comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas plurimũ quero: ut tͥ beati recicu augus¬
tudunensis ep̃i cõmentarios ad describendtu
largiat᷑. in qͥb canticũ canticor sublim ore
disseruit. Scripsit mͥ & qͥdam de patria supͥ
dicti fris rufini paulus senex tertulliani siui
codice apud eũ ẽ. que uebenent̾ reposeit.
Et ex hoc queso. ut eos libros qͦs me ñ habere
breins subditꝰ edocebit: librarii manu in car¬
ta scribi iubeas. Interp̾tatione qͦ psalmor da¬
uiticoꝵ. & ꝓlixum ualde de synodis librũ scĩ
hylarii. que ci apud treueris manu mea ipse
descripseram. ut mͥ transferas peco. Nosti hoc
eẽ. xp̃ians anime pabulu. sun loge dnĩi me¬
ditet᷑ die ac nocte. Cȩteros hospitio recipis.
solatio foues. sumptib iuas. Michi si roga¬
ta p̾stiteris. multa largitꝰ es. Et qm tͥbuente
dño multis sacre bibliotece codicib abunda¬
mꝰ. imꝑa uicissim. qͦscunq uis mittã. Nec pu¬

Expanded text:
tas, plurimum quaeso, ut tibi beati Reticii Augustas, plurimum quaeso, ut tibi beati Reticii Augustodunensis episcopi commentarios ad describendum largiatur, in quibus Canticum Canticorum sublimi ore disseruit. scripsit mihi et quidam de patria supra dicti fratris Rufini Paulus senex Tertulliani suum codicem apud eum esse, quem uehementer repoposcit. et ex hoc quaeso, ut eos libros, quos non habere me breuis subditus edocebit, librarii manu in charta scribi iubeas. interpretationein quoque psalmorum Dauiticorum et prolixum ualde de synodis librum sancti Hilarii, quae ei apud Treueris manu mea ipse descripseram, aeque ut mihi transferas peto. nosti hoc esse Christianae animae pabulum, si in lege domini meditetur die ac nocte. ceteros hospitio recipis, solacio foues, sumptibus iuuas; mihi si rogata praestiteris, multa largitus es. et quoniam tribuente domino multis sacrae bibliothecae codicibus abundamus, impera uicissim: quodcumque uis, mittam. nec pu
Abbreviated transcription (Latin):
N ca PARTe. mͥ heremi cõmoranti quę
iuxta syriã sarracenis dngit᷑. atȩ dilectioniᷤ
scripta ꝑlata ft̃. Qũib tectis. ita reaccensus
hẽ. animꝰ ierosolimã ꝓficisci: ut pęne uocue¬
rit ꝓposito. qđ ꝓfuerit᷑ caritati. Nc̃ qͦmͦ¬
ualeo ꝓ me tͥ litceras rep̾sento. R si corpore
abseus. amore & spñ uenio. impendio me¬
exposeens nascentes amicitias que xp̃i glu¬
tino inhesert᷑. aut temporis aut locort ma¬
guituoo diueslat. qͥn pori fedem̃ eas recipcis mor¬
epłis. Ille inter nos currant. ille so obuent.
ille nobiscũ loqͥnt᷑. Non multũ ꝑditura erit
liaritas. si tali secũ sermone faiͥ: ulet᷑. Rufiii
aut̃ fr ut scribis necdum uenit. & si uenerit
ñ multii ꝓderit desidio meo. cũ eu ia uisurꝰ
ñ sim. Ita enim reꝰ ille longo interualo sepatꝰ
ẽ. ut huc nͥ possit currere. & ego arrepte soli¬
tudinis terminis arceor. ut cepit mͥ iam n lice¬
re qđ Roluii. Obhoc & ego obsecro. & ut tu pe¬

Expanded text:
 parte heremi commoranti, quae iuxta Syriam Sarracenis iungitur, tuae dilectionis scripta sunt perlata, quibus lectis ita reaccensus est animus Hierosolymam proficiscendi, ut paene nocuerit proposito, quod profuerit caritati. nualeo, pro me tibi litteras repraesento. etsi corpore absens, amore et spiritu uenio inpendio exposcens, ne nascentes amicitias, quae Christi glutino cohaeserunt, aut temporis aut locorum magnitudo diuellat. quin potius foederemus eas reciprocis epistulis; illae inter nos currant, illae se obuient, illae nobiscum loquantur. non multum perditura erit caritas, si tali secum sermone fabuletur. Rufinus autem frater, ut scribis, necdum uenit et, si uenerit, non multum proderit desiderio meo, cum eum iam uisurus non sim. ita enim et ille longo a me interuallo separatus est, ut huc non possit currere, et ego arreptae solitudinis terminis arceor, ut coeperit mihi iam non licere, quod nolui. ob hoc et ego obsecro et, ut tu pe
Abbreviated transcription (Latin):
omib urbib uida extrur aras ad cremandũ
thus. atq ad iracundiã ꝓuocauit dñim dm̃
patrũ suer. in tantũ ut directis uasis dei at¬
q confractis clauserit ianuas templi dei. &
fecerit sibi attaria in uniuersis angulis ierłm.
ambulaueritq in uiis regum isrł. & statud
fitderit baalm. & adoleuerit incensũ in ual¬
le filior ennon. & lustrauerit filios suos in ig¬
ne. uirta ritũ gentiũ qͦs interfec̃ dñs in ad¬
uentũ filioꝵ isrł. Er qͦ ꝑspicuũ ẽ. hoĩes a par¬
ua etate libidini deditos. ĩmatura eoꝵ sobole
demonstrari . qđ etiã eo tẽpore peccare ceꝑud.
qͦ natura ñ patit᷑. Ad sũmã illud cdici potest.
qđ in regno dd salomon cu duodeci e̾et. annor
soliũ patͥs optinuerit. & postea qͥa scriptã reli¬
qͥt incertũ. uixerit dauid regnante iã filio ali-¬
qͦt annos qͥ sibi & ñ salomoni imputent᷑. Mor¬
tuo aute patre post filius regnauit annis
qͥdraginta. qͦs sine parente regnauit. atq

Expanded text:
um thus atque ad iracundiam prouocauerit dominum deum patrum suorum in tantum, ut direptis uasis domus dei atque confractis clauserit ianuas templi dei et fecerit sibi altaria in uniuersis angulis Hierusalem ambulaueritque in uiis regum Israhel et statuas fuderit Baalim et adoleuerit incensum in ualle filiorum Ennom et lustrauerit filios suos in igne iuxta ritum gentium, quas interfecit dominus in aduentu filiorum Israhel. ex quo perspicuum est homines. a parua aetate libidini deditos inmatura eorum sobole demonstrari, quod etiam eo tempore peccare coeperint, quo natura non patitur. Ad summam illud dici potest, quod in regno Dauid Salomon, cum duodecim esset annorum, solium patris obtinuerit et postea — quia scriptura reliquit incertum — uixerit Dauid regnante iam filio aliquot annis, qui sibi et non Salomoni inputentur, mortuo autem patre post filius regnauerit annis quadraginta, quos sine parente regnauit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
rex uida postq̃ lepra ꝑcussus ẽ. habitauit in
domo sepata. & fili eiꝰ ioatam imꝑui rexeri.
uidicaueritq popłm terre. usq ad diẽ mortis
solus ipse regnauerit. Qđ de salomone inteli¬
gimꝰ. & de achar similtter intelligendũ ẽ. qͥ u
iade filiꝰ erechiȩ pater fuit Audiui quendã he¬

Expanded text:
it in domo separata et filius eiu» Ioatham imperium rexerit iudicaueritque populum terrae usque ad diem mortis solus ipse regnauerit. quod de Salomone intelleximus, et de Achaz similiter intellegendum est, qui Ioathae filius, Ezechiae pater fuerit. audiui quendam He
Abbreviated transcription (Latin):
coiti dux infantẽ. Prima ebntas alterĩ
noctis & oecerarui demceps fec̃ consuetuamẽ. Nec¬
dũ duo menses fuerant euoluti. & ece femine ute¬
iꝰ intumuit. Qͥo plura: Dispensatione dei factui ẽ.
ut que contra nat᷑am simplicitate paruuli in con¬
tẽptu dei abitebat᷑. a nature dño płet᷑. dececco¬

Expanded text:
ceret infantem. prima ebrietas alterius noctis et ceterarum deinceps fecit consuetudinem. necdum duo menses fuerant euoluti, et ecce feminae uterus intumuit. quid plura? dispensatione dei factum est, ut, quae contra naturam simplicitate paruuli in contemptum dei abutebatur, a naturae domino prodere
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ epłe coptilatã ei redde ñ graueris. Noli
nos eiꝰ estimare iuirtutib. In illo conspicies ex¬
pssa scitatis insignia. Et ego cinis & ilissima
pars luti. etiã fauilla dii uertor satis ab eo: si
splendorẽ maꝵ eiꝰ inbecillitas ocłdar meor fer¬
re sustineat. Ille mͦ lauit. mundus ẽ. & tanꝗͣ
nix dealbatꝰ. Ego ᷤ cunctis pecatore sordib inqͥ¬
natꝰ. dieb ac noccib oꝑior cũ tremore reddere
centi dicat. Ierontie. ueni foras. Sc̃s prb̃i s
euagͥus. plurimũ te salutat. Et marcinianũ
frem uincco salutamꝰ obseqͥo iquẽ ego uide
desidans catena languoris inector..¬

Expanded text:
tuae epistulae copulatam ei reddere non graueris. noli tuae epistulae copulatam ei reddere non graueris. noli nos ex eius aestimare uirtutibus. in illo conspicies expressa sanctitatis insignia; ego cinis et uilissimi pars luti et iam fauilla, dum uegetor, satis habeo, si splendorem morum eius inbecillitas oculorum meorum ferre sustineat. ille modo lauit, mundus est et tamquam nix dealbatus; ego cunctis peccatorum sordibus inquinatus diebus ac noctibus opperior cum tremore reddere centi dicat: \'Hieronyme, ueni foras\'. sanctus presbyter Euagrius plurimum te salutat; et Martinianum fratrem iuncto salutamus obsequio, quem ego uidere desiderans catena languoris innector.
Abbreviated transcription (Latin):
uanus Beatiidinis
tuȩ rumor diuersa ora¬
popłor cõpleuerit. hrac
poteris estimare⁊ d age te
ante incipio amare ꝗͥ nosse. Ut enim apla datͥr.
qͥrinda homini poccata manifesta ft̃ p̃cedentia
id uidicuĩ. ita e contrario tuę dileecionis fama
dspgit᷑. ut ñ tantu laudandus sit ille qͥ te amat.
qͣ selus putetꝰ facere ille qͥ ñ amat. Ret̾mitto¬
sustentasti. paiusti. uestisti. uisitafti. heliodo¬
ii. fris ate aduita necessitas. multoꝵ etiã po¬
test ora laxare. Quib gratus. qͦ ille p̾conio
pegrinationis in cõmoda a te fota referebat.¬
ta ut ego ille ardentissimꝰ quẽ intolerabilis
languor afficiebat. pennatis ut aiunt petib
carta laritatis & uoto te salutaueri. & etiã con¬
plexus sim. Gratulor itaq tͥ. & nascentẽ ami¬
atiã ut dñs federare dignet᷑ p̾cor. Et qͥa fr̾ ru¬
fin qͥ c̃ scã melania ab egypto ierosolimã ue¬
nisse narrat᷑. indiuidua mͥ germanitatis ica¬
ritate cõnexus ẽ: queso ut epłam meã hiuc

Expanded text:
Quantus beatitudinis tuae rumor diuersa populorum ora conpleuerit, hinc poteris aestimare, quod ego te ante incipio amare, quam nosse. ut enim apostolus ait: quorundam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad iudicium, ita e contrario tuae dilectionis fama dispergitur, ut non tantum laudandus sit ille, qui te amat, quam scelus putetur facere ille, qui non amat. praetermittosustentasti, pauisti, uestisti, uisitasti: Heliodori fratris a te adiuta necessitas mutorum etiam potest ora laxare. quibus gratiis, quo ille praeconio peregrinationis incommoda a te fota referebat, ut ego ille tardissimus, quoniam intolerabilis languor, pinnatis, ut aiunt, pedibus charta caritatis et uoto te salutauerim et iam conplexus sim! gratulor itaque tibi et, nascentem amicitiam ut dominus foederare dignetur, precor. Et quia frater Rufinus, qui cum sancta Melania ab ; Aegypto Hierosolymam uenisse narratur, indiuidua mihi germanitatis caritate conexus est, quaeso ut epistulam meam huic
Abbreviated transcription (Latin):
char constituet᷑ rex erechias. Ex qͦ intelligi uo¬
luit ñ statim pꝰ patris mortẽ filiũ imꝑiosib¬
rogatũ. s uel seditionib popłi uł qͥb:dã in¬
ternis. aut certe p̾mentib malis & hinc moi
consurgentib bellis. regnũ eiꝰ fuisse dilatui.
In reb obscuris diuersas ponimꝰ opiniones. it
ñ tam scribe. ꝗͥ loqͥ tͥ corã uidear. Cȩtum aps̾
interminabiles genealogias & iudaicas fabu¬
las ꝓslibens de istimodi mͥ uidet᷑ int̾dicere qͥsi¬
onb. Quid enim ꝓdest herere in littera. e
uł scriptoris errorẽ ł annoꝵ seriẽ calunari.
cũ manifestissime scribat᷑. littera occidit.
sp̃s aut̃ uiuificat Relege om̃s & ueceris &
nou testaniti libros. & tantã anner repꝑies
dissonantiã. & numerũ int̾ uidã ꝙ isrł. ide
inter regnũ utrunq confusũ. At huiꝰcemo
di herere questionib. ñ tã studiosi ꝗͣ odiosi
homines uideant᷑. Munuscła tam̃ tibenter
a te missa suscepi. & impendio p̃cor. ut ina¬

Expanded text:
itur rex Ezechias. ex quo intellegi uoluit, non statim post patris mortem filium imperio subrogatum, sed uel seditionibus populi uel quibusdam interregnis aut certe prementibus malis et hinc inde consurgentibus bellis regnum eius fuisse dilatum. In rebus obscuris diuersas ponimus opiniones, ut non tam scribere quam loqui tibi coram uideamur. ceterum apostolus interminabiles genealogias et Iudaicas fabulas prohibens de istius modi mihi uidetur interdicere quaestionibus. quid enim prode est haerere in littera et uel scriptoris errorem uel annorum seriem calumniari, cum manifestissime scribatur: littera occidit, spiritus autem uiuificat? relege omnes et ueteris et noui testamenti libros et tantam annorum repperies dissonantiam et numerum inter ludam et Israheusum, ut huiusce modi se dedere quaestionibus non tam studiosi quam otiosi hominis uideatur. munuscula libenter a te missa suscepi et inpendio precor, ut in a
Abbreviated transcription (Latin):
qua exparte sorduerat. unde &e uox ad
eum de rubo facta sit dicens. ne acces¬
seris huc. solue calciamenta de pedibus
tuis. locꝰ enĩ in qͦ stas t̾ra sc̃a ẽ : & scierit
sibi aduersus magos. ad u̾sus pharao¬
nem pessimũ rege̾ futurũ ẽẽ. certamen.
se excusasse dicentẽ pͣcor añe ñ sũ dignꝰ.
ꝓ quo in hebreo legit᷑. non habeo labia
sa labia in dei se opitulisse ministeriũ.
& moysen ad huc in circuncisis labiis
tam grande mysteriũ recusasse. Aure
audietis & non intelligetis. & cernen¬
tes aspicietis & ñ uidebitis. Totꝰ hic locꝰ
ligentibꝰ ꝑ petrauit. Et qm usq ad finẽ
capituli ex planatio multiplex seqͥtur.
& excipientis iam ex plicuimꝰ ceras: huc¬
non ꝓpͥȩ manꝰstilo expolit᷑. cum ꝑse in¬
culta. ẽ : tum multo molestior fit site¬
dium sui ꝓlixitate congeminet. & ocłoꝵ
dolore cruciati. aurib tantum studea¬

Expanded text:
qua ex parte sorduerat ; unde et vox ad eum de rubo facta sit, dicens: Ne accesseris huc: solve calceamenta de pedibus tuis, locus enim in quo 59 stas, terra sancta est: et scierit sibi adversus magos et adversus Pharaonem pessimum regem futurum esse certamen, se excusasse dicentem: Precor, Domine, non sum dignus: pro quo in Hebraeo legitur, non habeo labia sa labia in dei se obtulisse ministerium et aloysen adhuc incircumcisis labiis tam grande ministerium recusasse\'. Aure audietis et non intellegetis, et cernentes aspicietis et non uidebitis. totus hic loculegentibus perpetrauit. Et quoniam usque ad finem capituli explanatio multiplex sequitur et excipientes iam inpleuimus ceras, hucnon propriae manus stilo expolitur, cum per se inculta est, tum multo molestior fit; si taedium sui prolixitate congeminet; ut oculorum dolore cruciati, auribus tantum studea
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ nec petrꝰ peccasse. nec Paulus
ꝓcacit᷑ ostendit᷑ arguisse maiorẽ:
debet exponere qua consequen¬
cia laulus in alcero rep̾hendat
q ipse cõmisit. Ex quo ostendi me
ñ definito id defendere q in grecis
legerã.s ea expressise quȩ legerã
ut leccoris arbitrio derelinquerẽ.
utrũ ꝓbanda eeͣnt. an imꝑbanda
Tugͥ ne qd ego petierã ñ faceres:
nouum argum̃tũ repꝑisti. ut as¬
sereres gentiles qͥ i xp̃m credidis¬
sent leg̃is onere libos. eos autem

Expanded text:
quo nec Petrus peccasse nec Paulus quo nec Petrus peccasse nec Paulus procaciter ostenditur arguisse maiorem, debet exponere, qua consequentia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commisit\'. ex quo ostendi me non ex definito id defendere, quod in Graecis legeram, sed ea expressisse, quae legeram, ut . lectoris arbitrio derelinquerem, utrum probandtur ne quod ego petieram, faceres, novum argumentum reperisti, ut assereres Gentiles qui in Christum credidissent, Legis onere liberos; eos autem
Abbreviated transcription (Latin):
cenum de ȩccłia nuꝑ egressu. & alex¬
andrũ uetere hereticũ. E usebium
quoq emisenũ. & theodorũ eradeo¬
tem. qui & ipsi non nullos suꝑ hac
re cõmentarios reliquerͦ. E quib uł
si pauca decerperẽ : fieret aliqͥd q ñ
penitꝰ cont̾eneret᷑. ltaq ut simplicit᷑
fatear legi hȩc omĩa. & in mte mea
plurima coaceruans: accito notario
uel mea uł aliena diccaui. nec or¬
dinis nec uerboꝵ int̾dũ nec sensu
disꝑeant. & ñ placeanc int᷑ extra¬
neos. quȩ placent int̾ suos. Siqͥa
gͥ rephensione dignu putaueras
in explanatione nr̃a: eruditionis
tue fuerat ꝗͤrere. utrũ ea quȩ scͥp¬
simꝰ haberent᷑ in grecis. ut si illi
non dixissent : tc᷑ meã ꝓpͥȩ senten¬
tiã condẽpnares. p̾sertim cu lib̾e
inp̾facione confessus sim origenis
cõmentarios me. eeͣ. secutũ. & uel
mea uł aliena dicasse. & in fine eiꝰ¬
dem capituli d reprehend̃ scrip¬
serim. Si cui iste ñ placet sensus

Expanded text:
cenum de ecclesia nuper egressum et Alexcenum de ecclesia nuper egressum et Alexandrum ueterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentarios reliquerunt. e quibus uel si pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. et, ut simpliciter fatear, legi haec omnia et in mente mea plurima coaceruans accito notario uel mea uel aliena dictaui nec ordinis nec uerborum interdum nec sensuudispereant et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. si quid igitur reprehensione dignum putaueras in explanatione nostra, eruditionis tuae fuerat quaerere, utrum ea, quae scripsimus, haberentur in Graecis, ut, si illi non dixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares, praesertim cum libere in praefatione confessus sim Origenis commentarios me secutum et uel mea uel aliena dictasse et in fine eiusdem capituli, quod reprehendis, scripserim: Si cui iste non placet sensus,
Abbreviated transcription (Latin):
loco quȩris cur dixerim incõmen¬
cariis epłȩ adgalathas saulũ id inpe¬
tro potuisse rep̾hendẽ qd ipse fecerat
nec in alio arguere simulation̾e cuiꝰ
ipse tenebat᷑ reus. & asseris rep̾hensio¬
ne apłicã ñ fuisse dispensatoriã s uerã
& me nͨ deb̾e docere mendaciũ. s unccl¬
sa ꝗͤ scripta sunt ita sonare ut serip¬
ta sunt. Ad quȩ pͥmũ respondeo.
debuisse prudentiã cuã p̾faciuncule
cõmentarioru meoꝵ meminisse. dicen
potuit: Minime. Quin pociꝰ in eo mͥ
iudeor cautior atq timidior. qͦd in¬
becillitat̾e uiriũ mearũ sentiens. ori¬
genis cõmentarios sũ secutꝰ. Scripsit
enim ille uir in epła Pauli ad gala¬
thas qͥnq ꝓpͥe uolumina. & decimũ
stromatu suoꝵ librũ comatico suꝑ ex¬
planationẽ eiꝰ sermone cõpleuit. Trac¬
tatꝰ quoq uarios. & excerpta que uł
sola possent sufficere cõposuit. Pret¬
mitto didimũ uidentẽ meu. & laodi¬

Expanded text:
loco quaeris, cur dixerim in commenloco quaeris, cur dixerim in commentariis epistulae ad Galatas Paulum id in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat, nec in alio arguere simulationem, cuius ipse tenebatur reus, et adseris reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed ueram, et me non debere docere mendacium, sed uniuersa, quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. ad quae primum respondeo debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse dicentipotuit? minime! quin potius in eo mihi uideor cautior atque timidior, quod inbecillitatem uirium mearum sentiens Origenis commentarios sum secutus. scripsit enim ille uir in epistulam Pauli ad Galatas quinque proprie uolumina et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione eius sermone compleuit; tractatus quoque uarios et excerpta, quae uel sola possent sufficere, composuit. praetermitto Didymum uidentem meum et Laodi
Abbreviated transcription (Latin):
quod recce sic uocaret᷑: si eoꝵ tantũ
uel uitas uel scripta ibi legisses. qͥ iã
defuncti eẽnt. Cum uͦ multorũ &
eo tempore quo scribebat᷑. & nc̃ usq
uiuentium ibi cõmemorarentur opus¬
cula: mirari ce cur ei hc̃ ticulũ im¬
posuerim. Puco intelligere pruden¬
tiam tuã. qͦd ex oꝑe ipso ticulũ po¬
tueris in telligere. Legisti enĩ &e
grecos & latinos qͥ uitas uirorũ illu¬
striu᷑ descripserunt. qͦd nunquã
epitaphiũ hui operi scripserint.
s. ustrib uiris. uerbi gr̃a. duci¬
bus philosophis. oratorib. histori¬
cis. poetis. epicis. tragicis. comicis
Ephicaphiũ aute̾ ꝓpe scribit᷑ mor¬
tuoru. q qͥdẽ in dormicione sc̃ȩ
me moriȩ nepotiani prbĩ olim fe¬
cisse me noui. Ergo hic liber uel
de illustrib uiris uel ꝓpͥe de scͥp¬
torib eccłiasticis appellandus. ẽ:
licet aplerisq emendatorib imꝑi¬
cis de auccorib dicat᷑ in scriptꝰ. Scd̾o

