comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cet nͣ qd eccłiasticũ e̾. ⁊ publice
ta phitagora ⁊ platonẽ. ⁊ discipu¬
los eoꝵ qui sub nõie xp̃iano intͦ¬
ducunt dogma gentiũ. dicamꝰ ani¬
mas lapsas ẽẽ de celo. ⁊ ꝓ diu̾sita¬
te meritoꝵ in his uel iłł corpori¬
bus penas antiquoꝵ luere peccõ.¬
rum. Multoq meliꝰ ẽ simplicit̾
imperitiã confiteri. ⁊ int̾ cetera
quȩ nescimꝰ etiã huiꝰ loci obscuri¬
tatẽ refugere. qũa dũ uolumꝰ di
ꝓbare iustitiã. basilidis ⁊ manicͥei
heresim defendere: ⁊ hiberas neniaᷤ
egyptioꝵq portenta sectari. Dica¬
tis sequentes uestigia. nec punc¬
so ab illiꝰ sententiis recedamꝰ. Ele¬
uerat supͣ. ⁊ dolori suo ⁊ conscien¬
tiȩ testẽ inuocauerat sp̾m sc̃m.¬
qd̃ fr̃s sui ⁊ cognati scdm carnẽ id
est isrłite. dei filiũ ñ recepissent:
quoꝵ fuit adoptio. ⁊ gła. ⁊ testa¬
menta. ⁊ legislatio. ⁊ cultura. et
tur. ut ipse optet anathema ẽe a
xp̃o. idẽ solus ꝑire. ne om̃e isrłiti¬

Expanded text:
 quod ecclesiasticum est; et publice ta Pythagoram et Platonem et discipulos eorum, qui sub nomine Christiano introducunt dogma gentilium, dicamus animas lapsas esse de coelo, et pro diversitate meritorum in his, vel illis corporibus poenas antiquorum luere peccatorum, multoque melius est simpliciter imperitiam confiteri, et inter caetera quae nescimus etiam hujus loci obscuritatem refugere. Quandiu volumus Dei probare justitiam, Basilidis et Manichaei haeresim defendere, et Iberas naenias Aegyptiorum portenta sectari. Dicatis sequentes vestigia, ne puncrso ab illius sententiis recedamus. fleuerat supra et dolori suo et conscientiae testem inuocauerat spiritumres sui et cognati secundum carnem, id est, Israelitae, Dei Filium non recepissent: quorum fuit adoptio, et gloria, et testamentum, et legislatio, et cultura, et tur: ut ipse optet anathema esse a Christo, id est solus perire, ne omne Israeliti
Abbreviated transcription (Latin):
bimini sp̃u sc̃o ñ pꝰ multos hos dies:
rursũ q in fine eugłii scdm ioħem
eo die qͦ resurrexerat. id÷ die dñico.
clausis ianuis ad apłos introisse
narratur: ⁊ dixisse eis scđo.pax uo¬
bis. ⁊ intulisse. Sicut misit me pa¬
ter: ⁊ ego muto uos. hoc cũ dixisset.
insufflauit ⁊ dixit eis. Accipite sp̃m¬

Expanded text:
iritu Sancto, non post multos hos dies » ; rursum in fine Evangelii secundum Joannem, eo die quo resurrexerat, id est die Dominica, clausis januis ad Apostolos introisse narratur, et dixisse eis secundo, « Pax vobis; » et intulisse: « Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tus q in te sit ueritatis amor. ut
quieqͥd dixeris uiratũ putes. De
quo saluator ad discipulos ait. Ego
autẽ dico uob̃. ñ uirare om̃ino.
Et paulopꝰ. Sit aũ sermo u̾r. ẽ. est.
non . ñ. Quod aũ his abundantiꝰ e̾
a malo ẽ. In om̃i gͥ actu atq u̾bo¬
quieta mens ⁊ placida seruet᷑: sẽꝑ¬
q eogitationi tuȩ dei p̾sentia ocẽ¬
rat. Sit humilis animꝰ ac mitis: ex
adu̾sus sola uicia erectꝰ. Nũqua
illũ aut suꝑbia extollat. aut ira p̾¬
ea m̃te ẽẽ debet quȩ in dei habita¬
culũ p̾paranda est. que ñ auro tẽ¬
pla fulgentia. ñ gẽmis altaria di¬
stincta delectant. s aĩa ornata uͥ¬
tutib. Ideo ⁊ tẽpłu di sẽoꝵ corda
dicunt᷑ affirmante apło qui ait.
Si qͥs tẽplũ dei uiolauerit disꝑdet
illũ deus: tẽpłu enĩ dei sc̃m ẽ. qđ̃
estis uos. Nichil habeas humilita¬
enĩ p̾cipua obseruatͥx: ⁊ quasi eu¬

Expanded text:
tusque in te sit ueri amor, ut, tusque in te sit ueri amor, ut, quicquid dixeris, iuratum putes. de quo saluator ad discipulos ait:ego autem dico uobis non iurare omnino et paulo post: sit autem sermo uester: est est, non non; quod autem his abundantius est, a malo est. in omni igitur aquieta mens et placida seruetur, semperque cogitationi tuae dei praesentia occurrat. sit humilis animus ac mitis et aduersus sola uitia erectus; numquam illum aut superbia extollat aut aea mente esse debet, quae in dei habitaculum praeparanda est, quem non auro templa fulgentia, non gemmis altaria distincta delectant, sod anima ornata uirtutibus. ideo et templum dei sanctorum corda dicuntur affirmante apostolo, qui ait: si quis templum dei uiolauerit, disperdet illum deus; templum enim dei sanctum est, quod estis uos. Nihil habeas humilitaenim praecipua conseruatrix et quasi cu
Abbreviated transcription (Latin):
silia cordiũ: ⁊ t̾c laus erit tͥ a dño.
Sermo in om̃ib moderatꝰ ac par¬
cus: ⁊ qui necessitatẽ magis loq̃n¬
di indicet quã uoluntatẽ. Ornet
prudentiã uerecundia. quȩ p̾cipua
in feminis semꝑ fuit: cunctas u
te uirtutes pudor superet. Dui aũ
considera quid loquendũ sit: ⁊ ad¬
huc tacens ꝓuide. neqͥd dixisse pe¬
niteat. Uerba tua ponderet cogi¬
tatio: ⁊ linguȩ officiũ animi li¬
bra dispenset. Uñ scͥptura dicit.
Argentũ ⁊ aurũ tuũ conflã in
uerbis tius. Facito staterã. ⁊ frenoᷤᷤ
ori tuo rectos: ⁊ attende ne forte
labaris in lingua. Nũqua malũ¬
uerbũ de ore tuo ꝓcedat: quȩ ad cu¬
mulũ benignitatis iuiberis etiam
maledicentib bñdicere. Miserieor¬
des inquit. modesti. humiles. ñ red¬
dentes malũ ꝓ malo. neq maledie¬
tũ ꝓ maledicto. s etontrario bene¬
dicentes. Mentiri uero atq uira¬
re lingua tua ꝓrsus ignoret: tan¬

Expanded text:
silia cordium, et tunc laus erit tibi a deo.silia cordium, et tunc laus erit tibi a deo.sermo in omnibus moderatus ac parcus et qui necessitatem magis loquendi indicet quam uoluntatem. ornet prudentiam uerecundia, quodque praecipuum in feminis semper fuit, cunctas in te uirtutes pudor superet. diu ante considera, quid loquendum sit, et adhuc tacens prouide, ne quid dixisse paeniteat. uerba tua ponderet cogitatio et linguae officium animi libra dispenset. unde scriptura dicit argentum et aurum tuum confla et uerbis tuis facito stateram et frenos ori tuo rectos et attende, ne forte labaris lingua. numquam maledictio ex ore tuo procedat, quae ad cumulum benignitatis iuberis etiam maledicentibus benedicere: misericordes, inquit, humiles, non reddentes malum pro malo neque maledictum pro maledicto sed e contrario benedicentes. Mentiri uero atque iurare lingua tua prorsus ignoret tan
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ molli uulnere animũ feriat. uñ
semitas pedũ ur̃oꝵ conturbant: In
multis Isto maxime tempore reg¬
nat hoc uiciũ: quodq ẽ grauissuũ
humilitatis ac beniuolentiȩ loeo
ducitur. Et ita fit: ut qͥ adulari
neseit. aut inuidus aut suꝑbus
putetur. Est sane grande ⁊ subtile
artificiũ. laudare alterũ in cõm̃¬
dationẽ sui ⁊ decipiendo. animũ si¬
bi obligare decepti: qdq maxime¬
hoc uicio agi solet. fictas laudes
certo p̾cio uendere. Quȩ hȩc tan¬
ta ẽ leuitas animi. quȩ tanta ua¬
nitas. relicta ꝓpria conscientia
alienã opinionẽ seqͥ. ⁊ quide fictã
atq simulatã: rapi uento falsȩ
laudationis: gaudere. ad cireum¬
uentionẽ suã ⁊ illusionẽ ꝓ benes¬
cio accipere: Tu uero si uere lau¬
dabilis esse cupis: laudem homirõ¬
ne requiras. Illiq tuã p̾para eos¬
scientiã. qui illuminabit abseon¬
dita tenebrarũ. ⁊ manifestabit eos¬

Expanded text:
et molli uulnere animum feriat. undeet molli uulnere animum feriat. undesemitas pedum uestrorum conturbant. in multis isto maxime tempore regnat hoc uitium, quodque grauissimum est, humilitatis ac beneuolentiae loco ducitur; eo fit, ut iam qui adulari nescit aut inuidus aut superbus putetur. est sane grande et persubtile artificium laudare alterum in commendatione sui et decipiendo animum sibi obligare decepti, quoque hoc maxime uitio agi solet, fictas laudes certo pretio uendere. quae haec tanta est leuitas animi, quae tanta uanitas relicta propria conscientia alienam opinionem sequi et quidem fictam atque simulatam, rapi uento falsae laudationis, gaudere ad circumuentionem suam et illusionem pro beneficio accipere? tu ergo, si uere laudabilis esse cupis, laudem homine requiras illique tuam praepara conscientiam, qui et illuminabit abscondita tenebrarum et manifestabit con
Abbreviated transcription (Latin):
le totũ eredere. ⁊ obtrectatorum
u̾ba temerario assensu m̃tis seqͥ.
hinc enĩ crebrȩ dissensiones: hinc
odia iniusta nascunt᷑. Hoc ẽ qđ sepe
de amicis etiã inimicos facit: dum
concordes quide ⁊ credulas animas
maliloqui lingͣ dissociat. At con¬
tra magna quies animi. magna¬
quies moꝵ ac gͣuitas : ñ timere ꝗͣ
 sinistri mali quid audire. beatꝰq¬
T est qui ita se contra hoc uiciũ ar¬
mauit: ut apud eũ detrahere ne¬
mo audeat. Quod si esset in nobis¬
hȩc diligentia ne passim obtrectato¬
rib erederemꝰ: iam om̃s detrahere
timerent. ne ñ tã alios quã seipsos
ules detrahendo facerent. S ideo ħ
malũ celebre ẽ. iecireo in multis fer¬
uet hoc uiciũ: qr pene ab om̃ib li¬
bent̾ auditur. Adulatoꝵ quoq as¬
sentationes. ⁊ noxia blanduñta fal¬
laciȩ: uelut quasdã pestes aĩȩ fu¬
ge. Nicħ est quod tã facile corrum¬
pat m̃tes hominũ:. nicħ qd tã dulei

Expanded text:
le totum credere et obtrectatorum le totum credere et obtrectatorum uerba temerario assensu mentis sequi; hinc enim crebrae dissensiones, hinc odia iniusta nascuntur. hoc est quod saepe de amicissimis etiam inimicos facit, dum concordes quidem sed credulas animas maliloqui lingua dissociat. at contra magna quies animi magnaque est morum grauitas non temere de quoquam sinistrum aliquid audire. beatusque est qui ita se contra hoc uitium armauit, ut apud eum detrahere nemo audeat. quod si esset in nobisec diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, iam omnes detrahere timerent, ne non tam alios quam se ipsos uiles detrahendo facerent. sed ideo hoc malum celebre est, idcirco in multis feruet hoc uitium, quia paene ab omnibus libenter auditur. Adulatorum quoque assentationes et noxia blandimenta fallaciae uelut quasdam pestes animae fuge; nihil est quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil quod tam dulci
Abbreviated transcription (Latin):
is uiciis recesser̃t. ĩn istud tñ qͣsi
cidant. Tu uero ħ malũ ita ef¬
fuge. ut non modo ipsa ñ detrahas::
s ne alii quide detrahenti aliq̃n
credas. nec obtrectatorib auctorita¬
tem de consensu tuo tͥbuas. eor sui
ciũ nutrias annuendo. Noli inqͥt
scriptura consentaneus ẽẽ cũ de¬
rogantib adu̾sus ꝓximũ tuũ. et
non accipias ꝑ illos peccatũ. Et ali¬
bi. Sepi aures tuas spinis: ⁊ noli
audire lingũa nequã. Unde ⁊ be¬
denuntians. de hac quoq uirtu¬
te ñ tacuit dicendo. ⁊ opꝓbriũ ñ
accepit adu̾sus ꝓximos suos. Ppt̾
quod ipse ñ solũ adu̾sat᷑ s etiam
ꝑsequit᷑ detrahentẽ. Ait eñĩ. detra¬
hentẽ secreto ꝓximo suo: hunc ꝑ¬
sequebar. Est sane tale hoc uiciũ
quod in pͥmis extingui debeat. et
ab eis qui sẽe se instituere uolu
ꝓrsus excludat᷑. Nichil eñi tam
inquietat animũ. nicħ est qd̃ ita
mobilem ac leuẽ faciat. quã faci¬

Expanded text:
iis uitiis recesserunt, in istud tamen quasi iis uitiis recesserunt, in istud tamen quasi cidant. tu uero ita hoc malum effuge, ut non modo ipsa non detrahas, sed ne alii quidem detrahenti aliquando credas nec obtrectatori auctoritatem de consensu tuo tribuas eiusque uitium nutrias annuendo. noli, inquit scriptura, consentaneus esse cum derogantibus aduersum proximum tuum et non accipias super illum peccatum et alibi: sepi aures tuas spinis et noli audire linguam nequam. unde et bedinumerans de hac quoque uirtute non tacuit dicendo: et obprobrium non accepit aduersus proximos suos, propter quod ipse non solum aduersatur, sed etiam persequitur detrahentem. ait enim: detrahentem secreto sequebar. est sane hoc uitium, quod uel inprimis extingui debeat et ab his, qui se sancte instituere uolunt, prorsus excludi. nihil enim tam inquietat animam, nihil est quod ita mobilem mentem ac leuem faciat quam faci
Abbreviated transcription (Latin):
ri: ut id uno quoq p̾stante alteri.
qd̃ sibi ab om̃ib prestari uelit. to¬
ta iustitia ⁊ p̾ceptũ hoc dei com¬
munis sit utilitas hominũ. Ꝙ õ mi¬
ram clem̃tiã dñi. o ineffabilem be
nignitatẽ. Premiũ nob̃ pollicet᷑ si
nos inuicẽ diligamꝰ. idest si nob̃ ea
p̾stemꝰ inuicẽ. quoꝵ uicissim indi¬
gemꝰ: ⁊ nos suꝑbissimo simul ⁊ in¬
grato aĩo eiꝰ renitim᷑ uoluntati:
cuiꝰ imperiũ beneficiũ ẽ. Nulli ũ¬
qũa om̃ino detrahas. nec alior ui¬
tuperatione te laudabilem uide¬
ri uelis: magisq tuã uitã ordina¬
re disce qua alienã carpere: ⁊ sẽ¬
ꝑ scripturȩ memor esto dicentis.
Noli diligere detrahere: ne eradi
ceris. Pauci admodũ sunt: qͥ hu¬
ic uicio renuntient. Raro q in¬
uenies qͥ ita irrep̾hensibilẽ suã
uitã exhibere uelint: ut ñ liben¬
t̾ rep̾hendant alienã. Tantaq
huiꝰ mali libido m̃tes hominum
inuasit: ut etiã qui ꝓcul ab al¬

Expanded text:
ri, ut id unoquoque praestante alteri, ri, ut id unoquoque praestante alteri, quod sibi ab omnibus praestari uelit, tota iustitia et praeceptum hoc dei communis sit utilitas hominum. et o miram clementiam! o ineffabilem dei benignitatem! praemium nobis pollicetur, si nos mutuo diligamus, id est si nobis ea praestemus inuicem, quorum uicissim indigemus; et nos superbo simul et ingrato animo eius renitimur uoluntati, cuius etiam imperium beneficium est. Nulli umquam omnino detrahas et aliorum uituperatione te laudabilem uideri uelis, magisque uitam tuam ornare disce quam alienam carpere. ac semper scripturae memor esto dicentis: noli diligere detrahere, ne eceris. pauci admodum sunt, qui huic uitio renuntient, rarumque inuenias, qui ita inreprehensibilem suam uitam exhibere uelit, ut is non libenter reprehendat alienam. tantaque huius mali libido mentes hominum inuasit, ut etiam, qui procul ab al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfert᷑. Om̃ia quecũq uultis ut
faciant uob̃ hõies: hȩc ⁊ uos faci¬
te illis. Cuiꝰ p̾cepti iuris infinitȩ¬
st̾ species partesq iustitiȩ. quas ñ
modo stilo ꝓseqͥ. s cogitatione eti¬
am capere difficillimũ ẽ. Quaᷤᷤ õs
una ac breuis sententia cõphen¬
dit:⁊ latentẽ hominũ conscienti¬
am secreto ãĩ iudicio aut absol¬
uit aut dãpnat. En totũ diuinȩ¬
legis arduũ totũq difficile: en
mamꝰ: ⁊ dicimꝰ nos uel difficulta¬
te uel impossibilitate mandato¬
rum p̾mi. Nec sufficit quod uis¬
sa non facimꝰ. nisi etiã iniustũ ꝓnun¬
tiemꝰ: dũ ipsũ equitatis auctorẽ ñ
modo dura ⁊ ardua. s etiã impossi¬
bilia p̾cepisse conquerim᷑. Om̃ia in¬
quit quecũq uultis ut faciant
uobis hõies: hȩc ⁊ uos facite illis.
sonuingi uult int̾ nos atq conecti
ꝑ mutua beneficia caritatẽ: om̃s q
hõies uicario int̾ se amore copula¬

Expanded text:
profertur: omnia quaecumque uultis ut profertur: omnia quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis. cuius praecepti uires expriment species partesque iustitiae, quas non modo stilo persequi sed cogitatione etiam capere difficillimum est, quas omnes una hac breui sententia comprehendit et latentem hominum conscientiam secreto animi iudicio aut absoluit aut damnat. Ad omnem igilegis arduum, totumque difficile: en mamus, et dicamus nos vel difficultate vel impossibilitate mandatorum premi. Nec sufficit quod sa non facimus, nisi etiam jubentem intiemus, dum ipsum aequitatis auctorem non modo dura et ardua sed impossibilia etiam praecepisse conquerimur. omnia, inquit, quaecumque uultis ut faciant nobis homines, haec et nos facite illis. coniungi uult inter nos atque conecti per mutua beneficia caritatem omnesque homines uicario inter se amore copula
Abbreviated transcription (Latin):
terȩ p̾cepta s sp̃e. diuinoꝵ man¬
datoꝵ memoria sp̃ualit̾ excolen
da÷. Cui ñ tã frequent᷑ recordat¬
da sunt p̾cepta dñi: quã semꝑ reco¬
gitanda. Sint gͦ diuinȩ scripturȩ
semꝑ in manib: ⁊ uigit̾ mente
uoluantur. Non sufficere tͥ putes
mandata dei memoria tenere. ⁊ ope¬
rib obliuisci. s ideo illa eognosce.
ut facias quieqͥd faciendũ didiee¬
ris. Non enĩ auditores legis iuisti
st̃ apud deũ: s factores legis iusti
ficabunt᷑. Latus quide ⁊ ĩmensus¬
est diuinȩ legis campꝰ. extendit᷑q
diu̾sis testimoniis ueritatis: ⁊ ue¬
lut celestib quib dam florib uer¬
nans. mira oblectatione legentis
animũ pascit ac refouet:quȩ cog
gens ad conseruandã uistitiã be¬
neficiũ est. s quasi ad cõpendiosũ
quoddã cõmonitoriũ. illa tͥ eugłii
eligenda sententia ẽ. quȩ suꝑ astu¬
tiis iustitiȩ breuiariũ dñi ore

Expanded text:
terae praecepta sed spiritus diuinorum manterae praecepta sed spiritus diuinorum mandatorum memoria spiritualiter excolenda est, cui non tam frequenter recordanda sunt praecepta dei quam semper cogitanda. sint ergo diuinae scripturae semper in manibus et iugiter mente uoluantur. nec sufficere tibi putes mandata dei memoria tenere et operibus obliuisci; sed ideo illa cognosce, ut facias quicquid faciendum didiceris; non enim auditores legis iusti sunt apud deum, sed factores legificabuntur. Latus quidem et immensus divinae legis campus extenditur, qui diversis testimoniis veritatis, velut coelestibus quibusdam floribus, vernans, mira oblectatione legentis animum pascit ac refovet. Quae omngens ad conservandam justitiam beneficium est. Sed quasi ad compendiosum quoddam commonitorium illa tibi Evangelii eligenda sententia est, et superstius iustitiae breuiarium dominico ore
Abbreviated transcription (Latin):
cata nr̃a ipse ꝑtulit in corpore suo
suꝑ lignũ:. ut peccatis mortui ui¬
stitiȩ uiuamꝰ. Cesset om̃is excusa¬
tio erroꝵ. auferant᷑ peccandi fȩda
solatia. Nicħ om̃ino agimꝰ qͥ nos ꝑ
multitudinis exempla defendimꝰ.
⁊ ad consolationẽ nr̃i aliena se¬
pe numerantes pecca uicia. deesse
nobis dicimꝰ quos debeamꝰ sequi.
ad illiꝰ exemplũ nitamur: quẽ
om̃s fatem᷑ imitandũ. Atq ideo p̾-¬
cipua tͥ eura sit legẽ nosse duiinã.
ꝑ quã possis quasi p̾sentia cernere
exempla sc̃oꝵ: ⁊ quid faciendũ sit
quid ue uitandũ. illiꝰ consilio disce
is animũ. ⁊ qd opere exequi cupiaᷤ
semꝑ corde meditari. Rudi adhuc
populo ⁊ hõib ad obedientiã insue¬
tis. ꝑ moy sen imperat᷑ a dño. ut in
signũ memoriȩ qua p̾cepta dñi re
coloris insignia: ut etiã huc illue¬
q casu respicientib oculis. manda¬
toꝵ celestium memoria naseatur.
De quib fimbriis pharisei redar
rant: ut scilicet quasi de maiori

Expanded text:
tra ipse pertulit in cor pore suo super lignum, u t peccatis mortui iustitiae uiueremus. Cesset omnis excusatio errorum, auferantur peccandi foeda solacia. nihil omnino agimus, qui nos per multitudinis exempla defendimus et ad consolationem nostri aliena saepe numerantes uitia deesse nobis dicimus, quos debeamus sequi. ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. atque ideo praecipua tibi cura sit legem nosse diuinam, per quam putes quasi praesentia cernere exempla sanctorum et, quid faciendum, quid uitandum sit, illius consilio disceris animum et, quod opere exequi cupias, semper corde meditari. rudi adhuc populo et hominibus ad oboedientiam insuetis per Moysen imperatur a domino, ut in signum memoriae, qua praecepta domini recocoloris insigniant, ut etiam casu huc illucue respicientibus oculis mandatorum caelestium memoria nascatur. de quibus fimbriis pharisrint, ut scilicet quasi de maioris
Abbreviated transcription (Latin):
non una earo s unꝰ sp̃e. hoc sacram̃tũ
magnũ ẽ arduũ q. iter ẽ castitatis:
s magna st̃ p̾mia. uoeat q no ᷤ dñs
in eugłio dicens. Uenite benedicti
patris mei possidete p̾paratũ uobiᷤ
regnũ ab origine mundi. Idem ipse
dñs dicit. Uenite ad me om̃s qͥ labora¬
tis ⁊ onerati estis: ⁊ ego uos reficiã.
Tollite uigũ meũ suꝑ uos. ⁊ discite

Expanded text:
non una caro, sed unus spiritus. Hoc sacramentum non una caro, sed unus spiritus. Hoc sacramentum magnum est arduumque est iter castitatis, sed magna sunt pin euangelio dicens: uenite, benedicti patris mei, possidete praeparatum nobis regnum ab origine mundi. idem ipse dominus dicit: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. tollite iugum me
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut uulgo dicit᷑. Facile de amieo
inimicũ facias: cui ꝓmissa ñ reddas.
Sicut enĩ seriptura dicit. qd si uotũ
uoueris dño deo. ne moreris reddere
illud: qr querens querit illud dñs
d̃s tuus abste. ⁊ erit tͥ in peceatum:
aut gͦ debitã honorificentiã uiro exi¬
be. ut ex utroq dño debitũ quod uo¬
uisti reddere possis. De euiꝰ conscien¬
tia ñ diffidimꝰ si paululũ expectas¬
ses. ñ qͦ te abono castitatis retraha¬
mꝰ. s buiꝰ animũ ad castitatis oracu¬
lum totis uirib incitemꝰ. ut uolun¬
tariũ sacrificiũ offerat deo in odo¬
rem suauitatis: ut exuta mens a
cunctis retinaculis mundanis atq
corporalib uoluptatib sit. ⁊ ualea¬
tis pleniꝰ inherere dñicis preceptis.
Qd tñ ne quid a nob̃ negligent᷑ esse
dictum arbitreris: diuinarũ scͥptu¬
rarum testimoniis edõeuimꝰ. Sic̃ etiã
aplł dicit. ⁊ert̃ duo in carne una. ĩa

Expanded text:
est. ut uulgo dicitur, facile ex amico est. ut uulgo dicitur, facile ex amico inimicum facies, cui promissa non reddas. sic enim scriptura dicit: quodsi uotum uoueris domino deo, ne moreris reddere illud, quia quaerens quaeret illud dominus deus tuus abs te et erit tibi in peccatum. ait ergo: debitam honorificentiam uiro exhibe, ut ex utroque domino debitum, quod uouisti, reddere possis. de cuius conscientia non diffidimus, si paululum expectasses: non quod te a bono castitatis retrahamus, sed huius animum ad castitatis oraculum totis uiribus incitemus, ut uoluntarium sacrificium offerat deo in odorem suauitatis, ut exuta mens a cunctis retinaculis mundanis atque corporalibus uoluptatibus sit et ualeatis plenius inhaerere dominicis praeceptis. quod tamen, ne quid a nobis negligenter esse dictum arbitreris, diuinarum scripturarum testimoniis edocuimus, sicut etiam apostolus dicit: et erunt duo in carne una; iam
Abbreviated transcription (Latin):
rit de castitate sententiã: nolens tas¬
tũ bonũ in uniꝰ temeritate nutare.
qd̃ ligare ⁊ confirmare debet eon¬
sensus amboꝵ: Et reuera qͥd ea ea¬
stitate firmiꝰ ẽ. quidue tutꝰ: qua
quȩ ex duoꝵ cepta sententia ab utͦ¬
q uel in cõmune seruat᷑. nec de se
tantũ pars altera sollicita. mutuo
se ad uirtutis ãmonet ꝑseueranti¬
am: hoc enĩ sicut alia quoq bona noi
tantũ cepisse. s ꝑfecisse laudandũ ẽ.
Iam dudũ ut intelligis seopuloso
difficiliq in loeo u̾satur oratio. nec
audet in alt̾utram declinare partẽ.
dũ equalit̾ utrũq formidat. S ex
nr̃a difficultate tuũ agnosee diseri
dare. Duplex ut uides malũ. equale
n anceps ꝑiculũ ẽ Ex utroq artaris:
ex utroq constringeris. Contẽ nere
om̃ino uirũ atq despicere: aꝑte cor¬
tra apłi sententiã ẽ. Prodere uiro taz¬
ti temporis castitatẽ. ⁊ deo ñ reddere
qd̃ ꝓmiseras: tũdũ atq metuendũ

Expanded text:
rit de castitate sententiam nolens tanrit de castitate sententiam nolens tantum bonum in unius temeritate nutare, quod ligare et confirmare debet consensus amborum? et re uera quid ea castitate firmius est quidue tutius, quam quae ex duorum coepta sententia ab utroque uel in commune seruatur nec de se tantum pars altera sollicita mutuo se ad uirtutis admonet perseuerantiam ? hoc enim sicut alia quoque bona non tantum coepisse sed perfecisse laudandum est. iam dudum, ut intellegis, scopuloso difficilique m loco uersatur oratio nec audet in alterutram declinare partem, dum aequaliter utrumque formidat, sed ex nostra difficultate tuum agnosce discrimipere. duplex, ut uides, malum, aequale et anceps periculum est: ex utroque artaris, ex utroque constringeris. contemnere omnino uirum atque despicere aperte contra apostoli sententiam est; prodere uero tanti temporis castitatem et deo non reddere, quod promiseras, timendum atque metuendum
Abbreviated transcription (Latin):
ro. Mulier sui corporis potestatẽ ñ
habet s uir: ⁊ uir sui corporis pote¬
statẽ ñ ht̃ s mulier. Nolite frauda¬
re inuiẽe. Ac rursus. ne tanta pro
nuptiarũ parte dicendo. uideret᷑
excludere castitatẽ. sequit᷑. Nisi
forte ex consensu ad tempꝰ. ut ua¬
cetis orationi. Et stat̃ quasi recu¬
set hoc qd dixit. ad tempꝰ: ne ñ tã ꝑ¬
petuã quã tẽporalẽ ⁊ breue conti¬
nentiã docere uideret᷑. ait. ꝓpt̾ in
continentiã ur̃am. Hoc aũ dieo sedm
indulgentiã: ñ sedm imperiũ. Uñ
hoc qd̾ dixit ad tempꝰ. docet medita¬
tionẽ debere fieri eastitatis. ut ꝑ
certa int̾ualla tempoꝵ. quasi ex¬
ploratis continentiȩ suȩ uirib sine
periculo ut̾q ꝓmittant qd semꝑ ẽ
ab utroq seruandũ. Quid absolu¬
te uelit. manifeste dicit. uolo aũ
om̃s hõies ẽẽ sic̃ me ipsũ: id÷ in iugi
ac ꝑpetua castitate. Uides ne quam
eaute. qua ꝓuide. qua sine ulliꝰ oe¬
easione seandali magister firmaue¬

Expanded text:
estatem non habet sed uir, et uir sui corporis potestatem non habet sed mulier. nolite fraudare inuicem. ac rursus, ne tanta pro nuptiarum parte dicendo uideretur excludere castitatem, sequitur: nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi. et statim quasi recusat hoc quod dixit ad tempus, ne non tam perpetuam quam temporalem et breuem continentiacontinentiam uestram; hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. unde hoc, quod dixit, \'ad tempus\' docet meditationem debere fieri castitatis, ut per certa interualla temporum quasi exploratis continentiae suae uiribus sine periculo uterque promittant, quod semper est ab utroque seruandum. quid absolute uelit, manifeste dicit: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum, id est in iugi ac perpetua castitate. Uidesne, quam caute, quam prouide, quam sine ullius occasione scandali magister firmaue
Abbreviated transcription (Latin):
principio retractemꝰ. Loquit᷑ ad
corinthios. De quib aũ scripsistis
michi: bonũ e̾ hõi mulierẽ ñ tan¬
gere. I quãꝗͣ hic laudauerit ca¬
stitatẽ: tñ ne aliquib iudeatur.
ꝓhibere conuigia. subuingit:
ꝓpter fornicationẽ autẽ. unusqͥs¬
q suã uxorẽ habeat. Uxori uir debi

Expanded text:
principio retractemus. loquitur enim ad principio retractemus. loquitur enim ad Corinthios: de quibus autem scripsistis mihi, bonum est homini mulierem non tangere. et quamquam hic laudauerit castitatem, tamen, ne aliquibus uideatur prohibere coniugia, subiungit: propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ulteriũ ꝑpetratũ. Nã dũ una pars
se etiã alieitis abstinet: altera ad
illicita delapsa ẽ. Et nescio in tali
causa quis magis accusari. qͥs am¬
pluis culpari debeat: utr̃ũ illȩ qͥ
repulsus a conuige fornicat᷑. an il¬
la quȩ repellendo a se uirũ. eũ for¬
nicationi quodãmodo obicit. Atq
ut suꝑ hac causa qͥd ueritas habe¬
at agnoseas: pauca mͥ de diuina
auetoritate ponenda st̃. Apłicȩ
doctrinȩ regula nec cũ iouinia¬
no ȩquat continentiȩ opera nup¬
tiarũ: nee cũ manicheo conuigia
condempnat. Ita uas electionis ac
magister gentiũ. int̾ utrũq tẽpe¬
ratus incedit ac mediꝰ. ut ⁊ reme¬
diũ incontinentiȩ indulgeat :̃ ad
p̾miũ ꝓuocet continentiã. Totꝰq
in hac causa eiꝰ hie sensus e̾. ut ex
utriusq sententia ꝓponat᷑ casti¬
tas: aut certe ab utroq debitũ cõ¬
mune soluat᷑. S ipsa ia apłi u̾ba
ponamꝰ: totã q hanc causã a sui

Expanded text:
ulterium perpetratum. nam, dum una pars ulterium perpetratum. nam, dum una pars se etiam a licitis abstinet, altera ad illicita delapsa est. et nescio, in tali causa quis magis accusari, quis amplius culpari debeat, utrum ille, qui repulsus a coniuge fornicatur, an illa, quae repellendo a se uirum eum fornicationi quodam modo obiecit. atque, ut super hac causa, quid ueritas habeat, agnoscas, pauca mihi de diuina auctoritate ponenda sunt. apostolicae doctrinae regula nec cum louiniano aequat continentiae opera nuptiarum nec cum Manicheo coniugia condemnat. ita uas elecmagister gentium inter utrumque temperatus incedit ac medius, ut remedium incontinentiae indulgeat et ad praemium prouocet continentiam, totusque in hac causa eius hic sensus est, ut ex utriusque sententia proponatur castitas aut certe ab utroque debitum commune soluatur. Sed ipsa iam apostoli uerba ponamus totamque hanc causam a sui
Abbreviated transcription (Latin):
re succensam. aliquot ĩa añ annoᷤ
continentiã ꝓposuisse. ⁊ reliquũ
iitȩ tuȩ tempus pudicitiȩ conse¬
crasse. Magnũ hoc animi signũ ⁊ ꝑ¬
fectȩ uirtutis indiciũ e̾. renuntiare
subito exꝑtȩ uoluptati. fugere no¬
tas earnis illecebras : ⁊ calentis adhue
etatis flãmas. fidei ardore restingue¬
re.S illud quoq simul didici. quod
me ñ medioerit̾ angit ac stimulat.
te uidelicet tantũ hoc bonũ absq
consensu ⁊ pacto iuiri seruare ce
uxore uiro. s etiã uirũ uxoris sub¬
Tu uero quasi oblita federis nup¬
tialis pacti q huiꝰ ac iuris ĩmemor:
inconsulto iiro uouisti dño casti¬
tatẽ. S ꝑiculose ꝓmititur: qd̃ ad¬
huc in alteriꝰ potestate ẽ Et ne¬
scio qũa sit grata donatio. si unꝰ of¬
ferat rem duoꝵ. Multa ĩa ꝑ huiꝰce
modi ignorantiã ⁊ auduuimꝰ ⁊ ui¬
dimꝰ seissa conuigia. quodq recor¬
dari piget. oecasione castitatis ad¬

Expanded text:
re succensam aliquot iam ante annos re succensam aliquot iam ante annos continentiam proposuisse et reliquum uitae tuae tempus pudicitiae consecrasse. magni hoc animi signum et perfectae uirtutis indicium est: renuntiare subito expertae uoluptati, fugere notas carnis illecebras et calentis adhuc aetatis flammas fidei ardore restinguere. sed illud quoque simul didici, quod me non mediocriter angit ac stimulat, te uidelicet tantum hoc bonum absque consensu et pacto uiri seruare coeuxorem uiro sed etiam uirum uxoris subtu uero quasi oblita foederis nuptialis pactique huius ac iuris immemor inconsulto uiro uouisti domino castitatem. sed periculose promittitur, quod adhuc in alterius potestate est, et nescio, quam sit grata donatio, si unus offerat rem duorum. multa iam per huiusce modi ignorantiam et audiuimus et uidimus scissa coniugia, quodque recordari piget, occasione castitatis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ostendat quib ornam̃tis etiã uiris
ait. Q uarum sit non exteruis
capillatura aut circũdatio auri.
aut uestim̃toꝵ eultꝰ. s qui abseon¬
ditꝰ cordis ẽ homo in incorruptibil¬
tate quiet ac modesti sp̃e. qui est in¬
conspectu dei locuples. Sie enĩ ali¬
quando ⁊ sc̃ȩ mulieres sperantes
in dño. ornabant se subiectȩ ꝓpris
uiris: sieut sara obȩdiebat abrahȩ.
dñm suũ uoeans. Hȩc autẽ p̾cipiens
non eas iubet squalere uest sordib
⁊ horrentib pannoꝵ assum̃tis tegi:
s immoderato eultui. ⁊ nimis exqͥsi¬
to int̾dicit ornatui. simplice q com̃¬
dat ornatũ atq habitũ. De quo et
uas electionis ait. Similit̾ aũ ⁊ mu¬
lieres in habitu ornatȩ: cũ uerecun¬
dia ⁊ sobrietate. ornantes se: ñ ur tor¬
tis erinib aut auro. aut margari¬
tis uel ueste p̾ciosa: s qd̃ decet mu¬
lieres ꝓmittentes castitatẽ ꝑ opera
bona. Reperi uͦ te miro fidei ardo¬

Expanded text:
ostendat, quibus ornamentis etiam uiris ostendat, quibus ornamentis etiam uiris ait: quarum sit non extrinsecus capillatura aut circumdatio auri aut uestimentorum cultus, sed qui absconditus cordis est homo in incorruptibilitate quietconspectu Dei locuples. Sic enim aliquando et sanctae mulieres, sperantes in domino ornabant se subiectae propriis uiris, sicut Sara oboediebat Abrahae dominum suum uocans. haec autem praecipiens non eas iubet squalere sordibus et horrentibus pannorum assumentis tegi, sed immoderato cultui et nimis exquisito interdicit ornatui simplicemque commendat ornatum atque habitum, de quo et uas electionis ait: similiter autem et mulieres in habitu ornato cum uerecundia et sobrietate ornantes se, non in tortis crinibus aut auro aut margaritis uel ueste pretiosa, sed, quod decet mulieres, promittentes castitatem per opera bona. Repperi uero te miro fidei ardo
Abbreviated transcription (Latin):
matrem magis tuoꝵ quã dñam
uideri uelis: a quib benignitate
potiꝰ quã seueritate exige reuerẽ¬
tiam. ẜ ideliꝰ semꝑ ⁊ gratuis obseqͥ¬
um est: qd ab amore quã qd a metu
accipitur. Precipue aũ in conuigio
uenerabili atq ĩmaculato: apłicȩ
regulȩ ordo teneat᷑. Seruet᷑ in pri¬
mis uiro auetoritas sua. tota q a
te discat domꝰ. quantũ illi honoris
debeat. Tu illũ obsequio tuo: tu
magnũ illũ tua humilitate demos¬
stra: tanto ipsa honoratior futura
quantũ illũ ampliꝰ honoraueris.
saput enĩ ut ait apłs mulieris ẽ
uir. Nec aliunde magis reliquũ
corpus ornatur. quã ex capitis dig¬
nitate. Unde ide alibi dieit. Muli¬
eres subditȩ estote uiris sic̃ opor¬
tet in dño. Si ⁊ beatꝰ petrus ait̃. Si
si qui ñ eredunt u̾bo. ꝑ mulierum
conu̾sationẽ sine u̾bo lucrifiant.
Si gͦ etiã gentilib maritis debetur
honor uire coniuigii. quantomagiᷤᷤ
reddendus est xp̃ianis: Atq ut

Expanded text:
matrem magis tuorum quam dominam matrem magis tuorum quam dominam uideri uelis, a quibus benignitate potius quam seueritate exige reuerentiam. fidelius et gratius semper obsequium est, quod ah amore, quam quod a metu accipitur. praecipue autem in coniugio uenerabili atque immaculato apostolicae regulae ordo teneatur. Seruetur in primis uiro auctoritas sua totaque a te discat domus, quantum illi honoris debeat. tu dominum illum obsequio tuo, tu magnum illum tua humilitate demonstra tanto ipsa honoratior futura, quanto illum amplius honoraueris. caput enim, ut ait apostolus, mulieris est uir; nec aliunde magis reliquum corpus ornatur quam ex capitis dignitate. unde idem alibi dicit: mulieres, subditae estote uiris, sicut oportet in domin o. sed et beatus Petrus ait : simsi qui non credunt uerbo, per mulierum conuersationem sine uerbo lucrifiant. si ergo etiam gentilibus maritis debetur honor iure coniugii, quanto magis reddendus est Christianis! Atque ut
Abbreviated transcription (Latin):
male de se sentiendi dedit. Illis ue
tenebras. ⁊ qd dulce e̾ amarũ uo¬
eant. Nob̃ gͦ saluatoris aptabit᷑
sermo. Beati estis cũ uob̃ maledixe¬
rint hõies m̃tientes. Nos modo id
agamꝰ: ut male de nob̃ nemo loqͥ
absq mendacio possit. Ita habeto
domꝰ sollicitudinẽ: ut aliqũa t̾n
uacationem aĩe tribuas. Eligat᷑
tibi oportunꝰ. ⁊ aliquantulũ a fa¬
miliȩ strepitu op. remotꝰ locus:
in quẽ tu uelut in portũ quasi
ex multa tempestate curarũ te
recipias: ⁊ excitatos foris eogita¬
tionũ fluctꝰ. seereti tranquillita¬
te cõponas. Tantũ ibi sit diuinȩ
lectionis studiũ. tã crebrȩ oratio¬
nũ uices. tã pressa ⁊ firma de fu¬
turis cogitatio. ut om̃s reliqͥ tẽ¬
poris occupationes hac uacatiõe
cõpenses. Nec ħ ideo dicimꝰ quo te
retrahamꝰ a tuis: unmo hoc agimꝰ
ut ibi discas. ibiq mediteris. qua¬
lem tius p̾bere te debeas. Famili¬
am tuã ita rege ⁊ confoue ut te

Expanded text:
male de se sentiendi dedit. illis enimale de se sentiendi dedit. illis enitenebras et, quod dulce est, amarum uocant. nobis ergo saluatoris aptabitur sermo: beati estis, cum uobis maledixerint homines mentientes. nos modo id agamus, ut male de nobis nemo loqui absque mendacio possit. Ita habeto domus sollicitudinem, ut aliquam tamen uacationem animae tribuas. eligatur tibi oportunus et aliquantulum a familiae strepitu remotus locus, in quem tu uelut in portum quasi ex multa tempestate curarum te recipias et excitatos foris cogitationum fluctus secreti tranquillitate componas. tantum ibi sit diuinae lectionis studium, tam crebrae orationum uices, tam firma et pressa de futuris cogitatio, ut omnes reliqui temporis occupationes facile hac uacatione compenses. nec hoc ideo dicimus, quo 15 retrahamus a tuis; immo id agimus, ut ibi discas ibique mediteris, qualem tuis te praebere debeas. Familiam tuam ita rege et confoue, ut te
Abbreviated transcription (Latin):
hõib. ⁊alibi. Sine offensione esto¬
te udeis ⁊ gentib ⁊ eccłie dei. siẽ
ego ꝑ om̃ia om̃ib placeo. ñ querers
qd michi utile e̾ s qđ multis. beatꝰ
est qͥ non tã sc̃e tãq grauit̾ dispo¬
suit uitã suã. ut de eo sinistri ali¬
quid ne fingi quide possit. dũ ad u̾¬
sus obtrectatoꝵ libidinẽ pugnat
merit magnitudo. nec fingere qͥs¬
qũa ausus ẽ quod a nullo putat
esse credendũ. Qd̃ si id asseqͥ difficile
hendi: ne ex nob̃ seintilla ꝓcedat
ꝑ qũa adu̾sus nos sinistrȩ famȩ coz¬
flentur. Alioquin frustra irascim̃
obtrectatorib nr̃is: si eis ipsi obt̾e¬
tandi materias ministramꝰ. Si aũ
nobis diligent̾ atq sollicite om̃ia
ad honestatẽ ꝓuidentib. eunctis¬
q actib nr̃is timorẽ dei p̾feren¬
tib. illi nichilominꝰ insaniunt.
consoletur nos conscientia nr̃a q̃
tune maxime tuta ẽ. t̾c optime
secura ẽ. cũ ne oceasionẽ quidem

Expanded text:
hominibus, et alibi: sine offensione estohominibus, et alibi: sine offensione estote Iudaeis et gentibus et ecclesiae dei, sicut ego per omnia omnibus placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis. beatus est qui tam sancte tamque grauiter disposuit uitam suam, ut de eo sinistri aliquid ne fingi quidem possit, dum aduersus obtrectatorum libidinem pugnat meriti magnitudo, nec fingere quisquam ausus est quod a nullo putat esse credendum. quod si id assequi difficile hendi, ne ex nobis scintilla procedat, per quam aduersum nos sinistrae famae conflentur; alioquin frustra irascimur obtrectatoribus nostris, si eis ipsi obtrectandi materias ministramus. si autem nobis diligenter atque sollicite omnia ad honestatem prouidentibus cunctisque actibus nostris timorem dei praeferentibus illi nihilo minus insaniunt, consoletur nos conscientia nostra, quae tunc maxime tuta est, tunc optime secura est, cum ne occasionem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentia opitulatur. neq mag
rys hoc agit ut castigatione corpo¬
ris erudiatur animꝰ. quantoq nil
ex uoluptatib concupiseit. tanto
magis possit de uirtutib cogitare.
ne ꝑfectionis magister imꝑfectũ
in se aliquid ostendat. ne xͥ imitator
extra p̾ceptũ quieꝗͣ aeuoluntatem
xp̃i faciat. cũ q aliis p̾dicauerit ip¬
se reꝓbetur. audiatq cũ phariseis.
dicunt enĩ ⁊ ñ faciunt. Apłici uero
⁊ p̾cepti ẽ ⁊ exempli. ut euremus
non conscientiȩ tantũ s etiã famȩ.
Suꝑfluũ ⁊ a fructu uacuũ genti¬
um magister doeet. Uult enĩ etiã
extraneos ad fide hõies ꝑ fideluu
opera ꝓficere. ⁊ religionẽ ipsam re¬
ligionis disciplina cõmendat. Et
ideo siẽ luminaria in mundo luce¬
re nos iubet in medio nationis pra¬
tiũ ex nr̃oꝵ actuũ lumine: igno¬
rantiȩ suȩ tenebras dep̾hendant.
Unde ipse ad romanos ait. Puiden¬
tes bona ñ solũ eor̃a do: s etiã corã

Expanded text:
abstinentia opitulatur. neque magnabstinentia opitulatur. neque magnornicari, sed hoc agit, ut castigatione corporis erudiatur animus, quantoque nihil ex uoluptatibus concupiscit, tanto magis possit de uirtutibus cogitare, ne perfectionis magister imperfectum in se aliquid ostendat, ne Christi imitator extra praeceptum quicquam ac uoluntatem doceat cumque aliis praedicauerit, ipse reprobetur audiatque cum Pharisaeis: dicunt enim et non faciunt. Apostolici uero et praecepti est et exempli, ut curemus non conscientiae tantum sed etiam famae. non superfluum et a fructu uacuum gentium magister hoc docet; uult enim etiam extraneos ad fidem ho- w mines per fidelium opera proficere, ut religionem ipsam religionis disciplina commendet. et ideo sicut luminaria in mundo lucere nos iubet in medio nationis pratium ex nostrorum actuum lumine ignorantiae suae tenebras deprehendant; unde et ipse ad Romanos ait: prouidentes bona non solum coram deo sed etiam coram
Abbreviated transcription (Latin):
tia offertur deo: non debet impedire
iustitiã s uiuare. Quid aũ ꝓdest te¬
nuari abstinentia corpꝰ: si animꝰ
intumeseat suꝑbia: Qũa laudem
Tunc inquã p̾elara ẽ abstinentia.
t̾e pulchra atq magnifica castiga¬
tio corporis: cũ ẽ animꝰ mundus a
uicuis. Immo quȩ ꝓbabilit̾ ae scien¬
ter abstinentiȩ uirtutẽ tenent.
eo affligunt carnẽ suã quo aĩe
frangant suꝑbiã: ut quasi de quo¬
dam fastigio contẽptꝰ sui atq ar¬
rogantiȩ descendant ad implendã
dñi uoluntatẽ. quȩ maxime in u¬
militate ꝑficit᷑. Iecireo a uariis ci¬
boꝵ desideriis m̃tẽ retrahunt: ut
totã eiꝰ ium occupent in cupidita¬
te uirtutũ. Iamq minꝰ ieuinioꝵ
⁊ abstinentiȩ laborẽ caro sentit:
anima esuriente iustitiã. Nã et
uas eleetionis paulus eũ castigat
corpus suũ ⁊ in seruitutẽ redigit
ne aliis p̾dicans ipse reꝓbus effici¬
atur.: ñ ob solã. ut quidã imperiti

Expanded text:
tiam offertur Deo, non debet impedire tiam offertur Deo, non debet impedire justitiam, sed adjuvare: quid autem prodest tenuari abstinentia corpus, si animus intumescat superbia? quam laudem Tunc, inquam, praeclara est abstinentia, tunc pulcra atque magnifica castigatio corporis, cum est animus jejunus a vitiis. Immo qui probabiliter ac scienter abstinentiae virtutem tenent, eo affligunt carnem suam, quo animae frangant superbiam: ut quasi de quodam fastigio contemtus sui atque arrogantiae descendant ad implendam dei uoluntatem, quae maxime in humilitate perficitur. idcirco a uariis ciborum desideriis mentem retrahunt, ut totam eius uim occupent in cupiditate uirtutum. iamque minus ieiuniorum et abstinentiae laborem caro sentit anima esuriente iustitiam. nam et uas electionis, cum castigat corpus suum et in seruitutem redigit, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniatur, non ob solam, ut quidam imperiti
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fabri sponsa deseribtt᷑: S illi
piscatori ⁊ pauperi celestis regni a
ruit ẽe mat̾ illiꝰ a quo ipsȩ claues da¬
tȩ st̃. Elegit enĩ d̾s ignobilia ⁊ cor¬
temꝑtibilia huiꝰ mundi. ut poten¬
tes ac nobiles ad humilitatẽ faciliꝰ
adduceret. Nã ⁊ alias frustra sibi
aliquis de nobilitate generis applau¬
dit. cũ uniu̾si paris honoris ⁊ eius¬
dem apd̃ deũ p̾cii sint. qͥ uno xͥ san¬
guine st̃ redempti. Nec int̾est qua
quis conditione natꝰ sit: cũ om̃s in
xp̃o equalit̾ renascam᷑. Nã ⁊ si obli¬
uiscimͣ qr ex uno om̃s generati sumꝰ:
saltẽ id semꝑ meminisse debemꝰ qr
ꝑ unũ om̃s regeneram᷑. Caue ne si
leuinare aut abstinere ceperis: te
putes ẽe ĩa sc̃am. Hȩc enĩ uirtꝰ ad¬
iuim̃tũ ẽ. ñ ꝑfectio sc̃itatis. Magiᷤ¬
q id ꝓuidendũ ẽ: ne tͥ hoc. cũ lici¬
ta contempnis. securitatẽ quan¬
dam illicitoꝵ faciat. Qeqͣd ꝓ iusti¬

Expanded text:
quae fabri sponsa describitur? sed illi quae fabri sponsa describitur? sed illi piscatori et pauperi caelestis regni a meruit esse mater, a quo ipsae claues datae sunt; elegit enim deus ignobilia et contemtibilia huius mundi, ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius adduceret. nam et alias frustra sibi aliquis de nobilitate generis applaudit, cum uniuersi paris honoris et eiusdem apud deum pretii sint, qui uno Christi sanguine sunt redempti; nec interest qua quis conditione natus sit, cum omnes in Christo aequaliter renascamur. nam etsi obliuiscimur quia ex uno omnes generatisaltem id semper meminisse debemus, quia per unum omnes regeneramur. 22. Cave, ne si jejunare aut abstinere coeperis, te putes esse jam sanctam; haec enim virtus adjumentum est, non perfectio sanctitatis; magisque id providendum est, ne tibi hoc, quod licita contemnas, securitatem quamdam illicitorum faciat. Quidquid supra justi
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ requiesc̃a nisi suꝑ humilem
os:: Ueruntñ humilitatẽ seque¬
re. ñ quȩ ostendit᷑ atq simulatur
gestu corporis. aut fracta uoce
uerboꝵ. s quȩ puro affectu cordiᷤ
expͥmit᷑. Aliud est enĩ uirtutẽ ha¬
bere: aliud uͥtutis similitudinẽ.
Aliud ẽ rerũ umbras seqͥ: aliud
ueritatẽ. Multo illa deformior ẽ
suꝑbia. quȩ sub qͥbdã humilitatiᷤ
sigͥnis latet. Nescio eñi quomodo
turpiora sunt uicia: cũ uirtutũ
specie celant᷑. Nulli te umꝗͣ de ge¬
neris nobilitate p̾ponas: neq pauꝑi¬
ores quasq humili loco natas. inferi¬
ores te putes. Nescit religio nr̃a ꝑso¬
nas acciꝑe. nec conditiones hominũ:
s animos inspicit singuloꝵ. Seruũ
⁊ nobilẽ de morib disꝑnuntiat. Sola
apud d̾m lib̾tas ẽ. ñ seruire peccatis.
Sũma apud deũ nobilitas ẽ: clarũ
ẽẽ uirtutib. Qͥd apud d̾m in uiris no¬
biliꝰ petro. qͥ piscator fuit: Quid in
feminis beata maria illustriꝰ fuit:

Expanded text:
umilem a. uerum tu eam humilitatem sequere, non quae ostenditur atque simulatur gestu corporis aut fracta uoce uerborum, sed quae puro affectu cordis exprimitur. aliud est enim uirtutem habere, aliud uirtutis similitudinem; aliud est rerum umbram sequi, aliud ueritatem. multo illa deformior est superbia, quae sub quibusdam humilitatis signis latet. nescio enim quomodo turpiora sunt uitia, cum uirtutum specie celantur. Nulli te umquam do generis nobilitate praeponas nec obscuriores quasque et humiliore loco natas te inferiores putes. nescit religio nostra personas nec conditiones hominum, sed animos inspicit, seruum et nobilem de moribus pronuntiat. sola apud deum libertas est non seruire peccatis. summa est apud deum nobilitas clarum esse uirtutibus. quid apud deum in uiris nobilius Petro, qui piscator fuit? quid in feminis beata Maria illustrius,
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Et iterũ. Diligit dñs corda
munda: accepti st̃ aũ ei om̃s ĩma
culati. Iecireo age ut ordines reli¬
ut possis secura canere cũ ꝓpħa.
ꝑambulabã in innocentia cordis
mei in medio domꝰ meȩ: ⁊ iterum.
intͦibo ad altare dei ad deũ qui le

Expanded text:
tuum iterum: diligit dominus munda tuum iterum: diligit dominus munda corda, accepculati. idcirco age, ut ordines reliut possis secure canere cum propheta: perambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meae, et iterum: introibo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑueniet in om̃s. qͥ sedent suꝑ faci¬
em om̃is t̾rȩ. Arursũ. Uigilate et
orate: nescitis enĩ q̃n tempꝰ sit. bea
tift̾ qui ita expectant. ita illũ spe¬
eulant᷑ diẽ. ut se cotidie p̾parent:
qui ñ de p̾cerita sibi iustitia blan
in uirtute renouantur. Iustitia eñi
non ꝓderit ei aqua die uistus esse de¬
sierit: sicut etiã iniquo ñ nocebit
iniquitas sua a die quo se ab iniqui¬
tate conu̾terit. Nec se̾s gͦ securus
ẽẽ debet. quandui in huiꝰ uitȩ ago¬
ne u̾satur: nec desperare peccator.
qui sedm p̾dictã ꝓpħȩ sententiam
una die se effieere iustũ pocest.S
totũ quo tendit᷑ spaciũ uitȩ tuȩ
Ut ꝑagere possis iustitiã. nec de p̾¬
terita iustitia confidens remissior
teriora st̾ me extendens ad destina¬
tũ ꝑsequar brauiũ suꝑnȩ uocatio¬
nis: seiens scriptũ ẽẽ cordis inspee¬
torẽ deũ. ⁊ iecireo satagit ut ani¬
mã munda habeat a peccõ. Ept̾ qͥ
scriptũ ẽ. Om̃i custodia serua cor

Expanded text:
qui sedent super faciem omnis terrae, et rursum: uigilate et orate;nescitis enim, quando tempus sit.. Beati sunt, qui ita expectant, ita illum speculantur diem, ut se ad eum cotidie praeparent, qui non de praeterita sibi iustitia blandin uirtute renouantur. iustitia enim non proderit ei, a qua die iustus esse desierit, sicut etiam iniquo non nocebit iniquitas sua a die, quo se ab iniquitate conuerterit. nec sanctus ergo securus esse debet, quamdiu in huius uitae agone uersatur, nec desperare peccator, qui secundum praedictam prophetae sententiam una die iustum se efficere potest. sed totum, quo tenditur, spatium uitae tuae ut peragere possis iustitiam, nec de praeterita iustitia confidens remissior teriora sunt, me extendens ad destinatum persequar brauium supernae uocationis sciens scriptum esse cordis inspectorem deum. et idcirco satagit, ut animam mundam habeat a peccato. propter quod scriptum est: omni custodia serua cor
Abbreviated transcription (Latin):
cet idem dñs his qͥ ad sinistr̃a eiꝰ er̃t.
Discedite a me maledieti in ignẽ et̾¬
nũ. quẽ p̾parauit pat̾ meus diabo¬
lo ⁊ angelis eiꝰ. nescio uos operarii
iniquitatis. Ibi erit fletꝰ ⁊ stridor
dentiũ. Illi utiq om̃s plangent. ill¬
q lugebt̃: qui ita se curis uitȩ p̾sen¬
tis inuoluunt ut obliuiseant᷑ futu¬
ram: quos sõno quoda paupere igno¬
rantiȩ. ⁊ malȩ securitatis opp̾ssos
fluctib. dñi cõp̾hendet aduentꝰ. Uñ
ipse in eugłio ait. Attendite uobis
ne forte grauent᷑ corda ur̃a in cra¬
pula ⁊ ebrietate ⁊ curis huiꝰ uitȩ:
ne forte suꝑueniat in uos repenti

Expanded text:
 erunt: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, quem praeparauit pater meus diabolo et angelis eius; nescio uos, operarii iniquitatis. ibi erit fletus et stridor dentium. illi utique omnes plangent illique lugebunt, qui ita se curis uitae praesentis inuoluunt, ut obliuiscantur futuram, quos somno quodam ignorantiae et malae securitatis oppressos fluctibus domini comprehendet aduentus, unde ipse in euangelio ait: attendite nobis, ne forte grauentur corda uestra in crapula et ebrietate et curis huius uitae, ne forte supe
Abbreviated transcription (Latin):
habuerunt uxores: immo ⁊ eon¬
cubinas habuere plurimas. Et ne
hoc parũ sit. dauid multas. ⁊ salo¬
mon habuit innumerabiles: iuda ᷤ
ad thamar quasi ad scortũ ingre¬
ditur: ⁊ iuxta oceidentẽ litteram
osee ꝓpħa ñ solũ meretriei s ⁊ ad¬
ultere eopulat᷑. Qd si ⁊ nobis iure
conceditur. adhinniamꝰ ad om̃sfe¬
minas: ⁊ in exempłu sodome ⁊ go¬
morrȩ ab ultima die dep̾hendam᷑
uendentes.⁊ em̃tes. nubentes ⁊ nup¬
tũ tradentes: ⁊ t̾e sit finis conui¬
gii quando t̾minꝰ uitȩ. Qd̃ ⁊ si pꝰ
diluuiũ ⁊ ante diluuiũ uiguit
illa sententia. crescite ⁊ multi¬
plicamini ⁊ replete t̾ram: qͥd ad
nos inquos fines sełoꝵ deuener̃t.¬

Expanded text:
habuerunt uxores, immo et conhabuerunt uxores, immo et concubinas habuere quam plurimas et, ne hoc parum sit, Dauid multas et Salomon habuit innumerabiles. ludas ad Thamar quasi ad scortum ingreditur et iuxta occidentem litteram Osee propheta non solum meretrici, sed et adulterae copulatur. quod si et nobis iure conceditur, adhinniamus ad omnes feminas et in exemplum Sodomae et Gomorrae ab ultima die deprehendamur uendentes et ementes, nubentes et nuptum tradentes, ut tunc sit finis coniugii, quando terminus uitae. quodsi et post diluuium et ante diluuium uiguit illa sententia: crescite et multiplicamini et replete terram, quid ad nos, in quos fines saecu 1 or