comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cesserant. decimũ quẽq militẽ sorte ductũ. fuste
ꝑcussit. fabiꝰ rutilius consul ex duabus legionib
que loco cesserant uicenos sorte ductos: in conspe¬
ctu militũ securi ꝑcussit. Idem ternos ex centuriis
quarũ statio ab hoste ꝑrupta erat: addixit secͣi.
Quintus fabius maximus: transfugarũ dextras
p̃cidit. Marcus cato tradidit. in furto comp̃hensis
inter cõmilitones. dextras eẽ p̃cisas: aut si benigniꝰ
in reũ anmadu̾tere uoluissent: in pͥncipis sangͥ¬
nẽ missũ. Sediciᷤᷤ quoq securini ꝓuocat: ita tam̃
ut arbitrio ducis in pena paucoꝵ. securitas . & qͥes
rei publice reformetur. Iuluis cesar orta seditione
militũ: paucis ꝑcussis castra sedasse legirur. & fi¬
dem militũ reꝑasse. xiii.
it interdũ ut ex delicto suo priuent᷑ mili¬
tes milicie cingulo. in his maxime: ubi sa¬
crilegia cõmittuntur. Ueteri nanq iure

Expanded text:
cesserant decimum quemque militem sorte ductum, fuste cesserant decimum quemque militem sorte ductum, fuste percussit. Fabius Rutilius consul, ex duabus legionibus quae loco cesserant vicenos sorte ductos in conspectu militum securi percussit. Idem ternos ex centuriis quarum statio ab hoste perrupta erat addixit securi. Q. Fabius Maximus, transfugarum dextras praecidit. M. Cato tradidit in furto deprehensis inter commilitones dextras esse praecisas, aut si benignius in reum animadvertere voluissent, in principiis sanguinem missum. Seditio quoque securim provocat, ita tamen ut pro arbitrio ducis in poena paucorum securitas et quies reipublicae reformetur. Julius Caesar, orta seditione militum, paucis percussis, castra sedasse legitur, et fidem militum reparasse. CAP.it interdum ut ex delicto suo privetur miles militiae cingulo, in his maxime, ubi sacrilegia committuntur. Veteri namque jure
Abbreviated transcription (Latin):
bat suppliciũ. Luciꝰ papilius cursor fabiũ ruptiliũ
nec contentioni aut p̃cib militũ concessit animad¬
u̾sionẽ. eũq ꝓfugientẽ romã ꝑsecutus ẽ: ne ibi qͥdẽ
remisso pͥus supplicũ metu: quã ad genua eiꝰ & fabiꝰ
cũ patre ꝓuolueret᷑. & pariter senatus ac populus
rogaretur. Et ne eũ etedas hoo fecisse exodio p̃ceden¬
ti. mallius cui imꝑioso postea cognomenfuit. filiũ
qd̃ is contra edictũ patris cũ hoste pugnauerat qͣuis
uictorẽ: in conspectu exercitus uirgis cesũ securi
ꝑcussit. fuit autẽ disciplina militaris sicut rei publi¬
ce necessaria. ita & om̃ib gratiosa:. adeoquidẽ ut
mallius filius ꝓse aduersus patrẽ exercitu sedicionẽ
parante. negauerit tanti eẽ queꝗͣ: ut ꝓpter illũ cor¬
rumꝑet᷑ disciplina milicie. & optinuit ut ipsũ pu¬
niri paterentur. Apuis claudius ex huis qui loco

Expanded text:
bat supplicium. L. Papilius Cursor, Fabium Rutilium,bat supplicium. L. Papilius Cursor, Fabium Rutilium,nec contentioni aut precibus militum concessit animadversionem, eumque profugientem Romam persecutus est: nec ibi quidem remissio prius supplicii metu, quam adur, et pariter senatus ac populus rogarent. Et ne eum credas hoc fecisse ex odio praecedenti, Manlius, cum Imperioso postea cognomen fuit, filium, quod is contra edictum patris, cum hoste pugnaverat, quamvis victorem, in conspectu exercitus virgis caesum, securi percussit. Fuit autem disciplina militaris sicut reipublicae necessaria, ita et omnibus gratiosa, adeo quidem ut Manlius filius, pro se adversus patrem exercitu seditionem parante, negaverit tanti esse quempiam, ut propter illum corrumperetur disciplina militiae, et obtinuit ut ipsum puniri paterentur. Appius Claudius ex his qui loco
Abbreviated transcription (Latin):
mortis incurrit. Quid enĩ bonũ aut malũ in talibꝰ
sit. ñ licet iudicare subiectis: dũ plena reu̾entia
p̃positis ex hibeat᷑. & fidelis obedientia mandatorũ
Militẽ gͦ in om̃ib his que adstatũ publicũ perti¬
nent nichil om̃ino tẽptare licet: nisi ducis iussu t
licentia qd̃ ipse faciendũ decreuerit roboret᷑. Unde
hi plerũq quiducũ contẽpto. uł ñ expectatoĩꝑio
congredientes cũ hoste. rei publice uictoriã contu¬
lerunt: sepe ñ tã głam assecuti sunt de uictoria.
quã de temeritate. uel negligentia penã. Quid gͦ
merebit᷑ trans fuga stationis ue desertor. si ex dis¬
ciplina militari. tanta seilitate corripitur trium¬
phator. In strategẽmatib iulii inuenit᷑. elearcũ
iacedemonioꝵ ducẽ dixisse. imperatorẽ exercitus
potoꝰ tememdũ eã quã hostẽ: eo qđ̾ qui in p̾lio dubiã
mortẽ timnuerant᷑ eos tatione rouicta citũ mane¬

Expanded text:
mortis incurrit. Quid enim bonum, aut malum in talibus mortis incurrit. Quid enim bonum, aut malum in talibus sit, non licet judicare subjectis, dum plena reverentia praepositis exhibeatur, et fidelis obedientia mandatorum. Militem ergo in omnibus his, quae ad statum publicum pertinent, nihil omnino tentare licet, nisi ducis jussu vel licentia quod ipse faciendum decreverit roboretur. Unde hi plerumque, qui ducum contempto vel non exspectato imperio, congredientes cum hoste reipublicae victoriam contulerunt, saepe non tam gloriam assecuti sunt de victoria, quam de temeritate vel negligentia poenam. Quid ergo merebitur transfuga, stationisve desertor, si ex disciplina militari tanta severitate corripitur triumphator? In Strategematibus Julii invenitur Clearchum Lacedaemoniorum ducem dixisse imperatorem exercitui potius timendum esse, quam hostem, eo quod qui in praelio dubiam mortem timuerant, eos statione relicta certum mane
Abbreviated transcription (Latin):
fidelẽ & ꝑfidũ eẽ conuicit. Magna quidẽ debetur
reu̾entia duci. s fidei religione seruata. Quedã
ita necessaria st̃. ut mandatũ ñ expectent: alia sic
detestabilia: ut nullũ omnino mandatũ admittãt.
Media quidẽ que neq sunt necessaria bona nec
detestabilia mala: consistunt in arbitrio p̃sidentiᷤ.
Uelit nolit p̃fectus: ex necessitate boni diligendꝰ ẽ
ds̃. Uelit nolit p̃fectus : ex malicia iniquitatis ẽ
adulteriũ declinandũ. At militare uel ñ militare
tant: ad p̃positi diligentiã e reu̾entiam spectant.
Inhis nisi mandato p̾sidentis oculũ aꝑie instar cri¬
minis est. aut ex scientia sua ad cuicũq oꝑis fructũ
manũ irreu̾enter extend̾e. Sit cecus in hac parte
subiectus ut uiuat. quia quacũq die quasi ex ppͥa
discretione ad arborẽ scientie. quã sibi & prelatis
reseruat dñs temerariã manũ miserit: laqueũ

Expanded text:
fidelem et perfidum esse convincit. Magna quidem reverfidelem et perfidum esse convincit. Magna quidem reverr duci, sed fidei religione servata. Quaedam ita necessaria sunt, ut mandatum non exspectent; alia sic detestabilia, ut nullum omnino mandatum admittant. Media quidem quae neque sunt necessaria bona, nec detestabilia mala, consistunt in arbitrio praesidentis. Velit nolit praefectus, ex necessitate boni, diligendus est Deus. Velit nolit praefectus, ex malitia iniquitatis, est adulterium declinandum. At militare, vel non militare,tant, ad praepositi diligentiam et reverentiam spectant. In his, nisi mandato praesidentis, oculum aperire, instar criminis est, aut ex scientia sua ad cujuscunque operis fructum manum irreverenter extendere. Sit caecus in hac parte subjectus ut vivat, quia quacunque die quasi ex propria discretione ad arborem scientiae, quam sibi et praelatis reservat Dominus, temerariam manum miserit, laqueum
Abbreviated transcription (Latin):
ducis nulla est examinatio militaris. nisi forte qd̃
p̃cipitur exp̃ssim saluti rei publice inueniat᷑ adu̾¬
sum. Nam in eo ñ obtemꝑat: nisi ꝑfidꝰ & ĩpiꝰ miles.
Quid enĩ iniquiꝰ. qͥd detestabiliꝰ. quã sine fidei reu̾en¬
tia aggredi quicqͥd dictauerit imꝑatorͤ Nonne
apud om̃s uox funesta ẽ & cruoelis. plenaq ꝑfiore.
pectore si frĩs gladiũ iuguloq parentis. condere me
uibeas. pleneq inuiscera partus coniugis: inuita
ꝑagam tam̃ omĩa dextra. castra suꝑ tusci si pon̾e
tibridis undas: esꝑios audax ueniã metator ĩ agros.
tu quoscũq uoles in planũ effundere muros: his
aries actus disꝑget saxa lacertis. Illa licet penitꝰ
tolli quã usseris urbẽ roma sit: Qd nequiꝰ dicit
potuit. & unde magis deberet si fidelis eẽt romanꝰ
imꝑator offendi : In eo naniq sceleratꝰ miles fidei
sue fidẽ facere studuit: inde seipsũ maxime in¬

Expanded text:
ducis, nulla est examinatio militaris, nisi forte quod ducis, nulla est examinatio militaris, nisi forte quod praecipitur expressim saluti reipublicae inveniatur adversum. Nam in eo non obtemperat nisi perfidus et impius miles. Quid enim iniquius, quid detestabilius, quam sine fidei reverentia aggredi quidquid dictaverit imperator? Nonne apud omnes vox funesta est, et crudelis, plenaque perfidiae, Pectore si fratris gladium, juguloque parentis Condere me jubeas, plenaeque in viscera partus Conjugis, invita peragam tamen omnia dextra. Castra super Tusci si ponere Tibridis undas, Hesperios audax veniam metator in agros. Tu quoscunque voles in planum effundere muros, His aries actus disperget saxa lacertis. Illa licet, penitus tolli quam jusseris urbem, Roma sit Quid nequius dici potuit, et unde magis deberet, si fidelis esset, Romanus imperator offendi? In eo namque sceleratus miles fidei suae fidem facere studuit, unde se ipsum maxime in
Abbreviated transcription (Latin):
derat: uter maior ẽẽt ei mittere ꝓcuraret. Tunc
magnus gaius. comꝑto ꝗͣ obrẽ malũ desiderisset:
ñ uti uisserat maiorẽ. sed quẽ magis eẽ idoneum
aptiorẽq faciendo arieti facilioremq portatuexili¬
mabant: minorẽ misit. Crassiis eũ uocari uisst. &
cũ interrogasset cur ñ qm̃ uisserat misisset ausis
rationibusq quas dictabat sp̃tis uestimenta declu
iussit. iurgisq muitũ cecidit. corrũpi atq disosui
ratus om̃e officiũ imꝑantis: si quis adid qd̾ facere
iuissus ẽ ñ obsequio debito. s consilio ñ desiderato
responderit. Quid queso ampliꝰ in monachũ arti¬
oris regule dictasset abbas seuerus: In eonamq
solo deliquerat qd̾ ñ paruerat mandato: & sifu¬
te reipsa utuiꝰ esset qd̾ fecit. Nam sicut in tel¬
gione de gentib p̃latoꝵ mandata dũ s̾eptione¬
ꝑpetuam non impuignant asubiectis non oportet
discuti s impleri: sic in re militari circa mandata

Expanded text:
derat, uter major esset ei mittere procuraret. Tunc derat, uter major esset ei mittere procuraret. Tunc Magnus Gaius comperto quamobrem malum desiderasset, non uti jusserat majorem, sed quem magis esse idoneum, aptioremque faciendo arieti, facilioremque portatu existimabat, minorem misit. Crassus eum vocari jussit, et cum interrogasset cur non quem jusserat, misisset, causis rationibusque quas dictabat spretis, vestimenta detrahi jussit, virgisque multum cecidit, corrumpi atque dissolvi ratus omne officium imperantis, si quis ad id quod facere jussus est, non obsequio debito, sed consilio non desiderato responderit. Quid, quaeso, amplius in monachum arctioris regulae dictasset abbas severus? In eo namque solo deliquerat, quod non paruerat mandato, etsi forte reipsa utilius esset quod fecit. Nam sicut in religione degentibus praelatorum mandata, dum praeceptionepetuam non impugnant, a subjectis non oportet discuti, sed impleri, sic in re militari, circa mandata
Abbreviated transcription (Latin):
uũ ab eo uno digito de quo diximꝰ ad eor hoĩs ꝑtingͥe.
ac ꝑuenire. Uisũq eũ eẽ potissimũ digitũ taliho¬
nore decorandũ: qui continens & qͣsi conexus eũ pͥn¬
cipatu cordis uideret᷑. Unde & qͣsi excordes arbiteatt
sunt curandos aut puniendos: qui in militare offi¬
ciũ deliquissent. Ut redeã ad frontinũ. crassus a
sempnio a sello. & plerisq aliis historie romane
scriptoribus: tradit᷑ habuisse .u. rerũ bonarũ mna¬
xima &e p̃cipuet. Quod esset ditissimus. qd̾ nobilis¬
simus. qd̃ eloquentissimꝰ. qd̾ uiris consultissimꝰ. quod
pontifex maximꝰ. In cũ in consulatu optineret asiã
ꝓiunciam. & circũ sid̾e. atq opugnare leucas para¬
raret: opusq esset firma atq ꝓcera trabe qͣ arietẽ
faceret. quo muri opidanoꝵ quaterent᷑. scripsit ad
magnũ gaiuĩ maiorẽ athemensiũ socioꝵ. amioꝵ ꝙ
popłi romani. ut ex malis duob quos apuo ers iu¬