Expanded text:
quod recte sic uocaretur, si eorum tantum quod recte sic uocaretur, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legisses, qui iam defuncti essent; cum uero multorum et eo tempore, quo scribebatur, et nunc usque uiuentium ibi memorentur opuscula, mirari te, cur ei hunc titulum inposuerim. puto intellegere prudentiam tuam, quod ex opere ipso titulum potueris intellegere. legisti enim et Graecos et Latinos, qui uitas uirorum inlustrium descripserunt, quod numquam Epitaphium huic operi scripserint, sed De inlustribus uiris — uerbi gratia: ducibus, philosophis, oratoribus, historicis, poetis, epicis, tragicis, comicis —; Epitaphium autem proprie scribitur mortuorum, quod quidem in dormitione sanctae memoriae Nepotiani presbyteri olim fecisse me noui. ergo hic liber uel De inlustribus uiris uel proprie De scriptoribus ecclesiasticis appellandus est, licet a plerisque emendatoribus inperitis De auctoribus dicatur inscriptus. Secundo
Abbreviated transcription (Latin):
ris : & ego uinca̾ si meu̾ errorem
incellexero. & e contrario me uin¬
cente tu suꝑas. quia ñ fili ĩ pa¬
rentib s parentes filiĩs chesauri¬
zant. & in paralippomenon libro
legimꝰ. qͦd fili i isrł ad pugnandũ
ꝓcesseruit mente pacifica. int̾ ip¬
sos quoq gladios & effusiones san-¬
guinis & cadauera ꝓstratorũ. ñ
suã s pacis uictoriaᷤ cogitantes.
Respondeamꝰ gͥ ad omĩa. ac mul¬
tiplices questiones breui si xp̃e
iusserit sermone soluamꝰ. Preter¬
mitto salutationis officia qͥb me¬
um de mulces caput. taceo de blan¬
dici is qͥb repͣhensione mei interis
consolari. Ad ipsas causas ueniã.
Dicis te accepisse librũ meuͣ aqͦdã
fr̃e qͥ citulũ ñ haberet. inqͦ scrip¬
tores ȩccłiasticos tã grecos quã la¬
tinos enumeraueri. Cunq ab eõ qͦ¬
reres ur tuis uerb̃ utar cur limm¬
naris pagina nͨ. eẽt inscripta. uł
qͦ censeretur nomine: respondisse
appellari epithaphiũ. Et argum̃taris

Expanded text:
ris, et ego uincam, si meum errorem intellexero, et e contrario me uincente tu superas, quia non filii parentibus, sed parentes filiis thesaurizant. et in Paralipomenon libro legimus, quod filii Israhel ad pugnandum processerint mente pacifica inter ipsos quoque gladios et effusionem sanguinis et cadauera prostratorum non suam, sed pacis uictoriam cogitantes. respondeamus igitur ad omnia et multiplices quaestiones breui, si Christus iusserit. sermone. soluamus. praetermitto salutationes et officia, quibus meam demulces caput, taceo de blanditiis, quibus reprehensionem mei niteris consolari: ad ipsas causas ueniam. Dicis accepisse te librum meum a quodam -fratre, qui titulum non haberet, in quo scriptores ecclesiasticos tam Graecos quam Latinos enumerauerim. cumque ab eo quaereres, ut tuis uerbis utar, cur \'liminaris pagina\' non esset inscripta uel quo censeretur, nomine, respondisse appellari -Epitaphium. et argumentaris,
Abbreviated transcription (Latin):
dicarit. & ipsũ nom̃ apologetici oftendit ex¬
cusationẽ. N enĩ defendit᷑. nͥ qͦd in cͥmine est
Nc̃ ꝓferã cui ẽtradicere uł stulti sit uł impra¬
dentis. Sextꝰ liber eusebii suꝑ origenis defen¬
sionẽ. pͥncipiũ usq ad mille ferme uersus
philꝰ tantã int̾se habuere c̃cordiã. ut uniꝰ
animȩ hoĩes putes. & ab uno alt̾ nom̃ acce

Expanded text:
dicarit. et ipsum nomen Apologetici ostendit acdicarit. et ipsum nomen Apologetici ostendit accusationem; non enim defenditur, nisi quod in crimine est. unum proferam, cui contradicere uel stulti sit uel inpudentis. sex librorum Eusebii super Origenis defensione principium usque ad mille ferme uersus philus tantam inter se habuere concordiam, ut unius animae homines putes et ab uno alter nomen acce
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd secreto edita in publicũ ꝑtulerit. & qͥdam¬
quȩ displicent. Porro qͦd pamphilũ ꝓfert̃.
laudatorẽ eiꝰ. gr̃ãs illis ago in eo nomine qͦd
dignũ me putauert̃ quẽ cũ martẏre calũp¬
marent᷑. Si enĩ ab inimicis origenis libros eiꝰ
dicitis eẽ uiolatos. ut imfamaret᷑. qͣre mͥ non
liceat dicere ab amicis eiꝰ & sectatoribꝰ posi¬
tũ eẽ sub nomine pãphili uolum̃. qͦd illũ testi¬
monio martyris ab imfamia uindicar& :
Ecce uosem̃datis in origenis libris qͦd ille ñ
scͥpsit. & miramini si edat aliqͥs librũ quẽ il¬
le ñ edidit: Nos in edito oꝑe potestis coar¬
gii. ille qͥ nichil aliud edidit. faciliꝰ patet
calũpniȩ. Date qͦdlib& aliud opꝰ pãphili.
Nusqͣ repꝑietis. Hoc unũ ẽ. Undegͥsciã qͦd
pãphlifit: Hi delic& stilꝰ & saliua docere
me poterit. Nunꝗͣ credã qͦd doctꝰ uir pͥmos
in geni sui fructꝰ questionibꝰ & imfamiȩ de¬

Expanded text:
quod secreto edita in publicum protulerit: et quidamquod secreto edita in publicum protulerit: et quidamquae displicent! Porro, quod Pamphilum proferunt laudatorem eius, gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putauerunt, quem cum martyre calumniarentur. si enim ab inimicis Origenis libros eius dicitis esse uiolatos, ut infamaretur, quare mihi non liceat dicere ab amicis eius et sectatoribus conpositum esse sub nomine Pamphili uolumen, quod illum testimonio martyris ab infamia uindicaret? ecce uos emendatis in Origenis libris, quod ille non scripsit, et miramini, si edat aliquis librum, quem ille non edidit? uos in edito opere potestis coargui; ille, qui nihil aliud edidit, facilius patet calumniae. date quodlibet aliud opus Pamphili, nusquam repperietis; hoc unum est. unde igitur sciam, quod Pamphili sit? uidelicet stilus et saliua docere me poterit. numquam credam, quod doctus uir primos ingenii sui fructus quaestionibus et infamiae de
Abbreviated transcription (Latin):
maliuoł hõibꝰ libros eiꝰ eẽ uiolatos ꝙͣ ineptũ
sit. hinc ꝓbari potest. Qͥs prudentior doctior
eloquentior eusebio & didimo assertoribꝰ
origenis inuenir potest: gͦ rũ alt̃ sex uolu¬
se sensisse c̃firmat. alt̃ sic eiꝰ errores nititur
excusare. ut tam̃ illiꝰ se fateat᷑ ñ scriptũ ne¬
gans s sensũ scͥbentis edisserens. Illud ẽ si qͣ
ab hereticis addita st̃. Didimꝰ qͣsi benedicta
defendit. Solꝰ scilic& inuentꝰ ẽ origenes. ciiiꝰ
scͥpta in toto orbe parit̃ falsarent᷑. & quasi
ad mitͥdatis litt̾as om̃is ueritas uno die de
uoluminibꝰ illiꝰ radetur. Si unꝰ uiolatꝰ ẽ lib.
num uniuersa eiꝰ oꝑa. quȩ diuersis & locis &
tẽporibꝰ edidit. simł corrũpi potuert: Ipse
origenes in epła qͣm scͥbit ad fabianũ roma¬
nȩ urbis ep̃m. pęnitentiã agit. curtalia scͥp¬
serit. & causas temeritatis in ambrosiũ refert.

Expanded text:
malevolis hominibus libros ejus esse violatos, quam ineptum malevolis hominibus libros ejus esse violatos, quam ineptum sit, hinc probari potest. Quis prudentior, doctior, eloquentior Eusebio, et Didymo, assertoribus Origenis, inveniri potest? quorum alter sex voluse, sensisse confirmat: alter sic ejus errores nititur excusare, ut tamen illius esse fateatur; non scriptum negans, sed sensum scribentis edisserens. Aliud est, si qua ab hereticis addita sunt, Didymus quasi bene dicta defendit. solus scilicet inuentus est Origenes, cuius scripta in toto orbe pariter falsarentur et quasi ad Mithridatis litteras omnis ueritas uno die de uoluminibus illius raderetur. si unus uiolatus est liber, num uniuersa eius opera, quae diuersis et locis et temporibus edidit, simul corrumpi potuerunt? ipse Origenes in epistula, quam scribit ad Fabianum, Romanae urbis episcopum, paenitentiam agit, cur talia scripserit, et causas temeritatis in Ambrosium refert,
Abbreviated transcription (Latin):
catis. Qsqͥs es assertor nouoꝵ dogmatũ. que¬
so te ut parcas romanis auribꝰ. parcas fidei
quȩ apłi uoce laudata ẽ. Cur post qͣdrin¬
gentos annos docere nos niteris. qͦd ante
nesciuimꝰ: Cur ꝓfers in mediũ. qͦd petrꝰ &
paulꝰ eđe noluert̃ : Usq ad hc̃ diẽ sine ista
doctrina. mundꝰ xp̃ianꝰ fuit. Illã senex te¬
nebo fidẽ. in qͣpuer natꝰ sũ. Pelusiotas nos
appellant. & luteos & animales & carneos.
qͦd ñ recipiamꝰ ea quȩ sp̃c st̃. Illi scilic& iero¬
solimitȩ.qͦrũ mat̾ in cęlo ẽ. Non c̃tẽpno car
nalit̃. & in imicã suã foueant. & nutͥant de¬
licate.Nisi forte implere uolt̃ scͥpt᷑am di¬
centẽ. Amate inimicos ur̃os. & benefacite
his qͥ ꝑsequunt᷑ uos. Amo carnẽ castã. uirgi¬
nẽ.ieuinantẽ. Amo carnis ñ oꝑa s substan¬
tiã. Amo carnẽ quȩ iudicandã se ẽẽ nouit
exurit᷑. Illud uͦ qͦd assert̃ a qͥbꝰdã hereticis &

Expanded text:
catis. Quisquis es assertor novorum dogmatum, quaecatis. Quisquis es assertor novorum dogmatum, quaeso te, ut parcas Romanis auribus: parcas fidei, quae Apostoli voce laudata est. Cur post quadringentos 531 annos docere nos niteris, quod ante nescivimus? cur profers in medium, quod Petrus et Paulus edere noluerunt? Usque ad hunc diem sine ista doctrina mundus Christianus fuit. Illam senex tenebo fidem, in qua puer renatus sum. Pelusiotas nos appellant, et luteos animalesque, et carneos, quod non recipiamus ea, quae spiritus sunt; illi scilicet Jerosolymitae, quorum mater innaliter et inimicam suam foueant et nutriant delicate, nisi forte inplere uolunt scripturam dicentem: amate inimicos uestros et benefacite his, qui persequuntur uos. amo carnem castam, uirginem, ieiunantem; amo carnis non opera, sed substantiam; amo carnem, quae iudicandam esse se nouit; dam haereticis et
Abbreviated transcription (Latin):
suerit nobis errores eiꝰ. audiat lib̾e. Int̾dum¬
magnꝰ dormitat homerꝰ. Uerũ oꝑi longo
fas est. ignoscere somniũ. Non imitem eiꝰ ui¬
cia. cuiꝰ uirtutes ñ possumꝰ seqͥ. Errauert in
fide alii tã gei ꝗͣ latini. qͦrũ ñ necesse ẽ ꝓfer¬
re nomina. ne uideamͦ eũ ñ su merito. sed
alioꝵ errore defenđe. Hoc ñ ẽ inqͥes excusa¬
re origenẽ .s accusare cet̾os. Pulchre si eũ
errasse ñ dicerẽ. si infidei pͣuitate saltem
apłm paulũ aut angłm de cęlo audiendum
credem. Nc̃ uͦ cũ sĩplicit̃ errorẽ eiꝰ fatear
siclegã ut cet̾os. qͥa sic errant ut cet̾i. Dicas.
Si multoꝵ cõmunis ẽ error cur solũ ꝑseqͥmi¬
ni: qͥa uos solũ laudatis ut apłm. Tollite amo¬
nitudinẽ. Cetoꝵ uicia de libris suis ad hoc tañ¬
tũ decerpitis. ut huiꝰ defendatis errorẽ. ori¬
genẽ sic fertis in cęlũ. ut nichil eũ errasse di¬

Expanded text:
suerit nobis errores eisuerit nobis errores eimagnus dormitat Homerus. Verum opere in longo fas est obrepere somnum. Non imitemur ejus vitia, cujus virtutes non possumus sequi. Erraverunt in fide alii tam Graeci, quam Latini, quorum non necesse est proferre nomina, ne videamur eum non sui merito, sed aliorum errore defendere. Hoc non est, inquies, excusare Origenem, sed accusare caeteros. Pulchre, si eum errasse non dicerem, si in fidei pravitate saltem Apostolum Paulum, vel Angelum de coelo audiendum crederem . Nunc vero, cum simpliciter errorem ejus fatear, sic legam ut caeteros, quia sic erravit ut caeteri. Sed dicas: si multorum communis est error, cur solum persequimini? Quia vos solum laudatis ut Apostolum. Tolle amonitudinem. Caeterorum vitia de libris suis ad hoc tantum excerpitis, ut hujus defendatis errorem: Origenem sic fertis in coelum, ut nihil eum errasse di
Abbreviated transcription (Latin):
re erroribꝰ. qͦrũ miror ingenia. Ipse si aduiue¬
n& origenes. irasceret᷑ uob fautoribꝰ suis. & cũ
iacob dicer& Odiosũ me fecistis inmundo.
Uult aliqͥs laudare origenẽ: Laud& ut laudo.
Magnꝰ iur ab infantia. & uere martyris filiꝰ.
alexandiȩ eccłiasticã scolã tenuiti succe¬
dens eruditissimo iurꝰ clem̃ti prbo. Uolupta¬
tes in tantũ fugit. ut telo dĩ s ñ scđm scienti¬
ã ferrosecar&e genitalia. Calcauit auariciã.
scͥptͥas memorit̾ tenuit. & in studio explana¬
tionis earũ diebꝰ sudauit ac noctibꝰ. Mille &
eo ampliꝰ tͣctatꝰ. qͦs in ȩccłia locutꝰ ẽ. edidit.
Innumerabiles p̃t̾ea cõm̃tarios. qͦs ipse ap¬
pellat thomos. & qͦs nc̃ p̃t̾eo. ne uidear oꝑũ
eiꝰ indicẽ texere. Q snr̃m tanta potest lege¬
re. qͣnta illae c̃scͥpsit: Qͥs ardentẽ in scͥpt᷑is
animũ ñ miret᷑ : Qͦdsi qͥs iudas zelotes oppo¬

Expanded text:
re 4 erroribus, quorum miror ingenia. ipse, si aduiuere 4 erroribus, quorum miror ingenia. ipse, si aduiueret, Origenes irasceretur uobis, fautoribus suis, et cum Iacob diceret: odiosum me 1 fecistis in mundo. Uult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus uir ab infantia et uere martyris filius Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit succedens eruditissimo uiro, Clementi presbytero; uoluptates in tantum fugiit, ut zelo dei, sed non secundum scientiam ferro truncaret genitalia; calcauit auaritiam; scripturas memoriter tenuit et in studio explanationis earum diebus sudauit ac noctibus. mille et eo amplius tractatus, quos in ecclesia locutus est, edidit; innumerabiles praeterea commentarios, quos ipse appellat tomos et quos nunc praetereo, ne uidear operum eius indicem texere. quis . nostrum tanta potest legere, quanta ille conscripsit? quis ardentem in scripturis animum non miretur? quodsi quis ludas zelotes oppo
Abbreviated transcription (Latin):
& ex cet̾is libris eiꝰ ciecturã p̃sentis facerent
questionis. Ego callidꝰ qͥ em̃daui silens qͦbuo¬
liui & dissimulans cͥmina ñ feci in uriã cͥmi¬
noso Aiunt & medici gͣndes morbos ñ eẽ curan
re libros eiꝰ de resurrectione rꝰ uͦ pͥy aphun
stromateas : Qs ꝑ imfame opꝰ seipsũ uoluit im¬
famari: Nec disertiores sumꝰ hilario. nec fide¬
lores iuctorino. qͥ tͣctatꝰ eiꝰ ñ ut int̾p̃tes. seo
ut auctores ꝓpͥi oꝑis tͣnstulert̃. Nuꝑ sc̃s ambro¬
sꝰ sic exameron illiꝰ cõpilauit. ut magis ẏpo¬
liri sententias basiliĩq sequeret᷑. Ego ipse
cuiꝰ emulatores eẽ uosdicitis. & ad cet̾os tal¬
pe caprearũ in me ocłos possidetis. si malo a¬
nimo fuissẽ erga origenẽ. int̾p̃tatꝰ eẽm hos
ipsos qͦs supͣdixi libros ut mala eiꝰ etiã latinis
nota facerẽ .S nunꝙͣ. feci. & multis rogantibꝰ
ad qͥescere nolui. Non enĩ c̃sueui eoꝵ insulta¬

Expanded text:
et ex caeteris libris ejus conjecturam praesentis facerent et ex caeteris libris ejus conjecturam praesentis facerent quaestionis; ego callidus, qui emendaui silens, quod uolui, et dissimulans crimina non feci inuidiam criminoso, aiunt et medici grandes morbos non esse curandore libros eius de resurrectione, περὶ ἀρχῶν, stromateas ? quis per infame opus se ipsum uoluit infamari? nec disertiores sumus Hilario nec fideliores Victorino, qui tractatus eius non ut interpretes, sed ut auctores proprii operis transtulerunt. nuper Ambrosius sic Exaemeron illius conpilauit, ut magis Hippolyti sententias Basiliique sequeretur. ego ipse, cuius aemulatores esse uos dicitis et ad ceteros talpae caprearum in me oculos possidetis, si malo animo fuissem erga I Origenem, interpretatus essem hos ipsos, quos supra dixi, libros, ut mala eius etiam Latinis nota facerem; sed numquam feci et multis rogantibus adquiescere nolui. non enim consueui eorum- insulta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ antidotũ p̃bibero. Non mͥ nocebit si dyde¬
ro origenes cs̃ in uetis libris om̃s uicerit.
in cantica canticoꝵ ipse se uicit. Nec for.¬
midabo sententiã. qͥa illũ doctorẽ eccłia¬
rũ qͦndã ad olescentulꝰ nominaui. Nisi for¬
te accusare debiuu. cuiꝰ rogatꝰ opꝰcta tͣnfe¬
rebã. & dicere in ꝓlogo. hic cuiꝰ intͣp̃tor
libros. hereticꝰ ẽ. caue lector ne legas. fu¬
ge uiꝑã. Aut si legere uolueris: scito a
mał hõibus & hereticis corrupta esse.
quȩ tͣnstuli. qͣnꝗͣ timere ñ debeas. Ego
enim omĩa quȩ fuerant uiciata: cõrrex
hoc ẽ aluis uerb dicere. Ego qͥ int̃p̃tor ca¬
tholicꝰ sũ hioquẽ int̾p̃tor. hereticus est
Deniq & uos satissiplicit̃ & in genue ac ñma.¬
thorica & p̃stigias oratoꝵ. dũ libros eius¬
fũp i arsiũ hereticos c̃fitemini. & in a¬
lios cͥmen tnitirre uultis in iecistis legentibꝰ
scrupulũ ut una auctoris uitã discuteren.

Expanded text:
cum antidotum praebibero. non mihi nocebit, si dixecum antidotum praebibero. non mihi nocebit, si dixero: Origenes, cum in ceteris libris omnes uicerit, in Cantico canticorum ipse se uicit, nec formidabo sententiam, qua illum doctorem ecclesiarum quondam adulescentulus nominaui. nisi forte accusare debui, cuius rogatus opuscula transferebam, et dicere in prologo: \'hic, cuius interpretor libros, hereticus est; caue, lector, ne legas. fuge uiperam aut, si legere uolueris, scito a malis hominibus et hereticis corrupta esse, quae transtuli. quamquam timere non debeas; ego enim omnia, quae fuerunt uitiata, correxi/ hoc est aliis uerbis dicere: \'ego, qui interpretor, catholicus sum; hic, quem interpretor, hereticus est. \' denique et uos satis simpliciter et ingenue ac non matorica et pπερὶ Ἀρχῶν haereticos confitemini, et in alios crimen transferre vultis, injecistis legentibus scrupulum, ut totam auctoris vitam discuterent,
Abbreviated transcription (Latin):
& errore uidaico dic̃ eũ ad patrẽ referri uład
filiũ. & scĩficationẽ utq ꝑsonȩ sub eiꝰ noĩe
demonstrari. Qs mͥ int̾dicere potest. ne le¬
gã institutionũ eiꝰ libros. qͥbꝰ c̃tra gentes
scͥpsit fortissime. qͥa suꝑior sententia de¬
testanda ẽ : Apollinaris c̃tra porphyri¬
ũ egregia scͥpsit uolumina. Probolaborẽ¬
ficcet uiri. lic& fatuũ in plerisq dogma c̾tẽp.¬
nã. Confitemini & uos in qͥbꝰdã errare
origenẽ. & mutũ ñ faciã. Dicite eũ ma
le sensisse de filio peiꝰ de spũ sc̃o. anima.¬
rũ de cęlo runas ĩpie ꝓtulisse. resurrec
sertione destruere. post multa scła unã¬
de om̃ibꝰ restitutionẽ. id ipsũ fore gabri¬
elẽ qͦd diabolũ. paulũ qͦd cay phã. uirgi¬
nes qͦd ꝓstibula. Cũ hȩc reieceritis. & qͣsi
censoria uirgła separaueritis a fide ȩcłiȩ
tuto legã cet̾a. nec uenena iã metuam.

Expanded text:
et errore Judaico dicit eum vel ad Patrem referri, vel et errore Judaico dicit eum vel ad Patrem referri, vel filium et sanctificationem utriusque personae sub eius nomine demonstrari. quis mihi interdicere potest, ne legam Institutionum eius libros, quibus contra gentes scripsit fortissime, quia superior sententia detestanda est? Apollinaris contra Porphyrium egregia scribit uolumina: probo laborem uiri, licet fatuum in plerisque dogma contemnam. confitemini et uos in quibusdam errasse Origenle sensisse de Filio, pejus de Spiritu sancto; animarum de coelo ruinas impie protulisse; resurrectrum assertione destruere; et post multa saeculautionem id ipsum fore Gabrihel, quod diabolum, Paulum, quod Caiphan, uirgines, quod prostibulas: cum hoc reieceritis et quasi censoria uirgula separaueritis a fide ecclesiae, tuto legam cetera nec uenena iam metuam,
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ nouerat: Scđa post naufragiũ
tabula ẽ.culpã sĩplicit̃ c̾fiteri.Imteati
estis errantẽ. imitamini & correctum.
Errauimꝰ iuuenes. em̃demur senes. Iunga¬
mꝰ gemitꝰ. & lacͥmas copulemꝰ. Ploremus
& conuertamꝰ ad dnm. qͥ fec̾ nos. ñ expec¬
temꝰ diaboli pęnitentiã. Uana ẽ illa
p̃sũptio & in ꝓfundũ gehennȩ tͣhens. Hic aut
credit᷑ uita aut amittit᷑. Si origenẽ nunꝗͣ sec¬
tꝰ sũ. frustra infamare me cupitis. Si discipłseiꝰ
fui. imitamini pęnitentẽ. Creditis c̃fitenti. cre¬
dite & neganti. Si ista in qͥt ut ais noueras. qͣre¬
ic eũ laudasti in opꝰcłis tuis: & hodie laudarem.
nisi uos eiꝰ laudaretis errores. Nmͥ displiceret
ing̾eniũ. nisi inꝰ qͥbꝰdã placer& ĩpietas & apłs
p̃cipit. Om̃ia legentes. quȩ bona st̃ retinentes.
Lactantiꝰ in libris suis & maxime in epłissius
ad demetrianũ sp̃c scĩ om̃ino negat substantiã

Expanded text:
pietatem nouerat? secunda post naufragium pietatem nouerat? secunda post naufragium tabula est culpam simpliciter confiteri. imitati estis errantem, imitamini et correctum. errauimus iuuenes, emendemur senes. iungamus gemitus, lacrimas copulemus, ploremus et conuertamur ad dominum, qui fecit nos; non expectemus diaboli paenitentiam. uana est illa esumptio et in profundum gehennae trahens; hic aut quaeritur uita aut amittitur. si Origenem numquam secutus sum, frustra infamare me cupitis; si discipulus eius fui, imitamini paenitentem. credidistis d confitenti; credite et neganti. ■ \'Si ista\', inquit, \'noueras, cur eum laudasti in opusculis tuis?\' I et hodie laudarem, nisi uos eius laudaretis errores; non mihi displiceret ingenium, nisi quibusdam eius placeret inpietas. et aposcipit: Omnia legentes, quae bona sunt retinentes . Lactantius in libris suis, et maxime in epistolis ad Demetrianum, Spiritus sancti omnino negat substantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmaris & feminȩ distinctione diuersam.
Qd si dedimꝰ statĩ expetunt uuluã & coitũ.
& cet̾a quȩ in uentre st̃ & sub uentre. Singła
m̃bra negant. & corpꝰ qͦd c̃stat ex m̃bris dicuã¬
ñ resurgere. Non ẽ huiꝰ tẽporis c̃tra dogma
ꝑuersũ rethoricũ iactare sermonẽ. Non mͥ
diues ciceronis lingua ⁊ussicin feruens de
mostenis oratio animȩ ut possit implere
sermonẽ. si uelĩ hereticoꝵ fraudulentias
ꝓdere. qͥ uerbotenꝰ resurrectionẽ fatenteᷤ.
animo negant: Solent enĩ mulierculȩ
eoꝵ mãmas tenere: ueneri applaudere.
lũbos & femina. & puras attrectare
rasse in adolescentia. & phi losophoꝵ idẽ
gentiliũ studus erudĩtũ. in pͥncipio fi.¬
dei ignorasse dogmata xp̃iana. & hoc
putasse in apłis qđ in pytagora & in
platone & emphedocle legerã. Cur par¬
uuli inxp̃o atq lactentis errorẽ seqͥmi.¬
ni  Curab eo ĩpietatẽ discitis. qͥ necdum

Expanded text:
pro maris ac feminae distinctione diuersam. pro maris ac feminae distinctione diuersam. quod si dederimus, statim expetunt uuluam et coitum et cetera, quae in uentre sunt et sub uentre. singula membra negant et corpus, quod constat ex membris, dicunt resurgere. Non est huius temporis contra dogma peruersum rhetoricum iactare sermonem. non mihi diues Ciceronis lingua susit inplere feruorem, si uelim hereticorum fraudulentias prodere, qui uerbo tenus resur-rectionem fatentes animo negant. solent enim mulierculae eorum mammas tenere, uentri adplaudere, lumbos et femina et puras adtrectare rasse in adulescentia et philosophorum, id est gentilium, studiis eruditum in principio fidei ignorasse dogmata Christiana et hoc putasse in apostolis, quod in Pythagora et Platone et Empedocle legeram: cur paruuli in Christo atque lactantis errorem sequimini? cur ab eo inpietatem discitis, qui necdum
Abbreviated transcription (Latin):
uulgꝰ in doctũ putat sibi posse sufficere
maxime qͥa idipsũ & in sẏmbolo credit᷑.
Introges ultͣ. circuli strepitꝰ cõmouetur.
fautores olamitant. Audisti resurrecti.¬
onẽ carnis. Qͥd queris ampliꝰ : & in ꝑuer¬
sũ studiis cõmutatis sicophantȩ illi ut¬
siplices appellant᷑. Qo si obduraueris
frontẽ & urgeri ceꝑis carnẽ digitis tenens.
an ipsã dicant resurrecturã quȩ cernitur.
quȩ tangit᷑ quȩ incedit & loqͥt᷑. pͥmorident:
deinde ꝓnunciant dicentibꝰ. Quȩ nob̾ utrũ
capillos & dentes. pectꝰ & uentrẽ.manꝰ & pe¬
des.cet̾osq artꝰ ex integro resurrectio ex hi¬
beat. Tc̃ uͦ risuse tenere ñ posst̃. cachinnoq
ora soluentes. tonsores nob necessarios. et
placentas & medicos ac sutores ingert̃. ul.¬
troq int̾rogant. utrũ credamꝰ & genitalia
utꝰq sexꝰ resurrgere nr̃as genas hirtas fe.¬
minarũ leues fore & habitudinẽ corporis

Expanded text:
uulgus indoctum putat sibi posse sufficere, uulgus indoctum putat sibi posse sufficere, maxime, quia id ipsum et in symbolo creditur. interroges ultra: circuli strepitus commouetur, fautores clamitant: \'audisti resurrectionem carnis, quid quaeris amplius?\' et in peruersum studiis commutatis nos sycophantae, illi simplices appellantur. quodsi obduraueris frontem et urguere coeperis carnem digitis tenens, an ipsam dicant resurgere, quae cernitur, quae tangitur, quae incedit et loquitur, primo rident, deinde adnuunt. dicentibusque nobis, utrum capillos et dentes, pectus ac uentrem, manus et pedes ceterosque artus ex integro resurrectio exhibeat, tunc uero se tenere non possunt cachinnoque ora soluentes tonsores nobis necessarios et placentas et medicos ac sutores ingerunt ultroque interrogant, utrum credamus et genitalia utriusque sexus resurgere, nostras genas hirtas, feminarum leues fore et habitudinem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
aut exeundũ de eccłia: miras strõphas
uideas. Sic uerba tẽꝑant. sic ordinẽ uer¬
tunt. & ambigua queq c̾cinnant. ut nr̃am
& aduersarioꝵ c̾fessionẽ teneant. ut alit̾
hereticꝰ. alit̾ audiat catholicꝰ. Qͣsi ñ eodem
sp̃u & apollo delficꝰ atq loxias oracła
cecinerint creso & pẏrro diuersis tẽpo¬
ribꝰ s pari illudentes stropha. Exẽpli
causa subiciã. Credimꝰ inqͥunt resurrecti¬
onẽ futam corpoꝵ. Hoc si benedicatur
pura c̃fessio ẽ.S qͥa corpora st̃ cȩlestia
& t̃restria. & aer iste & aura tenius upx¬
ta nat᷑am suã corpora nominant᷑ corpꝰ
ponunt. ñ carnẽ. ut orthodoxꝰ corpꝰ audi¬
ens. carnẽ putet. hereticꝰ sp̃m recognos¬
cat. hec ẽ eoꝵ pͥma decipła. Que si depre¬
hensa fuerit: instruunt alios dolos. & in¬
nocentiã simulant. & maliciosos nos uo.¬
cant. & qͣsi sĩplicit̃ credentes aiunt. Credi
mꝰ resurrectionẽ carnis. Hoc uͦ cũ dixerĩt.

Expanded text:
aut exeundum de ecclesiis, miras strophas aut exeundum de ecclesiis, miras strophas uideas. sic uerba temperant, sic ordinem uertunt et ambigua quaeque concinnant, ut et nostram et aduersariorum confessionem teneant, ut aliter hereticus, aliter audiat catholicus. quasi non eodem spiritu et Apollo Delphicus atque Loxias oracula fuderit Croeso et Pyrrho diuersis temporibus, sed pari inludens stropha. Exempli causa subiciam: \'credimus\', inquiunt, \'resurrectionem futuram corporum\'. hoc si bene dicatur, pura confessio est. sed quia corpora sunt caelestia et terrestria et aer iste et aura tenuis iuxta naturam suam corpora nominantur, corpus ponunt, non carnem, ut orthodoxus corpus audiens carnem putet, hereticus spiritum recognoscat. haec est eorum prima decipula; quae si deprehensa fuerit, struunt alios dolos et innocentiam simulant et nos malitiosos uocant et quasi simpliciter credentes aiunt: \'credimus in resurrectionem carnis\'. hoc uero cum dixerint,
Abbreviated transcription (Latin):
Utdũ totiꝰ orbis ꝑuocatur auctoritas. sub¬
tetigit : Quȩ enĩ dãpnauit arriũ. dãpnas¬
set utiq origenẽ. si illiꝰ dogmata reꝓbass&
Scilic& uno medicamine om̃s simł mor¬
bos deb̾e curare: & iccͥco sp̃s sc̃i neganda
maiestas ẽ. qͥa in illa synodo suꝑ substan¬
tiã eiꝰ. silentiũ fuit. De arrio t̃c̃. ñ de ori.¬
gene questio erat. De filio ñ de sp̃u sco c̃¬
fessi st̃. qͦd negabat᷑ tacuert̃. De qͦ nemo que¬
rebat. qͣnꝗͣ latent᷑. & origenẽ fontẽ arrii
ꝑcussert᷑. Dãpnantes enĩ eos qͥ filiũ de pa¬
tris negant eẽ substantia. illũ parit̃ ar¬
riũq dãpnauert̃. Alioqͥn hoc argum̃to
nec ualentinꝰ nec marcion nec catafri¬
gas nec manicheꝰ dãpnari debent. qͥa sy¬
nodꝰ nicena eos ñ nominat qͦscerte an¬
te sẏnodũ fuisse sĩ dubiũ ẽ. &d si qͣndo ur¬
geri cȩꝑint. & aut subscͥbendũ eis fuerit

Expanded text:
ut, dum totius orbis prouocatur auctoritas, subut, dum totius orbis prouocatur auctoritas, subtetigit? quae enim damnauit Arrium, damnasset utique et Origenem, si illius dogmata reprobasset\'. scilicet uno medicamine omnes simul morbos debuere curare; et idcirco spiritus sancti neganda maiestas est, quia in illa synodo super substantia eius silentium fuit. de Arrio tunc, non de Origene quaestio erat; de filio, non de spiritu sancto. confessi sunt, quod negabatur; tacuerunt, de quo nemo quaerebat. quamquam latente et Origenem, fontem Arrii, percusserunt; damnantes enim eos, qui filium de patris negant esse substantia, illum pariter Arriumque damnarunt. alioquin hoc argumento nec Valentinus nec Marcion nec Cataphrygas nec Manicheus damnari debent, quia synodus eos Nicena non nominat; quos certe ante synodum fuisse non dubium est. quodsi quando urgueri coeperint et aut subscribendum eis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
dire m̃daciũ ne pariuili atq lactentes so.¬
lidioris cibi edulio suffocem. Ed aut̃ ꝑiuri¬
oꝵ atq m̃daciĩ int̾ se origene̾s federentur
sextꝰ stromatũ liber: in qͦ platonis sententia
nr̃m dogma cõponit. plenissime docet.
Qd gͥ faciã: Negẽ me istiꝰ dogmatis eẽ : Non
credunt. Iure ridebt̃ & dicent. Domi nobis
ista nascunt᷑. faciã qͦd solũ cauent. ut sacra
eoꝵ atq mysteria in publicũ ꝓferã. et
om̃is prudentia qͣ nos sĩplices ludunt. in
ꝓpatulo sit & qͥ neganti uoci ñ credunt:
credant saltĩ arguenti stilo. hoc enĩ uł ma.¬
xime cauent. ne qͣndo c̃tra auctorẽ suum
eoꝵ scͥpta teneant᷑. facile dicunt cũ uira.¬
m̃to. qͦo postea alio soluant ꝑiurio. a sub.¬
scͥptione tergiuersant᷑ quert̃q suffragia
Aliꝰ. ñ possũ inqͥt dãpnare. qͦd nemo dãpna¬
uit. aliꝰ nichil suꝑ hoc a patribꝰ statutũ ẽ.

Expanded text:
dire mendacium, ne paruuli atque lactantes sodire mendacium, ne paruuli atque lactantes solidioris cibi edulio suffocemur. quod autem periuriorum atque mendacii inter se orgiis foederentur, sextus Stromatum liber, in quo Platonis sententiae nostrum dogma conponit, planissime docet. Quid igitur faciam? negem me eiusdem dogmatis esse? non credent. iurem? ridebunt et dicent: \'domi nobis ista nascuntur\'. faciam, quod solum cauent, ut sacra eorum atque mysteria in publicum proferam et omnis prudentia, qua nos simplices ludunt, in propatulo sit, ut, qui neganti uoci non credunt, credant saltem arguenti stilo. hoc enim uel maxime cauent, ne quando contra auctorem suum eorum scripta teneantur. facile dicunt cum iuramento, quod postea alio soluant periurio; ad subscriptionem tergiuersantur quaeruntque suffugia. alius: \'non possum\' inquit, \'damnare, quod nemo damnauit\'; alius: \'nihil super hoc a patribus statutum est\',