ meũ. rp̃ianũ fieri mec̃ exopto. Cui beatꝰ sebastianꝰ dix̃. Nide ne

Expanded text:
vi auribus, probavi oculis, corde credidi; superest ut quod fecistis Tranquillino et vi auribus, probavi oculis, corde credidi; superest ut quod fecistis Tranquillino et mihi faciatis, ut possim mei corporis recipere sanitatem. 50. Polycarpus presbyter dixit: Si transeuntes dolores anima hominis non suffert, quid de illis doloribus actura est, quibus nullus umquam evenit finis, nulla datur omnino suturam ejus, tantum distat inter dolores quos nunc patitur corpus, et illos quos anima passura est, si ignara Creatoris sui praesentis vitae impleverit munus. Age ergo nobiscum prius de doloribus illis, et esto de illa poena sollicitus, quae habet  urbis Romae praefectus, cum unico filio suo Tiburtio, dedit nomen suum dicens: In hoc de fide mea certos vos esse convenit, in qua etiam filium meum Christianum fieri mecum exopto. S. Sebastianus dixit: Vide ne
Abbreviated transcription (Latin):
Git uR cũ dies t̾cia que constituta fuerat aduenisset: ad domũ
sustinentis p̾fecti ueniunt parit̾ ꝓꝑantes. Qͥ ingressi dixert̃. Pax
fidei tue. At ille resalutauit officiossissime. & hortabat᷑ sedere uix¬
ta se sedere q dix̃. Ex ore tranqͥllini ratio egressa: ocłorũ meoꝵ
arsertione declarat᷑. Uidi en̾i sanissimũ que̾ podagrico & ciragri¬
co uiderã dolore contractũ: ã quo genꝰ medicam̃ti unde fuisset sal¬
uatꝰ inqͥrens. tale ab eo accepi responsũ. dũ fidẽ meã in idoł pona¬
rẽ. debił & nimia sũ infirmitate contractꝰ. Ali unũ dm̃ in ceł didici
ostensione. rp̃ianorũꝰ ab negaui uniuersa que sine causa coluerã.
& tradidi fidẽ animi mei dño iħu xp̃o. Mox aut̃ ut unũ & uerũ dm̃
in ceł regnare c̾fessus sũ: statĩ om̃is quã ꝑ undecĩ annos amiserã a
me reuersa ẽ sanitas : & om̃ĩs ame ẽ ꝓtinꝰ infirmitas seꝑata. Hec audi¬

Expanded text:
gitur cum dies tertia, quae constituta fuerat, advenisset, ad domum sustinentis praefecti veniunt pariter properantes. Qui ingressi dixerunt: Pax fidei tuae. At ille resalutavit eos officiosissime; et hortatur eos sedere juxta se, et dixit: Ex ore Tranquillini ratio egressa oculorum meorum assertione declaratur. Video enim hunc sanissimum quem podagrico et chiragrico videram dolore contractum. A quo genus medicamenti unde fuisset salvatus inquirens, tale ab eo recepi responsum: Dum fidem meam in idolis ponerem, debilis et nimia sum infirmitate contractus: at ubi unum Deum in coelis didici ostensione Christianorum, abnegavi universa quae sine causa colueram, et tradidi fidem animi mei Christo. Mox autem ut unum et verum Deum in coelis regnare confessus sum, statim omnis, qe reversa est sanitas, et omnis a me est protinus infirmitas separata. Haec audi
Abbreviated transcription (Latin):
mare deos. & a cultura eorũ recedere. ex eo diuersis cladib roma¬
nꝰ orb oppͥmet᷑. Tranqͥllinꝰ respond̾. N on ẽ uerũ. Nã si rece ͤ as de¬
cades stilo liuii digestas. illic inuenies ioui tura ponnentes. ⁊ina die
uiginti tria milia romani exercitꝰ cecidisse. S & illud ñ es imme¬
mor. qđ uenientes galli. etiã capitoliũ occupauert. & omẽm ro¬
manã manũ. suis ludibriis occupart̃. Diuersas fames & in enarra¬
biles. diu̾sas ꝙ captuunitates. diuersas. effusiones sanguinis. romanꝰ
orb̾ passus ẽ: añ quã unũ colerent homines dm̃. sc̃ uͦ ex quo in¬
uisibił ⁊ uerꝰ ds̃ cepit a credentib coli: aucta pace. exultat ro
qui aspectu suo t̾re uiscera uegetat. ut semina suscepta partu¬
riat. & genuine soboł grana in culmo restituat. atq unuer¬
sis salutis nr̃ẽ utilitatib. ⁊ lum̃ ⁊ restaurationẽ parit᷑ tribuat ⁊

