comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stellaꝵ currsus sempiterni. Cinsubiecti sunt septem qui usantur retro co u¬
trario motu. atq celum. e quibus unum globum possidet illa quam in terris
Sa turmam nomiuãt. deinde est hominũ generi prosper ille fulgor qui dicitur
louis. Tum rutilus horribilisq terris. quem Martium dicitis. deuide subter medilĩ
fere regionem Sol obtinet dux et princeps et moderatoꝵ luminum xeliquuorum.
Mẽs mundi et temperatio tanta magnitudine. Ut cuncta sua luce lustret et complect
Nune ut comites consequunt ueneris alter. alter Mercuxii cursus. Infimno q
orbe Luna radyis solis accensa conuertitur. Infra autem eam: nihil ẽ nisi mortale
et caducui. preter ammos muuere deoꝵ. ho minum geueri datos. S upra lunans
sunt eterna omnia. nam ea que est media et nouarellus neq mouetur et infuna est.
&r in eam ferunt omnia nutu suo pondera.Quam cum intuerer stupẽs. ut me recepi

Expanded text:
stellarum cursus sempiterni; cui subiecti sunt septem, qui versantur retro constellarum cursus sempiterni; cui subiecti sunt septem, qui versantur retro contrario motu atque caelum; ex quibus unum globum possidet illa, quam in terris Saturniam nominant. Deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor, qui dicitur Iovis; tum rutilus horribilisque terris, quem Martium dicitis; deinde subter mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine, ut cuncta sua luce lustret et compleat. Hunc ut comites consequuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convertitur. Infra autem iam nihil est nisi mortale et caducum praeter animos munere deorum hominum generi datos, supra lunam sunt aeterna omnia. Nam ea, quae est media et nona, tellus, neque movetur et infima est, et in eam feruntur omnia nutu suo pondera. Quae cum intuerer stupens, ut me recepi,
Abbreviated transcription (Latin):
mas circulus elucẽs quem uos ut a grays accepistis orbem lac teum nuncupatis. Ex qͦ
mihi omnia contemplant preclara cetera ⁊ mirabilia uidebantur. Eraut autem he
stelle quas nunꝙ̃ ex hoc loco indimus et he maguitudinis omnium quas nunꝙͣ suspican
sumus. ex quibus erat ea minima que ultima celo funtima terris luce luceba aliena
Stellaꝵ autem globi terre magnitudinẽ facile uincebant. Lam uero ipã texra i ta
mihi parua nisa est: ut me imperii nri: quo quasi punctum attigimus peniteror.
uam cum magis intuerer: queso inquit a fricanus quo usq humi defix a tua mẽs
ert. Nõne aspics in templa que ueneris nouem tibi orbibus uel potius globis cõ-¬
nexa sunt omnia.quoꝵ unus est celestis extimus quireliquos omnes complectitur
Simimus et ip̃ẽ deus arces et continẽs ceteros in quo infixi sunt illi qui moliunt

Expanded text:
mas circus elucens quem vos, ut a Graiis accepistis, orbem lacteum nuncupatis; ex quo mas circus elucens quem vos, ut a Graiis accepistis, orbem lacteum nuncupatis; ex quo omnia mihi contemplanti praeclara cetera et mirabilia videbantur. Erant autem eae stellae, quas numquam ex hoc loco vidimus, et eae magnitudines omnium, quas esse numquam suspicati sumus, ex quibus erat ea minima, quae ultima a caelo, citima a terris luce lucebat aliena. Stellarum autem globi terrae magnitudinem facile vincebant. Iam ipsa terra ita mihi parva visa est, ut me imperii nostri, quo quasi punctum eius attingimus, paeniteret. Quam cum magis intuerer, Quaeso, inquit Africanus, quousque humi defixa tua mens erit? Nonne aspicis, quae in templa veneris? Novem tibi orbibus vel potius globis conexa sunt omnia, quorum unus est caelestis, extumus, qui reliquos omnes complectitur, summus ipse deus arcens et continens ceteros; in quo sunt infixi illi, qui volvuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hac lege generati qui merentur hunc globum quem in hoc templo medium uides.
que terra dicitur. hisq animus datus est ex nllis sempiteris ignibus / que sydera¬
et stellas uocatis. que globose et rotunde diuinis q animaꝵ mentibus circulos suos
orbesq conficiunt celeritute mirabili. Uare et tibi publi et piis oninibus retinendus¬
est animus in custodia corporis. nec iisi iussu eius a quo ille est uobis datus. ex hominũ
uita migrandum est. ne munus humanum assignatum a deo difugisse uideamini
Sed sic scipio: ut auus hic tuus. et ut ego qui te geni. iustitiam cole et pietate m¬
que cum magna sit in parentibus et propinquis tum tamen in patria maxima est
ea uita uia est in celum et hunc cetum eoꝵ qui iam.uixexunt et corpore lassati
illum incolunt locum quem uides. erat autem is splendidissimo candore uiter flam¬¬

Expanded text:
sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides quae terra dicitur, hisqet stellas vocatis, quae globosae et rotundae, divinis animatae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare et tibi, Publi, et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est vobis datus, ex hominum vita migrandum est, ne munus humanum adsignatum a deo defugisse videamini. Sed sic, Scipio, ut avus hic tuus, ut ego, qui te genui, iustitiam cole et pietatem, quae cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est; ea vita via est in caelum et in hunc coetum eorum, qui iam vixerunt et corpore laxati illum incolunt locum, quem vides, erat autem is splendidissimo candore inter flam
Abbreviated transcription (Latin):
secian aue auitates appellantire. har rectores et gubernatores hinc prefecti
butenertuntur. Hic ego et si eram pertexyitus nõ tam mortis nietu ꝙ̃ insi¬
diaꝵ aneis. quesiui tamen uineroe ne ip̃e ⁊ Paulus pater et alii quos
nos ernuctor es corbitrabamuf. I mc uero inquit ii xiuunt ques a cor poꝵ¬
⁊ inculis tanq̃ a curcere euela serunt. uestra uero que dicitir uitu mors ẽ.
uIII eu aspicias od te uenientem paulum s atxem quera ut uidi equidẽ uini la¬
tesmarum profudi ille antemme co mpleglatiir o feulatus flere prohibebat
A m eeo ut prunuen fiem retrecsa loqui posse tepi. ueso inquam pater
sandasfure atez aꝑcrne: quemam bes est uit tot ⁊ fricenum audio dicere.
hud moror in terris. qlun hue dd ues uenire propere Hou est ita inquit
istis te corpors custodiis liberauerit: huc tibi aditus patere nõ potest. homines enun

