comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid uelimus deisto ergo peccato hominis & de ista consuetudineani¬
mȩ factacũ carne apłs dicit: Nemorios seducat om̃s creatura quȩ
adõ facta ẽ bonaẽ dicit idẽ apłs quẽ tui pse cõmemorasti sicut ̃ ꝑuni¬
usi nobhaudientiã peccatores c̃stitutis̃ multi sic & ꝑunius dicto audi¬
tiomortuorũ quã diuergo portamus imaginẽ terreni: hominis id
est quã diu secundũ carnẽ uiuimus q̃uiuetus &iã homo nominat᷑. ha¬
bemus necessitatẽ c̃suetudini snrãe ut ñ qđ uolumus faciamus cũ
dut̃ gratia dĩ amorẽ n ob̵ diuinaͣ inspirauerit & nos suȩ uoluntati sub¬
ditos fecerit quib dictũ est uos in libertatẽ uocatiestis & gratiadĩ libe¬
rauit me alege peccti & mortis: lex aut̃ peccatiest ut quicũq peccat:
moriat᷑ abista lege liberamus cũ iustie ẽ teperimus lex mortis ẽ quia dic¬
tũ ẽ homini terraes & int̃raibi s ex ipso enĩ omnes sic na scimur quiater¬

Expanded text:
quid uelimus. de isto ergo peccato hominis et de ista consuetudine animae facta cum carne apostolus dicit: nemo uos seducat: omnis creatura, quae a deo facta est, bona est. dicit idem apostolus, quem tu ipse commemorasti: sicuti per unius inobaudientiam peccatores constituti sunt multi, sic et per unius dicto auditio mortuorum. Quamdiu ergo portamus imaginem terreni hominis , id est, quamdiu secundum carnem vivimus, qui vetus etiam homo nominatur, habemus necessitatem consuetudinis nostrae, ut non quod volumus faciamus. Cum autem gratia dei amorem nobis diuinum inspirauerit et nos suae uoluntati subditos fecerit, quibus dictum est: uos in libertatem uocati estis, et: gratia dei liberauit me a lege peccati et mortis — lex autem peccati est. ut quicumque peccat. moriatur — ab ista lege liberamur, cum iusti esse coeperimus. lex mortis est, qua dictum est homini: terra es et in terram ibis. ex ipso enim omnes sic nascimur. quia ter
Abbreviated transcription (Latin):
eroina sundem alia si al homine : Vnde hiomos ab angola: unde angelus quosesse
exdõ cũ dictur qquauistecte uere quedicantur suidentur tam̃ im pertusaeunis
ualentilius uerit̃ tesabditas intueri. quasi ꝑquandã eatenã ad dm̃ mala & pectita
conettolaẽqu aestione iliregnare seputant. quasi uero int togate. st scire iutina
id eo: nemamo scientior repperin&us : Sed nescio quomodo sepe inalttando

Expanded text:
ino unde malum? si ab homine, unde homo? si ab angelo. unde angelus ? quos ex deo esse cum dicitur. quamuis recte uereque dicantur, uidentur tamen inperitis et minus ualentibus acriter res abditas intueri quasi per quandam catenam ad deum mala et peccata conecti. hac in quaestione illi regnare se putant, quasi uero interrogare sit scire. utinam id esset: nemo me scientior reperiretur. sed nescio quomodo saepe in altercando
Abbreviated transcription (Latin):
quie si auferuntur nobis nihil est unde disciplina
uir tutis inchoetur nihilunde auitiorum morte
surgatur. &ũ at que &um considerata sitis. ola¬
re ac dilucide manicheorũ heresim falsamesse con¬
uincunt horum simile est quod de penitendo nunc
dicam:nam ut interomnes sanos constat & quod ipsi
manichei non solum fatentur sed& prȩcipiunt uti¬
le est penitere peccati: quid ego nunc in hancrem di¬
uinarũ scripturarum testimonia quȩ us que quaque
diffusa sunt colligam: uox est&iã istanaturae neminẽ
stultũ reihuius notitia deseruit hoc nobis nisi esset
penitus in situm peri remus potest aliquis dicere
non se peccare nonsibies se autem si pec qiuerit pe¬
nitendum nulla barbaries dicere audebit : quȩ cũ
iti sint quȩro ex duobus illis generibus animirũ
eniusse peniere pecciti scio quidem neque illius
esse posse quimali facere neque illus quibene fa¬
cere non potest : quare ut eorum uerbis: Iusii

Expanded text:
quae si auferuntur nobis, nihil est, unde disciplina uirtutis inchoetur, nihil, unde a uitiorum morte surgatur, etiam atque etiam considerata satis clare ac dilucide Manichaeorum haeresim falsam esse conuincunt. Horum simile est, quod de paenitendo nunc dicam. nam ut inter omnes sanos constat et quod ipsi Manichaei non solum fatentur. sed et praecipiunt, utile est paenitere peccati. quid ego nunc in hanc rem diuinarum scripturarum testimonia, quae usquequaque diffusa sunt, colligam? uox est etiam ista naturae: neminem stultum rei huius notitia deseruit; hoc nobis nisi esset penitus insitum, periremus. potest aliquis dicere non se peccare: non sibi esse autem, si peccauerit, paenitendum, nulla barbaries dicere audebit. quae cum ita sint, quaero ex duobus illis generibus animarum, cuius sit paenitere peccati ? scio quidem neque illius esse posse, qui male facere, neque illius, qui bene facere non potest. quare ut eorum uerbis loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
cerẽ qđ c̃sequens eẽ manifestũ .ẽ cũ iniusticia & intẽ perantia c&eta¬
que animiuitia non sentiantur. sed intellegantur quomodo fiant
ut &iã istaquȩ d& estantur &dãpnanda censemus: tam̃ qnm̃ intelligi

Expanded text:
cerem, quod consequens esse manifestum est, cum iniustitia et intemperantia ceteraque animi uitia non sentiantur, sed intellegantur: quomodo fiat, ut etiam ista, quae detestamur et damnanda censemus, tamen quoniam intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
rare nunc saltim ac deplorate illammiseriammeam.
paucis religionis uerissimȩ semina mhi apueritia salubriter insita
errore uel frocude falsorũ fallatiũ ue hominũ effosa ex animo

Expanded text:
rare nunc saltem ac deplorare illam miseriam meam. paucis religionis uerissimae semina mihi a pueritia salubriter insita errore uel fraude falsorum fallaciumue hominum effossa ex animo
Abbreviated transcription (Latin):
quasi peccantẽ aut quid ꝓmittis indulgentiã peccitorũ ad hoc
sine ambagibus responde si placet sicut tibi sineambagib respon: ego¬
di fortunatus dix̃. haec nos dicimus qđ a contraria natura anima
cogat᷑ delinquere cuiñ uis eẽ radicẽ nisi hoctantũ qđ in nobis
malũ uersat̃ cũ constet exceptis nr̃is corporib: mala in omni mun¬
douersari ñista quȩ incorporib: solũ habemus in toto mundo
uersantur & nominib ualentbona malã habet naĩ dix̃ dignatio

