comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit surgere. ut pliris orationib poss& insistere attentuis. Cũq suis alto
ex coturnis acciper&. alterũ eoꝵ minu lapsũ ÷. feriensq soli pauimĩtũ. qͥeti
fratrũ incussit sonitũ. At pat̾ cenobii exꝑgefactus. & huius archani ignar
dixit. Cuius rep̾hensibili audatia. hȩr modo contigit negligentia. nr̃m
morẽ expleat. crucẽ ꝓtinus adeat. & qđ deliquit negligent̃. deluat obȩdient̃
Ec̃ lantb̃̾tus sacerdos patientissimus. spe firmissimus. & anmuo lȩtissimus.
detulit secũ ad inmane frigus. repellendũ. nisi tantũ modo unũ quo in¬
dutus erat cilitiũ. Et quidẽ nox illa. uehem̃tissimi algoris gelu fuit asꝑ¬
rima. ac niuali glatie frigidissima Ardebat pline interius. ⁊ lamma
paracliti sp̃s. idcirco exterius. frigoris contep̃ii cruciatus. Stante uero
illic sc̃ę trinitatis hostia. & infatigabilit̾. sui salunoris euorante suffragia

Expanded text:
voluit surgere, ut prolixis orationibus posset insistere attentius. Cumque suis alterum voluit surgere, ut prolixis orationibus posset insistere attentius. Cumque suis alterum ex cothurnis acciperet, alterum eorum a manu lapsum est, feriensque soli pavimentum, quieti fratrum incussit sonitum. At Pater coenobii expergefactus, et hujus arcani ignarus, dixit: Cujus reprehensibili audacia haec modo contigit negligentia, nostrum morem expleat, crucem protinus adeat, et quod deliquit, diluat obedienter. Tunc Lantbertus, sacerdos patientissimus, spe firmissimus, et animo laetissimus, detulit secum ad immane frigus depellendum, nisi tantummodo unum, quo indutus erat, cilicium. 19. Et quidem nox illa vehementissimi algoris gelu fuit asperrima, ac nivali glacie frigidissima. Ardebat plane interius flamma paracleti Spiritus; idcirco exterius frigoris contempsit cruciatus. Stante vero illic sanctae Trinitatis hostia, et infatigabiliter sui Salvatoris exorante suffragia,
Abbreviated transcription (Latin):
patres monisterirut carissimũ patrẽ rexolelunt. illi fr̃s uniini astur¬
gebant. ceu dĩo & patri. Quẽ dĩ grã ꝑfuderat. omib bonisa mibiliserat
Interea in p̃fito cõmorans ce nobio famulabat᷑ totis nisib dño inieas
illi placere cui se tẽplũ spoponderat esse. Incõbebat creberrinisormonit
tinto siquidẽ liberius quanto pastorali cura quantis ꝑ fuerat alienatus.
Quintã humilititẽ erga p̃latos exhibuit. quantĩ benignititẽ. apudom̃s
tenuit. nullus uerbo explicare. nuillus calamo potest cõp̃henaere.
Frugalitatẽ niq in eo laudari ñ ÷ necesse. quã sic mirabilit᷑ excercuit.
ut ipsa maties corporus illũ dño c̃ꝓbar&e cunctis. inodorẽ acceptũ forcisuaui¬
stitis
Uerũ qđ ad cumulũ suę ꝑfectionis. pietas uoluit ostendere omĩpotentis.
lic& breuit̾ cõmemorandũ. p̃senti tam̃ sermone. ñ ÷ transeundũ. Cuiusdã
ergo noctis silentio dũ simul cũ frĩb quiescer& indormitorio. clã delextulo

Expanded text:
Patres monasterii ut charissimum Patrem recolebant; illi fratres universi assurgebant, ceu domino et patri. Quem Deus gratia perfuderat, omnibus bonis amabilis erat. Interea in praefato commorans coenobio, famulabatur totis nisibus Deo, sitiens illi placere, cui se templum spoponderat esse. Incumbebat creberrimis orationibus, tanto siquidem liberius, quanto a pastorali cura quantisper fuerat alienatus. Quantam humilitatem erga praelatos exhibuit, quantam benignitatem apud omnes tenuit, nullus verbo explicare, nullus calamo potest comprehendere. Frugalitatem namque in eo laudari non est necesse, quam sic mirabiliter exercuit, ut ipsa macies corporis illum Domino comprobaret cunctis in odorem acceptum fore suavitatis. Verum quid ad cumulum suae perfectionis pietas voluit ostendere Omnipotentis, licet breviter commemorandum, praesenti tamen sermone non est transeundum. Cujusdam ergo noctis silentio, dum simul cum fratribus quiesceret in dormitorio, clam de lecto
Abbreviated transcription (Latin):
seuea qͥ diceris dionisius ionicus & agnominaris macharius. qͥetũ dõ
dionisius ait. Senea qͥđe sũ corpore: sed feruore deuotionil & fidĩ atq
salutari c̃fessione dũi & saluatoris nei ibũ ap̃i. maneo sẽꝑriouus & nouos illi
genitos ꝑ ministeriũ p̾dicationis meȩ infantes. quos. illitons sacri baptismatis
pirturit. ritionabili licte. pascere sine dolo ñ cesso. fet ialla principis
senta quere ẽ iniuetissinius. innocenti oꝑer& mundo corde sẽseruuosuuꝑo
fectus. Nic ergo euius numinis te pfiteris esse cultorẽ: & cuiꝰ ẽditioniste
isseris : Tehitres beatis sibiꝰ uiri. dionisius rusticus & eleutherius. ita
rogiret᷑ reddere responsũ: ac siuiius hominis ore. sermo ꝓceder&.
nhoc inquiunt inanifestũ ÷ uos esse uerissimos ap̃ianos. cũ corde cre
uirgine infine tẽpor. fictũ. passũ. mortuũ & sepultũ & b inferis resiu¬

