comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit in monasterio pastor oui¬
um factus
iitas hybernie no¬
mine corcagia uaca.
est de electione: dissensere
partes: quibz q ut assolet
presulem uolentib costitue¬
re suum. nõ clei. uenit illuc
malachias aulita dissensio¬
ne. Cõuocato ppło et clero e¬
ciam corda et uota discordan¬
tium unire curauit: et per¬
suasis illis totum negotium
sibi debere credi cui potissimũ
sollicitudo incũberet illiꝰ sicut
et auarum ꝑ hybernam ec¬
clesiarum in cõtinenti nominat
eis nõ quẽpiam de nobilib t̾re
s magis quẽdam hominem pau¬
perem quẽ sciret sc̃m et doctũ
et hic erat alienigena. Eueri¬
tur ille nũtiatur decũbere lec¬
do et ita debilis ut nullo pacto
exeat nisi in manib portatus
muustrantiũ. Et malachias sur¬
gat inquit in nomune clñi ego
precipio obecdhientia saluum faci¬
et eum. Qoid faceret ille: Par̾e
uolebat sed inparatum se sensi¬
ebat. Quod et si posset ire ep̃ari
reformidabat. Ita cũ uolontate

Expanded text:
sit in monasterio, pastor ovisit in monasterio, pastor ovium factus. 51. Civitas Hiberniae, nomine Corcagia  al. est de electione: dissensere partes, quibusque, ut assolet, praesulem volentibus constituere suum, non Dei. Venit illuc Malachias, audita dissensione. Convocato clero et populo, etiam corda et vota discordantium unire curavit. Et persuasis illis totum negotium sibi debere credi, cui potissimum sollicitudo incumberet illius, sicut et aliarum per Hiberniam Ecclesiarum, incontinenti nominat eis, non quempiam de nobilibus terrae, sed magis quemdam hominem pauperem, quem sciret sanctum et doctum: et hic erat alienigena. Quaeritur ille: nuntiatur decumbere lecto, et ita debilis, ut nullo pacto exeat, nisi in manibus portatus ministrantium. Et Malachias: « Surgat, » inquit, « in nomine Domini, ego praecipio; 680 obedientia salvum faciet eum. » Quid faceret ille? Parere volebat, sed imparatum se sentiebat: quod etsi posset ire, episcopari reformidabat. Ita cum voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
des emortuos. Quem clie qͣ̃¬
dam ante cellam suam ma¬
lachias mestum et meren¬
tem inueniens cãm percũc¬
tatur. Et ille uudes inquit
quam ex longuo misellus
afflicter et manus dñi suꝑ
me et ecce ad cumulũ erũp¬
ne hommes qui misereri
debuerant irrident mepo¬
tius misenam exprobran¬
tes. Quem ubi aucliuit pi¬
etate motus suspexit in ce-¬
lum manus pariter leuãs
facta autẽ breui oratione
ipse intrauit cellam et ille
surent et stans super pedeᷤ
suos mirabatur si uere esset
quod erat: pene sõpnium
suspicatus. Cepit tñ se pe¬
detentin mouere neq e¬
nim posse ire satis crede¬
bat. Tandem quasi e gra¬
iu sopno eiugilans cogno¬
scit misccłiam dlñi suꝑ se¬
firiniter graaitur et in pist̾¬
num reuertitur exiliens et
exultans et laucdans deum
uiso eo qui ante uitlerant
et cognouerant repleti sũt
stupore et extasi fantasma
putantes
lrum item yttropi.¬
cum orando sana¬
uit qui illico remã¬

Expanded text:
des emortuos: quem die quades emortuos: quem die quadam ante cellam suam Malachias moestum et moerentem inveniens causam percontatur. Et ille: « Vides, » inquit, « quam ex longo misellus afflicter, et manus Domini super me: et ecce ad cumulum aerumnae, homines, qui misereri debuerant, irrident me potius, miseriam exprobrantes. » Quem ubi audivit, pietate motus suspexit in coelum, manus pariter levans. Facta autem brevi oratione, ipse intravit cellam, et ille surrexit. Et stans super pedes suos, mirabatur si vere esset quod erat pene somnium suspicatus. Coepit tamen se pedetentim movere: neque enim posse ire satis credebat. Tandem quasi e gravi sommo evigilans, cognoscit misericordiam Domini supefirmiter graditur, et in pistrinum revertitur, exsiliens et exsultans, et laudans Deum. Viso eo, qui ante viderant et cognoverant, repleti sunt stupore et ecstasi, phanstasma putantes. Virum item hydropicum orando sanavit: qui illico reman
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o. Annuit homo s non tenu¬
it. et post aliquot an nos il¬
le iam iuuenis recidit in id¬
ipsum sine dubiͦ propter
inobectientiam patris et
pacti trans gressionem¬
lius quidam de longin¬
quo cum esset malachi¬
as in finibus mumn¬
nie adtulit ad eum filiũ pe¬
dum penitus officio destitu-¬
tum. Percunctatus quoiram
mͦ illi id accitisset ut suspicor
inquit demonum malignita¬
te. Et addit. lucdenti in prato
ipsi ni fallor inmisere soporẽ
eiugilans qr puerulus se
inuenit. Hec dicens cr t mᷤͤ
p̃cem fundit efflagitat opẽ.
Misertus eius malachias o
rauit uibens egrum interĩ
dormire ibidem super solũ.
Hunc ipse quia delonge ue¬
nerat ali quamdiui in comi¬
tatu suo retinuit et eratam¬
bulans cum eo
N monasterio benchorensi
pauper quidam fratrum ele¬
mosinis sustentabatur.s. e¬
rat cotibanã accipiens stipẽ
Aliquiad officii factitans in pͥ¬
stino. Is clauaus ab annis
duoclecim humi manib
repens post se trahebat pe¬

Expanded text:
Deo. » Annuit homo, sed non tenuDeo. » Annuit homo, sed non tenuit: et post aliquot annos ille jam juvenis recidit in idipsum, sine dubio propter inobedientiam patris, et pacti transgressionemlius quidam veniens de longinquo, cum esset Malachias in finibus Mumoniae, attulit ad eum filium, pedum penitus officio destitutum. Percunctatus quonam modo illi id accedisset: « Ut suspicor, » inquit, « daemonum malignitate. » Et addit: « Ludenti in prato ipsi, ni fallor, immisere soporem, evigilansque puerulus, sic se invenit. » Haec dicens, cum lacrymis precem fundit, efflagitat opem. Misertus ejus oravit Malachias, jubens aegrum interim dormire ibidem super solium Hunc ipse, quia de longe venerat, aliquandiu in comitatu suo retinuit, et erat ambulans cum eo. 50. In monasterio Benchorensi pauper quidam fratrum eleemosynis sustentabatur. Et erat quotidianam accipiens stipem, aliquid officii factitans in pistrino. Is claudus ab annis duodecim, humi manibus repens, post se trahebat pe
Abbreviated transcription (Latin):
Mo festinantia peruolant:
pulicicie hostem illo in loco
et oꝑere sceleris deprehensũ
multis cõfossum uulnerib
interimunt. Nec dum cõuẽ¬
tus solutus erat: cũ ecce ar¬
miger illiꝰ quod euenerat
nuntiauit. Et mirati sunt
unuuersi quod sententra
malachie tam celerem ha¬
buisset effectum. Timue.¬
runt quiq flagiosi audito
hoc uerbo nam multi erãt
in terra et territipurgati
sunt lauantes manus su¬
as in sanguine peccatoris
iarmitium
comitem multo iã
tempore decũbentẽ
lecto duriter quidem intͤ¬
pans quod malus homo es¬
set inmoderannius seruiẽs
uentͥ et gule benedicta a.¬
et suorum
Nurbe caselenst uent ho.¬
mo ante eum cum filio pa¬
ralitico rogãs illum sanari
Qui orans breuiter uade in .¬
quit filius tuns sanabitur
It et crastino redit cũ filio
s minime sanato. Tunc sur¬
gens malachias et stans. su-¬
per eum diutius orauit et
ille sa natus est. Et cõuersus
ad patrem offer inquit illũ

