comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ut uisibilit̾ foris fperet. qͣtinꝰ illud qd̾ in nob̾ inuisibilit̾ fiero
buit significaret. Dies gͦ eiꝰ extrinsecꝰ fuert̾. nr̃i dies intrinsecꝰ q̃rendis
Tres gͦ dies habemꝰ intrinsecꝰ qͥb illuminat᷑ aĩa nr̃a. Ad pͥmũ diẽ ꝑtinet¬
mors. ad scđ̾m sepultura: ad t̾cium resurrec̾tio. Erimꝰ dies ẽ timor d&s
ẽ ueritas. Terciꝰ ẽ caritas. Dies timoris ẽ potentiȩ dies. dies patris. diesue¬
tatis ẽ dies sapientiȩ. dies filii. Dies caritatis ẽ dies benignitatis. dia
sp̃s scĩ. Dies qͥdẽ patris ⁊ dies filii. ⁊ dies sp̃s sci. inclaritate diuinitatis
aliũ ht̃ sp̃s sc̃s. ñ qd̾ ullatenꝰ credendũ sit tͥnitatẽ q̃ inseparabilis est
natã. in oꝑatione posse saꝑari. s ut discretio ꝑsonarũ in distinctione
operũ ualeat intelligi. Qñ gͦ oĩpotentia dĩ osiderata in ãmirationẽ
cor nr̃m excitat: dies patris ẽ. Qñ uͦ sapientia dĩ inspecta agnitione

Expanded text:
tur ut visibiliter foris fieret, quatenus illud quod in nobis invisibiliter fieri debuit, significaret. Dies ejus extrinsecus fuerunt nostri: dies intrinsecus quaerendi sunt. Tres ergo dies habemus intrinsecus, quibus illuminatur anima nostra. Ad primum diem mors est veritas, tertius est charitas. Dies timoris est dies potentiae, dies Patris; dies veritatis est dies sapientiae, dies Filii; dies charitatis est dies benignitatis, dies Spiritus sancti. Dies quidem Patris, et dies Filii, et dies Spiritus sancti, in claritate divinitatis sit Trinitatem, quae inseparabilis est natura in operatione posse separari; sed ut discretio personarum in distinctione operum voleat intelligi. Quando ergo omnipotentia Dei considerata in admirationem cor nostrum excitat, dies Patris est. Quando vero sapientia Dei inspecta agnitione
Abbreviated transcription (Latin):
salutare eiꝰ. De his dieb locutꝰ ẽ osee ꝓpħa dicens. Uiuificabit nos pꝰ duos
assũpserat t̾cia die resurgens a mortuis in se nos uiuificauerit ⁊ suci¬
uerit. audiuimꝰ ⁊ gauisi sumꝰ. S dignũ ualde ẽ ut recõpensemꝰ aua
neficiũ suũ. ⁊ quẽ admodũ nos in ipso t̾cia die resurgente resi ers¬
iꝰ. ita ⁊ nos ꝓ ipso ⁊ ꝑ ipsũ t̾cia die resurgentes. eũ in nob resurger
faciamꝰ. Nec credendũ ẽ qnͥ a nob sibi ipse uelit retribui. qd̾ priori
nob̾ uoluit imꝑtiri. Sic̃ gͦ ipse ut nrãm in se. ⁊ ꝑ se salutẽ oparetꝰ ns
dies hr̃e uoluit. ita ⁊ nob ut nr̃am in nob salutẽ oꝑemur tres dies deuis¬

Expanded text:
salutare ejus . De his diebus locutus est Osee propheta, dicens: Vivificabit nos post duos salutare ejus . De his diebus locutus est Osee propheta, dicens: Vivificabit nos post duos istus tertia die surgens, a mortuis in se nos vivificaverit et suscierit, audivimus et gavisi sumus. Sed dignum valde est ut recompensemus ei beneficium suum, et quemadmodum nos in ipso tertia die resurgente resurrexerimus, ita et nos pro ipso et per ipsum tertia die resurgentes, eum in nobis resurgere faciamus. Nec credendum est quin a nobis sibi ipse velit retribui quod prior ipse voluit impertiri. Sicut ergo ipse, ut nostram in se et per se salutem operaretur, tres dies habe
Abbreviated transcription (Latin):
mere ꝓfecto neqͣꝗͣ possent. si nullo m agnoscerent. Iã gͦ aliqͥd lucis erat
ipsa agnitio. iã dies erat. s necdũ clarꝰ.qr peccati adhuc tenebris caliga¬
bat. Uenit gͦ dies salutaris. dies ueritatis. qͥ peccatũ destrueret. clarita¬
tẽ pͥoris diei illuminaret. ⁊ timorẽ ñ tolleret s in meliꝰ ꝯmutaret.
ntas dicit. Multa habeo uob̾ dicere. s ñ potestis portare mͦ. Cũ aũ uene¬
rit ille sp̃s ueritatis. docebit uos omnẽ ueritatẽ. Oĩs gͦ ueritas ut mala
tolleret. ⁊ bona reformaret. Ecce tres dies st̃. Dies timoris qͥ manifestat
malũ. dies ueritatis qͥ aufert malũ. dies caritatis qͥ restituit bonum.
ies ueritatis clarificat diẽ timoris. dies caritatis clarificat ⁊ diẽ timo¬
ris ⁊ diẽ ueritatis. donec ꝑfecta fuerit caritas. ⁊ ꝑfecte manifestet᷑ oĩs
ueritas. ⁊ timor pęnȩ tnseat in timorẽ reuerentiȩ. Ntiate gͦ de die in diẽ

Expanded text:
mere possent, si nullo modo agnoscerent. Jam aliquid lucis erat ipsa agnitio; jam dies erat, sed necdum clarus; quia peccati adhuc tenebris caligabat. Venit ergo dies veritatis, dies salutis, qui peccatum destrueret, claritatem prioris diei illuminaret, et timorem non tolleret, sed in melius commutaret. ritas dicit: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem . Omnis ergo veritas ut et mala tolleret, et bona reformaret. Ecce tres dies sunt: dies timoris, qui manifestat malum; dies veritatis, qui aufert malum; dies charitatis, qui restituit bonum. Dies veritatis clarificat diem timoris; dies charitatis clarificat et diem timoris et diem veritatis; donec perfecta fuerit charitas, et perfecte manifestetur omnis veritas, et timor poenae transeat in timorem reverentiae. Annuntiate ergo de die in diem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ueritati. Omnia suffert. omĩa creoit. omĩa sperat. omĩa sustine
Sinistra pars fimbriam ht̃. qr actuał uita sollicita ẽ ⁊ turbatur
caꝵ largum datorem euangłii sig̃ẽ. Casula cireumdatur aliquar¬
do. cũ euangłi legit diaconus exuit. ut expeoite ad euangelit anoũ
dor ⁊om̃is suꝑfluus hrmor corꝑis. insinistra manu portatur.
Per sandalia sigc̾at ꝓfectus adp̃dicandũ. quibus nec pes desuper¬
tectus sit nec nudus adterram. quia euangłm nec occultari debet.
sandalia de pedib sa̾gata sunt. Ad spũalit̾ intelligendũ ẽ. Lingua¬
dam debere ẽẽ. lingua que in de surgit ⁊ separata ẽ acorio sanoa¬
Sandalia extrinsecus nigra interuis abba monstrant uicã pͣdi¬
catoꝵ scłaribus eẽ despectã extrinsecus. intentione coram dño.
intrisecus eẽ mundam. Pars sand alioꝵs per quã pes intrat multis filis con¬
suta ẽ ne dissoluantur ouo coria. qr mitio p̃dicationis debet qͥs stuoere

Expanded text:
ia suffert, omnia sperat, omnia sustinet. Sinistra pars habet fimbrias, quia actualis vita sollicita est, et turbatur carum largum dispensatorem Evangelii significat. Casula circumdatus aliquando Evangelium legit diaconus, ut expeditus ad Evangelium dor et omnifluus humor corporis in sinistra manu portatur, Per sandalia significatur profectus ad praedicandum 413, quibus nec pes supertectus sit, nec nudus ad terram; qui Evangelium nec occultari debet, sandalia de pedibus, ligata sunt, quod spiritualiter intelligendum eet sine dolo; lingua exinde surgit separata a corio sandasandalia extrinsecus nigra, intrinsecus alba, monstrant vitam praedicationis saecularibus esse despectam, intentionem coram Domino intrinsecus esse mundam. Pars sandaliorum per quam pes intrat multis filis consuta est, ne dissolvantur duo coria, quia in initio praedicationis debet doctor studere
Abbreviated transcription (Latin):
diristi credo. ⁊ t̾cio mersꝰ es. ut multiplicẽ lapsũ. cogitationis. locutio¬
nis. oꝑationis. ab oleret tͥna ꝯfessio. Hanc sacri baptismatis emunda¬
tionẽ. in similitudinẽ mortis xͥ. celebratã. p̃figurabat aq̃ asꝑsionis
in uet̾i lege. qͣ emundabat᷑ qͥ mortuũ tetigerat. ut in castra reu̾teret᷑. cui
imixtꝰ erat ciis uitulȩ rufȩ extͣ castra ꝯbustȩ. ysopꝰ qͦ:. coccus. ⁊ cedrus

Expanded text:
dixisti: Credo; et mersus es tertio, ut multiplicem lapsum cogitationis, locutionis, operationis aboleret trina confessio. » Hanc sacri baptismatis emundationem in similitudinem mortis Christi celebratam praefigurabat aqua aspersionis in veteri lege, qua emundabatur qui mortuum tetigerat, ut in castra reverteretur: cui immistus erat cinis vitulae rufae extra castra combustae, hyssopus quoque coccus et cedru
Abbreviated transcription (Latin):
dotum. nc̃ ep̃i nuncupaþantur. Presbiteri ꝯsortes st̃ cum ep̃is in plu-¬
ribus. in paucis uͦ dissimiles. Baculũ ep̃c ht̃. ut subditos regat. infir-¬
mos sustineat. anulum. ut sacramenta dĩ uon omnibꝰ aꝑiat. ꝑ amictũ
collo circumdatũ custodiam uocis sige̾at. ꝑ albam castigationẽ corꝑis.
Sacerdotis enĩ manus ⁊ brachia stringit. ne quio inutile faciant. Pectꝰ.
ne qͥo inutile cogitet. Uentrem. ne delicias appetat. Uerenda. ne in lu-¬
xuriam ueclinet. Genua. ne ab orõne torpeat. Tibias. ⁊ peoes. ne ad
malu̾ currant. Cingulus. continentiam sig̃cat. ut ẽ sint lumbi ur̃i
ubi ẽ duplex uestientũ. qr sic debent bona oꝑa foris proximis
ostendi. ut intus coram dño integra sint. In þoctore uuplex ẽ quia
tas interus. ħ duo duplicia st̃ ꝯiuncta. qr tc̃ bene bunistratur.

Expanded text:
dotum, nunc episcopi nominantur. Presbyteri consortes sunt cum episcopis in pludotum, nunc episcopi nominantur. Presbyteri consortes sunt cum episcopis in pluribus, in paucis vero dissimiles. Baculum habet episcopus ut subditos regat, infirmos sustineat; annulum ut sacramenta non omnibus aperiat. Per amictum collo circumdatum custodiam vocis significat; per albam, castigationem corporis. Sacerdotes inde manus et brachia stringunt, ne quid inutile faciant; pectus, ne quid inutile cogitent; ventrem, ne delicias appetant; verenda, ne in luxuriam declinent; genua, ne ab oratione torpeant; tibias et pedes, ne ad malum currant. Per cingulum continentia significatur, et item: SiIbi est duplex vestimentum, quia sic debent opera foris proximis ostendi, ut intus corda intas interius.
Abbreviated transcription (Latin):
ab aĩa. A coliti .i. ceroferarii inuet̾i testam̃to indomo dñi lum̃ p̃parabant.
mͦ in ȩccłia lum̃ ueritatis debent semꝑ p̃parare m̃tib sioeliũ. Natinei qͥ ypo
domo dñi. ipsa uasa corꝑis & sanguinis dñi diaconis tm̃ offerunt. diaconi suꝑ
altare disponunt. ⁊ iñ recipiunt. Leuite inuet̾i testam̃to excubebant custo¬
des uniu̾sa q̃ ꝑtinebant adcultũ tab̾naculi seruantes. inminist̾ĩo erꝰ. in no¬
uo testam̃to ꝓuidebant uniu̾sa q̃ necessaria erant multitudini cor unũ & a-¬
nimã unã hnti. Idcirco mͦ eoꝵ ẽ ut excubantes inuirtutib custodientes mi
nisteriũ sibi ꝯmissũ. q̃cũq necessaria sunt ad cȩleste ꝯiuuiũ disponant
suꝑ mensam dñi. hi ipositionẽ manꝰ accipiunt. ꝑ manũ & discretionem
aaron inuenti .t. exordium sumpserunt. Ep̃i ab ipso aaron. qui tẽ
sacerdotes alocabant᷑. nunc presbit̾i uoĩantur. Qui t̾e principes sacer¬

Expanded text:
ni lumen praeparabant; modo in ecclesia lumen veritatis semper debent praeparare mentibus fidelium. Nathanaei, qui hypoddomo Domini ipsi vasa corporis et sanguinis tamen offerunt; diaconus super altare disponit, et non recipit. Levitae in Veteri Testamento excubabant custoes universa, quae pertinebant ad cultum tabernaculi, servientes in ministerio; in novo testamento providebant universa quae necessaria erant multitudini, cor unum et animam unam hnisterium sibi commissum, quaecunque necessaria sunt ad coeleste convivium disponant super mensam Domini. Hi impositionem manus accipiunt; per manum et discretionem Aaron in Veteri Testamento exordium sumpserunt: episcopi ab ipso Aaron; qui tunc sacerdotes vocabantur, nunc presbyteri nominantur; qui vero tunc principes sacer
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝗͣ sp̃c sc̃s datꝰ ẽ fit sabbato. Quarta fr̃a duȩ lectiones legantur.
uł dñs pars eiꝰ. Caput nr̃m m̃tẽ significat. capilli cogitationes. Suꝑior
necessario cogitantes ꝯcordit̾ cũ rõne disponimꝰ. Capilli oculis uł aurib
ñ superescant. cogitationes temꝑales auditus uł uisꝰ m̃tis ñ impediant.
non multũ ẽ curandũ auctores ꝯsuetudinũ nos exqͥrere. si possumꝰ ꝯsuetu¬
dmes ex rõne monstrare. Ostiarii inuet̾i testam̃to ianuas templi custodi-¬
ebant. suscipientes sanos. reicientes infirmos. mͦ in eccłia recipiunt fide¬
les. repellunt infideles. Lectores in uet̾i testam̃to aꝑts & distincte docebãt
unt. Exorcista .i. aduirator inuet̾i testam̃to habebant potestarẽ ꝑ mi-¬

Expanded text:
um sanctum qui datus est nobis . Quarta feria duae lectiones leguntur, us pars ejus, caput nostrum mentem significat; capilli, cogitationes; superior necessaria cogitantes concordi curatione disponimus. Capilli oculis vel auribus non supercrescant, ne cogitationes temporales auditum vel visum mentis impediant. Non multum est curandum auctores consuetudinum nos inquirere, si possimus consuetudines. 409 De Ordinibus. Ostiarii in Veteri Testamento januas templi custodiebant, suscipientes sanos et rejicientes infirmos; modo in ecclesia recipiunt fideles et repellunt infideles. Lectores in Veteri Testamento aperte et distincte docebant unt. Exorcista, id est adjurator, in
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsã redeat. ⁊ qͥd sibi er hac cognitione utilitatis ꝓueniro surit
attendut Q enĩ nob̾ poest si in dõ cognoscimꝰ maiestatis celsitutine:
nullã iñ nob colligimꝰ utilitatẽ: S eccedũ de illo intimo diuine re¬
plationis secreto reuertim. qͥd nob̾cũ afferre poterimꝰ: Qd nͥ lucẽ. oe
regione lucis uenientes: Hoc enĩ decens ⁊ necessariũ ẽ. ut si a lucis re¬
gione uenimꝰ. ad fugandas nr̃as tenebras nob̾cũ lucẽ apportemꝰ. a e
scire pot̾it qd̾ ibi fuimꝰ. si illuminati ñ redimꝰ: Appareat gͦ qd̾ ibi suis

Expanded text:
sibi ex hac cognitione utilitatis provenire possit attendat. Quid enim nobis prodest, si in Deo cognoscimus majestatis celsitudinem, et nullam nobis inde colligimus utilitatem? Sed ecce, dum de illo intimo divinae contemplationis secreto revertimur, quid nobiscum afferre poterimus? quid nisi lucem de regione lucis venientes? Hoc enim decens et necessarium est, ut si a lucis regione venimus, ad fugandas nostras tenebras nobiscum lucem apportemus. Et quis scire poterit quod ibi fuimus, si illuminati non redimus? Appareat ergo quod ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ. Sapientia ad filiũ. Benignitas ad sp̃m scm̃ ꝑtinet. Ali st̃dis
nr̃i qͦs habemꝰ exteriꝰ. alii qͦs interiꝰ habemꝰ. Dies nr̃i ext̾iores. &̃ cũ noli¬
nob̾ erit. cũ ipse qͥ ẽ ueritas pꝰ huiꝰ uitȩ t̾minũ manifestꝰ apparebit.
nã illi dies mali st̃: qͥ ñ solũ ñ ꝑmanent semꝑ: s nec ad modicũ stare
it culpa. illi dies st̃ quos dedit gra. De illis dieb dix̃ ꝓpħa. In dieb mas
suos uocat. qd̾ alios dies ñ amat. sic̃ ieremias dicit. Dñe. diẽ hois ñ desi¬
deraui tuscis. Isti st̃ dies. qͥb plenꝰ fuit iob. de qͦ scͥptũ ẽ ꝙr mortuus ẽ se¬
nex plenꝰq dierũ. Nã de aliis dieb plenꝰ eẽ ñ pot̾at. qͥ tnͣsacti iã erant

Expanded text:
Alii sunt dies nostri quod habemus exterius, alii quos interius habemus. Dies nostri exteriores, etiam cum nolunobis erit, cum ipse qui est veritas post hujus vitae terminum manifestus apparebit. Nam illi dies mali sunt, qui non solum non permanent semper, sed nec ad modicum stare it culpa; illi dies quos dedit gratia. De illis diebus dixit Propheta: In diebus meis suos vocat, quia alios dies non amat. Sicut Jeremias dicit: Domine, diem hominis non desideravi, tu scis . Isti sunt dies quibus plenus fuit Job, de quo scriptum est, quia mortuus est senex et plenus dierum . Nam de aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse ẽ forma. ipse ẽ medicina. ipse exemplũ. ipse ẽ remediũ. Ipsũ
audite. Feliciꝰ fuisset sẽꝑ tenuisse eiꝰ similitudinẽ. s iã minꝰ głosũ
ñ erit ad eiꝰ redire imitationẽ. Ipsũ audite. O hõ qͥd causaris igno¬
antiã tuã. eccc ipsa te tua nat᷑a arguit. ipsa ꝯuincit. Nosti q̃lis sis uñ
enas. quẽ factorẽ habeas. qͦ mediatore egeas: ⁊ tu adhuc impudent̃ de
qs ⁊ cessas. ⁊ ñ clamas ad eũ qͥ te fecit. ut ueniat ⁊ reficiat. qͥ ereauit
i fedimat: Noli dubitare de potentia eiꝰ. uide oꝑa illiꝰ qͣnta sint. noli
ubitare de sapientia. uide oꝑa eiꝰ ꝗͣ pulcra st̾. noli dubitare de beniuo.¬
umia. uide oꝑa eiꝰ qͦmͦ ad utilitatẽ tͥ seruiunt: Monstrat gͦ in suo oꝑe
ntũ possit in tua redemptione: Alonstrat itẽ tͥ ꝗͣ formidandũ possis
prectare iudicẽ. si nolueris hr̃e redẽptorẽ: Nemo resistere ei pot̾. oꝑ¬

Expanded text:
Ipse est forma, ipse medicina, ipse exemplum, ipse et remedium. Ipsum Ipse est forma, ipse medicina, ipse exemplum, ipse et remedium. Ipsum audite. Felicius fuisset semper tenuisse ejus similitudinem, sed jam minus gloriosum non erit, ad ejus redire imitationem. Ipsum audite. O homo, quid causaris ignorantiam tuam? Ecce ipsa natura tua te arguit, ipsa te convincit. Nosti qualis sis, unde venias, quem factorem habeas, quo mediatore egeas, et tu adhuc impudenter tes non es, et cessas, et non clamas ad eum, qui te fecit ut veniat et reficiat, qui creavit ut redimat. Noli dubitare de potentia ejus, vide opera illius quanta sint. Noli dubitare de sapientia, vide opera ejus quam pulchra sint. Noli dubitare de benevolentia, vide opera ejus quomodo ad utilitatem tuo opere, quantum possit in tua Redemptione. Monstrat tibi idem, quam formidandum possis exspectare judicem, si nolueris habere Redemptorem. Nemo ei resistere pot
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝑ ꝗͣ feci oĩa. In ipso ȩt̾nalit̾̃ disposui. qcqͥd tẽꝑalit̾ feci. & tanto
ampliꝰ unũ qd̾q meũ opꝰ diligo. qnͣto ꝑfectiꝰ illud pͥmȩ dispositiom
ꝯcordare uideo. Nolite putare qd̾ ipse sit tantũ mediator ĩ recon¬
a mare nequeo qd̾ inuenio simile illi quẽ amo. Solꝰ ille me offen¬
dit. qͥ ab eiꝰ similitudine recedit. Si gͦ mͥ uultis placere. ei simile
estote. ipsũ audite.⁊ si forte ab eiꝰ similitudine male agendo dis¬
cessistis: ipsũ imitando redite. In ipso dat᷑ p̃ceptũ. ĩ ipso dat᷑ siliũ.
Preceptũ. ut ꝑsistatis. ꝯliũ ut redeatis. Utinã tenuissetis p̃ceptũ. s
qr tnͣsgressi estis p̃ceptũ. saltẽ audite ꝯsiliũ. Ipsũ audite. Magni
ꝯsilii angłs uob̾ mittit᷑. ut qͥ ꝯditis datꝰ fuit ad głam. idẽ pditis
ueniat ad medelã. Ipsũ audite. Ipse ꝯditor. ipse &̃ ẽ redẽptor. Ipse
d̾s mecũ uos odidit. qͥuob̾cũ hõ solꝰ ad uos uenit. Ipsum audite

Expanded text:
 feci. Et tanto amplius unum quoque opus meum diligo, quanto perfectius illud primae dispositioni concordare video. Nolite putare quod ipse tantum sit mediator in reconamare nequeo quod intueor simile illi quem amo. Solus ille me offendit, qui ab ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi placere, ei similes estote, ipsum audite. Et si forte ab ejus similitudine male agendo discessistis, ipsum imitando ad ipsum redite. In ipso datur praeceptum, in ipso datur consilium. Praeceptum ut persistatis, consilium ut redeatis. Utinam tenuissetis praeceptum, sed quia transgressi estis praeceptum, saltem audite consilium, ipsum audite! Magni consilii Angelus nobis mittitur, et qui conditis datus fuit ad gloriam, idem perditis veniat ad medelam. Ipsum audite. Ipse conditor, ipse est et redemptor; ipse Deus mecum vos condidit, qui vobiscum homo, solus ad vos venit. Ipsum audite.
Abbreviated transcription (Latin):
timoris. Subi uidimꝰ sapientiã. apportemꝰ luce̾ ueritatis. Subi uioi¬
mꝰ benignitatẽ. apportemꝰ lucẽ dilectionis. Potentia torpentes
ao amorẽ excitet. sapientia ignorantiȩ tenebris cecatos illuminet. ben¬
gnitas frigidos calore caritatis imflãmet. Uidete queso qͥd lux sit nsi
dies ⁊ qͥd tenebrȩ nͥ nox  & sic̃ oculꝰ corꝑis ht̃ diẽ suã. ⁊ noctẽ suã

Expanded text:
imus sapientiam, apportemus lucem veritatis. Si ibi vidimus benignitatem, apportemus lucem dilectionis. Potentia torpentes ad amorem excitet; sapientia ignorantiae tenebris caecatos illuminet; benignitas frigidos calore charitatis inflammet. Videte, quaeso, quid lux sit, nisi dies; et quid tenebrae nisi nox. Et sicut oculus corporis h
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ a corꝑea creat᷑a. ad rõnalẽ creat᷑am. deĩde a ronali creata ad osi¬
derationẽ creatoris m̃tis intuitũ ducere debet. Reu̾tens au̾ de ĩuisibi¬
lib ad uisibilia. pͥmũ a creatore ad rõnalẽ creat᷑am. dein a rõnali cre¬
atura ad corꝑeam creatam descendet. Ordo aũ cognitionis in m̃te
humana semꝑ p̃cedit ordinẽ ꝯditionis. qr nos qͥ foris sumꝰ redire
ab intimis ñ possumꝰ nͥ priꝰ oculo m̃tis intima penetremꝰ. Seqͥt᷑ aũ
semꝑ ordo oditionis orddinẽ cognitionis. qr ⁊ si aliq̾n humana ĩfir.¬
mitas ad int̾na otẽplanda ł tenuit᷑ admissa fuerit: diu ibiõe stare
bane suȩ murabilctatis flurꝰ ñ ꝑmittit. Postꝙ̃ gͥ nos qñtũ ad̾s largii digi¬

Expanded text:
creatura ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad considerationem sui Creatoris mentis intuitum ducere debet. Revertens autem de invisibilibus ad visibilia primum a Creatore ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad corpoream creaturam descendit. Ordo autem cognitionis in mente humana semper praecedit ordinem conditionis; quia nos qui foris sumus redire ab intimis non possumus, nisi prius oculo mentis intima penetremus. Sequitur autem semper ordo conditionis ordinem cognitionis; quia, etsi aliquando humana infirmitas ad interna contemplanda vel tenuiter admissa fuerit, diu tamen ibidem stare hanc suae mutabilitatis fluxus
Abbreviated transcription (Latin):
in illo totũ amat᷑. in illo ueritatis ꝯtẽplatio ad uidendũ delectabilis
ad habendũ suauis. ad fruendũ dulcis. Cũ illo secũ mens requieseit.
nec unꝗͣ secreti sui tedio afficit᷑. q̃ unico qͥdẽ ñ tam̃ solitario ꝯsorte letu¬
tur. Considera gͦ tria hȩc. mentẽ. Intellectũ. amorẽ. De m̃te intellea
nascit᷑. de m̃te parit̾ ⁊ intellectu: amor orit᷑. De sola m̃te intellectꝰ q
mens de se intellectũ genuit. Amor uͦ nec de sola m̃te nec de solom
tellectu. qr ab utrisq ꝓcedit. Priꝰ mens. deinde meris ⁊ intellectꝰ. pꝰea

Expanded text:
in illo totum amatur. In illo contemplatio veritatis ad videndum delectabilis, in illo totum amatur. In illo contemplatio veritatis ad videndum delectabilis, ad habendum suavis, ad fruendum dulcis. Cum illo secum mens requiescit, nec unquam secreti sui taedio afficitur, qua unico quidem, non tamen solitario consorte laetatur. Considera ergo tria haec, mentem, intellectum, amorem. De mente intellectus nascitur, de mente pariter et intellectu amor oritur. De sola mente intellectus, quia mens de se intellectum gignit. Amor vero nec de sola mente, quia nec de solo intellectu, quia ab utrisque procedit. Prius mens, d
Abbreviated transcription (Latin):
pientia dr̃. ⁊ p̾scientia dr̃.⁊ ꝓuidentia dr̃. Uisio ẽ: qr aspicit. Sapientia
ẽ qr intelligit. Prescientia: qr p̃uenit. Puidentia: qr disponit. de quib
multȩ difficiles ⁊ ꝑplexȩ q̃stiones oriunt᷑. qͣs huic opendio int̾polare
bilia oculo otẽplacionis ingressi sumꝰ: ao ħ usq uia in uestigationis
penet̾uimꝰ. ut iã creatorẽ rerũ unũ sine pͥncipio. sine fine. sine mut
Consideremꝰ gͦ si adhuc ãpliꝰ aliqͥd eadẽ ipsa nata nr̃a de creatore nt̃on
doceat. qr fortassis ñ solũ unũ. s ⁊ trinũ ostendet. Certe mens rõnali
una ẽ. ⁊ generat de se intellectũ. una unũ. Qũẽ ñ ñꝗͣ dũ ꝯspicit qͥ¬
Uidet parit̾ ⁊ stupet.⁊ se tale aliqͥd inuenire potuisse mirat᷑. Uehemen
libet semꝑ illud aspicere. semꝑ hr̃e. semꝑ illo frui. sẽꝑ in illo delectos
Ipse ꝑ se placet. ipsũ ꝓpt̾ se placet. nec aliqͥd ẽ qd̾ extͣ illud querit᷑. q

Expanded text:
ientia dicitur, et providentia dicitur. Visio est quia aspicit, sapientia est quia intelligit, praescientia quia praevenit, providentia quia disponit. De quibus multae difficiles et perplexae quaestiones oriuntur, quas huic compendio interpolare sumus, ad hoc usque via investigationis penetravimus, ut jam Creatorem rerum omnium sine principio, sine fine, sine mutaConsideremus ergo si adhuc amplius aliquid eadem ipsa natura nostra de Creatore nostro nos doceat, quia fortassis non solum unum, sed et trinum ostendat. Certe mens rationalis una est, et generat de se intellectum, una unum. Quem nonnunquam dum conspicit qVidet pariter et stupet, et se tale aliquid invenire potuisse miratur. Vehementer libet semper illud aspicere, semper habere, semper illo perfrui, semper in illo delectari. Ipsum per se placet, ipsum propter se placet, nec aliquid est quod extra illud quaeritur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nͥ p̃sens ẽẽt. Nc̃ aũ qr ex parte uides: mutabilit̾ uides. ⁊ cũ res uiden¬
ti tnsit. aut uideri desinit. aut secũ mutabilit̾ uisionẽ tͣhit. Qd̃ si to¬
tus oculꝰ eẽs: sic mutabilit̾ ñ uideres. Quicqͥd gͥ ex parte ẽ: mutabile

Expanded text:
non nisi praesens esset. Nunc autem quia ex parte vides, mutabiliter non vides, et cum res vidennon nisi praesens esset. Nunc autem quia ex parte vides, mutabiliter non vides, et cum res videnti transit, aut videri desinit, aut secum mutabiliter visionem trahit. Quod si totus oculus esses, sic mutabiliter non videres. Quidquid igitur ex parte est, mutabile
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ ꝗcͥqͥd ẽ. ab ipso ẽ uno. ⁊ unũ totũ qd̾ ẽ. Qͥd de uicissitudine dicã:
luomͦ uicissitudinẽ reciꝑe possit sapientia. q̃ oĩa simul ⁊ semel sub uno
insionis radio ꝯp̃hendit: Simul. qr omnẽ eẽntiã. omnẽ formã. om̃ia
loca. oĩa tẽpora. Semel. qr uisionẽ nec int̾missã recipit. nec habitam
aduenit. nicħ suũ recedit. Qñ futurũ ẽ. p̃uidet. qñ p̃sens ẽ uidet.
qd̾ aduenit in tẽpore. fuit in uisione. ⁊ qd̾ p̃terit in tẽpore. ꝑmanet
in uisione. Quẽadmodũ si totũ corpꝰ tuũ eẽt oculꝰ. nec aliud tͥ eẽt
eẽ. aliud uidere. qͦcũq se res uerteret: p̃sens tͥ ñ eẽ ñ posset.⁊ sub uno
uisionis ictu ĩmobilis ꝑmanens. ꝯp̃henderes qͥcqͥd quaq uersũ ĩ re¬
spectu hab̾es. ĩmo ñ nͥ añ te cerneres: qͥcqͥd circũ quaq otͣ positũ ha¬
beres. Res tnsiret. ⁊ staret uisio. ⁊ qͦcũq sua se mobilitate uert̾et. statĩ

Expanded text:
d est, ab ipso est, ab uno et unum totum quod est. Quid de vicissitudine dicam? Quomodo vicissitudinem recipere possit sapientia, quae omnia simul et semel sub uno visionis radio comprehendit? Simul, quia omnem essentiam, omnem formam, omnia loca, omnia tempora. Semel, quia visionem nec intermissam recipit, nec habitam advenit, nihil suum. Quando futurum est praevidet, quando praesens est videt, quod advenit in tempore, fuit in visione, et quod praeterit in tempore, permanet in visione. Quemadmoesse et aliud videre, quocunque se res verteret, praesens tibi non esse non posset, et sub uno visionis ictu immobilis permanens comprehenderes quidquid quoquoversum in conspectu haberes; imo non nisi ante te cerneres quidquid circumquaque contra te positum haberes. Res transiret et staret visio, et quocunque sua se mobilitate verteret, stanti
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. Sic̃ cotidie diluunt qͥnq psalmi qͥcqͥd delinquunt .u. sensus
corꝑis: ita magnificat inicio noctis castigat qͥcqͥd cogitationũ ĩ ꝓspe¬
ritate die se iactat. Quẽ enĩ suꝑbia in die rapit extͣ se. nocte audiens.
disꝑsit suꝑbos. reũtat᷑ ad se. Si quẽ tẽꝑaliũ appetitꝰ rerũ delectat.
diuites dimisit inanes. ad se u̾tat. Si quẽ tẽꝑalis afflictio ꝯturbat.¬
supprimat eũ. deposuit potentes de sede. In cotidianis dieb ad do
no symeonis. pacẽ querimꝰ ab om̃i tumultu huiꝰ scłi. De nocturnali

Expanded text:
fratres. Sicut quotidie diluunt quinque psalmi quidquid delinquunt quinque sensus corporis, ita Magnificat in initio noctis castigat quidquid cogitationum in prosperitate se jactat. Quem enim superbia in die rapit extra se, nocte audiens Dispersit superbos, revertatur ad se. Si quem temporalium rerum appetitus delectat, divites dimisit inanes supprimat eam Deposuit potentes . De Oratione, et quandono Simeonis pacem quaerimus ab omni tumu
Abbreviated transcription (Latin):
simplex sit ꝑ om̃e qd̾ regit corpꝰ diffundit᷑. dignũ ñ ẽ ut ille creator
sp̃s qͥ oĩa regit ⁊ possidet uno aliqͦ in loco coartari ⁊ ñ oĩa potiꝰ imple¬
re credat᷑. Nã ⁊ ipsi rerũ motꝰ qͥ tã cito ⁊ tã rõnabili ubiq moderami¬
ne currt̾. uitã intrinsecꝰ mouentẽ eẽ ostendt᷑. Nec tam̃ ullo mͦ cre¬
dendũ ẽ qd̾ sic̃ sp̃s hoĩs cũ corpore qd̾ sensificat ꝑsonalit̾ ꝯiungit᷑.
ita qͦ creator ille sp̃s cũ corꝑe huiꝰ sensibilis mundi ꝑsonalit̾ ꝯiun¬
gatur. qr alit̃ implet mundũ d̾s. ⁊ alit̾ aĩa corpꝰ. Aĩa implet corp̃
ditur. qr ubiq p̾sens nusꝗͣ ꝯp̃hendi pot̾. Pret̾ea cũ diuinȩ uirtutis
effectꝰ nusꝗͣ deeẽ cernimꝰ cũ eandẽ di uirtutẽ oĩb ineẽ reb dubite

Expanded text:
simplex, per omne quod regit corpus diffunditur, dignum non est ut ille Creator qui omnia regit et possidet, uno aliquo in loco coarctari, et non omnia potius implere credatur. Nam et ipsi rerum motus, qui tam certo et tam rationabili ubique moderamine currunt, vitam intrinsecus moventem esse ostendunt. Nec tamen ullo modo credendum est quod sicut sensus hominis cum corpore quod sensificat personaliter conjungitur, ita quoque Creator ille spiritus cum corpore hujus sensibilis mundi personaliter conjungatur, quia aliter implent mundum Deus, et aliter anima corpus. Anima implet corpusditur quia ubique praesens nusquam comprehendi potest. Praeterea cum divinae virtutis ef
Abbreviated transcription (Latin):
aũ p̾ter id qd̾ in semetipso ht̃. aliunde accipiat necẽe ẽ. qr nulla res
sibupsi qd̾ ñ ht̃ dare pot̾. Creator aũ rerũ a qͦ aliqͥd qd̾ ñ ht̃ accipiat.
cũ om̃e qd̾ existit ab ipso ꝓcedat: Non pot̾ gͥ crescere qͥ semetipso
ampliꝰ nil pot̾ reciꝑe: Neqminui pot̾. Qcͥqͥd enĩ semetipso minꝰ fieri
pot̾. uere unũ ñ ẽ quid qd in seꝑatione se diuidit in ꝯiunctione id̃
ñ fuit. Ds gͥ cui totũ unũ ẽ eẽ qd̾ ẽ: nullo mͦ semetipso minor fien
di. neq qͥ p̃sens ubiq ẽ localit̾ pot̾ uariari. Nc̃ de sola alt̾atione re¬
stat ut ostendamꝰ qͣlit̾ diuinȩ nat᷑ȩ ñ ꝯueniat. & qr alia ẽ alt̾atio
corpor. alia sp̃uum. cũ ex supͣdictis ꝯstet dm̃ ñ corpꝰ eẽ s sp̃m. cũ de

Expanded text:
ulla res sibi ipsi quod non habet, dare potest. Creator autem rerum a quo aliquid quod non habet accipiat, cum omne quod existit ab ipso procedat? Non potest igitur crescere qui semetipso amplius nil potest recipere, neque minui potest. Quidquid enim semetipso minus fieri potest, vere unum non est, quia id quod in separatione se dividit, in conjunctione idem non fuit. Deus igitur cui totum unum est esse quod est, nullo modo semetipso minor fieridi, neque qui praesens utrumque est localiter potest variari. Nunc de sola alteratione restat, ut ostendamus qualiter divinae naturae non conveniat. Et quia alia est alteratio corporum, ali
Abbreviated transcription (Latin):
qñ discimꝰ qd̾ nescimꝰ. ꝑ diminutionẽ: qñ qd̾ scimꝰ obliuiscimut
Uicissitudo aũ qͣdriꝑtita ẽ. in ce̾ntia. in forma. in loco. in tẽpore.
Ineẽntia uicissitudinẽ patit᷑ humana intelligentia. qñ nc̃ ħ nc̃ illuo

Expanded text:
quando dicimus quod nescimus. Per diminutionem, quando quod scimus obliviscimur. quando dicimus quod nescimus. Per diminutionem, quando quod scimus obliviscimur. Vicissitudo autem quadripertita est, in essentia, in forma, in loco, in tempore. In essentia vicissitudinem patitur humana cognitio, quando nunc ho
Abbreviated transcription (Latin):
corpoꝵ fit in tnͣspositione partiũ.⁊ uicissitudine qͣlitatũ. Alt̾atio
sp̃uũ ꝑ cognitionẽ ⁊ affectũ. Scd̾m affectũ mutant᷑ sp̃s. ut nc̃ tri¬
stes. nc̃ hilares. Scd̾m cognitionẽ. ut nc̃ minꝰ. nc̃ ampliꝰ sapientes.
Duo uͦ st̃ p̃cipue. q̃ affectũ oꝑantis mutare solent. siue qd̾ ꝯsiliũ mu
tat de p̃t̾ito. siue qr aliqͥd inordinatũ ꝓponat in fut᷑o. S qd̾ d̾s de fa¬
cto ñ peniteat satis cuident̾ ostendit ĩmutabilis iste cursꝰ rerũ
oĩum. qͥ sic lege ppetua pͥmȩ institutionis modũ ñ deserit. Qd̃ uͦ
nicħ mordinatũ ꝓponat ro̾nabilis ꝓbat euentꝰ qͥ in toto nate cor¬
pore nusꝗͣ sibi otͣdicit. Semꝑ gͦ ĩmutabilis ẽ uoluntas d̾i qͥ nec osi¬
liũ mutat de p̾t̾ito. nec ꝓpositũ de fut᷑o. Sic qͦ cognitione ĩmutabiliꝰ
eẽ credendꝰ ẽ. Trib enĩ modis mutabilitati subiacet humana cogni¬
tio. ꝑ augmentũ. ꝑ diminutionẽ. ꝑuicissitudinẽ. ꝑ augmentũ. ut

Expanded text:
vicissitudine qualitatum. Alteratio spirituum per cognitionem et affectum. Secundum affectum mutantur spiritus, ut nunc tristes, nunc hilares. Secundum cognitionem, ut nunc minus, nunc amplius sapientes. Duo vero sunt praecipua quae affectum operantis mutare solent, id est, sive quterito, sive aliquid inordinatum proponat de futuro. Sed quod Deus de facto non poeniteat satis evidenter ostendit immutabilis iste cursus rerum omnium, qui sic lege perpetua primae institutionis modum non deserit. Quod vero nil inordinatum pgo immutabilis est voluntas Dei qui nec consilium mutat de praeterito, nec propositum de futuro. Sic quoque cognitione immutabilis esse credendus est. Tribus enim modis mutabilitati subjacet humana cognitio, per augmentum, per diminutionem, per vicissitudinem. Per augmentum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sibuipsi dare ñ pot̾ incrementũ. Qcqͥd enĩ crescenti in augmentũ
ꝑse incrementũ sumit. Qui gͦ crescentib dat augmentũ: ipse
existentib dat iniciũ. Idem motꝰ localis ꝓbat. Quasdã nãq creat᷑as
ꝑpetuo motu agitari cernimꝰ. qͣsdã aũ scd̾m tẽpꝰ moueri uidemꝰ.
i alias sic. ⁊ alias sic. ⁊ licet ita dissimilit̾ res moueant᷑. nusꝗͣ tam̃
rerũ ordo ꝯfundit᷑. unde dubiũ ñ ẽ qͥn intꝰ sit dispositio p̃sidentis
q̃ certa lege cuncta moderat᷑. Qua rõne gͦ negamꝰ ꝓuidentiã. si oĩs na¬
turalis appetitꝰ naturalit̾ p̃paratã sibi inuenit alimoniã. neq unqu̾ꝰ
oĩno ħ fieri otingat. ut qd̾ in uno nat᷑a appetit. in alto̾ ñ hãt. Simli
rerũ ꝑturbent ordinẽ. qͦmͦ negare possumꝰ intꝰ eẽ dispositionem᷑
Dubitari gͥ ñ pot̾ qͥn inuisibilis intꝰ rector p̃sideat qͥ rerũ oĩum euen¬

Expanded text:
sibi ipsi dare non potest incrementum. Quidquid enim crescenti in augmentum sibi ipsi dare non potest incrementum. Quidquid enim crescenti in augmentum per se incrementum sumit. Qui ergo crescentibus dat crementum, ipse non existentibus dedit initium. Idem motus localis probat. Quasdam namque creaturas perpetuo motu agitari cernimus, quasdam vero secundum tempus moveri videmus; et alias sic atque alias sic. Et licet ita dissimiliter res moveantur, nusquam tamen rerum confunditur. Unde non est dubium quin intus sit dispositio moderatur. Qua ratione ergo negamus providentiam si omnis rationalis appetitus naturaliter sibi praeparatam invenit alimoniam; neque unquam omnino hoc fieri contingat, ut quod in uno natura appetit, in altero natura non habmen confundant ordinem; quomodo negare possumus intus esse dispositionem? Dubitari igitur non potest quin invisibilis intus rector praesideat, qui rerum omnium even
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ sensꝰ ⁊ appetitꝰ. Oĩs aũ nat᷑alis appetitꝰ in reb explementũ inuenir
neq aliqͥs ẽ ordinatꝰ affectꝰ. quẽ suus effectꝰ ꝯsequi ñ possit. Uerbi
grã. Esuriunt aĩantia. inueniunt qd̾ comedant. Sitiunt. ĩueni¬
unt qd̾ bibant. Algent. ĩueniunt qͦ caleant. Constat gͦ qd̾ ꝓuiden¬
tia p̃cessit. cuiꝰ ꝯsilio ħ tc̃ cautũ ẽ ne qd̾ nc̃ indigentiis rerũ necessa¬
riũ p̃sidiũ desit. Qui enĩ appetitꝰ instituit. ipse apetitib alim̃ta
p̃parauit. neq ullo mͦ fieri posset si rerũ euentꝰ fortuiti eẽnt. ut sic
ꝑoĩa cunctis affectib sui effectꝰ responderent. Itẽ motꝰ nat᷑alis ꝓbat.
Sic̃ enĩ ĩpossibile ẽ ut ꝑ se aliqͥd de nichilo fiat: sic oĩno impossibile ẽ
ut ꝑ se aliqͥd augmentũ accipiat. ħẽ. qd̾ sibupsi dare ñ pot̾ iniciũ.

Expanded text:
sunt sensus et appetitus. Omnis autem naturalis appetitus in rebus explementum invenit, sunt sensus et appetitus. Omnis autem naturalis appetitus in rebus explementum invenit, neque aliquis est ordinatus affectus, quem suus effectus consequi non possit. Verbi gratia: Esuriunt animantia, inveniunt quod comedant; sitiunt, inveniunt quod bibant; algent, inveniunt quo calefiant. Constat ergo quod providentia praecessit, cujus consilio hoc tunc cautum est, ne quod nunc indigentiis rerum necessarium praesidium desit. Qui enim appetitus instituit, ipse appetitibus alimenta praeparavit. Neque ullo modo fieri posset, si rerum eventus fortuiti essent, ut sic per omnia cunctis affectibus sui effectus responderent. Idem motus naturalis probat. Sicut enim impossibile est, ut per se aliquid de tum accipiat; hoc est quod sibi ipsi dare non potest initium,
Abbreviated transcription (Latin):
creatorẽ habemꝰ eternũ. cui suũ ⁊ ꝓpriũ ẽ qd̾ subsistit. qr si ab allo ẽẽ acce¬
pisset. pͥma rerũ origo ueracit̾ dici ñ posset. Si enĩ aliqñ ñ erat a seip.
somiciũ ñ hũit. s nec pͥmꝰ dici pot̾: si ab alio accepit. Igit᷑ si creator ẽ.
semꝑ fuit. Itẽ qd̾ a semetipso ẽ: ñ eẽ ñ pot̾. Qcͥqͥd enĩ a semetipso ẽ.
huic idem ẽ eẽ. ⁊ id qd̾ ẽ: qͥ aliunde eẽ ñ accepit sequit᷑ necessario ut
semꝑ sit. neq ut uliunde auferri possit. qd̾ aliunde datũ ñ sit. Neces¬
se ẽ gͦ ut qm̃ creatorẽ credimꝰ. hc̃ nec pͥncipiũ nec finẽ hr̃e posse ofi¬
teamur. Principiũ enĩ ñ ht̃ qd̾ semꝑ fuit. nec finẽ qd̾ ñꝗͣ desinit.
tionẽ in rõnali motu inuenimꝰ. qd̾ scił creatorẽ et̾nũ habemꝰ. qͥ pͥnci¬
pio caret qr semꝑ fuit. finẽ ñ patit᷑ qi semꝑ erit. Huic aũ agnitioni
cȩti qͦ motꝰ attestant᷑. ħ ẽ aĩalis. nat᷑alis. Localis. In aĩali nãq motu

Expanded text:
i suum et proprium est quod subsistit; quia si ab alio esse accepisset, prima rerum origo veraciter dici non posset. Si enim aliquando non erat a seipso initium non habuit, sed nec primus dici potest, si ab alio esse accepit. Igitur, si Creator est, semper fuit. Item quod a semetipso est, non esse non potest. Quidquid enim a semetipso est, hsemper sit, utque aliunde auferri non possit, quod aliunde datum non sit. Necesse est ergo ut quem Creatorem credimus, hunc nec principium, nec finem habere posse confiteamur. Principium enim non habet quod semper fuit; nec finem, quod nunquam desinit. tionem in rationali motu invenimus, quod scilicet Creatorem aeternum habemus, qui principio caret, quia semper fuit; finem non patitur, quia semper erit. Huic autem cognitioni caeteri quoque motus attestantur: hoc est animalis, naturalis, localis. In animali namque motu
Abbreviated transcription (Latin):
õĩno eẽ inuariabilẽ ꝯꝓbamꝰ. S qi scire ñ possumꝰ qͦmͦ ds inuariabiliᷤ
sit. nͥ priꝰ agnouerimꝰ qtͦ modis res q̃libet uariari possit. pͥmũ nos
oportet õs mutabilitatis modos describere. ac deĩde ꝑ singula qͣlit᷑ a
dõ remoueant᷑ demonstrare. Trib modis fit oĩs muta bilitas. loco.
forma. tẽpore. Localit̃ mutat᷑ res q̃libet. qñ de loco ad locũ tnͣsit.

Expanded text:
ilem esse comprobamus. Sed quia scire non possumus quomodo Deus invariabilis sit, nisi prius agnoscamus quot modis res quaelibet variari possit, primum nos oportet omnes mutabilitatis modos describere; ac deinde per singulas qualiter a Deo removeantur ostendere. Tribus modis fit omnis mutabilitas, loco, forma, et tempore. Localiter mutatur res quaelibet quando de loco ad locum transit,
Abbreviated transcription (Latin):
mana. bestiis ꝯꝑabilis uideat᷑. Qͥd aũ ꝯcentꝰ auiũ. qͥd humanȩ uociᷤᷤ
melos iocundũ. Qd dulces modos sonoꝵ om̃iũ ꝯmemorẽ. qr tã mul¬
ta st̃ armoniȩ gn̾a. ut ea nec cogitatꝰ ꝑcurre̾ nec sermo facile expli
olfactu. hñt thimiamata odorẽ suũ. hñt unguenta odorẽ suũ. hñt
rant odores olfactui seruiunt. ⁊ in eiꝰ delicias creata st̃. Codẽ mͦ gustꝰ
posst. De imm̃sitate creat᷑arũ ⁊ de pulcritudine earũ qͦmͦ potui¬
mꝰ ñ qͦmͦ debuimꝰ locuti sumꝰ. nc̃ restat ut ad ꝯsideranda earum
utilitatẽ tnseamꝰ. Utilitas rerũ . iiͦiͬ. oplectit᷑. necessaria. ꝯmoda.
pellicia. aut q̃libet hꝰmodi indum̃ta. Cõmodũ ẽ qd̾ licet aliqñ am¬
tũ. Aptũ ł ꝯgruũ ẽ qd̾ licet utentib ñ ꝓsit. ad utendũ tam̃ ouenit.

Expanded text:
mana, bestiis comparabilis videatur. Quid autem concentus avium? quid humanae vocis mana, bestiis comparabilis videatur. Quid autem concentus avium? quid humanae vocis melos jucundum? quid dulces modos sonorum omnium commemorem? Quia tam multa sunt harmoniae genera, ut ea nec cogitatus percurrere, nec sermo facile explicolfactu. Habent thimiamata odorem suum, habent unguenta odorem suum, habent rant odores, olfactui serviunt, et in ejus delicias creata sunt. Eodem modo gustus plici. De immensitate creaturarum et de pulchritudine earum quomodo potuimus non quomodo debuimus locuti sumus, nunc restat ut ad considerandam earumdem utilitatem transeamus. Utilitas rerum quatuor complectitur: necessaria, commoda, pellicea, aut quaelibet ejusmodi indumenta. Commodum est quod, licet aliquando amntum. Aptum et congruum est quod, licet utentibus non prosit, ad utendum tamen convenit,
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ fut᷑e resurrectionis in lucẽ parit̾ erũpunt. S qͥd hec de oꝑib
di loquim᷑. cũ &̃ humanȩ industriȩ fucos adult̾ina qͣdã sp̾e fallentes
Ob hoc ꝓuidentia creatoris tã diu̾sas qͣlitates reb indidit. ut oĩs sensꝰ
hoĩs sua oblectam̃ta inueniat. Aliud ꝑcipit uisꝰ. aliud auditꝰ. aliud
odoratꝰ. aliud gustꝰ. aliud tactꝰ. Uisũ pascit pulcritudo coloꝵ. Suaui¬
tas cantilenȩ demulcet auditũ. fraglantia odoris olfactũ. dulcedo
saporis gustũ. Aptitudo corꝑis tactũ. & qͥs õs delicias sensuũ enume.¬
rare queat: Quȩ tã multiplices st̃ in singulis. ut siqͥs quelibet ꝑse
oculoꝵ in diu̾sitate coloꝵ monstrauimꝰ. tot oblectam̃ta auriũ in di¬
hoĩes ad ĩuicẽ suas uoluntates ꝯmunicant. p̃terita narrant. p̃sentia
ĩdicant. fut᷑a ñtiant. occulta reuelant. ad eo ut his careat uita hu¬

Expanded text:
imaginem futurae resurrectionis in lucem pariter erumpunt. Sed quid de operibus imaginem futurae resurrectionis in lucem pariter erumpunt. Sed quid de operibus Dei loquimur? cum etiam humanae industriae fucos adulterina quadam sapientia fallentes ob hoc providentia Creatoris tam diversas qualitates rebus indidit, ut omnis sensus hominis sua oblectamenta inveniat. Aliud percipit visus, aliud auditus, aliud odoratus, aliud gustus, aliud tactus. Visum pascit pulchritudo colorum; suavitas cantilenae demulcet auditum, fragrantia odoris olfactum, dulcedo saporis gustum, aptitudo corporis tactum. Et quis omnes delicias sensuum enumerare queat? Quae tam multiplices sunt in singulis, ut si quis quemlibet soculorum in diversitate colorum monstravimus, tot oblectamenta aurium in vhomines ad invicem suas voluntates communicant; praeterita narrant, praesentia indicant, futura nuntiant, occulta revelant, adeo ut si his careat vita hu
Abbreviated transcription (Latin):
addit᷑. cũ tã uariis distincta colorib adornat᷑. Qͥd luce pulchriꝰ.
nando colorat: Qdͥ iocundiꝰ uidendũ cęlo cũ serenũ ẽ qd̾ re
splendet qͣsi saphirꝰ.⁊ gratissimo qͦdã suȩ claritatis tẽꝑamento
uisũ excipit.⁊ demulcet aspectũ : Sol sic̃ aurũ rutilat. luna pal¬
let qͣsi electrũ. stellarũ q̃dam flameo aspectu radiant. quȩdã
luce nuea micant. q̃dã uͦ alt̾natim. nc̃ roseũ. nc̃ uiridẽ. nunc
candidũ fulgorẽ demonstrant. Qd de gẽmis ⁊ lapidib p̾ciosis
narrẽ. quoꝵ ñ solũ efficacia utilis. s aspectꝰ qͦ mirabilis est:
Scce tellꝰ redimita florib ꝗͣ iocundũ spectaculũ p̃bet. qͦmͦ uisũ delectat.
qͣm affectũ ꝓuocat. Uidemꝰ rubentes rosas. candida lilia. purpureas ui
ꝓdeunt. ⁊ erecta sursũ in spiculis suis qͣsi deorsũ morte calcata ad

Expanded text:
additur, cum tam variis distincta coloribus adornatur. Quid luce pulchrius,additur, cum tam variis distincta coloribus adornatur. Quid luce pulchrius,nando colorat? Quid jucundius ad videndum coelo cum serenum est, quod splendet quasi sapphirus; et gratissimo quodam suae claritatis temperamento visum excipit et demulcet aspectum? Sol sicut aurum rutilat, luna pallet quasi electrum, stellarum quaedam flammeo aspectu radiant; quaedam luce rosea micant, quaedam vero alternatim nunc roseum, nunc viridem, nunc candidum fulgorem demonstrant. Quid de gemmis et lapidibus pretiosis narrem? quorum non solum efficacia utilis, sed aspectus quoque mirabilis est. Ecce tellus redimita floribus, quam jucundum spectaculum praebet, quomodo visum delectat, quomodo affectum provocat? Videmus rubentes rosas, candida lilia, purpureas vioprodeunt, et erecta sursum in spiculis suis quasi deorsum morte calcata ad
Abbreviated transcription (Latin):
custodit. Aliud genꝰ ẽ tilia. aliud fagꝰ. aliud quercꝰ. unũ qd̃q suã ht¬
spem. ⁊ unũ qd̾q sui gnĩs seruat similitudinẽ. Uide foliũ qͦmͦ
las in uno. qtͦ costulas in alio. talẽ formã in uno. qͣlẽ formã in
alio. talẽ colorẽ in uno. qͣlẽ colorẽ in alio. Ecce qͦm mora. qͦmͦ fra¬
ga qͥbdã granulis adĩuicem ꝯpactis circũ quaq distinguuntur.
ceptũ acceꝑit. nusꝗͣ t̾minos suos excedere p̃sumit. Hoc qͦ mi¬
rabile ẽ. qd̾ in uno corꝑe tot ostruunt᷑ m̃bra. tot m̃broꝵ formȩ.
tot loca. tot officia. Ecce in uno hoĩs corꝑe qtͦ m̃bra: Aliud auriᷤ.
aliud oculꝰ. aliud lingua. aliud nasꝰ. aliud pes. aliud manus.
gula: inuicẽ tam̃ cooꝑant᷑ oĩa. Post figurã seqͥtur color. De colore
rerũ multa disserere opꝰ ñ ẽ. cũ ipse uis ꝓbet qnͣtũ nat᷑e decoris

Expanded text:
custodit, aliud genus arboris est tilia, aliud fagus, aliud quercus, unumquodque custodit, aliud genus arboris est tilia, aliud fagus, aliud quercus, unumquodque e generis sui servat similitudinem. Vide folium quomodo las in uno quot costulas in alio, talem formam in uno qualem formam in alio, talem colorem in uno qualem colorem in alio. Ecce quomodo mora, quomodo fraga, quibusdam granulis ad invicem compactis circumquaque distinguuntur; s suos excedere praesumit. Hoc quoque mirabile est quod in uno corpore tot constituuntur membra, tot membrorum formae, tot loca, tot officia. Ecce in uno hominis corpore quot membra? Aliud auris, aliud oculus, aliud lingua, aliud nasus, aliud pes, aliud manus; ariis coloribus. Post figuram sequitur color. De colore rerum multum disserere opus non est, cum ipse visus probet quantum naturae decoris
Abbreviated transcription (Latin):
aliena ẽ: tanto leuiꝰ humanũ animũ in ãmirationẽ opellere pot̾.
Quare cocodrillꝰ manducans inferiorẽ molã ñ mouet: Quomͦ sa¬
lamandra in igne illesa ꝑmanet: Qs dedit hericio spinas ⁊ do¬
cuit eũ ut se pomis turbine incussis inuoluat. qͥb onustꝰ ince¬
dens stridet qͣsi plaustrũ: & formica q̃ hyemis suꝑuenturȩ p̾scia
granis horrea sua replet. arena qͦ de uiscerib laq̃os nectit. ut p̾dam
capiat. Isti st̃ testes sapientiȩ di. Est adhuc aliud uerũ ⁊ euidens
diuine sapientiȩ argum̃tũ qd̾ oẽ genꝰ simile sibi ꝓcreat. ⁊ in tam
multis similitudo una ꝓpagata pͥmȩ originis formã ñ ĩmutat Non
ouis uitulũ. ñ uacca agnũ. Non cerua lẽporẽ. ñ leo uulpẽ. s ĩ sibi
simile ꝓpaginẽ suã extendit om̃e qd̾ ẽ. hoc qͦ in sensibilis nata

Expanded text:
aliena est, tanto facilius humanum animum in admirationem compellere potest. aliena est, tanto facilius humanum animum in admirationem compellere potest. Quare crocodilus manducans inferiorem molam non movet? et quomodo salamandra in igne illaesa permanet? quis dedit ericio spinas, et docuit eum, ut se pomis turbine discussis involvat, quibus onustus incedens stridet quasi plaustrum? et formicam quae hiemis superventurae praescia granis horrea sua replet? araneam quae de visceribus suis laqueos nectit unde praedam capiat? isti sunt testes sapientiae Dei. Est adhuc aliud verum et evidens divinae sapientiae argumentum, quod omne genus simile sibi procreat, et in tam multis similitudo una propagata primae originis formam non mutat; non ovis vitulum, non vacca agnum, non cerva leporem, non leo vulpem, sed in sibi simile propaginem suam extendit omne quod est. Hoc quoque insensibilis natura
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ mag̾ mira st̃. qr ad hõinũ noticiã raro ꝑueniunt. ł ob hoc
qd̾ in sud gn̾e pauca creata st̃. ł qr in remotis sedib ⁊ in abditis na¬
turȩ finib abtrusa. Hec aũ iccirco creatoris ꝓuidentia seorsũ col¬
locare uoluit. ut illoꝵ ꝯsortio q̃ noxia st̃ ñ ledat᷑ humana socie¬
tas. eori q̃ p̾ciosa st̃ specie ꝓbet᷑ humana cupiditas. Postremo eoꝵ¬
q̃ rara st̃ nouitate excitata. ãmirari discat humana tarditas. hȩc
bona simul ⁊ mala qͣsi eminꝰ posita qͦdã mͦ alloquant᷑ hõiem ut at¬
tendat qͣnto studio ȩt̾na mala fugere.⁊ bona ȩt̾na appetere debet.
s. ꝓ his tẽꝑalib bonis adipiscendis ⁊ malis euitandis tantos laboreᷤ
rerũ figurationẽ miram᷑. qr speciali qͦdã mͦ decorȩ st̃ ⁊ ꝯuenienter
coaptatȩ. ita ut ipsa dispositio oꝑis qͦdã mͦ ĩnuere uideat᷑ specialẽ
osa st̃ qͦdã mͦ. ł ridicula. quoꝵ qͥdẽ plasmatio qnͣtũ ab humana rõne

Expanded text:
mira sunt, quia ad hominum notitiam raro perveniunt, vel ob hoc quod in suo genere pura creata sunt, vel quia remotis sedibus et in abditis naturae sinibus abstrusa. Haec autem idcirco Creatoris providentia seorsum collocare voluit, ut illorum consortio quae noxia sunt non laedatur humana societas, eorum quae pretiosa sunt specie probetur humana cupiditas, eorum quae rara sunt novitate excitata admirari discat humana tarditas; postremo ut haec bona simul et mala quasi eminus posita quodammodo alloquantur hominem, ut attendat quanto studio mala aeterna fugere et bona aeterna appetere debet, si pro his temporalibus bonis adipiscendis et malis evitandis tantos labores rerum figurationem miramur quia speciali quodam modo decorae sunt et convenienter coaptatae, ita ut ipsa dispositio operis quodammodo innuere videatur specialem osa sunt vel ridicula; quorum quidem psalmatio quantum ab humana ratione