comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eripiebant uel subducebant: et paci atq uni¬
tati eccłiȩ cum suis. quib poterant coherebañ.
Unde illi sui erroris minui congregationes
uidentes. atꝙ augm̃tis eccłiȩ inuidentes:
accensi exardescebant ira: grauissimasq¬
& intolerabiles ꝑsecutiones unicati eccłȩ cõ¬
pacti faciebant: ipsisq cat holicis sac̾dotib
& ministris aggressiones diurnas atq noc¬
t᷑nas direptionesq rerum om̃ium infere¬
bant. Nam & multos dĩ seruos cedib debi-¬
litauerunt: aliquib etiam calcẽ cũ aceto
in ocłos miserunt: aliosq occiderunt. Un¬
de etiã suis idem donatiste rebaptizadores in
odium ueniebant. Pficiente porro doctrina¬
seriuentes in eccłia ypponensi. clerici
ordinari ceperunt: ac deinde innotescen¬
te e clarescente de die in diẽ ȩccła catholi¬
ꝑca
p̾dicationis ueritate. scõꝵq seruorum dĩ ꝓposito
continente pauꝑtatẽ ꝓfundam. ex monast̾io qͦd

Expanded text:
eripiebant vel subducebant, et paci atque unieripiebant vel subducebant, et paci atque unitati Ecclesiae cum suis quibus poterant cohaerebant. Unde illi sui erroris congregationes minui videntes, atque augmentis Ecclesiae invidentes, accensi exardescebant ira gravissima, et intolerabiles persecutiones unitati Ecclesiae compacti faciebant; ipsisque sacerdotibus catholicis et ministris aggressiones diurnas atque nocturnas, direptionesque rerum omnium inferebant. Nam et multos Dei servos caedibus debilitaverunt. Aliquibus etiam calcem cum aceto in oculos miserunt, aliosque occiderunt. Unde etiam suis iidem Donatistae rebaptizatores in odium veniebant. servientes, Ecclesiae Hipponensi clerici ordinari coeperunt. Ac deinde innotescente et clarescente de die in diem Ecclesiae catholicae praedicationis veritate, sanctorumque servorum Dei proposito, continentia, et paupertate profunda, ex monasterio quod
Abbreviated transcription (Latin):
mines erubescentes. E ut eoꝵ causȩ diffiden¬
tia cunetis innocesceret elaborabant s publi
gestis conuenti. non sunt ausi conferre. Ha
tum. uelut sub ꝓfessione continentiũ am¬
bulantes. qui circumcelliones dicebant᷑:
et erant iningenti numero et turbis ꝑ om̃s
fere affricanas regiones constituti: qui ma¬
lis imbuti doctoribus audatia suꝑba et te¬
meritate illicita. nec suis nec alienis aliqͣn¬
do parcebant: contra ius fasq in causis int̾¬
cedentes hominib: et nͥ obedissent. damp¬
nis gͦuissimis et cedib afficiebant: armati
diu̾sis telis. uagabantur ꝑagros uillasq et
usq ad sanguinis effusionẽ accedere ñ me-¬
tuentes. ⁊ S dum u̾bum dĩ sedule p̃dicare¬
tur.⁊ et cum his qui oderant pacẽ pacis ra-¬
tio hab̃etur: illi loquentes debellabant gra¬
tis Qe eum adu̾sus eorũ dogia ueritas igno¬
tesceret: quilibet ut poterant sese inde ł

Expanded text:
mines erubescentes. Et ut eorum causae diffidenmines erubescentes. Et ut eorum causae diffidentia cunctis innotesceret, elaboravit: et publicis gestis conventi, non sunt ausi conferre. CAPtum, velut sub professione continentium ambulantes, qui Circumcelliones dicebantur. Et erant in ingenti numero et turbis per omnes pene Africanas regiones constituti. Qui malis imbuti doctoribus, audacia superba et temeritate illicita, nec suis, nec alienis aliquando parcebant, contra jus fasque incautis interdicentes hominibus: et nisi obedissent, damnis gravissimis et caedibus afficiebant, armati diversis telis, bacchantes per agros villasque, usque ad sanguinis effusionem accedere non metuentes. Sed dum verbum Dei sedulo praedicaretur, et cum his qui oderant pacem, pacis ratio haberetur; illi loquentem debellabant gratis. Et cum adversus eorum dogma veritas innotesceret, qui volebant et poterant, sese inde vel
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. cum timore & tremore salutẽ omĩum ho¬
minũ oꝑabatur: oftendens quam nichil re-
fellere illi ualuerint ac uoluerint: qmͣ ue
rum manifestumq sit. qd eccłiȩ dĩ fides te-¬
net dc docet: et hȩc dieb ac noctib ab eodẽ
iugiter agebantur. Nam et epłas pͥuacas
ad quoscũq eiusdem erroris ep̾os eminentes
scilicet et laicos dedit ratione reddita: amo¬
nens atq exhortans. ut uł ab ipsa se pͣuita¬
te corrigerent. ⁊ uł certe addisputationẽ
uenirent. At illi causa diffidentiȩ nec qͦ¬
dam unquam rescribe uoluerunt: s ira¬
ti furiosa loquebãt᷑: atq seductorem et de¬
ceptorẽ animarum augustinũ ẽẽ et pͥuatĩ
et publice conclamabant. & ut lupum oc¬
cidendum e̾e in defensionẽ gregis sui dicebañ
e tractabant. Omĩa peccata a dõ indubitan-
ter credebant posse dimitti his qui hoc facere
dc ꝑficere potuissent: nec dm̃ timentes. Nec ho-¬

Expanded text:
est, cum timore et tremore salutem omnium oest, cum timore et tremore salutem omnium operabatur : ostendens, quam nihil illi refellere voluerint ac valuerint, quamque verum manifestumque sit quod Ecclesiae Dei fides tenet ac docet. Et haec diebus ac noctibus ab eodem jugiter agebantur. Nam et epistolas privatas ad quosque ejusdem erroris episcopos, et eminentes scilicet laicos dedit, ratione reddita admonens atque exhortans, ut vel ab illa se pravitate corrigerent, vel certe ad disputationem venirent. At illi causae diffidentia ne quidem unquam rescribere voluerunt: sed irati furiosa loquebantur, atque seductorem et deceptorem animarum Augustinum esse, et privatim et publice conclamabant; et ut lupum occidendum esse in defensionem gregis sui, dicebant et tractabant; omniaque peccata a Deo indubitanter esse credendum posse dimitti iis qui hoc facere ac perficere potuissent, nec Deum timentes, nec ho
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq illi fieri solere ab om̃ib suad̾retur: aq
io ignaro transmarinis et affricanis excłiȩ
exemplis ꝓbaretꝰ: compulsus atq coactus suc
pit. Quod ipse postea fieri ñ debuisse. ut ui¬
uosuo ep̃o ordinaret᷑. et dixit et scripsit ꝓpł
concilii uniu̾sał uetitum quod iam ordinatꝰ
didicit: nec qd̾ sibi fac̾tum ẽe̾ doluit. aliis fi¬
eri uoluit. Unde etiã sat egit: ut concilis
ubicũq rogatus uenisset u̾bũ salutis ȩternȩ
alacrit̾ ac nouiter pullulante atq crescente
dñi ȩccłia p̃dicabat: paratus semꝑ poscentib
reddere rationẽ de fide et spe quȩ in dm̃ ẽ: &
eius dicta atq excepta maxime donatiste in
eadem ypponensi uł uicina manentes ciui¬
tate adsuos ep̾os deferebant. Qui cum audĩ¬
sent. et contra forte aliquid dicerent: aut a
suis refellebantur. aut eadem responsa ad
patient̾ ac leniter patiebat᷑⁊ et ut scriptũ

Expanded text:
Dumque illi fieri solere, ab omnibus suaderetur, atque Dumque illi fieri solere, ab omnibus suaderetur, atque id ignaro transmarinis et Africanis Ecclesiae exemplis probaretur, compulsus atque coactus succpit. Quod in se postea fieri non debuisse, ut vivo suo episcopo ordinaretur, et dixit, et scripsit , propter concilii universalis vetitum, quod jam ordinatus didicit: nec quod sibi factum esse doluit, aliis fieri voluit. Unde etiam sategit, ut conciliisubicumque rogatus venisset, verbum salutis aeternae alacriter ac gnaviter pullulante atque crescente Domini Ecclesia praedicaret, paratus semper poscentibus reddere rationem de fide et spe, quae in Deum est. Et ejus dicta atque excepta, maxime Donatistae in eadem Hipponensi vel vicina manentes civitate, ad suos episcopos deferebant. Quae cum audissent, et contra forte aliquid dicerent, aut a suis refellebantur, aut eadem responsa ad ac leniter, et, ut scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ab alia ecclia sac̾dote pͥuata. ad ep̾atum quȩ¬
reret᷑ ⁊ sibi auferretur. Nam et idꝓuenissec mn
sire curasset: atq occultatum a querentib mi¬
nime inueniri fecisset. Unde amplius formidãs
dẽ uenerabilis senex. et sciens se corpore et ȩtati
infirmũ. egit secretis lictis apud primatẽ ep̾m
carthaginẽsem allegans inbetillitatẽ corporis
sui ȩtatisq grauitatem: et obsec᷑ans ut yppo¬
nensi eccłiȩ ordinaret᷑ ep̾c: quosuȩ cathedrȩ
non tam succederet qm co nsac̾dos etiã acced̾et
augustinus. E quȩ optauit & quȩ rogauit
te numidiȩ megalio calam̃si ep̃o ualerius an¬
tistes ep̾is qui forte tunc aderant et clericis õib
ypponensib. & uniu̾sȩ plebi inopinatã cunc¬
stis suã insinuat uoluntatẽ: om̃ibq hȩc au¬
dientib gratulantib atq id fieri ꝑficisingent
desid̾io clamantib ep̾atum susciꝑe contra mo

Expanded text:
ab alia Ecclesia sacerdote privata, ad episcopatum quaerab alia Ecclesia sacerdote privata, ad episcopatum quaereretur, et sibi auferretur: nam et id provenisset,sire curasset, atque occultatum a quaerentibus minime inveniri fecisset. Unde amplius formidans idem venerabilis senex, et sciens se corpore et aetate infirmissimum, egit secretis litteris apud primatem episcoporum Carthaginensem, allegans imbecillitatem corporis sui aetatisque gravitatem, et obsecrans ut Hipponensi Ecclesiae ordinaretur episcopus, quo suae cathedrae non tam succederet, sed consacerdos accederet Augustinus. Et quae optavit et rogavit te Numidiae Megalio Calamensi episcopo, et Valerius antistes episcopis qui forte tunc aderant, et clericis omnibus Hipponensibus, et universae plebi inopinatam cunctis suam insinuat tunc voluntatem: omnibusque audientibus gratulantibus, atque id fieri perficique ingenti desiderio clamantibus, episcopatum suscipere contra mor
Abbreviated transcription (Latin):
terant non tacentib & diffamantib: ad dĩ¬
donũ leuare in affrica e porsa ẽ caput:⁊ quȩ
multo tempore illis conualescentib hereti¬
cis. maximeq rebaptitante donati parte:
maiore multitudine affrorum seducta¬
libros atq tractatus mirabili dĩ gr̃a ꝓce¬
dentes ac ꝓfluentes instructos rationis copi¬
a atq auctoritate scãrum scripturarũ. ipsi
quoꝙ heretici conc᷑rentes cum catholicis in¬
genti ardore audiebant: & quisqͥs ut uolu¬
it et potuit notarios adhibens. et ea quȩ di¬
cebantꝰ excepta describens: inde iam ꝑtotũ
affrice corpus p̃clara doctͥna odorꝙͥ suauissimꝰ
⁊ͥ deffusus et manifestatus ẽ: congaudente
sicut dum patitur unũ m̃brum compatiunt᷑
gaudent omĩa menbra. Ille uͦ beatus senex ua¬
lerius cȩt̾is amplius ex hoc exultans: et deo
gr̃as agens de concesso sibi speciali beneficio
metuere cepit ut ẽ humanus animus: ne

Expanded text:
terant non tacentibus, sed diffamantibus. Siterant non tacentibus, sed diffamantibus. Siica exorsa est caput, quae multo tempore illic convalescentibus haereticis, praecipueque rebaptizante Donati parte majorem multitudinem Afrorum, seductalibros sive tractatus mirabili Dei gratia procedentes ac profluentes, instructos rationis copia, atque auctoritate sanctarum Scripturarum, ipsi quoque haeretici concurrentes cum Catholicis ingenti ardore audiebant: et quisquis, ut voluit, et potuit, notarios adhibens, etiam ea quae dicebantur excepta descripsit. Et inde jam per totum Africae corpus praeclara doctrina odorque suavissimus Christi diffusus et manifestatus est, congaudente sicut dum patitur unum membrum, compatiuntur gaudent omnia membra lerius caeteris ex hoc amplius exsultans, et Deo gratias agens de concesso sibi speciali beneficio, metuere coepit, ut est humanus animus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sectam ueritate subnixam ualuit comꝓba¬
re: s responsione deficiens. ultimaͣ colla¬
turum se cũ suis maiorib ea quȩ refellere
non potuit ꝓsecutus ẽ: et si sibi forte de his
satis minime fecissent. suȩ animȩ consul¬
turum: Atq ita ab om̃ib apud qͦs magnus
et doctus ẽẽ uidebat᷑. nicħ ualuisse in suȩ
secte assertione iudicatus ẽ. Qua ille con¬
fusione affectus: et sequenti tempore de
ẏpponensi ciuitate ꝓfectus: ad eam ampliꝰ
non remeauit: ac sic ꝑmemoratũ dĩ homi¬
nem om̃ium cordib uł qui aderant om̃ium
absentes illa q̃ gesta sunt cognouerant: error
ille ablatus. catholica ẽ intimata ac reten¬
ȩccłia salucis u̾bum cum om̃i fidutia adu̾sus
affricanas hereses. maximeq contra dona-¬
tistas. manicheos. libris confectis et repenti¬
nis sermonib⁊ ineffabilit̾ ammirantibus
xp̃ianis et collaudantib atq hoc ipsũ ubi po¬

Expanded text:
sectam veritate subnixam valuit comprobasectam veritate subnixam valuit comprobare: sed responsione deficiens, ultimo collaturum se cum suis majoribus ea, quae refellere non potuit, prosecutus est; et si sibi forte de his satis minime fecissent, suae animae consulturum: atque ita ab omnibus apud quos magnus et doctus videbatur, nihil valuisse in suae sectae assertione judicatus est. Qua ille confusione affectus, et sequenti tempore de Hipponensi civitate profectus, ad eam amplius non remeavit: ac sic per memoratum Dei hominem omnium cordibus, vel qui aderant, vel qui absentes illa quae gesta sunt cognoverant, error ille ablatus, catholica est intimata ac retenecclesia, salutis verbum cum omni fiducia adversus Africanas haereses, maximeque contra Donatistas, Manichaeos et Paganos, libris confectis, et repentinis sermonibus, ineffabiliter admirantibus Christianis et collaetantibus, et hoc ipsum ubi po
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. paratus ad confessionẽ om̃iposcenti se ra¬
tionẽ reddendam de fide et spe quȩ indm̃
ẽ: potensꝙ̃ ex hortari in doctrina sana
nuit: s utrum hoc ille etiam fieri uellet
sciscitatus ẽ. At illi confestim ad ipsum for¬
tunatũ id deculerunt: petentes & exhor¬
tantes ac flagitantes quod id minime recu¬
saret. Sane qm̃ idem fortunatus iam apud
carthaginẽ scm̃ nouerat augustinũ adhuc
in eodem errore secum constitutum: cum
eodem congredi pauitabat. Uerũ suoꝵ mari¬
me instantia coactus. ac uerecundatus.
ꝓmisit tandem in cõmune se eeͥ uenturũ:
certam̃q disputandi subiturum. Unde con-¬
dicto die et loco. uenerunt in unũz concͦ¬
rentibusq uiris quã plurimis studiosis:
turbis s curiosis: et aꝑtis notarii tabulis.
disputatio cepta pͥmo. et scdofinita est
die: in qua ille manicheu preceptor.
ut se gestorum continet fides. nec catholi¬
⁊ cam
assertionẽ potuit uacuare: nec manicheoꝵ

Expanded text:
est, paratus ad responsionem omni poscenti se raest, paratus ad responsionem omni poscenti se rationem de fide et spe quae in Deum est , potensque exhortari in doctrina sana, nuit. Sed utrum etiam ille hoc fieri vellet, sciscitatus est. At illi confestim ad ipsum Fortunatum id detulerunt, petentes et exhortantes ac flagitantes, quod id minime recusaret. Sane quoniam idem Fortunatus jam apud Carthaginem sanctum noverat Augustinum adhuc in eodem secum errore constitutum; cum eodem congredi pavitabat. Verumtamen suorum maxime instantia coactus ac verecundatus, promisit in cominus se esse venturum, certamenque disputandi subiturum. Unde condicto die et loco convenerunt in unum, concurrentibus quam plurimis studiosis turbisque curiosis, et apertis notariorum tabulis, disputatio coepta primo, et secundo finita est die. In qua ille Manichaeus praeceptor, ut gestorum continet fides, nec catholicam assertionem potuit vacuare, nec Manichaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ natura grecum minꝰ latina lingua
in eccł̃ia euuangłium p̃dicandi. ac frequen¬
tissime tractandi: contra usum quidem
& consuetudinẽ affricanarũ ȩccłarum.
Unde etiam non nulli ep̃i detrahebant. S
ille uir uenerabilis ac ꝓuidus inorienta¬
lib eccl̃iis id ex more fierisciens. et certꝰ.:⁊
utilicati eccłiȩ consulens obtrectantium
non curabat linguas: dum mͦ factitaret a
pbeo quod a se ep̃o impleri minime c̾nebat:
Postea currente et uolante huiꝰ modi fama ac
bono precedente exemplo: accepta ab ep̃is po¬
testate. pb̃ri non nulli coram ep̃is tractare ce-¬
manicheoꝵ. pestilentia quã plurimos uł queᷤ
uł peregͥnos infecerat. & penetrauerat: se¬
ducente & decipiente eiusdem heresis quo¬
dam pb̃ro nomine fortunato. ibidem conu̾¬
sante atq manente. Interea ypponenses queᷤ
uel peregͥni xp̃iani tam catholici quã etcã
de lege tractaret. Qd idem ut scriptum

Expanded text:
mo natura Graecus, minusque latina lingua mo natura Graecus, minusque latina lingua in ecclesia Evangelium praedicandi, ac frequentissime tractandi; contra usum quidem et consuetudinem Africanarum Ecclesiarum: unde etiam ei nonnulli episcopi detrahebant. Sed ille vir venerabilis ac providus in Orientalibus Ecclesiis id ex more fieri sciens et certus, et utilitati Ecclesiae consulens, obtrectantium non curabat linguas, dummodo factitaretur a presbytero, quod a se episcopo impleri minime posse postea currente et volante hujusmodi fama, bono praecedente exemplo, accepta ab episcopis potestate, presbyteri nonnulli coram episcopis Manichaeorum pestilentia quamplurimos cives et peregrinos infecerat et penetraverat, seducente et decipiente ejusdem haeresis quodam presbytero nomine Fortunato, ibidem conversante atque manente. Interea Hipponenses cives et peregrini Christiani tam Catholici quam etiam de Lege tractaret. Quod idem, ut scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
flente. nonnullis quidem lacrimas eius ut
nob̃ ipse retulit. tunc suꝑbe interp̃tantibus
ꝓpinquaret tam̃ ep̃atui. Cum gͦ ille homo
dĩ ut nobis reculit maiori consideratione
uitȩ ꝑicula de regimine et gub̃natione ecclȩ
impendere. iam ac ꝓuenire speraret: atq
idõ fleret: tam̃ eoꝵ ut uoluerunt comple¬
tum ẽ desiderium. Tactus gͥ pb̃r. monasti¬
sub scĩs apłis constitutam:. maxime ut ne¬
mo quicquã ꝓprium in illa societate habe¬
ret: s eent om̃ib cõmunia: et distribuere¬
tͦ unicuiq situt opus erat⁊ quod iam ipse pͥ¬
ori fecerat: dum de transmarinis ad sua re-¬
measset. Sc̃s uͦ ualerius ordinacor eiꝰ. ut
erat uir pius et dm̃ timens. exultabat et
dõ grãs agebat suas exauditas orationes a dño
fuisse: quas se frequentissime fudisse nar¬
rabat. obhoc ut sibi diuinitus homo conce¬
deretur talis: qui possit ubo et doctrina
salubri. eccłiam dnĩ ȩdificare. cui rei se ho¬