Expanded text:
illo festinantia pervolant, illo festinantia pervolant, pudicitiae hostem, ipso in loco et opere sceleris deprehensum, multis 679 confossum vulneribus interimunt. Necdum conventus solutus erat, cum ecce armiger illius, quod evenerat, nuntiavit. Et mirati sunt universi, quod sententia Malachiae tam celerem habuisset effectum. Timuerunt quique flagitiosi audito hoc verbo nam multi erant in terra, et territi purgati sunt, lavantes manus suas in sanguine peccatorisiarmitium comitem, multo jam tempore decumbentem lecto, duriter quidem increpans, quod malus homo esset, immoderatius serviens ventri et gulae, benedicta aet suorum. In urbe Caselensi venit homo ante eum cum filio paralytico, rogans illum sanari: qui orans breviter, « Vade, » inquit, « filius tuus sanabitur. » It, et crastino redit cum filio, sed minime sanato. Tum surgens Malachias, et stans super eum diutius oravit, et ille sanatus est. Et conversus ad patrem: « Offer, » inquit, « illum
Abbreviated transcription (Latin):
ccitit ibidem qͥdcłã
pan quidem mira¬
culo s forte dispari
uidit hominem quipupli-¬
ce tenere diceret᷑ cõcubiniã
fratus et hic erat miles mi¬
nister comitis. &. puplice cõ¬
ueniens incestuosum euo
licet tibi inquiens cõcubi¬
nam habere ffĩs tui. At il¬
le alterum ipsi nichilominꝰ
herodem exibens nõ mͦ non
audiuit eum. Sed et suꝑbe
respondit et corã om̃ib uirat
nunquam se dimissurum.
Tum cõmotus malachias si¬
cut erat pro iusticia uehem̃¬
ter zelans et deus inquit
te ab illa re separet uł in¬
uitum. Paruipendens ille
ex instanti abiit indigna¬
bundus offendensq mulie¬
rem non lunge a turba cõ¬
stituta in loco ui oppressit e¬
am sicut erat sathane totꝰ
cui paulo ante tractitus fu¬
erat. Nec latuit flagitium
Ancilla que alnãn tomita¬
batur recurrens domũ nẽpe
haut procul aberat loco nũ¬
trat anhela quid mali accide¬
ut. Ad quam uocem germa¬
ni illius qui domi erant. te¬
lantes sororis stuprum tota

Expanded text:
ccidit ibidem quiddam pari quidem miraculo, sed sorte dispari. Vidit hominem, qui publice tenere diceretur concubinam fratris; et hic erat miles, minister Comitis. Et publice conveniens incestuosum, alt Non licet tibi, inquiens, « concubinam habere fratris tui. » At ille alterum ipsi nihilominus Herodem redhibens, non modo non audivit eum, sed et superbe respondit, et coram omnibus jurat nunquam se dimissurum . Tum commotus Malachias, sicut erat pro justitia vehementer zelans: « Et Deus, » inquit, « te ab illa separet vel invitum. » Parvi pendens ille, ex instanti abiit indignabundus. Offendensque mulierem non longe a turba constituta in loco, vi oppressit eam, sicut erat satanae totus, cui paulo ante traditus fuerat. Nec latuit flagitium. Ancilla, quae dominam comitabatur, recurrens domum nempe haud procul aberat loco nuntiat anhela quid mali acciderit. Ad quam vocem germani illius, qui domi erant, zelantes sororis stuprum, tota
Abbreviated transcription (Latin):
lis quia alieb quetũq suꝑ
hoc audiebam. ne mͥ effu¬
geret sp scripto alliga¬
bam. inquãtũ m̾ d̃s donã¬
bat. et meroria me iuua¬
bat. In quo cũ benigne et
sine inuistia exponeret mͥ
et cõmunicaret sententias
ĩtelligentie. et sensus expen¬
entie sue. et multa doc̾e nite¬
retur: inexꝑtũ que nõ nͥ exꝑi¬
endo discuntur. et si intelli¬
gere nõ poteram alhuc q̃
apponebantur mͥ plus tam̃
solito intelligere me faciebat.
quid ad ea mralligenda de¬
esset mͥ: S de hus hucusq
dixisse suffitiat. Cumaut

Expanded text:
lisque diebus quaecunque super lisque diebus quaecunque super hoc audiebam, ne mihi effugerent, scripto alligabam, in quantum mihi Deus donabat, et memoria me juvabat. In quo cum benigne et sine invidia exponeret mihi, et communicaret sententias intelligentiae et sensus experientiae suae, et multa docere niteretur inexpertum, quae nonnisi experiendo discuntur, etsi intelligere non poteram adhuc quae apponebantur mihi, plus tamen solito intelligere me faciebat quid ad ea intelligenda deesset mihi. Sed de his huc usque dixisse sufficiat. 60. Cum autem,
Abbreviated transcription (Latin):
uallemr. Spondens me ibi
tito aut curandum aut
moriturum. Ego uͦ quasi
diuinitus accepta uel obla¬
ta facultate seu apud eum
moriencli seu aliquainclui
uis cum nimio labore et
dolore. ubi factũ est mͥ quod
promissum fuerat. et fate¬
or sicut uolui. Relodita qͥp¬
pe m sanitas est a magna
et peuculosa infirmitate:
sed sensim et paulatim uires
bone quid michi boni cõtu
lit infirmitas illa. ferie ille
uacatio illa. ex ꝑte al quod
uolebam: Nam et cooꝑabat᷑
netessitati mee toto illo tem¬
pore. infirmitatis mee apd̃
eum infirmitas eiꝰ: qua et
ipse tunc temporis detine¬
batur. Infirmi gͦ ambo tota
die de spũali phisua anime
cõferebamꝰ. de mecdi cam̃tis
uirtutum cõtra languores
uicioꝵ. Itaq tunc clisseruit
mͥ de cantico canticoꝵ quã¬
tum tempus illul infir-¬
iitatis mee ꝑmansit. mo¬
raliter tantum int̾missis¬
altiorib misteriis scripte
illiꝰ: quia sic uolebam et
sic petieram ab eo. Singu¬

