comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sensusq manifestus. Post responsa
dñi. post octauum numerũ resur¬
rectionis xp̃i: incipimꝰ sacramenta
pulsare. Prudentem studiosumq¬
lectorem rogatum uelum. ut sciat
me uertere nomiua iuxta hebraieã
ueritatem. Alioqͥn in grecis ⁊ latinis
codicib preter pauca omĩa corrupta
repperimus. & miror quosdam eru¬
ditos ⁊ ecclesiasticos uiros ea uoluisse
transferre que in hebraico ñ habent᷑.¬
⁊ de male interp̾tatis factas explanati¬
ones querere: ut in p̾senti pro dephea
legunt raphea. litteram ponentes
pro litera. eo quod res ⁊ delech par¬
uo apice distinguantur. ꝙ interpre¬
tantur curationem. atq ex inde tro¬
fecti de dephca. castra metati sunt
in halus. Decuna mansio in exodo
ñ habetur: crediturq in syn here¬
mo contineri. eodem narrante li¬
bro. ꝑfecta ẽ om̃is multitudo fili¬
oꝵ isrł de deserto syn. ꝑ mansiões
suas uxta os domini: ꝙ uenerunt¬
in raphidin. Ex quo ꝑspicuum est

Expanded text:
sensusque manifestus: post responsa sensusque manifestus: post responsa domini, post octauum numerum resurrectionis Christi incipimus sacramenta pulsare. prudentem studiosumqlectorem rogatum velim, ut sciat me vertere nomina juxta Hebraicam Veritatem. Alioquin in Graecis et Latinis codicibus praeter pauca, omnia corrupta reperimus: et miror quosdam eruditos et Ecclesiasticos viros ea voluisse transferre, quae in Hebraico non habentur, et de male interpretatis, fictas explanationes quaerere, ut in praesenti pro Dephca, legant Rephca, litteram ponentes pro littera, eo quod RES et DELETH parvo apice, distinguantur, et interpretantur curationem: atque exinde tro. MANSIO. Profecti de Dephca, castra metati sunt in Alus . Decima Mansio in Exodo non habetur, crediturque in Sin eremo contineri, eodem narrante libro. Profecta est omnis multitudo filiorum Israel de eremo Sin per Mansiones suas juxta os Domini, et venerunt Raphidim. Ex quo perspicuum est
Abbreviated transcription (Latin):
in sequentib. Syn aut̃ interp̾tatur
rubus uel odium: quoꝵ utrumq fa¬
cit ad mysticos intellectus. quod pꝰqͣm
uenerimus ad eum locum de quo
nobis sit dominus locuturus. grande
odium mereamur inimici. Tunc u¬
debimus ardere rubum ⁊ non com¬
buri: inflammari eccłam ꝑsecutionib
Eẜ nota quod in octaua mansione in
qua torcularia nr̃a sunt. unde &
octauus psalmus hoc titulo p̃notat᷑.
desertum capimus rubi: quia plu¬
res filii deserte. magis quam eiꝰ que
habet uirũ. Ꝙ ꝓfecti de deserto syn.
castra metati sunt in dephea. No¬
na mansio. Hoc nomen apud he
In libro hebraicoꝵ aut̃ nominum
ad hesienem remissionemq statui¬
mus: quod lectorem turbare non
debet. nec putet nos dissonantia scri¬
bere. Ibi enum uixta id quod uulgo
habetur edidimus. si medim uerbũ
scribatur ꝑ heth litteram. hic aut̃
in hebraico uolumine scriptũ re¬
peri ꝑ haem. qđ elementũ magis
pulsationem quã gliitinum sonat.

Expanded text:
in consequentibus. Sm autem interpretatur in consequentibus. Sm autem interpretatur rubus uel odium, quorum utrumque facit ad mysticos intellectus, quod, postquam uenerimus ad eum locum, de quo nobis sit dominus locuturus, grande odium mereamur inimici. tunc uidebimus ardere rubum et non comburi, inflammari ecclesiam persecutionibus rire. et nota, quod in octaua mansione, in qua torcularia nostra sunt, unde et octauus psalmus hoc titulo praenotatur, desertum capimus rubi, quia plures filii desertae.magis quam eius, quae habet uirum. Et profecti de deserto Sin castra metati sunt in Dephca. Nona mansio. hoc nomen apud Hebin libro autem Hebraicorum Nominum \'adhaesionem remissionemque\' transtulimus, quod lectorem turbare non debet. nec putet nos dissonantia scribere; ibi enim iuxta id, quod uulgo habetur, edidimus, si medium uerbum scribatur per beth litteram; hic autem in Hebraico uolumine scriptum repperi per phe, quod elementum magis pulsationem quam glutinum sonat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rubrum ⁊ scirpus uocatur. Unde
possumus suspicari quod uenerint
ad paludem quandam ⁊ lacum.
qui carecto ⁊ uincis plenus fuerit.
Quod aut̃ omnes congregationes aqͣ¬
rum scriptura sacra mare uocet:
nulla dubitatio ẽ. Hec mansio in
exodo non habetur. s scriptum est
ꝓ ea qd̾ de mari rubro uenerint.
ad desertum synon. que ẽ inter he¬
lẏm ⁊ synai. Quinta decima die
mensis scđ̃i egressionis eoꝵ ex egyp¬
to. id ẽ tricesuna pͥma postquam e¬
gressi sunt de ramesse. ⁊ ꝑfecti de
mari rubro. castra metati sunt in
deserto sin. Octaua mansio licet
uirta ordinem exodi septimna sit.
S sciendũ quod omis usq ad mon¬
tem synai heremus syn uocetur:
⁊ ex tota ꝓuintia etiam locus uniꝰ
mansionis nomen acceꝑit: sicut ⁊¬
moab tam urbis quam ꝓunciae
nomen ẽ. In hac solitudine mansio
nes qͥnq sunt. Iasuph de qua supͣ
diximus. & heremus syn &. dephca &.
halus. ⁊ raphidin. de quib loquem᷑

Expanded text:
et rubrum et scirpus vocatur. Unde et rubrum et scirpus vocatur. Unde possumus suspicari quod venerint ad paludem quamdam et lacum qui carecto et juncis plenus fuerit. Quod autem omnes congregationes aquarum Scriptura sancta mare vocet, nulla dubitatio est. Haec mansio in Exodo non habetur, sed scriptum est pro ea quod de mari Rubro venerint ad desertum Sin, quae est inter Elim et Sinai, quinta decima die mensis secundi egressionis eorum ex Aegypto, id est, trigesima prima postquam egressi sunt de Ramesse. Et profecti de mari Rubro, castrametati sunt in deserto Sin. Octava mansio, licet, juxta ordinem Exodi, septima sit. Sed sciendum quod omnis usque ad montem Sinai eremus Sin vocetur, et ex tota provincia etiam locus unius mansionis nomen acceperit. Sic et Moab tam urbis quam provinciae nomen est. In hac solitudine quinque mansiones sunt. Jam Suph. de qua supra diximus, eremus Sin, et Daphca, et Halus et Raphidim, de quibus loquemur
Abbreviated transcription (Latin):
rigant. Iuxta has aquas septuagin¬
ta creuere palme: quos ⁊ ipsos scłi
ordinis intelligimus p̃ceptores. Lu
mitebat. de quib ⁊ peuilus refert
quod apparuerit dominus primũ
duodecim. deinde apłis om̃ib. Ali¬
os uoluit intelligi primos. alios se¬
cundos xp̃i discipulos. Bibamus de
huiꝰcemodi fontib: & dulces fructus
uictorie deuorantes. ad mansiones
reliquas p̃paremur. ꝓfectiq de he¬
lym. castra metati sunt ad mare
rubrum. Mare rubrum quod he¬
maris rcibri ⁊ fontis mare ⁊ helym
rursum ad mare rubrum uenerint.
nisi forte in itinere ꝑgentib sinus
quidam maris occurrerit. uixta qͣm
castra metati sunt. E quib monem᷑
⁊ cybos dulcissimos tririmphoꝵ. appa¬
rere nobis interdum mare. ⁊ prete-¬
rita discrimina poni ante oculos:
quãqͣm multe differentie sit. tran¬
sire mare ⁊ mare ꝓcul aspicere. Uer¬
bum iasuph apud hebreos ex mari
⁊ rubro compositum ẽ. Supħ aut̃