Expanded text:
senex, qui diceris Dionysius Ionicus, et agnominaris Macarius, qui etiam desenex, qui diceris Dionysius Ionicus, et agnominaris Macarius, qui etiam deDionysius ait: Senex quidem sum corpore, sed fervore devotionis et fidei atque salutari confessione Domini et Salvatoris mei Jesu Christi, maneo semper novus, et novos illi genitos per ministerium praedicationis meae infantes, quos illi fons sacri baptismatis parturit, rationabili lacte pascere sine dolo non cesso. Sed et illius principis scita, qui vere est invictissimus, innocenti opere et mundo corde conservo. Cui praefectus: Dic ergo cujus numinis te profiteris esse cultorem, et cujus conditionis te asseris. Tunc hi tres beatissimi viri, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, ita nterrogaretur, reddidere responsum, ac si unius hominis ore sermo procederet. In hoc, inquiunt, manifestum est nos esse verissimos Christianos, cum corde credvirgine in fine temporum factum, passum, mortuum et sepultum, et ab inferis resus
Abbreviated transcription (Latin):
natio et̾nĩ regniũ p̾sciebat eẽ c̃sortes. quosq ib inuice. iguite tẽpestatis
insertatio ꝓ martinii certamina uullo suę calliditatis: ut seueritatis asti.
separare p̃uiluit. Deuiq aduentus p̃fec ti feseemuini sisinui cũ roman&
sci pontificis machurũ dionuisu. cũ onũ imꝑio diuulgat᷑. Et quia dñs ihe¬
apͥc diu laborantiꝰ senꝰ sc̃issindᷤ sudores certampiũ suoꝵ decreuerat ppͥ
singuinis fonte abluere quo poss& liberius carnis sarciu liberitus.
e sũpniuẽ dealbatꝰ p̃sentiȩ illius astare: & qͥsem& ipsũ holo ciustũ odorife
offerebat. sacrifitiũ laudis iugnt̃ unmolare: abinnumerabili pene eait̾ua
inludit᷑ : loris durisimis. crudelissime ligat᷑: trabit᷑. una cũ rustico archi¬
psbitero & eleutherio archiducono suo p̃fectip̃sentiȩ sisti⁊o
uẽ. eũ nimia seueritate p̃fectus allo qͥt᷑ dicens: Tune eł intindilsimus

Expanded text:
natio aeterni regni jam praesciebat esse consortes, quosque ab invicem ignitae tempestatis natio aeterni regni jam praesciebat esse consortes, quosque ab invicem ignitae tempestatis insectatio, per martyrii certamina nullo suae calliditatis, aut severitatis astu separare praevaluit. Denique adventus praefecti Fescennii Sisinnii, cum Romanorum sancti pontificis Macarii Dionysii, cum omni imperio divulgatur. CAPUT XXVI diu laboranti seni sanctissimo, sudores certaminum suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, et super nivem dealbatus, praesentiae illius astare, et qui semetipsum holocaustum odoriferum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva illuditur, loris durissimis crudelissime ligatur, trahitur, et una cum sancto Rustico archipresbytero, et Eleutherio archidiacono suo, praefecti praesentiae sistitur. Quem cum nimia severitate praefectus alloquitur, dicens: Tune es ille infandissimus
Abbreviated transcription (Latin):
inm̃sis & pȩnis eaquisitissimis torm̃tatũ. int̾ cȩtera etiã scd̾m leges ro¬
manus. ut pote. eũ qͥ p̃stantissima nobilitate t̾reni. floruerat. & contra
senatus ac rei publice ꝓmulgationes. c̾traq imperiũ egerat: nudũ publi
cũ manipulares p̃ceptũ pͥncipis susce pissent. ꝓmacharii dionisii inquisi¬
nom̃ innotuit. Unde ampliꝰ esterati cursu uelotiori. tum̃tib animis.
uultib truos limis. parisius adiert̃: Ubi beatũ dionisiũ contͣ incredulos
dimicantẽ & p̃dicitione c̃tinua popłi multitudinẽ ad fidẽ inueniunt
ex hortantẽ Cũquo etiã. beatũ uirũ rusticũ archip̃s biterũ& el eutheriũ
archi diaconũ. quos ipse faniulus dũ̃. iusuis ordinib c̃secrarat: p̃dicationi
de diuini obsequii cõministros. ꝑsecutoꝵ dirus furor. inuenit. Hisanc ti
uiri abetti dionisii nũ quã sustinuert̃ ab esse p̾sentia. quos diuina dig¬

Expanded text:
tera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, contraque imperium egerat, nudum, publicommanipulares praeceptum principis suscepissent, pro Macarii Dionysii inquisiebre nomen innotuit. Unde amplius efferati, cursu velociori, tumentibus animis, vultibus trucissimis, Parisius adiere: ubi beatum Dionysium contra incredulos dimicantem, et praedicatione continua populi multitudinem ad fidem inveniunt exhortantem. Cum quo etiam beatum virum Rusticum archipresbyterum, et Eleutherium archidiaconum, quos ipse famulus Domini in suis ordinibus consecrarat, praedicationis et divini obsequii comministros, persecutorum dirus furor invenit. Hi sancti viri a beatissimi Dionysii nunquam sustinuere abesse praesentia: quos divina dig
Abbreviated transcription (Latin):
nerlditurũ se sciebat rationẽ Erit plane ilenssimus facie. se renissiniꝰ
ante. alloquio dulcissimus. conuersitione minsuerissimus. montiius
crepabat desides. carrepo sonib tẽperantissimis. obseerins pete gri¬
dientes ex coutitionib pat̾nis. Exuberibat ȩ lemosinis. corusulut inꝑ¬
racaliꝰ¬

Expanded text:
redditurum se sciebat rationem. Erat plane laetissimus facie, serenissimus redditurum se sciebat rationem. Erat plane laetissimus facie, serenissimus mente, alloquio dulcissimus, conversatione mansuetissimus, mortuus crepabat desides correptionibus temperantissimis, obsecrans recte gradientes exhortationibus paternis. Exuberabat eleemosynis, coruscabat miraculi
Abbreviated transcription (Latin):
sic principes statiunt regni. Illũ omĩs &igit clerus: umuersus ad¬
climit populus. Sed uir humillimus cũple lhuc his ñ ad quiescer&¬
petitionib: altius cõmoti & diuini aspiratione icani. amiximo usq
idminimũ. cunc ni dicerunt ad illũ. elonnos lanrb̾te duitius ꝓtrahas :
uocaberis. Ita omi elero exclamantẽ. & sic utroq segu. uociferante.
climor adexlũ toslit᷑ : & mens lantbti tantis uocib moderit᷑. Ad quie
eoꝵ petitionib suscipiens curĩ p̾sulatus: ne obedientiã desererx. que
ceterirũ uirtutũ esse comes issol&. Ita dĩ dexteri exiltatus.x. episcopoꝵ¬
benedictione consecritus: intruectensis excłȩ fascib ue ne rabilis lamb̾tꝰ
pontife ẽ in stitutus.¬
Sortitus demq culm̃ religionis ꝑpetus. studuit pietitis augere opera.
celebrins memorũ salimferȩ pissionis. offerensq. dõ lilam̃. ꝓquib.

Expanded text:
sic principes statuunt regni. Illum omnis elegit clerus, universus acsic principes statuunt regni. Illum omnis elegit clerus, universus acclamat populus. Sed vir humillimus cum pleniter adhuc his non acquiescerpetitionibus, altius commoti, et divina inspiratione accensi, a maximo usque ad minimum cuncti dixerunt ad illum: Non nos, Lantberte, diutius protrahas, m pastor vocaberis. Ita omni clero exclamante, et sic utroque sexu vociferante, clamor ad coelum tollitur, et mens Lantberti tantis vocibus moderatur. Acquievit eorum petitionibus, suscipiens curam praesulatus, ne obedientiam desereret, quae caeterarum virtutum comes esse assolet. Ita Dei dextera exaltatus, et episcopoin Trajectensis Ecclesiae fascibus venerabilis Lantbertus pontifex est institutus.Sortitus denique culmen religionis, perpetuae studuit pietatis augere opera, celebrans memoriam salutiferae passionis, offerensque Deo libamen, pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
plebs traiectensiũ pirit congregita epm fieri elegi: x inloco migistri
sus cedere acclamunt. Regilis quoq cellitudo. ic pilmtinor ꝓcerũ malti¬
tudo eius opinione cognit̾a: illũ insolio pontificili sine mora constiuert
sublimari. at uir mansuetus. onũi bonitite refertus & mhumilititis
gradib axp̃o finiditus: indignũ se misteriis sacerdotilib multis denegat¬
prosecitionib. Grandis inquit fr̃s mei honor ÷ pontificalis : sed graue
pondus istius est honoris. Indignũ me fore ꝓniucio : suscipere qđ
uultis nequeo: iuires michi ñ suppetunt. sc̃ĩtatis nͥ prest issunt. Oite¬
in nocentis me reguli tenere nequiquã cognoseo: idõ gubniculũ
exeles iasticę rectitudinis diffido accipere. Contra istius nodi excusitio
molimmi: truectensiũ cat̾ua huius respordionis intulit uerbi Prosipia
polles: meritorũ limine fulges. morib ornaris: pietite coruseis hiberis.
Om̃ib excellis: idõ nos undiq pasces. Hinc uulgari more fiem̃tes. streprq

Expanded text:
plebs Trajectensium pariter congregata episcopum fieri elegit, et in loco magistri succedere acclamavit. 9. Regalis quoque celsitudo ac palatinorum procerum multitudo, ejus opinione cognita, illum in solio pontificali sine mora constituerunt sublimari. At vir mansuetus, omni bonitate refertus, et in humilitatis gradibus a Christo fundatus, indignum se mysteriis sacerdotalibus, multis denegaprosecutionibus. Grandis, inquit, fratres mei, honor est pontificalis; sed grave pondus istius est honoris. Indignum me fore pronuntio; suscipere quod vultis, nequeo; vires mihi non suppetunt; sanctitatis op me tenere nequaquam cognosco: ideo gubernaculum ecclesiasticae rectitudinis accipere diffido. Contra istiusmodi excusationis molimina Trajectensium caterva hujus responsionis intulit verba: Prosapia polles, meritorum lumine fulges, Moribus ornaris, pietate coruscus haberis, Omnibus excellis; ideo nos undique pasces. 10. Hinc vulgari more frementes, strepituque
Abbreviated transcription (Latin):
di głam coll uidire. & cõnulitones suos. ut id hex. se inuictos p̃parirent ẽmonere
om̃sq fideles. ut hinc indñica fide corroboent᷑. ñ desiir p̃dicare dicens. liudẽ
xp̃i ꝑferre. dignꝰ habitꝰ su. ꝓcfessione eiꝰ. incorpore meo. qđ ẽ gła ur̃a. ouiri
fideles& dilectissimi frs. Idõq uidete. nedefitutis intͥbulationib meis. sed
carceris. retrudunt᷑. Indeq ad p̃fecti auditionẽ reducti. incatastis extensi
& flagellati. dno gras referebant. Ic̾ beatissimꝰ. & acceptabilis ap̃o hostu.
dionisyis: inbculis suoꝵ suꝑ lectũ ferreu. suppositis flãmis. nudus extensus ẽ

Expanded text:
Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarentur, non desinit praedicare, dicens: LaudemChristi perferre dignus habitus sum pro confessione ejus in corpore meo: quod est glorifideles, et dilectissimi fratres. Ideoque videte, ne deficiatis in tribulationibus meis, sed issimi carceris retruduntur. Indeque ad praefecti auditionem reducti, in catastis extensi et flagellati, Domino gratias referebant. Tunc beatissimus et acceptabilis Domino hostia Dionysius, in oculis suorum super lectum ferreum, suppositis flammis, nudus extensus est
Abbreviated transcription (Latin):
nimia eloquentia. & ꝓfidissimor uerboꝵ t giusatione atq ultra.naturi
hominũ in popłi sedictione. una cũ magicis p̃stigis orbi pene romano.
callere in notuerit. Exhis eni. rome sitis audiuimus. Tantũ edicito simag¬
ni pͥncipis domitiani. iussis obedire: & in mortaliũ dõꝵ iura uenerari dis¬
quȩdã inclite fimilie matrona nobilis. multo comitatu stipati. nomine
lartia. suꝑuenit. cõpellans p̃fectũ. dionisio ionico. agnonine machario.
uirũ suũ lis biũ. magicis artib inte captũ. & eiꝰ trans gressionib sotiatũ
Qui statĩ quesitus. reꝑtus ẽ .&. ad ductus. atq in xpi nonuiis c̃fessione. pfecto
distante. sententiã morts excipiens. trans missũ ẽ uite et̃ne. mnuim
& eleitheriiut torĩtoꝵ ipsius t̾rore. ab intentione sua resipiscerent. p̃tiosus
cãpidoctor erx & fortis simus athleta dni dionisus. expoliat᷑. & toto corpore
nudus. aptis militũ t̃nionib uicissi flagellat̾. necuiͥcit᷑. Duiant̃ erepitꝰ uerberũ.

Expanded text:
dissimorum verborum tergiversatione, atque ultra naturam humanam in populi seductione, una cum magicis praestigiis, orbi pene Romano callere innotuerit. Ex his enim Romae satis audivimus; tantum edicito si magni principis Domitiani jussis obedire, et immortalium deorum jura venerari disquaedam inclytae familiae matrona nobilis, multo comitatu stipata, nomine Larcia supervenit, compellans praefectum, a Dionysio Ionico, agnomine Macario, virum suum Lisbium magicis artibus mente captum, et ejus transgressionibus sociatum. Qui statim quaesitus, repertus est et adductus, atque in Christi nominis confessione, praefecto dictante sententiam mortis excipiens, transmissus est vitae perpetuae. Sancti um Rustici et Eleutherii, ut tormentorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis militum ternionibus vicissim flagellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum
Abbreviated transcription (Latin):
sieris ꝑ igne flimȩ ñ nocebt̃ te : & de distimͥ ꝑiculosiorẽ iguẽ. incupiditatib
uincere : fac & ad nominis tui głam hanc ad ustionẽ. me suꝑare: Et sic cũ
abusto toto corpere fuisl& leuitꝰ. adbestias fero cissimas. in rabẽ. multo
.ieyinio excitatas ꝓiet tꝰ. subrigit᷑. Quas cũ impetu ualidissimo ẽspenit ic¬
currere ̃ c̃traeas figeni siꝰ uꝰ crucis & suspitiens incȩlũ dixit : Tu dñe qͥ

