comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unã ꝓbemꝰ urbẽ. Precipit᷑q ei ut lugu¬
bria uestim̃ta deponat. ⁊ induatur his
q̃ habuit anteqͦm biberet de manu dñi
in ea conditũ fuit. siue sei ꝓpt̃ noticiã
acceꝑat. Unde ⁊ pꝰ resurrectionẽ salua¬
toris apparuer̃t corpora mortuors in
cnitate scã. q̃ utiq ꝓpt̃ blasphemĩa.
⁊ missas in dñm manꝰ. sc̃a ẽe ñ poterat.
Qͦ dq ꝓmittitur si surrexerit pꝰ ruinã.
& induta fuerit fortitudine ⁊ gła sua.
nequaqͣm ultra tͥnfiturũ ꝑ eã incir¬
cũcisũ & mmundũ. hoc significat qͦ d

Expanded text:
unam probemus urbem. Praecipiturque ei, ut lugubria vestimenta deponat, et induatur his quae habuit antequam biberet de manu Dominm, quod in ea conditum fuit. Sive Sancti, propter notitiam at legem. Unde et post resurrectionem Salvatoris apparuerunt corpora mortuorum in civitate sancta. Quae utique propter blasphemiam et missas in Dominum manus, sancta esse non poterat . Quodque promittitur, si surrexerit post ruinam, et induta fuerit fortitudine et gloria sua, nequaquam ultra transiturum per eam incircumcisum et immundum, hoc significat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
carne ñ spũ. loquit᷑ ieremias. Om̃s gen¬
tes incͥcũcisȩ st̃ carne. filii autẽ isrł
incircũcisi st̃ in cordib suis. Et beatus
apłs de uirginitate ⁊ continentia. ac
nuptiis disputans. adiecit in medio.
Circũcisus aliquis uocatus ẽ: ñ adducat
p̃puciũ. In p̃putio uocatus ẽ. ñ circũci¬
datur. Qͦd michi uidet᷑ aliis u̾bis dicere.
absq uxore uocatus ẽ ⁊ credidit. ñ du¬
cat uxorẽ: uł econtrario habens uxorẽ
in xp̃m credidit. nequa qͣm diuorciũ
faciat. Quẽ sensũ ñ solũ in circũ cisione
⁊ in p̃pucio. s in lib̾tate ac seruitute
custodit: ut lib̃os uocet uirgines ⁊ con¬
tinentes: seruos qͥ uxori debitũ red¬
dant. Neq enĩ potestatis nr̃e ẽ p̃puci
um adducere pꝰ circũ cisionẽ. iuxta
eos qͥ in machabeoꝵ libro dicunt᷑ sibi

Expanded text:
loquitur Jeremias: Omnes gentes incircumcisae carne sunt: filii autem Israel incircumcisi sunt cordibus suis . Et beatus Apostolus de virginitate et continentia ac nuptiis disputans, jecit in medio: Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur . Quod mihi videtur aliis verbis dicere: Absque uxore vocatus est, et crediderit, non ducat uxorem. Vel econtrario: habens uxorem, in Christum credidit, nequaquam divortium faciat. Quem sensum, non solum in circumcisione et in praeputio, sed in libertate ac servitute custodit, ut liberos vocet virgines et continentes, servos qui uxori debitum reddant. Neque enim potestatis nostrae est praeputium 602 adducere post circumcisionem, juxta eos qui in Machabaeorum libro
Abbreviated transcription (Latin):
liatȩ uiciis & ebriȩ ꝑturbationib ut
sciat dũm habe se iudicẽ. ⁊ de om̃ib
redditurã ẽẽ rationẽ. Qͦd si fuerit ad
meliora conu̾sa auferendũ calic̃e rui¬
nȩ de manib eiꝰ ⁊ cra̾terẽ furoris dñi
qui supplicia continebat. de qͦ iexechi¬
el dicit ad ierłm. calicẽ sororis tuȩ sa¬
mariȩ bibes ꝓfundũ ⁊ latũ ut in ebri¬
eris. traͣdendũ in manib eoꝵ qͥ eam
humiliauerant. haud dubiũ quin
adu̾sarias significet potestates: quȩ
dixerunt anime illiꝰ incuruare ut tͣn¬
seamꝰ. In qͦ parct̃ annotandũ qͦd ñ eã
incuruauerint. nec uim fecerunt. ut
priꝰ erecta inclinaret᷑ int̾ram. ẜ ꝓprio
arbitrio dereliquerint: illa autẽ uo
luntate sua posuerit ceruices uł dor¬
sum. siue totum corpꝰ suũ. ñ intꝰ s foris
his qͥ eã conculcauerint. Tale qd ⁊ in
eugłio legunꝰ. qͦd decẽ ⁊ octo annis sa¬
thanas incuruauerit mulierẽ: quã
dñs ad statum pristiũ erexerit. ut

Expanded text:
itiis, et ebriae perturbationibus, ut sciat Dominum habere se judicem, et de omnibus reddituram se esse rationem. Quod si fuerit ad meliora conversa, auferendum calicem ruinae de manibus ejus, et craterem furoris Domini, qui supplicia continebat, de quo et Ezechiel dicit ad Jerusalem: Calicem sororis tuae Samariae bibes profundum et latum, ut inebrieris , tradendum in manibus eorum, qui eam humiliaverant. Haud dubium quin adversarias significet potestates, quae dixerunt animae illius: incurvare, ut transeamus. In quo pariter annotandum, quod non eam incurvaverint, nec vim fecerint, ut prius erecta inclinaretur in terram: sed proprio arbitrio dereliquerint. Illa autem 600 voluntate sua posuerit cervices vel dorsum, sive totum corpus suum, non intus, sed foris, his qui eam conculcaverint. Tale quid et in Evangelio legimus , quia decem et octo annis Satanas incurvaverat mulierem, quam Dominus ad statum pristinum erexit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ab occultis meis munda me dñe: & ab
alienis parce seruo tuo. Si mei ñ fue¬
rint dñati t̃ẽimmaculatus ero. et e¬
mundabor a delicto maximo. Om̃ia
dei somniant ad lapides illiꝰ ⁊ cineres fa¬
uillasq dicunt᷑. ut instauretur ad pri¬

Expanded text:
et ab alienis parce servo tuo. Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero, et emundabor a delicto maximo . Omnia daei somniant ad lapides illius et cineres favillasque dicuntur, ut instauretur in pri
Abbreviated transcription (Latin):
siue gentiũ. Hic lex eũgłii ostendi¬
tur spũalis. q̃ exiet de syon: ñ moy¬
si quȩ olim insina data ẽ. Iudiciũq
eiꝰ in lucẽ gentiũ ꝓcedet: ꝑ qͦd statuit
atq decreuit om̃s gentes ẽẽ saluan¬
das. Ac ne forsitan putaremꝰ. longo
pꝰ tempore qͦd ꝓmisit ẽẽ uenturũ:
infert. Ppe ẽ uistus m̃s. siue iusticia.
Xp̃s enim a patre factus ẽ nob sapi¬
entia. & redemptio. scitas. ac iusticia:
& om̃ia quib urtus nominib appel¬
latur. Pulchreq dicit᷑ iusticia ꝓces¬
sura: ut nequaquã unagens. s om̃is
saluet᷑ orbis. Qd autẽ saluator siue
salꝰ. qͦd hebraice dicit᷑ uic. appellat᷑

Expanded text:
sive gentium. Hic lex Evangelii 587 ostenditur spiritualis, quae exiet de Sion; non Moy quae olim in Sina data est; judiciumque meum in lucem gentium procedet, per quod statuit atque decrevit omnes gentes esse salvandas. Ac ne forsitan putaremus longo post tempore quod promisit esse venturum, infert, prope est justus meus, sive justitia. Christus enim a Patre factus est nobis sapientia et redemptio , sanctitas ac justitia, et omnia quibus virtus nominibus appellatur. Pulchreque dicitur, justitia processura, ut nequaquam una gens, sed omnis salvetur orbis. Quod autem Salvator, sive salus, quod Hebraice dicitur Jesus, appel
Abbreviated transcription (Latin):
timore fugistis. ita egrediemini de
babylone. s cũ pace et uoluntate
regis ꝑsarum atq medoꝵ. in qͦ uo¬
g̃gauit uos. Alii q̃ de babylone dixi¬
mꝰ. de romano regno interp̃tantur:
qͦd in aduentu xp̃i qui eos lberatu¬
rus sit. hec omĩa compleant᷑. Nosau
dientes supͣ. qͣm pulchri suꝑ montes
pedes annuntiantis ⁊⁊ p̃dicantis pac̃e
⁊ reuelauit dñs brachiũ suũ in con

Expanded text:
timore fugistis, ita egredimini de timore fugistis, ita egredimini de Babylone; sed cum pace et voluntate regis Persarum atque Medorum, in quo Dongregavit vos. Alii quae de Babylone diximus, de Romano regno interpretantur, quod in adventu Christi qui eos liberaturus sit, haec omnia compleantur. Nos autem audientes supra: Quam pulchri super montes pedes annuntiantis et praedicantis pacem. Et: Revelabit Dominus brachium suum in
Abbreviated transcription (Latin):
id qͦd ipse loquit᷑. Cũ aut̃ẽ p̃dicatũ fu¬
erit hoc eugłium in doto mundo: t̃ẽ e¬
rit finis. Alii sũmitates ⁊ extrema t̾¬
rȩ. eos intelligi uolunt qͥ ñ in media
t̃ra. s in extremis eiꝰ instar rotarũ fi¬
nib consistentes. humilia deserunt.
In ad excelsa festinant. H ecedice. re¬
cedite. ⁊ exite in de: pollutũ nolite
Itangere. Exite de medio eiꝰ. munda¬
mini qͥ fertis uasa dñi: qm̃ ñ in tumul
tu ex ibitis: nec in fuga ꝓꝑabitis. Pre¬
cedet enĩ uos dñs: ⁊ congregabit uos
dite. egredimini in de: ⁊ immnundũ no¬
lite tangere. Exite de medio eiꝰ sepa¬
ramini qui portatis uasa dñi: qr ñ cũ
tumultu exibitis. neq cũ fuga ibitis:
isrł. Et hoc iudei sic disserere conan¬
t᷑. Exite de babylone. ⁊ idola eoꝵs de¬
relinquite. Exite de medio illiꝰ ⁊ uasa
quȩ nabuchodonosor capta ierłm
tulerat. cyro laxante captiuos suib
xorobabel & eidra referte in templũ
Nec sic̃ priꝰ de egypto cũ tumultu⁊

Expanded text:
id quod ipse loquitur: Cum autem praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, tunc erit finis . Alii summitates et extrema terrae, eos intelligi volunt, qui non in media terra, sed in extremis ejus instar rotarum finibus consistentes, humilia deserunt et ad excelsa festinant. Recedite, recedite, exite inde, pollutum nolite tangere: exite de medio ejus, mundamini qs: nec in fuga properabitis. Praecedet enim vos Dominus, et congregabit vos dite, egredimini inde, et immundum nolite tangere: exite de medio ejus: separamini qui portatis vasa Domini, quia non cum tumultu exibitis, neque cum fuga ibitis: Israel. Et hoc Judaei sic disserere conantur: Exite de Babylone, et idola eorum derelinquite. Exite de medio illius, et vasa quae Nabuchodonosor, capta Jerusalem, tulerat , Cyro laxante captivos sub Zorobabel et Esdra , referte in templum; nec sicut prius de Aegypto cum tumultu et
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd romanis traditi suit: & captiuita¬
tis iugũ hucusq sustineant: de ma¬
nu enĩ xp̃i. hȩc facta st̃ omĩa Et in
merore ac dolorib dormient: qr nec be¬
neficiis nec torm̃tis dĩ filiũ reciꝑe uolu¬
erunt. Unde loquitur ad eos. Ite in
enim suꝑ eos ira in finẽ: hoc capitulo
discimꝰ ꝓ qualitate peccati ign̾e sibi
unumqũeq succendẽ. Et qͦmodo in eodẽ
manentes loco. & si dici pot̃ lectulo. a¬
lii sani sc̃. alii febriũ succendunt᷑ ardo¬
rib. ⁊ ex diũsitate humoꝵ atq pitui¬
tite. diu̾sa. supplicia sentiunt: sic¬
& ignis qͥ apeccatorib succendit᷑. ma¬
teriã in peccatis habet. ⁊ in iniquitate

Expanded text:
qua Romanis traditi sunt, et captivitaqua Romanis traditi sunt, et captivitatis jugum hucusque sustinent. De manu enim Christi haec facta sunt omnia, et in moerore ac doloribus dormient; quia nec beneficiis, nec tormentis, Dei filium recipere voluerunt. Unde loquitur ad eos: Ite in enim super vos ira in finem . Hoc capitulo discimus, pro qualitate peccati, ignem sibi unumquemque succendere. Et quomodo in eodem manentes loco, et si dici potest lectulo, alii sani sunt, alii febrium succenduntur ardoribus, ex diversitate humorum atque pituitae diversa supplicia sentientes: sic ignis qui a peccatoribus succenditur, materiam in
Abbreviated transcription (Latin):
in flama quã succendistis. Propt̃ me
facta st̃ hȩc uob: in merore dormietis
Hichil ꝓdest exhortatio: nec pꝰ scele¬
ra spes salutis ẽ. Om̃s declinauer̃t:
simul inutiles facti st̃. Om̃s sibi ig¬
nẽ succendunt. Flamãq corroboraN.
Habent enĩ in se fenum. ligna. stipulã.
spinas ⁊ tribulos acloliũ: que ẽt̃no tra¬
dant᷑ incendio. Un de & in ꝓũbiis scͥp¬
tum ẽ. In multis lignis uiget ignis. Sin
autẽ paruus ignis grande materiã cõ¬
p̃hendit᷑: gͣndis flama quanta popula¬
bit᷑ Dicitur ⁊ in epła q̃ fertur ad hebre
q illiꝰ in cõbustionẽ. E igo qͥ accineti
st̃ flamis atq eirciundati. & sibun¬
cendiũ roborauer̃t. ꝓuocant᷑ ad salutẽ:
& dicit᷑ ad eos. ambulate in lumine
ignis ur̃i. & in fłamis quas succendistis:
ut in penis atq suppliciis discant dĩ
potentiã. & redeant ad salutẽ. Sigri¬
ficat autẽ iudaiei popłi uastitatem.

Expanded text:
in flamma quam succendistis; propter me in flamma quam succendistis; propter me facta sunt haec vobis. In moerore dormietis. Nihil prodest exhortatio; nec post scelera spes salutis est. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt ; omnes sibi ignem succendunt, flammamque corroborant. Habent enim in se fenum, ligna, stipulam, spinas, ac tribulos, ac lolium, quae aeterno tradantur incendio. Unde et in Proverbiis scriptum est: In multis lignis viget ignis . Sin autem parvulus ignis grandem materiam comprehendit; grandis flamma quanta populabitur? Dicitur et in Epistola quae fertur ad Hebraeque illius in combustionem . Ergo qui accincti sunt flammis atque circumdati, et sibi incendium roboraverunt, provocantur ad salutem, et dicitur ad eos: Ambulate in lumine ignis vestri: et in flammis quas succendistis, ut in poenis atque suppliciis discant Dei potentiam, et redeant ad salutem. Significat autem Judaici populi vastitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
filii eiꝰ & in tenebris gradiunt᷑ er¬
roris. & iccirco ñ habent luc̃e. Neq
enĩ fieri poterat. ut in ꝑu̾sam ani¬
mã introiret sapientia. Qͥ nescie¬
rt̃ neq intellexert̃:. ⁊ id̾o in tenebͥs
ambulant: non enĩ fecert̃ oꝑa dñi
atq mandata eiꝰ nec seminauert̃
sibi iustitiã. neq iundemiauert̃
uitã. ut accenderent lum̃ scientie.
Qui enĩ desicdat sapientiã. sernet
mandata: ⁊ dñs tribuet eam illi. Unde
ad dñm dicitut. Lux p̃cepta tua. Et
alibi. Mandatũ dm̃i lucidum. illu¬
minans ocłos. Precipit᷑q impiis ut
confidant in dño: & peccatis ruentes
illiꝰ mnitantur ⁊ sustentent᷑ auxilio.
Ecce om̃s uos accendentes ignẽ. accincti
fłamis. ambulate in lumine ignis ut̃i
& in fłamis quas succendistis. De ma¬
nu mea factum ẽ hoc uob: in dolorib
dormietis. Septuaguita. Ecce om̃s
uos ignẽ accenditis. ⁊ confortatis fła¬
mã: ambulate in lumine ignis ur̃i: ⁊

Expanded text:
Filii ejus, et in tenebris gradiuntur erFilii ejus, et in tenebris gradiuntur erroris, et idcirco non habent lucem. Neque enim fieri poterat, ut in perversam animam introiret sapientia. Qui nescierunt nec intellexerunt; et ideo in tenebris ambulant. Non enim fecerunt opera Domini atque mandata, nec seminaverunt sibi justitiam, neque vindemiaverunt vitem, ut accenderent sibi lumen scientiae. Qui enim desiderat sapientiam, servet mandata, et Dominus tribuet eam illi. Unde et ad Deum dicitur: Lux praecepta tua. Et alibi: Mandatum Domini lucidum illuminans oculos . Praecipiturque impiis ut confidant in Domino, et peccatis ruentes, illius innitantur et sustententur auxilio. Ecce omnes vos accendentes ignem, accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri, et in flammis quas succendistis: de manu mea factum est hoc vobis, in doloribus dormietis. LXX: Ecce omnes vos ignem accenditis, et confortatis flammam; ambulate in lumine ignis vestri, et
Abbreviated transcription (Latin):
timiditatẽ: qͦs uulgo appellant ti¬
moratos in religione dr̃ Protegit em̃
dñs icer eors: & uiã timoratoꝵ eusto¬
dit. dehoc timore scͥptum ẽ. Timor
dm̃i omĩa suꝑat. & alibi Non ẽ inopia
timentib eũ. Deniq pꝰ muldos uirty¬
tũ gradꝰ. ad huiꝰcemodi timorẽ dñi ꝑ.¬
uenitur. Loquitur enĩ sermo diui¬
nꝰ. sub ꝑsona magistri. ⁊ patris. disci¬
pulũ erudientis.⁊ filium. Si inuoca¬
ueris sapientiã.⁊ intelligentie dede¬
ris uoce tuã. & si quesieris ea quasi
pecuniã. & qͣsi thesauros inuestiga¬
ueris eã: tc̃ intelliges timorẽ dni.
& scientiã dĩ repperies. Iste ẽ timor
qͥ animas scõrs integras ac pudicas.
głam: s in similitudine carnis pecca¬
tricis. suscepit formam serui. ut pec¬
catum in carne suꝑaret. de hoc dicit᷑
qͦd speret in nomine dñ & inuitat᷑
suꝑ dm̃ suũ: ut quicqͥd humane fra.¬
gilitatis ẽ. diuina maiestate corrobo¬
rib dicitur: qͥ noluer̃t obedire uoci

Expanded text:
timiditatem: quos vulgo appellant tmoratos in religione Dei. Protegit enim Dominus iter eorum; et viam timoratorum custodit. De hoc timore scriptum est: Timor Domini omnia superat. Et alibi: Non est inopia timentibus eum . Denique post multos virtutum gradus ad hujuscemodi timorem Domini pervenitur. Loquitur enim sermo divinus sub persona magistri et patris, discipulum erudientis et filium: Si invocaveris sapientiam, et intelligentiae dederis vocem tuam, et si quaesieris eam quasi pecuniam, et quasi thesauros investigaveris eam: tunc intelliges timorem Domini, et scientiam Dei reperies . Iste est timor qui animas sanctorum integras ac pudicas pgloriam, sed in similitudine carnis peccatricis suscepit formam servi, ut peccatum in carne superaret. De hoc dicitur, quia 583 speret in nomine Domini, et innitatur super Deum suum: ut quidquid humanae fragilitatis est, diribus dicitur, qui noluerunt obedire voci
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ regẽ. nͥ cȩsarẽ: Et agat penitenti¬
ã. ⁊ captiuitatis sentiat malis. cur
suũ offenderit creatorẽ. Solent medi¬
ci a marissimũ antidotũ qͦd ex gustu
nom̃ accepit. dare stomacho naussanti:
ut noxios humores euomat. ⁊ possit
coctos cibos atq digestos in aluũ tͣns¬
mittere. quos flegmatũ maguitudo
sacculo fr̾is beniamin iussit abscondi.
iubet᷑ de ebrietate consurgere. eo qͦd bi¬
berit. ⁊ uacuefecerit.⁊ epota uerit eũ usq
ad feces. Qd tres uno indicauere sermo¬
& inpsalmis legimꝰ Calix in manu dñi
ium meri plenꝰ mixto: & inclinauit ex
hoc in illũ: uerũtam̃ fex eiꝰ ñ ẽ exina¬
nita: bibent om̃s peccatores t̃re. de qͥ &
ad hieremiã dñs loquit᷑. Sume calicẽ

Expanded text:
Caesarem : et agat poenitentiam, et captivitatis sentiat malis, cur suum offenderit Creatorem. Solent medici amarissimam antidotum, quae ex gustu nomen accepit, dare stomacho nauseanti, ut noxios humores evomat, et possit coctos cibos atque digestos in alvum transmittere, quos flegmatum magnitudo sacculo fratris Benjamin jussit abscondi , jubetur de ebrietate consurgere, eo quod biberit, et vacuefecerit, et potaverit eum usque ad feces: quod tres uno indicavere sermo in Psalmis legimus: Calix in manu Domini vini meri plenus mixto. Et inclinavit ex hoc in illud, verumtamen fex ejus non est exinanita: bibent omnes peccatores terrae . De quo et ad Jeremiam Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ce laudabt̃. ⁊ ocłis uidebt̃ ad ocłos.
qͦd aliis u̾bis apłs dicit. facie ad facĩe:
quando sc̃s canet. ocłi mei semꝑ ad
dñm. Et ad te leuaui ocłos meos qͥ
habitas in celis: Et dñs respondebit¬

Expanded text:
ce laudabunt, et oculis videbunt ad oculos. Quod aliis verbis Apostolus dicit: Facie ad faciem ; quando Sanctus canit: Oculi mei semper ad Dominum . Et: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coel
Abbreviated transcription (Latin):
uacuasti: ⁊ ñ erat qͥ consolaret᷑ te ex
om̃ib filiis tiris quos geniusti᷑ ⁊ ñ
erat qͥ app̃henderet manũ tuã. neq ex
om̃ib filiis tuis quos exaltasti dtio ħ
contͣria tͥ. quis contristabit᷑ tecũ Rui¬
na ⁊ contͥcio: fames ⁊ gladiꝰ quis conso¬
sepe docui. Quarũ syon q̃ int̃pretat᷑
specula. eo qͦd in monte sita sit. arx
uocatur: Reliqua autẽ urbis pars. ierłm
dicit᷑ q̃ pͥus appellabat᷑ iebꝰ. ⁊ salem. Quã¬

Expanded text:
vacuasti: et non erat qui consolaretur te ex omnibus filiis tuis quos genuisti; et non erat qui apprehenderet manum tuam: neque ex omnibus filiis tuis, quos exaltasti. Duo haec contraria tibi: quis contristabitur tecum? ruina et contritio, fames et gladius: quis consosaepe docui: quarum Sion, quae interpretatur specula, eo quod in monte sita sit, arx vocatur: reliqua autem urbis pars, Jerusalem dicitur, quae prius appellabatur Jebus et Salem: qua
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Cito infernꝰ aꝑietur. & ñ moriet᷑ in
corruptionẽ fubaudit᷑ xp̃s: qͥ in qͥnto
decimo psalmo loquit᷑ Non de relinqͤs
animã meã in inferno: nec dabis sem̃
tuũ uide corruptionẽ. In eo quoq¬

Expanded text:
est: Cito infernus aperietur, et non morietur in est: Cito infernus aperietur, et non morietur in corruptionem, subauditur Christus, qui in quinto decimo psalmo loquitur: Non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. In eo quoq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ conculcans adu̾sarios tuos: ut aꝑi¬
at tͥ uiã uictorie. siue ut inferos re¬
seret. Qͥ ñ int̾ficiat usq ad int̾niti¬
oñe. s uelit seruare conu̾sos. Demq
panis illiꝰ. qui int̃p̃tatur eugłio ꝓban¬
te doctrina. nũquã deficiet. s semꝑ
uolentib ad uescendũ patebit.Si¬
mulq apostropham facit ad filiũ.
re. et intumescere fluctus eiꝰ. ut ad¬
u̾sum seruos ꝓsecutoꝵ infletur
suꝑbia. atq iterũ auxiliante do
conquiescat. dicitq qͦd postierit t̾ba
sua more eiꝰ. Quicqͥd enĩfiliꝰ loquit᷑
u̾ba patris sunt: & in umbra manꝰ
sue ꝓtexerit eũ: Et ic circo ꝓtectus
sit. ut plantet cęlos nouos. ⁊ fundet
t̃ram nouã. & dicat ad syon. hoc ẽ
ad eccliam. popls m̃s es tu. Ergo sy¬
on ñ ẽ alia. nͥ popłs di. Simmachus
in eo loco ubi nos diximꝰ. cito ueniet
gradiens ad aꝑiendũ.⁊ ñ int̾ficiet
usq ad int̾nitionẽ: ita int̃pretatus

Expanded text:
et conculcans adversarios tuos, ut aperiet conculcans adversarios tuos, ut aperiat tibi viam victoriae: sive ut inferos reseret, qui non interficiat usque ad internecionem; sed velit salvare conversos. Denique panis illius, qui interpretatur, Evangelio probante, doctrina, nunquam deficiet, sed semper volentibus ad vescendum patebit. Simulque apostropham facit ad Filium, re, et intumescere fluctus ejus, ut adversum servos suos persecutorum infletur superbia, quae iterum, auxiliante Domino, conquiescat. Dicitque, quod posuerit verba sua in ore ejus. Quidquid enim Filius loquitur, verba Patris sunt, et in umbra manus suae protexerit eum. Et idcirco protectus sit ut plantet coelos novos, et fundet terram 594 novam, et dicat ad Sion, hoc est, ad Ecclesiam: Populus meus es tu. Ergo Sion non est alia, nisi populus Dei. Symmachus in eo loco, ubi nos diximus, Cito veniet gradiens ad aperiendum, et non interficiet usque ad internecionem, ita interpretatus
Abbreviated transcription (Latin):
solabor uos ds misericordiarũ. ⁊ pat̾
totiꝰ consolationis. Mixorq quom me
dicente supͣ. nolite tim̾e obpbriũ ho¬
minũ. & blasphemias eor ue metua¬
tis. timueritis ꝑsecutors rabiem: et
nescieritis cos ẽe mortales. qͥ instar fe¬
ni arescunt repente. ⁊ pereunt. Et cer¬
te eo tẽpore quo eos metuebas. oblitus
es dñi factoris tui. Si em̃ in ei semꝑ me¬
moria in tuo fuisset corde u̾sata: nũ¬
qũa timuisses homines qͥ inemerẽ dis¬
soluendi ft̃. Et cuiꝰ oblita es: Der qui
cȩlos incredibili uirtute suspendit. ⁊
t̾ram stabili mole fundauit. Et timu¬
isti adu̾sarios tuos ñ ad breue. qͦd po¬
terat tͥ aliqua ex parte concedi.s
iugit̃. ⁊ totadie. ut cũ haberes lum̃
fidei. tenebre te formidinis posside¬
rent. et eiꝰ qui te putabat ẽẽ ꝑiturũ.
Ubi ẽ gͦ nc ꝑsecutoꝵ suꝑbia. Ubi po¬
tentia scłaris. qͣ in te ore rabido seui¬
ebant. Cito filiꝰ m̃s ueniet. gradiens

Expanded text:
solabor: Deus misericordiarum, et Pater solabor: Deus misericordiarum, et Pater totius consolationis. Mirorque quomodo, me dicente supra: Nolite timere opprobrium hominum et blasphemias eorum ne metuatis, timueritis persecutorum rabiem, et nescieritis eos esse mortales, qui instar foeni arescunt repente, et pereunt. Et certe eo tempore quo illos metuebas, oblitus es Domini factoris tui. Si enim mei semper memoria in tuo fuisset corde versata, numquam timuisses homines, qui in cinerem dissolvendi sunt. Et cujus oblitus es? Dei qui coelos incredibili virtute suspendit, et terram stabili mole fundavit. Et timuisti adversarios tuos, non ad breve, quod poterat tibi aliqua ex parte concedi; sed jugiter et tota die, ut cum haberes lumen fidei, tenebrae te formidinis possiderent, et ejus qui te putabat esse periturum. Ubi est ergo nunc persecutorum superbia? Ubi potentia saecularis, qua in te ore rabido saeviebant? Cito veniet filius meus, gradiens
Abbreviated transcription (Latin):
te. Scito quȩ fueris. ⁊ timueris ab ho¬
mine mortali & a filio hominis. qui
quasi fenũ arefacti st̃. & oblita es
dĩ factoris tui. qui fecit celũ et funda¬
iut t̾ram: & timebas semꝑ cunctis die¬
b faciem furoris tribulantis te. sic̃
cogitauit auferre te. Et ñc ubi ẽ fu¬
ror tribulantis te. Cũ emĩ salua
facta fueris. ñ stabit neq ꝑmane¬
bit:. ⁊ ñ occidet incorruptionẽ:⁊i
bi ñ deficiet panis eiꝰ. Qa ego ds̃tu¬
us qͥ conturbo mare. ⁊ sonare facio
fluctus eiꝰ dñs sabaoth nom̃ mͥ. Ponã
uba mea in ore tuo: ⁊ in umbra ma¬
nꝰ mee ꝓtegam te: in qua statui cȩ¬
lũ. ⁊ fundaui t̃ram: ⁊ dic̾et syon po¬
pulꝰ m̃s estu. Credentiũ popłs bra¬
chiũ dñi qͥ ipse ẽ di uirtus dĩq sa¬
pientia. fuerat dep̃catus. ut con¬
surgeret ⁊ sibi p̃beret auxiliũ. &
illo pugnante ꝓ sc̃is. garidiũ atq
leticia. fugato dolore ⁊ gemitu¬
om̃ia possiderent. Itaq uł brachiũ

Expanded text:
 timueris ab homine mortali, et a filio hominis, qui quasi fenum arefacti sunt, et oblitus es Dei factoris tui: qui fecit coelum, et fundavit terram, et timebas semper cunctis diebus faciem furoris tribulantis te, sicut cogitavit auferre te; et nunc ubi est furor tribulantis te? Cum enim salva facta fueris, non stabit, neque permanebit + et non occidet in corruptionem, et non deficiet panis ejus  quia ego Deus tuus qui conturbo mare, et sonare facio fluctus ejus. Dominus sabaoth nomen mihi. Ponam verba 593 mea in ore tuo, et in umbra manus meae protegam te: in qua statui coelum, et fundavi terram; et dicet Sion, populus meus es tu. Credentium populus brachium Domini, qui ipse est Dei virtus Deique sapientia, fuerat deprecatus, ut consurgeret, et sibi praeberet auxilium, et illo pugnante pro sanctis, gaudium atque laetitiam, fugato dolore et gemitu, possiderent. Itaque vel brachium
Abbreviated transcription (Latin):
tur in gentib. Ie circo qͥ habet scien¬
tiam dĩ nominis. ⁊ qͦd ad imaginẽ
⁊ similitudinẽ illiꝰ sit conditus ñig¬
norat. in luce u̾sabit᷑. & erit in die de
dentib repmissa ẽ. erit tͥ dñs lux
et̃na: in die honeste ambulant.⁊ ft̃
filii lucis ⁊ dici. ⁊ cognoscunt eũ qͥ
dicit ad moysen. Uade dic filiis isrł.
Qͥ ẽ misit me. Et quẽ in sc̃is ante
cognouerant: etiã sibi adẽe cognos¬
cent. Qũapulchri suꝑ montes pe¬
des anñiintiantis ⁊ p̃dicantis pacẽ:

Expanded text:
tur in gentibus. Idcirco qui habet scientiam nominis Dei, et quod ad imaginem et similitudinem illius sit conditus, non ignorat, in luce versabitur. Et erit in die, dedentibus repromissum est: Erit tibi Dominus lux aeterna , in die honeste ambulant, et sunt filii lucis et diei; et cognoscunt eum qui dicit ad Moysen: Vade, dic filiis Israel, qui est misit me : et quem in sanctis ante cognoverant, etiam sibi adesse cognoscent. Quam pulchri super montes pedes annuntiantis et praedicantis pa
Abbreviated transcription (Latin):
rat auxilium dicens. Consurge cor¬
surge. induere fortitudinẽ brachi¬
ũ dñi Consurge sic̃ in dieb antiqͥs.
⁊ omnẽ tuã exerce fortitudinẽ: ut
qͥ ꝑ multa scła scos tuos de ꝑiculis
liberasti: etiã nos tua fortitudine
ꝓtegas. Tu es enĩ qͥ ꝑcussisti suꝑbũ.
uulnerasti drachonẽ. regẽ egipti¬
pharaonẽ: qͥ ⁊ in ierechiele draco
magnꝰ appellat᷑ Tu siccasti mare
rubrũ ut ꝑ aquas uehem̃tissimas.
ꝑiret. & egiptios fugeret ꝑsequen¬
tes Ꝙ gͥ ista fecisti ñc quoq redẽp¬
tos & lib̾atos sanguine tuo redue in
syon ⁊ in celestem hierłm: siue in ec¬
cdesiam quã tͥ tuo sanguine p̃parasti
In qua cũ fuerint: gandebunt leci¬
cia sempit̃na. & dicent. dñe ut scuto
bonȩ uoluntatis tuȩ coronasti nos.

Expanded text:
rat auxilium dicens: Consurge, conrat auxilium dicens: Consurge, consurge: induere fortitudine, brachium Domini. Consurge sicut in diebus antiquis, et omnem tuam exerce fortitudinem, ut qui per multa saecula Sanctos tuos de periculis liberasti, etiam nos tua fortitudine protegas. Tu es enim qui percussisti superbum, vulnerasti draconem, regem viPharaonem, qui et in Ezechiel draco magnus appellatur . Tu siccasti mare Rubrum, ut per aquas vehementissimas, periret, et Aegyptios fugeret persequentes. Qui igitur ista fecisti: nunc quoque redemptos et liberatos sanguine tuo, reduc in Sion, et in coelestem Jerusalem, sive in Ecclesiam quam tibi tuo sanguine praeparasti: in qua cum fuerint, gaudebunt laetitia sempiterna, et dicent: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti
Abbreviated transcription (Latin):
pncipio diel: sic̃ generatio sempit̃na.
Nonne tu es qͥ excidisti latitudinẽ:
dissolutisti drachonẽ. Nonne tu es qͥ
desertum fecisti mare. aqͣs abyssi
multas.: Qͥ pofrusti ꝓfundũ maris
uiã transitus. his qͥ fuerant libati
& redẽpti. A dño enĩ reducent᷑: ⁊ ue¬
nient in syon cũ leticia. ⁊ exultati¬
one ȩt̃na. In capite enĩ eor laus
⁊ leticia apprehendet eos. fugiet do
qd hĩc alxx additum ẽ. nec in he¬
breo habetur. nec ullus triũ int̾p̃tũ
posuit. Unde obelo p̃notandum ẽ:⁊
sic cũ suꝑiori sensu sequens capitulũ
coptilandũ. dñs credentes in se fuerat
cohortatus dicens. Nolite timere op¬
ꝓbrium hominũ. & blasphemias
eors ne metuatis: Salutẽq fuã. &
iusticiã sempit̃nam eis ꝓmiserat in
auxiliũ. Quȩ ñ ẽ alia pret̃ xp̃m bra¬
chiũ dñi. de quo supͣdixerat. In bra¬
chio meo gentes sꝑabunt. Unde po¬
pulꝰ loquit᷑ ad brachiũ dñi. ⁊ eiꝰ de¬
p̾catur ad uentũ ⁊ ꝓmissum implo¬

Expanded text:
principio diei, sicut generatio sempiterna. Nonne tu es quae excidisti latitudinem, dissolvisti draconem? Nonne tu es quae desertum fecisti mare, aquas abyssi multas: quae posuisti profundum maris viam transitus, his qui fuerant liberati et redempti? A Domino enim reducentur, et venient in Sion cum laetitia et exsultatione aeterna. In capite enim eorum laus et laetitia apprehendet eos. Fugiet dolalem, quod hic a LXX additum est, nec in Hebraeo habetur, nec ullus trium Interpretum posuit, unde obelo praenotandum est, et sic cum superiori sensu sequens capitulum copulandum. Dominus credentes in se fuerat cohortatus, dicens: Nolite timere opprobrium hominum, et blasphemias eorum ne metuatis. Salutemque suam et justitiam sempiternam eis promiserat in auxilium, quae non est alia praeter Christum, brachium Domini, de quo supra dixerat: Et in brachium meum gentes sperabunt. Unde populus loquitur ad brachium Domini, et ejus deprecatur adventum, et promissum implo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ad uistũ. dilata os tuñ: & ego
adimplebo illud. Et it̾um. aꝑi os tu¬
um u̾bo dĩ. dñs enĩ dabit u̾bum eu¬
głizantib uirtute multa. Unde ad
interiorẽ hieremiȩ hominẽ loquit᷑
ds̃ . pꝰ quã tecigit os eiꝰ ecce ego dedi
sermones meos in ore tuo: qui pote¬
rat cũ psalmista canere. Misit in o¬
re meo canticũ nouĩt. ymnũ do nr̃o
Quis autẽ hȩc oꝑatus ẽ omĩa nͥ d̾ns
atq saluator. qͥ celũ fecit ⁊ t̾rami
Et dicit sẏon. popłs m̃s es tu: Oͤ a

Expanded text:
dicit ad justum: Dilata os tuum et implebo illud . Et iterum: Aperi os tuum verbo Dei: Dominus enim dabit verbum evangelizantibus virtute multa. Unde ad interiorem Jeremiae hominem loquitur Deus, postquam tetigit os ejus: Ecce ego dedi sermones meos in ore tuo . Qui poterat cum Psalmista canere: Misit in ore meo canticum novum, hymnum Deo nostro . Quis autem haec operatus est omnia, nisi Dominus atque Salvator, qui coelum fecit et terram, et dicit Sion: Populus meus e
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicã syon. popłs m̃s es tu Iuxta
septuaginta. add omnẽ credentiũ dicit᷑
animam. qͦd creata ad imagiñe ⁊ si¬
militudinẽ di. suã ignorauerit di¬
gnitatẽ. s timuerit hominẽ ⁊ filiũ
hominis qͥ solũ pot̃ corpꝰ occid̾e. ⁊ im¬
mortalẽ se ẽe nescierit: nec dixerit
cũ ꝓpħa. dñs illuminatio mea & sal¬
uator m̃s: quẽ timebo dñs ꝓte¬
ctor uitȩ meȩ: a quo trepidabo: et

Expanded text:
ut dicam Sion: populus meus es tu. Juxta LXX, ad omnem credentium dicitur animam, quia creata ad imaginem et similitudinem Dei, suam ignoraverit dignitatem; sed timuerit hominem et filium hominis, qui solum potest corpus occidere, et immortalem se esse nescierit, nec dixerit cum Propheta: Dominus illuminatio mea et salvator meus, quem timebo? Dominus protector vitae meae, a quo trepidab
Abbreviated transcription (Latin):
a filio hominis. qui sic̃ fenũ a refacti st̃.
om̃is enĩ caro fentim & om̃is głaeiꝰ qͦsi
flos feni: Et t̾rita iudicis potestate. ob¬
lita es qͦd ipse ẽẽt ꝓtector tuus qͥ fec̃
mꝰ uł eos cȩlos qui portant imaginẽ
suꝑ celestis ⁊ eã t̾ram q̃ sem̃tem dñi
multiplicat. Illud autẽ qͦd supͣ dicit᷑.
⁊ ñ õccidet incorruptionẽ.: ⁊ ñ deficiet
panis eiꝰ: de theodotionis editione ex
hebraico additum ẽ. Ipse conturbat
mare ⁊ sonare facit fluctus eiꝰ cui
& in psalmis canit᷑. Tu dñaris forti¬
tudini maris: ⁊ cõmotionẽ fluctuũ
eiꝰ tu mitigas. In hieremia quoq scͥp¬
tum ẽ. Me ñ timebitis dicit dñs. ⁊ a
facie mea ñ formidabitis: qͥ posui ba¬
renas t̾minũ mari. p̃ceptum sempit̾¬
num qͦd ñ preceribit.: Turbataq
sc̃ maria: qͣndo sagena dñi extraxit
pisciũ multitudinẽ. Et posuit dñs
u̾ba sua in ore credentis. & in umbra
manꝰ sue ꝓtex it eũ: qͥ & in eugło loquit᷑

Expanded text:
sicut foenum arefacti sunt. Omnis enim caro foenum, et omnis gloria ejus quasi flos foeni , et territa judicis potestate, oblita es quod ipse esset protector tuus, qui coelum imus; vel eos coelos qui portant imaginem supercoelestis, et eam terram quae sementem Domini multiplicat. Illud autem || quod supra dicitur: Et non occidet in corruptionem, et non deficiet panis ejus, de Theodotionis editione ex Hebraico additum est. Ipse conturbat mare, et sonare facit fluctus ejus cui et in Psalmis canitur: Tu dominaris fortitudini maris et commotionem fluctuum ejus tu mitigas . In Jeremia quoque scriptum est: Me non timebitis, dicit Dominus, et a facie mea non formidabitis, qui posui arenas terminum mari, praeceptum sempiternum quod non praeteribit ? Turbata sunt maria, quando sagena Domini extraxit piscium multitudinem . Et posuit Dominus verba sua in ore credentis, et in umbra manus suae protexit eum. Qui et in Evangelio loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
giente dolore ⁊ gemitu. Hoc iuxta
hebraicũ. Ceterũ iuxta lex. ierłm
id ẽ peccatrix anima ꝓuocat᷑. ut in¬
duat fortitudinẽ brachii sui ⁊ pͥora
assumat oꝑa. sic̃ fuerat anteqͣm cade¬
ret. qͣndo indie u̾sabat᷑ & luce. Tu es
enĩ inquit quȩ suꝑasti latã. ⁊ spatio¬
sam uiã q̃ ducit ad mortẽ. & dissipasti
drachonẽ colubrũ tortuosũ. de quo
⁊ in psalmis legitur. Tu confregisti
capita drachonũ in aquis. Mem̃to
prioris fortitudinis tue. qͦd scłi huiꝰ
calcaueris mare. & illud feceris ẽẽ
desertum: & iuã reppereris in mediis
fluctib. Unde ⁊ apłs pecrus ꝑ mare
huiꝰ scłi transiuit ad dñm. Et qͥ fide
ambulabat. cepit infidelitate mer

Expanded text:
iente dolore et gemitu. Hoc juxta Hebraicum. Caeterum juxta LXX Jerusalem, id est, peccatrix anima provocatur ut induat fortitudinem brachii sui, et priora assumat opera, sicut fuerat antequam caderet: quando in die versabatur et luce. Tu es enim, inquit, quae superasti latam et 592 spatiosam viam quae ducit ad mortem: et dissipasti draconem, colubrum tortuosum: de quo et in Psalmis legitur: Tu contrivisti capita draconum in aquis . Memento prioris fortitudinis tuae, quod saeculi hujus calcaveris mare, et illud feceris esse desertum, et viam repereris in mediis fluctibus. Unde et Apostolus Petrus per mare hujus saeculi transivit ad Dominum, et qui fide ambulabat, coepit inf
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i baptismate nulla sit differentia
uidei  ᷤ ethici. greci. ⁊ barbari uiri. ⁊
mulieris. serui. ac liberi. Excutere
de puluere. consurge. sede ierłm. sol¬
ue iunenla collituiꝰ captiua filia sio.

Expanded text:
sti baptismate nulla sit differentia Judaei, ethnici, Graeci, et Barbari, viri et mulieris, liberi ac servi. Excutere de pulvere: consurge sede, Jerusalem: solve vincula colli tui, captiva filia Sion.
Abbreviated transcription (Latin):
& iudiciũ meũ in luc̃s gentiũ: nẽ ad
eosdẽ loquit᷑ qui sciunt iudiciũ dĩ
& legẽ illiꝰ habent in cordib suis.
ut omĩa cũ irdicio faciant: ⁊ habe¬
ant legẽ quã ꝑ hieremiã dñs pollicet᷑
dicens. Statuã testam̃tum nouũ.
ñ iuxta testam̃tum qͦd disposui pa¬
trib eor. ẜ statuã testam̃tum dans
leges meas in m̃ntib eor: & suꝑ cor eo¬
tũm scribã eas. Et ero ds̃ eorum. et
ipsi erunt popłs m̃s: ut nequaqͣm
tiuiant iuxta litt̾am. s iuxta spm̃
instaurantes naturalẽ legẽ in cor¬
dib suis. de qua sccibit ⁊ apłs. Cũ
enĩ gentes q̃ ñ habent legẽ. natu
ralit᷑ ea q̃ legis st̃ faciunt᷑ isti legẽ
ũ habentes fibi ipsi fc̃ lex qͥ osten¬
dunt opꝰ legis scͥptũ in cordib suis:
de qua lege significatur in psalmo. Os
itisti meditabitur sapientiã. & lingua
eiꝰ loquet᷑ iudiciũ. Lex cłi eiꝰ in corde
credentib fore: exhortat᷑ eos ad forti¬
tudinẽ. ĩmo ad contẽptum eoꝵ qͥ eos

Expanded text:
nc ad eosdem loquitur, qui sciunt judicium ejus, et legem illius habent in cordibus suis, ut omnia cum judicio faciant, et habeant legem quam per Jeremiam Dominus pollicetur, dicens : Statuam testamentum novum, non juxta testamentum quod disposui patribus eorum: sed statuam testamentum, dans leges meas 590 in mentibus eorum: et super cor eorum scribam eas; et ero eorum Deus, et ipsi erunt populus meus: ut nequaquam vivant juxta litteram, sed juxta spiritum, instaurantes naturalem legem in cordibus suis, de qua scribit et Apostolus: Cum enim gentes, raliter, ea quae legis sunt faciunt: isti legem non habentes, sibi ipsi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis . » De qua lege significatur in psalmo: « Os justi meditabitur sapientiam, a lingua ejus loquetur judicium: lex Dei ejus, incredentibus fore, exhortatur eos ad fortitudinem, immo ad contemptum eorum qui eos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dormientes. plenist̃ furoris dñi⁊
dissoluti siue deficientes ꝑ dñm dm̃.
Non quo dñs dissolutionis eoꝵ causa
sit. qui mortẽ ñ fecit. nec letatur pn
ꝑditione uiuentuũ: s quo qͥ in lege pec¬
catierint ꝑ legem iudicent᷑ q̃ oꝑatur

Expanded text:
et dormientes, pleni sunt furoris Domini, et et dormientes, pleni sunt furoris Domini, et dissoluti, sive deficientes per Dominum Deum: non quo Dominus dissolutionis eorum causa sit, qui mortem non fecit, nec delectatur in perditione viventium: sed quo qui in Lege peccaverint, per Legem judicen
Abbreviated transcription (Latin):
minationẽ: n equa qͣm habitabt̃ in
domib q̃ uircutib extruunt᷑. s in pͥn¬
cipiis uiarũ ⁊ exituũ. tangentes omĩa
& omĩa relinquentes. Qͥ recte dormire
Et cõparant᷑ bete semi cocte: qđ genus
holeris ẽ ulissimi & fragilissimi. De
quib holerib puto illud in psalmis di¬
ci. Ne teleris in malignantib: neq e
imuleris facientes iniquitatẽ. q̃m t̃a
quã fenũ uelocit̾ arescent. & sic̃ ho¬
lera herbarũ cito decident. Est enĩ egro¬
tantiũ cibꝰ. Qͥ semel incredulus ẽ: ap¬
pellatur beta cruda. Qͥ aut̃e simpli¬
ci contentus fide. absq ratione⁊ dog¬
matũ ueritate. facit oꝑa iusticie. pot̾
dici beta cocta. Porro qui int̃ uicia atq
uirtutes mediꝰ fluctuat. ⁊ duplici cor¬
de accedit ad seruitutẽ dĩ. iste rectis¬
sime uocat᷑ beta semi cocta. Ad quẽ
& in apocalipsi ioħ̃is loquit᷑ d̾s. Utinã
aut calidus eẽs aut frigidꝰ. nc̃ autẽ
qr depidus es. etiomã te. Qͥ tepidi

Expanded text:
minationem, nequaquam habitabunt in domibus, quae virtutibus exstruuntur, sed in principiis viarum, et in exitu tangentes omnia, et omnia relinquentes. Qui recte dormire Et comparantur betae semicoctae, quod genus oleris est vilissimi et fragilissimi. De quibus oleribus puto illud in Psalmis dici: Ne zeleris in malignantibus, neque aemuleris facientes iniquitatem. Quoniam sicut foenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident . Est enim aegrotantium cibus. Qui semel incredulus est, appellatur beta cruda. Qui autem simplici contentus fide, absque ratione et dogmatum veritate facit opera justitiae, potest dici beta cocta. Porro qui inter vitia atque virtutes medius fluctuat, et duplici corde accedit ad servitutem Dei, iste rectissime vocatur beta semicocta, ad quem et in Apocalypsi Joannis loquitur Deus: Utinam aut calidus esses aut frigidus: nunc autem quia tepidus es, evomam te . Qui tepidi
Abbreviated transcription (Latin):
desidium eiꝰ. Et in hebtaico dieit᷑.
Celi sic̃ fumꝰ liquescent. siue iuixta
aquilam & simmachũ cõminuent᷑
in nichili: & in salis modũ conterent᷑
⁊ euanescent. Quoꝵ pͥor dixit. N ec̃n¬
& deliquio salis ethimologiã trahe¬
re manifestum ẽ. Pro quo miror qͥd
re accipitur: quomͦ fumo qͦd firmũ
ẽ cõparatur. Nisi forsitan possu
manissimo. & fumo qͥ matiras solui¬
tur. coequet᷑ iuixta eccłiasten. Ua¬
nitas uanitatũ: om̃ia uanitas.
Illudq dicendũ. qͦd si cęlũ ⁊ t̾ra ꝑi¬
bunt atq uetera scent: qua conse.¬
quentia habitatores eiꝰ sic̃ ista mori¬
ant᷑. atq disꝑeant. cũ animas ẽẽ ꝑpe¬

Expanded text:
braico dicitur: Coeli sicut fumus liquescent. Sive juxta Aquilam et Symmachum, comminuentur in nihili, et in salis modum conterentur et evanescent, quorum prior dixit, ἡλίσθet deliquio salis ἐτυμολογίαν trahere manifestum est. Pro quo miror quidre accipitur, quomodo fumo quod firmum est, comparatur? Nisi forsitan possumus inanissimo et fumo, qui in auras solvitur, coaequetur juxta Ecclesiasten: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas . Illudque dicendum, quod si coelum et terra peribunt atque veterascent, qua consequentia habitatores ejus sicut ista moriantur atque dispereant; cum animas esse perpe
Abbreviated transcription (Latin):
ciã in conspectu meo ꝑmanere. Si
enĩ de sc̃is scͥptum ẽ. om̃s qͥdẽ dor¬
mieniꝰ. s ñ om̃s immutabim᷑. & in
quatuor psalmoꝵs titulis legit᷑. ꝓ his
qui immutabunt᷑: qͣntomagis hoc de
celo ac sole stellisq credendum ẽ.
quando luna solis lum̃ accipiet. &
sol septuplũ fulgore rutilabit. Un¬
de & om̃is creatura congemiseit ⁊¬
parturit. expectans reuelationẽ fi¬
lioꝵ di. ut mutet᷑ in meliꝰ. & ñ solum
amimȩ hominũ q̃ immortales sc̃. s¬

Expanded text:
onspectu meo . Si enim de sanctis scriptum est: Omnes quidem dormiemus, sed non omnes immutabimur : et in quatuor psalmorum titulis egitur: Pro his qui immutabuntur: quanto magis hoc de coelo ac sole stellisque credendum est, quando luna solis lumen accipiet et sol septuplo fulgore rutilabit? Unde et omnis creatura congemiscit et parturit, exspectans revelationem filiorum Dei, ut mutetur in melius . Et non solum animae hominum, quae immortales s
Abbreviated transcription (Latin):
tes multȩ ad dnm. & erunt ei in po¬
pulũ: siue ut quidã uolt̃. popłs ap¬
pellat᷑ reliquie ex isrł credentium:
Et tribꝰ siue gentes. hi qͥ credidunt ex
multitudine nationũ. dicente moyse
in deut̃onomii cantico. Letamini gñ¬
tes cũ popło eiꝰ ꝑ tribu quã nos int̾¬
pretati sum theodotio genꝰ. sẏmina¬
chus gentẽ.lxx. reges transtuler̃t.
Nos enim sumꝰ tribꝰ ⁊ gens. ⁊ genꝰ dñi
regale. sacerdotale: qualis fuit & a¬
braham. qͥ rex appellatus ẽ. & cȩteri
scĩ de quib scͥptum ẽ. Nolite tan¬

Expanded text:
s multae ad Dominum, et erunt ei in populum . Sive ut quidam volunt, populus appellatur reliquiae ex Israel credentium; et tribus, sive gentes, hi qui crediderunt ex multitudine nationum, dicente nationibus Moyse in Deuteronomii Cantico: Laetamini gentes cum populo ejus . Pro tribu, quam nos interpretati sumus, Theodotio, genus: Symmachus, gentem: LXX, reges, transtulerunt. Nos enim sumus, et tribus, et gens, et genus Domini regale et sacerdotale, qualis fuit et Abraham, qui rex appellatus est, et caeteri sancti, de quibus scriptum est: Nolite tan
Abbreviated transcription (Latin):
senncocta rebiqui int̃pretes oric̃e cap¬
tum & illaqueatũ tͣnstuler̃t: qui hebra¬
ice appellat᷑ tħo. Qͦd gen bestiȩ nascen¬
tis in heremo. int munda animalia
in leuitico. ⁊ in deut̾onomio ponitur.
cẜ quo .lxx. sẏra lingua opinati st̃.
thoret: q̃ dicitur bẽta hoc de nomi¬
ne: tͣnseamꝰ ad sensum. filii tui sic̃ orix
uenators laqueis irretitus. Dormier̃t
in cõpetis & plateis. ⁊ suꝑ nudã hu¬
mũ. nuda m̃bra ponentes. indigna¬
tionẽ dñi. ⁊ increpationẽ dĩ sui ꝓpͥis
miseriis indicarunt. Porro iuxta

Expanded text:
semicocta, reliqui interpretes, orygem capsemicocta, reliqui interpretes, orygem captum et illaqueatum, transtulerunt, qui Hebraice appellatur THO , quod genus bestiae nascentis in eremo, inter munda animalia in Levitico et Deuteronomio ponitur. Pro quo LXX Syra lingua opinati sunt thoreth, quae dicitur beta. Hoc de nomine transeamus ad sensum. Filii tui sicut oryx venatorum laqueis irretitus, dormierunt in compitis et plateis, et super nudam humum nuda membra ponentes, indignationem Domini et increpationem Dei sui, propriis miseriis indicarunt. Porro juxta
Abbreviated transcription (Latin):
qd omp̃s sit: ⁊ duo audit ꝓpħa qͦd
omĩpotentia eiꝰ in utraq parte p̃ua¬
leat: ut ⁊ pęnitentib tribuat miscdiã.
cia q̃ merent᷑. Iuxta qͦd ⁊ in hoc loco duo
occrirrer̃t ierłm: quȩ singula bina ha¬
bent. Ruinã enĩ siue uastitatẽ. sequit᷑
contricio: famẽ ⁊ gladiũ inderitus.
Possumꝰ hȩc iuxta anagogen. ⁊ suꝑ a
nima intelligere peccatrice. q̃ nolens
bibe calicẽ furoris dñi. dicit in psalmo.
dñe ne in furore tuo arguas me:neq
inira tua corripias me. Si aut̃e bibe¬
rit:. bonũ ẽ ei sua sentire supplicia.⁊
audire dñm dicente. Cũ ira furoris
mei tͣnsierit rursũ curabo. Et alibi.
Nñquid qͥ cadit ñ resurget dic̃ dñs:
Filii tui ꝓiecti st̃. dormier̃t in capite
Iom̃ĩum uiarũ sic̃ orix illaqueatus: ple¬
Ini indignatione dñi. increpatione
tes. ⁊ dormientes in capite omĩum uia¬
rũ sic̃ beta semicocta: pleni furoris
dñi. ⁊ deficientes a dño do. Pro beta

Expanded text:
otens sit, et duo audit Propheta, quod omnipotentia illius in utraque parte praevaleat, ut et poenitentibus tribuat misericordcia quae merentur. Juxta quod et in alio loco duo occurrerunt Jerusalem, quae singula bina habent. Ruinam enim, sive vastitatem sequitur contritio: famem et gladium interitus. Possumus haec juxta anagogen, et super anima intelligere peccatrice, quae nolens bibere calicem furoris Domini, dicit in psalmo: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Si autem biberit, bonum est ei sua sentire supplicia, et audire Dominum dicentem: Cum ira furoris mei transierit, rursum curabo. Et alibi: Numquid qui cadit non resurget, dicit Dominus ? Filii tui projecti sunt, dormierunt in capite omnium viarum, sicut oryx illaqueatus: pleni indignatione Domini, increpatione tes et dormientes in capite omnium viarum: sicut beta semicocta, pleni furoris Domini, et deficientes a Domino Deo. Pro beta
Abbreviated transcription (Latin):
deserta eiꝰ sic̃ paradisum. Elures eĩ
filii desertȩ: magis qũa eiꝰ quȩ habe¬
bat uirum. Qͦdq sequitur. & ea que
ad occidente st̃. ponam in parady¬
sum dñi. siue in ortum dĩ : illud sig¬
nificat. qͦd sedentib in tenebris &
umbra mortis. lux repentina surre¬
xit Pro paradiso incuiꝰ loco nosde¬
licias u̾timꝰ. in hebraico ponitur e¬
den: de quo in pͥncipio geneseos
scͥptum ẽ. Et hoc notandum qͥd in
syon q̃ cõparatur paradyso dĩali¬
ud ẽẽ non debeat. nisi gandiũ &
leticia confessio. & uox laudis
ut qͦd in celis facturi st̃ sc̃i cũ an¬
gelis di hoc etiã int̾ra iugun dm̃
laude meditent᷑. Attendite ad
me popłs m̃s: & tribꝰ mea me audite:
qr lex a me exiet. ⁊ udiciũ meũ in
luc̃e popłors requiescet. Prope ẽ iu¬

Expanded text:
ures enim filii desertae, magis quam ejus quae habet virum. Quodque dicitur: Et ea quae ad Occidentem sunt, ponam in paradisum Domini, sive in hortum Dei, significat illud, quod sedentibus in tenebris et umbra mortis lux repentina surrexit. Pro paradiso, in cujus loco nos delicias vertimus, in Hebraico ponitur EDEN , de quo in principio Geneseos scriptum est. Et hoc notandum, quod in Sion, quae comparatur paradiso Dei, aliud esse non debeat, nisi gaudium et laetitia, confessio et vox laudis, ut quod in coelis facturi sunt sancti cum Angelis Dei, hoc etiam in terra jugi in Domini laude meditentur. Attendite ad me, populus meus, et tribus mea, me audite: quia lex a me exiet, et judicium meum in luce
Abbreviated transcription (Latin):
gentium saluatarũ: De quo ⁊ in fiue
huiꝰ uoluminis dicitur. Uermis
eoꝵs ñ moriet᷑ & in michea cont
ꝑũsos pͥncipes Auferam bona eo¬
rum quasi tinea excomedens:⁊
ambulans suꝑ regulã. in die specula¬
tionis. Et in ꝓu̾biis. Tinea ossiũ. cor
intelligens.  tinea in p̃senti loco.
Simmachꝰ rubiginẽ. aquila u̾mẽ int̾

Expanded text:
gentium salvatarum. De quo in fine gentium salvatarum. De quo in fine hujus voluminis dicitur: Vermis eorum non morietur. Et in Michaea contra perversos principes: Auferam bona eorum quasi tinea excomedens, et ambulans super regulam in die speculationis . Et in Proverbiis: Tinea ossium cor 582 intelligens . Pro tinea, in praesenti loco Symmachus, rubiginem: