comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na sunt hunc usum eẽ cognoscimꝰ: ut cui
succedunt. ꝓspera. animꝰ clatiorsit: Cui
mundi huiꝰ infesta sunt. et potentia ali¬
cuiꝰ aduersa. tunc confugiat. tunc opem
quęrat: uel rogando superioris mitiget
potestatem. uel se uiribꝰ armet adiuncͣtis.
ne. quasi inferior potentioribꝰ uiribꝰ oppri¬
matur Deniq iheremias sub hac littera
sic ait. Manus suas extendit. qui tribulat
in omnia desideria eiꝰ Uidit enim gentes
introeuntes in sc̃ificationem suam: quibꝰ
mandasti ne introirent in ȩccłam eiꝰ. De
iherusalem utiq hoc dicit: ꝓpħa. cuiꝰ depło¬
rat ȩrumnam: cuiꝰ p̾cessit desolatio ac de¬
stitutio. ut postta sequeretur confessio. Ca¬
stigat enim dñs omnem filium quem reci¬
pit Recepturꝰ igitur iherłm: ante capti¬
uitatis flagellauit ęrumnis: Nimiũ enĩ
soluerat. et inflato se corde iactauerat. ut
caput tenere ñ posset dnm iħm: id est hu¬
militatem: grãm: iusticiam: sapientiam:

Expanded text:
na sunt hunc usum esse cognoscimus, ut, cui na sunt hunc usum esse cognoscimus, ut, cui succedunt prospera, animus elatior sit, cui mundi huius infesta sunt et potentia alicuius aduersa, tunc confugiat, tunc opem quaerat, ut uel rogando superioris mitiget potestatem uel se uiribus armet adiunctis, ne quasi inferior potentioribus uiribus obprimatur. Denique Hieremias sub hac littera sic ait: manus suas extendit qui tribulat in omnia desideria eius; uidit enim gentes introeuntes in sanctificationem suam, quibus mandasti ne introirent in ecclesiam eius. de Hierusalem utique hoc dicit propheta, cuius deplorat aerumnam, cuius praecessit desolatio ac destitutio, ut postea sequeretur confessio; castigat enim dominus omnem filium quem recipit. -recepturus igitur Hierusalem ante captiuitatis flagellauit aerumnis. nimium enim insoluerat et inflato se corde iactauerat, ut caput tenere non posset dominum Iesum, id est humilitatem gratiam iustit am sapientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
argenium et aurum non habeo. Non aua¬
rus hoc dicit. qui defosso auro incubat:
non dicit pecuniosus. qui cotidiana ȩmo¬
lumenta sollicito rimatur affectu : qui
cotidit opes aggerat: qui hereditatiꝰ ten¬
dit aucupia: qui circa ȩgrotantis lectu¬
lum indefessas exercet excubias. Hic ali¬
qui legem oris dĩ tanquam legem uerbi
accipiunt: ut si dicas legem dexterȩ dĩ
Bene ergo er hoc conuenit petro dicenti.
uerba uitȩ ęternȩ habes. et nos secuti¬
sumus te Hoc est. lex tui oris suꝑ milia
auri et argenti est. Et possumus tantum
descrert bonum: et scłi huiꝰ ȩmolum̃ta
captare: Sed et moẏses lex oris dĩ po¬
test dici: ꝑ quem locutus est dñs. & dedit
Nuel certe de so latIO:
Sec discors. ac dissonans uidet᷑ interp̾tatio
Siquidem. qui desolati sunt. citiꝰ confitent᷑.
Magis enim secundis rebꝰ animꝰ extolli solet
Cum autẽ urget᷑ aduersis: tunc diuinũ im¬
plorat auxilium. Nam et in his quȩ huma¬

Expanded text:
Aurum et argentum non habeo . Non avaAurum et argentum non habeo . Non avarus hoc dicit, qui defosso auro incubat. Non dicit pecuniosus, qui quotidiana emolumenta sollicito rimatur affectu, qui cotidie opes aggerat, qui hereditatis tendit aucupia, qui circa aegrotantis lectulum indefessas exercet excubias. Hic aliqui \'legem oris dei\' tamquam legem uerbi dei accipiunt, ut si dicas \'legem dexterae dei\'. bene ergo et hoc conuenit Petro dicenti: uerba uitae aeternae habes, et non relinquemus t e, hoc est: Lextui oris super milia auri et argenti est; et possumus tantum deserere bonum et saeculi huius emolumenta captare ? sed et Moyses lex oris dei potest dici, per quem locutus est dominus et dedit uel certe \'desolatio\'. nec discors ac dissonans uidetur interpretatio, siquidem qui desolati sunt citius confitentur. magis enim secundis rebus animus extolli solet, cum autem urgetur aduersis, tunc diuinum inplorat auxilium. nam et in his quae huma
Abbreviated transcription (Latin):
bens. Profuit mͥ. quod afflictꝰ sum: ut di¬
sccrem iusticias tuas. Ergo qui humilia¬
tur. non deiciat animum. neq frangat.
sed magis humiliando ꝓficiat: ut suꝑbũ
humilitate. sua mitiget: insolentes morũ
scueritate confundat: contumeliosos pati¬
entia sua frangat: auaros nonnunquan
etiam ȩquanimitate dispendii. a iurgu
uitentione deducat. Sic enim legisti. qr
iustificata est sapientia a filiis suis. dum
xp̃c se offert supplicio: dedit iniurus:
non subducit opprobrus. nec a confusi¬
one sputorum auertit faciem suam. Et
idõ omnes patientia sua instruxit: et liuo
re sanauit. Sequitur uersus Bonũ iihi
lex oris tui. suꝑ milia auri & argenti.
on quicumq hoc dicit. immo rarꝰ hoc dicit.
id est qui legem dĩ auro atq argento p̃fe¬
rat: qui potest ꝓpt̃ legem dĩ omnia relin¬
quere. Sed nec xp̃c hunc repperit: nisi
de his quos ipse docere dignatꝰ ẽ Petrꝰ
legem quam aurum habuit. Idõq ait.