Expanded text:
flente: nonnullis quidem lacrymas ejus, ut flente: nonnullis quidem lacrymas ejus, ut nobis ipse retulit, tunc superbe interpretantibus,appropinquaret tamen episcopatui, cum ille homo Dei, ut nobis retulit, majori consideratione agna suae vitae pericula de regimine et gubernatione Ecclesiae impendere jam ac provenire spectaret, atque ideo fleret. Et eorum, ut voluerunt, completum est desiderium. CAPUT V.-- Monastsub sanctis Apostolis constitutam : maxime ut nemo quidquam proprium in illa societate haberet, sed eis essent omnia communia, et distribueretur unicuique sicut opus erat; quod jam ipse prior fecerat, dum de transmarinis ad sua remeasset. Sanctus vero Valerius ordinator ejus, ut erat vir pius et Deum timens, exsultabat, et Deo gratias agebat, suas exauditas a Domino fuisse preces, quas se frequentissime fudisse narrabat, ut sibi divinitus homo concederetur talis, qui posset verbo Dei et doctrina salubri Ecclesiam Domini aedificare: cui rei se ho
Abbreviated transcription (Latin):
relatione delatum: lib̾ari animã cupiens as
huius uitȩ ꝑiculis morteq ȩterna: ad memo¬
aatam ultro confestim uenit ciuitatẽ sec he¬
minẽ uisum alloquutus frequentius atꝙ
erhortatus ẽ quantũ ds̃ donabat: ut quod dõ
uouerat. reddẽt. Hȩc se ille facturũ de die
dño ad om̃e opus boniũ paratum in om̃i loco
ep̃e sem̃ episeppatũ gerebat. Qui cum fla¬
gitante ȩccliastica necessitate de ꝓuidendo
& ordinando prb̃o ciuitati plebem dĩ allo¬
queret᷑. et exhortaretur : scientes iam eaho¬
lici scĩ augustini ꝓpositum et doctrinam:
manu in iecta qm̃ et idem in ppło securus.
et ignarus quid fututum e̾e̾t astabat̾ sole¬
bat autẽ laicus ut ipse nob̃ dicebat ab eis
re presentiã. eum tenuẽrunt: atq ut in
talibus consuetum ẽ. ep̃m ordinandum
intulerunt: om̃ib id uno consensu et
desiderio fieri. ꝑficiq pecentib magnoq
studio et clamore flagitantib ub̃tim eo

Expanded text:
relatione delatum, liberare animam cupiens ab relatione delatum, liberare animam cupiens ab hujus vitae periculis morteque aeterna, ad memoratam ultro atque confestim venit civitatem, et hominem visum allocutus frequentius atque exhortatus est, quantum Deus donabat, ut quod Deo voverat reddidisset. Ac se ille de die in diem Domino, et ad omne opus bonum paratum , in omni loco sanctus episcopatum gerebat. Qui cum, flagitante ecclesiastica necessitate, de providendo et ordinando presbytero civitati, plebem Dei alloqueretur, et exhortaretur; jam scientes catholici sancti Augustini propositum et doctrinam, manu injecta quoniam et idem in populo securus et ignarus quid futurum esset astabat: solebat autem laicus, ut nobis dicebat, ab eisre praesentiam eum ergo tenuerunt, et, ut in talibus consuetum est, episcopo ordinandum intulerunt, omnibus id uno consensu et desiderio fieri perficique petentibus, magnoque studio et clamore flagitantibus, ubertim eo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ fidei fundam̃tum ȩdificare desiderabat
non ligna. non fenũ. non stipulã: s aurum.
argentũ. et lapides p̃ciosos. Erat tunc annis
maior triginta:⁊ sola suꝑstice matre sibi adhe¬
rente: et de suscepto eiꝰ ꝓposito seruiendi
dõ. amplius quã de carnis nepotib exultan¬
te.Nam eiꝰ pater: antea defunctus erat. lle¬
nuntiauit etiam scolãticis qͦs rethoricam
docebat: et ut sibi magistrũ eligerent ali¬
& amicis suis deo pariter seruientibus ad
affricam et ꝓpͥam domũ agrosꝙ remeare.
Ad quos ueniens. et inquib consticutus fer¬
die ac nocte insistebat: et de his quȩ sibi añs
cogitanti atꝙ oranti intellecta reuelabati &
p̃sentes. et absentes. sermonib ac libris do¬
cebat. Contigit forte eodem tempore. ut
quidam exhis qͦs dicunt agentes in rebus
apud hẏponem regium constitutus. bene
se mundi huius om̃s concẽpne̾ cupidicates.
atꝙillecebras.si quando eius ore dĩ uerbum
audire meruisset. Quod cũ ad se fideli fuisst

Expanded text:
edificare desiderans, non ligna, fenum, et stipulam; sed aurum, argentum, et lapides pretiosos. Et erat tunc annis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renuntiavit etiam scholasticis, quos rhetoricam docebat, ut sibi magistrum alium proviiis civibus et amicis suis Deo pariter servientibus ad Africam et propriam domum agrosque remeare. Ad quos veniens, et in quibus constitutus, ferdie ac nocte. Et de iis quae sibi Deus cogitanti atque oranti intellecta revelabat; et praesentes et absentes sermonibus ac libris docebat. Contigit forte eodem tempore, ut quidam ex iis quos dicunt Agentes in rebus, apud Hipponem-Regium constitutus, bene se mundi hujus omnes contemnere cupiditates atque illecebras, si aliquando ex ejus ore Dei verbum audire meruisset. Quod cum ad se fideli fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
proiuintias celebraca cũ potuit scet̃.¬
tauit:
nonineis quȩ sua sunt s quȩ iħu xp̃i querens ⁊
ut uł fides scȩ̃ eccłiȩ catholicȩ inuiolata ma¬
neret. uł non nulli sac̾dotes et clerici siue ꝑ
fas siue ꝑ nefas excõmunicati. uł absolueren¬
tur uł abicerent᷑. In ordinandis uͦ sac̾dotib
et clericis consensum maiorũ xp̃ianoꝵ et¬
Uestes eius et caltim̃ta uł lectualia ex mode¬
raco et cõpetenti habitu erant: nec nitida ni

Expanded text:
provincias celebrata, cum potuit, frequentavit; non in eis quae sua sunt, sed quae Jesu Christi quaerens; ut vel fides sanctae Ecclesiae catholicae inviolata maneret, vel nonnulli sacerdotes et clerici, sive per fas sive per nefas excommunicati, vel absolverentur vel abjicerentur. In ordinandis vero sacerdotibus et clericis consensum majorvero eius, & calciamenta, vel lectualia, ex moderato & competenti habitu erant, nec nitida aut
Abbreviated transcription (Latin):
siuis diuersis cemporib eosdẽ notantes acq a
menbris eccłiȩ p̃cidentes: datis lict̾is ad affri-¬
canas occidentis et orientis partis eccłias. eos
anathemati tandos et deuitandos ab
om̃ib catholi cis censuerunt. Et tale de
illis ȩccłiȩ dĩ catholicȩ ꝓlatum iudiciũ etiã

