comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piendum subtilitas et calliditas fint.¬
ut etiam infelices iudeos uanis spe¬
tiebus illectos. ut ipse agitabatur
illuderet: quos pͥmo omniũ conuo¬
cados ad se int̾rogat cur ñ sacrifica¬
rent. cũ eis lex sua de sacrificus
imꝑaret. At illi occasionem tepo
in solo iberosolumor templo: ita nã¬
q p̾cepit lex. Et accepta ab eo reꝑan¬
di templi licentia: in tantũ insolen¬
tie ꝑuenerunt. ut aliquis eis ꝓpħaꝵ
redditus uideret᷑. Igitur ex omnib
locis atq ꝓuinciis conuenere ui¬
dei locumꝰ templi olim igne con¬
sumpti aggredi cepere. comite ꝓpe¬
randi oꝑis ab imꝑatore concesso:
sumptu publico et pͥuato. res omĩ
instantia gerebat᷑. Interea insulta¬
re nr̃is. et uelut reꝑatis sibi regni
temporib cõminari acruis: ac se¬
uiciam ostentare ꝓrsus in magno
tumore et suꝑbia agere::..xxxui

Expanded text:
piendum subtilitas et calliditas fuit,piendum subtilitas et calliditas fuit,ut etiam infelices Judaeos vanis spebus illectos, ut ipse agitabatur, illuderet. Quos primo omnium convocatos ad se interrogat, cur non sacrificarent, cum eis lex sua de sacrificiis imperaret? At illi occasionem se inin solo Jerosolymorum templo. Ita namque praecipit lex. Et accepta ab eo reparandi templi licentia, in tantum insolentiae pervenerunt, ut aliquis eis prophetarum redditus videretur. Igitur ex omnibus locis atque provinciis convenere Judaei, locum templi olim igne consumti aggredi caepere, Comite properandi operis ab Imperatore concesso: sumtu publico et privato res omni instantia gerebatur. Interea insultare nostris, et velut reparatis sibi regni temporibus, comminari acrius, ac saevitiam ostentare, prorsus in magno tumore et superbia agere. Cyri
Abbreviated transcription (Latin):
raret Cumq se omĩ ex pensa cru¬
delitate salustius nichil egisse ꝑspi¬
ceret. recepto incarcerem iuene
abisse fertur adimꝑatorem. ⁊ quid
egerit nuntiasse ac monuisse. ne
tale aliquid temptare uellet: de
cetero alioquin et illis głam. et
sibi ignominiã quereret. Hunc
theodorum ipsi uos post modum
apud antiochiã uidimus Et cum
requireremꝰ ab eo si sensum doloris
habuisset ex integro: dicebat doloris¬
se quidẽ parũ sensisse. adstitisse aũt
quendã uiuenem qui sudanti sibi
linteo candidissimo et sudores abst̃
geret. et aquã frigidã frequenter
infunderet: et ita se e̾e delectatum.
ut cunc mestior factus sit quando
de poni de eculeo iussus sit: Cõmi¬
natus igitur imꝑator post uictoriã
ꝑsicam meluis se xp̃ianos debellatu¬
rum. ꝑfectus quid ẽ. sed nullus redit:
ibi uamq incertum a suis an ab
hatibus confossus. post annũ et octo
menses p̃sumpti augustalis imꝑii

Expanded text:
raret: cumque se, omni expensa cruraret: cumque se, omni expensa crudelitate, Sallustius nihil egisse perspiceret, recepto in carcerem juvene, abiisse fertur ad Imperatorem, 262 et quid egerit nunciasse, ac monuisse ne tale aliquid tentare vellet de caetero, alioquin et illis gloriam et sibi ignominiam quaereret. Hunc Theodorum ipsi nos postmodum apud Antiochiam vidimus. Et cum requireremus ab eo si sensum doloris habuisset ex integro, dicebat se quidem dolores parum sensisse, adstitisse autem quendam juvenem, qui sudanti sibi, linteo candidissimo et sudores Al. sudorem abstergeret, et aquam frigidam frequenter infunderet, et ita se esse delectatum, ut tunc moestior factus sit, quando deponi de eculeo jussus est. Comminatus igitur Imperator, post victoriam Persicam melius se Christianos debellaturum, profectus quidem est, sed nullus redit. Ibi namque, incertum a suis, an ab hostibus confossus, post annum et octo menses praesumti Augustalis imperii,
Abbreviated transcription (Latin):
q immensa exultatione succinti
trahebant longo agmine circam
martẏris: psallentes summis cla¬
morib. & cum exultatione dicen¬
dicentes. Confundant᷑ om̃s qui
adorant scutilia: et qui confidunt
insimulacris siuus Hec in aurib
ꝓfani pͥncipis ꝑ sex milia passuũ
tauta exultatione psallebat omnis
ȩccła : ut celum clamorib resultaret:
Unde ille intantã iracundie rabiem
deductꝰ ẽ. ut altera die cõp̃hendi
xp̃ianos passim et trudi ub̾et. incar¬
cerẽ ac penis ⁊⁊ cruciatib affici xxxuil¬
uod salustius p̃fectus eiꝰ non
ꝓbans. licet eẽt gencilis tam̃¬
iussus exequitur. et ad p̾hensum u¬
num quendã adolescentem qͥ pͥmꝰ
crudelitate et tot mutatis carnifici¬
biis torsit. ut nulla ȩtas simile fac¬
tum meminerit: cũ tam̃ ille in ecu¬
leo sublimis et hinc inde laterib
instante tortore nichil aliud face̾t
nisi uultu securo. et leto psalmũ
quẽ pridie omĩs ȩccła cecinerat ite¬

Expanded text:
que immensa exultatione succincti, trahebant longo agmine arcam Martyris, psallentes summis clamoribus, et cum exultatione dicentes: Confundantur omnes qui adorant sculptilia, et qui confidunt in simulacris suis . Haec in auribus prophani Principis per sex millia passuum tanta exultatione psallebat omnis Ecclesia, ut coelum clamoribus resultaret. Unde et ille in tantam iracundiae rabiem deductus est, ut altera die comprehendi Christianos passim et trudi juberet in carcerem, ac paenis et cruciatibus affici. CAPUuod Sallustius Praefectus ejus non probans, licet esset Gentilis, tamjussus exequitur, et apprehensum unum quendam adolescentem qui primus crudelitate, et tot mutatis carnificibus torsit, ut nulla aetas simile factum meminerit. Cum tamen ille in eculeo sublimis, et hinc inde lateribus instante tortore, nihil aliud faceret, nisi quod vultu securo et laeto psalmum, quem pridie omnis Ecclesia cecinerat, ite
Abbreviated transcription (Latin):
edit & aliud ulianus uecordiȩ
suȩ ac leuitatis indicium Nã
cum dafnis in sub urbano antiochiȩ
uixta fontem castalium litaret ap¬
pollini. et nulla ex his quȩ querebat
responsa susciꝑet. causasq silentii
ꝑcontaret᷑ a sacerdotib: demones ai¬
unt babilȩ martiris sepulchrum
ꝓpter assistere. et ideo responsa ñ red¬
di. Tum ille uenire galileos hoc
enim nomine nr̃os appellare so¬
litus erat: et auferre sepulchrum

