comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trenerensem doctrina ⁊ sc̃ĩtate sua illustrat. So¬
ror quo eiꝰ seuera abb̃issa in eadem urbe a fr̃ib
dam simulans se adorare haumar ammirã sar¬
racenoꝵ ĩfixo ĩ uentrẽ eiꝰ gladio ꝑemit eũ. An¬
no qͥnto sc̃s furseus ĩ hybernia claruit qui ꝑe¬
grinationẽ pro xp̃o aggressus: ad gallias uiq
ꝑuenit. et a clodoueo rege honorifice susceptus
latimatũ cenobiũ fundauit. Quẽ nõ mͥ post
fr̃es sui foillanus ⁊ ultanꝰ pari ꝑegrinandi uo¬
to setuti: ꝑ gallias claruerunt. Equib foillanꝰ
dono gerrrudis uirginis fossense monast̾rum po¬
stea fundauit. Ubi ⁊̃ mrio coronatꝰ quiescit.

Expanded text:
Trevirensem doctrina et sanctitate sua illustrat. Soror quoque ejus Severa abbatissa in eadem urbe a fratris Persa quidam simulans se velle adorare Haumar amiram Saracenorum, infixo in ventrem ejus gladio peremit eum; nctus Furseus in Hibernia claruit; qui peregrinationem pro Christo aggressus, ad Gallias usque pervenit, et a Chlodoveo rege honorifice susceptus, Latiniacum coenobium fundavit. Quem non multo post fratres sui Foillanus et Ultanus pari peregrinandi voto secuti, per Gallias claruerunt. Ex quibus Foillanus dono Gertrudis virginis Fossense monasterium postea fundavit, ubi etiam martyrio coronatus quescit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ timore et deuotione ĩ emmẽtiorẽ locũ puppis
ascendit. ip̃o magr̃o nauis utraq manu eum
sustentante. Manuq cõtra hostes eleuata ex
auctoritate xp̃i ⁊ m̃ris eiꝰ fortit̾ adiurans neul¬
tra ueniant. neq potestatẽ nocendi heant. int̾¬
dicit. Statim ut signũ crucis de eodẽ philat̾io
cont᷑ hostes fecit. dicto citiꝰ uentꝰ uehemens ⁊ con¬
trariꝰ nauẽ eorũ retrotulit. malus nauis fran¬
git᷑ pars mali suꝑ unũ ex ip̃is decidẽs ip̃m exe¬
rebrat. ⁊ ĩ mare mortuũ p̃cipitat. Post modici
nauis cũ fecetro sana ⁊ leta ad portũ ꝑuenit
Negociatores liberati sacculos suos quos optu¬
lerant. resumpserũt. Cũq tota anglia cutui¬
ta magnos aceruos lane emendo suam pecu¬
niam expedissent. ⁊ de ip̃a lana magnã domũ
ĩplessent supͣ litꝰ maris qd̃ doura di. eadem no¬
cte qͣ ĩ crastinũ transire debuerãt domꝰ illa cũ
tota lana cremata est.

Expanded text:
cum timore et devotione in eminentiorem locum puppis cum timore et devotione in eminentiorem locum puppis ascendit, ipso magistro navis utraque manu cum sustentante; manuque contra hostes elevata, ex auctoritate Christi et matris ejus fortiter adjurans, ne ultra veniant, nec potestatem sibi nocendi habeant, interdicit. Statim ut signum crucis de eodem phyiacterio contra hostem fecit, dicto citius ventus vehemens et contrarius navem eorum retro tulit, malus navis frangitur, pars mali super unum ex ipsis decidens, ipsum excerebrat, et in mare mortuum praecipitat. Post modicum navis cum feretro sana et laeta ad portum pervenit. Negotiatores liberati sacculos suos, quos obtulerant, resumpserunt. Cumque tota Anglia circuita magnos acervos lanae emendo suam pecuniam expendissent, et de ipsa lana magnam domum implessent supra littus maris, quod Douvra dicitur, eadem nocte qua in crastinum transire debuerant, domus illa cum tota lana cremata est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nfesto sc̃i marci enuangeliste uenerũt apudi
wissant ⁊ a nautis cõuocati nauẽ intrauerũt.
⁊cũ eis plures negociatores qui p̃p lanam emẽ¬
dam ĩ angliam ibant ⁊ cũ feretro securiꝰ se transi¬
re sperabant plusqͣm. ccc. marcas secũ ĩ mar¬
supiis. portantes. Magr̃ naius dicebat᷑ codilstanꝰ
Circa maris mediũ uiderũt piratas nauigãtes
et ĩ naui eoꝵ lanceas et gladios et clipeos chorus¬
cantes. Tunc singuli ad alterutrũ p̃ timore pc̃ca
negociatores deuita iam desꝑantes marsupia
sua cum tota pecunia feretro optulerunt flen¬
tes et orantes bãm mariã ut eos de piratarũ
manib liberaret et de ꝑicło mortis ⁊ totã eoꝵ
pecuniam ad restaurandã suã ecc̃am retin̾et
Pirat appropinqͣntib magr̃ nauis exhortatus
est basonẽ pbr̃m ut assumptis dei genitricis re¬
liquiis/piratis sͥ nocendi potestatem int̾licat.
Mox ille philateriũ cũ capillis bẽ riarie assumẽs

Expanded text:
festo sancti Marci evangelistae venerunt apud Wissant, et a nautis convocati navem intraverunt: et cum eis plures negotiatores, qui propter lanam emendam in Angliam ibant, et cum feretro securius se transire sperabant; plusquam CCC marcas secum in marsupiis portantes. Magister navis dicebatur Coldistanus. Circa maris medium viderunt piratas navigantes, et in navi eorum lanceas et gladios, et clypeos coruscantes. Tunc singuli ad alterutrum prae timore peccnegotiatores de vita jam desperantes, marsupia sua cum tota pecunia feretro obtulerunt; flentes, et orantes beatam Mariam, ut eos de piratarum manibus liberaret, et de periculo mortis, et totam eorum pecuniam ad restaurandam suam ecclesiam retineret. Piratis appropinquantibus, magister navis exhortatus est Bosonem presbyterum, ut assumptis Dei Genitricis reliquiis, piratis sibi nocendi potestatem interdicat. Mox ille phylacterium cum capillis beatae Mariae assumens,
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃es fieret ciuilẽ bellũ. hitenda tempestate coherti¬
ti cũ suꝑ lothariũ nc signũ quidem apparuerit
horroris huiꝰmodi: redount se frat̾ne paci. n¬
signa iuisa sunt. Cometes appatuit: die sc̃o pasche
Celum ardere uisũ est. uerus sangius ex urbe de¬
fluxit: in uestimentis hoĩm. Domus cuidã ab int̾
sang̾ne resꝑsa apparuit:⁊ secute uarie clades ⁊
male ualitudĩes cũ pustulis ⁊ uesicis ppłos af
magna ĩsurgente: statuta est sollempnitas pu¬
d̾r: eo qd̃ die illo symcon obiuauerit oblato ĩ tẽ¬
plũ dño. Et ita mortalitas illa cessanit. I¬
thariꝰ ⁊ childebertꝰ fr̃es obsessa ĩ hyspaniis cesar¬
angusta: ciuib deum adorantib et circũlata
uincentii mr̃is tunica. accepta ab eis pro mun̾
ip̃ius mtͣis stola: redeunt acquisita hyspanie ꝑ¬
ce maxima