Expanded text:
-Vallem, spondens me ibi -Vallem, spondens me ibi cito aut curandum, aut moriturum. Ego vero quasi divinitus accepta vel oblata facultate, seu apud eum moriendi, seu aliquandiu cu, quamvis cum nimio labore ac dolore. Ubi factum est mihi quod promissum fuerat, et, fateor, sicut volui. Reddita quippe mihi sanitas est a magna et periculosa infirmitate; sed paulatim vires bone, quid mihi boni contulit illa infirmitas, feriae illae, vacatio illa? Ex parte id quod volebam! Nam et cooperabatur necessitati meae toto illo tempore infirmitatis meae apud eum infirmitas ejus, qua et ipse tunc temporis detinebatur. Infirmi ergo ambo, tota die de spirituali physica animae conferebamus, de medicamentis virtutum contra languores vitiorum. Itaque tunc disseruit mihi de Cantico canticorum, quantum tempus illud infirmitatis meae permisit, moraliter tantum, intermissis mysteriis Scripturae illius, quia sic volebam, et sic petieram ab eo. Singu
Abbreviated transcription (Latin):
tate cõpellit. Itum est et
oratum ad altaria que ĩ
eaclem basilica erant
tria. Primum in hono¬
re beate cłi genitricis.
Duo crrcũposita in hono¬
re beati laurentii marty¬
ris. et beati bñdicti abba-¬
tis. Eadem qͥ hora affuit
uiro cłi predca beata u̾go.
duob ulis stipata minist̾s.
beato scilicet laurentio ⁊
beato benecticto Aderant
autẽ in ea serenitate et
suauitate que eos lecebat.
et tam̃ manifeste ut ex
ipso iniroitu cellule. ꝑso¬
nas quoq discerne̾t sin¬
guloꝵ. Imponentesq
ei manus et loca dolo¬
uis atta ctu puissimo le¬
nientes: omnem proti¬
nus egritudinem depu-¬
lenint. Siccatus enĩ illi¬
co flegmatis riuus et do.¬
lor omnis abscessit.
um aũt et ego egro¬
tan em aliqñ in do¬
mo nostra. et iam ni
mium me fatigasset.et ar¬
triuisset in lungũ se nimi-¬
um sȩ protendens egritudo.
audiens hoc misit ad me
fratrem suum uirum bone
memorie geraritum. man¬
dans me uenire ad clarai¬

Expanded text:
tate compellit. Itum est, et tate compellit. Itum est, et oratum ad altaria, quae in eadem basilica erant tria. Primum, in honore beatae Dei Geninitricis: duo circumposita, in honore beati Laurentii martyris, et beati Benedicti abbatis. Eadem igitur hora adfuit Viro Dei praedicta beata Virgo, duobus illis stipata ministris, beato scilicet Laurentio, et beato Benedicto. Aderant autem in ea serenitate et suavitate quae eos decebat, et tam manifeste, ut ex ipso introitu cellulae, personas quoque discerneret singulorum. Imponentesque ei manus, et loca doloris attactu piissimo lenientes, omnem protinus aegritudinem depulerunt. Siccatus est enim illico phlegmatis rivus, et dolor omnis abscessit. 59. Cum autem et ego aegrotarem aliquando in domo nostra, et jam me nimium fatigasset et attrivisset in longum nimium se protendens aegritudo, audiens hoc misit ad me fratrem suum, virum bonae memoriae Gerardum, mandans me venire ad Claram
Abbreviated transcription (Latin):
uentus ille solutꝰ et homo
d'i in se reuersus est. Rur
sus aũt uelut in littore qͦ¬
dam positus. uidebat᷑ sibi
nauem que se transuehe¬
ret expectare. Cumq appli¬
cuisset nauis ad litus festi¬
nabat ingredi: et illa cedẽs
ipingebat in aquam. usqi
tertio ita faciens: tandem
relicto eo nauis ibat et nõ
reuertebatur. Intellexit aũt
protinus necclum tempus
sue imigrationis adclesse.
Adhuc tam̃ crescebat dolor
eo utiq magis molestus. qͦ¬
muus iam eium spes ĩmi¬
nentis exitus solabatur.
Contigit aut aduesꝑascẽte
iam die. ut ceteris fratrib
uxta cõsuetudiem acce¬
dentib al lectionem colla-¬
tionum: solus abbas cũ du-¬
obus fratrib sibi assisten¬
tib remaneret in diu̾sori¬
o in quo lacebat. Cumq
uehementiꝰ affligeretur:
et supra iuires dolor extre-¬
sceret. aduocans alterum
e cluob iubet citius oratũ
ire. Extusantem deniq et
dicentem. non sum ego tał
orator obettientie auctori¬

Expanded text:
uentus ille solutus et homo uentus ille solutus et homo dei in se reuersus est. FerSiquidem velut in littore quodam positus videbatur 1085 sibi navem quae se transveheret exspectare: cumque applicuisset navis ad littus, festinabat ingredi, et illa cedens impingebat in aquam. Usque tertio ita faciens, tandem relicto eo navis ibat, et non revertebatur. Intellexit autem protinus necdum tempus suae migrationis adesse. Adhuc tamen crescebat dolor, eo utique magis molestus, quominus jam eum spes imminentis exitus solabatur. Contigit autem advesperascente jam die, ut caeteris fratribus, juxta consuetudinem accedentibus ad lectionem collationum, solus Abbas cum duobus fratribus sibi assistentibus remaneret in diversorio in quo jacebat. Cumque vehementius affligeretur, et supra vires dolor excresceret, advocans alterum e duobus, jubet citius oratum ire. Excusantem denique et dicentem, « Non sum ego talis orator; » obedientiae auctori
Abbreviated transcription (Latin):
est eam. Neq ul semel tantũ
s tociens faciebat quociens
beatam manũ tenere ꝑmis.¬
sus est.
nfirmabat᷑ aliqñ homo
cłi. et uelut rimilus quidã
flegnatis incessant̾ ab eiꝰ
ore fluebat. Unde exau¬
sto corpore usq quaq defi¬
ciens: paulominus ad ex¬
trema deuenit. Conuenem̃t
itaq filii et amici eius ue¬
lut ad exequias tanti pr̃s
et ego ipse inter ceteros affu¬
i. quod me qͦq eius clignatõ
in amicoꝵ numo̾ reputaret
suniq extremum iam sp̃m tͣ
here uderetur. in excessu m̃tiᷤ
sue ante tͥbunal dñi sibi uisꝰ
est presentari. Affuit autẽ
et sathan ex aduerso: inꝓbis
eum accusationib pulsans.
cutus. et uiro ci pro sua fuit
parte dicenclum: nichil t̾ritꝰ
aut turbatus ait. Fateor nõ
sum ego clignꝰ. nec ꝓpriis pos-¬
merito passionis. altero ip̃e
cõtentus. alterum mͥclonat:¬
ex cuiꝰ dono iure illud mͥuẽ
dicans nõ cõfundor. In hoc
uerbo cõfusus inimicus cõ-¬

Expanded text:
est eam. Neque id semel tantum, est eam. Neque id semel tantum, sed toties faciebat, quoties beatam manum tenere permissus est.nfirmabatur aliquando Homo Dei, et velut rivulus quidam phlegmatis incessanter ab ejus ore fluebat. Unde exhausto corpore usquequaque deficiens, paulo minus ad extrema devenit. Convenerunt itaque filii et amici ejus velut ad exsequias tanti Patris: et ego ipse inter caeteros adfui, quod me quoque ejus dignatio in amicorum numero reputaretum extremum iam spiritum trahere uideretur in excessu mentis sue ante tribunal domini sibi uisus est presentari. Affuit autem et Sathan ex aduerso, improbis eum accusationibus pulsans. cutus et uiro dei pro sua fuit parte dicendum, nichil territus aut turbatus ait: «Fateor non sum dignus nec propriis posmerito passionis, altero ipse contentus alterum michi donat; cuius dono iure illud michi uindicans non confundor». In hoc uerbo confusus est inimicus et con
Abbreviated transcription (Latin):
sam quoq infantiam exti¬
tat᷑ exꝑtem ad huc rationis¬
et deuotionis ignaram᷑ No-¬
nint multi illustrem wal¬
cherum de monte mirabłi.
cuius patriuis frater wal-¬
cherus. int̾ eos quos p̃chixi¬
mus milites. sacram ĩ cla-¬
raualle miliciam est pro¬
fessus. Hunc gͦ walcherũ
iuniorem cũ adhuc infan¬
tulus esset. et nec clũ ab or-¬
tu suo mensem tertiũ exple¬
dum optulit uiro cłi gra¬
tulabunda et exultans qd̃
in domo suoͬ hospitem mere¬
retur habere tam scm̃. Cõ
dicti mat̾ infantis tenens e.¬
um in gremio. seclebat secuᷤ
pedes ipsuis. Acciit aut̃
ut int̾loquendum aliqñ
manum protencleret. et ap̃¬
hendere eam conabat᷑ intã¬
tulus. Aduertitur tandem
conatus paruuli cũ sepuis
id uitlisset. et mirantibus
uniuersis datur ei facultas.
ut manũ possit aprehencłe
quam optauit. Tum uͦ mi¬
ra ad mocdũ reuerentia al¬
teram manũ suam suꝑpo¬
nens altera tenens eam de.
tulit ad os suum et osculatꝰ

Expanded text:
sam quoque infantiam excisam quoque infantiam excitat expertem adhuc rationiset devotionis ignaram? Norunt multi illustrem juvenem Waltherum de Monte-Mirabili, cujus patruus frater Waltherus, inter eos quos praediximus milites, sacram in Clara-Valle militiam est professus. Hunc ergo Waltherum juniorem, cum adhuc infantulus esset, et necdum ab ortu suo mensem tertium expledum obtulit Viro Dei, gratulabunda et exsultans quod in domo sua hospitem mereretur habere tam sanctum vidicti mater infantis tenens eum in gremio, sedebat secus pedes ipsius. Accidit autem ut inter loquendum aliquando manum protenderet, et apprehendere eam conabatur infantulus. Advertitur tandem conatus parvuli, cum saepius id fecisset; et mirantibus universis datur ei facultas ut manum possit apprehendere quam optavit. Tum vero mira admodum reverentia alteram manum suam supponens, altera tenens eam, tulit ad os suum, et osculatus
Abbreviated transcription (Latin):
fere iuuenes declidi milici-¬
e scłari circuibant queren¬
tes exetrabiles illas nũcti¬
nas quas uulgo cornetas
uocat. Cepit itaq ab eispe
interim uterentur. Quibus
obstinato animo eiꝰ acqͥesc̾e
monitis renuentib. cõfido
intlucias quas negatis. Et
accessito fratre iubet eis t̾¬
uisiam ꝓpinari: benedic̃es
eam et licens. ut potionem
biberent animarũ. Biber̃t
gͦ parit̾: quilam tam̃ ĩuiti
pre amore stli metuentes
eum quem postea sunt ex¬
perti aiuine uirtutis effec-¬
tum. Ut enĩ egressi sunt
monasterii fores. mutuis
sese ceperunt inflamare s̾¬
monib: quia cor eoꝵ arclẽs
erat in eis. Inspirante qͥ deo
et currente uelociter uerbo
euis.eadem hora reuersi et
cõuersi a uiis suis: spiirali
milicie dextras decderũt. Quo¬
rum quidam adhuc mili-¬
tant deo. quilam aũt cum
eo iam regnant carnis uin¬
culis absoluti.
uid aut̃ mirũ quod
deuotis hunc homi¬
nem colit obsequi¬
fis maior etas in cuiꝰ deuo¬
tionem diuina uirtus ip¬

Expanded text:
fere juvenes dediti militiae saeculari, circumibant quaerentes exsecrabiles illas nundinas, quas vulgo tornetas vocant. Coepit itaque ab eis pes, ne armis interim uterentur. Quibus obstinato animo ejus acquiescere monitis renuentibus: « Confido, inducias quas negastis. » Et accersito fratre, jubet eis cerevisiam propinari, benedicens eam, et dicens ut potionem biberent animarum. Biberunt ergo pariter, quidam tamen inviti prae amore saeculi, metuentes eum quem postea sunt experti divinae virtutis effectum. Ut enim egressi sunt monasterii fores, mutuis sese coeperunt inflammare sermonibus, quia cor eorum ardens erat in eis. Inspirante igitur Deo, et currente velociter verbo ejus, eadem hora reversi, et conversi a viis suis, spirituali militiae dextras dederunt. Quorum quidam adhuc militant Deo, quidam autem cum eo jam regnant, carnis vinculis absoluti. 56. Quid autem mirum quod devotis hunc hominem colit obsequiis major aetas, in cujus devotionem divina virtus ip
Abbreviated transcription (Latin):
ad prouocandam ubi nõ
est tam ad quoscũq potest
beneficꝰ. ad omnes beniuo¬
lus. tantã habens graciam
ad amicos: pacienciam ad
inimicos: Si tam̃ ullum
aliqũ potuit habere ini¬
micum: qui nulli aliqñ
uoluit inimicari. Sicut
enim amicicia nõ nͥ cluoꝵ
est. nec nͥ int̾ duos amicos
haberi potest. sic imnimici.
tã inimicus quam iniqꝰ
est. S qui om nem homi¬
nem ciligens. nullũ ali¬
qñ inimicũ ht̃. uirtute
sua nõ nũqm tam̃ est.
quod paciatur inimi can¬
te sibi gratis iniquitate
aliena. Caritas autem q̃
totum eum possidet. pa-¬
ciens est beuigna est:sa¬
prentia uintens maliciã.
paciencia inpacientiam:
Suꝑbia humilitaiẽ. Sub¬
scriptio operis p̾cedentis quã

Expanded text:
ad provocandam ubi non ad provocandam ubi non est? tam ad quoscumque potest beneficus, ad omnes benevolus, tantam habens gratiam ad amicos, patientiam ad inimicos? si tamen ullum aliquando potuit habere inimicum, qui nulli aliquando voluit inimicari. Sicut enim amicitia nonnisi duorum est, nec nisi inter duos amicos haberi potest; sic nec inimictam inimicus, quam iniquus est. Sed qui omnem hominem diligens, nullum aliquando inimicum habet virtute sua, nonnunquam tamen est quod patiatur, inimicante sibi gratis iniquitate aliena. Charitas autem quae totum eum possidet, patiens est, benigna est, sapientia vincens malitiam, patientia impatientiam, superbiam humilitate. SUBSCRIPTIO OPERIS PRAECEDENTIS, QUA
Abbreviated transcription (Latin):
denti et sensib eius uel ĩ¬
telligentiis submitunt
telligentias suas. Testant᷑
hoc scripta eius que uel
ipse scripsit. uel alii scrip¬
serunt:sicut ex eius ore
exceperunt. Tanta gͦ uirũ
illũ scm̃. usq hocdie et apd̃
d̾m et apuil homines
cõmenlant sacraũ in¬
signia uirtutũ: destimo¬
nia curũuallant sancti¬
tatis: carisinata sc̃i spiritꝰ
illustrant: quodq maiuᷤ
hiis omnib et clifficilui ˢ
est in reb humanis. hec
ei omĩa sine inuictia ades¬
se uidentur. Cõpescit aũt
ab eo inuictiam quod oĩ
inuidia maior est: in qnͣ-¬
tum nequitia cordis hu¬
mani. hoc sepe cessat ho¬
mini inuiclere quo non
potest aspirare. S et ipse
omnem inuicliam aut
mortificat exemplo humi-¬
litatis. aut mutat in me¬
lius prouocatione cauta¬
tis: aut si nequior uel cu¬
rior est obruitur ponclere
auctoritatis. Quis enĩ tam
ꝑuicacis et affectuose peri¬
tie. hocdie inuenitur ad fo¬
uendam caritatem ubi est

