comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñm & ipse se dicit discipłoꝵ suoꝵ. cũ sint illi
etiam scdm scłm ingenui. qͥs ferat in homine.
Sed ds loquitur. Nulla ẽ hic elatio tantȩ celsitu¬
dinis. nullum m̃dacium ueritatis. Nobis sub¬
iacere illi utile ẽ celsitudini. nob̾ seruire uale
ẽ ueritati. Quod se dñn dicit. ñ illi uiciumẽ.
s nobis beneficiũ. Cuiusdam scłaris auctoris
uerba laudantur qͥa dixit. cum om̃is arrogantia
odiosa ẽ. tum illa ingenuitas eloquentiȩ mul-¬
to molestissima. Et tam̃ idem ipse cũ de sua
eloquentia loqueretur dicerẽ inquit ꝑfeclan
si ita iudicarẽ. nec in ueritate crim̃ arrogdii¬
tiȩ ñ ꝑtimescerem. Si gͥ ille homo eloquentissm
in ueritate arrogantiam non timeret. quomͦ
arrogantiã ipsa ueritas timet: Dicat se dñm
qui dñs ẽ. dicat uerum qͥ ueritas ẽ. ne non dis¬
cam ego quod utile ẽ. dum tacet ille quod ẽ. Be¬

Expanded text:
dominum et ipse se dicit discipulorum suorum, cum sint illi dominum et ipse se dicit discipulorum suorum, cum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritate arrogantiam non timeret, quomodo arrogantiam ipsa veritas timet? Dicat se Dominum qui Dominus est, dicat verum qui veritas est; ne non discam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Be
Abbreviated transcription (Latin):
huius gͦ tanti facti qm̃ ꝓmiserat scientiã dicens.
scies aut̃ postea. quid sit qͦd fecit. docere nc̃ incipit.
Ios inquit uocatis me magister os dñe. & bene
dicitis. Sum & enim. Benedicitis. qͥa uerum
dicitis. Sum qͥppe quod dicitis. Homini p̃cep¬
tum ẽ. non te laudet os tuũ. s laudet te os
ꝓximi tui. ꝑiculosum ẽ enim sibi placere.
cui cauendum ẽ suꝑbire. Iue aũt qui super
omma ẽ. quantũcunq se laudet. ñ se extollet
excelsus. nec potest recte dici. arrogans ds.
Nob̃ nanq expedit eũ nosse non illi. nec eum
qͥsq cognoscit. si ñ se indicet ipse qui nouit.
Si gͦ non se laudando quasi arrogantiã uitare
uoluerit. nobis sapientiã denegabit. & magi¬
strum qͥdem quod se eẽ dicit nemo rep̾hende¬
ret. etiam qͥ eum nichil eẽ aliud qͣm hominẽ
erederet. qm̃ id ꝓfitetur. qͦd & ipsi homines
in qͥbuislibet artib usq adeo sine arrogantia
ꝓfitentur: ut ꝓfessores uocentur. Quod uero

Expanded text:
hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam dicens, Scies autem postea; quid sit quod fecit, docere nunc incipit. 3. Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Bene dicitis, quia dicitis, sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet; quoniam id profitetur quod et ipsi homines in quibuslibet artibus usque adeo sine arrogantia profitentur, ut professores vocentur. Quod vero
Abbreviated transcription (Latin):
LA Milla uerba eugłii ubi dñs lauans pedes
discipłis suis ait. qui lotus ẽ semel. ñ habet ne¬
cessitatẽ nisi peles lauare. s ẽ muncdus totus.
dilectioni ur̃ȩ ut dñs donare dignatus ẽ ex¬
posuimus. nunc qͦd sequitur uideamus.
t uos inquit mundi estis. s non om̃s. Hoc
qͥd sit ne quereremus. ipse eugłista patefecit ad¬
iungens. Sciebat enim qͥs nam eẽt qui trade¬
ret eum. ꝓpterea dixit. ñ omnes estis mundi.
Quid hoc aꝑtius:  ꝓin de ad sequentia tͣnseamus.¬

Expanded text:
s pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proin
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd fecerim uobis: Hunc ẽ ut beato petro
reddatur illa ꝓmissio. Dilatus enim fuerat.
quando expauescenti & dicenti. non lauabis mͥ
postea. Iam tempus ẽ ut dicatur. qͦd pauloante
dilatum ẽ. Memor itaq dñs se ꝓmisisse iam
dudum scientiã facti sui tã inopinati. tam mi¬
rabilis. tã expauescendi. ut nͥ uehementer ipse¬
terruisset nullomͦ sinendi. magister ñ tantum

Expanded text:
Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio: dilatus enim fuerat, quando expavescenti, et dicenti, Non lavabis mihpostea; jam tempus est ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jam dudum scientiam facti sui tam inopinati, tam mirabilis, tam expavescendi, et nisi ipse vehementer terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ret. intellige fieret ad humanã facturã. sum. uͦ
ad diuinã ꝑtinere substantiã. Fieret. qͥa creatu¬
ra ẽ abraham. Hon dixit. anteqͣm abraham eẽt
ego sum. s anteqͣm abraham fieret. qui nͥ ꝑ me
ñ fieret. ego sum. Neq hoc dixit. anteqͣm abrahã
fieret ego factus sum. in pͥncipio enim fecit ds cȩ¬
lum ꝙ t̾ram. Nam in pͥncipio erat uerbum. ante¬
quã abraham fieret ego sum. Agnoscite creatorẽ.
discernite creaturã. Qui loquebatur scm̃ abrahȩ
factus erat. & ut abraham fieret. ante abraham
ipse erat. hinc iam uelut abrahȩ aꝑtissuno con¬
uitio cõmoti sunt acrius. blasphemasse qͥppe illis
uisus est dominus xp̃s. quo niam dixit. anteqͣm
abraham fieret ego sum. Dulerunt gͦ lapides

Expanded text:
ret. Intellige, fieret ad humanam facturam, sum vero ret. Intellige, fieret ad humanam facturam, sum vero ad divinam pertinere substantiam. Fieret, quia creatura est Abraham. Non dixit, Antequam Abraham esset, ego eram; sed, Antequam Abraham fieret, qui nisi per me non fieret, ego sum. Neque hoc dixit, Antequam Abraham fieret, ego factus sum, In principio enim fecit Deus coelum et terram : nam in principio erat Verbum . Antequam fieret Abraham, ego sum. Agnoscite Creatorem, discernite creaturam. Qui loquebatur, semen Abrahae factus erat; et ut Abraham fieret, ante Abraham ipse erat. 18. Hinc jam velut Abrahae apertissimo convicio commoti sunt acrius. Blasphemasse quippe illis visus est Dominus Christus, quoniam dixit, Antequam Abraham fieret, ego sum. Tulerunt ergo lapides
Abbreviated transcription (Latin):
re meo. & ura ꝑdm̃ cęłi. Quid̃ uult ds̃ ȩli ad fem᷑
abrahe : Iam intelligitis sacram̃ttm. ꝑfemur
gemis. Eigo quȩ fuit illa uiratio. nͥ quia significa¬
batur degenere abrahȩ uenturũ in carne dm̃ cȩliꝰ
Stulti rep̃hendunt abrabam qͥa dixit. pone manũ
sub femore meo. Qui rep̃hendunt carnem xp̃i.
rep̃hendunt factum abrahȩ. Hos aut̃ fr̃s si agnos¬
timus carnem xp̃i uenerandam. illud femur ñ
contempnamus. s: inꝓphetia dictum accipiamus.
E tenim ꝓpħa erat abraham. cuius ꝓphetia seminis
sui & dñi sui. sem̃ suum significauit dicendo.
mite manũ sub femore meo. dñm suum signifi. Se¬
cauit addendo. & iura ꝑ dm̃ cęli. Irati iudei res-¬
pondetunt.
uinquaginta annos ñdum ha¬
bes. & abraham uidisti: Et dñs.
menam̃ dico
uobis. anteqͣm abrahã fieret ego sum
Appende
uerba. & cognose mysteriũ. Anteqͣm ab raham fie-¬

Expanded text:
re meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur re meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stulti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi venerandam, illud femur non contemnamus, sed in prophetia dictum accipiamus. Etenim propheta erat Abraham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum significavit dicendo, Mitte manum sub femore meo: Dominum suum significavit addendo, et jura per Deum coeli. 17. Irati Judaei responderunt: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti! Et Dominus: Amen, amen dico vobis; antequam Abraham fieret, ego sum. Appende verba, et cognosce mysterium. Antequam Abraham fie
Abbreviated transcription (Latin):
an diem dñi qui nescit ortũ nescit occasum. s ego¬
ñ dubito patrẽ abraham totũ scisse. Et ubi inue¬
ihũ xp̃i. Putemus nos inuenire ñ posse. quia
forte difficile ẽ. quomꝰ manifestum sit qͦd abiahã
exultauit ut uideret diem xp̃i. &. uidit &. gaui¬
sus ẽ. Et si nos ñ inuenimus. nunqͣm menciri
ueritas posset. Credamus ueritati. &. de abrahȩ
meritis minime dubitemus. Tam̃ audite unũ
locũ. qui mͥ interim occurrit. Pat̃ abraham qͣndo
misit seruũ suum ut peteret uxorẽ filio suo ysa¬
ac. hoc eum sacram̃to obstrinxit. ut fideliter qͦd
iubebatur impleret.ꝙ sciret etiã ipse qͥd faceret.
Magna enĩ res agebatur. qͣndo abrahȩ semini coniu¬
gium querebatur. S it hoc cognosceret seruus.
qͦd nouerat abraham. qͥa nepotes ñ carnaliter desi¬
derabat. nec de genere suo aliqͥd carnale sapiebat.
ait seruo suo quẽ mniitebat. Pone manũ sub femo¬

Expanded text:
an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego noan diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi invenostri Jesu Christi? Putemus nos invenire non posse, quia forte difficile est, quomodo manifestum sit quod Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est. Et si nos non invenimus, numquid mentiri veritas posset? Credamus veritati, et de Abrahae meritis minime dubitemus. Tamen audite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femo
Abbreviated transcription (Latin):
ret diẽ meũ. uidito gauisis ẽ. Alagnũ testimoniũ
ꝑhibet abrahe. sem̃ abrahȩ. creator. Abraham exul¬
tauit inqͥt ut uideret diem meũ. Non timuit.
s exułtauit ut uideret. Erat enĩ in illo caritas.
quȩ foras mittit timorẽ. Non ait. exultauit qͥa
uidit. s exultauit ut  uideret. Credens utiq
exultauit sꝑando. ut uideret intelligendo: iudit.
Et qͥd potuit plus dicere. uel qͥd debuit plus dicere
cat hoc gaulium fr̃s mei ᷑ Si gauisi sunt illi qͥb
dñs oculos carnis aꝑuit. quale gaudiũ fuit ui¬
dentis cordis lucẽ ineffabilem. uerbum maneis
splendorẽ piis mentib refulgentẽ. sapientiam
indeficientẽ apud patrem manentẽ. dm̃ ꝙ aliqͣn¬
do in carne uenturũ. nec de patris gremio resessu¬
rum: Totum hoc uidit abraham. Nam qͦd ait
diem meũ. incertum potest eẽ unde dixerit. utrũ
diem dñi temporalem. qͥ erat uenturus in carne

Expanded text:
ret diem meum; et vidit, et gavisus est. Magnum testimonium ret diem meum; et vidit, et gavisus est. Magnum testimonium perhibet Abrahae, semen Abrahae, creator Abrahae: Abraham exsultavit, inquit, ut videret diem meum. Non timuit, sed exsultavit ut videret. Erat enim in illo charitas quae foras mittit timorem . Non ait, Exsultavit, quia vidit; sed, exsultavit ut videret. Credens utique exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Et vidit, Et quid potuit plus dicere, vel quid debuit plus dicere cat hoc gaudium, fratres mei? Si gavisi sunt illi quibus Dominus oculos carnis aperuit, quale gaudium fuit videntis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientiam indeficientem, apud Patrem manentem Deum, et aliquando in carne venturum, nec de Patris gremio recessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Uidete fr̃s mei quẽ admo¬
nuntiatus ẽ & iudeis. ꝓpterca dico. qͥa rursus
quidam heretici dicunt deum annuntiatum
in ueteri testam̃to non ẽẽ patrem xp̃i. s nescio
quẽ principẽ maloꝵ angłoꝵ. Ala nichei sunt qͥ
ista dicunt. marcionite sunt qͥ ista dicunt. Suit¬
& alii fortasse heretici. quas cõmemorare uel ñ
opus ẽ. uel a me recoli om̃s in prȩsentia ñ possiuł.
ñ defuerunt tam̃ qui dicerent. Itaq attendite ut
habeatis qͥd dicatis &. contia ipsos. Eum dicit patrẽ
suum dñs xp̃s. quem illi dicebant dm̃ suum. or
ñ cognouerunt. Si enĩ ipsum cognouissent. eius
filium recepissent. Eg
uideri. qͥa dixit. ego noui eum. S uidete qͥd seqͣtur
idixtro quia ñ noui eum. ero similis uobis
mendax. Ergo arrogantia ñ ita caueatur: ut ue¬
ritas relinquatur. Sed scio eum. ꝙ sermone eiꝰ
seruo. Sermonẽ patris tanqͣm filus loqueba¬
tur: os ipse erat uerbum patris qͦd hominib lo¬
quebatur. Abraham pat̾ ur̃ exultauit ut uide¬

Expanded text:
um. Videte, fratres mei, quemadmonuntiatus est et Judaeis. Propterea dico, quia rursus quidam haeretici dicunt Deum annuntiatum in Veteri Testamento, non esse Patrem Christi; sed nescio quem principem malorum angelorum. Manichaei sunt qui ista dicunt, Marcionitae sunt qui ista dicunt. Sunt et alii fortasse haeretici, quos commemorare vel non opus est, vel a me omnes recoli in praesentia non possunt: non defuerunt tamen qui hoc dicerent. Itaque attendite, ut habeatis quid dicatis et contra ipsos. Eum dicit Patrem suum Dominus Christus, quem illi dicebant Deum suum, et non cognoverunt: si enim ipsum cognovissent, ejus Filium recepissent. Egovideri, quia dixit, Ego novi eum. Sed videte quid sequatur: Si dixero quia non novi eum, ero similis vomendax. Ergo arrogantia non ita vitatur, ut veritas relinquatur. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris tanquam Filius loquebatur, et ipse erat Verbum Patris quod hominibus loquebatur. 16. Abraham pater vester exsultavit ut vide
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunxit. caritas uͦ edificat. Adde gͦ scientiȩ
caritatẽ. & utilis erit scientia. ñ ꝑ se s ꝑ caritatẽ.
sic etiam nunc caro ñ ꝓdest qͥcquam. s sola caro.
accedat sp̃s ad carnem quomͦ accedit caritas ad
scientiam. & ꝓdest plurimũ. Nam ficaro nichil
ꝓdesset. uerbum ñ caro fieret. ut habitaret in
nobis: Si ꝑ carnem nobis multum ꝓfuit xp̃s.
quomͦ caro nichil ꝓdest: S ꝑ carnem sp̃s aliqͥd
ꝓ salute nr̃a egit. caro uas fuit qͦd habebat. attende.
ñ quod erat. Apłi missi sunt. nunqͥd ipsoꝵ nichil
nobis ꝓfuit: Si caro apłoꝵ nobis ꝓfuit. caro dñi¬
nichil potuit ꝓdesse: Unde enim ad nos sonus
uerbi. nͥ ꝑ uocem carnis. unde stilus. unde con¬
scriptio: Ista omnia oꝑa carnis sunt. s agitante
spũ tanquam organũ suum. Sỹs gͦ est qui uiui¬
ficat. caro aut̃ non ꝓdest quicqͣm. Sicit illi intel¬
lexerunt carnẽ. non sic egodo ad manducandũ
quȩ ego

Expanded text:
adjunxit, Charitas vero aedificat . Adde ergo scientiae adjunxit, Charitas vero aedificat . Adde ergo scientiae charitatem, et utilis erit scientia; non per se, sed per charitatem. Sic etiam nunc, caro non prodest quidquam, sed sola caro: accedat spiritus ad carnem, quomodo accedit charitas ad scientiam, et prodest plurimum. Nam si caro nihil prodesset, Verbum caro non fieret, ut inhabitaret in nobis. Si per carnem nobis multum profuit Christus, quomodo caro nihil prodest? Sed per carnem Spiritus aliquid pro salute nostra egit. Caro vas fuit; quod habebat attende, non quod erat. Apostoli missi sunt; numquid caro ipsorum nihil nobis profuit? Si caro Apostolorum nobis profuit, caro Domini potuit nihil prodesse? Unde enim ad nos sonus verbi, nisi per vocem carnis? unde stilus, unde conscriptio? Ista omnia opera carnis sunt, sed agitante spiritu tanquam organum suum. Spiritus ergo est qui vivificat, caro autem non prodest quidquam: sicut illi intellexerunt carnem, quae ego
Abbreviated transcription (Latin):
erat qͣndo in terra loquebatur. sic erat filius ho¬
minis in celo. quomodo filius dei erat incerra.
filius di in cerra in suscepta carne. filius homi
adiungit. sp̃s est qͥ uiui ficat. caro ñ ꝓdest qͥe¬
quam: Dicamus ei. pacitur enĩ nos ñ contra¬
dicentes. s nosse cupientes. Odñe magister
bone. quomͦ caro ñ ꝓdest quicqͣm eum tu dixe¬
ris. nͥ quis manducauerit carnẽ meam & bibe¬
rit sangumẽ meum. ñ habebit in se uitam:
An uita non ꝓdest quicqͣm: Et ꝓpt̾ quid sumus¬
qͦd sumus. nͥ ut habeamus uitam ȩt̃nam quam
tua carne ꝓmittis: Quid est gͦ non ꝓdest qͥcqͣm
caro: Non ꝓdest qͥcquam. s quo modo illi uitel¬
lexerunt. Carnem qͥppe sic incellexerunt quomͦ
in cadauere dilaniatur. aut in macello uendit᷑.
non quomͦ spũ uegetatur. ꝓ inde sic dictum ẽ.
caro ñ ꝓdest quicqͣm. quomͦ dictum ẽ. scientia
inflat. Iamgͦ debemus odisse scientiam : Absit.
Et quid ẽ scientia inflat: Sola sine caritate. Ideo

Expanded text:
erat, quando in terra loquebatur. Sic erat Filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra. Filius Dei in terra in suscepta carne; Filius Dei adjungit, Spiritus est qui vivificat, caro non prodest quidquam? Dicamus ei patitur enim nos non contradicentes, sed nosse cupientes: O Domine, magister bone, quomodo caro non prodest quidquam, cum tu dixeris, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam? An vita non quod sumus, nisi ut habeamus vitam aeternam quam tua carne promittis? Quid est ergo, non prodest quidquam? Caro non prodest quidquam; sed quomodo illi intellexerunt. Carnem quippe sic intellexerunt quomodo in cadavere dilaniatur, aut in macello venditur, non quomodo spiritu vegetatur. Proinde sic dictum est, Caro non prodest quidquam; quomodo dictum est, Scientia inflat. Jam ergo debemus odisse scientiam? Absit. Et quid est, Scientia inflat? Sola, sine charitate: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo silius hominis hic ẽẽ cepit in terra. ubi carnẽ
assumpsit ex terra. unde ꝓphetice dictum erat.
ueritas de terra orta ẽ. Quid sibi gͦ uult qͦdait.
cũ uideritis filium ascendentẽ ubi erat prius.
Nulla enim eẽt questio suta dixisset. si uideritis
silium dĩ ascendentem ubi erat prius. Cum uͦ
filium hominis dixit ascendentẽ ubi erat prius.
nunqͥd filius hominis erat in cęlo pͥus. quando
interra eẽ cȩpit: hic quidem dixit ubi erat pͥus.
quasi tunc ñ ibi esset qͣndo hȩc loquebatur. Alio
de cȩlo. filius dĩ qui ẽ in cȩlo. Quo ꝑtinet. nͥ ut
intelligamus qͦd etiam pͥstino sermone comiñda
minẽ. non duas. ne fides nr̃a non sit trinitas