Expanded text:
suis diversis temporibus eosdem notantes, atque a membris Ecclesiae praecidentes, datis litteris et ad Africanas Occidentis, et ad Orientis partis Ecclesias, eos anathemandos et devitandos ab omnibus Catholicis censuerunt. Et tale de illis Ecclesiae Dei catholi
Abbreviated transcription (Latin):
tur questiones: Atq ita edoctus: sensĩ acqs
paulatim illa heresis. miseratione diuina:
quo ꝓpinquantib dieb sc̃is pasche. salutis
aquam ꝑciperet. E factũ ẽ diuina pre-
stante opitulatione.: ut ꝑ illũ tantũ ac ta¬
lem antisticem ambrosium: et doctrinã
salutarẽ et ȩccłȩ catholicȩ diuina ꝑciꝑet
sacram̃ta. Mox uͦ ex intimis cordis medullis
spem omẽm quã habebat in scło dereliquit:
iam non uxorem. ñ filios carnis. non diuici
re stacurt⁊ & in illo et ex illo pusillo grege
eẽ studens quẽ dñs alloquit᷑ dicens. Nolite
timere pusillus grex: qm̃ placuit patri ur̃o
dare uob̃ regnũ. et cȩt̾a. Et illud quod dicit¬

Expanded text:
tur quaestiones: atque ita edoctus, sensim atque tur quaestiones: atque ita edoctus, sensim atque paulatim haeresis illa miseratione divina quo propinquantibus diebus sanctis Paschae salutis aquam perciperet. Et factum est divina prstante opitulatione, ut per illum talem tantumque antistitem Ambrosium, et doctrinam salutarem Ecclesiae catholicae, et divina perciperet Sacramenta. Moxque ex intimis cordis medullis spem omnem quam habebat in saeculo dereliquit. Jam vero non uxorem, re statuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri vestro dare vobis regnum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintia affricana ciuitate
tragestensi. de numero euri¬
alium. parentib honestis. et
xp̃ianis ꝓgenitus: alitusq ac nutritus eorum cura.
ac diligentia. impensisq scl̃arib littis eruditꝰ¬
ẽ adpͥme om̃ibus uidelicet disciplinis imbutꝰ:
quas lib̃ales uocant. Nam & gramaticam pͥus
insua ciuitate.: & rethoricam in affricȩ ca¬
pite cartagine postea docuit: consequenti
eo tempore transmare in urbe roma: et a¬
pud mediolanũ: ubi tunc temporis imꝑa¬
toris ualentiniani filius ualentinianus mi¬
noi consticutꝰ ẽ. In qua urbe tunc ep̾atum
administrabat acceptissimꝰ dõ: & in optimiᷤᷤ
uiris p̃clarissimus sac̃dos ambrosius. huiꝰ
interea uerbi dĩ p̃dicatoris frequentissimis
in ȩecłia dlisputationib adstans in pplo. inten¬
debat suspensus ac defirus. Uerum aliquan¬
do manicheoꝵ apud cartaginem adolescens
fuerat errore deceptus: et idõ cȩt̾is suspen¬
tra illum errorem incidentes legis solueren¬

Expanded text:
ic Africana, civitate Tagastensi, de numero curialium parentibus honestis et Christianis progenitus, alitusque est ac nutritus eorum cura ac diligentia, impensisque saecularibus artibus eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et grammaticam prius in sua civitate, et rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit. Consequenti etiam tempore trans mare in urbe Roma, et apud Mediolanum, ubi tunc imperatoris Valentiniani minoris comitatus fuerat constitutus. In qua urbe tunc episcopatum administrabat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affixus. Verum aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errore seductus: et ideo caeteris suspentra illum errorem incidentes legis solveren
Abbreviated transcription (Latin):
guentib seruiebat ex more: et
habe: & egrotantib seruiens. tu noli
amplius egrotare. Mox monachus
ut audiuit: iussionem patris impleis.
& egrotis seruiuit: & ipse sanus ꝑman

Expanded text:
guentibus serviebat ex more, et habe, et aegrotantibus seniens, tu noli amplius aegrotare'. Mox monachus ut audivit, iussionem patris adimplens, et aegrotis servivit et ipse sanus perman
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. si aliquid de reb seruoꝵ dni uir
suus haber&e in fraude. Quod ubi ag¬
nouit: ambo parit̃ nullam morã fecert :
donec et directa redderent. & peniten¬
tiã eum indulgentia recepissent.
Ne quadam monachus qui lan-¬

Expanded text:
coepit, si aliquod de rebus servorum Domini vir coepit, si aliquod de rebus servorum Domini vir suus haberet in fraude. Quod ubi cognovit, ambo pariter nullam moram fecerunt, donec et direpta reddiderunt et paenitentiam cum indulgentiam recepissent. 17. Die quadam monachus, qui lan
Abbreviated transcription (Latin):
uadam die dũ fr̃s messẽ  sir&.¬
suceidetent et manipuli specss
ꝑagrum iacerent: tempestas frendens into¬
nuit: et uentus cum turbine ualido se o¬
stendit. Tunc sc̃s ne fr̃s laborẽ ꝑderent.:
extensis brachiis dñm iħm inclamauit.
llo aboratione surgente. diuina uirtus
tẽpestatem abstulit: et in duab diuisam
partib effugauit. Mox serenitate reddita:
reddiderunt monachi dõ laudum preconia.
Dies erat dnĩca: & uir dĩ ꝑacto itinere festi¬
nabat ad cenobium. missarum celebrare
sollempnia. ꝑueniens ad sequanã ipse
cum fr̃ib ascendit nau iculam: caballos
quos habuerat reliquit in pascuis. Qđ
regius forestarius dum aspexit: equũ¬
suꝑ quẽ uir dĩ sederat furto abduxit. S
cum se ad dormiendũ locasset. repente
surpͤrit: et totam domũ suam flãmis
exitialib ardere conspexit. S cum hoc
uxor ipsius non uideret⁊ & eius anxie¬
tatẽ cõpesceret: subito et ipsa quoduir
suus uidebat conspiciens: ꝑcunctari

Expanded text:
uadam die cum fratres messem succiderent et manipuli sparsim per agrum iacerent, tempestas frendens intonuit, et ventus cum turbine valido se ostendit. Tunc sanctus, ne fratres laborem perderent, extensis brachiis, dominum Iesum inclamavit. Illo ab oratione surgente, divina virtus tempestatem abstulit et in duabus divisam partibus effugavit. Mox, serenitate reddita, reddiderunt monachi Deo laudis praeconia. 16. Dies erat dominica, et vir Dei, peracta itinera, festinabat ad caenubium missarum celebrare sollemnia. Perveniens ad Sigonam, ipse cum fratribus adscendit naviculam; caballus quos habuerat reliquid in pascua. Quod regius forestarius dum aspexit, equum quem vir Dei sederat furto abduxit. Sed cum se ad dormiendum locasset, repente surrexit et totam domum suam flammis exitialibus ardere conspexit. Sed cum hoc uxor ipsius non videret et eius ancxietatem conpesceret, subito et ipsa hoc quod vir suus videbat conspiciens, percunctare
Abbreviated transcription (Latin):
tus et rigidus. solus deserta penetrabam.
Sieubi concaua uallium. asꝑa moncium.
rupium prerupta cernebam: ibi meȩ oratiõs¬
loc̾ibi miserrimȩ carnis ergastubã loca¬
bam. Et ut mͥ testis ẽ dñs. post multas la¬
crimas. post celo oculos inherentes. ñ nũ¬
quam uidebar mͥ int̾ẽẽ agminib angłoꝵ.
et letus gauoensq cantabam. Post te: in¬
odore unguentoꝵ tuoꝵ curremus. Quadri
oppidum hienonimꝰ remeauit: ubi pru¬
dens animal ad p̃sepe dnĩ sese obtulit ꝑ¬
mansurum. Bibliochecam suam quam sibi
summo studio ipse condiderat clausam. om¬
niũq libroꝵ orationes quas pene memorit̃
retinebat. iterum relegens: diem ienmus
ducebat aduesꝑum. Plures ad eum religi
fluxerunt: bonumq doctorẽ paruo adhic
sub tugurio boni obseruauerunt discipuli.
Nec multo pꝰ cellulam sibi obdiscipulorum
ad bethleemiticam portam quȩ ad occiden¬
tem respicit. et egredientib ad septẽtri¬

Expanded text:
tus et rigidus solus deserta penetrabam. tus et rigidus solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam, ibi me in oratione miserrimae carnis ergastulo locabam; et ut mihi testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi interesse agminibus Angelorum; et laetus gaudensque cantabam: Post te inodorem unguentorum tuorum currimus. Quadrieoppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiofluxerunt: bonumque Doctorem parvo adhuc sub tugurio boni observavere discipuli. Nec multum post cellulam sibi ob discipulorum ad Bethleemiticam portam, quae ad Occidentem conspicit, et egredientibus ad Septentri
Abbreviated transcription (Latin):
nuda humo uix ossa herentia collidaebam.
De cybiᷤ u et pocu taceo. cum etiam languen
des aqua frigida utantur: et coctum aliqͥd
accepisse luxuriȩ sit. Ille gͥ ego qui obge
henne metum tali me carcere ipse damp¬
naueram: scorpionũ tantum socius et fe¬
rarum. sepe choris int̾eram puellarum.
Pallebant ora i eiuniis. et mens desideri¬
is ȩstuabat. In frigido corpore. et ance ho¬
minem suum iam carne p̃mortua: sola
libidinum incendia pullulabant. Itaq om¬
ni auxilio desticutus. ad iħu iacebam pedes.
rigabam lacrimis. crine tergebam: re re-¬
pugnantẽ cartiẽ ebdomadarũ in edia subici¬
ebam. Non erubesco infelicitatis meȩ: quin
potius plango non eẽ qd̾ fuerim. Memini
me clamancẽ: diem crebro iunxisse cum
nocte: nec pͥus a pectoris cessasse uerb̃ibus:
quam a dño rediret increpante tnͣquilli¬
tas. Ipsam quoq cellulam meã quasi cogi¬
tationum consciam ꝑtimescebam: et mͥ ira¬

Expanded text:
nuda humo vix ossa haerentia collidebam. nuda humo vix ossa haerentia collidebam. De cibis vero et potu taceo, cum etiam languentes ibi aqua frigida utantur, et coctum aliquid accepisse, luxuriae sit. Ille igitur ego, qui ob metum gehennae tali me carcere ipse damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. Pallebant ora jejuniis, et mens desideriis aestuabat: in frigido corpore, et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam, et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subigebam. Non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse quod fuerim. Memini me clamantem diem crebro junxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse verberibus, quam a Domino rediret imperante tranquillitas. Ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam: et mihi ira
Abbreviated transcription (Latin):
pieto in syriam ꝑtexit. Et dum in posles¬
sione euagris prb̃i moraretur: malehũ
monaehũ et aliquand̾o captiuũ repperit.
peuctatq cum: omnẽ eius capciui dtrs
scesit hystoriam: quam p̾ea edidit scrip¬
duspoosui sicamen ds̃ uitam dederit e pe
siacuperacores mei saltem fugiente me
et elausum ꝑsequi desierint. Ad ceferta
deinae losa ao quȩ olim obagendam nibi
genitenciam ꝓperare eupieratita letus
quam measse erederes. Quom uͦ ꝑauadr
penituerit idem hietonimus quȩ ponte
modi u̾bis indicauit.
oociens in heremo constiut et in¬
a uasta solitudine quȩ reusta so¬
uis arõnib hotidum monachis presat
habitaculum: putaui me inquit romanis
interesse delitiis. Sedebam solus. et tacebã.¬
quia amaritudine replecus eram. Horre¬
bant saro menbra deformia: squalida cu¬
tis sicum ethyopicȩ carnis adduxerat. Coti¬
die lacrime. cotidie gemitus. & siquando
repugnantem somnus imminens opp̃ssisset

Expanded text:
peracto, in Syriam perrexit: et dum in possesperacto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis didicit historiam, quam postea edidit, scripdisposui, si tamen Deus vitam dederit: et si vituperatores mei saltem fugientem me, et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ob agendam inibi poenitentiam properare cupiebat, ita laetus quam measse crederes. Quomodo vero peauxilio poenituerit; idem Hieronymus, quae sponte i indicavit. Quoties in eremo constitutus, et illa vasta solitudine, quae exusta solis ardoribus horridum Monachis praestat habitaculum, putavi me, inquit, Romanis interesse deliciis. Sedebam solus quia amaritudine repletus eram. Horrebant sacco membra deformia; squalida cutis situm Aethiopicae carnis adduxerat. Quotidie lacrymae, quotidie gemitus; et si aliquando repugnantem somnus imminens oppressisset,
Abbreviated transcription (Latin):
omuĩumq iudicio dignus ẽe summo sacor¬
rocio decernitur: quidam ex elericoꝵ mona¬
ehosumq oidinib ꝑ petulantiam ꝑar in¬
uiuiem discursantes ad effugandum ur¬
be hienoniorum. qui utrorumq eqrum
Seribens uitia deprehenderat: insidias pce¬
rauerunt. Here enĩ uirum hunc egofeli¬
cẽ sixerim. huius fuge euentũ eorrigentis
ap̃i iudicio auspensacum. quam prauorũ
hominum psetucione paratum fore existimo.
scilicet ut romana ȩccł̃a petri instituta regimi
ce hebraicam quoq habeat uericatẽ. et gre¬
cop quorumdam leuitas quȩ sibi tomanos
ase om̃s seripturas diuinitus inspiratas
aecepisse plaudebat: eos habere quod non
habet recognoscat. Isitur hieronimus ro¬
ma egressus ad orientem tendens ꝓfectus
e ad gresorium naranz enũ constantinopo¬
lcane uebis ep̃m: ubi ita ꝓficere fudur.
Sitolex clociłq discipulus adut p̾cepto¬
rem: et eum constantinopolitanai urbe
obser uabat. Hoc discipłatu hieronimuo

