comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in carne uenturus. benedictione patris sui p̃e a¬
c&eris commendatus eminuit : Ceterum ad
id quoel eum faustus for nicatum cõmemora¬
uit. addimus nos aliud quod fratrem suum
io seph inaegẏptum uendidit Num quid
cuius quam menbra distorta. de prauant lu¬
cem. quae cuncta de monstrat: Si nec cuius¬
piam male fata malam scripturam faciunt.
qua prodente legentib: in notescunt. Consul¬
ta quippe aeternalex. illa quacordinẽ na¬
turalem conseruari iubet ꝑturbari uetat.
Non nisi propagationis causa statuit hominis
concubitum fieri : & hoc nonnisi socialiter
ordinato conubio quod non ꝑuertat uinculum
pacis. Et ideo prostitutio feminarũ non ad
stituendam prolem : sed ad satiandam libi
ositarum. cliuina atq: aeter na
lam natur. Omnem quippedehonestat
turpitudo uenalis. Ac per hoc

Expanded text:
in carne uenturus, benedictione patris sui prae ceteris commendatus eminuit? Ceterum ad id, quod eum Faustus fornicatum commemorauit, addimus nos aliud, quod fratrem suum Ioseph in Aegyptum uendidit. numquid cuiusquam membra distorta deprauant lucem, quae cuncta demonstrat? sic nec cuiuspiam malefacta malam scripturam faciunt, qua prodente legentibus innotescunt. consulta quippe aeterna lex illa, quae ordinem naturalem conseruari iubet, perturbari uetat, non nisi propagationis causa statuit hominis concubitum fieri, et hoc non nisi socialiter ordinato conubio, quod non peruertat uinculum pacis et ideo prostitutio feminarum non ad substituendam prolem. sed ad satiandam libidinem propositarum diuina atque aeterna lege damnatur. omnem quippe dehonestat emptorem turpitudo uenalis; ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
noledat & sit qđ nesciebat: & reminiscitur
qđ oblitũ erat : Illud aut̃ conmutabili
uolentut ueritate & teritate ꝑsistit : Et
e nob̵̃ ẽ. in itium exi tendi. ratio cogno¬
scendi lex amandi: inde omibus & in ratina¬
bilib animantib: natara qua uiuunt. uigor
quc sentiunt. motus quo appetunt: Inde &ciã
rib mensura ut subsistant : nume¬
unitur. ponđ ut ordinentur : Itaq
tiili catria datis : sed quatuor: Patri unũ
Iẽ iumen in accessibile. quod ꝓrsus non in¬
telligitis: Filio duo: solẽ scilic& atq lunam:
spũi scõ rursus unũ : idẽ aeris hunc omnẽ
ambitũ : De patris ergo in accessibili lumine
quia ueram fidẽ tenentibus non inde se
fonitia dexerim: Uinã aut̃ uanitati quid

Expanded text:
nolebat, et scit quod nesciebat, et reminiscitur quod oblitum erat, illud autem incommutabili voluntate, veritate, aeternitate persistit; et inde nobis est initium existendi, ratio cognoscendi, lex amandi; inde omnibus et irrationalibus animantibus natura qua vivunt, vigor quo sentiunt, motus quo appetunt; inde etiam s corporibus mensura ut subsistant, numentur, pondus, ut ordinentur. itaque tati loca tria datis, sed quattuor: patri unum, id est lumen inaccessibile, quod prorsus non intellegitis; filio duo, solem scilicet atque lunam; spiritui sancto rursus unum, id . est aeris hunc omnem ambitum. de patris ergo inaccessibili lumine, quia ueram fidem tenentibus non inde sepesentia dixerim. Uestrae autem uanitati quid
Abbreviated transcription (Latin):
secreto lumine qud uob̵ dicã nisi quia im
cogitare ñ potestisnsiquale uidere con¬
suestis: hoc enim conpruũ & omĩ carnañ
tantũ hominũ uerũ &iã bestiarũuer
miculoꝵ notissimũ lum̃ incx
soletis augere : & eam lucẽ dice ubis
pater habitat cũ regnicolis sui:
ueritis eẽ. intelligere ueritatẽ . nii
corporeas cogitare siue finitas siue ex
nescitis: ꝓ inde cũ tantũ int̃sit int̃ cogto¬
tionẽ qua cogito t̾rã luminis urãm quae
omnino nusꝗ ẽ. & cogitationẽ qua corto
alexandriã quã nũquã uidi sed tam̃ est.

Expanded text:
secreto lumine quid uobis dicam, nisi quia lumen secreto lumine quid uobis dicam, nisi quia lumen cogitare non potestis, nisi quale uidere consuestis? hoc enim conspicuum et omni carni non tantum hominum, uerum etiam bestiarum et uermiculorum notissimum lumen soletis augere et eam lucem'dicere, ubi deus pater habitat cum regnicolis suis.putaueritis esse intellegere ueritatem nisi formas corporeas cogitare, siue finitas siue ex nescitis? proinde cum tantum intersit inter cogitationem, qua cogito terram luminis uestram, quae omnino nusquam est, et cogitationem, qua cogito Alexandriam, quam numquam uidi, sed tamen est;
Abbreviated transcription (Latin):
&si non colenda sed tam̃ uera: Vunde uos ueriuꝰ
dixerim nec solem istũ colere : ad cuius girũ
ura oratio circum uoluitur: Nã et de ipso
tanta falsa & tam detestanda iactatis. ut
si suas uindicar& in iurias. iam flammis eiꝰ
uiui arderetis : Nã primo eũ nauẽ quendã
eẽ dicitis : Ita non tantũ ut dicitur toto
coelo erratis : sed et natatis: de inde cum
omniũ oculis rotundus effulgeat. ea qu xs
illi figura ꝓsui ordinis positione ꝑstrta sit.
uos eum triangulũ ꝑhibetis. id ÷ ꝑquandã
triangulã caeli fenestram. lucem istam
mundo terrisq: radiare : Ita fit. ut adistũ¬
quidẽ solẽ dorsũ teruicemq curuetis:
Non aut̃ ipsũ tam clara rotunditate con¬
spicuum. sed nescio quã nauem ꝑ foramen
triangulũ micantẽ atq: lucentem quã
nfictã cogitatis adoretis Quã ꝓfecto
her ille non facer& : si quemad modũ
tur ligna quib nauigioꝵ tabulae
uero scm̃ in aere : Inquatripetttia set̃
potius iã quadripita fabula de patris quide

