comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cientib aut iniuste ista uł facere uł ꝑmit¬
IUersis testimonus scripturarũ eadẽ
questione uteris in theatraies p̾stigi¬
as. qui unũ eundq hominẽ ꝑsonarũ ua¬
rietate mutata in martẽ uenerẽq ꝓdu¬
cunt. Ut qui prius rigid̃ & truculentꝰ in¬
sensero. nichil altud ꝗͣ ueniã dep̾ca
IE RO NI MUS
ueso ut patienter audias. Non eni
de aduersario uictoriã. s contra
mendatiũ querimꝰ ueritatẽ. AUGUS
UN qͥd nam sicut animalia irratio¬
nalia recte dicimꝰ in usus dari natis.
ẽẽ. Smonib. hoc & de homine recte posumꝰ¬
dicere. Animal est enim rationale. & si

Expanded text:
cientibus aut iniuste ista uel facere uel permitcientibus aut iniuste ista uel facere uel permitDiversis testimoniis Scripturarum eadem in quaestione uteris in theatrales praestigias: qui unum eumdemque hominem, personarum varietate mutata, in Martem Veneremque producunt: ut qui prius rigidus et truculentus insensero, nihil aliud quam veniam deprecabor. Hieronymus. Quaeso ut patienter audias: non enim de adversario victoriam, sed contra mendacium quaerimus veritatem. Augustinus. Numquidnam sicut animalia irrationabilia recte dicimus in usus dari naturis esse daemonibus: hoc et de homine recte possumudicere? animal est enim, sed ratio
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui hanc opinionẽ qua credunt᷑ animȩ
nantur.ERO NIMUS.
Ntonius orator egregiꝰ. in cuiꝰ lau¬
dib tulliꝰ ꝑsonat: disertos se ait
udisse multos. eloquentẽ adhuc neminẽ.
ꝑ quos solent imꝑitoꝵ atq pueroꝵ aureᷤ
decipi. s simplicit̾ dic qͥd sentias.
est paruuloꝵ. magnis mͥ. crede
coartor angustiis. nec qͥd respondeam
ꝓrsus inuenio. Non solũ eas penas dico
quas habet post hanc uitã ula dãn̾atio
quo necee̾ ẽ trahat᷑. si de corpore exieriis
sine xp̃iane gr̃e sacram̃to. s eas ipsas
quȩ in hac uita dolentib nob̃ uersant᷑
ante ocłos. Quas enumerare si uelan. pͥuꝰ
tempꝰ quã exempla deficunt. Languesct
egritudinib. torquent᷑ dolorib. fame &
siti cruciant᷑. debilitant᷑ mebris. pͥuant᷑
sensib. uerant᷑ ab immundis spimb
iuste patiant᷑. Non enim dici fasẽ. Aut ista
ignorante deo fieri aut nͣ posse resistere fa¬

Expanded text:
eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae nantur. Hieronymus. Antonius, orator egregius, in cujus laudibus Tullius personat, disertos se ait vidisse multos, eloquentem adhuc neminem. per quos solent imperitorum atque puerorum aures decipi: sed simpliciter dic quid sentias.est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, ueiuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere fa
Abbreviated transcription (Latin):
uttȩ animas qͣsi ad ergastula huiꝰmodi. ĩte
posse ꝑduci: ñ me mouet multa cogitantẽ.
quib hec possit calumnia refutari. Et qđ
ipse respondisti ñ e̾e. itiũ semitis in tritico
menta furatꝰ ẽ: ne iccireo terrã ñ debuisse
gremio suo semina confouere. q sator
ĩmunda ea ꝓiecerit manu. elegantissima
similitudo ẽ. Quã & anteꝗͣ legissẽ nul¬
las mͥ obiectio ista de adulterinis fecib
in hac questione faciebat angustias.
generalit᷑ intuenti multabona dm̃ fa¬
cere. etiam de nris malis prauisq pec¬
caris. Animał aut̾ cuiꝰcunq creatio si
habeat prudentẽ piumq considatore:
ineffabiiẽ laude creatori excitat. Qnto
magis creatio ñ cuiꝰlibet anim ał s hõis
Si aut̾ causa creandi querit᷑. nulla ci¬
tiꝰ & meliꝰ respondet᷑. nͥ qͥa omis creatur¬
ñ ds quȩ nemo pot̾ facere nisi ds̃. Fec
& aua que possũ sic̃ possũ. dico aduersiᷤ

Expanded text:
uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico,menta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nus deus, quae nemo potest facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
UẜeR anime statu inemini u̾re itR
questiuncłe. ĩmo maxime eccłiastics qͥs¬
stionis. utrũ de celo lapsa sit. ut pyta¬
goras phylosophis om̃sq platonici & ori¬
genes putant. an a ꝓpͥa dei substantia. ut
stoici manicheus & spana pͥscilliam here¬
sis suspicant᷑. an in thesauro habeant᷑ dei
olim condite ut qͥdam eccliastici stulta
ꝑsuasione confiaunt. an cotidie a deo fi¬
ant & mittant᷑ in corpora: scłm ullud
qđ in euangłio scriptũ ẽ : pat̾ m̃s usas¬
mͦ oꝑat᷑ & ego oꝑor. an certe ex traduce
ut tertullianꝰ. apollinaris. & mgrima
pars occidientaliũ autumant. dt qͦmͦ
corp̃ ex corpore. sic anima nascat᷑ er aĩa
& simili cum bruti animalib conditio¬
ne sub sistat.AUGS STIE¬
N oc certe sentis qdł singulas animã
singuł nascentib etiã mͦ ds faciat. cui
sententiȩ ne obiciat᷑ qd̾ onĩs creat᷑as sex¬
to die consũmauerit ds̃. & septimo reqͥ¬
euerit. adbibes testimonui ex euangelio
at I id enim ambiguitatis in dicto

Expanded text:
uper animae statu memini vestrae quaestiunculae, imo maxime ecclesiasticae quaestionis: Utrum lapsa de coelo sit, ut Pythagoras philosophus, omnesque Platonici, et Origenes putant: An a propria Dei substantia, ut Stoici, Manichaeus, et Hispana Priscilliani haeresis suspicantur: An in thesauro habeantur Dei, olim 949 conditae, ut quidam Ecclesiastici stulta persuasione confidunt: An quotidie a Deo fiant, et mittantur in corpora, secundum illud, quod in Evangelio scriptum est, Pater meus us et ego operor: an certe ex traduce, ut Tertullianus, Apollinarius, et maxima pars Occidentalium autumant, ut quomodo corpus ex corpore, sic anima nascatur ex anima: et simili cum brutis animantibus conditione subsistat. AugustiHoc certe sentis, quod singulas animas singulis nascentibus etiam modo Deus faciat. Cui sententiae ne objiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummaverit Deus, et septimo requieverit, adhibes testimonium ex Evangelio:  Quid enim ambiguitatis in dicto
Abbreviated transcription (Latin):
felitiores uocat si sic ꝑmanserint. Si aut̾
se continere ñ posst̾: & ardorẽ libidinis
ñ tã continentia uolunt quã fornicatio¬
ne restringuere : meliꝰ ẽ. eis nubere ꝗͣ u
ri. Ad qđ nos intulimꝰ. ideo meliꝰ ẽ nub̾e
qr peiꝰ ẽ uri. non nr̃am sententiã ꝓferen¬
tes. s interp̾tantes apłi. meliꝰ ẽ nubere ꝗͦ

Expanded text:
ices uocat, si sic permanserint. si autem se continere non possunt et ardorem libidinis non tam continentia uolunt quam fornicatione restinguere, melius eis \'esse nubere quam uri. ad quod nos intulimus: ideo me-lius est nubere, quia peius est uri, non nostram sententiam proferentes, sed interpretantes apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
urũ nosse ꝗͣ plurmios. idẽ tolerabiliꝰ ẽ: um
De scdło hic & de tercio. & qͣrgo si libet matmo¬
mo disputaiumꝰ ñ de pͥmo. leqͥs ineo qd̃ dixi¬
mͦ tolerabiliꝰ ẽ uni homini ꝓstitutã cẽ ꝗͣ mul

Expanded text:
uirum nosse quam plurimos, id \' est: tolerabilius est uni uirum nosse quam plurimos, id \' est: tolerabilius est uni De secundo hic et de tertio et quarto si libet matrimonio disputavimus, non de primo. Sed ne quis in eo quod diximus, tolerabilius est uni homini prostitutam esse qu
Abbreviated transcription (Latin):
ut inter utrunq tanto modaminẽ p̃ceptor
nec ad sinistrã nec ad dexterã diuerceret. s ui¬
in scripturis sc̃is sinstra que dextera. & qͥd sig¬
niticet ne sis multũ ist̾. qd̾ uidelicet simstra
fit si uideoꝵ & gentilium seqͣm᷑ libidinẽ. & sẽꝑ
uirgmitatẽ ne nuptiȩ condẽnent᷑. Lrec̾ea qͥs
tam iniquus moriz opuscłoꝵ uidex erit. ut
pͥma matrimonũ damnare me dicat cũ etia
nuptias s uolentib. s his que se continere n
possunt: ne luxuriate in xp̃o nubere uelint
habentes damnationẽ qd pͥmã fidẽ irrita fe¬
cerutr. & hoc concedit qr multȩ abiert recͥt¬
sum. p̃ sathanã: cet̾um beatiores erc̃. sisic ꝑ¬
dit. puto aut̃ qd̃ & ogo sp̃m dei habeã. ubi.
sp̃m dei ñ nominat. sed prudentiȩ librat
confsiliũ. ita singulis relaxans ut umiꝰqͥsq fei
urginib ob fornicationis ꝑicłm concedit nu¬
ptias. & excusabile facit qd̾ ꝑse ñ appecit᷑. tta
eaciẽ fornicatione concedit uidiis scd̃a matͥus

Expanded text:
to moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uiin scripturis sanctis sinistra, quae dextra, et quid significet: ne sis multum iustus? quod uidelicet sinistra sit, si Iudaeorum et gentilium sequamur libidinem et semper uirginitatem, ne nuptiae condemnentur. praeterea quis tam iniquus meorum opusculorum iudex erit, ut prima matrimonia damnare me dicat, cum etianuptias, sed uolentibus, sed his, quae se continere non possunt, ne luxuriatae in Christo nubere uelint habentes damnationem, quod fidem primam inritam fecerint, et hoc concedit, quia multae abierunt retro Satanan. ceterum beatiores erunt, si sic pdit: \'puto autem, quod et ego spiritum dei babeam. ubi aspiritum dei non nominat, sed prudentiae librat consilium ita singulis relaxans, ut unusquisque fuirginibus fornicationis periculum concedit nuptias et excusabile facit, quod per se non adpetitur, ita eadem fornicatio concedit uiduis secundamatrim
Abbreviated transcription (Latin):
sodas nuptias terciasq concedit in dño pͥmas
cum hethuico ꝓhibet. Aꝑiant queso aures ob¬
trectatores mei. & uideant me sccłas & tercias
nuptias concessisse in dño. Qui sccłas & tertiã
nuptias ñ negaui. pͥmũ potui damnare matͥ¬
monium: In eo qͦ loco uͥ interp̃tam᷑ capitulũ
apłi. circuncisus aliqͥs uocatꝰ ẽ nͥ adducat p̾pu¬
tiũ. in p̃putio uocat᷑ est ñ circuncidat᷑. licet
qͥdam prudentissum interp̃tes scripturarũ
hoc de circuncisione & seruitute dictũ pͦut᷑ant cõ¬
tendant. nonne aꝑtissime federa seruauimꝰ
nuptiarũ ͦ Diximꝰ enim. Si in p̾putio qͥs uocatꝰ
ẽ : ñ circuncidat᷑. Habebas inqͥt uxorẽ cũ credi¬
ddisti. Noli fidẽ xp̃i cauia putare discidu: qr in
pace nos uocauit ds̃. Circuncisio nichil ẽ. & pͣ¬
putiũ nichil ẽ. s obseruatio mandator dei.
Nichil enim ꝓdest absq oꝑib celibatꝰ &̾ nu¬

Expanded text:
das nuptias tertiasque concedit in Domino, primas cum Ethnico prohibet. 6. Aperiant, quaeso, aures obtrectatores mei, et videant me secundas et tertias nuptias concessisse in Domino. Qui secundas et tertias non damnavi, primum potui damnare matrimonium? In eo quoque loco, ubi interpretamur capitulum apostoli: circumcisus aliquis uocatus est: non adducatpraeputium. in praeputio uocatus est: non circumcidatur, licet quidam-prudentissimi interpretes scripturarum hoc de circumcisione et seruitute dictum esse contendant, nonne apertissime foedera seruauimus nuptiarum? diximus enim: \'si in praeputio quis uocatus est, non circumcidatur.\' habebas, in.quit, uxor, cum credidisti; noli fidem Christi causam putare discidii, quia in pace nos uocauit deus. \'circumcisio nihil est et praeputium nihil est, sed obseruatio mandatorum dei\'. nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
die utrũ ꝙ scriptũ ẽ. & scriptũ ñ ee̾. dirimꝰ
an qͥa etiã scriptũ nos alit̾ intelleximꝰ ꝗͣ scͥp¬
ture simplicitas patit᷑. Scriptũ ñ e̾e̾. in scdo
die. uidit ds̃ qͥa bonũ ẽ. ñ meũ accipiant
testimoniũ. s cunctorr hebreoꝵ a̾ alioꝵr ui
terp̃tũ. aqͥle uidelicet & sĩmachi & theodo¬
tionis. Si aut̾ scriptũ ẽ. cũ in cet̾is dieb
scriptũ sit. aut reddant aliã ꝓbabiliorẽ cau¬
sã quare ñ scriptũ sit. aut si ñ repperint
ingrati suscipiant qd̃ a nobis dictum ẽ.
Porro si in archa noe onña animalia que
bina ingrediunt᷑ immunda st̃. impar nu¬
merꝰ mundis ẽ. & hoc scriptũ eẽ. nemo dubi¬
tat. quare scriptũ sit edisserant. Si aut̃ nͥ
edissertͥ qđ a me expositũ ẽ uelint nolint
suscipient. Aut ꝓfer meliores epulas. & me
conuiuante. aut qͣlcunq nr̾a cenula contẽ¬
ptꝰ esto. Scilicet nc̃ enumerandũ mͥ ẽ. qͥ ec¬
cłiastioor de impari numero dispittarun

