comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerint. utrũ ex ligno an ex lapide se ille sus
uenenatio manicheoꝵ. ẽ. Tales enĩ solent ĩ¬
secta tͥales suis fallaciis irretireztales in eoᷤᷤ
cecid̾amꝰ: tales heseramꝰ tales ñ uirib nr̃is.

Expanded text:
uerint, utrum ex ligno, an ex lapide se ille suspuerint, utrum ex ligno, an ex lapide se ille suspuenatio Manichaeorum est; tales enim solent insectari, tales suis fallaciis inretire. tales in eos cecideramus. tales haeseramus, tales non uiribus nostris,
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝓpħiã qr sciebat xp̃i mortẽ in cruce pensu¬
rãe fucuros hereticos qui dicerent pepẽ
dit in ligno: quidẽ s spetie quadã ñ ut ue¬
re moreret᷑. Clamaudo gͦ maledictꝰ. nichil
aluut cdamauit. nͥ qr uere mortuꝰ ẽ Sciens
mortẽ hominis peccatoris. quã sine pecca¬
to ipse suscepit de illo maledicto uenientẽ.
qđ dictũ ẽ: si tetigeritis morte moriemini.
Ad hoc ꝑtineñsserpens ille in ligno suspẽ¬
sus: quo significarẽt ñ falsam mortẽ xp̃mꝰ
finxissẽ. s illam uerã in ligno passionis sue
suspendisse. in quã serpens ille hominem
male suadendo deiecit. Quã uera mortem
nolunt isti conspicere: & idõ ñ sanant᷑ aue¬
neno serpentis. Sic̃ in heremo quicq illũ
attendent: sanabant᷑. Itaq fatem᷑ ab imꝑitiᷤ
dici. aliud ee affigi ligno: aliud in ligno pẽ¬
de. Sic eñi quidã putant soluendã istã q̃s¬
tionẽ ut udã dicanta moyse maledictũ.
qui laqueo se suspendit: quasi pͥmono¬

Expanded text:
propheta, quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram et futuros haereticos, qui dicerent: "pependit quidem in ligno, sed specie quadam. non ut uere moreretur." clamando ergo maledictus nihil aliud clamauit, nisi quia uere mortuus, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto uenientem. quo dictum est: si tetigeritis. morte moriemini. ad hoc pertinet et serpens ille in ligno suspensus, quo significaretur non falsam mortem Christum finxisse. sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse. in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantur a ueneno serpentis, sicut in heremo quicumque illam adtenderent sanabantur.  Itaque fatemur ab inperitis dici aliud esse adfigi ligno. aliud in ligno pendere. sic enim quidam putant soluendam esse istam quaestionem, ut ludam dicant a Moyse maledictum, qui laqueo se suspendit. quasi primum no
Abbreviated transcription (Latin):
lacte matris: secutꝰ ait euatigłista. Ut
impleret᷑ sermo quẽ dix̃. qr quos de disti
mͥ ñ ꝑdidi ex eis quẽꝗͣ. Unde apparet eos
situnc paterent᷑ fuisse ꝑituros. Hoc enĩ
tunc ñ passi sunt. qđ pꝰea passi st̃: ñ ad¬
huc agni in lacte: s iã arietes in gregt.
cxxuiii. Cur ꝓpitiatoriũ aicȩ suꝑponendũ

Expanded text:
lacte matris, secutus ait evangelista, ut lacte matris, secutus ait evangelista, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam; unde apparet, eos, si tunc paterentur, fuisse perituros; hoc enim tunc non passi sunt quod postea passi sunt, non adhuc agni in lacte, sed jam arietes in grege. CAPUT CXXI. Cur propitiatorium arcae superponendum
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ignẽ sig̾cauit etiã ipse cũ ad passionẽ
duceret᷑: ubi dix̃ illis qui eũ plangebad
qđ suꝑse potiꝰ plangere deb̾ent. Ita enim
t̃minauit ut diceret. Si inuiridi ligno
hoc faciunt᷑: in arido quid facient: Mo¬
nent gͦ boni:. ne ad xp̃m crucifigendũ
mał ꝯsentiant. Dictꝰ ÷ eñi agnꝰ di. quitol¬
lit peccata mundi. Nongͦ coques agnũ
in lacte matris sue: non ingeras xp̃o ig¬
nẽ passionis in illo die quo ꝯceptꝰ :. lc̃
ex quo die usq in octauo kł ianuarias
decimo inchoato. Phibent aũt uħ̃a fe¬
minarũ: ex die ꝯceptionis lac colligerẽ.
Est aliꝰ sensꝰ facilior. Noncoques agnũ
in lacte matris sue Paruulii aut̃ adhuc
⁊ lactantẽ qualib dic apłs lac uob̾ potũ
tanꝗ xp̃o sit dictii qui talib adhucdis¬
cipłis peꝑcit: ꝓ quib se offerens ait.
Si gͦ me queritis. sinite hos abire. Atq
ut intelligerẽt adhuc eos inualidos & imi¬
nꝰ idoneos fuisse passioni. tanꝗͣ agnos in

Expanded text:
etiam ipse, cum ad passionem duceretur; ubi dixit illis qui eum plangebant, quod super se potius plangere deberent. ita enim terminauit, ut diceret: si in uiridi ligno hoc faciunt, in arido quid facient? monentur enim boni, ne ad Christum crucifigendum malis consentiant. dictus est enim a gnus dei, qui tollet peccata mundi. non ergo coques agnum in lacte matris suae: non ingeres Christo ignem passionis in illo die, quo conceptus est; tunc iles, ex quo die usque ad kal. ianuarias, decimo inchoato. perhibentur autem ubera feminarum ex die conceptionis lac colligere. est autem alius sensus facilior. non coques agnum in lacte matris suae: paruulum adhuc et lactanttanquam Christo sit dictum, qui talibus adhuc discipulis pepercit pro quibus se offerens ait: Si ergo me quaeritis, sinite hos abire. Atque ut intelligeretur adhuc eos invalidos et minus idoneos fuisse passioni, tanquam agnos in
Abbreviated transcription (Latin):
sa figuli ꝓbat fornax: & homines iustos
tẽptatio tribulationis. Quia gͦ ñ ÷ tunc
infans passꝰ. cũ querente herode. huiꝰmodi
Hon coques agnum in lacte matris sue
ne se boni israhelite sociarent malis uide
sionis: tanꝗͣ ignis ÷. Unde scͥptũ : Lanqͣ
aurũ infornace ꝓbauit illos: & sic holo¬
causti hostiã suscepit illos. Cui sententiȩ
dñs quoq attestat᷑. dicens. Baptisinꝰ habeo
baptizari: que uos nescitis. Hoc eni ait:
cũ dixisset ignẽ ueni mutere in mundũ.
Dic̃ eñi ioħs. Ipse uos baptizabit sp̃u scõ¬

