comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum. castra admouebat.
Sed fugabatur. impingeba¬
tur: minuebatur. His aui-¬
tem qui intus erant: iu¬
das necessaria mittebat.
Enuneiauit autem mist̾ia
hostib rodoeus quidã de
iudai co exercitu. Qui re¬
quisitus: comp̃hensus con-¬
terum rex sermonem ha¬
buit ad eos.qui erant in
bethsuris. Dextram dedit:
accepit: abiit: commisit
cum iuda: suꝑatus ẽ. Ut
autem cognouit rebellas¬
se philippum antiochiȩ. qͥ
relictus erat suꝑ negocia:
mente consternatus. iude¬
os deprecans. subditusq
eis. iurat de omnib quib
iustum uisũ ẽ. O reconci¬
liatus: obtulit sacrifici¬
um. Honorificauit tem¬
plum: et munera posint.
Machabeum amplexus ẽ:

Expanded text:
tum castra admovebat sed fugabatur inpingebat minuebatur his autem qui intus erant Iudas necessaria mittebat enuntiavit autem mysteria hostibus Rhodocus quidam de iudaico exercitu qui requisitus conprehensus conterum rex sermonem habuit ad eos qui erant in Bethsuris dextram dedit accepit abiit commisit cum Iuda superatus est ut autem cognovit rebellasse Philippum Antiochiae qui relictus erat super negotia mente consternatus Iudaeos deprecans subditusque eis iurat de omnibus quibus iustum visum est et reconciliatus obtulit sacrificium honorificavit templum et munera posuit Macchabeum amplexus e
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine stulticie sue de¬
cipietur
ili mi si spoponderis ꝓ
amico tuo: defixisti apud
extͣneum manum tuam. Il¬
laqueatus es uerbis oris tui:
et captus ꝓpriis sermonib
fac gͦ quod dico fili mi. et te¬
metipsum lib̃a: quia meidi¬
sti in manu ꝓrimi tui. Discur¬
re festina: suscita amicum tu¬
um. Nec ded̾is somnum ocłis
tuis: nec dormitent palpebrȩ
tuȩ Eruere quasi dammula
de manu: et quasi auis de
insidiis aucupis. Uade ad
formicam opiger et consida
uias eius: et disce sapientiã.
Quȩ cum ñ habeat ducem.
nec p̃ceptorem. nec pͥncipẽ:
parat estate cibum sibi: et
congregat in messe quod co-¬
medat Usquequo piger dor¬
mis: Quando consurges ex
sonmo duo: Paululum dor¬
mies: paululum dormitabiᷤ:
paululum conseres mantiᷤ
tuas ut dormias: et uiemet
ł quasi iator egestas: et
pauꝑies quasi uir armatꝰ.
Si uero impiger fui̾s. ueni¬
et ut fons messis tua: et ege¬
stas longe fugiet ate. Homo¬

Expanded text:
multitudine stultitiae suae decipietur. ili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam; Illaquaetus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera: quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina, suscita amicum tuum: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae. Eruere quasi damula de manu, et quasi avis de insidiis aucupis. Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam: Quae cum non habeat ducem, nec praeceptorem, nec principem, Parat aestate cibum sibi, et congregat in messe quod comedat, Usquequo, piger, dormies? quando consurges e somno tuo? Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus, tuas ut dormias; et veniet tibi quasi viator egestas et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet ut fons messis tua et egestas longe fugiet a te».
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ post pentecosten: xl¬
abierunt contra gor¬
giam p̃positum idumee.
Exiuit autem cum peditib
trib milib: et equitib qua¬
dringentis. Quib congri¬
sis: contigit paucos rue¬
re iudeorum. Uositheus
uero quidam de bacheno¬
ris eques uir fortis: gor¬
giam tenebat. Ꝙẜ cum uel¬
let illum caꝑe uuum: e¬
ques quidam de trachib
irrint in eum: humerũq
eius amputauit. Atq ita
gorgias effugit in marisa.
Est illis qui cum esdrin e¬
rant diutius pugnantib
et fatigatis: inuocauit
dominum iudas adtuto¬
rem. et ducem belli fieri:
ineipiens uoce patria. et
cum hymnis clamorem

Expanded text:
 post pentecosten abierunt contra Gorgiam praepositum Idumeae exivit autem cum peditibus tribus milibus et equitibus quadringentis quibus congressis contigit paucos ruere Iudaeorum Dositheus vero quidam de Bachenoris eques vir fortis Gorgiam tenebat et cum vellet illum capere vivum eques quidam de Thracibus inruit in eum umerumque eius amputavit atque ita Gorgias effugit in Marisa at illis qui cum Esdrin erant diutius pugnantibus et fatigatis invocavit Dominum Iudas adiutorem et ducem belli fieri incipiens voce patria et cum hymnis clamorem
Abbreviated transcription (Latin):
eorum. Qui dicebant dõ. re¬
cede a nob̃: et quasi nichil
possit facere ommpotens
estimabant eum: cum ille
implesset domus eorum bo¬
nis: quorum sententia lon¬
ge sit ame. Uidebunt iusti et
letabuntur: et innocens sub¬
sannabit eos. Nonne succisa
ẽ erectio eorum: et reliquiaᷤᷤ
eorum deuorabit ignis: Ac
et ꝑ hec habebis fructus op¬
timos. Suscipe exore illiiᷤᷤ
legem: et pone sermones eiꝰ
incorde tuo. Si reuersus fu¬
eris ad onmpotentem edi¬
ficabis: et longe facies ini¬
quitatem a tab̾nacło tuo.
Dabit ꝓt̾ra silicem: et ꝓsilice
torrentes aureos. Eritq om¬
ipotens contra hostes tuoᷤͤ.
et argentum coaceruabit᷑
t. func suꝑ omnipotentem
deliciis afflues: et eleuabiͤ
ad dm̃ faciem tuam. Roga¬
bis eum et exaudiet de: et
uota tua reddes. Decernes
rem et uemet tͥ: et in uiis tuiᷤ
splendebit lumen. Qui enĩ
humiliatus funit erit in gła:

Expanded text:
eorum: Qui dicebant Deo: Recede a nobis: et quasi nihil posset facere Omnipotens, aestimabant eum. Cum ille implesset domos eorum bonis: quorum sententia procul sit a me. Videbunt justi, et laetabuntur, et innocens subsannabit eos. Nonne succisa est erectio eorum, et reliquias eorum devoravit ignis? Acqet per haec habebis fructus optimos. Suscipe ex ore illius legem, et pone sermones illius in corde tuo, Si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis, et longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo. Dabit pro terra silicem, et pro silice torrentes aureos. Eritque Omnipotens contra hostes tuos, et argentum coacervabitur tibi. Tunc super Omnipotentem deliciis afflues, et elevabis ad Deum faciem tuam. Rogabis eum, et exaudiet te, et vota tua reddes. Decernes rem, et eveniet tibi, et in viis tuis splendebit lumen. Qui enim humiliatus fuerit, erit in gloria:
Abbreviated transcription (Latin):
Labium ueritatis firmum e¬
rit inꝑpetuum: qui autem
testis ẽ repentinus. concin¬
nat linguam mendacii. Do¬
lus incorde cogitantium ma¬
la: qui autem inueniunt
pacis consilia. sequitur eos
gaudium. Non contristabit
iustum quicquid ei acciđit:
impii autem replebunt᷑ ma¬
lo. Abhominatio ẽ domino
labia mendacia: qui autem
fideliter agunt placent el.
Homo uersutus celat scienti¬
am: et cor insipientium ꝓ¬
uocat stulticiam. Manus
fortium dominabitur: quȩ
autem remissa ẽ tributis ser¬
uiet. Meror in corde uiri hu¬
miliabit eum: et sermone
bono lecificabitur. Qui ne¬
gligit dampnum ꝓpter ami¬
cum iustus ẽ: iter autem im¬
piorum decipiet eos. Non in¬
uemet fraudulentus luerũ:
et substantia hominis erit
auri precium. In semita iu¬
sticie iita: iter autem dein¬
um. ducit ad mortem. filiuᷤ¬

Expanded text:
Labium veritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii. Dolus in corde cogitantium mala, qui autem ineunt pacis consilia, sequitur eos gaudium. Non contristabit justum quidquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. Abominatio Domino labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. Homo versutus celat scientiam: et cor insipientium provocat stultitiam. Manus fortium dominabitur: quae autem remissa est, tributis serviet. Moeror in corde viri humiliabit illum, et sermone bono laetificabitur. Qui negligit damnum propter amicum, justus est: iter autem impiorum decipiet eos. Non inveniet fraudulentus lucrum: et substantia hominis erit auri pretium. In semita justitiae, vita: iter autem deum ducit ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem nonne considãt:
Uir uants insuꝑbiam eri¬
gitur: et tanquam pullũ
onagri se liberum natum
putat. Iu autem firmasti
cor tuum: et expandisti ad
eum manus tuas.Si ii¬
quitatem que ẽ in manu
tua abstuleris ade. et non
manserit in tab̃naculo
tuo iniusticia: tum letia¬
re poteris faciem tuam abq
macula: et eris stabilis et
ñ timebis. Miseriȩ quoq
obliuisceris: et quasi aqua¬
rum quȩ preterierint ñ re¬
cordab̾is: et quasi meridi¬
antis fulgor consurget t ad¬
uesꝑam: et cum te consum¬
ptum putauis orieris ut
lucifer: et habebis fiduciã
ꝓposita tͥ spe. et defossus se¬
curus dories. N equiesceᷤ.
et ñ erit qui te exterreat: et
dep̃cabuntur faciem tuã
plurimi. Oculi audem im¬
pioium deficient: et effu¬
gium ꝑibit ab eis: et spes
eorum abhominatio an

Expanded text:
quitatem, nonne considerat? quitatem, nonne considerat? Vir vanus in superbiam erigitur, et tamquam pullum onagri se liberum natum putat. Tu autem firmasti cor tuum, et expandisti ad Deum manus tuas. Si iniquitatem, quae est in manu tua, abstuleris a te, et non manserit in tabernaculo tuo injustitia. Tum levare poteris faciem tuam absque macula, et eris stabilis et non timebis. Miseriae quoque oblivisceris, et quasi aquarum, quae praeterierunt, recordaberis. Et quasi meridianus fulgor consurget tibvesperam, et cum te consumptum putaveris, orieris ut Lucifer. Et habebis fiduciam proposita tibi spe, et defossus securus dormiens requiesces. Et non erit, qui te exterreat, et precabuntur faciem tuam quamplurimi. Oculi autem impiorum deficient, et effugium peribit ab eis, et spes eorum abominatio an
Abbreviated transcription (Latin):
uertar ad terram tenebro¬
sam. et oꝑtam mortis ca¬
ligine: terram miserie et de¬
nebrartm: tibi umbra mor¬
tis et nullus ordo: et sem¬
piternus horror inhabi¬
Despondens autem so¬
Aphar naamatbites di¬
xit. Numquid qui multa
loquitur non et audiet:
Aut uir uerbosus iustifica¬
bitur: Tbi soli tacebunt
homines: et cum ceteros
trriseris. a nullo confuta¬
beris: Dixisti enim. Puru
ẽ sermo meus: et munduᷤ
sum in conspectu tuo. Ntq
utiam d̃s loqueretur de¬
cum. et aꝑiret labia suatͥ:
ut ostenderet tͥ secreta sa¬
pientiȩ. et quod multiplex
eẽt lex eius: et intelligeres
quod multo minora exiga¬
ris adõ. quam meretur in¬
iquitas tua. forsitan uestigia
dĩ comprehendes: et usq ad
ꝑfectum ommipotentem re-¬
ꝑies: Excelsior cȩlo ẽ. et qͥd
facies:.fundior inferno:
et unde cognosces: Longi¬
or terra mensura eius: et
latior mari. Si subuerterit
omnia. uel in untm coar¬
tau̾it: quis contͣdicet ei:
Ipse enim nouit homium
uanitatem: et uidens tni-¬

Expanded text:
rram tenebrosam et opertam mortis caligine terram miseriae et tenebrarum ubi umbra mortis et nullus ordo et sempiternus horror inhabirespondens autem Sophar Naamathites dixit numquid qui multa loquitur non et audiet aut vir verbosus iustificabitur tibi soli tacebunt homines et cum ceteros inriseris a nullo confutaberis dixisti enim purus est sermo meus et mundus sum in conspectu tuo atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi ut ostenderet tpientiae, et quod multiplex esset lex ejus! Et intelligeres quod multo minora exigaris a Deo, quam mereretur iniquitas tua. Forsitan vestigia Dei comprehendes, et usque ad perfectum omnipotentem reperies? Excelsior est coelo, et quid facies? Profundior inferno, et unde cognosces? Longior terra mensura ejus, et latior mari. Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? Ipse enim novit hominum vanitatem, et videns ini
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Ergo uos estis
soli homines: et uob̃cum
orietur sapientia: Cmẽ
cor sieut et uob̃: nec inferi¬
or ur̃i sum. Quis enim ħ
que nostis ignorat: Qui
deridetur ab amico suo si¬
eut ego: inuoeabit dm̃ et
exaudiet eum. Deridetutr
enim tusti simplicitas. Lã¬
pas contempta apud cogi¬
tationes diuitum: parata
ad tempus statutum. A¬
bundant tab̃nacula pre¬
donum: et audacter ꝓuo¬
cant dm̃. cum ipse ded̾it
omnia in manib eorum.
Nimirum interroga ium̃ta
et docebunt de: et uolatilia

Expanded text:
 ergo vos estis soli homines et vobiscum morietur sapientia et mihi est cor sicut et vobis nec inferior vestri sum quis enim haec quae nostis ignorat qui deridetur ab amico suo sicut ego invocabit Deum et exaudiet eum deridetur enim iusti simplicitas lampas contempta apud cogitationes divitum parata ad tempus statutum abundant tabernacula praedonum et audacter provocant Deum cum ipse dederit omnia in manibus eorum nimirum interroga iumenta et docebunt te et volatilia
Abbreviated transcription (Latin):
finib suis: et decimȩ et
tributa. ipsius sint. Re¬
mitto etiam potestatem
arcis quȩ ẽ iniherłm. et
do eam summo sacerdo¬
ti: ut constituat in ea ui¬
ros quoscunq ille eleg̾it.
qui custodiant eam. Q
omnem antmam iudeoꝵ.
quȩ captiua ẽ a terra iu¬
da. in omn regno meo. re¬
linquo lib̃am gratis: ut
omnes a tributis soluan¬
tur: ediam pecorum suoꝵ.
Comnes dies sollempnes.
et sabbata. et neomenie. et
dies decreti. et tres dies an-¬
de diem sollempnem. et
tres pꝰ diem sollempnem:
sint omnes dies immumi¬
tatis. et remissionis om̃i¬
bus iudeis qui sunt in
regno meo. Cẜnemo pote¬
statem agere aliquid ha¬
beat. et mouere negocia
aduersus aliquem eorũ:
in omni causa. Wut asscri¬
bantur ex iudeis in exerci¬
du regis. ad triginta milia

Expanded text:
finibus suis et decimae et tributa ipsius sint remitto etiam potestatem arcis quae est in Hierusalem et do eam summo sacerdoti et constituat in ea viros quoscumque ipse elegerit qui custodiant eam et omnem animam Iudaeorum quae captiva est a terra Iuda in omni regno meo relinquo liberam gratis ut omnes a tributis resolvantur etiam pecorum suorum et omnes dies sollemnes et sabbata et neomeniae et dies decreti et tres dies ante diem sollemnem et tres post diem sollemnem sint omnes inmunitatis et remissionis omnibus Iudaeis qui sunt in regno meo et nemo potestatem agere aliquid habeat et movere negotii adversus aliquem eorum in omni causa et ut adscribantur ex Iudaeis in exercitu regis ad triginta milia
Abbreviated transcription (Latin):
mina iaciebant: ex quo et
cecitate confusi. et repleti
ꝑturbatione. cadebant.
nterfecti sunt autem ui¬
ginti milia quingenti: et
equites sexcenti. Uimothe¬
us autem confrigit inga¬
zara presidium munitũ:
cun preerat cereas. Macha

Expanded text:
mina iaciebant ex quo et caecitate confusi et repleti perturbatione cadebant interfecti sunt autem viginti milia quingenti et equites sescenti Timotheus autem confugit in Gazara praesidium munitum cui praeerat Caereas Maccha
Abbreviated transcription (Latin):
iob. et respondere ex uobis
sermonib etus: ne forte di¬
catis inueni mus sapien¬
tiam. Ds̃ ꝓiecit eum: non
homo. Nichil loquutus ẽmͥ:
et ego ñ secundum ur̃os ser¬
mones respondebo illi. Ex¬
timuerunt et ñ responder
ultra: abstuleruntq a se
eloquia. Qm̃ igitur expec¬
taui et ñ sunt loquuti: ste¬
terunt nec responunt ul¬
tra: respondebo et ego par¬
dem meam. et ostendam sci¬
entiam meam. Plenus sũ
enim sermonib: et coartat
me sp̃s uteri mei. En uent̃
meus quasi mustum abͦq
spiraculo: quod laguncłaᷤᷤ
nouas dirumpit. Loquar
et respirabo paululum:
aꝑiam labia mea et res¬
pondebo. Non accipiam
ꝑsonam uiri: et dm̃ homi¬
ni ñ equabo. Nescio enim
quamdiu subsistam: et si
pꝰmodieum tollat me fac¬
Cxxxutor meus. Audi igitur iob

Expanded text:
Iob et respondere ex vobis sermonibus eius ne forte dicatis invenimus sapientiam Deus proiecit eum non homo nihil locutus est mihi et ego non secundum vestros sermones respondebo illi extimuerunt non responderunt ultra abstuleruntque a se eloquia quoniam igitur expectavi et non sunt locuti steterunt nec responderunt ultra respondebo et ego partem meam et ostendam scientiam meam plenus sum enim sermonibus et coartat me spiritus uteri mei en venter meus quasi mustum absque spiraculo quod lagunculas novas disrumpit loquar et respirabo paululum aperiam labia mea et respondebo non accipiam personam viri et Deum homini non aequabo nescio enim quamdiu subsistam et si post modicum tollat me factor meus audi igitur Iob
Abbreviated transcription (Latin):
et refrigerabit te. et ñ addu¬
ces corpori tuo infirmitatẽ.
Audi me fili et nesꝑnas me:
et innouissimo inuemes
uerba mea. In omnib oꝑi¬
bus ditis esto uelox: et om¬
nis infirmitas ñ occurret
t. Splendidum in panib
benedicent labia multorti:
et testimonium u̾itatis il¬
lits fidele. In nequissimo
pane murmurabit ciuitaᷤ.
et testimonitm nequitiȩ
illius uerum ẽ. Diligenteᷤ
in umo noli ꝓuocare: multoᷤᷤ
enim exterminaiit uinum.
Ignis ꝓbat ferrum duruim:
sic uinum corda suꝑborũ
arguet in ebrietate pota¬
bas illud modate. eris sobri

Expanded text:
et refrigerabit te et non adduet refrigerabit te et non adduces corpori tuo infirmitates audi me fili et ne spernas me et in novissimo invenies mea verba in omnibus operibus tuis esto velox et omnis infirmitas non occurret tibi splendidum in panibus benedicent labia multorum et testimonium veritatis illius fidele in nequissimo pane murmurabit civitas et testimonium nequitiae illius verum est diligentes in vino noli provocare multos enim exterminavit vinum ignis probat ferrum durum sic vinum corda superborum arguet in ebrietate potabas illud mode
Abbreviated transcription (Latin):
upra mensam magnam
sedisti: ñ aꝑias suꝑ illã
faucem tuam prior. Non di-¬
cas si multa sunt quȩ suꝑ
illam sunt. Memento qm̃
malus octilus nequam. Ne¬
quius oculo quid creatum
ẽ: Ideo ab omni facie sua
lacrimabitur ettm uiderit.
Ne extendas manum tuam
prior: et iniidia contami¬
natus ertibescas. Ne com¬
primaris in conuitno uim:¬
intellige rem ꝓximi tui ex
teipso. Ytere quasi homo fru¬
gi his quȩ t apponuntur:
et ñ eum manducas multũ
odio habearis.Cessa prior
causa disciplinȩ: et noli n¬
mits ẽẽ ne forte offendas. C
si inmedio multorum sedisti.
prior illiͦᷤ ne extendas manũ
tuam: nec prior poscas bi¬
bere. Quam sufficiens est
homini erudito uinum
exiguum: et in dormiendo
ñ laborabis ab illo: et ñ sen¬
des dolorem. Tigilia. et co¬
lera. et tortura utro infru-¬
nito: somnus sanitatis in
homine parco. Dormiet
usq: in mane: et anima illiꝰ
ctim ipso delectabitur. Osi
coactus fuis in edendo mul¬
tum: surge emedio et tiome.

Expanded text:
upra mensam magnam sedisti non aperias super illam faucem tuam prior non dicas simulata sunt quae super illa sunt memento quoniam malum oculus nequa nequius oculo quid creatum est ideo ab omni facie sua lacrimabitur cum viderit ne extendas manum tuam prior et invidia contaminatus obrubescas nec conprimaris in convivio intellege proximi tui ex te ipso utere quasi homo frugi quae tibi adponuntur et non cum manducas multum odio habearis cessa prior causa disciplinae et noli nimius esse ne forte offendas et si in medio multorum sedisti prior illis non extendas manum tuam nec prior poscas bibere quam sufficiens est homini erudito vinum exiguum et in dormiendo non laborabis ab illo et non senties dolorem vigilia et cholera et tortura viro infrunito somnus sanitatis in homine parco dormiet usque in mane et anima illius cum ipso delectabitur et si coactus fueris in edendo multum surge e medio et vome
Abbreviated transcription (Latin):
camus uxores ꝑegrinas:
De filiis autem ioiada filii i¬
heliasib sacerdotis magni:
gener erat sanaballath oro iii¬
nitis. quem fugaui ame.
Recordare dommne ds̃ meus
aduersus eos qui polluun
sacerdotium: iusq sacer¬
dotale et letuticum. Igitur
mundaui eos: ab omnib¬
alienigenis. E constitui or¬
dines sacerdotum. et lȩanta¬
rum:imumquemq in mi¬
nist̾io suo. et in oblatione
lignorum. intemporibus
constitutis. et in primitiuiᷤᷤ.x
Memento mei deus meus
inbonum:amen.

Expanded text:
camus uxores peregrinas camus uxores peregrinas de filiis autem Ioiada filii Eliasib sacerdotis magni gener erat Sanaballat Horonitis quem fugavi a me recordare Domine Deus meus adversum eos qui polluunt sacerdotium iusque sacerdotale et leviticum igitur mundaalienigenis, et constitui ordines sacerdotum et Levitarum, unumquemque in ministerio suo: et in oblatione lignorum in temporibus constitutis, et in primitivis: memento mei, Deus meus, in bonum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
das portas. et sc̃ificandũ
diem sabbati. E ꝓ hoc gͦ
memento mei ds̃ meus:
et parce mͥ scłm multitu¬
dinem miserationum du¬
arum. Sed et indieb illiᷤᷤ
uidi iudeos ducentes uxo¬
res azotidas. ammanitidaᷤ.
et moabitidas: et filii eoꝵ
ex media parte loquebant᷑
arotice: et nesciebant loqui
iudaice: et loquebantur
iuxta linguam ppłi et ppłi.
Cobiurgaui eos: et maledi¬
.xi. et cicidi ex ipsis uiros.
et decalcain eos: et adurra¬
in in dõ ut ñdarent filias
suas filiis eorum: et ñ ac¬
ciꝑent de filiab eorum fi¬
liis suis. et sibimetipsis: di¬
cens. Numquidñ in hinuᷤ¬
cemodi re peccatut salomon
rer isił: ꝙcerte ingentib
multis
ñ erat rex similis ei: et dilec¬
tus dõ suo erat: et posuit
eum d̃s̃ regem suꝑ omnem
isrł. Ꝙẜ ipsum gͦ ad peccatũ
duxerunt mulieres aliem¬
genȩ. Numquid et nos ino¬
betientes faciemus omne
malum grande hoc. ut p̃¬
uaricemus in dõ nr̃o. et du¬

Expanded text:
das portas, et sanctificandum das portas, et sanctificandum diem Sabbati: et pro hoc ergo memento mei, Deus meus, et parce mihi secundum multitudinem miserationum tuarum. Sed et in diebus illis vidi Judaeos ducentes uxores Azotidas, Ammonitidas, et Moabitidas. Et filii eorum ex media parte loquebantur Azotice, et nesciebant loqui Judaice et loquebantur juxta linguam populi et populi. Et objurgavi eos, et maledixi. Et cecidi ex eis viros, et declaravi eos, et adjuravi in Deo, ut non darent filias suas filiis eorum, et non acciperent de filiabus eorum filiis suis, et sibimetipsis, dicens: Numquid non in hujuscemodi re peccavit Salomon rex Israel? et certe in gentibus multis non erat rex similis ei, et dilectus Deo suo erat, et posuit eum Deus regem super omnem Israhel et ipsum ergo ad peccatum duxerunt mulieres alienigenae numquid et nos inoboedientes faciemus omne malum grande hoc ut praevaricemur in Deo nostro et du
Abbreviated transcription (Latin):
rentes pisces. et omma ue¬
nalia: et uendebant in sab¬
batis filiis iuda. et iherłm.
Cobturgam optimates iu¬
da: et dixi eis. Quȩ ẽ res hec
mala quam uos facitis:
et ꝓphanatis diem sabba-¬
ti: Numquid non hȩc fe¬
cerunt patres nr̃i:et addu¬
xit ds̃ nr̃ suꝑ nos omne ma¬
lum boc suꝑ cruitatem hãc:
Euos additis iracundiam
suꝑ isrł. molando sabba¬
tum: factum ẽ autem cũ
quieuissent pordȩ iherłm
die sabbati:dixi:et clatise¬
runt ianuas: et p̃cepi ut
ñ aꝑtrent eas. tisq pꝰ sabba¬
tum: et de pueris meis con¬
stitui suꝑ portas. ut nulluᷤᷤ
inferret onus die sabbati.
Cẜmanserunt negociatores
etuendentes unuersa ue¬
nalia. foris iherusalem: se¬
mel et bis. Eẜ contestatus
sum eos: et dixieis.Qtare
manetis ex aduerso muri:
Si secundo hoc feceritis: ma¬
num mittam intios. Itaq
ex tempore illo: ñ uenert
in sabbato. Dixi quoq le¬
uitis ut mundarentur:
et uenirent ad custodien¬

Expanded text:
rentes pisces, et omnia verentes pisces, et omnia venalia: et vendebant in sabbatis filiis Juda in Jerusalem: et objurgavi optimates Juda, et dixi eis, quae est haec res mala, quam vos facitis, et profanatis diem sabbati? Numquid non haec fecerunt patres nostri, et adduxit Deus noster super nos omne malum hoc, et super civitatem hanc? Et vos additis iracundiam super Israel violando Sabbatum. Factum est itaque, cum quievissent portae Jerusalem in die Sabbati, dixi: et clauserunt januas, et praecepi ut non aperirent eas usque post Sabbatum: et de pueris meis constitui super portas, ut nullus inferret onus in die Sabbati. Et manserunt negotiatores, et vendentes universa venalia, foris Jerusalem semel et bis. Et contestatus sum eos, et dixi eis: Quare manetis ex adverso muri? si secundo hoc feceritis manum mittam in vos. Itaque ex tempore illo non venerunt in Sabbato. Dixi quoque Levitis, ut mundarentur, et venirent ad custodien
Abbreviated transcription (Latin):
uasa domus dĩ. sacrificiũ
et thus. Wẜcognoui qm̃ par¬
tes leuitarum ñ fuissent da¬
te: et fugisset umusquisq
in regionem suam de le¬
uitis. et de cantorib. et de
bis qui ministrabant. Oẜ
egi causam aduersus ma-¬
gistratus: et dixi. Quare
dereliquimus domum di:
Cẜcongregaui eos. et feci sta¬
re instationib suis: et om¬
nis uda apportabat deci-¬
mam frumenti. uim et o¬
lei. in horrea. O constitui¬
mus suꝑ horrea selemiã
sacerdotem. et sadoc seribã:
et fadaiam de leuitis: et
iuxta eos anam filium
raccir. filium mathaniȩ.
qm̃ fideles comꝓbati sunt:
et ipsis creditȩ sunt par
miserationes meas quas
feci indomo dĩmei. et in
certmoniis etus. In dieb
illis uidi in iuda calcanteᷤᷤ
torcularia in sabbato: por¬
tantes aceruos et oneran¬
tes suꝑ asinos. uinum. et
uuas. et ficus. et omne onꝰ:
et inferentes in iherłm in
die sabbati. E contestatus
sum. ut in die qua uende
liceret uenderent. Wẜ dyrii
habitauerunt mea: infe¬

Expanded text:
asa domus Dei, sacrificium, et thus. Et cognovi quoniam partes Levitarum non fuissent datae: et fugisset unusquisque in regionem suam de Levitis, et cantoribus et de his qui ministrabant: et egi causam adversus magistratus, et dixi: Quare dereliquimus domum Dei? Et congregavi eos, et feci stare in stationibus suis. Et omnis Juda apportabat decimam frumenti, vini, et olei, in horrea. Et constituimus super horrea Selemiam sacerdotem, et Sadoc scribam, et Phadaiam de Levitis, et juxta eos Anan filium Zachur, filium Mathaniae: quoniam fideles comprobati sunt, et ipsis creditae sunt partmiserationes meas, quas feci in domo Dei mei, et in caeremoniis ejus. In diebus illis vidi in Juda calcantes torcularia in sabbato, portantes acervos, et onerantes super asinos vinum, et uvas, et ficus, et omne onus, et inferentes in Jerusalem die sabbati. Et contestatus sum, ut in die qua vendere liceret, venderent. Et Tyrii habitaverunt in ea, infe
Abbreviated transcription (Latin):
gnificatit illum in timore
inimieorum: in uerbis suiˢ
monstra placaint. Glorifi¬
cainit illum in conspectu re¬
gum: et iussit illi coram po¬
pulo suo: et ostendit illi glo¬
riam suam. In fide et lenita¬
de ipsius sc̃m fecit illum: et
elegit illum de omni carne
Audint enim eum et uocẽ
ipsius: et induxit illum in
nube. Eẜ dedit illi cor ad pre¬
cepta. et legem uite et disci¬
plinȩ: docere iacob destam̃¬
tum: et iudicia sua isrł.

Expanded text:
ficavit eum in timore inimicorum et in verbis suis monstra placavit glorificavit illum in conspectu regum et iussit illi coram populo suo et ostendit illi gloriam suam in fide et lenitate ipsius sanctum fecit illum et elegit illum de omni carne audivit eum et vocem ipsius et induxit illum in nubem et dedit illi coram praecepta legem vitae et disciplinae docere Iacob testamentum et iudicia sua Isr
Abbreviated transcription (Latin):
Nanno primo cyri regi
persarum ut compleret᷑
uerbum domini ex ore
iheremie: suscitauit do¬
minus spiritum cyri re¬
gis ꝑsarum: et transdu¬
xit uocem in uniuerso
regno suo.etiam ꝑ scrip¬
turam dicens. Hec dicit
eyrus rex ꝑsarum. Om¬
ma regna derre. dedit mͥ
dominus ds̃ celi: et ipse
precepit michi. ut edificarẽ
ei domum miherłm. que
ẽ in iudea. Quis ẽ in uob̃
de uniuerso ppło eius:Sit
ds̃ illius cũ ipso: ascen¬
dat iberłm que ẽ in iude¬
a et edificet domum dñi
dĩ isrł. Ipse ẽ ds̃: qui ẽ in
iherłm. Womnes reliqui
in cunctis locis ubieũq
habitant. adiuuent eum

Expanded text:
anno primo Cyri regis Persarum, ut impleretur verbum Domini ex ore Ieremiae, suscitavit Dominus spiritum Cyri regis Persarum, et transduxit vocem universo regno suo, etiam per scripturam, dicens: 'Haec dicit Cyrus rex Persarum: Omnia regna terrae dedit michi Dominus deus coeli et ipse precepit michi, ut edificarem ei domum in Ierusalem, quae est in Iudea. Quis est in vobis de universo populo eius? Sit Deus illius cum ipso. Ascendat Ierusalem, que est in Iudea et aedificet domum Dei Israel. Ipse est Deus, qui est in Ierusalem. Et omnes reliqui in cunctis locis ubicumque habitant ad
Abbreviated transcription (Latin):
& surrexerunt pͥneipes
patrum de iuda et benia¬
min:et sacerdodes et leuite
omnis cuius suscitatt ds̃
sp̃m. ut ascendent ad edi¬
ficandum demplum dm̃
qui erant meireuitu. ad¬
iuuerunt manus eorum
inuasis argenteis. et au¬
reis. insubstantia. in iu¬
mentis. in suppellectili:
exceptis his que sponte
obtulerant. Rex quoq ey¬
rus ꝓtulit uasa templi do¬
mini. quȩ tulerat nabu-¬
chodonosor de iherłm: et
posuerat ea in templo di.
sui. Protulit aut̃ ea cyrtiᷤˢ
rex ꝑsarum. ꝑ manum mi¬
tridatis filii garabar: et
annu merauit ea sasabaᷤ¬
sar principi iude. E hic ẽ
numerus eorum. fiale au¬
ree. triginta: fiale argentee
mille: eultri uiginti nouẽ:
ciphi aurei triginta: cipbi
argentei scđi. quadringen¬
ti decem: uasa alia mille.
Omma uasa aurea et argen¬
tea: quinq: milia quadrin¬
genta. Unuersa tulit sasa-¬
bassar: cumbis qui ascen¬
debant de transmigratio¬
ne babylonis in iherłm.¬
Hi st̃ autẽ filii ꝓuinciȩ. qui
ascendunt de captiuitate

Expanded text:
 surrexerunt principes patrum de Iuda et Beniamin et sacerdotes et levitae, omnis, cuius suscitavit Deus spiritum, ut ascenderent ad aedificandum templum Domini, qui erant in circuitu, adjuverunt manus corum in vasis argenteis et aureis, in substantia, in jumentis, in supellectili, exceptis his quae sponte obtulerant. Rex quoque Cyrus protulit vasa templi Domini, quae tulerat Nabuchodonosor de Jerusalem, et posuerat ea in templo Dei sui. Protulit autem ea Cyrus rex Persarum per manum Mithridatis filii Gazabar, et annumeravit ea Sassabasar principi Judae. Et hic est numerus eorum: phialae aureae triginta, phialae argenteae mille, cultri viginti novem, scyphi aurei triginta, scyphi argentei secundi quadringenti decem: vasa alia mille. Omnia vasa aurea et argentea quinque millia quadringenta: unbassar cum his, qui ascendebant de transmigratione Babilonis in IerHi sunt autem filii provinciae qui ascenderunt de captivitate,
Abbreviated transcription (Latin):
mam donati uob̃. et uita:
et singłorum membra. ñ
ego ip̃sa compegi:Sed e¬
nim mundi creator qui
formauit hominis nati¬
uitatem: quiq omnium
misctia reddet et uitam:
sicut nunc uosmet ipsoᷤᷤ
despicitis. ꝓpter leges eiꝰ.
Antiochus autem contem¬
pni se arbitratus: simul
et exꝓbrantis uoce despe¬
ctus: cum adhue adho¬
lescentior suꝑeẽt: ñ solum
uerbis hortabatur. sed et
iuramento affirmabat
diuitem se et beatum fa¬
cturum: et translatum
a patriis legib amictm
habiturum: et res neces¬
sarias prebiturum.Sed
ad ista cum adolescens
nequaquam inclinaret᷑.
uocauit rex matrem eiꝰ. et¬
suadebat ut ad olescen¬
ti fieret in salutem. Cum
suasuram filio suo. Itaq
melinata ad illum: irri¬
dens crudelem tirannũ.
ait patria uoce. fili mise¬
rere mei:quȩ te mutero
et lac trienmo dedi. et a

Expanded text:
mam donavi vobis et vitam et singulorum membra non ego ipsa conpegi sed enim mundi creator qui formavit hominis nativitatem quique omnium isericordia reddet et vitam sicut nunc vosmet ipsos despicitis propter leges eius Antiochus autem contemni se arbitratus simul et exprobrantis voce despecta cum adhuc adulescentior superesset non solum verbis hortabatur sed et iuramento adfirmabat divitem se et beatum facturum et translatum a patriis legibus amicum habiturum et res necessarias praebiturum sed ad ista cum adulescens nequaquam inclinaretur vocavit rex matrem et suadebat, ut adolescenti fieret in salutem. cum suadere se filium. itaque inclinata ad illum derisit, crudelem tyrannum et ait patria uoce: fili, miserere mei, quae te in utero et lac triennio dedi et a
Abbreviated transcription (Latin):
et qui cum illo erant:
introibant latenter
in castella. Ꝙ conuocan¬
tes cognatos. et eos qͥ
ꝑmanserant in iudaiꝰ¬
mo: assumentes edti¬
xertint ad sex milia in¬
ros. W inuocabant do¬
minum ut respiceret in
ppłm. qui ab omnib cal¬
cabatur: misereretur tẽ¬
plo. quod contaminabat᷑
ab impiis: misereretur e¬
tiam exterminio ciuntatiᷤ.
que eẽt ilieo complanan¬
da: et uocem sangumis

Expanded text:
et qui cum illo erant introibant latenter in castella et convocantes cognatos et eos qui permanserant in iudaismo adsumentes eduxerunt ad sex milia viros et invocabant Dominum ut respiceret in populum qui ab omnibus calcabatur misereretur templo quod contaminabatur ab impiis misereretur etiam exterminio civitatis quae esset ilico conplananda et vocem sangui
Abbreviated transcription (Latin):
on te iustifices ante dm̃:
qm̃ agnitor cordis ipse
ẽ Cẜ penes regem noli uelle
uideri sapiens. Noli querere
fieri iudex. nisi ualeas uir¬
tute irrumꝑe iniquitates:
ne forte extimescas faciem
potentis: et ponas scanda
lum inagilitate tua. Non
pecces in multitudine escui¬
tatis: nec te ĩmittas in ppłm:
neq alliges duplicia pecca¬
ta: nec enim inimo eris im¬
miinis. Noli ẽẽ pusillammiᷤᷤ
in amma tua. Exorare. et
facere elemosinam ñ despi¬
cias. Ne dicas. in multitu¬
dine munerum meorum
respiciet ds̃: et offerentem
me deo altissimo. suscipiet
munera mea. Non irrideas
hominem in amaritudine
animȩ. Est enim qui humi¬
liat et exaltat: crrcumspec¬
tor ds̃.

Expanded text:
on te iustifices ante deum: quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et ponas scalum in agilitate tua. Non pecces in multitudinem civitatis, nec te immittas in populum: neque alliges duplicia peccata; nec enim in uno eris immunis. Noli esse pusillanimis in anima tua. Exorare, et facere eleemosynam non despicias. Ne dicas, In multitudine munerum meorum respiciet Dominus, et offerente me Deo altissimo, suscipiet munera mea. Non ihominem in amaritudine animae; est enim qui humiliat et exaltat circumspector D
Abbreviated transcription (Latin):
portunis: ne forte abho¬
stib repente mali aliqͥd
oriretur. Eẜ congruum eol¬
loquium fecerunt. Mora¬
batur autem nicanor ihe

Expanded text:
portunis ne forte ab hostibus repente mali aliquid oriretur et congruum conloquium fecerunt morabatur autem Nicanor Hie
Abbreviated transcription (Latin):
curre ꝑtolomaidem. ut
uideamts nos inuicem:
et spondeam tͥ sieut dixi¬
sti. Cẜexiit ꝓtolomeus de
egypto. ipse et eleopatra fi¬
lia etus. et uenit ptoloma¬
idem: anno centesimo se¬
xagesimo secundo. Cẜ oceur¬
rit ei alexander rex:et dedit
ei eleopatram filiam suam.
Efecit nuptias eius ꝑtoloma¬
ide. sieut reges in magna
gloria. E scripsit rex alexan¬
der ionathe:ut ueniret
obuiam sibi. Eẜ abiit eũ
gloria ptolomaidem. Cẜoc¬
eurrit ibi duob regib: et
dedit illis argentum mul¬
tum. et aurum. et dona: et
inuenit gratiam in con¬
spectu eorum. W conuene

Expanded text:
curre Ptolomaidae ut videamus nos invicem et spondeam tibi sicut dixisti et exiit Ptolomeus de Aegypto ipse et Cleopatra filia eius et venit Ptolomaidae anno centesimo sexagesimo secundo et occurrit ei Alexander rex et dedit ei Cleopatram filiam suam et fecit nuptias eius Ptolomaidae sicut reges in magna gloria et scripsit rex Alexander Ionathae ut veniret obviam sibi et abiit cum gloria Ptolomaidem et occurrit ibi duobus regibus et dedit illis argentum multum et aurum et dona et invenit gratiam in conspectu eorum et convene
Abbreviated transcription (Latin):
dochets uoluerat ad iu¬
deos. et ad pͥncipes ꝓcura¬
doresq et iudices. qui cen¬
tum tuginti septem pro¬
uinciis. ab india usq ethi¬
opiam presidebant: pro¬
et ppło: iurta litteras et lin¬
guas suas. et iudeis ut le¬
gere poterant et audire.
Ipseq epłȩ quȩ ex regis no¬
mine mittebantur. antilo
illius obsignate sunt: et
misse ꝑueredarios.qui ꝑ
omnes ꝓumcias diseurren¬
tes. ueteres litteras nouis
nunciis p̃uentrent. Quib
imꝑauit rex. ut contien¬
rent iudeos ꝑsingłas ei¬
uitates. et in unum p̃cipe¬
rent congregari. ut starẽt
tmmicos suos cum con¬
tugib acliberis. et imniũ¬
sis domib interficerent
atq delerent. W constituta
ẽ ꝑ omnes ꝓtuncias tina
ultionis dies: idest tercia¬
decima mensis duodecimi
adar. Summaq epłȩ bec

Expanded text:
docheus voluerat ad Iudaeos et ad principes procuratoresque et iudices qui centum viginti septem provinciis ab India usque Aethiopiam praesidebant proet populo iuxta linguas et litteras suas et Iudaeis ut legere poterant et audire ipsaeque epistulae quae ex regis nomine mittebantur anulo illius obsignatae sunt et missae per veredarios qui per omnes provincias discurrentes veteres litteras novis nuntiis praevenirent quibus imperavit rex ut convenirent Iudaeos per singulas civitates et in unum praeciperent congregari ut starent nimicos suos cum coniugibus ac liberis et universis domibus interficerent atque delerent et constituta est per omnes provincias una ultionis dies id est tertiadecima mensis duodecimi adar summaque e
Abbreviated transcription (Latin):
Fac domine ut gladio ꝓpͥo.
eius suꝑbia amputetur:
capiatur laqueo ocłorũ
suorum in me: et ꝑeuties
eum ex labiis caritatis meȩ
Da michi in animo constan¬
tiam. ut condempnam il¬
lum: et uirtutem. ut euer¬
tam illum. Erit enim me¬
moriale nominis dui: cũ
manus femine deiecerit
eum: Non entm in multi¬
tudine ẽ unrtus tua dñe
neq in equorum uirib
uoluntas tua: nec suꝑbi
ab ineio placuerunt tͥ:
s humilium et mansue¬
torum tͥ semꝑ placuit de¬
p̃catio. Ds̃ celorum. ereator
aquarum. et dominus do¬
tius creaturȩ: exaudi me

Expanded text:
Fac, Domine, ut gladio proprio ejus superbia amputetur: capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis charitatis meae. Da mihi in animo constantiam, ut contemnam illum; et virtutem, ut etam illum erit enim memoriale nominis tui cum manus feminea deiecerit eum non enim in multitudine est virtus tua Domine neque in equorum viribus voluntas tua nec superbi ab initio placuerunt tibi sed humilium et mansuetorum tibi semper placuit deprecatio Deus caelorum creator aquarum et dominus totius creaturae exaudi me
Abbreviated transcription (Latin):
et absq murorum ambitu:
ita uir qui ñpotest in loqͤn¬
do cohib̃e spiritum suum.
xxui. uomodo nix estate. et pluiie
in messe: sic indecens ẽ stulto
gła. Nam sicut auis ad alta
transuolans. et passer quo
libeta uadens:sic maledi¬
ctum frustra ꝓlatum in
quempiam suꝑueniet. fla-¬
gellum equo et chamus asi¬
no: et uirga indorso impru¬
dentium. Ne respondeas stul¬
to iuxta stulticiam suam:
ne efficiaris ei similis.

Expanded text:
et absque murorum ambitu, ita vir, qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum. Cap. XXVI. Quomodo nix in aestate, et pluviae in messe: sic indecens est stulto gloria. Sicut avis ad alia transvolans; et passer quo libet vadens: sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. Flagellum equo, et chamus asino, et virga dorso imprudentium. Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis.
Abbreviated transcription (Latin):
li inspicere sacrificium in¬
iustum: qm̃ domintis iu¬
dex ẽ. et non ẽ aptid illum
gloria ꝑsonȩ. Non accipiet
domintis ꝑsonam in pau¬
ꝑem: et p̃cationem lesi exau¬
diet. Non despiciet preces
pupilli: nec uiduam. si ef¬
fundat loquelam gemitꝰ
Nonne lacrimȩ uiduȩ ad ma¬
xillam descendunt: et excla¬
matio eius suꝑ deducentẽ
eas: Amaxilla enim ascen¬
dunt usq ad celum: et dñs
exauditor ñ delectabitur in
illis. Qui adorat dm̃ in ob¬
latione suscipietur: et p̃ca

Expanded text:
li inspicere sacrificium inli inspicere sacrificium injustum, quoniam Dominus judex est, et non est apud illum gloria personae. Non accipiet Dominus personam in pauperem, et precationem laesi exaudiet. Non despiciet preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis. Qui adorat Deum, in oblectatione sus
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicat orationem.Sa¬
crificium salutare attende
mandatis: et discedere ab
omni iniquitate: et ꝓpitia¬
tio litare sacrificium suꝑ
iniusticias: et dep̃catio ꝓ
peccatis. recede ab imusticia.
Retribuet gratiam qui offert
similaginem: et qui facit
miscdiam offert sacrifictũ.
Beneplacitum ẽ domtno: re¬
cede ab iniquitate.Non ap¬
parebis ante conspectum
dei tiacuus. Hȩc enim om¬
nia ꝓpter mandatum dĩ fi-¬
unt. Oblatio rusti impin-¬
guat altare: et odor suaui-¬
tatis ẽ. in conspectu altissi-¬
nri. Sacrificium iusti accep¬
tum ẽ. ẽt memoriam eius
ñ obliuiscetur dominus. Bo¬
no animo gloriam redde dõ:
et ñ minuas primitias ma¬
nuum tuarum. In omni da¬
to hilarem fac uultum tuũi:
et in exultatione sc̃ifica de¬
etmas tuas. Da altissimo se-¬
cundum datum etus: et in
bono oculo adinuentionẽ
faeito manuum tuarum:
qm̃ dominus retribuens ẽ.
et septies tantum reddet t̃
Noli offerre munera praua:
ñ enim suscipiet illa. Eẜ no

Expanded text:
tiplicat orationem. Sacrificium salutare est attendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate: et propitiatio, litare sacrificium super injustitias; et deprecatio pro peccatis, recedere ab injustitia. Retribuit gratiam, qui offert similaginem; et qui facit misericordiam, offert sacrificium. Beneplacitum est Domino recedere ab iniustitia. non apparebis in conspectu dei uacuus. haec omnia propter mandatum domini fiunt. oblatio iusti inpinguat altare, et odor suauitatis est in conspectu altissimi. sacrificium iusti acceptum est, et memoriam eius non obliuiscetur dominus. bono animo gloriam redde deo, et non minuas primitias manuum tuarum. in omni dato hilarem fac uultum tuum, et in exultatione sanctifica decimas tuas. da altissimo secundum datum eius, et in bono oculo ad inuentionem facito manuum tuarum: quoniam dominus retribuens est et septies tantum reddet tibi. noli offerre munera praua: non enim susc
Abbreviated transcription (Latin):
ccum: et uidit et dinumera¬
uit eam: utraq autem st̃
dona dĩ. Scientiam et in¬
tellectum prudentie sapi¬
entia comparcietur : et glo¬
riam denentium se exaltat.
Radix sapientiȩ ẽ timere do¬
minum. Rami enim illius
longeui. In thesauris sapi¬
entiȩ intellectus et scientie
religiositas: execratio autẽ
peccatorib sapientia. Timor¬

Expanded text:
dinumeravit eam utraque autem sunt dona Dei scientiam et intellectum prudentiae sapientia conpartietur et gloriam tenentium se inaltat radix sapientiae est timere Dominum rami enim illius longevi in thesauris sapientiae intellectus et scientiae religiositas execratio autem peccatorib
Abbreviated transcription (Latin):
oncupiscens sapientiã.
conserua iustitiam: et
d̃s̃ prebebit illam tͥ Sapi-¬
entia enim et disciplina
timor domini: et quod be¬
neplacitum ẽ illi fides et
mansuetudo: et adimplebit
thesauros illius.Non sis in¬
credibilis timori domini:
et ne accesseris ad illum du¬
pliei corde. Ne fueris hypo-¬
crita inconspectu hominũ:
et ñ scandalireris labiis tu¬
is. Attende in illis ne forte
cadas et adducas anme
uelet d̃s̃ absconsa tua: et
inmedio synagoge elidat
de: qm̃ accessisti maligne
ad dominum: et cor tuum
plenum ẽ dolo et fallacia.

Expanded text:
oncupiscens sapientiam, serua iustitiam, et deus praebebit illam tibi. sapientia enim et disciplina timor domini, et quod beneplacitum est illi fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros tuos. non sis incredibilis timori domini et ne accesseris ad illum duplici corde. ne fueris hypocrita in conspectu hominum et non scandalizeris labiis tuis. adtende in illis, ne forte cadas et adducas animae uelet deus abscondita tua et in medio synagogae elidat te. quoniam accessisti maligne ad dominum, et cor tuum plenum est dolo et fallacia.
Abbreviated transcription (Latin):
octauo et tricesimo anno.
temporib ꝑtolomiei euerge¬
tis regis. pꝰquam ꝑueni in
egyptum: et cum multum
temporis ibi fecissem: inue¬
ni libros relictos ñ partiȩ
neq contempnende doctnȩ.
Itaq bonum et necessariũ
putaui. et ipse aliquam ad¬
dere diligentiam et laborẽ
interp̃tandi istum librum:
et multa uigilia attuli doc¬
trinam in spacio tempori.
ad illa que ad finem ducun
librum dare. et illis qui uo¬
lunt animum intendere
et discere quemadmodum
oporteat instituere mores:
qui secundum legem dñ ꝓ
posuerint untam agere.¬

Expanded text:
octavo et tricesimo anno octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores qui secundum legem Domini proposuerunt vitam agere
Abbreviated transcription (Latin):
aliorumq qui
sequuti sunt illos.sapientia
ẽ monstrata: in quib opor¬
tet laudare isrł doctͥne et
sapientie causa: quia non
solum ipsos loquentes ne¬
cesse ẽ ꝑitos.sed etiam extra¬
neos posse et dicentes et seri¬
bentes doctissimos fieri. A
uus meus ihesus pꝰquam
se amplius dedit ad diligen¬
tiam lectionis legis et ꝓpħa-¬
rum. et aliorum librorum qͥ
nob̃ a parentib nr̃is traditi
sunt: uoluit et ipse seribere
aliquid horum que ad doc¬
trinam et sapientiam ꝑti¬
nent: ut desid̾antes discere.
et illorum ꝑiti facti. magis
magisq attendant animo¬
nire uos cum beniuolentia.
et atcentiori studio lectionẽ
facere: et ueniam habe in
illis in quib uidemur se¬
quentes imaginem sapien¬
diȩ. et deficere inuerborum
compositione. Nam defici¬
ent uerba hebraica: quan¬
do translata fum̃t ad alterã
linguam Non solum autem
hȩc: sed et ipsa lex et ꝓpħȩ ce¬
teraq librorum. ñ paruam
habent differentiam qͣndo
inter se dicuntur.Nam in

Expanded text:
i secuti sunt illos sapientiam demonstratam, in quibus oportet laudare Israhel doctrinae et sapientiae causa; quia non solum ipsos loquentes necesse est peritos, sed etiam extraneos posse et dicentes et scribentes doctissimos fieri. 2 avus meus Iesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectionis Legis et Prophetarum et aliorum librorum qui nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtendant animonire vos cum benevolentia et adtentiore studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Prophetae ceteraque librorum non parvam habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in
Abbreviated transcription (Latin):
et cum fidelib in uulua con¬
cretus ẽ: et cum electis femi¬
nis creditur: et cum iustis
et fidelib agnoscitur: Timor
domini scientiȩ religiosita ͤ :¬
religiositas custodiet et iusti¬
ficabit cor: iocunditatem
atq gaudium dabit. Timen¬
ti dominum bene erit: et
in dieb consummationis
illius benedicetur. Plenitu¬
do sapientiȩ timere dm̃: et
plenitudo a fructib illius.

Expanded text:
et cum fidelibus in vulva conet cum fidelibus in vulva concreatus est, et cum electis feminis graditur, et cum justis et fidelibus agnoscitur. Timor Domini, scientiae religiositas. Religiositas custodiet, et justificabit cor, jucunditatem atque gaudium dabit. Timenti Dominum bene erit, et in diebus consummationis illius benedicetur. Plenitudo sapientiae est timere Dominum, et plenitudo a ructi
Abbreviated transcription (Latin):
Fons sapientie uerbum det
in excelsis: et ingressus illiuͤ
mandata eterna. Radix sa¬
pientiȩ cun reuelata ẽ. et astu¬
tias illius quis agnouit:
Disciplina sapientie ein reue¬
lata ẽ et manifestata: et mul¬
tiplicati onem ingressus illiꝰ
quis intellexit: Onus est
altissimus creator omp̃s. rex
potens et metuendus nimiˢ.
sedens suꝑ tbronum illiuiˢᷤ
et dominans d̃s̃: ipse crea-¬
unit illam inspiritu sco: et
uidit et dinumerauit et
mensus ẽ. Cẜeffuidit illam
suꝑ omnia oꝑa sua. et suꝑ
omnem carnem scđm datũ
suum: et prebuit illam di¬
ligentib se. Timor domini
gła. et gloriatio. et lȩtitia. et
corona exultationis. Fimor
domini delectabit cor: et da¬
bit letitiam et gaudium in
longitudinem dierum. Ti¬
menti dominum bene erit
in extremis: et in die defun¬
ctionis sue benedicetur᷑. Di¬
lectio di honorabilis sapien
tia: quib autem apparuit
inuisti diligunt eam in in¬
sione et magnitione mag¬
nalium suorum.
Nitium sapientiȩ timor dm̃i:

Expanded text:
Fons sapientiae verbum Dei in excelsis, et ingressus illius mandata aeterna. Radix sapientiae cui revelata est, et astutias illius quis agnovit? Disciplina sapientiae cui revelata est, et manifestata? et multiplicationem ingressus illius quis intellexit? Unus est Altissimus creator omnipotens, rex potens et metuendus nimis, sedens super thronum illius et dominans Deus. Ipse creavit illam in Spiritu sancto, et vidit, et dinumeravit, et mensus est et effudit illam super omnia opera sua et super omnem carnem secundum datum suum et praebuit illam diligentibus se timor Domini gloria et gloriatio et laetitia et corona exultationis timor Domini delectabit cor et dabit laetitiam et gaudium in longitudine dierum timenti Dominum bene erit in extremis et in die defunctionis suae benedicetur dilectio Dei honorabilis paruerit in visu, diligunt eam in visione, et in agnitione magnalium suorum. Initium sapientiae timor Domini;