Expanded text:
mare deos, et a cultura eorum recedere, ex eo diversis cladibus Romamare deos, et a cultura eorum recedere, ex eo diversis cladibus Romanus orbis opprimitur. Tranquillinus respondit: Non est verum. Nam si recenseas decadas stylo Livii digestas, illic invenies Jovi thura ponentes, una die viginti tria millia Romani exercitus juvenes cecidisse. Sed et illud non es immemor, quod Senonenses Galli etiam Capitolium occupaverunt et omnem Romanam manum suis ludibriis subjugarunt. Diversas fames, et inenarrabiles pestes, diversas captivitates, diversas effusiones sanguinis Romanus orbis passus est, antequam unum colerent homines Deum. Nunc vero ex quo invisibilis et verus Deus coepit a credentibus coli, aucta pace exsultat Romqui aspectu suo terrae viscera vegetat, ut semina suscepta parturiat, et genuinae sobolis grana in culmo restituat, atque universis salutis nostrae utilitatibus, et lumen et restaurationem pariter tribuat et
Abbreviated transcription (Latin):
In tantũ ñ s̃ dii. ut legit᷑ in codicib ur̃is. & quã male nati sint. q
quã inqͦs. & crudeles. & sceleratos parentes habuerint: ꝙ quã inique
Nũqͥd antequã satͦnus cretensib imꝑaret. & filioꝵ suorũ carnes co¬
mederos: ds̃ in ceł ñ erat: aut creta insula habebat regẽ: ꝙ celi ñ ha
bebant dm̃: Ualde errat qͥ putat iouẽ filiũ eiꝰ imꝑare fulminib. ho¬
muntionẽ. in qͦ malicia & libido regnabat. Quẽ ñ ꝑsequutꝰ ẽ: qͥ patri
suo ñ peꝑcit: Aut quã sordẽ ñ exercuit. qͥ suã germanã accep̃ uxorẽ
Inforo. in plateis. in domib. atq in om̃i loco cottidie legimꝰ. qd̾ sordissi¬
ma uno. & soror &s c̃iunx. fuerit gloriata: & rapti ganimãdis honor t̃¬
pissimꝰ atq incestissimꝰ. ab ipsis ã qͥb iouis colit᷑ ñ negat᷑. Ñ gͦ erras
iur sublimissime. qͥ tales coł. quales romane iubent leges: ꝓ sui facti
qualitate dãpnare: & relicto dõ omĩpotente. qͥ in ceł regnat. lapidi di¬

Expanded text:
antum non sunt dii ut legatur in codicibus publicis, et quam male sint nati, et quam iniquos et crudeles et sceleratos parentes habuerint; et quam iniqueNumquid antequam Saturnus Cretensibus imperaret, et filiorum suorum carnes comederet, Deus in coelis non erat, aut Creta insula habebat regem, et coeli Deum non habebant? Valde errat qui putat Jovem filium ejus, imperare fulminibus, homuncionem in quo malitia et libido regnabat. Quem non persecutus est, qui patri non pepercit? Aut quam sordem non exercuit, qui suam germanam accepit uxorem? In foro, in plateis, in domibus, atque in omni loco quotidie legimus, quia sordidissima Juno quod et soror et conjux fuerit gloriatur: et rapti Ganymedis honor turpissimus atque incestissimus ab ipsis, a quibus Jovis colitur, non negatur. Non ergo erras, vir sublimissime, qui tales colis, quales Romanae jubent leges pro sui facti qualitate damnari, et relicto Deo omnipotente qui in coelis regnat, lapidi di
Abbreviated transcription (Latin):
faciet płmsuũ a peccatis eoꝵ. Igit᷑ ioscph scd̃m angłi p̃ceptũ uir¬
ginẽ uxorẽ dux̃ : ñ tam̃ cognou̾ eã. s caste ꝓcurant custodiuit.
Iãꝙ nonꝰ ex conceptione instabat m̃sis. cuꝰ ioseph uxore accepta
cũ aliis que necessaria erant  assũpta bethleẽ ciuitatẽ unde
ipse erat tetendit. Factũ ẽ aut̃ cũ cẽnt ibi impletis̃ dies ut pare¬

