comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eucrtis huius autoritatis tuident̃
datur intelligi in quo diffcrãt iter
se. lex diuina uel humana. cum om̃e
quodsase nomine diuint ul natał
legis accipiatur. Nomine uõ legia
humane mores iure conscripti et
traditi intelligant̃. Est autt̃ uis gna¬
le nom̃ multas subsi continens sp̃es.

Expanded text:
erbis hujus auctoritatis evidenter datur intelligi, in quo differant inter se lex divina et humana, cum omne quod fas est, nomine divinae vel naturalis legis accipiatur, nomine vero legis humanae mores jure conscripti et traditi intelligantur. § 1. Est autem jus generale nomen, multas sub se continens species.
Abbreviated transcription (Latin):
usgentiũ ẽ scdui occñpatio ⁊ nũ¬
eꝗmicatio. munitio. bella. captiui
nubia int̾ aliengenas ꝓhibita.
hoc ĩnius gentiũ appellat. quia
eo iure omnes fere gentes utun¬
tur.

Expanded text:
us gentium est sedium occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitnubia inter alienigenas prohibita. § 1. Hoc inde jus gentium appellatur, quia eo jure omnes fere gentes utuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
onsuctudo iut̃e uis ẽ quoddam
morib institutũ quod plegib su¬
sciꝑitur. cum deficit lex non differt
anscͥrpta. an ratione consistat. q̃n
et lege ratio conindat.Porrosira¬
uone lex constat lex erit om̃e quis¬
iam quod ratione constitit. dum¬
taxat quod religioni congruat.
⁊uod discipline conuenit quod
luti ꝓficiat Uocatur aut̃e consu¬
ctudo quia in comuni nsu est.

Expanded text:
onsuetudo autem est jus quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur, cum deficit lex. § 1. Nec differt, an scriptura, an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. § 2. Porro si ratione lex constat, lex erit omne jam, quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni conveniat quod disciplinae congruat, quod saluti proficiat. § 3. Vocatur autem consuetudo, quia in communi est usu.
Abbreviated transcription (Latin):
udiciarius ordosit requirẽnd  d̾
an expoliat᷑ ab aliquo sit iuclicanduᷤ.
Tertio: qua pe̾na sint feriendi ꝗ maccu¬
satione. ł iestificͥatiõe defectrim Quã¬
to si duoꝵ testimomosit c̃odt̃pnandu
quinto si deficientib accnsatorib sit
cogendus ad prirgationẽ SS extosire¬
mediũ sit ddandũei: qui cã dilatiõiꝰ
nocẽ appellatioris exhibu̾it S epti¬

Expanded text:
udiciarius ordo sit requirendus? Secundo, an exspoliatus ab aliquo sit judicandus? Tertio, qua poena sint feriendi qui in accusatione vel testificatione defecerint? Quarto, an duorum testimonio sit condemnandus? Quinto, si deficientibus accusatoribus sit cogendus ad purgationem? Sexto, si remedium sit dandum ei, qui causa dilationis vocem appellationis exhibuerit? Septi
Abbreviated transcription (Latin):
tur ¶ Nis b̾uit p̃missis adea uenia¬
mus: que ecła scĩtate discipline
ꝑata ẽ ulcisci Ostendentes: quibus
accusantib ł testificantib quilib
sint conuincendi. Quouidice ꝗsq
tiata fuit. quo remedio possit sub¬
leuari. Si accusattẽs aefecĩnt ÷ an
reus si cogent̾ ad purgationẽ. Et
ut faciliuᷤ pateat. ꝙ dicu sunnã
exẽplũ poãt subocul inquo. ane¬
toritates hinc ⁊ iñ controu̾santes
distingnant. ⁊ quid sc̃oꝵ patrum
seruat anctõĩtas liquido intimet̃.¬

Expanded text:
tian. His breviter praemissis ad ea veniamus, quae ecclesia severitate disciplinae parata est ulcisci, ostendentes quibus accusantibus vel testificantibus quilibet sint convincendi; quo judice quisque tiata fuit, quo remedio possit sublevari; si accusatores defecerint, an reus sit cogendus ad purgationem. Et ut facilius pateat quod dicturi sumus, exemplum ponatur sub oculis, in quo auctoritates hinc inde controversantes distinguantur, et quid sanctorum Patrum sentiat auctoritas liquido intimet
Abbreviated transcription (Latin):
mĩtis sacra mercatos eẽ p̃no dignitate
comuctos oporter arceri ñ sin ꝑiculo
faciñ tale patrantes. Quia date pait̃¬
⁊ accip̾iente. tãnatio simonis q̃ sacra
lectio testat iuoluit. Itẽ amb̾ mł¬

Expanded text:
is sacram mercatos esse pretio dignitatem, convictos oportet arceri, non sine periculo facinus tale patrantes: quia dantem pariter accipientemque damnatio Simonis, quam sacra lectio testatur, involvit. XXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
uita adolescentis. Ob hoo ostituere oportuit.
õs in uno delãii atͥi oingneant. ut inħee etatis ã¬
nos ñ in luxuria s in disciplinis ecesticis agant.
deputati ꝓ batissimo seniori. quẽ ⁊ magistrũ do¬
ctne ⁊ testẽ uite habeant. Qd̾ si aliqͥ ex his pu¬
pilli existunt: sac̾dlotali tũtela foueant᷑. ut ⁊
uita eoꝵ a cͥminib intacta sit. ⁊ r̾es ab iniuria
ĩpioꝵ. Qͥ aũ his pceptis resultau̾int: mon̾at̾u

Expanded text:
ita adolescentium. Ob hoc constituere oportuit, omnes in uno conclavi atrii commaneant, ut lubricae aetatis annos non in luxuria, sed in disciplinis ecclesiasticis agant, deputati probatissimo seniori, quem et magistrum disciplinae, et testem vitae habeant. § 1. Quod si aliqui ex his pupilli existunt, sacerdotali tutela foveantur, ut et vita eorum a criminibus intacta sit, et res ab injuria improborum. Qui autem his praecentis result
Abbreviated transcription (Latin):
rii eoꝵ se ꝯuictu. salutatione. or̃one. oscło ue
ꝯtaminau̾it: csi minors penitentie medicina
societatis nr̃e ꝑticipi n sortiant᷑. fos uͦ qͥ aut
spontanee aut negligent̾ incid̾int. sb̾ ea uolu¬
mꝰ discipline eoercioue susepi. ut c̃et̾is metꝰ
inoutiat᷑¬

Expanded text:
rii, eorum se convictu, salutatione, oratione, osculatione contaminaverit, cum minoris poenitentiae medicina societatis nostrae participationem sortiantur. Eos vero, qui aut spontanee, aut negligenter inciderint, sub eo volumus disciplinae coercitione suscipi, ut ceteris metus incutiat
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑet᷑ ip̃õ tñ bñfitio etatis ignoran¬
te. Creuit puer. ⁊ ꝑ increm̃ta tẽpoꝵ
⁊ offõꝵ ad uirilẽ etatẽ ⁊ ad sac̾doti¬
⁊ gͣbũ ꝑuenit. Ex inde suffraganti¬
b m̾itis in ep̃m̃ eligit᷑. int̾uenien¬
te obseqͥo ⁊ pat̾nis p̃cib data qͦq¬

Expanded text:
 ignorante. Crevit puer, et per incrementa temporum et officiorum ad virilem aetatem et sacerdotii gradum pervenit. Exinde suffragantibus meritis in episcopum eligitur, interveniente obsequio et paternis precibus; data q
Abbreviated transcription (Latin):
rii eoꝵ se ꝯuictu. salutatione. or̃one. oscło ue
ꝯtaminau̾it: csi minors penitentie medicina
societatis nr̃e ꝑticipi n sortiant᷑. fos uͦ qͥ aut
spontanee aut negligent̾ incid̾int. sb̾ ea uolu¬
mꝰ discipline eoercioue susepi. ut c̃et̾is metꝰ
inoutiat᷑

Expanded text:
rii, eorum se convictu, salutatione, oratione, osculove contaminaverit, minoris poenitentiae medicina societatis nostrae participium sortiatur. Eos vero qui aut spontanee aut negligenter inciderint, sub ea volumus disciplinae coercitione suscipi, ut caeteris metus incutiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gnͣalis in pignore
dando bonoꝵ uł
postea q̃sitoꝵ rece¬
auene reicollata¬
ꝯuentõe si nõ fu̾it ei quipignus
dabat debita posteadebuorii
dm̃o q̃ sitodifficiliꝰ c̾ditoriq
nõ ignorauit aut alienũntil
actid̾dabr̃S faciliorent pos¬
sidenti retencio. ¶Seruo pign¬
oridato peccłimeis c̾ditor cit᷑
nit eos ⁊ sũptos bonam fidez
ep̃tor utili ẜmana restitũeñ
cogetur pignoris et eicãm nͨ
sepatur ꝙ in fructibꝰ dissmileẽ
quinũ ꝙͣ debitoris fuunt. ¶Pa¬
cto placuit ut ad diemufis no
solutis fructꝰ ypo thecaꝵ ĩ uẜis
ꝯpensarentur nisisime usure¬
ordio mĩoris in stipsacuuemit

Expanded text:
eralis in pignore dando bonorum vel postea quaesitorum recealienae rei collatne, si non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignoravit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenti retentio. Servo pignori dato peculium eius creditor citra nit. eos consumptos bona fide emptor utili Serviana restituecogetur: pignoris etenim causamseparatur: quod in fructibus dissimile est, qui numquam debitoris fuerunt.Pacto placuit, ut ad diem usuris non solutis fructus hypothecarum usuris compensarentur fini legitimae usurordio minores in stip
Abbreviated transcription (Latin):
quat in cognitumci aña qui¬
dencia extanta legum młtitu¬
maduomilia ⁊ usuumautem
tricenes centena nulia extenȯ¬
libros. ⁊ ipos confissos ⁊ura
utiliam se ꝑ̃ raro habentes auo¬
ce magratus  lamstudio si acci¬
accipiebant. ¶O młtas ꝑtes
eoꝵ qua si fr̃uacuas pt̾lebant.
Et primoanno s temꝑ opꝰ
legentib t̃debant. no scami¬

Expanded text:
quatur incognitum. Et antea quidentia, ex tanta legum multituduo milia, versuum autem tricies centena extendelibros et ipsos confusos et iura utilia in se perraro habentes a voce magistra studiosi acciaccipiebant, sed multas partes eorum quasi supervacuas praeteribant. et primi anni hoc opus legentibus tradebatur non s
Abbreviated transcription (Latin):
cis snĩam mora nõ int̾ueĩt tñ¬
si nõ facile int̾uerre possitut mo¬
rano p̾cedente ꝑueiaturad iro¬
icem s puta legis faleidie rõe
int̾ueisse cet̾m si añꝙͣ ad idicẽ
puenretur in morab̃rs fint. exir¬
de fructuũ prandoꝵ ncc̃itate

Expanded text:
cis sententiam mora non intervenit: tametsi non facile evenire possit, ut mora non praecedente perveniatur ad iudicem: sed puta legis Falcidiae rationem intervenisse. ceterum si ante, quam ad iudicem perveniretur, in mora heres fuit, exinde fructuum praestandorum necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
atcem futuritp̃ris tcͣctatur.
Dap̾ait. circa tutele restõem ꝓ
fauore pupilloꝵ lacior int̾pta¬
cio fcã ẽ nemo enĩ ambigit ho¬
dic siue index accipiaturꝰ in diẽ
snuĩc. siue sñ indice tutela restitu¬
itur in eũdiem ĩ quo restitint.
usas pr̃ani.plane si tutele uidicõ
uo lentem exꝑitutor ultro.
uen̾it ⁊ pecciiam optułit eam¬
q obsignatain deposint ex co

Expanded text:
is tractatus? Papinianus. circa tutelae restitutionem pro favore pupillorum latior interpretatio facta est: nemo enim ambigit hodie, sive iudex accipiatur, in diem sententiae, sive sine iudice tutela restituatur, in eum diem quo restituit usuras praestari. plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultro convenerit et pecuniam optulerit eamque obsignatam deposuerit, ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
tissima ciuitate mr excelsus p̾fẽs
uindicare ꝓut delicti.tam niu¬
enum que scriptorqͣlitas exẽ¬
g̾it cure habebit. ¶Inbithen¬
sum aũt eruitatetam uirclari¬
ssimꝰ p̾ses ꝓuincie mauritame
ep̃s ⁊ legum ꝓfessores ¶ncipi¬
te igitur legum doctrinam ei dẽ
optimi iusticie ⁊ reipublice mĩ¬
stri.et uos maximĩ dec incem ẜ¬

Expanded text:
tissima civitate vir excelsus praefectus vindicare, prout delicti tam iuvenum quam scriptorum qualitas exegerit, curae habebit: in Berytiensium autem civitate tam vir clarissimus praeses Poenicae maritimae episcopus et legum professores. Incipite igitur legum doctrinam eis deioptimi iustitiae et rei publicae ministri et vos maximum decus in
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquo quoq dec̾to princĩ¬
pali refertur ⁊ stitutum non
posse ofto assessoris fugi¶arẽ
sa sub duobus presidibus
em functo legato cesaris
salarium confitibus residin
temporis quod legatis pre¬
dem tempore fuerunt duer

Expanded text:
ut aliquo quoque decreto principali refertur constitutum, non posse officio adsessoris fungi. 3 sa sub duobus praesidibus em functo legato Caesaris salarium comitibus residui temporis, quod a legatis praedem tempore fuerunt. diue
Abbreviated transcription (Latin):
stitui possũt. s tñ si hec adiciã¬
tur ꝑpacti ul ꝑdoli excepcoez
occurretur ⁊ͣ placitum fintute
uendicanti idꝙ ⁊ sabimim
Rndisse. cassi retulit ⁊ sibi
placet. ¶ odum adicism¬
tutib posse stat ułuti quoł
gene uebicłi agaturuln agit

Expanded text:
titui possunt: sed tamen si haec adiciantur, pacti uel per doli exceptionem occurretur contra placita seruitutem uindicanti: idque et Sabinum respondisse Cassius rettulit et sibi placere. Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mobiles aut se
mancipia uendũt c̃ciores faci¬
cuiq sit qui fugitur errore ne
sit noxaue solist nõ sit.Gadem¬
ꝙ  onña cũ ea mancipiaueneũt
palam ac recte ꝓnũciando ꝙ si
fu̾iit cũ ueĩret fuiss. ꝙ eiꝰ pr̃ari¬

