comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
todit: eosq adiri ꝓhibet: Trifinium dicꝰ¬
tum. eo quod trium possessionũ fines adst̾ͥn¬
gat. Hinc & quadͥfinum: quod quatuor
reliqui limites angustiores & inter se distant
imparib interuallis & nominibꝰ designati.¬
tudine. latitudiue. animoq finit᷑. Mlaiores
itaq orbem in partibꝰ. partes in ꝓuinciis.
ꝓuncias in regionibꝰ. regiones in locis. loca
in territoriis. territoria magris agros in
centuriis. centuriaᷤ in iugerib. ugera in
elimatib. deiude clymata in actus. ꝑticas
passus. gradus. cubitos. pedes palmos un¬
cias & digitos diuiserunt. Tanta enĩ fuit
eoꝵ sollertia. Digitus est pars minima agͣs¬
tium mensutrarũ. Inde uncia habens digi¬
tos tres. palmꝰ autem quatuor digitos ha¬
bet: pes sexdecim. passus pedes quinꝙ ꝑ
tica passus qͥnqͦ. id est pedes decem. Pertica
autẽ. a portando dicta: quasi portica. Omi¬
nes autẽ precedentes mensurȩ iu corpdie

Expanded text:
todit eosque adire prohibet. Trifinium dictodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui limites angustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatitudine, latitudine, animoque finitur. Maiores itaque orbem in partibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos habet, pes sedecim, passus pedes quinque, perticas passus duos, id est pedes decem. Pertica autem a portando dicta, quasi portica. Omnes enim praecedentes mensurae in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
Seo quo̾ agri funiculis sint diuisi. Men¬
surarũ enim lineȩ in terrarũ particione
tendunt᷑: ut dimensionis eqͥtas teneatur.
Limites appellati autiqͦ uerbo trausuersi.
am transuersa oĩa antiqͥ lima dicebant. A
quo & limina ostioꝵ ꝑ quȩ foras uel intͦ
itur. & lunites quod ꝑ eos in agros foris
eatur. hinc & limꝰ uocabulum accepit.
Cingulum quo serui publici cingebant᷑
obliqua purpura. Termini dictiꝰ. quod
terrȩ mensuras distingunt atq declaras.
Dis enim testimonia finũ intelligunt᷑ et
agroꝵ contentio & certamen aufert᷑. Limi¬
tes maximi in agris duo sunt: cardo & de¬
cum.anꝰ. Carcto est: qui ã septemtͥone direc¬
tus. a cardine cęli est. Nam sine dubio celũ
uertit᷑ in septemtͥonali oibe. Decumanꝰ est:
qui ab oriente in occidentẽ ꝑ tran̾uersum
dirigit᷑. Qui ꝓ eo qͦd formas decem facit:
decumanꝰ est appellatus. Ager enim bis di¬
uisus: figuram deuarii numeri efficit.
Arca ab arcendo uocata fines enim agri cus¬

Expanded text:
eo quod agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. terre mensuras distinguunt atque declarant; his enim testimonia finium intelliguntur, et agrorum contentio et certamen infertur. Limites maximi in agris duo sunt, cardo et decumanus. Cardo est qui a septentrione directus a cardine celi est: nam sine dubio celum volvitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat, decumanus est appellatus; ager enim bis divisus, figuram denarArca ab arcendo vocata: fines enim agri cus
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. sucurbita. apoꝑes. sanepepo molipẽ¬
p̃o. õcimum. greca noĩa sunt: & origo eoꝵ
latinis incerta. Olus molle atriplet. bras¬
sica. olisatrũ. Nasturͥciũ sapor. appellauit :
quod acrimonia sui nasum torqueat. fim¬
gi. qͦd aridi ignemꝰ acceptũ concipiant.
Fõs enim ignis est. Unde & esos uulgo drͣ.
quod sit fomes ignis & nitͥmentũ. Alii di¬
cunt fungos uocatos. qͦd sint ex eoꝵ gene¬
re quidam int̾emptorii ⁊ unde & defuncti.
Tuberem tumor terrȩ ꝓdit: eaq causa no¬
men illi dedit. Uolui appellati. qͦd sint uo¬
& asꝑa frutex eius. ex qua gignit᷑. lãppa¬
ris a grecis nomen sumpsisse uidet᷑ qđ
habeat in fũmitatib rotunda seminũ ca¬
pitula. Armoratia hoc est lipsana. lapistrꝰ.
lapacia. Hȩx in cibo sumpta. stomacũ ꝯfortat
uenerem repͥmit. sarduus. eruca. qͥsiuru

Expanded text:
datur. Cucurbita. Apoperes. Sane pepo, melipedatur. Cucurbita. Apoperes. Sane pepo, melipepo, ocimum Graeca nomina sunt, et origo eorum Latinis incerta. Olus molle. Atriplex. Brassica. Olisatrum. Nasturcium sapor appellavit, quod acrimonia sui nasum torqueat. Fungi, quod aridi ignem acceptum concipiant; φῶς enim ignis est; unde et esca vulgo dicitur, quod sit fomes ignis et nutrimentum. Alii dicunt fungos vocatos quod sint ex eorum genere quidam interemptorii; unde et defuncti. Tuberum tumor terrae prodit; eaque causa nomen illi dedit. Volvi appellati quod sint vot aspera sit frutex eius, ex qua gignitur. Capparis a Graecis nomen sumpsisse videtur, quod habeat in summitatibus rotunda seminum capitula. Armoracia, hoc est lapsana. Lapistrus. Lapathia: haec in cibo sumpta stomachum confortat, Venerem reprimit. Carduus. Eruca, quasi uru
Abbreviated transcription (Latin):
apud ueteres ante alias epulis hȩc solebant
mensis apponi. Lactuca dicta est̃. qͦd habun¬
dantia lactis exuberet: siue quia lacte nui¬
trientes feminas implet. Hȩc & in uiris usũ¬
ueneris coliercet. Lactuca agrestis quã sarra¬
liam noĩamꝰ. quod cdorsus ciꝰ in modũ serrȩ
est. lũtubus grecum nom̃ est: & intubꝰ qͥdsit
tantũ captit. Ascalonia nuncupata ex una
urbiũ palestinȩ: qͦ ascalon dicit᷑. und̾ priꝰ
aduecta est. Allium dictaͣ. qd̾ oleat. Nlpicũ
appellatum. qͦd allii odorem habeat. Fãselos
uocari atunt. ã faselo insula greciȩ: ubiñ¬
ꝓcul mons olimpꝰ.ẽ. Porrum. cuiꝰ duo gen̾a.
Tapitatus est & sectilis Sectilis paruus: ca¬
pitatus maior. Beta apud nos oleris genꝰ:
apud grecos litcera. Blitum genꝰ oleris. sa¬
poris euanidi: quasi uilis beta. sucumeres:
quod sint amari uiterdũ. Qui dulces nasci
ꝑhibent᷑. si lacte mellito eoꝵ semen infln¬