Expanded text:
si non colenda, sed tamen uera. unde uos uerius dixerim nec solem istum colere, ad cuius gyrum uestra oratio circumuoluitur. Nam et de ipso tanta falsa et tam detestanda iactatis. ut si suas uindicaret iniurias, iam flammis eius uiui arderetis. nam primo eum nauem quandam esse dicitis; ita non tantum, ut dicitur, toto caelo erratis, sed et natatis. deinde cum omnium oculis rotundus effulgeat eaque illi figura pro sui ordinis positione perfecta sit, uos eum triangulum perhibetis, id est per quandam triangulam caeli fenestram lucem istam mundo terrisqquidem solem dorsum cervicemque curvetis; non autem ipsum tam clara rotunditate conspicuum, sed nescio quam navim per foramen triangulum micantem atque lucentem, quam confictam cogitatis, adoretis. Quam profecto faber ille non faceret, si quemadmodum emuntur ligna, quibus navigiorum tabulae uero sanctum in aere! In qua tripertita uestra uel potius iam quadripertita fabula de patris quidem
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ prȩpolleret in luna : ut cũq: inueniis¬
sent ista figmerta ueri similitudinis nebulã
hominib: carnalibus a inimalib: decipiendis
qui ni putant eẽ nisi quod corporale cogitaue¬
rit : caloris enĩ uiolenta operaitio ÷ ad mouen¬
dum unde uirtuti tribueretur : Lucis aut̃
clarus fulgor ad demonstrandũ : Vnde hanc
sapientia darent : Cum uero lux longe in
sole praecellat. quomodo ibi uirtus. hic aut̃
quod tanto minus lucet sapientia ẽ: osacri¬
lega in eptia: & cũ sit unus xp̃s dĩ uirtus &
dĩ sapientia. sp̃s aut̃ sc̃s non ipse sit exp̃c. quomͦ
separatur a se ipse xp̃c. cũ ab eo non separetur
sp̃s sc̃s: aerem quippe quã sedẽ sp̃iu scõ urã
fabula tribuit. totã mundi fabricã implere
ꝑ hibetis: Vnde sol& luna circuitus suos per¬
agentes. sẽper cũ illo sunt: a sole aut̃ luna
discedit : & ad solẽ rursus accedit : itaua
auctorib uel potius deceptoribus: ꝑdi¬
aut̃ partẽ circuli recedit auirtu

Expanded text:
autem praepolleret in luna, utcumque inuenissent ista figmenta uerisimilitudinis nebulam hominibus carnalibus et animalibus decipiendis, qui nihil putant esse, nisi quod corporale cogitauerint; caloris enim uiolentia operatio est ad mouendum, unde uirtuti tribueretur; lucis autem clarus fulgor ad demonsti-andum, unde hanc sapientiae darent. cum uero lux longe in sole praecellat. quomodo ibi uirtus. hic autem quod tanto minus lucet, sapientia est? o sacrilega ineptia! et cum sit unus Christus dei uirtus et dei sapientia, spiritus autem sanctus non ipse sit Christus, quomodo separatur a se ipse Christus, cum ab eo non separetur spiritus sanctus ? aerem quippe, quam sedem spiritui sancto uestra fabula tribuit, totam mundi fabricam inplere perhibetis. unde sol et luna circuitus suos peragentes semper cum illo sunt; a sole autem luna discedit et ad solem rursus accedit . ita uobis auctoribus uel potius deceptoribus per dimidiam partem circuli recedit a uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
unũ idẽq sub triplici appellatione colimꝰ gani
numen: sed pat̾em quidẽ ipsũ . lucem in colere
credimus sũmã ac principalem. quã pauł
in accessibilemalias uocat : filiũ uero in hac q̃ dmani¬
sapientiã in luna nec non & sp̃s scĩ qui. est
maiestas tercia: aeris hunc omnẽ ambi¬
tum sedẽ fatemur ac diuersoriũ: Cuius
ex uiribus ac spimitali ꝓfusione terram
quoq concipientem. gignere patibilem
iħ m. qui .ẽ uita acsalus hominũ omni suspen¬
sus exligno: Quaꝓpter & nobis circa uni¬
ersa. & uob similiter erga penem & calicẽ
religio ẽ : quãnuis eoꝵ acerrime
quam paganonu : Decuis postea uig¬
ꝑ agani bona & mila tetra & splendida
ꝑpetua & caduca mutabilia & ceri
corporalia et diuina unũ habere prin
dogmatitant : his ego ualde contrari
sentio qui bonis omnib principiũ
mali principiũ ac naturã the
puto. uiuum uiuȩ maiestatis simulo
bonis artib & disciplinis inbutã hono

Expanded text:
unum idemque sub triplici appellatione colimus numen; sed patrem quidem ipsum lucem incolere credimus summam ac principalem, quam Paulus alias inaccessibilem uocat, filium uero in hac secunsapientiam uero in luna. necnon et spiritus sancti, qui est maiestas tertia, aeris hunc omnem ambitum sedem fatemur ac diuersorium; cuius ex uiribus ac spiritali profusione terram quoque concipientem gignere patibilem Iesum, qui est uita ac salus hominum, omni suspensus ex ligno. quapropter et nobis circa uniuersa et uobis similiter erga panem et calicem par religio est, quamuis eorum acerrime quam paganorum; de tuis postea uidebimus. pagani bona et mala, taetra et splendida. perpetua et caduca, mutabilia et certa, corporalia et diuina unum habere principium dogmatizant. his ego ualde contraria sentio, qui bonis omnibus principiummali principium ac naturam theole dei templum puto, uiuum uiuae maiestatis simulacbonis artibus et disciplinis inbutam. honores
Abbreviated transcription (Latin):
uertistis in agapes. idola in mirtyres. quos
uotis similibus colitis: De fuectoꝵ ũnbras.
Tiuno placatis & dapibus  ollem nes genti¬
umidies cũ ipsis celebatis ut halendas
e solstitia De uita erte mutastis niħ:
se .s. ie scuma apatrice sua diuersum

Expanded text:
uertistis in agapes, idola in martyres, quos uotis similibus colitis; defunctorum umbras uino placatis et dapibus, sollemnes gentium dies cum ipsis celebratis, ut Kalendas et solstitia . de uita certe mutastis nihil: estis sane schisma a matrice sua diuersum
Abbreviated transcription (Latin):
& uirtute ac sapientia ita carentes. ut nec
sapere aliquid possitis for ater nec ualere
sapienter: itane ueo de testanda & ana¬
thematitanda stultitia. xp̃s ꝑsolẽ lunãq
distentus hic uirtute habitans hic sapien¬
tia. nec hic ꝑfectus et plenus. nec insgle
sapiens nec in luna prȩpotens ut ubiꝰq

Expanded text:
 virtute ac sapientia ita carentes, ut nec sapere possitis aliquid fortiter, nec valere sapienter? Itane vero, detestanda et anathemanda stultitia, Christus per solem lunamque distentus; hic virtute habitans, hic sapientia; nec hic perfectus et plenus, nec in sole sapiens, nec in luna praepotens, utrobiq
Abbreviated transcription (Latin):
de opinione uero monar
Inullo etiã ipsi dissentiunt a pa¬
s: quare constat uos atq: iudȩo sscis¬
mata. eẽ. gentilitatis : cuius fidẽ tenentes
ritus modice quãuis immutatos de
sola cenuentuũ diuisione putatis uos¬
nob̵ ut ẽ
sed ꝓdiis colenda non sunt: Sunt enĩ et¬
ielola sed ad salutẽ niħ sunt & qui colit
arborem non quidẽ arando sed adorando:
non id colit quod nusquã .ẽ. sed quod ita co¬
lendũ non est. Ipsa etiã demonia unde
dicit apłs qua immolant gentes dȩmo¬
nus immolant & non dõ: utiq: sunt.
quib: illos immolare dicit. & quoꝵ nos
socios eẽ non uult: lã uero caelũ & terra.
mare & aer. sol & luna. et cetera sidera :
omĩa haec manifesta oculis apparent.
atq ipsis sensib: praesto s̃ Quaecum
pagani tanquã deos colunt uel tanꝗ
partes unius magnidĩ : Nã uniuersũ
mundũ quidã eoꝵ putant maxinũ
Im̃: ea colunt quae sunt : Cũ quibus
quando agimus ut ea non colant :
non eis dicimus qđ nulla sint. sed o