Expanded text:
 mobiles aut se mancipia uendunt certiores facicuique sit, quis fugitiuus erroue sit noxaue solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia uenibunt, palam recte pronuntianto. quodsi fuerit cum ueniret, fuisset, quod eius pra
Abbreviated transcription (Latin):
ħ oportiat scrre qd ⁊ in quibꝰ
tempib traoinecessarnum e¬
studlosis. cm. ut ex ħ opti¬
mi. at eruditissimi effitiantur.¬
nem ad uos peipue faciendar
existimauis quatemis tam

Expanded text:
hoc oportuerat scire, quid et in quibus temporibus tradi necessarium studiosis credimus, ut ex hoc optimi atque eruditissimi efficianturnem ad vos praecipue faciendam existimamus, quatenus tam
Abbreviated transcription (Latin):
ei publice sac
posit᷑am tami
quator libri
institutionu
seu elcmentorum qitam inq¬
nquaginta digestoꝵ scũ pan¬
dectar nec no in .xii. imꝑiatiu¬

Expanded text:
ei publicae nostrae positam tam in quattuor libris institutionum seu elementorum quam in quinquaginta digestorum seu pandectarum nec non in duodecim i
Abbreviated transcription (Latin):
ligent inqrendo nõm b̾re por¬
sit iz uiris ignoranciamno ꝓ¬
deẽ la beo itaꝰ accipiend̾ estĩat
si uiris ꝯsulti copiamb̃rei.uł
sua prudencia in structꝰ situt
cui facile sit scire ei detrim̃tũ
sit iuris ignor ancia ꝙ raroac¬
cipiend̾ẽ. ¶Cangnorauit
dñmeẽ. reiuenditõem plꝰ in

Expanded text:
 inquirendo notam habere possit. Sed iuris ignorantiam non prodesse Labeo ita accipiendum existimat, si iuris consulti copiam haberet vel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro accipiendum est. Qui ignoravit dominum esse rei venditorem, plus in
Abbreviated transcription (Latin):
dem. fruacuũ ẽ mandatu⁊ob
id illa exeo obligo nascitur.
ubeas. ¶Mea ⁊ aliena uluci si
tibimandem. ut mea ⁊ ticiige̾¬
eiqui in remmeã mutuaret᷑
Tua ⁊ a liena uluci sitibimã¬

Expanded text:
dem, superuacuum est mandatum et ob id nulla ex eo obligatio nascitur. ubeas. Mea et aliena, ueluti si tibi mandem, ut mea et Titiiei, qui in rem meam mutuaretur. Tua et aliena, ueluti si tibi man
Abbreviated transcription (Latin):
integrum ꝙ si fecissem iteri
nec lisus ec̃m amittam. ¶Si
ꝑfund̾ meũ uiatibilegauo
⁊ adita meabrditate pd̾stitu¬
tum tp̃s ad amittenda ẜuitu¬
tem ignorains eam tibilega¬
tam ee amittes mam nõ utẽ¬
do.Qd siintͣ id tp̃s anteqmͣ
scires tibilegatam ẜuitutem
iam nec ius repudiandilega¬
tum tibi possit ꝯting̾e cumał
cindebeturutiturqs ne ĩ pos¬
rlꝯ aut hospes aut meus ułam¬
icus quimead in sitãd dum̃n
ueĩt ulcolon. aut fructuariꝰ¬

Expanded text:
integrum: quod si fecissem iter neque usus essem, amittam. Si per fundum meum uiam tibi legauero et adita mea hereditate per constitutum tempus ad amittendam seruitutem ignoraueris eam tibi legatam esse, amittes uiam non utendo. quod si intra idem tempus, antequam rescires tibi legatam seruitutem,iam nec ius repudiandi legatum tibi possit contingere, cum ad cui debetur utitur quiue in posrius aut hospes aut medicus quiue ad uisitandum dominum uenit uel colonus aut fructuari
Abbreviated transcription (Latin):
is furid, cõmunis finiss usu¬
pari potuit.it siꝗs ¶tem si
qs eor q̃b aque ductus ẜu¬
it, debebatur ⁊ ꝑeundem riu¬
um aq̃ duce bantius aq̃ delu¬
cende nõ ducendo cam amis¬
it nicħ uiris eo nomine ceti
qui riuo ntebantur acc̾uit.io¬

Expanded text:
isset, usurpari potuisset. item si quis eorum, quibus aquae ductus seruitus debebatur et per eundem riuum aquam ducebant, ius aquae ducendae non ducendo eam amisit, nihil iuris eo nomine ceteris, qui riuo utebantur, adcreuit id
Abbreviated transcription (Latin):
ris nomen. ¶Est aũt¬
Namut elegantercelso
ticiam ꝓfitemu. equũ
abmiquo sepantes. lici¬
cumabillicito disc̾nente
bonos no solummetu pea¬
gum. ũm etiam p̾mioꝵ quo
pientes uam isi fallor ꝓhi¬
romane spectat p̃riua tumestꝙ
ad singłoꝵ utuitatem. sunt.
enim q̾ueoam ꝓublice utilia q̃¬
dam priuata. ¶Publicumius
insacris insacdotib in magrã¬
tibꝯ sistii¶ Prinatumius tri¬
ptitum est collectum est enim:¬

Expanded text:
ris nomen a iustNam, ut eleganter Celsus titiam profitemur equum ab iniquo separantes, licitum ab illicito discernentes, bonos non solum metu penarum etiam praemiorum quoque pientes, veram nisi fallor phiRomanae spectat, privatum quod ad singulorum utilitatem: sunt enim quaedam publice utilia, qudam priuatim. publicum ius in sacris, in sacerdotibus, in magistratibus constitit. priuatum ius tripertitum est: collectum etenim
Abbreviated transcription (Latin):
Iopo tu nunciare pot̾is. s stõ
openlłam hebis actõem in
siꝙ ui aut clam ¶Sz ꝓpriꝰ
edificium alienum intra.
limum mod̾ mortuus illas
sit postea ꝓhibe eum nõ po¬
tit edificiidns. quominꝰ
alium mortuum eo infãt ł
moniuñtum edificet fiab
micio dño sciente ħ fec̾it.

Expanded text:
m tu nuntiare poteris, sed facto opere nullam habebis actionem nisi quod ui aut clam.Si propius aedificium alienum intra legitimum modum mortuus illatus sit, postea eum prohibere non poterit aedificii dominus, quominus alium mortuum eo inferat uel monumentum aedificet, si ab initio domino sciente hoc fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ccum ẽẽ dicitur reliquie no¬
minis ꝯdite sunt. nichim
pedit quominꝰ id ꝑficiat.¬
S ⁊ si reugiosꝰ locus iam
factus sit pontifices explo¬
rare debent quatenus sal¬
ua religione desiderio re¬
ficiendiopis medend̾ est.

