comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ atẽporalib ad aeterna: auisibilib ad intelligibilia. a carnalib ad spũalia
atq ab istis cupiditatẽ frenare atq minuere. illisq se caritate alligare. diligen¬
sunt aduersa sententiȩ qua dictũ ẽ. Om̃s enĩ stabimꝰ ante tribunal xp̃i. ut
referat unusquisq scdm̃ ea quȩ ꝑ corpꝰ gessit siue bonũ siue malũ: Quu&iam hoc

Expanded text:
amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; atque ab istis cupiditatem frenare atque minuere, illisque se charitate alligare diligensunt adversa sententiae, qua dictum est: Omnes enim astabimus ante tribunal Christi, ut referat u
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ tãquã ⁊ p̃c̃ obsecr&. Q uis ÷ retonciliari dõ. Si ex hortatur & obserrat apłsꝰ ut
reconciliemur dõ inimici eramiꝰ dõ. Nemo enĩ reconciliatur. nisi ex inimicitus.
Inimicos autẽ nos non natura sedd peccata fecer̃: Quomodo autẽ reconciliamꝰ nisi
reconcilians. Mediũ separans ÷ percatũ mediator reconcilians ẽ. dñs xp̃c. Enus ẽst¬
iod ÷ percatũ uenit ille mediator & factus ÷ sacrificiũ sacerdos ipse. Et quia sacir¬
ficiũ sactus ÷ ꝑ peccato offereus seipsũ in holocaustũ incruce passionis sequitur

Expanded text:
istus obsecret. Quid? Reconciliari Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut reconciliemur DInimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici reconcilians; medium separans est peccatum, mediator reconcilians est Dominus Jesuquod est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passionis suae, sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
recur orando: in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium
sicut pannum intustrualem. & ita orantem confestim exaudiuit. qͥ cordis
inspector eam uerum dicere sciuit. Et utiq maritum habebat multarũ
mulierum uirum & deorum alienorum falsorumq cultorem. Tu autem
si & ille in proposito quod tecum susceperat ꝑdurar& necate offensus in
flagitium corruisse maritum habebas. non solum fidelem. & uerum dm̃
tecum colentem sed oiam continentem. qui proculdubio propositi uestri
ñ i memor. & site ad coniugalia coger& indumenta. ad suꝑba tam̃
ornamenta ñ cogene. Hȩc tibi scripsi qm̃ me consulendum putasti. ñ
ut tuum rectum institutum sermone meo frangerem: sed quod te in¬
ordinate & incaute agente uiri tui factum dołorẽ. decuius reparatiorre
debes uehementissime cogitare si uere ad xp̃m ius ꝑtinere.

Expanded text:
retur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium retur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum mulierum uirum et deorum alienorum falsorumque cultorem. tu autem. si et ille in proposito. quod tecum susceperat, perduraret nec a te offensus in flagitium corruisset. maritum habebas non solum fidelem et uerum deum tecum colentem sed etiam continentem, qui procul dubio propositi uestri non inmemor, etsi te ad coniugalia cogeret indumenta, ad superba tamen ornamenta non cogeret. Haec tibi, scripsi, quoniam me consulendum putasti, non ut tuum rectum institutum sermone meo frangerem, sed quod te inordinate et incaute agente uiri tui factum dolerem. de cuius reparatione debes uehementissime cogitare, si uere ad Christum uis pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
uesti: repugnare : Quia &. site indumentũ monachȩ ddectabat. & iam
hoc gratus possa marito obseruato exoratoq fumi quam illo inconsulto con.¬
temptoq prȩsumi. Quod si omino non siner& quid tuo proposito debrta&e.d
Absit ut hinc displiceres dõ quod coniuge tuo nondum defuncto non indueres
sicut anna sed sicut susanna. Neq enuim & ille qui tecũ iam ceperat cus¬
todire tam magnum continentiȩ bonum. &iam siconiugale non iuiduale
uoluissae ut acciperes indumentum. ad indecentem quoq te conpulisset
ornatum. Quod & si aliqua dura condicione cogereris posses habere in
suꝑbo culto cor humile. nempe apud patres hester illa regina dm̃
timens. dm̃ colens. subdita marito regi alieuigenȩ. non eundem secum
colenti dm̃. tameu subiecta seruiebat. Quȩ cum extremo periculo ũ
suo tantum sed & iam gentis sue qui tuuc erat populus di dño prosterne¬

Expanded text:
uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito obseruato exoratoque sumi quam illo inconsulto contemptoque praesumi? quod si omnino non sineret. quid tuo proposito deperiret? absit, ut hinc displiceres deo. quod coniuge tuo nondum defuncto non induereri# sicut Anna sed sicut Susanna. Neque enim et ille, qui tecum iam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condicione cogereris. posses habere in superbo cultu cor humile. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum colens, deo subdita marito regi alienigenae non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum extremo periculo non suo tantum sed etiam gentis suae, qui tunc erat populus dei, domino prosterne
Abbreviated transcription (Latin):
amus. quamuis ur̃os maiores nou exsecratores malorum. sed accusatores innocen¬
trom fuisse si uellitis possimus ostendere. sed quicumq illi & qualescumq fueru
portent sarcinas suas. Eicce seripturȩ cominunes. ecce ubi nouimus xp̃m.
ecce ubi nouimus ȩccłãm. si xpm ipsum tenetis: ipsam ȩcdãni. Quare ñ tene¬
tis : Sun ipsum xp̃m quẽ legitis & non uidetis. tamen propter ueritatem
scripturarum creditis. quare ȩccłãm negatis. quam & legitis & uidetis.¬
ex uobis dicendo & adhoc bonum pacis. & unitatis. & caritatis. conpelbendo
in imici uobis facti sumus & mandatis quia occidetis nos quia ueritatem uob
dicimus. & in errore uos perire quantum possumus non ꝑmittimus. Uindi¬
canos ds̃ de uobis. ut ipsum erroren ur̃m inuobis occidat. & nobiscum de
uid enim est absurdius quam mulierem de humili ueste uiro suꝑbire
cuite potuis expediret obtemperare candidis morib quam nigellis

