comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
foris optinent: intus eos gr̃a iras¬
centis fou&: & famulantes interiꝰ
leuat: quos quasi aduersantes ex¬
terius tolerat. Portat gͦ contradic.¬
tionẽ dep̃cantiũ. quã adspirat: &
uelut nolenti opponit᷑. qđ ab ip¬
so ut fiat imperat᷑. Moysi &e enĩ di.¬
cit. Dimitte me. ut irascat᷑ furor
meus contra eos & deleam eos: fa¬
ciamq te in gentẽ magnã. Quid¬
dep̃candi ausum p̾bere: Ac si aꝑ-¬
te diceret᷑. Pensa quanti apud
me ualeas: & cognosce qͥa optine-¬
re poteris. quicquid ꝓ popło exo¬
ras. Quod quia hac mente agit᷑:
statĩ uenia subiuncta testatur
Cum uͦ suꝑna indignatio sese ut
ita dixerim medullitus mou&:
hanc oppositio humana ñ retin&:
nec se utilit̾ cuius lib& dep̃catio
obicit: cũ semel ds̃ aliqͥd ab inti-¬
mis irascendo disponit. Hinc est
enĩ quod moyses qui reatũ totiꝰ
plebis apud dnm suis p̾cibus t̾sit:
dumq se obicem optulit. diuinȩ
iracundiȩ uim placauit: ad pe¬

Expanded text:
foris obtinent, intus eos gratia irasforis obtinent, intus eos gratia irascentis fovet; et famulantes interius levat, quos quasi adversantes exterius tolerat. Portat ergo contradictionem deprecantium quam aspirat; et velut nolenti imponitur, quod ab ipso ut fiat imperatur. Moysi etenim dicit: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos; faciamqdeprecandi ausum praebere servo, ac si aperte diceretur: Pensa quanti apud me valeas, et cognosce quia obtinere poteris quidquid pro populo exoras. Quod quia hac mente agitur, statim venia subjuncta testatur. Cum vero superna indignatio sese, ut ita dixerim, medullitus movet, hanc oppositio humana non retinet ; nec se utiliter cujuslibet deprecatio objicit, cum semel Deus aliquid ab intimis irascendo disponit. Hinc est enim quod Moyses, qui reatum totius plebis apud Deum suis precibus tersit, dumque se obicem obtulit, divinae iracundiae vim placavit, ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
te illis hanc noxam. alioqͥn dele
me de libro tuo quẽ scripsisti:
An non ux dei aaron restitit: eũ
inter uiuentes ac mortuos turi¬
bulum sumpsit: atq animadũ.¬
sionis ignẽ incensi fumo tẽꝑauit.
An non phinees irȩ dĩ restitit:
qui luxuriantes cũ alienigenis.
in ipso cõitu trucidans. zelui suũ
diuinȩ indignationi optulit: &
furorẽ gladio placauit: An ñ da
An non helias irȩ dei restitit:
qͥ longo iam tempore terra aren-¬
te. subductas de cęlo pluuias uer¬
irȩ nullũ posse resistere dr̃: cum
multos sepe restitisse. exemplis
existentibus demonstrat᷑. Ded si
subtilit᷑. & hȩc beati iob eloquia.¬
& illoꝵ facta pensamꝰ: & uerũ co¬
gnoscimus. quia diuinȩ irȩ non
resistitur: & uerũ quia multi
ut contra impetũ ꝑcussionis eius
opponant᷑: atq ut ita dixerĩ. cũ
ipso se erigunt contra ipsum: eoq
diuina uis. sibi opponit secũ: qͥa
in eo quod aduersus seuientis irã

Expanded text:
te illis hanc noxam; alioqui dele te illis hanc noxam; alioqui dele me de libro tuo, quem scripsisti ? An non irae Dei Aaron restitit, cum inter viventes ac mortuos thuribulum sumpsit, atque animadversionis ignem incensi fumo temperavit ? An non Phinees irae Dei restitit, qui, luxuriantes cum alienin ipso coitu trucidans, zelum suum divinae indignationi obtulit, et furorem gladio placavit? An non DaAn non Elias irae Dei restitit, qui longe jam tempore aridae terrae subductas coelo pluvias orairae nullum posse resistere dicitur, cum multos saepe restitisse testantibus exemplis demonstratur? Sed si subtiliter et B. Job eloquia illorum facta pensamus, et verum cognoscimus quia divinae irae non resistitur, et verum quia multi ut contra impetum percussionis ejus opponantur, atque, ut ita dixerim, cum ipso se erigunt contra ipsum, eosque divina vis sibi opponit secum, quia in eo quod adversum saevientis iram
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatẽ suã considerans. cur ñ
uideat. rationẽ uid&. Unde per
paulum quoq consequent᷑ adiun¬
git᷑. Nũqͥd dicit figmentũ ei qͥ
se finxit. quare me fecisti sic: Quo
enĩ se cernit figmentũ diuini o¬
peris. eo sem& ipsum redarguat:
ne contra manũ result& operantis:
quia qui benigne qđ non erat fę¬
cit: quod. ẽ. in iuste ñ deserit. Ad
sem& ipsam gͦ in ꝑcussione mens
redeat: & quod app̃hendẽ ñ ual&.
non reqͥrat: ne si diuinȩ irȩ causa
discutit᷑: amplius discussa ꝓuocit᷑.
& quã placare humilitas poteratꝰ
in extinguibilit̾ suꝑbia accendat
Unde apte quoq de hac eadẽ ira
de. ẽ. qđ irȩ dei nullum posse re.¬
sistere dr̃: cũ multos indignatio¬
ni suꝑnȩ animaduersionis obui.¬
asse. eloquia diuina testant᷑. An
non irȩ dei moyses restititꝰ qͥ ꝓ
cadente populo erectus. ipsũ suꝑ.¬
nȩ ꝑcussionis impecũ. mortis suȩ
oblatione restrinx̃ dicensꝰ dimit.¬

Expanded text:
firmitatem suam considerans cur non firmitatem suam considerans cur non videat rationem videt. Unde per Paulum quoque subsequenter adjungitur: « Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecenim se cernit figmentum divini operis, eo semetipsum redarguit, ne contra manum resultet operantis, quia qui benigne quod non erat fecit, quod est, injuste non deserit. Ad semetipsam ergo in percussione mens redeat, et quod apprehendere non valet, non requirat, ne si divinae irae causa discutitur, amplius discussa 299 provocetur; et quam placare humilitas poterat, inexstinguibiliter superbia accendat. Unde apte quoque de hac eadem ira de est quod irae Dei nullum posse resistere dicitur, cum multos indignationi supernae animadversionis obviasse eloquia divina testentur. An non irae Dei Moyses restitit, qui, pro cadente populo erectus, ipsum supernae percussionis impetum mortis suae oblatione restrinxit, dicens: Dimit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutit᷑ gemit: sed respondere ñ
sufficit: quia & ipsa ei ꝑcussionis
suȩ aduersitas displic&: sedtamen
sem& ipsum homo considerans ta
c&e: & diuina iudicia discutere
mȩtuit: qui. eẽ. se puluerẽ agnos¬
cit. Unde & ꝑ paulũ dr̃. O. homo.
tu quis es qͥ respondeas dõ: Res¬
pondere deo ñ posse conuincitur.
qui homo nominat᷑: quia ꝑ hoc
qđ de humo sumptus. ẽ. iudicia
suꝑna discutere dignus non. ẽ
Unde hic qͦq apte subiungit᷑
Uel quis dicere ei potest. cur ita
facis: Auctoris facta semꝑ indis
cussa ueneranda sunt: quia in¬
iusta. eẽ. nequaquã possunt. Ra¬
tionẽ quippe de occulto eiꝰ con¬
silio querere: nichil. ẽ. aliud qͣm
contra consilium eius suꝑbire.
Cum gͦ factoris causa ñ dep̾hen
ditur: restat ut sub factis illius
cũ humilitate taceat᷑: qͥa neq̃qͣ
sufficit sensus carnis: ut secreta
penetrae maiestatis Quia gͦ in
factis dei rationẽ non uid&. in¬

