comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedit deuorandi naturã: ut insaci¬
abili pastu. plagã ꝙͣ supͣdiximus
possit extinguere. S qͥd hoc ẽ: dũ
sermonẽ ꝓducimꝰ. ecce iam tͥ & noc¬
turne aues cͥconuolant: & in eo
p̃o in qͦ fimendũ sermonẽ admo¬
nent. sui qͦ assumendã cõmemo¬
satõnẽ ꝓducunt. Repetunt diuer¬
se aues auiaria sua. qͣs uesꝑ noc¬
lis cogit deced̾e ÷ & se in latibules
suis abd̃t. canoro occasũ diei
carmine ꝓsequentes: ne ĩmu
habet dẽ nox carmina sua: qͥb
uigilias hõmũ mulcere dsueuit.
habet & noctua suos cantꝰ. de
dicam que ꝑuigil custos cũ oua
qdam sini corꝑis ce gremio foue:
insomnẽ longe noctis laboeẽ. can¬
tilene suauitate solatur ⁊ ut mͥ
uideat᷑ hec sũma eiꝰ ẽẽ intentio
ꝯͦ possit nõminꝰ dulcib modulis.
qͣm fotu corporis animare in fe¬
tus oua que foueat: Hanc ĩmi¬
tata tenus illa mulier s pudi¬
ca. incussũ mole laꝑidẽ brachio

Expanded text:
dedit deuorandi naturam, ut insatidedit deuorandi naturam, ut insatiabili pastu plagam quam supra diximus possit extinguere. Sed quid hoc est? dum sermonem producimus. ecce iam tibi et nocturnae aues circumuolant et in eo ipso in quo finiendum sermonem admonent, sui quoque assumendam commemorationem producunt. Repetunt diversae aves aviaria sua, quas vesper nocte cogit decedere, et se in latibulis suis abdunt, canoro occasum diei carmine prosequentes; ne immunHabet etiam nox carmina sua, quibus vigilias hominum mulcere consuevit; habet et noctua suos cantus. dicam, quae pervigil custos cum ova quodam sinu corporis et gremio fovet, insomnem longae noctis laborem cantilenae suavitate solatur; ut mihi videatur haec summa ejus esse intentio, quo possit non minus dulcibus modulis, quam fotu corporis animare ova quae foveat. Hanc imitata tenuis illa mulier, sed pudica, in usum molae lapidem brachio
Abbreviated transcription (Latin):
Unde uultures mortẽ hõmũ sig¬
nis qͥbusdã annuntiare ꝯsueue¬
rint ÷ qͦ uiditõ docti atq instructi
sint ut cũ bellũ lacͥmabile int̾ se
aduerse acies instruunt. młto p̃¬
dc̃e uolucres seqͣnt᷑ agmine. & eo
significent qͦd młtitudo hõiũ ca¬
suta sit bello. futura p̃da uultu¬
tib: Qd utiq ex sp̃e instructio¬
nis hurnane: quadã uiderit᷑ tati¬
one colligere. De locusta.¬
Usq ad locustã qͦ gr̃ã diuina pe¬
netrauit. q̃ cũ agmine ⁊ferto. re¬
gionis cuuisce occuperau̾it lati¬
tudinẽ innoxio pͥmũ feriat᷑ habi¬
tacło: nec fructꝰ in hospitali ineͣ¬
sione depascit᷑. nͥ diuine signum
p̃ceptionis acceperit. Eenĩ sicut
in exodo legimus. ea qͦ celestios
ultionẽ offensionis exeqͥt᷑ pie
ministra uindicte. Hanc qͦ auis
deuorat seleucis: sic enĩ greco auiꝰ
hec nuncupat᷑ nõie ÷ data ad re¬
mediũ maloꝵ q̃ locusta ꝯsueuit
inferre.Cui creator inexplebilem

Expanded text:
unde uultures mortem hominum sigunde uultures mortem hominum signis quibusdam adnuntiare consueuerint, quo indicio docti atque instructi sint, ut, cum bellum lacrimabile inter se aduersae acies instruant, multo praedictae uolucres sequantur agmine et eo significent quod multitudo hominum casura sit bello futura praeda uulturibus? quod utique ex specie instructionis humanae quadam uidentur ratione colligere. usque ad lucustam quoque gratia diuina penetrauit, quae cum agmine conferto regionis cuiusque occupauerit latitudinem, innoxio primum feriatur habitaculo nec fructus inhospitali incursione depascitur, nisi diuinae signum praeceptionis acceperit. etenim sicut in Exodo legimus, ea quoque caelestis ultionem offensionis exequitur piae ministra uindictae. hanc quoque auis deuorat seleucis — sic enim graeco auis haec nuncupatur nomine - data ad remedium malorum, quae lucusta consueuit inferre. cui creator inexplebilem
Abbreviated transcription (Latin):
mine uoluit reparari. Qͥs gͥ
huic adnuntiat diẽ mortis. ut
moriatur illit. uͥ odceib gratis
fetor funeris pͣsit aboleri: Fac et
tu homo tͥ tecã: expolians te ue¬
terẽ hominẽ cũ actib suis: nomĩ
indue. Teca tua. uagina tua xp̃c
malo. Uis scire qͥa teca ꝓtectio est:
Pharetra inqͥt mea. ꝓtexi eũ. Feca
gͦ. tua fides ẽ. Imple eam bonis
uirtutũ tuarũ odorib: hocẽ calti¬
tatis miscd̃e atq iusticie. & in ip̃a
penetralia fidei suaui factoꝵ p̃s¬
tanciũ odore redolentia. totus m¬
gredere. Ea te amictũ fide. exttꝰ
uite huiꝰ inueniat. ut pꝰsint ossa
tua pinguescere: &e sint sic̃ ortus
ebrius. cuiꝰ cito semina suscitant᷑.
Cognosce gͦ diẽ mortis tue: sicut¬
ee cognouit paulus qͥait. Certa¬
men bonũ certaui. cͥsũ dsũmani
fidem seruaui: reposita ẽ mͥ creo¬
na iusticie. Intrauit gͥ in tecam
suã qͣi bonus fenix: qͣm bono te¬
pleuit odore martirii. Int̾rogabo

Expanded text:
mine uoluit propagari. quis igitur mine uoluit propagari. quis igitur huic adnuntiat diem mortis, ut eam et moriatur illic, ubi odoribus gratis faetor funeris possit aboleri? fac et tu, homo, tibi thecam: expolians te ueterem hominem cum actibus suis nouum indue. theca tua, uagina tua Chrismalo. uis scire quia theca protectionis est? pharetra inquit mea protexi eum. theca ergo tua est fides; imple eam bonis uirtutum tuarum odoribus, hoc est castitatis, misericordiae atque iustitiae et in ipsa penetralia fidei suaui factorum praestantium odore redolentia totus ingredere. ea te amictum fide exitus uitae huius inueniat, ut possint ossa tua pinguescere et sint sicut hortus ebrius, cuius cito suscitantur uirentia. cognosce ergo diem mortis tuae, sicut cognouit et Paulus. qui ait: certamen bonum certaui, cursum consummaui, fidem seruaui. reposita est mihi corona iustitiae. intrauit igitur thecam suam quasi bonus phoenix, quam bouobono repleuit odore martyrii. Interrogabo
Abbreviated transcription (Latin):
Oleriq enĩ cõmutatõnis genus
ce formas qͣs ñ acceperunt inter¬
p̃tati: neqͣquã p̃sumptõnis inde¬
bite in agcua usurpatõne carue¬
in locis arabie ꝑhibetur degere:
atq ea usq ad annos qͥngentos
longeua etate ꝓced̾e. Que cũ sibi
finẽ uite adesse aduertit facit sͥ
tecam de thure e mirra. & ceteris
odorib ÷ in qͣm ĩpleto uite sue tẽ¬
pore intrat & morit᷑. De cuiꝰ hũore
carnis u̾mis exurgit paulatĩq
adolescit. ac ꝓcessu statuti dẽporis
induit alarũ remigia: atq insu¬
ꝑioris auis spẽm formãq reparat᷑.
Doceat gͥ nos hec aiuis uł exẽplo
sui resurrectionẽ cred̾e: q̃ & sine
exẽplo & sine ratõnis ꝑceptõne.
ip̃a sibi insignia resurrectionis
instaurat. & utiq aues ꝓpt̾ ho¬
minẽ st̃: ñ homo ꝓpt̾ auem. Sit
gͥ exẽplo nobis qͥa autor & crea¬
tor auiũ scõs suos in ꝑpetuum
ꝑire ñ patit᷑: qͥ auẽ unicã ꝑire
non passus. resurgentẽ eã sui se¬

