comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ q̃ ꝯ Innocentio erat maledictis
Insectabãtur et gladiis. Habuere igitur
seru dei consiliũ: et qr ui humana se
tuen nõ poterant. cedere elegerinit.
Et procuratis clamn naigns de ore
leoins et demanu bestie ꝑ tyloeri
in cyrenum mare elapsi. prospas
uentis carbasa Impellẽtib.ĩ portu
pisano feliciter appullerunt.

Expanded text:
partem, quae cum Innocentio erat, maledictis partem, quae cum Innocentio erat, maledictis insectabantur et gladiis. 2. Habuere igitur servi Dei consilium: et quia vi humana se tueri non poterant, cedere elegerunt; et procuratis clam navigiis, de ore Leonis et de manu bestiae per Tiberim in Tyrrhenum mare elapsi, prosperis ventis carbasa impellentibus, in portum Pisanum feliciter appulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rentium sibi astinitate multitudo tanta eratir
Ut fere eum tota cĩtas sequoret᷑. uel pectu¬
ma uel cõmodis obligata. Condͤgauetat
sane opes Immumenis. tam inexactionibus
turie ꝙͣ ⁊̃ lura legatõnũ negotiationibus.
quas ad rpplot expectatat uũdinas reseco¬
uabat. Insuper et paterui pensũs ampla
congeriẽs. catenus sigillata modo dist̾buta
iñ populim: et fãs et nefãs uenatĩ plebtꝰ
armanerat. Quib erogatis: donaria
regum ⁊ornamẽtis ecclesie abipĩs euulfit
altarib Eti cũ calices frãgere et coouci¬
sipos auieot membratĩ diuidere ipĩ prophani¬
opiãm uel tuuerent uel erubesterent:
iideos aiunt esse quesitos qui ad derisionem¬
deo dicatas audacter cõminuerent. Igit
quisq pro modo suo scd maiꝰ et minus
conducti ad scelut. sacramẽtis gn̾alib
publice petro suũ uendiderũt assensũ.
ett in om̃e sanguinẽ mams exposuert
et arma: et quotidianis congressibus

Expanded text:
rentium sibi affinitate, multitudo tanta erat, rentium sibi affinitate, multitudo tanta erat, ut fere tota eum civitas sequeretur, vel pecunia, vel commodis obligata. Congregaverat sane opes innumeras tam in exactionibus curiae, quam in legationum negotiationibus, quas ad exspectatas nundinas reservarat.congeries eatenus sigillata, modo distributa in populum, ad fas et nefas venalem populum armaverant. Quibus erogatis, donaria regum in ornamentis ecclesiae ab ipsis evulsit altaribus: et cum calices frangere, crucifixos aureoel erubescerent; Judaeos aiunt esse quaesitos, qui Deo dicatas audacter comminuerent. Igitur quisque pro modo suo secundum majus et minus conducti ad scelus, sacramentis generalibus publice Petro vendiderunt assensum, et in omnem sanguinem manus exposuerunt et arma, et quotidianis congressibus
Abbreviated transcription (Latin):
epĩ Innocentiũ elegert̃: cꝯ uita et fama
es etas et sciã digna sim̃o sacerdonio
habebãͦ At uero pars altera Infames
ausus uiolencia non ratione coroborãs.
petium leonis ad huis : hũc apicẽ aspi¬
zãtẽ. frandulentis machinationib seor
tholica erant electũ snũ sollẽpniter ordiatũ
collocar̃t in cathedra᷑ et ꝑ loca illa ĩ quib
sessiones habẽt ex antiqua cõsuetudine ro¬
mani põtisites circũduxere: et pro tẽpore
honor debitus apostolice affuit dig̾tati
Ex tiuic saue circa laterauẽte palatũ
morabãtur. ⁊ nec erat Iam eis tuta In
domib propͥiis mausior cũ eos acerrime
petii satellites infestarẽt. Ibi etiã diu
resistere non ualẽtes: ꝑ cõfederatos sibi
quosdani exnobilib romanis. ad tempus
ĩ turris eorimi receptatula habuerunt.
S nec q̃ eis ꝑseueraiit fidelitat. Nam
A bremi ui aut sõrundine temerarie
multitudinis : aut p̾cio corrupti sunt.
Nam petro tam prop̾a qnis uirtute. ꝙͣ adhe¬

Expanded text:
pi, Innocentium elegerunt: cujus vita, et fama, et aetas, et scientia digna summo sacerdotio habebantur. At vero pars altera, infames ausus violentia, non ratione corroborans, Petrum Leonis, ad hunc apicem aspirantem, fraudulentis machinationibus seorstholica erant, electum suum solemniter ordinatum collocarunt in cathedra, et per loca illa, in quibus sessiones habent ex antiqua consuetudine Romani pontifices, circumduxere, et pro tempore honor debitus apostolicae adfuit dignitati. Et tunc sane circa Lateranense palatium morabantur, nec erat jam eis tuta in domibus propriis mansio, cum eos acerrime Petri satellites infestarent. Ibi etiam diu resistere non valentes, per confoederatos sibi quosdam ex nobilibus Romanis ad tempus in turribus eorum receptacula habuerunt. Sed nec in eis perseveravit fidelitas. Nam in brevi, aut vi, aut formidine temerariae multitudinis, aut pretio corrupti sunt. Nam Petro tam propria generis virtute, quam adhae
Abbreviated transcription (Latin):
quippe et pondus negocii nõ ignorãs.
In itinere tamen consolatꝰ est eũ deus:
oftendens ei in uisũ noctis eccłiam magnã
concorditer in dei laudib cõtiuentẽ: unde
spauit pacem sine dubio prouenturani.
bi uero adlocum peruẽtũ est᷑ celebrato
pͥuo Ieuimo et p̾tib ad deũ iusis. cum
de eod uerbo tractaturi rex eti episcopi
ꝯ pͥncipib consedissent ẽ unũ omĩ cõsiliũ
fuit una sentẽtia. ut negociũ dei famło
Imponeretur : et ex ore ens tota causa
penderet. Quod ille cunens licet, et tremẽs.
monitis c uiroꝵ fideliũ acquiescens
suscepit ÷ et diligente prosecutꝰ electoĩt
ordiñe. electoꝵ merita uitã et fãmã p̾oris
electi : axuit os suũ. et spũssanctꝰ Impleuit
illud. Duis ergo omniũ ore locutꝰ: susti¬
Innocentiũ: et ratũ esse om̃s ꝑit̾ acclamauer̃t.¬

Expanded text:
quippe et pondus negotii non ignorans. quippe et pondus negotii non ignorans. In itinere tamen consolatus est eum Deus, ostendens ei in visu noctis Ecclesiam magnam concorditer in Dei laudibus concinentem; unde speravit pacem sine dubio proventuram. Ubi vero ad locum ventum est, celebrato prius jejunio, et precibus ad Deum fusis, cum de eodem verbo tractaturi Rex et episcopi cum principibus consedissent, unum omnium consilium fuit, una sententia, ut negotium Dei, Dei famulo imponeretur, et ex ore ejus causa tota penderet. Quod ille, timens licet et tremens, monitis tamen virorum fidelium acquiescens suscepit, et diligenter prosecutus electionis ordinem, electorum merita, vitam et famam prioris electi, aperuit os suum, et Spiritus sanctus implevit illud. Unus ergo omnium ore locutus, suscinominavit: et ratum esse omnes
Abbreviated transcription (Latin):
berent unitati Uecdum uero adꝑle¬
ir tenor oꝑis Innotuerit epis. nec pri¬
natũ quisꝙͣ cõmodare p̾sumpsit assensimii:
donec colecto stampis gn̾ali cõuẽtu In
cõmune deceruerẽt. quid recipent quid dãpna¬
rent. Neq enim fr̃ancia cet̾is regiomibus
procliuib adscismata. aliqñ tali fãctione
abus. nec fabricata est in eclesia ydolũ¬
nec uenerata est in petri cathedra mon¬
strum. Net enĩ in talib cansis pͥncipa¬
lia aliquando eos terruer̃t edicta auti
generalib utilitatib pͥnata cõmoda pre¬
tulerunt: neci declinãtes ĩ partẽ ꝑsonis
detulere sed cansis. S si quid oportuit
fortiter ꝑsecutioib obuiarunt. nec dampna
nec exilia Ioruudarinit. Cõnocato igitur
apud stampas consilio. abbas sc̃s cal clare¬
nalensis bernardꝰ spãliter abip̃o rege
francoꝵ / et p̾cipuis quibusq pontisicibus
accersitus : sicut postea fateba᷑ nõ medrocter
pauidꝰ et tremebundꝰ aduenit : ꝑiculum

Expanded text:
o ad plenum tenor operis innotuerat episcopis, nec privatim quisquam commodare praesumpsit consensum, donec collecto Stampis generali conventu, in commune decernerent, quid reciperent, quid damnarent. Neque enim Francia, caeteris regionibus proclivibus ad schismata, aliquando tali factione ribus: nec fabricata est idolum in Ecclesia, venerata in Petri cathedra monstrum. Nec enim talibus in causis principalia aliquando eos terruerunt edicta, aut generalibus utilitatibus privata commoda praetulerunt; nec declinantes in partem, personis detulere, sed causis: sed si quid oportuerit, fortiter persecutionibus obviarunt, nec damna nec exsilia formidarunt. Convocato igitur apud Stampas concilio, abbas sanctus Clarae-Vallensis Bernardus, specialiter ab ipso rege Francorum et praecipuis quibusque pontificibus accersitus, sicut postea fatebatur, non mediocriter pavidus et tremebundus advenit, periculum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat a natura Nec tamien exilla
pfectione orientalis enlesia liberari
sẽs celestis meruit Impleri et letari.
Quod sĩ platuit deõ tali ocasionen potꝵe¬
peurinoꝵ errꝑe si nõ opiẽtalium torpa
a paganis. oic occidentalium animas
apectatis . quis audeat dicere illi quid
fecisti sicii Nut quis recte sapienti
illorum sortem magit non doleati
qui atpropͬa uel peiora sorte poribut
celel celera ⁊ edierunt. quamt est
mortẽ qui in fouctibus penitenciẽ
purgatas uariis tribulationib xp̃o
aminas reddiderimtrͦ Aloqui quãlib
dicant egiptii dicant filii tenẽbrarimi
qui uericaten nec uidere ualent nec
proferre. calide odripit eos ut Interficeret
in desertor pationter tolerat saluator
opprobrium. quod tarctaꝵ animarimi
salute compersat. Mennuit huius ꝟbi
ip̃e quoq ueuenabilis pater : inter ceta
dicens Si neccesse sit unũ sieri eduob :
malo in nos murmur hominũ ꝙͣ ĩ deũ
esse. Bonũ est mithi: si dignetur me

Expanded text:
fuerat a natura. 10. Nec tamen ex illa fuerat a natura. 10. Nec tamen ex illa profectione orientalis Ecclesia liberari, sed coelestis meruit impleri et laetari. Quod si placuit Deo tali occasione plurimorum eripere, si non Orientalium corpora a paganis, Occidentalium animas a peccatis; quis audeat dicere illi, Quid fecisti sic? Aut quis recte sapiens, illorum magis non doleat, qui ad priora, vel pejora forte prioribus scelera redieruibus poenitentiae purgatas variis tribulationibus Christo animas reddiderunt? Alioquin, quamlibet dicant Aegyptii, dicant filii tenebrarum, qui veritatem nec videre valeant, nec proferre, Callide eduxit eos, ut interficeret in deserto : patienter tolerat Christus Salvator opprobrium, quod tantarum animarum salute compensat. Meminit hujus verbi ipse quoque venerabilis Pater, inter caetera dicens: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam et remuissiotĩe pctõꝵ iter arri¬
perent ; aut liberaturi fr̃es aut suat
pro illis animas posituri. Hec est et
huiꝰ modi suꝑ hoc poterãt ueraciter
dici᷑ sed dicendum potins id qd̾ potuis
fuit. Endenter em uerbũ hoc pre¬
dicauit: dño cooperãte et sermonẽ
confiromãte sequẽtib signis. Sed ꝙͣtis:
et ꝙͣmultiplicibus signis: Quãta uel
nimierare: neduni narrare difficille foret.
Nam et eod̃ tempore scribi ceꝑant: s
ip̃a demũ scriptorẽ nuimerositas scri¬
bendoriiii. et materia su ꝑauit auctore.
Nimirũ cũ aliquando una die uiginti.
sen etiã plures ab Incõmodis uariis¬
sanarentiro : nec facile ab huiꝰ modi dics
ulla uacaret. Deinq plures eo tempore pͬ
per serui siũ tactum et oratoem̃. exipsis
etiam matrũ uteris cecos uidere ⁊̃ claudos
ambulare ⁊̃ aridos cõualescere ÷ surdos
fecit audire et mutos loqui: mirabiliꝰ
restituẽte gr̃a. quod mimus prestitum

