comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in uocẽ dep̃cationis mee Si iniqͥtates obseruaue-¬
cata linguȩ: nũqͥd et peccata cordis: Scriptũ ẽ.
Peccatũ. iniqͥtas ẽ. Quis gͦ sustinebit. si tu iniqͥca¬
tes obseruaueris: Si nob̾cũ ut seuerus iudex age¬
re uolueris ñ misericors pat̾̃: qͥs stabit ante ocłos
tuos: Sed ẽ. apud te ꝓpitiatio ꝓpt̃ legẽ tuã susti¬

Expanded text:
in vocem deprecationis meae. Si iniquitates observavein vocem deprecationis meae. Si iniquitates observavecata linguae? numquid et peccata cordis? Scriptum est: «Peccatum iniquitas est» . «Quis» ergo «sustinebit, si tu iniquitates observaveris?» si nobiscum severus judex agere volueris, non misericors pater, quis stabit ante oculos tuos? Sed «est apud te propitiatio; propter legem tuam susti
Abbreviated transcription (Latin):
uenturꝰ ẽ : Audi sermonẽ euangelii. Qui dixerit
fr̃ĩ suo facue. Ab istis enĩ peccatis linguȩ immanis¬
simis qͥs abstinet: Sed forte dicis: parua s̃ Reuserit: At
inqͥt gehennȩ ignis. Si paruũ tͥ uidet᷑ aut modicũ
frĩ dicere fatue: uł gehenna ignis uideat᷑ tͥ magna.
Si contẽpnebas minꝰ peccatũ: uł penȩ magnicudine
det̾rere. Sed dicis. Minima s̃ minora s̃. sine qͥbꝰ ñ
potest ista uita. Congere minuta: et faciunt ingen-¬
tẽ aceruũ. Nã et grana minuta s: et tam̃ massã fa-¬
ciunt. Et guitȩ minutȩ s̃ et flumina implent. et
moles trahunt. Ideo et ille considans ꝗͣ multa mi-¬
nuta peccata qͦtidiana cõmittat homo. si nichil ali-¬
ud uł ꝑ cogitationes et linguã. actendit ꝗͣ multa
sint: & si actendit qr minuta s̃ uidec ꝑ multa mi¬
nuta fieri magnũ aceruũi: et ñ quasi peccata sua
dens: clamat. De ꝓfundis clamaui ad te dñe:
dñe exaudi uocẽ meã. Fiant aures tuȩ intendentes.

Expanded text:
inventurus? Audi sermonem Evangelii: «Qui dixerit fratri suo, Fatue.» Ab istis etiam peccatis linguae minutissimis quis abstinet? Sed forte dicis, Parva sunt. «Reus erit,» inquit, «gehennae ignis» . Si parvum tibi videbatur aut modicum, fratri dicere, «Fatue,» vel gehenna ignis videatur tibi magna: si contemnebas minus peccatum, vel poenae magnitudine deterrere. Sed dicis: Minora sunt, minuta sunt, sine quibus non potest esse ista vita. Congere minuta, et faciunt ingentem acervum. Nam et grana minuta sunt, et tamen massam faciunt: et guttae minutae sunt, et flumina implent, et moles trahunt. Ideo et ille considerans quam multa minuta peccata quotidiana committat homo, si nihil aliud, vel per cogitationes et linguam, attendit quam multa sint; et si attendit quam minuta sint, videt per multa minuta fieri acervum magnum; et non quasi peccata sua dens clamat: «De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meum. Fiant aures tuae intendentes
Abbreviated transcription (Latin):
se boniinuenit: nichil iustitiȩ illi serenũ potuit
occurrere: Et cũ tanta et tã multa peccata et ca¬
t̃uas scelerũ suoꝵ undiq uideret: tanꝗͣ expa-¬
uescens clam auit. Sunqͥtates obseruaueris
dñe. dñe qͥs sustinebit: Non dix̃ ego ñ sustinebo.
sed qͥs sustinebit: Uidit enĩ ꝓpe totã humanã ui-¬
tã circũ latrari peccatis suis. accusari om̃s consci-¬
entias cogitationibꝰ sius: ñ inueniri corcastũ p̃su¬
mens de iustitia sua. Sigͦ cor castũ ñ potest inueni-¬
ri qđ p̃sumat de iustitia fua: p̃sumat om̃iũ cor

Expanded text:
se bonum invenit, nihil illi justitiae serenum potuit se bonum invenit, nihil illi justitiae serenum potuit occurrere. Et cum tanta et tam multa peccata erum suorum videret, tanquam expavescens exclamavit, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Non dixit, Ego non sustinebo; sed, «quis sustinebit?» Vidit enim prope totam vitam humanam circumlatrari peccatis suis, accusari omnes conscientias cogitationibus suis, non inveniri cor castum praesumens de sua justitia. Si ergo cor castum non potest inveniri, quod praesumat de sua justitia; praesum
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓfunda nr̃a contẽpsit. qͥ usq ad istã uitã ueni-¬
re dignatꝰ ẽ ꝓmittens remissionẽ om̃iũ peccatoꝵ.
eciã de ꝓfundo excitauit hominẽ: ut clamaret
de ꝓfundo sub molibꝰ peccatoꝵ. et ꝑueniret
uox peccatoris ad dm̃. Unde clamantes. nisi de
ꝓfundo maloꝵ: Et uidete qi uox peccatoꝵ ela¬¬
mat de ꝓfundo. De ꝓfundis clamaui ad te đ:¬
dñe ex audiuocẽ meã. Fiant aures tuȩ intenden¬
tes in uocẽ dep̃cationis meȩ. Unde clamat. De ꝓ-¬
fundo. Qsẽ gͦ qͥ clamat: Peccator. Ere clamat:
Iuia qͥ uenit soluere peccata. dedit spẽ etiã in ꝓ-¬
fundo posito peccatori. Ideo qͥd seqͥt᷑ post istas uo-¬
ces: Suniqͥtates obseruaueris dñe: dñe qͥs susti¬
nebit: Ecce aꝑuit de qͦ ꝓfundo lamaret: Clamat
enĩ sub molibꝰ̾ et fluctibꝰ iniqͥtatũ suarũ. Circũspe¬
x̃ se enrũspex uitã suã: uidit illã undiq flagiti¬
is et facmoribꝰ cooꝑtã. Quacũq respex̃. nichil in

Expanded text:
nec profunda nostra contempsit, qui usque ad istam vitam venire dignatus est, promittens remissionem omnium peccatorum; etiam de profundo excitavit hominem, ut clamaret de profundo sub molibus peccatorum, et perveniret vox peccatoris ad Deum: unde clamantis, nisi de profundo malorum? 2. Et videte quia vox peccatoris clamat de profundo: «De profundis clamavi ad tene, exaudi vocem meam. Fiant aures tuae intendentes in vocem deprecationis meae.» Unde clamat? De profundo. Quis est ergo qui clamat? Peccator. Et qua spe clamat? Quia qui venit solvere peccata, dedit spem etiam in profundo posito peccatori. Ideo quid sequitur post istas voces? «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Ecce aperuit de quo profundo clamaret. Clamat enim sub molibus et fluctibus iniquitatum suarum. Circumspexit se, circumspexit vitam suam; vidit illam undique flagitiis et facinoribus coopertam: quacumque respexit, nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ apud te ẽ ꝓpitiatio ẽ. Et quȩ ẽ. ista ꝓpitiatio.
nisi sacrificiũ : Et qđ ẽ sacrificiũ. nisi qđ ꝓnob̾ ẽ.
oblatũ : Sanguis i nocens fusus: deleuit omnia
peccata nocentiũ. Pretiũ tantũ clatũ. redemit om̃s
captiuos de manu captiuantis inimici. Apud te
gͦ ẽ ꝓpitiatio. Nã si ñ esset apud te ꝓpitiatio si ui¬
dex solũ eẽ. uelles. et misericors. ee̾ nolles. obserua¬
res om̃s iniqͥtates nr̃as et quereres eas: Qssustine¬
ret: Qͥ sante te staret. et diceret innocens sũ: Qͥs
quȩ posset uiuificare: sed quȩ ostenderet peccata
peccatori Peccator enĩ oblitꝰ erat se: nec uidebat
se. Data ẽ. illi lex ut uideret se fẽc̃ reũ lex lib̾a¬
uit lator legis. Latorenĩ legis imꝑatorẽ. Lex da.¬
ta ẽ. quȩ treat et constringat inreatũ. Et ñsoluit
lex a peccatis. sed ostendit peccata. Et forte subip.¬
salege positꝰ. arumadũtit iste in ꝓfundo quanta
tis delet p̃tita admonet de futuris In iua ñ dese-¬

