comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitans ꝓfanas uocum nouitates.
& contradictiones falsi nois scien¬
tiȩ: quã quidã ꝓmittentes circa
fidem exciderunt. Nichil enĩ sic
amant isti quã scientiam ꝓmit¬
tere : & fidẽ rerum ueraꝵ quas
credere paruuli p̃cipiuntur. ue¬
lut imꝑitiam deridere. Bicit ali¬
quis. Nichilne. spiritales uiri ha¬
bent in doctrina quod carnalib
taceant: & spiritalib eloquant᷑:
Si respondero non habent: conti¬
nuo michi dicetur ex epła ad co¬
rinthios apłi pauli. Non potui lo¬
carnalib: quasi paruulis in xͦ
lac uobis potũ dedi non escam.

Expanded text:
itans profanas vocum novitates, et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut imperitiam deridere. 5. Dicet aliquis: Nihilne spirituales viri habent in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus eloquantur? Si respondero, Non habent, continuo mihi dicetur ex Epistola ad Corinthios apostoli Pauli: « Non potui vocarnalibus. Quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non
Abbreviated transcription (Latin):
re malũ est. et de se p̃sumere. Sic
noli desꝑare: ut eligas de quo de¬
beas p̃sumere. Ergo et latarum
dñs suscitauit. Audistis qualem:
idest qͥd significet larari resurrec¬
tio. Leganꝰ itaq iam: et quoni¬
am multa in hac lectione manis¬
ta st̃. expositionẽ in singulis non
queramꝰ: ut necessaria ꝑtractemꝰ.

Expanded text:
re malum est, et de se praesumere. Sic re malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesumere. 4. Ergo et Lazarum Dominus suscitavit. Audistis qualem, id est, quid significet Lazari resurrectio. Legamus itaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractem
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ facere. Qͥ peccat & con¬
tinuo corrigitur. cito reuiuiscit:
ẽ: et bene de illo d̾r fecet. Incipit
enĩ habere pessimã famã : tamꝗͣ
odorem tet̃rimũ. Tales st̃ om̃s as¬
sueti scelerib: ꝑditis morib Bi¬
cis enĩ noli facere. Quando ce au¬
dit quẽ terra sic p̃mit et tabe cor¬
rũpitur: et usu male consuetudi¬
nis p̃grauatur: nec ad ipsũ tam̃
resuscitandũ minor fuit  xp̃i. Noui¬
pessima consuetudine ꝑmutata:
uiuere melius quã uiuunt quire¬
p̃hendebant. Detestabaris hominẽ:
ecce ipsa soror lazari. si tam̃ ipsa ẽ
que: pedes dñi unxit ungento et
tersit capillis suis. quos lauerat
lacrimis: melius suscitata ẽ quã
frat̃ eius. Be magna male consue¬
tudinis moleꝰ. lib̃ata ẽ. Erat enum¬
dictũ est. Bimittent᷑ ei peccata mul¬
ta: qm̃ dilexit multũ. Nidemꝰ mul¬
tos. nouimꝰ multos. nemo desꝑet.
nemo de. se p̃s umat: qr et despera¬

Expanded text:
suetudinem facere. Qui peccat et consuetudinem facere. Qui peccat et continuo corrigitur, cito reviviscit: est, et bene de illo dicitur, fetet: incipit enim habere pessimam famam, tanquam odorem teterrimum. Tales sunt omnes assueti sceleribus, perditi moribus. Dicis ei, Noli facere. Quando te audit quem terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum tamen resuscitandum minor fuit virtupessima consuetudine permutata vivere melius, quam vivunt qui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat endictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et despera
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: resuscitauit & lazarũ sepul¬
tũ quatriduanũ. Intueat᷑ unus
quisq animã suam: si peccat mo¬
ritur. Neccatũ mors animȩ est.
Sed aliquando in cogitatione pec¬
catur. Belectauit qd̃ malũ ẽ. con¬
sensisti. peccasti. Consensio illa oc¬
cidit te. Sed intus ẽ mors: qr cogi¬
tatũ malũ nondũ ꝓcessit in fac¬
tũ. Talem animã resuscitare se
significans dñs. resuscitauit illã
puellam quȩ nondũ erat foras e¬
lata. s in domo iacebat: & quasi
Si autẽ non solum male delecta¬
tioni consensisti. s etiam ipsũ ma¬
lũ fecisti: quasi mortuum tuum
extra portam extulisti. Iam forises.
et mortuus elatus es. tam̃ et ipsũ
dñs resuscitauit: et reddidit undui¬
ȩ matri sue. Si peccasti peniteat
te. et resuscitat te dñs: et reddet
eccłȩ matri tue. Terciꝰ mortuus ẽ
lazarus. Est genus mortis ĩmane:
mala consuetudo appellat᷑. Aliud
ẽ enĩ peccare: aliuo peccandi con¬

Expanded text:
 resuscitavit Lazarum sepul resuscitavit Lazarum sepultum quatriduanum. Intueatur quisque animam suam: si peccat, moritur; peccatum, mors est animae. Sed aliquando in cogitatione peccatur. Delectavit quod malum est, consensisti, peccasti; consensio illa occidit te: sed intus est mors, quia cogitatum malum nondum processit in factum. Talem animam resuscitare se significans Dominus, resuscitavit illam puellam quae nondum erat foras elata, sed in domo mortua jacebat, quasi Si autem non solum malae delectationi consensisti, sed etiam ipsum malum fecisti; quasi mortuum extra portam extulisti: jam foris es, et mortuus elatus es. Tamen et ipsum Dominus resuscitavit, et reddidit viduae matri suae. Si peccasti, poeniteat te: et resuscitat te Dominus, et reddet Ecclesiae matri tuae. Tertius mortuus est Lazarus. Est genus mortis immane, mala consuetudo appellatur. Aliud est enim peccare, aliud peccandi con
Abbreviated transcription (Latin):
de uiueret: eligens uitam m̃dican¬
tem. quã celerem mortẽ. Cui dic¬
tum ẽ. nauiga ne moriaris: & dis¬
tulit: cui dictum ẽ. labora ne mo¬
riaris: & piger fuit: euia d̃s iu¬
bet ut in eternũ uiuamꝰ: & obedi¬
re negligimꝰ. Non tibi d̾s dicit ꝑ¬
de quicqͥd habes ut uiuas exiguo
tempore in labore sollicitus: sed
da pauꝑi unde habes. ut uiuas sẽ¬
per sine labore securus. Accusant
nos amatores uite temporalis: quã
nec cũ uolunt. nec quandiu uo¬
lunt habent: et nos non accusa¬
mus inuic̃e tam pigros tã tepidos.
ad capescendã uitam eternam: qͣ
si uoluerimꝰ habebimꝰ. cũ habueri¬
mus non amittemꝰ. Hanc autem
mortem quã timemꝰ: etiam si no¬
luerimꝰ habebimus. Si gͦ dñs mag
nimas suscitat ne moriantur in
et̃num: bene intelligimꝰ tres illoᷤ
mortuos quos in corporib suscita¬
uit. aliquid significare & figura
sẏnagi filiam. adhuc in domo ia¬
centẽ: resuscitauit uiuenẽ filiũ
uidue extra portam ciuitatis ela