Expanded text:
percutitur gemit, sed respondere non percutitur gemit, sed respondere non sufficit, quia et ipsa ei percussionis suae adversitas displicet; sed tamen semetipsum homo conscet, et divina judicia discutere metuit, quia se pulverem esse cognoscit. Unde per Paulum dicitur: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Respondere Deo non posse convincitur qui homo nominatur, quia per hoc quod de humo sumptus est, judicia superna discutere dignus non est. Unde hic quoque apte subjungitur: Vel quis dicere ei potest, cur ita facis cussa veneranda sunt, quia injusta esse nequaquam possunt. Rationem quippe de occulto ejus consilio quaerere nihil est aliud quam contra ejus consilium superbire. Cum ergo factorum causduntur, restat ut sub factis illius cum humilitate taceatur, quia nequaquam sufficit sensus carnis, ut secreta penetret majestatis. Qui ergo in factis Dei rationem non videt, in
Abbreviated transcription (Latin):
mat: & cecitatis suȩ dãpna conside¬
rans. dicat. Si uenerit ad me non
uidebo eũ: & si abierit ñ intelli
gam. Ac si aꝑte deplor& dicens:
Postquã sponte semel oculos ꝑdidi:
qm̃ quesitȩ noctis cecitatẽ patior:
nec ortũ iam. nec occasum solis ag-¬
nosco. Et cam̃ homo qui infirmita¬
tis pęna p̾mit᷑. & cecitatis suȩ ca¬
ligine grauat᷑ : ad suꝑnȩ lucis iu-¬
dicium ꝓperat: ut suoꝵ actuũ
rationẽ reddat. Unde mex subdit᷑¬
debit ei : Repente deus int̾rogat:
cũ nos ad districtionẽ sui exami¬
nis inopinatos uocat. Sed in terro¬
gationi illiꝰ respondere homo ñ
sufficit: quia si remota tc̃ pietate
discitit᷑ in illo examine etiã iu¬
stoꝵ uita succumbit. Nel certe in¬
terrogat. cũ duris nos ꝑcussionibꝰ
pulsat : ut cũ mens nr̃a magna de
se in tranquillitate ȩstimat: sem&¬
ipsam ueracit̾ qualis sit in ꝑturba¬
tione dep̃hendat. Et plerũq qm̃

Expanded text:
mat, et, caecitatis suae damna considemat, et, caecitatis suae damna considerans, dicat: Si venerit ad me, non videbo eum; et si abierit, gam. Ac si aperte deploret, dicens: Postquam semel sponte oculos perdidi, quoniam quaesitae noctis caecitatem patior, nec ortum jam, nec occasum solis agnosco. Et tamen homo qui infirmitatis poena premitur, et caecitatis suae caligine gravatur, ad supernae lucis judicium properat, ut suorum actuum rationem reddat. Unde et mox subditficit. --Repente Deus interrogat cum nos ad districtionem sui examinis inopinatos vocat. Sed interrogationi illius respondere homo non sufficit, quia si remota tunc pietate discutitur, in illo examine etiam justorum vita succumbit. Vel certe interrogat cum duris nos percussionibus pulsat, ut cum mens nostra magna de se in tranquillitate aestimat, semetipsam veraciter qualis sit in perturbatione deprehendat. Et plerumque quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
nis temptationibus uid& in ho¬
nesta ad animum congeri: & ante
cogitationis oculos. non nulla ĩ¬
ꝓba. & ĩmunda uersari: & tamen
cum fatĩgant ista nec suꝑant: ne¬
quaquã ꝑ pollutionẽ trucidant᷑:
sed ꝑ humilitatẽ seruant: ut dũ¬
infirmũ se animus in temptatio¬
ne dep̾hendit: totũ sẽ ad diuinita.¬
tis adiutorium conferat: & sui
fiduciam funditus amittat. Sicq
fit: ut inde altius deo inhęreat:
unde se a deo ꝓfundius oecidisse
suspirabat. Accessus gͥ. recessusq
dei a mente nr̃a. minime cognos¬
cit᷑: quousq rerũ alt̾nantiũ finiᷤ
ignorat᷑: quia & de temptatione
incercum. ẽ. utrũ ꝓb& an truci¬
d&: & dedonis nequaquã depre-¬
henditur. utrũ hic desertos re-¬
minerent: an in uia nutriant.
ut ad patriã ꝑdiicant. Homo gͦ
ab int̾nis gaudiis semel pulsus.
clausas contra se ianuas secreti
spiritalis aspiciat: atq ad semae.¬
ipsum foras ꝓiectus. in carne̾ ge-¬

Expanded text:
nis tentationibus videt, inhonis tentationibus videt, inhonesta ad animum congeri, et ante cogitationis oculos nonnulla improba et immunda 298 versari? Et tamen cum fatigant ista, nec superant, nequaquam per pollutionem trucidant, sed per humilitatem servant, ut infirmum se animus in tentatione deprehendens, totum se ad Divinitatis adjutorium conferat, et sui fiduciam funditus amittat; sicque fit ut inde altius Deo inhaereat, unde se a Deo profundius cecidisse suspirabat. Accessus igitur recessusque Dei a mente nostra minime cognoscitur, quousque rerum alternantium finis ignoratur, quia et de tentatione incertum est utrum probet an trucidet, et de donis nequaquam deprehenditur utrum hic desertos remunerent, an in via nutriant, ut ad patriam perducant. Homo ergo ab internis gaudiis semel expulsus clausas contra se januas secreti spiritalis aspiciat, atque ad semeipsum foras projectus in carne ge
Abbreviated transcription (Latin):
ligam. Secliisum quippe ab int̾¬
nis gaudiis genus humanũ. exi¬
gente culpa. mentis oculos perdi¬
dit : & quo meritoꝵ suoꝵ passibꝰ
graditur. nescit. Sepe enĩ donũ
diuinȩ districtionis ira . ẽ. quod
grãm putat. Nam plerunq gra-¬
tiã estimat dona uircutũ: & tam̃¬
deeis dem donis elatus corruit:
Perũq uelut iram mętuit ađ¬
uersa temptationũ : & tam̃ eisdẽ
temptationibus pressus. ad uir¬
tutũ custodiam cautior exurgit:
Quis enĩ deo se ꝓpinquare ñ ȩsti¬
m&. cũ suꝑnis excrescere mine¬
ribus agnoscit: cũ uel ꝓphetiȩ do¬
nũ. uel doctrinȩ magisteriũ ꝑci¬
pit: uel ad exercendam curatio¬
nũ grãm conualescit: E tamen
sepe mens. dum de uirtutis suę
securitate resoluit᷑ insidiante
aduersario. inopinatȩ culpȩ te¬
lo ꝑforat᷑: & indeꝰ dõ in ȩternũ
longe fit. unde ei ad tempꝰ sine
Et quis se derelictum iam gr̃a di¬
uina non dẽputaeꝰ cum pꝰ exꝑi-¬
mentũ munditiȩ. lacessiri se car¬

Expanded text:
a. --Seclusum quippe ab internis gaudiis genus humanum, exigente culpa, mentis oculos perdidit, et quo meritorum suorum passibus graditur nescit. Saepe enim donum divinae districtionis ira est, quod gratiam putat. Nam plerumque gratiam aestimat dona virtutum, et tamen eisdem donis elatus corruit. Plerumque velut iram metuit adversa tentationum; et tamen, eisdem tentationibus pressus, ad virtutum custodiam cautior exsurgit. Quis enim Deo se propinquare non aestimet cum supernis excrescere se muneribus agnoscit, cum vel prophetiae donum; vel doctrinae magisterium percipit, vel ad exercendam curationis gratiam convalescit? Et tamen saepe mens, dum de virtutis suae securitate resolvitur, insidiante adversario, inopinatae culpae telo perforatur; et inde a Deo in aeternum longe fit, unde ei ad tempus sine .  Vet. XI.  Et quis se derelictum jam gratia divina non deputet cum post experimentum munditiae lacessiri se car
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ille quippe uitȩ causas exãmi¬
nat: qui has ꝑ alienũ testimoniũ
non explorat: quia qͥ districtus
quandoq ostendit᷑ illator pęnę÷
ipse diu tacitus extitit testis cul¬
Ego sum iudex. & testis. Hinc
rursum ait. Tacui semꝑ silui.
patiens fui: sic̃ parcuriens loqͣr
Parturiens nãq cũ dolore eicit
qđ diu in abditis cũ ponde por¬
tauit. Post longũ gͦ silentiũ sic̃
par turiens dñs loquit᷑ : qͥa quod
apud se nẽ tacitus toleratꝰ in ul¬
tione quandoq iudicii. quasi
cũ dolore manifestat. Sed reqͥrendꝰ
nobis. ẽ. iste uir iustus. si ꝓ eo testi.¬
moniũ dicere quisquã p̾sumer&e:
nũqͥd hc̃ a reatu liberar&: E si
huic alius testimoniũ ñ ĩpendit:
nũqͥd ad ꝓferendũ ꝓ se testimoni¬
um saltem ipse conualescit: Seqͥt᷑¬

Expanded text:
Ille quippe vitae causas examinat, qui has per alienum testimonium non explorat, quia qui districtus quandoque ostenditur illator poenae, ipse diu tacitus exstitit testis culEgo sum judex et testis . Hinc rursum ait: Tacui, semper silui, patiens fui, sicut parturiens loquar . Parturiens namque cum dolore ejicit quod diu in abditis cum pondere portavit. Post longum ergo silentium, sicut parturiens, Dominus loquitur, quia quod apud se nunc tacitus tolerat, in ultione quandoque judicii quasi cum dolore manifestat. Sed requirendum nobis est, iste vir justus, si pro eo testimonium dicere quisquam praesumeret, nunquid hunc a reatu liberaret? Et si huic alius testimonium non impendit, nunquid ad proferendum pro se testimonium saltem ipse convalescit? Seq
Abbreviated transcription (Latin):
siderat: & ium discussionis illiꝰ ñͥ
ferens. om̃e qđ gerit. eẽ. sibi insusti¬
ciens pensat: Unde & ꝓtinꝰ subdit
In turbine enĩ conter& me. Peccator
quisq in turbine at terit᷑᷑: qͥere¬
ctus in tranquillitate uidebatur.
quia quẽ diu suꝑna longanimitas
tolerat: extrema iudicii seue̾ri¬
tas necat. Quȩ recte turbo dr̃
quia in elementoꝵ cõmotiõne re¬
uelat᷑: psalmista at testante qͥ ait
Deus manifestꝰ ueni&: deus ñr &
non silebit. Ignis in conspectu eus

Expanded text:
siderat, et, vim discussionis illius non siderat, et, vim discussionis illius non ferens, omne quod gerit esse sibi insufficiens pensat? Unde et protinus subditIn turbine enim conteret me. 31. Peccator quisque in turbine atteritur, qui erectus in tranquillitate videbatur, quia quem diu superna longanimitas tolerat, extrema judicii severitas necat; quae recte turbo dicitur, quia in elementorum commotione revelatur, Psalmista attestante, qui ait: Deus manifestus veniet, Deus noster, et non sile
Abbreviated transcription (Latin):
animi. dum int̾ uota. & uicia alt̾¬
nant : nimirũ sibi certitudinem
exauditionis obnubilant. Recte
gͦ dr̃. & cũ inuocantẽ me exaudi¬
erit. ñ credo qđ exaudierit uocẽ
meã: quia mens ex ipsa sua muta.¬
bilitate fit trepida: & per hoc qđ
nolens patit᷑. repulsam se. ab iectãꝙ
ta se subtilitate duudicat: neqͥd
in illo diuina iudicia rep̃hendant
Infirmitatẽ nãq suã intuens ait
Quantus ego sum qui respondeam
ei: & loquar uerbis meis cum eo:¬
De iusticiȩ suȩ meritis ñ confidens.
sed ad solã se spem postulationis
conferens: subdit. Qui etiã si ha¬
buero quippiã iustũ. ñ responde¬
bo: sed meũ uudicẽ dep̃cabor. Sei
de ipsa quoq postulatione paud̾
adiungit. Et cũ inuocantẽ me
exaudierit: non credo qđ exaudie¬
rit uocẽ meã. Cur tanta circum¬
speccione trepidat: cur tanta sol¬
licitudine formidat: nisi qͥa t̾rorẽ
iudicis in extrema districtiõne con¬

Expanded text:
animi dum inter vota et vitia alteranimi dum inter vota et vitia alternant, nimirum sibi certitudinem exauditionis obnubilant. Recte ergo dicitur: Et cum invocantem me exaudierit, non credo quod exaudierit vocem meam, quia mens ex ipsa sua mutabilitate fit trepida; et per hoc quod nolens patitur, repulsam se abjectamque ta se subtilitate dijudicat, ne quid in illo divina judicia reprehendant. Infirmitatem namque suam intuens, ait: Quantus ergo sum ego qui respondeam ei, et loquar verbis meis cum eoDe justitiae suae meritis non confidens, sed ad solam se spem postulationis conferens subdit: Qui etiam si habuero quidpiam justum, non respondebo, sed meum judicem deprecabor. Sed de ipsa quoque postulatione pavidus adjungit: Et cum invocantem me exaudierit, non credo quod exaudierit vocem meam. Cur tanta circumspectione trepidat, cur tanta sollicitudine formidat, nisi quia terrorem judicis in extrema districtione con
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ mens. ui diuini amoris accen-¬
ditur: atq ad intuenda cęlestia
& archana subleuat᷑. Ad sũma
iam rapit᷑. & ꝑfecto desiłio com¬
puncta ab infimis alienat᷑. S re¬
pentina temptatione ꝑcussa. quȩ
intentione forti erecta in dm̃ fue¬
rat: obortis cogitationibus transfi.¬
xa curuat᷑: ita ut seipsam discerne¬
re nequeat: atq inter uicia. uir¬
tutesq dep̾hensa. ex qua par te
sit ualentior ñ agnoscat. Nã sȩpe
ad hoc usq ꝑducitur. ut miretur
quomͦ tam sũma cõp̃hendit: quã
cogitatio illicita polluit: & rursũ
quomͦ illicitã cogitationẽ recipit᷑:
quã suꝑ se ualidus feruor sp̾c ra-¬
pit. Quos alt̾nantes cogitationũ
motus in animo. bene psalmista
intuens ait. Ascendunt usq ad
cȩlos: & descendunt usq ad abys¬
sos. Usq ad cȩlos quippe ascendimꝰ
cũ sũma penetramus: sed ad abys¬
sos usq descendimꝰ: cũ repente a
contemplationis culmine. ꝑ tpia
temptam̃ta deicim᷑. Motus itaq