Expanded text:
rigant. iuxta has aquas septuaginrigant. iuxta has aquas septuaginta creuere palmae, quos et ipsos secundi ordinis intellegimus praeceptores Lucamittebat. de quibus et Paulus refert, quod apparuerit dominus primum duodecim, deinde apostolis omnibus, alios uolens intellegi primos et alios secundos Christi discipulos. bibamus de huiusce modi fontibus et dulces fructus uictoriae deuorantes ad mansiones reliquas praeparemur. Profectique de Helim castra metati sunt ad Mare Rubrum. Mare Rubrum, quod HeMaris Rubri et fontis Marae et Helim rursum ad Mare Rubrum uenerint, nisi forte in itinere pergentibus sinus quidam maris occurrerit, iuxta quem castra metati sunt. aliud est et cibos dulcissimos triumphorum, apparere nobis interdum mare, et praeterita discrimina poni ob oculos. Quanquam multae differentiae sit transire mare, et mare procul aspicere. Verbum jam suph, apud Hebraeos, ex mari et rubro compositum est. Suph autem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut econtrario uoluptas ⁊ luxu¬
ria amaritudine temꝑatur. dicente
scriptura. Que ad tempus pingue¬
facit fauces tuas: nouissime uero
amarius felle inuenies. Profecti
de mara uenerunt in helun: ubi
erant.xii. fontes aquarũ. & seꝑtua¬
ginta ꝑalmȩ. ibiq castra metati
sunt. S exta mansio ii arietes fon¬
tesq uertitur. Quam pulcher ordo
uirtutum. Post uictoriam. post
ritudine uenimus ad arietes. ⁊ ro¬
bustos pͥncipes gregis. quos apud
iezechielem dominus iudicaturos
esse dicit. quod alii eoꝵ conculca¬
uerint ⁊i compresserint oues. alii lens.
placabiles fuerint. De his ⁊ iucesi¬
mus octauus psalmus loquitur.
Afferte dño filii dei. afferte domi¬
no filios arietum. Sexte mansio¬
nis tenemus hospitium. Numquã
pͥus occurrerunt fontes purissimi:
nisi uͥ magistroꝵ doctrina ꝓrumpit.
Nec dubium quin de .xii. apłis sermo
sit: de quoꝵ fontib diriuata sunt
ea quȩ totius mundi siccitatem

Expanded text:
sicut e contrario uoluptas atque luxusicut e contrario uoluptas atque luxuria amaritudine terminatur dicente scriptura: quae ad tempus pinguefacit fauces tuas, nouissime uero amarius felle inuenies. Et profecti de Mara uenerunt in Helim, ubi erant duodecim fontes aquarum et septuaginta palmae, ibique castra metati sunt. Sexta mansio in \'arietes fortesque\' uertitur. quam pulcher ordo uirtutum! post uictoriam temptaritudine uenimus ad arietes et robustos principes gregis, quos apud Ezechiel dominus iudicaturum esse se dicit, quod alii eorum conculcauerint aquas et conpresserint oues, alii lenes et placabiles fuerint. de his et uicesimus octauus psalmus loquitur: adferte do- 2 mino, filii dei, adferte domino filios arietum. sextae mansionis tenemus hospitium. numquam prius occurrerunt fontes purissimi, nisi ubi magistrorum doctrina prorumpit. nec dubium, quin de duodecim apostolis sermo sit, de quorum fontibus deriuatae aquae 3 totius mundi siccitatem
Abbreviated transcription (Latin):
bis sp̃uali baptismo suffocetur.
E gressi de mari rubro occurrit
heremꝰ sur que ⁊ solitudo ethan
dr̃. in qua trib dieb ingredientes
non habuert̃ aquã: & ꝑueniunt
ad mara. quȩ ex amaritudine no
men accepit. ħ abebat fons aquã:
⁊ dulcedinem non habebat. Mur¬
murat popłs uidens aquas ⁊ pota¬
re non sustinens. Intellige mara
aquas occidentis litere. quib sĩ
immitatur confessio crucis. ⁊ pas¬
sionis dominice sacram̃ta uingan¬
tur. omne quod impotabile ⁊ tͬste
uidebatur ac rigidum. uertitur in
temptauit eum. Ubi enim mag¬
nitudo gr̃e: ibi magnitudo discr̃i¬
minis. N ec terrearis s post uicto¬
riam uenias ad amaritudinem:
quia uerum pascha facientes. ari¬
ma cum amaritudinib comedt̃
⁊ temptatio ꝓbationem. ꝓbatio
spem. spes parturit salutem. Apud
medicos quoq quedam antidotꝰ
noxios humores temperans. ex a¬
maritudine nominatur: que dul¬
cis ostenditur restituens sanitatẽ.

Expanded text:
bis in spiritali baptismo suffocetur. bis in spiritali baptismo suffocetur. Egressis de mari Rubro occurrit eremus Sur, quae et solitudo Etham dicitur. In qua tribus diebus ingredientes, non habuerunt aquam; et perveniunt ad Maram, quae ex amaritmen accepit. habebat fons aquam, et dulcedinem non habebat. murmurat populus uidens aquas et potare non sustinens. intellege Mara aquas occidentis litterae, quibus si inmittatur confessio crucis et passionis dominicae sacramenta iungantur, omne, quod inpotabile et triste uidebatur ac rigidum, uertitur in icia et temptauit eum. ubi enim magnitudo gratiae, ibi magnitudo discriminis. nec terrearis, si post uictoriam uenias ad amaritudinem, quia uerum pascha facientes azyma cum amaritudinibus comedunt et temptatio probationem, probatio spem, spes parit salutem. apud medicos quoque quaedam antidotus noxios humores temperans ex amaritudine nominatur,_ quae dulcis ostenditur restituens sanitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
transiert̃ ꝑ mediu̾m mare in deser¬
to: ⁊ ambulauerunt uiam triũ
dierum in solitudine ethan: & cas¬
tra metati sunt in mara. Quinta
mansio ẽ mara: que interp̾tatur
amaritudo. Non poterant ad ru¬
bri maris gurgites ꝑuenire. &. pha¬
raonem cum suo exercitu uidere
ꝑeuntem: nͥ postquã habuert̃ in o¬
re nobilitates id ẽ in domini con¬
fessione uirtutes. quando credide¬
runt dño. & moysi famulo eius.
& audiert᷑ ab eo. dominꝰ pugnabit
ꝓ uobis ⁊ uos tacebitis . & uictores
maria precinente in tympanis
corporũ resonarunt carmina tri¬
umphantiũ. cantemꝰ dño głose
enĩ magnificatus ẽ. equum .i. a. ꝓ.¬
ĩ mare. Post p̾dicationẽ euangłii
pꝰ tabernacła migrantium. pꝰ as¬
sũptam fortitudinem. pꝰ confessi¬
onis nobilitatem: pericula rursus
occurrunt. Unde discimus cauen¬
das semꝑ insidias. & inuocandã
miscd̃iam dei. ut insequentẽ pha¬
raonem possimus effugere. &. no¬