Expanded text:
fratres fieret civile bellum, horrenda tempestate coerciti, cum super Lotharium ne signum quidem apparuerit horroris hujusmodi, reddunt se fraternae paci. signa visa sunt. Cometes apparuit; die paschae caelum ardere visum est; verus sanguis ex nube defluxit in vestimentis hominum; domus cujusdam ab intus sanguine respersa apparuit; et secutae variae clades et malae valetudines cum pustmagna insurgente, statuta est sollemnitas pudicitur, eo quod die illo Symeon obviaverit oblato in templum Domino, et ita mortalitas illa cessavit. tharius et Childebertus fratres, obsessa in Hispaniis Cesaraugusta, civibus Deum orantibus et circumlata Vincentii martiris tunica, accepta ab eis pro munere ipsius martiris stola, redeunt, adquisita Hispaniae parte maxima
Abbreviated transcription (Latin):
nenses fugeret: insetutꝰ est eum lodomiris ⁊ cõprehẽ¬
dit eum ⁊ uxorẽ eiꝰ ⁊ filios captosq ĩpagũ aurelianẽ¬
qui erat tũc sc̃s dei abbas ĩ aurelianis cuutate dep̃¬
cabat᷑ lodomirem ut nõ occideret eos. s ille nolebat
q ĩ puteũ in loco qui dicit᷑ columpna uico. Sygib̾tꝰ¬

Expanded text:
sque est eum Chlodomiris adprehenditque eum cum uxore et filios eorum, captos in paygo Aurilianenqui erat tunc vir sanctus Dei abba in Aurilianis civitate, deprecabatur Chlodomirem, ut non occideret eos; sed, ille nolebaeum in puteum in loco qui dicitur Colomna vico.
Abbreviated transcription (Latin):
it facere contͣ legẽ saltẽ fallacia qr potentatu
nõ poterã ut increatã libertatẽ captuus imuta¬
rer faciẽtes impune ꝙ nõ liceret tenebrosa cĩ¬
potentie similitudĩe:. Ecce est iste serũ fugiẽs
dũm suũ: ⁊ consetutꝰ umbram. O putredo. o mõ¬
strũ uite ⁊ mortis ꝓfunditas potuit ne libere qd
non licebat nõ ob aliuid nisi qr nõ licebat: Gr̃e¬

Expanded text:
it facere contra legem saltem fallacia, quia potentatu non poteram, ut mancam libertatem captivus imitarer faciendo impune quod non liceret, tenebrosa omnipotentiae similitudine? Ecce est ille servus fugiens Dominum suum et consecutus umbram. O putredo, o monstrum vitae, et mortis profunditas! Potuitne libere quod non licebat, non ob aliud, nisi quia non licebat?
Abbreviated transcription (Latin):
ca amicicia seductio mentis inuestigabilis ex lu
di libidine. S cũ dr̃ eamꝰ ⁊ faciam᷑: pudet nõ esse
impudentem. Quis aperiet hanc tortuosissimã
uita inꝑturbabilis. Q untrat ĩ te. intrat ĩ gau¬
diũ dñi sui: et non timebit ⁊ habebit se optune

Expanded text:
ca amicitia, seductio mentis inuestigabilis, ex ludo et di libidine, sed cum dicitur: "eamus, faciamus" et pudet non esse impudentem. Quis exaperit istam tortuosissimam alde et uita inperturbabilis. qui intrat in te, intrat in gaudium domini sui et non timebit
Abbreviated transcription (Latin):
rideat quis ab illo modico egrũ sanari a quo sᷤ
p̾stitũ est ut nõ egrotaret. uel potiꝰ uł minus
illuminat cor meñ ⁊ discerit umbras eĩ. Qa¬
in illis pomis i uoluptas nõ erat: erat ⁊̃ ip̃o
facinore qͣm faciebat cõsortiũ simul peccantiũ¬

Expanded text:
rideat ab eo medico aegrum sanari, a quo sibi praestitum est, ut non aegrotaret, uel potius ut minus inluminat cor meum et discernit umbras eius? qin illis pomis uoluptas mihi non erat, ea erat in ipso facinore, quam faciebat consortium simul peccantiu
Abbreviated transcription (Latin):
missam audierat: nec aliam eo die auditurꝰ
ruit ⁊ sumpto ex hoc sermone: ꝓhibuit regine
ulteriꝰ in die dñica uenatũ ꝑgeret. Kyrieł qͥd̾ ĩ
celo audierat suos cł̾icos dõcuit: ⁊ ĩ multis lo¬
cis hodie ꝑ angliam cantat᷑.¬

Expanded text:
missam audierat, nec aliam eo die vel auditmissam audierat, nec aliam eo die vel auditisionem aperit, et sumpto ex hoc sermone, prohibuit regi ne ulterius in die Dominica venatum pergeret. Kyrie eleison quod in coelo audierat, suos clericos docuit, et in multis locis hodie per Angliam cantat
Abbreviated transcription (Latin):
effecta es: ⁊ ablato uelo renitenti nim ĩtulit
hoc sciens dunstanꝰ. cõtristatꝰ ualde uenit ad
regem. Cui uenienti cũ rex occurret. ⁊ eũ ut
solebat ꝑ manũ ducere uellet: dunstanꝰ ma¬
nũ suam turbato uultu retraxit. ut supra
dictũ est. Quodam tp̃re rex uenatũ ꝑtexit
⁊ dunstanũ qui tũc forte secum erat missã
rogauit differre donec rediret. Appropuqͣnte
hora t̾tia uir dei sacris induitur uestib re¬
gemq expectat stans cubitis ĩnixis altari
⁊ lacrimis deditꝰ. Tũc subito sopore leuit pssus
lapit᷑ in celum: ⁊ ĩmixtus angelis audit eos
sc̃e trinitati modulatis uocib canere. kyriel
reu̾sus est: ⁊ int̾rogat si rex adueniss. Rndet᷑
Non. It̾m gͦ orat. ⁊ it̾m in celum raptꝰ. audit
ibi ałtissona uoce dici. Ite missa est. Cũq res¬
ponderet᷑ d̾o gr̃as: accucrerunt clerici regis.
regem adẽe dicentes. Quib ille ixndit. qd̃ iã

Expanded text:
effecta es! Et ablato velo, renitenti vim intulit. effecta es! Et ablato velo, renitenti vim intulit. Hoc sciens Dunstanus, contristatus valde venit ad regem. Cui venienti cum rex occurreret, et eum, ut solebat, per manum ducere vellet, Dunstanus manum suam turbato vultu retraxit, nec eapulchra erat. Quodam tempore rex venatum perrexerat, et Dunstanum, qui tunc forte secum erat, missam rogavit differre, donec rediret. Appropinquante hora tertia, vir Dei sacris induitur vestibus, regemque exspectat, stans cubitis innixus altari, et lacrymis deditus. Tunc subito sopore leviter pressus rapitur in coelum, immistus angelis, audit eos sanctae Trinitati modulatis vocibus canere! Kyrie ereversus est, et interrogat, si rex advenisset, respondetur: Non. Iterum ergo orat, et iterum in coelum raptus audit ibi altisona voce dici: Ite, missa est; cumque responderetur: Deo gratias, accurrerunt clerici regis, regem adesse dicentes. Quibus ille respondit, quod jam
Abbreviated transcription (Latin):
qui mallet ꝓp̾e uite dispendio infortunas ali¬
enas grassari. Quint̃ om̃is genis feras san¬
guinis auidas ex regno ext̾minare cogitauit
Bidualo regi walensiũ indixit. ut sͥ positis
trib annis feciss. quarto distitit. nullũ se ul¬
terius posse ĩuenire ꝓfessus. Gracillimi cors
timens ne ĩtali colludio teneret᷑. Om̃i estate
p̃t pascha naues ꝑ omĩa litora coadunari p̃¬
cipiebat ad occidentalem insule ꝑtem. cum
orientali classe: ⁊ illa remensa cum occidenta¬
li ad borealem. inde cũ boreali ad orientalem
as equitabat uidicia potentioꝵ exquirẽs ne
ius molarent. Uenit aliqñ cũ eẽt adolescens
ĩ monast̾iũ qd̃ sitũ est wintonie: ubi q̃dam
puella de nobilib angloꝵ orta int̾ sc̃imoni¬
ales ĩ cõmuni hĩtu nutriebat᷑. Quam uidens
et cõcupiscens: misit pro illa. Que tunens
pudori suo raptũ a quadam scimoniali ue¬
lũ capiti suo ĩposuit. ⁊ sic ad regem iuit. Qm
uidens ille. qͣm subito inquit scĩmonialis

Expanded text:
qui mallet propriae vitae dispendio in fortunas alienas grassari. Quin etiam omnis generis feras sanguinis avidas ex regno exterminare cogitavit. Widialo regi Vallensium indixit, ut sibi quotanum ille tribus annis fecisset, quarto destitit, nullum se ulterius posse invenire professus. Gracillimi corporis timens, ne in tali colludio timeretur. Omni aestate pro Pascha naves per omnia littora coadunari praecipiebat ad occiorientali classe et illa remensa cum occidentali ad borealem, inde cum as equitabat, judicia potentiorum exquirens, ne jus violarent. Venit aliquando, cum esset adolescens, in monasterium, quod situm est Vultumniae; ubi quaedam puella de nobilibus Anglorum orta, inter sanctimoniales in communi habitu nutriebatur; quam videns et concupiscens, misit pro illa; quae timens pudori suo, raptum velum a quadam sanctimoniali capiti suo imposuit, et sic ad regem ivit. Quam videns ille, quam subito, inquit, sanctimonialis
Abbreviated transcription (Latin):
tura sc̃a nũc gustũ. nũc ebrietatẽ uocat: ut
qͣm sit parua uel magna ostendat. Parua
quidẽ ad cõpadationẽ future plenitudinis.
magna a ĩ cõparatione cuilibet mundane
las. mentẽ tam̃ qmͣ ĩ fundis plene ĩ ebuas

Expanded text:
tura sacra nunc gustum, nunc ebrietatem vocat, ut quam sit parva, vel magna ostendat, parva quidem ad comparationem futurae plenitudinis, magna autem in comparatione cujuslibet mundanae las, mentem tamen quam infundis, plene inebrias
Abbreviated transcription (Latin):
hanc morientiũ t̾ram deseruerat. pene non
plene illam uiuentiũ t̾rã apprehenderat. qͥ
int̾ t̾minos hĩtabat. Quia iulissimis ⁊ pau¬
cissimis huiꝰ uitebonis cõtentꝰ erat: huiꝰ t̾re
misere extrema tenebat. Qͥa ꝑ freq̃ntes mẽ¬
tis excessus ꝑ henius tute bona p̃gustabat.
illiꝰ bẽ t̾re mitia tangebat. Satagebat istã
penitꝰ deserere. nec pot̾at: ambiebat. ĩ illã
totꝰ intrare. nec ualebat. fecit gͦ qd potuit.

Expanded text:
hanc morientium terram deseruerat; pene, non plene, illam viventium terram apprehenderat, qui inter terminos habitabat. Quia vilissimis, quia paucissimis hujus vitae bonis contentus erat, hujus terrae miserae extrema tenebat. Quia per frequentes mentis excessus perennis vitae bona praegustabat, illius beatae terrae initia tangeus istam deserere, nec poterat, ambiebat in illam totus intrare, nec valebat. Fecit ergo quod potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Duo contͣ duo. Contͣ mniserã mentis tranquis¬
litas: contͣ cõcupiscentiã cordis stabilitas. Nul¬
lã molestiam sentire est bene requiesc̾e. Nullis
cõcupiscentĩe fluctib agitari: est ꝓculdubio
tam in t̾ra morati. In t̾ra tali: requies talis.

Expanded text:
tas. Contra miseriam mentis tranquillitas, concupiscentiam cordis stabilitas. Nullam molestiam sentire, est bene requiescere. Nullis concupiscentiae fluctibus agitari, est procul dubio jam in terra morari. In terra tali, requies talis.
Abbreviated transcription (Latin):
dragoras cõtempsit: ut talem filiũ hr̃e possit.
Mens etenĩ q̃ in laude hoĩm delectat᷑: qd sit
int̾nũ gandiũ exꝑiri nõ meret᷑. Recte a̾̃ pt̃
natiuitatẽ gad ⁊ aser lỹa talem filiũ genu¬
it: qr nͥ ꝑ abstinentiã ⁊ pacĩam mens huma¬
na ad uerũ gaudiũ nõ ꝑtingit. Oportet gͦñ
solũ falsam delectationem s ⁊̃ uanam ꝑtur¬
bationẽ exclude̾: qui uult de ueritate gaude̾¬

Expanded text:
dragoras libenter contempsit, ut talem filium habere possit. Mens etenim, quae in laude hominum delectatur, quod sit internum gaudium experiri non meretur. Recte autem post nativitatem Gad et Aser, Lia talem filium genuit; quia, nisi per abstinentiam et patientiam, mens humana ad verum gaudium non pertingit. Oportet ergo non solum falsam delectationem, sed etiam vanam perturbationem excludere eum qui vult de veritate gaude
Abbreviated transcription (Latin):
sponte s inuiti ncc̃itate coacti. Uidelic a suꝑio
legimꝰ de illo demone ĩ demoniaco hr̃tante quẽ
beata brigida int̾rogauit dicens. Dic mͥ u̾bũ
dñi. Cui demon ꝑ obsessũ continuo Rndit au¬
diente ppło. Brigida time deũ ⁊ tumeberis ab oĩb.
ama deum. ⁊ amaberis ab oĩb. Nũquid dyabo¬
lus timoris ⁊ amoris. dei fieri pot̾ uolũtariꝰ pre¬
dicator: S coactus ħ dicebat ⁊ inuitus. Similit̾
quotiẽs ĩ enuangeliis uł in scõꝵ legendis legit᷑
hoc fetisse credendris est. Nec solũ in scripturis
scis s ⁊̃ in hystoriis gentiũ legunt᷑ talia. Sic
gͦ credendũ est apollinẽ Rndisse non sponte s
inuite. qd sciebat hõib futurũ utile. aut certe
sponte ꝓtulisse ambiguũ dcm̃. qd̾ nõ putabat

Expanded text:
sponte, sed inviti, necessitate coacti: videlicet sponte, sed inviti, necessitate coacti: videlicet legimus de illo daemones in daemoniaco habitante, quem beata Brigida interrogavit dicens: Dic mihi verbum Domini. Cui daemon per obsessum continuo respondit, audiente populo: Brigida, time Deum, et timeberis ab omnibus. Ama Deum, et amaberis ab omnibus. Nunquid diabolus timoris et amoris Dei potest fieri voluntarius praedicator? Sed coactus haec dicebat, et invitus. Similiter quoties in Evangeliis et sanctorum legendis legiturhoc fecisse credendus est. Nec solum in Scripturis sanctis, sed etiam in historiis gentium leguntur talia. Sic ergo credendum est Apollinem respondisse, non sponte, sed invite, quod sciebat hominibus futurum utile: aut certe sponte protulisse dictum ambiguum, quod non putabat
Abbreviated transcription (Latin):
mũ sp̃m hoc Rendisse nõ docendi studio: s fallen¬
di aĩo. Si . n. putauit se ꝑsuad̾e posse hõib ut cre-¬
derent se ortos ex deoꝵ gene quos fuisse hoĩes
audiebat. ut ita ꝓuocaret illos ad cõtentionem
mutuam. ⁊ ambitionẽ honoris. dñandiq libi¬
dinẽ sub uelamine libertatis. Deniq sapiẽtes
gretie de hoc oraculo cõsulti a regib nicħ aliud
respondebant nͥ qd̃ hoi cognoscendũ. erat se ẽẽ
de genere deoꝵ. Huic macrobius suꝑ sompnũ sci-¬
pionis aĩas dicit de celo lapsas ĩ corpora ⁊ hanc
isse aĩe ꝑfcãm sap̃iam dum corpore utit᷑. si unde
orta sit recegnostat. Sic .n. putat eam urtu¬
tes ip̃as cõscĩa nobilitatis induere quib p̃t cor
eiecto eo unde descenderat reportetur. S ħ expo¬
sitio omnẽpeccandi luentiã uulgo suggerebat
tari ĩtheatris audiebant. Cet̾m demones plerũ¬
q proferunt ueritatẽ ⁊ bene cõsulũt hõib non

Expanded text:
mum spiritum hoc respondisse, non docendi studio, sed fallenmum spiritum hoc respondisse, non docendi studio, sed fallendi animo. Sic enim putavit se persuadere posse hominibus, ut crederent se ortos ex deorum genere, quos fuisse homines audiebant, ut ita provocarent illos ad contentionem mutuam, et ambitionem honoris, dominandique libidinem sub velamine libertatis. Denique sapientes Graeciae de hoc oraculo consulti a regibus, nihil aliud respondebant, nisi quod homini cognoscendum erat se esse de genere deorum. Hinc et Macrobius super somnium Scipionis animas dicit de coelo lapsas in corpora, et hanc esse animae perfectam sapientiam, dum corpore utitur, si unde orta sit, recognoscat. Sic enim putat eam virtutes ipsas conscientia nobilitatis induere, quibus post corpus evecta, eo unde descenderat reportetur. Sed haec expositio omnem peccandi licentiam vulgo suggerebat tari in theatris audiebant. Caeterum daemones plerumque proferunt veritatem, et bene consulunt hominibus, non
Abbreviated transcription (Latin):
lim apud delphos scriptum teipm . Cix.¬
fuisse legitur in uetustissimo tripode apol¬
linis famosissimũ illud oraculũ consulenti qͦ¬
ce teip̃m. Huiꝰ autem siñe non est credendũ apol¬
linem fuisse auctorẽ uel ĩuentorẽ. s potius furẽ
furatꝰ est enim. eam de p̾senti loco. Id est noste le
loto cantiti canticoꝵ. Nisi cognoius teo pulchͣ¬
tius hoc furtũ apollinis. satiricꝰ nr̃ iuuenalis
diuinam ⁊ celestem snĩam appellat p̃p sũmam
utilitatẽ q̃ in illa continetur. Ait a. Illũ ego u¬
re despiciam qui scit qͣnto sublimior athlas
om̃ib ĩ libia sit montib ⁊ tñ idem ignorat qͣn¬
tam fercata distat ab archa sacculus. Etelo
est et insipiens sapia suꝑuacua nõscere necessa¬
riis ignoratis. Quid enim. ꝓdest hõi scire me¬
titi mũdũ et nescire seip̃m: Absꝙ hac scĩa nich̾
mortalib est utile. nicħ hõĩb salutare. Hec ĩ pri¬
mis nccia est. ⁊ si sola sit sufficit. Docet .n. hoĩem

Expanded text:
lim apud Delphos scriptum fuisse legitur in vetustissimo tripode Apollinis famosissimum oraculum, datum consulenti, quce teipsum. Hujus autem sententiae non est credendum Apollinem fuisse auctorem, vel inventorem, sed potius furem. Furatus est enim eam de praesenti loco. Idem est enim, nloco Cantici canticorum: Nisi cognoveris te, o pulchtius hoc furtum Apollinis satyricus noster Juvenalis divinam et coelestem sententiam appellat, propter summam utilitatem quae in illa continetur. Ait enim: Illum ego jure Despiciam, qui scit, quanto sublimior Atlas Omnibus in Libya sit montibus, hic tamen idem Ignoret quantum ferrata distet ab arca Sacculus: e coelest, et insipiens sapientia supervacua noscere, necessariis ignoratis. Quid enim prodest homini scire metiri mundum, et nescire seipsum? et absque hac scientia nihil mortalibus est utile, nihil hominibus salutare. Haec in primis necessaria est, et si sola sit sufficit. Docet enim homine
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Cũ uͭ ĩpie generationi fuiss admictũ: ad res
prophanas ⁊ noxias q̃ pie didicerat ĩstinctu quo
audacter instituit: docẽs posteros suos ut sacro il¬
lo cultu diuini noĩs derelicto uł elemẽta ħ ut ig¬
nẽ uel aerios demones uenerarent᷑ ⁊ collerẽt. De¬
illis gͦ filiis seth ⁊ filiab caym. nequiores filii
enormitate corpoꝵ uł crudelitatis atq malicie gy¬
gantes dc̃i p̃da potiuis exigentes uitam suã quã
sudore oꝑis ac labore contenti. Quoꝵ usq eo sce¬
lera suꝑcreuer̃t: ut expiari mũdus alias ñ dilu¬
uii inundatione nõ posset. Ita mandatũ qd̃ ab ex¬
ordio mundi naturali ĩstinctu diutissime fu̾at
custoditũ: nc̃ce fuit ꝑ lr̃am legis postea reꝑiri. fili¬
am inquit tuã nõ d̾abis filio eiꝰ uxorẽ ⁊ c̾. Deus gͥ¬
hõiem creans: omnẽ naturalit̾ ei scĩam legis in¬
seruit. Q̾ si fuiss ab hoĩe scd̾m ꝓpositũ dñi ut ac¬
ceperat custodita: nõ utiq ncc̃ariũ fuiss aliam

Expanded text:
it. eam uero impiae generationi fuisset admixtum, ad res profanas ac noxias quae pie didicerat instinctu quoqaudaciter instituit, docens posteros suos, ut sacro illo cultu diuini numinis derelicto uel elementa haec uel ignem uel aerios daemonas uenerarentur et colerent. imus, filiis Seth et filiabus Cain, nequiores filii enormitate corporum vel crudelitatis ac malitiae, gint, praeda potius exigentes uitam suam quam sudore operis ac labore contenti, et quorum usque eo scelera supercreuerant, ut expiari mundus alias nisi diluuii inundatione non posset. ita ergo filiis ordio mundi huius naturali instinctu diutissime fuerat custoditum, necesse fuit per litteram legis postea reparari: filiam tuam non dabis filio eius uxorem nec de hominem creans omnem naturaliter a scientiam legis inseruit. quae si fuisset ab homine secundum propositum domini ut coeperat custodita, non utique necessarium fuisset aliam
Abbreviated transcription (Latin):
es pr̃is secuta iusticiã. a societate ⁊ cõiuratione
cognatioĩs illiꝰ que ex caym saccilego descendebat
chritudinis eaꝵ succensi acceperũt sibunet de¬
ip̃is urores. Que uiris suis parentũ suoꝵ ne¬
quitias infundentes: ab illa eos ingenita sci¬
tate ac simplicitate ꝓterna ꝓtin̾ cortuper̃t. Qͥq
ab illa uera phisice pħie disciplina tradita sibi
euident̾ attinge siusq posteris certa rõne trans-¬
mitt̾e quippe qui mũdi ip̃ius ĩfantiã adhuc te¬
nerã ⁊ quodammꝰ palpitantẽ rudẽq cõspexerat ⁊ ĩ¬
animãtib nõia rudis ad huc mũdi ħ hĩtator ĩpo¬
neret: ac nõ solũ oĩgenos bestiaꝵ atq serpentiũ
furores iuresq discerneret. s ĩ uirtutes ħbaꝵ ⁊ ar¬
boꝵ lapidũq naturas ac tempoꝵ nec dũ exꝑtoꝵ

Expanded text:
es patris secuta iustitiam a societate et coniunctione cognationis illius quae ex Cain sacrilego descendebat chritudinis earum succensi acceperunt de ipsis sibimet uxores, quae uiris suis parentum suorum nequitias infundentes ab illa eos ingenita sanctitate ac simplicitate paterna protinus conruperunt. ad ab illa uera physicae philosophiae disciplina tradita sibi euidenter ad tingere suisque posteris certa ratione transmittere. quippe qui mundi ipsius infantiam adhuc teneram et quodammodo palpitantem rudemqanimantibus nomina rudis adhuc mundi hujus habitator imponeret , ac non solum omnigenum bestiarum atque serpentium furores virusque discerneret, sed etiam virtutes herbarum, arb
Abbreviated transcription (Latin):
tula comedũt: quo fiat molestꝰ ardor quẽ dũ ex¬
tinguit potatõ fit delectatõ. Hoc ĩ turpi ⁊ execrã¬
sincerissima honestate amicieie. hoc ĩ eo qͥ mor¬
tuus erat ⁊ reuixit perierat ⁊ inuentꝰ est. ubi¬
q maius gaudiũ molestia maiore p̃ceditur
Quid est hoc dñe deus meus cũ tu in et̾nũ
t̾ ip̃e sis gaudiũ ⁊ q̃dam de te circa te gaude¬
ant. Quid est qd̾ hec rerũ ꝑs alt̾nat defc̃ et
ꝓfc̃u ostensionib ⁊ cõsiliationib. Anis est mod̾
eaꝵ ⁊ tm̃ dedisti eis cũ a sũmis celoꝵ usꝙ ad
una t̾raꝵ ab initio usq ad finẽ scłoꝵ ab angło
usq ad uermiculũ a motu pͥmo usq ad exire¬

Expanded text:
cula comedunt, quo fiat molestus ardor, quem dum exscula comedunt, quo fiat molestus ardor, quem dum exstinguit potatio, fit delectatio. et institutum essincerissima honestate amicitiae, hoc in eo qui mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus est: ubique maius gaudium molestia maiore praeceditur. quid est hoc, domine deus meus, cum tu aeternum tibi, tu ipse sis gaudium, et quaedam de te circa te semper gaudeant? quid est, quod haec rerum pars alternat defectu et profectu, offensionibus et conciliationibus? an is est modus earum et tantum dedisti eis, cum a summis caelorum usque ad ima terrarum, ab initio usque in finem saeculorum, ab angelo usque ad uermiculum, a motu primo usque ad extre
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss. aut si minꝰ ꝑiculũ fiuiss ⁊ enim tu quo¬
ꝙ misericors p̃r plus gaudes de uno penitente
uerat.⁊ dragnia refecat᷑ in thesauros tuos. col¬
letantib uicinis mulieri q̃ inuenit. Et lacrima
excutit gaudiũ sollempnitatis dom̃ tue: cũ le¬
gitur in domo tua de minore filio tuo qr mortuꝰ
erat ⁊ reuixit perierat et inuentꝰ est. Gaudes
quippe ĩ nobis: ⁊ ĩ angelis tius sc̃a caritate scĩs.
Nam tu sꝑ idem: qui ea q̃ nõ semꝑ nec eodem
git᷑ cũ plus delectatur inuentis aut redditis reb
ita est. Triumphat iuctor ĩꝑator: ⁊ non uicisset
nisi pugnasset. Et qͣnto maius ꝑiculũ ĩ p̃lio fu¬
it tanto magis gaudiũ ĩ triũpho. Iactat᷑ tempe¬
stas nauigantes. minat᷑q naufragiũ: õs futu¬
ra morte pallescunt. Tranquillat᷑ celũ ⁊ mare
⁊ erultant nimis: qr nimis timuer̃t. Edendi¬
et bibendi uoluptas nulla est nisi p̾cedat esuri¬
endi et sitiendi molestia. Ebriosi q̃dam salsius¬

Expanded text:
fuisset, aut periculum minus fuisset? Etenim tu quoque, misericors Pater, plus gaudes de uno poenitenteet drachma referatur in thesauros tuos, collaetantibus vicinis mulieri quae invenit: et lacrymas excutit gaudium solemnitatis domus tuae, cum legitur in domo tua de minore filio tuo, quoniam mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est . Gaudes quippe in nobis, et in Angelis tuis sancta charitate sanctis. Nam tu semper idem, qui ea quae non semper nec eodem ctatur inuentis aut redditis rebus"ita est". triumphat uictor imperator et non uicisset, nisi pugnauisset, et quanto maius periculum fuit in proelio, tanto est gaudium maius in triumpho. iactat tempestas nauigantes minaturque naufragium; omnes futura morte pallescunt: tranquillatur caelum et mare, et exultant nimis, quoniam timueret bibendi uoluptas nulla est, nisi praecedat esuriendi et sitiendi molestia. et ebriosi quaedam salsius
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ: In heserant p̃cordiis meis u̾ba tua: ⁊ undi¬
q circũuallabar abste. De uita tua et̾na cer¬
tus eram: qͣmius eam ĩ enigmate ⁊ qͣi ꝑ specu¬
lata mͥ erat: nec certior de te s stabilior in te
ẽẽ cupiebam. Demea nͦ tp̃rali uita iitabãt
oĩa: ⁊ mundũ erat cor meũ afermento uet̾i
Et placẽbat uia ip̃e saluator: ⁊ ire ꝑ eius an¬
gustias ad huc pigebat. Ds̾ bone quid agit᷑

Expanded text:
 inhaeserant praecordiis meis uerba tua, et undique circumuailabar abs te. de uita tua aeterna certus eram, quamuis eam in aenigmate et quasi per speculata mihi erat, nec certior de te, sed stabilior in te esse cupiebam. de mea uero temporali uita nutabant omnia et mundandum erat cor a fermento ueteri; et placebat uia ipse saluator et ire per eius angustias adhuc pigebat. et inmisisti
Abbreviated transcription (Latin):
recte fuissent: hũc ñ solũ nicħ led̾e s ne ad pũc¬
tũ quidem de monast̾io suo ualuerãt ꝑturba¬
re. Cũq pro hac admiratiõe cõfestim ueniẽtes
nos se fieri poposcerũt. Reqͥsito ã ⁊ ab illis pro¬
dito ĩpugnatioĩs die asseruit se amarissimis
cogitationũ stimulis tunc fuisse pulsatum

Expanded text:
re potuisse, hunc non solum nihil laedere, sed ne ad punctum quidem de monasterio suo ualuerint proturbare. Cumque pro hac admiratione confestim uenientes nos se fieri protinus poposcerunt. Requisito autem ab illis proditae impugnationis die, asseruit se amarissimis cogitationum stimulis tunc fuisse pulsatum
Abbreviated transcription (Latin):
tura testatur. De utrisq uero. liber pastoris ple¬
nissime decet. Si consideremꝰ ⁊ illũ qui beatũ iob
expetiit aꝑtissime ĩstruim᷑. illũ fuisse qͥ sꝑ ĩsidia¬
batur ei ⁊ nũqͣm eũ ad peccatũ potuisse incita¬
re. Et idcirco potestatẽ a dño poposcisse: uelut
qui nõ uirtute illiꝰ s dñi defensione qui illũ sꝑ

Expanded text:
us est. de utrisque uero liber Pastoris plenissime docet. si autem consideremus et illum qui beatum Iob expetiit, apertissime instruimur illum fuisse, qui semper insidiatus ei numquam eum ad peccatum potuerit incitare, et idcirco potestatem a domino poposcisse, uelut qui non uirtute illius, sed domini defensione qui illum semper
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑ qñ nobis ꝑfc̃e huic mũdo mortiuss qͥd¬
mꝰ hylarescit. ⁊ mirat quale ad gustandũ ẽẽ
possit qd̾ tam miret᷑ ꝑ odorẽ reficit. S̾eptĩo lo¬
co ꝑ desideriũ crescit. sicut cõpunctio incendio
cõparat᷑ iͣ desideriũ simile est fumo qui de in¬
nis rubigo pcci a mr̃e fu̾ut cõsumpta. et ille inte¬
rius fulgor ĩ corde micare ceꝑit cõfestim anim
ĩ quandam cõtempłonis speculam subleuat᷑
ibiq quodãm᷑ seip̃o altior effc̃s. quanidã ut ica
dixerim lucidam regionem et terram nouam
emuiꝰ ꝓspicit mirat᷑ subt̾ se ĩimo quo ꝓstratꝰ
iacuit. nirat᷑ suꝑ se in sũmo quo eleuatꝰ ten¬
se tm̃ adhͣ ab eẽ ab eo. qd̾ diligit. Conat᷑ igitur
festinat. ascendit. crescit. ꝑ delideriũ. ⁊ quemad¬
modũ uirgula fumi. quantomag̾ sursũ tolli¬
tur. tanto amplius exterminat᷑. ita celestib
appropĩqͣns ⁊ omnẽ t̾re cõcupiscentie nebulã
euaporans totꝰ sp̃ualis efficitutꝰ tandẽq se hu¬

Expanded text:
ostenditur, quando, nobis perfecte huic mundo mortuis quidmus hilarescit, et miratur quale ad gustandum esse possit, quod tam mire etiam per odorem reficit. CAP.  desiderium crescit. Sicut enim compunctio incendio comparatur, ita desiderium simile est fumo, qui de innis rubigo peccati a mente fuerit consumpta, et ille internus fulgor in corde micare coeperit, confestim animus in quamdam contemplationis speculam sublevatur, ibique quodammodo seipso altior effectus, quamdam, ut ita dixerim, lucidam regionem, et terram novamusat, miratur subter se in imo, quo prostratus jacuit, miratur super se in summo, quo elevatus tense tantum adhuc abesse ab eo quod, diligit. Conatur igitur festinat, ascendit, crescit per desiderium, et quemadmodum virgula fumi, quanto magis sursum tollitur, tanto amplius extenuatur, ita coelestibus appropinquans, et omnem terrenae concupiscentiae nebulam evaporans totus spiritalis efficitur, tandemque se hu
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Deuotio est feruior bone uolũtatis. quem
mẽs cohibere nõ ualens certis inditiis mani¬
festat. Hec diuidit᷑. in tria. ĩ xelũ ⁊ cõpassionẽ
et beniuolentiã.⁊elus est dũ ꝓ amore iusti¬
cie defensorẽ ultro se offert animꝰ. calũpniam
u̾itatis pati nõ sustinens. Cõpassio est qñ mi¬
seriis alioꝵ cõdolemus. Beniuolentia est. qñ
prompta uoluntate beneficia rogata anniu

Expanded text:
nant. Devotio est fervor bonae voluntatis, quem mens cohibere non valens certis manifestat indiciis. Haec dividitur in tria, in zelum et compassionem, et benevolentiam. Zelus est, dum pro amore justitiae defensorem ultro se offert animus calumniam veritatis pati non sustinens. Compassio est, quando miseriis aliorum condolemus. Benevolentia est, quando prompta voluntate beneficia rogati annu
Abbreviated transcription (Latin):
agitq alit̾ ut uidit facienda: facit regit abs¬
ꝙ labore. Distinguit formis tp̃re fine loco.
Crescendi stadium reb metitur. ⁊ illas. Decer¬
nit u̾sat legib ille manens. Ip̃e manens dũ
cuncta mouet mortalib egris. Consulit et
tenor ⁊ cõcordia rerũ. Quicquid uł ĩ me dige¬
rat eius ero.

Expanded text:
agitque aliter. Ut vidit facienda facit, regit absagitque aliter. Ut vidit facienda facit, regit absque labore. Distinguit formis, tempore, fine, loco. Crescendi studium rebus metitur, et illas Secretis versat legibus, ipse manens. Ipse manens, dum cuncta movet, mortatenor et concordia rerum, Quidquid vult in me digerat, ejus ero.
Abbreviated transcription (Latin):
te dolis. Ille pudor patrie me nõ ĩpune tuentẽ
iusticie leges expulit a patria. Inde ratẽ scan¬
do iuitam comitto procellis: uela timent gemi¬
qd obẽẽ pot̃. Ette rapaxturbo tollent ad sydera
fluctus. Impulit ad litꝰ iam sine quippe ratem
Sic misetere felxx. quassa rate reb adeptis. Eua¬
si uentos. equora lata iouem. Ecce quid ẽ hoĩs
quid iure uocare p̃mũ. Qua miser ille sibi
nudũ nasci nudũꝙ reu̾ti. Ad matrem: nec opes
tollere posse suas. Est hõis putrere solo saniem
Istiꝰ est heres bõ ꝓprietatis ⁊ illũ: certiꝰ hiis do¬
minũ p̾remia nulla manent. Res ⁊ opes p̃s¬
tant᷑ ei famulant᷑ ad horam: ⁊ locuples ma¬
ne uesꝑe pauꝑ erit. Nemo pot̾ reb ius assigna¬
re manendi: que nutꝰ hoĩs nõ didiscere sequi
Ius illis deus asccipsit statuitq teneri: legi¬
b et nuitu stare uł ire suo. Ille simł. semel ⁊
solus p̃uidit ⁊ egit: cuncta. nec illa alit̾uidit

Expanded text:
te, dolis. Ille pudor patriae me non impune tuentem te, dolis. Ille pudor patriae me non impune tuentem Justitiae leges, expulit a patria. Inde ratem scando, vitam committo procellis, Uda  f. vel timet, Ecce rapax turbo tollens ad sidera fluctus, Impulit ad littus jam sine puppe ratem. Sic miser et felix, quassa rate, rebus ademptis, Evasi ventos, aequora, saxa, Jovem. Ecce quid est hominis, quid jure vocare paternum, Qua miser ille sibi nudum nasci, nudumque reverti Ad matrem, nec opes tollere posse suas. Est hominis putrere solo, famemqIstius est haeres homo prosperitatis, et illum Certius his dominum praedia nulla manent. Res et opes praestantur ei; famulantur ad horam, Et locuples mane, vespere pauper erit. Nemo potest rebus jus assignare manendi, Quae nutus hominum non didicere sequi. Jus illis Deus ascribit, statuitque teneri Legibus, et nutu stare vel ire suo. Ille simul semel et solus praevidit, et egit Cuncta, nec illa aliter vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑerã locuples multisq beatꝰ ami. eu¬
cis: et risere diu ꝓspera fatamͥ. Sepe mͥ
dyxi. Quorsũ tam prospera rerum: Quid sibi
uult tantꝰ tam citꝰ agg̃ opũ: Heu mͥ nulla fi¬
des nulla est cõstantia reb: Res ip̃e quid sint
mobilitate docent. Res hoĩm atq hoĩes leiuis a¬
lea u̾sat ĩ horas: Et uenit a sũmo sũma ruina
gradu. Cuncta sub ancipiti pendent mortalia
casu: ⁊ spondent ꝓpͥa mobilitate fugam. Quic¬
quid habes hodie cras te fortasse relinquet. Aut
mͦ dũ loq̃ris desinet ẽẽ tuũ. Has ludit fortuna
uices reges ꝙ suꝑbos: Aut seruos humiles nõ
sinit eẽ duu. Illa dolosa comes sola leuitate fi¬
delis: Nõ imꝑrine fauet auit sine fine p̾mit.
Illa m quondã uultu blandita sereno: Muta¬
uit nultꝰ nubila fc̃a suos. Accessit dampnis no
uus ille grauisq tyrannꝰ. Quo cenomannorũ
c̃õsule ius periit. Cuiꝰ auos puduit scelerum
genuisse patronũ: fortuneꝙ parem mobilita¬

Expanded text:
eram locuples, multisque beatus amicis: Et risere diu propria fata mihi. Sepe mihi dixique tua tam prospera rerum, Quid sibi vult, tantus tam citus ager opum? Heu mihi nulla fides, nulla est constantia rebus: Res ipse quid sint mobilitate docent. Res hominum atque homines alea versatur in horas: Et venit a summo summa ruina gradu. Cuncta ideo ancipiti pendent mortalia casu: Et spondent propria mobilitate fugam. Quicquid habes hodie, cras te fortasse relinquet: Aut modo dum loqueris, desinet esse tuum. Has ludit fortuna vices, regesque superbos; Ac servos humiles non sinit esse diu. Illa dolosa comes sola levitate fidelis. Non impune favet, aut sine fine premit. Illa mihi quondam vultu blandita sereno. Mutavit vultus nubila facta suos. vus ille gravisque tyrannus, Quo Cenomanorum consule jus periit. Cujus avos puduit scelerum genuisse patronum, Fortunaeque parem mobilita
Abbreviated transcription (Latin):
rant.Inimici ĩ iecta manu apprehendẽs nestimẽ¬
nũ ꝑire. Qͥd t̾ proderit aurũ qͥd argentũ: Nũqͥd
liberabũt te de camino gehenne: Dixit ⁊ alia
multa. Cui maritꝰ rendit. Quid pateris intili¬
et: Qͥd tͥ uidet᷑: Aut qͥd de me forte audire potu¬
tii sui ꝯstii et deteti: fallaciam suam colorare mi
alii se ĩ speluncis alii in desertis locis. iiri uł fe¬
mine nullo sͥ ꝯscio sese claudebãt ⁊ ibidẽ nulla
succuerẽte sustentatiõe ciboꝵ fame uł frigore uic¬
ti cõtritũ ⁊ cõtribulatũ sp̃m exalabant. int̾ hec
afflictionis ĩcõmoda. ĩuiolate secũ fidei securita¬
tem portantes. Sicut enim c̾scorrus pb̃r munen¬
tane ciuitatis ĩ spelunca quisensis montis reꝑt̾
est: putrescenti cadauere iam solutꝰ.¬

Expanded text:
rant inimici, iniecta manu adprehendens ora uestimenrant inimici, iniecta manu adprehendens ora uestimennum perire? quid tibi proderit aurum, quid argentum? numquid liberabunt te de camino gehennae\'? dixit et alia multa. Cui maritus respondit: cquid pateris, mulier? quid tibi uidetur aut quid forte de me audire potucii sui conscii et detecti fallaciam suam colorare minalii se in speluncis, alii in desertis locis uiri uel feminae nullo sibi conscio sese claudebant, et ibidem nulla succurrente sustentatione ciborum fame uel frigore uicti contritum et contribulatum spiritum exalabant, inter haec adflictionis incommoda inuiolatae seeam fidei securitatem portantes. Sic enim Cresconius presbyter Mizeitanae ciuitatis in spelunca Ziquensis montis repertus est, putrescente iam solnt
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis liberati: fc̃m eẽ ꝓbatur. Nam iussu regis
cũ uxore ⁊ libetis ad exiliũ micti ubet᷑. Coitauit
impietas arriana a parentib ꝑuulos suos seꝑa¬
ri nõ posse: ⁊ ꝑ pietatis affectum uirtutẽ prost̾ne¬
re genitoꝵ. Disiungũt a parentib tenera pigno¬
ra filioꝵ. Qͥ cũ uellet liberatꝰ lacrimas mitt̾e: au¬
ctoritate uxoria increpatꝰ. in ip̃o meatu exit̾ sui¬
ilico lacrime siccauerunt. Ait .n. ⁊ corunx. Et p̃p̃
filios liberare ꝑditur es aĩam tuam: Computa
eos nõ fuille natos. Nam ⁊ ip̃os oĩno uendica¬
turꝰ est xp̃c. Nõne uides eos clamantes ⁊ dicentes
seorsũ carceris tñ custodia custodia tenerent᷑. ita
ut se penitꝰ nõ uiderẽt mandat᷑ mulieti dicit᷑q ili
Solue iam duriciã tuam. Etce uir tuus paruit
lũ ⁊ faciã ego qd̃ uolu̾it deus. Educta gͥ de carce
ĩuenit urcũ suũ stantẽ cum ĩgenti multitudr̃e
ꝓ tribunalib sonexũ ⁊ uerũ estimans qd̾ funxe¬

Expanded text:
rabilis Liberati factum esse probatur. Nam cum iussu regis cum uxore et liberis ad exilium mitti iuberetur, cogitavit impietas Arriana a parentibus parvulos filios separare, ne posset per pietatis affectum etiam virtutem prosternere genitorum. Disiunguntur a parentibus tenera pignera filiorum. Qui cum vellet Liberatus lacrimas emittere, auctoritate uxoria increpatus, in ipso meatu exitilico lacrimae siccauerunt. Ait enim et coniux: et propter filios, Liberate, perditurus es animam tuam? computa eos non fuisse natos; nam et ipsos omnino uindicaturus est Christus. nonne uides eos clamantes et dicentesseorsum, carceris tamen custodia tenerentur, ita ut se penitus non uiderent, mandatur mulieri diciturque illi: csolue iam duritiam tuam; ecce uir tuus paruit lum et faciam et ego quod uoluerit deus\'. Educta igitur de carcere inuenit uirum suum stantem cum ingenti multitudine pro tribunalibus conexum, et uerum aestimans quod finxe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ multis thebroꝵ. ĩ hac urbe a rictionaro irͣi¬
⁊ atis. ad caput septẽ senatores urbis maxentiꝰ.
cõstantiꝰ. crescentius. iustinꝰ ⁊ tres fr̃es. Teanderꝰ.
alexandetꝰ. sother. ad pedes hornusda. papiriᷤ. con¬
stans. iouianus. Et cũ multi alii ibi iacerent.
tiouaro passos fuisse dicebant. Anno xuii.¬
duob fr̃ib russoꝵ regib. de regno contendentib
alter eorũ a cõsortio regni pulsus int̾pellat hen¬
ricũ ĩꝑatorem. se ⁊ regnũ russoꝵ ei submittens
si eiꝰ aucilio regno restitueret᷑. S id frustra fuit
qr gͣuissima ĩ imꝑio romano orta dissentio mo¬
uebat magis sua tueri. qͣm aliena acquirere.
Sarones enim multis ⁊ magnuis iniiriis et in¬
iusticiis ab imꝑatore effecti. contͣ eum rebellant
ad qͦs debellandos imperator instant̾ intendit.

Expanded text:
cum multis Thebeorum in hac urbe a Rictiovaro martycum multis Thebeorum in hac urbe a Rictiovaro martyrizatus; ad caput septem senatores urbis, Maxentius, Constantius, Crescentius, Justinus, et tres fratres Leander, Alexander, Sother; ad pedes Ormisda, Papirius, Constans, Jovianus. Et cum multi alii ibi jacerent, tiovaro passos fuisse docebant. GodefriDuobus fratribus Russorum regibus de regno contendentibus, alter eorum a consortio regni pulsus interpellat Henricum imperatorem, se et regnum Russorum ei submittens, si ejus auxilio regno restitueretur; sed id frustra fuit, quia gravissima in imperio Romano orta dissensio monebat, magis sua tueri quam aliena acquirere. Saxones enim multis et magnis injuriis et injustitiis ab imperatore affecti contra eum rebellant: ad quos debellandos imperator instanter contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
uasio remensi metropolitano cõsecrat᷑. Qui gͣ¬
uiter ferẽs carere se p̃sentia qͥntini mris: ĩ eiꝰ
honore ⁊ memoria edificauit ectam haut lon¬
ge a menib beluace urbis. Kome duob de
ppͣtu condendentib mantue synodꝰ colligitur
et mediante annone calamense archiepo. alex¬
ander se iureurrando de symonia expurgnãs
ĩ sede apłica subrogat᷑ cadelo ut symoniacꝰ repu¬
diatur. Anno .xiiͦ. deodericꝰ comes treueroꝵ de
mͣrͣizato conone apud deum et hoĩes reus exii¬
francis hinc scotis angliã incursantib angli
fame cõsumũt᷑. multi eoꝵ humanis carnib
ni cõfessoris ĩ cripta subt̾ranea inueniturꝰ corpꝰ¬
euisdẽ scĩpaulini. Qd̃ olim a frigia ubi exulaue¬
rat reportatũ: ibi a felice ep̃o cathenis ferreis fu¬
erat suspensũ. Et iuxta eũ multa corͣ sc̃oꝵ: ad¬
derterã. s eius palmatiꝰ cõsul ⁊ patriciꝰ treueroꝵ
a sistrã tyrsus unꝰ de pͥncipib thebre legiõis

Expanded text:
rvasio Remensi metropolitano consecratur. Qui graviter ferens, carere se praesentia Quintini martyris, in ejus honore et memoria aedificavit aecclesiam, haud longe a menibus Belloacae urbis. 1069. Guido epapatu contendentibus, Mantuae synodus colligitur; et mediante Annone Coloniense archiepiscopo, Alexander se jurejurando de symonia expurgans, in sede apostolica subrogatur, Cadelo vero ut symoniacus repudiatur. 1068. 12. 8. 2. Deodericus comes Trevirorum, de martyrizato Conone apud Deum et homines reus, exilFrancis, hinc Scotis Angliam incursantibus Angli fame consumuntur, multi eorum humanis carnibus ni confessoris in cripta subterranea invenitur corpus sancti Paulini, quod olim a Frigia, ubi exulaverat, reportatum ibi a Felice episcopo, catenis ferreis fuerat suspensum, et juxta eum multa corpora ejus, Palmatius consul et patricius Trevirorum; ad sinistram Tyrsus, unus de principibus Thebeae legionis,
Abbreviated transcription (Latin):
tie inclusus. Cono qui et conradꝰ pͥmiceriꝰ colo¬
mensis ab imꝑatore henrico ad suscipiendũ ar¬
chiepatũ treueroꝵ missus capit᷑ a comite tre¬
ueroꝵ deoderico. ⁊ a satellitib eiꝰ ĩ siluam duct᷑
de rupe t̾cio p̾cipitatur et ad huc illesus gladio
transu̾berat᷑ corpꝰ eiꝰ foliis silue obtegit᷑. Q a
rustico ĩuentũ ad ullam defertur. ⁊ sepełitur
Inde a deoderico nudunensiũ ep̃o transportatũ
ad tolegiũ monast̾iũ. młtis statĩ miraculis a

Expanded text:
 Cuono, qui et Conradus, primicerius Coloniensis, ab imperatore Heinrico ad suscipiendum archiepiscopatum Trevirorum missus, capitur a comite Trevirorum Deoderico, et a satellitibus ejus in silva ductus, de rupe tertio precipitatur, et adhuc illesus, gladio transverberatur. Corpus ejus foliis silvae optegitur; quod a rustico inventum ad villam defertur et sepelitur; inde a Deoderico Virdunensium episcopo transportatum ad Tolegium monasterium, multis statim miraculis a
Abbreviated transcription (Latin):
ne lande ligat. frandati non sũt sacro baptisia¬
te xp̃i. fons quib ip̃a sin sangͥnis unda fuit. Et
quicquid sci fert mystica forma lauari. Id totũ
sapia mentẽ. Imbuit et placidi pectoris hospes
urenis rectis gaudia longa dabit. Nũqmͣ bella
uoruis nũqm discrimina desunt. ⁊ cũ quo certet
mens pia semꝑ ht. Pulsant exteriꝰ diu̾sis moti¬
b hostes. Int cͣuule est ⁊ sociale malũ. Qui cre
dunt ueros uerũ crinisse ꝓpħas. Et qui nõ du¬
uitant u̾ba manere dei. Qui xp̃m passũ pena
erucis ultima mortis. In toto celsi pr̃is honore
uident. Quiq ip̃m multa cũ maiestate tremẽ¬
dũ. Expectant puigui lampade ꝑuigiles: huis
sordent t̾rena patent celestia nec se. captiuos
seruos temporis huiꝰ agunt. Imꝑia ⁊ fasces in¬
docti mun̾a uulgi. Quasq orbis scelerũ semi¬
na fecit opes. calcarũt sc̃ã çelũ ambitione peter¬
tes. Quere nib cripiũt ꝑd̾e nil metiuuit.

Expanded text:
elitur aqua: Fraudati non sunt sacro baptismate Christi, Fons quibus ipsa sui sanguinis unda fuit. Et quidquid sacri fert mystica forma lavacri, Id totum sapientia mentem. Imbuit et placidi pectoris hospes brevis rectis gaudia longa dabit. XCVI  Aliabonis, numquam discrimina desunt. Et cum quo certet mens pia semper habet. Pulsant exterius diversis moribus hostes. Intus civile est et sociale malum. Sedunt veros verum cecinisse prophetas. Et qui non dubitant verba manere dei. Qui Christum passum penas crucis, ultima mortis, In toto celsi patris honore vident. Quique ipsum multa cum maiestate tremendum, Expectant pingui lampade pervigiles. His sordent terrena, patent celestia, nec se Captivos servos temporis huius agunt. Imperia et fasces, indocti muner vulgi: Quasque orbis scelerum femina fecit opes Calcarunt, sancta celum ambitione petentes: Querere nil cupiunt, perdere nil metuunt.
Abbreviated transcription (Latin):
maxillas ora saliuis p̾buit ⁊ figi se cruce nõ timi¬
it. Me gessit moriẽs me uicta morte resurgẽs. et
secũ ad pr̃em me suꝑ astra tulit. Quid nam gͥ rã¬
ta ꝑ spe tolerare recusem. aut qͥd erit qd̾ me sẽꝑa¬
ret a dño. Ignem adhibe rumare manu mea is¬
cera terror. Effugient penas menbia soluta tuas.
Carrere si ceco claudar nectarq cathenis: liber ĩ
excessu mentis adibo deum. Si mucrone paret c̾¬
uicem ab scide lictor. Impauidũ inueniet mors ci¬
ta tuta breuis. Nõ metuo exiliũ: mũdꝰ domꝰ õĩb
rabor oͥpes: nullos sectabor honores. Pauꝑiem xp̃o
diuite nõ timeo. Qua stetero adn̾sis. hac utar̾ mẽ¬
te scd̾is. Nec mala me uincent nec bona me capi¬
ent. Nec tñ ista mͥ de me fiducia surgit. Tu das xͥ
loqu̾i tuq pati tribuas. In nobis nich audemus.
s fidimꝰ inte. quo pugnare uibes ⁊ suꝑare facio seꝑ

Expanded text:
maxillas, ora saliuis praebuit et figi se cruce non renumaxillas, ora saliuis praebuit et figi se cruce non renuit. secum ad patrem me super astra tulit. quidnam igitur tanta pro spe tolerare recusem? aut quid erit quod me separet a domino? ignem adhibe, rimare manu mea uiscera, tortor; effugient poenas membra soluta tuas. carcere si caeco claudar nectarque catenis, liber in excessu mentis adibo deum. si mucrone paret ceruicem abscindere lictor, inpauidum inueniet; mors cita, poena breuis. non metuo exsilium, domus omnibus rabor opes, nullos sectabor honores, pauperiem Christo diuite non metuam. qua stetero aduersis, hac utar mente secundis; nec mala me uincent nec bona me capibus. nec tamen ista mihi de me fiducia surgit, tu das, Christe, loqui tuque pati tribuis. in nobis nihil audemus, sed fidimus in te, quos pugnare iubes et superare facis.