comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i morte fuit: in umbra ñ erat. Deniq etiã in
inferno positis: uitȩ lumen fundebat ȩt̾nȩ. Ra¬
diabat etiã illic lux uera sapientiȩ: illum inabat
infernũ: s in inferno ñ claudebat᷑. Quis enĩ locus ẽ
sapientie Deniq dicit iustꝰ. Sapientia autẽ m̃di
inuenta ẽ. Quis autẽ locus est disciplinȩ Nescit
in tempore nec in loco sapientia ẽ: unde & tempus
ẽẽ significat. S quomͦ in tempore: quȩ in pͥncipio
erat: Quomͦ in loco : quȩ apud dm̃i erat unigenitꝰ
filiusꝰ Si querit᷑: in sinu patris euangłico sp̃i
reꝑitur. Nunqͥd in sinũ patris locum putatis: &
queritis quomͦ nata sit cũ dicat ꝓpħicus uir nescit
homo uiam eiusꝰ E scđm homi nes ortum eiꝰ
estimatis: cum iob dicat quod in ter homines
ñ sit inuentaͦ E mortẽ tribuitis sapientiȩ: de qua
abyssus dicit ñ est in meꝰ Mare dicit ñ ẽ mecum

Expanded text:
in morte fuit, in umbra non erat. Denique etiam in in morte fuit, in umbra non erat. Denique etiam in inferno positis vitae lumen fundebat aeternae. Radiabat etiam illic lux vera sapientiae, illuminabat infernum, sed inferno non claudebatur. Quis enim locus est sapientiae? Denique dicit justus: Sapientia autem unde inventa est? Quis autem locus est disciplinae? Nescitin tempore, nec in loco Sapientia est, unde et tempus esse significat. Sed quomodo in tempore, quae in principio erat? quomodo in loco, quae apud Deum erat? Unigenitus Filius si quaeritur, in sinu Patris evangelico spiritu reperitur. Numquid sinum Patris locum putatis? Et quaeritis quomodo nata sit, cum dicat propheticus vir: Nescit homo viam ejus ? Et secundum homines ortum ejus aestimatis, cum Job dicat quod inter homines non sit inventa? Et mortem tribuitis Sapientiae, de qua abyssus dicit: Non est in me; et mare dicit: Non est mecum
Abbreviated transcription (Latin):
a ioseph & in eius monum̃to sepultꝰ nouo oꝑe
quodam ipse defunctus sepulchra defunctoꝵ
reserabat. Ꝙ. corpus quidẽ eius iacebat in tu¬
mulo: ipse autẽ int̾ mortuos liber remissionẽ
in inferno positis : soluta mortis lege donabat.
Erat gͦ caro eius in monum̃to: s uirtus eiꝰ oꝑaba¬
tur e cȩlo. Ostendebat᷑ om̃ib ꝑ corporis
u̾itatem: quia ñ caro erat u̾bum: s caro erat
u̾bi. Caro quidẽ gustauit mortẽ. s impassibilis
d̃i uirtus. Ꝙ si exuit corpus: nullũ tñ de corpore
deo damnũ. Cur diuinitati attribius erumnas
corporis : & infirmũ doloris humani diuinȩ co¬
nectis nature Nunc anima mea turbata est.
anima turbata ẽ : ñ sapientia. Immutabilis enĩ
manebat sapientia: &si circundaret᷑ amictu car¬
nis. Nam in illa forma serui. erat ueri luminis
plenitudo. & cũ se exinanunt lumen erat. Beni
dicebat. Ambulate dũ lucẽ habetis. E quando

Expanded text:
a Joseph, et in ejus monumento sepultus , novo opere a Joseph, et in ejus monumento sepultus , novo opere quodam ipse defunctus defunctorum sepulcra reserabat: et corpus quidem ejus jacebat in tumulo; ipse autem inter mortuos liber, remissionem in inferno positis, soluta mortis lege, donabat. Erat ergo caro ejus in monumento, sed virtus ejus operabatur e coelo. Ostendebatur omnibus per corporis veritatem, quia non caro erat Verbum, sed caro erat Verbi. Caro quidem gustavit mortem, sed impassibilis Dei virtus: et si exuit corpus, nullum tamen de corpore Deo damnum. 41. Cur divinitati attribuis aerumnas corporis, et infirmum doloris humani et divinae connectis naturae? Nunc anima, inquit, mea turbata est . Anima turbata est, non sapientia; immutabilis enim manebat sapientia, etsi circumdaretur amictu carnis. Nam in illa servi forma erat veri luminis plenitudo: et cum se exinanivit, lumen erat. Denique dicebat: Ambulate dum lumen habetis . Et quando
Abbreviated transcription (Latin):
scđm u̾bi impassibilem dignitatẽ: quod totiꝰ
exsors doloris ẽ. Deniq idem dicebat. Ds deus
meus respice me quare me dereliquisti: quia
scd̃m carnẽ relictus est. qui scdm diuinitatẽ nec
deseri potuit nec relinqui. Idem etiã dicit. Ion¬
ge a salute mea: u̾ba delictoꝵ. meoꝵ. Hoc ẽ. ñ
capiat᷑ qui audit quare me dereliquisti: s intel¬
ligat quod scdm carnem ista dicant᷑. quȩ longe ẽ
u̾boꝵ. S qm̃ delicta aliena suscepi. etiam de̾uacto¬
rum alienoꝵ u̾ba suscepi. ut derelictum me a¬
di q corporis: emisit sp̃m ñ amisit. Pendebat in
cruce: & om̃ia cõmouebat. Tremebat in ligno
quẽ totus tremebat hic mundꝰ. Erat inter suy¬
plicia: expiabat uuln̾a: & regnũ celeste dona¬
bat. Peccatũ om̃ium factus: peccata gen̾is ablu¬
ebat humani. Postremo mortuus ẽ. & scd̃o
⁊ t̾cio exultans atq ouans dico mortius ẽ: ut
alius mors uita fieret mortuoꝵ. S ne sepulchrũ
quidem eiꝰ miraculo caret. Nam cum ẽẽt unctꝰ

Expanded text:
secundum Verbi impassibilem divinitatem, quod totius exsors doloris est. Denique idem dicebat: Deus, Deus meus, respice in me: quare me dereliquisti ? quia secundum carnem relictus est, qui secundum divinitatem nec deseri potuit, nec relinqui. 38 Idem etiam dicit: Longe a salute mea verba delictorum meorum , hoc est, non capiatur, qui audit: Quare me dereliquisti? sed intelligat quod secundum carnem ista dicantur, quae longe a erborum: sed quoniam delicta aliena suscepi, etiam delictorum alienorum verba suscepi; ut derelictum me adique corporis, emisit spiritum, non amisit. Pendebat in cruce, et omnia commovebat. Tremebat in ligno, quem totus tremebat hic mundus. Erat inter supplicia, excipiebat vulnera, et regnum coeleste donabat. Peccatum omnium factus, peccata generis abluebat humani. Postremo mortuus est, et secundo et tertio exsultans atque ovans dico, mortuus est; ut illius mors vita fieret mortuorum. 40. Sed nec sepulcrum quidem ejus miraculo caret. Nam cum esset unctus
Abbreviated transcription (Latin):
genitũ ⁊ creatũ filiũ. Quo auctore: contra
aplica scͥpta contendant. Contendant tñ: si mͦ
arrii se discipłos ẽẽ fateant᷑. Nam quomͦ ne¬
gant magistrũ: cuiꝰ inuentũ sequunt᷑  S si
illi hoc dicunt qd̃ arrius: iustiꝰ ego debeo dicere
qd̃ apłs dicit. Patrẽ enĩ dixit. ñ ingenitũ no¬
minauit : filium dixit. filiũ ⁊ genitũ dixit.
Quod legi ñ nego. ĩmo libenter usurpo: qd̾ ñ le¬
gi usurparẽ ñ debeo. s tñ quod in dialectica ñ fa¬
c̾mꝰ usurpen: si ñ. ne forte dicant quia geni¬
tũ ñ legimꝰ patrẽ sicut filiũ. ideo ingenitũ
estimare debeniꝰ. Incelligit᷑ hoc gͦ. ñ legitur. S

