comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dabo si cadens adoraueris me. Deniq in
consequentib. nequaquã contrababylonẽ
s contra orbem terrarũ cõminatio ẽ. Dñs
sa. baoth p̃cepit genti bellicosissimȩ: ut ueni¬
at de terra longinqua. a sũmitate cęli. ut dis¬
ꝑdat orbem terrarũ. ꝙ iterũ. Ecce dies ue¬
nit insanabilis. furoris & irȩ. ut ponat
orbem terrarũ desertum. & peccatores
disꝑdat ex eo. Ac deinde. Precipiã orbi
terrarũ uniu̾so mala: et impiis peccata
sua. Exqͥb ꝓbatur: omĩa quȩ dicunt᷑¬
contra babylonẽ. ad mundi huiꝰ confusio¬
nẽ & int̾itum ꝑtinere. Suꝑ montẽ cali¬
gosũ siue campestrẽ leuate signũ. Apłis
precipit᷑. & aplicis uiris ac magistris eccle¬
siarum: ut dimicat᷑i contra babylonẽ. signũ
eleuent dñicȩ crucis. Non in humili loco
ce in dimersis uallib. s in monte caligo¬
so siue campestri: quoꝵ alterum signifi¬
cat abscondita eccłȩ sacram̃ta. quȩ ut ui¬

Expanded text:
dabo, si cadens adoraveris me . Denique in dabo, si cadens adoraveris me . Denique in consequentibus nequaquam contra Babylonem, sed contra orbem terrarum comminatio est. Dominus Sabaoth praecepit genti bellicosissimae, ut veniat de terra longinqua a summitate coeli, ut disperdat orbem terrarum. Et iterum: Ecce dies venit insanabilis furoris et irae, ut ponat orbem terrarum desertum, et peccatores disperdat ex eo. Ac deinde: Praecipiam orbi terrarum universo mala, et impiis peccata sua. Ex quibus probatur, omnia quae dicuntcontra Babylonem, ad mundi hujus confusionem et interitum pertinere. Super montem caliginosum, sive campestrem, levate signum. Apostolis praecipitur et Apostolicis viris ac magistris Ecclesiarum, ut dimicaturi contra Babylonem, signum elevent Dominicae crucis, non in humili loco, et in demersis vallibus, sed in monte caliginoso, sive campestri. Quorum alterum significat abscondita Ecclesiae sacramenta, quae ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
re conabor: ut eodẽ labore qͦ qͥntus liber
hystoriã cõp̃hendit. sextus & septimꝰ ꝑstrin¬
gant anagogeñ. ñ omĩa disserentes ne mul¬
ta fiant uolumina. s qͥd eccłastici uiri an¬
te nos senserint. breuiter indicantes. Explicit
NUs seu uisio contra
babylonẽ quam uidit
ysaias filius amos. Uidit
bẏloni sit imponendũ:
& quia babylon quȩ hebraice dicit᷑ babel.
int̾pretat᷑ confusio eo qđ ibi ȩdificantium
turrim sermo confusus est.: sp̃ualit̾ mun¬
dus iste intelligit᷑ qui in maligno positus
est. & ñ solum linguas s oꝑa singłoꝵ m̃tes¬
q confundit. Huiꝰ babylonis rex est uerꝰ
nabugo donosor. contra dm suꝑbiens. qui
dicit in corde suo. in cȩłu ascendã. suꝑ syde¬
ra cȩli ponã soliũ meũ. sedebo in monte te¬
stam̃ti. in laterib aquilonis. ascendã suꝑ
altitudinẽ nubium. ero similis altissimo:
iste qͥ ostendit dño uniuersa regna mundi.
& dixit ei hȩc omĩa mͥ tradita sunt. & tibi

Expanded text:
re conabor, ut eodem labore quo quintus liber historiam comprehendit, sextus et septimus perstringat anagogen: non omnia disserentes, ne multa fiant volumina, sed quid Ecclesiastici viri ante nos senserint, breviter indicantes. Cap. nus seu visio contra Babylonem quam vidit Isaias filius Amos. Vidit byloni sit imponendum. Et quia Babylon, quae Hebraice dicitur BABEL , interpretatur confusio; eo quod ibi aedificantium turrim sermo confusus sit, spiritualiter mundus iste intelligitur, qui in maligno positus est, et non solum linguas, sed opera singulorum, mentesque confundit. Hujus Babylonis rex est verus Nabuchodonosor, contra Dominum superbiens, qui dicit in corde suo: In coelum ascendam, super sidera coeli ponam solium meum: sedebo in monte Testamenti in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Iste est qui ostendit Domino universa regna mundi, et dixit ei: Haec omnia mihi tradita sunt, et tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ent. & accũbent cũ abraham. & ysaac. et
iacob in regno cȩloꝵs. Propt̾ea autẽ una
uox & consona dr: ut illud apłicum ꝓbet᷑.
Id ipsum dicatis om̃s. & ñ sint in uobis scis¬
mata: sed sitis ꝑfecti in eodem sensu. & in
eadẽ scientia. Scd̾o hereticoꝵ describit᷑
suꝑbia: qui inmontib se ee̾ credentes. eri¬
gunt᷑ contra scientiã di. & iniqͥtatẽ in excel¬
sum locunt᷑. & ponunt in celum ossuum:
qͥ & ipsi habent popłos. habent reges qui
deceptum popłm deuorant. Gercia inter¬
p̃tatio ẽ. quã supͣ dixerat. Gygantes ueni¬
unt ut impleant furorẽ meum. gauden¬
des simul & contumeliã facientes: & ipso¬
rũ gygantũ describit arrogantiã. & ad pu¬
niendos qui sibi traditi fuerant in mala par¬
te consensum. Dñs exercituũ p̃cepit mili¬
tiȩ belli. uenientib de terra ꝓcul. a sũmita¬
te cęli: dñs et uasa furoris eius: ut disꝑ

Expanded text:
ent, et accumbent cum Abraham et Isaac et ent, et accumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Propterea autem una vox, et consona dicitur, ut illud Apostolicum probetur: Idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata, sed sitis perfecti in eodem sensu, et in eadem sententia . Secundo, haereticorum describitur superbia, qui in montibus se esse credentes, eriguntur contra scientiam Dei, et iniquitatem in excelsum loquuntur, et ponunt in coelum os suum, qui et ipsi habent populos, habent reges, qui deceptum populum devorant. Tertia interpretatio est: quia supra dixerat, gigantes veniunt, ut impleant furorem meum, gaudentes simul, et contumeliam facientes, ipsorum gigantium describit arrogantiam, et ad puniendos, qui sibi traditi fuerint, in mala parte consensum. Dominus exercituum praecepit militiae belli, venientibus de terra procul a summitate coeli: D
Abbreviated transcription (Latin):
discant non blasphemare. Nom̃ autem
gygantũ ꝓ quo in hebreo gebroim̃ idest
fortium positum est: lxx. & theodotion
in similitudinẽ fabularũ gentiliũ sicut
& syrenas. & tytanas. & arcturũ. & hya¬
das. & orionem nominant Que apud he¬
breos aliis appellant᷑ uocabulis. Si autẽ
gygantes rebelles di sunt. & om̃s hereses
contrariȩ ueritati rebellant do: om̃s here¬
tici gygantes st̃. qui gaudent in errore suo:
& tunc maxime głantur qͣndo ȩccłȩ con¬
tumeliã fecerint Vox multitudinis in
montib quasi popłoꝵ frequentiũ: uox
sonitus regum. & gentiũ congregatarum.
Tripliciter locus iste accipit᷑. Erimũ ut ele¬
uato signo in monte campestri. ueniat gẽ¬
tium popłi multitudo. & ipsa in monti¬
b constituta: quȩ diuiditur in duo. in
popłos scilicet & in reges. in discipłos & ma¬
gistros. De quib & saluator in eugłio loq̃¬
batur. Multi ab oriente et occidente ueni¬