Expanded text:
«Quoniam apud te propitiatio est.» Et quae est ista propitiatio, nisi sacrificium? Et quod est sacrificium, nisi quod pro nobis oblatum est? Sanguis innocens fusus delevit omnia peccata nocentium: pretium tantum datum redemit omnes captivos de manu captivantis inimici. Ergo «est apud te propitiatio.» Nam si non esset apud te propitiatio, si judex solum esse velles et misericors esse nolles, observares omnes iniquitates nostras, et quaereres eas; quis sustineret? quis ante te staret, et diceret, Innocens sum? quis quae posset vivificare , sed quae ostenderet peccata peccatori. Peccator enim oblitus erat se, nec videbat se; data est illi lex, ut videret se. Fecit reum lex; liberavit Lator legis: Lator enim legis Imperator est. Lex data est quae terreat et constringat in reatum; et non solvit lex a peccatis, sed ostendit peccata. Et forte sub ipsa lege positus, animadvertit iste in profundo quanta tis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non dese
Abbreviated transcription (Latin):
ñerit qͥ te tradat iudici. Ergo ꝓpt̃ legẽ tuã sufti.¬
niuite dñe: qr dignatꝰes legẽ miscdĩȩ aferre mͥ. al¬
mitere om̃ia peccata mea. dare mͥ de cȩcero moni¬
tane te offendã. In ipsis monitis si qͥd forte tituba-¬
uero: dedistimͥ remediũ qͦte orẽ. dicens Dimitte
nob̾ debita nũ: sic et nos dimitimꝰ debitoribꝰ nris.
hanc legẽ statiusti mͥ: ut qͦmͦ dimitto dimitat᷑ mͥ.¬

Expanded text:
Ergo «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi, ut quomodo dimitto, dimittatur m
Abbreviated transcription (Latin):
Inuicẽ onera urã portate: et sic implebitis legẽ.xͥ.
Qui portant inuicẽ onera sua. nisi qͥ habent cari¬
tatẽ: Qͥ ñ habent caritatẽ: graues sibis: Qui autem
habent caritatẽ: portant se. Lesit te aliqͥs: petit ue¬
niã. Si ñ dimittis ñ portas onꝰ fr̃is cui.Si dimitcis:
portasinfirmũ. Et tu si forte in aliꝗ̃ infirmicatẽ
cecideris qͣsi homo: oportet ut sic te portet et ille.
quẽ ad modũ et tu. Audi qͥd p̃cesserit. fr̃s inqͥt.
si p̃occupatꝰ fuerit homo in aliqͦ delicto: uos qui
spũales estis. instruite huimodi in spũ lenitatis.

Expanded text:
Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui portant invicem onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, graves sunt sibi; qui autem habent charitatem, portant se. Laesit te aliquis, petit veniam: si non dimittis, non portas onus fratris tui; si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in
Abbreviated transcription (Latin):
plere ñ possumꝰ: ne ignorantes dei iustitiã & nrãm
uolentes constituere. iustitiȩ dei ñ simꝰ subiecti.
In lege itaq factoꝵ ẽ. dei iubentis iustitia: in lege
set & lege tua miserere mei: de beneficus eiꝰ quȩ iã
consecutꝰ ẽ qͦdã mͦ si dici potest p̃scribit. ut impe¬
tret cȩtera quȩ ñdũ. ẽ. consecutꝰ. Ait enĩ. Uiã
ueritatis elegi iudicia tua ñ sũ oblitꝰ. Adhesi

Expanded text:
ere non possumus, ne ignorantes Dei justitiam et nostram volentes constituere, justitiae Dei non simus subjecti. In lege itaque factorum est Dei jubentis justitia; in lege set, «Et lege tua miserere mei;» de beneficiis ejus quae jam consecutus est, quodammodo, si dici potest, praescribit, ut impetret caetera quae nondum est consecutus. Ait enim: «Viam veritatis elegi; judicia tua non sum oblitus. Adhaes
Abbreviated transcription (Latin):
condita ẽ cũ xp̃o in deo. Ac ꝑ hoc si uita nr̃a ibi
ẽ. ubi ẽ ueritas. ñ ẽ. uita nr̃a subsole ubi ẽ. ua-¬
nitas. Sed hoc tã magnũ bonũ magis habemꝰ in
spe: ñ tenemꝰ in re. Et scdm sp̃ẽ nrãm: beatꝰ apłs
ista locutꝰ ẽ. Quia et illud cũ dixisset. uanitati
creatura subiecta ẽ adiecit atq ait. Non sponte.
sed ꝓpt̃ eũ qͥ subiec̃ in spe: Ergo in spe qr sꝑamꝰ
nos hesuros contẽplandȩ ueritati: subiecti sumꝰ
interĩ uanitati. Creatura qͥppe ista spũał. anima¬
lis. corporalis. quȩ om̃is in homine ẽ immo homo
ẽ sponte peccauit: et inimica facta ẽ ueritati. Sed
ut merito puniret᷑ ñ sponte subiecta ẽ uanitati.
Deniq pꝰpauca. ñ solũ autẽ inqͥt. sed et nosipsi pͥ¬
mitias sp̃s habentes. idẽ. qͥ ñdũ qͥdẽ ex toto qđ sumꝰ.
sed ex ea parte qͦ pecoribꝰ meliores sumꝰ deo ñ uani¬
tati subditi sum᷑ hoc ẽ. ꝑ pͥmitias sp̃s: et ipsi in no¬

Expanded text:
condita est cum Christo in Deo» . Ac per hoc si vita nostra ibi est ubi veritas, non est vita nostra sub sole ubi vanitas. Sed hoc tam magnum bonum magis habemus in spe, non tenemus in re: et secundum spem nostram beatus Apostolus ista locutus est; quia et illud cum dixisset, «Vanitati creatura subjecta est,» adjecit atque ait, «Non sponte, sed propter eum qui subjecicontemplandae veritati, subjecti sumus interim vanitati. Creatura quippe ista spiritualis, animalis, corporalisque omnis in homine est; imo homo est. Sponte peccavit, et inimica facta est veritati: sed ut merito puniretur, non sponte subjecta est vanitati. Denique post pauca, «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui nondum quidem ex toto quod sumus, sed ex ea parte qua pecoribus meliores sumus, Deo, non vanitati subditi sumus, hoc est, per primitias spiritus: «et ipsi in no
Abbreviated transcription (Latin):
geme. confitere: Confessio tua potest dm̃ benedicere:
si mutatio tua in benedictione ꝑseueret. Nenedici¬
om̃i loco. Ibi ñ benedicat᷑: ubi ñ dñat᷑. In om̃i loco do¬

