comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celorum. Usq ad illud ubiait. Sic ⁊ pr̃ meus ce¬
lestis faciet uobis: si non remiseritis iinesquisq
frĩ suo de cordib ur̃is. Ex isto aliquanto prolirio¬
re domini sermone. non omnia sed quedam mar¬
cus eundem sequens ordinem posint quedam etiam
ip̃e que matheus non dicit inseruit. Totus autẽ ser¬
mo quousq eum cõsiderandum suscepimius: a petͤ
solo interpellatur querente quotiens fr̃i debeat
ignosci. Talia enim dominus ioquebat᷑ : ut satis elu¬
cea etiam hoc quod petrus interrogauit eiq respon¬
sum est ad eundem ꝑtinere sermonem. lucas autem
nisi illud de ꝑunlo queni constituit ante discipulos
mutandumn cum de sua magintudine cogitarent.
nichil hoc ordine seruato commemorat. Si qua em̃
alia similiter dixit que et in isto sermone sunt posi¬
ta. alibi et ex alus occasionib dicta recoluit. Sicut
iohẽs de remissione peccatorum quod tenebuntur
si cui tenueruit. et dimictentur si cui dimilerint.
pest resurrectionem a domio dictum cominemorat: cum

Expanded text:
ubi ait: sic et pater meus caelestis faciet uobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus uestris. ex isto aliquanto prolixiore domini sermone non omnia, sed quaedam Marcus eundem sequens ordinem posuit, quaedam etiam ipse quae Mattheus non dicit inseruit. totus autem sermo, quousque eum considerandum suscepimus, a Petro solo interpellatur quaerente, quotiens fratri debeat ignosci. talia enim dominus loquebatur, ut satis eluceat etiam hoc quod Petrus interrogauit eique responsum est ad eundem pertinere sermonem. Lucas autem nisi illud de paruulo, quem constituit ante discipulos imitandum, cum de sua magnitudine cogitarent, nihil hoc ordine seruato commemorat. si qua enim alia similiter dixit quae et in isto sermone sunt posita, alibi et ex aliis occasionibus dicta recoluit, sicut Iohannes de remissione peccatorum, quod tenebuntur, si cui tenuerint, et dimittentur, si cui dimiserint, post resurrectionem a domino dictum commemorat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
filius homiinis non uenit munstrari sed ministrare.
et dure auiniam suam redemptionem pro muitis. Hin
cum alo ordinem etiam martus tenet.filios zebedei an¬
bens dixisse quod abcis non ꝑ cos ip̃os sed ꝑ mat̾rem dre¬
tum cẽ matheus expressit.cum illa corum uoluntates
actulisset ad dominum. Unde magis ip̃os quam illam
dixisse quod dictum est: mairus breuiter ntiauita
Demq et dominis et secundum matheuni et secunõ
marcum. ip̃is potius quam m̃ti respondit. Lncibsa¬
postea quam exeodem ordine cõmemorauit que do ps¬
sione et resurrectione sua duodecim discipulis predire¬
rit. preteructit ea que isti commnemorãt. Post que
interposita oocurrunt ei ad iericho. Quod ãt dixeñ
natheus et marcus de principib gentiumi qui dom¬
nantur subiectis. non ita futurum inter illos. scdei
qui erit maior etiam seruum aliorum futurum.dia
tale aliquid et lucas sed non eo loco. et oedo ip̃c nidicat
iteripi eẽ eaudem sentenciam a dommo dictam.

Expanded text:
minis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemtionem pro multis. hunc cum illo ordinem etiam Marcus tenet filios Zebedaei perhibens dixisse quod ab eis, non per eos ipsos, sed per matrem dictum esse Mattheus expressit, cum illa eorum uoluntatem attulisset ad dominum. unde magis ipsos quam illam dixisse quod dictum est Marcus breuiter intimauit. denique et dominus et secundum Mattheum et secundum Marcumposteaquam ex eodem ordine commemoravit, quae de passione et de resurrectione sua duodecim discipulis praedixerit, praetermittit ea quae isti commemorant, post quae interposita occurrunt ei ad Jericho . Quod autem dixerunt Matthaeus et Marcus de principibus gentium, qui dominantur subjectis, non ita futurum inter illos, sed qui erit maior etiam seruum aliorum futurum, dicit tale aliquid et Lucas, sed non eo loco, et ordo ipse indicat iterum esse eandem sententiam a domino dictam.
Abbreviated transcription (Latin):
dixi id eẽ amandum quod nnchił ẽ aluid ħre qmͣ
nosse: non satis approbo. Neq enm dñi non hẽ¬
bant quib dictum ẽ. nescitis qr templum dei estis
et sp̃us dei hĩtat in uobis. nec tamẽ eum noue¬
rant. uel non sicut noscendus ẽ nouerant. Item
quod dixi. nemo igitur beatam utam nouit et
miser est: nouit dixi quomodo noscenda est. Nã
quis eam penitus nescit eoꝵ duitaxat qui iã
rõne utuntur quando quidẽ beatos se ẽẽ uelle
nouerunt. Tricesmia sexta de nutrienda cari¬
tate. itbi dixi. deus igitur et amma cum a ma¬
tur: caritas propͥe dr̃ purgatissima et consũ¬
mata. si nichil aliud amãtur. Quod si uerum
ẽ: quomodo g ͦ apoꝰ ait. nemo unꝙͣ carnẽ suã
odio habuit. et hoc admonet ut diligantur
uxores. S ideo dictum ẽ prope dilectio dicit᷑.¬

Expanded text:
dixi: id edixi: id enosse, non satis approbo. Neque enim Deum non habebant, de quibus dictum est: nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? nec tamen eum nouerant uel non, sicut noscendus est, nouerant. item quod dixi: nemo igitur beatam uitam nouit et miser est, nouit dixi, quomodo noscenda est. nam quis eam penitus nescit eorum dumtaxat. qui iam ratione utuntur, quandoquidem beatos se esse uelle nouerunt? tricensima sexta de nutrienda caritate. ubi dixi: deus igitur et animus cum amantur, ita proprie dicitur, purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur. quod si uerum est, quomodo apostolus ait: nemo umquam carnem suam odio habuit, et ex hoc admonet, ut diligantur uxores? sed ideo dictum est: proprie dicitur dicit
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio. quod ita eẽ omĩno uerissimum ẽ. sed ut ad
recte faciendum liberum sit: dei gr̃a liberatur.
Dicesmia quinta ẽ: de cruce xp̃i. Dicesmia sex¬
ta de differencia pectatorum. Dicesima septĩa:
de ꝓuidencia. Uicesima octaua. quare deus ñ¬
dum facere uoluerit. Uicesima nona : utrum
aliquid sit sursum aut deorsum umuerso. Trice¬
sima: utrum omina in utilitatem hominis cre¬
ata sint. Tricesima pͥma: nec ip̃a mea est: sed
ciceronis. Uerum qr ⁊ hec ꝑ me iinotuit frĩb
int̾ ista que colligebant scripserunt eam. uolẽ¬
tes nosse quẽadmodum uirtutes amimi ab illo
diuise ac defunte sint. Tricesima secunda.ẽ utr̃
rem ullam alius alio magis intelligat. atq ita
enusdem rei ꝑinfinitum. eat intelligencia. Tri¬
cesmia tercia: de metu. Tricesmmia quarta: utrum
non amandum aliud sit quã metu carere. Tricesima
quinta: quid amandum sit. In qua illud quod