Expanded text:
edit et aliud Julianus vecordiae suae ac levitatis indicium. Nam cum Daphnis in suburbano Antiochiae juxta fontem Castalium litaret Apollini, et nulla ex his quae quaerebat, responsa susciperet, caussasque silentii percontaretur a sacerdotibus daemonis, aiunt, Babylae martyris sepulcrum prope adsistere, et ideo responsa non reddi. Tum ille, venire Galilaeos hoc enim nomine nostros appellare solitus erat et auferre sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
excidii. quo uidei it̾m deficientes. aro¬
manis magnis rursũ p̃liis sub iugati st.¬
Igit᷑ qͥa ꝑidẽ tẽpꝰ adsume ep̃os ex circũci¬
sione cessatũ ẽ: necessariũ uidet᷑ os ap̃is
usq ad id temporis enumerare parit̾ sacer
tobias quintꝰ. et benyamin sextus: ac sep¬
tmꝰ ioħs: Tum cmachias quẽ philippus
acepit cui decimꝰ seneca subrogatꝰ est
uidas: Isti sunt fere om̃s qui iherosoli¬
mis ep̃i. ab apłis ad illa usq tpra q̃ suꝑiꝰ
designauimꝰ. plebi illi ex circũcisione p̃¬

Expanded text:
excidii, quo Judaei iterum deficientes, a Romanis magnis rursum praeliis subjugati squia sub idem tempus assumi episcopos ex circumcisione cessatum est, necessarium videtur omnes a primo usque ad id tempus enumerare pariter sacerartus; deinde Tobias quintus; et Benjamin sextus; ac septimus Joannes; tum Matthias, quem Philippus excepit; cui decimus Seneca subrogatus est; imus omnium Judas. Isti sunt fere omnes qui Hierosolymis episcopi ab apostolis ad illa usque tempora quae superius designavimus plebi illi ex circumcisione pr
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos antiqͥ originis extitisse. et scientiã¬
x̃p̃i fidelit̾ recepisse: ideo in cunctant̃ ab
his qui poterant defidei merito iudicari
sac̾docio quoq uisos ẽe digntaissimos: qͥpe
cũ omĩs tc̃ eccła ex hebreis fidelibꝰ coacerua¬

Expanded text:
Hebraeos antiquae originis exstitisse, et scientiam fideliter recepisse, et ideo incunctanter ab his qui poterant de fidei merito judicare sacerdotio quoque visos esse dignissimos, quippe cum omnis tunc Ecclesia ex Hebraeis fidelib
Abbreviated transcription (Latin):
locũ titanioꝵ modo pura u̾bi di semi¬
na maculantibꝰ. et areas apłicȩ doctrine
adulteria ãmixtione fedantibꝰ ex omni
parte sac̾dotes dnĩ uelut uigłantes agͥ¬
colȩ. excutere eoꝵ n ex purgare mala
semina nitebant᷑: et tanꝙ̃ solliciti pasto¬
res infidiantes lupos gregibꝰ .xͣ. clamoribꝰ
simul in sectationibꝰq repellere cõmonen¬
do fr̃s. instruendo sẽbendo etiã longe po-¬
sitis: ipsos quosq int̾dũ sic ubi corã depre¬
hendissent cõminꝰ ꝑurgendo:⁊ u̾boꝵ luc¬
tamina ac disputationũ cercamina ꝓst̾¬
nendo. Alii etiã posteris consulentes
questiones eoꝵ. et ꝑu̾sas obieetiones
editis cõm̃tariis confutando: int̾qͦs¬

Expanded text:
locum zizaniorum modo pura verbi Dei semina maculantibus et areas apostolicae doctrinae adulterina admistione polluentibus, ex omni parte sacerdotes Domini, velut vigilantes agricolae, excutere et expurgare eorum mala semina nitebantur et tanquam solliciti pastores insidiantes lupos gregibus Christi clamoribus simul insectationibusque repellere, commonendo fratres, instruendo, scribendo etiam longe positis, ipsos, sicubi coram deprehendissent, in communi perurgendo et verborum luctamine ac disputationum certamine prosternendo, alii etiam posteris consulendo, quaestiones eorum et perversas obiectiones editis commentariis confutando. Hin
Abbreviated transcription (Latin):
ad eugłii credulitatẽ inuitat ⁊ concitat
segniores: simul et arguit qͦsdã uelut
pene ꝓlapsos a fide. cũ ep̃c eoꝵ publius
fuisset mnartirio consũmatꝰ: s et qͣdrati
qͥ publio martiri successerat insac̾dociũ
memunt simul at memorat. qđ labore
ꝰet industria rediuiuꝰis qͥdã ieiꝰ calor
fidei reparatus sit. Et illud in eadẽ desig¬
nat epła. qđ dionisius ariopagita qui

Expanded text:
angelii credulitatem eos invitat, et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pene prolapsos a fide, cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consummatus. Sed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, quod labore ejus ac industria redivivus quidam in eis calor fidei reparatus sit. Et illud in eadem designat epistola, quod Dionysius Areopagites, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sũ de ore leonis Manifestisime ꝑ hȩc
designat. qͥa pͥmo quidẽ ut ꝑ hȩc ip¬
sũ cepta p̾dicatio cõpleret᷑. lib̾atꝰ ẽ de
ore leonis: neronẽ scilicet in leone ꝓ
crudelitate significans. et tũ deinde

Expanded text:
sime per haec designans, quia primo quidem ut per ipsum coepta praedicatio compleretur, liberatus est de ore leonis. Neronem scilicet in leone pro crudelitate significans. Praevide
Abbreviated transcription (Latin):
scđo historiaꝵ libro iosephus refert
qui in iherosolimis erat ad paulũ in
quẽ uideoꝵ fuerat cõmota sedicio dic̃
Nonne tues egiptiꝰ ille qͥ ante hos dies
concitaueras ppłm. et eduxeras in deser¬
tũ. ad qͣtuor milia homines siccarioꝵ:
S sufficiant ista de felice .xxii.¬
Nterea claudio tredecĩ annis et octo
ro suscepit pͥncipatũ: a quo festꝰ mite¬
tit᷑ in uideã succedere felici:. apud quẽ
causa dicta paulus uinctꝰ mittitur¬

Expanded text:
secundo Historiarum libro Josephus refert. secundo Historiarum libro Josephus refert. qui in Hierosolymis erat ad Paulum, in quem Judaeorum fuerat commota seditio, dicit: Nonne tu es Aegyptius ille, qui ante hos dies concitaveras populum et eduxeras in desertum ad quatuor millia hominum sicariorum? Sed sufficiunt ista de Felice. Iginterea, Claudio tredecim annis et octo ro suscipit principatum. Hic Festum mittit in Judaeam, ut succedat Felici, apud quem Paulus causa dicta vinctus Romam mittitu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis mortib eẽt grauior metꝰ mortis. dũ
unꝰ quisq in procͥnctu semꝑ positꝰ. ꝑmo
menta singła sꝑaret int̾fici Post hec aũ
int̾icctis quibꝰdam addit etiã ista xx¬
rauius uero õi hac uastioionẽ
adfuxit uideos egyptius quidam
homo magus fidẽ sibi ꝓpħe magica ar¬
te consciuit: Et continuo triguita mi¬
lia uiroꝵ cong̾gans. et ducens eos ꝑde
sertũ ꝑuenit cũ ipsis ad montẽ qui
uocatur oluieti: paratꝰ inde irruere
iherosolimã et ui ac potestate urbem
teneret: simulq romanoꝵ p̾sidia ac plebẽ
tyrannidi suȩ subiugare: fretus ꝑ oĩa
his quos secũ duxerat satellitibus:S
conatꝰ eiꝰ p̃uenit felix: confestĩq cũ ar¬
matis obuiã ꝑgens. secũ etiã plebe re-¬
liqua conspirante congressione facta.¬
egyptium quidẽ cũ paucis infugam
uertit. ꝑemptis uͦ aliis aliis etiã captis.
temere cepta facile restrinxit: hec in

Expanded text:
ipsis mortibus esset gravior metus mortis, dum ipsis mortibus esset gravior metus mortis, dum unusquisque quasi in procinctu semper positus, per momenta singula speraret interfiinterjectis quibusdam, addidit etiam ista: Gravius vero omni hac vastatione afflixit Judaeos Aegyptius quidam homo magus, fidem sibi prophetae magica arte conscivit. Et continuo ad triginta millia virorum congregans et ductans eos per desertum, pervenit cum ipsis ad montem qui vocatur Oliveti, paratus inde irruere Hierosolymam, et vi ac potestate urbem tenere, simulque Romanorum praesidia ac plebem tyrannidi suae subjugare, fretus per omnia his quos secum eduxerat satellitibus. Sed conatus ejus praevenit Felix, confestimque cum armatis obviam pergens, secum etiam plebe reliqua conspirante, congressione facta, Aegyptium quidem cum paucis in fugam vertit, peremptis vero aliis, aliis etiam captis temere coepta facile restrinxit. Haec in
Abbreviated transcription (Latin):
coherceret: s agebant᷑ om̃ia tanquã
in urbe ñ habente rectorẽ. Igit᷑ pontifi¬
ces in tantã uenere ꝑteriuiã: ut serius
sius ad areas missis inuaderent deci¬
mas q̃ sacerdotibꝰ debebant᷑. Et accidebat
ut ñ nulli ex minoribꝰ sacerdotibꝰ. quoꝵ
ꝑirent: ita sedicionũ uiolentia. uiis fasq
confuderat Item pꝰ pauca. subungie
etiã hec. Non nũquã aut̃ etiã in me¬
dia ciuitate occurrentes sibi trucida¬
bant p̾cipue in diebꝰ festis seccariis plebi¬
bus ammixti occultatis pugionibꝰ ob¬
seruantes ut quiq designatus eis quo
minus incideret ꝑimeret᷑: et arte ne-¬
faria cũ corruisset is quẽ occulto uul¬
nere strauerant. tũ idẽ ipsi ꝑcussores
uelut indignari se simulabant. ad¬
u̾sum eos qui hȩc in media urbe cõ¬
mitterent: atq hoc modo occulta eoꝵ
facinora ꝑmanebant Et pͥmus oĩũ
abhis ionathas pontifex int̾ficit᷑: post
illũ quã plurimi ugulant᷑. ita ut ĩã

Expanded text:
coerceret: sed agebantur omnia tanquam in urbe non habente rectorem. Igitur pontifices in tantam venere penuriam, ut, servis suis ad areas missis, invaderent decimas quae sacerdotibus debebantur; accidebat nonnulli ex minoribus sacerdotibus, quorum perirent: ita seditionum violentia jus fasque confuderat. Item post pauca subjungit et hoc: nonnunquam autem et in media civitate concurrentes se trucidabant; praecipue in diebus festis, sicarii plebibus admisti, occultatis pugionibus oberrantes, ut quisque designatus eis, si cominus incederet, eum perimebant, et arte nefaria cum corruisset is quem occulto vulnere straverunt, tumide ipsi percussores velut indignari se simulabant adversus eos qui hoc in media urbe committerent; atque hoc modo occulta eorum facinora permanebant, et primum omnium ab iis Jonathas pontifex interficitur, post illum quamplurimi jugulantur, ut jam ita
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ qͥa ñ eo tẽpore quo pauli actus in
urbe roma conclusit lucas. martirio
ꝑfunctꝰ ẽ paulus: Potu it enĩ fieri. ut
initiis adhuc lenior eẽt nero̾. ac de¬
fensionẽ pauli ꝓnr̃o dogmate ñ asꝑ¬

Expanded text:
r eo tempore quo Pauli actus in urbe Roma conscripsit Lucas, martyrio perfunctus est Paulus, potuit enim fieri, ut inimicus adhuc lenior esset Nero, et defensionem Pauli pro nostro dogmate non asp
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ĩꝑio ꝑdurante. in ipsa
sollempnitate pasche. tanta uideis ꝑt᷑¬
batio et uastitas iberosolimis accidit. ex
seditione cõmota: ut illi soli qͥ inforibus
tẽpli constipatione ppłi necati st̃ cͥginita
milia udeoꝵ numerarent᷑ Et conu̾sus
ẽ dies festus eoꝵ in luctũ. Sed et alia
quã plurima uideis mala in rogata:
iosephus ꝑ hec u̾ba designat.

Expanded text:
adhuc in imperio perdurante, in ipsa solemnitate Paschae, tanta Judaeis perturbatio, et vastitas Hierosolymis accidit ex seditione commota, ut de illis solis qui in foribus templi constipatione populi necati sunt, triginta millia Judaeorum numerarentur, et conversus est dies festus eorum in luctum. Sed et alia quamplurima Judaeis mala irrogata Josephus per haec verba designat.
Abbreviated transcription (Latin):
nemine ꝓhibente Quẽ tam̃ ad fuisse
sibi et defendisse se ap̃ neronẽ et rur¬
sũ ꝑfectũ eẽ ad p̾dicationis officiũ ser¬
mo confirmat: et pꝰ hec denuo redisse
ad supͣ dictã urbẽ ubi et martirio cõ¬
sũmatꝰ ẽ: tunc cũ in uinculis positus.
scd̾am ad thimot̾eũ scͥbebat epłam. in
qua et de pͥma sua defensione. et dep̃¬
senti simul indicat passione. Susci

Expanded text:
nemine prohibente. Quem tamen adfuisse ibi et defendisse se apud Neronem, et rursum profectum esse ad praedicationis officium, sermo confirmat, et post haec denuo redisse ad supra dictam urbem, ubi et martyrio consummatus est; et tunc in vinculis positus, secundam ad Thimotheum scribit epistolam, in qua et de prima defensione, et de praesenti simul indicat passione i
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. Hc̃ inꝙ̃ ipsũ qͥ et ustus cogni¬
minatꝰ ẽ ab antiqͥs. uͥtutũ merito e
insignis uitȩ pͥulegio. pͥmũ histori
tradidunt suscepisse eccłȩ quȩ in ii¬
rosolunis ẽ sedẽ. sic̃ clemens in sexti
disposicionũ libro asserit dicens:

Expanded text:
 justus cognominatus est ab antiquis virtutum merito et insignis vitae privilegio, primum historiae tradunt suscepisse Ecclesiae, quae Hierosolymis est, sedem sicut Clemens in VI Disputationum libro asserit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
libro addit de ipso etiã hȩc Iacobo¬
inquit qͥ dicebat᷑ iustus ⁊ ioħi et petro.
post resurrectionẽ dñs omnẽ scientiã
tradidit: et ipsi cet̾is apłis Q apłi illi

Expanded text:
libro VII, addit de ipso etiam haec: Jacoboqui dicebatur Justus, et Joanni et Petro, post resurrectionem Domini, omnem scientiam tradidit, et ipsi caeteris apostolis. Qui apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
scło deferebant ad pedes suos. ⁊ di¬
uidere ut quisq eguisset curam
gerebat. iste nicħ habendi ⁊ omia
possidendi contentus sacramento.
erga solas sapientiȩ. diuitias auarꝰ.
n multũ cupidus inherebat. Ille
coire plures in unũ et sui inuicem
in necessariis habere sollicitudinem
docebat: hic sui exemplo qđ erat ab¬
solutus et liber. cunctis sermone apłi¬
co p̾dicabat. Ego arit̾ uolo uos sine
sollicitudine ẽe: et dñs in ꝓximo est.
nicħ solliciti sicis: s tanqͣm serui

Expanded text:
seculo deferebant ad pedes suos, et diseculo deferebant ad pedes suos, et dividere ut quisque eguisset, curam gerebat. Iste nihil habendi, et omnia possidendi contentus sacramento, erga solas sapientiae divitias avarus et multum cupidus inhaerebat. Ille coire plures in unum, et sui invicem in necessariis habere sollicitudinem docebat. Hic sui exemplo quod erat absolutus et liber, cunctis sermone Apostolico praedicabat: Ego autem volo vos sine sollicitudine esse ; et Dominus in proximo est: nihil solliciti sitis, sed tanquam servi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quirebant. Uerũ cũ iã ipsi suffici¬
ent̾ instructi. aiuina dispensatione
adinbuendos ppłos uocarentur. et
alius alio itinere ad idem tamen
opꝰ uterq traheret᷑: basilius ponti
urbes. et rura circumiens desides
gentis illiꝰ animos et parũ deispe
futura sollicitos. stimulare uerbis
egitq ab iectis inaniũ rerũ scłarũ
curis suimet notiam reciꝑe. in unũ
coire. ionasteria construere: psal¬
mis et ymins ⁊⁊ orationib docuit
uacare pauꝑum curã gerere: eisq
habitacła honesta et quȩ aductum
necessaria sunt p̾bere uirgines in¬
stituere: pudicam castãq uitã oĩb
pene desiderabilẽ facere. Ita breui
ꝑmucata ẽ totiꝰ ꝓuincie facies: ut¬
ut in arido et squalenti campo uide¬
ret᷑ seges fecunda. ac leta uinea sur¬
saxa disꝑgere. s bonã terram cordis
sui iugi cultu et exerciis indesinen¬
tib excolebat: et multo ampliꝰ hic
insemet ipso qͣm ille in ceteris ꝑfici¬
ebat: Susciꝑe ille quȩ renuntiantes

Expanded text:
quirebant. 280 Verum cum jam ipsi sufficienter instructi Divina dispensatione ad imbuendos populos vocarentur, et alius alio itinere, ad idem tamen opus uterque traheretur, Basilius Ponti urbes et rura circumiens, desides gentis illius animos et parum de spe futura sollicitos stimulare verbis, egitque, abjectis inanium rerum et secularium curis, suimet notitiam recipere, in unum coire, monasteria construere, psalmis, et hymnis, et orationibus docuit vacare, pauperum coram gerere, eisque habitacula honesta, et quae ad victum necessaria sunt, praebere, virgines instituere, pudicam castamque vitam omnibus pene desiderabilem facere. Ita brevi rmutata est totius provinciae facies, ut in arido et squalenti campo videretur seges foecunda, ac laeta vinea sursaxa dispergere, sed bonam terram cordis sui jugi cultu et exercitiis indesinentibus excolebat. Et multo amplius hic in semetipso, quam ille in caeteris proficiebat. Suscipere ille, quae renuntiantes
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtius gregoriũ cũ basilio germina¬
uit: Tulit gͥ et ipsa multors scõꝵ se¬
pioꝵ uineam: oliuarũ quoq dm̃i
germinauit nouellã. S isti p̃cipue
uelut duo filii pinguedinis. assisten¬
tes dextra leuaq candelabro. instar
Unde dignũ puto. de his pauca sup̃
repetere Ambo nobiles ambo athenis
eruditi. ambo college. ambo auditorio
digressi. ad ꝓficendã rethorieã roga¬
bancur: qđ opus magnice quidem
implebat basilius: ggorius uͭ magni¬
ficentuis contempnebat: Quiq ũ se
totus dei seruitio mancipasset. cantũ
de college amore p̾sumpsit. ut sedeitẽ
basiliũ de doctoris cathedra depone¬
ret. ac secum ad monast̾iũ manu in¬
iecta ꝑduceret: ibiq ꝑ annos ut aiunt
tredecĩ. omniũ grecoꝵ scłariũ libris
remotis. solis diuine scͥꝑture uolu¬
minib oꝑam dabant. earũq intel¬
ligentiã ñ ex ꝓpria p̾sũptione. s ex
maioꝵ scͥptis n auctoritate seq̃bant᷑:

Expanded text:
laetius Gregorium nobis cum Basilio germinalaetius Gregorium nobis cum Basilio germinavit. Tulit igitur et ipsa multorum Sanctorum sepiorum vineam, olivarum quoque Domini germinavit novellam. Sed isti praecipue velut duo filii pinguedinis, assistentes dextera laevaque candelabro, instar Unde dignum puto de his pauca supra repetere. Ambo nobiles, ambo Athenis eruditi, ambo collegae, ambo de auditorio digressi ad profitendam Rhetoricam rogabantur. Quod opus magnifice quidem implebat Basilius, Gregorius vero magnificentius contemnebat. Quique totus Dei servitio mancipasset, tantum de collega praesumpsit, ut sedentem Basilium, de doctoris cathedra deponeret, ac secum ad monasterium manu injecta perduceret, ibique per annos ut aiunt tredecim, omnibus Graecorum saecularium libris remotis, solis divinae Scripturae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam, non ex propria praesumtione, sed ex majorum scriptis et auctoritate sequebantur:
Abbreviated transcription (Latin):
lorebat igit᷑ egiptus ea tẽpestate
ñ solũ eruditis in xp̃iana philosophia
uiris: uerum etiam his qui ꝑuastã
apłica simplicitate uitȩ & cordis sin¬
ceritate faciebant Ex quib interim
qͦs ipsi indimꝰ. et quoꝵ benedici ma¬
nib merimus hii sunt: macharus
desuꝑiori heremo. alius Macharius
ileinteriori. ysidorus insciciis. pam¬
bo incellulis: moses. & beniamin. in
nitria. seyrion ⁊ helias et paulus in
apoliote. alius paulus in foccis: poe¬
men et ioseph. in pispiri qui appel¬
labat᷑ mons antonii. s et alios quã¬
plures huiꝰmodi uiros in egipti par¬
tib habitare fideli cõꝑimus auditu.
ut cuelut cõpleret᷑ apłi dictum. qͥa
ubi habundauit peccatũ suꝑ habun¬
dauit grã. Habuit aut̃ ꝑidem tempꝰ
etiam mesopotamia uiros nobiles
eisdem studiis pollentes. quoꝵ ali¬
carrarum partibus uidimꝰ: plures
aũt auditione didicimus: Uini¬
ed neutra harum infecundior
cappadocia fuit: immo aliquid

Expanded text:
lorebat igitur Aegyptus ea tempestate, non solum eruditis in Christiana philosophia viris, verum etiam his qui per  AlApostolica simplicitate vitae, et cordis sinceritate faciebant. Ex quibus interim quos ipsi vidimus et quorum benedici manibus meruimus, hi sunt, Macarius de superiori eremo, alius Macarius de inferiori, Isidorus in Scyti, Pambus in Cellulis, Moyses et Beniamin in Nitria, Scyrion et Helias et Paulus in Apeliote, alius Paulus in Focis, Poemen et Joseph 279 in Pispiri, qui appellabatur mons Antonii. Sed et alios quamplures hujuscemodi viros in Aegypti partibus habitare, fideli comperimus auditu, ut vere compleretur Apostoli dictum: Quia ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Habuit autem per idem tempus etiam Mesopotamia viros nobiles, iisdem studiis pollentes. Quorum aliCarrarum partibus vidimus, plures autem auditione didicimus. ed neutra harum infoecundior Cappadocia fuit, imo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
plura transferre. fuerunt p̾terea fr̃s
luo basilii. ⁊ gregorius et petruis: quoꝵ
alter in uerbo doctrine̾. alter in oꝑibͤ
fidei frẽm ita ex equabat. ut uterq
uł basilium uł gͥgorium redderet.
Excant etiã ipsuis gͥgorii iunioris
aliqͣ opuscula luculenta: s de his
satis dictum In occidius ũ partib
ualentinianus fide religionis ille¬
sus: ueceriᷤ romani imꝑii censura
nem sacerdotium in urbe roma
susceꝑat: quem p̾latum sibi ñ ferens.
ursinus quidã eiꝰdem excłȩ diaconus
in cantum furoris erupit. ut ꝑsuaso
quodã satis imꝑito et agresti ep̃o.
collecta turbulentoꝵ et seditiosorum
manu. in basilica quę sicinini appella¬
tur. ep̃m se fieri extorqueret: legib
et ordine et traditione ꝑuersis: Quo
ex facto tanta sedicio immo uͦ tanta
bella cohorta sunt. alterutrũ defen¬
dentib ppłis: ut replerent᷑ humanci
sanguine orationum loca Quȩ
res factione maximini p̾fecti seui

Expanded text:
plura transferre. Fuerunt praeterea fratres plura transferre. Fuerunt praeterea fratres duo Basilio, Gregorius et Petrus. Quorum alter in verbo doctrinae, alter in operibus fidei fratrem ita exaequabat, ut uterque vel Basilium, vel Gregorium redderet. Exstant etiam ipsius Gregorii junioris aliqua Opuscula luculenta. Sed de his satis dictum. In Occiduis vero partibus Valentinianus fide religionis illaesus, veteri Romani imperii censura nem sacerdotium in urbe Roma 283 susceperat. Quem praelatum sibi non ferens Ursinus quidam ejusdem Ecclesiae diaconus intantum furoris erupit, ut persuaso quodam satis imperito et agresti Episcopo, collecta turbulentorum et seditiosorum hominum manu, in Basilica quae Sicinini appellatur, Episcopum se fieri extorqueret legibus et ordine et traditione perversis. Quo ex facto tanta seditio, imo vero tanta bella coorta sunt, alterutrum defendentibus populis, ut replerentur humano sanguine oratres factione Maximini prefecti, scevi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ religionis doctor multa quidẽ
uerbis. plura tam̃ doceret exẽplis:
ne uiderent ab eo discipłi aliquid
imꝑari qđ non priꝰ ipse fecisset. Sed
ubi głam subsecuta inuidia ẽ ob¬
nici quidam ex p̃scͥptionib minus
sanis uti ceperȩ: ut ipso appria reme¬
susurrari tantum et sub dente
sentiens ruminari ipse ꝓfere: qͥa
dicere ei nullus audebat᷑ Ab sit
inquit ut mei causa aliqͣ simultas
in dei sacerdotib oriatur: Si ꝓpter
me ẽ ista tempestas: tollite et mittite
me in mare. et desinet a uob̃ cassatio.
successorem sibi ipse delegit: quo
ȩccłam gub̃nante debilitatis et se¬
nectutis otio frueret᷑. Extant qͦq
utriusq ingenii mommenta mag¬
nifica tractatuũ qͦs ex cp̃r in eccłiis
declamabant: ex quib nos denas
ferme singłoꝵ oraciuncłas trans¬
fundimꝰ in latinũ: basilii p̃terea
instituta monachoꝵ optantes si po¬
tuerimꝰ. et dei fauor ad uiuerit eoꝵ

Expanded text:
cum religionis doctor multa 282 quidem cum religionis doctor multa 282 quidem verbis, plura tamen doceret exemplis: nec viderent ab eo discipulis aliquid imperari, quod non prius ipse fecisset. Sed ubi gloriam subsecuta invidia est, obniti quidam, et proscriptionibus minus sanis uti coepere, ut ipso ad propria remesusurrari tantum, et sub dente sentiens ruminari, ipse profert, quod dicere ei nullus audebat: Absit, inquit, ut mei caussa aliqua simultas in Dei sacerdotibus oriatur. Si propter me est ista tempestas, tollite me, et mittite me in mare, et desinet a vobis quassatio. successorem sibi ipse delegit, quo Ecclesiam gubernante, debilitatis et senectutis otio frueretur. Exstant quoque utriusque ingenii monimenta magnifica Tractatuum, quos ex tempore in Ecclesiis declamabant. Ex quibus nos denas ferme singulorum Oratiunculas transfudimus in Latinum. Basilii praeterea Instituta monachorum, optantes, si poterimus, et Dei favor adjuverit, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad paciũ delib̾andi: respondisse de¬
nuo ꝑhibetur. Ergo crastino ipse
ero qui nẽ: tu te utinã ñ mutares
Et illa quidẽ nocte uxor imꝑatoris
uelut cortorib tradita cruclabatur.
filius uͦ qui eis erat unicus extinctꝰ.
pat̾ne unpietatis credit᷑ ex soluisse
supplicia: ita ante lucẽ missi qui ro¬
garent basilium ut p̾cibus suis in¬
tercederet ꝓ eis: ne etiam ipsi et qͥdẽ
multo iustius similit̾ interirent.
Sic accidit ut cum om̃s catholicos
uite exitum intemerato cõmunio¬
nis sacramento in eccła ꝑduraret᷑.
gregorius uero ap̃ nazanto oppidũ
in locũ patris ep̃c subrogatus. he¬
reticoꝵ turbinẽ fidelit̾ tulit: reddi¬
ta uero pace constantinopolim ad
eccłam docendã uenire ex oratus
non ab nuit. Ubi breui tempore
tantũ ad emendandum popłm
uetustis hereticoꝵ infectum ue¬
nenis ꝓfecit. ut cunc primum
xp̃iam sibi fieri uiderentur et
nouellam lucem ueritatis aspicerẽ:

Expanded text:
ad spacium deliberandi, respondisse dead spacium deliberandi, respondisse denuo perhibetur: Ego crastino ipse ero qui nunc: tu te utinam non mutares. Et illa quidem nocte uxor imperatoris velut tortoribus tradita cruciatur: filius vero qui eis erat unicus, extinctus paternae impietatis creditur exsolvisse supplicia. Ita ante lucem missi, qui rogarent Basilium, ut precibus suis intercederet pro eis, ne etiam ipsi, et quidem multo justius similiter interirent. Sic accidit, ut cum omnes catholicos vitae exitum intemerato communionis sacramento in Ecclesia perduraret. Gregorius vero apud Nazianzon oppidum in locum patris Episcopus subrogatus haereticorum turbinem fideliter tulit. Reddita vero pace, Constantinopolim ad Ecclesiam docendam venire exoratus, non abnuit. Ubi brevi tempore tantum ad emendandum populum vetustis haereticorum infectum venenis proficit, ut tunc primum Christiani sibi fieri viderentur, et novellam lucem veritatis aspicere,
Abbreviated transcription (Latin):
redeat dñs de nuptiis. Iile delinq̃n¬
tib miscdit̾ condolere ⁊⁊ adelicto
reuocare: hic ꝑdiuini eloquii gr̾̃am
delinq̃ndi incitam̃ta p̃uenire̾. nec
sinere labi eũ qui difficult̃ erig̾et᷑
elisus Iile infide purus. hic inp̃di¬
catione liberior. ille deo humilis.
hic etiã hominib erat: ille arrogan¬
tes contẽptui. hic oratione uincebat:
Sic inutroq diuina uirtus. unum
opꝰ ꝑfectionis explebat. Igit᷑ ba¬
silius non multopost cęsarexȩ capa¬
docie ep̃c. cum a ualente in exiliũ
p̃fecti. t̾roribusq ut illi moris ẽ potes¬
tati. et minis maximis agi cępit: et
nisi p̾ceptis pͥncipis obediret. interi
tum sibi iam iãq sꝑaret impendere.
Tũ ille intrepidus ⁊ absq ulla am¬
mi ꝑ curbatione. hec sibi minitanti
p̃fecto respondisse fertur: Atq utinã
aliquid mͥ eẽt digni mnuneris qđ
offerem huic. qui maturius basili¬
um de nodo fellis huiꝰ absolueret.
Cumq daret᷑ ei nox que erat media

Expanded text:
de  Al. a nuptiis. Ille delinquentibus misericorditer condolere, et a delicto revocare: hic per divini eloquii gratiam delinquendi incitamenta praevenire, nec sinere labi eum, qui difficulter erigeretur elisus. Ille in fide purus, hic in praedicatione liberior. 281 Ille Deo humilis, hic etiam hominibus erat. Ille arrogantes contemtu, hic ratione vincebat. Sic in utroque diversa gratia unum opus perfectionis explebat. Igitur Basilius non multo post Caesareae Cappadociae Episcopus, cum a Valente in exilium praefecti, terroribusque ut illi moris est potestati et minis maximis agi coepit: et nisi praeceptis principis obediret, intum sibi jam jamque speraret impendere. Tum ille intrepidus, et absque ulla animi perturbatione haec sibi minitanti Praefecto respondisse fertur: Atque utinam aliquid mihi esset digni muneris, quod offerrem huic, qui maturius Basilium de nodo follis hujus absolveret. Cumque daretur ei nox, quae erat media,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiro. ⁊ ñ placet mͥ relationẽ silentio p̃te¬
rire: ne ⁊ in noxii ꝑturbent᷑. ⁊ calũpnia¬
toribꝰ latrocinandi tribuat᷑ occasio. Itaq
si euident̾ ꝓuinciales huic peticioni suȩ
ad ẽẽ ualent adu̾sum xp̃ianos. ut ꝑtri¬
bunali eos in aliquo arguant. hoc eis er¬
equi ñ ꝓhiber. p̃cibꝰ aut̃ in hoc soł⁊ ad
clamationibꝰ uti eis ñ ꝑmitto Et enĩ mul¬
to eqquius ẽ siqͥs uolet accusare. te cog¬
noscere deobiectis: Si qͥs gͥ aceusat et ꝑ¬
bat adu̾sũ leges qͥcꝗͣ agere memoratos
homines. ꝓmerito peccatoꝵ etiã suppli¬
cia statues illud me herculẽ magnoꝑe
curab̾: ut siqͥs calũpme grã quenquã
hoꝵ postulauerit. reũ in hunc ꝓsui
neqͥcia suppliciis seuerioribꝰ uindices.x.

Expanded text:
iro, et non placet michi relationem silentio preterire, ne et innoxii perturbentur et calumpniatoribus latrocinandi tribuatur occasio. Itaque si evidenter provinciales huic peticioni suae adesse valent adversum Christianos, ut pro tribunali eos in aliquo arguant, hoc eis exequi non prohibeo. Precibus autem in hoc solis et adclamationibus uti eis non permitto. Etenim multo equius est, si quis volet accusare, te cognoscere de obiectis. Si quis igitur accusat et probat adversum leges quicquam agere memoratos homines, pro merito peccatorum etiam supplicia statues. Illud mehercule magnopere curabis, ut, si quis calumpniae gratia quemquam horum postulaverit reum, in hunc pro sui nequitia suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
merito fides posit adhib̾i. accidit aliqͣn
indie sollempni uigiliaꝵ pasche. de¬
ẽe oleũ luminarib. Cũq id ꝑministros
ignotuisset meror plebi maximꝰe
fuit: s narcussꝰ fide fidens ministris
imꝑat haurire aquã sibiq deferri.
Cũq detulissent: orauit ⁊ bñdix̃ aqͣm.
et in fundi luminarib p̾cepit. Tum
repente miro et scłis in audito gen̾e
uirtutis: natura aq̃ in olei pinguedi¬
to reddidit clariorẽ. Ad fidẽ aut̃ rei
a plurimis religiosoꝵ frm exeodem
oleo qđ uersũ de aq̃ fuerat reserua¬

Expanded text:
i. Accidit aliquando in die solemni vigiliarum Paschae oleum deesse luminaribus. Cumque id per ministros innotuisset, moeror plebi maximus fuit, sed Narcissus, fide fidens, ministris perat haurire aquam, sibique deferri. Cumque detulissent, oravit et benedixit aquam, et infundi luminaribus praecepit. Tum repente miro et saeculis inaudito genere virtutis, natura aquae in olei pinguedito reddidit clariorem. Ad fidem autem rei, a plurimis religiosorum fratrum ex eodem oleo, quod versum de aqua fuerat, reserva
Abbreviated transcription (Latin):
et secretã ac philosophicã uitã semꝑ
habere desid̾ans. subter fugit ȩcclȩ mi
titudinẽ: ⁊ indesertis locis atq agelis
secretiorib delitescit annis q̃m plur
ꝑea ipsa que sibi in ꝑiuriis statueras
maledicta molit᷑. Pmus nãq ille testis
parua ignis scincilla noctis tp̃r doma¬
sua succensa. cũ omi gene̾ suo omiuiq
familla flaminis ultribib conflag̾uitꝰ
alius repente abimis pedib usq ad
sũmũ. capitis u̾ticẽ iorbo regis quo
fuerat in p̾catus replet᷑ atq consuiisꝰ.
terciꝰ aut̃ pͥoꝵ exitũ uidens ⁊ ocłm
diuinũ ñ se latuisse ꝑspiciens. prũpe
in mediũ et audientib cunctis. sera
penicencia uniu̾sis concinuati scele¬
ris ordinẽ pandit. Tantis aũt lacͥnis
ĩmanis cõmissi facinꝰ deflet: ⁊ in can¬
tũ die noctuq ꝑdurat inflecib usqũ

Expanded text:
et secretam ac philosophicam vitam semper et secretam ac philosophicam vitam semper habere desiderans, subterfugit ecclesiae multitudinem, et in desertis locis atque agellis secretioribus delitescit annis quam plurper ea ipsa quae sibi in perjuriis statuerant maledicta molitur. Primus namque ille testis, parsua succensa, cum omni genere omnique familia flammis ultricibus conflagratur; alius repente ab imis pedibus usque ad summum capitis verticem morbo regio, quod fuerat imprecatus, repletur atque consumitur. Tertius autem priorum exitium videns, et oculum divinum non se latuisse perspiciens, prorumpit in medium, et audientibus cunctis, sera poenitentia, universum concinnati sceleris ordinem pandit. Tantis autem lacrymis immanis commissi facinora deflet, et tamen die, noctuque perdurat in fletibus, usque quo
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ uirtꝰ qͣnta in eo fuerit. alio nichil¬
ominꝰ uno ex eis gestis oꝑe declara¬
bitur: Is namq cũ int̾ cet̾a uirtutũ
suaꝵ bona ec̾t ualde constantis aui¬
mi et iusti rectiq indeclinabilit̾ te¬
nax: quidã homuncłi neqͣm iale
sibi conscii metuentes ne criminũ
uindictã: p̾ueniunt factionib ⁊ cir¬
cũuenire parant eũ: cuiꝰ udiciũ
uerebant᷑ Concunant gͥ adu̾sum
eũ infaine satis et uoxiũ crim̃. Con¬
ueniunt auditores. testes ex semet¬
ipsis ꝓducunt: qui sub sacram̃to
uiram̃ti q̃ obiciebant᷑ confirmarert.
Quoꝵ unꝰ cestis ita ne igni consũma¬
ret᷑ uera se dice testabat᷑: aliꝰ ita ne
regio morbo corrũꝑet᷑: terciꝰ ita
ne luminibus orbaret᷑. Et ꝙͣ uis
ne urm̃tiᷤᷤ quidẽ istis qͥsqͣm fideliũ.
n dm̃ tuñtiũ crederet: eo qđ uita nar¬
cissi institutio ac pudicitia ab oĩb
nosceret᷑: ipse tam̃ eoꝵ que mota st̃
indignitatẽ ac molestiã ñ ferens. simł

Expanded text:
 virtus quanta in eo fuerit, alio nihilominus uno ex ejus gestis opere declarabitur. Is namque cum inter caetera virtutum suarum bona esset valde constantis animi, et justi rectique indeclinabiliter tenax, quidam homunculi nequam male sibi conscii, metuentes ne criminum vindictam, praeveniunt factionibus et circumvenire parant eum, cujus judicium verebantur. Concinnant igitur adversus eum infame satis et noxium crimen. Conveniunt auditores; testes ex semetipsis producunt, qui sub sacramenti juramento, quae objiciebantur confirmarent. Quorum unus testis ita, ne igni consumeretur, vera se dicere testabatur. Alius ita, ne regio morbo corrumperetur. Tertius ita, ne luminibus orbaretur. Et quamvis nec juramentis quidem istis quisquam fidelium et Dominum timentium crederet, eo quod vita Narcissi et institutio, ac pudicitia, ab omnibus nosceretur; ipse tamen eorum quae mota sunt indignitatem ac molestiam non ferens, simul
Abbreviated transcription (Latin):
Adicunt ẽẽ
Oinedicorũ
ubi immi¬
nere urbib uł regionibus
generales uiderint morbos.
ꝓuidere aliqd̃ medicam̃ti
homines abumminenti di¬
fendant᷑ exitio Quod tu

Expanded text:
dicunt esse medicorum, ubi imminere urbibus, vel regionibus generales viderint morbos, providere aliquod medicamenti, homines, ab imminenti defendantur exitio. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Iustatuis mitgs. munus sperare salutas
Prepono saris. ꝗ̃ celi non capit axis
Dic iudex ĩ ꝙͣ dic. qua ratione relinquam
Qua ratione negem. qui reguat iu echera regem
S seguar eriorem. lapidesq p̃cer ⁊ adorem
Quossibet esta mone. quia uos ꝓ teligione
Ad tua ussa pat uolumꝰ. sumulꝙ parat
Tunc iudex trishis contẽymiñ inqͥt ab ishis
Nil agimus uerbis. gͣiub penis et acerbis
Sebent torqueri: nolunt iuisi fuste mouer
Hic miser annosus. serione superrieiosus
Exul decrepite ferat infortuma uitce
Discipulidq sens. aptabitur a modo penis
Y shimulis ire uibet hune tormenta subire
Primo supens ꝑ menbraq singula aentius
Dum torqueretur: grauiterq satis pteretur
Clamalat. tortor torq̃ trudelius hortor
Quid cellas :̃ qͥd agis itstat loc ⁊ caro ꝑ lagis
Quelo ne cesses. utinã modo fortior esses
Leriꝰ ergo feri ne forte uelis nisereri

Expanded text:
In statuis mutis munus sperare salutis: In statuis mutis munus sperare salutis: Praepono saxis quem coeli non capit axis. Dic, judex, inquam, dic qua ratione relinquam, Qua ratione negem qui regnat in aethere Regem, Et sequar errorem, lapidesque precer vel adorem. 1244 Quoslibet ista mone, quia nos pro relligione Ad tua jussa pati volumusque sumusque parati. Tunc judex tristis: Contemnimur, inquit, ab istis. Nil agimus verbis, gravibus poenis et acerbis Debent torqueri; nolunt nisi fuste moveri. Hic miser annosus, sermone superstitiosus Exsul, decrepitae ferat infortunia vitae. Discipulusque senis aptabitur amodo poenis; Et stimulis irae jubet hunc tormenta subire. Primo suspensus, per membraque singula tensus, Dum torqueretur, graviterque satis pateretur Clamabat: O tortor! torque crudelius, hortor: Quid cessas? Quid agis? restat locus et caro plagis. Quaeso, ne cesses; utinam nunc fortior esses! Acrius ergo feri, ne forte velis misereri.
Abbreviated transcription (Latin):
Inde iuis fat᷑. ꝓpanter uterq tiahatur
Iesa cachena siget gͣuis. niua longua fitget
Escelus hoc aulos ualentia carcere clausos
Comsunmnet nobis: seruate qͥd impero uobis
Quos fortasse mori pena mnetuens leihori
Mole catheuarum. munioq labore uzarum
Ne coni̾utentur niuꝰ primo diu crucentuli
Concitus acendit. et eo eum milcce tendit
Huꝰ ad aduentũ rabies insana furentum
Se gaudemꝰ ꝓfert. & eos uq iusserat offert
t udit. hos ĩgt. qui numina nostra reliuqͥt
S. os debere mori nece qͣ potero griuioꝵ
Actoris ute ioui ad simulacra uentte
Tunc piꝰ antisbes. tu respondendo resistes
inaenti fili urtute uigens iuueuih
Sumimis ĩ est ardor fid s uoce recardor
Carneq conficta. catni domurante senecta.
Iueui tantor data cura miusteriorui
Qu potes ⁊ nost. dic qͥd fier licet holh
Tune gaudeus ꝓrsus. sic est uincequs orsus
S minis ĩ uanum.qͣm liquet esse ꝓphanum

Expanded text:
Inde suis fatur: Properanter uterque trahatur, Inde suis fatur: Properanter uterque trahatur, Hosque catena liget gravis, et via longa fatiget, Et scelus hoc ausos Valentia carcere clausos Conservet nobis; servate quod impero vobis; Quos fortasse mori poena metuens leviori, Mole catenarum, nimioque labore viarum Ne consummentur, nisi primo diu crucientur. Concitus ascendit, et eo cum milite tendit. Hujus ad adventum rabies insana furentum Se gaudens profert, et eos uti jusserat offert. Ut videt hos, inquit: Qui numina nostra relinquitare velitis, Vos debere mori nece qua potero graviori; Auctoris vitae Jovis ad simulacra venite. Tunc pius antistes: Tu respondendo resistes. Vincenti fili, virtute vigens juvenili, Summus inest ardor fidei, sed voce retardor, Carneque confecta, carni dominante senecta. Tu cui tantorum est data cura ministeriorum; Qui potes et nosti, dic quid fieri licet hosti. Tunc gaudens prorsus sic est Vincentius orsus:Sed nimis in vanum, quoniam liquet esse profanum
Abbreviated transcription (Latin):
Lure q̃ celtur nichil est ualet ut uideatull
tq iagil ꝑlit. conmunns et iu medio sit
Lanen erat mundi uincentꝰ. iste recumnd
urpe nephasq putat. ideoq latere refutat
Sic uoluge dic deus ut puto noinen amie
Nam uerȩ uicit. sic̃ sua passio dicit
Cum satis aitrztã ducit sine crimine Uitam
Slecto molli meruit suꝑ echera tolli
Noticiam xꝑi dederat ualerius ast
Quo doctore bons. duce p̃sule. patre patrono
U incendum didicit mundum. ꝙ̃ postea uicit
Soctrina clarꝰ sapiemsꝰ. et ob hoc sibi carus
Accepta etira suꝑ eclesi astica iura
Ero sene supplebat. qd̾ de sene deficiebat
Cesaris augusta. q̃ ꝓ religione uetusta
Ept̃ factorẽ retinuit factors honorem¬
P antis tamꝙ bonis florebat amica patnis
is ͥ igit᷑ tentil. sic̃ iubet ira furentis
Eꝑat̃ et iuuenis. ꝓperant occurrere penis
Illis oblatis. ait arbiter inpietatis
Eia. uos estis. ꝑ qͦs uenit he noua pestis
E scelerum morbis errans cunfunditur orbis.

Expanded text:
quae celatur nihil est, valet ut videatur Utque magis praesit communis, et in medio sit. Lumen erat mundi Vincentius: iste recondi Turpe nefasque putat, ideoque latere refutat. Sic voluit dici Deus, utpote nomen amici. Nam vere vicit sicut passio sua dicit, Cum satis attritam solvit sine sanguine vitam, A lecto molli meruit super aethera tolli. Notitiam Christi dederat Valerius isti, Quo doctore bono, duce, praesule, patre, patrono Vincendum didicit mundum quem postea vicit. Doctrina clarus, sapiens, et ob hoc sibi carus, Accepta cura super ecclesiastica jura Pro sene supplebat quod de sene deficiebat. Caesaris Augusta, quae relligione vetusta Propter factorem retinet factoris honorem, Tantis tamque bonis floret munita patronis. His igitur tentis, sicut jubet ira furentis, Et pater et juvenis properant occurrere poenis. Illis oblatis ait arbiter impietatis: Ergo vos estis per quos venit haec nova pestis, Et scelerum morbis errans confunditur orbis?
Abbreviated transcription (Latin):
Eit loc̃ hourons hds domꝰ auli dicors
Conueniunt turbe. totaꝙ sideste iubie
Quas dilfundit amor. luidũ eat eda elmor
Iiruupt̃ ꝙ bores. s q uenut propiores
Saudẽt ⁊ lacrimis occłos ĩfigere riinis
Qos attendentes. ocłisq udere uolentes

Expanded text:
Fit locus horroris fidei domus, aula decoris. Fit locus horroris fidei domus, aula decoris. Conveniunt turbae, totaque fideliter urbe. Quos diffundit amor, laudum ferit aethera clamor, Irrumpuntque fores; sed qui veniunt propiores Gaudent cum lacrymis oculos infigere rimis; Quos attendentes propiusque videre volentes
Abbreviated transcription (Latin):
Insuꝑ n tante uirtittis. uelut ante
Q d̵ nec ad huc cesset.  ad huc magꝰ ⁊ ĩpb ess
EObstupet ⁊ dicit. magꝰ est qͥ talia uicit
S suꝑando mago restat tenebrosa uorago
Tartareꝰꝙ locꝰ. carcer setens ⁊ opacus
Qui lucẽ nescit nec ibi sine nocte dieseit
Uermis edax ibi. meus hic alt̾ laberintus
Hic michi seruet᷑. qu ian melius moreret᷑
Semꝑ in hoc uellem ur̃um durare rebellem
Hic locii inuli lit continuo paradisus
Aigħes atꝰ locus est candore repletus
blequio quoꝵ. fugiente dolore maloꝵ
Audit ab angeliei cetꝰ modulamimne diei
Pospue Uincentis cuiꝰ uirtute potent
Sic in tormentis data sit constanta mentis
Quitibi uirtutem dedit in pensq salitem
Lalmam uictor spondet. finemq labor
E.  securus notber comes esse futurul
Arosilit ad tuntũ cusbodia triita entum
Oente s in certa. ae pora fnise are
Secꝰ explorunt. uisos ꝯd ellt adorunt

Expanded text:
Insuper et tantae virtutis adhuc velut ante, Insuper et tantae virtutis adhuc velut ante, Quod nec adhuc cesset, sed adhuc magis improbus esset, Obstupet et dicit: Magus est qui talia vicit, Sed superanda mago restat membrosa vorago, Tartareusque lacus, carcer foetens et opacus, Qui lucem nescit, nec ibi sine nocte diescit: Vermis edax intus, meus hic alter labyrinthus Hic mihi servetur, qui jam melius morereturSemper in hoc vellem nostrum durare rebellem;Hic locus invisus fit continuo paradisus, Angelicus coetus, locus est candore repletus: Obsequio quorum, fugiente dolore malorum, Audit ab angelici coetus modulamine dici: Perspice, Vincenti, cujus virtute potenti His in tormentis data sit constantia mentis: Qui tibi virtutem dedit, in poenisque salutem, Palmam victori spondet, finemque labori: Esto securus, noster comes ecce futurus. Prosilit ad tantum custodia territa cantum; Mente sed incerta ne porta fuisset apes implorant, visoque quid esset adorant.
Abbreviated transcription (Latin):
d prsꝰ afligit sale qd ꝑ uuliera sig
Iunc ita tractadim legunꝰ patri ꝯsule tuam
Nec flos etatis. nec gła nobilitatis
In laqueos sceler̃ tulit he. uec copta ierunm
Carnemq conpescens sapienter ad huc ad dlẽ.s
Oundũ deuouit. cor ab hoc iocłosq remouit
ꝓponensq sequs doctiinam totus egui
Et nudꝰ fieri. ne posset ab hoste teneri
Intꝰ conflictꝰ. caruis rerecit amictus
Euasitq manus hostis sine sindone sanus
Euasit pesten. s seruat ad ultera uestem
Deliciosa caro licet edita sit patre claro
Maluit ista pati. ꝙͦ uane ꝓsperitati
Corꝑe subiisso patent᷑ in ignis abysso
Ecce mͦ torrent homines hõmẽ nͦ aborent
Flaminia ertienta surit. caro stridet. sal ẽpat. iuit
Et tñ inmotꝰ manet. ⁊ suꝑ echera nochus
Hesq ualet nisu. celis in hyans p̃ce. uisu
Ostendit gestu. quoꝵ mens estuat estu
Ntq dõ grates suꝑagit auxietates
Interea qd ergt iudex de margre q̃rit
Qũe refert̃ sañ. redeuntes ad dananũ

Expanded text:
d prius affligit sale quem per vulnera figit. Hunc ita tractatum legimus, patre consule, natum: Nec flos aetatis, nec gloria nobilitatis In laqueos scelerum tulit hunc, nec copia rerum. Carnem compescens sapienter, adhuc adolescens, Mundum devovit; cor ab hoc oculosque removit: Praeponensque sequi doctrinam totius aequi, Et nudus fieri, ne posset ab hoste teneri. Inter conflictus carnis rejecit amictus, Evasitque manus hostis, sine sindone sanus Evasit pestem, sed servat adultera vestem Deliciosa caro, licet edita sit patre claro Maluit ista pati, quam vanae prosperitati Corpore submisso pateretur in ignis abysso. Ecce modo torrent homines hominem, nec abhorrent, Flamma cruenta furit, caro stridet, sal crepat, urit, Et tamen immotus manet, et super aethera totus, Quoque valet nisu coelis inhians prece, visu Ostendit gestu, quorum mens aestuet aestu, Atque Deo grates super has agit anxietates. Interea, quid erit, judex de martyre, quaerit Quem referunt sanum redeuntes ad Dacianum.