Expanded text:
 ignem, flammae non nocebunt te: et dedisti mihi periculosiorem ignem in cupiditatibus vincere, fac et ad nominis tui gloriam hanc adustionem me superare, et sic cum ambusto toto corpore fuisset levatus, ad bestias ferocissimas, in rabiem multo jejunio excitatas, projectus subrigitur. Quos cum impetu validissimo conspexisset accurrere, contra eas faciens signum cr
Abbreviated transcription (Latin):
magis grasiante. & inudia diaboli. nequit̃ exirdefeente. lantb̃tus
sacerdos ap̃i inclitus. debiti honoris priuat᷑ dignitatib. ac depontifi¬
a. cathedra. uir celebs tiei tͣ. sine causa. Pronefas Regalis interut
iublimitas. prauoꝵ p̾ualuit iniquitas. sacerdotalis confusi ÷ sc̃itas.
presulitus nẽpe curã ad scłi nuserrimus rapuit põpã. ñ ad pennis
uitȩ piliĩ. Et erĩ usurpauit episcopiũ. iniusit dominiũ. Ani¬
mirũ extitit latro excłe publicus p̃do Temerauit sacram̃ta

Expanded text:
magis grassante et invidia diaboli nequiter exardescente, Lantbertus magis grassante et invidia diaboli nequiter exardescente, Lantbertus sacerdos Christi inclytus debiti honoris privatur dignitatibus, ac de pontificali cathedra vir coelestis ejicitur sine causa. Proh nefas! regalis interiit sublimitas, pravorum praevaluit iniquitas, sacerdotalis confusa est sanctitPraesulatus nempe curam ad saeculi miserrimus rapuit pompam, non ad perennis vitae palmam. Etenim usurpavit episcopium, invasit dominium, animarum exstitit latro, Ecclesiae publicus praedo. Temeravit sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
cet  primũq gindũ uendicir& eius amicitie. exxtans princeps
mliti ⁊ arceni palatio & pomifex afłabilis in regali c̃silio. Illius
ꝓuidentia corimatũ dirigebant᷑ gesta. ipsius prudentua. rei publice trac¬
taban :᷑ utilia u agiuticibidis rex. & edercitus. qui tanti sacerdotis. pare¬
bant iussionib Qiaiis multa dõseriurent. crimine uicto. at¬
tam̃ hortator scelorũ. ꝑ corda malorũ. effudit uirus. gaudens
imeeius usre onie genus honunũ celosne possit adire. Qui ꝓpt̾icom¬
mourt . du. eccitauua iurgii: Turbauit excłe pacẽ. posuit firmam̃tiun
regni ĩcrialdinẽ. Pabie crudelititis adeo cordi hominũ accendit.
ut ã uiderent cęlio leq recordarent᷑ iudicioꝵ dĩ. Hoc itiq ueneno
ꝑm̃bri dialou grauit᷑ disꝑso. princeps regni int̾ficit᷑. iudelicoe hil¬
at ricus redo a gloriosus. Mox & enĩ in uidiȩ pondus & odiũ. ad¬
uersus di famidũ cõmouit lantb̾tũ. Hinc hostili rabię. magis ac

Expanded text:
e, primumque gradum vindicaret amicitiae ejus, exstans princeps amabilis in regni palatio, et pontifex affabilis in regali consilio. Illius providentia optimatum dirigebantur gesta; ipsius prudentia reipublicae tractabantur utilia. Magnificabilis rex et exercitus, qui tanti sacerdotis parebant jussionibus! Quamvis multa Deo servirent, crimine victo, Attamen hortator scelerum per corda malorum Effudit virus, gaudens in pejus abire Omne genus hominum, coelos ne possit adire. 13. Quapropter commovit odia, excitavit jurgia, turbavit Ecclesiae pacem, posuit firmamentum regni formidinem. Rabie crudelitatis adeo corda hominum accendit, ut non viderent coelum, neque recordarentur Dei judiciorum. Hoc itaque veneno per membra diaboli graviter disperso, princeps regni interficitur, videlicet Childericus rex gloriosus. Mox etenim invidiae pondus et odium adversus Dei famulum commovit Lantbertum. Hinc hostili rabie magis ac
Abbreviated transcription (Latin):
desiderans: ut qui iã erat ap̃i nominus int̾ multa toriũtoꝵ flagella ꝓfectus
c̃fessor. fieri mortis multatio ne mereret᷑ & martyr: Tc̃ memorata parisioꝵ
ciuitas. ut sedes regia & ẽuentu gallioꝵ ac germanoꝵ & nobilitate pollebat
qui erat salubris aere: iocunda flumine: fecundi t̾ris: arborib nemorosa:
& uineis uberrima: c̃stipata popłis: referti cõmertiis: ac uarui cõmeatib
unda fluminis circũfluente Quȩ siqͥdẽ int̃ multimoda cõmoditatũ gener
roboratus accessit intrepidus: quendã lisbiũ uirũ honoratissimũ ciuitatis pari
popłi multitudo incredulitite & c̃fessione sui scĩ nominis benedictione bap¬
tismatis c̃ ecitus. & cotidie fideliũ nimerus augñtat᷑: ussũ ẽ mͥ agrũ secreti¬

Expanded text:
desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum generaroboratus accessisset intrepidus, quemdam Lisbium, virum honoratissimum civitatis Parisni nostri plurima populi multitudo in credulitate et confessione sui sancti nominis, benedictione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, visum est mihi secreta
Abbreviated transcription (Latin):
ntatis sotietatẽ soluit abire. Qui simul ꝓperantes. & cireũ circa dñm p̃di¬
cantes: appulert̃ portui arelatensiũ ciuititis. Et exinde quib dĩ in partes ne¬
cessarias put uisũ ei fuerat destinitis. iđe macharuas dionisius. qͥ sedis apłicȩ
pͥuilegio. tradente sibi beato clem̃te petri apłi successore. uerbi diuimisemina
gillicis genitib ero guada susceperat. beatissimi pͥncipis apłox & magisti sui
quo amplius apud gallias gentilititis feruere cognouit errorẽ. illuc itrepidus
& calore fidi armaitus accessit: ac lutetiã parisioꝵ dño ducente ꝑuerut. Noc trinis
p̃clarus mniraculis coruscans & uirtutũ insigniᷤ. quȩ atheniensiũ magister paulo¬
docente didicerat. galliis ministrauit: Nonueritus in credulȩ gentis expetere
feritatẽ: quia urtutẽ suã p̃teritarũ pęnarũ rexordatio roborabat: Torm̃tis
exꝑtus multis. morte tandẽ ad secuturũ seuitã. nichil omino intentione

Expanded text:
tatem solvit abire. CAPUT XX. Qui simul properantes, et circumcirca Dominum praedicantes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat, beatissimi principis apostolorum et Magistri sui quo amplius apud Gallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signinon veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione
Abbreviated transcription (Latin):
& fidelis. quia suꝑ pauca fuisti fidelis. supͣ multa te constituã: intra ingaudũ
dũ tui. Et ne uerearis multitudinẽ & atrocitatẽ gentis barbaricȩ ꝓcerto
sciens : quia qͥ plus laborat plus mercedis accipi&. Sotios quoq er & cõminstro
uerbi plures & ꝓbatos uiros adhibuit: illiq dixit. Sicut fuit dñs cũ dominis
Apatrib ac magistris nr̃is apłis suis petro & paulotasit tecũ quocũq u̾teris¬

Expanded text:
 fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: Sicut fuit Dominus cum dominis et patribus et magistris nostris apostolis suis Petro et Paulo, ita sit tecum in
Abbreviated transcription (Latin):
Quo: monebat doctrnus. informaibit ereplis. Nec stilo seribi netu
promere uerbis. quę. loniuir strenuus. diuino munere fretus. eilocu
uerbis ostendit deniq fictis. deil quia minime poterit lucerurciade¬
labro cęlitus inpositi.lititire sul modii uinbra. cępit int̾ suos. pͥcipiuis
haberi quẽ tilib inditiiss. ap̃s dñs. mundo disposuit maitestari. Interei
longe liteq cius sc̃itits distusi ꝯpiuio. ꝓuerut ad notitiã regis hildrici
quieo tẽdore interfraneigenus: sceptrũ obtinebit regni qđ lanbtus
pastor acie tinie tensis. intamulatu sũmi creatoris. supenunens ha

Expanded text:
que monebat doctrinis informabat exemplis. Nec stylo scribi, nec fas est promere verbis, Quae bona vir strenuus, divino munere fretus, Edocuit verbis, ostendit denique factis. 12. Sed quia minime poterat lucerna, candelabro coelitus imposita, latitare sub modii umbra, coepit inter suos praecipuus haberi, quem talibus indiciis Christus Dominus mundo disposuit manifestari. Interea longe lateque ejus sanctitatis diffusa opinio pervenit ad notitiam regis Childerici, qui eo tempore inter Francigenas sceptrum obtinebat regni quod Lantbertus pastor Ecclesiae Trajectensis in famulatu Creatoris supereminens ha
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis unice singularisq m ysterui post ascensionẽ eius. qua
manifestauit hominibus numquã se defuisse quo rediit apostoloꝵ p̃ di¬
utio uniuersis gentibus profutura suecessit: Qui cũ cernerent inminere passio¬
ir crescente. non pauci mererentur fieri confessores: quos post modii. ȩxcła ca-¬
iriti uenertndi saturninũ pͥmũ se urbs tholosana ꝓmeriusse gaude ep̃m¬
ix̃mpietas peccantiũ populoꝵ. posterierebis tauri multis faraie nexi
imnbeatũ. dadit capitolinis gradibus mlidendũ: Ubisci capitis solita com¬
te carebr iu frequentis mnluisens cdipst in uori. sel ale aiscesi meier.

Expanded text:
resurrectionis unicae singularisque mysterium, post ascensionem eius, qua manifestavit hominibus numquam se defuisse quo rediit, apostolorum praedicatio universis gentibus profutura successit. 9 Qui cum inminere de crescente non pauci mererentur fieri confessores, quos postmodum ecclesia catet venerandi meriti Saturninum urbs Tolosana promeruisse gaudet epimpietas peccantium populorum posterioribus tauri multis funium nexibus inligatum dedit capitulinis gradibus inlidendum, ubi sancti capitis soluta conpage cerebru
Abbreviated transcription (Latin):
cęli infra curiã t̾reni conu̾satus ÷ paridisi. Sub regulari disciplina. ibie
monachoꝵ uiuebat cat᷑ua. quoꝵ conũsitionẽ. esse int̾cȩlestu plurimiruĩ¬

Expanded text:
coeli infra curiam terreni conversatus est paradisi. 17. Sub regulari disciplina illic coeli infra curiam terreni conversatus est paradisi. 17. Sub regulari disciplina illic monachorum vivebat caterva, quorum con
Abbreviated transcription (Latin):
decus in ꝓsperis. Pauꝑũ consolator. orphanoꝵ adiutor. uidiurũ receptor
Te cuncti sequem̃. tecũoñs moriem᷑ Si suꝑbi te despitiunt. os falubelal
ꝑsecunt᷑. nos oues tuȩ. diligimus & ueneram̃. It cȩlo clamor frm. lacri¬
meq gem̃tiũ. Tc̃ pat̾ euictus. lacrinis iti fat᷑ abortis. Pror paredet
ioquir: Nor pastor de erit uobis: ñ cura salutis. Onũ ÷ qđ mando. repetens
terũq monebo. O filuii liñũ. & oues pistoris sũmi. seruite dõ intimore
& exultate ei cũ tremore. Pexlinate anulo & facite bonũ aderit uobis
fortissimus adiutor. qui ÷ uerus ꝓrisfor. neq sin& perire. quos. sua
at tollens & oculos ad cȩlũ desigens benediait elero & populo. ẽsignins
comitib qđ dã monasteriũ petuit. qđ stabulius oli uocabulũ accepit:
Ibi p̃sertĩuir memorabilis. sequestratus acustodu dñici gregis. cũ senĩtorib:

Expanded text:
decus in prosperis, pauperum consolator, orphanorum adjutor, viduarum receptor. decus in prosperis, pauperum consolator, orphanorum adjutor, viduarum receptor. Te cuncti sequemur, tecum omnes moriemur. Si superbi te despiciunt, et filii Belial persequuntur, nos oves tuae diligimus et veneramur. 16. It coelo clamor fratrum, lacrymaeque gementum. Tunc Pater evectus, lacrymis ita fatur obortis: Pro re pauca loquar: Non pastor deerit vobis, non cura salutis. Unum est, quod mando repetens, iterumque monebo: O filii charissimi, et oves Pastoris summi, Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . « Declinate a malo, et facite bonum ; » aderit vobis fortissimus adjutor, qui est verus promissor, neque sinet perire, quos redemattollens, et oculos ad coelum dirigens, benedixit clero et populo, consignans comitibus quoddam monasterium petiit quod Stabulaus olim vocabulum accepit. Ibi praesertim vir memorabilis, sequestratus a custodia Dominici gregis cum senatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
dicti one adquir erei ñ tinuit. Nullũ facinus execrauit. nullũ sceli
si reliquit. Adoristrauit u̾bo & oꝑe. quam̃tis intentione ad
reguñ introductus fuiss& excłȩ. Plura referre puda. quid doli magister
eg re n At lintbtus ap̃i atbleta cler̃ter ferens cuncti psulatus inquune
sceptrũ. cõmendans curã ouiũ ei qui lauit baptismite. ac redeniuit sanguun
ũq disceder& uir mitissimus. conuitioꝵ iniurus addictus & nũquĩ adira¬
cundĩ labefictus. ois eũ populus lam̃tabat᷑. omis elerus lugebat. & eũ
ꝓsequendo gemites dicebant. Cui nos cõmittis pastor uigilintissime
unr nos desexis pat̾ sanctissime : Quã obrẽ relinquis grege deuotũ Et
quare supplicẽ clerũ : Qiis nos ab insidus tuebit᷑ hostis: Quis orabit
dm ꝓ nobis: Quis pestilentias depellet : Inuadent enĩ nos lupirapaes
dilinubunt nos. ferocissimi hostes. Nemo erit. qui abigit. nemo eriti
quirenuat: Tustibilitis fortiũ. reparatio debiliũ. Defensor in adũsis.

Expanded text:
n timuit, nullum facinus exsecravit, nullum scelus intactum reliquit. Monstravit verbo et opere qua mentis intentione ad regimen introductus fuisset Ecclesiae. Plura referre pudet, quid doli magister 15. At Lantbertus, Christi athleta, clementer ferens cuncta, praesulatus liquit sceptrum, commendans curam ovium ei qui lavit baptismate, ac redemit sanguine. Cumque discederet vir mitissimus, conviciorum injuriis addictus, et nunquam ad iracundiam labefactus, omnis eum populus lamentabatur, omnis clerus lugebat, et eum prosequendo gementes, dicebant: Cui nos committis, pastor vigilantissime? Cui nos deseris, sacerdos sanctissime? Quamobrem relinquis gregem devotum, et quare supplicem clerum? Quis nos ab insidiis tuebitur hostis? Quis orabit Deum pro nobis? Quis pestilentias depellet? Invadent nos lupi rapaces, dilaniabunt nos ferocissimi hostes. Nemo erit qui abigat, nemo erit qui renuat. Tu stabilitas fortium, reparatio debilium, defensor in adversis,
Abbreviated transcription (Latin):
dentaliũ regionũ. ut scm̃ senẽ nominitissimũq doctrinauirũ & uirturũ
insignib p̃cipuũ. machariũ dionisiũ ubicũq reperire potuissa ꝑquirens

Expanded text:
dentalium regionum, ut sanctum senem, nominatissimumque doctrina virum, et virtutum dentalium regionum, ut sanctum senem, nominatissimumque doctrina virum, et virtutum insignibus praecipuum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ se.ĩ longe lateq diffuderat intimarent. quitinus ocuis dõx suo& ue
p̃stigiatorẽ & magũ inuic t issĩm̃. eiusq sequaces ab olebatur
Que audiens in manis simȩ crudelititis belui domitinus intintĩ rabiẽ in¬
qͦq & uicis. publicũ pependit edictũ. ut aministrationis infulis seruiente
om̃s ap̃i nominis amitores exponere. diuersitite supplitũ miturarent.
sententia iniquoꝵ gaudens t̾ba inomẽm mundi partẽ bachanđo ꝓgredit̾:
& contra dnicũ popłm pugnatura conspirit Noncunctati appetere gladio
quos dns suos monstrauerat esse signaculo. Qua de re. nulla ia ꝓap̃o certan
libertas. Sed cuneti ꝓ dolor. aut impsis iussionib obediant. aut qđ statuti
acrudelissimo cęsare fuerat. ꝓferebant. Pirigit᷑ ꝓude p̃fectus fescenninꝰ
silinnius. tradita sibi elexta apparitione. cũ ingenti strepitu. ad partes occi¬

Expanded text:
 se jam longe lateque diffuderat, intimarent: quatenus ocius deorum suorum se jam longe lateque diffuderat, intimarent: quatenus ocius deorum suorumpraestigiatorem et magum invictissimum, ejusque sequaces abolebatur. Quae audiens immanissimae crudelitatis bellua Domitianus, in tantam rabiem inquoque et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis infulis servientes, omnes Christi nominis amatores exponere diversitati supplicii maturarent, sententia, iniquorum gaudens turba in omnem mundi partem bacchando progreditur, et contra Dominicum populum pugnatura conspirat, non cunctati appetere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo. Qua de re nulla jam pro Christo clibertas; sed cuncti, proh dolor! aut impiis jussionibus obediebant, aut quod statutum a crudelissimo caesare fuerat, perferebant. Dirigitur proinde praefectus Fescennius Sisinnius, tradita sibi electa apparitione, cum ingenti strepitu ad partes occi
Abbreviated transcription (Latin):
nerent: aut qͥ cõpuncti sp̃s scĩ dono ad credendũ ñ erant pauore nimio
soluerent᷑: & t̾riti ap̃sentia eius. aufugerent. Oiroq modo inerii
uiro ñ ualebat plebs armata resistere: sedsubdebat se illi potius certati
gillicanus coturnus. atq germanica ceruicositas. Iugũq xp̃i suiuȩ imponisibi.¬
acta cordis contritione. poscebat. Ab ipsis quoq destruebant᷑ idola. quoꝵ sur̃tu.
fuerant & ftudio fabricita: & inuento salutis peortuũ doloꝵ gaudebãt naufragio
ꝓficere. totã artifitu sui machinã ad inpugnandi quȩ fuerant c̃strueti.
c̃uerto: Onde suȩ partis auctores deox suos flentes exitii. quosadi¬
fideliũ multitudinẽ. ñ ualerent: hac calliditite suȩ artis instrunt quo ef¬
ficerent᷑ cõpotes uotisui: ut domitiino qͥ post neronẽ ꝑditionis filio. sedam
ꝑsecutionẽ in ap̃ianos exereuit. suꝑ uirtutũ & p̃dicationis p̃conio scĩ ui

Expanded text:
nerent: aut qui compuncti Spiritus sancti dono ad credendum non erant, pavore nimio nerent: aut qui compuncti Spiritus sancti dono ad credendum non erant, pavore nimio solverentur, et territi a praesentia ejus aufugerent. Miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistere, sed subdebat se illi potius certatim Gallicanus cothurnus, atque Germanica cervicositas: jugumque Christiacta cordis compunctione, poscebat. Ab ipsis quoque destruebantur Idola, quorum sumptu fuerant, et studio fabricata, et invento salutis portu, idolne proficere, totam artificii sui machinam ad impugnanda, quae fuerant constructa, convertit. Unde partis suae auctores, deorum suorum flentes exsilia, quos ad ifidelium multitudinem non valerent, hac calliditate suae artis instruxit, quo efficerentur compotes voti sui, ut Domitiano, qui post Neronem, perditionis filium, secundam persecutionem in Christianos exercuit, super virtutem et praedic
Abbreviated transcription (Latin):
pbatisq ꝑ sonas honore scdi ordinis ãpluuit: incessant restituens popł os
eratori: quos adeuio cultu reuociuerat creaturȩ. Cinctus ergofide &de¬
uotione popłi. quã inp̃structione. & reuerenti balilicȩ frequentatione
ceruebat admodũ robotatus din & dnm nr̃m ibin xp̃m. quę pectore
purssinio nouerat. & corde ardentissimo dilexxit: insinuare gentib
ncessabat. Cuuctisq miscđiã eius. in boc tẽpre & iudiciũ futurũ ꝓpo¬
nens paulatĩ sotiabat dõ quos diabolo sub trabebat: atq totis uisib exor¬
dignos facera cȩlo : Tantas ꝑ illũ. dñs dignabat᷑ exercere uirtutes. u
rebelliũ corda gentiliũ. ñ minifmiraculis quã predicationib optine ret. Ee
eñ sepisime ab idolorũ pontsicib cont᷑ cũ seditio exeitaret̃ inppłos ita ut plebi
coneurrerent. mox ut illũ cernere poterant᷑. tanta. & ita ineffabilit̃. in eodua
cedestis gre radiabat. ut aut onĩ ferocitite. una cũ armis deposita se illi ꝓster¬

Expanded text:
batasque personas honore secundi ordinis ampliavit, incessanter restituens populos creatori, quos a devio cultu revocaverat creaturae. Cinctus ergo fide et devotione populi, quam in constructione et reverenti basilicae frequentatione cernebat, admpurissimo noverat, et corde ardentissimo diligebat, insinuare gentibus non cessabat; cunctisque misericordiam ejus in hoc tempore, et judicium futurum proponens, paulatim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebat, atque totis exhorirtutes, ut rebellium corda gentilium non minus miraculis quam praedicationibus obtineret. Et cum saepissime ab idolorum pontificibus contra eum seditio excitaretur in populis, ita ut plebeconcurrerent; mox ut illum cernere poterant, tanta et ita ineffabiliter in eo lux coelestis gratiae radiabat, ut aut omni ferocitate una cum armis deposita se illi proster
Abbreviated transcription (Latin):
sib equando exte di quit᷑. numerits horũ: Adhue &iã inum uiltex¬
tit delec tabile intani pitrom inmorari laude: cantica qua ꝓpt̾ muse
compta lepore. succine t ĩ replicint. ac eiis gesti reniriant:. Que orũi pat᷑
tuo seriui coriigenda cõmitto. notitũ ueri quo nũqua fallere nosti. falsis:
ex ueris ꝓsitriere euncta moliris. que muore fide debent quã sensus ha¬
Ileri Quc circa insoliditite tii pectoris u reqͥeseit meę uicillatio mentis:
iucrũ deseri. iquidẽ meret̾ pedo tuę pistoralititis. iinautẽ secretĩ cistiga

Expanded text:
sibi aequando extendi quitur numerus horum. Adhuc etiam animi visu exsibi aequando extendi quitur numerus horum. Adhuc etiam animi visu extat delectabile in tanti patroni immorari laude. Cantica quapropter, museo compta lepore, Succinctim replicant ac eius gesta renarrant. Quae omnia, pater, tuo sensui corrigenda committo, Notitiam veri quo numquam fallere nosti, Falsa sed ex veris prosternere cuncta moliris: Quae maiora fide debent quam sensus haberi? Quocirca in soliditate tui pectoris iam requiescat meae vacillatio mentis, viritim defensa, si quidem meretur, pedo tuae pastor
Abbreviated transcription (Latin):
uersus & cõmota deiliit Nec peto mereuriũ. lingua sermone suꝑbũ. qͥ
peniata ferit. citius discutere uerba: sed tierũ dnm cunctoꝵ supplicoregẽ
oinũqͥtribuit. nũquã stipendusentit. fimine cuncta iub&. iul prorsus
uissi re tardint: arce poli resid&. t̾rã pontũq guberna: quȩq sic penetrat
sed substins credit᷑ unus: ꝑsonas numerit. nĩ sub sistentia ternas. esse tam̃
ppriũ. numerit substantu nullũ. d& pedib lucere meis: d& lumina
cordis: auxiliũ inisero dignet᷑ dedere uerno: Enĩ uero neq fistu suꝑbie
tumens. neq quenquĩ patrũ teptui hibens. quinimo ⁊libite ut ilitit
parere libins stilo p̃pollentioris ingerin eindẽ iccelera comens. Ei¬
inde musice irtis ratione auteatica sub nec tunt᷑ cũ antiphonis res¬
ponsoruanora in quib &t dini lextionũ series respondo. tonor: quatinꝰ

Expanded text:
versus et commata dedant; Nec peto Mercurium lingua, sermone superbum, Qui versus et commata dedant; Nec peto Mercurium lingua, sermone superbum, Qui pennata ferat citius discutere verba, Sed verum Dominum, cunctorum supplico regem, Omnia qui tribuit, numquam dispendia sentit. Famine cuncta iubet, nil prorsus iussa retardant, Arce poli residet, terram pontumque gubernat: Quaequae sic penitrat, sed substans creditur unus; Personas numerat nam subsistentia ternas, Esse tamen proprium numerat substantia nullum. Det pedibus lucere meis, det lumina cordis, Auxilium misero dignetur dedere verno. Enimvero neque fastu superbiae tumens neque quenquam patrum contemptui habens, quin immo praelibatae utilitati parere libens, stilo praepollentioris ingenii eandem acceleravi comens. Exinde musicae artis ratione autentica subnectuntur cum antiphonis responsoria nova, in quibus ordini lectionum series respondet tonorum, quotenus
Abbreviated transcription (Latin):
tumidus. lummi mez cordis infundendo mersus: huius modi dialer ticę
int̾mintius. michi astitt fitus: Om̾ẽ inquit bonũ: utile: & ome utile.
bonũ: utile bonũ nullũ malũ nullũ milũ. utile bonũ Nullũ bonũ.
om̃e malũ: om̃e uulũ. nullũ bonũ Ergo ereatori. insuis: sc̃is. laude cȩlebratũ.
celebranti ereiture insuisistudus utile bonũ. Quodq. miliorindo optimũ
nullũ ꝓbat᷑ eenstendo mulu ẜ contri qđ ibsit. ⁊lifors anĩ uerit. neg
eligendo resictũ amboꝵ esse. nullũ contin&bonũ: T enuide ei ueratius
credens quȩ uera afalsis iugi more sol& esse so cernens. aliquid monite ut¬
lratis conseqͥ e eo malui gestiens. quã num tenacitate silentu. laboris fructu
carere negligens: hoc utiq deliberitiui generis consiliũ magis eligendo
ꝑtrictins in uoco ñ driades niphas. nec clamito naudes. carmina quȩ plant᷑

Expanded text:
tumidus, lumina mei cordis infundendo mersus, huiusmodi dialecticae tumidus, lumina mei cordis infundendo mersus, huiusmodi dialecticae nuntius michi astitit fatus. 'Omne', inquit, 'bonum utile et omne utile bonum. Utile bonum nullum malum, nullum malum utile bonum. Nullum bonum omne malum, omne malum nullcelebranti creaturae in suis studiis utile, bonum. Quodque meliorando optimum, nullum probatur existendo malum: e contra, quod absit, nam sors omnia versat, neligendo relictum amborum esse nullum continet bonum'. Tum equidem ei veracius credens, quae vera a falsis iugi more solet esse secernens, aliquid monitae utilitatis consequi ex eo malui gestiens, quam muti tenacitate silentii laboris fructu carere negligens. Hoc itaque deliberativi generis consilium magis eligendo pertractans, Invoco non Driades nymphas nec clamito Naides, Carmina quae prodant,
Abbreviated transcription (Latin):
So cotidie alioꝵ exploriri concertet᷑ actio: ac siquid rep̾hensibile
fuerit miculare ñ differt ꝓbrosi intentio. de t̾genda penitus
destiuit᷑ merito culpita contigio. ꝑ quĩ & blasphemantĩ ũ cesso
cachinnalis derisio. Nimaquib dã nobis agentib festũ scĩ lanb̃ti qui
lit teria uidebant᷑ sibim& scientia p̾diti non minimũ sumus despec tuosi
risuit̃ ini uirus lacessiti. quindoqͥdẽ priscoꝵ. huid quiquĩ cato eloqͥo editi
legelut᷑ apud nos pfiti pitris uiti & pissio: atq nulli ppru offitiorum
pensione sensus: Notãq huuis infumiȩ a nobis ꝓpellendĩ: omĩb illis
uero siꝑ hoc multimode argintintib & agendũ quã plurimor simili¬
tudine stipulantib inimũ relocins. restitim̃te affirus idq qđ moreret
anbonũ fora ꝓcerti hesititiorie intra mem&. sũ questus. Eoce tindẽ anguis
silogis micus ꝑflexos globos lite sinuatus. linguisq trisulcis squamei eolla

Expanded text:
otidie aliorum explorari concertetur actio, ac, si quid reprehensibile infuerit, maculare non differt probrosa intentio, detergenda penitus definitur merito culpata contagio, per quam et blasphemantium jam cesset cachinnalis derisio. Nam a quibusdam nobiscum agentibus festum sancti Lantberti, qui litteraria videbantur sibimet scientia praediti, non minimum sumus despectuosis risuum injuriis lacessiti, quando quidem priscorum hand quaquam cato eloquio edita legebatur apud nos praefati Patris vita et passio, atque nulla propria officiorum pensione sensus, notamque hujusmodi infamiae a nobis propellendam omnibus. Illis vero super hoc multimode argumentantibus, et agendum quamplurimorum similitudine stipulantibus, animum revocans, restiti mente affectus, idque quod monerent, an bonum foret, procera hesitatione intra memet ipsum questus. Ecce! tandem anguis sylogismicus, per flexos globos late sinuatus linguisque trisulcis squamea colla
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi. aeu deceł t serim̃ dñi. Enĩ uero ex tami patris consortio replebat᷑
ꝓpensiis grã: ditibit᷑ locupletius sapientia. augebit᷑ cotidie meritos
affluentia. Qđ isdẽ antistes tacito contẽplans. & subtili indagatione ꝑ¬
scrutans. quantus qualisq for&. intellexit: idõq totũ se in eius amore
transuexit. iit pote indilectũ herede & gratissimũ successorẽ. Adeptus
sĩ quidẽ migni sacerdotis amorẽ & edoctus ad modũ tenere mait
seripturaũ: implebit duplex caritatis p̾ceptũ. dilgens totam̃te
dm̃: ampler teni sintegro amore ꝓximũ sicut sema ipsũ. Parur

Expanded text:
apostoli, ceu decebat servum Domini . Enimvero ex tanti Patris consortio replebatur apostoli, ceu decebat servum Domini . Enimvero ex tanti Patris consortio replebatur propensius gratia, ditabatur locupletius sapientia, augebatur quotidie meritorum affluentia. Quod isdem antistes tacito tacite contemplans, et subtili indagatione perscrutans, quantus qualisque foret intellexit, ideoque totum se in ejus amorem transvexit, utpote in dilectum haeredem et gratissimum successorem . 8. Adeptus siquidem magni sacerdotis amorem et edoctus admodum tenere monita Scripturarum implebat duplex charitatis praeceptum, diligens tota mente Deum, amplectens
Abbreviated transcription (Latin):
grandeuus probrate uctintũ uitibit: pompĩ scłi iurilit̃ coneulcabit.
Ququid habero poterit pauꝑib erogibat: condens cȩlo tbesauros ubr possi¬
der& eos. cũ iolutus felicit᷑ aitransitoriis. uiuere felicus incipera minsuris.
Pode tẽpore agus pontifex thendirdus. & clarissimus xp̃i marre. futurus.¬
& uir sicerdotali reuerentia plenus & corã diumis conspectib sacerdos b¬
tificandus: in me morito superius iuico episcopalẽ ad ministribat dignititẽ
iuc me moribilis adolescens limb̾tus nos ilitite cluentissimus. forma corpor
eligantalimus. cõmendat᷑ inauia regi enucmdus: ut uelut p̾ciosus lipis iui¬
tiplicib poli ret᷑ argim̃tis. & cõpetens fiera cęlestib ornum̃tis Tũ sine
colũba rẽ sine felle amiritudinis lantłitus indelic& alunus luidibilis. sollert̃
ad̾ herens migisterio p̃fiti antistitis: cepit illũ uenerari sicut dnna diligere
queidiodũ patuẽ carissimũ : e in cunctis actib obsequiurcti edictiur

Expanded text:
us probitate, jactantiam vitabat, pompam saeculi viriliter conculcabat: quidquid habere poterat, pauperibus erogabat, condens coelo thesauros, ubi possideret eos, cum solutus feliciter transitoriis, vivere felicius inciperet mansuris. 7. Eodem tempore Agius, pontifex Theodardus, et clarissimus Christi martyr futurus, vir sacerdotali reverentia plenus, et coram divinis aspectibus sacerdos beatificandus, in memorato superius vico episcopalem administrabat dignitatem. Huic memorabilis adolescens Lantbertus nos commendatur, in aula regia educandus, ut velut pretiosus lapis, multiplicibus potiretur argumentis, et competens fieret coelestibus ornamentis. Tum sane columba Christi sine felle amaritudinis, Lantbertus, videlicet alumnus laudabilis, solerter adhaerens magisterio praefati antistitis, coepit illum ven in cunctis actibus obsequi juxta edictum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ erat ȩĩne salutis gr̃i. Cęlestib animo inhiabat: sese inbalo edustĩ dũo
magtibat. qui ea singularu desiderium factus erat.
Post quã pere abimpiis int̾sectus. palmã beatituduns sc̃s ꝑxpit theo dirdus:
Afidelis traiertenisiũ cat̾ua pio paslore uiduata. cȩpit ueliem̃t ꝑ quirere alnuĩ
suilẽ scĩtate : quẽ in eius loco poss& subrogare. Nui quesitis scrutitisq.¬
disigent̃ omĩb: sanctior nemo inuentus : lantb̾to. Nunc itaq ditatũ¬

Expanded text:
 erat aeternae salutis gratia. Coelestibus animo inhiabat, sese in holocaustum illi mactabat qui ei singulare desiderium factus erat. Postquam vero ab impiis interfectus, palmam beatitudinis sanctus percepit Theodardus, fidelis Trajectensium caterva, pio pastore viduata, coepit vehementer perquirere alium similem sanctitate, quem in ejus loco posset subrogare. Diu quaesitis, scrutatisque omnibus, sanctior nemo inventus Lantberto. Hunc itaque ditatu