comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ. captiuitatẽ. oe tͣnsmigͣtionẽ egyp¬
ti. ibunt iuuenes. & senes. qui in mali¬
cia roborat sunt. & ad ꝑfecta etatis
ucia. ꝑuenerunt nudi: ut omĩa eoꝵ
scelera pateant. Nichil eni occultũ qd̾
non reuelabit᷑. Ꝙe discalciati: q. pas¬
cha dñi comedere non poterunt: ¶d̾
qui comedit accinctos habet lũbos. &
tenet manu baculũ. & calciatis stat
pedib. ne ꝑ scłi huiꝰ solitudinẽ transi¬
ens a serpentib mordeat᷑. Tẽ discooꝑ¬
te erunt nates eoꝵ. ꝑ quas stercus
egerit᷑: & omĩs innominia egypti
de monstrabit᷑ ita ut confundant᷑ qͥ
habuerint sp̃e in egyptũ. ce in ethi¬
opiam: ce głam suã in confusione ui¬
derint esse mutatã: intantũ ut ha¬
qui non est aduena. &e ꝑegrinus.
cupiebat. confusus dicat. Hec est e¬
gypt᷑ &e hec est ethiopia. quaꝵ sꝑa¬
bamꝰ auxiliũ: ut a principe mundi
huiꝰ nos liberaret. Qͦ modo gͦ effug̾e

Expanded text:
autem captivitate et transmigratione Aegypautem captivitate et transmigratione Aegypti, ibunt juvenes, et senes, qui in malitia roborati sunt, et ad perfectae aetatis vitia pervenerunt, nudi, ut omnia eorum scelera pateant Nihil enim occultum quod non revelabitur, et discalciati, quia Pascha Domini comedere non poterunt: quod qui comedit, accinctos habet lumbos, et tenet manu baculum, et calciatis stat pedibus, ne per saeculi hujus solitudinem transiens, a serpentibus mordeatur . Tunc discoopertae erunt nates eorum, per quas stercus egeritur, et omnis ignominia Aegypti demonstrabitur, ita ut confundantur qui habuerunt spem in Aegypto et in Aethiopia, et gloriam suam in confusionem viderint esse mutatam: in tantum, ut haqui non est advena et peregrinus, cupiebat, confusus dicat: Haec est Aegyptus, et haec est Aethiopia, quarum sperabamus auxilium, ut a principe mundi istius nos liberarent? Quomodo ergo effugere
Abbreviated transcription (Latin):
seruiunt. Se pulcre rex assyrioꝵ.
sargon pͥnceps ortoꝵ. dicit᷑. uoluꝑ¬
tati & luxurie deditꝰ. deniq ce a¬
chab rex isrł. uineã naboth. u̾tere
in ortum cupiebat. Qed ille iuxta
seges tropologye intelligñs mori ma¬
luit qͣm facere. ne. hereditas paterna.
tanta q possessio. in impii regis deli¬
eias uerteret᷑. Recipit᷑ auce ꝓphe
ut sacco. calciam̃tisq depositis. nu¬
dus. & discaleiatꝰ incedat. oe in signũ
sit atq portentũ egyptiis. & e thio¬
pib. qui dei popłm ꝑsecuti sunt. &e
ꝓpt̃ suꝑbiam fuere humiles. Egỹp¬
tus eñ interp̃tat᷑ ꝑseq̃ns siue tribulas
ethyops humilis. atq deiectꝰ. Omĩs e¬
nim qui se exaltat humiliabit᷑. Q du¬
cendi sunt in captiuitatẽ: de triũ an¬
noꝵ torm̃ta passuri. De quib annis
in psalmis leginꝰ. Cogitaui dies anti¬
quos. or ainos etͣnos inm̃te. habui. Q ͤ
non putemꝰ parua esse. supplicia: sed
imagis elongata temꝑib. In ipsam

Expanded text:
serviunt. Et pulchre rex Assyriorum serviunt. Et pulchre rex Assyriorum Sargon princeps hortorum, dicitur voluptati, et luxuriae deditus. Denique et Achab rex Israel vineam in hortum cupiebat , 301 quod ille juxta leges tropologiae intelligens, mori maluit quam facere, ne haereditas paterna, et antiqua possessio in impii regis delicias verteretur. Praecipitur autem Prophetae, ut sacco calciamentisque depositis, nudus et discalciatus incedat, et in signum sit atque portentum Aegyptiis, et Aethiopibus qui Dei populum persecuti sunt, et propter superbiam fuere humiles. Aegyptus enim interpretatur persequens, sive tribulans: Aethiopes, humiles atque dejecti: omnis enim qui se exaltat, humiliabitur . Qui ducendi sunt in captivitatem, et trium annorum tormenta passuri , de quibus annis, in Psalmis legimus: Cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Quae non putemus parva esse supplicia, sed magnis elongata temporibus. In ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑie iuuenũ &e senũ iuidam. & dis¬
calciat᷑ã. discooꝑtis natib ignomi¬
ab ethiopia spe sua. &e ab egypto gła su¬
a. De diei̾t habitator. insulȩ. huiꝰ in diȩ
illa. Hec erat spes nr̃a. ad qͦs confugi¬
nus in auxiliũ. ut lib̾aret nos. a faciȩ
regis assyrioꝵ. & qͦu effugere potĩ¬
mus nos: Pro thartan. lxx. thana¬
tan tͣustulerunt. ho sargon arna. Qd̃
qͥd intͣpretet᷑. scire ñ possum. Heq e¬
nim falsoꝵ nominũ. falsas possumꝰ e¬
thinologyas fingere: St̃ aut̃e noĩa
non hebrea. sed assiria. E quib sonare
cognouimꝰ. tharthan. turrẽ dedit. uł
suꝑfluus. siue elongaus. Sargon au¬
tem. pͥnceps orti. Hic rex assyriꝰ. qͣm
supͣ legimꝰ sñsum magnũ: habet du¬
ces plurimos. Qͦꝵ unus est thartan.
elatꝰ in suꝑbiã: oe longe. ꝓcedens in
scelere: oe amplior. cȩtĩs &e mittit᷑
ad impugnandũ azotũ. quȩ hebra¬
nerationis. Expugnat q dux regis
assyrii eos qͥ generationi. &e libidini

Expanded text:
senum nudam et disculciatam discopertis natibus ignomiab Aethiopia spe sua et ab Aegypto gloria sua et dicet habitator insulae huius in die illa ecce haec erat spes nostra ad quos confugimus in auxilium, ut liberarent nos a facie regis Assyriorum? Et quomodo effugere poterimus nos? Pro Thartan LXX Thanatan transtulerunt: et pro Sargon, Arna: quod quid interpretetur, scire non possumus. Neque enim falsorum nominum falsas possumus etymologias fingere. Sunt autem nomina non Hebraea, sed Assyria, e quibus sonare cognovimus Thartan, turrem dedit, vel superfluus, sive elongans. Sargon autem princeps horti. Hic rex Assyrius quem supra legimus sensum magnum, habet duces plurimos, quorum unus est Thartan, elatus in superbiam, et longe procedens in scelere, et amplior caeteris: et mittitur ad impugnandam Azotum, quae Hebranerationis; expugnatque dux regis Assyrii eos qui generationi et libidini
Abbreviated transcription (Latin):
egypto infestiuitatem. si eas cognoue¬
rit: uel timorẽ si cõꝑatiouẽ doctriuȩ
&e u̾tatis eaꝵ se intellexerit habu¬
isse m̃daciũ. Om̃is qͥhuiꝰ t̾re. fuerit
recordatꝰ pauebit cũ pauore. qͥ duc̃
ad uitã. Frincipiũ enĩ sapientie. ti

Expanded text:
Aegypto in festivitatem, si eas cognoveAegypto in festivitatem, si eas cognoverit: vel in timorem, si comparatione doctrinae et veritatis earum se intellexerit habuisse mendacium. Omnis qui hujus terrae fuerit recordatus, pavebit eo pavore, qui ducit ad vitam: Princi
Abbreviated transcription (Latin):
faciant: ac ꝑ hoc ẽẽ sensum qd̾ in e¬
gyptũ nͣ solum caput desit oe cau¬
eiȩ cõmotionis manꝰ dñi exercituũ:
qͣm ipse mouebit suꝑ eã. & erit t̾ra
iuda egypto in festiuitatẽ: Omĩs qͥ
illiꝰ fuerit recordatꝰ. pauebit a faciȩ
consilii dñi exercituũ. qd̾ ipse cogi¬
tauit suꝑ eam. In iłł. tẽpr̃. ħ enim
ut crebro dixius significat. dies
qñ iiscuerit dñs sp̃m erroris. atq
u̾tiginis. ut euomat egyptꝰ uinum
draconũ. & furorẽ. aspidum insana¬
bilem. intelligens errorem suũ. & ebri¬
etatẽ suã pͥstinã. egyptꝰ timebit. qͣsi
mulier. ñ timore fortiũ qͥ uiris accidẽ
consueuit. qͦs non amat egẏptꝰ. s suffo¬
cat &e int̾ficit. s timore. femineo qͣsso¬
las uult pharao uiuere: Timebit autẽ
cõmotionẽ siue. eleuationem manꝰ dñi.
ꝑ qͣm supplicia de monstrant᷑. qͣm moue¬
bit. &e eleuabit ut ꝑcutiat egyptũ.

Expanded text:
faciant; ac per hoc esse sensum, quod in Aefaciant; ac per hoc esse sensum, quod in Aegypto non solum caput desit et caucie commotionis manus Domini exercituum quam ipse movebit super eam et erit terra Iuda Aegypto in festivitatem omnis qui illius fuerit recordatus pavebit a facie consilii Domini exercituum quod ipse cogitavit super eam. In illo tempore, hoc enim, ut crebro diximus, significat dies, quando miscuerit Dominus spiritum erroris atque vertiginis, ut evomat Aegyptus vinum draconum, et furorem aspidum insanabilem, intelligens errorem suum et ebrietatem pristinam, Aegyptus timebit quasi mulier, non timore fortuito, qui viris accidere consuevit, quos non amat Aegyptus, sed suffocat et interficit; sed timore femineo, quas solas vult Pharao vivere. Timebit autem commotionem, sive elationem manus Domini, per quam supplicia demonstrantur, quam movebit et elevabit, ut percutiat Aegyptum.
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ ueritatis ñ susceꝑiut. ut
onem erroris: ut credant mendaci¬
o. &e iudicent᷑ om̃s. qͥ ñ eredidint
ueritati. sed cõplacuerunt sibi in iñ¬
datio. Quod puto apłm paulũ de p̃¬
senti ysaye. lectione. sũpsisse in qͣ
dic̃ dũs. miscuit eis sp̃m erroris. ce
errare fecerunt egẏptum. in oĩb
uomens. qͥ inebriatꝰ est uiciis. de qͥ¬
bus ebris iohel loqͥt᷑. Ue qͥ ebrii
sunt absq uino. & non solũ ebrii:
sed & uom̃tes furorem draconũ. &
furorẽ aspidũ insanabilem. ut post¬
qͣm huꝰcemodi uinũ euomuerint.
intelligant ebrietatẽ suã: atq cog¬
noscant: qd̾̃ qͣmdiu ebrii fuerint. nͦ
pͥncipiũ habuerint. nͨ finẽ. id ẽ nec
caput nec caudam. sed truncũ ex
utraq parte animal. Ro pͥncipio
re suo ipsa u̾ba hebraica. posuit cha¬
pħet. & eginon ce qͦd aqͥla interp̃ta¬
tus est. incuruũ. atq uersum: in
curuo senes intelligi uoluit: in u̾so
lasciuientes pueros. qͥ omĩa ꝑu̾s a

Expanded text:
charitatem veritatis non susceperunt, ut onem erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed complacuerunt sibi in mendacio : quod puto Apostolum Paulum de praesenti Isaiae lectione sumpsisse, in qua dicit: Dominus miscuit eis spiritum erroris, et errvomens, qui inebriatus est vitiis. De quibus ebriis Joel loquitur: Vae qui ebrii sunt absque vino. Et non solum ebrii: sed et vomentes furorem draconum, et furorem aspidum insanabilem, ut postquam hujuscemodi vinum evomuerint, intelligant ebrietatem suam, atque cognoscant, quod quamdiu ebrii fuerint, nec principium habuerint, nec finem, id est, nec caput, nec caudam: sed truncum ex utraque parte animal. Pro principire suo ipsa verba Hebraica posuit CHAPHPHE et AGMON : quod Aquila interpretatus est, incurvum, atque perversum. In incurvo, senes intelligi volens; in perverso, lascivientes pueros, qui omnia perversa
Abbreviated transcription (Latin):
re abscondit. ñ audens ꝓferre qͥd̾
male furcerat: scds ꝓfect᷑ est. ut
pͥus celaca ꝓiciat. ⁊ in se. eẽ. ñ paci¬
atͫ Pro talpis. quas nos int̃pretati
Synmachꝰ in fructuosa theodocio
łst aũ anmal absq oclis qd̾ senꝑ
terrã fodit. ⁊ humũ egi̾t ⁊ radices
subter comedens. frugib noriũ ẽ.
qd greci asfalacã uocant. Uesꝑtilio
aut̃ nocturna auis q̃ ꝯgruum
ab eis noinen accepit. nĩctãs. eo
qͦd in nocte uolitet paruũ animal
est ⁊ muriũ simile: ñ tã uoce.⁊ can¬
tu resouans qm stridore. Qđ cũ
indeat᷑ uolitare lucifugũ ẽ ⁊
solẽ uidẽ ñ patit᷑. Istiꝰ modi auiman¬
tib ydola ꝯparata sc̃: q̃ ceca ⁊
tenebrosa colunt᷑. ã cecis ⁊⁊omĩa
dogmata ꝯtͣria u̾tati. Oue cũ
in die dñi fuerint derelic̾ta. in¬
gredient᷑ hi qͥ ꝓiecerint ea infiru¬
ras pet̾rũ cauernas ꝙ saxor: ut
ñ iterre pulue ⁊ uililuto. s in
firma racione uersent᷑. ⁊ in ueni

Expanded text:
audens proferre quod male finxerat: secundum profectus est, ut prius caelata projiciat, et in se esse non patiatur. Pro talpis, quas nos interpretati Symmachus infructuosa, Theodotio Est autem animal absque oculis, quod semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter comedens, frugibus noxium est: quod Graeci ἀσπάλακα vocant. Vespertilio autem nocturna avis, quae congruum ab eis nomen accepit νυκτερὶς, eo quod in nocte volitet, parvum animal est, et murium simile, non tam voce et cantu resonans, quam stridore: quod cum videatur volitare, lucifugum est, et solem videre non patitur. Istiusmodi animantibus idola comparata sunt, quae caeca et tenebrosa coluntur a caecis: et omnia dogmata contraria veritati. Quae cum in die Domini fuerint derelicta, ingredientur hi qui projecerint ea in fissuras petrarum, cavernasque saxorum, ut non in terrae pulvere et vili luto, sed in firma ratione versentur, et in
Abbreviated transcription (Latin):
muros non habeant. semꝑ pos¬
se redimi. ⁊ emptoris p̃cium
soli .lxx. mare int̾p̃tatist᷑. He¬
braes putant lingua ꝓpͥe su¬
sermone appellari s syriaco
habuit ⁊ iosaphat naues qͥs
mutebat in charsis: s ꝯiͥte
sũt in asiogaber. Habuit
&. salomon que ibant in thar¬
sis ⁊ post treᷤᷤ annos rerier¬
bant᷑:. afferebant q regi argñtũ . ⁊
aurũ ebur et simias.S qr rex
uterq peccauerat. aliꝰ deditꝰ uo¬
luptati ⁊ ext̃uarũ gñciũ anians
feminas: aliꝰ secũ regẽ samarie
copulans. qͦd utrunꝙͦ ad hehui¬
cos refert᷑ ⁊ hereticos. in qͥb ni¬
chil e᷑ aliud nisi fulguor eloquen¬
cie. ⁊⁊ sensus diabolica arte ꝯstruc¬
.cꝰ et sermo mortuus qͦd int̃p̃¬
tat᷑ in dentib ⁊ simmilitudo raci¬
onis humane qdͣ sentit᷑ in siuriis.
ideirco in spalmis legit᷑. In sꝑu