Expanded text:
denti; et sensibus ejus vel indenti; et sensibus ejus vel intelligentiis submittunt telligentias suas. Testantur hoc scripta ejus, quae vel ipse scripsit, vel alii scripserunt, sicut ex ore ejus exceperunt. Tanti ergo virum illum sanctum usque hodie apud Deum et apud homines commendant sacrarum insignia virtutum, testimonla circumvallant sanctitatis, charismata sancti Spiritus illustrant: quodque majus his omnibus et difficillimum est in rebus humanis, haec ei omnia sine invidia adesse videntur. Compescit autem ab eo invidiam, quod omni invidia major est, in quantum nequitia cordis humani hoc saepe cessat homini invidere, quo non potest aspirare. 1090 71. Sed et ipse omnem invidiam aut mortificat exemplo humilitatis, aut mutat in melius provocatione charitatis, aut, si nequior aut durior est, obruit pondere auctoritatis. Quis enim tam efficacis et affectuosae prudentiae hodie invenitur ad fovendam charitatem ubi est,
Abbreviated transcription (Latin):
a ab om̃ib obediatur. Et
hac fultus auctoritate: ubi¬
eccł̃ia d̃ĩ cum obetientie
uel caritatis urget necessi¬
tas. nlłam refugit ĩcõmo¬
ditatem laboris sui. cuius
enim uolontati tantum
detulit. cuius cõsilio sic se
humiliauit. om̃is tam se¬
cularis quam eccliastice dig¬
nitatis altitudo: Reges
superbi principes et tyrã¬
tores.sic eum timent et
reuerentur. ut iutleatur
in eis cõpletum quod in
euuangelio legit᷑ dñs clix¬
isse discipulis suis. Ecce ĩ.¬
quit dedi uobis potesta¬
tem calcandli super ser¬
pentes et scorpiones. et su¬
per omnem uirtutem ini¬
bit. Porro inter sp̃uales
et ubi sp̃ualia spũaliter
eraminantur: longe ei a¬
lia auccoritas est. Sicut
enim dicit᷑ ꝑ proph̾am de
scĩs animalib. quia cum
fieret uox supra firmamẽ¬
tum quod unminebat ca-¬
piti eorum. stabant et sub-¬
nutebant alas suas. sic ho¬
clie ubiq terrarũ spũales
qͥ: loquente eo seu tractan¬
te. Stant cedentlo prece¬

Expanded text:
ediatur. 70. Ejusmodi fultus auctoritate ia Dei, cum obedientiae vel charitatis urget necessitas, nullam refugit incommoditatem laboris sui. Cujus enim voluntati sic detulit, cujus consilio sic se humiliavit omnis tam saecularis, quam ecclesiaticae dignitatis altitudo? Reges superbi, principes et tyrantores sic eum timent et reverentur, ut videatur in eis impletum, quod in Evangelio legitur Dominus dixisse discipulis suis: Ecce, iquit, dedi uobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones et super omnem uirtutem inibit. Porro inter spirituales, et ubi spiritualia spiritualiter examinantur, longe ei alia auctoritas est. Sicut enim dicitur per prophetam de sanctis animalibus, quia cum fieret vox supra firmamentum quod imminebat capiti eorum, stabant, et submittebant alas suas ; sic hodie ubique terrarum spirituales quique loquente eo seu tractante stant, osdendo praece
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ oꝑib suis quam
purus sit ei oculus int̾e¬
tionis. manifeste clenũ¬
tiat corpus lucide eius
operationis. Sũmos qͥp¬
pe honores eccliastitos
cip ũ. fauores quasidis.¬
num eum ugiter ꝑse¬
quentes: non iactauter
respuendo sel religiose et
rationabiliter declinando:
quid in om̃i operatione
sua semper quesient quo
ambienit manifeste decla-¬
rat. Mediolani. Remis.
clero eligente. ppło aclamã¬
te. in archiepc̃m nominatꝰ
est. Cathalaum. Lingonis
in epm̃: et id ipsum in mlł¬
tis iam aliis ciuitatibus
actum fuisset. si cõsensus
eius aliqua spes esse potu¬
isset. Cuinq slignus esset
ut cogeretur nesscio quo
iudicio cl̃i et singularis
reuerentia sanctitatis. iã
olim apua omnes opti¬
nuit: ne. aliqñ acl aliqͥd
cõtra uolontatẽ suam co¬
gatur. S tum hoc motlo
munli huiꝰ fugit hono¬
rem. omnium honorum
fugit aurtoritatẽ: dignꝰ
in cõscientiis om̃ium. qui ĩ
tunore et amore cłi timeat᷑
et ametur: quo presente ubi¬

Expanded text:
autem operibus suis quam purus ei sit oculus intentionis, manifeste dedenuntiat corpus lucidae operationis. Summos quippe honores ecclesiasticos cipum favores, quasi dignum eum jugiter persequentes, non jactanter respuendo, sed religiose et rationabiliter declinando, quid in omni operatione sua semper quaesierit, quid ambierit, manifeste declarat. Mediolani, Remis, clero eligente, populo acclamante, in archiepiscopum nominatus est; Catalauni, Lingonis, in episcopum: et id ipsum in multis jam aliis civitatibus actum fuisset, si consensus ejus aliqua spes esse potuisset. Cumque dignus esset ut cogeretur, nescio quo judicio Dei, et singularis reverentia sanctitatis jam olim apud omnes obtinuit, ne aliquando ad aliquid contra voluntatem suam cogatur. Sed cum hoc modo mundi hujus fugit honorem, omnium honorum auctoritatem, dignus in conscientiis omnium, qui in timore et amore Dei timeatur et ametur: quo praesente, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ ultra inuenirentur
uultus eius in cliuersa cũ¬
mutati. uel otuli sine lacͥ¬
mis. eciam cũ comecleret.
cum iret ꝑ uiam uel cũ
quolibet loq̃retur.
ot sunt et tante qͣs
in hunc modũ de eo¬
ca cliuersas hominum
necessitates. diu̾se opi¬
tulationes ut si ue¬
uel scupto pronũtiare.