Expanded text:
transierunt per medium mare in desertransierunt per medium mare in deserto: et ambulaverunt viam trium dierum in solitudinem Etham, et castrametati sunt in Mara. Quinta mansio Mara, quae interpretatur \'amaritudo\'. non poterant ad Rubri Maris gurgites peruenire et Pharaonem cum suo exercitu uidere pereuntem, nisi postquam habuerunt in ore nobilitates, id est in domini confessione uirtutes, quando crediderunt deo et Moysi, famulo eius, et audierunt ab eo: dominus pugnabit pro uobis et uos tacebitis, et uictores Maria praecinente in tympanis t corporum resonarunt carmina triumphantium: cantemus domino; gloriose enim honorificatus est, equum et airtutes. Post praedicationem Evangelii, post tabernacula transmigrantium, post assumptam fortitudinem, post confessionis nobilitatem, pericula rursus occurrunt. Unde discimus cavendas semper insidias, et invocandam misericordiam Dei, ut insequentem Pharaonem possimus effugere, et no
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ualeamus. Profectiq dee¬
than reuersi sunt phiairoth. qd
ẽ contra beelsephon: & castra meta¬
ti sunt e regione magdol. Quarta
mansio ẽ phiairoth: quȩ interp̃¬
tatur os nobilium: que scribitur
ꝑ luteram beth. Quidam malei¬
roth uillas putant: errorq ma¬
nifestus. qđ ꝓ supradicto elem̃to
ain litteram legant. B eelsephon
in lingua nr̃a uertitur dominꝰ
aqͥlonis. aut ascensus specule.
aut habens archana. Porro mag¬
dol magnitudo. uł turris assũpta.
gitur fortitudine nobilitamur in
dño. & beelsephon idoli archana
contemnumus. illuisq magnificen¬
tiam ⁊ turritam suꝑbiam decli¬
namꝰ. Non enim ẽ ab austro un¬
de dñs uenit. & a meridiȩ in qua
sponsus recumbit in florib: sed
possessor aquilonis frigidissimi. a qͦ
exardescunt mala suꝑ terram. Qui
cum sit frigidissimus. nomine dex¬
ter uocatur. falso sͥ assumens uoca¬
bulum uirtutis ac dextere. cũ totͤ
sit in sinistra. E ꝑfecti de phairot

Expanded text:
eruenire ualeamus. Profectique de Aeeruenire ualeamus. Profectique de Aetham reuersi sunt Phiahiroth, quod est contra Beelsephon, et castra metati sunt e regione Magdol. Quarta mansio est Phiahiroth, quae interpretatur \'os nobilium\', scribiturper litteram beth, . Quidam male hiroth villas putant: errorque manifestus est, quod pro supradicto elemento ν litteram legant. Beelsephon in linguam nostram vertitur Dominus aquilonis, aut ascensus speculae, aut habens arcana. Porro Magdal magnitudo vel turris. Assumpta igitur fortitudine, nobilitamur in Domino, et Beelsephon idoli arcana contemnimus, illiusque magnificentiam et turritam superbiam declinamus. Non enim est ab austro unde Dominus venit, et a meridie in qua sponsus recumbit in floribus; sed possessor aquilonis, venti frigidissimi, a quo exardescunt mala super terram. Qui cum sit frigidissimus, nomine dexter vocatur, falso sibi assumens vocabulum virtutis ac dexterae, cum totus sit in sinistra. Et profecti de Phihahiroth,
Abbreviated transcription (Latin):
tutum ꝓ pͥmogentis egypti que
ꝑcussa sunt dño consecremus. E
ꝑfecti de soccoth. castra metati st̃
in ethan: que ẽ in extremo solitu:¬
dinis. Tercia mansio offertur post
tab̾nacła. in qua pͥmum uidetur
dñs nocte in columna ignis . &. ꝑ
diem in colũna nubis: ut p̾cedat
popłm. ⁊ dux itineris fiat. E than
nobis consonat fortitudo siue ꝑfectio
de qua ⁊ dauid canit. Tu dirrupis¬
ti fluuos ethan: id ẽ fortes. Grandis
ẽ fortitudo egyptũ dimutere: ⁊ in
extrema solitudine commorari. Ex
quo intelligimꝰ locum soccoth ad¬
huc uirta egypti fuisse regionem.
In eo enĩ quod dicitur. que ẽ in ex¬
tremis finib solitudinis. ostendit᷑
int̾ confinia esse heremi egypti.
Preparemus nobis fortitudinem. as¬
sumamus ꝑfectũ robur. ut inter
erroꝵ tenebras ⁊ confusionem noc¬
tis. scientie xp̃i lumen appareat. di¬
es qͦq ñr nubem habeat᷑ ꝓtegentẽ.:
ut his ducib ad terram sc̃am ꝑ¬

Expanded text:
tutum pro primogenitis Aegypti, quae tutum pro primogenitis Aegypti, quae percussa sunt, domino consecremus. Et profecti de Sochoth castra metati sunt in Aetham, quae est in extremo solitudinis. Tertia mansio offertur post tabernacula, in qua primum uidetur dominus nocte in columna ignis et per diem in columna nubis, ut praecedat populum et dux itineris fiat. Aetham nobiscum sonat \'fortitudo\' atque \'perfectio\', de qua et Dauid canit: tu disrupisti fluuios Aetham, id est \'fortes\'. grandis est fortitudo Aegyptum dimittere et m extrema solitudine commorari. ex quo intellegimus locum Sochoth adhuc iuxta Aegypti fuisse regiones. in eo enim, quod dicitur: quae est in extremis finibus solitudinis, ostenditur inter confinia esse heremi et Aegypti. praeparemus nobis fortitudinem, adsumamus perfectum robur, ut inter errorum tenebras et confusionem noctis scientiae Christi lumen appareat. dies quoque noster nubem habeat protegentem, ut his ducibus ad sanctam terram p
Abbreviated transcription (Latin):
siue motu terre. siue tactu fuł¬
minũ Sp̃ualiter aut̃ dicimus qd̃
egredientib nobis ex egypto . erroꝵ.
idola corruant. & om̃is ꝑuersarum
doctrinarũ cultura quatiatur. Et
ꝓficiscentes filii isrł de ramesse: cas¬
tra metati sunt in sochoth. Scda:
mansio. In hac cocunt panes ari¬
mos: & pͥmum tendunt tabernacła.
Uunde & ex re locus nomen accepit.
Soccoth quippe interp̾tatur in lin¬
gua nr̃a tabernacła. siue tentoriã.
q ob hoc septimo mense qͥnta deci¬
ma die mensis sollempnitas taber¬
nacłoꝵ ẽ. Cum gͦ exierimus ex egyp¬
to. pͥmum tabernacła figimus. sci¬
entes nobis ad ulteriora ꝑgredien¬
dum. Tunc ñ comedimus de ferm̃¬
to egypti. de ferm̃to malitie ⁊ ne:¬
qͥtie. s uescimur azimis sincerita¬
tis ⁊ ueritatis: dñi p̾ceptum oꝑe
consũmantes. cauete a ferm̃to pha
to memores simus: ut celebremuᷤ
transitũ id ẽ phase dñi. ut pͥmo¬
genita nr̃i uteri cunctarũq uirꝰ¬

Expanded text:
siue motu terrae siue tactu fulsiue motu terrae siue tactu fulminum. spiritaliter autem discimus, quod egredientibus nobis ex Aegypto errorum idola corruant et omnis peruersarum doctrinarum cultura quatiatur. Et proficiscentes filii Israhel de Ramesse castra metati sunt in Sochoth. Secunda mansio. in hac coquunt panes azymos et primum tendunt tabernacula, unde et ex re locus nomen accepit. Sochoth quippe interpretatur in lingua nostra \'tabernacula\' siue \'tentoria\'. et ob hoc septimo mense, quinta decima die mensis sollemnitas tabernaculorum est. cum ergo exierimus ex Aegypto, primum tabernacula figimus scientes nobis ad ulteriora pergendum. tunc non comedimus de fermento Aegypti, de fermento malitiae et nequitiae, sed uescimur azymis sinceritatis et ueritatis domini praecepta opere consummantes: cauete a fermento phato memores simus, ut celebremus transitum, id est phase domini, ut primogenita nostri uteri cunctarumque uir
Abbreviated transcription (Latin):
bos. & baculos in manib p̾paratoᷤ.
Quamius enim in egypto quarta
decima die mensis pascha facien¬
tes agnum comederimus.:tamen
tunc nobis lux plena completur.
qͣndo in manu excelsa ramesse di¬
mittimus que excelsa dicitur. uel
quod egyptum ꝑcusserit. uł quod
ꝓtexerit isrł uidentib egyptiis qui
ammuirantur nos de seculo ⁊ tor¬
quentur inuidia. & postea tenere
cupientes. in ꝑsecutionib suffocan¬
tur. quando ⁊ egẏptii sepeliunt
pͥmigenitos suos. & patres morturi
terrenis oꝑib oprimunt mortu¬
os filios. Michi uidentur egyptioꝵ
pͥmogenita dogmata esse phyloso¬
phoꝵ: quib deceptos homines atq
irretitos tenebant. Que cum isrł
uiuus effugerit. circumdant mor¬
tius suis. ne exeuntium imitentur
exemplum. P oero quod sequitur
in diis eoꝵ. fecit uiditia. suie ut
septuaginta transtulerunt ultio¬
nes: illud hebrei autumant quod
nocte qua egressus ẽ popłs. omnia
in egypto templã destructa st̃.

Expanded text:
bos et baculos in manibus praeparatos. bos et baculos in manibus praeparatos. quamuis enim in Aegypto quarta decima mensis pascha facientes comederimus agnum, tamen tunc lux nobis plena conpletur, quando in manu excelsa Ramessem dimittimus, quae excelsa dicitur, uel quod Aegyptum percusserit uel quod protexerit Israhel uidentibus Aegyptiis, qui admirantur nos exire de saeculo et torquentur inuidia et postea tenere cupientes in persecutionibus suffocantur, quando et Aegyptii sepeliunt primogenitos suos et patres mortui terrenis operibus opprimunt mortuos filios. mihi uidentur Aegyptiorum primogenita dogmata esse philosophorum, quibus deceptos homines atque inretitos tenebant. quae cum Israhel uiuus effugerit, circumdant mortuis suis, ne exeuntium imitentur exemplum. porro, quod sequitur: in diis eorum fecit iudicia siue, ut Septuaginta transtulerunt, ultiones, illud Hebraei autumant, quod nocte, qua egressus est populus, omnia in Aegypto templa destructa sint
Abbreviated transcription (Latin):
mamus uerius exprimi tonitruũ
gaudii. Ad hanc urbem quȩ in
extremis egẏpti finib erat popłs
congregatus est: qui in desertum
exire cupiebat. eo quod tumultũ
seculi relinquens mouebatur a u¬
tus pristinis ⁊ ab excomedente se
prius tinea peccatoꝵ & omnem
amaritudinem uertens in dulce¬
dinem. dei uocem in syna monte
desuꝑ tonantis audiret. Qd̃ aut̃
uerba diuina ⁊ eloquia scriptu¬
rarum in istius seculi ⁊ munde
rota tontruus appellantur: psal¬
mista declarat dicens. N ox tonitriu
baptismo saluetoris audientes.
tonitruum putauerunt. Cumq
cominoti fuerimus ad euangeli¬
cam tubam excitati tonitrui gau¬
dio. eximus in mense pͥmo qͣndo
hyens p̃terit. & abit sibi. quando
ueris exordium ẽ. quando terra par¬
turit. quando cuncta renouantur.
& eximus qͥnta decina die mensis
pͥmi in crastinum pasche pleno
mensis lumine. post esum agni
immaculati: habentes calciatos pe¬
des de apło. & accinctos puditicia lũ¬

Expanded text:
aestimamus exprimi \'tonitruum aestimamus exprimi \'tonitruum gaudii\'. ad hanc urbem, quae in extremis Aegypti finibus erat, populus congregatus est, qui in desertum exire cupiebat, eo quod tumultum saeculi derelinquens mouebatur a uitiis pristinis et ab excomedente se prius tinea peccatorum et omnem amaritudinem uertens in dulcedinem ut dei uocem in Sina monte desuper tonantis audiret. quod autem uerba diuina et eloquia scripturarum in istius saeculi et mundi rota tonitruus appellentur, psalmista declarat dicens: uox tonitrui baptismo saluatoris audientes tonitruum putauerunt. cumque commoti fuerimus ad euangelicam tubam et excitati tonitrui gaudio, eximus in mense primo, quando hiemps praeteriit et abiit sibi, quando ueris exordium est, quando terra parturit, quando cuncta renouantur, et eximus quinta decima die mensis primi, in crastinum paschae pleno mensis lumine, post esum agni inmaculati et calciatos pedes de apostolo et accinctos pudicitia lum
Abbreviated transcription (Latin):
nus ãtq saluator a primo patri¬
archa ꝑuenit ad uirginem qua¬
si ad iordanem que pleno gur¬
gite fluens. sp̃c sc̃i gratus redun¬
datͣ  Quod aut̃ in manu moysi
⁊ aaron egressos scribit. intelli¬
ge legem ⁊ sacerdotium. opera &
cultum dei: quorũ alterum alte¬
ro indiget. N ichil enim ꝓdest ex¬
ercere urtutes: nisi noueris crea¬
torem. Nec dei ueneratio ꝓficit
ad salutem: nisi p̾cepta deĩ implẽ¬
ueris. His duab manib quasi
duob seraphin in confessione sc̃e
trinitatis erumpimus dicentes. sc̃s
runt aut̃ castra de ramasse m̃se
primo qu̾inta decuna die m̃sis
pͥmi. Altera die post pascha egres¬
si sunt filii isrł de egypto in ma¬
nu excelsa in conspectu omnium
egyptioꝵ: & egyptu sepeliebant
quos ꝑcusserat dominus ex eis om̃e
primogenitum in terra egẏpti: &
in diis eoꝵ fecit dominus iudicia
Ramesses a quibdam interp̃tatur
commotio turbida. aut amaritu¬
do. commotioq tinee: nos uero esti

Expanded text:
nus atque saluator a primo patrinus atque saluator a primo patriarcha peruenit ad uirginem, quasi ad Iordanen, quae pleno gurgite fluens spiritus sancti gratiis redundabat. quod autem in manu Moysi et Aaron egressus scribitur, intellege legem et sacerdotium, opera et cultum dei, quorum alterum altero indiget. nihil enim prodest exercere uirtutes, nisi noueris creatorem, nec dei ueneratio proficiet ad salutem, nisi praecepta conditoris inpleueris. his duabus manibus quasi duobus seraphim in confessionem sanctae trinitatis erumpimus dicentes: sanctrunt autem de Ramessemense primo, quinta decima die mensis primi, altera die post pascha egressi sunt fillii Israhelin manu excelsain conspectu omnium Aegyptiorum. et Aegyptii sepeliebant, quos percusserat dominus ex eis, omne primogenitum in terra Aegypti, et in diis eorum fecit dominus iudicia. Ramesse a quibusdam interpretatur \'commotio turbulenta\' aut \'amaritudo commotioque tineae\', nos autem uerius
Abbreviated transcription (Latin):
lumen uultus tui domine. Unde
i appellatur ipsa sollempnitas
phase. quod nos transitum possu¬
mus appellare. eo quod de priori¬
b ad meliora ꝑgentes. tenebrosam
egyptum relinquamus. S iam
tempus ẽ ut ꝓmissa complentes.
minis numerorum quod apud
hebreos appellatur uagedaber. Hec
sunt castra filioꝵ isrł qui egresli
sunt de terra egypti. ꝑ turmas suas
in manu moysi ⁊ aaron. quas gre
mansiones. siue quia de exercitu
cathalogus mansionum a prima
usq ad ultimam: & numerantur
simul quadraginta duȩ. De quib
matheus loquitur. Ab abraham us¬
q ad dauid generationes quatuor¬
decim. & a dauid usq ad transmi¬
grationem babylonis gen̾ationes¬
.xiiii: & a tͣnsinigratione babilonis
usq ad xp̃m generationes qͦtuorde¬
uerus hebreus qui de terra festi¬
nat transire ad celum: & egyto
scłi derelicto. terram repmissionis
ingreditur. Nsec mirum si in illo
numeri sacramento ꝑueniamus
ad regna celorum. sub quo domi¬