Expanded text:
Maria. Ergo filius hominis hic coepit esse in terra, ubi carnem assumpsit ex terra. Unde prophetice dictum erat, Veritas de terra orta est . Quid sibi ergo vult quod ait, Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat m esset quaestio si ita dixisset, Si videritis Filium Dei ascendentem ubi erat prius? cum vero Filium hominis dixit ascendentem ubi erat prius, numquid Filius hominis in coelo erat prius, quando in terra esse coepit? Hic quidem dixit, ubi erat prius, quasi tunc non ibi esset quando haec loquebatur. Alio  Edit., Filius Dei, qui est in coelo. Quo pertinet, nisi ut intelligamus quod etiam pristino sermone commendav Deum et hominem, non duas, ne fides nostra non sit Trinitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ famulũ dĩ moysen. dictũ ẽ illic. ñ occides. ñ¬
mechaberis. ñ falsũ testimoniũ dices. honora
patrẽ or matrẽ. ñ concupisces rẽ ꝓximi tui. Ecce
mortis. Quid restat: uenit & ȩuglm. p̾dicat᷑
regnũ cȩloꝵ. diffamat᷑ ubiq xp̃s. minat᷑ gehen¬
na. uita ꝓmutit᷑ ȩterna. o ipsa contẽpnitur. tͣns¬
grediunt᷑ homines ȩugl̃m. ecce qͣrtus dies morais.
Merito iã putet. Nunquid & talib neganda est
misccłia: Absiti Etiã ad tales dñs excitandos ñ de¬
dignat᷑ accedere.

Expanded text:
per famulum Dei Moysen: dictum est illis  Aug. per famulum Dei Moysen: dictum est illis  Aug. moechaberis; non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupisces rem proximi tui . Ecce  diem mortis. Quid restat? Venit ad Evangelium, praedicatur regnum coelorum, diffamatur ubique Christus, minatur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium, ecce quartus dies mortis. Merito jam putet: nunquid et talibus neganda est misericordia? absit etiam, ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere.
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo. WUenit itaq iħs. & inuenit eũ quatu¬
or dies iã in monum̃to habentẽ. De quatuor
dieb multa qͥdem dici possunt. sic̃ se habent
obscura scripturarũ. quȩ ꝓ diuersitate intelli¬
gentiũ multos sensus pariunt. Dicamꝰ & nos.
qͥd nobͣ uicdeatur significare mortuus quatri¬
duanus. Quomͦ enĩ in illo ceco intelligimꝰ quo¬
dammͦ genus humanũ. sic forte ce in isto mor¬
tuo multos intellecturi sumꝰ. Diuersis enim
modis. una res significari potest. Homo qͣndo
nascit᷑. iam cũ morte nascitur. qͥa de adam pecca¬
om̃s homines ꝑtransiit. in quo om̃s peccauert̃
Ecce habes unũ diẽ mortis. qͦd homo trahit de mor¬
tis ꝓpagine. Deinde crescit. inciꝑit accedere ad
rationales animos ut legẽ sapiat naturalem. quã
ñ in natura ipsa qͦdammͦ legitir: furtũ uis pati:
Utiq ñ uis. Ecce lex incorde tuo. qͦd ñ uis pati. fa¬
cere noli. Et hanc legẽ transgrediunt᷑ homines.
ecce altera dies mortis. Bata ẽ etiã lex diuinttus.

Expanded text:
invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum loca, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus. Diversis enim modis una res significare potest. Homo, quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccaomnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, peccatum, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam non in natura ipsa quodammodo legitur? Furtum vis pati? utique non vis. Ecce lex in corde tuo: quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgressio. timor. animi fuga ẽ. Diffunderis enĩ
animo cũ delectaris. contraheris animo cũ mole¬
staris. ꝓgrederis animo cũ appetis. fugis animo
cũ metins. Ecce unde ille mercennarius uiso lu¬
po dicit᷑ fugere. Quare: Quia ñ ẽ ei cura de ouib¬
de oiub. qͥa mercennarius ẽ. Quid ẽ mercennariꝰ
est: Temporalem mercedẽ querens. o in domo in ȩt̃¬
num ñ habitabit. Sunt hic acdhuc querenda. ꝙ
discutienda uob̾cum. s onerare uos ñ ẽ consilii.
Dominica enim eybaria conseriuis ministramus.
in pascus dnĩcis oues pascitnꝰ. & simul pascimur:¬
N S icut ñ ẽ negandum qͦd necessariũ ẽ. sic ñ ẽ cor in¬
firmũ pabuli multitudine p̃grauandũ. Non sit
gͦ molestũ caritati ur̃ȩ. qͥa om̃ia quȩ hic discutien¬
da adhuc arbitror. hodie ñ discutio. s iterũ nob̾
in nomine dm̃ dieb reddendi sermonis eadem

Expanded text:
progressio; timor, animi fuga est. Diffunderis enim progressio; timor, animi fuga est. Diffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris; progrederis animo, cum appetis; fugis animo, cum metuis. Ecce unde mercenarius ille viso lupo dicitur fugere. Quare? Quia non est ei cura de oviba mercenarius est. Quid est, mercenarius est? Temporalem mercedem quaerens, et in domo in aeternum non habitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum Charitati vestrae, quia omnia quae hic adhuc discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermonis eadem
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit. increpandus ẽ. excõmunicandus ẽ. s ex¬
cõmunicatꝰ inunicꝰ erit. insidiabit᷑. nocebit cũ
potuerit. Ille iã qui sua querit. ñ quȩ ihũ xp̃i.¬
ne ꝑdat qͦd sectacur humanȩ amiciciȩ cõmoditatẽ.
& inimiciciarũ humanarũ incurrat molestiam.
tacet. ñ corripit. Etce lupꝰ oui guitur app̃hendit.
diabolus fideli adulteriũ ꝑsuasit. tutaces. ñ incre¬
pas. O mercennari. lupũ uenientẽ uidisti & fu¬
gisti. Respondet forte &e dicit. ecce hic sũ. ñ fugi.
Fugisti. qͥa tacuisti. Tacuisti. qͥa tuniusti. fuga am¬
mi. timor ẽ. Corpore stetisti. sp̃u fugisti. qͦd ille ñ
faciebat qͥ dicebat. & si corpore absens sũ. sp̃u uobͣ¬
cũ sum. Quomͦ enĩ spũ fugiebat. qͥ etiã corpore
absens. fornicatores litteris arguebat: Affectiones
nr̃e motus anim  sunt leticia. animi diffu¬
sio. tristicia. animi contractio. cupiditas. animi