Expanded text:
bitrio. quod ita esse omnino uerissimum est, sed ut ad bitrio. quod ita esse omnino uerissimum est, sed ut ad recte faciendum liberum sit, dei gratia liberatur. uicensima quinta de cruce Christi; uicensima sexta de differentia peccatorum; uicensima septima de prouidentia; uicensima octaua: quare deus mundum facere uoluerit; uicensima nona: utrum aliquid sit sursum aut deorsum uniuerso; tricensima: utrum omnia in utilitatem hominis creata sint. tricensima prima nec ipsa mea est, sed Ciceronis, uerum quia et haec per me innotuit fratribus, inter ista, quae colligebant, scripserunt eam uolentes nosse, quemadmodum uirtutes animi ab illo diuisae atque definitae sint. tricensima secunda est: utrum rem illam alius alio magis intellegat atque ita eiusdem rei per infinitum eat intellegentia. tricensima tertia est de metu; tricensima quarta: utrum non aliud amandum sit quam metu carere; tricensima quinta: quid amandum sit. in qua illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cima de filio. Septima decima: desciencia dei.
Octaua decima. de tͥna uintate. Nona decima
de deo ⁊ creatura. Dicesiade loco dei. Uicesmia
pͥma. utrum deus mali auctor non sit ubi uden¬
dum ẽ ne made intelligatur quod dixi mali auc¬
tor non ẽ. quia ominum que sunt auctor est. qr
inquantum sunt intantum bona funt. et ne
hic putetur non ab illo ẽẽ pena malorum: que
utiq malum ẽ his qui pumunt᷑. S hoc ita dixi
quẽadmodum dictum ẽ: deus mortem non fecit.
cum atibi scriptum sit mors et uta a domino deo
ẽ. Malorum gͦ pena que a deo ẽ madum ẽ quidẽ
malis. sed in bonis dei oꝑib ẽ. qm̃ iustum est. ut
Uicesmia 3ͣ ẽ. de pr̃e et filio. ubi dixi quod eam
ip̃e genuerit qua sa piens dr̃ sapienciam. sed
melius istam questionem in libro postea de
trintate tractauimus. Dicesima quarta ẽ : utrum ⁊
peccatum et recte factum in libero sit uoluntatis ar¬

Expanded text:
cima de filio; septima decima de scientia dei; cima de filio; septima decima de scientia dei; octaua decima de trinitate; nona decima de deo et creatura; uicensima de loco dei; uicensima prima: utrum deus mali auctor non sit. ubi uidendum est, ne male intellegatur, quod dixi: mali auctor non. est, quia omnium, quae sunt, auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt, et ne hinc putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his, qui puniuntur. sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: deus mortem non fecit, cum alibi scriptum sit: mors et uita a domino deo est. malorum ergo poena, quae a deo est, malum est quidem malis, sed in bonis dei operibus est, quoniam iustum est, ut uicensima tertia est: de patre et filio. ubi dixi, quod cum ipse genuerit, de qua sapiens dicitur, sapientiam; sed melius istam quaestionem in libro postea de trinitate tractaui. uicensima quarta est: utrum et peccatum et recte factum in libero sit uoluntatis ar
Abbreviated transcription (Latin):
sensus actingit. quod ⁊ sensibile dicitur: siue ulla in¬
termissione temporis cõmutatur sine dubio. uerũ
quidem non ẽ in corporib resurrectionis incorrup¬
tibilib. sed ñc ea nullus nr̃i corporis sensus acting ͭ
nisi forte duunitus tale aliquid reueletur. Decima
ẽ utrum corpus a deo sit. Undecima. quare xp̃s de
femnia natus sit. Duodecima loco ubi titulus ẽ. sentẽ¬
cia cunisdam sapientis non ẽ mea. sed qr pro me
ninotuit quibusdam fr̃ib qui tunca me ista dili¬
gentissime colligebant. et placuit: inter nr̃a eã
scribere uoluerunt. Est autem cuiusdam fonter
cartagimensis de mente mundanda ad uidend̾
deuni quod paganus quidem scripsit. s xp̃ianꝰ
baptizatus ẽ mortis. Tercia decima ẽ: quo docu¬
mento constet hommes bestus excellere. Quarta
decima: non fuisse corpus domini nr̃i thũ xp̃i phã¬
tasma. Quinta decima: de intellectu. Edextade¬

Expanded text:
sensus adtingit, quod et sensibile dicitur, sine ulla insensus adtingit, quod et sensibile dicitur, sine ulla intermissione temporis commutatur, sine dubio uerum quidem non est in corporibus resurrectionis incorruptibilibus, sed nunc ea nullus nostri corporis sensus adtingit, nisi forte diuinitus tale aliquid reueletur. decima est: utrum corpus a deo sit; undecima: quare Christus de femina natus sit. duodecima loco, ubi titulus est: sententia cuiusdam sapientis, non est mea, sed quia per me innotuit quibusdam fratribus, qui tunc casu ista diligentissime consulebant, et placuit eis, inter nostra eam scribere uoluerunt. est autem cuiusdam Fontei Carthaginiensis: de mente mundanda ad uidendum deum, quod paganus quidem scripsit, sed Christianus baptizatus est mortuus. tertia decima est: quo documento constet homines bestiis excellere; quarta decima: non fuisse corpus domini nostri Iesu Christi phantasma; quinta decima de intellectu; sexta de
Abbreviated transcription (Latin):
st etiam int̾ illa que scripsimus quoddam
prolixum opus.qͥ tamẽ inus deputatur
liber.cinꝰ titulus ẽ de diuersis questionib octo¬
gnita trib. Cum autẽ disperse fuissent per
cartulas multas. qm̃ ab ip̃o pͥmo tempore cõu̾¬
siomis nr̃e postea quam in affricam uenunꝰ
sicut in t̾rogabar a fr̃ib quando me uacantẽ
iudebant. nulla a me seruata ordinatione dic¬
te sunt: iussi eas iam ep̃s colligi. et unnum ex
eis librum fieri. Adhibitis numeris. ut quod
quisq legere uoluerit: facile mueniat. Parum
questionum prima ẽ utrum aĩa a se ip̃a sit.2
de libero arbitrio. Tertia: utrum dõ auctore sit
homo deterior. Quarta. que sit causa ut sit homo
deterior. Quinta utrum ammnad irrationade beatũ
ẽẽ possit. Sexta: de malo. Septima que propͥe in
ammante anma dr̃. Octaua utrum ꝑse aiã mo¬
ueatur. Nona utrum corporis sensib ꝑcipi ueritaᷤᷤ
possit. In qua illud quod dixi: omne quod corporeos

