comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gigantib idẽ nimium grardib ac fortib
uiris. tunc t̾ra completa ẽ  inde ad utrũq
interim mͦ nr̃a disputatio referat᷑. Si enin
uera sunt quȩ aput illos de matre ȩneȩ ce
de patre romuli lectitant qͦmͦ possunt diis
adulteria displicere hominum. quȩ in se ip¬
sis concordit̾ ferunt : Si autẽ falsa sunt.
nec sic quidẽ possunt irasci ueris ad ulteriis
humanis. qui eciam falsis delectant᷑ suis.
Huc accedit qm̃ si illud de marte non credit᷑
ut hoc quoq de uenere non credat᷑: nullo
diuini concubitꝰ obtentu. matris romuli
causa defendit᷑. Fuit autẽ sacerdos illa ue¬
stalis. & idõ dii magis in romanos sacrile:¬
gum illud flagitium: qui introianos pari.¬
dis adulteruim undicare debuerunt. Nam
& ipsi romani antiqui in stupro decectas
ueste sacerdotes. uiuas etiam ꝑfodiebant.
adulteras autẽ feminas. quanus aliqͣ damp¬
natione nulla tm̃ morte plectebant: usq

Expanded text:
gigantibus, hoc est nimium grandibus ac fortibus gigantibus, hoc est nimium grandibus ac fortibus uiris, tunc terra conpleta est. Proinde ad utrumque interim modo nostra disputatio referatur. Si enim uera sunt, quae aput illos de matre Aeneae et de patre Romuli lectitantur, quo modo possunt dis adulteria displicere hominum, quae in se ipsis concorditer ferunt? Si autem falsa sunt, ne sic quidem possunt irasci ueris adulteriis humanis, qui etiam falsis delectantur suis. Huc accedit, quoniam, si illud de Marte non creditur, ut hoc quoque de Venere non credatur, nullo diuini concubitus obtentu matris Romuli causa defenditur. Fuit autem sacerdos illa Vestalis, et ideo di magis in Romanos sacrilegum illud flagitium quam in Troianos Paridis adulterium uindicare debuerunt. Nam et ipsi Romani antiqui in stupro detectas Vestae sacerdotes uiuas etiam defodiebant, adulteras autem feminas, quamuis aliqua damnatione, nulla tamen morte plectebant: usque
Abbreviated transcription (Latin):
ctissimus eorũ uarro falsa hec. eẽ. quanuis non
audact̃ neq fident̃. penetam̃ fatetur. S uti¬
le eẽ. cuutatib dicit. ut se uiri fortes etiam si
falsum sit diis genitos eẽ credant: ut eo mͦ
aninus humanus uelut diuinȩ stirpis fi¬
duciam gerens. res magnas aggrediendas
p̃sumat audatiꝰ. agat uehementiꝰ. & ob hoc
impleat ipsa securitate felicius. Quȩ uarro¬
nis sententia exp̃ssa ut potui meis ub̾. cernis
qͣm latum locum aꝑiat falsitati: ubi intelli.¬
gamus plura iam sacra & quasi religiᷤ ᷤ potu¬
isse confingi: ubi putata sunt cuub etiam de
ipsis diis ꝓdesse mendatia. S utrum potue
rit uenꝰ exconcubitu anchisse eneam parere.
uł mars ex concubitu filiȩ numitoris romu¬
lum gignere: in medio relinquamꝰ. Nam pe¬
ne talis questio etiã de scripturis nr̃is oborit᷑:
qua querit᷑ utrũ p̃uaricatores angłi cum fili¬
ab hominum concubuerint. unde natis

Expanded text:
ctissimus eorum Varro falsa haec esse, quamuis non ctissimus eorum Varro falsa haec esse, quamuis non audacter neque fidenter, paene tamen fatetur. Sed utile ciuitatibus esse dicit, ut se uiri fortes, etiamsi falsum sit, dis genitos esse credant, ut eo modo animus humanus uelut diuinae stirpis fiduciam gerens res magnas adgrediendas praesumat audacius, agat uehementius et ob hoc inpleat ipsa securitate felicius. Quae nis sententia expressa, ut potui, meis verbis, cernis quam latum locum aperiat falsitati; ut ibi intelligamus plura jam sacra et quasi religiosa potuisse confingi, ubi putata sunt civibus etiam de ipsis diis prodesse mendacia. rit Venus ex concubitu Anchisae Aenean parere uel Mars ex concubitu filiae Numitoris Romulum gignere, in medio relinquamus. Nam paene talis quaestio etiam de scripturis nostris oboritur, qua quaeritur, utrum praeuaricatores angeli cum filiabus hominum concubuerint, unde natis
Abbreviated transcription (Latin):
sua socia uenere non oderant. ut alia omutã.
qđ cum anchise cominiserat. ex quo aeneam pe¬
pererat: an quia illud factum ẽ. indignante
menelao. illud autẽ concedente uulcano:
Dii enim credo ñ zelant conuiges suas. usq
adeo ut eas etiam cũ hominib dignent᷑ hab̾e
communes. Irridere fabulas fortasse existimor
nec grauit̾ agere tanti pondis causam. Nongͦs
credamꝰ si placet: eneam eẽ ueneris filium.
Ecce concedo si nec romulum martis. Si autẽ
illud: cur & non illud: an dõs fasẽ homi.¬
nib feminis. mares autẽ homines deab mis
misceri nefas : dura uł potius ñ credenda
conditio: qđ ex iure ueneris in concubieu
martis licuit. hoc in uire suo ipsi ueneri ñ
licere. At utrũq firmatumẽ. auctoritate ro¬
mana. Neq enim minus credidit recentior
cȩsar auiam uenerẽ: qͣm patrẽ antiquior ro-¬
mulus martẽ. Dixerit aliquis. Ita ne cu ista¬
credis: Ego uͦ ista noncredo. Nam & uir do¬

Expanded text:
sua socia Venere non oderant ut alia omittam sua socia Venere non oderant ut alia omittam quod cum Anchise commiserat, ex quo Aenean pepererat? An quia illud factum est indignante Menelao, illud autem concedente Vulcano? Dii enim, credo, non zelant conjuges suas, usque adeo ut eas etiam cum hominibus dignentur habere communes. Irridere fabulas fortassis existimor, nec graviter agere tanti ponderis causam. Non ergo credamus, si placet, Aenean esse Veneris filium: ecce concedo, si nec Romulum Martis. Si autem illud, cur non et illud? An deos fas est hominibus feminis, mares autem homines deabus misceri nefas? Dura, vel potius non credenda conditio, quod ex jure Veneris in concubitu Marti licuit, hoc in jure suo ipsi Veneri non licere. At utrumque firmatum est auctoritate Romana. Neque enim minus credidit recentior Caesar aviam Venerem, quam patrem antiquior Romulus Martem. CAPUT credis? Ego uero ista non credo. Nam et uir do
Abbreviated transcription (Latin):
eum concionib agebant᷑ nͥetiã peierando
peccabant : naniq corruptissimis morib
adhuc mos uirandi seruabat᷑ antiquus. ñut
ab scelerib metu religionis ꝓhiberent᷑ s ut
ꝑ uiria quoq scelerib cet̾is adderent᷑. Nulla
it.q causaẽ quare dii quib ut dicunt stete¬
rat illud imꝑium. cum ag̾cis p̃ualentib ꝓ-¬
bentur uicti. troianis peierantib fingantur
irati. Nec adulterio paridis. ut rursus aquib¬
dam defendunt᷑ ut troiam desererent. succen¬
suerunt. Auctores enim doctoresq peccators
eẽ solent: non ultores. Urbem romam inquit
salustius sicuti ego accepi. condidere atq ha-¬
buere ininitio toiani: qui enea duce ꝓfugi.
sedib incercis uagabant᷑. Sigͦ adulteriũ pa¬
ridis uindicandum numina censuerunt. aut
magis in romanis. aut certe etiam in romanis
puniendum fuit: quia aneȩ mat̾ hoc fecit.
S qͦmͦ in illo illud flagitium oderant. qui in

Expanded text:
eum contionibus agebantur, nisi etiam peierando eum contionibus agebantur, nisi etiam peierando peccabant? Namque corruptissimis moribus ad hoc mos iurandi seruabatur antiquus, non ut ab sceleribus metu religionis prohiberentur, sed ut periuria quoque sceleribus ceteris adderentur. CAitaque causa est, quare dii, quibus, ut dicunt, steterat illud imperium , cum a Graecis praevalentibus probentur victi, Trojanis pejerantibus fingantur irati. Nec adulterio paridis, ut rursus a quibusdam defenduntur, ut Trojam desererent, succensuerunt. Auctores enim doctoresque peccatorum esse assolent, non ultores. Urbem Romam, inquit Sallustius, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Trojani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis vagabantur . Si ergo adulterium Paridis vindicandum numina censuerunt, aut magis in Romanis, aut certe etiam in Romanis puniendum fuit; quia Aeneae mater hoc fecit. Sed quomodo in illo illud flagitium oderant, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
structa suis manib ꝑuirȩ mȩnia troiȩ. Nesci¬
entes gͥ tanti dii neptunꝰ & apollo laomedon¬
tem sibi negat᷑um eẽ mercedem structores mȩ¬
nium tedͥanorũ grati & ingratis fuerunt.
Uicdeant ne grauiꝰ sit tales dõs crede qͣm diis
talib peierare. Hoc enim nec ipse homerus
facile credidit: qui neptunum quidẽ contͣ
troianos. appollinẽ autẽ ꝓtroianis pugnantẽ
facit. cum illo ꝑuirio ambos fabula narret of¬
fensos. Si gͥ fabulis credunt: erubescant calia
colere numina. Si fabulis non credunt: non
obtendant troiana ꝑiuria: aut mirent᷑ dõs
ꝑuiria punisse troiana. amasse romana. Un.¬
de enim conuiratio catilinȩ in tanta tamq
corrupta ciuitate habuit etiam eorũ gͣndem
copiam. quos manus atq lingua ꝑuirio aut
sanguine cutili alebat:: Quid enim aliud to¬
ties senatores corrupti in uidiciis tociẽs popłs
insuffragiis uł inquibq causis quȩ aput

Expanded text:
Structa suis manibus periurae moenia Troiae. NesciStructa suis manibus periurae moenia Troiae. Nescientes igitur tanti di, Neptunus et Apollo, Laomedontem sibi negaturum esse mercedem, structores moenium Troianorum gratis et ingratis fuerunt. Videant ne grauius sit tales deos credere quam dis talibus peierare. Hoc enim nec ipse Homerus facile credidit, qui Neptunum quidem contra Troianos, Apollinem autem pro Troianis pugnantem facit, cum illo periurio ambos fabula narret offensos. Si igitur fabulis credunt, erubescant talia colere numina; si fabulis non credunt, non obtendant Troiana periuria, aut mirentur deos periuria punisse Troiana, amasse Romana. Unde enim coniuratio Catilinae in tanta tamque corrupta ciuitate habuit etiam eorum grandem copiam, quos manus adque lingua periurio aut sanguine ciuili alebat? Quid enim aliud totiens senatores corrupti in iudiciis, totiens populus in suffragiis uel in quibusque causis, quae aput
Abbreviated transcription (Latin):
Primum ipsa troia uł ilium unde origie
popłi romani neq enim p̃tereundum aut
dissimu landum ẽ. qđ e in pͥmo libio attigi.
eosdem habens dõs &e colens cur agrecis uictũ
captum atq deletumẽ: pͥamo inquiunt sunt
reddita. lao meduntea pat̾na ꝑiuria. Ergo ue¬
rumẽ. q̃ apollo atq neptunꝰ eidem laomedim¬
ti mertenariis oꝑib seruierunt: Illis quippe ꝓ.¬
misisse mercedem. falsumq uirasse ꝑhibet᷑.
Miro apollinem. nominatum diuinatoren.
in tanto opificio laborasse nescientem. qđ la¬
omedon fuerat ꝓmissa negaturus. Quamqͥm
nec ipsum neptunum patruum eiꝰ. frẽm uis.
regem maris. decuit ignarum eẽ future rum:
nam hunc homerus de stirpe eneȩ a cuiꝰ poste¬
ris roma condita ẽ. cum ante illã urben con¬¬
ditam poeta fuisse dicat᷑. inducit magni m
aliquid diuinantẽ. quẽ etiam nube rapuit
ut dicit. ne abachille: occideret᷑: cũ cuꝑet con
uertere abimo. qđ aput uirgilium conficet᷑.

Expanded text:
Primum ipsa Troia uel Ilium, unde origo est populi Romani, neque enim praetereundum aut dissimulandum est, quod et in primo libro adtigi eosdem habens deos et colens quur a Graecis uictum, captum adque deletum est? Priamo, inquiunt, sunt reddita Laomedontea paterna periuria\'. Ergo uerum est, quod Apollo adque Neptunus eidem Laomedonti mercennariis operibus seruierunt? Illis quippe promisisse mercedem falsumque iurasse perhibetur. Miror Apollinem nominatum diuinatorem in tanto opificio laborasse nescientem quod Laomedon fuerat promissa negaturus. Quamquam nec ipsum Neptunum, patruum eius, fratrem Iouis, regem maris, decuit ignarum esse futurorum. Nam hunc Homerus de stirpe Aeneae, a cuius posteris condita Roma est, cum ante illam urbem conditam idem poeta fuisse dicatur, inducit magnum aliquid diuinantem, quem etiam nube rapuit, ut dicit, ne ab Achille occideretur, cuperet cum uertere ab imo, quod aput Vergilium confitetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ si diffamata & p̃ualescente religione
xp̃iana sentirent᷑ atq dicerent᷑. quis non
istorum ea xp̃ianis imputanda eẽ. censeret.
quã obrẽ cur ñ curarunt diieoꝵ nec tune
ꝑiret atq amitteret᷑ illa respublica. quã
cicero longe anteqͣm xp̃s in carne uenisset
tam lugubrit̾ deplorat amissam: Uidert̃
laudatores eiꝰ etiã illis antiquis uiris & mo¬
rib quał fuerit: utrum in ea uiguerit
uera iusticia. anforte nec cunc fuerit uiua
morib s picta colorib qđ & ipse cicero
nesciens cum eam p̃ferret exp̾ssit.S alias
si ds̃ uoluerit hoc uidebimus. Enitar enĩsuo
loco ut ostendam scđm diffinitiones ipsi
ciceronis quib quid sit res.p. & quid popłs
loquente scipione breuit posuit actestanti¬
b etiã multis. siue ipsius siue eorũ quos loqͥ
fecit in eadẽ disputatione sententus. nun¬
qͣm illam fuisse rem.p: quia nunqͣm in ea
fuit uera iusticia. Scđm ꝓbabiliores autẽ

Expanded text:
quae si diffamata et praeualescente religione quae si diffamata et praeualescente religione Christiana sentirentur adque dicerentur, quis non istorum ea Christianis inputanda esse censeret? Quam ob rem quur non curarunt di eorum, ne tunc periret adque amitteretur illa res publica, quam Cicero longe, antequam Christus in carne uenisset, tam lugubriter deplorat amissam? Viderint laudatores eius etiam illis antiquis uiris et moribus qualis fuerit, utrum in ea uiguerit uera iustitia an forte nec tunc fuerit uiua moribus, sed picta coloribus; quod et ipse Cicero nesciens, cum eam praeferret, expressit. Sed alias, si Deus uoluerit, hoc uidebimus. Enitar enim suo loco, ut ostendam secundum definitiones ipsius Ciceronis, quibus quid sit res publica et quid sit populus loquente Scipione breuiter posuit adtestantibus etiam multis siue ipsius siue eorum quos loqui fecit in eadem disputatione sententiis, numquam illam fuisse rem publicam, quia numquam in ea f
Abbreviated transcription (Latin):
uiros adhibebat ce ueterem morẽ ac maio¬
rũ instituta retinebant excellences uiri.
Nrã uͦ etasicum rẽ .p. sic̃ picturã accepiss
egregiam. s euanescentẽ uetustate. ñ mͦ eã
colorib isdem qͥb fuerat renouare negle¬
git. s ne id quidẽ curauit. ut formã saltem
eius &e extrema canqͣm liniam̃ta seruaret.
Quid enim manet exantiquis morib qͥb
ille dixit rem stare romanã. quos ita obli¬
uione obsoletos uidemꝰ. ut ñ modoñ colant᷑
s iam ignorent᷑: Nam de uiris quid dicã:
mores enim ipsi interierunt iuroꝵ penu¬
ria. Cuiꝰ tanti mali ñ mͦ reddenda ratio nob̾:
s eciã tanqͣni reis capitis qͦdã mͦ dicenda causa ÷
prĩs enim uiciis non casu aliquo rem p̃ s̃
bo retinemꝰ: re ipsa uͦ iam pͥdem amisimus
Hec cicero fatebat᷑ longe quidem pꝰ mortẽ
affricani quẽ in suis libris fecit de re .p. dis¬
putare: adhuc tm̃ ante aduentum xp̃i.

Expanded text:
uiros adhibebat, et ueterem morem ac maiouiros adhibebat, et ueterem morem ac maiorum instituta retinebant excellentes uiri. Nostra uero aetas cum rem publicam sicut picturam accepisset egregiam, sed euanescentem uetustate, non modo eam coloribus isdem quibus fuerat renouare neglexit, sed ne id quidem curauit, ut formam saltem eius et extrema tamquam liniamenta seruaret. Quid enim manet ex antiquis moribus, quibus ille dixit rem stare Romanam, quos ita obliuione obsoletos uidemus, ut non modo non colantur, sed iam ignorentur? Nam de uiris quid dicam? Mores enim ipsi interierunt uirorum penuria, cuius tanti mali non modo reddenda ratio nobis, sed etiam tamquam reis capitis quodam modo dicenda causa est. Nostris enim uitiis, non casu aliquo, rem publicam uerbo retinemus, re ipsa uero iam pridem amisimus.\' Haec Cicero fatebatur, longe quidem post mortem Africani, quem in suis libris fecit de re publica disputare, adhuc tamen ante aduentum Christi;
Abbreviated transcription (Latin):
ut hanc eẽ utilem re p. illã uͦ inutilem uerisimilib
rationib et exemplis uel ut conart᷑ ostende: lũ leliꝰ
rogantib om̃ib iusticiam:
stus. qm̃ non eẽt. multitudo uiris consensu.
& utilitatis commuiuone sociata sicut po¬
płs fuerat diffinitꝰ. Quando gͦ romana
res publica talis erat qualem illã describit
salustius: non iã pessima ac flagitiosissima
sicut ipse ait s omnino nulla erat. scdm
istam rationẽ quã disputatio de rep.inter
maguos & uistos pͥncipes habita patefecit:
sic̃ etiam ipse tulliꝰ non scipionis nec cuiꝰqͣm
alterius s suo sermone loquens. in pͥnci:¬
pio quinti libri commemorato pͥus ennii
poetȩ uersu quo dixerat. morib antiquis
restat romana uirisq: quẽ qͥdem ille uer¬
sum inquit uł breuitate uł ueritate. tan¬
Nam neq uiri nͥ ita morata cuutas fuiss
neq mores nͥ hiuiri p̃fuissent. aut fundare
aut tamdu tenere potuissent tantã & tam

Expanded text:
utilem rei publicae, illam uero inutilem, ueri similibus utilem rei publicae, illam uero inutilem, ueri similibus rationibus et exemplis uelut conaretur ostendere. Tum Laelius rogantibus omnibus iustitiastus, quoniam non esset multitudo iuris consensu et utilitatis communione sociata, sicut populus fuerat definitus. Quando ergo res publica Romana talis erat, qualem illam describit Sallustius, non iam pessima ac flagitiosissima, sicut ipse ait, sed omnino nulla erat secundum istam rationem, quam disputatio de re publica inter magnos eius tum principes habita patefecit. Sicut etiam ipse Tullius non Scipionis nec cuiusquam alterius, sed suo sermone loquens in principio quinti libri commemorato prius Ennii poetae uersu, quo dixerat:. Moribus antiquis res stat Romana uirisque, \'quem quidem ille uersum, inquit, uel breuitate uel ueritate tamNam nequneque mores, nisi hi viri praefuissent, aut fundare aut tam diu tenere potuissent tantam et tam
Abbreviated transcription (Latin):
lus ipsam disputationẽ eorũ qui sentirent
sine inuisticia geri non posse rem publicã:
purgans p̃cipue ne hoc ipse sentire credet᷑.
Egitq sedulo ꝓ inusticia contra tusticiam:
tuit nicbiltam inunicũ qͣm inuisticiam ei¬
uitati. nec omnino nͥ magna uisticia geriant
stare posse rem .p. Qua questione quantũ
satis uisum ẽ. ꝑtracꝰtaͣ scipio ad int̾missa re¬
uertitur. recolitq suam atq comiñdat bre¬
uem rei publicȩ diffiniti onẽ qua dixerat
eam eẽ. rem popłi. Popłm autẽ non omnẽ
cȩtum multitudinis. s cȩtũ uiris consensu
& utilitatis cominunionis sociatum eẽ: de¬
t̾minat. Docet deude quanta sit indispu¬
tando diffinitionis utilitas. atq exillissuis
diffinitionib colligit tunc eẽ. rempublicã
idest rem popłi cum bene ac iuste gerit᷑
suie ab uno rege. siue a paucis optimatib
siue ab uno popło. Cum uͦ inuistꝰ ẽ. rexquẽ

Expanded text:
lus ipse disputationem eorum, qui sentirent lus ipse disputationem eorum, qui sentirent sine iniustitia geri non posse rem publicam, purgans praecipue, ne hoc ipse sentire crederetur, egitque sedulo pro iniustitia contra iustitiam, tuit, nihil tam inimicum quam injustitiam civitati, nec omnino nisi magna justitia geri aut stare posse rempublicam. 2. Qua quaestione, quantum satis visum est, pertractata, Scipio ad intuertitur recolitque suam adque commendat breuem rei publicae definitionem, qua dixerat eam esse rem populi. Populum autem non omnem coetum multitudinis, sed coetum iuris consensu et utilitatis communione sociatum esse determinat. Docet deinde quanta sit in disputando definitionis utilitas, adque ex illis suis definitionibus colligit tunc esse rem publicam, id est rem populi, cum bene ac iuste geritur siue ab uno rege siue a paucis optimatibus siue ab uniuerso populo. Cum uero iniustus est rex, quem
Abbreviated transcription (Latin):
eam eẽ inciuitite concordiam. artissimũ atq
optimum om̃i inre .p. iuncłm incolumitatis.
eamq sine uisticia nullo pacto eẽ. ꝑosse: ac
deinde cum aliquanto latius atq ubiꝰ dis¬
sersusset. quantũ ꝓdeẽt iusticia ciuitati.
quantũq obess sĩ ab fuiss: suscepit de inde
pilus. unꝰ eorum qui disputationi aderant.
&e popoposeit ut hec ipsa questio diligentiꝰ
traccaretum ac de iusticia plura dicerent᷑ ꝓpt̾
illud quod̃ iam uulgo ferebat᷑. rem .p. regi
sine inuiria non posse. Hanc ꝓinde questio¬
nem cliscutiendã & enodandam eẽ. assens ẽ
scipio. responditq nichileẽ. quod adhuc de
re publica dictum putaret & quoposs lon¬
guis ꝓgredi nͥ eẽt confirmatũ non mͦ falsũ
eẽ. illud sine inuiria non posse. s hoc uericis¬
sinrum eẽ. sine summa iusticia rem.ꝓ. geri ñ
consequentẽ dilata eẽt. int̾cio libro magna
conflictatione res aucta ẽ. Suscepit enim pi-¬

Expanded text:
eam esse in ciuitate concordiam, artissimum adque eam esse in ciuitate concordiam, artissimum adque optimum omni in re publica uinculum incolumitatis, eamque sine iustitia nullo pacto esse posse,\' ac deinde cum aliquanto latius et uberius disseruisset, quantum prodesset iustitia ciuitati quantumque obesset, si afuisset, suscepit deinde Philus, unus eorum qui disputationi aderant, et poposcit, ut haec ipsa quaestio diligentius tractaretur ac de iustitia plura dicerentur, propter illud, quod iam uulgo ferebatur rem publicam regi sine iniuria non posse. Hanc proinde quaestionem discutiendam et enodandam esse adsensus est Scipio responditque nihil esse, quod adhuc de re publica dictum putaret, quo possent longius progredi, nisi esset confirmatum non modo falsum esse illud, sine iniuria non posse, sed hoc uerissimum esse, sine summa iustitia rem publicam reconsequentem dilata esset, in tertio libro magna conflictione res acta est. Suscepit enim Phi
Abbreviated transcription (Latin):
factam sicut cicero dispucat iam tunc ꝓitꝰ
ꝑisse. & nullã om̃ino remansisse remp.
Inducit enim scipionẽ eũ ipsum qͥ cartagr¬
nem extinserat de re publica disputantem
quando p̾sentiebat᷑ ea corruptione quam
describit salustiꝰ iamiãq ꝑitura. Eo quippe
tempore disputat᷑ quo iam unꝰ gͣcorũ ocer¬
sus fuit. a quo scribit sediciones gues cepis¬
se salustius. Nam i itis eius fit in eisdẽ
libris commemoratio. Cum autẽ scipio in
sccłi libri fine dixiss ut infidib aut cubiis
aut cantu ipso ac uocib concentꝰ ẽ. quidã
tenendus ex distinetis sonis. quẽ immuta¬
tum aut discrepantẽ aures erudite strre
non possunt. isq concentꝰ ex sinullimarũ
uocũ mod̾atione concors tm̃ efficit᷑ &e con¬
gruens. sic ex sũmis & infimes & medus
int̾iectis orditub ut sonis. mod̾ata ratione.
euucatem consensu dissimillimorũ concine¬
.e. & quȩ armonia amusicis dicit᷑ in cantu.

Expanded text:
factam, sed, sicut Cicero disputat, iam tunc prorsus factam, sed, sicut Cicero disputat, iam tunc prorsus perisse et nullam omnino remansisse rem publicam. Inducit enim Scipionem, eum ipsum qui Carthaginem extinxerat, de re publica disputantem, quando praesentiebatur ea corruptione, quam describit Sallustius, iam iamque peritura. Eo quippe tempore disputatur, quo iam unus Gracchorum occisus fuit, a quo scribit seditiones graues coepisse Sallustius. Nam mortis eius fit in eisdem libris commemoratio. Cum autem Scipio in secundi libri fine dixisset, ut in fidibus aut tibiis adque cantu ipso ac uocibus concentus est quidam tenendus ex distinctis sonis, quem inmutatum aut discrepantem aures eruditae ferre non possunt. isque concentus ex dissimillimarum uocum moderatione concors tamen efficitur et congruens: sic ex summis et infimis et mediis interiectis ordinibus, ut sonis, moderata ratione ciuitatem consensu dissimillimorum concinere, et quae harmonia a musicis dicitur in cantu,
Abbreviated transcription (Latin):
q seruauerint: colant᷑ ut uoluerint ludos
expo.cant quales uoluerint. quoscum suis
uł desuis possint habere cultorib tantun
efficiant ut tali felicitate nichil ab hoste
nichil apeste nichil ab ulla clade timeat̾
Quis hane tem .p. sanus non dicam romano
imꝑio s domui sardana palli comparaue¬
rit: qui quondam rex ita fuit uoluꝑtatib
deditus: ut in sepulchro scio seribi fecerit ea
sola se habere mortuum quȩ libido eiꝰ etiem
cum uiueret hauriendo consumpserat. Sue
regem isti sihaberent sibi in talib indulgen¬
tem. nec meis cuiqͣm ulla seueritate adusar¬
tem. Huic libenti qͣm roniani ueteres
mulo templum & flamiue consecrarent
Qđ si contempnit᷑ qui romanã rem .p. pessi¬
mani ac flagiriosissimam dix̃. nec curant
isti quanta moꝵs pessimors ac flagitiosorũ
labe adedecocore impleat᷑. s tantũ mͦ ut
consistat & maneat: audiant ea ñ ut salu¬
stius narrat pessimani ac flagitiosissimam

Expanded text:
que seruauerint. Colantur ut uoluerint, ludos que seruauerint. Colantur ut uoluerint, ludos exposcant quales uoluerint, quos cum suis uel de suis possinefficiant ut tali felicitati nihil ab hoste, nihil a peste, nihil ab ulla clade timeatur. Quis hanc rempublicam sanus, non dicam Romano imperio, sed domui Sardanapali comparaverit? qui quondam rex ita fuit voluptatibus deditus, ut in sepulcro suo scribi fecerit, ea sola se habere mortuum, quae libido ejus etiam cum viveret, hauriendo, consumpserat. Quem regem isti si haberent sibi in talibus indulgentem, nec in eis cuiquam ulla severitate adversantem; huic libentius, quam Romani veteres Romulo, templum et flaminem consecrarent si contemnitur qui Romanam rempublicam pessimam ac flagitiosissimam dixit, nec curant isti quanta morum pessimorum ac flagitiosorum labe ac dedecore impleatur, sed tantummodo ut consistat et maneat; audiant eam, non, ut Sallustius narrat, pessimam ac flagitiosissimam
Abbreviated transcription (Latin):
dices. nisi qua alienȩ rei. domui. saluti uł
cuiq inuito fuerit importunus aut noxiꝰ
cet̾m de suis uł cum suis uł cum quib q
uolentib faciat quisq qđ libet. abundent
publica scorta uł ꝓpt̾ om̃s quib frui pla¬
cuerit. uł ꝓpt̾ eos maxime qui habere pͥua¬
ta ñ possunt. extruant᷑ amplissime atq or-¬
natissime domꝰ. opipara conuiuia frequen¬
tent᷑ s ubicumq libuerit & potuerit die
noctuq luclat᷑ bibat᷑ uomatur. diffluat᷑. sal¬
tationes undiq concrepent. theatra in ho¬
nestȩ leticie uocib atq om̃i genere siue
crudelissimȩ siue turpissimȩ uoluptatis
exestuent: ille sit p ublicus inimicus eui
hȩc felicitas displicet : quis eam mutate u
auferre temptauerit: eum lib̾a multitudo
aũtat ab aurib. cũtat a sedib. auferat a ui¬
uentib ÷ illi habeant᷑ dii ueri qui hanc adia¬
piscendam popłis ꝓcurauerimt. adeptam¬

Expanded text:
dicem, nisi qui alienae rei domui saluti uel dicem, nisi qui alienae rei domui saluti uel cuiquam inuito fuerit inportunus aut noxius; ceterum de suis uel cum suis uel cum quibusque nolentibus faciat quisque quod libet. Abundent publica scorta uel propter omnes, quibus frui placuerit, uel propter eos maxime, qui habere priuata non possunt. Exstruantur amplissimae adque ornatissimae domus, opipara conuiuia frequententur, ubi cuique libuerit et potuerit, diu noctuque ludatur bibatur, uomatur diffluatur. Saltationes undique concrepent, theatra inhonestae laetitiae uocibus adque omni genere siue crudelissimae siue turpissimae uoluptatis exaestuent. Ille sit publicus inimicus, cui haec felicitas displicet; quisquis eam mutare uel auferre tentauerit, eum libera multitudo auertat ab auribus, euertat a sedibus, auferat a uiuentibus. Illi habeantur di ueri, qui hanc adipiscendam populis procurauerint adeptam
Abbreviated transcription (Latin):
tantum floreat copiis refertam uictoriis głosa.
uł qđ ẽ. felicius pace secura sit: & quid ad nos:
imio id adnos magis ꝑtinet si diuitias quisq¬
semꝑ augeat quȩ cotidianis effusionib sup¬
petant. ꝑ quas sibi etiam infirmiores subdat
quisq pocentior. obsequant᷑ diuitib pauꝑes
causa saturitatis atq ut eorũ patrociniis qͥeta
mertia ꝑfruant᷑. diuites pauꝑib ad cliente¬¬
las & ad ministerium sui fastus ab utant᷑:
popłi plaudant non consultorib utilitatũ
suarum. s largitorib uoluptatum ñ dura
iubeant᷑. non ꝓhibeant᷑ impura. reges ñ cu-¬
rent qͣm bonis s qͣm subditũ regnent ꝓuin-¬
ciȩ regib non canquã rectorib morum sed
tanqͣm rerum dominatorib & delitiarum
suarũ ꝓuisorib seruiant eosq non sucerit̃.
honorent. s nequit̃ ac seruilit̃ timeant. qͥd
alienȩ uineȩ potiꝰ qͣm quid uite suȩ quisq
noceat legib adũtat᷑: nullus ducat᷑ ad ui¬

Expanded text:
tantum floreat copiis referta, victoriis gloriosa; vel, quod est felicius, pace secura sit. Et quid ad nos? imo id ad nos magis augeat semper, quae cottidianis effusionibus subpetant, per quas sibi etiam infirmiores subdat quisque potentior. Obsequantur diuitibus pauperes causa saturitatis adque ut eorum patrociniis quieta inertia perfruantur, diuites pauperibus ad clientelas et ad ministerium sui fastus abutantur. Populi plaudant non consultoribus utilitatum suarum, sed largitoribus uoluptatum. Non dura iubeantur, non prohibeantur inpura. Reges non curent quam bonis, sed quam subditis regnent. Prouinciae regibus non tamquam rectoribus morum, sed tamquam rerum dominatoribus et deliciarum suarum prouisoribus seruiant, eosque non sinceriter honorent, sed nequiter ac seruiliter timeant. Quid alienae uineae potius quam quid suae uitae quisque noceat, legibus aduertatur. Nullus ducatur ad iu
Abbreviated transcription (Latin):
hostes popłi romani pꝰ decennale bellũ qͦ
romanus exercitꝰ tocies male pugnando
grauit᷑ afflictus ẽ. iam ipsa roma de salute
dubitante atq crepidante facillime suꝑa-¬
uit. eorũq urbem opulentissimã cepit. in¬
uidia obstrectatorũ uirtutis suȩ. & insclen¬
tia tribunorũ ꝓlebis reus factusẽ. Tanqm
ingratã sensit qͣm lib̾auerat ciuitatẽ ut
de sua dampnatione cercissimꝰ. inexiliũ
sponte discedet. & decẽ milib eris absens
etiã dampnaret᷑. moxit̾um a gallis uindex
patriȩ futurus in grate. Multa commemo¬
rare iam piget fęda & inuista. quib agi¬
tabat᷑ illa ciuitas. cum potentes plebẽ sibi
subcłe conarent᷑. plebsq illis sub di recusaret
& utrisq partis defensores magis studus
agerent amore uncendi. qͣn equun &
bonum quicqͣm cogitarent. Itaq habeb¬

Expanded text:
hostes populi Romani, post decennale bellum, quo hostes populi Romani, post decennale bellum, quo Romanus exercitus totiens male pugnando grauiter adflictus est, iam ipsa Roma de salute dubitante adque trepidante facillime superauit eorumque urbem opulentissimam cepit, obtrectatorum inuidia uirtutis suae et insolentia tribunorum plebis reus factus est tamque ingratam sensit quam liberauerat ciuitatem, ut de sua damnatione certissimus in exilium sponte discederet et decem milia aeris absens etiam damnaretur, mox iterum a Gallis uindex patriae futurus ingratae. Multa commemorare iam piget foeda et iniusta, quibus agitabatur illa ciuitas, cum potentes plebem sibi subdere conarentur plebsque illis subdi recusaret, et utriusque partis defensores magis studiis agerent amore uincendi, quam aequum et bonum quidquam cogitarent. CAPUT XVIII
Abbreviated transcription (Latin):
non datas rapuit: & in iustũ bellum cum
earum parentib uiste succensentib gessit.
Hoc sane utilius feliciusq successit. qͥ & si
ad memoriã fraudis illius circensiũ specta¬
culum mansit. facinoris tm̃ in illa ciuitate
& imꝑio non placuit exemplũ. faciliusq
romani in hoc errauerunt ut pꝰ illã iniqui¬
tatẽ dm̃ sibi romulum consecrarent: qͣm
ut infeminis rapiendis factum eius imitan.¬
dum lege ulla uł more ꝑmitterent. Ex hoc
uire ac bono pꝰ expulsum cũ libis suis iegẽ
tarquiniũ cuiꝰ filius lucretiã stupro uiolent̃
opp̃sserat. uiniꝰ brutꝰ consullucium tarquini¬
um collatinũ maritum eiꝰdem lucretiȩ: col
magistratu se ablicare: nec uiuere in ciui¬
tate̾ ꝑmisit. Qđ scelus fauente uł paciente
popło fecit. a quo popło consulatum idẽ col¬
latinus sicut eciã ipse brutꝰ acceꝑat. Ex hoc
iure ac bono. marcus marcellus illius tem¬
poris uir eg̃gius. qui uenientes grauissimos

Expanded text:
non datas rapuit et iniustum bellum cum non datas rapuit et iniustum bellum cum earum parentibus iuste suscensentibus gessit. Hoc sane utilius feliciusque successit, quod, etsi ad memoriam fraudis illius circensium spectaculum mansit, facinoris tamen in illa ciuitate et imperio non placuit exemplum, faciliusque Romani in hoc errauerunt, ut post illam iniquitatem deum sibi Romulum consecrarent, quam ut in feminis rapiendis factum eius imitandum lege ulla uel more permitterent. Ex hoc iure ac bono post expulsum cum liberis suis regem Tarquinium, cuius filius Lucretiam stupro uiolenter obpresserat. Iunius Brutus consul L. Tarquinium Conlatinum, maritum eiusdem Lucretiae, collemagistratu se abdicare nec uiuere in ciuitate permisit. Quod scelus fauente uel patiente populo fecit, a quo populo consulatum idem Conlatinus sicut etiam ipse Brutus acceperat. Ex hoc iure ac bono M. Camillus, illius temporis uir egregius, qui Veientes, grauissimos
Abbreviated transcription (Latin):
ut augerent᷑ sicut supͣ disputatũ ẽ. omni mͦ
curarunt. Anforte popło romano ꝓpterea
leges non sunt anuminib institutȩ. quia
sicut salustiꝰ ait. ius bonũq aput eos non
legib magis qͣm natura ualebat : Ex hoc
uire ac bono. credo raptas sabinas. Quid
enim ustiꝰ & melius qͣm filias alienas spec-¬
taculi incluctas non aparentib acipi. s ui
ut quisq poterat auferri: Nam simiq face¬
rent sabini negare postulatas: quanto fuit
iniquius raꝑe ñ cdatas. Iustiꝰ autẽ bellum
cum ea gente geri potuit quȩ filias ad ma-¬
trimonium conregionalib &e confinalib
suis negass petitas: qͣm cumea quȩ repetebat
ablatas. Illud gͦ pocius fieret. Ibi mars filiũ
suum pugnantẽ uiuaret: ut conugiorsĩ ne¬
gatorũ armis ulcisceret᷑ inuiriam & eo mͦ
ad feminas quas uoluerat ꝑueniss. Ali quo
enim fortasse uire belli. iniuste negatas.
iuste uicꝰtor auferret. Nullo aut̃ iure pacis.

Expanded text:
ut augerentur, sicut supra disputatum est, omni modo ut augerentur, sicut supra disputatum est, omni modo curarunt. leges non sunt a numinibus constitutae, quia, sicut Sallustius ait, \'ius bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat\'? Ex hoc iure ac bono credo raptas Sabinas. Quid enim iustius et melius quam filias alienas fraude spectaculi inductas non a parentibus accipi, sed ui, ut quisque poterat, auferri? Nam si inique facerent Sabini negare postulatas, quanto fuit iniquius rapere non datas? Iustius autem bellum cum ea gente geri potuit, quae filias suas ad matrimonium conregionalibus et confinalibus suis negasset petitas, quam cum ea, quae repetebat ablatas. Illud ergo potius fieret; ibi Mars filium suum pugnantem iuuaret, ut coniugiorum negatorum armis ulcisceretur iniuriam, et eo modo ad feminas, quas uoluerat, perueniret. Aliquo enim fortasse iure belli iniuste negatas iuste uictor auferret; nullo autem iure pacis
Abbreviated transcription (Latin):
tribuerent. & marti tanqͣm patri eiꝰ forsitan
ꝓpt̾ ipsum. Si autẽ adiis suis romani uiuen.
di leges acciꝑe potuissent: non aliquot annos
pꝰ romam conditã abatheniensib mutuaren¬
tur leges solonis. Quas tm̃ non ut acceꝑert̃:¬
s meliores & eñidatiores facere conati sunt.
Quanuis ligurgus. lacedemoniis leges exapo¬
llinis auctoritate se institusse confinxerit.
Quod prudent̃ romani credere noluerunt:
ꝓpterea ñ inde acceꝑunt. Nũmapompilius
qui romulo successit in regnũ. qͣsdam leges q̃
quidem regende cuitati nequaqͣm suffice¬
rent condidisse fert᷑. qui eis multa etiã sac᷑
constituit: ñ tm̃ ꝑhibet᷑ eas leges anuminib
accepisse. Aala gͥ animi. mala uite: mala
moꝵ. quȩ ita magna sunt ut his doctissi¬
mi eorũ uiri etiamꝰ instantib urbib res pu¬
blicas ꝑ ire confirment. dii eorũ ne suis cul¬
torib accid̾ent minime curarunt. immo uͦ

Expanded text:
tribuerent, et Marti tanquam patri ejus, fortisan tribuerent, et Marti tanquam patri ejus, fortisan propter ipsum. CAPUT di leges accipere potuissent, non aliquot annos post Romam conditam ab Atheniensibus mutuarentur leges Solonis: quas tamen non ut acceper meliores et emendatiores facere conati sunt, quamuis Lycurgus Lacedaemoniis leges ex Apollinis auctoritate se instituisse confinxerit, quod prudenter Romani credere noluerunt, propterea non inde acceperunt. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regnum, quasdam leges, quae quidem regendae ciuitati nequaquam sufficerent, condidisse fertur, qui eis multa etiam sacra constituit; non tamen perhibetur easdem leges a numinibus accepisse. Mala igitur animi, mala uitae, mala morum, quae ita magna sunt, ut his doctissimi eorum uiri etiam stantibus urbibus res publicas perire confirment, di eorum, ne suis cultoribus acciderent, minime curarunt immo uero
Abbreviated transcription (Latin):
mant cupiditates. Quȩ autẽ illic eligendo
rum dõiũ etiam ipsorũ falsorũ ratio ac ñ po¬
tiꝰ adulate ẽ. quando istum platonẽ quem
semidin iblunt. tantis disputationib la:¬
boraute nͥ animi mał quȩ p̃cipue cauen¬
da sunt mores corrumꝑent᷑ humani. nul.¬
la saera eclicła dignum putarunt. & romu¬
lum suũ dus multis ptuserunt. quanuis
& ipsum semidm̃ pociꝰ qͣm dm̃. uelut secreti¬
orum eorũ doctrina comindet: Nam etiã
Flaminẽ illi instituerunt. qđ sacerdotii genꝰ
adeo in romanis sacris testante apice excel¬
luit. ut tres solos flamines hab̃ent trib nu¬
minib institutos. dialem ioui. martialem
marti. quirinalẽ romulo. Nam beniuolen.¬
tia cruium. uelut receptꝰ incęlũ. quirmnꝰ est
postea nominatꝰ. Ac ꝑ hoc neptuno & plutoni
fr̃ĩb ioius & ipsi saturno patri eorũ. iste ro
mulus honore p̃latus ẽ. ut ꝓ magno sacert¬
docium quod ioui tribuerunt. hoc etiã huic

Expanded text:
mant cupiditates!\' CAPUT mant cupiditates!\' CAPUT rum deorum etiam ipsorum falsorum ratio ac non potius adulatio est? quando istum Platonem, quem semideum uolunt, tantis disputationibus laborantem, ne animi malis, quae praecipue cauenda sunt, mores corrumperentur humani, nulla sacra aedicula dignum putarunt, et Romulum suum dis multis praetulerunt, quamuis t ipsum semideum potius quam deum uelut secretior eorum doctrina commendet. Nam etiam flaminem illi instituerunt, quod sacerdotii genus adeo - in Romanis sacris testante apice excelluit, ut tres solos flamines haberent tribus numinibus institutos, Dialem Ioui, Martialem Marti, Quirinalem Romulo. Nam beneuolentia ciuium uelut receptus in caelum Quirinus est postea nominatus. Ac per hoc et Neptuno et Plutoni, fratribus Iouis, et ipsi Saturno, patri eorum, isto mulus honore praelatus est, ut pro magno sacerdotium, quod Jovi tribuerunt, hoc etiam huic
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ꝓꝑare suo loco explicabit᷑: s eum tm̃
quaiulo ftidẽ ipsi uolunt fuisse semid m
euli quantusastum nec frẽm occidisse. nec ali¬
quod nirasse flagiciũ. quisqͣm historicoꝵ
uł poedridixit aut fuixit: certe uł pͥapo
uł alicui cuicefalo. pꝰtremo uł febri. quȩ
ros an mulma partim ꝑ egrina receꝑunt.
partĩ sua ꝓpͥa sacrauerunt. Quo mͦ gͥ tanta
animi & ingũ mala bonis p̃ceptis & legib
uł unmuneia ꝓhib̾ent. uł insita extͥrpan¬
da curarent lu tales. qui etiam seminanda
& augenda fligitia curauerunt. talia uł
sua uł quasi siu facta ꝑ cheatricas celebrita¬
tates popłis inpcescere cupientes. ut tan¬
qͣm auctoritate liuina sua sponte nequissi¬
ma libido accendetur humana: frustra
hoe exclament cicerone: qui eum de poe¬
tis ageret: ol quos eum accessit inquit ela ẜxui¬
& supienti magistri. quas illi obducunt
tentbras. quos inuehunt metꝰ. quas inflã¬

Expanded text:
prosperante, suo loco explicabitur: sed eum tamen, prosperante, suo loco explicabitur: sed eum tamen, quandoquidem ipsi volunt fuisse semideumculi quamvis istum nec fratrem occidisse, nec aliquod perpetrasse flagitium quisquam histdixit aut finxit, certe uel Priapo uel alicui Cynocephalo, postremo uel Febri, quae Romani numina partim peregrina receperunt, partim sua propria sacrauerunt. Quo modo igitur tanta animi et morum mala bonis praeceptis et legibus uel inminentia prohiberent, uel insita extirpanda curarent di tales, qui etiam seminanda et augenda flagitia curauerunt, talia uel sua uel quasi sua facta per theatricas celebritates populis innotescere cupientes, ut tamquam auctoritate diuina sua sponte nequissima libido accenderetur humana, frustra hoc exclamante Cicerone, qui cum de poetis ageret: Ad quos cum accessit, inquit, claet sapientis magistri, quas a illi obducunt tenebras, quos inuehunt metus, quas inflam
Abbreviated transcription (Latin):
scȩnicoꝵ expecitores aliquid auderent forte
undiq remouerent. Nequaqͣm gͥ leges
ad instituendos bonos aut corrigendos nra¬
los mores aliissuis possent acciꝑe seu spare
romani: quos legib suis umneuint atq con¬
uincunt. Illi enim honori suo deposcunt
ludos scȩnicos: isti ab honorib omnibus
repellunt homines soȩnicos. Ili celebrari sibi
ubent figmentis poeticis obꝓbria dõrum:
i ab obꝓbrus hominum det̾rent impude¬
nciam poetarii. Semids ille plato & talium
õrũ libidim restitit. & ab indole romanorũ
quid ꝑficiendũ eet ostendit. qui poetas ipsos
uł ꝓ arbitrigniciences. uł hominib miseris
quasi dor facta pessima imuitanda ꝓponen.¬
tes omenganciuitate bene instituta uiue-¬
rer noyit. Nos quidem platonẽ nec dm̃ nec
seinsim Ihibemꝰ. nec ulli sc̃o angło summi
cuilihet xp̃i martyri. nec cuiqͣm xp̃iano ho¬
mini copparamus: cuiꝰ nr̃e sententiȩ ratioxUi

Expanded text:
scenicorum expetitores aliquid auderent, forte scenicorum expetitores aliquid auderent, forte undique removerent. Nequaquam igitur leges ad instituendos bonos aut corrigendos malos mores, a diis suis possent accipere seu sperare Romani, quos legibus suis vincunt atque convincunt. Illi enim honori suo deposcunt ludos scenicos, isti ab honoribus omnibus repellunt homines scenicos: illi celebrari sibi jubent figmentis poeticis opprobria deorum, isti ab opprobriis hominum deterrent impudentiam poetarum. Semideus autem ille Plato et talium deorum libidini restitit, et ab indole Romanorum quid perficiendum esset, ostendit; qui poetas ipsos vel pro arbitrio mentientes, vel hominibus miseris quasi deorum facta pessima imitanda proponentes, omnino in civitate bene instituta vivere noluit. Nos quidem Platonem nec deum, nec semideum perhibemus; nec ulli sancto angelo summi cuilibet Christi martyri, nec cuiquam christiano homini comparamus; cujus nostrae sententiae ratio, Deo
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Nec tantũ hȩc agi uoluerun s. sibi
dicari. sibi sacrari. sibi sollempnit ehibeti
Cui tancdem honestiꝰ diuinos honoies lecer¬
ueret ciuitas. utrũ platoni hȩc turpia ne
fanda ꝓhibenti. an demonib hac hom¬
num deceptatione gaudentib quib ll
uera ꝑsuadere ñ potuit : hunc platone la¬
beo int̾ semidõs cominemoranctũ ꝑittauit
sic̃ herculẽ sicut romulũ. Semidõs aut he¬
roib ante ponit. s utrosq int̾ numina col
locat. Ueruntam̃ istum quẽ appellant se¬
midm̃. non heroib tantũ s etiam diis ipsis
p̃ferendum eẽ. ñ dubito. ꝓpinquant autẽ
romanorũ leges disputationib platonis.
quando ille cuncta poetica figmenta con¬
dempnat: isti autẽ poetis adimunt salcein
in homines maletlicendi licentiã Ille poe¬
tas ab urbis ipsius habitatione. isti saltem
auctores poeticarũ fabularũ remouent
a societate ciuitatis: & si contͣ dõs ludortĩ

Expanded text:
rum. Nec tantum haec agi uoluerunt, sed sibi rum. Nec tantum haec agi uoluerunt, sed sibi dicari, sibi sacrari, sibi sollemniter exhiberi. Cui tandem honestius diuinos honores decerneret ciuitas? utrum Platoni haec turpia et nefanda prohibenti, an daemonibus hac hominum deceptione gaudentibus, quibus ille uera persuadere non potuit? Hunc Platonem Labeo inter semideos commemorandum putauit, sicut Herculem, sicut Romulum. Semideos autem heroibus alocat. Verumtamen istum, quem appellat semideum, non heroibus tantum, sed etiam diis ipsis praeferendum esse non dubito. Propinquant autem Romanorum leges disputationibus Platonis, quando ille cuncta poetica figmenta condemnat, isti autem poetis adimunt saltem in homines maledicendi licentiam; ille poetas ab urbis ipsius habitatione, isti saltem actores poeticarum fabularum removent a societate civitatis, et, si contra deos ludorum
Abbreviated transcription (Latin):
nes honorandi Assumunt romani. Sed
nullo mͦ tales homines honorandi sunt.
Concludunt xp̃iani. Nullo mͦ gͥ dii tales
talium fabularũ compositores qui duo¬
decim tabularsĩ lege ꝓhibent᷑ famã lede.
ciuum: tam ꝓbrosa in dõs conuitia iacrlantes
cur ñ ut scȩnici habeant᷑ in honesti. Iua rano¬
ne rectum ẽ. ut poeticorũ fignitorũ & igno¬
forte g̃co platoni potius palma fanda e ꝗti cũ
ratione formaret qualis eẽ ciuitas debeat.
poetas censuit urbe pellendos⁊ iste uͥ ae cõꝵ
inuirias indigne tulit. & fucari corrupiq
fignientis animos ciuium noluit. Confer nc̃
płatonis humanitatẽ. a eiuib decipiendis
poetas urbe pellentem: cum dõrũ diuinita¬
te honori suos ludos scȩnicos expecente. Ille
ne talia uł scrib̾ent᷑ & sinon ꝑsuasit dispu¬
tando. tam̃ suasit leuitati lascuueq grio¬
rum: isti ut calia etiam agerent᷑ iubenco
excorserunt grauitati &e mo destie tonanto¬

Expanded text:
nes honorandi. Adsumunt Romani: Sed nes honorandi. Adsumunt Romani: Sed nullo modo tales homines honorandi sunt. Concludunt Christiani: Nullo modo igitur di tales talium fabularum conpositores, qui duodecim tabularum lege prohibentur famam laedere ciuium, tam probrosa in deos conuicia iaculantes quur non ut scaenici habeantur inhonesti. Qua ratione rectum est, ut poeticorum figmentorum et ignoforte Graeco Platoni potius palma danda est, qui cum ratione formaret, qualis esse ciuitas debeat, poetas censuit urbe pellendos? Iste uero et deorum iniurias indigne tulit et fucari corrumpique figmentis animos ciuium noluit. Confer nunc Platonis humanitatem a ciuibus decipiendis poetas urbe pellentem cum deorum diuinitate honori suo ludos scaenicos expetente. Ille, ne talia uel scriberentur, etsi non persuasit disputando, tamen suasit leuitati lasciuiaeque Graecorum; isti, ut talia etiam agerentur, iubendo extorserunt grauitati et modestiae Romano
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pͥam mininie sinebat᷑. Oanimũ ciuitatis.
laudis auidum: germanęq romanum.S
respondeat᷑ mͥ. qua consentanea ratione
homines scȩnici ab om̃i honore pellunt᷑.
& ludi scȩnici dõrum honorib ad miscent᷑.
Illas theatricas artes: du uirtꝰ romana non
nouerat. Quȩ si ad obletam̃tum uoluptatis
humanȩ quererent᷑: uicio morũ irreꝑent
humanoꝵ. Dii eas sibi exhiberi peciuert̃
&e theatricȩ illius turpitudinis qua fron-¬
te notatur aucꝰtor si adorat᷑ exauctor. In hac
controũsia greci romaniq contendunt.
Greci putant recte se honorare homines
scȩnicos. cum colant ludorũ scȩnicorũ fla¬
gitatores dõs: romaniuͦ hominib scȩnicis
nec plebeiã cribum. qͣntominꝰ senatoriã
curiã dehonestari sinunt. In hac discepta.¬
tatione huiꝰ cemodi ratiocinatio summã
questionis ab soluit. Proponunt gẽi. Si dii
tales colendi sunt: ꝓfecto etiam tales homi¬

Expanded text:
propriam minime sinebatur.s o animum ciuitatis propriam minime sinebatur.s o animum ciuitatis laudis auidum germaneque Romanum! Sed respondeatur mihi: qua consentanea ratione homines scaenici ab omni honore pelluntur, et ludi scaenici deorum honoribus admiscentur? Illas theatricas artes diu uirtus Romana non nouerat, quae si ad oblectamentum uoluptatis humanae quaererentur, uitio morum inreperent humanorum. Di eas sibi exhiberi petierunt: et theatricae illius turpitudinis qua fronte notatur actor, si adoratur exactor? In hac controuersia Graeci Romanique concertent. Graeci putant recte se honorare homines scaenicos, quia colunt ludorum scaenicorum flagitatores deos; Romani uero hominibus scaenicis nec plebeiam tribum, quanto minus senatoriam curiam dehonestari sinunt. In hac disceptatione huiusce modi ratiocinatio summam quaestionis absoluit. Proponunt Graeci: Si di tales colendi sunt, profecto etiam tales homi
Abbreviated transcription (Latin):
teret siludos expeterent agendos conuitis
romanorũ: qͦmͦ queso colendiputati sunt.
fallendi. qui int̾ suos honores sua celebranda
crimina ꝓoposcerunt : itemq romani quãuis
iam suꝑsticione noxia p̃merent᷑. ut illos dõs
colerent quos uidebant sibi uoluisse scȩnicas
turpitudines conseerari. suȩ tam̃ dignitatis
memores ac ꝑudoris auctores talium fabu¬
larum nequaqͣm honorauerunt more gẽoꝵ̾.
s sicut aput ciceronẽ idem scipio loquit᷑. cũ
artem ludicrã scȩnãq totam ꝓbro ducerent.
genus idhominum ñ mͦ honore ciuium re.¬
liquorũ carere. s etiam tribu moueri nota¬
tione censoria uoluer̃t. Preclara sane: & roma
nis laudib annumeranda prudentia.S
uellem se ipsa sequeret᷑: se imitaret᷑. Ecce enĩ
recte quiqͥs eiuium romanorũ eẽ scȩnicꝰ ele¬
giss: ñ solum ei nullꝰ ad honorẽ dabatur
locus. uerũ etiã censoris nota tribũ tenere

Expanded text:
teret, si ludos expeterent agendos conviciis teret, si ludos expeterent agendos conviciis Romanorum; quomodo, quaeso, colendi putati sunt, fallendi inter suos honores sua celebrari crimina poposcerunt? Itemque Romani, quamvis jam superstitione noxia premerentur, ut illos deos colerent, quos videbant sibi voluisse scenicas turpitudines consecrari, suae tamen dignitatis memores ac pudoris, actores talium fabularum nequaquam honoraverunt more Graecorum, sed sicut apud Ciceronem idem Scipio loquitur, Cum artem ludicram scenamque totam probro ducerent, genus id hominum non modo honore civium reliquorum carere, sed etiam tribu moveri notationnis laudibus adnumeranda prudentia; sed uellem se ipsa sequeretur, se imitaretur. Ecce enim recte, quisquis ciuium Romanorum esse scaenicus elegisset, non solum ei nullus ad honorem dabatur locus, uerum etiam censoris nota tribum tenere