Expanded text:
sociati, quae civitates appellantur; harum rectores et conservatores hinc profecti sociati, quae civitates appellantur; harum rectores et conservatores hinc profecti huc revertuntur. Hic ego, etsi eram perterritus non tam mortis metu quam insidiarum a meis, quaesivi tamen, viveretne ipse et Paulus pater et alii, quos nos extinctos arbitraremur. Immo vero, inquit, hi vivunt, qui e corpoum uinculis tanquam e carcere euolauerunt. Vestra uero quę dicitur uita, mors est Quin tu aspicis ad te venientem Paulum patrem? Quem ut vidi, equidem vim lacrimarum profudi, ille autem me complexus atque osculans flere prohibebat. Atque ego ut primum fletu represso loqui posse coepi, Quaeso, inquam, pater sanctissime atque optime, quoniam haec est vita, ut Africanum audio dicere, quid moror in terris? quin huc ad vos venire propero? Non est ita, inquit istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim
Abbreviated transcription (Latin):
siliiq iui. Sed cius remporis ancipitrm uideo quasi fatoꝵ uiam. Ham cumetus
ruã Septe uos ecties solis anfrachis ⁊ edditusq armierrexit. duoq hi inuumeri
quor uterq plentis alter aitera de cansa habenm cemtu naturali sumiam tibi
Te senarus. te omnes boni. it sotii re lonm intucbuntiia. tu exis unus ĩ que ciuitatis
nitatur salus. Ac ne multu dicam: die tati ⁊ rem publicam censtituas opertet. Si
impiae propiuquoꝵ manus effugexis. Nic cum exclamasset Lelius ingemu
scinno excrrtis parumper andite cetera. Sed quosis a fricane alacrior ad
tucandam rem publicum sic habeto. Omnibus qui patriam conseruauerint
adiuuerint. auxerint. certum esse in celo et diffimium lodun ubi beanu
eue sempiteruo fruantux. Hihil est illi principi deo qui omnem midum
recit quod quidem interris fiat accepnius ꝙ chusilia cenisq hominũ uree

Expanded text:
siliique tui. Sed eius temporis ancipitem video quasi fatorum viam. Nam cum aetas siliique tui. Sed eius temporis ancipitem video quasi fatorum viam. Nam cum aetas tua septenos octiens solis anfractus reditusque converterit, duoque ii numeri, quorum uterque plenus alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus, in quo nitatur civitatis salus, ac, ne multa, dictator rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris. Hic cum exclamasset Laelius ingemuisomno excitetis, et parumper audite cetera. Sed quo sis, Africane, alacrior ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiuverint, auxerint, certum esse in caelo definitum locum, ubi beati aevo sempiterno fruantur; nihil est enim illi principi deo, qui omnem mundum regit, quod quidem in terris fiat, acceptius quam concilia coetusque hominum iure
Abbreviated transcription (Latin):
eius q̃ ex ee erat nonor quem ut agnoui equidem corrui. Sedille ades inquit aiõ
et ommite timorem Sapie. et que dicam trode memorie. Uides ne illam urbem
que parere seomanc populo coacta pex me uenouat pristina bella nec põt ꝗescere:
Ostendebat entem kortaginem de excelso et pleno stellaꝵ illustri quodam et claro
loco. ad quam tuoppugnandam iunc uenis poene nouus miles. hane hec biemo
consul euertes. eritq cognomen id tibi perme partum quod habes a nobis adhuc
hereditarium. Cum autẽm kartaginem deleueris cxinuifum egeris. censorq
fucris. et cbieris legatus. egiprum. Sixiam. Asiam. Gretiam delegere iterni
consul absens belluniq maximum conficies Numannam excides. Sed cum exis
arcru in copitolium euectus offendes xem publicam consiliis perturbata.
nepotis mei. Nic tu a fricane ostendas oportebit patrie lumen animi ingenii con¬

Expanded text:
eius quam ex ipso erat notior; quem ubi agnovi, equidem cohorrui, sed ille: Ades, inquit, animo eius quam ex ipso erat notior; quem ubi agnovi, equidem cohorrui, sed ille: Ades, inquit, animo et omitte timorem, Scipio, et, quae dicam, trade memoriae. Videsne illam urbem, quae parere populo Romano coacta per me renovat pristina bella nec potest quiescere? ostendebat autem Karthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro quodam loco ad quam tu oppugnandam nunc venis paene miles. Hanc hoc biennio consul evertes, eritque cognomen id tibi per te partum, quod habes adhuc a nobis hereditarium. Cum autem Karthaginem deleveris, triumphum egeris censorque fueris et obieris legatus Aegyptum, Syriam, Asiam, Graeciam, deligere iterum consul absens bellumque maximum conficies, Numantiam excindes. Sed cum eris curru in Capitolium invectus, offendes rem publicam consiliis perturbatam nepotis mei. Hic tu, Africane, ostendas oportebit patriae lumen animi, ingenii con
Abbreviated transcription (Latin):
censpicio in meo rcono. P. Cornelium Scpionem ciuus ego nomine recreor i ta¬
ꝙ nimꝙ̃ ex animo meo discedit illius optrmm atq inuictiss imi urri mẽoria. Deinde
egc illuin de suo reguo: ille me de nestra.⁊c.pn.percunctatus est. Multisq uerbis
uliro atroq habitis ille nobis est consumptas dies. Post autem apparatii Negio
accepti: sermonem in muitam noctem produximus. Cum senex nihil nisi de afri¬
caue loqueretu omniaq cuis non facca selum: sed &iam dicta meminisset. Deuidẽ
xt aibitum discessimus me et deuia fessum: et qui ad multam noc tem uigilassem
altior ꝙ̃ selebat somnus cemplexus est. Hic mihi credo equidem ex hocꝙ eramus
loquuti. Fir enim fere:ut cogitationes nostre sermonesq nostri papiant ĩ somuo
aliquid tale quale de Homero scribit Canius. de que uidelicet sepissime uigilãs
solebat cogiture et loqui. Africanus ostendit se ea forma que mihi ex uagiue

Expanded text:
conspicio in meo regno et his tectis P. Cornelium Scipionem, cuius ego nomine ipso recreor; itaque numquam ex animo meo discedit illius optimi atque invictissimi viri memoria. Deinde ego illum de suo regno, ille me de nostra re publica percontatus est, multisque verbis ultro citroque habitis ille nobis consumptus est dies. Post autem apparatu regio accepti sermonem in multam noctem produximus, cum senex nihil nisi de Africano loqueretur omniaque eius non facta solum, sed etiam dicta meminisset. Deinde, ut cubitum discessimus, me et de via fessum, et qui ad multam noctem vigilassem, artior quam solebat somnus complexus est. Hic mihi credo equidem ex hoc, quod eramus locuti; fit enim fere, ut cogitationes sermonesque nostri pariant aliquid in somno tale, quale de Homero scribit Ennius, de quo videlicet saepissime vigilans solebat cogitare et loqui Africanus se ostendit ea forma, quae mihi ex imagine
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ patria reuotass&. aliqñ quoq me audireo sic quoĩa in his uolum̃ĩb
profecta ad te uox est mea tribues his temꝑib qͣntum potes poteris aũt
aͣntum uoles. Cum uero uitellexero te hoc scĩe gne̾ gaudere num & pre¬
sens tecum propediem ut spero & dum aberis absens loquar. Uale igit᷑
mi Cicero cibiq persuade. ẽe̾ te quidem mihi carissunũ sed multo car.¬
iorem si talibus monuientis. preceptisq letabere.

Expanded text:
voce patria revocasset, aliquando me quoque audires, sic, quoniam his voluminibus ad voce patria revocasset, aliquando me quoque audires, sic, quoniam his voluminibus ad profecta vox est mea, tribues iis temporis quantum poteris, poteris autem, quantum voles. Cum vero intellexero te hoc scientiae genere gaudere, tum et praesens tecum propediem, ut spero, et, dum aberis, absens loquar. Vale igitur, mi Cicero, tibique persuade esse te quidem mihi carissimum, sed multo fore cariorem, si talibus monitis praeceptisque laetabere.
Abbreviated transcription (Latin):
Caliphonẽ ꝙ dinomacũ iudico qui se dirrecturos controuersiã putauerũt.
si cum honestate uoluptatẽ tanꝙͣ cum hoĩc pecudẽ copulassent. Non recipͭ
istam cõiunctioe honestas aspernat᷑ & repellit. nec uo̾ fuus bonoꝵ et mal¬
orũ qui simplex c̾e̾ deb ex dissimillimis rebus misceri & temꝑari pot. Sed d̾
hoc magna cĩm res est. alio loco plurib nuc̃ ad propositũ reuertam᷑. Qu-¬
ẽad mou̾ igit᷑. siqñ ea que udetur utilitas hocstati repugnat. diiudicãda
res sit supra satis ẽ disputatu᷑. Sin autẽ sp̃em utilitatis e̾tiã uoluptas habeͣ
dicat᷑. nulla põt ei cum hoẽstate ee̾ cõiunctio. Nã ut tribuamus aliꝗd uolu
libri inter Eratipi cõmentarios tanꝙͣ hospites crunt recipiendi. Sed ut
si ego ip̃e ueĩssem athenas. qđ quidẽ ee̾t fctͣm nisi me e medio cursu clara

Expanded text:
Calliphontem et Dinomachum iudico, qui se dirempturos controversiam putaverunt, Calliphontem et Dinomachum iudico, qui se dirempturos controversiam putaverunt, si cum honestate voluptatem tamquam cum homine pecudem copulavissent. Non recipit istam coniunctionem honestas, aspernatur, repellit. Nec vero finis bonorum et malorum, qui simplex esse debet, ex dissimillimis rebus misceri et temperari potest. Sed de hoc magna enim res est alio loco pluribus; nunc ad propositum. Quem ad modum igitur, si quando ea, quae videtur utilitas, honestati repugnat, diiudicanda res sit, satis est supra disputatum. Sin autem speciem utilitatis etiam voluptas habere dicetur, nulla potest esse ei cum honestate coniunctio. Nam, ut tribuamus aliquid voluplibri inter Cratippi commentarios tamquam hospites erunt recipiendi; sed, ut, si ipse venissem Athenas quod quidem esset factum, nisi me e medio cursu clara
Abbreviated transcription (Latin):
si illum audiã de contientia x temperantia dicit ille quidẽ multa mul¬
tis locis s aqua heret ut auint. Nam ꝗ pot̃ tempantia laudare. is qui
põat sumũ bonũ in uoluptate. Est eũn temꝑantia libidinũ inimica. Li
tes depellentẽ dolores. fortitudinẽ qͦ aliquo mõ expeduĩt cum tradut᷑ eam¬
rõem negligẽde mortis perpetiendiq doloris. Etiam temꝑantiã inducunt.
nõ facillue illi quidẽ sed tñ quo quo modo possunt. dicũt eĩm uolupt¬
atis magͥtudine doloris detractionẽ fieri Iustitia uacillat aut iacet potiue.
õnesq uirtutes q̃ in cõmui̾tate cernunt x in societate gn̾is hũani. Neq en.¬
per se cxpetant᷑ sed ad uoluptatẽ utilitatẽq referant᷑. Conferamus igit᷑ in
pauca. Nam ut utilitatẽ nullã c̾e̾ docuimus que honestati c̾e̾t cõtraria. sic
omnẽ uoluptatẽ dicimus honestati e̾e̾ contrariã. Quo mag̾ rep̾hendendos

Expanded text:
si illum audiam, de continentia et temperantia dicit ille quidem multa mulsi illum audiam, de continentia et temperantia dicit ille quidem multa multis locis, sed aqua haeret, ut aiunt; nam qui potest temperantiam laudare is, qui ponat summum bonum in voluptate? est enim temperantia libidinum inimica, libtes. depellentem dolores; fortitudinem quoque aliquo modo expediunt, cum tradunt rationem neglegendae mortis, perpetiendi doloris; etiam temperantiam inducunt non facillime illi quidem, sed tamen quoquo modo possunt; dicunt enim voluptatis magnitudinem doloris detractione finiri. Iustitia vacillat vel iacet potius omnesque eae virtutes, quae in communitate cernuntur et in societate generis humani. Neque enper se expetantur, sed ad voluptatem utilitatemve referantur. Conferamus igitur in pauca. Nam ut utilitatem nullam esse docuimus, quae honestati esset contraria, sic omnem voluptatem dicimus honestati esse contrariam. Quo magis reprehendendos
Abbreviated transcription (Latin):
si honestatẽ tueri ac retine̾ sñtia ẽ decertandũ. Nam si nõ mõ utilitas s
uita oĩs bt̃a corꝑis firma cõstitutioe ełꝰq constitutioĩs spe explorata uta
Metrodoro scriptũ est contĩetur certe hec utilitas & quidem suina sic eĩ
censent. cum honestate pugnabit Nam ubi primũ prudentie locus dabit᷑.
an ut requirat undiq suauitates. quã miser uirtutis famulatꝰ seriuentis
uoluptati. Quod autẽ munus prudentie an lege̾ incelligetur uoluptates
fac nihil isto ẽẽ iocunduis. quid cogitari põt turpius: Iam qui dolorez
sũmu malum dicat apud eum qu̾em habeat locũ fortitudo que ẽ doloꝵ
laboꝵ q contemptio. Qͣzuis cim multis in locis dicat Epicurus sicut ẽ¬
hic satis fortiter de dolore tñ id non spectandũ ẽ quid dicat. sed ꝗd con¬
sentaneũ sit ei dicere qui bona in uoluptate termĩauit mala dolore. Ut

Expanded text:
si honestatem tueri ac retinere sententia est, decertandum est. Nam si non modo utilitas, sed si honestatem tueri ac retinere sententia est, decertandum est. Nam si non modo utilitas, sed vita omnis beata corporis firma constitutione eiusque constitutionis spe explorata, ut a Metrodoro scriptum est, continetur, certe haec utilitas, et quidem summa sic enim censent, cum honestate pugnabit. Nam ubi primum prudentiae locus dabitur? an ut conquirat undique suavitates? Quam miser virtutis famulatus servientis voluptati! Quod autem munus prudentiae? an legere intellegenter voluptates? Fac nihil isto esse iucundius, quid cogitari potest turpius? Iam, qui dolorem summum malum dicat, apud eum quem habet locum fortitudo, quae est dolorum laborumque contemptio? Quamvis enim multis locis dicat Epicurus, sicuti dicit, satis fortiter de dolore, tamen non id spectandum est, quid dicat, sed quid consentaneum sit ei dicere, qui bona voluptate terminaverit, mala dolore. Et,
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse qui in castra reuertissent eadem fraude ut uireuirando liberarent᷑.
cosq a Censoribus omnib ignominiis notatos. Sit iam huius loci finis
perspicuũ est eĩm ea que tuido aĩo hũili. demisso fractoq fiant. quale x¬
fuisset Reguli factũ si aut de captiuis quod ip̃i opus esse uideretur non
qd rei .pi. censiuss& aut domi remanere uoluissoe nõ e̾e̾ utilia quia sut
flagitiosa. feda & turpia.
Estat quarta ꝑs que in decore. moderatioe modestia contĩentia tẽ¬
pantia cõtinet᷑. Pot̃ igit᷑ quicꝙͣ utile e̾e̾ qđ sit hiuc taliũ uirtu¬
tum cõtrariũ choro. Atq ab aristipo çirenaici atq amucerii ph¬
ylosophi noiãti omne bonũ in uoluptate posuert uirtutẽq censuerũt ob
eam rẽ c̃ẽ laudandã ꝙ efficiens e̾e̾t uoluptatis quib obsoletis floret Epi¬
curus eiusdẽ fere adiutor auctorq sut̾ie. Cum his ueris equisq ut dicit᷑

Expanded text:
fuisse, qui in castra revertissent eadem fraude, ut iure iurando liberarentur, fuisse, qui in castra revertissent eadem fraude, ut iure iurando liberarentur, eosque a censoribus omnibus ignominiis notatos. Sit iam huius loci finis. Perspicuum est enim ea, quae timido animo, humili, demisso fractoque fiant, quale fuisset Reguli factum, si aut de captivis, quod ipsi opus esse videretur, non quod rei publicae, censuisset aut domi remanere voluisset, non esse utilia, quia sint flagitiosa, foeda, turpia. Restat quarta pars, quae decore, moderatione, modestia, continentia, temperantia continetur. Potest igitur quicquam utile esse, quod sit huic talium virtutum choro contrarium? Atqui ab Aristippo Cyrenaici atque Annicerii philosophi nominati omne bonum in voluptate posuerunt virtutemque censuerunt ob eam em esse laudandam, quod efficiens esset voluptatis. Quibus obsoletis floret Epicurus, eiusdem fere adiutor auctorque sententiae. Cum his viris equisque, ut dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquid c̃ẽt oblitus Rome remansisse. Reditu eĩm in castra liberatũ se e̾e
uiramento interpretabat᷑. Non recte fraus eĩm distringit nõ dissoluit piur¬
ium. Fuit igitur stulta caliditas peruerse iuutata prũdentiã. Itaq decre¬
uit Senatus ut ille ueterator et calidus uinctus ad hãnibalẽ ducerẽt᷑. Sed
illud maximũ octo homĩum milia tenebat hanibal. nõ quos in atie cepissꝙ
aut qui piculo mortis diffugissent. sed qui in castris relicti fuissent a pa¬
ulo & Uarone consulib eos Senatus non censuit redimendos cũ id parua
pecunia fieri posset. ut ẽẽt insitũ militibus nr̃is aut iuncere aut emori.
Qua quidẽ re audita fractũ au̾im Hãnibalis scribit idẽ ꝙ denatꝰ populusꝙ
ro. rebus afflictis tam excelso aĩo fuisset. sic honestatis comꝑatioe ea q̃ iude¬
ntur utilia iuncuntur. Attilius autẽ qui scripsit grece historiã plures ait

Expanded text:
si aliquid esset oblitus, Romae remansisse; reditu enim in castra liberatum se esse si aliquid esset oblitus, Romae remansisse; reditu enim in castra liberatum se esse iure iurando interpretabatur, non recte; fraus enim astringit, non dissolvit periurium. Fuit igitur stulta calliditas perverse imitata prudentiam. Itaque decrevit senatus, ut ille veterator et callidus vinctus ad Hannibalem duceretur. Sed illud maximum: octo hominum milia tenebat Hannibal, non quos in acie cepisset, aut qui periculo mortis diffugissent, sed qui relicti in castris fuissent a Paulo et a Varrone consulibus. Eos senatus non censuit redimendos, cum id parva pecunia fieri posset, ut esset insitum militibus nostris aut vincere aut emori. Qua quidem re audita fractum animum Hannibalis scribit idem, quod senatus populusque Romanus rebus afflictis tam excelso animo fuisset. Sic honestatis comparatione ea, quae videntur utilia, vincuntur. C. Acilius autem, qui Graece scripsit historiam, plures ait
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. tantum tempibus illis iusurandũ ualebat. Atq hic Titus al alius
is est qui ad amene galum quendã quẽ ab eo prouocatũ occiderat torq̃
detracto cognomẽ inuenit. cuius tertio consulatu Latini ad ⁊ exerim ⁊¬
fusi & fugati sunt. Mlagnus uir ĩpͣs & qui nuper indulgens in patres
adem. acerbe seuerus in filiũ. Sed ut laudandus Negulus̃ ĩ seruado iũ
reurando sic decẽ illi quos post Canensem pugnã uratos ad uenatũ misit
Hannibal in castra redituros ea quibus erant Peni nisi de redimendis capti¬
uis impetrauissent si nõ redierunt uituperandi. De quibus non omnes uuo
modo. Nam Polibius bonus auctor scribit imprimis ex decẽ nobilissimie
qui tum erant missi quoiam nouẽ reuertisse dicit re a Senatu nõ impet¬
rata. unũ ex decẽ qui paulo postꝙͣ erat egressus e castris rediisse dicit᷑. qua¬

Expanded text:
fecit. Tantum temporibus illis ius iurandum valebat. Atque hic T. Manlius fecit. Tantum temporibus illis ius iurandum valebat. Atque hic T. Manlius is est, qui ad Anienem Galli, quem ab eo provocatus occiderat, torque detracto cognomen invenit, cuius tertio consulatu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in primis et, qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium. Sed, ut laudandus Regulus in conservando iure iurando, sic decem illi, quos post Cannensem pugnam iuratos ad senatum misit Hannibal se in castra redituros ea, quorum erant potiti Poeni, nisi de redimendis captivis impetravissent, si non redierunt, vituperandi. De quibus non omnes uno modo; nam Polybius, bonus auctor in primis, ex decem nobilissimis, qui tum erant missi, novem revertisse dicit re a senatu non impetrata; unum ex decem, qui paulo post, quam erat egressus e castris, redisset, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ando iudicabant. Lutio Malio auli filio cum dictator fusset Marcus
Ponponius Tribunus plebis diẽ indixit ꝙ is paucos sibi dies ad dictaturã
gerendã addidisset. Enminabat᷑ etiam ꝙ Titum filiũ qui postea Torqua¬
tus ẽ appellatꝰ ab hominibus relegasfet. et ruri hĩtare iussisset. Quod cũ au¬
diuisset adolescens filius negocium exhiberi prĩ accurrisse Romã et cũ pͥma
luce Ponponii domũ uenisse dicit̃. Cui cũ ẽẽt nuntiatũ ꝙ illũ iratũ alla¬
turũ ad se aliquid contra patrẽ arbitraret᷑ surrexit e. lectulo remotisq ar¬
bitris ad se adolescentẽ uissit uenire. At ille ut ingressus ẽ confesti gla¬
diũ distrinxit uirauitq illum statim interfectuꝵ. nisi sibi uisturandu
dediss se prem missum e̾ẽ factuꝵ. Iurauit hoc terrore coactus Pomponiꝰ
rẽ ad ppłm detulit docuit cur sibi causa desĩstẽ̾ nece̾e̾ ẽẽt. Al alium missũ

Expanded text:
ando iudicabant. L. Manlio A. f., cum dictator fuisset, M. ando iudicabant. L. Manlio A. f., cum dictator fuisset, M. Pomponius tr. pl. diem dixit, quod is paucos sibi dies ad dictaturam gerendam addidisset; criminabatur etiam, quod Titum filium, qui postea est Torquatus appellatus, ab hominibus relegasset et ruri habitare iussisset. Quod cum audivisset adulescens filius, negotium exhiberi patri, accurrisse Romam et cum primo luci Pomponi domum venisse dicitur. Cui cum esset nuntiatum, qui illum iratum allaturum ad se aliquid contra patrem arbitraretur, surrexit e lectulo remotisque arbitris ad se adulescentem iussit venire. At ille, ut ingressus est, confestim gladium destrinxit iuravitque se illum statim interfecturum, nisi ius iurandum sibi dedisset se patrem missum esse facturum. Iuravit hoc terrore coactus Pomponius; rem ad populum detulit, docuit, cur sibi causa desistere necesse esset, Manlium missum
Abbreviated transcription (Latin):
non utile pucauit idcirco sibi honestũ & sentire illa supplicia et pati credidit.
Nam qđ auint quod ualde utile sit id fieri honestũ. ĩmo uero e̾e̾ non fieri.
Est eĩm nihil utile qd idẽnõ honestũ nõ quia utile hoestũ s quod honestũ uti¬
le. Quare ex multis mirabilibus exemplig haud facile quis dixerit hoc &ͦ
aut laudabilius aut prestantius. Sed & tota hac laude Reguli unũ ẽ ilid̾
admiratiõe dignũ ꝙ captiuos retinendos censuit. Nam quiã rediit nobis nõ
mirabile uidetur. illis quidem temꝑibiis aliud facẽre nõ potuit. Itaq ista
laus non est hominis sed tempoꝵ. Nullũ enim iunculũ ad stringẽdã fide
iureuirando maiores artuis ẽẽ uoluert. Id indicãt leges in duodecĩ tabulu
sacrate Indicant federa quibus etiam cum hoste deiuncit fides. Indicat
uotiones aĩaduersice̾s q censoꝵ qui nulla de re diligentus qͣ de uireuir¬

Expanded text:
non utile putavit, idcirco sibi honestum et sentire illa et pati credidit. non utile putavit, idcirco sibi honestum et sentire illa et pati credidit. Nam quod aiunt, quod valde utile sit, id fieri honestum, immo vero esse, non fieri. Est enim nihil utile, quod idem non honestum, nec, quia utile, honestum, sed, quia honestum, utile. Quare ex multis mirabilibus exemplis haud facile quis dixerit hoc exemplo aut laudabilius aut praestantius. Sed ex tota hac laude Reguli unum illud est admiratione dignum, quod captivos retinendos censuit. Nam quod rediit, nobis nunc mirabile videtur, illis quidem temporibus aliter facere non potuit; itaque ista laus non est hominis, sed temporum. Nullum enim vinculum ad astringendam fidem iure iurando maiores artius esse voluerunt. Id indicant leges in duodecim tabulis, indicant sacratae, indicant foedera, quibus etiam cum hoste devincitur fides, indicant notiones animadversionesque censorum, qui nulla de re diligentius quam de iure iur
Abbreviated transcription (Latin):
qui ut humantines quibus cum sine Senatus auctoritate fedus fecerat
dederet᷑ꝰ eam rogationem suasit quam Lutius furius sextus Attilius ex
Senatus consulto ferebant. qua accepta est hostibus deditus. Honestui
hic ꝙͣr Quintus Ponpeuis quocum eadem cauia ẽẽt deprecante. accepta
lex non ẽ. Hic ea que uidebatur utilitas plus ualuit ꝙ̃ honestas. apud
supeuores utilitatis spes falsa ab honestatis auctoritate suꝑata ẽ. at tum nõ de¬
buit ratum ẽẽ quod erat actum per ium qĩ uero forti uiro us possit adhiberi.
Cur igitur ad denatũ proficiscebat᷑ cum presertim de captuus dissuasurus ẽẽt.
Qđ maximũ in eo ẽẽt id rep̃henditis. non eĩm suo iudicio stetit sed suscepit
cãm ut esset udiciũ denatus cuius nisi auctor ip̃e fuisset. captiui profecto re
deliti essent Penis Itaq incolumis Regulus in pria restitisset. qtł quia patrie

Expanded text:
qui, ut Numantinis, quibuscum sine senatus auctoritate foedus fecerat, qui, ut Numantinis, quibuscum sine senatus auctoritate foedus fecerat, dederetur, rogationem suasit ear, quam L. Furius, Sex. Atilius ex senatus consulto ferebant; qua accepta est hostibus deditus. Honestius hic quam Q. Pompeius, quo, cum in eadem causa esset, deprecante accepta lex non est. Hic ea, quae videbatur utilitas, plus valuit quam honestas, apud superiores utilitatis species falsa ab honestatis auctoritate superata est. At non debuit ratum esse, quod erat actum per vim.—Quasi vero forti viro vis possit adhiberi. Cur igitur ad senatum proficiscebatur, cum praesertim de captivis dissuasurus esset? Quod maximum in eo est, id reprehenditis. Non enim suo iudicio stetit, sed suscepit causam, ut esset iudicium senatus; cui nisi ipse auctor fuisset, captivi profecto Poenis redditi essent; ita incolumis in patria Regulus restitisset. Quod quia patriae
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ex aĩ tui sñtia uiraueris sic uerbũ concipitur in ore nr̃o id non facere
gulus uero non debuit conditiones pactionesq bellicas x hostiles pertur¬
Bare periurio. Cum iusto etiam &cum legiptimo hoste res gerebat᷑ adu¬
ersus quẽ hostem et totũ us feciale. et multa sunt iura cõmunia. Q uod
ni ita e̾ẽt nunꝙͣ claros uiros uenatus uinctos hostib dedisset. At uero
Titus uecturius et Spurus postumius. cum iteꝵ consules e̾e̾nt quia cũ ma-¬
le pugnatum apud candiuͣ e̾et Legionibus nostris sub iugum missis pa¬
cem cum Samnitibus fecerant dediti sunt his inuissu ppłi. Senatus q fe¬
ibuni ppłi .ro. erant ꝙ eoꝵ auctoritate pax erat facta dediti sunt ut pax
Samnitũ repudiaret᷑. Atq huius deditionis ip̃e Postumius qui dedebat᷑
sua sortet auctor fuit. Qđ idem multis annis post Celius Alancinues

Expanded text:
quod ex animi tui sententia iuraveris, sicut verbis concipitur more nostro, id non facere quod ex animi tui sententia iuraveris, sicut verbis concipitur more nostro, id non facere gulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas et hostiles perturbare periurio. Cum iusto enim et legitimo hoste res gerebatur, adversus quem et totum ius fetiale et multa sunt iura communia. Quod ni ita esset, numquam claros viros senatus vinctos hostibus dedidisset. At vero T. Veturius et Sp. Postumius cum iterum consules essent, quia, cum male pugnatum apud Caudium esset, legionibus nostris sub iugum missis pacem cum Samnitibus fecerant, dediti sunt iis; iniussu enim populi senatusque feibuni pl. erant, quod eorum auctoritate pax erat facta, dediti sunt, ut pax Samnitium repudiaretur; atque huius deditionis ipse Postumius, qui dedebatur, suasor et auctor fuit. Quod idem multis annis post C. Mancinus,
Abbreviated transcription (Latin):
Que si in deformitate corporis habeat aliquid offensionis. qnͣto illa deprauatio
et feditas turpificati aniii deb iuderi. Itaq neruosius qui ista disserũt
solum audent malum dice̾ id quod turpe sit. Qui autẽ remissuis. ii tñ non
dubitant sumũ malũ dice̾. Nam illud quidẽ neq dedi neq do infideli fi¬
dem cuiꝙͣ. Id circo recte a poeta dicit̾ quia cũ tractaret᷑ Atreus persone de
seruiendũ fuit sed si hec sibi sumunt nullã e̾e̾ fidem que infideli data sit.
Lideant ne queratur latebra periurio. Est aut̃ ius etiam bellicũ. fidesq
Uod cĩm ita uiratũ est ut mens concipet fieri opporte̾ id seruan-¬
dum ẽ. Quod aliter id si non fecerit nullũ est ꝑiuriũ. Ut si pr¬
edonibus pactum pro capite preciũ non attuleris nulla fraue
ene si uiratus quidem id non feceris. Nam firrata nõ est ex ꝑduelliu
nuõ diffuntꝰ sed cõmũis hostis omiu. Cum hoc nõ fides e̾e̾ commiũs¬

Expanded text:
quae si in deformitate corporis habet aliquid offensionis, quanta illa depravatio et foeditas turpificati animi debet videri! Itaque nervosius qui ista disserunt, solum audent malum dicere id, quod turpe sit, qui autem remissius, ii tamen non dubitant summum malum dicere. Nam illud quidem: Néque dedi neque do ínfideli cuíquam idcirco recte a poeta, quia, cum tractaretur Atreus, personae serviendum fuit. Sed si hoc sibi sument, nullam esse fidem, quae infideli data sit, videant, ne quaeratur latebra periurio. Est autem ius etiam bellicum fidesque Quod enim ita iuratum est, ut mens conciperet fieri oportere, id servandum est; quod aliter, id si non fecerit, nullum est periurium. Ut, si praedonibus pactum pro capite pretium non attuleris, nulla fraus sit, ne si iuratus quidem id non feceris; nam pirata non est ex perduellium nurnero definitus, sed communis hostis omnium; cum hoc nec fides
Abbreviated transcription (Latin):
gnis ẽ. bene de re.pu. sentientes aut bene meritos. aut merentes. de
aliquo honore. aut impexio affectos. obseruare. ⁊ colere debemꝰ. łtib¬
hẽce delectũ cius & peregrini. In ip̃oq peregrino. priuatĩ ne ã pu¬
blice uenexit. ad sumã ne agã de singulis. comue̾m totius generis
hoĩum cõciliatiõẽm x consociatiõe. colere tuexi seruare debemue:
Am de artificiis & questibus ꝗ liberales hẽndi ꝗ sordidi sũt
hec fere accepimus. primũ unprobant᷑ hi questus qui ĩ odia
homiu incuxrũt. ut portitoꝵ x feneratorũ. Illiberales aũt
Ix sordidi questus sunt. mexcenarioꝵ dum quorũ opere nõ quoꝵ¬

Expanded text:
gnis est, bene de re publica sentientes ac bene meritos aut merentes sic ut gnis est, bene de re publica sentientes ac bene meritos aut merentes sic ut aliquo honore aut imperio affectos observare et colere debemus, tribhabere dilectum civis et peregrini in ipsoque peregrino, privatimne an publice venerit. Ad summam, ne agam de singulis, communem totius generis hominum conciliationem et consociationem colere, tueri, servare debemus. Iam de artificiis et quaestibus, qui liberales habendi, qui sordidi sint, haec fere accepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui in odia hominum incurrunt, ut portitorum, ut faeneratorum. Illiberales autem et sordidi quaestus mercennariorum omnium, quorum operae, non quo
Abbreviated transcription (Latin):
eni pictores. x hi qui signa fabricant. & ueri etiã poete. suũ quisq
opus a uulgo consideratĩ uult. ut si quid rep̾hensũ sit a plurib id corri¬
gat᷑. hi q hec secũ u cũ aliis. quid in eo peccatũ sit exquirunt. sic alioꝵ
uidicio permulta nobis x facienda x nõ facienda x mutanda. & corrig¬
enda sunt. Que uero more agent᷑ institutisq ciuilib. de his nichil
precipiendũ est. illa enĩ precepta sunt nec quenqͣ hoc erxore duci oppor¬
tet ut si quid Socrates. aut Aristippus contra morẽ consuetudiem q
ciuilem fecerint. loquti ue sint idem sibi arbitrent᷑ licere. magnis eũn¬
illi  diuinis bonis hanc licentiã assequebant᷑. Cynicorũ uoͬ tota cõ
eicienda ẽ. est enĩ inmica uerecundie sine qua. nichil rectũ ẽe potest
nichil honestũ. Eos aut̃ quorũ uita ꝑspecta in xebus honestis atq ma¬

Expanded text:
enim pictores et ii, qui signa fabricantur, et vero etiam poeitae suum quisque enim pictores et ii, qui signa fabricantur, et vero etiam poeitae suum quisque opus a vulgo considerari vult, ut, si quid reprehensum sit a pluribus, id corrigatur, iique et secum et ab aliis, quid in eo peccatum sit, exquirunt, sic aliorum iudicio permulta nobis et facienda et non facienda et mutanda et corrigenda sunt. Quae vero more agentur institutisque civilibus, de iis nihil est praecipiendum; illa enim ipsa praecepta sunt, nec quemquam hoc errore duci oportet, ut, si quid Socrates aut Aristippus contra rnorem consuetudinemque civilem fecerint locutive sint, idem sibi arbitretur licere; magnis illi et divinis bonis hanc licentiam assequebantur. Cynicorum vero ratio tota est eicienda; est enim inimica verecundiae, sine qua nihil rectum esse potest, nihil honestum. Eos autem, quorum vita perspecta in rebus honestis atque ma
Abbreviated transcription (Latin):
concentus ẽ. Atq ut in fidibus musicorũ aures ł inĩma sentuit. sic
nos si acres x diligentes ẽe uolumus aĩaduersores uicioru. magna
qutione. ex reticentia. ex contentione uocis. ex sũmissioe  ecteris sin¬
ilibus. facile iudicabimus. quid eoxũ apte fiat. x quid ab offĩo naͣ q di¬
screpet. Quo in gne̾ nõ est incõmodũ quale quidq̃ eorũ sit ex aliis udi¬
care ut siquid dedeceat in illis uitemus ipi. fit enĩ nescio quom̃o ut ma¬
gis in aliis cernamus ꝙͣ in nobis met ip̃is siꝗd delinꝗt̃. Itaq facillime
corriguntur in discendo. quorũ uicia imitant᷑ emẽdandi eã mag̾ri. Nec
uero est alienũ ad ea eligenda que dubitatioem affexunt adhibere doctos
iuxos. ł etiã usu pitos. x his de uno quoqͥ officii genẽ quid placeat ex¬
ꝙ cere. maior enĩ pars eo fere deferri solet quo a. nat᷑a ip̃a d̾ucit᷑. In

Expanded text:
concentus est. Itaque, ut in fidibus musicorum aures vel minima sentiunt, sic concentus est. Itaque, ut in fidibus musicorum aures vel minima sentiunt, sic nos, si acres ac diligentes esse volumus animadversoresque vitiorum, magna e, ex risu, ex locutione, ex reticentia, ex contentione vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudicabimus, quid eorum apte fiat, quid ab officio naturaque discrepet. Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliis iudicare, ut, si quid dedeceat in illis, vitemus ipsi; fit enim nescio quo modo, ut magis in aliis cernamus quam in nobismet ipsis, si quid delinquitur. Itaque facillime corriguntur in discendo, quorum vitia imitantur emendandi causa magistri. Nec vero alienum est ad ea eligenda, quae dubitationem afferunt, adhibere doctos homines vel etiam usu peritos et, quid iis de quoque officii genere placeat, exquirere. Maior enim pars eo fere deferri solet, quo a natura ipsa deducitur. In
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt.Talis ẽ igit᷑ ordo actõnu adhibendus ut quẽadinou̾ ĩ oroe̾
constanti sic in uita oĩa sint apta inter se x cõueĩentia. Tuxpe enĩ ual¬
deq uiciosũ ẽ in re seuera. conuiuio digna aut delicatũ aliquẽ infẽre
solum manus sed etiã oculos abstinentes hr̃e. Atq hoc idẽ Sophocles.
si in comuiuo faciat in huanus uideat᷑ inscitia temporis. Sed ea q̃ multum
ab huanitate discrepant. ut siquis in foro cantet aut siqua ẽ alia magna
peruersitas facile apparent. nec magnope ãmoĩtioe. x p̃cepta desiderant.
Que aũt parua uidentur ẽẽ delicta neq a. multis intelligi posst̾. ab his
diligentius ẽ declinandũ ut in fidibus aut tibiis qͣ us paulũ discrepent.
tamẽ id.a. sciente. aĩaduerti solet. Sic uiuendũ est in uita ne forte ꝗd
discrepet uel młto etiã mag̾. quo maior x melior actionis qͣ sonorum

Expanded text:
da sunt. Talis est igitur ordo actionum adhibendus, ut, quem ad modum in oratione da sunt. Talis est igitur ordo actionum adhibendus, ut, quem ad modum in oratione constanti, sic in vita omnia sint apta inter se et convenientia; turpe enimn valdeque vitiosum in re severa convivio digna aut delicatum aliquem inferre solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab humanitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut si qua est alia magna perversitas, facile apparet nec magnopere admonitionem et praecepta desiderat; quae autem parva videntur esse delicta neque a multis intellegi possunt, ab iis est diligentius declinandum. Ut in fidibus aut tibiis, quamvis paulum discrepent, tamen id a sciente animadverti solet, sic videndum est in vita ne forte quid diserepet, vel multo etiam magis, quo maior et melior actionum quam sonorum
Abbreviated transcription (Latin):
stiã appellemꝰ sic diffinit a Stoycis ut modestia sit scĩa xexũ earũ que
aguntire. aut dicunt᷑ loco suo collocandarũ. Itaq uidet eadẽ uis ordĩs
x collocationis fore. Nam x ordinẽ sic diffinĩt compositionẽ ceꝵ
aptis ⁊ accõmodatis locis locu aũt actõnis oppoxtiũtatẽ tꝑis e̾e̾ dicũt.
tempus aut̃ opportunũ actoni grece eucheria. latine appellat̃ occasio sic
fit ut modestia hec. quã ita interpretam᷑ ut dixi. scĩa sit opportuĩtatis
doneorũ ad agendũ tp̃m. Sed põt eadẽ e̾e̾ prudentie diffinitio. de qͣ
principio diximus hoc aũt loco de moderatioe & tempantia  haxu
similib iurtutibus queximꝰ. Ita que erant prudentia propria. suo loce
dicta sunt. que aũt harũ uixtutũ de quibus iamdu loquum̃ que ꝑtine
nt ad uerecundiã & eorũ approbatioẽm quibus cũ uiuimus. nũc dicen¬

Expanded text:
stiam appellemus, sic definitur a Stoicis, ut modestia sit scientia rerum earum, quae stiam appellemus, sic definitur a Stoicis, ut modestia sit scientia rerum earum, quae agentur aut dicentur, loco suo collocandarum. Ita videtur eadem vis ordinis et collocationis fore; nam et ordinem sic definiunt: compositionem rerum aptis et accommodatis locis; locum autem actionis opportunitatem temporis esse dicunt; tempus autem actionis opportunum Graece eukairi/a Latine appellatur occasio. Sic fit, ut modestia haec, quam ita interpretamur, ut dixi, scientia sit opportunitatis idoneorum ad agendum temporum. Sed potest eadem esse prudentiae definitio, de qua principio diximus; hoc autem loco de moderatione et temperantia et harum similibus virtutibus quaerimus. Itaque, quae erant prudentiae propria, suo loco dint ad verecundiam et ad eorum approbationem, quibuscum vivimus, nunc dicen
Abbreviated transcription (Latin):
In omĩ aũt act̾one suscipienda tria sunt tenenda. primo ut appetitus rõni
pareant. quo nichil ẽ ad offia conseruanda accõmodatius. deinde ut aĩadu¬
extat᷑ quanta illa res sit quã efficexe uelimꝰ ne maior ne ue minor cu¬
ra. u oꝑa suscipiat᷑ qͣ cã postulet. Textiũ ẽ ut caueamus ut ea q̃ ꝑtin¬
ent ad liberalẽ spẽm x dignitatẽ modecanda sint modus aũt ẽ optiniꝰ
decus ip̃m tenere de quo ante diximus nec ꝑrogredi longius. horũ tũ
triu prestantissimũ est appetitũ obtempare xõni.
Euiceps de ordĩe rerũ. & de opportuĩtate tprm dicẽdũ ẽ. hec¬
aũt scĩa cõtinent᷑ ea quã Greci heutasiã noĩant. nõ hãc quã
interp̃tam̃ modestiã. quo ĩ uerbo modus in est. Sed illa est
Euthasia in qua intelligit᷑ ordĩs conseruatio. Itaq ut eandẽ nos mode¬

Expanded text:
In omni autem actione suscipienda tria sunt tenenda, primum ut appetitus rationi In omni autem actione suscipienda tria sunt tenenda, primum ut appetitus rationi pareat, quo nihil est ad officia conservanda accommodatius, deinde ut animadvertatur, quanta illa res sit, quam efficere velimus, ut neve maior neve minor cura et opera suscipiatur, quam causa postulet. Tertium est, ut caveamus, ut ea, quae pertinent ad liberalem speciem et dignitatem, moderata sint. Modus autem est optimus decus ipsum tenere, de quo ante diximus, nec progredi longius. Horum tamen trium praestantissimum est appetitum optemperare rationi. inceps de ordine rerum et de opportunitate temporum dicendum est. Haautem scientia continentur ea, quam Graeci eutaci/an nominant, non hanc, quam interpretamur modestiam, quo in verbo modus inest, sed illa est eutaci/a, in qua intellegitur ordinis conservatio. Itaque, ut eandem nos mode
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã aliorũ sic x in domo claxi homĩs ĩ qua & hospites multi cecipi¬
endi. ⁊ admittenda homĩu cuiusub generis młtitudo. Adhibenda etiã
ẽ circa laxitatis. aliter uoͣ ampla donus dedecori sepe dño fit. si ẽ in ea
cũ a.pretereuntib dicit᷑ .o. domus antiqua ꝙͣ a dispari dũo dñare
qd̾ quidẽ his temꝑib ĩ multos licet dicere. Cauendu̾ est aũt precipue
si ip̃e hedifices ne extra modũ sumptu. x magnificẽtia prodeas. Quo
in gne̾ multũ mali etiã ẽ in exemplo. studiose enĩ pleriq preserti
i hance partẽ facta principũ imitant᷑ ut.L. luculli sũmi urxi uret¬
utẽ ciuus ꝙ multi in uillatũ magnificentia sunt imitati. Quarũ
quidẽ certus ẽ adhibendus modus ad mediocritatẽq reuorandus. ea¬
demq mediocritas ad omnẽ usum cultũq iute referenda ẽ. Sed hec hactenus.

Expanded text:
sed etiam aliorum, sic in domo clari hominis, in quam et hospites multi recipised etiam aliorum, sic in domo clari hominis, in quam et hospites multi recipiendi et admittenda hominum cuiusque modi multitudo, adhibenda cura est laxitatis; aliter ampla domus dedecori saepe domino fit, si est in ea cum a praetereuntibus dicitur: O domus ántiqua, heu quam dispari domináred quidem his temporibus in multis licet dicere. Cavendum autem est, praesertim si ipse aedifices, ne extra modum sumptu et magnificentia prodeas; quo in genere multum mali etiam in exemplo est. Studiose enim plerique praesertim in hanc partem facta principum imitantur, ut L. Luculli, summi viri, virtutem quis? at quam multi villarum magnificentiam imitati! quarum quidem certe est adhibendus modus ad mediocritatemque revocandus. Eademque mediocritas ad omnem usum cultumque vitae transferenda est. Sed haec hactenus.
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ certe dicendũ ẽ etiã qualẽ homĩs honorati & principis domum
placeat ẽe̾ cuius finis. & usus ẽ ad quẽ accõmodanda ẽ hedificandi de¬
scuptio & tũ adhibenda ẽ cõmoditatis digͥnitasq diligentia. Gñ ota¬
uio qui primus ex illa familia consul factus ẽ honori fiuisse accepimus
qd̾ preclarã hedificasset in pallatio  pleuã dignitatis domũ. que cum¬
a uulgo uiseret suffragata dño nouo homini. ad consulatũ putabat᷑. Hã
Scaurũs demolitus accessioẽm aduixit hedib. Itaq̃ ille in suis domu
consulatũ primus attulit. Hic sũmi & clarissimi uixi filius. ĩ domum
młtiplicata nõ repulsã solũ attulit sed ignomĩa x calamitatẽ. Ornã¬
da enĩ dignitas domo at nõ ex domo tota querenda nec domo dominus
sed dño domus ẽ honestanda. & ut ĩ ceteris rõ hẽnda ẽ nõ sua solum

Expanded text:
quidem certe, dicendum est etiam, qualem hominis honorati et principis domum quidem certe, dicendum est etiam, qualem hominis honorati et principis domum placeat esse, cuius finis est usus, ad quem accommodanda est aedificandi descriptio et tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domum; quae cum vulgo viseretur, suffragata domino, novo homini, ad consulatum putabatur; hanc Scaurus demolitus accessionem adiunxit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignominiam etiam et calamitatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota quaerenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda est, et, ut in ceteris habenda ratio non sua solum,