Expanded text:
st etiam inter illa quae scripsimus quoddam prolixum opus, qui tamen unus deputatur liber cujus est titulus: de Diversis Quaestionibus octoginta tribus. Cum autem dispersae fuissent per chartulas multas, quoniam ab ipso primo tempore conversionis meae, posteaquam in Africam venimus, sicut interrogabar a fratribus, quando me vacantem videbant, nulla a me servata ordinatione dictatae sunt; jussi eas jam episcopus colligi, et uneis librum fieri adhibitis numeris, ut quod quisque legere uoluerit facile inueniat. Harum quaestionum prima est: utrum anima a se ipsa sit; secunda de libero arbitrio; tertia: utrum deo auctore sit homo deterior; quarta: quae sit causa, ut sit homo deterior; quinta: utrum animal inrationale beatum esse possit; sexta de malo; septima: quae proprie in animante anima dicatur; octaua: utrum per se ipsam moueatur; nona: utrum corporis sensibus percipi ueritas possit. in qua illud, quod dixi: omne, quod corporeus
Abbreviated transcription (Latin):
ut non ea que uultis faciatis: ad eos ꝑtinere qui sub
lege sunt. nondum sub gr̃a. Adhuc enim non intelle¬
reram hec uerba. et iłlis qui sub gracia sunt non
sub lege pp̃ea conuenire. quia et ip̃is concupĩas car¬
nis contra quas spiritu concupiscunt. quãius eis
non consenciant: uellent tamen nullas hr̃e si pos¬
sent. et ideo non quecunq uolunt facrt: quia uo¬
lunt eis carere nec possunt. Tunc enim eas non
habebunt: quando nec corruptibilem carnem. Hic
liber sic incipit. Causa propter quam scribit ad¬

Expanded text:
ut non ea quae vultis faciatis , ad eos pertinere qui sub ut non ea quae vultis faciatis , ad eos pertinere qui sub Lege sunt, nondum sub gratia. Adhuc enim non intellexeram haec verba et illis qui sub gratia sunt, non sub Lege, propterea convenire, quia et ipsi concupiscentias carnis, contra quas spiritu concupiscunt, quamvis eis non consentiant, nollent tamen ullas habere si possent. Et ideo non quaecumque volunt faciunt, quia volunt eis carere, nec possunt. Tunc enim eas non habebunt, quando nec corruptibilem carnem. Hic liber sic incipit: Causa propter quam scribit A
Abbreviated transcription (Latin):
uderunt qui uiderunt euntem incelum. Item quod dixi
gr̃a dei est qua nobis donantur peccata ut recõciliem̃
deo. pax autem qua reconciliemur deo sic accipiendũ
ẽ. ut tamẽ sciannis etiam utrunq ad generalem dĩ
grãm ꝑtinere. quomodo in populo dei aliuid specialr̃
israel. aliud iudas. et tamen utrunq generaliter isrł.
Item cum exponerem. quid gͦ lex transgressionis gr̃a
posita ẽ. Qͦd quidem non abhorret auero. sed melior
mͥ iudetur ista distinctio. ut int̾rogatio sit. quid er
go. et inferatur responsio. transgressionis gracia
posita ẽ. Qͦd autem dixi ordmatissiie itaq sub¬
uingit. quod si spiritu dei ducimim: non adhuc
cupiscit aduersus carnem ut non ea que uolunt
faciant. id est non se teneant muictos in carita¬
te iusticie: sed a concupiscente aduersum se carne
imicantur. hoc ex illo sensu ẽ quo senciebam id qd̾
dictum ẽ. caro concupiscit aduersus sp̃m̃ et spũs
aduersus carnem. Hec enim muicem aduersant᷑

Expanded text:
derunt, qui uiderunt euntem in caelum. Item quod dixi: gratia dei est, qua nobis donantur peccata, ut reconciliemur deo; pax autem, qua reconciliamur deo, sic accipiendum est, ut tamen sciamus etiam utrumque ad generalem dei gratiam pertinere, quomodo in populo dei aliud specialiter Israhel, aliud ludas, et tamen utrumque generaliter Israhel. item cum exponerem: quid ergo? lex transgressionis graetc, quod quidem non abhorret a vero, sed melior mihi videtur ista distinctio, ut interrogatio sit; Quid igitur lex? et inferatur rproposita est. Quod autem dixi: Ordinatissime itaque subjunxit, « Quod si spiritu ducimini, non adhuc cupiscit adversus carnem, ut non ea quae volunt faciant; id est, non se teneant invictos in charitate justitiae, sed a concupiscente adversum se carne vincantur ; hoc ex illo sensu est, quo sentiebam id quod dictum est, Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem: haec enim sibi invicem adversantur;
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑtineat ad grãm generalem. sed quod speci
aliter gr̃e nõĩe remissionẽ significauerit peccatoꝵ
sicut legẽ et specialiter diciius scdm̃ quod dic¬
tum est: lex et prophete et generaliter ut in ea
sint et prophete. Hic liber sic incipit. In eplã qͣm¬

Expanded text:
non pertineat ad gratiam genon pertineat ad gratiam gealiter gratiae nomine remissionem significauerit peccatorum, sicut legem et specialiter dicimus, secundum quod dictum est: lex et prophetae, et generaliter, ut in ea sint et prophetae. Hic liber sic incipit: In ep
Abbreviated transcription (Latin):
płe quo ad romanos sicut ad galathas expo¬
sitionem susceperam. sed huius oꝑis si ꝑfice¬
tur plures libri erant futuri quorum unum in so¬
la disputatione ip̃ius salutationis absolui. Ab micio
scilicet usq ad illud ubi ait. gracia uobis et pax a
deo pr̃e nr̃o et domino thũ xp̃o factum ẽ autem ut
immoraremur: cum uellemus soluere incidentem
serinomi nr̃o difficillimam q̃onem de pectato in sp̃
sanctum. quod non remictatur neq in hoc seculo ne¬
q in futuro. S deinde cessam alia uolunnma adĩ¬
gere exponendo eplãm totam. ip̃ius oꝑis magni
tudine ac labore deterritus. ⁊ in alia faciliora
deflexus sum. Ita factum ẽ ut librum quem fe¬
ceram pͥmum relinquerem solum. cuniꝰ eẽ titulum uo¬
lui. eplẽ ad romanos inchoata expositio. Ubi quod
dixi graciam ẽẽ in dmissione peccatorum: pa¬
cem uero in reconciliatione. ubicunq hoc dixi. nõ
sic accipiendum ẽ. ac si pax ip̃a et reconceliatio

Expanded text:
e quoque ad Romanos sicut ad Galatas expositionem susceperam. sed huius operis, si perficeretur, plures libri erant futuri, quorum unum in sola disputatione ipsius salutationis absolui, ab initio scilicet usque ad illud, ubi ait: gratia uobis et pax a deo patre nostro et domino Iesu Christo. factum est quippe, ut immoraremur, cum uellemus soluere incurrentem sermoni nostro difficillimam quaestionem de peccato in spiritum sanctum, quod non remittitur neque in hoc saeculo neque in futuro. sed deinde cessaui alia uolumina adiungere exponendo eptudine ac labore deterritus, et in alia faciliora deflexus sum. Ita factum est ut librum quem feceram primum, relinquerem solum, cujus esse titulum volui: Epistolae ad Romanos inchoata Expositio. Ubi quod dixi, gratiam esse in dimissione peccatorum, pacem vero in reconciliatione Dei, ubicumque hoc dixi, non sic accipiendum est ac si pax ipsa et reconciliatio
Abbreviated transcription (Latin):
tem de mendatioscripsi librum. qui et si cum aliqͦ
labore intelligitur: habet tñ non mutilem in¬
genii et mentis ex̾citationem. magisq morib ad
ueriloquium diligendum proficit. Hunc quoq au¬
ferre statueram de opusculis meis. quia ⁊ obscurꝰ
et anfractuosus et om̃mo molestus uidebatur. prop¬
ter quod eum nec edideram. Demde cum post ea
scripsissem alterum cunis titulus ẽ contra menda¬
tiumm: multomagis istum non ẽẽ decreuerã et iusserã.
sed non ẽ factum. Itaq in ista retractatione opuscu¬
loꝵ meorum cum incolumen reperissem: etiam ip̃
terea uero illius inscriptio ẽ contra mendatium.
istius autem de mendatio qm̃ ꝑ illum totum opug¬
natio ẽ aꝑta mendacn. istius autem magna ꝑs ĩ
inquisitionis disputatione uerlatur. Ad eundem
tamen finem uterq dirigitur. Hic liber sic in¬
cipit. Magna questio ẽ de mendatio.

Expanded text:
tem de mendacio scripsi librum, qui etsi cum aliquo labore intellegitur, habet tamen non inutilem ingenii et mentis administrationem magisque moribus ad ueriloquium diligendum proficit. hunc quoque auferre statueram de opusculis meis, quia et obscurus et anfractuosus et omnino molestus mihi uidebatur, propter quod eum nec edideram. deinde, cum postea scripsissem alterum, cuius titulus est: contra mendacium, multo magis istum non esse decreueram et iusseram, sed non est factum. itaque in ista retractatione opusculorum meorum cum eum incolumem repperissem, etiam ipsum terea uero illius inscriptio est: contra mendacium, istius autem: de mendacio. quoniam per illum totum oppugnatio est aperta mendacii, istius autem magna pars in inquisitionis disputatione uersatur; ad eundem tamen finem uterque dirigitur. Hic liber sic incipit: Magna quaestio est de mendacio.
Abbreviated transcription (Latin):
phirio philosopho ꝓpositas dixit. sed non eum esse
Arbitror porphirium illum siculum cuius celeber¬
rima est fama. Harum questionum disputatõnes
in unum librum contudi non prolixum. cuius est
titulus. sex questiones contra paganos ex posite.
Earum autem pͥma est de resurrectione. ⁊ͣ de
tempore xpĩane religionis. tercia de sacrificiorũ

Expanded text:
phyrio philosopho propositas dixit. Sed non eum esse phyrio philosopho propositas dixit. Sed non eum esse arbitror Porphyrium Siculum illum cujus celeberrima est fama. Harum quaestionum disputationes in unum librum contuli, non prolixum, cujus est titulus: Sex quaestiones contra Paganos expositae. Earum autem prima est de resurrectione; secunda, de tempore christianae religionis; tertia, de sacrificiorum
Abbreviated transcription (Latin):
putatione ncc̃itas. ut de diuinatione demonũ
sibellum scriberem. cimis titulus iste ip̃e est. In eͦ
autem quodam ubi dixi demones aliquando et hom̃i
dispõnes non solum uoce prolatas. uerum etiam co¬
gitatione conceptas: cum signa quedam ex ammo
expͥmuntur in corpore tota facilitate ꝑdiscere. rem
dixi occultissimam.Audatiore asseueratione quã
debui. Nam ꝑuenire ista ad noticiam demonum:
ꝑ nõnulla etiam ex perimenta comꝑtum est. sed
utrum sigua quedam dentur ex corpore cogitanciũ
illis sensibilia nos autem la tencia. an alia ui et ea
spũali ista cognoscant: aut difficillime potest ab
hominib aut omnino non potest inueniri. Hic
liber sic incipit. Quodam die in diebus sanctis
octauarum. lun.
nter hec misse sunt michi a cartagnne questi¬
ones sex. quas proposuit amicus quidam quẽ
cupiebam fieri xpĩamun. ut contra paganos sl¬
uerentur. presertim quia nõmillas carum a por¬

Expanded text:
putatione necessitas, ut de diuinatione daemonum putatione necessitas, ut de diuinatione daemonum libellum scriberem, cuius titulus iste ipse est. In eius autem quodam loco, ubi dixi: daemones aliquando et hominum dispositiones non solum uoce prolatas uerum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscere, rem dixi occultissimam audaciore asseueratione, quam debui; nam peruenire ista ad notitiam daemonum per nonnulla etiam experimenta conpertum est. sed utrum signa quaedam dentur ex corpore cogitantium illis sensibilia, nos autem latentia, an alia ui et ea spiritali ista cognoscant, aut difficillime potest ab hominibus aut omnino non potest inueniri. Hic liber sic incipit: Quodam die in diebus sanctis octauarum . nter haec missae sunt mihi a Carthagine quaestiones sex, quas proposuit amicus quidam, quem cupiebam fieri christianum, ut contra Paganos solverentur, praesertim quia nonnullas earum a Por
Abbreviated transcription (Latin):
ecchiã. cum ip̃a sit regnum xp̃i de quo collecturi st̃
angeli enis messis tempore omma scandala. Unde
⁊ ciprianus martir. et si uidentur inquit in ecc̃a
eẽ zizama. non tamen impediri debet aut fides
aut caritas nr̃a. ut quomam zizania ẽẽ in eccliã
cermimis: ipi de ecclia recedamus. quem sensum
etiam nos alias et maxime aduersus presentes eos¬
dem donatistas in collectione defendimus. Hic li¬
ber sic incipit. Probationes Rerum neces¬
sariarum quodam breuitulo bremario collectas
pRomisnius. lx
discendo quam nichil rõnis atq ueritatis habe¬
at pars donati: libellum breuissimnun feci. quo eos
de solis maxinnamstis admonendos putam ut posset
facilitate describendi in manus plurium ꝑuenire.
et ip̃a sin breuitate facilnus commendari memorie.
cui titulum imposin ad monitio donatistarum de ma¬
ximiamstis. Hic liber sic incipit. Qͥcuq calũmis
er idem tempus accidit michi ex quadam dis¬

