comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te sicut psallit hec uictima tẽptati¬
onẽ eẽ. uitam humanã suꝑ t̾ram. ne¬
minẽ q omĩno ee̾ securũ: nec debere
eẽ securũdonec ad illã patriã ueniat᷑.
unde nemo exit amicus. quo nemo
adinittit᷑ inimicus. etiã ncͣ in ipsa gła
excłiȩ agnoscimꝰ uoces tribulationis
ritatis subdita capiti nr̃o. ⁊ nos inuicẽ
retinentia dicemus de psalmis qd̾ hic
dixisse inuenerimꝰ martyres qui fue¬
rt᷑ ante. nos: qr tribulatio cõmunis
ẽ om̃ib ab iicio usq in fine᷑. Tamen
istũ psalmũ quẽ tractandũ suscepimꝰ.
⁊ de quo loqui caritati. ur̃e in noĩe
diũ ꝓposuimꝰ in grano synapis agnos¬
camus paululũ ab altitudine holeris
⁊ diffusione. ramoꝵ: ⁊ ad illã głam uͥ
aues cȩli requiescunt. auocemꝰ cogita¬
tionẽ. ⁊ hec magnitudo quȩ nos delec

Expanded text:
cut salita victima, tentationem esse vitam humanam super terram , neminemque omnino esse securum, nec debere esse securum, donec ad illam patriam veniatur, unde nemo exit amicus, quo nemo admittitur inimicus, etiam nunc in ipsa Ecclesiae gloria agnoscimus voces tribulationis ritatis subdita capiti nostro, et nos invicem retinentia, dicemus de Psalmis, quod hic dixisse invenerimus martyres qui fuerunt ante nos, quia tribulatio communis est omnibus, ab initio usque in finem. Tamen istum psalmum quem tractandum suscepimus, et de quo loqui Charitati Vestrae in nomine Domini proposuimus, in grano sinapis agnoscamus: paululum ab altitudine oleris et diffusione ramorum, et ab illa gloria, ubi aves coeli requiescunt, avocemus cogitationem; et haec magnitudo quae nos dele
Abbreviated transcription (Latin):
ipse cũ penderet in ligno. agnoscendꝰ
cũ sederet in celo. Nã ita facꝰtũ ẽ. Pre¬
sente in t̾̃ra xp̃o. ⁊ nuiracła faciente.
ñ agnouit asaph: mortuũ tñ postea¬
quã resurrexit. ⁊ ascendit in celũ ag¬
nouit. Cõpuncꝰtus ÷ : dixerit ⁊ de illo
totũ hoc testimoniũ qd̃ mͦ agnoscimus
in hoc psalmo. Illumina faciẽ tuã.⁊
irasceris. in orationẽ serui tui: Iam
serui tui. Irascebaris in orationẽ serui¬
inunici tui: adhuc irasceris in oratio¬
nẽ serui tui: Conu̾tisti nos agnouimꝰ.
& adhuc irasceris in orationẽ seruitui:
Ita plane irasceris. ut pat̾ corrigens: ñ
ut iudex dampnans. Ita plane irasceris.
qr scriptũ ẽ. fuli accedens ad seruitutem.
sta in iustitia ⁊ timore: ⁊ pͣpara aĩam tu

Expanded text:
endus cum sederet in coelo. Nam ita factum est. Praesentem in terra Christum et miracula facientem non agnovit Asaph; mortuum tamen, posteaquam resurrexit et ascendit in coelum, agnovit, compunctus est: dixerit et de illo totum hoc testimonium quod modo agnoscimus in hoc psalmo, Illumina faciem tuam, et irasceris in orationem servi tui? Jam servi tui. Irascebaris in orationem inimici tui, adhuc irasceris in orationem servi tui! Convertisti nos, agnovimus, et adhuc irasceris in orationem servi tui! Ita plane irasceris, ut pater corrigens, non ut judex damnans. Ita plane irasceris, quia scriptum est, Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam
Abbreviated transcription (Latin):
colunt. id ẽ qr ipse bonus eͣ: nͣ quia
dat talia bona. quȩ dat ⁊ nob̾. Pecu¬
niã uis a dõ: habet ⁊ latro. Urorem.
fecunditate᷑ filioꝵ. salutẽ corporis.
dignitatẽ scłi: attende quã multi
mali habent. hoc ẽ totũ ꝓptͣ qd̃ eum
colis  Nutabt̃ pedes tiiͦ: putabis te
sine causa dm̃ colere : qnͣ in eis uides
ista qͥ eũ ñ colunt. Ergo ista oĩa dat
etiã malis: se solũ seruat bonis.Ui

Expanded text:
 ipse bonus est, non quia  ipse bonus est, non quia dat talia bona quae dat et non bonis. Pecuniam vis a Deo? Habet et latro. Uxorem, fecunditatem filiorum, salutem corporis, dignitatem saeculi? Attende quam multi mali habent. Hoc est totum propter quod eum colis? Nutabunt pedes tui, putabis te sine causa colere, quando in eis vides ista qui eum non colunt . Ergo ista dat omnia etiam malis; se solum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã. ñ te : s mortificasti m̃bra nr̃a
quȩ st̃ suꝑ t̾ram. Illud enĩ uetꝰ testa¬
m̃tũ habens ꝓmissa t̃rena. hoc uide¬
t᷑ suadere ne gratis colat᷑ ds̃: s qͥa¬
dat aliguid in t̾ra idõ diligat᷑. Qͥd
amas. ut dm̃ ñ ames: Bic mͥ. Ama
si potes aliqͥd. qd̃ ille ñ fecit. Gircũ¬
spice uniu̾sam creaturam. uide u¬
trũ alicubi eupiditatis uisco tene¬
aris. ⁊ a diligendo creatore impe¬
diaris. nͥ ea re quã ereauit ipse quẽ
negligis. Quare aũ amas ista. nͥ qͥa
pulchra stͣ. Possunt eẽ tã pulchra.
quã ille a quo facꝰta st̃. Miraris
hȩc qr illũ ñ uides: s ꝑ ea q̃ miraris
ama quẽ ñ uides. In t̾roga creaturam.
si a seipsa ẽ. remane in illa. Si aũ ab il¬
lo ẽ: ñ ob aliuid ꝑniciosa ẽ amatori. nͥ
qr p̃ponit᷑ creatori. Quare hoc dixi.ᷤᷤ¬
pt̃ ũsũ istũ fres. Mortui enĩ erant. qͥ
proptͣea dm̃ colebant: ut eis bene es¬

Expanded text:
terram, non te; sed mortificasti membra nostra terram, non te; sed mortificasti membra nostra quae sunt super terram . Illud enim Vetus Testamentum habens promissa terrena, hoc videtur suadere, ne gratis colatur Deus; sed quia aliquid dat in terra, ideo diligatur. Quid amas, ut Deum non ames? dic mihi. Ama, si potes, aliquid quod ille non fecit. Circumspice universam creaturam; vide utrum alicubi cupiditatis visco tenearis, et a diligendo Creatore impediaris, nisi ea re quam creavit ipse quem negligis. Quare autem amas ista, nisi quia pulchra sunt? Possunt esse tam pulchra, quam ille a quo facta sunt? Miraris haec, quia illum non vides: sed per ea quae miraris, ama quem non vides. Interroga creaturam; si a seipsa est, remane in illa: si autem ab illo est, non ob aliud perniciosa est amatori, nisi quia praeponitur Creatori. Quare hoc dixi? Propter versum istum, fratres. Mortui ergo erant, qui propterea Deum colebant ut eis
Abbreviated transcription (Latin):
ueni mitt̾e in t̾ram. mundũ. quo igne
inardescant spũ feruentes. & dĩ ac pro¬
ximi caritate flagrantes. Ac ꝑ hoc sicut
oĩa iusta oꝑa bono timore ⁊ bono amo¬
re fiunt sic malo amore ⁊ malo timo¬
re oĩa peccͣa cõmittunt᷑. Ergo succensa ig¬
ni ⁊ effossa oĩa scł pecc̃a: ab increpati¬
uirũ dext̾e tue. ⁊ suꝑ filiũ hoĩs quẽ coͣ¬
firmasti tͥ. Et ñ discedimꝰ ate. Quãdu
gn̾atio praua ⁊ amaricans. ⁊ qͣ cor non
dirigit suũ. dicat a saph: ostendat se
miscłia tua. fac bene cũ uinea tua:
ꝑfice illã: qmͣ̃ cecitas ex parte isrł fac¬
ta ẽ. ut plenitudo gentiũ intraret
⁊ sic oĩs isrł saluus fieret. Demonstra¬
ta facie tua suꝑ uixũ dextere tue qͤ
confirmasti tibi: ⁊ ñ discedimꝰ a te.
Quãchu nos increpas.Quãdii aceusas:
hoc fac: ⁊ ñ discedimꝰ a te. Uiuificab̾ nos:
⁊ nom̃ tuũ inuocabimꝰ. Tu nob̃ dulcis
eris: uiuificab̃ nos. Nã pͥus amabamꝰ

Expanded text:
veni mittere in mundum . Quo igne veni mittere in mundum . Quo igne inardescant spiritu ferventes, et Dei ac proximi charitate flagrantes. Ac per hoc, sicut omnia justa opera bono timore et bono amore fiunt; sic malo amore et malo timore omnia peccata committuntur. Ergo, Succensa igni et effossa, omnia scilicet peccata, ab increpatisuper filium hominis quem confirmasti tibi. Et non discedimus a te. Quamdiu generatio prava et amaricans, et quae cor non dirigit suum ? Dicat Asaph: Ostendat se misericordia tua; fac bene cum vinea tua, perfice illam, quoniam caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Demonstrata facie tua super virum dexterae tuae quem confirmasti tibi, non discedimus a te: quamdiu nos increpas? quamdiu accusas? Hoc fac, et non discedimus a te: Vivificabis nos, et nomen tuum invocabimus. Tu nobis dulcis eris; vivificabis nos. Nam prius amabamus
Abbreviated transcription (Latin):
tu nicħ aliud uis : quã ut ibi bene
tͥ sit. llã in eo qd̃ amas uis ut bene
tͥ sit : ⁊ in eo qd̾ times ñ uis ut ma¬
le tͥ siti S ñ in ea regione quęris
in qua querendũ ẽ. festinas. Nam
⁊ sine indigentia uis e̾e̾: ⁊ sine mo¬
lestia. Bonũ ẽ qͦd uis: s tolera qd̾
ñ uis: ut assequaris qd̃ uis. ꝓinde il¬
liꝰ facies delens pecc̾ã quid faciet
Que st̃ peccata: Succensa igru ⁊ effos¬
sa. Qͥd fecerat amor malus. Tãquã
ignẽ succenderat. Qͥd fecerat tuor
malus  Tãquã foderat. Amor qͥppe
inflãmat: timor humiliat. Idõ pec¬
cata mali amoris igne suecensa st̃:
peccata mali timoris effossa stͣ. ł u¬
S alitͣ. atq alit᷑. llã ⁊ colonꝰ int̃ce¬
dens ꝓ arbore q̃ fruc̾tꝰ ñ dabat.
ne subu̾teret᷑ ait. Sircũfodio eã: ⁊ ad¬
hibeo oophinũ stercoris. Fossa signifi¬
cat piã humilitatẽ tim̃tis: ⁊ sterooris
cophuuis. sordes utiles penitentis. De
igne aũ boni amoris dñs dicit. Ignem

Expanded text:
bene tibi sit. Nam in eo quod amas, vis ut bene tibi sit; et in eo quod times, non vis ut male tibi sit: sed non in ea regione quaeris, in qua quaerendum est. Festinas; nam et sine indigentia vis esse, et sine molestia: bonum est quod vis, sed tolera quod non vis, ut assequaris quod vis. Proinde illius facies delens peccata, quid faciet? quae sunt peccata succensa igni et effossa? Quid fecerat amor malus? Tanquam ignem succenderat. Quid fecerat timor malus? Tanquam effoderat. Amor quippe inflammat; timor humiliat: ideo peccata mali amoris, igne succensa sunt; peccata mali timoris, effossa sunt. Hused aliter, atque aliter. Nam et colonus intercedens pro arbore, quae fructus non dabat, ne subverteretur, ait: Circumfodio eam, et adhibeo cophinum stercoris . Fossa significat piam humilitatem timentis, et stercoris cophinus sordes utiles poenitentis. De igne autem boni amoris Dominus dicit, Ignem
Abbreviated transcription (Latin):
cidis. Audi scripturã. Os qđ mentit᷑.
facias bene. amas dm̃ ⁊ times dm̃:
ut facias male: amas mundũ ⁊ times
mundũ hȩc duo conu̾tant᷑ ad bonũ.
Amabas t̾ram: ama uitã ȩt̃nã. Timebaᷤᷤ

Expanded text:
cidis. Audi Scripturam: Os quod mentitur, cidis. Audi Scripturam: Os quod mentitur, facias bene, amas Deum, et times Deum: ut autem facias male, amas mundum, et times mundum. Haec duo convertantur ad bonum: amabas
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniȩ. Conu̾tit se ille ad incutien¬
dũ metũ. Q p̃mio corrũꝑe nͣ ualuit.
incipit minari dãpnũ. expulsionẽ:
fortassis ⁊ mortẽ. Ibi iã si cupiditas ñ
ualuit: forte timor ualebit ut pec¬
ces. Porro dũ si de scripturis contra
cupiditatẽ uenit tͥ in m̃teͣ. qͥd ꝓdest
hoĩ si totũ mundũ lucret᷑. aĩg. aũ
suȩ detͥm̃tũ patiat᷑ ueniat in m̃tẽ
tuã etiã cont᷑ tumorẽ. nolite tun̾e
eos qͥ corpꝰ occidt᷑. aĩam aũ ñ posft᷑
occide. Quicũq enĩ te uult occiłe
usq ad corpus ei licet : usq ad animã
ñ licet. Anima ñ moriet᷑ : nͥ tu eã uo¬
lueris occiłe: Perimat aliena iniqui¬
tas curnẽ tuã. dũ seruet ueritas
aĩam tuã. Si aũ a ueritate resili¬
eris. quid tͥ ampliꝰ facturus eͣ inimi¬
cus. quã tu tibi ipse facis: Inimicus
seiuens carne̾ potest occidere : tu aũ
dicendo falsũ testimoniũ animã oc¬

Expanded text:
pecuniae. Convertit ille se ad incutienpecuniae. Convertit ille se ad incutiendum metum; qui praemio corrumpere non valuit, incipit minari damnum, expulsionem, caedes fortassis et mortem: ibi jam, si cupiditas non valuit, forte timor valebit ut pecces. Porro autem si de Scripturis contra cupiditatem venit tibi in mentem, Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatu Nolite timere eos qui corpus occidunt; animam autem non possunt occidere . Quicumque te vult occidere, usque ad corpus ei licet; usque ad animam non licet. Anima tua non morietur, nisi tu eam volueris occidere. Perimat aliena iniquitas carnem tuam, dum servet veritas animam tuam. Si autem a veritate resilieris, quid tibi amplius facturus est inimicus, quam tu tibi ipse facis? Inimicus saeviens carnem potest occidere: tu autem dicendo falsum testimonium animam oc
Abbreviated transcription (Latin):
fossa: ab increpatione uultꝰ tui
ꝑibt᷑. Quȩ st̃ succensa igni ⁊ effossa
quȩ ꝑibunt ab increpatione uultꝰ
euis.  Nideamꝰ ⁊ intelligamꝰ que sunt
igni succensa ⁊ effossa. Qͥd increpa¬
tus eiꝰ peccata ꝑiert̃. Qrͣ gͦ peccata
succensa ⁊ effossa: Sĩa peccã. duȩ res
faciunt in hoĩe. Cupiditas ⁊ timor.
Cogitate discutite. in tͣrogate corda
ur̃a: ꝑserutamini conscientias: uidete
utrũ possint ẽẽ peccͣa. nͥ aut cupien¬
dͥo aut tu̾do. Proponit᷑ p̾mui̾ ut pec¬
ces. id ẽ qd te delectat facis. ꝓpt̾ qd̃ cu¬
pis: s forte nͣ indiceris donis t̾renis:
minis. facis ꝓpt̃qd̾ times. Corrũꝑe te
uult aliqͥs. ut dicas u̾bi gr̃a falsum
testimoniũ. Innumerabilia st̃. s pla¬
niora ꝓpono de quibꝰ ceta coniciatis.
Attendisti tu dm̃: ⁊ dixisti in aĩo tuo.
Qͥd ꝑdest hoĩ si totũ mundũ lucretur.
aĩe aũ sue detrim̃tũ patiat᷑. Non ad¬
ducor p̃mio: ut ꝑdã aĩam meã ꝓ lucͦ

Expanded text:
fossa, ab increpatione vultus tui peribunt. Quae sunt succensa igni et effossa, quae peribunt ab increpatione vultus ejus? Videamus et intelligamus quae sint igni succensa et effossa. Quid increpacata perierunt. Quare ergo peccata igni succensa et effossa? Omnia peccata duae res faciunt in homine; cupiditas, et timor. Cogitate, discutite, interrogate corda vestra, perscrutamini conscientias; videte utrum possint esse peccata, nisi aut cupiendo, aut timendo. Proponitur praemium ut pecces, id est, quod te delectat; facis propter quod cupis. Sed forte non induceris donis, terreris minis; facis propter quod times. Corrumpere te vult aliquis, ut dicas, verbi gratia, falsum testimonium. Innumerabilia sunt, sed planiora propono, de quibus caetera conjiciatis. Attendisti tu Deum, et dixisti in animo tuo: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Non adducor praemio, ut perdam animam meam pro lucro
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs gentiũ fide sta. soli altũ saꝑe.
s time. Lã si ds̃ naturalib ramis
nͣ peꝑcit: neq tͥ parcet. Si autẽ
altũ sapis: ñ tu radicẽ portas. sȩd
radix te. Quid gͦ uinea ante cuiꝰ cons¬
pectũ facꝰta eͣ uia. ut impleret t̾rã.:
Primo uͥ fuit: Oꝑuit montes umbra eiꝰ.
Qͥ stͣ montes : A pħe. Quare oꝑuit illos um¬
bra eiꝰ  Iuia obscure loquuti stͣ. ꝗͣ fut᷑a
annuntiata st̃. Audis a ꝓpħis obserua sab¬
batũ: ocꝰtauo ddie circũcide infantẽ: of¬
fer sacͥficiũ arietis. uituli. hirci. noli mo¬
ueri umbra ẽ eiꝰ. cooꝑiens montes dĩ. He¬
niet ⁊ post umbrã. manifestatio. E ar¬
busta eiꝰ cedros dĩ: id eͣ cooꝑuit cedros dĩ
altissima sedes dĩ St̃ enĩ cedri. signifi¬
cantes suꝑbos eu̾tendos. Cedros libani.
altitudines mundi: cedros dĩ oꝑuit cres¬
cendo uinea ista. E montes dĩ om̃s scõs.
ꝓpħas patriarchas. S quousq extendi¬

Expanded text:
s Gentium, fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Si autem altum sapis, non tu radicem portas, sed radix te . Quid ergo, vinea ante cujus conspectum facta est via, ut impleret terram, primo ubi fuit? Operuit montes umbra ejus. Qui sunt montes? Prophetae. Quare operuit illos umbra ejus? Quia obscure locuti sunt quae futura annuntiata sunt. Audis a Prophetis, Observa sabbatum, Octavo die circumcide infantem, Offer sacrificium arietis, vituli, hirci: noli moveri; umbra ejus est cooperiens montes Dei, veniet post umbram manifestatio. Et arbusta ejus cedros Dei: id est, cooperuit cedros Dei, altissimas, sed Dei. Sunt enim cedri significantes superbos evertendos. Cedros Libani, altitudines mundi operuit crescendo vinea ista, et montes Dei, omnes sanctos Prophetas, Patriarchas.
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ Agentib aũ eu̾sa ẽ gens iudȩa.
S̾ rex ille qͥ eu̾tit. ñ tantũ porcus ĩmun¬
dus. s etiã aper fuit. Quid ẽ enĩ aꝑ. nͥ
porcꝰ seuus: porcus suꝑb : Aper de silua.
uastauit eã. De silua: de gentib Etenĩ
illa uinea erat: gentes aũ siluȩ erant.
S qñ credidert̃ gentes. qͥd dictũ ẽ: Tunc
exultabt᷑ oĩa ligna siluaꝵ. Deuastauit
cã aper de silua. Et singularis ferus de¬
gularis. Ipse aper qui deuastauit: ferꝰ
singularis. ferus singularis: qr suꝑbus.
hoc enĩ duic̃ oĩs suꝑb: ego sũ ego sũ. ⁊ ne¬
Respice de cęlo ⁊ uide ⁊ uisita uineã is¬
tã: ⁊ ꝑfice eã quã plantauit dextera
tua. Non aliã institue. s hanc ꝑfice.

Expanded text:
tium. A Gentibus autem eversa est gens Judaea: sed rex ille qui evertit, non tantum porcus immundus, sed etiam aper fuit. Quid enim aper, nisi porcus saevus, porcus superbus? Aper de silva vastavit eam. De silva: de Gentibus. Etenim illa vinea erat; Gentes autem silvae erant. Sed quando crediderunt Gentes, quid dictum est? « Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum . Devastus deus? » Ipse aper qui devastavit eam, singularis ferus. Singularis, quia superbus. Hoc enim dicit omnis superbus: Ego sum; ego sum, et neRespice de coelo, et vide, et visita vineam istam. Et perfice eam quam plantavit dextera tua.
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ: s tam̃ pͥmo gens uidȩa fu¬
it uinea ista. Gens aũ iudea. usq ad
mare: ⁊ usq ad flum̃ regnauit : uti¬
q ad mare. Apparet in scriptura. qd
mare ibi uicinũ sit. Et usq ad flu¬
men iordanẽ. Trans iordanem enĩ ali¬
quid iudȩoꝵ collocatũ eͣi: infra iorda¬
nẽ aũ tota gens. Ergo usq ad mare
⁊ usq ad flum̃ regnũ iudeoꝵ: regnr̃

Expanded text:
prima gens Judaea fuit ista vinea. Gens autem Judaea usque ad mare, et usque ad flumen regnavit. Usque ad mare: apparet in Scriptura quod mare ibi vicinum sit . Et usque ad flumen Jordanem. Trans Jordanem enim aliquid Judaeorum collocatum est; intra Jordanem autem tota gens. Ergo usque ad mare, et usque ad flumen regnum Judaeorum, regnum
Abbreviated transcription (Latin):
inuasa ẽ uinea : deletũ regnũ iud̾e¬
oꝵ. Noc pͥmo plangit : s ñ sine spe.
De direcꝰtione enĩ cordis. iã loquit᷑: id
ꝓ assyriis. ꝓ dirigentib p̃s ẽ. Utqͥd des¬
truxisti maceriã eiꝰ ꝰ &e uindemiant