Expanded text:
bens: profuit mihi quod adflictus sum, ut dibens: profuit mihi quod adflictus sum, ut discerem iustitias tuas. ergo qui humiliatur non deiciat animum neque frangat, sed magis humiliando proficiat, ut superbum humilitate sua mitiget, insolentes morum seueritate confundat, contumeliosos patientia sua frangat, auaros nonnumquam etiam aequanimitate dispendii a iurgii intentione deducat. sic enim legisti, quia iustificata est sapientia a filiis suis, dum Christus se offert supplicio, dedit iniuriis, non subducit obprobriis nec a confusione sputorum auertit faciem suam; et ideo omnes patienre sanavit. 21. Sequitur: Bonum mihi lex oris tui super millia auri et argenti. Non quicumque hoc dicit: immo rarus hoc dicit, id est, qui legem Dei auro atque argento praeferat, qui potest propter legem Dei omnia relinquere. Sed nec Christus hunc reperit, nisi de iis quos ipse docere dignatus est. 108legem, quam aurum habuit. Ideoque ait:
Abbreviated transcription (Latin):
nec suauitatem habens candem. nec gr̃ãm. Ita
homines qui ante. sedulitate. grã. suauitate
uerborum lactis speciem ꝓferebant. nulla
inuidia corruptam. hi si cęperint inuide¬
rt. coagolatur in uitium cor corum. & fit
de suauitate amicitie amaritudo maliuo¬
lentiȩ: et insuauis quidam horror inuidiȩ
Ergo coagolatum est cor ꝑ suꝑbiam. ꝑ iniu¬
diam: quȩ lenitatem naturȩ fluentem
beniuolentia. maliciȩ concretione uitia¬
runt. Iniquorum ergo cor coagolat᷑ Iu¬
stus autem humiliatur. legis precepta
meditando: qui habet humilitatis magi¬
in infirmitatibꝰ: in miurris: in necessita¬
tibꝰ: in ꝑsecutionibus: in angustus Cum
enim complacet in infirmitatibꝰ. et non
frangitur animo. nec cedit iniuriȩ: disce¬
re iustificationes dĩ et meruit. et imple¬
uit. Ergo hic humiliasti me: hoc est diũ¬
sis temptationibꝰ et in commodis exercu¬
isti dicit. Qđ aperuit et symmachꝰ. scri¬

Expanded text:
nec suauitatem habens eandem nec gratiam. ita nec suauitatem habens eandem nec gratiam. ita homines, qui ante sedulitate gratia suauitate uerborum lactis speciem praeferebant nulla inuidia corruptam, hi si coeperint inuidere, coagulatur in uitium cor eorum et fit de suauitate amicitiae amaritudo maliuolentiae et insuauis quidam horror inuidiae. ergo coagulatum est cor per superbiam, per inuidiam, quae lenitatem naturae fluentem beniuolentiam malitiae concretione uitiarunt. iniquorum ergo cor coagulatur, iustus autem humiliatur legis praecepta meditando, qui habet humilitatis magiin infirmitatibus, in iniuriis, in necessitatibus, in persecutionibus, in angustiis. cum enim conplacet in infirmitatibus et non frangitur animo nec cedit iniuriae, discere iustificationes dei et meruit et impleuit. ergo hic humiliasti me, hoc est: diuersis temptationibus et incommodis exercuisti, dicit. quod aperuit et Symmachus scri
Abbreviated transcription (Latin):
dere: potest quis et amissis filiis generare
meliores. Numquid dõ est difficile. meli¬
ora donare: Potest etiam si nichil donet.
hoc ipso tamen iusto esse ꝓspectum: si for¬
te futuri imꝓbi rapti sunt. ne mutarde ma¬
licia cor eorum. Similit̃ et de patrimonio
quasi ñ uideamus plurimos ꝓpter opes
patrimonii in periculum salutis esse de¬
ductos: plurimis ex diuitiarum ab un¬
dantia causam ortam ẽt̃ peccandi Iui enĩ
non habet quod donet: ascribi ei culpa ñ
potest. quod ñ donauerit Iui autẽ habet ai¬
quod donet. & non dat: utiq obnoxiꝰ in¬
cipit esse peccato. Sequitur uersus
Dubtile cor scõrum: coagolatum est uero
cor suꝑborum. Ut enim lac natura sui pu¬
rum. speciosum. atq sincerum est. sed cor¬
ruptione coacescit : sic menteͥs et cordis
humam natura pura. sincera. ꝑspicua est
priusquam uitiorũ admixtione. coacescat
Coagolato enim lacte. fit quȩdam concretio.

Expanded text:
dere potest, qui ei et amissis filiis generaret dere potest, qui ei et amissis filiis generaret meliores. numquid deo est difficile meliora donare? potest, etiamsi nihil donet, hoc ipso tamen iusto esse prospectum, si forte futuri inprobi rapti sunt, ne mutaret malitia cor eorum. similiter et de patrimonio: quasi non uideamus plurimos propter opes patrimonii in periculum salutis esse deductos, plurimis ex diuitiarum abundantia causam ortam esse peccandi. qui enim non habet quod donet, adscribi ei culpa non potest quod non donauerit; qui autem habet quod donet et non dat, utique obnoxius incipit esse peccato. Sequitur uersus subtile cor sanctorum, coagulatum est uero cor superborum. ut enim lac natura sui purum, speciosum atque sincerum est, sed corruptione coacescit, sic mentis et cordis humani natura pura sincera perspicua est, priusquam uitiorum admixtione coacescat. coagulato enim lacte fit quaedam concretio
Abbreviated transcription (Latin):
tas suꝑ iustum. Uerbi gr̃a. si filium iustꝰ
amittat. quod seculi usu sepe contingit.
si amittat patrimonium. uel diuersis affi¬
ciatur in commodis rerum. uel corporis
infirmitatibꝰ: tunc dicunt suꝑbi. Ubi ẽ iusti¬
cia cius: Ubi miscđia: Cece quia simula¬
tus est: ecce quia ei innocentia sua nichil
ꝓdest. Idõq ad uitȩ huiꝰ specimen extrahen¬
dum. tres illi scõ specie amici. obtrectatione
autem iniqui. ꝓbitatis atq iusticiȩ eiꝰ inuidi.
exꝓbrantes. grauia opprobria congerebant:
& qui uencrant ad consolandum. insultare
ceperunt. Sed iustꝰ his non mouet᷑: ideoq
nec iob frangebatur. Deniq in amissionibꝰ
filiorum. uel patrimonii dicebat. Dñs de¬
dit. dñs abstulit: sit nomen dñi benedictũ
Ergo et in aduersis positi dicamꝰ. bonitatem
fccisti cum scruo tuo. Potest cium dñs ĩ me¬
lius mutare. quȩ facta sunt. ut iob scĩ ha¬
bemus exemplum. et quȩ amissa sunt red¬

Expanded text:
tas super iustum. uerbi gratia si filium iustus tas super iustum. uerbi gratia si filium iustus amittat, quod saeculi usu saepe contingit, si amittat patrimonium uel diuersis adficiatur incommodis rerum uel corporis infirmitatibus, tunc dicunt superbi: \'ubi est iustitia eius, ubi misericordia? ecce quia sic multatus est, ecce quia ei innocentia sua nihil prodest ideoque ad uitae huius specimen extrahendum tres illi sancto specie amici, obtrectatione autem iniqui, probitatis atque iustitiae eius inuidi, exprobrantes grauia obprobria congerebant et qui uenerant ad consolandum insultare coeperunt. Sed iustus his non mouetur ideoque nec Iob frangebatur. denique in amissionibus filiorum uel patrimonii dicebat: dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum. ergo et in aduersis positi dicamus: bonitatem fecisti cum seruo tuo. potest enim dominus in melius mutare quae facta sunt, ut Iob sancti habemus exemplum, et quae amissa sunt red
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationem non fecerunt. quia nolue.¬
runt agere pęnitentiam delictorũ: quam
ꝓpheta in bonitate uult agere. ut ei fiat
peccatorum remissio. sine atrocitate da¬
mnationis. cum remissionis gr̃a. Sequit᷑
Quantomagis quis dõ serutabor inandata¬
seruire desiderat. tantomagis in se excitatͭ ͥ.¬
aduersarios: et tanquam athleta fortis
coronam iusticiȩ reportare desiderans.
irritat in se plurimos. et lacessit. qui in¬
iudent nr̃o ꝓfectui. Quod etiam in poste¬
rioribꝰ euidenter ostendit. Cum odio
habentibus pacem. eram inquit pacificꝰ
Nichil tamen tranquillitas eiꝰ ꝓficiebat. ut
cos qui pacem oderant sua tranquillitate
componer&: et corum studia comprime¬
r&. Cum loquebar illis. impugnabant
me gratis. Hoc est. cum causas impugnan¬
di non haberent: tamen impugnandi
studium non deponebant. Ita ergo mul¬
tiplicantur siue nequiciȩ sp̃ualts. si ue
homines: et multiplicatur eorum iniqui¬

