comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. tanquam exutero genitus a dauid. Ex
utero quo masculus non accessit: ex ut̾ro ꝓr¬
sus: proprie ex utero: quia solus e& solo ut̾o.
Ergo ex utero inquit ille qui eum dñm suui
dixerat: ex utero ante luciferum genui te.
Et hoc ipsum ante luciferum. signate dictum
et proprie dictum: et sic impłetum. Noc tu
enim natus est dñs: de utero uirginis marię.
Indicant testimonia pastoꝵ: qui iugilias exer¬
cebant suꝑ gregem suum. Ex utero ante luci¬
ferum genui te. O tu dñe nĩs. sedens ad dex¬
teram dñi mĩ. unde filius meus: nisi quia
natus es: lurauit dñs et non penitebit eum:
tu es sacerdos in eternum scđm ordinem
melchisedech. Adhoc eñinatꝰ ex ut̾o añ luciferũ:

Expanded text:
Christus, tanquam ex utero genitus a David. «Ex Christus, tanquam ex utero genitus a David. «Ex utero,» quo masculus non accessit: «ex utero» prorsus, proprie «ex utero,» quia solus ex solo utero. Ergo, «Ex utero,» inquit ille, qui eum Dominum suum dixerat, «Ex utero ante luciferum genui te.» Et hoc ipsum «ante luciferum» signate dictum, et proprie dictum, et sic impletum. Noctu enim natus est Dominus de utero virginis Mariae: indicant testimonia pastorum, qui vigilias exercebant super gregem suum . «Ex utero ante luciferum genui te.» O tu, Domine meus, sedens ad dexteram Domini mei, unde filius meus, nisi quia natus es? «Juravit Dominus, et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec.» Ad hoc en
Abbreviated transcription (Latin):
quod est ante luciferum. hoc est ante sidera: et
quod est ante sidera. hoc est ante tempora. Si
ergo ante tempora ab ęternitate: noli querere
quando. Aeternitas non habet quando. Quando
et aliquando: uerba sunt temporum. De patre
non est natus in tempore: ꝑ quem facta sunt tẽ¬
pora. Dictum est ergo ut dici oportuit. figurate.
prophetice : ut et uterus pro secreta substancia. &e
lucifer pro temporib poneretur. An uultis et ipsũ
dauid respiciamus: qui dñm suum dixit filium
sinum: Ut enim hoc diceret: audiuit a dño suo.
Ab illo andiuit a quo falli non potuit. et dixxit
iam dñm suum: quia dixit inquit dñs dño meo
sede a dextris meis. Et ipse loquitur: ipsus quasi
sermo contextus est. Si eigo ipse loquitur: for¬
te ipse potuit dicere. exutero ante luciferum ge¬
nui te Exutero uirginali: ex utero ante luci¬
ferum genuite. Si eninr illa uugo ducens pro¬
paginem de carne dauid: ex illo utero natus

Expanded text:
quod est ante luciferum, hoc est ante sidera; et quod est ante luciferum, hoc est ante sidera; et quod est ante sidera, hoc est ante tempora; si ergo ante tempora, ab aeternitate: noli quaerere quando; aeternitas non habet quando. Quando et aliquando verba sunt temporum. De Patre non est natus in tempore, per quem facta sunt tempora. Dictum est ergo, ut dici oportuit, figurate, prophetice, ut et uterus pro secreta substantia, et lucifer pro temporibus poneretur. An vultis et ipsum David respiciamus, qui Dominum suum dixit filium suum? Ut enim hoc diceret, audivit a Domino suo; ab illo audivit a quo falli non potuit: et dixit jam Dominum suum, quia, «Dixit,» inquit, «Dominus Domino meo, Sede a dextris meis.» Et ipse loquitur, ipsius quasi sermo contextus est. Si ergo ipse loquitur, forte ipse potuit dicere, «Ex utero ante luciferum genui te:» ex utero virginali, «ex utero ante luciferum genui te.» Si enim illa virgo ducens propaginem de carne David, ex illo utero natus
Abbreviated transcription (Latin):
quia tecum principium in die uirtutis tuę. Et¬
dore scõꝵ. Si hoc differtur: hoc postea dabitur.
Quid nunc: Ex utero ante luciferuni genui te.
Q iud hic si ds̃ filium habet: Nunquid et uterum:¬
S sicut carns corpora non habet. quia uec sinum:
dictum est tamen. qui est in sinu patris: ipse nar¬
rauit. Qui est aut̃ sius: ipse est uterus. Et sinus
et uterus: ꝓ secreto positus est. Quid est ex uteros
Ex secreto. ex occulto: de me ipso. De substantia
mea: hoc est ex utero. Quia generationem eius
quis enarrabit: Accipiamus ergo dicentem pa¬
trem ad filium: ex utero ante luciferum genui
te. Quid est ergo ante luciferum: Lucifer pro
sideribus positus est : tanquam a parte totum
significante scriptura. et exenimenti stella omĩa
fidera. S illa sidera quomodo facta sunt: Ut
sint in signis. et in temporib: et in dieb. et in
annis. Si ergo et in signis. et in temporib posita
sunt sidera: et lucifer nominatus est ꝓ sideribus:

Expanded text:
ncipium in die virtutis tutorum.» 16. Sed hoc differtur, hoc postea dabitur: quid nunc? «Ex utero ante luciferum genui te» Quid hic, Si Deus Filium habet, numquid et uterum? Sicut carnis corpora, non habet: quia nec sinum; dictum est tamen, «Qui est in sinu Patris, ipse enarravit» . Qui est autem sinus, ipse est uterus; et sinus et uterus pro secreto positus est. Quid est, «Ex utero?» Ex secreto, ex occulto; de meipso, de substantia mea; hoc est, «Ex utero:» quia, «Generationem ejus quis enarrabit» ? Accipiamus ergo Patrem dicentem ad Filium, «Ex utero ante luciferum genui te.» Quid est ergo «ante luciferum?» Lucifer pro sideribus positus est, tanquam a parte totum significante Scriptura, et ex eminenti stella omnia sidera. Sed illa sidera quomodo facta sunt? «Ut sint in signis, et in temporibus,» «et in diebus, et in annis» . Si ergo et in signis et in temporibus posita sunt sidera, et lucifer nominatus est pro sideribus;
Abbreviated transcription (Latin):
dabo tibi gentes hereditatem tuam. et posse¬
ssionem tuam terminos terrę. Illi enim ina¬
nia meditantur. Ut aut̃ impleatur dabo tͥ
gentes hereditatẽ tuam. et possessionem tuã
t̾minos terre : non nescio quis inanis locu¬
tus est. dñs dixit ad me. Sic et in hoc psalmo
possumis dicere. dixit non quieumq. non
illi qui fremunt et meditantur mania: s
rum. Fremant. meditentur in ania. ꝑstrepãt:
nunquid non implebitur. periit memoria
eorum cum strepitu: Loquitur certe et alius
psalmus s non alius sp̃s: perut memoria eoꝵ
cum strepitu. et dñs in ęternum ꝑmanet.
Ille ergo qui memoria eoꝵ ꝑeunte cum strepi¬
tu in eternum ꝑmanet: ipse dixit dño mo
sede adextris meis. Sedet enim ad dexterã
patris: donec ponat om̃s inimicos eus scabel¬
uirtutis tuȩ emittet dñs ex syon. Apparet᷑
fr̃s eiudentissime apparet. non de illo regno
patrem rerum dñm. que ꝑ illum creata sunt.

Expanded text:
«Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et posse«Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae.» Illi enim inania meditantur: ut autem impleatur, «Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae;» non nescio quis inaniloquus, sed «Dominus dixit ad me» . Sic et in hoc psalmo possumus dicere: «Dixit,» non quicumque, non illi qui fremunt et meditantur inania; serum.» Fremant, meditentur inania, perstrepant; numquid non implebitur? «Periit memoria eorum cum strepitu.» Loquitur certe et alius psalmus, sed non alius spiritus: «Periit memoria eorum cum strepitu, et Dominus in aeternum manet» . Ille ergo qui memoria eorum pereunte cum strepitu, in aeternum manet, ipse «dixit Domino meo, Sede a dextris meis.» Sedet enim a dextris Patris, donec ponat omnes inimicos ejus scabelvirtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Apparet, fratres, evidentissime apparet non de illo regno Patrem, rerum Dominum quae per illum creatae sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uersus diim et aduersus xp̃m eus. Et dixerunt.
Dirumpamus iuncula coꝵ: et abiciamus a nobis
iugum ipsorum. Non nobis dominentur: non
nos sibi subrugent. Qui habitat in celis: irride¬
bit eos. Inimicus erat: erit sub pedib eius aut
adoptatus aut uictus. Quere ergo quem locũ
habeas: sub pedibus dñ tui. Nam necesse est. ut
habeas aut gr̃ę aut pene. Sedet ergo ad dexte¬
ram dĩ: donec ponantur inimici eius sub pe¬
dib eius. Hoc fit: hoc agitur. Et si paulatum
agitur: in desinenter agitur. Fremuerunt eni
gentes. et popłi meditati sunt inania: astitert̃
reges terre: et principes conuenerunt inunũ
aduersus dñm et aduersus xp̃m eius. Nunqͥd
fremendo. nunquid mania meditando. nun¬
quid inunum aduersus xp̃m conueniendo ef¬
ficient ut non impleatur. dabo tibi gentes
hereditatem tuam et possessionem tuam ter¬
minos terrȩ : Implebitur om̃ino et in illis
frementibus. et in illis in aia meditantibus:

Expanded text:
ersus Dominum et adversus Christum ejus;» et dixerunt, «Disrumpamus vincula eorum, et abjiciamus a nobis jugum ipsorum:» non nobis dominentur, non nos sibi subjugent. «Qui habitat in coelis, irridebit eos:» inimicus eras; eris sub pedibus ejus, aut adoptatus, aut victus. Quaere ergo quem locum habeas sub pedibus Domini Dei tui; nam necesse est ut habeas, aut gratiae, aut poenae. Sedet ergo ad dexteram Dei, donec ponantur inimici ejus sub pedibus ejus. Hoc fit, hoc agitur: etsi paulatim peragitur, indesinenter agitur. Fremuerint enim gentes, et populi meditati sint inania; astiterint reges terrae, et principes convenerint in unum, adversus Dominum et adversus Christum ejus: numquid fremendo, numquid meditando inania, numquid in unum adversus Christum conveniendo, efficient ut non impleatur, «Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae?» Implebitur omnino, et illis frementibus, et illis inania meditantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
debitis me. Hec inquit erit iusticia ur̃a ut cre¬
datis in eum quem non uidetis: et fide munda¬
ti eum in quem credidistis in die resurrectionis
postea uideatis. Sedet ergo a dextris dĩ xp̃c:
adextris patris filius inocculto est. Credamus
et enim duas res. Hic dicit. quia et dixcit ds
sede a dexxtris meis: et addidit. donec ponam
mimicos tuos scabellum pedum tuoꝵ: hoc
est sub pedib tus. Non uides xp̃m seden¬
tem ad dexcteram patris: nec hoc potes uidẽ
quomodo ponantur inimici eius scabellum
pedum eius. Cum hoc non impletur in aꝑto
crede illud ẽẽ in occulto. Qui inimici ponen¬
tur scabellum pedum eus: Quib in ana
meditantib dicitur. quare fremuerunt gentes.
et popłi meditati sunt inania: astiterunt reges

Expanded text:
debitis me.» Haec, inquit, erit justitia vestra, ut credebitis me.» Haec, inquit, erit justitia vestra, ut credatis in eum quem non videtis, et fide mundati, eum in quem credidistis, in die resurrectionis postea videatis. 9. Sedet ergo a dextris Dei Christus, a dextris Patris Filius in occulto est: credamus. Etenim duas res hic dicit, quia et dixit Deus, «Sede a dextris meis;» et addidit, «donec ponam inimicos tuos scabeilum pedum tuorum,» hoc est, sub pedibus tuis. Non vides Christum sedentem ad dexteram Patris: vel hoc potes videre, quomodo ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Cum hoc impletur in aperto, crede illud esse in occulto. Qui inimici ponuntur scabellum pedum ejus? Quibus inania meditantibus dicitur, «Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt i
Abbreviated transcription (Latin):
cos peccatores fecisti: S exceptis aliis poccatis
que possint dimitti ꝑ fidem. hoc unum pecca¬
tum nominauit: quod si non admitteretur.
omia relaxarentur. de peccato quidem ait: qr
non crediderunt in me. & alibi. Si non ueni¬
rem: peccatum non haberent. Eo enim ipso
quo uenit. et non crediderunt in eum: inci¬
derunt in peccatum. Quod si non inciderẽt.
om̃ĩa cetera peccata dimitti possent ꝑ indul¬
gentiam gr̃ae impetratam ꝑ fidem. Ergo de
peceato: quia non crediderunt in me̾. de uis
ticia : quia ad patrem uado. et iani non uide¬
uadis et iam non udebunt te. Hec iusticia eni:
ex fide est. Iustus enum ex fide uiuit. Et tunc
ex fide iuuit: si non uideat quod credit. Qiua
ergo ad uisticiam ꝑtinet e& fide uiuere: et exfide
nemo uiuit nisi non uidendo quod credidit:
ut ipsam iusticiam faceret in hominib id est
ut crederent quod non uiderent: de iusticia
inquit quia ad patrem uado. et iam non ui¬

Expanded text:
eos peccatores fecisti? Sed exceptis aliis peccatis, eos peccatores fecisti? Sed exceptis aliis peccatis, quae possent remitti per fidem, hoc unum peccatum nominavit, quod si non admitteretur, omnia relaxarentur. «De peccato quidem,» ait, «quia non crediderunt in me:» et alibi, «Si non venissem, peccatum non haberent.» Eo enim ipso quo venit et non crediderunt in eum, inciderunt in peccatum: quod si non inciderent, omnia caetera peccata dimitti possent per indulgentiam gratiae impetratam per fidem. Ergo «de peccatitia, quia ad Patrem vado, et jam non videvadis, et jam non videbunt te: haec justitia enim ex fide est. «Justus» enim «ex fide vivit;» et tunc ex fide vivit, si non videat quod credit. Quia ergo ad justitiam pertinet ex fide vivere, et ex fide nemo vivit, nisi non videndo quod credit; ut ipsam justitiam faceret in hominibus, id est, ut crederent quod non viderent, «De justitia,» inquit, «quia ad Patrem vado, et jam non vi
Abbreviated transcription (Latin):
intente accipite quod dicturus sum : qm̃
uisticia nr̃a ex fide est. et fide mundantur
corda nĩa: ut quod credimus uidere possi¬
mus. Utrumq enim positum ẽ. Et beati
muticordes qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: et fide
mundans corda coꝵ. Q uia ergo hec est iusti¬
cia fidei credere quad non uides. et ipso
merito fidei ad iusionem suo tp̃r ꝑuenire:
dñs in euangłio cum ꝓmitteret sp̃m sc̃m.
hoc ait. Ipse arguet mundum de peccato:
de iusticia. et de uidicio. De quo peccato:
De qua iusticia: De quo uidicio: Ipse seqr̃
et exponit: coniecturas hominum non
admittit. De peccato quidem inquit: qr
non crediderunt in me. Quanta alia
peccata uideoꝵ: et tamen quasi hoc unum sit
ita dixit. de peccato quidem quia non credi¬
derunt in me. Hoc est illud peccatum: de quo
alibi dicit. Si non uenirem: peccatum non
haberent. Quid est hoc.si non uenirem pecca¬
tum non haberent : Ergo ad iustos uenisti: et

Expanded text:
intente accipite quod dicturus sum. Quoniam justitia nostra ex fide est, et fide mundantur corda nostra, ut quod credidimus, videre possimus: utrumque enim positum est; et, «Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt» ; et, «Fide mundans corda eorum» . Quia ergo haec est justitia fidei, credere quod non vides, et ipso merito fidei ad visionem suo tempore pervenire; Dominus in Evangelio cum promitteret Spiritum sanctum, hoc ait: «Ipse arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio.» De quo peccato? de qua justitia? de quo judicio? Ipse sequitur et exponit; conjecturas hominum non admittit: «De peccato quidem,» inquit, «quia non crediderunt in me.» Quanta alia peccata Judaeorum! Et tamen quasi hoc unum sit, ita dixit: «De» «peccato quidem, quia non crediderunt in me.» Hoc est illud peccatum, de quo alibi dicit: «Si non venissem, peccatum non haberent» . Quid est hoc, «Si non venissem, peccatum non haberent?» Ergo ad justos venisti, et
Abbreviated transcription (Latin):
latud sem̃ ꝑsequertur. Inrendite. non dixi
cum ꝑsecunis fuissit Feuassis enim eo ꝑsecurc
penitentiam gessit. et t̾igniã fuit sp̃u ꝓpħud¬
Oisit ad comprehendenduo daiud inimisstos suis
d auid uen eo tempore inter ꝓpħas erat ubietar
et sis samubiel. Implen sunt sp̃u ꝓphie qui massi
sant. et ꝓpħauerunt.S. forte bono isli anine
uretant. uł ob necessitatem officii sui: uł nor
facauri quod uosum est. Misit et alios: hoc et
in eis factue est. Et eorum hoc modo animum
interpreremur. Cum illi tatdarert uenit ip se
f aens anbelar cedem. sanguiner feiens i¬
qualem ranenen habituri sunt eum dẽ. qui
scis nor scẽ utinitur. E rhs ꝓuit ꝗni dictun sũt:
in nemuins uis ipherauumus. Hon illis dicenir
mentiulini .s. dicctis non neu ues. recedite a
me que oꝑamini iniquitatem. q si habeam
om̃em ꝓpmam. haritatem aut̃ uen ha sam.

Expanded text:
tum persequeretur. Intendite: non dixi, cum persecutus fuisset. Fortassis enim eum persecutus poenitentiam gessit, et dignus fuit spirituisit ad comprehendendum David ministros suos: David vero eo tempore inter prophetas erat, ubi erat et sanctus Samuel; impleti sunt spiritu prophetiae qui missi sunt, et prophetaverunt. Sed forte bono illi animo venerant, vel ob necessitatem officii sui, vel non facturi quod jussum est. Misit et alios: hoc et in eis factum est; et eorum hoc modo animum interpretemur. Cum illi tardarent, venit ipse furens, anhelans caedem, sanguinem sitiens iqualem rationem habituri sunt cum Deo, qui sanctis non sancte utuntur. Ex his erunt qui dicturi sunt: «In nomine tuo prophetavimus.» Non illis dicetur, Mentimini; sed dicetur, «Non novi vos; recedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quia «si habeam omnem prophetiam, charitatem autem non habeam,
Abbreviated transcription (Latin):
te exudit ille: quia non ipsa tibi dictauit uiris¬
peritus quem misit. Necesse est ergo ut quando
uerbã rta dicumis in oratione. scđm ipsim dica¬
mus. Et quando ipsa uerbi dicunus. bene intelli¬
guiiis quacł diernius: quia in anifestam illam & ades
uoluit. Dig̾ nor aueritis. spem non habebitis.
Si aliter quan magister docrit oraueritis: pon ep¬
uidie trnt aat si in oratione mentiti fuerit. no
iriptat doius Ergo et orancium. et uerum dicendũ
est et se orauelian est quemedo ille docuit. Uola
nolis quotidie dicturus es. dimite nobis debita
nr̃a: sicut et nos dimittimus debittrib ur̃us. uis
securus dicere: fac quod dieis. Sxpłeit sermo

Expanded text:
te exaudit ille; quia non ipsam tibi dictavit Juriste exaudit ille; quia non ipsam tibi dictavit Jurisperitus quem misit. Necesse est ergo ut et quando verba nostra dicimus in oratione, secundum ipsam dicamus; et quando ipsa verba dicimus, bene intelligamus quod dicimus, quia manifestam illam esse Deus voluit. Si ergo non oraveritis, spem non habebitis: si aliter quam Magister docuit oraveritis, non exaudiemini; aut si in oratione mentiti fueritis, non impetrabitis. Ergo, et orandum, et verum dicendum est, et sic orandum est, quomodo ille docuit. Velis nolis, quotidie dicturus es: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Vis securus dicere? Fac quod dicis. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
audiatis. Excusationem in udicio dĩ non ha¬
bebitis: tsi uos in bonis oꝑib exercueritis: et
cetum que audistis. tanquam fructum pluuę
congrium dederitis. Fructus congruuuis oꝑa bo¬
na fructus congruus sincera dilectio non solum
fr̃is. s et ininci. Supplicem nullum sꝑnas: et
etu dare non potes quod petierit. non eum sꝑnas.¬
SSi potes dare: da. Si non potes: affabilem te fac.
Coronat ds̃ intus bonitatem: ubi non i̾nuenit fa¬
cultatem. Hemo dicat non habebam: Karitas non
de sacello erogatur: quia quod dicimus et qͥcqͥd dixximꝰ.
ae qͥcqͥd dic̾e potuerimꝰ uł nos uł post nos uł qui an¬
te nos. finem non habent insi karitatem: tpo si¬
nis precepti haritas est de corde puro. et constron.¬
tia bona. et fide non ficta. In terrogate quando
rogatis din corda ura. Uidete quomodo trans¬
mittatis uersum istum: dimitte nobis debita
nr̃a sicut et nos dimittimus debitorib nr̃is.
N on eris orans: nisi ista dicas. Si alia dicas: non

Expanded text:
audiatis. Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae fructum congruum dederitis. Fructus congruus opera bona; fructus congruus sincera dilectio, non solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non invenit facultatem. Nemo dicat: Non habeo. Charitas non de saccello erogatur: quia quidquid dicimus, et quidquid diximus, et quidquid dicere potuerimus, vel nos, vel post nos, vel qui ante nos, finem non habent nisi charitatem: quia finis praecepti charitas est, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Interrogate, quando rogatis Deum, corda vestra; videte quomodo transmittatis versum istum: «Dimitte nobis debita nostra,» «sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non eris orans, nisi istam dicas: si aliam dicas, non
Abbreviated transcription (Latin):
N ichil enuim firnbus isto furl amenit. In firmus tu
eras: s firmum fundamentum teportaa in te
firmus eẽ non poteras. firmus eris seiꝑ fi ab ille
sirmo fundamento uen recedas. Non inclinabit᷑
in scłm scłi. Ipsa est predestinata coluniu: et

Expanded text:
nihil enim firmius isto fundamento. Infirmus tu nihil enim firmius isto fundamento. Infirmus tu eras, sed firmum fundamentum te portat. In te firmus esse non poteras; firmus eris semper, si ab illo firmo fundamento non recedas. «Non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ipsa est praedestinata columna et
Abbreviated transcription (Latin):
positum. firmanit terram: intelligo accłia m
D ñi est terra. et plenitidel o eius. Intelligo acccliam.
terram. Ipsa est t̾ra fitiens: ipsa est que dicit in
psalmis. Una entn dicit ex om̃ib. anima mea
quid est: Sine ⁊iqua sitiens. Sic sitit anima mea
adte: tanquam terra sine aqu Disi enm sitie̾t.
non recte irrigabitur. Animę ebrie plinua di¬
luuium est. sitiat oportet: beati enim qui esuri¬
unt et situnt iusticiam: et dicat. Anuna mea
tanquam terta siune aqua tibi: quia dicit alibi.
sitiuit anima mea in dĩn uiuum. ĩerram eigo
intelligo aeccłiam. Que est firmitas cius super
quam fundata est. nsi fundamentum eius: An
meongrue intelliginus firmitatem suꝑ quam fun¬
data est terra  fundamentum ubi constituta ẽ.
eccłia: quod est illud: fundamentum inquit ue
quod est xp̃c iħc. sbi ergo firmati sumus. Menito
quia ibi firmati.non inclinabimur in scłm scłi.

Expanded text:
positum. «Fundavit terram,» intelligo Ecclesiam. positum. «Fundavit terram,» intelligo Ecclesiam. «Domini est terra et plenitudo ejus» ; intelligo Ecclesiam terram. Ipsa est terra sitiens, ipsa est quae dicit in Psalmis; una enim dicit ex omnibus: «Anima mea . Quid est, «sine aqua?» Sitiens. Sic sitit anima mea ad te, tanquam terra sine aqua: nisi enim sitiat, non recte irrigabitur. Animae ebriae pluvia diluvium est; sitiat oportet: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam» : et dicat, «Anima mea tanquam terra sine aqua tibi;» quia dicit alibi, «Sitivit anima mea in Deum vivum» . Terram ergo intelligo Ecclesiam. Quae est firmitas ejus super quam fundata est, nisi fundamentum ejus? an incongrue intelligimus firmitatem super quam fundata est terra, fundamentum ubi constituta est Ecclesia? Quod est illud fundamentum? «Fundameus Jesus» . Ibi ergo firmati sumus. Merito quia ibi firmati, non inclinabimur in saeculum saeculi;
Abbreviated transcription (Latin):
Arlebat et flagrabat Raritate: et ibat in eos ut
incenderet. Hunc ignem se missurum añs in
terra dicebat: cum ait ignem ueni mutere in
terram. Quomodo gladium : sic ignem. Gladius
diuidit affectum carnalem: ignis absumit. T̃ otũ
in uerbo dĩ intellige: totum in sp̃u dĩ cognosee.
Incipe feruere haritate ꝑ uerbum quod audis:
et uide quid interfecerit ignis ministerdi. Qui
facit anglos suos sp̃s. et nmustros sues ignem flagri¬
ten. fundauit terram suꝑ firmimeitim xius:
non inclinabitur in selui seli. Dexi ⁊ ista t acei¬
pere neseio utriun habeat ulluosim
terram: et hoc dixit fundauit. Suꝑ quid. Si
firmitatem ipsius terre quam ei supposuit. i
tineretur que latet. Forte eculis nus sit ista a¬
ta in creatura: non de obscuritate creanire ces¬
ioc latebit. Que possumus iudeamus: exhis que
udemns illum laudenus et alraomus. Coruuer¬
tumus nos ad querendum aliquid. hic iafiguia

Expanded text:
Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem se missurum Dominus in terram dicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, totum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis minister Dei. «Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrterram super firmitatem ejus; non inclinabitur in saeculum saeculi.» De terra ista hoc accipere, nescio utrum habeat ullum exiterram, et hoc dixit, «Fundavit.» Super quid? Super firmitatem ipsius terrae, quam ei supposuit, ut contineretur, quae latet forte oculos tuos. Sint ista occulta in creatura, non de obscuritate creaturae Creator latebit: quae possumus videamus, ex his quae videmus' illum laudemus et amemus. Convertamus nos ad quaerendum aliquid hic in figura
Abbreviated transcription (Latin):
est nuntios ubi si Spiritalis enm omia ui¬
dicat: ipse aut̃ a nemine diuidieatur Uides spi¬
ritalem factum angłm dĩ. Non potui inquit
loqui uobis quasi spiritalib: s quasi carnalib.
Despiritali quadam affectione missus est ad car¬
nales: tanquam angl de celo ad t̾ram. Quemo¬
do dicit et ministros suos ignem flagrantem:
nisi quomodo dicit sp̃u feruentes: Si enim fer¬
uet sp̃u: ignis ardens est omnis minister dĩ. Nõ¬
ne ardebas stephanus: Quo igne ardebat. Et
quis ignis ille erit: quando lapidabatur et pto
eis aquib lapidabatar rogabat: Cum audis ignis
est minister dĩ: incensurum ignem putas: Iti¬
cendat licet: s fenum uium idest carnalia om̃ia
desideria tua. curat minister dĩ. predicans uer¬
bum dĩ. Audi illum. Sic nos existimet homo
ut ministros xp̃i: et dispensatores mi steriorũ
dĩ. Quomodo aut̃ ardebat cum diceret os nr̃m
patet ad uos o chorintii: cor nr̃m dilatatum est.&

Expanded text:
est nuntios verbi sui. «Spiritualis enim omnia judicat; ipse autem a nemine dijudicatur» . Vide spiritualem factum angelum Dei. «Non potui,» inquit, «vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus» . De spirituali quadam affectione missus est ad carnales, tanquam angelus de coelo ad terram. Quomodo dicit, «et ministros suos ignem flagrantem,» nisi quomodo dicit, «Spiritu ferventes» ? Sic enim fervens spiritu, ignis ardens est omnis minister Dei. Nonne ardebat Stephanus? Quo igne ardebat? et quis ille ignis erat, quando lapidabatur, et pro eis a quibus lapidabatur rogabat ? Cum audis, Ignis est minister Dei; incensurum illum putas? Incendat licet, sed fenum tuum; id est, carnalia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum Dei. Audi illum: «Sic nos existimet homo, quasi ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei» . Quomodo autem ardebat, cum diceret: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ?
Abbreviated transcription (Latin):
apłs non dicit e. at ar diob filiis abmhe dieret.
que sunt inquit in alsegena. asiegoria diouent cũ
aliquid aliua uidetur sonart iu uerbis: et aliud
mor terte: Et sic multa auidentur alud sonare: ali¬
ud significare: et pecigur allegorta. Nam qui pu
Eis dicimus allegoriam figuram cẽ: sacra¬
um figuratum allegoria est. Et quid hic ae¬
ł simnus ascendit suꝑ pemias uentorum: Diximus
bent accipi figurute uentos. aninas. Pemie uenteꝵ.
penre aurmariom qde sunt. nisi aquib sursum
attolluntur: ẜeine eigo animarun iurtutes.
bona oꝑa recta ficta: in duab alis liabent om̃s
penias omĩa precepta in duob preceptis sunt
Qiusq  silexerit dm̃ et ꝓrimun: animam habet
penĩ taii. liberis alis sꝗ anore uolantem ad do¬
manum. Quicumq implicatur amare caruali.
iuseum liabet in pennis. Nam Nanima nõ lit
alis et penpas: unde ille gemens in tribulitiem¬

Expanded text:
Apostolus non dixit, cum de duobus filiis Abrahae diceret: Apostolus non dixit, cum de duobus filiis Abrahae diceret: «Quae sunt,» inquit, «in allegoria» . Allegoria dicitur, cum aliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud mor terrae? Et sic multa aliud videntur sonare, aliud significare; et vocatur allegoria. Nam qui putErgo quod dicimus allegoriam figuram esse, sacramentum figuratum allegoria est. Et quid hic accipimus, «Ascendit super pennas ventorum?» Diximus, bene accipi figurate ventos animas. Pennae ventorum, pennae animarum quae sunt, nisi a quibus sursum attolluntur? Pennae ergo animarum virtutes, bona opera, recte facta. In duabus alis habent omnes pennas; omnia enim praecepta in duobus praeceptis sunt. Quisquis dilexerit Deum et proximum, animam habet pennatam, liberis alis, sancto amore volantem ad Dominum. Quicumque implicatur amore carnali, viscum habet in pennis. Nam si anima non habet alas et pennas, unde ille gemens in tribulation
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum eius ubiq prefentem uelocitate motus
niehil deserere: quia tu non noueras aliqud uen¬
to ficilius. ambulat inquit suꝑ pennas uentorũ
id est uelocitas eius suꝑat uelocitatem uentorum:
ut ꝑ pennas uentorum intelligas uelocitatẽ uen¬
torum: et uerbum dĩ intelligas uelocius om̃ib
uecitis et sic en prima facie consideranionis piase¬
mus ad aliquid interius: et figurape aliquid aꝓ
gimus in figita non absurde animas. hon quia
menius est astma. s quia inusibilis est uentus:
quanuis its cororea corpora impellens. tamen quia
human seħ at erafuit: est aut̃ anims inisibilis
P ropterea begi aleimus animas rentos Inde ẽ.
homini: et faceus eet hatio in animam niuerit
uitur. Uidere aut̃ no puters postanata al.goria:
raobis sunt etiam oreb lubricis et non honestis.
Tamen loxum siuutu biabent ista uerła in ꝓcłia:
et locum siuim atioeta. Don enim ego d ai quod

Expanded text:
Verbum ejus ubique praesentem, velocitate motus Verbum ejus ubique praesentem, velocitate motus nihil deserere, quia tu non noveras aliquid vento velocius, «Ambulat,» inquit, «super pennas ventorum,» id est, velocitas ejus superat velocitatem ventorum: ut per pennas ventorum intelligas velocitatem ventorum, et verbum Dei intelligas velocius omnibus ventis. Et sic in prima facie considerationis: pulsemus ad aliquid interius, et figurate aliquid nobgimus in figura non absurde animas: non quia ventus est anima, sed quia invisibilis est ventus, quamvis res corporea, corpora impellens, tamen quia humani oculi aciem fugit; est autem anima invisibilis, propterea bene intelligimus animas ventos. Inde esthomini; «et factus est homo in animam viventem» untur. Vidnobis sunt etiam cum rebus ludicris, et non honestis: tamen locum suum habent verba ista in Ecclesia, et locum suum in scena. Non enim ego dixi quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut faceret uuam. fecit spinas. Ide ec̃ nndus fecit
ascensum eius: et celum tetendit sicut pellem. Nẽ
est quod queramini: auctoritas seripturarum ex¬
tensa est suꝑ orbem terrarum. Nubes non desunt.
Predicatut uerbum ueritatis: ex ponuntur omnia
que obscura sunt. ut corda ur̃a ꝑ nubes ascendant.
Uidete quomodo credatis: iide quid suscipiatis. Post
predicatorem ueniet uider: post dispensatorem
uemet eractor. Qui ponit nubem ascensum eus
&ui ambulat suꝑ pennias uentorum. hgam picu¬
losum est accipert ad li uerim aut cria frnt pen¬
ne uentorum uede quor pedo in pictur fac
uerbi fortasse commendat scriptuta. De quaue¬
locitate iampridem in alio spabns sec iti funis
ubi scriptum est usq in elecitatem currit uet¬
bum eius: quia nichil uenus i locun perunt ho¬
mines. quomodo illa facilitas commendab attir
in pelle. Nichil enim tam facilius ab homine quã
pellis extenditur.Sic et hic insinuans  uel

Expanded text:
ut faceret uvam, fecit spinas. Ideo et nubes fecit ut faceret uvam, fecit spinas. Ideo et nubes fecit ascensum ejus, et coelum tetendit sicut pellem. Non est quod queramini: auctoritas Scripturarum extenta est super orbem terrarum, nubes non desunt, praedicatur verbum veritatis, exponuntur omnia quae obscura sunt, ut corda vestra per nubes ascendant. Videte quomodo credatis, videte quid suscipiatis: post praedicatorem veniet judex, post dispensatorem veniet exactor. «Qui ponit nubes ascensum ejus.» 12. «Qui ambulat super pennas ventorum.» Hoc jam periculosum est accipere ad litteram. Aut quae sunt pennae ventorum? aut vero quomodo in pictura, factverbi fortasse commendat Scriptura; de qua velocitate jampridem in alio psalmo locuti sumus, ubi scriptum est: «Usque in velocitatem currit verbum ejus» . Quia nihil ventis velocius norunt homines. Quomodo illa facilitas commendabatur in pelle; nihil enim facilius ab homine quam pellis extenditur: sic et hic insinuans Deum vel
Abbreviated transcription (Latin):
Cum timore audiamus. esos nideis dictum guban¬
U idete quemadmecdum apłe tertes rimos aisertos
de ramis fractis Et inirns fractis coramendat.
timendam seu critatenitni rintis ipectis conime¬
dat amandam bonitatem Postes infructuosus
in bonitate: ne sterilis sontiis seueriterem ⁊ noa
sum uitis. dicis michi ꝙ bi est ues et̃i lego sum
uitis. uos estis sarmenta. pater ineus agredas Ibi
est uer apłi:. qui plantat iungam et de fructl eius
non ꝑeipit: Uinea ergo es o eccłia: et habes agrieo¬
lam dm̃. Nomo agricola homoseompait iuaotu
est dõ illi uinee atrocissima conmentione. Man¬
dabo nubibus meis inquit ne pluart sug ei et
factum est. Uenerunt apłi ad uideos respuetunt
eos. et dixerunt illis. ad uos missi ctamus. siqua
reppulistis uerbum di imus ad gentes Uidetis quo¬
modo in eodem spũ dĩ illo iubente intransexus qͥ
habitat in cordib suoꝵ: mandatum sit aibib di
ne compluerent uineam: quȩ cum ei pectiretut

Expanded text:
Cum timore audiamus quod Judaeis dictum videmus. Videte quemadmodum Apostolus terreat ramos insertos de ramis fractis, et in ramis fractis commendet timendam severitatem, in ramis insertis commendet amandam bonitatem . Noli esse infructuosus in bonitate, ne sterilis sentias severitatem. Sed non sum vitis, dicis mihi. Ubi est Domini vox: «Ego sum vitis, vos estis sarmenta; Pater meus agricola» ? Ubi vox Apostoli: «Quis plantat vineam, et de fructu ejus non percipit» ? Vinea ergo es, o Ecclesia, et habes agricolam Deum. Nemo agricola homo compluit vineamest Deus illi vineae atrocissima comminatione: «Mandabo nubibus meis,» inquit, «ne piuant super eam.» Et factum est: venerunt Apostoli ad Judaeos, respuerunt eos; et dixerunt illis, «Ad vos missi eramus, sed quia repulistis verbum Dei, imus ad Gentes» . Videtis quomodo in eodem Spiritu Dei, illo jubente intrinsecus qui habitat in cordibus suorum, mandatum sit nubibus Dei ne compluerent vineam, quae cum exspectaretur
Abbreviated transcription (Latin):
nunqud amatisq uantum uos ille amauit: Amando
qut̃ quantarsumq amatis. uolatis ad eum: ut cog¬
ieseatis quam adinodum uos ipse mmiauerit. hoc est
ut sciatis suꝑeminentiam haritatis xp̃i. Amatis eñ
uos quantun potestis: et uolatis quantum potestis.
s. ille ambulat suꝑ pennas uentorum. Qui ambr
quamius non uideamus apparitionem angłorum.
abscondita est enuim ab oculis nr̃is: et est inquadã
re publica magna imꝑatoris dĩ: tamen cẽ angłos
nouinius exfide: et multis appariusse scriptum
legimus et tenemus: nec inde dubitare fas nobis
angli: cum muittiuutur. fiunt angli. Angłs enim ef¬
ficn nomen est non nature. Queris nomen huns
lrome e tigo qui erant iam sp̃s conditi acratore
de. fatiticos angłes: migtendo eos nunnare qued
uisserit. Et igrent slagrantem facit ministros suos.
Legimus apo irtsse gnem inrubo: legimus etiam
est. Minetnuit eigoausmplecet. Cum eẽt in na¬
tura se rie scas egit aos ussum est: minis¬

Expanded text:
avit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciatis supereminentiam charitatis Christi. Amatis enim vos quantum potestis, et volatis quantum potestis: sed ille ambulat et super pennas ventorum. «Qui ambuquamvis non videamus apparitionem Angelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse Angelos novimus ex fide, et multis apparuisse scriptum legimus, et tenemus, nec inde dubitare fas nobis angeli; cum mittuntur, fiunt angeli. Angelus enim officii nomen est, non naturae. Quaeris nomen hujus rgo qui erant jam spiritus conditi a creatore Deo, facit eos angelos, mittendo eos nuntiare quod jusserit; et ignem flagrantem facit ministros suos. Legimus apparuisse ignem in rubo , legimus etiam est. Ministravit ergo, cum impleret: cum esset, in natura sua erat; cum egit quod jussum est, minis
Abbreviated transcription (Latin):
Q us est quieł ecenltum est et non inpublico. in ecełia:
sacrimentum haptismi: sacramentum eułaristiȩ
Oeo eium nĩa bona uident et pagani: saeramenta
itis oerultantu illis. S abhis que udent. surgunt¬
t illa que uon iudent: sicut aꝑfundo erucis quod
teria figitur. singit tota crur que apparet et eer¬
atuir. Et quid postca eum hoc dirisset apłs adiecit:
scite etiam suꝑerimentem scientiam karitaris xp̃i:

Expanded text:
est, et non publicum in Ecclesia? Sacramentum Baptismi, sacramentum Eucharistiae. Opera enim nostra bona vident et Pagani, Sacramenta vero occultantur illis: sed ab his quae non vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem
Abbreviated transcription (Latin):
igri suscipient onagri in sitim suam.
s uolucres celi in habitabunt: de me¬
io pcitarum dabunt uoces suas. Rigans mõ¬
es de suꝑioribus sus: de fructu oꝑum tuorũ
satiabitur terra. Preducens fenum uimentis:¬

Expanded text:
expectabunt onagri sitim suam. Super ea volucres coeli inhabitabunt  de medio petrarum dabunt voces suas. Rigans montes de superioribus tuis  de fructu operum tuorum satiabitur terra. Producens foenum pec
Abbreviated transcription (Latin):
picto potest. fulicas enim aues eẽ marinas
ui sta guenses nouius. Domus fulice: sit ni¬
dus fulice. Quomodo ergo domus fulice: dux¬
est passerum: Quare quedam in reb usibi¬
lib quasi absurda miseet sp̃s sc̃s: nisi ut ex
eo quod non possumus accipete ad lteram.
cogat nos ista spiritaliter querere : Eigo si
dcclum intellectu ut dixi. ad extentam
pellem uultis ascendere: et rubes facit ascena¬
oñem cus: nubes ista que uobis loquitut. iua¬
lida est hodie ad omia ista erponenda. Date
ueniam. et si non ure mes oe ee insirmitati.
aunditatem quidem urtam taptar iedeo at
ainci rraem sitis audiro soi duo es sunt
r bidi non contempnenda est Mir
infirmutas corporis nr̃i considerida et et q¬
farum rerum que exponuntus momnia inte¬
rim que audistis cogitate. Qdi Que mã¬
ducastis ruminate. Sie ennt ii munda ara¬
malia: et apta opulis dĩ. fracilat aut̃ ur̃m in

Expanded text:
pacto potest. Fulicas enim aves esse marinas pacto potest. Fulicas enim aves esse marinas vel stagnenses novimus. Domus fulicae sit nidus fulicae: quomodo ergo domus fulicae dux passerum? Quare quaedam in rebus visibilibus quasi absurda miscet Spiritus sanctus, nisi ut ex eo quod non possumus accipere ad litteram, cogat nos ita spiritualiter quaerere? 19. Ergo si ad coelum intellectu, ut dixi, ad extentam pellem vultis ascendere, et nubes fecit ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida est hodie ad omnia ista exponenda. Date veniam, etsi non vestrae, meae certe infirmitati. Aviditatem quidem vestram tantam video, ut semper parati sitis audire: sed duae res sunton contemnenda est. Nam et infirmitas corporis nostri consideranda est, et ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic enim eritis munda animalia, et apta epulis Dei. Fructum autem vestrum in
Abbreviated transcription (Latin):
rdi cabunt fuliee domus: dux est eorum.
Animadue ittis extenium cęlum. uultis inteb¬
lectu ascerulere: et ego uideo quantum in al¬
tum sit : puto quod inecum consideret karitas
ura. Ham idõ nuatos uersus uolui ꝓnuntiare.
ut udeatis quam alte sint posua sacramenta
dĩ. ne fastidiamus oblata. ne ꝓmta uilescant:
ut semꝑ quesita et si cum difficultate eum ma¬
ior iꝯeunditate inueniantur. Inter cetera ta¬
men fr̃s que possunt accipi ad litteram: nun¬
quid et hoc quod dictum est illie paiseres nt¬
dificabut fulice donus dux est corum:
Nunquid domus fulicȩ. dux est passerum: aut
domus fulice dux est cedrorum: Et hoc enim
ibi est. Et cedri libam quas plantauit illic
passeres iudificabunt. fulicę domus. dur est
eorum. Et quidem latina locutione. corum ce¬
drorum non possumus intelligere. Cedri eñi
feminini generis sunt. Fulice itaq domus. quo¬
modo est dur passerum: Hoc enim in ista cre¬
atura que ocłis nr̃is adiacet. intelligi nullo

Expanded text:
dux est eorum.» Animadvertitis extentum coelum, vultis intellectu ascendere, et ego video. Quam tamen altum sit puto quod mecum consideret Charitas vestra Nam ideo multos versus volui pronuntiare, ut videatis quam alte sint posita sacramenta Dei; ne fastidiamus oblata, ne prompta vilescant, ut semper quaesita etsi cum difficultate, cum majori jucunditate inveniantur. Inter caetera tamen, fratres, quae possunt accipi ad litteram; numquid et hoc quod dictum est, «Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum?» Numquid domus fulicae dux est passerum? aut domus fulicae dux est cedrorum? Et hoc enim ibi est, «Et cedri Libani quas plantavit: illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Et quidem latina locutione, «eorum» cedrorum, non possumus intelligere; cedri enim feminini generis sunt. Fulicae itaque domus quomodo est dux passerum? Hoc enim in ista creatura, quae oculis nostris adjacet, intelligi nullo
Abbreviated transcription (Latin):
ie me dones itrocam in sangiarai dĩ. aet
telligam inno uusfna. Et quoredo uenit in eitit¬
ma maris. ctiam acceptis peniis. Et enim alie
tera tua. Nam et eem peris mei cst ri sum.
usi tu deducas. Eigo habent alis boras t liberas.
et nullo uisco obligatas. animie bene opantes dei¬
piecorta: habe̾tes h intetem de censeiemtr puri.
et fide non fieta .S. qubitum ius sut ꝓedite uir

Expanded text:
onec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis pennis? «Etenim illuct me dextera tua» . Nam et cum pennis meis casura sum, nisi tu deducas. Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes praecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantum
Abbreviated transcription (Latin):
batur enm quedã uinea quod ꝓ uius spinas
dederat: non reddiderat dignam gr̃am dulci plu¬
tuȩ. Qui eñi bona audit. et mala oꝑatur: dulei plu¬
uia compluitut. et spinas generat. Hon est ut sus¬
picemur frsde aliqua terrena et ista uisibili uinea
dñin locutum. Namq ibi ne sub obscuritate ser¬
monis lateret erensino iniquititis: ipse dñs ꝑ ipsũ¬
ꝓpħam exposiut cut uinee soquei otit: et de qua
uiea ista dicerot Uinea inquit dm̃ sabaoth. domꝰ
isri est. Quid uagantut o iniqui corda uei ꝑ mo¬
s et tille paristorum. Nouuiquit de qua he¬
aioe dir noui ubs querebam uuam. et inueni
id dins causa alud atq alud suspitamim.
et araamini: nolentes intelligere ut bene nga¬
ns. Nlam othescriptum est. noluit intelligere
ut bene ateret Colat om̃s suspitiones uĩas de
medio: uidts dñi sabaotb domus isrł est: et ho

Expanded text:
batur enim quaedam vinea, quod pro uva spinas batur enim quaedam vinea, quod pro uva spinas dederat, non reddiderat dignam gratiam dulci pluviae. Qui enim bona audit, et mala operatur, dulci pluvia compluitur, et spinas generat. Non est ut suspicemur, fratres, de aliqua terrena et ista visibili vinea Dominum locutum. Namque ibi ne sub obscuritate sermonis lateret excusatio iniquitatis, ipse Dominus per ipsuam exposuit cui vineae loqueretur, et de qua vinea ista diceret: «Vinea,» inquit, «Domini Sabaoth, domus Israel est.» Quid vagantur, o iniqui, corda vede qua vinea loquar, novi ubi quaerebam uvam, et inveni spinas; sine causa aliud atque aliud suspicamini et opinamini, nolentes intelligere ut bene agatis. Nam et hoc scriptum est: «Noluit intelligere ut bene ageret» . Tollite omnes suspiciones vestras de medio: «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est
Abbreviated transcription (Latin):
U uam ine cs teus taterillos qualescunq nubes
nmmerare dignetur tucierit quam nebulosa nu¬
les nia. Om̃s eram predicatores uerbi ueritatis:
nub es accipite a ucumq gͦ infirmi non possunt
iscendere in hoc celum. idest ad intellectum scrip¬
turarum . per nube fascendant. forte enim et mo¬
de satis fit uobis: si aliquid agimus. Si labor sudor¬
q nr non est infructuosus: ascenditis in celum scripꝰ¬
turarum diuinarum. hoc est in intellectu earum.
ꝑ predicationem nr̃am. Quam altum erat celum
in psalmo isto: Nemo etum ur̃m udebat quid eẽt
in figura. Extendit celum sicut pellem: qui ꝓtegit
m aquis suꝑiora eais. Hoc ipsum quod dictum ẽ.
qui ponis nubem ascensum eus: ecce iam intellec¬
tun est quantum dñs donauit predicantib nobis.
Non enim nubes de suo munere pluunt: uos intelli¬
gado ascendite. intellectu ipso fructificate: ne
sits qualis illa uinea de qua dicitur apd̃ ꝓpħam.
mandabo nubib meis. ne pluant suꝑ eam. Accusa¬

Expanded text:
us Deus meus inter illas qualescumque nubes numerare dignetur; viderit quam nebulosa nubes sim: omnes tamen praedicatores verbi veritatis nubes accipite. Quicumque ergo infirmi non possunt ascendere in hoc coelum, id est ad intellectum Scripturarum, per nubes ascendant. Forte enim et modo fit vobis; si aliquid agimus, si labor sudorque noster non est infructuosus, ascenditis in coelum Scripturarum divinarum, hoc est in intellectum earum per praedicationem nostram. Quam altum erat coelum in psalmo isto! Nemo enim vestrum videbat quid esset in figura: «Extendit coelum sicut pellem, qui protegit in aquis superiora ejus.» Hoc ipsum quod dictum est, «Qui ponit nubes ascensum ejus;» ecce jam intellectum est, quantum Dominus donavit, praedicantibus nobis; non enim nubes de suo munere pluunt. Vos intelligendo ascendite, in intellectu ipso fructificate; ne sitis qualis illa vinea, de qua dicitur apud prophetam: «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam.» Accusa
Abbreviated transcription (Latin):
fi uintat et bibat. Dicat adhuc. Qui credit
uime fumina aque uiue fiuent de uentre
eius. Quitł est hoe: Exponat euanglista.
Hoc aut̃ dicebat inquid de sp̃i quem accoptu¬
ri erint ere lentes ueem sps emii ut dien

Expanded text:
 veniat, et bibat.» Dicat adhuc: «Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus.» Quid est hoc? Exponat Evangelista: «Hoc autem dicebat,» inquit, «de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Spiritus en
Abbreviated transcription (Latin):
mentum uter aquani et aquam. etsc ẽ. ficen
sensum tuum accepis liquid uiterim ad littari
E igurare aut si aliquid tectum retegi uelumus
ẽt pulsire ad clausum: iaenimus extendisse
li celum ficut pellem: ut intelligamus celum
scãm seripturim. Hanc aucteritareu primo
pofunit ds̃ in cccłia sua. indecepit e sequi ceteti
Posuit eñ celum. et extendit sient pellem Et
no fi ustra sicnt pellem. ẜrimo istum fanum
predicantum. extendit sicut pellem. Pellis mor¬
telitaem significat. ꝓ ropterea et ilti duc homi¬
nes primi parentes nr̃i auctores pecuti ge̾neris
humam idani et eua: cum in paradisa contem¬
te si precepto ad suggestionei suaslonea sen¬

Expanded text:
mentum inter aquam et aquam; et sic factum ementum inter aquam et aquam; et sic factum esensum tuum acceperis aliquid interim ad litteram. 8. Figurate autem si aliquid tectum retegi volumus, et pulsare ad clausum, invenimus extendisse Deum coelum sicut pellem, ut intelligamus coelum sanctam Scripturam. Hanc auctoritatem primo posuit Deus in Ecclesia sua; inde coepit exsequi caetera: posuit enim coelum, et extendit sicut pellem, et non frustra sicut pellem. Primo istam famam praedicantium extendit sicut pellem: pellis mortalitatem significat: propterea et illi duo homines primi parentes nostri, auctores peccati generis humani, Adam et Eva, cum in paradiso, contempto Dei praecepto, ad suggestionem suasionemque ser
Abbreviated transcription (Latin):
Illim. Hcssittem redigit. si ad litteram ac¬
cipii t̃teium cum iuderis istam fabricam.
magnam quia quisquis hominum unam uel
pcuam camerim extenderit: magno molimi¬
re magna labox et difficubꝗte. ae diuturna
cpanone id facit: ne huuis modi laborem in dĩ
oꝑil infirmitas suspicaretut humana: attulit
quued in facilitatem pro tua capicitate: ut sic
qui lurinodo incipiis credere facile o ꝑantemi
din. et son putate sic eum exten. disse cclum. si¬
cut ta tectum domus tuę. si quam tibi ficile o
erteudete unam pellem.tim ill ficile fuiss
errender tam magnum cełum Mua ficilitis
et ramen idbuc sp̃s tibi tande loqutir Tibi
inquant adhuc tarde loquitur sp̃s. Nam uec sic
ertendit ascelum: sieut eupellem. Si cnim sic
ertendit: ecce ante te pellis ł rugosa uł plic¬
ta peninir ⁊ dic ut extendatur: dieni muoerto¬
de ⁊ellem. Non possum inquis E ige et uiertei¬
sendimi pellem. multum longe es a facilitate li
is enim dixit: et facra sunt. Dixit fiat firia¬

Expanded text:
ilitatem redegit, si ad litteram accipias. Etenim cum videris istam fabricam magnam, quia quisquis hominum unam vel parvam cameram extenderit, magno molimine, magno labore et difficultate ac diuturna operatione id facit; ne hujusmodi laborem in Dei operibus infirmitas suspicaretur humana, attulit quamdam facilitatem pro tua capacitate, ut sic quodammodo incipias credere facile operantem Deum, et non putare sic eum extendisse coelum, sicut tu tectum domus tuae; sed quam tibi facile est extendere unam pellem, tam facile illi fuisse extendere tam magnum coelum. Mira facilitas, et tamen adhuc Spiritus tibi tardo loquitur. Tibi, inquam, adhuc tardo loquitur Spiritus. Nam nec sic extendit Deus coelum, sicut et tu pellem. Si enim sic extendit, ecce ante te pellis vel rugosa, vel plicata ponitur; dic ut extendatur, dicto tuo extende pellem. Non possum, inquis. Ergo et in extendenda pelle multum longe es a facilitate Dei. «Ipse» enim «dixit, et facta sunt» . Dixit, «Fiat firma