Expanded text:
geme, confitere: confessio tua potest Dominum benedicere; geme, confitere: confessio tua potest Dominum benedicere; sed mutatio tua in benedictione perseveret. 29. «omni loco
Abbreviated transcription (Latin):
facientes ubũ eiꝰ: om̃s uirtutes. oñs ministri eiꝰ facientes
uoluntatẽ ipsiꝰ uos benedierte dnm. Om̃s enĩmale ui¬
uentes: et silingua taceant. uita dño maledicunt.
Qͥd ꝓdest qi hymnũ cantat lingua tua. si sacrilegiuo
sti inblasphemiã. Lingua tua uacat himno: cȩtera te in¬
tuentiũ uacant blasphemiis. Si gͦ uis benedicere dño:
fac ubũ eiꝰ. fac uoluntatẽ eiꝰ. In petra ȩdifica: noli in ha-¬
rena ȩdificare. Audire et ñ facere: in harena ȩdificare ẽ.
Audire et facere: in petra ȩdificare ẽ. Nec audtre nec fa¬
cere: nichil ȩdificare ẽ. Si in harena ȩdificas: riunã ȩdi¬
nibꝰ ante rapieris quã steteris. Ergo ñ ẽ. cessandũ. sed
ȩdificandũ. Nec sic ȩdificandũ ut ruina ȩdificet᷑ sed
in petra ȩdificandũ. ut tẽptatio ñ euertat. Sisic ẽ: be¬
nedic dño. Si ñ ẽ. sic: noli blandiri linguȩ tuę. Uitam
tuã int̾roga. ipsa tͥ respongdeat. Inuenis qͥd sic mali:

Expanded text:
 omnes virtutes ejus, omnes ministri ejus, facientes voluntatem ipsius, vos, vos benedicite Dominum. Omnes enim male viventes, etsi lingua taceant, vita Domino maledicunt. Quid prodest quia hymnum cantat lingua tua, si sacrilegium esti in blasphemiam. Lingua tua vacat hymno, et caeterae te intuentium vacant blasphemiis. Si ergo vis benedicere Dominum, fac verbum ejus, fac voluntatem ejus. In petra aedifica, noli in arena. Audire et non facere, in arena aedificare est: audire et facere, in petra aedificare est: nec audire, nec facere, nihil aedificare est. Si in arena aedificas, ruinam aedi ventis, ante rapieris quam steteris . Ergo non est cessandum, sed aedificandum: nec sic aedificandum, ut ruina aedificetur; sed in petra aedificandum, ut tentatio non evertat. Si sic est, benedic Dominum: si non est sic, noli blandiri linguae tuae; vitam tuam interroga, ipsa tibi respondeat. Invenis quid sis mali;
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. et ad tẽpꝰ florere possumꝰ. misit nob̾ uerbũ suũ
et ũbũ suũ qđ manet in ęc̃nũ. fecit fenũ qđ ñ manec
in ȩt̾nũ. frẽm fecit natura unigenitũ. unicũ. natũ
de substantia sua: frẽm adoptatis tot fr̃ibꝰ fecit.
Noli mirari. qr particeps eris ȩt̾nitatis illiꝰ. fact. ẽ. ip¬
se pͥor particeps feni tui. Qđ excelsũ ẽ. ate tͥ dele¬
gauit. qͥ qđ humile erat exte suscepit. Ergo homo.
qͣntũ ad hominẽ actinet sic̃ fenũ dies eiꝰ. sic̃ flos

Expanded text:
us; misit nobis Verbum suum, et Verbum suum quod manet in aeternum, feno quod non manet in aeternum fratrem fecit: natura Unigenitum, unicum natum de substantia sua fratrem adoptatis tot fratribus fecit. Noli mirari quia particeps eris aeternitatis illius; factus est ipse prior particeps feni tui. Quod excelsum est a te, tibi denegabit, qui quod humile erat ex te suscepit? Ergo «homo,» quantum ad hominem attinet, «sicut fenum dies ejus; sicut flos
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ tene: et tota arbor in te ẽ. Et memoria retinenti¬
thronũ suũ. Q snͥ xp̃s parauit in cęlo thionũ suum:
Qͥ descendit et ascendit. qͥ mortuus ẽ et resurrexit.
qͥ hominẽ assũptũ in celũ leuauit: ipse parauit in cę¬
lothionũ suũ: Thronꝰ sedes. ẽ. iudicis. Obseruate gͦ qͥ
auditis. q partiuit in cȩlothsonũ suũ faciat qͥsq qđ
uult in tra. Non erit impunitũ peccatũ. nonerit infru¬
ctuosa iusticia: qr dñs qͥ ante thronũ iudicis hominis ir¬
risusẽ. in cęlo pariuit thronũ suũ. Dñs in celo parauit
thronũ suũ. Et iegnũ eiꝰ om̃iũ dñabit᷑. Dm̃ ẽ regnũ.¬

Expanded text:
dicem tene, et tota arbor in te est. «Et memoria retinentidicem tene, et tota arbor in te est. «Et memoria retinentinum suum? Qui descendit et ascendit, qui mortuus est et resurrexit, qui hominem assumptum in coelum levavit, ipse paravit in coelo thronum suum. Thronus sedes est judicis: observate ergo qui auditis, quia «paravit in coelo thronum suum.» Faciat quisque quod vult in terra, non erit impunitum peccatum, non erit infructuosa justitia; quia Dominus qui ante thronum judicis hominis irrisus est, in coelo paravit thronum suum. «Dominus in coelo paravit thronum suum; et regnum ejus omnium dominabit
Abbreviated transcription (Latin):
entibꝰ inqͥt testamentũ eiꝰ: et memoria retinentibꝰ man-¬
data eiꝰ ut faciant ea. Iã te disponelus extollere. et for¬
te reddere mͥ psalteriũ qđ ego ñ teneo: aut tocã legẽ me-¬
morit ꝓnunciare. plane in memoria melior me. me¬
lior quouis iusto. Sediustꝰ ad uerbũ legẽ ñ tenet. sed
uide ut p̃cepta teneas. Sed qͦmͦ teneas: Non memoria:
sed uita. Memoria retinentibꝰ mandata eiꝰ. ñ ut eared:¬
dant. sed ut faciant ea.Iã forte mͦ ꝑturbat᷑ uniꝰ cuiq
anima. Quis tenet omnia mandata dei. qͥs tenet om̃s
litteras dei : Ecce uolo ñ solũ memoria tenere: sed oꝑi¬
bꝰ meis facere. Sed qͥs tenet omĩa memoria : Noli timere.
Honte onerat. In duobꝰ preceptis: tota lexpendet et
ꝓphȩ. Sed cotã legẽ uolo tenere. Tene si potes. quantũ
potes. qͦmͦ potes. Quãcũq paginã int̾ĩogaueris. hoc tͥ
respondebit. Iuod tenes tene. Caritatẽ tene. finis p̃cep¬
ti. ẽ. caritas. Noli cogitare: de multitudine ramoꝵ. Ra¬