Expanded text:
tentiam et remissionem peccatorum iter arritentiam et remissionem peccatorum iter arriperent, aut liberaturi fratres, aut suas pro illis animas posituri. Haec et hujusmodi super hoc poterant veraciter dici: sed dicendum potius id quod potius fuit. Evidenter enim verbum hoc praedicavit, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Sed quantis, et quam multiplicibus signis? Quanta vel numerare, nedum narrare difficile foret. Nam et eodem tempore scribi coeperant, sed ipsa demum scriptorem numerositas scribendorum, et materia superavit auctorem: nimirum cum aliquando una die viginti, seu etiam plures ab incommodis variissanarentur, nec facile ab hujusmodi dies ulla vacaret. Denique plures eo tempore Christus, per Servi sui tactum et orationem, ex ipsis etiam matrum uteris caecos videre, claudos ambulare; aridos convalescere, surdos fecit audire, et mutos loqui; mirabilius restituente gratia, quod minus praestitum
Abbreviated transcription (Latin):
ad loca propima ut predicaret exiuit:¬
necessitas aliqua traheret seminabat
sux om̃s aquas. publice et prinatim
ãmĩcians uerbum dei. Quod tamen
ip̃m ex mandato sũmi põtificis actita¬
bat: ad mitum quo presulũ ceteroꝵ.
ubicũq aliqueni eoꝵ contigisset adesse.
Nimirum quãto magnns erat huimi¬
lians si in om̃ib. eo magis sac dotil
deferebat. quo plenius Intellepãt q̃
qd exp̾dicatione Itineris ieros dlimitan
sumpsit : cũ tristior sequeretur effectꝰ.
Quod tamen uerbum dicere possumꝰ.
ab eo quid Iuicium non sumpsisse.
ussẽt audita necessitas: arege frã¬
corum semel et Iterũ propter hͦ expe¬
titus. apłicis etiam licteris cõmonitus .
net sic acquieuit sux hoc loqui uel
consilium dare: donec ipsins tamd
sumi pontificis generalẽ epistolañ
Inssus ab eo est tꝙ iomane eglesie
Lingna exponere populis at pͥnapib.
Cm̃ius epistole tenor fuit. ut ĩ peni¬

Expanded text:
ad loca proxima, ut praedicaret exivitad loca proxima, ut praedicaret exivitnecessitas aliqua traheret, seminabat super omnes aquas, publice et privatim annuntians verbum Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actitabat; ad nutum quoque praesulum caeterorum, ubicumque eorum aliquem contigisset adesse. Nimirum quanto magnus erat, humilians se in omnibus, eo magis sacerdotibus deferebat, quo plenius intellexerat, quae raedicatione itineris Jerosolymitani sumpsit, cum tristior sequeretur effectus: quod tamen verbum dicere possumus ab eo quidem initium non sumpsisse. ermovisset audita necessitas, a rege Francorum semel et iterum propter hoc expetitus, apostolicis etiam litteris monitus, nec sic acquievit super hoc loqui, vel consilium dare, donec per ipsius tandem summi Pontificis generalem epistolam jussus ab eo est tanquam Romanae Ecclesiae lingua exponere populis atque principibus: cujus epistolae tenor fuit, ut in poeni
Abbreviated transcription (Latin):
qui situt ip̃e de quod ¶ anctorum
ait. Regen dilexit: et cathedrã non
affectamĩt. Quãfelitius siquid ĩ u̾tutũ
Iufius et fortit᷑ in p̾dicatione enãgelad
aboranit: et sicus prudens et tẽperãs
cauit sibi semꝑ abealesiastia platione.
Net etim cõtumaciter uniꝙͣ renui : sed
sreꝙͣter et ad mapinos eleaus honores
prudenter eget egit diuina sibi coope¬
iante grã ne aliguando cogepetur.
Moyses quid Canctus cessit fratroi suo¬
a aron pontifictiun. S ringne erat
Impedilioris. Loernardumm nr̃ non ab
oꝑe euãgeliste neceffitas ahna. sed
ab honore solo sola humilitas r euocauit.
Merito proinde apud deuni et hoĩes¬
gram̃ obtiuuit fingularem. qͥ non
modo sine sumꝑtu temporalis facultatis.
uerum etiam sine gradu ecclesiastice
dignitatis: nõ autẽ sine fructu
fraterne salutis euangeliũ posuit᷑ et
populo dei semper prodesse studuit: nũꝙͣ
preesse sustiunt. Raro tamẽ insi forte

Expanded text:
qui, sicut ipse de quodam sanctorum qui, sicut ipse de quodam sanctorum ait, « legem dilexit, et cathedram non affectavit. » Quam felicius siquidem in virtutum justus et fortis in praedicatione evangelica laboravit, sicut prudens et temperans cavit sibi semper ab ecclesiastica praelatione. Nec enim contumaciter unquam renuit, sed frequenter et ad maximos electus honores, prudenter egit, divina sibi cooperante gratia, ne aliquando cogeretur. Moyses quidem sanctus cessit Aaron fratri suo pontificium; sed linguae erat impeditioris. Bernardum nostrum non ab opere evangelistae necessitas aliqua, sed ab honore solo sola humilitas revocavit. Merito proinde apud Deum et homines obtinuit gratiam singularem, qui non modo sine sumptu temporalis facultatis, verum etiam sine gradu ecclesiasticae dignitatis, non autem sine fructu fraternae salutis Evangelium posuit; et populo Dei semper prodesse studuit, nunquam praeesse sustinuit. Raro tamen, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
positam et expositam sibi apparuissẽ scriptaꝵ
Ceterin quã gratis euãgeliz auerit quis digne
predicet: quis digne mireturi Mimis fore
credidit nullas sibi ab auditorib trãsitorias
petere facultates: insi oblatat sepius refu¬
taret ecclesiasticas dignitates. Parũ illi
fuĩt nulla querere stipendia militantium:
nec iusigmia quid̃ reciꝑe acguieuit. Seĩq
uelut alter dauid processurus ad bellu
ballica arma sobi gramora causatꝰ
est : quibz multos suo presertun tp̃e
cerueret. pregranari. et In simplicitate
sua gloriosus triumphabat. Tatã
eñ granĩ uirtus ei diuina cõtulerat.
ui licet abiectus esse elegisset. ⁊ domo
dei uherins tamen sructisicaret ĩ ea
ꝙͣ alii quilibet in sublime porrecti᷑ et
Lucens amplius illustraret ecclesiam
ꝙ̃ teteri super candelabra constituti.
Nimirun quo hũilior. eo sꝑ ufilior
fuit poxulo dei in omni doctna salutani:
In quo tamẽ noluit locũ ten̾e doctoris.

Expanded text:
positam et expositam, apparuisse Scripturam. 8. positam et expositam, apparuisse Scripturam. 8. Caeterum quam gratis evangelizaverit, quis digne praedicet? quis digne miretur? Minus fore credidit, nullas sibi ab auditoribus transitorias petere facultates, nisi oblatas saepius refutaret ecclesiasticas dignitates. Parum illi fuit nulla quaerere stipendia militantem: ne insignia quidem recipere acquievit. Denique velut alter David, processurus ad bellum, bellica arma sibi graviora causatus est , quibus multos suo praesertim tempore cerneret praegravari: et in simplicitate sua gloriosius triumphabat. Tantam enim gratiam virtus ei divina contulerat, ut licet abjectus esse elegisset in domo Dei, uberius 1120 tamen fructificaret in ea, quam alii quilibet in sublime porrecti; et lucens amplius illustraret Ecclesiam  quam caeteri super candelabra constituti. Nimirum quo humilior, eo semper utilior fuit populo Dei in omni doctrina salutari, in quo tamen nunquam voluit locum tenere doctoris.
Abbreviated transcription (Latin):
ignea lep iuxta illud cantici cãtitor.
Sicut uitta coccinea labia tua et eloqum
tuum dulce. Inde erat qd̾ germanitis
etiam populis loquens nuiro audiebatur
affectu: et ex sermone eius quẽ intlĩgere
ut pote altrruis lingue homines non
ualebant. magis ꝙͣ expitissimi cuiustib
poste eum loquentis Interpretis Intellecta
locutione edifficari illoꝵ deuotio uidebã᷑:
et uerbop eius magis sentire uirtutẽ.
Cꝰ rei certa probatio tunsio erat pͤtorũ:
et esfusio lacrumap. Eteba ͤ sane
scripturis tam libere cõmodeq. ut
non tam sequi illas ꝙͣ precedere crederet.
et ducere ip̃e quo uellet: auctorẽ earp
ducẽ sp̃m sequens. Quẽ minirumi
ut In medio ecclie axireti os eius sic¬
ut scd̃m q̃d in libro Iob legrõ prõfunda qͦq
flumoꝵ scrutarẽ ᷑. et abscondita proferoet in
Lucem. Nam et confessũs est aliqñ sibi medi¬
tanti uel oranti: sacrã õnem uelut sub se

