comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inter nos. Ad tende quia duodecun suis miscuit
unum quem pateretur. Dicit. Ecce elongaui fugiens:
et mansi in cleserto. fõrte iste ut cdixi fugerit ad cons¬
cientiam suam: ibi aliquantum desertum inuene-¬
rit. ubi requiesceret. Sed illa dilectio conturbat eũ.
Solus erat in conscientia: sed non solus in caritate.
Intus consolabatur conscientia: secd formsecus tri-¬
bulationes non relinquebant. Itaꝙ in se quietus ex
aliis pendens: cum contur baretur adhuc quid ait:
xpectabam eum qui me saluum faceret: a pusillo ani¬
mo et tempestate. Mare est: tempestas est: nichil tibi
restat nisi exclamarez dñe ꝑeo. Porrigat manum il
qui fluctus calcat intrepidus. Subleuet trepicdati
tuam: firmet in se securitatem tuam. Alloquatir
intus: et dicat tibi. Me adtende: quid ꝑtulerim sẽ
malum forte pateris: aut inimicum forinsecus pat
Quod non passussum: fremebant forinsecus uicer n¬

Expanded text:
inter nos: attende quia duodecim suis miscuit inter nos: attende quia duodecim suis miscuit unum quem pateretur. 10. vers. 9. Dicit, Ecce elongavi fugiens, et mansi in deserto. Forte iste, ut dixi, fugerit ad conscientiam suam, ibi aliquantum desertum invenerit ubi requiesceret. Sed illa dilectio conturbat eum: solus erat in conscientia, sed non solus in charitate; intus consolabatur conscientia, sed forinsecus tribulationes non relinquebant. Itaque in se quietus, ex aliis pendens, cum conturbaretur adhuc, quid ait? Exspectabam eum qui me salvum faceret a pusillanimitate et tempestate. Mare est, tempestas est: nihil tibi restat nisi exclamare, Domine, pereo . Porrigat manum ille qui fluctus calcat intrepidus, sublevet trepidationem tuam, firmet in se securitatem tuam, alloquatur te intus, et dicat tibi: Me attende, quid pertulerim: fratrem malum forte pateris, aut inimicum forinsecus pateris; quos non passus sum? Fremebant forinsecus Judaei, intrin
Abbreviated transcription (Latin):
sa dilectio: mors tua. Hanc ille amittere timuit qui cli¬
xit. metus mortis cecidit suꝑ me. Itaq ne amittam di¬
iectionis uitam. quis dabit micbi pennas sicut colum¬
be⁊ et uolabo et requiescam: Quo ituruses: Quo uola¬
turus: Ubi requieturus. Exce elongaui fugiens: et
mansi in deserto.In quo deserto: Ubicumq fueris: con¬
gregabunt se ceteri. Desertum tecum petent: affecta¬
bunt uitam tuam: tu repellere non potes societatẽ
fr̃m. Miscentur tibi etiam mali. Acshuc tibi exertita¬
tio debetur. Ecce elongaui fugiens: et mansi in de-¬
serto. In quo deserto: forte in conscientia: ubi nullus
hominum intrat: ubi nemo tecum est: ubi tu et deus
est. Nam siin deserto. in aliquo loco es: quid facies de
congregantibus se: Non enim a genere humano sepa¬
ratus esse poteris: quaindiu in hominibus uiuis. Ad¬
tende potius consolatorem illum dnĩm et regem
imꝑatorem et creatorem nr̃m: creatum esse etiam

Expanded text:
sa dilectio, mors tua. Hanc ille amittere timuit qui disa dilectio, mors tua. Hanc ille amittere timuit qui dixit: Metus mortis cecidit super me. Itaque ne amittam dilectionis vitam, quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Quo iturus es? quo volaturus? ubi requieturus? Ecce elongavi fugiens, et mansi in deserto. In quo deserto? Ubicumque fueris, congregabunt se caeteri, desertum tecum petent, affectabunt vitam tuam, tu repellere non potes societatem fratrum: miscentur tibi etiam mali; adhuc tibi exercitatio debetur. Ecce elongavi fugiens, et mansi in deserto. In quo deserto? Si forte in conscientia, quo nullus hominum intrat, ubi nemo tecum est, ubi tu et Deus es. Nam si in deserto, in aliquo loco, quid facies de congregantibus se? Non enim a genere humano separatus esse poteris, quamdiu in hominibus vivis. Atende potius consolatorem illum Dominum et regem, imperatorem et creatorem nostrum, creatum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamen quid faciunt et ipsi: Ecce elongant fugien¬
tes: manent in cleserto. Sed numquid singillatim denet
eos caritas. ut cum multis maneant: et de ipsis multis
existunt qui ȩxerceant: Quia in omni congregatione
multitudinis: necesse est ut inueniantur mali. Deus
enim qui nouit exercendos nos. miscet nobis et non
ꝑseueraturos: aut certe ita simulatos. ut nec inchoaue¬
rint in quo ꝑseuerare deberent. Nouit enim necessa¬
rium esse nobis ut sufferainus malos: et ꝓficiat quod¬
boni sumus. Diligamus inimicos: corripiamus: castige¬
mus: ex cominunicemus: cum dilectione etiam a no-
bis separemus. Uidete enim quid dicat apłs. Siquis
te commnisceri cum eo. Sed ne subriꝑet tibi ex hoc ira¬
cundia. et turbaret ocłm tuum: non inquit ut ini¬
micum eum existimetis: sed corripite ut frẽm. ut eru¬
bescat. A quo indixit separationem: non precidit dile¬
ctionem. Uiuit ille ocłs: uiuit uita tua. Est enu amis-¬

Expanded text:
Et tamen quid faciunt et ipsi? Ecce elongant fugienEt tamen quid faciunt et ipsi? Ecce elongant fugientes, manent in deserto: sed numquid singillatim? Tenet eos charitas, ut cum multis maneant: et de ipsis multis existunt qui exerceant. Quia in omni congregatione multitudinis necesse est ut inveniantur mali. Deus enim qui novit exercendos nos, miscet nobis et non perseveraturos, aut certe ita simulatos, ut nec inchoaverint in quo perseverare deberent. Novit enim necessarium esse nobis ut feramus malos, et proficiat quodboni sumus; diligamus inimicos, corripiamus, castigemus, excommunicemus, cum dilectione a nobis etiam separemus. Videte enim quid dicat Apostolus: Si quis te commisceri cum eo. Sed ne subreperet tibi ex hoc iracundia, et turbaret oculum tuum, Non, inquit, ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem, ut erubescat . A quo indixit separationem, non praecidit dilectionem. Vivit ille oculus, vivit vita tua. Etenim amis
Abbreviated transcription (Latin):
uere in xp̃o. ꝑsecutionem patiuntur. Non pateris ꝑsecu¬
tionem: sinon uis pie uiuere in xp̃o. Uis ꝓbare uerum
esse quod dictum est: Incipe uiuere in xp̃o. Quid est pi¬
euiuere in xp̃o: Ut ꝑtineat ad uiscera tua: quod apls ait.
Quis infirmatur: et ego non infirmor: Quis scancdalitat᷑.
et ego non uror: Aliorum infirmitates. aliorum scandala:
ꝑsecutiones illi fuerunt. Numquid ergo desunt boc tem¬
pore: Plures abiuidant: illis qui ea curant. Et plerũꝙ
de longinquo uidecur homo: et dicitur bene est illi.
Et ille qui dicit aut sua gustat et aliena non potest.
aut apud se quod gustet non habet: et alteri gustan¬
ti immo deuoranti non compatitur: Incipiat ergo pie
uiuere in xp̃o: et ꝓbet quod dicitur. Incipit desidera¬
re pennas: elongare: fugere: et manere in deserto. Un¬
de enim putatis fr̃s. seruis dei impleta esse deserta : Si
bene illis esset inter homines: recederent ad hominibus:

Expanded text:
vere in Christo, persecutionem patientur . Non pateris persecuvere in Christo, persecutionem patientur . Non pateris persecutionem: non vis pie vivere in Christo. Vis probare verum esse quod dictum est? Incipe pie vivere in Christo. Quid est, pie vivere in Christo? Ut pertineat ad viscera tua quod ait Apostolus: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror Aliorum infirmitates, aliorum scandala, persecutiones illi fuerunt. Numquid ergo desunt hoc tempore? Plures abundant illis qui eas curant. Et plerumque de longinquo videtur homo, et dicitur, Bene est illi. Et ille qui dicit, aut sua gustat, et aliena non potest; aut apud se quod gustet non habet, et alteri gustanti, imo devoranti non compatitur. Incipiat ergo pie vivere in Christo, et probet quod dicitur: incipit desiderare pennas, elongare, fugere, et manere in deserto. 9. Unde enim putatis, fratres, servis Dei impleta esse deserta? Si bene illis esset inter homines, recederent ab hominibus?
Abbreviated transcription (Latin):
conturbetur ipsa dilectio. Uerbis meis et collocutione ꝓ
desse non possum: orando ꝓ eis forsitan ꝓdero. Dicunt
ista homines: secl plerumꝙ ita ligantur. ut uolare non
posint. sorte enim non ligantur uiscor se ligintur oisti¬
cio. Si autem ligantur cura et officio. et deserere non pos.¬
sunt: dicant. Optabam dissolui et esse cum xp̃o: multo
enim magis optimum: manere in carne necessarium ꝓp-¬
ter uos. Columba religata affectu non cupiditate: uola¬
re non poterat ꝓpter implendum officium: non ꝓpter
paruum meritum. Tamen desiderium in corde neces¬
se est ut sit: nec patitur hoc desiderium nisi qui ceꝑit
ambulare angustam illam uiam: ut nouerit quia non
desunt ȩccłȩ ꝑsecutiones etiam in hoc tempore. quando
tranquillitas uidetur eccłȩ. ab his quidem ꝑsecutionibus
quȩ martyres xp̃i passi sunt: non autem desunt ꝑsecu¬
tiones: quia uerum est illud. omnes qui uolunt pie ui-¬

Expanded text:
conturbetur ipsa dilectio: verbis meis et collocutione mea conturbetur ipsa dilectio: verbis meis et collocutione mea prodesse non possum, orando pro eis forsitan prodero, Dicunt ista homines, sed plerumque ita ligantur ut volare non possint. Forte enim non ligantur visco, sed ligantur officio. Si autem ligantur cura et officio, et deserere non possunt, dicant: Optabam dissolvi, et esse cum Christo, multo enim magis optimum; manere in carne necessarium propter vos . Columba religata affectu, non cupiditate, volare non poterat propter implendum officium, non propter parvum meritum. Tamen desiderium in corde necesse est ut sit: nec patitur hoc desiderium, nisi qui coeperit ambulare angustam illam viam ; ut noverit quia non desunt Ecclesiae persecutiones, etiam in hoc tempore quando tranquillitas videtur Ecclesiae ab his quidem persecutionibus, quas martyres nostri passi sunt. Non autem desunt persecutiones, quia verum est illud: Omnes qui volunt pie vi
Abbreviated transcription (Latin):
rumꝙ ȩccłastica cominunione. Intus est. Quid facies:
Quo ibis: Quo te separabis: ut ista non patiaris: Sed
adesto: loquere: exortare: blandire: minare: corripe.
feci omnia: quicquid uirium babui impendi et expres-¬
sirnichil me uideo ꝓfecisse. Omnis oꝑa in consummata
est: ddolor temansit. Quomodo ergo requiescet cor meũ
a talibus: nisi ut dicam. quis dabit michi pennas sicut
columbȩ: Et tamen non sicut coruo. Columba a mole.¬
stiis querit auolationem: sed non amitat dilectionem.
Columba enim ꝓ signo dilectionis ponitur: et in ea ge¬
mitus amatur. Nichil tam amicum gemitibus: quam-
columba. Die noctuq gemit: tamquam hic posita u¬
bi ge¬
mendum est. Quid ergo dicit iste dilector:
uitia hominum ferre non possum: strident:
rabie feruntur: accenduntur iracundia: in ira adum-¬
brant me: ꝓdesse illis non possum. Utinam requiescã
alicubi ab eis separatus corpore non amore: non in me

Expanded text:
rumque ecclesiastica communione; intus est, quid facies? rumque ecclesiastica communione; intus est, quid facies? quo ibis? quo te separabis, ut ista non patiaris? Sed adesto, loquere, exhortare, blandire, minare, corripe. Feci omnia, quidquid virium habui impendi et expressi, nihil me video profecisse; omnis opera insumpta est, dolor remansit. Quomodo ergo requiescet cor meum a talibus, nisi ut dicam, Quis dabit mihi pennas? sicut columbae tamen, non sicut corvo. Columba a molestiis quaerit avolationem, sed non amittit dilectionem. Columba enim pro signo dilectionis ponitur, et in ea gemitus amatur. Nihil tam amicum gemitibus quam columba: die noctuque gemit, tanquam hic posita ubi gemendum est. Quid ergo dicit iste dilector? Convicia hominum ferre non possum, stridunt, rabie feruntur, accenduntur iracundia, in ira adumbrant me; prodesse illis non possum: utinam requiescam alicubi ab eis separatus corpore, non amore; ne in me
Abbreviated transcription (Latin):
recdesit ili pennas suas. Non enim habed s ͦ
tanquam suas: quibus uolare non poterat. Ligate pen¬
n : onus faciunt. Quis inquit dabit michi pennas
scũt columbe: et uolabo et reqiuiescam: Requiescet.
Ubi: Duos doxit he esse sensus aut sicut ait apłs dissol¬
uiet esse cum xp̃o: muto enim magis optimum. Et enĩ
et ipse quamuis fortis: quamuis magnus: quamuis cor¬
de robustissimus: quamuis in xp̃o miles inuictus in ex¬
ereitatione sua: quantum leginus conturbatus est et
ait. De cetero nullus michi molestus sit. Camquam
diceret de illo psalmo. Teclium tenuit me a peccato.¬
ribus: derelinquentibus legem tuam. Conatur ergo
homo plerumq corrigere homines distortos. prauos.
ꝑtinentes quidem ad curam suam: sed in quibus defi-¬
ciat omnis humana industria et iugilantia. Corrige.¬
re non potest: pati necesse est. Et qui corrigi non po-¬
test cuus est: aut consortio generis humani aut ple-¬

Expanded text:
reddit illi pennas suas. Non enim habebat eas reddit illi pennas suas. Non enim habebat eas tanquam suas, quibus volare non poterat. Ligatae pennae onus faciunt. Quis, inquit, dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Requiescet, ubi? Duos dixi sensus hic esse: aut sicut ait Apostolus, Dissolvi, et esse cum Christo, multo enim magis optimum. Etenim et ipse quamvis fortis, quamvis magnus, quamvis corde robustissimus, quamvis in Christo miles invictus, in exercitatione sua, quantum legimus, conturbatus est, et ait: De caetero nemo mihi molestus sit . Tanquam diceret de illo psalmo: Taedium detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam . Conatur ergo homo plerumque corrigere homines distortos, pravos, pertinentes quidem ad curam suam, sed in quibus deficiat omnis humana industria et vigilantia: corrigere non potest, pati necesse est. Et qui corrigi non potest tuus est, aut consortio generis humani, aut ple
Abbreviated transcription (Latin):
cens. nolite timere eos qui corpus occidunt:
seuiendo corpus occidit: tu odio habendo ant
occidisti. Et ille corpus alienum: tu animan
quid sibi ait in illa infirmitate positus: et ma
exercitatione turbatus uis clabit michipe¬
nas sicut columbȩ: et uolabo et requiescaml
mortem optabat: aut solitudinem desiderabe
Quamdiu inquit id mecum agitur. id mich
cipitur ut inimicos diligam: conuicia istori
brescentia et adumbrantia me. cominouem
meum: ꝑturbant lumen meum: appetunt i
um: interficiunt animam meam: uellem reb
si infirmus sum. ne manendo augeam peccatis
no. non patiatur uulnus meum crebras plagl
N sanatus ȩxercitationi recidatur. Fit hoc fr̃ise i
nis: non ob aliud nisi ꝓpter turbam tribila
et scandalorum. et dicit. Quis cdabit michi prs¬
Uidet se sine pennis: an potius ligatis pcdil
Si desunt: dentur. Si ligatȩ sunt soluanilꝰ.
quia etiam qui soluit pennas aui. aut date

Expanded text:
dicens, Nolite timere eos qui corpus occidunt ? dicens, Nolite timere eos qui corpus occidunt ? Ille saeviendo corpus occidit, tu odio habendo animam occidisti; et ille corpus alienum, tu animam Et quid sibi ait in illa infirmitate positus, et in illa exercitatione turbatus? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Aut mortem optabat, aut solitudinem desiderabat. Quamdiu, inquit, id mecum agitur, id mihi praecipitur ut inimicos diligam, convicia istorum crebrescentia et adumbrantia me, commovent oculum meum, perturbant lumen meum, appetunt cor meum, interficiunt animam meam. Vellem ut abirem, sed infirmus sum, ne manendo augeam peccata mano, ne patiatur vulnus meum crebras plagas, ut sanatum exercitationi reddatur. Fit hoc, fratres,nis, non ob aliud nisi propter turbam tribulationum et scandalorum, et dicit: Quis mihi idet se sine pennis, an potius ligatis pennis? Si desunt, dentur; si ligatae sunt, solvantur: quia etiam qui solvit pennas avi, aut dat aut
Abbreviated transcription (Latin):
primum trabem de ocło tuo: et sic uidebis eicere fe-¬
stucam de ocło fr̃is tui. Nam ut noueritis quantum
intersit inter iram et odium: cotidie homines iras-¬
cuntur filiis suis. Date qui oderint filios suos. Con¬
turbatus iste orabat et contristatus: luctans aduer¬
sus omnia omnium conuiciatorum: non ut aliquẽ
eorum conuicia referendo uinceret: sed ne aliquem
odisset. Hinc orat: hinc petit. A uoce inimici. et a
tribulatione peccatoris. Quoniam declinauerunt
in me iniquitates: et inira adumbrabant me.
Cor meum contritum in me. Hoc est illucd alis
ctum: turbatus est pre ira ocłs meus. Et sioe
me. Uita nr̃a: dilectio. Si uita dilectio: mors ag
est. Cum ceꝑit homo timere ne ocderit quema
bat: mortem tumet et acriorem mortem et inter
qua occiditur anima non corpus. Adtendelis
minem seuientem in te. Quid erat facturuss
tra quem tibi securitatem tuus dñs decdera

Expanded text:
primum trabem de oculo tuo, et sic videbis ejicere feprimum trabem de oculo tuo, et sic videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Nam ut noveritis quantum intersit inter iram et odium: quotidie homines irascuntur filiis suis; date qui oderint filios suos. Conturbatus iste orabat et contristatus, luctans adversus omnia convicia omnium conviciatorum; non ut aliquem eorum convicium referendo vinceret, sed ne aliquem eorum odisset. Hinc orat, hinc petit. A voce inimici, et a tribulatione peccatoris: quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira adumbrabant me. Cor meum conturbatum est in me. Hoc est illud alibi dictum: Turbatus est prae ira oculus meus . Et si ome. Vita nostra dilectio est: si vita dilectio, mors odium est. Cum coeperit homo timere ne oderit quem diligebat, mortem timet; et acriorem mortem, et interiorem mortem, qua occiditur anima, non corpus. Attendebas hominem saevientem in te: quid erat facturus, contra quem tibi securitatem tuus Dominus dederat,
Abbreviated transcription (Latin):
des: hoc in te uult humiliare unde uincitur. Uerbi gr̃a.
Si diuitiis tuis uincitur: pauꝑem te uult facere. Si
attendit in te uel deicere uel auferre quibus uincitur:
nem uincis humana felicitate: diabolum autem uin¬
cis inunici dilectione. Quomodo ergo ambit homo
auferre tibi et detruncare aut auertere felicitatem
qua iuncitur: sic et diabolus hominem uult uincere.
auferendo unde uincitur. Sed cura in corde serua-¬
re inimici dilectionem: qua diabolum uincis. Seui-¬
at homo quantum potest: auferat quicquid po-¬
test. Si diligitur aꝑte seiuiens: uictus est occulte se¬
uens. At iste conturbatus et contristatus orabat:
taiquam turbato pre ira ocło suo. Ira uero fr̃is si fu¬
erit inueterata: iam odium est. Ira turbat ocłi: odi¬
um extinguit. Ira festuca est: odium trabes est. Ali-¬
quando odisti: et corripis irascentem. In te est odiũ:
in illo ira quem corripis. Merito tibi dicitur: eice

Expanded text:
des, hoc in te vult humiliare unde vincitur. Verbi gratia, des, hoc in te vult humiliare unde vincitur. Verbi gratia, si divitiis tuis vincitur, pauperem te vult facere; si attendit in te vel dejicere vel auferre quibus vincitur. nem vincis humana felicitate, diabolum autem vincis inimici dilectione. Quomodo ergo homo ambit auferre tibi, et detruncare, aut evertere felicitatem qua vincitur, sic et diabolus hominem vult vincere auferendo unde vincitur. Sed cura in corde servare inimici dilectionem, qua diabolum vincis. Saeviat homo quantum potest, auferat quidquid potest; si diligitur aperte saeviens, victus est occulte saeviens. 7. At iste conturbatus et contristatus orabat, tanquam turbato prae ira oculo suo. Ira vero fratris si fuerit inveterata, jam odium est. Ira turbat oculum, odium exstinguit: ira festuca est, odium trabes est. Aliquando odisti et corripis irascentem; in te est odium, in illo ira quem corripis: merito tibi dicitur, Ejice
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩlo lucra. Sed seuiat amplius: possit et aliquid am-¬
plius. Quid te securius. cui dictum est. nolite timere
eos qui corpus occitunt:. animam autem non possunt
occidere: Quid est ergo timendum: quando pateris
inimicum: Ne conturbetur in te dilectio: qua diligis
mimicum. Et enim inimicus ille homo: cato et sanguis
quod uidet in te appetit. Alius enim inimicus occuil¬
tus rector harum tenebrarum. quas tu pateris in car¬
ne et sanguine. alterum occultum tuum petit: thes¬
auros tuos interiores depredari et uastari molitur.
Duos ergo inimicos constitue tibi ante oculos: unum
aꝑtum: alterum occultum. Aꝑtum hominem: oc-¬
cultum diabolum. Homo ille. hoc est quod tu sccłm
naturam humanam: scđd̃m fidem autem et dilectionẽ
nondum quod tu. sed poterit esse quod tu. Cum er¬
go sint duo: unum uide: alterum intellige. Unum di¬
lige: alterum caue. Namq et inimicus ille quem ui¬

Expanded text:
in coelo lucra. Sed saeviat amplius, possit et aliquid amin coelo lucra. Sed saeviat amplius, possit et aliquid amplius: quid te securius, cui dictum est, Nolite timere eos qui corpus occidunt. animam autem non possunt occidere ? Quid est ergo timendum quando pateris inimicum? Ne conturbetur tibi dilectio qua diligis inimicum. Etenim inimicus ille homo, caro et sanguis, quod videt in te appetit. Alius autem inimicus occultus, rector harum tenebrarum quas tu pateris in carne et sanguine, alterum occultum tuum petit, thesauros tuos interiores depraedari et vastare molitur. Duos ergo inimicos constitue tibi ante oculos; unum apertum, et alterum occultum: apertum, hominem; occultum, diabolum. Homo ille hoc est quod tu secundum naturam humanam, secundum fidem autem et dilectionem nondum quod tu, sed poterit esse quod tu. Cum ergo sint duo, unum vide, alterum intellige; unum dilige, alterum cave. Namque et inimicus ille quem vi
Abbreviated transcription (Latin):
mis exurrexerunt supra uires meas. Tranquilla ꝑtur-¬
batum: manum extende mergenti. Contristatus sum in
exercitatione mea: et conturbatus sum a uoce inimici:
et a tribulatione peccatoris. Quoniam declinauert̃
in me iniquitates: et in ira adumbrabant me. Audi-¬
stis fluctus et uentos. Tamquam humiliato insulta¬
bant: et ille orabat. Undiq illi strepitu insultationis
seuiebant: atille intus inuocabat quem non uidebant.
Cum aliquid tale patitur. xp̃ianus: non debet facile ue¬¬
lut oclio ire in eum a quo patitur. et uelle uentum uince¬
re: sed conuertere se ad orationem: ne amittat dilectionẽ.
Neꝙ enum tunenclum est: ue aliquid faciat homo uni¬
micus. Quid enim facturus est: Multa mala dicturus:
opprobria iaculaturus: in conuiciis seuiturus. Sed quid
tibie Gauclete inquit et exultate: quoniam merces uĩa
magna est in cęlis. Ille in terra geminat conuicia: tu

Expanded text:
mis exsurrexerunt supra vires meas: tranquilla perturmis exsurrexerunt supra vires meas: tranquilla perturbatum, manum extende mergenti. Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum a voce inimici, et a tribulatione peccatoris: quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira adumbrabant me. Audistis fluctus et ventos: tanquam humiliato insultabant, et ille orabat; undique illi strepitu insultationis saeviebant, at ille intus invocabat quem non videbant. 6. Cum aliquid tale patitur christianus, non debet facile velut odio ire in eum a quo patitur, et velle ventum vincere; sed convertere se ad orationem, ne amittat dilectionem. Neque enim timendum est ne aliquid faciat homo inimicus. Quid enim facturus est? Multa mala dicturus, opprobria jaculaturus, in conviciis saeviturus: sed quid tibi? Gaudete, inquit, et exsultate quoniam merces vestra magna est in coelis . Ille in terra geminat convicia, tu
Abbreviated transcription (Latin):
hiuus seli: qui diligit inimicos. Xp̃c in mari ambula¬
bat intrxpidus: euus omnino de corde auferri non po¬
terat inimiei dilectio. Qui pendens in cruce dicebat.
Pster ignosce illis: quia nesciunt quid faciunt. Et
petus uoluit ambru are. Ille tamquam caputape¬
trus tamquam corpus: quia suꝑ hanc petram inquit
edificabo ȩccłam meam. Iussus est ambulare et am¬
bulabat: gr̃a iubentis non uiribus suis. Sed cum ui¬
deret uentum ualidum: tunuit. Et mergi ceꝑat:
conturbatus in exercitatione sua. A quo uento: Ua¬
lido. Auoce inimici: et a tribulatione peccatoris.
Ergo ille quomodo clamauit in fluctibus. dñe ꝑeo
salua me: talis et huius uox precessit. Exaudi deus
deprecationem meam. et ne despexeris precem meã:
intende michi et exaucdi me. Quare: Quid enim pa-¬
teris: Quid gemise Contristatus sum in exercitatione
mea. Exerceri quidem me inter malos posiustr: sed ni-¬

Expanded text:
hujus saeculi, qui diligit inimicos. Christus in mari ambulahujus saeculi, qui diligit inimicos. Christus in mari ambulabat intrepidus, cujus omnino de corde auferri non poterat inimici dilectio: qui pendens in cruce dicebat, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et Petrus voluit ambulare. Ille tanquam caput, Petrus tanquam corpus: quia super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam. Jussus est ambulare, et ambulabat gratia jubentis, non viribus suis. Sed cum videret ventum validum, timuit; et mergi jam coeperat, conturbatus in exercitatione sua. A quo vento valido? A voce inimici, et a tribulatione peccatoris. Ergo quomodo ille clamavit in fluctibus, Domine, pereo, salva me ; talis et hujus vox praecessit, Exaudi, Deus, deprecationem meam, et ne despexeris precem meam: intende mihi, et exaudi me. Quare? quid enim pateris? quid gemis? Contristatus sum in exercitatione mea. Exerceri me quidem inter malos posuisti, sed ni
Abbreviated transcription (Latin):
es ex malo factus es bonus. Et si deus non parceret
malis: nec tu qui gr̃as ageres appareres. Parcat ergo
aliis qui peꝑcit et tibi: non enim cum transieris inter¬
cludenda est uia pietatis. Unde ergo iste orat positus
inter malos: quorum inumiciriis exercebatur. Quid
ait: Contristatus sum in exercitatione mea et contur¬
batus sum a uoce inimici. Cum extendit dilectionem
ut diligat inimicos: affectus est teclio multorum inimi¬
ciciis. multorum rabie circumlatratus: et quadam
humana infirmitate subcubuit. Uidit se iam inciꝑe
penetrari mala ꝑsuasione diabolica. ut odium indu¬
cat aduerstim inimnicos: reluctans odio ut ꝑficeret
ipsam dilectionem: in ipsa pugna et lucta turbatus
est. Eius enim uox est et in alio psalmo: turbatus est
pre ira oculus meus. Et quid ibi sequitur. Inueteraui
i omnibus inimicis meis. Uelut in tempestate et fuu¬
ctibus mergi cepat: sicut petrus. Ile enim calcat fluelꝰ

Expanded text:
es, ex malo factus es bonus; et si Deus non parceret es, ex malo factus es bonus; et si Deus non parceret malis, nec tu qui gratias ageres, appareres. Parcat ergo aliis qui pepercit et tibi. Non enim cum transieris, intercludenda est via pietatis. 5. Unde ergo iste orat positus inter malos, quorum inimicitiis exercebatur? quid ait? Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Cum extendit dilectionem ut diligat inimicos, affectus est taedio, multorum inimicitiis, multorum rabie circumlatratus, et quadam humana infirmitate succubuit. Vidit se jam incipere penetrari mala persuasione diabolica, ut odium inducat adversum inimicos: reluctans odio ut perficeret ipsam dilectionem, in ipsa pugna et lucta turbatus est. Ejus enim vox est et in alio psalmo: Turbatus est prae ira oculus meus. Et quid ibi sequitur? Inveteravi in omnibus inimicis meis . Veluti in tempestate et fluctibus mergi coeperat, sicut Petrus . Ille enim calcat fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis legimus: et parcit eis ille qui nolle
quod ei imputet ininicus cui omnis mimials
tus est. Ab illo enim habet. quiequid bom uͥ ͤ
ad ipso enim habet inisccłiam quicquid est: etiam unde
tribulatur. Ab hoc enim tribulatur: ne suꝑbiat. Ab hoc
tribulatur: ut humilis agnoscat excelstim. Tu ergo Ill¬
ininico tuo quem intolerabiliter pateris quid pre-¬
stitisti: si ille habet eum mimicum qui ei tanta presti¬
tit. et facit solem suum oriri suꝑ bonos et malos. et plu¬
it suꝑ iustos et iniustos: Tu qui nec solem potes oriri
seruare inimico ut sit tibi pax in terra homini bonȩ
uoluntatis: Ergo quoniam hȩc tibi dilectionis regula
sigitur. ut unitans patrem diligas inimicum: diligite
enim inquit inimicos ur̃os: in hoc precepto quomodo
ȩxercereris: si nullum inimicum patereris: Uides ergo
ꝓdesse tibi ad aliqͥd et quod deus parcit malis. Frosit
tibi ad habendam miscdiam: quia et tu forte si bonus

Expanded text:
in Scripturis legimus: et parcit eis ille qui non habet in Scripturis legimus: et parcit eis ille qui non habet quod illi imputet inimicus, cui omnis inimicus ingratus est; ab illo enim habet quidquid boni habet. Ab ipso enim habet misericordiam, quidquid est etiam unde tribulatur. Ad hoc enim tribulatur, ne superbiat; ad hoc tribulatur, ut humilis agnoscat excelsum. Tu ergo inimico tuo, quem intolerabiliter pateris, quid praestitisti? Si ille eum habet inimicum qui ei tanta praestitit, et facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos; tu qui nec solem potes oriri imico non potes, ut sit tibi pax in terra homini bonae voluntatis Ergo quoniam haec tibi dilectionis regula figitur, ut imitans Patrem diligas inimicum: Diligite enim, inquit, inimicos vestros : in hoc praecepto quomodo exercereris, si nullum inimicum patereris? Vides ergo prodesse tibi aliquid: et quod Deus parcit malis, prosit tibi ad habendam misericordiam; quia et tu forte si bonus
Abbreviated transcription (Latin):
quorum. Muncti dixit: de quo dicit euglum
mundus eum non cognouit. Si enu mundius
di nomine appellantur: harum tenebrarums
Lilli rectores. De illis ergo rectoribus habemus at¬
natam scripturarum sententiam: quod omint
de reditus alicuius eorum sꝑancdus non est.
de ipsis tenebris quarum illi rectores sunt as
certi: ne forte qui erant tenebrȩ siant lux. fili
quippe iam factis: dicit apłs. fuistis aliquanb
brȩ: nunc autem lux in dño. Tenebrȩ inubiꝰ l
in dño. Ergo fr̃s. omnes mali cum mali suit. yo
bonos. Ecce enim breuiter aucdite: et intelligtt.
nus es: inimicum non habebis nisi malum. siroi
patris tui: qui facit solem suum oriri suꝑ bons
ios: et pluit suꝑ iustos et iniustos. Neꝙ enim a
bes inimicum: et deus non habet: Tu quid al
habes inimicum qui tecum creatus est: ille uedls
quem creauit. Inimicos ergo dei malos et inqus

Expanded text:
iniquorum; mundi dixit, de quo dicit Evangelium: iniquorum; mundi dixit, de quo dicit Evangelium: Et mundus eum non cognovit . Si enim mundus mundi nomine appellantur; harum tenebrarum sunt illi rectores. De ipsis ergo rectoribus habemus determinatam Scripturarum sententiam, quod omnino inde reditus alicujus eorum sperandus non est. At vero de ipsis tenebris quarum illi rectores sunt, non sumus certi ne forte qui erant tenebrae, fiant lux. Fidelibus quippe jam factis dicit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino : tenebrae in vobis, lux in Domino. Ergo, fratres, omnes mali, cum mali sunt, exercent bonos. Ecce enim breviter audite, et intelligite. Si bonus es, inimicum non habebis nisi malum. Porro Patris tui, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Neque enim tu habes inimicum, et Deus non habet. Tu quidem eum habes inimicum qui tecum creatus est; ille vero cum quem creavit. Inimicos ergo Dei malos et iniquos saepe
Abbreviated transcription (Latin):
suam dixit: ne pucetis gratis esse malos in hoc mundo:
et nichil boni de illis agere dm̃. Omnis malus. aut
ideo uiuit ut corrigatur: aut ideo uiuit ut ꝑ illum
bonus exerceatur. Utinam ergo qui nos mocdo exercent
conuertantur: et nobiscum exerceantur. Tamen qũa¬
diu ita sunt ut exerceant: non eos oderimus: quia in
eo quod maliis est. quis eorum utrum usq ad finẽ
pseueraturus sit ignoramus. Et plerumq cum tibi ui¬
deris octisse inimicum: frẽm odisti et uescis. Du
et angli eius in scripturis sĩs manifesti suit na
quod ad ignem eternum sunt destinati. Ipda
tum despanda est correptio: contra quos habe
occultam luctam. Ad quam luctam nos armi¬
tis. sed aduersus principes et potestates et ras
mundi tenebrarum harum: ne forte cum dixis
di. intelligeres demones esse rectores cȩli et ten
Muncli cdixit: denebrarum harum. Mundi chn
matorum mundi. Mundi dixit: impiorum et

Expanded text:
suam dixit. Ne putetis gratis esse malos in hoc mundo, suam dixit. Ne putetis gratis esse malos in hoc mundo, et nihil boni de illis agere Deum. Omnis malus aut ideo vivit ut corrigatur, aut ideo vivit ut per illum bonus exerceatur. Utinam ergo qui nos modo exercent, convertantur, et nobiscum exerceantur: tamen quamdiu ita sunt ut exerceant, non eos oderimus; quia in eo quod malus est quis eorum, utrum usque in finem perseveraturus sit, ignoramus; et plerumque cum tibi videris odisse inimicum, fratrem odisti, et nescis. Diabolus et angeli ejus in Scripturis sanctis manifestati sunt nobis, quod ad ignem aeternum sint destinati. Ipsorum tantum desperanda est correctio: contra quos habemus occultam luctam, ad quam luctam nos armavidetis; sed adversus principes et potestates et rectores mundi, tenebrarum harum . Ne forte cum dixisset, mundi, intelligeres daemones esse rectores coeli et terrae; mundi dixit, tenebrarum harum; mundi dixit, amatorum mundi; mundi dixit, impiorum et
Abbreviated transcription (Latin):
tenetis: quod auditis in uobis agnoscite. Quisquis enim
nondum tenet iter pietatis: nuratur. quia talia ge¬
munt inembra clauid. Non enu uidet in se ista.
Quanicdiu et in se ista non uiclet: nondum est ibi.
Non sentit quod corpus sentit: quia preter corpus
est. Incorporetur et sentiet. Dicat ergo et audiamus:
audiomus et dicamus.¬
xudi cleus deprecationem meam: et
ne despexeris precem ineam: intende
michi et exaudi me. Satagentis. solliciti.
in dribulatione positi: uerba sunt hȩc. Orat multa
patiens: de inalo liberari desiclerans: suꝑ est ut au¬
diamus in quo inalo sit. Et cum dicere ceꝑit agnos¬
camus nos ibi esse: ut cominunicata tribulatione
coniungamus orationem. Noutristatus sum in ex¬
ercitatione mea: et conturbatus sum. Ubi contrista¬
tus: ubi contubatus: In exercitatione mea inquit.
Homines malos quos patitur cominemoratus est: eam¬
demꝰ passionem malorum hominum exercitationem

Expanded text:
tenetis, quod auditis in vobis agnoscite. Quisquis enim tenetis, quod auditis in vobis agnoscite. Quisquis enim nondum tenet iter pietatis, miratur quia talia gemunt membra David: non enim videt in se ista. Quamdiu et in se ista non videt nondum est ibi: non sentit quod corpus sentit; quia praeter corpus est: incorporetur, et sentiet. Dicat ergo et audiamus, audiamus et dicamusudi, Deus, deprecationem meam, et ne despexeris precem meam: intende mihi, et exaudi me. Satagentis, solliciti, in tribulatione positi, verba sunt ista. Orat multa patiens, de malo liberari desiderans: superest ut audiamus in quo malo sit; et cum dicere coeperit, agnoscamus ibi nos esse, ut communicata tribulatione, conjungamus orationem. Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Ubi contristatus? ubi conturbatus? In exercitatione mea, inquit. Homines malos quos patitur commemoraturus est, eamdemque passionem malorum hominum exercitationem
Abbreviated transcription (Latin):
habet homo. inuenit se eo ꝓprie discretum a pecore: qđ
ipse habeat intellectum. Unde quosclam contempnen¬
tes in se quod ꝓprium et precipuum a conditore acce¬
perunt: increpat ipse conclitor dicens. Nolite esse sicut
equus et mulus: quibus non est initellectus. Et alio loco
dicit: homo in honore posituis. In quo honore: nisi quia
factus ad imaginem dei: Ergo in honore positus non
intellexit ait: comparatus est iumentis insensatis: et similis
factus est illis. Agnoscamus ergo honorem nostrum: et in¬
telligamus. Si intelligimus: uicdemus non istam regionẽ¬
esse gaudendi. sed gemendi: non iam exultandi: sed
acthuc plangendi. Sed et si exultatio quedam habi¬
tat in cordibus nr̃is: nondum est uire sed in spe. Ex
ꝓmisso letamur: quia scimus non nos fallere ꝓmitten¬
tem. Uerum quod attinet ad presens tempus: in quo
malo. in quibus angustiis simus aucdites et si uiam istam

Expanded text:
habet homo, invenit se eo proprie discretum a pecore, quod habet homo, invenit se eo proprie discretum a pecore, quod ipse habeat intellectum. Unde quosdam contemnentes in se quod proprium et praecipuum a Conditore acceperunt, increpat ipse Conditor dicens: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Et alio loco dicit: Homo in honore positus. In quo honore, nisi quia factus ad imaginem Dei? Ergo, in honore positus non intellexit, ait, comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Agnoscamus ergo honorem nostrum, et intelligamus. Si intelligimus, videmus non esse istam regionem gaudendi, sed gemendi; non jam exsultandi, sed adhuc plangendi. Sed etsi exsultatio quaedam habitat in cordibus nostris, nondum est in re, sed in spe. Ex promisso laetamur, quia scimus non nos fallere promittentem. Verum quod attinet ad praesens tempus, in quo malo, in quibus angustiis simus audite; et si viam istam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: et membra xp̃i intelligant in xp̃o: quia caput
et membra unus xp̃c. Caput in cęlo erat: et dicebat.
Quid me ꝑsequeris: Nos cum illo in cȩlo ꝑ spem: ipse
nobiscum in terra ꝑ caritatem. Ergo intellectus ipsi
cdauid. Ammoneamur cum audimus: et intelligat
ȩccła. fertinet enim ad nos magna cum cura intelli¬
gendi in quo malo nunc sumus: et de quo malo ut
liberemur optamus: reminiscentes orationis dĩcȩ.
ubi in finem dicimus. libera nos a malo. Inter multas
ergo tribulationes huius scłi: plangit aliquid psal¬
mus iste cle intellectu. Ille cum isto non plorat: qui
non habet intellectum. Porro autem Rm̃i meminisse
cdebemus ad imaginem dei nos esse factos: nec alibi quã
in ipso intellectu. Nam in multis rebus a bestiis non sepa-¬
ramur. Ubi autem homo al imaginem dei factum se no¬
uit: ibi aliquid in se agnoscit amplius esse quam clatũ
est pecoribus. Consideratis uero omnibus rebris quas

Expanded text:
Christus, et membra Christi intelligant in Christo: quia caput Christus, et membra Christi intelligant in Christo: quia caput et membra unus Christus. Caput in coelo erat, et dicebat, Quid me persequeris Nos cum illo in coelo per spem, ipse nobiscum in terra per charitatem. Ergo, intellectus ipsi David. Admoneamur cum audimus, et intelligat Ecclesia: pertinet enim ad nos magna cura intelligendi in quo malo nunc sumus, et de quo malo ut liberemur optamus, reminiscentes orationis dominicae, ubi in fine dicimus, Libera nos a malo . Inter multas ergo tribulationes hujus saeculi, plangit aliquid psalmus iste de intellectu. Ille cum isto non plorat, qui non habet intellectum. Porro autem, charissimi, meminisse debemus ad imaginem Dei nos esse factos, nec alibi quam in ipso intellectu. Nam in multis rebus a bestiis superamur: ubi autem homo ad imaginem Dei factum se novit, ibi aliquid in se agnoscit amplius esse quam datum est pecoribus. Consideratis vero omnibus rebus quas
Abbreviated transcription (Latin):
et corrigit eos questione ꝓposita. Quomodo ergo ipse
dauid in spũ dicit eum dñm dicens. dixit dñs dĩo
meo sede ad dexteram meam. quousꝙ poriam inimi¬
cos tuos sub pectibus tus. Si ergo ille in sp̃u chĩm eum
dicit: quomodo filius eius est: Questionem ꝓposuit:
non filium negauit. Audistis dũm. dicite quomodo
filius eius st. dudistis filium: chcite quomoddo adñs sit.
Hanc questionem soluit fides catholica. Quomodo
dñs: Quia in principio erat uerbum: et uerbum erat
apud clm̃ et cdeus erat uerbum. Quomodo filius: Qa
nec nos a xp̃o alienos dicere debemus cuius membra
sumus: nec nos quasi alterum computari quia erunt
duo in carne una: sacramentum hoc magnum est¬
dicit apłs: ego autem dico in xp̃o et in eccła. Quia
ergo totus xp̃c caput et corpus est: cum audimus
intellectus ipsi cdauid. intelligamus et nos in clauid.
Intelligant membra . xp̃i. et in membris fuis intelligãt

Expanded text:
et corrigit eos quaestione proposita: Quomodo ergo ipse et corrigit eos quaestione proposita: Quomodo ergo ipse David in spiritu dicit eum Dominum, Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam, quoadusque ponam inimicos tuos sub pedibus tuis? Si ergo ille in spiritu Dominum eum dicit, quomodo filius ejus est Quaestionem proposuit, non filium negavit. Audistis Dominum; dicite quomodo filius sit: audistis filium; dicite quomodo Dominus sit. Hanc quaestionem solvit fides catholica. Quomodo Dominus? Quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo filius? Quinec nos a Christo alienos dicere debemus, cujus membra sumus, nec nos quasi alterum computare; quia erunt duo in carne una. Sacramentum hoc magnum est, ait Apostolus, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Quia ergo totus Christus caput et corpus est; cum audimus, Intellectus ipsi David, intelligamus et nos in David. Intelligant membra Christi, et in membris suis intelligat
Abbreviated transcription (Latin):
exultemus ille laudandus est qui et in tribulationib
erudit: et in letitia consolatur. Lausenun dei a corde l¬
et ore xp̃iani recetlere non debet: non ut laudet in
ꝓspis. et maledicat in aduersis: sed quemadmodtũ
psalmus ille prescribit. Benedicam dnim in omni
tempore: semꝑ laus eius inore meo. Gaudes: agnos¬
ce patrem blandientem. Tribularis agnosce patrẽ
emendantem. Siue blandiatur. siue emendet: eum
erudit cui parat hereditatem. Quid est ergo intelle¬
ctus ipsi dauid: Erat quidem dauid ut nouimus
sigura ponitur ꝓpter originem carnis ipsius. Nam
scdin aliquid filius est cdauid: scđm aliquid dñs est
dauid. filius dauid scłm carnem: dñs dauid sedm
diuinitatem. Sienim ꝑ ipsum facta sunt omnia: ꝑ ip¬
sum et ipse clauid factus est. ex cuus semine uenit ad
homines. Proinde cum interrogaret dñs iudeos cuius
dit eos remansisse in carne. et amisisse diuinitatem:

Expanded text:
exsultemus, ille laudandus est, qui et in tribulationibus exsultemus, ille laudandus est, qui et in tribulationibus erudit, et in laetitia consolatur. Laus enim Dei a corde et ore christiani recedere non debet: non ut laudet in prosperis, et maledicat in adversis; sed quemadmodum psalmus ille praescribit, Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Gaudes, agnosce patrem blandientem; tribularis, agnosce patrem emendantem. Sive blandiatur, sive emendet, eum erudit cui parat haereditatem. 3. Quid est ergo, Intellectus ipsi David? Erat quidem David, ut novimusfigura ponitur, propter originem carnis ipsius. Nam secundum aliquid filius est David, secundum aliquid Dominus est David: filius David secundum carnem, Dominus David secundum divinitatem. Si enim per ipsum facta sunt omnia , per ipsum et ipse David factus est, ex cujus semine venit ad homines. Proinde cum interrogasset Dominus Judaeos, dit eos remansisse in carne, et amisisse divinitatem;
Abbreviated transcription (Latin):
Salmi hiuius titulus est. infuemis
pymnis intellectus ipsi cdlaud
sit finis comiemoramus: quia is
dirigatur ad xp̃m. Quare finis dicitur: U
quicquid agimus ad illum referimus. ⁊ cus
eum ꝑuenerimus. ultra quod queramus mnle
bebimus. Dicitur enim finis qui consumt s
tur finis qui ꝑficit. Aliter quippe intelligiil
audimus finitus est cibus qui manducabas
aliter intelligimus cum auchimnus finta ds
quȩ texehatur. Inutioꝙ aucdimnus sinitum est. Secd cibꝰ
ut iam non esset: uestis ut ꝑfecta esset. finis ergo noster:
ꝑfectio nĩa esse debet. serfectio nr̃a: xp̃c. In illo enim ꝑ¬
ficimur: quia ipsius capitis inembra sumus. Et dictus
est legis finis: quia sine illo nemo ꝑficit legem. Cum
ergo auditis in psalmis in finem. multi enim psalmi ita
suꝑscripti sunt: non sit uĩa cogitatio in consumptione:
sed in consummatione. In hymnis in laudibus. Siue
enim tribulemur et angustiemur: siue letemur et

Expanded text:
salmi hujus titulus est: In finem, in hymnis, intellectus ipsi David. Quis sit finis commemoramus breviter,in Christum. Quare finis dicitur? Quoniam quidquid agimus, ad illum referimus; et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habebimus. Dicitur enim finis qui consumit, dicitur finis qui perficit. Aliter quippe intelligimus cum audimus, Finitus est cibus qui manducabatur; et aliter intelligimus cum audimus, Finita esquae texebatur: in utroque audimus, Finitum est; sed cibus ut jam non esset, vestis ut perfecta esset. Finis ergo noster perfectio nostra esse debet; perfectio nostra Christus. In illo enim perficimur, quia ipsius capitis membra sumus. Et dictus est finis Legis, quia sine illo nemo perficit Legem. Cum ergo auditis in Psalmis, In finem, multi enim psalmi ita superscripti sunt, non sit vestra cogitatio in consumptionem, sed in consummationem. 2. In hymnis: in laudibus. Sive enim tribulemur et angustemur, sive laetemur et
Abbreviated transcription (Latin):
tuam: et ipse te enutriet. Paruulus es. nondum in-¬
telligis secreta uerborum: forte tibi panis latet: et
adhuc lacte nutriendus es. Noli irasci uberibus: ipsa
te idoneum reddent ad mensam: cui modo minus
idoneus es. Ecce ꝑ diuisionem hereticorum: multa
dura mollita sunt. Sermones illius duri mollitisi
mauerunt euglitantes: et ipsi sermones diriguna
in pectora quorumq audientium. ab instantibn:
tune et importune: illis sermonibus illis uerbis ta
sagittis corda hominum ad amorem pacis figiuito
Duri erant: mollsꝰ facti sunt. Molliti non uir tuta
amiserunt: sed in iacula conuersi sunt. Mollitisi
sermones eius suꝑ oleum: et ipsi molliti sermomone
si sunt iacula. Sed tu forte nondum idoneus elꝗ
armeris his iaculis: et nondum tibi eluxit quodi
sermone forte obscurum est et durum. N actans¬

Expanded text:
tuam, et ipse te enutriet. Parvulus es, nondum intuam, et ipse te enutriet. Parvulus es, nondum intelligis secreta verborum: forte tibi panis latet, et adhuc lacte nutriendus es ; noli irasci uberibus, ipsa te idoneum reddent ad mensam, cui modo minus idoneus es. Ecce per divisionem haereticorum multa dura mollita sunt: sermones illius duri molliti sunt Armaverunt evangelizantes: et ipsi sermones diriguntur in pectora quorumque audientium ab instantibus opportune et importune; illis sermonibus, illis verbis tanquam sagittis, corda hominum ad amorem pacis feriuntur. Duri erant, et molles facti sunt. Molliti non virtutem amiserunt, sed in jacula conversi sunt. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi, molliti sermones, ipsi sunt jacula. Sed tu nondum forte idoneus es qui armeris his jaculis, et nondum tibi eluxit quod in sermone forte obscurum est et durum; Jacta i
Abbreviated transcription (Latin):
illi non intelligentes dixerunt ad inuicem. Durus
est hic sermo. Quis potest eum audire: Dicentesq
durus est ipse sermo. separauerunt se ab illo: reman
sit cum aliis duodecim. Cum ei suggessissent illos in
sermone eius esse scandalitatos numquid et uos in¬
quit uultis abire: Et petrus. Uerbum uitȩ eternȩ
babes: ad quem ibimus: Intendite obsecramus uos:
et paruuli discite pietatem. Numquidiam petrus
intelligebat secretum sermonis illius dñi: Nondum
intelligebat: sed bona esse uerba quȩ non intellige¬
bat pie credebat. Ergo sidurus est sermo. et nondũ
intellectus est: durus sit impio: tibi autem pietate
molliatur: quia quandoꝙ soluetur et sit tibi oleũ.
et usꝙ ad ossa penetrabit. Proinde tamquam ipse pe-¬
trus post illam duriciam sicut putabant sermonis
dñi scandalitatis etiam hic diceret uerbum uitȩ ȩter¬
nȩ habes. quo ibimus: ita subiecit. N acta in cño curã

Expanded text:
illi non intelligentes dixerunt ad invicem: Durus illi non intelligentes dixerunt ad invicem: Durus est hic sermo, quis potest eum audire Dicentes, quia durus est hic sermo, separavesit cum aliis duodecim. Cum ei suggessissent illos in sermone ejus fuisse scandalizatos, Numquid et vos, inquit, vultis ire? Et Petrus: Verbum vitae aeternae habes, ad quem ibimus Intendite, obsecramus vos, et parvuli discite pietatem: Numquid jam Petrus intelligebat secretum illius sermonis Domini? Nondum intelligebat; sed bona esse verba quae non intelligebat, pie credebat. Ergo si durus est sermo, et nondum intellectus est, durus sit impio, tibi autem pietate molliatur: quia quandoque solvetur, et fiet tibi oleum, et usque ad ossa penetrabit. 24. trus post illos duritia, sicut putabant, sermonis Domini scandalizatos etiam hic diceret, Verbum vitae aeternae habes, ad quem ibimus? ita subjecit, Jacta in Dominum curam