Expanded text:
 ultra invenirentur vultus ejus in diversa mutati, vel oculi ejus sine lacrymis, etiam cum comederet, cum iret per viam, vel dum cum quolibet loqueretur. 69. Tot sunt et tantae quas in hunc modum de eoca diversas hominum necessitates diversae opitulationes, ut si qvel verbo pronuntiare
Abbreviated transcription (Latin):
promittens. incolumis re¬
stitutus est matͥ sue.
N monasterio quoq qd̃
alpense clicit᷑. inter ce¬
teros qui curam requi¬
rebant infirmos. uenit
ad eum mulier que ca¬
duco morbo laborabat. Hec
in ip̃a hora cũ staret corã
eo:a repentino ĩpetu ma-¬
li illius corruit. S ap̃hñ
it eam: nec tantũ in hora
illa. s ꝑfecte om̃ino cura¬
ta est ab infirmitate sua.
ucissa lothoringie
tans cum uidisset aliqñ
in sõpnis hominẽ illum
di. serpentes septem horri¬
biles de utero euis mani-¬
b ꝓpriis extrahentẽ. post¬
modũ ad religiose uiuẽ-¬
die se esse de qua septem
demonia eiecerit glat᷑.
oui ego clericum
quemlam nicho¬
laum nonune:
scło pene desperabiliter
delitum: s ꝑ eum de scl̃o
liberatum. Qui cũ in cla-¬
ra ualle monastice cõuer¬
sationis. habitum et orcli¬
nem suscepisset: uidẽs
eos qui de secłi naufragi¬
O illuc cõfugerant. nau¬
fragii sui dampna. cõti¬
nuis reclim̾e lacrimis.

Expanded text:
promittens, incolumis repromittens, incolumis restitutus est matri suae. In monasterio quoque, quod Alpense dicitur, inter caeteros qui curam requirebant infirmos, venit ad eum mulier quae caduco morbo laborabat. Haec in ipsa hora, cum staret coram eo, a repentino impetu mali illius corruit. Sed apprehit eam; nec tantum in illa hora, sed perfecte omnino curata est ab infirmitate sua. 68. Ducissa Lotharingiae, tans, cum vidisset aliquando in somnis hominem illum Dei serpentes septem horribiles de utero suo manibus propriis attrahentem, postmodum ad religiose vivendie se esse de qua septem daemonia ejecerit, gloriatur. Novi ego clericum quemdam, Nicolaum nomine, saeculo pene desperabiliter deditum, sed per eum de saeculo liberatum: qui cum in Clara-Valle monasticae conversationis habitum et ordinem suscepisset, videns eos qui de saeculi naufragio illuc confugerant, naufragii sui damna continuis redimere lacrymis,
Abbreviated transcription (Latin):
acl remensem ciui¬
tatem ꝑtranseamꝰ:
cõtigit᷑ aliqñ disselentib.
arthiepc̃o et popło remĩsi
ad cõcilianlos eos adesse
uirum dei. C umq in pa¬
latio eiusdem ciuitatis.
cum Iosleno suescionensi
epc̃o cõseclisset. ⁊ magna
cleri plebisq frequentia.
repleta clomo depace trac¬
taretur: ecce coram omnib
misera mulier filium su¬
um plena ut putabatur
demone. ei offerens misccl̃i¬
am p̃cabatur. Siquidem
iam ea ipsa cdie insurgens.
in matrem suam pene eã
occitlerat. et mutꝰ effectus
et cecus. et surdus. aꝑtis o.¬
culis non uiclebat: et stu¬
pentib in eo sensib om̃ib.
eciam sine intellectu ꝑ ma-¬
nebat. Cõpassus uero mise
matrrquã maxime sensus
doloris illiꝰ excrutiabat:
misero adolescenti blancdi¬
ens. et piis manib caput
eius et faciem demulcens:
alloqui eum cepit. et quo¬
modo in matrem suam.
sũpsisset sciscitari. Ille uero
ad se reuersus cõtinno pes.¬
catum suũ recogno uit: et
deinceps emendationem

Expanded text:
nsem civitatem pertranseamus, contigit aliquando dissentientibus archiepiscopo et populo Remensi, ad conciliandos eos adesse Virum Dei. Cumque in palatio ejusdem civitatis cum Josleno Suessionensi episcopo consedisset, et, magna cleri plebisque frequentia repleta domo, de pace tractaretur; ecce coram omnibus misera mulier filium suum, plenum ut putabatur daemone, ei offerens, misericordiam precabatur: siquidem jam ea ipsa die insurgens ipsam matrem suam, pene eam occiderat, et mutus effectus et caecus, et surdus, apertis oculis non videbat, et stupentibus in eo sensibus omnibus, etiam sine intellectu permanebat. Compassus vero miserae matri, quam maxime 1089 sensus doloris illius excruciabat, misero adolescenti blandiens, et piis manibus caput ejus et faciem demulcens, alloqui eum coepit, et quomodo in matrem suam sumpserit, sciscitari. Ille vero ad se reversus, continuo peccatum suum recognovit, et deinceps emendationem
Abbreviated transcription (Latin):
cõfessus est. cũ in cella no¬
uitioꝵ alhuc demoraret᷑:
mautulum quendam pu¬
erum. ab oratorio se extra¬
hentem. Ubi nouẽ fere
mensib degens. nouissi¬
me tamen defecit: et ut
de eo predictum fuerat.
sicut solus uenerat. sic so¬
lus recessit. Frustrata aũt
est et uersutia nuimici. et
quem nouitioꝵ parauerat
in ruinam. de ip̃tꝰ pocus
runa  cõfirmati sunt.
launo recetlamꝰ: cũ
aliqũ pater sanctuᷤᷤ
inde recliret.frigore et uẽ¬
to. tam ipse quam qui cõ
eo erant. grauiter labora¬
bant. C uinq p̃cetlentib
multis. qui tunc forte in
comitatu eius erant:nec
pre angustia frigoris ad
eum attentib pene solus
sequeretur. ipse cõtigit e¬
quum. unius de duobus
qui cum eo erant. incaute
dimissum euatłe: et extͤ¬
rere ꝑ planiciem late pa¬
tentem. Quem cũ ap̃hen¬
tlere non possent: et intẽ¬
peries aeris. ad hoc non
permuteret uacare diu¬
tius. Oremus inquit flex¬
is q genib. in oratione tũ

Expanded text:
confessus est, cum in cella Noconfessus est, cum in cella Novitiorum adhuc demoraretur, maurulum quemdam puerum ab oratorio se extrahentem. Ubi novem ferme mensibus degens, novissime tamen defecit, et, ut de eo praedictum fuerat, sicut solus venerat, sic solus recessit. Frustrata autem est et versutia inimici, et quem novitiorum paraverat in ruinam, de ipsius potius ruina illi confirmati sunt. launo recedamus, cum aliquando Pater sanctus inde rediret, frigore et vento tam ipse quam qui cum eo erant graviter laborabant. Cumque praecedentibus multis, qui tunc forte in comitatu ejus erant, nec prae angustia frigoris ad eum attendentibus, pene solus ipse sequeretur, contigit equum unius de duobus qui cum eo erant, incaute dimissum evadere, et excurrere per planitiem late patentem: quem cum apprehendere non possent, et intemperies aeris ad hoc non permitteret vacare diutius, « Oremus, » inquit, flexisque genibus in oratione cum
Abbreviated transcription (Latin):
rius monachus. nũtians
steph̃m de uitreio magis¬
trum eorum adesse. ad re-¬
nũtiandũ scło. et cũ eis cõ¬
morandum. Nois alius
de talis urri aduentur. nõ
exultasset uehementer:⁊
cum uallis illa huiꝰmocti.
frumento nõ multũ aclhuc
habundaret. Ipse uero re¬
uelante sibi spiritu sc̃o ĩ¬
sidias sp̃ualis nequitie:
tacitus aliquantulũ ĩge¬
miscens. erupit in uocem
auclientib uniuersis. Ma¬
lignus ait spiritus. huc
eum aclduxit. Solus ue¬
nit solus reuertetur. Ob¬
stupuere omnes: qui primo
audito eius aduentu non
a. Uerũtam̃ ne pusilloᷤᷤ
adhuc scandalizaret fili¬
os suos. suscepit hominem.
de ꝑseuerantia alisq uir¬
tutum studiis stuctiose cõ¬
monuit: & sciens et pru-¬
dens omĩa promittentem.
nichil acturum cum u̾e
d̾m querentib et ꝑseuera¬
turis. in cellam nouitiorũ.
probantlũ intromisit. S
de omnib que preclixerat.
nichil cecidit in terram
uidit ulem stephanꝰ sicut

