comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑: cor ur̃m ad ierłm p̃mitat᷑. Laudet gͦ tota
creatura dñm: qr hocibi facturi sumꝰ qđ hic p̃me¬
ditat᷑. Iaudate dñm decęlis: laudate eũ in ex¬
celsis Primo de celis dic̃ postea de tr̃a. Laudat᷑ eñĩ
ds̃. qͥ fec̃ cȩlũ et trã. Cȩlestia tranqͥlla s: pacata s̃
Ihi sẽꝑ gaudiũ: nulla mors nulla egritudo. nulla
sumꝰ. Sed cũ cogitamꝰ qͦmͦ ibi laudat᷑ ds̃ cor ibi ha¬
bemꝰ. et ñ sine causa audimꝰ sursũ cor. Leuemꝰ sur
sũ cor ne putrescat in t̾ra: qm̃ placet noł qđ ibi¬

Expanded text:
ur, cor vestrum ad Jerusalem praemittatur. Laudet ergo tota ur, cor vestrum ad Jerusalem praemittatur. Laudet ergo tota creatura Dominum; quia hoc ibi facturi sumus, quod hic praemeditamur. 5. «Laudate Dominum de coelis; laudate eum in excelsis.» Primo de coelis dicit, postea de terra: laudatur enim Deus qui fecit coelum et terram. Coelestia tranquilla sunt, pacata sunt; ibi semper gaudium, nulla mors, nulla aegritudo, nulla sumus, sed cum cogitamus quomodo ibi laudetur Deus, cor ibi habeamus, et non sine causa audiamus, Sursum corda. Levemus cor sursum, ne putrescat in terra; quoniam placet no
Abbreviated transcription (Latin):
do mors nouissima inimica destruet᷑. Tc̃ fiet ser-¬
mo qͥ scriptꝰ ẽ. Absorta ẽ mors inuictoriã. Ubi ẽ.
mors uictoria cua : Ubi. ẽ mors aculeus tuus:
Qndogͦ nulla erit mortis contentio quȩ mͦ. ẽ: et
fac̃ nos gemere ex defectu. ex mobilitate rerũ. ex
fragilitate carnis humanȩ Contendunt nob̾cũ
qͦtidie tẽptationes: contendunt qͦtidie delectatio¬
nes. Et siñ consentimꝰ tam̃ molestiã patim᷑ᷤ et conten¬
dimꝰ et magnũ ꝑiculũ ẽ ne qͥ contendit iuincat᷑.
Si autẽ ñ consentiendo uincimꝰ molestiã tam̃ patim᷑
resistendo delectationibꝰ. Non cessat et ñ moritur
hostis. nisi in resurrectione mortuoꝵ. Sed p̃suma-¬
mꝰ fidamꝰ. Erigunt nos aggeus et zacharias. Can¬¬
tant futurã lib̾ationẽ nr̃ãm. Sed illi ppło canta¬
plebit᷑: Implebit᷑ sane. Securi estote. Tantũmͦ
placeat amor babiloniȩ: ne obluuscamini ciuita¬
tẽ ierłm. Et si corpꝰ ur̃m adhuc in babilonia tene¬¬

Expanded text:
fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? Quando ergo nulla erit mortis contentio, quae modo est, et facit nos gemere ex defectu et mutabilitate rerum, ex fragilitate carnis humanae? Contendunt nobiscum quotidie tentationes, contendunt quotidie delectationes: etsi non consentiamus, tamen molestiam patimur, et contendimus, et magnum periculum est ne qui contendit vincatur; si autem non consentiendo vincamus, molestiam tamen patimur resistendo delectationibus. Non cessat, et non moritur hostis, nisi in resurrectione mortuorum. Sed praesumamus, fidamus, erigunt nos Aggaeus et Zacharias; cantant futuram liberationem nostram. Si illi populo cantaon implebitur? Securi estote: tantummod. Non vobis placeat amor Babyloniae, ne obliviscamini civitatem Jerusalem. Etsi corpus vestrum adhuc in Babylonia tenet
Abbreviated transcription (Latin):
uitas ierłm quȩ bello orciderat. Significabant gͦ
nob̃ in misterio uitã futurã. ubi laudabimꝰ dm̃ pꝰ
captiuitatẽ uitȩ p̃sentis: ubi erit innouatiꝯ ciuita¬¬
tis illiꝰ magnȩ ierłm. unde ꝑegrini suspiramꝰ capti-
idhuc: uari suh onere et sarcina corporis mortalis. Unde
adhuc gemimꝰ in ꝑegrinatione. exiltabimꝰ aut̃ in
patria. Qͥ aut̃ ñ gemit ꝑegrinꝰ ñ gaudebit cius:
constituto in babilonia sub regibꝰ alienigenis Osten¬¬
debant enĩ ꝑ ꝓpłnã suã suturũ tẽpꝰ lib̾ationis a
caperutate et instaurationisierłm Sed illa om̃ia
infigura gista: habent ueritatẽ suã figuratas ab
antiqͥs. p̃sentia oftendunt᷑ in nob. Modo gͦ qͥd
dic̃ apłs: Quã diu sumꝰi. corpore ꝑegrinamur¬

Expanded text:
vitas Jerusalem , quae bello ceciderat. Significaverunt ergo nobis in mysterio vitam futuram, ubi laudabimus Deum post captivitatem vitae praesentis; ubi erit innovatio civitatis illius magnae Jerusalem unde peregrini suspiramus, captivati adhuc sub onere et sarcina corporis mortalis; unde adhuc gemimus in peregrinatione, exsultabimus autem in patria. Qui autem non gemit peregrinus, non gaudebit civis; constituto in Babylonia sub regibus alienigenis. Ostendebant enim per prophetiam, futurum tempus liberationis a captivitate, instaurationis Jerusalem. Sed illa omnia in figura gesta sunt ; habent veritatem suam: figurata sunt in antiquis, praesentia ostenduntur in nobis. Modo ergo quid dicit A
Abbreviated transcription (Latin):
ora: iuirtutes om̃s atq angłos ciuitatẽ qͦndã suꝑ-¬
nã. bonã. scãm. beatã. Unde qm̃ ꝑegrinam᷑: miseri
adhuc sumꝰ. Et qͦ redituri in spe beati. et qͦ cũ re-¬
dedit ds̃. nisi ut laudent illũ : Beati quoꝵ hoc. ẽ.
negotiũ. laudare dm̃. Narant. ñ seminant. ñ mo¬
lunt. ñ coqunt. Oꝑa enĩ ista: necessitatis s̃. Ibi ne.¬

Expanded text:
ra, virtutes omnes atque Angelos, civitatem quamdam supernam, bonam, sanctam, beatam: unde quoniam peregrinamur, miseri adhuc sumus; et quo redituri, in spe beati; et quo cum rededit illis Deus? Quale, nisi ut laudent illum? Beati quorum hoc est negotium, laudare Deum. Non arant, non seminant, non molunt, no coquunt: o
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ inieuinus et orationibꝰ exercemꝰ: hoc uͦ tẽpꝰ re
laxatis ieummiis in laudibꝰagimꝰ. hoc ẽ enĩ alleluia
qđ cantamꝰ qđ latine int̾p̃tat᷑ ut nostis laudate
dñm. Idõ illud tẽpꝰ ante resurrectionẽ hoc tẽpꝰ post
resurrectionẽ dñi ẽ qͦ tẽpore significat᷑ uita futura.

Expanded text:
tempus in jejuniis et orationibus exercemus; htempus in jejuniis et orationibus exercemus; hlaxatis jejuniis, in laudibus agimus. Hoc est enim Alleluia quod cantamus quod Latine interpretatur, ut nostis, Laudate Dominum. Ideo illud tempus ante resurrectionem, hoc tempus post resurrectionem Domini est, quo tempore sign
Abbreviated transcription (Latin):
ultatio sẽpit̾nȩ futurȩ uitȩ nr̃e laus
dĩerit. Et nemo potest idoneus fi¬
eri futurȩ uitȩ : qͥ ñ se ad illã mͦ exercuerit. Modo
gͦ laudamꝰ dm̃: sed et rogamꝰ dm̃. Laus nr̃a lecitiã
habet: oratio gemitũ. ꝓmissũ ẽ enĩ nob̾ aliqͥd: qđ
ñdũ habemꝰ. Et qr uerax ẽ qͥ ꝓmisit: in spe gau¬
demꝰ. Qͥa tam̃ ñdũ habemꝰ: in defiderio gemimꝰ. Bo.¬
nũ ẽ. nob̃ ꝑseuerare in desiderio. donec ueniat qđ
ꝓmissũ ẽ: et transeat gemitꝰ. succedat laudatio¬
tionibꝰ et tẽptationibꝰ huiꝰ uitȩ alterũ qđ tc̃erit
in securitate et exultatione ꝑpetua: instituta ẽ
nob̾ eciã celebratio duoꝵ tẽpoꝵ. ante pascha. et
pꝰ pascha. Illud qđ ẽ. ante pascha: significat tribu
gnificat beatitudinẽ in qͦ postea erimꝰ. Ante pas¬
chagͦ qđ celebramꝰ. hoc et agimꝰ. Post pascha autẽ
qđ celebramꝰ: significamꝰ. ñdũ tenemꝰ. ꝓptẽa illud

Expanded text:
ultatio sempiterna futurae nostrae vitae, laus Dei erit; et nemo potest idoneus fieri futurae vitae, qui non se ad illam modo exercuerit. Modo ergo laudamus Deum: sed et rogamus Deum. Laus nostra laetitiam habet, oratio gemitum. Promissum est enim nobis aliquid quod nondum habemus; et quia verax est qui promisit, in spe gaudemus: quia tamen nondum habemus, in desiderio gemimus. Bonum est nobis perseverare in desiderio donec veniat quod promissum est, et transeat gemitus, succedat sola laudatitionibus et tribulationibus hujus vitae, alterum quod tunc erit in securitate et exsultatione perpetua, instituta est nobis etiam celebratio duorum temporum, ante Pascha, et post Pascha. Illud quod est ante Pascha, significat tribulPascha, significat beatitudinem in qua postea erimus. Ante Pascha ergo quod celebramus, hoc et agimus: post Pascha autem quod celebramus, significamus quod nondum tenemus. Propterea illud
Abbreviated transcription (Latin):
Modo fructꝰ ꝑ hib̾nũ in radice ñ apparent. Attendis
qͦsi aridas arbores ꝑhiemẽ. Q ñ nouuie uidere: aridã
putat uitẽ. Et force ẽ. iuxta quȩ uere aruit. Similes s̃
ãbȩ ꝑ hiemẽ Illa uiuit. illa mortua ẽ. Sed illiuita
et illiꝰmors in abscondito. ẽ. Estas ꝓcedit: uita illiꝰ cla¬
rificat᷑ morsilliꝰ manifestat᷑. Ecedit honor folioꝵ fe¬
cunditas fructuũ. Uestit᷑ uitis in facie: ex eo qđ habet
in radice. Ergo fr̃ĩ mͦ tales sumꝰ. quales s ali homines.
Qͦmͦ nascunt᷑. manducant. bibunt. uestiunt᷑ trans¬
igunt uitã istã sic et sc̃ĩ aliqͣndo. Ipsa resdecipit ho¬
Ouitis arida. Attendis uixta te uitẽ nudã in hib̃no:
sed ñ aridã. Estas ueniet. Ueniet dñs honor nr̃qͥla¬

Expanded text:
Modo fructus per hibernum in radice non apparent; attendis quasi aridas arbores per hiemem. Qui non novit videre, aridam putat vitem: et forte juxta est quae vere aruit; similes sunt ambae per hiemem: illa vivit, illa mortua est; sed illius vita et illius mors in abscondito est: aestas procedit, vita illius clarificatur, mors illius manifestatur; procedit honor foliorum, fecunditas fructuum; vestitur vitis in facie, ex eo quod habet in radice. Ergo modo, fratres, tales sumus, quales sunt alii homines: quomodo nascuntur, manducant, bibunt, vestiuntur, transigunt vitam istam; sic et sancti. Aliquando ipsa res decipit hovitis arida, attendis juxta te vitem nudam in hiberno, sed non aridam. Aestas veniet, veniet Dominus, honor n
Abbreviated transcription (Latin):
exfide luiesti quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑: Perrenis qͥppe
cupiditatibꝰ consulentes. regnũ celoꝵ annunciant:
habentes in pectore falsitatẽ in lingua ueritatem
Sciens itaq apłs etiã ꝑ iudã euangelitantẽ ereden¬
tes ẽe lib̾atos: istos qͦq ita ꝑmittit. Siue inqͥt ꝑocca¬
sionẽ siue ꝑ ueritatẽ: xp̃s annunciet᷑. Ueritatẽ qͥrpe
annunciabant: etiã si ñ ueritate. id ẽ ñ uero animo
Isti locunt᷑ quȩ ñ credt̃. et ideo reꝓbatist: quãuis
sint utiles eis qͦs instruit dñs dicens. Quȩ dicunt fa¬
cite: quȩ autẽ faciunt facere nolite. Dicunt enĩ: et
ñ faciunt. Unde. nisi qr utilia ñ credt̃ ee. quȩ diẽt:
Sunt autẽ alii qͥ credunt. et ñ locunt᷑ quȩ credunt:
uł pigritia uł timore. Nã et ille seruus ꝗͣuis calen¬
tũ habuerit: tam̃ qr erogare noluit. audit a dño¬

Expanded text:
fide sincera quae per dilectionem operatur : terrenis quippe cupiditatibus consulentes, regnum coelorum annuntiabant, habentes in pectore falsitatem, in lingua veritatem. Sciens itaque Apostolus etiam per Judam evangelizantem credentes esse liberatos, istos quoque ita permittit: «Sive,» inquit, «occasione, sive veritate Christus annuntietur» . Veritatem quippe annuntiabant, etiamsi non veritate, id est non vero animo. Isti loquuntur quod non credunt, et ideo reprobati sunt; quamvis sint utiles eis quos instruit Dominus, dicens: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» . Unde, nisi quia utilia non credunt esse quae dicunt? Sunt autem alii qui credunt, et non loquuntur quod credunt, vel pigritia, vel timore. Nam et ille servus quamvis talentum habuerit, tam
Abbreviated transcription (Latin):
ego seruus tuus: ego seruus tuus. et filiꝰ ancillȩ tuȩ.
Ergo et emptꝰ ẽ: & uernaculus ẽ. An cũ matre simul
emptꝰ ẽ: an qr uernaculꝰ ẽ ꝓ peccato fuge suȩ dep̃datꝰ¬
ẽ : filiꝰ enĩ ancille ẽ. sccłm qđ om̃is creatura subdita
creatori. ẽ: & uerissimo dño debet uerissimũ famula-¬
tũ. Quẽ cũ exibet. lib̾a ẽ hanc accipiens a dño grãm.
ut ei ñ necessitate sed uoluntate deseruiat. Ergo iste
filiꝰ ẽ ierłm cȩlestis. quȩ sursũ. ẽ. mat̃ om̃iũ nr̃m lib̾a.
& lib̾ata qͥdẽ a peccato: sed ancilla iustitiȩ. Cuiꝰ filuis
Et rursus eos seruos fec̃ dicens in caritate seruice
inuicẽ. Quibꝰ itẽ dr̃. Cũ seruiebatis peccato: liberi
eratis iusticiȩ. Nc̃ uͦ lib̾ati a peccato. serui autẽ fac¬
ti deo: habetis fructũ ur̃m in scificationẽ finẽ uͦ

Expanded text:
ego servus tuus; ego servus tuus, et filius ancillae tuae.» Ergo et emptus est, et vernaculus est. An cum matre simul est emptus? an quia vernaculus est, pro peccato fugae suae depraest? Filius enim est ancillae secundum quod omnis creatura subdita Creatori est, et verissimo Domino verissimum debet famulatum: quem cum exhibet, libera est, hanc accipiens a Domino gratiam, ut ei non necessitate, sed voluntate deserviat. Ergo iste filius est Jerusalem coelestis, quae sursum est, mater omnium nostrum libera . Et libera quidem a peccato, sed ancilla justitiae: cujus filiiset rursus eos servos facit, dicens, «Sed in charitate servite invicem» : quibus item dicitur, «Cum serviebatis peccato, liberi eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, facti autem servi Deo, habetis fructum vestrum in
Abbreviated transcription (Latin):
credende: sed eciã fiducia p̃dicande ueritatis si ꝑse¬
uerant̾ subdant᷑ deo nec imnitent᷑ unũ ex pͥncipibus
diabolũ. qͥ in ueritate ñ stecit et cecidit. Si enĩ om̃is
homo m̃dax: in tantũ ñ er̃ mendaces in qͣntũ ñ ert̾
derans deuotisimꝰ ppłs fideliũ testiũ. qͦmͦ infirmitatẽ
humanã dei miscdia ñ relinquat: in ciuꝰ infirmitatis
pauore dictũ ẽ. om̃is homo m̃dax qͦmͦ consolet᷑ humi-¬
les et impleat spũ fiduciȩ trepidantes: et pene mortuo
corde reuiuiscant. ne in semecipsis fidentes sint. sed in
eo qͥ suscitat mortuos. et linguas infantiũ disertas fec̃
qͥ ait. cũ autẽ tradent uos. nolite cogitare qͦmͦ aut qͥd
loqͣmini: dabit᷑ eñ uob̃ in illa hora qͥd loquamini Nos

Expanded text:
redendae, sed etiam fiducia praedicandae veritatis, si perseveranter subdantur Deo, nec imitentur unum ex principibus diabolum, qui in veritate non stetit, et cecidit. Si enim omnis homo mendax, in tantum non erunt mendaces, in quantum non erunt derans devotissimus populus fidelium testium, quomodo infirmitatem humanam Dei misericordia non relinquat, in cujus infirmitatis pavore dictum est, «Omnis homo mendax;» quomodo consoletur humiles, et impleat spiritu fiduciae trepidantes, ut pene mortuo corde reviviscant, nec in semetipsis fidentes sint, sed in eo qui suscitat mortuos , et linguas infantium facit disertas ; qui ait, «Cum autem tradent vos, nolite cogitare quomodo aut quid loquamini:
Abbreviated transcription (Latin):
buit mͥ: Quȩ gͥ p̃cesserant hominis. ut om̃iũ donoꝵ
dei ñ attributio sed recributio dici possit: quȩ p̃cesse¬
rant hominis nisi peccata : Retribuit gͦ dñs bona ꝓ
malis: cui homines retribuunt mala ꝓ bonis. hȩc enĩ
retribuer̃ qͥ dixer̃: hic ẽ. heres uenite occidamꝰ eum.¬
Sed querit iste qͥd retribuat dño: et ñ inuenit. nisi
ex ipsis quȩ ei dñs retribuit. Cali
tuo m̃dax dono dei uerax. et ideo iã ñ homo: qͥs tibi
dedit calicẽ salutaris. quẽ accipiens et inuocans nom̃
dñi. retribues ei ꝓ om̃ibꝰ quȩ retribuit tibi : Qs nisu ille
qͥ ait. potestis bibere calicẽ quẽ egobibiturus su: Qͥ s

Expanded text:
gitur praecesserant hominis, ut omnium donorum Dei non attributio, sed retributio vocari possit? quae praecesserant hominis nisi peccata? Retribuit ergo Deus bona pro malis, cui homines retribuunt mala pro bonis: haec enim retribuerunt qui dixerunt, «Hic est haeres; venite, occidamus eumSed quaerit iste quid retribuat Domino, et non invenit, nisi ex eis quae ipse Dominus retribuit. «Calituo mendax, dono Dei verax, et ideo jam non homo; quis tibi dedit calicem salutaris, quem accipiens, et invocans nomen Domini, retribues ei pro omnibus quae retribuit tibi? quis nisi ille qui ait, «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
pace reddat᷑. Qui autẽ filii huiꝰ ancillȩ ñ s̃: bel¬
lũ quã pacẽ pociꝰ amauer̃. Neqͥs autẽ existimet
atria domꝰ dñi et omnẽ ppłm eiꝰ udȩos significa-¬
ri.qr ita clausit iste psalmꝰ ut diceret in medio
tui ierłm: cuiꝰ nomine carnales israhelite glori-¬
antur :¬

Expanded text:
pace reddatur. Qui autem filii hujus ancillae non sunt, bellum potiusquam pacem amaverunt. Ne quis autem existimet atria domus Domini, et omnem populum ejus Judaeos significari, quia ita clausit iste psalmus, ut diceret, «In medio tui, Jerusalem,» cujus nomine carnales Israelitae gloriantur
Abbreviated transcription (Latin):
ancillȩ tuȩ. Disrupisti uincula mea: tͥ sacrisi.¬
cabo hostiã laudis. Neq enĩ inueni ulla merita
mea: qͣndo tu disrupisti uincula mea. Ideo sacri-¬
ficiũ laudis tͥ debeo: qr et si głabor qđ seruus tu-¬
us sũ et filiꝰ ancillȩ tuȩ: ñ in me. sed in te dño meo
głabor: qͥ disrupisti uincula mea. ut a fuga rediens
diturus es : Quas uouisti luctimas: quȩ incensa.
quȩ holocausta : an ad illud respicis qđ paulo
ante dixisti. calicẽ salutaris accipiã et nom̃ dñi
inuocabo. et tͥ sacrificabo hostiã laudis: Et re-¬
uera: qͥsqͥs bene cogitat qͥd uoueat dño. & quȩ
uotareddat: seipsũ uoueat. seipsũ reddat. Hoc
exigit᷑. hoc debet᷑. Inspecto nũmo: dñs dic̃. Red¬
dite cȩsari quȩ cȩsaris s̃ et deo quȩ dei s. Imago
meminit ñ solũ seruĩi se. ee̾. dei. sed filiũ ancillȩ
dei: uide ubi reddat uota sua. conformatꝰ xp̃o
ꝑcalicẽ salutaris. natrus inqͥt domꝰ dñi. Quȩ

Expanded text:
«vers. 17. Disrupisti vincula mea; tibi sacrificabo sacrificium laudis.» Neque enim inveni ulla merita mea, quando tu disrupisti vincula mea; ideo sacrificium laudis tibi debeo: quia etsi gloriabor quod servus tuus sim et filius ancillae tuae; non in me, sed in te Domino meo gloriabor, qui disrupisti vincula mea, ut a fuga rediens diturus es? Quas vovisti victimas? quae incensa? quae holocausta? An ad illud respicis, quod paulo ante dixisti, «Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo;» et, «Tibi sacrificabo sacrificium laudis?» Et revera quisquis bene cogitat quid voveat Domino et quae vota reddat, seipsum voveat, seipsum reddat: hoc exigitur, hoc debetur. Inspecto nummo Dominus dicit; «Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» : imago meminit non solum servum se esse Dei, sed et filium ancillae Dei, videt ubi reddat vota sua, conformatus Christo per calicem salutaris. «In atriis,» inquit, «domus Domini.» Quae
Abbreviated transcription (Latin):
cutꝰ sũ: sed ꝓpt̃ hoc dic̃ se locutũ eẽ qr credidit.
Simul enĩ credidit: et qđ p̃miũ loquendo spare.
nimis. Passus enĩ ẽ. multas tribulationes ꝓpt̃ uer-¬
bũ qd̃ sidelit̃ tenebat. fidelit̃ impendebat: et hu
mis. Cur adlidit ego autẽ. nisi q homo humiliari
potest ab eis qͥ ueritati contradicunt ñ ipsa ueritas
quã eredit et loqͥt᷑: Unde et apl̃s cũ de catena sua
diceret: sed sermo inqͥt dei ñ ẽ alligatꝰ. Sic et iste qi
ipse ẽ. in ꝑsona scõꝵ testiũ. hoc ẽ. martirũ eredidi¬

Expanded text:
cutus sum; sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit. cutus sum; sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit. Simul enim credidit, et quod praemium loquendo sperare, atus sum nimis.» Passus est enim multas tribulationes, propter verbum quod fideliter tenebat, fideliter impendebat; et hummis: cur addidit, «Ego autem,» nisi quia homo humiliari potest ab eis qui veritati contradicunt, non ipsa veritas quam credit et loquitur? Unde et Apostolus, cum de catena sua diceret: «Sed sermo,» inquit, «Dei non est alligatus» . Sic et iste, quia ipsa est una persona sanctorum testium, hoc est, martyrum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Sed etiã ipsi. rep̃hensi atq impbatist̃. Seqͥt᷑ eñ
magis quã dei. Si gͦ et illi qͥ uerũ qđ locunt᷑ ñ
credunt. et illi qͥ uerũ qđ credunt ñ locunt᷑ me¬
rito reꝓbant᷑: qͥs erit seriuis ille uere dicendus
fidelis. nisi ille cui dr̃ euge serue bone. qm̃ in pau¬
cofideł fiusti. suꝑ multa te constituã intraingau.¬
diũ dñi tui: Talis itaq seruus. nec anteꝗͣ credat
loqͥt᷑: nec cũ crediderit tacet. Ne uł ita eroget ut
dño sacrificiũ laudis. a quo auditurus ẽ intra
in gaudiũ dñi tui. exultet et dicat. Credidi
ꝓpt̃ qđ locutꝰ sũ. Hoc ẽ ꝑfecte credidi. Non eñꝑ.
fecte credunt: qͥ ea quȩ credunt loqͥnolunt. Ad
ipsã enĩ fidẽ ꝑtinet eciã illud credere: qđ dictũ ẽ.
Qͥ me confessus fuerit corã hominibꝰ confitebor
eũ corã angłis dei. Ex hoc enĩ appellat᷑ sidelis il.¬
le seruus: ñ tantũ qi accepit. sed qr impendit
atq lucratꝰ ẽ. Ita et hoc loco ñ ait. credidi et lo¬

Expanded text:
sed etiam ipsi reprehensi atque improbati sunt: sequitur enim magis quam Dei» . Si ergo et illi qui verum quod loquuntur non credunt, et illi qui verum quod credunt non loquuntur, merito reprobantur; quis erit servus vere dicendus fidelis, nisi ille cui dicitur: «Euge, serve bone, quoniafidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium domini tui?» Talis itaque servus nec antequam credat loquitur, nec cum crediderit tacet; ne vel sic eroget ut Domino sacrificium laudis, a quo auditurus est, «Intra in gaudium Domini tui;» exsultet, et dicat, «Credidi, propter quod locutus sum:» hoc est, perfecte credidi. Non enim perfecte credunt qui quod credunt loqui nolunt: ad ipsam enim fidem pertinet etiam illud credere quod dictum est, «Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor eum coram Angelis Dei» . Ex hoc enim est appellatus fidelis ille servus, non tantum quia accepit, sed quia impendit atque lucratus est. Ita et hoc loco non ait, Credidi, et lo
Abbreviated transcription (Latin):
Cont̾ritꝰ enĩ respex̃ infirmitatẽ suã: et uidit ñ de se
eẽ sibi p̃sum̃dũ. Quantũ enĩ ad ipsũ hominẽ ꝑti-¬
net: ĩdax ẽ. Sed grã dei uerax effectꝰ ẽ. ne pressuris
inimicoꝵ cedens. ñ loqueret᷑ qđ crediderat. sed negaret
Sic̃ petro accidit. qm̃ de se p̃sũpserat: et docendꝰ erat
de homine ñ ẽe. p̃sum̃dũ. Et si de homine ñ habet
qͥsq p̃sumere: utiq nec de seipso. qr homo ẽ. Bene gͦ
uidit iste in pauore suo omnẽ hominẽ ee. m̃dacẽ: qr
et illi qͥ nullo pauore uanescunt ne ꝑsequentibus ce¬
dendo mentiant᷑: muneribꝰ dei tales s̃ ñ uiribꝰ suis
linde uerissime dictũ ẽ om̃is homo m̃dax. Sed ds̃
uerax: qͥ ait. Ego dixi du estis et filii altissimi omnes.

Expanded text:
vidit non de se sibi esse praesumendum. Quantum enim ad ipsum hominem pertinet, mendax est: sed gratia Dei verax effectus est, ne pressuris inimicorum cedens non loqueretur quod crediderat, sed negaret; sicut Petro accidit, quoniam de se praesumpserat, et docendus erat de homine non esse praesumendum. Et si de homine non debet quisque praesumere, utique nec de seipso; quia homo est. Bene ergo iste vidit in pavore suo omnem hominem esse mendacem; quia et illi qui nullo pavore vanescunt, ne persequentibus cedendo mentiantur, muneribus Dei tales sunt, non viribus suis. Proinde verissime dictum est, «Omnis homo mendax;» sed Deus verax
Abbreviated transcription (Latin):
Miscdia tua in ȩc̃nũ: qua martires lib̾asti et sic ci¬
spicias oꝑa manuũ mearũ : ñ me iacto de oꝑibꝰ me¬
ñ sũ deceptꝰ: sed tam̃ ñ cõm̃do oꝑa manuũ mea-¬
rũ. Timeo. ne cũ inspexeris inuenias plura peccata
quã merita. hoc solũ dico. hoc rogo. hoc impetra.¬
re desidero: oꝑa manuũtuarũ ne despicias. Opꝰ
tuũ in me uide: ñ meũ. Meũ siuideris: dãpnas.
Tuũ siuideris coronas: qr et quȩcũq s̃ bona oꝑa
mea abste mͥ s̃ et ideo tua magis quã mea sunt.
Audio qͥppe ab apło tuo. Grã salui facti estis ꝑ
fidẽ: et hoc ñ ex uobis sed deidonũ ẽ. Non ex oꝑi

Expanded text:
«Misericordia tua in aeternum,» qua martyres liberasti, et sic cidespicias opera manuum mearum; non me jacto de operibus menon sum deceptus» ; sed tamen non commendo opera manuum mearum: timeo ne cum inspexeris, invenias plura peccata quam merita. Hoc solum rogo, hoc dico, hoc impetrare desidero: «Opera manuum tuarum ne despicias.» Opus tuum in me vide, non meum; nam meum si videris, damnas; tuum si videris, coronas. Quia et quaecumque sunt bona opera mea, abs te mihi sunt, et ideo tua magis quam mea sunt. Audio quippe ab Apostolo tuo: «Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
me: Et suꝑ irã inimicoꝵ extendisti manũ tuã et
saluũ me fec̃ dext̃a tua. Seiuant inimici. Qͥd poss̃
facere inimici: Pecuniã tollere. expoliare ꝓscribere.
in exiliũ mittere. doloribꝰ torm̃tisq cruciare: ad ex¬
tremũ si ꝑmissi fuerint. et occidere. Nũqͥd et ãpliꝰ:
ã. Suꝑ id qđ mͥ poss̃ facere inimici: tu extendisti
manũ tuã. Honenĩ inimici poss̃ me separare a te
Tu autẽ ãpliꝰ uindicas: qri adhuc differsme. Suꝑ
huc ñ me recipis: adhuc me in ꝑegrinatione c̃tis.
adhuc gaudiũ dulcedinẽq tuã ñ p̃bes. Hondũ
in ebriasti ab ub̾tate domꝰ tuȩ. et torrente uolupta¬
tistuȩ ñdũ potasti. Apud te ẽ. enĩ fons uitȩ: in lu¬
minetuo uidebimꝰ lum̃. Sed ecce dedi pͥmitias sp̃s
et credidi in te: et m̃te seruio legi dei. Iam̃ in nob̾.¬
metipsis ad huc ingemiscimꝰ. adoptionẽ expectan-¬
tes: redẽptionẽ corporis nr̃i hanc uitã ꝗͣ nob̾ pec-¬

Expanded text:
um meorum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Saeviant inimici; quid possunt facere inimici? Pecuniam tollere, exspoliare, proscribere, in exsilium mittere, doloribus tormentisque cruciare; ad postremum, si permissi fuerint, et occidere: numquid amplius? m:» super id quod mihi possunt facere inimici, tu extendisti manum tuam. Non enim inimici possunt me separare a te; tu autem amplius vindicas, quia adhuc differs me: «Suhuc me non recipis, adhuc me in peregrinatione conteris, adhuc gaudium dulcedinemque tuam non praebes; nondum inebriasti ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae nondum potasti. Apud te enim est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Sed ecce dedi primitias spiritus, et credidi in te, et servio mente legi Dei ; tamen in nobismetipsis adhuc ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri . Hanc vitam nobis pec
Abbreviated transcription (Latin):
pore. Illa occisa ẽ: illi uiuunt. Illoꝵ salꝰ in sini¬¬
stra. iliꝰ in dextã. Et saluũ me fec̃ dextera tua.
Dñe retribues ꝓ me. Ego ñ retribuo: tu recribu¬
es ꝓme. Seuant inimici qͣntũ libet: tu retribu¬¬
es qđ ego ñ possũ. Dñe retribues ꝓ me. In ipso
nr̃o capite attendite. Reliquit enĩ nob̃ exẽplũ:
ut seqͣm uestigia eiꝰ. Qui peccatũ ñ fec̃: nec in¬
uentꝰ ẽ dolꝰ in ore eiꝰ. Qͥ cũ malediceret᷑: ñ rema¬

Expanded text:
pore: illa occisa est, illi vivunt. Illorum salus in sinipore: illa occisa est, illi vivunt. Illorum salus in sinistra, illius in dextera: «Et salvum me fecit dextera tua.ne, retribues pro me.» Ego non retribuo; tu retribues pro me Saeviant inimici, quantum libet; tu retribues quod ego non possum. «Domine, retribues pro me.» In ipso capite nostro attendite. Reliquit enim nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. «Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore e
Abbreviated transcription (Latin):
irã inmicoꝵ extendisti manũtuã. et saluũ me fec̃
dextã tua. Scdm desid̾iũ: saluũ me fec̃ dextera
tua. Est quȩdã salꝰ in dext̃a. Nã ẽ. alia salꝰ in si¬
nistra. Salꝰ tẽporalis. carnał. in sinistra ẽ.: salꝰ ȩt̃na
cũ angłis in dextã ẽ. Ideo iã in ipsa ĩmortalitate
positꝰ xp̃s: dr̃ sedere ad dexterã dei. Non enĩ ds̃
habet in seipso dexterã aut sinistrã: sed dextera
dĩ dr̃ felicitas illa. quȩ qm̃ ostendi ocuł ñ potest.
tale nom̃ accepit a dext̃a. Saliuũ me fecisti: ñ se¬
cundũ salutẽ tẽꝑalẽ. Nã crispina occisa ẽ. Sed
nũqͥd deseruit illã ds̃: Non illã saluã fec̃ in si¬
nistra: sed fec̃ in dextã. Machabei. qͣnta torm̃ta
ꝑpessi s̃. Tres autẽ pueri in mediis ignibꝰ deãbu-¬
lando.: laudauer̃ dm̃. Illoꝵ salꝰ in dext̃a: istoꝵ
plerũq saluat in sinistra: ñ saluat in dextera.
Nã illi qͥ ꝑ sequebant᷑ crispinã: sani erant in cor-¬

Expanded text:
rum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Secundum desiderium «salvum me fecit dextera tua.» Est quaedam salus in dextera; nam est altera salus in sinistra: salus temporalis et carnalis, in sinistra est; salus aeterna cum Angelis, in dextera est. Ideo jam in ipsa immos, dicitur sedere ad dexteram Dei . Non enim Deus habet in seipso dexteram aut sinistram; sed dextera Dei dicitur felicitas illa, quae quoniam ostendi oculis non potest, tale nomen accepit. Hac dextera tua salvum me fecisti, non secundum salutem temporalem. Nam Crispina occisa est; sed numquid deseruit illam Deus? Non illam fecit salvam in sinistra, sed fecit in dextera. Machabaei quanta tormenta perpessi sunt ! Tres autem pueri in mediis ignibus deambulando laudaverunt Deum . Illorum salus in dextera, istorum plerumque salvat in sinistra, non salvat in dextera. Nam illi qui persequebantur Crispinam, sani erant in cor
Abbreviated transcription (Latin):
piusti solusti. Dñe retribues ꝓme. Uide illũ
recribuentẽ ꝓ nob̾. Uener̃ qͥ tributũ exigerent.
Exigebant tributũ didragmas: id ẽ. duas dra-¬
gmas in uno homine. Uentũ ẽ ad dñmut solue¬
ret tributũ: ĩnoͥ ñ ad ipsũ sed ad discipłos eiꝰ.
et dictũ ẽ ilł. Magist̃ ur̃ ñ dat tributũ. Illi retu¬
ler̃ ad eũ. Et ille. Reges t̾rȩ a qͥbꝰ exigunt tributũ.
a filiis suis an ab alienis: Responder̃. Ab alienis.
Frgo inqͥt: lib̃i s filii. Sed tam̃ ne scandalitemꝰ eos:
ait petro. U̾ade. mitte hamũ in mare: et qͥ pͥmꝰpis¬
cis ascenderit. aꝑi oseiꝰ. et inuenies stacerẽ. idẽ du¬
as didragmas. Stater ponderis genꝰ ẽ. habens uiii.
dragnas. Inuenies ibi. Da illis ꝓ me et te. Dñe re¬
tribues ꝓme. Merito habemꝰ pͥmũ piscẽ hamo
captũ. amore cõp̃hensũ pͥmũ surgentẽ de mari.
pͥmogenitũ a mortuis. In eiꝰ ore inuenimꝰ duas di¬
mundi huiꝰ. et in me nichil inueniet. Qͥd ẽ in me

Expanded text:
puisti, solvisti: «Domine, retribues pro me.» Vide illum retribuentem pro nobis. Venerunt qui tributum exigerent; exigebant tributum didrachmam, id est duas drachmas in uno homine: ventum est ad Dominum, ut solveret tributum; imo non ad ipsum, sed ad discipulos; et dictum elerunt ad eum. Et ille: «Reges terrae a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis?» Responderunt: «Ab alienis. Ergo,» inquit, «liberi sunt filii. Sed tamen ne scandalizemus eos,» ait Petro, «vade, mitte hamum in mare, et qui primus piscis ascenderit, aperi os ejus, et invenies staterem;» id est duas didrachmas. Stater ponderis genus est, habens quatuor drachmas. «Invenies» ibi; «da illis pro me et te» . «Domine, retribues pro me.» Merito habemus primum piscem hamo captum, hamo comprehensum; primum surgentem de mari, primogenitum a mortuis. In ejus ore invenimus duas dimundi hujus, et in me nihil inveniet.» Quid est, «in me
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ. Et qͥs ẽ inqͥs qͥ inueniat tribulationẽ.
aut qͥ illã uł querat: In medio tribulationis es:
et nescis. Uita ista parua tribulatio.ẽ. Si ñ ẽ.tri¬
bulatio: ñ ẽ. ꝑegrinatio. Si autẽ ꝑegrinatio.ẽ:
aut parũ patriã diligis. aut sine dubio tribu¬
laris. Qͥseñ ñ tribulet᷑ ñ se eẽ. cũ eo qđ desidãt:
Sed unde tͥ ñ uidet᷑ ista tribulatio: qi ñ amas.
Ama alterã uitã: et uideb̃ qr ista uita tribulati¬
o ẽ: qͦcũq ꝓsꝑitate fulgeat. qͥbꝰ libet delicus
abundet atq curcũfluat. Qͣndo ñ ẽ illud gau¬
diũ sine ulla tẽptatione cercissimũ. qđ nob̾ infi¬
ne seruat dĩ: sine dubio tribulatioẽ. Ergo incel

Expanded text:
lationem. Et quis est, inquis, qui inveniat tribulationem? lationem. Et quis est, inquis, qui inveniat tribulationem? aut quis illam vel quaerat? In medio tribulationis es, et nescis? Vita ista parva tribulatio est? Si non est tribulatio, non est peregrinatio; si autem peregrinatio est, aut parum patriam diligis, aut sine dubio tribularis. Quis enim non tribuletur, non se esse cum eo quod desiderat? Sed unde tibi non videtur ista tribulatio? Quia non amas. Ama alteram vitam, et videbis quia ista vita tribulatio est: quacumque prosperitate fulgeat, quibuslibet deliciis abundet atque circumfluat; quando nondum est illud gaudium sine ulla tentatione certissimum, quod nobis in fine servat
Abbreviated transcription (Latin):
bere: qr minꝰ bene te uidet. qͥ a longe te uidet.
Tu enĩ qͣndo alonge uides: ñ bene uides. Ds̃ et si
a longe te uidet: ꝑfecte te uidet. & tecũ ñ ẽ. Hoc
agis. ñ ut minꝰ ꝑfecte uidearis: sed ut ñ sis cũ illo
rit. Certe in altohabitat ds̃: in celo ẽ. dĩ. Uis tͥ
ꝓpinquet: humilia te. Nã tanto a te erit altior:
qͣnto cu elatior. Excelsa autẽ a longe cognoscit.
Si ambulauero in medio tribulationis iuuifi¬
cab̾ me. Uerũ ẽ. In qͦcũq tribulatione fueris:
c̃fitere inuoca: lib̾at te. uiuificat te. Sed tam̃
aliqͥd hic debemꝰ meliꝰ intelligere: qͦ familiarius
inhereamꝰ deo. dicamꝰq illi. cito exaudi me. Dixe-¬
rat enĩ: excelsa alonge cognoscit. Et excelsa suꝑba
ñ nor̃ tribulationẽ: ñ nor̃ inꝗͣ tribulationem
de qͣ dr̃ alio loco. Tribulationẽ et dolorẽ inueni:
et nom̃ dñi inuocaui. Qͥd enĩ magnẽ. si cribula-¬
tio te inueniat: Si aliqͥd potes: tu inueni tribu¬

Expanded text:
bere, quod minus bene te videt, qui a longe te videt. Tu enim quod a longe vides, non bene vides: Deus etsi a longe te videt, perfecte te videt, et tecum non est. Hoc agis, non ut minus perfecte videaris; sed ut non sis cum illorit; certe in alto habitat Deus, in coelo est Deus: vis tibi propinquet? Humilia te. Nam tanto a te erit altior, quanto tu elatior: «Excelsa autem a longe cognoscit.Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me.» Verum est: in quacumque tribulatione fueris, confitere, invoca; liberat te, vivificat te. Sed tamen aliquid hic debemus melius intelligere, quo jam familiarius inhaereamus Deo, dicamusque illi, «Cito exaudi me.» Dixerat enim, «Excelsa a longe cognoscit:» et excelsa superba non norunt tribulationem. Non norunt, inquam, tribulationem de qua dicitur alio loco, «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid enim magnum, si tribulatio te inveniat? Si aliquid potes, tu inveni tribu
Abbreviated transcription (Latin):
extendisti manũ tuã. Irascebant᷑ inimici: iundica.¬
stime de inimicis. Peccator uidebit et irascet᷑: den¬
Eigo suꝑ irã inimicoꝵ extendistimanũtuã Quã¬
diu diceret᷑ qđ scriptũ ẽ inimicimei dixer mala
mͥ qͣndo moriet᷑ et ꝑibit nom̃ eiꝰ: Qndo delebitur
dider̃ partĩ ꝑier̃ paucitimidi remanser̃. Iuanta
ira inimicoꝵ seiuebat. qͣndo sanguis martirũ fun-¬
debat᷑: Qmͦ se putabant nom̃ xp̃ianũ delere
de tra: Suꝑ irã inimicoꝵ extendisti manũ tuã:¬

Expanded text:
extendisti manum tuam:» irascebantur inimici, vindicasti me de inimicis. «Peccator videbit et irascetur, denErgo «Super iram inimicorum extendisti manum tuam,» quamdiu diceretur quod scriptum est: «Inimici mei dixerunt mala mihi, quando morietur et peribit nomen ejus» ? quando delebitur diderunt, partim perierunt, pauci timidi remanserunt. Quanta ira inimicorum saeviebat, quando sanguis martyrum fundebatur! Quomodo se putabant nomen Christianorum delere de terra! «Su
Abbreviated transcription (Latin):
faciã. O importune. nũqͥd hoc diceres. siscires qͥd
amare deberes: Ecce si nolit te uidere dĩ hoc ipsũ
patronũ tuũ. et intentꝰ in aliud te ñ uideat. qͦmͦ tͥ
anima dolet : Siautẽ ds̃ te ñ uideat securũ te pu¬
tas: Non te uidet saluator. et uidet dep̃dator: et
tam̃ te ipse ds̃ uidet. Nonte putes ñ uideri. Immo
roga ut merearis uideri: a qͦ uideris. Dictũ ẽ enioꝵ.
et aures eiꝰ ad p̃ces eoꝵ. Iniustigͦ qͥ securos se putabant.

Expanded text:
facio. O importune, numquid hoc diceres, si scires quid facio. O importune, numquid hoc diceres, si scires quid amare deberes? Ecce si nolit te videre Deus, hoc ipsupatronum tuum, et intentus in aliud non te videat, quomodo tibi anima dolet? Si autem Deus te non videat, securum te putas? Non te videt Salvator, et videt depraedator . Et tamen et ipse te Deus videt. Non te putes non videri; imo roga ut merearis videri a quo videris. Dictum est enim: «Et aures ejus ad preces eorum.» Injusti ergo qui securos se putabant,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ magna ẽ. gła dñi. Cantent in uiisdñi reges t̾re
Inqͥbꝰ uis cantent : De qͥbꝰ supͣ dictũ ẽ. In mĩa tua.¬
cantent in uiis dñi. Sed si humiles s̃: ament. et
cantabunt. Nouimꝰ uiatores: cantatores. Cantant.
et ꝑuenire festinant. Sunt cantica mala: tanquã
ueteris hominis. Sed canticũ nouũ ꝑtinet ad ho¬
minẽ nouũ. Ambulent gͦ reges t̾rȩ in uiis tius: am¬
bulent. et cantent in uus tuis. Qͥd cantent: Qm̃¬
cantare inuiis humilit̾ portantes dñm: ñ se extol¬
lentes adũsus dñm. Hã si se extulerint. qͥd seqͥtur:
Qm̃ excelsus dñs et humilia respicit. Uolunt gͦ
reges respici: humiles sint. Qͥd si se extulerint in
suꝑbiã. latere illiꝰ oculos poss: Ne force qi audisti
humilia respic̃. suꝑbꝰ eẽ. uelis: et dicas in animo tuo.
Humiles respic̃ ds̃. me ñ respic̃: faciã qđ uolo. Iͥs enĩ
me uidet: hominẽ latet. dĩ me ñ uult uidere: qr
humilis ñ sũ. Ille autẽ humilia respic̃. Qđ uolo

Expanded text:
m magna est gloria Domini.» Cantent in viis Domini reges terrae. In quibus viis cantent? De quibus supra dictum est, «In miscantent in viis Domini, si humiles sint: ament, et cantabunt. Novimus viatores cantatores; cantant, et pervenire festinant. Sunt cantica mala tanquam veteris hominis; sed canticum novum pertinet ad hominem novum. Ambulent ergo et reges terrae in viis tuis, ambulent et cantent in viis tuis. Quid cantent? cantare in viis, humiliter portantes Dominum, non se extollentes adversus Dominum. Nam si se extulerint, quid sequitur? «Quoniam excelsus Dominus, et humilia respicit.» Volunt ergo reges respici? Humiles sint. Quid? si se extulerint in superbiam, latere ipsius oculos possunt? Ne forte quia audisti, «humilia respicit,» superbus velis esse, et dicas in anima tua: Humiles respicit Deus, me non respicit; faciam quod volo. Quis enim me videt? hominem latet; Deus non vult me videre, quia humilis non sum, ille autem humilia respicit: quod volo
Abbreviated transcription (Latin):
ges t̾rȩ. Sed et ipsi cũ tͥ confitent᷑ collaudent te. ñ
t̃rena desident ate. Qd eñ reges trȩ desideraturi s :
Usq ad imꝑiũ ẽ. desidiũ eiꝰ. Qͥd ãpliꝰ potest: altior
sublimitas necessaria ñ. ẽ. Sed fortasse qͣnto altior:
tanto ꝑiculosior. Ideoq reges qͣnto sin maiori sub¬
limitate t̾rena: tanto magis humiliaridõ debent.
Odñe. omĩa u̾ba oris cui in nescio qͣ gente abscon-¬
dita erant: lex et ꝓphȩ & omĩa ũba oris tui. Insola
gente iudȩoꝵ: erant om̃ia ũba oris tui. Iuã gentẽ
laudans apłis ait. Qͥd gͦ ãpliꝰ ẽ iudȩo. aut quȩ uti

Expanded text:
ges terrae.» Sed et ipsi cum tibi confitentur, cum laudant te, non terrena desiderint a te. Quid enim reges terrae desideraturi sunt? usque ad imperium est desiderium ejus. Quid amplius potest? Altior sublimitas necessaria est. Sed fortasse quanto altior, tanto periculosior. Ideoque reges quanto sunt in majore sublimitate terrena, tanto magis humiliari Deo debent. UO Domine, «omnia verba oris tui!» Nescio in qua gente abscondita erant Lex et Prophetae, «omnia verba oris tui.» Sed in gente Judaeorum sola erant «omnia verba oris tui:» quam gentem laudan
Abbreviated transcription (Latin):
Sed damͥ illũ gedeon: quendã uirũ scm̃. tẽpore iu¬
dicũ. Uidete qͣle signũ petiit adño. Ponã in qͥt uellꝰ
in area. Cõpluat᷑ uellꝰ. area siccasit. Et factũẽ. Cõ¬
plutũ ẽ uellꝰ solũ: area sicca fuit. Petut rurs signũ.
Area tota cõpluta sit: et solũ uellꝰ siccũ inueniat᷑.
Et hoc factũ ẽ. Cõpluta ẽ area sicco uellere. Primo
cõplutũ uellꝰ sicca area: postea cõpluta area ficco
uellere. Qͥd uob̾ uidet᷑ area fr̃s: ñ ne orbt̾rarũ:
Qͥd uellꝰ t̾anꝗ̃ gens iudea in medio orbe t̃̾rarũ:
habensgrẽ sacram̃tũ. ñ in manifestatione sed innu-¬
be secreti. tanꝗͣ in uelam̃to pluuã in uellere. Ue.¬
nit cẽpꝰ qͣndo manifestaret᷑ pluuia. In area manife

Expanded text:
m tempore Judicum; videte quale signum petivit a Domino: «Ponam,» inquit, «vellus in area; compluatur vellus, area sicca sit.» Et factum est: complutum est vellus solum, area sicca erat. Petiit iterum signum: «Area tota compluta sit, et solum vellus siccum inveniatur.» Et hoc factum est: compluta est area, sicco vellere . Primo complutum vellus, sicca area; postea compluta area, sicco vellere. Quid vobis videtur area, fratres? Nonne orbis terrarum? Quid vellus? Tanquam gens Judaea in medio orbe terrarum, habens gratiae sacramentum, non in manifestatione, sed in nube secreti, tanquam in velamento pluviam in vellere. Venit tempus quando revelaretur pluvia in area; manife
Abbreviated transcription (Latin):
it qͦ etiã multiplicatas uitia. Ille tantũ mͦ auarꝰe
et suꝑbꝰ et lu puriosus Multiplicatꝰ ẽ in anima
sua: sed malo suo. Multiplicatio ista egestatis ẽ : ñ u
multiplicab̾ me in anima mea: adhuc explana quid
desicdes Multiplicab̾ me inqͥt in anima mea in uir-¬
tute. Exp̃ssit uotũ exp̃ssit desidiũ: ab om̃i c̃fusione
circũ cisũ. Si diceret multiplicab̾ me: trena nescio q̃
cogitares. Addidit in anima mea. Rursũ ne in ani-¬
ma uitia cogitares: ad didit in uirtute. Nichil ẽ qđ
ãpliꝰ a dõ desides: siuis bona et uera fronte dicere.

Expanded text:
in quo etiam multiplicata sunt vitia. Ille tantummodo avarusin quo etiam multiplicata sunt vitia. Ille tantummodo avaruset superbus, et luxuriosus: multiplicatus est in anima sua, sed malo suo. Multiplicatio ista egestatis est, non u«Multiplicabis me in anima mea?» Adhuc explana quid desideres, «Multiplicabis me,» inquit, «in anima mea, virtute.» Expressum votum, expressum desiderium, ab omni confusione circumcisum. Si diceret, «Multiplicabis me;» terrena nescio quae cogitares: addidit, «in anima mea.» Rursus, ne in anima vitia cogitares, addidit, «virtute.» Nihil est quod amplius a Deo desideres, si vis bo
Abbreviated transcription (Latin):
fecun. litas molesta ẽ. Timent enĩ ne pauꝑes relin-¬
qͣnt᷑ qͥ multi nasci poruer̃. Quȩ sollicitud o plerosq
ad impietatẽ coegit. ut obliuiscerent᷑ qđ parentes
essent: om̃iq humanitatis affectu expoliati expo-¬
nerent filios suos ut eos facerent alienos cdiceret
quȩ peꝑit: colligeret quȩ ñ peꝑit. Illa c̃tẽpneret:
illa diligeret. Illa frustra mat̾ carne: illa uerior
uoluntate. Cũ gͦ sint multiplicationes multȩ: et
multa genera multiplicationũ: ꝗͣ multiplicatio¬
nẽ querit qͥ dix̃. cito exaudime : Ait enĩ. Mulcipli¬
cab̾ me. Expectamꝰ audire inqͥbꝰ. Audigͦ. In ani-¬
ma mea. Non in carne mea: sed in anima mea.
Multiplicab me in anima mea. Est ne adhuc qđ
addat᷑. ne forte et multiplicatio in anima ñ conti¬
nuo felicitatẽ signet: Etenĩcuris homines in ani¬
ma multiplicant᷑ Multiplicatꝰ uidet᷑ in anima:

Expanded text:
fecunditas molesta est. Timent enim ne pauperes relinqfecunditas molesta est. Timent enim ne pauperes relinquantur, qui multi nasci potuerunt. Quae sollicitudo plerosque ad impietatem coegit, ut obliviscerentur quod parentes essent, omnique humanitatis affectu exspoliati, exponerent filios suos, ut eos facerent alienos; projiceret quae peperit, colligeret quae non peperit; illa contemneret, illa diligeret; illa frustra mater carne, illa verior voluntate. Cum ergo sint multae multiplicationes, et multa genera multiplicationum, quam multiplicationem quaerit qui dixit, «Cito exaudi me?» Ait enim, «Multiplicabis me.» Exspectamus audire in quibus. Audi ergo: «In anima mea.» Non in carne mea, sed «in anima mea: Multiplicabis me in anima mea.» Estne adhuc quod addatur, ne forte et multiplicatio in anima non continuo felicitatem significet? Etenim curis homines in anima multiplicantur. Multiplicatus videtur in anima,
Abbreviated transcription (Latin):
te. hic autẽ de bonis t̾renis gaudere molestũ ẽ et
ꝑiculosũ nimis: ne sic gaudeas ut hereas. et gauden¬
do male hereas. Nã unde ds̃miscet tribulationes
gaudiis t̾renis. nisi ut sentientes tribulationẽ et a¬
me. Qͥd enĩ petis. ut exaudiaris: Multiplicab̾ me.
Multis modis multi plicatio in telligi potest. Est mul¬
tiplicatio t̾renȩ gn̾ationis: scdm pͥmã naturȩ nr̃ȩ
benedictionẽ. ꝗͣ audiuimꝰ crescite et multiplicamini
et implece t̾rã. et dñamin eiꝰ. Sic ille uolebat multi¬
plicari qͥ dicebat. cito exaudime. et ista plane multi¬
plicatio fructuosa ẽ. et ñ uenit nisi benedictione dĩ.
lã qͥd dicã de aliis multiplicationibꝰ: Multiplicat᷑ ẽ
ille auro. ille argento. ille pecore. ille familia: ille pos¬
sessionibꝰ. his om̃ibꝰ multȩ s̃ trenȩ multiplicationes.
felicior autẽ filioꝵ: qͣnꝗͣ hominibꝰ auaris etiã ipsa

Expanded text:
te. Hic autem de bonis terrenis gaudere molestum est, et te. Hic autem de bonis terrenis gaudere molestum est, et periculosum nimis; ne sic gaudeas ut haereas, et gaudendo male pereas. Nam unde Deus miscet tribulationes gaudiis terrenis, nisi ut tribulationem me.» Quid enim petis, ut cito exaudiaris? «Multiplicabis me.» Multis modis multiplicatio intelligi potest. Est multiplicatio terrenae generationis, secundum primam naturae nostrae benedictionem, quam audivimus: «Crescite, et multiplicamini, et implete terram, et dominamini ejus» . Sicne ille volebat multiplicari, qui dicebat, «Cito exaudi me?» Et ista plane multiplicatio fructuosa est, et non venit nisi de benedictione Domini. Jam quid dicam de aliis multiplicationibus? Multiplicatus est ille auro, ille argento, ille pecore, ille familia, ille possessionibus, ille his omnibus. Multae sunt terrenae multiplicationes; felicior autem filiorum: quanquam hominibus avaris etiam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
to. Dicamꝰ huic tali. Qͥd pecis: Audiamꝰ nos. Pructu-¬
et gͦ petitionẽ suã et iudeamꝰ qͥd petat: et disca
mꝰ petere. ut meream᷑ acciꝑe. Ueneras ad ȩccłiam:
carnali. Sedremoue iniqͥtatẽ: remoue rarnalita-¬
tẽ. Disce qͥd petas. Qͥd hodie celebres attende. Na-¬
talieiũ scẽ et beatȩ crispinȩ celebras: et forte felici
felicitatẽ ꝗͣ habebat in t̾ra. dimisit filios flentes.
et tanꝗͣ crudelẽ matrẽ dolentes: or uelut ꝑdid̃at
humanã miscdiã quȩ ad diuinã festinabat coro-¬
nã Hesciebat uͦ illa qͥd desid̾aret. qͥd calcaret:
Immo uͦ nouerat psallere corã anglis dei. eoꝵq de-¬
siderare consortiũ: amietiã scãm et purã ubi ul-¬
teriꝰ ñ moreret᷑ ubi udicẽ ñ nosset. apud quẽ uale¬
re posset m̃daciũ. Qͥd gͦ: in illa uita nulla s̃ bona
Immo uͦ ibi solas bona: ñ mał mixta bona. Securita¬
tes in qͥbꝰ gaudeas qͣntũ uis: et nemo tͥ dicat. tẽꝑa

Expanded text:
to. Dicamus huic: Tale aliquid petis? Audiamus nos, eructet petitionem suam, et videamus quid petat; et discamus per eum petere, ut mereamur accipere. Veneras ad Ecclesiam,carnali. Sed remove iniquitatem, remove carnalitatem; disce quid petas, quid hodie celebres attende. Natalitium sanctae et beatae feminae celebras, et forte felicitfelicitatem quam habebat in terra; dimisit filios flentes et tanquam crudelem matrem dolentes, guia velut perdiderat humanam misericordiam, quae ad divinam festinabat coronam. Nesciebat vero illa quid desideraret, quid calcaret? Imo vero noverat psallere coram Angelis Dei, eorumque desiderare consortium, amicitiam sanctam et puram, ubi ulterius non moreretur, ubi judicem nosset apud quem non valere posset mendacium. Quid ergo? in illa vita nulla sunt bona? Imo vero ibi sola sunt bona, non malis mixta bona; securitates in quibus gaudeas quantum vis, et nemo dicat tibi, Tempera
Abbreviated transcription (Latin):
re rubrũ exercitꝰ in heremo: eiectis gentibꝰ in t̾ra
ꝓmissionis collocatꝰ ẽ. Magnificatũ ẽ nom̃ dñi suꝑ
irł̃. Sed et inde uirgo maria. inde dñs xp̃s: mor-¬
tuus ꝓpt̃ peccata nr̃a resurgens ꝓpt̃ iustificationẽ
nrãm: implens fideles spu sc̃o. mittens p̃dicare ꝑ¬

Expanded text:
ejectis Gentibus in terra promissionis collocatus est. Magnificatum est nomen Domini super Israel. Sed inde et virgo Maria, inde Dominus Christus, mortuus propter peccata nostra, resurgens propter justificationem nostram , implens fideles Spiritu sancto, mittens praedicari
Abbreviated transcription (Latin):
rumꝰ cuiꝰ uocẽ cantantis audiuimꝰ. Totꝰ titulus ẽ. ip¬
si dauid Uideamꝰ gͦ. qͥd ipsi dauid. Confitebor tͥ dñe
in toto corde meo. Solet nob̾ psalmi titulus indica¬
re. qͥd agat᷑ intꝰ. hic autẽ qm̃ citulus ñ hoc indicat.
sed tantũ eui cantet᷑ indicat: qͥd agat᷑ in toto psal-¬
Ur ficebor tͥ dñe in toto corde meo hanc
gͦ confessionẽ audiamꝰ. Sed priꝰ cõmemo.¬

Expanded text:
antis audivimus. Totus titulus est, «Ipsi David.» Videamus ergo quid ipsi David. 2. «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Solet nobis Psalmi titulus indicare quid agatur intus: hic autem quoniam titulus non hoc indicat, sed tantum cui cantetur indicat; quid agatur in toto Psal«Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Hanc ergo confessionem audiamus. Sed pri
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ confessionẽ pauci adũter̃. Nã ita nota ẽ con-¬
fessio peccatoꝵ. ut in qͦcũq scripturarũ loco audi¬
tũ fuerit confitebor tͥ dñe. aut confitebimꝰ tͥ conti¬
nuo iã consuetudo sit intelligendi. manꝰ currant
ad pectꝰ tundendũ: usq adeo ñ solent homines
intelligere confessionẽ eẽ. nisi peccatoꝵ Sed nũ qͥd¬

Expanded text:
autem confessionem pauci advertunt. Nam ita nota est confessio peccatorum, ut in quocumque Scripturarum loco auditum fuerit, «Confitebor tibi, Domine;» aut, «Confitebimur tibi:» continuo jam consuetudine sic intelligendi, manus currant ad pectus tundendum; usque adeo non solent homines intelligere confessionem esse nisi peccatorum. Sed numq
Abbreviated transcription (Latin):
abscondisti hȩc a sapientibꝰ et prudentibꝰ et reue-¬
lastiea parilis Laudauit patrẽ. laudaut dñoy
q ñ despic̃ humiles. sed despic̃ suꝑbos. Et hie calẽ
confessionẽ audituri sumꝰ: laudis dei et gratulati¬
onis. Conficebor tͥ dñe in toto corde meo. Totũ cot
meũ in ara tuȩ confessionis impono: holocaustũ tͥ¬
laudis offero holocaustũ enĩ dr̃ sacrifieiũ ubito¬
tũ icendit᷑. Grece qͥppe holon: latine totũ dr̃.¬

Expanded text:
c a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis» . Laudavit Patrem, laudavit Deum, quia non despicit humiles, sed despicit superbos. Et hic talem confessionem audituri sumus, laudis Dei, et gratulationis. «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Totum cor meum in aram tuae confessionis impono, holocaustum laudis tibi offero. Holocaustum enim dicitur sacrificium ubi totum incenditur: graece quippe ὅλον, latine totum d