Expanded text:
enim mens divini amoris igne anditur, atque ad intuenda coelestia et arcana sublevatur; ad summa jam rapitur, et, perfecto desiderio compuncta, ab infimis alienatur; sed repentina tentatione percussa, quae intentione forti erecta in Deum fuerat, obortis cogitationibus transfixa curvatur; ita ut seipsam discernere nequeat, atque inter vitia virtutesque deprehensa, ex qua parte sit valentior non agnoscat. Nam saepe ad hoc usque perducitur, ut miretur quomodo tam summa comprehendit, quam cogitatio illicita polluit; et rursum quomodo illicitas cogitationes recipit, quam super se valide fervor spiritus Quos alternantes cogitationum motus in animo bene Psalmista intuens, ait: Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos . Usque ad coelos quippe ascendimus cum summa penetramus; sed ad abyssos usque descendimus, cum repente a contemplationis culmine per turpia tentamenta dejicimur. Motus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
si aꝑte dicat. Quid de aliis loqͦr:
qui ipse mͥ testimoniũ ferre ñ ua¬
leo: Sed quia innocentiȩ tuȩ testi¬
ficari ñ sufficis: nũqͥd hoc ipsum
qͥa innocentiã habeas scis : Subdit¬

Expanded text:
si aperte dicat: Quid de aliis loquar, qui ipse de me testimonium ferre non valeo? Sed quia innocentiae tuae testificari non sufficis, nunquid hoc ipsum, quia innocentiam habeas, scis? Subdit
Abbreviated transcription (Latin):
Ut enĩ sepe diximꝰ. om̃is huma-¬
na iusticia. in iusticia. eẽ. conuin¬
citur: si districte iudicet᷑. Precis
gͦ post iusticiã indig&: ut q̃ suc¬
cumb̾e discussa poterat: ex sola
iudicis pietate conualescat. Quȩ
cũ plene a ꝑfectioribus habetur:
haberi de illa qͥppiã dr̃: qͥa mens
humana. & comp̾hensa uix ꝑagit:
& ualde extrema sunt. q̃ comp̃¬
hendit. Dicat gͦ. Qui si habuero
quippiã iustũ. ñ respondebo: s
meũ iudicẽ dep̃cabor. Uelut
si aꝑtiꝰ fateat᷑ dicens. & si ad opꝰ
uir tutis excreuero: ad uitã ñ ex
meritis. sed ex uenia conualesco
Preci itaq innitendũ. ẽ. cũ recta
agimus: ut om̃e quod iuste uiui¬
mus. ex humilitate condiamus¬
Sed plerũq ipsa nr̃a de p̃catio.
tam multis temptationibꝰ qͣtit᷑
ut pęne a conspectu iudicis re
tam se ut uult exerere ñ ual&:
suꝑ se iudiciũ reꝓbationis pauae
Unde & subditur Et cũ inuo¬

Expanded text:
--Ut enim saepe diximus, omnis humana justitia injustitia esse convincitur, si districte judicetur. Prece ergo post justitiam indiget, ut quae succumbere discussa poterat, ex sola judicis pietate convalescat. Quae cum plene a perfectioribus habetur, haberi de illa quidpiam dicitur, quia mens humana et comprehensa vix peragit, et valde extrema sunt quae comprehendit. Dicat ergo: Qui si habuero quidpiam justum, non respondebo, sed meum judicem deprecabor. Velut si apertius fateatur, dicens: Et si ad opus virtutis excrevero, ad vitam non meritis, sed ex venia convalesco. Preci itaque innitendum est, cum recta agimus, ut omne quod juste vivimus, ex humilitate condiamusSed plerumque ipsa nostra deprecatio tam multis tentationibus quatitur, ut pene a conspectu judicis reptam se ut vult exerere non valet, super se judicium reprobationis pavet. Unde et subditur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
alia ei. ẽ. pulchritudo moꝵ in
qua nc̃ cernit᷑: atq alia pulehri¬
tudo p̾mioꝵ. in qua tc̃ ꝑ condito¬
ris sui speciem subleuatur. Cuꝰ
ad cuncta simplicit̾ incedunt. eiꝰ
oculi columbarũ uocant᷑: qͥ mag¬
na luce irradiant: qͥa & signorũ
miraculis choruscant. S qͣntũ . ẽ.
om̃e hoc miraculum. qđ uideri
potest: Illud de int̾nis miraculũ
est mirabilius: qđ uideri nc̃ ñ po¬
test. De quo illic apte subdit᷑. Absq
eo quod intrinsecus latte. Mag¬
na quippe. ẽ. gła aꝑti oꝑis: sed lon¬
ge incomparabilis gła occultȩ remy¬
nerationis. Quod ergo ꝑ beatum
iob astroꝵ nomine: Hoc salomonis
uocibus oculoꝵ appellatione sig¬
eo quod intrinsecus latae: hoc nob
beatus iob intimat: cũ austri inte.¬
riora cõmendat. Sed ecce uir sc̃s ex¬
teriora mirans: interiora conside¬
rans: aꝑta narrans: occulta pene¬
trans ÷ om̃e qđ interiꝰ. exteriusq
agit᷑ dicere conatur: sed oꝑa sũmȩ

Expanded text:
alia ei est pulchritudo morum in alia ei est pulchritudo morum in qua nunc cernitur, atque alia pulchritudo praemiorum in qua tunc per conditoris sui speciem sublevabitur. Cuad cuncta simpliciter incedunt, ejus oculi 297 columbarum vocantur, qui magna luce irradiant, quia et signorum miraculis coruscant. Sed quantum est omne hoc miraculum quod videri potest? Illud de internis miraculum est mirabilius quod videri nunc non potest. De quo illic apte subditur: Absque eo quod intrinsecus latet. Magna quippe gloria aperti operis, sed longe incomparabilis occultae remunerationis. Quod ergo per beatum Job astrorum nomine, hoc Salomonis vocibus oculorum appellatione sigeo quod intrinsecus latet, hoc nobis beatus Job intimat, cum Austri interiora commendat. Sed ecce vir sanctus exteriora mirans, interiora considerans, aperta narrans, occulta penetrans, omne quod interius exteriusque agitur dicere conatur; sed opera summae
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi lum̃ intimȩ contemplatiõnis si¬
ne int̾ueniente cernit᷑ umbra mu¬
tabilitatis: ibi calor sũmi luminis.¬
sine ulla obscuritate corporis: ibi
inuisibiles angelorũ chori. quasi
astra in abditis micant: quȩ eonc̃
ab hominibus uideri nequeunt:
quo flãma ueri luminis altius ꝑ¬
fundunt᷑. Ualde itaq mirũ. ẽ. qđ
missis apłis. dñs cȩlos tetendit᷑: qđ
maris fluctus gradiens repressit :
qđ solidata ȩocła. arcturũ statuit᷑.
qđ roboratis contra aduersa mar¬
tyribꝰ oriones misit: qđ repletis
in tranquillitate doctoribꝰ yadas
p̾buit: sed post hec ualde.ẽ. ãmi¬
rabile: qđ sinũ nobis cęlestis pa¬
triȩ. quasi interiora austri p̃para¬
uit. Pulchrũ. ẽ. om̃e hoc qđ quasi
in cȩli facie diuina dispensatione
cernitur: sed longe illud incõ
pulchra es amica mea. quã pul¬
chra: oculi tui columbaru absꝙ
eo qđ intrinsecus lat& Pulcbra
narrat. & pulchrã replicat: qua