Expanded text:
genitum et creatum Filium. En quo auctore contra genitum et creatum Filium. En quo auctore contra apostolica scripta contendant: contendant tamen, si modo se Arii discipulos esse fateantur. Nam quomodo negant magistrum, cujus inventum sequuntur? 92. Sed si illi hoc dicunt, quod Arius: justius ego debeo dicere, quod Apostolus dixit . Patrem enim dixit, non ingenitum nominavit: Filium dixit, et genitum Filium dixit. Quod legi, non nego; immo libenter usurpo: quod non legi, usurpare non debeo. Sed tamen, quod in dialectica non faceremus, usurpent; si non et forte dicant quia genitum non legimus Patrem sicut Filium, ideo ingenitum aestimare debemus. 93. Intelligitur hoc, ergo non legitur
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc illi asserant: ubi ingenitũ patrẽ legerint.
S si dialectico more concedis ibi. id postulant ut
qͥd lectũ ñ sit ꝓ lecto usurpent: ꝓdunt se contentiomĩ¬
studio deferre: ñ cognitionẽ querere u̾itatiꝰ. sa¬
q in ipsa dialectica si ñ concedat᷑ qd̾ concedi sibi
postulant qui aditum contentionis inuenire
desid̾ant .: pͥncipiũ nͥ¬
inuenire disputandi. Ꝙe
hoc ibi:
ubi contentio ẽ magis de
disputati¬
onis argutiis. quã de examine u̾itatis. hec ẽ
eñ dialecticoꝵ gła: si uideant᷑ expugnare
u̾bis ⁊ refellere u̾itatẽ. Contra defimtio fidei
e ut u̾itas ñ u̾ba pandant᷑. Deniq u̾ba philo¬
sophoꝵ. exclusit simplex u̾itas piscatoꝵ. Que
gͥ ista assertio ẽ. ubi si ñ donauero eis u̾bum
ingeniti: assertionis pͥncipiũ inuenire ñ poᷤ¬
sunt. Ubi gͦ leg̾i̾nt: demonstrent. Excideram
animo: nunc redeo in memoriã. Lectũ ẽ inqͥ¬
unt. Nam arrius dixit ingenitũ patrẽ: &

Expanded text:
Nunc illi asserant ubi ingenitum Patrem legerint. Sed si dialectico more concedi sibi id postulant, ut quod lectum non sit pro lecto usurpent, produnt se contentionistudio differri, non cognitionem quaerere veritatis. Namque in ipsa dialectica si non concedatur, quod concedi sibi postulant, quo aditum contentionis invenire desiderant, principium innequeunt disputandi. Et hoc ibi, ubi contentio est magis de disputationis argutiis, quam de examine veritatis. Haec est enim dialecticorum gloria, si videantur expugnare verbis et refellere veritatem: et contra definitio fidei est, ut veritas, non verba pendantur. Denique verba philosophorum excludit simplex veritas piscatorum. 90. Quae igitur ista assertio est, ubi si non donavero eis verbum ingeniti, assertionis principium invenire non possunt? Ubi ergo legerint, demonstrent. 91. Exciderat animo: nunc redeo in memoriam. Lectum est, inquiunt; nam Arius dixit ingenitum Patrem, et
Abbreviated transcription (Latin):
petcati. quia pecc̃m ipse ñ fecit. s ꝓ nobis pecẽm
factus ẽ ut nos eẽmus iustitia dei in ipso. Ca¬
ro gͦ ipsius ⁊ anima. eiusdẽ cuiꝰ animȩ nr̃ȩ ca¬
ro q substantie ẽ. Nec timeo ne tetrada uida
inducere. No ᷤ enim solam qui hoc asseruimꝰ co¬
lumꝰ tͥnitatẽ. Non enim xp̃m diuido cũ car¬
nis eius diuinitatis q distinguo substantiã:
s unũ xp̃m cum patre ⁊ spu dei p̾dico. & illos
magis qui carnẽ xp̃i uniꝰ cum diuinitate eiꝰ
dicunt ẽẽ substantiȩ tetrada inducere demon¬
strabo. Non enĩ quod euisdem substantiȩ ẽ. unꝰ.
s unũ est. Nam utiq filium eiꝰdem cũ patre
substantie confitentes in tractatu concilii nice¬
ni: ñ unam ꝑsonam s unã diuinitatẽ in patͤ.¬
⁊ filio credider̃t. Ergo cũ dicunt carnẽ eiꝰdem
cuiꝰ ⁊ filius dĩ erat fuisse substantie: ipsi quod
nob̾ obiciunt. ineptiis uanȩ assertionis incurr̃t.:

Expanded text:
peccati; quia peccatum ipse non fecit, sed pro nobis peccatum peccati; quia peccatum ipse non fecit, sed pro nobis peccatum factus est; ut nos essemus justitia Dei in ipso . Caro ergo ipsius et anima ejusdem cujus anima nostra caroque substantiae est. 77. Nec timeo ne tetrada videar inducere, nos enim vere solam, qui hoc asserimus, colimus Trinitatem. Non enim Christum divido, cum carnis ejus divinitatisque distinguo substantiam; sed unum Christum cum Patre et Spiritu Dei praedico, et illos magis qui carnem Christi unius cum divinitate ejus dicunt esse substantiae, tetrada inducere demonstrabo. Non enim quod ejusdem substantiae est, unus, sed unum est, nam utique Filium ejusdem cum Patre substantiae confitentes in tractatu concilii Nicaeni, non unam personam, sed unam divinitatem in Patre et Filio crediderunat. 78. Ergo cum dicunt ejusdem carnem, cujus et Filius Dei erat, fuisse substantiae, ipsi quod nobis objiciunt ineptiis vanae assertionis incurrunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dei nec crescere ds: nec altitudo sapientiȩ d̾i. ne¬
erat ñ dei s nr̃a sapientia. Nam quomͦ impleba¬
tur: qui ut om̃ia impleret descendit ꝑ quẽ
autẽ sensũ ysaias dixit: patrẽ puer nesciebat
aut matrẽ Scͥptum ẽ enim. Prius quã sciat
puer patrẽ aut matrẽ : accipiet uͥtutẽ damasei
ta ñ fallunt: expers autẽ agnitionis infantia. ꝑ
humanã utiq imprudentiã quo ᷤ adhuc ñ didi¬
cit ignorat. S uerendum ẽ inquã. ne si duõ sen
sus pͥncipales. aut geminã sapientiã xp̃o tͥbuu
adoramꝰ ⁊ carnẽ xp̃m diuidimꝰꝰ Nunqͥd cum
cifixus ẽ inquit ex infirmitate nr̃a: uiuit tũ
Nunqͥd etiã cũ dicimꝰ. quia aĩam rationalem ꝙ
intellectꝰ nr̃i suscepit capacẽ: diuidimꝰ eũN
lectꝰ capacẽ. ⁊ ipsã humanã ⁊ eiusdẽ substantiȩ
cuiꝰ nr̃e sunt animȩ. & carnẽ nr̃ȩ similem. eius
dem q cuiꝰ caro ẽ nr̃a substantiȩ. suscipiens d̾s
u̾bum. ꝑfectus etiã d̃s fuit. sine ulla tñ labe

Expanded text:
Dei nec crescere Deus, nec altitudo sapientiae Dei imerat non Dei, sed nostra sapientia, nam quomodo implebatur, qui ut omnia iautem sensum Esaias dixit, patrem puer nesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, accipiet virtutem Damasci lta non fallunt. Expers autem agnitionis infantia, per humanam utique imprudentiam, quod adhuc non didicit, ignorat. Sed verendum est, inquam, ne si duos principales sensus aut geminam sapientiam Christo adoramus, Christum dividimus? Numquid cum cifixus est ex infirmitate nostra, vivit tamen Numquid etiam cum dicimus quia animam rationabilem et intellectus nostri suscepit capacem, dividimus eum lectus capacem, et ipsam humanam, et ejusdem substantiae, cujus nostrae sunt andemque cujus caro est nostra substantiae, suscipiens Deus Verbum, perfectus etiam homo fuit, sine ulla tamen labe
Abbreviated transcription (Latin):
et filiũ: Accepit enĩ uirtutẽ: & peꝑit filium
quẽ ex ipsa suscepit. Deniq hoc etiam gabriel ꝓ¬
prio sermone declarat dicens. E quod nascetur
ex te sc̃m : uocabit᷑ filiꝰ dĩ. Ex te inquit : ut scđm
hoĩem qd̃ ex ipsa nasceret᷑ adu̾teres. Ex se enĩ ge¬
n̾auit maria: ut quod gen̾aret᷑ in eo salua dñce

Expanded text:
 14? Accepit enim virtutem, et peperit Filium, quem ex se ipsa suscepit. 53. Denique hoc etiam Gabriel proprio sermone declarat dicens: Et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Dei Filius . Ex te, inquit, ut secundum hominem quod ex ipsa nasceretur, adverteres; ex se enim generavit Maria, ut quod generaretur ex ipsa, in e
Abbreviated transcription (Latin):
quã scio. hoc solum bene scio: quod nescio quȩ
scire ñ possum. Quod uidimꝰ inquit ⁊ quod au¬
diuimꝰ. ioħ̃es dicit. Hoc solum bene scire se dixit
quod audiuit ⁊ quod uidit: qui in xp̃i pectore
retumbebat. Ergo illi satis est audisse : michi ñ
ẽ satis. S quod ille audiuit : hoc mͥ dixit. E quod
audiuit a xp̃o: hoc ne ego possum negare uerũ
ẽẽ de xp̃oꝰ Ergo ⁊ quod audiuit audiui: & quod
uidit audiui. Ille enĩ uidit quod uidit: ñ utiq
diuinitatẽ quȩ scd̃m naturã suã uideri ñ potelt

Expanded text:
quam scio. Hoc solum bene scio, quod nescio, quae quam scio. Hoc solum bene scio, quod nescio, quae scire non possum. Quod vidimus, inquit, et quod audivimus , Joannes dicit: hoc solum bene scire se dixit, quod audivit et quod vidit, qui in Christi pectore recumbebat. Ergo illi satis est audisse, mihi non est satis. 22. Sed quod ille audivit, hoc mihi dixit: et quod audivit a Christo, hoc nec ego possum negare verum esse de Christo. Ergo quod audivit, audivi: et quod vidit, vidi; ille enim vidit, quod vidit: non utique divinitatem, quae secundum n
Abbreviated transcription (Latin):
labereris humani. dum u̾bum dicis & filium
ideo addidit. E d̾s erat u̾bum. Habes utiq qd̾
pater: quia d̃s erat. Quomͦ huiꝰ negas et̾nitatẽ.
cu unũ cum patre. dĩ nom̃ est: Non de sonus
capiat. similitudo q sermonis. Aliua u̾bune
quod tempora habet: quod sillabis colligitur
literis q componit᷑. Non tale u̾bum filius: quia
ñ talis est pater u̾bi. Cauendũ gͦ ne tibi questi¬
onẽ uocis corporalis uideam᷑ ingerere: incorpo¬
reus est ds̃. Uocem utiq incorporeus. ñ habet
corporalem. Si uox corporalis non ẽ in patre:
nec filius u̾bum ẽ corporale. Si corpus in patre
ñ ẽ : nec tempus in patre ẽ. Si tempus in patre
ñ ẽ. utiq nec in u̾bo est. Quod si nullum pͥncipii
tempꝰ in u̾bo: nec num̾us utiq nec gradus u̾bi ẽ
Quod si numerꝰ in u̾bo: ergo multa u̾ba. Si młta
multi ⁊ filii. S unũ u̾bum ẽ quod ⁊ gradum ex

Expanded text:
labereris humani, 708 dum Verbum dicis et Filium, labereris humani, 708 dum Verbum dicis et Filium, ideo addidit: Et Deus erat Verbum . 19. Habet utique quod Pater, quia Deus erat. Quomodo hujus negas aeternitatem, cui unum cum Patre Dei nomen est? Non te sonus capiat, similitudoque sermonis: aliud Verbum est, quod tempora habet, quod syllabis colligitur litterisque componitur: non tale Verbum Filius, quia non talis est Pater Verbi. 20. Cavendum ergo ne et ibi quaestionem vocis corporalis videamur ingerere. Incorporeus est Deus: vocem utique incorporeus corporalem non habet. Si vox corporalis non est in Patre, nec Filius verbum est corporale. Si corpus in Patre non est, nec tempus in Patre est. Si tempus in Patre non est, utique nec in Verbo est. Quod si nullum principii tempus in Verbo, nec numerus utique, nec gradus Verbi est. Quia si numerus in Verbo, ergo multa verba. Si multa verba, multi et filii. Sed unum Verbum est, quod et gradum exc
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑ Aꝑte itaq sempit̾nam diuinitatẽ eiꝰ exp̃s¬
serat: s tam̃ ne quis a patre diuideret u̾bi ȩt̾m¬
bonus ille piscator adiunxit. Ex u̾bum erat apud
dm̃. hoc ẽ quod dixit erat: sic estimandũ ẽ. Erat
u̾bum quomͦ erat pater. qm̃ cum patre erat &¬
in patre erat: ⁊ apud patrem erat semꝑ. Nempe
quom᷑ de patre legimus erat: ita & de u̾bo leginꝰ
erat. Quid discernis intellectũ: qui ñ discernis au¬
ditum : Uerbi ẽẽ apud patrem est. patris ẽẽ cũ
ubo est. Legimꝰ enim quia u̾bum erat apud dm
taq si scłm tuã opinionẽ aliguando ñ erat. sccd̃m
tuã opinionẽ ⁊ is in pͥncipio ñ erat. apud queni
erat u̾bum. ꝑu̾bum enĩ audio: ꝑ u̾bum intelli¬
go quia ds erat. Nam si sempit̾nũ u̾bum ẽẽ
credidero. quod credo: ñ possum de patͥs ȩt̃nitate
dubitare. cuiꝰ ȩt̾nus est filius. Si temporalẽ gen̾a¬
tionẽ eius existimo. incipit cõmunitatẽ habere
pit̾nam habere ꝑfectionẽ: ne forte usu sermonis

Expanded text:
te itaque sempiternam divinitatem ejus expresserat: sed tamen ne quis a Patre divideret Verbi aeterbonus ille piscator adjunxit: Et Verbum erat apud Deum . Hoc quod dixerat, sic aestimandum est: Erat Verbum, quomodo erat Pater; quoniam cum Patre erat, et in Patre erat, et apud Patrem erat semper. Nempe quomodo de Patre legimus, erat; ita et de Verbo legimus, erat. 18. Quid discernis intellectum, qui non discernis auditum? Verbi esse apud Patrem est: Patris esse cum Verbo est; legimus enim quia Verbum erat apud Deum. Itaque si secundum tuam opinionem aliquando non erat, ergo secundum tuam opinionem et is in principio non erat, apud quem erat Verbum. Per Verbum enim audio, per Verbum intelligo quia Deus erat. Nam si sempiternum Verbum esse credidero, quod credo; non possum de Patris aeternitate dubitare, cujus aeternus est Filius. Si temporalem generationem ejus existimo, incipit communitatem habere piternam habere perfectionem; ne forte usu sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a sicut passer erepta ẽ de laqueo uenantiũ. & ali¬
bi. In dño confido. quomͦ dicitis aĩe meȩ transmigra
in montẽ sicut passer: habet gͥ aĩa alas suas: quib
se possit leuare de t̾ris. Alarũ aut̃ remigiũ ñ mate¬
rialis cõpago pennarũ. s continuus bonoꝵ ordo
lestia uelut umbra refrigerantis salutis ȩt̾nȩ mun¬
ẽ copia. excitet unꝰqͥsq in se dei gr̃am: ac posteriora
obliuiscens. pͥora appetens. ad destinata conten¬
dat: procul a militiȩ honorib. ꝓcul ab estib m̃di:
ne qͦd fabulȩ fe¬
r̃t ęstu solis cera resoluta

Expanded text:
a est de laqueo venantium . Et alibi: In Domino confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem sicut passer . Habet igitur alas anima suas, quibus se possit libera levare de terris. Alarum autem remigium non materialis compago pennarum, sed continuus ordo bonorum lestia, velut umbra refrigerante salutis aeternae, munest copia, excitet unusquisque in se gratiam Dei, ac posteriora obliviscens, priora appetens, ad destinata contendat. Procul a militiae honoribus, procul ab aestibus mundi; ne quod fabulae ferunt, aestu solis cera resoluta
Abbreviated transcription (Latin):
ni uͦ prudentiã. fortitudinẽ. tẽꝑantiã. atq iusticiã.
Prudentia enĩ. rationis humanȩ ẽ. Fortitudo uim qͣn¬
dam ferocientis uirtutis habet : mortisq contẽptũ.
Temꝑantia. saeratȩ uincło caritatis. mysterioꝵq con¬
tẽplatione cȩlestiũ negligit corꝑis uoluptates. Iusti¬
cia in alto quodã successu locata uidet explorat q
oĩa: quȩ aliis potiꝰ nata qͣm sibi. ñ tã suas utilitates
qͣm publica emolum̃ta rimat᷑. Merito aĩa oꝑata iu¬
sticiã. formã aquilȩ accipit: quȩ t̾rena defugiens.
totaq cȩlesti sublimis & intenta mysterio. resurre¬
ctionis glam p̾cio eqͥtatis adipiscit᷑ : ꝓpt̾ qͦd ad eam
dictũ ẽ. Renouabit᷑ sicut aqͥlȩ iuuentꝰ tua. Est gͦ &¬

Expanded text:
 fortitudinem, temperantiam, atque justitiam. Prudentia enim rationis humanae est: fortitudo vim quamdam ferocientis virtutis habet, mortisque contemptum: temperantia sacratae vinculo charitatis, mysteriorumque contemplatione coelestium, negligit corporis voluptates: justitia in alto quodam suggestu locata videt, exploratque omnia: quae aliis potius nata quam sibi, non tam suas utilitates quam publica emolumenta rimatur. Meritoque anima operata justitiam, formam aquilae accipit, quod terrena defugiens, totaque coelesti sublimis et intenta mysterio, resurrectionis gloriam pretio aequitatis adipiscitur. Propter quod ad eam dictum est: Renovabitur sicut aquilae juventus tua .
Abbreviated transcription (Latin):
& speculator sit om̃ium: sicut lectũ ẽẽ in libro sapi
Aut si tibi displicet arriane: detrahe eũ de patris fi¬
lii q consortio. S si detrahere uolu̾is: cȩlum supra te
uerti uidebis: quia uirtus eoꝵ om̃is a sp̃u ẽ. Si detra¬
here uolueris: in dm tibi pͥus mittenda est manꝰ.
quia di sp̃s ẽ. S quomͦ detrahes eum qui alta scru

Expanded text:
et speculator sit omnium, sicut lectum esse in libro Sapieaut si tibi displicet, Ariane, detrahe eum de Patris Filiique consortio. Sed si detrahere volueris, coelos supra te reverti videbis; quia virtus eorum omnis ab Spiritu est . Si detrahere volueris, in Deum tibi prius mittenda est manus; quia Deus Spiritus . Sed quomodo detrahes eum, qui alta scru
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ysaias quando uidit maiestatẽ eiꝰ. & lo¬
cutꝰ est de eo ipsa u̾ba. Dixit iohannes dixisse
ysaiam: & maiestatẽ ei filii apparuisse xui¬
dentissime reuelauit. Paulus autẽ. sp̃m hec
dixisse memorauit. Unde gͥ ista diu̾sitas: Di
uersitas quidẽ u̾boꝵ: ñ sensuũ est. Nam licet
diu̾sa dixerint. nullus errauit: quia & pater ui¬
detur in filio qui dixit. Qui me uidet: uidet
et patrem. Ex filius uidet᷑ in sp̃u: quia sicut ne¬
mo dicit dñm iesum nisi in sp̃u scõ: ita ñ carna
ait. Surge qui dormis: & exurge a mortuis. &
ait. Ad hoc enĩ tibi uisus sum: ut constituerẽ te mi¬
nistrũ & testem. quib uidisti me ⁊ in quib uisu
uirgine maria: Quia ñ alter xp̃c s unus ẽ . & ante
secula ex patre ut cłi filius natꝰ. & in secło carnis assũ¬

Expanded text:
dicit Esaias, quando vidit majestatem ejus, et locutus est de eo. 166. Ipsa verba dixit Joannes dixisse Esaiam, et majestatem ei Filii apparuisse evidentissime revelavit: Paulus autem Spiritum haec dixisse memoravit. Unde igitur ista diversitas? 167. Diversitas quidem verborum, non sensuum est. Nam licet diversa dixerint, nullus erravit; quia et Pater videtur in Filio, qui dixit: Qui me videt, videt et Patrem . Et Filius videtur in Spiritu; quia sicut nemo dicit Dominum Jesum nisi in Spiritu sancto ; ita non carnalait: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et  videbat ? Unde et Dominus ait: Ad hoc enim tibi visus sum, ut constituerem te ministrum et testem quibus vidisti me, et in quibus visurvirgine Maria? Quia non alter Christus, sed unus est: et ante saecula ex Patre, ut Dei filius natus; et in saecu
Abbreviated transcription (Latin):
tuã ⁊ u̾itatem tuã. ipsa me decluxerunt ⁊ ad¬
duxerunt in montẽ sc̃m tuũ ⁊ in tab̃nacula
tuaꝰ Si lucẽ hic filium putas: gͦ sp̃s u̾itas ẽ.
legimꝰ. ut om̃s in noĩe iesu genu flectant. Hoc
nom̃ utrũ habeat sp̃s consideremꝰ. S scͥptũ ẽ.
Ite baptizate gentes in noĩe patris ⁊ filii &
sp̃s sc̃i. habet gͦ nom̃ suꝑ om̃e nom̃. Qd̃ gͦ ha

Expanded text:
itatem tuam; ipsa me deduxerunt, et adduxerunt in montem sanctum tuum, et in tabernacula tua . Si lucem 696 hic Filium putas, ergo Spiritus veritas est: legimus , ut omnes in nomine Jesu genua flectant. Hoc nomen utrum habeat Spiritus consideremus. Sed et scriptum est: Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. Hic gͥ est in dei sede. Neq enim aqua abluit
di sedem. Deniq dauid ñ supra d̾i dixit. sedem.¬
s supra celos ẽẽ. quãlibet illam intelligas aquã
quia scͥptum ẽ. & aquȩ quȩ suꝑ celos sunt: lau¬
dent nomen dñi. Laudent dixit: ñ laudet. Nam
si aquȩ elem̃tũ uoluisset intelligi: laudet utiq
dixisset. Dicendo autẽ pluraliter: uirtutes uo¬
luit estimari. Et quid mirũ si in sede di sp̃s sc̃s¬

Expanded text:
. Hic igitur est in Dei sede; neque enim aqua abluit Dei sedem. Denique David non supra sedem Dei dixit, sed supra coelos esse, quamlibet illam intelligas aquam; quia scriptum est: Et aquae quae super coelos sunt, laudent nomen Domini . Laudent, dixit, non laudet. Nam si aquae elementum voluisset intelligi, laudet utique dixisset: dicendo autem pluraliter, virtutes voluit aestimari. 156. Et quid mirum, si in sede Dei Sp
Abbreviated transcription (Latin):
seraphim. ita faciem dĩ uel pedes uelant: eo qd̾ in
deo qui nec pͥncipiũ nec finẽ habet. om̃is ab hac
cognitione pͥncipii eius & finis. cursus tempoꝵ fe¬
riatur. Stant gͦ p̾cerita uel futura: p̃sentia uo¬
lant: ne queras pͥncipii eus uel finis archana quȩ
ñ sunt. habes p̃sentia: s laudato ñ discute. Sera¬
phim indefessis uocib laudant: & tu discutis:
Quod utiq cum faciunt. ostendunt nob̃ ñ aliquan¬
do discutiendum dm: s semꝑ ẽẽ laudandũ. Ergo
doctor quẽ xp̃c eligit. Aut dñm uͥtutũ negare pos¬
sunt sp̃m scm : qui donat quas uolu̾it ipse uirtu¬
tes Nunc unitatẽ maiestatis ⁊ regni. liquet in¬
dicunt patrẽ dm̃ ab ysaia hoc tempore uisum.:
paulus sp̃m dixit. lucas ꝓbauit: iohannes euan¬
głista ad filiũ retulit. Sic enĩ scͥptũ ẽ de filio. hec
locutꝰ ẽ iesus: & abiit & abscondit se ab eis. Cum
autẽ tanta signa fecisset corã his ñ credebant in

Expanded text:
Seraphim, ita faciem Dei, vel pedes velant; eo quod in Seraphim, ita faciem Dei, vel pedes velant; eo quod in Deo qui nec principium nec finem habet, omnis ab hac cognitione principii ejus et finis cursus temporum feriatur. Stant ergo praeterita vel futura, praesentia volant. Ne quaeras principii ejus, vel finis arcana, quae non sunt. Habes praesentia: sed laudato, non discute. 164. Seraphim indefessis vocibus laudant, et tu discutis? Quod utique cum faciunt, ostendunt nobis non aliquando discutiendum Deum, sed semper esse laudandum. Ergo doctor, quem Christus elegit: aut Dominum virtutum negare possunt Spiritum sanctum, qui donat quas voluerit ipse virtutesdicunt Patrem 699 Deum ab Esaia hoc tempore visum , Paulus Spiritum dixit, Lucas probavit , Joannes Evangelista ad Filium retulit. Sic enim scriptum est de Filio : Haec locutus est Jesus, et abiit, et abscondit se ab his. Cum autem tanta signa
Abbreviated transcription (Latin):
plena est uniu̾sa t̾ra maiestate eius. Si stabant
seraphuim: quomͦ uolabant: Si uolabant: quomͦ
rotam intra rotã uidit ꝓpħa currentẽ: quod utiq
ñ ad corporalem refertur speciẽ uisionis. s ad u¬
triusq grãm testam̃ti: quia teres uita scõꝵ sit⁊
ita sibi concinens. ut suꝑiorib post̾iora responde¬
ant. Rota gͥ intra rotam ẽ. uita sub lege. uita sub
gr̃a. eo quod iudea intra eccłam sit. lex intra gr̃am
Nam intra ȩccłam ẽ qui udeus est in occulto: &
circuncisio cordis intra ȩccłȩ sacram̃tũ est: s illa
iudea intra ȩccłam. de qua scͥptum ẽ. Notus in iu¬
dea ds̃. Ergo sicut rota intra rotã currit: simili¬
ter alȩ stabant. ⁊ alȩ uolabant. Similiter & sera¬
phim duab alis faciem ⁊ duab alis pedes uela¬
bant: et duab uolabant. Nam hic qͦ spiritalis
sapientiȩ sacram̃tũ ẽ. Stant tempora uolant
tempora: stant p̃terita uel futura. Et quasi alȩ

Expanded text:
plena est universa terra majestate ejus . 161. Si stabant Seraphim, quomodo volabant? Si volabant, quomodo rotam intra rotam vidit propheta currentem quod utique non ad corporalis refertur speciem visionis, sed ad utriusque gratiam Testamenti; quia teres vita sanctorum sit, et ita sibi concinens, ut superioribus posteriora respondeant. Rota igitur intra rotam est vita sub Lege, vita sub gratia; eo quod Judaea intra Ecclesiam sit, Lex intra gratiam. Nam intra Ecclesiam est, qui Judaeus est in occulto: et circumcisio cordis intra Ecclesiam sacramentum est. Sed illa Judaea intra Ecclesiam, de qua scriptum est : Notus in Judaea Deus: ergo sicut rota intra rotam currit, similiter alae stabant, et alae volabant. 163. Similiter et Seraphim duabus alis faciem, et duabus pedes velabant, et duabus volabant. Nam hic quoque spiritalis sapientiae sacramentum est. Stant tempora, volant tempora: stant praeterita, volant futura: et quasi alae
Abbreviated transcription (Latin):
habet d̃s: quia om̃ia quȩ habet pater. ha¬
bet ⁊ filius. Ideoq dixit. Om̃ia quȩ habet pater
mea sunt. Nec illud mediocre: quod de throno
di exire fluuiũ legimus. Sic enim habes: dicen¬
te ioh̃e euangłista. & ostendit mͥ flumen aquȩ
uiuȩ. splendidum tanquã cristallum: ꝓcedens de
sede dĩ ⁊ agni. Ex in medio plateȩ eius ⁊ ex utraq:
parte lignum uitȩ faciens fructum. duodecim
ꝑ singłos menses reddentes fructũ suũ : & folia
ligni ad medicinã om̃ium gentiũ. Hic ẽ utiq
fluuiꝰ de sede di ꝓcelens. hoc est sp̃s sc̃s quẽ bibit
qͥ credit in xp̃m: sicut ipse ait. Siquis sitit. ueni¬
at ad me ⁊ bibat. Qui credit in me sicut dicit
scͥptura flumina de uentre eius fluent aquȩ

Expanded text:
habet Deus, quia omnia quae habet Pater, habet et Filius, ideoque dixit: Omnia quae habet Pater, mea sunt . Nec illud mediocre, quod de throno Dei exire fluvium legimus. Sicut enim habes dicente Joanne evangelista: Et ostendit mihi flumen aquae vivae, splendidum tanquam crystallum, procedens de sede Dei et agni, et in medio plateae ejus, et ex utraque parte lignum vitae faciens fructus duodecim per singulos menses reddentes fructum suum, et folia ligni ad medicinam omnium gentium . Hic est utique fluvius de Dei sede procedens, hoc est Spiritus sanctus, quem bibit qui credit in Christum, sicut ipse ait, Si quis sitit, veniat ad me et bibat; qui credit in me, sicut dixit Scriptura, flumina de ventre ejus flu
Abbreviated transcription (Latin):
iesus cogitationes eoꝵ. Habet & sp̃s qui etiã in¬
ꝓpħis alieni cordis occulta manifestat. sicut
supra diximꝰ.: quia occulta cordis manifesta
fuint. Et quid miram᷑ si hoĩum scrutatur
occulta: qui scrutat᷑ etiã alta diꝰ Habet ds
ut uerax sit: quia scͥptum ẽ. Si ͭ autẽ d̾s uerax
om̃is aũ homo mencdax. Ꝙ alibi scͥptum est.
Fidelis d̾s. qui ñ mentitur. Hunqͥd mentit᷑ sp̃s¬

Expanded text:
Jesus cogitationes eorum. Habet et Spiritus, qui etiam prophetis alieni cordis occulta manifestat, sicut supra divimus , quia occulta cordis ejus manifesta fiunt. Et quid miramur si hominum scrutatur occulta, qui scrutatur etiam alta Dei ? 147. Habet Deus ut verax sit; quia scriptum est: Sit autem Deus verax, omnis autem homo mendax . Et alibi scriptum est: Fidelis Deus, qui n
Abbreviated transcription (Latin):
adoratur. Itaq sicut pater ⁊ filius unũ sunt
qr filius om̃ia habet quȩ pater habet. ita ⁊ sps
unũ ẽ cum patre ⁊ filio: quia ⁊ ipse om̃ia d̾i
nouit. N enim extorsit. ne sit amittentis inui¬
ria. ñ rapuit ne damnũ sit eius cuii uidet᷑ erep¬
tũ. Non enĩ aut ꝑ indigentiã rapuit. aut ꝑ ex¬
cellentiã uirtutis ualidioris extorsit: s ꝑ uinita¬
tẽ possidet potestatis. Ergo si hec om̃ia oꝑatur
bet quȩ d̃s habetꝰ Aut consideremꝰ quid ha¬
beat ds: quod ñ habeat sp̃s sc̃s. Habet d̾s pater
diuinitatẽ : habet ⁊ filius in quo habitat plȩ¬
nitudo diuinitatis: habet sp̃s quia scͥptũ ẽ¬

Expanded text:
at. 144. Itaque sicut Pater et Filius unum sunt; quia Filius omnia habet, quae Pater habet : ita. et Spiritus unum est cum Patre et Filio; quia et ipse omnia Dei novit . Non enim extorsit, ne sit amittentis injuria: non rapuit, ne damnum sit ejus, cui videtur ereptum. Neque enim aut per indigentiam rapuit, aut per excellentiam virtutis validioris extorsit, sed per unitatem possidet potestatis. Ergo si haec omnia operaturbet, quae Deus habet? 145. Aut consideremus quid habeat Deus, quod non habeat Spiritus sanctus. Habet Deus Pater divinitatem, habet et Filius, in quo habitat plenitudo divinitatis: habet et Spiritus; quia scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
a quo psaias missus ẽ: Neq enĩ paulo possumꝰ au¬
store dubitare. cuiꝰ sententiam in actib apłoꝵ¬
lucas euangłista: sic ꝓbauit ut scriberet. Demo
sic habes: dicente paulo. Bene locutꝰ ẽ sp̃s ꝑ ysau
dic. Aure audietis & ñ intelligetis: & uidentes ui¬
seraphim stabant in circuitu eiꝰ: & duab ue

Expanded text:
ligamus, a quo Esaias missus est? Neque enim Paulo possumus auctore dubitare, cujus sententiam in Actibus apostolLucas evangelista sic probavit, ut scriberet. Denique sic habes, dicente Paulo: Bene locutus est Spiritus sdic: Aure audietis, et non intelligetis; et videntes viSeraphim stabant in circuitu ejus; se
Abbreviated transcription (Latin):
abes quod d̾s suscitat mortuos. mortuos:
Sicut enim pater suscitat mortuos ac uiui¬
ficat: sic et filius quos uult uiuificat. Suscitat aũ
uificabit & mortalia corpora ur̃a : ꝑ inhabitantẽ
sp̃m eius in uobis. Tamen ne infirmã grãm putes
audi quia ⁊ sp̃s suscitat. Dicit enim ꝓpħa ierechiel
gatio nimis multa. & infra d̾s dicit. Scietis quod
ego sum dñs cum aꝑiam sepulchra uestra ut edu
mundi posset uenire cardinib. quia uentoꝵ flatꝰ
hic quẽ uidemꝰ partis ñ uniu̾sitatis ẽ: & hic sp̃s
ut et suꝑ om̃s ⁊ ꝑ om̃s & in om̃ib sit. Itaq ex u̾bis
ꝓpħicis spectare licet quẽadmodũ ossa dudum re
fauilla concrescat sensu pͥus animata coeund: quã
specie reformata uiuench. Nonne in facti sim¬
litudine unitatẽ diuinȩͥ  ognoscimꝰ potestatis:
Sic suscitat sp̃s. sicut & dñs in passione ꝓpͥa susci¬
tauit: cum subito in momet ito oculi. de¬
functoꝵ sepulchra patuerunt. & rediuiua corpi¬

Expanded text:
s quod suscitat mortuos: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat: sic et Filius quos vult, vivificat . Suscitat autvificabit et mortalia corpora vestra per habitantem Spiritum ejus in vobis . Tamen ne infirmam gratiam putes, audi quia et Spiritus suscitat; dicit enim propheta Ezechigatio nimis multa . Et infra Deus dicit: Scietis quod ego sum Dominus, cum aperiam sepulcra vestra; ut educmundi posset venire cardinibus; quia ventorum flatus hic, quem videmus, partis non universitatis est: et hic spiritus ut et super omnes, et in omnibus sit. Itaque ex verbis propheticis spectare licet quemadmodum ossa, dudum resfavilla concrescat, sensu prius animata coeundi, quam specie reformata vivendi. 151. Nonne in facti similitudine unitatem divinae recognoscimus potestatis? Sic suscitat Spiritus, sicut et Dominus in passione propria suscitavit; cum subito in momento oculi defunctorum sepulcra patuerunt, et rediviva corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs utiq ab om̃ib adorandus est. Sic enĩ scͥptũ
ẽ. Dñm dm̃ tuũ adorabis. ⁊̃ ipsi soli seruies Aut
dicant ubi leg̾int: quia ad orat & sp̃s. Dictum
ẽ enĩ de filio dĩ. Adorent eum om̃s angłi eius:
ñ dictum ẽ adoret ⁊ sp̃s. Quomͦ enĩ potest ado¬
rare qui ñ int̾ famulos ⁊ ministros est. s cum
patre ⁊ filio seruitia habet subiecta iustoꝵ:
quia scͥptum ẽ sp̃ui dĩ seruimꝰ Adorandus gͥ
est nobis : cui seruiendũ a nobis apłs docuit.
Cui autẽ seruimꝰ hunc ⁊ adoramꝰ. iuxta qd scͥptũ
ẽ : ut eãdem sepe repetamꝰ. Nñm dm̃ tuũ adora¬
bis: ⁊ ipsi soli seruies. Quãquã nec hoc p̃termise
cum adoratur qui in ꝓpħis est: idem sỹs adora¬
tur. Itaq sic habes. Si conueniat uniu̾sa eccła
in unũ ⁊ om̃s linguis loquant᷑. intret autẽ

Expanded text:
dominus, utique ab omnibus adorandus est; sic enim scriptum dominus, utique ab omnibus adorandus est; sic enim scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies . 142. Aut dicant ubi legerint quia adorat Spiritus. Dictum est enim de Dei Filio: Adorent eum omnes angeli ejus : non lectum est, adoret Spiritus. Quomodo enim potest adorare, qui non inter famulos et ministros est, sed cum Patre et Filio servitia habet subjecta justorum; quia scriptam est: Spiritui Dei servimus . Adorandus igitur est nobis, cui serviendum a nobis Apostolus docuit: cui autem servimus, hunc et adoramus, juxta quod scriptum est, ut eadem saepe repetamus: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. 143. Quamquam nec hoc praetermisertur, utique cum adoratur qui in prophetis est, idem Spiritus adoratur. Itaque sic habes: Si conveniat universa Ecclesia in unum, et omnes linguis loquantur, intr
Abbreviated transcription (Latin):
fatiscere om̃ia declaratum sit: apparet eẽ sp̃m
creatorem. S quis hoc dubitet. quando sicut
supra ostendimꝰ. ne dñi quidẽ ex uirgine assũ¬
pta gen̾atio cepit: cum antĩor om̃ib creat᷑is
tura sp̃s : s creator ẽ. Qui autẽ creator: ñ utiq
creatura. & qr creatura ñ est. sine dubio cre¬
ator ẽ om̃ium. qui patͥ ⁊ filio cooꝑator ẽ in
om̃ib. Si autẽ creator: utiq dicendo apłs in
condemuatione gentilitatis quia seruierunt
creature potius quã creatori qui ẽ ds̃ benedice
in scła: suadendo quoq ut supra docuimꝰ ser¬
uiendu ẽẽ sp̃ui sc̃o ⁊ creatorem ostendit. & quia
creator ẽ dm̃ appellari debere monstrauit. Qõ
etiã in epła quȩ ad hebreos scripta est comp̃hen¬
dit dicens : qm̃ qui om̃ia creauit d̾s ẽ. Aut di¬
cant gͥ quid sit quod sine patre ⁊ filio ⁊ sp̃u scõ
d̾itatis ẽẽ fateant᷑. Adorandum qͦ docuit. quẽ
dnm ⁊ dm̃ dixit. Quis enĩ d̃s uniu̾sitatis: Q

Expanded text:
fatiscere omnia declaratum sit; apparet Spiritum esse creatorem. Sed quis hoc dubitet, quando, sicut supra ostendimus, ne Domini quidem ex Virgine assumpta generatio, quae praestantior omnibus crtura Spiritus, sed creator est: qui autem creator, non utique creatura. Et quia creatura non est, sine dubio creator est, qui Patri et Filio cooperator est omnium. Si autem creator, utique dicendo Apostolus in condemnationem gentilitatis: Quia servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est Deus benedictus in saecula : suadendo quoque, ut supra docuimus, serviendum esse Spiritui sancto; et creatorem ostendit, et quia creator est, Deum appellari debere monstravit. Quod etiam in epistola quae ad Hebraeos scripta est, comprehendit dicens: Quoniam qui omnia creavit, Deus est . Aut dicant igitur quid sit quod sine Patre et Filio et Spiritu dorandum quoque docuit, quem Dominum et Deum dixit. Qui enim Deus universitatis et
Abbreviated transcription (Latin):
corde sapientis atq pacifici d̾i u̾bum: audiamꝰ
quid loquat᷑. Ego & pater unũ sumꝰ. Non di¬
cit hoc in pectore ꝑturbatoris ⁊ stulti: quia
animalis homo ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃s d̾i: stul¬
ticia enĩ est illi. Non capiunt fidei magnitu¬
dinẽ: angusta impioꝵ pectora. Deniq udei
audientes ego ⁊ pater unũ sumꝰ. tulerunt la¬
pides ut lapidarent eũ. Qui hoc audire ñ po¬
test: lapidat xp̃m asꝑiorib om̃i caute ꝑfidiȩ

Expanded text:
corde sapientis 691 atque pacifici Dei Verbum, audiamus corde sapientis 691 atque pacifici Dei Verbum, audiamus quid loquatur: Ego et Pater unum sumus . Non dicet hoc in pectore perturbatoris et stulti; quia Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim illi est . Non capiunt fidei magnitudinem angusta impiorum pectora. Denique Judaei audientes: Ego et Pater unum sumus; tulerunt lapides, ut lapidarent eum . 122. Qui hoc audire non pot
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos. seminaturꝰ in eoꝵ celestiũ affectib
segetem p̃ceptoꝵ: ut messis animoꝵ fecunda fla¬
uesceret. Consũmaturꝰ susceptȩ carnis officia cũ
ꝑfectionẽ in discipulis iam uideret. quos u̾boꝵ
suoꝵ radice fundau̾at. hortũ ingredit᷑: ut ho¬
palmȩ florentẽ modo. uitẽq fecundã riuo sui
sanguinis irrigaret. Hoc qͦ loco in porticu salo¬
monis deambulabat dedicationis ut legimus
die: hoc est in pectore sapientis atq pacifici
deambulabat xp̃c: eus sibi dedicaturus affecꝰtũ
Quȩ ista porticus sit: docet ꝓpħa. dicens. Deam¬
bulabam in innocentia cordis mei. in medio
domꝰ tnee. Habemus gͦ in nobis domũ di. ha¬
bemꝰ atria: habemꝰ ⁊ porticus. Habemus enĩ &¬
In plateis tuis: suꝑfluant aquȩ tuẽ. Dilata gͣ hazc
porticũ cordis tui cłi u̾bo: quo tibi dicit. Dilata
os tuũ: & adimplebo illud. Ergo deambulans in

Expanded text:
discipulos , seminaturus in eorum affectibus coelestium discipulos , seminaturus in eorum affectibus coelestium segetem praeceptorum; ut messis animorum fecunda flavesceret. Consummaturus susceptae carnis officia, cum perfectionem in discipulis jam videret, quos verborum suorum radice fundaverat, hortum ingreditupalmae florentem modo, vitemque fecundam rivo sui sanguinis irrigaret . 120. Hoc quoque loco in porticu Salomonis deambulabat dedicationis, ut legimus , die, hoc est, in pectore sapientis atque pacifici deambulabat Christus, ejus sibi dedicaturus affectum. Quae ista porticus sit, docet Propheta dicens: Deambulabam in innocentia cordis mei in medio domus tuae . Habemus ergo in nobis domum Dei, habemus atria, habemus et porticus, habemus et ue plateis tuis superfluant aquae tuae . Dilata ergo hanc porticum tui cordis Dei Verbo, quod tibi dicit: Dilata os tuum et adimplebo illud . 121. Ergo deambulans in
Abbreviated transcription (Latin):
unitas ordinẽ: gradũ nescit ȩqualitas. Nec ca¬
dit in dĩ filium: ut ꝑ contumaciã pietatẽ ledi¬
ret. magister ipse pietatis. Refert itaq aduer
tere. quo loco hec dñis disputau̾it. frequenter e¬
nim eius oracula ex locoꝵ in quib diu̾satus ẽ
qualitatib estimamꝰ. Ieiunaturꝰ a sp̃u sicut le¬
gimꝰ ducitur in desertum: ut euacuaret diabo¬
li temptam̃ta. Nam ⁊si in abundantia copiaꝵ
continenter uixisse laudandum ẽ. tñ in diuitiis
⁊ amenitatib frequentior temptationis illece¬
bra est. Deniq temptator ut temptet copias
pollicetur. ił dñs ut uincat famẽ nutrit.
Nec ego diffiteor in diuitiis ẽẽ posse continen¬
tiã: s ⁊ qui mare nauigat ⁊ si frequenter eua¬
dit. magis tam̃ obnoxius ẽ ꝑiculo: quã qui na¬
uigare nolu̾it. Uideamꝰ cet̾a. ꝓmissurus regnũ
cȩloꝵ iesus montẽ ascendit. Alibi ꝑ sata ducit

Expanded text:
unitas ordinem, gradum nescit aequalitas: nec caunitas ordinem, gradum nescit aequalitas: nec cadit in Dei Filium, ut per contumaciam pietatem laederet magister ipse pietatis. tere quo loci haec Dominus disputaverit; frequenter enim ejus oracula ex locorum in quibus diversatus est, qualitatibus aestimantur. Jejunaturus, ab Spiritu, sicut legimus , ducitur in desertum, ut evacuaret diaboli tentamenta. Nam etsi in abundantia copiarum contineater vixisse laudandum est; tamen in divitiis et amoenitatibus frequentior tentationis illecebra est. Denique tentator ut tentet, copias pollicetar: et Dominus ut vincat, famem nutrit. Nec ego diffiteor in divitiis esse posse continentiam: sed etsi qui mare navigat, frequenter evadit; magis tamen obnoxius est periculo, quam qui navigare noluerit. 119. Videamus caetera. Promissurus regnum coelorum Jesus montem ascendit . Alibi per sata ducit
Abbreviated transcription (Latin):
populos ut pater. sic uiuificat filius ut pater
equalitatẽ suã ad patrẽ ⁊ unitatẽ potestatis ex¬
p̃ssit. dicens. Ego et pater unũ sumus. Cũ enim
dicit ego ⁊ pater. reuelatur ȩqualitas: cũ dicit
unũ sumꝰ. unitas declaratur. Equalitas confusi¬
onẽ excludit: unitas separationẽ. Equalitas pa¬
trẽ filium q distinguit: unitas patrẽ filium q
ñ separat. Er̃go cũ dicit ego ⁊ pater. sabellianũ
repellit: quia aliũ se. aliũ patrem dixit. Repel¬
lit fotiniacũ: quia se cum deo patre iunxit. Illoᷤ
suꝑiorib repellit quia dixit ego et pater: infi̾ori¬
b arrianos. quia dicit unũ sumꝰ. tam̃ & in suꝑi¬
orib ⁊ in infi̾orib hereticã uigulat seuitatem.
Sabellianoꝵ. quia dixit unũ sumꝰ ñ unus sumꝰ.
arrianoꝵ. quia u pater : ñ pater ⁊ ego dixit. Qd̃
utiq ñ contumaciȩ. s pietatis ⁊ p̃scientiȩ fuit
ne nos errorẽ in ordine pateremur. Nescit enĩ

Expanded text:
populos ut Pater, sic vivificat Filius ut Pater, populos ut Pater, sic vivificat Filius ut Pater, aequalitatem suam ad Patrem unitate potestatis expressit dicens: Ego et Pater unum sumus. Cum enim dicit: Ego et Pater, revelatur aequalitas: cum dicit: Unum sumus, unitas declaratur. Aequalitas confusionem excludit, unitas separationem: aequalitas Patrem Filiumque distinguit, unitas Patrem Filiumque non separat. 117. Ergo cum dicit, Ego et Pater, Sabellianum repellit; quia alium se, alium Patrem dixit: repellit Photinianum, quia se cum Deo Patre junxit. Illos superioribus repellit, quia dixit, Ego et Pater: inferioribus Arianos, quia dicit: Unum sumus; tamen et in superioribus et in inferioribus haereticam jugulat saevitatem Sabellianorum; quia unum dixit sumus, non unus sumus: Arianorum; quia ego et Pater, non Pater et ego dixit. Quod utique non contumaciae, sed pietatis et praescientiae fuit; ne nos errorem in ordine putaremus. Nescit enim
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendimꝰ unitatẽ. Pater inquit quod dedit
michi maiuis ẽ om̃ib. & nemo potest ea rape
re de manu patͥs mei. Ego ⁊ pater unũ sumꝰ
sc̃m: eadem utiq manꝰ patris est quȩ filii ma
nus ẽ: qm̃ idem sp̃s patris qui sp̃s filii est.
deo sicut ñ rapitur patri. ita ñ rapitur filio.
ita ñ rapitur ⁊ sp̃ui. Quicunq de nob̃ in no
mine hoc tͥnitatis uitam accepit et̾nam: ex
ipso ẽ utiq qd̵ ⁊ o̾disse filio pater. ⁊ accepisse
a filio sp̃s dicitur: quia scͥptum ẽ. Ille me
clarificabit. qr de meo accipiet ⁊ annuntia¬
bit uobis. Quod de munere magis dispensa¬
tionis uidet᷑ quã de potestatis diuinȩ uire di¬
xisse: quia quos filius redemit: sp̃s qͦ scifi
b calumniã struunt: unitas diuinitatis aduer¬
titur. Non indigentia largitatis dedit pater.
ꝑ gen̾ationẽ ñ ꝑ adoptionem dedit. quasi id qd̃
cẽt in ip̃so diuinȩ iure naturȩ: ñ quasi lib̾alita¬
tis gr̃a quod deeẽt. E ideo quia sic acquirit filiꝰ

Expanded text:
uod dedit mihi majus omnibus est: et nemo potest rapere ea de manu Patris mei. Ego et Pater unum sumus . itum sanctum, eadem utique manus Patris est, quae Filii est manus; quoniam idem Spiritus Patris, qui Spiritus Filii est. Ideo sicut non rapitur Patri, ita non rapitur Filio, ita non rapitur et Spiritui, quicumque de nobis in hoc nomine Trinitatis vitam accepit aeternam. 115. Ex ipso autem quod et dedisse Filio Pater, et accepisse a Filio Spiritus dicitur; quia scriptum est : Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis quod de munere magis dispensationis videtur, quam de potestatis divinae jure dixisse, quia quos Filius redemit, Spiritus quoqueibus calumniam instruunt, unitas divinitatis advertitur, non indigentia largitatis. 116. Dedit Pater per generationem, non per adoptionem: dedit quasi id quod esset in ipso divinae jure naturae, non quasi liberalitatis gratia, quod deesset. Et ideo quia sic acquisit Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ: & iudas accepit oscułũ : s audiuit. Iuda:
osculo filium hominis traclis  hoc ẽ amoris
pignore scelus imples. & pacis instrum̃to odia
seris.: ⁊ caritatis officio mortẽ irrogas. Ergo nec
arriant sibi usurpato noĩe blandiant᷑ : qui xp̃i¬
anos se eẽ dicunt. Respondit his dñs. Nomen
meũ prenditis. uͨ substantiã denegatis. S ñ agno¬
sco nom̃ meũ: ubi ñ est mea sempit̾na diuinitas.
Q est nom̃ meũ quod a patre diuidit᷑. a sp̃u sepa¬
rat᷑. Non agnosco nom̃ meũ: ubi ñ agnosco doctͥ¬
nã meã. N̾ agnosco nom̃ meũ: ubi ñ agnosco sp̃m
meũ. Nescit enĩ se sp̃s patris cõparare seruitis
quȩ creauit: de quo multa diximꝰ .xix. Collectio¬

Expanded text:
cium , et Judas accepit osculum , sed audivit: Juda, cium , et Judas accepit osculum , sed audivit: Juda, osculo Filium hominis tradis? hoc est, amoris pignore scelus imples, ac pacis instrumento odia seris, et charitatis officio mortem irrogas. 131. Ergo nec Ariani sibi usurpato nomine blandiantur, quia christianos esse se dicunt. Respondebit eis Dominus: Nomen meum praetenditis, et substantiam denegatis: sed non agnosco nomen meum, ubi non est mea sempiterna divinitas. Non est nomen meum, quod a Patre dividitur, ab Spiritu separatur: non agnosco nomen meum, ubi non agnosco doctrinam meam: non agnosco nomen meum, ubi non agnosco Spiritum meum. Nescit enim se Spiritus Patris comparare servitiis, quae creavit. De quo multa jam dix