comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
thaxem regem hyberie bello fudit. hybe
menam colchos cappodociã et syriã or¬
dinatis ueb composuisset de pontho ue
paflagonie perat interfectis amicis re-
lis filios ad presidia romanorũ trãsmmisit¬
Tunc mytridates accensus ira exypodrã¬
ricidio trundato. Pharnaces ãt filius eiꝰ
eremplo fratrũ territus aduersus patrẽ¬

Expanded text:
tacem regem Hiberiae bello fudit, totammeniam, Colchos, Cappadociam et Syriam ordinatis rebus composuisset, promovens de Panagorio preerat, interfectis amicis regitridatis ad presidia Romana transmisit. Metridates accensus ira, exaricidio trucidasset, Pharnaces alter filius ejus exemplo fratrum territus, exercit
Abbreviated transcription (Latin):
Quo comꝑto Mitudates ꝑ archelaũ ducem
suũ cum sylla pacem pepigit. Interea fy
fecit et arrepto exercitu mytadatis sillam
ex asya ad mylitopolim fugauit fugientẽ¬
leuit S cam silla contnuo reformauit.
sertori ꝑ legatos in hyspaniam missos fedꝰ
pepigit. Sertorius autẽ ad eũ marcum
mariũ fir mandi federis causa misit. Tũc¬

Expanded text:
us Mitridates per Archelaum ducem suum cum Sylla pacem pepigit. Interea Fimac mox arrepto exercitu Mitridatis filium ex Asia ad Militopolim fugat, stationelevit. Sed eam Sylla continuo reformavit. Sertorio per legatos in Hispaniam missos foedus pepigit. Sertorius ad eum M. Marium firmandi foederis causa misit que
Abbreviated transcription (Latin):
interfitite statim exercitũ regis. quia ecce
ipm teneo captum qui exenntes homines
uictoriam fecerat Ipm̃q regem qui parue
ꝑsone fuerat retroligatis manib sicut eũ
ceperrit sub ungula equi memorialitꝰ collo¬

Expanded text:
interficite omnem exercitum regis quia ecce ipsum teneo captivum". Qui exeuntes alios victoriam fecerat. Ipsum personae fuerat, retro ligatis manibus, sicuti eum ceperat, sub ungula equi memorialit
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam rex potentissimus de orientalibus
romanũ pplm̃ affligens. Tunc quidam ar¬
dixit senatoribus et consulib. Si essetqui
liberaret unus de hac tribulatione quid a
senatu promerẽtur Qui responderũt qͥtqͥd

Expanded text:
quidam rex potentissimus contra auream urRomanos affligens. Tunc quidam ardixit consulibus et senatoribus: "Si esset qui liberaret vos de hac tribulatione, quid a senatu promeretur?". Qui respondentes d
Abbreviated transcription (Latin):
in castra ꝑueni. Iussi tunc clippeis ⁊ lorica
uallum cingi ne quid nobis iniurie noctu
elephantorum uolencia ferarumq aliaꝵ
afferret Quieta nox fuit usq ad lucem.
re diluculo in alias indie profecti re¬
Indi faunos appellant. Hii assueti flumi
et aquarum haustu uiuentes. Quos cum
ingentibus plena muenimꝰ nemo¬
ra qui nos lacessere temptabant. et iactis
sagittis fugiebant. Iam deserta intrãtibꝰ
nobis loca. nichil dignũ spectaculo ab ĩdis
cuncta erecta tentoria erant. largiq ig¬
nes accensi. cum repente euri tanta us
flants exorta est. ut omnia tab̾nacula
Excitu scintillaiũ et titionibus hiis in t̾¬
ga uenientib adurebant᷑. tum hortor
milites quia equi noctiali tempore id acci¬
disset non deorum ira quia octobrio mẽse.¬

Expanded text:
in castra perveni. Iussi tunc clipeis et lorica in castra perveni. Iussi tunc clipeis et lorica vallum praecingi, ne quid iniuriae noctu elephantorum violentia ferarumque aliarum afferret. Quieta nox fuit usque ad lucem e diluculo in alias Indiae profecti reIndi faunos appellant; hi assueti fluminet aquarum haustu viventes. Quos cum ingentibus deinde plena invenimus nemora, qui nos adlacessere temptabant et eiectis sagittis fugiebant. Iam deserta intrantibus nobis loca nihil dignum spectaculo ab Indis remus. Atque cuncta erecta tentoria erant largique ignes accensi, cum repente Euri venti tanta vis flantis exorta est, ut omnia tabernacula exituque scintillarum et titionum in terga venientium adurebantur. Tum hortor milites quia aequinoctiali tempore id accidisset, non deorum ira quod Octobri mense
Abbreviated transcription (Latin):
ultimas. ubi cum castra ꝑ quĩquagĩ¬
ta fere in longum et latum stadia
collocauissemus iux ta amnẽ buemar. ce¬
peramus uelle soporari. epulari sub pura¬
nocte hora diei undecima subito pabulato¬
res lignatoresq cõmoti onmes simul adue¬
nientes nũciant ut arma celerius capere¬
mus uenire siluis elephantoꝵ ĩmiensos gre¬
ges ad expugnanda castra. Tunc imꝑaui
thessalicis equitib ut ascenderent equos.
secum q tollerent sues quorũ grumnitus ti¬
mere bestias nouerã. et occurre̾ ꝙͣ primũ
tatu procedens. uideo agmina bestiarum
in nos erectis promꝰ cidib tendentia quorũ
terga nigra et candida ngri et rubri colorie
et uaria quedam erant. Hos porus rex¬
capi ab illis michi ad usus bellorum affur¬
mabat. facile q aũti posse. si ab equitibus
bucinis hominũ grũntib q suũ attoniti
Quorum equites cedendo poplites admodᷤ
nongentos octognita occidimꝰ. Detractis¬
q cornibus et dentib insigni omistꝰ preda

Expanded text:
ultimas. Vbi cum castra per quinquaginta in longum et latum fere stadia collocavissemus iuxta amnem Buemar, coeperamus velle epulari sub nocte hora diei undecima, cum subito pabulatores lignatoresque exanimes omnes simul advenientes nuntiabant, ut celerius arma caperemus: venire e silvis elephantorum immensos greges ad expugnanda castra. Imperavi ergo Thessalicis equitibus, ut ascenderent equos secumque tollerent sues, quorum grunnitus timere bestias noveram, et occurrere quam primum tatu procedens video examina bestiarum in nos erectis promuscidibus tendentia. Quorum terga et nigra et candida et rubri coloris et quaedam erant varia. Hos Porus capi habiles mihi in usus bellorum affirmabat facileque averti posse, si ab equitibus bucinis hominum grunnitibus suum attoniti. Quorum nos equites caedendo poplites admodum nongentos octoginta occidimus, detractisque cornibus et dentibus insigni onustus praeda
Abbreviated transcription (Latin):
Et et alia multa templa palacia et
edificia imꝑatorũ consulũ senatoꝵ
prefectoruq tempore paganorũ in romana
urbe fuerunt sicut in priscis amicalib legi¬
mus et oculis nrĩs uidimus et ab antiquis
audiuimus. quante eciã essent pulcritudĩs

Expanded text:
ec et alia multa templa et palatia imperatorum, consulum, senatorum praefectorumque tempore paganorum in hac aurea urbe fuerunt, sicut in priscis annalibus legimus et oculis nostris vidimus et ab antiquis audivimus. Quantae essent pulcritudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
augusto creatus trayanũ in regnũ adopta¬
uit: ꝑ quẽ re uera afflicte rei publice diui¬
na prouisione consuluit. Hic p̾mo edictu
suo cunctos exules reuocauit. uñ et Iohẽs
aplũs hac generali indulgencia libercitus
ephesum rediit E mensoq anno imperii

Expanded text:
Augusto creatus Traianum in regnum adoptauit, per quem reuera adflictae reipublicae diuina prouisione consuluit. hic primo edicto suo cunctos exules reuocauit — unde et Iohannes apostolus hac generali indulgentia liberatus Ephesum rediit — emensoque anno imperii
Abbreviated transcription (Latin):
alias in terras abire iuissum. Itaq egip
tiis cogentibus uidei in deserta ꝓpulsi
rias deuicerunt Quare ostendit᷑: quedã
que ꝑ moysen strẽnue actasunt fuisse
celata ¶ Iustinus asserit pulsum eque
cũ populo moysen sacra egiptiorũ fuisse
furatũ. que egiptios arma reciꝑe moliẽ¬
tes coactos tempestatibus ac repulsos
domũ redisse. Et hic aliquid amplius
et si non totum prodidit qd̾ ille celauit
Qua ꝓpter quia moysi magno illi duci
test imoniũ ambo dixerunt. ab ipĩs sic̃
ꝑ eum ⁊ gesta et dicta sũt melius profe
unt: Orosius autem historiographus
dicit. Cum populũ dei hoc est genus Io¬
seph egiptii cuius ope salui erant seruitio
oppressum labore cruciarent. Insuꝑ eciã
ad necandam sobolem suam crudeli ĩꝑio
diutissimis contunaces suppliciis agit. qui
decem plagis onerati tandẽ quos dimittere¬

Expanded text:
alias in terras avehere iussum. Sialias in terras avehere iussum. Sitiis cogentibus, Judaei in deserta propulsrias pepulissent. Quare ostenditur, quaedam, quae per Moysen strenue acta sunt, fuisse celata. Item Justinus asserit, pulsum aeque cum populo Moysen, sacra Aegyptiorum fuisse furatum: quae Aegyptios armis recipere molientes, coactos tempestatibus ac repulsos domum redisse. Et hic aliquid amplius, et si non totum, prodidit, quod ille celavit. Quapropter quia Moysi magno illi duci testimonium ambo dixerunt, ab ipso sicut per eum et gesta et dicta sunt, profeutem Orosius historiographus sic ait: Cum populum Dei, hoc est genus Josephi, Aegyptii cujus ope salvi erant, servitio oppressum labore cruciarent, insuper etiam ad necandam sobolem suam crudeli imperio durissimis contumaces suppliciis agit. Qui decem plagis onerati ac protriti ta
Abbreviated transcription (Latin):
ut eum morti traderent. Quod moyses in¬
telligens meditabatur qualiter eorũ decli¬
naret insidias. Interfecto ꝙ egiptio ux e
madian et ibi cum ietro sacerdote degens
cuius filiam duxit uxorẽ. latitando quieuit¬
Dumq illius pasceret gregẽ in mõte syna
collo quio fruens dei ab eo m egiptũ mittit᷑
ob liberationem filiorũ israeł. Hec de Iose¬
phi decerpsimꝰ historia. De eodẽ eciã moyse
hystoriographi gentiũ quedã scupserunt
Ex quorum assertionibus aliqua dec̾pere
libuit. Ait pompeus de illo. Egipcui cũ¬
scabiem paterent᷑ responso moniti. moy
sencũ egris ne pestis ad pluriõs serperet
terminis egipti pellunt. Ipse uo sacra
egiptiorum furto abstulit. que armis re¬
petentes egiptii: domũ redire tempestã¬
tibus compulsi sunt. ¶ At uo Cornelius
de eodem sic ait Plurimi auctoꝵ es cõsẽ¬
tuint. orta ꝑ egiptum tabe que corpora
fedaret. regem boccorum adito ammoĩs
oraculo remedium petentem purgare

Expanded text:
ut eum morti traderent. Quod Moses intelligens, meditabatur qualiter eorum declinaret insidias. Interfecto Aegyptio, dum qMadian: et ibi cum Jethro sacerdote degens, cujus filiam duxit uxorem, dumque illius pasceret gregem in monte Sina colloquio fruens Dei, ab eo in Aegyptum missus ob liberationem filiorum Israel. Haec namque ex Josephi decerpsimus Historia. De eodem etiam Mose historiographi gentium quaedam scripserunt, ex quorum assertionibus aliqua decerpere libuit. Ait Pompeius de illo, sive Juem paterentur, responso moniti eum cum egris, ne pestis ad plures serperet, terminis Egypti pellunt. Dux igitur exulum factus sacra Egyptiorum furto abstulit; quae armis repetentes Egyptii domum redire tempestatibus compulsi sunt. At vero Cornelius de eadem re sic ait: Plurimi auctores consentiunt orta per Egyptum tabe, quae corpora fędaret, regem Bochorim adito Hammonis oraculo remedium petentem purgare
Abbreviated transcription (Latin):
oni quedam pariendũ inter israhelitas ille¬
temꝑe qui humiliaret quidẽ egipti principa¬
tum. augeret autẽ suo cremẽto isirihelitarũ
genus uirtute q transcenderet unu̾sos. et
gloriã imꝑpetuũ memorabilẽ possideret.
Emus consilio iussit ut omne masculmũ qd
ex israhelitis nasceretur iactantes ĩ fluuiũ

Expanded text:
 quemdam pariendum inter Israelitas, qui humiliaret quidem principatum Aegypti, augeret autem suo incremento Israelitarum genus, virtuteque transcenderet universos, et gloriam in perpetuum memorabilem possideret. Cujus rei consilio factum est ut omne masculinum, quod ex Israel nasceretur, Aegyptiorum fluctibus
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit ciuitatem egiptiorũ nobilem
seuiendo ꝑueniunt. Hac compulsi ncc̃itate
egiptii ad diuinationes et responsa confu¬
gunit Acceptoq oraculo ut hebreus dux
quem et prudencia elegantior et forma cõmẽ¬
dabat excelsior dux eligitur. Qui dũ in hos¬
uero itmeris impetus maxime serpentiũ¬

Expanded text:
phim civitatem Aegyptiorum nobilem perveniunt. Hac compulsi necessitate Aegyptii ad divinationes et responsa confugiunt, acceptoque oraculo ut Hebraeus duxquem et prudentia elegantior, et forma commendabat excellentior, dux exercitus. Qui dum in hosvero itineris, impetus maxime serpentiu
Abbreviated transcription (Latin):
tur Moyses autem in ethiopes ex aduerso
uruens quos in primo certamine ꝓfligẽdo
deuicit. fugatos cecidit. et dum ei ĩ nullo
resistere  loco ualerent. se ad nobilissimã
eorũ ciutatẽ contulerũt saba. In quadũ
obsiderentur. et moyses nobiliter ac prudẽ
ter certando obsessos affligeret. a filia regis
quiret ꝑ fideles miustros nupcias eius
expetiuit. Quod moyses minime denegãs¬
et federati ciues se manibus eiꝰ tradiderũt