Expanded text:
apud veteres ante alias epulas haec solebant apud veteres ante alias epulas haec solebant mensis adponere. Lactuca dicta est quod abundantia lactis exuberet, seu quia lacte nutrientes feminas implet. Haec et in viris Veneris usum, coercet. Lactuca agrestis est quam sarraliam nominamus, eo quod dorsum ejus in modum serrae est. 12. Intubus Graecum nomen est. Et intubus, quod tantum caput. 13. Ascalonia nuncupata ex una urbium Palaestinae, quae Ascalon dicitur, unde prius advecta est. 14. Allium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum, quod allii odorem habeat. Phaselus vocari aiunt, a procul mons Olympus est. Porrum, cuius duo genera, capitatus et sectilis; sectilis parvus, capitatus maior. Beta apud nos oleris genus; apud Graecos littera. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta. Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infun
Abbreviated transcription (Latin):
locunda: cibo delectabilis. Rapa cdicta
ã rapiendo id est cõprehendendo. Est aut̃
radice amplior napo: sapore dulcior. &
folio tenui. Napus ã summilitudine. rapȩ
uocatus: nͥ quod foliis latior & radicis
gustu subacͥor est. Noĩs autẽ affinitas in
utrisq. inde pene cõmimis est: quia u¬
trumq senien in alcerũ uicissim mutat᷑.
pam. Napocaulis ex duob olerib cõpositũ
nomen habet qͥa dum sit sapore napo
similis ñ in radice. s intirsum ꝯscendit
ut caulis. Sinãpis appellat᷑. qͦd foliis sit
similis napis. Rafanum gci. nos radicem
uocamꝰ: eo quod totus deorsum nitit᷑. dũ re¬
liqua olera in summa magis ꝓsiliant sunꝰ se¬
tes unipune tractabit. Siqͥdem ex ipsicis radi¬
ce etiam ebur albescit: in cibo qͦ uenenis ob¬
sistit. Nam contra uenena. radices. nuces. lu¬
pini. citrũ. apium. ruta ꝓsunt. S coutra
futurũ : ñ ꝯtra acceptum uenenũ. Uicte &

Expanded text:
iucunda, cibo delectabilis. Rapa dicta iucunda, cibo delectabilis. Rapa dicta a rapiendo, id est conprehendendo. Est autem radice amplior napo, sapore dulcior, et folia tenui. Napus a similitudine rapae vocatus, nisi quod foliis latior et radicis gustu subacrior est. Nominis autem adfinitas in utrisque inde pene communis, quia utrumque semen in alterum vicissim mutatur.pam. Napocaulis ex duobus oleribus conpositum nomen habet, quia dum sit sapore napo similis, non in radice, sed in thyrso conscendit, ut caulis. Sinapis appellatur, quod foliis sit similis napis. Raphanum Graeci, nos radicem vocamus eo quod totus deorsum nititur, dum reliqua olera in summa magis prosiliant: cuius setes inpune tractabit. Siquidem ex ipsius radice etiam ebur albescat. In cibo quoque venenis obsistit. Nam contra venena radices, nuces, lupini, citrum, apium prosunt; sed contra futurum, non contra acceptum venenum. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
sam cum alia terra semel in anno aliqͥd
creet: ortus nunqͣm sine fructu est. Olus
ab alendo dictum: eo qͦd pͥmum homines
olerib alerent᷑. anteqͣm fruges & carnes
ederent. Tantũ enim pomis arboꝵ & oleri¬
bus alebant᷑ : sicut animalia herbis. saulix
est geueraliter herbarũ uel olerũ medius
frutex ⁊ qui uulgo tirsus dicit᷑. quod ã ter¬
ra sursum oscendat. Ex quo diriuatũ est.
ut specialiter qͦddam genꝰ olerum caulix
diceretur⁊. quia tirsusipsius ampliꝰ oȩceris
oleribus coalescit. id est crescit. Est aut̃ ge
nerale nomen. Omuis enĩ foutex caulix.
olerum. uel arboꝵ. in qua iugens uirtꝰ na¬
turalis est. Malua ex parte greco uocabulo
di alium. soluendiq naturã habeat. suiꝰ
sucu si quis se oleo mixto ꝑunxerit: ab api¬
bus negatur feriri. folia eius ex oleo trita.
& imposita scorpionib credunt᷑ auferre
torporem. Pastinaca uocati. qͦd eiꝰ radix p̃ci¬
puus pastus sit hominis. Est enĩ octoratu

Expanded text:
am cum alia terra semel in anno aliquid creet, hortus numquam sine fructu est. Olus ab alendo dictum, eo quod primum homines oleribus alerentur, antequam fruges et carnes ederent. Tantum enim pomis arborum et oleribus alebantur, sicut animalia herbis. Caulis est generaliter herbarum vel olerum medius frutex; qui vulgo thyrsus dicitur, quod a terra sursum conscendat; ex quo derivatum est ut specialiter quoddam genus olerum caulis diceretur, quia thyrsus ipsius amplius ceteris oleribus coalescit, id est crescit. Est autem generale nomen; omnis enim frutex caulis olerum vel arborum, in qua vegens virtus naturalis est. Malva ex parte Graeco vocabulodi alvum solvendique naturam habeat. Cuius sucus, si quis se oleo mixto perunxerit, ab apibus negatur feriri. Folia eius ex oleo trita et inposita scorpionibus creduntur afferre torporem. Pastinaca vocata quod eius radix praecipuus pastus sit hominis: est enim odoratu
Abbreviated transcription (Latin):
sitionũ. Post eum iuꝑsamniꝰ filargiꝰ & aqͥ¬
la libertus mecenatis alius aliã addiderunt.
Deincde seneca contrac̾ta omniũ digestoq
& aucto numero opꝰ effecit in qͥnq milia.
Note autẽ dictȩ eo quod uerba uel syllabas
prefixis caracteribꝰ notent. & ad noticiã
legentiũ reuocent: quas qͥ cdidicerunt. ꝓ¬
prie iam notarii appellant᷑. De notis uti¬
uectam aut̃. litterȩ in libris ricdicis.¬
iuris uerboꝵ suoꝵ notȩ sunt: quo scͥp¬
tio scęleris breuiorꝙ fiat. Scribebatur enĩ
c. senatus consultũ : ꝑ .r. & .p. res publica:¬
at: ꝑ supinam .C. litteram. mulier⁊ ꝑ
p. scd̃m naturã. pupillus: ꝑ auerso capi¬
generis plurimas & osimiles notas in libriᷤᷤ
Antiqͥs inuenĩmꝰ. Has iuris notas nouiciĩ
imꝑatores ã codicib legũ ab olendas sauxẽ¬
runt: quia multos ꝑ hȩc callidi ingemo
ignorantes decipiebant. atq ita uisserins