Expanded text:
sa figuli probat fornax et homines iustos sa figuli probat fornax et homines iustos temtatio tribulationis. quia ergo non est tunc infans passus, cum quaerente Herode huius modi non coques agnum in lacte matris suae, ne se boni Israelitae sociarent malis Judaesionis tanquam ignis est, unde scriptum est, Tanquam aurum in fornace probauit illos et sicut holocaustum hostiam suscepit illos. cui sententiae dominus quoque adtestatur dicens: baptismo habeo baptizari quem uos nescitis. hoc enim ait, cum dixisset: ignem ueni mittere in mundo. dicit enim Iohannes: ipse uos baptizabit in s
Abbreviated transcription (Latin):
on coques agnum in lacte matris
sue quomͦ intelligat᷑ at u̾boꝵ ꝓpri¬
etatẽ: nescio utrũ possit repꝑiri. Si enim
alicuiꝰ sig̾cationis causa ꝓhibitũ acceꝑi¬
umꝰ agnũ in lacte coqui: nullꝰ us ÷ ita co-¬
II. quendi. Si aut in dieb quib laccatur.
quis hoc habuit unꝗͣ uideor in obser¬
uatione. ut agnũ ñ coqueret. nͥ cũ desiste
ret suggere: Quid ÷ aũt̃ in lacte matris
sue: quasi posset etiã si hoc intelligeretur.
sine huiꝰ p̃cepti tͣns gressione coqui. sieo na¬
to inortua matre eiꝰ ab oue alia lactaret᷑.
cũ alicuiꝰ ꝓfecto rei sig̾cande causa ẽe p̃cep¬
tũ nemo ambigit. Sed etiã illa quȩ pos¬
sunt obseruantia faccitari: ñ sine causa
ita p̃cepta sunt. Sigcant eñĩ aliquid.
Hoc uͦ qđ mͦ obseruet᷑ an ꝓͥpͥetatẽ uerboꝵ:
querens eũ ut occidet. ñ inuenit. Ut co¬
ques qđ dictũ ẽ. ꝑtineat ad ignẽ passi-¬
onis. hoc ÷ tribulationẽ : unde dicit᷑. Ua-¬

Expanded text:
on coques agnum in lacte matris suae quomodo intellegatur ad uerborum proprietatem nescio utrum possit reperiri. si enim alicuius significationis causa prohibitum acceperimus agnum in lacte coqui, nullus usus est ita coquendi; si autem in diebus, quibus lactatur, quis hoc habuit umquam Iudaeorum in obseruatione, ut agnum ret sugere P quid est autem: in lacte matris , suae? quasi posset, etiam si hoc intellegeretur, sine huius praecepti transgressione coqui, si eo nato mortua matre eius ab oue alia lactaretur, cum alicuius profecto rei significandae causa esse praeceptum nemo ambigit. sed etiam illa quae possunt obseruantia factitari, non sine causa ita praecepta sunt; significant enim aliquid. hoc uero quomodo obseruetur ad proprietatem uerborum, quaerens eum, ut occideret, non inuenit; ut coques quod dictum est pertineat ad ignem passionis, hoc est tribulationem. unde dicitur: ua
Abbreviated transcription (Latin):
habe debuisse. Nunc uͦ ut intelligeremꝰ
animarum merita. ñ qualitatibꝰ corpoꝵ
ct. pensiuda: acrium pessimꝰ demon. hõ
aut & nic̃ licet malꝰ longe minoris mitio¬
risq malitiȩ. ⁊certe ante peccatũ. tam̃
luceũ corpꝰ accepit. Quid aut̃ stultius di¬
ci pot. quã istũ solem ut in uno mundo
unꝰ eẽt. ũ decori pulchritudinis. ⁊ etiã sa¬
luti rerũ corpalium consuluisse artificẽ
om s hoc potiꝰ euenisse. ꝙ una aĩa sic
peccauerat ut tali corpore mereret᷑ indu¬
di: Ac ꝑ hoc si contigisset ut ĩ una s duȩ.
intmo ũdue. s decẽ. ł centũ. similit equali¬
t̃q peccassent: centũ soles haberet hic
mundus. Qđ ut ñfieret. ñ opificis ꝓui¬
sione mirabili ad rerũ corꝑaliũ salutẽ de¬
corẽq consultumẽ: s contigit potiꝰ tanta
uniꝰ aĩe ꝓgressione peccantis. ut sola
cor pꝰtale mereret᷑. Non plane aninarũ.

Expanded text:
habere debuisse. Nunc vero ut intelligeremus habere debuisse. Nunc vero ut intelligeremus animarum merita non qualitatibus corporum esse pensanda, aerium pessimus daemon, homo autem et nunc licet malus, longe minoris mitiorisque malitiae, et certe ante peccatum, tamen luteum corpus accepit. Quid autem stultius dici potest quam per istum solem ut in uno mundo unus esset, non decore pulchritudinis, vel etiam saluti rerum corporalium consuluisse artificem Deum, sed hoc potius evenisse, quia una anima sic peccaverat, ut tali corpore mereretur includi? Ac per hoc si contigisset ut non una sed duae, imo non duae sed decem vel centum similiter aequaliterque peccassent, centum soles haberet hic mundus, quod ut non fieret, non opificis provisione mirabili ad rerum corporalium salutem decoremque consultum est, sed contigit potius tanta unius animae progressione peccantis, ut sola corpus tale mereretur. Non plane animarum
Abbreviated transcription (Latin):
sinemo peccasset: tantũmͦ naturis bonis
eẽt mundꝰ ornatꝰ & plenꝰ. & qr peccatũ ẽ: ñ
rõo cuncta sunt impleta peccatis: cũ bonoꝵ¬
longe maior numerͦ in celestib suę nat᷑e
ordinẽ seruet. Nec inala uoluntas qi natu¬
re ordinẽ seruare noluit. idõ istidĩ leges
om ĩabene ordinatis effiigit. qm̃ sic̃ pictura
cũ colore ingro loco suo posito ata uniu̾sitaᷤᷤ
rerũ si quis possit intueri etiam cr̃ peccato¬
rib pulchra e. Quãuis ꝑseipsos consid̾atos
sua deformitas turpet. Demdȩ uide debu-¬
it origenes & quicũq ita sapritit. si hec opi¬
nio uera eẽt. mundum idosactũ. ut aĩȩ ꝓ
meritis peccatoꝵ suoꝵ tanꝗͣ ergastula quib
penalit̃ includerent᷑. corꝑa acciꝑent. Suꝑiora
& ieuiora quȩ minꝰ. inferiora uͦ &e grauiora
rꝰ nichil ẽ. trena coꝵqi quib inferiꝰ &e gra¬
uiꝰ nichil ẽ. potiꝰ quã homines eciã bonos