Expanded text:
ctum esse dicitur, reliquiae hominis conditae sunt, nihil impedit quominus id perficiatur.Sed si religiosus locus iam factus sit, pontifices explorare debent, quatenus salua religione desiderio reficiendi operis medendum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatis tu¬
ende ⁊ decoris
ui ca ne sine de letu passim.ꝓ
se postuletunea ppͥtres fecit or¬
dines. Nam quoldam intotũ¬
phibuit postulare quib daz
dum taxat ꝑsons ⁊ ꝑ se per

Expanded text:
dignitatis te et decoris usa, ne sine delectu passim se postuletur. Eapropter tres fecdines: nam quosdam in totuohibuit postulare, quibusdam dumtaxat personis et pro se per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdic̃e ¶nicuim aut fecit p̾tor
postulare. in quo edc̃o aut pu¬
iciam aut casum excusauit¬
piuciam dum minoremãniꝰ
atam hancetatem rate. adp¬
cedendum in publicum qe
tate aut paulo maiore fertur
nerua filiꝰ etiam ꝑublice de

Expanded text:
 Initium autem fecit praetor postulare. in quo edicto aut itiam aut casum excusauiritiam: dum minorem annis atam hanc aetatem ratus cedendum in publicum, tate aut paulo maiore fertur Nerua filius et publice de
Abbreviated transcription (Latin):
lo defunctidanda ẽ inbrdem
bac actõ silocuplecior hroitaᷤᷤ
eo nomine fe sit ułutiꝙ pcui¬
s lib homo detuti ab aliquo
dicatur int̾dcm̃ adñsus eum
qui detin̾edicitur de exiben¬
do eo pot qs bre namad exi¬
bend̃ acto in eam rem ĩuciłur¬

Expanded text:
lo defuncti danda est in heredem haec actio, si locupletior hereditas eo nomine facta sit, ueluti quSi liber homo detineri ab aliquo dicatur, interdictum aduersus eum, qui detinere dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem inuti
Abbreviated transcription (Latin):
bores ꝗs mꝯfimo an edificiũ
ponat ¶Iudici fimum regun¬
doꝵ pmuutitur ut ubi no pos¬
ꝯtrou̾siam dirimat ⁊ si forte
ad mouende uet̾is obscurita¬
tis gra ꝑaliam regionem fines
dirime udex ułit pot fac̾e hoc

Expanded text:
s in confinio an aedificium ponat. Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non poscontrouersiam dirimat: et si forte amouendae ueteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex uelit, potest hoc
Abbreviated transcription (Latin):
strum ẽẽ u̾me. ¶Si post ni¬
dicium acceptum homom¬
ortuus sit. ꝙͣuis sine do loi
malo eͥ cłpa posforis tñ int̾¬
dum cantidã pnandꝰ ẽ ꝙͣti
actoris int̾fuit ꝑ eum non¬

Expanded text:
strum esse uerius est. Si post iudicium acceptum homo mortuus sit, quamuis sine dolo malo et culpa possessoris, tamen interdum tanti damnandus est, quanti actoris int
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siꝗs indicinõ peat in succi¬
denda arbore uł edificio infi¬
ne posito deponendo ꝑteneciꝰ
ydempnabitur. ¶Sidicantur
tmini uł driectiul exarati ud¬
ex qui decrimie ggnoscit q̃ de
fund duoꝵalt̾ trium sit pot̾
uidex umꝑtiad iudicarelocr

Expanded text:
quis iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur. Si dicantur termini deiecti uel exarati, iudex, qui de crimine cognoscit, etiam de fundus duorum, alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare locum
Abbreviated transcription (Latin):
dicatoib potest ꝓut cuiꝰq do¬
miniu ineoloco iudex ꝯpit. In
iudicio finium regundoꝵ ⁊
iq ꝯdempnato eo nomine fi¬
et S ⁊ si messor ab alto solo xlu¬
ct sit ꝯdempnacioerit facien¬
da eiꝰ qui nõ ⁊ duxit in ꝑtem

Expanded text:
dicationibus potest, prout cuiusque dominium in eo loco iudex compererit. In iudicio finium regundorum ique damnatio eo nomine fiet. sed et si mensor ab altero solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui non conduxit, in partem
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ int̾ tres ples nefundos
accipi iudicium fimiũ regũ¬
doꝵ pot̾ ut puta singuli płi¬
um fundoꝵ  fines sũt triũ
forte uł qͣtuor ¶sEmium reg¬
uectigalib ⁊ int̾eos qui usũ
fructum h̾nt ⁊ fructuanum
⁊ dnm ꝓprietatis uicim fũdi
⁊ inteos qui iire pignoris.
possident ꝯpete pot. ¶Hoc iii.s¬
dicum locum hto mꝯfinior

Expanded text:
m inter tres pluresue fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium fundorum confines sunt, trium forte uel quattuor. Finium reguectigalibus et inter eos qui usum fructum habent uel fructuarium et dominum proprietatis uicini fundi et inter eos qui iure pignoris possident competere potest. Hoc iudicium locum habet in
Abbreviated transcription (Latin):
noie bret. dixi ex uendito actõez
maĩisso ẜuo. uł mutata uen¬
ditoris uolutate euanuisse Pnis.
Iei uendidit ẜuu ealege ut siro¬
eptor alii eadem lege uendidit
ẜuus fugit a so ep̃tore ⁊ romem
oratur. Quero an sit. man. imiec¬
aufr̾e dnõ se potest. nec qui in fu
pocior habendꝰ ẽ qͦm anctor fuit
legis.⁊ post̾ior mag ad mouen¬
dleptoris. ⁊ libandi se eãdemle¬
gem repecierit. nec pot̾it aliquo
mo aufre legem sui uenditori:
ciuꝰ ꝯdicio eͤxtititꝰ. 2ã ⁊ si pena

Expanded text:
haberet. dixi ex uendito actionem manumisso seruo uel mutata uenditoris uoluntate euanuisse. uendidit ea lege, ut, si Roemptor alii eadem lege uendidit: seruus fugit a secundo emptore et Romae moratur: quaero, an sit manus iniecauferre se potest nec qui in fugpotior habendus est qui auctor fuit legis, et posterior magis admonendi emptoris et liberandi se eandem legem repetierit nec poterit aliquo modo a‹u›ferre legem sui uenditoris cuius condicio exstitit: nam et si poenam
Abbreviated transcription (Latin):
cio in ẜuũ⁊ peti.ꝙ siprioritanẽ¬
dioit. ut̃ ꝓstituta liba eẽt postĩ¬
lib̾tas ꝙͣ man miectio ¶Pla¬
ne sipriorlex manꝰ bt miectõe
postio lib̾tatem. fauorabilius

Expanded text:
prior ita uendidit, ut prostituta libera esset, posterlibertas quam manus iniectio. plane si prior lex manus habeat iniectionem, posterior libertatem, fauor‹a›bilius
Abbreviated transcription (Latin):
maumissi nõ sint lib̾os nõ eẽ cla¬
udi. dius marchꝰ ex lege dcĩ
lib̾tatis in uentendo. ꝙͣuis nõ
maumissos fore libos in seme¬
scrib ꝯscitint. lic in mortistp̃s
eptoris distulit uẽditor lib̾tatẽ.

Expanded text:
umissi non sint, liberos non esse. Claudius: Diuus Marcus ex lege dicta libertatis in uendendo quamuis non manumissos fore liberos in semenstribus constituit, licet in mortis tempus emptoris distulit uenditor libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Si pupillꝰ dñs iusfit utiq
no teneturmisitutore anctore
uisẜit si iussn fructuarii erit
adolescentis uł furiosi uł ꝓdi¬
giubente cũ ẜuo xtum sit pu¬
t̾alabeo dandam ꝙ uissuactõ¬
nem. in eos quoꝵ suus fu̾it.
dandam actdem id̾ laboait¬

Expanded text:
.Si pu pillus dominus iusserit, utique non tenetur, nisi tutore auctore iussit.Si iussu fructuarii erit adulescentis uel furiosi uel prodigi iubente cum seruo contractum sit, putat Labeo dandam quod iussu actionem in eos quorum seruus fuerit: dandam actionem id
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uelente p̾stabũtur use nee
tiñ iudex iudiciibone fidei recie
turi tpris pendantur use cum
in pot̾ate sit actoris iudicatũ
exig̾e pauł nõt. qd enĩ ꝑtinet

Expanded text:
interveniente praestabuntur usurae. Nec tamen iudex iudicii bonae fidei recte turi temporis pendantur usurae, cum in potestate sit actoris iudicatum exigere. Paulus notat: quid enim pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
adiectatam ꝗs uendicet siq
ita petit filium siumiairm po
testate ex iure romano. inderͦ
recte egisse. ait enim ad iecta tã
er legeqricum uendicare pos¬
se ¶Per bancaũt  actõem no
sollm single res uendicabit.¬

Expanded text:
adiecta causa quis uindicet: si quis ita petit 'filium suum' uel 'in potestate ex iure Romano', uidetur recte eum egisse: ait enim adiecta causa ex lege Quiritium uindicare posse. Per hanc autem actionem non solum singulae res uindicab
Abbreviated transcription (Latin):
no meo hrde institutolegari
fructꝰ rei ad fructuariũ ꝑtin
ent. ⁊ aut reisoli. aut reimobit
usufructꝰ legatus rei soliuti
puta ediumꝰ usufructu legato
ꝗcumq reiredditꝰ ẽ adusum¬
fructuariũꝑtin queq̃ obuẽ

Expanded text:
eruo meo herede instituto legarifructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructua
Abbreviated transcription (Latin):
ħrs siꝑseuetur no cau̾i nec ꝗe¬
ꝙͣ ad mitt̾e finito ¶Q nifruc¬
tu hac rõe la beo scribit necedi¬
ficium lic̾eono te muieto al¬
ci tollere. sicut necaere usufr¬
uctulegato pot mare echificia¬

Expanded text:
rseueretur non caueri, nec quicquam amittere finito usu fructu. hac ratione Labeo scribit nec aedificium licere domino te inuito altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedifici
Abbreviated transcription (Latin):
ano senat sul¬
to plenissimez
Pullo femine in¬
Ecedent nam sic̃
norib cunlia
officia ademptã sunt femĩs
⁊ pieraq ip̃o iure nõ ualet
ita mito magis adimendũ¬

Expanded text:
ano senatus consulto plenissime pro ullo feminae intercederent. Nam sicut moribus ciuilia officia adempta sunt feminis et pleraque ipso iure non ualent, ita multo magis adimendu
Abbreviated transcription (Latin):
toe S scire uend itorem ⁊̃ celare
sic accipim nõ sosũ sinõadm¬
oniit. S si negauit ẜintutem
istam debi cũ eẽt ab eo q̃ situm
s ⁊ siꝓponas eũ itadixissenlła
at inopinata fuit. nõ teneor:
git necogno sc̾e t ep̃tor aliꝙͣ ẜ̃¬
uitutemi debi puto eũ exep̃to
teni et gn̾alit dix̾im si ĩpbato

Expanded text:
sed scire uenditorem et celare sic accipimus, non solum si non admonuit, sed et si negauit seruitutem istam deberi, cum esset ab eo quaesitum. sed et si proponas eum ita dixisse: 'nulla at inopinata servitus, non teneor",git, ne cognosceret emptor aliquam servitutem deberi, opinor eum ex empto teneri. et generaliter dixerim, si improbato
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquo quoq dec̾to princĩ¬
pali refertur ⁊ stitutum non
posse ofto assessoris fugi¶arẽ
eadem ꝓuncia posi ea dmi¬
sa sub duobus presidibus
em functo legato cesaris
salarium confitibus residin
temporis quod legatis pre¬
dem tempore fuerunt duer

Expanded text:
ut aliquo quoque decreto principali refertur constitutum, non posse officio adsessoris fungi. eadem prouincia postea diuisa sub duobus praesidibus em functo legato Caesaris salarium comitibus residui temporis, quod a legatis praedem tempore fuerunt. dive
Abbreviated transcription (Latin):
mo tp̃r similit̃ amittiead que
roe ꝑ legem falcidiam miniu
potest. Neo quoq ꝓmittedi
defuncto in ꝑtes hrditarias
uno ex socuis defendẽ te ꝑ ꝑte
defendentis fiet resto.¶iꝰ
itur ut ecce si legasꝰ fint.s ⁊¬

Expanded text:
mo tempore similiter amitti eademque ratione per legem Falcidiam minui potest: reo quoque promittendi defuncto in partes hereditarias uno ex sociis defendente pro parte defendentis fiet restitutioitur: ut ecce, si legatus f
Abbreviated transcription (Latin):
ita petit filium siumiairm po
testate ex iure romano. inderͦ
recte egisse. ait enim ad iecta tã
er legeqricum uendicare pos¬
se ¶Per bancaũt  actõem no
sollm single res uendicabit.¬

Expanded text:
ita petit "filium suum" vel "in potestate ex iure Romano", videtur recte eum egisse: ait enim adiecta causa ex lege Quiritium vindicare posse. Per hanc autem actionem non solum singulae res vindicab
Abbreviated transcription (Latin):
tiles eent ꝓprietates semꝑasce¬
dente usufructuplacuit c̾tis:
modis extinguusũfructum
aũt modis ufufructꝰ ⁊ ꝯstitu¬
itur⁊ finitur isdem modis et

Expanded text:
tiles essent proprietates semper abscedente usu fructu, placuit certis modis extingui usum fructum autem modis usus fructus et constitit et finitur, isdem modis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Si pupillꝰ dñs iusfit utiq
no teneturmisitutore anctore
uisẜit si iussn fructuarii erit
nem. in eos quoꝵ suus fu̾it.
dandam actdem id̾ laboait¬

Expanded text:
Si pupillus dominus iusserit, utique non tenetur, nisi tutore auctore iussit. Si iussu fructuarii erit nem in eos quorum servus fuerit: dandam actionem id
Abbreviated transcription (Latin):
no prisco aburmus ualens ⁊ iu¬
stimanus item salui uilianus.
De legib ⁊ senat ꝯsultis et
ionga⁊ suetudine rica.

Expanded text:
no Prisco Aburn‹i›us Ualens et Tuscianus, item Saluius Iulianus. DE LEGIBUS SENATUSQUE CONSULTIS ET LONGA CONSUETUDINE 1 Pno Prisco Aburn‹i›us Ualens et Tu
Abbreviated transcription (Latin):
s tibiciphos dedi ut eosdẽm n
reddes ⁊ modati acto ẽ ut pon¬
dus argẽti redd̃es ꝙͣtum ĩ ił
eẽt tanidem opis pond̾is pe¬
tam bomtati argenti ꝙͣ ilłciphi

Expanded text:
 tibi scyphos dedi, ut eosdem mihi redderes, commodati actio est: si, ut pondus argenti redderes quantum in illis esset, tantidem ponderis petam boni t
Abbreviated transcription (Latin):
moto suffite tñ ad nostram
ex positoem. ꝙ xoninentutis
erciditdem idicani. ¶D ordi¬
nes eoꝵ ⁊ tramites ꝑ quosam¬
bulandum est manifestare
tempestuui nobis urdet ee. et¬
uos ꝯ demi memoriam eoꝵ¬

Expanded text:
modo sufficere tam ad vestram expositionem quam ad iuventutis eruditionem iudicamus. sed ordinem eorum et tramites per quos ambulandum est manifestare tempestivum nobis esse videtur, et vos in memoriam
Abbreviated transcription (French):
ius ius. sme meam dũtaxat
rem succesẜint.
rudicio bone fi¬
dei disceptatur
arbitrio indicis
usuraꝵ mod ex
more regionis
ubiaͣctum ẽꝯsti¬

Expanded text:
sum ius siue in eam dumtaxat rem successerint. iudicio bonae fidei disceptatur, arbitrio iudicis usurarum modus ex more regionis ubi contractum est
Abbreviated transcription (Latin):
toe S scire uend itorem ⁊̃ celare
sic accipim nõ sosũ sinõadm¬
oniit. S si negauit ẜintutem
istam debi cũ eẽt ab eo q̃ situm
s ⁊ siꝓponas eũ itadixissenlła
qdem ẜuisꝰ debetur.um ne em̃g¬
at inopinata fuit. nõ teneor:
git necogno sc̾e t ep̃tor aliꝙͣ ẜ̃¬
uitutemi debi puto eũ exep̃to
teni et gn̾alit dix̾im si ĩpbato

Expanded text:
sed scire uenditorem et celare sic accipimus, non solum si non admonuit, sed et si negauit seruitutem istam deberi, cum esset ab eo quaesitum. sed et si proponas eum ita dixisse: 'nulla quidem seruitus debetur, uerum ne emergat inopinata seruitus, non teneor',git, ne cognosceret emptor aliquam seruitutem deberi, opinor eum ex empto teneri. et generaliter dixerim, si improbato
Abbreviated transcription (Latin):
¶Scet̾os magrãt qu impi¬
i. Ium hnt qia ⁊ coberc̾e aliqu
Ipossunt ⁊ iube in cart̾em du¬
cl. ¶Nec pontificem dum sa¬
cra facit. ¶Nec eos qui pp loci
religionem inde se mouen
possunt. ¶D neceum qui:¬
cum equo publico inca pub¬

Expanded text:
ceteros magistratus qui imperium habent, qui et coercere aliquem possunt et iubere in carcerem duci, nec pontificem dum sacra facit nec eos qui propter loci religionem inde se movere non possunt. Sed nec eum, qui equo publico in causa pub
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia curcumq sciencie
medicerit᷑ tradentes. ¶Echi
ex positoem. ꝙ xoniuentutis
eraduoem iudicam. ¶D ordi¬
nes eor ⁊ tramites ꝑ quos am¬
bulandum est manifestare
tempestuui nobis urdet es et
uos qdemin memoriam eoꝵ¬

Expanded text:
estigia cuiusque scientiae mediocriter tradentes. ex expositionem quam ad iuventutis eruditionem iudicamus. sed ordinem eorum et tramites per quos ambulandum est manifestare tempestivum nobis esse videtur, et vos in memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
Enditor h̾rditatĩs emptori
mandatis actoib eũ debito¬
re hrditano quiignor abat ue¬
ditam esse hereditatem tran¬
segis. si emptor hereditatis ħ
debitum ab eo exigere uelit
excepcio transactiꝰ negocii de¬
bitori propterignoranciam
suam acommodanda  est id¬
q respondendum est in eo q
fidei commissariam recepit
hereditatem si heres cum ign

Expanded text:
emptori mandatis actionibus cum debitore hereditario, qui ignorabat uenditam esse hereditatem, transegit: si emptor hereditatis hoc debitum ab eo exigere uelit, exceptio transacti negotii debitori propter ignorantiam suam accommodanda est. idem respondendum est et in eo, qui fideicommissam recepit hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
ccum ẽẽ dicitur reliquie no¬
minis ꝯdite sunt. nichim
pedit quominꝰ id ꝑficiat.
S ⁊ si reugiosꝰ locus iam
factus sit pontifices explo¬
rare debent quatenus sal¬
ua religione desiderio re¬
ficiendiopis medend̾ est.

Expanded text:
ctum esse dicitur, reliquiae hominis conditae sunt, nihil impedit quominus id perficiatur. Sed si religiosus locus iam factus sit, pontifices explorare debent, quatenus salua religione desiderio reficiendi operis medendum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
libent admittentes diffinre.
iamꝑ nras orones tam ingca
lingua qi romanoꝵ quas
ħoportiiat scire ꝗd ⁊ in quibꝰ
tempib tradinecessarnume
stuolosis. cmm. ut ex ħ opti¬
mi.at e ruditissimi effitiantur.
nem ad uos pcipue faciendar
existimaum: quatemis tam

Expanded text:
libenter admittentes, definire, iam per nostras orationes tam Graeca lingua quam Romanorum, quas hoc oportuerat scire, quid et in quibus temporibus tradi necessarium studiosis credimus, ut ex hoc optimi atque eruditissimi efficiantur: nem ad vos praecipue faciendam existimamus, quatenus tam
Abbreviated transcription (Latin):
expiundi mn illi uo ꝑsonam
cum quot. ut agatur ali pec¬
ciiam dedit dubitatarpot
utrim exdiedate peccine iai¬
mari debeat anpocr exquo Co¬
gnoiit datam ee qr qui nescu
ioindetur exꝑiundiporestate

Expanded text:
experiundi. in illius uero personam, cum quo ut agatur alius pecuniam dedit, dubitari potest, utrum ex die datae pecuniae numerari debeat, an potius ex quo cognouit datam esse: quia qui nescit, is uidetur experiundi potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗdem si nauta ⁊ m̾cator de be¬
bit illidan ⁊ꝙo. siqs quos
tat cum sit ⁊ nauta. Si fuus
naute dampnum dedit ncet
fuus nauta no sit eꝗssimum
erit excitorem actõem utilem
dare.¶Hac actoe  aut suo no¬
ali dũ taxat tenentur. no cu
alienos ꝓhibet explorare eũ¬
insiis uenia dignꝰ uẽ. si qͣ le¬
cumꝙ ad ĩstruendam nauĩ
adhibu̾it. sipłes naum ex̃¬

Expanded text:
s sit nauta et mercator, debebit illi dari: quod si quis quos tat, cum sit et nauta.Si seruus nautae damnum dederit, licet rvus nauta non sit, aequissimum erit in exercitorem actionem utilem dare. Hac autem actione suo noali dumtaxat tenetur: nam cum alienos in suis uenia dignus est, si qualesquales ad instruendam nauem adhibuerit.Si plures nauem exe
Abbreviated transcription (Latin):
s lib homo detuti ab aliquo
dicatur int̾dcm̃ adñsus eum
qui detin̾edicitur de exiben¬
do eo pot qs bre namad exi¬
bend̃ acto in eam rem ĩuciłur¬

Expanded text:
 liber homo detineri ab aliquo dicatur, interdictum aduersus eum, qui detinere dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem inuti
Abbreviated transcription (Latin):
dicium acceptum homom¬
ortuus sit. ꝙͣuis sine do loi
malo eͥ cłpa posforis tñ int̾¬
dum cantidã pnandꝰ ẽ ꝙͣti
actoris int̾fuit ꝑ eum non¬

Expanded text:
dicium acceptum homo mortuus sit, quamuis sine dolo malo et culpa possessoris, tamen interdum tanti damnandus est, quanti actoris int
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝙͣlibet ei ꝑtemire ag̾elice¬
bit cuulitimodo. nam̾ qda
in ymone tacite cxipundentu
nõ enim ꝑillam ipam necꝑ
medias uineas ire age sumen¬
dus e cumid eq̃ cõmode palt̾
amꝑtem face possit mĩore ra¬
ientis fundi detrunto u̾mꝯst¬
qui argumto rumitebatur pꝰ¬

Expanded text:
libet eius partem, ire agere licebit, ciuiliter modo: nam quaedam in sermone tacite excipiuntur. non enim per uillam ipsam nec per medias uineas ire agere sinendus est, cum id aeque commode per alteram partem facere possit minore seruientis fundi detrimento. uerum constqui argumento riui utebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
noiatim cum ꝓhibuisse ne ti¬
cio magrõ utaris dicendtm̃
erit eo ils ꝓclucendamutitita¬
tem nauiganciũ¶Naue acci¬
pe de bemꝰ siue marinam siue
fliunalem siue maliquo sta¬
gno naiiget siue sinedrisit
Non ant exomĩ cã p̃tordat ĩ
excitorem actõem s eiꝰ remo¬
mine obꝙͣ ibi pposit fu̾it. siĩ

Expanded text:
nominatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. dicendum tamen erit eo usque producendam utilitatem nauigantium. Nauem accipere debemus siue marinam siue fluuiatilem siue in aliquo stagno nauiget siue schedia sit. Non autem ex omni causa praetor dat in exercitorem actionem, sed eius rei nomine, cuius ibi
Abbreviated transcription (Latin):
de peccłio ꝙ si successoris
ineo fideiꝰ sorem accepo qc¬
ꝗda fider sore accepo io me
nõ dein rens u̾so s de pecclio
actõe mandati p̾statuꝵ. id

Expanded text:
de peculio: quod si intercessoris meo fideiussorem accepero, quidquid a fideiussore accepero, id me non de in rem uerso, sed de peculio actione
Abbreviated transcription (Latin):
dam instruedam ue nauemł
nautas exibendos mutuat ẽ.
¶Eñ q̃ rit offiliꝰ si ad reficiẽdã
nauẽ mutuat mĩmos in suo
usꝰ ꝯu̾tit. an in excitorem det᷑
actõ ⁊ ait si hac lege accepit
qĩ innauem impensũ muta¬
uit uolũtatem temexcitore
imputacuꝵ sibi curtalem p̾¬
posuit ꝙ si ab inicio eũ cum¬
ꝯsiliũ fe cepit fraudãdi c̃di

Expanded text:
dam instruendamue nauem uel nautas exhibendos mutuatus est? Unde quaerit Ofilius, si ad reficiendam nauem mutuatus nummos in suos usus conuerterit, an in exercitorem detur actio. et ait, si hac lege accepit quasi in nauem impensurus, mox mutauit uoluntatem, teneri exercitorem imputaturum sibi, cur talem praeposuerit: quod si ab initio consilium cepit fraudandi credi
Abbreviated transcription (Latin):
Xtus expone
eoꝵ qui aliene
potestati sbiec¬
tisunt qui ĩsoli¬
datur actõ ẽ aũt triplexħ e
damn aut enĩ de pecculio aut
de inrem u̾soaut ꝙ uissuhĩc
orituractõ. GUerba añt e¬
dcitalia sunt ꝙ cũ eo qmaltiꝰ¬

Expanded text:
tus exponere eorum qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidatur actio. Est autem triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem uerso aut quod iussu hinc oritur actio. Uerba autem edicti talia sunt: 'Quod cum eo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
demus teifetur qiustidrem
tabne uł negocio pposint cũ
sit maior nedessitas ꝯtra he¬
di cum magr̃o ꝙͣ cum instit¬
orieaꝓpe res patiturut des
ditde qͥs institoris dispicia

Expanded text:
ut tenetur, qui institorem tabernae uel negotio praeposuit, cum sit maior necessitas contrahendi cum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispicia
Abbreviated transcription (Latin):
prius ꝙͣ ad u¬
boꝵ intpreta¬
mꝰ panca de si
encia iira sub hoctitulo p̾¬
titulum p̃misit om̃s enim
Xtus quos alienam fidemi
modato ⁊ de pignore edicit
Nam cincumq rei ab senci¬
amꝰ alienam fidem secuti.
bum ut genale p̾torelegit.¬

Expanded text:
priusquam ad uerborum interpretamus, pauca de sigentia iura sub hoc titulo prtitulum praemisit: omnes enim contractus, quos alienam fidem modato et de pignore edixit. nam cuicumque rei adsentiamur alienam fidem secuti bum ut generale praetor elegit.
Abbreviated transcription (Latin):
in fundo uicini płes ꝑeundẽ
ruium nre duc̃e soliti sunt ĩ
ut suo ꝗsq die a capite ducer
or erat suo qsoz ꝓprio riuuoi
⁊ unꝰ statuto tp̃r quo ẜuitus
amitatur nõ dicit estimo
eum us  ducende a q̃ amisisse

Expanded text:
in fundo uicini, plures per eundem riuum iure ducere soliti sunt, ita ut suo quisque die a capite ducereor erat, suo quisque proprio riuo, et unus statuto tempore, quo seruitus amittitur, non duxit. existimo eum ius ducendae aquae ami
Abbreviated transcription (Latin):
in fuitute ĩponend aactum
eẜuitus amittitur¶Ops quo
nõ ẽ usus p̾cedens fundidns
cui fuitus debetur imputetꝰ
et qui eiꝰ loco successit. ¶Sy
cumius hres ĩmittendi uici¬

Expanded text:
in seruitute imponenda actum est, seruitus amittitur. Tempus, quo non est usus praecedens fundi dominus, cui seruitus debetur, imputatur ei, qui in eius loco successit. Si, cum ius haberes immittendi, uici
Abbreviated transcription (Latin):
integrum ꝙ si fecissem iteri
nec lisus ec̃m amittam. ¶Si
⁊ adita meabrditate pd̾stitu¬
tum tp̃s ad amittenda ẜuitu¬
tem ignorains eam tibilega¬
tam ee amittes mam nõ utẽ¬
do.Qd siintͣ id tp̃s anteqmͣ
scires tibilegatam ẜuitutem
iam nec ius repudiandilega¬
tum tibi possit ꝯting̾e cumał
rlꝯ aut hospes aut meus ułam¬
icus quimead in sitãd dum̃n
ueĩt ulcolon. aut fructuariꝰ¬

Expanded text:
integrum: quod si fecissem iter neque usus essem, amittam. Si et adita mea hereditate per constitutum tempus ad amittendam servitutem ignoraveris eam tibi legatam esse, amittes viam non utendo. quod si intra idem tempus, antequam rescires tibi legatam seruitutem,iam nec ius repudiandi legatum tibi possit contingere, cum ad rius aut hospes aut medicus quive ad visitandum dominum venit vel colonus aut fructuari
Abbreviated transcription (Latin):
gnͣalis in pignore
dando bonoꝵ uł
postea q̃sitoꝵ rece¬
auene reicollata¬
ꝯuentõe si nõ fu̾it ei quipignus
dabat debita posteadebuorii
dm̃o q̃ sitodifficiliꝰ c̾ditoriq
nõ ignorauit aut alienũntil
actid̾dabr̃S faciliorent pos¬
sidenti retencio. ¶Seruo pign¬
oridato peccłimeis c̾ditor cit᷑
frucsꝰ quo pignoriẽẽnt ꝯue¬
nit eos ⁊ sũptos bonam fidez
ep̃tor utili ẜmana restitũeñ
cogetur pignoris et eicãm nͨ
sepatur ꝙ in fructibꝰ dissmileẽ
quinũ ꝙͣ debitoris fuunt. ¶Pa¬
cto placuit ut ad diemufis no
solutis fructꝰ ypo thecaꝵ ĩ uẜis
ꝯpensarentur nisisime usure¬
ordio mĩoris in stipsacuuemit

Expanded text:
eralis in pignore dando bonorum vel postea quaesitorum recealienae rei collatne, si non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignoravit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenti retentio. Servo pignori dato peculium eius creditor citra fructus quoque pignori essent, conuenit. eos consumptos bona fide emptor utili Seruiana restituere non cogetur: pignoris etenim causamseparatur: quod in fructibus dissimile est, qui numquam debitoris fuerunt. Pacto placuit, ut ad diem usuris non solutis fructus hypothecarum usuris compensarentur fini legitimae usurordio minores in stip
Abbreviated transcription (Latin):
sui recupaiit ⁊ idem pauĩ ob
debitum uiripignoridedit ĩca
dumtaxat peccuła recte pignus
iuro debuit meliore p̾dio ftõ.
s. ⁊ si maiores sũpt ꝙͣ fructꝰ fu¬
issent quos uir ex p̾dio ꝑceꝑit

Expanded text:
sui reciperauit et idem praedium ob debitum uiri pignori dedit. in ea dumtaxat pecunia recte pignusuiro debuit meliore praedio facto, scilicet si maiores sumptus quam fructus fuissent, quos uir ex praedio percepit
Abbreviated transcription (Latin):
dencia extanta legum młtitu¬
ma duomilia iu suum autem
tricesies cente nanulia ertend¬
libros ⁊ip̃os confissos. ⁊ura
utilia mse ꝑ raro habentes auo¬
ce magratus  lamstudion acci¬
accipiebant.¶. młtas ꝑtes.
Et primoanno s temꝑ opꝰ¬

Expanded text:
tia, ex tanta legum multitum duo milia, versuum autem tricies centena extendlibros et ipsos confusos et iura utilia in se perraro habentes a voce magistra studiosi acciaccipiebant, sed multas partes et primi anni hoc op
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ ꝑueisse. ¶ ifũd̾ alienũ młr
debeat marctꝰ eũq mlreidotis no¬
mĩe ꝓmifit ĩpendẽti erit ⁊ tc̃ fieti
dotalcũ ad eũ puenit. ¶Sifund̾
legatũ sibidotis cã młrrepudia¬
ditatemuł legatũent fũdꝰ dotał̃.¬

Expanded text:
ritum peruenisse. Si fundum alienum mulieri debeat maritus eumque mulier ei dotis nomine promiserit, in pendenti erit et tunc fiet dotalis, cum ad eum peruenerit. Si fundum legatum sibi dotis causa mulier repudiaeditatem uel legatum, erit fundus dota
Abbreviated transcription (Latin):
I socio ꝓfiliadotem ꝓmisit. ⁊ pr
iusꝙ soluet hrdeearelictade¬
cessir qͥ postea cũmartꝰ deerigẽ¬
dadote egit acceptolibata est
qsitumẽ. An si ꝓ socio ageturdo¬
tis ꝙͣtitatem pcipe debes. si forte

Expanded text:
ius pro filia dotem promisit et prius quam solueret herede ea relicta decessit: quae postea cum marito de exigenda dote egit, accepto liberata est. quaesitum est, an, si pro socio ageret, dotis quantitatem praecipere deberet, si forte
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝯueĩat. ⁊ asi dẽ ħ pactum fu¬
it nõ ali int̾eẽ ꝙ alt̾ solꝰ filia
dotem pr defincta in mĩo fili¬
a recupass reddi pecciñas seci¬
etati debuiss pactum exeꝗta¬
te sic nob intp̃tantib. Qosii
salua societate diuorcõ mm̾
marito dari possit. nec si prior
marits fac̾e nõ poss. denuo deso¬
cietate ꝯ stituendam dotem n
fendam peccinam societati ꝙͣ
titiss. ꝙ si accepto a marito lib̾

Expanded text:
pactum fuit, non interesse, quod alter solus filiam dotem pater defuncta in matrimonio filia reciperasset, reddi pecuniam societati debuisse, pactum ex aequitate sic nobis interpretantibus. quod si salua societate diuortio mat‹rimonium› marito dari possit. nec, si prior maritus facere non posset, denuo de societate constituendam dotem, nferendam pecuniam societati, quam stitisset: quod si accepto a
Abbreviated transcription (Latin):
dem. fruacuũ ẽ mandatu⁊ob
id illa exeo obligo nascitur.
ubeas. ¶Mea ⁊ aliena uluci si
tibimandem. ut mea ⁊ ticiige̾¬
eiqui in remmeã mutuaret᷑¬
Tua ⁊ a liena uluci sitibimã¬

Expanded text:
dem, superuacuum est mandatum et ob id nulla ex eo obligatio nascitur.Mubeas.Mea et aliena, ueluti si tibi mandem, ut mea et Titiiei, qui in rem meam mutuaretur.Tua et aliena, ueluti si tibi man
Abbreviated transcription (Latin):
ius ignorantem nec ex iurẽgẽ¬
testas ut alii no dño sua ip̃uiᷤᷤ
res qiͣ aliena suandadeturint
rem meam fur ꝙͣ me ignorãte
sbripuit. apme ⁊ ime de lictũ
eiꝰ ignorantem deposiut. recte
dicetur no ꝯͣhi de positu o nõ
eexfide bona remiuam dnmp̃¬

Expanded text:
uit ignorantem, nec ex iure gentestas, ut alii, non domino sua ipsius res quasi aliena, seruanda detur. et si rem meam fur, quam me ignorante subripuit, apud me etiamnunc delictum eius ignorantem deposuerit, recte dicetur non contrahi depositum, quia non est ex fide bona rem suam dom
Abbreviated transcription (Latin):
Etuus tius pecciũam cumti¬
cio inscquestro deposunt a put
meunim ea condicione ut ea
tibi redderetur. situam eẽ ꝓba¬
sses siminus ut ticio redilere¬
tur posse dicieum eoaput ꝙ̃
do posit esset incerti igereid
est ad exibendum. a gewita
uendicarcquia serius inde¬
tibi nonꝰ aliter quam minim
iate acceptis de positum red¬
dere uount quamius sinemo
ti⁊ incorruptum reddiderit.¬

Expanded text:
eruus tuus pecuniam cum Attio in sequestre deposuit apud Maeuium ea condicione, ut ea tibi redde retur, si tuam esse probasses, si minus, ut Attio redderetur. posse dixi cum eo, apud quem deposita esset, incerti agere, id est ad exhibendum, et exhibitam uindicare, quia seruus in detibi non aliter quam nummis a te acceptis depositum reddere uoluerit, quamuis sine mora et incorruptum reddiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
tib lib̾abitin cũ ea tp̃ris int̾ca¬
pedo iudicato dilacoem dare
nõ lucrũ affre debeat. ¶ nhiis
quo iuudiciis q̃ nõ sũt arbitra¬
ria necbone fidei poss lit̾ꝯt̾. ca ac¬

Expanded text:
ctibus liberabitur, cum ea temporis intercapedo iudicato dilationem dare, non lucrum adferre debeat? In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei, post litem c
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ꝓut tibi: auenari ul hone¬
rari cłpa elꝰ uidebitur .stitue¬
tls nam custos furiosis non
ad ħ solum ad hibetur neꝗd ꝑr¬
niciosius ip̃i in se moluantut
S nealiis quoq eritio sĩtq si

Expanded text:
out tibi leuari uel onerari culpa eius uidebitur, constitueris. nam custodes furiosis non ad hoc solum adhibentur, ne quid perniciosius ipsi in se moliantur, sed ne aliis quoque exitio sint: quod si