Expanded text:
sitionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquisitionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquila libertus Maecenatis alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium digestoque et aucto numero, opus efficit in quinque milia. Notae autem dictae eo, quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent et ad notitiam legentium revocent; quas qui didicerunt proprie iam notarii appellantur. § 23 De notis iuriedam autem litterae in libris iuris verborum suorum notae sunt, quo scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur enim C 'senatus consultum', per R et P 'respublica'at', per supinam W litteram 'mulier', per P secundum naturam 'pupillus', per Ageneris plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimus. Has iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt
Abbreviated transcription (Latin):
nunt in lib̾s eccłasticoꝵ uiroꝵ. ad separan
cda. uł demonstranda testimonia sc̃arum
scripturarũ. Diple ꝑ stincon hanc pͥmꝰ
leocoras siracusanus posuit homericis uerfi¬
bus ad separationẽ olimpi ã cęlo. S. Biple
ꝑstigniene. id est eum geminis punctis. Hãc
antiq̃ in his opponebant. ꝗͣ de nodotꝰ effẽsius
ñ recte adiecerat. aut detraxerat. aut ꝑmu¬
tauerat. In his & nrͣi ea usi sunt. ⁊ di¬
ple õbelis mene interponit᷑ ad separandoᷤᷤ
in comediis & tragectiis ꝑhiodos.N Auer¬
sa õbelis mene quotiens strophe & antistͦ¬
phus infert᷑ E Auersa cũ õbelo act
ea ponit᷑. quȩ ad aliqͥd respiciunt ⁊ ut noꝰ¬
ne tibi frigia eres uertere fundo conam᷑
nos an miseros qͥ throas achiuis obiecit.¬

Expanded text:
nunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda nunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda vel ad demonstranda testimonia sanctarum Scripturarum. Diple περὶ στίχον. Hanc primus Leogoras Syracusanus posuit Homericis versibus ad separationem Olympi a caelo. Diple περιεστιγμένη, id est cum geminis punctis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel tragoediis periodos. Aversa ὀβολισμένη, quotiens strophe et antistrophus infertur. Adversa cum obolo ad ea ponitur quae ad aliquid respiciunt, ut: Nosne tibi fluxas Phrygiae res vertere fundo Conamur? nos? an miseros qui Troas Achivis Objecit
Abbreviated transcription (Latin):
UAntigͣphus cũ puncto apponit᷑: ubi in
tranolationibꝰ chuersus sensus habet᷑
AStericꝰ cum õbelo hac ꝓpͥe aristarcuis utebat᷑:¬
in his uersib. qui ñ suo loco positi erant.
.I Paragraphꝰ ponit᷑ ad separandas res ã rebꝰ. quȩ
in conuexu concurrunt: quemadmodũ in ca¬
thalago loca ã locis. & regiones ã regionib.
in agone p̾mia ã p̃miis. certamina ã diu̾sis
certaminibꝰ separant᷑. ⁊ Positura est figura
paragrapho contraria : & ideo sic formata.
quia sicut ille pͥncipia notat. ita ista fines
a pͥncipiis separat. O Criphia circuli pars
inferior cũ puncto ponit᷑ in his locis. ubi
quȩstio clura & obscura aꝑiri. uł solui ũ po¬
oicto ꝑmutanctus est. Dic & in auc̃toribꝰ anti¬
quis positũ inuenit᷑. DAntissima cũ punc¬
to ponit᷑ in his locis. ubi in eodem sensu du¬
plices sunt uersꝰ: & dubitat᷑ qͥ potiꝰ eligen¬
dus sit. Diple hanc scriptores nr̃i appo¬

Expanded text:
Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriin iis versibus, qui non suo loco positi erant. 8. Paragraphus   ponitur ad separandas res a rebus quae in connexu concurrunt, quemadmodum in catalogo loca a locis, et regiones a regionibus, in agone praemia a praemiis, certamina a diversis certaminibus separantur. 9. Positura   est figura paragrapho contraria, ideo sic formata, quia sicut ille principia notat, ita ista fines a principiis separat. 10. Cryphia  , circuli pars inferior cum puncto, ponitur in iis locis ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non pomutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. Hanc scriptores nostri adpo
Abbreviated transcription (Latin):
autiqui ad distinctionem seͥpturarũ carmi¬
nib & hystoris apposuerunt Nota est pͥa
figura in littere modũ posita ad demonst᷑n¬
dam unãquamq uerbi sententiarũq ac
uersuũ rationẽ. Note aut̃ uersib apponun
his quȩ omissa sunt: ut inlucescant ꝑ eã
notã quȩ deesse uident᷑. Stella enim aster
dicitur greco sermone: q̃ quo astericus
est diriuatꝰ. Obelus. id est uirgła
iacens apponit᷑ in uerbis uł sententiis ite¬
ratis suꝑflue. siue in his locis ubi lec̾tio
aliqua falsitate notata est: ut qͦsi sagitta
iugulet suꝑuacua. atq falsa confodiat. Sa¬
gitta enĩ grece obelus dicit᷑. Obelus
suꝑne adpunctꝰ ponit᷑ in hisdeni locis de
quib dubitat᷑. utrũ tolli debeant. nec ne
apponi:Qymniscꝰ. id ÷ uirgła inter ge¬
iinos punc̃tos iacens apponit᷑ in his locis
quȩ sacre scͥpturȩ interpretes eodem sen¬
su. s diuersis sermonib transtulerunt.

Expanded text:
antiqui ad distinctionem scripturarum carmiantiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis adposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandam unamquamque verbi sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus adphis que omissa sunt, ut illucescant per eam notam que deesse videntur, stella enim aster dicitur greco sermone, a quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta quedam iugulet supervacua, atque falsa confodiat, sagirra enim grece obelus dicitur. Obelus superne apunctatus, ponitur in iisdem de quibus dubitatur, utrum tolli debeant, nec ne apponi. Liminiscus id est virgula inter geminos punctos iacens, apponitur in his locis, que sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo quod punc̾tũ subtus. id est ad imã
licterã accipit. ¶bi aut̃ in sequentib
iam sententia senłũ prestat. s adhuc ali¬
quid suꝑest. de sententiȩ plenitudine fic
cola. mediamq litteram punc̾to notamꝰ. &
mectiam distinẽtionẽ uocamꝰ: quia punctũ
ad mediã litceram ponimꝰ. Ubi uero iamꝑ
gͣtus ꝓnuittiando plenam sententiȩ clau¬
sulam facimus. fit ꝑhiodus. punc̾tum q
ad caput littere ponimꝰ & uocat᷑ distinc¬
tio. id est disiunctio. quia integrã separa¬
uit sententiã. Hoc quidẽ apud oratores:
cȩterum apud poetas. Ubi in uersu post
duos pedes syllaba remanet. cõma est: qͥa
ibi post scansionem p̃cisio uerbi facta est.
Ubi uero post duos pedes de parte orationis
nichil suꝑest: cõlon ec̃t. Totus autẽ uer¬
sus phiodus est. De notis sententiarũ.
reterea qͥdam scripturarũ note apud
cȩleberrimos auctores fuerunt: quasq

Expanded text:
ab eo quod punctum subtus, id est ad imam ab eo quod punctum subtus, id est ad imam litteram, accipit. Ubi autem in sequentibus iam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine, fit cola, mediamque litteram puncto notamus; et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimus. Ubi vero iam per gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus, punctumque ad caput litterae ponimus; et vocatur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit sententiam. Hoc quidem apud oratores. Ceterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est. Ubi vero post duos pedes de parte orationis nihil superest, colon est. Totus autem versus periodus est. De notis sententiarum . Praeterea quaedam scripturarum notae apud celeberrimos auctores fuerunt, quasque
Abbreviated transcription (Latin):
sa littera aspirationis fecerunt. Unde si
coniungas has: fecisti eandem aspirationiꝰ
notã. Nursum si mediũ eiꝰ apicem scindas:
sensus ꝑ cola & cominata & ꝑiodõs: qͤ
dum ordine suo apponit᷑. sensum nob̾ lecti¬
onis ostendit. Dicte autẽ positurȩ. uł qͥa
punctis positis annotant᷑: uel quia ibi uox
ꝓ interuallo distinctionis deponit᷑. Has gͣ¬
ci thesis uocant ⁊ latini posituras. Pmaᷤ
positura: subdistinc̾tio dicit᷑ Eadem est &¬
comma. Media distinctio sequens est. ip¬
sa & cola: ultima distinctio quȩ totam
sententiã claudit. ipsa est ꝑ̃yodõs: cuiꝰ ut
diximꝰ partes sunt cola & cominata. Qua¬
rum diuersitas positis diuersis locis punc¬
tis demonstrat᷑. Ubi enĩ in inicio ꝓnun¬
tiationis necclũ plena pars sensus est. &
tam̃ respirare oportet. fit comma. id est
particła sensus. punctusq ad imam lit¬
teram ponit᷑: & uocat᷑ subdistinc̾tio.

Expanded text:
sa littera aspirationis fecerunt. Unde; si sa littera aspirationis fecerunt. Unde; si conjungas has, facis eamdem aspirationis notam H. Rursum si medium ejus apicem scindis, sensus per cola et commata, et periodos, quae dum ordine suo apponitur, sensum nobis 32 lectionis ostendit. Dictae autem positurae vel quia punctis positis adnotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur. Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Prima positura subdistinctio dicitur; eadem et comma. Media distinctio sequens est; ipsa et cola. Ultima distinctio, quae totam sententiam cludit, ipsa est periodus; cuius, ut diximus, partes sunt cola et comma; quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. Ubi enim initio pronuntiationis necdum plena pars sensui est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur; et vocatur subdistinctio,
Abbreviated transcription (Latin):
significat neñ dorripit᷑ conunctionem. De¬
su̾nt: quȩ ã graminaticis ꝓ uerboꝵ distinc¬
tionib apponunt᷑. Oxia. id est acutꝰ accentꝰ
linea a sinistra parte in dextram partẽ sur¬
linea a summo sinistrȩ in dexterã depo
flexus linea de acuto & graui facta. expͥ¬
mit᷑ ita A. O achros. id est longa uirgu¬
la. lacens est ita. N. Brachin. id est bre¬
uis. pars est circuli inferior. iacens ita .O.
Uphenti. id est conuinc̾tio. quia duo tiba con¬
nectit subiecta uigula uersui circũflexa. fit
ita. C Diastole. id est distinctio quȩ ẽ con¬
trario separat: dextera pars circuli subpo¬
sita uersuifit ita. D. Apostrophos parͤ
item est circħs dextera: & ad suminã litte¬
ram apposita fit ita. 3. Qua nota deesse
tali figura notat᷑. H. Psile quod interp̃¬
tat᷑ siccitas. siue purũ ⁊ id est ubi .N. lit¬
tera esse ñ debet. tali nota ostendit᷑. N.
Quoꝵ duoꝵ accentuũ figurã latini ex ip¬

Expanded text:
significat; cum corripitur, coniunctio est. Fisignificat; cum corripitur, coniunctio est. Fisunt, que a gramtionibus apponuntur. Ὀξεῖα, id est, acutus accentus, linea a sinistra parte in dexteram partem surlinea a summo sinistrae in dexteram deposcumflexus, linea de acuto et gravi facta exprimitur ita: ~. 4. Μακρὰ, id est, longa, virgula jacens est, ita: –. 5. Βραχὺς, id est, brevis, pars est circuli inferior, jacens ita: . 6. Ὑφὲν, id est, conjunctio, quia duo verba connectit, subjecta virgula versui circumflexa fit ita: . 7. Diastole, id est, distinctio, quae e contrario separat, dextera pars circuli supposita versui fit ita: . 8. Apostrophos, pars item circuli dextera, et ad summam litteram apposita, fit ita: ' , qua nota deesse tali figura notatur: . 10. Ψιλὴ, quod interpretatur siccitas, sive purum, id est, ubi II littera esse non debet, tali nota ostenditur: . 11. Quorum duorum accentuum figuram Latini ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Si uero naturaliter longa. ut res: circũ¬
flexũ. Dissyllaba pars orationis. si pͥorem na¬
turaliter longam habet. & ultimam breuẽ:
circumflectitur. ut musa Aliter acuitur.
Grissyllaba pars orationis. si mediam breuem
habet. ut tybiam : tunt pͥmam acuimꝰ. Si
uero naturaliter longã habet scł̃am. & ulti¬
mam breuẽ. ut romanꝰ: tunc mediã circũ¬
flectimꝰ. Tetrasyllaba aut̃ pars orationis. &
pentasyllaba ratione trissillabarũ retinent᷑.
Grauis accentus cũ uno accentu poni potest.
m dictione una. cũ utrisq nunqͣm. ut catu¬
lus: in composita dictione unꝰ accentus est:
ut armĩpotens. Accentus aut̃ reꝑtisunt.
uel ꝓpter distinc̾tionem. ut uiridiq in lit¬
tore conspicit᷑ sus. ne dicas ursus: uel ꝓpt̾
ꝓnuntiationẽ. ne dicas meta breuit̃. & non
ꝓducꝰta inetquuł discernendȩ ambiguitatis
eausa ut erga : Nlam cum ꝓducit᷑ .go. causam

Expanded text:
bit. Si vero naturaliter longa, ut rês, circumbit. Si vero naturaliter longa, ut rês, circumflexum. Dissyllaba pars orationis, si priorem naturaliter longam habet, et ultimam brevem, circumflectitur, ut Musâ, aliter acuitur. Trisyllaba pars orationis, si mediam brevem habet, ut tibia, tunc primam acvero naturaliter longam habet secundam et ultimam brevem, ut 'Metellus', tunc mediam circumflectimus. Tetrasyllaba autem pars orationis et pentasyllaba ratione trisyllabarum retinentur. Gravin dictione una, cum utrisque nunquam, ut catulus. In composita dictione unus accentus est, ut armipotens, omnipotens. Accentus autem repertus est, vel propter distinctionem, ut viridique in littore conspicitur sus, ne dicas ursus; vel propter pronunciationem, ne dicas meta breviter et non producte meta; vel discernende ambiguitatis causa, ut ergo, nam cum producitur go, causam
Abbreviated transcription (Latin):
Iccentus qui grece ꝓsodia dicit᷑: ex gͣco
nomen accepit. Nam grece pros latine
ad. ocle grece. latine cantus est. ħ oc enĩ no¬
men de uerbo ad uerbũ exp̃ssum est. Latini
autẽ habent & alia noĩa. Nam accentus.
& tonos & tenores dicunt: qͥa ibi sonus
crescit & desinit. Accentus aut̃ dictus.
quod iuxta cantũ sit : sicut aduerbium.
quia iuxta uerlum est. Acutus accentꝰ dictꝰ.
quia acuat & erigat syllabam⁊ grauis.¬
eo quod depͥmat᷑. & cteponat. Est enim
contrariꝰ acuto. Circumflexus:. quia de
acuto & graui constat. Incipiens enĩ ab acu¬
to in grauem desinit: atq ita dum ascendit
& descendit. circumflexꝰ esficit᷑. Acutꝰ aut̃
& circũflexus similes sunt: nam ut̃q leuat
syllabam: grauis contrariꝰ uidet᷑ ambobus.
unde hic grauis est. minꝰ eninsonat qͣm
acutꝰ & circumflexꝰ oonosyllaba aut̃ pars
orationis. si naturalit̾ breuis est. ut uir. aut
positione longa. ut ars: acutũ accentũ habe

Expanded text:
ccentus, qui Graece prosodia dicitur ex Graeco nomen accepit. Nam Graece πρός, Latine 'ad' ᾠδή Graece, Latine 'cantus' est. Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus accentus dictus, quod acuat et erigat syllabam, gravis, quod deprimat et deponat. Est enim contrarius acuto. Circumflexus, quia de acuto et gravi constat. Incipiens enim ab acuto in gravem desinit, atque ita dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt. Nam uterque levant syllabam. Gravis contrarius videtur ambobus. 'Unde' hic gravis est. Minus enim sonat quam acutus et circumflexus. Monosyllaba autem pars orationis si naturaliter brevis est, ut 'vir', aut posit
Abbreviated transcription (Latin):
purpura tinguit᷑. Unde & tyria dicit᷑
nobilis purpura. Fenices ã rubro ꝓfecti
mari sẏdonẽ urbem opulentissimã condi¬
derunt: quã ã piscium copia sydon ap¬
pellauerunt. Nam piscem: fenices sydon
uocant. Ipsi etiam tyrum in syria. ipsi uti¬
cam in affrica. ypponem. leptĩ: aliasꝙ
urbes in ora maritima ꝯdiderunt. Ipsi the¬
bas in boctiam duce cathino. ipsi postremo
in ultima orbis tendentes. urbem in occeano
construxerunt ⁊ eamq lingua sua gacdes
nomunauerunt. Nam mos erat antiquus
fencum gentis. multos simul mercancti
causa ã domo ꝓficisci: & cum incolarũ ani¬
nios cõmercio rerum his incognitarũ an¬
te sibi conciliassent. loca que condendis ur
bibus idonea uidebant᷑ capere. Ex his ꝓ¬
fecta & dido in litus affricȩ urbem condi¬
dit. & cartadam noĩauit : quod fenica
lingua expͥmit ciuitatem nouã. mox ser¬
mone uerso carthago est dicta. Hanc scipio

Expanded text:
purpura tinguitur: unde et Tyria dicitur purpura tinguitur: unde et Tyria dicitur nobilis purpura. Phoenices a Rubro profecti mare Sidonem urbem opulentissimam condiderunt; quam, a piscium copia, Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices sidon vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria; ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim, aliasque urbes in ora maritima condiderunt. 29. Ipsi Thebas in Boeotia, duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes, urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis, multos simul, mercandi causa, a domo proficisci, et cum incolarum animos, commercio rerum iis ante incognitarum, sibi conciliassent, loca, quae cbibus idonea videbantur capere. Ex his profecta et Dido in litus Africae urbem condidit, et Carthadam nominavit; quod Phoenica lingua exprimit civitatem novam; mox sermone verso Carthago est dicta: hanc Scipio
Abbreviated transcription (Latin):
edificantium turrem. Iudei asserunt sem
filium noe quem dicunt melchisedech. pͥ¬
mum post diluuium in syria condidisse
urbem salem: in qua regnũ fuit eiꝰtem
melchisedech. Hanc postea tenuerunt iebu¬
sei: ẽ quib & sortita est uocabulũ iebꝰ.
Sicq cluob nominib copulatis iebus & sa¬
lem: uocata est ierłm. Que postea ã salo¬
inone iherosolima: quasi ierosolomonia
dicta est. Hec & corrupte ã poetis solima
nuncupata: & postiodum ab helio adria¬
no helia uocitata est. In ipsa est & syon gͤ
hebraice interp̃tat᷑ speculatio: eo quod
in sublimi constructa sit : & cdelonge ue¬
nientia contemplet᷑. Ierłm autem pacifica
in ur̃o sermone tranffert᷑. Oppida autẽ¬
nobilia qui uel que constituerunt. Dioni¬
sius qͥ & liber pater cum in indiam uictor
ꝑambulasset nisan urbem ex suo nomine
iuxta indum fluuium condidit : & qͥnqua¬
guita milia hominũ adimpleuit. Medus
autẽ egei filiꝰ mediam ꝯstruxit: unde ꝙ

Expanded text:
aedificantium turrem. Iudaei asserunt Sem, aedificantium turrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata, et postmodum ab Helio Adriano vocata est Helia; in ipsa est et Sion, quae Hebraice interpretatur spin sublimi constructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia, qui vel quae constituerunt. Dionysius, qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine iuxta Indum fluvium condidit, et quinquaginta milibus hominum adimplevit. Medus autem Aegei filius Mediam construxit; unde et
Abbreviated transcription (Latin):
E auctorib conditarum
urbium plerumq dis¬
Isensio inuenit᷑ : adeo. ut
ne urbis quid̃ rome
origo possit diligenter
agnosci. Ilam salustius
cticit. Orbem romã sicuti ego accepi: concdi
inelita roma. Si gͥ tantȩ ciuitatis certa ratio
ñ apparet : non mirũ. si in aliarum opini¬
oneꝰ dubitatur. Uncde nec hystoricos. nec
cõmentatores uaria dicentes imꝑitiȩ condẽp¬
nare debemꝰ: quia antiquitas ipsa creauit
errorem. Sane quaslam de quib aut scͥp
turȩ scȩ. aut hystoriȩ gentium certã ori¬
gniem referunt: paucis admodũ uerbis
retexere oporcet. Primus aute diluuium
cain cuttatem ȩnoch ex noĩe filii sui in in¬
dia condidit: quã urbem sola multitudine
sue posteritatis impleuit. Primus post
diluuium nembroth gigas babilonem ur¬
bem mesopotamiȩ fundauit. Hanc semira¬
mis regina assirioꝵ ampliauit: murumq
urbis bitumine & cocto latere fecit. No¬
cabulum aut̃ sumpsit ã confusione : eo
quod ibi confuse sint atq ꝑmixtȩ lingͥ

Expanded text:
e auctoribus, conditarum urbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut nec urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicitCat. 6: 'Urbem Romam, sicuti ego accepi, condereinclita Roma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae linguae
Abbreviated transcription (Latin):
losimilis fit. quo murꝰ ꝑfoditur. ex quo & appel¬
latur: quasi murusculus. De clypeis.
lypeus est scutum maiꝰ: dictus ab eo qͦd chi¬
pet. id est celet corpꝰ ꝑiculisq subducat: ã
notoylaentin. Opposituꝰ enim sua defensione
ab astis. iaculis. corpꝰ munit slypeus autẽ pe¬
ditum est: scutũ equitum. Scutum appellatũ:
eo quod ã se excutiat teloꝵ ictum. ut enĩ telis
resistat᷑: clypeus antefert᷑. Umibo scuti parͤ
ancile gerebat. Et ancile dictũ abancisione:
quod sit ab omni parce ueluti ancisum ac
lus omis abest. Peltam. scutũ breuissimũ: in
modum lunȩ mediȩ De quib meminit lib̾¬
regum. Fecit salomon cducenta scuta cte auro
puror & trecentas peltas ex auro ꝓbato. Sce¬
tra. scutum loreũ sine ligno: qͦ utunt᷑ affri &
leuia arma. quasi paruũ chypeum. Dicit᷑
autẽ & testudo scutum. ilam in modũ testu¬
dinis fit clypeus. Est & testudo seutoꝵ con¬
nexio: curuata in testudimis modũ. Nlamq in

Expanded text:
lo similis fit, quo murus perfoditur; ex quo et appellatus, quasi murusculus. De clypeis . Clipeus est scutus maior, dictus ab eo quod clipet, id est celet, corpus periculisque subducat, ἀπὸ τοῦ κλέπτειν. Oppositus enim sua defensione ab hastis et iaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutus equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clipeus antefertur. Umbo scuti pars ancile gerebat. Et ancile dictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum ac lus omnis abest. Peltum scutum brevissimum in modum lunae mediae. De quibus meminit libRegum: Fecit rex Salomon ducenta scuta de auro puro, et trecentas peltas ex auro probato. 5. Cetra scutum loreum levia arma, quasi parva, non clypeum. Dicitur autem et testudo scutum, nam in modum testudinis fit clypeus. Est et testudo scutorum conexio curvata in testudinis modum. Namque in
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nunc agit᷑. usq quo mundꝰ iste finat᷑.
Quarum decursꝰ: ꝑ generationes & regna ita
inspicitur. De tiscretione temporum. a.¬
ruma etas in exordio sui continet creatio¬
nẽ mundi. Primo enĩ die: ds in lucis no
mine conctidit angłos. Scdo in firmamenti
bulo. speciem aquarum & terrȩ. Quarto.
luminaria celi. Quinto. animantia ex aquis.
Sexto animantia ex terra: & hominem qũe
ꝑit inuocare nom̃ dñi: a quo sexcenti uigin¬

Expanded text:
quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. Quarum decursus per generationes et regna ita inspicitur. § 39 De descriptione temporum. Prima aetas in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die Dmine condidit angelos. Secundo in firmamenti bulo speciem aquarum et terrae. Quarto luminaria coeli. Quinto animantia ex aquis. Sexto animantia ex terra et hominem, quempit invocare nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tiomibus constant. E inde secła: quod
se sequant᷑. Abeuntibꝰ enim aliis: alia suc¬
cectunt. Hunc quidam quinqͣgesimũ an¬
num cdicunt: quẽ hebrei iubeleũ uocant.
Ophanc causam ille hebre qui ꝓpter uxmẽ
& ꝓ septem. ut hominis. & ꝓcentũ. & pro
quouis tempore. Unde & etas tempꝰ quod de
multis seculis instruit᷑. E dicta etas. quasi
euitas: id est similitudo eui. Nam euum est
ctas ꝑpetua. cuiꝰ neq inicium. neq finis extͤ¬
ma noscitur : quod greci uocant eõnas. quod
aliqndo apud eos ꝓ seculo. aliqͣndo ꝓ ecerno
ponit᷑. Unde & apud latinos est diriuatum.
Etas autem ꝓpͥe duobꝰ modis łr. Aut enĩ homi¬
nis. sicut infantia. iuuent᷑. senectus: aut mun¬
di. Cuius pͥma est etas. ab acdam usq ad noe se¬
cunda a noe usq ad abraham: tercia ab abra¬
ham usq ad dauid: qͣrta ã dauto usq ad tͣns¬
migrationẽ uide in babiloniam: qͥnta deinde
usq ad aduentum saluatoris in carne: sexta

Expanded text:
 constant; et inde saecula, quod  constant; et inde saecula, quod se sequantur: abeuntibus enim aliis alia succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei iubileum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus, qui propter uxorem et pro septem, ut hominis: pro centum, ut pro quovis tempore. Unde et aetas tempus, quod de multis saeculis instruitur: et dicta aetas, quasi aevitas, id est, similitudo aevi. Nam aevum est aetas perpetua, cujus neque initium neque extremum noscitur: quod Graeci vocant eonas: quod aliqponitur; unde apuAetas autem proprie duobus modis dicitur: aut enim hominis, sicut infantia, iuventus, senectus: aut mundi, cuius prima aetas est ab Adam usque ad Noe; secunda a Noe usque ad Abraham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Iuda in Busque ad adventum Salvatoris in carne; sexta,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen. quatuor mediis annis uacantibꝰ. &
ob hoc helidum certaminis tempꝰ olympia¬
cdem uocauerunt: quadriennio in una oł̾m¬
piacde supputato. Lustrum uero est p̃en¬
teresin. id est quinquenniũ: qđ quinto an¬
no dicit᷑ condi ꝓpter olympiadas a romanis.
Adhuc enim consules adhuc exa nondũ erat.
E st enim quinquennale tempꝰ. Ideo uerosie
uocatur: eo quod censu ꝑ quinqͤnuũ in
re publica ꝑacto. urbs romana lustrabat᷑.
ubeleus interpretatur remissionis annus.
E st enim hebraicꝰ & sermo & numerꝰ. qui
sept̾enis annoꝵ ebdomadibus. id est quadra-¬
ginta nouem annis texit᷑. In quo clangebant᷑
tube : & ad omnes reuertebant᷑ autiqͤ posses¬
siones. debita absoluebant᷑. ꝯfirmabantur
libertates. Hunc numerum etiã in diebus
pentecosten & ipsi celebramꝰ post dm̃ resur¬
rectionem: remissa culpa. & tociꝰ debiti cy¬
rographo euacuato. ab omni nexu liberi
suscipientes aduenientẽ in nos grͣam sp̃cscĩ

Expanded text:
tamen, quattuor mediis annis vacantibus; et tamen, quattuor mediis annis vacantibus; et ob hoc Elidum certaminis tempus olympiadem vocaverunt, quadriennio in una olympiade supputato. Lustrum vero est πεντετηρίς, id est quinquennium, quod quinto anno dicitur condi propter olympiadas a Romanis; adhuc enim consules, adhuc aera nondum erat. Est enim quinquennale tempus. Ideo vero sic vocatum, eo quod censu per quinquennium in republica peracto urbs Roma lustrabatur. Iubileus interpretatur remissionis annus. Est enim Hebraicus et sermo et numerus, qui septenis annorum hebdomadibus, id est, quadraginta novem annis texitur; in quo clangebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. Hunc numerum etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et totius debiti chirographo evacuato, ab omni nexu liberi suscipientes advenientem in nos gratiam Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝯfinium frigoris & caloris: & ꝯpugnan¬
tia intra se contrarioꝵ aerum. De amus.
nnus est solis anfractus: cum ꝑactis tͦs¬
centis qͥnqͣuaginta quinq diebꝰ. ad eadẽ
loca syderum redit. Annꝰ autem dictus: qͥa
tios indicabatur aute inuentas litteras.
picto dracone caudam suam mordentẽ. qͥa
in se recurrit. Aliĩ amniũ dicunt. at̃icõtõ
nouatur enim semꝑ. Tria aut̃ sunt gene¬
ra annoꝵ. Aut enim lunaris est annꝰ tri¬
ginta dierũ. aut solsticialis qͥ duodecim
continet menses: aut magnꝰ omnibꝰ plane¬
tis in eundem locũ recurrentib. qͥfit post
annos solsticiales plurimos. Gr̃a singuloꝵ
annoꝵ est constituta a cesare augusto: q̃ndo
pͥmum censu exagitato romanũ oibem descri¬
psit. Dic̃ta era ex eo quod omĩs orbis es redde¬
re ꝓfessus est rei publice. De olympiadib.
constituta apud elydem greciȩ ciuitatẽ
alyiis agentib agonem & quinqͣnnale cer¬

Expanded text:
hoc confinium frigoris et caloris, et conpugnanhoc confinium frigoris et caloris, et conpugnantia inter se contrariorum aerum. § 36 De annis. Annus est solis anfractus, cum peractis trecentis sexaginta quinque diebus ad eadem loca siderum redit. Annus autem dictus quia tios indicabatur ante inventas litteras picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii annum dicunt ἀπὸ novatur enim semper. Tria sunt autem genera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere professus est reipublicae. § 37 De olympiadibus constituta apud Elidem Graeciae civitatem, Eliis agentibus agonem et quinquennale cer
Abbreviated transcription (Latin):
tus. & p̾ceps. Item hyemps noua. adulta.
herbis: & in florem cuncta rumpunt᷑. Estas
dr ab estu:. io est a callore. Ex estas. quasi usta¬
id est exusta & aricda. Nam calor arictus est.¬
Hyenem ratio hemispheriȩ nuncupauit: qͥa
tunc breuiori sol uoluit᷑ circulo. Unde & ħ
di appetitus. Ecdacitas enim grece br̃uma¬
appellatur. Undẽ & ibrumati dicunt᷑.
quibꝰ fastidium inest ciboꝵ. ħybernꝰ autem
inter hyemẽ & uernũ est quasi hyebernus:¬
qui plerumq a parte totam hyemem sig¬
nificat. Hec tempora sirigulis etiam partibꝰ
cȩli adscribuntur. uer quippe orienti dat᷑.
quia tunc ex terris omnia oriunt᷑. Estas uͦ
meridiano: eo quod pars eius calore flagͣn¬
tior sit. Hyemps septentͥoni: eo quod frigo¬
ribꝰ & ꝑpetuo gelu torpet. Autumpnꝰ occi¬
duo: ꝓpter quod graues morbos habet.
Oncde & tunc omnia folia arboꝵ defluunt.
Ut autem autumpnꝰ habundet morbis: facit¬

Expanded text:
tus et praeceps. Item hiems: nova, adutus et praeceps. Item hiems: nova, aduherbis, et in florem cuncta rumpuntur. Aestas dicitur ab aestu, id est a calore; et aestas quasi usid est exusta et ariHiemem ratio hemispherii nuncupavit, quia tunc breviori sol volvitur circulo. Unde et hoc di appetitus. Eappellatur, unde et inbrumati dicuntur, quibus fastidium est ciborum. Hybernus autem inter hyemem et vernum est, quasi hybernus plerumque a parte totum hyemem significat. Haec tempora singulis etiam coeli partibus adscribuntur. Ver quippe orienti datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur. Aestas vero meridiano, eo quod pars ejus calore flagrantior sit. Hyems septentrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpet. Autumnus occiduo, propter quod graves morbos habet, unde et tunc omnia arborum folia defluunt. Ut autem autumn
Abbreviated transcription (Latin):
Undẽ & hyemalis solticii cdies minimꝰ: sicut
estiui maximꝰ inuenitur. Item duo sunt eqͥ¬
noctia: unũ uernale. aliud autũynale : ꝙͦ
greci eỹcnpNt Nyac uocant. Sunt autẽ
hec ȩquinoctia die.uiiͦi. kłarum apͥlium.
& .uiͦiͦiͦ. hł octobris : quia annꝰ olim in duas
tantũ partes diuidebat᷑: hoc est in estiuũ¬
& in hyemale solticium. & in cluo hemis fe¬
quatuor sunt. Uer. estas. autumpnꝰ. & hyems.
Dic̾ta aut̃ tempora a cõmunisonis temꝑam̃¬
to: quod inuicem se homore. siccitate. calo¬
re. & friðie temꝑent. Hec & curricula di¬
cuntur: quia ñ stant. s currunt. Constat
autem post fac̾tum mundũ ex qualitate
cursus solis. tempora in ternos menses fuis¬
se diuisa. Quoꝵ tempoꝵ talem ueteres dis¬
cretionẽ faciunt: ut pͥmo mense uer no¬
uum dicat᷑. sccło adultum tercio p̾ceps.
Sic estas in suis tribus mensibꝰ. noua. adul¬
ta. preceps. Sic & autũpnus:. nouus. adul¬

Expanded text:
Unde hiemalis solstitii dies minimus, sicut Unde hiemalis solstitii dies minimus, sicut aestivi maximus invenitur. Item duo sunt aequinoctia, unum vernale et aliud autumnale, quae Graeci ἰσημερίας vocant. Sunt autem haec aequinoctia die VIII Kal. Apr. et VIII Kal. Oct., quia annus olim in duas tantum partes dividebatur, hoc est in aestivum et hiemale solstitium, et in duo hemisphaquatuor sunt: ver, aestas, autumnus et hiems. Dicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem, post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa, quorum temporum talem veteres discretionem faciunt, ut primus mensis ver novum dicatur, secundus adultus, tertius praeceps. Sic et aestas in suis tribus mensibus: nova, adulta et praeceps. Sic et autumnus: novus, adul
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Nam priꝰ quintilis & sextilis uocaban¬
tur. Quintilis. quia quintꝰ erat ã martior
quẽ pͥncipem anni testant᷑ ẽẽ romani.
Sextilis similiter: quod sextus sit. Septem
ber nom̃ habet ã numero & imbre: quia
septimꝰ est ã martio. & imbres habet. Sic
& october & nouember. & decemb: ex nu¬
mero & imbribꝰ acceperunt uocabula.
Quem numerũ decurrentem decemb̾ finit:
ꝓpter festos dies romani instituerunt: uł
ꝓpter officia magistratuũ. In his enudie¬
bꝰ. Quidam aut̃. Nł. ã colendo apellari existi¬
inant. Apud ueteres enim pͥncipia omnium
mensiũ colebantur: sicut & apud hebreos.
Idus autem pleriq latinoꝵ ab edendo dicttis
putant: quod hi dies apud ueteres epłarum
essent. None ã nunclinis uocate. Nundine
sole stante crescunt dies. uł noctes. ꝑqͥnoc
quo tempore remeare sol ad inferiores inci¬
pit circulos. Aliud hyemale .Uiii. kł ianuar̃
quo tempore sol altiores incipit circłos pet̾e

Expanded text:
sunt. Nam prius Quintilis et Sextilis vocabansunt. Nam prius Quintilis et Sextilis vocabantur: Quintilis, quia quintus erat a Martio, quem principem anni testantur esse Romani; Sextilis similiber nomen habet a numero, et imbre, quia septimus est a Martio, et imbres habet. Sic et October, November atque December ex numero et imbribus acceperunt vocabula: quem numerum decurrentem December finit, s et Idus propter festos dies Romani instituerunt, vel propter officia magistratuum. In iis enim die13. Quidam autem Kalendas a colendo appellari existimant. Apud veteres enim omnium mensium principia colebantur, sicut et apud Idus autem plerique Latinorum ab edendo dictum putant, quod hi dies apud veteres epularum essent. Nonae a nondinis vocatae. Nondinae sole stante crescant dies vel noctes. Inter. quo tempore remeare sol ad inferiores incipit circulos; aliud hiemale, VIII Kal. Ian., quo tempore sol altiores incipit circulos petere.
Abbreviated transcription (Latin):
crificabat᷑. Nam ianuariũ diis suꝑis: febru-¬
arium diis manibꝰ romani ꝯsecrauerunt.
Ergo februariꝰ a februo. id ÷ ãplutone: ñ ã
febre id est egͥtudine. Marcius apellat᷑¬
agant᷑ ad marem. ⁊ ad concũbendi uoluptatẽ.
Idem appellatur & mensis nouoꝵ: quia anni
inicium mensis est marciꝰ. Idem & nouum
uer ab indiciis scilicet germinũ: quia in eo
uirictantibꝰ fructib nouis. transactoꝵ ꝓba¬
tur occatꝰ. Aprilis ꝓ uenere dr: qͣsi aphrodiꝰ
Grece enim aphroidis uenus dicit᷑⁊ uel quia¬
m hoc mense omĩa aꝑiunt᷑ inflorem quasi
aperilis. Mauis clictus a maia matre mer¬
curii: uel ã maioribus natu qͥ pͥncipes eratł
rei publicȩ. Nam hunc mensem maioribꝰ:
sequentem uero minoribꝰ romani ꝯsecrauert̃.
Unde & iuniꝰ dicit᷑. Ante enim popłs in
centurias senioꝵ & uinioꝵ diuisus erat.
Iulius uero & augustꝰ de honoribꝰ homi¬
num ulii & augusti cesarũ nuncupati

Expanded text:
crificabatur. Nam Januarium diis superis, Februcrificabatur. Nam Januarium diis superis, Februarium diis Manibus Romani consecraverunt. Ergo Februarius a Februo, id est, a Plutone, non a febre, id est, aegritudine, nominatuagantur ad marem et ad concumbendi voluptatem. Idem appellatur et mensis novorum, quia anni initium mensis est Martius. Idem et novum ver ab indiciis scilicet germinum, quia in eo viridantibus fructibus novis transactorum probatur occasus. Aprilis pro Venere dicitur, quasi Aphrodis; Graece enim Ἀφροδίτη Venus dicitur; vel quia hoc mense omnia aperiuntur in florem, quasi Aperilis. Maius dictus a Maia matre Mercurii; vel a maioribus natu, qui erant principes reipublicae. Nam hunc mensem maioribus, sequentem vero minoribus Romani consecraverunt. Unde et Iunius dicitur. Antea enim populus in centurias seniorum et iuniorum divisus erat. Iulius vero et Augustus de honoribus hominum, Iulii et Augusti Caesarum, nuncupati