comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mariam.&. decem trib. quȩ excise st̃
a corpore duodecĩ tribuñ. & templũ
dñi reliquerunt. retulimꝰ ad hereti¬
cos. qui uere iuxta .lxx. editionẽ. odro¬
na iniuriȩ sunt dim̃ blaspheman¬
tes.&. omĩa mercedis causa faciunt. &
de gła dñi conciderunt. nec sequun¬
tur tenuitatem anne .&. humilita¬
tem ecclesiasticã. sed in monte ꝑingui¬
simo uersant᷑ hebrii absq uino. Proꝑ¬
terea fortis & durus furor. dñi. qͥ eos
puniturus est gͣdini p̃cipiti. qͥ non
intecta. sed in capita mortalium ru
hunt. Hlec corona iniuriȩ m̾cennari
fidei corruerunt. & uersant᷑ in suꝑ¬
bia. & dulcissimꝰ eibus diaboli sunt.
qͥ eos cotidie deuorat. Sedm pro¬
phetiã illud possumꝰ dicere: qd̾ coro¬
nã inuirie uocce. seribas ce pharise

Expanded text:
mariam et decem tribus, quae scissae sunt mariam et decem tribus, quae scissae sunt a corpore duodecim tribuum, et templum Domini reliquerunt, retulimus ad haereticos, qui vere juxta Septuaginta editionem, corona injuriae sunt, Dominum blasphemantes, et omnia mercedis causa faciunt, et de gloria Domini conciderunt: nec sequuntur tenuitatem mannae, et humilitatem Ecclesiasticam; sed in monte pinguissimo versantur ebrii absque vino. Propterea fortis et durus furor Domini, qui eos puniturus est, grandini praecipiti, quae non in tecta, sed in capita mortalium ruihunt. Haec corona injuriae, mercenariifidei corruerunt, et versantur in superbia, et dulcissimus cibus diaboli sunt, qui eos quotidie devorat . Secundum prophetiam illud possumus dicere, quod coronam injuriae vocet Scribas
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm qui uiderit. anteqͣm sumat ma¬
nu. cupiet. eam deuorare. Dicamꝰ pͥ¬
mũ uixta. hẏstoriã. deinde uixta tro¬
pologiã: ad extremũ iuxta uaticiniũ
ꝓpħale. loqͥt᷑ sermo diuinus adu̾sum
decẽ trib que regnabant in samaria
propt̾ hieroboã. qͥ de tribu efraym fu¬
it. appellabant᷑ ephraim.&. uocat eos
coronã suꝑbiȩ: qr. cõparati duab tri¬
bub. que appellabant᷑ iuda. sublimi¬
ores erant. & numero .&. robore. ebri¬
osq eos dicit. ephrum. qͥ suũ ñ intel¬
ligunt creatorem. sed ꝓ dño adorant
uitulos aureos. indan.&. in bethel. Isti
qͦndam ii flore fuerunt dñi & gła.
&e in duodecĩ tribub erant adoran¬
tes. dm̃ in templo hierłm. Qͥ fueruss
in u̾tice uallis pinguissume. qd̾ he¬
brayce d̾r gessemani. Significat lo¬
ta ystoriã dictũ est. Transeamꝰ ad
allegoriã. scd̾m expositionẽ oseȩ pro¬
phetȩ: in quo ephraim & ioseph. & sa¬

Expanded text:
quam qui viderit, antequam sumat maquam qui viderit, antequam sumat manu, cupiet eam devorare. Dicamus primum juxta historiam, deinde juxta tropologiam, et ad extremum juxta vaticinium prophetale. Loquitur sermo divinus adversum decem tribus quae regnabant in Samaria, et propter Jeroboam, qui de tribu Ephraim fuit, appellabantur Ephraim. Et vocat eos coronam superbiae: quia comparati duabus tribubus, quae appellabantur Juda, sublimiores erant et numero et robore. Ebriosque eos dicit Ephraim, qui suum non intelligant Creatorem, sed pro Domino adorent vitulos aureos in Dan et Bethel. Isti quondam in flore fuerunt Domini, et iet in duodecim tribubus erant adorantes Deum in templo Jerusalem, qui fuerunt in vertice vallis pinguissimae, quod Hebraice dicitur GE SEMANIM ebriati sunt vino erroris et amentiaeexpositionem Osee prophetae, in quo Ephraim et Joseph et Sa
Abbreviated transcription (Latin):
tionis eius. qͥerant in uertice uallis
pinguissimȩ. errantes a uino. Ecce
ualidus & fortis dñs. sicut impetus
grandinis turbo confringens. sicut
imꝑetus aqͣrũ młtarũ in undantiũ.
& emissarũ suꝑ terrã spaciosam. Pedi¬
bus conculeabit corona suꝑbie ebri¬
oꝵ ephraim . & erit flos decidens głȩ.
exultationis eius. qͥ est suꝑ uerticem
uallis pinguiũ. qͣsi temporaneũ ante
maturitatẽ autũnm. Quod cũ aspex¬
erit uidens: statĩ ut manu tenuerit.
deuorabit illud. Lxx. De corone in¬
iurie. ĩcennarii effraun. flos cadeis
de gła suꝑ uertic̃ẽ montis pinguis. qͥ
ebri estis. absq uino. Eece fortis ce
durus furor. dñi. sicut gͣndo q̃ fert᷑ in
pronũ. ñ habens umbraculũ .&. que
iuolenter decidet. sic̃ aqͣrũ młtitudo
trahens humũ. &. faciens sibi sꝑaciũ
Manib & pedib conculcabit᷑ corona
iniurie. m̾cennarii ephraim. Erit
flos qͥ eecidit de sꝑe głe suꝑ sũmita¬
tem montis excelsi. sicut pͥmatura ficꝰ.

Expanded text:
ionis eius qui erant in vertice vallis pinguissimae errantes a vino ecce validus et fortis Domini sicut impetus grandinis turbo confringens sicut impetus aquarum multarum inundantium et emissarum super terram spatiosam pedibus conculcabitur corona superbiae ebriorum Ephraim et erit flos decidens gloriae exultationis eius qui est si temporaneum ante maturitatem autumni, quod cum aspexerit videns, statim ut manu tenuerit, devorabit illud. LXX: Vae coronae injuriae mercenarii Ephraim: flos cadens de gloria super verticem montis pinguis, qui ebrii estis absque vino. Ecce fortis et durus furor Domini, sicut grando quae fertur in pronum, non habens umbraculum, quae violenter decidit sicut aquarum multitudo trahens humum, et faciens sibi spatium: manibus et pedibus conculcabitur corona injuriae mercenarii Ephraim. Et erit flos qui decidit de spe gloriae in summitate montis excelsi, sicut praematura ficus,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a cogitatio: ut factorẽ putetis nesei¬
re qd̾ fecit. & creatorẽ ignorare creatu¬
ram suã. qͣsi silutũ. & opus dicat figu¬
lo.ce. factori suo. non me. fecisti. uelñbe
ne. fecisti. nec intelligis facturã tuã
Hoc testimonio alus u̾bis apłs utit᷑
id romanos. ubi de. dei ꝑfunda scien¬
tia dispucat.&. hominũ uult calũ¬
niã confutare. O homo tuqͥs es. qͥ ẽtͣ
respondeas deo: Nũqͥd dic̃ figm̃tũ fie¬
tori suo. quare me fecisti sie: Anñ
habet potestatẽ. figulus de eodem
luto. aliud uas facẽ. in honorẽ. aliud
in contumeliã In qͥb cunctis illa
semꝑ obseruanda est regła. eugłi¬
stas .&. apłos. absq dãno sñsuũ int̃¬
p̃tatos. in grecũ ex hebreo. ut sibi
uisũ fuerit. Honne adhue in mo

Expanded text:
vestra cogitatio, ut factorem putetis nescivestra cogitatio, ut factorem putetis nescire quod fecit, et Creatorem ignorare creaturam suam, quasi si lutum et opus dicat figulo et factori suo, non me fecisti, vel non me bene fecisti, nec intelligis facturam tuam. Hoc testimonio aliis verbis Apostolus utitur ad Romanos ubi de Dei profunda scientia disputat, et hominum vult calumniam confutare: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum fictori suo, quare me fecisti sic? An non habet potestatem figulus de eodem luto aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam . In quibus cunctis illa semper observanda est regula: Evangelistas et Apostolos absque damno sensuum interpretatos in Graecum ex Hebraeo, ut sibi visum fue
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recordantes ad dm̃ dici. Tenebre ñ os¬
curabunt᷑ a te: & nox sicut dies illumi¬
nabit᷑. & sicut tenebre. eiꝰ. ita &e lum̃ eiꝰ.
hloc errore decepti.adam. & eua. audi¬
entes sonitũ pedũ deãbulantis in para¬
disum dĩ: abscondt̃ sȩ sub arbore: in qͣ
dar: simili stulticia dm̃ arbitratꝰ ẽ ig¬
norare: &. ꝑ amos. dȩ impus ce peccato¬
rib dr̃. Si abscond̾int sȩ. ab ocłis m̃s in
ꝓfundo maris: ibi mandabo driconi. &
mordebit eos. Unde qͣmuis aliqͥd sapiens.
&e feruentioris ingenii. si non habuerit
dei sapientiã. atq doctrinã. dicamꝰ de
eo. Nisi dñs. edificauit domũ: inuanũ
laborauerunt qui edificant eam: nisi dñs
custodierit ciuitatẽ. frustra uigilant
qͥ custodiunt eã. Cui nos faciamꝰ simile.
Nisi dñs adiuuerit scientiã: inuanum
laborat. qͥ sȩ putat esse sapientẽ. slsi
dñs omi custodia seruau̾it cor. urm:
inuanũ uigilat qͥ putat illud sua diłi¬
gentia posse. seruari. ꝑu̾sa est inqͥt hec

Expanded text:
obscurabuntur a te: et nox sicut dies illuminabitur . Et: Sicut tenebrae ejus, ita et lux ejus . Hoc errore decepti Adam et Eva, audientes sonitum pedum deambulantis in paradiso 396 Dei, absconderunt se sub arbore, in quadar , simili stultitia Deum arbitratus est ignorare. Et per Amos de impiis et peccatoribus dicitur: Si absconderint se ab oculis meis in profundo maris: ibi mandabo draconi, e mordebit eos . Unde quamvis aliquis sapiens sit et ferventioris ingenii, si non habuerit Dei sapientiam atque doctrinam, dicamus de eo: Nis Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverum qui aedificant eam. Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui custodit eam . Cui nos faciamus simile: Nisi Dominus adjuverit scientiam, in vanum laborat qui se putat esse sapientem. Nisi Dominus omni custodia servaverit cor nostrum, in vanum vigilat qui putat illud sua diligentia posse servari. Perversa est, inquit, haec
Abbreviated transcription (Latin):
ta religione. templi. demonũ sẏmulac᷑.
uomitu. sordiũq: ut ñ solũ in templo
sed in u̾tice montiũ. &. nemorosis locis.
ydolatriȩ sordib cuncta cõplerent. ce.
dñs in eis non haberet. habitationis lo¬
cũ. Hloc iuxta litterã dictũ sit. Porro
iuxta tropologiã. priorẽ sequam intel¬
gentiam: nec iutactos .lxx. interp̃tes

Expanded text:
ulacra vomitu sordiumque, ut non solum in templo, sed in vertice montium, et nemorosis locis idololatriae sordibus cuncta complerent, et Dominus in eis non haberet habitationis locum. Hoc juxta litteram dictum sit. Porro juxta tropologiam, priorem sequamur intelligent
Abbreviated transcription (Latin):
uos autẽ fecistis eã domũ negotia¬
tionis. siue. speluncã latronũ. Iux¬
ta anagogen. aliud hebrueũ. in
quo diximus om̃s enĩ mense eoꝵ
replete sunt uomitu. sordiũq. ita
ut ñ sit ultra loeus. ad heretieos:¬
& ad seribas ac phariseos. sic referri
potest. ut uniu̾sam doctrinã eoꝵ.
& euncta mysteria dicamꝰ uomitu¬
um plena. & sordiũ: dum seriptu¬
uniu̾so corpori. faciunt ẽẽ uta¬
les. s ĩmiaturos .c. fetentes egert̃:
ita ut nullũ in eis deus repperia
locũ. Miror. autem qͥd uoluerit
theodotio. ut ꝓ uerbo hebrayco

Expanded text:
autem fecistis eam domum negotiationis, sive speluncam latronum . Juxta anagogen illud Hebraicum, in quo diximus: Omnes enim mensae eorum repletae sunt vomitu sordiumque, ita ut non sit ultra locus, ad haereticos, et Scribas, ac Pharisaeos sic referri potest, ut universam doctrinam eorum et cuncta mysteria dicamus vomitu plena et sordium, dum scriptuuniverso corpori faciunt esse vitales; sed immaturos et fetentes egerunt, ita ut nullum 376 in eis Deus reperiat locum. Miror autem quid voluerit Theodotio, ut pro verbo Hebraico
Abbreviated transcription (Latin):
uallis pinguiũ. idest gessemanĩ. in
hoc capitło suo appellat᷑ .W. miror
qͣmͦ. lxx. pͥmũ eã dixerint. montẽ pui¬
guium: & postea montẽ excelsum¬
F briꝰ autẽ fuit ꝓditor. ñ uino. s aua¬
Uerbũ hebraicũ. secchore: ambiguũ
est. & uel hebriꝰ. uł m̾cennariꝰ sona.
uarios transtulerunt. In die illa
erit dñs exercituũ. corona głe .&.
sertũ exultationis residuo popłisu

Expanded text:
ssemanim, in hoc capitulo secundo appellatur; et miror quomodo LXX primum eam dixerint montem pinguem, et postea montem excelsum. Ebrius autem fuit proditor non vino, sed avaVerbum Hebraicum SACCHORE   ambiguum est, et vel ebrios, vel mercenarios sonat. arios transtulerunt. In die illa erit Dominus exercituum, corona gloriae, et sertum exsultationis residuo popu
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ. & magnificaret iusticiã.
Lxx. Aurib ꝑcipite .&. audite.
uocẽ meã. attñdite & audite ser¬
mones meos. Nũqͥd tota die arabit
qͥ arat. aut sem̃tẽ p̃parabit. anteqͣm
p̃paret terrã: Nũquidnũ cũ equaue¬
rit. faciem eius. tẽ seminabit git. &.
ciminũ. & rursum seminabit triti¬
cum. & ordeum. & miliũ. & far infini¬
bus suis: ee erudieris iudicio dei
& letaberis. Non enĩ cũ duritia mun¬
dat᷑ git. neq rota plaustri cireu it
suꝑ ciminũ. & uirga excutiet᷑ git.
&. ciminũ cũ pane comedet᷑. sleq e¬
num in sempiternũ ego irascar uob̾.

Expanded text:
lium, et magnificaret justitiam. LXX: Auribus percipite et audite vocem meam: attendite et audite sermones meos. Numquid 385 tota die arabit qui arat, aut sementem praeparabit antequam praeparet terram? Numquid cum adaequaverit faciem ejus, tunc seminabit gith et cyminum, et rursum seminabit triticum, et hordeum, et milium, et far in finibus tuis, et erudieris judicio Dei, et laetaberis? Non enim cum duritia mundatur gith, neque rota plaustri circuit super cyminum; sed virga excutitur gith, et cyminum cum pane comeditur. Neque enim in sempiternum
Abbreviated transcription (Latin):
manda. expecta reexpecta expecta
reexpecta. modicũ ibi. modicũ ibi.
ce irridere pacientiã ineã. dũ me
arbitrant᷑ minitari. q̃ ñqͣm factu¬
rus sim. sentient reb expleri. ut
uadant in interitũ. & cadant retror¬
ꝙ ad pͥora ꝓficiant. nec possint cũ a¬
postolo dic̃e p̃tĩtoꝵ. obliti ad ea q̃ pͥ¬
ora sunt extendimͣ. sed conterant᷑.
&e. illaqueent᷑. & uel ababylonio. uła
romano capiant᷑ exercitu. P ro eo
qd̾ uos diximꝰ. manda remanda. mas¬
da remanda expecta reexpecta. expec¬
ta. reexpecta. modicũ ibi modicũ ibi.
in hebrayco scͥꝑtũ est .Sax. lasay. sau.
lasau cau lacau. cau lacau. desã.er
sã. tͥlisq u̾bis abuti solet. ĩmunctissima
heresis. apud simplices qͦsꝙ atq de.¬
ceptos. ut errorẽ faciat nouitate ser¬
monũ. qd̾ scilicet qͥ hec u̾ba cognouit¬

Expanded text:
manda: exspecta, reexspecta; exspecta, reexspecta: modicum ibi, modicum ibi, et irridere patientiam meam, cum me arbitrantur minitari, quae numquam facturus sim: sentiant rebus expleri, ut vadant in interitum, et cadant retrorque ad priora proficiant, nec possint cum Apostolo dicere: Praeteritorum obliti, ad ea quae priora sunt extendimur ; sed conterantur et illaqueentur, et vel a Babylonio, vel a Romano capiantur exercitu. Pro eo quod nos diximus: Manda, remanda; manda, remanda: exspecta, reexspecta; exspecta, reexspecta; modicum ibi, modicum ibi, in Hebraeo sic scriptum est: SAU LASAU, 378 SAU LASAU; CAU LACAU, CAU LACAU: ZER SAM, ZER SAM; hisque verbis abuti solet immundissima haeresis apud simplices quosque atque deceptos, ut terrorem faciat novitate sermonum, quod scilicet qui haec verba cogno
Abbreviated transcription (Latin):
ducit ad uitã. Illis ħ p̃dicantib.
audire impii noluerunt. Unde ħ
qd̾ ad dĩ ꝑopłm dicebat᷑. tribulati¬
onem sustine. tribulationẽ sustine.
exspecta sp̃e. expecta sp̃e. adhuc mo¬
dicũ adhuc modicũ: illis u̾tit᷑ in pe¬
uã. qͥ audire sermonẽ dm̃i nolue¬
runt. ut corruant. & uadant re¬
trorsum.&. ꝑieulũ obsidionis ce
mortis incurrant. &. absq ullo mi¬
ti sunt: error ꝑspieuus est. Prim
enĩ littã. deleth. uel res. paruo a¬
pice distingunt᷑. Si gͦ legat᷑ deã:
scientiã sonat. Si reã. maliciã: ñ
a malo qd̾ contrariũ bono est: s
ab angustia. P ropt̾ ħ audite
u̾bũ dñi uiri illusores. qͥ dñamini
suꝑ popłm meũ. qͥ est in hierłm.
Nixistis enĩ. Pcussimꝰ fedus cũ mor.¬

Expanded text:
ducit ad vitam. Illis haec praedicantibus, audire impii noluerunt. Unde hoc quod ad Dei populum dicebatur: Tribulationem sustine, tribulationem sustine; exspecta spem, exspecta spem: adhuc modicum, adhuc modicum, illis vertetur in poenam, qui audire sermonem Domini noluerunt, ut corruant et vadant retrorsum, et in periculum obsidionis ac mortis incurrant, et absque ullo miti sunt, error perspicuus est. Prima enim littera DALETH, vel RES parvo apice distinguuntur. Si ergo legatur DEA  , scientiam sonat; si REA  , malitiam; non a malo, quod contrarium bono est, sed ab angustia. Propter hoc audite verbum Domini, viri illusores, qui dominamini super populum meum, qui est in Jerusalem. Dixistis eni
Abbreviated transcription (Latin):
sicerã: absorti st̃ ꝓpt̾ uinũ. uacil¬
comedet. hoc consiliũ. si qͥd̾e. istud ꝯsi¬
lium ꝓpter. iuariciã est. Postqͣm
omĩs terra samarie. idest decem tribu¬
um. assyrio fuerit inundante. deleta.ꝙ
deuorata. tunc residuo popłi isrł. ħ est
duaꝵ tribuũ uide. &e beniamin ipse
dñs. erit corona uictoriȩ. & sp̃c udi
cii. sedenti suꝑ iudiciũ. haut dubiũ qͥn
edechie regi iude.&. fortitudo eoꝵ. qͥ
cuncta regione. popłata. de p̃lio reu̾ten¬
tes. se urbe clauserunt. Qͦd in hoc eod̾e

Expanded text:
siceram; absorpti sunt propter vinum, vacilcomedet hoc consilium: siquidem istud consilium propter avaritiam est. Postquam omnis terra Samariae, id est, decem tribuum Assyrio fuerit inundante deleta, etdevorata: tunc residui populi Israel, hoc est duarum tribuum, Judae et Benjamin, ipse Dominus erit cii sedenti super judicium, haud dubium quin Ezechiae regi Judae; et fortitudo eorum, qui cuncta regione populata, de praelio revertentes, se urbe clauserunt. Quod in hoc eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcuciat : ⁊ furor eiꝰ irascat᷑. De qͦ
mnalio loco legimꝰ. Une̾ ne in fu¬
rore cuo arguas me: neq ia ira
tua corripias me. E ieremias
in iudicio ⁊⁊ ñ in furore. Fure̾ au

Expanded text:
scatur, de quo et in alio loco legimus: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Et Jeremias: in judicio, et non in furore . Furere au
Abbreviated transcription (Latin):
fiuib ꝯmorant᷑. haut dubium qͥnͥ
Romanos. & omẽs italie galloꝵ q
&. hispanie poplõs qͥ sub uespasi¬
ano n adRiano Romano inꝑio sub¬
iacebãt. Unde ⁊ italia ab eo qđ
ibi hesperꝰ occidat olĩ hesꝑia dice¬
bat᷑. E hoc ueniente ꝑcussus ẽ.
n oẽs uideẽ montes tͣbati sunt.
ut int̾pretatꝰ e̾ siminachꝰ.⁊ thẽo

Expanded text:
orantur: haud dubium quin Romanos, et omnes Italiae, Galliarumque et Hispaniae populos, qui sub Vespasiano et Adriano, Romano imperio subjacebant. Unde et Italia ab eo quod ibi Hesperus occidat, olim Hesperia dicebatur. Et hoc veniente percussus est, et omnes Judaeae montes turbati sunt, ut interpretatus
Abbreviated transcription (Latin):
N omp̃c ds sabbata &e neomenias ru¬
deoꝵ odisse. Ioqͥt᷑ aĩmam suã. Quid¬
quid de popło diximꝰ iudeoꝵ: tpolo¬
giee. referri potest ad eos qͥ sech̾ de¬
liciis occupati. nec respicientes oꝑa
dĩ captiui ducunt᷑ in peccatũ. ⁊ñ ha¬
bent scienciã dĩ. E ircirco fame .i
siti pereitis bonoꝵ oꝑum adq uircu

Expanded text:
 Deus Sabbatha, et Neomenias Judaeorum odisse loquitur animam suam . Quidquid de populo diximus Judaeorum, tropologice referri potest ad eos qui saeculi deliciis occupati, nec respicientes opera Dei, captivi ducuntur in peccatum, et non habent scientiam Dei: et idcirco fame et siti per
Abbreviated transcription (Latin):
cant ocłos etiã sapientͥũ. Unde
cauendũ e᷑: ne meb̾em᷑ inno in
qͦ ẽ luxuria. n nudent᷑ femora
turpitudinis nr̃e. n adulem᷑ in¬
in opia despĩciamꝰ. Quod in epła
ia cobi p̃cipit᷑. ne honorantes
inpios diriites ⁊ despicientes sõs
pauꝑes. fiamꝰ iudices iniqͥtatis.

Expanded text:
cant etiam oculos sapientium. Unde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo est luxuria , et nudentur femora turpitudinis nostrae , et adulemur iminopia despiciamus. Quod et in Epistola Jacobi praecipitur: ne honorantes impios divites, et despicientes sanctos pauperes, fiam
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt: s his gradib ꝑuenert̃
ad blasphemiã. ut legẽ dĩ n᷑ re¬
ciꝑent. ⁊ sermonẽ scĩ isrł blas¬
lis cogitacionib accipi. fructꝰ
aut̃ n germ̃ in malis oꝑib: atq
sermonib: ut qd in radice later.
monstret᷑ in germine. Quȩ .u.¬
t᷑q : dñi incendio uorabunt᷑. Un

Expanded text:
erunt, sed his gradibus pervenerunt ad blasphemiam, ut legem Domini non reciperent, et sermonem Sancti Israel blaslis cogitationibus accipi, fructus autem et germen in malis operibus atque sermonibus, ut quod in radice latet, monstretur in germine: quae utraque Domini incendio vorabuntur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ut inpetu hostiũ replerent᷑ om̃es
platee cadaui̾b mortuoꝵ. Nescͥbit
gͦ sermo diuinꝰ uelocitatẽ duenien¬
tis exercitꝰ. qͥ ñ sua s dni uenit uo¬
luntate. inmo attͣcͣtꝰ sit. ⁊sibilo
illiꝰ ꝓuocatꝰ: qđ ñ defecit̾. nec tan¬
to itine̾ laborauit. n cupiditate
predandi sonniũ ocħs non admise¬
rit calciam̃ta qͦq illiꝰ ñ sint att̾ta.
Sagutarioꝵ multitudinẽ. eqͥtum
t᷑mas. currĩ q̃ qͣdrigãrũ feruo

Expanded text:
t impetu hostium omnes replerentur plateae cadaveribus mortuorum. Describit ergo sermo divinus velocitatem venientis exercitus, qui non sua, sed Domini venerit voluntate; immo attractus sit, et sibilo illius provocatus, quod non defecerit, nec tanto itinere laboraverit, et cupiditate praedandi, somnum oculis non admiserit, calciamenta quoque illius non sint attrita, sagittariorum multitudinem, equitum turmas, curruum quadrigarumque fervo
Abbreviated transcription (Latin):
uam qͥdẽ passam & acecũ ex uino.
D n in ꝓuerbiis precipit᷑. Pocñte᷑
qͥ iraconqi sunt uinũ non bibant.:
ne cũ bibu̾s oblunscant᷑ sapienciȩ.
Intͣ uinũ & sicerã uixta a nagogen
hoc eẽ arbit᷑r : qđ uinũ una e plu
rib ꝑtͦbacio ẽ ũbi gr̃a. libidinis.
auaricie. gulȩ. & inuiidiȩ. dice¬
ra aut̃. idẽ ebrietas: oẽs in se ui.¬
cioꝵ ꝯtinet passiones. Quas rec¬
Hꝰ latino sermone. ꝑtͣbaciones poꝰ¬
sumꝰ dicẽ: qđ statũ m̃tis eu̾tant.
ꝙ ebrios faciant nescire qͥd agnͣnt
Q gͦ presunt plurimũ debegs ca¬
re uiciis. ⁊ maxime ixa que fitro¬
ri proxima ẽ: ne quͣto plꝰ possuñ.
tanto ãpliꝰ subiectis noceant
Niscet sicerã: qͥ cũ ebrietate plenꝰ
sit: ad decipiendos homines. um¬
bras qͣsdã ⁊ imagines simulat
se habe̾ uirtutũ. Qui iustifica¬
tis inpiũ pro mun̾b : n iusticiã
iusti anfercis abeo. Et hec parꝰ¬

Expanded text:
uvam quidem passam, et acetum ex vino . Sed et in Proverbiis praecipitur: Potentes qui iracundi sunt; vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Inter vinum et siceram juxta anagogen hoc esse arbitror, quod vinum e pluidinis, avaritiae, gulae, et invidiae. Sicera autem, id est, ebrietas, omnes in se vitiorum continet passiones, quas rectius Latino sermone perturbationes possumus dicere, quod statum mentis evertant, et ebrios faciant nescire quid agant. Qui ergo praesunt, plurimum debent carere vitiis, et maxime ira, quae furori proxima est: ne quanto plus possint, tanto amplius subjectis noceant. Miscet siceram qui cum ebrietate plenus sit, ad decipiendos homines, umbras quasdam et imagines simulat se habere virtutum. Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufertis ab eo. Et haec par
Abbreviated transcription (Latin):
libã nos amalo. ⁊ mundꝰ in maligno
positꝰ e: diaboli cupimꝰ insidiis libar.
Qd̃ aut᷑ ipse tenebrarũ. ⁊ amaritu¬
dinis significet᷑ nõib : crebriꝰ legi¬
mꝰ. S iihoc possumꝰ dicẽ: qđ oĩa
n sola dulcis ititas. Unde cauendũ
mine tenebras. Multe enĩ sunt uie
q̃ uident᷑ hominib rectȩ : & nouissi¬
ma earũ perueniunt in ꝓfundũ in¬
ferni. Est qͦ iꝰ stꝰ piens in iusticia sua:
cui dr̃. Nlesis iꝰstus multũ. Quas
ob causas irsrł repromictat᷑ se uia
ambulaturum regia: nec ad sinistͣm¬
nec ad dextam declinaturũ. W ut
loquar qd̃ sencio: difficile hoc ma¬
ledicto quiᷤᷤ care̾ potest. cũ ⁊ malis
nos despicimꝰ ꝓpt̃ in opiã. Unde
significanciꝰ interpretatꝰ e᷑ aqͥla. Ue
qͥ dicunt malo bonꝰes: & malo bono
malꝰ es. Et in hũc ꝯgruit sensum
illud qd salomon in prouerbiis loqͥt᷑.
abominabilis ẽ ut̃q apud dm̃. Scͥ¬
be quoq ⁊ pharisei u̾ba saluatoris

Expanded text:
Libera nos a malo ; et: Mundus in maligno positus est , diaboli cupimus insidiis liberari. Quod autem ipse tenebrarum et amaritudinis significetur nominibus, crebrius legimus. Sed et hoc possumus dicere, quod et sola dulcis veritas. Unde cavendum mine tenebras. Multae enim sunt viae quae videntur hominibus rectae, et novissima earum perveniunt in profundum inferni. Est quoque justus periens in justitia sua, cui dicitur: Ne sis justus multum . Quas ob causas Israel repromittit se via ambulaturum regia, nec ad sinistnec ad dexteram declinaturum. Et ut loquar quod sentio, difficile hoc maledicto quis carere potest, cum et malis nos despicimus propter inopiam. Unde significantius interpretatus est Aquila: « Vae qui dicunt malo, Bonus es, et bono, Malus es, » et in hunc congruit sensum illud quod Salomon in Proverbiis loquitur: « abominabilis est uterque apud Deum. Scribae quoque et Pharisaei verba Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ ꝓdięrunt: fune. longissimo
trahentes peccata sua ꝑiere suspen¬
dio. putantes malũ ꝯcienciȩ p̃senti
morte finiri. & nichil eẽ post mortẽ.
Qd aut̃ uixta hebraicum ⁊ om̃s alioᷤ
int̃preces appellant᷑ funicłi uanitatis.
hoc significat qđ facientib peccatimi
facile texit᷑. ⁊ tã mane & facile est.
ut aranearũ fila texunt᷑. d cũ m̃uo
luerimꝰ exire: solidis uincłĩs necti¬
m᷑. Plaustrũ aut̃ plenũ ouãtũ ꝙ pec¬
catis faciliꝰ intelligunt: qͥ meminint
scͥptũ in racaria. inpietatẽ sede̾ suꝑ
talentũ plubi. ⁊ egẏpcios qͥ gͣui pec¬
catoꝵ sarcina premebant᷑. qͣsi plimbũ
in mari rubro ex̃ diͤmersos. Q ma
lio loco peccator loqͥt᷑ Iniqͥtates mee
suꝑgresse sunt cap̃ meu̾ : sic̃ onꝰ gra¬
ue grauate sunt suꝑ me. Dicunt᷑

Expanded text:
diderunt , fune longissimo trahentes peccata sua periere suspendio, putantes malum conscientiae praesenti morte finiri, et nihil esse post mortem.raicum et omnes alios interpretes, appellantur funiculi vanitatis; hoc significat, quod facientibus peccatum facile texitur, et tam inane et facile est, ut aranearum fila texuntur: sed cum inde voluerimus exire, solidissimis vinculis nectimur. Plaustrum autem plenum oneratumque peccatis facilius intelligunt, qui meminerint scriptum in Zacharia, impietatem sedere super talentum plumbi : et Aegyptios qui gravi peccatorum sarcina premebantur, quasi plumbum in mare Rubrum esse demersos . Et in alio loco peccator loquitur: Iniquitates meae supergressae sunt caput meum: sicut onus grave gravatae sunt super me . Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd aut̃ edificacio n agͥ cultura re¬
ferat᷑ ad intelligñciã sꝑualẽ: etiã
alio loco paulꝰ apłs docet fundatoᷤ
n radicatos in caritate. crescentes
ẽẽ ꝯtestans. Unde ⁊ eccłiasteͦ ñ so¬
lum sͥ edificauit domos. s planta¬
uit uineas. n fecit ortos n pome¬
ria. ⁊⁊ instituit omẽs arbores po

Expanded text:
d autem aedificatio et agricultura referatur ad intelligentiam spiritualem, etiam alio loco Paulus apostolus docet, « fundatos et radicatos in charitate credentes esse » contestans. Unde et Ecclesiastes non solum sibi aedificavit domos, sed et plantavit vineas, et fecit hortos et pomeria, et ins
Abbreviated transcription (Latin):
uolu̾ptatib tͣoidũts. ñ solũ in ues¬
cendõ ⁊ bibñdo. s in auriͣ qͦq ob¬
lectatone. ⁊ in diu̾sis musice ar¬
tis generib. Q cum ista fagats¬
tura sint. Abutam᷑ ħ testimonio ad¬
uersum pncipes eccłiȩ : qͥ de mane
ꝯsurgunt ad sectandum sicerã ⁊ bi¬
bendum usq ad uespãm. De qͥb inali¬

Expanded text:
atibus tradiderunt: non solum in vescendo et bibendo; sed in aurium quoque oblectatione, et in diversis musicae artis generibus. Qui cum ista faciuntura sint. Abutamur hoc testimonio adversum principes Ecclesiae, qui de mane consurgunt ad sectandam siceram, et bibendum usque ad vesperam: de quibus in ali
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fuit runa domꝰ ilhꝰ magna. Tan¬
diu aut̃ q̃rii heretĩci noua uet̾b
iunge̾ ⁊ eadẽ recenciorib ininuta¬
re: donec ⁊ sensꝰ humanꝰ. ⁊ sermo
deficiat. In aurib meis sunt hec
dni exercitniũ. Nisi domꝰ multe de¬
serte fuerint: grandes n pulcre
absq habitatore. Pro eo qd̾ nos

Expanded text:
fuit ruina domus illius magna . Tamdiu autem quaerunt haeretici nova veteribus jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. In auribus meis sunt haec Domini exercituum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes et pulchrae absque habitat
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. de qͦ supͣ legimꝰ. Regionẽ uram
in ꝯspec̾tu ur̃o alieni deuorats: &
deserta ẽ atq subũsa a popłĩs ext¬
neis. De toto enĩ orbe ꝯgregata gñ¬
ciũ multitudo. habitat in uidea: eiec¬
tis pͥorib popłis. Ideo ex parte cicitaᷤᷤ
factae᷑ domui isrł: ut sub intͣret ple¬
recti sunt. atq uastati. & ducti in
captiuitatẽ qͦsi tauri de qͥb dñs
dixerat. tauri pngnes obseduñt
me: ut loca tauroꝵ accipen̾t agni
Ue qͥ trahicis iniqͥtatẽ in funicłis ua¬
nitatis ⁊ qͦsi iunclũm plaustͥ pecea¬
tũ. Qͥ dicitis. Festinet & cito ueni

Expanded text:
 legimus: Regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et deserta est atque subversa a populi sexternis . De toto enim orbe congregata gentium multitudo habitat in Judaea, et ejectis prioribus populis, ideo ex parte caecitas facta est domui Israel, ut subintraret plerepti sunt atque vastati et ducti in captivitatem quasi tauri, de quibus Dominus dixerat: Tauri pingues obsederunt me, ut loca taurorum occuparent agni. Vae, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ ide uuas ⁊ fecit inuqͥtacem
idẽ labruscas. Et expectauit iu¬
sticiã ut largitorẽ tantoꝵ muerũ
a patre missum suscipẽt : ⁊ fecit
mia auferat᷑ a uobis cum oĩ malicia.
Nel certe qm̃ uisti sanguine̾ ĩin¬
ste fuderant. ⁊ sangnis dñice paᷤ¬
sionis clamabat ad dm̃. ꝓptaerea
clamorẽ ꝓ iusticia redidũnt: uix¬
ta illud qcł in genesi legimꝰ. Uox
sangͥnis abel frĩs tui clamat ad
me. U e qͥ ꝯiuntis domũ ad dom

Expanded text:
 uvas: et fecit iniquitatem, id est labruscas: et exspectavit justitiam, ut largitorem tantorum munerum a Patre missum susciperet, et fecit mia auferatur a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam justi sanguinem fuderant, sanguis Dominicae passionis clamabat ad Dominum: propterea clamorem pro justitia reddiderunt, juxta illud quod in Genesi legimus, Vox sanguinis Abel fratris tui clamat ad me
Abbreviated transcription (Latin):
Qd aut̃ uincła dicant᷑ eẽ peccata:.
crebriꝰ legimꝰ. Eqͥb illudẽ. funib
peccator̃: suoꝵ uuꝰquisq ꝯstringit᷑.
Q dñs arguens poplm fr̃ de lin¬
quentẽ: qͥ pecc̃ata peccatis sociarat.
fecit flagellũ de fumcłis. ostendeis
eis qͦm᷑ domũ dĩ fecissers speluncã
latͦnũ. ⁊ sedẽ oracioĩs uercisser in

Expanded text:
Quod autem vincula dicantur esse peccata, crebrius legimus. E quibus illud est: Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Et Dominus arguens populum delinquentem, qui peccatis peccata sociarat, fecit flagellum de funiculis, ostendens eis quomodo domum Dei fecissent speluncam latronum , et sedem orationis ver
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ͦꝰ fuerit popłs qr non habiit sci¬
enciã. ⁊ intierunt fame. ⁊ sitiera¬
ruerit ⁊ dilatau̾it infernꝰ animã
suã. ⁊ descendin̾t fortes atq subli¬
mes. głosiq in ꝓfundũ. ⁊incuruat᷑
fuerit hõ i humiliatꝰ uir. n recepe¬
rint om̃es uixta mi̾ta sua. tuno
exaltabut᷑ dñs in iudicio. cuiꝰ pͥus

Expanded text:
on habuit scientiam, et interierit fame, et siti exaruerit, et dilataverit infernus animam suam: et descenderint fortes atque sublimes gloriosique in profundum, et incurvatus fuerit homo, et humiliatus vir, et receperint omnes juxta merita sua: tunc exaltabitur Dominus in judicio, cujus prius
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Potens ẽ enĩ ds̃ statuere illũ.
Et pascent᷑ agni iuxta ordinẽ suũ:
et deserta in ubertatẽ u̾sa auene co¬
medent. Pro pascentib ragnis
iuxca orcsinẽ siĩ. qđ in bonam par¬
tẽ accipit᷑ : nescio qͥd uolentes. lxx.
tͣnͣstulerunt. pascent᷑ directi qͣsi tau¬
ri. ꝓ agnis tauros intelligñtes: ⁊
rursũ ꝓ aduenis int̾prtantes agnõ.
Quando aut̃ dñs exaltatꝰ fuerit
in iudicio. n sc̃s in sua scĩficatꝰ iust¬
cia. ut mali agͥcole male pereant.
exaltata oedrꝰ securi dñi succidat᷑.
tunc qͥ fuerint de agnoꝵ numo ñ he

Expanded text:
s est enim Deus statuere illum . . Et pascentur agni juxta ordinem suum: et deserta in ubertatem versa, advenae comedent. Pro pascentibus agnis juxta ordinem suum, quod in bonam partem accipitur, nescio quid volentes LXX transtulerunt, pascentur direpti quasi tauri; pro agnis tauros intelligentes, et rursum pro advenis interpretantes agnos. Quando autem Dominus exaltatus fuerit in judicio, et sanctus in sua sanctificatus justitia, ut mali agricolae male pereant, et exaltata cedrus securi Domini succidatur; tunc qui fuerint de agnorum nume
Abbreviated transcription (Latin):
uabit signum in nacionib procul
n sibilabit ad cũ de finib terre.
deuocionẽ genciũ deb̾e intelli¬
gi: qđ eleuato signo crucis.ii
depositis om̃b peccatoꝵ uelocit᷑
uenint. atq credidu. S nesco
qͦmͦ huic sensui possint congru

Expanded text:
in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, de vocatione gentium debere intelligi, quod elevato signo Crucis, et depositis oneribus peccatorum, velociter venerint atque crediderint. Sed nescio quomodo huic sensui possint congru
Abbreviated transcription (Latin):
qdͣ nos in pulcherrimos
cular struxit in ea. Quod qͥdã alta¬
ad corcular omẽs uue ꝯportant᷑
atq calcant᷑. ut ex eis expͥmat᷑ ui¬
nũ: sic altare omĩs popłi suscipit
fructꝰ. ⁊ in molatas hostias deuo
q̃ dicunt᷑ de unea possumꝰ ⁊ ad ans¬
me humane referre statũ: q̃ adõ
plantata in bonũ ñ acͣtulerit s labru¬
da: nec diuinũ ymbrẽ susceꝑit doc¬
Et expectam ut facet̾ uuas: ꝯ fecit
labruscas. Pro labruscis quas
nauerunt. Illo enĩ expectante ut
los isti se curis ⁊ uiciis scħ demer¬
gũtes q̃ in engłio spine int̾pretant᷑.
blasphemiarũ stimulos obtulere.¬
runt. Puto aut̃ meliꝰ ẽẽ busim la¬
bruscas qmͣ spinas intelligi ut
cepte tnͣslacionis similitudo seruet᷑
Unde ⁊ saluator dicit in euglio.
sunqͥd colligini de spis uuas.
aut de tͥbulis ficꝰ.. Nunc gͦ ha¬
bitatoreᷤᷤ hiersłm.  uiri iuda : in

Expanded text:
d nos in pulcherrimos cular exstruxit in ea, » quod quidam altaad torcular omnes uvae comportantur atque calcantur, ut ex eis exprimatur vinum: sic altare omnis populi suscipit fructus, et immolatas hostias devorquae dicuntur de vinea, possunt et ad animae humanae referri statum, quae a Deo plantata in bonum, non uvam attulerit, sed labruda: nec divinum imbrem susceperit docEt exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas. Pro labruscis, quasminum coronaverunt. Illo enim exspectante, ut los, isti se curis et vitiis saeculi demergentes, quae in Evangelio spinae interpretantur, blasphemiarum stimulos obtulerunt. Puto autem melius esse, Busim labruscas, quam spinas intelligi, ut coeptae translationis similitudo servetur. Unde et Salvator dicit in Evangelio: Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus . Nunc ergo habitatores Jerusalem, et viri
Abbreviated transcription (Latin):
xta alciorẽ intelligñciã oĩs aĩe
ꝑtͣbacio ebͥetas appellari. qͥ ꝯcipi¬
tur de umo furoris draconũ. n
de ueneno aspidũ insanabili. Qd
ñnulli bibunt ab ꝗ ad olescencia
usq ad senectutẽ: ħ ẽ a mane usq
nona. ⁊ undecima suscitant᷑ de
neas: pluit dñs sulphur n ignẽ
a dño. E qͥcimq exearũ uino bi¬
bit estuat atq̃ ꝯburit᷑ reqͥrit ci¬
bal de cayn stirpe genãtꝰ : nͦ au¬
dit dnm̃ dieñte᷑ ad araron. Uinu̾
n sicerã ñ bibets tu filii tui:
qnͣdo ingredimini tabernaculum
testimonii. aut acceditis ad alta¬
re has cytacras .⁊ lyras. tynpa¬
nũq n tybias rex babilongꝰ ha¬
ciũ popłĩ ꝓsternebant᷑ in terram.
⁊ ad orabant stat̾uã aureã. Quõd¬

Expanded text:
xta altiorem intelligentiam, omnis animae perturbatio ebrietas appellari, quae concipitur de vino furoris draconum, et de veneno aspidum insanabili, quod nonnulli bibunt ab adolescentia usque ad senectutem, hoc est, de mane usque nona, et undecima suscitantur de ac vineas pluit Dominus sulphur et ignem a Domino: et quicumque ex earum vino biberit, aestuat atque comburitur. Requirit cibal, de Cain stirpe generatus , nec audit Dominum dicentem ad Aaron: Vinum et siceram non bibetis tu et filii tui, quando ingredimini in tabernaculum testimonii, aut accedetis ad altare . Has citharas, et lyras, tympanumque, et tibias rex Babylonius hatium populi prosternebantur in terram, et adorabant a
Abbreviated transcription (Latin):
nus septũ ÷ circindat angłs ñi
in circuitu timencim eum. ⁊ Ilibe¬
rabit eos: ⁊ diripiet᷑ adb ad uer¬
sariis. Destruã muros. ⁊ mimicis
geutib subiacebit : eritq deserta
Q nͣ pucabit᷑ mecernũ nec fodiet᷑
dine. Quod pleriq iudeoꝵ putant
sub babyloniis accidisse. Qod nos ex
parte factũ negare nͨ possumꝰ. S qr¬

Expanded text:
um est: Circumdat Angelus Domini in circuitu timentium eum, et liberabit eos : et diripietur ab adversariis. Destruam muros, et inimicis gentibus subjacebit, eritque deserta et non putabitur in aeternum, nec fodieturdine, quod plerique Judaeorum putant sub Babyloniis accidisse: quod et nos ex parte factum negare non possumus. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ebrietatẽ. Quib supͣ dixerat
ue qͥ ꝯsurgitiᷤ mane ad ebrictatẽ
sectandã. ce potandũ usq adues¬
ꝑam. ut riino estuetis : de his ecã
ne loqͥt᷑ qͥ potñtes sunt ad bibũdũ
ecatẽ. Qui mnebriati uino draconis
& ueneno aspidum insanabili. uir¬
tudes dm̃ calunniabãt᷑: & ipsi ebrii
in ebͥ ant᷑ popłõs. ut pari furore ba¬
cantes aduersus dñm ꝯclamarent
Iuxta tͦpologiam iã añ diximꝰ: qd̃
sacerdotes ingressuri tab̃nacłm̃ łi.
ñ debeant uinu̾ bib̾e̾ & sicerã
Quib nunc addimꝰ : qd nazareis
qͦq preceptũ sit qͥ se sc̃ificant dño.¬

Expanded text:
ibus supra dixerat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis, de his etiam nunc loquitur: qui potentes sunt ad bibendum eram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. Juxta tropologiam ante jam diximus: quod sacerdotes ingressuri Tabernaculum Dei, non debeant vinum bibere et siceram . Quibus nunc addimus, quod Nazaraeis quoque praeceptum sit, q
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ad beliar  Neq enĩ lucertia collen¬
da e᷑ ꝙ. ponenda sub modio uł sub lec¬
to. s suꝑ candelabrum. ut oĩb luceat.
nͨ arbor malos afferens fructꝰ. bone ar¬
boris appellanda uocabulo. Unde in
genesi mystico sermone. narrat᷑ qd̾
diuiserit d̾s int̾ luce̾ ac tenebras : q̃ in
pncipio suꝑ abyssum ferebãt᷑. Qd̾aut̃
bonus saluator sit appellatꝰ : ipse in
eugli̾o loqͥt᷑. Pastorbonꝰ: ponit animã

Expanded text:
 et Belial ? Neque enim lucerna tollenda est, et ponenda sub modio, vel sub lecto, sed supra candelabrum, ut omnibus luceat. Nec arbor malos afferens fructus, bonae arboris est appellanda vocabulo . Unde et in Genesi mystico sermone narratur, quod diviserit Deus inter lucem ac tenebras, quae in principio super abyssum ferebantur . Quod autem bonus Salvator sit appellatus, ipse in Evangelio loquitur: Pastor bonus ponit animam
Abbreviated transcription (Latin):
& argumenta dialectica redigñt᷑ ad
nichili. Et qr iuxta apłm paulũ n̾so¬
imitantes heretici suffodunt᷑ &
eradicant᷑ ab ieremia : idcirco .xͣ
modii sementis facieit ephi: ut de
denario numõ qͥ in scͥpturi scĩs
mnysticꝰ  i perfecłꝰ ẽ  de tͥceuario n

Expanded text:
ica redigentur ad nihili. Et quia juxta apostolum Paulum non soimitantes haeretici suffodiuntur et eradicantur ab Jeremia: idcirco ubi modii sementis facient ephi , ut de denario numero, qui in Scripturis sanctis mysticus atque perfectus est: et de tricenario, in
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ tͥnguita mochiis qͦs nos ꝓ coro
uertunt artabas .ui. Que mensura
egiptia eii facit modios .xx. Inste¬
riłitate gͦ nimia qͥ seqͥt᷑ captiuitatẽ.
minis. id ẽ corus. facin epha : qđ
lex. treᷤᷤ mensuras int̾p̃tati sunt:
.i. tres modios. Batꝰ aut᷑ in liqͥdis
dẽ mensure maridis: sicut in ihe¬
dechiel uixta hebraicum legimiꝰ tegi¬

Expanded text:
 triginta modiis, quos nos pro coro verterunt artabas sex: quae mensura Aegyptiaca est, et facit modios viginti. In sterilitate ergo nimia quae sequitur captivitatem, minis, id est, corus, faciet ephi, quod LXX tres mensuras interpretati sunt, id est, tres modios. Batus autem in liquidis dem mensurae in aridis. Sicut in Ezechiel juxta Hebraicum legim
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo egredinur puericia. ⁊ ad rã¬
cionale̾ uenimꝰ etatẽ mane inscͥp¬
turis intelligat᷑. multa testimonia
ꝓphas. Ee mane exaudies oracionẽ
meã : mane assistãtͥ & uidebo. Et De

Expanded text:
ndo egredimur pueritiam, et ad rationalem venimus aetatem, mane in Scripturis intelligatur, multa testimonia Prophetas; et: Mane exaudies orationem meam. Mane assitam tibi, et videbo ; et: De
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uius fẽcit labruscis. ide᷑ ꝓ udi¬
cio iniqͥtadẽ ⁊⁊ ꝓ iusticia clamorẽ.
rendas frugeᷤ habẽ debeant. te
rẽ ñ possis. ⁊ q̃ colẽ ñ sufficias:
alt̾us q necessitatẽ tuã face̾ uo¬
luptatẽIuxta tꝰpologiã ꝯtͣ
hereticos qͥdã ħ dictum arbit᷑nt᷑.
Ui cũ mouerint pedes suos deo¬
riente ueniunt in canpum senna¬
ar. qͥ int̾pretat᷑ excussio denciũ:
n edificanit ciuitatẽ ꝯfusionis
turrĩq suꝑbie. n audiunt sub ũ¬
bis aliis. Audite ħ duces domꝰ ia¬
cob. ⁊ residui domꝰ isrł: qͥ ab omini᷑¬
qͥ edificatis syon in sangͥnib  ⁊ ihe
re: in domo derisum: ne suꝑ funda¬
qͦ debuerant edificare aurũ. argñtũ
lapides p̃ciosos. ẽ ꝯtͣrio edificent
ligna. fenũ. stipłãm. quor̾ tmis in¬
cendiũ ẽ. De huiꝰ cemodi domib
saluator in eugłio loqͥt᷑. Om̃is qͥ au¬
dierit uerbaͫͥ & ñ feci̾t ea. assimi¬
labit᷑ uiro stulto. qͥ edificauit dom̃

Expanded text:
 uvis fecit labruscas, id est, pro judicio iniquitatem, et pro justitia clamorem. rendas fruges haberi debeant, ea re non possis, et quae colere non sufficias: alteriusque necessitatem, tuam facere voluptatem? Juxta tropologiam contra haereticos quidam hoc dictum arbitrantur: qui cum moverent pedes suos de Oriente, veniunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamqui aedificatis Sion in sanguinibus, ere in domo derisum , ne supra fundaquo debuerant aedificare aurum, argentum, lapides pretiosos, e contrario aedificent ligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio loquitur: « Omnis qui audierit verba mea, et non fecerit ea, assimilabitur viro stulto,
Abbreviated transcription (Latin):
ea ab apłis eiꝰ usq hodie ꝑseua̾nt in
blasphemiis: ⁊ ter ꝑ singlos dies in
oĩb sinagogis. sub noi̾e natareoꝵ uĩ
nathematirant uocabulum .xͥangͫ
Est aut̃ sensus. Ue uobis qui putatis
die᷑ iudicii ñ futurũ : uł ñ uenturã cap¬
tiuitatẽ qmͣ ꝓphi̾cꝰ sermo p̃dicit. Qui
dicitis ad ꝓphãm. Usq qͦ nobis dĩ mi¬
naris iram. Uolumꝰ eã scire : iam ueni¬
at. Hoc aut̃ ꝑ yroniã loqu̾unt᷑ : qđ

Expanded text:
stea ab Apostolis ejus, usque hodie perseverent in blasphemiis, et ter per singulos dies in omnibus synagogis sub nomine Nazarenorum anathematizent vocabulum Christianum. Est autem sensus: Vae vobis qui putatis diem judicii non futurum, vel non venturam captivitatem quam propheticus sermo praedicit: qui dicitis ad Prophetam: Usquequo nobis Dei minaris iram? volumus eam scire, jam veniat. Hoc autem per ironiam loquuntur, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ de agͥcolis. nͨ q̃ passuri sunt in¬
dicat᷑  s tantũ de uinea sermo ẽ.
Ibi aut̃ qͣsi alia sit imea: & alii agͥ¬
cole: sic de popło loqͥt᷑ i magist̾s.
ut malos male ꝑdat. &e uineã alii
in eo qđ ait. an expec̾taui ut face̾t
uuas ⁊ feci labruscas. Supͣ enĩ ap̃
se cacitꝰ loqͥt᷑: hic qđ aũt̃ cogita¬
uat alios iuterrogat. Et nunc
ostendã uobis qͥd fãciã uinee meȩ
Auferã sepẽ eiꝰ : ⁊ erit in direptioẽm
Diruã maceriã eiꝰ. nerit inconcul¬

Expanded text:
tum est de agricolis, nec quae passuri sint intum est de agricolis, nec quae passuri sint indicatur; sed tantum de vinea sermo est: ibi autem quasi alia sit vinea et alii agricolae, sic de populo loquitur et magistris, ut malos male perdat, et vineam aliis in eo quod ait: An quod exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas? Supra enim apud se tacitus loquitur, hic autem quod cogitaverat, alios interrogat. Et nunc ostendam vobis quid ego faciam vineae meae: Auferam sepem ejus, et erit in direptionem: diruam maceriam e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fecim ei. An qd̾ expectaui ut
facẽt uias ⁊ fecit labruscas iu¬
eci inqͥd uiuuersa q̃ debui. Plan¬
taui uineã loco uberrimo. circun¬
dedi maceria: elegi. lapides .⁊
fiagella eiꝰ hastilib calamisq sub¬
repsi. uitis quoq ipsa ñ fuit u¬
inqͣ fruges reconderẽ: ⁊ de qͣ in¬
sidiantes frugib bestias ꝯcenpla¬
rer. Struxi corcular: ut ieodẽ
potissimuni loco premerent᷑ iuie.
& uinum funde̾n. Quia hec gͥ feci
q̃ facẽ debui: respondeant nͥi habi¬
face̾ debui &e ũ fecim̃. E illis tacñ¬
tib: sͥ ipse respondit. Nisi forte n
ħ erraui. qͦd labore meo expectaui
ut uuas faceret ñ labruscas: qͣs
inculta ac deserta uinea afferre ꝯ.¬
sueuit. Tale qͥd ⁊ naghan ꝓpha ad
ꝑ parabolłã: ut dñ de alio iudicat. de
se ꝓmat sentenciã. frgo ⁊ hic po¬
płs int̾rogat᷑ qͣsi de uinea : ut ꝯtͣ
se ipse respondeat. Hunc locũ iue
hic p̃cermissum ẽ scͥbas:⁊ pharise¬
os interrogat. In ysaia enĩ nicħ die¬

Expanded text:
non fecerim ei? An quod exspectavi ut faceret uvas, et fecit labruscas? Feci, inquit, universa quae debui, plantavi vineam in loco uberrimo, circumdedi maceriam, elegi lapides, et flagella ejus hastilibus calamisque subrexi: vitis quoque ipsa non fuit urim, in qua fruges reconderem, et de qua insidiantes frugibus bestias contemplarer. Exstruxi torcular, ut in eodem potissimum loco premerentur uvae, et vinum funderent. Quia haec igitur feci, quae facere debui, respondeant mihi habifacere debui, et non fecerim? Et illis tacentibus, sibi ipse respondet: Nisi forte in hoc erravi, quod pro labore meo exspectavi, ut uvas faceret, non labruscas, quas inculta ac deserta vinea afferre consuevit. Tale quid et Nathan Propheta ad per parabolam, ut dum de alio judicat, de se promat sententiam. Ergo et hic populus interrogatur quasi de vinea, ut contra se ipse respondeat. Hunc locum in hic praetermissum est, Scribas et Pharisaeos interrogat. In Isaia enim nihil dic
Abbreviated transcription (Latin):
Sin aut̃ seqͣm᷑ hystoriã : ex his ser¬
monib docem᷑ ñ de mulierib ꝓ¬
phe ẽẽ sermonẽ. qͣrũ uiri in pre¬
lio corruert᷑: s de urbib uidee.
qͣsͣ filias syon appellauit : ⁊qͣru̾m
bellatores cecidunt in certamine.
Deniq de eadẽ syon sequens uer¬
sicłe loqͥt᷑. Et merebunt atq lu¬
gebunt porce eiꝰ: n ipsa urbs de¬
solata sedebit in terra. Qđ usq
hodie ocłis cerniinꝰ. Faciliᷤ scd̃m
t᷑pologiã interpretacio eͣ qd qͥcũꝙ
locũ dedit̾ diabolo. n omĩ custodial
sertiauerit cor suũ : lugeant por¬
tȩ et᷑. ⁊ absente. sponso senꝑ ii luc¬
stu sit. ac de excelsis corruens. in
t̃re pulue sedeat. Et app̃hendens¬

Expanded text:
Sin autem sequamur historiam, ex his sermonibus docebimur, non de mulieribus prophetae esse sermonem, quarum viri in praelio corruerunt; sed de urbibus Judaeae, quas filias Sion appellavit, et quarum bellatores ceciderunt in certamine. Denique de eadem Sion sequens versiculus loquitur. Et maerebunt atque lugebunt portae ejus, et ipsa urbs desolata sedebit in terra. Quod usque hodie oculis cernimus. Facilis secundum tropologiam interpretatio est, quod quicumque locum dederit diabolo, et non omni custodia servaverit cor suum, lugeant portae ejus: et absente sponso, semper in luctu sit, ac de excelsis corruens, in terrae pulvere sedeat. Cap. IV E
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. tͣnstulerins expectaui ut fa¬
cet iudiciũ. ⁊ feci miqͥtate᷑: & non
iusticiã s clamorẽ. Uolumꝰ latinis
insinuare aurib qđ ab hebreis di¬
dicimꝰ. Iudiciũ ap̃ eos appellat᷑ mes¬
phat. Iniqͥtas sitie dissipacio ut in¬
terpretatꝰ ẽ aqͥla : uocatur mesphaa

Expanded text:
X transtulerunt, Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem. Volumus Latinis insinuare auribus quod ab Hebraeis didicimus: Judicium, apud eos appellatur MESPHAT : iniquitas, sive dissipatio, ut interpretatus est Aquila, MESPHAA
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ dnĩce uestẽ ñ habens nuꝓcialẽ.
unctꝰ pedib ac manib eicit᷑ intene¬
bras extiores. E dñms uenit. ut
his qͥ erans̃ inuinculis dicẽt exite.
& qͥuers abant᷑ in denebris reuelami.¬
ni. Ipse enĩ soluit ꝯpeditos: n illu¬
minat cecos. Quoͣ ieremiaᷤᷤ iunctos
t̾re mincupat. Nec plangit eos qͥ
peccare cepi̾nt. statĩq desierint. ñ
e enĩ iꝰstꝰ suꝑ t̾rã qͥ faciat bonũ &
aliqnͣdo ñ peccet: s qͥ longo funcło

Expanded text:
nicae, vestem non habens nuptialem, vinctus pedibus ac manibus ejicitur in tenebras exteriores . Et Dominus venit, ut his qui erant in vinculis diceret: Exite ; et qui versabantur in tenebris, revelamini . Ipse enim solvit compeditos, et illuminat caecos: quos Jeremias vinctos terrae nuncupat. Nec plangit eos qui peccare coeperint, statimque desierint: non est enim justus super terram qui faciat bonum, et aliquando non pec
Abbreviated transcription (Latin):
e᷑ qd̾ post captiuitatẽ. domꝰ magne
atꝙ pulcerrime desertȩ future¬
sut: ñ habentes habitatorẽ. ecẽ
enĩ iugã iincarñ. facient lagunc lãm
unã : .I.xxͣx modii sementis facient
modios tres. Pro langiłã qmͣ

Expanded text:
od post captivitatem domus magnae atque pulcherrimae desertae fuerint, non habentes habitatorem. « Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis facient modios