Expanded text:
de viveret, eligens vitam mendicantem, quam celerem mortem? Cui dictum est, naviga ne moriaris, et distulit? Cui dictum est, labora ne moriaris, et piger fuit? Levia Deus jubet, ut in aeternum vivamus, et obedire negligimus. Non tibi dicit Deus: perde quidquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed: da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. Accusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum volunt, nec quandiu volunt, habent. Et nos invicem non accusamus, tam pigri, tam tepidi ad capescendam vitam aeternam, quam si voluerimus, habebimus: cum habuerimus, non amittemus. Hmortem quam timemus, etiamsi noluerimus, habebimus. 3. Si ergo Dominus magnnimas suscitat, ne moriamur in aeternum; bene intelligimus tres illos mortuos quos in corporibus suscitavit, aliquid significare et figurarsynagogi adhuc in domo jacentem ; resuscitavit juvenem filium viduae extra porta
Abbreviated transcription (Latin):
niet hora sicut ipse dicit quan¬
do om̃s qui st̃ in monum̃tis au¬
dient uocem eiꝰ et ꝓcedent. Resus¬
citauit putente: s tam̃ in cada¬
uere putente adhuc erat forma
m̃broꝵ. Ille in nouissimo die ad
unã uocem: cinerẽ est redacturus
in carnẽ. Sed oportebat ut modo
aliqua faceret: quib datis uelut
uirtutis sue indiciis credamꝰ in
eum. & ad illam resurrectionẽ p̃¬
parem᷑ que erit ad uitam: ñ ad
iudicium. Ita quippe ait: ueniet
hora quando om̃s qui in monu¬
m̃tis st̃ audient uocem eiꝰ: & ꝓce¬
dent qͥ bona fecerunt ad resur

Expanded text:
niet hora, sicut ipse ait, quanniet hora, sicut ipse ait, quando omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus et procedent. Resuscitavit putentem, sed tamen in cadavere putente adhuc erat forma membrorum; ille in novissimo die ad unam vocem cineres est restituturus in carnem. Sed oportebat ut modo aliqua faceret, quibus datis velut suae virtutis indiciis credamus in eum, et ad illam resurrectionem praeparemur, quae erit ad vitam, non ad judicium. Ita quippe ait: Veniet hora quando omnes qui in monumentis sunt, audient vocem ejus: et procedent qui bene fece
Abbreviated transcription (Latin):
rectio p̃cipue p̃dicatur. Sedsi
attendamꝰ qͥs fecerit: delectari
debemꝰ potius quã mirari. Ille
suscitauit hominẽ: qͥ fecit ho¬
minẽ. Ipse ẽ unicus patris: ꝑ
quẽ sicut nostis facta st̃ omĩa.
Si gͦ ꝑ illũ facta st̃ omĩa: quid
mirũ si resurrexit unus ꝑ illũ:
cũ tot cottidie nascant᷑ ꝑ illũ:
Plus ẽ homines creare: quã re¬
ꝯsuscitare. Bignatꝰ est tam̃ e cre¬
are & resuscitare. Creare om̃s: re¬
suscitare quosdã. Nam cũ multa
fecisset dñs iħe non omĩa scripta
st̃. sic̃ idem ipse sc̃s iohes exigłista
testat᷑. multa dñm xp̃m et dixisse
et fecisse: quȩ scripta non st̃. Elec¬
ta sunt autẽ que scribent᷑: que sa¬
luci credentium sufficere uideban¬
tur. Audisti enĩ qr dñs ih̃c mortu¬
um suscitauit: sufficit tibi ut sci¬
as qr si uellet om̃s mortuos suscita¬
ret. E hoc qͥdem sibi ad finẽ scłi
reseruauit. Nam quẽ audistiꝰ mag¬
no miraculo quatͥdruanũ mortu¬
um resuscitasse de sepulchro: ue¬

Expanded text:
rectio praecipue praedicatur. Sed si attendamus quis fecerit, delectari debemus potius quam mirari. Ille suscitavit hominem, qui fecit hominem; ipse enim est Unicus Patris, per quem, sicut nostis, facta sunt omnia. Si ergo per illum facta sunt omnia, quid mirum est si resurrexit unus per illum, cum tot quotidie nascantur per illum? Plus est homines creare quam resuscitare. Dignatus est tamen et creare et resuscitare; creare omnes, resuscitare quosdam. Nam cum multa fecisset Dominus Jesus, non omnia scripta sunt; sicut idem ipse sanctus Joannes evangelista testatur multa Dominum Christum et dixisse et fecisse quae scripta non sunt : electa sunt autem quae scriberentur, quae saluti credentium sufficere videbantur. Audisti enim quia Dominus Jesus mortuum suscitavit: sufficit tibi ut scias quia si vellet, omnes mortuos suscitaret. Et hoc quidem sibi ad finem saeculi reservavit. Nam quem audistis magno miraculo quatriduanum mortuum suscitasse de sepulcro, ve
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ ꝑmanentis: quales st̃ amato¬
res uitȩ fugientis. Qͥd ñ facit hõ
sub mortis imꝑio constitutus hla¬
dio impendente ceruicib: ꝓdidunt
homines qͥcqͥd sibi unde uiuerens
reseruabant. Qͥs non continuo ꝓ¬
didit ne ꝑcuteretur: et post ꝓdi

Expanded text:
vitae permanentis, quales sunt homines amatovitae permanentis, quales sunt homines amatores vitae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne percuteret
Abbreviated transcription (Latin):
s signa. Si gͦ signa st̃ : pret̃ id qd̃
mira st̃. aliquid ꝓfecto significant.
Quoꝵ factoꝵ significationẽ inueni¬
re aliquando est operosius. quã ea
legere uel audire. Ammirantes au¬
diebamꝰ tamꝗͣ magni miraculi
spectaculo ante nr̃os ocłos consti¬
tuto. cũ eugłm legeret᷑: quẽ ad mo¬
dũ reuixerit lazarus. Si attenda¬
mꝰ mirabiliora opera xp̃i: om̃is qͥ
credit resurgit. Si attendamꝰ & in
omis qui peccat moritur. Sed mor¬
tem carnis omĩs homo tinet:
mortẽ anime pauci. ꝓ morte carniᷤ
que sine dubio quandoq uentura
est: currunt om̃s ne ueniat. Inde
ẽ qd laborant. Laborat ne moriat᷑
homo moriturus: et non laborat
ne peccet homo in eternũ uicturꝰ.
E cũ laborat ne moriatur: sine cau¬
sa laborat. Io enĩ agit ut multũ
mors differatur: non ut euadatur.
Si aut̃ peccare nolit: non laborabit
et uiuet in eternũ. O si possimus
excitare homines. et cũ ipsis parit
excitari. ut tales eẽmus amatores

Expanded text:
praeter id quod mira sunt, aliquid profecto significant: quorum factorum significationem invenire, aliquanto est operosius, quam ea legere vel audire. Admirantes audiebamus, tanquam magni miraculi spectaculo ante nostros oculos constituto, cum Evangelium legeretur, quemadmodum revixerit Lazarus. Si attendamus mirabiliora opera Christi, omnis qui credit, resurgit: si attendamus omneomnis qui peccat moritur. Sed mortem carnis omnis homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est quod laborant. Laborat ne moriatur homo moriturus, et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat; id enim agit ut multum mors differatur, non ut evadatur: si autem peccare nolit, non laborabit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores
Abbreviated transcription (Latin):
⁊dixit eis. Dñs nr̃ uilianꝰ staucnlũ aureũ¬
&. aiam iouis ad uos misit ut adoretis eam &
tura incendatis. Quid si a feceritis. ambo mͦ
gladio pereatis. Non enim decec ut uos intra
aulam nutrit. pullice occidamini. Paulus ꝙ.
parte cũ dño tuo. nob̾ aũt dñs alius ñ ẽ: nisi

Expanded text:
et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publice occidamini. Joannes et partem cum eo: nobis autem dominus alius non est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Igo clericatũ in eccła obtuuir & po¬
eccłe peruenire. Sed ꝯsiderans uanũ¬
am uos pͥmoꝰ i. pilatio meo. O dĩ coa¬
ceptus auobis fuero. neces e m chi suo¬
rit agere ut ꝯtepͥni n po sm. Tunc¬

Expanded text:
go clericatum in ecclesia tenui eecclesie peruenissem. Sed considerans uanuam vos primos in palatio meo. Quod si contemptus a vobis fuero, necesse mihi erit agere, ut contemni non possim.
Abbreviated transcription (Latin):
mã serui. Quia si istam regłam
tenueritis qui capere pocestis.
non autem om̃s capere potesti
sed omnes credere. debetis. si ergo
hanc regłam tenueritis aduer
tamquã in lumine ambulantes
securi pugnabitis. Non enim
defuerunt qui sola euuangeli¬
ca testimonia legendo. sectaren¬
tur que de humilitate. xp̃i posi¬
ta sunt: qui aduersus ea testi¬
monia que diuinitatem eiꝰ locu¬
ta sunt. surdi fuerunt. Ideo sur¬
di: ut male uerbosi. Item qui¬
dam illa sola attendentes que de
dnĩ sublimitate. dicta sunt. etiã
ipsi miscđiam eius qua homo fac¬
tus ẽ ꝓpter nos. et si legerunt
non crediderunt. et ab hominib
inducta atq falsata esse putaue¬
runt. contendentes dm̃ tantũ¬
am hominem. Alii sic. alii sie.
utriq in errore. Catholica aut̃e
fides ex utroq uerum tenens qd̃
tenet. et predicans quod credit.
et dm̃ xp̃m intellexit. et hoĩem
credidit. U trumq enim scriptũ
est: et utrũq uerum est. Si dm̃
tantum dixeris. xp̃m: medicinam

Expanded text:
mam servi. Quia si istam regulam tenueritis qui capere potestis; non autem omnes capere potestis, sed omnes credere debetis: si ergo hanc regulam tenueritis, advertanquam in lumine ambulantes, securi pugnabitis. Non enim defuerunt qui sola evangelica testimonia legendo sectarentur, quae de humilitate Christi posita sunt, qui adversus ea testimonia quae divinitatem ejus locuta sunt, surdi fuerunt: ideo surdi, ut male verbosi. Item quidam illa sola attendentes quae de Domini sublimitate dicta sunt, etiam ipsi misericordiam ejus, qua homo factus est propter nos, et si legerunt, non crediderunt, et ab hominibus inducta, atque falsa esse putaverunt; contendentes Deum tantumam hominem. Alii sic, alii sic; utrique in errore. Catholica autem fides ex utroque verum tenens quod tenet, et praedicans quod credit, et Deum Christum intellexit, et hominem credidit: utrumque enim scriptum est, et utrumque verum est. Si Deum tantum dixeris Christum, medicinam
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilit̃ uidetur. nec si non sit
in nob̃. potest ẽẽ in nob̃ eius sci¬
entia: si enim a nob̃ uidetur in
nob̃ & nr̃a scientia. Nam faciem
uidemꝰ alt̾ius: nrãm uidere non
possumꝰ uero consciaentiam nrãm
uidemus : alterius non uidemus.
Sed conscientia numquã est nisi
sine nob̃: datur quippe ut sit et
in nob̃. Sed uid̃i & sciri quẽad

Expanded text:
invisibiliter videtur: nec si non sit invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nobis videtur in nobis et nostra conscientia: nam faciem videmus alterius, nostram videre non possumus; conscientiam vero nostram videmus, alterius non videmus. Sed conscientia nunquam est, nisi sine nobis; datur quippe ut sit et in nobis. Sed videri et sciri quemad
Abbreviated transcription (Latin):
autem sp̃e. Quod uͦ ait rogabo
patrem et alium paraclytum da¬
bit uob̃: ostendit et seipsum esse
paraclytum. Paraclytus enim lati¬
ne dr aduocatus. E dictum est
de. xp̃o. Aduocatum habemus ad
gi enim dĩ non est subiecta. nec
enim potest: uelut si dicamꝰ iniꝰ¬
ticia iusta esse non potest. Mun¬
dum quippe ait hoc loco mundisig¬
nificans dilectores. que dilectio ñ
est a patre: et ideo dilectioni huiꝰ
mundi de qua satis agimus ut
minuatur & consumatur in nobis.
acciꝑe non potest: qr non uidit
eum. neq scit eum. Non enim ha
bet inuisibiles ocłos mundana di¬
inuisibiliter non potest. Yos auͣ
inquit cognoscetis eum: qr apud
uos manebit & in uob̃ erit. Erites
in eis ut maneat: non manebit
ut sit. Prius enim est ẽẽ alicubi
quam manere. Sed ne putarent
quod dictum est apud uos mane¬
bit. ita dictum quemadmodum
apud homines hospes uisibiliter
manere consueuit. exposuit qͥd
dixerit apud uos manebit. cum
adiunxit & dixit. in uob̃. Ergo

Expanded text:
us . 4. Quod vero ait, Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ostendit et seipsum esse paracletum. Paracletus enim latine dicitur advocatus: et dictum est de Christo, Advocatum habemus ad gi enim Dei non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, accipere non potest, quia non videt eum, neque scit eum. Non enbet inuisibiles oculos humana diinuisibiliter non potest. Mundus inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit, apud vos manebit, cum adjunxit et dixit, in vobis erit. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. hoc est proximi et dei. ut cõm̃¬
daretur ad sp̃m scm ꝑtinere dilectio:
hec eius gemina ẽ in manifestatione
facta donatio. Et si alia causa que¬
renda est. non nunc eius inquisiti¬
one in longiorem quam oportet mo¬
dum sermo iste mittendus ẽ. dũ
re tanto minus. quanto illum ꝑci¬
pimus minus: tanto autem am¬
plius. quanto illum ꝑcipimꝰ ampliꝰ.
Pinde non solum non habenti. uer̃
etiam habenti. non incassũ ꝓmitti¬
tur. Non habenti quidem ut ha¬
beatur: habenti aut̃ ut amplius
habeatur. Nam nisi ab alio minꝰ
ab alio amplius haberet᷑: sc̃s hely¬
seus scõ helye non diceret. sp̃c qui
est in te duplo sit in me. Quando
autem ait iohes baptista. non enĩ
ad mensuram dat ds sp̃m. de ip¬
so dĩ filio loquebatur cui non est
datus sp̃e ad mensuram: qr in
illo inhabitat om̃is plenitudo
diuinitatis. Ns eq enĩ sine grã sp̃c¬

Expanded text:
tionis, hoc est proximi et Dei, ut commentionis, hoc est proximi et Dei, ut commendaretur ad Spiritum sanctum pertinere dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum re tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est datus Spiritus ad mensuram; quia in illo inhabitat omnis plenitudo divinitatis . Neque enim sine gratia Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m discipłi quẽ dñs ꝓmittebat.
sine quo eum dñm non dicebant:
nec tam̃ eum adhuc habebant sic̃
eum dñs ꝓmittebat. & habebant
ergo &e non habebant: qui quantũ
habendus fuerat nondũ habebant.
Habebant itaq minus: dandus erat
eis amplius. Habebant occulte. ac¬
cepturi fuerant manifeste: quia ꝙ
bat. ut eis innotesceret quod habe¬
bant. De quo munere apłs loquens
ait. Nos autem non sp̃m huius mun¬
di accepimus. sed sp̃m qui ex deo ẽ.
ut sciamus que a deo donata sunt
nobis. Nam et ipsam manifestam
numero dñs egit. Mox enim ut re¬
surrexit a mortuis. insufflans ait.
Accipite sp̃m scm. Numqͥd igitur
qr tunc dedit ideo non misit. etiã
postea quẽ ꝓmisit: Aut non idem
flatus ex ipso: & post ab ipso mis¬
sus e cȩlo:ͦ quappter cur ipsa quȩ
facta est euidenter donatio eius
bis facta fuerit: alia questio est.
fortassis enim ꝓpter duo p̃cepta dilee¬

Expanded text:
Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi fuerant manifeste; quia etbat, ut eis innotesceret quod habebant. De quo munere loquens Apostolus ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Nam et ipsam manifestam numero Dominus egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Numquid igitur quia tunc dedit, ideo non misit etiam postea quem promisit? Aut non idem flatus ab ipso, et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter duo praecepta dilec
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃: ꝑuersa ẽ ista sententia. Qui
enĩ se filium diligere credit & pa¬
tr̃e non diligit. ꝓfecto nec filium
diligit: s quod sibi ipse confinxit.
Deinde apłica uox est. Nemo dicit
uoluit. Multi enĩ uoce dicunt.
corde autẽ et factis negant. sicut
de talib ait. confitentur enĩ se noᷤ¬
se dm̃. factis aut̃ negant. Si nega¬
tur factis: ꝓculdubio etiam dr̃
factis. Nemo itaq dicit dñs ih̃c
animo. uerbo. facto. corde. ore. oꝑe:
& nemo sic dicit : nisi qui diligit.
& si eo modo dicebant ut non fic¬
te dicerent ore confitentes. corde
&e factis negantes. Prorsus si ue¬
racit̃ hoc dicebant : ꝓculdubio di¬
ligebant. Quomodo igitur dilige¬
et eius mandata conseruent. ut
accipiant sp̃m sc̃m. quem nisiha¬
berent ꝓfecto diligere & man¬
data seruare non possent. Res¬
tat ergo ut intelligamus sp̃m sc̃m
habere qui diligit. et habendo me¬
reri ut plus habeat : & plus haben¬
do plus diligat. Iam itaq habebens̃

Expanded text:
nobis? Perversa est ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est, Nemo dicit,gi voluit? Multi enim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Nemo itaque dicit, Dominus Jesus, animo, verbo, facto, corde, ore, opereSpiritu sancto; et nemo sic dicit, nisi qui diligit. et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligeet ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere et mandata servare non possent. 2. Restat ergo ut intelligamus Spiritum sanctum habere qui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant
Abbreviated transcription (Latin):
ne hoc ꝓmissũ. ubi ait. qd cũq
plebit: si apłos suos in sua ꝓmiᷤ¬
sione fraudauit: Seuigila gͥ homo
fidelis: & uigilant̃ audi qd̃ illic
positũ ẽ. in nomine meo. Ipsũ enĩ¬