Expanded text:
discant non blasphemare . Nomen autem discant non blasphemare . Nomen autem gigantium, pro quo in Hebraeoheodotis in similitudinem fabularum vertere gentilium, sicut, et Sirenas, et Titanas, et Arcturum, Hyadas, et Orionem nominant, quae apud Hebraeos aliis appellantur vocabulis. Si autem gigantes rebelles Dei sunt, et omnes haereses contrariae veritati rebellant Deo: omnes haeretici gigantes sunt, qui gaudent in errore suo, et tunc maxime gloriantur, quando Ecclesiae contumeliam fecerint. Vox multitudinis in montibus quasi populorum frequentium, vox sonitus regum gentium congregatarum. Tripliciter iste locus accipitur. Primum, ut elevato signo in monte campestri, veniat gentium multitudo, et ipsa in montibus constituta, quae dividitur in duo, in populos scilicet, et in reges, in discipulos, et magistros, de quibus Salvator in Evangelio loquebatur: Multi ab Oriente et ab Occidente veni
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur: qđ ipse uo¬
cauerit fortes
sua qͥ mandauerat scĩficatis suis. Porro
iuxta .lxx. gygantes uenientes ut imple¬
ant furorem dñi. gaudentes in aliena
iniuria atq lȩtantes: sinistrȩ accipien-¬
dȩ sunt contrariȩq uirtutes. De quib
in psalmis legimꝰ. Misit in eos furorẽ
ire suȩ. furorem & iram. et tribulationẽ.
immissionẽ ꝑ angłos pessimos. Exhis est
& ext̾minator. in egypto. qͥ postes agni li.¬
tos sanguine ñ audet intrare: & ille sp̃s
qͥ egressus ẽ. & iit in conspecꝰtu dñi. & ait.
Ego decipiam achab. Dixitq ei dñs. Deci¬
pies et preualebis. Egredere & fac sic Un¬
de in eodẽ regũ uolumine micheas loqͥt᷑.
Uidi dñm isrł sedentẽ suꝑ thronũ suum:
& om̃is exercitus cęli stabat circa eũ a dex¬
tris & asinistris. Dextrȩ uirtutes sunt
eoꝵs angłors qͥ ad bona mittunt᷑. sinistrȩ
autẽ eoꝵ quib ad puniendũ tradimur.
Unde et apłs: qͦs tradidi inqͥt sathanȩ. ut

Expanded text:
cuntur, quod ipse vocaverit fortes sua qui mandaverat sanctificatis suis. Porro juxta LXX, gigantes venientes ut impleant furorem Domini, gaudentes in aliena injuria atque laetantes, sinistrae accipiendae sunt contrariaeque virtutes, de quibus et in psalmis legimus: Misit in eos furorem irae suae, furorem et iram et tribulationem, immissionem per Angelos pessimos . Ex his est et exterminator in Aegypto, qui postes agni litos sanguine non audet intrare , et ille spiritus qui egressus stetit in conspectu Domini, et ait: Ego decipiam Achab. Dixitque ei Dominus: Decipies et praevalebis egredere et fac sic . Unde in eodem Regum volumine Michaeas dixit; Vidi Dominum Israelem sedentem super thronum suum, et omnis exercitus coeli stabat circa eum a dextris, et a sinistris . Dextrae virtutes sunt eorum Angelorum qui ad bona mittuntur: sinistrae autem eorum quibus ad puniendum tradimur. Unde et Apostolus: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cepit genti bellicosissimȩ: ut ueniat de
terra longinqua asũmo fundam̃to cȩli.
Dñs et bellatores eiꝰ: ut disꝑdant uniuer¬
sum orbem. Fundam̃tum obelo p̃no¬
tandum ẽ In regũ & in paraly pomenon
uolumine legimꝰ: qđ ira di accensa sit
suꝑ isrł qͣndo dauid numerauit popłm.
& offendit dñm. In psalmis qͦ scribitur.
Dñe ne infurore tuo arguas me: neq in

Expanded text:
imae, ut veniat de terra longinqua a summo ÷ fundamento  coeli Dominus, et bellatores ejus, ut disperdant universum orbem. Fundamentum obelo praenotandum est. In Regum, et Paralipomenon volumine legimus . quod ira Dei accensa sit super Israel quando David numeravit populum, et offendit Dominum. In Psalmis quoque scribitur: Domine, ne in furore tu
Abbreviated transcription (Latin):
exitus uniuscuiꝰq debitus. Uenit enim
a dño dep̃datio: quã nos diximꝰ uastita¬
tẽ: ut seruaret metaphorã. qͥa p̃miserat
bellatores. Cum dies iudicii uł dormitio¬
nis aduenerit: om̃s manꝰ dissoluent᷑. Qͥbꝰ
dicitur in alio loco. Confortamini manꝰ
dissolutȩ. Dissoluent᷑ autẽ manꝰ. qͥa nul¬
lum opus dignũ dĩ iusticia repꝑitur: &
ñ iustificabitur in conspecꝰtu eiꝰ omnis
uiuens. Unde ꝓpħa dicit in psalmo. Si
iniquitati attendas dñe: qͥs sustinebit:
Omne quoq cor siue anima hominis
tabescet: & pauebit conscientia peccati
sui. Hȩc est dies formidolosa atq t̾ribi¬
lis : de qua & sophonias loquit᷑. Metuite
a facie dñi: qr ꝓpe est dies dñi. & rur¬
sum. Iuxta ẽ dies dñi magna: ꝓpe et¬
uelox nimis. & amos. Ue inquit qui¬
ta lxx. quoq ad ditum est. Turbabuntur
legati: & dolores app̃hendent eos. Illos le¬
gatos intͣpretari possumꝰ: quos ciues mi¬
serant aduersũ eum qͥ ꝓfectus erat in ter¬

Expanded text:
 de vita. Venit enim a Domino depraedatio, quam nos diximus vastitatem, ut servaremus metaphoram, quia praemiserat bellatores. Cum dies judicii, vel dormitionis advenerit, omnes manus dissolventur, quibus dicitur in alio loco: Confortamini, manus dissolutae. Dissolventur autem manus; quia nullum opus dignum Dei justitia reperietur: Et non justificabitur in conspectu ejus omnis vivens . Unde Propheta dicit in psalmis: Si inquitates attendas, Domine, quis sustinebit ? Omne quoque cor, sive anima hominis tabescet; et pavebit conscientia peccati sui. Haec est dies formidolosa atque terribilis, de qua et Sophonias loquitur: Metuite a facie Domini: quia prope est dies Domini . Et rursum: quidque juxta LXX additum est: turbabuntur legati, et dolores apprehendent eos: illos legatos interpretari possumus, quos cives miserant adversum eum, qui profectus erat in ter
Abbreviated transcription (Latin):
lapidib ornatus sit. ⁊ habuerit simi¬
litudine ⁊ signaculũ dĩ De natura
g omĩum lapidũ. & ꝑ parces singło¬
rum. ñ est huiꝰ demporis dicere. Neq
eñ semꝑ dicenda sunt omĩa. Nẽ tantũ
decarbunculo. saphiro ⁊ iaspide disse¬
tamtis. Carbunculus qͥ paratur siue
ꝑ ordine sternitur uidet᷑ mͥ ignitus
sermo doctrinȩ: qui fugato etrore de¬
nebrarum. illuminat corda creden¬
tium. Hie ẽ qũe unꝰ de seraphin tu¬
lit forcipe c̃õprehensũ. ad ysaiȩ labia
purganda: qui nascitur iuxta gene¬

Expanded text:
lapidibus ornatus sit, et habuerit similapidibus ornatus sit, et habuerit similitudinem et signaculum? De natura igitur omnium lapidum, et per partes singulorum, non est hujus temporis dicere; neque enim semper dicenda sunt omnia. Nunc tantum de carbunculo, sapphiro et jaspide disseramus. Carbunculus qui paratur, sive per ordinem sternitur, videtur mihi ignitus sermo doctrinae, qui fugato errore tenebrarum, illuminat corda credentium. Hic est quem unus de Seraphim tulit forcipe comprehensum, ad Isaiae labia purganda : qui nascitur, juxta Gene
Abbreviated transcription (Latin):
ordo lapidũ. etiã in p̃senti scͥptura
sit positus carbunculꝰ. saphirus &
iaspis Necdũ enĩ ꝑfecta retinemꝰ. nec
sic scͥptum repperimꝰ. Tu es signacu¬
lũ similitudinis: & corona decoris
in deliciis paradisi di fiusti. Om̃i la¬
pide primo indutus es sardio. & do¬
pario. ⁊ smaragdo ⁊ carbunculo. &
saphiro. & iaspide:Argento quoq
sto. chrisolito. & berillo. & onichitio.
Auroq replesti thesauros tuos: & a¬
pothecas tuas inte. A qua die conditꝰ
es. cum cherubin posui de in monte sc̃o
meo fuisti in medio lapidũ ignicor
iminaculatus in dieb tius. ex quo
conditus es: donec inuende sc̃ in te mni¬
quitates tue. Quis em̃ tam stultus
est ⁊ uecordis ingenii ut in paradẏso
cdĩ positum pͥncipem tyri. quẽcumq
illũ ẽẽ credidit: & conditũ int̃ cherubin
& int̃ igneos lapides conu̾satum quos
hand dubie angłos intelligimꝰ celestesq
iurtutes. putet fuisse eũ qui t̃renis

Expanded text:
ordo lapidum etiam in praesenti Scriptura ordo lapidum etiam in praesenti Scriptura sit positus, carbunculus, sapphirus, et jaspis. Necdum enim perfecta retinemus, necsic scriptum reperimus: Tu es signaculum similitudinis et corona decoris, in deliciis paradisi Dei fuisti. Omni lapide primo indutus es, sardio, topazio, et smaragdo, carbunculo et sapphiro et jaspide, argento quoque, ysto, et chrysolitho, et beryllo, et onychino; auroque replesti thesauros tuos et 638 apothecas tuas in te. A qua die conditus es, cum Cherubim posui te in monte sancto meo; fuist in medio lapidum ignitorum, immaculatus in diebus tuis, ex quo conditus es, donec inventae sunt in te iniquitates tuae . Quis enim tam stultus et vecordis ingenii, ut in paradiso Dei, positum principem Tyri, quemcumque illum esse crediderit, et conditum inter Cherubim et inter igneos lapides conversatum quos haud dubie Angelos intelligimus coelestesque Virtutes putet fuisse eum, qui terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
i indimꝰ in ciuitate dm̃ uirtutum.
in ciuitate dĩ nr̃i: ds fundatut eã in
et̃num. Suꝑ conditore huiꝰ ciuitatis.
n in alio loco dr̃ hic edificabit ciuitatẽ
mẽa: ⁊ reducet captiuitatẽ popłi mei.
de natura autẽ duodec̃i lapidũ atq
gemarũ. ñ ẽ huiꝰ temporis dicere. cũ
n grecors plurimi scripserint ⁊ lati
ditionis suę reliquit uolum̃ qͦd inscͥp¬
apud latinos oratorẽ ⁊ philosophũ.
qͥ in oꝑe pulcherrimo naturalis histo¬
tie.tricesimum. septemũ librũ. qui ⁊
extremuis ẽ. lapidum atq gemarum
disputatione cõplenit. Hii duodecim
& in corona atq in diademate pͥncipis
tyri. dicamꝰ pͥmũ de exodo. Quatuor
ordines intexti erant lapidũ. Ordo
pͥmus habuit lapidẽ sardiũ topati¬
girium. achaten. ametistume Ordo
quartus chrisolitũ. berillũ. omchi¬
num. atro circũdatos: ⁊ inscripti e.¬
rant ex nominib duodeẽi tribusĩ
filiors isrł̃. In quo notandũ qͦd scds

Expanded text:
vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri: Deus fundavit eam in aeternum . Super conditore hujus civitatis, et in alio loco dicitur: Hic aedificabit civitatem meam, et reducet captivitatem populi mei . De natura autem duodecim lapidum atque gemmarum, non est hujus temporis dicere, cum et Graecorum plurimi scripserint et Latiditionis suae reliquit volumen, quod inscripapud Latinos oratorem et philosophum, qui in opere pulcherrimo naturalis historiae tricesimum septimum librum, qui et extremus est, lapidum atque gemmarum disputatione complevit. Hi duodecim et in corona atque diademate principis Tyri. Dicamus primum de Exodo: Quatuor ordines intexti erant lapidum . Ordo primus habuit lapidem sardium, toparium, achaten, amethystum, quartus, chrysolithum, beryllum, onychium, auro circumdatos; et inscripti erant ex nominibus duodecim tribuum filiorum Israel. In quo notandum quod secundus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͦd pꝰ ultimã captiutatẽ ista dicant᷑
Alioquin. in babilone ⁊ pꝰ babylonẽ
ierechiel ⁊ cȩteros ꝓph̾as habuisse eam
contricio. fames ⁊ gladiꝰ. illi simile
ẽ qͦd in psaltio canitur in psalmo se¬
duo hec audiui: qr potestas dĩ ẽ. & tͥ

Expanded text:
est, quod post ultimam captivitatem ista dicantur: est, quod post ultimam captivitatem ista dicantur: alioquin in Babylone et post Babylonem, Ezechiel et caeteros Prophetas habuisse eam,contritionem, famem et gladium: illi simile est quod in Psalterio canitur: Semduo haec audivi: quia pot
Abbreviated transcription (Latin):
& bibent. ⁊ uoment. & insanient. a fa¬
cie gladii quẽ ego mittã in medio eor
Cũq aliis gentib ⁊ ierłm. urbibusq
uidee. ꝓpinasse se dicat: infert. Sic di
qũe ego mittã in medio utri. Et notan¬
dum qđ calixiste furoris dm̃ gladius eiꝰ
sit qͥ in medio mittitur peccatoꝵ. In
quo questio nascit᷑. quomͦ pꝰ potum ⁊ e¬
brietatẽ. nomitũq ⁊ ruinã. in hiere¬
& nc̃ ysaias loquat᷑ ad eã. Eleuare ele¬
uare. consurge ierłm. Quȩ ita soluit᷑:
Quãdui qͥs bibit calice. & in ebriat᷑. in
sanit uomitq ⁊ corruit. ñ eũ posse coi¬
surgere. Necdũ eñi epotauit calice dm̃:
nec ꝑuenit ad feces. ut eũ usq ad ftin¬
dũ biberit. Nẽ autẽ ad ierłm de p̃t̾i¬
to dicit tẽpore. que bibisti de manu
dñi calicẽ furoris eiꝰ ⁊ ñ que bibis. Si
ex inde fuerit in iudea qui eã conso¬
latus sit. ⁊ app̃henderit manũ eiꝰ ⁊ ia
centẽ eleuauerit. Ex qͦ manifestũ

Expanded text:
bent et voment, et insanient a facie gladii, quem ego mittam in medio eorum . Cumque aliis gentibus, et Jerusalem, urbibusque Judaeae propinasse se dicat, infert: Sic dicquem ego mittam in medio vestri . Et notandum quod calix iste furoris Domini, gladius ejus sit, qui in medio mittitur peccatorum. In quo quaestio nascitur: quomodo post potum, ebrietatem vomitumque et ruinam, in Jereet nunc per Isaiam loquatur ad eam: Elevare, elevare, consurge Jerusalem. Quae ita solvitur: Quamdiu quis bibit calicem, et inebriatur, et insanit, vomitque, et corruit, non eum posse consurgere, necdum enim epotavit calicem Domini, nec pervenit ad feces, ut eum usque ad fundum biberit. Nunc autem ad Jerusalem de praeterito dicit tempore: quae bibisti de manu Domini calicem 597 furoris ejus: et non, quae bibis. Simexinde fuerit in Judaea, qui eam consolatus sit, et apprehenderit manum ejus, et jacentem elevaverit. Ex quo manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ quasi ñ sint. & quasi nichili & in¬
in nichili atq mane reputat᷑. Hoc dici¬
mꝰ ut frangatur eius suꝑbia : & ceteraꝵ
gentiũ similes esse se nouerint. Cui
ergo similẽ fecistis dm̃: aut quã ima¬
ginẽ ponetis ei:Numqͥd sculptile coi
flabit faber. aut aurifex auro figui¬
rabit illud: & lamminis argenteis ar-¬
gentariꝰ: Forte lignũ & imputribi¬
le elegit artifex sapiens: & querit
quomodo statuat simulachrũ qđ ñ

Expanded text:
illius quasi non sint, et quasi nihil et inillius quasi non sint, et quasi nihil et inin nihili atque inane reputatur. Hoc dicimus, ut frangatur ejus superbia, et caeterarum gentium similes esse se noverint. Cui ergo similem fecistis Deum: aut quam imaginem poflavit faber aut aurifex auro figuravit illud et lamminis argenteis argentarius forte lignum et inputribile elegit artifex sapiens quaerit quomodo statuat simulacrum quod non
Abbreviated transcription (Latin):
Et quomͦ si de fitula stilla modica flu¬
at. a portante negligit᷑: ita uniuersa
gentium multitudo suꝑnis ministe¬
riis cõparata & angłoꝵ multitudi¬
ni ꝓnichilo ducitur. Insule quoq qͣsi
saliua reputabunt᷑: siue ut symiac hꝰ
& theodotio ipsum ponentes hebraicũ
sicut doc qđ cecidit. Pro quo aquila
nificari tenuissimũ puluerem. qͥ uen¬
to raptante sepe in oculos mutitur:
& sentit᷑ potus quã uidet᷑. Minutissi¬
ma ergo frusta pulueris & pene inui¬
sibilia hoc uerbo appellant᷑: que forsita
democritus cũ epicuro suo athomos uo
tur ingreco ut inhebreo posita sunt
ꝓpter interprecationis difficultatẽ:
& ad comparationẽ lingue hebree tam
greci quã latini sermonis pauꝑiem.
Simulq ut paulatim homines abstra¬
hat ab icdolatria aufert cerimonias ui¬
ctimaꝵ : & docet qđ omĩa ligna liba¬
ni & armenta que in eo pascunt᷑. ho¬
locaustis eiꝰ sufficere nequeant. Si au¬
tem om̃s gentes sic sunt in conspectu

Expanded text:
Et quomodo si de situla stilla modica fluat, a portante negligitur; ita universa gentium multitudo supernis ministeriis comparata et Angelorum multitudini, pro nihilo ducitur. Insulae quoque quasi saliva reputantur, sive ut Symmachus et Theodotio ipsum ponentes Hebraicum, sicut DOC , quod decidit: pro quo Aquila  significari tenuissimum pulverem, qui vento raptante saepe in oculos mittitur, et sentitur potius quam videtur. Minutissima ergo frusta pulveris et pene invisibilia, hoc verbo appellantur: quas forsitan Democritus cum Epicuro suo atomos voctur in Graeco, ut in Hebraico posita sunt, propter interpretandi difficultatem, et ad comparationem linguae Hebraeae, tam Graeci quam Latini sermonis pauperiem. Simulque ut paulatim homines abstrahat ab idololatria, aufert caeremonias victimarum; et docet quod omnia ligna Libani et armenta quae in eo pascuntur, holocaustis ejus sufficere nequeant. Si autem omnes gentes sic sunt in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
heredes hebionitȩ. qͥ pro humili¬
tate sensꝰ nom̃ paupum suscepert̃.
om̃sq mille annors delicias p̃sto¬
lantes equos & quadrigas. ⁊ redas.
& lecticas. siue basternas ac dor¬
mitoria. mulosq ⁊ mulas. ⁊ carru¬
cas & diu̾si generis uehicła sic in¬
telligunt ut scͥpta st̃: qͦd uideli¬
cet in consũmatione mundi. qͣn
rit. & tẽplum fuerit instauratũ.
& iminolatȩ iudaicȩ uictimȩ.
de toto orbe. reducantur filii
isrł. nequaqͣm suꝑ equos s super
mulos numidie. &e autẽ senatorie
fuerint dignitatis. ac locũ pͥncipũ
obtinuerint. de britanniis. hispaniis.
galliisq ⁊ extremis hominũ morinis.
et ubi bicornis findit᷑ renꝰ. in car¬
rucis ueniant. occtirrentibꝰ fibi cun¬
ctis gentibꝰ q̃ eoꝵs seruituti fuerint
p̃paratȩ. Quom si inferant filii
isrł miꝰ inuase mundo indomo
dñi. Et assumã ex eis in sacerdotes.

Expanded text:
eredes Ebionitae, qui pro humilitate sensus nomen pauperum susceperunt, omnesque mille annorum delicias praestolantes, equos et quadrigas, et rhedas, et lecticas, sive basternas, et dormitoria, mulosque et mulas, et carrucas, et diversi generis vehicula sic intelligunt, ut scripta sunt. Quod videlicet in consummatione mundi, quanerit, et Templum fuerit instauratum, et immolatae Judaicae victimae, de toto orbe reducantur filii Israel, nequaquam super equos, sed super mulos Numidiae. Qui autem senatoriae fuerint dignitatis, et locum principum obtinuerint, de Britannis, Hispanis, Gallisque extremis hominum Morinis , et ubi bicornis finditur Rhenus, in carrucis veniant, occurrentibus sibi cunctis gentibus, quae eorum servituti fuerint praeparatae. Quomodo si inferant filii Israel munus in vase mundo in domum D
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̃a ex eis qui saluati fuertit
⁊ mosoch. & thobel. & in greciã  in
infulas longe. q̃ ñ audiert nom̃ me¬
ũ. neq uider̃t głam meã. P rius¬
qͣm exponã qͥ significet enume.¬
ratio gentiũ plurimarũ. breuit̃
de int̾pretationis uarietate dicendũ
ẽ. Tharsis lingua hebrea. mare ap¬
pellat᷑: ⁊ ut auint indie regio. Licet
iosephꝰ litt̃a cõmutata tharsũ pu¬
tet nuncupari. ꝓ tharsis urbẽ cili¬
ciȩ: ad quã ionas de iope fugiens tre
cupiebat. futh aut̃ẽ siue fui libies
omisq affrica usq ad mare mau
dr̃ ⁊ cuncta circa eũ regio phuten¬
sis appellat᷑. Luth autẽ lydes uocant:
quoꝵ coloni & rustici qui nẽ tusci appellant᷑.
quondã mittendarũ sagutarũ ꝑitissim: s
nc̃ dicunt᷑ tendentes sagittã. Pro quo in
hebreo legit᷑ mosche esech: quod absq

Expanded text:
qui salvati fuerint et Mosoch et Thobel, et in Graeciam, et in insulas longe, qui non audierunt nomen meum, neque viderunt gloriam meam. Priusquam exponam quid significet enumeratio gentium plurimarum, breviter de interpretationis varietate dicendum est. Tharsis lingua Hebraea, mare appellatur; et ut aiunt Indiae regio: licet Josephus, littera commutata, Tarsum putet nuncupari pro Tharsis, urbem Ciliciae, ad quam Jonas de Joppe fugiens, ire cupiebat . Phud autem, sive Phul, Libyes, omnisque Africa usque ad mare Maurud dicitur, et cuncta circa eum regio Phutensis appellatur. Lud autem Lydos vocant, quorum coloni Hetrusci, qui nunc Thusci appellantur, quondam mittendarum sagittarum peritissimi, et nunc dicuntur tendentes sagittam. Pro quo in Hebraico l
Abbreviated transcription (Latin):
sempiterni. Porro qui uolunt supplicia
aliquando finiri. & licet post multa tẽ¬
pora. tam̃ terminũ habere torm̃ta: his
utunt᷑ testimoniis. Cũ intrauerit ple¬
nitudo gentiũ: t̃c om̃is isrł saluus fiet.
& iterũ. Conclusit d̾s omĩa sub pecca

Expanded text:
sempiterni. Porro qui volunt supplicia sempiterni. Porro qui volunt supplicia aliquando finiri, et licet post multa tempora, tamen terminum habere tormenta, his utuntur testimoniis: Cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . Et iterum: Conclusit
Abbreviated transcription (Latin):
uidentiũ. & fletũ. qui utiq & ipse ad car¬
nis ocłos ꝑtinet. & stridorẽ dentiũ: mi¬
ror quosđa aeriũ corpus. & paulatim
in auras tenues dissoluendũ. post resur¬
rectionẽ introducere: qi dñs potentia
maiestatis suȩ. ad apłos clausis ingressus
ẽ ianuis: qͥ certe & ante resurrectionẽ
pendulo suꝑ mare ambulauit incessu:
& boc ipsũ apło petro prebuit. ut qͥ fide
ambulabat. infidelitate postea merge¬
ret᷑: cui dictũ est. Quare dubitasti mo¬
dicȩ fidei: Ignis quoq iuocta id accipien¬
dis. qͦd & uermis : qui tãdiu succendat᷑.
qͣndiu habet materiem qua uorax flã¬
ma pascat᷑. Siqͥs gͥ habet in conscientia
sua zrzania quȩ inimicus homo dor-¬
miente patrefamilias suꝑseminauit:
hȩc ignis excuret: hȩc uorabit incendiũ.
& omniũ scõꝵ ocłis. eoꝵ supplicia mon¬
strabunt᷑ : qui ꝓ auro & argento & la¬
pide p̃cioso. edificauer̃t suꝑ fundam̃tũ
dñi. fȩnũ. ligna. stipulã : ignis pabulũ

Expanded text:
tum, qui utique et ipse ad oculos pertinet; et stridorem dentium: miror quosdam aereum corpus, et paulatim in auras tenues dissolvendum post resurrectionem introducere: quia Dominus potentia majestatis suae, ad Apostolos clausis ingressus est januis . Qui certe et ante resurrectionem pendulo super mare ambulavit incessu; et hoc ipsum apostolo praebuit Petro: ut qui fide ambulabat, infidelitate postea mergeretur; cui dictum est: Quare dubitasti, modicae fidei ? Ignis quoque juxta id accipiendus, quod et vermis, qui tamdiu succenditur, quamdiu habet materiam, qua vorax flamma pascatur. Si quis igitur habeat in conscientia sua zizania, quae inimicus homo, dormiente patrefamilias, superseminavit, et haec ignis exuret, haec vorabit incendium . Et omnium Sanctorum oculis, eorum supplicia monstrabuntur, qui pro auro, et argento, et lapide pretioso, aedificaverunt super fundamentum Domini, fenum, ligna, stipulam, ignis pabulum
Abbreviated transcription (Latin):
nitates suas: quas sc̃s mystico ore¬
sonabat dicens. Annos et̃nos in m̃¬
te habui. ⁊ meditatus sũ. de sabbo
aut̃e qͦd significet requiẽ pleno
sermone tractatumꝰ. in eunuchoꝵ¬
dicendum. eos uenire in neome¬
mis ⁊ in sabb̃is. qͥ a sex diebꝰm
quibꝰ factus ẽ mundꝰ transcen¬
sis atq p̾teritis festinant ad seꝑ¬
timũ diem id ẽ sabbatũ in quo
uera requies est. De his sollemnitatib
credentes paulus apłs instruebat diceis.
Umbrã enĩ habens lex futuroꝵ bonoꝵ.
Et iterũ. Ne qͥs gͦ uos iudicet in cibo.
aut in potu. aut in parte diei festi. aut
neomeniȩ. aut sabbatoꝵ: quȩ st̃ umbrȩ

Expanded text:
nitates suas, quas sanctus mystico ore renitates suas, quas sanctus mystico ore resonabat, dicens: Annos aeternos in mente habui, et meditatus sum . De sabbato autem, quod significat requiem, pleno sermone tractavimus , in eunuchordicendum, eos venire in neomeniis et in sabbatis, qui sex diebus in quibus factus est mundus, transcensis atque praeteritis, festinant ad septimum diem, id est, sabbatum, in quo vera est requies. De his solemnitatibus credentes Paulus apostolus instruebat, dicens: Umbram enim habens lex futurorum bonorum . Et iterum: Ne quis ergo vos judicet in cibo, aut potu, aut in parte diei festi, aut neo
Abbreviated transcription (Latin):
eũ sole. ⁊ ante lunã. in generatio¬
nes  generationũ. Quȩ in canti¬
co canticors appellat᷑ electa. Que
ẽ hec q̃ prospicit quasi diluculũ:
pulchra ut luna. ⁊ electa ut sol
ad mirabilis : auint phificri qͦ
rum cura ẽ de celestibꝰ disputare:
lunã ñ habere ꝓprium lum̃. s so¬
lis radiis illustrari ab ea eñĩ semꝑ
orbis parte cõplet᷑ ⁊ fulget: a qua
soli uicinior ẽ. nec umbra t̃rę ob¬
scuratur. Qͦd ⁊ poeta uno ũficło
demonstrauit. Nec frĩs radiis obno¬
xia surgere luna. Si hoc uerum
ẽ. ⁊ nos tropologioe possumꝰ dicere.
eccłiam q̃ pace ⁊ ꝑsecutionibꝰ crescit
atq decrescit. & opp̃ssa deptationũ
tenebris. rursũ pristinum lum̃ as¬
sumit. habere splendorẽ a sole iusti¬
cie. et hoc ẽe qͦd dr̃. splendebit lua
quasi sob habitatoresq eiꝰ uistos ful¬
gere quasi solẽ. in regno patris si
& ꝑ hos menses sem̃ dñi qͦd instaura¬
tum ẽ mẽtnum. uenire ad sollem¬

Expanded text:
 in generationes generationum . Quae in Cantico Canticorum appellatur electa: Quae est haec quae processit quasi diluculum, pulchra ut luna, et electa ut sol admirabilis ? Aiunt Physici, et quorum curae est de coelestibus disputare, lunam non habere proprium lumen, sed solis radiis illustrari. Ab ea enim semper orbis parte completur et fulget, a qua soli vicinior est, nec umbra terrae obscuratur: quod et poeta uno versiculo demonstravit : Nec fratris radiis obnoxia surgere luna. Si hoc verum est, et nos tropologice possumus dicere, Ecclesiam quae pace et persecutionibus crescit atque decrescit, et oppressa tentationum tenebris rursum pristinum lumen assumit, habere splendorem a sole justitiae, et hoc esse quod dicitur: Splendebit luna quasi sol ; habitatoresque ejus justos fulgere quasi solem in regno patris sui. Et per hos menses semen Domini, quod instauratum est in aeternum, venire ad solem
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Dñs quoq loquit᷑ ad peccatores.
Cũ ira furoris mei fuerit: rursũ sana¬
bo. & hoc ẽẽ uolunt: qͦd in alio loco dicit᷑.
Quã grandis multitudo bonitatis tuȩ
dñe: quã abscondisti timentib te. Quȩ
onĩa rẽplicant. affirmare cupientes.
post cruciatus atq torm̃ta. futura refri¬
geria. quȩ nc̃ abscondenda st̃ ab his qͥb
timor utilis est: ut dũ supplicia refor¬
mĩdant peccare desistant. Quod nos
dei solius debemus scientiȩ derelinquere.
Cuius ñ solũ miscđiȩ. sed & tormenta
in pondere sunt : & nouit quẽ. quomodo.
aut qͣndiu debeat iudicare. Solũq dica¬
mus. qͦd humanȩ conuenit fragilitati.
Dñe ne in furore tuo arguas me: neq
in ira tua corripias me. Et sicut diaboli
& omniũ negatoꝵ. atq impioꝵ. qui dice¬
runt in corde suo non ẽ deus. credimꝰ
ȩterna tormenta: sic peccatoꝵ atꝙ
moderatam arbitramur. & mixtã
clȩmentiȩ sententiam iudicis.¬

Expanded text:
torem: Cum ira furoris mei transierit, rursum sanabo . Et hoc est quod in alio loco dicitur: Quam grandis multitudo bonitatis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. Quae omnia replicant, asseverare cupientes, post cruciatus atque tormenta, futura refrigeria, quae nunc abscondenda sunt ab his, quibus timor utilis est: ut dum supplicia reformidant, peccare desistant. Quod nos Dei solius debemus scientiae derelinquere, cujus non solum misericordiae, sed et tormenta in pondere sunt; et novit quem, quomodo, aut quamdiu debeat judicare. Solumque dicamus, quod humanae convenit fragilitati: Domine, ne in furore tuo arguas me: neque in ira tua corripias me . Et sicut diaboli et omnium negatorum atque impiorum, qui dixerunt in corde suo: Non est Deus , credimus aeterna tormenta: sic peccatorum atqmoderatam arbitramur et mixtam clementiae sententiam judicis
Abbreviated transcription (Latin):
angłos. multȩ scͥpturȩ docent. Equibꝰ
illud ẽ. Nolite contemnere unum de
minimis istis qr angłi eoꝵ udent co¬
tidie faciem patris qui ẽ incelis. Et
puella rode petrum apłm nuntiante:
alii angłm ipsiꝰ ẽẽ credebant. Si aut̃e
hoc de minimis dt̃. ⁊ de uno homine:
qͣntomagis de om̃ibꝰ scĩs ⁊ p̃cipue de
apłis sentiendum ẽ. Quors angłi
cotidie uident faciem patris: iuxta

Expanded text:
Angelos, multae Scripturae docent, e quibus Angelos, multae Scripturae docent, e quibus illud est: Nolite contemnere unum de minimis istis: quia Angeli eorum vident quotidie faciem Patris, qui est in coelis . Et puella Rode Petrum apostolum nuntiante, alii Angelum ipsius esse credebant . Sin autem hoc de minimis dicitur, et de uno homine, quanto magis de omnibus sanctis, et praecipue de Apostolis sentiendum est? quorum Angeli quotidie vident f
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum di Et exercitus in celo se¬
quebatur eũ in equis albis. uesti¬
tus bisso albo atq mundissimo.
Et de ore eiꝰ egrediebat᷑ gladiuis
acutus: ut in ipso ꝑcuteret gentes.
Equo rufo sedebat dñs atq salua¬
tor humanũ corpꝰ assumens: eiu
dr̃. Quare rubra ft̃ uestim̃ta tua: Et.
Quis ẽ iste qͥ ascendit de edom. fulua
uestim̃ta eiꝰ de bofra: Et sequebant᷑
eũ uarioꝵ coloꝵ equi uł in marty¬
rio rubri. uł sturmini in uolatu. nel
uarii in uirtutibꝰ. uł candidi in uirgi¬
untate. Equo autẽ sedebat albo. qͣndo
pꝰ resurrectionẽ immortale:⁊ incorrup¬
tum corpꝰ assũpsit. Et quicũq eũ seq̃¬
bantur. candidis utebantur equis:
incorruptis uidelicet immortalibꝰq
corporibꝰ. Longum ẽ si uelimꝰ utrũq
explanare testimoniũ. Hoc solũ dic̃a
qͦd diu̾sa uehicula quibꝰ homines ad¬
sc̃i uiri qͥ de hominibꝰ in angłos ꝓfece¬
ĩt. Qͦd autẽ unusquisq nrm habeat

Expanded text:
Verbum Dei: et exercitus in coelo seVerbum Dei: et exercitus in coelo sequebatur eum in equis albis, vestitus bysso albo atque mundissimo, et de ore ejus egrediebatur gladius acutus, ut in ipso percuteret gentes . Equo rufo sedebat Dominus atque Salvator, humanum corpus assumens, cui itur: Quare rubra sunt vestimenta tua? Et: Quis est iste qui ascendit de Edom, fulva vestimenta ejus de Bosra . Et sequebantur eum variorum colorum equi, vel in martyrio rubri, vel sturnini in volatu, vel varii in virtutibus, vel candidi in virginitate. Equo autem sedebat albo, quando post resurrectionem immortale et incorruptum corpus assumpsit. Et quicumque eum sequebantur, candidis utebantur equis, incorruptis videlicet immortalibusque corporibus. Longum est, si velimus, utrumque explanare testimonium: hoc solum dicam, quod diversa vehicula, quibus homines adncti viri qui de hominibus in Angelos profecerunt. Quod autem unusquisque nostrum habeat
Abbreviated transcription (Latin):
lus. His equis. curribꝰ &e quadrigis he¬
lias raptus ẽ ad celum: ⁊ heliseus cir¬
cũdari se atq seruari. nescienti pu¬
ero de monstrauit. Et xacharias ndit
in nocte:⁊ ecce uir ascendens fuꝑ equũ
rufum: ⁊ stabat in medio duorum
montiũ umbrosoꝵ. ⁊ pꝰ eũ equi rufi.
et sturnini. & uarii. & albi. Et
dixi inquit. Qͥd sunt isti dñe. Et
ait adme angłs qͥ loquebat᷑ in me.
Ego ostendã t̾ibi qͥd sunt isti. Et res¬
pondit uir qͥ stabat in medio mon¬
tium ⁊ ait ad me. Isti ft̃ quos misie
dñs ut ꝑambulent t̃ram. Ioh̃s quoq:
in apocalipsi hec se uidisse testatur.
Uidi celum aꝑtum: ⁊ ecce equus albꝰ
⁊ qͥ sedebat suꝑ eũ uocabat᷑ fidelis
nnerus. ⁊ iusticia iudicans ⁊ bel¬
lator ocłi autẽ eiꝰ sic̃ fłama ignis:
n suꝑ caput eiꝰ diademata plurima:
habens nom̃ scriptũ qͦd uemo no¬
uit. nͥ ipse: ⁊ amictus erat ueste as¬
ꝑsa sanguine.⁊ uocabat᷑ nom̃ eiꝰ

Expanded text:
lus . His equis, curribus et quadrigis Elus . His equis, curribus et quadrigis Elias raptus ad coelum est, et Eliseus circumdari se atque servari, nescienti puero demonstravit . Et Zacharias vidit in nocte: Ecce vir ascendens super equum rufum: et iste stabat in medio duorum montium umbrosorum: et post eum equi rufi, et sturnini, et varii, et albi, et dixi, inquit, Quid sunt isti, Domine? Et ait ad me Angelus qui loquebabatur in me: Ego ostendam tibi quid sint isti. Et respondit vir qui stabat in medio montium, et ait ad me: Isti sunt quos misit Dominus ut perambulent terram . Joannes quoque in Apocalypsi haec se vidisscoelum apertum, et ecce equus albus: et qui sedebat super eum vocabatur fidelis et verus, et justitia judicans, et bellator. Oculi autem ejus quasi flamma ignis: et super caput ejus diademata plurima: habens nomen scriptum, quod nemo novit nisi ipse; et amictus erat veste aspersa sanguine: et vocabatur nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ue facte sc̃. munꝰ dño de uniu̾sis
gentibꝰ: uł ipsos qͥ idolatriȩ erro¬
re contẽpto ueri di noticiã fc̃ se¬
cutr uł qui de toto orbe ex isrł po¬
pulo credider̃t ad quos scribit ⁊⁊
apłs petrus. Adducent autẽ eos¬
in equis ⁊ in quadrigis. ⁊ in lecti¬
ciẜ ⁊ in mulis. ⁊ in carrucis. Pcar¬
riicis quas solꝰ int̃pretatus ẽ sĩ.¬
machus. que nos in hoc loco se¬
cuti fumꝰ aquila. septuaginta. ⁊
theodocio. mulos tnstulert. Et
uͥ posuert septuaginta cũ um¬
braculis q̃ nos dormitoria int̃p̃¬
tari possumꝰ. uł basternas: alii
uoce consona tͣnstuler̃t. foriois.
q̃ nos uarii generis int̃pretam᷑
posuit. qͦd ⁊ ipsum lecticas oꝑtas pel¬
libꝰsignificat hoc de uarietate tͣns¬
lationũ dictum sit. Equos autẽ et
quadrigas. ⁊ lecticas.⁊ mulos. atq
carrucas. ⁊ diusi geñis uehicula. an¬
gelica possumꝰ intelligere ministeria:
de quibꝰ ad dm̃ alibi dicit᷑. Ascendes
suꝑ equos tuos. & equitatio tua sa¬

Expanded text:
universis gentibus: vel ipsos qui idololatriae errore contempto, veri Dei notitiam sunt secuti, vel qui de toto orbe ex Israel populo crediderunt. Ad quos scribit et apostolus Petrus . Adducent autem in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis. Pro carrucis, quas solus interpretatus est Symmachus, quem nos in hoc loco secuti sumus, Aquila, Septuaginta et Theodotio, mulos, transtulerunt. Et ubi posuere Septuaginta, cum umbraculis, quae nos dormitoria interpretari possumus, vel basternas, alii voce consona transtulerunt φορεῖα quae nos varii generis interpretamur posuit, quod et ipsum lecticas opertas pellibus significat. Hoc de varietate translationum dictum sit. Equos autem, et quadrigas, et lecticas, et mulos atque carrucas, et diversi generis vehicula, Angelica possumus intelligere ministeria, de quibus alibi ad Deum dicitur: Ascende super equos tuos, et equitatio tua sa
Abbreviated transcription (Latin):
ia cob dese loquitur. Angłs qͥ libauit
me. Isti sc̃ qͥ ascendunt. ⁊⁊ descendunt
suꝑ filiũ hominis. Qͥ ueloces st̃ in
fide: equis uehunt᷑. Qͥ multiplices
in gr̃a: quadrigis. Ꝙ consolatione
indigent: tectis lectis ⁊ umbracuł:
ut audire mereant᷑. ꝑdiem sol ñ
uret te: neq luna ꝑ noctẽ. Mulos
autẽ in scͥpturis sc̃is duplicĩt acci¬
pimꝰ: uł in sterilitate ⁊ in conti¬
nentia. qualibꝰ sedit daiuid ⁊ salo¬
mon. quoꝵs alt̾ int̾p̃tatur fortis
manu. alt̃ pacificus: uł in mala
parte de quibꝰ dicit᷑. Nolite fieri siẽ
equus ⁊ mulꝰ. quibꝰ ñ ẽ intellectus:
quibꝰ p̃positus erat doech. Carruce
nera ur̃a portate. Porro lampene
splendentia scõr intelligenda st̃
corpora. ⁊ amne fide dñi illumina¬
te : quibꝰ dicipot̃. Uos estis lux mun¬
di. hic aut̃e om̃is apparatus illo ꝓ¬
ficit. ut ingrediam᷑ scãm ciuitate

Expanded text:
loquitur: Angelus qui liberavit me. Isti sunt qui ascendunt et descendunt super filium hominis. Qui veloces sunt in fide, equis vehuntur: qui multiplices in gratia, quadrigis: qui consolatione indigent, tectis lecticis et umbraculis, ut audire mereantur: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Mulos autem in Scripturis sanctis dupliciter accipimus: vel in sterilitate et continentia, qualibus sedit David et Salomon, quorum alter interpretatur, fortis manu: alter, pacificus; vel in mala parte, de quibus dicitur: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus ; quibus praepositus erat Doec . Carrucaeicem onera vestra portate . Porro lampenae, splendentia sanctorum intelligenda sunt corpora, et animae fide Domini illuminatae, quibus dici potest: Vos estis lux mundi . Hic autem omnis apparatus illo proficit, ut ingrediamur sanctam civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ tanta sit potentia creatoris atq
maiestas. cuid̾m similitudim cõpa¬
ratis: & ñ potiꝰ ex creaturaꝵ magnitu¬
dine intelligitis conditorẽ: Si ñ credi¬
tis u̾bis: saltem ocłis ur̃is credite : &
ex celoꝵ elem̃toꝵq omniũ seruitute
potestatem dñi cogitate. Qͥ educit in
numero militiã eors id est cȩ lorũ: &
om̃s ex nomine uocat suibaudit᷑ stellaᷤ :

Expanded text:
a Creatoris atque a Creatoris atque majestas, cui Deum similitudini comparatis? et non potius ex creaturarum magnitudine intelligitis conditorem? Si non creditis verbis, saltem oculis vestris credite; et ex coelorum elementorumque omnium servitute potestatem Domini cogitate. Qui educit in numero militiam eorum, id est coelorum; et omnes ex nomine vocat, subauditur, stellas.
Abbreviated transcription (Latin):
it ÷ siue secretoꝵ serutatores ut sinc
qͣsi ñ suit: & iudices terre qͣsi mane fer̃.
Pro qͦ. lxx. transtudert᷑. terrã autem
quasi nichili fecit. Siqͥdem & in pͥncipio
geneseos ubi scriptũ est terra autem
erat inusibilis & incõposita: ceteri
transtulert. terra autẽ erat inanis
& nchili. Quantos reges & greca &
barbara romanaq narrat hystoria.
Ubi ẽ xersis innumerabilis ille exer¬
cercitus:  Ubi isrłitica in heremo mul¬
titudo: Ubi regũ incredibilis poten¬
tia: Qd de ueterib loquim᷑: Presen¬
tia exempla nos doceant esse principes
quass mehili: & iudices terre quasi in¬
ane reputari. Qprincipes & iudices
terre siue ut alii suspieant᷑ ee li nec sa¬
ti sunt nec plantati nec firma radice so¬
lidati: & repente iussione dñi ita au¬
ferunt᷑ & ꝑeunt. quasi stipula a tur¬
bine & tempestate raptet᷑. uixta illud
qđ scriptũ est. & transiui & ecce ñ erat:
& quesiui eum & ñ est inuentꝰ locus eiꝰ.

Expanded text:
it, sive secretorum scrutatores, ut sint it, sive secretorum scrutatores, ut sint quasi non sint; et judices terrae velut inane fecit. Pro quo LXX transtulerunt, terram autem quasi nihptum est: Terra autem invisibilis, et incomposita , caeteri transtulerunt: Terra autem erat inane et nihili. Quantos reges et Graeca et Barbara, Romanaque narrat historia! Ubi est Xerxis innumerabilis ille exercitus? Ubi Israelitica in eremo multitudo? Ubi regum incredibilis potentia? Quid de veteribus loquar? praesentia exempla nos doceant, esse principes quasi nihili, et judice terrae quasi inane reputari. Qui principes et judices terrae sive, ut alii suspicantur, coeli nec sati sunt, nec plantati sunt, nec firma radice solidati, et repente jussione Dei ita auferuntur et pereunt, quasi stipula a turbine et tempestate raptatur; juxta illud quod scriptum est: Et transivi, et non 492 erat; et quaesivi eum
Abbreviated transcription (Latin):
interpretati st̃. & unum uerbũ nẽ spu¬
tum nẽ camerã id est fornic̃ẽ transtule¬
runt: & tantã eoꝵ latitudinẽ quasi
tab̾nacłm & papilionẽ extendit desuꝑ. ut
in similitudinẽ tecti oꝑiret homines. &
quasi in domo latissima habitare face¬
ret: qͥdmirem̃ si parua hominũ corpora
qͣsi locuste & minuta reputent᷑ animan¬
tia: Rursũ & in hoc loco. fykikay¬
abutunturq nomine fornicis qđ scili¬
cet media pars spere terras oꝑiat: cũ
in hebraico ñ fornicem s dõe id est tenu¬
issimũ puluerem legamꝰ. Pro qͦ sahua
q̃ ꝓicit᷑ in terram & pulueri cõmiscet᷑¬
& deperit: ostendit uniu̾sam corpoꝵ
magnitudinẽ ꝓ nichili reputandam.
O autẽ extendit cȩlos & ex pandite¬
os. ut uel supra habitarent angloꝵ
multitudines. uel subter homines
morarent᷑. & quasi magnã raciona¬
bilib creaturis fecit domũ: ipse ꝓ
qualitate tẽpoꝵ principes constitu¬

Expanded text:
interpretati sunt: et unum verbum nunc spuinterpretati sunt: et unum verbum nunc sputum, nunc cameram, id est, fornicem transtulerunt; et tantam eorum latitudinem quasi tabernaculum et papilionem extendit desuper, ut in similitudinem tecti operiret homines, et quasi in domo latissima habitare faceret: quid miremur si parva hominum corpora quasi locustae, et minuta reputentur animantia? Rursum et in hoc loco ἡμικύκλιabutuntur nomine fornicis, quod scilicet media pars sphaerae terras operiat: cum in Hebraico non fornicem, sed DOC, id est, tenuissimum pulverem legerimus. Pro quo saliva quae projicitur in terram, et pulveri commiscetur, et deperit, ostendit universam corporum magnitudinem pro nihili reputandam. Qui autem extendit coelos et expandit eos: ut vel supra habitarent Angelorum multitudines, vel subter homines morarentur, et quasi magnam rationabilibus creaturis fecit domum: ipse pro qualitate temporum principes constitu
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis: nichil a te absconditum est.
Ab inttio inqͥt naturali lege uos docui:
& postea ꝑ moy sen scripta lege testatꝰ
sum qđ nichil essent idola: & qđ crea¬
tor mundi ipse esset d̾s qͥ tantam mo¬
lem terre fundasset suꝑ maria. & su¬
ꝑ flumina collocasset eam÷ ut elemen¬
tum grauissimũ suꝑ tenues aquas dt̃.
penderet arbitrio. Qͥ instar regis ie¬
det suꝑ girũ terre: ex quo ñmulli qu̾a¬
si punctum & globum esse contendunt:
& habitatores illiꝰ quasi locustas. Si enĩ
in toto orbe consideremꝰ uarlas nationes.
& ab occeano usq adocceanũ id est ab in¬
dico mari usq ad britannicũ. & ab a¬
thlantico usq ad septentr ionis rigorẽ
in quo congelascunt aque & sucina pul¬
chra concrescunt. om̃e in medio homi¬
num genꝰ : quasi locustas habitare cer
toritate. cęli extendunt᷑ quasi camera.
siue ut in hebraico continet᷑ quasi dõc.
de quo supͣ diximꝰ. ꝓ quo.lxx. ibi saliuã

Expanded text:
titudinis: nihil te latet. titudinis: nihil te latet. Ab initio, inquit, naturali lege vos docui, et postea per Moysen scripta Lege testatus sum, quid nihil esset idola, et quod Creator mundi ipse esset Deus, qui tantam molem terrae fundasset super maria, et super flumina collocasset eam: ut elementum gravissimum super tenues aquas Dei penderet arbitrio, qui instar regis sedet super gyrum terrae: ex quo nonnulli quasi punctum et globum eam esse contendunt, et habitatores illius quasi locustas. Si enim in toto orbe consideremus varias nationes, et ab Oceano usque ad Oceanum, id est, ab Indico mari usque ad Britannicum, et ab Atlantico usque ad Septentrionis rigorem, in quo congelascunt aquae, et succina pulchra concrescunt, omne in medio hominum genus quasi locustas habitare cernctoritate, coeli extenduntur, quasi camera; sive, ut in Hebraico continetur, quasi DOC, de quo supra diximus: pro quo LXX ibi salivam
Abbreviated transcription (Latin):
Leuate in excelsũ ocłos ur̃os: & uideteqͥs
creauit hȩc. Seducit in numero mili¬
tiam eoꝵ : & om̃s ex nomine uocat. Pre
multitudine fortitudinis & roboris uirtu¬
tisq eiꝰ: neq unũ reliquũ fuit. Lxx.
onne scietis:  Nonne audietis: Non an¬
nuntiatũ est uob aprincipio: Non cogno¬
uistis fundam̃ta terrę: Ql tenet girum
terre: & habitatores eiꝰ quasi locustas.
Qͥ statuit quasi camerã cęlum: & exten¬
dit quasi tab̾nacłm ad habitandum. Qͥ
dat principes regnare ꝑ nichili: terrã
autẽ quasi nichili fecit. Siqͥdem ñ plan¬
tabuntur neq serent᷑: nec solidabitur in
terra radix eoꝵ. Flauit suꝑ eos & are¬
fact̾i sunt: & tempestas assumet illos
quasi stipulam. Nunc gͦ eui assimila¬
stis me & exȩquabor ei dicit sc̃s: Eleua¬
te sursum ocłos ur̃os: & uidete quis o¬
stendit hȩc omĩa. Qͥ educit iuxta nu¬
merũ ornamentũ suũ: om̃s in nomine
uocauit. A multa gła & in robore for¬

Expanded text:
levate in excelsum oculos vestros et videte quis levate in excelsum oculos vestros et videte quis creavit haec qui educit in numero militiam eorum multitudine fortitudinis et roboris, virtutisque ejus: neque unum reliquum fuit. LXX: Nonne scietis? nonne audietis? nonne annuntiatum est vobis a principio? Non cognovistis fundamenta terrae? Qui tenet gyrum terrae, et habitatores ejus quasi locustas. Qui statuit quasi cameram coelum, et extendit quasi tabernaculum ad habitandum. Qui dat principes regnare pro nihil, terram autem quasi nihili fecit. Siquidem non plantabuntur, neque serentur, nec solidabitur in terra radix eorum. Flavit super eos, et arefacti sunt, et tempestas assumet illos quasi stipulam. Nunc ergo cui assimilastis me? exaequabor eis? dixit Sanctus. Elevate sursum oculos vestros, et videte quis ostendit haec omnia. Qui educit juxta numerum ornatum suum, omnes in nfor