Expanded text:
eptum virginem uxorem duxit: nec tamen cognovit eam, sed caste procurans custodivit. Jamque nonus a conceptione instabat mensis, cum Joseph, uxore, cum aliis quae necessaria erant assumpta, Bethlehem civitatem unde ipse erat, tetendit. Factum est autem cum essent ibi, impleti sunt dies ut pare
Abbreviated transcription (Latin):
narranda accedamꝰ. Igit᷑ ioseph a uidea in galilea ueniens: despon
tus instabat: ex eo tp̃r qͦ sͥ desponsata erat. Ita paulatĩ utero pu¬
erꝑe intumescente puerꝑiũ se manifestare cepit: neq hoc la¬
tere potuit ioseph. Nã sponsoꝵ more liberiꝰ ad uirginẽ introienᷤ.
⁊ familiariꝰ cũ ealoquens: grauidã ẽẽ ocp̃hendit. Aestuare qͥp¬

Expanded text:
narranda accedamus. XI. Joseph igitur a Judaea in Galilaeam veniens, desponstus instabat, ex eo tempore quo sibi desponsata fuerat. Interea paulatim utero puerperae intumescente, puerperam se manifestare coepit: neque hoc latere potuit Joseph. Nam sponsi more liberius ad virginem introiens, et familiarius cum ea loquens, gravidam esse deprehendit. Aestuare ita
Abbreviated transcription (Latin):
tifex in angustia constitutꝰ. cũ neꝙ contra scripturã. que dicit
uouete ⁊ reddite. uotũ infringendũ putaret: neꝙ morẽ pati gen¬
ti insuetũ introducere auderet. p̾cepit ut ad festiuitatẽ quȩ im¬
minebat om̃s ex iherosolimis & uicinis locis pͥmores adeẽnt: quo
consilio. scire posset qͥd intã dubia re. faciendũ eẽ̾t. Qq cũ fieret
om̃ib in cõmune placuit. dñm suꝑ hac re ẽẽ consulendũ :ł ceteri
qͥdẽ or̃oni incubuere. pontifex ad consilendũ ex more accessit.
Nec mora cunctis audientib. de oracło ⁊ ꝓpitiatorii loco. uor fac

Expanded text:
cum neque contra Scripturam, quae dicit: Vovete et reddite , votum infringendum putaret: neque morem genti insuetum introducere auderet, praecepit, ut ad festivitatem quae imminebat, omnes ex Jeresolymis et vicinis locis primores adessent: quorum consilio scire posset, quid de tam dubia re faciendum esset. Quod cum fieret, omnibus in commune placuit Dominum super hac re esse consulendum. Et cunctis quidem orationi incumbentibus, pontifex ad consulendum Deum, ex more accessit. Nec mora cunctis audientibus, de oraculo, et de propitiatorii loco, vox fac
Abbreviated transcription (Latin):
etis a me ut uob rescͥbã. qͥd mͥ de quodã libello uideat᷑: qͥ de nati¬
uitate sc̃e marie. a non nulł habet᷑. Et ideo scire uos uolo. multa
in eo falsa mueniri. Quidã nãꝙ seleucus. qͥ passiones apłoꝵ c̾scripsit¬
⁊ huuc libellũ composuit. S sic̾ de uirtutib ꝑ eos factis ⁊ miracuł
cor de suo cͥfinx̃. Sinde ut in hebreo habet᷑. u̾bũ ex u̾bo transferre cu
auctori p̾fationis i fidei scriptoris cõmuto. Ipse ut hec dubia ẽẽ ꝓnun¬
suisse. Et iccirco salua fide abhis qͥ ista facere dm̃ posse credunt:
sine pericło anime sue credi ⁊ legi potiusse. D eniq in quantũ re¬