Expanded text:
Ecclesia, cum ipsa sit regnum Christi, de quo collecturi sunt Ecclesia, cum ipsa sit regnum Christi, de quo collecturi sunt Angeli ejus, messis tempore, omnia scandala . Unde et Cyprianus martyr: Etsi videntur, inquit, in Ecclesia esse zizania, non tamen impediri debet aut fides aut charitas nostra, ut quoniam zizania esse in Ecclesia cernimus, ipsi de Ecclesia recedamus . Quem sensum etiam nos alias, et maxime adversus eosdem praesentes Donatistas, in collatione defendimus. Hic liber sic incipit: Probationes rerum necessariarum quodam breviculo collectas promisimus. CAPdiscendo quam nihil rationis atque veritatis habeat pars Donati, libellum brevissimum feci, quo eos de solis Maximianistis admonendos putavi, ut posset facilitate describendi in manus plurium pervenire, et ipsa sui brevitate facilius commendari memoriae; cui titulum imposui: Admonitio Donatistarum de Maximianistis. Hic liber sic incipit: Quicumque calumniis em tempus accidit mihi in quadam dis
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ non habentes. ad ninxi etiam dicens. de quibus
et apostolus paulus dicit. Anmalis autem homo nõ
percipit ea que sunt spũs dei. Non sunt isti illis coe¬
quendi quos onimino ab ecclesia scisma pre cidit.
Istos quippe idem apostolus paulus pariuilos eẽ dic̃
in xp̃o. quos nondum escam ualentes capere lacte
nutrit tamen. illi autem non in filus paruulis sẽd
in mortius et perditis computandi lunt. Ut li quis
corum correptus ecclie fuerit copulatus: recte de illo
dici possit. Mortuus erat et reuixit. perierat et muẽ¬
tus est. Hic liber sic incipit. Qͥ timetis consentire
eẽ uolui contra nescio quem donatistam. ubi
smuliter de absolutione ordinatoris ceciliam uerus
ordo temporis non ẽ. Illud etiam quod dixi ad multi¬
tudinem zizamorum: ubi intelliguntur omnes
hereses. nimus h unam necessariam comunctio¬
clesiam tantum modo sint zizama. non etiam in

Expanded text:
spiritum non habentes , adjunxi etiam dicens: De quibus spiritum non habentes , adjunxi etiam dicens: De quibus et Paulus apostolus dicit: « Animalis autem homo non « percipit ea quae sunt spiritus Dei » ; non sunt isti illis coaequandi, quos omnino ab Ecclesia schisma praecidit. Istos quippe idem apostolus Paulus parvulos dicit esse in Christo, quos nondum escam valentes capere, lacte nutrit tamen : illi autem non in filiis parvulis, sed in mortuis et perditis computandi sunt, ut si quis eorum correctus Ecclesiae fuerit copulatus, recte de illo dici possit: Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est . Hic liber sic incipit: Qui timetis consentire esse volui, Contra nescio quem Donatistam: ubi similiter de absolutione ordinatoris Caeciliani verus ordo temporis non est. Illud etiam quod dixi: Ad multitudinem zizaniorum, ubi intelliguntur omnes haereses, minus habet unam necessariam conjunctioclesiam tantummodo sint zizania, non etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
sariã dõcumenta curaui. siue de ecclãsticis siue de pu¬
blicis gestis. sine descripturis canonicis. et pͥmo ad
illos eadem promissa direxi. ut si ea si fieri posset
exposcerent. Que cũ uenissent in eorum quorũdã
manus: nescio quis ertitit qui suo nomme tacito contra
hec scriberet ita se confitens donatistam tanquam hoc
uocaretur. cui ego respondens alium librum scripsi.
Illa uero documenta que promiseram: eidem libello quo
ca promiseraniunxi. et ex utroq unum ẽẽ uolui. eũ¬
q sic edidi: ut in parietib basilice que donatistarũ
fuerat pͥus ꝓpositus legeretur. Ciuis titudus ẽ pro¬
bationi et testimonnum contra donatistas. In quo
libro absolutionem felicis aptugnensis ordinatoris
claruit consulibus diligenter inspectis. sed tanquam
post cecilianum fuerit absolutus. cum ante sit factũ
Illud etiam quod cominemorato uide aplĩ testimonio
ubi ait. hi sunt qui segregant semetip̃os. animales.

Expanded text:
saria documenta curaui siue de ecclesiasticis siue de pusaria documenta curaui siue de ecclesiasticis siue de publicis gestis siue de scripturis canonicis et primo ad illos eadem promissa direxi, ut ipsi, si fieri posset, exposcerent. quae cum uenissent in eorum quorundam manus, nescio quis extitit, qui suo nomine tacito contra haec scriberet, ita se confitens Donatistam, tamquam hoc uocaretur. cui ego respondens alium librum scripsi. illa uero documenta, quae promiseram, eidem libello, quo eadem promiseram, iunxi et ex utroque unum esse uolui eumque sic edidi, ut in parietibus basilicae, quae Donatistarum fuerat, prius propositus legeretur. cuius titulus est: probationum et testimoniorum contra Donatistas. In quo libro absoclaruit, Consulibus diligenter inspectis, sed tanquam post Caecilianum fuerit absolutus, cum ante sit factum. Illud etiam quod commemorato Judae apostoli testimonio, ubi ait: Ii sunt qui segregant semetipsos, animales,
Abbreviated transcription (Latin):
tercius. hoc opus in primio libro sic incipit. Nostis nos
cum muerisset eplam̃ meam qua primas ꝑ¬
tes que in manus nr̃as tunc uenerant epistole peti¬
liam redargui. putauit michi ẽẽ respondendum. et
hoc ip̃m scripsit ad me. ci operi enis libris quatuo
respondi. ita sane ut trib ꝑagerem quod uinu̾sa re¬
sponsio flagitabat. sed cum uiderem desola maxinna¬
nensium causa quos suos scismatitos damnauerunt.
et eorum aliquos rursus in sius honorib receperunt.
baptismumq abeis extra cõmumonem datum non
repetiuerunt responderi posse ad cuncta que scripsit:
etiam quartum librum addidi in quo id ip̃m quãtũ
potin diligenter atqz eiidenter ostendi. Hos autem
quatuor libros quando scripsi iam contra donatista
leges dederat honorius inperator. Hoc opus sic in¬
cipit. Quando ad te crelcomi mea scripta ꝑuenire
eorum errorem et pro catholica ueritate neces¬