Expanded text:
amus, quamuis uestros maiores non execratores malorum sed accusatores innocenamus, quamuis uestros maiores non execratores malorum sed accusatores innocentium fuisse, si uelitis, possimus ostendere. sed quicumque illi et qualescumque fuerint, portent sarcinas suas. ecce scripturae communes, ecce ubi nouimus Christum, ecce ubi nouimus ecclesiam. si Christum ipsum tenetis, ipsam ecclesiam quare non tenetis? si in ipsum Christum, quem legitis et non uidetis, tamen propter ueritatem scripturarum creditis, quare eccHaec vobis dicendo et ad hoc bonum pacis et unitatis et charitatis vos compellendo, inimici vobis facti sumus; et mandatis quia occidetis nos qui veritatem vobis dicimus, et in errore vos perire quantum possumus non permittimus. Vindicet nos Deus de vobis, ut ipsum errorem vestrum in vobis occidat, et nobiscum de uid est enim absurdius quam mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis
Abbreviated transcription (Latin):
retib dumi quasi malos pisces cauemus in mare ꝑnitiosȩ lib̾tatis ex eamus:
mauit. nedum se boni putant malorũ ꝑmixtione culpari. ꝑhumanas & te-¬
merarias dissensi ones aut paruulos ꝑdant. aut paruuli ꝑeant. Qđ usq
adeo cȩlestis magister cauendum pręmonuit. ut & iam deprȩpositis malis
plebrm securam facerae. ne ptopter illos doctrinȩ salutaris cathedra defe¬
reretor : inqua coguntur & iam mali bona dicete. Neq enim sua sunt quȩ
dicunt. fed dĩ. quos in cathedra unitatis doctrina posute ueritatis. Pro inde
ille uerax & ipse ueritas deprepositis sua mala facientib & dĩ bona dicentib
Ait. Quȩ dicunt facite. quȩ autem faciunt facere nolite. Dicunt eni
& non faciunt. Non utiq diceta quȩ facront facere nolite. nisi mani¬
festa sint mala quȩ faciunt. Non ergo propter malos in mala dissentione pere¬

Expanded text:
retibus, dum quasi malos pisces cauemus, in mare perniciosae libertatis exeamus. retibus, dum quasi malos pisces cauemus, in mare perniciosae libertatis exeamus. mauit, ne, dum se boni putant malorum permixtione culpari, per humanas et temerarias dissensiones aut paruulos perdant aut paruuli pereant. quod usque adeo caelestis magister cauendum praemonuit, ut etiam de praepositis malis plebem securam faceret, ne propter illos doctrinae salutaris cathedra desereretur, in qua coguntur etiam mali bona dicere. neque enim sua sunt, quae dicunt, sed dei, qui in cathedra unitatis doctrinam posuit ueritatis. proinde ille uerax et ipsa ueritas de praepositis sua mala facientibus et dei bona dicentibus ait: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. non utique diceret: Quae faciunt, facere nolite, nisi manifesta essent mala, quae faciunt. Non ergo propter malos in mala dissensione pere
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos ꝑtin& de sarcinis alienis. nisi ut quos possumus corrigamus. uel correp¬
tione uł quacumq disciplina. inspiritu mansuretudinis & diligentia caritatis:
Quos aut̃ corrigere non ualemus. & iam si necessitas cogit ꝓsalute terorũ.
ut dĩ sacramenta nobiscun cominunicent. peccatis tanen corũ ũ cõmunice¬
nius. Qđ non fit. nisi confentiendo & fauendo Sic enim eos in isto mundo
in quo ȩccła catholica ꝑ om̃s gentes diffunditur. quem agrum suum dñs
dicit. tamquam dicania inter triticum. uł in hac unitatis area tamquam
paleã frumento ꝑmixtam. uł intra retia uerbi & sacramenti tamquam
malos pisces cum bonis inclusos. usq ad tempus messis aut uentilationis
aut litoris toleramus. ne ꝓpt̃ illos eradicemus & triticum. aut grana
nuda ante tempus de area separemꝰ. An non inhorreum mittenda
purgemus. sed uolatilib colligenda proiciamus. aut disruptis ꝑ schisiata

Expanded text:
ad nos pertinet de sarcinis alienis, nisi ut, quos possumus, corrigamus uel correpad nos pertinet de sarcinis alienis, nisi ut, quos possumus, corrigamus uel correptione uel quacumque disciplina in spiritu mansuetudinis et diligentia caritatis, quos autem corrigere non ualemus, etiam si necessitas cogit pro salute ceterorum, ut dei sacramenta nobiscum communicent, peccatis tamen eorum non communicemus, quod non fit nisi consentiendo et fauendo? sic enim eos in isto mundo, in quo ecclesia catholica per omnes gentes diffunditur, quem agrum suum dominus dicit, tamquam zizania inter triticum uel in hac unitatis area tamquam paleam frumento permixtam uel intra retia uerbi et sacramenti tamquam malos pisces cum bonis inclusos usque ad tempus messis aut uentilationis aut litoris toleramus, ne propter illos eradicemus et triticum aut grana nuda ante tempus de area separata non in horreum mittenda purgemus, sed uolatilibus colligenda proiciamus aut disruptis per schismata
Abbreviated transcription (Latin):
sue laborib sure ꝑ suas occultas ammonitiones uł uisitationes. siue per
potestatum temporaliun leges. Intelligite quid uobiscum agatur. perue
uos non uult ds̃ in sacrilega discordia: alienatos a matre ur̃a catholica.
Mihil in nos aliquando probate potuistis. Ur̃i ẽp̃i conuenti anobis num no¬
biscum pacifice conferre uoluerunt: quasi fagientes cum peccatoribus
loqui. Iuis ferat istam suꝑbiam. quasi paulus apłs non contuberit cum pec¬
catoribus & cũ ualde sacrilegis : Regite actus apłorũ. & uidete quasi ipse
dñs. non cum uidȩis aquib crucifixus est sermonem de lege habuerit
eisq congruenter responderit. Postremo diabolus ẽ. primus om̃rum
peccatorum. qui conuerti adiusticiam numquã poterit. & tamen uec
ipse dñs de lege dedignatus ẽ. ei respondere: ut intelligatis istos ideo
nobiscum nolle conferte. quia causam suam ꝑditam norunt: ¶Quid

Expanded text:
siue laboribus siue per suas occultas admonitiones uel uisitationes siue per siue laboribus siue per suas occultas admonitiones uel uisitationes siue per potestatum temporalium leges. intellegite, quid uobiscum agatur; perire uos non uult deus in sacrilega discordia alienatos a matre uestra catholica. nihil in nos aliquando probare potuistis; uestri episcopi conuenti a nobis num nobiscum pacifice conferre uoluerunt quasi fugientes cum peccatoribus loqui? quis ferat istam superbiam? quasi Paulus apostolus non contulerit cum peccatoribus et cum ualde sacrilegis — legite actus apostolorum et uidete —, quasi ipse dominus non cum Iudaeis, a quibus crucifixus est, sermonem de lege habuerit eisque congruenter responderit. postremo diabolus est primus omnium peccatorum, qui conuerti ad iustitiam numquam poterit, et tamen nec ipse dominus de lege dedignatus est ei respondere, ut intellegatis istos ideo nobiscum nolle conferre, quia causam suam perditam norunt. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
homines ut amalis ignoratis baptiaentur potius quan a notis bonis. ut magis
adõ quam abhomire possint scĩficari. Sed absit a nobis ista dementia.
Quare gͦ non uerum dicimus &. recte sapimus. quia semꝑ dĩ est illa gr̃a
& dĩ sacramentom. hominis aut̃ solum minusterium : quosi bonus est:
adherae dõ & operatur cum dõ. Si aut̃ malus ẽ. operatur ꝑ illum ds̃
ui sibilem sacramenti foriam: ipse aut̃ donat inuisibilem gr̃am.
Hoc sapiamus oñis. & non sint in nobis schismata. Concordate nobiscũ
fratres diligimus uos. hoc uobis uolumus: qđ & nobis. Si propterea nos
grauius odistis quia errare uos & perire ñ ꝑmittimus. hoc dõ dicite
quem timemus. minantẽ malis pastorib & dicentem. Quod erra¬
uerat non reuocastis. & quod. prrierat᷑ in quisistis. Hdc uobis ꝑ nos ds̃¬
ipse facit. siue obsecrando sue minando. siue corripiendo. sure dampnus

Expanded text:
homines, ut a malis ignoratis baptizentur potius quam a notis bonis, ut magis homines, ut a malis ignoratis baptizentur potius quam a notis bonis, ut magis a deo quam ab homine possint sanctificari. sed absit a nobis ista dementia. quare ergo non uerum dicimus et recte sapimus, quia semper dei est illa gratia et dei sacramentum hominis autem solum ministerium, qui si bonus est, adhaeret deo et operatur cum deo, si autem malus est, operatur per illum deus uisibilem. sacramenti formam, ipse autem donat inuisibilem gratiam? hoc sapiamus omnes et non sint in nobis schismata. Concordate nobiseum, fratres; diligimus uos; hoc uobis uolumus, quod et nobis. si propterea nos grauius odistis, quia errare uos et perire non permittimus, hoc deo dicite, quem timemus minantem malis pastoribus et dicentem: Quod errauerat, non reuocastis et, quod perierat, non inquisistis. hoc uobis per nos deipse facit siue obsecrando siue minando siue corripiendo siue damnis
Abbreviated transcription (Latin):
ttendite quam manifestissuna ueritate ꝑ corregis qđ inmanu dĩ ẽ.
ipse ds̃ dixerit. Inista ipsa lege quam contra uos ꝓlatam dicits. est
autẽ si in telligatis prolata prouobis. Attendite quid habeat u̾ba
principis Nam si in eis qui primo initiati sunt. idcirco religio baptismatis
uidicatur infirma. quod hi aquib accipitur peccatores putentur. toti¬
ens renouari necesse erit traditum sacramentũ. quotrens indignus fuerit
inuentus conlati baptismatis amminister. & fides nr̃a non ex nr̃ȩ uo¬
luntatis arbitrio. neq ex diuini muneris gr̃a. sed ex meritis sacerdo tõ
& clericorũ qualitate pendebit. Paciant mille concilia ep̃i ur̃i. huic
uni sententiȩ respondeant. & ad quod uolueritis consentimus uobis.
Vi dete enim quam ꝑuerse & impie dicatur qđ dicere soletis. quia sibonꝰ
sit homo: ipse scĩficat eum que baptizat. Si autẽ malus sit & nesciat
ille qui baptiiatur: tunc ds̃ scĩficat. Hoc si uerum ẽ. optate ergo debeut

Expanded text:
tendite, quam manifestissima ueritate per cor regis, quod in manu dei est, ipse deus dixerit in ista ipsa lege, quam contra uos prolatam dicitis, est autem, si intellegatis, prolata pro uobis; adtendite, quid habeant uerba principis: \'Nam si in eis, qui primo initiati sunt, idcirco religio baptismatis iudicatur infirma, quod hi, a quibus accipitur, peccatores putentur, totiens renouari necesse erit traditum sacramentum, quotiens indignus fuerit inuentus conlati baptismatis administer, et fides nostra non ex nostrae uoluntatis arbitrio neque ex diuini muneris gratia sed ex meritis sacerdotum et clericorum qualitate pendebit\'. faciant mille concilia episcopi uestri, huic uni sententiae respondeant et, ad quod uolueritis, consentimus uobis. uidete enim, quam peruerse et impie dicatur, quod dicere soletis, quia, si bonus sit homo, ipse sanctificat eum, quem baptizat, si autem malus sit et nesciat ille, qui baptizatur, tunc deus sanctificat. hoc si uerum est, optare ergo debent
Abbreviated transcription (Latin):
pseudo prophas sua manu ꝑemerit. Hic reuera uidit quod uideadum
erat alia licuisse tunc iustis. Hȩc enim propbetico spũ auctoritate dĩ
faciebant qui proculdubio nouit. cui & iam prosit occidi. Exigebat ergo ut
docerem iam noui testamenti temporib qui iustorũ aliquem occiderit. & iã
sccleratum & impium. Iunc reditum ẽ. ad superiorem tractatum quod
uolebanus ostendere. neq nos illis debere obicere suorum scelera. neq
illos nobis siqua inuenirentur talia facta nr̃oꝵ. De nouo enim testamento
ostendi quidem non posse. quod iustus quisquam interfecerit aliquem. sed tam̃
illud probari posse ipso exemplo dñi. sceleratos ab in nocentib fuisse tolera¬
tos. Traditorem enim suum qui iam prȩcium eius acceperat. usq adul¬
timum osculum pacis inter in nocentes secum esse ꝑpessus ẽ: quib ñ tacuit
esse inter illos tanti sceleris hominem. & tamen primum sacramentum cor¬

Expanded text:
pseudoprophetas sua manu peremerit. hic re uera uidit, quod uidendum pseudoprophetas sua manu peremerit. hic re uera uidit, quod uidendum erat, alia licuisse tunc iustis; haec enim prophetico spiritu auctoritate dei faciebant, qui procul dubio nouit, cui etiam prosit occidi. exigebat ergo, ut docerem, iam noui testamenti temporibus qui iustorum aliquem occiderit etiam sceleratum et impium. Tunc reditum est ad superiorem tractatum, quod uolebamus ostendere neque nos illis debere obicere suorum scelera neque illos nobis, si qua inuenirentur talia facta nostrorum. de nouo enim testamento ostendi quidem non posse, quod iustus quisquam interfecerit aliquem; sed tamen illud probari posse ipso exemplo domini sceleratos ab innocentibus fuisse toleratos. traditorem enim suum, qui iam pretium eius acceperat, usque ad ultimum osculum pacis inter innocentes secum esse perpessus est. quibus non tacuit esse inter illos tanti sceleris hominem et tamen primum sacramentum cor
Abbreviated transcription (Latin):
postea quȩ sunt. iam quȩrendum ñ erat. Lit enim &iam malum
ñ debuisse occidi axp̃ianis & iustis. quasi nos eos qui hȩc in catholica faciunt
uistos uocemus. quar tam̃ nobis ab istis dici facilius quam ꝓbari solent. cũ
tam multas uiolentissimas cedes & strages pleriq ipsorum & ep̃i & prb̃i
& quilib& clerici congregatis turbis hominum furiosissinorum ñ catholicis.
sed ñ numquam &iam sius ubi possunt inferre nͦ cessent. Quȩ cum ita
sint: dissimulans tamen absceleratissimis factis suorũ quȩ ipse plus nouit
urgebat ut dicerem quis iustorum uł malum aliquem occiderit. Quod
&iam si ad causam iam non ꝑtinebat. fatebamur enim hȩc ubicumq
subnomitre xp̃iano fietent non fieri abonis: sed tamen ut ammoneret᷑
quid ess& quȩrendum. respondimus quȩrentes. utrũ helias iustus ei uide¬
retur fuisse. quod negare ñ potuit. Deinde subiecimus. quos multos

Expanded text:
postea quaesiuit, iam quaerendum non erat. ait enim etiam malum postea quaesiuit, iam quaerendum non erat. ait enim etiam malum non debuisse occidi a Christianis et iustis; quasi nos eos, qui haec in catholica faciunt, iustos uocemus. quae tamen nobis ab istis dici facilius quam probari solent, cum tam multas uiolentissimas caedes et strages plerique ipsorum et episcopi et presbyteri et quilibet clerici congregatis turbis hominum furiosissimorum non catholicis sed non numquam etiam suis, ubi possunt. inferre non cessent. quae cum ita sint, dissimulans tamen ab sceleratissimis factis suorum, quae ipse plus nouit, urguebat, ut dicerem, quis iustorum uel malum aliquem occiderit. quod etiam si ad causam iam non pertinebat, fatebamur enim haec ubicumque sub nomine Christiano fierent, non fieri a bonis, sed tamen ut admoneretur, quid esset quaerendum, respondimus quaerentes, utrum Helias iustus ei uideretur fuisse, quod negare non potuit. deinde subiecimus, quam multos
Abbreviated transcription (Latin):
ciis. qui iter dampnatos abseutes multo uehementius cȩteris criminatꝰ ẽ.
iudicium ep̃orum ad imperatorem appellatur. Iudex eligitur imperator
uidicans contempnitor imperator Iuȩ tuno acta st̃ intellexistis: quȩ nunc
agantur uiditis. Si de illis i aliquo dubitatis. ista iam cernite. Certe non
chartis ueterib non archiuus publicis. non gestis forensib aut ȩccłasticis agamus.
Maior libtr nr̃. orbis terrarum ẽ. In eo lego completom. quod inlibro dĩ lego
promissum. Dñs inquit dixit adme filius mĩs esto. ego hodie genui te. Postu¬
la amer & dabo tibi gentes hereditatem tuam. & possessionem tuã termino
terrȩ. Huic hereditati qui non cõmunicat. quoslib& libros teneat. ex heredat̃
se ẽẽ. cognoscat. Hanc bereditatem quisquis expugnat alienum se effe a fami¬
minis. quam solius corporis uiteremptor. Unde & iam illud qđ ame

Expanded text:
ciis, qui inter damnatos absentes multo uehementius ceteris criminatus est; ciis, qui inter damnatos absentes multo uehementius ceteris criminatus est; iudicium episcoporum; ad imperatorem appellatur; iudex eligitur imperator; iudicans contemnitur imperator. quae tunc acta sint, legistis; quae nunc agantur, uidetis. si de illis in alique dubitatis, ista iam cernite. certe non chartis ueteribus, non archiuis publicis, non gestis forensibus aut ecclesiasticis agamus. maior liber noster orbis terrarum est;in eo lego completum, quod in libro dei lego promissum: Dominus. inquit, dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae. huic hereditati qui non communicat, quoslibet libros teneat, exheredatum se esse cognoscat; hanc hereditatem quisquis expugnat, alienum se esse a famiminis quam solius corporis interemptor. Unde etiam illud, quod a me
Abbreviated transcription (Latin):
ibi diligitis accusamus. Non enim uobis displicent quia tolerant malos.
fed quia intolerabiliter mali sunt propter scisma. propter altare contͣ
altare. propter separatiorem ab hereditate xp̃i toto orbe diffusa. Sict̃
tanto ante promissio est uiolatam pacem. conscissam unitatem. iterata
baptismata. ex sufflata sacramenta quȩ in scderatis quoq hominibus scã sun
plangimus & lugeinus. Quax si paruipendunt. inueniantur exempla
quibꝰ demonstratum ẽ. quanti hȩc penderit ds̃. Qui fecerunt idolum:
usitata gladi morte ꝑempti sunt. Qui uõ scisma facere uolutrunt: hiato
terre principes deuorati. & turba consentiens igne consumpta ẽ Diuersi.¬
tas pȩnarum. diuersitate agnoscitur meritoꝵ. Truduntur in ꝑsequutione
sc̃i codices confitentur traditores. & dõ dimittunt. Mon interrogantor in no¬
centes. & abhominib temerarus dampnantor. Probatur integer certis indi¬