Expanded text:
peccavit; increpandus est, excommunicandus est: sed expeccavit; increpandus est, excommunicandus est: sed excommunicatus, inimicus erit, insidiabitur, nocebit cum potuerit. Jam ille qui sua quaerit, non quae Jesu Chrierdat quod sectatur, humanae amicitiae commoditatem, et inimicitiarum humanarum incurrat molestiam, tacet, non corripit. Ecce lupus ovi guttur apprehendit: diabolus fideli adulterium persuasit; tu taces, non increpas: o mercenarie, lupum venientem vidisti, et fugisti. Respondet forte et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fugisti, quia tacuisti; tacuisti, quia timuisti. Fuga animi, timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti: quod ille non faciebat qui dicebat, Etsi corpore absens sum, spiritu vobiscum sum . Quomodo eniabsens, fornicatores litteris arguebat? Affectiones nostrae motus animorum sunt: laetitia, animi diffusio; tristitia, animi contractio; cupiditas, animi
Abbreviated transcription (Latin):
Et unde unꝰ pastor: Iam dixi pastores qͥa m̃bra pa¬
storis. illo capite gaudebant. sub illo capite concor¬
dabant. uno spu in unius corporis cõpage uiue¬
bant. ac ꝑ hoc om̃s ad unũ pastorẽ ꝑtinebant. Si
gͦ pastores ñ mercennariĩ. quare fugiebant qͣndo
ꝑ secutionẽ pauebantur: Expone nobis o dñe.
Non gͦ illi cura fuit de oiub. quas lupo ueniente
deserebat: Fuit plane. s eas pastori in cȩlo sedenti
fugite in aliã. Hanc questionẽ nob̃ dñs dignetur
exponere. Dñe tu dixisti eis qͦs fideles pastores ẽẽ
ntiq uolebas. qͦs tua m̃bra ẽẽ formabas. fiuos ꝑsecu¬
ti fuerint fugite. Iniuriã gͦ illis facis. qͣndo rep̃hen¬
dis mercennarios. qͥ uident lupũ uenientẽ &r fugi¬
unt. Rogamꝰ indices nob̃. qͥd habcat alticudo questi¬
Qui sua querit ñ quȩ ihũ xp̃i. peccantẽ non libere
audet arguere. Ecce nescio qͥs peccauit. grauiter

Expanded text:
Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra paEt unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra pastoris. Illo capite gaudebant, sub illo capite concordabant, uno spiritu in unius corporis compage vivebant: ac per hoc omnes ad unum pastorem pertinebant. Si ergo pastores, non mercenarii, quare fugiebant quando persecutionem patiebantur? Expone nobis, o Dominaderet . Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo veniente deserebat? Fuit plane, sed eas pastori in coelo sedenti fugite in aliam . Hanc nobis quaestionem Dominus dignetur exponere. Domine, tu dixisti eis quos fideles pastores esse utique volebas, quos tua membra esse formabas, Si vos persecuti fuerint, fugite. Injuriam ergo illis facis, quando reprehendis mercenarios, qui vident lupum venientem et fugiunt. Rogamus indices nobis quid habeat altitudo quaestiQui sua quaerit, non quae Jesu Christi: peccantem non libere audet arguere . Ecce nescio quis peccavit, graviter
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino. ꝙ tam̃ etiã ego uerũ clixi. Botrũ carpe
spinã caue. qͥa hotrus aliqͣndo de radice uitis exottꝰ
pendet in sepe. crescit palmes. insertt᷑ spinis. & por¬
tat fructũ spina ñ suũ. Non enĩ spinã uitis at¬
tulit. s spinis palmes incubuit. Noli int̾rogare
nͥ radices. Quere radicẽ spinẽ. extra inuenis a uitẽ
Q uere originẽ uuȩ. uitis hanc ꝓtulit ex radice Cahe
dra moysi uitis erat. pharyseoꝵ mores spinȩ
erant. Hoctrina uera ꝑ malos. palmes in sepe.
botrus int̃ spinas. Caute lege. ne dum queris
Quȩ dict̃ facite: eligite uuas. quȩ aũt faciunt facere
nolite. cauete spinas. Etiã ꝑ mercennarios uocẽ
pastoris audite. s nolite ẽẽ mercennarii cũ sitis m̃bra
habeo qͥ germane de uob̃ sollicitus sit. om̃s enĩ sua

Expanded text:
omnino; et tamen etiam verum ego dixi, Botrum carpe, omnino; et tamen etiam verum ego dixi, Botrum carpe, spinam cave. Quia botrus aliquando de radice vitis exortus, pendet in sepe, crescit palmes, inseritur spinis, et portat fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, sed spinis palmes incubuit. Noli interrogare nisi radices. Quaere radicem spinae, extra invenis a vite quaere originem uvae, vitis hanc protulit ex radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctrina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris Quae dicunt facite, legite uvas: quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Etiam per mercenarios vocem pastoris audite, sed nolite esse mercenarii, cum sitis membra habeo qui germane de vobis sollicitus sit; omnes enim sua
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rena sectantes. xp̃m tantũ p̾̃dicant. & ꝑ eos uox
xp̃i auditur. & secunt᷑ oues ñ mercennariũ s
uocẽ pastoris ꝑ mercennariũ. Audite mercen-¬
narios. ab ipso dño demonstratos. Scribȩ inqͥt
& pharisei. cathedrã moysi sedent. Quȩ dicunt
facite. quȩ aut̃ facuint. facere nolite. Quid aliud
dixit. nͥ ꝑ mercennarios uocẽ pastoris audite
Sedencdo enĩ cathedrã moysi. legẽ qĩ docent. gͦ ls̃¬
ꝑ illos docet. Sua uͦ illi si uelint docere. nolite au¬
dire. nolite facere. Certe enĩ tales sua querunt. ñ
quȩ ihu xp̃i. Nullus tam̃ mercennarius ausus ẽ
dicere popło xp̃i. tua quere ñ que ihu xp̃i. Quod
enĩ facit male. ñ p̾dicat de cathedra xp̃i. Inde le¬
dit unde male facit. ñ uncde bona dicit. Botrum
carpe. spinã caue. Bene qͥa intellexistis. s ꝓpt̃ tar¬
diores hoc idem dicã planius. Quomͦ dixi bõtrũ
carpe. spinã caue.cũ dicit dñs. nunqͥd collig̃t
de spinis uuã. aut de tribulis ficũ. uerum est

