comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauerant. Misit qͦ: leonẽ ab¬
batem a sede apłica ad dominũ se¬
uinũ archiep̃m senonice urb̾ qui
uice sua i urbe rem̃si synodũ con¬
gregaret. mandans illi ut sine di¬
latione reuocaret de carcere ar¬
nulfum & degradaret girbertum.
Collecto gͥ concilio it̃m murbe re¬
m̃si ex iussione apłica. reuocatus
est arnulfus decustodia. et cum
pontificalẽ dignitatẽ suscepisset.
penitentia ductus ÷. Alt̾cationem
uͦ sirberti pontificis et leonis abb̃tis
ualile utilem. pleniꝰ muenies in
gestis pontificũ remoꝵ. Posthec
domnꝰ girb̾tus electus ÷ pontifex
in urbe rauenna: ab othone imꝑa¬
idre & ppło eiusdẽ urbis. Residenꝰq¬
girbertũ. Assumptꝰ autẽ de urbe
rauenna: ordinatꝰ ÷ pontifex sũmꝰ¬

Expanded text:
onsenserant, misitque Leonem abbatem a sede apostolica ad domnum Seguinum archiepiscopum Senonum qui uice sua in urbe Remensi sinodum congregaret, mandans illi ut sine dilatione revocaret de carcere Arnulfum et degradaret Gerbertum. Collecto igitur concilio iterum in urbe Remensi, ex jussione apostolica revocatus est Arnulfus de custodia, et cum pontificalem dignitatem suscepisset, poenitentia ductus est. Altercationem vero Gerberti pontificis et Leonis abbatis valde utilem plenius invenies in gestis pontificum Remorum. Post haec donnus Gerbertus electus est pontifex in urbe Ravenna ab Ottone imperatore et a populo ejusdem urbis. ResidensGibbertum. Assumptus autem de urbe Rauenna ordinatus est pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
escere. coloq ac fusis ne ꝑ otiũ torpe¬
rent oꝑam impendere. atq ad omnẽ
honestatẽ erudiri fecit. Exbis om̃b
tantũ duos filios acfiliã pͥusꝗͣ more¬
ret᷑ amisit. Karolũ qͥ maior natu erat.
pipinũ quẽ regẽ italie fecerat. et
rochrudẽ q̃ filiaꝵ eiꝰ pͥmogenita a cõ
erat. Quoꝵ pipinꝰ filiũ bernardũ

Expanded text:
escere coloque ac fuso, ne per otium torpeescere coloque ac fuso, ne per otium torperent, operam impendere atque ad omnem honestatem erudiri jussit. Ex his omnibus duos tantum filios ac filiam, priusquam moreretur, amisit, Karolum, qui natu major erat, et Pipinum, quem regem Italiae fecerat, et Rothrudem, quae filiarum ejus primogenita a Conserat. Quorum Pipinus unum filium Bernardu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis uelut noctu solitꝰ erat duab
aut trib horis quiescere. Noctib
sic dormiebat. ut soninũ quat᷑ aut
qͥnqͥes ñ solũ exꝑgiscendo. s &̃ siugen¬
ao interrumꝑet.¬
abuit pretea tres filios. karolũ
iudelicet pĩpinũ. ⁊ ludouuicũ ha¬
buit & tres filias rotrudẽ. bergam.
⁊gisiam. Habuit &̃ duasalias filiᷤ
de fastrada sua uxore. fastrada uͦ desun¬
cta. leothargã alemanninã durit
uxorẽ. & ea mortua habuit ĩt̾m ã
duas concubinas gresumdã saro¬
nici generis. De qͣ nata ẽ ei filia no¬
mine ad altruth. Et reguiã qͤ genu¬
it ei drogonẽ ⁊ hugonẽ. Pret̾ea matꝰ
ciꝰbertreda i magno apd̃ eũ honore¬
C consenuut.
ita censuit instituendos: ut tã filii
quã filie pͥmo liberalib studiis qͥb
& ipse oꝑam dabat erudirent᷑. Tunc
filioscũ pͥmũ etas patiebat᷑ more frã¬
coꝵ eqͥtare ⁊ armis ac uenationib
ererceri fecit. filias uͦ lanificio assu¬

Expanded text:
mentis, velut noctu solitus erat duabus mentis, velut noctu solitus erat duabus aut tribus horis quiescere. Noctibus sic dormiebat, ut somnum quater aut quinquies non solum expergiscendo sed etiam surgendo interrumperHabuit preterea tres filios, Karolum videlicet, Pipinum et Ludovicum. Habuit et tres filias, Rothrudem, Bergam et Gislam. Habuit etiam alias duas filias de Fastrada sua uxore. Fastrada vero defuncta, Leothgardam Alamannam duxit uxorem; et ea mortua, habuit iterum duas concubinas, Gresuindam Saxonici generis, de qua nata est ei filia nomine Adaltruth, et Reginam, quae genuit ei Drogonem et Hugonem. Preterea mater ejus Bertrada in magno apud eum honorconsenuit. ita censuit instituendos, ut tam filii quam filiae primo liberalibus studiis, quibus et ipse operam dabat, erudirentur. Tum filios, cum primum aetas patiebatur, more Francorum equitare et armis ac venationibus exerceri fecit. Filias vero lanificio assu
Abbreviated transcription (Latin):
Concilia qͦ in qͥnq partib regni sui
ad corrigenda que necessaria forert.
constituit. Magiuitiaco. Remis. Thu¬
rons. Cabillone. arelate. in quib¬
q̃d statutũ fuerit i archiuis excłia¬
rũ uł palatinis inuenit᷑.¬
tem pret̾ca sereuissimꝰ inꝑator cor¬
ꝑe fuit amplo atq robusto. statura
emiuenti. et apice capitis rotundo
naso paululũ mediocritatẽ exceder¬
te ocłis pulchris. canicie ueneran¬
da. facie leta. uoce clara. ualitud
ferculis. p̃bebat᷑. pret̃ assaui caruẽ.
quã uenatores uerul inferre solebãt
qua ille libentiꝰ quã ullo alio cibo
uescebat᷑. Int̾ cenandũ aut aliquol
acroama aut lectorẽ audiebat. le¬
gebant᷑ ei hystorie antiqͦrũ res geste
delectabat᷑ et in libͥs scĩ augustini.¬
p̃cipue his qͥ de ciuitate di p̃titula¬
do parcꝰ erat. ut semꝑ ad cenã raro
plꝰ quã ter biberet. Estate pꝰcibũ me¬
mel bibens depositis uestib & calcia¬

Expanded text:
Concilia quoque in quinque partibus regni sui Concilia quoque in quinque partibus regni sui ad corrigenda quae necessaria forent, fieri constituit Moguntiaco, Remis, Turonis, Cabillone, Arelate; quid statutum fuerit, in archivis Ecclesiarum vel palatii inem preterea serenissimus imperator corpore fuit amplo atque robusto, statura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, canitie veneranda, facie leta, voce clara, valitudinferculis prebebatur, preter assam carnem, quam venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter coenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat. Legebantur ei historiae et antiquorum res gestae; delectabatur et libris sancti Augustinipretitulado erat, ut super coenam raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum memel bibens, depositis vestibus et calcia
Abbreviated transcription (Latin):
num. Saltrbugr. treueris. Senonis.
uesuntiũ. lugdunũ. Rotomagus.
Renus. areles uienna. darantasia.
imꝑator: honorabilit̃ multis minũb
dis oꝑam impendit. Uerũ gͣcam liu¬
guam melius poterat intelligere. qͣm
ꝓmuntiare. In discenda deniq grama¬
tica petrũ pisanũ habuit auditorem:
& in cet̃is disciplinis albinũ cognom̃¬
to alcumũ. Temptabat etiam scͥbere
tabulasq ferebat: ut cũ uacuũ teiupꝰ
esset manum litteris effigiendis assu¬
esteret.S parum ꝓfuit labor p̃posterꝰ.
ac sero inchoatus.
mane & uesꝑe neonon & nocturnus
horis et sacrificii temꝑe impigre fre
ñ solũ in regno suo illis subuenire:
uerũ &̃ in transmarmis regionib. in
syriam & egyptum. & affricam. & ie¬
rosolimus. & alexanariam. atq kar¬
tagini multas pecunias nuttere sa¬
tagebat. Ob hano eͤ ausam maxime
transmarmoꝵ regum amiticias
expetebat. ut sub eisdem gentib
xp̃ianis refrigeriũ aliqd̾̃ ꝓueniret.

Expanded text:
vum et Saltburg, Treveris, Senonis, vum et Saltburg, Treveris, Senonis, Vesontium, Lugdunum, Rothomagus, Remis, Arelas, Vienna, Darantasia, imperator honorabiliter multis muneribus dis operam impendit. Verum Grecam linguam melius poterat intelligere quam pronuntiare. In discenda denique grammatica Petrum Pisanum habuit auditorem et in ceteris disciplinis Albinum cognomento Alcuinum. Temptabat etiam scribere, tabulasque ferebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litteris effigiendis assuesceret; sed parum profuit labor preposterus ac sero inchoatus. mane et vespere necnon et nocturnis horis et sacrificii tempore impigre freqnon solum in suo regno illis subvenire, verum etiam in transmarinis regionibus in Syriam et Aegiptum et Affricam et Hierosolimis et Alexandriae atque Kartagini peccunias multas mittere satagebat. Ob hoc etiam maxime transmarinorum regum amicitias expetebat, ut sub eis degentibus christianis refrigerium aliquod proveniret.
Abbreviated transcription (Latin):
Ml.xuii. Hic suscepta sicut suꝑius
dictum ÷ et ordinata re publica: in¬
choauit oꝑa pluruna ad imꝑii dig¬
aquis gram oꝑe mirabili constructa.
et pons apd̾ maguntiacum in reno qͥn¬
gentoꝵ passuum longitudinis: nam
tanta ÷ fluminis latitudo. Qͥ tamen
uno anteꝗ̃ decederet anno incendio
conflagrauit nec refici potuit ꝓpter
festinatum illiꝰ decessum. quãquã in
ea meditatione ẽẽt: ut ꝓ ligneo lapi¬
deum restitueret. In choauit & pala¬
tia oꝑis eg̃gii unũ haut longe a magun¬
tiaca ciuitate. uixta uillã cui uoca¬
edes sacras. ubicũq in toto regno
suo uetustate collapsa comꝑit. pon¬
tificib & patͥb ad quoꝵ euram ꝑtine¬
bant ut restaurarent᷑ inꝑauit. ad¬
hibens curam ꝑ legatosut imꝑata
ꝑio sunt reꝑta: mimo afundam̃tiᷤᷤ
edificata monasteria.¬
orro hec sunt noĩa metͦpo leoꝵ
que sub eius dictione manebant.
Roma rauenna. mediolanũ. foroui¬
liũ. Gradꝰ. Colonia. maguntiatꝰ. Iuua¬

Expanded text:
. Hic suscepta, sicut superius dictum est, et ordinata re publica, inchoavit opera plurima ad imperium digAquisgrani opere mirabili constructa, et pons apud Magontiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis; nam tanta est ibi fluminis latitudo. Qui tamen uno antequam decederet anno incendio conflagravit, nec refici potuit propter festinatum illius decessum, quamquam in ea meditatione esset ut pro ligneo lapideum restitueret. Inchoavit et palatia operis egregii, unum haut longe a Magontiaca civitate juxta villam cui vocaedes sacras ubicumque in toto regno suo vetustate collapsas comperit, pontificibus et patribus, ad quorum curam pertinebant, ut restaurarentur imperavit, adhibens curam per legatos ut imperaperio sunt reparata, immo a fundamentis aedificata monasteriaorro haec sunt nomina metropoleorum quae sub ejus ditione manebant: Roma, Ravenna, Mediolanum, Forojulium, Gradus, Colonia, Magontiacus, Juva
Abbreviated transcription (Latin):
ames uehementissima superuenit. a kalendis nouembris incipi¬
eus usq ad nouas fruges percturans.
ontui abbas cduuacensis sub custodia romani pontificis. in carcere
uidam puer anglieus alumbis deor ¶ et uinelis obiit¬
sum contraetus. in sitbiu nĩtis scĩ foliquini erigitur: m
enit clades ꝑmaxima. quȩ tam diuitũ quã pauꝑum uniumerã extuxit

Expanded text:
ames vehementissima supervenit, a Kal. Nov. incipiens, usque ad novas fruges perdurans. Pontius abbas Cluniacensis sub custodia Romani pontificis in carcere et vinculis obiit. Quidam puer Anglicus a lumbis deorsum contractus, in Sithiu meritis sancti Folcuini erigitur. 1126. Venit clades permaxima
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣntũ potuit redarguit ip̃m re¬
gem ꝓpt̃ quã causam ira regis contͣ¬
eum uehem̃t̃ efferbuit. Cũ mag¬
no itaq dedecore expelli uissitar¬
nulfum de eccłia beate di geuit᷑¬
cis marie rem̃sis. & sic alligatũ
retrudi in carcerem. Alligatꝰ
aut̃ in carcere aurelianis ciui¬
ta tẽ. ubi betinebat᷑ nepos eiꝰ ka¬
untiant᷑ hec omĩa presuli

Expanded text:
in quantum potuit redarguit ipsum rein quantum potuit redarguit ipsum regem; propter quam causam ira regis contra eum efferbuit. Cum magno itaque dedecore expelli jussit Arnulfum de ecclesia beatae Mariae Remensis, et sic alligatum retrudi in carcerem. Alligatus autem in carcere Aurelianis civitate, ubi detinebatur nepos ejus KaNuntiantur haec omnia presuli
Abbreviated transcription (Latin):
illiserat in remensiũ ciuitate ar¬
fr̃ lotharii regis ex concubina.
nonune arnulfus. hugo autẽ
inuidebat ei uolens ext̃mmare
ꝓgeniem lotharii regis. congre¬
gansq in urbe rem̃si synodũ id̾e¬
hugo dux. muitauit archiep̃m
senonice urb̾. nomine seuinum
cũ subfraganeis sius. In qͦ conei¬
uo fecit degradare douinũ arnul¬
fũ archiepĩn reuioꝵ dolo uepotiᷤᷤ
sui quẽ tenebat in carcere. dicens
ñ debere ẽẽ epĩn natiun ex concubi¬
na. In loco eiꝰ consecrari fecit girber dõnũ¬
tum monachũ philosophũ. Qui
girb̾tꝰ magist̃ fuit rob̾ti regis filii
istiꝰ hugonis & domui leothersi ar¬
chiep̃i. successoris uenerabił seuini.
Arnulfũ aut̃ fecit mancipari custo
consensit in degradatioue arnulfi:
neq inordinatione girbert. Iussio
aut̃ regis uigebat. Alii uͦ ep̃i licet
inuiti tam̃ ꝓpter timorẽ regis degͣ
dauert̃ arnulfum. Seuinꝰ uͦ plus
timens d̾m qͣm t̾renũ regẽ: noluit
consentire regis neqͥcie. s magis