Expanded text:
ibi diligitis, accusamus. non enim nobis displicent, quia tolerant malos, ibi diligitis, accusamus. non enim nobis displicent, quia tolerant malos, sed quia intolerabiliter mali sunt propter schisma. propter altare contra altare, propter separationem ab hereditate Christi toto orbe diffusa, sicut tanto ante promissa est. uiolatam pacem, conscissam unitatem, iterata baptismata, exsufflata sacramenta, quae in sceleratis quoque hominibus sancta sunt, plangimus et lugemus. quae si parui pendunt, intueantur exempla, quibus demonstratum est, quanti haec penderit deus. qui fecerunt idolum, usitata gladii morte perempti sunt; qui uero schisma facere uoluerunt, hiatu terrae principes deuorati et turba consentiens igne consumpta est. diuersitate poenarum diuersitas agnoscitur meritorum. Traduntur in persecutione sancti codices, confitentur traditores et deo dimittuntur; non interrogantur innocentes et ab hominibus temerariis damnantur; probatur integer certis iudi
Abbreviated transcription (Latin):
inter sua quȩrentes non quȩ iħũ xp̃i. Piulus non sua quȩrens. sed quȩ iħ̃u
xp̃i. cum gloriosissima tolerantia conuersatyr. Postremo quod paulo ante
cõmemoraui. diuina uoce laudatus. sub angeli nomine prȩpositus ȩccłae.
qđ cum odiss& malos cos tamen temptatos & inuentos ꝓ nomine dñ tole¬
rauit: Ad summã seipsos interrogent. non ne tolerant᷑ ab eis cȩdes & incendia
cercicellionum: ueneratores prȩcipitorum ultro cadauerum. & sub incredib¬
libus inalis unius optati ꝑtot anni nos totius africȩ gemitus. Paroo iam
dicere singularum ꝑ africam regionum. & ciuitatum. & fundorum tẏran¬
nicas potestates & publica latrocinia. Melius enim nobis hȩc uos ipsi dictts.
sure in aurem siue palam sicut libitum fuerit. Quocumq enim ooulos
uerteritis occurr& quod dico. uel potius quod taceo. Neq hinc istos quos

Expanded text:
inter sua quaerentes, non quae Iesu Christi, Paulus non sua quaerens, sed quae Iesu inter sua quaerentes, non quae Iesu Christi, Paulus non sua quaerens, sed quae Iesu Christi, cum gloriosissima tolerantia conuersatur; postremo, quod paulo ante commemoraui, diuina uoce laudatur sub angeli nomine praepositus ecclesiae, quod, cum odisset malos, eos tamen temptatos et inuentos pro nomine domini tolerauit. Ad summam se ipsos interrogent. nonne tolerantur ab eis caedes et incendia Circumcellionum, ueneratores praecipitatorum ultro cadauerum et sub incredibilibus malis unius Optati per tot annos totius Africae gemitus? parco iam dicere singularum per Africam regionum et ciuitatum et fundorum tyrannicas potestates et publica latrocinia. melius enim uobis haec uos ipsi dicitis siue in aurem siue palam, sicut libitum fuerit. quocumque enim oculos uerteritis, occurret, quod dico uel potius quod taceo. neque hinc istos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
mias aquib tanta ꝑpetitor. Uolerat racharias phariseos & scribas. quales illo
tempore fuisse scriptura testatur. Sciome multas prȩtermisisse. begant qui
uolunt. legant qui possunt eloquia cęlestia. Inurniant om̃s scõs dĩ seruos & ami¬
us semꝑ habuiffe quos in suo populo toberarent. Cumquib tamen illius tem¬
poris sacramenta communicantes. non solum ñ inquinabantur. sed & iam
laudabiliter sustinebant. studentes sicut ait apłs seruare unitatẽ sp̃s in u¬
culo pacis. Adtendant &iam post dñi aduentum. ubi multo plura huiꝰ tolbe¬
rantiȩ ꝑ totum orbem inuenirenus exempla si om̃ia seribi & in auctoritatẽ
redigi potussent: tam̃ hȩc ipsa quȩ habemus aduertite. Tolerat ipse dñ
iudam diabolum. furem & uenditorem suum. sinit accipere inter in nocentes
discipulos quos fideles nouerat pretium nr̃m. Tolerant apłi pseudo apłos. &

Expanded text:
mias, a quibus tanta perpetitur; tolerat. Zacharias Pharisaeos et scribas, quales illo mias, a quibus tanta perpetitur; tolerat. Zacharias Pharisaeos et scribas, quales illo tempore fuisse scriptura testatur. scio me multos praetermisisse; legant, qui uolunt, legant, qui possunt, eloquia caelestia, inuenient omnes sanctos dei seruos et amicos semper habuisse, quos in suo populo tolerarent, cum quibus tamen illius temporis sacramenta communicantes non solum non inquinabantur, sed etiam laudabiliter sustinebant studentes, sicut ait apostolus, seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. adtendant etiam post domini aduentum, ubi multo plura huius tolerantiae per totum orbem inueniremus exempla, si omnia scribi et in auctoritatem redigi potuissent, — tamen haec ipsa, quae habemus, aduertite. tolerat ipse dominus Iudam diabolum, furem et uenditorem suum, sinit accipere inter innocentes discipulos, quod fideles nouerunt pretium nostrum; tolerant apostoli pseudoapostolos et
Abbreviated transcription (Latin):
epo obiciuntur nobis crimina malorũ hominum ñ nr̃a sed alrena
& ipsa partim in cognita. quȩ si & iam uera & p̃̾sentia uiderem.
& fanus propter framenta pareentes. ꝓunitate toleraremus. Non
solum nulla reprehensione. sed &iam non parua liude dignos dicrr&: qui cũq
scripturas scãs non corde surdus audir&. Folerat aaron multitudinem idolum
xigentem. & fabricantem & ad orantẽ. Iolerat moyses aduersus dm̃ tot mi¬
lia murmurantia: & totiens offendentia scm̃ nomen ei. Nolerat dauid saubẽ
ꝑ sequutorẽ suũ sceleratis morib cęlestia deserentẽ : magicis artib inferna
rande unctionis appellat. Tolerat samuhel nefandos filios heli ꝑuersos filios¬
uos. quos populus quia tolerare noluit diuina ueritate accusatos diuina se.¬
ueritate correptrs ẽ. Polerat deniq ipsum populum suꝑbum contemptorẽ
dĩ. Iolerat esaias in quos tam multa uera crimina iaculatur. Tolerat hiere¬

Expanded text:
et obiciuntur nobis crimina malorum hominum, non nostra sed aliena et ipsa partim incognita. quae si etiam uera et praesentia uideremus et zizaniis propter frumenta parcentes pro unitate toleraremus, non solum nulla reprehensione sed etiam non parua laude nos dignos diceret, quicumque scripturas sanctas non corde surdus audiret. Tolerat Aaron multitudinem idolum exigentem et fablicantem et adorantem; tolerat Moyses aduersus deum tot milia murmurantia et totiens offendentia sanctum nomen eius; tolerat Dauid Saulem persecutorem suum sceleratis moribus caelestia deserentem, magicis artibus inferna um uenerandae unctionis appellat; tolerat Samuhel nefandos filios Heli, peruersos filios suos, quos populus quia tolerare noluit, diuina ueritate accusatus, diuina seueritate correptus est; tolerat denique ipsum populum superbum contemptorem dei; tolerat Esaias, in quos tam multa uera crimina iaculatur; tolerat Hiere
Abbreviated transcription (Latin):
Diuitiȩ seculares si desunt. non ꝑmala oꝑa quȩrantur in mundo. si autẽ
ad sunt ꝑbona oꝑa seruentor in cȩlo Animum uirilem & xp̃ianum uec
debent si accedunt ex tollere. nec debent frangere si recedunt.