Expanded text:
lumen vultus tui, Domine » . Unde lumen vultus tui, Domine » . Unde et appellatur ipsa sollemnitas phase, . quam nos transitum possumus appellare, eo quod de peioribus ad meliora pergentes tenebrosam Aegyptum relinquamus. sed iam tempus est, ut promissa conplentes mminis Numerorum, quod apud Hebraeos appellatur \'uaiedabber\': haec sunt castra filiorum Israhel, qui egressi sunt de terra Aegypti per turmas suas in manu Moysi et Aaron, quas Grae \'mansiones\' siue, quia de exercitu t autem catalogus mansionum a prima usque ad ultimam et numerantur simul quadraginta duae, de quibus Matheus loquitur: ab Abraham usque adDauid generationes quattuordecim et a Dauid usque ad transmigrationem Babylonis gendecim, et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecurrit Hebraeus, qui de terra festinat transire ad coelum, et Aegypto saeculi derelicto terram repromissionis ingreditur. Nec mirum si illo numeri sacramento perveniamus ad regnum coelorum, sub quo Domi
Abbreviated transcription (Latin):
gatur. & manna coriandro si¬
mile. & om̃ia que scripta sunt
audiant corporaliter. lepram do¬
morum .&. lepram pellis ⁊ stami¬
nis. taurũ homicidam . & iumentũ
adulterium. &. hebrei ꝓpter uxorem
ac liberos seruire cupͣientis. aurẽ
subula ꝑforatam. Esos aut̃ derelin¬
quentes agrum capharnaum qͦn¬
dam pulcherrimũ. & cum ihesu
egredientes in desertum pascumͣ
panib eius. si insipientes sumus
i uimentorum simles ordeaceis:
si rationale animal triticeis. &. ex
grano frumenti commolitis. qd
in terram cadens emortuum mul¬
tos fructus attulit. Nouem plagis
ꝑcussus ẽ egyptus. fractus pharao.
ut dunitteret popłm dei: ad extre¬
mum primogenita ꝑdidit. ut pͥ¬
mogenita isrłis domino sacraren¬
tur. qui prius tenebant instanter
expellunt. Exterminator transit.
& terram gessen pascualem ⁊ plu¬
iuiis irrigatam non audet attin¬
gere. Frant enim postes eorum
agni cruore signati. & opere lo¬
quebantur. signatum ẽ suꝑer nos

Expanded text:
gatur, et manna coriandro sigatur, et manna coriandro simile, et omnia quae scripta sunt, audiant corporaliter: lepram domorum et lepram pellis et staminis, taurum homicidam, jumentum adulterii reum, et Hebraei propter uxorem et liberos servire cupientis, aurem subula perforatam. Nos autem derelinquentes Capharnaum, agrum quondam pulcherrimum, et cum Jesu egredientes in desertum, pascimur panibus ejus: si insipientes sumus et jumentorum similes, hordeaceis; si rationgrano frumenti commolitis: quod in terram cadens et mortuum multos fructus attulit. Novem plagis percussa est Aegyptus, fractus Pharao, ut dimitteret populum Dei. Ad extremum primogenita perdidit, ut primogenita Israelis Domino sacrarentur. Qui prius tenere cupiebant, instanter expellunt. Exterminator transit, et terram Gessen pastoralem et pluviis irrigatam, non audet attingere: erant enim postes eorum agni cruore signati, et opere loquebantur: « Signatum est super nos
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt. ⁊ om̃s eundem potũ
sp̃ualem bibert̃: bibebant aut̃
de spiritali consequente eos petra.
petra aut̃ erat xp̃c. Si gͥ pars his¬
torie itineris ex egypto spiritaliter
accipitur. & cȩtera quȩ ab apostolo
ꝓpter angustiam temporis p̾termis¬
sa sunt eiusdem intelligentie con¬
uincentur. Nam idem ꝓpheta qͥ
in alio loco dixerat habitaui cum
habitantib cedar multum inco¬
la fuit anima mea: absentiam
terre sc̃e ferre non sustinens. lacri¬
mabiliter ingemiscit ⁊ dicit. Hec re¬
cordatus sum ⁊ effudi in me ani¬
mam meam. donec transeam in
locum tabernaculi admirabilis usq
ad domum dei. in uoce exultatio¬
nis ⁊ confessionis sonus epulantis.
E in alio psalmo. Reuela oculos
meos ⁊ considerabo mirabilia de
lege tua. Paulus quoq: lex sp̃ualis
gelium secundũ lucam. Tunc in
paruuli & qui solidum cybum
glutire nequeunt. s adhuc lac̾te
nutriuntur infantie. legant pha¬
raonem carneum. & mare ru¬
brum. ꝑ quod ad indiam naui¬

Expanded text:
tum spiritalem biberunt. bibebant enim de spiritali sequenti eos petra; petra autem erat Christus. si ergo pars historiae itineris exAegypto spiritaliter ac-I cipitur, et cetera, quae ab apostolo pro angustia temporis praetermissa sunt, eiusdem intellegentiae conuincitur. nam idem propheta,. qui in alio loco dixerat: habitaui cum habitationibus Cedar; multum incola fuit anima mea, absentiam terrae sanctae ferre non sustinens lacrimabiliter ingemescit et dicit: haec recordatus sum et effudi in me animam meam, donec transeam in loco tabernaculi admirabilis usque ad domum dei in uoce exultationis et confessionis, sonus epulantis, et in alio psalmo: reuela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua. Paulus quoque: lex spiritalis gelium secundum Lucam: Tunc incparvuli et qui solidum cibum glutire nequeunt, sed adhuc lacte nutriuntur infantiae, legant Pharaonem carneum ac mare Rubrum, per quod ad Indiam navi
Abbreviated transcription (Latin):
ci positi st̃. Et miror qͦmͦ ꝓ inimi¬
mo. Exultauit ut gigas ad cur¬
rendã uiam suã .&. dicitis qd̾ in
greco suã ñ habeat.S: hoc nos
sub ueru additũ repperimꝰ: & in
hebreo ñ esse manifestũ ẽ xuiui¬
Tribuat tͥ scd̾m cor tuũ. Q uos
dicitis in greco huic u̾siculo addi
nom̃ dñi repperisse᷑. qd suꝑfluũ
ẽ: qͥa ex suꝑiorib apocoinoi subai¬
ditur unde cȩpit psalmꝰ. exaudiat
te dñs in die tribulationis: ut n
hic sub eodẽ sensu dicat᷑ tribulat
tͥ scdm̃ cor tuũ. idem ipse dñs de
quo supͣ dictũ ẽ. In eodẽ. ꝙ exau

Expanded text:
ci\' positi sunt; et miror, quomodo pro \'inimimo: exultauit ut gigans ad currendam uiam suam. et dicitis, quod in Graeco \'suam\' non habeat; sed hoc nos sub ueru additum repperimus et in Hebraeo non esse manifestum etribuat tibi secundum cortuum. et dicitis in Graeco uos hoc uersiculo additum nomen domini repperisse, quod superfluum est, quia ex superioribus axco xoivov subauditur, unde coepit et psalmus: exaudiat te dominus in die trib u 1 ati o nis, ut et hic sub eodem sensu dicatur: tribuat tibi secundum cor tuum, id est ipse dominus, de quo supra dictum est. m eodem: etexau
Abbreviated transcription (Latin):
sonis: s om̃s int̾pretes iusticiã meã
uoce simili tͣnstulert̃. Nec cuiq̃ uide¬
atur temerariũ qđ iudicari se scd̾m
usticiã suã postulet: cũ ⁊ seqͥrs u̾si¬
culus hoc ipsũ significet. ⁊ scđm in¬
nocentiã meã suꝑ me. Et sertideci¬
mi psalmi hoc exordium ẽ. Exau¬
di dñe iusticiã meã. E in septimo¬

Expanded text:
sonat. sed omnes interpretes iustitiam meam uoce simili transtulerunt. nec cuiquam uideatur temerarium, quod iudicari secundum iustitiam suam postulet, cum et sequens uersiculus hoc ipsum significet: e t secundum innocentiam meam super me et sexti decimi psalmi hoc exordium sit: exaudi, d
Abbreviated transcription (Latin):
mo tam̃ necclũ assentio. Ortodoxͦ
dix̃. Sub rege constantio. eusebio
⁊ ypatio consulub nomine unita¬
tis ⁊ fider. infidelitas scripta ẽ: ut
nc̃ agnoscit᷑. Nam illo tempore
nichil tam piũ. nichil tam conue¬
niens seruo dđi uidebat᷑. quã unita¬
tem sequi. & a totiꝰ mundi cõmum¬
one ñ scindi: p̃sertun cũ suꝑficies ex¬
positionis nichil tam sacrilegũ p̾fer¬
ret. Credimꝰ aiebant in unũ dm̃ pa¬
trẽ om̃ipotentẽ. Hoc etiam nos confi¬
temur. Credimꝰ ⁊ in unigenitũ filiũ¬
d̾i. qui ante omĩa scł̃a ⁊ ance omne
pͥncipiũ natus ẽ ex deo: natũ autem
ungenitũ solum ex solo patre. dm̃n
ex deo. similem genitori suo patͥ se¬
cundũ scripturas. cuiꝰ natiuitatẽ ne¬
pater. Nuinqͥd hic insertũ  erat tẽpꝰ
quando ñ erat. uel de non nullis
extantib creatura ẽ filius d̾i: ꝑ fec¬
ta fides ẽ: łm dedeo cređe. Et natũ
aiebant unigenitũ solum ex solo
tas. suspicionẽ auferebat creature.

Expanded text:
mo tamen necdum assentior. 17. O. Sub rege Constantio, Eusebio et Hypatio consulibus, nomine unitatis et fidei infidelitas scripta est, ut nunc agnoscitur. Nam illo tempore, nihil tam pium, nihil tam conveniens servo Dei videbatur, quam unitatem sequi, et a totius mundi communione non scindi. Praesertim quum superficies expositionis, nihil jam sacrilegum praeferret: Credimus, aiebant, in unum verum Deum, Patrem omnipotentem. Hoc etiam nos confitemur. Credimus in Unigenitum Dei Filium, qui ante omnia saecula, et ante omne principium natus est 189 ex Deo. Natum autem Unigenitum solum ex solo Patre, Deum ex Deo, similem genitori suo Patri secundum Scripturas; cujus nativitatem nuPater. Numquid hic insertum est: Erat tempus, quando non erat? vel, de nullis exstantibus, creatura est Filius Dei? Perfecta fides est, Deum de Deo credere. Et natum aiebant Unigenitum solum, ex solo um. Nativitas suspicionem auferebat creaturae.
Abbreviated transcription (Latin):
tis arcdore ad totiꝰ orbis te saporem
contulisti: nec dicis more quoꝵdã
saluũ me fac dñe q̃m defecit sc̃s:
qͦꝵ uox impia crucẽ xͥ euacuat. di
filiũ subuigat diabolo. ⁊ illã cõplo¬
rationẽ que a dño ꝓlata ẽ de pec¬
catorib. ñ de uiu̾sis hõĩb dictam
intellegit. Quȩ utilitas in sanguine
meo: dum descendo ĩ corruptionem:
S absit ut frustra d̾s mortuus sit. Al¬
ligatus ẽ fortis. ⁊ uasa eiꝰ erepta st̃: al¬
locutio patͥs impleta. Postula a me
⁊ dabo tibi gentes hereditatẽ tuã.¬

Expanded text:
te Sardorum ad totius orbis te saporem te Sardorum ad totius orbis te saporem contulisti, nec dicis more quorumdam: Salvum me fac, Domine, quoniam defecit sanctus : quorum vox impia, crucem Christi evacuat, Dei Filium subjugat diabolo, et illam complorationem, quae a Domino de peccatoriintelligit: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem ? Sed absit, ut frustra Deus mortuus sit. Alligatus est fortis, et vasa ejus direpta sunt . Allocutio Patris impleta est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tua
Abbreviated transcription (Latin):
agat penitentiã homo qͥ necdũ cre¬
philosophoꝵ argum̃tatione depo¬
sita. xp̃iana mecũ simplicitate lo¬
quaris: si tam̃᷑ dialecticos sequariᷤ
Ort̾ dix̃. Discere uis. an contendis: Lu¬
ciferianꝰ dix̃. Utiq contendo: qui facti
tui a te quero rationẽ. Ort̾ dix̃. Si cõ¬
tendis: iam tͥ responsũ ẽ. Eadem e¬
num ratione ep̃m ab arrianis reci¬
pio: qua tu recipis baptizatũ. Si dis¬
cere cupis: in meam aciem transgre¬
dere. Adu̾sariꝰ enĩ uincit᷑. discipłs do¬
cetur. Luc̃ dix̃. Non possũ ante esse
discipłs: quã magistrũ audiam p̃¬
dicantẽ. Ort̾ dix̃. Qm̃ tergiu̾saris
⁊ sic a me ius doceri ut aduersariũ
u integro habeas: tuo animo te do¬
cebo. Consentimꝰ in fide. consentimꝰ
in hereticis recipiendis. conuentu.
petis: & nos oliue ramũ gladio inse¬
rimus. Lucifer̾ dix̃. En tollo manus¬
meas. cedo. iucisti. Uerũ cũ arma de¬
ponã: sacram̃ti in quod me urare
tias ago. qͥa animo bono a falsita¬

Expanded text:
dum crephilosophorum argumentatione deposita, Christiana mecum simplicitate loquaris, si tamen non dialecticos sequaris O. Discere vis, an contendis? L. Utique contendo, quia facti tui a te quaero rationem. O. Si contendis, jam tibi responsum est. Eadem enim ratione episcopum ab Arianis recipio, qua tu recipis baptizatum. Si discere cupis, in meam aciem transgredere. Adversarius enim vincitur, discipulus docetur. 186 L. Non possum ante esse discipulus, quam magistrum audiam praedicantem. O. Quoniam tergiversaris, et sic vis a me doceri, ut adversarium in integro habeas, tuo animo te docebo. Consentimus in fide, consentimus in haereticis recipiendis, consentiampetis, et nos olivae ramum gladio inserimus. L. En tollo manus, cedo, vicisti. Verum cum arma deponam, sacramenti, in quod me jurare tias ago, quia animo bono a falsita
Abbreviated transcription (Latin):
dos ẽ: aut si penitentiã egerit. ẽẽ ep̃e
desinit. Quãobrem recte nos laicũ
suscipimꝰ penutentẽ: & ep̃m si in sa¬
cerdotio ꝑseuerare uult. repucdiamꝰ¬
Ortodorꝰ dix̃. Sagitta que contento
tue ꝓpositiones quia sine ferri accu¬
mine mittunt᷑: hostem ñ ualent.
ꝑforare. Hanc gͥ hastã quã totiᷤ
uirib misisti de qua nobis nuni¬
taris: uno ut auint digitulo repel¬
lam. Neq enĩ mͦ queritur an ep̃c
penitens ẽẽ ñ possit. ⁊ laicus possit.
s an heriticus baptisma habeat. qͥ
si ut constat baptisma ñ habet. qͦm
pot̾ ẽẽ penitens antequã xͥanus. ꝓba
mͥ ab arrianis uenientẽ laicũ habe
baptisma:. &. tc̃ ei penitentiã ñ negabe.
Si uero xp̃iantis ñ ẽ: si non habuerit

Expanded text:
dos est, aut si poenitentiam egerit, esse episcopus dos est, aut si poenitentiam egerit, esse episcopus desinit. Quamobrem recte nos laicum et suscipimus poenitentem; et episcopum, si in sacerdotio perseverare vult, repudiamus. O. Sagitta quae contento tuae propositiones, quia sine ferri acumine mittuntur, hostem non valent perforare. Hanc igitur hastam quam totis viribus misisti, de qua nobis minitaris, uno, ut aiunt, digitulo repellam. Neque enim hoc modo quaeritur, an episcopus poenitens esse non possit, et laicus possit? sed an haereticus baptisma habeat? qui si, ut constat, baptisma non habet, quomodo potest esse poenitens, antequam Christianus? Proba mihi ab Arianis venientem laicum habere baptismum, et tunc ei poenitentiam non negabo. Si
Abbreviated transcription (Latin):
trionimũ dm̃ credens. in sabelli he¬
resim incurrit: aut edoctus ab ar¬
turas. aut extra hec quid credere po¬
tuerit nescio: nͥ forte homo iã edoctꝰ
in capitolio. homousiam didicerat.
sos: sciebat ⁊ filui nomen ĩ patre.ꝙ.
patͥs nom̃ in filio. Ridicula penituᷤ
assertio. ante quẽquã de fide dispu¬
tare. quã credere: ante misterium
scire. quã iniciatꝰ sit:aliter de d̾o sen¬
tire baptizantẽ. ⁊ alit̾ baptiratum.
Preterea cũ sollemne sit in lauachro
pꝰ tͥnitatis confessionẽ int̾rogare. cre
desiam ñ habent. Nrãm: S extra
hanc baptiratus. ñ potuit eam cre¬
ad om̃ĩa argum̃taris. ⁊ emissa a
nob spicula scuto orationis eludis:
unã hastã iaciam. quȩ umbionem
tegininis tui ⁊ uerba increpantia sui
ui penetret: ne dutiꝰ patiatur forti¬
tudinẽ arte suꝑari. Laicus etiã in ec¬
cłȩ fide baptiratꝰ penitens recipitur.
ep̃c uͦ aut penitentiã ñ agit ⁊ sacer¬

Expanded text:
trinominem credens Deum, in Sabellii haetrinominem credens Deum, in Sabellii haeresim incurrit. Aut edoctus ab Aturas. Aut extra haec quid credere potuerit, nescio: nisi forte homo jam edoctus in capitolio, homousion didicerat sos. Sciebat et Filii nomen in Patre, et Patris nomen in Filio. Ridicula penitus assertio, ante de fide quempiam disputare, quam credere; ante mysterium scire, quam initiatus sit; aliter de Deo sentire baptizantem, et aliter baptizatum. Praeterea cum solemne sit in lavacro post Trinitatis confessionem interrogare, Credsed non habent. Nostram? sed extra hanc baptizatus non potuit eam cread omnia argutaris, et emissa a nobis spicula scuto orationis eludis, unam hastam jaciam, quae umbonem tegminis tui, et verba crepitantia, vi sua penetret, nec diutius patiar, fortitudinem arte superari. 185 Laicus etiam extra Ecclesiam fide baptizatus, poenitens recipitur: episcopus vero aut poenitentiam non agit, et sacer
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd dixeris dicam. Affirmabis.
zat. tu refuta laicũ ⁊ ego ñ recipi¬
o sacerdotem. Sequar te qͦcumq ie¬
ris. Aut pariter in luto hesitabimꝰ:
S laico id̾o ignoscendũ ẽ: quia eccłam
dei putans simplicit accessit: &. uixta
fidẽ suam credens baptizatus est.
Ortodor᷑ dix̃. Nouam rem asseris: ut
xp̃ianꝰ qͥsquã factus sit ab eo qui ñ
nos: in qua fide baptiratus ẽ: Nem¬
pe in ea quã habebant arriani. Aut
si iam ipse credebat. ⁊ sciens ab he¬
reticis baptiratꝰ ẽ: erroris ueniam
ñ meretur. Nerũ hoc penitꝰ absurdũ ẽ.
ut discipłs ad magistrũ uadens ante
sit artifex quã doceat᷑: ut mͦ ab idoloꝵ
ueneratione conu̾sus. nouerit xp̃m
melius quã ille qui doceat. At dicis.
Simpliciter in patre ⁊ filio ⁊ spũ scõ
credidit: ⁊ ideo baptisma consecutꝰ
Qͥd credidit: Certe aut tria nomi¬
na audiens tres deos credidit. ⁊ ido¬
latra effectus ẽ: aut in trib uocabuliᷤ

Expanded text:
quidquid dixeris, dicam: affirmabis, quidquid dixeris, dicam: affirmabis, zat, tu refuta laicum, et ego non recipio sacerdotem. Sequar te quocumque ieris, aut pariter in luto haesitabimus, Sed laico ideo ignoscendum est, quia Ecclesiam Dei putans simpliciter accessit, et juxta fidem suam credens baptizatus est. Orthodoxus dixit: Novam rem asseris, ut Christianus quisquam factus sit ab eo qui Chrnos, in qua fide baptizatus est? nempe in ea quam habebant Ariani. Aut si jam ipse bene credebat et sciens ab haereticis baptizatus est, erroris veniam non meretur. Verum hoc penitus absurdum est, ut discipulus ad magistrum vadens ante sit artifex quam doceatur; ut modo ab idolorum veneratione conversus, noverit Christum melius quam ille qui doceat. At dicis: Simpliciter in Patre et Filio et Spiritu sancto credidit, et ideo baptisma consecutusQuid credidit? certe aut tria nomina audiens, tres Deos credidit, et idololatra effectus est; aut in tribus vocabulis
Abbreviated transcription (Latin):
Si pͥora meminisses: iam tͥ scires fuisse
responsũ. S dũ amorem contradicẽ¬
di sequeris. a questionũ lineis excidis¬
ti: more quoꝵ dã loquaciũ potiꝰ quã
facundoꝵ: qui cũ disputare nesciart.
tam̃ litigare ñ desinunt. Ego enim
ñ tam in p̾senti arrianos uel imꝓpbo
uł defendo. quã illam cursus mei
metam circumeo: eadem ratione a
pit᷑. Si erranti concedit ueniam: &
ego ignosco penitenti. Si in fide sua
baptiratũ baptizatũ baptirans no¬
cere ñ pouit. & in fidẽ suã sacerdotem
constituens. constitutũ non inqͥnauit.
subtilis ẽ heresis: & ideo simplices ani¬
me facile decipiunt᷑. Deceptio tam lai
phani sini. in ep̃atũ allegant᷑. Quotꝰ¬
scͥpturaꝵ. medullas ebibant. s quomͦ
aurem popłi declamatoꝵ flosculis
demulceant. Accedit ad hoc qd̃ ar¬
riana heresis magis cũ sapientia
scłi facit. & argumentationũ riuos
de aristotelicis fontib mutuatur.
Igͥ paruuloꝵ int̾ se certantiũ ritu.