Expanded text:
 inquit, «testamentum ejus, et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea.» Jam te disponebas extollere, et forte reddere mihi Psalterium, quod ego non teneo, aut totam Legem memoriter pronuntiare. Plane in memoria melior me, melior quovis justo, si justus ad verbum Legem non tenet: sed vide ut praecepta teneas. Sed quomodo teneas? Non memoria, sed vita. «Memoria retinentibus mandata ejus:» non ut reddant ea; sed, «ut faciant ea.» Jam forte modo perturbatur uniuscujusque anima. Quis tenet omnia mandata Dei? quis tenet omnes Litteras Dei? Ecce volo non solum memoria tenere, sed et operibus meis facere: sed quis tenet omnia memoria? Noli timere; non te onerat. «In duobus praeceptis tota Lex pendet, et Prophetae» . Sed totam Legem volo tenere. Tene, si potes, quando potes, quomodo potes. Quamcumque paginam interrogaveris, hoc tibi respondebit: Quod tenes, tene; charitatem tene: «Finis praecepti est charitas» . Noli cogitare de multitudine ramorum; ra
Abbreviated transcription (Latin):
cumet: ecce qͥ se excollit. Sp̃s ꝑtransibit in eo et
ñ erit: et ñ cognoscet ampliꝰ locũ suũ. Uidete quo¬
tidie morientes: et hoc erit totũ. Ipse erit finis.
Tu caro: et ꝓpt̾ te u̾bũ caro factũ ẽ. Om̃is caro fenũ. et
uerbũ caro factũ ẽ. Quanta spesfem. quando uerbũ
dis. humilitatẽ cuã cogita puluerẽ tuũ cogita. Noli
excolli. Quicqͥd meliꝰ eris. grã illiꝰ eris. miscdia illiꝰ eris
tormento cũ fenoeritis. Resurget enĩ caro ad tormentũ.
Gaudeant illi qͥ timent cũ: qr suꝑ eos miscdłia eiꝰ. et iu

Expanded text:
tumet, ecce qui se extollit, «Spiritus pertransiet in eo, et non erit, et non cognoscet amplius locum suum.» Videte quotidie morientes; et hoc erit totum, ipse erit finis. tu caro, et propter te Verbum caro factum est. «Omnis caro fenum, et Verbum caro est factum» . Quanta ergo spes feni, quandis, humilitatem tuam cogita, pulverem tuum cogita; noli extolli: quidquid melius eris, gratia illius eris, misericordia illius eris.tormento cum feno eritis: resurget enim caro ad tormentum. Gaudeant illi qui timent eum, quia super eos misericordia eju
Abbreviated transcription (Latin):
in bona uita benedicere dñm: oꝑa eiꝰ eũ benedicunt.
ñ merita tua. Ipse enĩ ꝑte et in te bonũ oꝑat᷑ dicen¬
te apło. Cũ timore et tremore. urãm ipsoꝵ salutẽ oꝑa¬
mini. Ds enĩ ẽ qͥ oꝑat᷑ inuobis. Eigo ne te extolleres qe
ficis ubũ eiꝰ. qr facis uoluntatẽ eiꝰ: uoluit te humiliari
respiciendo grãm eiꝰ. unde hoc conseguutꝰ es. In om̃i lo-
co dnationis eiꝰ. Henedic anima mea dñm. Ipse ul¬
timꝰ uersus ẽ: qui pͥmꝰ. Benedictio a capite. benedicti¬
o infine. A benedictione ꝓfectisumꝰ: adbenedictio¬
nẽ redeamꝰ. in benedictione regnemꝰ. ArtiN.:

Expanded text:
in bona vita benedicere Dominum, opera ejus eum benedicunt, non merita tua. Ipse enim per te et in te bonum operatur, dicente Apostolo: «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini; Deus enim est qui operatur in vobis» . Ergo ne te extolleres, quia facis verbum ejus, quia facis voluntatem ejus, voluit te humiliari, respiciendo gratiam ejus, unde hoc consecutus es. «In omni loco dominationis ejus. Benedic, anima mea, Dominum.» Ipse ultimus versus est qui primus: benedictio a capite, benedictio in fine; a benedictione profecti sumus, ad benedictionem redeamus, in benedictione regnemus.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ñ cognouit. Exime me de inimicis meis dñe:
qr ad te confugi. De inimicis meis: ñ uida sedqͥ im¬
pleuit udã. Illũ patior uisũ: illũ expugno ñ uisũ
Accepit enĩ buccellã iudas et intrauit meũ satha¬
nas: ut iste dauid ꝑsecutionẽ pateret᷑ a filio suo.
Quã multos iudas implet sathanas. indigne accipi.¬
entes buccellas ad iudiciũ suũ. Qui enĩ manducat
et bibit indigne: iudiciũ sibi manducat et bibit.
Non ẽ malũ qđ clat᷑: sedbonũ malo in uidiciũ dat᷑.
Bene e̾e. ñ potest: male accipienti qdđ bonũ ẽ. Exime¬
gͦ me de inimicis meis qr ad te confugi. Iuo enĩ fu.¬
gerẽ: Quo ibo a spũtuo: Si ascendero in celũ tuibi
es: si descendero in infernũ ades. Qͥd gͦ restat: Si as¬
sũpsero pennas meas ut colũba. et uolabo in extre¬
mamaris id ẽ ut spe habitẽ in fine scł̃i: eceñ illuc
manꝰ tua deducet me. & ꝑducet me dextera tua.
Exime me de inimicis meis dñe: qr ad te confugi

Expanded text:
eum non cognovit» . «Exime me de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi. De inimicis meis;» non Juda, sed qui implevit Judam. Illum patior visum, illum expugno non visum. Accepit enim buccellam Judas, et intravit in eum satanas : ut iste David persecutionem pateretur a filio suo. Quam multos Judas implet satanas, indigne accipientes buccellam ad judicium suum! Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non pienti quod bonum est. Ergo «exime me ab inimicis meis; quia ad te confugi.» Quo enim fugerem? «Quo ibo a spiritu tuo? Si ascendero in coelum, tu ibi es: si descendero in infernum, ades.» Quid ergo restat? «Si assumpsero pennas meas ut columba, et volabo in extrema maris;» id est, ut spe habitem in finem saeculi: «etenim illuc manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . «Exime me de inimicis meis; quoniam ad te confugi
Abbreviated transcription (Latin):
merita mea: ꝓpt̃ nom̃ tuũ dñe uiuificabis
in tua iustitia. ñ in mea Non qr ego merui: sed
qr tu misereris. Nã si meũ ostenderẽ meritũ:
nichil abs te mererer nisi suppliciũ. Auulsisti
merita mea:. inseriusti dona tua. cꝓpt̃ nom̃ tu-
ũ dñe uruificab me in tua iustitia. Educes
de tribulatione animã meã: et in tua mĩa ad
intitũ deduces inimicos meos. Et ꝑdes om̃s
tribulantes animã meã: qm̃ ego seruus tuus

Expanded text:
merita mea? «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis merita mea? «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis in tua justitia,» non in mea, non quia ego merui, sed quia tu misereris. Nam si meum ostenderem meritum, nihil abs te mererer, nisi supplicium. Avulsisti merita mea, inseruisti dona tua. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia educes de tribulatione animam meam; et in tua misericordia ad interitum deduces inimicos meos. Et perdes omnes tribulantes animam meam; quoniam servus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
Dñm querã ꝓpt̃ redẽptionẽ: tues ds̃ m̃s. Patronũ
querã ꝓpt̃ lib̾ationẽ: tues ds̃ ms. Postremo creatꝰ
recreari cupio: tues ds̃mis. qr creator m̃s: qi crea¬
stime ꝑ ũbũtuũ. et recreasti me ꝑ ũbũ. Sed cre
uoluntatẽ meã. et deseret me ds̃ m̃s. Doce me ut
faciã uoluntatẽ tuã. Quia tues dĩms. doce me.
Non enĩ tues ds̃ m̃s et ego ero magist̃ m̃s. Uidece
quẽ ad modũ grã cõm̃det᷑. Hoc tenete. hoc inbibite
hoc uob̃ de corde nullus excutiat: ne habeatis
telũ dĩ. sed ñ scđ̾m scientiã: ne ignorantes dei iu¬
stitiã et urãm uolentes constituere. iustitiȩ deiñ
sitis subiecti. Uerba certe apłi agnoscitis. Dicite gͦ
ista. Doce me ut faciã uoluntatẽ tuã: qr tues ds̃¬
sp̃s ms malus dedux̃ me in t̾rã ꝑũsã. Et qͥd ego
merui: Quȩ mea oꝑabona sine cuo adiutorio
cõputant᷑. unde impetrarẽ dignꝰq essẽ deduci
ab spũ tuo in t̾rã rectã: Quȩ oꝑamea. uł quȩ