Expanded text:
nis genus et formas quas non acceperant, interpretati, nequaquam praesumptionis 110 indebitae incongrua usurpatione caruein locis Arabiae perhibetur degere, atque ea usque ad annos quingentos longaeva aetate procedere. Quae cum sibi finem vitae adesse adverterit, facit sibi thecam de thure et myrrha et caeteris odoribus, in quam impleto vitae suae tempore intrat, et moritur. De cujus humore carnis vermis exsurgit, paulatimque adolescit, ac processu statuti temporis induit alarum remigia, atque in superioris avis speciem formamque reparatur. Doceat igitur nos haec avis vel exemplo sui resurrectionem credere, quae et sine exemplo, et sine rationis perceptione ipsa sibi insignia resurrectionis instaurat. et utique aues propter hominem sunt, non homo propter auem. sit igitur exemplo nobis quia auctor et creator auium sanctos suos in perpetuum perire non patitur, qui auem unicam perire non passus resurgentem eam sui se
Abbreviated transcription (Latin):
Chameleon qͦ diuersas spẽs fertur
uario colore mentiri. Lepores certe
qͦd de ꝓximo facile cognouimus
hyeme albescere: estate in suũ co¬
lorem redire dubium ñ est. ħ ideo
libaui. ut ad cõmutationis fidem
q̃ in resurrectionẽ fut᷑a ẽ. cẽ ista exẽ¬
pla nos ꝓuocent: s ita. ut cõmu¬
tatõnẽ illam dicamꝰ qͣm apł̃s eui¬
denter exp̃ssit dicens. Om̃s qͥdẽ
resurgemꝰ: ñ om̃s ã immutabru᷑
& infra ait. Et mortui resurgent

Expanded text:
que diversas species fertur que diversas species fertur vario colore mentiri. Lepores certe, quod de proximo facile cognovimus, hyeme albescere, aestate in suum colorem redire non dubium est. 78. Haec ideo libavi, ut ad commutationis fidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos provocent: sed ita ut commutationem illam dicamus, quam Apostolus evidenter expressit dicens: Omnes quidem resurgemus: non omnes autem immutabimur . Et infra ait: Et
Abbreviated transcription (Latin):
s aerio uesci spiramine. Deniq si
qͥs eas suꝑfundat oleo ꝓpere necan¬
tur: ed̃ qd obstructis poris aerium
spiramen illud haurire ñ possint. Con¬
dinuoq siqͥs acetũ his super fundat.
ilico r̾euuuscunt: eo q̃d uis acetici¬
to illos poros qͥ ꝯcretiore olei obstru¬
untur humore ferat᷑ aꝑire. & qͥa de
uolatilib dicimꝰ. ñ putamꝰ alienũ
ea amplecti. q̃ de u̾me indo tͣdit hy¬
storia: uł eorũ relatõ qͥ uid̾e potu¬
fertur hic corniger uermis conu̾¬
ti pͥmũ in speciem caulis. atq in
eam mutari naturã: inde ꝓcessu
qͦdam fieri bombiliꝰ. Nec eam tñ
formam figurãq custõdit: s laxis
& latiorib foliis uidet᷑ pennas as¬
liis mollia illa seres depectunt uel¬
lera: q̃ ad usus sͥ ꝓpͥos duuites uen¬
dicarunt. Unde ce dñs ait. Quid
existis in desertũ uid̾e: Hoĩem mol¬
lib uestimentis indutũ: Eoce qui
mollib uestiunt᷑ in domib regum¬

Expanded text:
sed aerio uesci spiramine. denique si sed aerio uesci spiramine. denique si quis eas superfundat oleo, propere necantur, eo quod obstructis poris aerium spiramen illud haurire non possint, continuoque si quis acetum his superfundat, ilico habens, eo quod uis aceti cito illos poros, qui concretione olei obstruuntur, umore feratur aperire. Et quia de uolatilibus dicimus, Don putamns alienum ea conplecti quae de uerme Indo tradit historia uel eorum relatio qui fertur hic corniger uermis conuerti primum in speciem caulis atque in eandem mutari naturam, inde processu quodam fieri bombylius. nec eam tamen formam figuramque custodit, sed laxis et latioribus foliis pinnas liis mollia illa Seres depectunt uellera, quae ad usus sibi proprios diuites uindicarunt. unde et dominus ait: quid existis in desertum? uidere hominem mollibus uestimentis indutum? ecce qui mollibus uestiuntur in domib
Abbreviated transcription (Latin):
menbrane illuis extensione la¬
tiorib aquarũ fluenta ꝓpulsnt.
collo utatur in ꝓritu ẽ: ut qͥa
ẽ paululũ pigrioe corꝑe. nͨ facile
potest aquarũ inferiora pene¬
trare ceruicẽ extendat ad p̃dã:
qͣm inuen̾it rapiat: atq eruat
de ꝓfundo. Adde ce illd̾ qͥa sua¬
uior & magis canoeꝰ ꝑ ꝓcera mo¬
dulus colla distinguitur: et
longiore exercitatõne purior.longe
ẽ in exigno cẏcadis guiture canti¬
lena. qͣrum cantib medio estu ar¬
husta rũpunt᷑: eo qͦd magis canore
meridianis sint calorib. &e qͦ puriore
aere id temporis attrahunt sp̃m. eo
eantꝰ resonant clariores. de ape.¬
Nec apes ip̃e: insuaue qͥddã canunt.
habent enim gͣtam in rauco illo
uocis sue murm᷑e suauitatẽ. quã
nos fracto tubarũ sonitu. lentius
pͥmũ uidemur imitari: qͦ strepitu
ad excitandos aĩos in iugorẽ. nichil
aptiꝰ estimat᷑. Et hec illis gr̃a mance
atq usũ neqͣquã habere ꝓdantur:

Expanded text:
membranae illius extensione lamembranae illius extensione latioribus aquarum fluenta dominaris. collo utatur in promptu est, ut, quia est paulolum pigrior corpore nec facile potest aquarum inferiora penetrare, ceruicem extendat ad praedamquam inuenerit rapiat atque eruat de profundo. adde illud, quia suauior et magis canorus per procera modulus colla distinguitur et longiore exercitatione purior longe etiam in eiiguo cicadis gutture cantilena, quarum cantibus medio aestu arbusta rumpuntur, eo quod magis canorae meridianis caloribus, quo puriorem aerem id temporis adtrahunt spiritu, eo cantus resonant clariores. nec apes ipsae insuaue quiddam canunt ; habent enim gratam in rauco illo uocis suae murmure suauitatem, quam nos fracto tubarum sonitu lentius primum uidemur imitati, quo strepitu ad excitandos animos in uigorem nihil aptius extimatur. et haec illis gratia maneatque usum nequaquam habere prodantur,
Abbreviated transcription (Latin):
secus firmamentũ celi: ñ ꝓprie¬
hic firmamentũ posuit s abu¬
suie. eo qͦd cõparatione etherei
illiꝰ corporis. ̃ iste aer quẽ pꝰsu¬
densior uce habeat firmamen
ti. Nc qͥa diximus que uolatilia
qͣm naturam habeant. uł grãm.
&e ea pauca de multis: neq enĩ
uacat uniuersa descͥbere. cum
sint similia atq enisdẽ gn̾is.
tñ aues ille qͣm int̾ se diu̾sitatẽ
habeant ꝯsideremꝰ. Inuenimꝰeñ
cornicis pedes uelut qͥbidã digi¬
tis distantib separatos atq dnu
que carne uescunt᷑: qi incͣuos
atq sinuatos uelut ad predam
paratos. ea uͦ q̃ natandi habent
usum & ꝯsuetudinẽ latos hñt
pedes. & menbrana qͣdã illos di¬
gitos pedũ sͥ copulatos atq con¬
iuinctos. In qͦ admirabilis pater
ratio nature & illa ad uolandũ
uł rapiendũ cibũ usu accõmdd
fulciant᷑: e ista ad natandum
qͦ meliꝰ aqͥs pꝰsint suꝑnatare:
qͣi remis qͥbdã. ita pẽdib sus

Expanded text:
secus firmamentum coeli, non propsecus firmamentum coeli, non proprie firmamentum hic posuit, sed abusive; eo quod comparatione aetherei illius corporis etiam iste aer quem possudensior vicem habeat firmamenti. 74. Nunc quia diximus quae volatilia, quam naturam habeant et gratiam, et ea pauca de multis; neque enim vacat universa describere, cum sint similia atque ejusdem generis; n aues ipsae quam inter se diuersitatem habeant consideremus. inuenimus enim cornicis pedes uelut quibusdam digitis distantibus separatos atque diuquae carne uescuntur quasi incuruos atque illud, uelut ad praedam paratos. ea uenustior, quae natandi habent usum et consuetudinem, latos habent pedes et membrana quadam illos digitos pedum sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
uulnera: int̾nis qͦ medicamen¬
tũ infundit ulcerib. Itaq cum
sit infirma robore apis: ualida
ẽ uigore sapientie & amore uͥtutis.
Demq regem suũ sũma ꝓtectio¬
ne defendunt: e ꝑrre ꝓeo pulchrũ
putant. Incolumi rege nesciũt
mutare uidiciũ: mentẽ raflec¬
neris derelinqunt: atq ipse
interemptus ẽ. Itaq cum aues
alie iux in an no edant singu¬
los fetus. apes geminos creant᷑
&e duplici ceteris fecirnditate
p̃ponderant. Consideremꝰ ñc qͥd
sit qͦd ait. Producant aque rep
genus suum. 4 secus firmamen¬
tũ celi. Cur suꝑ terrã dixerit cer¬
tũ ẽ: quia uictũ de derra quert̃.
Secus firmamentũ autẽ celi qͦ¬
mͦ. cũ aqͥle ultra ceteras auesuo¬
lant⁊ & tñ ip̃e ñ secus firma¬
dicitur. qͦd latine celũ appellamꝰ¬
idest a uidendo ideo qͦd aer per¬
spicuus sit. & ad uidendũ puri¬
or: in aere uolitantia gn̾a dix̃
animantiũ. Neq moueat qͦdait

Expanded text:
uulnera, internis quoque medicamenuulnera, internis quoque medicamentum infundit ulceribus. itaque cum sit infirma robore apis, ualida est uigore sapientiae et amore uirtutis. denique regem suum summa protectione defendunt et perire pro eo pulchrum putant. incolomi rege nesciunt mutare iudicium, mentem pretneris derelinquunt atque ipsainteremptus est. itaque cum aues aliae uix in anno edant singulos fetus, apes geminos creant et duplici ceteris fecunditate praeponderant. Consideremus nunc quid sit quod aigenus et secus firmamentum caeli. cur super terram dixerit, certum est, quia uictum de terra imaginem; secus firmamentum autem caeli quomodo, cum aquilae ultra ceteras aues uolent et tamen ipsae non secus firmadicitur, quod latine caelum adpellamid est, a videndo, ideo quod aer perspicuus sit, et ad videndum purior, in aere volitantia genera dixit animantium. Et ne moveat quod ait,
Abbreviated transcription (Latin):
as ñ timerent. Habent tñ spicula
sua. & inter mella fundunt uene¬
nũ. si fuerint lacessite:aĩasq po¬
nunt in uuln̾e ardore undicte.
Ergo mediis castrorũ uallib. hu¬
mor ille roris infundit᷑. paulatĩq
ꝓcessu temporis in mella cogitur
cũ fu̾it liquidus ab excedio: & nu¬
trito. & coalito cere florũq odore.
fraglare mellis incipit suauita¬
tẽ. Merito qͣi bonã operariã scͥp¬
tura apẽ predicat dicens. Uade
ad apem. & uide qͦmͦ operariaẽ.
Operatõnem qͦ quã uenerabilẽ
mercatur: cuuis laborẽ reges&e
mediocres ad salutẽ sumunt.
Appetibilis ẽ enĩ om̃ib &e cara. au¬
dis qͥd dicat ꝓph̃a. Mittit utiq te
ut apicule illiꝰ sequaris exẽplũ:
imiteris oꝑationẽ. Uides quã la¬
boriosa. qͣm grata sit. Fructꝰ eius
ab omnib desid̾at᷑ & q̃ritur: nec
dũ personarũ diu̾sitate discernit᷑:
cit. Nec solum uoluptati: s q̃ sa¬
lutiẽ. Fauces obdulcat & curat

Expanded text:
as non timerent! habent tamen spicula as non timerent! habent tamen spicula sua et inter mella fundunt uenenum, si fuerint lacessitae, animasque ponunt in uulnere ardore uindictae. ergo mediis castrorum uallibus umor ille roris infunditur paulatimque processu temporis in mella cogitur, cum fuerit liquidus ab exordio, et coalitu cerae florumque odore fragrare mellis incipit suauitatem. merito quasi bonam operariam scriptura apem praedicat dicens: uade ad apem et uide quomodo operaria est, operationem quoque quam uenerabilem mercatur, cuius laborem reges et mediocres ad salutem sumunt; adpetibilis enim est omnibus et clara. audis quid dicit propheta? mittit utique te, ut apiculae ilhus sequaris exemplum, imiteris operationem. uides quam laboriosa, quam grata sit. fructus eius ab omnibus desideratur et quaeritur nec pro personarum diuersitate discernitur, cit. nec solum uoluptati, sed etiam saluti est. fauces obdulcat et curat
Abbreviated transcription (Latin):
redolentia. uͭ in halantes horti floei
iuuentutis ÷ illic cãpestre exercici¬
um ⁊ illic curarũ remissio. Opꝰ ip̃m
Fundamina castroꝵ pͥma ponunt᷑
Qͥdenĩ aluid ẽ fauus ÷ nͥ q̃dã castͤ¬
drata. tm̃ pꝰsunt habere actis
&e gĩe. qͣntum habent crates fauoꝵ:
in qͥb minute ac rotunde cellule
conexione sui inuicẽ fulcuint᷑: Qs
architectus eas docuit exagona il¬
la cellarũ indiscreta laterũ eqͣlitate
cõpon̾e ÷ ac tenues int̾ domorum
septa ceras suspend̾e ⁊ stipare mel¬
la & itexta florib hoerea. nͨtare
qͥdã distende: Cernas om̃s certare
de mun̾e. Alias inuigilare queren¬
do uictiui. alias sollicitã castris ad¬
hibere custõdiam. alias futuros
explorare ymbres. & speculari ar¬
te. ꝯcursus nubiũ. alias de florib
ceras fingere. alias rorẽ infusum
florib ore collig̾e̾. Nullã tñ alie
nis insidiari laborib & rapto uitã
querere: atq utinã raptorũ insidi¬