Expanded text:
rius monachus, nuntians rius monachus, nuntians Stephanum de Vitreio, magistrum eorum, adesse ad renuntiandum saeculo, et cum eis commorandum. Quis alius de talis viri adventu non exsultasset, praesertim cum vallis illa hujusmodi frumento non multum adhuc abundaret? Ipse vero, revelante sibi Spiritu sancto insidias spiritualis nequitiae, tacitus aliquantulum ingemiscens, erupit in vocem, audientibus universis: « Malignus, » ait, « spiritus huc eum adduxit. Solus venit, solus revertetur. » Obstupuere omnes, qui prius audito ejus adventu non a. Verumtamen ne pusillos adhuc scandalizaret filios, suscepit hominem, de perseverentia aliisque virtutum studiis studiose commonuit; et sciens et praevidens omnia promittentem nihil acturum, cum vere Deum quaerentibus et perseveraturis in cellam Novitiorum probandum intromisit. Sed de omnibus quae praedixerat, nihil cecidit in terram. Vidit idem Stephanus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. itum est et oratum.
tum preualuit. pro singłis
suam. Tantaq per singłos
in oraudo ꝑfusus est sua¬
uitate cõscientie. tantaq
ĩpetrandi ficdutia. et om̃i
gra spũalis cõsolationis. ut
in om̃ib certa ficle. se exau¬
ditum exultaret spurituᷤ
euis: exceptis duob an qui¬
bus oratio titubauit he¬
sitauit cleuotio: ficlutia
¶defecit. Quod cũ retulis¬
set ad eum a quo missuᷤ
erat. ille statim pronũtia¬
uit. de illis duob quod ptꝰ¬
ea probauit euentus.
bbas autẽ rogeriuᷤ.
et aliqui qui cum
eo erant. ipsi fuert̃.
quos uir tłi aliqñ de ca¬
thalaunensi traxerat ci¬
uitate: de quib uel in qͥ¬
b. eciam tunc simile qͥd
fuerat factum. Cum enĩ
ep̃ci grã cathalaunum
frequentaret: recliens ali¬
qñ traxit secum. multitusti¬
et litteratoꝵ: clericoꝵ et
laicoꝵ. Quib aclhuc ĩ do¬
mo hospitum demoranti¬
bus. dum nouellas plan¬
tationes. celestib irroraret
eloquiis. suꝑuenit porta¬

Expanded text:
tentia, itum est, et oratum. tentia, itum est, et oratum. tum praevaluit, pro singulis suam: tantaque per singulos in orando perfusus est suavitate conscientiae, tantaque impetrandi fiducia, et omni gratia spiritualis consolationis, ut in omnibus certa fide exauditum se exsultaret spiritus ejus, exceptis duobus, in quibus oratio titubavit, haesitavit devotio, fiducia defecit. Quod cum retulisset ad eum a quo missus erat, ille statim pronuntiavit de illis duobus, quod postea probavit eventus. 65. Abbas autem Rogerius, et aliqui qui cum eo erant, ipsi fuerunt quos Vir Dei aliquando de Catalaunensi traxerat civitate, de quibus vel in quibus etiam tunc simile quid fuerat factum. Cum enim episcopi gratia Catalaunum frequentaret, rediens aliquando traxit secum multitudiet litteratorum, clericorum et laicorum. Quibus adhuc in domo hospitum demorantibus, dum novellas plantationes coelestibus rigaret eloquiis, supervenit porta
Abbreviated transcription (Latin):
michi quomodo cũ pͥmo
melliflua illa sp̃ũalium
apium aluearia noua.
de se examina circumqͣq
proferre nouasq ex eis do¬
mos ordinis sui eclificare
cepissent. Patente et agñ¬
te dño guillelmo ep̃co. in
episcopatu cathalaunẽ¬
si: eam que trium fontiũ
dicitur cõstruxerũt. Ad
quam cũ abb̃em cũ mo¬
nachis emisissent. cõnũ
rogeriũ uirum nobilem
similis forme. cum eo sp̃ũ¬
alis pater filios quos emi¬
sit s nõ limisit. s paterna
sollicituline. et pia affecti¬
one cum eis erat. Qnde cũ
chie quadam soli simul essẽt
abbas. et ip̃e cuiꝰ hoc relati¬
one diclici. et de fratubus
ip̃is ad alterutrum loq̃¬
rentur. subito altius suspi¬
rans duiꝰ aliquid solito.
de eis corcde suo sibi respõ¬
ilentẽ uacde ait fratri suo
ora pro eis. et qͥcquil de eis
ostencli̾t deus refer adme:
ipse enim grauissima ua-¬
hoc mͦ nouerim orare. qͦ
hoc nierear impetrare. ꝑ
seuerante tamen eo insũ¬

Expanded text:
mihi quomodo, cum primo mihi quomodo, cum primo melli flua illa spiritualium apum alvearia nova de se examina circumquaque proferre, novasque ex eis domos Ordinis sui aedificare coepissent, petente et agente domino Guillelmo episcopo, in episcopatu Catalaunensi eam, quae Trium-Fontium dicitur, construxerunt. Ad quam cum abbatem cum monachis emisissent dominum Rogerium, virum nobilem similis formae cum eo, spiritualis Pater filios, quos emisit, non dimisit, sed paterna sollicitudine et pia affectione cum eis erat. Unde cum die quadam soli simul essent Abbas et ipse, cujus hoc relatione didici, et de fratribus ipsis ad alterutrum loquerentur, subito altius suspirans, durius aliquid solito de eis corde suo sibi respondente: « Vade, » ait fratri suo, « ora pro eis; et quidquid de eis ostenderit tibi Deus, refer ad me. » Ipse enim gravissima vahoc modo noverim orare, qui hoc merear impetrare. » Perseverante tamen eo in sen
Abbreviated transcription (Latin):
cepto responso suꝑ hiis ꝓ
quib uenerat iam ab eo
egrederetur. in spñ et uir¬
tute helye reuocans eum
propħa cłi. et nomine fra¬
tris cuiusdam de clomo il¬
la premisso de occultis qͥ¬
busdam me audiente mã¬
expectaret. Stupefactus
ille: qͥs hoc ei dixerit reqͥ¬
sinit. Quisquis inquit clpe¬
erit mͥ. tu uade et clic que
ego dico tibi. ne si clissimu¬
laueris te qͦ: inuoluat par
pena peccau. Firabar
rabiliora de eo narrata sũt.
Guulo namq frater eiꝰ ma¬
ior natu inter fratres suos
cuiꝰ grauitatis et uerita¬
tis fuerit uir omnes sciũt
qui scire potuerunt. Hic
et cle hunismodi loquere¬
mur. et quererem ego ab
eo sicut iocunde ad ami¬
cos collo cutio esse sole¬
bat: fabule inquit sunt
que auditis. Eumq suo
more et solito stuctio. fratͥ¬
nas uirtutes deprimeret.
mͥ tam̃ nollet esse moles¬
tus. Que inquit nestio ñ
bo quod scio et exꝑtussũ.
multa ei moratione re-¬
uelari. Deinle narrauit