Expanded text:
num quaeram propter redemptionem? «Tu es Deus meus.» Patronum quaeram propter liberationem? «Tu es Deus meus.» Postremo creatus recreari cupio? «Tu es Deus meus,» qui Creator meus, qui creasti me per Verbum tuum, et recreasti me per Verbum. Sed creavoluntatem meam, et deseret me Deus meus. «Doce me ut faciam voluntatem tuam; quoniam tu es Deus meus. Doce me:» non enim tu es Deus meus, et ego ero magister meus. Videte quemadmodum gratia commendetur. Hoc tenete; hoc imbibite, hoc vobis de corde nullus excutiat; ne habeatis zelum Dei, sed non secundum scientiam; ne ignorantes Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non sitis subjecti . Verba certe Apostoli agnoscitis. Dicite ergo ista, «Doce me ut faciam voluntatem tuam; quritus meus malus deduxit me in terram perversam. Et quid ego merui? quae mea opera bona sine tuo adjutorio computantur, unde impetrarem dignusque essem deduci a Spiritu tuo in terram rectam? Quae opera mea, vel quae
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. qm̃ in te sꝑaui. Si enĩ qđ ñ uidemꝰ sꝑamꝰ per
patientiã expectamꝰ. Patientiã querit nox: letitiã
Non enĩ sufficit mane sꝑare: sed aliqͥd opꝰ ẽ et
agere. Iuare aliqͥd agere: Qm̃ dic̃ in alio psalmo
Dm̃ exqͥsiui in die tribulationis meȩ. Tanꝗͣ in tẽpore
noctis meȩ. dm̃ exqͥsiui. Qͦmͦ ex qͥsisti: Manibꝰmeis
nocte corã eo: et ñsũ deceptꝰ. Manibꝰ querencdꝰ ẽ in
nocte ds̃ Qͥd ẽ manibꝰ: Bonis oꝑibꝰ. Sedbonis oꝑibꝰ
corãeo. Cũ enĩ facis elemosinã: nolituba canere.
lat̃ tuus qͥ uidet in occulto. reddet tͥ. Qͥ agͦ ita
sꝑandũ ẽ. mane. et ita nox ista toleranda ẽ. et in ip¬
sa patientia donec dies elucescat ꝑseuerandũ ẽ:
qͥd interea hic agendũ. ne forte ꝑ terpsũ acturus
es aliqͥd. ut merearis ꝑduci ad mane: Notã fac
idõ ipsũ dñm tanꝗͣ in testa carnis misit: qͥ etiã di-¬
ceret. exaruit uelut testa uirtꝰ mea. Ambula ad

Expanded text:
 in te speravi.» Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Patientiam quaerit nox, laetitiam Non enim sufficit mane sperare; aliquid opus est agere. Quare aliquid agere? Quoniam dicit in alio psalmo, «Deum exquisivi in die tribulationis meae:» tanquam in tempore noctis meae Deum exquisivi. Quomodo exquisisti? «Manibus nocte coram eo; et non sum deceptus» . Manibus quaerendus est in nocte Deus. Quid est, «manibus?» Bonisfacis eleemosynam, noli tuba canere; et Pater tuus qui videt in occulto, reddet tibi» . Quia ergo ita sperandum est mane, et ita nox ista toleranda est, et in ipsa patientia donec dies lucescat perseverandum est, quid interea hic agendum? Ne forte per teipsum acturus es aliquid, ut merearis perduci ad mane? «Notam facideo ipsum Dominum tanquam in testa carnis misit, qui etiam diceret, «Exaruit velut testa virtus mea» . Ambula ad
Abbreviated transcription (Latin):
mundi : Tenebrarũ harũ. Quarũ tenebrarũ:
Utiq iniquoꝵ. Fuistis enĩ aliqͣndo tenebrȩ: nunc
autẽ lux in dño. Rectores mundi tenebrarũ ha-¬
rũ. rectores iniquoꝵ. Contra hos habetis luctam̃.
Magnũ preliũ nob̾. ẽ. hostẽ ñuidere. et uincere.
Adũs rectores mundi tenebrarũ harũ. diabolũ¬

Expanded text:
ebrarum harum.» Quarum tenebrarum? Utique iniquorum. «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . «Rectores mundi, tenebrarum harum,» rectores iniquorum; contra hos habetis luctamen. Magnum praelium vobis est, hostem non videre et vincere. «Adversus rectores mundi tenebrarum haru
Abbreviated transcription (Latin):
Aũcisti a suꝑbo. Etenĩ aliquando abundabã: et
in abundantia mea elatꝰ sũ. Ego eñĩ dixi aliqͣn.¬
do. in abundantia mea ñ mouebor in ȩt̃nũ. Dxi
ñ mouebor in abundantia mea: ignorans iusticiã
cuã et constituens meã. Sed tu dñe in uoluntate
tua p̃stitistidecori meo uirtutẽ. Dixi in abun-¬
dantiamea ñ mouebor in ȩt̃nũ. Uerũ ate mͥerat¬

Expanded text:
Avertisti a superbo. Etenim aliquando abundabam, et in abundantia mea elatus eram: «Ego» enim «dixi» aliquando «in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Dixi, Non movebor, in abundantia mea,» ignorans justitiam tuam, et constituens meam; sed tu, «Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Dixi in abundantia mea, Non movebor
Abbreviated transcription (Latin):
animã meã. Exime me de inimicis meis dñe :
qr ad te confugi. Qui aliqͣndo a te fugi: ad te confu.¬
gi. fugit enĩ adã a facie dei. et abscondit se int̾ li¬
gna paradisi: ut de illo diceret᷑ in libro iob. tanꝗͣ
seruus fugiens dñm suũ consecutꝰẽ ũbrã. fugit a
facie dñi sui. et consecutꝰẽ ũbrã. Ad ũbrã enĩ fu-¬
git: int̾ ligna paradisi. Uȩ si ꝑmanserit in ũbra: ne
postea dicat. transier̃ om̃ia tanꝗͣ u̾bra. Exime me
de inimicis meis. Non ego hic inimicos homines
cogito. Non ẽ. uob̃ colluctatio adũsus carnẽ et

Expanded text:
 9. Exime me de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi.» Qui aliquando a te fugi, «ad te confugi.» Fugit enim Adam a facie Dei, et abscondit se inter ligna paradisi , ut de illo diceretur in libro Job: «Tanquam servus fugiens Dominum suum, et consecutus umbram» . Fugit a facie Domini sui, et consecutus est umbram: ad umbram enim fugit inter ligna paradisi. Vae si permanserit in umbra; ne postea dicatur, «Transierunt omnia tanquam umbra» . «Exime me de inimicis meis.» Non ego hic inimicos homines cogito: «Non est nobis colluctatio adversus carnem et
Abbreviated transcription (Latin):
docentẽ. Non ex oꝑibꝰ inqͥt: ne forte qͥs extollatur.
Oꝑabona ñ habemꝰ: habemꝰ plane. Sed uide qͥd
seqͥt᷑. Ipsiꝰ enĩ sumꝰ figm̃tũ. Dix̃ ipsiꝰ sumꝰ figmentũ.

