comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dies tribulationis ⁊ angustię. dies cala¬
mittitis & miserie. dies tenebrarũ ⁊ cali¬
ginis. oies nebulȩ ⁊ turbinis: dies tubȩ
& daugoris Terrorẽ gͦ district exa¬
minis: quẽ sophonias tubã. beatꝰ iob
tonitruũ appellat: Quẽ iohel qͦq con¬
siderans. ait. Conturbentur om̃s ha¬
bitatores t̾rȩ: qr uenit dies dñi. qe¬
ꝓpeẽ. dies tenebrarũ ⁊ caliginis: dies
nubis ⁊ turbinis. Magnꝰ enĩ dies dñi.
& t̾ribilis ualde & qͥssustinebit eũ
sed quã in comp̃hensibilis sit atq in ẽ¬
si derabilis illa magnitudo. qua inscđa
ostensione uenturus. ẽ. bene ut cũq ꝑ¬
pendimꝰ: si pͥmi aouentꝰ pondera solli¬
cita consideratione pensamus. Certe
ut nos amorte redimer et. mori dñs ue¬
nit: ⁊ defectũ nr̃e carius in suo corpo¬
re. pęnasq tolerauit: Iui prius quã
ad crucis patibulũ pueniret: teneri.
conspui. illudi. alapis cedi ꝑtulit Ee¬

Expanded text:
ies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . Terrorem ergo districti examinis, quem Sophonias tubam, beatus Job tonitruum appellat. Quem Joel quoque considerans ait: Conturbentur omnes habitatores terrae, quia venit dies Domipe est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis: Magnus enim dies Domini, et terribilis valde, et quis sustinebit eum ? Sed quam incomprehensibilis sit atque inconsiderabilis illa magnitudo, qua in secunda ostensione venturus est, bene utcunque perpendimus, si primi adventus pondera sollicita consideratione pensamus. Certe ut nos a morte redimeret, mori Dominus venit, et defectum nostrae carnis in suo corpore poenasque toleravit. Qui priusquam ad crucisconspui, illudi, alapis caedi se pertulit. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ nãq infantẽ abube. uł eã qͥ ablac¬
tatꝰ fuerit. nisi dm̃ appellat : Quid
uͦ foramine aspidis uł cauernis regu¬
li. nisi corda signauit iniqͦꝵ : quia an¬
tiquus hostis dũ totũ se in eorũ c̃sonsa
c̃tulit: qͣsi inforamine ꝓprio c̃olub tor¬
tuosus. sinꝰ astutiȩ colligendo glome¬
rauit Quã ⁊ aspidis ap̃pellat nomi¬
ne occulte seuientẽ: ⁊ reguli a ꝑte
ferientẽ Mlanũ gͦ suã dñs
foramine reguli atq aspidis
tenuit. & cõp̃hensũ exinoe aspidẽ uł
regulũ. id est captiuũ diabolũ traxit.

Expanded text:
 infantem ab ubere, vel eum qui ablactatus fuerit nisi Dominum appellat? Quid vero foramine aspidis et cavernis reguli nisi corda signavit iniquorum? Quia antiquus hostis dum totum se in eorum consensum contulit, quasi in foramine proprio coluber tortuosus, sinus astutiae colligendo glomeravit. Quem et aspidis nomine appellat occulte saevientem, et reguli aperte ferientem. Manum ergo suam Dominus in foramine reguli atque aspidistenuit; et comprehensum exinde aspidem, vel regulum, id est captivum diabolum traxit,
Abbreviated transcription (Latin):
nis nomine in sacro eloqͥo: appellari dia¬
bolꝰ solet Qui ut torporis frigore gentiũ
corda constringeret: dixit: Sedebo in
monte testam̃ti: in laterib: a qͥlonis:
Qui suꝑuacuũ extendit᷑ qr illa corda pos¬
sidet. quȩ oiuini amoris gr̃a ñ replent᷑:
S tam̃ om̃mi potenti dõ suppetit: etiã uasi
diciboli cunctis uirtutib uacua suȩ gr̃e
munere implere. in eisq diuini tim̃o¬
ris solioitatẽ ponere : qͦsnulla conspicit
rectitudinis actione roborari Vnde ap¬
Y te subiungit᷑. Et appendit trã:
suꝑ nihili Quio enim t̃rȩ nomine. nisi scã
excła designat᷑ : quȩdũ uerba p̃dicatio
nus suscipit: fructũ boni oꝑis reddit:
signant᷑: Deqͥb ꝑ ꝓpham dr̃ Om̃s gen¬
tẽs: uelut nihilũ. ⁊ inanȩ reputãtȩ s̃.
In eo gͦ iuchilo t̾ra suspendit᷑: qđ priꝰ
uacuũ ab aqͥlone tenebatur. qr illa cor¬
da gentiliũ repletas caritatȩ dĩ: quȩ
pressa pͥus fuerant torpore diaboli.

Expanded text:
nis nomine in sacro eloquio appellari diabolus solet, qui, ut torporis frigore gentium corda constringeret, dixit: Sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis. . Qui super vacuum extenditur, quia illa corda possidet, quae divini amoris gratia non replentur. Sed tamen omnipotenti Deo suppetit, etiam vasa diaboli cunctis virtutibus vacuae suae gratiae munere implere, in eisque divini timoris soliditatem ponere quos nulla conspicit rectitudinis actione roborari. Unde apte subjungitur: Qui appendit terram super nihilum. - Quid enim terrae nomine, nisi sancta Ecclesia designatur? Quae dum praedicationis verba suscipit, fructum boni operis reddit. signantur? Detes velut nihilum et inane reputatae sunt . In eo ergo nihilo terra suspenditur, quod prius vacuum ab Aquilone tenebatur, quia illa corda gentilium repleta sunt charitate Dei, quae pressa prius fuerant torpore diaboli.
Abbreviated transcription (Latin):
ei popło p̃latus agnoscit᷑. qͥ captuus in alia
parte tenebatur: Quid .ẽ. xͦ angłm dicere.
ego ueni ꝓpt̃ serinones tuos. p̃r inceps
autẽ regni ꝑsarũ restitit mihi. nisi sua sub¬
ditis oꝑ̃a nuntiare : Acsi aꝑte dicat Precũ
qͥdem tuarũ merita exigunt. ut isrłiticus
popłs auigo suȩ captiuitatis exuatur. seo
est adhuc qđ in eodem popło ꝑsarũ domi¬
nio purgari debeat: ut de ereptione illiꝰ
ꝑscrũ princeps mͥ iure c̃tradicat. quã¬
uis p̃ces tuas eoꝵ qͦq lacrimȩ. qͥ in uidea
relicti sunt aduiuent Unde hoc qͦq qđ

Expanded text:
ei populo praelatus agnoscitur, qui captivus in alia parte tenebatur. Quid est ergo angelum dicere: Ego veni propter sermones tuos, princeps autem regni Persarum restitit mihi , nisi sua subditis opera nuntiare? Ac si aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt ut Israeliticus populus a jugo suae captivitatis exuatur, sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio purgari debeat, ut de ereptione illius Persarum princeps mihi jure contradicat, quamvis preces tuas eorum quoque lacrymae qui in Judaea re
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uictimas: se ipsũ offerendo ꝓ nobis
oiscuit uinũ: p̃ceptorũ suoꝵ poculũ
ex narratione hẏstorica ⁊intelligen¬
tiasp̃itali c̃temꝑans Unde alias dic¬
tũ est. Calix inmanu dñi iuni meri
reficit : ⁊ contꝑa aduersarios sua refec¬
tione nos roborat Unde alias ab ȩccłia
dr̃ Posuisti inconspectu meo m̃sã: aou̾s
eos qͥ tribulant me Misit ancillas suas.
a płoꝵ iud elicet aniinas. in ipso suo ini
ant. ad alta nos męnia suꝑne ciuita¬
tis leuant Quȩ ꝓfecto menia nsi hu¬
miles ñ ascendunt Unde illic ⁊ ab ettꝰ¬
dẽ sapientia supientia subditur Siqͥs ÷
pariulus: ueniat adme Acsi a ꝑte oicat
Quis qͥsse apuose magnũ estimat: aditum
sibi mei accensus angustat. quia tunto
aome alcius ꝑtiugitur: qͣnto unius cuiꝰq
mens apuo seuerius humiliatur. S qͦn

Expanded text:
obis. Miscuit vinum, praeceptorum suorum poculum ex narratione historica et intelligentia spiritali contemperans. Unde alias dictum est: Calix in manu Domini, vini meri, reficit, et contra adversarios sua refectione nos roborat. Unde et alias ab Ecclesia dicitur: Posuisti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . Misit anciapostolorum videlicet animas, in ipso suo initant, ad alta nos moenia supernae civitatis levant. Quae profecto moenia nisi humiles non ascendunt. Unde illic ab eadem Sapientia subditur: Si quis est parvulus, veniat ad me. Ac si aperte dicat: Quisquis se apud se magnum aestimat, aditum sibi mei accessus angustat, quia tanto ad me altius pertingitur, quanto uniuscujusque mens apud se verius humiliatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ligi: & ꝑ se uircutes cel estiũ que hunc
sine cessicione c̃spiciunt. in ipsa sua con¬
tẽplatione c̃tremiscunt: S isdẽ tremor
ne eis palissit: ñ timoris ÷ s ao̾ mirati¬
onis Qiał qͣntꝰ pauor sit ammiratio¬
nis eiꝰ intidit: nunc ordinẽ nr̃e salutis

Expanded text:
 quoque virtutes coelestium, quae hunc sine cessatione conspiciunt, in ipsa sua contemplatione contremiscunt. Sed isdem tremor ne eis poenalis sit, non timoris est, sed admirationis. Quia vero quantus pavor sit admirationis ejus intulit, nunc or
Abbreviated transcription (Latin):
or sunderent: inm̃si tate eiꝰ auortores su¬
os oꝑ primerent pocius quã rigarent:
Unde relicta intrinsecus scientia. utẽ cio
parit deorsũ erumperent: a uoitores sues
oistalatione uerboꝵ nutriens. nubes illa
loqueb ciritur dicens: Non potui loqͥ uo¬
bis quasi spirittalibꝰ s quasi carnalib:
Tanquã pariuilis inxp̃o: lac uob̾ potumm
dedi ñȩscã  Quis enim ferre potuisset
cere homini ñliceret. tã in mñsos suꝑnȩ¬
auditoris oppͥmeret. si ea quȩ intrunisecꝰ
haurire poterat. iqͣntũ carnis lingua
sufficeret. extrinsecꝰ inuindans aquȩ huiꝰ
uniñsitas eina nasset : Utuͦ a uortores
rudes ñ inundatione scientiȩ s modera
ta p̃dicationis distillatio  foueantur : li¬

Expanded text:
ore funderent, immensitate ejus auditores suore funderent, immensitate ejus auditores suos opprimerent potius quam rigarent. Unde religata intrinsecus scientia, ut non pariter deorsum erumperet, auditores suos distillatione verborum nutriens, nubes illa loquebatur, dicens: Non potui loqui vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis idedi, non escam . Quis enim ferre potuisset,oqui homini non liceret, tam immensos supernauditoris non opprimeret, si ea quae intrinsecus haurire poterat, in quantum carnis lingua sufficeret, extrinsecus inundans aquae hujus immensitas emanasset? Ut igitur auditores rudes ta praedicationis distillatione foveantur, li
Abbreviated transcription (Latin):
riter deorsũ Suio hoc loco aqͣm. nisi scien¬
tiã : quid nub es. nisi p̃oicatores appellat:
nã qr insacro eloquio. aliqͥndo a qua sci¬
entia dr̃: salomone at testante didicimꝰ
qͥait: Aqua ꝓfunda u̾ba exore uri: et
torrens redundans fons sapientiȩ: A qͣsigna¬
ri scientiã : dauid ꝓpħa testatur dicens
Tenebrosa a qͣ innubib Aeris: id ÷ occulta
scientia in ꝓpħis Quia ante aduentũ dñi.
dũ occultis sacram̃tis grauidi misteria
inm̃sa gesturent: in tuentiũ ocłas eoꝵ in¬
telligentia caligabant: Nubiũ uͦ nomine.
transmisi: ⁊ uerbis nouerant pluere. et mi
ge ante intuens: dix̃ Quis isti qͥut nubes
in ha locũtione sua adlaudẽ dĩ inicia nas¬
cents ȩccłȩ desiderat exordiri. studet eiꝰ
ordinẽ ab apłoꝵ p̃dicatione narrare : qͥ
curauer̃ sũ moꝑe ruoibꝰ ꝓplis plana et
capabilia. ñ sũma atq ardua pͥdicare:
Nam si scientiã scam quȩ iacadae dont¬
Nia mde signatur ut houriebant corde ita

Expanded text:
tores. ---Quid hoc loco aquam nisi scientiam, quid nubes nisi praedicatores appellat? Nam quia in sacro eloquio aliquando aqua scientia dicatur, Salomone attestante didicimus, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae . Aqua signari scientiam David propheta testatuTenebrosa aqua in nubibus aeris , id est occulta scientia in prophetis; quia ante adventum. Domini dum occultis sacramentis gravidi immensa mysteria gestarent, intuentium oculis eorum intelligentia caligabat. Nubium vero nomine, transmissi, et verbis noverant pluere, et mirge ante intuens dixit: Qui sunt isti, qui ut nubes in hac locutione sua ad laudem Dei initia nascentis Ecclesiae desiderat exordiri, studet ejus ordinem ab apostolorum praedicatione narrare, qui curaverunt summopere rudibus populis plana et capabilia, non summa atque ardua praedicare. Nam si scientiam sanctam, quae hic aquae nomine designatur, ut hauriebant corde, ita
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑ ut simꝰ: qͥgͦ uitã dedit. ipse ꝓculo ubio
&̃ prudentiã c̃tulit Baldach autẽ qͥb ea¬
tũ dĩ iudiciũ qđ uenerari humilit̃ debuit.
suꝑba nisus ÷ temeritate penitrare. Ip.
sigse ꝑprudentiã p̃tulit: cuiꝰ iudioiũ
n intelligendo iudicauit: Ipsi se ꝑprũ

Expanded text:
agitur ut simus. Qui ergo vitam dedit, ipse procul dubio et prudentiam contulit. Baldath autem, qui beatum Dei judicium, quod venerari humiliter debuit, superba nisus est temeritate penetrare. Ipsi ergo se per prudentiam praetulit, cujus judicium non intel
Abbreviated transcription (Latin):
sã qͦq eẽ absq punctionibꝰ uicioꝵ uid et
Domꝰ ũ gaudii ciuitats exultantis ẽ. menꝰ
prauoꝵ : quȩdũ uentura supplicia
conspicere negligit. in carnis uolupta¬
te se deserens: in anit̾ hylarescit:
ascenoent. qͣnto magis suꝑ omẽm domũ
gaudii ciuitatis exultantis : Acsi aꝑ¬
te dicat. Si ⁊ illoꝵ m̃tẽ uicia depri¬
munt . qͥse ꝓcelestis patriȩ desiderio
affligunt. quib culpis substratis. qͥ sine
ulla formidine se in carnis uoluptate
ne suo quantũ baloach ordinẽ c̃ditio¬
nis nr̃e tenuit ⁊ natiuitatis: qͥ hominẽ
ñ uermẽ sed putredinẽ. filiũ uͦ homi¬
nis uermẽ uocat: Primꝰ nãq humani
hominis fuit Si cut gͦ ex homine filius
hoiiis: ita exputredine nascit᷑ uer¬
mis: Unde recte homo putredo fuiꝰ
uͦ hominis uermis uocatur: Prim qͥp¬
porũ conruptione ꝓpagat᷑. Igit᷑ qr ani¬
coꝵ uerba finitas: beatus lob alciori
a cumine ꝓsecutionis innitit᷑: eiꝰq dicta

Expanded text:
punctionibus vitiorum videt: domus vero gaudii civitatis exsultantis est mens pravorum, quae dum ventura supplicia conspicere negligit, in carnis voluptate se deserens, inaniter hilarescit. ascendent, quanto magis super omnem domum gaudii civitatis exsultantis? Ac si aperte dicat: Si et illorum mentem vitia deprimunt, qui se pro coelestis patriae desiderio affligunt, quibus culpis substrati sunt qui sine ulla formidine sese in carnis voluptate ne suo quantum Baldad ordinem conditionis nostrae tenuit et nativitatis, qui hominem non vermem, sed putredinem, filium vero hominis vermem vocat. Primus namque humani  filius quoque hominis fuit. Sicut ergo ex homine filius hominis, ita ex putredine nascitur vermis. Unde recte homo putredo, filius vero hominis vermis vocatur. Primus quipporum corruptione propagatur. 25. Igitur quia amicorum verba finita sunt, beatus Job altiori acumine prosecutionis innititur, ejusque dicta
Abbreviated transcription (Latin):
& nunc in eiꝰ exꝓbratione replicat᷑: Om̃is
nãq uir iustus. dĩ illustratione iustus ÷:
ñ cõparatione Humana qͥppe iustitia auc¬
tori cõparata. in iustitia ÷: qr ⁊ si in ipsa
sue c̃ditione homo ꝑsisteret. creatori ñ
posset ȩquari creatura: Cui tum̃ ad gra¬
uiora defectꝰ pondera accessit: ⁊ culpã
quã serpens insidians intulit. mulier
infirmata ꝑsuasit. Uude nunc qr homo
ꝑ mulierẽ culpȩ subditã nascitur: rea¬
tus prum infirmitas inꝓleꝓpagatur
& qr inradice putruit humani generis ra¬
mꝰ: inconditionis suȩ uirioitate mini¬
me subsistit Vnde recte nunc dr̃.
Nunqͥd iustificari potest homo cõparatꝰdõ.
aut apparere mundus natꝰ de muliere.
Acsi aꝑte diceret᷑: Ne c̃tra auͤtorẽ suũ
homo suꝑbiat: c̃sideret unde huc uenit.
& intelligit qͥd sit S ecce ñnulli ꝑ donũ
scĩ sp̃s aduiti. c̃tra infirmitatẽ sue carnis
erigunt᷑: uirtutibꝰ emicant. signoꝵ qͦq

Expanded text:
tione replicatur. Omnis namque vir justus Dei illustratione justus est, non comparatione. Humana quippe justitia, auctori comparata, injustitia est, quia etsi in ipsa sui conditione homo persisteret, creatori non posset aequari creatura . Cui tamen ad graviora defectus pondera, accessit et culpa, quam serpens insidians intulit, et mulier infirmata persuasit . Unde nunc quia homo per mulierem culpae subditam nascitur, reatus primi infirmitas in prole propagatur. Et quia in radice putruit humani generis ramus, in conditionis suae viriditate minime subsistit. Unde recte nunc dicitur: Nunquid justificari potest homo comparatus Deo, aut apparere mundus natus de muliere? Ac si aperte diceretur: Ne contra auctorem suum homo superbiat, consideret unde huc venit, et intelligat quid sit. Sed ecce nonnulli per donum spiritus adjuti contra infirmitatem suae carnis eriguntur, virtutibus emicant, signorum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ut auditoꝵ infirinitas dictoꝵ rorenu¬
trita c̃ualescat Qđ bene ineugłio mys¬
tica descriptione narratur: dũ dicit᷑
Ascendit iħs innauiculã petri: ⁊ roga¬
uit ut at̾ra reduceret pusillũ & ita
sedens: p̃dicabat tͣbis ꝑnauem petri
qͥd aliud quã cõmissa p̾etro ȩccła desig¬
natur : deqͣ ut dñs turbis c̃fluentib
p̃dicet: eã a t̾ra paululũ reduci ubet
Quã nec in altũ ꝯuci. ⁊ tom̃ a t̾ra p̃cipit

Expanded text:
ut auditorum infirmitas doctorum rore nutrita convalescat. Quod bene in Evangelio mystica descriptione narratur, dum dicitur: Ascendit Jesus in naviculam Petri, et rogavit ut a terra reduceret pusillum: et ita sedens praedicabat turbis. Per navem Petri quid aliud quam commissa Petro Ecclesia designatur? De qua ut Dominus turbis confluentibus praedicet, eam a terra paululum reduci jubet. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
gis cunctis subpositasit: unoe auctis ap¬
petit suꝑ eẽ. Homo qͥppe in sublimibꝰ ele¬
uatꝰ ttuito suꝑse sustinet : qͦntos sub posi¬
tos regit hi autẽ qͥ talib sociantur: ipsi
etiam̃ laboris eoꝵ participatione depri¬
munt᷑: Nã cũ eis labore etiam tolerant
ponderis: dũ parit̃ głam affectant ho¬
noris : Vnde cũ diceret. ecce grguntes ge¬
munt sub aqͥs ꝓtinꝰ aduinx̃. Et qͥ habi¬
tant cũ eis Acsi dicat Parit̃ gemunt:
qͥ eoꝵ głȩ ex delectatione sociantur. Ipsa
autẽ occupatio scłariũ dignitatũ : ta̾to
faciliorib uitiis p̃mit᷑. quanto maioribꝰ
curis grauatur: Humanꝰ nãq animꝰ : ui¬
dere ⁊ deuitare peccata utinã ualeat
uł qͥ etus: Quia gͦ uidit desideratas rerũ
celsitudines. absq peocatis ministrari ñ
illicitũ ꝑpetrat̾: Apte secutꝰ aduinxit.

Expanded text:
 unde cunctis expetit superesse. Homo quippe in sublimibus elevatus, tantos super se sustinet, quantos suppositos regit. Hi autem qui talibus sociantur, ipsi etiam laboris eorum participatione deprimuntur. Nam cum eis laborem etiam tolerant ponderis, dum pariter gloriam affectant honoris. Unde cum diceret: Ecce gigantes gemunt sub aquis, protinus adjunxit: CAnt.---Ac si dicat: Pariter gemunt qui eorum gloria ex delectatione sociantur. Ipsa autem occupatio saecularium dignitatum tanto facilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quietus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non illicitum perpetratur, apte secutus adjunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipem ꝑsarũ p̾liet᷑ egreditur: grȩcoꝵ
sibi pͥnceps adueniens ãpparet Cua exre
innuit᷑. qđ aduersũ grȩcos qͦq: aliqͥd iu¬
dȩa cõmiserat : quoꝵ ꝓfecto causa. erep¬
tioni illius resistebat: Pro pħ&e igitur
p̃ces. angłs ex audit : s ꝑsarũ pͥñceps re¬
sistit. qr ⁊ si iã uita iusti dep̃cantis erep
necdum plene hi qͥ incaptiuittitẽ fuerant
ducti purgatis: uire eis adhuc ꝑse domi¬
naentur Micha hel adiuuat. s grecoꝵ pͥn¬
ceps ad p̃liũ uenit: &r mereri qͥdem ueniã
tã longa opp̃ssoꝵ captiuitas poterat. sed
ereptiõnis eoꝵ beneficio : hoc qͦq qđ ingre¬
cos deliquerant obuiabat Recte qͦ dr̃. qđ
gentiũ uicĩssim sibi merita c̃trudicunt
Nam sublunes sp̃s eisbem gentib pͥncipantes.
neqͣqͣm ꝓ inuiste agentib: decertant : sed
eoꝵ facta iustȩ iudicantes ex aminant Cũq
uniꝰ cuiꝰq gentis uł culpa uł in uistiti a ad su¬

Expanded text:
ncipem praeliari egreditur, Graecorum sibi princeps adveniens apparet. Qua ex re innuitur quod adversum Graecos quoque aliquid Judaea commiserat, quorum profecto causa ereptioni illius resistebat. Prophetae igitur preces angelus exaudit, sed Persarum princeps resistit, quia etsi jam vita justi deprecantis ereptnecdum plene ii qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit, quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum beneficio hoc quoque quod in Graecos deliquerant obviabat. Recte ergo dicitugentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibus principantes, nequaquam pro injuste agentibus decertant, sed eorum facta juste judicantes examinant. Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad su
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ꝑpaulũ apłm dr̃ Nemo militans
do: inplicat se negociis scłarib. Qui licet
nunc pauci appareant: ininuisibili tam̃
patria innumerabiles regnant qe ⁊si ex
cõparatione prauoꝵ paucis: in c̃gregatio¬
ranit᷑: recte sub iungitur

Expanded text:
quibus per Paulum dicitur: Nemo militans quibus per Paulum dicitur: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Qui licet nunc pauci appareant, in invisibili tamen patria innumerabiles regnant, quia etsi ex comparatione pravorum pauci sunt, in congregatioratur, recte subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑnoꝵ cuuũ numerꝰ infinit᷑. ⁊ definitꝰ
expͥmit᷑ ut qͥ dõ ÷ numerabilis. eẽ. nob
innumerabilis demonstret᷑: quauis ali¬
ud ÷ assistere. aliuo ministrare: Assistur
enĩ illȩ ꝓculdubio potestates: quȩ ad
quȩdã hominib nuncianda ñ exeunt
M inistrant uͦ hi qͥ ad explenda officia nun¬
cioꝵ ueniunt : sed tam̃ ipsi qͦq c̃templa¬
tione ab intimis ñ recedunt. & qr plu¬
res sunt qͥ ministrant. quã hi qͥ princi¬
palit̾ assistunt. assistentiũ numerꝰ quasi
mꝰ: q decertare eosc̃tra potestates aere¬
as ñ ignoramꝰ: Quȩ tam̃ certamina ñ la¬
tra inmundos sp̃s appetunt. ex ad iuitorio
cuncta regentis possunt Dehac nãq mi
licia: nascente rege nr̃o scriptũ ÷ Subito
facta ÷ cũ angło: multitudo militię cȩles¬
tis Cui tam̃ milicie electoꝵ qͦq hominũ
numerꝰ uingit᷑ : qͥ ꝑ sublime m̃tis desideriũ.
a t̃renȩ c̃uersationis seruitute libant᷑. De

Expanded text:
 definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabilis, esse nobis innumerabilis demonstretur, quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuntianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia nuntiorum veniunt, sed tamen ipsi quoque contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numerus quasi mus, quia decertare eos contra potestates aereas non ignoramus. Quae tamen certamina non lantra immundos spiritus appetunt, ex adjutorio cuncta regentis possunt. De hac namque 543 militia, nascente rege nostro, scriptum est: Subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis . Cui tamen militiae electorum quoque hominum numerus jungitur, qui per sublime mentis desiderium, a terrenae conversationis servitute liberantur. De
Abbreviated transcription (Latin):
mis: Acsi aꝑte diceret᷑: Si ipsi qͦq eẽ
sine c̃tagione ñ ualent. qͥ int̾ p̃sentis uitȩ
tenebras uirtutibꝰ lucent: qͣnto reatu
iniqͥtatis obstrictis. qͥ adhue carnalit̃
uuunt: si apeccato eẽ libinequeunt.
qͥiã incęlestib desiderus c̃uersant᷑ : quȩ
peccatorũ pondera tolerant. qͥ cariissuȩ
uoluptatibꝰ dediti. adhuc putredinis u¬
gũ portant : Hinc petrꝰait.: Si iustus uix
saluabit᷑. impius ⁊ peccator ubi pare¬

Expanded text:
etur: Si ipsi quoque esse sine contagio non valent, qui inter praesentis vitae tenebras virtutibus lucent, quanto reatu iniquitatis obstricti sunt qui adhuc carnaliter vivunt? Si a peccato esse liberi nequeunt qui jam in coelestibus desideriis conversantur, qui peccatorum pondera tolerant qui, carnis suae voluptatibus dediti, adhuc putredinis jugum portant? Hinc Petrus ait: Si justus vix sulvabitur, impius et peccator ubi pare
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta simul eccła : Quid ꝑstellas. nisi
ones. dũ magnis uirtutib eiminent: qͣsi
intonebris noctis lucent Unde ꝑpaulũ
qͦq discipłis dr̃ Int̃ qͦs lucetis: sicut lu¬
minaria inmundo : Quia enĩ sca ȩccła
lune appellatione expͥmit᷑ ꝓpħa testat᷑

Expanded text:
cuncta simul Ecclesia; quid per stellas, nisi ones, dum magnis virtutibus eminent, quasi in tenebris noctis lucent. Unde per Paulum quoque discipulis dicitur: Inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Quia enim sancta Ecclesia lun
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ c̃tritione agit᷑: ut grana appare¬
ant que latebant. Cũq ariste fran¬
gunt. granoꝵ candd ostendit᷑: qr iniqͥs
insupplicia et̾na cadentib. scõꝵ iustitia
qͣnta ueritate candeat demonstratur
brũ in masiu sua ÷. & ꝑmunoabit areã
suã.⁊ triticũ qͥdẽ reẽdet inhorreo: pa¬
leas aut̃e cõburet igni in extinguibili
sione frangat᷑ aspiciat: eosq aristis ꝑe¬
untib cõparans dicat Sicut sũmitates
spicarũ c̃terent᷑. Quia nimirũ rigidi¬
tas suꝑboꝵ triture ultime fortitũ oine
frangit᷑: auȩ nc̃ elector uitã despiciens

Expanded text:
tarum contritione agitur ut grana apparetarum contritione agitur ut grana appareant quae latebant. Cumque aristae franguntur, granorum candor ostenditur, quia iniquis in supplicia aeterna cadentibus, sanctorum justitia quanta veritate candeat demonstratur. brum in manu sua est, et permundabit aream suam; et triticum quidem recondet in horreo suo, paleas autem comburet igni inexstinguibili . sione frangatur aspiciat, eosque aristis pereuntibus comparans dicat: Sicut spicarum summitates conterentur, quia nimirum rigiditas superborum triturae ultimae fortitudine frangitur, quae nunc electorum vitam despiciens
Abbreviated transcription (Latin):
gide disiungunt Sic nimirũ su ao
hui munorglam: praui diuitessur¬
gunt. Nature enũ sibi cõmunione con¬
iunctis. s. etra se uicissim crescendo di¬
uidunt Alius qͥppe aliũ despieit &
alt̃ inasterũ inuidiȩ facib ignescit.
Quigͣ extumore m̃tis a caritatis unita¬
te se separant: qͣsi aristarũ more con¬
trase rigidi stant: Quid gͦ prauos huiꝰ
mundi oiuites dixerim. ñisi aristas qͦs
dã generis humani: qͥdũ c̃trase su¬
ꝑbuint. s bonoꝵ uitã unanimit̃ af¬
fligunt: adu̾sũ se qͥdẽ diuisis. s tam̃
c̃cordit̃ grana deorsũ p̃munt Nunc
& electorũ gła ñ apparet Illi se bonoꝵ
fascib ostendiit: isti in humilitate
se depͥmunt S triturȩ tẽpꝰ adueniet:
qđ ⁊ aristapũ rigiditatẽ frangat. &¬
solida grana ñ c̃terat Tunc qͥppe suꝑ¬
bia iniqͦꝵ cõminuit᷑. tc̃ electoꝵ uita
qͣnta integritate fulgeat oeclaratur:
qx cũ in uisti deficiunt. ex hac ipsa aris¬

Expanded text:
gidae disjunguntur. 540 Sic nimirum sic ad gidae disjunguntur. 540 Sic nimirum sic ad hujus mundi gloriam pravi digunt: naturae enim sibi communione conjuncti sunt, sed contra se vicissim crescendo dividuntur. Alius quippe alium despicit, et alter in alterum invidiae facibus ignescit. Qui ergo ex tumore mentis a charitatis unitate se separant, quasi aristarum more contra se rigidi stant. Quid igitur pravos hujus mundi divites dixerim, nisi aristas quasdam humani generis? Qui dum contra se superbiunt, sed honorum vitam unanimiter affligunt, adversum se quidem divisi sunt, sed tamen concorditer grana deorsum premunt. Nunc et electorum gloria non apparet: illi se honorum fastibus ostendunt, isti in humilitate se deprimunt; sed triturae tempus adveniet, quod et aristarum rigiditatem frangat, et solida grana non conterat. Tunc quippe superbia iniquorum comminuitur, tunc electorum vita quanta integritate fulgeat declaratur, quia cum injusti deficiunt, ex hac ipsa aris
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsã ueritas dicit Cęlũ ⁊ t̾ra transi¬
bunt: uerba autẽ mea ñ transibunt:
Hinc adioħem angłica uoce ꝑhibetur
Erit celũ nouũ: ⁊ t̾ra noua Quȩ qͥdẽ ñ alia
c̃denda s̃: sed hecipsa renouant᷑ Celũ
igitur ⁊ t̾ra & transit & erit: qr ⁊ ab ea
quã nunc habet speciȩ ꝑ ignẽ t̃gitur
& tam̃ in sua semꝑ natura seruatur
Unde ꝑpsalmistã dr̃. Mutabis ea: ⁊ mu¬
tabuntur Quã qͥdem ultimã cõmuta¬
tionẽ suã. ipsis his nob̾ nẽ uicissitu dinibꝰ
nunciant : qͥb nr̃is usibꝰ indesinent᷑
alt̾nant: Nã t̾ra asua specie hẏema¬
li ariditate deficit. uernali humore
uiri descit. celũ cotidie caligine nocts
obducit᷑ ⁊ diurna claritatẽ renouat :
Hinc gͦ hinc fidelis qͥsq colligat: ⁊ inte¬
rirẽ hec ⁊ tam̃ ꝑ innouationẽ refici
quȩ constat nc̃ assiduȩ uelut ex defectu
ao uersione deficiant in notescit dũ ꝓti¬

Expanded text:
semetipsam Veritas dicit: Coelum et terra transisemetipsam Veritas dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Hinc ad Joannem angelica voce perhibetur: Erit coelum novum et terra nova ; quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et terra, et transit, et erit, quia et ab ea quam nunc habet specie per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colligat et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu adversione deficiant innotescit, dum proti
Abbreviated transcription (Latin):
sistent. Dequib adhu c subditur:
nis debet. ut ex paucis ad multa.¬
exmultis ad omĩa c̃si deranda rapiat
Unde sc̃s uir cũ pͣuoꝵ głam defectũq discu¬
teret: ad cuncta ꝓtĩnus mentis ocłm teten¬
dit dicens Humiliabunt᷑ sicut om̃a: et
auferent᷑ Om̃a ꝓfecto t̾rena: acsi aꝑte
dicat. stare ullo modo nequeunt: qr ipsa
qͦq fugunt qͥb innitunt᷑: Dũq tẽpora¬
lia diligunt: cũ his extẽporis uolubilita¬
te ꝑ curr̃ S queri potest cũ ꝑ salomonẽ¬
dicat᷑ generatio p̃terit. & generatio ao¬
uenit̃. t̾ra uͦ in et̾nũ stat: cur beatꝰ iob
omña humiliari asserat & auferri. Qđ
tam̃ facile discutimꝰ: sit̾ra ⁊ celũ uł qͣ¬
lit̾ transeat. uł qͣlit̾ maneat distuiguamꝰ.
Utraq namq hȩc ꝑ eã quã nunc habent
imaginẽ transeunt: s tam̃ ꝑ essentiã sine
finẽ subsistunt: Hinc nãq ꝑ paulũ dr̃¬

Expanded text:
sistent. De quibus adhuc subditur:sistent. De quibus adhuc subditur:nis debet, ut ex paucis ad multa, ad omnia consideranda rapiatuUnde sanctus vir cum pravorum gloriam defectumque discuteret, ad cuncta protinus mentis oculum tetendit, dicens: Humiliabuntur sicut omnia, et auferentur. Omnia profecto terrena. Ac si aperte dicat: Stare ullo modo nequeunt, quia ipsa quoque fugiunt quibus innituntur; dumque temporalia diligunt, cum his ex temporis volubilitate dicitur: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat , cur beatus Job omnia humiliari asserat et auferri? Quod tamen facile discutimus, si terra et coelum vel qualiter transeat, vel qualiter maneat distinguamus. Utraque namque haec per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hinc namque per Paulum d
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃is gła eiꝰ sicut flos foeni Iniqͦrũ qͥp¬
pe potentia. foeni flori cõparat᷑ : qr nimi¬
rũ carnis gła dũ nitet cadit. dũ apud
se extollitꝰ repentino int̾cepta fine t̃mi¬
nat᷑ Sic nãq aurarũ flatu in altũ sti¬
pula rapitur: s casu c̃cito adima reuo¬
cat᷑ Sic ad nubila fumꝰ at tollit̾ s re¬
pente innichilũ tumescendo dissipat᷑
Sic ab infimis nebula densiscendo se eri¬
git: s exortꝰ hanc solis radius. acsi ñ fue¬
rit abstergit. Sic inherbarũ suꝑficie.
noc turni roris humor asꝑgitur: seo
diurni luminis subito calore siccatur
Sic spumosȩ aquarũ bullȩ inchoantibꝰ
pluuis excita te. ab intimis certatim
ꝓdeunt : sed eo celerius disruptȩ deꝑe¬
unt. qͦ inflotȩ altius extenduntur:
Cũq crescunt ut appareant: crescendo
in hac soliditate durantib dicatur
recte. Eleuatist̃ admodicũ: ⁊ ñ sub¬

Expanded text:
t omnis gloria ejus sicut flos feni . Iniquorum quipt omnis gloria ejus sicut flos feni . Iniquorum quippe potentia feni flori comparatur, quia nimirum carnalis gloria dum nitet, cadit; dum apud se extollitur, repentino intercepta fine 539 terminatur. Sic namque aurarum flatu in altum stipula rapitur, sed casu concito ad ima revocatur. Sic ad nubila fumus attollitur, sed repente in nihilum tumescendo dissipatur. Sic ab infimis nebula densescendo se erigit; sed exortus hanc solis radius, ac si non fuerit, abstergit. Sic in herbarum superficie nocturni roris humor aspergitur, sed diurni luminis subito calore siccatur. Sic spumosae aquarum bullae inchoantibus pluviis excitatae, ab intimis certatim prodeunt; sed eo celerius diruptae depereunt, quo inflatae altius extenduntur. Cumque excrescunt ut appareant, crescendo in hac soliditate durantibus, dicatur recte: Elevati sunt ad modicum, et non sub
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ tendit᷑: ab infirmoꝵ m̃tibꝰ
eẽ longa & qͣ si stabilis estimatur
S cũpepentunꝰ hanc finis int̾cipit: bre¬
uemdꝓcul dubio fuisse redarguit.
qͥm finis det̃minans in notescit : qr qđ
prorire potuit modicũ fuit: Gle¬
uant̾ gͦ admodicũ ⁊ minime subsis¬
tunt: ꝙ eo ipso qͦ uideri alti appetunt.
auera dĩ essentia longe ꝑelationẽ fiunt
Subsistere xenĩ nequeunt: qe ab ȩt̃ne es¬
sentię soliditate diuidiuit᷑. atq hanc¬
insem& ipsis cadunt Hinc ⁊ enĩ ꝑ p̾sal¬
mistũ dr̃. De iecisti eos: dũ alleuarent᷑
Qua eo intrinsecus corruunt: qͦ male¬
Uidi impiũ suꝑ exaltatũ. & eleuatũ suꝑ
cȩdros libani : ⁊ transiui & ecce ñ erat᷑
Hinc rursũ ait.: Pusillũ adhue: & ñ erit
peccator. Hinc iacobꝰ dic̃ Quȩ ÷ enim
uita ura : uapor ÷. ad modicũ parens:
Hinc ꝓpħa breuitatẽ gle carnalis pen¬
sans denunciat dicens: Om̃is caro foenũ :¬

Expanded text:
titudinem tenditur, ab infirmorum mentibus esse longa et quasi stabilis aestimatur. Sed cum repentinus hanc finis intercipit, brevem procul dubio fuisse redarguit, quoniam finis determinans innotescit, quia quod praeterire potuit, modicum fuit. Elevantur ergo ad modicum, et minime subsistunt, quia eo ipso quo videri alti appetunt, a vera Dei essentia longe per elationem fiunt. Subsistere etenim nequeunt, quia ab aeternae essentiae soliditate dividuntur, atqin semetipsis cadunt. Sicut per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos, dum allevarentur , quia eo intrinsecus corruunt, qVidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; transivi, et ecce non erat . Hinc iterum ait: Pusillum adhuc, et non erit peccator . Hinc Jacobus dicit: Quae est enim vita vestra? vapor est ad modicum parens . Hinc propheta brevitatem gloriae carnalis pensans, denuntiat, dicens: Omnis caro fenum, e
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ. Uir qͥerrauerit auia ooctrine:
in cȩ tugicintiũ cõmortibit᷑: qr qͥsqͥs it̾̃ rec¬
titu diis oeserit. qͦꝵ se numero nisi suꝑ
tos dr̃ sue grgantes: gemunt subaqͥs.
A es apit oicretur: Cur descientia homo
suꝑbici iũ ignoruntiȩ abẏssus. & ipsos

Expanded text:
erraverit a via doctrinae, in coetu gigantum commorabitur ; quia quisquis iter rectitudinis deserit, quorum se numero nisi supetos dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Ac si aperte diceretur: Cur de scientia homo superbiat, cum ignorantiae abyssus et ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
referunt᷑  Is nãq angłs qͥ daniheli loque¬
bat᷑ : captiui s isrłitici ppłi inꝑside c̃sti¬
tutis pręlatꝰ agnoscitur Michahel aut̃
eoꝵ qͥ ex eadẽ p̃lebe inuidea t̾ra reman¬
serant: p̃positꝰ inuenit᷑ Vnde ab hoc eo¬
dẽ Angło paulo post daniheli dĩ Nemo ÷
adut̃or m̃s in om̃ib his: nisi michahel

Expanded text:
referuntur. Is namque angelus qui Danieli loquebatur, captivis Israelitici populi in Perside constitutis, praelatus agnoscitur. Michael autem eorum, qui ex eadem plebe in Judaeae terra remanserant, praepositus invenitur. Unde ab hoc eodem angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his nisi Michael
Abbreviated transcription (Latin):
sicut suꝑiꝰ dix̃: disputare cũ dõ uolo pͥus
uos ostendens fabricatores eẽ. m̃dacii :¬
& cultores ꝑuersoꝵ dogmatũ. repente
se ad doctrinã erigit: & c̃tra elatorũ
imꝑitiã scientiȩ sũȩ latitudinẽ ꝑsenten¬
tias expanoit dicens: Ecce gẏgantes.

Expanded text:
Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum ; repente se ad doctrinam erigit, et contra elatorum imperitiam scientiae suae latitudinem per sententias expandit, dicens: CAPUT XXI Vet.
Abbreviated transcription (Latin):
biã depͥmens: ñsolũ siita ẽ. uerũ etiã
si ita ñ ÷ ut ꝓtulit. neqͣ qͣm se rep̃hendi
posse c̃fidit. Quia nimirũ illi recte
redarguere falsa poss : qͥ falsa agere
nesciũnt: Nã correptionis ausũ c̃tra
fallaciã ꝑount: qͥ ad huc fallacit̾ ui¬
rit arguere ẽẽ m̃titũ : Acsi aꝑte oi¬
cat Itas cuncta ut ꝓtuli: que tam̃

Expanded text:
biam deprimens, non solum si ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, nequaquam se reprehendi posse confidit, quia nimirum illi recte redarguere falsa possunt, qui falsa agere nesciunt. Nam correptionis ausum contra fallaciam perdunt, qui adhuc fallaciter virit arguere esse mentitum? Ac si aperte dicat: Ita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrigat  sed qͥ in crem̃tũ dat ds̃ Plancare
unruũ erit ministeriũ: si incorde dsn
dat in crem̃tus qͥ de sensu suo alta sapi¬
unt esse humilit᷑ dĩ adiitores nolunt:
qr dũse dõ uules. eẽ. ȩstimant: a frue¬
tu se utilitatis alienant Unde ⁊ uoce
ueritatis: disciplis dr̃. Cũ feceritis om̃ia
quȩ p̃ceptas uob dicite. Serui inutileᷤᷤ
sumus : qđ debuimꝰ facere fecimus:
to consiliũ caritatis. ẽ: oare sapientiȩ
ostentationis. dare uͦ ipst sapientiȩ ꝑuer¬
sitatis & qr hi qͦs tenere hereticoꝵ speciẽ
diximꝰ. ꝑ locutionẽ suã ostentatione
pocius quã utilitati seriuebant: recte
N adhuc contra baldach subditur Et
Pruo entia tuã: ostendisti plurimã
Om̃is cui prudentia recta ÷: plurima
ñ. ẽ: & iuxta pauli uocẽ. ñ plus sapere:
appetit quã oportet sapere Cui uͦ est
plurima ñ ÷ recta: qrdũ ultra modũ
tendit᷑. in qͦlibet latere culpe in decli¬
natur. Prudentiã uͦ suã plirimã osten¬

Expanded text:
sed qui incrementum dat Deus . Plantare vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alia sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et Veritatis voce discipulis dicitur: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quod debuimus facere fecimus .to consilium dare, charitatis, sapienti, ostentationis; ipsi sapientiicorum speciem diximus, per locutionem suam ostentationi potius quam utilitati serviebant, recte in libro Job contra Baldach dicitur: Et prudentiam tuam ostendisti plurimam . Omnis cui prudentia recta est, plurima non est, quia juxta Pauli vocem non plus appetit sapere quam oportet sapere, cui vero est plurima, non est recta, quia dum ultra modum tenditur, in quodlibet latus culpae declinatur. Prudentiam vero suam plurimam osten
Abbreviated transcription (Latin):
eor astutiã dedignat᷑ Quia tolerabiliꝰ
do ÷ ut in infirmĩtate qͥs atq ignorantia
cũ humilitate iaceat: quã cũ elatione
alta cõprehendat S qr sc̃s uir multa
ẽtra eos ꝓtulit. qͥ fugitiua potestate suꝑ¬
biunt: & uentosis honorib intumescunt.
balo ah suites exeiꝰ correptione ꝓfici¬
ens apuo quẽ uerasit potentia agnos¬

Expanded text:
 quia tolerabilius Deo est ut in infirmitate quis atque ignorantia cum humilitate jaceat, quam cum elatione alta comprehendat. Sed quia sanctus vir multa contra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis honoribus intumescunt Baldad Suhites ex ejus correptione proficiens, apud quem vera sit potentia agnos
Abbreviated transcription (Latin):
ante dm̃ ponit: qr apue se in conspectu
ueritats ex aminat. qͥo foris c̃tra falla¬
ciã decerat Ante dm̃ qͥppe u̾ba pone¬
re ẽ: c̃siderato intimo udice. exterio¬
ra dicta pensare Uir igit scs: ab amicis
suꝑbientib uerba suã ante om̃ poni
posse ñ estumat Acsi aꝑte oicat Iocir¬
co que loqͦr ponere ante iudicẽ ñuale¬
tis: qr eiꝰ uob faciẽ peccantes absc̃oitis:

Expanded text:
onspectu veritatis examinat, quid foris contra fallaciam decernat. Ante Deum quippe verba ponere est considerato intimo judice, exteriora dicta pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientibus verba sua ante Deum poni posse non aestimat. Ac si aperte dicat: Idcirco quae loquor ponere ante judicem non valetis, quia ejus vobis faciem peccantes absconditis.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs potest. dũ scilicet nouerunꝰ qđ fal¬
la cẽ rep̃h endere cui libet licet. S si
loquentis sensũ sub tili it rogatione
discutimꝰ: quã suit recta que ꝓtulit
cicius inuenimꝰ. Iustus namq ⁊ si qͥo

Expanded text:
quis potest, dum scilicet noverimus quod fallacem reprehendere cuilibet licet? Sed si loquentis, sensum subtili interrogatione discutimus, quam sint recta quae protulit citius invenimus. Justus namque, et
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ fidei oꝑa tenere contẽnit & in¬
credulitatis redarguitur : quia ab eo
qđ se ostendit credere. uiuendo reꝓba¬
nosse dm̃.⁊ mandata eiꝰ ñ custooit: m̃¬
dax ÷ Hinc paulus ait Confitent᷑ se nos¬
se dm̃ : factis a ut̃ negant. Hinc iacobꝰ
adicit Fidessine oꝑib : mortua est
S int̾ hȩc ẽditor nura dispensatione c̃¬
silu. ⁊ culpas respicit. ⁊ uuendi tẽpora
Aut ñ c̃uerso ad augm̃tũ dãnationis. Un¬
de adhuc subditur Dedit ei d̃slo¬

Expanded text:
tamen fidei opera contemnit, et intamen fidei opera contemnit, et incredulitatis redarguitur, quia ab eo quod se ostendit credere vivendo reprobacustodit, mendax est . Hinc Paulus ait: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus dicit: Fides sine operibus mortua est . Sed inter haec conditor mira dispensatione consilii et culpas respicit, et vivendi tempora aut non converso ad augmentum damnationis. Unde adhuc subditur: CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpaulũ dr̃ Infirma mundi elegit ds̃: ut
c̃funderet fortia Fortitudo aũtẽ ꝑuersi
p̃dicatoris ÷ elata scientia locutionis.
qͣ in flatus ceteros despicit. atq in contẽ¬
tu om̃iũ quasi singularit̃ apudse peritꝰ
intumescit Quĩ magna dese sentiens.
sed uera de dño ignorans. longe a fidei
agnitione dis uingitur: & tam̃ uideri fi¬
dẽi p̃dicator coñatur Unde adhuc sub¬
p̃dicator qͦusq t̃reno uiuit in corpore:
seduitȩ suȩ credere rennuit. qr de dõ
uera cognoscere contemnit Uitȩ enum
suȩ crederet : side conditoris sui subs¬
tantia recta sentiret hȩc itaq suꝑiꝰ
deqͦlibet iniqͦ plata dicebamꝰ : sed
repente a derroris p̃dicatorẽ intellec¬
tũ uertimꝰ Unde sciendũ ⁊: qr sic adspe-¬
ciem ducimꝰ. ut nequãꝗͣ tam̃ a genere
funditꝰ euellam᷑: Namꝑ u̾sus qͥsq etiam
si rectã fidẽ insinu uniusalis eccłȩ tene¬
quȩ ꝑ fidem de conditore intelligit: s

Expanded text:
dicitur: Infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Fortitudo autem perversi praedicatoris est elata scientia locutionis, qua inflatus, caeteros despicit, atque in contemptu omnium quasi singulariter apud se peritus intumescit. Qui magna de se sentiens, sed vera de Domino ignorans, longe a fidei cognitione disjungitur, et tamen videri fidei praedicator conatur. Unde adhuc subit in corpore. Sed vitae suae credere renuit, quia de Deo vera cognoscere contemnit. Vitae enim suae crederet, si de conditoris sui substantia recte sentiret. Haec itaque superius de quolibet iniquo prolata dicebamus, sed repente ad erroris praedicatorem intellectum vertimus. Unde sciendum est quia sic ad speciem ducimur, ut nequaquam tamen a genere funditus evellamur. Nam perversus quisque etsi rectam fidem in sinu Ecclesiae tenequae per fidem de Conditore intelligit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quisqͥs delinqͥt ⁊ iuuit. idcireo hunc
diuina dispensatio in iniqͥtate tolerat.
ut ab iniqͥtate cõpescat. S qͥ dutius
toleratur. nec ttim̃ ab iniqͥtate com¬
pescit᷑: munꝰ qͥdẽ suꝑnȩ pacientiȩ ꝑci¬
pit. sed reatus sui uinculis exipso secspi¬
pere arcius astringit: Nam ge aecepta
pententie tempra deũti aocul para
desuritus inulitumis iudex impensa ar

Expanded text:
Quisquis delinquit et vivit, idcirco hunc divina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem supernae patientiae percipit, sed reatus sui vinculis, ex ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta poenitentiae tempora divertit ad culpam, districtus in ultimis
Abbreviated transcription (Latin):
tui uiri sui amore atcteritur c̃solatio¬
ne laborare: Vnoe ⁊ psclmistȩ uloce
bet eaidẽ uiduu scilicet sen etelio que¬
ritm dicens: Consolantẽ me que sila iã
inueni. Inc̃ solũ qͥppe ẽsolante inlemt&
cũ exeamorte quã iuiresꝰ ꝑtulit multos
intra semet ipsa surgert ꝓruilit̃ oepillos¬
Depe aut̃ p̃dicator erroris hui mundi du
asi gnorent. Acũ potentes et̃ exterꝰ snib¬
unĩ: ꝑuerse p̃dicationis laqueto sinribi

Expanded text:
ritur consolatione laborare. Unde et Psalmistae voce haec eadem vidua, scilicet sancta Ecclesia queritur, dicens: Consolantem me quaesivi, et non inveni . Tunc solum quippe consolantem invenit, cum ex ea morte quam vir ejus pertulit multos intra semetipsam surgere ad vitam cernit. Saepe autem praedicator erroris hujus mundi das ignorant; et cum potentes esse exterius ambiunt, perversae praedicationis laque
Abbreviated transcription (Latin):
st ⁊ttim̃ adhuc transitoria con¬
eiscere ñ oesistit: Iãq apͥstino robo¬
elussata. pene abipso quẽ diligit mun¬
doreppellit᷑. ⁊ tam̃ adhuc adnisu
ipbo optinere temporalia conatur
euł quȩ nagit. neqͦqͣm desistit Rec¬
at gͦ ñsolũ sterilis sed etiam ñ pariens
dr̃: quȩ suo sensu ut diximꝰ ad bonȩ cogi¬
acionis ꝓlẽ. neccũ infirmata fuerit᷑
reticis p̃di cantibꝰ potest Unusqͥsq enĩ
poicator erroris. dũ plebẽ ext&a uni¬
tatẽ eccłȩ positã docet ꝓfecto sterilẽ
& eam quȩ parere nualet pascit: qr
ei usũ suilaboris impendit. quȩ spiri¬
tales fructꝰ neqͣꝗͣ reddit Bene autẽ

Expanded text:
t tamen adhuc transitoria concupiscere non desistit, jamque a pristino robore lassata, pene ab ipso quem diligit mundo repellitur, et tamen adhuc annisu improbo obtinere temporalia conatur. vel quae non agit nequaquam desistit. Recte ergo non solum sterilis, sed etiam non pariens dicitur, quae suo sensu, ut diximus, ad bonae cogitationis prolem, nec cum infirmata fuerit, reticis praedicantibus potest. Unusquisque enim praedicator erroris, dum plebem extra unitatem Ecclesiae positam docet, profecto sterilem, et eam quae parere non valet, pascit, quia et ei usum sui laboris impendit, quae spiritales fructus nequaquam reddit. Bene autem
Abbreviated transcription (Latin):
cidẽt ⁊ ixigẽ mittet᷑. Hoc aute loco
et̾na repbis supplicia desĩgnent: ned¬
licet rẽpbos mors qoem carnis ab scidt
sed poena subsequens c̃terit Quas
hic incidit qͥs: cũ apsenti uita separat.
S ingehema c̃terit᷑ cũ ꝑpetua damna¬

Expanded text:
et in ignem mittetur . Hoc autem loco, ut aeterna reprobi supplicia designentur, neqlicet reprobos mors quidem carnis abscindit, sed poena subsequens conterit. Quasi enim hic inciditur, cum a praesenti vita separatur. Sed in gehenna conteritur, cum perpetua damna
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi neqͣ ꝗͣ malos respicit: quoꝵ tam̃
facta c̃siderat. sed suꝑ hȩc damnationis
udiciũ inultimis seruat Hinc enĩ scrip¬
tũ : Ołi dñi: contẽplant᷑̾ bonos et
małos Hinc etiã ꝓpsal mistã dr̃. Uultꝰ

Expanded text:
et quasi nequaquam malos respicit, quorum tamen et quasi nequaquam malos respicit, quorum tamen facta considerat, sed super haec damnationis judicium in ultimis servat. Hinc enim scriptum est: Oculi Domini contemplantur bonos et malos . Hinc per Psalmistam dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
dentie arte sententias. iniqͥ cuiꝰ libet
culpas ꝓtulit & qua sit damnanda
datione : sed conteratur. qͣsi lignũ
in fructuosũ In recordatione enĩm
c̃ditoris ñ reduertur quisq lũq adfi¬
nẽ uite uicus subiugat᷑ Nã si hunc
suꝑni respectꝰ memoria tanger& : ꝓ.¬
cul dubio Ab inqͥtite reuocaret. Etꝰ
qͥppe merita exigunt: ut funoitus
ab auctoris recordatione deleat̾ Scien
dũ uͦ: qđ recordari ds nequaquã ꝓ priȩ
dr̃: Qui enim obliuisci ñ potest. qͦ pacto
recordari potest: Sed qr eos nos qͦrũ
recordam᷑ amplectim: abhis autẽ qͦ¬
⁊ recordari ds̃ dr̃ cũ dona tribuit: et
obliuisci cũ inculpa derelinqͥt S ge
cuncta pensat. cuncta sine int̾missi¬
onis alt̃natione c̃siderat: ⁊ recordat᷑
bonoꝵ. qͦrũ tam̃ nũquã obliuiscit᷑: et
nullatenꝰ recordat᷑ maloꝵ qͦs tam̃ ꝑ iu¬
ditiũ semꝑ intuet᷑. Iuasi enĩ redit ad
bonoꝵ męmoriã: quã tam̃ nũꝗͣ deseruit:

Expanded text:
dentiae arctae sententias iniqui cujuslibet culpas pertulit, et quam sit damnanda  in recordatione, sed conteratur quasi lignum infructuosum. - In recordatione enim conditoris non reducitur, quisquis usque ad finem vitae vitiis subjugatur. Nam si hunc superni respectus memoria tangeret, procul dubio ab iniquitate revocaret. Ejus quippe merita exigunt, ut funditus ab auctoris recordatione deleatur. Sciendum vero est quod recordari Deus nequaquam proprie dicitur. Qui enim oblivisci non potest, quo pacto recordari potest? Sed quia eos nos, quorum recordamur amplectimur, elongamus autem qet recordari Deus dicitur cum dona tribuit, et oblivisci cum in culpa derelinquit. Omnipotens Deus cuncta pensat, cuncta sine intermissionis alternatione considerat, et recordatur bonorum, quorum tamen nunquam obliviscitur: et nullatenus recordatur malorum, quos tamen per judicium semper intuetur. Quasi enim redit ad bonorum memoriam, quam tamen nunquam deseruit;