Expanded text:
dicant, et per eos vox Christi auditur: et sequuntur oves, non mercenarium, sed vocem pastoris per mercenarium. Audite mercenarios ab ipso Domino demonstratos: Scribae, inquit, et Pharisaei cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Quid aliud dixit, nisi, Per mercenarios vocem pastoris audite? Sedendo enim cathedram Moysi legem Dei docent: ergo per illos Deus docet. Sua vero illi si velint docere, nolite audire, nolite facere. Certe enim tales sua quaerunt, non quae Jesu Christi: nullus tamen mercenarius ausus est dicere populo Christi, Tua quaere, non quae Jesu Christi. Quod enim facit male, non praedicat de cathedra Christi: inde laedit unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Bene, quia intellexistis; sed propter tardiores dicam hoc idem planius. Quomodo dixi, Botrum carpe, spinam cave; cum Dominus dicat, Numquid colligunt de spinis uvam, aut de tribulis ficum ? Verum est
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Multos int̾rogant temptationes. ꝙ tunc
apparent cogitationes. multi aut̃ latent. Habeat
ouile dñs p̃positos. ꝙ filios. & mercennarios. Pre¬
positi aũt qm̃ filii sunt. pastores sunt. Si pasto¬
res sunt. quomͦ unꝰ pastor. nͥ quia sunt illi om̃s
unius pastoris m̃bra. cuiꝰ sunt oues ꝓpriȩ: Nam

Expanded text:
eos . Multos interrogant tentationes, et tunc eos . Multos interrogant tentationes, et tunc apparent cogitationes: multi autem latent. Habeat ovile Domini praepositos, et filios et mercenarios. Praepositi autem qui filii sunt, pastores sunt. Si pastores sunt, quomodo unus pastor, nisi quia sunt illi omnes unius membra pastoris, cujus sunt oves propriae? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
amant᷑ a p̃posito. & ꝓpt̾ hȩc seruitur dõ. quisqͥs
talis ẽ. mercennarius ẽ. int̾ filios se ñ cõputet
paulus. Spero aut̃ indño ihũ umotheũ cito
mittere uob̃. ut & ego bono animo sim. cum
cognouero quȩ circa uos sint. Neminẽ enĩ habeo
unianimẽ. qͥ germane de uob̾ sollicitus sit. Om̃s
mercennarios pastor ingemuit. quȩsuit aliquẽ
qͥ sincerit̾ diligeret gregem xp̃i. & circa se in eis
qui cũ illo eotempore fuerant ñ inuenit. Hon
enĩ in ȩccłia xp̃i tunc pret̃ paulũ apł̃m & timotheũ.
nemo erat qͥ germane de grege
esset. s contigerat ut illo tempore quo timotheũ
misit. eirca sealiũ de filiis ñ haberet. s soli mer¬
cennarii eũ illo eẽnt. sua querentes ñ quȩ ihũ xp̃i.
o tam̃ ipse germane de grege sollicitus. maluit
filiũ mutere. ꝙ int̾ mercennarios remanere. In¬
uenimus &e mercennarios. Non eos discutit nͥ

Expanded text:
amantur a praeposito, et propter haec servitur Deo; quisquis est amantur a praeposito, et propter haec servitur Deo; quisquis est talis, mercenarius est, inter filios se non computet.Paulus: « Spero autem in Domino Jesu Timotheum cito mittere vobis, ut et ego bono animo sim, cum cognovero quae circa vos sint: neminem enim habeo unanimem, qui germane de vobis sollicitus sit. Omnes mercenarios pastor ingemuit: Quaesivit aliquem qui sinceriter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo tempore fuerant, non invenit. Non enim in Ecclesia Christi tunc praeter Paulum apostolum et Timotheum nemo erat qui germane de grege esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis non haberet; sed soli mercenarii cum illo essent, sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Et tamen ipse germane de grege sollicitus, maluit filium mittere, et inter mercenarios remanere. Invenimus et mercenarios, non eos discutit nisi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit hostiũ. nisi qͥ docet omnẽ ueritatẽ: De
mercennario qͥd dicemus: Non in bo ae nis hic
cõmemoratus ẽ. Ieꝰ astor bonus ait. a mmã
suam dat ꝓ ouib. Mercennarius q qui ñ est
pastor cuius ñ sunt oues ꝓpriȩ. uidet lupum
uenientẽ. & dimitcit oues & fugit. & lupꝰ rapit
& disꝑgit oues. Non hic bonã ꝑsonã mercen¬
narius gerit. & tam̃ in aliqͦ utilis ẽ. Nec mercen¬
narius diceretur. nͥ acciꝑet i conducente merce¬
dem. Quis ẽ gͦ iste mercennarnis. & culpabilis
& necessarus.: Hic uͦ fr̃s luceat nob̃ ipse dñs. ut
& mercennarios intelligamus. & mercennarii ñ
simus. Quis ẽ gͦ mercennarius : Sunt in eccłiã
qͥdam p̃posiu. de quib apls paulus dicit sua
querentes. ñ quȩ ihũ xp̃i. Quid ẽ sua querentes:
Non xp̃m gratis diligentes. ñ dm̃ ꝓpt̾ dm̃ queren¬
tes. temporalia cõmoda consectantes. lucris inhi¬
antes. honores ab hominib appetentes. Hȩc qͣndo

Expanded text:
aperit ostium, nisi qui docet omnem veritatem? 5. De mercenario autem quid dicimus? Non in bonis hic commemoratus est. Pastor bonus, ait, animam suam dat pro ovibus. Mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit; et lupus rapit, et dispergit oves. Non hic bonam personam mercenarius gerit, et tamen in aliquo utilis est: nec mercenarius diceretur, nisi acciperet a conducente mercedem. Quis est ergo iste mercenarius, et culpabilis et necessarius? Hic vero, fratres, luceat nobis ipse Dominus, ut et mercenarios intelligamus, et mercenarii non simus. Quis est ergo mercenarius? Sunt in Ecclesia quidam praepositi, de quibus Paulus apostolus dicit: Sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Quid est, sua quaerentes? Non Christum gratis diligentes, non Deum propter Deum quaerentes; temporalia commoda consectantes, lucris inhiantes, honores ab hominibus appetentes. Haec quando
Abbreviated transcription (Latin):
ponit: Fere dñs dicerat hostiũ.
non intellȩxeramus. Quando non intelleximꝰ
clausũ erat. qͥ aꝑuit ipse ẽ hostiarius. Nulla
ẽ gͦ necessitas aliqͥd aliud querere. nulla necessi¬
tas s fortasse ͤ uoluntas. Si ẽ uoluntas. noli exorbi¬
tare. noli a trinitate discedere. Si aliã ꝑsonã que¬
ris hostiarii. sp̃s sẽs occurrat. Non enĩ dedigna¬

Expanded text:
ponit? Ecce Dominus dixerat ostium, non intellexeramus; quando non intelleximus, clausum erat: qui aperuit, ipse est ostiarius. Nulla est ergo necessitas aliquid aliud quaerere, nulla necessitas: sed fortasse est voluntas. Si est voluntas, noli exorbitare, noli a Trinitate discedere. Si personam aliam quaeris ostiarii, Spiritus sanctus occurrat: non enim dedigna
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pocest. qͦd immutabilis dixit. Dicam gͦ in huiꝰ
ꝓfunditace questionis. qͥd mͥ uideatur. eligat unꝰ¬
qͥsq qͦd potest. pie tam̃ sentiat sic̃ scriptũ ẽ. senti¬
te de dño in bonitate. & in simplicitate cordis

Expanded text:
non potest quod immutabilis dixit. 3. Dicam ergo in hujus non potest quod immutabilis dixit. 3. Dicam ergo in hujus profunditate quaestionis quid mihi videatur: eligat unusquisque quod placet; pie tamen sentiat, sicut scriptum est, Sentite de Domino in bonitate, et in simplic
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt hostiarius aꝑit. Cui aꝑit: Pastori. Quid aꝑit
dicere. qͦd ipse xp̃s sit & pastor & hostiũ: Si enun
diceret ego sũ pastor. ꝙ ñ diceret egosum hostium.
quȩsicuri eramꝰ quid eẽt hostiũ. & forte aliud pu¬
tantes ante hostiũ remar C suri. Gr̃a illuis &
miscdĩa nob̃ exposuit. pastorẽ seipsũ dixit. expo¬
suit hostiũ seipsũ dixit. hostiariũ querendũ nobͣ
reliqͥt. Quẽ nos dicturi sumꝰ hostiariũ: Quẽ libet
inueneruus. Cauendũ ẽ ne maior existimet᷑. qͣm
ipsũ hostiũ. qͥa hostiarius in domib hominũ. ma-¬
ior ẽ hostio. Hostiarius enĩ hostio. ñ hostiũ p̃ponit᷑
hostiario. qͥa hostiarius hostiũ. ñ hostiũ custodit
hostiariũ. Non audeo aliquẽ dicere hostio muorẽ.
Audiui iam enim quid sic hostium. non ie latet.
ñ sum dimissus coniecturȩ meȩ. ñ mͥ humana ẽ
relaxata suspicio. ds̃ dixit ueritas dixit. mutari

Expanded text:
inquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperiinquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperidicere quod ipse Christus sit et pastor et ostium? Si enim diceret, Ego sum pastor, et non diceret, Ego sum ostium; quaesituri eramus quid esset ostium, et forte aliud putantes ante ostium remansuri. Gratia illius et misericordia nobis exposuit pastorem, seipsum dixit; exposuit ostium, seipsum dixit: ostiarium quaerendum nobis reliquit. Quem nos dicturi sumus ostiarium? Quemlibet invenerimus, cavendum est ne major existimetur quam ipsum ostium; quia ostiarius in domibus hominum major est ostio. Ostiarius enim ostio, non ostium praeponitur ostiario; quia ostiarius ostium, non ostium custodit ostiarium. Non audeo dicere aliquem ostio majorem; audivi enim jam quid sit ostium: non me latet, non sum dimissus conjecturae meae, non mihi humana est relaxata suspicio; Deus dixit, veritas dixit, mutari
Abbreviated transcription (Latin):
& futuris quȩ tc̃ aderant. qͥa erant ubi iã oues
enis erant. quȩ futurȩ erant oues eius. itẽ p̃sen¬
tib & futuris. & illis & nob̃. ꝙ qͦtqͦt etiam post
nos fuerint oues eus. qͥs ad eas missus eẽt osten¬
dit. Oñs gͦ audiunt uocẽ pastoris sui dicentis.
Non adderet bonus. nͥ
eẽnt pastores mali. S pastores mali ipsi sunt fu¬
res & latrones. aut certe ut multũ mercennarii.
Om̃s enĩ hic ꝑsonas quas posuit. reqͥrere. distingue¬
re. nosse debemꝰ. Aꝑuit enĩ iam duas res dñs.
quas quo sit damm̃ clausas ꝓposuerat. Iam scimꝰ
qͥa hostiũ ipse ẽ. scimus qͥa pastor ipse ẽ. Fures &
latrones qͥ sint. in hesterna lectione patefactũ est.
hodie aut̃ audiuimus mercennariũ. audiuimus
& lupũ. heri nominatus ẽ & hostiarius. In bonis
gͦ hostiũ ẽ. hostiarius. pastor. & oues. inmalis fu¬
resꝙ latrones. mercennarii & lupus. Hostium
dñm xp̃m accipimus. pastorẽ ipsũ hostiariũ.

Expanded text:
oves ejus erant, quae futurae erant ejus oves: item praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot etiam post nos fuerint oves ejus, quis ad eas missus esset, ostendit. Omnes ergo audiunt vocem pastoris sui dicentis, Ego sum pastor bonus. Non adderet, bonus, nisi essent pastores mall. Sed pastores mali, ipsi sunt fures et latrones: aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas posuit, requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim jam duas res Dominus, quas quodammodo clausas proposuerat: jam scimus quia ostium ipse est, scimus quia pastor ipse est. Fures et latrones qui sint, in hesterna lectione patefactum est; hodie autem audivimus mercenarium, audivimus et lupum: heri nominatus est et ostiarius. In bonis ergo ostium est, ostiarius, pastor et oves: in malis fures et latrones, mercenarii, lupus. 2. Ostium Dominum Christum accipimus, pastorem ipsum: ostiarium
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. ꝓprietatẽ aut̃ si queras a me. in pͥncipio
erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm. & ds̃ erat
uerbũ. Si queras a me ꝓprietatẽ. filius unicus de
patre in ec̃nim ab et̾no genitus. equalis gignenti.
ꝑquẽ facta sunt omia. cũ patre incõmutabilis.
& accepta forma hominis. ñ mutatus ex incarnati¬
one homo. filius hominis & filius dĩ Hoc totũ
qͦd dixi. ñ similitudo s res ẽ. Non gͦ pigeat

Expanded text:
In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Si quaeras a me proprietatem; Filius unicus de Patre in aeternum ab aeterno genitus, aequalis gignenti, per quem facta sunt omnia, cum Patre incommutabilis, et accepta forma hominis non mutatus, ex incarnatione homo, filius hominis et Filius Dei. Hoc totum quod dixi, non similitudo, sed res est. 4. Non ergo pigea
Abbreviated transcription (Latin):
inteller gamꝰ ipsũ & hostiariũ: Si enĩ considere¬
mus u ꝓprietates. dñs xp̃s nec pastor ẽ. sic̃ con¬
sueuimꝰ nosse & uidere pastores. nec hostium ẽ.
ñ enĩ eũ faber fecit. Si aũt scdm aliquã simili¬
tudinẽ & hostiũ & pastor ẽ. audeo dicere & ouis¬
sũ pastor bonꝰ. ubi ẽ ouis: Int̾roga ꝓpħam. sic̃
ouis ad immolandũ ductus ẽ. Int̾roga amicũ
sponsi. ecce agnus di. ecce qͥ tollit peccata muncdi
Adhuc aliqͥd scdm istas similitudines mirabiliꝰ
sũ dicturus. Et agnus enĩ q pastor ce ouis. int̾
se amica sunt. Contra leones aũt a pastorib oues
custo diri solent. & tam̃ de xp̃o cũ sit ouis os pa¬
stor legimꝰ dictũ. uicit leo de tribu iuda. Hȩc
omĩa fr̃s scdm similitudines accipite ñ scd̃m
ꝓprictates. Solemus indere pastores sedere supra
petrã. & inde cõmissa sibi peccora cnstodire. Utiq
melior pastor qͣm petra suꝑ quã sedit pastor. &¬

Expanded text:
rium? Si enim consideremus proprietates, Dominus Christus nec pastor est, sicut consuevimus nosse et videre pastores; nec ostium est, non enim eum faber fecit: si autem secundum aliquam similitudinem, et ostium et pastor est; audeo dicere, sum pastor bonus. Ubi est ovis? Interroga propnetam: Sicut ovis ad immolandum ductus est . Interroga amicum sponsi: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Adhuc aliquid secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus enim et ovis et pastor inter se amica sunt; contra leones autem a pastoribus oves custodiri solent: et tamen de Christo, cum sit ovis et pastor, legimus dictum, Vicit leo de tribu Juda , Haecatres, secundum similitudines accipite, non secundum proprietates. Solemus videre pastores sedere supra petram, et inde commissa sibi pecora custodire: utique melior pastor quam petra, super quam sedet pastor;
Abbreviated transcription (Latin):
ubi mori posset: Qͥs qͥs uiolat caritatem
qͦlibet dicat de lingͣ uita ipsiꝰ negat xp̃m
in carne uenisse. & iste est antixp̃s ubicũq fu
erit:. qͦcũq intͣuerit. Sed quid dicit eis qui
ne uictoriam suis uiribus tͥbuerent. & ar¬
rogantia superbiȩ uincerent᷑. Quẽ cũq enĩ
diabolus suꝑbũ fecerit: uincit. Uolens eos
seruare humilitatẽ quid ait᷑ Uicistis eũ
Iam om̃is homo qui audit uicistis. erigit
caput. erigit ceruicem. laudari se uult.
Nolite extollere. uide qͥs in te uicit. Qua¬
re uicisti. Quia maior est qͥ est in nobis.
ꝗͣ qui in hoc mundo. Ergo humilis porta
dñm tuũ. esto iumentũ sessoris tui.
Bonũ tibi est. ut ipse regat. & ipse ducat.
Nam si ipsum sessõrem non habueris. cerui¬
cemerigere potes. calces mittere potes.s
ue tibi sine rectore. quia libertas ista in
bestias mittet te comedendũ. hi de mun¬
do sunt. Qui. Antixp̃i. Iã audistis qͥ sunt
& si non estis: cognoscitis eos. Qͥsqͥs aũt hoc
est: non cognoscit.

Expanded text:
ubi mori posset? Quisquis ergo violat caritatem, quodlibet dicat lingua, vita ipsius negat Christum in carne venisse, erit, quocumque intraverit. Sed quid dicit eis qui oc mundo. Ne victoriam suis viribus tribuerent, et arrogantia superbiae vincerentur quemcumque enim diabolus superbum fecerit, vincit, volens eos servare humilitatem, quid ait? Vicistis eum. Jam omnis homo qui audit, Vicistis, erigit caput, erigit cervicem, laudari se vult. Noli te extollere, vide quis in te vicit. Quare vicisti? Quia major est qui est in vobis, quam qui in hoc mundo. Esto humilis, porta Dominum tuum; esto jumentum sessoris tui. Bonum tibi est ut ipse regat, et ipse ducat. Nam si ipsum sessorem non habueris, cervicem erigere potes, calces potes mittere: sed vae tibi sine rectore; quia libertas ista in bestias te mittit comedendum. 3. Hi de mundo sunt. Qui? Antichristi. Jam audistis qui sint. Et si non estis, cognoscitis eos: quisquis autem hoc est, non cognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunem fidem etiam ad posteros transmssert̃.
Qui gͦ se. xp̃i negauit ẽẽ discipłm. ipsam rem ne¬
gau̾it. cuius ẽ nomen uocari. xp̃ianum. Quam
multi postea ñ dico senes os anus in quib huus
uitȩ sacietas facilius potuit mortẽ ꝓ xp̃i confal¬
sione contempnere. nec solum iuuentus uir us
rabilis societas scõꝵ martyrum in regnum cȩloꝵ
fortit̾ & uiolenter intrauit. qͦd tunc iste ñ potuit.
qui claues regni eius accepit. Ecce unde dictũ
ẽ. sunte hos abire. quando se ꝓ nobis tradidit.
qui suo sanguine nos relemit. ut impleretur
sermo quẽ dixit. quia quos dedisti mͥ non ꝑdidi
ex eis quenquã. Utiq enim petrus si negato xp̃o
hinc iret. quid aliud quã periret:
Stabant .i6.

Expanded text:
communem fidem, etiam ad posteros transmiserunt. communem fidem, etiam ad posteros transmiserunt. Qui ergo se Christi negavit esse discipulum, ipsam rem negavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque unt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit? Ecce unde dictum est: Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. Utique enim Petrus, si negato Christo hinc iret, quid aliud quam periret? Stabant
Abbreviated transcription (Latin):
nis istius. Dicit ille. Non sum. Eece ẽ¬
ꝓmittentis audacia. & de se plurimũ prefi¬
dentis. Ubi sunt uerba illa quando ait. quare
ñ possum te sequi mͦ. animam meã ponam ꝓ te:
Hoccine ẽ sequi magistrum. se negare discipł̃m:
Siccine ꝓ dño anima ponitur. ut hoc ne fiat
uox ancillulȩ formidetur. S quid mirũ sics
uera p̃dixit. homo aut̃ falsa p̃sumpsit: Sane
in ista quȩ iam cepta ẽ negatione apłi petri debe¬
mus aduertere ñ solum ab eo negari xp̃m. qui
dicit eum non ẽẽ xp̃m. s ab illo etiam qui cum
sit. negat se ẽẽ xp̃ianum. Dñs enim ñ ait petro.
discipłm meum te negabis. s me negabis. Negi¬
Quãuis enim discipłi. xp̃i nondum appellarentur
hoc nomine. post ascensionẽ quippe eius in an¬
thio chia primũ ceꝑunt appellari discipłi xp̃ia¬
ni. iam tam̃ erat res ipsa illo postea uocabulo ni¬
cupanda. iam erant discipli. qui postea sunt
appellati xp̃iani. & hoc cominune nom̃ sicut

Expanded text:
nis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed me negabis. NegaQuamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem quippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli Christiani, jam tamen erat, res ipsa illo postea vocabulo nuncupanda. Jam erant discipuli, qui postea sunt appellati Christiani, et hoc commune nomen, sicut