comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ego cim sum michael
archangelus. qui in con¬
spectu dõmini semperas¬
sisto. locumq hunc in ter¬
ris in colo: ritumq serua¬
re instituens. hoc uolui
probare indicio: meom¬
nium que ibi geruntur.
ipsiusq loci esse inspecto¬
xem atqz custodem. le. uͣ.

Expanded text:
Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere tutumque servare instituens, hoc volui probare judicio, omnium me quae ibi geruntur ipsiusque loci esse inspectorem atque custodem. His
Abbreviated transcription (Latin):
catholica post modũ gan¬
det mater cedesia proine¬
ruisse martires. et fidei bel¬
latores: que letabatur. in
apostolis tantos se habere
duces atqz rectores. Qui
siquidem cunl uuuiere

Expanded text:
catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere
Abbreviated transcription (Latin):
pauperes quibus largas
de factus iam qr tholosanꝰ
per amum suum famili¬
arem secretanum man¬
dauit inquin de suorum
quanditate reodituum
quantum q sibi suffi¬
ceret pro moderatis expẽsis
it racionabilibus facien
prelatus tam magnus
esset et filius tanti regis.

Expanded text:
ur, quibus largas de factus iam episcopus Tholosanus per unum suum familiarem secretarium mandavit inquiri de suorum quantitate reddituum, quantumque sibi sufficeret pro moderatis expensis et rationabilibus faciendmquam praelatus tam magnus esset ac filius tanti regis.
Abbreviated transcription (Latin):
est cum usura. Ex uerbis
sius scruus constringitur:
cum dominus dicit. apxto
ubi non semmo: et congre
go ubi non spargo. Ac si
ro quod ad crogandum nõ
dedi: quantoniagis a teex¬
quiro qi ad crogandum de¬
di: Oꝑtinit. ergo te dare pe¬
curiam mncam nummu¬
lariis: et ego ucinncas reco¬
pissem utiq qued incum

Expanded text:
est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, ego ubi non sparsi. Si ro, quod ad erogandum non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum
Abbreviated transcription (Latin):
rant deuotissime frcquen¬
tabant. Facta deinceps sa¬
cionc nec suum seges nega¬
int obsequium que tali ẽ
frcundeta pinguedine: at¬
ubertatis effudit: ut centu¬
plicatos fructus deuotissi¬
ma cultrix adquirent: et pa¬
tria mereretur salutem.

Expanded text:
rant, devotissime frequentabant. Facta deinceps satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali est fecundata pinguedine, atubertatis effudit, ut centuplicatos fructus devotissima cultrix acquireret, et patria mereretur salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
ostensum est: ꝙ illucesec̃te
dic. percepturi laborum ac
confessionis sue premiũ.
triumphatores inliti re¬
ciperentur a domino. Que
statim uisio iri geste exibi

Expanded text:
ostensum est quod| inluciscente die precepturi laborum ac confessionis| suae premium triumphatures incliti receperentur a domino| quae statim uisio rei gestae exibi
Abbreviated transcription (Latin):
rusticorum flagella placi¬
do sustinuit anino: im.¬
mo et corum fixa terais a¬
minalia. solo soluebat ser¬
emini adulando

Expanded text:
rusticorum flagella placido sustinuit animo, eorumque fixa terris animalia solo solvebat seremini adulando
Abbreviated transcription (Latin):
omupotenti deo primũ
discat sua impendere post¬
tur. Uos amici mei estis. O
quanta est mĩa condito¬
ris nri: scrui digni non
furmus: et amici nocamͤ.
Quanta est dignitas ho¬
minum esse amicos dei:
sed audistis gloriam di¬
guetatis audite. et laborẽ
ccrtamius. Si feccritis que
ego precipio nobis: ami¬
ci mci estis. si ca que preci¬
pio nobis faciatis. Ac si
aperte dicat. Gaudetis de
culiume: pensate quibus
laboribus ueniturao cul¬

Expanded text:
omnipotenti Deo primum discat sua impendere, postitur: Vos amici mei estis. O quanta est misericordia conditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad cul
Abbreviated transcription (Latin):
exprobracionem corum
re inquit priuilegnun boc¬
nequam fidelibus irroga¬
lenter cogitis sectam. quos
sancta fides proprio uin
deo uero perdicioni ur̃e ag-¬
glomcrare nitimini pre¬
destinatos ad uitam:An
non poteritis uos inferna¬
lia claustra adire. nisi noᷤ
comites babeatis: Nunqͣ¬
non sine nobis eterna cru¬

Expanded text:
exprobrationem lictorum re inquit privilegium hoc fidelibus irrogalenter cogitis numen, quos sancta fides proprios hacDeo vero perditioni vestrae agglomerare nitimini praedestinatos ad vitam? An non poteritis vos infernalia claustra adire nisi nos comites habeatis? Nunquid sine nobis aeterna vos cru
Abbreviated transcription (Latin):
dum duniciam autan tu¬
am: et cor impenitens the¬
saurizas tibi iram: ĩ die
ire et reuclacionis iusti in¬
dicii dei. Hinc psalinista
ait. Deus inidex iustus for¬
tis e longanimis. le.uiii.¬
icturus quippe lon

Expanded text:
duritiam autem tuam et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus, judex justus, fortis et longanimis . Dicturus quippe lon
Abbreviated transcription (Latin):
sins xp̃i de quo loquitur:
aliquid dicere aut penitus
nesciamus: aut omnino
formidemus. Unde conftã¬
ter fatemur quia nisi ali¬
am sectam probabiliorib¬

Expanded text:
istum de quo loquitur aliquid dicere aut omnino nesciamus aut penitus formidemus; unde constanter fatemur quod nisi sectam deorum probabilior
Abbreviated transcription (Latin):
nabat. Interim uisitat cĩ
pater sanctus et nelut ab
alto sompno reuocat: et
quasi retrabit commican¬
tem. nec in salutatum a¬
bire ꝑmittit. Ad cuius no

Expanded text:
nabat. Interim visitans eum Pater sanctus, velut ab alto somno revocat, et quasi retrahit commeantem, nec insalutatum abire permittit. Ad cujus vo
Abbreviated transcription (Latin):
frequenter urgebat. quia
fallere non posset insidiis.
auodamn autem tempore
cornu bois crucntum in
manu tenens: cum ingẽ
ti fremitu cellulam eius
irrupit. Cruentainq oftẽ¬
dens dexteram. et amisso
recens scelere congaudens:
ubi est inquit martine
uirtus tua: Uinum de tu¬
Unc ille conuocatis

Expanded text:
frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum in manti fremitu cellulam ejus irrupit, cruentamque ostentans dexteram, et admisso recens scelere congaudens, Ubi est, inquit, Martine, virtus tua? unum de tuunc ille convocatis
Abbreviated transcription (Latin):
usura sine fraude ampli¬
ficare curauerunt. Quia
bonum quod per graciã
spiritus sancti intelligẽ¬
do didicere: non sibiret

Expanded text:
usura sine fraude amplificare procuraverunt; qui bonum, quod per gratiam Spiritus sancti intelligendo didicere, non sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
penitens periret. Horã uero
ultimam dominus nr
⁊ darco nobis nolut esse ĩ¬
cegnitam: ut semper possit
esse suspecta: ut dum illã
preuidere non possumus:

Expanded text:
enitens periret. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco nobis voluit esse incognitam, ut semper possit esse suspecta: ut dum illam praevidere non possumus
Abbreviated transcription (Latin):
stias histo¬
riis ꝙ sanc¬
cus bonifa¬
qius. qui quartus a beato
gregorio romanc urbis
opiscopatum tenebat: suis
precibus a foca cesare impe¬
traucrit donari ecclesis xp̃i
templum rome. ꝙ ab an¬
tiquis pantlron antra uo¬
gabatur: quia hoc quasi si¬
mulachrum omnium n¬
derctur esse dcorum. In quo
climinata omni spurcicia

Expanded text:
sticis historiis quod sanctus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia
Abbreviated transcription (Latin):
ain de contemꝑtu suo su¬
scipit: et tamen quandoqz
reuertentibus eciam pre¬
mia promittit. S nemo
hãc aꝰ longanuritatem
negligat: quia tanto di¬
strictiorem iusticiam in
iudicio criget: quantolõ¬
giorem pacicuciam ante
iudicium prerogaucrit.

Expanded text:
am de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tes. nudos uestientes: in¬
firmos iusitantes. in tri¬
bulacionc gaudentes: in
uerbis calumpnie uel cõ¬
tumelie pacientes: in aug¬
ncuto sue professionis
humiles: in dampno re¬
rerum temporalium deo
gracias agertes. Hec om¬
nia huis similia prodeside¬
rio regni celestis. et propt̾
spem cternie remunieracio¬
nis. ardentissimo amore
indesin enter ato libenter
insistunt. et sic in canitate
dci. acprorimorum amo¬
re perseuerantes: deo soli
uitam fiurt gaudebant.

Expanded text:
stientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae patientes; in augmento suae profectionis humiles, in damno rerum temporalium Deo gratias agentes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistentes, sic in charitate Dei ac proximorum amore perseverantes, Deo soli vitam finire gaudebant.
Abbreviated transcription (Latin):
icit ergo ad discipu¬
los cus. Quid me
scquimini: auidine pu¬
tatis magistrum habere:
Ecce agnus dei: illum seqͥ¬
mini. Illum oportet crescẽ:
ne autem minu. Nemo
prudecium cum qui mi¬
nuitur sequitur: et relin¬
quit cum qui crescit. Et au

Expanded text:
icit ergo ad discipulos suos: Quid me sequimini? Quid me putatis magistrum habere? Ecce agnus Dei. Illum sequimini, illum oportet crescere, me autem minui. Nemo prudentum eum qui minuitur, sequitur, et relinquit eum qui crescit. Et au
Abbreviated transcription (Latin):
si singuli in medio põtiᷤ
flumine dunicaturi con¬
fligerent. et cui sors uicto¬
nam contulisset: ipse si¬
crcitus imperium sibi as¬
eciam cum iuiramento
est: ut si aliquis corum¬
ex populo principi suo ue¬
nirc in auxilium presũp¬
sisset: cruribus excisis et
brachiis ab co: in flumic
mergeretur. Cumq utri¬
q põpulo hec pactio pla¬
ut dictum est dimicante¬
medio sunt congressi. Tã¬
dem pulsatus dominus
lacrimis xpĩanorum: ꝑ
uirtutem sancte crucis. cu¬
i se codem die memoratus
princeps attencius cõmẽ
cessit de hoste triumphũ.¬

Expanded text:
si singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse siercitus imperium usetiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio plaut dictum est dimicantemedio sunt congressi. Tandem pulsatus Dominus lacrymis Christianorum, per virtutem sanctae crucis, cui se die eodem memoratus princeps attentius commendristus concessit de hoste triumphu
Abbreviated transcription (Latin):
nem super eos tradi¬
dit et sius interfectoribus
uerbum dei annunciauit:
tunc uirdei incombens in
oracionem ait. Domine de
am noticiam accipimus.
deus uirtutum et omnis
rifico: qui medignatus
es ad hanc certammnis diẽ
perducere. siogo de procorq
domine ut ipse in me iu¬

Expanded text:
nem super eos tradedit et suis interfectoribus verbum Dei adnuntiavit, tunc vir Dei incumbens in oratione ait: 'Domine Deuam notitiam accipimus, Deus virtutum et omnis rifico, qui me dignatus es ad hunc certaminis diem perducere. Eogo deprecorque, Domine, ut ipse in me iu
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Solonens mundo:
patero utero ante lucifere
genitus: deus uerbum qͥ¬
rerum in principio. fundã
terram in sapiencia: celos
pudencia stabiliuit: ador¬
nando celos syderib: cunc¬
tis germinantibrs terrã:
quiqz in finc temporum.
pro humani salute gen̾is:

Expanded text:
. Sol oriens mundo ipaterno utero ante luciferum genitus, Deus Verbum in principio fundans terram in sapientia, coelos providentia stabilivit, adornando coelos sideribus, germinantibus cunctis terram, quique in fine temporum pro humani salute generis
Abbreviated transcription (Latin):
requenter autẽ .iii.¬
dyabolus dum mil¬
le nocendi artibus. sanctũ
uirum conabatur illud̾e̾
iusibilem se ei formis di¬
uersissimis ingerebat. Nã
interdum in iouis perso¬
na. plerumq mercurii: ꝑ¬
sepe enu se ueneris ac mi¬
nerue transfiguratum a¬
nultibus offerebat. Adu̾¬
sus quem semper interitus
signo se crucis oracionis
ancilio protegebat. Audi¬
cbantur plerumq cõuicia.

Expanded text:
requenter autem diabolus, dum mille nocendi artibus sanctum uirum conabatur inludere, uisibilem se ei formis diuersissimis ingerebat. nam interdum in Iouis personam, plerumque Mercuri, saepe etiam se Veneris ac Mineruae transfiguratum uultibus offerebat: aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur plerumque conuicia
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qm̃ caro.Rolite crgo
attrudere quid habetis: scd
cat diccns. Ucre fenum est¬
onnus populus. Si enim
fenum. populus non est.
ubi sunt illi qui ca que ho¬
die columus. nobiscum
transacto anno beati felicis
natalicia celebrauerunt.
quanta et qͣlia le .xiͣ

Expanded text:
aliud quam caro? Nolite ergo attendere quid habetis, sed cat, dicens: Vere fenum est populus . Si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus nobiscum transacto anno beati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de
Abbreviated transcription (Latin):
fultos. et catrua pucrorũ
illis famulantium stipa¬
tos: prorumpens in uciba
lec. Non reputo ie amisis¬
se filium: si stos parnulos
uideam n regnocius con¬
ox uero ut ad patrit

Expanded text:
fultos et caterva puerorum illis famulantium stipatos, prorumpens in haec verba: 'Non reputo me amisisse filium, si istos parvulos videam in regno eius conox vero ut ad patr
Abbreviated transcription (Latin):
ac reuelacione cõ¬
perta. consuetudi¬
nem fecerunt cuies: illic
precibus deposcere micha¬
clem. Ouas quidem ianu

Expanded text:
ac revelatione coperta, consuetudinem fecerunt cives hic per sanctum deposcere Michaelem. Duas quippe janu
Abbreviated transcription (Latin):
uesla dira parali¬
sis egntudine tericbatur:
ita ut iam ꝑ multura tẽ¬
pus nullo ab humanos
usus corporis ofãicio fun¬
gerctur. Omni ir parte p¬
mortua: uix tenui spiri¬
tu palpitabat. Tristes ad
solam funcris expectacio¬
nem assistebant propin¬
qui: cum subito nuncia¬
tur ad cuuitatem illam
uenisse martinum. Quod
cucurrt ex animi pro fi¬
lia rogaturus: et forte ra
martinus iã eccł̃iã fu̾at ĩ¬
gressũ. Ibi inspectante po¬
genua cius amplectitur
dicens: filia mea moritur
misero genere lariguoris.
Et quod ip̃a est morte cru¬
delius. solospũ muit: iã
carne pre mortua. Rogo
ut cas ad eam: atq bene¬
dicas. Confidoenim: qd̃
per te sit reddenda sanitati.

Expanded text:
quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut jam per multum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte paemortua, vix tenui spiritu palpitabat. Tristes ad solam funeris exspectationem assistebant propinqui, cum subito nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. Quod cucurrit exanimis, pro filia rogaturus. Et forte MaMartinus iam ecclesiam fuerat ingressus. ibi inspectante pogenua eius amplectitur dicens: filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati.
Abbreviated transcription (Latin):
unc parentes cius.
e ipsius benedicti.
et alanci regis gothorum
affatibus suffragati cũ de¬
uincta sobole ad sanctum
remigium antistitem per

Expanded text:
unc parentes ejus, et ipsius benedicti, et Alarici regis Gothorum, affatibus suffragati, cum devincta sobole ad sanctum Remigium antistitem per
Abbreviated transcription (Latin):
dominari peccatum: atq
sub tua gracia uniere cu¬
pientibus. nichil sibi de¬
fensor malorum ⁊ mimi¬
cus bonorum: de hiis ua¬
secratis preualcat uendi¬
care. Omnem cciam ge

Expanded text:
dominari peccatum, atque sub tua gratia vivere cupienti nihil sibi defensor malorum et inimicus bonorum, de hoc vasacrato praevaleat vendicare. Omnem etiam g
Abbreviated transcription (Latin):
lace illi parebimus. pociꝰ
quam tibi. Effenmus no¬
stras in quemilibet hostẽ
manus: quas sanguine
innocencium ciuentare
nefas diamus. Aextere iste
pugnare adueisus impi¬
os. acq mumicos sciunt:
lamare pios et aues nesci

Expanded text:
 illi parebimus potius, quam tibi. Offerimus nostras in quemlibet hostem manus, quas sanguine innocentum cruentare nefas ducimus. Dextere iste pugnare adversus impios atque inimicos sciunt; laniare pios et cives nesci
Abbreviated transcription (Latin):
temq ad egrotantẽ
lccto uacantem quẽ¬
dam cum suo egroto ue¬
nisse. regauisse ut cidem
manus imponeret quo
sanus esse posset. respõdis¬
se si aliquis ci sibi possit
hoc utiq primitus pre¬
stitisset: et illum dixisse

Expanded text:
temque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum suo aegroto venisse, et rogavisse ut eidem manum imponeret, quo sanus esse posset: eumque respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
a domino creditain rite gu¬
btruabat. Predictus igitur
teruancnsis populus. licct
ante aduentum beati au¬
domari a sociis dyonisii
martius fusciano indeliez
ce nictorico uerbum audis¬
sct diuinum codem temi
porc quo sanctus quinti¬
nus i ambianense pre¬
dicabat urbe. multi tamen
ex ipsis adhuc teruanc̃sib
cultui adherebant ydoloꝵ.

Expanded text:
a Domino creditam rite gubernabat. 5. Praedictus igitur Terwanensis populus, licet ante adventum beati Audomari a sociis Dionisii martiris, Fussiano videlicet et Victurico, verbum audivit divinum, eodem etiam tempore, quo sanctus Quintinus in Ambianense predicabat urbe, multi tamen adhuc ex ipsis Terwanensibus culturae adherebant idulo
Abbreviated transcription (Latin):
superbia inflat: ambicio
perturbat. luxuria inqui¬
nat. Qui si adipisci regna
celorum per bella persecuci¬
onum nolumus. hxc ip¬
sum nobis turpe sit: qd̾
deum nolumus saltem
per pacem sequi. Ecce nul¬
li nr̃m hoc tempore dicit
deus pro me morere: sed
illicita tantummodo ĩ te

Expanded text:
superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te
Abbreviated transcription (Latin):
factus. patrem sanctum
deuotissime iusitauit. Re¬
dicturus autem lacrima¬
biliter querebatur: ꝙ nõ
esset cum ultra iusurus. Cui
uir dei nc tuncas ait: adhuc
sinc dubio me uidebis.x
huius effectum promis
igitur pariter et ad montẽ
quenidam altissimum ꝑ¬
ꝯterrogabat autem

Expanded text:
factus, Patrem sanctum devotissime visitavit. Rediturus autem lacrymabiliter querebatur, quod non esset eum ultra visurus. Cui Vir Dei. « Ne timeas, ait, adhuc sine dubio me videbis. » Hujus effectum promissigitur pariter, et ad montem quemdam altissimum pterrogabat autem
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsa hominum mero¬
na per dyonisium ut asse-¬
rebant. quenidam presti¬
giatorem et magum in¬
iuctissimum. eiusq seqͣ¬
ces. abolebatur. Alia feria

Expanded text:
ab ipsa hominum memoria per Dionysium, ut asserebant, quemdam praestigiatorem et magum invictissimum, ejusque sequaces abolebatur. Quae a
Abbreviated transcription (Latin):
sam sponte manere pa¬
teretur ut erat. Nam et
m ysaia legerat:uirgi¬
nem de domo dauidee
concepturã et pariturã
dum̃. De quaeciã noue
rat domo: genus duxisse
mariã. atq ideo nondi¬
credebat propheciã hãs
fuisse complendã. Sed

Expanded text:
am sponsae manere pateretur, ut erat. Nam et in Isaia legerat, virginem de domo David esse concepturam et parituram Deum, de qua etiam domo noverat genus duxisse Mariam, atque ideo non discredebat in ea prophetiam hanc fuisse complendam. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
familias furdomũ
perfodit. dum a sui custo¬
dia spiritus dorut: ĩ pro¬
uisa mors ueniens car¬
nis nr̃e habitaculum ir¬
rumpit: et cum quem do

Expanded text:
familias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem do
Abbreviated transcription (Latin):
nifestaiic buinitate ñĩꝙͣ
defuisse quo rediit: in uni¬
uersis gentibus. aplorum
predicãcio profutura suc

Expanded text:
nifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura suc
Abbreviated transcription (Latin):
ta regressus ad uicũ¬
inspeccantibus gen¬
ailium turbis. et quie¬
sccutibus: dum profanã
edem usq ad fundamc̃ta
dirueret: aras omnes atqz
simulachia redegit in p¬
pulucrem. Quo iusoru¬
stici cum se intelligerent
diuino nutu obstupefac¬
tos atqz perterritos ne epõ
repugnarent: omnes fere
i ihesum dominũ credi¬
derunt: clamantes palain
et confitentes deum mar¬
tin colendum: ydola ne¬
gligenda que sibi adesseñ
possent. Quid etiam ĩpago
eduorum gestum sit: refe¬
ram. Ubi dum templũ
itidem cuerterit. furens gẽ¬
tilium rusticorum in cũ
irruit multitudo. Cumq
unus au dacior ceteris stac¬
to eum gladio prteret: reict¬
to pallio nudam ceruicem
pertussa prebuit. Nec cunc¬
tatus frric gintilis: sed cũ
dexteran alcius extulisset
resupinus ruit. Consterna¬
tusq diumo metu ueniã

Expanded text:
ta regressus ad uicuminspectantibus gentilium turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta dirueret, aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uiso rustici, cum se intellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne erepugnarent, omnes fere in Jesum Dominum crediderunt, clamantes palam et confitentes, Deum Martini colendum, idola negligenda, quae sibi adesse non possent. XV. Quid etiam in pago Aeduorum gestum sit, referam. Ubi dum templum itidem everteret, furens gentilium rusticorum in eum irruit multunus audacior ceteris stricto eum gladio peteret, reiecto pallio nudam ceruicem percussuro praebuit. nec cunctatus ferire gentilis, sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit, consternatusque diuino metu ueniam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Sint lumibi uestri
prccincti. ⁊umbos eura
precingimus: cum cari-¬
nis luxuriam per conti¬
nenciam coartamus. S
quia minus est mala nõ
agere. nisi etiam quisqs

Expanded text:
dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisq
Abbreviated transcription (Latin):
bertate carormu descende¬
bant ad eumintrepidi pas¬
seres. itin mani cius mẽ¬
se reliquias colligebãt. dis¬
cedebant alii saturi: accede¬
bant alii saturandi. Sic mã¬
suescebat feritas auiuim: ĩ
operacionc uirtutũ. le. uii.

Expanded text:
bertate carorum discindebant ad eum. Intrepi| de passeris et in manu eius minse reliquias colle| gebant . discedebant alii saturi. Accedebant| alii saturandi sic mansuescebat . feretas auium| in operatione uirtutum. Accedit
Abbreviated transcription (Latin):
passionc qua ccciderunt in
morta carius: nidete qnͣ¬
tum fucrit culinen mentis.
endehoc: Nisi quia confor¬
tatus est principatus corũ.
Sz quia sic magni forsitã
pauci sunt: subuicit. Si¬
nuncrabo cos et super ha¬
renam multiplicabuntur.
Totum mundum fratres
aspicite: martiribus plenꝰ.
iam penc tot qui uideamꝰ

Expanded text:
passione qua ceciderunt in mortem carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum? Sed sic magni forsitan pauci sunt. Ideo subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur. Totum mundum, fratres, aspicite, martyribus plenus est. Jam pene tot qui videam
Abbreviated transcription (Latin):
Quapropter iterumt uelut
ab inicio uirgis in cõspec¬
tu oimiura sc̃umartires
nadittsit e sius erestibus
remduti: e regione ydoli
mercurii ad locum consti¬
tutum educti: ad decolaci¬
onem sunt genua flectere

Expanded text:
Quapropter iterum, velut ab initio, virgis in conspectu omnes sancti martyres nudi caesi, et suis vestibus reinduti, e regione idoli Mercurii, ad locum constitutum educti, ad decollationem sunt genua flectere
Abbreviated transcription (Latin):
acies habent flores suos: qͥ
mensa bonitas eciam hoc
preuidit: ut laborum qͥ dẽ
tempus et agonis nõ ex

Expanded text:
acies habent flores suos, quimensa bonitas etiam hoc providit, ut laborum quidem tempus et agonis non ex
Abbreviated transcription (Latin):
ns quoqz explctis.
assunt carnifices qͥ
xp̃i famulos. de squalore
carccris edicentes : p̾fecti
obtutibus iterum presen¬
tarent. Quibz prefectus
ait. Si prudenti consilio
tandem ad uitam tẽditis:
munolate diis et iiuite.
Sracco mori cdigitis. mor¬
tudrum quos seduristis
cadanera infeliciter inhu¬
mata: et tormentorum
adhuc signa soruancia e
eũtes . ciuite. ⁊̃ si nõ respuẽtẽ
ĩfelicitate cors ĩfclicitast ene¬
dite: et infeliciter ut deside¬
ratis obitos. Ad hanc uo¬
cem xp̃i martires dyoni¬
sius. rusticus et elcutheri¬
us. in agonia pari confes¬
sionc fidei. et uurtutis con¬
stancia roborati: post ni¬
mia tormenta gloriosũ
complere martuium le¬
grant. Et iudicis abstras¬
ti conspectibus ac funcrib
sibi scõrm osterisis. diui

Expanded text:
s quoque explicitis, adsunt carnifices, qui Christi famulos de squalore carceris educentes, praefecti obtutibus iterum praesentarunt. Quibus praefectus ait: Si prudenti consilio tandem ad vitam tenditis, immolate diis, et vivite: si vero mori eligitis, mortuorum quos seduxistis, cadavera infeliciter inhumata, et tormentorum adhuc signa servantia, euntes cernite, et si non respueritis, infelicitatem eorum infelicitate excedite, et infeliciter, ut desideratis, obite. Ad hanc vocem Christi martyres, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, in agonia pari confessione fidei et virtutis constantia roborati, post nimia tormenta gloriosum complere martyrium elegerunt. Et judicis abstracti conspectibus, ac funeribus sibi sanctorum ostensis, divi
Abbreviated transcription (Latin):
protinus ut se com¬
pent derclinqui. nec sub
uno cum sociis ictu mu¬
chronis ꝑuncndum in¬
stitui: undeait o principe ᷤ
de professionc mca quam
coram nobis nundum
protuli dubitatis: An pu
lum qui cidem preceptori
ur̃o transfigurando se m
angelum sucis apparunt
abiectiorem hominibus
dundico: ut pote dyabolo
credulum. et antrep̃imi
instrum ac uiciorum oĩ¬
um laberuithum. Qui
non solum se n noragi¬
nem baratri mersit ucrũ¬
os permania instituta e¬
trmis dedicauit nccudiiͤ.
Tunc in insaniam proce¬
res concitati: pari cum si

Expanded text:
protinus ut se comperit derelinqui, nec sub uno cum sociis ictu mucronis perimendum institui: « Cur, ait, o principes, de professione mea, quam coram vobis non protuli, dubitatis, aut putangelum, qui eidem praeceptori vestro, transfigurando se in spiritum lucis, apparuit, abjectiorem hominibus adjudico, utpote diaboli credulum Antichristi ministrum, et vitiorum omnium labyrinthum: qui non solum se voragini barathri immerserit, verua per inania instituta aeternis dedicarit incendiis. » 34. Tunc in insaniam proceres concitati praevali
Abbreviated transcription (Latin):
crat urriguus niri cuidam
infra terminum urbis leo¬
Cuius undatam ortorum
sata. ꝙͣ agrorum culta. nel
su: uel impetu fecundabat.
Oeducebaturenum de cursi
bus factis per loca necessaria:

Expanded text:
cuidam, infra territorium urbis Leujus unda tam hortorum sata quam agrorum culta vel su, vel impetu fecundabat. Deducebatur etiam factis decursibus per loca necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
tissumi dyonisii nũ¬
qm sustinuerunt abesse p̾¬
sencia: quos diuina digna¬
cio eterni regni iam presci¬
ebat esse consortes: quous¬
qz adiuicem ignte tẽpe¬
statis inscctacio: per mar¬
tinz certamina nullo sue
calliditatis. aut seueritatis
actu separare preualuit. De¬
iqz aduentus prefecti fe¬
scemini sisinuiicum ro

Expanded text:
tissimi Dionysii nunquam sustinuere abesse praesentia: quos divina dignatio aeterni regni jam praesciebat esse consortes, quosque ab invicem ignitae tempestatis insectatio, per martyrii certamina nullo suae calliditatis, aut severitatis astu separare praevaluit. Denique adventus praefecti Fescennii Sisinnii, cum Ro
Abbreviated transcription (Latin):
D
tunc a prudentib
olcum petunt. nisi quod
in aduentu iudias cum
se intus nacuas iuener̃t
testimonium foris quauĩt.
Ac si a sua fidricia decepte:
proximis dicant. Quia
nos quasi sine o pere repelli
conspicitis: dicite de nostriᷤ

Expanded text:
d tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostri
Abbreviated transcription (Latin):
yabolum uero tã
conspicabilem et
subiectum oculis habebat:
ut siuc se in propria sub¬
stancia continerit: siuc ĩ
diuersas figuras spuritale¬
q nequicias transtuliss:
qualibet ab co sub yma¬
gine uideretur. Qued cum
dyabolus sciret se effugere
non posse: conuiciis cum

Expanded text:
abolum uero ita conspicabilem et subiectum oculis habebat, ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum
Abbreviated transcription (Latin):
uid regem. Regẽ dicit
damd. non qued ipe¬
solus m ista gencalogia
regum fucrit positus: cũ
ab ipso usq ad transinig̃¬
cionem babylonis cui scri¬
bitur regnaueant: s qui¬
a dauid primus de tribu
iuda rex fuit: per quai or¬
do decurrit gencalogie. Da¬
uid autem̃ rex genuit sa¬
lomoneurex ea que fuit
urie. aueritur cum tres re¬
nominibus propriis sĩt
posite. cur sola non nomi¬
nctur bersabte: sed hoc solũ
dicitur. quod uxor fuit u
gitur hoc ideo lc .ii. re

Expanded text:
vid regem. Regem dicit David, non quod ipssolus in ista genealogia regum fuerit positus, cum ab ipso usque ad transmigrationem Babylonis qui scribuntur regnaverint, sed quia David primus de tribu Juda rex fuit, per quam ordo decurrit genealogiae. David autem rex genuit Salomonem ex ea quae fuit Uriae. Quaeritur, cum tres renominibus propriis sint positae, cur sola non nominetur Bersabee, sed hoc solum dicatur quod uxor fuerit Uriae? Igitur hoc ideo putatur
Abbreviated transcription (Latin):
eq gloriosus au¬
gustus: crumpens
ui laudes dei ait. Ocrux ad¬
mirabile signum. in qua
spensus pronrorum pon¬
sanguis cius adorandus¬
in precium nr̃e salutis. O
crux splendidior cunctis¬
astris. mundo celebris homi¬
nibus multum amabil.¬
rebus sanctior uniuersis :
que sola digna fiusti por¬
minium. dulcc lignum. dł¬
cem clanum dulcem mu¬
ua prescutem cateruam.
intius hodie laudibus ꝯ¬
gregatam:tuoq uexillo
signatam. Hec cum dixis¬
set: preciosissimam partẽ
ligni quam secum detu¬
lerat: loco suo restituit T̃nc̃
miracula. Die eodem mor

Expanded text:
e gloriosus Augustus erumpens in laudibus ait: O crux, admirabile signum, in qua spensus, pro nostrorum ponsanguis ejus adoranduin pretio nostrae salutis! O crux splendidior astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior universis! quae sola digna fuisti pormundi; dulce lignum, dulces clavos, dulce va praesentem catervam, in tuis hodie laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc miracula, die eodem mor
Abbreviated transcription (Latin):
gitur cum prolatã
aduersus dei sanctos
iuder questionem ĩ¬
tenderet. sciretqz auctorem
huius ra esse auxilium
grauius ex hoc interius
ĩ̾ulncratus:. precepit cos
quadam propere suis con¬
spectibus presentari. sc .ii.

Expanded text:
gitur cum prolatam adversum Dei sanctos judex quaestionem intenderet, sciretque auctorem hujus rei esse Aurelium, graviter ex hoc interius vulneratus praecepit eos quampropere suis conspectibus exhiberi. Tunc mi
Abbreviated transcription (Latin):
consuctudinsᷤ
est apud xpĩa¬
nos sanctorũ
patrum dies natalicios ob¬
scruare diligenter: et tunc
precipue uirtutes corum
assignatas litteris in ecele¬
sia recitare: ad dei laudem
er cunis munere sunt: ⁊ ad
instrumenta minorum.
inter omnes autem sanc¬
tos memoria bratissime
uirguus eo frequencius
agituratq fistiuius: quo
maiorem graciam apud
deum creditur mucnisle.
Unde post alia quedam ip̃i¬
us antiquiora sollempni¬
a: non fuit contenta deuo¬
cio fidelium: quin natim¬
tatis sollempne suꝑadderet
ac itaq die peculia¬
riter in ccclesia recitã¬
dus esse uideritur ille liber.
qui de ortu cius atq inta
scriptus mucniebatur: si
non uidicassent cum pĩes
inter a pocripha nunieran¬
dum. At qũi magius et sa¬
pientibus iuns ita uisum
est: nos alia quedam h nõ
aliena legentes: ceclesiasti¬
cum morci debitis offici¬
is excquanur. Brata ergo
domini mater et peipetũa
iurgo maria. priusqmͣ llã¬
scerctur oraculis enuncia¬
ta est: et designata miraculꝰ.

Expanded text:
consuetudinis mos est apud Christianos: Sanctorum patrum dies natalicios observare diligenter: et tunc precipue virtutes eorum assignatis litteris in Ecclesia recitare: ad Dei laudem: ex cujus munere sunt: et ad instrumenta morum. Inter omnes autem Sanctos: memoria beatissime Virginis eo frequentiagitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet ac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis,
Abbreviated transcription (Latin):
et ibesus ambulans dicit.
lex dat testimoniũ.
Ecce agnus dei: agnus im¬
macũlatus: agnus agnĩ¬
natorem egypti populũ-
israel percutere non sinit.
luit dicere ecce: Quando es¬
ce dicitur quodammodo il¬
le qui ostenditur: digito
i cit ergo ad discipu¬
los cins. Quid me
scquimini: Quid me pu¬
tatis magistrum habere:
Ecce agnus dei: illum seqͥ¬
mini. Illum o portet cresce.
me autem minui. Nemo
prudecium cum qui mi¬
nuitur sequitur: et relin¬
quit cum qui crescit. Et au¬
dicrunt cum duo discipli
loquentem: et magistri mi¬

Expanded text:
 Jesum ambulantem, dicit: Lex dat testimonium: ecce agnus Dei, agnus immaculatus, agnus anninatorem Aegypti populum Israel percutere non sinit. luit dicere, ecce? Quando dicitur ecce, quodammodo ille qui ostenditur, digito icit ergo ad discipulos suos: Quid me sequimini? Quid me putatis magistrum habere? Ecce agnus Dei. Illum sequimini, illum oportet crescere, me autem minui. Nemo prudentum eum qui minuitur, sequitur, et relinquit eum qui crescit. Et audierunt eum duo discipuli loquentem magistrum
Abbreviated transcription (Latin):
haberetur. ut quicquidhu¬
mana fragłita ꝑ ignorãciã
uel regligenciam. scu per
occupacionem rei scculariˢ
in sollemnutatib scõrum
minus plene peregisset: ĩ¬

Expanded text:
haberetur, ut quidquid humana fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, i
Abbreviated transcription (Latin):
ogitis in co
paula et cu¬
stochium ĩ¬
mo cantas
xp̃i mecompellit. qui nob̾
dudum tractatibus loqͥ
consucucram: nt nouo lo¬
quendi genere sanctis q̃
uobiscum degunt uirgi¬
nibus latino utens clcq̃o:¬

Expanded text:
ogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens elo
Abbreviated transcription (Latin):
hortamuni affectu. infan¬
cium more balbucienciũ
qui quetumq audicrĩt
fan gestiunt: cum nec dũ
possunt ad plenum uer

Expanded text:
hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum ver
Abbreviated transcription (Latin):
assumpta est. quia ur̃a
id deposcit presencia abseꝰ
scribtre uobis curaui. que
absencia preseus deuotus
obtuli: ut habeat sanctũ
collegium nr̃m in die tã¬
te sollenuitatis munus
latini sermonis. in quo
discat tenera infancia lac¬
tis cxperir dulcedinem. et
de exiguis crunia cogitare:
qualiter fauente deõ per

Expanded text:
assumpta est, quia vestra id deposcit oratio, praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per
Abbreviated transcription (Latin):
singulos annos tota hec
dics cependatur in laudẽ.
et cum gaudio celebretur.
ne forte si uenent uestris¬
in manibus illud apocri¬
phum de transitu cuisdẽ
uirginis. dubia pro ccrti

Expanded text:
singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit in manibus illud apocryphum De transitu ejusdem Virginis, dubia pro certi
Abbreviated transcription (Latin):
more corum qui de clama¬
torie nn ecclesiis solent loq̃
ad populum: quod utiq
genus docendi nec dum
atti geram. Sz quia ne¬
gare ncqueo quicquid in¬
ungitis. nimia nr̃a deuuic¬
tus dileccione experiarque

Expanded text:
more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de dileccione quasi desĩ¬
gulani mandatodominꝰ
dicit. Hoc est preceptum me¬
uin ut diligatis iuicem.
nisi quia omne manda¬
tum de sola dileccione est.
et omnia unum precep¬
tum sunt: quia quicqd̃
precipitur in sola caritate
solidatur: eit enum mul¬
ti arboris rami ex nna ra¬
dict prodeunt: sic multe
uirtutes ex una caritate

Expanded text:
 de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem ? nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt. Quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur. Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate
Abbreviated transcription (Latin):
cum gaudio renicaret. Ex
ccclesic. crescenti religione
xp̃iana. decretum est: ut ĩ
ccclesiis dei que perorbem
ttrranum longe lateq cõ¬
stiuunitur. honor et neino¬
ria omnium sanctornmi
in dic qua predicums

Expanded text:
ret. Ex Ecclesiae, crescente religione Christiana, decretum est ut in Ecclesiis Dei, quae per orbem terrarum longe lateque construuntur, honor et memoria omnium sanctorum, in die qua praedixim
Abbreviated transcription (Latin):
riis ꝙ sanc¬
tus bonifa¬
aus. qui quartus a beato
gregorio romanc urbis
cpiscopatum tenebat: suis
precibus a foca cesare impe¬
traucrit donari ecelesic xp̃i
templum rome. ꝙ ab an¬
tiquis pantheon antea uo¬
cabatur: quia hoc quasi si-¬
mulachrum omnium n¬
derctur esse deorum. In quo
climinata omni spurcicia
fecit ccclesiam sancte dei ge¬
nitricis atq omniur
martirum xp̃i: ut ceclusa
multitudinc demonum.
memoria haberetur. ⁊ pleb
uniuersa in capite kalen¬
dan nouembrium: sic
in dic natalis domini ad

Expanded text:
riis, quod sanctus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetravit donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon antea vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemomemoria haberetur; et plebs universa in capite Kalendarum Novembrium, sicut in die natalis Domini, ad
Abbreviated transcription (Latin):
unc milites rapido
cursu domum sãc¬
ti aurelii occupantes qua
omnes sancti collecti ma¬
nebant: in foribus adhuc¬
clamare ceperunt. Exite mi¬
seri: crite cominus mori

Expanded text:
unc milites rapido cursu domum beati Aurelii occupantes, qua omnes sancti collecti manebant, prae foribus clamare coeperunt: « Exite, miseri; exite cominus morit
Abbreviated transcription (Latin):
cpulas leti prosiliunt: ut
putares eos credere iam a¬
pud indicem sua ĩenre
donaria: qui nil aliud pe¬
ne poterant habere qm tor¬

Expanded text:
laeti prosiliunt: putares eos jam apud judicem sua inventuros donaria, qui nihil aliud habere poterant quam tor
Abbreviated transcription (Latin):
ueroum tuum. Ut uero ex
bodierua leccione audiui¬
mus. candem quam ange¬
lo echibucrat humilitatẽ
hominibus quoqz curauit
cchibere. Et quod maioris
est mututis: hoc ociam mi¬
noribus. quis cnim nesci¬
at iuirgincin deo consecra¬
tam mulicrem deo deditã.
gradum habere po ciorem:
Quis dubitit matrem re¬
gis ctam iure matri mili¬
tis esse preftrendam: At ta¬
men ipsa mcnor scriptu¬
re precipientis. quanto n

Expanded text:
erbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et quod majoris est virtutis, hoc etiam minoribus. Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis dubitet matrem regis aeterni jure matri militis praeferendam? Attamen ipsa, memor Scripturae praecipientis, Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
lorificatum a patre
filium sccundum
formain scrui. quam pat
suscitauit a mortius: et
ad suam dexterain colloca¬
uit. res ipsa indicat: et nul¬
lus ambigit xpĩanus. Si
quomiam nontantum
dirit paterclarifica filium
tiumr: scd addidit cciam
ut filius tuus clarificct tt.
nicrito queritur quomo¬
do patreinclanficau̾¬
it filius cum sempiterna
claritas prĩs. nec diminu¬
ta fucrit in forma buma¬
na nec augeri potuit in
sua perfeccione diina:
in se ipsa claritas patris.
nee miniu nec augeri p̃t

Expanded text:
lorificatum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri pot
Abbreviated transcription (Latin):
tem audita. credita et con¬
fessa dunitate domini
saluatonis. qua pr̃i et spi¬
ritui scõ consubstancialis
semper et cocterus yscũct.
spercinus nos. per humani¬
tatis cius sacramenta qui¬
bus mibuti sumus usq
ad contemplandam duni¬
intatis ciusdem gloriam
posse pertingere: quam ip̃e
fidelibus sius fideli pietate
pollicetur dicens. Qui habet¬
bet mandata mea et seruat
ca: ille est qui diligit me. Qͥ
autẽ diligit me: diligetur

Expanded text:
tem audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemplandam divinitatis ejusdem gloriam posse pertingere, quam ipse suis fidelibus servis fideli pietate pollicetur, dicens: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me: qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
um comminacionum ter¬
ror ostendat: quibus utiq
et fides mouctur: et infide¬
litas increpatur. Inter hec
autem ꝑmanct suꝑomneᷤ
beiignitas dei: et nulli mi¬
scricordiam suam denegat.
cum indiscrete uniuersis
bona multa largitur. cosq
quos merito subderet et pe-¬
nis. magis uult inuitare
beneficiis. Dilacio enim uĩ¬
dicte: dat locum penitencie.
Nec dici potest nullam tibi

Expanded text:
um comminationum terror ostendatur: quibus utique et fides monetur, et infidelitas increpatur. CAP. IV. Inter haec autem permanet super omnes benignitas Dei, et nulli misericordcum indiscrete universis bona multa largitur: eousque quos meritos subderet poenis, mavult invitare beneficiis. Dilatio enim vindictae dat locum poenitentiae, nec dici potest nulla ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ma facta sunt: sublimiu
mente uolando. et limpi¬
dius speculando cognouit:
ac nobis cognoscendain sc̃¬
bendo contradidit. Ergo a¬
lii cuuangeliste xp̃m extẽ¬
pore natum describunt. Io¬
hannes cundem in princi¬
pio fuisse testatur dicens.
In principio erat uerbum.
Alii inter hommnes cum su¬
bito apparuisse comnc̃o¬
rant: illeipsum apuddeũ
semp fuisse declarat dicens.
et uerbum erat apuddeum.
Alii cum uerum hominẽ:
ille uerum confirmat esse

Expanded text:
a facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille verum confirmat esse
Abbreviated transcription (Latin):
et intcrrogans illos: huma¬
ne est humilitatis iudiciũ
mumocciam eximium di¬
sceude humilitatis exẽplũ.
dei quippe uuitus et dei sa¬
piencia: ettrnaq diuinitaᷤ
loquitur. Egosapiencia
habito in consilio: et eni¬
ditis intersum cogitaciomi¬
bus. axum est consilium
et equitas. mca prudencia:
nica fortitudo. Per me rege
regnant. et conditores legr
iusta decernunt. Beatus ho
mo qui audit me. qui ui¬
gilat ad fores meas cotidie :
et obseruat ad postes ostii
mei. Ipsa homine induta:
ad audiendos homines ad¬
uenire dignata est: ut m¬
mirum hominibus ꝙͣuis
summo ingenio preditis.
necessariam discendi uerbi
formam prerogaret: ne si qͥ
discipuli ucritatis fieri refu¬
gerent: magistri efficerentᷤ

Expanded text:
et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus, Dei sapientia aeterna quae divinitus loquitur: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationi meum est consilium et equitas mea prudentia mea est fortitudo per me reges regnant et conditores legum iusta mo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur
Abbreviated transcription (Latin):
et dicis. Domine da michi.
Quid tibi dabit. qui aliũ¬
de manus tuas uidet occu¬
patas: Ecce dominus ułt
dare que sua sunt: et non

Expanded text:
et dicis: Domine, da mihi. Quid tibi dabit, qui aliunde manus tuas videt occupatas? Ecce Dominus vult dare quae sua sunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiam. Stultam quip¬
pe hominibus iuisum est:
ut pro hommibz auctor ui¬
te morcretur. et inde contͣ
cum homo sca idalum sũp¬
sit: unde cciam plus debi¬
tor ficri debuit Nam tanto
deus ab homisbus dignꝰ
honorandus est: quanto
prohoĩb ⁊ ĩdigna suscpit.

Expanded text:
stultitiam . Stultum quippe hominibus visum est ut pro hominibus auctor vitae moreretur; et inde contra eum homo scandalum sumpsit, unde etiam plus debitor fieri debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus est, quanto pro hominibus et indigna suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
conuerteris isracl
ait dommus. ad me
conuatere. Si abstuleris
offendicula tua a facie me¬
a: non commonebeus. Et
iirabis. nunt dominus ĩ
ueritate. et inuidicio et in
isticia: et benedicent cum¬
omnes gentes. ipsumq
laudabunt. Hec enim dicit

Expanded text:
converteris Israel ait Dominus: ad me convertere. Si abstuleris offendicula tua a facie mea: non commoveberis et jurabis vivit Dominus in veritate: et in judicio et in justicia. Et benedicent eum gentes: ipsumque laudabunt. R\. Amen. Dicat