comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod nou erat: manet tamen quod erat
Deniq cum de patre tamquã de agricola
afferant fructum: continuo etiam seipsũ
mundatorẽ. palmitũ ostendens. iam uos
inquit mundi estis propter sermonem¬
.II. quem locutꝰ sum uobis. Ecce & ipse mun¬
dator est palmitũ. quod est agricolȩ non
uitis officium. qui etiam palmites operarioᷤ
suos facit. Nam & si non dant incremen¬
tum: impendunt tamen aliquod adiumen¬
tum. Sed non de suo. quia sine me inqͥt
confitentes. Quid autem est apollo. quid
autẽ paulus : Ministri per quos credi¬
distis. & unicuiq sicut dñs dedit. Ego
plantaui. apollo rigauit. & hoc ergo
unicuiq sicut dñs dedit. Non itaq de
suo. Iam uero qđ sequit᷑ sed dñs incre¬
mentum dedit: non ꝑ illos sed ꝑ seipsum
facit. Excedit hoc humanã humilitatẽ.
excedit angłicam sublimitatẽ. nec om̃ino
ꝑtinet nisi ad agricolam trinitatẽ. Iam
uos mundi estis. Mundi scilicet atq mun¬

Expanded text:
quod non erat, manet autem quod erat. quod non erat, manet autem quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendit. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, inquiconfitentes. Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Ministri per quos credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Et hoc ergo sicut unicuique Dominus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mun
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ sunt uites & palmites Prop¬
ter qđ cum esset ds̃ cuius naturȩ non
sumus: factus est homo ut in illo esset
uitis humana natura. cuius & nos ho¬
nimes palmites esse possemus Quid
ergo est ego sum uitis uera: Ab illa¬
utiq discernit cui dicit᷑. quomodo conuer¬
sa es in amaritudinẽ uitis alienȩ. Nã quo
pacto est uitis uera. quȩ expectata est ut fa¬
ceret uuam. fecit autẽ spinas: Ego sũ inqͥt
uitis uera. & pater ms agricola est. Omẽm
palmitem in me non ferentẽ fructũ. tollet
eum. Et om̃em qui fert fructũ. purgabit
eum ut fructum plus afferat. Numquid
me est. Scđm id autẽ quod ait. ego et
pater unũ sumus. & ipse agricola est. Nec
talis est quales sunt qui extr insecus operan¬
do exhibent ministerium. sed talis ut det
etiam intrinsecus incrementũ. Nam neq
qui plantat est aliquid neq qui rigat. seo
qui incrementũ dat ds̃. Et utiq ds est ap̃c
quia ds erat uerbũ. Unde & ipse & pater
unum sunt Et si uerbun caro factum est

Expanded text:
naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus , cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis vera ? se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem spinas? Ego sum, inquit, vitis vera, et Pater meus agricola est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum: et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat. Numquid me est : secundum autem id quod ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Nec talis quales sunt, qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat quia Deus erat Verbum: unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtestant᷑. quȩ apłicorũ ȩmula triumphoꝵ
honore gẽmarum conserto uno diade¬
dilectissimi diuinitꝰ nobis ad exemplum
patientiȩ & confirmationẽ fidei prȩpa¬
rato uniuersalit̾ quidẽ in om̃ium sc̃oꝵ
cõmemoratione lȩtandñ est. sed in hori
excellentia patrũ merito exultantius

Expanded text:
otestantur; quae apostolicorum aemula triumphorum, otestantur; quae apostolicorum aemula triumphorum, honore gemmarum conserto uno diadedilectissimi, divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius
Abbreviated transcription (Latin):
interrogabat discipulos suos dicens
Quem dicunt homines esse filiũ hominis:
Non autẽ quasi nesciens sententiã de se
uel discipuloꝵ uel extraneoꝵ. inquirit.
sed ideo discipulos quid de se sentirent
int̾rogat. ut confessionẽ uerȩ sidei
illoꝵ digna mercede remuneret. Nam
sicut int̾rogatis generalit̾ om̃ib Petrõ
respondit unus ꝓ om̃ibus : ita qđ PetRO
dñs respondit. in petro om̃ib respondit
Ideo quid alii sentiant de se inquirit.
ut expositis primo sententiis errantium
discipuli ꝓbarent᷑ ueritatẽ suȩ c̃fessioniꝰᷤ
non de opiione uulgata. sed de ipso
ꝑcepisse dñicȩ reuelationis archano
Quẽ inquit dicunt homines esse filium
hominis : Pulchre homines appellat eoᷤᷤ.
qui de filio hominis tantum loqui
nouerant. qͥ diuinitatis eius archana
nesciebant. Nã qui diuinitatis eius
Mysteria capere norunt: merito supra
homines esse dicunt᷑. apło attestante

Expanded text:
interrogabat discipulos suos dicens: interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere norunt, merito supra homines esse dicuntur, Apostolo attestante
Abbreviated transcription (Latin):
perfectȩ sidei contra om̃a tẽptamenta
robur ȩque demonstrat. Si enĩ scire
uolumꝰ quomͦ in xp̃m credi oporteat.
quid lucidius eo quod ait ad eũ petruꝰ
tu es ap̃s filius dĩ uiui: Rursus si au¬
dire delectat quantũ hȩc fides ualeat.
quid apertius eo quod ait dñs de aecla
quȩ suꝑ eũ ȩdificanda erat. & portae
inferi non prȩualebunt aduersus eã:
Sed hȩc suis in locis plenius exponentur.
nunc autẽ reuertentes ad explanandã
ex ordine lectionẽ dñicam. primo uide¬
amus de loco in quo habita memorat᷑¬
U enit inquit it̃c in partes cesareȩ philippi
Philippiis ut lucas testat᷑ erat tetrarcha
itureae & traconitidis regionis. Hic
ergo statuens cuntatẽ in loco ubi iorda¬
nis ad radices orit᷑ libam montis & est
terminꝰ iudeae contra septemtrionem:
appellarit eã cęsareã philippi. in memo¬
riam uidelicet sui nominis pariterq
honorẽ tyberu cesaris sub quo ipse¬
S regnabat. In cuiꝰ partes ueniens itĩc