Expanded text:
redolentia, ubi inalantes horti Roriburedolentia, ubi inalantes horti Roribuiuuentutis, illic campestre exercitium, illic curarum remissio. opus ipsufundamina castrorum prima ponuntur. quid enim aliud est fauus nisi quaedam castrdrata tantum possunt habere artis et gratiae, quantum habent crates fruges, in quibus minutae ac rutundae cellulae quia sui inuicem fulciuntur? quis architectus eas docuit exagonia quia cellularum indiscreta laterum aequalitate componere ac tenues inter domorum saepta ceras suspendere, stipare mella et intexta floribus horrea nectare quodam distendere ? cernas omnes certare de munere, alias inuigilare quaerendo uictum, alias sollicitam quia adhibere custodiam, alias futuros explorare imbres et speculari concursus nubium, alias de floribus ceras fingere, alias rorem infusum floribus ore colligere, nullam tamen alienis insidianinsidiari laboribus et rapto uitam quaerere. atque utinam raptorum insidi
Abbreviated transcription (Latin):
uare ꝯsuerunt.tũ institutioneᷤᷤ
spadonũ qͦꝵ pleriq suo magis
questui. qͣm usui publico. aĩum
regis inclinant. Apib ã rex. na¬
ture claris formatur insignib.
ut magnitudine corporis p̃stet¬
& specie: tũ qͦd in rege p̃cipuũ
ẽ. moro mansuetudine. Nã e si
habet aculeum: tñ eo ñ utitur
ad urndicandũ. Sunt enĩ leges
nat᷑e ñ scripte litteris s impresse
morib: ut leniores sint ad punien¬
dũ. qͥ potestate maxima potumt᷑.
S apes ille q̃ non optẽperauerĩt
legib regis. penitenti ꝯdẽpnatõ¬
ne se multant: ut ĩmoriant᷑ acu¬
lei sui uulne̾. Qd̃ ꝑsarũ ppłi ho¬
dieq seruare dicunt᷑: ut ꝓ cõmis¬
si p̃cio. ip̃i in se ꝓpͥe moetis exeqͣnt᷑
sententiã. Itaq nulli sic regẽ. non
perse qͥ gͣuissimas in subditos ha¬
bent leges : ñ indi. ñ popłi saͬma¬
tarũ. tantã. qͣntam apes reueren
principatũ. ꝑcessus ã ẽ per rura

Expanded text:
rvare consueverunt; tum institutiones rvare consueverunt; tum institutiones spadonum, quorum plerique suo magis quaestui, quam usui publico animum regis inclinant. Apibus autem rex naturae claris formatur insignibus; ut magnitudine corporis praestet et specie; tum quod in rege praecipuum est, morum mansuetudine. Nam etsi habet aculeum, tamen ad uindicandum. sunt enim leges naturae non scriptae litteris, sed inpressae moribus, ut leniores sint ad puniendum qui potestate maxima consuerunt. sed etiam illae quae non obtemperauerint legibus regis paenitenti condemnatione se multant, ut inmonantur aculei sui uulneri. quod Persarum populi hodieque seruare dicuntur, ut pro commissi pretio ipsi in se propriae mortis exequantur sententiam. itaque nulli sic regem, non Persae, qui grauissimas in subditos habent leges, non Indi, non populi Sarmatarum tanta quanta apes reuerentprincipatum. Processus autem est per rura
Abbreviated transcription (Latin):
miscentur. nec libidine resoluunt᷑
nͨ partꝰ qͣtiunt᷑ dolorib ⁊ et subi¬
to maximũ filiorũ examen emit¬
tunt: e foliis atq herbis ore suo
ꝓlem legentes. Ip̃e sibi regẽ or̃di¬
nant: ip̃e sͥ populos creant. Et
&e fide deuotionis affectũ: qͥa ce
tanqͣm a se substitũ diligunt. &
toto honorant examine. Rex ã
ñ soete ducit᷑: qͥa in sorte euen¬
tꝰ ẽ ñ iudiciũ. x sepe irraciona¬
bili casu sortis: meliorib ulti¬
mꝰ qͥsq p̃fertur. Neq ĩperite
multitudinis uulgari clamo¬
re signat᷑. q̃ non merita uͥtutis
expendit. nͨ publice utilitatis
emolumenta rimat᷑. s mobilita¬
tis nutat incerto ⁊ neq pͥuilegio
successis onis & gñis: regalibus
tͥronis insidet. Siqͥdẽ ignarꝰ pu¬
blice conu̾satõnis: cautꝰ atq eru¬
ditus ẽẽ ñ poterit. Adde adula¬
tiones atq delicias q̃ teneris mo¬
lite etatib. uł acre ingeniũ en̾¬

Expanded text:
miscentur, nec libidine resolvuntur, miscentur, nec libidine resolvuntur, nec partus quatiuntur doloribus, et subito maximum filiorum examen emittunt, e foliis et herbis ore suo prolem legentes. 68. Ipsae sibi regem ordinant, ipsae sibi populos creant; et et fidae devotionis affectum; quia et tamquam a se substitutum diligunt, et tanto honorant examine. Rex autem non sorte ducitur; quia in sorte eventus est, non judicium, et saepe irrationabili casu sortis melioribus ultimus quisque praefertur: neque imperitae multitudinis vulgari clamore signatur, quae non merita virtutis expendit, nec publicae utilitatis emolumenta rimatur, sed mobilitatis nutat incerto: neque privilegio successionis et generis regalibus thronis insidet; siquidem ignarus publicae conversationis, cautus atque eruditus esse non poterit. Adde adulationes atque delicias, quae teneris inolitae aetatibus vel acre ingenium ene
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ. agere sub legib. Hic enim
rei publice usus ẽ. leges om̃ib
ẽẽ cõmunes. atq obseruarieas
deuotione cõmuni: uno omis te¬
neri uintulo. ñ alii ius ẽẽ qͣd aliꝰ
sibi intelligat ñ licere: s qͦd lice¬
at licere om̃ib: & qͦd ñ liceat
om̃ib ñ licere. Esse ẽ cõmunẽ
lio res publica gubernet᷑. Com¬
mune om̃ib urbis domicilium.
cõmune ꝯu̾sat̃õnis officiũ: unũ
p̃scriptũ om̃ib. unũ ẽẽ ꝯsiliũ.
qͣnto ĩ apib p̃stantiora q̃ sole in
om̃i gñe animantiũ cõmunẽ
om̃ib sobolem habent: Unam
om̃s incolunt mansionẽ: uniuis
patrie claudunt᷑ limine. In cõ¬
mune om̃ib labor: cõmunis cib:
cõmunis om̃ib oꝑatio. Cõmu¬
nis usus & fructꝰ ẽ: cõmunis uo¬
latꝰ. Qd plura : Cõmunis oĩbus
gñatio: integritas qͦ corpoeis uic¬
ginalis oĩb cõmunis e partus.¬
qm̃ neq inter se ullo ꝯcubitu

Expanded text:
aetatem agere sub legibus. hinc occurrit aetatem agere sub legibus. hinc occurrit rei publicae usus est leges omnibus esse communes atque obseruari eas deuotione communi, uno omnes teneri uinculo, non alii ius esse quod alius sibi intellegat non licere, sed quod liceat licere omnibus et quod non liceat omnibus non licere ; esse etiam communem lio res publica gubernetur, commune omnibus urbis domicilium, commune conuersationis officium, occurrit praescriptum omnibus, unum esse consilium. quanto in apibus praestantiora, quae solae in omni genere animantium communem omnibus subolem habent, unam omnes incolunt mansionem, unius patriae clauduntur limine. in commune omnibus labor, communis cibus, communis omnibus operatio, communis usus et fructus est, communis uolatus — quid plura? — communis omnibus generatio, integritas quoque corporis uirginalis omnibus communis inuquoniam neque inter se ullo concubitu
Abbreviated transcription (Latin):
uulturib deprehendi. de uulture.¬
Degant᷑ enĩ uultures indulgere con¬
cubitui. & ꝯiugali qͦdã usu nupti¬
alisq copule sorte misceri: atq ita
sine ullo masculoꝵ ociꝑe semine.
& sine ꝯiunctione gñare: natosq
ex his in multã etatẽ longe uite
ꝓcẽdere: ut usq ad centũ annos
uite eoꝵ series ꝓducat᷑. nec facile
eos angusti eui finis excipiat.
Qd aiunt qͥ nĩa solent irridere
misteria. cũ audiunt qͣd uͥgo gene¬
rauit impꝰsibilem innupte cuius
pudorẽ nulla uiri ⁊suetudo teme¬
rasset existimant partũ: Impos¬
sibile putatur in dei matre: qͣd
le:Auis sine masculo parit.et
nullus refellit: ce qͥa despõsata
uiro maria peperit pũdori eiꝰ fa¬
ciunt questionẽ: Honne aduerti¬
mꝰ qͦd dñs ex ip̃a natura plurrma
exempla ante p̃misit ⁊ qͥb suscep¬
te incarnationis decorẽ ꝓbaret.
aueᷤᷤ uelut qͣndã rẽ publicã cura¬
le uideant᷑ expẽdiã: atq huiꝰ uite

Expanded text:
vulturibus deprehendi. Neganturvulturibus deprehendi. Negantur enim vultures indulgere concubitu, et conjugali quodam usu nuptialisque copulae sorte misceri, atque ita sine ullo masculorum concipere semine, et sine conjunctione generare, natosque ex his in multam aetatem longaevitate procedere; ut usque ad centum annos vitae eorum series producatur, nec facile eos angusti aevi finis excipiat. 65. Quid aiunt, qui solent nostra ridere mysteria, cum audiunt quod virgo generavit, et impossibilem innuptae, cujus pudorem nulla viri consuetudo temerasset, existimant partum? Impossibile putatur in Dei Matre, quodatur? Avis sine masculo parit, et nullus refellit; et quia desponsata viro Maria virgo peperit, pudori ejus faciunt quaestionem. Nonne advertimus quod Dominus ex ipsa natura plurima exempla ante praemisit, quibus susceptae incarnationis decorem probaret, aues uelut quandam rem publicam curare uideantur expediam atque uitae huius
Abbreviated transcription (Latin):
cite mulieres qͣnta sit uiduitatis
quero: ñ inuenio. Homo enĩ nul¬
lus ẽ ausus. qñ nec paulus ausꝰ
ẽ leges tenende uiduitatis ui¬
lam occasionẽ dare adu̾sario.
Et alibi. Bonũ illis si sic maneant.
Qd si se ñ ꝯtinent: nubant. Me¬
liꝰ ẽ enĩ nubere: qͣm uri. Optat
paulus in mulierib: qͦd in tͦturib
ꝑseuerat. Et alibi iumiores hortat᷑.
ut nubant: qͥa mulieres nr̃e tur¬
turũ pudiciciã implere uix pos¬
sunt. Ergo tͣturib d̾s hunc infu¬
dit affectũ. Hanc uirtutẽ otinen¬
tie dedit: qͥ solus potest. p̃scrib̾e
qͦd om̃s seqͣnt᷑. Turt᷑ ñ uritur
flore iuuentutis: ñ tẽptat᷑ occasi¬
onis illecebra. Turtur nescit pͥmã
fidẽ irritã facere. qͥa nouit casti
te p̃missa. Uiximꝰ de uiduitate
auium. eamq ab illis exortã
pͥmũ eẽ uͥtutẽ: nc̃ de integͥtat
dicamꝰ. q̃ in plurib qͥdem auib¬
ita esse asseueratur. ut pꝰsit cẽ in

Expanded text:
cite, mulieres, quanta sit uiduitatis cite, mulieres, quanta sit uiduitatis quaero, non inuenio. homo enim nullus est ausus, quando nec Paulus ausus est leges tenendae uiduitatis lam occasionem dare adversario . Et alibi: Bonum est illis si sic permaneant: quod si se non continent, nubant. Melius est enim nubere quam uri . Optat Paulus in mulieribus, quod in turturibus perseverat. Et alibi juniores hortatur, ut nubant; quia mulieres nostrae turturum pudicitiam implere vix possunt. Ergo turturibus Deus hunc infudit affectum, hanc virtutem continentiae dedit, qui solus potest praescribere quod omnes sequantur. turtur non uritur flore iuuentutis, non temptatur occasionis inlecebra; turtur nescit primam fidem inritam facere, quia nouit castimte promissam. : Diximus de mduitate auium eamque ab illis primum exortam esse uirtutem; nunc de integritate dicamus, quae in pluribus quidem auibita esse asseveratur, ut possit etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
officio. & pari nutͥmentorũ sub¬
ministratione pascit & nutrit.
Ergo fenix alienos nutrit:nosuͦ
nt̃os ĩmiti crudelitate ꝓ icimus.
qͣi degenerẽ ñ recognoscit. Nos qͦd
peiꝰ est qͦs nr̃õs recognoscimꝰ: abdi¬
ad turturẽ: qͣm lex dei uelut ca¬
ste hostie munꝰ elegit. Deniq cũ
ẽ in lege dñi ut darent hostiam
par turturũ. aut duos pullos
columbarũ. Hoc ẽ enĩ uerũ xp̃i
sacͥficiũ: pudicicia corporalis. &
turẽ refertur: ad colũbã gratia.
Fertur & enuĩ turtut. uͥ uigalis
ꝓpͥi fuerit amissione uduata.
ꝑthesum thalamos. & nomen
habere diugii. eo qͣd primus
amor fefellerit eam dilecti mor¬
te deceptam: qm̃ & infidelis
ad ꝑpetuitatẽ fuit. & amarus
ad gram: qͥ plus doloeis ex mor¬
te. qͣm suauitatis ex caritate ge¬
netau̾it. Itaq iterare ꝯiuncti¬
onẽ recusat: ne pudoris iira
aut cõplaciti uiri resoluat fẽd̾a
Illi soli suam caritatẽ reseruat.
illi custodit nomen uxoris. Dis¬

Expanded text:
officio et pari nutrimentorum sumministratione pascit et nutrit. ergo φήνη alienos nutrit: nos uero nostros inmiti crudelitate proicimus. quasi degenerem non recognoscit: nos, quod peius est, quos nostros recognoscimus abdiad turturem, quam lex dei uelut castae hostiae munus elegit. denique cum est in lege domini, ut darent hostiam par turturum aut duos pullos columbarum. hoc est enim uerum Christi sacrificium pudicitia. corporalis et turem refertur, ad columbam gratia. Fertur etenim turtur ubi jugalis proprii fuerit amissione 105 viduata, pertaesum thalamos, et nomen habere conjugii; eo quod primus amor fefellerit eam dilecti morte deceptam, quoniam et infidelis ad perpetuitatem fuit, et amarus ad graqui plus doloris ex morte, quam suavitatis ex charitate generauerit. itaque iterare coniunctionem recusat nec pudoris iura aut deceptam uiri resoluit foedera, illi soli suam caritatem reseruat, illi custodit nomen uxoris. dis
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq illic qͣi deuotꝰ manu appre
bendit᷑ hic qͣi oblitꝰ aspectu cen¬
sorio ꝯuenit᷑. S iam rogemꝰ do¬
minũ. ut sermo nr̃ qͣi ionas eici¬
atur ad t̾ram. ne diuttꝰ insalo
fluctuet. Et bene ẽ exiuit cnꝰ¬
bita que obumbret nos a malis
nr̃is. S & ip̃a ꝓcedente sole atefar¬
ta. ãmonet reqͥescendũ. ne in t̾ra¬
estuare incipiamꝰ ingenio: & nob̃
ẽ uerbadeficiant. Certe plus
nobis qͣm niniuitis data ẽ ina¬
quis remissio peccatoꝵ. finit de

Expanded text:
itaque illic quasi deuotus manu adpreitaque illic quasi deuotus manu adpreenditur, hic quasi oblitus aspectu censorio minutis. sed iam rogemus dominum, ut sermo noster quasi Ionas eiciatur in terram, ne diutius in salo fluctuet. et bene etiam exiuit cucurbita, quae obumbret nos a malis nostris. sed et ipsa procedente sole arefacta admonet requiescendum, ne in terra aestuare incipiamus ingenio et nobis etiam uerba deficiant. certe plus nobis quam Nineuitis data est in aquis remissio peccatorum. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
iuncit᷑ qͥcũq ꝑuenerit: s omnes
pupes que peruecte fuerint creo¬
nant᷑ ÷ uͥ palma. m̾ces salutis. ucto¬
ria p̃cium regressionis ẽ. Quantũ
cẽ distat inter directos cursus ac
uunt᷑. Adiunge remigiis otexta
littora: qͥb uexillũ exeundi aura
de celo ẽ. Itaq aurige plausũ ina¬
nẽ referunt: hii soluunt uota
seruati. de iona. Qͥd de iona
dignũ loqͣr. quẽ cetꝰ excepit adui¬
tam ⁊ reddidit ad ꝓphandi grãm:
em̃dauit aqua quẽ t̾rena deflexe¬
rant: Psallebat in utero ceti. qui
merebat in t̾ris: & utriusq redẽp¬
tio ñ pretereat᷑ elem̃ti. Terrarũ
in utero ceti: sic iħc in corde t̾re.
In utroq remediũ : maiꝰ tñ in ma¬
ri pietatis exemplũ: qm̃ excepert̃
pisces. quẽ homines refutarunt.
Et quẽ homines crucifixert̃:pis¬
ces seruarunt. Petrꝰ qͦ in mari
titubat. s ñ labit᷑: & ꝯfessus est¬
in fluctib quẽ negauit in t̾ris.

Expanded text:
uincitur quicumque peruenerit, sed omnes uincitur quicumque peruenerit, sed omnes puppes, quae peruectae fuerint, coronantur, ubi palma merces salutis, uictoria pretium regressionis est. quantum enim distat inter directos cursus ac toribus. adiunge remigiis contexta litora, quibus uexillum exeundi aura de caelo est. itaque aurigae plausum inanem referunt, hi soluunt uota seruati. quid de Iona dignum loquar, quem cetus excepit ad uitam, reddidit ad prophetandi gratiam? emendauit aqua quem terrena deflexerant, psallebat in utero ceti qui maerebat m terris et, ut utriusque redemptio non praetereatur elementi, terrarum in utero ceti, sic Iesus in corde terrae. in utroque remedium, maius tamen in mari pietatis exemplum, quoniam exceperunt pisces quem homines refutarunt et quem homines crucifixerunt pisces seruauerunt. Petrus quoque in mari titubat. sed non labitur et confessus in fluctibus tamen negauit in terris.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦ piscis ẽ uellus. S ce ip̃i mu¬
rices qͥ insigne dant regiũ: st̾ ma¬
ritimi. E que pͣtoꝵ gr̃a uł ortorũ
amenitas potest cerulei maris eqͥ¬
perare picturã: Aurũ licet in pra¬
li cito marcescunt: ista diuseruat᷑
uela in nauib. hic odoͭ. illic uen¬
tꝰ aspirat. Que utilitas in folio:
In nauib qͣnta cõmerciaᷤ. Lilia sua¬
uitatẽ nariũ: uela hominũ salu¬
tẽ inuehunt. Adde pisces salientes:
& delfinas ludentes. Adde rauco
sonantes fluctus murm᷑e. adice
currentes naues ad litora. uł de
littorib exeuntes: & cũ e carcerib
emittunt᷑ qͣdrige. qͣnto studiospec¬
tantiũ & amore certat᷑. de nauibr.
eqͣus tñ in uanũ currit: cũ ñ ra
uanũ nauigia. Ille in uanũ qͥa
uacuus: ista ad utilitatẽ qͣi ple¬
na frumenti. Qͥd his gratius. q̃
non uerbere agunt᷑ : s uentorũ
spiramine: Ubi nemo refraga¬
tor s om̃s fauctores sunt. uͥ nemo

Expanded text:
hoc quoque piscis est uellus. sed et ipsi muhoc quoque piscis est uellus. sed et ipsi murices, qui insigne dant regium, sunt maritimi. et quae pratorum gratia uel hortorum amoenitas potest caeruli maris aequiperare picturam? uolatus licet in prali cito marcescunt, ista diu duraturuela in nauibus; hic odor, illic uentus aspirat. quae utilitas in folio? in nauibus quanta commercia! lilia suauitatem narium, uela hominum salutem inuehunt. adde pisces salientes et delphinas ludentes, adde rauco sonantes fluctus murmure, adice currentes naues ad litora uel de litoribus exeuntes. et cum e carceribus emittuntur quadrigae, quanto studio spectantum et amore certatur! equus tamen in uanum currit, non in uanum nauigia: ille in uanum, quia uacuus, ista ad utilitatem quasi plena frumenti. quid canenda gratius quae non uerbere aguntur, sed uentorum spiramine, ubi nemo refragator, sed omnes fautores sunt, ubi nemo
Abbreviated transcription (Latin):
cis salib nichil mirũ: qͥ spẽm mar¬
moris ualidi eiusdẽ metalli niue¬
o candore resplendent. salubres
corpori. cibo ce potui nimis grati.
corus lapis coralliũ in mari her¬
ba sit. si in aerem transferat᷑. la¬
pidis firmitate solidet᷑. De ostre
ie Unde cẽ ostreis p̃ciosissimã
margaritã nat᷑a infix̾it: qͦmͦ eã
maris aqͣ in tam molli carne soli
dau̾it. Que difficile apud reges
inueniunt᷑. ea in littorib qͣi uilia
iacent: uulgo. & in saxis asperiͤ
aureo. Aureũ cẽ uellus aqua
nutrit ⁊ ce lanam ĩmemorati spe¬
ciem metalli gignunt litcora. cuiꝰ
colorẽ nullus adhuc eoꝵ qͥ fucis
diu̾sis obducunt uellera potuit
unitari. Adeo nat᷑e maritime gr̃am:
humana ĩplere nescit industria.
Scimꝰ qua sollicitudine uellera o¬
mũ eẽ minꝰ preciosa curent᷑. Sint
licet oꝑtima: neqͣquã tũ his fucꝰ
innascit᷑. hic naturalis color est:
quẽ nullus adhuc fucꝰ equauit.

Expanded text:
cis salibus nihil mirum, qui in speciem marcis salibus nihil mirum, qui in speciem marmoris validi, ejusdem metalli niveo candore resplendent, salubres corporis cibo, et potui nimis grati. corus lapis corallium in mari herba sit, si in aerem transferatur, in lapidis firmitatem solidetur. Unde etiam ostreis pretiosissimam margaritam natura infixerit, quomodo eam maris tantum. quae difficile apud reges inueniuntur, ea. litoribus quasi meridiano iacent uulgo et in saxis asperis aureum etiam uellus aqua nutrit et lanam in memorati speciem metalli gignunt litora, cuius colorem nullus adhuc eorum qui fucis diuersis obducunt uellera potuit imitari. adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria. scimus qua sollicitudine uellera ouium etiam minus pretiosa curentur; sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. hic naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequauit.
Abbreviated transcription (Latin):
&e que non facile possit auferri er¬
ruptelam inuchit. Uoluit enm
te creator tuus nͨ in mari satis ab
insidiantib eẽ securũ: ut ꝓpter
pauca q̃ noceant qͣi in excubiis pi¬
sitꝰ armis fidei semper & scuto de¬
uotionis accictꝰ. adño tuo debeas
salutis sperare p̃sidiũ. De athlant
Ueniamus ad athlan mari.¬
ticũ mare. Qͣm ingentia illic &
infinite magnitudinis cete. que
siqͣndo supernatant fluctib am¬
bulare insulas pultes:montes
altissimos sũmis ad celũ u̾ticib
emui̾e. Que ñ in actha nec in lit¬
torib s in athlantici maris pro¬
fundo ferunt᷑ uideri ⁊ ut eoꝵ espͥ¬
tu naute a nauigandi in illis locis
p̃sumptõne reuocent᷑: nͨ secretae¬
lementoꝵ adire sine supp̃me t̾ro¬
re mortis usurpent.S iam assir¬
gamꝰ ip̃i de ꝓfundo maris. & ali¬
quantulũ sermo noster em̾gat.
atq ad superiora se subrigat. Sp¬
ctemus ea que usitata multis &

Expanded text:
et quae non facile possit auferri, coret quae non facile possit auferri, corruptelam invehit. Voluit enim te creator nec in mari satis ab insidiantibus esse securum; ut propter pauca quae noceant, quasi in excubiis positus, armis fidei semper et scuto devotionis accinctus, a Domino tuo debeas salutis sperare praesidium. CAPUT XI. Veniamus ad Atlanticum mare. Quam ingentia illic et infinitae magnitudinis cete! Quae si quando supernatant fluctibus, ambulare insulas putes, montes altissimos summis ad coelum verticibus eminere. Quae non acta, nec in littoribus, sed in Atlantici maris profundo feruntur videri, ut eorum conspectu nautae a navigandi in illis locis praesumptione revocentur, nec secreta elementorum adire sine supremo terrore mortis usurpent. Sed jam assurgamus ipsi de profundo maris, et aliquantulum sermo noster emergat, atque ad superiora se subrigat: spectemus ea quae usitata multis, e
Abbreviated transcription (Latin):
illis infusum ingeniũ ẽẽ huiꝰmodi
atq uͥtutẽ ⁊ cũ uideat istos in aqͥlo¬
ne tam sollemnẽ obeunde fecundi¬
tatis ꝑegͥnat̃onẽ uiuaci ingenio cõ¬
in exiguo corpore. tantũ ualidita¬
tis adsum̾e̾. ut maximas nauium
plenis currentes uelis in mediis
fluctib sistant sicut breuis pis¬
ciculus echinꝰ tanta facilitate
memorat᷑ nauem ingentẽ statu¬
ere. ut qͣi radicatã mari herere
uideas. nec moueri: Aliqͣ idu enĩ
ĩmobilẽ seruat. An & huic putas
sine creatoris mun̾e tantũ potu¬
isse suppet̾e uͥtutis: Qͥd De gla¬
canes maritimos:aut balenas
aut ⁊igenas: Qͣdc̃e turturiᷤᷤ acu¬
leũ ⁊ ce hoc mortue: Sicut enum
iuꝑe os. siqͥs calcaũt recens dũ¬
taxat. gͣuius qͣm uenenũ nocere
perhibet᷑ e inmedicabile uulius
serpere: ita c̃e turtur aculeo suo
mortua ampliꝰ qͣm uiua ꝑicłi af¬
Lepusculus qͦ timidũ animal in
terris. in mari formidabile: citã

Expanded text:
illis infusum ingenium esse hujusmodi illis infusum ingenium esse hujusmodi atque virtutem? Cum videat istos in Aquilonem tam solemnem obeundae fecunditatis peregrinationem vivaci ingenio comin exiguo corpore tantum validitatis assumere, ut maximas navium plenis currentes velis in mediis fluctibus sistant: sicut brevis pisciculus echeneis tanta facilitate memoratur navem ingentem sistere; ut quasi radicatam mari haerere videas, nec moveri. Aliquamdiu enim immobilem servat. An et huic putas sine Creatoris munere tantum potuisse suppetere virtutis? Quid glaanes maritimos, aut balenas, aut zygaenas? Quid etiam turturis centrum, et hoc mortuae? Sicut enim viperae os si quis calcaverit recens dumtaxat, gravius quam venenum nocere perhibetur, et immedicabile vulnus serpere: ita etiam turtur aculeo suo mortua amplius quam viva periculi afLepusculus quoque timidum animal in terris, in mari formidabile, citam
Abbreviated transcription (Latin):
tat̃onis argum̃to utit᷑: s inspira¬
tione nat᷑e q̃ uera ẽ magistra pie¬
tatis. Ueniq om̃s animantes p̃s¬
cͥpta habent pariendi tẽpora: ho¬
mo solus indiscreta atq ꝯfusa. Re¬
liqͣ gña clementiã tẽporis querũt:
mulieres sole partꝰ suos inclemen¬
ter effundunt. Uaga enĩ & intem¬
perans libido gn̾andi: uagã pari¬
endi etatẽ exhibet. Pisces tanta
maria tͣnsmittũt. ut utilitatem
aliqͣm gñi suo q̃rant: nos qͦ dif¬
fusa eqͦra transfretamꝰ. S qͣnto
honestiꝰ qͦd successionis amore:
qͣm qͦd pecumie auiditate suscipit᷑:
Deniq illis ad pietate: nobis ad
questũ tͣnsimissio deputat᷑ Ili so¬
bolem referunt om̃ib mercib
cariorẽ: nos mercẽ longe ĩparẽ
ad pericłi uicẽ misera lucri cupidi¬
ne repoetamꝰ. Itaq illi patͥam repe¬
tunt: nos derelinqͥmꝰ. Illis nando
incrementũ gñis adqͥrit᷑: nob̃ minu¬
it᷑ nauigando. Qͥs gͥ neget diuinitꝰ