Expanded text:
Si priorum meminisses, jam scires tibi fuisse responsum; sed dum amorem contradicendi sequeris, a quaestionum lineis excidisti: more quorumdam loquacium potius quam facundorum, qui cum disputare nesciant, tamen litigare non desinunt. Ego enim non tam in praesenti Arianos vel improbo, vel defendo, quam illam cursus mei metam circumeo, eadem ratione a pitur. Si erranti concedis veniam, et ego ignosco poenitenti. Si in fide sua baptizato  Al. baptizatum baptizans nocere non potuit, et in fide sua sacerdotem constitutum constituens non inquinavit. Subtilis est haeresis, et ideo simplices animae facile decipiuntur. Deceptio tam laicphanis sinu in episcopatum alleguntuScripturarum medullas ebibant, sed quomodo aures populi declamatorum flosculis mulceant. Accedit ad hoc, quod Ariana haeresis magis cum sapientia saeculi facit, et argumentationum rivos de Aristotelis fontibus mutuatur. Igitur parvulorum inter se certantium ritu,
Abbreviated transcription (Latin):
cile ẽ deo tantũ iudice ẽẽ contentũ.
tionẽ meam. Hanc eiũ scripturam
mͥ i ultuno reseruabam: & fere
ariete in disceptationib utuntur.
quẽ confractũ ⁊ diminutũ uehe¬
ment̾ gaudeo. S queso te ut nuchi
omnẽ causani quare ab arrianis¬

Expanded text:
 Deo tantum judice esse contentum. tionem meam: hanc enim Scripturam mihi in ultimo reservabam. Et ferre ariete in disceptationibus utuntur, quem confractum ac comminutum vehementer gaudeo. Sed quaeso te, ut mihi omnem causa
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ fieri. Sepe quippe uenit inumicꝰ
homo: a. int̾ diũcam messem rira¬
nia int̾serit. Neq ego hoc dico qd̃
maiꝰ quicqͣm sit quam sacramĩti fi¬
des: s puritas anime. ⁊ indubitata
ad dm̃ mens. ardue repperintur.
Uerbi gr̃a dictũ sit: ut qđ uolumus
ꝑspiciũ fiat. Ad orationẽ assisto.¬
crimis rigarem. corꝑe inhorresce¬
rem. ore paillerem. iacerem ad dñi
mei pedes. eosq fletu ꝑfund̾em.
criue tͣgerẽ. hererem certe trunco
Qcrucis:
nec pͥus anutterẽ quã miscðiam
impetrarẽ. Nẽ uͦ creberrime in oro
mea aut ꝑ porticus deambulo. aut
de fenore cõputo. aut abductus tur¬
pi cogitatione etiam que dictu eru¬
bescenda st̃ gero. Ubi ẽ fides: Siccine
putamꝰ orasse ionã. sic tres pueros.
sic danihelem int̾ leones. sic certe
latronẽ in cruce: & hec ego exẽpli
causa ad intelligentiã sensus ꝓtuli
Ceterũ conueniat unusqͥsq cor suũ.
⁊ in om̃i uita sua inuenier quã
nichil ob głe cupiditatẽ. iuchil ob ho¬

Expanded text:
ppe venit inimicus homo, et inter Dominicam messem zizania interserit. Neque hoc dico, quod majus quidquam sit, quam sacramenti fides, quam puritas animae: sed indubitata ad Deum fides, ardue reperitur. Verbi gratia dictum sit, ut quod volumus perspicuum fiat: ad orationem assisto; nocrymis rigarem, corpore inhorrescerem, ore pallerem, 188 jacerem ad Domini mei pedes, eosque fletu perfunderem, crine tergerem, haererem certe trunco crucis, nec prius amitterem, quam misericordiam impetrarem. Nunc vero creberrime in oratione mea, aut per porticus deambulo, aut de fenore computo, aut abductus turpi cogitatione, etiam quae dictu erubescenda sunt, gero. Ubi est fides? siccine putamus orasse Jonam? sic tres pueros? sic Danielem inter leones? sic certe latronem in cruce? Et haec ego exempli causa ad intelligentiam sensus protuli. Caeterum conveniat unusquisque cor suum, et in omni vita inveniet, quam nihil ob g
Abbreviated transcription (Latin):
porib ⁊ ꝓ uoluntate scriptoꝵ uetꝰ
corruptã editio ẽ: ea aut̃ que ha¬
bet᷑ in exaplois. &. quã nos uerti¬
mꝰ. ipsa ẽ que in eruditoꝵ libris in
ab hac discrepat. nulli dubiũ qͥn
ita ⁊ ab hebreoꝵ auctoritate dis¬
cordet. Prima de qͥnto psalmo
qͤstio fu̾it. neq habitabit iuixta
te malignꝰ. Pro qͦ habet᷑ in greco

Expanded text:
poribus et pro uoluntate, scriptorum uetus corrupta editio est, ea autem, quae habetur in ἑξαπλοῖς et quam nos uertimus, ipsa est, quae in eruditorum libris incicquid ergo ab hac discrepat, nulli dubium est, quin ita et ab Hebraeorum auctoritate discordet. Prima de quinto psalmo quaestio fuit: neque habitabit iuxta te malignus. pro quo habetur in Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
spm scm̃. quẽ nos asserimꝰ in uero
baptismate tͥbui: disce hanc obserua¬
tionẽ ex ea auctoritate descende. qd̃
ob honorem potiꝰ sacerdotis. quã ob
legẽ necessitatis. Alioqͥn si ad ep̃i tantũ
imp̃cationẽ sp̃c̃ sc̃s defluit: lugendi st̃
qͥ in lectulis. aut in castellis. aut in re¬
motiorib locis ꝑ prbros ⁊ diaconos
dotis dignitate pendet. cui si non hec¬
sors quecdã ⁊ ab hominib eminens dcc
potestas: tot in eccłiis efficient᷑ scismata
qͦt sacerdotes. Inde ad eo uenit. ut si
Qd̾ frequent̃ si tam̃ necessitas cogit. sci¬
mus etiã laicis licere. Ut enĩ accipit
qͥs. ita ⁊ dare potest. nͥ forte eunuchꝰ
a philippo diacono baptiratꝰ. sinc spũ
sc̃õ fuisse credendus ẽ: de quo script᷑a
ita loquit᷑. .. descendert̃ uterq in
aquã . &. baptirauit cũ philippus. &

Expanded text:
sanctum, quem nos asserimus in vero baptismate tribui, disce hanc observationem ex ea auctoritate descendere, quad honorem potius sacerdotii quam ad legem necessitatis. Alioqui si ad episcopi tantum imprecationem Spiritus sanctus defluit, lugendi sunt, qui in villulis, aut in castellis, aut in remotioribus locis per presbyteros et diaconos dotis dignitate pendet: cui si non exsors quaedam et ab omnibus eminens detur potestas, tot in Ecclesiis efficientur schismata quot sacerdotes. Inde venit, ut sinQuod frequenter, si tamen necessitas cogit, scimus etiam licere laicis. Ut enim accipit quis, ita et dare potest; nisi forte eunuchus a Philippo diacono baptizatus, sine Spiritu sancto fuisse credendus est, de quo Scriptura ita loquitur: Et descenderunt ambo in aq