Expanded text:
tertius. Hoc opus in primo libro sic incipit: Nostis nos tertius. Hoc opus in primo libro sic incipit: Nostis nos cum inuenisset epistulam meam, qua primas partes, quae in manus nostras tunc uenerant, epistulae Petiliani redargui, putauit mihi esse respondendum et hoc ipsum scripsit ad me. cui operi eius libris quattuor respondi, ita sane, ut tribus peragerem, quod uniuersa responsio flagitabat. sed cum uiderem de sola Maximianensium causa, quos suos scismaticos damnauerunt et eorum aliquos rursus in suis honoribus receperunt baptismumque ab eis extra suam communionem datum non repetiuerunt, responderi posse ad cuncta, quae scripsit, etiam quartum librum addidi, in quo id ipsum, quantum potui, diligenter atque euidenter ostendi. hos autem quattuor libros quando scripsi, iam contra Donatistas dederat leges Honorius imperator. Hoc opus sic incipit: Quando ad te, Cresconi, mea scripta peruenire eorum errorem et pro catholica ueritate neces
Abbreviated transcription (Latin):
dendi licteris petiliam donatiste quas aduersus
catholicam scripsit. quam differre non potui. et
scripsi in hanc rem tria uolumma. quorum prinio
prime parti eplẽ ip̃ius quam scripsit ad suos. quia
non tot̾a in nr̃as manus uenerat. sed prior pars
enis: quanta potin celeritate et ueritate respondi.
ctiam ip̃a eplã ẽ ad nr̃os.sed ideo inter libros ha¬
betur: quia ceteri duo in eadem causa libri sunt.
Postea quippe mueminus totam. eiq tanta dili¬
gencia respondi quanta fausto manicheo. uerba
scilicet enis sub ip̃ius nomine prius ponens parti¬
culatim. et sub meo ꝑsingula responsionem meã.
sed pͥus quod scripseram antequam totam reperi¬
remus ꝑuenit ad petilianum. et iratus respond̾e
coriatus ẽ. in meo potius dicens. quicquid ei libuit.
in causa om̃mo deficiens. Qͦd cum possit colla¬
tis utriusq nr̃m scriptis facillime aduerti.tamẽ
propter tardiores. hoc ego ip̃e respondendo demõ¬
strare curami. sicest additus eidem nr̃o operi liber

Expanded text:
dendi litteris Petiliani Donatistae, quas aduersus catholicam scripsit, quam differre non potui, et scripsi in hanc rem tria uolumina, quorum primo primae parti epistulae ipsius, quam scripsit ad suos, quia non tota in nostras manus uenerat, sed prior parua pars eius, quanta potui celeritate et ueritate respondi. etiam ipsa epistula est ad nostros, sed ideo inter libros habetur, quia ceteri duo in eadem causa libri sunt. postea quippe inuenimus totam eique tanta diligentia respondi, quanta Fausto Manicheo, uerba scilicet eius sub eius nomine prius ponens particulatim et sub meo per singula responsionem meam. sed prius, quod scripseram, antequam totam reperiremus, peruenit ad Petilianum, et iratus respondere conatus est in me potius dicens. quidquid eum libuit, in causa uero omnino deficiens. quod cum possit conlatis utriusque nostrum scriptis facillime aduerti, tamen propter tardiores hoc ipse respondendo demonstrare curaui. sic est additus eidem operi nostro liber
Abbreviated transcription (Latin):
Sadeun. Et fecit ut eent duodecim cum illo. et
ut micteret eos predicare. Et dedit illis potestatẽ
curandi infirmitates et eitiendi demonia. Et
imposuit symom nomen petrus. et cet̾a usq ad
illud ubi ait. Et abut et cepit predicare inde¬
capoli. quanta sͥ fecisset ihs̃. et omnes mirabã¬
tur. De nominib discipulorum. iam et antea
me locutum scio cum mathei ordinem sequerer.
et hic rursus admoneo. ne quisquam pͥutet ñc
accepisse nomen symonem. ut petrus uocaret᷑.
et sit contrarium iohãm qui longe ante illi
dictum eẽ commemorat. tu uocaberis cephas qd
interpretatur petrus. Cum enini uellet nomma duo¬
decim aplõrum enumerare. et ncc̃e haberet petrum
dicere: Breuiter insinuare uoluit. quod non hoc antea
uocaretur sed hoc ei dominus nomẽ imposuerit
non tunt sed quando iohannes ip̃a uerba dni po¬
suit. Et cetera nichul cinquam repugnant. et ãte
iam ꝑtractata sunt.
sequitur marcus. Et cum transcendisset ihs:

Expanded text:
ad eum: et fecit ut essent duodecim cum illo, et ad eum: et fecit ut essent duodecim cum illo, et ut mitteret eos praedicare; et dedit illis potestatem curandi infirmitates, et ejiciendi daemonia. Et imposuit Simoni nomen Petrus, etc., usque ad illud ubi ait, Et abiit, et coepit praedicare in Decapoli quanta sibi fecisset Jesus, et omnes mirabantur . De nominibus discipulorum jam et antea me locutum scio, cum Matthaei sequerer ordinem ; et hic rursus admoneo, ne quisquam putet nunc accepisse nomen Simonem, ut Petrus vocaretur, et sit contrarium Joanni qui longe ante illi dictum esse commemorat, Tu vocaberis Cephas, quod nomen Petrus. cum enim uellet nomina duodecim apostolorum enumerare et necesse haberet Petrum dicere, breuiter insinuare uoluit, quod non \'hoc ante uocaretur, sed hoc ei dominus nomen inposuerit non tunc, sed quando Iohannes ipsa uerba domini posuit. cetera nihil repugnant et ante iam pertractata sunt. IIII. Sequitur Marcus: et cum transcendisset Iesus
Abbreviated transcription (Latin):
scerpens. uel sicut aliqui codices hñt conuexans
eum. cui nichil notuit secundum lucam. S et
ip̃ẽ lucas cum piecisset illum inquit demonium
in medium: exnt ab illo. nichilq ei nocuit. Unde
intelligitur hoc dixisse marcum conuiexans eũ.
quod lucas dicit cum proiecisset eum in medium.
Qd̾ secutus ait. nichil q ei nocuit hoc intelligit᷑
quod illa iactatio membroꝵ atq uexatio. non cũ
debilitauit. sicut solent exire demonia etiam qui¬
busdꝗm menibris amputatis aut elisis.
equitur idem marcus. Et uenit ad eum lex¬
sus deprecans eum. et genu flexo dixit. Qi uis
potes me mundare. Et cetera usq ad illud ubi act.
et clamabant dicentes. tu es felius dei. Et uehem̃t
cõminabat᷑ eis. ne manifestarent illum. Huic
quod ultimum posumnis. simile adiquid et hicas
dicct. sed sine aliqua repugnancie questione.¬
quitur marcus. Et ascendens in montem.
locauit ad se quos uolunit ip̃e. et uenerunt