Expanded text:
invasa est vinea, ac deletum regnum Judaeinvasa est vinea, ac deletum regnum Judaeorum. Hoc primo plangit, sed non sine spe. De directione enim cordis jam loquitur, id est, pro Assyriis, pro dirigentibus Psalmus est. Utquid destruxisti maceria
Abbreviated transcription (Latin):
xisti maceriã eiꝰ : Iã uidetis eũsam illã
gentẽ. iudeoꝵ. lã ex alio psalmo audisti.
In dolabro ⁊ fractorio deiecert᷑ eã. Quando
fieret. nͥ eiꝰ maceria destrueret᷑: Quȩ÷
maceria eiꝰ ᷤᷤ slunitio eiꝰ. Extitit enĩ suꝑ¬
ba: adu̾sus plantorẽ suũ. S seruos ad se
missos ⁊ petentes mercede̾. coloni flagel¬
lauert᷑: eicidert᷑. occidert̃. Lienit ⁊ u¬
nicus filiꝰ. dixert᷑. hic ẽ heres: uenite.
occidamꝰ eũ. ⁊ nr̃a erit ħeditas. Occidert̃.
⁊ extra uineã ꝓiecert᷑. Proiecꝰtꝰ. magis
possedit unde ꝓiecꝰtꝰ ẽ. Sic enĩ ei mi¬
natur ꝑ ysaiã ꝓpħam. Bestruã mace¬
riã eiꝰ. Quare Axpectaui enĩ ut face¬
ret uuas: fec̃ aũ sꝑinas. Expecꝰtaui pã
frucꝰtũ: ⁊ iueni peccͣm. Qͥd gͦ queris
o asaph. Utquid destruxisti maceriã
eiꝰ Tu enĩ nescis. Quare: Axpecta¬
Non erat destruenda maceria eiꝰ. ᷤ &e.
uenert̃ gentes. Destructa maceria eiꝰ:

Expanded text:
tis eversam illam gentem Judaeorum; jam ex alio psalmo audistis, In dolabro et fractorio dejecerunt eam . Quando fieret, nisi ejus maceria destrueretur? Quae est maceria ejus? Munitio ejus. Exstitit enim superba adversus plantatorem suum. Servos ad se missos et petentes mercedem coloni flagellaverunt, ceciderunt, occiderunt. Venit et unicus Filius; dixerunt, Hic est haeres, venite occidamus eum, et nostra erit haereditas: occiderunt et extra vineam projecerunt . Projectus, magis possedit unde projectus est. Sic enim ei minatur per Isaiam: Destruam maceriam ejus. Quare? Exspectavi enim ut faceret uvam; fecit autem spinas: exspectavi inde fructum, et inveni peccatum. Quid ergo quaeris, o Asaph, Utquid destruxisti maceriam ejus? Tu enim nescis quare? Exspectanon erat destruenda maceria ejus? Et venerunt Gentes, destructa maceria,
Abbreviated transcription (Latin):
istã. quã plantauit dext̾a tua. S ubi
ꝑficit: Et suꝑ filiũ hoĩs quẽ confir¬
masti tͥ. Quid euidentiꝰ. Qͥd adhuc
expectatis ut uob disputando ex pona¬
mus: ⁊ ñ potiꝰ uob̾cũ admirando cla¬
memꝰ ꝑfice uineã istã quã planta¬
uit dexta tua. ⁊ suꝑ filiũ hoĩs eã ꝑ¬
fice: Quẽ filiũ hominis: Iue̾ confir

Expanded text:
ubi perficit? Et super filium hominis quem confirmasti tibi. Quid evidentius? quid adhuc exspectatis ut vobis disputando exponamus, et non potius vobiscum admirando clamemus: Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua, et super filium hominis eam perfice? Quem filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
uiã fecisti in conspectu eiꝰ. ⁊ plantasti
radices eiꝰ ⁊ impleuit t̾rã. ¶ũ tͥ gͦ p̃¬
duixisset ꝑfecꝰtionẽ rediit ad initium:
de qͦ nutio sit facꝰta ꝑfectio. Inicium
uis audire: usq ad mare. ⁊ usq ad
flumen. fine̾ uis audire: Dnabit᷑ a
mari usq ad mare: ⁊ a flumine usq
ad tͣminos orb̾ tͣre. łloc ẽ. impleuit

Expanded text:
isti in conspectu ejus, et plantasti radices ejus, et implevit terram. Cum tibi ergo praedixisset perfectionem, rediit ad initium, de quo initio sit facta perfectio. Initium vis audire? Usque ad mare et usque ad flumen. Finem vis audire? Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae : hoc est, implevi
Abbreviated transcription (Latin):
maiestate fortis ⁊ bñdix̃. Hocab̾is inquit
isrł. Tetigit tnͣ ⁊ femoris latitudinẽ. &
aruit: eundẽq hoiem unũ. fec̃ ⁊ bñdic¬
tũ ⁊ claudũ. Uides claudicasse ppłm iu
firmꝰ ᷤ Erucifixus ex infirmitate: surge¬
C in uirtute. Excita potentiã tuã ⁊ ueni.
ut saluos facias nos. Ds̃ conu̾te nos. Au̾¬

Expanded text:
majestate fortis. Et benedixit: Vocaberis, inquit, majestate fortis. Et benedixit: Vocaberis, inquit, Israel. Tetigit tamen et femoris latitudinem, et aruit, eumdemque hominem unum fecit et benedictum et claudum . Vides claudicasse populum firmus? Crucifixus ex infirmitate, resurge in virtute : Excita potentiam tuam, et veni, ut salvos facias nos. 4. vers.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi manasses: ibi bẽiamin. S int̾pͣtationẽ
uideamꝰ. Effrem fructificatio: beniamin
filiꝰ dext̾ȩ. manasses oblitꝰ. Appare gͦ corã
fructificato: corã filio dext̾e : appare ⁊ co¬
rã oblito: ut iã non sis oblitꝰ. s uenias illi ĩ
m̃te᷑ qͥ lib̾asti. Si enĩ gentes cõmemora¬
ppłs ipse de abrahã ueniens. ñ habebit
parietẽ suũ qui gaudeat in angulo. cũ
scriptũ sit. reliquie salue fient. xei¬
ta potentiã tuã. Nã infirmꝰ eras qnͣ di¬
cebat᷑ si filiꝰ dĩ ẽ. descendat de cruce: ni¬
chil ualere tidebaris. Preualuit suꝑ te
ꝑsequutor. ⁊ demonstrasti hoc antea. qr
⁊ iacob ipse p̃ualuit. in lucta. homo an¬
gło. Quando. nͥ uellet angłs: ce p̃ualuit
hõ ⁊ uictꝰ eͣ angłs: ⁊ uictor hõ tenet an
głm ⁊ dic̃. Non te dimittã. nͥ bñdix̾is me:
Nagnũ sacram̃tũ. E stat uictꝰ: ⁊ bñdicit
uicꝰtorẽ. Hicꝰtꝰ. qr uoluit carne infirmꝰ.

Expanded text:
ibi Manasses, ibi Benjamin. Sed interpretationem ibi Manasses, ibi Benjamin. Sed interpretationem videamus: Ephraem, Fructificatio; Benjamin, Filius dexterae; Manasses, Oblitus. Appare enim coram fructificato, coram filio dexterae, appare coram oblito, ut jam non sit oblitus, sed venias illi in mentem qui liberasti. Si enim Gentes commemorapopulus ipse de Abraham veniens, non habuit parietem suum qui gaudeat in angulo, cum scriptum sit, Reliquiae salvae fient ? Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, quando dicebatur: Si filius Dei est, descendat de cruce . Nihil valere videbaris: praevaluit super te persecutor; et demonstrasti hoc antea, quia et Jacob ipse praevaluit in lucta, homo Angelo. Quando, nisi vellet Angelus? et praevaluit homo, et victus est Angelus; et victor homo tenet Ann dimittam te, nisi benedixeris me. Magnum sacramentum! Et stat victus, et benedicit victorem: victus, quia voluit; carne infirmus,
Abbreviated transcription (Latin):
honoratꝰ ueniat apud alienigenas ex¬
altatꝰ. ⁊ intelligetis in cuiiͦ grege esse
debeamꝰ: simul cũ ilł qui iã cor diri
gtͣ suũ. ut lapis reꝓbatꝰ ab ȩdifican¬
tib fiat in caput anguli tenens du¬
os parietes de diu̾so uenientes. s in
angulo concordantes. Qui sedes suꝑ
q uirtutes : tnͣ si uis eris cherubm. Si
enĩ cherubin: sedes es dĩ. Audi qͥd di¬
cat scͥptura. Aĩa iusti: sedes ẽ sapien¬
tig. Quomͦ ero inqͥs plenitudo scienti¬
g Qͥs hoc impletᷤ habes. uñ impleas.
Plenitudo legis caritas. Noli ꝑ multa ire
atq distendi. Terret te ramoꝵ diffu¬
sio: radicẽ tene : ⁊ de magnitudinẽ
arboris noli cogitare. Sit᷑ in te ca¬
ritas: ⁊ nece̾e ẽ plenitudo srientiȩ conse¬
quat᷑ Qͥd enĩ nescit qui caritate᷑ scit. qnͣ
suꝑ cherbubin. appare. Idõ enĩ erraigmus:
qr nͣ apparebas. appare corã effrẽ & ben¬
iamin ⁊ manasse: Appare inqͥt corã gen¬
te iudȩoꝵ. corã ppło isrł. Ibi enĩ effrem

Expanded text:
honoratus, apud alienigenas exaltatus , et intelligetis in cujus grege esse debeamus, simul cum illis qui jam dirigunt cor suum, ut lapis reprobatus ab aedificantibus fiat in caput anguli , tenens duos parietes de diverso venientes, sed in angulo concordantes. Qui sedes supeque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim Cherubim sedes est Dei, audi quid dicat Scriptura: Anima justi sedes est sapientiae . Quomodo, inquis, ero plenitudo scientiae? quis hoc implet? Habes unde impleas: Plenitudo Legis charitas . Noli per multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse est plenitudo scientiae consequatur. Quid enim nescit qui charitatem scit, super Cherubim, appare. Ideo enim erravimus, quia non apparebas. Coram Ephraem, et Benjamin, et Manasse. Appare, inquam, coram gente Judaeorum, coram populo Israel: ibi enim Ephraem,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ arbusta eiꝰ cedros eiꝰ. Extendit
palmites eiꝰ usq ad mare : ⁊usq
ad flum̃ ꝓpagines eiꝰ. Noc desid̃at
officiũ ex positoris. ñ sufficit lecꝰtoris.
⁊ laudatoris. Adiuuate me intendẽ¬
do. Solet enĩ uinee huiꝰ cõmemora¬
tio in hoc psalmo. caliginẽ fac̾e̾ mi¬
nꝰ intentis. &enĩ magnitudo uinee
huiꝰ iã a nob̃ explicata ẽ᷑: ⁊ uñ fac¬
ta sit magna p̃dictũ ẽ Uiã fecisti in¬

Expanded text:
ros Dei. Extendisti palmites ejus usque ad mare, et usque ad flumen propagines ejus. Hoc desiderat officium expositoris, non sufficit lectoris et laudatoris: adjuvate me intendendo; solet enim vineae hujus commemoratio in hoc psalmo caliginem facere minus intentis. Etenim magnitudo vineae hujus jam a nobis explicata est; et unde facta
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc psalmo in
quib sermo pati¬
at᷑ difficultatem:
Iuł intentio audi¬
toꝵ intelligendi
scola xpi. currerere debemꝰ. q̃ plana s̃.
ut si forte obscura exigunt. officiũ in¬
tͣp̾tandi. ea q̃ plana st̃. legendi officium
a me debeant flagitare: Cantat᷑ hic de
tũ apparet illuminatꝰ atq correctus:
cuiͦ noĩe nostis significari sẏnagogam.
meliꝰ. Et ait. testimoniũ ipsi asaph.
bonũ testimoniũ ueritatis. Deniq ħ

Expanded text:
in hoc psalmo, in quibus sermo noster patiatur difficultatem, vel intentio auditorum intelligendi schola Christi, currere debemus quae plana sunt; ut si forte obscura exigunt officium interpretandi, ea quae plana sunt legendi officium a me debeant flagitare. Cantatur hic detum apparet, illuminatus atque correctus, cujus nomine nostis significari Synagogam. melius. Et addit, testimonium ipsi Asaph: bonum testimonium veritatis. Denique hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uI pascis isrł intende. Qͥd est
qui pascis isrł intende: Qui de¬
ducis uelut oues ioseph. Inuo¬
cãtur ut ueniat. expecꝰtat᷑ ut ueni
inqͥt uelut oues ioseph. Ipsũ ioseph.
uelut oues. Ipse loseph oues st̃: ⁊ ipse
ioseph ouis ẽ. Audito ioseph quãquã

Expanded text:
ui pascis Israel, intende. Quid est, Qui pascis Israel, intende, qui deducis velut oves Joseph? Invocatur ut veniat, exspectatur ut veniainquit, velut oves Joseph: ipsum Joseph velut oves. Ipse Joseph oves sunt, et ipse Joseph ovis est. Audito
Abbreviated transcription (Latin):
morrei. cethei. iebusei. ⁊ gergesei.⁊
cete. Qͥb expulsis ⁊ uictis. introductꝰ
ẽ ppłs ex egypto lib̾atꝰ. in t̾rã ꝓmissi¬
onis. Inde uinea eiecta sit. ⁊ uͥ plan¬
tata sit. audiamꝰ. Uideamꝰ qͥd deinde
facꝰtũ sit. qͦmͦ credid̾it. qͣntũ creu̾it.
qͥd occupauerit. Uineã ex egypto tͣn¬
stulisti: eiecisti gt̃s ⁊ plantasti eam.

Expanded text:
Amorrhaei, Cethaei, Jebusaei, Gergesaei, et Evaei: quibus expulsis et victis, introductus est populus ex Aegypto liberatus in terram promissionis. Unde vinea ejecta sit, et ubi plantata sit, audivimus. Videamus quid deinde factum est; quomodo crediderit, quantum creverit, quid occupaverit. Vineam ex Aegypto transtulisti; ejecisti
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptari supͣ quã potestis ferre. Ipsa e¬
nĩ m̃sura ꝓ uirib tuis: ipsa ẽ m̃sura
Plane facꝰtũ ẽ. Inde a saph. Elecꝰti ft̃
qui irent ad gentes. ⁊ p̃dicarent
x pm. ⁊ diceret᷑ eis. Quis ẽ iste nouoꝵ
demonioꝵ annuntiator Posuisti nos
in contradicꝰtionẽ uicinis nr̃is. Qum
enĩ p̃dicabant cui contradicebat᷑ : quẽ
p̃dicabant mortuũ resurrexisse. xp̃m.
Qͥs hoc audiat: qͥs hoc norit: Noua
res. S signa consequent᷑. ⁊ incredibi¬
li rei fidẽ miracula faciebant. Con¬
traicebat᷑. s contradictor uincebat᷑.¬
⁊ ex contradictore fideł efficiebatur
Ibi tñ magna flãma. ibi martyres ci¬
bati pane lacrimarũ. ⁊ potati in la¬
crimis. s in m̃sura. ñ ampliꝰ quã po¬
terant ferre: ut post m̃surã lacri¬
maꝵ. sequeret᷑ corona gaudioꝵ. Est
inimici nr̃i subsannauert̃ nos. Et
uͥ st̃ qui subsannauert᷑. Dui dictũ ẽ.
Qͥ st̃ isti colentes mortuũ. adorantes

Expanded text:
tentari supra quam potestis ferre . Ipsa est mensura, pro viribus tuis: ipsa est mensura, Plane factum est; nam de Asaph electi sunt qui irent ad Gentes, et praedicarent Christum, et diceretur eis: Quis est iste novorum daemoniorum annuntiator ? Posuisti nos in contradictionem vicinis nostris. Eum enim praedicabant cui contradicebatur. Quem praedicabant? Mortuum resurrexisse Christum. Quis hoc audiat? quis hoc noverit? Nova res! sed signa consequebantur, et incredibili rei fidem miracula faciebant. Contradicebatur, sed contradictor vincebatur, et ex contradictore fidelis efficiebatur. Ibi tamen magna flamma: ibi martyres cibati de pane lacrymarum, et potati in lacrymis; sed in mensura, non amplius quam poterant ferre ut post mensuram lacrymarum sequeretur corona gaudiorum. Et inimici nostri subsannaverunt nos. Et ubi sunt qui subsannaverunt? Diu dictum est: Qui sunt isti colentes mortuum, adorantes
Abbreviated transcription (Latin):
electatio diuinoꝵ eloqui¬
ors. & dulcedo intelligen¬
di uerb dĩ. adiuuante ip¬
so qui dat suauitatẽ. ut t̾ra nr̃a det fruc¬
tum suum. & nos ad loquendũ. & uos
ad audiendũ exhortat᷑. Uideo sine fasti¬
dio uos audire. & gaudeo palato cordis
ur̃i. a quo id quod salubre ẽ non respu¬
ituir. s cũ auiditate ꝑcrpit᷑. ⁊ utilit̃ ꝯtine¬
tur. Loquam̃ gͦ uob̾ & hodie qͣntũ dñs
Ex int̃pretatione enĩ hebreȩ lingue ut ad
nos ꝑuenit. latine d̾r iditum transiliens
cos. Transilit g iste qͥ cantat. qͦsdã qͦs desu¬
ꝑ despicit. Uideamꝰ quorisq transilierit. &
quos transilierit. & ubi quãuis qͦsclã tͣnsi¬
lierit positus sit: de qͦ spirital quodã ⁊ se¬
curo loco intueatur ima. ñ ita respiciensut
cadat. s ut moneat qͥ tͣnsiliuit pigros ut se¬
qͣntur. & laudet locum qͦ transiliendo ꝑue¬
nit. Ita enĩ transiliens suꝑ aliqͥd ẽ. ut sub a¬
liqͥd sit. Unde pͥus nob insinuare uoliit sub
situs ait.

Expanded text:
electatio divinorum eloquiorum, et dulcedo intelligendi verbi Dei, adjuvante ipso qui dat suavitatem, ut terra nostra det fructum suum , et nos ad loquendum, et vos ad audiendum exhortatur. Video vos sine fastidio audire, et gaudeo palato cordis vestri, a quo id quod salubre est non respuitur, sed cum aviditate percipitur, et utiliter continetur. Loquamur ergo vobis et hodie, quantum Dominus Ex interpretatione enim hebraeae linguae ut ad nos pervenit, latine dicitur Idithun Transiliens eos. Transilit ergo iste qui cantat quosdam, quos desuper despicit. Videamus quousque transilierit, et quos transilierit, et ubi quamvis quosdam transilierit positus sit: de quo spirituali quodam et securo loco intueatur ima; non ita respiciens ut cadat, sed ut moveat qui transilivit pigros ut sequantur, et laudet locum quo transiliendo pervenit. Ita enim iste transiliens super aliquid est, ut sub aliquo sit: unde prius nobis insinuare voluit sub situs ait
Abbreviated transcription (Latin):
patiens ẽ dñs. peccas & parcit. Adhuc
peccas. adhuc parcit: & adhuc addis.
Quandu patiens ẽ dñs: Senties ꝙ iustũ
dm̃. Terrem᷑: qr timemꝰ. Docete no ñ
timere: ꝙ ñ terrem᷑. S meliꝰ nos docet
d̾s timere : quã qͥsꝗͣ hominũ non time¬
re. Timuit enĩ omĩs homo: & anñcia¬
uerunt oꝑa dĩ. Inter illos nos cõputet
d̾s qui timuer̃t. & annunciauerunt.
Qͥa timemꝰ & annunciamꝰ uob frẽs. ui¬
demꝰ alacͥtatem urãm. ad audiendũ
uidemꝰ affectus ur̃os. Bene cõpluit᷑ t̾ra:
frum̃tũ & spinas generat. frum̃tis hor¬
reum paratur: spinis. ignis. Nosti qͥd
facias de agro tuo. & nescit d̾s qͥd fa¬
ciat de agro. idẽ seruo suo: quod plu¬
it in agrum uberem. dulce est: ⁊ qd
pluit in agrum spinosũ dulce ẽ. Nũ¬
quid pluuiam accusat. qui spinaᷤ ge¬
nuerit: nonne erit pluuia illa testi
in iudicio di & dicet. ego dulcis suꝑ
om̃s ueni: tu gͦ qͥd ꝓferas uide: ut qͥd

Expanded text:
patiens est Dominus; peccas, et parcit; adhuc patiens est Dominus; peccas, et parcit; adhuc peccas, adhuc parcit, et adhuc addis. Quamdiu patiens est Deus? Senties et justum Deum. Terremus, quia timemus; docete nos non timere, et non terremus. Sed melius nos Deus docet timere, quam quisquam hominum non timere. Timuit enim omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Inter illos nos computet Deus, qui timuerunt, et annuntiaverunt. Quia timemus, annuntiamus vobis, fratres. Videmus alacritatem vestram ad audiendum videmus affectus vestros. Bene compluitur terra; frumenta, non spinas generet: frumentis horreum paratur; ignis spinis. Nosti quid facias de agro tuo; et nescit Deus quid faciat de servo suo? Quod pluit in agrum uberem, dulce est; et quod pluit in agrum spinosum, dulce est. Numquid pluviam accusat qui spinas genuerit? Nonne erit pluvia illa testis in judicio Dei; et dicet: Ego dulcis super omnes veni? Tu ergo quid proferas vide, ut quid
Abbreviated transcription (Latin):
pus ẽ. Si recto corde fueris. ad dexterã eriꝰ.
laudaberis. Quomͦ: uenite benedicti pa¬
tͥs mei. ꝑcipite regnũ qͦd uob̾ paratũ ẽ
ab origine mundi. Puerso autẽ corde si
fueris. si subsannaueris dm̃. s ꝓuidentiã
ipsius irriseris. s dixeris in an̾imo tuo. ue¬
re ñ curat ds res humanas: Si curaret re
humanas. ille latro tantũ haberet: ꝙ ego
innocens indigerem: ꝑu̾so corde factuseᷤ.
Heniet udicium illud. apparebunt omĩa.
ꝓpt̃ que ista omĩa faciat d̾s. E tu qͥ nolu¬
isti in hac uita corrigere cor tuum ad rec¬
titudinẽ di. & te ad dexteram p̃parare. uͥ
laudabunt᷑ om̃s recti corde. eris ad sinistͣm.
uͥ tc̃ audies. ite in igñe et̾num. qͥ paratꝰ ẽ
diabolo & angłis eius. ꝙ nũqͥd erit tunc
tempꝰ corrigere cor:m gͦ corrigite fr̃es.
mͦ corrigite. Qͥs ꝓhibet: Cantatur p̃s. le
git᷑ eugłm. sonat lector. sonat disputator.

Expanded text:
pus est. Si recto corde fueris, ad dexteram eris, pus est. Si recto corde fueris, ad dexteram eris, et laudaberis. Quomodo? Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Perverso autem corde si fueris; si subsannaveris Deum, si providentiam ejus irriseris, si dixeris in animo tuo, Vere non curat Deus res humanas: si curaret res humanas, ille latro tantum haberet, et ego innocens indigerem? perverso corde factus es. Veniet judicium illud; apparebunt omnia propter quae ista omnia faciat Deus; et tu qui noluisti in hac vita corrigere cor tuum ad rectitudinem Dei, et te ad dexteram praeparare, ubi laudabuntur omnes recti corde, eris ad sinistram, ubi tunc audies: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Et numquid erit tunc tempus corrigere cor? Modo ergo corrigite, fratres; modo corrigite. Quis prohibet? Cantatur Psalmus, legitur Evangelium, sonat lector, sonat disputator:
Abbreviated transcription (Latin):
tu uisꝰ cum tu debeas fac̾e qđ ille uelit. Q d
gͦ uis detorquere cor di qͦd semꝑ recꝰtum ẽ.
ad pͣuitatem cordis tui: quantomeliꝰ ad rec¬
titudinem di corrigeres cor tuum. Nonne
hoc te docuit d̾s tuus: de cuiꝰ mͦ passione
loquebam᷑: Nonne infirmitatẽ. tuam por¬
tabat qñ dix̃. tristis ẽ anima mea usq ad
mortem: nne teipsum in se figurabat cũ
dicebat. pat̾. si fieri potest transeat a me
calix iste: non enim duo corda & diuersa.
patris & filii: s in forma serui portauit cor
tuum: ut doceret illud exemplo suo. Iam
ecce qͣsi aliud cor tuum inuenit tribulati¬
o. uolens transire qͦd imminebat. s noluit
ds. Ñ consentit ds cordi tuo̾. consenti tu
cordi cħ. audi uocem ipsius. Herũ non qđ
ego uolo. s quod tu uis pat̃. Laudabunt᷑
gg om̃s recti corde. Qͥd seqͥtur: Si laudabu¬
nt᷑ om̃s recti corde. damnabunt᷑ õs ꝑuer¬
si corde. Duo tͥ mͦ ꝓposita st̃: elige cum tẽ¬

Expanded text:
tu vis; cum tu debeas facere quod ille vult. Quid tu vis; cum tu debeas facere quod ille vult. Quid ergo? Vis detorquere cor Dei, quod semper rectum est, ad pravitatem cordis tui? Quanto melius ad rectitudinem Dei corrigis cor tuum? Nonne hoc te docuit Dominus tuus, de cujus passione modo loquebamur? Nonne infirmitatem tuam portabat, quando dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem? Nonne teipsum in se figurabat, cum dicebat: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste? Non enim duo corda et diversa, Patris, et Filii; sed in forma servi portavit cor tuum, ut doceret illud exemplo suo. Jam ecce quasi aliud cor tuum invenit tribulatio, volens transire quod imminebat: sed noluit Deus. Non consentit Deus cordi tuo; consenti tu cordi Dei. Audi vocem ipsius: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater . 19. Laudabuntur ergo omnes recti corde. Quid sequitur? Si laudabuntur omnes recti corde, damnabuntur perversi corde. Duo tibi modo proposita sunt; elige cum tem
Abbreviated transcription (Latin):
diximus. Aliquid sentis siue scđm corpus.
siue scđm dispendium rei familiaris. s
enim forte audes dicere iustum te. s nost
peiores te. & florere. in istis. & non flagella¬
ri. ut displiceat tͥ ꝯsilium di. & dicas. Ecce
putã. peccator sũ. & ideo flagellor. Quare
ille non flagellatur: cuiꝰ noui tanta flagi
ego tantum feci qͣntum ille: distortum est
Tui autem labunt᷑ pedes. qr zelas in peccatoribꝰ. p
pecatoꝵ intuens. Sine curari. Nouit qͥd agat.
qui uulnus nouit. Ñ secatur aliꝰ. Q d. sĩ des¬
Patere gͦ qͥcqͥd pateris: recto corde. Nouit d̾s
qͥd tͥ donet: quid tͥ subtrahat. Quod tͥ do¬
nat. ad consolationẽ ualeat. ñ ad corrupti¬
onẽ: ꝙ qd̾ tͥ subtrahit. ad tolerantiam ua¬
leat non ad blasphemiam. Si aũblasphe¬
mas. & displicet tibi ds̃. ⁊ tu tͥ places: ꝑu̾¬
so corde & distorto es. & hoc peius: qr cord̾i
uis corrigere ad cor tuum. ut ille faciat qd

Expanded text:
dicimus. Aliquid sentis, sive secundum corpus, dicimus. Aliquid sentis, sive secundum corpus, sive secundum dispendium rei familiaris, sivenim forte audes dicere justum te, sed nosti pejores te, et florere in istis, et non flagellari; ut displiceat tibi consilium Dei et dicas: Ecce puta peccator sum, et propterea flagellor; quare ille non flagellatur, cujus novi tanta flagitego tantum feci quantum ille? Distortum est Tui autem labuntur pedes, quia zelas in peccatores, pacem peccatorum intuens . Sine curare; novit quid agat, qui vulnus novit. Non secatur alius. Quid, si desPatere ergo quidquid pateris recto corde: novit Deus quid tibi donet, quid tibi subtrahat. Quod tibi donat, ad consolationem valeat, non ad corruptionem; et quod tibi subtrahit, ad tolerantiam valeat, non ad blasphemiam. Si autem blasphemas, et displicet tibi Deus, et tu tibi places; perverso corde et distorto es: et hoc pejus, quia cor Dei vis corrigere ad cor tuum, ut hoc ille faciat quod
Abbreviated transcription (Latin):
tus simꝰ. om̃s in uno corpore unũ cap̾
habeamꝰ. & letemur in dño. ñ in nob̃.
qui fecit nos. Ipse ẽ bonũ nr̃m ad let¬
ficandos nos. ut nemo letet᷑ in se. ne¬
mo p̃sumat de se. nemo desꝑet de se.
nemo de quoꝗͣ. hoĩe. quẽ debet addu¬
cere. ut sociuis sit spei ipsiꝰ. ñ dator spei.
Letabit᷑ iustus in dño. & sꝑabit in eo. ꝙ
ostendit eẽ aliam uitam. iam qr manife ᷤᷤ
ta consilia eiꝰ quib latuit corde alto. non
fuisse mania. qr ideo sanguis ille. fusus est
ut eẽt p̃cium redẽptoꝵ. iam qr manifesta
st̃ omĩa. qr p̃dicta sunt omĩa. qr credita
sunt omĩa sub om̃i celo. Letabitur iustꝰ¬
in dño. ꝙ sꝑabit in eo. & laudabunt᷑ om̃s
qui recto sunt corde. Qͥ sunt recti corde:
entie. s consilio dĩ ad medicinã suam:
nec presumunt de iusticia sua. ut pu¬
tent se in iuste pati. quod patiuntur:
aut ideo dm̃ ẽẽ iniustum. quia ñ plura pa¬
titur qͥ plus peccat. Uidete frẽs. hoc sepe

Expanded text:
re unum caput habeamus, et laetemur in Domino, non in nobis; qui fecit nos. Ipse est bonum nostrum ad laetificandos nos. Et nemo laetetur in se, nemo praesumat, nemo desperet de se, nemo de quoquam homine, quem debet adducere ut socius sit spei ipsius, non dator spei. 18. Laetabitur justus in Domino, et sperabit in eum; et ostendit esse aliam vitam, jam quia manifestum est consilia ejus quibus latuit corde alto non fuisse inania, quia ideo sanguis ille fusus est ut esset pretium redemptorum; jam quia manifesta sunt omnia, quia praedicata sunt omnia, quia credita sunt omin Domino, et sperabit in eum; et laudabuntur omnes qui recti sunt corde. Qui sunt recti corde? entiae, sed consilio Dei ad medicinam suam; nec praesumunt de justitia sua, ut putent se injuste pati quod patiuntur, aut ideo esse Deum injustum, quia non plura patitur qui plus peccat. Videte, fratres; haec saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ntur. exclamant. Letabit᷑ iustꝰ in dño.
Nunciatur cuidã duriori. Hisus ẽ dñs.
resurrex̃ dñs. adhuc ille tristis ẽ. non
gero cicatrices clauoꝵ ñ credam. Pre¬
betur & corpꝰ tangendũ: mittit ma¬
nũ. Contrectat. & exclamat. Dñs m̃s
& d̾s ms̃. Letabit᷑ iustꝰ in dño. Illi gͦ le¬

Expanded text:
ntur, exclamant. Laetabitur justus in Domino. ntur, exclamant. Laetabitur justus in Domino. Nuntiatur cuidam duriori, Visus est Dominus, resurrexit Dominus: adhuc ille tristis est, non gero cicatrices clavorum, non credam. Praebetur et corpus tangendum, mittit manum, contrectat, exclamat. Dominus meus et Deus meus! Laetabitur justus in Domino. Illi ergo lae
Abbreviated transcription (Latin):
tristis. Tristes enĩ erant discipłi: cru¬
cifixo dño. Contͥstati merentesq dis¬
cesser̃t : ꝑdidisse se spẽ putauerunt.
Resurrexit. ⁊ iã apparens tͥstes inuenit.
tenuit ocłos duoꝵ in uia ambulan¬
tium. ne ab eis agnosceret᷑. ⁊ in uen̾
eos gem̃tes & suspirantes. & tenuit eo̾¬
eos donec exponeret scͥpturas: ꝙ ꝑ ip¬
sas scͥpturas ostenðet qr ita fieri opor¬
tebat. sic̃ factũ est. Ostendit enĩ in scͥp¬
turis: qr post t̃cium diem resurgere
oportebat dñm. E qͦmͦ t̾cia die. resur¬
geret: s de cruce descendẽt: qͦmͦ uos
qui tͥstes estis in uia si uideis insultan¬
tib uidetis dñm de cruce descendisse:
qͣnto efferremini: Letaremini. qr ora
iuidȩoꝵ sic obturasset. Expectate c̃sili¬
um medici. Qd̃ ñ descendit. qd̾ occidi
uult. antidotum terit. Eoce resur rex̃
ecce iam loqͥtur. nondũ agnoscit᷑. ut
letiꝰ agnoscat᷑. Postea aꝑuit ocłos eoꝵ
In fractione panis cognoscunt eũ: leta¬

Expanded text:
justus. Tristes enim erant discipuli crucifixo Domino; contristati, moerentes discesserunt; perdidisse se spem putaverunt. Resurrexit; etiam apparens tristes invenit. Tenuit oculos duorum in via ambulantium, ne ab eis agnosceretur, et invenit eos gementes et suspirantes; et tenuit eos donec exponeret Scripturas, et per ipsas Scripturas ostenderet quia ita fieri oportebat sicut factum est. Ostendit enim in Scripturis, quia post tertium diem resurgere oportebat Dominum. Et quomodo tertio die resurgeret, si de cruce descenderet? Modo vos qui tristes estis in via, si Judaeis insultantibus videretis Dominum de cruce descendisse, quantum efferremini? Laetaremini quod ora Judaeorum sic obturasset. Exspectate consilium medici: quod non descendit, quod occidi vult, antidotum terit. Ecce jam resurrexit, ecce jam loquitur: nondum agnoscitur, ut laetius agnoscatur. Postea aperuit oculos eorum in fractione panis: agnoscunt eum , laeta
Abbreviated transcription (Latin):
retur gͦ ut p̃stet qd iubet: a timo¬
re inimici erue animã meam. Erue
a timore inimici. ⁊ subde timori tuo.
Non timeam eum qui corpꝰ occidit: s ti¬
meam eum qͥ habet potestatẽ. ⁊ corpꝰ
⁊ animã ⁊ corpus occide. in gehennam
ignis. Mon enim a timore uolo esse
ĩmunis. s a timore inimic liber:
mrẽs talia passi sunt: s nichil sic elu¬
cet qͦmͦ caput mr̃m. Ibi meliꝰ intuem᷑:
qd̾ illi exꝑti sunt. Pͥ  tectus ẽ a mul¬
titudine malignantium. ꝓtegente
se dõ. ꝓtegente carnẽ suam ip̃so filio
dĩ. & homine quẽ gerebat: qr filiꝰ ho¬
minis ẽ. & filiꝰ dei est. filiꝰ dei ẽ ꝓpt̃ foe¬
mã dĩ: filiꝰ hominis ꝓpt̃ formam serui.
habens in potestate̾ ponere. animam
suam. & reciꝑe eam. Qͥd ei potueruis
dño hortari mr̃es u̾bo. nͥfirmaret exẽ
ostis qͥ conuentꝰ erat malig I plo.¬
nantium uideors. ꝙ que multitu¬
do erat oꝑantium iniqͥtatẽ. Quã ini

Expanded text:
retur ergo ut praestet quod jubet. A timore inimici erue animam meam. Erue me a timore inimici, et subde timori tuo. Non timeam eum qui corpus occidit; sed timeam eum qui habet potestatem et corpus, et animam occidere in gehenna ignis. Non enim a timore volo esse immunis; sed a timore inimici liber, martyres talia passi sunt: sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; ibi melius intuemur quod illi experti sunt. Protectus est a multitudine malignantium, protegente se Deo, protegente carnem suam ipso Filio et homine quem gerebat: quia Filius hominis est, et Filius Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius hominis propter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt Domino hortari martyres verbo, nisi firmaret exemplo. Nostis qui conventus erat malignantium Judaeorum, et quae multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
tube celestesꝑsonare iudicem uenturũ.
quẽ primo uid̾ant iudicatum: contur¬
bati sunt om̃s qͥ uidebant eos. Exaltato
deo ut dixi. p̃dicato xp̃o. uis st̃ iudei a qͥb¬
dam uideis. uisi st̃ deficientes inscrutati¬
onib suis. Uidebant enĩ ill in noĩe cruci¬
fixi & occis manib suis. fieri tanta mira¬
cła. recessert corde ab eis. qui ꝑmansert̃
in impietate: displicuit eis duricia eoꝵ.
quesiert̃ consilium salutis sue: & dixert̃ apłis.
Qͥd faciemꝰ: ꝯturbati gͦ sunt om̃s qui uidebãt

Expanded text:
tubae coelestes personare judicem venturum, tubae coelestes personare judicem venturum, quem primo viderant judicatum, Conturbati sunt omnes qui videbant eos. Exaltato Deo, ut dixi, praedicato Christo, visi sunt Judaei a quibusdam Judaeis, visi sunt deficientes in scrutationibus suis. Videbant enim illi in nomine crucifixi, et occisi manibus suis, fieri tanta miracula: recesserunt corde ab eis qui permanserunt in impietate; displicuit eis illorum duritia; quaesierunt consilium salutis suae, et dixerunt Apostolis: Quid faciemus? Conturbati
Abbreviated transcription (Latin):
defecerunt serutantes scrutationes. Qͥd
est quod dixisti. infelix astutia: Tantũ ne
deseris lucem consilii pietatis. & in ꝓfunda
uersutia dem̃geris. ut hoc dicas. dicite qr
uob dormientib. uenert discipł eiꝰ. ⁊ abstu¬
lert eum: dormientes testes adhibes: uere
tu ipse obdormisti. qͥ scrutando talia defe¬
cisti. Si dormiebant. qͥd uidere potueruis :
Si nicħ uiderunt: quomodo testes st̃: S de¬
fecerunt scrutantes scrutationes. Uefece¬
runt a luce dĩ. defecer̃t in ipso affectu c̃si
lioꝵ suoꝵ. Qñ qͦd uoluer̃t nicħ ꝓficere po¬
tuer̃t. utiq defecer̃t. Quare hoc : qr acces¬
sit hõ. ⁊ cor altũ. & exaltatꝰ ẽ d̾s. ꝓpterea
postea cũ ignotuisset xp̃i resurrectio. et
ueniens spc sc̃s impleret fiducia. tim̃tes qͦs¬
dam discipłos: ut auderent iam mortẽ ñ ti¬
mentes predicare que uid̾ant. exaltato d̾o
in maiestate sua. qui ꝓpt̃ nr̃ãm infirmi¬
tatem. humilis udicatus ẽ: ꝙ uͥ ceꝑunt

Expanded text:
defecerunt scrutantes scrutationes. Quid est, quod dixisti, o infelix astutia? Tantumne deseris lucem consilii pietatis, et in profunda versutiae demergeris, ut hoc dicas: Dicite quia vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum? Dormientes testes adhibes: vere tu ipse obdormisti, qui scrutando talia defecisti. Si dormiebant, quid videre potuerunt? si nihil viderunt, quomodo testes sunt? Sed defecerunt scrutantes scrutationes: defecerunt a luce Dei, defecerunt in ipso effectu consificere potuerunt, utique defecerunt: Quare hoc? Quia accessit homo, et cor altum; et exaltatus est Deus. Propterea postea cum innotuisset Christi resurrectio, et veniens Spiritus sanctus impleret fiducia timentes quosdam discipulos, ut auderent jam mortem non timentes praedicare quod viderant, exaltato Deo in majestate sua, qui pratem humilis judicatus est; et ubi coeperunt