Expanded text:
quasi peccantem? aut quid promittis indulgentiam peccatorum? ad hoc sine ambagibus responde. si placet, sicut tibi ego sine ambagibus respondi. FOBT. dixit: Haec nos dicimus, quod a contraria natura anima cogatur delinquere: cui non uis esse radicem nisi hoc tantum, quod in nobis malum uersatur, cum constet exceptis nostris corporibus mala in omni mundo uersari. non ista, quae in corporibus solum habemus sed quae in toto mundo uersantur et nominibus ualent bona, mala radix habet. nam dixit dignatio
Abbreviated transcription (Latin):
magis animas dicere uitiosas. Etia noninquantõ uitiosae sed inquantum
anim aesunt dm sibi eẽ. cteatotẽ fateri opostȩte. hoc loco siquis quam
illorũ cautus & uigilans iam &iã studiosior qua pestinatior me t̃manerex

Expanded text:
magis animas dicerem, uitiosas etiam, non in quantum uitiosae. sed in quantum magis animas dicerem, uitiosas etiam, non in quantum uitiosae. sed in quantum animae sunt, deum sibi esse creatorem fateri oportere. Hoc loco si quisquam illorum cautus et uigilans iam etiam studiosior quam pertinacior me admonere
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sunt. ante ire hanclucẽ que ant. Cũ in suo genereista rogalilaudasit
sugger&ur enĩ animobone sedeo subicienti. primo ñomneqđ laudami
oni qđ uituperaomus. eẽ. anteponendũ Neque enĩquia. laudo puroits¬
simũ plubũ obhoc illuduituperando auto pluris aestimo insuo e nĩgene¬
probatissinosatorisic̃psero it necopanendũ quide putẽ atistumil audo qrd ius
astis periusimus set. Illũ autẽ qd si a professi oriõ minus inpleas iuerephendo
ex quorepperite dibuerem lucẽ istã qđ ingenere proprio pfecta ẽ&e iutelandar
am̃ quia sensilus ñ tetũ numero induditur qł genus intelle gibilit̃ gene rucedit
necosso etdnstit inustas &xmtemperentes amimas. qñm sunt int ellegibiles
ẽe depitiatdã qua uus istas noniutiadampnatione dignis simas iudicemus
uaerimus naque inhis qđ concilieur dõ nionqd ifa fulgori pferatur
uapront̃ quisquis hoclum̃ exdo. ee. contender&. non repugnarẽ sed

Expanded text:
bilia sunt, anteire hanc lucem queant, cum in suo genere ista laudanda sit. suggeritur enim animo bene se deo subicienti primo non omne, quod laudamus. omni. quod uituperamus. esse anteponendum. neque enim quia laudo purgatissimum plumbum. ob hoc illud uituperando auro pluris aestimo. in suo enim geneandum quidem putem. at istum laudo, quod suae artis peritissimus sit; illum autem. quod suam professionem minus inpleat, iure reprehendo. ex quo reperire deberem lucem istam, quod in genere proprio perfecta esset. iure laudari; tamen quia sensibilium rerum numero includitur, quod genus intellegibilium generi cedat necesse est, infra iniustas et intemperantes animas, quoniam sunt intellegibiles, esse deputandam, quamuis istas non iniuria damnatione dignissimas iudicemus. quaerimus namque in his quod concilietur deo, non quod isti fulgori praeferatur. quapropter quisquis hoc lumen ex deo esse contenderet, non repugnarem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sentientem at tendite ista quae socaris simiura
ingenu bene noui simihi hunc uos qualis cum
hominis mentem rationem quȩ conceditis multi
certiora sunt quã que ibi uel uidebamur discereł
tabile crediatque intellegifas est trina unitas quã
citholica ec desia colit: sup plex oro ex pertus m me
miser icordiamtuã ne homines cum quibus mihi apu¬
enitia in hominum uictu fuit summa consensio intuo
cultũ ame dissentire ꝑmittas: uideo maxime ex pecta¬
suhoc loco quomodo &iã catholicas scripturas amani¬
cheis accus situs uel tunc defenderẽ siut dico cautus
essem uel nunc defendi posse demonstrem: sed inalus
uoluminib: ds̃ adiuuabit propositũ meũ: nam huius iã
quantum arbitror moderata parcisibi postulat lon

Expanded text:
sentientem. Adtendite ista, quaeso, carissimi; uestra sentientem. Adtendite ista, quaeso, carissimi; uestra ingenia bene noui. si mihi nunc uos qualiscumque hominis mentem rationemque conceditis, multo certiora sunt quam quae ibi uel uidebamur discere uel tabilem credi atque intellegi fas est, trina unitas. quam catholica ecclesia colit, subplex oro expertus in me misericordiam tuam, ne homines, cum quibus mihi a pueritia in omni conuictu fuit summa consensio, in tuo cultu a me dissentire permittas. uideo maxime expectari hoc loco. quomodo etiam catholicas scripturas a Manichaeis accusatas uel tunc defenderem, si, ut dico, cautus essem, uel nunc defendi posse demonstrem. sed in aliis uoluminibus deus adiuuabit propositum meum; nam huius iam, quantum arbitror, moderata parci sibi postulat lon
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ cum quis que peccauerit paenitere sine dubitatio¬
ne sescire iurabit: si ego te fecero ita scire falsam essema¬
nicheorũ here sem desi derabis ne implius quid ampli¬
us esse posse in hacre desiderare responde atbene
quidem huc usque : sed cum ostendere coepero certis
necessariasq rationes : quae illam pro positionẽ ada¬
mantinis ut dicitur catenis nexȩ consequuntur rem¬
que totam ad conclusionẽ qua ille uertitur secta ꝑduxe¬
ro negalit se forsitan scire utilitatẽ illam paenitendi.
quam nemodoctus nemo indoctus ignora & por¬
tius sescire contendit cum dubitamũs & deliberam
dua sin nobis animas pitrocinia singulis questionib
partibus adhibere : o consuetudo peccati o comes
pone peccati uos me tunc arerum timmanifes¬
tirũ consideratione a uertitis sed nonsentienti
nocebatis nunc uero in familiarissimis meis simili¬
ter non sentientib me uulneratis torquetis quaȩ

Expanded text:
esse, cum quisque peccauerit, paenitere? sine dubitatioesse, cum quisque peccauerit, paenitere? sine dubitatione se scire iurabit. si ergo te fecero ita scire falsam esse Manichaeorum haeresim, desiderabisne amplius? quid amplius se posse in hac re desiderare respondeat. bene quidem huc usque. sed cum ostendere coepero certas necessariasque rationes, quae illam propositionem adamantinis, ut dicitur, catenis nexae consequuntur. remque totam ad conclusionem, qua illa euertitur secta, perduxero: negabit se forsitan scire utilitatem illam paenitendi, quam nemo doctus, nemo indoctus ignorat, et potius se scire contendet, cum dubitamus et deliberamus duas in nobis animas patrocinia propria singulis quaestionis partibus adhibere. o consuetudo peccati! o comes poena peccati! uos me tunc a rerum tam manifestarum consideratione auertistis, sed non sentienti nocebatis; nunc uero in familiarissimis meis similiter non sentientibus me iam uulneratis torquetisque
Abbreviated transcription (Latin):
d sumi mibodi: paenitendienĩ affectio illa quȩ pro¬
lest & mile fecisse panitentem & bene facere po¬
tuis see testatur: quomodo igitur nihil exmemali
siego perperam feci: lut quomodo recte penitit
si ego non feciaudi partem alterã quomodo exmȩ
nibił boniest cuiboni uoluntas in est : Arsquo modo
me ratte paenitet sinon in est : quam obrem aut ne¬
gent istiesse paeniteñdi magnĩ utilitatẽ ut non solũ
ł xmia no nomine sed ab omni&ũ uel imaginar iara¬
tione pellantur aut animirum duo illagener aunũ
etxtiuo nibil mali alterum ex quo nibil bonisit discere
it que docere im desinant: quod sifaciant manichei
es se uti que desinent: nam tota illa secta ista hicipiti
ul potius praecipitianimarum uirietate fulitur :
at mihi quidẽ sitis est sic scire quod manichei errent:
ut scio penitendũ esse peccati : & taimen sinunc amico¬
nũ eorum Aliquem quius que ad huc illos audo endo pu¬
te. compellem iure amicitue & eidicam scisne utile

Expanded text:
 summi boni. paenitendi enim adfectio illa, quae prodest, et male fecisse paenitentem et bene facere potuisse testatur. quomodo igitur nihil ex me mali, si ego perperam feci ? aut quomodo me recte paenitet, si ego non feci? audi partem alteram: quomodo ex me nihil boni est, cui bona uolunta.s inest? aut quomodo me recte paenitet, si non inest? quamobrem aut negent isti esse paenitendi magnam utilitatem, ut non solum a christiano nomine, sed ab omni etiam uel imaginaria ratione pellantur, aut animarum duo illa genera, unum ex quo nihil mali, alterum ex quo nihil boni sit, discere atque docere iam desinant: quod si faciant, Manichaei esse utique desinent; nam tota illa secta ista bicipiti uel potius praecipiti animarum uarietate fulcitur. Ac mihi quidem satis est sic scire, quod Manichaei errent, ut scio paenitendum esse peccati. et tamen si nunc amicorum meorum aliquem, qui usque adhuc illos audiendos putat. conpellam iure amicitiae et ei dicam: scisne utile
Abbreviated transcription (Latin):
quinto kalendas septembris archadiꝰaugusto bis &
tunatũ manicheorum presbiterum in urbe ipponer¬
siũ regionũ inbalneis sossi sub praesentia populi edi
AVCVSΤIΝΩS DIXIT Ego im errorẽ puto quã an¬
tea uerititẽ putabã utrũ recte aestimem ate prae¬
mũ errorẽ puto omnĩ potentẽ dm̃ in quo una nobis spes
est ex aliqua parte uolabilem aut coinquinabilẽ aut

Expanded text:
quinto Kalendas Septembris Arcadio Augusto bis ettunatum Manichaeorum presbyterum in urbe Hipponensium regionum in balneis Sossii sub praesentia populi. AUGUSTINUS dixit: Ego iam errorem puto, quam antea ueritatem putabam; utrum recte aestimem, a te praemmum errorem puto omnipotentem deum, in quo una nobis spes est, ex aliqua parte uiolabilem aut coinquinabilem aut
Abbreviated transcription (Latin):
matendianimã sed si modo uoluntatẽuis dicere & hocad dio cui no¬
cerinihil poterat crudelis uoluntas fuerat mittendianimã ad tan¬
tas miserias qđ refellendicausa quialo quorsueniã peto abillius uni¬
us miseri cordia in quo speliberationis habemus ab omnib: errorib:
hereticorum fortunatus dix̃ nos dicere ad sueueras credulẽ eẽ dm̃ mit¬
tendo animã fecis sedm̃ uero hominẽ & insiflareineũ animã quãutiq

Expanded text:
tendi animam. sed si modo uoluntatem uis dicere, et hoc addo: cui noceri nihil poterat. crudelis uoluntas fuerat mittendi animam ad tantas miserias. quod refellendi causa quia loquor, ueniam peto ab illius unius misericordia, in quo spem liberationis habemus ab omnibus erroribus haereticorum. FORT. dixit: Nos dicere adseueras crudelem esse deum mittendo animam; fecisse deum uero hominem et insufflasse in eum animam; quam utiq
Abbreviated transcription (Latin):
lucidiuinis legibus antecellit. Quid enĩ cognitione ꝑ̃cipimus queso.
si hoc non percipimus : Aliud eũ . mte intellegote. aliud sentire ꝑcorpus
tptius illud ab hoc posterore in cõparabili sublimitate distare.

Expanded text:
luci diuinis legibus antecellit. quid enim cogitatione percipimus, quaeso, si hoc non percipimus aliud esse mente intellegere, aliud sentire per corpus et prius illud ab hoc posteriore incomparabili sublimitate distare
Abbreviated transcription (Latin):
turalit̃ in quit a postolus sumus irie filu huero secundum
quod lege tenebat̃ idẽ apostolus ex semine abrahã ut ipse
contestat᷑ descendens constateũ corporalit̃ dixisse ñ fuisse
filiosine sicuti &ceteiis animae uero substantiã ostendit.
quod sit & dõ & animã alit̃ non posse reconciliaridõnisi

Expanded text:
turaliter, inquit apostolus. sumus irae filii. si uero secundum quod lege tenebatur idem apostolus ex semine Abraham, ut ipse contestatur, descendens, constat eum corporaliter dixisse nos fuisse filios irae. sicut et cetera. animae uero substantiam ostendit, quod sit ex deo, et animam aliter non posse reconciliari deo nisi
Abbreviated transcription (Latin):
diuina sapientia ut a peccato adiustitiã nos uocaret: quod aut̃ ait
a płs nob̵ c̃luctationẽ eẽ aduersus carnẽ & sanguinẽ sed aduersus

Expanded text:
diuina sapientia, ut a peccato ad iustitiam nos uocaret. quod autem ait diuina sapientia, ut a peccato ad iustitiam nos uocaret. quod autem ait apostolus nobis colluctationem non esse aduersus carnem et sanguinem, sed aduersu
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua c̃trarietas quaȩ in similitudine luporũ eande poneret ubi&
discipulos suo s miserat ut quȩ fortemedioluporũ anime possintde¬
cipi ad ꝓprũ substantiã reuocarent: hincergo paret antiquitas. tem¬
porũ nr̃orũ quã repetimus & animorũ nr̃orũ ante mundic̃stitutionẽ
hocmore missas eẽ inimis c̃trac̃trariã naturã ut eãdẽ sua passione
subicientes uictoria dõ redderet᷑ nã dix̃idẽ apłs qđ ñ solũ eẽc luctatio
c̃tracarnẽ & singuinẽ sed & contra principes & potestates& spiri¬
talia nequitiae & dominationẽ tenebrarũ : siergo ut robiquȩ mala
c̃uersint᷑ & nequitie habent᷑ iã ñ solũ est malũ in nrĩs corporib sed
in totomundo ubi uident᷑ uersari animae quae subcaeloisto uersan¬
tur & inplicate sunt: augustinus dix̃. agnos suos dñs̃ nt̃ in mediũ lu¬
porũ misit idest homines iustos in mediũ hominũ peccatorũ ad p̃¬
dicationẽ euangelu tempore hominis suscepti : ab inaestimabili

Expanded text:
aliqua contrarietas, quae in similitudine luporum eam deponeret, ubi et discipulos suos miserat, ut quae forte in medio luporum animae possent decipi, ad propriam substantiam reuocarentur. hinc ergo paret antiquitas temporum nostrorum, quam repetimus, et annorum nostrorum ante mundi constitutionem hoc more missas esse animas contra contrariam naturam. ut eandem sua passione subicientes uictoria deo redderetur. nam dixsanguinem, sed et contra principes et potestates et spiritalia nequitiae et dominationem tenebrarum. si ergo utrobique mala conuersantur et nequitiae habentur. iam non solum est malum in nostris corporibus. sed in toto mundo, ubi uidentur uersari animae. quae sub caelo isto uersantur et inplicatae sunt. AUG. dixit: Agnos suos dominus noster in medium luporum misit, id est homines iustos in medium hominum peccatorum ad praedicationem euangelii tempore hominis suscepti ab inaestimabili
Abbreviated transcription (Latin):
uis hoc nondara ergo ꝑgerẽ quȩ rere animã illã. quã malã dicerent oculis¬
nesentir&ur. Isti s ãnmente intellegor&ur mie faterent : quibus omnibus
internos conuenientibus atque firmatis quid conficer&ur ostenderem
animã illã: Seilic& quã execrorentur luce ista quã uenerarentur.
eẽ meliorẽ quando quidẽ illa intellectumentis. hec sensucorpotis. in no¬
tescit. Hic uero hȩrerent fostasse ducẽque rationẽ soqui recus aroni.
anta.ẽ. iuis uetor nosarũ opinianũ. & diudefensȩ atquecreditȩ falsitatis
sed ego instatẽ magis hȩcentibus. pon aspere. non pueriliter. nonpir¬
uicaciter rep&cetem quae concessa sunt. & quã essent concedenda
monstrarẽ. hostater ut in cõmune consulerent᷑. Cestequid nobis ne

Expanded text:
uis hoc non daret? ergo pergerem quaerere animam illam, quam malam dicerent, oculisne sentiretur istis. an mente intellegeretur. mente faterentur. quibus omnibus inter nos conuenientibus atque firmatis. quid conficeretur ostenderem, animam illam scilicet. quam execrarentur. luce ista, quam uenerarentur, esse meliorem, quandoquidem illa intellectu mentis. haec sensu corporis innotescit. hic uero haererent fortasse ducemque rationem sequi recusarent: tanta est uis ueternosarum opinionum et diu defensae atque creditae falsitatis. sed ego instarem magis haerentibus. non aspere. non pueriliter, non peruicaciter; repeterem quae concessa sunt, et quam essent concedenda, monstrarem. hortarer ut in commune consulerent; uiderent certe. quid nobis ne
Abbreviated transcription (Latin):
principes & potestates & ceteraquae sunt cõmemorata hoc significat
diabolũ & angelos eius: sicut &iã nos peccato cecidisse & lapsos eẽ dici¬
mus & obratuis se terrena id est homines peccatores quȩ quã diu
peccatoressumus subiugo eorũ sumus quẽ ammodũ cũ iustierimus
erimus subiugo iustitue: & contra illos luctã habemus ut migrantes
adiustitiã abeorũ dominatione liberemur : ergo &tu dignare

Expanded text:
principes et potestates et cetera, quae sunt commemorata. hoc significat: diabolum et angelos eius sicut etiam nos peccato cecidisse et lapsos esse dicimus et obtinuisse terrena, id est homines peccatores, qui quamdiu peccatores sumus, sub iugo eorum sumus; quemadmodum, cum iusti erimus, erimus sub iugo iustitiae; et contra illos luctam habemus, ut migrantes ad iustitiam ab eorum dominatione liberemur. ergo et tu dignare
Abbreviated transcription (Latin):
suscarnẽ ut ñ quȩ cumq uultis ea faciatis dicit iterũ uideo aliã legẽ
in membris meis repugnantẽ legimentis meae & captiuũ me
ducentẽ inlegẽ peccati & mortis: ergo miser ego homo quis me
liberauit decorpore mortis huius nisi gratia dĩ ꝑ dnm nr̃ mihm̃
nus dix ignosco & amplector testimoniua diuinarũ scripturarã.
& fide imee quẽ ammodũ c̃gruant sicut ds̃donaredignabit᷑ paucis
exponã liberũ uoluntatis arbitriũ in illo homine fuissedico qui pri

Expanded text:
eo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in legem peccati et mortis. ergo miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius nisi gratia dei per dominum nostxit: Agnosco et amplector testimonia diuinarum scripturarum. et fidei meae quemadmodum congruant, sicut deus donare dignabitur. paucis exponam. liberum uoluntatis arbitrium in illo homine fuisse dico, qui pri
Abbreviated transcription (Latin):
iuuere quãque sec r&cũ abõni corporis sensu. quãque õnino incorporeum
sime ipsũ in uocato dõ int̃ rogatẽ aus pondere non possim. aut non illiquoque

Expanded text:
uiuere quamque secretum ab omni corporis sensu quamque omnino incorporeum, uiuere quamque secretum ab omni corporis sensu quamque omnino incorporeum, si me ipsum inuocato deo interrogarem, respondere non possim? aut non illi quoque
Abbreviated transcription (Latin):
gustau ꝗtque tactis. Quibus omnibus intellegontiã longe
altie que prestare & excellere: Quis mihi nanuel ingratus impius¬
que concodetos: quo constituto atque firmato illud consequi ui cuncta
qu tactu. & uisi uelquolib& aliomodo corporaliter senirentur
Tanto essent inferiora hisquȩ intellegendo. ad s&meremur¬
eđ uanto ipsius sensus intellegentiae. cedere uideremus. quã obrem.¬
cũ omnisuita. & obboc omnis anima. pulla corporis sensu. sed solo intel¬
lectu ꝑcipiqueat. Solautẽ iste acque luna. omnisquelux quae mostalib
his oculis cernitur. ab ipsis quoquemanicheis uero & bonodo tribuendo
eẽ. dicatur. sumnã. ee cdem̃tiã. id p̃dicate ptinure ad dm̃. qđ ꝑcorpusin¬
tuemur. qđ ueto non solũ animo sed ipsa sublimitate animi. mente scilic&
aique intellegentia. caperemus. Id .ẽ. uitã qualiscũque illa dicer&ur:
am̃ uitã eodẽ do auctore priuandã & uiduandã putare. Nonenĩ quid sit

Expanded text:
gustatum atque tactum: quibus omnibus intellegentiam longe alteque praestare et excellere, quis mihi non uel ingratus inpiusque concederet ? quo constituto atque firmato illud consequi, ut cuncta, quae tactu et uisu uel quolibet alio modo corporaliter sentirentur. tanto essent inferiora his, quae intellegendo adsequeremur. quanto ipsos sensus intellegentiae cedere uideremus. quamobremob hoc omnis anima nullo corporis sensu, sed solo intellectu percipi queat, sol autem iste atque luna omnisque lux. quae mortalibus his oculis cernitur, ab ipsis quoque Manichaeis uero et bono deo tribuenda esse dicatur: summam esse dementiam id praedicare pertinere ad deum, quod per corpus intuemur, quod uero non solum animo. sed ipsa sublimitate animi, mente scilicet atque intellegentia caperemus, id est uitam, qualiscumque illa diceretur. tamen uitam eodem deo: auctore priuandam et uiduandam putare. num enim quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
sianimaius sa est paenitere. ab illa peccatũ & ipsa uoluntate pec¬
cauit: nã sicogit᷑ anima faceremalũ neq illaẽ qđ malũ fecit ñ ne
stultũ est & plenũ dementiae ut genstenebrarũ peccauerit
& me peniteat depeccatis Nonne plenũ dementia est ut gens
tenebrarũ peccauerit & mihidetur indulgentia peccatorũ qͥui
possũ dicere secundũ fidẽ urãm quid feci quid cõmissi a pudte
fui integerfui. Nulla labe contaminatus fui. tume huc misisti
tune cessitatẽ passuses tuciuisti regnistuis cũ magnaeis labes
& uastitas inmineret cũ ergonoueris net essitatẽ quahicob pressꝰ
sũ qua respirare ñ potui. qua restere non potu quid me accusas

Expanded text:
si anima iussa est paenitere, ab illa peccatum et ipsa uoluntate pecsi anima iussa est paenitere, ab illa peccatum et ipsa uoluntate peccauit. nam si cogitur anima facere malum neque illa est, quod malum fecit, nonne stultum est et plenum dementiae, ut gens tenebrarum peccauerit et me paeniteat de peccatis? nonne plenum dementiae est, ut gens tenebrarum peccauerit et mihi detur indulgentia peccatorum ? qui possum dicere secundum fidem uestram: quid feci ? quid commisi ? apud te fui, integer fui, nulla labe contaminatus fui; tu me huc misisti, tu necessitatem passus es, tu cauisti regnis tuis, cum magna eis labes et uastitas inmineret. cum ergo noueris necessitatem, qua hic obpressus sum, qua respirare non potui, cui resistere non potui: quid me accusas
Abbreviated transcription (Latin):
excatlere ut opera paria sint artifici & condita conditori: qua¬
pp̃t sipia fides est ut omĩ bona ds̃ fecerit. quibus tam̃ ipse est
multo excellentior longeq prȩstantior. origo & caput
multis Sienĩ radicẽ omniũ malorũ queris habes apłum dicentẽ
padicẽ omniũ malorũ eẽ cupiditatẽ radicẽ radicis querere non
possũ aut siẽ aliudmalũ cuius radix ñ est cupiditas ñ erit omniũ ma¬
lorũ radix cupiditas. siaut̃ uerũ ẽ omniũ malorũ radicẽ eẽ cupidi¬
tatẽ frustra aliud aliquod maligenus quaerimus. tua uerona¬
tura c̃traria quã inducis qm̃ĩ respondi obiectistuis quȩ ro ut &¬
tumihi dicere digneris siillanatura contraria ẽ totũ malũ neq
peccatũ potest eẽ nisi ex illa: paene ne ipsa sola debet mererinon
anima aqua ñ est peccatũ . aut sidicis ipsã solã mereri paenã & animã
ñ mereri quae rocuidata sit penitentia. quae sit iussa paenitere :

Expanded text:
edere. ut opera paria sint artifici et condita conditori. quapropter si pia fides est, ut omnia bona deus fecerit, quibus tamen ipse est multo excellentior longeque praestantior, origo et caput multis. si enim radicem omnium malorum quaeris, habes apostolum dicentem radicem omnium malorum esse cupiditatem. radicem radicis quaerere non possum; aut si est aliud malum, cuius radix non est cupiditas, non erit omnium malorum radix cupiditas. si autem uerum est omnium malorum radicem esse cupiditatem, frustra aliud aliquod mali genus quaerimus. tua uero natura contraria, quam inducis — quoniam iam respondi obiectis tuis, quaeso, ut et tu mihi dicere digneris — si illa natura contraria est totum malum neque peccatum potest esse nisi ex illa, poenam ipsa sola debet mereri, non anima, a qua non est peccatum. at si dicis ipsam solam mereri poenam et animam non mereri, quaero, cui data sit paenitentia, quae sit iussa paenitere.
Abbreviated transcription (Latin):
atq discernere . ñ etat etatis. non discipline . non cuiusdã &iã consueuidinis.
÷ on pllorũ deniq meritorũ. Nenĩ parui gaudii. felicitatis qlief es ẽ. Itanetande
ne illud quidȩ arripere poterã qđ moniũ hominũ : iudicio sũmidi legibus natura
ipsacstituit. Quiuis eni homines quos modo a comunisensus generis humani
nulla distupisset amentia: quȩ uellẽt adiudicandũ studia d&ullissent. Et¬
ua lib& in peritiã quantũ cũq: &iã tarditate uellẽ experir: Quid mihite¬
sponderent roganti utrũ eis peccasseuider&ur. Decuius dormientis mani
scripiis s& : Alius aliquid flagitiosũ õnes quis dibet& ita fuisse negaturos
illud ee peccatũ Ita teclamaturos ut &iã succer ferent. fostasse qđ tali eos.

Expanded text:
atque discernere. non erat aetatis. non disciplinae, non cuiusdam etiam consuetudinis. atque discernere. non erat aetatis. non disciplinae, non cuiusdam etiam consuetudinis. non ullorum denique meritorum non enim parui gaudii felicitatisque res est —: itane tandem ne illud quidem arripere poteram, quod in omnium hominum iudicio summi dei legibus natura ipsa constituit? Quiuis enim homines, quos modo a communi sensu generis humani nulla disrupisset amentia, quae uellent ad iudicandum studia detulissent, quamlibet inperitiam, quantamcumque etiam tarditatem, uelim experiri, quid mihi responderent roganti, utrum eis peccasse uideretur, de cuius dormientis manu scripsisset alius aliquid flagitiosum. omnes quis dubitet ita fuisse negaturos illud esse peccatum, ita reclamaturos, ut etiam succenserent fortasse, quod tali eos
Abbreviated transcription (Latin):
qđ quȩda nioxia uictoria penemihi semꝑ indisputationibus proueniebat disserenti
cumperitis sedtam fidẽ suã cestatim . utquisq possa defendere molentibus xp̃ianis.
quo successu creberrimo gliscebat adolescentis animositas. &impeus suos inper¬
uicatiae: magnũ malũ inprudent̃ uigebat . qđ altertandigenus quia posteorũ
auditionẽ ad gressus eã. quicquid meo uelquali cũq ingenio uel aliis leccionibus
poterã solis illislibentissime tribue : ita exillotũ sermonibus ardor incestamina
excestaminũ prouentu. amorillos cotidie nouabatur: ex quo acci debat
ut quic quid dicerent miris quibusdã modis nquia sciebã. sed quia obtabã uerũ
osse prouero ad probarẽ . ita factũ .o. ut quaiuis pedetemtim atq: caute timdiu
seque terhomines nitidã stipulã uiuenti animȩ p̃ferentesuerũ ista nompeteta
llotẽ potesensibilia. haec ab intelligilibus carnalia scilic& abspirita libusiudicate:

Expanded text:
 quaedam noxia uictoria paene mihi semper in disputationibus proueniebat disserenti cum inperitis, sed tamen fidem suam certatim, ut quisque posset, defendere molientibus christianis. quo successu creberrimo gliscebat adulescentis animositas et inpetus suos in peruicaciae magnum malum inprudenter urgebat. quod altercandi genus quia post eorum auditionem adgressus eram, quicquid in eo uel qualicumque ingenio uel aliis lectionibus poteram, solis illis libentissime tribuebam. ita ex illorum sermonibus ardor in certamina, ex certaminum prouentu amor in illos cotidie nouabatur. ex quo accidebat, ut quicquid dicerent, miris quibusdam modis, non quia sciebam, sed quia optabam uerum esse, pro uero adprobarem. ita factum est, ut quamuis pedetemtim atque caute, tamen diu sequerer homines nitidam stipulam uiuenti animae praeferentes. Uerum esto: non poteram illo tempore sensibilia haec ab intellegibilibus, carnalia scilicet ab spiritalibus diiudicare
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ que nos liberata lege pecciti & mortis adiustitiã c̃uersiliberamur
ut postea eadẽ ipsa caro quaenos poenis torsis in peccatis mantes subiciat᷑
nob in resurrectione & nulla aduersitate nos quatiat. quominus legẽ
& diuina precepta seruemus unde qm̃ egorespondituis dignare tu¬
quo respondere illud quod desidero quẽ ammodũ fieri possit ut siest
dõ natura c̃traria nob̵imputet᷑ peccatũ qui in illã naturã ñ uolunta

Expanded text:
i, quae nos liberat a lege peccati et mortis, ad iustitiam conuersi liberamur: ut postea eadem ipsa caro, quae nos poenis torsit in peccatis manentes, subiciatur nobis in resurrectione et nulla aduersitate nos quatiat, quominus legem et diuina praecepta seruemus. unde quoniam ego respondi tuis, dignare tu respondere illud, quod desidero, quemadmodum fieri possit, ut. si est deo natura contraria, nobis inputetur peccatum. qui in illam naturam non uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
iquo alienatieramus ñ seruantes mandata eius sicutide
homine qui primus ẽ conditus infidenrã praedicatur: ꝯstititus¬
ergonuno quaero abst̃e secundum eã lectionẽ quaelecta est
quomodo habe amus peccata sinatura contraria nos cogit
facere quod facimus quienĩ cogitur neces sitate aliquid fa¬
cere non peccat: quiautẽ peccit. libero arbitrio peccat.
quame sit nobis poenitentii imperita si nos nihil malife¬
pecrite rũ cuc de turnobis lit gentiteni bidula eigtiri

Expanded text:
a quo alienati eramus non seruantes mandata eius, sicuti de a quo alienati eramus non seruantes mandata eius, sicuti de homine, qui primus est conditus, in fide nostra praedicatur. ergo nunc quaero abs te, secundum eam lectionem, quae lecta est, quomodo habeamus peccata, si natura contraria nos cogit facere, quod facimus. qui enim cogitur necessitate aliquid facere, non peccat; qui autem peccat, libero arbitrio peccat. quare sit nobis paenitentia imperata, si nos nihil mali fepeccatorum cui detur: nobis, an ge
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ quidiues est in omni misericordia misertus est nobis
& cũ mortui es semus peccatis conuiuificauit nos in xp̃o.
cuius gratia estis salui facti & simul suscitauit & cũ eocollo¬
ciuit incaelestibus. cũ xpõ ihũ ut ostenderet insecłis suꝑ¬
uenientibus & cetera us que adid quod seriptũ est inter¬
ficiens inimicitiã in semet ipso & ueniens euuangeliza¬
mus uterque inuno spũ accessum ad patrẽ. Augustinꝰ
dix̃: ista apostolilectio quã recitare uoluisti si non fallor.
ꝓmea plurimũ & contratuã fidẽ facit: primoquia ipsũ
liberũ arbitriũ quo ego dixifieri ut anima peccet satis
hic ex praesum est cũ peccãta nominauit & cũ reconcili¬
ationẽ nram̃ dixit fieri cũ dõꝑ ihm̃ xpm̃: peccando enĩ
auersi eramus adõ tenendo autẽ praecepta xp̃i reconcilia¬
murdõ ut qui in peccatis mortueramus seruantes prae¬
cepta eius uiuificemur & pacẽ habeamuscũ illo inuno spũ

Expanded text:
autem, qui diues est in omni misericordia, misertus est nobis. autem, qui diues est in omni misericordia, misertus est nobis. et cum mortui essemus peccatis, conuiuificauit nos in Christo, cuius gratia estis salui facti; et simul suscitauit et cum eo collocauit in caelestibus cum Christo Iesu, ut ostenderet in saeculis superuenientibus et cetera usque ad id, quod scriptum est interficiens inimicitiam in semet ipso. et ueniens euangelizamus uterque in uno spiritu accessum ad patrem. AUG. dixit: Ista apostoli lectio, quam recitare uoluisti. si non fallor, pro mea plurimum et contra tuam fidem facit. primo quia ipsum liberum arbitrium, quo ego dixi fieri, ut anima peccet, satis hic expressum est. cum peccata nominauit et cum reconciliationem nostram dixit fieri cum deo per Iesum Christum. peccando enim auersi eramus a deo, tenendo autem praecepta Christi reconciliamur deo, ut qui in peccatis mortui eramus, seruantes praecepta eius uiuificemur et pacem habeamus cum illo in uno spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ non patit᷑ malũ Fortunitus dix non patit᷑ sed milũ
praeuinit ds̃ : Augustinus dix̃ : a quo nihilpissuruserit:
Tortunatus dix̃ hoc meum est quia prȩuenire uoluit
nontimere seduirtute & prae scientia ceterũ negama¬
lum preterdm̃ esse cũ praecepta ostendit qua sunt
alia quae praȩter uoluntatẽ ipsius fiunt: praeceptũ
non in tercedit nisi ubi est & contrarietas. libera facul¬
tas uiuendi nonditur nisi ubi est lapsus. secundũ a posto¬
lirationẽ quidicit : & uoscum essetis mortiu delictis
& peccatisuris in quibus aliquando ambulastis secundũ
magisteriũ huius mundi secundũ principẽ potestatis
aeris huius sp̃s qui nunc operatur infiluis diffidentie
inquibus & nos & omnes aliquando conuersiti sumus
in desiderus carnis nr̃ȩ facientes uoluntates consiliorũ
carnis & eramus naturalit̃ filuirae sicut & ceter : sau

Expanded text:
et deus non patitur malum. FORT. dixit : Non patitur, sed malum et deus non patitur malum. FORT. dixit : Non patitur, sed malum praeuenit deus. AUG. dixit: A quo enim passurus erat ? FORT. dixit: Hoc meum est, quia praeuenire uoluit, non temere, sed uirtute et praescientia. ceterum nega malum praeter deum esse, cum per praecepta ostendit, quia sunt alia, quae praeter uoluntatem ipsius fiunt. praeceptum non intercedit, nisi ubi est et contrarietas; libera facultas uiuendi non datur, nisi ubi est lapsus secundum apostoli rationem, qui dicit: et uos cum essetis mortui delictis et peccatis uestris. in quibus aliquando ambulastis secundum magisterium huius mundi, secundum principem potestatis aeris huius. spiritus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae, in quibus et nos et omnes aliquando con-. uersati sumus in desideriis carnis nostrae facientes uoluntates consiliorum carnis. et eramus naturaliter filii irae, sicut et ceteri. deus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ peccatũ & poena pecciti peccatũ ad dm̃ non ꝑtin&
poena peccti aduindicẽ ꝑtinet : & enĩ ut bonus est ds̃
quia omnia constituit sic iustus est ut uindic& inpeo¬
ctũ Cũ ergo omnia optime sint ordinata quae uiden¬
tur nobis nunc aduersa esst merito contiagit hominis
lapsi quilegẽ dĩ seruare noluit : animae enĩrationani
quue est in homine dedit ds̃ liberũ arbitriũ sic enĩ posst
babere merita si uo luntite non ne cessitate boni esset¬
mnus cũ ergo oporteat non ne cessitate sed uoluntite
bonũ esse oportebat ut ds̃ inimiedar& liberũ arbitri¬
uni huic aut̃ animae optem peranti legibus suis omnia
sub iecit sine aduersitite ut ei cȩtera quae ds̃ condidit ser¬
iurent si & ipsa dõ seriure uoluiss& siaut̃ ipsa noluis set
dõ seruire ut eaque illi serui ebant in poenã eius conuer¬
terent quare si recta omnia adõ ordinita sunt & bonis̃

Expanded text:
rum, peccatum et poena peccati, peccatum ad deum non pertinet, rum, peccatum et poena peccati, peccatum ad deum non pertinet, poena peccati ad uindicem pertinet.etenim ut bonus est deus, quia omnia constituit. sic iustus est, ut uindicet in peccatum. cum ergo omnia optime sint ordinata, quae uidentur nobis nunc aduersa esse. merito contigit hominis lapsi, qui legem dei seruare noluit. animae enim rationali, quae est in homine, dedit deus liberum arbitrium; sic enim posset habere merita, si uoluntate. non necessitate boni essemus. cum ergo oporteat non necessitate, sed uoluntate bonum esse, oportebat, ut deus animae daret liberum arbitrium. huic autem animae obtemperanti legibus suis omnia subiecit sine aduersitate, ut ei cetera, quae deus condidit, seruirent. si et ipsa deo seruire uoluisset; si autem ipsa noluisset deo seruire, ut ea, quae illi seruiebant, in poenam eius conuerterentur. quare si recte omnia a deo ordinata sunt, et bona sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nibil similȩ tenebra & lux rubilsimile ueritas & men¬
dicũ nihil simile mors & uita nihil simile animae¬
& sor pus & ceteraistis similia quae & nominibus
& speciebus distant ab inuicem & merito dixis sednm̃
ostrũ arborẽ quã non plantauit pat̃mscaesestr
era dicabitur & inignem mittetur quaẽ non affert¬
ret fructus bonas & esse arborem radicatã hincue¬
o eonstat & rationererum quod duae sunt sub¬
stuntiae in hoc mundo quae speciebus & nominibus
constant quarũ res una corporis. alia uero aet̃ na
pit is omni potentis quã esse credimus : Augustinus¬
diã: contraria isti quaete mouent ut aduersa sentia¬
mus. propt̃ peccatũ nr̃m̃ idest propt̃ peccatũ homi¬
nis contiagitnã omnia ds̃ & bona fecit & bene ordi¬
nauit: pet̾catũ autẽ non fecit & hoc est solũ quod dicut
malũ uoluntariũ nrm̃ peccatũ & aliud igenus mali
quodest poena peccati: cũ ergo duo sint generamalo¬

Expanded text:
nihil simile tenebrae et lux. nihil simile ueritas et mennihil simile tenebrae et lux. nihil simile ueritas et mendacium, nihil simile mors et uita, nihil simile anima et corpus et cetera istis similia, quae et nominibus et speciebus distant ab inuicem, et merito dixisse dominum nostrum: arbor. quam non plantauit pater meus caelestis, eradicabitur et in ignem mittetur, quae non adferet fructus bonos, et esse arborem radicatam. hinc uero constat et ratione rerum, quod duae sunt substantiae in hoc mundo, quae speciebus et nominibus distant: quarum est una corporis. alia uero aeterna, patris omnipotentis quam esse credimus. AUG. dixit: Contraria ista, quae te mouent, ut aduersa sentiamus, propter peccatum nostrum, id est propter peccatum hominis contigerunt. nam omnia deus et bona fecit, et bene ordinauit; peccatum autem non fecit et hoc est solum, quod dicitur malum, uoluntarium nostrum peccatum. est et aliud genus mali, quod est poena peccati. cum ergo duo sint genera malo
Abbreviated transcription (Latin):
autem adea quae interrogo non respondere: animã
dico factã adõ ut cetera omnia quae adõ facta sunt &
inter illa quae ds̃ omni potens fecit principalẽ locũ da¬
tũ esse animae : siaut̃ quaeris unde ds̃ fecit animã . me¬
mento confiteri mȩcum esse dm̃ omni potentem :
omnipotens aut̃ non est quiquȩrit adiuuarialiqua
materia unde faciat quoduelit: ex quo est consequens.
ut secundũ fidẽ nram omnia quaẽ ds̃fecit ꝑ uerbũ
& sapientiã suã denihilo fecerit: sic enĩ legimus ipse ius¬
sit & facta sunt ipsemandauit & constituti sunt For¬
tunatus dix̃: ex iussione constant uniuersa . Augusti¬
nus dix̃ : ita credo seduniuersa quae facta sunt Fortu¬
natus dix̃: factaꝰ sonant sed quia in conuenientia sibis
hio ꝑ hoc ergo constat non esse unam substantiã. licet
ex unius iussione eadem ad cõpo sitionem mundi huius
& faciem uenerint cecerum rebus ipsis parent quia

Expanded text:
autem ad ea, quae interrogo, non respondere. animam autem ad ea, quae interrogo, non respondere. animam dico factam a deo, ut cetera omnia, quae a deo facta sunt, et inter illa, quae deus omnipotens fecit, principalem locum datum esse animae. si autem quaeris, unde deus. fecit animam, memento confiteri me tecum esse deum omnipotentem. omnipotens autem non est, qui quaerit adiuuari aliqua materia, unde faciat quod uelit. ex quo est consequens, ut secundum fidem nostram omnia, quae deus fecit per uerbum et sapientiam suam, de nihilo fecerit. sic enim legimus: ipse iussit et facta sunt; ipse mandauit et constituta sunt. FORT. dixit: Ex iussione constant uniuersa? AUG. dixit: Ita credo, sed uniuersa, quae facta sunt. FORT.. dixit: Facta consonant, sed quia inconuenientia sibi sunt haec, per hoc ergo constat non esse unam substantiam, licet ex unius iussione eadem ad compositionem mundi huius t faciem uenerint. ceterum rebus ipsis paret, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dimus exsaluatoris aduentu ex ipsius scã praedica¬
tione ex ipsius lectione dũ animis miseretur & se¬
cundum eius arbitrium anima uenis sedicitur. ut
eandem demorte liberet ꝑ duceret eã adaeternã
gloriã & restitueret patri: quiduero deanimatu
ipse dicis aut sperȩs utrum sit a dõ negͦne : e substantiã
dĩ ex qua neges esse animam nullis passionibus pos¬
se subiaceres Augustinus dixit: Animã sic negaui
esse substantũ dĩ ut nege messe illam dm̃ sed tamen
ex dõ auctore esst quia facta est ex dõ: aliud est qui fe¬
cit aliud quod fecit: qui fecit corruptibilis esse omni¬
no non potest : quod autem fecit. omni modo non po¬
test aequale illi esse qui fecit:: Fortunatus dixit: nec
ego dixianimã similem essedo sed quia dixisti facticiã
esse animã & nihil praeterdm̃ qua ero unde nĩ diani¬
mae substantiã adinuenit : Augustinus dix : tantum
memento me respondere adea quae interrogas te

Expanded text:
dimus ex saluatoris aduentu, ex ipsius sancta praedicadimus ex saluatoris aduentu, ex ipsius sancta praedicatione, ex ipsius lectione. dum animis miseretur et secundum eius arbitrium anima uenisse dicitur, ut eandem de morte liberaret et perduceret eam ad aeternam gloriam et restitueret patri. quid uero de anima tu ipse dicis aut speras, utrum sit a deo, necne? et substantiam dei, ex qua neges esse animam, nullis passionibus posse subiacere ? AUG. dixit: Animam sic negaui esse substantiam dei ut negem esse illam deum, sed tamen ex deo auctore esse. quia facta est a deo. aliud est qui fecit, aliud quod fecit; qui fecit, corruptibilis esse omnino non potest; quod autem fecit. omnimodo non potest aequale illi esse. qui fecit. FORT. dixit: Nec ego dixi animam similem esse deo. sed quia dixisti facticiam esse animam et nihil praeter deum, quaero, undenam deus animae. substantiam adinuenit. AUG. dixit: Tantum memento me respondere ad ea, quae interrogas, te
Abbreviated transcription (Latin):
sed siue a dõ descendit siue nõn illud de animi respon¬
deo non essedm̃ : aliud essecim̃ aliud inimam doñ esse
inuo labilem in corruptibilem & in penetrabilem
& eoin quinabilem & qui nulla exparte corrumpi
potest & cuinulla exparte noceri possit animã ugo
udemus & peccatricemesse & inaerumnauilcderi
& uerititem quaerere & liberitore indigere: haec
mutatio animie ostendit mihi quod anima non st qds̃
nã sianima substantia dĩ est substantidĩ errat sub¬
stantia dĩ corrumpitur substantia dĩ iolatur sub¬
stantia dĩ decipit᷑ quod nefas est dicere : Portunatus
dixit: ergo negastianimã ex dõ esse quam diu pecci¬
tis & uitiis & mundanis reb: deseruit & errore duci
quod fieri non potest. aut ut ds̃ hoc pa¬
tiat᷑. Aut
substantia euis esterũ ds̃ incorruptibilis & substanti
eius immaculata est & scã : hic uero quaeritur a uobis
utrũ anima ex dõsit necne quod nos fatemur &ostor¬

Expanded text:
sed siue a deo descendit siue non, illud de anima responsed siue a deo descendit siue non, illud de anima respondeo non esse deum : aliud esse deum, aliud animam. deum esse inuiolabilem, incorruptibilem et inpenetrabilem et incoinquinabilem, et qui nulla ex parte corrumpi potest, et cui nulla ex parte noceri possit. animam uero uidemus et peccatricem esse et in aerumna uersari et ueritatem quaerere et liberatore indigere. haec mutatio animae ostendit mihi, quod anima non sit deus. nam si anima substantia dei est, substantia dei errat, substantia dei corrumpitur, substantia dei uiolatur, substantia dei decipitur: quod nefas est dicere. FORT. dixit: Ergo negasti animam ex deo esse, quamdiu peccatis ac uitiis et mundanis rebus deseruit et errore ducitur, quod fieri non potest, aut ut deus hoc patiatur aut substantia eius. est enim deus incorruptibilis et substantia eius inmaculata est et sancta. hic uero quaeritur a uobis, utrum anima ex deo sit necne. quod nos fatemur et osten