Expanded text:
cepto responso super his pro cepto responso super his pro quibus venerat, jam ab eo egrederetur, in spiritu et virtute Eliae revocans eum Propheta Dei, et nomine fratris cujusdam de domo illa praemissa, de occultis quibusdam me audiente manimo exspectaret. Stupefactus ille, quis hoc ei dixerit, requisivit. « Quisquis, » inquit, « dixerit mihi, tu vade, et dic quae ego dico tibi; ne, si dissimulaveris, te quoque involvat par poena peccati. » Mirabar rabiliora de eo narrata sunt. 64. Guido namque, frater ejus major natu inter fratres suos, cujus gravitatis et veritatis fuerit vir, omnes sciunt qui eum scire potuerunt. Hic, et de hujusmodi loqueremur, et quaererem ego ab eo, sicut jucundae ad amicos collocutionis esse solebat: « Fabulae, » inquit, « sunt quae auditis. » Cumque suo more et solito studio fraternas virtutes deprimeret, mihi tamen nollet esse molestus: « Quae, » inquit, « nescio, non um scio et expertus sum, multa ei in oratione revelari. » Deinde narravit
Abbreviated transcription (Latin):
paterna sollictuidine cum
eis est. & sicut ad locum
uncle exeunt flumina
reuertunt᷑. sic ad ipsum
cotidie seu leta seu tristia
filioꝵ suoꝵ. Sepe eciam
sine om̃i relatione carnis
et sanguinis. paterne eiꝰ
sollicitulini aiuinitus ĩ¬
notescit. quid circa aliqͦs
eoꝵ longe a se distantes a¬
gatur. si quid eis ꝓuiclñ¬
dum si quiad in eis emen-¬
dandum sit: temptationes
et extessus eoꝵ. infirmita¬
tes et obitura et quarum¬
libet secłarium tribula¬
tionum incursus. Nlam
et pro absentium fratrũ.
certis necessitatib p̃senti-¬
bus. cura se fratrib sepe o¬
rationem indicit. nũmnũꝙͣ
eciam morientes in locis
aliis ad ip̃m ꝑ uisionem
accessisse noscitur benectic.¬
tionem eius et licentiam
postulantes: nimirum a
gente hoc. ⁊ obectientia
missoꝵ et caritate mittẽ¬
ad eum: et dũ loq̃¬
rer ei uicli et audi¬
ui quocl silere non debeo.
Aderat monchus quilam
fusmiacensis: cõtinuo acd
suos recditurus. C umiq ac¬

Expanded text:
paterna sollicitudine cum paterna sollicitudine cum eis est: et sicut ad locum unde exeunt flumina revertuntur, sic ad ipsum quotidie seu laeta, seu tristia filiorum suorum. Saepe etiam sine omni revelatione carnis ac sanguinis, paternae ejus sollicitudini divinitus innotescit quid circa aliquos eorum longe a se distantes agatur si quid eis providendum, si quid in eis emendandum sit, tentationes et excessus eorum, infirmitates et obitus, et quarumlibet saecularium tribulationum incursus. Nam et pro absentium fratrum certis necessitatibus, praesentibus circa se fratribus saepe orationem indicit. Nonnunquam etiam morientes in locis aliis ad ipsum per visionem accessisse noscuntur, benedictionem ejus et licentiam postulantes: nimirum hoc agente et obedientia missorum, et charitate mittenad eum, et dum loquerer ei, vidi et audivi quod silere non debeo. Aderat monachus quidam Fusniacensis, continuo ad suos rediturus. Cumque, ac
Abbreviated transcription (Latin):
pisci. Quid dico: Nltra hy¬
mines usq ad barbaras
nationes. in quib natura¬
lis fentas cun qͦdam¬
modo exuit naturam.
Religio hec ꝑfecta est ubi
ꝑ eam bestie silue homi¬
nes fuint. et cum homi¬
nib assuete cõuersari dis-¬
cunt dũo cantare canti¬
cum nouũ. Quapropt̾
piscator cłi precipiente
dũo nõ cessat laxare re-¬
cia in capturam. et ali-¬
is abeuntib. aliis suc¬
ceclentib in locum eoꝵ
lius cõgregationis ple-¬
nitudo. Hoc usq nũc e¬
gerunt et cotulie agũt
mirifice eius capture ca-¬
thalaunensis. Remensis
odiensis. et aliarum non¬
nullaꝵ ciuitatum. Fland̾¬
e quoq Germanie. Italie
aquitalie et aliaꝵ regio¬
num quastumq quatũq
necessitate contigit aliq̃n.
seu alhuc usq hoctie con¬
tingit uirum tłi uisitare.
Cooperante siquilem gr̃a
spiritus sc̃ĩ. quocũq uaait
plenus recdit et sua eum
plenitudo ubiq eum co¬
mitatur. Nec climctit
suos quos a se transmittit.
S ubicũq sunt et ip̃e sẽꝑ

Expanded text:
pisci. Quid dico? Ultra homines, usque ad barbaras nationes, in quibus naturalis feritas naturam quodammodo exuit humanam, religio haec profecta est: ubi per eam bestiae silvae homines fiunt, et cum hominibus assuetae conversari, discunt cantare Domino canticum novum. Quapropter piscator Dei, praecipiente Domino, non cessat laxare retia in capturam; et aliis abeuntibus, aliis succedentibus in locum eorum, lius congregationis minuitur plenitudo. Hoc usque nunc egerunt et quotidie agunt mirificae ejus capturae, Catalaunensis, Remensis, Leodiensis, et aliarum nonnullarum civitatum; Flandriae quoque et Germaniae, Italiae, Aquitaniae, et aliarum regionum, quascunque quacunque necessitate contigit aliquando, seu adhuc usque hodie contingit Virum Dei visitare. Cooperante siquidem gratia Spiritus sancti, quocunque vadit, plenus redit, et sua eum plenitudo ubique comitatur. 63. Nec dimittit suos, quos a se transmittit; sed ubicunque sunt, et ipse semper
Abbreviated transcription (Latin):
onib trauslata. in locum
planiorem et spaciosũ mi¬
nificate ibi et ampli ficati
sunt. et adhuc multituctia
habitantium ipse lotus an¬
gustus est. Iam domus ort¬
nis illiꝰ filiẽ. domus. ip̃iꝰ cite
et ultra alpes et m̃ana desi¬
pleuerunt. et alhuc sun
et cotilie cõfluunt quib
locus querenclus est. Et p¬
tuntur undiq fratres et int¬
tuntur. cum beatos se esti¬
ment reges gentiũ et p̃sula

Expanded text:
onibus translatae in locum onibus translatae in locum planiorem et spatiosum, magnificatae ibi et amplificatae sunt, et adhuc multitudini inhabitantium ipse locus angustus est. Jam domus Ordinis illius, filiae domus ipsius, citra et ultra Alpes et maria, desepleverunt, et adhuc sunt et quotidie confluunt, quibus locus quaerendus est. Et petuntur undique fratres et mittuntur, cum beatos se aestiment reges gentium et pra