comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c offendit. euiꝰ menbr a laniamus: Et
homines quideni causas suas scłares apd̃
nos finire cupientes. quando eis necessaris
fuerumus si nos scos & d̃i seruos appellant.
ut negotia tͥre sue ꝑagant aliquando aga¬
nius & negotiũ salutis nr̃e &. salutis ipsoꝵ.
Nonde auro. ñ de argento. ñ de fundis &. pe¬
corib ꝓ quib reb quotidie simimisso capi¬
te salutanur: ut dissensiones hominũ t̾mi¬
nemiꝰ. s de ipso capite nr̃o tã turpis ĩ ter noᷤ
& perniciosa dissensio ẽ. Quantũlibet ca¬
pita sũmiitant. qui nos salutant. ut eos cͣ¬
sũmissum ẽ caput nr̃m: in quo concordes ñ
sumꝰ. Rogo te atq obsecro si ẽ inte aliqua
humanitas quã multi p̃dicant. hic appare¬
at bonitas tua si ñ ꝓpter honores transito¬
rios simulat᷑. ut contremiscant inte uisce¬
ra micdĩȩ: & uelis aliquando rem discuti.
instando nobiscũ orationib. & omnia paci¬

Expanded text:
Christus offendit, cuius membra laniamus? et Christus offendit, cuius membra laniamus? et homines quidem causas suas saeculares apud nos finire cupientes, quo modo eis necessarii fuerimus, sic nos sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae suae peragant: aliquando agamus et negotium salutis nostrae et salutis ipsorum. non de auro, non de argento, non de fundis et pecoribus, pro quibus rebus cotidie submisso capite salutamur, ut dissensiones hominum terminemus, sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et perniciosa dissensio est. quantum libet capita submittant, qui nos salutant, ut eos cosubmissum est caput nostrum, in quo concordes non sumus. Rogo te atque obsecro, si est in te aliqua humanitas, quam multi praedicant, hic appareat bonitas tua, si non propter honores transitorios simulatur, ut contremescant in te uiscera misericordiae et uelis aliquando rem discuti instando nobiscum orationibus et omnia paci
Abbreviated transcription (Latin):
nob ẽ eũ ueterib dissensionib ut huc usq
uulnera illa durauerint. que animositas
hominũ suꝑboꝵ nr̃is menbris inflixit.
quoꝵ uulnerum putrefactione etiã do¬
lorẽ perdidimus. quo solet medicus ĩplo¬
rari: Nides quanta & quã miserabili fedita
te.xp̃ianȩ domus familiȩq turpate sint.
Mariti ꝙ uxores de lecto suo sibi c̃sentiunt.
& de xp̃i altari dissentiunt. ꝑ illũ sibi iurãt.
ut inter se pacẽ habeant.: & in illo habere ñ
possunt. filii cũ parentib unã domũ ha¬
bent suã: & ddomũ tu ñ habent unã. Succe¬
dere in eoꝵ hereditatẽ cupiunt. cũ quib
dde xp̃i hereditate rixantur. Serui & dñi
cõmunẽ dm diuidunt. qͥ formã serui acce¬
pit. ut om̃s seruiendo liberaret. Ronorant
nos ur̃i. honorant uos nr̃i. ꝑcoronã nrãm
nos adiurant ur̃i ꝑ coronã urãm uos ad¬
uirant nr̃i. Omniũ uerba suscipimus:
neminẽ offend̾e uolumꝰ. Quid nos solus

Expanded text:
nobis est cum ueteribus dissensionibus, ut huc usque nobis est cum ueteribus dissensionibus, ut huc usque uulnera illa durauerint, quae animositas hominum superborum nostris membris inflixit? quorum uulnerum putrefactione etiam dolorem perdidimus, quo solet medicus inplorari. uides, quanta et quam miserabili foeditate Christianae domus familiaeque turpatae sint. mariti et uxores de suo lecto sibi consentiunt et de Christi altari dissentiunt; per illum sibi iurant, ut inter se pacem habeant, et in illo habere non possunt; filii cum parentibus unam domum habent suam et domum dei non habent unam; succedere in eorum hereditatem cupiunt, cum quibus de Christi hereditate rixantur; serui et domini communem deum diuidunt. qui formam serui accepit, ut omnes seruiendo liberaret; honorant nos uestri, honorant uos nostri; per coronam nostram nos adiurant uestri, per coronam uestram uos adiurant nostri; omnium uerba suscipimus, neminem offendere uolumus; quid nos solus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ mͦ uerba nĩa ñ inaniter uentilent᷑. s
stilo excipiant᷑. ut et tranquillius & ordi¬
natius disseramꝰ. & si qͥd forte a nob̾ dictũ
de memoria lapsum fuerit. recitatione
reuocet᷑. & rem tã magnã & ad salutem
ominiũ ꝑtinentẽ cũ concordia requiramꝰ:
aut si placet nullo medio ĩtposito prius
intemperantes ñ milli audit ores malinit
quasi nr̃m expectare certamen. quã de nr̃a
salute ĩ nr̃a collocutione cogitare. ut quod
int̾ nos fuerit tͥminatũ postea ꝑ nos ppłs
nouerit. aut si per ȩpłas agi placet. ipse
plebib recitentur ut aliquando ñ plebes.
s plebs una dicat᷑. P rorsus sic̃ uolueris. sic̃
usseris. sic̃ tͥ placuerit libent ãplector. &
de animo beatissimi & uen̾abilis mͥ patriᷤ
ualerii. nc̃ absentis tota securitate pollice¬
or. hoc eũ cũ magna leticia cogniturum.
Noui enĩ quantũ diligat pacem: & nulła
uani fastus in anitate iactet᷑. Rogo te qͥd

Expanded text:
dummodo uerba nostra non inaniter uentilentur, sed dummodo uerba nostra non inaniter uentilentur, sed stilo excipiantur, ut et tranquillius et ordinatius disseramus et, si quid forte a nobis dictum de memoria lapsum fuerit, recitatione reuocetur, rem tam magnam et ad salutem omnium pertinentem cum concordia requiramus, aut, si placet, nullo medio interposito prius intemperantes nonnulli auditores malint quasi nostrum expectare certamen, quam de sua salute in nostra conlocutione cogitare, ut, quod inter nos fuerit terminatum, postea per nos populus nouerit, aut, si per epistulas agi placet, ipsae plebibus recitentur, ut aliquando non plebes sed plebs una dicatur. prorsus sicut nolueris, sicut iusseris, sicut tibi placuerit, libenter amplector. et de animo beatissimi et uenerabilis mihi patris Valerii nunc absentis tota securitate polliceor hoc eum cum magna laetitia cogniturum; noui enim. quantum diligat pacem et nulla uani fastus inanitate iactetur. Rogo te, quid
Abbreviated transcription (Latin):
put. impinguatũ ẽ enĩ oleo peccatoris. Hoc
ẽ ñ asꝑa ueritate corrigentis. s leiui falsita¬
te laudantis. Neq hoc in eã partẽ liccipias.
quasi ego te afr̃e euodio tanquã a uisto¬
em̃datũ intelligi ueli. Nereor eiĩ ne me
quoq aliqͥd c̃tumeliose inte dicere existi¬
mes. qͦd uehement caueo quantũ possum.
s iustus ẽ ille qui dix̃. Ego sũ ueritas. Ita¬
q de cuiꝰlibet hominis ore nob uerũ cũ ali¬
qua asꝑitate sonuerit. ñ ab illo homine qͥ
forte peccator ẽ. s ab ipsa ueritate. hoc ẽ
blande s ꝑniciosȩ adulationis unctio.
hocẽ oleum peccatoris ĩpinguet. quãquã
etiã si fr̃ euodius aliqͣntũ ꝓ sue cõmuino¬
nis defensione turbatior aliqͥd elatius.
animo cõmotiore dixisset: etati hominis
& necessitatis causȩ te oporteret ignosc̃ẽ.
Illud tam̃ qͦd ꝓmittere dignatus es. peto me¬
mineris. ut sedentib quos ipse delegeris