Expanded text:
diuitiae saeculares si desunt, non per mala opera quaerantur in mundo: si autem diuitiae saeculares si desunt, non per mala opera quaerantur in mundo: si autem adsunt, per bona opera seruentur in caelo. animum uirilem et Christianum nec debent, si accedunt, extollere nec debent frangere, si recedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ides eim quando ꝓmittiter & iam hosti seruanda ẽ contra quem bellũ
geritur. quanto magis amico pro quo pugnatur. Pacem habere deb&
uoluntas. bellum necessitas. ut liber& ds̃ anecesfitate & conseru& in
pace. Non enim pax quęritor ut bellum excitetur. sed bellum ꝑagitur
ut pax adquiratur. Esto ergo & iam bellando pacificus. ut eos ad pacis uti¬
litatem iuncendo ꝑducas. Beati enim pacifici ait dñs. qm̃ ipsi filu dĩ uoca.¬
buntur. Siaut̃ pax humana tam dulcis eꝰ. pro temporali salute morta.¬
lium: quanto ẽ. dulcior pax diuina pro aeterna salute angelorum. Itaq
hostem pugnantem necessitas ꝑimat. non uoluntas. Sicut rebellanti &
resistenti uiolentia redditur. ita uicto uł capto mifericordia iam debet᷑.
maxime in quo pacis ꝑturbatio non timetyr. Orn& mores tuos pudici¬
tia coniugalis. orn& sobrietas & frugalitas. Ualde enim turpe ẽ. ut quẽ
ñ uincit homo uincat libido. & obruatur uino. qui non uincitur ferro.

Expanded text:
ides enim quando promittitur, etiam hosti \'seruanda est, contra quem bellum geritur; quanto magis amico. pro quo pugnatur! pacem habere debet uoluntas, bellum necessitas, ut liberet deus a necessitate et conseruet in pace. non enim pax quaeritur, ut bellum excitetur, sed bellum geritur. ut pax adquiratur. esto ergo etiam bellando pacificus, ut eos, quos expugnas, ad pacis utilitatem uincendo perducas: beati enim pacifici, ait dominus. quoniam ipsi filii dei uocabuntur. si autem pax humana tam dulcis est pro temporali salute mortalium, quanto est dulcior pax diuina pro aeterna salute angelorum! itaque hostem pugnantem necessitas perimat, non uoluntas. sicut rebellanti et resistenti uiolentia redditur, ita uicto uel capto misericordia iam debetur. maxime in quo pacis perturbatio non timetur. Ornet mores tuos pudicitia coniugalis, ornet sobrietas et frugalitas; ualde enim turpe est, ut, quem non uincit homo, uincat libido et obruatur uino, qui non uincitur ferro.
Abbreviated transcription (Latin):
õmib ex ipsa est infirmitate crucifixus. Quȩ cum ita sint: nec
gratia prohib& correptionem. nec correptio negat grãm. Et idõ sic est
prȩcipienda iustitia: ut ado gr̃a. quiaid quod prȩcipitur fiat fideli ora¬
tione poscatur. Et hoc utrumq ita faciendum est: ut ireq iusta cor¬
reptio negligatur. Om̃ia uero hȩc cum caritate fiant qm caritas nec
facit peceatum: & oꝑit multitudinem peccatorum.

Expanded text:
omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cum ita sint, nec omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem nec correptio negat gratiam, et ideo sic est praecipienda iustitia, ut a deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque iusta correptio neglegatur, omnia uero haec cum caritate fiant, quoniam caritas nec facit peccatum et operit multitudinem peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
i enim aliquando timore non corripimus ne aliquis inde pereat. cur
non & iam timore corripimus ne aliquis inde plus pereat. Neq enĩ
dilectionis uiscera maiora gestamus quam beatus apł̃s qui dicit: corripite
inquietos. consolamini pusillatuimes. suscipite infirmos. patientes estote
ad oms. Uidete nequis malum ꝓ malo alicui reddat. Ubi intelligendũ est
tunc potius malum ꝓmalo reddi: si corripiendus non corripitur. sed praua
dissimulatione negligitur. Nicit enim. Peccantes coran om̃ib corripe:
ut & eȩteri timorem habeant. Quod de his peccatis accipiendum est. quȩ
non latent. Nec contra diu sententiam putetur loquutus: ille en̾i dicit.
Si peccauerit inte frater tuus. corripe eum inter te & ipsum. Nerũp
tamen & ipse seueritatem correptionis eo usq ꝑducit. ut dicat. Si
nec ȩccłam audierit : sit tibi tamquam ethiucus & publicanus. Et qͥs
magis dilexit infirmos quam ille qui ꝓ om̃ib est factus infirmus & pro

Expanded text:
i enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat, cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus . pereat? neque enim dilectionis uiscera maiora gestamus quam beatus apostolus, qui dicit: corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete, ntunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit etiam: Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant . Quod de his peccatis accipiendum est quae non latent, ne contra Domini sententiam putetur locusi peccauerit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. uerum tamen et ipse seueritatem correptionis eo usque perducit, ut dicat: si nec ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. et quis magis dilexit infirmos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus et pro
Abbreviated transcription (Latin):
ransitus quidam de morte ad uitam. in illa passione dñi & resurrecti
ne sacratus ẽ. Nam & iam uocabulum ipsum quod pascha dicitur.
non gretum sicut uulgo uideri solet sed hebreum esse dicunt. qui lingua
utramq noutr̃. Neq enim apassione qua pascha ingreco dicitur
pati sed ab eo quod transitꝰ ut dixi amorte aduitam. Hebreo uerbo
res appellata est. in quo eloquio pascha transitus dicitur: sicut perhi¬
bent qui hȩc sciunt quod uoluit & ipse dñs tangere cum ait. Qu
credit in me transi& amorte aduitam.

Expanded text:
raraone sacratus est. nam etiam uocabulum ipsum, quod. . pascha dicitur, non graecum, sicut uulgo uideri solet, sed hebraeum esse dicunt qui linguam utramque nouerunt. neque enim a passione, quoniam πἀσχειv graece dicitur pati, sed ab eo quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, hebraeo uerbo res appellata est: in quo eloquio pascha transitus dicitur, sicut perhibent qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangere, cum ait: qui credit in me, transiet de morte ad uitam.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dies qua traditur natus. & deinde subiungis sihoc fit propter sab¬
batum & lunam quid sibi uelit in hac re obferuatio sabbati & lunae
Hinc primum oportet noueris diem natalis dñi non insacramento ce¬
lebrari sed tantum in memoriam reuocari quod natus sit: ac ꝑhoc nihil
opus erat nisi reuolutum diera anii quo ipsa res acta est. festa deuotio¬
ne signari. Sacramentum est aut̃ in aliqua cȩlebratione. cum rei geste
cõmemoratio ita fit ut aliquid & iam significare intelligatur. quod scãe
accipiendum est. Eio itaq modo aginius pascha : ut non solum quod
factum est in memoriam reuocemus id est quod mortuus est xp̃s & re¬
surrexit: sed & iam cȩtera quae circa ea attestantur ad sacramentorũ
significationem non omittamus: quia enim sicut dicit apłs mortuus
ẽ. propter dilicta nr̃a: & resurrexit propter iustificationem nrãm¬

Expanded text:
sicut dies, qua traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabsicut dies, qua traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae. hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam reuocari, quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, nisi reuolutum diem anni, quo ipsa res facta est, festa deuotione signari. sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. eo itaque modo agimus pascha, ut non solum, quod factum est, in memoriam reuocemus, id est quod mortuus Christus et resurrexit, sed etiam cetera, quae circa eum adtestantur, ad sacramentorum significationem non omittamus. quia enim, sicut dicit apostolus, mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nost
Abbreviated transcription (Latin):
Sumquid tamen propterea calumpniandum est uniuersa eccłã:
quod aieunis semper accipitur. Ex hoc enim placuit spu so
intrarec priusquam cȩteri cẏbi. Nam idõ ꝑ uniuersum orbem
mos iste seruatur Ieq enim quia cibos postdedit dũs propterea
pransi aut cȩnati frẽs ad illud sacramentum accipiendum conue¬
nire debeant. aut sicut faciebant. quos apłs arguit & emendat
mysteru illius altitudinem: ultinium hoc uoluit uifigere cordibus &
memoriȩ discipulorum aquib ad passionem digressurus erat. Eit id
tion piȩcepit quo deinceps ordine sumeretur: ut apłis ꝑquos aeccłas
dispositurus erat sacraret hunc locum. Nam si hoc ille monuisset ut
ost cybos alios semꝑ acciperetur. oredo quod eum morẽ nemo uariase¬
UEris dilectissime fili ianuari quae causa sit cur anniurer saru
dles cȩlebrandȩ dominicȩ passionis non ad eundem redeat anni diem

Expanded text:
Numquid tamen propterea calumniandum est uniuersae ecclesiae, Numquid tamen propterea calumniandum est uniuersae ecclesiae, quod a ieiunis semper accipitur? ex hoc enim placuit spiritum corpus intraret quam ceteri cibi; nam ideo per uniuersum orbem mos iste seruatur. neque enim quia post cibos dedit dominus, propterea pransi aut cenati fratres ad illud sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant, quos apostolus arguit et emmysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. et ideo non praecepit, quo deinceps ordine sumeretur, ut apostolis, per quos ecclesias dispositurus erat, sacraret hunc locum. nam si hoc ille monuisset, ut post cibos alios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemo uariasuod debeo. Quaeris, quae causa sit, cur anniuersarms dies celebrandae dominicae passionis non ad eundem redeat anni diem
Abbreviated transcription (Latin):
quod non fiebat. Ipsa quippe mutatio consuetudinis & um quae utili¬
tate adiuuat: nouitate ꝑ turbat. Qua propter quae utilis non ẽ.
ꝑturbatio nec fructuosa & consequenter noxia ẽ. Nec idõ putari
debet institutum esse in multis locis ut illa die post refectionem offe¬
ratur. Quia scriptum eꝰ. Identidem & calicem post cęnam dicens.
psam enim potuit appellare cȩnam. quia iam corpus acceperant ut
deinde calicem acciperent. Nam qui alibi dicit conuenientib uob in
unum non est cęnam dominicam manducare: hanc ipsam accepti¬
onem eucharistiȩ dominicam cenam uocat Illud magis mouere po¬
tuit homines. ut iam refecti die illo uel offerent uł sumerent eucha
cum duodecim & manducantib eis dixit. Qm̃ unꝰ exuobis tradet me.
ost enim tradidit sacramentum: Et liquido appar&. quando primo ae-¬
cȩperunt discipuli corpus & sanguinem dñi non eos accepisse ieiunos.

Expanded text:
quod non fiebat. ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quae utiliquod non fiebat. ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quae utilitate adiuuat, nouitate perturbat. quapropter quae utilis non est, perturbatione infructuosa et consequenter no- : xia est. Nec ideo putari debet institutum esse multis locis, ut illa die post refectionem offeratur, quia scriptum est: Identidem et calicem post cenam dicens; ipsam enim potuit appellare cenam, quod iam. corpus acceperant, ut deinde calicem acciperent. nam quia alibi dicit: Conuenientibus ergo uobis in unum non est dominicam cenam manducare hanc ipsam acceptionem eucharistiae dominicam cenam uocans, illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharcum duodecim et manducantibus eis dixit: Quoniam unus ex uobis tradet me; post enim tradidit sacramentum. et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos.
Abbreviated transcription (Latin):
ultintȩ ebdomadis paschȩ fieri debeat. an offerendum sit mane. & rursus
post cęnam. propter quod dictum est. similiter postquã cȩnatum ẽ. an
ieunandun & post cęnam tantummͦ offerendum : an & iam ieuinandum
& post oblationem sicut facere solemus cę̧nandum. Adhȩc itaq res¬
pondeo. ut quid horum sit faciendum si diuinȩ scripture prȩscribit
auctoritas non sit dubitandum: quinita facere debeamus ut legimus:
ut iã non quom factendum sed quomodo sacramentum intelligendum
sit disputem. Similit & iam siquid horum tota ꝑorbem frequentet
aeccłã. nam & hinc quin ita faciendum sit dubitare in sobentissimȩ
insanie est. Sed neq hoc neq illud ẽ. in eo quod tu quȩris. Restat
igitur ut de illo tercio genere sit quod per loca regionesq uariatur.
Faciat gͦ quis quod in aeccła in qua uenerit inuenerit. ñ enĩ quic quam

Expanded text:
ultimae hebdomadis quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane et rursus ultimae hebdomadis quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane et rursus post cenam propter illud, quod dictum est: Similiter postquam cenatum est, an ieiunandum et post cenam tantum modo offerendum, an etiam ieiunandum et post oblationem, sicut facere solemus, cenandum?\' ad haec itaque ita respondeo, ut, quid horum sit faciendum, si diuinae scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum, quin ita facere debeamus, ut legimus, ut iam non quo modo faciendum sed quo modo sacramentum intellegendum sit, disputemus; similiter etiam, si quid horum tota per orbem frequentat ecclesia; nam et hinc, quin ita faciendum sit, dubitare insolentissimae. insaniae est. sed neque hoc neque illud est in eo, quod tu quaeris. restat igitur, ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque uariatur. faciat ergo quisque, quod in ea ecclesia, in quam uenit, inuenit. non enim quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
certabit. aut ostendet illum contra fidem facere. se autẽ scđm̃ fidem
moresq huic optunos aut illum uiolare. aut se custodire: coniuncet uio¬
lare sane quietẽ & pacem suam desuꝑflua quȩstione rixando. Malẽ
tamen reb huiusmodi ut & ille inhuius & hic in illius patria ab eo qđ
cȩteri faciunt non abhorreret. siue &iam in aliena patria cũ prregri.¬
naretur. ubi maior & frequentior & feruentior ẽ. populus dĩ. Uidit
uerbi gra bis offerri quinta sabbati ultime quadragesime & mane
& urspere. ueniensq ui patriã suam ubi in fine diei mos est offerri
male atq illicite freri contendat qm̃ aliter ipse uiderit. puerilis ẽ
iste sensus cauendus in nobis. tolerandus & corrigendus in nostris
rima ergo inquistuo tua quã in cõmonitorio posuisti. ex quo trium
istorum genere sit attende. Quȩris enim his uerbis. quid ꝑ quintã feriã

Expanded text:
certabit aut oscertabit aut osmoresque hinc optimos aut illum uiolare aut se custodire conuincet. uiolant sane quietem et pacem suam de superflua quaestione rixando. mallem tamen in rebus huius modi, ut et ille in huius et hic in illius patria ab eo quod ceteri faciunt non abhorreret. sine etiam, in aliena patria cum peregrinaretur, ubi maior et frequentior et feruentior est populus dei, uidit uerbi gratia bis offerri quinta sabbati ultimae quadragesimae, et mane et ad uesperam, ■ ueniensque in patria sua, ubi in fine diei mos est offerri, male atque inlicite fieri contendat, quoniam aliter ipse uiderit, puerilis est iste sensus, canendus in nobis, tolerandus et corPrima ergo inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, adtende. quaeris enim his . uerbis: \'Quid per quintam feriam
Abbreviated transcription (Latin):
est mundus. Nam & ille honorando non aud& cotidie sumere & ille
honorando non audet ullo die prȩtermittere. Contemptum solũ
non uult cibus iste: ficut manna fastidium. Inde eñi & apłs indigne
dicit acceptum ab eis qui hoc non discernebais acȩteris cibis. ueuerati¬
one singulariter debita C ontinuo quippe cum dixisset iudicium
sibi manducat & bibit ad didit ut diceret non diiudicans corpus.
Quod satis toto ipso loco ad corinthios prima si diligenter attendatur
apparet. Sic aliquis peregrinus in eo loco forte ubi ꝑseueranter u
obseruatione quad ragesimȩ nec quinta sabbati lauant relaxant ue
reiunium non inquit hodie ieiunabo. Quȩritur causa quia non
fit inquit in patria mea. Quid aliud iste nisi consiretudinem suam
consuetudini alterius prȩponere conatur. Non enim mibi delibro dã
hoc recitaturus est. aut uniuersȩ qua dilatatur eccłae pbena uoce

Expanded text:
est mundus. nam et ille honorando non audet cotidie sumere et ille est mundus. nam et ille honorando non audet cotidie sumere et ille honorando non audet ullo die praetermittere. contemtum solum non uult cibus iste sicut manna fastidium. inde enim et apostolus indigne dicit acceptum ab eis qui hoc non discernebant a ceteris cibis ueneratione singulariter debita. contisibi manducat et bibit, addidit, ut diceret: Non diiudicans corpus, quod satis toto ipso loco in epistula ad Corinthios prima, si diligenter adtendatur. apparet. Sic aliquis peregrinus in eo forte loco, ubi perseueranter in obseruatione quadragesimae nec quinta sabbati lauant relaxantue ieiunium: "Non" inquit, \'hodie ieiunabo.\' quaeritur causa, quia non fit\', inquit, \'in patria mea.\' quid aliud iste nisi consuetudinem suam consuetudini alterius praeponere conatur? non enim mihi de libro dei hoc recitaturus est aut uniuersae, qua dilatatur, ecclesiae plena uoce
Abbreviated transcription (Latin):
rat se comunioni uł reddat. Cęcerum si tanta non sunt ut cõ¬
mimicandus quisq homo iudicetur. non se debere acotidiana¬
medicina dominici corporis separare. Rectuis iter eos fortasse qui sp
dirimit litem. qui monet ut prȩcipue in xp̃i pace ꝑmaneant. Faciat
autem unusquisq quod scđm fidem suam pie credit esse facrendum.
euter enim eoꝵ exhorreat corpus & sanguinem dñi. sed saluberrimũ
sacramentum certatim honorare contendat. Neq enim litigauerõ
inter se aut quisquam eorum se altaeri prȩposuit tacheus & ilbe cen-¬
turio. cum alter etrum gaudens in domum suam susceperit dnm. alter
dixerit non sum dignus ut sub tectum meũ intres: ambo saluatorem
honorificantes. diuerso & quasi contrario modo. Ambo peccatis miferi.
ambo miscdam consequuti. Ualet &iam adhanc similitudurem. quod
in primo popło unicuiq fidelium manna scđm ꝓpriam uoluntatem

Expanded text:
rat se communioni uel reddat. ceterum si tanta non sunt, ut excomrat se communioni uel reddat. ceterum si tanta non sunt, ut excommunicandus quisque homo iudicetur, non se debere a cotidianamedicina dominici corporis separare". rectius inter eos fortasse quispiam dirimit litem, qui monet, ut praecipue in Christi pace permaneant. faciat autem unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. neuter autem eorum exhorreat corpus et sanguinem domini, sed saluberrimum sacramentum certatim honorare contendant. neque enim litigauerunt inter se aut quisquam eorum se alteri praeposuit Zacchaeus et ille centurio, cum alter eorum gaudens ■/ in domum suam susceperit dominum, alter dixerit: non sum dignus, ut sub tectum meum intres: ambo saluatorem honorificantes diuerso et quasi contrario modo, ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consecuti. ualet enim ad hanc similitudinem quod in primo populo unicuique fidelium manna secundum propriam uoluntatem