Expanded text:
vum ab eo uno digito, de quo diximus, ad cor hominis pertingere, vum ab eo uno digito, de quo diximus, ad cor hominis pertingere, ac pervenire: visumque esse eum potissimum digitum tali honore decorandum, qui continens, et quasi connexus cum principatu cordis videretur. Unde et quasi excordes arbitrati sunt curandos aut puniendos, qui in militare officium deliquissent. Ut redeam ad Frontinum: Crassus a Sempronio Asello, et plerisque aliis historiae Romanae scriptoribus, traditur habuisse quinque rerum bonarum maxima et praecipua: quod esset ditissimus, quod nobilissimus, quod eloquentissimus, quod juris consultissimus, quod pontifex maximus. Is cum in consulatu obtineret Asiam provinciam, et circumsidere atque oppugnare Leucas pararet, opusque esset summa atque procera trabe, qua arietem facerent, quo muri oppidanorum quaterentur, scripsit ad Magnum Gaium majorem Atheniensium sociorum amicorumque populi Romani, ut ex malis duobus, quos apud eos vi
Abbreviated transcription (Latin):
spolia singuli referrent. Hec feontinus. At plinius
asserit. quia fuit hec quoq antiquitus ammadusio
militaris: iubere ignominie causa militi uenam
solui. & sanguinẽ dimitti. Cuiꝰ rei racionẽ & si in¬
factũ opinat᷑ in militib stupentis animi. & anatura¬
li habitu declinantis. ut ñ tam pena quã medicina
uideret᷑. Postea tam̃ ob pleraq alia delicta. id factita¬
tũ eẽ credit. ꝑ consuetudinẽ. quasi minꝰ sani uiderent᷑
om̃s: qͥ contͣ officiũ delinquerent. Nã leuioris culpe
ñ erat ignominiosa animadu̾sio: & si nec illa ex iuigoe
discipline militaris dissimulationi locũ delinquerat.
Uet̾es quoq grecos anulũ habuisse in sinistre manꝰ
digito qui minimo ꝓximus est. ce leberrime tradit᷑.
¶Romanos quoq homines aunt sic płmq usitatos
anulis. causãq huiꝰ rei apion in libris egyptiacis di¬
cit. qd̾ in sectis aꝑtisq corporib ut mos fuit qd̾ greci

Expanded text:
spolia singuli referrent. Haec Frontinus. At Plinius spolia singuli referrent. Haec Frontinus. At Plinius asserit quia fuit haec quoque antiquitus animadversio militaris, solvi et sanguinem dimitti. Cuius rei ratio infactum opinatur in militibus stupentis animi, et a naturali habitu declinantis, ut non tam poena quam medicina videretur. Postea tamen ob pleraque alia delicta id factitatum esse credit, per consuetudinem, quasi minus sani viderentur omnes, qui contra officium delinquerent. Nam levioris culpae non erat ignominiosa animadversio, etsi nec illa ex vigore disciplinae militaris dissimulationi locum relinqueret. Veteres quoque Graecos annulum habuisse in sinistrae manus digito qui minimo proximus est celeberrime traditur. Romanos quoque homines aiunt sic plerumque usitatos annulis, causamque hujus rei Apion in libris Aegyptiacis dicit, quod insectis apertisque corporibus, ut mos fuit, quas Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
imperiũ: questus ap̃censores effecit ut a patrib
notarentur. deinde optinuit. ne eis preterita
era ꝑcederent. Tribuni quoq plebis. de eadẽ re
ad populũ ꝑtulerunt: omiũq consensu stabi¬
lita ẽ discipliua. Quintꝰ metellus macedonicus
in hispania quinq cohortes que liostib cesserant
testamentũ facere iussas: ad locũ recuꝑandũ
remisit. minatus non nisi post uictoriã recep¬
tũ iri. Senatus cũ milites publii ualerũ tͣpiter
fugati essent: decreuit ne ei auxilia submitt̾ent᷑.
nisi uictus hoscib. Hiis uͦ legionib que punico bel¬
lo miliciã detrectauerat: in ciciliã uelut relegatis
ꝑ .uii. annos ordeũ ex senatus consulto datum est.
Apii claudũ sententia senatusq consultũ omnes
qui apirro rege epirotarũ capti. & postea remisi
erant equites ad peditẽ redegit. adletiẽ armatura
om̃ib extra uallũ iussis tendere. donec bina hostiũ

Expanded text:
imperium, questus apud censores effecit, ut a patribus imperium, questus apud censores effecit, ut a patribus notarentur, deinde obtinuit ne eis praeterita aera procederent. Tribuni quoque plebis de eadem re ad populum pertulerunt, omniumque consensu stabilita est disciplina. Q. Metellus Macedonicus in Hispania quinque cohortes, quae hostibus cesserant, testamentum facere jussas, ad locum recuperandum remisit, minatus non nisi post victoriam receptum iri. Senatus, cum milites Publii Valerii turpiter fugati essent, decrevit ne ei auxilia submitterentur, nisi victis hostibus. His vero legionibus, quae Punico bello militiam detrectaverant, in Siciliam velut relegatis, per septem annos hordeum ex senatus consulto datum est. Appii Claudii sententia, senatusque consultum omnes, qui a Pyrrho rege Epirotarum capti, et postea remissi erant, equites ad peditem redegit, ad levem armaturam omnibus extra vallum jussis tendere, donec bina hostium
Abbreviated transcription (Latin):
dionẽ tolerauert̃. Hispani fabrenses om̃ia eadem
ꝑpessi st̃: nec tam̃ oppidũ herculeio tradider̃t̃. Ci ti¬
um eũ oppugnaret mitridates: captiuos eiꝰ urbis
ꝓduxit. ostenditq obsessis. arbitratꝰ futurũ: ut mi¬
seratione suoꝵ ad dedicionẽ cõpelleret opidanos.
At illi cohartati captiuos ad mortẽ fortiter excipi¬
endam: fidẽ seruauere romanis. E gloninenses
cũ a uiriato his liberi & coniuges redderentur:
poptauerunt spectare supplicia pignori. suoꝵ ꝗͣ
a romanis deficere. Numantini ne se dederent:
fame mori p̃fixis forib domuũ suarũ maluerunt.
uicissentq romanos auctore orosio: nisi illi sub
scipione pugnassent. xii.
N eos uͦ qui clucis aut legis ñ obtẽꝑabant arbitͥo:
uaria animadu̾sio ꝓcedebat. Nam alii in fortuna.
in fama alii. alii insanguine puniunt᷑. Frontinũ
cotta consul cũ ad opus equites necessitate m¬
gente uississet accedere: eorq pars detrectasset

Expanded text:
dionem toleraverunt. Hispani Fabrenses omnia eadem dionem toleraverunt. Hispani Fabrenses omnia eadem perpessi sunt, nec tamen oppidum Herculeio tradiderunt. Cyzicum cum oppugnaret Mithridrates, captivos ejus urbis produxit, ostenditque obsessis, arbitratus futurum, ut miseratione suorum ad deditionem compelleret oppidanos. At illi cohortati captivos ad mortem fortiter excipiendam, fidem servavere Romanis. Eglovinenses, cum a Juriaco his liberi et conjuges redderentur, praeoptaverunt spectare supplicia pignorum suorum, quam a Romanis deficere. Numantini ne se dederent, fame mori praefixis foribus domuum suarum maluerunt, vicissentque Romanos, auctore Orosio, nisi illi sub Scipione pugnassent. CAP.n eos vero qui ducis aut legis non obtemperabant arbitrio, varia animadversio procedebat. Nam alii in fortuna, alii in fama, alii in sanguine puniuntur. Frontinum Cotta consul, cum ad opus equites, necessitate cogente, jussisset accedere, eorumque pars detrectasset
Abbreviated transcription (Latin):
esset. Unide ꝓuerbiũ natũ est: multi milites ma¬
riani. ¶Lisander lacedemonius egressũ uia quẽ¬
dam castigabat. Cui dicenti ad nulliꝰ rei rapinam
se ab agnune recessisse: respondit. Ne sp̃em qͥdem
rapturi p̃beas uolo. Publiuis nasica in hiberiͣns
quãius classis usus esset necessariꝰ: ne tam̃ miles
de sidia corrũꝑetur. aut ꝑlicentiã ocii socus infer¬
ret iniuriam: naues edificare instituit. ¶Idem
quoq frontinus inter multa constantie insignia
refert. qd̾ cassilim obsidente hannibale tantã in¬
opiam ꝑpessi sunt: ut murẽ ueniisse centũ de na¬
riis memorie ꝓditũ sit. eiusq uenditorẽ fame
ꝑisse. empcorem autẽ iuxisse: & in tanta angustia
fidem seruasse romanis. Petilim a penis obsessi. pa¬
rentes & liberos ꝓpter inopiam eiecert̃. ipsi corus
madefactis. & igne siccatis foliisq arboꝵ & omni
gen̾e animaliũ uitã trahentes: undecĩ inenses obsi¬

Expanded text:
esset. Unde proverbium natum est: « Muli milites Maesset. Unde proverbium natum est: « Muli milites Mariani. » Lysander Lacedaemonius egressum via quemdam castigabat. Cui dicenti ad nullius rei rapinam se ab agmine recessisse, respondit: « Ne speciem quidem rapturi praebeas, volo. » Publius Nasica in hibernis quamvis classis usus non esset necessarius, ne tamen miles desidia corrumperetur, aut per licentiam otii sociis inferret injuriam, naves aedificare instituit. Idem quoque Frontinus inter multa constantiae insignia refert, quod Cassilini obsidente Hannibale tantam inopiam perpessi sunt, ut murem venisse centum denariis memoriae proditum sit, ejusque venditorem fame periisse, emptorem autem vixisse, et in tanta angustia fidem servasse Romanis. Petilini a Poenis obsessi, parentes et liberos propter inopiam ejecerunt, ipsi coriis madefactis, et igne siccatis, foliisque arborum, et omni genere animalium vitam trahentes, undecim menses obsi
Abbreviated transcription (Latin):
imperatore timiditatẽ & ignauiam. frangenteq
delicatioris usus ac parũ necessaria expedicioni
uasa. Quod maxime nobilit̾ accidit gaio nũmio
tribuno. cui dixisse traditur scipio. Michi pau¬
lisper tibi & rei publice semꝑ nequã eris .¶ Qum
tus metellus bello iugurtino similiter lapsu̾smi¬
litũ disciplinã pari seueritare restituit. cũ insuꝑ
ꝓluberet alia carne. quã assa elixaue milites utti.
Philippus cũ primũ exercitũ constitueret. ueni¬
culoꝵ usũ om̃ib interdixit: equitib non ampltꝰ
quã singules lacones habere ꝑmisit. Peditib aut̃
denis: singulos qui molas & funes ferrent. In esti¬
ua exeuntib: xxx. dierũ farmã collo portari im¬
ꝑauit. Gaiuis marius recidendoꝵ impedimentor.
gr̃ã. quib maxime exercitus agmen oneratur.
uasa & cibaria militis in fasciculas aptata furcis
p̃postuit. sub quib & habile onus & facilis reqͥes¬

Expanded text:
imperatore timiditatem et ignaviam, frangenteque imperatore timiditatem et ignaviam, frangenteque delicatioris usus, ac parum necessaria expeditioni vasa. Quod maxime nobiliter accidit C. Nummio tribuno, cui dixisse traditur Scipio: « Mihi paulisper, tibi et reipublicae semper nequam eris. » Q. Metellus bello Jugurthino similiter lapsam militum disciplinam, pari severitate restituit, cum insuper prohiberet alia carne quam assa elixave milites uti. Philippus, cum primum exercitum constitueret, vehiculorum usum omnibus interdixit, equitibus non amplius quam singulos lacones habere permisit, peditibus autem denis, singulos qui molas et funes ferrent. In aestiva exeuntibus, triginta dierum farinam collo portari imperavit. C. Marius recidendorum impedimentorum gratia, quibus maxime exercitus agmen oneratur, vasa et cibaria militis in fasciculos aptata, furcis praeposuit, sub quibus et habile onus, et facilis requie
Abbreviated transcription (Latin):
quã in clero. & re militari. At res militaris que
minus exercitatur in spũ: acerbius ẽ corporalit᷑
punienda. Nichil ẽ autẽ qd̾ utrãq magis ĩpugnet.
ꝗͣ luxuria: quia om̃is intẽꝑantia ordinationi ꝑsu¬
runũ adu̾satur. Porro ubi ordo ñ ẽ: confusio locũ
habet. & nisi repͥmatur correctionis stimisio: pro¬
culdubio ignominiã ex necessitate importat. Qͥd
enĩ faciet fortiter: quẽ luxuria & intemꝑantia
non tam exarmauit quã exanimauit: ¶ Quartꝰ
liber strategẽmaticoꝵ uilii frontini refert. quod
publius scipio ad numantiã corruptũ suꝑiorũ
ducũ socordia exercitũ correxit. dimisso ingenti
lixarũ numero. redactis ad munus cotidiana ex¬
ercitatione militib. quib cũ frequens iniung̃et
iter: portare cõpłium dierũ cibaria imꝑabat. ita
ut frigora & imbres pati. uada fluminũ pedibus
trahicere assuesceret miles. exꝓbrante subinde

Expanded text:
quam in clero, et re militari. At res militaris, quae quam in clero, et re militari. At res militaris, quae minus exercetur in spiritu, acerbius est corporaliter punienda. Nihil est autem quod utrumque magis impugnet, quam luxuria, quia omnia intemperantia ordinationi plurimum adversatur. Porro ubi ordo non est, confusio locum habet, et nisi reprimatur correctionis stimulo, procul dubio ignominiam ex necessitate importat. Quid enim faciet fortiter, quem luxuria et intemperantia non tam exarmavit, quam exanimavit? Quartus liber Strategematicorum Julii Frontini refert, quod P. Scipio missus ad Numantiam, corruptum superiorum ducum secordia exercitum correxit, dimisso ingenti lixarum numero, redactis ad munus quotidiana exercitatione militibus, quibus cum frequens injungeret iter, portare complurium dierum cibaria imperabat, ita ut frigora et imbres pati, vada fluminum pedibus trajicere assuesceret miles, exprobrante subinde
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ munitatib & eminentioribꝰ pͥiulegiis militia gari¬
det. ita acerbioribus penis subdenda est: si sua de¬
meruisse pͥulegia coniuncat᷑. Nec in ea sibi parte
ꝓdest ignorantia uiris. cũ & si uira publica ꝑmit¬
tatur: suũ tamen officiũ non liceat ignorare. Licet
enĩ sacerdos in ordinatione ordinis sui difficutatẽ
ignoret. eoipso qd̃ sine contraditione. oneroso succe¬
dit officio: suscepti sacerdotii onera cogitur sustin̾e.
Si uero negligit aut malignat᷑: corripit᷑ grauiꝰ.
eo qd̃ maiori pena digni sunt hii. quib cũ multum
debeatur honoris: aut occulto aut manifesto inue¬
niuntur incrimine. Alit̾ tamen crimina. aliter
puniuntur excessus.: qm̃ illa płmq penã irrogant
sangiunis: hec quasi medicinalẽ ꝓ qualitate delicti
exigunt curam. Ipsa uͦ nẽ simplex est nunc qͣsi
quandam acrimoiuã miscet. Ueruntam̃ eũ in om̃i
ꝓfessione disciplina necessaria sit: nusquã magis

Expanded text:
immunitatibus et eminentioribus privilegiis militia gauimmunitatibus et eminentioribus privilegiis militia gaudet, ita acerbioribus poenis subdenda est, si sua demeruisse privilegia convincatur. Nec in ea sibi parte prodest ignorantia juris, cum etsi jura publica permittantur, suum tamen officium non liceat ignorare. Licet enim sacerdos in ordinatione ordinis sui difficultatem ignoret, eo ipso quod sine contradictione oneroso succedit officio, suscepti tamen sacerdotii onera cogitur sustinere. Si vero negligit, aut malignatur, corripietur gravius; eo quod majori poena digni sunt hi, quibus cum multum debeatur honoris, aut occulto, aut manifesto inveniuntur in crimine. Aliter tamen crimina, aliter puniuntur excessus, quoniam illa plerumque poenam irrogant sanguinis, haec quasi medicinalem pro qualitate delicti exigunt curam. Ipsa vero nunc simplex est, nunc quasi quamdam acrimoniam miscet. Verumtamen cum in omni professione disciplina necessaria sit, nusquam magis
Abbreviated transcription (Latin):
acceptione dignus: qui deceat p̃ambulũ gr̃e.
preconẽ ueritatis. de ñp̃cursorem. Nouerat enĩ
manũ militarẽ ꝓmptam ad iniurias. rapuus
assuetã. & cui nunquã aut raro sufficiint sua:
quin appetat aliena. Conciissione gͦ ꝓhibita: ex¬
elusit inuirias. rapinas externunauit: excelusa
calũnia. Auariciã quoq damnauit: dũ p̃cepit
unũquemq contentũ esse suis stipendus. Sicut
enĩ dictũ est nulitẽ ege ñ licet. cui dũ militat
milicie sue pr̃antur stipendia: & cũ em̾itus ẽ.
predia uel alimenta quo ad necessitas exigit de
publico ꝓuidentur. xi.¬
i uero contra ꝓhibitionẽ iohannis & le¬
gitimas sauctiones in furta dslabitur
& rapinas: duriꝰ castigandus est. ut qui
semꝑ ferrũ duraq tractauit.Re. ita cohibenda
eaerdaria ee itt iseipso discat quanta anuma¬
duersione feriendi sint qui legẽ impugnaut.
quã lusce pant defenoenoum. Sicut enĩ multis

Expanded text:
acceptione dignus , qui deceat praeambulum gratiae, acceptione dignus , qui deceat praeambulum gratiae, praeconem veritatis, Domini praecursorem. Noverat enim manum militarem promptam ad injurias, rapinis assuetam, et cui nunquam aut raro sufficiunt sua, quin appetat aliena. Concussione ergo prohibita, exclusit injurias, rapinas exterminavit, exclusa calumnia. Avaritiam quoque damnavit, dum praecepit unumquemque contentum esse stipendiis suis. Sicut enim dictum est, militem egere non licet, cui dum militat, militiae suae praestantur stipendia, et cum emeritus est, praedia, vel alimenta, quoad necessitas exigit, de publico providentur. i vero contra prohibitionem Joannis, et legitimas sanctiones, in furta dilabitur et rapinas, durius castigandus est, ut qui semper ferrum, duraque tractaverit: et ita cohibenda est audacia ejus, ut in se ipso discat quanta animadversione feriendi sint, qui legem impugnant, quam susceperant defendendam. Sicut enim multis
Abbreviated transcription (Latin):
facto seipsũ obsequio altaris deuoueat. & gladu
necesse ẽ. ut hoc ꝓfiteat᷑ u̾bo: cũ legitima ꝓfessio
milicie. facto eius uideatur inserta. Quis enĩ in
homine illiterato & qui magis aria debeat nosse
quã littiras. ꝓfessionẽ exigat literatam: Nã ep̃i
& abbates ꝓfessione scripta uel dicta: ad fidem &.
obedientiam uident᷑ artari. & reuera artant᷑:
quia deo mentiri ñ licet. ¶ Saue aũt plus ẽ aut
ñminus qd̃ milites faciunt. qui ñ cedulam s gladi¬
um offerunt: & qͣsi pͥmicias officii redimunt ab
altari. unde ecclesie imperpetuũ famulentur.
Nam sicut eis ꝓecclesia plurimũ. ita contra ec¬
clesiam licet nichil. Refert lucas quod milites ut
baptirarent᷑ accesserunt ad ioħem. interroganteᷤᷤ
Magister. quid faciemus & nos: Et ait illis. Ne¬
minẽ concutiatis. neq calũniam faciatis: e con
tenti estote stipendiis ur̃is. Fidelis sermo & om̃i

Expanded text:
facta, se ipsum obsequio altaris devoveat, et gladifacta, se ipsum obsequio altaris devoveat, et gladinecesse est ut hoc profiteatur verbo, cum legitima professio militiae facto ejus videatur inserta. Quis enim in homine illitterato, et qui magis arma debeat nosse quam litteras, professionem exigat litterarum? Nam episcopi et abbates professione scripta vel dicta, ad fidem et obedientiam videntur arctari. Et revera arctantur, quia Deo mentiri non licet. Sane aut plus est, aut non minus, quod milites faciunt, qui non schedulam, sed gladium offerunt, et quasi primitias officii redimunt ab altari, unde Ecclesiae in perpetuum famulentur. Nam sicut eis pro Ecclesia plurimum, ita contra Ecclesiam licet nihil. Refert Lucas quod milites ut baptizarentur accesserunt ad Joannem, interrogantes: Magister quid faciemus et nos? Et ait illis: Neminetenti estote stipendiis vestris . Fidelis sermo, et omni
Abbreviated transcription (Latin):
ecte uͦ militantiũ
pͥuilegia multa st̃: que de iure antiqͥ
latus patent. Nam & lib̾iores st̃. & pl¬
rib ĩnu̾nitatib gaudenit ab angariis e paran¬
gariis & sordidis munecib alicii. Iura quoq licenter
ignorant. & licet in potestate sint: in castrensi peculio
testari possunt. & ex publica sollicitudine qd̾ maxi¬
mũ ẽ ñ ꝑmittunt᷑ egere. & in hunc modũ plurime
que longũ est enarrare. Licet autẽ sint qui sibi nõ
teneri uidentur eccłie. ex sacramento sollemni. quia
iam ex consuetudine płmq ñ prãtur: nullus tamĩẽ
qui sacramento tacito uel expresso eccłie non teneat᷑
obnoxius. Et forte ideo cessat sollemnitas iuramenti.
quia ad hoc om̃s inuitat. & cohartat necessitas officui:
& sinceritas fidei. Unde iam mnoleuit consuetudo
sollemnis. ut ea ipsa die qua quisq militari cingu¬
lo decoratur: eccliam sollemniter ad eat. gladioq
suꝑ altare posito & oblato: quasi celebri ꝓfessione

Expanded text:
ecte vero militantium privilegia multa sunt, quae de jure antiquo latius patent. Nam et uberiores sunt, et pluribus immunitatibus gaudent. Ab angariis et parangariis, et sordidis muneribus alieni. Jura quoque licenter ignorant, et licet in potestate sint, in castrensi peculio testari possunt, et ex publica sollicitudine, quod maximum est, non permittuntur egere, et in hunc modum plurima, quae longum est enarrare. Licet autem sint qui sibi non teneri videntur Ecclesiae ex sacramento solemni, quia jam ex consuetudine plerumque non praestatur, nullus tamen est qui sacramento tacito vel expresso Ecclesiae non teneatur obnoxius. Et forte ideo cessat solemnitas juramenti, quia ad hoc omnis invitat et coarctat necessitas officii, et sinceritas fidei. Unde jam inolevit consuetudo solemnis, ut ea ipsa die qua quisque militari cingulo decoratur, ecclesiam solemniter adeat, gladioque super altare posito et oblato, quasi celebri professione
Abbreviated transcription (Latin):
iocunditate sapientie ꝑfruuntur. & hii sapientes
sunt: alii accedunt ut fruant᷑ & hii st̃ pħi: alii as¬
emulantur. Ego sententiã eiꝰ tanto securiꝰ approboᷤ.
quanto eam michi uidere uideor sc̃ĩ sp̃s auctoritat
subnixam. dicente ꝓpħa. Concupiuit anima mea
desiderare iustificationes tuas ĩ oĩ tempore. In quo
mͥ tres p̃missos ordines manifeste iudetur exp̃ssisse
Cũ enĩ plato sapientẽ dicat ẽẽ cultorẽ dei: quis aliꝰ
habendus ẽ sapiens quã ille qui moratur iniusti¬
ficationib dñi &e mulcente se conscientia bonorũ
operũ uere felicitatis saporẽ tota mentis auidi¬
tate iam p̃gustat & sentit: ꝓculdubio nequaqula
illius expers est cui agiita beatitudo dulceseit. et ei ex¬
illuc ut sapiat eodem auctore amator dei est: & ui¬
cia subigens rebus agnoscendis. applicat anunum.
ut his agnitis. ad ueram beatitudinẽ possit accedere

Expanded text:
jucunditate sapientiae perfruuntur, et hi sapientes jucunditate sapientiae perfruuntur, et hi sapientes sunt; alii accedunt ut fruantur, et hi sunt philosophi; alii asaemulantur. Ego sententiam ejus tanto securius approbo, quanto eam mihi videre videor sancti Spiritus auctoritate subnixam, dicente Propheta: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore . In quo mihi tres praemissos ordines manifeste videtur expressisse. Cum enim Plato sapientem dicat esse cultorem Dei, quis alius habendus est sapiens, quam ille qui moratur in justificationibus Domini, et mulcente se conscientia bonorum, operum, verae felicitatis saporem, tota mentis aviditate jam praegustat et sentit? Procul dubio nequaquam illius expers est, cui agnita beatitudo dulcescit; et ei exilluc, ut sapiat, eodem auctore amator Dei est et vitia subigens, rebus agnoscendis applicat animum, ut his agnitis ad veram beatitudinem possit accedere.
Abbreviated transcription (Latin):
& eo ipso suꝑius aliis. qd̾ ad illud qd̾ uere singular¬
ter & unice sũmũ est familiariꝰ accedit. Ceterum
ad neutriꝰ apprehensionẽ nisi pħia duce humana
infirmitas conualescit. Quisqͥs enĩ sine ea adbe¬
atitudinis uiam tendit: quasi cecus in lubricoten¬
dens ad alta. p̃sumptuosus cadit. Uñ eam diuinarũ
& humanarũ rerũ cõpotem ẽẽ. crisippus asseruit:
nec unquã satis posse laudari que uicia expellit ur¬
tutes ostendit & confert: & in humana infirmi¬
tate diuinã quodã modo repparat integritatẽ. Et itt
seusũ suũ expressius ꝓferat. om̃s qui non abilla
uel ad illam uigilant. qd̃ tatũ ab illa est. brutis anui¬
malib dicit esse conformes lurmo & stupendum
contra naturã miraculũ in c̃orporib humanis bru¬
tos homines esse. Tria uero genera hominũ qui hoĩes
sunt: alios enĩ brutos dici ẽẽ asseruit. Alii eñ iã

Expanded text:
et eo ipso superius aliis, quod ad aliud, quod vere singularet eo ipso superius aliis, quod ad aliud, quod vere singulariter et unice summum est, familiarius accedit. Caeterum ad neutrius apprehensionem, nisi philosophia duce, humana infirmitas convalescit. Quisquis enim sine ea ad beatitudinis viam tendit, quasi caecus in lubrico tendens, ad alta praesumptuosus cadit. Unde eam divinarum et humanarum rerum compotem esse Chrysippus asseruit, nec unquam satis posse laudari, quae vitia expellit, virtutes ostendit et confert, et in humana infirmitate divinam quodammodo reparat integritatem. Et ut sensum suum expressius proferat, omnes qui non ab illa, vel ad illam vigilant, quod tamen ab illa est, brutis animalibus dicit esse conformes, imo et stupendum contra naturam miraculum, in corporibus humanis brutos homines esse. Tria vero genera hominum, qui homines sunt: alios enim brutos esse asseruit. Alii enim jam
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib ad beatitudinẽ trabitur. sed eo nullus nisi uir¬
tutis passib ꝑgit. Uirtus gͦ felicitatis mexitũ est:
felicitas uirtutis preniũ. Et hec quidẽ bona sunt
sũma: alterũ iue. alterũ patrie. Nichil enĩ uͥtute
prestantiꝰ dũ exul ꝑegrinatur a dño: iuichil felicita¬
te meluis. dũ ciuis regnat & gaudet cũ dño. Sunt
aurẽ hec hominib aliis pr̃ãntiora: quia uirtꝰ om̃a
agenda. felicitas om̃ia optanda complectitur. felici¬
tas tamen uirtuti pr̃at: quia in om̃ib pr̃antius est.
ꝓpter qd̾ aliquid. quã qd̃ ꝓpter aliquid. Non enĩ felix
est quis ut recte agat: sed recte agit. ut feliciter
iuuat. Unde & socraticũ illud in saturnalior libm
laudatur. Multos homines ꝓpterea uelle uiuere
ut ederent & biberent: se b̾ibere atq esse. ut uiit¬
rẽt. Unũ gͥ & singulare sũmũ omniũ bonor beati¬
tudo est: sed abeo ẽ aliud quodamͦ collatione sũmũ

Expanded text:
operibus ad beatitudinem trahitur, sed eo nullus, nisi viroperibus ad beatitudinem trahitur, sed eo nullus, nisi virtutis passibus pergit. Virtus ergo felicitatis meritum est, felicitas virtutis praemium. Et haec quidem bona sunt summa, alterum vitae, alterum patriae. Nihil enim virtute praestantius, dum exsul peregrinatur a Domino, nihil felicitate melius, dum civis regnat et gaudet cum Domino. Sunt autem haec omnibus aliis praestantiora, quia virtus omnia agenda, felicitas omnia optanda complectitur. Felicitas tamen virtuti praestat, quia in omnibus praestantius est, propter quod aliquid, quam quod propter aliquid. Non enim felix est quis ut recte agat; sed recte agit, ut feliciter vivat. Unde et Socraticum illud in Saturnaliorum libro laudatur: Multos homines propterea velle vivere, ut ederent et biberent; se bibere atque esse, ut viveret. Unum igitur et singulare summum omnium bonorum beatitudo est, sed ab eo est aliud quodammodo quorumdam collatione summum,
Abbreviated transcription (Latin):
abeis. qui in corotaim & bethsaida sp̃ui sc̃o ꝑtina¬
cius restiterunt. Sed & iudeos ꝑtinatia excecaũ:
ut adhuc oculos eoꝵ uelũ templi teneat. qd̾ dño
paciente scissũ est asũmo usq deorsũ. uiii.
eruntam̃ quia non om̃s om̃ĩa possunt. &
sp̃s ubi uult spirat. & frequens ẽ ut eor
que a doctorib ꝓferuntur multitudinis
sitꝰ multiplex intellectus: ex u̾bis socratis & pla¬
tonis secte multe ꝓfluxerunt. om̃s tam̃ ad unũ.
sedquasi per Er uarias semitas ꝓperantes.
Illud autẽ quo om̃iũ rationabiliũ u̾git intẽ¬
tio: uera beatitudo est. Nemo & enĩ est qui non
uelit et̃ beatus. s ad hoc qd desiderant. ñ una
uia om̃s incedunt. Una tam̃ est om̃ib iua ꝓposita s
quasi strata regia scinditur in semitas muitas. Hec aũ
iurtus est. Ham nisi ꝑ uirtutẽ: nemo adbeatitudinẽ
ꝑgit. Citra uirtutis opera forte quis & ꝓculdubiosiue

Expanded text:
ab eis, qui in Corazaim et Bethsaida Spiritui sancto pertinaab eis, qui in Corazaim et Bethsaida Spiritui sancto pertinacius restiterunt. Sed et Judaeos pertinacia excaecavit, ut adhuc oculos eorum velum templi teneat, quod Domino patiente scissum est a summo usque ad deorsum. CAP.n, quia non « omnes omnia possunt, » et spiritus ubi vult spirat , et frequens est, ut eorum quae a doctoribus proferuntur, multitudinis sit multiplex intellectus, ex verbis Socratis et Platonis, sectae multae profluxerunt, omnes tamen ad unum, sed quasi per varias semitas properantes. Illud autem quo omnium rationabilium vergit intentio, vera beatitudo est. Nemo etenim est, qui non velit esse beatus; sed ad hoc quod desiderant, non una via omnes incedunt. Una tamen est omnibus via proposita, sed quasi strata regia, scinditur in semitas multas. Haec autem virtus est. Nam nisi per virtutem, nemo ad beatitudinem pergit. Citra virtutis opera forte quis, et procul dubio sine
Abbreviated transcription (Latin):
dũ illoꝵ. ad principia uel consecutiua eoꝵ. cohe¬
rentia pateat. Nam de singulis istoꝵ dubitare
ñ est iutile. Et quidẽ in talib donee app̃hende¬
rent ueritatẽ achademioꝵ ꝓbabiliũ discepta¬
tio u̾tebatur. Quid enĩ refert aut quoꝵ int̾est
si qui semꝑ & om̃ia querebant discentes. & nunꝗͣ
ad scientiã ueritatis ꝑuenientes: nchil quia cer¬
tũ habere nouerant. Hanc gͦ legem achademicoꝵ.
obscura est querat. dũ ꝓbabiter elucescit ueritas.
adquiescat. Ait enĩ. Nos qui sequimͣ ꝓbabilia. nͨ
ultra id qd̃ ꝓbabile occurrit ꝓgredi possumus: &
refellere sine iracundia. & refelli sine ꝑtinatia pa¬
rati sumus. Hec enĩ duo inuentioni ueritatis pluri¬
mũ aduersantur: si aut uera dicenti quis succen¬
seat. aut ꝑtinacit᷑ in falsitatis defensione laboret.
Nam ut ait ethicus impedit ira aniniũ ne possit
cernere uerũ: & ueritas ipsa incarnata recessit

Expanded text:
dum illorum ad principia vel consecutiva eorum, cohaedum illorum ad principia vel consecutiva eorum, cohaerentia pateat. Nam de singulis istorum dubitare non est inutile. Et quidem in talibus, donec apprehenderent veritatem, Academicorum probabilium disceptatio vertebatur. Quid enim refert, aut quorum interest, si qui semper et omnia quaerebant, discentes, et nunquam ad scientiam veritatis pervenientes, quia nihil certum habere noverant? Hanc ergo legem Academicorum obscura est, quaerat; dum probabiliter elucescit, veritati acquiescat. Ait enim: Nos qui sequimur probabilia, nec ultra id quod probabile occurrit, progredi possumus, et refellere sine iracundia, et refelli sine pertinacia parati sumus. Haec enim duo inventioni veritatis plurimum adversantur, si aut vera dicenti quis succenseat, aut pertinaciter in falsitatis defensione laboret. Nam ut ait ethicus: Impedit ira animum, ne possit cernere verum. Et veritas ipsa incarnata recessit
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̾ est. & ẽẽ rei. Et sic in singulis disciplinis q̃dã
siuis opificib innotescunt: que ñ mͦ uulgo sed alis
pħis occuitantur. Habet & religio quelibet pͥn¬
cipia sua. que aut rõ coĩs aut pietas ꝑsuasit. qͥb
ꝓficit in cultu dei & morũ exercicio ad beatitudi¬
nẽ optinendam. Est autẽ unũ omniũ religionũ
pͥncipiũ qd̃ pietas gratis & sine ulla ꝓbatione con¬
cedit: deũ scił potentẽ. sapientẽ. bonũ. uen̾abilẽ
& atabilẽ esse. Nam epicureorũ deũ ẽẽ negan¬
tiũ & casui subicientiũ omĩa: iam pͥdẽ aucbore
deo liomine explosa sententia est. Obiuare ergo
pͥncipiis. aut rebus ꝑse notis. siue de his ambi¬
gete: in sensati est. aut uecordis. siue qd̾ det̾ius
est criminosi. Sed nec de his dubitare licet que
ex pͥncipiis consequunt᷑: dũ ea tamen seqͥ pla¬
nũ sit. Int̾im nanq questionib sunt agitanda.

Expanded text:
id quod est, et esse rei. Et sic in singulis disciplinis, quaedam id quod est, et esse rei. Et sic in singulis disciplinis, quaedam suis opificibus innotescunt, quae non modo vulgo, sed aliis philosophis occultantur. Habet et religio quaelibet principia sua, quae aut ratio communis, aut pietas persuasit, quibus proficit in cultu Dei, et morum exercitio, ad beatitudinem obtinendam. Est autem unum omnium religionum principium, quod pietas gratis et sine ulla probatione concedit, Deum scilicet potentem, sapientem, bonum, venerabilem et amabilem esse. Nam Epicureorum Deum esse negantium, et casui subjicientium omnia, jam pridem auctore Deo homine, explosa sententia est. Obviare ergo principiis, aut rebus per se notis, sive de his ambigere, insensati est, aut vecordis, sive quod deterius est, criminosi. Sed nec de his dubitare licet, quae ex principiis consequuntur, dum ea tamen sequi planum sit. Interim namque sunt quaestionibus agitanda,
Abbreviated transcription (Latin):
sic in om̃i doctritia aliqd̾ stabile initiũ ꝓcedendi
necessitas consultissime rõnis exposcit. Alioqͥn
quicqͥd opifex adicit: nutat ac si in lubrico arene
aut bituminis quis edificet. aut scribat in flu¬
minis lapsii. Nam incertis cerciora faciunt fidẽ.
Sigͦ nichil sequitur nisi aliud antecedat. si motꝰ
om̃is a quiete ꝓcedit: quis potest ei ꝓbationis eẽ
ꝓcessus. qui nusquã quiescit: aut nulli adqͥescit:
Ei nanq cui om̃ia eque ꝓbabilia sunt: nichil ꝓ¬
bari potest. S eoꝵ. que ꝑspicua st̃ alia st̃ om̃ib
facultatẽ. Nam numerũ omnẽ parẽ ẽẽ uel in¬
parẽ ita publice notũ ẽ: ut ph nec pueros la¬
teat quib licentia etatis in dulget ludere
par impar. equitare in arunditie longa. edificate
ꝑ particulares sui gñis antecedit: his dumtaxat
innotuit. qui numeris oꝑam impenderunt. Ma¬
thematicus autẽ consultior nouit. quia diuersa st̃

Expanded text:
sic in omni doctrina aliquod stabile initium procedendi, sic in omni doctrina aliquod stabile initium procedendi, necessitas consultissimae rationis exposcit. Alioquin quidquid opifex adjicit, nutat, ac si in lubrico arenae, aut bituminis quis aedificet aut scribat in fluminis lapsu. Nam incertis certiora faciunt fidem. Si ergo nihil sequitur, nisi aliud antecedat, si motus omnis a quiete procedit, quis potest ei probationis esse processus, qui nusquam quiescit, aut nulli acquiescit? Ei namque, cui omnia probabilia sunt, nihil probari potest. Sed eorum quae perspicua sunt, alia sunt omnibus facultatem. Nam numerum omnem parem esse, vel imparem, ita publice notum est, ut nec pueros lateat, quibus licentia aetatis indulget Ludere par impar, equitare in arundine longa, Aedificare per particulares sui generis antecedit, his duntaxat innotuit, qui numeris operam impenderunt. Mathematicus autem consultior novit, quia diversa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
menda. deuide cõmunes anii conceptiones adi¬
ciunt. & sic qͣsi acie ordinata. ad ea que sibi sunt
demonstranda ꝑcedunt. S & petitiones ipse ad eo
consentiunt rationi: ut ꝓt̾uire uideatur quisqͥs
eas uł hostiũ concedit. Hic tam̃ nequaquã agitur
de his que ad cultũ religionis ꝑtinẽt. qm̃ & ibi ñ¬
nulla quodãmͦ petuntur. que ut fides ampliꝰ me¬
reatur. exꝑientiam rationis excedunt. s hec ipsa
& si rationon urgeat debentur pietati. Ut enim
sacram̃tis ubi ro deficit adhibeatur fides. multis
beneficuis magnisq miraculis ꝓmeruit xp̃e. cui
ñ credi impiũ est. sicut a ꝓbabilib dissentire ꝑti¬
nacit̾ ẽ ꝓteruũ. Quis enim nisi insanus aut pro¬
teruus negauerit. quin ab om̃i puncto ad omne
punctũ oppositũ possit linea recta ꝓtendi: Nã
sicut in edificus necesse est aliquid fixum esse
& stabile. cui erigenda structura possit inniti:

Expanded text:
menta, deinde communes animi conceptiones adjimenta, deinde communes animi conceptiones adjiciunt: et sic quasi acie ordinata, ad ea quae sibi sunt demonstranda procedunt. Sed et petitiones ipsae adeo consentiunt rationi, ut protervire videatur, quisquis eas vel hosti non concedit. Hic tamen nequaquam agitur de his, quae ad cultum religionis pertinent, quoniam et ibi nonnulla quodammodo petuntur, quae, ut fides amplius mereatur, experientiam rationis excedunt; sed haec ipsa, etsi ratio non urgeat, debentur pietati. Ut enim sacramentis, ubi ratio deficit, adhibeatur fides, multis beneficiis, magnisque miraculis promeruit Christus, cui non credi impium est, sicut a probabilibus dissentire pertinaciter, protervum est. Quis enim, nisi insanus, aut protervus, negaverit, quin ab omni puncto ad omne nunctum oppositum possit linea recta protendi? Nam sicut in aedificiis necesse est aliquid fixum esse et stabile, cui erigenda structura possit inniti:
Abbreviated transcription (Latin):
s pena docente oignus est initeiu. Sunt etum
in om̃ib plulosophitis discipliuis quidã prima &e
ut ita dicatur cratim u̾bo primitiua principia:
de quib eodem auctore dubitare ñ licet. nisi his
quoꝵ labor ineo u̾satur. ne quid sciant. Nam sic̃
quedã se corporeis sensib ingerunt. ut apud sen¬
satos latere non possint. quedã subtiliora st̃ ut
nisi familiariꝰ adhibita e ꝑspecta diligetitiꝰ &
ꝑtractata sint ñ sentiant᷑: sic sunt aliqua tanta
sui luce ꝑspicua. ut latere non possint rationis as¬
pectũ. sed cõiunter uideantur ab om̃ib magis ta¬
men & minus: ꝓcapacitate & iurib singulorum.
Alia quidẽ st̃. que quasi quodam scrutinio indigent:
& quia istoꝵ. consecutiua st̃. diligentius ꝑserutan¬
fundam̃to constituit: petens ut inspe ꝓficiendi ea
sibi gratuito concedantur. Sic & geometre pͥmo
peticiones quasdam quasi tociꝰ artis iaciunt funda¬

Expanded text:
et poena docente dignus est instrui. Sunt enim et poena docente dignus est instrui. Sunt enim in omnibus philosophicis disciplinis quaedam prima, et, ut ita dicatur, Cratini verbo, primitiva principia, de quibus, eodem auctore, dubitare non licet, nisi his quorum labor in eo versatur, ne quid sciant. Nam sicut quaedam se corporeis sensibus ingerunt, ut apud sensatos latere non possint: quaedam subtiliora sunt, ut nisi familiarius adhibita, et prospecta diligentius, et pertractata sint, non sentiantur: sic sunt aliqua tanta sui luce perspicua, ut latere non possint rationis aspectum, sed communiter videantur ab omnibus; magis tamen et minus, pro capacitate, et viribus singulorum. Alia quaedam sunt, quae quasi quodam scrutinio indigent, et quia istorum consecutiva sunt, diligentius perscrutanfundamento constituit, petens, ut in spe proficiendi ea sibi gratuitos concedantur. Sic et geometriae primo petitiones quasdam, quasi totius artis jaciunt funda