comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a. Et enim quod tibi non uis fien. alii ne feceris: ad duo prȩcepta ꝑtinet.
Quomodo ꝑtinoe ad duo prȩcepta. si homini non feceris quod non uis pati
ab homine Ad proximi prȩceptum ꝑtin&. ad dilectioriem proximi.
ad septem c ordas. Si aut̃ quod nonuis pati ab homine ipsi dõ uis facere
quid est hoc Mon facis alteri. quod pati non uis. Ccatior tibi factus est
homo quam dg̃ Ergo quomͦ facio inquit ipsidõ: Corrampis teipsũ.
t unde in uiriã dõ facio quia corrumpo meipsum Unde tibi facit in iuiriã
qui uoluerit forte lapidare tabulã tuã pictã in qua tabula imago tua est
in domo tua in aniter posita aduanum honorẽ tuũ. nec sentiens nec loquens.
nec uidens: Siquis illam lapid& ñ ne inte it contumelia . Eum uero imagi¬
ntm dĩ quod estu corrũpis ite ꝑfornicationes & ꝑ diffluentias libidinis at¬
tendis quia ad nullius uxorem accessisti. attendis quia pꝰ uxorem tuam nihil

Expanded text:
ra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris quod pati non uis ab homine usque, ad proximi praeceptum pertinet, ad dilectionem proximi, ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam lapidet, non in te it contumelia? cum uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil
Abbreviated transcription (Latin):
fluminis mersum ẽ. atq in lignum desuꝑ abhelisȩo ꝓiectum reuersum ẽ.
ta cum umpios udȩos ꝑ corpus operata prȩsentia xp̃i. tamquam infructuo¬
sas arbores cȩderae. quia de illo iohannes dixerat. eooe securis ad radices
arborum posita est. ab eis interueniente passione corpus ipsum in inferni
ofunda descendens quo insepultora desupposito. tamquam ad manubrium
suum spũ redeunte furrexit. Quam multa prȩte̾r eam breuitatis necessitate
unstrictus: norunt qui legunt. Iam ipsa in babyloniam transmigratio quo & iã
regno peregrinantor. quod in illorum pace & iam pax ess& istorum & aedifica¬
rent domos. & nouellarent uineas & plantarent hortos: &uis nonagnoseat
quid prȩsigurauit qui attenderit ueros ifrahelitas in quib dolus non ẽ. per
apłicam dispensationem eum in euangelico sacramento ad regnum gentium

Expanded text:
fluminis mersum est atque in lignum desuper ab Heliseo proiectum reuersum est: fluminis mersum est atque in lignum desuper ab Heliseo proiectum reuersum est: ita cum inpios Iudaeos per corpus operata praesentia Christi tamquam infructuosas arbores caederet — quia de illo Iohannes dixerat: ecce securis ad radices arboris posita est - ab eis interueniente passione corpus ipsum deseruit, in inferni profunda descendens, quo in sepultura desuper posito tamquam ad manubrium suum spiritu redeunte surrexit. quam multa praeteream breuitatis necessitate constrictus. norunt qui legunt. Iam ipsa in Babyloniam transmigratio, quo etiamregno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedificarent domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat, quid praefigurauerit, qui adtenderit ueros Israhelitas, in quibus dolus non est, per apostolicam dispensationem cum euangelico sacramento ad regnum gentium
Abbreviated transcription (Latin):
Non brio solo ligni nomine. sed & iam numero lignorũ regnum crueis ex¬
primitre Benedicitor farina ciꝰ & oltom fructus & hilaritas caritatis. quȩ
cum impenditur ñ deficit. Hy larem eñi ditorẽ diligit as. Hiliseo pue¬
tos insultantes & clamantes calire oalue besttȩ comedunt. Puerili stubtitia¬
deridentes xp̃m in loco caluariȩ crucifixum: inuasi adȩmonib pereunt.
ittte helistus ꝑ seruum haculum suꝑ mortuum & non reuiuiscit. uenit ipse
coniungit & coaptat se morti eiꝰ. & reuiuiscit: misit sermo dĩ legem per
eruum suum nec profuit in peccatis mortuo generi humano. Quȩ tamen
non sine causi missa est. ille eñ misit qui scu& eam prius esse mittendam.
uenit ipse conformauit se nobis factus particeps mortis nr̃ȩ. & uiuificati
sumtus Cum fecurib ligna cederentur. de ligno ferrũ exiliens in ꝓfundum

Expanded text:
non hic solo ligni nomine sed etiam numero lignorum signum crocis exnon hic solo ligni nomine sed etiam numero lignorum signum crocis exprimitur. benedicitur farina eius et oleum: fructus et hilaritas caritatis, quae cum impenditur, non deficit; hilarem enim datorem diligit deus. Heliseo pueros insultantes et clamantes: calue, calue! bestiae comedunt: puerili studeridentes Christum in loco Caluariae crucifixum inuasi a daemonibus pereunt. mittit Heliseus per seruum baculum super mortuum et non reuiuescit: uenit ipse, coniungit et coaptat se morti eius et reuiuescit: misit sermo dei legem per seruum suum nec profuit in peccatis mortuo generi humano. quae tamen non sine causa missa est ; ille enim misit, qui sciret eam prius esse mittendam. uenit ipse, conformauit se nobis factus particeps mortis nostrae, et uiuificati sumus. cum securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exiliens in profundum
Abbreviated transcription (Latin):
mutatum. sacerdotum in samuhelem reprobato heli. &. cõmutatum regnauũ
i diu̾a reprobato saule. climat prȩnuntiari nouum sacerdotium nouuq
regum. reprobato uetere quod umbra erat futuri. in dño nr̃o ib̃o xp̃o uen
terum ꝰ Nonuie ipse dauid cum pares propositionis manducauut qđ nont
licebat manducare nisi sicerdotib in una ꝑsona utrunq futurum id est us
uno ilł̃io. xp̃io tegnum & saccidotium sigurauit: Nonne cum decem tribus
atemplo separatȩ sunt & dug derelictȩ satis quod de tota ipsa gente apls
re famus a coruis mane afferentib panem. & adursꝑam cirnes. & maniebei
non intellegunt in illes libris xpm. cui quodãmodo salutem nr̃am efuriendi
confitentur peccatores fidem pͥnutias sp̃s nunc habentẽ. infiue aut̃ uelut
ad uesꝑam sȩculi & im carnus refurtectionem. Mittitut helias pascendus
adalienigenã uiduam quȩ uolebat duo ligna colligere priusquã moneret̃.

Expanded text:
mutatum sacerdotium in Samuhelem reprobato Heli et commutatum regnum mutatum sacerdotium in Samuhelem reprobato Heli et commutatum regnum in Dauid reprobato Saule clamat praenuntiari nouum sacerdotium nouumque regnum reprobato uetere, quod umbra erat futuri. in domino nostro Iesu Christo uenturum ? nonne ipse Dauid. cum panes propositionis manducauit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus, in una persona utrumque funo Iesu Christo regnum et sacerdotium figurauit P nonne cum decem tribus a templo separatae sunt et duae derelictae, satis indicat quod de tota ipsa gente apostre famis a coruis mane afferentibus panem et ad uesperam carnes: et Manichaei non intellegunt in illis libris Christum, cui quodam modo salutem nostram esurienti confitentur peccatores fidem primitias spiritus nunc habentem, in fine autem uelut ad uesperam saeculi etiam carnis resurrectionem. mittitur Helias pascendus ad alienigenam uiduam, quae nolebat duo ligna colligere priusquam moreretur:
Abbreviated transcription (Latin):
cumpetende uxoris causa alienigenas tender&. nisi qui ȩccłam uocaturus
oꝵ gentib dixit. Gaudete quia ego uici scłm Quid sibi uult in ore ipsius
lemis occisi fauus exstructus. nisi quia ecce conspicimus leges ipsas regni
terteni quȩ aduersus xp̃m ante fremuerant : nc̃ iam ꝑempta feritate
dulcedine cuangelict predicunde. & iam munimenti prebete  Qud c̃ illa
mulitr plena fiducrȩ hostis t Impora ligno transsigeris. nisi fides eccłit coste
ypi regna diaboli perimtnis. Quid uellus complutũ Area ficca los poster
compluta irea siceo uellere. nisi primo una gens hebreorum habens oe¬
caulte in scis mysterium dĩ quod ẽ xp̃c. quo mysterio totus orbis uuacuus erat
Nunc autẽ in manifestatione totus orbis id habae. ella uacuato ̃ ei dud uorr
requin temporib ut & inde pauei commemore nori ne ab ipso exordio eom¬

Expanded text:
cum petendae uxoris causa ad alienigenas tenderet. nisi qui ecclesiam uocaturus cum petendae uxoris causa ad alienigenas tenderet. nisi qui ecclesiam uocaturus ex gentibus dixit: gaudete, quia ego uici saeculum? quid sibi uult in ore ipsius leonis occisi fauus exstructus, nisi quia ecce conspicimus leges ipsas regni terreni, quae aduersus Christum ante fremuerant, nunc iam perempta feritate dulcedini euangelicae praedicandae etiam munimenta praebere? quid est illa mulier plena fiduciae hostis tempora ligno transfigens nisi fides ecclesiae cruce Christi regna diaboli perimens ? quid uellus conplutum area sicca et postea conpluta area sicco uellere nisi primo una gens Hebraeorum habens occulte in sanctis mysterium dei, quod est Christus, quo mysterio totus orbis uacuus erat? nunc autem in manifestatione totus orbis id habet, illa uacuata est. Quid iam regum temporibus, ut et inde pauca commemorem ? nonne ab ipso exordio com
Abbreviated transcription (Latin):
deat inhiericho tamquam in hoo mortali scło meretricem de qualib ato
dñs. quod prȩcedant suꝑbos in regnum cȩlorum ꝑ fenestram domus suȩ. tamꝗ
ꝑos corporis sui coccũ mittentẽ quod est utiq sanguinis signum. ꝓpter re¬
missiorem peccatorum consiteri ad salutem. uideat muros ipsius ciuitatis
tamquam muitiones mortalis scłi. septies circum acta testamenti arcȩ
aetidisse. sicut nunc ꝑ tempora quȩ septem dierum iucissitudine dilabunt᷑
testamentum dĩ circuuit totum orbem terrarum. ut in fiem temporum
mors noiussima inimica destruator. & eximpiorum ꝑditione unica domꝰ
tamquam unica ȩccła liberetur. Mundata aturpitudure fornicationis
ꝑfenestram confessionis. in sanguine remissionis uideat tempora. primo
uidicium postea regnũ. sicutꝰ erit primo iudicium deinde regnum inq
ipsis temporib iudicium & regnũ. Iterum atq iterũ multis & uarus¬

Expanded text:
deat in Jericho tanquam in hoc mortali saeculo meretricem, de qualibus ait deat in Jericho tanquam in hoc mortali saeculo meretricem, de qualibus ait Dominus quod praecedant superbos in regnum coelorum , per fenestram domus suae tanquam per os corporis sui coccum mittentem , quod est utique sanguinis signum, propter remissionem peccatorum confiteri ad salutem. Videat muros ipsius civitatis, tanquam munitiones mortales saeculi, septies circumacta Testamenti arca cecidisse : sicut nunc per tempora, quae septem dierum vicissitudine dilabuntur, Testamentum Dei circuit totum orbem terrarum; ut in fine temporum mors novissima inimica destruatur, et ex impiorum perditione unica domus tanquam unica Ecclesia liberetur, mundata a turpitudine fornicationis, per fenestram confessionis, in sanguine remissionis. CAPUT XXXII. Videat tempora, primo Judicum, postea Regum; sicut erit primo judicium, deinde regnum: inque ipsis temporibus Judicum et Regum iterum atque iterum multis et var
Abbreviated transcription (Latin):
datur ibi lex quinquagesimo die post actum pascha. uetit sp̃s ses quinquage
simo die post dñi passionem. dicitur illic scripta lix digito dĩ. dicit dñs de
spũ scõ indigito dĩ cicio demonia. Et clamat faustus oculis clausis tuihil se
in illis litteris inuenisso: quod ad prȩnuntiationẽ xp̃i ꝑtineat. Quid aut̃
mirum si oculos hab& adlegendum & cor ad intelligendum ñ bab&. qui
positus ante ostiũ dausum diuini secreti. non fide pietatis pulsat. sed elatione
impietatis uisultat. Plane ita sit. ita fiat Iustum ẽ. eni ut claudatur
suꝑbis unua salutis ueniat mansuetos quem doc&e dñs uias suas: uideat. &
hȩc in illis libris & cȩtera uł om̃ia. uł quȩdam. qualia credat in om̃ibus:
mere abinitio uocabatur. fed ex ipsa dispensatione. nomine mutato. ih̃o
appellatus ẽ uideat botrum de terra ꝓmissionis in ligno pendentẽ .ui.¬

Expanded text:
Datur ibi Lex quinquagesimo die post actum Pascha : venit Spiritus sanctus qDatur ibi Lex quinquagesimo die post actum Pascha : venit Spiritus sanctus quinquagesimo die post Domini passionem . Dicitur illic scripta Lex digito Dei : dicit Dominus de Spiritu sancto, In digito Dei ejicio daemonia . Et clamat Faustus oculis clausis, nihil se in Litteris illis invenisse, quod ad praenuntiationem Christi pertineat! Quid autem mirum si oculos habet ad legendum, et cor ad intelligendum non habet, qui positus ante ostium clausum divini secreti, non fide pietatis pulsat, sed elatione impietatis insultat? Plane ita sit, ita fiat: justum enim est. Claudatur superbis janua salutis: veniat mansuetus, quem docet Dominus vias suas , videat et haec in illis Libris, et caetera vel omnia, vel quaedam, qualia credat in omnibus. mere ab initio vocabatur, sed ex ipsa dispensatione nomine mutato Jesus appellatus est. Videat botrum de terra promissionis in ligno pendentem . Vi
Abbreviated transcription (Latin):
tationes ne reuertantor corde in aegyptum. nec ibi tamen xp̃e deserit. Mam
fontes: septuaginta palmȩ arbores inrigantes. aplicam grãm presiguaraito
sorulso in feptenatio nuinero arcuplito rigantem. ut per septiforne sps. lom̃.
bogis decalogus implent. Et hostis intercludere molitus uiam. excentis mnoysima
nibus signo enicis du̾ies superatur & morsus mortiferi serpentũ exaltato
& respecto aento serpente sanantur. Quod uerbis ipsius dñi declaratur s
hominis. Ut om̃is qui credit in eun non pereat sed habeat uitam aeternam.
tano & iam ista non clamant: Tanta ne est surditas in cordib duris: Frat
gere. Non franguntur in cruce ossa dñi. attestatur euangelista hic esse
dictum. Os eiꝰ non commninuetis: Sangoine inlinuntur postes ut ꝑuicies de¬
pellatur. signantor signa dñice passionis in frontib populi adtutelam salutis.

Expanded text:
tationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec ibi tamen Christus deserit; nam tationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec ibi tamen Christus deserit; nam fontes septuaginta palmae arbores irrigantes apostolicam gratiam praefigurant populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme spiritus donum legis decalogus impleatur. Snibus signo crucis dominicae superatur. et morsus mortifeet respecto aeneo serpente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur:hominis, ut omnis, qui credit in eum. non pereat, sed habeat uitam aeternam. itane etiam ista non clamant? tantane est surditas in cordibus duris ? fit gere: non frandictum, Os ejus non comminuetis . Sanguine illiniuntur postes, ut pernicies depellatur : signantur signo dominicae passionis in frontibus populi ad tutelam salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
do untim : in cetera introduxit intellectum. Si enum petta xp̃e ꝓpter. filio¬
noitattm: cu e non &e manua xp̃c tamquam patus uiuis qui do celo doscendit:
Quo uete qui uescuntur: sp̃italiter uiuunt. Nam illi ueterem figuram eltna¬
liter acc ipientes mortui sunt. Sed cum dicit apł̃s. eundem cybum spĩtalem
manducauerunt: ostendit & illud sp̃italiter intelligi m xp̃o: sicut & potũ
aut sp̃ttalemi dixiss& aperuit. cum subiunxit. Petra aut̃ erat xp̃e. Qo
apto cuncta fulserunt. Cur non ergo & nubis xp̃c columna: quia rectus
& furmiis & fulciens infirmitatẽ ntãm ꝑnoctem lucens: ꝑ diem famigas
baptismus utiq yp̃i sanguine consecratus: hostes sequentes atergo mori¬
untur peccata preterita. Oucitur populus ꝑ desertũ. baptitationũs. nori¬
dum ꝑsrurites ꝓmissa patria. S ed quod non uident speraudo. & ꝑpiet eemo¬
tiam expectando taiquam indeserto sunt: & illic laboriose & periculose dems¬

Expanded text:
do unum, in caetera introduxit intellectum. Si enim petra Christus propter firmitatem, cur non et manna Christus tamquam panis uiuus, qui de caelo descendit? quo uere qui uescuntur spiritaliter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. sed cum dicit apostolus: eundem cibum spiritalem manducauerunt, ostendit et illud spiritaliter intellegi in Christo; sicut et potum cur spiritalem dixisset aperuit, cum subiunxit: petra autem erat Christus. quo aperto cuncta fulserunt. cur non ergo et nubes Christus et columna, quia rectus et firmus et fulciens infirmitatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens,ubet et mare rubrum: baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam exspectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae tem
Abbreviated transcription (Latin):
llud magis mou&. si um spĩtalis erat adam quamuis mente ñ corpore.
quomodo ciedete potuerit. quod ꝑferpentem dictun est. iđ̾o dm ꝓhibuisse
ne fructu ligni illius uescerentur: quia sciebait eos si fecissent futuros ut deos
propt᷑ dinoscentiam boni & mali: tamquan hoc tantum bonium creature
suȩ creator inuiderit. Hoc mirum si homo spiritali mente preditus cre¬
dere potuiss&. An quia hoc credere ipse non poss&: propterea mulier
di Sic enim ait. Uir quidem ñ deb& uelare caput: cum sit imago &
gła di. Mulier autẽ gła uiri est: nor quo mens femite eandem imaginiẽ
capere non possit: cum in illa gĩa nos dicat nec masculum ẽẽ. nec feminã.
sed quod fortassis illa hoc nondum ꝑceperat quod fit in agnitione di. &
sto regente ac dispensante: paulatim fuerat ꝑcrptura. Meq eñi frastra
& illud̃ apłs ait. Ldim enim primus formatus ẽ. deinde eua: e adam non
illam &iam uir prȩuaricaretor. Nam & ipsum dicit prȩuaricatorẽ tibi

Expanded text:
llud magis mouet, si iam spiritalis erat Adam, quamuis mente, non corpore, quomodo credere potuerit, quod per serpentem dictum est, ideo deum prohibuisse, ne fructu ligni illius uescerentupropter dinoscentiam boni et mali, tamquam hoc tantam bonum creaturae suae creator inuiderit; hoc mirum si homo spiritali mente praeditus credere potuisset. an quia hoc credere ipse non posset, propterea mulier dei? sic enim ait: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei, mulier autem gloria uiri est; non quo mens feminae eandem imaginem capere non possit, cum illa gratia nos dicat nec masculum esse nec feminam, sed quod fortassis illa hoc nondum perceperat quod fit in agnitione dei et uiro regente ac dispensante paulatim fuerat perceptura.. neque enim frustra et illud apostolus ait: Adam eillam etiam uir praeuaricaretur. nam et ipsum dicit praeuaricatorem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dum istomodo ꝓxunum. Hoc enim ds iussit qui nouerat quid quemq pati
oporterae. Nec israbelite furtum fecerunt. sed dõ iubente ministerium
prębuerunt : quemadmodun cũ minister uidicis occidit eum queni iudex
ussio occidi. Profecto si id sponte faciat homicida est & iam si eum occidat.

Expanded text:
dum isto modo proximum. Hoc enim Deus jussit qui noverat quod quid quemque pati dum isto modo proximum. Hoc enim Deus jussit qui noverat quod quid quemque pati oporteret, nec Israelitae furtum fecerunt, sed Deo jubente ministerium praebuerunt, quemadmodum cum minister judicis occidit eum quem judex jussit occidi, profecto si id sponte faciat homicida est, etiamsi eum occidat
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc ait S. autẽ uolens as̃ ostendere iram & demonstrare potentiam
suum aitulit inmulta patientia uasa ue pareendo utiq bis quos malos futo¬
tos esseo presciciat. quȩ uasa dicit ꝑfecta in ꝑditione & ut notas inquit
facera: diuitias głae suȩ inuasa miscdiȩ: unde uasorum misericordiae
uoꝵ est in psalmis: ds̃ nĩs miscdia eius prȩueniet mer: ds̃ m̃s denions¬
trauit᷑ nuhi in inimicis meis. Nouit ergo ads̃ bene uti malis: in quib tam̃
naturam ñ ad malitiam creat. sed fert eos pacienter quo usq scit eos oportere.
non inaniter sed utens eis ad ammonitionem. uel exereitationem bonorum.
Gce enim ut adnuntiaret᷑ nom̃ dñi in uniuersa terra: uasis misericordiae
utiq prodest. Ad eorum utiq utilitatem pharao seruatus ẽ. sicut & seriptura
rgit as ad moysen Eoquere ergo secreto in aures populi. & petat
& uestem. Non hinc quisq sumendum exemplum putare deb&. ad expolian¬

Expanded text:
s ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae — parcendo utique his quos malos futuros esse praescierat: quae uasa dicit perfecta in perditionem — et ut notas. inquit, faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae. unde uasorum misericordiae uox est in Psalmis: deus meus, misericordia eius praeueniet me; deus meus demonstrabit mihi <in> inimicis meis. nouit ergo deus bene uti malis, in quibus tamen humanam naturam non ad malitiam creat, sed perfert eos patienter, quonsque scit oportere: non inaniter, sed utens eis ad admonitionem uel exercitationem bonorum. ecce enim, ut adnuntiaretur nomen dei in uniuersa terra, uasis miseriutique prodest. ad eorum utique utilitatem Pharao seruatus est, sicut et scriptura it Deus ad Moysen: Loquere ergo secreto in aures populi et petat ea aurea et argentea et vestem. Non hinc quisque sumendum exemplum putare debet ad exspolian
Abbreviated transcription (Latin):
custodie faciunt feminam castiorẽ: uirũ castũ faciat ipsa utrilitas.
Nam idõ mulieri maior custodia quia maior infirmitas. Illa erubescti
uiro: tu non erubescis xp̃o Tu liberior quia fortior. Quia facile
uincis. id eo tibi commissus es. Suꝑ illam & diligentia uiri & terror
legũ: & consuetudo morũ. & uerecundia maior: & ds̃ suꝑ te tatitum

Expanded text:
custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ex ergo fratres mei facite. ut possitis concordare cum aduersanio. nec
amara sunt quȩ dioo: aut si amara sunt: curent. Iotio ista si amara
ẽ. accipiatur: quia in periculo sunt uiscera. Amara ẽ. bibatur.
Melius est modica amaritudo in faucib quam Aeternum tormentum in uis¬
cerib mutatur. Ergo uos quicumq non faciebatis hoc bonũ castitatis iam
facite. Nolite dicere non potest fieri. Fȩdum est fratres mei turpe est.
ut uirdicat non potest fieri: quod facit femina. Scelus est ut uir dicat
non possum. Quod potest femina: uir non potest. Quid enim. Illa car¬
nem non portat. Prior aserpente decepta est. Oastȩ uxores ur̃e osten.¬
dunt uobis fieri posse : quod non uultis facere. & dicitis fieri non posse.
Sed forte dicis. ideo illam facilius facere posse. quia multa illi custodia ẽ.
legis prȩceptum. diligentia maritalis: terror & iam legum publicarum.
Est. & iam uerecundie. & pudoris illius magnum munimentõ. M ultae

Expanded text:
ec ergo, fratres mei, facite, ut possitis concordare cum adversario. Nec amara sunt quae dico; aut si amara sunt, curant. Potio ista si amara est, accipiatur: quia in periculo sunt viscera, amara est, bibatur. Melius est modica amaritudo in faucibus, quam aeternum tormentum in visceribus. Mutate ergo vos. Quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, jam facite. Nolite dicere: Non potest fieri. Foedum est, fut uir dicat non posse fieri quod facit femina. scelus est, ut uir dicat: "non possum". quod potest femina uir non potest? quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae
Abbreviated transcription (Latin):
post captiuitatẽ. quem ꝓpħa racharias uidit in sordido habitu. druictoq
diabolo qui ad eius accusationem stabat ablatam illi sordidam uestem. & datũ
indumentũ honoris & głae. sicut corpus ib̃u xp̃i quod est ȩccła aduersario
in fine temporum ꝑ uidicium superato. alucty peregrinitionis in gloriam
sempiternȩ salutis assumit᷑. quod &iam in psalmo dedicationis domus aper¬
tissime canitur. conuertisti luctuni meũ ingaudiũ mihi. conscidisti faccũ
neum & accinxisti me lȩcitia. ut canta& tibi gła mea & non conpungar. ib¬
uit in pextiram. Ex libro contna faustum :
an uero illud quod antiquis dictom ẽ. oculum pro oculo. dentẽ ꝓdente.
quomodo contrarium hab& quod ait dñs. ogo autem dico uobis non resistere
malo: sed siquis te ꝑcusferit in maxillam tuam dexteram. prȩbe illi & al¬
teram & eȩtera: Auando quidem & illud antiquum ad reprinendas

Expanded text:
post captiuitatem ? quem propheta Zacharias uidit in sordido habitu deuictoque post captiuitatem ? quem propheta Zacharias uidit in sordido habitu deuictoque diabolo, qui ad eius accusationem stabat. ablatam illi sordidam uestem et datum indumentum honoris et gloriae: sicut corpus Iesu Christi, quod est ecclesia. aduersario in fine temporum per iudicium superato a luctu peregrinationis in gloriam sempiternae salutis adsumitur. quod etiam in psalmo dedicationis domus apertissime canitur: conuertisti luctum meum in gaudium mihi. conscidisti saccum meum et accinxisti me laetitia, ut, cantet tibi gloria mea et non conpungar. Q ET CETERA. EX LIBRO CONTRA FAVSTVM XVIIII. Iam uero illud quod antiquis dictum est: oculum pro oculo, dentem pro dente, quomodo contrarium habet quod ait dominus: ego autem dico uobis non resistere malo; sed si quis te percusserit in maxillam tuam dextram, praebe illi et alteram et cetera, quando quidem et illud antiquum ad reprimendas
Abbreviated transcription (Latin):
peccare cogat. sed tantũ modo quibusdã peccantib misediãm iustficationis suȩ ñ
largiatur: Et ob hoc dicatur obdurare peccantes quosdã. quia nor eoꝵ miseretuer
ñ quia impellit ut peccent. Eorũ autẽ non miseretur. quib miscdiam non esse
p̃bendã aequitate occultissima. & ab humanis sensib remotisima iudicat. set si
hoc mouet. quod uoluntati eiꝰ nullus resistit. quia cui uult subuenit. & quẽ uult
deserit. cũ & ille cui subuenit. & ille quẽ deserit ex eadẽ massa sint peccatorum:
& quãuis debeat uterq suppliciũ. ab uno tamen exigatur. alteri donetur. Si hoc
gͦ mou&. o homo. tu quis es qui respondeas dõ: Arbitror enĩ sub eadẽ significati¬
one posciũ qđ dictũ ẽ homo sub qua & illuo dicitur. Nonne homines estis & scdm̃¬

Expanded text:
peccare cogat, sed tantummodo quibusdam peccantibus misericordiam justificationis suae non largiatur, et ob hoc dicanon quia impellit, ut peccent. Eorum autem non miseretur, quibus misericordiam non esse praebendam, aequitate occultissima, & ab humanis sensibus remotissima judicat. Non sihoc movet, quod voluntati ejus nullus resistit, quia cui vult subvenit, et quem vult deserit; cum et ille cui subvenit, et ille quem deserit, ex eadem massa sint peccatorum, et quamvis debeat uterque supplicium, ab uno tamen exigatur, alteri donetur: si hoc ergo movet; O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Arbitror enim sub eadem significatione posi
Abbreviated transcription (Latin):
Ini cũq offenderit in lapidẽ istũ conquassabitur & suꝑ quẽ uenerit lapis iste.
conter& eum. Disceruenda sunt uerba. Offendentẽ dixit conquassari. suꝑ quẽ
autẽ uenerit conteri. Primo quia humilis uenit offenderunt in illũ homines. qr
excelsus uenturus ẽ ad iudiciũ: suꝑ quẽ uenerit. conter& eum. Sedillũ corttera
uentur: quẽ non quassauit cũ uenit. Qui in humilẽ non offendit: non formida¬

Expanded text:
icumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt verba: offendentem dixit conquassari; super quem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formida
Abbreviated transcription (Latin):
non eũ odit: secd diuina iustitia. quia diñ diligit. Deniq si in hoc selõ in eũ uindicat᷑.
uel ꝓillo &iam lȩtatur si corrigitur. uel certe ꝓ aliis ut eũ timeant imutari: ipse quos
fit melior non supplicio illius odia sua pascendo. sed errata emendando& Ac ꝑ hoc de
benuolentia non de malitia ẽ qm̃ lȩtetur uistas cũ uidet uinditã impioꝵ & mari
sus fon er adc sipoer a mundiori esfieio in sangune. hoc c̃ mnexitio pecettris. Sumens

Expanded text:
non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique si in hoc saeculo in eum vindicatur, non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique si in hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur; vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emendando. Ac per hoc de benevolentia, non de malitia est quod laetatur justus, cum videt vindictam, et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine peccatoris. Et apłs ait. Non uosipsos defendentes bemĩ sed date locũ irae
Sortptũ ẽ enĩ. Michi uindictã ego retribuam dicit dñs. Nõ ipse itaq p̃cepit ut
nolint uindicari sed ut non seipsos uindicantes dent locũ irae dũ qui dixit. m̃ uin:¬
dictũ ego retribuam. Et dñs i euuanglo uiduam ꝓponit insimilitudinẽ quȩ uindi¬
cari desiderans. indicẽ interpellabat iniquũ: qui eam tandẽ aliquando ñ iustitia
ductus sed tȩdio uictus audiuit. Hoc autẽ dñs ꝓposuit: ut ostender& multomagis
dm̃ ustũ cito facturũ udiciũ electoꝵ suoꝵ: qui ad illũ clamaut. die & nocte . Sl bi ẽ¬
maliĩ. qui &iam si ipse non uindicat: tamen ut eiꝰ mimicũ dt pumat: expectat.
at q optat. Quaꝑpter eũ & homo uistus. & homo malus de inimicis siuis uelist
a dño uindicari unde discernuntur. nisi quia iustus magiꝰ cuꝑit mimicũ suum
corrigi quã puniri: Et cũ in eũ uidet adño undicari. nec eiꝰ delectatur pena. qe

Expanded text:
sed date locum irae; scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus » . Nec ipse itaque praecipit ut nolint vindicari, sed ut non se ipsi vindicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vindictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio viduam proponit in similitudinem, quae vindicari desiderans, judicem interpellabat injustum, qui eam tandem aliquando non justitia ductus, sed taedio victus audivit : hoc autem Dominus proposuit, ut ostenderet multo magis Deum justum cito facturum judicium electorum suorum, qui ad eum clamant die ac nocte. Inde emalum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, unde discernentur, nisi quia justus et magis cupit inimicum suum corrigi quam puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia
Abbreviated transcription (Latin):
peccasse dicunt: & obhoc septempliciter puniendum. propeccatis quae
enumerauimus antea. Idctico aut̃ non sunt similes uindictȩ inadam
& in cam lamech: quia qui posterius peccauerunt. maiorẽ dĩ notitiam
haburrunt. & iam per precedentes uindictas quas prius accidisse scie.¬
uocauit nomen illuis seth. Et sech natus ẽ. filius: quem uocauit enos¬
Abel luctus : sech interpretatur resurrectio. qui ẽ. xp̃c. E nos autem
interpretatur homo. qui cępit in uocare nonren dñ̃: Quia post luctũ¬

Expanded text:
peccasse dicunt, et ob hoc septempliciter puniendum pro peccatis, quae peccasse dicunt, et ob hoc septempliciter puniendum pro peccatis, quae enumeravimus antea. Idcirco autem non sunt similes vindictae in Adam et in Cain Lamechque, quia qui posterius peccaverunt majorem Dei notitiam habuerunt, etiam per praecedentes vindictas, quas prius accidisse scievocavit nomen illius Seth. Ex Seth natus est filius, quem vocavit Enos. Seth interpretatur resurrectio, qui est Christus. Enos autem interpretatur homo, qui coepit invocare nomen Domini. Quid hoc int
Abbreviated transcription (Latin):
Non quod ipse qui occiderit cain. septem ultionib subiciendus sit: sed qđ
septem cruciatib illum absoluit. qui in caui tanto tempore concurrerunt.
aut in septima generatione occidendus sit. Adam quippe genuit cam:
cam genuit enoch. Ẽ noch genuit gaidad. gaidad genuit malaleel.
Malalcel genuit matusalim. Matusalam genuit lantech: qui septunus ab
adam non sponte occidit cain. Iuuenem au̾ten occidisse dicit. Non quia
uiuenis ess& sed uagus & instabilis etat. La mech autẽ primus. duas¬
uxotes accepit. Lo si diceros. primus adulterium perpetrauit. Dixitq¬
lamech uxorib suis : a rł. usq de lamech ũõ septuagies septies. Secundõ
nes sant: &uib peccatum lamech id est totius mundi sanguinis xp̃i effusio.
genere lamech & in hoc numero de lamech factam uindictam. Siquidem
tuerit fratri remittendum ad indulgentiam xp̃i. Alii cam septemplicit̾

Expanded text:
Non quod ipse qui occiderit Cain septem ultionibus subjiciendus sit, sed quod Non quod ipse qui occiderit Cain septem ultionibus subjiciendus sit, sed quod septem cruciatibus illum absolvit, qui in Cain tanto tempore concurrerunt, aut in septima generatione occidendus sit. Adam quippe genuit Cain, Cain genuit Enoch, Enoch genuit Gaidad, Gaidad genuit Malaleel, Malaleel genuit Mathusalem, Mathusalem genuit Lamech, qui septimus ab Adam non sponte occidit Cain. Juvenem autem occidisse se dicit, non quia juvenis esset, sed vagus et instabilis erat. uxores accepit, ac si diceret, Primus adulterium perpetravit. et reliqua, usque, De Lamech vero septuagies septies. Secundum nes sunt, quibus peccatum Lamech, id est totius mundi, sanguinis Christi effusgenere Lamech, et in hoc numero de Lamech factam vindictam. Siquidem tuerit, fratri remittendum ad indulgentiam Christi. Alii Cain septempliciter
Abbreviated transcription (Latin):
peccata reputantur. Primum. qđ male diuisit. ut ẽ. Ad cain uero
& munera eiꝰ non respexit. Secundum uͦ qđ inuiderat. ut iratus ẽ.
cain. Tertum. qđ tristis fuit: ut concidit uultus eiꝰ. Quartum homici¬
dium : ut interfecit eũ. Quintuni mendatium: ut qui respondit nescio.
Segtum qđ pęnitentiam ñ egerat. ut quid fecisti usq adme. Septimũ
quod scipsum desperauit: ut maior ẽ. iniquitas mea qr̃a ut ueniam merear:¬
septem uindictas ex solu&. Disseramus primum: uxta instoriam quid sig¬
nificat. Om̃is qui occiderit cam septuplum pimietor. Eerte noluit ds̃.
illuis compendio mortis finire cruciatum. Uidetur onim illud desiderasse
cam : cum dicit. Om̃is. qui inuruerit me occid& me. Et quodam modo
loquitur ad illum ds̃. Non ut tu ȩstimas morieris. & mortem pro remedio
Accipies : uiues usq ad septimam generationẽ & conscientiȩ igni torqueberis.
At quicumq te occiderit. aut inseptima generatione. amagno cruciati ter absoluet:

Expanded text:
peccata reputantur. Primum, quod male divisit, ut est, Ad Cain vero et ad munera ejus non respexit. Secundum vero, quod inviderat, ut, Iratusque est Cain. Tertium quod tristis fuit, ut, Concidit vultus ejus. Quartum, homicidium, ut, Interfecit eum. Quintum mendacium, ut, Qui respondit, Nescio. Sextum, quod poenitentiam non egerat, ut, Quid fecisti, usque ad me. Septimum quod seipsum desperavit, ut, major est iniquitas mea quam ut veniam merearseptem vindictas exsolvet. Disseramus primum juxta historiam, quid significat, Omnis qui occiderit Cain, septuplum punietur. Certe noluit Deus illius compendio mortis finire cruciatum. Videtur enim illud desiderasse Cain, cum dicit: Omnis qui invenerit me, occidet me; et quodammodo loquitur ad illum Deus: Non ut tu aestimas, morieris, et mortem pro remedio accipies: vives usque ad septimam generationem, et conscientiae igni torqueberis. Aut quicunque te occiderit, aut in septima generatione, aut magno cruciatu te liberabit.
Abbreviated transcription (Latin):
Animarum: uel hominun inbestias uel in homines bestiarum. Sie ergo
loquutus ẽ serpenis homini sicut asina in qua sedebat balaam locuta ẽ.
homini: nisi quod illud opus fuit diabolicum. hoc angelicum. Habent
enim quȩdim boni & mali angeli opera similia: sicut moyses & magi
pbaraonis. Uerũ iuhis cnam boni angeli potentiores sunt. Nlec mali
anigeli &c iam taliumi oꝑum quicquã possunt: nisi quod bonos angelos

Expanded text:
animarum uel hominum in bestias uel in homines bestiarum. sic ergo animarum uel hominum in bestias uel in homines bestiarum. sic ergo locutus est serpens homini, sicut asina, in qua sedebat Balaam, locuta est homini, nisi quod illud opus fuit diabolicum, hoc angelicum. habent enim quaedam boni et mali angeli opera similia, sicut Moyses et magi Pharaonis. uerum in his etiam boni angeli potentiores sunt nec mali angeli etiam talium operum quidquam possunt, nisi quod per bonos angelos
Abbreviated transcription (Latin):
bestiarũ hoc est astutissimus. ita dictus ẽ. ferpens propt᷑ astutiam diaboli
que in illo & de illo agebat dolum: que madmodum dicitur prudeus uł
astuta lingua quam prudenis uel astittus mou& ad aliquid prudenter asto¬
teq suadendũ  Non eñi est hȩc uis seu iuitos membri corporalis quod
uocatus lingua sed utiq mentis quȩ utitur ea. Ita & iam dictus ẽ. stilus
mendax scribarum. Ileq enim. ẽẽ mendacem ꝑtin&e: nisi adiuuentem
atq sentientem. pd ed stilus mendax dictus ẽ quod per exm mendax men¬
daciter operetur: Quemadmodum sic̃ & iste serpeus mendix diceretur.
quodeo diabolus tamquami stilo mendaciter uteretur. Hoc ideo comnen¬
dandum putaui: nequisquam existimans animantia iationis exꝑientia.
humanum habere intellectum uł inanimal rationale repente mu¬
tari feducator in illam opinionem ridiculam & noxum reuolutionis

Expanded text:
bestiarum, hoc est astutissimus, ita dictus est serpens propter astutiam diaboli, bestiarum, hoc est astutissimus, ita dictus est serpens propter astutiam diaboli, quae in illo et de illo agebat dolum: quemadmodum dicitur prudens uel astuta lingua, quam prudens uel astutus mouet ad aliquid prudenter astuteque suadendum; non enim est haec uis seu uirtus membri corporalis, quod uocatur lingua, sed utique mentis, quae utitur ea. ita etiam dictus est stilus mendax scribarum; neque enim esse mendacem pertinet nisi ad uiuentem atque sentientem; sed stilus mendax dictus est, quod per eum mendax mendaciter operetur, quemadmodum si et iste serpens mendax diceretur, quod eo diabolus tamquam stilo mendaciter uteretur. hoc ideo comdandum putaui, ne quisquam existimans animantia rationis expertia humanum habere intellectum uel in animal rationale repente mutari seducatur in illam opinionem ridiculam et noxiam reuolutionis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpsiliant ꝑ leramq dc latebris: & iam ilbic diabolica uis operatur. ad aguoscet¬
dam ubiq prouidentiam: quam rẽ cui rei naturali ordine subicuat. &. quid
&rim uoluntatib malis sapientissima potestate ꝑmittat: ut hoc magis
habeat uosus ferpentes moueri carminib homunium: quã ullũ aliud geiꝰ
Animantium Etiam hȩc cnum non parua testatio ẽ. naturam pͥmitus
humanam serpentis seductam eẽ. conloquio. Gaudent eñi drmones
hano sibi potestatem dati: ut ad incantationẽ hominum serpentes mo¬
ueant ut quodib& modo fallant quos possunt. Hoc aut̃ ꝑmittunt᷑
ad premi facti memoriam cõmendandam. quosit eis quȩdam cum hoc genere
pentis significaretur generi bominum. cui erudiendo hȩc gesta conseribu
oportebat. Om̃is dibolicȩ temptationis similitudo t̃e apparebit. cum in
serpentem ꝓferri cępent duuna sententia. Proinde prudentissimus om̃iõ

Expanded text:
prosiliant plerumque de latebris, etiam illic diabolica uis operatur ad agnoscenprosiliant plerumque de latebris, etiam illic diabolica uis operatur ad agnoscendum ubique prouidentiam, quam rem cui rei naturali ordine subiciat et quid etiam uoluntatibus malis sapientissima potestate permittat, at hoc magis habeat usus, serpentes moueri carminibus hominum quam ullum aliud genus animantium. etiam haec enim non parua testatio est naturam primitus humanam serpentis seductam esse conloquio. gaudent autem daemones hanc sibi potestatem dari, ut ad incantationem hominum serpentes moueantur, ut quolibet modo fallant quos possunt. hoc autem permittuntur ad primi facti memoriam commendandam, quo sit eis quaedam cum hoc genere pentis significaretur generi hominum, cui erudiendo haec gesta conscribi oportebat, omnis diabolicae temtationis similitudo: quod apparebit, cum in serpentem proferri coeperit diuina sententia. Proinde prudentissimus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
bolus. in potestate autẽ nec ut faciat hab&. nec quoniodo faciat. Quia
ꝑmissus est: ergo temptauit. Quomodo ꝑmissus est: ita temptauit.
Quod aut̃ generi humano prodess& quod faciebat. neq sciebat neq uole.
bat: & eo ipso inludebatur ab angelis. Non itaq serpens uerborum sonos¬
intellegebat. qui ex illo fiebant ad mulierẽ. Neq enim conuersa creden¬
da ẽ. anima eiꝰ in naturani rationabiles: quando quidẽ nec ipsi homines
quorũ rationalis natura ẽ. cũ dȩmoni ui eis loquit᷑ ea passione cui exorcista
req̾rtur sciuint qͥd loquantor. Ouantominus ille intelligerarꝰ uerborũ sones
quosper cium &. ex eo diabolis. illo modo facrebat. qui hominem. Ioquentemoũ
intisligertaen: si etum adiabolica passione inmunis audiroe & aneae quod
ptantue Audire & intelligere serpentes utrba marsorũ. ut eis incamartib

Expanded text:
bolus, in potestate autem nec ut faciat habet nec quomodo faciat. quia bolus, in potestate autem nec ut faciat habet nec quomodo faciat. quia permissus est ergo, temtauit et, quomodo permissus est, ita temtauit; cui autem generi hominum prodeesset quod faciebat, neque sciebat neque uolebat et eo ipso inludebatur ab angelis. Non itaqintellegebat, qui ex illo fiebant ad mulierem. neque enim conuersa credenda est anima eius in naturam rationalem, quando quidem nec ipsi homines, quorum rationalis natura est, cum daemon in eis loquitur ea passione, cni exorcista requiritur, sciunt quid loquantur: quanto minus ille intellegeret uerborum sonos, quos per eum ex eo diabolus illo modo faciebat, qui hominem loquentem non intellegeret, si eam a diabolica passione immunis audiret. nam et quod putantur audire et intellegere serpentes uerba Marsorum, ut eis incantantibus
Abbreviated transcription (Latin):
TIS ADEUAM ET DEINCANTATIONE Marsorum. Ex lipro
DEGENEST AD LITTERAM
illo ergo cuiꝰ suꝑ om̃ia quȩ creauit summa potestas ẽ. ꝑ angelos scõs aquib
illuditur diabolus : cum & deipsius maliuolentia consulitur ȩołȩ̃ dĩ. ñ
est ꝑmissus temptare feminam. nisi ꝑferpentẽ. mec uirũ nisi per
feminani: sed inserpente ipse locutus ẽ. utens eo uelustergano: mouens¬
q ei naturã eo modo quomouere ille. & motieri illa patuit Ad ex primen¬
dos uerborũ sonos: & signa corporalia ꝑquȩ mulier suadentis antelligere
uoluntatẽ. In ipsa uͦ muliere: quia illa rationalis creatura erat. quae
moti suo poss& uti ad uerba facienda. non ipse loquutus ẽ: fed eiꝰ operatio
atq ꝑsuasio. Quamuis occulto intinctu adiuuar& interius. quod exterius
egerat ꝑ serpentẽ. Quod quidem si solo intinctu occultus ager& sicut
egit inuida ut trader& xp̃m: poss& efficere in anima suꝑbo amore suȩ
potestatis inducta. PSed sicut iam dixi temptandi uoluntatem hab& dia.¬

Expanded text:
TIS AD EVAM ET DE INCANTATIONIBVS MARSORVM. EX LIBRO XI DE GENESI AD LITTERAM. Ab illo ergo, cuius super omnia quae creauit summa potestas est, per angelos sanctos,- a quibus inluditur diabolus, cum est permissus temtare feminam nisi per serpentem nec uirum nisi per feminam. sed in serpente ipse locutus est utens eo uelut organo mouensque eius naturam eo modo, quo mouere ille et moueri illa potuit ad exprimendos uerborum sonos et signa corporalia, per quae mulier suadentis intellegeret uoluntatem. in ipsa uero muliere, quia illa rationalis creatura erat, quae motu suo posset uti ad uerba facienda, non ipse locutus est, sed eius operatio atque persuasio, quamuis occulto instinctu adiuuaret interius, quod exterius egerat per serpentem. quod quidem si solo instinctu occultius ageret, sicut egit in Iuda, ut traderet Christum, posset efficere in anima superbo amore suae potestatis induta. sed, sicut iam dixi, temtandi uoluntatem habet dia
Abbreviated transcription (Latin):
faustum manicheuni scripsimus negantem inȩbreorũ libris aliquid de xp̃o
cẽ. prophetatr̃. Et fieri quidem potest. ut & nobis quispiam & alius alio
xponat hec aptius: dum tameti eaquȩ dicuntur adhane deo qual oum uase dis
cuuitnrtt ir. hoo sđo mnaligno tamquam indiluuio peregrinautẽ omi referant
siab eius scnsu qui ista cnscripsit non uult longe aberrare qui exporiet. oxempli
gr̃a uulit si quispiami quod hoc scriptum ẽ. inferiora bicamerata a tlicamerata
facues cam  uon quod ogo. in illo oꝑe dixi uel intellexi: quia ex om̃ib gentelu
sacłi congregatir. Piscameintam dictam ꝓpter duo genera homuinum. etrcurta
camtratami uero. eoqđ om̃s gentes de tribus filus noȩ post diluuium reparate st̃.¬

Expanded text:
Faustum Manichaeum scripsimus, negantem in Hebraeorum libris aliquid de Christo Faustum Manichaeum scripsimus, negantem in Hebraeorum libris aliquid de Christo esse prophetatum. Et fieri quidem potest, ut et nobis quispiam et alius alio exponat haec aptius, dum tamen ea, quae diciuitatem in hoc saeculo maligno tamquam in diluuio peregrinantem omnia referantur, si ab eius sensu qui ista conscripsit non uult longe aberrare qui exponit. exempli gratia uelut si quispiam quod hie scriptum est: inferiora bicamerata et tricamerata facies eam non quod ego in illo opere dixi uelit intellegi, quia ei omnibus gentibus ecclesia congregatur bicameratam dictam propter duo genera hominum, circumcisicameratam uero eo quod omnes gentes de tribus filiis Noe post diluuium reparatae s
Abbreviated transcription (Latin):
tantum altitudo: cuius altitudinis mensura ẽ. in latere adorso aduentrẽ.
uelut suacentem hominem metiaris sepinum seu pronuni sexies tantum
longus ẽ. acapite ad pedes: quam latus adextra in sinistrã uł sinistra in
dextrã. & decres quam altus aterra. Unde facta ẽ. arca trecentorani un
longitudure cubitorum & quinquaguita in latitudiue. & triginta maltitu.¬
dine. Eit quod ostium iilatere accepit: profecto illud ẽ. uuluus quando
latus crucifixi lancea ꝑforatum ẽ. Hac quippe ad illum uenientes ingre¬
diuntur quia inde sacramenta manarunt quib credentes mnitiantur.
Et quod de lignis quadratis fieri iubetur: undiq stabilem uitã scõrũ signis¬
cat. Quacumq enim uerteris quadratum stabit. Et cȩtera quȩ cum¬
i eiusdem arcȩ constructione dicuntur. ex clesiasticarum signa sunt rera:
sed ea nunc ꝑsequi longum ẽ. Et hoc iam fecimus in oꝑe. quod aduersus

Expanded text:
tantum quam altitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a dorso ad uentrem; tantum quam altitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a dorso ad uentrem; uelut si iacentem hominem metiaris supinum seu pronum, sexiens tantum longus est a capite ad pedes, quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram, et deciens. quam altus a terra. Unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum et quinquaginta in latitudine et triginta in altitudine. Et quod ostium in latere accepit, profecto illud est uulnus, quando latus crucifixi lancea perforatum est; hac quippe ad illum uenientes ingrediuntur, quia inde sacramenta manarunt, quibus credentes initiantur. Et quod de lignis quadratis fieri iubetur, undique stabilem uitam sanctorum significat: quacumque enim uerteris quadratum, stabit; et cetera, quae in eiusdem arcae constructione dicuntur, ecclesiasticarum signa sunt rerum. Sed ea nunc persequi longum est; et hoc iam fecimus in opere, quod aduersus