Expanded text:
si nemo peccasset, tantummodo naturis bonis si nemo peccasset, tantummodo naturis bonis esset mundus ornatus et plenus; et quia peccatum est, non ideo cuncta sunt impleta peccatis, cum bonorum maior numerus in caelestibus suae naturae ordinem seruet; nec mala uoluntas, quia naturae ordinem seruare noluit, ideo iusti Dei leges omnia bene ordinantis effugit; quoniam sicut pictura cum colore nigro loco suo posito, ita uniuersitas rerum, si quis possit intueri, etiam cum peccatoribus pulchra est, quamuis per se ipsos consideratos sua deformitas turpet. Deinde uidere debuit Origenes et quicumque ita sapiunt, si haec opinio uera esset, mundum- ideo factum, ut animae pro meritis peccatorum suorum tamquam ergastula, quibus poenaliter includerentur, corpora acciperent, superiora et leuiora quae minus, inferiora uero et grauiora  nihil est, terrena corpora, quibus inferius et gravius nihil est, potius quam homines etiam bonos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ inunum nob̃cũ credunt omĩum rerũ
d̃s̃ ẽ. nͥ ab illo conditore eẽ ũ posse. no¬
luerunt tam̃ istam causam fabrican¬
di inundũ. tã bonã ac simplicẽ bene
ac simplicit̾ crede. ut bonꝰ ds̃ conderet
abo peccasse a conditore retedendo. ⁊ diu̾siꝰ
ꝓgressib ꝓdiu̾sitate peccatoꝵ acelis usq ad
tras diu̾sa corpora quasiuincła meruisse.
di fuisse faciendi. nut conderent᷑ bona s
ut mala cohiberent᷑. Hinc origenes iure
culpat᷑. In libris enĩ qͦs appellat periar¬
chon. id ÷ de pͥncipiis: hoc sensit. hoc scͥpsit.
Uui plusꝗͣ dici põt miror hominẽ in eccłia¬
sticis literis tam doctum ⁊ exercitatum. ñ
attendisse. pͥmĩi quã hoc eẽt contrariũ scͥp¬
tuirȩ huiꝰ ante auctoritatis intentioni: q̃
ꝑbonũ ẽ. cõpletisq omĩb inferens &
uidit ds̃ omĩa que fecit. ⁊ ecce bona ualde.
Nullã aliã causã faciendi mundi intelli¬
gi uoluit. nͥ ut bona fierent abono dõ. Ubi

Expanded text:
qui anum nobiscum credunt omnium rerum deus est, nisi ab illo conditore esse non posse, noluerunt tamen istam causam fabricandi mundi tam bonam ac simplicem bene ao simpliciter credere, at bonus deus conderet casse a conditore recedendo et diuersis progressibus pro diuersitate peccatorum a caelis usque ad terras diuersa •orpora quasi uincula meruisse; di fuisse faciendi, non ut conderentur bona, sed ut mala cohiberentur. hinc Origenes iure culpatur; in libris enim, quos appellat nequ ἄρχων, id est de principiis, hoc sensit, hoc scripsit. ubi plus quam dici potest miror hominem in ecclesiasticis litteris tam doctum et exercitatum non attendisse primum quam hoc esset contrarium scripturae huius tantae auctoritatis intentioni, quae bonum est, completisque omnibus inferens: et uidit deus omnia quae fecit, It ecce bona ualde, nullam aliam causam faciendi mundi intellegi uoluit, nisi ut bona fierent a bono deo. ubi
Abbreviated transcription (Latin):
illis ñ cruciant᷑ elem̃tis. Quasi ñ incre¬
dibiliꝰ sit uegecari: quã cruciari talibꝰ rebꝰ.
Mirabile ẽ eni dolere in ignib & cam̃ ui¬
uere: s mirabiliꝰ auuere in ignib nec do

Expanded text:
illis, non cruciantur elementis; quasi non increillis, non cruciantur elementis; quasi non incredibilius sit uegetari quam cruciari talibus rebus. Mirabile est enim dolere in ignibus et tamen uiuere, sed mirabilius uiuere in ignibus nec dol
Abbreviated transcription (Latin):
Uid gͥ ostendã unde ꝯuincant᷑ incre¬
duli. posse humana corꝑa animata
atq uiuentia. ñ solũ ñꝗͣ morte dissolui.
s in etnoꝵ quoq igniũ durare torm̃tis &
Nolunt enĩ hoc ad omĩpocentis nos referre
potentiã. s aliqͦ exẽplo ꝑsuaderi sibi flagi¬
tant. Quib si respond ebimꝰ eẽ. animalia ꝓ¬
fecto corruptibilia qr mortalia quȩ tam in
mediis ignib uiuant. ĩullũ etiã genꝰ uer¬
miũ in aquarũ calidarũ scaturtigine rep¬
ꝑiri qͣrii feruore nemo impune ꝯtrectat.
illos aut̃ n solum sine ulla sui lesione ibi
ẽẽ .s extͣ ee ñ posse: aut nolunt crede sios¬
tende ñ ualemꝰ. aut si ualuerimꝰ siue ocłis
demonstrare res ipsas. suie ꝑstestes idone¬
os edocere. ñ satis eẽ hoc adexeplũ rei de qͣ
questio ÷. eadem infidelitate ꝯtendent:
.Quia ħ animalia nec seꝑuiuunt. & in il¬
lis feruorib sine dolorib uiuunt. Suȩ
quippe nature ꝯuenientib uegetant᷑

Expanded text:
itur ostendam, unde convincantur increduli posse humana corpora animata atque viventia non solum nunquam morte dissolvi, sed in aeternorum quoque ignium durare tormentis? Nolunt enim hoc ad Omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. Quibus si respondebimus esse animalia profecto corruptibilia quia mortalia, quae tamen in mediis ignibus vivant, nonnullum etiam genus vermium in aquarum calidarum scaturigine reperiri, quarum fervorem nemo impune contrectat, illos autem non solum sine ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse non posse; aut nolunt credere si ostendere non valemus, aut si valuerimus sive oculis demonstrare res ipsas, sive per testes idoneos edocere, non satis esse hoc ad exemplum rei de qua quaestio est, eadem infidelitate contendent; quia haec animalia nec semper vivunt, et in illis fervoribus sine doloribus vivunt. Suae quippe naturae convenientibus vegetantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ente ne starent. steter̃ in fide̾. Cũ uidet
ille bona p̃sentia que fuerat relicturꝰ.
isti futura que accepti fuerant. ñ uide¬
rent. Unde hoc nisi donante illo a quo
miscđiam consecuti st̃ ut fideles eẽnt̾.
a quo acceꝑunt spm̃ ñ timoris quo ꝑ¬
sequentib credent. s uututis & carita¬
tis & otinentie quo cuncta minantia.
cuncta inuitantia. cuncta cruciantia
suꝑarent: Illi gͦ sine peccato ullo data
÷ cũ qua ꝯditꝰ ÷ uoluntas libã & eamfe¬
cit seruire peccato. hoꝵ uͦ cũ fuisset uo¬
luntas serua peccati. lib̾ata ẽ. ꝑ illtm
qͥ dix. Si uos filiꝰ lib̾auerit: tunc uere
libi eritis. & acceper̃ tantã ꝑ istã gr̃ã
lib̾tatẽ ut quãuis quã diu hic uruuñ
pugnent contͣ cupiscentias peccatoꝵ.
eisq ñ itulla subreᷤpant. ꝓpt̃ quȩ dicant
cotidie dimitte nob̾ debita nr̃a: ñ tam̃
ultͣ seruient peccato qđ ẽ. ad mortẽ. de

Expanded text:
ente, ne starent, steterunt in fide. cum uideret ente, ne starent, steterunt in fide. cum uideret ille bona praesentia, quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, liberata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent contra concupiscentias peccatorum eisque nonnulla subrepant, propter quae dicant cotidie: dimitte nobis debita nostra, non tamen ultra seruiant peccato, quod est ad mortem, de
Abbreviated transcription (Latin):
cere. uerũ etiã dix ñ uos me elegistis sed
ego elegi uos. & posui uos ut eatis & frue¬
tũ afferatis. & fructꝰ ur̃ maneat. Quib
u̾bis eis ñ solũ tusticiã: uerũ eciã in illa ꝑ¬
seuerantiã se dedisse monstrauit. xp̃o eñi
sic eos ponente ut eant & fructũ afferant.
& fructꝰ eoꝵ maneat. qͥs audeat dicere
ñ manebit. quis audeat dicere forsitan
bio ñ deficiet usq in finẽ. Ac ꝑ hoc ꝑ-¬
seuerabit usq in finẽ. nec eam nsi ma-¬
nentẽ uite huiꝰ inuenix finis. Maior
quippe lib̾tas ẽ. necessaria ad u̾sris tot
& tantas tẽptationes. que in paradiso
ñ fuerłnt. dono ꝑseuerantie munita
atq firmata: ut cũ om̃ib amoribꝰ trori¬
b errorib suis uincat᷑ hic mrundꝰ. Hoc
scõꝵ martiria docuer̃. Deniq ille ⁊ ter¬
rente nullo. & insuꝑ contͣ dĩ t̾rentis im¬
ꝑiũ. lib̾o usu arbitrio. ñ stetit in tanta
felicitate: in tanta ñ peccandi facilita¬
te: isti aũt ñ dico t̾rente mundo. s seui¬

Expanded text:
non uos me elegistis, sed ego elegi uos et posui uos,\'ut eatis et fructum afferatis et fructus uester maneat. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: "forsitabio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente nullo et insuper contra dei terrentis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate, isti autem, non dico terrente mundo, sed saeui
Abbreviated transcription (Latin):
consequent̃ factunt ut hõuiuat: s tam̃
sine illis ñ pot uiuere. Primo itaq hom̃ĩ
qui in eo bono quo factꝰ erat rectꝰ. acceꝑat
posse ñ peccare. posse ñ mori. posse ipsũ bo¬
nuim ñ deserere. datii ẽ adiutoriti ꝑseue¬
rantie: ñ quo fieret ut ꝑseueraret᷑. s sine
qͥ ꝑlib̾um arbitriũ ꝑseuerare ñ posset.

Expanded text:
consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut perseueraret, sed sine quo per liberum arbitrium perseuerar
Abbreviated transcription (Latin):
eris seruire peccato: Que futura erat &
homim: sic̃ facta ẽ. angłis scĩs meites meri¬
ti. nc̃ aut̃ ꝑ peccatũ ꝑdito bono merito in
his qͥlibant᷑ factũẽ. donii gre quȩ merces
meriti futura erat. Quaꝓpt̃ bina ista qͥd
int se differant. diligent᷑ & uigilant̃ intu¬
endũ ẽ Posse ñ peccare & ñ posse peccare:
posse ñ mori. & ñ posse mori . Bonia posse ñ
deserere. bonũ ñ posse deserere. Potuit eniñ
peccare pͥmꝰ hõ: potuit ñ mori. potuit bonum
n deserere. Nunqͥa dicturi sumꝰ non potuit
peccare: qͥtale habebat libum arbitrius.: Aut
ñ potuit mori᷑ cui dictũ ẽ. si peccaueris morte
moriens: Aut ñ potuit bonũ deserere cũ
hoc peccando deseruerit: & ido mortuus sit:¬

Expanded text:
peccato, quae futura erat et homini, sicut facta est angelis sanctis, merces meriti? nunc autem pro peccato perdito bono merito in his qui liberantur factum est donum gratiae, quae merces meriti futura erat. Quapropter bina ista quid inter se differant diligenter et uigilanter intuendum est, posse non peccare et non posse peccare, posse non mori et non posse mori, bonum posse non deserere, bonum non posse deserere. potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. numquid dicturi sumus: "non potuit peccare" qui tale habebat liberum arbitrium? aut: "non potuit mori" cui dictum est: si peccaueris, morte morieris? aut: "non potuit bonum deserere", cum hoc peccando deseruerit et ideo mortuus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Prima gͥ libtas uoluntatis erat posse ñ pec¬
care: nouissima erit multo maior. ñ posse pec¬
care. Prima inmortalitas erat posse ñ mori:
nouissima erit multo maior ñ posse mori. Pri.¬
maerat ꝑseuerantie potestas bonũ posse ñ
deserere: nouissima erit ꝑseuerantiȩ felici¬
tas. bonũ ñ posse deserete. Nuqͥd qr erunt
bona nouissima potiora atq meliora. idõ
fuer illa pͥma ł nulla . ł parua. Itẽq ipsa
aduitoria distinguenda st̃. Aliud ẽ. ad¬
uitortũ sine qͦ aliqͥd ñ sit. & aliud ẽ. ad iito¬
riũ qͦ aliqͥd fit. Nã fine alim̃tis ñ possumus
uiriere: nec tam̃ cũ ad fuerint alimta eis
fit ut uinat. qui mori noluerit. Ergo ad¬
iutoriñ alim̃toꝵ ẽ. sine quo ñ fit: ñ qͦ fit
ut uiuamꝰ. At uͦ beatitudo quã ñ ht̃ hõ.
cũ data fuerit: continuo fitbeatꝰ. Adiu¬
toriũ ẽ. eñĩ ñ solũ sine qͦ ñfit: uerũ etia qͦ

Expanded text:
prima ergo libertas uoluntatis erat, posse non peccare; nouissima erit multo maior, non posse peccare. prima immortalitas erat posse non mori; nouissima erit multo maior, non posse mori. prima erat perseuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseuerantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt bona nouissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua? Itemque ipsa adiutoria distinguenda sunt. aliud est adiutorium, sine quo aliquid non fit, et aliud est adiutorium, quo aliquid fit. nam sine alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui mori uoluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non s
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuas fruendũ ẽ. sit dĩ trinitas. Ex lib̾ de¬
uI De purgatione m̃tis ad fruendã illã lucẽ.
quȩ seuiã nob p̃bens a suꝑbis stulte fecisse
putata ẽ: humanũ genꝰ de contrarus & dis¬
Utrũ fruise homo debeat. an uti: & de regła
dilectionis diuinitꝰ constituta. Ex lib̾ de¬

Expanded text:
qua fruendum est sit deus trinitas. CCXLDe purgatione mentis ad fruendam illam lucem, quae se uiam nobis praebens a superbis stulte fecisse putata est humanum genus, de contrariis et disVtrum frui se homo debeat an uti; et de regula dilectionis diuinitus constituta. CCXL
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ex aliqua similitudine scͥptura sua ed xxxi¬
uiꝰ excitat aminiũ. ut illud exempli cau¬
sa de canticis canticoꝵ. dentes tui sicut
De rerũ ignorantia. que facit obscuras
figuras locutionis: cũ ignoramꝰ ł anima ecliocui¬
Exeodem libro .ii.¬

Expanded text:
 ex aliqua similitudine Scriptura suavius excitet animum, ut illud exempli causa de Canticis canticorum: Dentes tui sicut De rerum ignorantia, quae facit obscuras figuratas locutiones, cum ignoramus vel animaliuex eodem libro.
Abbreviated transcription (Latin):
cęlo sunima & tota pace consenserit: ñ lu¬
gebimꝰ. Nam nullꝰ aliꝰ huiꝰ t̃ꝑis luctꝰ. ẽ: nisi
cũ adiisum se ista ꝯfligunt & cogunt uos
dicere. Uideo aliã legẽ in mẽbris meis repug¬
nantẽ legi m̃tis ice & luctũ nr̃mlaemo¬
sa uoce testari: miser ego homo quis me lib̾a.¬
bit de corꝑe mortis huiꝰ: Iuii. Si forcitudo
÷ qua beati funt qui esurrunt & sicrunt
iusticiã qr ipsi saturabunt᷑: oremꝰ ut panis
nr̃ cotidianꝰ det᷑ nob hodiẽ quo fultiatq
sustentati. ad plenissimã illa saturitatẽ
uenire posfimꝰ I .u. Si consiliũ quobeati
sunt misericordes qm̃ ipsis miscrebit᷑ ds̃:¬
dimittauiꝰ debitoribꝰ nr̃is: & oremꝰ ut & nob̾
nĩa dimitant᷑. Ixi. Si incellectꝰ ẽ qͦbeati
sunt mundicordes. qm̃ ipsi dm̃i uidebunt:
or emꝰ ñ induci intẽptationẽ ne habeamus
duplex cor ñ appetendo simplex bonũ qͦre¬
feramꝰ omĩa que oꝑam. s simul t̃ꝑalia &
trena sectando. Tẽptationes eni de his reb

Expanded text:
rit, non lugebimus. nam nullus alius huius temporis luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quia ipsi saturabuntur, oremus, ut panis noster cotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati ad plenissimam illam saturitatem uenire possimus. si consilium est, quo beati sunt misericordes, quoniam idebita debitoribus nostris et oremus, ut nobis nostra dimittantur. si in nobis intellectus est, quo beati sunt mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt, oremus non induci in temtationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. temtationes enim de his rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
septenariꝰ iste uumerꝰ harũ pcatio¬
nu: congruere illi septenario numero ee
quo totꝰ iste sermo manauit.¶ .i. Si enĩ timor
dĩ ẽ. quobeati fiunt pauꝑes sp̃u qm̃ ipsor
÷ regnũ cȩlorꝰ peqͣmꝰ ut scificet᷑ in hominibꝰ
nom̃ dĩ timore castõ. ꝑmanente. in scłm scłi.¬
¶.ii. Si pictas ẽ. quabeati sunt mites qr ipsi
hereditate possidebunt t̾ram: petamꝰ ut
ueniat regnũ eiꝰ. siue in nos ipsos. ũt mi¬
tescamꝰ. nec ei resistamꝰ: siue de celo in t̾ras
in claritate aduentꝰ dñi quo nos ga̾udebi¬
mꝰ & laudabim᷑. dicente illo uenite bene¬
dicti patris mei ꝑcipite regnũ qđ uobis
paratũ ẽ. ab origine mundi. In dño inqͥt
psalinista. laudabit anima mea: audi¬
ant mites & iocundent᷑ .i. uidiscientia :
qua beati st̃ qͥ lugent qm̃ ipsi consolabũ.¬
tur: oramꝰ ut fiat uoluntas eiꝰ sic̃ incęlo

Expanded text:
septenarius iste numerus harum petitionum congruere illi septenario numero, ex quo totus iste sermo manauit. si enim timor dei est, quo beati fiunt pauperes spir ut sanctificetur in hominibus nomen dei, timore casto permanente in saeculum saeculi. si pietas est, qua beati sunt mites, quia ipsi hereditate possidebunt terram, petamus, ut ueniat regnum eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et laudabimur dicente illo: uenite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod uobis paratum est ab origine mundi. in domino, inquit propheta. laudabitur anima mea; audiant mites et iucundentur. si scientia est, qua beati sunt qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur, oremus, ut fiat u
Abbreviated transcription (Latin):
ite uias ierłm ⁊ uidete : querite in plateis
eiꝰ i cognoscite si inuenietis hominẽ faci¬
entẽ iusticiã:⁊querentẽ fidem: & ꝓpitius
ero peccatis eoꝵ. Id: inuenite uł unũ. &
parco cet̾is ad ex aggerandum ⁊ demonstranꝰ¬
dum qđ nec unꝰ ibi posset inueniri. xcdloch
filias aĩo tͦbato ciuibꝰ offerente. Exeod ł t̃ .xlii.

Expanded text:
ite uias Hierusalem et uidete et quaerite in plateis ite uias Hierusalem et uidete et quaerite in plateis eius et cognoscite, si inuenietis hominem facientem iustitiam et quaerentem fidem, et propitius ero peccatis eorum, id est: "inuenite uel unum, et parco ceteris, ad exaggerandum et demonstrandum quod nec unus ibi posset inueniri. LXXV. DE LOTH FILIAS ANIMO TVRBATO CIVIBVS OFFERENTE. EX EODEM LI
Abbreviated transcription (Latin):
Ueri solet utrũ qđ de sodomis dix
de illa ciuitate. ande om̃ib intelligendũ
sit generalit. parcere dmn loco in quocũq
quidẽ necesse. ut hoc de omi loco acciꝑe
ꝯpellam᷑: uerũptam de sodonus potuit ⁊¬
sic dici qr sciebat ds ibi ñ eẽ. uł decẽ. Et idõ
si respondeat ab rahe. ut sigcaret᷑ nec tot
ibi posse inueniri: ad exaggerationẽ unqͥd¬
tatis illoꝵ. N on enĩ necesse erat dõ tam sce¬
leratis hominib parcere. necũ illis ꝑdet
iustos: cũ posset uistis inde lib̾atis redde
impiis digna supplicia. s ut dixi ad osten-¬
dendam malignitatẽ multitidinis illiꝰ.
dix.Si decẽ ibi inuenero. parcã uniu̾se ci¬
uitati. Tanꝗͣ diceret. Certe possum nec inipiõ
cum impiis ꝑdere: nec tam̃ ꝓptea impũs
parcere.qr libatis ⁊ seꝑatis inde. possum im¬
piis digna repende: ⁊ tam̃siibi inueniant᷑
parco. Hoc÷ qr nectot ibi possunt inueniri:
Lale aliqͥdẽ apud hieremia ubi ait. Circu¬

Expanded text:
eri solet utrum quod de Sodomis dixide illa civitate, an de omnibus intelligendum sit generaliter, parcere Deum loco, in quocunque quidem necesse, ut hoc de omni loco accipere compellamur. Verumtamen de Sodomis potuit sic dici, quia sciebat Deus, ibi non esse vel decem, et ideo sic respondebatur Abrahae, ut significaretur nec tot ibi posse inueniri, ad exaggerationem iniquitatis illorum. non enim necesse erat deo tam sceleratis hominibus parcere. ne cum illis perderet iustos, cum posset iustis inde liberatis reddere inpiis digna supplicia. sed, ut dixi, ad ostendendam malignitatem multitudinis illius dixit: si decem ibi inuenero, parcam uniuersae ciuitati. tamquam si diceret: "certe possum nec pios cum inpiis perdere nec tamen propterea inpiis parcere, quia liberatis et separatis inde piisn, si ibi inueniantur, parco", hoc est, quia nec tot ibi possent inueniri. tale aliquid est apud Hieremian, ubi ait: circu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sponte omittunt᷑: merito que¬
rit quȩ sint ista peccata nolentiũ. Utrũ
q̃ a nescientibꝰ ꝯmutunt: anetiã possit
recte dici peccatũeẽ nolentis qđ facere cõ¬
pellit. Nam & hoc contͣ uoluntatẽ facere
dici solet. S utiq uult ꝓpt̾ qđ facit. tan¬
ꝗͣ si ꝑuirare nolit &e facit. cũ uult uiue¬
re. si quisꝗͣ nisi fecerit morte minet᷑. Uult
gͦ facere q irult uiuere: & idõ ñ ꝑse ipsũ
appetendo ut falsũ iuret: s ut falsum
urando uiuat. Qd̾ siita ẽ: nescio utrũ
possiͣt dici ista peccata nolentiũ qualia
hic dicunt᷑ ex pianda. Nã si diligent̃ consi¬
det. forte ipsũ peccare nemo uelit sed
ꝓpt̃ aliud sit qđ uult qui peccat. Om̃s
quippe homĩes qui scient̃ faciunt qđ ñli¬
cet: uellent licere. Usq ado ipsũ peccare
nenio appetit ꝓpt̃ hoc ipfũ: s ꝓpt̾ illud
qd ex eo osequit᷑. Hȩc si ita se habent᷑ ũ sunt
peccata nolentiũmͥ nescientiũ.quȩ discer¬
nunt᷑ a peccatis nolentiũ.¬

Expanded text:
 merito quaeritur quae sint ipsa peccata nolentium: utrum quae a nescientibus committuntur, an etiam possit recte dici peccatum esse nolentis, quod facere conpellitur; nam et hoc contra uoluntatem facere dici solet. sed utique uult propter quod facit; tamquam si peierare nolit, et facit, cum uult uiuere, si quisquam, nisi fecerit, mortem minetur. uult ergo facere, quia uult uiuere, et ideo non per se ipsum adpetendo, ut falsum iuret, sed ut falsum iurando uiuat. quod si ita est, nescio utrum possint dici ista peccata nolentium, qualia hic dicuntur expianda. nam si diligenter consideretur, forte ipsum peccare nemo uelit, sed propter aliud fit, quod uult qui peccat. omnes quippe homines, qui scientes faciunt quod non licet, uellent licere: usque adeo ipsum peccare nemo adpetit propter hoc ipsum, sed propter illud quod ex eo consequitur. haec si ita se habent, non sunt peccata nolentium nisi nescientium, quae discernuntur a peccatis uolentium.
Abbreviated transcription (Latin):
uictimȩ ardeant: alnarasdicunt ap̃cationib : id est quas greti aras dicunt. Vnde contra in p̃cuti¬
eta ara: Pulpitũ: qđ ineo lector uł psalmista positus. inpublico conspicia populo possit
quoliberius audiatur: Nribunal: eo qđ inde a sacerdote tribuant᷑ p̃cepta uiuendi est enĩ locus
ne constitutus: unde uniũsi e&x audire possint: alias tribunal catribubus denõatũ qđ

Expanded text:
victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id est, quas Grvictimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id est, quas Grm, quasi alta ara. Pulpitum, quod in eo lector vel psalmisquo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire pos
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nc̃ aedes cũ sacris fontib: in quib fideles regenerati purificant᷑: & bene quoda
p̃sagio delubra sunt appellata: Sunt enim in ab lutionẽ peccatoꝵ: fonsaut̃ indelubris.:
locus regeneratoꝵ est. Iin quo septẽ gradus inspũscõ misterio formant᷑ : Tres in descensu
ates mascensu: Septimus & is est qui ⁊ qͣrtus. Id ÷ similis filio hõis extinguens fornacẽ
ignis Stabilimentũ pedũ: fundam̃tũ aquȩ. in quo plenitudo drumitatis habitat corporalit᷑
Basilicae: prius uocabant᷑ regũ hãbitacula: unde et nom̃ habent : Nã basileus rex. & basilicȩ
regiae habitationes : Nc̃ aut̃ idõ diuina tẽpla basilicȩ nõant᷑: quia ibiregiomiũ dõcultus et
sacrificia offerunt᷑:Mirtiriũ: locus martiris Greca diriuatione eo qđ in memoria martir

Expanded text:
Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus; in quibus fideles regenerati purificantur, et bene quodam Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus; in quibus fideles regenerati purificantur, et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur, tres in descensu, et tres in ascensu: septimus vero is est, qui et quartus, id est, similis filio hominis exstinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae, in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter. Basilicae prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent. Nam basileus rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi regi omnium Deo cultus et sacrificia offeruntur. Martyrium locus martyrii Graeca derivatione eo quod in memoriam martyris
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ eẽ conpositũ: Est eni habitaculũ plurimoꝵ: In cõmune uiuentiũ: Caeno eni: grecicõmune
Templinom̃: generale: Prolocis enĩ quibus cũq magnis: antiqui tẽpladicebant: &tep
dicta : quasi tectaãpla: Sedle locus designatꝰ ad orientẽ: a conteplatione templaĩ dicebat᷑. Ciuuspar
tuor erant ÷ antica adortũ: Postica: ad occasum: sinistra: ad septentrionẽ: deatra:
Sineridiẽ spectans: Vnde et quando tẽplũ construebant orientẽ spectabant aeqlũ noctialẽ :
tlineae ab ortu ad occidentẽ missȩ fierent. Partes caeli dexetra sinistra aequales: ut qui
suleret acdep̃caret᷑. rectũ aspiceret orientẽ: I fana : dicta : a faunis quib tẽpla error genti¬
onstruebat. Vnde et consulentes demonũ responsa audirent de lubra uet̾es diceba
tẽpla fontes habentia : quib ante ingressũ diluebant᷑. et appellaridilubra. ad iluendo

Expanded text:
videtur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in communevidetur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in communeTempli nomen generale, pro locis enim quibuscunque magnis antiqui templa dicebant. Et templa dicta, quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad Orientem a contemplatione templum dicebatur. Cujus partes quatuor erant, antica ad Ortum, postica ad Occasum, sinistra ad Septentrionem, dextra ad Meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, Orientem spectabant Aequinoctialem, 221 ita ut lineae ab Ortu ad Occidentem missae, fierent partes coeli dextra, atque sinistra aequales, ut qui consuleret, ac deprecaretur, rectum aspiceret Orientem. 8. Fana dicta a Faunis, quibus teconstruebat: unde consules daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur, et appellantur delubra a diluendo.
Abbreviated transcription (Latin):
o. triamilia auritalenta inde abstraxit: exqsuib trecenta antioco dedit ut
obsidionem relinqueri ÷ atq ut facti inuidiã demeret : fertur exreliqua pecunia instituisse
greco in latinũ xenodohũ ꝑegrinoꝵ susceptio nuncupat᷑: Iubi aut̃ egrotantos deplaiteis
fouent. De EDIFIC̃IISSACRIS.
Tatra st loca diuinis cultib instituta. ut pote ea in quib altaria litantib demore pontificib
nullierat accessus nisi tantũ sacerdotis: dicta aut̃ scã scõꝵ: qr eateriori oraculdo sanctiora sunt
Aut̃ asanguine hostiȩ nuncupatũ: Nihil enĩ scm̃ apud uet̾es dicebat᷑. nisi qđ hostiȩ fangiune eaẽ
consetratũ aut consparsũ. Item scm̃ qđ extat eẽ. sancitũ: Sancire est aut̃ confirmare. ⁊
& dracula abore: Penetralia : secretas̃ oraculoꝵ : & penetralia dicta st̃: abeo qđ est penitus.
⁊ pene intus: Oratoriũ: orationi tantũ ẽ consetratũ. hi quo nemo aliqiđ agere deb

Expanded text:
o, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obs peregrinorum susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis IV. De aedificiis saunt loca divinis cultibus instituta, utpote ea in quibus altaria litantibus de more pontificibunulli erat accessus nisi tantum sacerdotis. Dicta autem Sancta sanctorum quia exteriori oraculo sanctiora sunt,autem a sanguine hostiae nuncupatum; nihil enim sanctum apud veteres dicebatur nisi quod hostiae sanguine esset consecratum aut consparsum. Item sanctum, quod extat esse sancitum. Sancire est autem confirmare et et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet
Abbreviated transcription (Latin):
undam̃tũ dictũ: quodi fundus sit domui: Idem ⁊ cementũ. accedendo dictũ qđ ciasso lapide
APemetinas dicimi: quase parietũ rumas St̃ enĩ parietes stantes s ineratac ancefort

Expanded text:
amentum dictum, quod fundus sit domui. Idem et caementum a caedendo dictum, quod crasso lapide amentum dictum, quod fundus sit domui. Idem et caementum a caedendo dictum, quod crasso lapide  est. 3. Parietinas dicimus, quasi parietum ruinas. Sunt enim parietes stantes sine tect
Abbreviated transcription (Latin):
quia ostibus st̃ opposita: Fores & ualuae. claustrast̃. S& fores dñr : quae foras ualuae quãe
reuoluunt᷑ & duplices conplicabil esq sunt: Sed generalit̃ usus uocabula istacorruptu
Caustra: abeo qđ claudant̾ dicta: sfenestrae sunt : quibus pars extior angusta & interior
diffiusa est. Quales in orreis iudem̃. dicte eo qđ luce fenerent: Luxenĩ: grere fos dr at quia
ꝑ eas intus positus homo foras uidet: Alii fenestrã putant dictã : eo qđ domui lucẽ ministria
Conpositũ nem̃ enreto lat inoq sermone: fos enĩ grece luxest : Cardo est locus ique otũ
uertit᷑ & sep mouetur. bictus apoto cardias quod quasi corboem totũ.Ita ille caneus iquu ostu
uersa sint ut limes. & pea sicut inagio aut intrõ eat᷑ autforis eat᷑:  Postes ante qsipes
aarte: q ante stant ut qr antea adeas accedim pusquã domũ ingrediam̃: Postes eoqd

Expanded text:
quia ostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae, quae iquia ostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae, quae intus revolvuntur, et duplices conplicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista corrupit. Claustra ab eo quod claudantur dicta. Fenestrae sunt qdiffusa est, quales in horreis videmus, dictae, eo quod lucem fenerent. Lux enim Graece φῶς dicitur, vel quia per eas intus positus homo foras videt. Alii fenestram putant dictam eo quod domni lucem ministrat, compositum nomen ex Graeco Latinoque sermone, φῶς envertitur et semper movetur, dictus ἀπὸ τῆς καρδίας, quod quasi cor hominem totum, ita ille cuneus ianuam o quod transversa sint ut limes, et per ea sicut in agro aut introeatur aut foris eatur. Postes et antae quasi Antae, quia ante stant, vel quia antea ad eas accedimus, priusquam domum ingrediamur. Postes, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde ⁊ uirgłs nunci torr&ee flãmis fruges nc̃ frangite saxo EClibanꝰ adiuo dictus ab eo qđ in
erectione sit colleitꝰ Cliuũ enĩ as censũ dicimꝰ siue fietuosũ furnũ ꝑdiriuationẽ affarre dictũ
Im̃ paris exeo factꝰ ibi quoqͥt  Torcular dictũ eo qđ ibiuuȩ calcent᷑ atq ex tortȩ ex pͥmantur
Scdda ubimagistrat᷑ udicare solet t ercia que supdiximꝰ quẽ calcatoriui noandas uno taspelia¬
tibulũ est uł aditũ domus pͥuate uł spatiũ adiacens. aedib publicis ⁊ uestibulũ dictũ
omne introitũ uł exitũ sacra uert̃ : Vnde lucanꝰ: ferreabelligeri conpescat limina lani Est aut̃
arcem᷑ ingressu. ab obstando distum siue ostiũ : qr ostendit aliqiđ intus : alii aiunt ostium
llarꝰ: quia hostem moratur: Ibi enĩ: aduersariis nos obicim : hinc ⁊ostia tyberina

Expanded text:
 267: Nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo. Clibanus a clivo dictus, ab eo quod in  267: Nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo. Clibanus a clivo dictus, ab eo quod in erectione sit collectus; clivum enim ascensum dicimus sive flexuosum. Furnum per derivationem a farre dictum, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. Torcular dictum eo quod ibi uvae calcentur atque extortae exprimantur. secunda, ubi magistratus iudicare solet; tertia, quem supra diximus, quem calcatorium nominavitibulum est vel aditus domus privatae, vel spatium adiacens aedibus publicis. Et vestibulum dictum omne introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus1, 62: Ferrea belligeri conpescat limina Iani. Est autemarcemur ingressu, ab ostando dictum sive ostium, quia ostendit aliquid intus. Alii aiunt ostium appellari quia ostem moratur; ibi enim adversariis nos obicimus: hinc et Ostia Tiberina,
Abbreviated transcription (Latin):
si gato ex quor metalus quã uil postea fagtꝓfuisset peccuna nom̃ tam̃ erarii ꝑia uist abeo
tallo unde pecunia mitiũ supsit U Armariũ locus est ubi quarũq artiũ instrumta Rruntꝰ aeora¬
Dicta aut̃ utraq ab armis id:÷ brachus quib exercent᷑ biblicteta est iocus ubi reponunt᷑ libri
posst eo qđ in bis hões elaboratas fruges reponunt unde etentsca g̃conõe repositã rei copiosã
substantiã appellamus. de
ergastulaquoq & ipsa agreco uocabulo nuncupant᷑ ubi deputant noxii. adaliqđ opus faciendũ
ut solent gladiatores ⁊ exules qui marmora setant ⁊ tam̃ uinculoꝵ custodiis alligatist Geniceũ
grete dictũ eo qđ ibi conuentꝰ feminarũ ad opus laneficii exercendũ conueniat Mulier enĩ grece
gene nuncupant᷑ Pistrinũ quasi pilistrinũ qui apiloꝰ ante atondebant granũ unde ⁊ apud uetes
non molitores sed pistores dicti quasi pinsores a fingendis granis frumti Moleenĩ usus ñduerat

Expanded text:
signato, ex quorum metallis, quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia initium sumpsit. 4. Armarium locus est ubi quarumcunque artium instrumentadicta autem utraque ab armis, id est, brachiis quibus exercentur. Bibliotheca est locus, ubi reponuntur librpossunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus. § 6Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti; molae enim usus nondum erat
Abbreviated transcription (Latin):
ceracolat atrib lectulis dis cũbentiũ diccũ : Apud uetes enĩ : in loco ubi coniul aliũtis
ex ponebat uest leatuli stratierant: in quib discũbentes epulab ant̃   lnon e arparitus
lectũ uł ad cubitũ dr̃: Ex quo confectũ o ut triclinũ diceree cela dictan q enos occilat¬
⁊ celat: Cubiculũ uͦ  qđ eo cubamꝰ ibiq dormientes reqͥescamus ¶Cubiła uđ nos ocoullat¬

Expanded text:
coenaculum, a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus coenaculum, a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη enim Graece lectus vel adcubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cuba
Abbreviated transcription (Latin):
quat tuor isotilust : Atriũ magna aedis est. Siue amplior ⁊ spatiosa dom̃. cae dictar est berũ¬
eoqđ addant᷑ ei tres porticus ex trinsecis : Alii : atriũ quasi ab reni Eagno irũ utũ est atrũ
epoi sut̃ enfio Palatiũ: a palante pͥncipe archadũ dictũ: hicui honore ircides pallanter
oppidũ construxer̃. ⁊ regũ inipsius nõe conditã palatiũ uocauerunt : Pnalamũ hale spallarte
uocatũ fem. Cũ enĩ rapre suissent aromanis sabinȩ : exe quib cũ una antȩ alins cetie nobilis cũ
magne om̃ũ armniratione. rapet᷑. Talamoni duci eã oraculo responsũ est dari :ee cmobal sut
suo leca enquib nubentes succedunt etincubant : Talamũ nõant :¶ Caenaculũ dictuo aloraua¬
nionellu esreniuiu. Iinde i ȩ nobiũ congregatio : Antiq enĩ: publice ⁊ in comine uescebant᷑
ceeciulliꝰ conuruiũ singulare erat. ne inoccutto delitiae lururiã gignereromipne udinu ast

Expanded text:
quatuor conclusum. Atrium magna edes sive amplior et spatiosa domus est, eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus: alii atrium, quasi ab igne et ligno atrum dixerunt: atrum enim fit ex sumo. Palatium a Palante principe Archadum dictum, in cuius honore Archades palanteum oppidum confluxerunt et regiam in ipsius nomine conditam palativocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae bus nubentes succedunt et incubant thalamum nominant. 7. Coenaculum dictum a communione vescendi, unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice, et in commune vescebantur, nec ullius convivium s
Abbreviated transcription (Latin):
dexterae nominans:Manasses dictus: ab eo qđ sit patꝰ oblitus laboꝵ suoꝵ : Itaenim. in ebraicȩ
uocat᷑ obliuio: Efraim: eo qđ auxerit eumd̃s : & ex hoc uocabulo: in linguã nr̃am transfertur
augmentum:¬

Expanded text:
dexterae nominans. Manasses dictus ab eo, quod sit pater eius oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice dexterae nominans. Manasses dictus ab eo, quod sit pater eius oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus; et ex hoc vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum