comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piunt iniuriam: pumniens om̃s iniu¬
riosos. Si gͦ fauebit iniuriam acci¬
pientibꝰ & puniet inurios: uide modo
de quoꝵ numero esse uis. Hide atten¬
de utrum in eis uelis esse qui iniuriam¬
accipiunt an in cis qui iiuriam faci¬
unt. Statim enim ad te ꝓcedit uox apo¬
stolica & dicit tibi. Iam quidem om̃i¬
no delictum est. quia iudicia habetis
tem patimini. quare non iniuriam¬
patunim: Corripit homines quia non
patiuntur iniuriam. non ut patiaris
molestiam te hortat᷑. s ut patiaris inui¬
riam. Non enim molestia inuria ẽ.
Quicquid enim iure pateris non est
inuiria. Ne forte diceres & ego inter
iniuriam passos numeror. Nam illud
millo loco. & illud alia causa passus
sum. Uide si iniuriam passus es. Latͦ¬
nes multa patiuntur: s ñ inuiria. Sce¬
lerati. malefici. effractores. adulteri. cor¬
ruptores om̃s patiuntur multa ma-¬
la. s nulla est iniuria. aliud est pati
iniuriam. aliud pati tribulationem.
aut penam. aut molestiam. aut sup¬

Expanded text:
piunt injuriam, puniens omnes injuriosos. Si ergo favebit injuriam accipientibus et puniet injuriosos, vide modo de quorum numero esse vis. Vide, attende utrum in eis velis esse, qui injuriamaccipiunt, an in eis qui injuriam facunt. Statim enim ad te procedit vox apostolica, et dicit tibi, «Jam quidem omnino delictum est, quia judicia habetis tem patimini? quare non potipatimini» ? Corripit homines, quia non patiuntur injuriam. Non ut patiaris molestiam te hortatur, sed ut patiaris injuriam: non enim omnis molestia injuria est. Quidquid enim jure pateris, non est injuria. Ne forte diceres: Et ego inter injuriam passos numeror; nam illud in illo loco, et illud causa illa passus sum. Vide si injuriam passus es. Latrones multa patiuntur, sed non injuriam: scelerati, malefici, effractores, adulteri, corruptores, omnes patiuntur multa mala, sed nulla est injuria. Aliud est pati injuriam; aliud pati tribulationem, aut poenam, aut molestiam, aut sup
Abbreviated transcription (Latin):
andio. uocem dñi agnosco. & hit scpa-
pmeum: Certe inseꝑabilit̾ a corpore
mendax. Si autem sc̃s & sc̃ificatus sũ¬
sãm id quod dictum est sc̃i estote qͥa
ꝙ ego sẽs sum. audeat & corpus xp̃i au¬
dtas. ꝙ ille unus homo clamans a fini
ul grãm baptisini & remissionis pecca-¬
roꝵ & hȩc quidem fuistis ait apł̃s enu-¬
merans multa peccata. & lcuia & gra-¬
iia. & usitata. & horribilia. & hȩc qͥd̾c
siustis. s abluti estis s sc̃ificati estił. Si
confessio non ingrati. Si enim dixeris
scm̃ ingratus es. & enim ex alio latere
ꝙ dicunt se scõs non ẽẽ: capiti ip̃si faci¬
unt iniuriam cuius menbra scã ñ sunt.
capite tuo dignitatẽ cape. & enim e¬
ras inte tenebre. nunc autem lux in

Expanded text:
audio, vocem ejus agnosco; et hic separo meam? Certe inseparabiliter a corpore mendax: si autem sanctus sanctificatus, secundum id quod dictum est, «Sancti estote, quia et ego sanctus sum» ; audeat et corpus Christi, audeat et unus ille homo clamans a finibs, gratiam Baptismi et remissionis peccatorum. «Et haec quidem fuistis,» ait Apostolus, enumerans multa peccata, et levia et gravia, et usitata et horribilia: «Et haec quidem fuistis; sed abluti estis, sed sanctificati estis» . Si perbia elati, sed confessio non ingrati. Si enim dixeris sanctum, ingratus es. et dicunt se sancta non esse, capiti ipsi faciunt injuriam, cujus membra sancta non sunt. capite tuo dignitatem cape. Etenim eras in tenebris, «nunc autem lux in
Abbreviated transcription (Latin):
puud quale est in quo sibi bini¬
tur aui sua se uanitate selnluit
seuerantes enim in malitis aolir
salutem quam desiderant polini.
atq inter se loquunt᷑ dumittnsat
agẽ penitentiam ꝓpeccatis sus ep
ditos mores aliquando in manst ũ¬
mutare. Regnare nolo. sufict in sa

Expanded text:
illud quale est, in quo sibi blandiuntur, qui sua se vanitate seducunt? Perseverantes enim in malitiis atquesalutem, quam desiderant, polliceri; atque ita inter se loquuntur, dum recusant agere poenitentiam pro peccatis suis, et perditos mores aliquando in melius commutare: Regnare nolo, sufficit mihi sa
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quid si aliquis concedat ius mi¬
quum: Nec ius dicendum est si in¬
iustum est. Illud gͦ uerum ius. quod
etiam iustum ẽ. Nide quid feceris.
non quid patiaris. Si ĩ fecisti miuriã
ꝑateris. Si inuiriam fecisti iꝰ pateris.

Expanded text:
dat jus iniquum? Nec jus dicendum est, si injustum est. Illud ergo verum jus, quod etiam justum est. Vide quid feceris, non quid patiaris. Si jus fecisti, injuriam pateris: si injuriam fecisti, jus pateris.
Abbreviated transcription (Latin):
in deo. Interioris enim homule
mortem animȩ nĩȩ significandand
solum in psalmo uerumetiam uud
entes quia uetus homo nr̃ simul cru¬
cifixus est ut euacuet᷑ corpus peccati.
ut ultra non seruiamus peccato. Cru-¬
cifixio quippe intrioris hominis pem-¬
tentiȩ dolores intelligunt᷑. & continen¬
tiȩ quidam salubris cruciatus. Per
quam mortem mors impietatis ꝑimi¬
tur. in qua nos non relinquit d̾s. & i¬
deo ꝑ talem cruccm euacuat᷑ corpus
peccati. ut iam non exhibeamꝰ menbra
nr̃a arma iniquitatis peccato. quia &
interior homo si utiq renouat᷑ de die
in diem: ꝓfecto uetus est anteꝙͣ reno¬
uet᷑. Intus namq agitur: quod idem
apłs dicit. Exuite uos ueterem homi
Quappt̃ deponentef mendacium lo¬
quimini ueritatem. Ubi autem de¬
ponit᷑ mendatium nisi intus. ut in¬
habitet in monte sc̃o dei. qui loquit᷑
ueritatẽ in corde suo Quod enĩ¬