Expanded text:
muros non habeant, semper posse redimi, et emptoris pretium soli LXX mare interpretati sunt. Hebraei putant, lingua proprie susermone appellari, sed Syriaco. Habuit et Josaphat naves, quas mittebat in Tharsis , sed contritae sunt in Asiongaber. Habuit et Salomon quae ibant in Tharsis , et post tres annos revertebantur, afferebantque regi argentum et aurum, ebur et simias. Sed quia rex uterque peccaverat, alius deditus voluptati, et externarum gentium amans feminas: alius se cum rege Samariae copulans: quod utrumque ad ethnicos refertur, et haereticos, in quibus nihil est aliud nisi fulgor eloquentiae, et sensus diabolica arte constructus, et sermo mortuus, quod interpretatur in dentibus, et similitudo rationis humanae, quod sentitur in simiis; idcirco in Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ pꝰ significat. Unde aqͥla & the¬
odocio qͣsi de futuro dicunt. Mi¬
dã fidelis fuit uł fideliuĩ receptacłm:
subito facta sit meretͥx. Qd qͥdẽ ⁊x
saie tẽporib intelligi pot᷑: s pleniꝰ re¬
fert᷑ ad passionẽ xp̃i ꝗͣ. do omnes de¬
clinauert᷑ simul mutiles facti sũt. ꝙ
quamꝗͣ. in hebraico non habeat᷑ syon
tamenlxr ut sensum manifestiorẽ. face¬
rent. ad dideu̾is. Sxon aut̃ mous est:
pꝰquam capta ẽ. ã dauid: apellata est ci¬
uitas dauid. Nec ambigo fuisse. mea
buit. ⁊ pꝰea templũ edificatũ eꝰ: ꝗͣdo
nathan ⁊ gad ꝓpħauert̃. ⁊ supͣ coros¬
qͥ in libro dierum plemiꝰ describunt᷑
asaph ⁊ iditũ ⁊ emnan ⁊ filiĩ core con¬
stituti stͣ: ut paulatim a sacͥficii
uictimarũ ad laudes dĩi tͣnsiret reli¬

Expanded text:
tempus significat. Unde et Aquila et Theodotio quasi de futuro dicunt. Midam fidelis fuit, vel fidelium receptaculum, subito facta sit meretrix. Quod quidem et in Isaiae temporibus intelligi potest: sed plenius refertur ad passionem Christi, quando omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Et quamquam in Hebraico non habeatur Sion: tamen LXX, ut sensum manifestiorem facerent, addiderunt. Sion autem mons est, postquam capta est a David, appellata est civitas David. Nec ambigo fuisse in ea buit, et postea Templum aedificatum est: quando Nathan et Gad qui in libro Dierum plenius describuntur Asaph, et Idithun, et Eman, et filii Chore constituti sunt, ut paulatim a sacrificiis victimarum ad laudes Domini transiret reli
Abbreviated transcription (Latin):
formidinis dei. ⁊ã gła maiestatis
eiꝰ: cũ surrexi̾t ꝑcute̾ terrã. S epe
diximꝰ : argũtũ ꝗͣ aurũ ꝓ sermone.
x sensu accipi. Que cũ adõ homi¬
nib data sint. ut uł loqͣnt᷑ uł sen¬
clant dm̃. ⁊ laudent creatorẽ suũ
illiabutunt᷑ hoc mune in ꝑdolor
simulacionẽ. uixta illud qd̾ scri¬
piũ ẽ. Dedi eis argñtũ ⁊ aurũ.
ipsi uͦ de argñto et auro meo oꝑa

Expanded text:
a majestatis ejus: cum surrexerit percutere terram. Saepe diximus argentum et aurum pro sermone, et sensu accipi, quae cum a Deo hominibus data sint, ut vel loquantur, vel sentiant Deum, et laudent creatorem suum, illi abutuntur hoc munere in idolorum simulationem; juxta illud quod scriptum est: Dedi eis argentum et aurum; ipsi vero de argento et auro meo oper
Abbreviated transcription (Latin):
noũ ꝯsecrauit in deũ. templũq ei
ac uictimas ⁊ sacerdotes instueret.
exeo egypti ciuitas ac regis nom̃
acceꝑit: int scorta ꝙͦ in formib spec¬
taculor. pueri starent publice libi¬
dini expositi: donec sub constanino
deleta e᷑. Porro lxr ꝯuiges eor̃ mola¬
tas eẽ significant: ut de filiis aliensͤ
iudeis genent. Simmachꝰ qͦdã circu¬

Expanded text:
noum consecrarit in Deum, templumque ei noum consecrarit in Deum, templumque ei ac victimas, et sacerdotes 36 instituerit, et ex eo Aegypti civitas ac regio nomen acceperit. Inter scorta quoque in fornicibus spectaculorum pueri steterint publicae libidini expositi: donec sub Constantinodeleta est. Porro LXX conjuges eorum violatas esse significant, dum filios alienos Judaeis generant. Symmachus q
Abbreviated transcription (Latin):
edisserunt. Qdã uolunt hoc signi¬
ficare. qd ꝓiecto popło iudeoꝵ ingͣs¬
sus sit terrã qndã repmissionis Ro¬
manꝰ exercitꝰ ⁊ eiectis iudeis habita¬
ui̾nt in iudea alienigene qͥ de toto
orbe diuersarũ genciũ accole sunt
adducti a tito ⁊ uespasiano. ⁊ adri¬
ano cet̾is q pncipib. Alii aut̃ putant
hoc nõc ꝑtinere ad Romana tenpora
s ao suꝑiora pͥusqm ababiloniis
uastarent᷑: qͦd hec̃ sub impiis regi¬
b fecisse narrant᷑. ⁊ ido adño de¬
relicti sint. Et pueris alienis ad¬
heserunt. Pro dͦ lxx tͥnstulerunt.¬
⁊ filii multl alieͣgene natist̃. eis
Symmachꝰ: ⁊ cũ filiis alienis applau¬
serunt. Pro qͦ scͥptum est in hebra¬
ut uicioꝵ ingentẽ iudeã cͦpitudo
monstret᷑. Intantũ aut̃ greci ⁊ no¬
mani hoc qnͦdã uicio laborauerũt.
ut ⁊ clarissimi phylosophor grecie
haberent pullice concubinos. ⁊ adri¬
aniꝰ phylosophie arcib eruditꝰ. anti¬

Expanded text:
edisserunt. Quidam enim volunt hoc signiedisserunt. Quidam enim volunt hoc significari, quod projecto populo Judaeorum, ingressus sit terram quondam repromissionis Romanus exercitus; et ejectis Judaeis, habitaverint in Judaea alienigenae, qui de toto orbe diversarum gentium accolae sunt, adducti a Tito, et Vespasiano, et Hadriano, caeterisque principibus. Alii autem putant hoc non pertinere ad Romana tempora, sed ad superiora, priusquam a Babyloniis vastarentur, quod sub impiis regibus fuisse narrantur, et a Domino derelicti sunt. Et pueris alienis adhaeserunt. Pro quo LXX transtulerunt: Et filii multi alienigenae nati sunt eis. Symmachus: Et cum filiis alienis applauserunt. Pro quo scriptum est in Hebraut vitiorum in gente Judaea turpitudo monstretur. Intantum autem Graeci, et Romani hoc quondam vitio laboraverunt, ut et clarissimi philosophorum Graeciae haberent publice concubinos: et Adrianus philosophiae artibus eruditus, Anti
Abbreviated transcription (Latin):
Recipiamꝰ eugłiũ xͥ: ⁊ illumine¬
iͣ ab eo qͥ dicit ego sũ lux mũ¬
di. Cunq hoc loquutꝰ eẽt ad po¬
plm̃ rudeoꝵ. cernens inpenitens
cor eoꝵ ⁊ aĩe incredulitatẽ du¬
rissimam : facit apostropham ad
dnm̃ ⁊ dicit. Idõ eos ortor ut ad
te ueniant. ⁊ mecũ tuo lumine
perfruant᷑ : qr pro mito pecca¬
tor̃ suoꝵ reliquisti popłm tuu̾
domũ qͦndã iacob. Quia reple¬
ti sunt ut olim: & augures habuert
ut phylistiim. Per phylistiim sẽꝑ
lar alieuigenas interp̃tati st̃: nom̃
cõmune ꝓ ꝓprio. Que ẽ hodie gens
palestinoꝵ quasi phẏlistoꝵ: quia .p.
cetarũ mͥ alienigene. subditi st̃:. ñ
omẽs exter nas naciones s palesti.¬
nos significat. Reddidit q causas.
quare ꝓnecerit ds̃ popłm suũ domũ
iacob. Qnia repleti st̃ inqͥd: ut fu¬
erunt inpͥncipio: augurib ⁊ om̃ib
euntis ꝙ sordib ydo late. Non adten¬
denda sonnia. nec auguria moyse
scͥbente cognosscimꝰ qͣ habuerunt

Expanded text:
lluminemur ab eo qui dicit: Ego sum lux mundi . Cumque hoc locutus fuisset ad populum Judaeorum, cernens impoenitens cor eorum, et animam incredulitate durissimam, facit apostropham ad Dominum, et dicit: Ideo eos hortor, ut ad te veniant, et mecum tuo lumine perfruantur, quia pro merito peccatorum suorum reliquisti populum tuum, domum quondam Jacob. Quia repleti sunt olim, et augures habuerunt, 35 ut Philisthiim. Pro Philisthiim semper LXX alienigenas interpretati sunt, nomen commune pro proprio, quae est hodie gens Palaestinorum, quasi Philisthinorum, quia P caeterarum: Mihi alienigenae subditi sunt , non omnes exteras nationes, sed propriditque causas quare projecerit Deus populum suum domum Jacob: quia repleti sunt, inquit, ut fuerunt in principio, auguribus, et ominibus, cunctisque sordibus idololatriae. Non attendenda omina nec auguria, Mose scribente, cognoscimus, quae habuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
seruat arbitͥũ : ut in utranq partẽ
ũ exp̃iudicio dĩ s ex meritis singłoꝵ
la puto dici : de qͥb in psaltio legimꝰ
Credo indere bona dñi interra uitĩ¬
ciũ. Et. Beati mites: qm̃ ipsi posside¬
bunt terrã. Nel certe quia uideis
loque bat᷑  qͥ nec dũ potant caꝑe spu¬
alia : pollicet᷑ eis bona p̃sentis seculi
ut saltẽ. p̃sentib inuitati. faciant
que p̃cepta st̃. Etqr noluerunt au¬
dire. s eꝯtrario ꝓuocaueruis ad i

Expanded text:
servat arbitrium, ut in utramque partem servat arbitrium, ut in utramque partem non ex praejudicio Dei, sed ex meritis singulorla puto dici, de quibus in psalmo legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Vel certe quia Judaeis loquebatur, qui necdum poterant capere spiritualia, pollicetur eis bona praesentis saeculi, ut saltem praesentibus invitati faciant quae praecepta sunt. Et quia noluerunt audire: sed e contrario provocaverunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Sifuerus peccata ur̃a ut cocci¬
nũ: qͣs nix de albabunt᷑. Q si fuerus
rubra qͣsi uermiculus: uelut lana
alba ert̃. Ordo p̃cipuus. Non enin
sufficit dixisse. lauamini : nͥ uinguat
mundi estote ut pꝰ lauacrũ aque cor¬
re malũ dementib suis ñ in ꝯͤpectu
hominũ s in ꝯspectu dĩ : quem cela¬
re nichil potest. Qdq ungit qͥes¬
cite: ag̃e puerse. illus eugłicũ souat¬
ecce sanus factus es iam noli peccare:
ne qͥd t̃ cdet̾i̾us fiat. Recedens gͦ auiciis
discat bonũ. queratq iudiciũ: opp̾sso
subueniat. pupillũ uiduãꝙ sustentet
Q si hoc fecerit : tẽ peccata q̃ pͥus iumo¬
dũ coccmni sanguinea fuerant dimit¬
tent᷑.  oꝑa cruoris ac sangͥnis. ueste
dñi mutabunt᷑ qͤ de. agui confecta
est uellere : quẽ sequũt᷑ in apocaly¬
psi qͥ uirginitatis candore. resplenders
Si uosueriͣs .ꝙ audieris me: bo¬
na terre comedetis. Si nolueritis
.⁊ non audieritis. siue ut in hebreo

Expanded text:
ut coccinum: quasi nix dealbabuntur. Et si fuerint rubra, quasi vermiculus: ut lana alba erunt. Ordo praecipuus: non enim sufficit dixisse, lavamini, nisi jungat, mundi estote: ut post lavacrum aquae corre malum de mentibus suis, non in conspectu hominum, sed in conspectu Dei, quem celare nihil potest. Quodque jungit: Quiescite agere perverse, illud Evangelicum sonatEcce sanus factus es: jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat . Recedens ergo a vitiis, discat bonum, quaeratque judicium, oppresso subveniat, pupillum viduamque sustentet: et si hoc fecerit, tunc peccata, quae prius in modum coccini sanguinea fuerant, dimittentur: et opera cruoris ac sanguinis, veste Domini mutabuntur, quae de agni confecta est vellere, quem sequuntur in Apocalypsi , qui virginitatis candore resplendent. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedetis: si nolueritis, et non audieritis sive ut in Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
argentũ nominauerat : seruat meta¬
phorã. Pot̃ aut̃ ⁊ hoc dici: qd iusti ⁊
scĩ uiri qͥ pͥus in urbe uersati st̃: pꝰea
in sordes uersi sint peccatoꝵ Caupo¬
nes tui miscent uinũ aqͣ. Pro qͦ sim¬
macꝰ tnͣstulit : uinũ tuũ mistum est
aqua. Et ẽ sensus. Lex dĩ pura atq fin¬
cera atq ut itadicã mera ueritate
omisse eos legẽ dĩ ⁊ seqͥ mandata ho¬
iinũ. Omĩs q doctor qͥ austeritatẽ
scriptaꝵ ꝑ quã pot̃ audientes corri¬
ꝑe. uertit ad grãm. ⁊ ita loqͥt᷑ ut ñ
corrigat s delecꝰtet audientes: scãr
rimpit sensu suo. Heretici qͦq eng¬
licã ueritatẽ corrunpunt pͣua intelli¬
monis ẽ mirata coniuo pincernas eiꝰ
⁊ ministros uin fua uoce collaudans
S ⁊ eccłiastes minist̾ia uini atq ꝯui¬
riiĩ sui mystico sermone describit

Expanded text:
rat, servet metaphoram. Potest autem et hoc dici, quod justi et sancti viri qui prius in urbe versati sunt, postea in sordes versi sint peccatorum. Caupones tui miscent vinum aqua. Pro quo Symmachus transtulit, Vinum tuum mixtum est aqua. Et est sensus: Lex Dei pura atque sincera, et ut ita dicam mera veritate sequi mandata hominum. Omnisque doctor qui austeritatem Scripturarum per quam potest audientes corripere, vertit ad gratiam: et ita loquitur, ut non corrigat, sed delectet, audientes: vinum rumpit sensu suo. Haeretici quoque Evangelicam veritatem corrumpunt prava intellimonis est mirata convivio, pincernas ejus et ministros vini, sua voce collaudans . Sed et Ecclesiastes ministeria vini, atque convivii sui, mystico sermone describit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtusserit. in maxillã p̃be ei ⁊ altãm
ropt̃ hoc ait dñs exercituũ:
fortis ifrł Pro fortis isrł qd̾ os fi¬
milit transtulert᷑ : soli lxx. nescio
qͥd uolentes posuerũt. ue fortes is¬
rl. Ed nos sic edisserere possumꝰ
ut dicamꝰ pͥncipes qͦq corripi atꝙ
robustos : de qͥb scriptũ ẽ. Poten¬
tes potent̾ tornienta pacientur.
Et cui ꝓlus dat᷑. plꝰ exigit᷑ ab eo
Aputim᷑ quoq hoc testimonio si
qͣndo opꝰ fuerit adu̾sũ eccłie pͥn¬

Expanded text:
rcusserit in maxillam, praebe ei et alteram . Propter hoc ait Dominus exercituum, fortis Israel: Pro fortis Israel, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX, nescio quid volentes posuerunt: Vae fortes Israel; quod nos sic edisserere possumus, ut dicamus, principes quoque corripi, atque robustos, de quibus scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur ; et: Cui plus datur, plus exigetur ab eo . Abutimurque hoc testimonio, si quando opus fuerit adversum Ecclesiae prin
Abbreviated transcription (Latin):
mini speculantes. in eandẽ imaginẽ
transformam᷑ .ã. gła in głam tanqm
a dñi spũ. Licet faciẽ dei uixta nate᷑
sue ꝓpͥetatẽ nulla uideat creat᷑a: ⁊ tc̃
niente cernat᷑ qmͣdo inuisibilis credr̃
Ouo mͥ multitudinẽ uictimar᷑ ur̃ar
dicit dñs. Plenus sum: Holocausta
arictũ. ⁊ adipẽ pinguiũ ⁊ sanguinẽ
uituloꝵ ⁊ agnoꝵ ⁊ hyrcoy nolui
Iro eo qdͣ ẽ nolui: Ler transtulert̃
nolo presens tẽpꝰ ꝓ preterito. Porro
uxta hebraicũ: nũqͣm se ds̃ hostias
iudeorum uoluisse demonstrat. Qod
⁊ inqͣdragesimo psalmo legimꝰ. Non
accipiã de domo tua nitulos neq
de gregib tus yrcos : qm̃ mee. st̃

Expanded text:
mini speculantes in eandem imaginem mini speculantes in eandem imaginem transformamur a gloria in gloriam ta spiritu . Licet faciem Dei juxta naturae suae proprietatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis creditur. Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit Dominus? plenus sum. Holocausta at agnorum, et hircorum nolui. Pro eo quod est, nolui, LXX transtulerunt nolo, praesens tempus pro praeterito. Porro juxta Hebraicum, numquam se Deus hostias Judaeorum voluisse demonstrat: quod et in quadragesimo nono psalmo legimus: Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hirc
Abbreviated transcription (Latin):
re qͥa cogitauerius consiliũ pessimu
⁊ alligauerun uistũ atq lixeruts:
Non habemꝰ regẽ nͥ cesarẽ: Irursum:
Nos scimꝰ qm̃ moysi loquutꝰ est ds̃: istũ
aut̃ qͥsit nescinꝰ Simul q gloriantes in
faceretis. Et rursũ: Uos ex diabolo patͤ
nati estis: ⁊ oꝑa pat̾s ur̃i uultis facere
Tale qͥd ⁊ in ierechiel ad iherlm̃ loquit᷑
Pater tuus amorreus ⁊ mater tua ce¬
thea. Aurti hebrei ob duas causas
nitfectũ ysaiã. qđ principes sodomor̃
⁊ popłm gomorre eos appellauerit ⁊
qd̃ dño dicente ad mopse̾ non poters
uidere faciẽ meã iste ausus sit dice
media tantũ elꝰ ysaias uidisse se scri¬
bat. Hõgͥ. dei faciẽ. idere non potest:
anglĩ aut̃ eciã min moꝵ in eccłia sen¬
ꝑ uideis faciẽ dĩ ꝙ. nũc in speculo ui¬
demꝰ in enigmate. tc̃ aut̃ facie ad fa¬
ciem: qmͣdo de hominib in angłos
ꝓfecerimꝰ. ⁊ potuerimꝰ cũ apło dicere
Nos aut̃ os reuelata facie głam do¬

Expanded text:
a cogitaverunt consilium pessimum, et alligaverunt justum, atque dixerunt, Non habemus regem nisi Caesarem . Et rursum: Nos scimus quia Moysi locutus est Deus; istum autem quis sit, nescimus . Simulque gloriantes in faceretis; et rursum: Vos ex diabolo patre nati estis: et opera patris vestri vultis facere . Tale quid et Ezechiel ad Jerusalem loquitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Gethaea . Aiunt Hebraei ob duas causas interfectum Isaiam, quod principes Sodomorum et populum Gomorrhae eos appellaverit, et quod Domino dicente ad Moysen: Non poteris videre faciem meam , iste ausus sit dicermedia tantum ejus Isaias 20 vidisse se scribat. Homo igitur Dei faciem videre noangeli autem etiam minimorum in ecclesia semper uident faciem dei. et nunc in speculo uidemus, in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, quando de hominibus in angelos profecerimus et potuerimus cum apostolo dicere: Nos autem omnes reuelata facie gloriam do
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ defeci miserans: ut ostendat se
neqͦꝗͣ. ult᷑ misereri qͥa aliud sit seruo
tuo merito. s meo tantũ saluaris au¬
xilio. Manꝰ nr̃e sanguine. plene st̃.
Causa manifesta cur ds̃ auertat ab
eis ocłos suos. ⁊ multiplicatã orõnẽ
non exaudiat : qͥa fucłuts sanguinẽ.
uisti. ⁊ pessimi coloni heredẽ ad se mieͤ¬
sũ int̃feceruns. Unde saluator ad eos
loqͥt᷑. E uos inplete mensurã patrui
ur̃oꝵ. Illi enĩ int̾feceruis missos ad se
ꝓphetas: uos uigulate patrisfamiliã

Expanded text:
 defeci miserans; ut ostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos tuo merito, sed meo tantum salvaris auxilio. Manus vestrae sanguine plenae sunt. Causam manifestat cur Deus avertat ab eis oculos suos, et multiplicatam orationem non exaudiat: quia effuderint sanguinem justi; et pessimi coloni haeredem ad se missum interfecerint. Unde et Salvator ad eos loquitur: Et vos implete mensuram patrum vestrorum . Illi enim interfecerunt missos ad se Prophetas: vos jugula
Abbreviated transcription (Latin):
gata fuerit. cognoscat qr ipse sit
ra idẽ sensus ostendit᷑. Cuiꝰ uenti¬
labru in manu eiꝰ n purgabit areã¬
bit frumentũ in horrea: paleas aut̃
ꝯburet igni in extingͥbili Et resti¬
tuã uidices tuos ut fuert᷑ pͥus: ⁊
consiliarios tuos sic̃ antiqͥtꝰ. Inci¬
uitate fideli syon. que pꝰea facta
ẽ meregͥx ⁊ ꝓ insto siue iusticia habi¬
tauu̾nt in ea homicide: idõ dñs ꝯũ¬
tit manu suã ut excoquat eã ad
purũ. ⁊ auferat om̃e stagnũ eiꝰ.N
restituat indices ilbiꝰ sic̃ fuerant
priꝰ apͥncipio ⁊ consiliarios suos

Expanded text:
gata fuerit, cognoscat, quia ipse sgata fuerit, cognoscat, quia ipse sra idem sensus ostenditur: Cujus ventilabrum in manu ejus, et purgabit bit frumentum in horrea: paleas autem comburet igni inexstinguibili . Et restituam judices tuos, ut fuerunt prius et consiliarios tuos sicut antiquitus. In civitate fideli Sion, quae postea facta est meretrix; et pro justo, sive justitia, habitaverunt in ea homicidae. Ideo Dominus convertit manum suam, ut excoquat eam ad purum et auferat omne stannum ejus, et restituat judices illius, sicut fuerunt a principio, et cons
Abbreviated transcription (Latin):
ad te: N excoqmͣ ad purã scoriã
tuã: ⁊ anferã om̃e stagnũ tuu
ro scoria qͦd int̃pretatꝰ ẽ si̾macꝰ
inobedientes sensũ magis qmͣ uer¬
ba uertentes. Quia enĩ supͣ dixe.¬
rat argentũ tuũ uersũ ẽ in scori¬
ã : nc̃ seruat metaphorã: ut ꝯũ¬
tat suꝑ eã .i. extendat manũ suã
ad puniendũ atq purgandũ. Nexco¬
quat õs sordes ac uicia peccatoꝵ: ut
seꝑato stagno purũ argent̃ remane¬
at᷑. qd̾ absq igne fieri non pot̾: ꝑ qđ
significat eos passuros ẽẽ tormenta.
legimꝰ ⁊ in malachia de dño. Ipse e¬
grecdiet᷑. qͣsi ignis conflatoriĩ ⁊ qͣsi ħ¬
ba fullonũ ⁊ sedebit ꝯfians ⁊ emun¬
dans sicut argentũ ⁊ auru̾ ⁊ emun¬
cdabit filios leui. R pꝰqmͣ emunda¬
ti fuerĩt dicat᷑ de eis ft erunt dño
offerentes uictimas iusticie. Ierechi¬
el quoꝙ omẽm domũ ifrł: exe ⁊ fer¬
ro ⁊ płanbo ⁊ stagno dicit ẽẽ conm¬
istã: ⁊ pꝰea purgandã ut pꝰqm pur¬

Expanded text:
scoriam tuam, et auferam omne stannum tuum. Pro scoria, quod interpretatus est Symmachus, inobedientes, sensum magis quam verba vertentes. Quia enim supra dixerat: Argentum tuum versum est in scoriam, nunc servat metaphoram, ut convertat super eam, id est, extendat manum suandum, et excoquat omnes 28 sordes, ac vitia peccatorum: ut separato stanno, purum argentum remaneat, quod absque igne fieri non potest: per quod significat eos passuros esse tormenta. Legimus et in Malachia de Domino: Ipse egredietur quasi ignis conflatorii, et quasi herba fullonum et sedebit conflans, et emundans sicut argentum et aurum: et emundabit filios Levi ; ut postquam mundati fuerint, dicatur de eis: Et erunt Domino offerentes victimas in justitia. Ezechiel quoque omnem domum Israel, aere, et ferro, et plumbo, et stanno dicit esse commixtam, et postea purgandam: ut postquam pur
Abbreviated transcription (Latin):
montes excelsos: n suꝑ om̃es colles
eleuatas. Sic̃ in bona parte ꝓua
rietate iur̃tutũ monces appellant᷑
⁊ colles: sic int̾ inpios ꝓ diuersitate
uicioꝵ. ⁊ maxime fuꝑbie. alii mon¬
tes sunt alii colles. siꝑꝑ qͦs erit di¬
es dm̃i: de qͥb in herechiel sqͥptũ
ẽ. Hec dicit dñs adonax montib n
collib. Ec̃ce ego inducã suꝑ uos¬

Expanded text:
excelsos, et super omnes colles elevatos. Sicut in bonam partem pro varietate virtutum, montes appellantur et colles: sic inter impios pro diversitate vitiorum, et maxime superbiae, alii montes sunt, alii colles, super quos erit dies Domini, de quibus 40 in Ezechiele scriptum est: Haec dicit Adonai Dominus montibus et collibus: ecce ego induca
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ suꝑ astra celi ponã sedẽ meã sẽ¬
debo in monte excelso. suꝑ omẽs mon¬
tes excelsos. ad aqͥlonẽ ascendã suꝑ
nubes. ero similis altissimo gndo
exore infancrũ ⁊ lactenciũ perficit᷑
laus: ut destruat᷑ inimicꝰ & ultor
Et suꝑ omnes cedros libani sublumeᷤ
et erectas: ⁊ suꝑ omnes quercꝰ ba

Expanded text:
tellas coeli ponam sedem meam: sedebo in monte excelso, super omnes montes 39 excelsos ad Aquilonem: ascendam super nubes, ero similis Altissimo : quando ex ore infantium et lactentium perficietur laus, ut destruatur inimicus et ultor . Et super omnes cedros Libani sublimes et erectas, et super omnes quercus Ba
Abbreviated transcription (Latin):
continencia usq ad eũ locũ uͥ ait
iudicate pupillo ⁊ defendite iuduã
⁊⁊ uenite. ⁊ disputemꝰ dñs respuit sa¬
crificia uictimaꝵ ⁊ eugłii obedien¬
tulit plenꝰ sũ: hoc sensu accipiendum
Nulla re indigeo. Dm̃i ẽ t̾̃ra: ⁊ plenitu¬
do eiꝰ Rnde ⁊ uos õs de plenitudine

Expanded text:
continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, et venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientulit: Plenus sum, hoc sensu est accipiendum, 21 nulla re indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͦ tempore uiderit. titulo demonst᷑¬
tum ẽ : nc̃ celũ ⁊ terram ad audiendũ
ꝓuocat. in celo suꝑna significans angłi¬
cas ꝙ uirtutes: in t̾ra mortaliũ¬
⁊ dixerat adtende celũ ⁊ loqͣr. audi¬
at t̃ra u̾ba oris mei. pꝰ p̃uaricacionẽ.
popłi eosdẽ rursus intestimoniũ
uocat : ut cuticta elementa cognoᷤ¬
scant. uiste dnm in ulcioe mancda¬
tor̃ suoꝵ adiracundiã concitatim.
Ncelo hebraicum sam̃aim sonat ce¬
los plurali numero: maxime cum aud
dixerit .i. semũ quod plurali effer¬
t᷑ numb nõ singłari: S qͥdam uo¬
lunt pluralit᷑ qͥdẽ dici celos s singłari¬
ter intelligr uirta illud quod singłaᷤᷤ
ciuitates thebas ⁊ athenas uocamus:
Estq hebraici caracteris idioma: ut
sint.⁊ pluralia. ut cherubim. ⁊ sera¬
phim: ⁊ q̃ in oth: fenina pluralia ut
Sabaothꝰ. E hoc nocandũ qͦd celis

Expanded text:
 quo tempore viderit, titulo demonstratum est. Nunc coelum et terram ad audiendum provocat: in coelo supernas significans angelicasque virtutes; in terra mortaliet dixerat: « Attende, coelum, et loquar, audiat terra verba oris mei, » post praevaricationem populi, eosdem rursum in testimonium vocat, ut cuncta elementa cognoscant, juste Deum in ultionem mandatorum suorum ad iracundiam concitatum. Pro coelo Hebraicum coelos sonat plurali numero, maxime cum audire, dixerit, id est, quod plurali effertur numero, non singulari. Sed quidam volunt pluraliter quidem dici coelos, sed singulariter intelligi, juxta illud quod singulas civitates Thebas et Athenas vocamus. Estque Hebraici characteris idioma, ut sint et pluralia, ut cherubim et seraphim. Et quae in oth, feminina pluralia, ut sabaoth. Et notandum quod coelis
Abbreviated transcription (Latin):
quaqͣm circumferamͣ om̃i uento
doctrine. sed inte dnĩ saluatorẽ
tota mente credamꝰ. Ro quo nos
ut sensus manifestior. fieret. trais¬
tulunus. uetus error abut: quia
cogitatio ur̃a firmata est. Ropterea
seruabis nobis pacem. quã apłis pol¬
licitus est dicens. pacem meã douo¬
bis. pacem meã reluiquo uobis.ꝙ.
non solum se mel. sed sed̾o. ut secura
sit retributio. que duplici sermone
promittit᷑. uixta qd̃ &e apłs loque¬
bat᷑. Gaudete itm dico gaudete
Hoc autẽ. ille. conseqͥt᷑: de qͦ ui leui¬
co dicit᷑. Nomo homo. filioꝵ isrł. &. iu
bile macularit: ut duplex homo ce.
duplex uir: pacem duplicem conse¬
quatur. Mleremͣ uiquiunt pacem: ꝙ.
inte. toca mente confidimꝰ. Post popłi
uerba. resꝑonsionẽ dei. &e rursum
uocem popłi ꝓpħa loqͥt᷑ ad credñtes.
Sꝑastis uel s̾pe rate. in dũo. in scłis
Sẽpiternis: & cetera que. sequunt᷑.
uxta . lxx. ille. ingreditur portas dũi.

Expanded text:
quaquam circumferamur omni vento quaquam circumferamur omni vento doctrinae, sed in te Dominum Salvatorem tota mente credamus. Pro quo nos ut sensus manifestior fieret, transtulimus, vetus error abiit. Et quia cogitatio nostra firmata est, propterea servabis nobis pacem, quam Apostolis pollicitus es, dicens: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ; et non solum semel, sed secundo, ut secura sit retributio quae duplici sermone promittitur, juxta quod et Apostolus loquebatur: Gaudete, iterum dico gaudete . Hoc autem ille consequitur, de quo in Levitico dicitur: Homo, homo, filiorum Israel . Et bile macularit : ut duplex homo et duplex vir, pacem duplicem consequantur. Meremur autem, inquiunt, pacem, quia in te tota mente confidimus. Post populi verba et responsionem Domini, et rursum vocem populi Propheta loquitur ad credentes: Sperastis, vel sperate in Domino, in saeculis sempiternis, et caetera quae sequuntur. Juxta LXX, ille ingreditur portas Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃s loqͥt᷑. Aperite mͥ portas iusticiȩ
& ingressus in eas. conficebor dño. Has
autẽ. portas nullus poterit ingredi: nͥ
qui de portis mortis fuerit liberatꝰ.
&e cũ psalmista dixerit. Qͥ exaltas
mȩ de portis mortis: ut annunciem
om̃s laudes tuas. inportis filie. syon.
Cũ enĩ de portis mortis fuerimus e¬
repti: tunc in portis filie syon. nom̃¬
ac laudes dñi cantare poterimꝰ. S
qͣm portas mortis. reor esse peccata:
de quib ad petrũ dr̃. porte inferi
non preualebunt aduersum te: sic
portas iusticie om̃ia oꝑa uirtutũ qͦs
qui fuerit ingressus. unã inueniet
portã. de. qua dicit᷑. Hlec porta dñi:
iusti intrabunt. in eã. & qͥuomi ꝑ plu¬
res margaritas. ad unũ ꝑgit᷑ mar
garitũ: sic ꝑ multas uias. & portas
ꝑuenimꝰ ad eũ: qͥ esse. se uiam dieit¬
&. portã. ꝑ qͦm ingrediamͣ ad pat᷑ͤm
hoc est error. nr ablatꝰ est. siue. co¬
gitatio. nr̃a firmata est. que pͥus in¬
ter te & ydola fluctuabat. ut ue¬

Expanded text:
s loquitur: « Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino . » Has autem portas nullus poterit ingredi, nisi qui de portis mortis fuerit liberatus, et cum Psalmista dixerit: « Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Cum enim de portis mortis fuerimus erepti, tunc in portis filiae Sion omnes laudationes Domini cantare poterimus. Et quomodo portas mortis reor esse peccata, de quibus ad Petrum dicitur: Portae inferni non praevalebunt adversum te : sic portas justitiae, omnia opera virtutum, quas qui fuerit ingressus, unam inveniet portam, de qua dicitur: Haec porta Domini, justi intrabunt in eam . Et quomodo per plures mamultas vias et portas pervenimus ad eum qui dicit esse se viam et portam, per quam ingredimur ad Patrem.hoc est, error noster ablatus est, sive cogitatio nostra firmata est, quae prius inter te et idola fluctuabat, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dñi uixta fabulas poetaꝵ uincens
om̃s herbas peonias: uiificabit corꝑa
mortuoꝵ. &. qͦmͦ iactis in terra semen¬
tib. ros paulatim crescere facit her¬
bas: & ad fruges sui generis ꝑuenire:
sic dũi ros. qͥ pro miscdia ponit᷑. Ros
enĩ luminũ plurimoꝵ.: qd̾ hebrayee.¬
dr̃i oroch. Terrã autẽ idest corꝑa rapha¬
ini.gygantũ uidelicet. & impioꝵ: do¬
iniius in penas detrahet sempiter¬
uas. Deniq ꝑ raphaum̃. soli . lxx. impioᷤ
transtulerunt: & q. supͣ legimꝰ mortu¬
iuitã ñ uidebunt: nec medici susscita¬
bunt. ꝓ qͦ aqͥla ee sẏmmachus. raphaĩ
& gygantes interp̃tati sunt: queruuꝰ
que crroris causasit. ut ꝓ raphaun
hebrayeo. alii gygantes. alii medieos
posueruit. Uerbũ ebraycũ raphauu. si
post Res. ꝓͥmã littãm seqͣntem habeat
uu legit᷑. Rophaĩ.&. significat medicos.

Expanded text:
s Poetarum vincens omnes herbas Paeonias, vivificabit corpora mortuorum. Et quomodo jactis in terram seminibus, ros paulatim crescere facit herbas, et ad fruges sui generis pervenire: sic Domini ros qui pro misericordia ponitur, ros erit luminum plurimorum, quod Hebraicer OROTH  . Terram autem, id est, corpora Raphaim, gigantium videlicet et impiorum, Dominus in poenas detrahet sempiternas. Denique pro RAPHAIM   soli LXX impios transtulerunt. Et quia supra legimus: Mortui vitam non videbunt, nec medici suscitabunt, pro quo Aquila et Symmachus, Raphaim et gigantes interpretati sunt: quaerimus quae erroris causa sit, ut pro RAPHAIM Hebraico, alii gigantes, alii medicos posuerint. Verbum Hebraicum RAPHAIM si post RES primam litteram sequentem habeat VAU, legitur ROP
Abbreviated transcription (Latin):
tabunt᷑. Ex qua ambiguitate. uerbi.
&. remediũ potest intelligi.&. correp¬
tio. qd̃ postqͣm iusti p̃mia receꝑuit.
illi in penis perpetius usitent᷑. &
tamen sciendũ qd̾ iudiciũ dei. huma¬
na non possit scire fragilitas. nec de
penaꝵ magnitudine. atq mensura
ferre sententiã: que dñi arbitͥo de.¬
fundet᷑ sol uxta illud qd̾ apłs ait.
enĩ ereatura ipsa mͦgemiscit. &¬
parturit. cernens hominesi qui suo
fruebant᷑ lumine. nichil dignũ dei
bonitate. fecisse. qui solem suũ oriri facit
suꝑ iustos.&. iniustos. quomͦ si dis pen¬
sator.&. uillieus ueniente dño cer¬
nat familiã uariis subici cruciatib:
&. neqͣ̃quã sua implesse p̃cepta. De.
hoc eodem loco plemꝰ saluator in ȩ¬
ugłio docet. Sol obs curabit᷑ .&e. luna
non dabit lumen suũ .&. stelle. cadeñ
de celo:&. uirtutes celoꝵ mouebun¬
tur. qnͣ apparuerit signũ filii homi¬
nis in celo. ce plauxerint se om̃s tri¬
bus terre .&. uiderint filiũ hominis

Expanded text:
tate verbi et remedium potest intelligi et correptio quod, postquam justi praemia receperunt, illi in poenis perpetuis visitentur. Et tamen sciendum quod judicium Dei humana non possit scire fragilitas, nec de poenarum magnitudine atque mensura ferre sententiam, quae Domini arbitrio defundetur sol, juxta illud quod Apostolus ait: Etenim creatura ipsa congemiscit et parturit , cernens homines qui suo fruebantur lumine, nihil dignum Dei bonitate fecisse, qui solem suum oriri facit super justos et injustos . Quomodo si dispensator et villicus, veniente Domino, cernat familiam variis subjici cruciatibus, et nequaquam sua implesse praecepta. De hoc eodem loco plenius Salvator in Evangelio docet: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebunturnis in coelo, et planxerint se omnes tribus terrae, et viderint Filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
nudiuis. cadet in foueã .&. qͥ se. expli¬
cauerit de fouea. tenebit laqueo.
.l.xx. Ue p̃uaricatorib qͥ p̃uarican¬
tur legem. Timor &e fouea .&. laque.¬
us suꝑ uos: qͥ habitatis terrã. W .e.¬
rit qui fugerit. timorẽ. cadet ui fo¬
ueã: & qͥ exierit de. fouea. capiet᷑¬
in laqueo. Hec est causa luctus &
gemitꝰ mei. ꝓpter quã eausam se¬
cundo dixi. secretũ meũ mͥ secre
inet.x. habitatores terre captos
tenet. Cũ q se putauerint fugisse. ex
alio meident in aliud: &e quocunq se ũ¬
terint. ĩpendentẽ irã dñi. non euadeñ.
Quia catharacte de excelsis aꝑte. sunt.
ce concutient᷑ fundamenta terre. Con¬
fractione confringet᷑ terra. contri¬
tione conteret᷑ terra: cõmotione cõ¬
mouebit᷑ terra: agitatione agitabi¬
tur terra sicut ebrius. oe auferet᷑
qͣsi tab̾naculũ uniꝰ noctis. &e grauabit
eam iniqͥtas sua. & corruet &. non
adiciet ut resurgat. Propterea formi¬

Expanded text:
 cadet in foveam, et qui se explicuerit de fovea, tenebitur a laqueo. LXX: Vae praevaricatoribus qui praevaricantur legem. Timor et fovea et laqueus super vos qui habitatis terram. Et erit, qui fugerit timorem, cadet in foveam, et qui exierit de fovea, capietur laqueo. Haec est causa luctus et gemitus mei, propter quam secundo dixi, secretum meum mihi, secminet, et habitatores terrae captos tenet. Cumque se putaverint fugisse, ex alio incident in aliud, et quocumque se verterint, impendentem iram Domini non evadent. Quia cataractae et concucientur fundamenta terre. Confractione confringetur terra: contritione conteretur terra: commotione commovebitur terra. Agitatione agitabitur terra sicut ebrius: et auferetur quasi tabernaculum unius noctis. Et gravabit eam iniquitas sua et corruet: et non ad
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt habitatores terre: & dunictũ¬
tur homines pauei. Audiant iude
naturalem acceperunt legẽ.&. iecir¬
co postea lex data sit ꝑ moysen. quia
pͥma dissipata est. De. qua apłs loqͥt᷑.
Cum enĩ gentes que non habent legẽ.
naturalit̾ ea que. legis sunt faciunt.
istilegẽ. non habentes. ipsi sibi sunt lex.¬

Expanded text:
erunt habitatores terrae, et dimittentur homines pauci. Audiant Judaei, naturalem acceperit legem, et idcirco postea lex data sit per Moysen, quia prima lex dissipata est. De qua Apostolus loquitur: cum enim gentes, quae non habent legem, naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt, isti legem non habentes sibi ipsi sunt lex
Abbreviated transcription (Latin):
tur amen: amen: idest uere uere di¬
co uob̾. Qͥre autẽ laudet &e confite.¬
atͣ nomini dñi. que sint ista mirabili¬
a &e cogitationes antiquȩ. qͣs ueras
oꝑe de monstrauerit. Seqͥt᷑. Qͥa po¬
siusti ciuitatẽ in tumulum: urbem
fortem in rugnã. domũ alienoꝵ. ut non
sit ciuitas .&. ineternũ ñ edificet᷑. Ci¬
uitas quondam fortes iherłm: intelli¬
git᷑. que facta est. domiꝰ alienoꝵ. de qͥ¬
bus saluator dicit in psalmo. fili. ilie¬
mentiti sunt michi. filii alieni inuete.¬
rauerunt .ce. elaudie auerunt a se mi

Expanded text:
tur: Amen, amen, id est, vere, vere ditur: Amen, amen, id est, vere, vere dico vobis . Quare autem laudet et confiteatur nomini Domini, et quae sint ista mirabilia, et cogitationes antiquae, quas veras opere demonstravit, sequitur: Quia posuisti civitatem fortem in ruinam domum alienorum: ut non sit civitas, et in sempiternum non edificetur. vitas quondam fortis Jerusalem intelligitur, quae facta est domus alienorum; de quibus Salvator dicit in psalmo: Filii aliementiti sunt mihi, filii alieni inveteraverunt et claudicaverunt in se
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s aduersus om̃em orbem. que. supͣ
rint completa uaticinia. ciuitatẽq
subuersam. romã interpretaut᷑. que
delenda sit penitus. Popłm q fortem
qui laudet dnm . &x. cui factus sit dñs
fortitudoͫ. tͥbulatione. sua &e. angustia
referunt ad isrł: qui de ꝑsecutione
gentiũ. quasi in estu ardentis simo. &e
in siti. liberatus sit. Alii uero ce meliꝰ
ce rectius. ex ꝑsona ꝓpħe. dici intelli¬
gunt. pro passione dĩ saluatoris. gr̃as
patͥ referentis. qd̃ fecerit mirabilia. ce.
cogitationes antiquas ueritate. cõple¬
uerit. qñ stantes ad dexterã audient.
uenite. benedicti patris mĩ. possidete.
p̃paratũ uob̾ regnũ. a constitutione.
mundi. Qͦd .&e. paulus apłs intelligens
loq̃bat᷑. Sicut elegit nos in ipso. ante.¬
mundi consticutionem. esse nos scõs
&. ĩ inaculatos. Desiderausq fieri qd̾
pro quo.lxx. transtulerunt fiat .Ꝙ.
dñs in ȩugłio. sepe. hoc uerbo ab uti¬

Expanded text:
Deus adversum omnem orbem quae supra Deus adversum omnem orbem quae supra arum fuerint completa vaticinia; civitatemque subversam, Romam interpretantur, quae delenda sit penitus, populumque fortem, qui laudet Dominum, et cui factus sit Dominus fortitudo in tribulatione sua et angustia, referunt ad Israel, qui de persecutione gentium quasi in aestu ardentissimo et in siti liberatus sit. Alii vero et melius et rectius ex persona prophetae dici intelligunt, pro passione Domini Salvatoris gratias Patri referentis, quod fecerit mirabilia, et cogitationes antiquas veritate compleverit, quando stantes ad dexteram audient: Venite, benedicti Patris mei, possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi . Quod et Paulus intelligens loquebatur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, esse nos sanctos et immaculatos ; desideransque fieri quod pro quo LXX transtulerunt fiat. Et Dominus in Evangelio saepe hoc verbo uti