Expanded text:
iustificationem non fecerunt, quia nolueiustificationem non fecerunt, quia noluerunt agere paenitentiam delictorum, quam propheta in bonitate uult agere, ut ei fiat peccatorum remissio sine atrocitate damnationis cum remissionis gratia. Sequitur qure desiderat, tanto magis in se excitat aduersarios et tamquam athleta fortis coronam iustitiae reportare desiderans inritat in se plurimos et lacessit, qui inuident nostro profectui. quod etiam in posterioribus euidenter ostendit: cum odiosis non habentibus pacem eram, inquit, pacificus. nihil tamen tranquillitas eius proficiebat, ut eos qui pacem oderant sua tranquillitate conponeret et eorum studia conprimeret; cum loquebar illis, inpugnabant m e gratis, hoc est: cum causas inpugnandi non haberent, tamen inpugnandi studium non deponebant. ita ergo multiplicantur siue nequitiae spiritales siue homines et multiplicatur eorum iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
enim inferuntur ut noceant. sed ut cor¬
rigant: rogatur tamen ut in bonitate
sua doccat nos iusticias suas. Considera
medicum utilia apponentem medicam̃ta
uulncribꝰ. ea tamen quȩ mordeant ulceriᷤ
uirus: aut certe ferro putrefacta resecan¬
tem Cum in co ipso sit bonus medicꝰ. quia
utilitatem operatur ȩgroti. et faciat qđ
ꝓdesse nouerit: tam̃ quia aeger dolorem
aut non uult. aut non potest sustinere.
ꝓpt̃ infirmitatem affectꝰ sui. rogat. ut
medicꝰ eum quadã bonitate et suauitate
sua cur&: non asperitatem adhibeat medi¬
camentorum: non ferro incidat uulnerum
fibras: Aut si alit̾ non potest. ut cum mode¬
rai ione. faciat: et quadam sublimitate mi¬
tiget uim doloris. Et idõ in cuangelii
bonitate melius docentur iustificationes
dĩ: quam in legis seueritatt. Opus autem
iusticiȩ. iustificatio est. Unde scriptũ est.
quia pharisei se iustificare uoluerunt: ñ
baptizati baptismo iohannis. In eo enim

Expanded text:
enim inferuntur ut noceant, sed ut corenim inferuntur ut noceant, sed ut corrigant —, rogatur tamen, ut in bonitate sua doceat nos iustitias suas. considera medicum utilia adponentem medicamenta uulneribus, ea tamen, quae mordeant ulceris uirus, aut certe ferro putrefacta resecantem. cum m eo ipso sit bonus medicus, quia utilitatem operatur aegroti, et faciat quod prodesse nouerit, tamen, quia aeger dolorem aut non uult aut non potest sustinere propter infirmitatem affectus sui, rogat ut medicus eum quadam bonitate et suauitate sua curet, non asperitatem adhibeat medicamentorum, non ferro incidat uulnerum fibras aut, si aliter non potest, ut cum moderatione faciat et quadam subtilitate mitiget uim doloris. et ideo in euangelii bonitate melius docentur iustificationes dei quam in legis seueritate. opus autem iustitiae iustificatio est. unde scriptum est, quia Pharisaei se iustificare noluerunt non baptizati baptismo Iohannis. in eo enim
Abbreviated transcription (Latin):
magis unusquisq dĩ sibi conciliare grãm
debet. ut dicat. bonus es dñe: Nã si hoc
dicatur homini. ut ẽt̃ ammoneatur quod
forsitan non sit. et bonitatis etiam ipse.
prȩdicatione mitescit. terroremq immi¬
tis deponit affectus: quantomagis dõ lauꝰ
sua est deferenda: Qui nisi bonꝰ eẽt: suꝑ
terram start quis posset:.ꝓprium ẽ aut̃
dĩ. ut bonus sit. Deniq in euangelio habeᷤ.
quia arbor bona bonos fructꝰ facit. Fr̃u
ctꝰ. angeli sunt. Fructꝰ eiꝰ homines sunt.
hoc est rationabiles: sc̃i. si dñi pręcepta
custodiunt Fructꝰ eiussunt. hi qui nascun¬
tur in terris. fructus eiꝰ sunt. uirtutes ho¬
minum. Merito ergo arbor bona. bonos
fructꝰ facit. Prius igitur radix laudetur :
ut fructꝰ possit ꝓbari. Sed et alibi ait idẽ
dñs iħic. Et pat̾ ur̃ qui bonus t̃. dabit bo¬
na data petentibꝰ st. Sed quamius bonus
ds̃ sit: cuiꝰ ctiam amara plus ꝓsunt Non

Expanded text:
magis unusquisque dei sibi conciliare gratiam magis unusquisque dei sibi conciliare gratiam debet, ut dicat: bonus es, domine! nam si hoc dicat homini, ut esse admoneatur quod forsitan non sit, et bonitatis etiam ipse praedicatione mitescit terroremque inmitis deponit affectus; quanto magis deo laus sua est deferenda, qui nisi bonus esset, super terram stare quis posset ? proprium est autem dei ut bonus sit. denique in euangelio habes, quia arbor bona fructus bonos facit. fructus eius angeli sunt, fructus eius homines sunt, hoc est rationabiles, sancti, si domini praecepta custodiunt, fructus eius sunt hi qui nascuntur in terris, fructus eius sunt uirtutes hominum. merito ergo arbor bona bonos fructus facit. prius igitur radix laudetur, ut fructus possit probari. sed et alibi ait idem dominus Iesus: et pater uester qui bonus est dabit bona data petentibus se Sed quamuis bonus deus sit, cuius etiam amara plus prosunt —non
Abbreviated transcription (Latin):
tius ne. pecces. ne iterum quia dcicc̾tus
es tristicia absorbearis: et fiat tibi deit¬
ctio tua incrementum iniquitatis. quȩ
debet esse correctionis occasio Ctenim
in temptationibꝰ homo sicut aurum in
conflatorio comꝓbatur Uides ꝓpheta
quid dicit. Priusquam humiliarer in¬
quit deliqui. Iure ergo temptationibꝰ
traditus est: qm̃ delinquebat. Delinque¬
bat autem: quia dĩ cloquium ñ tenebat
Uerum inde ordinem emendationis inue¬
nit: unde culpa ꝓcesserat Coepit esse
subiectus eloquio diuino. & culpa desi¬
uit. Sequitur uersus. Bonus es dñe:
laris accepit: ut unusquisq iudicem
suum laudet. Unde apłs sequens diui¬
narum ordinem scripturarũ. cũ dicerd
causam ita cocpit. de omnibꝰ quibꝰ accusor
rex agrippa a iudȩis. estimo me felicem a¬
pud te : incipiens rationem reddert. Et
infra. Credis rex agrippa. ꝓphetis: Scio
quia credis. Ergo si laudantur homines in
quibꝰ plerumq aliena laudantur: quanto