Expanded text:
illis erat in Remensium civitate arfrater Hlotharii regis ex concubina, nomine Arnulfus. Hugo autem rex invidebat ei, volens exterminare progeniem Hlotharii regis. Congregansque in urbe Remensi synodum , hiHugo rex invitavit archiepiscopum Senonicae urbis nomine Seguinum cum suffraganeis suis. In quo concilio fecit degradare domnum Arnulfum, archiepiscopum Remorum, dolo nepotis sui, quem tenebat in carcere, dicens non debere esse episcopum, natum ex concubina. In loco vero ejus consecrari fecit domnum Gerbertum monachum philosophum. Qui Gerbertus magister fuit Rodberti regis, filii istius Hugonis, et domni Leotherici archiepiscopi, successoris venerabilis Sewini. Arnulfum autem fecit mancipari custodepiscopus non consensit in degradatione Arnulfi, neque in ordinatione Gerberti. Jussio autem regis urgebat. Alii vero episcopi, licet inviti, tamen propter timorem ertum. Seguinus autem plus timens Deum quam terrenum regem, noluit consentire regis nequitiae; sed magis
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ ad debellandos eos uenit. ascaloniam cum centũ
milia equitum &e quindecim milia peditum erant: do ꝓ seruis
suis ad se clamantibus pugnante. & nube ebs ab estri solił defen¬
dente. sarraceni solo rꝑianoꝵ impetu territi. omnes ꝓiectis ar¬
tum iilia paganoꝵ in porta uero ascaloniȩ suffocati sunt a dnͦ.
milia: at eoꝵ qui in mari ꝑierunt ce qui inter spineta siluarum
comsumpti sunt. numerus nescitur.
uce sodefrido electo ad principaudum remanentib in ierł̃m.
ceteri principes repatriant.
apta est aurem ierłm post annos circiter quadringentos. iũ
ex quo sub fraclio imꝑatore seda uice capta. possessa ẽ. asarrace

Expanded text:
um ad debellandos eos venit Ascalonam cum centum millia equitum et quindecim millia peditum erant, Deo pro servis suis ad se clamantibus pugnante, et nube eos ab aestu solis defendente, Sarraceni solo Christianorum impetu territi, omnes projectis artum millia paganorum. In porta vero Ascalone suffocati sunt duo millia, et eorum qui in mari perierunt, et qui inter spineta silvarum consumpti sunt, numerus nescitur. 11. Duce Godefrido electo ad principandum remanentibus in Jerusalem, caeteri principes repatriant. Capta est autem Jerusalem post annos circiter quadringentos sexaginta ex quo sub Heraclio imperatore secunda vice capta possessa est a Sarrace
Abbreviated transcription (Latin):
eccłastica scłaris ue ꝑsona hanc nr̃ȩ concessionis paginam sciens contra eã
temerario ausu uenire temptauũt: anathematis uncdo nifi resipuerit¬
innodetur. honoris q ac dignitatis suȩ ꝑicłm patiatur. Obseruantes aũ
muscłia diuma custodiat. et ꝑsonam potestatemq tuam. ad honorem suum
et głam fe liciter imꝑare concedat.
onfirmatio pacis inter apłicum et imperatorem du in celebratione
missȩ traderet ei corpus et sangiunem dm nr̃i iħu xp̃i

Expanded text:
ecclesiastica saecularisve persona hanc nostrae concessionis paginam sciens, contra eam ecclesiastica saecularisve persona hanc nostrae concessionis paginam sciens, contra eam temerario ausu innodetur, honorisque ac dignitatis suae periculum patiatur. Observantes autem misericordia divina custodiat, et personam potestatemque tuam, ad honorem suum et gloriam, feliciter imperare concedat. Confmissae traderet ei corpus et sanguinem Domini nostri Jes
Abbreviated transcription (Latin):
paginis confirmauerunt. nos quoq dilectioni tuȩ concedinius: et presentis
pͥuilegii pagina consirmamus: ut regni tui epĩs uel abbatibus libere preter
iuolentiam et symoniam electis. inuestituram uirgȩ et anuli conferas Post
inuestitionem uero canonicȩ consecrationem accipiat ab ep̃o ad quem ꝑtinu¬
erit. Si quis autem a clero et ppło preter tuum assensum electus fuerit.
habeant: a te inuestitos epõs uł abbates canonice consecrandi. PRedeces¬
sores enun ur̃i eccłas regni sui tantis regalium suoꝵ bñficiis ampliaue¬
communiri: et ppłares dissenfiones quȩ in electionib sepe contingunt. re¬
gali oporteat maiestate compesci. Quam obrem prudentiȩ et potestati
tuȩ cura debet sollicitiꝰ imminere ut romanȩ ecłẽ magnitudo et cȩteraꝵ
salus prestante dnõ bñfiriis tuis et seruiciis conseruetur. Si qua igit᷑

Expanded text:
paginis confirmaverunt, nos quoque dilectioni tuae concedimus, et praesentis paginis confirmaverunt, nos quoque dilectioni tuae concedimus, et praesentis privilegii pagina confirmamus, ut regni tui episcopis vel abbatibus libere praeter Simoniam et violentiam electis, investituram virgae et annuli conferas. Post investitionem vero canonicam consecrationem accipiant ab episcopo ad quem pertinuerint. Si quis autem a clero et populo praeter tuum assensum electus fuerit, habeant, a te investitos episcopos vel abbates canonice consecrandi. Praedecessores enim vestri ecclesias regni sui tantis regalium suorum beneficiis ampliacommuniri, populares dissensiones, quae in electionibus saepe contingunt, regali oporteat majestate compesci. Quam ob rem prudentiae et potestatis tuae cura debet sollicitus imminere, ut Romanae Ecclesiae magnitudo, et caeterarum salus, praestante Domino, beneficiis potioribus conservetur. Si qua igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ingenio. Hoc uiramentum pape confirmauerunt urando. ep̃i cardina-¬
les numero quindecim. henrico rege in imꝑatorem coronato.
ost lectum euangłium tradidit ei papa ante altare apostoloꝵ petri
et pauli. in oculis omnium pͥncipum hoc priuilegium de inuestitu¬
ra episcopatuum uel albatiarum. tam ꝑ anulum quam ꝑ uirgam.¬
tonicoꝵ regi. et ꝑ aĩ omnipotentis gratiam romanoꝵ imꝑatori au¬
gusto salutem. et apłicam bñdictionem. Regnum uestrum. sc̃ẽ ro¬
mane eccłȩ singulariter coherere. ispositio diuina constituit. Prede
cessores ur̃a probitatis et prudentiȩ amplioris gr̃a. Romanȩ urbis coronam
et imꝑium consecuti sunt. Ad cuius uidelicet corone et imperii dignitatẽ
uina. ꝓuexit. Illam igitur dignitatis p̃rogatiuam quam p̃decessores nostri
ur̃is predecessoribus catholicis imperatoribus. concesserunt et priuilegioꝵ

Expanded text:
ingenio. Hoc juramentum papae confirmaverunt jurando episcopi et cardinaingenio. Hoc juramentum papae confirmaverunt jurando episcopi et cardinales numero 15 Henrico regi in imperatorem coronato. Post lectum evangelium tradidit ei papa ante altare apostolorum Petri et Pauli in oculis omnium principum hoc prira episcopatuum et abbatiarum, tam per annulum quam per virgamtonicorum regi et per dei omnipotentis gratiam Romanorum imperatori augusto salutem et apostolicam benedictionem. Regnum vestrum sanctę Romanę ecclesię singulariter coherere dispositio divina constituit. Predecessores siquidem vestri probitatis et prudentię amplioris gratia Romanę urbis coronam et imperium consecuti sunt. Ad cuius videlicet coronę et imperii dignitatem um maiestas divina provexit. Illam igitur dignitatis prerogativam, quam predecessores nostri vestris predecessoribus, cat
Abbreviated transcription (Latin):
et imꝑatorem qui ipsum paꝑam cum episcopis et cardinalibus ceperat. hoc
fuit iuramentum regis. E go henricus rex .iiii. uł .uͣ. fr̃a ꝓxima liberos
dimittam dñm paꝑam. et eꝑos. et cardinales. et omnes captiuos et obsi¬
des: et pape et fidelibus eius romanis. pacem et securitatem seruabo tuni
ꝑ me quam ꝑ meos et in ꝑsonis et inrebus ÷ eiq obediam saluo honore reg¬
iii uel imperii. Hoc iuramentum iurauerunt etiam ep̃i et principes. cireit᷑
uramentum ex parte papȩ hoc fuit. Dominus papa Ss quatuorclecim.¬
paschalis non inquietabit cdnm regem nec regnum euis de inuestitura ep̃a¬
tuum uel albatiarum neq de inuiria sͥ et suis illata. in ꝑsonis. inbonis. nec
aliquod malum redodet sibi ues alicui ꝑsonȩ ꝓ hac causa: et penitus in ꝑ¬
sonam regis .h. nunquam auathema nutet. nec remanebit in dño papa
quin coronet eum: et regnum et imꝑium auxilio officii sui eum tenere
ad iuuabit pro posse suo. Et hoc ad implebut papa sine fraude et malo

Expanded text:
et imperatorem, qui ipsum papam cum episcopis et cardinalibus coeperat, hoc fuit juramentum regis: Ego Heinricus rex 4. vel 5. feria proxima liberos dimittam dominum papam et episcopos et cardinales et omnes captivos et obsides; et papae et fidelibus ejus et Romanis pacem et securitatem servabo, tam per me quam per meos, et in personis et in rebus, eique oboediam, salvo honore regni vel imperii. Hoc juramentum juraverunt etiam episcopi et principes circiter 14. Juramentum ex parte papae hoc fuit: Dominus papa Pascalis non inquietabit dominum regem nec regnum ejus de investitura episcopatuum vel abbatiarum, neque de injuria sibi et suis illata in personis, in bonis; neque aliquod malum reddet sibi vel alicui personae pro hac causa; et penitus in personam regis Henrici nunquam anathema mittet; nec remanebit in domino papa quin coronet eum, et regnum et imperium auxilio officii sui eum tenere adjuvabit pro posse suo. Et hoc adimplebit papa sine fraude et malo
Abbreviated transcription (Latin):
obentꝰ acquiemensis qiimus abbas cenobii egre ferens insectatione
quorumdam scłarium uerari ȩccłam qͥ creditam. simul quia hoc
ei impitabatur: consilio accepto dimisit abbatiam: succedente ei
dño aluino monacho sichiensi postea ep̃o atrebatensi.
te castriloco ȩccła sc̃ȩ̃ Waedetrudis cum aliis duab ȩccłiis mino¬
ribus. et cim toto pene oppido arsit.
urbis a sacramento ꝑperam iuratȩ cominunitatis reuocare nisus.
a seditiosis ad arma concurrentibus quod dictu nefas est. gła¬
nia maiori. Tumultuante etiam impetu confułe multituclinis. domus ep̃i
in abbatia monalium cum aliis ȩccłiis ominib eiucino appendentibus cou-¬
cremantur. In auctores seditionis a rege francoꝵ. tam seuere est iuncdica¬
tum. ut tam p̃sentes quam futuros a simili scełe det̾rere possit exẽplum.
ense maio siligines et arbores sacro igne adustȩ. fructus sui spem
sunt mentitȩ: et quedam siluȩ insuper arefactȩ.

Expanded text:
obii quintus abbas, aegre ferens, insectatione quorumdam saecularium vexari aecclesiam sibi creditam, simul quia hoc ei imputabatur, consilio accepto dimisit abbatiam, succedente ei domno Alviso monacho Sithiensi, postea episcopo Atrebatensi te Castriloco ecclesia sancte Waldetrudis cum aliis duabus ecclesiis minoribus arsit cum toto pene oppido. urbis a sacramento perperam juratae communionis revocare nisus, a seditiosis ad arma concurrentibus, quod dictu nefas est, gla Litania majore. Tumultuante etiam impetu confusae multitudinis domus episcopi in abbatia monialium, cum aliis aecclesiis omnibus e vicino appendentibus concremantur. In auctores seditionis a rege Francorum tam severe est vindicatum, ut tam presentes quam futuros a simili sense Maio siligenes et arbores sacro igne aduste, fructus sui spem sunt mentite; et quedam silve insuper arefacte.
Abbreviated transcription (Latin):
conuentionis eius sc̃ptum erat. Cum ergo rex usisteret ut papa eum uis¬
ticia et auctoritate ꝓmissam sͥ conuentionem de reddendis sͥ regalib
confirmaret: uniuersis tam suis quam nris scilicet episcopis. alb̃ibus
et uiuersis ȩccłȩ filiis infaciem ei resistentib et decreto suo plenam here¬
sim in clamantibus. uoluit papa si salua pace ȩccl̃ȩ potuisset. hoc pͥuilegi¬
um ꝓferre in sacerdotes. abb̃es. aut clerici secularib occupentur. neue ad
comitatum accedant nisi ꝓ dampnatis eruendis: neue militiam exerceant
que uix aut nullo modo sine rapinis. Cacͥlegiis. incendiis et homicidus ex¬
hibentur : neue ministri altaris fiant ministri curiȩ: neue accipiant a
regibus ad regnum ꝑtinentia. regi autem siue imꝑatori censuit esse dimit¬
tenda. omnia ad regnum ꝑtinentia a tempore karoli magni et cętero¬
rum imꝑatorum÷ interdicens sub anathemate ne quisquam ep̃oꝵ in-

Expanded text:
conventionis ejus scriptum erat. Cum ergo rex insisteret, ut papa cum jusconventionis ejus scriptum erat. Cum ergo rex insisteret, ut papa cum justitia et auctoritate promissam sibi conventionem de reddendis sibi regalibus confirmaret: universis tam suis quam nostris, scilicet episcopis, abbatibus, et universis aecclesiae filiis in faciem ei resistentibus, et decreto suo plenam heresim inclamantibus, voluit papa, si salva pace aecclesiae potuisset, hoc privilegium proferre: Ne sacerdotes, abbates aut clerici saecularibus occupentur, neve ad comitatum accedant, nisi pro damnatis eruendis, neve militiam exerceant, quae vix aut nullo modo sine rapinis, sacrilegiis, incendiis et homicidiis exhibentur, neve ministri altaris fiant ministri curiae, neve accipiant a regibus ad regnum pertinentia. Regi autem sive imperatori censuit esse dimittenda omnia ad regnum pertinentia a tempore Karoli Magni et ceterorum imperatorum; interdicens sub anathemate, ne quisquam episcoporum
Abbreviated transcription (Latin):
gantibus. alii uulnerati. alii occisi: omnes uero pene capti aut spoliat st̃.
R.ex tamen quasi ꝓleui causa non motus. tamquã tͣnquilla mente usq ad
ianuas eccłȩ beati petri apostoli eum ꝓcessione ꝑuenit. Ubi uolens ostendere
nullam ȩccłam di disturbationem ex suo uelle ꝓcedẽ in ocłis et auribus om¬
nium astantium hoc decretum ꝓmulgauit.
go henricus imꝑator augustus affirmo deo et scõ ptro. et omnibus
epĩs et alb̃ib et omĩbus ȩcclesus. omnia que antecessores mei. reges
uel imperatores concesserunt. uel quoquomͦ tradiderunt deo: ego nullo mͦ
sub trahere uolo. Hoc decreto lecto et subscͥpto. periit a papa ut ad impleret
ei quod in carta couentionis scͥptum erat. Ipse etiam rex conuentionem
gͣ ficã. Rex pͥncipes suos amicitiam iurare faceret. et obsides daret. eote¬
nore. si papa ꝓruo dominico die ad impleret regi ꝑ oinnia quod inceard

Expanded text:
gantibus, alii vulnerati, alii occisi, omnes vero pene capti aut spoliati sunt. gantibus, alii vulnerati, alii occisi, omnes vero pene capti aut spoliati sunt. Rex tamen, quasi pro levi causa non motus, tranquilla mente usque ad januas aecclesiae beati Petri apostoli cum processione pervenit. Ubi volens ostendere nullam aecclesiarum Dei disturbationem ex suo velle procedere, in oculis et auribus omnium astantium hoc decretum promulgavit: Ego Henricus imperator augustus affirmo Deo et sancto Petro et omnibus episcopis et abbatibus et omnibus aecclesiis: omnia quae antecessores mei reges vel imperatores concesserunt, vel quoquo modo tradiderunt Deo, ego nullo modo subtrahere volo. Hoc decreto lecto et subscripto, petiit a papa ut adimpleret ei quod in karta conditionis scriptum erat. Ipse etiam rex conventionem el quinta feria rex principes suos amicitiam jurare faceret, et obsides daret, eo tenore, si papa proximo dominico die adimpleret regi per omnia, quod in karta
Abbreviated transcription (Latin):
rionum. uel uillicoꝵ: curtes. et uillas cum omnibus ꝑtinentiis sius.
que regni erant. militiam et castra. Hanc conuentionem in carta descrip¬
tam regi dedit. hoc addens quod ipse regem et regnum ulterius non
inquietaret. et pͥulegio sub anathemate confirmaret. ne posteri sui
eum inquietare presumant. regem benigne et honorifice susciperet.
eumq in imꝑatorem coronaret: et ad tenendum imꝑium auxilio officii
Pui ad uiuaret. Pro his omnibus inplendis: papa regi obsides dedit.
Internuntii regis quamuis scirent hoc nullo modo posse fieri. affirina¬
uerunt si papa hec compleret. regem quoq inuestituras ȩccłarum ut
querebat refutaturum. Hac spe ꝓmissionum regi romani tendenti. pas¬
chalis papa pͥmo ꝑ suos postea ipse cum primoribus romanorum. extͣ
urbem occurrit: nullamq causam resistendi ostenderunt. Uix ciuitatis
portas ingressus erat. cum militibus eius infra ciuitatis menia secure ua¬

Expanded text:
rionum vel vilicorum, curtes et villas, cum omnibus pertinentiis suis, rionum vel vilicorum, curtes et villas, cum omnibus pertinentiis suis, quae regni erant, militiam et castra. Hanc conventionem in karta descriptam regi dedit, hoc addens, quod ipse regem et regnum ulterius non inquietaret, et privilegio sub anathemate confirmaret, ne posteri sui eum inquietare praesumant; regem benigne et honorifice susciperet, eumque in imperatorem coronaret, et ad tenendum imperium auxilio officii sui adjuvaret. Pro his omnibus implendis papa regi obsides dedit. Internuntii regis, quamvis scirent hoc nullo modo posse fieri, affirmaverunt, si papa haec compleret, regem quoque investituras aecclesiarum, uti quaerebat, refutaturum. Hac spe promissionum regi Romam tendendi, Pascalis papa primo per suos, postea ipse cum primoribus Romanorum extra urbem occurrit, nullamque causam resistendi ostenderunt. Vix civitatis portas ingressus erat, cum militibus ejus intra civitatis moenia secure va
Abbreviated transcription (Latin):
quod in ȩpła ab ipso Rege scͥꝑta legimus. Instabat onũmodis papa.
ut auerteret Regem apotestate dandi ȩpãtus uel albatias. nec per
auulum nec ꝑ uirgam. Regi querenti ꝑ internuntios a papa hiss
omnib sͥ ablatis quomͦ constaret regnum quouiam fere omnia
regalia antecessores sui concesserant et tradiderant ecclesiis. respon¬
dit. Sacerdotes clecunis ȩccłȩ et oblationibus contenti suit. rex
uero omnia p̃dia et regalia que aregibus collata sunt ȩccł̃iis recipiat.
et detineat sibi et successoribus suis.
ege ꝑ nuntios respondente se nolle uolentiam et uuusticiam infer¬
re ȩccłus. ꝓmisit papa et suis ꝓ se uirantibus affirmauit. se dñica
instantis quinquagesimȩ omnia regalia cum iusticia et auctoritate apos¬
tolica. ab ep̃is et ȩccłis auferre et regno reddere: idest cuitates. ducatus
marchias. comitatus. monetas. thelonea. aduocatias omnia iura centu¬

Expanded text:
quod in epistola ab ipso rege scripta legimus. Instabat omnimodis papa, quod in epistola ab ipso rege scripta legimus. Instabat omnimodis papa, ut averteret regem a potestate dandi episcopatus vel abbatias, nec per anulum nec per virgam. Regi quaerenti per internuntios a papa, his omnibus sibi ablatis quomodo constaret regnum, quoniam fere omnia regalia antecessores sui concesserant et tradiderant aecclesiis? respondit: Sacerdotes decimis aecclesiae et oblationibus contenti sint, rex vero omnia predia et regalia, quae a regibus collata sunt aecclesiis, recipiat, et detineat sibi et successoribus suis. Rege per internuntios respondente se nolle violentiam et injustitiam inferre aecclesiis, promisit papa, et suis pro se jurantibus affirmavit, se dominica instantis quinquagesimae omnia regalia cum justitia et auctoritate apostolica ab episcopis et aecclesiis auferre et regno reddere, id est civitates, ducatus, marchias, comitatus, monetas, thelonea, advocatias, omnia jura centu
Abbreviated transcription (Latin):
no otberto leodicensi eꝑo eleuatur. quȩ eleuatio inmimerabili con¬
cursu et mirabili gaucdio populorum celebrata est .ix. kł octobris.
emnricus quintus huius nominis rex romam uadit. ꝓpter sedã¬
dam discordiam que erat ĩt regnum et sacerdotium. quȩ cȩp¬
ta a gregorio nono huius nominis papa qui hildibrandus no¬
minatus est. et exagitata a successoribus. Gregorii. Uicbore ce urbano.
et pre omnibus a paschali magno scandalo erat toti mundo. Rȩx
uti uolens auctoritate & consuetudine. et auctoralibus priuilegiis
imꝑatorum qui a Rarolo magno qui primus de regibus francoꝵ
imꝑauit romanis iam ꝑ tͣcc. & eo amplius annos imꝑ auerant. sub
sȩraginta tribus apłicis. dabat licite ep̃atus &e abbatias. ⁊ ꝑ auulum
ontra hanc maioꝵ auctoritatem censebant pape ħ nodali iudicio
tum aut aliam ȩcđastici uiris inuestituram accipiebant. ex comnunica¬
uid uel quom inter papam et regem conue. bantur.¬
nertixum multa amultis dicantur. hoc tantum a nobis dicetur

Expanded text:
no Obberto Legiensi episcopo elevatur. Quae elevatio innumerabili concursu et mirabili gaudio populorum celebrata est 9. Kal. Octobris. 1111. 5. 2. 11. 11. Heinricus quintus hujus nominis rex Romam vadit, propter sedandam discordiam quae erat inter regnum et sacerdotium; quae cepta a Gregorio nono hujus nominis papa, qui Hildebrandus no et exagitata a successoribus suis Victore et Urbano et pre omnibus a Paschali, et magno scandalo erat toti mundo. Rex enim uti volens auctoritate et consuetudine et privilegiis imperatorum, qui a Karolo Magno, qui primus de regibus Francorum imperavit Romanis, iamque per CCC et eo amplius annos imperaverant sub LX tribus apostolicis et dabant licite episcopatus et abbacias per virgam Contra hanc majorum auctoritatem censebant papae synodali judicio, tum, aut aliam ecclesiastici juris investituram accipiebant, excommunicauid vel quomodo inter papam et regem convenerit, cum multa a multis dicantur, hoc tantum a nobis dicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
et pacto pacis magis utrunq simulato quam composito pe¬
ne in efficax redit.
oiamundus dux apuliȩ contracto undecumq ex ercitu. acc ingi¬
tur ad inuadendum constantino politanum imperium.
N parrochia legiensi porea enixa est porcellum habentem faciẽ hominis.
atus est eniam pulsus Gallinȩ quadrupes.
mꝑator heinricꝰ contra hungaros uadit. s facto ꝑacto redit.

Expanded text:
et pacto pacis utrimque magis simulato, quam composito, inefficax redit. Boamundus dux Apuliae, contracto undecunque exercitu, accingitur ad invadendum Constantinopolitanum imperium. In parochia Legiensi porca enixa est porcellum habentem faciem hominis. Natus est etiam pullus gallinae quadrupes. Imperator Henricus contra Hungaros vadit
Abbreviated transcription (Latin):
iit etiam auselmus archieꝑe cantuariȩ. & hugo albas eluniacensis.
cui suecessit pontius.
Soc etiam anno seldunus quarto loco aquicineti abb̃. fastidiẽs
Tonus regiminis. potiꝰq eligens ocium olim achȩ reclusionis.
resiquit euram animarum. et iterum effectus est reclusus apl̃
scm̃ bertinum. Qui successit in eura pastorali. robertus eiusdem ce¬
nobii monachus. qui qualiter electus fuerit suꝑsedeo narrare: ne quẽ¬
libet offendat sermo relationis uostrȩ.
Noc anno sacro igne multi accenduntur. menbris instar carbonum
ad austrum: multis conicientibus hoc signo portendli futuram hei
riceiꝰ quinti expeditionem italiam uersus.¬
anctus Wibertus fuucdator gemmelacensis cenobii. ubi et sepul¬
tus requiescit. quem ds̃ multis et magnis miraculoꝵ signis

Expanded text:
Anselmus archiepiscopus Cantuariae; et Hugo abbas Cluniacensis; cui successit Pontius. Hoc etiam anno Gelduinus, quarto loco Aquicincti abbas, fastidiens onus regiminis, potiusque eligens ocium olim actae reclusionis, reliquit curam animarum, et iterum effectus est reclusus apud Sanctum Bertinum . Cui successit in cura pastorali Rotbertus, ejusdem coenobii monachus, qui qualiter electus fuerit, supersedeo narrare, ne quemlibet offendat sermo relationis nostrae. Hoc anno sacro igne multi accenduntur, membris instar carbonumad austrum, multis conitientibus hoc signo portendi futuram regis Heinrici quinti expeditionem Italiam versus. Sanctus Wibertus, fundator Gemmelacensis cenobii, ubi et sepultus requiescit, quem Deus multis et magnis miraculorum signi
Abbreviated transcription (Latin):
castellis expugnatis asꝑitate instantis hyemis redire compellitur.
Henricus imperator sedatis saxonum motibus. pacem in quadrienniũ
flandrensis in grariam imperatoris recipitur.
Hierosolimite uinumerabilem paganoꝵ multitudinem gloriosa
uictoria conterunt.¬

Expanded text:
castellis expugnatis, asperitate instantis hiemis redire compellitur. Heinricus imperator sedatis Saxonum motibus. pacem in quadriennium Flandrensis in gratiam imperatoris recipitur. erosolyminis innumerabilem paganorum multitudinem gloriosa victoria conterunt
Abbreviated transcription (Latin):
lo conserto tanta in eis cede cdebachati sunt. ut̃ in sanguine oe¬
cisoꝵ equitarent usq ad genua equorum
um orcinatum esset qui ierłm deberent retiuere. prin¬
eipibus iam de repatriando agentibus. ecce rex sarrace

Expanded text:
lo conserto, tanta in eis caede debacchati sunt, ut in sanguine oclo conserto, tanta in eis caede debacchati sunt, ut in sanguine occisorum equitarent usque ad genua equorum. 10. Cum ordinatum esset qui Jerusalem deberet retinere, principibus jam de patriando agentibus, ecce rex Sarrace
Abbreviated transcription (Latin):
de ribodi monte lapide ꝑcussus in capite occumbit. hoc solũ¬
modo post acceptum uulnus ter repetens uerbum as̃ adiuiua me.
rercitus dei diuino monitu in interiora hispaniȩ ꝓfectus. lar¬
ga dei manu refocillatus est. quia ciues ce castellani illiꝰ re¬
gionis legatos cum multis donariis ad eos p̃mittebant. ꝑa¬
ti etiam opida uel urbes eis tradere. a quib xp̃iani securitate ac¬
cepta. ce indicto urbib tributo. interim etiam multis eoꝵ qui se
subtraperant ad eos apud tyrum recurrentibus tandem ꝑueni¬
unt ierłm. eaq obsẜssa cum laborarent ꝓ uictus &e marime ꝓ aquȩ
penuria. omnes ex communi decreto nudis pedibus cotidie oran¬
do circuibant urbem. O ctauo ergo talis humiliationis die obsi¬
dionis autem. xxͦx ix. capta est ierłm idus uilii. in uiͣ. fi̾a. &r iticẽ¬
plo salomonis et iñ porticu eius xp̃iani eum paganis quinto bel¬

Expanded text:
de Ribodimonte lapide percussus in capite occumbit, hoc solumde Ribodimonte lapide percussus in capite occumbit, hoc solummodo post acceptum vulnus ter repetens verbum: Deus adjuva me. ercitus Dei divino monitu in interiora Hispaniae profectus larga Dei manu refocillatus est, quia cives et castellani illius regionis legatos cum multis donariis ad eos praemittebant, parati etiam oppida vel urbes eis tradere, a quibus Christiani, securitate accepta, et indicto urbibus tributo, interim etiam multis eorum qui se substraxerant ad eos apud Tyrum recurrentibus, tandem perveniunt Jerusalem, eaque obsessa cum laborarent pro victus et maxime pro aquae penuria, omnes ex communi decreto nudis pedibus quotidie orando circuibant urbem. 9. Octavo ergo talis humiliationis die, obsidionis autem die 39, capta est Jerusalem Idus Julii in VI feria, et in templo Salomonis et in porticu ejus Christiani cum paganis sexto bel
Abbreviated transcription (Latin):
eos precedente. obsessi obsessoribus concurrunt. iiiͦi. kł iulii.
et hoc tercio bello uictoriam ad epri sunt.
uartum bellum fuit in romania. kl̃ iuilii. & ibi turci uic¬
ti sunt. Commissa antiochia duci Boiamundo. apia¬
ni ꝓpter uitandum tedium & famem & in axime ꝓpter
discordias principum ꝓficiscuntur insyriam. et expugnatis
marra &e barra urbibus sarracenorum. & multis regionum
castellis. tanta ibi rursum fame affecti sunt. ut corpora sar¬
racenoꝵ iam fetentia comedere compulsi sint.
ouradus uultraiectensis eꝑc. feria iiiͬi. pasche post missam
a se cęlebratam a quodam suoꝵ in domo sua ꝑimitur.
ultis in locis .u. kł octobꝵꝵ celum quasi ardere uisum est.
nocturno tempore : & secuta est grauis animalium pestilẽ¬
tia. & segetes nimio imbre &e aurugine corruptȩ sunt.
Sibi bellando uendicantibus. contigit apud quodelam
munitissimum castrum nomine archas cis ierłm octo
mansionibus situm. multos eoꝵ perire. cum quib ce Ansellus

Expanded text:
ipsos praecedente, obsessi obsessoribus concurrerunt quarto Kal. Julii, et hoc tertio bello victoriam adepti sunt. 6. Quartum bellum fuit eis in Romania Kalendis Julii et ibi Turci victi sunt. 7. Commissa Antiochia duci Boiamundo, Christiani propter vitandum taedium et famem, et maxime propter discordias principum proficiscuntur in Syriam et expugnatis Marra et Barra urbibus Sarracenorum, et multicastellis, tanta ibi rursum fame afflicti sunt, ut corpora Saracenorum jam fetentia comedere compulsi sint. Cuonradus Vultrajectensis episcopus feria 4 pascae post missam a se celebratam a quodam suorum in domo sua perimitur . Multis in locis 5 Kal. Octobris coelum quasi ardere visum est nocturno tempore, et secuta est gravis animalium pestilentia, et segetes nimio imbre et aurugine corruptae sunt. sibi bellando vendicantibus, contigit apud quoddam munitissimum castrum nomine Archas, cis Hierusalem octo mansionibus situm, multos perire eorum; cum quibus et Ansellus
Abbreviated transcription (Latin):
ans detulit secum brachium scĩ georgii mr̃is. quod ȩcclȩ¬
ouradus filius heinrici imꝑatoris adhuc patri rebellis in ita¬
ad deditionem cogit. s imꝑator ei multa sumina gratiam suam¬
oberto flandrensium comite inquietante urbem cameracũ.
heiricus imperator contra eum ꝓficiscitur: ce aliquib eius

Expanded text:
 detulit secum brachium sancti Georgii martyris, quod ecclefilius Henrici imperatoris adhuc patri rebellis in Itaad deditionem cogit; sed imperator multa summa gratiam suamoberto Flandrensium comite inquietante urbem Cameracum, Henricus imperator contra eum proficiscitur; et aliquibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
enricus exdur affectaus repetere ducatum: occupat oppidum
aquis grani. contra Godefridum ducem. s hoc non ferens dux¬
s o defridus. oppiddum aquense tuosenter irrupit. oppidanos a
fauore hemrici exterruit. aliquos comites et multos potentes et¬
nobiles cȩpit. ipse heiricus cum filiis suis uix fuga euasit. uxorẽ
eius caꝑe dux indignum duxit. comites et honoratiores eoꝵ quos
cȩꝑat ꝑ conditionem sub se mili tandi sibi conciliatos ad fidefitatem suã¬

Expanded text:
Henricus exdux affectans repetere ducatum, occupat oppidum Henricus exdux affectans repetere ducatum, occupat oppidum Aquisgrani contra Godefridum ducem. Quod non ferens Godefridus, oppidum violenter irrupit; oppidanos a favore Henrici exterruit; aliquos potentes, comites, et multos nobiles cepit. Ipse Henricus cum filiis suis vix fuga evasit. Uxorem ejus capere dux indignum duxit. Comites et honoratiores eorum quos ceperat, per conditionem sub se militandi sibi conciliatos ad fidelitatem sua
Abbreviated transcription (Latin):
aut indeipꝑetuani captiuitatem raperer. aut in eodem loco decol¬
larer. Quo nuncio satis eriam tune uite diffisus. ilico aufugiens
fugiendo ueni coloniam. & in ibi aliquot oliebus commoratus. post¬
ea leodium ueni. in quibus locis uiros fideles inueni.
lens uenire leodium contra patrem suum. quinta feria dm̃cȩ cȩ
nienti obstaret. s militibus patris concurrentibus ad ex occupan¬
dum pontem. milites filii a ponte repelluntur. aliis eoꝵ captis.
aliis in mosam dimersis. aliis occisis. inter quos etiam ẜruno eo¬
mes occisus est. Sic filius contra patrem ueniens: rediit ingloriosus.
imperatoris contra patrem suum animante. colonia obsessa op¬
pugnatur. nec tamen expugnatur.
contra patrem sium consilio suo armauit. & a filio ad parrem re¬
diens. partes filii debellauit. mortuo imꝑatore se ut reum maiesta¬
tis filio regis dedidit. et ab eo captus eustodiȩ traditur. de qua iple
uaniensi.

Expanded text:
aut inde in perpetuam captivitatem raperer aut in eodem loco decolaut inde in perpetuam captivitatem raperer aut in eodem loco decollarer. Quo nuntio, satis etiam tunc vitę diffisus, ilico aufugiens, fugiendo veni Coloniam, et inibi aliquot diebus commoratus, postea Leodium veni. In quibus locis viros fideles et lens venire Leodium contra patrem suum, quinta feria Dominicae cnienti obstaret. Sed militibus patris concurrentibus ad exoccupandum pontem, milites filii a ponte repelluntur, aliis eorum captis, aliis in Mosam demersis, aliis occisis. Inter quos etiam Bruno comes occisus est. Sicque filius contra patrem veniens rediit inglorius. imperatoris contra patrem animante, Colonia obsessa oppugnatur, sed non expugnatur. contra patrem suum consilio suo animaverat, et a filio ad patrem rediens partes filii debellaverat, mortuo imperatore, se ut reum majestatis filio regis reddidit; et ab eo captus custodiae traditus est; de qua tvaniensium.
Abbreviated transcription (Latin):
lent darem. At ille idem segatus diem et locum michi abnegauit.
dicens aut ibi totum debere determinari. aut nulla spes mͥ esset euaden¬
ui. In tantȩ tribulationis articulo cum interrogarem si confiterer omnia
que imꝑabantur. an confessio mea ut iustum est ueniam & ab solu¬
tionem conse queret᷑. idem legatus respondit. non esse iuris sui me
absoluere. Et cum ego ad hec dicerem. quicumq confitentem auder
reciꝑe. confessum debet ab soluere : si uellem inquit absolui romam irẽ
satisfacere apłicȩ Pecdi. Sic spoliatum et desolatum nam et castella &e
patrimonia ce quicquid in regno conquisieram eadem ui et arte sua ex¬
torserant a me. in eadem uilla reliquerunt me. In qua cum aliquo ten
ꝑe moratus essem. et filius meus ex eodem fraudis suȩ consilio demã¬
dasset ut eum expectarem. suꝑuenens quoꝵdam fidelium meoꝵ l
gatio. p̃monuit ut siquidem ad momentum ibidem remauerem.

Expanded text:
lent, darem. At ille idem legatus diem et locum michi abnegavit, lent, darem. At ille idem legatus diem et locum michi abnegavit, dicens, aut ibi totum debere determinari, aut nulla spes michi esset evadendi. In tantae tribulationis articulo cum intquę imperabantur, an confessio mea, ut iustum est, veniam et absolutionem consequeretur, idem legatus respondit non esse iuris sui me absolvere. Et cum ego ad hęc dicerem: Quicumque confitentem audet recipere, confessum debet absolvere: si vellem, inquit, absolvi, Romam irem satisfacere apostolicę sedi. Sic spoliatum et desolatum – nam et castella et patrimonia, et quicquid in regno conquisieram, eadem vi et arte sua extorserant a me – in eadem villa reliquerunt me. In qua cum aliquo tempore commoratus essem et filius meus ex eodem fraudis suę consilio demandasset, ut ibidem eum expectarem, superveniens quorundam fidelium meorum legatio premonuit, ut, si quidem ad momentum ibidem remanerem,
Abbreviated transcription (Latin):
minabantur nisi oninia imꝑata facerem nullum uite meȩ consili¬
uin fieri posse. T unc ego. Quia inquam de sola uita agitur. qua
nichis preciosius habeo. ut faltem uiuens penitentiam eribeam dõ.
quiequid imꝑatis ecce facio. Cumq inquirerem si saltem sic deui
ta certus et securus esse deberem. eiułdem apłicȩ sedis legatus qui
ibidem ad erat. non dico qui hec omnia or dinauerat. respondit
me nullo modo eripi posse. nisi publice confiterer. me in iuste hiboi¬
brandum ꝑsecutum esse. uuibertum in iuste ei supposuisse. & iniul¬
tam ꝑsecutionem in apłicam sedem et omnem ȩccłam actenus exer¬
cuisse. Tunc cum maxuna anim contritione huini ꝓstratus. eȩpi ꝑ dm̃
ꝑ ipsam iusticiam orare. ut locus et tempus michi daretur. ubi in p̃¬
sentia omnium principum unde innocens essem et iudicio me purgarẽ.
et inde de principibus regni de fidelibus meis quoscumq obsides ues¬

Expanded text:
minabantur, nisi omnia imperata facerem, nullum vitę meę consultminabantur, nisi omnia imperata facerem, nullum vitę meę consultum fieri posse. Tunc ego: Quia, inquam, de sola vita mea agitur, qua nichil pretiosius habeo, ut saltem vivens pęnitentiam exhibeam deo – quicquid imperatis, ecce facio. Cumque inquirerem, si saltem sic de vita mea certus et securus esse deberem, eiusdem apostolicę sedis legatus, qui ibidem aderat – non dico, qui hęc omnia ordinaverat – respondit me nullo modo eripi posse, nisi publice confiterer me iniuste Hildebrandum persecutum esse, Wibertum iniuste ei superposuisse et iniustam persecutionem in apostolicam sedem et omnem ecclesiam hactenus exercuisse. Tunc cum maxima animi contritione, humi prostratus, cępi per deum, per ipsam iustitiam orare, ut locus et tempus mihi daretur, ubi in presentia omnium pret inde de principibus regni, de fidelibus meis, quoscumque obsides vel
Abbreviated transcription (Latin):
mee diebus afilio meo missus uenit ad me quidam principum uui¬
bertus dicens nullum uitȩ meȩ esse consilium nisi sine ulla contradie¬
tione etiam regni insignia redderem ex uolurtate et imꝑio principũ.
At egõ et si omnis terra quantum inbabitatur regni mei esset terminꝰ
nolens uitam regno commutare. quia uellem nollem sie agendum & lie
distinitum intesligebam: coronam. crucem. sanceam. gladium misi mo¬
guntiam. T une commumieato consilio eum mimicis meis filius me
gindiens. reuetis ibidem fidcubis ae amicis nr̃is. quasi me eo adduet¬
us sub multa frep̃nitia et eustodia armatoꝵ me eduetum. aduiliar
que nigeaham uocatur fecit me ad se ac̃duci. ubi maximam multitnedi¬
nei inumieoꝵ eollectam inueni. nec ipsum filium ceteris meliore m rep.
Et quia firmius et stabuiꝰ eis udebatur esse si ꝓpria manu eogerene
ne reguiui ae omnia regalia eystucare simili modo et upsi. omẽs

Expanded text:
meae diebus, a filio meo missus venit ad me quidam principum Wicmeae diebus, a filio meo missus venit ad me quidam principum Wicbertus, dicens nullum vitae meae esse consilium, nisi sine ulla contradictione etiam regni insignia redderem, ex voluntate et imperio principum. At ego, et si omnis terra, quantum inhabitatur, regni mei esset terminus, volens vitam regno commutare; quia vellem nollem sic agendum et sic definitum intellegebam, coronam, crucem, lanceam, gladium misi Moguntiam. Tunc communicato consilio cum inimicis meis filius meus egrediens, relictis ibidem fidelibus et amicis nostris, quasi me eo adducturus, sub multa frequentia et custodia armatorum me eductum, ad villam quae Ingelhem vocatur, fecit me ad se amultitudinem collectam inveni, nec ipsum filium ceteris michi meliorem repperi. Et quia firmius et stabilius videbatur eis esse, si propria manu cogerent me regnum et omnia regalia exfestucare, simili modo et ipsi omnes