Expanded text:
de opinione uero monarchiae in nullo etiam ipsi dissentiunt a paganis . quare constat uos atque Iudaeos schismata esse gentilitatis, cuius fidem tenentes et ritus modice quamuis inmutatos de sola conuentuum diuisione putatis uosnon pluinione uero monarchiae in nullo etiam ipsi dissentiunt a paidola, sed ad salutem nihil sunt. Et qui colit arborem, non quidem arando, sed adorando, non id colit quod nusquam est, sed quod ita colendum non est. Ipsa etiam daemonia, unde dicit Apostolus, Quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo ; utique sunt quibus illos immolare dicit, et quorum nos socios esse non vult. Jam vero coelum et terra, mare et aer, sol et luna, et caetera sidera, omnia haec manifesta oculis apparent, atque ipsis sensibus praesto sunt. Quae cum Pagani tanquam deos colunt, vel tanquam partes unius magni dei; nam universum mundum quidam eorum putant maximum deum: ea colunt quae sunt. Cum quibus quando agimus, ut ea non colant, non eis dicimus quod nulla sint, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
quasi honore crimenobicitur falsitatis Si ergo
negas maledictum. nega mortuum: Sinegas
mortuum. non iam contra mor̃sen sed contra
apłos dimicas Siaut̃ confiteris mortuum.
confitere suscepisse poenã peccati nr̃i sine pec-¬
cato nro lam uero ubi audis poenã peccati. aut
exbenedictione crede uenientẽ. aut exmale-¬
dictione Si exbenedictione uenit poena pec¬
cati. opta eẽ semꝑ inpoena peccati. Si autẽ
optas inde liberari: crede ꝑdiuinȩ sententia
iustitiã ex maledictione uenisse. confitere
ergo maledictũ suscepisse ꝓnob̾. quẽ c̃fiteris
mortuũ eẽ ꝓnob̾ Nec aliud significare uolu¬
isse morsen cũ dicer&. maledictus om̃is qui
in ligno pependerit. nisi mortalis om̃is & moriens
om̃is qui in ligno pependerit. Poterat enim
dicere: maledictus om̃is mortalis. aut malto
omis moriens Sed hoc ÷ qđ asserit propsa
quia sciebat xpĩ mortẽ incruce pensi
futuros hereticos qui dicerent pepi

Expanded text:
quasi honore crimen obicitur falsitatis. si ergo quasi honore crimen obicitur falsitatis. si ergo negas maledictum, nega mortuum; si negas mortuum, non iam contra Moysen, sed contra apostolos dimicas. si autem confiteris mortuum, confitere suscepisse poenam peccati nostri sine peccato nostro. iam uero ubi audis poenam peccati, aut ex benedictione crede uenientem aut ex maledictione. si ex benedictione uenit poena peccati, opta esse semper in poena peccati; si autem optas inde liberari, crede per diuinae sententiae iustitiam ex maledictione uenisse. cergo maledictum suscepisse pro bonis, quem confiteris mortuum esse pro nobis. Nec aliud significare voluisse Moysen, cum diceret: Maledictus omnis, qui in ligno pependerit, nisi mortalis omnis, et moriens omnis, qui in ligno pependerit. Poterat enim dicere, maledictus omnis qui mortalis, aut maledictus omnis moriens. Sed hoc est quod asserit prophetia. Quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram, et futuros haereticos, qui dicerent: Pepe
Abbreviated transcription (Latin):
& preuidere debuit & p̃dicere. paratꝰ abhere¬
ticis cũ apło reprehendi Quisqͥs enĩ rep̃hendero
nogacuros & idõ  lence uhoc maledicto
xpm̃se iungere  amoꝵs aꝰ iam ueritate
se uuingeres tenimaer illa mors ñ erat.
nullum
uidictum xo crucifixo pependit
ini quia nec us ͤ crucifixus est : Sed
la longe fuci. os hereticos quã delonge
Aamat mores sine causa terga uersamini
oquib: dflic& ueritas mortis apĩ . Mlaleditꝰ
omĩs a pendes in ligno: Noi ille aut ille. smaledic̃t¬
sed opt̃ĩ om̃ino. Etiamite & filius dei : etia
prousis Nam hoc ÷ ꝗđ non uulcis Inde satagitis.
inde seducitis. Displic&s enĩ uob maledictus
ꝓnob quia displic& mortuus ꝓ nob̾. Tunc N
extra maledictũ illius adam. si extra illiꝰ
mortẽ. Cum uͦ ex homine & ꝓphomine mortẽ
iuscept. ex illo & ꝓillo &iam maledictũ qđ
iã ille ꝓrsus. &iam ille filius dĩ. Semper
unuius insua iustitia. mortuus aut̃ ꝓpe delicta
ntã. in carne suscepta expoena nrã. Sic &

Expanded text:
 praevidere debuit, et praedicere, paratus ab haereticis cum Apostolo reprehendi. Quisquis enim reprehenderit negaturos et ideo uolentes ab hoc maledicto Christum seiungere, ut a mortis etiam ueritate seiungerent. si enim uera illa mors non erat. nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia nec uere crucifixus est. sed ra longe futuros haereticos quam de longe clamat Moyses " sine causa tergiuersamini," quibus displicet ueritas mortis Christi. maledictus omnis, qui pendet in ligno; non ille aut ille, sed omnis omnino! etiamprorsus. Nam hoc est quod non vultis: inde satagitis, inde seducitis. Displicet enim vobis maledictus pro nobis, quia displicet mortuus pro nobis. Tunc enim extra maledictum illius Adam, si extra illius mortem. Cum vero ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo etiam maledictum quod etiam ille, prorsus etiam ille Filius Dei, semper vivus in sua justitia, mortuus autem propter delicta nostra in carne suscepta ex poena nostra. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
uetus ad nuntiatus nunc diiudicat & carminat.
docetq pauca eius accipienda eẽ repudianda
uero quam plurima : & nob̵ paradytus ex nouo
testamento ꝓmissus ꝑ inde docet quod acciꝑe
ex eodem debeamus. & quid repudiare:
D equo ultro iħs cum eũ ꝓmit teret dicit
in euongelio: Ipse uos inducet in omnẽ
ueritatem. & ipse uob ad nuntiabit om̃a.:
acõ iiemorabit uos: Qua propt̃ liceat
pantuden & nob̵ in testam̃to nouo per
atũ quantũ uobis in uetere licere
ius solius nihil non debeat

Expanded text:
uetus adnuntiatus nunc diiudicat et carminat docetque pauca eius accipienda esse, repudianda uero quam plurima, et nobis paracletus ex nouo testamento promissus perinde docet, quid accipere ex eodem debeamus et quid repudiare. de quo ultro Iesus cum eum promitteret, dicit in euangelio: ipse uos inducet in omnem ueritatem et ipse uobis adnuntiabit omnia et commemorabit uos. quapropter liceat tantundem et nobis in testamento nouo per paracletum, quantum uobis in uetere licere tam multa, huius solius nihil non debeat
Abbreviated transcription (Latin):
sed nec sacrificiis ut moysi uidetur &immolati¬
onib placandũ dm̃: Sedhȩc quidem ut alie¬
na prorsus & ꝓcul aritu xpĩano posita ac
nulla exparte ꝓbabilia c̃tẽpsistis : quȩ dam
uero eorũ etiam diuisistis in duo: & partim
quidem amplectimini. partim uero respuitis
ut pascha. quod ẽ & ipsum testam̃ti ueters
anni uersale sacrum. Cuius incelebratone
cũ sit scriptum. uob non solum agnũ mactare
edendum sub nocte. sed etiam dieb septe
abstinere fermento. & eẽ contentos aruin
cũ picridiis. uos pascha quidem a
p̃ter mittitis uero ritum illuo

Expanded text:
sed nec sacrificiis, ut Moysi uidetur, et inmolationibus placandum deum; sed haec quidem ut aliena prorsus et procul a ritu christiano posita ac nulla ex parte probabilia contempsistis. quaedam uero eorum etiam diuisistis in duo, et partem quidem amplectimini, partem uero respuitis, ut pascha, quod est et ipsum testamenti ueteris anniuersale sacrum: cuius in celebratione cum sit scriptum uobis non solum agnum mactare edendum sub nocte, sed etiam diebus septem abstinere fermento et esse contentos azymo cum picridiis, uos pascha quidem adsumitis, praetermittitis uero ritum illum
Abbreviated transcription (Latin):
his igitur ex ceptis & si quid ei abscriptorib ex
testam̃to uetere falsa sub testi ficatione in iectũ
ẽ: credimus cetera: Preterea crufis eius
mysticam fixionem quã nrãẽ animȩ passionis
monstrantur uulneratum p̃cepta salutaria
eius tum parab olas. cunctumq sermonẽ di-¬
ficum. qui maxime duarũ p̃se ferens natu a ru
discretionem: ipsius eẽ non uenit in dubium
Nihil ergo ẽ iam quur me om̃a credere eristi¬
mes debere quȩ continent euange

Expanded text:
his igitur exceptis et si quid ei ab scriptoribus ex testamento uetere falsa sub testificatione iniectum est, credimus cetera, praeterea crucis eius mysticam fixionem, qua nostrae animae passionis monstrantur uulnera, tum praecepta salutaria eius, tum parabolas cunctumque sermonem deificum, qui maxime duarum praeferens naturarum discretionem ipsius esse non uenit in dubium. nihil ergo est iam, cur me omnia credere existimes debere, quae continent euangel
Abbreviated transcription (Latin):
creditis digito suo eam uob. partim moyses
scripserit. fidelis & integer. solius filii putatis
testam̃tum non potuisse corrũpi. solum non
habere aliquid quod inse debeat imꝓbari.
prȩsertim quod nec ab ipso scriptũ constat
badam in certi nominis uiris. quine

Expanded text:
creditis, digito suo eam uobis, partim Moyses scripserit, fidelis et integer — solius filii putatis testamentum non potuisse corrumpi, solum non habere aliquid, quod in se debeat inprobari? praesertim quod nec ab ipso scriptum constat quibusdam incerti nominis uiris, qui, n
Abbreviated transcription (Latin):
apud uos ut cetera reticeam. morticna tam̃ ⁊im
molata in quinam̃tũ existimant eẽ non paruum :
Aut siet a uob̵ iure xpĩanitatis hoc agit᷑ ne huiꝰ
quidem ergo religionis sententia ẽ. quȩ omnẽ
penitus in mundorũ abstinentiam tollit.
Quor sum ergo apaulo id dici potuit. qđ nulli sita
religioni conueniens. & enĩ apłs non ta
religionẽ exuit quã ritũ mutauit. iide¬
scripsit. uidetur ille mihi nulla ꝓrs

Expanded text:
apud uos, ut cetera reticeam, morticina tamen et inmolata inquinamentum existimant esse non paruum; aut si et a uobis iure christianitatis hoc agitur, ne huius quidem ergo religionis sententia est, quae omnem penitus inmundorum abstinentiam tollit. quorsum ergo a Paulo id dici potuit, quod nulli sit religioni conueniens? etenim apostolus non tam religionem exuit quam ritum mutauit, scripsit, uidetur ille mihi nulla pror
Abbreviated transcription (Latin):
urari he le uołi tanto ante asco spii pi
terã si aduirginitatẽ sic hacoren
quẽ admodũ hortatur apos qlici ceta
quidat uuptũ hene facit & que qudea
nuptũ melius fecit. ut uacũ duatu¬

Expanded text:
rari hoc de uobis tanto ante a sancto spiritu terum si ad uirginitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina — qui dat nuptum, bene facit, et qui non dat nuptum, melius facit — ut bonu
Abbreviated transcription (Latin):
aut consilio hoc aduersum nos capitulũ
ꝓferatis. ego non uideo: AUGUS TIfi R
audi ergo quod confiteris non uidere qua
mente aut consilio hoc aduersũ uos capitulũ
ꝓferamꝰ. Non qđ a carnib: abstineatis
Nam hoc a quib dam et primi patres nr̃i fecer̃
sicut cõmemoras. non tamen ea damnandi
sed significandi gratia qđ non intellegitis.
ec unde iam quantũ sufficere uidebatur

Expanded text:
aut consilio hoc aduersum nos capitulum proferatis, ego non uideo. AUGUSTINUS respondit: Audi ergo, quod confiteris te non uidere, qua mente aut consilio hoc aduersum uos capitulum proferamus . non quod a carnibus abstineatis; nam hoc a quibusdam et primi patres nostri fecerunt, sicut commemoras — non tamen ea damnandi, sed significandi gratia, quod non intellegitis, et unde iam quantum sufficere uidebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere. de moniorum eẽ religio Illi enĩ
Ñtantũ ab inter dictis lege sed etiam a condessis¬
abstinuisse leguntur. quos uehem̃ter mirari
soletis. o in martyrib numerare : cum sint
&ipsi doctrinam ad secuti demoniorũ. si hoc
apłi eẽ testimonium constat. Adhȩc.
oedani hel ipse. tribus ebdomadis dierum
ie iunasse se ꝑ hibet. & tarnem non edisse.
nec bibisse uinũ : dum ex oraret ꝓpopło suo
Quid ergo. & hic in doctrina se dȩmoniorũ
magnificat. & de seductorii sps cõmento
tina. plerique uero quadrupede
& cauteriatam habetis conscientiam urãm:
qđ si horum niħ uos: nec nos igitur. Quid ergo
sibi uult capitulum hoc. autaquo scriptũ puta¬
bimus & contra quos. qđ nec ueteris testam̃ ti
traditiones. nec noui confirmet scita siqͥdem
hoc ab omĩb ut ex uobis ipsis apparet. illud
uero a quib: dam quam uis abstineri tam̃
docet. Sententia uero hȩc ura. cunctam
penitus carnalium ciborũ abstinentiam
demoniorũ uult eẽ doctrinas. cui &siuoi

Expanded text:
abstinere, daemoniorum esse religio. Illi enim non tantum ab interdictis Lege, sed etiam a conabstinuisse leguntur: quos uehementer mirari soletis et in martyribus numerare, cum sint et ipsi doctrinam adsecuti daemoniorum, si hoc esse apostoli testimonium constat. ad haec et Danihel ipse tribus hebdomadis dierum ieiunasse se perhibet et carnem non edisse nec bibisse uinum, dum exoraret pro populo suo. quid ergo ? et hic in doctrina se daemoniorum magnificat et de seductorii spiritus commento quidem porcina, plerique uero quadrupede  cauteriatam habetis conscientiam uestram? quodsi horum nihil uos, nec nos igitur. quid ergo sibi uult capitulum hoc, aut a quo scriptum putabimus et contra quos, quod nec ueteris testamenti traditiones nec noui confirmet scita? siquidem hoc ab omnibus, ut ex uobis ipsis adparet, illud uero a quibusdam quamuis abstineri tamen docet, sententia uero haec uestra cunctam penitus carnalium ciborum abstinentiam daemoniorum uult esse doctrinas. cui si et uos
Abbreviated transcription (Latin):
trans funderet: Nullo m
munus fecunditatis attulerat. de cus
uirginitatis afferet: Hȩc ueracit̃ nĩ fallaciter
facta sunt : sed noua sunt: sed in solita sunt
sed contra naturȩ cursum notissimi sunt
quia magna. quia miruurd

Expanded text:
transfunderet. nullo mocui munus fecunditatis adtulerat, decus uirginitatis auferret. haec ueraciter, non fallaciter facta sunt; sed noua sunt, sed insolita sunt, sed contra naturae cursum notissimum sunt, quia magna, quia mira,
Abbreviated transcription (Latin):
d a ull absolut: Neque enĩ
uetu liat uae ura sententia ẽ : ut nos
quide qui solum inplebe sacer dotale genꝰ
hon mũ censeamus acarnib abstinti
debere. dȩ moniorum doctrinę iudeu
Sicbus assectateres urõs uero praplie¬

Expanded text:
cum illis absoluti. Neque enim justa haec nunc vestra sententia est, ut nos quidem, qui solum in plebe sacerdotale hominum genus censeamus a carnibus abstinere debere, daemoniorum doctrinae videamur vobis assectatores: vestros vero Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
Nondicentes nos esse petcatũ. sed peccantib
ueniam largientes: Uos aut̃ ab omĩ tali
tam quã mal& &m munda contagione abstinecis
Ac ꝑ hoc illud quod sequit᷑ ea uerba apłi quib
cõmemorationem huius capituli terminasti.
ipsum ẽ omnino quod nos facit hoc testimoniũ
uobis obicere. Quod & tu puto sciebas ut
ea uerba primo non poneres. & nobis in eatre¬
mo diceres quamentet aut consilio hoc ad isũ
nos capitulum ꝓferatis ego non uideo cuĩ hoc
ipsum nr̃m̃ consiliũ tacere quã con meme¬
rare malueris. Cum enĩ apłs dixisseau
abstinentes acibis quos ds̃ creauit Aua
endum cũ gratiarũ actione fidelis¬

Expanded text:
non dicentes non esse peccatum, sed peccantibus ueniam largientes; uos autem ab omni tali tamquam mala et inmunda contagione abstinetis . ac per hoc illud, quod sequitur ea uerba apostoli, quibus commemorationem huius capituli terminasti, ipsum est -omnino, quod nos facit hoc testimonium uobis obicere: quod et tu, puto, sciebas, ut ea uerba primo non poneres et nobis in extremo diceres: qua mente aut consilio hoc aduersum nos capitulum proferatis, ego non uideo, cum hoc ipsum nostrum consilium tacere quam commemorare malueris. cum enim apostolus dixisset: abstinentes a cibis, quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione fideli
Abbreviated transcription (Latin):
sesil is ent scis sure ancorpore In lige
itaque acepetantie legib non subiestis
mem brotu illote ususe turbis. non ipsa
mer bre diut nonsola me cellenti
generationi tancum in odo cnsulent
bantur. ut illȩ nauitalis motus mill
turpis eẽt. qui non libidim sedrationi
uiret. Quanto magis ergo in ses uirgu
maria quȩ xpĩ carnem fide concepit uili
partui seruier : merito plane is ea

Expanded text:
ut non essent scissurae in corpore. inlicitus itaque et temperantiae legibus non subiectus membrorum illorum usus est turpis, non ipsa membra, quae non solum in excellenti generationi tantummodo consulentes utebantur, ut ille naturalis motus nullo modo turpis esset, qui non libidini, sed rationi seruiret. quanto magis ergo in sancta uirgine Maria, quae Christi carnem fide concepit, nihil partui seruierunt? merito plane sic ho
Abbreviated transcription (Latin):
hoc predicare simulatũ. quia generationes
alias mattheus. alias lucas exequitur.
unde uidentur non sibi conuenire : sed da
hominem qui non intellegat. putabit
&iam in multis quȩ ad xp̃i passionem
ꝑtinent. euangelistas sibi non conuenire
dauero qui intellegat. & ubiq conueniunt
An quia mortem simulare honestum
est natiuitatem autem etiam simulare
turpe ẽ: quur ergo nos hortatur hoc
confiteri quo possit nr̃a contentio
profligari. unde ergo mihi uidetur
natiuitatem xp̃i nec saltem sicut mortẽ
si mulatam sed prorsus nullam prȩdi
uoluisse : in conse quenti sermone
bat. ubi alteri respondebimus q

Expanded text:
hoc praedicare -simulatum. quia generationes alias Matthaeus. alias Lucas exequitur, unde uidentur non sibi conuenire P sed da hominem. qui non intellegat, putabit etiam in multis, quae ad Christi passionem pertinent, euangelistas sibi non conuenire; da uero, qui intellegat, et ubique conueniunt. an quia mortem simulare honestum est, natiuitatem autem etiam simulare turpe est ? cur ergo nos hortatur hoc confiteri, quo possit nostra contentio profligari ? unde ergo mihi uidetur natiuitatem Christi nec saltem sicut mortem simulatam, sed prorsus nullam praedicare uoluisse in consequenti sermone adparebit, ubi alteri respondebimus qu
Abbreviated transcription (Latin):
in iuda ismo. quia scilicet pat̾ narũ memores
traditionũ agentiũ dapib: & maxime
immolatis omĩ studiose c̃seruauerint inlibatos:
Nunc enĩ demũ apparuit & ipsos contamina¬
tos fuisse mentib & conscientia : tum
maxime. cum os a sangiune &cibis feralib
hac fide quȩ doceret omĩa munda eẽ mundis.
miorũ appellante ciborũ abstinentiã.
de pollutos uocante qui aliquid
t in quinatũ. non solũ abstinetis

Expanded text:
in Judaismo, quia scilicet paternarum memores traditionum, a Gentium dapibus, et maxime immolatis, omni cum studio se conservaverint illibatos . Nunc enim demum apparuit et ipsos contaminatos fuisse mentibus et conscientia, tum maxime, cum os a sanguine et cibis feralibushac fide, quae doceret omnia esse munda mundis, daemoniorum appellante ciborum abstinentiam et mente pollutos uocante, qui aliquid putauerint inquinatum, non solum abstinetis
Abbreviated transcription (Latin):
nebrarum dicit creare non
caro: Inde ad corporũ caelestiui atqt
restriũ: inde admutationẽ corpr irĩquae
fieri possit spirituale atq caelen. Senu¬
tur inquit in contumelia: surga iigła Sr¬
minat᷑ in infirmitate : surg& inuirre: Si¬
natur corpus animale: surg& corspõ
Atq in de uolens ostendere originẽ corpau
animalis : si est inquit corpus animale. enta
spirituale : Sicut scriptĩ ee: Factus ẽ ho
homo adam in animã uuertẽ: Hoc autemin
genesi scriptũ est. ubinrratur quomodods̃¬
hominẽ fecerit : & copus qđ de terrafor¬
mauerat animauers: Veterẽ autem ho¬
minẽ nihil aliud apł quã uitã ueterem d¬
cit quae in peccato es

Expanded text:
nebrarum dicit creare, noneadem caro, inde ad corporum caelestium atque terrestrium, inde ad mutationem corporis nostri, qua fieri possit spiritale atque caeleste. seminatur, inquit, in contumelia, surget in gloria; seminatur in infirmitate. surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpAtque inde volens ostendere originem corporis animalis: Si est, inquit, corpus animale, est et spirituale; sicut scriptum est, Factus est primus homo Adam in animam viventem . Hoc autem in Genesi scriptum est , ubihominem - fecerit et corpus, quod de terra formauerat, animauerit. ueterem autem hominem nihil aliud apostolus quam uitam ueterem dicit, quae in peccato es
Abbreviated transcription (Latin):
mine sibi proposuerit questionem: timens ne
aliquomodo eis contrat quos disputat in notes
infinitus est : sioratio uestra Non fallit.
quae dicit. ds̃ abraham et ds̃isaac & iacob:
habet finem ds̃ Nisi forte alter est hic de quo
perrogas: et alter quem oratis Alio quincir¬
cumcisionis terminus qui abraham & isaac et
ia cob agentium ceterarum sotietate dissigna
et iamdĩ ipsius circa eos terminat potesta
Cuiꝰ autem finita potestas est: & ipse na
fine Deniq ne antiquorum qiuid
orationie merationem facit
ante abraham. et uocdico &

Expanded text:
mine sibi proposuerit quaestionem, timens, ne mine sibi proposuerit quaestionem, timens, ne aliquo modo eis, contra quos disputat, innotescinfinitus est? si oratio uestra non fallit, quae dicit: deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob, habet finem deus, nisi forte alter est hic, de quo perrogas, et alter, quem oratis; alioquin circumcisionis terminus, qui Abraham et Isaac et Iacob a gentium ceterarum societate dissignat, etiam dei ipsius circa eos terminat potestatem, cuius autem finita potestas est, et ipse non caret fine. denique ne antiquorum quidem hac oratione mentionem facitis, qui ante Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
muob Naquis catholica ueritate instructus.
gnorat secin corpus eẽ alios hominesmascu¬
renonaniur scđm mmaginẽ dĩ: uerũ tamenq
i Iumq d̃s fecit. rarsum idem apłs
testis est ubidicit Neq mulier sineui¬
ro: neq uir sine muliere in dño: Sicut enĩ
mulier ex uiro: ita et uir ꝑmulierem:
Om̃ia aut̃ exdõ Quid adhaec dicit. in epta
fallatia hominũ alienatorũ auita dĩ. ꝑigno¬
rtntiã quȩ est in illis ꝓpt̃ cȩcitatẽ cordiseoꝵ.
nisi in apostolicis lutĩs. quod uolumus uerũ
aperire cogantur: Neque enim dicunt a dõ
formatum uel conditum uel institutum: sed de
substantia eiꝰ. partẽ prorsus eiꝰ aduersus hosces
missam: Net peccato inueteratum: sed neces¬
sitate captiuatum. & deformatum ab inimicis
et cetera quae iam tedet dicere: Ibi enĩ pri¬
mum hominem commemorant. non quẽ dicit
a postolus de terra terrenum: sed nescio quem
suum ꝓprium. ex arca mendatiorum prosilien¬
tem: Dequo faustus tacet omnino cum de ho¬

Expanded text:
m quis catholica ueritate instructus ignorat secundum corpus esse alios homines mascurenouamur secundum imaginem dei? uerumtamen quia utrumque deus fecit, rursum idem apostolus testis est, ubi dicit: neque mulier sine uiro neque uir sine muliere in domino; sicut enim mulier ex uiro, ita et uir per mulierem; omnia autem ex deo. quid ad haec dicit inepta fallacia hominum alienatorum a uita dei per ignorantiam, quae est in illis propter caecitatem cordis eorum, nisi: in apostolicis litteris quod uolumus, uerumaperire cogantur. neque enim dicunt a deo formatum uel conditum uel institutum, sed de substantia eius partem prorsus eius aduersus hostes missam; nec peccato inueteratum, sed necessitate captiuatum et deformatum ab inimicis et cetera, quae iam taedet dicere. ibi enim et primum hominem commemorant, non quem dicit apostolus de terra terrenum, sed nescio quem suum proprium ex arca mendaciorum prosilientem: de quo Faustus tacet omnino, cum de ho
Abbreviated transcription (Latin):
Pessime et falla cissime : Quo modo tibi ergo
credam quasi ueradicenti. cum xp̃mdicas mortẽ
potuisse mentiri : ergo ille mentiebatur
quando dicebat oport& filium hominis occidi
et tercia die resurgere. & tu non mentiris.
et dicis ut tibi ueradicenti credamus.
ueratior ergo petrus quando ei dixit absit
dñẽ Nonfiet istud: & unde meruit audire
rediretrosatana  Et ille quidem non hoc in¬
fructuose audiuit. quieam postea ueritatẽ
mortis xp̃i usq ad suam mortẽ correctus
perfectusque prȩdicauit: Uerum suille quia
tantum putauit xpm̃ non moriturum audire
meruit satanas. tu quid mereris audire. qui
non solum negas mortuum. sed etiam dicis
mortem fuisse mentitum : sed idõ inquit
mortẽ quoq simulãsse credenđ est: quia om̃s
humanae conditions simulauit affect¬

Expanded text:
pessime ac fallacissime, quomodo tibi ego credam quasi uera dicenti, cum Christum dicas mortem potuisse mentiri? ergo ille mentiebatur, quando dicebat: oportet filium hominis occidi et tertia die resurgere, et tu non mentiris et dicis, ut tibi uera dicenti credamus? ueracior ergo Petrus, quando ei dixit: absit, domine, non fiet istud. et unde meruit audire: redi retro, satanas. et ille quidem non hoc infructuose audiuit, qui eam postea ueritatem mortis Christi usque ad suam mortem correctus perfectus'Iue praedicauit. uerum si ille, quia tantum putauit Christum non moriturum, audire meruit: satanas, tu quid mereris audire, qui non solum negas mortuum, sed etiam dicis mortem fuisse mentitum ? sed ideo, inquit, mortem quoque simulasse credendus est, quia omnes humanae condicionis simulauit adfect
Abbreviated transcription (Latin):
F AUSTUS . S sinatus non est ilis̃. nec passus est
Si autem passus est: ergo & natus est:
Non nobis expedit mihi credite: in hisi rebus
consequentiam querere naturae Alioquin in¬
firmabitur omnis uestra fides : Nam et uos ihm̃
ex uirgine natum : sine uiri coitu creditis
Et si ex consequentibus priora ꝓbanda sunt.
erit hoc falsum Poterit enim & uobis responde¬
ri in hunc modum: Quia sinatus est exfemina ihs:
ergo et si seminatus est ex uiro est Siuero semi¬
natus ex uiro non est: ergo necnatus exfemina ẽ:
Potuit autem ut uos creditis nasci nonsatus:
Quare ergo non potuerit & pati non partus:
AUCUISTINUS R: Nemo tibi proponit qđ
tibi proponis: nisi imperitus quem decipis.
non instructus a quo conuinceris: Nam iħs
et nascipotuit non satus: et pati non partꝰ:
Sedunum horum uoluit. larum noluit:
scienim nonsitus uiluati autem non
est passus dicis¬

Expanded text:
FAUSTUS dixit: Si natus non est Iesus, nec passus est; si autem passus est, ergo et natus est. non uobis expedit, mihi credite, in his rebus consequentiam quaerere naturae; alioquin infirmabitur omnis uestra fides. nam et uos Iesum ex uirgine natum sine uiri coitu creditis et, si ex consequentibus priora probanda sunt, erit hoc falsum. poterit enim et uobis responderi in hunc modum, quia "si natus est ex femina Iesus, ergo et seminatus ex uiro est; si uero seminatus ex uiro non est, ergo nec natus ex femina est." potuit autem, ut uos creditis, nasci non satus; quare ergo non potuerit et pati non partus? AUGUSTINUS respondit: Nemo tibi proponit, quod tibi proponis, nisi inperitus, quem decipis, non instructus, a quo conuinceris. nam Iesus et nasci potuit non satus et pati non partus; sed unum horum uoluit, alterum noluit. nasci enim non satus uoluit, pati autem non est passus
Abbreviated transcription (Latin):
homo contra naturam quic quam facit si
pexat: Qui tamen supplicio redigr
raturam: Ad naturalem quippe xiat
horũ sit: naturalis ord sernati si nor
abanima certe ad lexant a peccas
conscieatiam in¬

Expanded text:
homo contra naturam quicquam facit, nisi cum peccat, qui tamen subplicio redigitur ad naturam. ad naturalem quippe iustitiae horum sit, naturalis ordo seruatur, si non ab anima, certe a deo. uexant enim peccata conscientiam i
Abbreviated transcription (Latin):
disput&: Prius
um corporalium¬
quantulacumque ueritars rarim¬
di : ut spiritualia quoquorod
cumque parte cogitare possit
nita distendere. cum solu i

Expanded text:
disputet. priusum corporaliumquantulacumque ueritatis ratidi, ut spiritalia quoquo modo et ex quantacumque parte cogitare possitiinfinita distendere, cum solum
Abbreviated transcription (Latin):
nauiget abrahae : Ethaec quidem certa de cau¬
sa iada eos orare haudab surdum est. ut pote
circumcisi : Sic enim circum cisionis seinuo¬
care designant dm̃. propter deos p̃putui:
Vosuero quor si m hoc faciatis parum intellego
cum inm megeratis signum quod habuerit
abraham cuius uosca inuocatis dm̃: Vere eñ
quod intellegigditur : cognicionis mutua ca¬
sa: Nea sescilicet inuicem oberrarent : no¬
tas sibimet huius modialternis in posuis se
uidentur udei ac iudeorũds̃: Atque ipse
quidem coscircum cisionis obsceno caracte¬
re signauit. quo ubi cumq: terrarum fueridt¬
i bicum que gencium ꝑcircum cisionem. tam̃
ipsius essenos catur : Itdem uero suũ uicissim
dm̃ paremtum suorũ cognomine signauer̃:
quo ubi cumq & ipse fuerit. in magna quãuis
deorũ frequancia. cumds̃ abraham audierit
ds isa ac et dĩ ia cob. ꝓtimis sein uocari
at: Quod fere in multis fieri solet

Expanded text:
naviget Abrahae? Et hunc quidem certa de causa Judaeos orare haud absurdum est, utpote circumcisos; sic enim circumcisionis se invocare designant Deum, propter deos praeputii: vos vero cur hoc ipsum faciatis, parum intelligo; cum minime geratis signum quod habuerit Abraham, cujus vos invocatis Deum. Vere enim, quod intelligi datur, cognitionis mutuae causa, ne a se scilicet invicem oberrarent, notas sibimet hujusmodi alternis imposuisse videntur Judaei, ac Judaeorum Deus: atque ipse quidem eos circumcisionis obscoeno charactere signavit, quo ubicumque terrarum fuerint, ubicumque gentium, per circumcisionem tamen, ipsius esse noscantur; iidem vero suum vicissim Deum parentum suorum cognomine signaverunt, quo ubicumque et ipse fuerit, in magna quamvis deorum frequentia, cum Deus Abraham audierit, et Deus Isaac, et Deus Jacob, protinus se invocari cognoscat. Quod fere in multis fieri solet
Abbreviated transcription (Latin):
rũ doctrinis disiput
Quod et ipsum significans ałsnit
& ipsis uobis: tunc nos deusformat a
nem suã. et ueteres nos facit. & ꝑ furorem
libinẽ creat Quod haut scio utrum duina¬
ti eius conueniat: Siuero cum credini su
et ad meliorem uitae conuertimur stati
formamur adõ. ut fere txp̃oplac& et eius
apostolis & nob̵: ꝓfertht li dos nosfariaa .¬

Expanded text:
rum doctrinis discipulquod et ipsum significans apostolipsis uobis. tunc nos deus format ad imaginem suam et ueteres nos facit et per furorem ac libidinem creat — quod haud scio utrum diuinitati eius conueniat — si uero cum credimus et ad meliorem uitae conuertimur statum, tunc formamur a deo, ut fere Christo placet et eius apostolis et nobis: profecto et nouos nos facit
Abbreviated transcription (Latin):
dumtaxat. ad seuerantem nos ad eo forma¬
rinori in priore illa obscena ac propudio¬
sa. quae Nios nihilo prȩstantius Neque
mundius animalibus ceteris. in utero mat̾no
& coricepit & formauit & genuit: Quadere
animaduertere si uol ueritis : inuenietis hac
in parte nos non tam professione a uobis
erit hoc ueteri et exteriori hon
terrono tribuere. ut sit addosr¬

Expanded text:
dumtaxat adseuerantem nos a deo formadumtaxat adseuerantem nos a deo formari, non in priore illa obscaena ac propudiosa, quae nos nihilo praestantius neque mundius animalibus ceteris in utero materno et concepit et formauit et genuit. qua de re animaduertere si uolueritis, inuenietis hac in parte nos non tam professione a uobis erit hoc ueteri et exteriori homini ac terreno tribuere, ut sit a d
Abbreviated transcription (Latin):
a ato demonstrat alterũ illũ
no ueterem cũ actib euis. induite nouũ
iuatur in agnitionedĩ: secundũ imagi
ius quicreauit eum in uobis: Et hinc ergo
olum hominem nouũ ogtendit eum esse
qlem ds̃ faciat sed quando etiam et quibus
modis forme tur edeuit: id est in agnitione
dĩ Quo significatu credulitatis tempus  Et
adliud Secundum intginẽ inquit eius qui
tauit eũ : ut ex hoc lqueat ueterẽ hominẽ.
in multa: diuisit autem nos primus ortus id est
corporalis : secundus adunat. intelubilis ac di¬
uinus : Eoque rectissime nos hunc quidem
corporis naturae ascribendum putauimus:
illum uero suꝑnae maiestati Quaꝓpter idem
rursum a pł sad corinthios dicit In xpo ihũ per
euangelium : ego uos genui: Et ad galathas de
semet ipso: Cum placuit ei quime segregauit
deuteromatris meae. ut reuelaret filiũ suũ
inme ut eum annunciarem ingentes: continuo
non ad quieui carniet sanguini: Uides ergo ubi¬
q eum in hac alterit natiuitate nr̃a sp̃u alium

Expanded text:
atque demonstrat alterum illum nem cum actibus eius et induite nouum, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius, qui creauit eum in uobis. et hinc ergo non solum hominem nouum ostendit eum esse, quem deus faciat, sed quando etiam et quibus modis formetur. edocuit, id est in agnitione dei, quo significatur credulitatis tempus. et adhuc secundum imaginem. inquit, eius, qui creauit eum, ut ex hoc liqueat ueterem hominem nin multa. diuisit autem nos primus ortus, id est corporalis; secundus adunat, intellegibilis ac diuinus: eoque rectissime nos hunc quidem corporis naturae ascribendum putauimus, illum uero supernae maiestati. quapropter idem rursum apostolus ad Corinthios dicit: in Christo Iesu per euangelium ego uos genui et ad Galatas de semet ipso: cum placuit ei, qui me segregauit de utero matris meae, ut reuelaret filium suum in me, ut eum adnuntiarem in gentes, continuo non adquieui carni et sanguini. uides ergo ubique eum in hac altera natiuitate nostra, spiritali
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dicimus iam ñ est Hanc sententiam ds̃ falsã
facere non potest: quia non est contrarius ueritati:
Quod siqueras ubi sit haec uera sententia: prius
inuenitur in animo nro cũ iduerum scimus & dici¬
mus Sed si & de animo nr̃o ablata fuerit cum id
quod scimus obliti fuerimus: manebit ipsa uerita¬
te Semꝑ enim uerum erit fuisse illud qđ er
& non est. & ibi uerũ erit iam fuisse qdđ erat

Expanded text:
de quo dicimus, iam non est. hanc sententiam deus falsam de quo dicimus, iam non est. hanc sententiam deus falsam facere non potest, quia non est contrarius ueritati. quodsi quaeras, ubi sit haec uera sententia, prius inuenitur in animo nostro, cum id uerum scimus et dicimus. sed si et de animo nostro ablata fuerit, cum id, quod scimus, obliti fuerimus, manebit ipsa ueritate. semper enim uerum erit fuisse illud, quod erat et non est; et ibi uerum erit iam fuisse, quod era
Abbreviated transcription (Latin):
atur insolita.
ic de illo factum qđ dĩ uo
pade sihidicatur posse fieri ut caro
farum t nescio Et idõ nescio quia quid
bbeat᷑ qͥ hac re dei uoluntas me latet: Illud
me tamei non latet. sine dubio futurũ si hoc
dĩuoluntas habet : Forro si audiam quod
quid futurum erat sed ds̃ fecit nefieret:
e respondebo. illud potius futurum
It quod dĩ fecit: raillud qudsi futurum
potens est faciat ut ea quae uera sunt. eo ipso
quo uera sunt falsa sint: Potest eñ facere: ut
aliquid non sit quod erat: Tunc enim facit ut
non sit: quando id esse inuenerit de quofiat:
uelut cum aliquẽ qui coepit esse nascendo.
faciat non esse moriendo. hoc enim factũ inuenit:
dequo fier&: Quis autem dicat ut id quodiam non
est faciat nonesse: quicquid eñi preteritũ est. iañe
Nonergo est quod uere dicimus fiusse: Sed idõ ue
rum est illud fuisse: quia in nr̃a sententia uerũ est.
non in eare quae iam non est: Sententia quippe
quadicimus aliquid fuisse idõuera est: quia illud

Expanded text:
atur insolita, c de illo factum quod Dei vProinde, si mihi dicatur posse fieri ut caro,futurum sit nescio; et ideo nescio, quia quid habeat de hac re Dei voluntas, me latet: illud me tamen non latet, sine dubio futurum, sic hoc Dei voluntas habet. Porro si audiam quod aliquid futurum erat, sed Deus fecit ne fieret; fidissime respondebo, Illud potius futurum erat quod Deus fecit, non illud, quod si futurumpotens est, faciat, ut ea, quae uera sunt, eo ipso, quo uera sunt, falsa sint. potest enim facere, ut aliquid non sit. quod erat; tunc enim facit. ut non sit, quando id esse inuenerit, de quo fiat; uelut cum aliquem, qui coepit esse nascendo, faciat non esse moriendo; hoc enim factum inuenit, de quo fieret. quis autem dicat, ut id, quod iam non est, faciat non esse? quicquid enim praeteritum est, iam nrum est illud fuisse, quia in nostra sententia uerum est, non in ea re, quae iam non est. sententia quippe, qua dicimus aliquid fuisse, ideo uera est, quia illud,