Expanded text:
. interioris enim hominismortem animae nostrae significandam non solum in psalmo uerum etiam in entes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. crucifixio quippe interioris hominis paenitentiae dolores intelleguntur et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est antequam renouetur. intus namque agitur quod idem apostolus dicit: exuite uos ueterem hominquapropter deponentes mendacium loquimini ueritatem. ubi autem deponitur mendacium nisi intus, ut habitet in monte sancto dei qui loquitur ueritatem in corde suo?
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑalis utilis ꝑturbatio animi res¬
picientis peccata sua. respectione hor
nunc crubescitis. Ergo erubescere il
los dicit tamen fideles. non de p̃senti¬
bus donis. s de p̃teritis peccatis. hãc
confusionem non formidet. xp̃ianus.
inmo si hanc non habuerit. et̾nam
ti mors. Cerito stipendium. quia

Expanded text:
temporalis, utilis: perturbatio animi respicientis peccata sua, respectione horrnunc erulos dicit jam fideles, non de praesentibus donis, sed de praeteritis peccatis. Hanc confusionem non formidet christianus: imo si hanc non habuerit, aeternam ti mors. Merito stipendium: quia
Abbreviated transcription (Latin):
morans. dicit. fuimus enim stulti & nos
aliquando & increduli errantes. seruien-¬
tes desideriis & uoluptatib uariis. in ma¬
litia & inuidia agentes. abhominabiles in-¬
uicem. odio habentes. Quid istis tamina¬
lis meritis nͥ pena utiq debebat᷑: Sed
d̾o reddente bona ꝓ malis ꝑ grãm que
subiungit. & dix̃. Cum autẽ benigntas¬

Expanded text:
morans dicit: Fuimus enim stulti et nos aliquando et increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et invidia agentes, abominabiles, invicem odio habentes. Quid istis tam malis meritis nisi poena utique debebatur? Sed Deo reddente bona pro malis, per gratiam quae subjungit et dicit: « Cum autem b
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Si doctus cligeret᷑ fortasse ideo
se diceret electum quia dortrina eius
ꝑ oratorem piscatorem. s de piscatore
lucratus est imꝑatorẽ. Magnus cipri¬
anus orator s prior petrus piscator ꝑ
quem postea crederet non tantum ora¬
tor s etiam imꝑator. Nullus nobilis pͥ¬
mo electus est nullus doctus. quia infir¬
ma mundi elegit ut confunderet for¬
iste qui sic lo quitur piscator fuit. ꝙ mͦ¬

Expanded text:
. Si doctus eligeretur, fortasse ideo se diceret electum, quia doctrina ejus per oratorem piscatorem; sed de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et imperator. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, ut confunderet foriste, qui sic loquitur, piscator fuit: et m
Abbreviated transcription (Latin):
humanum. & dare gram̃ suam om̃ib
intelligentib. quia grã illuisͤ e merita
eorũ. & ne quelibet ꝑsona głetur in
carne: infirmos clegit. Nam inde non
est electus ille ctiam nathanael. Qd¬
enim tibi uidetur. ut publicanum in
theloneo sedentem eligeret math cum
lege. non quia doctos non erat electur̃
s si ipsos primo elegisset doctrine me-¬
rito se electos putarent. Ita illoꝵ scien¬
tia laudaret᷑. & laus. xp̃i gr̃e minueret᷑.¬

Expanded text:
dare gratiam suam omnibus intelligentibus quia gratia illius est, non merita eorum; et ne quaelibet persona gloriaretur in carne, infirmos elegit. Nam inde non est electus etiam ille Nathanael. Qenim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , Lege. Non quia doctos non erat electurus: sed si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putarent; ita illorum scientia laudaretur, et laus Christi gratiae minueret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ crror ipsoꝵ ut negent nos fĩs suos
te illis fĩs nr̃i estis. nisi quia nos ieis
agnoscimus. quod non repetimꝰ. Illi gͦ
non agnoscendo baptismum nr̃m ne-
soꝵ s agnoscendo non ipsoꝵ dicimus
eis fr̃s nr̃i estis. Unde enim scis mu
licr. si uirum saluũ facies: aut unde¬
I scis uir si mulierem saluã facies sicut ii
dit etiam rationem cur fieri non ce¬
pediat quamuis liccat. Quid enim
scis inquit mulier si uirum saluum
facies. aut unde scis uir. si uxorẽ sal¬
uam facies Cum enim suꝑns dixis¬
set scificatus enim c̃ uir infidelis in
uxore. & scĩficata ẽ mulier in fidelis
in fratre hoc ẽ in xp̃iano. Alioquin
filii ur̃i inquit inmundi ecñt: nunc
autem scĩ sunt. Si ad lucrandos con¬
niges & filiof.xͦ etiam exemplis que iã
prouencrant uidet᷑ hortatꝰ. cur gͦ ñ ex¬
pediat etiam infideles comuges dimit¬
ti a fidelib causa cuident̃ exp̃ssa est.
Non enim ꝓpt̾ uinculum cum talibus

Expanded text:
est error ipsorum, ut negent nos fratres suest error ipsorum, ut negent nos fratres sute illis, Fratres nostri estis: nisi quia nos in eis agnoscimus quod non repetimus? Illi ergo non agnoscendo baptismum nostrum, sorum, sed agnoscendo nostrum, dicimus eis: Fratres nostri estilier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si mulierem saluam facies? nisi dit etiam rationem cur fieri non expediat, quamuis liceat. quid enim scis, inquit, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si uxorem saluam facies? cum etiam superius dixisset: sanctificatus est enim uir infidelis in uxore, et sanctificata est mulier infidelis in fratre, hoc est in christiano, alioquin filii uestri, inquit, inmundi essent; nunc autem sancti sunt. sic ad lucrandos coniuges et filios Christo etiam exemplis, quae iam prouenerant, uidetur hortatus. cur ergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus
Abbreviated transcription (Latin):
aut soror in huiusmodi: id est si mft¬
lelis noluerit eẽ cum comuge fideli.
hic ag Anoscat fidelis suam libcita¬
tem. ne ita se subiectum putet scrui-¬
luti ut ipsam dimittat fidem. ne c̃¬
iugem amittat infidelem. Diuisi extc
a nobis nobiscum caput confitentes
& a corꝑe seꝑati. doleamus illos fĩs
si destiterint dicere pat̾ nr̃. Dixit
de quibusdã ꝓpħa. his qui dicunt
de fis uob̾ non estis fr̃s nr̃i. dicite fr̃s nr̃i
oꝑibus estis. Circumspicite de quib hoc di¬
cere potuerit. numquid de paganis:
te: quia fr̃s quando dicit apłs sine a¬
liquo additamento non uult intelli¬
gi. nisi ap̃ianos. Non ẽ autem subiec¬
tus inquit fr̾ aut soror in hunusmodi.
Cum diceret de comugio frem  soro
tu quid sꝑnis frcm tuum: & alio loco.
Nos inquit inquitatem facitis. & frau¬
datis. & hoc fr̃ib. Isti gͦ qui dict̃. ñ estis
fĩs nr̃i paganos nos dicunt. Ideo enim
& rebaptirare nos uolunt. dicentes nos
non habere quod dant. Inde conseqͣns

Expanded text:
aut soror in huius modi, id est si infidelis noluerit esse cum coniuge fideli, hic agnoscat fidelis suam libertatem, ne ita se subiectum deputet seruituti, ut ipsam dimittat fidem, ne coniugem amittat infidelem. Hoc et a nobis, nobiscum caput confitentes et a corpore separati. Doleamus illos, fratsi desierint dicere, Pater noster . Dixit de quibusdam propheta: His qui dicunt vobis, Non estis fratres nostri; dicite, Fratres nostri estis . Circumspicite de quibus hoc dicere potuerit: numquid de Paganis? te quia fratres quando dicit Apostolus sine aliquo additamento, non vult intelligi nisi Christianos: Non est autem subjectus, inquit, frater aut soror in hujusmodi : cum diceret de conjugio, fratrem et sorortu quid spernis fratrem tuum ? Et alio loco, Vos, inquit, iniquitatem facitis et fraudatis, et hoc fratribus . Isti ergo qui dicunt, Non estis fratres nostri, paganos nos dicunt. Ideo enim et rebaptizare nos volunt, dicentes nos non habere quod dant. Unde consequens
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Quis accusabit aduersus eas¬
tos di cͥ  si ds ꝓ nobis quis contta
nos: Qui unigenito filio suo non ꝑs¬
ꝑcit s pro nobis om̃ib tradidit il
Sienim cum adhuc uumici essars¬

Expanded text:
 Quis accusabit adversus electos Dei? Et si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui unigenito Filio suo non pepercit; sed pro nobis omnibus tradidit illum. Si enim cum adhuc inimici ess
Abbreviated transcription (Latin):
sub quo iaccat. nec cui cedat. nec con¬
tra quid saltem laudabilit dimicet. pa¬
catissima uirtute ꝑfectus. Rerum om
niũ quanta ibi quam speciosa. quam
certa scientia sine errore aliquo ł labo¬
re ubi di sapientia de ipso fonte suo po¬
tabitur cum sumnia felicitate sine dic-
ficultate. Quale erit corpus quod om
gebit. Non enm ammale s sp̃ale erit
habens quidem carnis s sine ulla cor
ruptione carnali substantiam

Expanded text:
sub quo jacebit, nec cui cedat, nec consub quo jacebit, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet, pacatissima virtute perfectus? Rerum ibi omnium quanta, quam speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo, vel labore, ubi Dei sapientia de ipso suo fonte potabitur cum summa felicitate sine ulla difficultate? Quale erit corpus, quod omgebit? Non enim animale, sed spiritale erit, habens quidem carnis, sed sine ulla carnali corruptione substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
non uidet. G rati simus ex eo qd̃
habemus. ut ad E datur quod non
habemus. & non  ꝑdamus quod ha¬
bemus. Ergo & hoc t̃cium. iam igit᷑
in nobis. lustificati sumus. s ipsa uisti¬
tia cum ꝓficimus crescit. Qui etiã¬
filio suo. ꝓprio non peꝑcit. s ꝓ nobis õ¬
nib tradidit illum. Quid dabit eis Erł ae eͣuitate adĩ¬
dedit etiam eis quos predestinauit ad
mortem:: Quȩ bona in illa uita bca¬
ta facit eos sumere. pro quib in hac
misera uingenitum filium suum uo-¬
luit usq ad mortem tanta mala ꝑ¬
ferre  Unde apłs de ipsis in illud reg¬
num predestiatis loquens. qui ꝓpͥo
inquit fisio non peꝑcit. s ꝓ nob̃ om̃ibꝰ
tradidit eum. Quomodo non & cum
illo om̃ia nobis donauit: Cum hec ꝓ¬
missio complebit᷑ quiꝰ erimus. qualese¬
rimus: Que bona in illo regno accep¬
turi suinus. quandoquidem xp̃o mo-¬
riente pro nobis. tale iam pignus ac¬
cepius: Qualis erit sp̃s hominis.
nullum om̃ino habens uitium. nec

Expanded text:
no habemus. Grati simus ex eo quod habemus: ut addatur quod non habemus, et non perdamus quod habemus. Ergo et hoc tertium jam agitur in nobis. Justificati sumus: sed ipsa justitia, cum Filio suo proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum. Quid dabit eis quos praededit etiam eis quos praedestinavit ad mortem? quae bona in illa beata vita faciet eos sumere, pro quibus in hac misera unigenitum Filium suum voluit usque ad mortem mala tanta perferre? Unde apostolus de ipsis in illud regnum praedestinatis loquens, Qui proprio, inquit, Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodoillo omnia nobis donavit? Cum haec promissio complebitur, quid erimus, quales erimus, quae bona in illo regno accepturi sumus? quandoquidem Christo moriente pro nobis tale jam pignus accepimus : qualis erit spiritus hominis, nullum omnino habens vitium, nec
Abbreviated transcription (Latin):
essemus. Nocati sumus. quando. xp̃ia¬
i facti sumus : lam gͦ & hoc habemꝰ
iustificati. Quiequid est iustificati au¬
demus dicere. & hoc tercium habere
ios d Q erit quisꝗͣ nr̃m qui audeat di
Siandes hoc dicere occurrit tibi iobs.¬

Expanded text:
emus. Vocati sumus, quando christiani facti sumus. Jam ergo et hoc habemus. Justificati, quid? Quid est, justificati? Audemus dicere, jam hoc tertium habere nos? Et erit quisquam nostrum qui audeat dicSi audes hoc dicere, occurrit tibi Jo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ut predestinaret nos. d̃ ꝓmob
auersi essemus. iustificauit cun ꝑe¬
catores essemus. glorificauit cumas¬
tia nos ̃ ꝑredestinatis. a do uocas̃
iustificatis. glorificatis: qui uult adu̾¬
sari paret se si potest bellare aduerrꝰ
am̃. Ubi cnm audimus si ds ꝓ nobis qͥs
contra nos. nisi qui dm̃ uincit non ledit
nos. & quis est qui uincit om̃ipotentẽA
Quicumq reluctari uoluerit. sibi no¬
crt. Hoc est quod & paulo adhuc sau¬
lo de cȩlo. xp̃c clamauit. Non tibi erpe¬
dit contra stimulum calcitrare. Seui¬
at. scinat quantum potest. Qui cal¬
ces aduersus stimulum mittit. nonne ĩ
rebꝰ quas commendauit apłs. insignes¬
ds. id est predestinatione. uocatione. ui-
stficatione. glorificatione. in his quatu¬
or reb considare debemus. quod iam ha-¬
biamis & quid adhuc expectemus. In
non a nobaliquid accipiendo. s quod
aplaciit ꝓmittendo. In his enim qͥ¬

Expanded text:
nobis, ut praedestinaret nos; Deus proaversi essemus, justificavit, cum peccatores essemus, glorificavit, cum mcontra nos? Praedestinatis a Deo, vocatis, justificatis, glorificatis, qui vult adversari, paret se, si potest bellare adversus Deum. Ubi enim audivimus, Si Deus pro nobis, quis contra nos? nisi qui Deum vincit, non laedit nos. Et quis est qui vincit Omnipotentem? Quicumque reluctari voluerit, sibi nocet. Hoc est, quod et Paulo adhuc Saulo de coelo Christus clamavit: Non tibi expedit contra stimulum calcitrare . Saeviat, saeviat quantum potest; qui calces adversus stimulum mittit, nonne in rebus, quas commendavit Apostolus insignesDeus, id est, praedestinatione, vocatione, one, glorificatione; in his ergo quatuor rebus considerare debemus quid jam habeamus, et quid adhuc exspectemus. In est, non aliquid a nobis accipiendo, sed quod ei placuit promittendo. Aliter enim
Abbreviated transcription (Latin):
Unde probas¬
martir. unde michi ꝓbas
quod dicis: si ds ꝓ nobis quis contranꝰ
tinuo introduxit martrẽ martirum.
testem testium. illum scilicet cui ꝓprio
filio pater non peꝑcit. s ꝓ nobis om̃idꝰ
filio ꝓprio non peꝑcit s ꝓ nobis om̃b
tradidit cum. quomͦ & non cum illo cu¬
nia nobis donauit. quando & cumil
cui donatus est artifex mundi Ap̃m
nobis donatum eẽ gaudeamus. & mi¬
płm beatum audiuimus exhortar¬
tem & confirmantem nos cum dicera
nobis. si ds ꝓ nob̾ quis contra nos ꝓ
quib autem sit ds. suꝑius ostendit lo
Quos autem p̃destinauit illos & uci¬

Expanded text:
Unde probasmartyr; unde mihi probas quod dicis, Si Deus pro nobis, quis contra tinuo introduxit Martyrem martyrum, Testem testium; illum scilicet cui proprio Filio Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus ilio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum. Quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Quando cum illocui donatus est artifex mundi? Christum nobis donatum esse gaudeamus, et num beatum audivimus exhortantem et confirmantem nos, cum diceret nobis: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Pro quibus autem sit Deus, superius ostendit, ubi ait: quos autem prae
Abbreviated transcription (Latin):
rum fidelium xpĩanoꝵ maxime tam̃
d̾s ꝓ nobis quis contra nos : fremebat
mundꝰ aduersus cos. ppłi meditabant᷑
mnama. principes conueniebant in
crudelitas. Obruebantur obprobri¬
is. falsis arguebantur criminib. Cu¬
stodiis intolerabilib includebantur
ungłis arabant᷑. ferro ꝑimebantur.
bestiis subigebantur. ignib crema¬

Expanded text:
rum fidelium Christianorum, maxime tamen Deus pro nobis, quis contra nos? Fremebat mundus adversus eos, populi meditabantur inania, principes conveniebant in crudelitas. Obruebantur opprobriis, falsis arguebantur criminibus, custodiis intolerabilibus includebantur, ungulis exarabantur, ferro perimebantur, bestiis subrigebantur, ignibus crema
Abbreviated transcription (Latin):
illo eligi mererentur. Electi sunt itaq¬
ante mundi constitutionem ca predes-¬
linatione in qua ds sua futuia facta
presciuit. E lecti sunt autem de mun-¬
do ea uocatione qua ds id quod pre¬
destinauit impleuit. Quos enim p̃-¬
destinauit ipsos & uocauit. illa scili¬

Expanded text:
tc. Electi sunt ante mundi constitutionem ea prędestinatione, in qua Deus sua futura facta pręsciuit; electi autem de mundo ea uocatione, qua Deus id quod prędestinauit, impleuit. Quos enim prędestinauit, hos et uocauit XV.
Abbreviated transcription (Latin):
ansummor. Quod etiam in triduo su
spasionis. & dormitionis & euigilatio¬
i ulendit. Crucifxꝰ est enim. & sepul¬
dis Est & resurrecit. In cruce de prin¬
spilb e potestatib triumphauit. in
pileno itquieuit. in resurrectione
sillaut. Penitentia cruciat. uisti

Expanded text:
«consummor» . Quod etiam in triduo suae «consummor» . Quod etiam in triduo suae passionis et dormitionis et evigilationis ostendit. Crucifixus est enim, et sepultus, et resurrexit. In cruce de principibus et potestatibus triumphavit, in sepulcro requievit, in resurrectione exsultavit. Poenitentia cruci
Abbreviated transcription (Latin):
beatamꝙ tendimus uitã. primitus pec¬
cala nr̃a dampnando. deinde bñ uiuen
citiitisimc iustitiȩ bonitatisq suȩ ds
quos p̾destmauit illos & uocaiit & qͦs
uocauit ipsos & iustificauit. quos autẽ¬
iustificauit ipsos & glorificauit. Pre¬
aestimnatio nr̃a non in nobis facta est s
m occulto apud ipsum in crus prescien¬
ua. Tria uero ichqua in nobis sunt: uo¬
catio. ustificatio. glorificatio. Nocam᷑ p̃¬
ilicatione penitentiȩ. Sic enim cepit do¬
minis euuangłirare. Agite pententiã
appiopinquabit enim regnum cȩlorũ.
Iustificamur in uocatione miscłiȩ. &
tmore iudicii. Hinc est quod dicit᷑
Es in nomine tuo saluum me fac: &
murtute tua iudica me. Non timet
iudicari. qui impetrauerit ante salua-¬
N. Hocati renuntiamus diabolo ꝑ pem¬
antam. ne sub iugo eius remancamꝰ.
Iusisicati sanamur ꝑ miscd̃iam. ne u¬
dium timeamus. Glorificati transimꝰ
lle quod dñs ait. Ecce cicio demonia
santates psicio hodic & cras: & t̾eia

Expanded text:
beatamque tendimus vitam, primitus peccata nostra damnando, deinde bene vivendoccultissimae justitiae bonitatisque suae Deus, «quos praedestinavit, illos et vocavit; et quos vocavit, ipsos justificavit, ipsos et glorificavit. Praedestinatio nostra non in nobis facta est, sed in occulto apud ipsum in ejus praescientia: tria vero reliqua in nobis fiunt, vocatio, justificatio, glorificatio. Vocamur praedestinatione poenitentiae, sic enim coepit Dominus evangelizare. « Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum» . Justificamur in vocatione misericordae, et timore judicii: hinc est quod dicitur, «Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me» . Non timet judicari, qui impetraverit ante salvari. Vocati, renuntiamus diabolo per poenitentiam, ne sub jugo ejus remaneamus: justificati, sanamur per misericordiam ne judicium timeamus: glorificati, transimus ror quod Dominus ait: «Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia»
Abbreviated transcription (Latin):
crum de uena caritatis emanet. utrũ
deradice dilectionis rami bonoꝵ oꝑum
pullulent. Opus autem suũ probet unꝰ
limonium ꝑhibet lingua aliena. s qñ
phibet illi conscientia ꝓpria. P ai

Expanded text:
trum de vena charitatis emanet, utrum de radice dilectionis rami bonorum operum pullulent. Opus autem suum probet unustestimonium lingua aliena, sed quando perhibet conscientia propri
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. tamen quia ds hoc uidebat m ar¬
de ip̃sius. non homines quib loquehi¬
tur. ait illis. Michi autem mininũ ÷
ut auob̃ iudicer aut ab humano aie ¶
ostendit etiam ipse quodam loco. qui
solent ista fieri mani iactantia. nonił¬
mamento caritatis. Ait enim cimlp
sius caritatis cõmendatione loquisꝰ
distribuero om̃ia mea pauꝑib ꝙ ils¬
test. Nam qui ñ habent caritatẽ ai¬
serunt unitatem. Querite ibi a
tos uidebitis multa tribuere panps
udebitis alios ꝑatos ad suscipiena
mortem ita ut desistente ꝑsecites
ipsos p̃cipitent. Isti sine dubio iul
ritate hoc faciunt. R euorem̃ gͥ ilial¬

Expanded text:
ris : tamen quia Deus hoc videbat in corris : tamen quia Deus hoc videbat in corde ipsius, non homines quibus loquebatur, ait illis, Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer, aut ab humano die . Et ostendit etiam ipse quodam loco quia solent ista fieri inani jactantia, non firmamento charitatis: ait enim cum de ipsius charitatis commendatione loqueretur, Si distribuero omnia mea pauperiest. Nam qui non habent charitatem, diviserunt unitatem. Quaerite ibi, et videbitis multos multa tribuere pauperibus; videbitis alios paratos ad suscipiendam mortem, ita ut desistente persecutore, seipsos praecipitent: isti sine dubio sine charitate hoc faciunt. Revocemur
Abbreviated transcription (Latin):
si tradidero ccepꝰ meum ut ardeam. ca¬
ritatem autem non habeam. nichil mͥ
prodest. Quid gͦ uos tamꝗͣ de. xp̃iana
pauꝑtate iactatis. cum xp̃iana caritate
careatis: Habent enim int̾ se quam
caritatem uocant etiam latrones sibi
debentes facmnorosã flagitiosamq con
anclisꝙ secer neret: ait alio loc. Plo
tem precepti ẽ. earitas de corac Inla
conscientia bona & fde non fietal :¬
diligamus uerbo tantum & lingua q
ope & ueritate. Querimus in quoq
in qua ueritate potest eẽ manisestuis qͥ
quam tribuere pauꝑib. Multi hor uẽ¬
tantia faciunt non dilectione. Potest
tantia nominis comꝑandi non uiseni¬
bus dilectionis. Restat ut diligat il¬
frcm̃ qui ante dm̃ uͥ solus uidet cnais¬
o ꝑsuadet. & int̾rogat frẽm suum ant
re ꝓpt̾ frm dilectionem hoc faciat. sꝑ
hibet illi testimoniũ ocłs qui penetrat
cor quo homo attendere ñ potest. Ilto
paulus apłs quia paratꝰ erat mori pu
fr̃ib dicebat. Ipsc impendar ꝓ antuil¬

Expanded text:
eum, ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest? quid ergo uos tamquam de christiana paupertate iactatis, cum christiana caritate careatis ? habent enim inter se quam caritatem uocant etiam latrones sibi debentes facinorosam flagitiosamque conandisque secerneret, ait alio loco: finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. erbo tantum et lingua, sed opere et veritate. Quaerimus, In quo opere, in qua veritate? Potest esse manifestius opus, quam tribuere pauperibus? Multi hoc jactantia faciunt, non dilectione. Potest tantia nominis comparandi, non visceribus dilectionis. Restat ut ille diligat fratrem, qui ante Deum ubi solus videt, coratrum dilectionem hoc faciat; et perhibet illi testimonium oculus qui penetrat cor, quo homo attendere non potest. Ideo Paulus apostolus, quia paratus erat mori pro fratribus, et dicebat, Ipse impendar pro ani
Abbreviated transcription (Latin):
bant miracła. Pret̃ unitatem erant
magi pharaonis. & faciebant similia extct᷑ epł¬
moy si. Eopłs isrł ut dixi non faciebat. Ioħis..¬
Qui erant salui apud dm̃: Q faciebãt
aut qui ñ faciebant: Petrus apłs re¬
suscitauit mortuum. Simon magus fe¬
poterant facere nec quod faciebat pe¬
trus. nec qđ faciebat sẏmon. S unde
gaudebant e Quia nomina ipsoꝵ scͥpta
erant in cęlo. Nam ꝙ redeuntib disci¬
ait. Dixerunt enim gloriantes ipsi disci¬
płi. Ecco dñe in nomine tuo etiam de¬
monia nob subiecta sunt. Bñ qui dem
confessi sunt. detulerunt honor̾e nomi¬
ni .xͥ. Ꝙ tamen quid ait eis: Nolite in
hoc głari. quia demonia uob̃ subiecta
sunt. s gaudete quia nomina ur̃a scͥp¬
ta sunt in cȩlo. Petrus demonia exclu
dit. nescio quȩ amcła uidua. nescio qͥs
homo. quałcumq laicꝰ habens caritatẽ.
tenens in tegritatem fidĩ non facit hoc.
Petrus in corꝑe ocłs.ẽ. ille in corꝑe di¬

Expanded text:
bat miracula: praeter unitatem erant bat miracula: praeter unitatem erant magi Pharaonis, et faciebant similia Moysi . Populus Israel, ut dixi, non faciebat: qui erant salvi apud Deum; qui faciebant, an qui non faciebant? Petrus apostolus resuscitavit mortuum ; Simon Magus fe qui non poterant facere, nec quod faciebat Petrus, nec quod faciebat Simon; sed unde gaudebant? Quia nomina eorum erant scripta in coelo. Nam et redeuntibait. Dixerunt enim gloriantes ipsi discipuli, Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt. Bene quidem confessi sunt, detulerunt honorem nomini Christi; et tamen quid ait eis? Nolite in hoc gloriari, quia daemonia vobis subjecta sunt; sed gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in cdit, nescio quae anicula vidua, nescio quis homo qualiscunque laicus, habens charitatem, tenens integritatem fidei, non facit hoc. Petrus in corpore oculus est, ille in corpore di
Abbreviated transcription (Latin):
beam om̃em ꝓpħiam & omnẽ fid̾c ita ut¬
beam. nichil sum. Nemo gͦ uob̾ fabu¬
las uendat. & fotimis facit miracłm.
& donatus orauit. & respondit ei d̃s de
celo. Primo aut fallunt᷑ aut fallunt.
Lostremo fac illum montes transserre.
Caritatẽ autem inquit non habeam: ni¬
chil sum. Hideamus utrũ habuerit ca¬
ritatem. Crederem si ñ diuidisset uni¬
tatem. N am & contra istos ut sic loqͣr
mirabiliarios cautum me fecit adñs m̃s¬
.ł de unidicens. In nouissimis temꝑib exurgẽt¬
is pseudo ꝓpħe facientes signa & ꝓdigia:
ut in errorẽ inducant si fieri potest
etiam electos. Ecce p̾dixi uob̃. Ergo¬
ꝙ desertor terret prouintiałe. Sed utrũ
in castris sit. & aliquid illi prosit carac¬
ter ille in quo signatus ẽ. hoc attendit
qui terreri & seauci non uult. Tene¬
amus gͦ unitatem fr̃s mei. Pret̾ uni¬
tatem & aui facit miracła nichil.ẽ. In
unitate enim erat ppłs isrł & non facie¬

Expanded text:
beam omnem prophetiam et omnem fidem et qbeam omnem prophetiam et omnem fidem et qbeam, nihil sum . 17. Nemo ergo vobis fabulas vendat. Et Pontius fecit miraculum; et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt. Postremo, fac illum montes transferre: Charitatem autem, inquit, non habeam, nihil sum. Videamus utrum habuerit charitatem. Crederem, si non divisisset unitatem. Nam et contra istos, ut sic loquar, mirabiliarios cautum me fecit Deus meus, dicens: In novissimis temporibus exsurgent pseudoprophetae, facientes signa et prodigia, ut in errorem inducant, si fieri potest, etiam electos: ecce praedixi vobis . Erget desertor terret provincialem; sed utrum in castris sit, et aliquid illi prosit character ille in quo signatus est, hoc attendit qui terreri et seduci non vult. Teneamus ergo unitatem, fratres mei: praeter unitatem, et qui facit miracula nihil est. In unitate enim erat populus Israel, et non facie
Abbreviated transcription (Latin):
dem ita ut montes transferã. caritatẽ
autẽ non habeam: mchil sum. Se dix̃
ichil cẽ si ñ habeat caritatẽ. non sacͣ¬
Illa enim magna sunt etiam si ipse ni¬
chil sit. qui ea sine caritate habuerit.
& eoꝵ ueritatem in sua inquitate te
nuerit. Et si habuero omnẽ fidem
ita ut montes transferam. caritatẽ aũ
non habeam nchil sum. Ego inquit ex¬
ȩccłia si sponsa sum. si arras accepi. si
p̃cio sanguinis illius redempta sũ. au¬
dio uocem sponsi & uocem amici. spon¬
si tuno audio si sponso meo det głam
non sibi. Dicat amicꝰ. Qui habet spon¬
sam sponsus ẽ. Amicus autem sponsi
stat & audit cum. & gaudio gaudid ꝓp¬
ter uocem sponsi. Ecce habes sacram̃¬
ta. & ego concedo. Habes formam. s sar¬
mentũ es de uite p̃cisum. Tu formam
ostendis. ego radicem quero. De forma
fructus non exit. ubi ñ ẽ radix. Hbi
autem ẽ radix: In caritate. & audi for¬
mam sarmentoꝵ. Paulus loquat᷑. Si
sciam inquit omia sacramenta. & ha-¬

Expanded text:
dem ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. se dixit nihil esse, si non habeat caritatem, non sacrilla enim magna sunt, etiamsi ille nihil sit, qui ea sine caritate habuerit et eorum ueritatem in sua iniquitate tnuerit. Et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habuero, nihil sum. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrpretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam, non sibi. Dicat amicus, Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ecce habes Sacramenta, et ego concedo. Habes formam, sed sarmentum es de vite praecisum; tu formam ostendis, ego radicem quaero: de forma fructus non exit, nisi ubi est radix; ubi autem est radix, nisi in charitate? Et audi formam sarmentorum; Paulus loquatur: Si sciam, inquit, omnia sacramenta, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliati sumus d̾o ꝑ mortem silii eiꝰ.
multomagis reconciliati salui erimus
iuita ipsiꝰ. Quia uͦ etiam cum pecca-¬
torib pena debita redditur. non est i¬
ilquitas apud dm̃. Sic dicit. Quid di-¬
aemuse Numquid inquus d̾s qui in¬
fert iram. Ino autem in loco &bo¬
icatem ꝙ seucritatem ab illo esse
bieuit᷑ ammonuit dicens. Lides gͦ
bonitatem & seueritatem di. in eos qͥ¬
dem qui ceciderunt seueritatem. in

Expanded text:
conciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius . Quia vero etiam cum peccatoribus poena debita redditur, non est iniquitas apud Deum, sic dicit: Quid dicemus? Numquid iniquus Deus, qui infert iram ? Uno autem loco et bonitatem et severitatem ab illo esse breviter admonuit, dicens: Vides ergo bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui ceciderunt, severit
Abbreviated transcription (Latin):
le timor quem foras. caritas mittit ꝓp¬
terca pungit animam ne amittatur a-¬
liquid quod in creatura diligitur. uel
ipsa salus & requies corꝑalis. aut aliqͥd
tale post mortem. Propterea enim ti¬
mentur & apud inferos pene & dolores.
ac tormenta gehennarum. Cum ueis
cauet antina ne d̾s illam desertus dese¬
rat timor est castus ꝑmanens in sełm¬

Expanded text:
le timor, quem foras charitas mittit, prople timor, quem foras charitas mittit, propterea pungit animam, ne amittatur aliquid, quod in creatura diligitur, vel ipsa salus et requies corporalis, aut aliquid tale post mortem? Propterea enim timentur et apud inferos poenae et dolores ac tormenta gehennarum. Cum vero cavet anima, ne Deus illam desertus deserat, timor est castus permanens in s
Abbreviated transcription (Latin):
Potest enim hoc sibi ꝑsuadere non sani¬
tate. s iminanitate. Nerbi gr̃a. Est ali¬
quis audacissimꝰ latro. quanto ꝑuerse
fortior. tanto ꝑicłose crudelior. qui ꝓpt̃
ipsum amorem quo amat nichil timi¬
re. ingentia facinora moliatur. ut quod
amat exerceat & exercendo corroboret.
quanto eius fuerint maiora cominissa:
tanto maior erit non timentis audati¬
a. Nam hoc gͦ ꝓ magno bono aman¬
dum est: quod & in homine pessimo in
nari a dño. quamdui uunt in corꝑe
quod corrumpitur & aggrauat animã.
Tanto minor fit timor. quanto patria
quo tendimis ꝓpior. Maior enim timor
debet esse ꝑegrmantium. minor ꝓpin-¬
quantium nullus ꝑuementiu. Sic &
timor ꝑducit ad caritatem. & ꝑfecta
caritas foras mitait timorem. Timeat
autem xp̃ianus non eos qui corpus oc¬
cidunt ꝙ pꝰea non habent quiꝰ faciant.
s cum qui habet potestatẽ. & corpus &
amimam in gehenna ignis occidere. Il¬

Expanded text:
Potest enim hoc sibi persuadere, non saniPotest enim hoc sibi persuadere, non sanitate, sed immanitate. Verbi gratia, est aliquis audacissimus latro, quanto perverse fortior, tanto periculose crudelior, qui propter ipsum amorem suum quo amat nihil timere, ingentia facinora moliatur, ut quod amat exerceat, et exercendo corroboret: quanto ejus fuerint majora commissa, tanto major erit non timentis audacia. Non hoc ergo pro magno bono amandum esnari a Domino, quamdiu vivit in corpore quod corrumpitur et aggravat animam. Tanto minor sit timor, quanto patria quo tendimus propior. Major enim timor debet esse peregrinantium, minor propinquantium, nullus pervenientium. Sic et timor perducit ad charitatem, et perfecta charitas foras mittit timorem. Timeat autem christianus, non eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant; sed eum qui habet potestatem et corpus et animam in gehennam ignis occidere
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc foras caritas mittit quam ñ
delectat iniquitas ctiam si ꝓponat᷑ im-¬
punitas. non illum quo timet anima
ne amittat ipsam gram̃ ꝑ quam in il-¬
lam factum est ut cam non peccare de-¬
lectet. quo tunet ne eam d̾s descrat.
eciam si nullis dolorum cruciatib pu-¬
niat. Hic timor castus est non eum
cicit caritas. s adscisscit. De illo quippe
scriptum est. Tumor dñi castus ꝑma-¬
net in scłm scł̃i. Nequa ꝗͣ istum dice¬
ret ꝑmanentem. nisi sciens alium qui
non ꝑmaneret. Timore itaq casto ꝑ
s humilib consentiendo cum timore
& tremore suam ipsorum salutem o-¬
perentur. D̾s cst enim qui oꝑatur in
eis & uelle & oꝑari: ꝓ bona uolunta¬
te. Noli altum sape sz time. Qui
enim altum sapit & ideo non timet. u¬
amat & laudat. Sed elatus & ferox ñ
nouit dicere. in dño laudabit᷑ anima
mea. audiant mites & letent᷑. Quid e¬
nun boni amat: qui forte hoc ipsum
ꝓpter hoc ipsum amat. nichil timere.

Expanded text:
hunc foras caritas mittit, quam non hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor domini castus, permanens in saeculum saeculi. nequaquam istum diceret permanentem nisi sciens alium, qui non permaneret; sed humilibus consentiendo, cum timore et tremore suam ipsorum salutem operentur. deus est enim, qui operatur in eis et uelle et Operari pro bona uoluntat time, quia qui altum sapit, et ideo non timet, uamat et laudat: sed elatus et ferox, non novit dicere, In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur . Quid enim boni amat, qui forte hoc ipsum propter hoc ipsum amat nihil timere?
Abbreviated transcription (Latin):
b atepistis spm̃ adoptionis faiorũ in
lo clamannis alba pat̾. i est ut
sdes in nobis st quis ꝑ dilectionem
oꝑatur. non tam timendo penam quã
amando iustitiam. tamen quod non sit
anima iusta nisi participatione meli¬
oris qui iustificat impium. quid enim
habet quod non accepit. non debet
sibi tribuendo quod di est ita głari tã¬
quam non acccꝑit. Ob hoc ei dictum
est. noli altum sapere s tuc. & cunor
iste precipitur etiam his qui ex fide ui¬
uentes heredes sunt noui testamenti.
atq in libertatem uocati. Altum saꝑe
dictum est suꝑbire. Quod alio loco ec̃¬
trario satis ostendit. ubi ait. Non alta
sapientes s hummilib consentientes. & ħ qͦ
ait hummilibus consentientes utiq apu¬
it nichil aliud se dixisse alta sapientes
quam suꝑbientes. Timor gͦ non est ĩ
caritate. quia ꝑfecta caritas foras mit¬
tit tumorem. Sed illum seruilem illũ
quo se quisq ab oꝑe malo abstinet qͥa
pena terretur non iustitia delectatur.

Expanded text:
m adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, pater\', id est ut fides in nobis sit, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participatione melioris, qui iustificat impium — quid enim habet, quod non accepit? - , non debet sibi tribuendo, quod dei est, ita gloriari, tamquam non acceperit. ob hoc ei dictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex hoc, quod ait \'humilibus consentientes\', utique aperuit nihil aliud se dixisse \'alta sapientes\' quam superbientes. Timor ergo non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur;
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras exteriores. ibi erit fletus e lll¬
dor dentium. Gentes autem ꝑmanend
in bonitate ait illud quod suꝑius ale
Multi ab oriente & occident uensil
ꝓ fecumbent cum abraham y saac.
& hacob in regno cȩlorũ. Itaq illis pa-¬
tarchis in radice iuiuentib & infide¬
uis supbia naturalium ramoꝵ iusta d̾i
seuientate consi ingitur. & fidelis humi¬
litas olcastri gr̃a diumȩ bonitatis inse.¬

Expanded text:
tenebras exteriores; ibi erit fletus et strtenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium. Gentes autem permanentes in bonitate, ad illud quod superius ait: Multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Itaque illis Patriarchis in radice viventibus, et infidelis superbia naturalium ramorum justa Dei severitate confringitur, et fidelis humilitas oleastri gratia divinae bonitatis inser
Abbreviated transcription (Latin):
siudeos atis apl̃s doctor gentium infide & uon¬
tate. exhortans nos ut in eadem fide euꝰ
idoneus minister effectus est stabiles fr¬
miq maneamus. precepto ammonet c̃-¬
ret exemplo. Uides inquit bonitatem &
seueritatem di :ͥ In eos quidem qui crcti¬
derunt scueritatem. in te autem bonta¬
tem si ꝑmanseris in bonitate. Hoc dỹ
utiq de nidcis qui tanꝗͣ rami exillao¬
lea que in scĩs patriarchis tamquam
in radice fructifera ꝓpter infidelitat̃
fracti sunt. ut gentium ꝓpt̾̃ fidem iis¬
reretur oleaster. & fieret particeps pi¬
guedinis olee ramis naturalib amu¬
tatis. S noli inquit gloriari aduersis
ramos. Nam si głaris non tu radicem
portas s radix te. & qm̃ saluant̃ alau
ex illis: continuo subunxit. Alioquis
& tu excideris. Q illi si non ꝑmanstat
in infcdelitate inserent᷑. Potens est an
as inserere eos. Illi gͦ qui ꝑmanent in il¬
fedelitate ad illam sententiam dñ pa¬
nent ubi ait. fili autem regni ibus ll

Expanded text:
s apostolus Paulus, doctor Gentium in fide et veritate, exhortans nos ut in eadem fide, cujus idoneus minister effectus est, stabiles firmique maneamus, praecepto admonet, terret exemplo. Vides, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui ceciderunt, severitatem; in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate. Hoc dixit utique de Judaeis, qui tanquam rami ex illa olea, quae in sanctis Patriarchis tanquam in radice fructifera, propter infidelitatem fracti sunt; ut Gentium propter fidem insereretur oleaster, et fieret particeps pinguedinis oleae ramis naturalibus amputatis, Sed noli, inquit, gloriari adversum ramos: nam si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Et quoniam salvantur aliqui ex illis, continuo subjunxit: Alioquin et tu excideris. Sed et illi si non permanserint in infidelitate, inserentur: potens  inserere eos . Illi autem qui permanent in infidelitate, ad illam sententiam Domini pertinent, ubi ait: Filii autem regni hujus ibunt in
Abbreviated transcription (Latin):
uy dĩ quam inscrutabilia sunt uidicia
ciis & inuestigabiles iuȩ cuis. Item qͥ¬
a borntate di donant᷑ peccata conu̾-¬
sis. hoc ipsum quod. xp̃c missus est
satis ostendit: qui non in sua natura
qua d̾s est. s in nr̃a quam de femina
intatem cirra nos & dilectionẽ sic pre-¬
dicat apł̃s. Commendat inquit cari¬

Expanded text:
utabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Item quia bonitate Dei donantur peccata conversis, hoc ipsum quod Christus missus est, satis ostendit; qui non in sua natura qua Deus est, sed in nostra quam de femina itatem circa nos et dilectionem sic praedicat Apostolus: Commendat, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
rendus in oliua. & recumbent cum
abraham isaac. & iacob. in regno cęlo¬
rum. Audistis quemadmodum hu
milis inseratur olcaster. audi quẽ ad-¬
modum oliua suꝑba precidatur. filii
autem regni ibunt in tenebras exte¬
riores. ibi ent fletus & stridor dentiũ¬
Dȩc siue gratant̃ siue indignanter
audiant iudei. nos tamen ubi possi¬
mus cum eorum dilectione predice¬
mus. Nec suꝑbe głemur aduersus ra¬
mos fractos. s potuis cogitemus eniꝰ
grã & quanta miscł̾ia. & in qua radi.¬
ce inserti sumus. ut non alta saprami
s humilibus consentientes ne cis cũ
p̃sumptione insultando s cum tino¬
re exultando dicamus. Uenite ambule.¬
mus in luce dñi. qm̃ magnum nomen
euis in gentibꝰ. Si cnuim audierint &¬
obaudierint. erunt inter eos de quib
dictum est. Accedite ad eum & ilum
tem audiunt & non obaudiunt. iuidet
& inuident. inter eos sunt de quibus
dictum est. Peccator uidebit & irase¬
tur dentib suis fremet & tabescet. ł¬

Expanded text:
rendus in oliva; et recumbent cum rendus in oliva; et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum. Audisti quemadmodum oleaster humilis inseratur; audi quemadmodum oliva superba praecidatur: Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentiu sive gratanter, sive indignanter audiant Judaei, nos tamen ubi possumus, cum eorum dilectione praedicemus. Nec superbe gloriemur adversus ramos fractos: sed potius cogitemus cujus gratia, et quanta misericordia, et in qua radice inserti sumus; ut non alta sapientes, sed humilibus consentientes , non eis cum praesumptione insultando, sed cum tremore exsultando dicamus , Venite, ambulemus in luce Domini, quoniam magnum nomen ejus in gentibus. Si enim audierint et obaudierint, erunt inter eos quibus dictum est: Accedite ad eum, et illtem audiunt et non obaudiunt, vident et invident, inter eos sunt de quibus dictum est: Peccator videbit, et irascetur; dentibus suis frendet, et tabescet . E
Abbreviated transcription (Latin):
carentes. manna pasti. de seruitute cruti.
ad regnum ꝑducti. tot bñsiciis empti. ĩ
& frangi dignam. Nos de seruitute ñ
sumus nati. patrem habemus abrahã.
Respondet᷑. Si filii abraham essctis. fac̃¬
ta abrahȩ faceretis. Contra id quod
dictum est de scruitute non sumus
nati. si uos filius lib̾auerit uere libcri
critis: liberos uos esse iactatis Om̃is
qui facit peccatum seruus est peccati.
Quanto gͦ mitius homo seruus esses
hominis. quam ꝑuerse cupiditatis:
Illi tamen suꝑiendo humilem non re¬
ceꝑunt. Nide oleastrum dignum in¬
seri. centurionem illum non de racli-¬
ticis s de gentibus. Dñe non sum dig¬
nus. ut sub tectum meũ intres. & do¬
minus. Amen dico uobis. non inueni
tantam fidem in ifrł. In oliua non in¬
ueni: quod mnueni in oleastro. Ergo e¬
liua suꝑbiens p̃cidatur. oleasten hu¬
milis inseratur. Uide inscrentẽ: uide
precidentem. Propterea dico uob̃is:
quia multi ab oriente & occidente n̾e¬
nient. Multus ueniet oleaster inse¬

Expanded text:
carentes, manna pasti, de servitute eruti, ad regnum perducti, tot beneficiis empti. Eccet frangi dignam: Nos de servitute non sumus nati, patrem habemus Abraham. Respondetur: Si filii Abrahae essetis, facta Abrahae faceretis. Contra id quod dictum est, De servitute non sumus nati: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis. Liberos vos esse jactatis? Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Quanto ergo tutius homo servus esses hominis, quam perversae cupiditatis? Illi tamen superbiendo humilem non receperunt. Vide oleastrum dignum inseri, Centurionem illum, non de Israeliticis, sed de Gentilibus: Domine, non sum dignus, ut sub tectum meum intres. Et Dominus: Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. In oliva non inveni quod inveni in oleastro. Ergo oliva superbiens praecidatur, oleaster humilis inseratur. Vide inserentem, vide praecidentem: Propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente venient; multus veniet oleaster inse