Expanded text:
riptum est et scriptum non esse diximus? an, quia | etiam scriptum non est, aliter intelleximus, quam scripturae sim-. plicitas patitur? scriptum non esse in secundo die: \'uidit deus, quia bonum est\' non meum accipiant testimonium, sed cunctorum Hebraeorum et aliorum interpretum, Aquilae uidelicet et Symmachi et Theodotionis. si autem scriptum non est, cum in ceteris diebus scriptum sit, aut reddant aliam probabiliorem causam, quare non scriptum sit, aut, si non reppererint, ingratis suscipient, quod a nobis dictum est. porro, si in arca Noe omnia animalia, quae bina ingrediuntur, inmunda sunt, inpar numerus est mundus et hoc scriptum esse nemo dubitat, quare scriptum sit, edisserant. si autem non disserunt, quod a me expositum est, uelint nolint, suscipient. aut profer meliores epulas et me conuiua utere, aut qualicumque nostra cenula contentus esto. scilicet nunc enumerandum mihi est, qui ecclesiasticorum de inpari numero disputauerint:
Abbreviated transcription (Latin):
se: & qͥcqͥd potest scriptis osteudat det no¬
b̾ occasionẽ respondendi disertitudui sue
gere. & nos didicimꝰ litteras & nos sepe ma¬
nũ ferule subtraximꝰ. De nob̾ qͦ dic̃i pocest
fęnũ habet in corlu. longe fuge.S ma

Expanded text:
se et, quidquid potest, scriptis ostendat. det nose et, quidquid potest, scriptis ostendat. det nobis occasionem respondendi disertitudini suagere; et nos didicimus litterulas. et nos saepe manum ferulae subtraximus, de nobis quoque dici potest: faenum habet in cornu, longe fuge. sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
Habet lateris & achletarum robur. &̃ corpu¬
lentꝰ ẽ. Hidet᷑ mͥ occulte mei dogmatis. ẽe.¬
qͥo sectator. Rȩterea nunꝗͣ erubescit nec considat
or ĩ eloquentiȩ. ut soleant dicta eiꝰ cirratoꝵ
cẽ. dictata. Quotiens iste me in circtis sto¬
machari fecit. & addux̃ ad coleram. qͦtiens
conspuit. & consputꝰ abscessit. Sed hec uul¬
ntetendã. Loqͣm᷑ scriptis. ut de nob̾ tacitꝰ
lector iudicet. Ut qͦmͦ ego discipłor gregẽ
duco. sit ex huiꝰ nomine gnathonici ł̃ for¬
nuonici uocent᷑. Non ẽ. grande uni dño gar¬
rire ꝑ angulos. & medicor: tabernas. ac d̃
mundo ferre sententiã. Hic benedix᷑. ille
male. iste scripturas nouit. ille delirat. iste
loqͦx. ille infantissimꝰ ẽ. Ut de om̾ib iudicet.
cutꝰ hoc iudicio meruit : Contra quẽlibet pas¬
sim in triuiis strepere. & congerere maledi¬
cta ñ crimina. seurrarũ ẽ & patoꝵ semꝑ ad
ates. Moueat manũ. figat stitum. cnoueat

Expanded text:
habet latera et athletarum robur et belle corpuhabet latera et athletarum robur et belle corpulentus est. uidetur mihi occulte mei dogmatis esse sectator. praeterea numquam erubescit nec considerat, uenit eloquentiae, ut soleant dicta eius cirratorum esse dictata. quotiens me iste in circulis stomachari fecit et adduxit ad j coleram, quotiens conspuit et consputus abscessit! sed haec uulmittendam. loquamur scriptis, ut de nobis tacitus lector iudicet, ut, quomodo ego discipulorum gregem ducto, sic et ex huius-nomine Gnathonici uel Formionici uocentur\'. Non est grande, mi Domnion, garrire per angulos et medicorum tabernas ac de mundo ferre sententias: \'hic bene dixit, ille male; iste scripturas nouit, ille delirat; iste loquax, ille infantissimus est\'. ut de omnibus iudicet, cuius hoc iudicio meruit? contra quemlibet passim in triuiis strepere et congerere maledicta, non crimina, scurrarum est et paratorum semper ad lites. moueat manum, figat stilum, commoueat
Abbreviated transcription (Latin):
uno atq eodem ubro & ꝓnuptus & contra
nuptias scrib̾em. Parcat sibi. parcat mͥ. par¬
cat nomini xp̃iano. Monacũ se ẽe̾. ñ loquen¬
do & discursando. s racendo & sedendo no¬
uerit. Legat ieremiã dicentẽ. Bonũ ẽ ui. ͦ
cũ portauerit iugũ ab adolescentia sua.
Sedebit solus & tacebit. qi tulit suꝑ se ugũ.
Iut si certe in om̃s scriptores censoriã acce¬
pit iurgulã. & iccirco se eruditũ putat qr
iouinianũ solus intelligit. ẽ qͥppe ꝓuerbiũ
ꝙbalbũ. meliꝰ balbi uerba cognoscere. om̃s con¬
nant ep̃i. ñ est ratio s conspiratio. Nolo mͥ¬
ille uł ille respondeat. quaꝵ me auctoritas
oppͥmere potest. docere ñ potest. Scribat con¬
tra me uir ciuiꝰ & ego linguã intelligo. quẽ
cũ uicero: om̃s homines uicerim. Ego eũ bene
qͦ turbine torqueat hastam. Fortis ẽ & indis¬
putando nodosus & tenax. & qui obliqͦ & acu¬
minato pugnet capite. Sepe de nocte usq
ad uesꝑam. contra nos in plateis pugnauimꝰ.

Expanded text:
uno atque eodem libro et pro nuptiis et contra nuptias scriberem! Parcat sibi, parcat mihi, parcat nomini Christiano; monachum se esse non loquendo et discursando, sed tacendo et sedendo nouerit; legat Hieremiam dicentem: bonum est uiro. cum portauerit iugum ab adulescentia sua. sAut si certe in omnes Scriptores censoriam accepit virgulam, et idcirco se eruditum putat, quia Jovinianum, solus intelligit est quippe proverbium; Balbum meluis balbi verba cognoscere nant Epiille uel ille respondeat, quorum me auctoritas opprimere potest. docere non potest. scribat contra me uir, cuius et ego linguam intellego; quem cum uicero, omnes homines simul uicerim. ego eum bene quo turbine torqueat hastam —: fortis est et in disputando. nodosus et tenax et qui obliquo et acuminato pugnet capite. saepe de nocte usque ad uesperam contra nos in plateis clamauimus;
Abbreviated transcription (Latin):
miseriȩ st̃: ñ laudes continentiȩ. Ihnde & ina¬
lio loco dixi. ubi unꝰ maritꝰ exedit᷑ : nichil resero
scłs an terciꝰ sit qͥ desinit ẽẽ. monogamꝰ. Omĩa
licent. s ñ om̃ia expediunt. Non damno diga¬
mos. umo noc trigamos. & si dici potest
in qͦ arguor quare dixerim dum taxat iura
hebraicã ueritatẽ in die scd̃o ñ additũ sic̃ in
pͥmo & tercio & reliqͥs uidit ds̃ qi bonũ ẽ.¬

Expanded text:
MISERIAE SUNT, non laudes continentiae. « Unde et in aMISERIAE SUNT, non laudes continentiae. « Unde et in alio loco dixi: Ubi unus maritus exceditur, nihil refert, secundus an tertius sit: quia desinit esse monogamus. Omnia licent, smos, immo nec trigamos, et, si dici potest, illum locum, in quo arguor, quare dixerim dumtaxat iuxta Hebraicam ueritatem in secundo die non addi sicut in primo et tertio et reliquis: uidit d
Abbreviated transcription (Latin):
intenta aure aucebat. Lege tertullianĩ
lege ciy pͥanũ. lege ambrosiũ & cũ m: illis me
iia uł accusa uł lib̾a. Inuentȩ st̃ planitie¬
familiȩ ł sciole tantũ ad detrahendũ qͥ in
eo se doctos offentare uelinit si omiũ dicta
lacerent. & in una atq eadẽ causa a̾ me
& aduersariũ. idẽ. utrunq rep̾hendant.
ut cũ e duob alt̾um necẽe sit uincere. am¬
bos uictos e̾e̾ contendant. Porro uͥ de diga¬
mis & trigainis disserentes dirimꝰ. meliẽ.
licet alt̾um & tertium. unũ uirũ nosse ꝗͣ¬
plurimos. idẽ. tolerabiliꝰ ẽ. uni homini ꝓsti¬
tutã ẽẽ. qͥ plurimis. nonne statun cur hoc
direriinꝰ subiecimꝰ. i qͥdẽ & illa in euangłio
samaritana sextum maritũ se habere cicens.
arguit᷑ a dño qdł non sit uir eĩ Ego eciã nc̃ni¬
ba noce ꝓclamo. ñ daminari in eccłia digamiã
danant᷑ he nuptiȩ: ita nec p̾dicant᷑. Dlatia

Expanded text:
intenta aure captabat. Lege Tertullianum, intenta aure captabat. Lege Tertullianum, lege Cyprianum, lege Ambrosium, et cum illis me uel accusa uel libera. inuenti sunt Plautinaefamiliae et scioli tantum ad detrahendum. qui in eo se doctos ostentare uelint, si omnium dicta lacerent et in una atque eadem causa et me et aduersarium, id est utrumque, reprehendant, ut, cum e duobus alterum necesse sit uincere, ambos uictos esse contendant. porro, ubi de digamis et trigamis disserentes diximus: melius est, licet alterum et tertium, unum uirum nosse plurimos, id est, tolerabilius est uni homini prostitutam esse, quam multis, nonne statim cur hoc dixerim, subjecimus? Siquidem et illa in Evangelio Samaritana, sextum maritum habere se dicens, arguitur a Domino, quod non sit vir ejus » . Ego etiam nunc libera voce proclamo, non damnari in Ecclesia digamiam, damnantur istae nuptiae, ita nec praedicantur. So- LATIA
Abbreviated transcription (Latin):
rũ putabamꝰ nuptias saltẽ carnis hab̾e leci¬
ciam. si aut̾ nubentib & in carne tribula¬
tio ẽ. in qua sola uidebant᷑ habere delitias.
qͥd erit reliquũ ꝓpt̾ qd̃ nubant. cũ & in spũ
&̾ in anima. & in ipsa carne tribulatio sit
Quȩ hic condẽnatio matrimonii ẽ. si infan¬
tum uagitꝰ. filioꝵ mortes. uxoꝵ diuortia.
dãna ciomꝰ. & cetera huiꝰmodi tribulationẽ
diximꝰ nuptiarũ. Dum adiuueret sce me¬
moriȩ damasus. librũ contra heluidiũ de
beate mariȩ utrginitate ꝑpetua scripsimꝰ.
in qͦ neceẽ. fuit nob̾ ad urginitatis beati¬
tudinẽ p̾dicandã multa de molestiis di¬
cere nuptiarũ. Num uir egregiꝰ & erudi¬
tꝰ in scriptis. & uirgo ȩccłiȩ uirginis dotor
aliqͥo in illo sermone rephendit. In ubro
qͦ ad eustochiũ uirginẽ multo duriora
d̾ miptiis diximꝰ. & nemo suꝑ hac re lesus
ẽ. Amator qͥppe castitatis p̾coniũ pudicitiȩ

Expanded text:
rum putabamus nuptias saltim carnis habere laetirum putabamus nuptias saltim carnis habere laetitiam. si autem nubentibus et in carne tribulatio est, in qua sola uidebantur habere delicias, quid erit reliquum, propter quod nubant, cum et in spiritu et in anima et in ipsa carne tribulatio sit? quae hic condemnatio matrimonii est, si infantum uagitus, filiorum mortes, uxorum abortia, damna domus et cetera istius modi tribulationem diximus nuptiarum? dum aduiueret sanctae memoriae Damasus, librum contra Heluidium de beatae Mariae uirginitate perpetua scripsimus, in quo necesse nobis fuit ad uirginitatis beatitudinem praedicandam multa de molestiis dicere nuptiarum. num uir egregius et eruditus in scripturis et uirgo ecclesiae uirginis doctor aliquid in illo sermone reprehendit? in librquoque ad Eustochium multo duriora de nuptiis diximus, et nemo super hac re laesus est. AMATOR QUIPPE castitatis, praeconium pudicitiae
Abbreviated transcription (Latin):
nuptã: bono meliꝰ p̾tuli. Si aut̃ att̾um
gradũ fecero. meliꝰ eẽ nubere ꝗͣ fornicari.
ibi ñ bono meliꝰ. s malo bonũ p̃tidi. Mui¬
ta diu̾sitas ẽ. inter id meliꝰ qd̃ nuptiis.
&̃ int̾ id qd fornicationi ante ponit᷑. Ob¬
secro te qͥa in hac disertione peccaui:
.ꝑpositum meũ erat ñ ad meã uoluntate
scripturas trahere. s id dicere qđ script᷑as
aie ñ intelligebãt Cõmentatoris ẽ. offictũ ñ qd̾
ipse uelit . s. qdđ sentiat ille quẽ inter p̃tat
erponere. Alioquin si contraria direrit ñ tã
interpres erit quã aduersariꝰ eiꝰ quẽ nitit᷑
explanare. Certe ubicunq scripturas ñ int̾¬
p̃tor. & lib̾e d̾ meo sensu loqͦr. arguat me
quilibet durũ dixisse qͥo contra nuptias. Qđ
rũ. id ñ scriptoris auctoritati si interp̾tant̾i
officio deputet. Illud uͦ ferre qͥs possit qđ̃
in me rep̾hendit᷑ qͦre exponens capłm apłi
habebunt huiꝰmodi. direrim. nos ignari re¬

Expanded text:
nuptam\', bono melius praetuli; si autem alterum gradum fecero: - \'melius est nubere quam fornicari\', ibi non bono melius, sed malo bonum praetuli, et multa diuersitas est inter id melius, quod nuptiis, et inter id, quod fornicationi anteponitur. obsecro te, quid in hac dissertione peccaui? propositum mihi erat non ad meam uoluntatem scripturas trahere, sed id dicere, quod scripturas uelle intellegebam. commentatoris officium est non, quid ipse uelit, sed, quid sentiat ille, quem interpretatur, exponere; alioquin, si contraria dixerit, non tam interpres erit quam aduersarius eius, quem nititur explanare. certe, ubicumque scripturas non interpretor et libere de meo sensu loquor, arguat me quilibet durum quid dixisse contra nuptias. quod rum, id non scriptoris auctoritati, sed interpretis officio deputet. Illud uero ferre quis possit, quod in me reprehenditur, quare exponens capitulum ahabebunt huiusmodi, dixerim: nos ignari re
Abbreviated transcription (Latin):
re. Meliꝰ ẽ semꝑ ad cõꝑationẽ det̾ioris respi¬
eit: ñ ad simplicitatẽ incõꝑabił ꝑ se boni.
Helut si ddiceret. Meliꝰ ẽ unũ ocłm habere
quã nullũ. Et post paululũ cũ apostro¬
pham fecissẽ ad apłm: intuli. Si ꝑ se bonȩ
nuptiȩ st̃ : noli eas incendio cõꝑare. s
dic simplicit̾. bonũ ẽ. nub̾e. Suspecta mͥ
ẽ bonitas eiꝰ rei. quã magnitudo alt̾ius

Expanded text:
re. Melius semper ad comparationem deterioris respire. Melius semper ad comparationem deterioris respicit: non ad simplicitatem incomparabilis per se boni. Velut si diceret: Melius est unum oculum habere, quam nullum. Et post paululum cum apostropham fecissem ad Apostolum; intuli: Si per se bonae nuptiae sunt, noli eas incendio comparare: sed die simpliciter, bonum est nubere. Suspecta est mihi bonitas ejus rei, quam magnitudo alt
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa dixi. & mussitamꝰ adhuc nuptias ñ uocarẽ
inculgentiã s p̃ceptu Qd si durũ ẽ: impu¬
p̃postero ordine. nec sensũ nec uerba mutaui
Transeamꝰ ad reliqͥ. Epistosari enim breuita¬
te festinat oratio. Dico in qͥt apłs innuptis
& uidius. bonum ẽ eis si sic ꝑmaneant ut
ego. Si aut̾ ñ contineant nubant. Meliꝰ ee
nim nubere qͥ uri. Qd̃ capitulũ nos sic in¬
terp̃tati sumꝰ. Postꝗͣ nuptis concesserat usũ
conuign. & ostenderat ipse qͥ uellet qͥd¬
ue concecłet transit ad innuptas. & uiduas.
& sui ꝓponit exemplũ. & felices uocat si sic
ꝑmaneant. Si aut̃ ñ continent nibant. Id
ipsũ qđ supra ꝓpter fornicationẽ aut̃ & ne
temptet uos sathanas ꝓpter incontinentiã
uiam. Redditq causam uir: dixerit. si se nͥ
continent nubant. Meliꝰ ẽ eium nubere ꝗͣ
uri. Ideo meliꝰ ẽ nubere. qr peiꝰ ẽ. uri. Tolle
ardorẽ libidmis: & ñ ilicet᷑ q meliꝰ ẽ nube¬

Expanded text:
quia dixi: et mussitamus adhuc nuptias non uocare quia dixi: et mussitamus adhuc nuptias non uocare indulgentiam, sed praeceptum? quod si durum est, inpupraepostero ordine nec sensum nec uerba mutaui. Transeamus ad reliqua - epistolari enim breuitate festinat oratio-: dico, inquit apostolus, innuptis et uiduis: bonum est eis, si sic permanserint ut ego. si autem non se continent, nubant: melius est enim nubere quam uri. quod capitulum nos sic interpretati sumus: postquam nuptis concesserat usum coniugii et ostenderat se, quid uellet quidue concederet, transit ad innuptas et uiduas et sui proponit exemplum et felices uocat, lsi \'sic permanserint; si autem non se continent, nubant.\' idPropter fornicationem autem: et, ne tentet vos Satanas propter incontinentiam vestram. Redditque causam cur dixerit, Si se non continent, nubant: Melius est enim nubere, quam uri. Ideo melius est nubere, quia pejus est uri. Tolle ardorem libidinis, et non dicet, quia melius est nube
Abbreviated transcription (Latin):
test ipse uiderit. Nlob̾ cura ẽ. ñ qđ unꝰqͥsq
possit aut uelit.: sed qͥd scripturȩ p̃cipunt
dicere. Illud qͦ in cõm̃tariolis meis eĩd̃ apłi
carpit᷑. in qͥb dix̃. Herum ne qͥs putet ex eo
qd̃ seqͥt᷑. ut uacetis orationi. & t̾rum ad id
Pulchra nimirũ indulgentia ur̃a. & it̾ũ
ad id ipsũ qđ erubescit suo uocare nomine
qđ temptationi p̃fert sathane qd̃ causã
habet incontint̾ntiã. Laboramꝰ qͦsi obscu¬
rũ disserere cũ exposuerit se ipse qͥ scrip¬
sit. Hoc aut̃ inqͥt dico uxta indulgentiã
ñ scłm imꝑiun. Et mussitamꝰ ad huc nu¬
ptias ñ uocare indulgentiã s p̾ceptũ.
qͣndo dic̃ ad ũ ipsum & rẽ ipsa tacet. nͥ
eũ nominare palã coitum. sed uerecunde
ostende. An qđ seqͥt᷑ qđ temptationi p̾fert
sathanȩ: qd habet causã incontinentiã. Non¬
ne alio uerboꝵ orctine id ipsum ẽ. ne tẽpcit
uos sathanas ꝓpt̾ incontinentiã uram. An

Expanded text:
test, ipse uiderit. nobis cura est non, quid unusquisque test, ipse uiderit. nobis cura est non, quid unusquisque possit aut uelit, sed, quid scripturae praecipiant, dicere. Illud quoque in commentariolis meis eiusdem apostoli carpitur, in quibus dixi: uerum ne quis putet ex eo, quod sequitur: \'ut uacetis orationi et iterum ad id Pulchra nimirum indulgentia, et iterum ad ipsum. Quod erubescit suo vocare nomine, quod tentationi praefert Satanae, quod causam habet incontinentiam, 249 laboramus quasi obscurum disserere, cum exposuerit ipse quod scripsit: Hoc autem, inquit, dico juxta indulgentiam, non juxta imperium. Et mussitamus adhuc nuptias non vocare indulgentiam, sed praeceptum, quando dicit \'ad id ipsum\' et rem ipsam tacet, non eum nominare palam coitum, sed uerecunde ostendere. an quia sequitur: quod temptationi praefert satanae, quod causam habet incontinentiam? nonne alio uerborum ordine id ipsumest:ne temptet uos satanaspropterincontinentiam uestram? an
Abbreviated transcription (Latin):
Non imponit nobis apłs laqueũ. nec co¬
git c̃e qđ nolumꝰ. si suadet qd̃ honestũ est.
& decorum. & uitente fac̾ serture deo. & sẽꝑ¬
cẽ. sollicitum. & expectare ꝑatam dñi uolumn¬
tatẽ. ut cũ qͥd imꝑauerit quasi strenuus &
armatꝰ miles statĩ impleat qd̾ pceptũ ẽ. &
ħoc faciat sine uila distentione que data ẽ
scdđ̾m ecłiasten homiinib huiꝰ mundi. ut disten¬
dant᷑ in ea. In fine qͦ cõꝑationis nuptarĩ &
uairginum. disputationẽ nr̃am hoc sermo¬
ne conclusimꝰ. Ubi bonũ & meliꝰ ẽ. ibi bom

Expanded text:
non inponit nobis apostolus laqueum nec conon inponit nobis apostolus laqueum nec cogit esse, quo5 nolumus, sed suadet, quod honestum est et decorum, et intente facit serue sollicitum et expectare paratum domini uoluntatem, ut, cum quid imperauerit, quasi strenuus et armatus miles statim inpleat, quod praeceptum est, et hoc faciat sine ulla distentione. quae data est secundum Ecclesiasten hominibus huius mundi, ut distendantur in ea. in fine quoque conparationis nuptarum et uirginum disputationem nostram hoc sermone conclusimus: ubi bonum et melius est, ib boni
Abbreviated transcription (Latin):
auferre seminarit̃: unde & ipsa urgini¬
tas nascit᷑. Si p̾cidisset indicem. qͥm
fruges quereret: Nisi ante fundam̃ta¬
iecisset. qua ratione edificiũ extruent. &
oꝑturũ cuncta desuꝑ culm̃ imponeree:
Si radicẽ nuptias si uirginitatẽ fruct᷑ di¬
xmꝰ. si fundam̃tũ mat̾moniũ & edificiũ. ł
culm̃ ꝑpetuam castitatẽ quisꝗͦ ł tam inui
m̃tũ qd edificiũ & culm̃ portat ignorat.
Porro in alio loco ꝓponentes apłi testimo¬
niũ in qͦ ait. alligatꝰ es uxori. noli querere
solutionẽ. solut᷑ es ab pxore. noli querere
uxorẽ. ilico ista subiecimꝰ. Habet unꝰqͥsq
nũm terminos suos. reode mͥ met̃. & tu
tene tuũ. Si alligatꝰ es uxori: ne illi des
repudiũ. Si solut̾ sũ ab uxore: ñ querã
uporẽ. Ut quero ñ soluo coniugia si semel
ligata st̃. ita tu ñ liges qđ solutũ ẽ. Seo
in alio testimonio qͥ de uirginitate & de
nuptus senserunꝰ. manifestiffime declarat᷑.

Expanded text:
auferre seminarium, unde et ipsa uirginiauferre seminarium, unde et ipsa uirginitas nascitur. si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? nisi ante fundamentaiecisset, qua ratione aedificium extrueret et operturum cuncta desuper culmen inponeret? si radicem nuptias, uirginitatem fruges diximus, si fundamentum matrimonium et aedificium uel culmen perpetuam castitatem, quisquam uel tam inuidmentum, quod aedificium et culmen portat, ignoret? porro in alio loco proponentes apostoli testimonium, in quo ait: alligatus es uxori: noli quaerere solutionem; solutus es ab uxore: noli quaerere uxorem, ilico ista subiecimus: habet unusquisque nostrum terminos suos; redde mihi meum et tu tene tuum. si alligatus es uxori, ne illi des repudium; si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. ut ego non soluo coniugia, si semel ligata sunt, ita tu non liges, quod solutum est. sed et in alio testimonio, quid de uirginitate et nuptiis senserimus, manifestissime declaratur:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ñ habuerit mortua eẽ. dicat᷑. & hac lege
uirgines qͦ ueste & uinonis. mineruȩ. in scã¬
rii queant ordine numerari. Et post paulu
uxorẽ. & illi ailigatꝰ es. e solius debitũ. & ñ
habes tui corporis potestatẽ. atq ut mani¬
festĩ loquar seruus uxoris es: noli ꝓpter hoc
hab̾e tristiciam. nec dde amissa uirginitate
sufpires. s eciam si potes causas aliqͣs inueni¬
re discidu. ut lib̾tate pudicitie ꝑfruapis.
noli salutẽ tuã cũ altiꝰ int̾itu querere. Ha¬
beco paulisꝑ uxorẽ. nec p̃curras morantẽ.
expecta dũ seqͥt᷑. Si egeris patient̾. conupr
mutabit᷑ in sororẽ. In eo qͦ loco ubi tracta¬
uim̃. cur dixisset paulus de uirginib. au¬
t p̃ceptũ dñ ñ habeo. consiliũ aut̃ do :tan¬
qͣ misccłiã consecutꝰ a dño. ut sim fideł .i
ta uirguntatẽ extulimꝰ. ut nuptiarũ ordi¬
nẽ sernaremꝰ. Si uirginitatẽ dñs imꝑasset.
ui debat᷑ nuptias condẽnare. & hominũ

Expanded text:
on habuerit, mortua esse dicatur et hac lege uirgines quoque Uestae et Iunonis uniuirae in sanctarum queant ordine numerari. et post paululuxoremetilli alligatuseset soluis debitum et non habes tui corporis potestatem atque — ut manifestius loquar — seruus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam nec de amissa uirginitate suspires. sed etiam sipotescausasaliquas inuenire discidii, ut libertatem pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. habeto paulisper uxorem nec praecurras morantem: expecta, dum sequitur. si egeris patienter, coniux mutabitur in sororem. In eo quoque loco, ubi tractauimus, cur dixisset apostolus: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo; consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a domino, ut sim fidelis, ita uirginitatem extulimus, ut nuptiarum ordinem seruaremus: si uirginitatem dominus imperasset, uidebatur nuptias condemnare et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ne iouinianꝰ hic hostis ẽ. Quoir gͦ orationib
indigeo & qͦs adutores mei oꝑis p̾cor. eos
possũ manichei errore dãnare. Curramꝰ ad relis
ixor ꝓpͥi corporis ñ habec potestatẽ s uir.
sumlit̾ & uir corporis sui ñ habet potestatẽ
s uxor: hec subiunximꝰ. Omĩs hic questio
de his est qui in matͥmonio st̃: an eis liceat
uiores dimittere. Qd & dñs in euangłio ꝓhi¬
buit. Unde & apłs. Bonũ ẽ ait homini uxorẽ
ł mulierẽ ñ tangere. Quasi in tactu ciꝰ ꝑicłm
sit: quasi qͥ eam tetigerit ñ euadat. Unde &
ioseph qͥa uolebat eum tangere egyptia: fu¬
giens de manib eiꝰ palliũ abiecit. Sed qr qͥ
semel dux̃ uxorẽ. nͥ ex consensu se ñ ualet ab¬
stinere. nec dare repudium nͨ peccanti. reo
dat conuigi debitũ. qr sponte se alligauit ut
redde cogeret᷑. Qui dñi dic̃ e̾ẽ. p̾ceptũ ne di¬
mittant᷑ uxores. & absq consensu qd̾ ds̃ con

Expanded text:
ne Iouinianus hostis est? quorum orationibus ne Iouinianus hostis est? quorum orationibus indigeo et quos adiutores mei operis precor, eos possum Manichei errore damnare? Curramus ad reliquxor proprii corporis non habet potestatem, sed uir; similiter et uir corporis sui non habet potestatem, sed uxor, haec subiunximus: omnis hic quaestio de his est, qui in matrimonio suxores dimittere, quod et Dominus in Evangelio prohibuit. Unde et Apostolus: Bonum est, ait, homini uxorem vel mulierem non tangere : quasi in tactu ejus periculum sit, quasi qui eam tetigerit non evadat. Unde et Joseph, quia illum tangere volebat Aegyptia, fugiens de manibus ejus pallium abjecit. Sed quia qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu se non valet abstinere, 215 nec dare repudium dat coniugi debitum\', quia sponte se alligauit, ut reddere cogeretur. qui domini dicit esse praeceptum, ne dimittantur uxores, et absque consensu, quod deus con
Abbreviated transcription (Latin):
ptȩ significant᷑. & iuduȩ curcłm faciens. expͥ¬
mit uirginitati coronã. Oro te qͥ hec loqͥt᷑
dãnat nuptias : Aurũ uirginitatẽ. argentũ
diximnꝰ matͥmonũ. Centesimũ & seragesimu
& tricesimũ fructũ de una terra exposumꝰ.
& de una serñte generari. Licet multũ diffe¬
rat in numero. & qͥsꝗͣ tã iniquũ lector erit.
ut ñ ex meis dictis. s ex suo me sensu iuidicer
Et certe multo clem̃tiores erga conuigia su¬
qui centesimũ numerũ ad marcy res refert̾.
sexagesimũ ad uirgines. tricesimũ ad uidiuã
Atq ita fit uxta illorr sententiã. ut de
bona terra & ex patris familias semine ex¬
cludant᷑ mariti. Uerũ in pͥncipio cautꝰ. in
reliqͥs forsitan inꝓuidꝰ fuerim. Nonne post
partitionẽ opuscłi cũ ad questiones uenirẽ
statim intuli. uosqͤso utriꝰq sexus uirgines
&̾ continentes. mariti qͦ & digami. ut conas
meos orationib adiuuecis. cunctoꝵ in cͥomu¬

Expanded text:
ptae significantur et viduae, circulum faciens, exprimit virginitatis coronam. » 3. Oro te, qui haec loquitur, damnat nuptias? Aurum virginitatem, argentum diximus matrimonium. Centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum de una terra exposuimus, et de una semente generari, licet multum differat in numero. Et quisquam tam iniquus lector erit, ut non ex meis dictis, sed ex suo me sensu judicet? Et certe multo clementiores erga conjugia fuqui centesimum numerum ad.martyras referunt, sexagesimum ad uirgines, tricesimum ad uiduas. atque ita fit iuxta illorum sententiam, ut de bona terra et de patris familiae semine excludantur mariti. uerum in principio cautus, in reliquis forsitan inprouidus fuerim: nonne post partitionem opusculi, cum ad quaestiones uenirem, statim intuli: uos quaeso, utriusque sexus uirgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adiuuetis. cunctorum in commu
Abbreviated transcription (Latin):
sic alius aut̾ sic. Quã sententiã nos exponen¬
tes. hec intulimꝰ. Quid inqͥt uelim ꝑspicuũ
ẽ. Sed̾ qm̃ in eccłia ctiuersa st̃ dona: concedo
e nuptias. ne indear damnare naturã. Simul¬
q: considera. qd̃ altud donum uirginitatis sit.
aliud nupriarit. Si enim ead eẽt. merces nup¬
tiarũ & uirginum: neqͣꝗͣ dixisset post p̾ceptił
continentiȩ. Sed unꝰ quisq ꝓpͥũ habet donũ
ex dco. aliis qͥdẽ sic: aliꝰ aut sic. Ubi ꝓpͥecas sin¬

Expanded text:
sic, alius autem sic » . Quam sententiam nos exponentes , haec intulimus: « Quid, inquit, velim, perspicuum est. Sed quoniam in Ecclesia diversa sunt dona, concedo et nuptias, ne videar damnare naturam. Simulque considera, quod aliud donum virginitatis sit, aliud nuptiarum. Si enim eadem esset merces nuptarum et virginum, nequaquam dixisset post praeceptum continentiae: Sed unusquisque proprium habet donum ex Deo: Alius quidem sic
Abbreviated transcription (Latin):
tes er̃t post pͥmitias. hoc ẽ in sod̃o & tercio
gradu. In scd̃o & uͦ gradu uiduas ponimꝰ &
nuptias: Multa st̃ que ꝑ om̃em librũ cauto
moc̾amine de uirginitate de uiduis. de nu¬
ptiis qiximꝰ. s breuitatis studio unũ adhuc
ponã testimoniũ. cui ũ reor contradicturu̾.
nͥ eũ qͥ aut inimicũ se ꝓbare uoluerit aut
tias in chana galilee : post quedã etiam hȩc
a citidi. Qui enim semel iuit ad nuptias: se¬
mel docuit eẽ. nubendũ. Et e̾c uirginitati pos¬
sec offuere. si nuptias pꝰ uirginitatẽ. & iuiduita¬
tis castimoniã ñ in gracu tercio poneremꝰ. Nc̃
aut̾ cũ hereticor sit danare coniugia. & oci
sat. sciens sic̃ supͣdiximꝰ in domo magna n
solum tr uasa aurea & argentea. s & ugnea¬

Expanded text:
tes erunt post primitias, id est in secundo et tertio tes erunt post primitias, id est in secundo et tertio gradu. in secundo et tertio gradu uiduas ponimus et nuptias? Multa sunt, quae per omnem librum cauto moderamine de uirginitate, de uiduis, de nuptiis diximus. sed breuitatis studio unum adhuc ponam testimonium, cui non reor contradicturum nisi eum, qui aut inimicum se probare uoluerit aut tias in Cana Galilaeae, post quaedam etiam haec addidi: qui enim semel iuit ad nuptias, semel docuit esse nubendum. et tunc uirginitati posset officere, si nuptias post uirginitatem et uiduitatis castimonia non in gradu tertio poneremus; nunc autem, cum hereticorum sit damnare coniugia et dei sat sciens, ut supra diximus, in domo magna non solum uasa esse aurea et argentea, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ testimoniũ apłi ꝓponentes. ex oꝑib legis
ñ iustificabit᷑ om̃is caro. huiꝰcemodi sensum
intulimꝰ. Oꝑa legis & nuptiȩ st̃. Unde & male¬
clicunt᷑ in ea qͥ ñ habent filios. Quȩ si conce¬
dunt᷑ etiã in euangłio: aliud ẽ induigentiã
infirmitati tribuere. alud ẽ uirtutib pͣmia
polliceri. s coe ꝑspicue ditimꝰ nuptias concedi
in euangłio. s tam̃ eascł in suo officio ꝑma¬
manentes ymia castitatis caꝑe ñ posse. Qd̃
si indigne accipiunt mariti : nͨ m irascant᷑.
& uniuerso choro sacepdotali & leuitico. qͥ se
conugati. ͤto & ineo loco ubi de apocalipsi testi¬
moniũ postumꝰ. nonne manifestam ẽ. quid de
iurginub & uidius. & coniugib setserim̾:
Hi st̾ qui cantant canticũ nouũ qd̃ nemo pot̾
cantare nͥ qui uirgo ẽ. Ni st̃ pͥmitiȩ dci &̃ a¬
gni. & sine macula. Si uirgines pͥmitiȩ dti
dei st̃: gͦ uiduȩ & in mat̾monio continen¬

Expanded text:
quoque testimonium apostoli proponentes: ex operibus legis quoque testimonium apostoli proponentes: ex operibus legis non iustificabitur omnis caro tiuiuscemodi sensum intulimus: opera legis et nuptiae sunt. unde et maledicuntur in ea, quae non habent filios. quae si conceduntur etiam in euangelio, aliud est indulgentiam infirmitati tribuere, aliud uirtutibus praemia polliceri. ecce perspicue nuptias diximus concedi in euangelio, sed tamen easdem in suo officio permanentes praemia castitatis capere non posse. quod si indigne accipiunt mariti, non mihi irascants et diaconis et uniuerso choro sacerdotali et Leuitico, qui se i testimonium posuimus, nonne manifestum est, quid de uirginibus, uiduis et coniugibus senserimus? hi sunt, qui cantant canticum nouum, quod nemo potest cantare, nisi qui uirgo est. hi sunt primitiae dei et agni et sine macula. si uirgines primitiae dei sunt, ergo uiduae et in matrimonio continen
Abbreviated transcription (Latin):
monogamũ qd̃ unã hab̾et eccłiam. nr̃ inre¬
liqͥs sermo testatꝰ ẽ: & cretiti sumꝰ nuptias con¬
Eẽnareͦ Dãnare dicor nuptias. cuiꝰ hio sermo
est. nulliq dubiũ sacerdote ᷤᷤ de aaron & el ea¬
tar & finees styrpe generatos. qͥ cũ & ipsi
uxores habueriat recte nob̾ opponerent᷑.
sierrore encrantarũ contenderemꝰ matͥmonia
rȩꝓbanda : Tatianũ encratitarũ pͥncipẽ qͥ abi¬
at matrimonia rep̃hendimꝰ & ipsi nuptias cõ¬
dẽnamꝰ. Rursumq uͥ uirgines & uiduas cõ¬
paro. qͥd oe nuptus senserim. & qͦmͦ trẽ gradꝰ
uirginitatis induitatisq ł continentiȩ & con¬
uigu fecerĩ: declarant ipsa quȩ scripta ft̾
Non nego beatas ee̾. uiduas. quȩ ita post bap¬
tismũ manserint. nec illarũ detraho merita.
quȩ cũ uiris in castitate ꝑdurant. Sed eic hȩ
maioris apud dm̃ p̾mu st̃. quã nuptȩ conui¬
gali officio seruientes : ita & ipsȩ equo patian¬
t᷑ animo uirginitatẽ fibi p̾ferri. Ad galathas

Expanded text:
uod unam haberet ecclesiam, noster in reliquis sermo testatus est: et crediti sumus nuptias condemnare! damnare dicor nuptias, cuius hic sermo est: nullique dubium est sacerdotes de Aaron et Eleazar et Finees stirpe generatos. qui cum et ipsi uxores habuerint, recte nobis opponerentur, si errore Encratitarum contenderemus matrimonia reprobanda. Tatianum, Encratitarum principem, qui abicit matrimonia, reprehendimus, et ipsi nuptias condemnamus? rursumque, ubi uirgines et uiduas conparo, quid de nuptiis senserim et quomodo tres gradus uirginitatis uiduitatisque et continentiae et coniugii fecerim, declarant ipsa, quae scripta sunt: nonnego beatas esse uiduas, quae ita postbaptismum manserint, nec illarum detraho merito, quae cum uiris in castitate perdurant, sed sicut hae maioris apud deum praemii sunt quam nuptae coniugali officio seruientes, ita et ipsae aequo patiantur animo uirginitatem sibi praeferri. Ad Galatas
Abbreviated transcription (Latin):
dicentẽ. Omĩa ꝓbate. qđ bonũ ẽ. recinete
Cet̾um qͥ uł in amorẽ eiꝰ nimiũ ł in odi¬
ũ. stomachi sui pͥuitate ducunt᷑ uiden¬
t᷑ mͥ illi maledicco ꝓpħico subiacere. Ne
eis qͥ dict̃ bonũ malũ. & malũ bonũ
qͥ faciunt amarũ dulce. & dulce ama¬
rũ. Nec enim ꝓpter doccͥ̾nam eiꝰ praua
suscipienda fc̃ dogmata. nec ꝓpter do¬
gnatũ pͣuitatẽ. siqͦs cõmentarios in scri
Qđ si contentiosũ int̾ se amatores eiꝰ
&̾ obtrectatores funẽ duxerint. ut nicħ
medũ appetant. nec seruent modũ .s.
ticreate quã doctam blasphemiã eligã.
litat.

Expanded text:
dicentem: omnia probate. quae bona sunt, retinete. ceterum, qui uel in amorem eius nimium uel in odium stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: uae eisi qui dicunt bonum-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. nec enim propter doctrinam eius praua suscipienda sunt dogmata nec propter dogmatum prauitatem, si quos commentarios in scripod si contentiosum inter se amatores eius et obtrectatores funem trahunt, ut nihil medium adpetant nec seruent modum, sedticitatem quam doctam blasphemiam eligam. lutat.
Abbreviated transcription (Latin):
ret aĩo. & ego tͥ xp̃i amore coniungor.
Uere enim &̃ simplicit candidissimo per¬
tori tuo loqͦr. ipsa sooctula & muti api¬
ces litterarũ. inspirant in nos tuȩ m̃tis
re deceptos. & scm̃ filiũ meu̾ occani illor
insaniȩ repugnare : & doleo simul & gau¬
deo. dũ aut supplantati sc̃ simplices. aut
ab erudico uiro errantib subuenat᷑.
Et qͥa paruitatis me queris sententiã.
utrũ seđmi fr̃em faustinũ penitꝰ res¬
puendus fit aut scđm qͦsdã legendus
ex parte ego origenẽ ꝓpt̃ eruditionẽ
sic interdũ legendũ arbitror. qͦmͦ ter¬
tullianũ & nouatũ. arnobiũ & apolli

Expanded text:
ret animo et ego tibi Christi amore coniungor. uere enim et simpliciter candidissimo petori tuoloquor, ipsa schedula et muti apices litterarum inspirant in nos tuae mentisre deceptos, et sanctum filium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo: dum aut supplantati sunt simplices: aut ab erudito viro errantibus subvenitur. Et quia meae parvitatis quaeris sententiam: utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit, an secundum quosdam legendus ex parte: ego Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum, Novatum, Arnobium, Apolli
Abbreviated transcription (Latin):
Nec doleas. si hoc ñ habeas. q formicłe &
musce & ferpentes babent. idẽ. carnis ocłoᷤ
Sed illuĩ te ocłm hab̾e letare. de quo in
mea. sponsa mea. uno de odis tuis. de qͦ
as uidec᷑. de qͦ a moyse dr̃. Kansiens uide¬
bo uisionẽ hanc magnã. Deniq etiã qͦsdia
mundi phylosop hos legimꝰ. ut totã mundi

Expanded text:
hoc non habeas quod formiculae, et muscae, et serpentes habent, id est, carnis oculos: sed illum te oculum habere laetare, de quo in mea sponsa, uno de oculis tuis » ; quo Deus videtur; de quo a Moyse dicitur: « Transiens videbo visionem hamundi philosophos legimus, ut totam
Abbreviated transcription (Latin):
bia incidat in uidiciũ diaboli. & in alio
loco scriptũ. supbis ds̃ resistit. humilib
aut̾ dat gr̃am. uichil ita a puerina cuta¬
re conatꝰ sum qͦ. tum̃tẽ animũ. & erectã
ceruicẽ dei contra se odia ꝓuocantẽ. Noui
enĩ magistrũ am̃ & dñmꝰ meũ in carnis
humilitate dixisse. discite a me qr mitiᷤ
sum & humił corde. ante ꝑ os dai̾tid ce¬
cinisse. Mem̃to dñe dauid: & om̃is man¬
suetuduus eiꝰ. Et in alio loco legimꝰ. Ante
głam humiliat᷑ cor uiri. & ante ruia
eleuat᷑. Itaq obsecro te ne putes sumpti
litteris tius ante taciusse. & abioꝵ ł intide¬
utatẽ uł neglegentiã in me referas. Qͥd
enim cause erat᷑ ut ꝓuocat̾ officio tacerẽ.
& anucitias tuas meo filentio repellerẽ.
qͥ ultro soleo bonorr appetere necessitudinẽ

Expanded text:
idas in judicium diaboli : et in alio loco scriptum: Superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam : nihil ita a pueritia vitare conatus sum, quam tumentem animum et erectam cervicem, Dei contra se odia provocantem. Novi enim magistrum Dominum et Deum meum in carnis humilitate dixisse: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Et ante per os David cecinisse: Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus . Et in alio loco legimus: Ante gloriam humiliabitur cor viri; et ante ruinam elevatur » . Itaque obsecro te, ne me putes sumptis litteris tuis ante tacuisse; et aliorum, vel infidelitatem, vel negligentiam in me referas. Quid enim causae erat, ut provocatus officio, tacerem, et amicitias tuas meo silentio repellerem, qui ultro soleo bonorum appetere necessitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
terrã scam mutto ꝑ heremũ labore ꝑueniat
uit n putet ꝑfecca cẽ uircutẽ exisse de egy¬
pto. s ꝑ innumerabiles insidias ad monte
nabo & ad iordanẽ fluuiuĩ ꝑueniri. ut acci¬
piat in galgala scđm circuncisionẽ. ut illi
ierico corruat sacerdotaliũ tubarũ subũ¬
sa clangorib ut uigulet᷑ adhoniberech. ut
Mi. ꝙ asor pulcherrime quondã corruant
ꝑ te oppido salutamiis: Expł epła

Expanded text:
to per heremum labore perueniat, ut non putet perfectam esse uirtutem exisse de Aegypto, sed per innumerabiles insidias ad montem Nabo et ad Iordanem fluuium perueniri, ut accipiat secundam in Galgala circumcisionem, ut illi Hiericho corruat sacerdotalium tubarum subuersa clangoribus, ut iuguletur Adonibezec, ut Gai et Asor pulcherrimae quondam corruant per te oppido salutamus. LXXVII. A