comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tantur Unũ e duobus paliuiti congruit
Aut uitis aut ignis. Si in uite nõn est̾. in
igne erit. Ut ergo in igne non sit: in
uite sit. Si manseritis in me. inquit &
uerba mea in uobis manserint: quod cũq
uolueritis petetis & fiet uobis. Manendo
quippe in xp̃o quid uelle possit. nisi quod
conuenit xp̃o. Quid uelle possit ma¬
nendo in saluatore. nisi quod non alieni¬
est a salute: Aliud quippe uolumꝰ quia
sumus in xp̃o. & aliud uolumꝰ quia sumuᷤᷤ
Adhuc in hoc scło. De mansione namq
huiꝰ scłi nobis aliquando subripit. ut hoc
petam᷑ quod nobis non expedire. nescimus
Ded absit ut siat nobis si manemꝰ in ap̃o.
qui non facit quando petimꝰ nisi qđ
expedit nobis. Manentes ergo ineo
cum uerba enus in nobis manent quod
cumq uoluerimꝰ petemus & fiet nobis.
quia si petimꝰ & non fiet: non hoc pẽ
timus qđ habet mansio in eo. nec ha
bent uerba eius quȩ manent in nobis
sed quod habet cupiditas & infirmi¬

Expanded text:
tantur . Unum de duobus palmiti congruit, tantur . Unum de duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis; si in vite non est, in igne erit: ut ergo in igne non sit, in vite sit. 4. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint, quodcumque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non est alienum a salute? Aliud quippe volumus quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nocunque voluerimus, petamus, et fiet nobis. Quia si petimus, timus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
uitis. uos palmites. Qui manserit
in me & ego in eo: Ic fert fructũ
multum. quia sine me nihil potestis
facere Ne quisquam putaret saltem
paruũ aliquem fructũ posse a semetipso
palmitem ferre: cum dixisset hic fert
fructum. non ait quia sine me parum
potestis facere. sed nihil potestis facere
Siue ergo paruũ siue multum sine illo
lerit palmes: eum purgat agricola. ut
plus afferat Lamen nisi in uite manserit
& uixerit de radice: quantumlibet fruc¬
tum asenietipso non potest ferre. Qũauiꝰ
autem uitis non esset xp̃c nisi homo esset:
tamen istam gr̃am palmitibus ñ prȩberet.
nisi etiam ds̃ esset. Uerũ quia ita sine
ista gr̃a non potest uui ut mors in potes¬
tate sit liberi arbitru: siquis in me in¬
itaq uitis tanto sunt contẽptibiliora si
in uite non manserint. quanto gloriosi¬
ora si manserint. Deniq sicut de his
etiam per hiezechielem ꝓphetam dñs
dicit. prȩcisa nullis agricolarum usibus
ꝓsunt. nullis fabrilibus operibus depu¬

Expanded text:
ui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illolerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, initaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint: denique, sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus depu
Abbreviated transcription (Latin):
afferatis & efficiamimi mei discipuli Su
glorificatꝰ siue clarificatꝰ dicatur: ex
uno uerbo greco utrumq translatum
est quod est dexaste. Doxa enĩ quae
grece dicitur. latine. gła est Si ergo
glorificatꝰ est in hoc ds̃ pater ut fructõ
plurimũ adferamꝰ & efficiamur ap̃i¬
cum dixisset sic luceat lumen uestrũ

Expanded text:
 efficiamini mei discipuli. Sive glorificatus sive clarificatus dicatur, ex uno graeco verbo utrumque translatum est, quod est δοξάζειν Δόξα enim quae graece dicitur, latine gloria est. Quoglorificatus est Deus Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Chricum dixisset, Sic luceat l
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce debet᷑ nobis. & debemꝰ. Dimittamꝰ
ergo qđ debetur nobis. ut dimittatur
quod debetur a nobis. Sed adhȩc mens
renititur. & uult implere quod dudit
& tam̃ reluctat᷑ Ad martyris tumbam
consistimꝰ. qui ad cȩleste regnũ ex qua
morte ꝑuenerit scimꝰ Nos si pro xp̃o
corpus nõni ponimꝰ: saltem animũ um¬
camus. Placat᷑ ds̃ isto sacrificio. approbat
in iudicio pietatis suȩ uictoriã pacis nr̃ȩ
uincentes remunerat: nunc decertanteᷤᷤ¬

Expanded text:
. Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus . Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit scimus. Nos si pro Christo corpus non ponimus, saltem animum vincamus. Placatur Deus isto sacrificio, approbat in judicio pietatis suae victoriam pacis nostravincentes remunerat, nunc decertante
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a cõposuit. & ipse ciusdẽ causȩ iudex
est qui aduocatꝰ Preci autẽ quam cõpo¬
suit conditionẽ inseruit dicens. Dimitte
nobis debita nr̃a. sicut & nos dimittimus¬
debitoribus nr̃is. Quia ergo ipse iuder
uenit qui aduocat᷑ extitit: ipse precem
exaudit qui fecit Aut ergo non facientes
dicimꝰ dimitte nobis debita nr̃a sicut & noᷤ
dimittimus debitoribus nr̃is. & nosmet¬
ipsos hoc dicendo amplius liganlus. Aut
fortasse hanc conditionẽ in oratione
inter mittimus. & aduocatꝰ nr̃ precem
quam cõposuit non recognoscit. atq apud
se ꝓtinus dicit. Scio quid monui. non
est ipsa oratio quã feci Quid ergo nobi
agendum est fr̃s : AUt uerę caritatis
affectum impendamꝰ fr̃ĩbus: nulla in corde
malitia maneat Consideret omp̃s ds erga
primũ caritatẽ nr̃am. ut nr̃is impendat
iniquitatib pietatẽ suam. Mementote
qđ monem᷑. dimittite & dimittet᷑ uobiᷤᷤ

Expanded text:
nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita ndebitoribus nostris . Quia ergo ipse judex venit, qui advocatus exstitit, ipse precem exaudit qui fecit. Aut ergo non facientes dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus; aut fortasse conditionem hanc in oratione intermittimus, et advocatus noster precem quam composuit non recognoscit, atque apud se protinus dicit: Scio quid monui, non est ipsa oratio quam feci. Quid ergo nobis agendum est, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia maneat. Consideret omnipotens Deus erga proximum charitatem nostram, ut nostris impendat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Dicat᷑ ergo Si moyses & samuhel
steterint corã me. non est anma mea ad
popłm istũ Ac si aꝑte dicat. Nec illos.
modo ꝓ amicis audio. quos magnȩ uirtutiᷤ
merito orare etiã ꝓ inimicis scio. Uutuᷤ
ergo uerȩ orationis est. celsitudo caritatis
Et tunc quisq qđ recte petit adipiscit᷑ cũ
eius animus in petitione nec inimici odio
ꝓ aduersarus precẽ. sed utinã cor teneat
amorẽ Nam sepe & orationẽ in mucis
nr̃is impendimus. sed hanc ex prȩceptione
potius fundimꝰ quam ex caritate Nlã et¬
uitã inimicoꝵ petunꝰ. & tamen ne exaudi¬
amͣ timemus. Sed quia internus iudex
mentẽ potius quã uerba considerat: ꝓ
inimico nil postulat. qui ꝑ eo ex carit᷑ate
non orat Sed ecce inimicus grauiter
deliquit. dãpna intulit. iuuantes lesit.
amantes ꝑsecutꝰ est. Retinenda hȩc essent.
si remittenda nobis delicta non essent
Aduocatꝰ etenim nr̃ precem nobis in causa

Expanded text:
vobis . Si Moyses et Samuel vobis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Ac si aperte dicat; Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem. Nam saepe et orationem pro inimicis nostris impendimus, 1565 sed hanc ex praeceptione potius fundimvitam inimicorum petimus et tamen, ne exaudiamur, timemus. Sed quia internus iudex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nihil postulat, qui pro eo ex caritate non orat. Sed ecce nobis inimicus graviter deliquit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa
Abbreviated transcription (Latin):
unũ testimoniũ testamenti ueteris ꝓferamꝰ
Certe cũ nidea conditoris su iuffitiã culpis
exigentib offendisset: ꝓphetã suum ab
oratione dñs ꝓhibens dicit Non assumaᷤ
landẽ & orationẽ pro eis. Si moy ses &
samuhel steterint corã me. non est auima
mea ad popłm istum. Quid est quod int¬
missis relictisq tot patribus. soli moyses
& samuhel ad medium deducunt᷑. Quꝙ
mira obtinendi uirtꝰ ostendit᷑. dũ nec ipsi
posse int̾cedere dicunt᷑. Acsi aꝑte dus
dicat. Nec illos audio quos propter mag¬
num petitionis suȩ meritũ mimine contẽpno
Quid ergo est qđ moyses & samuhel ceteris
patribus in postulatione preferunt᷑. nisi qđ¬
duo hi tantũmodo in cuncta testamenti
ueteris serie etiã pro inimicis suis leguat᷑
exorasse: Unus a popło lapidib impetitur
& tamen ꝓ lapidatore suo dñm deprecatur
Alter ex principatu deicit᷑. & tamen petitus
ut exoraret fatet᷑ dicens. Absit a me hoc
peccatũ in dño. quo minꝰ cessẽ orare pro

Expanded text:
enti Veteris proferamus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam culpis exigentibus offendisset, prophetam suum ab oratione Dominus prohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intmissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos propter magnum petitionis suae meritum minime contemno. Quid ergo est quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur, nisi quod hi duo tantummodo in cuncta Testamenti Veteris serie etiam pro inimicis suis leguntur exorasse? Unus a populo lapidibus impetitur , et tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus ut exoraret, fatetur dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro
Abbreviated transcription (Latin):
liet accipienda est qua dilexit eũ pater
Ded numquid & hic gr̃a accipienda est
qua pater diligit filium. sicut gr̃a est qua
nos diligit silnis. cum simꝰ nos filu gr̃a non
natura. iuugenitꝰ autem non gr̃a sed
natura: An hoc etiã in ipso filio ad ho¬
minem referendum est: Ita sane
Nam dicendo. sicut dilexit me pater et
ego dilexi uos: grãm mediatoriᷤ ostendit
Mediator autem dĩꝰ & hominũ. non in
igitur recte possumus dicere. qđ cum
ad naturã dĩ non ꝑtineat humana na¬
tura: ad ꝑsonam tamen unigenti filu
dĩ per gr̃am ꝑtinet humiana natura. et
tanta gr̃a ut nulla sit maior. nulla
prorsus ȩqualis Neq enĩ illã suscep¬
tionem hominis ulla merita prȩcesserunt
sed ab illa susceptione eius merita cuncta
cȩperunt. Manet ergo filius in dilec¬
tione qua eñ dilexit pater. & ideo
seruauit prȩcepta enis. Quid est enĩ
& ille homo. nisi qđ ds susceptor est eiꝰ :

Expanded text:
licet accipienda est, qua dilexit eum Pater. licet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicenego dilexi vos, gratiam mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in igitur recte possumus dicere, quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura; et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus ,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo superiore dinoscitur Dixerat qͥppe
& ego dileri uos. Cui uerbo continuo
subnuxit. manete in dilectione inea. illa
ergo qua dilexit eos. Quid est ergo ma
nete in dilectione mea. nisi manete in
gr̃a mea: Et quid est si precepta mea
seruaueritis manebitis in dilectione mea
nisi ex hoc scietis qđ in dilectione mea
qua uos diligo manebitis. si precepta mea
seruabitis: Non ergo ut nos diligat priuᷤ¬
eius precepta seruamus. sed nisi nos dili¬
gat precepta eius seruare non possumus
Dec est gr̃a que. humilib patet. superbos
latet Sed quid est illud quod adiungit
sicut & ego precepta patris mei serului.
& maneo in eiꝰ lilectione Utiq eti ̃
hic hanc dilectionem patris intelligi
uoluit. qua cũ diligit pater Ita quippe
dixerat Dicut dilerit me pater. & ego
dilexi uos. Itq hns uerbis illa subiunxit
manete in dilectione mea. illa ꝓcul dubio
qua dilexi uos. Ergo qđ lit etiꝰam de
patre maneo in eius dilectione: illa sci¬

Expanded text:
verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Qunete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo, manebitis, si praecepta mea serejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid illud est quod adjungitur Sicut et ego praecepta Patris mei servavi, et maneo in ejus dilectione. Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa sci
Abbreviated transcription (Latin):
Audi quid sequat᷑. Si prȩcepta mea inqͥt
seruaueritis: manebitis in dilectione mea
Dilectio facit prȩcepta seruari: an p̃cepta
seruata faciunt dilectionem: Sed quis
ambigat qđ dilectio prȩcedit: Unde
enĩ prȩcepta seruet non habet qͥ ñ diligit
Qđ ergo ait si precepta mea seruauer itis
manebitis in dilectione mea: ostendit non
unde. dilectio generet᷑ sed unde monstret᷑.
tamquã diceret. nolite uos putare
manere in dilectione mea. si non seruatis
precepta mea. Si enim seruaueritis mane¬
bitis. hoc est. hinc apparebit quod in di¬
lectione mea manebitis. si mea pręcepta
seruaueritis. Et nemo se fallat dicendo
qđ eum diligit. si enis prȩcepta non seruet
Nam intantum cũ diligimꝰ. inquantũ eius
prȩcepta seruamus. Inquantum autẽ. minꝰ
seruamus: minus diligimꝰ. quamuis quod
Ait manete. in dilectione mea non appar&
quã dixerit dilectionẽ. utrum qua eum
diligimꝰ an qua ipse nos diligit. sed ex

Expanded text:
Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta sservamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
enim clarificat᷑ pater. ut fructum plu¬
rimũ afferamꝰ & efficiamꝰ xp̃i discipuli
A quo efficiamꝰ. nisi ab illo cuius miscda
preuenit nos: Ipsius enim sumꝰ figmen¬
tum. creati in ap̃o itĩu in operibus bouiᷤ
lexi uos. Manete in dilectione mea. Coce
unde sunt opera bona nobis. Nam unde
nobis essent. nisi quia fides ꝑ dilectionem
operat᷑: Unde. etiam diligeremus. nisi
prius diligerem᷑ : Aꝑtissime hoc in epła
sua iste euangłista dicit. nos diligimus.¬
qm̃ ipse prior dilexit nos. Qđ autem
dit sicut dilexit me pater & ego dileri
uos. non equalitatem naturȩ ostendit
nr̃e & suȩ sicut est patris & ipsius. sed
grãm qua mediator est dĩ & hominum
homo xp̃c ifłe. Mediator quippe. mon¬
stratur cum dicit. diligit me pater et
ego uos Nam pater utiq diligit nos
sed in ipso. quia in hoc clarificatur pat̃
ut fructum afferamꝰ in uite. hoc est in filio.
& efficiamur eiꝰ discipuli. Manete. inquit
in dilectione mea Quomͦ manebimus:

Expanded text:
enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis lexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos diligamus autem ait, Sicut dilexit Pater, et ego dilexi vos, non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius, sed gratiam qua mediator est Dei et hominum homo Christus Jesus. Mediator quippe monstratur, cum dicit, Diligit me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, iin dilectione mea. Quomodo manebimus?
Abbreviated transcription (Latin):
ad celsitudinẽ uenirent Acsi aperte di¬
catur. Iam uos locus delectat celsitudiniᷤᷤ.
sed prius uia exerceat laboris. Per calicẽ
ergo pertingit᷑ ad maiestatem. Si menᷤᷤ
urã appetit quod demulcet. prius bibite
quod dolet. Sic sic per amarũ poculũ
confectionis. ꝑuenit᷑ ad gaudiũ salutis.

Expanded text:
lsitudinem venirent; ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris; per calicem enim pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet: sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
suã quando in ꝑsecutione daturus est
animã suam: Unrtꝰ ergo caritatis ut
inuicta sit in ꝑturbatione: nutriat᷑ per
miscdam in tranquillitate. quatinus
om̃i potenti do primũ discat sua impen
ditoris nr̃i Serui digni non fuimus. et
Amici uocam᷑. Quanta est dignitas homi¬
num esse. amicos dĩ. Sed dudistis głam
dignitatis. Audite & laborem certamis
Si feceritis quȩ prȩcipio uobis: Amiei inqͥt¬
mei estis. si ea quȩ prȩcipio facttis: dchi
aperte dicat. Gaudetis de culmine.
pensate quibus laboribus uenit᷑ ad culm̃
Certe dum filu zebedei interueniente ma¬
tre quęrerent. ut unus adextris dĩ et
alius a sinistris sedere debuissent: audiert̃
Potestis bibere calicẽ quem ego bibiturus
sum : Iam locũ celsitudinis quęrebant¬

Expanded text:
suam, quando in persecutione daturus est suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impendditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locu
Abbreviated transcription (Latin):
mirum si enimicos diligant discipuli dũ
niuunt. quando & tunc inimicos diligit
magister cũ occiditur: Euius dilectio¬
nis sumniã exprimit cum subiungit
Maiorẽ hac dilectionẽ nemo habet. ut
animã suam ponat quis ꝓ amicis suis
Mori etiã pro inimicis dñs uenerat. & tam̃
positurũ se animã pro amicis dicebat ut
ꝓfecto nobis ostenderet quia cum diligendo
lucrũ facere de inimicis possumꝰ: etiam
ipsi amici sunt qui ꝑsequuunt᷑. Sed ecce
nos usq ad mortẽ nemo ꝑsequit᷑. Unde
ergo ꝓbare possumꝰ an diligimꝰ inimicos
Sed est quod in pace scẽ aeccłe ficri debeat
unde clarescat. si ꝑsecutionis tempore mori
ꝓ dilectione. ualeamus: Certe idem ioħs
dicit. Qui habuerit substantiã mundi
hiuus & uiderit frẽm suũ necesse habere
& clauserit iuscera sua ab eo. quomodo
caritas dĩ manet in eo: Hinc etiam
ioħs baptista ait. Qui habet duas tum¬
cas. det non habenti. Qui ergo tranquil¬
litatis tempore non dat ꝓ doꝰ tunicam

Expanded text:
uli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit shujus, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam
Abbreviated transcription (Latin):
cipitatores liberi arbitrii. ex alto elationiꝰ
per mania pręsũptionis. in ꝓfundo submier¬
sionis Nempe uox ur̃a est. qđ homo ex
semetipso facit iustitiã. hoc est altu ela¬
tionis ur̃e Sed ueritas contradicit & dicit
almes non potest ferre fructũ a seniecipso
nisi manserit in uite Ite nunc ꝑ abrupta.
& non habentes ubi figamini. qui uentosa
loquacitate lȩtamini Hęc sunt in ania
eñĩ a semetipso se fructũ existimat ferre:
in uite non est. Qui in uite non est. in xp̃o
non est. Qui in xp̃o non est. xp̃ianus non
est. Hȩc sunt ꝓfunda submersionis ur̃ae
Etiam atq etiam considerate: quid ad huc
ueritas adiungat & dicat. Ego sũ inquit

Expanded text:
cipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis cipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania penim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qui in Christo non est, Christianus non est. Haec sunt profunda submersionis vestrae. Etiam atque etiam considerate quid adhuc Veritas adjungat, et dicat: « Ego sum, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
prodest non ipsi sed illis. Ita sunt quippe
in uite palmites. ut uiti non conferant
sed inde accipiant unde uinant Ita
uero uitis est in palmitibus ut iutale
alimentũ subministret eis. non tam̃ sumar
utrumq nom xp̃o. Nam prȩciso paliite
potest de upa radice. ilius pullulare. Qui
autem pręcisus est: sine radice non potest
uiuere Demiq adiungit & dicit. Sicut
palmes non potest ferre fructũ a semet¬
ipso nisi manserit in inte: sic nec uos nisi
in me. manseritis. Magna gr̃ę conimen¬
datio fr̃s mei Corda iustruit humiliũ.
ora obstruit superborum. Cece cui si
audent respondeant. qui ignorantes di
iustitiam & suam uolentes constituere.
iustitiȩ dĩ non suic subiecti Ecee cui res¬
pondeant sibi placentes. & ad bona opera
facienda đm sibi necessariũ non putantes
Nonne hiuic resistunt ueritati homines
qđ iusti sumus: Quid dicits qui uosip¬
sos decipitis : Non estis assertores sed prę¬

Expanded text:
prodest non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe prodest non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non confesed inde accipiant unde vivant. Sic quippe vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite potest de viva radice alius pullulare: qui autem praecisus est, sine radice non potestSicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed prae
Abbreviated transcription (Latin):
tainqũã non habentes sint. & qui flent
tamquã non flentes. & qui gaudent
tamquã non gaudentes. & qui emunt
tamquã ñ possidenteᷤᷤ. & qͥ utuntur hoc
mundo tamquã non utant᷑. Prȩterit
habet sed quasi non habens. qui sic scit
debita carnis exsoluere. ut tamen ꝑ ea
mundo tota mente non cogat᷑ inherere
Nam cũ isdem rursũ egregius prȩdicator
dicat. qui habet uxorem cogitat quȩ st̃
huius mundi quomͦ placeat uxori: ille
uxorẽ habens quasi non habet. qui sic
studet placere coniuigi. ut tamen non
displiceat conditori. Flet quoq sed
tamquã non fleat. qui sic temporalib
dãpnis affligit᷑. ut tam̃ de ȩt̃nis lucris
semꝑ animũ consoletur Gaudet uero sed
tamquã non gaudeat. qui sic de tẽpora¬
libus bonis hilarescit. ut tam̃ semper ꝑpe¬
tua torm̃ta consideret. & in hoc quod
mentẽ gaudio subleuat. hanc continuo
pondere ꝓuidi timoris premat Emit
autẽ sed̃ tamquã non possidens. qui &

Expanded text:
tamquam non habentes sint; et qui flent, tamquam non habentes sint; et qui flent, tamquam non flentes; et qui gaudent, tamquam non gaudentes; et qui emunt, tamquam non possidentes; et qui utuntur hoc mundo, tamquam non utentes. Quod habet, sed quasi non habens, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere. Nam cum idem rursum egregius praedicator dicat: Qui habet uxorem, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat uxori , ille uxorem habens quasi non habet, qui sic studet placere conjugi, ut tamen non displiceat conditori. Flet quoque, sed tanquam non defleat, qui sic temporalibus damnis affligitur, ut tamen de aeternis lucris semper animum consoletur. Gaudet vero, sed tanquam non gaudeat, qui sic de temporalibus bonis hilarescit, ut tamen semper tormenta perpetua consideret; et in hoc quod mentem gaudio sublevat, hanc continuo pondere providi timoris premat. Emit autem, sed quasi non possidens, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
res temporalis in usu. ęterna in desiderio
Sit res temporalis in itinere. desideretur
ȩterna in ꝑuentione. Quasi ex latere
respiciat᷑. quicquid in hoc mundo agit᷑
Ante nos autẽ tendant mentis oculi. dũ
tota intentione illa conspiciunt adquȩ
ꝑuenimus. Extirpent᷑ funditus uitia.
non solũ ab actu operis. sed etiã a cogi¬
tatione cordis euulsa. Non nos uolup¬
tas carnis. non sollicitudo curiositatis.
non estus ambitionis ad dnicam cęnan
prepediat. Sed ipsa quoq honesta quȩ¬
in mundo agimꝰ quasi ex quodã mentis
latere tangamus. ut terrena quęlibet
sic nr̃o corpori seruiant. quatinꝰ cordi
minime obsistant. Non ergo fr̃s audem
uobis dicere. ut om̃a relinquatis Sed
tamen si uultis om̃a etiã retinendo
relinquitis. si sic tẽporalia geritis ut tam̃¬
tota mente ad ęterna tendatis hlinc¬
etenĩ paulus apłs dicit. Tempꝰ breue
est. Reliquũ est. ut qui habent uxores

Expanded text:
res temporalis in usu, aeterna in desiderio; res temporalis in usu, aeterna in desiderio; sit res temporalis in itinere, desideretur aeterna in perventione. Quasi ex latere respiciatur quidquid in hoc mundo agitur. Ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspiciunt ad quae pervenimus. Exstirpentur funditus vitia, non solum ab actu operis, sed etiam a cogitatione cordis evulsa. Non nos voluptas carnis, non sollicitudo curiositatis, non aestus ambitionis a dominica coena praepediat, sed ipsa quoque quae honesta in mundo agimus quasi ex quodam mentis latere tangamus, ut terrena quae libent sic nostro corpori serviant, quatenus cordi minime obsistant. Non ergo, fratres, audemus vobis dicere ut omnia relinquatis; sed tamen, si vultis, omnia etiam retinendo relinquitis, si sic tetota mente ad aeterna tendatis. Hinc Paulus apostolus dicit: Tempus breve t: Reliquum est, ut qui habent uxores,
Abbreviated transcription (Latin):
U adam & reuertar ad uirũ meũ priorẽ.
quia bene mͥ erat tunc magis quã nunc
Uir uniusciuusq sidelis ammȩ ds est. quia
hec uidelicet ei est comuncta ꝑ sidem
Sed illa quȩ coniuncta dõ fuerat ani¬
ma amatores suos sequitur. quando
mens quȩ iam ꝑfidẽ credidit. adhuc
se inmundis spiritib in operatione sub¬
sternit. mundi głam quęrit. carnali
delectatione pascit᷑. ex quisitis uoluptatib:
nutritur. Sed plerumꝙ omp̃s ds tałẽ
animã misericorditer respicit. & eius
uoluptatib: amaritudines ꝑmisc&
Unde dicit. Ecce ego sepiã uiã tuam

Expanded text:
 priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc . Vir uniuscujusque fidelis animae Deus est, quia haec videlicet ei est conjuncta per fidem. Sed illa, quae conjuncta Deo fuerat anima, amatores suos sequitur, quando mens quae jam per fidem credidit, adhuc se immundis spiritibus in operatione substernit, mundi gloriam quaerit, carnali delectatione pascitur, exquisitis voluptatibus nutritur. Sed plerumque omnipotens Deus talem animam misericorditer respicit, et ejus voluptatibus amaritudines permiscet. Unde dic
Abbreviated transcription (Latin):
illa tristẽ uitã pertulit. & ad lȩtam
mortẽ ꝑuenit: Uos ad tempus quęritis
obsequium hominũ. illa despecta ab
hominibus inuenit socios choros angłoꝵ
Discite igit᷑ fr̃s temporalia cuncta despi¬
cere. discite honorẽ transeuntẽ contẽp¬
nere. aeternã głam amare. Honorate
quos pauperes cernitis. & quos foris c̃spi¬
citis despectos scłi : intꝰ arbitramini
amicos dĩ. Cũ hs participamini quod
habetis. ut hoc quandoq dignentur
uobiscũ participare qđ habent Pensate
qđ ore magistri gentiũ dicit᷑ in hoc
tempore. Ur̃ã habundantia illorum
in opiã suppleat. ut & illorũ habundan¬
tia ur̃ȩ inopiȩ sit supplementũ Pensate
quod ipsa per se ueritas dicit. Quã diu
fecistis uni ex his fratribus meis minimis
mihi fecistis. Ad tribuendũ ergo pigri
cur estis. quando hoc quod iacenti in t̾ra
porrigitis. sedenti in cęlo datis: Sed hȩc
omps ds qui per me. in ur̃is auribus

Expanded text:
illa tristem vitam pertulit, ad laetam illa tristem vitam pertulit, ad laetam mortem pervenit. Vos ad tempus quaeritis obsequium hominum, illa despecta ab hominibus invenit socios choros angelorum. Discite ergo, fratres, temporalia cuncta despicere, discite honorem transeuntem contemnere, aeternam gloriam amare. Honorate quos pauperes videtis, et quos foris conspicitis despectos saeculi intus arbitramini amicos Dei. Cum his participamini quod habetis, ut hoc quandoque dignentur vobiscum participari quod habent. Pensate quod ore magistri gentium dicitur: In hoc tempore vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Pensate quod ipsa per se Veritas dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Ad tribuendum pigri cur estis, quando hoc quod jacenti in terra porrigitis sedenti in coelo datis? Sed haec omnipotens Deus quae per me in vestris auribus
Abbreviated transcription (Latin):
psalmodia lenius audiri. quousq et
eiusdẽ psalmodiȩ sonit᷑. & odoris suauitaᷤᷤ
elongata finretur. Hec igit᷑ quandiu
uixit in corpore. quis illã haberet in
honorẽ : Indigna cunctis. om̃ib despec¬
ta uidebat᷑. Quis ad illã accedere. quis¬
ad illã uenire dignaretur: Sed latebat
in sterquilinio margarita dĩ. Sterqͥliniũ
fr̃s hanc ipsã corruptibilitatẽ corporis
appello. sterquiliniũ abiectionẽ pauꝑ¬
tatis nomino assũpta est ergo marga¬
rita quȩ iacebat in sterquilinio. et
posita in cęlestis regis ornamento. lam
int̾ suꝑnos ciues emicat. iã iit̾ ignitos
illos lapides aeterni diadematis coruscat
Iuos qui in hoc mundo uos diuites ant
esse creditis aut estis: conferte si potestis
falsas diuitias ur̃as ueris diuitus romulȩ
Uos in huius mundi uia om̃a amissuri
possidetis. illa nihil quȩsiuit in itinere.
& om̃a inuenit in ꝑuentione. uos lȩtã
uitã ducitis & tristẽ mortem tunetis

Expanded text:
psalmodia lenius audiri, quousque et psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergo quandiu vixit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cunctis, despecta omnibus videbatur. Quis ad illam accedere, quis illam videre dignaretur? Sed latebat in sterquilinio margarita Dei. Sterquilinium, fratres, hanc ipsam corruptibilitatem corporis appello, sterquilinium abjectionem paupertatis nomino. Assumpta est ergo margarita quae jacebat in sterquilinio, et posita in coelestis Regis ornamento, jam inter supernos cives emicat, jam inter ignitos illos lapides aeterni diadematis coruscat. O vos qui in hoc mundo divites aut esse creditis, aut estis, conferte, si potestis, falsas divitias vestras veris divitiis Romulae. Vos in hujus mundi via omnia amissuri possidetis; illa nihil quaesivit in itinere, et omnia invenit in perventione. Vos laetam vitam ducitis, tristem mortem timetis;
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. non possent: cepit eadẽ. romula
adsistentẽ & trementẽ redeptã suorũ
morũ magistrã blanda uoce consolari
dicens. Noli timere mat᷑. not morior
modo. Cũq hoc cẽbro diceret: pau¬
latĩ lux quȩ fuerat emussa subtracta
est. sed is qui subserut᷑ est odor re¬
mansit. Sicq dies scđs & tertus
transut. ut asꝑsa fraglantia remaneret¬
odoris. Nocte igit᷑ quarta eamdem
magistrã suã iterũ uocauit. Qua ueni¬
ente. uiaticũ petut & accepit. Necdũ
uero eadẽ redẽpta uel alia eiꝰ discipula
a lectulo iacentis abscesserant. et ecce
subito in platea ante. eiusdẽ cellulae
ostium duo chori psallentiũ constitert̃.
& sicut se dicebant sexus ex uocibus
discreuisse psalmodiȩ cantus dicebant
uiri. & feminȩ respondebant. Cumq
ante fores cellulȩ exhiberent᷑ caelestes
exequiȩ: sc̃a illa anima carne soluta est
Qua ã celũ ducta. quanto chori psal¬
lentiũ altius ascendebant: tanto cȩpit

Expanded text:
ferre non possent, coepit eadem Romula ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem sibi et trementem Redemptam, suorum morum magistram, blanda voce consolari, dicens: noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc illa crebro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remaneret. Nocte ergo quarta eamdem magistram suam iterum vocavit. Qua veniente 1661 viaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem Redempta et alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut ipsae se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit. sicut utrisq referentibus &
multis res eadẽ claruit. & ego quoq
eod̾ẽ tempore agnoui Cũq noctis
mediũ lectulo iacentis asisterent: su¬
bito cęlitꝰ lux emissa om̃e cellulȩ illuis
spatiũ impleuit. & splendor tantae
claritatis emicuit: ut corda asistentiũ
inestimabili pauore ꝑstringeret. atq
ut post ipsae referebant om̃e in eis
corpꝰ obrigesceret. & in subito pauore
remanerent. Cepit nãq quasi cuiusdã
magne multitudinis ingredientiᷤᷤ sonitꝰ
audiri. ostiũ cellȩ concuti. ac si ingre¬
dientiũ turba premeret᷑. Atq ut dice¬
bant intrantiũ multitudinẽ sentieban
sed nimietate timoris & luminis u¬
dere nil poterant. quia earũ oculos
& pauor de presserat. & ipsa tanti lu¬
minis claritas reuerberabat. Quã lucẽ
ꝓtinus miri odoris est fraglantia
subsecuta. ita ut earũ animũ quia
lux emissa terruerat odoris suauitas
refoueret. Sed cũ uim claritatiᷤ illius

Expanded text:
surrexit, sicut utrisque referentibus et surrexit, sicut utrisque referentibus et multis res eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectos homines estimant adhuc in ocu¬
los sũmi opificis aliquid imꝑfectionis
habent: sicut sepe imperiti homines nec¬
dum ꝑfecte sculpta sigilla conspicimus.
& iam quasi ꝑfecta laudamͦ. quȩ adhuc
artifex considerat & limat laudare iã
auidet & tamen ea tundere meliorando
non desinit: hȩc quã prȩdiximꝰ romula
ea quã greco uocabulo medici paralisin
uocant molestia corporali ꝑcussa est
Multisq annis in lectulo decubans. pene
om̃i iacebat menbrorũ officio destituta
nectamen hȩc eadẽ eius mentẽ ad impa¬
tientiã flagella ꝑduxerant. Nam ipsa
ei detrimenta menbroꝵ. facta fuerant
increm̃ta uirtutũ. quia tanto sollicitiuᷤᷤ
ad usũ orationis succreuerat. quanto
& aliud quodlibet agere nequaquam
ualebat Nocte igitur quadã eandem
redẽptam quã prefat̾ sum. quȩ utrasq
discipulas suas filiarũ loco nutri¬
ebat uocauit dicens. Mlater ueni. mat̃
ueni. Quȩ mox cũ alia eiꝰ condiscipula

Expanded text:
perfectos homines aestimant adhuc in ocuperfectos homines aestimant adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans pene omnium jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis succreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte ergo quadam eamdem Redemptam, quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula
Abbreviated transcription (Latin):
em fr̃s refero. quã bene is qui presto
est frat̃ & conpresbit̾ m̃s speciosuᷤᷤ nouit
Codem tẽpore quo monasterium petu
anus quȩdam redẽpta nomine in scĩmo¬
niali habitu constituta. in urbe hac iuxta
beatȩ Mariae semꝑ uirgins aeccdam
manebat Flec illius erunns discipula
fuerat. quȩ magnis urtutib pollens.
suꝑ prȩnestinos montes uitã heremiticã
duxisse ferebatur. Huic duȩ in eodem
habitu discipulȩ adherebant. una no¬
mine romula. & altera quȩ nunc adhuc
suꝑ est quã quidẽ facie scio. sed nomine.
nescio. Tres itaq hȩ in uno habitaculo
cõmanentes suerunt. Morũ quidem
diuitus plenã. sed tamen rebus pauperẽ
uitã ducebant. Hec autẽ quã prȩfatus
sum romula. aliã quã prȩdixi condis¬
cipulã suã magnis uitȩ meritis antei¬
bat. Erat quippe mirae patientiȩ. sũmȩ
obȩdientiȩ. custos oris sui. ad silentium
studiosa ualde.& ad continuȩ orationiᷤᷤ
usum. Sed quia plerũq hi quos iam

Expanded text:
es, refero, quam bene is qui praesto est frater et compresbyter meus Speciosus novit. Eodem tempore quo monasterium petii, anus quaedam, Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta, in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat . Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae, magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic duae in eodem habitu discipulae adhaerebant: una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem, quam praefatus sum, Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. 1660 Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi quos jam
Abbreviated transcription (Latin):
nolumus. ad illud enĩ suꝑnȩ refectionis
conuiunĩ & uocari & peruenire gra¬
tulam᷑. Loquentes uobis talia mentes
urãe uerũ dicunt. si non plus trena
quã cęlestia diligunt. si non amplius
rebus corporalib quã sp̃ualibus occu¬
pantur. Unde hic quoq ipsa excu¬
santiũ causa subningit᷑. cum protinus
subinfert᷑. Primꝰ dixit. Uillam emi
& necesse habeo exire & iudere illã¬

Expanded text:
nolumus, ad illud enim supernae refectionis nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium 1621 causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit: Villam emi, et necesse habeo exire,
Abbreviated transcription (Latin):
dñ namq mentis ur̃ȩ fastidium in
cȩna dni ille uobis singularis agnus
occisus est. Sed quid agimꝰ. qui hoc
quod subiungit᷑ adhuc fieri a multis
Offert ds̃ quod rogari debuit. Non
rogatꝰ dare uult qđ uix sperari po¬
terat. quia dignaret᷑ largiri postulatꝰ
Contẽpnitur uero. Paratas delicias
refectionis ęternae denuntiat. et tam̃
simul om̃s excusant. Ponamus ante
oculos mentis minima. ut possimus
digne pensare maiora. Si quispiam
potens muitandũ quemlibet pauperẽ
mitteret. quid fr̃s rogo quid pauꝑ
ille faceret: nisi de eadem sua inuita¬
tione gauderet. responsũ humile
redderet. uestẽ mutaret. ire quamto¬
tius festinatet. ne prior se ad po¬
tentis conuuiũ alter occurreret:
Homo ergo diues inuitat. & pauper
occurrere festinat. Ad dĩ inuitamur
conuiuiũ. & excusamꝰ: Sed ecce int̾
hec estimare possũ. quid sibi corda
ur̃a respondeant. Occultis enĩ fortasse
sibi cogitationib dicunt. Excusare

Expanded text:
dum namque mentis vestrae fastidium in dum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur; paratas vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres, rogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare
Abbreviated transcription (Latin):
ad contẽptum scłi inuitare uos uenio
ad cenã dĩ. Nemo me ꝓpterme in
hoc loco despiciat. Et si ad muitandũ
nequaquã dignus appareo: sed tamen
magnȩ sunt deliciȩ quas promitto
Sepe fr̃s mei solet euenire qđ dico. ut
ꝑsona potens famulũ habeat despectũ
Cumq per eũ suis forte uel extraneis
aliquod responsũ mandat: non despicit᷑
ꝑsona loquentis serui. quia seruat᷑ in
corde. reuerentia mittentis domini. Nec
pensant qui audiunt. per quã uel a
agite. Et si nos forsitan digne despi¬
citis: in mente tamen ur̃a uocantis
dm̃ reuerentiã seruate. Coniuiuae
fieri sũmi patrisfamilias libenter
obȩdite. corda ur̃a discutite. atq
ex eis mortale fastidium pellite Ad
repellendũ namq fastidiũ ur̃m iam
parata sunt om̃a. sed si adhuc carnales
estis: fortasse epulas carnales inqͥritis
Ecce ipsȩ carnales ȩpulȩ inspũale uobis
alimentũ conuersȩ sunt Ad abstergen¬

Expanded text:
ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quagite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergen