comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Leriq codices hunc
uersiculum qui primus
est litterȩ octauȩ. ultimo
hloco litterȩ habent septimȩ. Sed secundũ
hebreos emendatus apud grecos psalmorũ
Aiber: hunc uersum docuit nos oc tauae
litterȩ copulandum: deinde ordo. Ordo
ipse et nunierus uersuum ita conuenit:
ut ab eo incipiat oc̃taua littera. Portio
inquit mea dñs. Quam rarus in terris.
qui potest dicere. portio mea dñs: quam
alienus a uitiis: quam segregatus ab om̃i
labe peccati: qui nichil habeat cõmune
cum scło: nichil mundi huiꝰ sibi uindic&.
non sit corporalium possessio cupiditatũ:
quem non inflammet libido: non stinui¬
let auaricia: non lasciuia effeminet: non
luxuria decolor&e: non sternat ambitio:
non maceret inuidia: non aliqua negotio¬
rum secularium cura sollicitet uerus
minister altaris: dõ non sibi natus. Leui
enim ut habet interpretatio. significat
ipse mͥ assũptus: significat & ipse meus.
significat & tantum assumptꝰ: significat et

Expanded text:
lerique codices hunc uersiculum, qui primus est litterae octauae, ultimo loco litterae habent septimae; sed secundum Hebraeos emendatus apud Graecos Psalmorum liber hunc uersum docuit nos octauae litterae copulandum. deinde ordo ipse et numerus uersuum ita conuenit, ut ab eo incipiat octaua littera. inquit, inquit, mea dominus. quam rarus in terris, qui possit dicere: portio mea dominus, quam alienus a uitiis, quam segregatus ab omni labe peccati, qui nihil habeat commune cum saeculo, nihil mundi huius sibi uindicet, non sit corporalium possessio cupiditatum, quem non inflammet libido, non stimulet auaritia, non lasciuia effeminet, non luxuria decoloret, non sternat ambitio, non maceret inuidia, non aliqua negotiorum saecularium cura sollicitet, uerus minister altaris, deo, non sibi natus ! Leui enim, ut habet interpretatio, significat \'ipse mihi adsumptus\', significat et \'ipse meus\' significat et tantum \'adsumptus\', significat et
Abbreviated transcription (Latin):
Hic timor. ñ infirmitatis ẽ. Deniq nichil de¬
est timentibꝰ eum. Quomͦ autem factus sit
ꝓpe. audi. Ut in habitet inquit gloria in ter¬
ra nr̃a. Quis est gła. nisi dñs iħe Unde et¬

Expanded text:
hie timor, non infirmitatis est. denique nihil dehie timor, non infirmitatis est. denique nihil deest timentibus eum. quomodo autem factus sit prope, audi: ut inhabitet, inquit, gloria in terra nostra. quis est gloria nisi dominus Iesus
Abbreviated transcription (Latin):
in me dñs ds̃: quoniam loquetur pacem ui
plebem suam: & super scõs suos. et in eos qͥ
conuertunt ad ipsum cor suum. Uerũtamen
ppe timentes cum salutare ipsius: ut ui ha-¬
bit& gła in terra nr̃a. Totus hic locꝰ iħm dñm
sonat. qui uiuificauit mortuos: Lazarũ ante
passionem. plurunos tempore. ꝓpriȩ passioniᷤ.
Ipse est misericordia: ut pote remissio peccatoꝵ
Ideo dicit. ostende: quem uidere possit in cor¬
pore. Nam dm̃ in maiestate sua uidere non
poterat: quia dm̃ nemo uidit unquã. Auidꝰ
ꝓpheta desiderat uidere quem sperat: tene¬
re quem uideat: desiderat. ꝓpriis manibus
comprehendere: idõq ait. & salutare tuũ
da nobis. Salutare dĩ. uirtus est. Salutare
dĩ. xp̃c est. & idõ ꝓpe timentes hoc salutare.
Longe erat xp̃c a nobis: longe erat a nationi¬
bus. Descendit in terras : factus est prope: cȩ¬
pimus non timere. Nam qui xp̃m timet. ñ
timori ẽ subditus: sed deuotioni pietatis.

Expanded text:
i n m e dominus deus, quoniam loquetur pacem in i n m e dominus deus, quoniam loquetur pacem in plebem suam et super sanctos suos et in eos qui conuertunt ad ipsum cor suum. uerumtamen prope timentes eum salutare ipsius, ut inhabitet gloria in terra nostra. totus hic locus Iesum dominum sonat, qui uiuificauit mortuos, Lazarum ante passionem, plurimos tempore propriae passionis. ipse est misericordia, utpote remissio peccatorum. ideo dicit \'ostende\', quem uidere possit in corpore; nam deum in maiestate sua uidere non poterat, quia deum nemo uidit umquam. auidus propheta desiderat uidere quem sperat tenere, quem si uiderit desiderat propriis manibus conprehendere. ideoque ait: et sa1utare tuum da nobis. salutare dei uirtus est, salutare dei Christus est et ideo prope timentes hoc salutare. longe erat Christus a nobis:, longe erat a nationibus; descendit in terras, factus est prope, coepimus non timere. nam qui Christum timet, non timori est subditus, sed deuotioni; pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
Quid significet interpretatio lit¬
terȩ. quoniam sub obscuro est: ex
Epsalmi serie colligendum putaui. Nã
cum ꝓpheta postulet. ueniat suꝑ me mi¬
sericordia tua dñe. ueniat salutare tuũ. ñ
est dubium quem uidere deposcat. in quo
fructus. & misericordia ueniat. & salus. De.¬
niq in superioribus idem poposcit in psal¬
mo octogesimo quarto: in quo euidentius
dñi iħu ꝓphetauit aduentum. Nam terrã
quam benedici postulet. satis notum ẽ: illã
uidelic&e quȩ peccatum in adam contraxe¬
rat: cui dicitur. terra es. et in terram ibis.
Maledixerat autem ds̃ non elementum naturȩ.
sed carnem prȩuaricantium. Benedicit᷑ igi¬
tur in xp̃o caro: ut maledicto superiore
soluatur. Benedicitur caro. quam benedictꝰ
filius dĩ assumpta hominis conditione susce¬
pit: &e ideo subdidit. Ds̃ tu conuertens.
uiuificabis nos: et plebs tua lętabitur in te
Ostende nobis dñe misericordiam tuã: & salu¬
tare tuum da nobis. Audiam quid loquat᷑

Expanded text:
quid significet interpretatio litterae, quoniam subobscura est, ex psalmi serie colligendum putaui. nam cum propheta postulet: \'ueniat super me misericordia tua, domine, ueniat salutare tuum', non est dubium quem uidere deposcat, hoc est: in quo fructus et misericordiae ueniat et salutis. denique in superioribus idem poposcit in psalmo octogesimo quarto, in quo euidentius domini Iesu prophetauit aduentum. nam terram quam benedici po- stulet satis notum, illam uidelicet quae peccatum in Adam contraxerat, cui dicitur: terra es et in terram ibis. maledixerat autem deus non elementum naturae carnis, sed carnem praeuaricantium. benedicitur caro igitur in Christo, ut maledicto superiore caro soluatur, benedicitur caro, quam benedictus filius dei adsumpta hominis condicione suscepit. Et ideo subdidit: deus, tu conuertens uiuificabis nos et plebs tua laetabitur in te. ostende nobis, domine, misericordiam tuam et salutare tuum d a nobis. audiam quid loquatur
Abbreviated transcription (Latin):
głȩ. Mcrito complacet in eo pater: quia pa¬
tris gloria est. Hunc qui a patre separat. ma¬
iorem patri iniuriam facit: quem uult ẽẽ
sine gloria. Hunc qui ȩqualem patri non
putat. inferiorem & patrẽ iudicat. cũ alio
uerbo patrem plus laudare non possit: cum
interp̾tatio. est. Uł sic. Non solus pater̃ ro¬
gatur: est & ille. hoc est & filius. qui rogat᷑.
& rogatus aduenit: & salutare. mundo dedit
Ideo. c̃ cõt ep̃. hoc est saluator: idõ iħc. sicut
angłs dixit: quia saluum fecit popłm suũ.
Cum inuocar& igitur. ꝓpheta. aderat: ut ꝓba¬
r& illud. quia adhuc loquentibꝰ nob dicit
assum. Adest. quia suscitatus a filiabus

Expanded text:
e . Merito complacet in eo Pater; quia Patris gloria est. Hunc qui a Patre separat, majorem Patri injuriam facit, quem vult esse sine gloria. Hunc quisquis 1034 aequalem Patri non putat, inferiorem et Patrem judicat; cum alio verbo Patrem plus laudare non possit, cujuinterpretatio. Et vel sic non solus Pater rogatur: Est et ille, hoc est, et Filius qui rogatur, et rogatus advenit, et salutare mundo dedit. Ideo σωτὴρ, hoc est salvator; ideo Jesus, sicut angelus dixit: qui saluum faciet populum suum. cum inuocaret igitur propheta, aderat, ut probaret illud, quia adhuc loquentibus nobis dicit: adsum. Adest, quia suscitatus a filiabus
Abbreviated transcription (Latin):
Latus deb& cognoscere. non offert sacrifi¬
cium. nisi octauum in grediatur diem: ut
informatus agnitione sacramentoꝵ celesti¬
um. Non quasi rudis hostia. sed quasi ra¬
tionis capax. tunc demum suum munus
altaribus sacris offerat. cum cȩperit esse
instructior: Ne offerentis inscientia con¬
taminet oblationis ays terium .:.¬
it ⁊ les autem psalmi alleliua est:
hoc est laus dĩ. In his enim uere ds̃ lau¬
datur: in quibꝰ est peccatorũ remissio
Deniq in superiore psalmo passio dñi prȩ¬
missa est. quȩ mundum hunc diluit: ut
dignos facer& populos. qui dm̃ in macula¬
to ore laudarent Ipsa quoq litterarum
elementa. ut omnia hebrea nomina. non
sunt rationabilis interpretationis uacua

Expanded text:
zatus debet cognoscere, non offert sacrifizatus debet cognoscere, non offert sacrificium nisi octauum ingrediatur diem, ut informatus agnitione sacramentorum caelestium non quasi rudis hostia, sed quasi rationis capax tunc demum suum munus altaribus sacris offerat, cum coeperit esse instructior, ne offerentis inscitia contaminet oblationis mysterium. Titulus autem psalmi Alleluia est, hoc est, \'laus dei\'. in his enim hymnis uere deus laudatur, in quibus est peccatorum remissio. denique in superiore psalmo passio domini praemissa est, quae mundum hunc diluit, ut dignos faceret populos qui deum inmaculato ore laudarent. ipsa quoque litterarum elementa-\' menta. ut omnia Hebraea nomina, non sunt rationabilis interpretationis uacua
Abbreviated transcription (Latin):
& unitatem docer&. non pluralitatẽ: Unitaᷤᷤ
enim coherc& omnia. & regit. cui subiecta
omnia sunt: & purgationem legitimȩ scifi¬
cationis. Octaua enĩ die sollemniᷤᷤ purgatio.
uel ex lege. quia octaua die. circumcisioniᷤ
sollemnitas impleri statuta est: uel. quia
totꝰ mundus coinquinatꝰ erat peccatis nr̃is.
& septẽ illis pollutis diebꝰ Ubi autt̃ uenit
dies resurrectionis. conuiuificati dño iħu.
resurreximꝰ. & erecti sumus in nouitate
uitȩ: prȩferentes ablutionis grãm. Merito¬
q primogenita offerimꝰ animantia. infigu¬
ra primogeniti filii dĩ. castitatis & sipli¬
citatis spuale sacrificium acceptum dõ:
non quarto. aut quinto die. ne inmundũ
aut inconsummatum sacrificium sit: Sed
octaua die. qua omnes in xp̃i resurrectio¬
ne non solum resuscitati. sed etiam conioꝵ¬
mati sumus. Unde lic& in baptismate
statim sit plena purgatio. tamen quia ab¬
lutionis ipsius sacrificiiq rationem bapti¬

Expanded text:
nitatem doceret, non pluralitatem — unitas enim cohercet omnia et regit, cui subiecta sunt omnia -; et purgationem legitimae sanctificationis. octaua enim die sollemnis purgatio uel ex lege, quia octaua die circumcisionis sollemnitas impleri statuta est. uel quia totus mundus coinquinatus erat peccatis nostris et septem illis pollutus diebus. - ubi autem autem dies resurrectionis, conuiuificati domino Iesu resurreximus et erecti sumus in nouitate uitae praeferentes ablutionis gratiam. meritoque primogenita offerimus animantia in figura primogeniti filii dei castitatis et simplicitatis spiritale sacrificium acceptum deo non quarto aut quinto die, ne inmundum aut inconsummatum sacrificium sit, sed octaua die, qua omnes in Christi resurrectione non solum resuscitati, sed etiam confirmati sumus.. unde licet in baptismate statim sit plena purgatio, tamen, quia ablutionis ipsius sacrificiique rationem bapti
Abbreviated transcription (Latin):
malignũ feci. & confessione peccati
ueniam reportaui. Pulcherrimus
itaq uersiculus ad martyrũ cohorta¬
tionem. Deniq prophetica anima
sic proficit in melius. dũ mirabile
credit di testimoniũ. & quia credidit
diligenti indagine quęsiuit. Profec¬
tum quęris. agnosce ex his uersiculis
qui sequuntur.. Manifestatio ser

Expanded text:
malignum feci et confessione peccati ueniam reportaui\'. pulcherrimus itaque uersiculus ad martyrum cohortationem. denique prophetica anima sic proficit in melius, dum mirabile credit dei testimonium et, quia credidit, diligenti indage quaesiuit. profectum quaeriqui sequuntur. 7. Manifestatio ser
Abbreviated transcription (Latin):
Cum in pressio¬
nes patimur cor¬
porales exclamare
consueuimus. ut alios ad presidi u
nobis uocare possimus. Premebatur
sc̃s propheta. appr̃opinquantibus
sibi per secutoribus. Saul primo
infestus. armato eum insequebatur
exercitu. Postea. parricida filius in¬
minebat. Non contentus fugientis
exilio. uitam patris quȩ rebat eriꝑe.
Sed ab illis minus pati poterat quos
uidebat. quam ab illis quos non iu¬
debat. Est enum colluctatio sanc̃tis
non solum aduersus carnem & san.¬

Expanded text:
cum inpres- siones patimur corporales, exclamare consueuimus, ut alios ad praesidium nobis uocare possimus. premebatur sanctus propheta adpropinquantibus sibi persecutoribus. Saul primo infestus armato eum insequebatur exercitu, postea parricida filius inminebat; non contentus fugientis exilio uitam patris quaerebat eripere. sed ab illis minus pati poterat, quos in praesenti uidebat, quam ab illis. quos non uidebat. est enim conluctatio sanctis non solum aduersus carnem et san
Abbreviated transcription (Latin):
tis necessitate aliquos erumna deiecit:
miserationis pulsat affectus. Ihere.¬
mias ergo flebiliter satis. ut pote qui
perpetue aculeo mortis deploraret
amissos. dauid uero moderate quasi
qui obreptionẽ doleret erroris. reme¬
dium non desperaret correctionis.
ut contristaretur. non absorberet᷑.

Expanded text:
tis necessitatem aliquos aerumna deiecit, miserationis pulsat affectus. Hieremias ergo flebiliter satis, utpote qui perpetuae aculeo mortis deploraret amissos; Dauid uero moderate, quasi qui obremortis doleret erroris, remedium non desperaret correctionis, ut contristaretur, non absorberet
Abbreviated transcription (Latin):
decimũ psalmũ uelut pleni luminis solem
meridiano feruente calore. in ꝓcessa libri
constituit etate. ut neq matutini ortus
semiplena exordia. neq uespertini occasus
quidã senilis defectꝰ claritati aliquid ꝑfe¬
cti splendoris decerperent. Quem per
singulas hebreoꝵ digessit litteras: ut quẽ¬
ad modum paruuloꝵ ingenia primis litte¬
rarum elementis assuescunt discendi usũ
assumere. ita etiã nos huiꝰmodi elementis
usum discamꝰ uiuendi. Litteris autẽ sin¬
gulis octonos uersiculos aseripsit. Ut sumul

Expanded text:
decimum psalmum uelut pleni luminis solem meridiano feruentem calore in processa libri constituit aetate, ut neque matutini ortus semiplena exordia neququidam senilis defectus, claritati aliquid perfecti splendoris decerperent. Quem per singulas Hebraeorum digessit litteras, ut quemadmodum parvulorum ingenia primis litterarum elementis assuescunt discendi usum assumere; ita etiam nos hujusmodi elementis usum discamus vivendi. 972 2. Litteris autem singulis octonos versiculos ascripsit; ut simul
Abbreviated transcription (Latin):
natura: nisi qui ea uteretur diuina ꝓui¬
dentia esset adiectus. Deniq pꝰquã fecit
ds̃ cęlum. et terram. maria. postea quam
omnia reptilia. uolatilia. animantia: pra
hominem fecit. quem animantibꝰ uiuen¬
tibꝰ anteferret. De quo non immerito
cȩlesti sententia resultauit Faciamꝰ ho
minem ad imaginem et similitudinem
nrãm Cetera dixit. et facta sunt: manda¬
uit. et creata sunt: ut homo fiat. specialis
quidam dĩ accedit hortatꝰ : ut tanquam
laborantis di in huiꝰ munere creaturae
significctur operatio. Ds̃ quidem expers
laboris est: sed tamen scripturę uerba
quid aliud nisi studiosam tui operationẽ
eiꝰ ostendunt: Ergo si ds̃ maiore quodã
studio te creauit: cur ipse tui studium
derclinquis: Si ds̃ in te laborauit qui la
borare non nouit: cur ipse fugitans sis
laboris: M anus tuȩ inquit fecerunt me:
et parauerunt me Clamat ad dñi ꝓpħa.
Opus tuum dñc ne deseras: non derelin¬

Expanded text:
natura, nisi qui ea uteretur, divina provinatura, nisi qui ea uteretur, divina providentia esset adjectus. 8. Denique postquam fecit Deus coelum et terram et maria, posteaquam omnia reptilia, volatilia, animantia, postea hominem fecit, quem animantibus viventibus anteferret: de quo non immerito coelesti sententia resultavit: Faciamus 1089 hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Caetera dixit, et facta sunt: mandavit, et creata sunt ; ut homo fiat, specialis quidam Dei accedit hortatus; ut tamquam laborantis Dei in hujus munere creaturae significaretur operatio. Deus quidem expers laboris est: sed tamen Scripturae verba quid aliud, nisi studiosam tui operationem ejus ostendunt? Ergo si Deus majore quodam studio te creavit, cur ipse tui studium derelinquas? Si Deus in te labborare non nouit, cur ipse fugitans sis laboris ? Manus tuae, inquit, fecerunt me et parauerunt me. clamat ad deum propheta: opus tuum, domine, ne deseras, non derelin
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in ceteris animantibꝰ membrorum
forma laudetur. in quibꝰ pret̾ grãm cor¬
poris nichil est aliud quod requiratur.
homo in eo est pulchrior quod ñ uidet᷑.
non in corpore quod uidetur: in se ha¬
bens arternitatis grãm. et prę̧sentiũ ue¬
nustatem: Quȩ enim uidentur temporalia
sunt: nam quȩ non uidentur atterna: in hoc
terrestri hospitio indutꝰ habitatione cę¬
lesti: cui simul competit et in terriᷤ uideri.
et dõ iungi. Magnum sane munꝰ. si se. ipse¬
cognoseat: et quędam forma iusticię. mun¬
do magis quam sibi nasci Unde & salomon
ait Grande. homo. et pretiosum uir mise¬
ricors Uirum autt̃ fidelem opꝰ est inue¬
nire. Et uere magnus est. qui ẽ diuini
operis int̃pres. et imitator dĩ Homo est
enim qui potuit dicere. imitatores mei esto¬
te. sicut et ego xp̃i. Terram excolit: mari
tanquam possessione utitur: cęli ornam̃ta
gratꝰ miratur assertor. Euanuerat rerum

Expanded text:
tamen in caeteris animantibus membrorum tamen in caeteris animantibus membrorum forma laudetur, in quibus praeter gratiam corporis nihil est aliud quod requiratur. Homo in eo est pulchrior quod non videtur, non in corpore quod videtur: in se habens aeternitatis gratiam, et praesentium venustatem. Quae enim videntur, temporalia sunt; nam quae non videntur aeterna . In hoc terrestri hospitio indutus habitatione coelesti, cui simul competit et in terris videri, et Deo jungi. Magnum sane muncognoscat, et quaedam forma Iustitiae, mundo magis quam sibi nasci. unde et Salomon ait: grande homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. et uere magnus est qui et diuoperis interpres est, et imitator Dei. Homo est enim qui potuit dicere: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Terram excolit, mari tamquam possessione utitur, coeli ornamenta gratus miratur assertor. Evanuerat rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ta tu a
Uagno commendationis usus exordio est.
ut opus dĩ esse. se diceret: quo faciliꝰ circa
operis sui grãm fauor inclinaret᷑ auctoriˢ.
Grandis etiam pręrogatiua est. etiam in re¬
bꝰ humanis. ut aliquis operibus et benifi¬
ciis faueat suis. nec meritum spectet ali¬
enum. sed in suȩ gr̃ȩ munus intendat :
ne uideatur abrogare quod ipse donauit
Itaq et si de luto corporis nr̃i substantia
sit. carne induamur. et corpus ossibus
intexatur et neruis: tamen quod simus
preciosissimum opꝰ dĩ nemo dubitauerit.
Nam et fabricam ipsam humani corporis si
quis considerare. uelit: nichil poterit in
terra preciosius iudicart. Est enim homo
statu celsus: uultu decorus. cęsarie gratꝰ.
non in aluum ceterarum more curuatus
animantium. sed ipso naturȩ iure subli¬
mis. qui in cęlum libero spectet obtutu:
nulla captiuȩ seruitute ceruicis appressꝰ
in terra. sed tanquam ꝓpriȩ consciꝰ liber
tatis. et locuples sui testis auctoris. Uerũ¬

Expanded text:
ta tua. magno commendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. grandis enim praerogatiua est etiam in rebus humanis, ut aliquis operibus et beneficiis faueat suis nec meritum spectet alienum, sed in suae gratiae munus intendat, ne uideatur abrogare quod ipse donauit. itaque etsi de luto corporis nostri substantia sit, carne induamur et corpus ossibus intexatur et neruis, tamen quod simus pretiosissimum opus dei nemo dubitauerit. nam et fabricam ipsam humani corporis si quis considerare uelit, nihil poterit in terra pretiosius iudicare. est enim homo statu celsus, uultu decorus, caesarie gratus, non in aluum ceterarum more curuatus animantium, sed ipso naturae iure sublimis, qui in caelum libero spectet obtutu nulla captiuae seruitute ceruicis adpressus in terram, sed tamquam propriae conscius libtatis, et locuples sui testis auctoris. 7. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
monũ tuorum illuminat me. &.
intellec tum dat paruulis:
N euangłio cum mitteret discipulos
suos iohannes ad dñm ihm. dicebat. Tu
es qui uenturꝰ es. an aliũ expectamus:
Respondit ihc̃ cȩcos uidere: claudos
ambulare. audire surdos. Hoc enim
aduentus sui testimonium fore per
isaiam prophetã significauerat. Flȩc
ergo quȩ annuntiauit per prophetas.
in euangłio manifestauit. & quod ipse
loquiitus est ꝑ prophetas. in euangło
ipse compleuit. Ipsius ergo sermoerat
propheticus sermo. sicut habes scriptũ.
est. etiam his qui perfectã sapientiam
non haberent: dũ muti loquunt᷑ mortui
resuscitant᷑. His enĩ signis intellectũ est
abhis qui rudes erant & adhuc quasi in
cunabulis fidei constituti ut erat płs
nationum. ipse uenisse qui expectabat᷑.
Illuminat igitur fidei claritatẽ resur¬
rectionis suȩ gła & diuinoꝵ operum¬
eniq: confirmatus sobrietate pas¬
irabilia testimonia tua. pro¬
pterea scrutata ẽ ea anima me.
oralis oratio. ut quoniã eum puder

Expanded text:
monum tuorum inluminat me e t intelle ectum d a t par u u l i s. in euangelio cum mitteret discipulos suos Iohannes ad dominum Iesum, dicebat: tu es qui uenturus es. an alium expectamus? respondit Iesus caecos uidere, claudos ambulare. audire surdos; hoc enim aduentus sui testimonium fore per Esaiam prophetam significauerat. haec ergo quae adnuntiauit per prophetas in euangelio manifestauit et quod ipse locutus est per prophetas in euangelio ipse conpleuit. ipsius ergo sermo erat propheticus sermo, sicut habes scriptum: est etiam his qui perfectam sapientiam non haberent, dum muti locuntur, mortui resuscitantur. his enim signis intellectum est ab his qui rudes erant et adhuc quasi in cunabulis fidei constituti, ut erat populus nationum, ipsum uenisse qui expectabatur. inluminat igitur fidei claritatem resurrectionis suae gloria, diuinorum operumenique confirmatus sobrietate paemirabilia testimonia tua, propterea s crutata est ea anima mea. moralis oratio, ut, quoniam eum puderet
Abbreviated transcription (Latin):
xclamaui in toto corde meo
xaudime dRie.
iusticias tuas
ex quiram
ICIT
Cum in pressio¬
nes patimur
porales exclamare

Expanded text:
xclamaui in toto corde meo: exaudime, domine, iustitias tuas exquiram, dicit cum inpres- siones patimur corporales, exclamare
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos emendatus apud grecos ps.
Aiber: hunc uersum docuit nos oc
litterȩ copulandum : deinde ordi
ipse et numerus uersuum ita con
ut ab eo incipiat ocͣtaua littera.
alienus a uitiis. quam segregatus
ꝓppriis peccata defleuerit. bene. dr̃. defecit
iniquitas tua. Alibi qͦq sub hac littera dic̃
iheremias. Boni erant uulnerati gladio.
quam uulnerati fame Abierunt compun¬
cti. a natiuitate egrorum. Compungimur
igitur. quando nr̃orum agimꝰ poenitentiã
delictorum: Compungimur ctiam recor-¬
datione dictorum Unde ait ꝓpħa dauid
Quȩ dicitis in cordibꝰ ur̃is. et in cubilibꝰ ur̃is
compungimini Qui autem compungitur.
utiq delectationem excludit crroris. Et
qui agit poenitentiam. excludit pudorẽ:
sequestrat uerecundiam flagitii confitendi.
ut recuperandȩ spem salutis inueniat.
Meritoq et ipse dauid ubi agnouit errorẽ:
peccaui inquit dño Tantꝰ rex. tantꝰ pro¬
pheta non erubuit peccatum ꝓprium
confiteri. & ideo dictum ei . et dñs abs¬

Expanded text:
Hebraeos emendatus apud Graecos Psalmorum liber hunc uersum docuit nos octauae litterae copulandum. deinde ordo ipse et numerus uersuum ita conuenit, ut ab eo incipiat octaua littera. alienus a uitiis, quam segregatus propriis peccata defleuerit, bene dicitur: defecit iniquitas tua. alibi quoque sub hac littera dicit Hieremias: boni erant uulnerati gladio quam uulnerati fame; abierunt conpuncti a natiuitate agrorum. conpungimur igitur, quando nostrorum agimus paenitentiam delictorum, conpungimur etiam recordatione dictorum. unde ait propheta Dauid: quae dicitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini. qui autem conpungitur, utique delectationem excludit erroris et qui agit paenitentiam, excludit pudorem, sequestrat uerecundiam flagitii confitendi, ut recuperandae spem salutis inueniat. meritoque et ipse Dauid, ubi agnouit errorem: peccaui, inquit, domino. tantus rex, tantus propheta non erubuit peccatum proprium confiteri et ideo dictum est ei: et dominus abs
Abbreviated transcription (Latin):
ta tu a
agno commendationis usus exordio est.
ut opus dĩ esse se diceret: quo faciliꝰ circa
operis sui grãm fauor inclinaret᷑ auctoriᷤᷤ
Grandis etiam prȩrogatiua est. etiam in re¬
bꝰ humanis. ut aliquis operibus et benefi

Expanded text:
ta tua. magno commendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. grandis enim praerogatiua est etiam in rebus humanis, ut aliquis operibus et benefi
Abbreviated transcription (Latin):
sed simplicis affectus pura et immacu¬
lata sinceritas. Ideo in aquarum ab un¬
dantia. lotas has columbas in lacte me¬
morauit. Iam cętera. dentes et genas. &
sicut coccineum resticulum labia spon¬
sȩ. intelligimus animȩ cẽ uirtutes. doc¬
torumq diuersitates: qui uel sp̃ualẽ
menti alimoniam dispensatione sedu¬
la subministrent: uel predicatione do¬
minicȩ crucis sicut uerbi quadã linca
alligent audientem. uel modestia ue¬
recundi et iuuentutis flore gratissimi
& si a tractatu pudore reuocentur. redo¬
leat tamen in his odor xp̃i: & sicut in
genesi quasi de capite sacerdotali de¬
scendit ungentum. eluccat pulchritu¬
do doctrinȩ. Et hoc caput mouit syna¬
goga: & ideo abstulit dñs mirabilem
consiliarium. et prudentem archite¬
ctum. et sapientem auditorem Ca
caput non tenuerant nouissima habe¬
re non possunt Sed iam ea quȩ anne¬
xa sunt consideremus.
MIAUOS ODIO HABUI:ET IE SE M

Expanded text:
sed simplicis affectus pura et inmaculata sinceritas. ideo in aquarum abundantia lotas has columbas in lacte memorauit. Iam cetera, dentes et genas et sicut coccineum resticulum labia sponsae intellegimus animae esse uirtutes doctorumque diuersitates, qui uel spiritalem menti alimoniam dispensatione sedula subministrent uel praedicatione dominicae crucis sicut uerbi quadam linea alligent audientem uel modestia uerecundi et iuuentetsi a tractatu pudore revocentur, redoleat tamen in his odor Christi, et sicut in genas quasi de capite sacerdotali descendit unguentum, eluceat pulchritudo doctrinae. Et hoc caput movit Synagoga; et ideo abstulit Dominus mirabconsiliarium et prudentem architectum et sapientem auditorem, caput non tenuerant nouissima habere non possunt. sed iam ea quae adnexa sunt consideremus. 1 Iniquos odio habui et legem
Abbreviated transcription (Latin):
ito ꝓbabit diuturnȩ meditationis effe¬
Ctum: quando intellexit suꝑ inimicos
suos dñi mandatum. Sed quos hab& in¬
imicos ꝓpħa. qui aut sui populi uiros
legitima debet caritate: complecti. aut
alienigenas euangłica p̾dicatione. inui¬
tare ad dĩ grãm: Ferȩ. consortẽ naturȩ
suȩ diligunt. Quomodo conformis sui
igitur iustam aliquam causam oport&.
qua hii quos significat. iure uideantur
inimici. Ca quȩ sit. possumus inuestiga¬
re: si meminerimus quia alibi idem iste
dixit. & suꝑ inimicos tuos tabescebam. &
iusto odio oderam illos. Istos ergo euan¬
gelica auctoritate suos inimicos dicit
esse: qui inimici sunt đi. Nam si is qui
non relinquit parentes ꝓpt̃ di nom̃. ñ ẽ
dõ dignus: quantomagis qui diligit eiꝰ
imimicos. acceptꝰ dõ esse ñ poterit: Quoᷤ
ergo inimicos hab&: Si gentiles: quomͦ
quos ꝓphetico credituros spu p̾uidebat :
Deniq ut benedicant et ipsi dñm. in su¬
perioribus adhortatus est. Et quȩ ma¬

Expanded text:
ito probavit diuturnae meditationis effectum, quando intellexit super inimicos suos Domini mandatum. Sed quos habet inimicos Propheta, qui aut sui 1132 populi viros legitima debet charitate complecti, aut alienigenas evangelica praedicatione invitare ad Dei gratiam? Ferae consortem naturae suae diligunt: quomodo dilectionem conformis sui igitur justam aliquam causam oportet, qua ii quos significat, jure videantur inimici. Ea quae sit possumus investigare, si meminerimus quia alibi idem iste dixit: Et super inimicos tuos tabescebam, et justo odio oderam illos . Istos ergo Evangelica auctoritate suos inimicos dicit esse, qui inimici sunt Dei. Nam si is qui non relinquit parentes propter Dei nomen, non est Deo dignus: quanto magis qui diligit ejus inimicos, acceptus Deo esse non poterit? Quos ergo inimicos habet? Si gentiles: quomodo, quos prophetico credituros spiritu praevidebat? Denique ut benedicant et ipsi Dominum, in superioribus adhortatus est . Et quae ma
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ euehatur ora¬
tio Seo & sp̃c quo oramꝰ alleuat p̾cem
iusti: maxime si corde contrito cõpati

Expanded text:
m euehatur oratio. sed et spiritus quo oramus subleuat precem iusti, maxime si corde contrito compati
Abbreviated transcription (Latin):
partes ibant rotȩ. & non reuertebantur re¬
trorsum: quia sp̃c uitȩ erat in his qui curre-¬
bant. In quatuor partes totius mundi. & si¬
ne offensione currebant: quia bona equoꝵ¬
uita quadrabat. Currebant igitur equi:
quia non dormiebat qui ascenderat equos.
Animarum igitur nr̃arum auriga iħc: qͥ nos
quoq uult ascendere equos nr̃os. hoc est nr̃a
corpora: & docet uigilare: sẽꝑ. ne dicat᷑ nob̾.
dormitauerunt. qui ascenderunt equoᷤᷤ. lran¬
seundum est hoc mare ipigre. Uix transi¬
tur a uigilantibꝰ.: Siquis autẽ dormierit. tran¬
sire non poterit: sed demergitur ut agypti¬
us. cuiꝰ & anima & corpꝰ interiit. Equũ enĩ
& ascensorem ꝓiecit in mare: qui non seque¬
quinta littera. He : Auȩ significat latine:
Est : uel ut alibi inuenimus. UIUIT :

Expanded text:
partes ibant rotae et non reuertebantur repartes ibant rotae et non reuertebantur retrorsum, quia spiritus uitae erat in his qui currebant in quattuor partes totius mundi, et sine offensione currebant, quia bona uita equorum quadrabat. currebant igitur equi, quia non dormiebat qui ascenderat equos. Animarum igitur nostrarum auriga Iesus, qui nos quoque uult ascendere equos nostros, hoc est nostra corpora, sed uigilare semper, ne dicatur nobis: dormitauerunt qui ascenderunt equos. transeundum est hoc mare inpigre. uix transitur a uigilantibus; si quis autem dormierit, transire non poterit, sed demergetur ut Aegyptius, cuius et anima et corpus interiit: equum enim et ascensorem proiecit in mare, qui non sequeE. Sequitur quinta littera \'He\', quae significat Latine \'est\' uel, ut alibi inuenimus, \'ui
Abbreviated transcription (Latin):
sisti in mare: equos tuos. turbantes aquas mul¬
tas. cõquod gentium populos qui mouent᷑ ut
aquȩ multe & excitant᷑ ut fluctꝰ aquarum
cuangelizando commouerint apłi: ut assur-¬
gentes a terrenis idolorum cerimonus. ĩ xp̃m
crederent. & supra ait. ascendisti in equoᷤᷤ tu¬
os: equitatus tuus sanitas. O bonorũ equoꝵ
duodeta. uigum mirabile: quibꝰ frena pacis.
habene sunt caritatis. constricti inter se con¬
cordiȩ uinculis. & uigo fidei subiecti: quatu¬
or rotis euangelii mẏsterium totiꝰ orbis fi¬
nibꝰ inuehentes: bonum aurigam portantes
dĩ uerbum: Cuiꝰ flagello fugatę sunt illece¬
brȩ seculares : exterminatꝰ mundi istius prin¬
ceps : iustorum cursus impletus est. Oratio¬
nabilium equorum grande certamen: o mi¬
randum mẏsterium. Rota intra rotã curre¬
bat. & non impediebatur. Nouum testamen¬
tum in ueteri testamento. Intra illud cur¬
rebat: ꝑ quod annuntiabatur In quatuor

Expanded text:
sisti in mare equos tuos turbantes aquas mulsisti in mare equos tuos turbantes aquas multas, eo quod gentium populos, qui mouentur ut aquae multae et excitantur ut fluctus aquarum, euangelizando commouerint apostoli, ut adsurgentes a terrenis idolorum caeremoniis in Christum crederent. et supra ait: ascendisti in equos tuos, equitatus tuus sanitas. o bonorum equorum duodecaiugum mirabile, quibus frena pacis, habenae sunt caritatis! constricti inter se concordiae uinculis et iugo fidei subiecti, quattuor rotis euangelii mysterium totius orbis finibus inuehentes, bonum aurigam portantes dei uerbum, cuius flagello fugatae sunt inlecebrae saeculares, exterminatus mundi istius princeps, iustorum cursus impletus est. o rationabilium equorum grande certamen, o mirandum mysterium! rota intra rotam currebat et non inpediebatur, nouum testamentum in ueteri testamento: intra illud currebat per quod adnuntiabatur. in quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑfectꝰ. scđ̾m peccata sibi reddi refugit.
atq declinat: in hoc autẽ psalmo qui est po¬
sterior quasi fundato uirtutis: ꝓcessu. retri¬
bui sibi scđm fidei operisq certamina dep̃¬
catur Si quidẽ etiã paulus qui ante dixerat.
ñ sum dignꝰ uocari apłs: postea ait. reposita
est mihi corona iusticiȩ. quã reddet mͥ dñs
in illa die uistꝰ uidex: non solũ autẽ mihi. s
et his qui diligunt aduentũ eiꝰ Et apłs sibi
pollicetur: hic autẽ uerecundius adhuc pͣ¬
catur. Qd utiq ñ insolentis arrogantiȩ. s
innocentis ẽ conscientiȩ. ab ipso cui seriueriᷤᷤ
petere mercedẽ: quã desperare segnitiȩ ma
comprehendamꝰ. Scriptum est enĩ: Sic curri¬
te. ut om̃s comp̃hendatis. Deniq comp̃hendit:
qui ita cucurrit. ut dicer&e. cursũ consũmaui¬
Cucurrit enim ut bonus equus.: Siquidẽ hab&e
equos suos xp̃c: de quibꝰ dicit ꝓpheta. Immi¬

Expanded text:
inperfectus, secundum peccata sibi reddi refugit inperfectus, secundum peccata sibi reddi refugit atque declinat. in hoc autem psalmo, qui est posterior, quasi fundatus uirtutis processu retribui sibi secundum fidei operisque certamina deprecatur, siquidem etiam Paulus, qui ante dixerat: non sum dignus uocari apostolus, postea ait: reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus in illa die, iustus iudex, non solum autem mihi, sed e t his qui diligunt aduentum eius. et apostolus sibi pollicetur, hic autem uerecundius adhuc precatur, quod utique non insolentis adrogantiae, sed innocentis est conscientiae, ab ipso cui seruieris petere mercedem, quam desperare segnitiae macomprehendamus. Scriptum est enim: Sic currite, ut omnes comprehendatis . Denique comprehendit, qui ita cucurrit, ut diceret: Cursum consucucurrit enim ut bonus equus. Siquidem habet equos suos Christus, de quibus dicit propheta: inmi
Abbreviated transcription (Latin):
Romodo supra ipse dauid ait. ñ
secundum peccata nr̃a reddas nobis.
neq scđm iniquitates nr̃is restituaᷤ
nobis: & hic poscit retributionẽ.:
Illa uidet᷑ uox peccatoris ẽẽ
hȩc bene sibi conscii. qui premia boni operis
exposcat. Unde possumꝰ hoc etiã intelligere.
quod eius ꝑsona psalmꝰ iste formet᷑. qui natus
ex urgine: ꝓ totiꝰ mundi redẽptione. ad dexte¬
rã patris sedere p̾sumat. Sicut ipse ait. amo¬
do uidebitis filiũ hominis sedentẽ ad dexterã
uirtutis. Non est tam̃ alienũ. nec arrogans.
Si enĩ dauid remunerationẽ a dño dõ suo ꝓ
egregiis laboribꝰ postulet : prȩrogatiua ẽ
fidei atq iusticiȩ. de dñi fauore mercede
usurpare. Deniq rep̾hendit᷑ petrꝰ qr suꝑ
fluctꝰ ambulans. humano magis dubitauit af¬
fectu. quã apłica auctoritate psũpsit. In eu¬
angelio quoq docemur habere fidẽ. et non
hȩsitare de his quȩ supͣ hominẽ st̃ gerendis
Merito ergo dauid in superioribꝰ quasi adhuc

Expanded text:
omodo supra ipse Dauid ait: non secundum peccata nostra reddas nobis neque secundum iniquitates nostras restituas nobis, et hic poscit retributionem ? illa uidetur uox peccatoris esse, haec bene sibi conscii, qui praemia boni operis exposcat. unde possumus etiam hoc intellegere, quod eius persona psalmus iste formetur, qui natus ex uirgine pro totius mundi redemptione ad dexteram patris sedere praesumat, sicut ipse ait: amodo uidebitis filium hominis sedentem ad dexteram uirtutis. Non est tamen alienum nec adrogans, si Dauid remunerationem a domino deo suo pro egregiis laboribus postulet: praerogatiua est fidei atque iustitiae de domini fauore mercedem usurpare. denique reprehenditur Petrus, quia super fluctus ambulans humano magis dubitauit affectu quam apostolica auctoritate praesumpsit. in euangelio quoque docemur habere fidem et non haesitare de his quae supra hominem sunt gerendis. merito ergo Dauid in superioribus, quasi adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tutis inserti. bonorum fructꝰ possint fer¬
re meritorum. Accuses necesse est me¬
dicum crudelitatis. quia putrefac las
uulnerum fibras ferro putauerit execan
das: quia noxia et serpentia ulcera igni
adusserit. ne uirꝰ in ulteriora ꝓserper&:
quia ut magister discipulũ uerberaucrit
confiteri. & ideo dictum ei. et dñs abs¬
tulit peccatum tuum. Sublato igit᷑ pec¬
cato.
Ait
o cunditatem fecisti cũ seruo

Expanded text:
tutis inserti, bonorum fructus possint fertutis inserti, bonorum fructus possint ferre meritorum. Accuses necesse est medicum crudelitatis, quia putrefactas vulnerum fibras ferro putaverit exdas, quia noxia et serpentia ulcera igni adusserit, ne uirus in ulteriora proserperet, uel quia magister discipulum uerberaueritconfiteri et ideo dictum est ei: et dominus abstulit peccatum tuum. Sublato igitcato ait: iucunditatem fecisti cum seruo
Abbreviated transcription (Latin):
deferendi tempꝰ imperii. quam occisore¬
ge p̃ripere. Semꝑ ds̃ bonꝰ est ldõq et
paulus ait Uide ergo bonitatem et seue¬
ritatem dĩ. Bonitas enim in omnes est. se¬
ueritas in paucos. Deniq subdidit idem
apłs In eos quidem qui cetiderunt seue¬
ritatem: in te. autem honitatem Si enim
non cecidissent: utiq uterentur & ipsi dĩ
bonitate. Nam et tibi idõ bonus ẽ quia
ꝑmanes. Qđ si non ꝑmanseris in bonitate :
et tu excideris Non ergo ds̃ ꝓpterea
bonꝰ esse desistet. quia tu lapsus es: et in¬
diges seueritate. Si quidem et seueritas
dĩ in bonitate recurrat. Unusquisq ca
stigatus pedem referat a peccatis: et ad
uirtutum tramitem bonamq conuersi¬
onem recurrat Deniq docet et de illis
qui ceciderunt apłs: quia si ñ ꝑmanse¬
rint in incredulitate: inserentur. Po¬
tens est enim ds̃ iterum inserere illos:
ut quemadmodum deserta uirgulta. ita
et homines uelut caudicibꝰ quibꝰdam uir¬

Expanded text:
deferendi tempus imperii quam occiso redeferendi tempus imperii quam occiso rege praeripere. semper deus bonus est, ideoque et Paulus ait: uide ergo bonitatem e t seueritatem dei; bonitas enim in omnes est, seueritas in paucos. denique subdidit idem apostolus: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonit atem; si enim non cecidissent, utique uterentur et ipsi dei bonitate. nam et tibi ideo bonus est, quia permanes; quodsi non permanseris in bonitate, et tu excideris. non ergo deus propterea bonus esse desistet, quia tu lapsus es et indiges seueritate, siquidem et seueritas dei in bonitate recurrat, unusquisque cstigatus pedem referat a peccatis, et ad virtutum tramitem, bonamque conversationem recurrat. Denique docet de illis qui ceciderunt Apostolus: Quia si non permanserint in incredulitate, inserentur. Potens enim est Deus iterum inserere illos ; ut quemadmodum deserta virgulta, ita et homines velut caudicibus quibusdam vir
Abbreviated transcription (Latin):
Ulta uidentur in hoc scło iocun¬
da esse. quȩ non sunt: Multa sua¬
uia: bona plurima. Luxuries uide¬
tur esse iocunda: sed ex hausto fit
amara patrimonio. Dulcis libido cũ
feruet : sed eadem horrida et execran¬
da. cum ꝓditur. Suaues acpulȩ. cũ
sumuntur: sed foetidȩ cum digerunt᷑
Bona multa in hoc seculo dum uiuimus
aestimantur. quia usui nob̾ sunt. ut pe¬
cunia: honor. aurum. argentum. pos¬
sessiones: eadem nichil possunt ꝓdesse
defunctis. Hic omnia relinquuntur
Quinetiam maiori dolore quis moritur.
cum se his fraudari copiis ingemiscit
N on est ergo iocunditas uera. nisi illa quȩ
secundum uerbum est dĩ: ut quis bonoꝵ
meritorum atq uirtutum subsidiis gau¬
deat se ẽẽ munitum. Hac dauid iocundi¬
tate. dĩ uel bonitate lȩtatur: quia iugum
graue. a iuuentute portauit et sustinuit.
atq expectauit dñi in se gram. ñ prȩripu¬
it : qui sepe occidendi regis saul tributa
sibi copia. maluit tamen expectare: a dño

Expanded text:
ulta uidentur in hoc saeculo iucunda esse quae non sunt, multa suauia, bona plurima. luxuries uidetur esse iucunda, sed exhausto fit amara patrimonio; dulcis libido cum feruet, sed eadem horrida et execranda cum proditur: suaues epulae cum sumuntur, sed faetidae cum digeruntur. bona multa in hoc saeculo dum uiuimus aestimantur, quia usui nobis sunt, ut pecunia honor aurum argentum possessiones: eadem nihil possunt prodesse defunctis, hic omnia relinquuntur, quin etiam maiore dolore quis moritur, cum se his fraudari copiis ingemescit. non est ergo iucunditas uera nisi illa. quae secundum uerbum est dei, ut quis bonorum meritorum atque uirtutum subsidiis gaudeat se esse munitum. Hac Dauid iucunditate dei uel bonitate laetatur, quia iugum graue a iuuentute portauit et sustinuit atque expectauit domini in se gratiam, non praeripuit, qui saepe occidendi regis Saul tributa sibi copia maluit tamen expectare a domino
Abbreviated transcription (Latin):
tio mea est.
iligentis circa
studium cognoscen¬
dȩ legis hȩc uox ẽ: quȩ
instruit ꝑfectionem homi¬
nis. quam totus hic psalmꝰ ĩformat
Et quoniam maximum mandatum esse.¬
in lege cognouit. ut diligamus dñm dm
nr̃m ex toto corde nr̃o. et ex tota anima
nr̃a. sui imitatione nos quoq quos eru¬
dire stud&. uult esse ꝑfectos. dicens
Quomodo dilexi mandatum tuum dñe:
Hoc ipso caritas crescit affectu. qđ ipsum
pauido corde form

Expanded text:
tio mea est. Diligentis circa studium cognoscendae Legis haec vox est, quae instruit perfectionem hominis, quam totus hic psalmus informat. Et quoniam maximum mandatum n ege cognouit, ut diligamus dominum deum nostrum ex toto corde nostro et ex tota anima nostra, sui imitatione nos quoque quos erudire studet uult esse perfectos dicens: quomodo dilexi mandatum tuum, domine! hoc ipso caritas crescit affectu, quod ipsum pauido corde formi
Abbreviated transcription (Latin):
Iui enim exercet᷑ in uerbis apłorum: uiaᷤᷤ tuaᷤᷤ.¬
iħu. dñi mandata cognoscit: et considerat uias
euis. quibꝰ finis est xp̃c: qui ait. ego sum uia:
Et in tuis usticiiᷤ meditabor: ñ obliuiscar

Expanded text:
ui enim exercetur in uerbis apostolorum, Iesu domini mandata cognoscit et considerat uias eius. quibus finis est Christus, qui ait: ego sum uia. Et in tuis iustitiis meditabor, non obliuiscar
Abbreviated transcription (Latin):
nem mysteriorum cęlestium puehat᷑.
cum iam ad nos dñs iħe in quo abscon¬
diti erant scientiȩ sipientiȩq thesauri.
diuina sua miseratione. descenderit. ut
clausa reseraret: aperiret latentia. re¬
uelaret occulta. Ueni ergo dñe iħu: ape¬
ri nobis et istius ꝓphetici sermonis ia¬
nuam. Multis enim clausa est: etsi pri¬
ma specie aꝑta uideat᷑
AET ERNUM
Inquit dñe: uerbum

Expanded text:
nem mysteriorum caelestium prouehatur, nem mysteriorum caelestium prouehatur, cum iam ad nos dominus Iesus, in quo absconditi erant scientiae sapientiaeque thesauri, diuina sua miseratione descenderit, ut clausa reseraret, aperiret latentia, reuelaret occulta. ueni ergo, domine Iesu, aperi nobis et istius prophetici sermonis ianuam; multis enim clausa est, etsi prima specie aperta uideatur. In aeternum, inquit, domine, per m
Abbreviated transcription (Latin):
nir
secernentes dñi pecuniam. atq ab om̃i la¬
be terrena salutaris fontis infusione pur¬
gantes: ut xp̃o digna sentire uideamur.
qui ait. nolite thesaurizare uobis in ter¬
ra. ubi erugo et tinea exterminat: sed
thesauritate uobis in cęlo Thesaurꝰ tiuᷤ
est fides: pietas: miscđia. Thesaurus tuus
xp̃c est. Noli eum aestimare de terris.
hoc est de creaturis: quia dñs totiꝰ cre¬
aturę est. Maledictus inquit homo. qui
habet spem in homine Sed michi saluᷤ
ꝑ hominem uenit Uide tamen quid
scriptura uetus dixerit Et homo ẽ: &
quis cognoscit cum: Ille igitur homo.
non humana michi sed diuina potesta¬
te omnia peccata donauit: ds̃ in corpo¬
re dñs iħc mundum reconcilians sibi.
quem redimebat a culpa Thesaurus nr̃
prȩciosus. intellectus est. Si terrenus
intellectus fuerit. si fragilis: heretica cũ
tinea. et impietatis erugo consum&e. Le¬
uemus ergo et erigamus sensus nostros.
nec impossibile iudicemus ut hȩc hu¬
mani corporis infirmitas ad cognitio¬

Expanded text:
nis secernentes domini pecuniam atque ab omni labe terrena salutaris fontis infusione purgantes, ut Christo digne sentire uideamur, qui ait: nolite thesaurizare uobis in terra, ubi aerugo et tinea exterminat, sed thesaurizate uobis in caelo. Thesaurus tuus est fides pietas misericordia, thesaurus tuus Christus est. noli eum aestimare de terris, hoc est de creaturis, quia dominus totius creaturae est. maledictus, inquit, homo qui spem habet i n homine, sed mihi salus per hominem uenit. uide tamen quid scriptura uetus dixerit: et homo est, e t quis cognoscet eum? ille igitur homo non humana mihi, sed diuina potestate omnia peccata donauit, deus in corpore dominus Iesus, mundum reconcilians sibi quem redimebat a culpa. Thesaurus noster pretiosus intellectus est. si terrenus intellectus fuerit, si fragilis, haeretica eum tinea et impietatis aerugo consumet. leuemus ergo et erigamus sensus nostros nec inpossibile iudicemus, ut haec humani corporis infirmitas ad cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
passionum incendia temperauit.
Et quid dicam de umbra dñi. quan¬
do & apłorum umbra sanabat :
Ueniente & enim petro. unusqͥsq
offerebat ȩgros suos : quos transe¬
untis apłi umbra reddidit sanita¬
ti. Audi quia caro dñi umbraerat.
Ecce dñs sedet suꝑ nubem leuem:
& ueniet in egyptũ. Et dauid dic̃.
Sub umbra alarum tuarum ꝓtege me.
Fac̾tus igitur exinanitus umbra nob̾.
quos sol iniquitatis exusserat. Uidimꝰ
ergo in umbra eum cum adhuc fides
prima procederet. sed nunc ĩa totũ
illuminat mundum. & tamen adhuc
eum per sui corporis quȩ est ȩccła
umbram uidemus. nondum facie
ad faciem. Neq enim oculi corporis
diuinitatis possunt recipere fulgorẽ.
Hȩc quoq u̾bra: totum cotidie pro¬
tegit orbem terrarum. Profuit igi¬
tur conclusio. Conclusit enim d̾s
omnia in incredulitate. ut omniũ
misereatur. Sed iam consideremuᷤᷤ
quid in conelusione dicendum sit.
& unde incipiendum::
Exclamaui in toto corde meo
exaudime drie.:

Expanded text:
passionum incendia temperauit. passionum incendia temperauit. et quid dicam de umbra domini. quando et apostolorum umbra sanabat? ueniente etenim Petro unusquisque offerebat aegros suos, quos transeuntis apostoli umbra reddidit sanitati. Audi quia caro domini umbra erat: ecce dominus sedet super nubem leuem et ueniet in Aegyptum. et Dauid dicit: sub umbra alarum tuarum protege me. factus est igitur exinanitus umbra nobis, quos sol iniquitatis exusserat. uidimus ergo in umbra eum, cum adhuc fides prima proeederet. sed nunc iam totum inluminat mundum et tamen adhuc eum per sui corporis, quae est ecclesia. umbram uidemus, nondum facie ad faciem; neque enim oculi corporis diuinitatis possunt recipere fulgorem. haec quoque umbra totum cotidie protegit orbem terrarum. profuit igitur conclusio; conclusit enim deus omnia in incredulitate, ut omnium misereatur. sed iam consideremus, quid in conclusione dicendum est et unde incipiendum. Exclamaui in toto corde meo: exaudime, domine,
Abbreviated transcription (Latin):
afferre medicinam. Et quasi ostendens
in umbra eius uiuemus inter gentes
Et infra bibes inquit & in ebriaberis.
adhuc usitauit iniquitates tuas. re¬
uelauit suꝑ peccata: Quam breuiter
aduentum & passionem eius ex p̃ssit .¬
remissionemq: omnium peccatorũ:
Iuam aperte congregationem futura¬
rum gentium declarauit : hinc illud
apostolicum. quia cecitas ex parte.
isrł contigit. donec plenitudo gen¬
tium intraret. & sic omnis israhel
saluus fieret. Ueni dñe iħu. sed iam
non in umbra. sed in sole uis ticiae.
Si umbra profuit. si passionis tuae
umbra ꝓtexit. si corporis umbra
saluauit: quantũ conferre poterit
claritas apertę uirtutis : Perum¬
bram lepra curata est: ꝑumbram
quoq illius feminȩ quȩ fimbriam
uestis dominicȩ attigit sanguis
stetit. Per umbram te uidimus:
quando non habebas speciem neq
decorem. Umbra tua caro fuit: quȩ
nostrarum ȩstus refrigerauit cupi¬
ditatum : quȩ restinxit ignes libi¬
dinum : quȩ auaritiȩ diuersarũq

Expanded text:
adferre medicinam. et quasi ostendens in umbra eius uiuemus inter gentes, et infra: bibes, inquit, et inebriaberis adhuc. uisitauit iniquitates tuas, reuelauit super peccata. quam breuiter aduentum et passionem eius expressit remissionemque omnium peccatorum. quam aperte congregationem futuram gentium declarauit! hinc illud apostolicum: quia caecitas exparte Israel contigit, donec plenitudo gentium intraret et sic omnis Israel saluus fieret. Ueni. domine Iesu, sed iam non in umbra, sed in sole iustitiae. si umbra profuit, si passionis tuae umbra protexit, si corporis umbra saluauit. quantum conferre poterit claritas aperta uirtutis! per umbram lepra curata est, per umbram quoque illius feminae, quae fimbriam uestis dominicae attigit, sanguis stetit, per umbram te uidimus. quando non habebas speciem neque decorem. umbra tua caro fuit, quae nostrarum aestus refrigerauit cupiditatum. quae restinxit ignes libidinum, quae auaritiae diuersarumque