comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ manib. sic eoꝵ ẽ cũ iret in cęłu deductus
aspectib. Ibi uox angelica sonuit. sic ueni¬
et quẽadmodñ eũ iudistis euntẽ in celum.
fides adsit. & nulla questio remanebit: nͥ
forte de sanguine requirendum ẽ ꝙ cum
addamꝰ inquirere qđ ille ñ addidit dicere:
& de conpendio si placet finita sit questio.
fortassis enĩ occasione accepta sanguinis. ur¬
geb it nos molestior perscrutator. & dicet.
Si sanguis. cur ñ & pituita. cur ñ & fel fla¬
uum. & fel nigrũ. quib quatuor humorib
naturã carnis temꝑari. etiã medicinȩ disci¬
plina testat᷑ : Sed quodlibet qͥsq addat. cor¬
ruptionẽ addere caueat: ne suȩ fidei sanita¬
tem castitatẽq corrumpat. Ex consuetudine
rerũ exꝑtarũ in exꝑta oꝑa diina infirmi¬
tas metitur humana. & acutule se garrire
arbitrat᷑ cũ dicit. Si caro ẽ & sangius ẽ.Si
sanguis: & ceteri humores. Si ceteri humores:

Expanded text:
est manibus, sic eorum est, cum iret in caelum, deductus est manibus, sic eorum est, cum iret in caelum, deductus aspectibus. ibi uoi angelica sonuit: Sic ueniet, quem ad modum uidistis eum euntem in caelum. fides adsit et nulla quaestio remanebit. nisi forte de sanguine requirendum est, quia, cum addamus inquirere, quod ille non addidit dicere. et de compendio, si placet, finita sit quaestio; fortassis enim accepta occasione sanguinis urgebit nos molestior perscrutator et dicet: Si sanguis, cur non et pituita, cur non et fel flauum et fel nigrum, quibus quattuor humoribus naturam carnis temperari etiam medicinae disciplina testatur? sed quodlibet quisque addat, corruptionem addere caueat, ne suae fidei sanitatem castitatemque corrumpat. Ex consuetudine rerum expertarum inexperta opera diuina infirmitas metitur humana et acutule se garrire arbitratur. cum dicit: Si caro est, et sanguis est; si sanguis, et ceteri humores: si ceteri humores,
Abbreviated transcription (Latin):
aut reliqua carnis luuamenta. Quid si
adderes. utrũ etiã uestim̃ta: Nonne au¬
geret᷑ questio: Qua causa. nͥ qr ea que in
usu uitȩ huius nr̃ȩ corruptibilia noui¬
mus. sine corruptione uix cogitare pos¬
sumꝰ. cũ diuinoꝵ miraculoꝵ quedam
documñta iã data sint. ex quib liceat con¬
iectare maiora: Nã si uestis israhelitarum
ꝑ tot annos in heremo sine tritura ẽẽ potuit.
si morticina pellis calciamentoꝵ tãdui sine
durauit: potest ubiq d̾s quoꝵlibet corpoꝵ
ꝑ quantum uoluerit tempus in corruptam ꝓ¬
tend̾e qualitatẽ. Ego ꝓinde dñi corpus ita ĩ
cȩlo ẽẽ credo. ut erat quando ascendit incęłu.
Dixerat aũ discpłis ut ineugło legimus de sua
resurrectione dubitantib. & illud qđ uide¬
bant ñ corpus s spm ẽẽ putantib. Uidete
manus meas & pedes. Palpate & uidete.
qͥa sp̃c ossa & carnẽ ñ habet sicut me uide¬
tis habere. Sic eoꝵ cũ eẽt int̾ra contrectatꝰ

Expanded text:
aut reliqua carnis liniamenta. quid, si aut reliqua carnis liniamenta. quid, si adderes, utrum etiam uestimeuta, nonne augeretur quaestio? qua causa. nisi quia ea, quae in usu uitae huius nostrae corruptibilia nouimus. sine corruptione cogitare uix possumus, cum diuinorum miraculorum quaedam documenta iam data sint, ex quibus liceat coniectare maiora? nam si uestis Israhelitarum per tot annos in heremo sine tritura esse potuit, si morticina pellis calciamentorum tam diu sine labe durauit, potest utique deus quorumlibet corporum, per quantum uoluerit tempus, incorruptam protendere qualitatem. ego proinde domini corpus ita in caelo esse credo, ut erat, quando ascendit in caelum. dixerat autem discipulis, ut in euangelio legimus, de sua resurrectione dubitantibus et illud, quod uidebant, non corpus sed spiritum esse putantibus: Videte manus meas et pedes; palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere. sic eorum, cum esset in terra, contrectatus
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i consentio. auõ. Quantũ ad ocu¬
los attinet corporales. quosda ui¬
ramus: & ideo te magis uidere desid̾amꝰ:
ut in his sis qͦs & tudimus & nouimꝰ. Nã illi
qͥ ignoti nr̃is oculis ingerunt᷑. ñ solu de¬
side rabiles ñ sunt. s uix tolerabiles sunt.
nͥ aliquib signis pulc̾ritudo in his hominiᷤᷤ
interioris appareat. Quoꝵ aũ sic̃ tiuis no¬
bis prius animus intelligendo. quã uiden¬
do corpꝰ apparuit: iã quidẽ nouimus eos.
s ideo etiã uidere desid̾amus: ut ꝑ illud
quod ẽspicit᷑ oculis. multo iocundiuis & fa¬
miliarius eo quem iã nouimꝰ amico interi¬
ore ꝑfruam᷑. Nerũ & hoc de te nob̾ ds for¬
tasse donabit. quietiorib & tranquilliori¬
b sic̃ optamꝰ reb humanis. ut idhonestȩ
karitatis sit potius quã molestȩ necessita¬
tis. Nc̃ ad ea respondeam sic̃ dño uiuante
potuero: que preter ȩpłam in alia kar¬
tula ame querenda misisti. Iueris utrũ¬
nc̃ corpus dñ ossa & sanguinẽ habeat.

Expanded text:
TRI CONSENTIO AUGUSTINUS. Quantum ad oculos adtinet corporales, quosdam uiramus; et ideo te magis uidere desideramus, ut in his sis, quos et uidemus et nouimus. nam illi. qui ignoti nostris oculis ingeruntur, non solum desiderabiles non sunt. sed uix tolerabiles sunt, nisi aliquibus signis pulchritudo in eis hominis interioris appareat. quorum autem sicut tuus nobis prius animus intellegendo quam uidendo corpus apparuit, iam quidem nouimus eos, sed ideo etiam uidere desideramus, ut per illud, quod conspicitur oculis, multo iucundius et familiarius eo, quem iam nouimus, amico interiore perfruamur. uerum et hoc de te nobis deus fortasse donabit quietioribus et tranquillioribus. sicut optamus, rebus humanis, ut id honestae caritatis sit potius quam molestae necessitatis. nunc ad ea respondeam, sicut domino adiuuante potuero, quae praeter epistulam in alia chartula a me quaerenda misisti. Quaeris, utrum nunc corpus domini ossa et sanguinem habeat
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃o. & si crucifixus ẽ ex infirmitate.
s uiuit eͥxͣuirtute di. Quis uͦ tã absurde sa¬
piat. ut credat illud corpus animale semi¬
natũ. aninale resuscitatũ. si nr̃m seminat᷑
animale. surget spiritale: Constat itaq
neq ullomͦ dubit andu ẽ. corpus xp̃i qđ li¬
cet corruptionẽ putredinis in sepulchro¬
ñ uiderit. unde dictũ ẽ nec dabis scm̃ tuũ
uidere corruptionẽ. clauis tam̃ & lancea
ꝑrumpi potuit. nc̃ omnino ĩ incorruptio¬
ne consistere. & qͦd in contumelia passioniᷤ
mortisq seminatũ ẽ. nc̃ ẽẽ ingła uitȩ
etͥnȩ: & qđ ex infirmitate potuit cruci¬
figi nẽ in uirtute regnare. & qđ erat
corpus animale. qm̃ ex adã sumptũ ẽ. nẽ
eẽ spiritale qm̃ spui iã inseparabilit̾ copu
latum ẽ. Cum enim uellet apłs de corpore
animali adhibere testimoniũ scripturarũ:
illud posuit qđ ingenesi legit᷑. Si ẽ inqͥt cor¬
pus animale. ẽ & spiritale. sic̾ scriptũ est.

Expanded text:
o: Etsi crucifixus est ex infirmitate, sed uiuit in uirtute dei. quis uero tam absurde sapiat, ut credat illud corpus animale seminatum, animale resuscitatum, si nostrum seminatur animale, surget spiritale? Constat itaque neque ullo modo dubitandum est corpus Christi, quod, licet corruptionem putredinis in sepulcro non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod in contumelia passionis mortisque seminatum est, nunc esse in gloria uitae aeternae et, quod ex infirmitate potuit crucifigi, nunc in uirtute regnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam sumptum est, nunc esse spiritallatum est. cum enim uellet apostolus de corpore animali adhibere testimonium scripturarum, illud posuit, quod in Genesi legitur: Si est, inquit, corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ aliqͦs eoꝵ audiui. qͥd sit uirare ꝓr¬
sus ignorant. Putant enĩ se ñ iurare.
qndo more habent seit d̾s . & testis ẽ ds.
⁊ testem qđm ĩuoco suꝑ animã meã. qͥa ñ¬

Expanded text:
quantum aliquos eorum audiui, quid sit iurare, prquantum aliquos eorum audiui, quid sit iurare, prorsus ignorant; putant enim se non iurare, quando in ore habent: Scit deus et: Testis est deus et: Testem deum inuoco super animam mea
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsos necesse ẽ usq ad finẽ portet excła.
sic̃ illa recia usq ad litꝰ pisces malos. tole¬
rabiliores in ea sint quã isti. qui talia ser¬
morinando &. disseminando.ita se uide¬
ri magnos uolunt. qͥa diuitias suas uel
qͣntulacũq patͥmonia ex p̃cepto dñi
uendidert̃. ut eiꝰ hereditatẽ que usq
ad fines t̾rȩ dilatat᷑ atq diffundit᷑. hac
doctrina ñ sana ꝑturbare atq eu̾tere
moliant᷑. Inde quia ex hac occasione
quide s tam̃ iã breuit̾ dixi. qͥd etiã dde
eccła xp̃i inhoc scło sentiam. id ẽ qͥausq
ad huiꝰ scłi finẽ necesse ẽ portet bonoᷤᷤ
&. malos. qm & hoc ĩt̾ tuas questiones
int̾rogasti. ꝓlixam epłam lã tandem
aliqͣndo concluda. Iurationẽ caue. qͣntũ
potes. M elius qͥppe nec uerũ iuratur.
quã iurandi c̃fuetudine & ĩ ꝑuiriũ sepe
caditur: & semꝑ ꝑiurio ꝓpinquat᷑. S illi

Expanded text:
et ipsos necesse est usque ad finem portet ecclesia et ipsos necesse est usque ad finem portet ecclesia sicut illa retia usque ad litus pisces malos, tolerabiliores in ea sunt quam isti, qui talia sermocinando et disseminando ita se uideri magnos uolunt, quia diuitias suas uel quantulacumque patrimonia ex praecepto domini uendiderunt, ut eius hereditatem, quae usque ad fines terrae dilatatur atque diffunditur, hac doctrina non sana perturbare atque euertere moliantur. Unde quia ex hac quidem occasione sed tamen iam breuiter dixi, quid etiam de ecclesia Christi in hoc saeculo sentiam, id est quia usque ad huius saeculi finem necesse est portet bonos et malos, quoniam et hoc inter tuas quaestiones interrogasti, prolixam epistulam iam tandem aliquando concludam. Iurationem autem caue, quantum potes. melius quippe nec uerum iuratur, quam iurandi consuetudine et in periurium saepe caditur et semper periurio propinquatur. sed illi,
Abbreviated transcription (Latin):
homo. s magis ds qͣm ego.: & ad hoc ꝓposi¬
tũ qͣntis possum uirib exhortor. ꝙ ĩ no¬
mine dñi habeo c̃sortes. quib hoc ꝑ me¬
ũ ministeriũ ꝑ suasũ ẽ. sic tam̃ ut sane¬
p̃cipue sana doctrina teneat᷑. nec eos qͥ
ista ñ faciunt uana contumatia iudi¬
cemꝰ. dicentes eis nicħ ꝓdesse qͦd pudice
quãuis c̃iugalit̾ uiuant. qđ domos su¬
as &. familias suas xp̃iane regunt. qđ
rũ. ne ista disputando. ñ scͥpturaꝵ sc̃aꝵ
tractatores. s earũ accusatores ĩuenia¬
mͦ. Qd ideo cõmemoraui. qm isti qͣndo¬
dicere talla ꝓhibent᷑. ab eis qͥ hoc dñi
c̃silũ ñ cepert. respondent eos talla
disputari nolle. qm uiciis suis fauent.
& dñica p̃cepta ĩplere detrectant.
quasi ñ ut de bis taceam qͥ licet ĩfirmiores.
religiose tam̃ utunt᷑ diuitiis. etiã ipsi cu¬
pidi &s auari. male his utentes & ĩ terre¬
no thesauro cor luteũ configentes. quia

Expanded text:
homo, sed magis deus quam ego. et ad hoc proposihomo, sed magis deus quam ego. et ad hoc propositum, quantis possum uiribus, alios exhortor et in nomine domini habeo consortes, quibus hoc per meum ministerium persuasum est sic tamen, ut praecipue sana doctrina teneatur nec eos. qui ista non faciunt, uana contumacia iudicemus dicentes eis nihil prodesse, quod pudice quamuis coniugaliter uiuunt, quod domos suas et familias Christiane regunt, quorum, ne ista disputando non scripturarum sanctarum tractatores sed earum accusatores inueniamur. quod ideo commemoraui, qdicere prohibentur ab eis, qui hoc domini consilium non ceperunt, respondent eos ideo talia disputari nolle, quoniam uitiis suis fauent et dominica praecepta implere detractant,. quasi non, ut de his taceam, qui licet infirmiores religiose tamen utuntur diuitiis, etiam ipsi cupidi et auari male his utentes et in terreno thesauro cor luteum configentes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsigͥat᷑. s recte uiuendo & recte docen¬
do. magis eis dicere. si nos uob̾ spiritali¬
a seminauimꝰ. magnũ ẽ si ur̃a carnalia
metamus: Multo qͥppe minori ĩpuden¬
tia serui di qui manuũ suaꝵ honestis
oꝑib uenditis uiuunt. dampnãt istos
a quib nichil accipiunt. qͣm isti qͥ ꝓpt̾
aliquã corꝑis ĩfirmitatem ñ ualentes
manib oꝑari. dambnant eos ipsos de
quoꝵ facultatib iuuunt. Ego qͥ hec
scribo. ꝑfectionẽ de qͣ dñs locutus est.
qͣndo ait diuiti adolescenti uade uende
ominia que habes & dapauꝑib & habe¬
bis thesaurũ incęlo. & ueni sequere me.
ñ fui. ideo minꝰ mͥ ĩputabit᷑. Nã neq ipsi
apłi qͥ pͥores hoc fecert̃. diuites fuert̃.
S totũ mundũ dimiitit. qͥ & illud qđ
habet & qđ optabat habere dimitiit.
Quantũ aũ inhac ꝑfectionis uia ꝓfece¬
rim. magis qͥde noui ego. qͣm qͥsquã aliꝰ

Expanded text:
transiguntur, sed recte uiuendo et recte docentransiguntur, sed recte uiuendo et recte docendo magis eis dicere: Si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est, si uestra carnalia metamus? multo quippe minore inpudentia serui dei, qui manuum suarum honestis operibus uenditis uiuunt, damnant istos, a quibus nihil accipiunt, quam isti, qui propter aliquam corporis infirmitatem non ualentes manibus operari damnant eos ipsos. de quorum facultatibus uiuunt. Ego, qui haec scribo, perfectionem, de qua dominus locutus est, quando ait diuiti adulescenti: Vade, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et habebis thesaurum in caelo et ueni, sequere me, diues non fui, ideo minus mihi inputabitur; nam neque ipsi apostoli, qui priores hoc fecerunt, diuites • fuerunt. sed totum mundum dimittit, qui et illud, quod habet et quod optabat habere, dimittit. quantum autem in hac perfectionis uia profecerim, magis quidem noui ego quam quisquam alius
Abbreviated transcription (Latin):
dãmͦ suos milites . & qͦdãmͦ ꝓuinciales.
Unde dic̃ apłs. Iuis militat suis stipen¬
diis uuqͣm: Nabet uineam. & plantato¬
res. habet gregem. & pastores. Unde con¬
qͣnt̃ dic̃. Iuis plantat uineã. & de fruc¬
tu eiꝰ ñ edit: Quis pascit gregẽ. & de lac¬
te eius ñ ꝑcipit ͦ Quãuis talia disputare
qͣlia isti disputant. ñ sit militare s rebel¬
lare. ñ sit platitare uineã. s eradicare. ñ
sit pascendos cong̾gare.s ꝑdendos a gre¬
ge seꝑare. Sic̃ aũ ipsi qͥ diuitũ religio¬
sis obsequiis alunt᷑. atq uestiunt᷑. neq
enĩ ad suas necessitates nicħ accipiunt.
nͥ ab eis qͥ res suas uendunt. ñ tam̃ iudi¬
dicant᷑ neq dãpnant᷑. ab excellentiori
b xp̃i m̃bris. qui maiori uirtute quã
multũ cõm̃dat apłs. sius se manib tran¬
sigunt. sic nec isti dampnare debent
infirmioris meriti xp̃ianos. quoꝵ opib

Expanded text:
dam modo suos milites et quodam modo prouinciales, dam modo suos milites et quodam modo prouinciales, unde dicit apostolus: Quis militat suis stipendiis umquam? habet uineam et plantatores, habet gregem et pastores, unde consequenter dicit: Quis plantat uineam et de fructu eius non edet? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? quamuis talia disputare, qualia isti disputant, non sit militare sed rebellare, non sit plantare uineam sed eradicare, non sit pascendos congregare sed perdendos a grege separare. Sicut autem ipsi, qui diuitum religiosis obsequiis aluntur atque uestiuntur — neque enim ad suas necessitates nihil accipiunt nisi ab eis, qui res suas uendunt —, non tamen iudicantur atque damnantur ab excellentioribus Christi membris, qui maiore uirtute, quam multum commendat apostolus, suis se manibus transigunt, sic nec isti damnare debent inferioris meriti Christianos. quorum opibus
Abbreviated transcription (Latin):
ti potũ dedert̃. nudu uestiert̃. pegri¬
nantẽ suscepert. Non sedebunt qͥde
cũ xp̃o sublimit᷑ iudicaturi. s ad ip¬
sius dexterã stabunt misericordit̾ iu¬
dicandi. Beati enĩ misericordes. qm ip
contͣ scͥpturas loqͥ. & insu is exhortationib
ad maiora sic excitent. ut minora ñ damp¬
nent. Non enĩ & scãm uirginitatẽ altter
ex hortando ꝑsuadere non possunt. nͥ con¬
iugalia uincula dãpnauerint. cũ docente
fectionis uiam. uenditis suis omnib reb
& misericordit̾ erogatis. S si uere paupe
firmiora eiꝰ m̃bra qͣre puniant. antequã
cabimus: Preparent se potiꝰ non crimi¬
nosos s religiosos diuites reciꝑe ĩtaber¬
nacula ȩt̾ͥna. a qͥb amici facti st̃. de mã¬
mona iniqͥtatis. Puto enĩ qđ quidã eoꝵ
qͥ hec ĩpudent̾ atq ĩprudent̾ garriunt.
a diuitib xp̃ianis & piis in suis necessi¬
tatib sustentant᷑. Rabet enĩ eccła quo¬

Expanded text:
ti potum dederunt, nudum uestierunt, peregriti potum dederunt, nudum uestierunt, peregrinantem susceperunt, non sedebunt quidem cum Christo sublimiter iudicaturi, sed ad ipsius dexteram stabunt misericorditer iudicandi; beati enim misericordes, quoniacontra scripturas loqui et in suis exhortationibus ad maiora sic excitent, ut minora non damnent. non enim et sanctam uirginitatem aliter exhortando persuadere possunt, nisi coniugalia uincula damnauerint, cum docente fectionis uiam uenditis suis omnibus rebus et misericorditer erogatis; sed si uere pauperfirmiora eius membra quare puniant, antequam cabimus? praeparent se potius non criminosos sed religiosos diuites recipere in tabernacula aeterna, a quibus amici facti sunt de mammona iniquitatis. puto enim, quod quidam eorum, qui haec inpudenter. atque inprudenter garriunt, a diuitibus Christianis et piis in suis necessitatibus sustentantur. habet enim ecclesia quo
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ ẽ eis ut oderint ꝓ xp̃o & ani¬
mas suas. uendendas eas habent aut
illatis sibi manib effundendas. s para¬
ti sunt eas amittere ꝓ xp̃i nomine mo¬
riendo. ne mortui uiuant xp̃cu negan¬
do. Sic & diuitias. ad qͣs uendendas pa¬
rati ñ fuert̃ monente xp̃o. ad ꝑdendaᷤᷤ
debent parati ẽẽ ꝓ xp̃o. ne cũ eis ꝑeãt
ꝑdito xp̃o. Eabemus hinc utriusq sex¬
us diuites. clarissimasq ꝑsonas. marty
rii sublimatas. Ita multi qͦs rerũ suaꝵ
uenditione piguerat ante ꝑfici. xp̃i imi¬
tata passione sunt repente ꝑfecti&
qͥ ñ nulła ĩfirmitatẽ carnis q sanguiniᷤᷤ.
suis diuit iis ꝑfecert̃. subtto adu̾sus pec¬
catũ ꝓfide usq ad sanguinẽ certauert.
Quib aũ ñ ꝓuenit corona martirii.
neq illiꝰ ꝑfectionis de uendendis reb su¬
is c̾siliũ tã p̾clarũ ꝙ tã grande rece¬
pert᷑. &. tam̃ a dãpnabilib ĩmunes cri¬
minib esurientẽ xp̃m pauert̃. sitien¬

Expanded text:
aeceptum est eis, ut oderint pro Christo et animas suas, uendendas eas habent aut inlatis sibi manibus effundendas, sed parati sunt eas amittere pro Christi nomine moriendo, ne mortui uiuant Christum negando. sic et diuitias, ad quas uendendas parati non fuerunt monente Christo, ad perdendas debent parati esse pro Christo, ne cum eis pereant perdito Christo. habemus hinc utriusque sexus diuites clarissimasque personas martyrii gloria sublimatas. ita multi, quos rerum suarum uenditione piguerat ante perfici, Christi imitata passione sunt repente perfecti et, qui nonnulla infirmitate carnis et sanguinis suis diuitiis pepercerunt, subito aduersus peccatum pro fide usque ad sanguinem certauerunt. quibus autem non prouenit corona martyrii neque illius perfectionis de uendendis rebus suis consilium tam praeclarum et tam grande receperunt et tamen a damnabilibus immunes criminibus esurientem Christum pauerunt, sitien
Abbreviated transcription (Latin):
dit cũ ait. ĩ similitudinẽ p̃uaricati¬
onis ade. Iste enĩ ẽ melior intellectꝰ
hoꝵ u̾boꝵ. ut cũ dixisset regnauit
mors ĩ eos qͥ ñ peccauert̃. quasi nos
moueret quare in eos regnauerit
qͥ ñ peccauert̃. add̾et ĩ similitudi¬
nẽ p̃uaricationis ade. idẽ quia merat ĩ eoꝵ
menbris similitudo p̃uaricationis ade. Po

Expanded text:
it, cum ait: In similitudinem praeuaricationis Adae. iste enim est melior intellectus horum uerborum, ut. cum dixisset: Regnauit mors in eos, qui non peccauerunt, quasi nos moueret, quare in eos regnauerit, qui non peccauerunt, adderet: In similitudinem praeuaricationis Adae, id est quia inerat in eorum membris s
Abbreviated transcription (Latin):
natite tẽptarione. ut his ñ careat que plꝰ
qͥiligit. ad relinquenđu xp̃m neganđu¬
q consenrit. ł multi st̃ tales. qͥ etiam
putant sibi ad augendas diuitias suas q
multiplicanda delectam̃ta t̾rena. religi
ab eis ita tenent᷑. ut hec xp̃o ante ponãt.
qͥa ueraci corde scło renuntiart. ut nullła
spem ĩ talib ponant. Hii uxores & filios
unu̾sasq familias. ad xp̃ianã religionẽ
tenendã. sana erudiunt disciplina. Nloꝵ
domus hospitalitate feruentes. recipi¬
unt iustũ in nomine iusti. ut mercede
iusti accipiant. Frangunt esurienti
panẽ suũ. nudũ uestiunt. captiuũ re¬
dimunt. thesaurizant sibi fundam̃tũ bonũ
in futurũ. ut app̃hendant uerã uitã. Et si
forte ꝓ fide xp̃i pecuniaria dampna ꝑpe¬
tienda st̃. oderunt diuitias suas. Si suoꝵ¬
Postremo si de ipsa huiꝰ corꝑis uita cum
adu̾sario pariscendui ẽ. ne desertus dese

Expanded text:
nante tentatione, ut iis non careat, quae plus nante tentatione, ut iis non careat, quae plus diligit, ad relinquendum Christum negandumque consentit. Et multi sunt tales, qui etiam putant sibi ad augendas opes suas, et multiplicanda delectamenta terrena, religioab eis ita tenentur, ut haec Christo anteponant; quia veraci corde saeculo renuntiarunt, ut nullam spem in talibus ponant. hi uxores et filios uniuersasque familias ad Christianam religionem tenendam sana erudiunt disciplina; horum domus hospitalitate feruentes recipiunt iustum in nomine iusti, ut mercedem iusti accipiant; frangunt esurienti panem suum, nudum uestiunt, captiuum redimunt, thesaurizant sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam; et si forte pro fide Christi pecuniaria damna perpetienda sunt, oderunt diuitias suas; si suorpostremo si de ipsa huius corporis uita cum aduersario paciscendum est, ne desertus dese
Abbreviated transcription (Latin):
disepłs eẽ. ꝓfecto renuntiat᷑ diuitiis suis si
quas habet. aut sic ut eas omnino ñ dilige̾s
totas distribuat ĩdigentib. & suꝑfluis ex¬
oneret᷑ sarcinis. aut sic ut plus diligens¬
xp̃m. spem ab eis auferens in ip̃m. atq
ita utat᷑ illis. ut facile tribriens. & cõmuni¬
cans thesaurizet ĩ cȩlo. paratꝰq sit quẽ admo¬
dũ parentes. & filios. & fr̃s. & uxorẽ. hoc mͦ &
istaᷤ relinquere. si talis conditio ꝓposita fuerit.
nt nͥ dimisso xp̃o eas habere ñ possit. Qã
si alit̾ huic scło reñtiat qͣndo accedit ad
fidei sacram̃tũ. facit qđ de lapsis beatus
cyprianꝰ ingemit dicens. Scło u̾bis solis
renuntiantes. &. ñ factis. De hoc qͥppe dici¬
f. cũ ueniente tẽptatione magis ista me¬
tuit amittere. quã xp̃m negare. Ecce
homo qͥ cep̃ edificare. & ñ potuit ꝑficere.
Ipse ẽ etiã qui cũ ad huc longe eẽt adu̾sa¬
rius eius misit legatos querens pacẽ. idẽ
ñdu affligente. s ad huc ĩminente ac mi¬

Expanded text:
se —, profecto renuntiat etiam diuitiis suis, si quas habet, aut sic, ut eas omnino non diligens totas distribuat indigentibus et superfluis exoneretChristum spem ab eis transferat in ipsum, atque ita utatur illis, ut facile tribuens et communicans, thesaurizet in coelo; paratusque sit, quemadmodum parentes et filios et fratres et uxorem, hoc modo et istas relinquere, si talis conditio proposita fuerit, ut nisi dimisso Christo eas habere non possit. Nam si aliter huic saeculo renuntiat, quando accedit ad fidei sacramentum, facit quod de lapsis beatus Cyprianus ingemit, dicens: Saeculo verbis solis renuntiantes, et non factis. De hoc quippe dicitur, cum veniente tentatione magis ista metuit amittere, quam Christum negare: Ecce homo qui coepit aedificare, et non potuit perficere. Ipse est etiam qui, cum adhuc longe esset adversarius ejus, misit legatos quaerens pacem; id est, nondum affligente, sed adhuc imminente ac mi
Abbreviated transcription (Latin):
Siuis uenire ad uitã serua mandata.
que habes. &. cet̾a. Cur gͦ netgamꝰ diuites.
quãuis ab illa ꝑfecꝰtione absint. uenire
tam̃ ad uitã. si mantta seruaueruit. & de¬
derint ut det᷑ illis. dimiserint ut dunit¬
tat᷑ illis: Tredimꝰ enĩ muustrũ noui testa¬
menti fuisse apłm paułu. cũ scribens ad
timotheũ diceret. Precipe diuitib huius
mundi. ñ suꝑbe saꝑe. nec sꝑare ĩ incerto

Expanded text:
Si uis uenire ad uitam, serua mandata, Si uis uenire ad uitam, serua mandata, quae habes, et cetera. cur ergo negamus diuites, quamuis ab illa perfectione absint, uenire tamen ad uitam, si mandata seruauerint et dederint, ut detur illis, dimiserint, ut dimittatur illis ? Credimus enim ministrum noui testamenti fuisse apostolum Paulum, cum scribens ad Timotheum diceret: Praecipe diuitibus huius mundi non superbe sapere neque sper
Abbreviated transcription (Latin):
sequendȩ. ẽsiliũ querebat acciꝑe. Hoc enĩ
dño dixerat. Sui faciã ut uitã et̾nã con¬
sequar: Ille aũ reͣspondit. si uis uenire ad
uitã. uade uende oĩa que habes. s si uis
uenire ĩqͥt ad urtã. serua mandata. Iue
iuuenis cũ sibi a dño ex lege cõmemorata
seruasse dixisset. &. quesisset qͥd ad huc
sibi ddeeẽt. responsũ accepit. Si uis ꝑfec
tus eẽ. uade uende oĩa que habes. & da
pauꝑib . & ne se illa que multũ ama¬
bat. hoc mͦ ꝑdere ex istimabat. & habe¬
bebis inqͥt thesaurũ ĩcęlis. Deinde ad¬
didit. & ueni sequere me. Ne cuiquã
oũ hoc fecerit aliqͥd ꝓdesse existimet᷑.
si ñ sequit᷑ xp̃m. At ille qͥde tristis abs¬
cessit. Qui uiderit. quẽ ad modu illa le¬
gis mandata seruauerit. Puto enim.
qđ se arrogantius quã ueriꝰ seruas¬
se responderat. Herũtam̃ magister
bonꝰ. mandata legis ab ista excellenti¬
ore ꝑfectione difuixit. Ibi enĩ dixit.

Expanded text:
sequendae consilium quaerebat accipere; hoc enim sequendae consilium quaerebat accipere; hoc enim domino dixerat: Quid faciam, ut uitam aeternam consequar? ille autem non ei respondit: Si uis uenire ad uitam, uade, uende omnia, quae habes, sed: Si uis. uenire, inquit, ad uitam, serua mandata. quae iuuenis cum sibi a domino ex lege commemorata mandata seruasse dixisset et quaesisset, quid adhuc sibi deesset, responsum accepit: Si uis esse perfectus, uade, uende omnia, quae habes, et da pauperibus. et ne se illa, quae multum amabat, hoc modo perdere existimaret: Et habebis, inquit. thesaurum in caelis. deinde addidit: Et ueni, sequere me, ne cuiquam, cum hoc fecerit, aliquid prodesse existimetur. si non sequitur Christum. at ille quidem tristis abscessit, qui uiderit, quem ad modum illa legis mandata seruauerat: puto enim, quod se adrogantius quam uerius seruasse responderat. uerum tamen magister bonus mandata legis ab ista excellentiore perfectione distinxit; ibi enim dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
nia que habebant & dedisse pauꝑib qͥa
to testamiento nouo. qđ ñ fieri nͥ pleni¬
tudine tp̃ris oportebat. nec eoꝵ uirtus
fuerat reuelanda. qͣ urtute hoc eos facil¬
lime posse d̾s in eoꝵ cordib nouerat. qui
testimoniũ illis tã insigne ꝑhibebat. ut
amicis suis dicere dignarct᷑. E go sum
t̾nũ. Postea uͦ quã magnũ pietatis sa¬
cram̃tũ manifestatũ ẽ in carne. &. uo¬
candis omnib gentib xp̃i aduentus il¬
luxit. in quẽ etiã illi patres credide¬
rant. s huiꝰ fidei oliuam suo tp̃re mani¬
tanqͣm radice seruabant. dictũ ẽ diui¬
ti. uende oĩa que habes &. da pauꝑib
& habebis thesaurũ incȩlis. & ueni se¬
quere me. Hec si dicunt uident᷑ aliqͥd
racionabilit̾ dicere. S totũ audiant.
totũ adu̾tant. Non in parte aures aꝑi¬
ant. ĩ parte surdescant. Qui enĩ dñs hoc
p̃cepit:. Ifecto illi diuiti: qͥ uite ȩt̾nȩ con¬

Expanded text:
nia, quae habebant, et dedisse pauperibus, nia, quae habebant, et dedisse pauperibus, to testamento nouo, quod non fieri nisi plenitudine temporis oportebat, nec eorum uirtus fuerat reuelanda, qua uirtute hoc eos facillime posse deus in eorum cordibus nouerat, qui testimonium illis tam insigne perhibebat, ut,amicis suis dicere dignaretur: Ego sum eternum. posteaquam uero magnum pietatis sacramentum manifestatum est in carne et uocandis omnibus gentibus Christi aduentus inluxit, in quem etiam illi patres crediderant, sed huius fidei oliuam suo tempore maniloquitur, tamquam radice seruabant, dictum est diuiti: Vende omnia, quae habes, et da pauperibus et habebis thesaurum in caelis et ueni, sequere me. Haec si dicunt, uidentur aliquid rationabiliter dicere. sed totum audiant, totum aduertant, non in parte aures aperiant, in parte surdescant. cui enim dominus hoc praec £ pit? profecto illi diuiti, qui uitae aeternae con
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑb diues qͥ induebatur purpura
& bysso. & epulabat᷑ quotidie splen¬
dide. mortuus ap̃ inferos torqueret᷑.
tam̃ si pauꝑis ulcerosi qͥ ante ianu¬
am eiꝰ contẽptus iacebat. miseratus fuis¬
set. mereret᷑ ꝙ. ipse micdiam. Et si pauꝑi
illi meritũ eẽt inopia ñ iusticia. ñ utiq
ab angłis ĩ abrahȩ gremiũ qͥ diues hic fu¬
erat tolleret᷑. S ut nob̾ ostenderet᷑ nec
honoratã. nec in illo diuicias fuisse damp¬
natas. s in isto pietatẽ. in illo ĩpietatẽ su¬
os exitus habuisse. sic suscepit ĩpiũ diui¬
tẽ cruciatus ignis. ut tam̃ piũ pauperẽ
susciꝑet sinus diuitis. Sui sane cũ hic
diues uiueret. diuicias sic habebat. & eas
ꝓd̃i p̃ceptis tã pariupendebat. ut etiam
ipsius filii immolatione nollet offend̾e
d̃m iubentẽ. quẽ suarũ diuitiarũ & sꝑa¬
bat &. optabat heredẽ. Hic utiq dict̃.
ideo patres antiquos ñ uendidisse om¬

Expanded text:
superbus diues, qui induebatur purpura superbus diues, qui induebatur purpura et bysso et epulabatur cotidie splendide, mortuus apud inferos torqueretur, tamen, si pauperis ulcerosi, qui ante iaam eius contemptus iacebat, miseratus fuisset, mereretur et ipse misericordiam. et si pauperi illi meritum esset inopia, non iustitia, non utique ab angelis in Abrahae gremium, qui diues hic fuerat, tolleretur. sed ut nobis ostenderetur nec honoratam nec in illo diuitias fuisse damnatas, sed in isto pietatem, in illo impietatem suos exitus habuisse, sic suscepit impium diuitem cruciatus ignis, ut tamen pium pauperem susciperet sinus diuitis. qui sane cum hic diues uiueret, diuitias sic habebat et eas pro dei praeceptis tam parui pendebat, ut etiam ipsius immolatione nollet offendere deum iubentem, quem suarum diuitiarum et sperabat et optabat heredem. Hic utique dicunt ideo patres antiquos non uendidisse om
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ eos in eccłȩ cõpage sanari. qͣni ex illiꝰ
corꝑe uelut insanabilia m̃bra resecari.
si tam̃ hoc ꝑmittit ipsa necessitas. Tim̃¬
du ẽ enĩ ne plura putrescant. dũ putri
ne dubio faciet. si fidelit̾ aduertant.
teueantq qđ scͥptũ ẽ. qui ĩuocauerit no¬
m̃ dñi saluus erit. Audi iã pauca de
manentẽ in diuiciis suis. regnũ di ñ
posse ĩgredi. nͥ oĩa uendiderit sua. nec
ei ꝓdesse. si forte ex ipsis duuiciis man¬
data fecerit. E uasert̃ istoꝵ disputati¬
ones patres nr̃i. abrahã. ysaac . &. iacob.
qͥ tanto ante ex hac uita migrart̃. Na¬
bebant qͥppe hii om̃s ñ paruas dnuciaᷤ
sic̃ fidelissima scͥptura testat᷑. multos ta¬
m̃ uenturos ab oriente &. occidente.
& ñ supͣ ipsos uł extra ipsos. s cũ ipsis
recubituros ĩ regno celoꝵ. ille ipse qui
ꝓpt̾ nos pauꝑ factus. cũ uere diues eẽt.
ueracissima ꝓmissione p̃dix̃. & quãuis

Expanded text:
mus eos in ecclesiae compage sanari, quam ex illius mus eos in ecclesiae compage sanari, quam ex illius corpore uelut insanabilia membra resecari, si tamen hoc permittat ipsa necessitas. timendum est enim, ne plura putrescant, dum putribne dubio faciet, si fideliter aduertant teneantque, quod scriptum est: Qui inuocauerit nomen domini. saluus erit. Audi iam pauca de manentem in diuitiis suis regnum dei non posse ingredi, nisi omnia sua uendiderit, nec ei prodesse posse, si forte ex ipsis diuitiis mandata fecerit. euaserunt istorum disputationes patres nostri Abraham et Isaac et Iacob, qui tanto ante ex hac uita emigrarunt habebant quippe hi omnes non paruas diuitias, sicut fidelissima scriptura testatur; multos tamen uenturos ab oriente et ab occidente et non supra ipsos uel extra ipsos sed cum ipsis recubituros in regno caelorum ille ipse, qui propter nos pauper factus est, cum uere diues esset, ueracissima promissione praedixit. et quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ subrepere ceꝑat. S fidelissima
libertate fr̃m. ꝓpt̾ has ipsas contͣ xp̃i grãm
disputat iones. usq ad iudiciũ episcopale
ꝑductus ẽ. Tam̃ ce actus ẽ c̃fiteri ꝓpt̾ bap¬
tizandos paruulos. qđ & ipsis redemptio
sit necessariã. Ubi qͣmqͣm noluerit de oui¬
giuali peccato exp̃ssius aliqͥd dicere. ta¬
men ipsius redẽptionis nomine ñ parũ
sibi p̃scripsit. Unde enĩ redimendi st̃ nͥ
scͥptũ ẽ. qͦd in remissionẽ effusus sit pecca¬
toꝵ. S qͥa magis c̃uictus & ab ȩccła detesta¬
tus quã correctus & pacatus abscessit. ueri¬
tus sũ ne forte ipse ibi sit. qͥ urãm fidem ꝑ¬
turbare conat᷑. ideo nominis ipsiꝰ cõme mo¬
rationẽ putaui ẽẽ facienda. S siue ipse sit.
siue alii c̃sortes eiꝰ erroris. plures enĩ st̃ qͣm
sꝑare possumꝰ. & uͥ ñ redarguunt᷑. etiam
alios ad suã sectã seduct̃. & sic crebrescunt.
ut nescio qͦ st̃nt erupturi. nos tam̃ malu¬

Expanded text:
honorem subrepere coeperat: sed fidelissima libertate fratrum propter has ipsas contra Christi gratiam disputationes usque ad iudicium episcopale perductus est. tamen coactus est confiteri propter baptizandos paruulos, quod et ipsis redemptio sit necessaria. ubi quamquam noluerit de originali peccato expressius aliquid dicere. tamen ipsius redemptionis nomine non parum sibi praescripsit. unde enim redimendi sunt niscriptum est, quod in remissionem effusus sit peccatorum? sed quia magis conuictus et ab ecclesia detestatus quam correctus et pacatus abscessit, ueritus sum, ne forte ipse ibi sit, qui uestram fidem perturbare conatur; ideo nominis ipsius commemorationem putaui esse faciendam. sed siue ipse sit siue alii consortes eius erroris — plures enim sunt, quam sperare possumus, et, ubi non redarguuntur, etiam alios ad suam sectam seducunt et sic crebrescunt, ut nesciam, quo sint erupturi —, nos tamen malu
Abbreviated transcription (Latin):
uolet . &. alia multa que ꝓpt̾ea scͥpta st̃ ut nos
amionerent ad ĩplenda ea que nob̃ uiben¬
t᷑. ab illo petendu ad iutoriũ aqͦ iubent᷑. eũ
gͦ se homo ad ilłu extenderit . &. sic ĩgemue¬
rit. fiet qͦd sequit᷑. uͥ abundauit delictur.
suꝑ abundauit & gr̃a. & dimittunt᷑ ei pec¬
cata multa qm̃ dilex̃ multũ. & diffundit᷑ ĩ¬

Expanded text:
et alia multa, quae propterea scripta sunt, ut nos admonerent, ad implenda ea quae nobis jubentur, ab illo petendum adjutorium a quo jubentur: cum ergo se homo ad illum extenderit, et sic ingemuerit, fiet quod sequitur, Ubi abundavit delictum, superabundavit et gratia ; et, Dimittuntur ei peccata multa, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerĩt. s qđ hominib inqͥt ĩpossibile
ẽ. do facile ẽ. Ostendens qͣndo ista recte fi¬
unt. ñ fieri hominis potentia. s dĩ grã. Hoc
gͦ attendant isti .& si rep̃hendunt eos qͥ głan¬
tur ĩ diuitus suis. caueant ipsi ĩ sua uirtute
c̃fid̾e. Simul enĩ utriq rep̃hendunt᷑ ĩpsal¬
mo. qͥ c̃fidunt ĩ uirtute sua. & qͥ in ab un¬
dantia diugtiaꝵ suaꝵ głantur. Audiant
itaq diuites qđ hominib ĩpossibile ẽ. deo
facile ẽ. Et siue manentes in diuitus su¬
is atq er eis bona oꝑa facientes. siue illis
uenditis. & ꝑ ĩdigentias paperũ distribu¬
tis. intrent ĩ regnũ celoꝵ gr̃ȩ dĩ tribu¬
ant. ñ ꝓprus uirib bonũ suũ. Id̾ enĩ im
minib:. s d̾o facile ẽ. oudiant hoc &. isti.
&. si iã sua oĩa uł uendidert̃ & pauꝑib
tribuert̃. uł ad huc id agunt atq dis¬
ponunt. & hoc mͦ p̃parant intrare iureg¬

Expanded text:
uoluerint. sed: Quod hominibus, inquit, inpossibile uoluerint. sed: Quod hominibus, inquit, inpossibile est, deo facile est ostendens, quando ista recte fiunt, non fieri hominis potentia sed dei gratia. hoc ergo adtendant isti et, si reprehendunt eos, qui gloriantur in diuitiis suis, caueant ipsi in sua uirtute confidere; simul enim utrique reprehenduntur in psalmo, qui confidunt in uirtute sua et qui in abundantia diuitiarum suarum gloriantur. audiant itaque diuites: Quod hominibus inpossibile est, deo facile est et, siue manentes in diuitiis suis atque ex eis bona opera facientes siue illis uenditis et per indigentias pauperum distributis intrent in regnum caelorum, gratiae dei tribuant non propriis uiribus bonum suum. quod enim minibus sed deo facile est. audiant hoc et isti et, si iam sua omnia uel uendiderunt et pauperibus tribuerunt uel adhuc id agunt atque disponunt et hoc modo praeparant intrare in reg
Abbreviated transcription (Latin):
Deuidecur ñ insequentib etiã ip̃m dnr̃m
audunt. dicentẽ discpłis ꝓ miseria di¬
uitũ contristatis. qđ hominib ĩpossibile
ẽ. do facile ẽ: S ideo inquiunt hoc dictũ
ẽ: qͥa fitturũ erat ut audito eugło diui¬
tes uendito patrimonio erogatoq pau¬
ꝑib dñm sequerent᷑. &. uitrarent in reg¬
nũ cęloꝵ. atq ita fieret qͦd difficile uide¬
bat᷑. ñ ut manentes ĩ diuitiis suis p̃cepta
apłi custodiendo. idẽ ñ suꝑbe sapiendo.
neq sꝑando ĩ incerto diuitiaꝵ. s in do ui¬
uo. bene faciendo. facile tribuando. ꝙ cõ¬
municando ĩdigentib. uerã app̃hendant
ustã. s etiã ista p̃cepta apłica. uenditis om¬
nib suis reb ĩplerent. Uec si dicunt. scio
qͥppe eos illa dicere. ñ attendunt pͥmitus
quẽ ad modu dñs cont᷑ eoꝵ dogina suan
grãm p̃dicauerit. Nonenuĩ ait qđ homini
b ĩpossibile uidet᷑. facile ẽ hominib si

Expanded text:
deinde cur non in consequentibus etiam ipsum dominum deinde cur non in consequentibus etiam ipsum dominum audiunt dicentem discipulis pro miseria diuitum contristatis: Quod hominibus inpossibile est, deo facile est? Sed ideo, inquiunt, hoc dictum est, quia futurum erat, ut audito euangelio diuites uendito patrimonio erogatoque pauperibus dominum sequerentur et intrarent in regnum caelorum atque ita fieret, quod difficile uidebatur, non ut manentes in diuitiis suis praecepta apostoli custodiendo, id est non superbe sapiendo neque sperando in incerto diuitiarum sed in deo uiuo bene faciendo, facile tribuendo et communicando indigentibus ueram adprehenderent uitam, sed etiam ista praecepta apostolica uenditis omnibus suis rebus implerent. Haec si dicunt — scio quippe illos ea dicere —, non adtendunt primitus, quem ad modum dominus contra eorum dogma suam gratiam praedicaue facile est hominibus, si
Abbreviated transcription (Latin):
tribuant. cõmunicent. thesaurizent
sibi fundam̃tum bonũ ĩ futurũ. ut ap¬
p̃hendant uerã uitã. De qua & illi ado¬
lescenti dictũ ẽ. Si uis uenire ad uitã.
Puto qͦd ista p̃cipiens. diuites instruebat.
mundi. uendam omnia que babent. dent
neq sꝑare in ĩcerto dirciaꝵ. Ista suꝑbia
diuitem ilłu qui iacentẽ ante ianuam su¬
ã ẽtempnebat pauperẽ nuctũ. & istaspes
ĩ incerto diuitiꝵ. qua se ꝓpt̾ purpuram
&. byssum .&. epulas splendidas beatum
putabat: ñ ipse diuitie ꝑduxer̃t ad ĩfer¬
ni torm̃ta. An forte qͥa dñs adiunxit &
dix̃. am̃ dieo uob̾ difficile diues intrabit
in regnũ celoꝵ. & iterũ dico uob̃. faciliꝰ
intrabit camelꝰ ꝑ foram̃ acus qͣm diues
ĩ regnũ celoꝵ. ideo putant isti diuitẽ eti¬
ã si faciat ista que diuitib p̃cipienda scͥp¬
sciunt qͥd loquunt᷑ : Quid hoꝵ credat. eli¬
gat. xp̃ianꝰ. Puto melius nos cred̾e istos
nescire qͥd loqui. quã paułu ẽtra dñm loqͥ.

Expanded text:
cent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam, de qua et illi adulescenti dictum est: Si uis uenire ad uitam. puto, quod ista praecipiens diuites instruebat, tibus huius mundi, uendant omnia, quae habent. dent neque sperare in incerto diuitiarum. ista superbia diuitem illum, qui iacentem ante ianuam suam contemnebat pauperem iustum, et ista spes in incerto diuitiarum, qua se propter purpuram et byssum et epulas splendidas beatum putabat, non ipsae diuitiae perduxerunt ad inferna tormenta. An forte, quia dominus adiunxit et dixit: Amen dico uin regnum coelorum: et iterum dico vobis, Facilius intrabit camelus per foramen acus, quam dives in regnum coelorum; ideo putant isti divitem, etiamsi faciat ista quae divitibus praecipienda scripsciunt, quid loquitur? quid horum credat, eligat Christianus. puto melius nos credere istos nescire, quid loqui, quam Paulum contra dominum loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã qͥsqͥs infirmior & illi głosissimȩ ꝑ¬
fectioni minꝰ ẏdoneus. qui tam̃ se menii¬
nit ueracit̾ ẽẽ xp̃ianũ. cũ audierit sibi
ꝓponi. qdđ nisi hec omnia dimiserit dimis¬
surus ẽ xp̃m. app̃hendet potiꝰ turrem
fortitudinis a facie inimici. qͥa eũ eã ĩ
sua edificaret fide. cõputauit sũptus
qͥb ꝑfici posset. idẽ eo animo accessit
ad fidem. ut huic scło ñ sołu u̾bis renun¬
ciaret. qͥa & si emnit aliqͥd tanqͣm ñ possi¬
ddens erat. & si utebat᷑ mundo tanquã
ñ utens erat. ñ sꝑans ĩ incerto diuitiaꝵ.
s in d̾o uiuo. Cũ enĩ omnis qͥ renuntiat
huic scło. sine dubio reñtiet omnib
que st̃ eiꝰ. ut xp̃i possit ẽẽ discpłs. ipse
enĩ cũ dde stimptib ad turris edificiũ necessa

Expanded text:
etiam quisquis infirmior et illi gloriosissimae peretiam quisquis infirmior et illi gloriosissimae perfectioni minus idoneus, qui tamen se meminit ueraciter esse Christianum, cum audierit sibi proponi, quod, nisi haec omnia dimiserit, dimissurus est Christum, adprehendet potius turrem fortitudinis a facie inimici, quia, cum eam in sua aedificaret fide, computauit sumptus, quibus perfici posset, id est eo animo accessit ad fidem, ut huic saeculo non solum uerbis renuntiaret, quia, et si emit aliquid, tamquam non possidens erat, et si utebatur mundo, tamquam non utens erat non sperans in incerto diuitiarum sed in deo uiuo. Cum enim omnis, qui renuntiat huic saeculo, sine dubio renuntiet omnibus, quae sunt eius, ut Christi possit esse discipulus — ipse enim, cum de sumptibus ad turris aedificium necess
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ me. que cũq licitũ ẽ uendidere. s qͥ¬
eũꝙ diniserit. fieri enĩ potest. ut dicat᷑
xp̃iano ab aliqͣ potestate. aut xp̃ianꝰ non
eris. aut si ĩ hoc ꝑmanere uolueris. domũ
possessionesq ñ habebis. Tũ uͦ etiã illi
diuitis qͥ ĩ suis diuitiis sic staiuerant ꝑ¬
manere. ut ex earũ bonis oꝑib ꝓmereren¬
centupłu. cuiꝰ numeri ꝑfectione signi¬
ficant᷑ omia. fideli qͥppe homuini. totus
mundus diuitiaꝵ ẽ. fiuntq hoc mͦ qͣsi
nicħ habentes & omĩa possidentes. &
ĩ futuro scło possideant urtã ȩ t̾nam.
ne ꝓpt̾ ista dimisso xp̃o. in mortẽ p̃ci¬
pitentur exernã. Rac qͥppe lege & con¬
ditione ñ illi tantũ qui mentis excel¬
lentia ꝑfectioris c̃siliũ recepert̃. ut
uendita sua pauꝑib distribuerent.
ꝙ. humeris ab omni scłi luiꝰ sarcina libe¬
riorib leuem xp̃i sarcinã ferrent. s

Expanded text:
propter me, quae utique licitum est uendere, sed: Qupropter me, quae utique licitum est uendere, sed: Quicumque dimiserit. fieri enim potest, ut dicatur Christiano ab aliqua potestate: Aut Christianus non eris aut, si in hoc permanere uolueris. domum possessionesque non habebis. tum uero etiam illi diuites, qui in suis diuitiis sic statuerant permanere, ut ex earum bonis operibus promererencentuplum, cuius numeri perfectione significantur omnia — fidelis quippe hominis totus mundus diuitinihil habentes et omnia possidentes —, et in futuro saeculo possideant uitam aeternam, ne propter ista dimisso Christo in mortem praecipitentur aeternam. Hac quippe lege et condicione non illi tantum, qui mentis excellentia perfectionis consilium receperunt, ut uendita sua pauperibus distribuerent et humeris ab omni saeculi huius sarcina liberioribus leuem Christi sarcinam ferrent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
a se diuorciũ aut a xp̃o. hic ille quid eli
orem excepta causa fornicationis. Ibi aũ
quelibet in eis ꝑsona infidelis ẽ. consiliũ
apłi attendat᷑. ut si infidelis ẽsentit habi¬
tare cũ uiro fideli. uir ũ dimittat uxo¬
rem. Similit̾ &. uxor fidelis uirũ. si cũ il¬
la habitare c̃senserit. q̃ si infidelis inqͥt
discedit. qiscedat. Non ẽ enĩ seruituri sub¬
iectus fr̃ aut soror ĩ huius modi. id ẽ si ĩfi¬
delis noluerit eẽ cũ c̃iuge fideli. hicag¬
noscat fidelis suã libertatẽ. ne ita se
subiectũ deputet seruituti. ut ipsam
dimittat fidem. ne c̃iugem amittat in¬
fidelem. Noc & de filiis. atq parentib:
ta conditio. ut xp̃m dimittat. si illos
secũ habere desid̾at. Noc gͦ .&. de domo atq
agris. hoc & de his reb que uire pecunia¬
rio possident᷑. hoc toco accipiendu ẽ. Simul
enĩ etiã de his ñ ait quicũq uendiderit

Expanded text:
a se diuortium aut a Christo? hic ille quid eliga se diuortium aut a Christo? hic ille quid eligorem excepta causa fornicationis. ubi autem quaelibet in eis persona infidelis est, consilium apostoli adtenditur, ut, si infidelis consentit habitare cum uiro fideli, uir non dimittat uxorem, similiter et uxor fidelis uirum, si cum illa habitare consenserit. quod si infidelis, inquit, discedit, discedat; non est enim seruituti subiectus frater aut soror in huius modi, id est si infidelis noluerit esse cum coniuge fideli, hic agnoscat fidelis suam libertatem, ne ita se subiectum deputet seruituti, ut ipsam dimittat fidem, ne coniugem amittat infidelem. Hoc et de filiis atque parentibus,ta condicio, ut Christum dimittat, si illos secum habere desiderat. hoc ergo et de domo atque agris, hoc et de his rebus, quae iure pecuniario possidentur, hoc loco accipiendum est. simul enim etiam de his non ait: Quicumque uendiderit
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. facile tribuant. cõmunicent. the¬
saurizent sibi fundam̃tũ bonũ ĩ futu¬
rũ. & alit̃ eos ĩ regnũ cȩloꝵ ĩtrare pos¬
se ñ credit. Fallit cͦ eos quoꝵ domos tã dili¬
gent̾ doctrinȩ sanitate cõponit. ammonẽs
& p̃cipiens quales se p̃bere debeant uxo¬
res uiris. uiri uxorib. filii parentib pa¬
rentes filuis. serui dñis. dñi serius. Nã quo
mͦ hec agi posst̃ sine domo. &. sine aliqua
re familiari ᷑ An hoc eos mouet qđ ait
dñs quicũq dimiserit omĩa sua ꝓpter me
accipiet ĩ hoc scło centuplum .ꝙ. in futu¬
ro scło uitã ȩt̾nã possidebit: Aliud ẽ dimi¬
serit. aliud ẽ uendiderit. Nã &. inhis qͦ
dittenda mandauit. etiã uxor cõme¬
morata ẽ. qͣm nullis humanis legib licet
uendere. Ẽ p̃i aũ legib. nec dimittere
excepta causa fornicationis. Quid sͥ gͦ uo
xp̃c : Nt alia omittã. si ipsi uxori maritꝰ
displicuerit xp̃ianꝰ. eiq ꝓposuerit aut

Expanded text:
icent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum. et aliter eos in regnum caelorum intrare posse non credit, fallit ergo eos: quorum domos tam diligenter doctrinae sanitate componit admonens et praecipiens, quales se praebere debeant uxores uiris, uiri uxoribus, filii parentibus, parentes filiis, serui dominis, domini seruis; nam quo modo haec agi possunt sine domo et sine aliqua re familiari? An hoc eos mouet, quod ait dominus: Quicumque dimiserit omnia sua propter me, accipiet in hoc saeculo centuplum et in futuro uitam aeternam possidebit? aliud est \'dimiserit\' aliud \'uendiderit\'; nam in his, quae dimittenda mandauit, etiam uxor commemorata est, quam nullis humanis legibus licet uendere, Christi autem legibus nec dimittere excepta causa fornicationis. quid sibi ergo uolChristus, ut alia omittam, si ipsi uxori maritus displicuerit Christianus eique proposuerit aut
Abbreviated transcription (Latin):
ipso diabolo dtabole dictũ ẽ. Imitantur
aũ illũ qͥ sunt exparte illius. De inde si
ꝓpt̾ inuitationẽ hoc loco apłs cõmemora¬
ret primũ hominẽ. qͥa primꝰ peccator in
homineb fuit. ut ideo ad ilłu om̃s homi¬
nes peccatores diceret ꝑtinere: cur ñ scm̃
abel posuit. qm̃ pͥmꝰ in hominib iustus
delicto suo uiciauit posteritatẽ suam.
sic iste d̾s hõ iusticia sua saluauit here¬
ditatẽ suã. Ille traiciendo carnis ĩmun¬
diciã. qđ ñ poterat ĩpus diabolus. ille
iustus. Multa de his questionib in alus
nr̃is opuscusculis & eccłasticis sermoni
peste sanauit. Nec tam̃ hic deesse ali¬
qͦs arbitroi. maxime apud kartaginẽ.
s iã occulte musitant. tun̾tes eccłȩ fin¬
datissimã fidẽ. Nã uiꝰ eoꝵ celestius no

Expanded text:
ctum est: Imitantur autem illum, qui sunt ex parte ipsius. deinde si propter imitationem hoc loco apostolus commemoraret primum hominem, quia primuspeccator in hominibus fuit, ut ideo ad illum omnes homines peccatores diceret pertinere, cur non sanctum Abel posuit, quoniam primus in hominibus iustus delicto suo uitiauit posteritatem suam, sic iste deus homo iustitia sua saluauit hereditatem suam, ille traiciendo carnis inmunditiam, quod non poterat impius diabolus, ille iustus. Multa de his quaestionibus in aliis nostris opusculis et ecclesiasticis sermonibpeste sanauit. nec tamen hic deesse aliquos arbitror maxime apud Carthaginem, sed iam occulte mussitant timentes ecclesiae fundatissimam fide
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. & ueni sequere me. Cur gͦ uihis
bonis que faciunt de sua uoluntate tm̃¬
p̃sumunt. nec audiunt dñm quẽ sequi
se diẽt increpantẽ atq testantẽ. sine
me nicħ potestis facere : Siaũ apłs ita¬

Expanded text:
tum est: Et ueni, sequere me. cur ergo in his bonis, quae faciunt, de sua tantum uoluntate praesumunt nec audiunt dominum, quem sequi se dicunt, increpantem atque testantem: Sine me nihil potestis facere? Si autem apost