Expanded text:
omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid lucidius eo quod ait ad eum Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi? Rursus si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia, quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha Ituriae et Traconitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis, pariterque honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus,
Abbreviated transcription (Latin):
auferetur de te uir corã me qui sedeat
suꝑ thronũ isrł: ita tamen si custodie¬
rint filii tui uiã suam ut ambulent corã
me. sicut tu ambulasti in conspectu meo
Ergone putandũ est: quod uere ds̃ habi¬
tet suꝑ terram: Si enĩ celum &e cęli
celorum te capere non possunt. quanto
magis domus haec qua edificaui: Sed
respice ad orationẽ serui tui & Ad preces eiꝰ
Dñe d̾s nĩs audi ymnũ & orationeni quã

Expanded text:
auferetur de te vir coram me, qui sedeat super thronum Israel, ita tamen, si custodierint filii tui viam suam, ut ambulent coram me, sicut tu ambulasti in conspectu meo.Ergone putandum est quod vere Deus habitet super terram? Si enim coelum et coeli coelorum te capere non possunt, quanto magis domus haec, quam aedificavi? Sed respice ad orationem servi tui, et ad preces ejus, Domine Deus meus. Audi hymnum et oration
Abbreviated transcription (Latin):
ostende. eis uiam bonã per quã ambulent.
& da pluuiã super terrã tuam quam
dedisti popło tuo in possessionẽ. Names
si oborta fuerit in terra. aut pestilentia
aut corruptꝰ aer. aut erugo. locusta¬
uel rubigo. & afflixerit eum. & in imicꝰ
eius portas obsidens. om̃is plaga. uniuer¬
sa infirmitas. cuncta deuotatio & im̃¬
precatio quȩ acciderit om̃i homini de
populo tuo isrł: siquis cognouerit plagã
cordis sui & expanderit manus suas
in domo hac : tu exaudies in cęlo in loco
habitationis tuȩ & reppitiaberis & facieᷤᷤ
ut des unicuiq scđmꝰ om̃es uias suas si¬
cut uideris cor eius. quia tu nosti solus
cor om̃ium filiorum hominum. ut time.¬
ant te cunctis dieb quib uiuunt super
faciem terrȩ. quam dedisti patrib nr̃is
nsuper & alienigena qui non est de popło
tuo isrł cum uenerit de terra longinqua
propter nomen tuũ. Audiet᷑ enĩ uonen
tuum magnũ & manus tua fortis et

Expanded text:
ostende eis viam bonam per quam ambuostende eis viam bonam per quam ambuet da pluviam super terram, quam dedisti populo tuo in possessionem. Fames si oborta fuerit in terra, aut pestilentia, aut corruptus aer, aut aerugo, locusta, rubigo: et afflixerit eum inimicus ejus, portas obsidens, omnis plaga, universa infirmitas, cunctaque devoratio et imprecatio, quae acciderit 264 omni homini de populo tuo Israel; si quis agnoverit plagam cordis sui et expanderit manus suas in domo hac, tu exaudies inhabitationis tuae et repropitiaberis et facies ut des unicuique secundum omnes vias suas sicut videris cor eius quia tu nosti solus cor omnium filiorum hominum ut timeant te cunctis diebus quibus vivunt super faciem terrae quam dedisti patribus nostris insuper et alientuo Israel, cum venerit de terra longinqua propter nomen tuum audietur enim nomen tuum magnum, et manus tua fortis, et
Abbreviated transcription (Latin):
die. suꝑ domũ de qua dixisti erit nomen
meũ ibi. ut exaudias orationẽ. quam seruus
tuus orat ad te in loco isto. ut eraudias
deprecationẽ serui tui & popłi isrł. quod¬
cumq orauerint in loco isto. & exaudies
in loco habitaculi tui in celo. & cũ exau¬
dieris ꝓpitius eris. Si peccauerit hono
in ꝓximum suũ. & habuerit aliquod iura¬
mentũ quo teneat᷑ adstrietus. & uenerit
ꝓpter iuramentũ coram altari tuo in do¬
mum tuã: tu exaudies in celo & faciesa
iudicabis seruos tuos condẽpnans impiũ
& reddens uiã suam suꝑ caput eius. ius¬
tificansq iustum. & retribueus ei seđm
iusticiam suam. Si fugerit popłs tuus
isrł inimicos suos quia peccaturus est tibi
& agens penitentiam & confitentes nomini
tuo uenerint & orauerint & deprecati
dimitte peccata popłi tui isrł. & reduc
eos in terram quam dedisti patrib eorũ
peccata eoꝵ. & orantes in loco isto pęni¬
tentiã egerint nomini tuo & a peccatis
cata seruoꝵ tuoꝵ & popłi tui isrł. &

Expanded text:
dixisti erit nomen meum ibi ut exaudias orationem qua orat te servus tuus in loco isto ut exaudias deprecationem servi tui et populi tui Israhel quodcumque oraverint in loco isto et exaudies in loco habitaculi tui in caelo et cum exaudieris propitius eris si peccaverit homo in proximum suum et habuerit aliquod iuramentum quo teneatur adstrictus et venerit propter iuramentum coram altari tuo in domum tuam tu exaudies in caelo et facies et iudicabis servos tuos condemnans impium et reddens viam suam super caput eius iustificansque iustum et retribuens ei secundum iustitiam suam si fugerit populus tuus Israhel inimicos suos quia peccaturus est tibi et agentes paenitentiam et confitentes nomini tuo venerint et oravepropitiare peccato populi tui Israel, et reduc eos in terram quam dedisti eis, et patribus eorum. peccata eorum, et orantes in loco isto, poenitentiam egerint nomini tuo h. et confitcata servorum tuorum, et populi tui Israel: et
Abbreviated transcription (Latin):
rant quando uenturus sit: Et non dixit
quia nescimꝰ qua hora uenturꝰ sit dñs. sed
nescitis. Prȩmissoq patris familas exemplo
cur reticeat consũmationis diẽ. matufes¬
tius docet dicens. Estote parati. quia
nescitis qua hora silius hominis uenturꝰ est

Expanded text:
rant. Quando dixit venturus sit, et non dixit: rant. Quando dixit venturus sit, et non dixit: Quia nescimus qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis, praemissoque patrisfamiliae exemplo, cur reticeat consummationis diem manifestius docet, dicens: Estote parati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est
Abbreviated transcription (Latin):
thesauri sapientiȩ & scientiȩ absconditi
Dunt ergo om̃s thesauri in xp̃o sapientiȩ
& scientiȩ. sed absconditi sunt. Quare
absconditi: Post resurrectionẽ in terro¬
gatus ab apłis de die illa. manifestius
respondit. Non est ur̃m scire tempora
uel mom̃ta. quȩ posuit pater in sua potes¬
tate. Quando dicit non est ur̃m scire:
ostendit qđ ipse sciat. sed non expediat
nosse apłis. ut semꝑ incerti de aduentu
iudicis sic cotidie uiuant quasi die alia
iudicandi sint. Deniq & consequens eu an¬
gelu sermo idipsũ cogit intelligi. quodq
patre solũ nosse dicit: in patre cõpreben¬
dit & filiũ: Om̃is enim pat̾ fili nomen est¬
filii hominis Uigilate ergo. quia nescitiᷤ
qua hora dñs ur̃ uenturus sit Perspicue
ostendit quare supra dixerit. de die autẽ
illa nemo scit neq filius hominis neq angłi
nisi pater solus. quod non expediat scire
apłis. ut pendulȩ expectationis incerto
semꝑ eũ credant esse uenturũ. quẽ igno¬

Expanded text:
thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Sunt ergo omnes thesauri in Christo sapientiae et scientiae, sed absconditi sunt. Quare absconditi sunt? Post resurrectionem interrogatus ab apostolis, de die manifestius respondit: Non est vestrum scire tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate . Quando dicit, non est vestrum scire, ostendit quod ipse sciat, sed non expediat nosse apostolis, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die 200 alia judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo idipsum cogit intelligi, dicens quoque Patrem solum nosse: in Patre comprehendit et Filium. Omnis enim patat, dicens. Vigilate ergo, quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit. Perspicue ostendit quare supra dixerat: De die autem illa nemo scit, neque Filius hominis, neque angeli, nisi Pater solus, quod non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerti semper eum credant esse venturum quem igno
Abbreviated transcription (Latin):
intraret : Proculdubio mumimine
regio septꝰ nullatenꝰ est ab aduersarus
superatus. qm̃ rex nr̃ cũ sit altissimus:
ꝓ nobis humilis uenit. sed inanis uenire
non potuit Magnũ quippe donati¬
uum dñs suis militib attulit. quo eos
non solũ copiose ditauit. sed etiam ad

Expanded text:
intraret? Procul dubio munimine intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
dns ꝑ nobis pannis est inuolutus.
hodie st eyuanus stola ĩ mortali
tatis ab eo est indutus. Heri p̾sepis
angustia xp̃m portauit infantem.
hodie in mensitas cęli suscepit st e¬
puariũ triumphantẽ. Solus descen¬
dit dns ut multos eleuaret. humi¬
liauit se rex nr̃ ut suos milites
exaltaret. Qui enĩ corpori suo uir¬
ginis prȩparauit uterũ. ipse margri
isset feliciter triumphare: Neq enĩ
paruipendenda sunt talis uirtꝰ. talisq
triumphus Aut uero iulibus armis
potuit prȩmuniri: qui a multis non
potuit superari: Inuictȩ nãq in eo
enituit insigne uirtutis. quae nec
frementiũ seuitiã formidauit. nec
lapidantiũ ictibus deuicta subiuit
Usq adeo enĩ inter frementes ꝑmansit
in territꝰ. & inter lapidũ suit cruci¬
amenta securꝰ: ut incredulitatem
iudeoꝵ fidenter argueret. & benignꝰ
pro lapidantib exoraret. Qđ est gͦ
tam magnũ atq insuperabile genus
patiens superaret. insuꝑ & occisus
aulã cęlestis regni uiuus & coronatus

Expanded text:
nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri isset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus
Abbreviated transcription (Latin):
& publicanꝰ relicto onere diuitiarum
contẽpto censu fraudiũ. Angustam portam
artãq uiam quȩ ad uitã ducit ascendit
ui mira deuotione fidei ad udendum sal
quod natura minus habuerat.

Expanded text:
 publicanus, relicto onere divitiarum, contempto sensu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit ascendit . Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat
Abbreviated transcription (Latin):
tantibus. ab eode symeone & anna pu¬
blice prȩdicatꝰ Oquã piũ spectaculum.
quo non nisi pu delectari ꝓbant᷑. Stat
hinc uirgo &e mater. non cuuscũq sed
di. Suscipit᷑ hinc infantulus paruulus
uirginis filnis. cuiꝰ diunitatẽ non capit
mundus. Occurrunt hinc ude. ꝓphecȩ
atq uterq serius de puero prophetat
Offertur oblatio pro puero. non tamen
quȩ delicta emundet: sed quȩ sacram̃ta
declaret. Et quia huius diei prȩconium
attollere cupio: libet ipsam enangelicã
lectionẽ colloquendo transcurrere. in
qua ista narrari cognosco. quatinus ad
ea quȩ dico illa respondeat. ummo ad
ea illa quȩ narrat uox exhortationis
meȩ respondeat. PDeniq lucas euange¬
lista ueritatis historiam de xp̃i incar¬
natione plenius atq ordinatius cȩteris
euangelistis exsequens. post adnuntiati¬
onem eiꝰ ab angło factam. post natiuita¬
tem angłoꝵ uocib declaratã. post circũ¬

Expanded text:
tantibus ab eodem Simeone et Anna putantibus ab eodem Simeone et Anna publice est praedicatus. O quam pium spectaculum, quo nonnisi pii delectari probantur! Stat hic virgo et Mater, non cujuscunque, sed Dei. Suscipitur hinc infantulus, parvus virginis filius, cujus divinitatem non capit mundus. Occurrunt hinc inde prophetae, atque uterque sexus de puero prophetat. Offertur oblatio pro puero, non tamen quae delicta emundet, sed quae sacramenta declaret. Et quia hujus diei praeconium attollere cupio, libet ipsam evangelicam lectionem colloquendo transcurrere, in qua ista cognosco narrari, quatenus ad ea quae dico illa respondeat; imo ad ea quae illa narrat vox exhortationis meae respondeat. Denique Lucas evangelista veritatis historiam de Christi incarnatione plenius atque ordinatius caeteris evangelistis exsequens, post annuntiationem ejus ab angelo factam, post nativitatem angelorum vocibus declaratam, post circum
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc sermone aꝑtis monstrabimꝰ docum̃tiᷤᷤ
Hiuus quippe diei sollẽpnitas. sicut a qui¬
busdam xp̃ianis ignorat᷑: sic a multis
prȩ caeteris anniꝰ sollẽpnitatib honora¬
tior habetur. maxime autẽ eo loco quo
primatũ ȩccła catholica in pr̃imo pastore
sortita est. In tanta enĩ reuerentia ab
illis habet᷑. ut ea die cuncta ciuitatis
turba in unũ collecta. immensis cereꝙ
luminib coruscans. missarum sollẽpnia¬
deuotissime. concelebrent: nullusq aditũ
publicȩ stationis intret. qui lum̃ manu
non tenuerit. tamquã scilicet dñm in
templo oblaturi. immo etiã suscepturi.
fidei lumen quo interuis fulgent exte¬
rius oblationis suȩ religione demonstrent
Hodiȩ namq uxta legem atq euangeliũ.
ꝑactis a natiuitate dñi quadraginta
diebus. u templo est a parentibus idem
dñs prȩsentat᷑: hodie a scõ symeone
susceptus. patriq cũ sacris muneribus
oblatus: hodie redẽptionem isrł expec¬

Expanded text:
in hoc sermone apertis monstrabimus documentis. Hujus quippe diei solemnitas, sicut a quibusdam Christianis ignoratur, sprae caeteris anni solemnitatibus honoratior habetur: maxime autem eo loco quo primatum Ecclesia catholica in primo pastore sortita est. In tanta enim reverentia ab illis habetur, ut ea die cuncta civitatis turba in unum collecta, immensis cereorum luminibus coruscans, missarum solemnia concelebret, nullusque aditum publicae stationis intret, qui lumen manibus non tenuerit, tanquam scilicet Dominum in templum oblaturi, imo etiam suscepturi, et fidei lumen quo interius fulgent, exterius oblationis suae religione demonstrent. 2. Hodie namque juxta legem atque Evangelium, peractis a nativitate Christi quadraginta diebus, in templo est a parentibus idem Dominus praesentatus. Hodie a sancto Simeone susceptus, Patrique cum sacris oblatus muneribus. Hodie redemptionem Israel exspec
Abbreviated transcription (Latin):
ut sisterent eũ dño sicut scriptũ est in
lege dñi. quia om̃e masculinũ ad aper¬
riens unluã. scm̃ dño uocabit᷑. Cunctis
sidelib liquet nequaquã redẽptoris
matrẽ ex eius natiuitate maculã con¬
traxisse. qua illox dierũ spatio a sacriᷤᷤ
edibus abstinens purgaret᷑. quȩ sine hu¬
mana concupiscentia.sine humano con¬
cubitu uirgo concepit. sine. aliqua car¬
niis corruptione uirgo peperit. et sine
sine uirgo ꝑmansit Ac per hoc nec
masculꝰ ex ea natꝰ uuluã eiꝰ aperuit. sed
hoc uixta legis narrationẽ euangelista
conterens claudit impus sacramentum
diuinȩ incarnationis. matrẽq legẽ ob¬
seruantem intr oducit. Sed nec mirum
si mater obseruaret legẽ. quã eiꝰ filius
non uenerat soluere sed adimplere. Sci¬
ebat enĩ quo ordine conceperat. qͦ usu
pepererat & quis esset quen genuerat.
sed legẽ cominunẽ obseruans. ex pectauit
purgationis diẽ. celauit filui maiestatem

Expanded text:
 est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur . Cunctis fidelibus liquet nequaquam Redemptoris matrem ex ejus nativitate maculam contraxisse, qua illorum dierum spatio, a sacris aedibus abstinens, purgaretur, quae sine humana concupiscentia, sine humano concubitu, virgo concepit, sine aliqua carnis corruptione virgo peperit, et sine fine virgo permansit; ac plus hoc nec masculus ex ea natus vulvam ejus aperuit. Sed hoc juxta legis narrationem evangelista contexens, claudit impiis sacramentum divinae incarnationis, matremque legem observantem introducit. Sed nec mirum, si mater observaverit legem, quam ejus Filius non venerat solvere, sed adimplere. Sciebat enim quo ordine conceperat, quo usu pepererat, et quis esset quem genuerat. Sed legem communem observans, exspectavit purgationis diem, celavit Filii majestatem
Abbreviated transcription (Latin):
est aurũ.
muta¬
tus est
color
optimus. disper¬
s sunt lapides seua¬
ru in capite om̃ium
platearum.
BE T h
Filii syon incliti & amicti auro primo.
quonodo reputati sunt in uasa testea.
opus manuum figuli. Gim EL
Sed & lamię nudauerunt maminam.
lactauerunt catulos suos Filia populi
mei crudelis. quasi strutio in deserto
Adhesit lingua lactantis ad palatũ Delethi¬
ens in siti. paruuli petierunt panem &
nonerat qui frangeret eis He.
Qui uescebant᷑ uoluptuose interierunt in
uus. qui nutriebantur in croceis comple¬
xati sunt stercora