Expanded text:
ne hoc promissum ubi ait, Quodcumque plebit, si Apostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evigila igitur, homo fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, in nomine meo: ipsum eni
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. si diligitis me manda¬
ta mea seruate. & ego rogabo
patrẽ & alium paraclytum dabit
uob̃. cũ hoc dicat de spũ sco. qͣm
nisi habeamꝰ nec diligere dm̃ pos¬
sumꝰ. nec eiꝰ mandata seruare:
Quomodo diligimꝰ ut eum accipi¬
amꝰ: quẽ nisi habeamꝰ diligere ñ
ualemus: quomodo mandata ser¬
uabimꝰ ut eum accipiamꝰ: que nͥ
habeamꝰ mandata seruare non
possumꝰ.:  an forte p̃cedit in nob̃
caritas qua diligimꝰ xp̃m: ut di¬

Expanded text:
icit, Si diligitis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit in nobis charitas, qua diligimus Christum, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis que mundus non potest ac¬
ciꝑe: qr non uidit eum. nec scit e¬
um: Uos autem cognoscetis eum:
qr apud uos manebit & in uobis
erit. Multa sunt que in istis pau¬
cis uerbis dñi requirant᷑: s mul¬
tũ est ad nos uel omĩa que hic qͤ¬
renda sunt querere: uel omĩa que¬

Expanded text:
test accipere; quia non videt eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Multa sunt, quae in istis paucis verbis Domini requirantur; sed multum est ad nos vel omnia quae hic quaerenda sunt quaerere, vel omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. Non itaq nos saluos faciet qͥ¬
cũq rex. s rex saluator: ac ꝑ hoc
qd̃cũq petimꝰ adu̾sus utilitatẽ
salutis. non petimꝰ in nomine
saluatoris. E tam̃ ipse saluator
ẽ. non solũ quando facit qd̃ pe¬
timꝰ. uerũ etiã quando ñ facit:
qm̃ qd̃ uidet peti contra salutẽ.
non faciendo pociꝰ se contra exi¬
bet saluatorẽ. Nouit enĩ medi¬
cus qͥd ꝓ sua qͥd contra suã salu¬
tẽ poscat egrotus: & ideo contͤ¬
ria poscentis non facit uolun¬
tatẽ. ut faciat sanitate. Qua¬
ꝓpt̃ quando uolumꝰ ut faciat
qd̾cũq petimꝰ. non utcũq sed
in nomine eiꝰ petamꝰ: hoc ẽ in no¬
mine saluatoris petamꝰ. Non
Qd̾ si fecerit. ñ ut saluator facit:
qd̾ est nom̃ eiꝰ fidelib eiꝰ. Est qͥp¬
pe impus dampnator: qͥ digna¬
tur fidelib eẽ saluator. Qͥ gͦ cre¬
dit in eum. qd̾̃cũq petierit in no
mine qͦd ÷ illis qͥ credunt in eũ.
hoc fac̃: qm̃ hoc sic̃ saluator facit.

Expanded text:
ique nos salvos faciet, quicumque rex, sed rex Salvator; ac per hoc quodcumque petimus adversus utilitatem salutis, non petimus in nomine Salvatoris. Et tamen ipse Salvator est, non solum quando facit quod petimus, verum etiam quando non facit; quoniam quod videt peti contra salutem, non faciendo potius se exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus; et ideo contraria poscentis non facit voluntatem, ut faciat sanitatem. Quapropter quando volumus ut faciat quodcumque petimus, non utcumque, sed in nomine ejus petamus, hoc est in nomine Salvatoris petamus. Non quod si fecerit, non ut Salvator facit, quod est nomen ejus fidelibus ejus. Est quippe impiis et damnator, qui dignatur fidelibus esse Salvator. Qui ergo credit in eum, quodcumque pmine quod est illis qui credunt in eum, hoc facit, quoniam hoc sicut Salvator facit.
Abbreviated transcription (Latin):
gallinã s ꝓpt̃̾ lenticłam ꝑdidit.
Quomodo gͦ intelligendũ ẽ. qd̃¬
cũq petieritis hoc faciam. si d̾s
aliqua petentib fidelib. etiam
consulendo non facit. An foete so¬
lis apłis hoc dictũ debemꝰ acci¬
ꝑe : absit. Unde enĩ ad hoc ue¬
nit ut diceret: Suꝑius dixerat. qͥ
eredit in me. oꝑa que ego facio &¬
Ipse faciet. & maiora hoꝵ faciet.
de qua re iam pͥstino sermone tͤe¬
tauimꝰ. E ne qͥsquã hoc sibi tribu¬
eret. ut etiã illa oꝑa maiora seipsũ
facere ostendẽt: adiecit atq ait.
Qͥa ego ad patrẽ uado. & qd̃cũq
petieritis in nomine meo hoc faci¬
am. Numqͥd in eum soli apłi cre¬
didunt : ad eos utiq loquebatur
dicendo. qͥ credit in me. In quib
eo donante etiam nos sumꝰ: qui
utiq non qd̃cũq petierimꝰ acci¬
pimus. Ipsos qͦ beatissimos si co¬
gitemꝰ apłos. inuenimꝰ eũ qui
plus omĩb laborauit. non ipse
autẽ s grã d̃i cũ ipso. ter dñm ro

Expanded text:
linam, sed propter lenticulam perdidit . 2. Quomodo ergo intelligendum est, Quodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam illa opera majora seipsum facere ostenderet, adjecit, atque ait: Quia ego ad Patrem vado; et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum soli Apostoli crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed gratia Dei cum ipso , ter Dominum ro
Abbreviated transcription (Latin):
turũ. cũ dixisset. qd̃cũq petieri¬
tis patr̃e in noĩe meo hoc faciam.
continuo subiecit. ut glorificetur
pater in filio. Si qͥd petieritis in noĩe
meo hoc faciam. Nullomodo igitur si¬
ne patre hoc filiꝰ facit. quandoqͥdẽ
ut in illo pat̃ glorificetur ꝓpt̾ea fac̃.
tacit gͦ pater in filio: ut filiꝰ glorffice¬
tur in patreEt facit filius in patre.
ut pater głificet᷑ in filio: qm unũ
sunt pater et filius. Incip̾ sermo
Lxxii. de eo qd̃ dicit. si diligitiᷤ

Expanded text:
turum, cum dixisset, Quodcumque petieriturum, cum dixisset, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam, continuo subjecit, Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. Nullo modo igitur sine Patre hoc Filius facit, quandoquidem ut in illo Pater glorificetur, propterea facit. Facit ergo Pater in Filio, ut Filius glorificetur in Patre: et facit Filius in Patre, ut Pater glorificetur in Filio; quoniam unum sunt Pater et Filius. TRACTATUS LXXIV De eo quod ait, Si diligit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uocatur. Ppt̃ea non solũ salua¬
tor. s etiã magist̾ bonꝰ. ut faciat qd̃¬
cũq petierimꝰ. in ipsa oratione qͦ
nob̾ dedit. docuit qͥd petamꝰ: ut eti¬
am sic intelligamꝰ non petere nos
in noĩe magistri. qd petimꝰ pret̃
regłam ipsiꝰ magist᷑rii Sane quedã
quãuis in noĩe eiꝰ petamꝰ. id÷ scd̾̃m
saluatorẽ & scđm magistrũ petamꝰ.
ñ tẽ quando petimꝰ fac̃. s tam̃ fac̃.
namꝰ. Differt᷑ enĩ qd̃ petimꝰ: non
negat᷑. Uerũtam̃ orantes tamquã
seminantes ñ deficiamꝰ. tp̃re enĩ
suo ꝓprio metemꝰ. & simul petamꝰ
qͣndo bene petimꝰ. ut ñ faciat qd̾ ñ
bene petimꝰ: qr & ad hoc ꝑtinet qd
in eadẽ orõe dnĩca dicimꝰ. ne nos
inducas in cẽptationẽ. Neq enĩ
parua ẽ tẽptatio. si contͣ cuã sit
causã tua postulatio. Non aut̃ ne¬
glegent̃ audiendũ ẽ. qd̃ dñs ne
qͥsquã eum putaret qd̃ se ꝓmisit
facere petentib sine patre ẽẽ fac¬

Expanded text:
non solum Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcumque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit quid petamus; ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine magistri, quod petimus praeter regulam ipsius magisterii. 4. Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, idSalvatorem et secundum magistrum petamus; non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. namus: differtur enim quod petimus, non negatur. Verumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . Et simul petamus quando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus; quia et ad hoc pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Neque enim parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. Non autem negligenter audiendum est, quod Dominus, ne quisquam eum putaret quod se promisit facere petentibus, sine Patre esse fac
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitus equalis patri: non est
gr̃ẽ s nature. Quod autem in uni¬
tate ꝑsone unigeniti assumptus
est homo. gr̃e est non nature: con¬
fitente eugłio atq dicente. Puer
autem crescebat &e confortabatur
plenus sapientia: & gra d̃i erat
in illo. Ceteris autẽ ad mensuram
datur. & datus additur: donec u¬
nicuiq pro modo sue ꝑfectionis
ꝓpria mensura compleatur. Unde
monet apłs non plus saꝑe quam
oportet saꝑe: sed saꝑe ad temꝑan¬
tiam. unicuiq sicut d̃s partitus
est mensuram fidĩ. Neq enim ipse

Expanded text:
Unigenitus aequalis Patri, non est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae, confitente Evangelio atque dicente, Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mensuram datur, et datus additur, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Unde et monet Apostolus, Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad temperantiam; unicuique sicut Deus partitus est mensuram fidei . Neque enim ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nr̃a et ur̃a capacitate qͥd dicere
debeamꝰ. & qͥd audire. debeatis.
sumite: et ab illo quod non possu
serit aduertamꝰ. Si diligitis me in¬
quit. mandata mea seruate. & ro
gabo patr̃e et alium paraclytum
dabit uob ut maneat uob̃cum in
et̃num sp̃m ueritatis. Hic ẽ utiq¬

Expanded text:
ra et vestra capacitate, quid dicere debeamus, et quid audire debeatis, sumite, et ab illo quod non possumserit, advertamus. Si diligitis me, inquit, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃aꝵ actione ꝑcipit᷑: s qr sic̃ ip
se ait malũ ẽ homini qui ꝑ of¬
fendicłm manducat. E si ꝑ hoĩs
offensionẽ. quantomagis dĩ. cuiꝰ
in isrłitis nom p̃artia erat of¬
piscentia: quãuis illi nec pete¬
rent: s qr derat murmurarent.
S ut sciremꝰ non cłi creaturam
ẽẽ culpabilem. s inobedienciã
contumacẽ. & inordinatã cupi¬
ditatẽ : non ꝓpt̃ porcũ s ꝓpter

Expanded text:
gratiarum actione accipitur gratiarum actione accipitur i qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat ofpiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc exꝓbrauit apłs iacob diceis.
Petitis & ñ accipitis eo qd̃ male
petatis: ut in concupiscentiis
urĩs insumatis. Male gͦ usurus
eo qd̾ uult acciꝑe: d̾o potiusmi¬
serante ñ accipit. Proinde si hoc
ab illo petitur unde homo ledi¬
tur ex auditꝰ. magis metuendũ
ẽ: ne qd̃ posset ñ dare propitiꝰ.
det iratus. An non uidemꝰ i᷑rłi¬
tas malo suo impetrasse: qd cul¬
pabili concupiscentia petieruns:
Concupierant enĩ carnib uesci:
quib pluebat᷑ manna de cȩlo.
fastidiebant quippe qd̃ habebañs:
& qd̃ non habebant impudent
petebant. quasi ñ meliꝰ petereis.
ñ ut eẏbus qͥ erat in decenti de¬
sidĩo p̃staret᷑: s ut ille qͥ aderat
fatiato fastidio sumeret᷑. Quando
enĩ nos delectant mala. & ñ de¬
alectant bona. rogare potiꝰ debemꝰ
dm̃. ut delectent bona. quã ut ẽ¬
rcedant᷑ mala: non qr malũ ẽ car¬
ne uesci. cũ de hac re loquens a¬
płs dicat. omĩs creatura di bo¬
na ẽ. & nichil abiciendũ qđ cũ

Expanded text:
bravit apostolus Jacobus dicens: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, ut in concupiscentiis vestris insumatis . Male ergo usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab illo petitur unde homo laedatur exauditus, magis metuendum est ne quod posset non dare propitius, det iratus. An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
in consũmationẽ scłi. et abiit et
bic ẽ: et rediit et nos non deserit.
Corpus enĩ suum intulit celo: ma¬
iestatẽ non abstulit mundo.