Expanded text:
ignea lex, juxta illud Cantici canticorum: ignea lex, juxta illud Cantici canticorum: Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Inde erat quod Germanicis etiam populis loquens miro audiebatur affectu, et ex sermone ejus quem intelligere, utpote alterius linguae homines, non valebant, magis quam ex peritissimi cujuslibet post eum loquentis interpretis intellecta locutione, aedificari illorum devotio videbatur, et verborum ejus magis sentire virtutem: cujus rei certa probatio tunsio pectorum erat, et effusio lacrymarum. Utebatur sane Scripturis tam libere commodeque, ut non tam sequi illas, quam praecedere crederetur, et ducere ipse quo vellet, auctorem earum ducem Spiritum sequens. Quem nimirum ut in medio Ecclesiae aperiret os ejusut secundum quod in libro Job legitur, profunda quoque fluviorum scrutaretur, et abscondita proferret in lucem . Nam et confessus est aliquando, sibi meditanti vel oranti sacram omnem, velut sub se
Abbreviated transcription (Latin):
artificiosissune obsernare: quod ad papã
engenium sc̃ribens de sui cordis pleĩtudĩe
eructauit. Nuge si incidant Interdum
inquil ferende fortassis: referende im̃ꝙͣ.¬
Magis interueniendum caute et prudẽter
nuigatitati. Prorumpendum sane in
serium quid. quod nõ modo utiliter s
et libenter audiant. ut suꝑsedeãt ociosis.
placabilem et per suasibileb. quã¬
q eruditã lignã dederit ei deus. Ut
sciret quem et quando deberet proferre
exmonen: quibus uidelicet consolatio
uel obsetratio. quib exhortatio cõgrueret
uel increpatio. nosse poterunt aliqͣ̃tenus
qui eins Le grrint scriptai et si longe
miins ab eis qui uerba eius sepuis audi¬
erunt. Siquid diffusa erat gr̃a in
labiis eins. et iguitũ eloquiũ eins uehe¬
mẽter ⁊ ut nõ posset ne ipsiis quid
stlus licet epuimus totam illam dulcedinẽ.
totum retinere feruorẽ. Mel et lac sub
lingua eius. et nnchilominus In eiꝰ ore

Expanded text:
artificiosissime observare quod ad papam artificiosissime observare quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, ut supersedeant otiosis. placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem, quibus videlicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret vel increpatio, nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus saepius audierunt. Siquidem diffusa erat gratia in labiis ejus, et ignitum eloquium ejus vehementer, ut non posset ne ipsius quidem stylus, licet eximius, totam illam dulcedinem, totum retinere fervorem. Mel et lac sub lingua ejus; nihilominus in ore ejus
Abbreviated transcription (Latin):
apud se gloriantis: aut gloriã foris
modestus et disciplinatꝰ: p̾ferent
hũititatẽ÷ te redoles pietatẽ: exhibẽs
gran. exigens reuerentiã: solo uisu
Letisicaus et edificans Intuentes. derisu¬
quid dicimus. quod exore eiꝰ freꝙ̃ter
audiims. dum cachmos religiosore
nõ potins adridend ꝙͣ adpͥ repmend
sibi uimi facere oporteret : et risui suo
stimulum magis adhibere ꝙͣ Iremmi¬
Uocẽ illi in iiualido corpore ualidam satis
Intelligibilemq cõtulerat: qͣ In opus
predicationis segregauerat illui ex
utero matois sue.
ermno es quotiens oportuua
Inueniebatur occasio ad quascũq
ꝑsonas de edifitatione aiãꝵ: prout
auditorib erat. Sic rusticanis plebib
Loguebatur. ac si semꝑ Ie rure mitrtꝰ.
sit cet̾is quibusq generib hominũ.
oꝑam Impendisset. Litteratꝰ apud¬
eruditos. apud simplices simplex ĩ/ apud
spirituales uiros ꝑfectionis et sapientie
cupiens lucrifacere christo. Cautus erat

Expanded text:
apud se gloriantis, aut gloriolam foris apud se gloriantis, aut gloriolam foris modestus et disciplinatus, praeferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risu dicimus quod ex ore ejus frequenter audivimus, dum cachinnos religiosorum non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui suo stimulum magis adhibere, quamocem illi in invalido corpore validam satis intelligibilemque contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex utero matris suae. ermo ei, quoties opportuna inveniebatur occasio, ad quascumque personas de aedificatione animarum, prout auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, ram impendisset. Litteratus apuderuditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiaecupiens lucrifacere Christo. Cautus erat
Abbreviated transcription (Latin):
totuas diei Itinere ꝑgens peintus euni
non uidit. aut se uidere nõ uidit.
Cum eñi uespere facto de eod lacu¬
socii colloquerentur. Interrogabat
ubi lacus ille esset: et nuirati sũt uniuersi.
tamen abiuitio uĩmodo subtrahere
se a negotiis. et nusꝙͣ egredi : s ĩ mo-¬
nasterio residere. Quod et postuodũ ex
defẽctu corporis occasionem Inuenisse se
reputans oportunani. aliquando statuit
et aliquandiu tenuit: donet donec illum
exire coegit necessitas graius ealesie dei.
et sũmi pontificis et ominum abbatum ordĩs¬
ip̃ẽ ommium pater: Et quorũ etiã mãdato
nouissimis quid̃ ãuis preter cutulã et tuui¬
tam. Lanco pãno in mod̃ clauudis de cur¬
tate. et pileo suuili utebatur: inter tãtos
Langores corporis et labores. nullis
Uingnã uti pellib acquiescens: In ue¬
pritꝰ ei pauꝑtas semꝑ plarnit. soides
numꝙͣ. Nimirum aniii fore Indices
aiebat᷑ aut negligẽtit. aut Iuainter

Expanded text:
totius diei itinere pergens, penitus eum totius diei itinere pergens, penitus eum non vidit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodsocii colloquerentur, interrogabat ubi lacus ille esset, et mirati sunt universi.tamen ab initio omni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi, sed in monasterio residere. Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem invenisse se reputans opportunam, aliquando statuit, et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessitas gravis Ecclesiae Dei, et summi Pontificis, atque omnium abbatum sui OrdiniEx quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur, inter tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. In vestibus ei paupertas semper placuit, sordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter
Abbreviated transcription (Latin):
et ueritatis fuerit uir omnes sciunt qui
ego ab eo. siut Iotunde ad amicos collocu¬
tionis esse solebat᷑: fabule sunt Inquit q̃
auditis. Cum q suo more et solito studio
frateruas uirtutes depͥmeret ÷ michi
tamen nollet esse molestut: q̃ inquit
expertus siii. multa ei in oratiõe reuelari.
deinde narrauit in quomodo eñ primo
melliflua illa spuãlium apũ aluearia
noua dese examina crocũquaq proferre
nouas q ex eis domos ordinis sui edificare
cepissent:petente et agento domino
guillelmo ep̃o in episcopatucathalaunensi
eam q t̾um fontium dicitur construxerunt
dedquam cũ abbatẽ ꝯ monachis emusissẽt.
donniũ rogeriũ uirũ nobileni scd selm̃¬

Expanded text:
et veritatis fuerit vir, omnes sciunt qui et veritatis fuerit vir, omnes sciunt qui ego ab eo, sicut jucundae ad amicos collocutionis esse solebat: « Fabulae, » inquit, « sunt quae auditis. » Cumque suo more et solito studio fraternas virtutes deprimeret, mihi tamen nollet esse molestus: « Quae, » expertus sum, multa ei in oratione revelari. » Deinde narravit mihi quomodo, cum primo melli flua illa spiritualium apum alvearia nova de se examina circumquaque proferre, novasque ex eis domos Ordinis sui aedificare coepissent, petente et agente domino Guillelmo episcopo, in episcopatu Catalaunensi eam, quae Trium-Fontium dicitur, construxerunt. Ad quam cum abbatem cum monachis emisissent dominum Rogerium, virum nobilem s
Abbreviated transcription (Latin):
tatib presentib circa se fratrib sepe
orem Indicit: nõ nũquam etiã morientes
In locis aliis adipiñ ꝑ uisionẽ accessisse
noscuntur: benedictionẽ et licentiã eius¬
postulãtes: nimirũ agẽte hoc et obedien
missorum et caritate mittentis. Ca xliiii.¬
enerani aliquando ad eum: Et duc
loqueroi uidi et audiui quod silere
non debeo. Adexat quid̾ mouachus fusmacõsis:
contumo ad suos reuersurꝰ. Cumq accepto
responsõ sux hiis pro quib uenerat. Iai
de domo illa p̾misso de occultis quibus dani
me audiente mãdauit ei ut ea corrigereti:
expectaret. Stupefactus ille : quis hoc e
dixerit requisunt. At ille. Quisquis ĩquit¬
q egto dico uebt: ne si dissimulaneris
te quoq Innoluat par pena pectati. Mira¬
bar suꝑ hoc : s miranti mithe in simili
causa multo mirabiliora de eo narrata
sunt. Guebx namqz frater eius maior
natu inter fratres suos: cuius grauitatit

Expanded text:
tatibus, praesentibus circa se fratribus saepe tatibus, praesentibus circa se fratribus saepe orationem indixit: nonnunquam etiam morientes in locis aliis ad ipsum per visionem accessisse noscuntur, benedictionem ejus et licentiam postulantes, nimirum agente hoc et obedienmissorum, et charitate mittentis. Veneram aliquando ad eum, et dum loquerer ei, vidi et audivi quod silere non debeo. Aderat monachus quidam Fusniacensis, continuo ad suos rediturus. Cumque, accepto responso super his pro quibus venerat, jam is cujusdam de domo illa praemissa, de occultis quibusdam me audiente mandavit illi ut ea corrigeret: smo exspectaret. Stupefactus ille, quis hoc ei dixerit, requisivit. « Quisquis, » inquitae ego dico tibi; ne, si dissimulaveris, te quoque involvat par poena peccati. » Mirabar super hoc, sed miranti mihi in simili penitus causa multo mirabiliora de eo narrata sunt. 64. Guido namque, frater ejus major natu inter fratres suos, cujus gravitatis
Abbreviated transcription (Latin):
succedẽtib in locum eoꝵ. nũꝙͣ sancte cõgre
gatoĩs illius minuctur plenitudo. Hoci
usq nũt egerunt et quotidie agũt
mirisice eius capture: cathalamiensis
remensis parifiacensis. moguntina leodiensis
et aliap nõmillat / cĩtatũ: flandroie quoꝵ
germanie. ytalie. acquitanie et aliarmii
regionũ: quastinq quatũq neccessitate
contigit aliquando seu adhut hodie con-¬
tĩgit uirum dei uisitare. Cooꝑãte quid
grã spũs saucti quocunq uadit plenus
redit: et sua eum plenitudo ubiq comitat
Nec dimictit suos quos a se transmittit :
s ubitũ sunt et ip̃e semꝑ pat̾ua solliti¬
tudine ꝯ eis est. Et sicut ad locũ unde
exeunt flumina reuertũtur: sit adip̃
cotidie seu leta seu tristia siuox suois.
nitus Innotescit. quid circa aliques eoꝵ
longne ase diftãtes agatur: siquid
seculariũ tribulationũ Incursus. Nã
et pro absentium fr̃atrũ certis neccessi¬

Expanded text:
succedentibus in locum eorum, nunquam sanctae illius succedentibus in locum eorum, nunquam sanctae illius congregationis minuitur plenitudo. Hoc usque nunc egerunt et quotidie agunt mirificae ejus capturae, Catalaunensis, Remensis, Parisiacensis, Maguntinensis, Leodiensis, et aliarum nonnullarum civitatum; Flandriae quoque et Germaniae, Italiae, Aquitaniae, et aliarum regionum, quascunque quacunque necessitate contigit aliquando, seu adhuc usque hodie contingit Virum Dei visitare. Cooperante siquidem gratia Spiritus sancti, quocunque vadit, plenus redit, et sua eum plenitudo ubique comitatur. 63. Nec dimittit suos, quos a se transmittit; sed ubicunque sunt, et ipse semper paterna sollicitudine cum eis est: et sicut ad locum unde exeunt flumina revertuntur, sic ad ipsum quotidie seu lnitus innotescebat, quid circa aliquos eorum longe a se distantes ageretur; si quidsarum tribulationum incursus. Nam et pro absentium fratrum certis necessi
Abbreviated transcription (Latin):
et non parturiens: et istos quis emitrnit.
quibusd reuelatoĩb traustate In locum
plamorem et spaciosum. magnificate ibi
et amplificate sunt sinul: et adhuc
multitudini Inhabitancuũ ipse locut angu¬
stus est. Iamn donuis orduns illiꝰ filie
dons ixsus citra et ultra alpes et
maria. de sarta plurima Impleuerunt.
et adhuc sunt. et quotidie confluunt
quibus locus querendꝰ est. Et petũtur
undiq fratres et mittũtur: cũ beatos
se estiment reges gentium et p̾sules
ecclesiarimi. cuitates et regiones: q̃tũq
de domo illa et disciplina uiri des
meruerunt contuleruiũ aquod adipisti.
Quid dico. Ultra hoiẽs usq ad bar¬
bares nationes. in quib naturalis feritas
naturã quodãmodo exuit humand̃. reli¬
gio het ꝓfecta est: ubi ꝑ cã bestie
saue homines fuint᷑ et ꝯ hominions
assuete consernari. discunt cãtare dño
canticum nomũ. Quapp̃ piscator dei pre-¬
cipiẽte dño nõ cessãt lapare retia sua¬
⁊ capturani: et aliis abeintib. aliis

Expanded text:
et non parturiens, et istos quis enutrivit?quibusdam revelationibus translatae in locum planiorem et spatiosum, magnificatae ibi et amplificatae sunt, et adhuc multitudini inhabitantium ipse locus angustus est. Jam domus Ordinis illius, filiae domus ipsius, citra et ultra Alpes et maria, deserta plurima impleverunt, et adhuc sunt et quotidie confluunt, quibus locus quaerendus est. Et petuntur undique fratres et mittuntur, cum beatos se aestiment reges gentium et praesules Ecclesiarum, 1087 civitates et regiones, quaecunque de domo illa et disciplina Viri Dei meruerint contubernium aliquod adipisci. Quid dico? Ultra homines, usque ad barbaras nationes, in quibus naturalis feritas naturam quodammodo exuit humanam, religio haec profecta est: ubi per eam bestiae silvae homines fiunt, et cum hominibus assuetae conversari, discunt cantare Domino canticum novum. Quapropter piscator Dei, praecipiente Domino, non cessat laxare retia in capturam; et aliis abeuntibus, aliis
Abbreviated transcription (Latin):
et multiplitata gẽte maguisitare fetieiani:
ut Impletum In ca uideatur qd̾ olim x
prophetam dictum est. ad iherusaleur
Adhuc inquit dicent in ar auribz tuis
sl̃i sterilitatis tues Angustus ẽ lotus:
fac̃ locum ut habitenus. Et dices In correcu
soro. Quis genuit michi istos: Ego sterilis

Expanded text:
et multiplicata gente magnificare laetitiam, et multiplicata gente magnificare laetitiam, ut impletum in ea videatur quod olim per prophetam dictum est ad civitatem Jerusalem: Adhuc, inquit, dicent in auribus tuis filii sterilitatis tuae: Angustus est locus, fac locum ut habitemus. Et dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego sterilis
Abbreviated transcription (Latin):
uero feliciter proficiente. et usu sermonis et¬
C exemplo cõuersãtoĩs ⁊̃ rete uerbi dei In manu
piscatoris dei. tam copiosãs piscĩ roãbiliũ multitu¬
⁊ diues cepit concludere : ut resingulit eiꝰ capti¬
ris. nauicula domus illius impleri posse uidẽt᷑
unde factum est ut in breui maiori miraculo
p̾ om̃ib q̃ in hac uita gessit miratulis.
unũ hoiem langiadum et semiuecem .s et
tãtũmodo loqui ualenteur obscura usq ad
tempns illud illa uallis et re et nomine clara¬
uallis efficeretur: diuiue cuiusdã claritatis
Lumen quasi de sumpno quedã apice u̾tutũ
diffimdẽs in deuexa trirarũ. Et extunt
apnd uallem illã que pͥus dicebãͦ uallis
absinthialis et amara: cepert montes stil¬
lare dulcedinẽ. Que uacua suerat et sterilis¬
ab ab om̃i bono. cepit habundare spuãli fru-¬
mento. et de rore celi et bũdictone dei in
tantum pingnescere omiã deserta eins.

Expanded text:
vero feliciter proficiente et usu sermonis, etvero feliciter proficiente et usu sermonis, et exemplo conversationis, rete verbi Dei in manu piscatoris Dei tam copiosas piscium rationalium multitudines coepit concludere, ut de singulis ejus capturis navicula domus illius impleri posse videretur. Unde factum est ut in brevi majori miraculo prae omnibus quae in hac vita gessit miraculis, per unum hominem languidum et seminecem, et tantummodo loqui valentem, obscura usque ad illud tempus illa vallis, et re et nomine Clara-Vallis efficeretur, divinae cujusdam claritatis lumen, quasi de summo quodam apice virtutum diffundens in devexa terrarum. Et extunc apud vallem illam, quae prius dicebatur vallis Absinthialis et amara, coeperunt montes stillare dulcedinem. Quae vacua fuerat et sterilis ab omni bono, coepit abundare spirituali frumento, et de rore coeli et benedictione Dei in tantum pinguescere omnia deserta ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
et grã bona boni hospitis mei ad propa
reuersus sum. Capliñ .xlii.
bernardus dilla claraualle sna et
uitiuis tĩtatib et regioĩb quas aliquotiẽs
eum inuisere domestice cure ratio togebat
tantis flore uirtutib et miraculis. cepit
etiam seu coĩb ecclesie neccessitatilz. seu
caritate Iratrũ. sen ⁊ obedientia maioꝵ
ad remotas probahi regiones: paces de¬
spatas inter dissidentes ecclesias et p̾ncipet
setuli reformare: causat humano sensm
eti consilio Intminabiles auxilio dei paci-¬
fice terminare: ⁊ uirtute potius fidei que
ꝙͣ spũ hmꝰ mundi. de multis hꝰ modi
Impossobilib possibilia faciendo. quase
montes trãsferẽdo. magis ac magis In
oculis hons omnium mirabilis et uenera¬
bilis appare̾. Mapiie uero ĩtantũ In co
enitescore cepit uirtus pͥdicatoĩs. ut duna
etiam corda auditoꝵ sepe ad cõu̾sicẽ emolliret:
uix aligñ uatuns domũ rediret. Postinod

Expanded text:
et gratia bona boni hospitis mei, ad propria et gratia bona boni hospitis mei, ad propria reversus sum. CAPUT XIII. Bernardus in illa valle sua et vicinis civitatibus et regionibus, quas aliquoties eum invisere domesticae curae ratio cogebat, tantis floreret virtutibus et miraculis, coepit etiam seu communibus Ecclesiae necessitatibus, seu charitate fratrum, seu obedientia majorum, ad remotas pertrahi regiones, paces desperatas inter dissidentes ecclesias et principes saeculi reformare, causas humano sensui et consilio interminabiles, auxilio Dei pacifice terminare, et, virtute potius fidei quam spiritu hujus mundi, de multis hujusmodi impossibilibus possibilia faciendo, quasi montes transferendo, magis ac magis in oculis omnium mirabilis et venerabilis apparere. Maxime vero in tantum in eo enitescere coepit virtus praedicationis, ut dura etiam corda auditorum ad conversionem emolliret, et vix aliquando vacuus domum rediret. Postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ille tatitus ad cõplectorm̃: ego ad lecbiam
Qt eite infromitatis mre ⁊abres rediuina li
quasi iesumptis om̃ib uroib prifimus
⁊ tanta me uehementia et ferocitate
malignitate tota nocte illa deuastando
de unta desperans uix saltemi usar ad
dicmn uot uol semel adhue loguerer uino
dei crederem me uicturmii. Cum q ĩ
dolore illo totam noctem duxissẽ sumo
manc accersitus ille aduenit: nõ tñ afferẽt¬
iñ uultum quẽ sollebat cõpatientis. s
quasi arguẽtis. Subridens fanicni. quid
Inquit hodie comedetis. Ego uero qui Iã
ipo tacete hesternã Inebedientiã c̾tissime
ergo ais : nõ moriemini modo. Et abiit.
Et quid dicam. Confestun et oĩs dolor
abiit: nisi ꝙ fatigatus nocturno illo
dolore meo. tota ipã die uix de lecto sur¬
gere pͣl p̾ualui. Quis enĩ aut qualis
fuit ille dolor ẽ Non recosto rocolo simuem
me aliqñ fuisse perpessũm. In crastino autẽ.
sanus factus sum. et uires recepi. Et
paucis Int̾positis dieb: ꝯ benedictione

Expanded text:
ille tacitus, ad Completorium; ego, ad lectum. Et ecce infirmitatis meae rabies rediviva, quasi resumptis omnibus viribus pristinis, cum tanta me vehementia et ferocitate malignitate tota nocte illa devastando de vita desperans, vix saltem usque ad diem, ut vel semel adhuc loquerer Viro Dei, crederem me victurum. Cumque in dolore illo totam noctem duxissem, summo mane accersitus ille advenit, non tamen afferens mihi, quem solebat, vultum compatientis, sed quasi arguentis. Subridens tamen: « Quid, » inquit, « hodie comeditis? » Ego vero qui jam, ipso tacente, hesternam inobedientiam certissime ergo, » ait, « non moriemini modo. » Et abiit. Et quid dicam? Confestim et omnis dolor abiit: nisi quod fatigatus nocturno illo dolore meo, tota ipsa die vix de lecto surgere praevalui. Quis enim aut qualis fuit ille dolor? Non recolo similem me aliquando fuisse perpessum. In crastino autem sanus factus sum, et vires recepi: et paucis interpositis diebus, cum benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
collationũ: solus abbas ꝙ duob fr̃atrib
sibi assistẽtib remaueret in diuersorio
In quo Iacebat. Cum q uehẽtius afflige̾t
et suꝑ uires dolor extresceret: aduocãs
alterũ de duos Iubet citius oratum Ire Ex¬
cusantem autem deniq et dicentẽ. nõ sum
ego talis orator : obedientie auctoritate
compellit. Itum est et oratum ad altaria:
que in cad basilica erant tria. Prinum
In honore beate genitatis dei. et duo
crom̃posita ⁊̃ honore prati laurenti martirit.
et beati benedicti abbatis. Ead igitir
hora affuit uiro dei predicta beata
uirgo duob illis stp scipata miniftas:
brato uidelicet laurentio et bto bñdicto.
dederant autẽ In ca serenitate et suaui¬
tate que eos decebat: et tã magnifeste
ut exipõ Introitu cellule ꝑsonas quas
descerneret singuloꝵ, Imponẽtes ꝙ es
manus. et loca doloris attactu prissiõ
lementes : om̃ez protimis egreta egri¬
tudinem depulerunt Siccatus est illus¬

Expanded text:
collationum, solus Abbas cum duobus fratribus collationum, solus Abbas cum duobus fratribus sibi assistentibus remaneret in diversorio in quo jacebat. Cumque vehementius affligeretur, et supra vires dolor excresceret, advocans alterum e duobus, jubet citius oratum ire. Excusantem denique et dicentem, « Non sum ego talis orator; » obedientiae auctoritate compellit. Itum est, et oratum ad altaria, quae in eadem basilica erant tria. Primum, in honore beatae Dei Geninitricis: duo circumposita, in honore beati Laurentii martyris, et beati Benedicti abbatis. Eadem igitur hora adfuit Viro Dei praedicta beata Virgo, duobus illis stipata ministris, beato scilicet Laurentio, et beato Benedicto. Aderant autem in ea serenitate et suavitate quae eos decebat, et tam manifeste, ut ex ipso introitu cellulae, personas quoque discerneret singulorum. Imponentesque ei manus, et loca doloris attactu piissimo lenientes, omnem protinus aegritudinem depulerunt. Siccatus est e
Abbreviated transcription (Latin):
at reurrẽtissimũ eius abbatẽ. Prope autẽ
erat sacrũ quadragesime tempꝰ÷ et illi
fore omẽs Iuuenes dediti militie seculari.
crocuibant querẽtes. pocecrabiles ñdinas:
quas uulgo tornetas uocant. Cepit Itaq
ab eis petere paucot illos qui ante quadua¬
gesunam superrant diee dies: ne armis Interĩ
dnõ. qm̃ ip̃e mithi Indutias dabif̃ qͣs negastis.
Et acori accersito fr̃e Iubet eis ceruisiam
propinari. benedicens eã et dicens: ut
metuẽtes eum quẽ postea sunt diuine u̾tutis
fores. mutus sese ceperũt Inflamare ser¬
monib: qr tor eoꝵ ardens erat In eis.
Inspirãte igitur dio. et currẽte uelociter
uepbo eius ead hora reuersi et conuersi
auiis suis : spuãli nilicis dextras dederunt.¬

Expanded text:
ac sanctum ejus Abbatem. Prope autem ac sanctum ejus Abbatem. Prope autem erat sacrum Quadragesimae tempus: et illi omnes fere juvenes dediti militiae saeculari, circumibant quaerentes exsecrabiles illas nundinas, quas vulgo tornetas vocant. Coepit itaque ab eis petere, paucos illos qui ante Quadragesimam supererant dies, ne armis interim Domino, quod ipse mihi dabit inducias quas negastis. » Et accersito fratre, jubet eis cerevisiam propinari, benedicens eam, et dicens ut metuentes eum quem postea sunt experti divinaefores, mutuis sese coeperunt inflammare sermonibus, quia cor eorum ardens erat in eis. Inspirante igitur Deo, et currente velociter verbo ejus, eadem hora reversi, et conversi a viis suis, sp
Abbreviated transcription (Latin):
n eo quoq monastio. cui nomen¬
carũt locus est. puerũ quemd̃ qui
Incessanter flebat et eilabat uir sanctus
osculo sauanit. Cum eiĩ puultes dies sine
Intermissione ꝑ lorans millã ⁊eciꝑet conso¬
Pationem. quod gemus morbi medici non
ignorant : miserabiliter deficiens tabeste¬
bat. Quem seorsum alloquent pater
tre sibi osculum dari Accepto q ostulo
patis ex ore sancti. In om̃i pace protinus
quienit ⁊ et lacrimaꝵp fonte siccato letus
pemti aliqñ sancto abbati post sratiet
relignos ad laborẽ. filium clandũ pater
obtulis: suplicans ut ei manũ Imꝓponere
dignaretur. Epcusabat autẽ uir dei dicens
non se esse illuis meriti aquo talia deberent
bñficia postulari: claudis reddere gressimi
appostolice esse non sue uirtutis. Wictus
tamen patris Instantia: signauit pueri
at dimisit. Qui exilla hora cõualuit:
mis oblatus est uiro dei Caͫ xxxix¬
iuertit aliqñ nobiliũ cohors militũ
clarauallem ut uideret locũ ipsum :

Expanded text:
n eo quoque monasterio, cui Charus-Locus nomen est, puerum quemdam, qui incessanter flebat et ejulabat, Vir sanctus osculo sanavit. Cum enim, per multos dies sine intermissione plorans, nullam reciperet consolationem, quod genus morbi medici non ignorant, miserabiliter deficiens tabescebat. Quem seorsum alloquens Pater tre sibi osculum dari. Acceptoque osculo pacis ex ore Sancti, in omni protinus pace quievit; et, lacrymarum fonte siccato, laetus nti aliquando Abbati post fratres reliquos ad laborem, filium claudum ei pater obtulit, supplicans ut ei manum imponere dignaretur. Excusabat autem se Vir Dei, dicens non se esse illius meriti, a quo talia deberent beneficia postulari; claudis reddere gressum apostolicae esse, non suae virtutis. Victus tamen patris instantia, signavit puerum, ac dimisit. Qui ex ea hora convaluit, mis oblatus est Viro Dei. 55. Divertit aliquando nobilium cohors militum ad Claram-Vallem, ut viderent locum,
Abbreviated transcription (Latin):
Brachia uiolenter : et cum se ei lumen
Infunderet clamabat et flebat᷑ et erat
ei claritat pro contiatu: et luxuisa
quasi aculcos eius trebro Insigebati Se=¬
nedicit infantule uir dei. et signatulum
crntis faciens sux eam transquiliorẽ dimiittit:
et dũ domũ refertur. ultro aꝑit oculos i
et pedes sine uectore ipã reuertitur. Et in
ipõ loco: mulieꝵi ademonio uexate multis

Expanded text:
opposita brachia violenter, et cum se ei lumen opposita brachia violenter, et cum se ei lumen infunderet, clamabat et flebat, et erat ei claritas pro cruciatu, et lux visa quasi aculeos ejus cerebro infigebat. Benedicit infantulae Vir Dei, et signaculum crucis faciens super eam, tranquilliorem dimittit: et dum domum referretur, ultro aperit oculos, et pedes sine vectore ipsa revertitur. Et ipso in loco mulieri a daemonio vexatae, multis
Abbreviated transcription (Latin):
comederat eps ministro familiari seruãd
tradidit: et precepit ut seorsum recõditã
ꝯ om̃i diligentia custodiret. Elapsis exĩde
aliquib dieb: ep̃s idem febriui ardore
scum inquit abbatis quẽ imꝑ tibi tradidi
conseruãd : huc aduehere ne cuncteris.
Cumq ille obtulissẽt allatuni: insude
exiguas conscide. Quod cũ factũ esset᷑
cͥonfidens in dño et abbtĩs p̾tib se cõmẽ¬
dans. comediti et bibit: et absq ulla dila¬
tione conualuit
ugebatur aduẽtantiũ mũs: et nuri¬
fica oꝑa : ad se populos inuitabant:
nec usquam uiro dei daba requies: dimii
ex eius lassitudine alii sibi requĩe pro¬
cararent. Abenntib occurrebãt adueiẽtes :
et succedebant sibi benefieia medicantes.
Inter quos miles quid ĩ uuluis suis
puellulam ad uirũ dei altulit᷑ q̃ ita lutẽ¬
exosãm habebat. ut semꝑ clansis pal¬
ne aliquo modo aliqua lucis paxticula
Ie ei ingeret. Auellebantur aliquando

Expanded text:
comederat, episcopus ministro familiari servandam comederat, episcopus ministro familiari servandam tradidit, et praecepit ut seorsum reconditam cum omni diligentia custodiret. Elapsis exinde aliquot diebus, episcopus idem febrium vehemenscum, » inquit, « Abbatis, quem tibi nuper tradidi conservandum, huc afferre ne cuncteris. Cumque ille obtulisset allatum: « Infunde,as conscinde. » Quod cum factum esset, confidens in Domino, et Abbatis precibus se commendans, comedit et bibit, et absque ulla dilatione convaluit. ugebatur adventantium numerus, et mirifica opera ad se populos invitabant; nec usquam Viro Dei dabatur requies, dum ex ejus lassitudine alii sibi requiem procurarent. Abeuntibus occurrebant advenientes, et succedebant sibi beneficia mendicantes. Inter quos miles quidam in ulnis suis puellulam ad Virum Dei attulit, quae ita exosam lucem habebat, ut semper clausis palne aliquo modo aliqua lucis particula se ei ingereret. Avellebantur aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ra misericordie: quin potius tu obedi:¬
et uirtute obediencie me Iubẽte astrictus
tat quod postulat/ .ͤ largnre quod petit.
et confidens ĩ eius uirtute ꝑquẽ expetit
sanitatẽ postula et impetrabis ut et
nos de dei muuere. et ille deoptata glẽot᷑
pueri manu Innocauit diiũ et exx̾andunt
eñ÷ et signo concis edito. neri qui obruĩt obrigue
extonsi iunt: et caro quã assidẽs cõgelauerat.
paeta ⁊st de fedibilis: et dicto citius fan-¬
guidum diu metibrum cõualiut. Obstur¬
pus epio tam repẽtine uirtutis ãmirat̃
estetum: et ampliori etiã exhuit Aoenem¬
tionct uirum dei coluit : et nuraculorum
euis testis eotitit et relator. Compulit
autem eui: Ut ibid ea nocte cenapet
⁊mꝰ iei assensumi ꝯ magͣ difficultate
obtinn: ea dum tapat ratione suasum ꝙ
Intoeterabilit undiq populus expectaret.
nec sine ꝑiculo egredi posse uideretur.
inter cenandi uero parapsidẽ ⁊̃ q̃ abbas

Expanded text:
ra misericordiae: quin potius tu obedi,ra misericordiae: quin potius tu obedi,et virtute obedientiae me jubente astrictus, fac quod postulat, largire quod petit; et confidens in ejus virtute, per quem expetit sanitatem, postula, et impetrabis; ut et nos de Dei munere, et ille de optata glorietpueri manu, invocavit Dominum, et exaudivit eum; et signo crucis edito, nervi qui obriguerant, extensi sunt, et caro quam assiduus  al. assidensfacta est et flexibilis, et dicto citius languidum diu membrum convaluit. Obstupuit episcopus tam repentinae virtutis admirans effectum, et ampliori etiam extunc veneratione Virum Dei coluit, et miraculorum illius ipse testis existit et relator. Compulit autem eum, ut ibidem ea nocte coenaret. Cujus rei assensum cum magna difficultate obtinuit, ea duntaxat ratione suasum, quod intolerabilis undique populus exspectaret; nec sine periculo posse egredi videretur. Inter coenandum vero paropsidem, in qua Abbas