Expanded text:
docentem: «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur.» docentem: «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur.» Opera bona non habemus? Habemus plane; sed vide quid sequitur: «Ipsius enim sumus figmentum,» dixit. «Ipsius sumus fig
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ grã iustificatꝰ inherens illi caritate et deuota
humilitate: loqͥt᷑ et dic̃. Memoratꝰ sũ dierũ an¬
tiquoꝵ: meditatꝰ sũ in om̃ibꝰ oꝑibꝰ tuis. Iuia utiq
om̃ia bona tu fecisti. et nichil constitisset qđ a te
constitutũ ñ esset: creatura tua mͥspectaculũ fa
cta ẽ. Quesu in oꝑe artificẽ. et in conditis om̃ibꝰ
conditorẽ. Quare hoc. ut qͥd hoc isi ut intelligeret
qͥcqͥd in se boni esset ab illo factũ eẽ ne ignorans dei¬
iustitiã et suã uolens consticuere iustitiȩ dĩ subiectꝰ
ñ eet. ut ei conueniret uox illa suꝑior in ueritate tua
om̃iũ operũ dei grãm insinuat. grãm cõm̃dat. grãm
se inuenisse głat᷑ grãm qua gratis saliufacti sumꝰ qr
et gratis factisumꝰ. Qͥd gl̃aris in tua iusticia: Qͥd te
extollis ignorans dei tusticiã: De distiforte aliqͥd ut
saluus esses qͥd dedistiut homo esses: Respice gͦ con-

Expanded text:
illius gratia justificatus, inhaerens illi in charitate et devota illius gratia justificatus, inhaerens illi in charitate et devota humilitate; loquitur, et dicit, «Memoratus sum dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis.» Quia utique omnia bona tu fecisti, et nihil constitisset quod a te constitutum non esset. Creatura tua spectaculum mihi facta est: quaesivi in opere artificem, et in conditis omnibus conditorem. Quare hoc? utquid hoc, nisi ut hoc intelligeret, quidquid in se boni esset, ab illo factum esse; ne ignorans justitiam Dei, et suam volens constituere, justitiae Dei subjectus non esset ; ut eomnium operum Dei gratiam insinuat, gratiam commendat, gratiam se invenisse gloriatur, gratiam qua gratis salvi facti sumus: quia et gratis salvi facti sumus. Quid gloriaris in tua justitia? quid te extollis, ignorans Dei justitiam? Dedisti forte aliquid, ut salvus esses: quid dedisti, ut homo esses? Respice ergo con
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd ẽ. liber: Quare lib̾: quia om̃is qͥ fac̃ peccatũ:
seruus. ẽ. peccati. Deniq ñ solueret a uinculis. nisi
liber a uinculis. Ille lib̾ mortẽ occidit. uinculũuin-¬
xit. captiuitatẽ captiuauit: et collocauer eũ in
transitꝰ a capite ad m̃bra. am̃bris ad caput: tȩdiũ
inqͥt passus ẽ in me sp̃s m̃s. Agnoscimꝰ tristis ẽ ani¬
ma meausq ad mortẽ. Sed et illic nos eramꝰ. Trans¬
figurauit enĩ in se corpꝰ humilitatis nĩȩ conformans
corpori głȩ suȩ et uetꝰ homo nr̃ confixus ẽ cruci
cũ illo. In me conturbatũ ẽ cormeũ Inme inqͥt
ñ in aliis. Illi enĩ me deseruer. et illi qͥ inheserant re-
cesser̃: et meipsũ q mori uidebant. aliud aliqͥd
ipsi defecer̃. Inde ad m̃bra. Memoratꝰ sũ dierũ¬
antiquoꝵ. Nũqͥd memoratꝰ ẽ ille dierũ antiquoꝵ.
ꝑ quẽ factꝰ ẽ om̃is dies: Sed loqͥt᷑ corpꝰ. loqͥt᷑ unꝰqͥsq

Expanded text:
Quid est, «liber?» quare «liber?» Quia omnis qui facit peccatum, Quid est, «liber?» quare «liber?» Quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Denique non solveret a vinculis, nisi liber a vinculis. Ille liber mortem occidit, vinculum vinxit, captivitatem captivavit, et collocaverunt eum transitus a capite ad membra, a membris ad caput? «Taedium,» inquit, «passus est in me spiritus meus.» Agnoscimus, «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Sed et illic nos eramus. Transfiguravit enim in se corpus humilitatis nostrae, conformans corpori gloriae suae ; et vetus homo noster confixus est cruci cum illo . «In me turbatum est cor meum. In me,» inquit, non in aliis. Illi enim me deseruerunt, et illi qui inhcesserunt. Et quia cum mori videbant, aliud aliquidipsi defecerunt. antiquorum.» Numquid memoratus est ille dierum antiquorum, per quem factus est omnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
miliauit inqͥt in t̾ra uitã meã mimicꝰ. ¶Colloca¬
uer̃ me in tenebrosis sic̃ mortuos scłi. Hoc a capite
expeditiꝰ auditis: expeditiꝰ hoc in capite agnoscitis.
entes iniqͥtatis: et mortẽ ducentes ex peccati ꝓpa-¬
Uenit autẽ ille ꝑ uirginẽ assumens carnẽ non
iniqͥtatẽ carnis assumens carnẽ mundã. mun-¬
datricẽ. Illi autẽ. quẽ peccatorẽ putabant. tanꝗͣ
mortuũ scłi deputabant. At ille qͥ in alio psal-
in me nichil inueniet. Qͥd. ẽ. in me nichil inueniet:
Nullã culpã. nichil qͦre mori debeã. Sedut sciant
eamꝰ hinc. Ut moriar in qͥt. uoluntatẽ patris mei
facio: ñ autẽ morte sũdignꝰ. Nichil feci unde mo-¬
riar sed facio ut moriar: ut illi ꝑ innocentis mor-¬
tẽ liberent᷑. qͥ habent qͣre moriant᷑. Collocauert̃
me in tenebrosis. tanꝗͣ in infernis. tanꝗ̃ in sepulchro.
tanꝗͣ in ipsa passione. uelut mortuos scłi: eũ qͥ dic̃.
factꝰ sũ sic̃ homo sine adiutorio. int̾ mortuos lib̾.

Expanded text:
miliavit,» inquit, «in terra vitam meam» inimicus. 8. «Collocaverunt me in tenebrosis, sicut mortuos saeculi.» Hoc a capite expeditius auditis, et expeditius hoc in capite agnoscitis. entes iniquitatis, et mortem ducentes ex peccati propa. Venit autem ille per virginem assumens carnem, non iniquitatem carnis, assumens carnem mundam mundatricem. Illi autem quem peccatorem putabant, tanquam mortuum saeculi deputabant. At ille qui in alio psalmin me nihil inveniet.» Quid est, «in me nihil inveniet?» Nullam culpam, nihil quare mori debeam. «Sed ut scian, surgite, eamus hinc» . Ut moriar, inquit, voluntatem Patris mei facio, non autem morte sum dignus. Nihil feci unde moriar, sed facio ut moriar; ut illi per innocentis mortem liberentur, qui habebant quare morerentur. «Collocaverunt me in tenebrosis,» tanquam in infernis, tanquam in sepulcro, tanquam in ipsa passione; «velut mortuos saeculi,» eum qui dicit, «Factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber» .
Abbreviated transcription (Latin):
Sitire tͥ possũ: irrigare me ñ possũ. Anima mea
uelut t̾rasine aqͣtͥ: qr sitiuit anima mea ad deũ
uiuũ. Qͥndo ueniã. nisi qͣndo uenerit: Sitiuit
anima mea ad dm̃ uuũ: qr anima mea uelut t̃¬
ra sine aqͥtͥ. Abundat mare. inundat. copiosũ ẽ.
fluctuat. sed amarũ ẽ Discreta ẽ aqͦ apparuit
ferebas: ut hauriens inbiberẽ ñ respuerẽ qđ influ¬¬
eres: Sigͦ ideo differebas iãda: qm̃ anima mea¬
Ipsa ẽ causa ut cito exaudias: qr defec̃ sp̃s m̃s factꝰ
fiat in illo bene qđ alibi scriptũ ẽ. Auferes sp̃m
eoꝵ et deficient. et in puluerẽ suũ conũtent᷑: ut
confitentes dicant. mem̃to qr puluis sumꝰ. Cũ aut̃