Expanded text:
put: impinguatum est enim oleo peccatoris; hoc put: impinguatum est enim oleo peccatoris; hoc est, non aspera veritate corrigentis, sed leni falsitate laudantis. Neque hoc in eam partem peto accipias, quasi ego te aemendatum intellegi uelim. uereor enim, ne me quoque aliquid contumeliose in te dicere existimes, quod uehementer caueo, quantum possum. sed iustus est ille, qui dixit: Ego sum ueritas. itaque de cuiuslibet hominis ore nobis uerum cum aliqua asperitate sonuerit, non ab illo homine, qui forte peccator est, sed ab ipsa ueritate, hoc est blandae sed perniciosae adulationis unctio, hoc est oleum peccatoris inpinguet. quamquam etiam si frater Euodius aliquantum pro suae communionis defensione turbatior aliquid elatius animo commotiore dixisset, aetati hominis et necessitati causae te oporteret ignoscere. Illud tamen, quod promittere dignatus es, peto memineris, ut sedentibus, quos ipse delegeris,
Abbreviated transcription (Latin):
to fr̃e te fuisse conquestum. qđ nescio qͥd
tͥ c̃tumeliose responderit. Quod quȩ so te
ne illam contumeliã deputes. quã certũ
mͥ ẽ ñ de suꝑbo animo ꝓcessisse. Noui enĩ
frẽm meũ. S si qͥd in disputando ꝓfide
sua & ꝓ eccłȩ karitate dixit fortasse fer¬
uentius. qͦd tua grauitas nollet audire. ñ illa
contumatia. s fictucia nomunanda ẽ Collato¬
tẽ enĩ q. dispitat orẽ. ñ assensatorẽ & adulato¬
rẽ se et̃ cupiebat. Nã hoc ẽ oleũ peccatoris.
quo ꝓpb̾a ñ uult inpinguari caput. Ita enĩ
dic̃. Emendabit me iustus in micdia & argu¬
et me. Oleũ aũ peccatoris. ñ ĩpinguet capͥut
meũ. Oauult enĩ seuera micdia iusti emen
dari. quã leni adulationis unctione lauda¬
ri. Nnde eriã illud ꝓpheticũ ẽ. Quiuos fe¬
lices dicunt: mnerrorẽ uos mittunt. Iaoꝙ
de homine quẽ falsȩ blandicie faciunt
arrogantẽ. recte etiã uulgo đr creuit ca¬

Expanded text:
to fratre te fuisse conquestum, quod nescio. quid to fratre te fuisse conquestum, quod nescio. quid tibi contumeliose responderit. quod, quaeso te, ne illam contumeliam deputes, quam certum mihi est non de superbo animo processisse — noui enim fratrem meum —, sed si quid in disputando pro fide sua et pro ecclesiae caritate dixit fortasse feruentius, quod tua grauitas nollet audire, non illa contumacia sed fiducia nominanda est. conlatorem enim et disputatorem, non assentatorem et adulatorem se esse cupiebat. nam hoc est oleum peccatoris, quo propheta non uult inpinguari caput; ita enim dicit: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me: oleum autem peccatoris non inpinguet caput meudari, quam leni adulationis unctione laudari. Unde etiam illud propheticum est: Qui vos felices dicunt, in errorem vos mittunt . Ideoque de homine, quem falsae blanditiae faciunt arrogantem, recte etiam vulgo dicitur, Crevit ca
Abbreviated transcription (Latin):
cionis honorandũ puto. Dilectionis aut̃
rantũ tͥ debeo: quantũ nob̾ ipse ĩꝑat qui
nos dilexit usq ad crucis obꝓbrium. Sed
ne mireris. qđ apud beniuolentiã tuam
diu tacu. Non putabã te inhac ẽẽ senten¬
cia. quã mͥ fr̃ euodius cui fid̾e ñ habere ñ
possum. gaudens indicauit. Nã cũ forte
c̃tigisset ut in unã domũ conueniretis. &
sermo ut̾ uos de spe nr̃a hoc ẽ de xp̃i he¬
reditate ortus eẽt: ait dixisse benignita¬
tẽ tuã uelle te bonis uiris sedentib c̃fer¬
re nobiscũ. Quod te multũ gaudeo nr̃e
humilitati offerre dignatũ. neq ullomͦ
possum tantã occasionẽ benigni animi
tui deserere. ut qͣntũ uires dñs p̃bere aig¬
nabit᷑. querã tecũ atq discutiã que cau¬
sa. que ouigo. que ratio in eccła xp̃i cui di¬
xit. pacẽ meã do uob̃. pacẽ meã relinquo
uob: tã lugendȩ atq plangendȩ discissio¬
nis extiterit. Audiui quidem de menora¬

Expanded text:
tionis honorandum puto. dilectionis autem tionis honorandum puto. dilectionis autem tantum tibi debeo, quantum nobis ipse imperat, qui nos dilexit usque ad crucis opprobrium. Sed ne mireris, quod apud beniuolentiam tuam diu tacui, non putabam in hac te esse sententia, quam mihi frater Euodius, cui fidem non habere non possum, gaudens indicauit. nam cum forte contigisset, ut in unam domum conueniretis, et sermo inter uos de spe nostra, hoc est de Christi hereditate ortus esset, ait dixisse benignitatem tuam uelle te bonis uiris sedentibus conferre nobiscum. quod te multum gaudeo nostrae humilitati offerre dignatum neque ullo modo possum tantam occasionem benigni animi tui deserere. ut, quantum uires dominus praebere dignabitur, quaeram tecum atque discutiam, quae causa, quae origo, quae ratio in ecclesia Christi, cui dixit: Pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis, tam lugendae atque plangendae discissionis extiterit. Audiui quidem de memora
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ uanitates. duitius apud te de titu¬
lo epłȩ meȩ disputare ñ debeo. Cũ enĩ nos
reuocare inuicem ab errore conam᷑. quam¬
uis ante plenissimã discussionẽ causȩ qui¬
bꝰda uideri possit qͥs nr̃m erret incertum.
seruimꝰ tam̃ in uicẽ nob̃. si bono animo
nob̾cũ agimus. ut a ꝑuersitate discordiȩ
liberem᷑. Quod me sincero corde agere. &
cũ tremore.xp̃iane humilitatis etiã si ple¬
risꝙ hominib aꝑtũ ñ ẽ.: uidet tam̃ ille cui
nulla corda clauduntur. Quid aũ inte hono¬
rare ñ dubitem: facile intelligis. Non enĩ
errorẽ scismatis unde om̃s homines quan¬
tũ ad me adtinet cupio sanari dignũ ho¬
nore aliquo ex istimo. s te ante omnia. qđ
ipsius nobis. humanȩ societatis unculo
stringeris. & qͦd ñ nulla in te p̃minent pla¬
cidioris mentis indicia. quib nullomͦ despe¬
randũ ẽ. facile te posse ueritatẽ cũ fuerit
demoustrata cõplecti. sine ullo estu dubita¬

Expanded text:
hominum uanitates diutius apud te de titulo epistulae meae disputare non debeo. cum enim nos reuocare inuicem ab errore conamur, quamuis ante plenissimam discussionem causae quibusdam uideri possit, quis nostrum erret, incertum, seruimus tamen inuicem nobis, si bono animo nobiscum agimus, ut a peruersitate discordiae liberemur. quod me sincero corde agere et cum tremore Christianae humilitatis, etiam si plerisque hominibus apertum non est, uidet tamen ille, cui nulla corda clauduntur. quid autem in te honorare non dubitem, facile intellegis. non enim errorem schismatis, unde omnes homines, quantum ad me adtinet, cupio sanari, dignum honore aliquo existimo; sed te ante omnia, quod ipsius nobis humanae societatis uinculo adstringeris et quod nonnulla in te praeminent placidioris mentis indicia, quibus nullo modo desperandum est facile te posse ueritatem, cum fuerit demonstrata, complecti, sine ullo aestu dubita
Abbreviated transcription (Latin):
uulgus existimat. aliqͥd ex eofelicitatis
acciit. Que cũ optime noueris uirbone.
intuere ut cȩpisti fortissima cordis acie
tu omuino detumescens. a surge in illum
qͥ ũ uentose alleuat ẽuersos ad se: s cer¬
tis fidei passib in nitentes atq ascendentes
collocat in sempite rno fastigio cȩlestis
atq augelicȩ dignitatis. ꝑ quem te obse¬
ero ut rescribas mͥ. tuosq omnes qͦs insi¬
nitensi atq ipponiensi habes. ad catholi¬
cȩ eccłȩ cõmunionim comites & benigne
ad horteris. in cuuis gremio etiã patrẽ
tuũ laudabilem & egregiũ uirũ abste
genitũ ẽẽ cognoui. Quẽ ut debito meri¬
tis euis a meo officio salutes peto. & nos
uisere ñ graueris. Quod etiã ꝓpt̾ rẽ tuã

Expanded text:
uulgus existimat, aliquid ex eo felicitatis uulgus existimat, aliquid ex eo felicitatis accedit. Quae cum optime noueris, uir bone, intuere, ut coepisti. fortissima cordis acie tu omnino detumescens adsurge in illum, qui non uentose alleuat conuersos ad se, sed certis fidei pas- » sibus innitentes atque ascendentes conlocat in sempiterno fastigio caelestis atque angelicae dignitatis. per quem te obsecro, ut rescribas mihi tuosque omnes, quos in Sinitensi uel in Hipponiensi habes, ad catholicae ecclesiae communionem comiter et benigne adhorteris. in cuius gremio etiam patrem tuum, laudabilem et egregium uirum, abs te genitum esse cognoui. quem ut debito meritis eius a me officio salutes peto et nos uisere non graueris. quod etiam propter rem tua
Abbreviated transcription (Latin):
tores tui. ne magis eos aurib meis sede¬
disse quã uera dete spagere crederem.
Ibi enĩ ẽ a uanitate remota laudatio ubieti¬
ã uituperatio ab offensione secura ẽ. Uerũ
tam̃ o fr̃ eximie & sincerissima dilectione
uenabilis. ñ nẽ docendus es. s fortasse ad¬
monendus. omnẽ istã głam famãꝙ popu¬
larem. nĩ in ore uulgi esse letabilem. s in
reb ipsis que etiã si uulgo displiceant: ꝓ¬
ł prio tam̃ fulgore ac pondere non ĩꝑitoꝵ
cõmendatione p̃ciosȩ sunt: magisq mise¬
randus ẽ qͥ talia ĩprobat. quã ille qui de ta.¬
lib ĩpbut᷑ iudicandus: miser. Cũ uͦ pla¬
cent. & sibi debita laude populariter
quoq p̃dicant᷑. nec sic quidem ipsȩ maio¬
res melioresq fiunt alieno uidicio. qm̃ in
regrant᷑ uitima ueritate. & solius eousei¬
entiȩ robore solidam᷑. Inde magis homi¬
nib recte ex istimantib quã ei de qͦ bene

Expanded text:
tores tui, ne magis eos auribus meis se detores tui, ne magis eos auribus meis se dedisse quam uera de te spargere crederem. ibi enim est a uanitate remota laudatio, ubi etiam uituperatio ab offensione secura est. uerum tamen, o frater eximie et sincerissima dilectione honorabilis, non nunc docendus es, sed fortasse admonendus tamen omnem istam gloriam famamque popularem non in ore uulgi esse laetabilem sed in rebus ipsis, quae, etiam si uulgo displiceant, proprio tamen fulgore ac pondere non inperitorum commendatione pretiosae sunt, magisque miserandus est, qui talia inprobat, quam ille, qui de talibus inprobatur, iudicandus miser. cum uero placent et sibi debita laude populariter quoque praedicantur, ne sic quidem ipsae maiores melioresque fiunt alieno iudicio, quoniam integrantur intima ueritate et solius conscientiae robore solidantur. unde magis hominibus recte existimantibus quam ei, de quo bene
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ exumio & sincerissima dilec¬
tione honorabili fr̃i donato. aug̃
in dño salutẽ. Quod te ad ministrantẽ mul¬
tũ desiderans etiã cũ tibilim uenisses ui¬
dere ñ potui. credo ꝓpt̾ea factũ ẽẽ. ut ani-¬
mo tuo curis publicis expedito potius
fruerer: quã ut illa salutacio me apud te
ocioso ꝙ te negotioso neutri nr̃m quan¬
tũ satis eẽt. deside. riũ temꝑaret. Reco¬
lis tuȩ. abundant̾ idoneũ tuũ pectus existi¬
mo. eui se xp̃c largissime infundat. fructꝰ
ei afferens. eterna & cȩlesti gła quã tem¬
porali & t̾reno p̾como dignior es. A mul¬
tis enĩ immo ꝓrsus ab omnib quos uel
ꝑcunctari. uł ultro etiã p̾dicantes audi¬
re potui. castitatẽ uirtutẽq ãministrati¬
onis tuȩ. c̃stant̾ omnino laudantib atq
p̃ferentib : & sine ullo scrupulo dissonȩ
uarietatis accepi. & eo certius qđ igno¬
rabant necessitudinẽ nram. & utrũ te uł
tenuit̾ nossem penitus nesciebant p̃dica¬