Expanded text:
est aurum mutatus est color optimus dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum BETH filii Sion incliti et amicti auro primo quomodo reputati sunt in vasa testea opus manuum figuli GIMEL sed et lamiae nudaverunt mammam lactaverunt catulos suos filia populi mei crudelis quasi strutio in deserto DELETH adhesit lingua lactantis ad palatum eius in siti parvuli petierunt panem et non erat qui frangeret eis HE qui vescebantur voluptuose interierunt in viis qui nutriebantur in croceis amplexati sunt stercora
Abbreviated transcription (Latin):
etitis am̃e ut uobis reseribã quid
mihi de quodã libello uideatur. qui
de natuitate scẽ mariar a nonnullis
habetur. Et ideo scire uos uolo multa in eo
falsa inueniri. Quidã namq seleneus qui
passiones apłoꝵ. conseripsit. & hunc libellũ
composuit. Sed sient de uirtutibus et mi¬
raculis ꝑ eos factis uera dixit. de doctrina
autẽ multa mentitꝰ est. ita & huic multa
non uera de suo corde. confinxit: Pinde ut
in hebreo habet᷑. uerbũ ex uerbo transferre
curabo. Siquidẽ sc̃m euangelistã matheũ
eunidẽ libellum cõposuisse: & in capite sui¬
euangelii hebraicis litteris obsignatum¬
dicunt apposuisse Quod an uerũ sit. auc¬
tori prȩfationis & fidei scriptori cõmitto
falsa non affirmo Illud libere dico qđ
fidelium neminẽ negaturũ puto. siue
hȩc uera fint siue ab aliquo conficta. scãm
idcrrco salua fide ab his qui ista dm̃ facti¬
tare posse credunt. sine periculo animȩ
suȩ credi & legi põtuisse Deniq in quantũ

Expanded text:
Petitis a me, ut vobis rescribam, quid mihi de quodam libello videatur, qui de Navititate sanctae Mariae a nonnullis habetur. Et ideo scire vos volo multa in eo falsa inveniri. Quidam namque Seleucus, qui passiones apostolorum conscripsit, hunc libellum composuit. Sed sicut de virtutibus eorum et miraculis per eos factis vera dixit: de doctrina vero eorum plura mentitus est: ita et hic multa non vera de corde suo confixit. Proinde ut in Hebraeo habetur, verbum ex verbo transferre curabo. Si quidem sanctum evangelistam Matthaeum eumdem libellum liquet composuisse, et in capite Evangelii sui Hebraicis litteris obsignatum apposuisse: quod an verum sit, auctori praefationis, et fidei scriptoris committofalsa non affirmo. Illud autem libere dico, quod fidelium neminem negaturum puto, sive haec vera sint, sive ab aliquo conficta, sacrosidcirco salva fide ab his qui Deum ista facere posse credunt sine periculo animae suae credi et legi posse. Denique in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliis. & in quodã specu sub terra non
pauco tempore ignobiliter in urna recon¬
ditum Deinde. idem iohannes se suumq
caput ostendit marcello cuidã religioso
abbi ac presbitero. dũ in eodẽ specu habi¬
taret. Quod uidelicet caput ab eiusdem
edissȩ ciuitatiᷤᷤ ep̃o ꝑ pręfatũ abbatẽ mar

Expanded text:
ab aliis, et in quadam specu in urna sub terra, non pauco tempore ignobiliter reconditum, donec denuo idem Joannes sese suumque caput ostendit Marcello cuidam religioso abbati ac presbytero, dum in eadem specu habitaret. Quod videlicet caput Julioramo ejusdem epis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrebat al sentẽ. licet quidã duas mariaᷤ
magdalenas de. eodẽ uico maglalo fiusse.
contendant. & alterã esse. quȩ in matheo ui¬
derit resurgentẽ. alterã quȩ in iohanne
eũ quȩrebat absentem. Quattudr autem
fuisse marias in euangelus legimꝰ. unam
matrẽ dñi saluatoris. alterã materteram
eiꝰ quȩ appellata est cleophe. tertiam mariã
ia cobi & ioseph. quartã mariam in agdalene.
licet alu matrem ilcobi & ioseph materterã
eius fuisse contendant. Nonnulli ut se libe¬
rent questione in marco uolunt esse unam
de marus. sed non additũ cognomen mag¬
dalene. & hec suꝑfluo scriptorum molenisse
uitio quod prinium euangelista non scripserit
Nobis autem simplex uudetꝰ & aperta respon¬
sio. scãs feminas xp̃i absentiam non ferenteᷤᷤ
per totã noctem non semel nec bis sed crebro
ad sepulchrũ cucurrisse. presertim cum

Expanded text:
quaerebat absentem, licet quidam duas Marias quaerebat absentem, licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse contendant et alteram esse, quae in Matheo eum uiderit resurgentem, alteram, quae in Iohanne eum quaerebat absentem. quattuor autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Maria Cleopae, tertiam Mariam, matrem Iacobi et Ioseph, quartam Mariam Magdalenen, licet alii matrem Iacobi et Ioseph materteram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum
Abbreviated transcription (Latin):
sabbati uenit maria magdalene mane ad
sepulchrum sed addidisse cum adhuc
essent tenebrȩ: & idem igit᷑ atq unum
tempus idest mediȩ noctis atq gallorum
cantus alterum finem alterũ dixisse princi¬
pium. Mihiq uidet᷑ euangłista matheus
qui euangelium hebreo sermone conscripsit
non tã uespere dixisse quã sero. & eun
qui int̾pretatus est uerbi ambiguitate de¬
ceptũ nonsero int̾pretatũ esse sed uespere
quanquã & consuetudo humani sermonis
teneat. sero non uespere significare. sed
tarde Solemꝰ enĩ dicere sero uenisti idest
tim sero idest tarde. Sin autem illud obi¬
citur quomͦ eadem maria quȩ prius uiderat
dñm resurgentẽ postea ad sepulchrum eius
flere referat᷑: hoc dicendũ est quod & sola
& cum altera & cũ aliis mulieribus memor
beneficioꝵ que in se dñs contulerat ad sepul¬
chrũ eius frequent̃ cucurrerit. & nunc ado¬
rauerit quem iidebat. nunc fleuerit quẽ.

Expanded text:
sabbati uenit Maria Magdalene mane ad sabbati uenit Maria Magdalene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cum adhuc essent tenebrae, eiusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. mihique uidetur euangelista Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespere dixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate deceptum non \'sero\' interpretatum esse, sed \'uespere\', quamquam et consuetudo humani sermonis teneat \'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim dicere: \'sero uenisti\',id etim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uidebat, nunc fleuerit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
magdalene uidit dñm resurgei¬
tem. & iohannes euangłista refert
mane una sabbati eã iuxta sepul¬
chrũ flere. Una sabbati dies dnica in¬
telligenda est. quia om̃is epdomada in
sabbatũ & in primã & scd̃am & tertiã
quartã. quintam & sextam sabbati diui¬
ditur. quã ethnici in idoloꝵ & elementoꝵ
nominibus appellant Deniq & apłs col¬
lectã pecuniȩ quȩ indigentib prȩpara¬
bat᷑. in unam sabbati prȩcepit congregan¬
dam. Nec putandũ est matheum et
iohannẽ. diuersa sensisse. sed unum atq
idem tempus mediȩ noctis & galloꝵ cant̾
diuersis appellasse nominib: matheus enĩ
scribit uespere sabbati idest sero. non in¬
cipiente nocte sed iam ꝓfunda. & magna
ex parte transacta. apparuisse. dñm mariȩ.
magdalenȩ. & appariusse uespere sabbati
inlucescentis in unam sabbati. scipsũ inter¬
pretans cũ dixisset uespere sabbati idest
appropinquante iam luce sequentis diei:
& iohannẽ non absolute dixisse. una autẽ

Expanded text:
dalene uidit dominum resurgentem et Iohannes euangelista refert mane una sabbati eam iuxta sepulchrum flere ?— Una sabbati dies dominica intellegenda est, quia omnis ebdomada in sabbatum et in primam et secundam et tertiam et quartam et quintam et sextam sabbati diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam pecuniae, quae indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in unam sabbati se ipsum interpretans, quid dixisset \'uespere sabbati\', id est adpropinquante iam luce sequentis diei — et Iohannem non absolute dixisse: una autem
Abbreviated transcription (Latin):
bium est quanta huic diei reuerentia
lebeatur. quem sc̃s sp̃s̃ excellentissimo
sui muneris miraculo consecrauit. Nã
ab illo die quo dñs suꝑ om̃em cęlorum
altitudinẽ ad dexterã dĩ patris consessurꝰ
ascendit decimꝰ iste est: qui ab eiusdem

Expanded text:
bium est quanta huic diei reverentia debeatur, quem Spiritus sanctus excellentissimo 297 sui muneris miraculo consecravit. Nam ab illo die quo Dominus super omnem coelorum altitudinem ad dexteram Dei Patris consessurus as
Abbreviated transcription (Latin):
Et maior effecta est iniquitas filiȩ populi
meĩ peccato sodomoꝵ. quȩ subuersa est
in mom̃to. & non ceperunt in ea manus
Candidiores nazarei eius niue.AI.
nitidiores lacte. rubicundiores ebore
antiquo. saphyro pulchriores
Dengrata est suꝑ carbones facies eorum.
& non sunt cogniti in plateis Adhesit
cutis eoꝵ ossib aruit & facta ẽ quasi lignũ
Melius fuit occisis gladio quam
interfectis fame. qm̃ siti extabuerunt
consũpti a sterilitate terrę¬

Expanded text:
et maior effecta est iniquitas filiae populi mei peccato Sodomorum quae subversa est in momento et non ceperunt in ea manus ZAI candidiores nazarei eius nive nitidiores lacte rubicundiores ebore antiquo sapphyro pulchriores HETH denigrata est super carbones facies eorum et non sunt cogniti in plateis adhesit cutis eorum ossiMelius fuit occisis gladio, quam interfectis fame: quoniam siti extabuerunt, consumpti a sterilitate terr
Abbreviated transcription (Latin):
di solo qui xp̃o inheseruit penitꝰ recessuri
sunt. Sciendum est autẽ hanc eamdem
non esse lectionẽ qua matheus & marcuᷤ
binos de nauiculis piscatores primo pe¬
trũ & andreã. deuide filios zebedei a
dño narrant esse uocatos. Non enin
eos lucas nunc a dno uocatos. sed tantũ
petro fuisse prȩdictũ quod homines esset
capturus insinuat. Quod non ita dictũ
est. quasi iã pisces numquam esset capturꝰ
Lam& post resurrectionẽ dñi legimus eos
esse piscatos. Unde dat᷑ intelligi eos ad
capturam pisciũ ex inore remeasse. ut
postea fieret quod matheus & marcus
narrant. quando eos binos uocauit.
Cunc enim non fubductis ad terrã nauib
tamquã cura redeundi. sed ita eum
secuti sunt: tamquã uocantem ac iuben¬
tem ut sequeren

Expanded text:
di saeculo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri di saeculo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem, qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos; non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum, quod homines esset capturus insinuat, quod non ita dictum est quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus eos ivisse piscatum, unde datur intelligi, eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret, quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc enim non subductis a terra navibus, tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem, ut sequeren
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑduxit : significat in bonis & sp̃nalibus
uiris non oportere esse hanc uoluntatẽ
ut peccatis turbarũ cõmoti quo quasi
securius tranquilli usq uinant ac munꝰ
eccłasticũ deserant. Et ait ad symonẽ
iÑc. Noli timere. Confortat dñs ti¬
morem carnaliũ. animosq fragilium
consolando erigit. ne quis uel de suae
conscientiȩ culpa tremens. uel de alioꝵ
innocentia stupens. sc̃itatis it̃ forundet
aggredi. Quod autem sequit᷑ ex hoc
iam homines eris capiens : ad ipsũ petrũ
specialiter ꝑtinet. Exponit enĩ ei dñs
quid hȩc captura piscium significet. qđ
uidelicet ipse sicut nunc ꝑ retia pisces
sic aliquando per uerba sit capturus
homines. totusq facti huiꝰ ordo quid in
aeccła cuius ipse typũ tenet cotidie ge¬
ratur ostendit. Quod uero subiungitur
& subductis ad terram nauib relictis
om̃ibus secuti sunt eũ: potest signifi
care finem temporis. qđ ab huius mun¬

Expanded text:
perduxit, significat in bonis et spiritalibus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris non esse oportere hanc voluntatem, ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Simonem Jesus: Nolite timere. Confortat Dominus timorem carnalium, animosque fragilium. Consolando erigit, ne quis vel de suae conscientia culpae tremens, vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi. Quod autem sequitur, Et hoc jam homines eris capiens, ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit enim ei Dominus quid haec captura piscium significet. Quod videlicet ipse sicut nunc per reita pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines. Totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur: Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eum, potestcare finem temporis, quo ab hujusmo
Abbreviated transcription (Latin):
erunt tempora periculosa et erunt
homines seipsos amantes & cętera. Nã
mergi naues est homines in sęculum ex
quo elati per sidem fuerant morum
prauitate relabi. quales & ipse petrus
adhuc in infirmitate positus hoc loco
demonstrat. Unde & sequit᷑. Quod cñ
uideret symon petrus: ꝓcidit ad genua
iNũ dicens. Exi ame. quia homo peccator
sum dne. quia carnales quiq in aeccła
regimen sp̃ualium in quibus maxime
xp̃i ꝑsona eminet a se quodammodo
repellunt. Non enĩ hoc uoce linguae
dicunt bonis ministris dĩ ut eos a se
repellant. sed uoce morũ & actuũ sug
suadent a se recedi ne ꝑ bonoᷤᷤ regantur
& eo uehementius quo & deferunt eis
honorem. & tamen factis suis a se rece¬
dere admonent. ut honorificentiã eoꝵ
significauerit petrus cadens ad pedes dñi.
mores autẽ in eo quod ait exi a me dñe
quia homo peccator sum. Quod tamen
quia non fecit dñs. non enĩ recessit ab
eis sed eos subductis nauib ad littus

Expanded text:
erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves est, homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. Quia carnales quique in Ecclesia regimen spiritalium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hoc voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur, et eo vehementius quo deferunt eis honorem, attamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus, cadens ad pedes Domini; mores autem in eo quod ait: Exi a me, Domine, quia peccator homo sum. Quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus
Abbreviated transcription (Latin):
est ueritas historiae. et
postmodũ requirenda
spũalis intelligentia allego¬
riae. Tunc nãq allegoriȩ
fructus suauiter carpitur.
cum prius per historiam
ueritatiᷤᷤ radice solidatur
Sed quia non numquam
allegoria fide ȩdisicat &
historia moralitatem. nos
quia anctore dõ iã sidelib
loquimur : non ab re credi¬
mus. si ipsũ loquendi or¬
dinẽ postponamus. quatinꝰ
qui sidem ĩa firmã tenetis.

Expanded text:
est veritas historiae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis
Abbreviated transcription (Latin):
Adum tamen me dicere debuisse credidi
tua nisi qđ piũ & dignũ uisum est sen¬
tire non potui. Si ergo dixi ut debii.
approba xp̃e obsecro tu & tui Sin
antem ut non debui ignosce tu & tui

Expanded text:
me dicere debuisse credidi.tua nisi quod pium est ac dignum visum sentire non potui. Si ergo dixi ut debui, approba, Christe, obsecro, tu et tui: sin autem ut non debui, ignosce tu et tui
Abbreviated transcription (Latin):
herodis feritas cum refert᷑. confusa
sunt uiscera. corda tremuerunt.
caligauit iusus. hebuit intellectus.
aufugit auditus. Aut quid constat iu
sensibus humanis. quando ꝑdit iurtu¬
tum magnitudinẽ criminũ magnitudo
Herodes inquit tenuit iohannem. & alli¬
gans posuit eũ in carcerem. Iohannes

Expanded text:
Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et alligavit eum, et posuit in carcere . Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
maxiã incorruptã prȩter naturã non
seruabit gr̃a: Seruatꝰ est danel oblatꝰ
intẽperatissinȩ faini leonũ. non seruanda
est maria tantis donata meritis dignitatũ:
Hec cuncta quȩ diximꝰ quia natura sera¬
irata non cognoscimus: in mariꝑ inte.¬
ꝗritate plus potusse grãm quã naturã
non dubitamꝰ. Diuinitatis enĩ sunt oꝑa
quȩ dicimꝰ. & ideo possibilia quia om̃ipo
cuiꝰ sunt om̃a quȩ patris. Om̃a st̃ posse
quȩ sunt & uelle. uelle autẽ om̃a quȩ
sunt iusta & digna. ac per hoc digne
lȩtari mariã lȩtitia inenarrabili anima
& corpore infilio ꝓprio. cũ filio ꝓprio.
ꝑ silium ꝓpriũ. nec illã sequi debere
corruptionis erunnã qu̾a nulla secuta
est tantũ silium parturiendo integritatiꝰ
corruptio. ut sit semꝑ incorrupta quã
tanta ꝑsudit gr̃a. sit integritas uiuens
quȩ om̃ium integra perfectãq genuit
uitam. sit cũ illo qne in suo gessit utero.
sit apud illũ illa quȩ genuit. fonit. et

Expanded text:
praeter naturam non servabit gratia? Servatus est Daniel ab intemperatissima fame leonum , non servanda est Maria tantis donata meritis dignitatum? Haec cuncta quae diximus, quia naturam servantia non cognoscimus: in Mariae integritate plus potuisse gratiam quam naturam non dubitamus. Divinitatis enim opera sunt quae dicimus; et ideo possibilia, quiacujus sunt omnia quae Patris, omnia sunt quae sunt velle; velle autem omnia quae sunt justa et digna. Ac per hoc videtur digne laetari Maria laetitia inenarrabili anima et corpore, in proprio filio, cum filio proprio, per filium proprium, nec ullam sequi debere corruptionis aerumnam, quam nulla secuta est tantum filium pariendo integritatis corruptio: ut sit semper incorrupta, quam tanta perfudit gratia; sit integriter vivens quae omnium integram perfectamque genuit vitam; sit cum illo quem in suo gessit utero, sit apud illum illa quae genuit, fovit et
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s inspirauit xp̃i ostensa st̃ ex parte
que taliter ortata st̃ licere Si autẽ
conueniat uelle: ac ꝑ hoc non posse
Et si se ueraciter consiliũ dĩ de his se¬
nosse anifestauerit: incipiam ei
credere. de quib alit̾ non presumpsi
sentire. Aliraborq illũ altitudinem
apło digna reuerentia uideo admirari
debere dicente Oaltitudo diuitiar ũ
sapientie & scientiȩ di. qua in compre

Expanded text:
sti inspiravit. Ostensa sunt ex parte, quae taliter me hortata sunt dicere. Si quis autem conveniat velle, ac per hoc non esse. Et si se veraciter consilium Dei de his nosse manifestaverit, incipiam ei credere, de quibus aliter non praesumpsi sentire: miraborque illum altitudinem Apostolo digna reverentia videor debere admirari, dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scien
Abbreviated transcription (Latin):
głatur: discipłis nom̃ indulsit dicens. Uos
estis lux mundi. Ego sũ panis uiuus. Et nos
om̃s unus panis sumus. Ego sũ uitis uera.
W alibi dicit. Plantaui teꝰ uitem fructuo¬
sam. omnẽ uerã. Uera petra est xp̃c. Bibe¬
bant enim de spuali: sequenti petra. Petra
autẽ erat xp̃c. Etiam discipło suo huiꝰ uoca¬
buli gr̃am non negauit ut & ipse sit petris:
& de petra habeat᷑ soliditatẽ constantiȩ fid
firmitatem. Enitere gͦ. ut & tu petra sis.
Itaq non extra te: s int̾ra te petrã require.

Expanded text:
gloriatur discipulis nomen indulsit dicens: uos gloriatur discipulis nomen indulsit dicens: uos estis lux mundi. ego sum panis uiuus et: nos omnes unus panis sumus. ego sum uitis uera et tibi dicit: plantaui te uitem fructuosam omnem ueram. petra est Christus — bibebant enim de spiritali sequenti petra, petra autem erat Christus —: etiam discipulo suo huius uocabuli gratiam non negauit, ut et ipse sit Petrus, quod de petra habeat soliditatem constantiae, fidei firmitatem. enitere ergo ut et tu petra sis. itaque non extra te, sed intra te petram require.
Abbreviated transcription (Latin):
efert tamen. quid sibi uelit. qđ non
alium turba opinabatur. nͥ aut he¬
liam. aut ieremiã. aut ioħem bap¬
etistam. Et heliã forte: qr raptus
rapitur. iste regredit᷑. Ille in quam rapitur:
iste rapinã nonꝰ arbitratus ẽ esse se ęqualẽ
dõ. Ille petitis ignibus undicatur. hic ꝑse¬
cutores suos maluit sanare quã ꝑdere. Citr
autẽ ieremiam putabant. Forte. qr in uul
scĩficat᷑: iste scĩficat. Illius scificatio cȩpit
ex corpore: hic sc̃s ex sc̃o. Cur etiam ioħem
popłs putabat.: nisi forde. qr in matris utero
positus. dñi p̾sentiam sentiebat : S ñ hic ioħs.
Ille adorabat in utero: hic adorabatur. Ille
tiam suadebat. hic peccata donabat. Oxd̃o
petrus non expectauit popłi sententiam:
s suam prompsit dicens. Tu es xꝑe filius
dei uiui. Qui est. semꝑ est: nec cȩpit ut eet:
& ẽẽ non defecit.
agna autẽ xp̃i gr̃a: qr omĩa
prope uocabula sua discipłis
suis dedit. Ego sũ inquit lux
mundi. Ꝙ id tamen quo ipse

Expanded text:
efert tamen quid sibi uelit quod non alium turbae opinabantur nisi aut Helian aut Hieremiam aut Iohannem Baptistam. et Helian forte, quia raptus rapitur, iste regreditur; iiste rapinam non arbitratus est esse se aequalem Deo: ille petitis ignibus vindicatur, hic persecutores suos maluit sanare, quam perdere. Cur autem Hieremiam putabant? Fortasse quia sansanctificatur, iste sanctificat: illius sanctificatio coepit ex corpore, hic sanctus ex sancto. Cur etiam Joannem populus putabat; nisi forte quia in matpositus domini praesentiam sentiebat? sed non hic Iohannes. ille adorabat in utero, hic adorabatur; ille paenitentiam suadebat, hic peccata donabat. Et ideo Petrus non exspectauit populi sententiam, sed suam promsit dicens: tu es Christus filius dei uiui. qui est semper est nec coepit ut esset et esse non deficit. magna autem Christi gratia, qui omnia prope uocabula sua discipulis donauit suis. ego sum inquit lux mundi et id tamen quo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ui
ei uiui. Qui est. semꝑ est: nec cȩpit ut e̾et:
& ẽe̾ non defecit.
agna autẽ xp̃i grã: qr omĩa
prope uocabula sua discipłis
suis dedit. Ego sũ inquit lux¬
 mundi. Ꝙ id tamen quo ipse
głatur : discipłis nom̃ indulsit dicens. Uos
estis lux mundi. Ego sũ panis uiuus. Et n

Expanded text:
us ei uiui. qui est semper est nec coepit ut esset et esse non deficit. magna autem Christi gratia, qui omnia prope uocabula sua discipulis donauit suis. ego sum inquit lux mundi et id tamen quo ipse gloriatur discipulis nomen indulsit dicens: uos estis lux mundi. ego sum panis uiuus et: n