comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
storali usq ad martyriũ crucis esset
ꝑuenturus intimauit dicens. Amen
amen dico tibi. cũ esses iunior cingebas
te. & ambulabas ubi uolebas: cũ aut̃ se
nueris extendes manus tuas. & alius
te cinget. & ducet qͦ non uis. In manuũ
nanq extensione designauit. qđ ꝑ mor¬
tẽ crucis martẏrio coronatidus: in cin¬
ctione alt̾ius. qđ uinciendus a ꝑsecutore:
in ductu quo non uellet. qđ torm̃ta pas¬
sionis contra uoluntatẽ esset passurus
humanȩ fragilitatis. S ne grauis forte
uideret᷑ petro p̃dicta a dño passio crucis:
hanc suo confestim lenire curauit exem¬
plo: ut cruciatũ martyrii eo leuius fer¬
ret. quose meminisset similem suo redẽp
rus esset dm̃: ꝓtinus adiungit. qd̾ in
huius capite lectionis audiuimꝰ: & di¬
cit ei. Sequere me. ac si aꝑte dicat.
Qͥa ipse pͥus ꝓ tua redẽptione crucis
suppliciũ subire ñtimui: cur tu ꝓ mei con¬
fessione nominis crucẽ pati formides. qui

Expanded text:
storali usque ad martyrium crucis esset storali usque ad martyrium crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem seus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis. In manuum namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio coronandus; in cinctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum martyrii eo lenius  Al., levius ferret, quo se meminisset similem suo Redemptrus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: Sequere me. Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, cur tu pro mei confessione nominis crucem pati formides? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ectio scĩ eugłii quȩ nobis mͦ lecta
est fr̃s mei. tantõ malori a nob̾ intentione
debet ꝑsingła u̾ba pensari: quanto mag¬
na suꝑnȩ gr̃ȩ dulcedine tota redundat. Com
mendat testimoniũ eugłicȩ descͥptionis. qđ
ueritate diuina subiuxũ nullus fideliũ du¬
bitare ꝑmittit᷑: commñdat placidã suȩ car
nis absolutionẽ. quã dño specialit̾ se uisi¬
tante ꝑcepit. S ut ꝑfecte lectionis huius
pͥncipia considare ualeamus: libet suꝑi¬
ora parũꝑ attendere. Apparuit dñs post
resurrectionẽ discipulis septẽ. int̾ quos
do tota nocte laborantib: & stans in
littore copiosa rete eoꝵ pisciũ multitu¬
dine repleuit: moxq egressis ad t̾ram
inuitauit ad prandiũ: & int̾ pranden¬
dũ tercio petrũ anse amaret int̾roga¬
uit. ac t̾cio amorẽ confitenti qr ter eũ
negauerat. eque ĩtio pascendas suas
oues cõmisit: ac deinde quia ꝓ earũdẽ
ouiũ. id est animarũ fideliũ cura pa¬

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commmendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commtionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, inter quosdo tota nocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio pascendas suas oves commisit: ac deinde quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium cura pa
Abbreviated transcription (Latin):
mundi scelera. diluuii aquis ablueret:
transacta inundatione scire uolens noe
qualit se t̾rȩ facies haberet. emisit coruũ.
Qui ad archam redire contẽpsit: signifi¬
cans eos qui abluti licet unda baptisma¬
tis. nigerrimũ tam̃ ueteris habitũ hoĩs
em̃datius uiuendo deponere negligunt:
& ne scĩ sp̃c unctione renouari mereant᷑.
statim ab intima catholicȩ pacis & quie¬
tis unitate. ext̾iora id est scli desiłia seqñ¬
do desciscunt. Emisit post eũ colũbam. At
illa uenit ad eũ uesꝑe: portans ramum
oliue iurentib foliis in ore suo. Animad¬
uertitis credo fratres: & me loquentẽ
uestrointellectu p̃uenitis ramum
te d̾s d̾s tuus oleo leticiȩ: pre consortib tu¬
is. De cuius dono consortib xp̃i dato: lo¬
quit᷑ ioħes. Uos unctionẽ habetis a sc̃õ:
& nostis om̃ia. Et pulcherrima cõpatati¬
one. umbta ueritati concunt. Ramum
oliuȩ columba corporalis ablutã diluuii

Expanded text:
mundi scelera diluvii aquis ablueret, mundi scelera diluvii aquis ablueret, transacta mundatione scire volens Noe qualiter se facies haberet terrae, emisit corvum, qui ad arcam redire contempsit, significans eos qui abluti licet unda baptismatis nigerrimum tamen veteris habitum hominis emendatius vivendo deponere negligunt, et ne sancti Spiritus unctione renovari mereantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo, fratres, et me loquentem vestro intellectu praevenitis, ramumte Deus, Deus tuus, oleo laetitiae, prae consortibus tuis . De cujus dono consortibus Christi dato loquitur Joannes: Vos unctionem habetis a sancto, et nostis omnia . Et pulcherrima comparatione umbra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam diluvii
Abbreviated transcription (Latin):
tib columbis in se locũ pandunt. Hȩc gͦ
fortioꝵ auxilla qui adhuc pusilli in fide
sumus humilit̾ subeatnus: his dũicȩ pas¬
sionis sacrasntis semꝑ scĩficari curemus.
Talem nanq om̃ium nr̃m conu̾sationẽ
dñs querit: talib intentã studiis uni¬
uscuiusq nr̃m uitã uidere desiderat:
taliũ uoce suas laudes decantari ac p̃di¬
cari gratulat᷑. Surge inquit amica mea
speciosa mea & ueniꝰ colũba tuea in fora¬
minib petrȩ in cau̾na maceriȩ: ostende
mͥ faciem tuam: sonet uox tua in aurib
meis. Hȩc de natura columbȩ septẽ uͥtu¬
tis exempla cõme morasse sufficiat. Et
recte fortasse: quia sp̃c sc̃i qui in colum¬
ba descendit septiformis est grͣa. Uerũ
ex om̃ib quȩ de eius natura moraliter
int̃pretanda humana potest comꝑire
lollertia: prestat unĩ. qd de eius aclu my¬
stico sacra nartat historia. Cum enĩ dñs
in figurã futuri baptismatis originalis

Expanded text:
tibus columbis in se locum pandunt. Haec ergo tibus columbis in se locum pandunt. Haec ergo fortiorum auxilia, qui adhuc pusilli in fide sumus, humiliter subeamus, his Dominicae passionis sacramentis semper sanctificari curemus. Talem namque omnium nostrum conversationem Dominus quaerit, talibus intentam studiis uniuscujusque nostrum vitam videre desiderat, talium voce suas laudes decantari ac praedicari gratulatur. Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis . Haec de natura columbae septem virtutis exempla commemorasse sufficiat. Et recte fortasse, quia Spiritus sancti, qui in columba descendit, septiformis est gratia. Verum ex omnibus quae de ejus natura moraliter interpretanda humana potest comperire solertia, restat unum quod de ejus actu mystico sacra narrat historia. Cum enim Dominus in figuram futuri baptismatis originalis
Abbreviated transcription (Latin):
Gemitũ ꝓ cantuhabet. Miseri simus. &
lugeamus. & ploremus corã dño qui fecit
nos: risus nr̃ in luctum conu̾tatur. & gau¬
aium in merorem. Beatienĩ lugentes:
qm̃ ipsi consolabunt᷑ Suꝑaquas sedere
consueuit: ut uenturi raptũ accipitris
p̃iusa in aquis umbra declinet. Et nos
mundissimis ac mundatoriis scͥpturarũ
fluentis seduli assidere curemꝰ: quarũ
speculis edocti di noscere & p̃cauere ua¬
leamus insidias hostiᷤ iniqui. Tales quippe
in amatoris sui laudib cantat. Oculi eius
sicut columbȩ quȩ lacte sunt lotȩ: & re¬
sident iuxta fluenta plenissima. Nidifi¬
care solet in foraminib petrȩ: incau̾na
maceriȩ. Petra xp̃c est: cuius in cruce
claius manus. latus est lancea ꝑforatũ:
unde continuo sanguis & aqua nr̃ȩ ui¬
delicet scĩficationis & ablutionis mysteri¬
um exiuit. Maceria eius est. uͥtus coadu
dũ ad fidĩ spei & dilectionis ꝑfectionem
nutriendos suscipiunt: quasi nidifican¬

Expanded text:
Gemitum pro cantu habet. Miseri simus, et Gemitum pro cantu habet. Miseri simus, et lugeamus, et ploremus coram Domino qui fecit nos. Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Beati enim lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos mundi simus, ac mundati Scripturarum fluentis seduli assidere curemus, quarum speculis edocti dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. Tales quippe  in amoris  Al., amatoris sui laudibus cantat: Oculi ejus sicut columbae, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Nidificare solet in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Petra Christus est, cujus in cruce clavis manus, latus est lancea perforatum, unde continuo sanguis et aqua, nostrae videlicet sanctificationis et ablutionis mysterium, exivit. Maceria ejus est virtus coadundum ad fidei, spei et dilectionis perfectionem nutriendos suscipiunt, quasi nidifican
Abbreviated transcription (Latin):
innocentiȩ eius exempla. uitȩ nobis
em̃datioris instituta sumamus. A ma¬
licia fellis aliena est. Om̃is amaritudo.
& ira. & indignatio tollat᷑ a nobis: cũ
om̃i malitia. Nullum ore uł unguib le¬
dit: ne minimas quidẽ musculas uł uer¬
miculos. quib minores pene om̃s auiculȩ¬
dentes & comedentes inuicẽ. consumatn᷑
ab inuicẽ. Contineamus manus a rapi¬
nis: qui furabat᷑ iam non furet᷑: magis
aut̃ laboret oꝑando manib suis quod
bonũ est. ut habeat unde tribuat ne
cessitatẽ patienti. Nam & columba
sepe alienos quasi suos fertur alere pul¬
los. Ipsa t̾rȩ fructib &e semine pascitur.
Audiamus apłm. Bonũ est non mandu¬
care carnẽ. & non bibere uinũ. Et apłs
petrus Ministrate inquit in fide ur̃a
l̾itutem: in uͥtute aut̃ scientiam: in sci¬
entia aut̃ abstinentiam: in abstinentia
aut̃ þacientiam: in pacientia aut̃ pie¬
tatem: in pietate aut̃ amorẽ frat̾nitatis.

Expanded text:
innocentiae ejus exempla, vitae nobis innocentiae ejus exempla, vitae nobis emendatioris instituta sumamus. A malitia fellis aliena est. Omnis amaritudo, et ira et indignatio tollatur a nobis, cum omni malitia . Nullum ore vel unguibus laedit, ne minimas quidem aviculas, vel vermiculos, quibdentes et comedentes invicem, consumamur ab invicem. Contineamus manus a rapinis: qui furabatur, jam non furetur. Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat cessitatem patienti . Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos, ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est non comedere carnem, et non bibere vinum . Et apostolus Petrus: Ministrate, inquit, in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis .
Abbreviated transcription (Latin):
tismo fuerat. redeat: nosq spũalib di¬
uitiis uacuos inueniens. septẽ plici pe¬
ste depͥmat: & sint nr̃a nouissima pei¬
ora pͥoribus. Caueamus seduli. ne ignẽ
nobis ipsi qui uitȩ iter obcludat: nr̃oꝵs
crebro accendamus fomite uiciorum.
Flammeus nanq gladius qualiscũq
ille est. qui paradysi ostia seruat: sin
sed non electis: dũ post baptisma se cri¬
minib implicare ñ metuunt. quasi
post extinctionẽ idẽ ignis reaccendit᷑:
ne mereant᷑ intrare regnũ. qđ ficto ac
duplici corde reqͥrunt. serpentino poti¬
us dente fraudulenti. quã simplici ocu¬
lo colũbini: quẽ in eccłia sua multũ se
diligere dñs ostendit. qͥ in amoris cantico
ait. Ecce tu pulchra es amica mea: ecce
tu pulchra: oculi tui columbarũ. Inde
quia nobis ad discendã dõ placitã simpli¬
citatẽ. colũbȩ forma ꝓponit᷑. diligentuis
eius naturã iudeamus: ut ꝑ singula:

Expanded text:
tismo fuerat, redeat, nosque spiritualibus ditismo fuerat, redeat, nosque spiritualibus divitiis vacuos inveniens, septemplici peste deprimat et sint novissima nostra pejora prioribus. Caveamus seduli, ne ignem nobis ipsi, qui vitae iter occludat, nostrorum crebro accendamus fomitem vitiorum. Flammeus namque gladius qualiscunque ille est, qui paradisi ostia servat, singsed non electis, dum post baptisma se criminibus implicare non metuunt, quasi post exstinctionem idem ignis reaccenditur; ne mereantur intrare regnum, quod ficto corde ac duplici requirunt, serpentino potius dente fraudulenti quam simplici oculo columbini, quem in Ecclesia sua multum se diligere Dominus ostendit, qui in amoris Cantico ait: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra: oculi tui columbarum . Unde quia nobis ad discendam Deo placitam simplicitatem columbae forma proponitur, diligentius ejus naturam videamus,
Abbreviated transcription (Latin):
quinam̃to carnis & sp̃c. ꝑficientes scĩfi¬
cationẽ in timore dĩ: humilit eius sube¬
unda & seruanda mysteria eis qui nec¬
dum in his sunt initiati suadeamus:
& quotqͦt ꝑ gradũ sacerdotalem ad dis¬
pensanda illius sumus sacram̃ta ꝓmoti:
humilit̃ iniunctum nobis impleamus
officiũ. Studeamus om̃s solliciti. ut la¬
nuam patriȩ celestis quȩ nobis est diui¬
nis patefacta mysteriis: humanis ipsi
nobis non int̾cludamus illecebris. Neq
enĩ frustra dñs apud eugłistam lucam
post baptisma orasse. & sic cȩlo aꝑto.
spm ac uocẽ parris uenisse com: ne marat᷑:
qui etiã trib consonantib eugłistis bapti¬
ratus. mox leiuniũ quadraginta dierũ
solitarius exercuit: sed nos ꝓsecto docu¬
it. nosq suo informauit exemplo: ut
post acceptam in baptismo remissionẽ
peccatoꝵ. uigiliis. ieiuniis. orationib.
cȩt̾isq sp̃c fructib oꝑam demus: ne no¬
bis torpentib minusq sollicitis. ĩmun¬

Expanded text:
uinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Humiliter ergo ejus subeunda et servanda mysteria eis qui necdum in his sunt initiati suadeamus, et quotquot per gradum sacerdotalem ad dispensanda illorum sumus sacramenta promoti, humiliter injunctum nobis impleamus officium. Studeamus omnes solliciti, ut januam patriae coelestis, quae nobis est divinis patefacta mysteriis, humanis ipsi nobis non intercludamus illecebris. Neque enim frustra Dominum apud evangelistam Lucam post baptisma orasse, et sic coelo aperto Spiritum ac vocem Patris venisse commemoratur, qui etiam tribus consonantibus evangelistis baptizatus, mox jejunium quadraginta dierum solitarius exercuit; sed nos profecto docuit, nosque suo informavit exemplo, ut post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, vigiliis, jejuniis, orationibus caeterisque Spiritus fructibus operam demus, ne nobis torpentibus minusque sollicitis immun
Abbreviated transcription (Latin):
ita patrato. instructus reuelatione. ad
bras. patefactȩ subito ueritatis luce dispu¬
lit: in pͥncipio inquiens erat u̾bum. & uer¬
bum erat apud dm̃. & d̾s erat u̾bum: simi¬
lemq initiis totũ sui sermonis cursum
ita etiã uerũ dm̃ uere ex dõ patre ȩt̃nali¬
ter natũ: uere cũ patre & cũ spũ scõ semꝑ
existentẽ. clarissima assertione ꝑdocuit:
immo om̃ia diuinȩ ueritatis. & uerȩ diui¬
nitatis. quantũ alteri mortaliũ nulli li¬
cuit archana reserauit. Et hoc uͥgini pͥ¬
uilegiũ recte seruabat᷑: ut ad scrutan¬
da u̾bi incorruptibilis sacram̃ta. incor¬
rupto non solum corde. sed & corpore ꝓdiret.
De cuius dictoꝵ ueritate. quã sit nemini
ambigendũ: ipse quoq curauit ostendere.
Qui cũ dixisset. hic ÷ discipulus qui testimo¬
niũ ꝑhibet de his. & scͥpsit hȩc: continuo
subiecit. & ait. Et scimus qr uerũ e̾st testi¬
moniũ eius. Qͥa gͦ & nos cũ cȩt̃is fidelib

Expanded text:
ita patrato, instructus revelatione, a sita patrato, instructus revelatione, a sbras patefecit, et subita veritatis luce dispulit: In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis totum sui sermonis cursum ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre, et aeternaliter natum, vere cum Patre et Spiritu sancto semper existentem clarissima assertione perdocuit. Imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incoripse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quod sit nemini ambigendum, ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset: Hic est discipulus qui testimonium perhibet de hisestimonium ejus. Quia ergo cum caeteris fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ pandendo. Siquide a tẽpore dñicȩ pas¬
sionis. resurrectionis. & ascensionis incȩlũ.
usq ad ultima domitiani pͥncipis tẽpora.
ꝑ annos circit sexaginta & qͥnq absq
ullo scͥbendi ãminiculo u̾bum p̾dicabat.
rũpentes in ȩccłiam heretici. quasi in desti¬
tuta pastore ouilia lupi: marcion. cherin
se ante mariã negabant. simplicitatẽ fidĩ
dũ ipse post occisionẽ domitiani ꝑmitten¬
te pio pͥncipe nerua rediret ephesũ. com¬
pulsus est ab om̃ib pene tunc asiȩ ep̃is.
&e multarũ eccłiarũ legationib de coȩt̃na
patri diuinitate xp̃i. altius facere sermo¬
nem: eo qd in tͥum eugłistarũ scͥptis. mathe¬
i uidelicet. marci. & lucȩ. de humanitate
euis. ac de his que ꝑ hoiem gessit. sufficieis
sibi uiderentur habere testimoniũ. Qđ
ille se non alit facturũ respondit: nisi in¬
dicto ieiunio. om̃s incõmune dnm p̃caren¬
tur: ut ille dignascͥbere posset. Et hoc

Expanded text:
dum, pandendo. Siquidem a tempore Dominicae pasdum, pandendo. Siquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque, absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei praedicabat. rumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, et Cerise ante Mariam negabant, simplicitatem fidei dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scriber
Abbreviated transcription (Latin):
tus suũ fecit discũbere: dicit iħ̾c. Sic eũ uo¬
lo manere: donec ueniã. Ac si aꝑte dicat.
Nologustũ speculatiuȩ suauitatis. quã ma¬
xume in scĩs meis diligo. sꝑantib in ꝓtectio¬
ne alarũ mearũ inebriatis ab ubertate do¬
tis. sic̃ laboriosȩ usum actionis. leti conditi¬
one finiri: sed post mortẽ sublimius me
apparente atq in meȩ conspectũ maiestatis
illos ꝑducente ꝑfici. Sequit᷑. Hic est disci¬
pulus qui testimoniũ ꝑhibet de his. & scͥp¬
sit hȩc: & scimus qr uerũ est testimoniũ eiꝰ.
Iam manifeste beatus ioħs suã ꝑsonaen de¬
signat ex officio: quã designare uitat ex uo¬
cabulo. Non aut̃ pretereunt intuendũ.
qd dr: qui testimoniũ ꝑhibet de his. & scͥp¬
sit hȩc. Perhibuit quippe testimoniũ u̾bo
dĩ p̃dicando: ꝑhibuit scͥbendo: ꝑhibuit
denuo eade quȩ scͥpserat docendo: ꝑhibet
etiã nunc eugłium qđ descͥpsit eccłiis legen¬

Expanded text:
ctus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum voctus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate doicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum est testimonium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam per sonam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter intuendum quod dicitur, Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibuit denuo eadem quae scripserat docendo: perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legen
Abbreviated transcription (Latin):
qr nimirũ iuxta eiusdẽ petri uocẽ. xp̃s pas¬
sus est ꝓ nob̾. relinquens nob̃ exemplum:
ut sequam᷑ uestigia eius. Qđ aut̃ dicit de
ioħe sic eũ uolo manere donec ueniã. sta¬
tũ contẽplatiuȩ uͥtutis insinuat: quȩ non
ꝑ mortẽ finienda ut actiua. sed post mor¬
tẽ est ꝑfectius dño ueniente cõplenda. Ac̃¬
tuus nanq labor cũ morte deficit: mer¬
cedẽ post mortẽ accepturus ȩt̃nam. Qͥs
enĩ in illa uita panẽ esurientidat. ubi
nemo esuritꝰ Qͥs aquã sitienti: ubi ne.¬
mositit: Qͥs mortuũ sepelit: ubi t̾ra tuuenti
lus miser inuenit᷑: actionis gͦ ibi labor nullus:
sed solus p̃teritȩ actionis ꝑpetuus remanet
fructus. Speculatiua aut̃ felicitas quȩ hic in
choatut. illic sine fine ꝑficitur: quando &
speculum & in enigmate sicut nunc: sed
facie ad faciem uidebit᷑. Unde recte de ea¬
sub typo discipłi quẽ diligebat. quẽq suꝑ pe¬

Expanded text:
Quia nimirum juxta ejusdem Petri vocem: Christus pasQuia nimirum juxta ejusdem Petri vocem: Christus passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sJoanne, Sic eum volo manere, donec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem finienda ut activa; sed post mortem est perfectius Domino veniente complenda. Activus namque labor cum morte deficit, mercedem post mortem accepturus aeternam. Quis enim in illa vita panem esurienti dat, ubi nemo esurit? quis aquam sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepelit, ubi terra viventilus miser invenitur? Actionis ergo ibi labor nullus, sed solus praeteritae actionis perpetuus remanet fructus. Speculativa autem felicitas, quchoatur, illic sine fine perficitur, quando et speculum et in aenigmate sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pe
Abbreviated transcription (Latin):
uita. etiã in p̃senti cȩꝑit ardent̃ desidatido
p̃gustare: &e aliquando etiã quantũ morta¬
lib fas est. in excessu m̃tis speculando subli¬
mit̃ euolare. Hȩc aut̃ uita diutnȩ specula¬
tionis. illos maxime recipit. qui post longa
monasticȩ rudim̃ta uͥtutis. secreti ab hõĩbus
degere norunt: eo lib̾iorem ad cȩlestia medi¬
tanda animũ habentes: quo a t̾renis sepa¬
ratũ tumultib. Namq actiua ñ solum in
cenobio monachis: sed & cuncto ut diximꝰ
tis culmine gr̃ȩ constat in utraq uita fuis¬
se ꝑfectum: at tam̃ una uita ꝑ petrũ. alia
designat᷑ ꝑ ioħem. In eo etenĩ qđ ait petro
dñs. extendes manus tuas & alius te cinget
& ducet quo ñ uis. ꝑfectionẽ expͥmit acti
uȩ conu̾sationis: quȩ tẽptationũ solet ig¬
ne ꝓbari. Unde alibi de ea dicit aꝑtius.
Beati qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpter iustici¬
am. Cui recte subiungit dicens sequere me:

Expanded text:
vita etiam in praesenti coeperit ardenter desiderando vita etiam in praesenti coeperit ardenter desiderando praegustare, et aliquando etiam, in quantum mortalibus fas est, in excessu mentis speculando sublimiter evolare. Haec autem vita divinae speculationis illos maxime recipit qui post longa monasticae rudimenta virtutis secreti ab hominibus degere norunt, eo liberiorem ad coelestia meditanda animum habentes, quo a terrenis separantur tumultibus. Namque activa non solis in coenobio monachis, sed et cuncto, ut diximutis culmine gratiae constet in utraque vita fuisse perfectum, attamen una vita per Petrum, alia designatur per Joannem. In eo etenim quod ait Petro Dominus, Extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis, perfectionem exprivae conversationis, quae tentationum solet igne probari. Unde alibi de ea dicit apertius: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Cui recte subjungit dicens: Sequere me.
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum ab hoc scło immaculatũ custo¬
dire: mentẽ. manũ. linguã. ac mbra
corporis cȩt̃a ab om̃i inquinam̃to teptan¬
tis continere. ac diuinis ꝑpetuo subiu¬
gare seruiciis: deinde etiã ꝑximi necessi¬
tatib iurta uires succurrere: esurienti
cibum. potũ sitienti. algenti uestitũ mi¬
nistrando: egenos uagosq in domũ re¬
cipiendo. infirmũ iusitando. mortuũ se¬
peliendo: eripiendo inopem de manu for¬
tioris eius. egenũ & pauꝑem a rapientib
eũ: sed & erranti uiã ueritatis ostende ndo.
accȩt̾is sese mancipando frat̃nȩ dilectio¬
aut̃ uita est: cũ longo quis bonȩ actionis
exercitio edoctꝰ. diutinȩ oratiõis dulcedine
Instructus. crebra lacrimarũ compunctio¬
ne assuefactus. a cunctis mundi negociis
uacare. & in sola dĩ dilectione oculum
mentis intendere didicerit: gaudiũq ꝑpe¬
tuȩ beatitudinis qđ in futura ꝑcepturus est

Expanded text:
seipsum ab hoc saeculo immaculatum custoseipsum ab hoc saeculo immaculatum custodire, mentem, linguam, manum, ac membra corporis caetera ab omni inquinamento culpae tentantis continere, ac divinis perpetuo subjugare servitus. Deinde etiam proximi necessitatibus juxta vires succurrere, esuricibum, potum sitienti, algenti vestitum ministrando, egenos vagosque in domum recipiendo, infirmum visitando, mortuum sepeliendo, eripiendo inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum; sed et erranti viam veritatis ostendendo, ac caeteris se mancipando fraternae dilectioautem vita est, cum longo quis bonae actionis exercitio edoctus, diutinae orationis dulcedine instructus, crebra lacrymarum compunctione assuefactus, a cunctis mundi negotiis vacare, et in sola dilectione oculum mentis intendere didicerit, gaudiumque perpetuae beatitudinis quod in futuro percepturus est,
Abbreviated transcription (Latin):
uit: manu sua conscͥpsit. Unde constat pro¬
missionẽ sic manendi donec uentret dñs. ñ
eo ꝑtinere qđ sine labore certaminis uictu¬
rus in mundo: sed illo potius qđ sine dolo¬
re passionis transiturus esset e mundo.
Sicut enĩ in patrũ litteris intienimus. cũ
longo confectus senio sciret imminere diem
recessus sui. conuocatis discipulis suis. post
monita exhortationũ ac missarũ celebra¬
tionẽ. ultimũ eis uale fecit: deinde descen¬
dens in defossum se pulturȩ suȩ locũ. facta
oratione appositus est ad patres suos: tam
liber a dolore mortis. quã a corruptione
sic eũ uoluerit manere. donec ipse ueni¬
ret. Possumus aut̃ mistice in his quȩ petro
&r ioħi a dño p̃dicta atq in eis sunt gesta:
duas ȩccłȩ uitas quib inp̃senti exercet᷑.
actiuã scilicet & contẽplatiuã designatas
acciꝑe. Quarũ actiua cõmunis popło
dĩ ua uiuendi est: ad contẽplatiuam uͦ
quispe uita est. studiosum xp̃i famulũ

Expanded text:
it  Al., conscripsit. Unde constat promissionem sic manendi donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius quam sine dolore passionis transiturus esset e mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis suis, post monita exhortationum ac missarum celebrationem, ultimum eis valefecit: deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione appositus est ad patres suos, tam liber a dolore mortis, quam a corruptione sic eum voluerit manere donec ipse veniret. Possumus autem mystice in his quae Petro et Joanni a Domino praedicta atque in eis sunt gesta, duas Ecclesiae vitas quibus in praesenti exercetur, activam scilicet et contemplativam, designatas accipere, quarum activa communis populo Dei via vivendi est. Ad contemplativam verquippe vita est studiosum Christi famulum
Abbreviated transcription (Latin):
&e sine onere continens qđ fecit. Et mundꝰ
eũ non cognouit: qr lux in tenebris lucet:
& tenebrȩ eã non comp̃hendunt. Mundum
namq hoc in loco dicit hoĩes. mundi amore
deceptos: atq inherendo creaturȩ. a cogno¬
scenda creatoris sui maiestate reflexos. In
ꝓpria uenit: qi in mundo quẽ ꝑ diuinitatẽ
fecit. ꝑ humanitatẽ natus apparuit. In
ꝓpria uenit: qi in gente udea quã sibi pre

Expanded text:
et sine onere continens quod fecit. Et mundus et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit. Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque hoc in loco dicit homines, mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae, ab agnoscenda creatoris sui majestate reflexos. In propria venit, quia in mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem natus apparuit. In propria venit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ille enĩ ut scͥptum est erat lucerna ardens
& lucens: ardens scilicet fide &e dilectione:
lucens u̾bo & actione. Grãm uͦ lucis pectori¬
bus infundere solius est. eius de quo dr̃. Prat
lux uera quȩ illuminat om̃em hominẽ ue¬
nientẽ in hunc mundũ: ot̃em uidelicet
qui illuminat᷑. siue natutali ingenio. seu
sapientia diuina. Sic̃ enĩ nemo a seipso esse.
ita etiã nemo a seipsosapiens esse potest: sed
illo illustrante de quoscͥptum est. Om̃is sapi¬
entia a dño dõ est. Cuius uttãq naturam. &
diuinã uidelicet. qua semꝑ ubiq totus manet:
& humana ex qͣ in tpr natꝰ socoinclusus apparu¬
it: conseq̃nt̃ eilgłista descͥbit dicens. In mundo
erat. & mundꝰ ꝑ ipsũ factꝰ ẽ & mundꝰ cũ ñ cogno¬
uit: In propria uenit: & sui eum non
receꝑunt: In mundo quippe erat. & mundus
ꝑ ipsum factus est: qr ds erat: qr totus ubiq:
qr suȩ p̃sentia maiestatis sine labore regens.

Expanded text:
Ille enim, ut scriptIlle enim, ut scriptet lucens . Ardens scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de quo dicit: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Omnem videlicet, qui illuminatur, sive naturali ingenio, sive sapientia divina. Sicut enim nemo a seipso esse, ita etiam nemo a seipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est. Cujus utramque naturam, et divinam, videlicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus, loco inclusus apparuit, consequenter evangelista describit dicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperuntper ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis, sine labore regens
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ crederent in lucẽ quã necdũ uidere
nouerant. dñm uidelicet iħm xp̃m: qui
de seipso testat᷑. Ego sum lux mundi: quise¬
lux: sed ut testimoniũ ꝑhiberet de lumine.
Erat lux uera: quȩ illuminat om̃em ho¬
minẽ uenientẽ in hunc mundũ. Et sc̃i qͥde
homines lux sunt recte uocati: dicente
ad eos dño. Nos estis lux mundi. Et apło
paulo. Fuistis aliquando tenebrȩ: nunc
aut᷑ lux in dño. S multũ distat int̾ lucẽ
quȩ illuminat᷑. & lucẽ quȩ illuminat.:
int̃ eos qui participatione uerȩ lucis ac¬
cipiunt. ut luceant: & ipsam lucem
ꝑpetuam. quȩ non solum lucere inseipsa. sed
& sua p̃sentia quoscũq attigerit illustrare
sufficit. Ad cuius cõpatationẽ uerȩ lucis.
non tantũ minimi quilibet electi: uerum
etiã ipse ioħs quo maior int̃ natos mulierũ
nemo surrexit. lux ñ else asserit᷑: ut uide¬
licet xp̃c non esse qđ putabat᷑ monstret᷑.

Expanded text:
monium crederent in lucem, quam necdum videre monium crederent in lucem, quam necdum videre noverant, Dominum videlicet Jesum Christum, qui de seipso testatur: Ego sum lux mundi: qui seret de lumine; erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi . Et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur et lucem quae illuminat. Inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in seipsa, sed et sua praesentia, quodcunque attigerit, illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis, non tantum minores quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexit , lux non esse asseritur, ut videlicet Christus non esse quod putabatur monstretur.
Abbreviated transcription (Latin):
delam eis salutis qua ad uidenda Iucem
ꝑuenire possent adhibuit. Ipsa enĩ lux
inuisibilis. ipsa dĩ sapientia carnẽ in qua
uideri posset induta est: quȩ in habitu
hõĩs apparens & loquens hominib ͥ pau¬
latĩ fide purificata eoꝵ corda ad cogniti¬
onẽ suȩ diuinȩ uisionis ꝓueheret. Missus
est ante illam homo magni meriti: cuius
testimonio pararent᷑ om̃s ad uidendam
mox ut appareret ipsam di sapientiã. ad
uidendũ ipsum solem iusticiȩ. nube iam
corporis tectum. idest ad uidendũ audien¬
dũq hominẽ qui ds esset. plenũ gr̃ȩ & ue
ritatis. Fuit inqͥt homo missus ado: cui no¬
menerat iohes. Hic uenit in testimoniũ.
ut testimonium perhiberet de
lumine: ut om̃s crederent ꝑ illũ. Non ait.
ut om̃s crederent in illum: maledictus
enĩ homo qui confidit i. homine. & ponit
cartiẽ brachiũ suum: sed ut om̃s inquit
crederent ꝑ illum: hoc est. ut ꝑ illiuis testi¬

Expanded text:
delam eis salutis, qua ad videndam lucem delam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae in hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, ad videndum audiendumque hominem, qui Deus esset, plenum gratiae et veritatis. Fuit, inquit, homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo, qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum . Sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, ut per illius testi
Abbreviated transcription (Latin):
illuminat. Homines nanq qui ad imaginẽ
d̃i factisunt. ꝑciꝑe sapientiã possunt: ani¬
malia ñ possunt. S & animalis quicũq
est homo: non ꝑcipit ea quȩ futit sp̃c dĩ.
Unde bene cũ dixisset. & uita etat lux ho¬
minũ: subunxit & de his qui ab huma¬
nȩ conditionis honore ꝓcul recedentes. cõ¬
parati sunt ium̃tis insipientib & similes
facti sunt illis: atq ido recte ueritatis lu¬
ce pͥuantur. Et lux inquit intenebris lu¬
cet: & tenebre eam non comp̃henderunt.
Lux quippe hominũ est xp̃c: qui om̃ia
quȩ illuminari merent᷑ corda hominum.
suȩ p̃sentia cognitionis illustrat. Cenebrȩ
aut̃ stulti sunt & iniqui: quoꝵ ceca p̃cor¬
dia lux ȩt̃nȩ sapientiȩ qualia sint mani
lucis nequaquã caꝑe ꝑ intelligentiã pos
sint: ueluti siquilibet cecus tubare solis
ꝑfundat᷑: nec tam̃ ipse solem cuius lumi¬
ne ꝑfundit᷑ aspiciat. S non tam̃ tales
om̃ino suꝑna pietas despexit: uerũ me¬

Expanded text:
Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit, Et de his qui ab humanae conditionis honore procul recedentes comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis, atque ideo recte veritatis lumine privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe hominum est Christus, qui omnia quae illuminari merentur, corda hominum suae praesentia cognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia sint maniflucis nequaquam per intelligentiam capere possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum me
Abbreviated transcription (Latin):
uit conformes fieri imaginis filii sui:
ut sit ipse pͥmogenitus in multis fr̃ib.
Primogenitus quippe mortuoꝵs uoca¬
tur: ꝙ post multos licet fr̃s incarna¬
tus. pͥmus om̃ium surrexit a mortuis :¬
& uiam de morte credentib uitȩ cȩle¬
stis aꝑuit. Primogenitus est in mul¬
tis fr̃ibus: qr quotqͦt receꝑunt eum.
dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri. Quo¬
rũ recte primogenitus appellatur: qr
om̃s adoptionis filios. etiã illos qui in¬
cartationis eius tẽpora nascendo pre¬
cesserunt. dignitate p̃gredit᷑. Si quidẽ¬
illi possunt cũ ioħe ueracissime testari.
qr qui post nos uenit ante nos factus
est: id est post quide in mundo geni
tus: sed merito u̾ͥtutis & regni pͥmo¬
genitus om̃iuta nr̃m iute uocatus.
Qui &e in ipsa diuina natiuitate non
inconuenient potest pͥmogenitus dici:
qr pͥusquã creaturã faciendo gigneret
aliquã. coȩt̾num sibi pat̾ ȩt̃nus genuit

Expanded text:
vit conformes fieri imaginis Filii sui, vit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus . Primogenitus quippe mortuorum vocatur, quia post multos licet fratres incarnatus, primus omnium surrexit a mortuis, et viam de morte credentibus vitae coelestis aperuit. Primogenitus in multis fratribus, quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri ; quorum recte primogenitus appellatur, quia omnes adoptionis filios etiam et illos qui incarnationis ejus tempora nascendo praecesserunt, dignitate praegreditur. Siquidem possunt illi cum Joanne veracissime testari: Quia qui post nos venit, ante nos factus est, id est, post nos tus, sed merito virtutis et regni primogenitus omnium nostrum jure vocatus. Qui et in ipsa divina nativitate non inconvenienter potest primogenitus dici, quia priusquam creaturam faciendo gigneret aliquam, coaeternum sibi Pater aeternus genuit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ filios. sed cognatos eors fr̃s dñi con¬
sueto scͥpturarũ more nuncupati: sed
ob id eugłistam an post natũ dĩ filiũ
eã cognouerit dicere ñ curasse: quia
nulli de hoc ambigendũ putauerit.
Et reuera nulli ambigendũ est qđ
iusti coniuges quib in uͥginitatis ca¬
stimonia ꝑmanientib dĩ filiũ nasci singła¬
ri gr̃a datũ est. nullatenus ex eo castitatis
iura temerare: & tẽplũ dñi sacroscm̃. suȩ
semine corruptionis attaminare potue¬
rint. Notandũ quoq est qđ pͥmogeni¬
ti ñ tuxta hereticoꝵ opinationẽ soli st̃
quos fr̃s sequunt᷑ alii: sed uxta aucto
ritatẽ scͥpturarũ. om̃s qui pͥmi uuluam
aꝑiunt. siue fr̃s eos aliqui. seu nulli se
test pͥmogenitus dictus intelligi: iuxta
hoc qđ it apocalypsi dicit de illo ioħs.
Qui est testis fidelis. pͥmogenitus mor¬
tuoꝵ: ꝙ pͥnceps regũ terrȩ. Et apłs
paulus. Nlam qͦs presciuit. & p̃destina¬

Expanded text:
non filios, sed cognatos eorum fratres Domini connon filios, sed cognatos eorum fratres Domini consueto Scripturarum more nuncupari, sed ob id evangelistam an post natum ei filium eam cognoverit dicere non curasse, quia nulli hoc ambigendum putaverit. Et revera nulli ambigendum est quod justi conjuges, quibus in virginitatis castimonia permanentibus Dei Filium nasci singulari gratia datum est, nullatenus ex eo castitatis jura temerare, et templum Dei sacrosanctum suae semine corruptionis attaminare potuerint. Notandum quoque est quod primogeniti non juxta haereticorum opinationem soli sint quos fratres sequritatem Scripturarum omnes qui primi vulvam aperiunt sive fratres eos aliqui seu nulli seqssit primogenitus dictus intelligi, juxta hoc quod in Apocalypsi dicit de eo Joannes: « Qui est testis fidelis primogenitus mortuorum, et princeps regum terrae . » Et apostolus Paulus: « Nam quos prescivit
Abbreviated transcription (Latin):
angłii locũ: paritq ostendat licitum
fuisse apud uideos ut sponsȩ suȩ quisq
carnali copula misceret᷑: & sano eius in¬
tellectui libetit᷑ cedimus: tantũ ne erga
matr̃e dñi quicquã gestũ. qđ publica opi¬
nio possit infamare credamꝰ. Qđ uͦ addi¬
tur donec peꝑit filiũ suũ pͥmogenitũ.
nemo ita intelligendũ putet. quasi post
natũ filiũ eã cognouerst: ut quida ꝑu̾¬
se opinant᷑. Scire etũ debet ur̃a frat̾ni¬
tas: qr fuere heretici qui ꝓpter hoc qđ
dictũ est ñ cognoscebat eã donec peꝑit
filiũ. crede̾nt mariã post natũ dñi
cognitã esse a ibseph: &e itde ortos eos
quos fr̃s dñi scͥptura appellat: assum̃¬
tes & hoc in adiutoriũ sui ertoris. quod
pͥmogenitus nuncupat᷑ dñs. Auertat
ds hanc blasphemiã a fide om̃iũ nr̃m:
donetq nobis catholica pietate intelli¬
gere parentes nr̃i saluatoris intemera¬
ta semꝑ fuisse uͥginitate p̃clatos: &

Expanded text:
angelii locum, pariterque ostendat licitum angelii locum, pariterque ostendat licitum fuisse apud Judaeos ut sponsae suae quisque carnali copula misceretur, et sano ejus intellectui libenter cedimus: tantum ne erga matrem Domini quidquam gestum, quod publica opinio possit infamare, credamus. Quod vero additur, Donec peperit filium suum primogenitum, nemo ita intelligendum putet quasi post natum filium eam cognoverit, ut quidam perverse opinantur. Scire enim debet vestra fraternitas, quia fuere haern cognoscebat eam donec peperit filium, crederent Mariam post natum Dominum cognitam esse a Joseph, et inde ortos eos quos fratres Domini Scriptura appellat, assumentes et hoc in adjutorium sui erroris, quod primogenitus nuncupatur Dominus. Avertat Deus hanc blasphemiam a fide omnium nostrum, donetque nobis catholica pietate intelligere parentes nostri Salvatoris intemerata semper fuisse virginitate praeclaros, et
Abbreviated transcription (Latin):
turã unius ꝑsonȩ ipsius significat.
Qui enĩ ante tẽpora natus ex patre.
ds̃ est. ipse in plenitudine tẽpoꝵs em¬
matiuhel. Idest nob̃cũ ds in utero ma¬
tris factus est: ꝙr nr̃ȩ fragilitatẽ natu¬
rȩ. in unitatẽ suȩ ꝑsonȩ susciꝑe digna¬
tus est. quatdo u̾bum caro factum est
& habitauit in nobis: mirũ uidelicet
in modũ incipiens esse qđ nos sumus.
qr ñ desinens esse qđ erat: sic assumens
naturã nr̃am. ut qđ erat ipse ñ ꝑderet.
Exurgens aut̃ ioseph a sõꝑnio. fecit
sicut p̾cepit ei angłs dñi: & accȩpit
coniugẽ suã. & non cognoscebat eam.
Accepit eã ad nom̃ contugis. ob causas
quas p̾diximus: &e ñ cognoscebat eam
ad opus coniugale. ob archana quȩ
didicerat. Qđ si quis huic nr̃e expositi¬
oni obsistere. & contendere uoluerit.
beatã dĩ genitrice nunquã a ioseph ce¬
lebratis nuptiis in tiom̃ coniugis assũp¬
tam: exponat ipse melius hunc sc̃i eu¬

Expanded text:
turam unius personae ipsius significat. turam unius personae ipsius significat. Qui enim ante tempora natus ex Patre Deus est, ipse in plenitudine temporum Emmanuel, id est nobiscum Deus, in utero matris factus est, quia nostrae fragilitatem naturae in unitatem suae personae suscipere dignatus est, quando Verbuet habitavit in nobis: mirum videlicet in modum incipiens esse quod nos sumus, et non desinens esse quod erat: sic assumens naturam nostram ut quod erat, ipse non perderet. « Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei angelus Domini, et accepit conjugem suam, et non cognoscebat eam. Accepit eam ad nomen conjugis ob causas quas praediximus, et non cognoscebat eam ad opus conjugale ob arcana quae didicerat. Quod si quis huic nostrae expositioni obsistere, et contendere voluerit beatam Dei genitricem nunquam a Joseph celebratis nuptiis in nomen conjugis assumptam, exponat ipse melius hunc sancti Ev
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe debuerit coniugẽ: quas in suis
qui uult inueniet locis. Adhibet aut̃
eugłista partui uͥginali etiã ꝓpħici ser¬
monis exemplũ: ut tantȩ miraculum
maiestatis. eõ certius crederetur: quo
hoc non solum tpse factum p̃dicaret. sed
etiã a ꝓpħa p̃dictum recoleret. Nam et
huic eugłistȩ. Id est matheo. moris est:
om̃ia quȩ narrat etiã ꝓpħicis affirmare
testimoniis. Scͥpsit nanq euangłium
suũ ob eoꝵ uł maxime causam qui ex
iudeis credid̾ant: nec tam̃ a legis ceri¬
moniis. quãuis renati in xp̃o ualebant
euelli: & ꝓpt̾ea satagebat eos a carnali
legis & ꝓpħarũ sensu. ad spũalem qui
de xp̃o est erigere: quatinus sacram̃ta
fidi xp̃ianȩ tantõ securius ꝑciꝑent:
quantõ hȩc ñ alia esse quã quȩ ꝓpħȩ pre¬
dixerant. agnoscerent. Eoce uͥgo inqͥt
in utero habebit. & parlet filiũ: & uo¬
cabunt nom̃ eius emmanuhel. qđ est
int̃pretatũ nobiscũ ds. Nom̃ saluatoris

Expanded text:
accipere debuerit conjugem, quas in suis accipere debuerit conjugem, quas in suis qui vult inveniet locis. Adhibet autem evangelista partui virginali etiam prophetici sermonis exemplum, ut tantae miraculum majestatis eo certius crederetur, quo hoc non solum ipse factum praedicaret, sed etiam a propheta praedictum recoleret. Nam et huic evangelistae, id est Matthaeo moris est omnia quae narrat etiam propheticis affirmare testimoniis: scripsit namque Evangelium suum ob eorum vel maxime causam qui ex Judaeis crediderant, nec tamen a legis caeremoniis, quamvis renati in Christo, valebant evelli; et propterea satagebat eos a carnali legis et prophetarum sensu ad spiritualem, qui de Christo est, erigere, quatenus sacramenta fidei Christianae tanto securius perciperent, quando haec non alia esse quam quae prophetae praedixerant agnoscerent. Ecce virgo, inquit, in utero habebit, et pariet Filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod esinterpretatum Nobiscum Deus . Nomen Salvatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
riet adt̃ filiũ: & uocabis nom̃ eius iħt.
Ipse enĩ saluũ faciet popłm suũ: a pecca¬
tis eoꝵ. Quib ꝓfecto u̾bis. modus concep¬
tionis simul &e dignitas partus edocet᷑:
quia uidelicet de spũ scõ concepit. & pari¬
tura sit xp̃m. Quẽ & si aꝑta uoce angłs
xỹm non appellat: in eo tam̃ qđ ethimo¬
logiã nomitus iħu exponens. ipsũ salu¬
tis ostendit auctorem. popłiq saluato¬
rem: cũ popłm eius nuncupat. manife¬
sta ratione. quia sit xp̃c significat: ut
ꝑ hȩc &r quȩ nescierat discat ioseph. &
a contactu dĩ genitͥcis funditus m̃ntem
amoueat. Quã tam̃ dispensatione iu¬
stȩ necessitatis acciꝑe iubet᷑ solo de no¬
mine coniugẽ: ne uidelicet quasi ad¬
ultera lapidaret᷑ a ludeis: & ut egyp¬
tum fugiens haberet solaciũ masculi.
qui familiari cura & tutor femineȩ fra
gilitatis. & testis esset eius ꝑpetuȩ uͥgini¬
tatis. Produnt catholici expositores et
alias causas. quare dĩ genitricẽ iose ph

Expanded text:
ilium, et vocabis nomen ejus Jesum. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Quibus profecto verbis modus conceptionis simul et dignitas partus edocetur: quia videlicet de Spiritu sancto concepit, et paritura sit Christum; quem etsi aperta voce angelus Christum non appellat, in eo tamen quod etymologiam nominis Jesu exponens, ipsum salutis ostendit auctorem populique Salvatorem, cum populum ejus nuncupat, manifesta ratiper haec et quae nescierat, discat Joseph, ut a contactu Dei genitricis funditus mentem amoveat. Quam tamen dispensatione justae necessitatis accipere jubetur, solo de nomine conjugem, ne videlicet quasi adultera lapidaretur a Judaeis, et ut in Aegyptum fugiens, haberet solatium masculi, qui familiari cura, gilitatis, et testis esset ejus perpetuae virginitatis. Produnt catholici expositores et alias causas quare Dei genitricem Joseph