Expanded text:
um liberavit. In Aethiopes ex adverso irruens, quos in primo certamine profligendo devicit, fugatos cecidit. Et dum ei in nullo resistere valerent loco, se ad nobilissimam eorum civitatem contulerunt Saba. In qua dum obsiderentur, et Moses nobiliter ac prudenter saepius certando obsessos affligeret, a filia regis quiret, per fideles ministros nuptias ejus expetivit. Quod Moses minime denegansut foederati cives se manibus ejus traderent
Abbreviated transcription (Latin):
omnes a nece eius. Post aliquod uero tpris
spaciũ inter egiptios et ethiopes seuũ exor¬
tum est bellum Qui dũ noscuntur esse uici¬
ni negociatores hinc inde mercimonia fe¬
rentes adlites et uirgia ꝓuocauerũt egip¬
tios. Qmobrem ethiopes arma sumentes¬

Expanded text:
orte salvavit. Post aliquod vero temporis spatium, inter Aegyptios et Aethiopes saevum exortum est bellum. Qui dum noscuntur esse vicini, negotiatores, hinc inde mercimonia ferentes, ad lites et jurgia provocaverunt Aegyptios. Quam ob rem Aethiopes, haec ind
Abbreviated transcription (Latin):
tati sunt. Pompeyus asculum ingressus
p̃fectos centuriones cunctos q principes eo
uirgis cecidit secirriq ꝑcussit. seruos p̃dãq

Expanded text:
i sunt. Pompeius Asculum ingressus praefectos centuriones cunctosque principes eorum uirgis cecidit securique percussit, seruos praedamq
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi uacabimius ⁊ uidebimꝰ ⁊ amabimus
amabiniꝰ ⁊ laudabimꝰ. Etee quod erit ĩ
fine sine fine. Nai quis alius noster est
funs nisi ꝑuenire ad regnũ cuius nullus
est finis.¬

Expanded text:
idebimus, videbimus et amabimus, amabimus et laudabimus; ecce quod erit in fine, sine fine. Nam quis alius noster est finis, nisi pervenire ad regnum cujus nullus est finis
Abbreviated transcription (Latin):
In dextro cubito .i. In manu cdarã.i.
In sinistro cubito clarã .i. In bͣchio.i
in cinctu .iii. Suꝑ ⁊ onã.iiiiͦ
In genibsm Egulis singlas
dextro
pede .ii.
i

Expanded text:
in dextro cubito I, in manu claram I, in sinistro cubito I claram, in brachio I, in cinctu III, supra zonam IV, in genibus singulis claras dextro pede II, I
Abbreviated transcription (Latin):
palatium neronianũ fuit templũ apollĩs
quod nũc dicit scã petronilla auite qd̾ est
basilica sancti petri que uocatur uaticinũ
ex mirifico musico laq̃ atum auro et ui¬
uates .i. sacerdotes ibi canebãt sua officia
templũ quod fuit mansio neronis imꝑato
quod est memonia Iulii

Expanded text:
palatium Neronianum est templum Apollinis, quod dicitur Sancta Petronilla, ante quod est basilica que vocatur Vaticanum, ex mirifico musibo laqueata, auro et vivates, id est sacerdotes, canebtemplum, quod fuit vestiarium Neronis, quod est memoria Iulii
Abbreviated transcription (Latin):
quo uadis ibi fuit templũ martis inter
portam artus stille Deinde regio falciose
ad sanctũ nereum. uicus canarius ad scm̃¬
uelum aureum. Aqua saluie ad sauctũ
Anastasiũ ubi decollatus fuit beatꝰ paulꝰ
Ortus lucille ubi est ecclĩa beati pauli. ⁊¬
ibi requiescit int̾lude id est inter duos
ludos. id est clinius tauri quod est inter
amphiteatrũ et stadiũ ante septisolium
ubi est doaca in qua lactatus fuit sanctꝰ
sebastianus qui reuelauit corpus suũ lu
in gilpho uia cornelia ꝑ pontẽ mismũ et
arcus romanus inter armanũ ⁊ albianũ.
ubi becitus siluester et constantinus oscula¬
ti sunt et diuiserunt se intellure. id est in
canna parua ubi fuit domus telluris pri¬
uata marmertim aude martẽ supra capito¬
silica Iouis ad sanctũ quirianũ. Terme olĩ¬
piadis ubi assatus fuit beatus laurentius
In palisꝑna palatiũ tybermũ ubi decius
et ualerianus recesserũt asctõ laurentio¬
mortuo ¶ Arcus flãmeus ad pontẽ iudeoꝵ

Expanded text:
quo vadis, templum Martis; intus portam arcus Stille; deinde regio Fasciole ad sanctum Nereum; vicus canarius ad sVelum aureum ibi; aqua Salvia ad sanctum Anastasium, ubi decollatus fuit beatus Paulus; ortus Lucine, ubi est ecclesia sancti Pauli et requiescit; inter Lude, id est inter duos ludos, id est clivus Scauri, qui est inter amphitheatrum et stadium, ante Septem solium, ubi est cloaca ubi jactatus fuit sanctus Sebastianus, qui revelavit corpus suum Luin gumfo"; via Cornelia per pontem Milvium et arcus Romanus ante Aventinum et Albiston, ubi beatus Silvester et Constantinus osculati sunt et diviserunt se, in Tellure, id est in Canapara, ubi fuit domus Telluris; privata Mamertini, ante Martem, sub Capitosilica lovis ad sanctum Quiricum; thermas Olimpiadis, ubi assatus fuit beatus Laurentius, in Panisperna; palatium Tiberianum, ubi Decius et Valerianus recesserunt mortuo sancto Laurentio; circus Flammineus, ad pontem Iudeorum;
Abbreviated transcription (Latin):
torio tullense iuxta billam cõmertiam puel¬
la quedam annoꝵ.xii. ab omni cibo pei .x
menses abstinuit Et in saxonia in pago fi
rizari .xxiii. uille igne celesti cremate sũt
In territorio cometense italice ciuitatis in ui¬
co grabadona meccliã scĩ Iohĩs baptiste y¬
mago sc̃e marie puerũ ihm̃ contuiens et

Expanded text:
torio Tullense iuxta villam Commerciacum puella quaedam annorum fere XII ab omni cibo per decem menses abstinens. Et in Saxonia rihsaze 23 villae igne caelesti crematae suntin territorio Cometensi Italiae civitatis in vico Grabadona in ecclesia sancti Iohannis baptistae imago sanctae Mariae puerum Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
t quia de tribu iuda secundũ cornem
signnficabat dicẽs. Non de ficiet princeps
de uida nec dux de femorib eius donec be¬
niat qui mittẽdus est et ip̃e erit expecta¬
tio gentiũ Certum est usq ad ortum xp̃i
non defuisse principes ꝓplĩ iudeorũ ex se¬
mine uida nec duces de femorib eius us¬
q ad herodeni aliengenã regem qui per
autẽ increduli dicũt nũdũ esse id tempꝰ
impletũ mentrentes nestio quem regem
ex genere iude in extremis orientis ꝑtib
regnũ tenere non attendentes ꝓphetiã

Expanded text:
t quia de tribu Juda secundum carnem significat, dicens: Non deficiet princeps ex Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est. Et ipse erit exspectatio gentium . Certum est enim, usque ad ortum Christi non defuisse principes populi Judaeorum ex genere Juda, nec duces de femoribus ejus usque ad Herodem alienigenam regem, qui per ae frontis dicunt nondum esse id tempus expletum, mentientes nescio quem regem 20 ex genere Judae in extremis Orientis partibus regnum tenere. 3. Nec attendunt, mente
Abbreviated transcription (Latin):
eius repleuit et apud ip̃am aliem genã hespi¬
tatus escis gẽntilibuixit quod sieri nomlicet¬
mores hominũ procul dubio significtnt qͥa
non admittit deus in sanctis suis ad eternã
uitam p̃destinatis: quitquid ꝑ illa ĩmuinda
ammalia in inorib honimũ comꝑant᷑. Dĩa¬

Expanded text:
ejus replevit, et apud ipsam alienigenam hospitatus escis gentilibus vixit, quod fieri non licemores hominum procul dubio significantur, quia non admittit Deus in sanctis suis, qui ad aeternam vitam praedestinantur, quidquid per illa immunda animalia in moribus hominum com
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓpter temptationẽ dicente dño in lege
Ut temptem eos ittrũ ambulent ĩ uiis me¬
is an non. Sex diebus colligetis manna.
septimo non colligetis. Itaq dum dicit ut
temptem eos apparet sabbatũ non fuisse p̃¬
ceptũ ꝓpt̾ iustificationẽ sed ꝓptꝰ temptati¬

Expanded text:
sed propter tentationem, dicente in lege Domino: sed propter tentationem, dicente in lege Domino: Ut tentem eos, utrum ambulent in lege mea, an non. Sex diebus colligetis manna, septimo non colligetis . 4. Itaque dum dicit: Ut tentem eos, apparet Sabbatum non fuisse praeceptum propter justificationem, sed propter tentati
Abbreviated transcription (Latin):
constat non est accipienda sabbati obser¬
ter ocia eius et a dño et a pr̃ib dissoluta
sunt Nam si ermen est sabbĩ otium nõ
seruare Cur deus oꝑatur in sabbato. Sic eĩ
scriptum est genesi Compleuitqz deus die
septino opus suũ quod fecerat . Sͦ. in princi¬
pio sabbatũ dissolutum est dũ deus oꝑatur
in ip̃o explens cuucta i eo et benedicẽs eũ¬
est sabbati ocia non obsernare. cur ihs naue
discipulus et successor moysi p̃cipiente dño
Uii ͭ ͤ diebus contimus inter quos utiq sab¬
batum erat exercitum et arma produxit
atq circũ eunte archa tubis clangentibus
iherico muros subu̾tit. Quid autem de ma¬
chabeis eloquar: de quibus scriptũ est
Et nolebant indei in die sabbati uindicare
se de alienis. postea consilio accepto pugna¬
uerunt die sabbati et triũphauerũt de hosti¬
bus Quibus testimoniis edocemur non ꝑ¬
tiere ad fidem istũ sabbati elementariũ
sabbatum non est datum ꝓpt̾ purificatiõ

Expanded text:
a Sabbati obseria ejus otia a Domino et a Patribus dissoluta sunt. Nam si crimen est Sabbati otium non observare, cur Deus operatur in Sabbato? Sic enim scriptum est in Genesi: Complevitque Deus die septimo opus suum, quod fecerat ; ergo in principio Sabbatum dissolutum est, dum Deus operatur in ipso, explens cuncta in eo, et benedicens est Sabbati otia non observare, cur Jesus Nave, discipulus ac successor Moysi, praecipiente Domino, septem 95 diebus continuis, inter quos utique et Sabbatum erat, exercitum, et arma produxit, atque circumeunte arca, tubisque clangentibus, Jericho muros subvertit ? 3. Quid item de Machabaeis eloquar? de quibus scriptum est: Et nolebant Judaei in die Sabbati vindicare se de alienigenis . Postea consilio accepto, pugnaverunt die Sabbati, et triumphaverunt de hostibus. Quibus testimoniis edocemur non pertinere ad fidem istum Sabbati elementarium Sabbatum non est datum propter purificationem,
Abbreviated transcription (Latin):
tam atrociter inssu dei fuerit a ppło trucidat᷑
runt illis. Scripta enĩsũt ad correptionẽ nr̃am
Ille enim pristiꝰ carnalis quidem qui diem
sabbati uolare ausus est dimi ligna collig̾et¬
ꝓpter quod est punitus formã insiuat eius
qui in die iudicii cũ carnali eꝑe fuerit mnuent
i. contraxisse ligna. fenũ scipulã ad escam
ignis eterni cõuenientia. Hec colliget in suã
ꝑitiem. dũ fuerit in die ultimo iudicatus

Expanded text:
tam atrociter jussu Dei fuerit a populo trucidattam atrociter jussu Dei fuerit a populo trucidatrunt illis; scripta sunt enim ad correptionem nostram. Ille enim pristinus carnalisque, qui diem Sabbati propter quod esqui in die judicii cum carnali opere fuerit inventus, id est, contraxisse ligna, fenum, vel stipulas ad escam ignis aeterni convenientes. Haec enim colligens in suam perniciem, dum fuerit in die ultimo judicatus,
Abbreviated transcription (Latin):
sabbata ur̃a odiuit aĩa mea. Ideoq si sabba¬
ta eterna sunt: tur ea deus cessare mãdauit¬
Et si bona sunt cur odiuit Sabbatũ enim
qd̃̾ israhelite acceperũt in munere sigĩficat
requiem mentis ut nullo in hac uita terre¬
norũ desideriorũ appetitu fatiget᷑. Nã ista
riis ⁊ ebrietate ⁊ commessatione deditis õ¬
quare dictum est in mandatis dei. memẽto
ut diem sabbati sanctifices. Sex dieb oꝑabe
ris ⁊ facies omnia oꝑa tua. septimo ãt die
sabbatũ dñi dei tui est. non facies omne opꝰ
in eo. In eo enim oꝑe sex dierũ sex nulium
annorũ oꝑa demonstrant᷑. Mille ãt anni
tempus et req̃uies futuri regni ac secũli
ubi iam inilla erit oꝑatio rerũ sed rẽquies
mias e ustodite anmas ur̃as et nolite portare
pondera in die sabbati. nec inferatis ꝑ portas
iherlm̃. et nolite eicere ouerã de domib urĩs ĩ
nuenerit delicto. Adhuc tertio q̃ritur quare
homo ille qui colligebat ligna indie sabbati

Expanded text:
Sabbata vestra odivit anima mea . 5. Ideoque si Sabbata aeterna sunt, cur ea Deus cessare mandavit? si bona sunt, cur odivit? Sabbatum enim quod Israelitae acceperunt in munere significabat requiem mentis, ut nullo in hac vita terrenorum desideriorum appetitu fatigetur. Nam Sabbriis, et ebrietatibus, et comessationibus, deditis om96 quare dictum sit in mandatis Dei: « Memento ut diem Sabbati saris, et facies omnia opera tua. Septimo autem sabbatum Domini Dei tui est, non facies omne opus us ? » In opere enim sex dierum sex millium annorum opera demonstrantur. Mille enim anni tempus, ac requies futuri regni ac saeculi est, ubi jam nulla erit operatio rerum, sed requies minus custodite animas vestras et nolite portare pondera in die sabbati nec inferatis per portas Hierusalem et nolite eicere onera de domibus vestris in vestris . 9. Adhuc tertio quaeritur quare homo ille qui ligna colligebat in die Sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
carnaliter custodirent si quid sit
sabbatum nossent. Nomen quidẽ sabbati
usurpant. s quid ip̃m ualeat ignorant
legem carnaliter custodire delectantur
dum tota spũaliter intelligatur dicente
meũ. loquar ꝓpositiones ab mitio. Igit᷑ si¬

Expanded text:
carnaliter Judaei custodirent, si quid sit Sabbatum nossent. Nomen quidem Sabbati usurpant, sed quid ipsum valeat ignorant. Legem carnaliter custodire delectantur, dum tota spiritualiter intelligatur, dicente meum, loquar propositiones ab initio s
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃orum. Post pautos autẽ dies zelo duc¬
tus ursacius et ualens rogauerũt con¬
stantium augustũ ut reuocaret liberium
de exilio ut unã tantũ cõmumonẽ ꝑtici¬
paret extra scd̾m baptismũ. Quiliberiꝰ
consensit ut uuã ꝑticipationẽ conueniret¬
gusta que fidelis erat dũo ihũ xp̃o noluit
rogare constantinũ augustũ germanũ¬
suũ quia senserat consiliũ. Eodẽ temꝑe¬
Constantius una cum ursacio et ualente

Expanded text:
haeresi. Post paucos dies zelo ducti Ursatius et Valens rogaverunt Constantium Augustum ut revocaret Liberium de exsilio, et unam tantum communionem participaret, excepto rebaptizari. Qui Liberius Constancii, ut una participacione communiogusta, quia fidelis erat in Domino, noluit rogare Constancium augustum, quia senserat consilium doli. Eodem tempore augustus cum Vrsacio et Valente
Abbreviated transcription (Latin):
miterio priscille uia salaria .xuii. kał.
februarii Et cessauit epãtus dieb. xxͭͥ¬
usebius natione grecus ex medico
sedit amnis .uii. mense .i. dieb .iii.
fuit autẽ temporib constantis Sub hui¬
xp̃i .u. nonas maii et baptizatus est iu¬
das qui et quiriatus. Hic hereticos ĩueĩt
in urbe roma quos ad manũ impositiõis

Expanded text:
II Kal. Februarii. Cessavit episcopatus dies XXUSEBIUS, natione Graecus, ex medico, sedit annos V, mensem I, dies III. Fuit temporibus Constantini. Tui V Non. Maii et baptizatus est Judas, qui et Cyriacus. Hic haereticos invenit in urbe Roma, quos vere ad manus impositionem
Abbreviated transcription (Latin):
Ad dexteram agni saluatorẽ ex argento pu¬
rissimo in pedibus .u. pensantẽ libras .c.¬
.lxx. Ad leuam agni Iohannẽ baptistam
ex argento mũdo quinis pedibus tenẽtẽ
Ceruos ex argento septem fundẽtes aquã
pensantes singuli libras .lxxx. fecit basi

Expanded text:
Salvatorem ex argento purissimo in pedibus V, pens. libras CLXX; in laeva Agni beatum Joannem Baptistam ex argento in pedibus V, tenentem cervos ex argento VII, fundentes aquam, qui pensant singuli lib. LXXX; thi
Abbreviated transcription (Latin):
uia lauicana inter duos lauros. beato petro
et marcellino martirib et mausoleum
ubi augustã matrem suam posuit in sarcoso¬
go porphiritico. fecit basilicã in ciuitate
hostia iuxta portam urbis rome btõꝵ apłoꝵ

Expanded text:
via Lavicana, inter duas lauros beato Petro et Marcellino martyribus, et mausoleum, ubi matrem suam posuit in sarcophago purpureo. Item basilicam in civitate Hostiae juxta p
Abbreviated transcription (Latin):
ad pedes pedes.u. Ad latus dextrum pedes
corpus beati petri et recondidit ⁊̃ exornanͭ
suꝑ columpins porphiriticis ⁊ aliis colũp¬
nis ui tineis quas de grecia ꝑduxit. Fecit
autẽ et camerã basilice extremã auro ful¬
gentem. et supͣ corpus beati petri fecit crucẽ¬
aureã pensantẽ libras .cl. in mẽsura loci
ubi scriptum est Constãtiuꝰ augustus et
helena augusta hanc domũ regalẽ simili
fulgore choruscans aula circundat scͥptũ¬

Expanded text:
ad pedes pedes quinque, ad latus dextrum pedes corpus beati Petri apostoli, et recondidit, et ornavit supra ex columnis porphyreticis, et alias columnas vitineas quas de Graecia perduxit. Fecit autem et cameram basilicae ex trimma auri fulgentem, et super corpus beati Petri aes eauro pensantem libr. CL, in mensura loci, ubi scriptum est: Constantinus Augustus, et Helena Augusta hanc domum regalem simili fulgore c
Abbreviated transcription (Latin):
Arcellinus natione romanus ex pa¬
sulatu dyocletiam.ui. ⁊ constãtini scdo
Q uotemꝑe fuit ꝑsecutio magna ut intra
xxx. dies .xuii. nulia promiscui sexus ꝑ
diuersas prouincias martirio coronarẽtur¬

Expanded text:
arcellinus, nacione Romanus, ex pasulatu Dyocleciani VI. et Constancii II. Quo tempore fuit persecutio magna, ut intra 30 dies, 17 hominum millia promiscui sexus per diversas provincias coronarentur
Abbreviated transcription (Latin):
dcct. lxxiiii
dccc. lxxu
dcct.lxxui
dccc. lxxuii
decc.lxxuiii
dccc.lxxix
dccc. lxxx
duc. lxxxi
dccc. lxxxii
decc. lxxxiii
dcit. lxxxiii

Expanded text:
DCCCLXXIIII. DCCCLXXV. DCCCLXXVI. DCCCLXXVII. DCCCLXXVIII. DCCCLXXIX. DCCCLXXX. DCCCLXXXI. DCCCLXXXII. DCCCLXXXIII. DCCCLXXXIII
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbros xun et sepultus est iuxta beatum
letus natione Romanus de regione
patrici patre emiliano sedit annis
xii. mense uno dieb .xi. fuit autẽ tpr̃ibus

Expanded text:
sepultus est IX Kal. LETUS, natione Romanus, Vico Patricii, patre Aemiliano, sedit annos VII, mensem I, dies XX. Fuit autem temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
tales ad sedes urãs ꝑtinere quales nos cogit
secularis potencia esse. Conuentus quidẽ ẽ
ab epõ nr̃o ab abbatibus nrĩs ab ip̃o metropo
bam in quibus precepit ei ꝑ claues btipeta
ne ulterius uexaret clericos et p̃tenderet in
excusationẽ sui hoc esse more patrie sue Cõ¬
uicit enĩ idem dñs papa uerbis dñi dicẽtis
Ego sum ueritas. non autẽ usus ł cõsuetudo
Quibus omnibus contemptis ad callida cõ¬
uersus argumẽta cũ re uera crudelit̾ uexet
cdericos. dicit tamen se cleritos non uexare.

Expanded text:
tales ad uestras sedes pertinere quales nos cogit tales ad uestras sedes pertinere quales nos cogit secularis potentia -. Conuentus quidem est ab episcopo nostro ab abbatibus nostris ab ipso metropobani in quibus praecepit ei per claues sancti Petri ne ulterius uexaret clericos et percontenderet in excusationem sui hoc esse more patriae suae conuincit eum idem dominus papa uerbum domini dicentis: ego sum ueritas non autem usus uel consuetudo. Quibus omnibus contemptis ad callida conuersus argumenta cum reuera crudeliter uexat clericos dicit tamen se clericos non uexare.
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes. sac̾dotes non esse. ac si poc̃or homo
non esset homo. Nã si homo pccõr hõ nõ esset
nequaq̃ dñs ihũs hominẽ redemisset. In tã¬
tum autẽ terror illius excreuit ut pastorũ
nr̃orum ora obstruxerit. Ipĩ u̾o uideant quid sũ¬
mo pastori respondeãt qui pro ouibus sius ꝑi¬
tulo se non opponũt. Non solum autẽ adu̾sũ
nos minis ĩhumane agit sed eciã contͣ uira
celestia in ur̃as cathedras prosiliuit. dũ clerũ
urm suis coartat legibus et ur̃as quasi dispo¬
int eccliãs. sicq fit ut qͣmuis non hẽat ptãtẽ
soluendi ht̃ tamen ptãtẽ ligandi. capiendi
et spoliandi. Unde ncc̃e habemus scĩssimi pa¬
tres ad uos confugere. uos quoq manꝰ arma¬
te et linguas ur̃as insuꝑabili gladio spũs scĩ
si dignũ iudicaueritis quia et si nũc afflicti
sumꝰ atq despecti sumus tamen de grege ur̃o
et de corpore ur̃o nec in posterum erubescatis

Expanded text:
sacerdotes sacerdotes non esse ac si peccator homo sacerdotes sacerdotes non esse ac si peccator homo non esset homo. Nam si homo peccator homo non esset nequaquam dominus Iesus hominem redemisset. In tantum autem terror illius excreuit ut pastorum nostrorum ora obstruxerit. Ipsi uero uideant quid summo pallore respondeant qui pro ouibus suis periculo se non opponunt. Non solum autem aduersum nos nimis inhumane agit sed etiam contra iura coelestia iniurans cathedras prosiliuit dum clerum uestrum suis coarctat legibus et uestras quasi susponit ecclesias. Sic autem fit ut quamuis non habeat potestatem soluendi habet tamen potestatem ligandi capiendi et spoliandi. Unde necesse habemus sanctissimi patres ad uos confugere. Vos quoque manus armate et linguas uestras insuperabili gladio spiritus sancti si dignum iudicaueritis quia etsi nunc afflicti sumus atque despecti sumus tamen de grege uestro et de corpore uestro nec in posterum erubescatis
Abbreviated transcription (Latin):
pentma astutia circũuenit S qui ãbulat
suꝑ aspidem ⁊ basiliscũ. et qui conculcat
leonem ⁊ dratonẽ uobis sua gr̃ cooꝑãte
de hiis malis nos erꝑe p̃ualebit Si quidẽ
ut auditũ fuerit queml nr̃oꝵ infirmari
statim mittũtur apparitores ⁊ carnifices
comitis Roberti qui occupant domũ. et
oiã que uidebantur ẽẽ egroti ita ut si forte
uelit quitꝙͣ deo uouere. aut debita sua ⁊ ed¬
dere aut quicqm̃ beneficii famulantibꝰ sibi
impendere õĩno non liceat. Mittunt eciã
exploratores circũquaq inquisitũ utrum
donius illa uel illa aliquo temꝑe fuĩt cl̾ici
Qd̾ si muentũ fuerit illico Inri comitis tã¬
ꝙͣ sua recipientis designatur. Qd̃ ĩporta¬
bile uigũ qd̾ nouũ et ĩauditũ seruitutis
genus sufficienter ferocitatẽ leonis cuiꝰ ĩma¬
nitatẽ atq rugitũ nibe fallacie cõtege̾ solet
dicens se optare omnes clericos bonos ẽẽ trũsi¬
toria contempne̾ tendẽ ad eterna. addẽs malos

Expanded text:
pentina astucia circumuenit. Sed qui ambulat super aspidem et basiliscum et qui conculcat leonem et draconem uobis sua gratia cooperante de his malis nos eripere praeualebit. Si quidem ut auditum fuerit quemlibet nostrorum infirmari statim mittuntur apparitores et carnifices comitis qui occupant domum et omnia quae esse uidebantur aegroti ita ut si forte uelit quidquam deo uouere aut debita sua reddere aut quidquam benefacere famulantibus sibi impendere omnino non liceat. Mittuntur etiam exploratores circumquaque inquisitum utrum domus illa uel illa aliquo tempore fuerit clerici. Quod si inuentum fuerit illico iuri comitis tanquam sua arripienti designatur. Quod importabile iugum quod nouum et inauditum seruitutis genus sufficienter indicat ferocitatem leonis cuius immanitatem atque rugitum nube fallaciae contegere solet dicens se optare omnes clericos bonos esse transitoria contemnere tendere ad aeterna addens malos
Abbreviated transcription (Latin):
nõ suo dei grã ł aynaldo Remensi
archiep̃o et uniu̾sis epĩs in consilio
consedentibus Clerus flandrensis que dño
sunt placita ꝑagere. Ecce iterũ pr̃ sc̃issime
uidel Remensem eclĩam quã supplicit̾
exoramus. ut scd̾m uiscera pietatis sue dig¬
netur respicere lacrimas miseriaꝵ nrarũ
nũc quidẽ terrore absentes. pedibus tamẽ¬

Expanded text:
a Rainaldo Remensi archiepiscopo et uniuersis episcopis in concilio sedentibus clerus Flandrensis. Quae domino sunt placita peragere. Ecce iterum pater sanctissime uidelicet Remensem ecclesiam quam suppliciter exoramus ut secundum uiscera pietatis suae dignetur respicere lacrymas miseriarum nostrarum nec quidem terrore absentes pedibus tame
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea legati missi ad priamũ ueni¬
unt. Ulixes collaudat agamẽnonis¬
Serba refert postulat ut helena et
preda reddatur satisq regi fiat ut pacifi¬
ce discedant. Priamus argo nautarũ cõ¬
memorat patris interitũ. troye expug¬
nationẽ. et esione sororis seruitutẽ. De¬
niq antenorẽ legatũ cũ miserit ꝙͣ contũ¬
meliose tractutus sit pacẽ repudiat. bellũ
indicit grecorũ legatos de finibus repel¬
li iubet. Legati in castra Tenedũ reu̾tũt
Renũuiantes responsum. Res confultu
geritur.

Expanded text:
nterea legati missi ad Priamum veniunt. Vlixes mandata Agamemnonis refert, postulat, ut Helena et praeda reddatur satisque Graecis fiat, ut pacifice discedant. Priamus iniurias Argonautarum commemorat, patris interitum, Troiae expugnationem et Hesionae sororis servitutem, denique Antenorem legatum cum miserit, quam contumeliose ab eis tractatus sit, pacem repudiat, bellum indicit, Graecorum legatos de finibus repelli iubet. Legati in castra Tenedum revertuntur renuntiantes responsum. Res consulto geritur.
Abbreviated transcription (Latin):
bes necuenti sentiantur. A chaya ab acheo rege & urbs ex pro¬
uincia appellata est. haec pene insula est. huius caput est urbs
Corinthus. greciȩ decus: Ennius est a chaye fluuiꝰ. Archadia
uero sinus achaie est ut platani folium inter Ionum & egeũ
mare ab euro exposita. quam archas iouis & caliste filius pe¬
lasgi in dedicationem redactis ex suo nomine archadiam nim¬
cupauit: ipsa est & Sicionia a sicione rege a quo & regnum
sicionior est dictum. habet autem archachia fluuiũ magnũ
eurotum: ab estõq lapidem qui semel accensus nunꝗͣ extin¬
guitus. Candidissime ibi merule nascuntur hodie uero pelo¬

Expanded text:
bes nec venti sentiantur. Achaia ab Achaeo rege et urbs et probes nec venti sentiantur. Achaia ab Achaeo rege et urbs et provincia appellata est. Haec pene insula est. Corinthus Graeciae decus. Inachus est Achaiae fluvius. Arcadia vero sinus Achaiae est, ut platani folium inter Ionium et Aegeum mare exposita, quam Arcas Jovis et Calistae filius, Pelasgis in ditionem redactis, ex suo nomine Arcadiam nuncupavit. Ipsa est Sicyonia a Sicyone rege, a quo et regnum Sicyoniorum est dictum. Habet autem Arcadia fluxium magnum Erimantum, asbeston quoque lapidem, qui semel accensus nunquam exstinguitur; candidissimae etiam merulae ibi nascuntur. Pan
Abbreviated transcription (Latin):
uocata a fonte quodam apollini & musis consecrato:qui ĩ ead
boetia est Peloponesus uero secunda pars elladis a pelope re¬
Thesalia a Thessalo rege dicta est:quȩ ad meridianam plagam
macedonia coniuncta est: cuius a tergo epirus est: multa sunt
ibi est & mons parnasus quondam apollini consecratus: Thesa¬
lia patria achillis & origo laphitarȩ fuit: de quibus fertur qđ
hi primo frenis domuerunt unde & entauri dicti sunt. In
thesalia primum solidi aurei facti sunt: domandor quoque
equoꝵ usus primum repertus est. Macedonie in exordio ab
e mathio rege emathie nomen erat. Sed macedo deucalionis
maternus est nepos postꝗͣ ibi accepit principatum mutauit
uocabulum macedoniamq a suo nomine dixit. Patria alexã¬
dri magni: & regio aureis uenis argentiq opima lapidẽ quẽ
pirriteni uocant ista gingnit: mons olimpus in ea est qui ex¬
cellenter uertice tantus attollitur: ut in cacumine eius nec nu¬

Expanded text:
vocata, a fonte quodam Apollini et Musis consecrato, qui in eadem vocata, a fonte quodam Apollini et Musis consecrato, qui in eadem Boeotia est. Peloponnensis secunda pars Helladis a Pelope resalia a Thessalo rege cognominata, quae ad meridianam plagam Macedoniae coniuncta est, cuius a tergo Pieria est. Multa in The Thessalonica: ibi est et mons Parnasus quondam Apollini consecratus. Thessalia patria Achillis et origo Lapitharum fuit, de quibus fertur quod hi primo equos frenis domuerunt, unde et Centauri dicti sunt. In Thessalia primum solidi aurei facti sunt, domandorum quoque equorum usus primum repertus est. Macedoniae in exordio ab Emathio rege Emathiae nomen erat, sed Macedo Deucalionis maternus nepos, postquam ibi accepit principatum, mutavit vocabulum Macedoniamque a suo nomine dixit. Est adri Magni, et regio aureis venis argenteisque opima, lapidem quem paeantidem vocant, ista gignit; mons Olympus in ea est, qui excellenti vertice tantus attollitur, ut in cacumine ejus nec nu
Abbreviated transcription (Latin):
nus quidam grecie indigena fuit: ex cuius filia attis nomen
attca terra Nocata est: hac inter macedoniam & achaiã me¬
dia iacet: archadie a septentrionali parte conumcta Ipsa est
& uera grecia ubi fuit athene ciuitas mater liberalium lute¬
raꝵ & philosophoꝵ nutrix qͣ nihil habuit grecia clarius atq
nobilius In ea est & marotonius campus opinione quondam
prelii cruentissimus Elledes autem duȩ sunt prouincie Roetia
& peloponesus.Boetia aut̃ dicta est hac ex causa dum cathinꝰ
agenoris filius europam sororem a Ioue raptam ex precepto
genitoris quereret nec reperiret. patris iram formidans con¬
firmato animo clegit exilium. Nam honis forte sequutus ue¬
stigiam amplexus est sedem ubi illa recubauerat sicq locũ
de noĩe bouis boctiam nominauit. ubi & thebas urbem con¬
struxit in qua olim ciuilia bella detonauerant. & ubi nati
sunt apollo & hercules maior ille thebanus. Eadem est eonia

Expanded text:
nus quidam Graeciae indigena fuit, ex cuius filia Attis nomine nus quidam Graeciae indigena fuit, ex cuius filia Attis nomine Attica terra vocata est. Haec inter Macedoniam et Achaiam media iacet, Arcadiae a septentrionali parte coniuncta. Ipsa est et vera Graecia, ubi fuit Athenae civitas, mater liberalium litterarum et philosophorum nutrix, qua nihil habuit Graecia clarius atque nobilius. In ea est et Marathonius campus opinione quondam praelii cruentissimus. Helladis autem duae sunt provinciae, Boeotia et Peloponnesus. Boeotia autem dicta hac ex causa. Dum Cadmus Agenoris filius Europam sororem a Jove raptam ex praecepto genitoris quaereret, nec reperiret, patris iram formidans, confirmato animo ecutus vestigia amplexus est sedem, ubi illa recubaverat, sicque locum de nomine bovis Boeotiam nominavit; ubi et Thebas urbem construxit, in qua olim civilia bella detonuerunt, et ubi nati sunt Apollo et Hercules maior ille Thebanus. Eadem est Aonia
Abbreviated transcription (Latin):
Rȩcia a greco rege dicta est: qui cunctam illam re¬
gionem incoluit. Sunt autem prouincie grecie septẽ
quaꝵ prima est ab occidente dalmatia. Deinde epyrus Inde
ellades: inde thesalia: inde macedonia inde achaia Et due
in mari. Creta & ciclades. Illiricus autem generaliter omnis
grecia est: Dalmatia a delmi maxime eiusdem prouincie ciui¬
tate traxisse nomen existimatur. Epyrus a pirro achillis filio¬
dicitur. Oius pars caonia quȩ ante mollosa dicta est a mollo¬
so filio pyrri quẽ de andromacha habuit Sed postꝗͣ occisus
est pyrrus orestis insidiis: andromachã helenus suscepit: te¬
nuitq regnum priiigni qui successerat patri A quo mollosa
dicta est pars epyri quam helenus postea a fratre caone quem
inuenatu perignorantiam dicitur occidisse Caonia noĩauit
quasi ad sollatium fratris extincti. Ellades dicta est a rege
Ellana deucalionis & pyrre filio a quo & prius greci ellenes
nuncupati sunt: ipsa est attica terra a te prius dicta Nã gra¬

Expanded text:
ecia a Graeco rege vocata, qui cunctam eam regionem regno incoluit. Sunt autem provinciae Graeciae septem: quarum prima ab Occidente Dalmatia, inde Epirus, inde Hellas, inde Thessalia, inde Macedonia, inde Achaia, et duae in mari, Creta et Cyclades. Illyricum autem generaliter omnis Graecia est. 8. Dalmatiam a Delmi maxima ejusdem provinciae civitate, traxisse nomen existimatur. Adhaeret ab Oricognominata, cujus pars Chaonia, quae ante Molosia dicta est a Molosso filio Pyrrhi, quem de Andromacha habuit; sed postquam occisus est Pyrrhus Orestis insidiis, Andromacham Helenus suscepit, tenuitque regnum privigni, qui successerat patri, a quo Molossia dicta est pars Epiri, quam Helenus postea a fratre Chaone, quem in venatu per ignorantiam dicitur occidisse, Chaoniam nominavit, quasi ad solatium fratris exstincti. Hellas dicta a rege Hellene Deucalionis et Pyrrnuncupati sunt. Ipsa est et Attica terra Acte prius dicta. Nam Gra
Abbreviated transcription (Latin):
tractu lutorum oblonga celi ad maturanda semina Iniqui
Ueꝵ adeo luxuriosa herbis non letis modo Sed etiam dulcib
ut se exigua parte diei pecora impleant. Et nisi pabulo prohi¬
beantur oiutius pasta dissiliãt cultores eius inconditi sunt
gnari pietatis admodum expertes
Scotia eadem & hiuernia proxima Britanie insula spatio terraꝵ
angustior sed si tu fecundior hȩc ab affrico in Borcã porrigitur
Cuius partes priores hiberiã & cantabricum oceanum inten¬
dunt. Unde & hiuernia dicta. Scotia autem q a scotorum
gentibus colitur appellata illic nullus anguis auis rara: apis
nulla: adeo ut aduectos inde pulueres seu lapillos siquis alibi
sparserit inter aluearia examina fauos deserant.

Expanded text:
tractu litorum oblonga, caeli ad maturanda semina iniqui, tractu litorum oblonga, caeli ad maturanda semina iniqui, verum adeo luxuriosa herbis non laetis modo sed etiam dulcibus, ut se exigua parte diei pecora impleant, et nisi pabulo prohibeantur, diutius pasta dissiliant. Cultores eius inconditi sunt tenus tamen gnari, pietatis admodum expertesScotia, eadem et Hibernia proxima Britanniae insula, spatio terrarum angustior, sed situ fecundior: haec ab Africo in Boream porrigitur, cujus partes priores Iberiam, et Cantabricum oceanum intendunt. Unde et Hibernia dicta. Scotia autem, quod a Scotorum gentibus colitur, appellata. Illic nullus anguis, avis rara, apis nulla; adeo ut advectos inde pulveres, seu lapillos, si quis alibi sparserit inter alvearia, examina favos deserant.
Abbreviated transcription (Latin):
mina alternis motibus modo in pelagus modo retro fluẽtia
Et quedam gem̃as margaritasq generantia fert populos Re-¬
gesq populoꝵe sed sunt inculti omnes atq ut longius a conti¬
nenti absunt: ita aliaꝵ opum ignari magis tantum pecorae
ac finibus dites: incertum obdecorem an quid aliud ultra cor¬
pora infecti. Causas autem & bella contrahunt ac si frequẽter
inuicem infestant. maxime in peritandi cupidine stuchoq ea
prolatandi que possident. Dimicant non equitatu modo aut
pedite: Ueꝵ & bigis & curribus gallice armati couinos uo¬
cant. Quoꝵ falcatis axibus utuntur. Solinus.
Britania multis insulis circũdatur: quaꝵ hiberiã ei ꝓximat
magnitudine in humana incolaꝵ ritu aspero alias ita po¬
pulosa ut perua nisi interdum apactibus arceant᷑ ad pericu¬
lum agat satietas illic nullus anguis auis rara gens in hospita
& bellicosa
Super sritaniã hiuernia est Pene par spatio sed utrĩq eqͥlis

Expanded text:
mina, alternis motibus modo in pelagus modo retro fluentia mina, alternis motibus modo in pelagus modo retro fluentia et quaedam gemmas margaritasque generantia. Fert populos regesque populorum, sed sunt inculti omnes, atque ut longius a continenti absunt ita magis aliarum opum ignari, tantum pecore ac finibus dites, - incertum ob decorem an quid aliud - vitro corpora infecti. Causas tamen bellorum et bella contrahunt ac se frequenter invicem infestant, maxime inperitandi cupidine studioque ea prolatandi quae possident. Dimicant non equitatu modo aut pedite, verum et bigis et curribus Gallice armatis: covinnos vocant, quorum falcatis axibus utuntur. super Britanniammagnitudine, inhumana incolarum ritu aspero, alias ita pabulosa, ut pecua, nisi interdum a pastibus arceantur, ad periculum agat satias. Illic nullus anguis, auis rara, gens inhospita et bellicosasuper Britanniam Iuverna est paene par spatio, sed utrimque aequali
Abbreviated transcription (Latin):
Ritania oceam Iinsula interfuso mari toto orbe diui¬
sa a uocabulo suȩ gentis cognominata haec aduersa
galliaꝵ parte ad perspectum hispanie sita est. Cir¬
flumina in ea fontes calidi metalloꝵ larga & uaria copia ga¬
gates lapis ibi plurimus & margarite. Pomponii mella.
explorata dicentur. Quippe tam diu clausam aperit Ecce prĩ¬
cipum maximus nec indomitarum modo ante se. Ueꝵ igno¬
tarum quoq gentium uictor propriaꝵe reꝵ fidem ut bello
affectauit ita triumpho declaraturus portat. Ceter ut ad huc
habuimus.: Inter septentrionem occidentẽq proiecta grãdi
angulo rheni hostia prospicit Deinde obliqua retro latera
abstrahit. Altero galliam altero germaniam spectans tamen
rursus perpetuo margine cdirecti litoris ab tergore abducta
Iter se in diuersos angulos cimeat triquetra & Sicilie maxi¬
me similis Plana ingens: fecunda uer que pecora quam ho¬
mines benignius alant fert nemora saltus ac pregrancha flu¬

Expanded text:
rittania Oceani insula interfuso mari toto orbe divisa, a vocabulo suae gentis cognominata. Haec adversa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sita est; cirulta et magna flumina in ea, fontes calidi, metallorum larga et varia copia: gagates lapis ibi plurimus et margaritae. Tanatos insula explorata dicentur. Quippe tamdiu clausam aperit ecce principum maximus, nec indomitarum modo ante se verum ignotarum quoque gentium victor, propriarum rerum fidem ut bello affectavit, ita triumpho declaraturus portat. ceterum ut adhuc habuimus, inter septentrionem occidentemque proiecta grandi angulo Rheni ostia prospicit, dein obliqua retro latera abstrahit, altero Galliam altero Germaniam spectans, tum rursus perpetuo margine directi litoris ab tergore abducta iterum se in diversos angulos cuneat triquetra et Siciliae maxime similis, plana ingens fecunda, verum iis quae pecora quam homines benignius alant. Fert nemora saltusque, ac praegrandia flu