Expanded text:
Ibi lumen intimae contemplationis siIbi lumen intimae contemplationis sine interveniente cernitur umbra mutabilitatis; ibi calor susine ulla obscuritate torporis perseverat; ibi invisibiles angelorum chori, quasi astra in abditis micant, qui eo nunc ab hominibus videri nequeunt, quo flamma veri luminis altius perfunduntur. Valde itaque mirum est, quod missis apostolis Dominus coelos extendit, quod maris fluctus gradiens repressit, quod solidata Ecclesia Arcturum statuit, quod roboratis contra adversa martyribus, Orionas misit, quod repletis in tranquillitate doctoribus Hyadas praebuit, sed post haec, valde est admirabile, quod sinum nobis coelestis patriae, quasi interiora Austri reparavit. Pulchrum est omne hoc, quod quasi in coeli facie de divina dispensatione cernitur, sed longe illuc pulchrpulchra es, amica mea, quam pulchra es! Oculi tui columbarum absque eo quod intrinsecus latet . Pulchram narrat, et pulchram replicat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
austri nomine. nisi feruor scĩ sp̃c̃
designat᷑: quo dũ repletus quisq
fuerit. ad amorem patriȩ sp̃italis
ignescit: Inde & sponsi uoce in
canticoꝵ canticis dr̃. Surge aqͥlo
& ueni auster: ꝑfla ortũ meu̾. &
fluant arõmata illiꝰ. Austro qͥppe
ueniente. aquilo surgens recedit:
cũ aduentu scĩ sp̃c expulsus antiqꝰ
rat deserit: atq ortũ sponsi au-¬
ster ꝑflat. ut aromata fluant:
tis impleuerit: ab ea longe. lateq
odores boni oꝑis spargit. Interi¬
ora gͦ austri sunt. occulti illi an¬
geloꝵ ordines & secretissimi cȩ
post corporibus restitutȩ ꝑueni¬
unt: & quasi astra in abditis oc
cultant᷑. Ibi ꝑ diem quasi in me¬
ridiano tempore. ardentiꝰ solis ig¬
nis accenditur: quia conditõris
claritas mortalitatis nr̃ȩ iã pres¬
sa caligine. manifestius uidetur:
Et uelut sperȩ radiꝰ ad spacia al¬
tiora se eleuat: quia de semeip¬
sa nos ueritas subtiliꝰ illustrat

Expanded text:
austri nomine, nisi fervor sancti Spiritus austri nomine, nisi fervor sancti Spiritus designatur? Quo dum repletus quisque fuerit, ad amorem patriae spiritualis ignescit. Unde et sponsi voce, in Canticis canticorum dicitur: Surge, aquilo, et veni, auster, perfla hortum meum, et fluant aromata illius . Austro quippe veniente, aquilo surgens recedit, cum adventu sancti Spiritus expulsus antiquurat, deserit. Et hortum sponsi auster perflat, ut aromata defluant; nctus impleverit, ab ea longe lateque odores boni operis spargit. Interiora ergo austri sunt, occulti illi angelorum ordines, et secretissimi coelpost corporibus restitutae perveniunt et quasi astra cultantur. Ibi per diem, quasi in meridiano tempore, ardentius solis ignis accenditur, quia conditoris claritas, mortalitatis nostrae jam pressa caligine, manifestius videtur; et velut sphaerae radius ad spatia altiora se elevat, quia de semetipsa nos veritas subtilius illustrat.
Abbreviated transcription (Latin):
atq ãmirans exclam& dicens. Q
extendit olos solus: & gradit᷑ suꝑ
fluctus maris: qui facit arcturũ.
& oriona & yadas. Extensiᷤ &e enĩ cȩ¬
lis. dñs formauit arcturũ: quia in
honorẽ deductis apłis. in cȩlesti con-¬
uersatione fundãuit ęccłam. for¬
mato quoq arcturo. fȩcit oriones.¬
quia roborata fide uniuersalis ec¬
clesiȩ. contra ꝓcellas mundi edidit
martyres. Editis quoq orionibꝰ
ptulit yadas: quia conualescentibꝰ
contra aduersa martyribus. ad in¬
fundendam ariditatẽ humanoꝵ
cordiũ. doctrinã contulit magistro¬
rũ. Isti itaq sunt astroꝵ sp̃italiũ
ordines: qui dum sũmis uirtutibꝰ
eminent semꝑ ex suꝑnis lucent:
Sed post ista quid restat: nisi ut
scã ȩccła laboris sui fructũ recipi¬
ens. ad uidenda suꝑnȩ patriȩ in¬
t̃na ꝑueniat: Unde & apte quia
dix̃ qui facit arcturũ. & oriones.
ce yadas. ꝓtinꝰ addidit: & interi¬
ora austri. Quid nanq hoc in loco

Expanded text:
exclamet, dicens: Qui extendit coelos solus, et graditur super fluctus maris; qui facit Arcturum, et Orionas, et Hyadas. Extensis etenim coelis, Dominus formavit Arcturum, quia, in honorem deductis apostolis, in coelesti conversatione fundavit Ecclesiam. Formato quoqquia roborata fide universalis Ecclesiae, contra procellas mundi edidit martyres. Editis quoque Orionibus protulit Hyadas, quia convalescentibus contra adversa martyribus ad infundendam ariditatem humanorum cordium, doctrinam contulit magistrorum. Isti itaque sunt astrorum spiritualium ordines, qui dum summis virtutibus eminent, semper ex supernis lucent. Sed post ista quid restat, nisi ut sancta Ecclesia laboris sui fructum recipiens, ad videnda supernae patriae interna perveniat; unde et apte quia dixit: Qui facit Arcturum, et Orionem, et Hyadas; protinus addidit: et interiora austri. Quid namque in hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
& post ut ꝓdese ualeant apparẽ¬
bunt. Secitam̃ plebs ifrahelitica
quȩ ubert̾i in fine colliget᷑: in ip¬
sis scẽ eccłȩ exordiis crudelit̾ ob¬
duratur. Nam p̾dicatores ueri¬
tatis renuit: uerba ad iutoris spre¬
uit. Quod tam̃ mira auctoris di¬
pensatione agit᷑: ut nimirũ p̃¬
dicantiũ gła. quȩ recepta in u¬
no populo latere poterat in
cunctis gentibus repulsa dila¬

Expanded text:
nt, apparebunt. Sed tamen plebs Israelitica, quae ubertim in fine colligetur, in ipsis sanctae Ecclesiae exordiis crudeliter obduratur; nam praedicatores veritatis renuit, verba adjutorii spernit. Quod tamen mira auctoris dispensatione agitur, ut nimirum praedicantium gloria, quae recepta in uno populo latere poterat, in cunctis gentibus repulsa dila
Abbreviated transcription (Latin):
nis lumine. merito suȩ prauita.¬
tis excecauit: recte dt̃. Qui p̾ci¬
pit soli & non orit᷑: & stellas clau¬
dit. quasi sub signaculo. Oriri
quippe ei solem noluit: a qua p̃¬
dicantiũ animũ diuercit. Et qͣsi
sub signaculo stellas clausit: qͥdũ
p̃dicatores suos ꝑ silentiũ intra
sem& ipsos retinuit: cȩcis iniquoꝵ
sensibus. cęleste lum̃ abscondit:
Pensandum uͦ. ẽ. quia iccirco ali¬
quid sub sigillo clauidimꝰ: ut hoc
cum tempus congruit ad mediũ