Expanded text:
scerpens uel, sicut aliqui codices habent, conuexans scerpens uel, sicut aliqui codices habent, conuexans eum, cui nihil nocuit secundum Lucam? sed et ipse Lucas: et cum proiecisset illum, inquit, demonium in medium, exiit ab illo nihilque ei nocuit. unde intellegitur hoc dixisse Marcum conuexans eum quod Lucas dixit cum proiecisset eum in medium, ut quod secutus ait nihilque ei nocuit hoc intellegatur, quod illa iactatio membrorum adque uexatio non eum debilitauit, sicut solent exire demonia etiam quibusdam membris amota uexatione elisis. Sequitur idem Marcus: et uenit ad eum leprosus deprecans eum et genu flexo dixit: si uis, potes me mundare, et cetera usque ad illud ubi ait: et clamabant dicentes: tu es filius dei. et uehementer comminabatur eis, ne manifestarent illum. huic quod ultimum posuimus simile aliquid et Lucas dicequitur Marcus: Et ascendens in montem vocavit ad se quos voluit ipse, et venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ln ihũ xͥ filn dei sicut scriptum ẽ in ysaia ꝓ¬
docebat eos. In hac tota contextione ommna suꝑios¬
ia cum matheo considerata sunt. Hoc autẽ mar¬
cus quia ingressus capharnaum in synagoga eoꝵ
docebat eos sabbatis cum luca dixit. sed nichil ht̃ q̃o
trina enis. Erat enm docens eos quasi pote¬
statem habens. et non sicut scribe. Et erat in synal¬
goga eorum homo in spũ nimundo. et exclama¬
uit dicens. Qͥd nobis et tibi ihũ nazarene. Ueni¬
sti ꝑdere nos. Et cetera usq ad eum locum ubi ait.
Et erat predicans in synagogis eorum et omii ga¬
lnlea. et demonia eiciens. Et in hoc toto loco quãius
int quedam que cum solo luca dixit : tamen iã
tractata sunt cum mathei narrationem contim¬
am teneremus. quia in ip̃m ordinem sic incur¬
terant ut ea pretermictenda non arbitrarer. Sed
lucas de spũ inmundo ait. qd̾ sic exierit ab hoĩe.
ut nichil ei noceret. Marcus autem et discerpens

Expanded text:
Iesu Christi filii dei. sicut scriptum est in Esaia proIesu Christi filii dei. sicut scriptum est in Esaia pro synagogam docebat eos. in hac tota contextione omnia superiora cum Mattheo considerata sunt. hoc autem Marcus, quia ingressus Capharnaum in synagogam eorum docebat eos sabbatis, cum Luca dixit, sed nihil habet quatrinam eius; erat enim docens eos quasi potestatem habens et non sicut scribae eorum. et erat in synagoga eorum homo in spiritu inmundo et exclamauit dicens: quid nobis et tibi. Iesu Nazarene? uenisti perdere nos, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: et erat praedicans in synagogis eorum et omni Galilaea et demonia eiciens. et in hoc toto loco quamuis sint quaedam quae cum solo Luca dixit, tamen iam tractata sunt, cum Matthei narrationem continuam teneremus, quia in ipsum ordinem sic incurerant, ut ea praetermittenda non arbitrarer. sed Lucas de spiritu inmundo ait, quod sic exierit ab homine. ut nihil ei noceret. Marcus autem: et discerpens
Abbreviated transcription (Latin):
nisti autem in uitam et̾nam. Hinc illuc transim¬
grabunt et ibieun iudebunt quomodo nõ uident
impn. Tolletur enm impius ut nõ uideat clari¬
tatem domini. et impn lumen nõ uidebunt. Hec
ẽ autem inquit uita et̾na. ut cognoscant te unũ
uerum deuni. et quem m̃sisti ihm xp̃m: sicut in illã
eternitate cognoscitur quo seruos ꝑdricet ꝑformam
serui. ut liberi contemplemur formam domim.¬
Unc iam quomam mathei narrationem cõtertĩ¬
considerantes. et ei tres alios conferentes.
usq in finem in millo eos uel sͥ uel int̾
se repugnare documius: marcum similr̃
uideamus. ut exceptis his que cum matheo dixit
de quib iam quod disserendum uidebatur absolu¬
mus: cetera eius inspecta atq collata milli eorũ
repugnare monstrent᷑. usq ad cenam dm̃. Nã
inde iam omnia ominum quattuor quemadinodũ
sibi conuemant. usq in finem conside rata tracta¬
iumus.
sic ergo incipit marcus. Intium euangẽ¬

Expanded text:
iusti autem in uitam aeternam. hinc illuc transmiiusti autem in uitam aeternam. hinc illuc transmigrabunt et ibi eum uidebunt, quomodo non uident impii. tolletur enim impius, ut non uideat claritatem domini; et impii lumen non uidebunt. haec est autem, inquit, uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti legum Christum, sicut in illa aeternitate cognoscitur, quo seruos perducet per formam serui, ut liberi contemplentur formam domunc iam quoniam Matthei narrationem contexticonsiderantes et ei tres alios conferentes usque in finem in nullo eos uel sibi uel inter se repugnare docuimus, Marcum similiter uideamus, ut exceptis his quae cum Mattheo dixit, de quibus iam quod disserendum uidebatur absoluimus, cetera eius inspecta adque conlata nulli eorum repugnare monstrentur usque ad cenam domini. nam inde iam omnia omnium quattuor, quemadmodum sibi conueniant, usque in finem considerata tractauimus. Sic ergo incipit Marcus: xinitium euangel
Abbreviated transcription (Latin):
autem illud quod galilea interpretatur reuelatio.
non iam in forma serui intelligendus est: sed m
illa in qua equalis ẽ pẽi quam promisit apudio¬
hannem dilectorib sius cum diceret. Et ego dili¬
gam eum. et oftendam meip̃m illi. Non utiq secu¬
duni id quod iam uidebant. et quod etiam resur
gens cum cicatricib non solum udendum sed etiã
tangendum post modum oftendit: sed secundum
illam meffabilem lucem qua illuminat om̃em
hominem uementẽ in hunc mundum. secundũ
quam lucet in tenebris. et tenebre eum non com¬
prehendunt. Illuc nos precessit. unde et ad nos ue¬
mens non recessit. et quo nos precedens non de¬
seruit. Illa erit reuelatio tanquam uera galilea
çum similes ei ermus. Ibi eum udebinnus sicutiẽ.
Ip̃a erit etiam beatior transinigratio ex isto seculo
in illam eternitatem. si enis precepta sic amplectam̃
ut ad enis dexteram segregari mereamur. Tunc
cium ibunt simstri in combustionem eternam.