Expanded text:
ummo sacerdotio decernitur, quidam ex Clericorum Monachorum ordinibus pro petulantia proque ingluvie discursantes, ad effugandum Urbe Hieronymum, qui utrorumque eorum vitia scribens deprehenderat, insidias paraverunt. Verum enim vero hunc ego felicem dixerim, hujus fugae eventum corrigentis, Christi judicio dispensatum, quem pravorum hominum persecutionibus paratum fore existimo: scilicet ut Romana Ecclesia, Petri instituta regiminte, Hebraicam quoque habeat veritatem; et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi Romanos a se omnes Scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus
Abbreviated transcription (Latin):
ribilicer rugiens leo ꝑcutiebat cauda for¬
titer teram⁊ ꝑterritosq camelos sicut e¬
rant onerati: ante se ad cellam ire coegit.
quod p̃cederet asinus. sarcinati in medio¬
irent cameli. subsequens eoꝵ pariter ter
ga leo ueniret: mex exeuntes modeste cir¬
rauerunt beato nuntiare hieronimo. Quo
audito foras egrediens. ianuas monast̾ii
patefieri iussit benigne: sũmumq imꝑauit
lis et asino auferentes onera sartinȩ le
uigate. pedesq ablute. et escas p̃bete⁊ expec¬
tantes. quid in hoc facto dñs suis uolue
rit seruis demonstrare. Omĩb deniq
quȩ erga camelos fuerant iussa ꝑactis:
cepit leo ut dudum solitus erat huc atq
illuc gratubabundus ꝑ claustra mona¬
sterii ire⁊ singłors se fr̾m uestigiis ꝓfter¬
nen s. et quasi deꝑpetrata quam non fȩce¬
rat culpa alludens ueniam postulare.
Quo uiso fr̾s. penitentiã agentes. quod
ei crudelitatis intulissent crimen: dice¬

Expanded text:
ribiliter rugiens leo percutiebat cauda forribiliter rugiens leo percutiebat cauda fortiter terram, perterritosque camelos, sicut erant onusti, ante se ad cellam ire coegit. quod praecedens asinus sarcinatique in medio cameli, et subsequens eorum terga leo pariter veniret, mox exeuntes modeste, curaverunt beato nuntiare Hieronymo. Quo audito, foras egrediens, januas monasterii patefieri jussit benigne: summumque silentilis et asino, auferentes sarcinas eos levate, pedesque abluite, escas praebete, expectantes quid in hoc facto suis voluerit Dominus servis demonstrare. Omnibus denique, quae erga camelos fuerant jussa, peractis, coepit leo, ut dudum huc atque illuc gratulabundus per claustra monasterii ire, singulorum se fratrum vestigiis sternens, et quasi de perpetrata, quam non fecerat culpa, alludens cauda, veniam postulabat. Quo viso, fratres, poenitentiam agentes, quod ei crudelitatis intulissent crimen, dice
Abbreviated transcription (Latin):
donectentes ligate. Quod ita factum est.
Cumq sibi opus tunc innexum crebrius
gereret. iamq redeundi tempꝰ negotiacoꝵ
ad ee̾t expleto quadam die oꝑe. quãuis
animal brutum diuinitus tam̃ puto ad¬
monicũ: exiens iuit ad agrum. et hac illac¬
cepit discurrere girando nosse plenius
Qui fatigatus iam nimium: quandoq
ad publici itineris locum deuetrit sub¬
limem. Quo dum anxius ut poterat circũ
contra se homines cum onustis camelis.
quos p̃cedens asinus ueniebat. S quia
ualde ꝑcul erat: hunc cognoscere mini¬
me poterat. At tam̃ pedetemptim se illis.
obuiũ obtulitMos quippe illi ẽẽ dr̃ regioni:
ut quotiens cum camelis longius ꝓficis¬
cuntur: totiens ante cedentẽ asinum fu¬
nem camelorum gestantẽ collo subsecunt᷑
nito asino. seuum rugiens. eum ingenti
strepitu irruit in eosneminẽ tamen. eoꝑ
ledens. Qui om̃ib statim relictis. demen
uersi sunt. Quib uidelicet fugientib cer¬

Expanded text:
e nectentes ligate: Ita et factum est. e nectentes ligate: Ita et factum est. Cumque sibi opus tunc nexum crebrius gereret, et jam redeundi tempus negotiatorum adesset, expleto die quodam opere, quamvis animal brutum, divinitus tamen ut puto admonitum, exiens ivit ad agrum, huc illucque discurrens gyrando, nosse plenius  Qui fatigatus jam nimium, quandoque ad publici itineris locum devenit sublimem, quo dum anxius, ut poterat, circumentes contra se homines cum onustis camelis, quos praecedens asinus veniebat: sed quia valde procul erat, hunc cognoscere minime potuit: tamen pedet entim se illis obviam obtulit. Mos quippe illi dicitur esse regioni, ut quoties cum camelis longius proficiscuntur, toties antecedente asino, funem camelorum gestante collo, subsequantnito asino, saevum rugiens, cum ingenti strepitu irruit in eos, neminem nempe laedens, eorum. Qui omnibus statim relictis, dementversi sunt. Quibus videlicet fugientibus, ter
Abbreviated transcription (Latin):
lebat. Quem beatus hieronimus una cũ
fr̃ib absq asino uidens ad foras cellu lȩ
morari: & quia non solita fuerat hora
reusus: inftigante fame necessitateq com¬
pulsum putauerunt eum occidisse animal
suetam: dicebant. Uade. et reliquum asi¬
ni quod tibi temansit mande. tuamꝙ
ingluuiem comple. Licet uͦ hȩc illi dicerent:
erant tamen incerti utrum hoc malũ an non
ꝑpetrasset. Quappter exeuntes fr̃s ad loci pas¬
cua quo iam fatum animal deducere leo so¬
litus erat: longe lateq ꝑagrarunt. ut quod¬
dam mortis illiꝰ potuissent inuenire indi¬
cium. Qui nullum interemptionis eius
signũ repperientes: reu̾si ftuduerunt hoc
ait frĩb. Obsecrouos fr̾ s quãquã sustine¬
atis asini dampnũ. hunc tñ ne exasperetis
neq abiciatis leonem: si eum ut dudum gu-¬
b̃nantes p̃bentesq alimenta pascite⁊ inci¬
dentesq ligna innemore ut ea uice asini
nobis huc trahens defferre ualeat: moderan¬

Expanded text:
lebat. Quem beatus Hieronymus, una cum lebat. Quem beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal suetam, dicebant: Vade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple. Et licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, an non is perpetrasset. Quapropter exeuntes fratres ad loci pascua, quo jam praefatum animal deducere leo solitus erat, longe lateque peragrantes, ut quoddam mortis indicium possent invenire. Qui nullum interemptionis ejus signum reperientes, redeuntes studuerunt hoc ait fratribus: Obsecro vos, fratres, quanquam sustineatis asini damnum, hunc tamen ne exasperetis, neque abjiciatis leonem: sed eum ut dudum gubernantes, praebentesque alimenta, nutrite; incidentesque in nemore ligna, ut ea vice asini nobis huc trahens deferre valeat, moderat
Abbreviated transcription (Latin):
socius incesanter itineris rure pascendo.:
undiq defensor tutissimus erat. Uerunta¬
men ut se cibaret et asinus solitum ꝑfice¬
ret opus: consuetis horis semꝑ eum eo do¬
mum redibat. Interea dum hȩc dilato dem¬
pore geruntur: educto quadam die ad lo¬
ci pascua asino: graui leo ultra modum
somno oppressus obdormiuit. Leone nãq
tunc grauiter soporato: contigit ut ꝑ ean¬
dem uiã negociatores gradientes olei e¬
mendi causa ꝑgerent egyptum. Qui se¬
pius dictum uidentes asinum pascentẽ.
dum neminem ad eẽ uidissent custodẽ.
iniqua subripiente cupiditate rapientes
secum abduxerunt. Exꝑgiscens itaq leo qͥd
sibi accidisset dampni nesciens: ut reqͥ¬
reret camen pascentem quem cõmissum
habuit. ire cepit. Qui cum solito non ap¬
pareret in locopascendi: constrictus de
discrimine leo mesticia anxius: rugien¬
ianuam ueniens ꝑstitit. Et eonseius culpȩ.
non ausus ẽ ingredi: quo pͥus eum asino so¬

Expanded text:
socius incessanter itineris, rure pascendo socius incessanter itineris, rure pascendo ubicumque defensor, tutissimus erat. Verumtamen ut se cibaret, et asinus solitum perficeret opus, consuetis semper horis, cum eo domum redibat. Interea dum haec dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae asino, gravi leo ultra modum somno oppressus obdormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem viam negociatores gradientes, olei emendi causa, pergerent in Aegyptum. Qui ipsum saepe videntes asinum pascentem: dum neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen pascentem quem commissum habuit, ire coepit. Qui cum solito non appareret in loco pascendi, constrictus de discrimine leo, moestitia anxius, rugienjanuam veniens perstitit. Conscius enim culpae, non ausus est ingredi, quod prius cum asello so
Abbreviated transcription (Latin):
eos ultrã citraq quasi domesticum et tran
quid huic leoni oꝑis congrui. nr̃ȩ ucilita¬
ti imponamus qͥuatinus abeo leniter ꝑfici.
et ne effugetur fieri possit: quia certe cre¬
do quod non cantum ꝓsui pedis saluce huc
illum miserit dñs. qui ei mederi sine no¬
bis poterat. quantum ut sue uisitationis
demonstraret indicio ꝑ hunc nr̃ȩ necessi¬
tati mirabilicer se uelle p̃bere iuuamen.
Tune predieti fr̃s. tale concorditer humi¬
lit̃q responsum dedere dicentes. In pat̃¬
bene uidelicet nosti quod asinus qui
ab agro usui nr̃o ligna deferre solitus ẽ.
eustodis sollicitudine indiget: et ne a
qualibet impba bestia deuoretur. sacis
uetemur. Iccirco gͦ si tibi placet. et rec¬
tum uidetur huic leoni aselli iniungat᷑
sollertia nr̃i. ut subsequens eum ducat
ad pastum: reducatq remeans domũ. Ita et
factum est. Nam ini uncta leoni asini cura.
more pastoris industrii eundo ad pastum.

Expanded text:
eos ultro citroque quasi domesticum et tranqeos ultro citroque quasi domesticum et tranqquid huic leoni operis congrui, nostrae utilitatis addamus, quatenus ab eo leviter perfici, et efficaciter fieri possit: quia certe credo quod non tantum pro sui pedis salute, huc illum miserit Deus, qui ei mederi sine nobis potuerat: quantum ut nobis suae visitationis demonstraret indicio, per hunc nostrae necessitati, mirabiliter se velle praebere juvamen. Tunc praedicti fratres, tale concorditer humiliterque patri responsum dedere, dicentes: Tu pater bene nosti, quod asinus qui a saltu usui nostro ligna deferre solitus est, custodis sollicitudine indiget, et ne a qualibet improba bestia devoretur, satis veremur. Idcirco ergo, si tibi placet, et rectum videtur, huic leoni aselli nostri injungatur solertia, ut eum subsequens ducat ad pastum, reducatque remeans domum. Ita et factum est: nam injuncta leoni cura asini, more pastoris industrii, eundo ad pastum
Abbreviated transcription (Latin):
omĩno et longum de eodẽ beato uiro eiusꝙ
districtȩ uice et illius morib retexere oĩa.
unius tam̃ miraculi huius monast̾ii quid¬
dam pͥscorum simile quod ꝑsuccedenciũ
relacionem memorie nondũ obliuio abstu¬
lit⁊ et a religiosisuiris qui celestis amore
patriȩ bethleem fuere. huc usq delatum¬
ẽ: huic compendioso nectam sermoni
uadam namq aduesꝑascence die
cum beatus hieronimꝰ una cũ
tosuspenso pede ingens leo cȩnobi⁊ clau
non nulli in fugam sunt ut ẽ fragilitatis
humanȩ conuersi. Ses̃ uͦ hieronimus ue¬
tui leonis obuiauit. Qui uidelicet dum
sibi pariter ꝓpinquassent. quia loqui leo
ut suȩ naturȩ ẽ minime poterat: ut c umq
ualuit predicto patri lȩsi quã habebat
peddis obtulit plantam. Uocatis tunc sec̃s¬
uir frĩb p̃cepit. ut diligent̾ lesum ablu¬
erent pedem: in quirences cur ita claudi¬
cans iret. Quod dum factum studiose fuis
beluinȩ feritatis deposita rabie: cepit int̾

Expanded text:
omnino et longum de isto viro, ejusque districta vita, et illius moribus retexere omnia. Unius enim miraculi hujus monasterii, quoddam priscorum simile, quod per succedentium relationem memoriae nondum oblivio abstulit, et a religiosis viris, qui coelestis patriae amore Bethleem fuere, huc est delatum, huic compendioso necto sermoni. Quadam namque die advesperascente, cum beatus Hieronymus una cum to suspensus pede, ingens leo coenobii clausiti nonnulli in fugam sunt, ut est metus fragilitatis humanae, conversi. Sanctus vero Hieronymus, veobviavit. Qui videlicet dum sibi pariter propinquassent, et quia loqui leo, ut suae naturae est, minime poterat, utcumque valuit, praedicto patri, laesi quem habebat pedis obtulit plantam: vocatis tunc fratribus, praecepit ut diligenter laesum abluerent pedem, inquirentes cur ita leo claudicans iret. Quod dum factum studiose fuissergo belluinae feritatis deposita rabie, coepit inter