Expanded text:
 consummationem saeculi ; et abiit, et hic est; et rediit, et nos non deserit: corpus enim suum intulit coelo, majestatem non abstulit mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
non accesserunt. qm̃ dies ille.
illi uͦ tenebre ꝑmaierunt: nec
audierunt accedite ad eum &
illuminamini. Si enĩ sic accede¬
rent. non eum manib occiden¬
dũ. s recipiendũ corde cõpre¬
henderent. Nunc autẽ quandoe¬
um illo modo comprehenderunt.
tunc ab eo longius recesserunt.
& ligauerunt a quo solui potius
uelle debuerunt: & erant fortas¬
sis in eis qui tunc imposueruis
xp̃o uincula sua. qui ab eo postra
liberati dixerunt. Bisrupisti uin¬
cula mea. Hȩc hodie satis sint:
tractabuntur deo uolente sermo¬
ne alio que sequunt᷑. finit sermo¬

Expanded text:
non accesserunt, quoniam dies ille, non accesserunt, quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Si enim sic accenderent, non eum manibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortassis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atque ab eo postea liberati dixerunt: Dirupisti vincula mea. Haec hodie satis sint, tractabuntur, Deo volente, sermone alio quae sequentur. Poste
Abbreviated transcription (Latin):
tem quȩ in seruitutẽ generat:
qͦd est agar. Sed cũ accessit sa¬
nitas: figurata ẽ et libertas. fac¬
tum tamen petri dñs imꝓbauit.
et ꝓgredi ultra ꝓhibuit dicens.
Mitte gladium in uaginã. Calicẽ
quẽ dedit pater mͥ non bibã illũ:
In suo quippe facto ille discipłs ma¬
gistrũ defendere uoluit: non qd̃
significandum ẽ cogitauit. Et
ille gͥ ad patientiam cõmonen¬
dus fuit : & hoc ad intelligen¬
tiam conscribendũ. Qd̃ autem
a patre sibi dicit datũ calicem
passionis: ꝓfecto illuo ẽ qd̃ ait
apłs. Si deus ꝓ nob̾ quis cont᷑
nos: qui filio ꝓprio non peꝑ¬
cit: s ꝓ nob̾ om̃ib tradidit eũ.
Uerum auctor calicis huiꝰ est
etiam ipse qui bibit. Unde id̃e
apłs item dicit. Xp̃c dilexit nos.
& tradidit seipsum ꝓ nob̃̾ obla¬
tionẽ & hostiam deo in odorem
suauitatis. Cohors autẽ & tribu¬
nus & ministri udcoꝵ compre¬
henderunt ihm: ꝙ ligauerunt
eum. Comp̃hender̃t ad quem

Expanded text:
tem quae in servitutem generat, tem quae in servitutem generat, quod est Agar . Sed cum accessit sanitas, figurata est et libertas. Factum tamen Petri Dominus improbavit, et progredi ultra prohibuit dicens: Mitte gladium in vaginam. Calicem quem dedit mihi Pater, non bibam illum? In suo quippe facto ille discipulus magistrum defendere voluit, non quod significandum est cogitavit. Et ille igitur ad patientiam commonendus fuit, et hoc ad intelligentiam conscribendum. Quod autem a Patre sibi dicit datum calicem passionis, profecto illud est quod ait Apostolus: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Verum auctor calicis hujus est etiam ipse qui bibit. Unde idem apostolus item dicit: Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorsuavitatis . Cohors ergo et tribunus et ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
ritis: sinite hos abire: ut ĩple¬
retur sermo quẽ dix̃. qr qͦs de¬
disti michi ñ ꝑdidi ex eis quẽquã.
Si me inquit queritis. sinite hos
abire. Inimicos uidet ꝙ hoc faci¬
unt quod iubet: sinunt eos abi¬
re quos non uult ꝑire. Nũquid
autem non erant postea moritu¬
ri: cur autẽ si tunc morerent᷑
ꝑderet eos: nisi qr nondũ in
eum sic credebant: quomodo
credunt quicumq non ꝑeunt:
Symon gͦ petrus habens gladi¬
um eduxit eum & ꝑcussit seruũ¬
lam dextram. Erat autẽ nom̃
seruo malchus. Solus hic euuan¬
gelista etiam nom̃ serui huius
exp̃ssit. sicut lucas qd̃ eius au¬
riculam dñs tetigerit & sana¬
uerit eum. Malchus aut̃ int̃¬
p̃tatur regnaturus. Qͥd gͦ au¬
ris ꝓ dño amputata & a dño
sanata significat: nisi auditũ
amputata uetustate renouatũ.
ut sit in nouitate sp̃c. & ñ in
uetuste littere: qd̃ cui p̃stitũ
fuerit a xp̃o: quis dubitet reg¬
Qd̃ dutẽ seruus inuentus est.¬
& hoc ad illam ꝑtinet uetusta¬

Expanded text:
sinite hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi non perdidi ex eis quemquam. Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire. Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrus habens gladium, eduxit eum, et percussit lam dexteram. Erat autem nomen servo Malchus. » Solus hic evangelista etiam nomen servi hujus expressit, sicut Lucas solus, quod ejus auriculam Dominus tetigerit, et sanaverit eum. Malchus autem interpretatur regnaturus. Quid ergo auris pro Domino amputata et a Domino sanata significat, nisi auditum amputata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae. Quod cui praestitum fuerit a Christo, quis dubitet regd autem servus inventus est, et hoc ad illam pertinet vetusta
Abbreviated transcription (Latin):
MNTTO MAGHO
plixoq seͥmone quem post cenã
dñs fundendo ꝓ nob̃ proximus
sanguini ad discipłos habuit qͥ
cum illo tunc erant adiuncta
oratione quam direxit ad pa¬
trem. deinceps eius passionẽ
iohes eugłista sic orsus est.
ec cum dixisset iħe. egressus
est cum discipłis suis trans
correntẽ cedron ubi erat ortus:

Expanded text:
nato magno prolixoque sermone quem post coenam Dominus, fundendo pro nobis proximus sanguini, ad discipulos habuit qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione quam direxit ad Patrem, deinceps ejus passionem Joannes evangelista sic orsus est: « Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus
Abbreviated transcription (Latin):
fidelem seruitutem seruiuit. stre¬
nuam militiam militauit: cum
dici debuisse uideatur. fideli ser¬
uitute. seruirut: strenua militia
militauit. Qualis aut̃ẽ ista locu¬
tio est. dilectio ꝗͣ dilexisti me: ta¬
li et apłs usus est. Bonũ certam̃
certaui: non ait bono certamine¬
certaui. qd̃ usitatiꝰ & tamquam
rectius diceretur. Quomodo autẽ
dilectio qua dilexit pater filium
est et in nob. nisi qr membra eiꝰ
sumus & in illo diligimur cum
ipse oiligitur totus: id ẽ caput ꝙ
corpus. ideo subiunxit. et egoin
ipsis: tamquã diceret qm̃ ego
sũ et in ipsis. Aliter enĩ est in
nob̾ tamquam in templo suo. a¬
liter autem quia et nosipsi sumꝰ.
cum sedm id quod ut caput noᷤ¬
trum eẽt homo factus est. cor¬
pus eius sumus. finita est salu¬
taris oratio: incipit passio. Er
go et iste sermo finiatur: ut
de passione quod ipse donaue¬
rit aliis sermonib disputetur.

Expanded text:
Fidelem servitutem servivit, streFidelem servitutem servivit, strenuam militiam militavit; cum dici debuisse videatur, Fideli servitute servivit, strenua militia militavit. Qualis autem ista locutio est, dilectio quam dilexisti me; tali et Apostolus usus est, Bonum certamen certavi : non ait, bono certamine, quod usitatius et tanquam rectius diceretur. Quomodo autem dilectio quam dilexit Pater Filium, est et in nobis, nisi quia membra ejus sumus, et in illo diligimur, cum ipse diligitur totus, id est caput et corpus? Ideo subjunxit, et ego in ipsis; tanquam diceret, quoniam ego sum et in ipsis. Aliter enim est in nobis tanquam in templo suo; aliter aucum, secundum id quod, ut caput nostrum esset, homo factus est, corpus ejus sumus. Finita est Salvatoris oratio. Incigo et iste sermo finiatur, ut de passione quod ipse donaverit, aliis sermonibus disputetur.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq mundꝰ non cognouit. qr ustꝰ
es ⁊ meritiᷤᷤ eius ut non cognosceret
tribuisti. E ꝓpterea mundus re¬
conciliatus cognouit. qr misericorᷤ
es: &e ut cognosceret non emerito
sed gratia subuenisti. Deniq se¬
quitur. Ego autem te cognoui. Ip¬
se fons gratiȩ est. deus natura:
Homo autem de spũ scõ et uirgine
ineffabili gratia. Neniq ꝓpter ipsũ
misisti. Ipse est mundus reconcili¬
atus. Sed qr tu me misisti. ideo cog¬
nouerunt. Ergo gratia cognoue¬
runt. Ꝙ notũ feci eis inquit nom̃
tuum: & notum faciã. Notum feci
ꝑ fidem: notum faciam ꝑ speciem
Notum feci cũ fine peregrinantib:
notum faciam sine fine regnanti¬
bus. Ut dilectio inquit qua dileci¬
ti me in ipsis sit. & ego in ipsis.
Non est usitata loquutio. dilectio
quam dilexisti me in ipsis sit &
ego in ipsis. Usitate quippe dicere¬
tur: dilectio qua dilexisti me. De
greco quidem translata ẽ. s sunt
similes et latinȩ: sicut dicimus

Expanded text:
itaque mundus non cognovit, quia justus itaque mundus non cognovit, quia justus es, et meritis ejus, ut non cognosceret, tribuisti: et propterea mundus reconciliatus cognovit, quia misericors es, et ut cognosceret non ei merito, sed gratia subvenisti. Denique sequitur, Ego autem te cognovi. Ipse fons gratiae est Deus natura, homo autem de Spiritu sancto et Virgine ineffabili gratia: denique propter ipsmisisti. Ipse est mundus reconciliatus. Sed quia tu me misisti, ideo cognoverunt: ergo gratia cognoverunt. 6. Et notum feci eis, inquit, nomen tuum, et notum faciam. Notum feci per fidem, notum faciam per speciem: notum feci cum fine peregrinantibus, notum faciam sine fine regnantibus. Ut dilectio, inquit, quam dilexisti me, in ipsis sit, et ego in ipsis. Non est usitata locutio, dilectio quam dilexisti me, in ipsis sit, et ego in ipsis: usitate quippe diceretur, dilectio qua dilexisti me. De graeco quidem ista translata est: sed sunt similes et latinae; sicut dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
terim fide ac spe uita nr̃a uͥ ẽ
Ecce uelut iam factũ est. qd̃ orauit
ut fieret dicens. Uols ut ubi ego
sũ. et illi sint mecũ. Sed nẽ ꝑ fidẽ.
Quando autẽ. fiet ꝑ speciem: cum
tunc et uos apparebitis cũ illo in
gła. Tunc apparebunus qd̃ tẽ erimꝰ:
qr tunc apparebit ñ in aniter nos
id credidisse ac sꝑasse ante ꝗͣ eẽmꝰ
faciet hoc. cui filiꝰ cũ dixisset. ut ui¬
deant claritatẽ meam ꝗͣ dedistimͥ.
continuo subiunxit. qr dilexisti me
ante constitutionẽ mundi. In illo
enĩ dilexit nos ante constitutionẽ
mundi: & tunc p̃destinauit qd̃ in
fine facturus est mundi. Pãt in qͥt
iuste: & mundus te ñ cognouit.
Qͥa iustus es: ideo te ñ cognouit.
Mundus quippe ille damnationi
p̃destinatus: merito ñ cognouit.
sibi. ñ merito s gr̃a cognouit. Qd
ẽ enĩ eum cognoscere: nisi uita ẽt̃¬
na ꝗͣ mundo damnato utiq non
dedit: reconciliato dedit.ꝓpterea

Expanded text:
terim fide ac spe vita nostra ubi terim fide ac spe vita nostra ubi Ecce velut jam factum est quod oravit ut fieret, dicens, Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum: sed nunc per fidem. Quando autem fiet per speciem? Cumtunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . Tunc apparebimus quod tunc erimus; quia tunc apparebit non inaniter nos id credidisse ac sperasse antequam essemus Faciet hoc cui Filius cum dixisset, Ut videant claritatem meam quam dedisti mihi, continuo subjunxit, Quia dilexisti me ante constitutionem mundi. In illo enim dilexit et nos ante constitutionem mundi, et tunc praedestinavit quod in fine facturus est mundi. 5. Pater, inquit, juste, mundus te non cognovit. Quia justus es, ideo te non cognovit. Mundus quippe ille damnationi praedestinatus merito non cognovit: sibi, non merito, sed gratia cognovit. Quid est enim eum cognoscere, nisi vita aeterna? quam mundo damnato utique non dedit, reconciliato dedit. Propterea