Expanded text:
NO EXIMIO ET SINCERISSIMA DILECTIONE HONORABILI FRATRI DONATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quod te administrantem multum desiderans, etiam cum Tibilim uenisses, uidere non potui, credo propterea factum esse, ut animo tuo curis publicis expedito potius fruerer, quam ut illa salutatio me apud te otioso et te negotioso neutri nostrum, quantum satis esset, desiderium temperaret. recolis tuae abundanter idoneum tuum pectus existimo, cui se Christus largissime infundat, ut fructus ei adferas aeterna et caelesti gloria quam temporali et terreno praeconio digniores. A multis enim, immo prorsus ab omnibus, quos uel percontari uel ultro etiam praedicantes audire potui, castitatem uirtutemque administrationis tuae constanter omnino laudantibus atque praeferentibus et sine ullo scrupulo dissonae uarietatis accepi et eo certius, quod ignorabant necessitudinem nostram et, utrum te uel tenuiter nossem, penitus nesciebant s praedica
Abbreviated transcription (Latin):
s ipsuis dĩ substantia tanquã unigenitus fili¬
us qđ ẽ uerbum eius. aut aliqua eius p arti¬
cula ẽẽ credat᷑: tanquã illa natura atq sub¬
stantia quad̾s ẽ qͥcqͥd ẽ cõmutabilis eẽ possit.
Quod ẽẽ animã nemo ẽsentit. qui se habere
animã sentit. Cũ ista dictarem. ꝑlator iã uen
tũ expectans. me uehement̾ ut naiugaret
urgebat. Itaq si quid hic incondite atꝙ in¬
culte dictũ legeris. uł si totũ ita eẽ ꝑspexe¬
ris doctrine da operã. linguȩ ueniam. Expł

Expanded text:
sed ipsius dei substantia tamquam unigenitus filised ipsius dei substantia tamquam unigenitus filius, quod est uerbum eius, aut aliqua eius particula esse credatur, tamquam illa natura atque substantia, qua deus est, quicquid est, commutabilis esse possit, quod esse animam nemo non sentit, qui se habere animam sentit. Cum tum exspectans, me vehementer, ut navigaret, urgebat. Itaque si quid hic incondite atque inculte dictum legeris, vel si totum ita esse perspexeris, doctrinae da operam, linguae veniam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
bilib & temꝑalib creatoris motib. s ȩt̾na &
stabili uirtute condant᷑. De illo sane qđ per¬
cunctandum putasti. utrũ baptizati om̃s
si absq pęnitentia diuersis criminib irre¬
titi de corꝑe exierint. ueniã quolibet tem¬
pore consecuturi sint: librũ ñ paruȩ quanti¬
tatis iã scripsi. quẽ si describere curaueris.
fortasse nichil ulterius hinc requires. Nis
etiã ꝑ me scire. utrũ di flatus ille in adam.
ide ipse sit anima. Breuit̾ respondeo. Aut
ipse ẽ. aut ipso anima facta ẽ. S & supseẽ:
factus ẽ. Be anua quippe loquitur. ꝑ ꝯsai¬
am ꝓpħam ds. ubi dicit. Omnẽ flatũ ego fe¬
CI. Sd sequentia satis indicant. Sequit᷑ enĩ.
ꝓpt̾ ꝑecẽm modicũ qͥd contristaui ilłu. id ẽ
ip̃m flatum. Qcet̾a que nͥ de aĩa humatia in¬
telligi nequeunt. In hac enĩ questione maxi¬
me cauendum ẽ: neaĩa ñ a do facta natura

Expanded text:
bilibus et temporalibus creatoris motibus sed aeterna et bilibus et temporalibus creatoris motibus sed aeterna et stabili uirtute condantur. De illo sane. quod percontandum putasti, utrum baptizati omnes, si absque paenitentia diuersis criminibus inretiti de corpore exierint, ueniam quolibet tempore consecuturi sint, librum non paruae quantitatis iam scripsi, quem si describere curaueris, fortasse nihil ulterius hinc requires. Vis etiam per me scire, utrum dei flatus ille in Adam idem Ipse sit anima. breuiter respondeo: aut ipse est aut ipso anima facta est. sed et si ipse est, factus est. de anima quippe loquitur per Esaiam prophetam deus, ubi dicit: Omnem flatum ego feci, quod sequentia satis indicant; sequitur enim: Propter peccatum modicum quid contristaui illum, id est ipsum flatum, et cetera, quae nisi de anima humana intellegi nequeunt. in hac enim quaestione maxime cauendum est, ne anima non a deo facta natura
Abbreviated transcription (Latin):
tis locis & temꝑib suis cuncta nascinitur:
ds usq nẽ oꝑatur. Nã si d̾s ist̾a nũnc ñ for¬
mat. quomͦ legit᷑ prius quã te formarẽ in
utero noui te: Quomͦ etiã accipi potest.
qđ si fenũ agri qd̃ hodie ẽ & cras inclibanũ
mutitur as sic uestit: nͥ forte credendu
ẽ fȩnũ ado uestiri. & ado corpora ñ formari:
Cum enĩ dix̃ uestit. ñ de p̃terita ordinatio¬
ne: s de p̃senti oꝑatione satis indicat. Unð
ẽ etiã illud apłi de seminib qđ supra com¬
luerit. Non dixit dedit. aut disposuit. s
dat: ut creatorẽ intelligas. efficatiã sapien¬
tiȩ suȩ reb que quotidie suis temporib
oruintur c̾dendis adhibere. De qua sapi¬
entia dictũ ẽ. ꝑtendit a fine usꝙ ad finẽ
fortiter. & nͣ dixit disposuit. s disponit
omnia suauiter: Multũ ẽ aũ uł tenuiter sa¬
pere. qͦmͦ cõmutabilia & temꝑalia. ñ cõmuta¬

Expanded text:
tis locis et temporibus suis cuncta nascuntur, tis locis et temporibus suis cuncta nascuntur, deus usque nunc operatur. nam si deus nunc ista non format, quo modo legitur: Priusquam te formarem in utero, noui te? quo modo etiam accipi potest: Quod si faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit? nisi forte credendum est faenum a deo uestiri et a deo corpora non formari. cum enim dixit \'uestit\', non de praeterita ordinatione sed de praesenti operatione satis indicat. unde est etiam illud apostoli de seminibus, quod supra comus, quo modo uoluerit. non dixit dedit aut \'disposuit\' sed d at\', ut creatorem intellegas efficaciam sapientiae suae rebus, quae cotidie suis temporibus oriuntur. condendis adhibere. de qua sapientia dictum est: Pertendit a fine usque in finem fortiter et - non dixit \'disposuit\' sed — disponit omnia suauiter. multum est autem uel tenuiter sapere, quo modo commutabilia et temporalia non commuta
Abbreviated transcription (Latin):
natur: & nulla erit questio. qm caro secłm
substantiã scam quã dictũ ẽ. sp̃e ossa & carnẽ
ñ habet. sic̃ me uidetis habere possidet reg¬
nũ di. caro aũ cũ scãm corruptionẽ intelligi¬
t᷑ ñ possidebit. Hoc enĩ expositũ ẽ cũ dice¬
retur caro & sanguis regnum di ñ possidebt̃.
in eo qͦd continuo additum ẽ. neq corruptio
ĩ corruptionẽ possidebit. sic̃ satis quantũ ar¬
bitror disseruimꝰ. Quod aũ queris utrũ sin¬
gillatim a creatore do corporũ liniamenta
forment᷑. ñ te mouebit. si quantũ potest hu¬
mana mens potentiã diuinȩ oꝑationis ĩtel¬
ligas. Iuomͦ enĩ negare poterimus cim etiam
nẽ oꝑari cuncta que creant᷑. cũ dñs dicat. pa¬
t̾ mĩs usq nc̃ oꝑatur: Inde illa cessatio sep¬
tii diei abipsis naturis condendis intelli¬
genda ẽ facta. ñ ab earũ amministratione
que c̃ditȩ referunt᷑. Cũ gͦ natura rerũ a
creatore amministrat᷑. & per ordines p̾fini¬

Expanded text:
caro secundum substantiam, secundum quam dictum est: Spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere, possidet regnum dei, caro autem curo secundum corruptionem intellegitur, non possidebit; hoc enim expositum est, cum diceretur: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, in eo, quod continuo additum est: Neque corruptio incorruptionem possidebit, sicut satis, quantum arbitror. disseruimus. Quod autem quaeris, utrum singillatim a creatore deo corporum liniamenta formentur, non te mouebit, si, quantum potest humana mens, potentiam diuinae operationis intellegas. quo modo enim negare poterimus deum etiam nunc operari cuncta, quae creantur, cum dominus dicat: Pater meus usque nunc operatur? unde illa cessatio septimi diei ab ipsis naturis condendis intellegenda est facta, non ab earum administratione, quae conditae referuntur. cum ergo natura rerum a creatore administratur et per ordines praefini
Abbreviated transcription (Latin):
re ante formatus ẽ. nouissimꝰ aũ adã quide
uirgine ꝓcreatus ẽ.: siue in uno quoq homi¬
ne utrũq cõpleat᷑. ut primꝰ ada sit homo
incorpore mortali. nouissimus ada ide ip̃se
incorpore ĩmortali: tam̃ it̾ animã iuuen¬
tem & sp̃m uiuificantẽ hoc int̾ ẽẽ uoluit.
ut illic sit corpus animale. hic spiritale.
Anima quippe in corpore animali. uiuit qͥ¬
dem s ñ uiuificat. usq ad auferendã corrup¬
tionẽ. In corpore uͦ spiritali. qm̃ perfecte ad¬
herens dño unus sp̃c ẽ: sic uuuficat ut spi¬
ritale corpꝰ efficiat. ab sumens omnẽ corrup¬
tionem: nulła metuens seꝑationẽ. Pude
sequit᷑. S ñ prius qđ spiritale ẽ. s qđ ani

Expanded text:
re ante formatus est, nouissimus autem Adam, qui de re ante formatus est, nouissimus autem Adam, qui de uirgine procreatus est, siue in unoquoque homine utrumque compleatur, ut primus Adam sit homo in corpore mortali, nouissimus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam uiuentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, sed non uiuificat usque ad auferendam corruptionem; in corpore uero spiritali, quoniam perfecte adhaerens domino unus spiritus est, sic uiuificat, ut spiritale corpus efficiat absumens omnem corruptionem, nullam metuens separationem. Proinde sequitur: Sed non prius, quod spiritale est, sed quod ani
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ me uidetis habere: Iã gͥ illa caro spiri¬
la ulterius morte ab anima resoluendum
atq separandu. sic̃ corpus animale. quale
animatũ ẽ di flatu cũ factus ẽ homo ĩ
animã uiuentẽ. etiã ipsũ ex animali spiri¬
tale sine mortis interuentu futurũ. nͥ trans¬
gressio p̃cepti. prius cõmisso pec̃co infli¬
geret penã. quã as seruate iusticiȩ daret
cũ peccatores iustus inuenit: ꝑ stratũ quo¬
dãmͦ humilitatis nr̃ȩ. s ñ eũ morbo iniqui¬
tatis nr̃e. Nã ꝑ animale nob̃ hoc ẽ ꝑ morta¬
tale corpus apparuit. qui utiq si uoluisset.
cũ corpore immortali primitus aduenisset.
S quia nos humilitate filii di sanari opor¬
tebat. usq ad urãm infirmitatẽ descendit.
& fidei nr̃e meritũ ac p̃miũ urtute suȩ re¬
surrectionis ostendit. Ideo sequit᷑ apłs ꝙ di¬
eit. Nouissimus adam in sp̃m uiuifieantem.
Siue intelligant᷑ primus ada qui de pulue¬

Expanded text:
sicut me uidetis habere? iam igitur illa caro spirisicut me uidetis habere? iam igitur illa caro spirila ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ex animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus seruatae iustitiae daret cum peccatores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae sed non cum morbo iniquitatis nostrae. nam per animale nobis, hoc est per mortale corpus apparuit, qui utique, si uoluisset, cum corpore inmortali primitus aduenisset. sed quia nos humilitate filii dei sanari oportebat, usque ad nostram infirmitatem descendit et fidei nostrae meritum ac praemium uirtute suae resurrectionis ostendit. ideo sequitur apostolus et dicit: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. siue intellegatur primus Adam, qui de pulue
Abbreviated transcription (Latin):
flatũ uite. & factus ẽ bomo in animã uiuã.
Dictũ ẽ aũ etiã de animalib. ꝓducar t̾ra
animã uiuã. Intelligit᷑ gͦ corpus animale
dici simile ceteris animalib. ꝓpt̾ mortis
dissolutionẽ & corruptionẽ: que quotidie
cibo reficit᷑. & postea suꝑata animantis
cõpago dissoluit᷑. Spiritale aũ corpus qđ
iã cũ spũ ĩmortale ẽ. quãuis ñ nulli arbi¬
trent᷑ tẽ fieri corpus spiritale. cũ iã & ip̃m
ex corpore & spũ. utrumq ac totũ sp̃c erit:
quasi dixerit apłs. seminat᷑ corpus sur¬
get sp̃c. Dixit aũt. seminat᷑ corpus anima¬
le. surget corpus spiritale. Proide sic̃ ani¬
male corpus ñ ẽ anima. s corpus. ita & spi
ritale corpus ñ spm̃ debemus putare. sed
corpꝰ ñ spiritale resurrexisse. uł si spirita¬
le surrexit. ñ iã corpus fuisse. s spm̃: cum
hanc opinionẽ discipuloꝵ refellat. ubi cũ
eũ uidentes existimarent se spm uid̾eait.
palpate & uidete qͥa sp̃c ossa & carnẽ ñ ħt.

Expanded text:
omo in animam uiuam. dictum est autem etiam de animalibus: Producat terra animam uiuam. intellegitur ergo corpus animale dici simile ceteris animalibus propter mortis dissolutionem et corruptionem, quae cotidie cibo reficitur et postea superata animantis compago dissoluitur, spiritale autem corpus. quod iam cum spiritu inmortale est. Quamuis nonnulli arbitrentur tunc fieri corpus spiritale, cum iam et ipsum ex corpore et spiritu, utrumque ac totum spiritus erit, quasi dixerit apostolus: \'Seminatur corpus, surget spiritus\'. dixit autem: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. proinde, sicut animale corpus non est anima sed crituale corpus non spiritum debemus putare, sed corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet,
Abbreviated transcription (Latin):
qualitates. hoc loco carnem & sanguinẽ nun-¬
cupauit. Quo circa ut aliqͥd ex empli gr̃a
ponã qđ interĩ occurrit. sic̃ scriptũ ẽ ne
forte temptauerit uos qui tẽptat. & inanis
sit labor nr̃. atq hic intelligitur diabolus.
tanquã ds omnino ñ temptet. de quo alio
loco scriptura dicit. ipse aũ neminẽ tẽptat.
as habet: eo qđ alia sit temptatio decepti¬
onis. alia temptatio ꝓbationis. scdm illam ñ
intelligitur qͥ temptat nͥ diabolus. scd̾m
hanc uͦ temptat: as. ita cũ dr. caro posside

Expanded text:
qualitates hoc loco carnem łt sanguinem nunqualitates hoc loco carnem łt sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam, quod interim occurrit, sicut scriptum est: Ne forte temptauerit uos, qui temptat, et inanis sit labor noster — atque hic intellegitur diabolus. tamquam deus omnino non temptet, de quo alio loco scriptura dicit: Ipse autem neminem temptat; as habet eo -quod alia sit temptatio deceptionis alia temptatio probationis: secundum illam non intellegitur, qui temptat, nisi diabolus. secundum hanc uero temptat deus —, ita
Abbreviated transcription (Latin):
sibi gͦ uult ista distinctio. & mortui resurgẽt
incorrupti. & nos cõmutabum᷑: nͥ quia om̃s
incorrupti resurgent. s ex his ẽtiã iusti im¬
mutabuntur in ilła incorrupteła. ciuu om¬
nino nulla possit nocere corruptio. Ac ꝑ
hoc qͥ meã ñ cõmutabunt᷑. incorrupti quid̾e
resurgent integritate menbroꝵ: s tam̃ cor¬
rumpendi dolore pęnarũ cũ audierint. ite
in ignẽ ȩternũ qͥ paratus ẽ diabolo & angłis
eius: a quo auditu malo iustus ñ timebit.
De illa uͦ cõmutatione iustoꝵ cũ dixisset
nos cõmutabim᷑. tanquã quereremꝰ quomͦ is¬
tud fiat. uł qualis illa cõmutatio fuctura sit:
adiungit & dicit. Oportet enĩ corruptibile
hoc induere incorrupteła. & mortale hoc ĩ¬
duere ĩ mortalitatem. Non ut opinor dubi¬
tandu ẽ scdm hoc dictũ. caro & sangius reg¬
nũ di ñ possidebunt. qͥa ibi erit corruptio &
mortalitas cartuis & sanguinis. Scđm has enĩ

Expanded text:
sibi ergo uult ista distinctio: Et mortui resurgent sibi ergo uult ista distinctio: Et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam inmutabuntur in illam incorruptelam. cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc, qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent integritate membrorum sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: Nos commutabimur, tamquam quaereremus, quo modo istud fiat uel qualis illa commutatio futura sit, adiungit et dicit: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc induere inmortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc dictum: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum has enim
Abbreviated transcription (Latin):
In atomo in qͥt hoc ẽ inpuucto temporis
qd diuidi ñ potest. in ictu oculi. hoc ẽ in
sumina celeritate. ĩ nouissima tuba. hocẽ
ĩ nouissimo signo: qđ dabit᷑ ut ista com¬
pleant᷑. Canet enĩ tuba inqͥt & mortu re¬
surgent incorrupti. & nos cõmutabimͦ.
Ergo istã cõmutationẽ in melius sine du
bitatione oportet intelligi. q om̃s ꝙ iusti
ꝙ iniusti resurrecturi st̃. s sic̃ dñs ĩ eugło¬
loquit᷑. qui bene fecerint in resurrectio¬
nẽ uitȩ. qͥ male egerint ĩresurrectionem
iudicii. iudiciũ appellans pȩnã sẽpit̾nã.
sic̃ alio loco qui ñ credit inqͥt iã uidicatusẽ.
Proinde illi qui ad uidicium resurrecturi
sunt. ñ cõmutabunt᷑ in ilła incorruptelam.
que nec doloris corruptionẽ pati potest. Ii¬
la nãq fideliũ ẽ. atq scõꝵ. Isti uͦ perpetua
corruptione cruciabuntur: qr ignis eoꝵ ñ
extinguetur:. & uermis eoꝵ ñ moriet᷑. Quid

Expanded text:
in atomo, inquit, hoc est in puncto temporis, in atomo, inquit, hoc est in puncto temporis, quod diuidi non potest, in ictu oculi, hoc est in summa celeritate, in nouissima tuba, hoc est in nouissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur; canet enim tuba, inquit. et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur. ergo istam commutatiobitatione oportet intellegi, quia omnes et iusti et iniusti resurrecturi sunt, sed, sicut dominus in euloquitur, qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae, qui male egerunt. in resurrectionem iudicii, iudicium appellans poenam sempiternam, sicut alio loco: Qui non credit, inquit, iam iudicatus est. proinde illi, qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati potest; illa namque fidelium est atque sanctorum, isti uero perpetua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur. -Quid
Abbreviated transcription (Latin):
nequisquã putaret scđm substantiã car¬
nis hoc apłm definisse: aperinit qͥd diceret
subiungendo. neq corruptio incorruptio¬
nẽ possidebit. Tanquã diceret. Iuod dixi
caro & sangui. regnũ di ñ possidebunt. ido
dixi. quia corruptio incorruptionẽ ñ possi¬
debit. Noc gͦ loco. nomine carnis & sangui¬
nis. corruptionẽ mortalitatis intelligi uo¬
luit. Deniq tanquã ei diceret᷑. quomͦ caro
erit. & caro ñ erit. caro quippe erit. qmͣ
dñs post resurrectionẽ ait. palpete & ui¬
dete quia sp̃c ossa & carnẽ ñ habet sicut
me uidetis habere: caro aũ ñ erit. qmͣ
caro ꝙ sanguis regnũ di ñ possidebunt.
exponit quid dixerit. adiciens. Eece mi¬
sterium dico uob̾. Om̃s quidem resurgemꝰ.
uł sic̃ greci codices habent om̃s quidem
ddormiemus. ñ tam̃ om̃s unmutabim᷑. Hãc
ĩmutationẽ utrũ in deterus an ĩ melius
intelligi uolu̾it. inferiora de monstrant.¬

Expanded text:
ne quisquam putaret secundum substantiam carne quisquam putaret secundum substantiam carnis hoc apostolum definisse, aperuit, quid diceret, subiungendo: Neque corruptio incorruptionem possidebit, tamquam diceret: \'Quod dixi: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, ideo dixi, quia corruptio incorruptionem non possidebit. hoc ergo loco nomine carnis et sanguinis corruptionem mortalitatis intellegi uoluit. Denique, tamquam ei diceretur: \'Quo modo caro erit et caro non erit? caro quippe erit, quoniam dominus post resurrectionem ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere, caro autem non erit, quoniam caro et sanguis regnum dei non possidebunt\', exponit, quid dixerit, adiciens: Ecce mysterium dico uobis; omnes quidem resurgemus - uel, sicut Graeci codices habent, omnes quidem dormiemus , non tamen omnes inmutabimur. hanc inmutationem utrum in deterius an in melius intellegi uolueri
Abbreviated transcription (Latin):
renus. tales & t̾reni. Et qualis cȩlestis. tales
& cȩlestes Sicut portauimꝰ unaginẽ terre¬
ni: portemus & imaginẽ eius qui de cȩlo est.
Quid ẽ qualis tͥrenuis. tales & t̾reni: nͥ morta¬
les ex mortali : Et qͥd ẽ qualiscȩlestis tales
et cȩlestes: nͥ ĩ mortales ꝑ unmortalem: Illud
factus ẽ cũ eẽt cȩlestis. ut eos qͥ t̾reni erant
faceret cȩlestes. hoc ẽ ideo ex ĩmortali mor¬
talis factus ẽ. assum̃do serui formã. ñ dñi
mutando naturã.: ut eos qͥ mortales erant
faceret ĩ mortales. ĩꝑciendo diũcã grãm:
ñ seruilem iniuiriã retinendo. Lũ gͥ de re¬
surrectione corporis apłs disputans docer&s
nr̃a corpora futura ex corruptibilib ĩcor¬
ruptibilia. excorruptibilib głosa. ex infir¬
mis fortia. exanimalib spititalia. hocẽ
ex mortalib ĩmortalia: subiecit unde a¬
git᷑ atq ait. Hloc enĩ dico fr̃s. quia caro &
sangius. regnũ di possidere ñ possunt. Pt

Expanded text:
elestis, tales et caelestes. sicut portauimus imaginem terreni, portemus et imaginem eius, qui de caelo est. quid est: Qualis terrenus, tales et terreni nisi mortales ex mortali? et quid est: Qualis caelestis, tales et caelestes nisi inmortales per inmortalem? illud factus est, cum esset caelestis, ut eos, qui terreni erant faceret caelestes, hoc est ideo ex inmortali mortalis factus est adsumendo serui formam, non domini mutando naturam, ut eos, qui mortales erant, faceret inmortales impertiendo dominicam gratiam, non seruilem iniuriam retinendo. Cum igitur de resurrectione corporis apostolus disputans doceret nostra corpora futura ex corruptibilibus incorruptibilia, ei contemptibilibus gloriosa, ex infirmis fortia, ex animalibus spiritalia, hoc est ex mortalibus inmortalia, subiecit, unde agitur, atque ait: Hoc enim dico, fratres, quia caro et sanguis regnum dei possidere non possunt. et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ exempłu qđ fideliter intendere & per
eius grãm sperare debeamus : ole ꝑ hoc
nullomͦ potuit corpus xp̃i cũ corruptione
surgere. si nr̃m. nͣ corruptione surrecturũ
ꝓmittit᷑. nec potuit illud sine gła. si nr̃m re
ruptio: Nimis itaq absurdu ẽ. ut credamꝰ
illud corpus & ĩ infirmitate seminatũ eẽ.
id ẽ mortificatũ. & ĩ infirmitate resurrex¬
isse. cũ corpus nr̃m seminatur ĩ infirmita

Expanded text:
tum exemplum, quod fideliter intendere et per tum exemplum, quod fideliter intendere et per eius gratiam sperare debeamus? ac per hoc nullo modo potuit corpus Christi CUDI corruptione resurgere, si nostrum in incorruptione resurrecturum promittitur, nec potuit illud sine gloria, si nostrruptio? nimis itaque absurdum est, ut credamus illud corpus et in infirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
& alia gła stellarũ. Stella enĩ differt ab
stella ingłam. Sic & resurrectio mortu¬
oꝵ. In his omnib iste sensus ẽ. Si gen̾a
carnus cũ sint cuncta mortalia differt̃
tam̃ int̃ se ꝓ diuersitatib animantium.
& si corpora cũ sint omna uisibilia diffe¬
r̃t tam̃ ꝓ diuersitatib locoꝵ. unde alia est
cȩlestium gła. alia t̾restriũ. & si in locis sub¬
limib eũ sint cuncta cęlestia differunt eti¬
ã ipsa claritatib luminũ: ñ mirũ ẽ qđ ĩ
resurrectione mortuoꝵ distabit gła meri¬
habet omnis caro que ad uitã resurgit etͥ¬
nam. & dicit. Senunatur incorruptione.
surget mnĩcorruptione. Seminat᷑ in c̃tume¬
lia. surget in gła. Seininat᷑ ĩ infirmitate.
surget in uirtute. Senunat᷑ corpꝰ animale.
surget corpus spiritale. In his uerbis apłi.
numquid fas ẽ putare melius corpora ña
resurrectura quã xp̃i. cũ de illo sit ꝓposi¬

Expanded text:
rt in rt in gloria: sic et resurrectio mortuorum. In his omnibus iste sensus est: Si genera carnis cum sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se pro diversitatibus animantium; et si corpora cum sint omnia visibilia, differunt tamen pro diversitatibus locorum, unde alia est coelestium gloria, alia terrestrium; et si in locis sublimibus cum sint cuncta coelestia, differunt etiam ipsa claritatibus luminum; non mirum est quod in resurrectione mortuorum distabit gloria merid uitam resurgit aeternam, et dicit: Seminatur in corruptione, surget in incorruptione; seminatur in contumelia, surget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. in his uerbis apostoli numquid fas est putare melius corpora nostra resurrectura quam Christi, cum de illo sit proposi
Abbreviated transcription (Latin):
bens docum̃ta seminum. stulte inquit tu
quod seminas ñ uiuificat᷑. nͥ moriat᷑. Et
qd seminas. ñ corpus qd futurũ ẽ seminaᷤᷤ.¬
ius ceteroꝵ. D̾s̃ aũ illi dat corpus quomͦ
rũ ẽ seminas. Neq enĩ triticũ erit extri¬
tico. s quia nemo seminat herbã uł stipu¬
ła. & multiplicia in palea tegumenta gra¬
noꝵ. cũ quib tam̃ semina ex urgunt.
Ideo ait. s nudũ granũ. hinc uolens offen¬
dere. quia si d̾s potest addere qͦd ñ erat in
nudo semine. multomagis potest repara¬
re qͦd erat in hominis corpore. Iã uͦ qđ
adiungit. ad differentiã ꝑtinet resurgen¬
tiũ: ꝓpter diuersas głas fideliũ atq sc̃oꝵ.
Non omnis inqͥt caro. eade caro. Alia qui¬
de hominũ. alia aũ caro pecoꝵ. alia uolu¬
crum. alia piscium. & corꝑa cȩlestia. & cor¬
pora trestria: s alia ẽ cȩlestiũ gła. & alia
t̾restriũ. & alia gła solis. & alia gła lunȩ.

Expanded text:
bens documenta seminum: Stulte, inquit, tu bens documenta seminum: Stulte, inquit, tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, et quod seminas, non corpus, quod futurum eius ceterorum, et deus dat illi corpus prout rum est seminas. Neque enim non triticum erit ex tritico; sed quia nemo seminat herbam, vel stipulam, et multiplicia in palea tegumenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt, ideo ait, sed nudum granum: hinc voleus ostendere quia si Deus potest addere quod non erat in nudo semine, multo magis potest reparare quod erat in hominis corpore. 7. Jamvero quod adjungit, ad differentiam pertinet resurgentium, propter diversas glorias fidelium atque sanctorum. Non omnis, inquit, caro eadem caro: alia quidem hominum, alia autem caro pecorum, alia volucrum, alia piscium. Et corpora coelestia, et corpora terrestria; sed alia est coelestium gloria, et alia terrestrium.
Abbreviated transcription (Latin):
eo loco intelligit᷑ caro & sanguis ꝓ corrup¬
none carnis & sanguinis posita. Si enĩ no¬
m̃ carnis significat oꝑationẽ. eur ñ signifi¬
cet etiã corruptionẽ. sic̃ dictũ ẽ omnis caro
fenum:. Nã & hic ipsa corruptibilitas signi¬
ficata ẽ. Sequit᷑ enĩ omnis honor carnis.
ut flos fem. Fenũ aruit. flos decidit. Num¬
qͥd nã hoc etiã illi carni cõpetit. de qua die¬
tum ẽ. palpate & uidete. quia sp̃c ossa & car¬
nem ñ habet. sic̃ me uidetis habere. Nam
quomͦ arescat & decidat. cũ scriptũ sit. qł
xp̃c surgens amortius iã ñ morietur. ꝙ mors
ei ultra non dñabit᷑ :. P inde ipsam apłicam
sentenciã desuꝑ inspice. totãq considera.
Cũ resurrectionem mortuoꝵ persuadere
uellet eis qui dicebant. quia resurrectio
tulit sibi questionẽ: atq ait. S dicet aliqͥs.
Quomͦ resurgent mortui: Quo aũ corpore
uenient. idẽ quali corpore: Deinde adhi¬

Expanded text:
eo loco intelligitur caro et sanguis pro corrupeo loco intelligitur caro et sanguis pro corruptione carnis et sanguinis posita. Si enim nomen carnis significat operationem, cur non significet etiam corruptionem, sicut dictum est, Omnis caro fenum? Nam et hic ipsa corruptibilitas significata est: sequitur enim, et omnis honor carnis ut flos feni; fenum aruit, flos decidit . Numquidnam hoc etiam illi carni competit, de qua dictum est: Palpate et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere? Nam quomodo arescat aut decidat, cum scriptum sit quod Christus surgens a mortuis iam non moriatur et mors ei ultra non dominetur? Proinde ipsam apostolicam sententiam desuper inspice totamque considera. cum resurrectionem mortuorum persuadere uellet eis, qui dicebant, quia resurrectio tulit sibi quaestionem atque ait: Sed dicet aliquis: \'Quo modo resurgent mortui? quo autem corpore uenient?\' id est quali corpore. deinde adhi
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. nimiũ de diuina potestate diffidunt:
nec cũ eis uel ad eos nc̃ sermo nob ẽ. Iui aũ
ista credunt. ex his etiã illa ut cũq coniti¬
uat. que fidelit̾ credunt. Ualet gͥ diuina
potentia de ista uisibili atq tractabili nat᷑a
corpoꝵ. quib dã manentib auferre: quas
uoluerit qualitates.: ac ꝑ hoc ualet etiã m̃¬
bra mortalia formȩ liniam̃tis manentib.
corruptione uͦ mortalitatis emortua. stabi¬
li uigore firmare: ut absit labes. assit effi¬
gies. assit motio. absit fatigatio. assit ues¬
cendi potestas. absit esuriendi necessitas.
Quod gͦ legitur apud apłm. caro & sanguis
regnũ dei ñ possidebunt: soluit᷑ quidẽ que¬
stio etiã isto mͦ quẽ tu cõmemorasti. ut car¬
nis & sanguinis nomine. oꝑa carnis & san¬
guinis intelligant᷑. Nerũ quia ñ de operib
s de mͦ resurrectionis loquebatur apłs. &
eã questionẽ disputando uersabat. melius

Expanded text:
dunt, nimium de diuina potestate diffidunt dunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est; qui autem ista credunt, ex his etiam illa utcumque coniciant, quae fideliter quaerunt. ualet igitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre, quas uoluerit, qualitates ac per hoc ualet etiam membra mortalia formae liniamentis manentibus corruptione uero mortalitatis emortua stabili uigore firmare, ut absit labes, adsit effigies, adsit motio, absit fatigatio, adsit uescendi potestas. absit; esuriendi necessitas Quod ergo legitur apud apostolum: Caro et san gu is regnum dei non possidebunt, soluitur quidem quaestio etiam isto modo, quem tu commemorasti, ut carnis et sanguinis nomine opera carnis et sanguinis intellegantur; uerum, quia non de operibus sed de modo reseam quaestionem disputando versabat, melius
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ & corruptio. Eo mͦ diceret. Si flamina ẽ:
ꝙ ardet. Si ardet. & urit. Si urit. gͦ uiroꝵ
triũ in fornace ignis ab impio rege missoꝵ
corpora in cendit. Si aũ hoc intrib uiris
mitaculum factũ ẽẽ ñ dubitat. qͥsqͥs de di¬
uinis oꝑib recte sapit. cur ñ credat᷑ qͥ fecit
illa corpora ñ posse igne corrumpi. fecisse illud
corpꝰ nec igne. nec fame. nec morbo. nec senio.
nec ulla ui alia. qua solet humana corpora
labefactare corruptio: Q uod si quisquã dic̃
ñ carm trium uiroꝵ illoꝵ additam contra
ignem incorruptionẽ. s ipsi igni detractam
corrũpendi facultatem: quid uerem᷑ ne carnẽ
facere nequiuerit ñ posse corrumpi. qͥ fecit
ignẽ ñ posse corrũꝑe. Nã si illud ñ de carnis.
s de ignis nutatione intelligit᷑. multo ẽ mui¬
rabilius. Simul enĩ & hominũ corpora ñ ure¬
bat ne posset nocere: & ligna fornacis ure¬
bat ut posset ardere: Sed qui etiã ista ñ cre¬

Expanded text:
ergo et corruptio. eo modo diceret: Si flamma est, ergo et corruptio. eo modo diceret: Si flamma est, et ardet; si ardet, et urit; si urit, ergo et uirorum trium in fornacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. si autem hoc in tribus uiris miraculum factum esse non dubitat, quisquis de diuinis operibus recte sapit, cur non credatur, qui fecit illa corpora non posse igne corrumpi, fecisse illud corpus nec igne nec fame nec morbo nec senio nec ulla ui alia, qua solet humana corpora labefactare corruptio? quod si quisquam dicit non carni trium illorum uirorum additam contra ignem incorruptionem, sed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, quid ueremur, ne carnem facere nequiuerit non posse corrumpi, qui fecit ignem non posse corrumpere? nam si illud non de carnis sed de ignis mutatione intellegitur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat. ut posset ardere. sed qui etiam ista non cre