Expanded text:
nis lumine, merito suae pravitanis lumine, merito suae pravitatis excaecavit, recte dicitur: Qui praecipit soli, et non oritur; et stellas claudit ququippe solem noluit, a qua praedicantium animos divertit. Et quasi sub signaculo stellas clausit; quia dum praedicatores suos per silentium intra semetipsos retinuit, caecis iniquorum sensibus coeleste lumen abscondit. Pensandum vero est, quia idcirco aliquid sucum tempus congruit, ad medium
Abbreviated transcription (Latin):
sunt stellȩ pluuiarũ. Quia uͦ sol
ꝑ diem fulga. stellȩ obscuritatem
noctis irradiant: & plerũq in
sacro eloquio diei appellatione.
ȩt̾na patria. noctis autẽ nomine.
p̃sens uita signat᷑: p̃dicatores scĩ.
& sol nr̃is oculis fiunt. cũ contẽ¬
plationẽ nob̃ uerȩ lucis aꝑiuñ:
& uelut stellȩ in tenebris lucent:
cũ ꝑ actiuam uitã ꝓfutura nr̃is
necessitatibꝰ terre̾na disponunt:
Quasi in die. ut sol choriscant:
cũ ad contemplandam int̾nȩ cla¬
ritatis patriã. mentis nr̃ȩ aciem
sulleuant. Et quasi stellȩ in nocte
resplendent: qͥa & cũ terrena a-¬
gunt. offensurum ĩaiãq nostri
oꝑis pedem. exemplo suȩ rectitu¬
dinis dirigunt. Sed quia expulsis
p̾dicatoribus non fuit qͥ plebi iu¬
daicȩ in ꝑfidiȩ suȩ nocte remanen-¬
ti. uel claritatẽ contemplationis
ostender&. uel actiuȩ uitȩ lum̃
aꝑir&: ueritas qͥppe. quȩ hanc re¬
pulsa deseruit. subtracto p̃dicatio¬

Expanded text:
sunt stellae pluviarum . Quia vero sol sunt stellae pluviarum . Quia vero sol per diem fulget, stellae obscuritatem noctis irradiant; et plerumque in sacro eloquio diei appellatione aeterna patria, noctis autem nomine praesens vita signatur: praedicatores sancti ut sol nostris oculis fiunt cum contemplationem nobis verae lucis aperiunt, et velut stellae in tenebris lucent cum per activam vitam profuturi nostris necessitatibus terrena disponunt. Quasi in die ut sol coruscant cum ad contemplandam internae claritatis patriam mentis nostrae aciem sublevant; et quasi stellae in nocte resplendent, quia et cum terrena agunt offensurum jamjamque nostri operis pedem exemplo suae rectitudinis dirigunt. Sed quia expulsis praedicatoribus non fuit qui plebi Judaicae in perfidiae suae nocte remanenti vel claritatem contemplationis ostenderet, vel activae vitae lumen aperiret veritas quippe, quae hanc repulsa deseruit, subtracto praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
iudea apłis. nec ipsi uiuere in illa
ꝑmissi sunt. qui ab illa uitȩ p̾dica¬
tores expuler̃. Dignũ quippe erat.
ut terrenã patriã subacti ꝑdent:
cuiꝰ amore nequaquã sunt ueriti
cȩlestis patriȩ milites impugnare:
Sed expulsis scĩs doctoribus. iudea
funditus torpuit: & iusto iudi¬
cantis examine. in erroris sui te¬
nebras. oculos mentis clausit. Vn¬
de ce adhuc subdit᷑. Qui p̃cipit
soli. & non orit᷑: & stellas claudit.
quasi sub signaculo. Aliquando
nanq in sacro eloquio solis nomi¬
Ne p̾dicatoꝵ claritas designat᷑.
sicut ꝑ iohannẽ dr̃ factus ẽ. sol.
ut saccus cilicinus. In extremo
quippe tempore sol quasi cilicinꝰ¬
saccus ostendit᷑: quia fulgens uita
p̾dicantiũ. ante reꝓboꝵ oculos.
aspera. & despecta: demonstratur:
Qui stellarũ quoq claritate fi¬
gurant᷑: quia dũ recta peccatoribꝰ
p̃dicant: tenebras nr̃ȩ noctis il¬
lustrant. Unde & subtractis p̾di¬

Expanded text:
Judaea apostolis, nec ipsi vivere in illa Judaea apostolis, nec ipsi vivere in illa permissi sunt, qui ab illa vitae praedicatores expulerunt. Dignum quippe erat ut terrenam patriam subacti perderent, cujus amore nequaquam sunt veriti coelestis patriae milites impugnare. Sed expulsis sanctis doctoribus, Judaea funditus torpuit, et justo judicantis examine, in erroris tenebras oculos mentis clausit. Unde et adhuc subditur: « Qui praecipit soli, et non oritur: et stellas claudit quasi sub signaculo . Aliquando namque in sacro eloquio solis nomine praedicatorum qualitas designatur, sicut per Joannem dicitur: Factus est sol sicut saccus cilicinus . In extremo quippe tempore sol sicut saccus cilicinus ostenditur, quia fulgens vita praedicantium, ante reproborum oculos, aspera et despecta monstratur. Qui stellarum quoque claritate figurantur, quia, dum recta praedicatoribus praedicant, tenebras nostrae noctis illustrant. Unde et subtractis praedi
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrati sunt: quod p̃dicatioñ
lum̃ amiserunt. Exigentibꝰ qͥp
meritis. iusta animaduersione ꝑ¬
cussi. tanto intelligentiȩ errore
cecati sunt: ut quod lucẽ ꝑdent
hoc. eẽ gaudiũ putarent. Sed re
atq in cunctis gentibus sparsa
dissipat᷑. Unde & translatiᷤ mon¬
tibus recte subiungit᷑. Qui cõ¬
mou& terrã de loco suo: & colũp¬
nȩ eius concutient᷑. De loco qͥppe
suo terra mota. ẽ: cũ plebs isrłiti¬
ca de iudeȩ finibus euulsa. nimi¬
rũ colla gentibus subdidit:. quia
subdi auctori recusauit. Quȩ sci¬
lic& terra columpnas habuit: qͥa
in sacerdotes. & pͥncipes. legis do¬
ctores. atq phariseos. ruitura eiꝰ
ꝑtinaciȩ structura surrex̾. In .ip.¬
sis nanq litterȩ edificiũ tenuit:
& tranquillitatis suȩ tempore.
sacrificioꝵ carnalium quasi suꝑ.
impositȩ fabricȩ onera portauit.
Sed trans latis montibus colũpnȩ
concussȩ sunt: quia subductis a

Expanded text:
arbitrati sunt, quod praedicationis arbitrati sunt, quod praedicationis lumen amiserunt. Exigentibus quippe meritis justa animadversione percussi, tanto intelligentiae errore caecati sunt, ut quod lucem perderent, hoc esse gaudium putarent. Sed, repatque in cunctis gentibus sparsa dissipatur. Unde et translatis montibus, recte subjungitur: Qui commovet terram de loco suo et columnae ejus concutientur . De loco quippe suo terra commota est, cum plebs Israelitica de Judaeae finibus evulsa, colla gentibus subdsubdi auctori recusavit. Quae scilicet terra columnas habuit, quia in sacerdotes et principes, legis doctores atque Pharisaeos, ruitura ejus pertinaciae structura surrexit. In ipsis namque litterae aedificium tenuit, et tranquillitatis suae tempore, sacrificiorum carrimpositae fabricae, onera portavit. Sed translatis montibus columnae concussae sunt, quia subductis a
Abbreviated transcription (Latin):
cra. sȩpe montiũ nomine. p̃dican¬
tiũ altitudo signat᷑: de quibꝰ per
psalmistam dr̃. Suscipiant mon¬
tes pace̾ populo tuo. Electi qͥppe
p̃dicatores. et̾nȩ patriȩ ñ immeri¬
to montes uocant᷑: quia per uitȩ
suȩ celsitudinẽ. ima terrenarũ¬
rerũ deserunt: & cȩlo ꝓpinqui
fiunt. Sed montes ueritas transtu¬
lit: cũ p̃dicatores scos. a iudeȩ ob¬
duratione subtraxit. Unde rec¬
te iteru̾̃ ꝑ psalmistam dr̃. Trans¬
ferent᷑ montes in cor maris. In
corde enĩ maris montes translati
sunt: cũ p̾dicantes apłi a iudeȩ ꝑ¬
fidia repulsi. ad intellectũ genti¬
liũ uener̃. Unde ipsi quoq in suiꝰ
actibus dicunt. Nobis oportebat
pͥmum loqui uerbũ dei: sed quia
repellitis illud. & indignos uos iu¬
dicatis ęt̾nȩ uitȩ: ecce conuertim᷑¬
ad gentes. Ded hanc eandem trans¬
lationẽ montiũ. hi ipsi nescier
qui in dñi furore subuersi sunt.
quia cũ de suis finibus hebre
apłos pellerent: lucrũ se fecise

Expanded text:
ntium nomine praedicantium altitudo signatur de quibus per Psalmistam dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo . Electi quippe praedicatores aeternae patriae non immerito montes vocantur, quia per vitae suae celsitudinem ima terrarum deserunt, et coelo propinqui fiunt. Sed montes Veritas transtulit, cum praedicatores sanctos a Judaeae obduratione subtraxit. Unde recte etiam per Psalmistam dicitur: Transferentur montes in cor maris . In cor enim maris montes transunt, cum praedicantes apostoli a Judaeae perfidia repulsi, ad intellectum gentilium venerunt. Inde ipsi quoque in suis Actibus dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quia repulistis illud, et indignos vos judicastis  XIII. Sed hanc eamdem translationem montium ipsi nescierunt, qui in Domini furore subversi sunt. Cum enim de suis finibus Hebraei apostolos pellerent, lucrum se fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ introir&e: & sic om̃is ifrł sal¬
uus fierie. Qui gͥ p̃dicatores suos
nc̃ iudeȩ oculis subtrahit. sed pꝰmo¬
dũ ostendit᷑. quasi sub signaculo
stellas claudit: ut absconsis priꝰ.
& post choruscantibꝰ astroꝵ sp̾ita¬
lium radiis. noctẽ suȩ perfidiae.
& nc̃ repulsa ñ uideat. & tc᷑ illu¬
minata dep̃bendat. Hinc. ẽ. qđ
duo illi eximũ p̃dicatores. dilata
morte subtracti sunt: ut ad p̃di¬
cationis usum in fine reuocent᷑:
De quibꝰ ꝑ iohannẽ dr̃. Hi sunt duȩ
oliuȩ ce duo candelabra: in conspe¬
ctu dni terrȩ astantes. Quoꝵ u¬

Expanded text:
tium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Qui igitur praedicatores suos nunc Judaeae oculis subtrahit, sed postmodum ostendit, quasi sub signaculo stellas clausit, ut, absconsis prius, et post coruscantibus, astrorum spiritalium radiis, noctem suae perfidiae et nunc repulsa non videat, et tunc illuminata deprehendat. Hinc est quod duo illi eximii praedicatores dilata morte subtracti sunt, ut ad praedicationis usum in fine revocentur. De quibus per Joannem dicitur: Hi sunt duae olivae, et duo candelabra in conspectu Domini terr
Abbreviated transcription (Latin):
mutare ualeat appetit. Contra¬
ire satagit: sed ipso se gladio con¬
tradictionis frangit. Ordini in¬
t̃no renitit᷑: sed suis uicta conã¬
tibus ligat᷑. Habere gͦ pacẽ resis¬
tens non potest: quia dũ suꝑbiã
confusio sequit᷑. quod stulte ꝑ cul¬
pã gerit᷑. hoc in agentis pena mi-¬
rabilit̾ ordinatur. Sed uir sc̃s. uir
sionem generalit̾ humanȩ suꝑbiȩ
conspicit: ad speciale malũ ꝓtinꝰ
plebis israheliticȩ oculos mentis
tendit: ut quȩ pęna elatos om̃s
maneat. ex unius gentis interi¬
tu ostendat. Nlam repente sub¬

Expanded text:
mutare valeat appetit. Contramutare valeat appetit. Contraire satagit, sed ipso se gladio contradictionis frangit. Ordini interno renititur, sed suis victa conatibus ligatur. Habere ergo pacem resistens non poconfusio sequitur, quod stulte per culpam geritur, hoc in agentis poena mirabiliter ordinatur. « Et omne corsionem generaliter humanae superbiae conspicit, ad speciale malum protinus plebis Israeliticae oculos mentis tendit, et quae poena elatos omnes maneat, ex unius gentis interitu ostendit. Nam repente sub
Abbreviated transcription (Latin):
dispositionẽ ꝑdunt. Quȩ enĩ sub¬
iecta dõ in tranquillitate persis¬
tunt: ipsa se sibim& dimissa con¬
fundunt: quia in se pacẽ ñ inue¬
niuntꝰ cui uenienti desuꝑ in au-¬
ctore contradicunt. Sic sũmꝰ ille
angelicus. qui subiectus dõ in cul¬¬
mine stare potuiss&. sem& ipsum
repulsus patit᷑: quia ꝑ naturȩ suȩ
inquietudinẽ foris uagat᷑. Sic pͥ¬
mus humani generis parens. qͥa
auctoris p̾cepto restitit: carnis
ꝓtinꝰ contumeliam sensit. Et qͥa
subesse conditori ꝑ obedientiã no-¬
quis restitit ei. & pacẽ habuit: qͥa
ꝑuersa mens unde se contra aue¬¬
torem erigit: inde se in sem& ipsa
confundit. Resistere autẽ dõ dici-¬
mur: cũ repugnare eius dispositi-¬
onibus conamur. Neq enĩ nr̃a
infirmitas in cõmutabili eiꝰ senten¬
tiȩ obuiat: sedtam̃ qđ explere ñ
ual&e. temptat. Nam sepe huma¬
na infirmitas. occultȩ uim dispo¬
sitionis agnoscit: & tam̃ hanc si

Expanded text:
dispositionem perdunt. Quae enim subdispositionem perdunt. Quae enim subjecta Deo in tranquillitate persisterent, ipsa se sibimet dimissa confundunt, quia in se pacem non inveniunt, cui venienti desuctore contradicunt. Sic summus ille angelicus spiritus, qui subjectus Deo in culmine stare potuisset, semetipsum repulsus patitur, quia per naturae suae inquietudinem foras vagatur. Sic primus humani generis parens, quia auctoris praecepto restitit, carnis protinus contumeliam sensit; et quia subesse conditori per obedientiam noQuis restitit ei, et pacem habuit? quia perversa mens unde se contra auctorem erigit, inde se in semetipsa confundit. Resistere autem Deo dicimur, cum repugnare ejus dispositionibus conamur. Neque enim nostra infirmitas incommutabili ejus sententiae obviat, sed tamen quod explere non valet tentat. Nam saepe humana infirmitas occulte vim dispositionis agnoscit, et tamen hanc si
Abbreviated transcription (Latin):
pientium. sapientẽ dicimꝰ: quẽ
ipsam. ẽẽ. sapientiam scimꝰ: E qͥd
mirũ quod fortẽ. eẽ. memorat: quẽ
hanc ipsam. eẽ. fortitudinẽ nullus
ignorat : Ded sc̃s uir duobꝰ uerbis
in laude auctoris ꝓlatis. aliquid
nob̾ intimat: unde nos ad cogni-¬
tionẽ nram trepidos reducat. Sa-¬
piens quippe deus di. qͥa occulta
nr̃a subtilit̾ agnoscit: & esse fortis
adiungit᷑ quia ualent̾ cognita
ꝑcutitꝰ. Nec falli gͦ a nobis. quia sa¬
piens: nec uitari quia fortis . e. ua¬
lae. Nunc ut sapiens om̃ia inuisi.¬
bilis aspicit: tunc ut fortis sine
ullo obstaculo quos reꝓbat pu-¬
nit. Qui hoc quoq hic. forti sa¬
pientia ordinat: ut humana menꝰ
cũ contra auctorem se eleuat: ip¬
sa se sua elatione confundat. Unde
cem habuit: Qui enĩ cuncta mi-¬
rabilit̾ creat: ipse ut creata sibi¬
m& conueniant ordinat. In qͦ gͦ
conditori resistit᷑: pacis conuen¬
tio dissipatur: quia ordinata. eẽ.
nequeunt. quȩ suꝑni mođaminis

Expanded text:
 sapientem dicimus, quem ipsam esse sapientiam scimus? Et quid mirum quod fortem esse memorat, quem hanc ipsam esse fortitudinem nullus ignorat? Sed sanctus vir duobus verbis in laudem auctoris prolatis, aliquid nobis intimat, unde nos ad cognitionem nostram trepidos reducat. Sapiens quippe Deus dicitur, quia occulta nostra subtiliter agnoscit; et esse fortis adjungitur, quia valenter cognita percutit. Nec falli ergo a nobis, quia sapiens; nec vitari, quia fortis est, valet. Nunc ut sapiens omnia invisibilis aspicit, tunc ut fortis sine ullo obstaculo quos reprobat punit. Qui hoc quoque hic forti sapientia ordinat, ut humana mens cum contra auctorem se elevat, ipsa se sua elatione confundat. Unde ec ait: Qui enim cuncta mirabiliter creat, ipse ut creata sibimet conveniant ordinat. In quo ergo Conditori resistitur, pacis conventio dissipatur, quia ordinata esse nequeunt, quae superni moderaminis
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ ꝓpriȩ defensionis calcat.
iusticiã ꝑcipitꝰ compositus amit¬
tit: quia quisquis se auctori bo¬
noꝵ comparat: bono se qđ accẽ¬
perat pͥuat. Qui enim acceptabo¬
na sibi arrogat: suis contra dñm
donis pugnat. Unde gͦ despectus
erigit᷑: dignũ. ẽ. ut erectus inde
destruatur. Sc̃s autẽ uir. quia
om̃e uircutis nr̃ȩ meritũ. eẽ. ui¬
ciũ conspicit. si ab int̾no arbitre

Expanded text:
studium propriae defensionis calcat, justitiam percipit, compositus amittit, quia quisquis se auctori bonorum comparat, bono se quod acceperat privat. Qui enim accepta bona sibi arrogat, suis contra Deum donis pugnat. Unde ergo despectus erigitur, dignum est ut erectus inde destruatur. Sanctus autem vir, quia omne virtutis nostrae meritum esse vitium conspicit, si ab interno arb
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis facta. tc̃ ueriꝰ explem̾.
cũ hȩc nos explere non posse M¬
gnoscimꝰ: tunc facundius loqͥm᷑.
cũ ab his obstupescendo reticemꝰ.
Ad narranda quippe dei opera.
hab& defeccus noster quã suffici-¬
comp̃hende idonee non ual&᷑ hȩc
idonee mutus laud&. Unde be-
ne ꝑ psalmistam dicit᷑. Laudate
cum in potentatibus eius: lauda¬
te eũ scđm multitudine̾ magni-¬
tudinis eius. Ille quippe dnm̃ scd̾m
multitudine̾ magnitudinis lau
dat: qͥ se succumbe in eius laudis
expletione considerat. Dicat gͦ
Qui facit magna. & inscrutabilia.
& mirabilia quoꝵ non. ẽ. numerꝰ:
uidelic& magna. uirtute: & in¬
scrutabilia. ratione: & innumera¬
uilia. multiplicitate. Diuina ergo
opera. quȩ explere dicendo ñ po¬
tuit: facundius deficiendo defini¬
uit. Sed in consideratione rerum.
cur extra nos longe dicim᷑: qui
hocipsum quoq quod erga nos a¬¬
gitur ignoramus : Unde & apte

Expanded text:
titudinis facta tunc verius explemus, cum haec nos explere non posse cognoscimus; tunc facundius loquimur, cum ab his obstupescendo reticemus. Ad narranda quippe Dei opera habet defectus noster, quam sufficicomprehendere idonee non valet, haec idonee mutus laudet. Unde bene nunc per Psalmistam dicitur: Laudate cum in potentatibus ejus; laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus . Ille quippe Dominum secundum multitudinem magnitudinis ejus laudat, qui se succumbere in ejus laudis expletione considerat. Dicat ergo: Qui facit magna, et inscrutabilia, et mirabilia, quorum non est numerus, videlicet magna virtute, inscrutabilia ratione, innumerabilia multiplicitate. Divina ergo opera, quae explere dicendo non potuit, facundius deficiendo definivit. Sed in consideratione rerum cur longe extra nos ducimur, qui hoc ipsum quoque quod erga nos agitur ignoramus? Unde et apte
Abbreviated transcription (Latin):
occulta sint diuina iudicia. cũ in
hac uita ñnunquã bonis male sit.
malis bene: tc̃ occultiora sunt. cũ
& bonis hic bene.ẽ. & malis malez
Nam cũ bonis male. ẽ. malis bene.
hoc fortasse dep̃hendit᷑. quia &¬

Expanded text:
occulta sint divina judicia, quibus in hac vita nonnunquam bonis male sit, malis bene, tunc occultiora sunt, cum et bonis hic bene est, et malis male . Nam cum bonis male est, malis bene, hoc fortasse deprehenditur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
& alii qͥdem moysen. alii
unũ quelib& ex ꝓphetis.
scriptorẽ huiꝰ oꝑis fuisse
suspicant᷑. Quia eñi in li¬
bro geneseos iobub de stir¬
pe esau descendisse. & bale
filio beor in regnũ succesisse
describit᷑. hc̃ beatũ iob lon¬
ge ante moysi tempora ex¬
titisse crediderunt. morẽ
profecto sacri eloquii nesci.¬
entes: quia in suꝑioribꝰ suis
partibus sol& breuiter lon¬
ge post sequutura p̃strin¬
gere: cũ stud& ad alia sub.¬
tilius enumeranda ꝓperare
Unde & illic iobab priꝰꝗͣ
reges in isrł existerent: fuis¬
se memorat᷑. Nequaquam
ergo extitisse ante legem
cognoscit᷑: qui ifraheliticoꝵ
iudicũ tempore fuisse desi¬
gnat᷑. Quod dum qͥdam
minus caute considerant:
moysen gestoꝵ illiꝰ quasi
longe ante positi scripto¬
rem putant: ut uidelic&¬

Expanded text:
i unum quemlibet ex prophetis scriptorem hujus operis fuisse suspicantur. Quia enim in libro Geneseos Jobab de stirpe Esau descendisse, et Bale filio Beor in regnum successisse describitur, hunc beatum Job longe ante Moysi tempora exstitisse crediderunt, morem profecto sacri eloquii nescientes, quia in superioribus suis partibus solet breviter longe post secutura perstringere, cum studet ad alia subtilius enumeranda properare. Unde et illic Jobab, priusquam reges in Israel existerent, fuisse memoratur. Nequaquam ergo exstitisse ante legem cognoscitur, qui Israeliticorum judicum tempore fuisse signatur. Quod dum quidam minus caute considerant, Moysen gestorum illius quasi longe antepositi scriptorem putant; ut videlic
Abbreviated transcription (Latin):
uorundam m̃tes plus flagella. quã
conuicia cruciant: quoꝵdã uͦ plus
conuicia. quã flagella castigant:
Nam sepe contra nos quibus lib&
penis duriꝰ torm̃ta uerboꝵ sȩuius̃
csic nos aa lefensigne erigunt:¬

Expanded text:
uorumdam mentes plus flagella, quam convicia cruciant; quorumdam vero plus convicia quam flagella castigant. Nam saepe contra nos quibuslibet poenis durius tormenta verborum saeviunt; cumque nos ad defensionem erigunt