Expanded text:
ut vobis rescribam, quid mihi de quodam libello videatur, qui de Navititate sanctae Mariae a nonnullis habetur. Et ideo scire vos volo multa in eo falsa inveniri. Quidam namque Seleucus, qui passiones apostolorum conscripsit, hunc libellum composuit. Sed sicut de virtutibus corde suo confixit. Proinde ut in Hebraeo habetur, verbum ex verbo transferre curauctori praefationis et fidei scriptoris committo. Ipse enim ut haec dubia esse pronunfuisse: et idcirco salva fide ab his qui Deum ista facere posse credunt, sine periculo animae suae credi et legi posse. Denique in quantum re
Abbreviated transcription (Latin):
dme securi: debitas dũo humiliũ exaltatori gras egert̃. Itaq ad¬
orato dño domũ regressi. diuinũ ꝓmissũ certi ⁊ hilares expecta¬
bant. Concepit gͦ anna .i. peperit filiã. ⁊ iuxta angłicũ mandatũ
parentes uocabant nom eiꝰ mariã. Cũꝙ triũ annoꝵ circulus¬

Expanded text:
rtitudine securi debitas Domino, humilium exaltatori , gratias egerunt. Itaque adrtitudine securi debitas Domino, humilium exaltatori , gratias egerunt. Itaque adorato Domino, domum regressi, divinum promissum certi et hilares expectabant. Concepit ergo Anna, et peperit filiam; et juxta mandatum angelicum, parentes vocabant nomen
Abbreviated transcription (Latin):
beb̾ ibi obiuã annã uxorẽ tuã. que de tue regressionis retardatiõe
mͦ sollicita: tẽ in conspectui gaudebit tũo. His dictis discessit aułs¬
ab eo. Deinde apparuit ⁊ anne uxoriciꝰ dicens. Ne timeas anna
sinas ur̃as obtuli in conspecꝰtu dñi: nc̃ missus sũ ad uos. ut annun¬
tiẽ uob̃ nasciturã ẽẽ filiã : que maria uocata. suꝑ om̃es mulieres
erit benedicꝰta. Hec a natiuitate statĩ sua dñi grã plena: trib
ablactionis sue annis in domo pat̾na manebit. Eostea oni seruitio
mancipata. ã tẽplo usq ad intelligibiles annos ñ discedet: ibi
se abstinebit. Nirũ nũquã cagnoscet. s sola sine exẽplo. sine macu¬
latione. sine corruptione. sine uirili cõmixtione. uirgo filiũ. fa¬
eoqd deaurata ẽ uocat᷑: ibi ꝓ signo uirũ tuũ ꝓ cuiꝰ incolunutatis
ea que annuntio. sine dubio cõplenda er̃t. Igit᷑ uxta angłicum¬
p̃ceptũ. ut̾ꝙ de loco in qͦ erant sesmouentes. ascendert̃ rerłm.

Expanded text:
tardatione modo sollicita, tunc in aspectu tuo gaudebit. His dictus angelus discessit ab eo. V. Deinde apparuit Annae uxori ejus dicens: Ne timeas, Annareces et eleemosynas vestras obtuli in conspectu Dei: et nunc missus sum ad vos, ut annuntiem vobis nascituram filiam, quae Maria vocata, super omnes mulieres erit benedicta. Haec a nativitate sua statim Domini gratia plena, tribus ablactationis suae annis in domo paterna permanebit. Postea servitio Domini mancipata, a Templo usque ad intelligibiles annos non discedet. Ibi se abstinebit. Virum numquam cognoscet: sed sola sine exemplo, sine macula, sine corruptione, sine pro eo quod deaurata est, vocatur: ibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis od quae annuntio, sine dubio complenda sunt. VI. Igitur juxta angeli praeceptum, uterque de loco in quo erant, promoventes, ascende
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplo instituebant᷑. ⁊ hoc etatis tẽpis implessent: domũ reu̾ter. snt̾
Cui mandato cũ cȩtere uirginss ꝓne paruissent. sola uirgo dñi ma¬
ria hoc se facere ñ posse respondit. Siquidẽ ⁊ parentes suos se oñ¬

Expanded text:
Templo constituebantur, et hoc aetatis tempus implessent, domum reverterentur,Templo constituebantur, et hoc aetatis tempus implessent, domum reverterentur,Cui mandato cum caeterae pronae paruissent: sola virgo Domini Maria hoc se facere non posse respondit, dicens: Se
Abbreviated transcription (Latin):
go dnũi cuncꝰtos singillatĩ gradꝰ. sine leuantis ⁊ ducentis solamin.
ita ascendit. ut ꝑfecte etati. in hac dũtaxat causa nichil dec̃e̾
putares. Iã quippe dñs in uirginis sue infantia magnũ qͥd oꝑaba
t̃: ⁊ quanta futura eẽt. huiꝰ miracłi inditio p̾monstrabat. Igit᷑
sacrificio scd̃m consuetudinẽ legis celebrato. ⁊ uoto suo ꝑfecto. iur¬
gniẽ intra septa tẽpli cũ aliis uirginib ibidẽ educandis dimisert̃.
cã. dñs assũpsit eã. Goctidie uãq ab angl̃is frequentabat᷑. coitidie
diuina iuisione fruebat᷑: que cã ⁊ a mał om̃ib custodiebat.  bonis
om̃ib redundare faciebat. Ita. quartũdecimũ usq ad annũ ꝑuenit
ut ñ solũ mali nichil de ea rep̾hensione dignũ confingere possent.
s ⁊ boni om̃s qͥ cã nouerant. uitã ⁊ conu̾sationẽ eiꝰ aomiratione dignã
uidicarent. Tẽ pontifex publice denuntiabat. at uirgines que in

Expanded text:
go Domini cunctos sigillatim gradus, sine ducentis et levantis manu ita ascendit, ut perfectae aetati in hac dumtaxat causa nihil deesse putares. Jam quippe Dominus in virginis suae infantia magnum quid operabatur: et quanta futura esset, hujus miraculi indicio praemonstrabat. Igitur sacrificio secundum consuetudinem legis celebrato, et voto suo perfecto, Virginem intra septa Templi, cum aliis virginibus ibidem educandam dimiserunt: autem assumpsit eam . Quotidie namque ab angelis frequentabatur: quotidie divina visione fruebatur; quae eam a malis omnibus custodiebat, et bonis omnibus redundare faciebat. Itaque ad quartum decimum annum usque pervenit, ut non solum nihil de ea mali reprehensione dignum confsed et boni omnes qui eam noverant, vitam et conversationem ejus admiratione dignam judicarent. Tunc pontifex publice denuntiabat, ut virgines quae in
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ obiectũ. Eeccati quipe ñ nature ultor ẽ ds̃. E ideo cũ alicuiꝰ ute¬
rũ claudit. ad hoc facit. ut mirabiliꝰ denuo aperiat: ⁊ ñ libidinis¬
ma senectute genuit ysaac: cui reꝓmissa erat benedictio omir gen¬
tiũ. Rachel qͦꝙ tantũ dño grata. tantũ a sc̃õ iacob adamata. diu
rũ gentiũ fame perituraꝵ lib̾atorẽ. Quis in ducib uł fortior sansone:
uł sanctior samuhele: ⁊ tam̃ hi ambo steriles matres habueres Sira
tꝰ. ⁊ steriles partꝰ mirabiliores eẽ solere. Froinde anna uxor tua pari¬
et tͥ filiã:. ⁊ uocab̾ nom̃ eiꝰ mariam. Nec erit ut uouisti ab infantia
picari saltẽ possit. uł dici. Ita etate ꝓcedente. sic̃ ipsa mirabilit᷑ ex ste¬
rili nascet᷑. ita inc̾ꝑabilit᷑ uirgo. generabit altissimi filiũ. qͥ ih̾e uoca¬

Expanded text:
 obiectum; peccati quippe non nature ultor est deus et ideo cum alicuius uterum claudit ad hoc facit ut mirabilima senectutis aetate genuit Isaac, cui repromissa erat benedictio omnium gentium. Rachel quoque tantum Domino grata, tantumque a sancto Jacob adamata, diu plurimarum gentium fame periturarum liberatorem. Quis in ducibus vel fortior Samsone, vel sanctior Samuele? Et tamen hi ambo steriles matres habuere. Si ergo tus et steriles partus mirabiliores esse solere. Proinde Anna uxor tua pariet tibi filiam et uocabis nomen eius Mariam. Hec erit ut nouisti ab infantia picari saltem possit vel dici. Itaque aetate procedente, sicut ipsa mirabiliter ex sterili nascetur: ita incomparabiliter virgo generabit Altissimi Filium, qui Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
tus. uidens in eo diuinã scientiã. ut se alloquio illiꝰ tẽꝑare uix posset.
quatinꝰ si ore ad os illũ alloqui ñ ualeret. frequentib datis & ac¬
ceptis. epistoł. ipsiꝰ dulcedine & amicabili colloquio atq consilio
frueretur. Et sic eiꝰ doctrina agente sp̃u sco multiplicabat᷑ ꝙ ama¬
bat᷑. ut licite iũ doceret. & a multis libentissime audiret᷑. Dispu¬
tabat siquid̃e cu ehtnicoꝵ philosophis: & reuincebat iudeos.
Unde ⁊ plurimi illiꝰ mogisterio manꝰ dabant. Nã ⁊ scripta ipsiꝰ

Expanded text:
tus, videns in eo divinam scientiam, ut se a colloquio illius temperare vix posset; quatenus si ore ad os illum alloqui non valeret, frequentibus datis et acceptis epistolis, ipsius dulcedine et amicali colloquio atque consilio frueretur. Sic nimirum ejus doctrina, agente Spiritu sancto, multiplicabatur et amabatur, ut licite ibi doceret et a multis libentissime audiretur. Disputabat siquidem cum ethnicorum philosophis et revincebat Judaeos, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ris. E go eñĩ sũ angłs oni. missus ab ipso ad te: ut adnuntiã tͥ p̾ces
tuas etꝰ exauditas: ⁊ clemosinas tuas ascendise in conspectu eĩ. uidens

Expanded text:
ris. Ego enim sum angelus Domini, missus ab ipso ad te, ut annuntiem tibi preces ris. Ego enim sum angelus Domini, missus ab ipso ad te, ut annuntiem tibi preces tuas esse exauditas, et eleemosynas tuas ascendisse in conspectum ejus. Videns
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ annos circitꝰ uiginti. castũ domi coniugiũ sine liberoꝵ ꝓcreitione
eã mancipaturos. Cuiꝰ rei grã: ⁊ tẽplũ dñi singuł ꝑ annũ festis frequen¬
tare solebant. F actũ ẽ aut̃ ut enceniorũ festiuitas apppnquaret.
unde cũ ñnulł c̃tribulib sius iherosolimis ioach̃i ascendit. Ea qͦꝙ
tepestate ibi ysacar poncifex erat. Cũꝙ int̾ oeteros c̃cuies suos etiã
sua ds̃ indigna posse uidere. quẽ ipse ꝓle indignũ iudicasset: scrip¬
turã dicere maledictũ eẽ omẽm qͥ ñ genusset mascłm in isrł. pͥus hane¬
cs̃ noblationib eũ ẽẽ uenturũ uiꝰ obiectu pudore magno confusus
domr̃ repedare uoluit. ne forte a contͥbulib suis qͥ simul aderant¬
⁊ hoc a sacerdote audierant: eodẽ obꝓbrii elogio notaret᷑. Uerũ eũ
limime astitit. Qui cũ ad eiꝰ uisionẽ turbaret᷑: angłs qͥ ei apparuit:
timorẽ ciꝰ c̃pescuit dicens. Noli timere ioachi: neq in iusione mea t᷑be¬

Expanded text:
circiter viginti, castum domi conjugium sine liberorum procreatione i servitio mancipaturos: cujus rei gratia, et Templum Domini singulis per annum festis frequentare solebant. III. Factum est autem ut Encaeniorum festivitas appropinquaret: unde cum nonnullis contribulibus suis Jerosolymam et Joachim ascendit. Ea vero tempestate Isachar ibi pontifex erat. Cumque inter caeteros concives suos etiam nequaquam Deo digna posse videri: quem ipse prole indignum judicasset, Scriptura dicente: Maledictum omnem esse, qui non genuisset masculum in Israesus domum repetere voluit: ne forte a contribulibus suis, qui simul aderant, et hoc a sacerdote audierunt, eodem opprobrii elogio notaretur. IV. Verum cum retur, angelus qui ei apparuerat, timorem ejus compescuit, dicens: Noli timere, Joachim, neque in visione mea turbe