comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
castra egyptioꝵ. & int̾fecit exercitũ eoꝵ. & subu̾tit rotas
curruum. ferebant᷑q in ꝓfundũ: itemq illud qd̃ in mun¬
di creatione aliis horis tacitis cõmemorant᷑ uesꝑe ⁊ ma¬
toritatis antecedunt. & qr ex eugłio maxima sacͣmenta cõ¬
memorant. & ob hoc euglicis decorati st̃ canticis. hymnos
eis pͣene coniunctos habent. Cõpletoriũ qͦ qr apud quosdã
canticũ de eugłio habet. cũ eodẽ cantico post psalmo̾ ym¬
nũ habet contiguum. Nec mirũ cũ in psalmoꝵ qͦ titu¬
lis. nc̃ psalmꝰ cantici. nẽ canticũ psalmi inuenias. &¬
ipsa cõmutatio racione ñ careat: Om̃iũ in cõmune ho

Expanded text:
gyptiorum, et interfecit exercitum eorum, et subvertit rotas curruum, ferebanturque in profundum . Itemque illud quod in mundi creatione, aliis horis tacitis, commemorantur vespere et matoritatis antecedunt, et quia ex Evangelio maxima sacramenta commemorant, et ob hoc evangelicis decorati sunt canticis, hymnos eisdem pene conjunctos habent. Completorium quoque, quia apud quosdam canticum de Evangelio habet, cum eodem cantico post psalmos hymnum habet contiguum. Nec mirum, cum in psalmorum quoque titulis, nunc Psalmus cantici, nunc Canticum psalmi , et ipsa commutati
Abbreviated transcription (Latin):
sede magis illã consuetudinẽ amputauimꝰ: que hic a gre¬
nitudinẽ c̃solationis que reposita ẽ beatis illis qͥ lugent¬
nẽ. iubilamꝰ magis ꝗͣ canimꝰ. unãq breuẽ sermonis digni

Expanded text:
magis sede alleluia consuetudinem amputavimus, quae hic a Graemagis sede alleluia consuetudinem amputavimus, quae hic a Graenitudinem consolationis, quae reposita est illis, qui nunc lugent, jubilamus magis quam canimus, unamque b
Abbreviated transcription (Latin):
dendi uultus d̾i nouũ sine fine cantare miracłm. Ad ħ
ubi sit. ⁊ p̃gustare illud gaudio spei. sitire ⁊ esurire qd̾
ab hac uita gaudium. ꝑegrinũ nichilominꝰ signaret pociꝰ
ẽ uocabulũ: iure eo tpr̃e magis frequentat᷑ qͦ resurgens dñs
eiꝰdem beatitudinis. sp̃e nob̃ ꝓpinauit ⁊ ꝑmissũ. Ut aũ aliis
qͦ tẽporib ad missã caneretur. olim romane eccłȩ consuetudo
ñ erat: s a beato gregorio institutũ. ĩmo restitutũ ẽ. Nãq
a tpr̃e damasi pape cũ prius fuisset. eadẽ consuetudo defece¬
rat. Deniq cũ de hoc & de aliis nonnullis quosdã murmu¬
rare sentiret tamꝗͣ constantinopolicane eccłe consuetudi¬
nes sequeret᷑: non dedignatꝰ ratione redde dicens. Nos in nul¬
lo hoꝵ aliã eccłam secuti sumꝰ. Nam ut alł hic diceret᷑
de iherosolymoꝵ eccła ex beati iheronui traditione tp̃re¬
damasi pape beate memorie. tradit᷑ tractũ. E ido in hac

Expanded text:
videndi vultus Dei, novum sine fine cantare miraculum. Ad ubi sit et praegustare illud gaudio spei, sitire et esurire quoab hac vita gaudium, peregrinum nihilominus signaret, potius urgens Dominus, ejusdem beatitudinis spem nobis propinavit et promissum. Ut autem aliis quoque temporibus ad missam caneretur, olim Romanae Ecclesiae consuetudo non erat, sed a B. Gregorio institutum, imo restitutum est. Namque a tempore Damasi papae, cum prius fuisset eadem consuetudo, defecerat. Denique cum de hoc et de aliis nonnullis quosdam murmurare sentiret, tanquam constanter Ecclesiae consuetudines sequeretur, non dedignatus est rationem reddere, dicens: « Nos in nullo horum aliam Ecclesiam secuti sumus. » Nam ut alleluia hic diceretur, de Hierosolymorum Ecclesia, ex beati Hieronymi traasi papae traditur tractum. Et ideo in hac
Abbreviated transcription (Latin):
ita de his qͥ sentiendũ ẽ. Nem qͥ mysteria ȩccłe uł signa ¶
delit̃ & pie frequentant. quãuis causas eoꝵ scire ñ potuerus:
non tam̃ sine fructu st̃. Ideo quippe hȩc instituta st̃. ut miro
modo secreta di quȩ a paucis posst̃ intelligi. pene ab oĩb possus
agi. Nũqͥdͤ in oꝑando soli uident ocłi. cetera m̃bra quȩ ñ uideis
& tam̃ oꝑantur sine fructu st̃: SS unũqdq m̃brũ suã habet¬
dignitatẽ. Preminent aũ ocłi qͥ cetera ducunt & dirigunt.
Igit᷑ sacram̃toꝵ omĩum opificẽ inuoco sp̃m scm: ut qua ꝑscõs

Expanded text:
ita de hita de het pie frequentant, quamvis causas eorum scire non potuerint, non tamen sine fructu sunt. Ideo quippe haec instituta sunt, ut miro modo secreta Dei, quae a paucis possunt intelligi, pene ab omnibus possint agi. Nunquid quia in operando soli vident oculi. caetera membra, quae non vident et tamen operantur, sine fructu sunt? Sed unumquodque membrum suam dignitatem habet. Praeeminent autem oculi, qui caetera ducunt et dirigunt; igitur sacramentorum omnium opificem invoco Spiritum sanctum, ut qua per s
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta incarnationis. natiuitatis. passionis. resurrectionis. as¬
censionis eiꝰ. & sublimit̃ intellexerunt. & p̃dicare uoce. litteriᷤᷤ.
atq huiꝰcemodi signis fidelit̾ & sapient̾ curauert̃: uidelicet
imitati ħ pacto benedictos filios noe semi & iafech. qͥ nudi¬
tatẽ patris ridente maledicto cham. assũpto pallio post dor¬
sũ suũ reuerenti diligentia contexert. Nam quid aliud noe
de uinea sua quã plantauit ipse in ebriatꝰ. dormiensq & in
inebriatꝰ somno mortis: id habitu. inuentꝰ ut hõ. palam¬
patiens: nam inclitꝰ sem & dilatatꝰ iafech. uidelicet catholi¬
firma illa transier̃t. nec ea p̾sentes ipsi uidert̃. Hȩc uͦ sacra¬
m̃ta celebrare. e causas eoꝵ non intelligere: quasi lingualo¬
qui ẽ. & interp̃cationẽ nescire. Qͥ aũ lingua loqͥtur inquit
m̃tis qͦ intelligentia capiamꝰ. S non omĩno quẽadmodũ si
orem singua sp̃e qͥdem mõ orat. mens aut̃ sine fruetu ẽ:

Expanded text:
s, nativitatis, passionis, resurrectionis et ascensionis ejus, et sublimiter intellexerunt, et praedicare voce, litteris atque hujusmodi signis fideliter et sapienter curaverunt. Videlicet imitati sunt hoc pacto benedictos filios Noe, Sem et Japhet, qui nuditatem patris, ridente maledicto Cham, assumpto pallio post dorsum suum, reverenti diligentia contexerunt . Nam, quid aliud Noe de vinea sua quam plantavit , ipse inebriatus dormiensque et in inepatiens. Nam inclytus Sem, et dilatatus Japhet, videlicet catholifirma illa transierunt, nec ea praesentes ipsi viderunt. Haec vero sacramenta celebrare, et causas eorum non intelligere, quasi lingua loqui est, et interpretationem nescire. Qui autem lingua loquitur, inquit mentis quoque intelligentia capiamus. Sed non omnino, quemadmodum si orem lingua, spiritus quidem meus orat, mens autem sine fructu est,
Abbreviated transcription (Latin):
ulterior pars uestis. His fimbriis głosa ẽ in psalmͦis fi
lia regis: sic̃ talari tunica filiꝰ accrescens & decorus erat
& grauis: ad eo ut illud excellentib efferre uoci¬
b nec usus nec decꝰ sit. Significat enĩ ñ iã reqͥem re¬
muneratoꝵ: s laborẽ oꝑantium. ꝓpt̃ qd̃ dieb pente
costes de officio tollitur: qr uideł dies illi futurũ
in regno d̾i felicẽ sc̃e eccłȩ statũ significant: quando
iam area xp̃i uentilabro qd̃ ÷ in manu eiꝰ purgata e¬
rit. nullũq ex residuis granis iã timebit qd̾ ex hor¬
reo dnĩco debeat in igne̾ paleaꝵ in extinguibilẽ ꝓici.
Attam̃ in pͥma pasce ebdomada cantari consueuit:
cuiꝰ consuetudinis causa suo meliꝰ loco reddetur. Br̃aũ¬

Expanded text:
ulterior pars vestis. His fimbriis gloriosa in psalmo circumamicta est filia regis , sicut talari tunica filius accrescens et decorus erat et gravis adeo ut illud excellentibus efferre vocibus nec usus nec decus sit. Significat enim non jam requiem remuneratorum, sed laborem operantium. Propter quod diebus post Pentecosten de officio tollitur, quia videlicet dies illi futurum in regno Dei felicem sanctae Ecclesiae statum significant, quando jam area Christi ventilabro, quod est in manu ejus, purgata erit, nullumque ex residuis granis jam timebit, quod ab horreo dominico debeat in ignem palearum inexstinguibilem projici . Attamen in prima Paschae hebdomada cantari consuevit, cujus consuetudinis causa suo melius loco reddetur.
Abbreviated transcription (Latin):
in agonia plixius orauit. & sanguineas guttas ꝓstrato
corpore sudauit torcular tc solus calcans. & in futuro san¬
guinẽ martyrũ ꝓ se fundendũ p̃signans: it̾ẽq illud de
itidem ut samson quondã obsessus ab allophilis. media noc¬
te confractis portis inferi surrex̃ a mortuis: media nocte nichilo¬
minꝰ uenturus asseritur. in similitudinẽ egyptii tpr̃is. quan¬
do pascha celebratũ est. & ext̾minator uenit. & dñs suꝑ tab̃na¬
cula transiit: & in cypũ nr̃aꝵ frontium sanguine agni pos¬
tes consecrati st̃. Unde reor inqͥt beatꝰ iheronimꝰ traditionẽ
apłicam ꝑmansisse. ut die uigiliaꝵ paschȩ ante noctis me¬
oiũ dimitt̾e ñ liceat popłos. expectantes aduentũ xpi: & pꝰ

Expanded text:
in agonia, prolixius oravit, et sanguineas guttas prostrato in agonia, prolixius oravit, et sanguineas guttas prostrato corpore sudavit , torcular tunc solus calcans , et in futuro sanguinem martyrum pro posse fundendum praesignans. Itemque illud de natus ; itidem, ut Samson quondam obsessus ab Allophylis , media nocte confractis portis inferi surrexit a mortuis . Media nihilominus nocte venturus asseritur , in similitudinem Aegyptii temporis, quando pascha celebratum est, et exterminator venit, et Dominus super tabernacula transiit, et in typum nostrarum frontium sanguine agni postes consecrati sunt . « Unde reor, inquit beatus Hieronymus, traditionem apostolorum permansisse, ut die vigiliarum Paschae ante noctis medium dimittere non liceat populos exspectantes adventum Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
nib: testam̃tũ suis scribit heredib: humilitat̾e scił & ca¬
ritatẽ. lauando pedes discipłoꝵ maxime cõm̃dans. iterũq
recũbens: longi sermonis sollempnitate amicis & filiolis
iam moriturus ultimũ ualedicit. Item in uesꝑa sepelitur.
in uesꝑa nichilominꝰ apparens uiuus in habitu ꝑegrini.
ter negauerat galli cantus redarguit: dñs respic̃. & nega¬
tor penitens ad lacͥmas confugit. Itẽ diluculo scĩs mulierib
resurrectione dnĩ a dealbatis angłis annunciata. tristicio
fideliũ iam incipit conu̾ti in gaudium: querit᷑ uiuens cũ
mortuis. & uiuũ se ostendit: tangi qͦ dignatur & adorari.
Notandũ qd̃ cũ septene ceteraꝵ sint partes horaꝵ. id u̾sus
d̾s in adiutoriũ meũ intende. cũ gła patri. ymnꝰ. psalmi.
lectio. responsoriũ. uel u̾sus. supplicatio letanie. & oratio cõ¬
pletiua. his horis octauũ additur canticũ de eugłio. qr scił
qd̃ egresso iam uida. pauere cepit et tedere. factusq

Expanded text:
is haeredibus ; humilitatem scilicet et charitatem, lavando pedes discipulorum, maxime commendans, iterumque recumbens, longi solemnitate sermonis, amicis et filiolis jam moriturus ultimum vale dixit Item in vespera sepelitur . In vespera nihilominus apparens vivus in habitu peregrini, ter negaverat, galli cantus redarguit, Dominus respicit, et negator poenitens ad lacrymas confugit . Item, diluculo sanctis mulieribus resurrectione Domini a dealbatis angelis annuntiata, tristitia fidelium jam incipit converti in gaudium . Quaeritur vivens cum mortuis, et vivum se ostendit, tangi quoque dignatur et adorari . Notandum quod cum caeterarum septenae sint partes horarum, id est versus Deus, in adjutorium meum intende, cum Gloria Patri, hymnus, psalmi, lectio, responsorium vel versus, supplicatio Litaniae, et oratio completiva. His horis octavum additur canticum de Evangelio, quia quod jam egresso Juda, « pavere coepit et taedere , » factusque
Abbreviated transcription (Latin):
eccła scã rapuit. hic ymnꝰ. & angłoꝵ ẽ & hominũ. Pri¬
mũ aũ angłoꝵ congratulantiũ quod nato dnõ accensa
iam eẽt lucerna clarissima: cũ qua sine dubio ꝑditã drag¬
mã inuentura eẽt eterna sapientia. Inde ẽ qd iã p̃oceũ.¬
pantes dñt. & int̾ra pax hominib bone uoluntatis. qr
subtꝰ t̾ram. poterat facere int̾ dm̃ ⁊ homines. hic factor oł¬
um ds. ꝓpt̃ homines homo factus. iã iã facturus ẽẽt incar¬
ne suaᷤ soluto pariete inimiciaꝵ. De collecta misse.
ꝑ quã accenti fiant auditores. scđdm oratiões dñr ip¬
siꝰ dñi. cuiͦ toca uita. continua ꝓ nob̾ ⁊ ꝑpes oratio
fuit: quẽ & designat᷑ in apochalypsi ꝑ fumũ aromatũ
qͥ ascendit in conspectu d̾i de manu angeli. Homo nãq ue¬

Expanded text:
it. Hic hymnus et angelorum est et hominum. Primum autem angelorum congratulantium quod nato Domino accensa jam esset lucerna clarissima , cum qua sine dubio perditam drachmam inventura esset aeterna sapientia . Inde est, quod jam praeoccupantes dicunt: « Et in terra pax hominibus bonae voluntatis , » quia s terram , poterat facere inter Deum et homines, hic factor omnium Deus, propter homines homo factus, jamjam facturus esset in carne sua, soluto pariete inimicitiarum . CAPUT XXXI. r quam attenti fiant auditores, secundum orationes dicuntur ipsius Domini, cujus tota vita continua pro nobis et perpes, oratio fuit, quae et designatur in Apocalypsi per fumum aromatum, qui ascendit in conspectu Dei de manu angeli . Homo namque ve
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilit̾ ut pote xp̃i uicariꝰ catholicꝰ pontifex ꝑ sacro¬
rũ diuisiones ordinũ: ponens quosdã in eccła sacerdo¬
ceteros sacri altaris officiales. Latiꝰ aut̃ significatio p̃¬
dicti extendit᷑ anuli: qr dũ oĩ eccłẽ sanã doctrinã et
fidem integrã predicat. uelut oppigneratã anulo
sponsam xp̃o subarrat. Non gͦ ab re in eiꝰ digito gẽma¬
gida distribuit dona scĩ spiritꝰ. de lamina aurea.¬
pontificii. Inscripta nẽ ẽ pene eadẽ ineffabilis maies¬
tas nominis. Illic enĩ erat ineffabile nom̃ di: hic ẽ in¬
estimabile mysteriũ erucis. Crux namq ineffabile
signũ ẽ: ammirabilis uirtus ẽ. Crux spes xp̃ianoꝵ est.
resurrectio mortuoꝵ ẽ: cecoꝵ dux. claudoꝵ baculꝰ. des¬

Expanded text:
visibiliter, utpote Christi vicarius, catholicus pontifex, per sacrorum divisiones ordinum, ponens quosdam in Ecclesia sacerdoros sacri altaris officiales. Latius autem significatio praedicti extenditur annuli, quia dum omni Ecclesiae sanam doctrinam et fidem integram praedicat, velut oppignoratam annulo sponsam Christo subarrat. Non ergo ab re in ejus digito gemmagida distribuit dona sancti Spiritus. CAPUT XXVI. Quod spontificum , inscripta nunc est pene eadem ineffabilis majestas nominis. Illic enim erat ineffabile nomen Dei, hic est inaestimabile mysterium crucis. Crux namque inaestimabile signum est, admirabilis virtus est. Crux spes Christianorum, resurrectio mortuorum, c
Abbreviated transcription (Latin):
nã sicut spirat ubi uult. sic & diuidit singłis ꝓut uult: ubi mi¬
racłm conquiescit. ⁊ animã in seipsã reu̾titur. tũ uͦ recusare ñ
potest quin surgat & dilecto pariat: idest ad doctrine ministe¬
riũ se accingat: ⁊ ea que clausa st̃ xp̃o corda aꝑiat. semꝑ uoce.
nonnũquã ce litteris amouere contendens pessulũ: intus audi

Expanded text:
nam sicut spirat ubi vult , sic et dividit singulis prout vult , ubi minam sicut spirat ubi vult , sic et dividit singulis prout vult , ubi miraculum conquiescit, et anima in seipsam revertitur, tum vero recusare non potest, quin surgat et dilecto aperiat, id est ad doctrinae ministerium se accingat, et ea quae clausa sunt Christo corda aperiat semper voce, nonnunquam et litteris, amovere contendens pessulum increduli
Abbreviated transcription (Latin):
claustrũ illabit᷑: intremiscente ꝓtinꝰ ad introitũ eiꝰ infirmi¬
tate humani sp̃c. ob insolitũ uigorẽ quẽ sentit &e pondus.
at ipse qui illapsus ẽ: pͥmitꝰ familiari dulcedinis sue blan¬
dim̃to quasi osculo pauitantẽ animã consolat᷑. Deinde scd̃n
optis ad qd̾ animã illã p̃parat exurgens. u̾bi grã. si hoc in¬
tendit ut sic̃ dictũ ẽ de uentre eiꝰ fluant aquȩ uiue. idest
largiora dogmata uitȩ: exurgens inquã inqutã eirciit aĩe
uterũ. & circũeundo dilatat. breuẽ prius & angustũ mirabili
suoꝵ increm̃to circuloꝵ futurũ eiꝰ significans in diuina scien¬
tia ꝓfectũ: tanta ñnũquã magnitudine inundans. ac si unũ de
paradysi fluminib ꝑ dilatatũ eiꝰ anime. fluat alueũ. Int̾ea mi¬
rat᷑ ipsa sumet amplitudinẽ. uastũq sinꝰ sui deambulatorium.
uere ter quatq beata: que sic̃ scriptũ ẽ. qr dilexerit cordis mun¬
tale ꝑcipit donũ. Impleta tandẽ mensura quã dare uult hic sp̃i

Expanded text:
claustrum illabitur, intremiscente protinus ad introitum ejus infirmitate humani spiritus, ob insolitum vigorem quem sentit et pondus. At ipse qui illapsus est, primitus familiari dulcedinis suae blandimento, quasi osculo pavitantem animam consolatur. Deinde secundum opus, ad quod animam illam praeparat, exsurgens, verbi gratia, si hoc intendit, ut, sicut dictum est, de ventre ejus fluant aquae vivae, id est largiora dogmata vitae, exsurgens, inquam, circuit animae uterum, et circumeundo dilatat, brevem prius et angustum mirabili suorum incremento circulorum futurum ejus significans in divina scientia profectum, tanta nonnunquam magnitudine inundans, ac si unum de paradisi fluminibus per dilatatum ejusdem animae fluat alveum. Interea miratur ipsa suimet amplitudinem, vastumque sinus sui deambulatorium, vere ter quaterque beata, quae sicut scriptum est, « quia dilexit cordis muntale percipit donum. Impleta tandem mensura, quam dare vult hic Spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
or uisitatio signat᷑: qua diuitͥatis aurã degustat mens quoti¬
ens in contemplationis sublimitate signatur. De illa magisui¬
sitatione ad p̃sens ꝑtinet opus. qua longe excellentius tc̃ meis
humana clarificatur. quando ad publicũ quis mittendꝰ ẽ. ut
ad salutẽ multoꝵ flumina de uentre eiꝰ fluant aque uiuȩ:
uł sic̃ alibi scriptũ ẽ ut a timore dñi concipiens pariat. ⁊ spm̃

Expanded text:
isitatio designatur , qua divinitatis saporem degustat mens, quotiisitatio designatur , qua divinitatis saporem degustat mens, quoties in contemplationis sublimitate suspenditur. De illa magis visitatione ad praesens pertinet opus, qua longe excellentius tunc mens humana clarificatur, quando ad publicum quis mittendus est, ut ad salutem multorum flumina de ventre ejus fluant aquae vivae, vel, ut alibi scriptum est, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
idem sp̃c humani cordis circuit ꝓfundũ. nemo quidẽ scił
nisi ipse qui accipit: flumina aut̃ aque uiue consequent᷑ de
uentre eiꝰ fluentia qͥ bibunt. de sapore magnitudinẽ infusi
iuue. idest affluentia salutaris doctrine. que de uentre fluit
in xp̃m credentis. uox ẽ sp̃c ubi uult spirantis: qui ubicũq spi¬
rauerit. circuens m̃tis uterũ fontẽ aque uiue. idest sensum
ueritatis efficit: riuũq eiꝰ ad os dirigens corporea uoce induit.¬
⁊ in aures tuas emittit: perq aures ad animã ꝑfert. cuibiben¬
sus pectori grãm multis ꝓfuturã in electo uase cõponit. Sic¬
dẽ nec ipse qui accipit scit unde ueniat aut qͦ uadat: licet
sciat & sentiat quando uenit aut quando uadit: ꝑacta uisiti¬
tione sensibili. Quasi enĩ sibilũ aure tenuis ut ait gregorius
subito ꝑcipit: atq hoc ẽ Ide incõp̾hensibili substantia eternita¬
tis conspicit. Nerũ ꝑ illũ in helya sibilũ aure tenuẽ. frequenti

Expanded text:
idem spiritus humani cordis circuit profundum, nemo quidem scit, nisi ipse qui accipit. Flumina autem aquae vivae consequenter de ventre ejus fluentia , qui bibunt, de sapore magnitudinem infusi men quippe aquae vivae, id est affluentia salutaris doctrinae, quae de ventre fluit in Christum credentis, vox est Spiritus ubi vult spirantis, qui ubicunque spiraverit circuiens mentis uterum, fontem aquae vivae, id est sensum veritatis efficit, rivumque ejus ad os dirigens, corporea voce induit, et in aures tuas emittit, perque aures ad animam perfert, cui bibensus pectori, gratiam multis profuturam in electo vase componit. Siquidem nec ipse qui accipit, scit unde veniat aut quo vadat, licet sciat et sentiat quando venit et quando vadit, peracta visitatione sensibili. « Quasi enim sibilum aurae tenuis, ut ait Gregorius, subito percipit, atque hoc est quod de incomprehensibili substantia aeternitatis conspicit. » Verum per illum in Helia
Abbreviated transcription (Latin):
& cet̾a. uerã & ꝑfectã scĩ sp̃e diuinitatẽ in his quoq agnoscimꝰ.
de qua nũquã aliqͥd aridus ⁊ manis bibit macedoniꝰ: om̃sq alii
qͥcũq blasphemando in sp̃m sc̃m. eterni delicti rei coniunt᷑ui
Quod ut manifestũ fiat. primo ponendũ ẽ illud de qͦ nemo du¬
bitat. scił potũ hc̃ ñ carne s spũ ꝑcipi. ñ ore s corde: ñ palato
s ratione discerni. Qd aut̃ bibitur. ꝓfecto bibentis int̾iora pe¬
netrat: suaq subtilitate capabile crassiora atq ideo sui capatia
sit. eiꝰq penetret interiora: utpote quẽ illa bibit. idest in int̾i¬
ora sue substantie recipit. At uero hoc diuine substantie ꝓpriũ.
nichilq aliud humanũ siue angłicũ potest penetͣre. sp̃m. pret̃¬

Expanded text:
et perfectam sancti Spiritus divinitatem in his quoque agnoscimus, de qua nunquam aliquid aridus et inanis bibit Macedonius, omnesque alii quicunque blasphemando in Spiritum sanctum aeterni delicti rei convincuntur. Quod ut manifestum fiat, primo ponendum est illud, de quo nemo dubitat, scilicet potum hunc non carne, sed spiritu percipi, non ore, sed corde, non palato, sed ratione discerni. Quod autem bibitur, profecto bibentis interiora penetrat, suaque subtilitate capabile, crassiora atque ideo sui capacia sit, ejusque penetret interiora, utpote quem illa bibit, id est in interiora suae substantiae recipit. At vero hoc divinae substantiae proprium est, nihilque aliud humanum vel angelicum potest penetrare spirit
Abbreviated transcription (Latin):
parturit usq dũ illa reuelatione filioꝵ d̾i reuelet semen di qd ꝑ
munc sp̃m. pͥmũ a baptismi grã concipit. Inde in sequenti uersũ
hortatur seipsã pregnans anima benedicere dñm ꝓpt̃ suã uehem̃tẽ
magnificentiã. que benedictio uel gr̃aꝵ actio si tantũ labiis fiat
adulatio ẽ apud dm̃: si aut̃ diligente illã quã laudat magnificen¬
tiam. beniuolentia p̃mio digna iudicatur apud dm̃. Unde magis
recte int̾ciũ anime spiracłm quã lingue plectrũ hortatur ad be¬
nedicendũ dm̃. Talisq confessio decora ẽ quã induit dñs: ⁊ ea tã¬
quã luminoso a: micitur uestim̃to. Causa benedicendi dnm mag̃
inquit in aqͥs suꝑiora eiꝰ: idest excellentẽ illis uiã caritatis.

Expanded text:
parturit , » usque dum in illa revelatione filiorum Dei, revelet semen Dei, quod per parturit , » usque dum in illa revelatione filiorum Dei, revelet semen Dei, quod per hunc Spiritum primum a baptismi gratia concepit. Inde in sequenti versu hortatur seipsam praegnans anima, benedicere Dominum propter suam vehementem magnificentiam. Quae benedictio vel gratiarum actio, si tantum labiis fiat, adulatio est apud Deum; si autem corde diligente illam, quam laudat magnificentiam, benevolentia praemio digna judicatur apud eum. Unde recte magis internum animae spiraculum, quam linguae plectrum hortatur ad benedicendum Dominum. Talisque confessio decora est, quam induit Dominus, et ea tanquam luminoso amicitur vestimento. Causa benedicendi Dominum minquit, in aquis superiora ejus, id est excellentem illis viam charitatis i
Abbreviated transcription (Latin):
me uidistis: qr ego in patre ⁊ pat̃ in me. ẽ. Q ñ localit̾ accipien¬
dũ est. nec sic ẽẽ potest: s hoc ẽ qd̾ ait. cognitio patris mn eogni¬
tione filii. cognitio filii in cognitione patris ẽ. Quȩ ut riusꝙ. ⁊de
nantium: qua subleuati ferunt patient̃ ĩmo gratant̃ qd eorr
mundꝰ odit. expbat. eicit. ꝑ sequitur. flagellat. occidu uira i
lib. ꝓ refectione habent flere. sic̃ seriptũ ẽ. fuert m lac̾me mee¬
clytus dictus ẽ. sequiturq hec offerenda. Emitte sp̃m̃ tuum ⁊ crea¬
bunt᷑. ⁊ .r.f. t̾re. hoc enĩ alio paraclyto dato. hoc spũ emisso. creant᷑
noui homines: ⁊sic renouat᷑ facies terre nr̃e que maledicta ẽ in pec¬
cato ade ⁊ dampnata. sꝑmas ⁊ tribulos pullulante carnis luxuria
germinare. renouatur inquã ⁊ nouã ꝓfert creaturã. cuiꝰ expecti¬
tio sic̃ ait apłs reuelationẽ filioꝵ d̃i expectat. que ingemiscit et

Expanded text:
me vidistis, « quia ego in Patre et Pater in me est . » Quod non localiter accipienme vidistis, « quia ego in Patre et Pater in me est . » Quod non localiter accipiendum est, nec sic esse potest, sed hoc est quod ait: Cognitio 120 Patris in cognitione Filii, cognitio Filii in cognitione Patris est. Quae utriusque cognantium, quia sublevati ferunt patienter, imo gratanter, quod eos mundus odit, exprobrat, ejicit, persequitur, flagellat, occidit, et talibus pro refectione habent flere , sicut scriptum est: « Fuerunt mihi lacrymae mecletus dictus est. Sequiturque haec offerenda: Emitte spiritum tuum , etc. Hoc enim alio loco Paracleto dato, hoc Spiritu emisso, creantur homines novi, et sic renovatur facies terrae nostrae, quae maledicta est in peccato Adae et damnata spinas et tribulos, pullulante carnis luxuria, germinat , renovatur, inquam, et novam profert creaturam cujus « exspectatio, sicut ait Apostolus, revelationem filiorum Dei exspectat, quae ingemiscit et
Abbreviated transcription (Latin):
cognosci potest: aut qͦmͦ iam uidat patrẽi cũ ipse filiꝰ nẽ dicat. Si
cognouissetis me: & patrẽ. meũ utiq cognouissetis. In qua ꝓposi¬
tione: p̃cedens atq consequens discpłi ñ coherere. arbitrabantur.
UInde ait philippus. Dñe ostende nob̃ patrẽ: ⁊ sufficit nob̃. Ac si di¬
cat. Te qͥdem ostendisti nob̃. ⁊ uidimꝰ te: tantũmodo nob̃ patrẽ. os¬
tende. At ipse hc̃ illoꝵ ñ appbans sensũ. qr nichil suꝑẽẽ putabant
de filio qd̾ non uidissent. cũ ⁊ ipse sit d̾s qͥ eque ut pat̾ corde uid¬
tur. sic̃ alibi dix̃. beati mundo corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: ait.
łanto tempore uob̾cũ sũ: ⁊ ñ cognouistis me: ͦ Non enĩ me cogno¬
uistis: qͥ uisione scłm hominẽ totũ uidisse. putatis. Ql uidet npec
uidet & patrẽ. S patr̃e non uidistis: sic̃ ipłi fatemini. E rgonee

Expanded text:
cognosci potest, aut quomodo jam viderunt Patrem, cum ipse Filius nunc dicat: « Si cognosci potest, aut quomodo jam viderunt Patrem, cum ipse Filius nunc dicat: « Si cognovissetis me, et Patrem meum utique cognovissetis. » In qua propositione praecedens atque consequens, discipuli non cohaerere arbitrantur. Unde ait Philippus: « Domine, ostende nobis Patrem et sufficit nobis , » ac si dicat: Te quidem ostendisti, et videmus te tantummodo, Patrem nobis ostende. At ipse hunc illorum non approbans sensum, quia nihil superesse putabant de Filio quod non vidissent, cum et ipse sit Deus, qui aeque ut Pater corde videtur, sicut alibi dixit: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , » ait: « Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? » Non enim me cognovistis, qui viso me secundum hominem, totum vidisse putatis. « Qui videt me, videt et Patrem . » Sed Patrem non vidistis, sicut ipsi fatemini, ergo nec
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ scłariũ consolationẽ respuer̃t. qr memores fuert̃ di. idest
incellexert dm̃ ẽẽ incomparabilit digniꝰ ⁊ altiꝰ bonũ: ⁊ hoc in¬
telligentes delectati st̃. De hac patris & sui cognitione paulosu¬
ꝑiꝰ dixerat dñs. Si cognouissetis me ⁊ patrẽ meum utiq cogno¬
uissetis. Nã de qua cognitione dixit: nͥ de exꝑim̃to amoris: Siqͥ¬
dẽ ꝓ. exꝑim̃to copule naturalis in sacra scriptura tã honeste quã
ꝓpriȩ dici consueuit: uir ipxore. uł uxor cognouisse uirũ. Q uasi¬
militudine qr cognoscendus erat d̾s ab eccła ꝑ passionẽ filii sui
qͥ hec loquebatur adquisita: statĩ addidit. & a modo cognoscetis eũ
ce qr sic cognouisse uidisse ẽ. continuo subiecit. & uidistisꝰ eũ. p̃teri¬
tũ ponens ꝓ futuro. qd̾ certissime. futurũ est: eo loquendi more
quo ⁊ pau̾lo post dicturus ẽ.: ⁊ iam ñ sũ in mundo. Qd̾̃ sicui non
placet: ostendat qͦmͦ alit̃ quã ꝑ amorẽ suũ ds ueracit᷑ uł utilit̾

Expanded text:
memores fuerunt Dei , id est intellexerunt Deum esse incomparabiliter dignius et altius bonum, et hoc intelligentes delectati sunt . De hac Patris et sui cognitione, paulo superius dixerat Dominus: « Si cognovissetis me, et Patrem meum utique cognovissetis . » Nam de qua cognitione dixit, nisi de experimento amoris? Siquidem pro experimento copulae naturalis, in sacra Scriptura, tam honeste quam proprie dici consuevit, virum uxorem, vel uxorem cognovisse virum. Qua similitudine, quia cognoscendus erat Deus ab Ecclesia, per passionom Filii, qui haec loquebatur acquisita, statim addidit: « Et amodo cognoscetis eum . » Et quia sic cognovisse vidisse est, continuo subjecit: « Et vidistis eum , » praeteritum ponens pro futuro, quod certissime futurum est, eo loquendi more quo et paulo post dicturus est: « Et jam non sum in mundo . « Quod si cui non placet, ostendat quomodo aliter quam per amorem suum Deus veraciter vel utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
bientis animi contemptꝰ est. Nam qd̃ ait apłs. ds enĩ ẽ qͥ oꝑa¬
tur in nob̃ uelle ⁊ ꝑficere ꝓ bona uoluntate: supͣdictȩ non re¬
pugnat sententie. Siqͥdẽ hominis ẽ animũ p̃parare. id est bo¬
na uelle : dũ rationali sensu bonũ discernit ⁊ appbat. sic̃ idem
grã sua causas agere atq homini ostendẽ dignatur: quaꝵ in¬
tuitu uoluntas eiꝰ ad amandũ dm̃ excitetur. Uerbi grã. Pecͥ
apłi fuit ut uellet paratus ẽẽ cũ dño ⁊ in mortẽ ⁊ in carcerẽ
ire. s hoc ipsũ uelle oꝑatꝰ fuerat in eo pat̾ qͥ xp̃m filiũ suũ.
in hc̃ mundũ miserat. ⁊ huic reuelauerat. & qr iudeis ꝑseq¬
tũ ẽ accõmodauerant. iccirco qd̃ suũ erat ꝑfecit ds mitten¬
do illis spm scm̃: quo accepto petrꝰ qͥ iã uelle habuerat. ꝑ¬
ficere qͦ hab̾et: scilicet ut potent̃ ꝓ xp̃o & in carcerẽ &e in mor¬

Expanded text:
bientis animi contemptus est. Nam quod ait Apostolus: « bientis animi contemptus est. Nam quod ait Apostolus: « tur in nobis velle et perficere pro bona voluntate , » supradictae non repugnat sententiae. Siquidem hominis est animum praeparare, id est bona velle, dum rationali sensu bonum discernit et approbat, sicut idem endere dignatur, quarum intuitu voluntas ejus ad amandum Deum excitetur. Verbi gratia: Petri apostoli fuit, ut vellet paratus esse cum Domino in mortem et in carcerem ire , sed hoc ipsum velle operatus fuerat in eo Pater, qui Christum Filium suum in hunc mundum miserat, et huic revelaverat. Et quia Judaeis invidentum est, accommodaverant, idcirco quod suum erat, perfecit Deus, mittendo illis Spiritum sanctum, quo accepto Petrus, qui jam velle habuerat, perficere quoque haberet, scilicet ut potenter pro Christo in carcerem et in mor
Abbreviated transcription (Latin):
bũ caro factũ ẽ. et habitauit in nob̃. Qͥ gͦ sic sitit: illi dat᷑ bib̾e
de spũ xp̃i. O quanta de inopia subleuatur creatura: ut cũ cre¬
atore suo unũ eundẽq sp̃m habeat qui solus et̾naꝵ diuitiaꝵ cu¬
mulꝰ ẽ. quo ita debriatur ⁊ impletͣ uent̃ aĩe ut de illo fluant
aque uiue: scilicet doginata sapientie diuine: ut merito dicat᷑.
fons ortoꝵ puteus aquaꝵ uiuentiũ. Igit᷑ ut supͣ dictũ ẽ hie ordo
consuetus. hec p̃paratio competens ẽ. ante aduentũ scĩ sp̃e: ut
pͥus bona creature uoluntas erga creatorẽ excitetur p̃dicatiõe
beneficioꝵ eiꝰ: qr testante scriptura quȩ dicit hõis ẽ p̃parare a
nimũ. & łi gub̃nare linguã. itemq. hominis ẽ dispon̾e uiã suã
s dñi ẽ dirigere gressus eiꝰ: hac inquã scriptura testante. natu¬
rale ẽ ut humanus affectꝰ id ẽ bona uoluntas. erga creatoris be¬
ne gesta moueatur. Quod ubi ñ fit. ingͣtitudinis uitiũ ⁊⁊ suꝑ¬

Expanded text:
bum caro factum, et habitavit in nobis . Qui ergo sic sitit, illi datur bibere de Spiritu Christi. O quanta de inopia sublevatur creatura, ut cum Creatore suo unum eumdemque spiritum habeat, qui solus aeternarum divitiarum cumulus est, quo ita inebriatur, et impletur venter animae, ut de illo fluant atquae vivae, scilicet dogmata divinae sapientiae, ut merito dicatur « fons hortorum, puteus aquarum . » Igitur, ut supra dictum est, hic ordo consuetus, haec praeparatio competens est ante adventum sancti Spiritus, ut prius bona creaturae voluntas erga Creatorem excitetur, praedicatione beneficiorum ejus, quia, testante Scriptura quae dicit: « Hominis est praeparare ainguam ; » itemque: « Hominis est disponere viam suam, sed Domini est dirigere gressus ejus , » hac, inquam, Scriptura testante, naturale est ut humanus affectus, id est bona voluntas erga Creatoris benefacta moveatur. Quod ubi non fit, ingratitudinis vitium, et super
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑcit: s ꝓ nob̃ om̃ib tradidit illũ. Quomͦ inquit apłs ñ cũ il¬
lo nob̾ omĩa donauit. s st̃ homines ingrati: qui sic̃ in oꝑib
mundi nulla beniuolentia laudant dm̃ artificẽ. qͦs apłs ꝑcutit¬

Expanded text:
pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . » Quomodo, inquit Apostolus, non cum ilpepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . » Quomodo, inquit Apostolus, non cum illo nobis omnia donavit? Sed sunt homines ingrati, qui sicut in operibus mundi nulla benevolentia laudant Deum artificem, quos Apost
Abbreviated transcription (Latin):
neficioꝵ dei: dirigebatur ad eos clamor inuitantis ad spm̃ sc̃m̃. po¬
cłm sp̃c scĩ. Nos aut̃ educti de egypto infidelitatis. lib̾ati a capti¬
uitate & seruitio sp̃ualis pharaonis. & traducti ꝑ mare baptis¬
mi. nc̃ in heremo uite p̃sentis ꝑegrinantes habitamꝰ in tabcłis
hereditatis ꝑueniamꝰ. Si gͦ memores beneficioꝵ di festa celebra
a malis oꝑib uacantes. ⁊ in contẽplatione diuine bonitatis
exultantes qr ꝑ passionẽ unici filii salutẽ nram oꝑatus ẽ. clam¬
rẽ inuitantis audiuimꝰ. in siti currimꝰ. bibimꝰ: qr sic nob benig¬
QQuod ubi animaduersũ fuerit: clarebit & hoc quã recte in e¬
ugłio ꝑcedens dictus sit. Ordo necessariꝰ hic ẽ. ut prius in crea¬
tura rationali bona uoluntas excitetur erga creatorẽ: consid̾a¬
tione beneficioꝵ eiꝰ. Hec uͦ ut non deessent. ille ꝓpͥo filio suo ñ

Expanded text:
neficiorum Dei, dirigebatur ad eos clamor invitantis ad populum Spineficiorum Dei, dirigebatur ad eos clamor invitantis ad populum Spiritus sancti. Nos autem educti de Aegypto infidelitatis, liberati a captivitate et servitio spiritualis Pharaonis, et traducti per mare baptismi, nunc in eremo vitae praesentis peregrinantes habitamus in tabernahaereditatis perveniamus. Si ergo memores beneficiorum Dei festa celebramus, a malis operibus vacantes, et in contemplatione divinae bonitatis exsultantes, quia per passionem unici Filii salutem nostram operatus est, clamorem invitantis audimus, in siti currimus, bibimus, quia sic nobis benigQuod ubi animadversum fuerit clarebit et hoc quam recte in Evangelio, procedens dictus sit. Ordo necessarius hic est, ut prius in creatura rationali bona voluntas excitetur erga Creatorem, consideratione beneficiorum ejus. Haec vero ut non deessent, « ille proprio Filio suo non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solam partiũ consonantiã in officiis. s & diuinã quere
auctoritas dicentis: maxime qr cũ clamore ut attentos facẽt
edixit. Sic enĩ scriptũ ẽ. In nouissimo aut̃ die magne fes¬
tiuitatis. stabat iħe ⁊ clamabat dicens. si qͥs sitit ueniat ad
me ⁊ bibat: & cetera. Itaq si auditores sumus ñ ingrati. ⁊ ta¬
li oratore digni. ñ solũ quid dixerit. s & quali tempore dixe¬
rit. nã ce hoc ad rẽ attinet: consideremꝰ benuoli dociles et
attenti. Bies festꝰ erat iudeoꝵ: scenophegia. Qͥd sit scenophegia
nouert̃ inquit augustinꝰ: qui scripturas legerunt. faciebant de
festo tab̾nacła: ad similitudinẽ tab̃nacłoꝵ in quib habitauerant
cũ educti ex egypto ꝑegrinarent᷑ in deserto. Iste erat dies festus.
magna sollempnitas. Celebrabant hoc iudei uelut reminiscentes
mo die stabat iħc & clamabat: inuitans ad bibendũ. ñ qualescũq
s quoscũq sitientes. Bene. Int̾ea dũ reminiscerent᷑ ut dictũ ẽ be¬

Expanded text:
n solum partium consonantium in officiis, sed et divinam quaererauctoritas dicentis, maxime quia cum clamore, ut attentos faceret, edixit. Sic enim scriptum est: « In novissimo autem die magnae festivitatis stabat Jesus, et clamabat, dicens: Si quis sitit, veniat ad me et bibat , » etc. Itaque si auditores sumus non ingrati, et tali oratore digni, non solum quid dixerit, sed et quali tempore dixerit nam et hoc ad rem attinet consideremus benevoli, dociles et attenti. Dies festus erat Judaeorum Scenopegia. « Quid sit Scenopegia, noverunt, inquit Augustinus, qui Scripturas legerunt. Faciebant die festo tabernacula, ad similitudinem tabernaculorum, in quibus habitaverant, cum educti ex Aegypto peregrinarentur in deserto. Iste erat dies festus, magna solemnitas. Celebrabant hoc Judaei, velut reminiscentes mo die stabat Jesus et clamabat, invitans ad bibendum non qualescunque, sed quosque sitientes. Bene. Interea dum reminiscerentur, ut dictum est, be
Abbreviated transcription (Latin):
debere. s adimpleri ea que a sac̾dotib mos ẽ. Manifestũ ẽ gͥ bap¬
tismũ ioħis longe imparis fuisse uirtutis. a baptismo xp̃i. neq ul¬
la questione opus ẽ cur apłs paulus eos qͥ tantũ in ioħis baptiᷤᷤ¬
mate baptizati fuerant nichilominꝰ baptizari fecerit: quippe qui
int̾rogati si sp̃m sc̃m accepistis credentes. respondunt. S neq si
spc̃ sc̃s est audiuimꝰ. In quo satis liquet quante imꝑfectionis bap¬
tismꝰ ioħis fuerit. in qͦ nec nominabat᷑ is in quo solo baptismi
uos baptizo in aqua: ille uos baptizabit in spũ scõ ⁊ igni. Item

Expanded text:
debere, sed adimpleri ea quae a sacerdoti bus mos est. Manifestum est igitur bapdebere, sed adimpleri ea quae a sacerdoti bus mos est. Manifestum est igitur baptismum Joannis longe imparis fuisse virtutis a baptismo Christi, neque ulla quaestione opus est, cur apostolus Paulus, eos qui tantum in Joannis baptismate baptizati fuerant, nihilominus baptizari fecSpiritum sanctum accepistis credentes, responderunt: Sed neque si Spiritus sanctus est, audivimus . » In quo satis liquet, quantae imperfectionis baptismus Joannis fuerit, in quo nec nominabatur is, in quo solo baptismi go baptizo vos in aqua, ille vos
Abbreviated transcription (Latin):
secretiora ⁊ mystica. ꝑturbatus ilico uocari ad se iubet clericos.
atq eis qͥd eminꝰ uidẽt ipse ostendit. Tũ abire eos. ⁊ cõp̃hensos ad¬
se ꝑduc̾e om̃s pueros imꝑat. Cũq adeẽnt. qͥs eis ludus. & qͥd egis¬
sent. uł quomͦ ꝑcunctatur. Ini ut talis habet etas pauidi negare pͥ¬
mo dehinc rẽ gestã ꝑ ordinẽ pandunt: & baptizatos a se eẽ qͦsdã
cathecuminos confitentur ꝑ athanasiũ. qͥ ludi illiꝰ puerilis ep̃c fu
erat simulatꝰ. Tũ ille diligent̃ inqͥrens ab his qͥ baptizati dicebant᷑
qͥd int̾rogati fuerint. qͥdue respondint simul & ab eo qͥ int̾rogaue¬
rat: ubi uidet scdm religionis nr̃e ritũ cuncta constare. collocutꝰ
ẽ cũ concilio clericoꝵ. statuisse tradit᷑ illis qͥb integris int̾rogati¬
onib ⁊ responsionib aqua fuerat infusa. iterari baptismũ non

Expanded text:
secretiora et mystica. Perturbatus illico vocari ad se clericos jubet, secretiora et mystica. Perturbatus illico vocari ad se clericos jubet, atque eis quid eminuse perducere omnes pueros imperat. Cumque adessent, quis eis ludus, et quid egissent, vel quomodo percunctatur. Illi, ut talis habet aetas, pavidi, negare primo, deinde rem gestam per ordinem pandunt, et baptizatos a se esse quosdam catechumenos confitentur per Athanasium, qui ludi illius puerilis episcopus fuerat simulatus. Tum ille diligenter inquirens ab his qui baptizati dicebantur, quid interrogati fuerint, quidve responderint, simul et ab eo qui interrogaverat. Ubi videt, secundum religius cum concilio clericorum, statuisse traditur illis, quibus integris interrogationibus et responsionibus aqua fuerat infusa, iterari baptismum non
Abbreviated transcription (Latin):
la hec u̾ba dempta ñ fuerint. qͥcũq sit ille u̾bi ⁊ aque minister.
qͥcũq baptizet siue colũba siue coruus. Idẽ siue castꝰ siuie adult̃.
aut ebriosus: siue catholicꝰ siue hereticꝰ. siue etiã ludo qͥs forte
baptiret. nullomodo baptismũ licet iterari: ne tanti nominis
inuocatio uideat᷑ annullari. Unde licet fere nemo dubitet. libet
tam̃ qͥddã ad hoc ꝑtinens inserere: qd̃ eccłastica de athanasii pͥn¬
cipiis hoc modo refert hystoria. Tempore qͦ apud alexandriam
petri martyris diẽ alexander ep̃c agebat. cũ post expleta sol¬
lempnia conuenturos ad conuiuiũ suũ clericos expectaret. in
loco mari uicino. uidet eminꝰ pueroꝵ suꝑ oram maris ludũ imi¬
tantiũ ut fieri solet ep̃m: atq ea que in eccłiis geri mos ẽ. Sed
cũ intentꝰ diutino pueros inspectaret. uidet ab his geri quedã cẽ

Expanded text:
la haec verba deprompta fuerunt, quicunque sit ille verbi et aquae minister, la haec verba deprompta fuerunt, quicunque sit ille verbi et aquae minister, quicunque baptizet, sive columba, sive corvus, id est sive castus, sive adulter aut ebriosus, sive Catholicus, sive haereticus, sive etiam ludo quis forte baptizet, nullatenus baptismum licet iterari, ne tanti nominis invocatio videatur annullari. Unde licet fere nemo dubitet, libet tamen quiddam ad hoc pertinens inserere, quod ecclesiastica de Athanasii principiis refert historia. Tempore quo apud Alexandriam Petri martyris diem Alexander episcopus agebat, cum post exempla solemnia, conventuros ad convivium suum clericos exspectaret, in loco mari vicino videt eminus puerorum super oram maris ludum, imitantium, ut fieri solet, episcopum atque ea quae in ecclesiis geri mos est. Sed cum intentus diutino pueros inspectaret, videt ab his geri quaedam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eetis actuũ apsor. actũ est cũ apollo et corinchi e ceta. Lunc¬
cũ tanta dulcedine lactat infantiam. ut imponentib manus
apłis. loquerent᷑ linguis fideles ⁊ ꝓpħarent. S & hodierna idest
sabb̃i lectio. unicã baptismi xͥ cõmendat dignitatẽ: in eo quod
paulũ discipłos qui haptizati fuerant in iohis baptismate rebap¬
tixasse. ĩmo qi baptizati ñ fuerant in nomine dñĩ iħu haptiraᷤ¬
se cõmemorat. Causa aut̃ manifesta ẽ: uideł̃ qr baptismꝰ ioħis.
ñ ad eandẽ uirtutẽ ꝑtinuit quã oꝑatur in nob baptismꝰ xp̃i.
n ñ ante discipłis suis contradidit. Que: tante uirtutis atq auc¬
toritatis ẽ. ut quantacũq dicat qͥs int̾ aque: merfionẽ. si cunc
expositionẽ ortodexã. hanc aut̃ solam omittat regłam. u̾bũ ad¬
breuiatũ qͥdem s consũmans. ego te baptizo in noĩe patris. ⁊ filii
tratꝰ qui sic mntinctus ẽ. nichilominꝰ baptizari indiget. Quod si so¬

Expanded text:
ectio Actuum apostolorum: Factum est cum Apollo esset Corinthi , etc. Cunccum tanta dulcedine lactabat infantiam, ut imponentibus manus apostolis, loquerentur linguis fideles et prophetarent. Sed hodierna, id est Sabbati lectio, unicam baptismi Christi commendat dignitatem, in eo quod Paulum discipulos, qui baptizati fuerant in Joannis baptismate, rebaptizasse, imo quia baptizati non fuerant in nomine Domini Jesu, baptizasse commemorat. Causa autem manifesnon ad eamdem virtutem pertinuit quam operatur in nobis baptismus Christi. non ante discipulis suis contradidit. Quae tantae virtutis atque auctoritatis est ut quantacunque dicat quis inter mersionem, si cunctexpositionem orthodoxam, hanc autem solam omittat regulam, verbum abbreviatum quidem, sed consummans: Ego te baptizo in nomine Patris, et Filitratus, qui sic intinctus est, nihilominus baptizari indiget. Quod si so
Abbreviated transcription (Latin):
egert̃. ita cũ p̃dicat᷑ eis tanta caritas d̾i. quod ꝓ nob̃ filiũ suũ tra¬
didit. ñ uenerant᷑ magnitudinẽ beneficii: s irrident ut stulticiã.
u̾bũ crucis xp̃i. Tales spc̃ sẽs nũquã dignat᷑: qi deo odibiles ingͦ¬
titudine nimia lege naturalẽ p̃uaricant᷑. Naturale nãq ẽ hõĩ
amantẽ re. amare: ⁊ opꝰ qd̾ laude dignũ qd̃ ue indignũ sit pos¬
se discern̾e. Quod q uitio suo uidelicet qi st̃ ingrati erga dm̃
facere nolunt merito sp̃c d̃i semetipsũ ñ credit eis. eosq in de¬
sidia cordis ipsoꝵ in immunditiã in passionẽ ignominie. et
in omẽm reꝓbũ sensũ sic̃ apłs ait traditos derelinquit. At
uͦ quoꝵ intuitũ diabolicȩ ñ cecauit telũ inuidentie cognos¬
centes ex oꝑib mundi artificẽ uenerant᷑ illũ. & beniuole sapi¬
entiam eiꝰ laudant in qualitate oꝑum : mag̃ aũ incarnatum¬

Expanded text:
 eis tanta charitas Dei, quod pro nobis Filium suum tradidit, non venerantur magnitudinem beneficii, sed irrident ut stultitiam verbum crucis Christi . Tales spiritus nunquam dignatur, quia Deo odibiles, ingratitudine nimia legem naturalem praevaricantur. Naturale namque est homini amantem redamare, et opus quod laude dignum, quodque indignum sit, posse discernere. Quod quia vitio suo, videlicet quia ingrati sunt erga facere nolunt, merito Spiritus Dei semetipsum non credit eis, eosque in desideria cordis ipsorum, in immunditiam, in passiones ignominiae, et in omnem reprobum sensum, sicut Apostolus ait, traditos derelinquit . At vero quorum intuitum diabolicae non caecavit telum invidentiae, cognoscentes ex operibus mundi Artificem, venerantur illum, et benevole sapientiam ejus laudant in aequitate operum, mag
Abbreviated transcription (Latin):
de spũ scõ loqueretur filiꝰ dicens. cũ uenerit paraclytꝰ quẽ ego
mittã uob̾ a patre sp̃m ueritatis: p̃senti tempore ait qui a
est. semꝑ aut̃ beneficio solis ut ab illo illustret᷑ indiget. qi lu¬
mine ꝓprio ñ lucet: sic eccła sca semel in baptismo nata ẽ. s
sitari ac refici opus habet. Quappt̾ uultui diuinitatis assiste
satagit. dũ cottidie creatori suo ꝓ beneficiis eiꝰ grãs agit: u̾bi
grã. dũ in conseratione eucharistie dignũ & iustũ esse confi

Expanded text:
oqueretur Filius, dicens: « Cum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre, spiritum veritatis, » praesenti tempore ait: « Quiest, semper autem beneficio solis, ut ab illo illustretur, indiget, quia lumine proprio non lucet; sic Ecclesia sancta semel in baptismo nata est, sesitari ac refici opus habet. Quapropter vultui divinitatis assistere satagit, dum quotidie Creatori suo pro beneficiis ejus gratias agit, verbi gratia, dum in consecratione eucharistiae dignum et justum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eundẽ benedictum qͥ uenit in nomine dñi. redempta ẽ. Hac
enĩ maxime beneficioꝵᷤ cõmemoratione uultui creatoris sui oc¬
currit: & tamꝗͣ. luna uero soli faciẽ cordis obicit: sicq spũ scifica¬
tionis. & in illis qͥ forte necdũ acceꝑunt initi at᷑: & in illis qui
iam acceꝑunt ꝑ adiectionẽ muneris ꝑficit᷑. Recte gͥ sp̃ẽ sc̃s qui¬

Expanded text:
per eumdem benedictum qui venit in nomine Domini, redempta est. Hac enim maxime beneficiorum ejus commemoratione vultui Creatoris sui occurrit, et tanquam luna, vero soli faciem cordis objicit, sicque spiritu sanctificationis, et in illis qui forte necdum acceperunt, initiatur, et in illis qui jam acceperunt, per adjectionem muneris perficitur. Recte igitur S
Abbreviated transcription (Latin):
te sentire. prudent̃ discernere. uł sapient intelligere: acciden
tales esse. qr uidelicet assunt bono. ⁊ absunt malo homini uł an¬
gło: natura uł substantia ꝑmanente. E ne qͥs calumpnie  pate¬
nimiã patiunt᷑ penuriam. qͥ soliꝰ creatricis beneficiũ potentie as¬
sequuti. solis nature sue bonis utentes que ꝑ u̾bũ creata st̃. nec¬
dũ meruer̾t suꝑiorib ornari: que a patre uł filio dant᷑ ꝑ sp̃m

Expanded text:
te sentire, prudenter discernere, vel sapienter intelligere, accidentte sentire, prudenter discernere, vel sapienter intelligere, accidenttales esse, quia videlicet adsunt bono, et absunt malo homini vel angelo, natura vel substantia parmanente. Et ne quis calumniae locus patenimiam patiuntur penuriam, qui, solius creatricis potentiae beneficium assecuti, solis naturae bonis utentes, quae per Verbum creata sunt, necdum meruerunt superioribus ornari, quae a Patre et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
spͥũ scõ. De ꝓpͥetate ꝯsolationis scđm quã spc̃ sc̃s aliꝰ dictus e¬
consolationis sue qua consolatur nos aliꝰ ẽ paraclytꝰ: ꝓpt̾ qd̃
d̾i filiꝰ multa de ipso loquutꝰ ait in hodierna lectione scĩ eugłii. &
ego rogabo patrẽ & aliũ paraclytũ dabit uob̃. Quod ut tandẽ
cõmodius patefiat. discretione diligenti opus ẽ ad cognoscendũ qͥd
ꝓprie ꝑ filium. qͥd ꝓprie pat̾ in creaturis oꝑet᷑ ꝑ sp̃m sc̃m. Om̃ĩum
Omĩa ꝑ ipsũ facta st̃: ⁊ sine ipso factũ ẽ nichil. S omĩb exceptis
que ad p̃sens negotium ñ ꝑtinent: de angłica ⁊ humana tan¬
tũ substantia dicendũ ẽ. Omĩs humana uł angłica creatura. õsq
substantiales qualitates. sine qͥb nusꝗͣ illa pot̃ uel cogitari.
substantia. uideł. ẽẽ. uiuere. sentire. & discernere que natura¬
lit̃ insunt: & iccirco eidem abesse substantie ñ posst̃. ꝑ filium si¬
mul cũ ipsa substantia condite st̃. Atuͦ bene eẽ. sc̃e uiuere. rec¬

Expanded text:
itus consolationis suae qua consolatur nos, alius est Paracletus, propter quod Dei Filius multa de seipso locutus, ait in hodierna lectione sancti Evangelii: Et ego rogabo Patrem et alium Paracletum dabit vobis , quod ut tandem commodius patefiat, discretione diligenti opus est, ad cognoscendum quid proprie per Filium, quid proprie Pater in creaturis operetur per Spiritum Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . » Sed omnibus exceptis quae ad praesens negotium non pertinent, de angelica et humana tantum substantia dicendum est. Omnis humana, vel angelica creatura omnesque substantiales qualitates, sine quibus nusquam ulla potest vel cogitari substantia, videlicet esse, vivere, sentire et discernere, quae naturaliter insunt, et idcirco eidem adesse substantiae non possunt, per Filium simul cum ipsa substantia conditae sunt. At vero bene esse, sancte vivere, rec