Expanded text:
tius, ne pecces, ne iterum, quia deiectus tius, ne pecces, ne iterum, quia deiectus es, tristitia absorbearis et fiat tibi deiectio tua incrementum iniquitatis, quae debet esse correctionis occasio. etenim in temptationibus homo sicut aurum in conflatorio conprobatur. uides propheta quid dicat: priusquam humiliarer, inquit, deliqui. iure ergo temptationibus traditus est, quoniam delinquebat, delinquebat autem, quia dei eloquium non tenebat. uerum inde ordinem emendationis inuenit, unde culpa processerat; coepit esse subiectus eloquio diuino et culpa desiuit. Sequitur uersus quartus: bonus es, dominlaris accepit, ut unusquisque iudicem suum laudet. unde apostolus sequens diuinarum ordinem scripturarum, cum diceret causam, ita coepit: d e omnibus quibus accusor, rex Agrippa, a Iudaeis, aestimo me felicem apud te incipiens rationem reddere, et infra: credis, rex Agrippa, prophetis? scio quia credis. ergo si laudantur homines, m quibus plerumque aliena laudantur, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
liatus sum ualde: Hic ergo ostendit hu¬
militatem ortam esse de culpa. Et quia
culpa p̃cessit. idõ humiliatum ostendit.
hoc est attritum temptationibꝰ et aduersis.
et traditum anxictatibꝰ: quemadmodũ et
ille. qui traditus est a paulo in interitum
carnis. humiliatus utiq est: ut postra pos¬
sit reconciliationem mereri. Sed quaniuiᷤ
humilitas ista. hoc est uelut quȩdam de¬
icctio ꝑturbationis non uirtutissit. gene¬
rat tamen sepe uirtutem: et fit ñ pęna.
sed remedium delinquentis. Nam si pec¬
catis tuis tribuas quod humiliatus es.
quicquid acciderit in te retorques: et
ex eo incipies esse iustꝰ qui it ipse con¬
demnas. Iustus enim accusator est sui in
exordio sermonis. Nec potes indignum
te iudicare humilitate. qui ꝓpria erra-¬
ta cognoscis: in quibꝰ erubescendo ñ utiq
extolleris. sed humiliaris. Uides ergo qͥa
idõ humiliatus es quia deliquisti: & non
seruasti eloquia dĩ: Unde serua diligen¬

Expanded text:
liatus sum ualde. hic ergo ostendit huliatus sum ualde. hic ergo ostendit humilitatem ortam esse de culpa. et quia culpa praecessit, ideo humiliatum ostendit, hoc est adtritum temptationibus et aduersis et traditum anxietatibus, quemadmodum et ille, qui traditus est a Paulo in interitum carnis, humiliatus utique est, ut postea posset reconciliationem mereri. Sed quamuis humilitas ista, hoc est uelut quaedam deiectio, perturbationis, non uirtutis sit, generat tamen saepe uirtutem et fit non poena, sed remedium delinquentis. nam si peccatis tuis tribuas quod humiliatus es, quicquid acciderit in te retorques et ex reo incipies esse iustus qui te ipse condemnas; iustus enim accusator est sui in exordio sermonis. nec potes indignum te iudicare humilitate qui propria errata cognoscis, in quibus erubescendo non utique extolleris, sed humiliaris. uides ergo, quia ideo humiliatus es, quia deliquisti et non seruasti eloquia dei. unde serua diligen
Abbreviated transcription (Latin):
humiliarer ego deliqui. propter
hoc uerbum tuum ego custodiui:
Liqua traditio habet. priusquam humili¬
arer ego nesciui. Unde putant aliqui. qđ
anima hominis hoc dicat. priusquam humi¬
liarer. ut in hoc lutum corporis introirem:
tua quȩ non legeram mandata nesciui: Sed
quia .Lxx. iurorum sententias magis seqͥt᷑
ȩccła. et hic sensus est planior. et nichil offen¬
sionis admittit. quod possit aliquibꝰ scrupu¬
lum commouert: idõ ita accipiamus. ut
humiliarer ita dictum. eoquod peccato¬
uideatur humiliatꝰ. Propt̃ peccatum enim.
temptationes sepe nascuntur. Deniq adam
et eua post culpam utiq deiecti sunt Er¬
go humilitatis nr̃ȩ causa peccatum ẽ: uel
humiliationis. Non enim hoc fugio Potest
enim de aduersis plerumq intelligi humi¬
litas: ut est. bonum mͥ quod humilias ti
me. ut discam iustificationes tuas. & nisi
lex tua meditatio mea sit. tunc forsitan
perissem in humilitate mea. &. humi¬

Expanded text:
humiliarer ego deliqui, propter humiliarer ego deliqui, propter hoc uerbum tuum eg o custodiui . alia traditio habet: priusquam humiliarer ego nesciui. unde putant aliqui, quod anima hominis hoc dicat: \'priusquam humiliarer, ut in hoc lutum corporis introirem, tua quae non legeram mandata nesciui. sed quia Septuaginta uirorum sententias magis sequitur ecclesia et hic sensus est planior et nihil offensionis admittit, quod possit aliquibus scrupulum commouere, ideo ita accipiamus, ut \'humiliarer\' sit dictum, eo quod peccato.uideatur humiliatus. propter peccatum enim temptationes saepe nascuntur; denique Adam et Eua post culpam utique deiecti sunt. ergo humilitatis nostrae causa peccatum est uel humiliationis; non enim hoc fugio. potest enim de aduersis plerumque intellegi humilitas, ut est: bonum mihi quod humiliasti me, ut discam iustificationes tuas, et: nisi lex tua meditatio mea sit, tunc forsitan perissem in humilitate mea, et: humi
Abbreviated transcription (Latin):
sciplina: molesta correptio. Quid sit sci¬
entia. doceat te salomon: qui ait de dño
dõ nr̃o. Ipse enim mͥ dedit eorum quȩ
sunt cognitionem ueram. Et alibi hic
idem ꝓpħa ait. Qui docet hominẽ sci¬
entiam. Iui autem petit scientiam: cre¬
dit mandatis dĩ. Aliud ẽ autẽ in man¬
datis dĩ credere: Aut mandatis credere
Qui enim mandatis dĩ credit. cito efficit ut sit
in mandatis dĩ: et in ipso conuersetur ꝑ fi¬
dem igitur scientia assumitur: ꝑ scientiã di¬
sciplina. Quod enim scimꝰ placere posse: in
eo nos conuersatio ipsa delectat. Deniq
scriptum est. Nr̃a autem conuersatio in cę¬
lis est Prȩcessit scientia: secuta ẽ conuersa¬
tio. De mandatis dĩ credere diximꝰ: ĩ man¬
datis autem dĩ hoc est in ipsis ẽẽ. & crede¬
re. quia uera mandata sunt. Nisi autem
credideris mandatis dĩ: eorum utiq scien¬
tiam quȩ ꝑ mandata dĩ docemur habert
non poteris. Sequitur uersus. Priusquã

Expanded text:
sciplina, molesta correptio. quid sit scisciplina, molesta correptio. quid sit scientia, doceat te Salomon, qui ait de domino deo nostro: ipse enim mihi dedit eorum quae sunt cognitionem ueram. et alibi hic idem propheta ait: qui docet hominem scientiam. qui autem petit scientiam, credit mandatis dei. Aliud est autem in mandatis dei credere, aliud mandatis credere. qui enim mandatis dei credit, cito efficit ut sit in mandatis dei et in ipsis conuersetur. per fidem igitur scientia adsumitur, per scientiam disciplina; quod enim scimus placere posse, in eo nos conuersatio ipsa delectat. denique scriptum est: nostra autem conuersatio in caelis est. praecessit scientia, secuta est conuersatio. de \'mandatis dei credere\' diximus; \'in mandatis autem dei\' hoc est: in ipsis esse et credere quia uera mandata sunt. nisi autem credideris mandatis dei, eorum utique scientiam quae per mandata dei docemur habere non poteris. Sequitur uersus tertius: priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
hercre. Non ergo bonitas ista uulgaris ẽ:
sed quȩ semꝑ disciplinȩ expec̾ter ꝓfectum
Idõq qui intelligit altam dĩ eẽ bonitatẽ.
doccri desiderat etiam disciplinam. Nlam
plerumq auertuntur a studio discipline.
dum eam seueram et tristem arbitrant᷑.
sed ꝑspicatior sensu intelligit. quod disci¬
plina si tristis ad tempꝰ sit. posterioribꝰ
fiat iocunda temporibꝰ. Sed est discipli
na uel correptio seuerior: est etiam mo¬
deratior oatior est. de qua dicit dñs
corripiam cos in auditu tribulationis
eorum. Est seuerior. quȩ est in ira et fu¬
rore correptio. Unde refugiens cam cor¬
ripias me. Corripe nos dñe in iudicio.
et non infurore. Omnis ergo discipli¬
na. et si ad tempꝰ habeat amaritudinem.
habeat ꝑturbationem: postea tam̃ paci¬
ficos fructꝰ generare consueuit Sed qui
petit doceri bonitatem et disciplinam:
debet petere etiam scientiam doceri
Nisi enim habeat scientiam. molesta ẽ di¬

Expanded text:
haerere. Non ergo bonitas ista vulgaris est: haerere. Non ergo bonitas ista vulgaris est: sed quae semper disciplinae exspectet profectum. 10. Ideoque qui intelligit altam Dei esse bonitatem, doceri desiderat etiam disciplinam. Nam plerique avertuntur a studio disciplinae, dum eam severam et tristem arbitrantur: sed perspicacior sensu intelligit, quod disciplina si tristis ad tempus sit, posterioribus fiat jucunda temporibus. Sed est discna uel correptio seuerior, est etiam moderatior. moderatior est, de qua dicit dominus: corripiam eos in auditu tribulationis eorum. est seuerior quae est in ira et furore correptio. unde refugiens eam corripias me, et Hieremias: corripe nos, domine, in iudicio et non in furore. omnis ergo disciplina, etsi ad tempus habeat amaritudinem, habeat perturbationem, postea tamen pacificos fructus generare consueuit. Sed qui petit doceri bonitatem et disciplinam, debet petere etiam scientiam doceri. nisi enim habeat scientiam, molesta est di
Abbreviated transcription (Latin):
gatione ñ diu aliquid in me licuisst fla¬
gitiis: ꝑ illam castigationem dñi nichil
in me aduersario licuisse. nil morti.
Deniq castigans castigauit me. dñs. & mor¬
ti non tradidit me: ipse ꝓpħa memora¬
uit. Castigatur enim qui recipitur: qui
autem ñ recipiuntur. non flagellantur
In laboribus enim hominum non sunt. et
cum hominibꝰ inquit ñ flagellabuntur.
Idõq supra ait. quambonꝰ isrł ds̃ rec̃tis
corde. Ergo bonus omnibꝰ. quia om̃s re¬
cto uult eẽ corde. Iui autem cordecli¬
nauerit : ipse a se grãm diuinȩ bonitatiᷤ
tem dñi. Iuxta euangelium. spectori. sua¬
ue. accipimus: dixit enim. tolle ugũ me¬
um. quia leue est: et onus ncum. quia sua¬
ceri: ne forte quis ꝑfunctorie accipiens
bonum dm̃ esse. in erroribꝰ ꝑscutr&̾. quod
ꝑ miscđiam dĩ sciat impunitatem suis dari
posse peccatis: cum et si indulgeat dñs. ta¬
men focda conuersatio in criminibꝰ semꝑ

Expanded text:
gatione non diu aliquid in me licuisse flagatione non diu aliquid in me licuisse flagitiis, per illam castigationem domini nihil in me aduersano licuisse, nil morti. demque:castigans castigauit me dominus et morti non tradidit me ipse propheta memorauit; castigatur enim qui recipitur, qui autem non recipiuntur non flagellantur; in laboribus enim hominum non sunt et cum hominibus non f 1 age 11 abuntur. ideoque supra ait: quam bonus Israel deus rectis corde! ergo bonus omnibus, quia omnes recto uult esse corde. qui autem cor declinauerit, ipse a se gratiam diuinae bonitatis tem domini; iuxta euangelium χρηστὸν \'suaue\' accipimus; dixit enim: tollite iugum meum, quia leue est, et onusmeum, quia suaceri, ne forte quis perfunctorie accipiens bonum dper misericordiam Dei sciat impunitatem suis dari posse peccatis; cum etsi indulgeat Dominus, tamen foeda est conversatio in criminibus semper
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerum fibras ferro putauerit execan¬
das: quia noxia et serpentia ulcera igni
adusserit. ne uirꝰ in ulteriora ꝓserper&:
quia ut magister discipulũ uerberauerit
negligentem: ut metu uerborum indueret
diligentiam. Castigare enim amantis ẽ. ñ
execrantis: et idõ bonitatis est. ñ crudelita¬
tis. Recte ergo et dñs ubiq est bonꝰ: et cũ
remittit flagicia. et cum peccata castigat.
Castigat enim dñs quem diligit. Castigatꝰ
est etiam dauid. Deniq ait. Et fui flagel¬
latus tota dic Sed uir sapiens qui intelle.¬
xit castigationem illam sibi dñi ꝓfuisse.
ait. Bonitatem fecisti cum seruo tuo dñe.
secundum uerbum tuum. Hoc est Eesi ad
tempꝰ amara uisa est castigatio mͥ secundum
carnem. mͥ secundum mesticiam corporis:
tamen secundum uerbum tuum castigatio
illa fructꝰ bonitatis attulit. Illam mͥ ca¬
stigationem intelligo ꝓfuisse. illa castiga¬
tione me. a uitis eẽ reuocatum: illa casti¬

Expanded text:
uulnerum fibras ferro putauerit exsecanuulnerum fibras ferro putauerit exsecandas, quia noxia et serpentia ulcera igni adusserit, ne uirus in ulteriora proserperet, uel quia magister discipulum uerberauerit neglegentem, ut metu uerberum indueret diligentiam. castigare enim amantis est, non execrantis, et ideo bonitatis est, non crudelitatis. recte ergo et dominus ubique est bonus, et cum remittit flagitia et cum peccata castigat; castigat enim dominus quem diligit. Castigatus est etiam Dauid; denique ait: et fui flagellatus tota die. sed uir sapiens, qui intellexit castigationem illam sibi domini profuisse, ait: bonitatem fecisti cum seruo tuo, domine, secundum uerbum tuum, hoc est: etsi illa mihi ad tempus amara uisa est castigatio, mihi secundum carnem, mihi secundum maestitiam corporis, tamen secundum uerbum tuum castigatio illa fructus bonitatis adtulit. illam mihi castigationem intellego profuisse, illa castigatione me a uitiis esse reuocatum, illa casti
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem dĩ. Bonitas enim in omnes est: se¬
ueritas in paucos. Deniq subdidit idem
apłs. In cos quidem qui ceciderunt seue¬
ritatem: in te autem bonitatem. Si enu
non cecidissent: utiq uterentur & ipsi dĩ
bonitate. Nam et tibi idõ bonus ẽ quia
ꝑmanes. Qđ si non ꝑmanseris in bonitate:
et tu excideris Non ergo ds̃ ꝓpterca
bonꝰ esse desistet. quia tulapsus es: et in¬
diges scucritate  Si quidem et seueritas
dĩ in bonitatt recurrat. Unusquisq ca¬
stigatus pedem referat a peccatis: et ad
iurtutum tramitem bonamq conuersi¬
onem recurrat. Deniq docet et de illis
qui ceciderunt apłs: quia si ñ ꝑmanse¬
rint in incredulitate: inserentur. Po¬
tens est enim ds̃ utrum inserere. illos:
ut quemadmodum deserta uirgulta. ita
et homines uelut caudicibꝰ quibꝰdam uir¬
tutis inserti. bonorum fructꝰ possint fer¬
rt meritorum. Accuses necesse. est me¬
dicum crudelitatis. quia putrefac tas

Expanded text:
ritatem dei; bonitas enim in omnes est, seritatem dei; bonitas enim in omnes est, seueritas in paucos. denique subdidit idem apostolus: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonit atem; si enim non cecidissent, utiqbonitate. Nam et tibi ideo bonus est, quia permanes. Quod si 171 non permanseris in bonitate, et tu excideris. Non ergo Deus propterea bonus esse desistet, quia tu lapsus es, et indiges severitate, si quidem ut severitas Dei in bonitatem recurrat, unusquisque castigatus pedem referat a peccatis, et ad virtutum tramitem bonamque conversationem recurrat Denique docet de illis qui ceciderunt Apostolus, quia si non permanserint in incredulitate inserentur. Potens est enim Deus iterum inserere illos, ut, quemaet homines uelut caudicibus quibusdam uirtutis inserti bonorum fructus possint ferre meritorum, accuses necesse est medicum crudelitatis, quia putrefactas
Abbreviated transcription (Latin):
amara patrimonio. Dulcis libido cũ
feruet: sed eadem horrida et execran¬
Uda. cum ꝓditur. Suaues acpulȩ cũ
sumuntur: sed foetidȩ cum digerunt᷑
Bona multa in hoc seculo dum uiuimus
aestimantur. quia usui nob̾ sunt. ut pt¬
cunia: honor. aurum: argentum: pos¬
sessiones: eadem nichil possunt ꝓdesse
defunctis. Hic omnia relinquuntur
Quinctiam maiori dolore. quis moritur:
cum se his fraudari copus ingemiscit
Non est ergo iocunditas uera. nisi illa quȩ
secundum uerbum est dĩ: ut quis bonoꝵ
meritorum atq uirtutum subsidiis gui¬
deat se. cẽ munitum. Hac dauid iocundi¬
tate. dĩ uel bonitate. lȩtatur: quia iugum
graue. a iuuentute portauit et sustinuit.
atq expecꝰtauit dñi in se grãm. ñ preripu¬
it: qui sepe occidendi regis saul tributa
sibi copia. maluit tamen expectare a dño
deferendi tempꝰ imperii. quam occisore¬
ge p̃ripere. Semꝑ ds̃ bonꝰ est. Idõq et
paulus ait. Uide ergo bonitatem et seue¬

Expanded text:
amara patrimonio; dulcis libido cum amara patrimonio; dulcis libido cum feruet, sed eadem horrida et execranda cum proditur: suaues epulae cum sumuntur, sed faetidae cum digeruntur. bona multa in hoc saeculo dum uiuimus aestimantur, quia usui nobis sunt, ut pecunia honor aurum argentum possessiones: eadem nihil possunt prodesse defunctis, hic omnia relinquuntur, quin etiam maiore dolore quis moritur, cum se his fraudari copiis ingemescit. non est ergo iucunditas uera nisi illa. quae secundum uerbum est dei, ut quis bonorum meritorum atque uirtutum subsidiis gaudeat se esse munitum. Hac Dauid iucunditate dei uel bonitate laetatur, quia iugum graue a iuuentute portauit et sustinuit atque expectauit domini in se gratiam, non praeripuit, qui saepe occidendi regis Saul tributa sibi copia maluit tamen expectare a domino deferendi tempus imperii quam occiso rege praeripere. semper deus bonus est, ideoque et Paulus ait: uide ergo bonitatem e t seue
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas tua. Alibi qͦq sub hac littera dic̃
iheremias. Boni erant uulnerati gladio
quam uulnerati fame. Abierunt compun¬
cti.a natiuitate egrorum. Compungimur
igitur. quando nr̃orum agimꝰ poenitntiã
delictorum: Compungimur etiam recor¬
datione dic̾torum Unde ait ꝓpħa dauid
Quȩ dicitis in cordibꝰ ur̃is. et in cubilibꝰ ur̃ĩs
compungimini Qui autem compungitur:
utiq delectationem excludit erroris. Et
qui agit poenitentiam. excludit pudorẽ.
sequestrat uerccundiam flagitii confitendi.
ut rccuperandȩ spem salutis inueniat
Meritoq et ipse dauid ubi agnouit errort̃.
peccaui inquit dño. Tantꝰ rex. tantꝰ pro¬
pheta non crubuit peccatum ꝓprium
confutri: & idco dictum ei. et dñs abs¬
tulit peccatum tuum. Sublato igit᷑ pec
Multa uidentur in hoc scło iocun¬
da esst. quȩ non sunt: Multa sua¬
uia: bona plurima. Luxuries uide¬
tur esse iocunda: sed exhausto fit

Expanded text:
iniquitas tua. alibi quoque sub hac littera dicit iniquitas tua. alibi quoque sub hac littera dicit Hieremias: boni erant uulnerati gladio quam uulnerati fame; abierunt conpuncti a natiuitate agrorum. conpungimur igitur, quando nostrorum agimus paenitentiam delictorum, conpungimur etiam recordatione dictorum. unde ait propheta Dauid: quae dicitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini. qui autem conpungitur, utique delectationem excludit erroris et qui agit paenitentiam, excludit pudorem, sequestrat uerecundiam flagitii confitendi, ut recuperandae spem salutis inueniat. meritoque et ipse Dauid, ubi agnouit errorem: peccaui, inquit, domino. tantus rex, tantus propheta non erubuit peccatum proprium confiteri et ideo dictum est ei: et dominus abstulit peccatum tuum. Sublato igitur pecmulta uidentur in hoc saeculo iucunda esse quae non sunt, multa suauia, bona plurima. luxuries uidetur esse iucunda, sed exhausto fit
Abbreviated transcription (Latin):
singulariter sedet: nisi qui scłaribꝰ uolupta¬
tibus abdicatis molestiarum omnium ex¬
cludit tumultus. Iste ergo timere nil po¬
terit: quia caritatis gr̃a uim timoris absor¬
buit. Est et alius qui excludatur in bono:
ut ille qui apłica auctoritate sublatus ẽ
medio plebis est: quia malum opꝰ fecit.
traduus in carnis interitum. ut cius spc̃
saluarctur. Ex quo intelligimus. quia in
bono excluditur qui iubetur agere pocn¬
tentiam. ut humilictur. et compungatur
corde. Hȩc enim reconciliationis solent ẽe
suffragia. Deniq etiam in iheremiȩ scripta
sub hac littera id uidet᷑ significari. Sic cnĩ
legimus de ihrłm illa terrena: Immundi¬
cia ciꝰ ãnte pedes eiꝰ: non fuit menor no¬
uissimorum suorum. et cecidit inualide:
non est qui consoletur cam: uide dñt hu
ci dr̃. defecit iniquitas tua filia syon. Et
omni qui poenitentiam ȩgerit. lacrunis
pprus peccata defleuerit. bene. dr̃. defecit

Expanded text:
singulariter sedet nisi qui saecularibus uoluptasingulariter sedet nisi qui saecularibus uoluptatibus abdicatis molestiarum omnium excludit tumultus? iste ergo timere nil poterit qui caritatis gratia uim timoris absorbuit. Est et alius qui excludatur in bono, ut ille qui apostolica auctoritate sublatus e medio plebis est, quia malum opus fecit, traditus in carnis interitum, ut eius spiritus saluaretur. ex quo intellegimus, quia in bono excluditur qui iubetur agere paenitentiam, ut humilietur et conpungatur corde; haec enim reconciliationis solent esse suffragia. Denique etiam in Hieremia scripta sub hac littera id uidentur significare; sic enim legimus de Hierusalem illa terrena: in munditia eius ante pedes eius, non fuit memor nouissimorum suorum et cecidit inualide: non est qui consoletur eam. uide, domine,ei dicitur: defecit iniquitas tua, filia Sion. et omni qui paenitentiam egerit, lacrimis propriis peccata defleuerit, bene dicitur: defecit
Abbreviated transcription (Latin):
infestis se regibus obtulerunt. Limorem
etenim quem pottrant habere poenarũ.
excluserunt amore martẏrii. Hunc sen¬
sum autem esse interp̃tationis huiꝰ etiam
de t̾renis iheremiȩ possumꝰ apꝓbare. Nam
& ibi sub hac littera scriptum est. Bonus ẽ
dñs sustinentibꝰ eum: animȩ quȩ quęrit eũ
Bonum est sustinere : et sperare in salutart
dĩ. Bonum est uiro. cum portauerit uigum
graue a iuuentute. sua. Sedebit singularit
et silebit: quia tulit iugum graue. Hȩc
utiq quid aliud astruunt: nisi bonȩ exelu¬
sionis hanc interp̃tationem uideris Quis
enim sustinet dnm: nisi studio caritatis :
Iuis est qui sperat: nisi qui quod sperat o.¬
ptat. et diligit: Quod enim speramus. ꝑ
patientiam expectamꝰ. Ergo qui sperat. su¬
stinet. Iui sustinet in patientia: utiq ex¬
cludit affectum. Quis est qui portat iugũ
graue a iuuentute. sua. nisi qui deliciis re¬
nunciat: luxuriam fugit: Quis est qui

Expanded text:
infestis se regibus obtulerunt! timorem infestis se regibus obtulerunt! timorem etenim quem poterant habere poenarum excluserunt amore martyrii. Hunc sensum autem esse interpretationis huius etiam de Threnis Hieremiae possumus adprobare. nam et ibi sub hac littera scriptum est: bonus est dominus sustinentibus eum, animae quae quaerit eum; bonum est sustinere p t sperare in salutare dei. bonum est u i ro cum portauerit iugum graue a iuuent tute sua, se debit singulariter et silebit, quia tulit iugum graue. haec utique quid aliud adstruunt nisi bonae exclusionis hanc interpretationem uideri? quis enim sustinet dominum nisi studio caritatis? quis est qui sperat nisi qui quod sperat optat et diligit: quod enim speramus, per patientiam expectamus. ergo qui sperat sustinet, qui sustinet inpatientiae utique excludit affectum. quis est qui portat iugum graue a iuuentute sua nisi qui deliciis renuntiat, luxuriam fugit? quis est qui
Abbreviated transcription (Latin):
terpretatio. Obscuritatem sensus sui sermo¬
nis uidctur offundere. Uocant merita ꝓ¬
phetȩ: uocat eiꝰ gr̃a: uocat subiectorũ se¬
ries: ut altioris intellectꝰ aliquid debeamꝰ
cruert. Et occurrit in tempore. qđ inter¬
dum excludamꝰ in bono. Scriptum ẽ enĩ
ꝑfecti caritas timorem excludit foris. Et
generaliter quidem caritas excludit timo¬
rem: ut miles qui imperatorem diligit.
bella pro imperatort suscepta non metuit
ut scruus amans dominum quamuis per
dubia et prerupta mittatur. tamen om̃u
pericula domini amore contemnit. ac
siquis dominum petat. se ipsum offerre
non trepidat: Ut qui transmare positos
filios uidere desiderat. non metuit naufra¬
gia. liberorum caritate : ingreditur mariᷤ
fluctꝰ: subit incerta nauigii: sed metũ
discriminis leuant desideria filiorum
Quam pulchre etiam de martyribus dicit᷑.
qui uert militant xp̃o: qui ꝑsecutiones.
ungulas. gladios. incendia non timentes.

Expanded text:
terpretatio: obscuritatem sensui sui sermoterpretatio: obscuritatem sensui sui sermonis uidetur offundere. Uocant merita prophetae, uocat eius gratia, uocat subiectorum series, ut altioris intellectus aliquid debeamus eruere. e t occurrit in tempore, quod interdum excludamus in bono. scriptum est enim: perfecta caritas timorem excludit foris. et generaliter quidem caritas excludit timorem, ut miles, qui imperatorem diligit, bella pro imperatore suscepta non metuit, ut seruus amans dominum, quamuis per deuia et praerupta mittatur, tamen omnia pericula domini amore contemnit ac. si quis dominum petat, se ipsum offerre non trepidat: ut, qui trans mare positos filios uidere desiderat, non metuit naufragia, liberorum caritate ingreditur maris fluctus, subit incerta nauigii, sed metum discriminis leuant desideria filiorum. quam pulchre etiam de martyribus dicitur, qui uere militant Christo, qui persecutiones ungulas gladios incendia non timentes
Abbreviated transcription (Latin):
teth: cuus interp̾tatio ẽ ex clusio:
Wid est exclusio: Numquid sicut domo
aliquis hospitioq deicitur. ita qui excludi¬
tur a dĩ regno bonis illius fraudat᷑: sicut
&illȩ exclusȩ sunt uirgines. quȩ secũ oleũ
non tulerunt: et dum uenit sponsꝰ extinctȩ
sunt faces earum: atq emendo oleo in flam¬
mandis facibꝰ occupate. moram fecerunt.
et ingresso iam sponso introire cupientes
leguniur exclusȩ : Non arbitror. Nã quo¬
modo dicer& si bonus & sc̃s esset ꝓpheta
deiectus atq exclusus a dĩ regno. iocundi¬
tatem fecisti cum seruo tuo.  Nec ꝓpħȩ
meritum huimõi intellectum uidet᷑ ad¬
mittere : nec series subditorum. Audis
dicentem. suauis es dñe. & in iocunditate
tua doce me iustificationes tuas: audis di¬
centem. bonum michi lex oris tui suꝑ mi¬
lia auri et argenti. & potest dicere: quod
sit exclusus ã regno. qui ñ est exclusus a
lege: Quid ergo intelligimus : Hȩret in¬

Expanded text:
\'Teth\', cuius interpretatio est \'exclusio\'. \'Teth\', cuius interpretatio est \'exclusio\'. quid est \'exclusio\' ? numquid sicut domo aliquis excluditur hospitioque deicitur, ita qui excluditur a dei regno bonis suis fraudatur, sicut illae exclusae sunt uirgines, quae secum oleum non tulerunt et, dum uenit sponsus, extinctae sunt faces earum atque emendo oleo inflammandisque facibus occupatae fecerunt moram et ingresso iam sponso introire cupientes leguntur exclusae ? non arbitror. nam quomodo diceret bonus et sanctus propheta deiectus atque exclusus a dei regno: iucunditatem fecisti cum seruo tuo ? nec prophetae 25 meritum huiusmodi intellectum uidetur admittere nec series subditorum. audis dicentem : suauises, domine, et in iucunditate tua doce me iustificationes tuas; audis dicentem: bonum mihi lex oris tui super milia auri et argenti: et potes dicere quod sit exclusus a regno, qui non est exclusus a lege? quid ergo intellegemus? haeret in
Abbreviated transcription (Latin):
solus dñs iħc in euangło suo ꝓpħarum eni¬
gmata et legis misteria reuelauit: solus sci¬
entiȩ clauim derulit: et dedit aperire no¬
bis. Dicunt se iudȩi habere clauim scien¬
tiȩ: sed non habent. Nam si haberent. ipsi
ingrederentur: ipsi agnoseerent penetra¬
lia scripturarum. Nunc autem ux uobis
scribȩ: et pharisei. qui abstulistis clauim
scientiȩ: et ipsi non introistis. et introcun¬
tes ꝓhibuistis. Quomodo enim clauim po¬
testis habere scientiȩ: qui scientiȩ: negatis
auctorem: Et ideo ad ipsum conuersus da¬
uid. ait. Tu me inquit doce iustificationeᷤ
tius: quia tues uera iusticia. Tu doce quȩ
sapienter dic̃ta sunt: quia tu es sapientia
Tu aperi cor meum: qui aperiusti librum:
Tu aperi illud ostium qđ in cęlo est: qui a
ipse es ianua. E te siquis introierit: regnũ
illud possidebit aeternum Per te siquis
intrauerit. non decipictur: quia falli ñ
potest quicumq domicilium fuerit ue

Expanded text:
solus dominus Iesus in euangelio suo prophetarum aenisolus dominus Iesus in euangelio suo prophetarum aenigmata et legis mysteria reuelauit, solus scientiae clauem detulit et dedit aperire nobis. Dicunt se Iudaei habere clauem scientiae, sed non habent; nam si haberent, ipsi ingrederentur, ipsi agnoscerent penetralia scripturarum. nunc autem uae uobis, scribae et Pharisaei, qui abstulistis clauem scientiae et ipsi non introistis et introeuntes prohibuistis! quomodo enim clauem potestis habere scientiae qui scientiae negatis auctorem? et ideo ad ipsum conuersus Dauid ait: t u me, inquit, doce iustifica tiones tuas, quia tu es uera iustitia, tu doce quae sapienter dicta sunt, quia tu es sapientia, tu aperi cor meum, qui aperuisti librum, tu aperi illud ostium quod in caelo est, quia ipse es ianua. per te si quis introierit, regnum illud possidebit aeternum, per te si quis intrauerit, non decipietur, quia falli non potest quicumque domicilium fuerit uer
Abbreviated transcription (Latin):
modo enim potest homo quasi uerũ do¬
cere quod nesciat: cum ipse: sit mendax :
Meritoq ait dñs. ut nemo suꝑ terrã uoc&
sibi quẽquam magistrum: quia unus est
magister omnium. Et quomodo posset
dauid alium doctorem quȩrere : cũ ipse
de dõ dixerit. qui docet hominem scienti¬
am: Docet autem ds̃ et mentes illumi¬
nat singulorum: et claritatem cognitioniᷤᷤ
infundit. si tu aperias ostia tui cordis. et
cęlestis gr̃ȩ recipias claritatem. Quando
dubitas: diligenter inquiras. Iui enim
quęrit inuenit: et ci qui pulsat apcrit᷑.
Multa obscuritas in scripturis prophetici
sed si manu quadam mentis tuȩ scripturarũ
ianuam pulses. et ea quȩ sunt occulta dili¬
gent̃ examines. paulatim incipis rationem
colligere dictorum: et apcrietur tibi non
ab alio. sed a dĩ uerbo. de quo legisti in apo¬
calypsi. quod agnus librum signatum ape¬
ruit. quem nullꝰ ante aperire: poterat: quia

Expanded text:
modo enim potest homo quasi uerum domodo enim potest homo quasi uerum docere quod nesciat, cum ipse sit mendax? merito- que ait dominus, ut nemo super terram uocet sibi quem quam magistrum, quia unus est magister omnium. et quomodo posset Dauid alium doctorem quaerere, cum ipse de deo dixerit: qui docet hominem scientiam? docet autem deus et mentes inluminat singulorum et claritatem cognitionis infundit, si tu aperias ostia cordis tui et caelestis gratiae recipias claritatem. quando dubitas, diligenter inquiras; qui enim quaerit inuenit, e t qui pulsat aperitur ei. multa obscuritas in scripturis propheticis. sed si manu quadam mentis tuae scripturarum ianuam pulses et ea quae sunt occulta diligenter examines, paulatim incipies rationem colligere dictorum et aperietur tibi non ab alio, sed a dei uerbo, de quo legisti in Apocalypsi, quod agnus lib rum signatum aperuit, quem nullus ante aperire poterat, quia