Expanded text:
ssum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est, fluctuat, sed amarum est. Discreta est aqua, apparuit ferebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. Si ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit spiritus meus.» Factus Fiat in illo bene quod alibi scriptum est, «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur» ; ut confitente
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sumꝰ figm̃tũ. Sed ñ coniciamꝰ. Seqͥt᷑. Ipsiꝰ enĩ
sumꝰ figm̃tũ: creatiin xp̃o iħu in oꝑibꝰ bonis. Noli
gͦ putare te aliqͥd oꝑari: nisi in qͣntũ malus es.
Auertere ab oꝑe tuo: ad opꝰ illiꝰ. Qui fec̃te: ipse for¬
met. Ipse. qđ formauerat et tuext̾minasti refor-¬
met. Ut enĩ sis: ipse oꝑatꝰ ẽ ut bonꝰ sis. Sibonꝰ es ip¬
se oꝑat᷑. Cũ tremore inqͥt et timore: urãm ipsoꝵ
salutẽ oꝑamini. Si nrãm ipsoꝵ salutẽ oꝑam̃ qͣre
cũ timore. qͣre cũ tremore cũ sit in potestate nr̃a¬
qđ oꝑamur:: Audi qͣre cũ timore et tremore.
bona uoluntate. Ergo cũ timore et tremore: ut de¬
lectet in conualle oꝑari arcificẽ nr̃m. Sic enĩ oꝑat᷑
tanꝗͣ in deiectis: qͥ iudicat ingentibꝰ et replet ru¬
inas. In facturis manuũ tuarũ meditatꝰ sũ. Uidigͦ¬

Expanded text:
ur.» Sed non conjiciamus; sequatur: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis» . Noli ergo putare te aliquid operari, nisi in quantum malus es. Averte ab opere tuo te, ad opus illius qui fecit te: ipse format; et ipse quod formaverat et tu exterminasti, reformet. Ut enim sis, ipse operatus est; ut bonus sis, si bonus es, ipse operatur. «Cum tremore,» inquit, «et timore vestram ipsorum salutem operamini.» Si nostram ipsorum salutem operamur, quare cum timore, quare cum  Audi quare cum timore et tremore: bona voluntate» . Ergo cum timore et tremore, ut delectet in convalle operari artificem nostrum. Sic enim operatur tanquam in dejectis, qui judicat in gentibus, et replet ruinas. «In facturis manuum tuarum meditatus sum.» Vidi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s: nec uiuere potuit cũ uellet uiuere. Et mor¬
tuus ẽ. inqͥunt nolens. et uinctꝰ. crucifixus occi¬
sus. Inimici ista dicunt. Aꝑtꝰ iste inimicꝰ ẽ: ait
xp̃s. Odit me. Aꝑtas mͥ indicit inimicitias. faci-¬
le.ẽ: istũ uł tolerare. uł euitare. Qͥd facio de ab.¬
salon. qͥd facio de iuda: Qd de falsis fr̃ibꝰ. qͥd
de malis filiis: Et tam̃ filiis. qͥ ñ contra nos xp̃m¬
blasphemant. sed nob̃cũ xp̃m ad orant. et in nob̾¬
ꝑsecunt᷑ xp̃m: de qͥbꝰ consequent̃ in eodẽ psalmo
dr̃. Aliũ facileerat ꝑferre. eũ qͥ oderat me. uel
abscondere me ab eo. Abscondis enĩ te a pagano:
intrans ȩccł̃iã. Qͥndo autẽ et ibiinuenis qđ times.
qͥd queris ubite abscondas: Deniq ille ipse apl̃s
qͥgemit in ꝑiculis. a falsisfrĩbꝰ. foris inqͥt pugnȩ.

Expanded text:
Christus, nec vivere potuit, cum vellet vivere: et mortuus est, inquiunt, nolens, evictus, crucifixus, occisus. Inimici ista dicunt. Apertus iste inimicus est, ait Christus, odit me, apertas mihi indicit inimicitias; facile est istum vel tolerare vel vitare: quid facio de Abessalon? quid facio de Juda? quid de falsis fratribus? quid de malis filiis et tamen filiis, qui non contra nos blasphemant Christum, sed nobiscum adorant Christum? De quibus consequenter in eodem psalmo dicitur: Alium facile erat perferre, eum qui oderat me; vel abscondere me ab eo. Abscondis enim te a pagano, intrans Ecclesiam. Quando autem et ibi invenis quod times, quid quaeris ubi te abscondas? Denique ille ipse apostolus qui gemit in periculis a falsis fratribus: «Foris,» inquit, «pugnae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutꝰ ẽ et diabolꝰ animã xp̃i: et iudas animã ma-¬
gistri. Et nc̃ ad ꝑsecutionẽ corporis xp̃i idẽ diabo¬
lus manet. iudas autẽ uidȩ succedit: ñ tam̃ de ẽ
spe cȩlesti t̾rã sapiamꝰ. ꝑsecutori cedentes trena dili¬
gamꝰ : Et illi qͥdẽ qͣntũ in ipsis. ẽ hoc agunt: nob̃
autẽ hoc ñ contingat qͥbꝰ dr̃. si resurrexistis cũ xp̃o

Expanded text:
st plane et diabolus animam Christi, et Judas animam magistri: et nunc ad persecutionem corporis Christi idem diabolus manet; Judas autem Judae succedit. Non ergo deest spe coelesti terram sapiamus, persecutori cedentes terrena diligamus? Et illi quidem, quantum in ipsis est, hoc agunt: nobis autem hoc non contingat, quibus dicitur, «Si resurrexistis cum Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
ne una. Refer ad distantiã maiestatis. duo. Duo
plane. Non enĩ et nos ũbũ. ñ enĩ et nos in pͥncipi
ods apud dm̃: ñ enĩet nos ille ꝑquẽ factas om̃ĩa.
Uenit᷑ ad carnẽ: et ibi xp̃s. et ille et nos. Nongͦ mi¬
rem᷑ in psalmis. Multa enĩ dic̃ ex ꝑsona capitis.
multa ex ꝑsona m̃broꝵ: et hoc totũ tanꝗͣ una ꝑ-¬
sona sit. ita loqͥt᷑. Nec mireris qr duo in uoce una:
siduo in carne una. Iudas filiꝰ sponsi: ꝑsequens
sponsũ. Hoc tunc contigit. an et futuroꝵ exẽplũ
p̃missũ ẽ : Multos enĩ falsos fr̃s passura erat ȩccłia
ut adhuc et usq in finẽ. sponsũ illũ filiꝰ ꝑseqͣt᷑.
Si enĩ inimicus ex ꝓbrasset mͥ: sustinuissẽ utiq ait.

Expanded text:
ne una. Refer ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta sunt omnia . Venitur ad carnem, et ibi Christus et ille et nos. Non ergo miremur in Psalmis: multa enim dicit ex persona capitis, multa ex persona membrorum; et hoc totum tanquam una persona sit, ita loquitur. Nec mireris quia duo in voce una, si duo in carne una. 4. Judas filius sponsi persequens sponsum. Hoc tunc contigit; an et futurorum exemplum praemissum est? Multos enim falsos fratres passura erat Ecclesia, ut et adhuc et usque in finem sponsum illum filius persequatur. «Si» enim «inimicus exprobrasset mihi, sustinuissem utique,» ait;
Abbreviated transcription (Latin):
intrare. et iustitias urãs cõmemorare : Cõmemora¬
te iustitias ur̃as. ego noui facinora ur̃a. Iuomͦ apꝓba-¬
bo iustitiã ubi dãpnabo suꝑbiã: Merito iste hu-¬
milis in corpore xp̃i discens a capite qm̃ mitis. ẽ. et
humilis corde: ne intres inqͥt in iudiciũ cũ seruo
tuo. Non litigemꝰ. Nolo cecũ habere causã: ne dũ
ego ꝓpono iustitiã meã. tu coniuncas iniqͥtatẽ me.¬
ã. Ne intres in iudiciũ cũ seruotuo. Iuare hoc:
o om̃is uiuens. Om̃is uiuens. hic utiq uiuens: in
carne uiuens moriturus uiuens: natꝰ homo ex
uens. iustificari potest corã se: ñ corã te. Qͦmͦ co-¬

Expanded text:
memorate justitias vestras; ego novi facinora vestra. Quomodo approbabo justitiam, ubi damnabo superbiam? Merito iste humilis in corpore Christi, discens a capite quoniam mitis est et humilis corde , «Ne intres,» inquit, «in judicium cum servo tuo.» Non litigemus; nolo tecum habere causam, ut ego proponam justitiam meam, tu convincas iniquitatem meam: «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Quare hoc? e omnis vivens. Omnis vivens,» hic utique vivens, in carne vivens, moriturus vivens, natus homo, ex vens justificari forte potest coram se, non coram te. Q
Abbreviated transcription (Latin):
nerit: contẽpnet. Qͥd ẽ contẽpnet : lã nec ullã ꝓ¬¬
uidentiã deputat. Aut sideputat: ad eã se ꝑtinere
ñputat. sponit sibi peccandi licentiã: sine spe
ueniȩ. ẽ. habenis iniqͥtatis effusis Non dic̃ reũtar
ad dm̃ et reũtet᷑ ad me: nec audit conũtimini ad
me. et conũtar ad uos: qm̃ ueniens in ꝓfundũ maloꝵ

Expanded text:
r, contemnit. Quid est, «contemnit?» Jam nec ullam providentiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponit sibi peccandi licentiam, sine spe veniae habenis iniquitatis effusis. Non dicit, Revertar ad Deum, ut revertatur ad me; nec audit, «Convertimini ad me, et revertar ad vos» : quoniam veniens in profundum malorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectũ. Non qr iã acceꝑim inqͥt: aut iã ꝑfectꝰ si.
Deniq fr̃s ut cito agnoscatis ipsi didicer orare qđ
oramꝰ. Ipsis data ẽ regula postulandi: a cȩlesti
posuit et hoc ut dicerent arietes nr̃i. duces ouiũ.
p̃cipua m̃bra pastoris. et congregatores unius
gregis: ipsi didicer̃ dicere. cdimitte nob̃ debita
nr̃a sic̃ et nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Non di-¬
Orabant autẽ utiq iã fideles: utiq iã apli. Nam
ista oratio dm̃ca: magis fidelibꝰ dat᷑. Si debita illa
tantũmͦ dicerent᷑. quȩ ꝑbaptismũ dimittunt᷑. ca-¬
thecuminis congrueret magis orare. dimitte nob̃
debita nr̃a. Dicant gͦ apł̃i: dicant. Dimitte nob̃ de¬
bita nr̃a: sic̃ et nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Et cũ
eis dictũ fuerit. quare hoc dicitis. quȩ s̃debita ur̃a:
respondeant. qm̃ ñ iustificabit᷑ in conspectu tuo
om̃is uiuens. Qm̃ ꝑsecutꝰ ẽ inimicus animã meã:¬

Expanded text:
fectum: «Non quia jam acceperim,» inquit, «aut jam perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnoscatis, ipsi didicerunt orare quod oramus, ipsis data est regula postulandi, a Jurisperiposuit et hoc ut dicerent arietes nostri, duces ovium, et praecipua membra Pastoris et congregatoris unius gregis; ipsi didicerunt dicere: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non diOrabant autem utique jam fideles, utique jam Apostoli: nam ista oratio dominica magis fidelibus datur. Si debita illa tantummodo dicerentur quae per Baptismum dimittuntur, catechumenis congrueret magis orare, «Dimitte nobis debita nostra.» Dicant ergo Apostoli, dicant, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Et cum eis dictum fuerit, Quare hoc dicitis? quae debita vestra? Respondeant, «Quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens.
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit in celũ: sed in carne mea quȩ adhuc labo
pateret᷑: saulus in t̾ra xp̃m incȩlo sedentẽ ñ ꝑseque¬
ret᷑. Deniq aꝑte hoc exponens qͦdã loco: sic̃ enĩ corpꝰ
corporis cũ sint multa unũ corpꝰ ẽ: ita et xp̃s. Non
le inqͥt saule qͥd me ꝑsequeris. Tenete hoc. et fixũ
omĩno cõm̃date memoriȩ. tanꝗͣ filii eccłiasticȩ
eruditionis et fidei catholice: ut agnoscatis xp̃m¬

Expanded text:
ascendit in coelum, sed in carne mea, quae adhuc laboraascendit in coelum, sed in carne mea, quae adhuc laborapateretur, Saulus in terra Christum in coelo sedentem non persequeretur. Denique aperte hoc exponens quodam loco: «Sicut enim corpus corporis cum sint multa, unum est corpus: ita et Christus» . Non le,» inquit, «Saule, quid me persequeris» ? Tenete hoc, et fixum omnino commendate memoriae, tanquam filii ecclesiasticae eruditionis et fidei catholicae, ut agnoscatis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ etiã ierłm uocat᷑ et sion. Utiq de nato qͦdã in
Sed humilis factꝰ ẽ homo: et idẽ ipse altissimꝰ fun-¬
dauit eandẽ ciuitatẽ. in qͦ factꝰ ẽ homo. Itaq et illa
uia ueritatis: et iustitiȩ lum̃ ñ lux̃ nob̾. et solñ ortꝰ
ẽ nob̵̾. Est gͦ qͥdã sol iustitiȩ: qͥ ñ orit᷑ impis. Cęcerũ:
istũ solẽ fac̃ oriri suꝑ bonos et malos. Ergo et ami¬
cta erat sole: et gestabat uisceribꝰ masculũ paritu¬
ra. Idẽ ipse erat condens sion. et nascens in sion: et
illa mulier ciuitas dei eiꝰ luce ꝓtegebat᷑. cuiꝰcarne
grauuidabat᷑. Merito et lunã sub pedibꝰ habebat:
sua nos fec̃. Aliqͣndo itaq ex ꝑsona m̃broꝵ suoꝵ
loqͥt᷑ aliqͣndo ex ꝑsona sua tanꝗͣ capitis nr̃i. habet
ille aliqͥd qđ dicat sine nob̾: nos sine illo nichil pos¬
sumꝰ dicere. Apł̃s dic̃. Ut suppleã quȩ des p̃ssurarũ

Expanded text:
quae etiam Jerusalem vocatur et Sion. Utique de nato quodam in quae etiam Jerusalem vocatur et Sion. Utique de nato quodam in sed humilis factus est homo; et idem ipse Altissimus fundavit eam civitatem in qua factus est homo. Itaque et illa via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Est ergo quidam sol justitiae qui non oritur impiis. Caeterum istum solem facit oriri super bonos et malos . Ergo et amicta erat sole, et gestabat visceribus masculum paritura. Idem ipse erat condens Sion, et nascens in Sion: et illa mulier civitas Dei, ejus luce protegebatur, cujus carne gravidabatur. Merito et lunam sub pedibus habebat sua nos fecit. Aliquando itaque ex persona membrorum suorum loquitur, aliquando ex persona sua, tanquam capitis nostri. Habet aliquid ille quod dicat sine nobis; nos sine illo nihil possumus dicere. Apostolus dicit: «Ut suppleam quae desunt pressurarum