Expanded text:
tationis argumento utitur, sed inspiratationis argumento utitur, sed inspiratione naturae, quae vera est magistra pietatis. Denique omnes animantes praescripta habent pariendi tempora, homo solus indiscreta atque confusa. Reliqua genera clementiam temporis quaerunt, mulieres solae partus suos inclementer effundunt. Vaga enim et intemperans libido generandi vagam pariendi aetatem exhibet. Pisces tanta maria transmittunt, ut utilitatem aliquam generi suo quaerant. Nos quoque diffusa aequora transfretamus: sed quanto honestius, quod successionis amore, quam quod pecuniae aviditate suscipitur? Denique illis ad pietatem, nobis ad quaestum transmissio deputatur. Illi sobolem referunt omnibus mercibus cariorem: nos 93 mercem longe imparem ad periculi vicem misera lucri cupidine reportamus. Itaque illi patriam repetunt: nos derelinquimus. Illis nando incrementum generis acquiritur: nobis minuitur navigando. Quis igitur neget divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑. itapt de ꝓfundo arena u̾tat᷑.
cuiꝰ rei fluctꝰ arenosus indicio ẽ. qͥ
uentoꝵ motu insurgens altiꝰ pon¬
dere gͣuior: haut dubie ñ solum
nauigantib s eẽ maritimis ip̃is
animantib intolerabił habet᷑. Ac¬
cedit illud. qͦ cũ plurima ce maxi¬
ma ponto flumina misceant᷑. tc̃
byberno tẽpore sinꝰ ip̃e frigidior
sit: & dorrentũ rigescat allapsu.
ꝑpterea pisces tanqͣm arbitri flu¬
entoꝵ estate illic aspirantis aure
clementiã captare ꝯsuert. Cuiꝰ
amenitate perfuncti. tͣsus hiemiᷤ
aspera declinare ꝯtend̃t: &e seꝑtẽ¬
trionalis plage seua fugientes in
reliqͦs se sinꝰ ꝯfert̃. in qͥb aut uen¬
toꝵ mollior sit placiditas: aut soł
soleat u̾nare tẽperies. Nouit gͥ pi¬
cis pariendi tempꝰ qͦd ꝓ magno mi¬
st̾io dixit salomonis sapiencia.
Nouit tẽpꝰ eundi &e redeundi: no¬
uit tẽpꝰ ꝑfunctionis & iactationis.
rationis estimau matõne e dispu¬

Expanded text:
uentur, ita ut de profundo harena uertatur, uentur, ita ut de profundo harena uertatur, cuius rei fluctus harenosus indicio est, qui uentorum motu insurgens altius, tum pondere grauior haud dubie non solum nauigantibus, sed etiam maritimis ipsis animantibus intolerabilis habetur. Accedit illud, quod plurima et maxima Ponto flumina misceantur, cum hyberno tempore sinus ipse frigidior torrentium rigescat allapsu; propterea pisces tamquam arbitri fluentorum, aestate illic aspirantis aurae clementiam captare consueverunt: cujus amoenitate perfuncti, rursus hyemis aspera declinare contendunt; et Septentrionalis plagae saeva fugientes, in reliquos se sinus conferunt, in quibus aut ventorum mollior sit placiditas, aut solis soleat vernare temperies. Novit igitur piscis pariendi tempus, quod pro magno mysterio dixit Salomon in Sapientia: Novit tempus eundi atque redeundi: novit tempus perfunctionis et jactationis, rationis aestimatione, et dispu
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd reliqͦ maris sinu ħ sinꝰ dul¬
cior sit. Non enĩ tamdui sol ei fr¬
to qͣmdiu cet̾is ĩmorat᷑. eaq fit c̃
ut ñ omnẽ aqͣm exhanriat que
dulcis atq potabilis sit. Qs aut̃
ignoret qͦd cẽ ea que maritima sũt.
aquis ꝑlerũꝙ dulcib delectantur:
Deniq dũ flumina siecunt᷑ ce ad su¬
periora ascendunt: frequent̾ alieni
pisces gñis capiunt᷑ in fluuiis. Cũ
hecgͥ causa pontũ illis faciat gͣtio¬
rẽ ÷ uł qͦd estus tẽperet sollemnis
illic flatus aqͥlonis tũ oportuniorẽ
cet̾is iudicant. in qͦ gñare &e partus
laborẽ aliene regionis ferre uix pꝰ¬
sint: qͦs illic fouet aeris blanda cle¬
m̃tia. Itaq ꝑacto mun̾e om̃s simł
eo qͦ uenerant agmine reu̾tuntur.
Q nam ista sit ratõ: dsid̾emꝰ. Obiec¬
tus ẽ ponti sinꝰ boree. cet̾oꝵq uento¬
tũ: iuolentissimis flatib. Uñ cũ gra¬
uis illic ꝓcella. fuu̾it tẽpestates mo¬

Expanded text:
eo quod reliquo maris sinu hic sinus duleo quod reliquo maris sinu hic sinus dulcior sit. Non enim tamdiu sol ei freto, quamdiu caeteris immoratur, eaque fit causa ut non omnem aquam exhauriat, quae dulcis ea quae maritima sunt aquis plerumque dulcibus delectentur? denique dum flumina secuntur et ad superiora ascendunt, frequenter alieni pisces generis capiuntur in mari. cum haec igitur causa Pontum illis faciat gratiorem uel quod aestus temperet sollemnis illic flatus aquilonis, tum oportuniorem ceteris iudicant, in quo generare et partus laborem alienae regionis ferre uix possint, quos illic fouet aeris blanda clementia. itaque peracto munere omnes simul eo quo uenerant agmine reuertuntur. Quaenam ista sit ratio consideremus. obiectus est Ponti sinus boreae ceterorumque uentorum uiolentissimis flatibus, unde si grauis illic procella furit, tempestates mo
Abbreviated transcription (Latin):
nequeunt. Qͥs ĩꝑator piscib p̃cep¬
tũ dedit: Qͥs doctor hanc tͥbute ds¬
ciplinã: Qͥ metatores itin̾a dispont.
Qͥ duces iter dirigunt: ut nullus
desit occursus: S agnosco qͥs illest
imperator qͥ ordinatõne diuina sen¬
sib uniu̾soꝵ suũ infundat ĩꝑũ
qͥ tacitꝰ mutis animantib nat᷑ali
discipline ordinẽ tͥbuat: &e ñ solũ
magna penetret.s cẽ ꝑ minima
q̃q se fundat: Diuine legi piscis
obseqͥt᷑: & hoĩes ꝯtradicunt. Psscis
sollemnit̾ obaudit mandata celeftia
e hoĩes irrita faciunt d̾i precepta.
An ꝯtẽptibilis tͥ uidet᷑: qͥa mutꝰ᷑ ẽ
ratõnisꝙ expers:S uide ne tutͥ
magis incipias ẽẽ. otẽptui: si irra¬
tionabili irratonabilior dep̃hendi¬
ris. Qͥd ã rat̃onabiliꝰ hoc pisciũ
transitu: cuiꝰ ratõnẽ qͥdẽ u̾bis non
explicant: s factis loqunt᷑ : ꝑgunit
enĩ estatis tẽpore ad fretũ ponti:

Expanded text:
nequeunt. quis imperator piscibus praecepnequeunt. quis imperator piscibus praeceptum dedit, quis doctor hanc tribuit disciplinam, qui metatores itinera disponunt, qui duces iter dirigunt, ut nullius desit occursus? sed agnosco quis ille sit imperator, qui ordinatione diuina sensibus uniuersorum suum infundat imperium, qui tacitus mutis animantibus naturalis disciplinae ordinem tribuat, non solum magna penetret, sed etiam per minima quaeque se fundat. diuinae legi piscis obsequitur, et homines contradicunt. piscis sollemniter obaudit mandata caelestia, et homines inrita faciunt dei praecepta. An contemptibilis tibi videtur, quia mutus est, rationisque expers? Sed vide ne tu tibi magis incipias esse contemptui, si irrationabili irrationabilior deprehendaris. Quid autem rationabilius hoc piscium transitu, cujus rationem quidem verbis non explicant, sed factis loquuntur? Pergunt enim aestatis tempore ad fretum Ponti,