comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Putasne uere potes indicare michi sõnium qd̃
uidi: & interp̃tationẽ eiꝰ: Et respondens dan¬
el coram rege. ait. Mysterium qđ rex int̾rogat
sapientes. magi. & arioli. & auruspices ñ que¬
unt indicare regi. sed ẽ ds̃ in cęlo qui reue¬
lat mysteria qui indicauit tibi rex nabucho¬
donosor quȩ uentura sunt nouissimis tem¬
porib. Sõnium tuum & uisiones capitis tui
in cubili tuo. huiuscemodi sunt. Cu rex cepis¬
ti cogitare in stratu tuo qͥd eet futurũ post
hȩc: & qui reuelat mysteria ipse ostendit
tibi quȩ uentura sunt. Michi quoq non
in sapientia quȩ ẽ in me plusquã in cunc¬
tis uiuentib sacramentũ hoc reuelatũ ẽ. sed
ut int̾pretatio regi manifesta fieret: & cogi¬
tationes mentis tuę scires. Tu rex uidebas. &
eccr quasi statua una grandis: statua illa ma

Expanded text:
putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi et interpretationem eius et respondens Danihel coram rege ait mysterium quod rex interrogat sapientes magi et arioli et aruspices non queunt indicare regi sed est Deus in caelo revelans mysteria qui indicavit tibi rex Nabuchodonosor quae ventura sunt novissimis temporibus somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo huiuscemodi sunt tu rex cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt mihi quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventibus sacramentum hoc revelatum est sed ut interpretatio regi manifesta fieret et cogitationes mentis tuae scires tu rex videbas et ecce quasi statua una gran
Abbreviated transcription (Latin):
dam a uobis sermonẽ occultũ. Quando orabas
cũ lacrimis. & sepeliebas mortuos. & derelinque¬
bas prandium. & mortuos abscondebas ꝑ diem
in domo tua. & nocte sepeliebas. ego obtuli ora¬
tionẽ tuam dño: & qr acceptꝰ eras dõ. necesse. fu¬
it ut tẽptatio ꝓbaret te. & nunc misit me do

Expanded text:
dam a vobis sermonem occultum quando orabas cum lacrimis et sepeliebas mortuos et derelinquebas prandium et mortuos abscondebas per diem in domo tua et nocte sepeliebas ego obtuli orationem tuam Domino et quia acceptus eras Deo necesse fuit ut
Abbreviated transcription (Latin):
nium. hi nãq qui coniugium ita fuscipnũ.
ut dm̃ a se suaq mente excludant. & suȩ libi¬
dmi ita uacent sicut equus & mulus quib ñ¬
ẽ intellectꝰ habet potestatẽ demonium suꝑe
os. Tu aut cum acceꝑis eam. ingressus eubicu¬
lũ ꝑtres dies continens esto ab ea. & nicħ ali¬
ud nisi orationib uacabis cũ ea. Ipsa aut̃ noc¬
te incenso iecore piscis: fugabit᷑ demonium.
Sed̾a uͦ nocte in copulatione scq̃ꝵ patrũ admit

Expanded text:
nium hii namque qui coniugium ita suscipiunt nium hii namque qui coniugium ita suscipiunt ut Deum a se sua mente excludant et suae libidini ita vacent sicut equus et mulus iest intellectus, habet potestatem daemon super eos. Tu autem cum acceperis eam, ingressus cubiculum, per tres dies continens esto ab ea: nihil aliud nisi orationi vacabis cum ea. Ipsa autem nocte, incenso jecore piscis, fugabitur daemon. Secunda vero nocte in
Abbreviated transcription (Latin):
rogauit thobias angłm. & dixit ei. Obsecro te
ararias frat̃: ut dicas michi qͦd remedium ha¬
bebunt ista. quȩ de pisce seruare uissisti. Et
respondens dixit ei. Cordis eiꝰ particulã si suꝑ
carbones posueris: fumus eiꝰ extricat omne.
demonium. siue a uiro siue a muliere: ita
noͣmine ꝓpinquus uir de tribu tua. & hic ha¬
bet filiam nomine saram: sed neq masculum¬
neq feminã habet ullũ alium p̃ter eam: Cibi¬
enĩ debet᷑ om̃is substantia eiꝰ: & oportet te eam
accipere in coniugium. Pete gͦ eam a patre eiꝰ:
& tibi eam dabit uxorẽ. Tune respondit tobi¬
as. & dixit. Audiui qr tradita ẽ uiris septẽ:
& mortui sunt. Sed & hoc audiui: qr demo¬
nium illos occidit. Timeo gͦ ne forte & michi
hex eueniant: & cũ sim unicus parentib me¬
is. deponã senectutẽ illoꝵ eum dolore. ad inferõ.
Tunc angłs raphael dixit ei. Audi me. & osten¬
dã tibi qui sunt quib p̃ualere potest demo¬

Expanded text:
rrogavit Tobias angelum, et dixit ei: Obsecro te, rrogavit Tobias angelum, et dixit ei: Obsecro te, Azaria frater, ut dicas mihi, quod remedium habebunt ista, quae de pisce servare jussisti? Et respondens angelus, dixit ei: Cordis ejus particulam si super carbones ponas, fumus ejus extricat omne genus daemoniorum, sive a viro, sive a muliere, ita nomine, vir propinquus de tribu tua, et hic habet filiam nomine Saram, sed neqneque feminam ullum habet alium praeter eam tibi debetur omnis substantia eius et oportet te eam accipere coniugem pete ergo eam a patre eius et dabit tibi eam uxorem tunc respondit Tobias et dixit audio quia tradita est viris septem et mortui sunt sed et haec audivi quia daemonium illos occidit timeo ergo ne forte mihi haec eveniant et cum sim unicus parentibus meis deponam senectutem illorum cum tristitia ad infernum tunc angelus Rafahel dixit ei audi me et ostendam tibi qui sunt quibus praevalere potest daemo
Abbreviated transcription (Latin):
filium nr̃m. & dixit ei thobias. Noli flere. Sal¬
uus ꝑueniet filius nr̃. & saluus reuertet᷑ ad no:
diũ comitet᷑ ei. & bene disponat om̃ia quȩ
circa eum gerunt᷑: ita ut cũ gaudio reuertes¬
tur ad nos. Ad hanc uocẽ cessauit mat᷑ eiꝰ fle
iuxta fluuium tẏgris. Et exiuit ut lauaret
pedes suos: & ecce piscis immanis exiuit ad de¬
uorandum eum. Tunc expauescens tobias: cla¬
mauit uoce magna dicens. Dñe inuadit me.
Et dixit ei angłs. Apprehende branciam eiꝰ: &
trahe eum adte. Qd̾ cum fecisset attrarit eũ
in sicco: & palpitare oepit ante pedes eiꝰ. Tunc
dixit ei angłs. Exentera hunc piscẽ. & cor eiꝰ &
fei. & iecur repone tibi: sunt enĩ hec necessa¬
ria ad medicamenta utilit᷑. Qđ eũ fecisset assa¬
uit carnes eiꝰ. & secum sustulerunt in uia: & te¬
ra uͦ salierunt quȩ sufficerent eis quousq ꝑ¬
uenirent in rages ciuitatẽ medoꝵ. Tunc int̾¬

Expanded text:
filium nostrum dixitque ei Tobias noli flere salfilium nostrum dixitque ei Tobias noli flere salvus perveniet filius noster et salvus revertetur ad nos us comitetur ei, et bene disponat omnia, quae circa eum geruntur, ita ut cum gaudio revertatur ad nos. Ad hanc vocem cessavit mater ejus fljuxta fluvium Tigris. Et exivit ut lavaret pedes suos, et ecce piscis immanis exivit ad devorandum eum. Quem expavescens Tobias clamavit voce magna, dicens: Domine, invadit me. Et dixit ei angelus: Apprehende branchiam ejus, et trahe eum ad te. Quod cum fecisset, attraxit eum in siccum, et palpitare coepit ante pedes ejus. Tunc dixit ei angelus: Exentera hunc piscem, et cor ejus, et fel, et jecur repone tibi: sunt enim haec necessaria ad medicamenta utiliter. Quod cum fecisset, assavit carnes ejus, et secum tulerunt in via - caetera salierunt, quae sufficerent eis, quousque pervenirent in Rages civitatem Medorum. Tunc inte
Abbreviated transcription (Latin):
angłs. Ego eum ducã: & reducã ad te sanũ. su¬
i thobias respondit. Rogo te indica michi. de
qua domo aut de qua tribu es tu. Qui rapha¬
el angłs dixit. Genus queris mercennarii: an
ipsum mercennarium qui cũ filio tuo eat:
Sed ne forte te sollicitũ reddã: ego sũ a zarias
ananiȩ magni filius. Et thobias respondit. Ex
magno genere es tu. Sed peto ne irascaris: qd̃
uoluerim cognoscere genus tuum. Dixit aut̃
illi angłs. Ego sanũ ducã: & sanũ reducã filiỹ
tuum. Respondens aut thobias dixit. Bene
ambuletis. & sit ds̃ in itinere ur̃o: & angłs eiꝰ
comitet᷑ uobiscũ. Tunc paratis om̃ib quȩ eratł
in uia portanda. fecit thobias uale patri su¬
o & matri: & ambulauerunt ambo simul. Cũ¬
Baculũ senectutis nĩx̧ tulisti: & transmisisti
a nob̾. Nũquã eẽt peccunia ipsa: ꝓ qua mi¬
sisti eum. Sufficiebat enĩ nob̾ pauꝑtas nr̃a.
ut diuitias cõputaremus hoc. qđ uidebamus

Expanded text:
angelus ego eum ducam et reducam ad te cuangelus ego eum ducam et reducam ad te cui Tobias respondit rogo te indica mihi de qua domo aut de qua tribu es tu cui Rafahel angelus dixit genus quaeris mercennarii an ipsum mercennarium qui cum filio tuo eat sed ne forte sollicitum te reddam ego sum Azarias Ananiae magni filius et Tobias respondit ex magno genere es tu sed peto ne irascaris quod voluerim cognoscere genus tuum dixit autem illi angelus ego sanum ducam et sanum tibi reducam filium tuum respondens autem Tobias dixit bene ambuletis et sit Deus in itinere vestro et angelus eius comitetur vobiscum tunc paratis omnibus quae erant in via portanda fecit Tobias vale patri et matri suae et ambulaverunt ambo simul cumbaculum senectutis nostrae tulisti et transmisisti a nobis numquam esset ipsa pecunia pro qua misisti eum sufficiebat enim nobis paupertas nostra ut divitias conputaremus hoc quod videbamus
Abbreviated transcription (Latin):
stantẽ. precinctũ. & quasi paratũ ad ambulan¬
dũ: & ignorans qđ angłs dei eet̃. salutauit eũ
& dixit. Unde te habemus bone niuenis: at
ille res. iandit. Ex filiis isrł. & thobias dixit ei.
Nosti uiam quȩ ducit in regionẽ medoꝵ: Cui
respondit. Noui. & itinera enus frequent̾ ambu¬
laui: & mansi apud gabelum fiẽm nr̃m qͥ morat᷑
in rages ciuitate medoꝵ: quȩ posita ẽ in monte
herbathanis. Tui thobias ait. Sustine me obse¬
ero: donec hȩx ipsa nunciem patri meo. Tunc
ingressus thobias: indicauit uniuersa hȩc pa¬
tri suo. Suꝑ quȩ admiratꝰ pat̾: rogauit ut in¬
troiret ad eum. Ingressus itaq salutauit eũ &
Quale gaudium michi erit. qͥ in tenebris sedeo:
& lumen cęli non iudeo: Qui ait iuuenis. forti
animo esto: in primo ẽ ut a dõ eureris. Dixit
itaq illi thobias. Nũquid ꝑducere filium meũ¬
ad gabelũ in rages enuitate medoꝵ: & cũ redie¬
ris restituam tibi mercedẽ tuam: & dixit ei

Expanded text:
stantem praecinctum, et quasi paratum ad ambulandum. Et ignorans quod angelus Dei esset, salutavit eum, et dixit: Unde te habemus, bone juvenis? At ille respondit: Ex filiis Israel. Et Tobias dixit ei: Nosti viam, quae ducit in regionem Medorum? Cui respondit: Novi: et omnia itinera ejus frequenter ambulavi, et mansi apud Gabelum fratrem nostrum: qui moratur in Rages civitate Medorum, quae posita est in monte Ecbatanis. Cui Tobias ait: Sustine me, obsecro, donec haec ipsa nuntiem patri meo. Tunc ingressus Tobias, indicavit universa haec patri suo. Super quae admiratus pater, rogavit, ut introiret ad eum. Ingressus itaque salutavit eum, et : Quale gaudium mihi erit, qui in tenebris sedeo, et lumen coeli non video? Cui ait juvenis: Forti animo esto, in proximo est ut a Deo cureris. Dixit itaque illi Tobias: Numquid poteris pead Gabelum in Rages Medorum et cum redieris restituam tibi mercedem tuam et dixit ei
Abbreviated transcription (Latin):
om̃isq circuitꝰ muroꝵ eius. Ex lapide candi¬
do & mundo om̃s plateȩ eiꝰ sternunt᷑: & ꝑ uicoᷤ
eiꝰ alleluia cantabit᷑. Benedictus dñs qui exal¬
amen. Et consũmati sunt om̃s sermones tobi¬
e. Et
postea quã illuminatꝰ ẽ uxit
nis quadraginta duob: & uidit
filios nepotũ suoꝵ. lõpletis itaq anni centr̃
duodecim: sepultꝰ ẽ honorifice in niniuen. En¬
quaginta nãq sex annoꝵ oculoꝵ lumen amisit:
sexagenarns uͦ recepit. Lȩteris uͦ dieb uitȩ suȩ in
gnidio fuit: & cum bono ꝓfectu timoris ꝑiex
in ꝑace. In hora mortis suȩ uocauit ad se thobiã
filium suum. & septẽ uiuenes filios eiꝰ nepotes
incensa ẽ iterum reȩdificabit᷑. Et ibi reuertent᷑
om̃s timentes dm̃: & relinquent gentes idola su¬
a. & uenient in iherłm & inhabitabunt eã: &
gaudebunt in ea om̃s reges terrȩ. adorantes re¬
gem isrł. Audite gͦ filii mi patrẽ ur̃m. Seruite
dño in ueritate. & inquirite ut faciatis quȩ s̃¬

Expanded text:
is circuitus murorum eius ex lapide candido et mundo omnes plateae eius sternentur et per vicos eius alleluia cantabitur benedictus Dominus qui exciper eam amen et consummati sunt sermones Tobi et posteaquam inluminatus est vixit annis quadraginta duobus et vidit filios nepotum suorum conpletis itaque annis centum duobus sepultus est honorifice in Nineven quinquaginta namque et sex annorum oculorum lumen amisit sexagenarius vero recepit reliquum vero vitae suae in gaudio fuit et cum bono profectu timoris Dei  mortis suae vocavit ad se Tobiam filium suum, et septem juvenes filios ejus nepotes incensa est, iterum reaedificabitur: ibique revertentur omnes timentes Deum, et relinquent gentes idola sua, et venient in Jerusalem, et inhabitabunt in ea, et gaudebunt in ea omnes reges terrae, adorantes regem Israel. Audite ergo, filii mei, patrem vestrum: Servite Domino in veritate, et inquirite ut faciatis quae
Abbreviated transcription (Latin):
bonis quȩ cura eum ostenderat ds̃: & ꝑ septẽ
Tunc uocauit ad se thobias filium suum:¬
& dirit ei. Qͥa possumus dare uiro isti scõ:
qui uenit tecum: Respondens thobias dixit
quid dignũ poterit eẽ beneficiis eiꝰ: Me du¬
xit & reduxit sanũ: pecuniam a gabelo ip¬
se suscepit: uxorẽ habere ipse me fecit.
& demonium ab ea ipse compeseuit. gaudui
parentib eius fecit: & a deuoratione piscis e¬
ripuit me: te quoq fecit uidere lumen cȩli.
& bonis omĩb ꝑ eum repleti sumus: qͥd illidi
eum: si forte dignabit᷑ medietatẽ de om̃ib quȩ
allata sunt assumere sibi. & uocantes eum pa
ter & filius tulerunt eum in partẽ: & rogare
cȩperunt ut dignaret᷑ dimidiam partẽ omĩum
quȩ attulerant acceptã habere: Lunc dixit eis¬
angłs occulte. Benedicite. dm̃ cȩli & corã om̃ib
uiuentib confitemini ei: qr fecit uob̾cũ mise¬
ricordiã suam. Et enĩ sacramentũ regis abscon

Expanded text:
bonis, quae circa illum ostenderat Deusbonis, quae circa illum ostenderat Deustunc vocavit ad se Tobias filium suum dixitque ei quid possumus dare viro isti sancto qui venit tecum respondens Tobias dixit quid dignum poterit esse beneficiis eius me duxit et reduxit sanum pecuniam a Gabelo ipse suscepit uxorem ipse me habere fecit et daemonium ab ea conpescuit gaudium parentibus eius fecit me ipsum a devoratione piscis eripuit te quoque fecit videre lumen caeli et bonis omnibus per eum repleti sumus quid illi adeum si forte dignabitur medietatem de omnibus quae adlata sunt sibi adsumere et vocantes eum pater scilicet et filius tulerunt eum in partem et rogare coeperunt ut dignaretur dimidiam partem omnium quae adtulerant acceptam habere tunc dixit eis occulte benedicite Deum caeli et coram omnibus viventibus confitemini illi quoniam fecit vobiscum misericordiam suam ete
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ filium suum: & currens nunciauit
uiro suo. dicens. Ecce uenit filius tuus. Et dix̃
raphael thobiȩ. At ubi introieris domũ tuam
o accede. ad patrẽ tuum & osculare eum: ꝙ su
gaudebit. Lunc p̃eueurrit canis qui simulfu
ro. occurrit ob uam filio suo. Et suscipiens os¬
culatꝰ eͤum cum uxore sua: & cȩperunt am¬
bo flere p̃ gaudio. Cumq ad orassent din &
gras egissent consederunt: Tunc accipiens tho¬
biã de felle piscis liniuit oculos patri suo: & sus¬
tinens quasi dimidiam horã. cepit albugo ex fe¬
ocłis eiꝰ. quasi menbrana oui egredi. Quã app̃¬
hendens thobias traxit menbranã ex ocłis eiꝰ.
statimq uisũ recepit: & glorificabant dm̃ ip¬
se uidelicet & uxor eiꝰ. & om̃s qui sciebant eũ.¬
ra. & cameli. & pecunia multa uxoris: & pecu
tib suis om̃ia beneficia dĩ: quȩ fecerat cirea
eum ꝑ hominẽ qui eum duxerat. & uenert̃
achior. & nabath consobrini thobiȩ gauden¬
tes ad thobiam. congratulantes ei de om̃ib

Expanded text:
enientem filium suum: currensque nuntiavit viro suo, dicens: Ecce venit filius tuus: Dixitque Raphael ad Tobiam: At ubi introieris domum tuam, ei, accede ad patrem tuum, et osculare eum. Statigaudebit. Tunc praecucurrit canis, qui simul furo, occurrit obviam filio suo. Et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua, et coeperunt ambo flere prae gaudio. Cumque adorassent Deum, et gratias egissent consederunt tunc sumens Tobias de felle piscis linivit oculos patri suo et sustinens quasi dimidiam fere horam coepit albugo ex oculis eius quasi membrana ovi egredi quem adprehendens Tobias isum recepit. Et glorificabant Deum, ipse videlicet, et uxor ejus, et omnes qui sciebant eum.ra, et cameli, et pecunia multa uxoris; sed et tibus suis omnia beneficia Dei, quae fecisset circa eum per hominem qui eum duxerat. Veneruntque Achior et Nabath consobrini Tobiae, gaudentes ad Tobiam, et congratulantes ei de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
moriar. Et app̃hendentes parentes filia suam
osculati sunt eam. & dimisert̃ ire: monenteᷤᷤ
um honorare socrũ. diligere maritũ : regere
familiam. gubernare domũ: & se ipsam irre¬
p̃hensibilem exhibere. Cumq reuerterent᷑. ꝑ.¬
uenerunt ad carrã quȩ ẽ in medio itinere
contra niniuen. undecimo die: Et dix̃ angłs
Thobias frat̾: scis quẽ ad modum reliqͥsti patrẽ
tuum: Si placet itaq tibi p̾cedamꝰ: & lento gra¬
irent: dix̃ raphael ad thobiã. Tolle. tecũ ex
felle piscis: erit enĩ necessarium. Tulit itaq
thobias ex felle piscis: & abiert̃. Anna uͦ sede¬
bat secus uiam cottidie in suꝑcilio montis:
unde poterat respicere de longinquo. & dũ

Expanded text:
suam osculati sunt eam et dimiserunt ire monentes eam honorare soceros diligere maritum regere familiam gubernare domum et se ipsam inreprehensibilem exhibere cumque reverterentur pervenerunt ad Charram quae est in medio itinere contra Nineven undecimo die dixit angelus Tobias frater scis quemadmodum reliquisti patrem tuum si placet itaque tibi praecedamus et lento grairent, dixit Raphael ad Tobiam: Tolle tecum ex felle piscis: erit enim necessarium. Tulit itaque Tobias ex felle illo, et abierunt. Anna autem sedebat secus viam, quotidie in supercilio montis, u
Abbreviated transcription (Latin):
uitia & uadas ad gabelũ in rages ciuitate me¬
doꝵ. & reddas ei cẏrographũ suum. & recipias
ab eo pecuniam: & roges eum uenire ad nupti¬
as meas. Scis enim ipse qr numerat dies pat̾ m̃s:¬
& si tardauero una die plus. contristat᷑ anim.
eius. & certe uides quomͦ adiurauerit me ra¬
guel: cuius adiuramentũ sꝑnere non possũ.
Tunc raphael assumens quatuor ex seruis ragu¬
elis & duos camelos in rages enutatẽ medoꝵ ꝑ
rexit: & inueniens gabelũ reddidit ei eyrogra

Expanded text:
vitia, et vadas ad Gabelum in Rages civitatem Mevitia, et vadas ad Gabelum in Rages civitatem Medorum, reddasque ei chirographum suum, et recipias ab eo pecuniam, et roges eum venire ad nuptias meas. Scis enim ipse quoniam numerat pater meus dies: si tardavero una die plus, contristatur anima ejus. Et certe vides quomodo adjuravit me Raguel, cujus adjuramentum spernere non possum. Tunc Raphael assumens quatuor ex servis Raguelis, et duos camelos, in Rages civitatem Medorum porrexit: et inveniens Gabelum, reddidit ei chiro
Abbreviated transcription (Latin):
tabamꝰ.fecisti nob̾cũ miscd̾iam tuã. & exclu¬
sisti a nob̾ inimicũ ꝑsequentẽ nos: misertꝰ
es aũt duob unicis. fac eos dñe in plenius
benedicere te. & sacrificium tibi laudis tuȩ.¬
& suȩ sanitatis offerre: ut cognoscat uniuer¬
Statimq p̃cepit seruis suis raguel: ut reple¬
rent fossam quã fecerant priusquã lucescere.
Urori aũt suȩ p̾cepit ut instrueret conuiui¬
um: & p̃parare omĩa quȩ in cibos erant iter
agentib necessaria. duas quoq uaccas pingue
apud eum. De omib aut̃ quȩ possidebat rago¬
el dimidiam partẽ dedit thobiȩ: & fecit hãc
scripturã ut pars dimidia quȩ suꝑerat post
obitũ eoꝵ thobiȩ dominio deueniret. Nune
uocatut ad se thobias angłm quẽ quidẽ homi
nẽ estimabat: dixitq ei. Ararias frat̃. peto ut
auscultes uerba mea. Si me ipsũ tradã tibi ser¬
uum: non ero condignus ꝓuidentiȩ tuȩ: Lam̃
obsecro te ut assumas tibi animalia. siue ser¬

Expanded text:
enim nobiscum misericordiam tuam, et exclusisti a nobis inimicum persequentem nos. Misertus es autem duobus unicis. Fac ees, Domine, plenius benedicere te: et sacrificium tibi laudis tuae et suae sanitatis offerre, ut cognoscat univerStatimque praecepit servis suis Raguel, ut replrent fossam, quam fecerant, priusquam elucesceret. uxori autem suae dixit ut instrueret convivium et praepararet omnia quae in cibos erant iter agentibus necessaria duas quoque vaccas pinguesaretur apud eum de omnibus autem quae possidebat Raguhel dimidiam partem dedit Tobiae et fecit hanc scripturam ut pars dimidia quae supererat post obitum eorum Tobis dominio deveniret tunc vocavit ad se Tobias angelum quem quidenem existimabat, dixitque ei: Azaria frater, peto ut auscultes verba mea. Si me ipsum tradam tibi servum, non ero condignus providentiae tuae. Tamen obsecro te, ut assumas tibi animalia sive ser
Abbreviated transcription (Latin):
sciens qͥd euenerit illis septẽ uiris: & timere
cȩpit ne forte huic similit̾ accideret. Lũq miti¬
ret. & non daret ullum petenti responsũ: dixit
ei angłs. Noli timere dare illã isti. qm̃ huic tim¬
ti dm̃ debet᷑ coniunx filia tua: ideo alius non po¬
tuit habere illã. Tunc dixit raguel. Non dubi¬
to qd̵ ds̃ p̾ces & lacrimas meas in conspectu suo
admiserit: & credo qd̾ idõ uosfecit ad me ueni¬
re. ut ista coniungeret᷑ cognationi suȩ. sedm
legẽ moysi. & nunc noli dubium gerere: qd tͥ
eam tradã. Et app̃hendñs dexterã filiȩ suȩ:
dexterȩ thobie tradidit dicens. Ds̃ abraham &

Expanded text:
sciens quid evenerit illis septem viris et timere sciens quid evenerit illis septem viris et timere coepit ne forte et huic similiter accideret et cum nutaret et non daret ullum petenti responsum dixit ei angelus noli timere dare illam isti quoniam huic timenti Deum debetur coniux filia tua propterea alius non potuit habere illam tunc dixit Raguhel non dubito quod Deus preces et lacrimas meas in conspectu suo admiserit et credo quoniam ideo vos fecit ad me venire ut ista coniungeretur cognationi suae secundum legem Mosi et nunc noli dubium gerere quod tibi eam non tradam et adprehendens dexteram filiae suae dexterae Tobiae tradidit dicens Deus Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
in semine. abrahȩ benedictionẽ consequaris. in fili
.. ingressi sunt aũt ad raguelem: & suscepit eos ri¬
guel eũ gaudio. Et intuens thobiam raguel:
dixit annȩ uxori suȩ. Quã similis ẽ consobri
de estis iuuenes frẽs nr̃i: At illi dixerunt. Ex
tribu neptalĩ sumus: ex captiuitate ninuie.
dixitq illis raguel. Nostis thobiam frẽm meũ:
Qui dixerunt. Nouimus. Cumq bona multa
loqueret᷑ de eo: dixit angłs ad raguel. Tobias
de quo int̾rogas. pat̾ huiꝰ ẽ. Et misit se raguel.
& cum lacriis osculatꝰ ẽ eum: & plorans suꝑ
collũ ilius dixit. Benedictio tibi sit fili mi: ꝙ
boni &e optimi uiri filius es. Et anna uxor enis.
loquuti sunt: p̃cepit raguel occidi arietẽ. &¬
p̃parari conuiunim. Cũq hortaret᷑ eos discũ¬
bere ad prandium. thobias dixit. Nic ego hodi
e non manducabo neq bibã. nisi pͣetitionẽ me¬
am confirmes: & ꝑmittas michi dare sarã fi¬
liam tuã. Quo audito uerbo raguel expauit.

Expanded text:
quaris.  Cap. VII. Ingressi sunt autem ad Raguelem, et suscepit eos Raguel cum gaudio. Intuensque Tobiam Raguel, dixit Annae uxori suae: Quam similis est juvenis de estis, juvenes fratres nostri? At illi dixerunt: Ex tribu Nephthali sumus ex captivitate Ninive. Dixitque illis Raguel: Nostis Tobiam fratrem meum? Qui dixerunt: Novimus. Cumque multa bona loqueretur de eo, dixit angelus ad Raguelem: Tobias, de quo interrogas, pater istius est. Et misit se Raguel, et cum lacrymis osculatus est eum, et plorans supra collum ejus, dixit: Benedictio sit tibi, fili mi, quia boni et optimi viri filius es. Et Anna uxor ejus, locuti sunt, praecepit Raguel occidi arietem, et parari convivium. Cumque hortaretur eos discumbere ad prandium, Tobias dixit: Hic ee non manducabo neque bibam nisi prius petitionem meam confirmes et promittas mihi dare Sarram filiam tuam quo audito verbo Raguhel expavit
Abbreviated transcription (Latin):
tis dilectione: in qua benedicat᷑ nomen tuũ.
in scła scłoꝵs. Dixit itaq sara. Miserere nobis
dñe. miserere nob: & consenescamꝰ ambo pa¬
rit᷑ sani. Et factũ ẽ circa pulloꝵ cantũ. accer¬
siri iussit raguel seruos suos: & abierunt
cũ eo ut foderent sepulchrũ. Dicebat enim
ne simili mͦ eueniret ei quo & cȩteris illis sep¬
tẽ uiris. qui sunt ingressi ad eam. Cũq paraᷤᷤ
ut sepeliam eum anteꝗͣ illucescat. At illa
misit unã ex ancillis suis. Quȩ ingressa cubi¬
parit᷑ dormientes : & reuersa nunciauit bonũ

Expanded text:
tis dilectione, in qua benedicatur nomen tuum in saecula saeculorum. Dixit quoque Sara: Miserere nobis, Domine, miserere nobis, et consenescamus ambo pariter sani. Et factum est circa pullorum cantum, accersiri jussit Raguel servos suos, et abierunt cum eo pariter, ut foderent sepulcrum. Dicebat enim: ne forte simili modo evenerit ei, quo et caeteris illis septem viris qui sunt ingressi ad eam. Cumque parassuus est, ut sepeliam eum antequam illucescat dies. At illa misit unam ex ancillis suis. Quae ingressa cubipariter dormiente
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝓpt̾ iniquitates nr̃as: & ipse saluauit nos
ꝓpt̾ miscđiam suam. Aspicite gͦ quȩ fexit no¬
biseum. & cum timore & tremore confitemi¬
ni illi. & regẽ scłoꝵ exaltate in oꝑib ur̃is. łgo¬

Expanded text:
nos propter iniquitates nostras et ipse salvabit nos nos propter iniquitates nostras et ipse salvabit nos propter misericordiam suam aspicite ergo quae fecit vobiscum et cum timore et tremore confitemini illi regemque saeculorum exaltate in o
Abbreviated transcription (Latin):
monio liberarẽ. Ego enĩ sũ raphael angłs: unu
ex septẽ qui asstamꝰ ante din. Tumq hȩc audis¬
sent turbati sunt: & trementes ceciderunt su¬
ꝑ faciem suam. Et dixit eis angłs. Pax uobiscũ:
nolite timere. Et enĩ dũ eẽm uobiscũ ꝑ uolun¬
tatẽ dĩ. ipsum benedicite & decantate illi. uide¬
bar quidẽ uobiscũ manducare & bibere : sed e¬
go cibo inuisibili. & potu qͥ ab hominib uide¬
ri non potest utor. Tempꝰ ẽ ut reuertat ade¬
um qui me misiti uos aut̃ benedicite dm̃i. & e
narrate om̃ĩa mirabilia eꝰ. Et̃ cum hȩc dixissae¬
xerunt dm̃: & exurgentes narrauert᷑ omĩa mi¬
rabia eiꝰ. Aꝑiens aut thobias senior os suum: be¬
nedixit dm̃ & dixit. Mlagnus es dñe inȩt̃nũ.¬
& saluas. dedueis ad inferos & reducis: & non
ẽ qui effugiat manum tuam. Conf̾iteminidño
filii isrł. & in conspectu gentium laudate eum.
qm̃ idõ disꝑsit uos int̾ gentes quȩ ignorant e
um. ut ͫ marretis mirabilia eiꝰ.: & faciatis scire eõ

Expanded text:
enim sum Rafahel angelus unus ex septem qui adstamus ante Dominum cumque haec audissent turbati sunt et trementes ceciderunt super faciem suam dixitque eis angelus pax vobis nolite timere etenim cum essem vobiscum per voluntatem Dei ipsum benedicite et cantate illi videbar quidem vobiscum manducare et bibere sed ego cibo invisibili et potu qui ab hominibus videri non potest utor tempus est ergo ut revertar ad eum qui me misit vos autem benedicite Deum et narrate omnia mirabilia exerunt Deum, et exsurgentes, narraverunt omnia mirabilia ejus . Aperiensque Tobias senior os suum benedixit Dominum, et dixit: Magnus es, Domine,et salvas deducis ad infernum et reducis et non est qui effugiat manum tuam confitemini Domino filii Israhel et in conspectu gentium laudate eum quoniam ideo dispersit vos inter gentes quae ignorant eum ut vos narretis mirabilia eius et faciatis scire eos
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. Ionuertimini percatores & facite iustici¬
am corã dño: credentes qđ faciat uobiscũ
miscłiam suam. Ego aũt &e anima mea in e¬
o lȩtabimur. Benedicite dnm om̃s electi enuꝰ:
agite dies lȩticiȩ & confitemini illi. Ierłm ei
uitas dei castigauit te dñs in oꝑib manuũ

Expanded text:
icem convertimini itaque peccatores et facite iustitiam coram Deo credentes quod faciat vobiscum misericordiam suam ego autem et anima mea in eo laetabimur benedicite Dominum omnes electi eius agite dies laetitiae et confitemini illi Hierusalem civitas Dei castigavit
Abbreviated transcription (Latin):
ter ins & mat̾ mea mͦ dies eoputant: & crucia¬
raguel thobiam. & thobias nulla ratione uel¬
let audire. tradidit ei saram & dimidiã partẽ
om̃is substantiȩ suȩ in pueris in puellis. in pe¬
eudib in camelis. in uaccis. & pecunia multa
&e salĩ atq gaudentẽ dimisit eum a se dicens.¬

Expanded text:
ter meus et mater mea modo dies conputant et cruciater meus et mater mea modo dies conputant et cruciaRaguel Tobiam, et ille eum nulla ratione vellet audire, tradidit ei Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae in pueris, in puellis, in pecudibus, in camelis, et in vaccis, et in pecunia multa: et salvum atque gaudentem dimisit eum a se, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ moras faceret thobias causa nuptiarũ: sol¬
licitꝰ erat pater eiꝰ thobias dicens. Putas qua¬
re filius morat᷑ ms: aut quare. detentꝰ ẽ ibi:
Putas ne gabelus mortuus ẽ: & nemo illi red
didit pecuniã : Sepit aut contristari nimis
ipse & anna uror eius cum eo: & cepert̃ am¬
uerteret᷑ filus eoꝵ ad eos. Et flebat in remedi¬
alib lacrimis mat̾ eius atq dicebat. Heu me fi
lims ut quid te misimꝰ ꝑegrinari: lumen ocu¬
loꝵ nr̃oꝵ. baculũ senectutis nr̃e: solatium ui¬
te nĩe. spem posteritatis nr̃e: Omĩa simul in
te uno habentes: non te debiumus mittere a
nob̾. Cui dicebat thobias. Tace & noli turbari.
sanus ẽ filius nr̃: satis fidelis ẽ uir eum quo
misimus eum. Illa aut nullo mͦ consolari po¬
terat: sed exiliens cottidie cireu̾̃spiciebat. & cir¬
ut uideret eum si fieri posset uenientẽ. Sed
& ego mnittã nuncium salutis de te ad thobiã
patrẽ tuum. Qui thobias dixit. Ego noui qr pa¬

Expanded text:
 moras faceret Tobias, causa nuptiarum, sollicitus erat pater ejus Tobias, dicens: Putas quare moratur filius meus, aut quare detentus est ibi? Putasne Gabelus mortuus est, et nemo reddet illi pecuniam? Coepit autem contristari nimis ipse, et Anna uxor ejus cum eo: et coeperunt amreverteretur fili mi, ut quid te misimus peregrinari, lumen oculorum nostrorum, baculum senectutis nostrae, solatium vitae nostrae, spem posteritatis nostrae! Omnia simul in te uno habentes, te non debuimus dimittere a nobis. Cui dicebat Tobias: Tace, et noli turbari, sanus est filius noster: satis fidelis est vir ille, cum quo misimus eum. Illa autem nullo modo consolari poterat, sed quotidie exsiliens circumspiciebat, et cirideret eum si fieri possit venientem at veet ego mittam nuntium salutis de te ad Tobiam patrem tuum cui Tobias dixit ego novi quia pa
Abbreviated transcription (Latin):
nissit ei p̃perare alterũ cubiculũ. & introduẽ
in eum sarã filiam suam: & lacrimata ẽ. dix̃ꝙ
ei. forti ammo esto filia mi. dñs ds̃ cęli det tibi
gaudium ꝓ tedio qđ ꝑpessa es Postquã aut oe¬
nauerunt: introduxert̃ iuuenẽ ad eam. Re¬
cordatus itaq thobias senmone angłi: ꝓtulit
de cassidile suo partẽ iecoris. & posuit eã suꝑ
carbones uiuos. Tunc raphael angłs app̃hen¬
dit demoniũ. & religauit eum in deserto su¬
ꝑioris egypti. Tunc hortatꝰ ẽ uirginẽ thobias:

Expanded text:
aret alterum cubiculum et introduxit in eum Sarram filiam suam et lacrimata est dixitque ei forti animo esto filia mi Dominus caeli det tibi gaudium pro taedio quo perpessa es postquam vero cenaverunt introduxerunt iuvenem ad eam recordatus itaque Tobias sermonem angeli protulit de cassidile suo partem iecoris posuitque eam super carbones vidit daemonium, et religavit illud in deserto superioris Aegypti. Tunc hortatus est virginem Tobias,
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ut eruditũ uirũ. & qui legẽ abe¬
breis didicisset. non fuisse ausũ affirmare
se raptũ in corpore: sed dixisse siue in cor¬
pore. siue extra corpus nescio ds̃ scit. His &
talib argumentis apocrifas in libro ȩccłiȩ
fabulas arguebat. Suꝑ qua re lectoris arbi¬
trio iudiciũ relinquens. illud admoneo ñ
haberi danielẽ apud ebreos int̾ ꝓphetas: sed
int̾ eos qui agyographa conscripsert̃. In tres
siquidẽ partes. omis ab eis scripturã diuidi¬
quinq & octo & undecĩ libros. de qͦ ñ ẽ tem
mo contra hunc librũ porphiriꝰ obiciat. tes¬
tes st̃ methodius. eusebius. apollinarif. apol
linaris: qui multis uersuum milib eiꝰ uesani

Expanded text:
idelicet ut eruditum virum, et qui legem ab Hebraeis didicisset, non fuisse ausum affirmare se raptum in corpore, sed dixisse: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio. Deus scit . His et talibus argumentis apocryphas in libro Ecclesiae fabulas arguebat. Super qua re lectoris arbitrio judicium derelinquens, illud admoneo, non haberi Danielem apud Hebraeos inter prophetas, sed inter eos qui Ἁγιόγραφα conscripserunt. In tres siquidem partes omnis ab eis Scriptura dividiquinque, et octo, et in undecim libros: de quo non est mo contra hunc librum, Porphyrius objiciat, testes sunt Methodius, Euselinaris multis uersuum milibus scri
Abbreviated transcription (Latin):
sciolus int̾ cos. cepi rursus discipłus ex̃ calda¬
icus. Et ut uere fateoͬr: usq ad p̃sentẽ diem
magis possũ sermonẽ caldaicũ legere & intel¬
ligere quã sonare Hlec icenxo ut difficulta¬
tẽ uobis danielis ostenderẽ. qui apud ebre¬
os nec susanne habet hystoriam. nec hym¬
nũ trium pueroꝵ. nec belis draconisq fabu¬
las: quas nos qr in toto orbe disꝑse sunt
ueru ante posito easq iugulante subiecimꝰ.
ne uideremur apud imꝑitos magnã partẽ
uoluminis detruncasse: Audiui eñim quen¬
dã de pceptorib nideoꝵ cum susannȩ deride.¬
ret hystoriam. & a grero nescio quo diceret
ex̃ confictã. illud opponere qd̃ origeni qͦq
asfricinus opposuit ethimologias has A fiũ.¬

Expanded text:
sciolus inter eos, coepi rursum esse discipulus Caldasciolus inter eos, coepi rursum esse discipulus Caldaicus. Et ut uerius fatear, usque in hodiernum diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Haec idcirco, ut difficultatem vobis Danielis ostenderem, qui apud Hebraeos nec Susannae habet historiam, nec hymnum trium puerorum, nec Belis, draconisque fabulas: quas nos, quia in toto orbe dispersae sunt, veru ÷ anteposito, easque jugulante, subjecimus: ne videremur apud imperitos magnam partem voluminis detruncasse. Audivi ego quemdam de praeceptoribus Judaeorum, cum Susannae derideret historiam, et a Graeco nescio quo diceret esse confictam, illud opponere, quod Origeni quoque Africanus opposuit, etymologias has
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ quib ꝓprictatib a nr̃o eloquio discre¬
pat noluerunt septuaginta int̾pretes. cas¬
dẽ lingue lineas in translatione seruare: si¬
ue subꝰ nomine eoꝵ ab alio nescio quo non
satis caldeam linguã sciente ęditus liber est:
siue aliud quid cause extiterit ignorans. hoc
unum affrmare possũ qđ multũ a ueritate.
dicndet & recto iudicio repudiatus sit. Seiendũ quip¬
pe danielẽ maxime & hesdrã ebraicis quidẽ
litteris. sed caldaicho sermone conscriptos. &
unã iheremiȩ ꝑicopen. iob quoq cũ arabica
ugua habere plurimã societatẽ. Deniq ego adoles¬
centulus post quintiliani & tullii lectionẽ
ac flores rethoricos cum me in linguȩ huiꝰ
pistrino reclusissem. & multo sudore mul¬
toq tẽpore uix cȩpissẽ anhelantia stridenti¬
aq uerba resonare. & quasi ꝑ criptã am¬
bulans. rarũ desuꝑ lumen inspicere. impe¬
gi nouissime in danielẽ: & tanto tedio affec
& illud michi sua lingua crebrius ingerente.

Expanded text:
 proprietatibus a nostro eloquio discrepat, noluerunt Septuaginta Interpretes easdem linguae lineas in translatione servare: sive sub nomine eorum ab alio nescio quo non satis Chaldaeam linguam sciente, editus liber est: sive aliud quid causae exstiterit ignorans: hoc unum affirmare possum, quod multum a veritate discordet, et recto judicio repudiatus sit. Sciendum quippe, Danielem maxime et Ezram, Hebraicis quidem litteris; sed Chaldaico sermone conscriptos, et unam Jeremiae περικοπὴν, Job quoque cum Arabica lingua habere plurimam societatem. Denique et ego adolescentulus, post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore, multoque tempore vix coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicerem, impegi novisbreo et illud sua lingua crebrius ingerente,
Abbreviated transcription (Latin):
cubi rpycay de greco sermone descendere.
Quius rei nos intelligentiam nris hanc pos¬
sumus dare:. ut uerbi grã dicamus ab arbore
xibilis ducaris ad mortẽ. siue aliud qͥd ad ar¬
boris nomen conueniens. Beinde tantũ fuis¬
se ocii trib pueris cauillabat᷑. ut in camino
estuantis incendii metro luderent. & ꝑ ordi

Expanded text:
 de Graeco sermone descendere. Cujus rei nos intelligentiam nostris hanc possumus dare: Ut, verbi gratia, dicamus ab arbore xibilis ducaris ad mortem: sive aliud quid ad arboris nomen conveniens. Deinde tantum fuisse otii tribus pueris cavillabatur, ut in camino aestuantis incendii me
Abbreviated transcription (Latin):
stoꝵ qd̾ pͥhanatũ erat. quid de eo faceret. Et
incidit illi consilium bonũ ut destrueret illud
ne forte illis cẽt in obꝓbrium. qr contamina¬
uerant illud gentes. & demoliti sunt illud. &
reposuerunt lapides in montẽ domus in loco
apto. quaidusq ueniret ꝓpheta. & responde¬

Expanded text:
et incidit illi consilium bonum, ut destrueret illud, ne forte esset illis in obprobrium, quia contaminaverant illud gentes; et demoliti sunt illud et reposuerunt lapides in monte domus in loco apto, quoad usque veniret propheta et responde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpendiculũ in desolationẽ. Nobiles eiꝰ non
ert̃ ibi: regẽ potius inuocabunt. & om̃s
principes eius erunt in nichilũ. Et orient᷑
in domib eius spinȩ & urtice: & paliurus.
in munitionib eiꝰ. Et erit cubile draconũ &
pascua structionũ: & orcurrent demonia
onocentauride pilosus clamabit alt ad alt
rũ. Ibi cubabit lamia: & inuenit sibi requẽ
Ibi habuit foueã hericius. & enutriuit catu¬
los: & eircũ fodit & fouit in umbra eius. Illus
congregati sunt milui: alter ad alterũ. Re¬
quirite diligiter in libro dñi & legite unũ
ex eis non defuit. alt̾ alterũ non quesiuit:
qr qđ ex ore meo ꝓcedit ille mandauit. &
sp̃c eius ipse congregauit ea: & ipse misit
eis sortẽ. & manus eius diuisit eã illis in
mensurã. Usq inęt̾nũ possidebt̃ eam: in
generatione & generationẽ. habitabt̃ in ea
ȩtabit᷑ deserta & inuia: & exultabit soli¬
tudo. & florebit quasi lilium. Germinans

Expanded text:
pendiculum in desolationem nobiles eius non erunt ibi regem potius invocabunt et omnes principes eius erunt in nihilum et orientur in domibus eius spinae et urticae et paliurus in munitionibus eius et erit cubile draconum et pascua strutionum et occurrent daemonia onocentauris et piloerum ibi cubavit lamia et invenit sibi requiem ibi habuit foveam ericius et enutrivit catulos et circumfodit et fovit in umbra eius illuc congregati sunt milvi alter ad alterum requirite diligenter in libro Domini et legite unum ex eis non defuit alter ad alterum non quaesivit quia quod ex ore meo procedit ille mandavit et spiritus eius ipse congregavit ea et ipse misit eis sortem et manus eius divisit eam illis in mensuram usque in aeternum possidebunt eam in generatione et generatione habitabunt in ea laetabitur deserta et invia et exultabit solitudo et florebi
Abbreviated transcription (Latin):
guine eoꝵ: & tabescet om̃is militia cȩloꝵ.
Et cõplicabunt᷑ sicut liber cęli: & om̃is mili¬
tia eoꝵ defluet. sicut defluit folium de ui¬
nea & de ficu: qm̃ inebriatus ẽ in cęlo gladiͦ
m̃s. Ecce suꝑ idumeam descendet : & suꝑ po¬
płm int̾fectionis meȩ ad iudicium. Gladius
dñi repletus ẽ sanguine: incrassatꝰ ẽ ad ipe.
de sanguine agnoꝵ & hyrcoꝵ: de sanguine
medullatoꝵ arictũ. Uictima enĩ dñi in bos
ra: & int̾fectio magna in terra edom. Et des¬
cendent unicornes cũ eis: & tauri eũ poten
Inebriabit᷑ terra eoꝵ sanguine. & humꝰ eoꝵ
adipe pinguium. qr dies ultionis dñi: annus
retributionũ iudicii syon. Et conuertent᷑ tor¬
rentes eius in piicẽ: & humꝰ ĩ sulphur. Et erit
terra eiꝰ in piscẽ ardentẽ nocte & die: non ex¬
tinguet᷑ in sempit̃nũ. Ascendet fumus eius
a generatione in generationẽ: desolabit᷑ in
debunt eam onocrotalus & ericius: & hibis
& coruus habitabunt in ea. Et extendetur

Expanded text:
et omnis militia caelorum et conplicabuntur sicut liber caeli et omnis militia eorum defluet sicut defluit folium de vinea et de ficu quoniam inebriatus est in caelo gladius meus ecce super Idumeam descendet et super populum interfectionis meae ad iudicium gladius Domini repletus est sanguine incrassatus est adipe de sanguine agnorum et hircorum de sanguine medullato et descendent unicornes cum eis et tauri cum potentibus inebriabitur terra eorum sanguine et humus eorum adipe pinguium quia dies ultionis Domini annus retributionum iudicii Sion et convertentur torrentes eius in picem et humus eius in sulphur et erit terra eius in picem ardentem nocte et die non extinguetur in sempiternum ascendet fumus eius a generatione in generationem desolabitur indebunt eam onocrotalus et ericius, et ibis et coruus habitabunt in ea. Per
Abbreviated transcription (Latin):
fullonis. Et egressus ẽ ad cum heliachim
filius helchiȩ qui erat suꝑ domũ: & som¬
na scriba. & ioiadȩ filius asaph a cõmentari¬
is. Et dix̃ ad eos rapsaces. Dicite ezechiȩ. H lec
qua confidis. aut quo consilio uł fortitudi¬
ne rebellare disponis: Suꝑ quẽ habes habe¬
fiduciam: qr recessisti a me: Ecce confidis
suꝑ baculũ arundineum confractũ istum.
suꝑ egẏptũ: cui si innisus fuerit homo in¬
trabit in manũ eius. & ꝑforabit eam. Sic pha¬
rao rex egẏpti: om̃ib qui confidunt in eo.
Qđ si respondis michi in dño dõ nr̃o confi¬
dimus: nonne ipse ẽ cuiꝰ abstulit ezechias
meo regi assyrioꝵ. & dabo tibi duo milia
equoꝵ: nec poteris ex te p̾bere ascensores
eoꝵ. Et quomꝰ sustinebis faciẽ iudicis uniꝰ
loci. ex seruis dñi mei minorib. Qđ si confi¬
dis in egẏptũ in quadrigis & in equitib:
& nunc nũqͥd sine dño ascendi ad terrã istã
ut disꝑderẽ eam: Dñs dixit ad me. Ascen¬

Expanded text:
ad eum Eliacim filius Helciae qui erat super domum, et Sobna scriba, et Joahe filius Asaph a commentariis. Et dixit ad eos Rabsaces: Dicite Ezechiae: Haec dqua confidis? aut quo consilio vel fortitudine rebellare disponis? Super quem habes fiduciam, quia recessisti a me? Ecce confidis super baculum arundineum confractum istum, super Aegyptum: cui si innisus fuerit homo, intrabit in manum ejus, et perforabit eam: Sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo. Quod si responderis mihi: In Domino Deo nostro confidimus: nonne ipse est, cujus abstulit Ezechias meo regi Assyriorum, et dabo tibi duo millia equorum, nec poteris ex te praebere ascensores eorum. Et quomodo sustinebis faciem judicis unius loci ex servis Domini mei minoribdis in Aegypto, in quadriga, et in equitibus: et nunc numquid sine Domino ascendi ad terram istam, ut disperderem eam? Dominus dixit ad me: Ascen
Abbreviated transcription (Latin):
cum: & stetit rapsaces: & clamauit uoce mag¬
na iudaice. & dixit. Audite uerba regis magni.
regis assyrioꝵ. Hex dirit rex. Non seducat uos
erechias: qr non poterit eruere uos. Et non
uobis tribuat fiduciam erechias suꝑ dño di¬
cens. eruens liberabit nos dñs: & non dabit᷑
ciuitas ista in manu regis assyrioꝵ. Nolite au

Expanded text:
Rabsaces, et clamavit voce magna Judaice, et dixit: Audite verba regis magni regis Assyriorum. Haec dicit rex: Non seducat vos Ezechias, quia non poterit eruere vos. Et non vobis tribuat fiduciam Ezechias super Domino, dicens: Eruens liberabit nos Dominus: non dabitur civitas ista in manu reg
Abbreviated transcription (Latin):
etur uiror calami & iunci. Et erit ibi semita¬
& ina. & uia scã uocabit᷑: non transibit ꝑ
cam pollutꝰ. Et hex erit nob̃ directa uia: ita
ut stulti non erient ꝑ eam. Non erit ibi leo:
& mala bestia. non ascendet ꝑ eam. nex in¬
ueniet᷑ ibi. Et ambulabunt qui liberati fu¬
erint & redempti a dño: conuertent᷑ & ue

Expanded text:
mita: et via sancta vocabitur. Non transibit per eam pollutus: et hec erit vobis directa via: ita et stulti non errent per eam. Non erit ibi leo: et mala bestia non ascendet per eam: nec invenietur ibi. Et ambulabunt qui liberati fuerint et redempti a Domino. Convertent
Abbreviated transcription (Latin):
do ibi magnificus dñs ds̃ nr̃. Locus fluuioꝵ
riui latissimi & patentes: non transibit ꝑ cũ
naius remigũ. neq trieris magna transgredi¬
etur eum. Dñs enĩ iudex nr̃. dñs legifer nost̃
dñs rex nr̃: ipse saluabit nos. Laxati ft̃ funicu¬
li tui: sed non p̾ualebunt. Sic erit malus tu¬
us. ut dilatare signũ non queas: Tunc diui¬
dent᷑ spolia p̾darum multarũ.x̾¬
laudi diripient rapinã: nec dicet uicinuse¬
langui. Popłs qui habitat in ea: auferet᷑
ab eo iniquitas. Accedite gentes & audite.
& popłi attendite. Audiat terra & plenitu¬
do eius. orbis & ome germen eiꝰ: qr indigna¬
tio dñi suꝑ om̃s gentes: & furor suꝑ omnẽ¬

Expanded text:
cus fluviorum rivi latissimi et patentes non transibit per eum navis remigum neque trieris magna transgredietur eum Dominus enim iudex noster Dominus legifer noster Dominus rex noster ipse salvabit nos laxati sunt funiculi tui sed non praevalebunt sic erit malus tuus ut dilatare signum non queas tunc dividentur spolia praedarum multarum claudi diripient rapinam nec dicet vicinus elangui populus qui habitat in ea auferetur ab eo iniquitas accedite gentes et audite et populi adtendite audiat terra et plenitudo eius orbis et omne germen eius quia indignatio Domini super omnes gentes et furor su
Abbreviated transcription (Latin):
Non litiges cũ homine potente: ne forte inci¬
das in manus illius. Non contendas cũ uiro
locuplete: ne forte e contra consistat litẽ tibi.
Multos enĩ ꝑdidit aurũ atq argentũ: ꝙ usq¬
ad cor regũ ertendit & conuertit. Non litiges
cũ homine linguato: & non strues in igne il¬
lius ligna. Non cõmunices homini indocto: ne
male de ꝑgeni ẽ tua loquat᷑. He despicias ho¬
minẽ auertentẽ se a peccato: neq imꝓperes
ei. Mlemento qm̃ om̃s sumus in corr ptionẽ. Non
sꝑnas hominẽ in sua senecta: & eni ex nobis se¬
nescunt. xxix. oli de morte inimici tui gro¬
dere : sciens qm̃ om̃s morimur. & in gaudium
nolumus uenire. Ile despicias narrationẽ pres¬
biteroꝵ sapientium: & in ꝓuerbus illoꝵ c̃uersass
Ab ipsis cnĩ disces doctrinã intellect: & serui¬
re magnatis sine querela. Non te p̃tereat na¬
ratio senioꝵ. & ipsi enĩ didicerunt a patribꝰ
suis: qmͣ ab ipsis disces intellectũ. & in tẽpore

Expanded text:
Non litiges cum homine potente, ne forte incidas in manus ejus: non contendas cum viro locuplete, ne forte econtra cmultos perdidit aurum atque argentum et usque cor regum extendit et convertit non litiges cum homine linguato et non strues in igne illius ligna non communices homini indocto ne male de progenie tua loquatur ne despicias hominem avertentem se a peccato neque inproperes ei memento quoniam omnes sumus in correptionem ne spernas hominem in sua senecta eteninescunt. Noli de mortuo inimico tuo gaudere, sciens quoniam omnes morimur, et in gaudium nolumus venire. Ne despicias narrationem presbyterorum sapientium, et in proverbiis illorum conversare. Ab ipsis enim disces doctrinam intellectus, et servire magnatis sine querela. Non te praetereat narratio seniorum; et ipsi enim didicerunt a patribus suis. Quoniam ab ipsis disces intellectum, et in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
deflectẽtis ab illo ne cadatis. Qui timetis
dnm̃ credite illi: & non euacuabit᷑ merces
ura. Qui timetis dnm sperate. in illũ: ꝙ in
oblectatione ueniet uobis misdia. Qui time¬
tis dnm̃ diligite illũ: ꝙ illuminabit corda
ur̃a. Respicite filii nationes hominũ. & sci¬
tote qr nullus sperauit in dño & confusus ẽ.¬

Expanded text:
ab illo, ne cadatis. Qui timetis Dominum, credite illi, et non evacuabitur merces vestra. Qui timetis Dominum, sperate in illum, et in oblectatione veniet vobis misericordia. Qui timetis Deum, diligite illum, et illuminabuntur corda vestra. Respicite, filii, nationes hominum, et scitote
Abbreviated transcription (Latin):
bundabit. Multi pacifici sint tibi: & consilia¬
riꝰ tibi sit unus de nulle. Si possides amicum
inteptatione posside eum: & non facile ere¬
das illi te ipsũ.
St enĩ amieus sed̾m tempꝰ suum: & ñ ꝑmane¬
bit in die tribulationis. ꝙ ẽ amicus qͥ egre¬
dit᷑ ad inimiciciã: & ẽ amicus qui odiũ ꝙ rirã
& conuicia denudabit. Est aut̃ amicus socius m̃¬
se: & non ꝑmanet in die necessitatis. Amicus si
ꝑmanserit fixus erit tibi quasi coequalis: &
in domesticis tuis fiducialit᷑ aget. Si humilia¬
uerit se. contra te: & a facie tua absconderit se:
unanimẽ habebis amicitiã bonã. Et ab inimicis
tuis separare: & ab amicis tuis attende. Amicꝰ
fidelis ꝓtectio fortis: qͥ aut̃ inuenit illũ. inuenit
thesaurũ. Amico fideli nulla ẽ cõparatio: & ñ

Expanded text:
us: Multi pacifici sint tibi; et consiliarius sit tibi unus de mille. Si possides amicum, in tentatione posside eum; et non facile credas illi temetipsum. Est enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis: et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit. Est autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparat