comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenere fidei suggerens Increm̃ta. et diuine in eo
Inchoans misteria cõtẽplatois. Apparuit
enĩ ei denuo uolut deimo: procedẽs sponsus
ethalamo suo. apparuit ei quasi Iterũ ãte
et pueruli sã in se rapiens mĩie Iam
pueriles affectus. Herluatũ antẽ est amino
eius et nunt usq facetire ꝙ eam credat
horã fuisse doͥgi natiuitatis. Sed et facile est
aduertere ihis ^ eͣis auditoriũ frẽptauerunt.
ĩ quãta bñdictõe ea hora pͥuenerit eũ dñs.
cũ usq hodie ĩ his q̃ adillud ꝑtinent sacra¬
mentum et sensus ei pnofũdior et sermo
copiosior sappetere uideatur. Unde et
postinodum ĩ saudẽ eiusdẽ genitritis et
geniti et sancte eius natĩtatis Insigl
Insigne edidit opustulũ Inter huitia oꝑĩp
suop seu tractatur sũpta matia ex es
enangelii Aradelr legitur. missus est
gabriet angelut qdea In ciuitatẽ galilee
et cetã q̃ ibi seqũtmm. Neq illud tacendũ

Expanded text:
tenerae fidei suggerens incrementa, et divinae in eo tenerae fidei suggerens incrementa, et divinae in eo inchoans mysteria contemplationis. Apparuit enim velut denuo procedens sponsus e thalamo suo. Apparuit ei quasi iterum ante hominum, et pueruli sancti in se rapiens minime jam pueriles affectus. Persuasum autem est animo ejus, et nunc usque fatetur, quod eam credat horam fuisse Dominicae Nativitatis. Sed et facile est advertere iis qui ejus auditorium frequentaverunt, in quanta eum benedictione ea hora praevenerit Dominus, cum in his quae ad illud pertinent sacramentum et sensus ei profundior, et sermo copiosior suppetere videretur. Unde et postmodum in laudem ejusdem Genitricis et Geniti, et sanctae ejus Nativitatis, insigne edidit opusculum, inter initia operum suorum seu tractatuum, sumpta materia ex eo Evangelii loco ubi legitur: Missus esGabriel angelus a Deo in civitatem Galilaeae , et caetera quae ibi sequuntur. 5. Neque illud tacendum,
Abbreviated transcription (Latin):
um adhuc puerulus gͣui capitit
dolore uexapetur : decidit ĩ lectũ.
Adducta est aut̾em ad eum mulieytula
quasi dolorem mitigatura carnmbut.
Quã tũ ille ꝯxpĩquãtẽ sentiret ꝯ carimi-¬
nalibris Iustrumẽtis quib homĩb de uulgo
illudere consueuerat: ꝯ iudignatione matͣs
exclamãs a se repuslit et abiecit. Net defuit¬
Rona misericordia diuina bono zelo sctĩ
pueri. s cõtimo sensit uirtutẽ: et In ip̃o
Impetu spũs surgens. ab oĩ dolore libatũ
se esse cognouit. Ex quo ꝯ nõ parum
In fide profice̾t. a diecit ei dñs apparere
situt olim puero samueli ĩ splo: et magnife¬
stare ei gliam̃ suam. Aderat nãq sollẽ¬
puis illa nox natiuitatis dõce: et ad sol¬
lempnet uigilias utͣ moris est. parabãt᷑.
Cũq celebrandi nocturni officii hora
aliꝙͣtisꝑ protelaretur : cõtigit sedentem
expectãtẽ q bernardũ ꝯ cetid Int mato
capite paululũ saporari. Affint Ilito puero
suo se reuelans pueri ihũ sacta natĩtas:

Expanded text:
um adhuc puerulus gravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectulum. Adducta autem ad eum est muliercula, quasi dolorem mitigatura carminibus. Quam cum ille appropinquantem sentiret cumnalibus instrumentis, quibus hominibus de vulgo illudere consueverat, cum indignatione magna exclamans a se repulit et abjecit. Nec defuit misericordia divina bono zelo sancti pueri: sed continuo sensit virtutem, et in ipso impetu spiritus surgens, ab omni dolore liberatum se esse cognovit. Ex quo cum non parum in fide proficeret, abjecit ei Dominus apparere, sicut olim puero Samueli in Silo, et manifestare ei gloriam suam . Aderat namque solemnis illa nox Nativitatis Dominicae; et ad solemnes vigilias omnes, ut moris est, parabantur. Cumque celebrandi nocturni officii hora aliquantisper protelaretur, contigit sedentem exspectantemque Bernardum cum caeteris inclinato capite paululum soporari. Adfuit illico puero suo se revelans pueri Jesu sancta Nativitas,
Abbreviated transcription (Latin):
famulus acceꝑit. ceporit ⁊ qui In eius spirictu
qui fecit que sutura sunt. qd̾ exas futurum
uidere potuerit quasi Iam factum. Presẽtiald
guippe in latere fr̃is ei lantea apparebat
qñ digitũ aplicuit loco uuluerit mox suliri
sieut postinod ip̃e confessus est. cũ ab his
Introgaretur quib celer celare non poterat.

Expanded text:
famulus ceperit, qui in ejus spiritu, famulus ceperit, qui in ejus spiritu, qui fecit quae futura sunt, quod erat futurum videre potuit quasi jam factum. Praesentialiter quippe in latere fratris ei lancea 1068 apparebat, quando digitum applicuit loco vulneris mox futuri, sicut postmodum ipse confessus est, cum ab his interrogaretur, quibus celare
Abbreviated transcription (Latin):
Eti exiens pedetentim sicut homo cõpe¬
difus: ad ecclesiam ubi adhuc uesptina
celebrabantuo offitia ꝑtendebat. Porro
iuendici qui proforis domus astabant
uidentes qd fiebat et diuinitꝰ ferriti.
In fugã uersi sif: nichil clamãtes.
Cumq Iam ecclesie forib propĩquaret.
egrediens ꝯuidã difamilia donuut̾ ca¬
intatis sue germanus illiꝰ a quo custodie¬
batur. uidens q eũ ad eccłiam̃ properãtẽ:
tarde Inquit girarde uenisti. Expauestẽ¬
te illo: festina ait. adhuc suꝑest qd̾ au¬
dias. Ottuli quippe eius tenebãtur: neci
prorsus quid agerẽ Intelligebat: Demũ¬
cũ ad altioret̃ gradꝰ ecliẽ adhuc tõpedi¬
tum data manũ grerirdum sublenasset
Introeũte illo eccłiam̃ tuc pͥmũ quid age¬
retur. agnquit: et cos natus eũ retinere
nõ potiit. Hoc modo giraedus acapti¬
eutate amorit setuli hꝰ. et acaptiuitate
fidelitex exsoluit. In quo potissimũ notũ fetit doꝰ

Expanded text:
um. Exiensque pedetentim, sicut homo compeum. Exiensque pedetentim, sicut homo compeditus ad ecclesiam, ubi adhuc vespertina celebrabantur officia, pertendebat. Porro mendici qui pro foribus domus astabant, videntes quod fiebat, et divinitus exterriti, in fugam versi sunt, nihil clamantes. Cumque jam ecclesiae propinquaret, egrediens quidam de familia domus captivitatis suae, germanus illius 1240 a quo custodiebatur, vidensque ad ecclesiam properantem, « Tarde, inquit, Girarde, venisti. » Expavescente Girardo, « Festina, ait: adhuc superest quod audias. » Oculi quippe ejus tenebantur, nec prorsus quid ageret intelligebat. Demum ad altiores gradus ecclesiae cum adhuc compeditum data manu Girardum sublevasset, introeunte illo ecclesiam, tunc primum quid ageretur agnovit, et conatus eum retinere non potuit. Hoc modo Girardus a captivitate amoris saeculi hujus, et captivitate fideliter exsolvit. In quo potissimum notum fecit Domi
Abbreviated transcription (Latin):
s nõ preualuit. Et cũ ne loqui ei ꝑmittere:
accedent ad carterẽ clamauit. Stito srat
girarde qr ituri sumus in proximo: et mo¬
nasteriũ Introituri. Tu uero qñquid exire
nõ licet hic monachus esto: sciens q̃d uis
et nõ potes tibi pyo facto reputari. Cũq
girardus magit ac magis auxiaretur :
pantis Intositis dieb audiit uotẽ ĩ som-¬
puis dicẽtẽ sibi. Hodie liberaberis. Erat
autẽ sacrũ quadragesime tempus. Circa
uesꝑtinam itaq diei horam cogitãs quod
audierat tõpedes suas tetigit: et ecte fer¬
⁊ um exparte trepuit in manir euis ut
minus Iam teneretua: Cet aliq̃tenꝰ Incede
posset. E quid ageret. Erat hoflium
obseratum: et proforib pauxĩt multitũde
Surrexit tamen ⁊ et nõ tain spe enadẽdi
ꝙͣ tedid Iacendi seu curiositate tẽptandi..¬
accedens ad hostium subterranee cons.
In qua uiictus es clausus erati moy uotr.
pessulum tetigit. sera tota inter manus eiꝰ
collapra est. et hostium donuis aꝑtiu¬

Expanded text:
non profecit. Et cum nec loqui ei permitteretur, accedens ad carcerem clamavit: « Scito, frater Gerarde, quia ituri sumus in proximo, et monasterium introituri. Tu vero quandoquidem exire non licet, hic monachus esto, sciens quod vis, et non potes, pro facto reputari. » 12. Cumque Gerardus magis ac magis anxiaretur, paucis interpositis diebus, audivit vocem in somnis dicentem sibi: « Hodie liberaberis. » Erat autem sacrum Quadragesimae tempus. Circa vespertinam itaque diei horam cogitans quod audierat, compedes suas tetigit, et ecce ex parte crepuit in manu ejus ferrum, ut minus jam teneretur, et aliquatenus incedere posset. Sed quid ageret? Erat ostium obseratum, et pro foribus pauperum multitudo. Surrexit tamen, et non tam spe evadendi quam taedio jacendi, seu curiositate teaccedens ad ostium subterraneae domus, in qua vinctus et clausus erat, mox ut pessulum tetigit, sera tota inter manus ejus collapsa est, et ostium domus apert
Abbreviated transcription (Latin):
Eit dictum est: sit quo factũ est. Pau¬
cissuit Interpositis dieb tircũuallatus ab
Immicis captrit et uulueratꝰ ip̃o xobum
Infixam loco. cui ille digitũ applicuerat
trahebatur: et mortẽ quasi Iam pͥsentẽ
metuens clamabat. Monachꝰ sũ. moãchꝰ
sũ cisterciensis. Nichilominꝰ tamẽ captꝰ
et reclusus ĩ custõdia est. uocatꝰ ẽ b̾nardꝰ
inquit et predixerã. qd̵ durũ foret cõtra
stiiulũ calcitrare: nec tamẽ ad mortẽ ei.
conualuit: propositũ uo seu uotũ qd uouerat
nõ nuitauit. Cum ergo Iam liber ab amore
se tuli hostilib adhuc uinculit teneretur
et hoc solum essẽt ꝙ cõuersionis eiꝰ propositũ
⁊ etardaret: cito etiam In hoc affuit ei mniã der

Expanded text:
» Sic dictum, sicque factum est. Pau» Sic dictum, sicque factum est. Paucissimis interpositis diebus circumvallatus ab inimicis, captus et vulneratus juxta verbum infixam loco cui ille digitum applicuerat, trahebatur, et mortem quasi jam praesentem metuens clamabat: « Monachus sum, monachus sum Cisterciensis. » Nihilominus tamen captus et reclusus in custodia est. Vocatus est Bernardus inquit, « et praedixeram quod durum esset ei contra stimulum calcitrare: nec tamen ad mortem ei vconvaluit, propositum vero seu votum quod voverat non mutavit. Cumque jam liber ab amore saeculi hostilibus adhuc vinculis teneretur, et hoc solum esset quod conversionis ejus propositum retardaret, in hoc etiam cito adfuit ei miser
Abbreviated transcription (Latin):
esset contra stimulum calcitrare. accerciso¬
accercisto bernardo ueniam p̾catur: et pͥor
ipãꝵ cõuersionis petit assensuni Demiq
Iupͣ morẽ ecclesiastitimm seꝑata a uiro
Interuemente parili uoto tastitatis. In cetũ
sclĩmonialiũ transis frĩnaꝵ religiose
usq hodie seruiens deo Eaxħ..⁊.¬
ecndus natu post guidonẽ ga¬
girardus erat᷑ nules In armrl
ftrenius. magne prudencie. benigintatis
eximue: et qui ab om̃ib diligeretur.
Qui cetis ut̃i dictũ est pͥmo auditu et
pͥma die acquiestẽtib. uot mos est
sapiẽtie secularis leuitatẽ reputans: ob¬
stinato animo salubre cõsiliũ et factit frĩs
monita repellebat. Tum bernardꝰ fide Iã
ignens et fraterne caritatis zelo mirũ
apponent ⁊ ueniet inqͣt dies et cito ueĩet
cũ lancea Lateri huit affixa ꝑuiũ faciet
iter ad tor tuũ. consilio salutis tue qd̾ modo
aspnaris : et tunebis quid s nĩme morieris.

Expanded text:
esset contra stimulum calcitrare, accersesset contra stimulum calcitrare, accersito Bernardo veniam deprecatur, et prior ipsa 1067 conversionis petit assensum. Denique juxta morem ecclesiasticum separata a viro, interveniente parili voto castitatis, in coetum sanctimonialium transiit feminarum, religiose usque hodie serviens Deo. 11. Secundus natu post Guidonem Gerardus erat, miles in armis strenuus, magnae prudentiae, benignitatis eximiae, et qui ab omnibus diligeretur: qui caeteris, ut dictum est, primo auditu et primo die acquiescentibus, ut mos est sapientiae saecularis, levitatem reputans, obstinato animo salubre consilium et fratris monita repellebat. Tum Bernardus fide jam igneus, et fraternae charitatis zelo mirum apponens: « Veniet, » inquit, « dies, et cito veniet, cum lancea, lateri huic infixa, pervium iter ad cor tuum faciet consilio salutis tuae, quod aspernaris: et timebis quidem, sed minime morieris.
Abbreviated transcription (Latin):
pmogenitus fratũ cõiuigio Iam alligatus
enas: Uno maguus. et pre aliis Iam In sclõ
radicatus. Hic p̃mo panty paululũ hesitãs.
si cõtinuo rem perpedens et retogitas toner¬
Nomi consensit: si tamen cõuix ãmieret.
Merũ id quidẽ de Inuentula irtti nobilie et
parnuilat filiat nutrienti. pene Impossibile
do. spem concipiens tertiorẽ. Incutanter
ei spospondit. aut consensurm fminam
aut celeriter moriturã. Semu trinam
om̃imodis illa remieret. Uir eiꝰ magnanimꝰ
Iuio eo am prenentus fidei uirtute In qua post¬
mod̾ excellenter enituit ⁊ uirile consiłĩ dir̃o
Inspirãte concepit. ut abitiens quicquid hr̃e
uidebatur In seculo. uitam inftĩtueret agere
rusticanã: Laborare sc manib propriis
unde suam sustentaret et uxoris uitam⁊
quam Inuitam diuittẽ non licebat. Interĩ
sũꝑuenit bernardꝰ: qui undiq alios ata
alios colligens discurrebat. Nec mora:
slagellatur predicti guidonis uxor Infirmi¬
tate graui. Et cognoscens qr durũ sibi

Expanded text:
mogenitus fratrum conjugio jam alligatus erat, vir magnus, et prae aliis jam in saeculo radicatus. Hic primo paululum haesitans, sed continuo rem perpendens et recogitans, conversioni consensit, si tamen conjux annueret. Verum id quidem de juvencula nobili, et parvulas filias nutrienti, pene impossibile Domini spem concipiens certiorem, incunctanter ei spopondit aut consensuram feminam, aut celeriter morituram. Demum cum omnimodis illa renueret, vir ejus magnanimus, imo ea jam praeventus fidei virtute, in qua postmodum excellenter enituit; virile consilium Domino inspirante concepit, ut abjiciens quidquid habere videbatur in saeculo, vitam institueret agere rusticanam, laborare scilicet manibus propriis, unde suam sustentaret et uxoris vitam, quam invitam dimittere non licebat. Interim supervenit Bernardus, qui undique alios atque alios colligens discurrebat. Nec mora, flagellabatur praedicta Guidonis uxor infirmitate gravi. Et cognoscens quia durum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
iuinor cet̾is frĩb et necdũ nules : sine diffi¬
cla cultate ead hora salutarib monitis dedͭ
assensum. Porro andreas bernardo etiã ip̃e
miõr. et nouus eo tempore mles : uerbum
frõis difficiliut admittebat. doneci sũbito epda
siquid ei apparuit. Serena facie subridens:
et cõgratulant ꝓposito filiore. Itaq et.co
ipẽ cõtimo manut dedit: et detyrone sc̃łi
factus est miles .xi. Nec solus uidit ãdreas.
tanteꝵ matr̃ẽ filioꝵ letãtẽ: s confessus et

Expanded text:
junior caeteris fratribus, et necdum miles, sine diffijunior caeteris fratribus, et necdum miles, sine difficultate eadem hora salutaribus monitis dedit assensum. Porro Andreas, Bernardo etiam ipse junior, et novus eo tempore miles, verbum fratris difficilius admittebat, donec subito exclamasiquidem ei apparuit, serena facie subridens, et congratulans proposito filiorum. Itaque et ipse continuo manus dedit, et de tirone saeculi factus est miles Christi. Nec solus vidit Andreas tantorum matrem filiorum laetantem, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
suũ aute conspectũ dñi deisu. Ea igr̃ die
firiatũ ꝓpositũ tordis eius. Nec uero surda
aure ꝑcexit uotẽ dñi dicẽtis. Qui audit:
dicat ueni. Siquid abilla ẜ ħ hora sĩtc ignis
qui toburit siluã. et sĩc flãma cõburens
mõtes h̃nic inde uit uicimora priꝰ queq
corrpiens postinodũ ĩ ult̾iora progreditur:
sic̃ ignis quẽ doꝰ miserat ĩ cor serui sui uo¬
leus ut arderet. pͥmo frẽs suos aggredieͫ
solo miniio ad cõuersionẽ adhuc. ninus
habili seniori pata ad solatiũ derelicto:
deinde cognatos e notos. socios et amitos ⁊
et dequibusq poterat esse spes cõuersioĩs.¬
P uiiꝰ oĩ galdricꝰ auunculus eiꝰ absq
dilatione auit hesitatione pedib ut
at̃ auuit iuit. In sententiã nepotis. et cõ¬
sensum cõuersionis: uir honestus et
potrns ĩ seculo. et In secularis nulicie
glia nominatus. p dñs castri in
torritori. eduensi quod lullũt dicitur.
Continuo etiam bartholonens occurrens.

Expanded text:
suum ante conspectum Domini Dei sui. Ea igitur die firmatum est propositum cordis ejus. 9. Nec vero surda aure percepit vocem dicentis. Qui audit, dicat, Veni . Siquidem ab illa hora, sicut ignis qui comburit silvam, et sicut flamma comburens montes, hinc inde prius viciniora quaeque corripiens, postmodum in ulteriora progreditur: sic ignis quem Dominus miserat in cor servi sui, volens ut arderet, primo fratres ejus aggreditur, solo minimo, ad conversionem minus adhuc habili, seniori patri ad solatium derelicto; deinde cognatos, et notos, socios et amicos, et de quibusPrimus omnium Galdricus avunculus ejus, absque dilatione aut haesitatione, pedibus, ut aiunt, ivit in sententiam nepotis, et consensum conversionis, vir honestus et potens in saeculo, et in saecularis militiae gloria nominatus, dominus castri in territorio Aeduensi, quod Tuillium dicitur. Continuo etiam Bartholomaeus occurrens,
Abbreviated transcription (Latin):
quitquid potuit ut In eis profice̾t. Nã In
precoetaneis suis ꝓficiebat : s ĩ reb selãrib
Iam mortificatoe future ꝑfectois uelut
naturalẽ Inchoabat. Crat quippe simplicissiꝰ
in setularib. a mans habitare secũ. publi-¬
cũ fugitans:. mire cogitatiuꝰ. parentibus
obediens et subditꝰ. om̃ib beiignꝰ et gratꝰ᷑
domi simplex ⁊ quietus :̃ foris rarꝰ. et
ultra ꝙ credi possit uerecundꝰ ⁊ nusqͣm
multũ loqui amans: deo deuõtꝰ. ut puyã
sibi pueritiam suam conseruaret : Mittaꝵ
etiam studio deditut: ꝓ quas Inscripturis
dnͣ disceret et cognosceret. In quo quãtum
In brem profec̾it. et ꝙͣ ꝑspitatem In discer¬
nendo Induerit sensum: ex eo ꝙ subiũgimꝰ
aduerti potest.

Expanded text:
quidquid potuit ut in eis proficeret. Puer quidquid potuit ut in eis proficeret. Puer uis proficiebat; sed in rebus saecularibus jam mortificationem futurae perfectionis velut naturaliter inchoabat. Erat quippe simplicissimus in saecularibus, amans habitare secum, publicum fugitans, mire cogitativus, parentibus obediens et subditus, omnibus benignus et gratus, domi simplex et quietus, foris rarus, et, ultra quam credi possit, verecundus, nusquam multum loqui amans, Deo devotus, ut puram ei pueritiam suam conservaret; litterarum etiam studio deditus, per quas in Scripturis Deum disceret et cognin brevi et profecerit, et quam perspicacem in discernendo induerit sensum, ex eo quod subjungimus, adverti potest.
Abbreviated transcription (Latin):
editurus est latrata. Euit em̃ egrenius pre¬
dicato. et famꝙ̃ bonut cams gra ⁊ingue
medicinalit ĩ multis. multot morbos rura¬
turus est aminaꝵ. Quo responso nulier
pia et sidelis quasi adeo suscepto leta effinto
eh Iam tunt ĩ amore nũdũ nati tota trasfũd̃.
cogitãs satrie eũ litteris Imbuend tradere
scdm̃ modũ uisionis et Inho̾tatõis. qua de
illo ei tam subluma promiltebãtur. Qd̾
eti factum est. Moꝵ enĩ us feliti partu illũ¬
edidit. nõ modo eũ obtulit dño sit̃ de aliis
agere consueuerat: s sicut legr̃ de desancta ⁊¬
anna matre samuelit q̃ petitũ adnõ et acceptũ
filiũ in tab̾naculo eius destinauit perpetuo
seruiturũ. sit et ipã In eclesia eũ dei accepta¬
bile op obtulit iuiuis. Unde et ꝙͣ cito potuil
In ecclesia castellionis que postinod ip̃uis ber-¬
nardi opera a seculari cõuersatõe ĩ ordinem
regulariũ canonicoꝵ promota cognoseit=
magistris licteraꝵ tradens erudiendũ: egit

Expanded text:
Erit enim egregius praedicator, et tanquam bonus canis, gratia linguae medicinalis in multis multos morbos curaturus est animarum. » Quo responso mulier pia et fidelis quasi a Deo suscepto, laeta efficitur, et jam tunc in amorem nondum nati tota transfunditur, cogitans eum sacris Litteris erudiendum tradere, secundum modum visionis et interpretationis, qua emittebantur. 3. Quod et factum est. Mox enim ut felici partu edidit, non modo obtulit eum Deo, sicut de aliis agere consueverat: sed, sicut legitur de sancta Anna matre Samuelis, que petitum a Domino et acceptum filium in tabernaculo ejus destinavit perpetuo serviturum , sic et ipsa eum in Ecclesia Dei acceptabile obtulit munus. Unde et quam citius potuit, in ecclesia Castellionis, quae postmodum ipsius Bernardi opera a saeculari conversatione in Ordinem regularium canonicorum promota cognoscitur, magistris litterarum tradens erudiendum, egit
Abbreviated transcription (Latin):
sdita intebatur ausfere : ireꝑabitẽ q thesaurũ.
nter hec tamen. cogitans et ꝓpẽdens
qd̾ uulgo dr̃. non esse tutũ diu coha¬
bitare serpenti : fugã meditari cepit. Uide¬
bat eni mãdum et pͥncipem eius epterias
sibi multa offerẽtẽ. magnas res. Ipes maio¬
res. s falates omnes. et uauitatẽ uanitatũ.
et uanitatẽ omĩa: ueritatẽ yo ipsã Interiꝰ

Expanded text:
spita nitebatur auferre, incomparabilemque thesaurum. nter haec tamen cogitans et perpendens, quod vulgo dicitur, non esse tutum diu cohabitare serpenti; fugam meditari coepit. Videbat enim mundum et principem ejus exterius sibi multa offerentem, magnas res, spes majores, sed fallaces omnes, et vanitates vanitatum, et vanitatem omnia. Veri
Abbreviated transcription (Latin):
eo surgens aufugit Capłiĩ. uii.¬
ontigit item ul ꝯ sotiis aliquãttis ap̾
mattonã aliquã bernardꝰ hospitaret᷑.
Confiterans autẽ mulier adolescẽtẽ decorũ
aspectu. capta est laqueo oculoꝵ fuorum:
et ĩ cõcupiscentiã eis exarsit. Eũq tꝙ
honoratiori oñi seorsum ei fecisset lectulu
prerari: Surgens ipã de noite Impudẽter
accessit ad eum. Quã bernardꝰ sentiens
nec consilii inops: clamare cepit. Latrones.
latrones. Ad quã uotẽ fugit mulier: faii¬
lia omĩs exsurgit ⁊ lucerna accenditur ꝑ
Latro queritar: s mĩme Inuenitur. d lectu¬
los singuli redeunt ⁊ fit silentiũ ⁊ fut
tenebre situti pͥus: pausant cetei. s non
misera illa requiescit. Mourgit denuo et
bernardi lectulũ petit: s denuo ille ꝓcla¬
mat. Latrones: latrones. Quenitur Iterũ
datro. latet. Iterũ nec ab eo qui solus
nouerat publicatur. usq tercio Improha
mulier sit repulsa ⁊ uix tamdẽ seu metu

Expanded text:
eo surgens aufugit. Ceo surgens aufugit. Contigit item ut cum sociis aliquantis apud matronam aliquam Bernardus hospitaretur. Considerans autem mulier adolescentem decorum aspectu, capta est laqueo oculorum suorum, et in concupiscentiam ejus exarsit. Cumque tanquam honoratiori omnium, seorsum ei fecisset lectulum praeparari, surgens ipsa de nocte impudenter accessit ad eum. Quam Bernardus sentiens, nec consilii inops, clamare coepit: Latrones! latrones! Ad quam vocem fugit mulier, familia omnis exsurgit, lucerna accenditur, latro quaeritur, sed minime invenitur. Ad lectulos singuli redeunt, fit silentium, fiunt tenebrae sicut prius, pausant caeteri, sed non illa misera requiescit. Exsurgit denuo, et Bernardi lectulum petit; sed denuo ille proclamat: Latrones! latrones! Quaeritur iterum latro, latet iterum, nec ab eo qui solus noverat, publicatur. Usque tertio improba mulier sic repulsa, vix tamdem seu metu,
Abbreviated transcription (Latin):
ad se reuersus et de semetipõ erubestens apud
semetipfum. In se ixm ultro seuerissius
exarsitio. Etagus quippe gelidaꝵ aguarum
qd̵ in prepiõ erat᷑ collotenus insiłiens : tãdiu
midii permnãsit: donec pene epangius effectꝰ.
ꝑ uirtutẽ gr̃e coeperãtis etiã acalore carnalis
concupiscẽtie totus refriguit ⁊ Induens illum
castit̾atis affẽctũ. quẽ iuduerat qui dicebat.
Pepigi fedus ꝯ oculis meis: ulrme cogitarẽ
quidẽ de uirgine.
irta Idem tempus Instinctu demonis
ĩ lectum dormientis Iniecta est puella nuda¬
milla. Quã ille sentiens: ꝙͥ oĩ pare ⁊ silẽtio
partẽ ei lectuli quã occupauerat cessit ⁊ et
ĩ fatus alterũ se cõuertit atq dormiuit.
Misera ũo illa aliquandiu Iatuit sustinent et
expectanes. deinde palpans et stumilans. No-¬
inssime uero ꝯ inimobilis ille ꝓsisteret. illa
iret Impudentissima esset erubuit: et
horpore Ingenti atq ãmiratõe ꝑfusa relicto

Expanded text:
ad se reversus, et de semetipso erubescens apud ad se reversus, et de semetipso erubescens apud semetipsum, in se ipsum ultor severissimus exarsit. Stagno quippe gelidarum aquarum, quod in proximo erat, collo tenus insiliens, tandiu inibi permansit, donec pene exsanguis effectus, per virtutem gratiae cooperantis etiam a calore carnalis concupiscentiae totus refriguit, induens illum castitatis affectum, quem induerat qui dicebat: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine Circa idem tempus instinctu daemonis in lectum dormientis injecta est puella nuda. Quam ille sentiens, cum omni pace et silentio partem ei lectuli quam occupaverat, cessit, et in latus alterum se convertit, atque dormivit. Misera vero illa aliquandiu jacuit sustinens et exspectans, deinde palpans et stimulans: novissime cum immobilis ille persisteret, illa, licet impudentissima esset, erubuit; et horrore ingenti atque admiratione perfusa, relicto
Abbreviated transcription (Latin):
et trutẽ tuam libera eam dñe. eluãs ma¬
nũ suani signauit se et emisiꝭ spĩo ita uti
manũ nõ possẽt deponere ul leuarat.¬
U hoc bernardus suo Iam morei sus Inre
Uictitare Incipiens ebegãti corpore qͣta
faciẽ pͥminens suaussimuis ornatꝰ moribus.
acri Ingenio p̾ͥditus. acceptali polẽs Ingenis
eloquio: magnespei adolestens p̾ditabatur.
Cui tãꝙͣ Ingredienti scłm. plures se uie sa scli
ip̃ius offerre ceperũt. et ĩ oĩb assurge pro¬
arridere. Obsidebant autẽ benignũ Iuuenit
aniiũ sodaliũ dissimilet mores. et amicitie
procellose: sinule sibi effic̃e gestientes.
Que si ei dulceste ꝑstitissent. necesse exat
amaresce illi. qd̵ in hac uita dulcuit cordi eius
Insederat caftitatis amorẽ. Cui p̾tipne Inuidens
coluber bortuosus. spargebat laqueos tẽptationũ:
ac uariis occursib caltaneo eius insidiabatur.
Cũ eñt aliguando curiosius aspitiendo de fĩpos
ĩ quenid occulos aliquãdiu tenussẽt᷑. cõtinus

Expanded text:
et crucem tuam libera eam, Domine, » elevans manum signavit se, et emisit spiritum, ita ut manum non posset deponere quam levarat.x hoc Bernardus suo jam more, suo jure victitare incipiens, eleganti corpore, grata facie praeeminens, suavissimis ornatus moribus, acri ingenio praeditus, acceptabili pollens eloquio, magnae spei adolescens praedicabatur. Cui, tanquam ingredienti saeculum, plures se viae saeculi ipsius offerre coeperunt, et in omnibus assurgere proarridere. Obsidebant autem benignum juvenis animum sodalium dissimiles mores, et amicitiae procellosae, similem sibi efficere gestientes. Quae si ei dulcescere perstitissent, necesse erat amarescere illi, quod in hac vita dulcius cordi ejus insederat, castitatis amorem. Cui praecipue invidens coluber tortuosus, spargebat laqueos tentationum, ac variis occursibus calcaneo ejus insidiabatur. Cum enim aliquando curiosius aspiciendo, defixos in quamdam oculos aliquandiu tenuisset; continuo
Abbreviated transcription (Latin):
non Inuisibilem illã uitã uitẽtis et loꝙ̃tis
in eo pͥ chuisti enarraie proposui: sed extiora
quedã uite ip̃ius exꝑimẽta depuritate interio¬
ris sanctitatis et Inuisibilis consciẽtie per
oꝑa extioris hoĩs ad sensus hoĩ exflores
meantia ⁊̃ q̃sieut omib soire. sit etiam
quibuslibet utrumnq scribere In prõptu est.

Expanded text:
non invisibilem illam vitam viventis et loquentis in eo Christi enarrare proposui, sed exteriora quaedam vitae ipsius experimenta, de puritate interioris sanctitatis et invisibilis conscientiae, per opera exterioris hominis, ad sensus hominis exteriores micantia: quae sicut omnibus scire, sic etiam qu
Abbreviated transcription (Latin):
deus ipĩs presetib oꝑatur. et nota eorũ
religio et scola magistem ab oĩ me liberet suspic¬
suftione falsi: adhucretiã adtefliõnium
sibi asciscunt probabiliũ auctoritatẽ ꝓso-
et uirtutes leus narret omis eclesia sctoꝵ.
Quaproter attendens diuine landis dit¬
mirificã materiã om̃ib se offerẽtẽ. nemi¬
nẽ uero suscipiẽtẽ. dissimulãtib eis qui
melius hoc ac dignius poterãt. sustexi
ĩ ea agere ip̃e quepotero: nõ uanitate pͥsu¬
mẽtis sed fidutia diligẽtis. Metiens tamẽ
memet ipm ĩ memetipõ. et ineipsũ cõpa¬
raus michi. nequaquã totã uitã uroi
dei suscepi digerẽdã. s exparte. Exꝓm̃ta¬

Expanded text:
Deus ipsis praesentibus operatur, et nota eorum Deus ipsis praesentibus operatur, et nota eorum religio, et schola magisterii ab omni me liberet suspicione falsi; adhuc etiam ad testimonium sibi adsciscunt probabilium auctoritatem persoet virtutes ejus narret omnis ecclesia sanctorum. Quapropter attendens divinae laudis mirificam materiam omnibus se offerentem, neminem vero suscipientem, dissimulantibus eis qui melius hoc ac dignius poterant; suscepi in ea agere ipse quae potero, non vanitate praesumentis, sed fiducia diligentis. Metiens tamen memetipsum in memetipso, et me ipsum comparans mihi, nequaquam totam vitam Viri Dei suscepi digerendam, sed ex parte; ex
Abbreviated transcription (Latin):
cum Iam homo non grauaretur landib
suis. et tutius id fieres icõtinbatõne hoim̃
et contradictions lingnaꝵ At ille uigẽs
et ualens quãto infirmior corpore. tanto
fortior fit et potens ĩ non cessãns agere
digna memorie. et magna maioribus
semꝑ accumulans: que ipso tacẽte scripto¬
rem requirant. Ego uero iam delibor urge¬
tib Infrrmitatib corporis mortis huius.
et meis om̃ib Incipiẽtib habere respõsũ
uicine mortit̾. sentio Inftare tempꝰ resolu¬
tionit mee ĩ plurimũ q tumeo. ne sero
me ueniteat taidui distulisse. qd̾ pͥusꝙ̃
Sed et me fratrũ quorũdã pia beniuolẽtia
plurimũ ad hoc Impellit et cohortatur.
qui tũ uiro dei Iugiter assif̾tãt omiã eĩs
nonerũt: ingerẽtes quedã diligẽti Inqui-¬
sione uestigata. plura etiam cũ fierent
ip̃ĩ Interfuert uiderũt et audiert. Qui tũ
multa suggerãt et p̾clara q̃ ꝑ seruũ suũ

Expanded text:
cum jam homo non gravaretur laudibus cum jam homo non gravaretur laudibus suis; et tutius id fieret a conturbatione hominum, et contradictione linguarum. At ille vigens et valens, quanto infirmior corpore, tanto fortior fit et potens, non cessans agere digna memoriae, et magna majoribus semper accumulans, quae ipso tacente scriptorem requirant. Ego vero jam delibor, urgentibus infirmitatibus corporis mortis hujus, et membris omnibus incipientibus habere responsum vicinae mortis, sentio instare tempus resolutionis meae; plurimumque timeo, ne sero me poeniteat tamdiu distulisse, quod, priusSed et me fratrum quorumdam pia benevolentia plurimum ad hoc impellit et cohortatur, qui cum Viro Dei jugiter assistant, omnia ejus noverunt, ingerentes quaedam diligenti inquisitione vestigata, plura etiam, quibus, cum fierent, ipsi interfuerunt, et viderunt, et audierunt. Qui cum multa suggerant et praeclara, quae per servum suum
Abbreviated transcription (Latin):
tui pront dedeuo dñe deus ip̃ius. ꝓ quẽ
ecclesiã nr̃i tẽporis in antiquũ apostolice
gratie et uirtutis decus uoluisti refloreie: eum
Inuoco adiutorem. quem Iam olim habeo iutẽtorẽ
amorẽ tũi. Quis enĩ de amore tuo ꝙ quãtu¬
lũtũq spiratulum uite habens. et uidens
testimoniũ głie et honoris tui tam p̾clapũ
et tam fidele mũdo insolitum effulsisse:
Non det operam quãtãtũq potuerit. ne
Lumen a te accensum tuoꝵ quẽpiã lateat.
sed quãtũ humano fieri stillo potest: qu̾õd
Meluis ip̃e tamẽ per uirtutẽ ꝙũ fatis:
manifestatũ et exaltatũ luceat om̃ib qui
qui sunt In domo tua: In quo cũ eto
Iam ołim uellem qualetũ minifteriũ age̾
uitis mee. seir timore seu uerecundia pro-¬
hibitus sum usq adhuc : modo quid supͣ
mẽ Iudicans esse. dignitatẽ mat̾ie. et digni¬
oub exificib resciuandam : modo etiã post
obitum eius quas suꝑuicturus ei. melius
hoc et compedencius actitandũ deliberãs ⁊̃¬

Expanded text:
ui, prout tu dederis, Domine Deus ipsius, per quem Ecclesiam temporis nostri in antiquum apostolicae gratiae et virtutis decus voluisti reflorere, eum invoco adjutorem, quem jam olim habeo incentorem, amorem tuum. Quis enim de amore tuo quantulumcumque spiraculum vitae habens, et videns testimonium gloriae et honoris tui tam praeclarum et tam fidele mundo insolitum effulsisse, non det operam, quantamcunque potuerit, ne lumen a te accensum, tuorum quempiam lateat; sed quantum humano fieri stylo potest quod melius ipse tamen per virtutem operum facis, manifestatum et exaltatum luceat omnibus qui sunt in domo tua? In quo cum ego jam olim vellem qualecumque ministerium agere vicis meae, seu timore, seu verecundia prohibitus sum usque adhuc, modo quidem supra me judicans esse dignitatem materiae, et digniopificibus reservandam; modo etiam post obitum ejus, quasi supervicturus ei, melius hoc et competentius, deliberans actitandum,
Abbreviated transcription (Latin):
futuroꝵ: catellũ scł totũ tãdidũ. In dorss
subrusũ et lattrãtã in utero se habere. tux¬
quo territa uoehemẽter cũ religiosũ quẽdam
Oxtum catuli mater eris qui dom ꝰ dei custos
futurus. magnos pro ea/mmitos cõtra fidei

Expanded text:
futurorum, catellum scilicet totum candidum, in dorso futurorum, catellum scilicet totum candidum, in dorso subrufum, et latrantquo territa vehementer, cum religiosum quemdam optimi catuli mater eris, qui domus Dei custos futurus, magnos pro ea contra ini
Abbreviated transcription (Latin):
despendiis suis. quib ad om̃e opus bonu
habundabat᷑. Sit consilio et armis se¬
nõ neglige̾t redde qd̾ debebat. Mater
ordine suo apłitã regulã tenens : subdt̃
uiro suo sub eo scdm̃ timiorẽ dei domũ si

Expanded text:
II, 14, quibus ad omne opus bonum abundabat. Sic consilio et armis senon negligeret reddere quod debebat. Mater in ordine suo apostolicam regulam tenens, subdita viro , sub eo secundum timore
Abbreviated transcription (Latin):
iumense altitudinis cum crueis signo flaminis re-¬
sistere parat. Ilico medio rogo, auxilium apparet
sanctum coliunbe in specie: in qua super dominum
spiritus sanctus descenderat baptizatum. Subito
flammȩ restinctȩ: ceteras non audent contĩqere domos.

Expanded text:
immensae altitudinis cum crucis signo flammis reimmensae altitudinis cum crucis signo flammis resistere parat Illico medio rogo auxilium apparet sanctum columbae in specie, in qua super Dominum Spiritus sanctus descenderat baptizatum. Subito flammae restrictae caeteras non audent contingere domos.
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Cur su prepeti pergens: flammarum rogum. cũ¬
canticis spiratosibus circuit: miris modis cum ba¬
culo terram defigit, igneus collis, quem non trãs¬
gredi queat: onuri ex parte uicinas adherentesq
domos dum tangerent ad se reuerse restĩguntur
flamine: in unum chaos fugiunt quoͦ non trans¬
gredi audent: tripudians pater, ad ecclesiam reme¬
at aaudẽs: matutinis horis debitas persoluere lau¬
des. Addamus tertium miraculorum simile ge-¬
stum.  Monasterium quoddam in eadẽ
urbe. uir dei iummo construxerat uisu: in quo uir¬
ginũ accontinentium feminarum incluserat aq¬
men:; ubi structuram lapidum grandeuis extulit
edibus. Casu cuiusdam de incautis,/ cum noctis si¬
lentia fierent, ab igne pariete prerepto: paulatim
crescens extenditur. Nlox domo prerupta; uici¬
nas attiugere properat, iamque moles flammnarũ
in magnum excreuerat montem. Tandem dei
iacer ouium suarum accistu: occurrit ad caulas/

Expanded text:
sti, cursu praepeti pergens flammarum rogum custi, cursu praepeti pergens flammarum rogum cucanticis spiritualibus circuit. Miris modis cum baculo terminum defigit, igneus collis quem non transgredi queat. Omni ex parte vicinas adhaerentes domos dum tangerent, ad se reversae restringuntur flammae in unum, chaos fugiunt quo non transgredi audent. Tripudians Pater ad ecclesiam remeat gaudens, matutinis horis debitas persolvere laudes. 22. Addamus tertium miraculorum simile gestum. Monasterium quoddam in eadem urbe vir Dei summo construxerat nisu, in quo Virginum ac continentium feminarum incluserat agmen: ubi structuram lapidum grandaevis extulit aedibus. Casu cujusdam de incautis, cum noctis silentia fierent, ab igne parieti praerepto paulatim crescens extenditur: mox domo praerupta vicinas attingere praeparat. Jamque moles flammarum in magnum excreverat montem. Tandem Dei sacerdos ovium suarum accitu occurrit ad caulas;
Abbreviated transcription (Latin):
lociter deuorat tecta, iamque ea respersa: ceperunt
quati uniuersa. et minante ruina: ualidas repe¬
riunt flaminas, et copiosus ignis: in pauorem red-¬
diderat uniuersos. Ob difficultatem nimiam cum
nemo auderet ascendere tecta: presidio desperati. fugã
arripiunt uniuersi. Cum crucis uexillo: manu
sacerdos resistere nititur flammis: et mirantibus om-¬
nĩbus ita flaminarum globi extemplo restincti sũt
antequam manum suam dei seruus retraheret:
ac si aquarum magni fluminis impetu undique
fuissent uallati. Referainus huic simile gestũax
Entra menia urbis quedam de illustribus feminar
spicis segetunt horreum repleuerat magnum. In tẽ¬
pestanocte furtim scelestus ingreditur: igni coniecto
mox flammne undique circumdant: nec latere qui¬
uit quod luctus omnium manifestat: tumultus
increpuit. Abi uir beatus, sopore deprimitur in¬
sueto: tandem per discipulum causam repperit ge¬

Expanded text:
lociter devorat tecta, jamque ea respersa coeperunt lociter devorat tecta, jamque ea respersa coeperunt quati universa, et minante ruina validas reperiunt flammas: copiosus ignis in pavorem reddiderat universos. Ob difficultatem nimiam cum nemo auderet ascendere tecta, praesidio desperati fugam arripiunt universi. Cum crucis vexillo manu sacerdos resistere nititur flammis, et mirantibus omnibus ita flammarum globi extemplo restincti sunt, antequam manum suam Dei servus retraheret, ac si aquarum magni fluminis impetu undique fuissent vallati. 21. Referamus huic simile gestum. Infra moenia urbis quaedam de illustribus femina spicis segetum horreum repleverat magnum. Intempesta nocte furtim scelestus ingreditur, ignique conjecto mox flammae circumdant. Nec latere quivit, quod luctus omnium manifestat: tumultus increpuit, ubi vir beatus sopore deprimitur consueto. Tandem per discipulum causam reperit ge
Abbreviated transcription (Latin):
dam in ima demersum: spiritu caruisse. Tumso¬
cios euocat: et pontifici nuntiat, qui iubet abstea¬
ctum corpus: ad nonam usque seruari et refectis
omnibus orationis adiit locum. Et quidem statĩ
ut poposcerat uiuificationem exanimis elieuerat:
sed ideo a sexta tres credidit intercedere horas. ut nul¬
li dubium esset uere fuisse defunctum. Taudem ab
oratione surgit; et suo conspectui exanimem preci¬
pit siit e eleuataque manu: crucis impressit ĩma¬
ginen: resumpto spiritu, passim defuncti membra
mouentur: et sie ad uoeem antistitis. uelociter sur-¬
ait incollumis, et recepto uigore: propriis remeat
gressibus.  Qͥodam tempore quidam de
optimatibus nomine Theodegisilus uisendi gratia-
ad beatum uenit antistitem: dilectionem adhibet
quam nouerat omnibus impartiri: et ciun esset
hiemps, nimia congeruntur pabula igni: mini¬
strorum mentes fortasse detente erant in aliud: de
casu ianis nemo solicitus fuit. Tandem flamina ue¬

Expanded text:
dam in ima demersum spiritu caruisse. Tum sodam in ima demersum spiritu caruisse. Tum socios evocat, et pontifici nuntiat qui jubet abstractum corpus ad Nonam usque servari. Et refectis omnibus, orationis adiit locum. Et quidem statim ut poposcerat, vivificationem ex animis elicuerat; sed ideo a Sexta tres credidit intercedere horas, ut nulli dubium esset vere fuisse defunctum. Tandem ab oratione surgit, et suo conspectui exanimem praecepit sisti, elevataque manu crucis impressit imaginem, resumptoque spiritu passim defuncti membra moventur: et sic ad vocem antistitis velociter surgit incolumis, et recepto vigore propriis remeat gressibus. 20. Quodam tempore quidam de optimatibus, nomine Theodegisilus, visendi gratia ad beatum venit antistitem. Dilectionem adhibet quam noverat omnibus impertiri; et cum esset hiems, nimia congeruntur pabula igni. Ministrorum mentes fortasse detentae erant in aliud, de casu ignis nemo sollicitus fuit. Tandem flamma ve
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dominus. scinaui aquas has; et non erit ineis
ultra mors neque sterilitas. Quod cũm factum
Fuisset: Iubito pessimus hostis ex eodem loco ĩta fuga¬
tus est. ut sub felicitate ex tunc uniuersi transeant.
et piscium copiam in littore trahant: et nemo peri-¬
culum sentiat. Reddita est igitur populo salus: a¬
blata est infirmitas aquȩ. Non longum post tem¬
pus: sequitur non lonq̃e clarior uirtus
Cuin unus rusticis ob mitigandum estiuum feruorem.
utrionem se proiecisset in flumen: ilico satanȩ laque-¬
is uinctus uitam uiolenter abrupit. Hic locus nou
longe a basilice ponitur domor ubi dei sanctus, in cu¬
iusdam exedre loco refectionis gratia cum fratrib
discumbebat. Interea anus quedam eminus con¬
sistebat. reperto inuuit manu ministris qui in¬
conspectu beati antistitis sistebant. At illi per unũ
ex conserias: indicium rei perconctari uituntur. et
dum uentum est ad locum: indicat mulier quẽ¬

Expanded text:
dicit Dominus: Sanavi aquas has, et non erit in eis dicit Dominus: Sanavi aquas has, et non erit in eis ultra mors, neque sterilitas. . Quod cum factum fuisset, subito pessimus hostis ita fugatus est, ut sub felicitate ex tunc universi transeant, et piscium copiam in littore trahant, et nemo periculum sentiat. Reddita est igitur populo salus, ablata est infirmitas aquae. 19. Non longum post tempus sequitur longe clarior virtus. Cum unus ex rusticis ob mitigandum aestivum fervorem ultroneus se projecisset in flumen, illico Satanae laqueis vinctus, vitam violenter abrupit. Hic locus non longe a basilicae ponitur domo, ubi Dei sanctus in cujusdam exedrae loco refectionis gratia cum fratribus discumbebat. Interea anus quaedam eminus consistebat, et repente innuit manu ministris qui conspectu antistitis sistebant. At illi per unum ex conservis indicium rei percunctari nituntur, et dum ventum est ad locum, indicat mulier quem
Abbreviated transcription (Latin):
officium pristinum ossa redire: et licet tenuis in
oratione durante beato: post ad pedes eius aduoluit᷑
et tacto uestigio; pristinum collegit robur, sie a fa¬
mis pernicie tutus; hodie creditur superesse, etenim
tempore multo; apud nos moratus est deinceps.u
Nondum temporibus multis emissis: memoratur etĩã
ab eo aliud diuinitus gestum. Burges quidamerat
in uirisionensium situs agello aquarum mole co¬
piosus; ut pote demonibus consecratus; et si aliquis
causa qualibet ingrederetur euuidem: repente fu-¬
nibus demonicis circomplexus, amittebat crude-¬
liter uitam. Ssed dei auxilium ad fuit aliquando-
aduentu beati sulpicii. Tum ĩdigene loci genibus
adherentes sancis; exorant ut suis sacerdos subue-¬
niat: quia mutos propinquos famulosque ibidẽ
amisisse plangebant. At ille ut semper ita toto
affectu miseratus: chrisina cum oleo et aqua conmi-¬
precipiens ut instar helisei prophete diceret: hec

Expanded text:
officium pristinum ossa redire. Et licet tenuis, in officium pristinum ossa redire. Et licet tenuis, in oratione durante beato, post ad pedes ejus evolvitur, et tacto vestigio pristinum collegit robur. Sic a famis pernicie hodie creditur superesse: etenim tempore multo apud nos commoratus est deinceps. 18. Nondum temporibus multis emensis, memoratur etiam ab eo aliud divinitus gestum. Gurges quidam erat in Virisionensium situs agello, aqua rum mole copiosus, utpote daemonibus consecratus: et si aliquis causa qualibet ingrederetur eumdem, repente funibus daemonicis circumplexus amittebat crudeliter vitam. Sed Dei auxilium adfuit aliquando adventu B. Sulpicii. Tum indigenae loci genibus adhaerentes sanctis exorant, ut suis sacerdos subveniat, quia multos propinquos famulosque ibidem se amisisse plangebant. At ille, ut semper, ita toto affectu miseratus, chrisma cum oleo et aqua commipraecipiens, ut ad instar Elisaei prophetae diceret: Haec
Abbreviated transcription (Latin):
poscit commnẽdatum. At ille eius genibus obuo¬
lutus: eum se perdidisse fatetur. Protinus uir
beatus inareditur cellulam: prosternitur terre,
fundit uberes fletus: geminat alta suspiria diũn
supplieat iesum. ut tandem suis obtutibus redde¬
retur. In tantum enim dure acceperat, que au¬
dierat, talesque fletus cum uocibus emittebat, qua¬
si proprium facinus lugens: ac si iam ante tri¬
bunal eterni iudicis anima de functi de eius ma¬
nibus requireretur. Interea cui officium erat: ad
fornacem properat succendendam. et reperto cada¬
uerez rigida membra retrahere nititur: agnitoq
exanini beato pontifici nuntiat. Rursum ille
terrȩ prostratus ingemuit: fundit preces diu
in suspirus permanet, eleuatoque capite super ex¬
auimi ossa calidam iubet perfundi aquam. In-¬
terea dei sacerdos: sine ĩtermisione pro codem tunso
pectore dominum postulabat. Cepere de functi mene¬
bra se mouere paulatim:; et famulantia usibus in

Expanded text:
poscit commendatum. At ille ejus genibus obvoposcit commendatum. At ille ejus genibus obvolutus, eum se perdidisse fatetur. Protinus vir beatus ingreditur cellulam, prosternitur terrae, fundit uberes fletus, geminat alta suspiria, Dominum supplicat Jesum, ut suis obtutibus redderetur. Intantum enim dure acceperat quae audierat, talesque fletus cum vocibus emittebat, quasi proprium facinus lugens, ac si jam ante tribunal aeterni Judicis anima defuncti de ejus manibus requireretur. Interea is cujus officium erat, ad fornacem properat succendendam et reperto cadavere rigida membra retrahere nititur agnitoque exanimi beato pontifici nuntiat. Rursum ille terrae prostratus ingemuit, fundit preces, diu in suspiriis permanet, elevatoque capite super exanimis ossa, calidam jubet perfundi aquam. Interea Dei sacerdos sine intermissione pro eodem, tunso pectore, Dominum postulabat. Coeperunt defuncti membra se movere paulatim, et famulantia usibus in
Abbreviated transcription (Latin):
pueri contrectauit: et signum ei crucis impressit.
Ilico linqua resoluitur; et uariis sermonum res¬
ponsis. Usque hodie mirabiliter loquitur. Preclaris
Co tempore quo mortifera fames. ut pote omnes ꝓ¬
uintias populata est/ puer quidem fame premortu¬
us, genibus sanctis spiritu tenui uoluitur: et ut
sui misereretur exorat. Cuius misertus. Uir pi¬
etate plenus respiciens ad eum qui preerat do¬
iui: hunc inquit summo studio sub testimonio
christi tibi commendo. Tum ille sieut precipie¬
bat: adhibiturum se diligentiam pollicetur. Et
dum hue atque illue occupationibus uariis tenere¬
tur: paulo indiligentius habere iuopem cepit.
Qui frigore inediaque simul consumptus: in for¬
nacem se balnearũiniecit: et cum spiritu tenui mẽ¬
bra iam fesa trahere nequiuisset: tandem exani-¬
matus interiit. Peractis omnibus aliquando
minister cuncta penetrat: et nusquam indicia de
puero repperit. Sed antistes beatus: a ministro re¬

Expanded text:
pueri contrectavit, et signum ei crucis impressit. pueri contrectavit, et signum ei crucis impressit. Illico lingua resolvitur, et variis sermonum responsis usque hodie mirabiliter loquitur. Praeclaris edunt. 17. Eo tempore quo mortifera fames, ut pote omnes provincias populata est, puer quidam fame praemortuus, genibus sancti spiritu tenui provolvitur, et ut sui misereretur, exorat. Cujus misertus vir pietate plenus, respiciens ad eum qui praeerat domui: Hunc, inquit, summo studio sub testimonio Christi tibi commendo. Tum ille sicut praecipiebat adhibiturum se diligentiam pollicetur: et dum huc atque illuc occupationibus variis teneretur, paulo indiligentius habere inopem coepit. Qui frigore inediaque consumptus, in fornacem se balnearum injecit, et cum spiritu tenui membra jam fessa trahere nequivisset, tandem exanimatus interiit. Percunctatisque omnibus aliquando minister, cuncta penetrat, et nusquam indicia de puero reperit. Sed antistes beatus a ministro re
Abbreviated transcription (Latin):
Reue etenim post tempus, tanta in¬
in eo uirtutum gratĩa augebatur:
ut non minus per eum signa. quam
dudcam per apostostolos fierent. Nam cum pau¬
lo superius diximus, quod demones uerbofugaret,
et egros oratione curaret: addidit deus noster ma-¬
guificari in sancto suo: ita ut in processu tẽporis,
cȩcis uisum. surdis quditum: locutionem redderet
mutis: uitam mortuis. mãcis dexteras, clandis
restitueret grefsus: et alia quam plura que lõgũ
est enarrare per singula: de quibus si dei fauor ad¬
iuuerit: optamus perstrĩgere pauca. Eia age ser¬
mo quod spondes. ¶ Bonthoaldus quidam
filium suum annorum circiter decem, cuius aut¬
turi ita adheserat linqua: Ut sermo formatus.
numquam de ore eius fuisset prolatus, ante pedes be-¬
ati uiri exposuit: causam apperuit omnem. At
ille humano miseratus affectu: cum gemitu et
suspirus oculos ad celum simul tetendit et palmas:
christum qui est super omnia deus tota fide fusis
lacrimis inuocans: et oratione premissa, linguã

Expanded text:
reve etenim post tempus tanta in eo virtutum gratia augebatur, ut non minus per eum signa quam dudum per apostolos fierent. Nam cum paulo superius dixerimus quod daemones verbo fugaret et aegros oratione curaret, addidit Deus noster magnificari in sancto suo, ita ut in processu temporis caecis visum, surdis auditum, locutionem redderet mutis, vitam mortuis, mancis dexteras, claudis gressus restitueret, et alia quamplura, quae longum est narrare per singula, de quibus, si Dei favor adjuverit, optamus perstringere pauca. Eia age, sermo, quod spondes. 16. Gunthoaldus quidam filium suum annorum circiter decem, cujus gutturi ita adhaeserat lingua, ut sermo formatus nunquam de ore ejus fuisset prolatus, ante pedes beati viri exposuit, causam innotuit omnem. At ille, humano miseratus affectu, cum gemitu et suspiriis oculos ad coelum simul tetendit et palmas, Christum qui est super omnia Deus, tota fide fusis lacrymis invocans, et, oratione praemissa, linguam