comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aurati socci depositione sumpsisti.
nichil habes necesse aliud. nͥ ꝑseue¬
rare in ieiunio. Pallor ⁊ sordes gẽ¬
mȩ tug sint. Plumarũ mollicies:
iuuenilia m̃bra ñ foueat. Balnea¬
rũ calor noũi adolescentie sangͥ¬
nem non incendat. Audi qͥd ex ꝑsona
uiduȩ ꝯtinentis. et̾nicꝰ poeta decastet.
Ille meos. primꝰ qui me sibi iunxit.
amores abstulit. ille habeat secũ
seruet q sepulchro. Si tanti uiliꝰ¬
simũ uitr̃ui: quanti p̾ciosissimum
margaritũ: Si cõmuni lege natu¬
rȩ dampnat om̃s gentilis uidua uo¬
luptates: quid expectandũ ẽ a ui
dua xp̃iana quȩ pudicitiã suã nos
solũ ei debet qui defunctus ẽ. s ei
cum quo regnatura est: Queso
te. ne generalia monita. ⁊ conue¬
niens puellari sermo ꝑsone suspi¬
tionẽ tibi inuiriȩ mou̾eant: ⁊ ar¬
bitreris me obuirgantis aĩo scribe¬
re non tim̃tis. cuiꝰ uotũ est te ne¬
scire quȩ metuo.Tenera res in fe¬

Expanded text:
aurati socci depositione sumpsisti, aurati socci depositione sumpsisti, nihil habes necesse aliud nisi perseuerare. ieiunium, pallor et sordes gemmae tuae sint, plumarum mollities iuuenalia membra non foueant, balnearum calor nouum adulescentiae sanguinem non incendat. audi, quid ex persona uiduae continentis ethnicus poeta decantet: ille meos, primus qui me sibi iunxit, amores abstulit; ille habeat secum seruetque sepulchro. si tanti uilissimum uitrum, quanti pretiosissimum margaritum? si communi lege naturae damnat omnes gentilis uidua uoludua Christiana, QUAE PUDICITIAM suam non solum ei debet, qui defunctus est, sed et ei, cum quo regnatura est? 8. Quaeso te, ne generalia monita, et conveniens puellari sermo personae suspicionem tibi injuriae moveant, et arbitreris me objurgantis animo scribere, non timentis: cujus votum est, te nescire quae metuo. Tenera res in fe
Abbreviated transcription (Latin):
aues. crassi turtures. ⁊ attagenioni¬
cus: ⁊ om̃s aues quib amplissima
patͥmonia auolant. Nec ideo çarni¬
bus te uesci ñ putes. si suiũ lepoꝵ
atq ceruoꝵ ⁊ quadrupedũ ani¬
mantiũ esculentias reꝓbes. Non
enĩ hȩc pecudũ numero: s suaui¬
tate gustus iudicant᷑. Scimus ab
apło dictũ. Om̃is ereatura di bona¬
actione ꝑcipitur. S idem loquitur.
ria. Om̃is creatura di bona ẽ. Au¬
diant hȩc mulieres quȩ sollicitȩ st̃
quomͦ placeant uiris. Comedant
carnes quȩ carnib seruiont. qua¬
rũ feruor despumat in coitũ. quȩ
ligatȩ maritis generationi ac libe¬
ris dant operã. quarũ uteri por¬
tant fȩtus earũ: ⁊ intestina carni¬
bus impleant᷑. Tu uero quȩ in tu¬
mulo mariti sepelisti om̃s parit̾
uoluptates: quȩ litã purpurisso ⁊
cerussa faciẽ. suꝑ feretrũ eiꝰ lacri¬
mis delusti: quȩ pullã tuniẽa ni¬
gros q calceolos. eandidȩ uestis et

Expanded text:
aues, crassae turtures, attagen Ioniaues, crassae turtures, attagen Ionicus et omnes aues, quibus amplissima patrimonia auolant, nec ideo te carnibus uesci atque cervorum et quadrupedum animantium esculentiam reprobes. Non enim haec pedum numero, sed suavitate gustus comprobantur. Scimus ab Apostolo dictum: Omnis creatura Dei bonaactione percipitur . Sed idem loquitur: ria. omnis creatura dei bona est. audiant haec mulieres, quae sollicitae sunt, quomodo placeant uiris. comedant carnes, quae carnibus seruiunt, quarum feruor despumat in coitum, quae ligatae maritis generationi ac liberis dant operam. quarum uteri portant fetus, earum et intestina carnibus inpleantur. tu uero, quae in tumulo mariti sepelisti omnes pariter uoluptates, quae litam purpurisso et cerussa faciem super feretrum eius lacrimis diluisti, quae pullam tunicam nigrosque calceolos candidae uestis et
Abbreviated transcription (Latin):
Absit ut sinistrũ quippiã. de te
suspicari liceat. s ex habundanti
lubricã etatẽ monuisse pietatis ÷.
Quȩ dicturus sũ: non tͥ s puellari¬
b annis dicta intellige. uidua quȩ
in deliciis est.iuuens mortua est.
Hoc uas electionis loquitur: ⁊ de
illo ꝓfertur thesauro qui confiden¬
ter aiebat. An experim̃tũ eius que¬
ritis eius qui in me loquit᷑ xp̃e.
Hoc ille ꝓnuntiat. qui libere sub
ꝑsona sua fragilitatẽ humani cor¬
poris fatebatur. Non enĩ quod uo¬
lo bonũ hoc operor. s qđ nolo malũ:
⁊ ꝓpterea subicio. ⁊ redigo in serui¬
tutẽ corpus meũ. ne aliis p̾dicans
ipse reꝓbus inueniar. Si ille timet:
quis nr̃m potest ẽe̾ securus: Si da¬
iud amicus dñi. ⁊ salomon amabi¬
lis eus uicti st̃ quasi hõies. ut et
ruinȩ nob̃ ad cautionẽ. ⁊ penitudi¬
nis ad salutẽ exemplũ p̾berent:
quis in lubrica uia lapsũ ñ timeat:
Ecul sint a conuiuiis tuis phasides

Expanded text:
absit, ut sinistrum quippiam mihi de te absit, ut sinistrum quippiam mihi de te suspicari liceat, sed ex abundanti lubricam aetatem monuisse pietatis est. quae dicturus sum, non tibi, sed puellaribus annis dicta intellege. uidua, quae in deliciis est, uiuens mortua est. hoc uas electionis loquitur et de illo profertur thesauro, qui confidenter aiebat: an experimentum quaeritis eius, qui in me loquitur Christus? hoc ille pronuntiat, qui libere sub persona sua fragilitatem humani corporis fatebatur: non enim, quod uolo bonum, hoc operor, sed, quod nolo malum, et: propterea subicio et redigo in seruitutem corpus meum, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniar. si ille timet, quis nostrum potest esse securus? si Dauid, amicus domini, et Salomon, amabilis eius, uicti sunt quasi homines, ut et ruinae nobis ad cautionem et paenitudinis ad salutem exempla, praeberent, quis in lubrica uia lapsum non metuat? procul sint a conuiuiis tuis Phasides
Abbreviated transcription (Latin):
dant̾ p̾buit. si om̃e opus bonum
subsecuta ẽ. Didicisti eathalogũ
uirtutũ tuarũ: quid debeaᷤᷤ nõi
tuo : quib meritis scđm pudici¬
tiȩ gradũ possideas. Nec te moue¬
at quod sexagenaria eligit᷑ ui¬
dua: ⁊ putes adolescentulas ab
apło reꝓbari. Et te crede eligi
ab eo qui discipulo dixerat. Ne¬
mo adolescentiã tuã contempnat.
Non continentiã s etatẽ. Alioqͥn
om̃s quȩ ante annos sexaginta ui
duate st̃ hac lege accipient ma
eccłam. ⁊ om̃i ordini ꝓuidebat. p̾¬
cipueq pauꝑib quoꝵ ei cura cũ
barnaba fuerat demandata. illaᷤ
uult eccłȩ opib sustentari. quȩ
ꝓpriis manib ñ queunt labora¬
re quȩ uere uduȩ st̃ quas ⁊ etaᷤ
ꝓbauit ⁊ uita. Heli sacerdos of¬
fendit dñm. ob uicia liberoꝵ. Er¬
go econtrario placatur ds iurtu¬
tibus eoꝵ: si ꝑmanserint in fide.
⁊ caritate ⁊ sc̃itate eũ pudicitia.
Otimothee. te ipsũ castũ eustodi.

Expanded text:
danter praebuit, si omne opus bonum danter praebuit, si omne opus bonum subsecuta est. didicistivirtutum tuarum, quid debeas nomini tuo, quibus meritis secundum pudicitiae gradum possideas. Nec te moveat, quod sexagenaria eligatur vidua, et putes adolescentulas ab Apostolo reprobari. Et te crede eligi ab eo, qui discipulo dixerat: Nemo adolescentiam tuam contemnat ; non continentiam, sed aetatem. Alioquin omnes quae ante sexaginta annos viduatae sunt, hac lege accipient marEcclesiam, et omni ordini providebat, praecipueque pauperibus, quorum ci cura cum Barnaba fuerat demandata; illas vult Ecclesiae opibus sustentari, quae propriis manibus non queunt laborare, quae uere uiduae sunt, quas et aetas probauit et uita. Heli sacerdos offendit deum ob uitia liberorum: ergo e contrario placatur deus uirtutibus eorum, si permanserint in fide et caritate et sanctitate cum pudicitia. o Timothee, te ipsum castum custodi.
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine. ut in uno corpore
utrũq cognoscas. Ita suauis ẽ et
mellitula. ut honor sit om̃iũ pro¬
pinquoꝵ. Hanc tenerȩ ñ dedigna¬
tur augustꝰ. hanc fouere in sinure¬
gina letatur. Certatĩ ad se om̃s ra¬
puint: pendet ex collo. heret in
brachiis singuloꝵ. Garrula atq
balbutiens: linguȩ offensiõe fit
dulcior. Habes igitur saluina qͦs
nutrias: in quib uirũ absentem¬
tem tenere te credas. Eece heredi¬
tas dñi filii merces fructus uentͥs.
ꝓuno homine. duos filios recepisti.
Auctus ẽ numerus caritatis. Quic¬
quid debebas marito.redde filiis. A¬
more p̾sentiũ. absentis desiderium
tempera. Non ẽ pariu apud deũ¬
meriti. bene filios edueare. Audi
apłm cõmonentẽ. Uidua eligatur
non minꝰ annoꝵ sexaginta: quȩ
fuit uniꝰ uiri uxor. in bonis ope¬
rib habens testimoniũ. Si filios
educauit. si hospitalis fuit. si sẽo¬
rũ pedes lauit: si afflictis habun¬

Expanded text:
similitudine, ut in uno corpore similitudine, ut in uno corpore utrumque cognoscas; ita suauis est et mellitula, ut honos sit omnium propinquorum. hanc tenere non dedignatur Augustus, hanc fouere in sinu regina laetatur. certatim ad se omnes rapiunt: pendet ex collo, haeret in brachiis singulorum. garrula atque balbutiens linguae offensione fit dulcior. Habes igitur, Saluina, quos nutrias, in quibus uirum absentem tenere te credas. ecce hereditas domini filii, merces fructus uentris. pro uno homine duos filios recepisti, auctus est numerus caritatis. quidquid debebas marito, redde filiis; amore praesentium absentis desiderium tempera. non est parui apud deum bene filios educare. audi apostolum commonentem: uidua eligatur non minus annorum sexaginta, quae fuit unius uiri uxor, in bonis operibus habens testimonium, si filios educauit, si hospitalis fuit, si sanctorum pedes lauit, si adflictis abun
Abbreviated transcription (Latin):
mosina in pauperes. p̾ciũ captiuoꝵ.
misedia in afflictos erat. Uñ ⁊ ipsi
principes libent̾ p̾stabant quod seie¬
bant non uni s plurib indulgeri.
Qͥd ultra differimꝰ : Om̃is caro fenũ.
⁊ om̃is gła eiꝰ quasi flos feni. Reu̾sa
est t̾ra in t̾rã suã. Dormuiit in dño
⁊ appositꝰ est ad patres suos: plenus
dierũ ⁊ luminis. nutritus in senec¬
tute bona. Cani enĩ hõis sunt. sapi¬
entia eiꝰ. In breui etate : tempora
multa cõpleuit. Tenemꝰ ꝓ illo dul¬
eissimos liberos. Uxor heres: pudi¬
citiȩ p̾ciũ est. Nebridiꝰ pusio: pa
manꝰ. sic oculos. sic̾ ora ferebat. Scin¬
tilla uigoris pat̾ni lucet in filio:
⁊ similitudo moꝵ ꝑ speculũ carniᷤ
erũpens. ingentes animos angusto
in pectore uersat. Iungitur ei ger¬
mana: rosarũ ⁊ lilioꝵ calathus.
eboris ostri q cõmertiũ. Sic refert
in ore patr̃e.ut ad uenustatẽ ꝓpen¬
sior sit. sic matremmixta pingit

Expanded text:
mosyna in pauperes, pretium captiuorum, mosyna in pauperes, pretium captiuorum, misericordia in adflictos erat. unde et ipsi principes libenter praestabant, quod sciebant non uni, sed pluribus indulgeri. Quid ultra differimus? omnis caro fenum et omnis gloria eius quasi flos feni. reuersa est terra in terram suam: dormiuit in domino et adpositus est ad patres suos plenus dierum et luminis et nutritus in senectute bona — cani enim hominis sunt sapientia — et in breui aetate tempora multa conpleuit. tenemus pro illo dulcissimos liberos; uxor heres pudicitiae pretium est; Nebridius pusio patrmanus, sic ora ferebat. scintilla uigoris paterni lucet in filio et similitudo morum per speculum carnis erumpens: ingentes animos angusto in pectore uersat. iungitur ei germana, rosarum et liliorum calathus, eboris ostrique commercium. sic refert in ore patrem, ut ad uenustatem propensior sit; sic matrem mixta pingit
Abbreviated transcription (Latin):
dorem iunceret. ⁊ͥ ne leuẽ quidem
in se obsceni rumoris fabulam da¬
ret:. Beinde purpuratoꝵ ꝓpinquu.
socuis. consobrinꝰ. eisdemq eũ am¬
bobus studiis eruditꝰ. quȩ res etiã
ext̾noꝵ mentes sibi conciliat. non
est inflatus suꝑbia. non ceteros ho¬
mines adducta fronte contempsit:
s cunctis amabilis. ipsos pͥncipes
amabat ut fr̃s. uenerabatur ut
dños. ⁊ in illoꝵ salute suã salutẽ
positã fatebat᷑. Ministros aũ eorũ
⁊ uniu̾sum ordinẽ palatii. quo rega¬
lis frequentatur ambitio sic sibi ca¬
ritate sociarat: ut qui merito infe¬
riores erant. officio se pares arbitra¬
rentur. Difficile est factu ẽ. głam
uirtute suꝑare: ⁊ abhis diligi qͦs
p̾cedas. Quȩ uidua ñ huiꝰ auxilio
sustentata est. qͣui pupillus ñ in
eo reperit patr̃e: Totius orientis
ep̃i. ad hc̃ miseroꝵ p̾ces. ⁊ laboran¬
tiũ desideria conferebant. Quic¬
quid ab imperatore poscebat: ele¬

Expanded text:
dorem uinceret et ne leuem quidem dorem uinceret et ne leuem quidem in se obsceni rumoris fabulam daret. deinde purpuratorum propinquus, socius, consobrinus isdemque cum ambobus studiis eruditus-quae res etiam externorum mentes sibi conciliat-non est inflatus in superbiam, non ceteros homines adducta fronte contempsit, sed cunctis amabilis ipsos principes amabat ut fratres, uenerabatur ut dominos et in illorum salute suam -salutem positam fatebatur. ministros autem eorum et uniuersum ordinem palatii, .quo regalis frequentatur ambitio, sic sibi caritate sociarat, ut, qui merito inferiores erant, officiis se pares arbitrarentur. difficile factu est gloriam uirtute superare et ab his diligi, quos praecedas. quae uidua non huius auxilio sustentata est? qui pupillus non in eo repperit patrem? totius orientis episcopi ad hunc miserorum preces et laborantium desideria conferebant. quidquid ab imperatore poscebat, ele
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Ex quo colligitur fidele ẽt te¬
stimoniũ. quod causas non habet
mentiendi. Et ne quis me putet
solas in nebridio p̾dieare elemosi¬
nas quã qũa et has exerciusse sit
magnũ. de quib d̾r. sicut extin
guit peccatũ: ad uirtutes eiꝰ cete¬
ras ueniã. quas singulas in paucis
hõib dep̾hendimꝰ. Quis fornacem
regis baby lonis sine adustione in¬
gressus est: suiꝰ adolescentis egyp¬
tia dña palliũ eenuit: quȩ uxor
eunuchi nullos ereat liberos uo¬
luptate transacta: Qũe hõmũ di¬
sputatio illa ñ terreat. iudeo aliã le¬
gem in m̃bris meis repugnantẽ le¬
gi mentis meȩ ⁊ captuũi me ducen¬
tem in lege peccati que est in men¬
bris meis: Mirũ dictu est. Nutritꝰ
in palatio. contub nalis ⁊ condisei¬
pulus augustoꝵ. quoꝵ mense mi¬
nistrat orbis. ⁊ terre ac maria ser-¬
uiunt. int̾ rerũ om̃iũ abundanti¬
am. in primo etatis flore tantȩ ue¬
recundiȩ fuit. ut uirginalem pu¬

Expanded text:
cit. ex quo colligitur fidele esse tecit. ex quo colligitur fidele esse testimonium, quod causas non habet mentiendi. Ac ne quis me putet solas in Nebridio praedicare elemosynas, quamquam et has exercuisse sit magnum, de quibus dicitur: sicut aqua syna peccatum, ad uirtutes eius ceteras ueniam, quas singulas in paucis hominibus deprehendimus. quis fornacem regis Babylonis sine adustione ingressus est? cuius adulescentis Aegyptia domina pallium non tenuit? quae uxor eunuchi nullos creat liberos uoluptate transacta? quem hominum disputatio illa non terreat: uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis? mirum dictu est: nutritus in palatio, contubernalis et condiscipulus Augustorum, quorum mensae ministrat orbis et terrae ac maria seruiunt, inter rerum omnium abundantiam, in primo aetatis flore tantae uerecundiae fuit, ut uirginalem pu
Abbreviated transcription (Latin):
uerat enĩ a dño ẽẽ p̾ceptũ. Si uis
ꝑfectus ẽẽ uade. uende om̃ia quȩ
habes ⁊ da pauꝑib. ⁊ ueni seque¬
re me. Et qr hanc sententiã imple¬
re ñ poterat habens uxorẽ. ⁊ paruu
los: ⁊ multam familiã. faciebat sibi
amicos de iniquo mãmona. qui se
reciperent in et̾na tab̃nacula. Hec
semel abiciebat sarcinã. quod fece¬
runt apłi. patrem ⁊ rece ⁊ nauicu¬
lam relinquentes: s ex equalitate.
alioꝵ inopiȩ suã abundantiã cõ¬
munieabat. ut postea illoꝵ diui¬
tie huiꝰ indigentiã sustentarent.
Scit ipsa ciũ libellus hic seribitur
me non nota s audita narrare.
nec ex aliquo in me beneficio scͥp¬
torum more grecoꝵ gr̃am lingua
reddere. Procul a xp̃ianis ista su¬
spicio. Habentes uictũ ⁊ uestitũ
his contenti sumꝰ. Ubi uile oluscu¬
lum. ⁊ cibarius panis. ⁊ cibꝰ potꝰq mo¬
uitiȩ suꝑuacuȩ: ibi nulla adula¬
tio. quȩ uel precipue fructũ respi¬

Expanded text:
uerat enim a domino esse praeceptum: si uis uerat enim a domino esse praeceptum: si uis perfectus esse, uade, uende omnia, quae habes, et da pa u peri bus et ueni, seq uere me. et quia hanc sententiam inplere non poterat habens uxorem et paruulos liberos et multam familiam, faciebat sibi amicos de iniquo mammona, qui se reciperent in aeterna tabernacula. nec semel abiciebat sarcinam, quod fecerunt-apostoli patrem et rete et nauiculam relinquentes, sed ex aequalitate aliorum inopiae suam abundantiam communicabat, ut postea illorum diuitiae huius indigentiam sustentarent. scit ipsa, cui libellus hic scribitur, me non nota, sed audita narrare nec ex aliquo in me beneficio scriptorum more Graecorum gratiam linguae reddere. procul a Christianis ista suspicio. habentes uictum et uestitum his contenti sumus. ubi uile holusculum et cibarius panis et cibus potusque mouperuacuae, ibi nulla adulatio, quae uel praecipue fructum respi
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. Didicimꝰ quomͦ camelus intͦi¬
re possit ꝑ foram̃ acus: quomodo
animal tortuosũ deposito ponde¬
re sarcinarũ assumat sibi pennaᷤ
columbȩ. ut requiescat in ramiᷤᷤ ar¬
boris quȩ de synapis sem̃te sucere¬
uit. Legimꝰ in ysaia camelos madi¬
an.⁊ epha. ⁊ saba. aurũ ⁊ thus ad
urbem dñi deportantes. Et in typo
hoꝵ cameloꝵ ismahelitȩ negotiator¬
res stacten. ⁊ tuniama.⁊ resinam
quȩ nascitur in galaad. ⁊ cutem
uulnerib obducit. egỹ ptiis defe¬
runt. tantȩ q felicitatis sunt ut
emant ⁊ uendant ioseph: ⁊ merei¬
moniũ eoꝵ salus mundi sit. Doeet
⁊esopi fabula plenũ muris uen¬
trem ꝑ angustũ foram̃ egredi nos
ualere. Ergo nebridiꝰ meus cotidie
illud reuoluens. qui uolunt diui¬
tes fieri incidunt in tẽptationẽ
⁊ in laqueũ diaboli. ⁊ in desideria
multa: quicqͥd ⁊ imperatoris lar¬
gitio ⁊ honores sibi in stipe dederas
in usus pauperũ conferebat. No¬

Expanded text:
uitam. didicimus, quomodo camelus introiuitam. didicimus, quomodo camelus introire possit in foramen acus, quomodo animal tortuosum deposito pondere sarcinarum adsumat sibi pennas columbae, ut requiescat in ramis arboris, quae de sinapis semente succreuit. legimus in Esaia camelos Madian et Gephan et Saba aurum et thus ad urbem domini deportantes; in typo horum camelorum Ismahelitae negotiatores stacten et thymiama et resinam, quae nascitur in Galaad et cutem uulneribus obducit, Aegyptiis deferunt tantaeque felicitatis sunt, ut emant et uendant Ioseph et mercimonium eorum salus mundi sit. docet et Aesopi fabula plenum muris uentrem per angustum foramen egredi non ualere. Ergo Nebridius meus cotidie illud reuoluens: qui uolunt diuites fieri, incidunt in temptationem et in laqueum diaboli et desideria multa, quidquid et imperatoris largitio et honoris infulae sibi dederant, in usus pauperum conferebat. no
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ atq insignia potestatis. ma¬
teriã habuisse uirtutũ. dicente ec¬
cłiaste. Sicut ꝓtegit sap̃ia: sic ꝓte¬
git ⁊ pecunia. Nec statĩ illud hiuic
testimonio putemꝰ adu̾sũ: am̃ dico
uobis difficile diues intrabit in reg¬
nũ celoꝵ. Et rursũ. Dico uobis faci¬
lius est camelũ ꝑforam̃ acus transi¬
re. qũa diuitẽ intrare in regnũ di.
Alioquin ⁊ acheus publicanꝰ. quem
ditissimũ scͥptura cõmemorat. ẽo¬
tra hanc sententiã saluatꝰ uidebit᷑.
S quomͦ quod apud hõies impossi¬
bile est apud d̾m possibile fiat:
apħ consiliũ docet seribentis ad
tẏmotheũ. Duiitib huiꝰ scłi p̾cipe
non suꝑbire nec sperare in incerto
diuitiarũ: s in deo uiuo qui p̾stat
nobis om̃ia abundat᷑ ad fruendum.
b enefaciant. duiites sint in operi¬
bus bonis. facile tͥbuant. cõmunicen:
thesaurizent sibi fundam̃tũ bonũ
in futurũ. ut app̾hendant ueram

Expanded text:
tiarum atque insignia potestatis matiarum atque insignia potestatis materiam habuisse uirtutum dicente Ecclesiaste: sicut protegit sapientia, sic protegit et pecunia. nec statim illud huic testimonio putemus aduersum: amen dico uobis: difficile diues intrabit in regna caelorum. et rursum dico uobis: facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. alioquin Zacheus publicanus, quem ditissimum scriptura commemorat, contra hanc sententiam saluatus uidebitur. sed quomodo, quod apud homines inpossibile est, apud deum possibile fiat, apostoli consilium docet scribentis ad Timotheum: diuitibus huius saeculi praecipe non superbire nec sperare in incerto diuitiarum, sed in deo uiuo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. benefaciant, diuites sint in operibus bo nis, facile tribuant; communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram
Abbreviated transcription (Latin):
alteri militauit: sic̃ econtrario ni¬
chil ꝓdest aliis uile palliolũ. fur¬
ua tunica. corporis illuuies: ⁊ simu¬
lata pauꝑtas. si nominis dignita¬
tem operib destruant. Leguꝰ et in
eugłio de alio centurione. dñi testi¬
monio nec in isrł tantã fiðe inue¬
niri. Et ut ad suꝑiora redeamꝰ. iosep
qui & in egestate ⁊ in duiituis dedit
experim̃ta uirtutũ. qui seruus et
dñs docuit aĩe libertatẽ: nonne
post pharaonẽ regiis ornatꝰ insig¬
nib. sic carus deo fuit. ut suꝑ õs
patriarchas duarũ tribuũ pater
fieret: Baniel ⁊ tres pueri. sic p̾¬
erant babyloniȩ operib. n erant
int̾ pͥncipes ciuitatis: ut habitu
nabucodonosor. deo m̃te seruirent.
Mardocheus ⁊ hester int̾ purpurã¬
⁊ sericũ ⁊ gẽmas. suꝑbiã humilita¬
te uicerunt: tantiq fuerunt me¬
rent. Hȩc illo tendit oratio: ut ostẽ¬
dam uiuenẽ meũ. coniunctionẽ re¬
galis sanguinis.⁊ affluentiã diui¬

Expanded text:
alteri militabat, sicut e contrario nialteri militabat, sicut e contrario nihil prodest aliis uile palliolum, furua tunica, corporis inluuies et simulata paupertas, si nominis dignitatem operibus destruant. legimus et in euangelio de alio centurione domini testimonium: nec in Israhel tantem fidem inueni. et ut ad superiora redeamus, Ioseph, qui et in egestate et in diuitiis dedit experimenta uirtutum, qui seruus et dominus docuit animae libertatem, nonne post Pharaonem regis ornatus insignibus sic deo carus fuit, ut super omnes patriarchas duarum tribuum pater fieret? Danihel et tres pueri sic praeerant Babyloniae operibus et erant inter principes ciuitatis, ut habitu Nabuchodonosor deo mente seruirent. Mardocheus et Hester inter purpuram, sericum et gemmas superbiam humilitate uicerunt tantique fuere merent. Haec illo tendit oratio, ut ostendam iuuenem meum coniunctionem regalis sanguinis et affluentiam diui
Abbreviated transcription (Latin):
timens d̾m cũ om̃i domo sut. faci¬
ens elemosinas multas plebi. ⁊ oras
deũ semꝑ. Quicqͣd de illo dicitur. ħ
nõie cõmutato in nebridio meo uen¬
dico. Sic religiosus fuit ⁊ amator
pudicitiȩ. ut iurgo sortiretur uxorẽ::
sic timens deũ cũ uniuersa domu
sua ut oblitꝰ dignitatis om̃e consor¬
tiũ cũ monachis haberet ⁊ clericiᷤ.
tantas q elemosinas in populis fa
ceret. ut fores eiꝰ pauperũ atq de¬
biliũ obsiderent examina. Certe
sic semꝑ orans deũ: ut illi quod op¬
timũ esset eueniret. Raptus est ne
malicia ĩmutaret mentẽ eiꝰ : quia
placita erat deo anima eiꝰ. Unde ⁊
ego possũ uere suꝑ eo abuti apłi
uoce dicentis. In ueritate cogno¬
ui qm̃ non est ꝑsonarũ acceptor
deus: s in om̃i ꝓposito qui timet
deũ ⁊ operatur iustitiam acceptꝰ
est illi. Nichil nocuit militanti
paludam̃tũ ⁊ balteus ⁊ apparito¬
rũ cat̾uȩ. qr sub habitu alteriuᷤ

Expanded text:
timens deum cum omni domo sua, facitimens deum cum omni domo sua, faciens elemosynas multas plebi et orans deum semper. quidquid de illo dicitur, hoc nomine commutato in Nebridio meo uindico. sic religiosus fuit et amator pudicitiae, ut uirgo sortiretur uxorem; sic timens deum cum uniuersa domo sua, ut oblitus dignitatis omne consortium cum monachis haberet et clericis tantasque elemosynas faceret in populis, ut fores eius pauperum atque debilium obsiderent examina; certe sic semper orans deum, ut illi, quod optimum esset, eueniret. raptus est, ne malitia inmutaret mentem eius, quia placita deo erat anima illius. unde et ego possum uere super eo abuti apostoli uoce dicentis: in ueritate cognoui, quoniam non est personarum acceptor . deus, sed in omni proposito, qui timet deum et operatur iustitiam, acceptus est illi. nihil nocuit militanti paludamentum et balteus et apparitorum cateruae, quia sub habitu alterius
Abbreviated transcription (Latin):
det nebridiũ. qui de sorore generatꝰ
augustȩ. ⁊ in materterȩ nutritꝰ si¬
nu. inuictissimo pͥncipi ita carss
fuit. ut ei conuigẽ nõbilissimã q̃¬
reret. ⁊ bellis cuulib affrica dissi¬
dentẽ.: ac uelut obside sibi fid̾a red¬
deret: michi statĩ a principio statĩ
illud ẽ p̾dicandũ. quod quasi uici¬
nȩ mortis p̾sciꝰ. int̾ fulgorẽ palatii
⁊ honoꝵ culmina quȩ etatem an¬
teibant sic uixit. ut se adxp̃m cre¬
deret ꝓfecturũ. Sacra narrat hẏ¬
storia. corneliũ centurionẽ cohor¬
tis italicȩ intantũ acceptũ deo
ut angelus ad eum mitteretur.¬
⁊ om̃e misteriũ quo petrus de circun¬
cisionis angustiis transferebat᷑ ad p̾¬
putii latitudinẽ. ad illiꝰ merita ꝑti¬
neret: qui primꝰ ab apło baptrratus.
salutẽ gentiũ dedicauits criptũ  est
de eo. Erat quidam uir in cesarea no¬
mine cornelius centurio eohortis
quȩ dicitur italica. religiosus et

Expanded text:
det Nebridium, quod de sorore generatus det Nebridium, quod de sorore generatus Augustae et in materterae nutritus sinu inuictissimo principi ita carus fuit, ut ei coniugem nobilissimam quaereret et bellis ciuilibus Africam dissidentem hac uelut obside sibi fidam redderet. mihi a principio statim illud est praedicandum, quod quasi uicinae mortis praescius inter fulgorem palatii et honorum culmina, quae aetatem anteibant, sic uixit, ut se ad Christum crederet profecturum. sacra narrat historia Cornelium, centurionem cohortis Italicae, in tantum acceptum deo, ut angelum ad eum mitteret et omne mysterium, quo Petrus de circumcisionis angustiis transferebatur ad praeputii latitudinem, ad illius merita pertineret, qui primus ab apostolo baptizatus salutem gentium dedicauit. scriptumque est de eo: erat uir quidam in Caesarea nomine Cornelius, centurio cohortis, quae dicitur Italica, religiosus et
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ uenerabiliorẽ pudicitiã ado¬
lescentia facit. quȩ mortẽ uiueniᷤ
mariti sic fleuit. ut exemplũ con¬
uigii dederit. sic extulit. ut eũ ꝓfee¬
tum crederet ñ amissũ. Orbitatiᷤᷤ mag¬
nitudo. religionis occasio fuit. Ne¬
bridiũ suũ sic querit absentẽ: ut in
xp̃o p̾sentẽ nouerit. Cur gͦ ad eã seri¬
bimꝰ qua ignoramꝰ: Triplex nimi¬
rũ causa est. Prima qua ꝓ officio sa¬
cerdotii om̃s xp̃ianos filioꝵ loco dili¬
gimꝰ. ⁊ ꝓfectus eoꝵ nr̃a est gła: alte¬
ra qua pat̾ defuncti intima mͥ ne¬
cessitudine copulatꝰ fuit: ex trema
quȩ ⁊ ualidior. quod filio meo auito
roganti negare nicħ potui: qui cre¬
bris luteris int̾pellatͥc̃e duri uidi¬
cis superans. ⁊ multoꝵ mͥ ad quos
ante suꝑ eadem materia scͥpseram
exempla ꝓponens: ita suffudit pu¬
dorẽ negantis: ut plus considerarẽ
quid ille cuperet. qũa quid me fa¬
cere conueniret. Alius forsitan lau¬

Expanded text:
cuius uenerabiliorem pudicitiam aducuius uenerabiliorem pudicitiam adulescentia facit, quae mortem iuuenis mariti sic fleuit, ut exemplum coniugii dederit, sic tulit, ut eum profectum crederet, non amissum. orbitatis magnitudo religionis occasio fuit. Nebridium suum sic quaerit, ut in Christo praesentem nouerit. cur ergo ad eam scribimus, quam ignoramus? triplex nimirum causa est: prima, qua pro officio sacerdotii omnes Christianos filiorum loco diligimus et profectus eorum nostra est gloria; altera, qua pater defuncti intima mihi necessitudine copulatus fuit; extrema, quae et ualidior, quod I filio meo Auito roganti negare nihil potui, qui crebris litteris inter- . pellatricem duri iudicis superans et multorum mihi, ad quos ante super eadem materia scripseram, exempla proponens ita suffudit pudorem negantis, ut plus considerarem, quid ille cuperet, quam quid me facere conueniret. 1 Alius forsitan lau
Abbreviated transcription (Latin):
e Re or ne officiũ putetur
ambitio. ⁊ quod illiꝰ exẽplo
facimꝰ qui ait. discite a me
quia m̃itis sũ ⁊ humilis corde. głȩ
facere appetitione dicam᷑. ⁊ ñ uido¬
am alloqui in angustia constitu¬
tam. s aulȩ nos insinuare regali.
⁊ sub occasione sermonis amucitiaᷤᷤ
potentũ querere quod liquido nos
putabit qui scierit ẽẽ p̾ceptũ. ꝑso¬
nam pauperis ñ accipias in iuidi¬
cio: ne sub p̾textu misediȩ quod in¬
eis bene utatur. nec pauperẽ egestaᷤ
cõmendabiliorẽ facit. si int̾ sordes et
inopiam peccata non caueat. Utriꝰ¬
q nobis testimoniũ ⁊ abraham pa¬
triarcha. ⁊ cotidiana nobis exem¬
pla suppeditant. quoꝵ alt̾ in sũ¬
mis diuitiis amicus dei fuit. alii
cotidie in scelerib dep̾hensi penas
legib soluunt. Alloquim᷑ gͥ diuitẽ
Neq enĩ marsuppiũ eiꝰ discutimꝰ:
s animȩ puritatẽ. Loquim᷑ ad eã
cuiꝰ faciẽ ignoramꝰ. ⁊ iurtutes no¬
uimꝰ. quã nob̃ fama cõmendat:

Expanded text:
ereor, ne officium putetur ambitio et, quod illius exemplo facimus, qui ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde, gloriae facere adpetitione dicamur et non uiduam adloqui et in angustia constitutam, sed aulae nos insinuare regali et sub occasione sermonis amicitias potentium quaerere. quod liquido non putabit, qui scierit esse praeceptum: personam pauperis non accipies in iudicio, ne sub praetextu misericordiae, quod ineis bene utatur: nec pauperem egestas commendabiliorem facit, si inter sordes et inopiam peccata non caveat. Utriusque nobis rei testimonium, et Abraham Patriarcha, et quotidiana exempla suppeditant: quorum alter in summis divitiis amicus Dei fuit; alii quotidie in sceleribus deprehensi, poenas legibus solvunt. Alloquimur igitur pauneque enim marsuppium eius discutimus, sed animae puritatem –, loquimur ad eam, cuius faciem ignoramus et uirtutes nouimus, quam nobis fama commendat,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dixerat. cũ luxuriatȩ fue¬
rint in xp̃o nubere uolunt. ha¬
bentes dampnationẽ qr pͥmã fide
irritã fecerunt. c̾oncessit digamiȩ
p̾cepta ñ bona. ⁊ iustificationes ñ¬
pessimas. ita sedm indulgens ma¬
ritũ ⁊ t̾ciũ. ⁊ si liberet uicesimũ.
ut scirent sibi ñ tã maritos datoᷤ.
qũa adulteros amputatos. Hȩe
repeto. ut posterioꝵ oblita in prio¬
ra te extendas. habens tui ordinis
quas sequaris. uidith de hebrea
hystoria: ⁊ annã filiã phanuelis
de eugłii claritate. quȩ diebus ac
noctib u̾sabat᷑ in tẽplo. ⁊ orationi¬
bus atq ieuiniis thesaurũ pudi¬
citiȩ conseruabat. Unde ⁊ altera
in tipo ȩccłiȩ diabolũ capite tr̃u¬
cauit: altera saluatorẽ mundi pͥ¬
ma suscepit. sacram̃toꝵ conseia
futuroꝵ. Illud in calce sermoniᷤ
queso. ut breuitatẽ libelli non
de inopia eloquii. uł de materiȩ
sterilitate. s de pudoris magnitudi¬
ne estimes accidissẽ. dũ uereor igno

Expanded text:
uxuriatae fuerint in Christo, nubere uolunt habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt, concessit digamiae praecepta non bona et iustificationes pessimas ita secundum indulgens maritum et tertium et, si liberet, uicesimum, ut scirent sibi non tam uiros datos quam adulteros amputatos? haec,repeto, ut posteriorum oblita in priora te extendas habens tui ordinis, quas sequaris, Iudith de Hebraea historia et Annam, filiam Phanuelis, de euangelii claritate, quae diebus et noctibus uersabantur in templo et orationibus atque ieiuniis thesaurum pudicitiae conseruabant. unde et altera in typo ecclesiae diabolum capite truncauit, altera saluatorem mundi prima suscepit sacramentorum conscia futurorum. illud in calce sermonis quaeso, ut breuitatem libelli non de inopia eloquii uel de materiae sterilitate, sed de pudoris magnitudine aestimes accidisse, dum uereor igno
Abbreviated transcription (Latin):
ris cũ fiducia loquit᷑.
aulino uisũ est magistrũ fieri
qui non erat añ discipulus: ⁊ frye¬
tũ sine radice fieri oriri fieriq
temptauerit. ideo eiꝰ conscriptio¬
nes scriptore ⁊ carta ñ indigent.
Pelagius de quo apud fidelesser¬
mo est. de qͦ etiam ⁊ mͥ grauiꝰ causa
disputationis uerboꝵ eiꝰ in toto¬
pene orbe annuntiata est. qũe õs
eccłiȩ quasi lupũ de silua cõmi¬
rentur: aureũ colorẽ. suꝑ nigrũ ue¬
nenũ cõponens: fontẽ dulee primi
mellis. amaritudinis malicie com
⁊ corde aspero. potu dulcissimo fel¬
le cõmixto multos potauit: ⁊ con¬
trarias sententias ꝑ odiũ occasio¬
nũ. xp̃ianis ꝓferens cõposuit: et
me quoq in om̃ib laboriosũ assidue
questionib infinitis affecit ac ue
les q diligent̾ unanimit̾q in
danihelis ebdoma dib inuestigat:
uniu̾sa tempoꝵ spacia cũ om̃i
peritia iugiq sermone constru

Expanded text:
ris cum fiducia loquitur. VIII. Paulino visum est magistrum fieri, et non erat ante discipulus, et fructum sine radice oriri fierique tentavit. Ideo ejus conscriptiones, Scriptore et charta non indigent. IX. Pelagius, de quo apud fideles sermo est, de quo etiam et mihi gravis causa disputationis ejus verborum pene in toto orbe annuntiata est, quem omnes Ecclesiae quasi lupum de silva mirantur, aureum colorem super nigrum venenum componens, fontem dulcem primi mellis, amaritudinis malitiae com corde aspero, potu dulcissimo felle commixto, multos potavit, et contrarias sententias per odium occasionum Christianis proferens composuit, et me quanquam in omnibus laboriosum assidue quaestionibus infinitis afficit et vexlesque diligenter unanimiterque in Danielis hebdomadibus investigant, universa temporum spatia cum omni pe
Abbreviated transcription (Latin):
culpabilis. dura sententia fortit̾¬
q uniu̾sa difficilia ingerere eo¬
natus est: & quasi contra undas
maris nauigare non potuit uel
contra impetũ currentis aquȩ
natare ñ ualuit. i̾ta cuncta que
scripsit contra scripturas sc̃ãs ob¬
stare ñ poterant. ideo quasi ũbra
secus hominẽ st̃.

Expanded text:
culpabilis, dura sententia fortiterque universa difficillima ingerere conatus est, et quasi qui contra undas maris navigare non potest, vel contra impetum torrentis aquae natare non valet, ita cuncta, quae scripsit contra Scripturas sanctas, obstare non poterant: Ideo quasi umbra secus hominem s
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ dei disseminat᷑ in gentes.:  subtt
Tacita cogitatio. qd̵ nisi uerũ es¬
set eugłiũ. nũꝗͣ sanguine defende¬
retur. Neq eñĩ delicata ⁊ deliciis
studens. ac secura confessio ẽ. s in
carcerib. in plagis. in ꝑsecutioni¬
b. in fame. ⁊ nuditatate. ⁊ siti. ħ
triumphus e̾ dei: apłoꝵq uicto¬

Expanded text:
tiae dei disseminatur in gentes et subit tiae dei disseminatur in gentes et subit tacita cogitatio, quod, nisi uerum esset euangelium, numquam sanguine defenderetur. neque enim delicata et diuitiis studens ac secura confessio est, sed in carceribus, in plagis, in persecutionibus, in fame et nuditate et siti. hic triumphus e
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. uł ꝑsecutionib ꝓbaret᷑. Hoc
est enĩ qd̃ ait̾. deo aũ gr̃as qͣuis ÷¬
est triumphat de nob̃. suie tͥum¬
phum suũ agit ꝑ nos: qͥ in alio
q narrat in consequentib. Nã
cũ uenissemꝰ macedoniã. nullã
requiem habuit caro nr̃a: s om¬
nem tribulationẽ passi. Foris pug
nȩ. intꝰ timores. S qui consolatur
lefaciens troianis siue troadensib
ꝓfectꝰ est macedoniã ut inueniret
ibi titũ. ⁊ haberet int̾pretationis
eugłii q solatiũ: que intelligimꝰ ñ
ibi reꝑtũ. s pꝰ tͥbulationes ⁊ ꝑse¬
cutiones apłi suꝑuenisse. Prius gͦ
quã ueniret titus. multa ꝑpessuᷤ.
que gentib p̾dicabat. qd̾ dignũ se
elegerit in quo ageret triumpħu
filii sui. Truimphus dei ẽ passio
sio. ⁊ int̾ tormenta letitia. Cũ enĩ
uiderit quis tanta ꝑseuerantia
stare martyres atq torqueri et
in cruciatib suis głari. odor noti¬

Expanded text:
fratres uel persecutionibus probaretur. hoc fratres uel persecutionibus probaretur. hoc est enim, quod dicit: deo autem gratias, qui est, triumphat de nobis, sive triumphum suum agit per nos: qui in alio us . Denique narrat in consequentibus. Nam cum venissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra: sed omnem tribulationem pNon solum lefaciens Trojanis sive Troadensibus, profectus est in Macedoniam, ut inveniret ibi Titum, et haberet interpretationis Evangeliique solatium: quem intelligimus non ibi repertum, sed post tribulationes, et persecutiones Apostoli supervenisse. Prius ergo quam venisset Titus, multa perpessus, quem gentibus praedicabat, quod dignum se elegerit, in quo ageret triumphum Filii sui. Triumphus Dei est passio sio, et inter tormenta laetitia. Cum enim quis viderit tanta perseverantia stare Martyres, atque tin suis cruciatibus gloriari, odor noti
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquotiens diximꝰ apłm paulũ
iurũ fuisse doctissimũ: ⁊ erudi
quid habetis cum hominib isti:
Si enĩ a deo ẽ. stabit. Si ex hõib de¬
struetur. Cũq haberet sc̃arũ sei¬
entiã seripturarũ. ⁊ sermonis di¬
uersarũ q linguarũ gr̃am possi¬
deret. unde ip̃se głatur in dño.
⁊ dicit. gr̃as ago deo qd om̃iũ ur̃m
magis linguis loquor. diumoꝵ
sensuũ maiestatẽ. ñ poterat gͥei
eloquii digno explicare sermone.
Habebat gͦ titũ int̾pretẽ sicut
⁊ beatus petrus marcũ: cuiꝰ eugłi¬
um petro narrante ⁊ illo scriben
caractere discrepant. structura¬
q u̾boꝵ: ex quo intelligimꝰ ꝓ ne¬
cessitate rerũ diu̾sis eũ usum
int̾pretib. Ergo ⁊ paulus apłs
contristat᷑ qr p̾dicationis suȩ
in p̾sentiarũ fistulam organũq
Perrexitq in macedoniã a papho¬
Apparuerat enĩ uir macedo di¬
cens. transiens adiuua nos: ut
ibi inueniret titũ. ⁊ uisitaret

Expanded text:
aliquotiens diximus apostolum Paulum aliquotiens diximus apostolum Paulum uirum fuisse doctissimum et eruditt nunc quid habetis cum hominibus istis? si enim a deo est, stabit, si ex hominibus, destruetur\'. cumque haberet sanctarum scientiam scripturarum et sermonis diuersarumque linguarum gratiam possideret-unde ipse gloriatur in domino et dicit: gratias ago deo, quod omnium eorum magis linguis loquor —, diuinorum sensuum maiestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. habebat ergo Titum interpretem sicut et beatus Petrus Marcum, cuius euangelium Petro narrante et illo scribentcaractere discrepant structuraque uerborum; ex quo intellegimus pro necessitate rerum diuersis eum usum interpretibus. ergo et Paulus apostolus contristatur, quia praedicationis suae in praesentiarum fistulam organumqueperrexitque in Macedoniam-apparuerat enim ei uir Macedo dicens: transiens adiuua nos —, ut ibi inueniret Titum et uisitaret
Abbreviated transcription (Latin):
in his qͥ pereunt. aliis quide odor
mortis in mortẽ ⁊ aliis odor uite
in uitã. Et adħ quis tã idoneus:
Non enĩ sumꝰ sic̃ plurimi uendi¬
tantes u̾bũ dñi: s ex sinceritate.
s sic̃ ex deo. cora deo. in xp̃o loquimͣ.
Harrat corinthiis quȩ fecerit. q̃
passus sit. ⁊ quomͦ in cunctis deo
agat gr̃as: ut sub exẽplo sui illos
ꝓuocet ad certandũ. Ueni inquit
troade quȩ priꝰ troia appellabat᷑.
est plurim credidissent. siue ꝑ sig¬
na atq uirtutes quȩ in me oꝑa¬
batur deus. spes eẽt nascentis ec¬
cłiȩ fidi ⁊ in dño succrescentis.
ñ habui requiẽ sp̃ui meo. hoc est
speratã consolationẽ inuenire ñ
potui: eoqd titũ fr̾em meũ ñ in¬
uenerim. siue que ibi reperien¬
dũ putabã. siue que ibi audiebã
degere. uel qͥ illie uenturũ se e̾e dix̾at.¬
otũ Quȩ aũ fuit tanta consolatio.
⁊ quȩ requies sp̃ui eiꝰ in p̾sentia
tit: qͥue qr ñ inuenit. ualefaci¬
ens eis ꝑfectꝰ ẽ in macedoniam:

Expanded text:
quidem odor mortis in mortem, aliis odor uitae in uitam. et ad haec quis tam idoneus? non enim sumus sicut plurimi uenditantes uerbum dei, sed ex sinceritate, sed sicut ex deo coram deo in Christo loquim ur. narrat Corinthiis, quae fecerit, quae passus sit et quomodo in cunctis deo agat gratias, ut sub exemplo sui illos prouocet ad certandum. \'ueni\', inquit, \'Troadem, quae prius Troia appellabatur,est plurimi credidissent, siue per signa atque uirtutes, quae in me operabatur deus, spes esset nascentis fidei et in domino succrescentis, non habui requiem spiritui meo, hoc est speratam consolationem inuenire non potui, eo quod Titum, fratrem meum, non inuenerim siue, quem ibi repperiendum putabam, siue, quem ibi audieram degere, uel. qui illuc uenturum esse se dixerat\'. quae autem fuit tanta consolatio et quae requies spiritui in praesentia Titi, quem quia non inuenit, ualefaciens eis profectus est in Macedoniam ?
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽẽ significat. hic die quinqua¬
gesimo uenisse deseribat: s ꝓfectꝰ
acciperent oꝑationes uirtutum:
& cuncta donationũ genera quȩ
ab apło descripta memorauimꝰ:
qd̃ magis necessariũ erat. diu̾sita¬
tem linguarũ uniu̾sarũq gen¬
tũi. ut annuntiaturi xp̃m nul¬
lo egerent int̾prete. Unde ⁊ in li¬
caonia cũ audissent paulũ ⁊ bar-¬
naban loqͥ linguis suis: deos in ho¬
mines conu̾sos ẽẽ credebant. Et
reuera indum̃tũ uirtutis. sp̾̃s sc̃i
gr̃a ẽ: qũa possidentes. uidicũ tri¬
bunalia ⁊ regũ purpuras ñ ti
mebant. Promiserat enĩ dñs priꝰ
qua pateret᷑: ⁊ dixerat. Cũ aũ tra¬
dent uos nolite cogitare quom̃
aut qͥd loquamini. dabitur enĩ
uobis in illa hora qͥd lo qͣmini.

Expanded text:
tum esse significat, hic die quinquatum esse significat, hic die quinquagesimo uenisse describat, sed profecacciperent operationes uirtutum et cuncta donationum genera, quae ab apostolo descripta memorauimus, et — quod magis necessarium erat — diuersitatem linguarum uniuersarumque gentium, ut adnuntiaturi Christum nullo egerent interprete. unde et in Lycaonia, cum audissent Paulum et Barnaban loqui linguis suis, deos in homines conuersos esse credebant. et re uera indumentum uirtutis spiritus sancti gratia est, quam possidentes iudicum tribunalia et regum purpuras mebant. Promiserat enim Dominus prius quam pateretur, et dixerat: Cum autem tradent vos, nolite cogitare quomodo, aut quid loquamini; dabitur enim vobis in illa hora, q
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Tunc cõpletũ e̾ illud qd̃ legi¬
tur in iohel. Eterit in nouissimis
dieb dic̃ dñs. effunda de sp̃u meo su¬
ꝑ om̃em carnẽ: ⁊ ꝓpħabunt filii
sõniabunt: ⁊ iuuenes ur̃i uisiones
uidebt᷑. Uerbũ aũ effusionis signi¬
ficat gr̃ȩ largitatẽ:⁊ idipsũ sonat
quod dñs reꝓmisit. Uos aũ bapti¬
⁊ abimini sp̃u sc̃o. ñ pꝰ multos hos
ut repleret᷑ tota domꝰ ubi erant
sedentes: ⁊ ignis sp̃c sc̃i stationem
in eis inueniret optatã. linguas¬
q diuideret.: ⁊ scd̾m ysaiã qui imn¬
munda labia habere se dixerat
cõmotũ. ⁊ repleta ẽ om̃is domꝰ fu¬
mo. idẽ t̾rore ⁊ tenebris ueriq ig¬
norantia. in principio aũ eugłii
repletur sp̃u sc̃o eccłia: ut gr̃a eiꝰ
atq feruore om̃iũ credentiũ pec¬
cata purgent᷑. ⁊ igne sp̃s sc̃i quẽ
dñs missurũ ẽẽ se dixerat. p̾dica¬
tura xp̃m lingua sanetur. Non
enĩ ioħes lucasq discordant. ut
qd ille pͥma resurrectionis die da¬

Expanded text:
illis. tunc conpletum est illud, quod legitur in Iohel: et erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem et prophetabunt filii t iuuenes uestri uisiones uidebunt. uerbum autem effusionis significat gratiae largitatem et id ipsum sonat, quod dominus repromisit: uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos ut repleretur tota domus, ubi erant sedentes, et ignis spiritus sancti stationem in eis inueniret optatam linguasque diuideret et secundum Esaiam, qui inmunda labia habere se dixerat,commotum et repleta omnis domus fumo, id est errore et tenebris uerique ignorantia. in principio autem euangelii repletur spiritu ecclesia, ut gratia eius atque feruore omnium credentium peccata purgentur et igne spiritus sancti, quem dominus missurum esse se dixerat, praedicatura Christum lingua sanetur. non ergo Iohannes Lucasque discordant, ut, quod ille prima resurrectionis die da
Abbreviated transcription (Latin):
bus. uel eligat aliquẽ uł condẽp¬
net. ergo ñ ẽ uolentis neq eurren¬
tis. s miserentis ẽ dei: maxime cũ
eade scriptura hoc ẽ ide dñs loqua¬
tur ad pharaonẽ. In hoc ipsũ excita¬
ui te. ut ostenda in te uirtutẽ meã:
⁊ annuntietur nom̃ meũ in uniu̾
sa t̾ra.Si hoc ita e̾ ⁊ ꝓ uoluntate
sua miseret᷑ isrłi. ⁊ indurat phara¬
onem: ergo frustra querit᷑ ⁊ causa¬
tur nos uł bona ñ fecisse. uł fecisse
mala: cũ in potestate illiꝰ sit ⁊ uo¬
luntate absq bonis ⁊ mał operib
uł elig̾e alique uł abic̾e: p̾sertĩ cũ uo

Expanded text:
bus uel eligat aliquem uel condembus uel eligat aliquem uel condemnet, ergo non est uolentis neque currentis, sed miserentis dei, maxime cum eadem scriptura, hoc est idem deus, loquatur ad Pharaonem: in hoc ipsum excitaui te, ut ostendam in te uirtutem meam et adnuntietur nomen meum in uniursa terra. Si hoc ita est, et pro voluntate sua miseretur Israeli, et indurat Pharaonem: ergo frustra queritur, atque causatur, nos vel bona non fecisse, vel fecisse mala: cum in potestate ipsius sit et voluntate, absque bonis et malis operibus, vel eligere aliquem, vel abjicere; pr
Abbreviated transcription (Latin):
iectus. alt̾ electꝰ est. Et hoc totũ di¬
ele ⁊ esau popłm uideoꝵ abiectũ
eos qui ex udeis in xp̃m credituri
erant. Et q̃m hoc uolens approbare.
ꝓposuerat testimoniũ nascentiũ
geminoꝵ esau ⁊ iacob. de quibus
scriptũ maior seruiet minori: et
in malachia legimꝰ. iacob dilexi. e¬
sau aũ odio habui: uenientẽ e late¬
re questionẽ more suo ꝓponit et
disserit. Et hac soluta reu̾tit᷑ ad id
de quo ceperat disputare. Si esau
⁊ iacob necdũ nati erant. nee ali¬
quid egerant boni aut mali. ut
uł ꝓmererent᷑ deũ uel offenderert:¬
⁊ electio eoꝵ atq abiectio. ñ me¬
rita singuloꝵ. s uoluntatẽ eligẽ¬
tis. ⁊ abicientis ostendit: qͥd gͦ di¬
cimꝰ: Iniquus ẽ d̾s. scd̃m illud exẽ¬
plum qd loquit᷑ ad moy sen misere¬
bor cui misertꝰ fuero. ⁊ miscdiam
prestabo.cui miserebor: Si hoc in¬
quit recipimꝰ ut faciat d̃s quodcu¬
q uoluerit. ⁊ absq merito et oꝑi¬

Expanded text:
iectus, alter electus est. et hoc totum diiectus, alter electus est. et hoc totum dihel et Esau, populum Iudaeorum abiectum eos, qui ex Iudaeis in Christum credituri erant. et quoniam hoc uolens adprobare proposuerat testimonium nascentium geminorum Esau et Iacob, de quibus scriptum est: maior seruiet minori et in Malachia legimus: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, uenientem e latere quaestionem more suo proponit et disserit et hac soluta reuertitur ad id, de quo coeperat disputare. si Esau et Iacob necdum nati erant nec aliquid egerant boni aut mali, ut uel promererentur deum uel offenderent, et electio eorum atque abiectio non merita singulorum, sed uoluntatem eligentis et abicientis ostendit, quid ergo dicimus ? iniquus est deus ? secundum illud exemplum, quod loquitur ad Moysen: miserebor, cui misertus . fuero, et misericordiam praestabo, cuius miserebor, si hoc, inquit, recipimus, ut faciat deus, quodcumque uoluerit, et absque merito et operi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ genꝰ pereat. Et qr hoc dixerat:
statĩ uenientẽ e regione p̾uidit
questionẽ. Qd gͦ dicis: Om̃s qͥ ex ihł
st̃. perier̃t: Et quomͦ tu ipse et
ceteri apłi ⁊ infinita uidaici po¬
puli multitudo xp̃m dei filiũ re¬
cepistis: Qũa ita soluit. Isrł in scͥ¬
turis sc̃is duplicit̾ appellat᷑. et in
duos diuidit᷑ filios: in unũ qͥ uix¬
ta carnẽ ẽ. ⁊ in alterũ qui uixta
repmissionẽ ⁊ sp̃m. Abraha duos
habuit filios: ismahel ⁊ ysaac: Is¬
mabel qͥ scd̃m carnẽ natꝰ ÷. here¬
ditatẽ pat̾s ñ accepit. ysaac qui
de reꝓmissione natꝰ ẽ ex sara. sem̃
dei appellatur. Scriptũ ẽ enĩ. In y¬
saac uocabitur tͥ sem̃. idest ñ qui
filii carnis hii filii st̃ dei: s qͥ filii st̃
reꝓmissionis. isti estimant᷑ in semi¬
ne. Et hoc ñ solũ in ismahel ⁊ ysaae
accidisse conuincimꝰ. s etiã in rebee
cȩ filiis esau ⁊ iaeob. quoꝵ alt̾ ab¬

Expanded text:
cum genus pereat . Et quia hoc dixerat, cum genus pereat . Et quia hoc dixerat, statim uenientem e regione praeuidet quaestionem:\' quid ergo dicis? omnes, qui ex Israhel sunt, perierunt ? et quomodo tu ipse et ceteri apostoli et infinita Iudaici populi multitudo Christum dei filium recepistis?\', quam ita soluit: Israhel in scripturis sanctis dupliciter appellatur et in duos diuiditur filios: in unum, qui iuxta carnem est, et in alterum, qui iuxta repromissionem et spiritum. Abraham duos habuit filios, Ismahel et Isaac. Ismahel, qui secundum carnem natus est, hereditatem patris non accepit; Isaac, qui de repromissione generatus est ex Sarra, semen dei appellatur. scriptum est enim: in Isaac uocabitur tibi semen, id est: non, qui 25 filii carnis, hi filii dei, sed, qui filii sunt repromissionis, isti aestimantur in semine. et hoc non solum in Ismahel et Isaac accidisse conuincimus, sed etiam in duobus Rebeccae filiis, Esau et Iacob, quorum alter ab