comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑmanentis gloriȩ mercede gaudere: Au
diuimus itaq cumdõ dilecti sacerdotis uita lege¬
r&ur. quantam in omnibonitate habuit de¬
uotionem. quo modo per abstinentiae rigorẽ
suum castigauit corpus. qualiter percaritatis
officia omnibus prodesse contendit. Ince¬
damus cumomni alacritate mentis. & tota
uirium facultate illius uitae uestigia. ut be¬
atitudinis in qua regnat cum xp̃o consortes
pediat iter nostrum. Curramus ꝑopera
pietatis ad caelestis patriȩ portas. expectañ
nos ciues aeternȩ ciuitatis. & rexipse qui
uult omnes homines saluos fieri postram
cum scĩs suis uehementer desiderat salutem
ec& enim nos illius esse cooperatores insalute
nostra. quinos intantum dilexit. ut proprio
filio suo non pepercerit. sed pronobis omnib
tradidit illum. Diligamus eum. quia ille
prior dilexit nos  FTaciãmus illius uolun¬
tatem. quia uoluntas illius felicitas est nr̃a
ab eamus semꝑ imente. quod ipsa ueritas

Expanded text:
ne, permanentis gloriae mercede gaudere. II. ne, permanentis gloriae mercede gaudere. II. Audivimus itaque, cum Deo dilecti sacerdotis Vita legeretur, quantam in omni bonitate habuit devotionem, quomodo per abstinentiae rigorem suum castigavit corpus, qualiter per charitatis officia omnibus prodesse contendit. Incedamus cum omni alacritate mentis, et tota virium facultate illius vitae vestigia, ut beatitudinis, in qua regnat cum Christo, consorpediat iter nostrum. Curramus per opera pietatis ad coelestis patriae portas. Exspectant nos cives aeternae civitatis, et rex ipse, qui vult omnes homines salvos fieri, nostram cum sanctis suis vehementer desiderat salutem. Decet enim nos illius esse cooperatores in salute nostra, qui nos in tantum dilexit, ut proprio Filio suo non parceret, sed pro nobis omnibus tradidit illum. Diligamus eum, quia ille prior dilexit nos: faciamus illius voluntatem, quia voluntas illius felicitas est nostra. Habeamus semper in mente quod ipsa Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
nal summi iudicis indie ultimo deducat.
quatenus exnumerositate filiorum illius
cumul&ur gloria. & nos cumillo desiderabi¬
lem mereamur audire sententiam. uenite
benedicti patris mei ꝑcipite regnum. quod
uobis paratum est ab origine mundi. I lle
decaelesti patria pis orationibus nostrum
cotidie agonem adiuuare nondesistit. desi¬
derans suos carissimos filios quos paterna pie¬
tate genuit inxp̃o. adgloriam ꝑp&uȩ beati¬
tudinis peruenire Quapropter km̃i¬
fratres inusquisq insuo ordine scđm uirium
suarum facultatem. fostiter diabolicis resistat¬
suggestionibus. ut aeternam triumphi coronã
cumpio parente nostro accipere dignus ef¬
ficiatur. N on sunt enim condignȩ ut ait
apostolus passiones huius temporis. ad super¬
uenturam gloriam quaereuelabitur in nobis
gitur breue laboris tempus diuina nobis
uoluit esse pietas. et agonis nr̃i rẽtributiõnẽ
esse perp&uam . & protemporali tribulatio¬

Expanded text:
nal summi judicis in die ultimo deducat: nal summi judicis in die ultimo deducat: quatenus ex numerositate filiorum illius cumuletur gloria, et nos cum illo desiderabilem mereamur audire sententiam: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Ille de coelesti patria piis orationibus nostrum quotidie agonem adjuvare non desistit, desiderans suos charissimos filios, quos paterna pietate genuit in Christo, ad gloriam perpetuae beatitudinis pervenire. Quapropter, cusquisque in suo ordine secundum virium suarum facultatem fosuggestionibus, ut aeternam triumphi coronam cum pio parente nostro accipere dignus efficiatur. Non sunt enim condignae, ut ait Apostolus, passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Igitur breve laboris tempus divina nobis voluit esse pietas, et agonis nostri retributionem esse perpetuam, et pro temporali tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
quiad scĩssimi patris & protectoris nostri scĩ
scilic& BERTMsollem nia conuenistis. &
spuali iocunditate lactamim. & ex intimo
cordis affectu clementiam dñi nr̃i ihũ xp̃i
collaudate. quinos ab idolatriȩ erroribus.
adagnitionem scĩ sui nominis ꝑhuius scĩ sacer¬
dotis prredicationem ꝑducere dignatus est
equamur unanimiter tam scĩ doctoris uestigia.
ponsimus tantipatris degentres filii. sed scĩ¬
tatem uitae illius morum nobilitate imitemꝰ.
Abiciamus a nobis opera tenebrarum. & indu¬
amus nos arma lucis. sicut indie honeste am¬
bulemus. Quia nox ignorantiȩ recessit.
& uerȩ scientie nobis lumen inluxit. ut filu
lucis in omni castitate & pietate ambulemus
onsint alicuius nequitie uel malitiae occulta
innobis semina. quia homo uid& infacie.
ds̃ autem corda considerrt. nec aliquid illus
omnipotentiae oculis occultari potest
preparemus nos inomnibonitate. ut prae¬
clarus pastor & pius praedicator noster
sc̃sebRTINUS ATTgaudens. nos ante tribu¬

Expanded text:
is nostri, sancti scilicet Bertini solemnia convenistis, et spirituali jucunditate laetamini, et ex intimo cordis affectu clementiam Domini nostri Jesu Christi collaudate, qui nos ab idololatriae erroribus ad agnitionem sancti sui nominis per hujus sancti sacerdotis praedicationem perducere dignatus est. Sequamur unanimiter tam sancti doctoris vestigia; non simus tanti Patris degeneres filii, sed sanctitatem vitae illius morum nobilitate imitemur. Abjiciamus a nobis opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis, sicut in die honeste ambulemus : quia nox ignorantiae recessit, et verae scientiae nobis lumen illuxit, ut filii lucis in omni castitate et pietate ambulemus. Non sint alicujus nequitiae vel malitiae occulta in nobis semina; quia homo videt in facie, Deus autem corda considerat , nec aliquid illius omnipotentiae oculis occultari potest. Praeparemus et nos in omni bonitate, ut praeclarus pastor et pius praedicator noster sanctus Bertinus abbas, gaudens nos ante tribu
Abbreviated transcription (Latin):
plurimam ut ipsi iactabant selectorum pug¬
natorum dĩ bello consumpserant. lic& non
sine nr̃o dampno. maiore tamen suo
mortui. tot sunt exillis fuga clapsi. ouẽ
autem tantum modo exomni illa plurima t multitudine¬
euaserant. & ex ipsis &iam apersequentibus
eos inuia mortui sunt quinque reperti
Quattuor tantum protendentes. ut postmodũ¬
ab eis quitunc inter fuere exercitui didicimus.
peruenerunt ad sotios temeritatis audaciam
uituperantes. tam quam presumtiuȩ rei euen¬
tum elucubratim perscrutantes. Deexuuiis
quoque tres diuisiones fecerunt. unam ȩccle¬
siis concedentes. aliam oratoribus & pauperib
dantes. tertiam ȩqua lance nobiliores cum in¬
ferioribus compertientes. Etmerito. Scru¬
temur enim humanitus. uerbi gratia quib
magis ad dicendasit huius modi uictoria. ortr¬
toribus anbellatoribus. Sed qm̃ locum illũ¬

Expanded text:
plurimam, ut ipsi jactabant, selectorum pugplurimam, ut ipsi jactabant, selectorum pugnatorum Dei bello consumpserant, licet non sine nostro damno, majore tamen suo.mortui, tot sunt ex illis fuga elapsi, novem autem tantummodo ex omni illa plurima evaserant, et ex ipsis etiam a persequentibus eos in via mortui sunt quinque reperti, quatuor tantum protendentes, ut postmoduab eis qui tunc interfuere exercitui didicimus, pervenerunt ad socios, temeritatis audaciam vituperantes, tanquam praesumptivae rei eventum elucubratim perscrutantes. De exuviis quoque tres divisiones fecerunt, unam Ecclesiis concedentes, aliam oratoribus et pauperibus dantes, tertiam aequa lance nobiliores cum inferioribus compartientes. Et merito. Scrutemur enim humanitus verbi gratia quibus magis addicenda sit hujusmodi victoria, oratoribus an bellatoribus, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
que facta. minime audentes aggredi cȩpta.
diuerterunt se ad pecora peragros pascentia
capienda. otius repedare cupientes uelcum
tantilla preda. Residui uero nostrorum
hac inuasione commoti. prȩsertim que dedĩ
auxilio testatorum que propriorum interuen¬
tu fisi. repente eruperunt demunitione. ir¬
rũpentes posteos. Equites quidem percõ¬
pendia preanticipando illos. in planitre mon¬
tis unde ante descenderant. quia lentim peco¬
ra minabanchibentes contemptui talia eos au¬
dere. pedites autem postergum insequentes.
ponentes hostes inmedio. Ita que comperi¬
entes cinctosse undique secus. fugam molientes
desperabiliter ruperunt adoritalem plagam
persinistrum cornu uallantium. tendentes
adquendam quernum lucum. putantes sẽ
ibi frustra aut defendere aut effugere posse
ostriitaque ros occidendo insequentes. hora
enim fuit diei nona quando exibant decastel¬
lo. ante quam perursperascer&. omnem illam

Expanded text:
quefacta minime audentes aggredi coepta, quefacta minime audentes aggredi coepta, diverterunt se ad pecora per agros pascentia capienda, ocius repedare cupientes vel cum tantilla praeda; residui vero virorum nostrorum hac invasione commoti, praesertimque de Dei auxilio testatorumque proprium interventu fisi, repente eruperunt de munitione, irrumpentes post eos, equites quidem per compendia praeanticipando illos in planitie montis unde ante descenderant, quia lentim pecora minabant, habentes contemptui talia eos audere; pedites autem post tergum insequentes, ponentes hostes in medio. Itaque comperientes cunctos se undique secus fugam molientes, desperabiliter ruperunt ad orientalem plagam per sinistrum cornu vallantium, tendentes ad quemdam quercuum lucum, putantes se ibi frustra aut defendere aut effugere posse. Nostri itaque eos occidendo insequentes hora enim fuit diei nona, quando exibant de castello antequam pervesperasceret, omnem illam
Abbreviated transcription (Latin):
biȩ. autumantes que quod plurima totius sub¬
sequer&ur ueluti prius essendi fama per creb u¬
it exercitus. protinus populo in ȩcclesia consis¬
tenti notifica uerunt. Illi uero non adeo tali
nuntio consternati. immo magis animȩ quio¬
res facti. dõ & patrociniis sanctorum causam
tua confessione rebaptizauerunt. achumili
perceptione mystern corporis & sanguinis se
munierunt. dantes muicem dextras proliber¬
tate & loci tuicione se uelle aut agiliter oppe¬
tere. aut strenue defendere Murumque pro¬
tinus optimis ut mos in colarum regionis est
armis prȩparati consendentes. una cum prius
prȩ paratis bellicis instrumentis. munitissime
arcem uestierunt. I alieorum constantia
paulo ante arrogantes mimici comperta. nec
non & parte inclusorum audacter sibi obinos
ire extramunitionem uisa dõ illos quãmaxi¬
ne terrisicante. ammositatis superbia molli¬
ta. iactantia pressa. audacia remissa acli¬

Expanded text:
biae, autumantesque quod plurima totius subbiae, autumantesque quod plurima totius subsequeretur, veluti prius essendi fama percrebuit, exercitus, protinus populo in ecclesia consistenti notificaverunt. Illi vero non adeo tali nuntio consternati, imo magis animaequiores facti, Deo et patrociniis sanctorum causam tua confessione rebaptizaverunt, ac humili perceptione mysterii corporis et sanguinis se munierunt, dantes invicem dextras pro libertate et loci tuitione se velle aut agiliter oppetere, aut strenue defendere, murumque protinus optimis ut mos incolarum regionis est armis praeparati conscendentes, una cum prius praeparatis bellicis instrumentis munitissime arcem vestierunt. Tali eorum constantia paulo ante arrogantes inimici comperta, nec non et parte inclusorum audacter sibi obvios ire extra munitionem visa, Deo illos quammaxime terrificante, animositatis superbia mollita, jactantia pressa, audacia remissa ac li
Abbreviated transcription (Latin):
&iam firmissime constructam. Iactanter
inuia proludentes. primo imp&ũ eam infrin¬
gere uelle. ac protenuitate seu paucitate in¬
habitantium facilt᷑ posse. Auxiliante tam̃
illis dõ & patrocimis sanctorum. qui requie¬
tionis ibi elegerunt sibi locum more solito i¬
ter uenientibus indignante xp̃o pre sumpti¬
osa illorum iactantia uersa est comminus
indignam uindictam. Ad quam promul¬
gandam. calamum nunc uertimus nostrũ.
am post scm pascalis resurrectionis
diem. transcur sis. xiiii. diebus. die domi¬
nico hora qua cardinalis missȩ conuentus pub¬
licȩ agebatur. apparuerunt protinus prȩsa¬
timuasores. descendentes percliuum montis
prominentis uillȩ quȩ locus ȩcdesiȩ uocatur.
proeo quod beatissimi martires fuscianus & uic¬
toricus infronticipio xp̃ianitatis incolarum
terrȩ. primariam feruntur ibi construxisse
ȩcclesiam. respiciens contra monasterium
exparte occidentali. Quod cernentes excu¬

Expanded text:
etiam firmissime constructam, jactanter etiam firmissime constructam, jactanter in via proludentes primo impetu eam infringere velle, ac pro tenuitate seu paucitate inhabitantium facile capi posse. Auxiliante tamen illis Deo et patrociniis sanctorum, qui requietionis ibi elegerunt sibi locum, more solito intervenientibus, indignante Christo praesumptuosa illorum jactantia versa est cominus in dignam vindictam, ad quam promulgandam calamum nunc vertimus nostrum.Nam post sanctum Paschalis resurrectionis diem transcursis quatuordecim diebus, die Dominico hora qua cardinalis missae conventus publice agebatur, apparuerunt protinus praefati invasores descendentes per clivum montis prominentis villae, quae Locus-ecclesiae vocatur, pro eo quod beatissimi martyres Fuscianus et Victoricus in fronticipio Christianitatis incolarum terrae primariam feruntur ibi construxisse ecclesiam, respiciens contra monasterium ex parte occidentali. Quod cernentes excu
Abbreviated transcription (Latin):
dictum isera. peruenitque & equitatu & naui¬
munitionem cirtauillam exaustrali plaga na
debatur Capere posse. Sed cum hemisperiũ
nihil ibi preualentes consummarent. & nedũ
dicamus aliquid proficerent. uerum magis fa¬
me ac fiti omnique penuria artati poene de¬
ficerent. consultum ut euentus subsequens
pate fecit habuerunt. ut mregnum quondã
hlotharii irent. tractantes permaritimatran¬
sire. & castella ibi recens facta obtinere. inco¬
lasque omnes nsisedederent mortificare.
Quo comperto. pars iuuenum qui sibic&eris a¬
giliores audatioresque fieri uidebantur.
tes clam noctu. quasi solito maliam partem ꝑ¬
gendo. Arreptoque itinere. insubsistibili
cursu directim tendebant ad munitiunculã
paũpere prodolor sumptu. paruoque lic&
strenuo in colarum comitatu factam inpago
tarueniense . in loco quiuocatur sithdiu cir¬
ca monasterium eximii prȩsulis audo
suste gleba & cespite sicut artisiciosissime. ita

Expanded text:
dictum Iseram, pervenitque et equitatu et navidictum Iseram, pervenitque et equitatu et navimunitionem circa villam ex australi plaga, nadebatur, capere posse. Sed cum hemisphaerium nihil ibi praevalentes consummarent, et nedum dicamus aliquid proficerent, verum magis fame ac siti omnique penuria arctati pene deficerent, consultum ut eventum subsequens patefecit habuerunt, ut in regnum quondam Lotharii irent, tractantes per maritima transire, et castella ibi recens facta obtinere, incolasque omnes, nisi se dederent, mortificare. Quo comperto pars juvenum qui sibi caeteris agiliores audacioresque fieri videbantur, tes clam noctu quasi solito in aliam partem pergendo, arreptoque itinere insubsistibili cursu directim tendebant ad munitiunculam paupere proh dolor! sumptu parvoque licet strenuo incolarum comitatu factam in pago Tarvanensi, in loco qui vocatur Sithiu, circa monasterium eximii praesulis Audomari, fuste, gleba et cespite sicut artificiosissime, ita
Abbreviated transcription (Latin):
elaborando desudat quȩ que emendare neces¬
satia & emudare lurida. sic diuinȩ miseratio¬
nis cdementia delinquentiarum suarum om¬
nium dign&ur ablui inquinamenta. quome¬
reatur ad auctoris suȩ reformationis feliciter
peruenire uocamina.
aeterna temresiaze. QuarRAEGRA¬
uantibus ac prȩponderantibus multimo¬
dis non modo solius uulgaris populi. immoom¬
nium dignitatum & ordinum delinquentiis.
nontantum frantiȩ sines. sed & totius regni
printipala quȩq loca. armoricaque prouin¬
tia diutma quod nunc enumerare longum . ẽ.
sacrilegȩ danorum gentis oppressione crudeli¬
liter lic& iuste muaderentur. abilla classe plu¬
rima quȩ prosui numerositate urlutiepithe¬
ticos loquamur. magnus exercitus ab omni¬
bus dicebatur. anno aduentus sui inregnum
xii. ab omni plaga ubi ubi diffususerat adu¬
natus. in loco qui ob concursum insignium inibi
aquarum confluentia uocatur. ascendit flum̃

Expanded text:
elaborando desudat quaeque emendare neceselaborando desudat quaeque emendare necessaria et emundare lurida; sic divinae miserationis clementia delinquentiarum suarum omnium dignetur ablui inquinamenta, quo mereatur ad Auctoris suae reformationis feliciter pervenire vocamina.etiam tempestate qua praegravantibus ac praeponderantibus multimodis, non modo solius vulgaris populi, imo omnium dignitatum et ordinum delinquentiis, non tantum Franciae fines, sed etiam totius regni principalia quaeque loca Armoricaque provincia diutina quod nunc enumerare longum est sacrilegae Danorum gentis oppressione crudeliter licet juste invaderentur ab illa classe, plurimaque pro sui numerositate veluti epithetic ῶs loquamur magnus exercitus ab omnibus dicebatur: anno adventus sui in regnum duodecimo, ab omni plaga ubi diffusus erat adunatus in loco qui, ob concursum insignium inibi aquarum Confluentia vocatur, ascendit flumen
Abbreviated transcription (Latin):
uisitare limina. afferens quȩ obtinere potuit
maxime cȩrea munera. quosidõ & clementis¬
simo iamdicto patri placuiss&. tius meritis re¬
cipere merer&ur amissa captorum orbium lu¬
mina. spondens acconfirmans quic quid super
eo diuinȩ pi&ati placeat. reliquum uitȩ suar
spatium ibi peragi uelle. Quam rius intimã
cordis deuotionem. constantissimam que pro¬
fessionem inspiciens occultorum cognitords̃.
meritis & precibus clementissimi patris reddi¬
dit illum uisui. & uisum sibi. anta scilic&
perspicuitatis daritate. ut qnm apueritia
indomo cuiusdam nobilissimi eiusdem regio¬
nis uiri adultotenus educatus & altus fuit.
endi . omnique artificio mulrebris operis edoc¬
tus. quic quid inprȩdicta postmodum ȩcclesi¬
a palliorum ornari habuit & emendari. seu
ecclesiasticarum uestium lauari. ipse sollici¬
ta intentione procurar&. Anhelanter
aspirans & suppliciter implorans. quo uelut ipse

Expanded text:
visitare limina, afferens quae obtinere potuit, visitare limina, afferens quae obtinere potuit, maxime cerea munera quo si Deo et clementissimo jam dicto Patri placuisset, ejus meritis recipere mereretur amissa captorum orbium lumina, spondens ac confirmans quidquid super eo divinae pietati placeret, reliquum vitae suae spatium ibi peragere velle. Quam ejus intimam cordis devotionem constantissimamque confessionem inspiciens occultorum coguitor Deus, meritis et precibus clementissimi Patris reddidit illum visui et visum sibi, tanta scilicet perspicuitatis claritate, ut, quoniam a pueritia in domo cujusdam nobilissimi ejusdem regionis viri adulto tenus educatus et altus fuit, endi, omnique artificio muliebris operis edoctus, quidquid in praedicta postmodum ecclesia pallorum ornari habuit et emendari, seu ecclesiasticarum vestium lavari, ipse sollicita intentione procuraret, anhelanter aspirans et suppliciter implorans, quo velut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pilatione. atque ut ab ipso post didicimus. uide¬
batur ei quasitotum perfusum se fuisse calore fer¬
uentis aquȩ. Et uelutiignotis loquamur. quia
situs eius dem fundi ubi hoc prouenit talis est. ut
illic uiantium optutibus clarescat prospectus
ȩclesiarum xp̃i confessorumAYDom ugatq
RCRTINI. miser ille lic& obduritiam sui. seu ob¬
subsequens miraculum minime miserabilis. ni¬
sus eo quanquam sero sediuertere. quatenus illo¬
rum precibus iuuar&ur non potuit. sed poene
exanimis ante in terram proruit. Nequa quã
ut passione scotomatica ictus. sed proammȩ
illius ut postea daruit saluatione. immo ma¬
gis nominis dĩ laude. ipsius que dispositione
luminum delectabilium uisu priuatus. ac bi¬
matu ueleo amplius inhuius caecitatis per¬
mansit amaricatu. Quicum adhuc torpõ¬
ris sui teper& desidia. quasi funditus desuȩ sa¬
nitatis reformatione diffidens. hortatu tandẽ
suorum beatissimi patris AEMNperrexit

Expanded text:
pilatione: atque, ut ab ipso post didicimus, videpilatione: atque, ut ab ipso post didicimus, videbatur ei quasi totum perfusum se fuisse calore ferventis aquae: et veluti ignotis loquamur, quia situs ejusdem fundi ubi hoc provenit talis est, ut illic viantium obtutibus clarescat prospectus ecclesiarum Christi confessorum Audomari atque Bertini; miser ille licet ob duritiam sui seu subsequens miraculum minime miserabilis, nisus eo quanquam sero se divertere, quatenus illorum precibus juvaretur, non potuit, sed pene exanimis ante in terram proruit, nequaquam ut passione scotomatica vertiginosa ictus, sed pro animae illius ut postea claruit salvatione, imo magis nominis Dei laude ipsiusque dispositione luminum delectabilium visu privatus, ac bimatu vel eo amplius in hujus caecitatis permansit amaricatu. Qui cum adhuc torporis teperet desidia, quasi funditus de suae sanitatis reformatione diffidens, hortatu tandem suorum, beatissimi Patris Bertini perrexit
Abbreviated transcription (Latin):
dictionum copia. la&us remeauit ad propria.
periditantur. ita diuinȩ dispensationis salu¬
berrima castigatione. ut in preseni euentuper¬
spicue clar& multi saluantur. Quidam enim
uir coloniȩ eiusdem ȩcdesie. de oppido eiappen¬
dente nuncupato gimiaco l&fridus nomine
in xp̃ianitatis deuotione ut rei congͣuentia post
declarauit. c&tris communcipa libus suis
minus curiosus extitit. deoque & accidit.
ut dum quadam die dominico ciurs illius more
solito ad aecclesiam Non minus intima mentis
deuotione anhelarent. quam gressibus pedum
properarent. & ipse ut solito mulcimine blandi¬
loquii affatus apriuatioribus ut secutn ir& ap¬
pella r&ur. Nedum dicamus iuit. uerumeti¬
am monita salubria auersus audire dissimula¬
uit. pergens ad paucula pecora quȩ undebant᷑
esse sui iris procuranda. Qui priusquam
perueniss& ad pascuarum loca. accessitatigor
animi cũintĩmore ontolerabili. & nimia horri¬

Expanded text:
dictionum copia laetus remeavit ad propria. dictionum copia laetus remeavit ad propria. periclitantur, ita divinae dispensationis saluberrima castigatione ut in praesenti eventu perspicue claret multi salvantur. Quidam enim vir coloniae ejusdem Ecclesiae, de oppido ei appendente nuncupato Gimiaco, Letfridus nomine, in Christianitatis devotione ut rei congruentia post declaravit caeteris communicipalibus suis minus curiosus exstitit. Ideoque et accidit ut, dum quadam die Dominica cives illius more solito ad ecclesiam non minus intima mentis devotione anhelarent, quam gressibus pedum properarent, et ipse ut solito mulcimine blandiloquii affatus a primatioribus ut secum iret, appellaretur; nedum dicamus, ivit, verum etiam monita salubria adversus audire dissimulavit, pergens ad paucula pecora quae videbantur esse sui juris procuranda. Cui priusquam pervenisset ad pascuarum loca, accessit angor animi cum timore intolerabili et nimia horri
Abbreviated transcription (Latin):
didicit. comam sibicapitis deponere poposcit
cnon longo post tedere coepit. professusque.ẽ.
cordisibi fore romam p&endi: Acceptaque¬
licentiã. iunxit se saxombus ultra marinis romã
Cumque una cum illis per¬
ueniss& ultra lingonum ciuitatem. consocia¬
uerunt seris uiridunen ses negotiato res randẽ
uiam tendentes . usque ad diua ricationem uiȩ
ducentis hispanam. bique tunc innotuit
quod antea fuit ignotum. ciuem uidelic& ip¬
sum esse uiridunensem. quia ibi agnouit suos
lic& difficiliteriabris p̃oss& ipse agnosci. prop¬
ter insperatam reformationem ingenitorum
morborum. tertamen corptum ftrenue
peragens. indeque rediens sine diuertendi ad pro¬
pria desiderio. directm locum sanationis suȩ
reuisit. acdõ & reparatorisuo gratias reculit
omen &iam in baptismo sibi inditum. quod pri¬
us nescunt quam a notis didicit tunc notifica¬
uit. ermenfridus enim uocabatur. Sic que
suis benefactoribus ualedicens. refertus bene¬

Expanded text:
didicit, comam sibi capitis deponere poposcit. didicit, comam sibi capitis deponere poposcit. At non longo post taedere coepit, professusque est cordi sibi fore Romam petendi, acceptaquelicentia, junxit se Saxonibus ultramarinis Romam petentibus. Cumque una cum illis pervenisset ultra Lingonum civitatem, consociaverunt se eis Viridunenses negotiatores eamdem viam tendentes usque ad divaricationem viae ducentis Hispaniam. Ibique tunc innotuit quod antea fuit ignotum, civem videlicet ipsum esse Viridunensem; quia ibi agnovit suos, licet difficiliter ab eis posset ipse cognosci propter insperatam reformationem ingenitorum morborum. Iter tamen coeptum strenue peragens, indeque rediens, sine divertendi ad propria desiderio directum locum sanationis suae revisit, ac Deo et reparatori suo gratias retulit. Nomen etiam in baptismo sibi inditum quod prius nescivit quam a notis didicit, tunc notificavit; Ermenfridus enim vocabatur: sicque suis benefactoribus valedicens, refertus bene
Abbreviated transcription (Latin):
c&eris &iam su& omore ipsum tractim acsum¬
misse prosequentibus. in ipsa quasi sibentu hora
coepit iam dictus surdus ac mutus blaterando
imitari auditas psallentium uoces. Fratresitaq
adtam insolitum horrendum que sonum paue¬
facti substiterunt. annuentes oechonomo pau¬
perum utinquirer& causam. Quicum solito
ei annurr& nec proficer&. irascibilis ut erat coe¬
pit eum uerbis increpare. Atille ipsa eadem uer¬
ba quia aliud loqui nesciuit. blissando responde¬
re temptabat. Tunc fratres protinus intellegen¬
tes riadño meritis bratiaexoncessum
esse auditum & fatum. rmnicanoris psallentus
cum signorum pulsatibus. dõ grates ac sanato¬
ri eius totis referebant uiribus. Huiusque enor¬
mis uirtutis exhilat̃i tripudio. quia in primisau¬
spicus floridȩ iuuentutis erat. miserunt cum ad ca¬
nonicorum scolam. litterarum studiis quantu¬
lo poss& inbuendum. Continuoque ubi diur¬
nalia capitula cum uespertinalibus psalmis

Expanded text:
caeteris etiam sueto more ipsum tractim ac subcaeteris etiam sueto more ipsum tractim ac submisse persequentibus, in ipsa quasi silentii hora coepit jam dictus surdus ac mutus blaterando imitari auditas psallentium voces. Fratres itaque ad tam insolitum horrendumque sonum pavefacti, substiterunt annuentes oeconomo pauperum ut inquireret causam. Qui cum solito ei annueret, nec proficeret, irascibilis ut erat, coepit eum verbis increpare. At ille ipsa eadem verba, quia aliud loqui nescivit, blissando respondere tentabat. Tunc fratres protinus intelligentes ei a Domino meritis B. Bertini concessum esse auditum et fatum, hymnicanoris psallentiis cum signorum pulsatibus Deo grates ac sanatori ejus totis referebant viribus. Hujusque virtutis exhilarati tripudio, quia in primis auspiciis floridae juventutis erat, miserunt eum ad canonicorum scholam, litterarum studiis quantulo posset imbuendum, continuoque ubi diurnalia capitula cum vespertinalibus psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
UCCE DENT QUOROE IEMPORE. AcCIDIT AT
quidam & natione & nomine ignotus. nec
mirum quia gemino miserabiliter morbo fue¬
rat constrictus. auditu & enim aprimeuȩ pro¬
fusionis hora extitit uacuus. & loquela priuatus.
uenir& peregrinando ad monasteriũ pͣ fatipatris¬
Iuicum ibi multum temporis perager&. ut que
pr&ulimus quia fari non potuit. pulsatibus ta¬
ratarantium tabellarum stipem mendicar&.
nulloque aliubi diuerter&. enis continuȩ con¬
stantiȩ iugitatem ȩcclesiarum que srequentiam
xp̃i colȩ loci r& ractantes. conferentes que non
sine nutu dĩ talem significantiam fieri. corpe¬
runt eum humanius colligere. & in xoenodochi¬
o cotidianȩ receptionis pauperum delegato man¬
sionem illi designare. Ibi autem poent amũ
monachis uespertina debita in ȩcclesia persol¬
uentibus. & cantore inchoante antiphonam
ad crucem salutandam ita incipientem. Ite
nuntiate fratribus meis: Pueroque subsequei¬
ter pronuntiante uersum. dicite innationib

Expanded text:
uccedente quoque tempore accidit ut quidam et natione et nomine ignotus, nec mirum, quia gemino miserabiliter morbo fuerat constrictus, auditu etenim a primaevae profusionis hora exstitit vacuus, et loquela privatus veniret peregrinando ad monasterium praefati PatrisQui cum ibi multum temporis perageret, utque praetulimus quia fari non potuit, pulsatibus taratarantium tabellarum stipem mendicaret, nulloque se alicubi diverteret, ejusque continuae constantiae jugitatem ecclesiarumque frequentiam Christicolae loci detractantes, conferentesque non sine nutu Dei talem significantiam fieri, coeperunt eum humanius colligere et in xenodochio quotidianae receptionis pauperum delegato mansionem illi designare. Ibi autem pene annum monachis vespertina debita in ecclesia persolventibus et cantore inchoante antiphonam ad crucem salutandam, ita incipientem: Ite, nuntiate fratribus meis, pueroque subsequenter pronuntiante versum: Dicite in nationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
buse quam opinis illa hostium platima fun¬
ditus discessit. Euidentissime iusibiliter
omnipotente monstrante. immo prouocan¬
te misericorditer nos dõ ut illũo mgrcer
om̃ni mentis intentione. tota que cordisde¬
uotione debeamus oculos tam exteriores quã
interiores momnib necessitatibus sigerd
quonos praeciosissimi fili sui sanguinis redẽs¬
tione dignatus est muitare. quicũ eo uiunt
gloriatur & regnat ds̃ munitate sp̃s sc̃ĩ per
inmortalia sȩcula scłorum a men

Expanded text:
bus, quam omnis illa hostium plurima  i., turma funbus, quam omnis illa hostium plurima  i., turma funditus discessit: evidentissime visibiliter omnipotente monstrante, imo provocante misericorditer nos Deo, ut illuc jugiter omni mentis intentione totaque cordis devotione debeamus oculos tam exteriores quam interiores in omnibus necessitatibus figere, quo nos pretiosissimi Filii sui sanguinis redemptione dignatus est invitare, qui cum eo vivit, gloriatur et regnat Deus, in unitate Spiritus sancti, per immortalia saecula saeculorum, Amen
Abbreviated transcription (Latin):
tulimus pagani inante fati collis cacumin
principale uexillum quod labarum uocari
fertur alto stipiti proterrore infixerunt. quo
eminus prospicientibus terrorem incuter&.
Sederegione eoda in loco misericors dns eui¬
dentissime declarare uoluit. quod ipse decȩ¬
lo respicit super filios hominum. ut uideat
siest intellegens aut requirens dm̃. Namla¬
barum praefatum quod nitidissimum fuerat
ibi positum. abreptum in de teterrimum e¬
uul sum est. ac intempore incoep̃tionis mira¬
bilium prȩfatorum. nrbulosa caligo totum
iam dictum texit nemoris locum. ita utnec
montan abimioribus. nec inferiores a superi¬
oribus uideri possent. C olumna quoque
nubea. inmedio caliginis celitus pendula¬
unidebatun super ipsum collem. similans speci¬
ei suae colore pluuialis yridis uaretatem.
coequans sua Eiam amplitudine subpositi
collilatitũdinem Nec antea sefidelium
interte eam considerantib subduxit obtuti¬

Expanded text:
praetulimus, pagani, in antefati collis cacumine praetulimus, pagani, in antefati collis cacumine principale vexillum, quod labarum vocari fertur, alto stipiti pro terrore infixerunt, quo eminus prospicientibus terrorem incuteret. Sed et regione eodem in loco misericors Dominus evidentissime declarare voluit quod ipse de coelo respicit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum . Nam labarum praefatum quod nitidissimum fuerat ibi positum, abreptum inde, teterrimum evulsum est: ac in tempore incoeptionis mirabilium praefatorum, nebulosa caligo totum jam dictum texit nemoris locum, ita ut nec montani ab junioribus, nec inferiores a superioribus videri possent. Columna quoque nubea in medio caliginis coelitus pendula super ipsum collem videbatur, simulans speciei suae colore pluvialis iridis varietatem, coaequans sua etiam amplitudine suppositi collis latitudinem: nec antea se fidelium intente eam considerantibus subduxit obtuti
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt. dõ illis dignanter mnnumerum occisio¬
num & sacrilegiorum meritam pensionem.
recom pensante
sub notare signum coelitus trans missum. On¬
& eodem intempore uisum. Post exterius
atrium portȩ cotnobialis monasteru. non
longe r&ro actis tem poribus ardigioso quo¬
dam eiusdem loci monacho. nemus quoddã
frugiferum pulcherrime plantatum suit
uius inmedio quasi collis tumbalis exͣtit. ha¬
bens insummitate sui prrum. quȩ prranimiȩ
grossitudinis. dulcissimique saporis erant.
eferebatur que asenoribus. explantariis fuisse
trum sanciuit industria. frs omni anno sollep̃¬
niter uestitos .n. feria paschȩ cum reliquiis &
psallentus. sicut mos est totam illam ebdoma¬
dam perdiuersas officinas facere. idempoma¬
rium uisitare. & m ipso monticulo comple¬
ta oratione ad publica sollempnia reuerti.
Quod nemus quia inter duo monasteria erat.
neforte latibulo mimicis ess&.xpĩam extir¬
pare decreuerunt. Uenientes itaque ut

Expanded text:
ti sunt, Deo illis dignanter in numerum occisioti sunt, Deo illis dignanter in numerum occisionum et sacrilegiorum meritam pensionem recompensanteignum coelitus transmissum et eodem in tempore visum. Post exterius atrium portae coenobialis monasterii non longe retroactis temporibus a religioso quodam ejusdem loci monacho nemus quoddam frugiferum pulcherrime plantatum fuit: cujus in medio quasi collis tumbalis exstitit, habens in summitate sui pirum, cujus pira nimiae grossitudinis dulcissimique saporis erant; referebaturque a senioribus ex plantariis fuisse trum sancivit industria, fratres omni anno solemniter vestitos secunda feria Paschae cum reliquiis et psallentiis sicut mos est totam illam hebdomadam per diversas officinas facere, idem pomarium visitare, et in ipso monticulo completa oratione ad publica solemnia reverti. Quod nemus quia inter duo monasteria erat, ne forte latibulo inimicis esset, Christiani exstirpare decreverunt. Venientes itaque, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uistute conterriti. nec dominos nec sotios nec¬
notos rep&entes. prȩcipiti fugaubi ubi cuique
uisum fuit. quo otius aut fugere aut abscon¬
dere potuissent tendebant. Principes au¬
tem prarfaticum eis quos setum habere pote¬
rant se adunantes . & tregione munitionis
perportam introitus sui exire uelociter an¬
helantes. nedum dicamus quod illo propin¬
quassent. nec uultum illuc diuertere. uel
quamuis tunc uesperascer& illa nocte infra
ui. miliaria restare audebant. sed directim
tendebant adusque arcem quondam opina¬
tissimam menapum. dño ihũ xp̃o sicut suos
miseri corditer liberando. ita alirnos ast̃ dig¬
nis calamitatum cruciatibus percutiendo di¬
uinrtusque terrendo. longe perditione te¬
nus que propulsando. Relatione enime¬
orum fidelium qui praelio interfurrunt di¬
dicimus. quod peruenientes adlocum quo
gͣtendebant. muno praeli congressu duode¬
cimꝰ nobilium pugnatorum deillis profliga¬

Expanded text:
virtute conterriti, nec dominos, nec socios, necvirtute conterriti, nec dominos, nec socios, necnotos repetentes, praecipiti fuga ubicunque visum fuerit quo ocius aut fugere, aut abscondere potuissent tendebant. Principes autem praefati cum eis quos secum habere poterant se adunantes, et et regione munitionis per portam introitus sui exire velociter anhelantes, nedum dicamus quod illo propinquassent, nec vultum illuc divertere vel quamvis tunc vesperasceret, illa nocte infra sex milliaria restare audebant, sed directim tendebant adusque arcem quondam opinatissimam Menapum, Domino illos Christo sicut suos misericorditer liberando, ita alienos a se dignis calamitatum cruciatibus percutiendo, divinitusque terrendo, longe perditione tenusque propulsando. Relatione enim eorum fidelium qui praelio interfuerunt didicimus quod pervenientes ad locum quo tendebant, in uno praelii congressu duodecim nobilium pugnatorum de illis profliga
Abbreviated transcription (Latin):
nem quondam captiuatum decolania sc̃iuul¬
mari. qui abmitio huic facto intererat. prȩ¬
crperunt ei ut quamtotius temptar& redi¬
rt. acsiuim fuissent eos adducer&. Quireuer¬
sus iniuncta perficere. repperit ut ante erran-¬
do huc illuc que eos palpitantes. ac cont̾rac¬
tum ut prius iacentem fere exanimem. qui&
inibi quia egredi nequiuit remansit. Pluri¬
mis que diebus miserabiliter tabescens. elemo¬
sinis bonorum hominum uixit. latratibus¬
que quibus ualiit miracula dĩ illic effecta
testificatus fuit. Prȩfatus uero iuiuenis da¬
ta uni excetis manu. sicque unus postunum
sibi hȩrentes. protracti sunt ad c&tros. Qui
&iam interim horrore mortis trepidi. dan¬
gore frequenti increpitare citabant. ftriden¬
tibus tubis sonitu magis significante immo
compellente fugam. quam hortante adpug¬
nam. Quod audiens omnis plurima ubi
tabernaculis uel mn pascuis conftituti. noto
clangore sugę paue facti. magisque diuina

Expanded text:
nem quondam captivatum de colonia S. Wlnem quondam captivatum de colonia S. Wlmari, qui ab initio huic facto intererat, praeceperunt ei ut quantocius tentaret redire, ac si vivi fuissent eos adduceret. Qui reversus injuncta perficere, reperit ut ante errando huc illucque eos palpitantes, ac contractum ut prius jacentem fere exanimem, qui et inibi, quia egredi nequivit, remansit, plurimisque diebus miserabiliter tabescens eleemosynis bonorum hominum vixit, latratibusque quibus valuit miracula Dei illic effecta testificatus fuit. Praefatus vero juvenis data uni ex caecis manu, sicque unus post unum sibi haerentes, protracti sunt ad caeteros: qui etiam interim horrore mortis trepidi clangore frequenti increpare citabant, stridentibusque tubis sonitu magis significante, imo compellente fugam quam hortante ad pugnam. Quod audiens omnis plurima  i.tabernaculis vel in pascuis constituti, noto plangore fugae pavefacti, magisque divina
Abbreviated transcription (Latin):
Quod cernentes paulo ante arroganter sȩuren¬
tes. cȩperunt angustiari. pallere. tremere.
percussosque commanipulares prius dilectos
tunc ueluti ab hominabiles execrari. solumsibi¬
asilum persugii reputantes. siuam prius uen¬
tam repetere concedexraliitaque
dĩ uindicta  ali ictũ aliterriti. prȩ propere ar¬
ripuerunt propria uexilla pari&ibus ecclesia¬
rum innixa. quȩ inibi missa bissino splendore
candentia. recipitntes mirati sunt piceo colo¬
re nigrantia. Sicque rapido cursu permedi¬
as prȩcipites uacillando proruperunt ȩcdesi¬
as. non uino ebrii sed in dignatione dĩ. & offensis
scõrum consternati. Tardum que ris uide¬
batur monasterii portas attingere. ita ut
potius l&arentur tunc de exitu. quam pau¬
lo ante super diu desiderato introitu. Egres¬
si uero & aliquantis per pȩne elapso spiritu re¬
sumpto. residuorum recordati sunt debilium.
ectamen ullus illorum ausus est proris reuer¬
ti. seduocantes ad sequendam strenuum nuue¬

Expanded text:
Quod cernentes paulo ante arroganter saevientes coeperunt angustiari, pallere, tremere, percussosque commanipulares dilectos prius tunc velut abominabiles exsecrati, solum sibiasylum perfugii reputantes, si viam prius ventam repetere concederetur. Tali itaque Dei vindicta alii icti, alii territi, praepropere arripuerunt propria vexilla parietibus ecclesiarum innixa, quae inibi missa byssino splendore candentia recipientes, mirati sunt piceo colore nigrantia; sicque rapido cursu per medias praecipites vacillando proruperunt ecclesias, non vino ebrii, sed indignatione Dei et offensis sanctorum consternati: tardumque eis videbatur monasterii portas attingere, ita ut potius laetarentur tunc de exitu, quam paulo ante super diu desiderato introitu. Egressi vero et aliquantisper pene elapso spiritu resumpto, residuorum recordati sunt debilium. Nec tamen ullus eorum ausus est pro eis reverti, sed vocantes ad se quemdam strenuum juve
Abbreviated transcription (Latin):
lic& simunitionem illo uesperi cãpergpodul¬
issent. nemini masculini sexus usque inmane
parcere. Cuius fastuosȩ iac tantiȩ super¬
bissima uerba. horrendȩque temeritatis
minatia prolata. nullifas est fieri ambiguum. in¬
teruentu beatiꝑete apostoli. prarcibus que
exaudibilis xp̃i confessoris Btati Ninquorum
quasi ieorum contumeliam ȩcdesus hȩc fuer¬
& facta & dicta. adaures pi&atis dĩ super his
indigne ferentis fuisse suppliciter prolata.
Ictutum & tnim iam fatus uiolator salutiferi
signi. ut credimus adimpeditionem tam cru¬
delis edicti. percussus protinus est plaga in¬
sanabili. Nam os ei subito contractum est
cum aure adusque occipitium. oculique sub¬
uersione r&orti. & spumans actremens uolu¬
tabatur perterram. Dotiorumque suorũ

Expanded text:
licet si munitionem illo vesperi capere potulicet si munitionem illo vesperi capere potuissent, nemini masculi sexus usque in mane parcere. Cujus fastuosae jactantiae superbissima verba horrendaeque temeritatis minacia prolata, nulli fas est fieri ambiguum interventu B. Petri apostoli precibusque exaudibilis Christi confessoris Bertini, in quorum quasi in eorum contumeliam ecclesiis haec fuerunt facta et dicta, ad aures pietatis Dei super his indigne ferentis fuisse suppliciter prolata. Actutum etenim jam fatus violator salutiferi signi, ut credimus, ad impeditionem tam crudelis edicti, percussus protinus est plaga insanabili. Nam os ei subito contractum est cum aure adusque occipitium, oculique subversione retorti, et spumans et tremens volutabatur per terram. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
exeis. & deposuit crucem r&ro altare beati
BtretiNstantem. reuersusque est ad so¬
tios inreuerens. coram eis coepit eam defabri¬
cari stilo ferreo qui suol uocatur. undesol&
excuti ignis asilice. Nuntuautem prȩfati
tantȩ morositatis spatio iniram accensi. procaci¬
bus conuiciis aggressi sunt eos increpare duri¬
us dicentes Calum niosa multum ressit. & in¬
digna quam agitis. N on enim deumdicta
occisorum nr̃orum indignamini. nec denobis
certantibus partm que prouobis deficientib
succensemini. nec super castelli captione quae
nihil tard& solum silibuiss& illos impetere
stud&is. insuper quoque nec deprȩda mhabi¬
ta aduercitis. qm̃ssihitantum habuerint spa¬
cium noctis. omma sua aut infodient. autin
puteis seu abditis quibus que locis abscondent
quiatiment se procerto inde ditionem uelm
mortem ire. Adquȩ illi miram uersi furi¬
bunde exarserunt. continuo de sessionum
locis exilientes. suisque diis uota soluentes. sci¬

Expanded text:
ex eis, et deposuit crucem retro altare B. ex eis, et deposuit crucem retro altare B. Bertini stantem; reversusque ad socios, irreverens coram eis coepit eam defabricari stylo ferreo, qui sol vocatur, unde solet excuti ignis silice. Nuntii autem praefati tantae morositatis spatio in iram accensi, procacibus conviciis aggressi sunt eos increpare durius dicentes: Calumniosa multum res fuit et indigna quam agitis. Non enim de vindicta occisorum nostrorum indignamini, nec de nobis certantibus partimque pro nobis deficientibus succensemini, nec super castelli captione, quae nihil tardaret, solum si libuisset, illos impetere studetis: insuper quoque nec de praeda inhabita advertitis, quoniam si hi tantum habuerunt spatium noctis, omnia sua aut infodient, aut in puteis, seu abditis quibusque locis abscondent; quia timent se pro certo in deditionem vel in mortem ire. Atque illi in iram versi furibunte exarserunt, continuo de sessionum locis exsilientes, suisque diis vota solventes, sci
Abbreviated transcription (Latin):
dementer trans mittere. Acideo decre¬
uit ut prętulimus. monastici habitus iuue¬
nem arcum arripert. quam quam in licitũ
uel in habile sit huic ordini arma tractare
ntendensque idem illum diligenti considẽ¬
ratione iactanter prosiliendum. depropri¬
is uiribus lic& dubius. deditamen auxilio mi¬
nime ambiguus. inserta arcui sagitta implo¬
prns dĩ adiutorium. tensa corda traxit fortiter
acdiuine mn pulsionis datione infixit fronti
iam dicti trranni uiriliter. oc autẽ mor¬
tuo . cessauerunt alii abmpugnationis tu¬
multu. mittentes protinus qui euentum rei
semoribus eorum nuntiarent. morando in
atrio iam dicti monasterii. curialibus tamen
mȩcclesia bratissimi PET in consilio resi¬
dentibus. Quod factum. cum areferentib
illis conquere r&ur . eosque hoc aliquantisp
nontamen magnopere grauar&. lentius que
ac securius quid illo uesperi agendum ess& de¬
liberarent. intali interstitio cucurrit aliqͥs

Expanded text:
clementer transmittere. Ac ideo decreclementer transmittere. Ac ideo decrevit, ut praetulimus, monastici habitus juvenem arcum arripere, quanquam illicitum vel inhabile sit huic ordini arma tractare; intendensque illum diligenti consideratione jactante prosiliendum, de propriis viribus licet dubius, sed Dei tamen auxilio minime ambiguus, inserta arcui sagitta implorans Dei auxilium tensa chorda traxit fortiter, ac divinae impulsionis datione infixit fronti jam dicti tyranni viriliter. Hoc autem mortuo, cessaverunt alii ab impugnationis tumultu, mittentes protinus qui eventum rei senioribus eorum nuntiarent, morando in atrio jam dicti monasterii, curialibus tamen in ecclesia beatissimi Petri in concilio residentibus: quod factum cum a referentibus illis conquereretur, eosque hoc aliquantisper, non tamen magnopere gravaret, lentiusque ac securius quid illo vesperi agendum esset deliberarent, in tali interstitio cucurrit aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
dictam minus armis exercitati. at ideo minus
cauti plagiatique si famuli. alium ȩque eius¬
dem ordinis fratrem permisit r&ribuere hos¬
tibus dignam repensionem
an nameae tyrarinus eatoamparA¬
tis contrariorum. cȩteris omnibus ut uide¬
batur asperior & robustior.acin arte pug¬
nandi argumentosis factionibus astutior. qui¬
nec ad punctum cessauit fortiter pugnare. ali¬
osque quasisme mora moenia capturos
in stigare. Exnr̃a quoque parte. quan¬
quam procrebra hostium miectione tenatius
instarent defensioni quam obiectiom. arci¬
bus tamen uiribusque quibus poterant &¬
habile fuit. strenue atque agiliter resiste¬
bant. Omnes intentissime omnimodis
certantes. si quo quomodo infestissimum il¬
lum quiuissent impedire inimicum. sed ñ
fuit ulli eorum tributum. pro eo quoduolu¬
it illos ds̃ intelligere. & inconfinio uitȩ mor¬
tis que constitutis significare. exqua parte
in minentis leuamen periculi deliberar& eis

Expanded text:
dictam minus armis excitati, acideo minus dictam minus armis excitati, acideo minus cauti plagiatique sui famuli, alium aeque ejusdem ordinis fratrem permisit retribuere hostibus dignam repensionem namque tyrannus quidam partis contrariorum caeteris omnibus, ut videbatur, asperior et robustior, ac in arte pugnandi argumentosis factionibus astutior, quinec ad punctum cessavit fortiter pugnare, aliosque quasi sine mora moenia capturos instigare. Ex nostra quoque parte, quanquam pro crebra hostium ingestione tenacius instarent defensioni quam objectioni, artibus tamen viribusque quibus poterant et habile fuit, strenue atque agiliter resistebant, omnes intentissime omnimodis certantes, si quo modo infestissimum illum quivissent impedire inimicum. Sed non fuit ulli eorum tributum, pro eo quod voluit illos Deus intelligere, et in confinio vitae mortisque constitutis significare, ex qua parte imminentis levamen periculi deliberaret eis
Abbreviated transcription (Latin):
ficile fit offendicula molientes. ad postremum
fossas circa munitionem mirȩ & altitudinis & am¬
plitudinis factas muientes. seu umi neis pari¬
& ibus. stramine & omnigenosicamine comple¬
uerunt. conantes incendio profligare. quibus
aliorum artificiis argumentorum non potuerentt
preualere. Sed aliquantis per eisse subtra¬
hentibus. nr̃ĩ meosdem straminum aggeres
lignorum que strues. dõ donante prosperoq
eis uenti turbine flante. ignem caute inmit¬
tentes. illisque id nescientibus minusque spe-¬
rantibus. arque ignem utid ipsum eis facerent
inferentibus. excandescerte stramine. plerique
eorum ustulatisunt. uix subreptimortis discri¬
mine. Dõ autem propitio nulli ęxnris intã
prolixo scammatis spatio magnopere peridi¬
tabantur. nisitantum unus frater monastici
ordinis. ictu sagittȩ inter duo tabulata propug¬
naculi ubi stabat percussus est sub inguina.
qui & ipse conualuit. Uerumtamer aduin¬

Expanded text:
ficile fit, offendicula molientes; ad postremum ficile fit, offendicula molientes; ad postremum fossas circa munitionem mirae et altitudinis et amplitudinis factas munientes, ceu vimineis parietibus stramine et omnigeno siccamine compleverunt, conantes incendio profligare, quibus aliorum artificiis argumentorum non potuerint praevalere. Sed aliquantisper eis se subthentibus, nostri in eosdem straminum aggeres lignorumque strues, Deo donante, prosperoque eis venti turbine flante ignem caute immittentes, illisque nescientibus minusque sperantibus, aeque ignem ut idipsum eis facerent inferentibus, excandescente stramine plerique eorum ustulati sunt, vix subrepti mortis discrimine. Deo autem propitio, nulli ex nostris vitam prolixo scammatis conflictus spatio magnopere periclitabantur, nisi tantum unus frater monastici ordinis ictu sagittae inter duo tabulata propugnaculi ubi stabat, percussus est sub inguina: qui et ipse convaluit. Verumtamen ad vin