Expanded text:
illud autem quod Galilaea interpretatur :\'reuelatio\' illud autem quod Galilaea interpretatur :\'reuelatio\' non iam in forma serui intellegendum est, sed in illa in qua aequalis est patri, quam promisit aput Iohannem dilectoribus suis, cum diceret: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. non utique secundum id quod iam uidebant et quod etiam resgens cum cicatricibus non solum videndum, sed etiam tangendum postmodum ostendit: sed secundum illam ineffabilem lucem, qua illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum: secundum quam lucet in tenebris, et tenebrae eum non comprehenderunt . Illuc nos praecessit, unde ad nos veniens non praecessit, et quo nos praecedens non deseruit. illa erit reuelatio tamquam uera Galilaea, cum similes ei erimus; ibi eum uidebimus sicuti est. ipsa erit etiam beatior transmigratio ex isto saeculo in illam aeternitatem, si eius praecepta sic amplectamur, ut ad eius dextram segregari mereamur. tunc enim ibunt sinistri in combustionem aeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
buisse. Poculdubio ergo ꝯm̃ uor ẽ ista non euã¬
geliste narrantis quod ita factum sit. sed angeli
ex mandato dñi et ip̃ius postea domim. euangeli¬
ste autẽ narrantis. sed quod ita ab angelo et a dño
dictum sit: prophetie dictum accipiendum est. Ga¬
llea nanq int̾pretat᷑ uel transigratio uel re¬
uelatio. Prius itaq secundum transimgratiomş¬
significationem. quid aliud occurrit intelligendum.
xp̃i gracia de populo israel transimgratura erat
adgentes. Quib aplĩ predicantes euangelium
nullo modo crederentur: isi eis ip̃e dñs uiam in
cordib hominun prepararet. et hoc intelligitur
precedit uos in galileam. Qͦd autem gaudentes
mirarentur. diruptis et euictis cunctis difficulta¬
tib aperiri sibi hostium in domino per illumma¬
tionem fidelium hoc intelligitur ibi eum uidebitis
idest ibi membra enis nuemetis. ibi uiuũ corpus
eius in his qui uos susceꝑint agnoscetis. Secundũ

Expanded text:
buisse. procul dubio ergo, quoniam uox est ista non euanbuisse. procul dubio ergo, quoniam uox est ista non euangelistae narrantis, quod ita factum sit, sed angeli ex mandato domini et ipsius postea domini, euangelistae autem narrantis, sed quod ita ab angelo et a domino dictum sit, prophetice dictum accipiendum est. Galilaea namque interpretatur uel \'transmigratio\' uel \'reuelatio.\' prius itaque secundum transmigratiosignificationem quid aliud occurrit intellegendum pi quia Christi gratia de populo Israhel transmigratura erat ad gentes? quibus apostoli praedicantes euangelium nullo modo crederentur, nisi eis ipse dominus uiam in cordibus hominum praepararet; et hoc intellegitur: praecedit uos in Galilaeam. quod autem gaudentes mirarentur disruptis et euictis difficultatibus aperiri sibi ostium in domino per inluminationem fidelium, hoc intellegitur: ibi eum uidebitis, id est ibi membra eius inuenietis, ibi uiuum corpus eius in his qui uos susceperint agnoscetis\'. secundum
Abbreviated transcription (Latin):
decim erant congregati clausie ⁊ ostus propter
metum nideoꝵ. unde cum exisset thomas uenit
adcos ihs̃. siue post octo u̾los dies quandolibet in¬
chu habet aduersi. Postea inquit apparuit ia cobo.
Non tunc autem pͥmo accipere debenius uisum eẽ
iacobo: sed aliqua propͥa mamfestacõne singula¬
riter. Deinde apostolis ommib. Nec illis tunc pͥ¬
num. sed iam ut familiarius conuersaretur cum
cis usq ad diem ascensionis sue. Nouissimo autẽ
ominum inquit quasi abortiuo apparuit et michi.
Sed hoc iam de celo non post paruum tempus
ascensioms sue.
unc iam uideais quod distuleramus. cꝯ
mistern gracia secundum matheum et mar¬
cum resurgens ita mandauerit dñs. precedam uos
in galileani ibi me uidebitis. Qͦd ⁊ si completum
ẽ tamen post multa completum est: cum manda¬
tum sit tanquã sine premdicio necessitatis ut aut
hoc solum aut hoc pͥmum expectaretur fieri de¬

Expanded text:
decim erant congregati clausis ostiis propter decim erant congregati clausis ostiis propter metum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uenit ad eos Iesus, siue post octo illos dies quando libet, nihil habet aduersi. postea, inquit, apparuit Iacobo, non tunc autem primum accipere debemus uisum esse Iacobo, sed aliqua propria manifestatione singulariter. deinde apostolis omnibus, nec illis tunc primum, sed iam ut familiarius conuersaretur cum eis usque ad diem ascensionis suae. nouissimo autem omnium, inquit, quasi abortiuo apparuit et mihi, sed hoc iam de caelo post non paruum tempus ascensionis suae. Nunc iam uideamus, quod distuleramus, cuius mysterii gratia secundum Mattheum et Marcum resurgens ita mandauerit : praecedam uos in Galilaeam, ibi me uidebitis, quod etsi conpletum est, tamen post multa conpletum est, cum sic mandatum sit — quamquam sine praeiudicio necessitatis —, ut aut hoc solum aut hoc primum expectaretur fieri de
Abbreviated transcription (Latin):
bibissent. Nam erit contrarium iohanin. qui octo
ilos dies interposint quib eis iusus non est ut ͦ
maifestaretur ad mare tyberiadis. Inde iam etiã
si cotidie illis insus et cum ĩllis comuuatus ẽ nich
repugnat. Et fortasse ideo dictum est ꝑ quadra¬
gnatã dies qui quaterdem sunt ĩ mmisterio uel to¬
tius mundi uel totius temporalis seculi. quia et
illi primi decem dies in quib erant illi octo dies a ꝑte to¬
tum possunt more scripturaꝵ non dissone computari.
Conferatur gͦ et quod ait apostolus paulus. utrum
nchil afferat questiomis. Resurrexit in quit z ͦ die se¬
cundum scripturas. et apparuit cephe. Non dixit pͦ
apparuit cephe. Nam eẽt contrarium quod pͥmo imu¬
lierib apparuisse in euangelio legitur. Postea
inquit duodecim. Qͥbuslibet qua hora libet ip̃o
tamẽ resurrectioms die. Deinde apparint plusꝙͣ
quingentis fr̃rb simul. Siue isti cum illis un¬

Expanded text:
bibissent; nam erit contrarium Iohanni, qui octo bibissent; nam erit contrarium Iohanni, qui octo dies illos interposuit, quibus eis uisus non est, ut tertio manifestaretur ad mare Tiberiadis. inde iam etiam si cotidie illis uisus et cum illis conuiuatus est, nihil repugnat. et fortasse ideo dictum est: per quadraginta dies, qui quater deni sunt in mysterio uel totius mundi uel totius temporalis saeculi, quia et illi primi decem dies, in quibus erant illi octo dies, a parte totum possunt more scripturarum non dissone conputari. Conferatur ergo et quod ait apostolus Paulus, utrum nihil adferat quaestionis. resurrexit, inquit, tertio die secundum scripturas et apparuit Cephae. non dixit l\'primo apparuit Cephae,\' nam esset contrarium, quod primo mulieribus apparuisse in euangelio legitur. postea, inquit, duodecim quibuslibet, qua hora libet, ipso tamen resurrectionis die. deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul, siue isti cum illis un