comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ aqua refectionis dr̃. quȩ aridos
fecundat. & quȩ iã fructificantes
ampliori ubertate donat: quia
qͣntũcumq ꝑ fidẽ & caritatem
ante habitã aliqͥs iustꝰ ad baptis¬
mũ accedit. uberiorẽ ibi recipit
grãm: s ñ ita in circũcisione. Uñ
abrahe ꝑfidẽ iam iustificato sig¬
nacłm tm̃ fuit: nichil ei intꝰ contu¬
lit. De paruuiliᷤᷤ defunctiᷤ añ diẽ octa

Expanded text:
Unde aqua refectionis dicitur, quia aridos Unde aqua refectionis dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justificato signaculum tantum fuit, nihil ei intus contulit. 11. De parvulis defunctis ante diem octa
Abbreviated transcription (Latin):
abrahȩ: qͥ credidit se habiturum
filiũ in qͦ fieret bñdictio omniũ:
deinde ut hoc signo a cet̾is natio¬
nib discerneret᷑ ppłs ille. Qre ĩ carne¬
circũcisio. qr in remediũ instituta
ẽ originalis peccati qͦd a parentib
trahimꝰ. ꝑ concupiscentiã quȩ in
parte illa magis dñatur: & quia
in parte illa culpã inobedientiȩ
priꝰ homo sensit: decuit ut ibi si¬
quia & in resurrectione communi
omnis ab electis abscidet᷑ corruptio:
& ꝑ xp̃i resurrectionẽ octaua die
factã circũcidit᷑ a peccatis anima
cuiꝰq in eũ credentis. Duȩ gͦ res st̃
Ideo aũ mutata ẽ circũcisio per¬
baptismũ: qr sacram̃tũ baptismi¬
& cõmuniꝰ est & ꝑfectiꝰ: quia ple¬
niori gr̃a accumulatũ. Ibi enĩ pec¬
cata solũ dimittebant᷑: s ñ gr̃a
ad bene oꝑandũ adiutrix. nec uir¬
tutũ possessio uł augm̃tũ ibi pre¬
stabat᷑. ut in baptismo: ubi ñ mͦ

Expanded text:
Abrahae, qui credidit se habiturum Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carnecisio, quia in remedium instituta est originalis peccati, quod a parentibus trahimus per concupiscentiam carnis, quae in parte illa magis dominatur, et quia in parte illa culpam inobedientiae primus homo sensit, decuit ut ibi siquia et in resurrectione communi omnis ab electis abscindetur corruptio; et per Christi resurrectionem octava die factam, circumciditur a peccatis anima cujusque in eum credentis; duae ergo res sunt ismum mutata sit circuBaptismum, quia sacramentum Baptismi communius est et perfectius, quia pleniori gratia accumulatum. Ibi enim peccata solum dimittebantur, sed nec gratia ad bene operandum adjutrix, nec virtutum possessio vel augmentum ibi praestabatur, ut in Baptismo, ubi non ta
Abbreviated transcription (Latin):
bonã. uel suã si adulte erant. uel
parentũ si paruulȩ: eos uͦ qͥ fuert̃
ante circũcisionẽ paruulos in fide
parentũ: parentes uͦ ꝑ uirtutem
sacrificioꝵ. scił quã intelligebant
spũalit̃ in illis sacrificiis. iustifica¬
Qͦd apud nos ualet aqua baptismi.
hoc egit apud uet̾es. uł ꝓ paruulis
sola fides. uł ꝓ maiorib uirtꝰ sacri¬
ficii. uel ꝓ his quiex abrahȩ stirpe
ꝓdierunt. my steriũ circũcisionis.
ic dicendũ ẽ in qͦ instituta fue¬
rit circũcisio & quare: & cur
mutata ꝑ baptismũ. Abraham
primꝰ mandatũ circũcisionis haby¬
it: ad ꝓbationẽ obedientie. Nec ei
soli p̃cepta fuit circũcisio. s & se¬
mini eiꝰ. id÷ omnib hebreis: quȩ
fiebat scdm legẽ octaua die lapi¬
deo cult᷑ in carne p̃putii. Data
aũ fuit circũcisio plurib de causiᷤ
scił ut ꝑ obedientiã mandati
abraham placeret do cui ꝑ preua¬
ricationẽ adam displicuerat. Data
etiã fuit in signũ magne fidei

Expanded text:
onam, vel suam, si adultae erant, vel parentum, si parvulae. Eos vero qui fuerunt ante circumcisionem, parvulos in fide parentum; parentes vero per virtutem sacrificiorum, scilicet quam intelligebant spiritualiter in illis sacrificiis, justificaQuod apud nos valet aqua Baptismi, hoc egit apud veteres vel pro parvulis sola fides, vel pro majoribus virtus sacrificii, vel pro his qui ex Abrahae stirpe prodierunt, mysterium circumcisionis. 8. Hic dicendum est in quo instituta fuerit circumcisio, et quare, et cur mutata per Baptismum. Abraham primus mandatum circumcisionis habuit, ad probationem obedientiae; nec ei soli praecepta fuit circumcisio, sed et semini ejus, id est, omnibus Hebraeis; quae fiebat secundum legem octava die lapideo cultro in carne praeputii. Data autem fuit circumcisio pluribus de causis: scilicet, ut per obedientiam mandati Abraham placeret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibit de ppło suo: qr pactũ meum
irritũ fecit. Forte tam̃ sub lege. in¬
gruente necessitate mortis ante
octauũ diẽ circũcidebant sine pec¬
cato filios: sic̃ mͦ in eccłia fit de

Expanded text:
illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit. Forte tamen sub lege, ingruente necessitate mortis ante octavum diem circumcidebant sine peccato filios, sicut modo fit in E
Abbreviated transcription (Latin):
uit tñ De circũcisione .uii.
contͣ pecc̃m quod nc̃ baptismus.
dłi. quȩ erat tẽ signacłm iusticiȩ
fidei: ad purgationẽ ualebat ma¬
gnis & paruulis originalis uet̾isq
ꝑecc̃i: sicut baptismꝰ ex illo ualere
cepit ad innouationẽ hominis
ex qͦ insticutꝰ ẽ. Itẽ beda sr̃ eugłm.

Expanded text:
 6. De circumcisione. Fuit tamen contra peccatum, quod nunc Baptismus Dei, quae erat tunc signaculum justitiae fidei, ad purgationem valebat magnis et parvulis originalis veterisque peccati, sicut Baptismus ex illo valere coepit ad innovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem
Abbreviated transcription (Latin):
nuã nondũ intͣre pot̾ant: tam̃
in sinu abrabȩ post mortẽ beata
requie consolati. suꝑnȩ pacis in¬
gressũ sꝑe felici expectabant.
His aꝑte tradit᷑ ꝑ circũcisionẽ ex qͦ
instituta fuit remissionẽ peccati
originalis & actualis. paruulis
& maiorib a do prestitã: sicut
nc̃ ꝑ baptismũ datur. Eͦd remediũ¬

Expanded text:
ant; tamen in sinu Abrahae post mortem requie beata consolati, supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. His aperte traditur circumcisionem, ex quo instituta fuit, remissionem peccati originalis et actualis parvulis et majoribus a Deo praestitam, sicut nunc per Baptismum datur. 7. De vir
Abbreviated transcription (Latin):
& alia huiꝰ modi. Illud uͦ. si peni¬
tentia finit᷑ nicħ de uenia relinqͥt᷑:
duplicit̃ accipi pot̾. Si enĩ iuxta
quorundã intelligentiã peccata
dimissa redeunt. facile ẽ intelli¬
gere nichil de uenia relinqui: qr¬

Expanded text:
isse. Illud autem: Si poenitentia finitur, nihil de venia relinquitur, dupliciter intelligi potest. Si enim juxta quorundam sententiam peccata dimissa redeunt, facile est intelligere, nihil de venia relinqui, q
Abbreviated transcription (Latin):
postea reuocat᷑: sic & penitenti
pecc̃a uere dimittunt᷑. & tam̃ ꝓpt̾̃
offensã quȩ replicat᷑. it̾m redeuñ.
Si uͦ ñ redire dicant᷑. sane pot̃ dici
etiã sic nichil de uenia relinqui
ñ qđ dimissa peccata it̾m upu

Expanded text:
 sic et poenitentia peccata vere dimittuntur, et tamen propter offensam quae replicatur, iterum redeunt. Si vero non redire dicantur, sane potest dici etiam sic nihil de venia relinqui; non quod dimissa peccata iteru
Abbreviated transcription (Latin):
Denitentia ẽ quȩdã dolentis uindi¬
cta: puniens in se qͦd dolet admi¬
sisse. & infra. Continue dolendũ
ẽ de pecc̃o. quod declarat ipsa di¬
ctionis uirtꝰ. Penitere enĩ ẽ penã
tenere: ut semꝑ puniat in se ulci¬
scendo qͦd cõmisit peccando. Ille
penã tenet: qͥ semꝑ uindicat
qͦd cõmisisse dolet. Penitentia gͥ
est uindicta semꝑ puniens in se
qͦd dolet cõmisisse. Quid restat
nob̾ nisi dolere in uita:ꝰ Ubi enĩ
dolor deficit: deficit & penitentia.
Si uͦ penitentia finit᷑: qͥd relinqui¬
t᷑ de uenia: Tam dui gaudeat¬
& speret de gr̃a quã dui susten¬
tatur a penitentia. Diẽ enĩ dñs.
Uade & ampliꝰ noli peccare. Non
dix̃ ne pecces: s nec uoluntas pec¬
candi in te oriat᷑. Quod quomͦ
seruabit᷑ : nisi dolor in peniten¬
tia continue custodiat᷑: Hic sẽꝑ
doleat. & de dolore gaudeat. &
ñ sit satis qđ doleat: s ex fide do¬
leat. & ñ semꝑ doliusse doleat.
Det̾minatio intelligentie dictoꝵ

Expanded text:
enitentia est quaedam dolentis vindicta, puniens in se semper quod dolet admisisse. Et item : Continue dolendum est de peccato, quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitentia enim est poenam tenere, ut semper puniat, in se ulciscendo, quod commisit peccando. Ille poenam tenet, qui semper vindicat, quod commisisse dolet. Poenitentia igitur est vindicta semper puniens in se quod commisisse dolet. Quid restat nobis nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur, deficit et poenitentia. Si vero poenitentia finitur, quid relinquitur de venia? Tamdiu gaudeat et speret de gratia, quamdiu sustentatur a poenitentia. Dicit enim Dominus: Vade et amplius noli peccare; non dixit, ne pecces, sed nec voluntas peccandi in te oriatur. Quod quomodo servabitur, nisi dolor in poenitentia continue custodiatur? Sed semper doleat, et de dolore gaudeat; et non sit satis quod doleat, sed ex fide doleat, et non semper doluisse doleat. 2. Determinatio intelligentiae dictorum.
Abbreviated transcription (Latin):
fuint. Ideoq si ꝑ seq̃ntia peccata
mortificant᷑. ꝑ subseq̃ntẽ peniten¬
tiã reuiuiscere posst̃: quȩ uͦ sine
caritate fiunt. mortua & mnania
generant᷑: & ideo ꝑ penitentiam
reuiuiscere ñ ualent. Similit̾ in tel¬
ligendũ ẽ illud. nichil ꝓst̃ lam̃ta¬
& cet̾a: & illud. nichil ualet. & c̃.
Si enĩ replicent᷑ peccata. nicħ ualet
ad salutẽ ł ad ueniã in fine prece¬
dens lam̃tũ: quia nichil relinquit᷑
de uitȩ mundicia: qr aut peccata
dimissa redeunt ut qͥbusdã placet
cũ replicant᷑: uel si ñ redeunt. eis
tam̃ deletis. ꝓpt̾ ingratitudinem
ita reus & ĩmundus constituitur
cũ adhuc expiandiᷤᷤ implicat᷑. ut
si iã deleta redirent. De hoc tam̃
scił an peccata redeant: post pleniꝰ
agemꝰ. Similit̾ nichil ualet ad sa¬
lutẽ obtinendã. uel ad mundiciã
uitȩ habendã: ueniã de malefactiᷤᷤ

Expanded text:
 sequentia peccata mortificantur, per subsequentem poenitentiam reviviscere possunt. Quae vero sine charitate fiunt, mortua et inania generantur; et ideo per poenitentiam reviviscere non valent. Similiter intelligendum est illud, nihil prosunt lamenta, etc.; et illud, nihil valet, etc. Si enim replicentur peccata, nihil valet ad salutem vel ad veniam in fine praecedens lamentum, quia nihil relinquitur de vitae munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur, cum adhuc in expiandis implicatur, ac si jam deleta redirent. De hoc tamen, scilicet an peccata redeant, post plenius agemus. Similiter nihil valet ad salutem obtinendam, vel ad munditiam vitae habendam, veniam de
Abbreviated transcription (Latin):
catorib ait. Lauamini. mundi
estote. Lauat᷑ & mundꝰ ẽ. qui &
p̃t̾ita plangit & flenda iterũ ñ
cõmittit: lauat᷑ & ñ ẽ mundus qͥ
plangit quȩ gessit nec deserit:
& post lacrimas ea quȩ defleu̾at
ꝓsunt lam̃ta: si replicant᷑ pecc̃a.
Nichil ualet ueniã a malis posc̾e:
& mala denuo iterare. Item gͥg̃.
Qͥ admissa plangit nec tam̃ dese-¬
rit: pene grauiori se subicit. Itẽ

Expanded text:
catoribus dicit: Lavamini, mundi catoribus dicit: Lavamini, mundi estote. Lavatur et mundus est qui et praeterita plangit, et flenda iterum non committit. Lavatur, et non est mundus qui plangit quae gessit, nec deserit, et post lacrymas ea quae defleverat prosunt lamenta, si replicantur peccata. Nihil valet veniam a malis poscere, et mala denuo iterare. Item Greg.: Qui commissa plangit, nec tamen deserit, poenae graviori se subjicit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
Est aĩi penitentia ut ait ambix. ma¬
la pret̾ita plang̾e: & plangenda
it̾m ñ cõmittere. Itẽ g̃g̃. Penitere
ẽ. ante acta pecc̃a deflere: & flenda
ñ cõmitt̾e. Nã qui sic alia deplorat
ut alia tam̃ cõmittat: adhuc pe¬
nitentiã agere aut ignorat aut
dissimulat. Qͥd enĩ ꝓdest si pecc̃a
luxuriȩ qͥs defleat: & adhuc aua¬
riciȩ estib anhelat : His u̾bis qͥdã
uehem̃tiꝰ inherentes. contendunt
uere penitentẽ ultͣ ñ peccare dam¬
nabilit̾: & si grauit̾ peccau̾it. uerã
ñ p̃cessisse penitentiã: qͦd etiã aliiᷤ
de sũmo bono. Irrisor ẽ & ñ penitenᷤ
qui adhuc agit qͦd penitet. nec
uidet᷑ dm̃ poscere subditꝰ. s subsan
nare superbꝰ. Canis reu̾sus ad uo¬
mitũ: est penitens ad peccatum.
Multi lacrimas indesinent̾ fund̾t:
& peccare ñ desinunt. Qͦsdã acciꝑe
lacrimas ad penitentiã cerno. &¬
affectũ penitentiȩ ñ habere: qr¬
peccati lacrimas fundunt: nunc
reuiuiscente usu ea que fleuer̃t

Expanded text:
Est autem poenitentia, ut ait Amb., mla praeterita plangere, et plangenda iterum non committere. Item Gregor.: Poenitere est anteacta peccata deflere, et flenda non committere. Nam qui sic alia deplorat, ut alia tamen committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata luxuriae quis defleat, et adhuc avaritiae aestibus anhelat? His verbis quidam vehementius inhaerentes, contendunt vere poenitentem ultra non posse peccare damnabiliter; et si graviter peccaverit, veram non praecessisse poenitentiam. Quod etiam aliis de summo bono. Irrisor est enim poenitens qui adhuc agit quod poenitet, nec videtur Deum poscere subditus, sed subnare superbus; canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatum. Multi enim lacrimas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrimas ad poenitentiam, et affectum poenitentiae non habere peccati lacrymas fundunt, nunc reviviscente usu, ea quae fleverunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̾itis ꝓpiciandus ẽ d̾s: ñ ad hoc
emendus qͦdamm ut ea liceat
semꝑ ĩpune cõmittere. Nemini
enĩ dedit laxam̃tũ peccandi: & si
miserando deleat cõmissa pec̃ca.
si ñ satisfactio congrua negligat᷑
Itẽ pius papa. Nichil ꝓdest bomi¬
ni ieuinare. orare. & alia religio¬
nis oꝑa agere: nisi mens ab iniqͥ¬
tate reuocet᷑. Qui gͦ a malis sic
missa & plangenda cõmittere ñ
uelit. nec satisfac̾e negligat. uere
penitet: nͨ ideo non ẽ uera peniten¬
tia quia forte post. ñ de ꝓposito s
casu ł infirmitate peccabit. Ille
aũ irrisor est & ñ penitens qui sic
cõmissa plangit ut plangenda
uoluntate uel oꝑe cõmittere ñ
ñ ẽ ei sufficiens ad salutẽ: quia ẽ
mom̃tanea ñ ꝑseuerans. Itẽ illud.
inanis ẽ penitentia quã sequens
culpa cõmaculat: sic intelligen¬
dũ ẽ. In anis ẽ. scił carens fructu
illiꝰ penitentiȩ. quã seq̃ns culpa ñ¬

Expanded text:
praeteritis propitiandus est Deus, non ad hoc praeteritis propitiandus est Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, etsi miserando deleat commissa peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Item Pius papa: Nihil prodest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revocetur. Qui ergo a malis sic angat, et plangenda committere non velit, nec satisfacere negligit, vere poenitet. Nec ideo non est vera poenitentia, quia forte post non de proposito, sed casu, vel infirmitate, peccabit. Ille autem irrisor est et non poenitens, qui sic commissa plangit, ut plangenda voluntate vel opere committere non non est ei sufficiens ad salutem, quia est momentanea, non perseverans. Item illud: Inanis est poenitentia quam sequens culpa coinquinat, sic intelligendum est: Inanis est, scilicet carens fructu illius poenitentiae quam sequens culpa
Abbreviated transcription (Latin):
aliis q plurib autoritatib utun¬
tur in assertione suȩ opinionis.
hec uera penitentia ẽ: cessare a
Magni ꝓfectus ẽ : renuntiasse er¬
rori. Imbutos enĩ uiciis animos
exuere atq emundare uirtutis
ẽ ꝑfecte & celestis gr̃ȩ: & ideo
sane ita diffiniri potesł. Qͥa sit¬
mala cũ emendationis ꝓposito
plangimꝰ & odimꝰ & plangenda
ulteriꝰ cõmitt̾e nolumꝰ: quia sic¬
penitentia uera ẽ. in animo dolere
Uñ illa u̾ba p̃missa. penitere ẽ. añ¬
acta deflere & flenda ñ cõmitt̾e
recte sic accipi posst̃. ut ñ ad diu̾¬
sa tempora s ad idẽ referant᷑. ut
scił tempore quo flet commissa
mala ñ cõmittat uoluntate uł
oꝑe flenda: qͦd innuit᷑ ex u̾bis
conseq̃ntib. nã qui sic alia deplo¬
Cauendũ ẽ ne qͥs existimet infan au¬
da illa cͥmina qualia qͥ agunt
regnũ di ñ possidebt̃ cotidie ꝑpe¬
tranda. & elemosinis cotidie redi¬
menda. In meliꝰ est enĩ uita mu¬
tanda. & ꝑelemosinas de peccatiᷤᷤ

Expanded text:
tuntur in assertionem suae opinionis. Haec vera poenitentia est, cessare a Magni profectus est renuntiasse errori. Imbutos enim vitiis animos exuere atque emendare, virtutis est perfectae et coelestis gratiae; et ideo sane ita definiri potest: Pmala cum emendationis proposito plangimus et odimus, et plangenda ulterius committere nolumus, quia poenitentia vera, est in animo dolere, illa verba praemissa, poenitere est anteacta deflere, et flenda non committere; recte sic accipi possunt, ut non ad diversa tempora, sed ad idem referantur: ut scilicet tempore quo deflet commissa mala, non committat voluntate vel opere flenda, quod innuitur ex verbis consequentibus, nam qui sic alia deploCavendum est ne quis existimet nefanda illa crimina qualia qui agunt, regnum Dei non possidebunt quotidie perpetranda, et eleemosynis redimenda. In melius est enim vita mutanda et per eleemosynas de peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
de penitentia agendũ ẽ. Peni¬
tentia longe positis a do necessaria
est: ut appropinquent. Est enĩ ut
ait ieꝵ sca tabula post naufragi¬
um: qr si quis uestẽ innocentiȩ in
baptismo ꝑceptã peccando corru¬
ꝑit. penitentiȩ remedio reparare
pot̃. Prima tabula ẽ baptismꝰ. ubi
deponit᷑ uetus homo. & induitur
nouus: scd̃a penitentia qua post
lapsũ resurgimꝰ. dũ uetustas reu̾sa
repellit᷑. & nouitas ꝑdita resumit᷑.
Post baptismũ ꝓlapsi ꝑ penitentiã¬

Expanded text:
de Poenitentia agendum est. Poenitentia longe positis a Deo necessaria est, ut propinquent. Est enim, ut ait Hieron., secunda tabula post naufragium, quia si quis vestem innocentiae in Baptismo perceptam peccando corruperit, Poenitentiae remedio reparare potest. Prima tabula est Baptismus, ubi deponitur vetus homo, et induitur novus; secunda, Poenitentia, qua post lapsum resurgimus, dum vetustas reversa repellitur, et novitas perdita resumitur. Post Baptismum prolapsi
Abbreviated transcription (Latin):
N ꝑfectione aũ penitentie tria
obseruanda st̃. scił cõpunctio cor¬
dis. confessio oris. satisfactio oꝑiᷤ.
Uñ ioħes os aureũ. ꝑfecta peni¬
tentia. cogit peccatorẽ om̃ia liben¬
ter ferre : in corde eiꝰ contritio. in
ore confessio: in oꝑe tota humi¬
litas. Hec ẽ fructifera penitentia.
ut sic̃ trib modis dm̃ offendimꝰ¬
scił corde. ore. manu: ita tͥb mociᷤᷤ
satisfaciamꝰ. Sunt enĩ tres peccati
differentiȩ ut ait aug̃ de sermo¬
ne habito in monte: & in corde
& in facto & in consuetudine.
in u̾bo. tanqͣ tres mortes: una qͣsi
in domo. scił cũ in corde consen¬
titur libidini: alt̾a quasi plata¬
iam extͣ portã. cũ in factũ ꝓceddit
assensio: tercia cũ malȩ consue¬
tudinis tanqͣ mole premit᷑ ani
mus: uł noxiȩ defensionis clipeo
armat᷑ quasi in sepulchro iam
putens. Hec st̾ tria genera mor¬
tuoꝵ. quȩ dñs legit᷑ suscitasse.
Elinc gͥ triplici morti tͥplici remedio
occurrit᷑ : contritione. ꝯfessione.

Expanded text:
fectione autem poenitentiae tria observanda sunt, scilicet compunctio cordis, confessio oris, satisfactio operis. Unde Joannes, os aureum: Perfecta Poenitentia cogit peccatorem omnia libenter ferre; in corde ejus contritio, in ore confessio, in opere tota humilitas. Haec est fructifera Poenitentia, ut sicut tribus modis Deum offendimussatisfaciamus. Sunt enim tres peccati differentiae, ut ait Aug., de Serm. habito in monte i, in facto, in consuetudine, tanquam tres mortes; una, quasi in domo, id est quum in corde consentitur libidini; altera, quasi jam prolata extra portam, quum in factum procedit assensio; tertia, quum vi consuetmus, vel noxiae defensionis clypeo armatur, quasi in sepulcro jam foetens. Haec sunt tria genera mortuorum, quae Deus legitur suscitasse. Huic ergo triplici morti, triplici remedio occurritur: contritione, confessione,
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ aũ ñ habuero nichil mͥ
ꝓdest: nichil ꝓdee̾ intelligat᷑ ad
regnũ obtinendũ. ñ ad extremum
iudicii tolerabiliꝰ suppliciũ sube¬
dicta st̃ sine qua in nob̃ ñ potest eẽ
uera pͥententia: q̃m in nobis cari¬
tas di est quȩ tolerat omĩa. ꝑstring̃
dictoꝵ summã ut addat alia. Ex
his ostendit᷑ bona quȩ sine carita¬
te fiunt ꝓdesse quidẽ ad tolerabi¬
liorẽ penã sentiendã: s ñ ad uitã
obtinendã. Illa etiã quȩ in carita¬
te qͥs facit. si postea ꝓlapsus fuerit
nec exurrexerit: ñ ee in memoria
dĩ. Iezechiel enĩ dic̃. Si au̾terit se
iustꝰ a iusticia & fec̾it iniquitatẽ:

Expanded text:
atem autem non habuero, nihil mihi prodest; nihil prodesse intelligatur ad regnum obtinendum, nisi ad extremi judicii tolerabilius subeundum suppdicta sunt, sine qua in nobis non potest esse vera poenitentia; quoniam in bonis charitas Dei est quae tolerat omnia. 5. Perstringit dictorum summam, ut alia addat. Ex his ostenditur bona quae sine charitate fiunt prodesse quidem ad tolerabiliorem poenam sentiendam, sed non ad vitam obtinendam. Illa enim quae in charitate quis facit, si postea prolapsus fuerit, nec exsurrexerit, non esse in memoria Dei Ezechiel dicit, c. 33: Si averterit se justus a justitia et fecerit ini
Abbreviated transcription (Latin):
uderis int̾ multa peccata quemꝗͣ
face aliqua iusta oꝑa. non ẽ tam
iniustꝰ ds ut ꝓpt̾ multa mala
obliuiscat᷑ paucoꝵ bonoꝵ: s fa¬
ciet eũ metere & in horrea congre¬
gare. quȩ in bona t̾ra seminauit.
S hec dicta intelligimꝰ de illo qui
in caritate quodã tempore bona
facit & bonꝰ est: alio uͦ tempore
malus ẽ & multa peccata facit.
Non gͦ intelligendũ ẽ eũ int̾ mul¬
ta pec̃ca bona oꝑa fecisse quasi
simul eodẽq tempore peccata fe¬
cerit & iusta oꝑa: s diu̾sis tẽpori¬
b utraq egisse. Nisi enĩ bonꝰ foret
na. in caritate scił facta. quȩ seq̃n¬
tia mala mortificauert̾ peniten¬
tia de illis malis habita uiuificanͣ
& remunerant᷑. Unde apłs ad he¬
breos. Iacientes fundam̃tũ peni-¬
tentiȩ ab oꝑib mortuis. Oꝑa mor¬
tua nominans. pͥora bona signifi¬
cat. quȩ ꝑ seq̃ns pecẽm erant mor¬
tua: qr hi peccando pora bona¬
irrita fecerunt. Hȩc sicuti pec¬
cando fiunt irrita: ita ꝑ peni-

Expanded text:
videris inter multa peccata quemquam facere aliqua iusta opera, non est tam iniustus deus, ut propter multa mala obliviscatur paucorum bonorum, sed faciet eum metere et in horrea congregare, que in bona terra seminavit.Sed haec dicta intelligimus de illo qui in charitate quodam tempore bona facit et bonus est, alio vero tempore malus est et multa peccata facit. Non ergo intelligendum est eum inter multa peccata, justa opera fecisse, quasi simul eodemque tempore peccata fecerit et justa opera; sed diversis temporibus utraque fecisse. Nisi enim bonus foret na, in charitate, scilicet facta, quae sequentia mala mortificaverunt, poenitentia de illis malis habita vivificantur et remunerantur. Unde Apostolus, Hebr. 6: Jacientes fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis; opera mortua nominans, priora bona significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bonairrita fecerunt. Haec sicut peccando fiunt irrita, ita per poen
Abbreviated transcription (Latin):
penitentias dicimꝰ: quȩ ñ scđ̾̃m
autoritates
qualitate cͥminum
imponunt᷑. Ideoq miles ł nego¬
tiator. uł alicui officio deditꝰ qͦd
sine peccato exerceri ñ possit. si
culpis gͣuiorib irretitꝰ ad peniten¬
tiã uenerit. ł qui bona alteriꝰ in¬
iuste detinet. ł qui odiũ in corde
gerit. recognoscat se uerã peniten¬
tiã ñ posse ꝑagere nisi negotiũ
relinquat. officiũ deserat. & odiũ
ex corde dimittat: & bona quȩ in¬
iuste abstulit restituat. Nec tam̃
desꝑet: interĩ qͥcqͥd boni fac̾e pot̃
hortam᷑ ut faciat: ut d̾s cor illius
illustret ad penitentiã. Cũ sit
penitentia int̾ior & ext̾ior: de utͣq¬

Expanded text:
enitentias dicimus, quae non secundum auctoritates qualitate criminum imponuntur. Ideoque miles, vel negotiator, vel alicui officio deditus, quod sine peccato exercere non possit, si culpis gravioribus irretitus ad poenitentiam venerit, vel qui bona alterius injuste detinet, vel qui odium in corde gerit, recognoscat se veram poenitentiam non posse peragere, nisi negotium relinquat, vel officium deserat, et odium ex corde dimittat, et bona quae injuste abstulit, restituat. Nec tamen desperet: interim quidquid boni facere potest, hortamur ut faciat, ut Deus cor ejus illustret ad poenitentiam. Cum sit poenitentia interior et exterior, de ut
Abbreviated transcription (Latin):
nullus suȩ uoluntatis arbit᷑. nisi
peniteat eũ uet̾is uitȩ nouã incho¬
are potest. A qua paruuli sunt
ĩmunes cũ baptizant᷑: qr nondũ
posst̃ uti libero arbitͥo. Quib tam̃
ad remissionẽ originalis pecc̃i ꝓdest
eoꝵ fides a quib offerunt᷑. Altera
ẽ actio penitentiȩ post baptismũ:

Expanded text:
nullus suae voluntatis arbiter, nisi poeniteat eum veteris vitae, novam inchoare potest; a qua parvuli sunt immunes cum baptizantur, quia nondum possunt uti libero arbitrio, quibus tamen ad remissionem originalis peccati prodest eorum fides a quibus offeruntur. Altera est ac
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enĩ digni fructꝰ uirtutũ: qui
ñ sufficiunt penitentib. Peniten¬
tia enĩ grauiores postulat: ut do¬
lore & gemitib mortuus ĩ petret
uitã. Ex his ostendit᷑ qui sint
digni fructꝰ penitentiȩ. qͥb uera
satisfactio explet᷑: & qđ ñ omnes
tentiȩ. Qd de illa penitentia intel¬
ligit᷑: quȩ maioꝵ ẽ criminũ. Nlon

Expanded text:
SuSuentia enim graviores fructus postulat, ut dolore et gemitibus mortuus impetret vitam. Ex his ostenditur qui sint digni fructus poenitentiae, quibus vera satisfactio expletur; et quod non omnes tentiae: quod de illa poenitentia intelligitur, quae major est criminum. No
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ ad munera eiꝰ. In uidicio gͦ cor¬
dis conferenda ẽ elemosina tribu¬
entis: nec considerandũ ẽ qͣntũ.
s qua m̃te qua affectione dat
qͦd potest. Qui gͥ sua peccata re¬
dimere uult tẽporaliũ oblatione:
priꝰ offerat mentẽ. Qđ ñ ẽ dii¬
Caueat ne ductꝰ uerecundia. diui¬
dat apud se confessionẽ : ut diu̾¬
sa diu̾sis uelit sacerdotib mani¬
festare. Quidã enĩ uni celant
quȩ alii manifestanda oseruañ:
qͦd est se laudare & ad ypocrisim
tendere: & semꝑ uenia carere. Ad
quã ꝑfrusta putat uenire. C aueat
etiã ne priꝰ ad dñicũ corpꝰ accedat
ꝗͣ confortet bona conscientia: &
doleat qđ nondũ audeat sumere
quẽ multũ defiderat cibũ salutarẽ.
Cobibeat se etiã aludis & a specta¬
culis scłi: qͥ ꝑfectã uult consequi
remissionis grãm. Isti st̃ digni fru¬
ctus penitentiȩ. animã captiuam
elaqueantes: & in libertate seruan¬
tes. & infra. Querat anima fructꝰ
dignos: & si ñ dignos penitentiȩ.

Expanded text:
quam ad munera ejus. In judicio ergo cordis, conferenda est eleemosyna tribuentis. Nec considerandum est quantum, sed qua mente, qua affectione dat quod potest. Qui ergo sua peccata redimere vult temporalium oblatione, prius offerat mentem. Aug. ibietiam ne ductus verecundia, dividat apud se confessionem, ut diversa diversis velit sacerdotibus manifestare. Quidam enim uni celant quod alteri manifestandum conservant: od est se laudare, et ad hypocrisim tendere, et semper venia carere, ad quam per frusta putat pervenire. Caveat etiam ne prius ad dominicum corpus accedat, quam confortetur bona conscientia, et doleat quod nondum audeat sumere quem multum desiderat cibum salutarem. Cohibeat etiam se a ludis, a spectaculis seculi, qui perfectam vult consequi remissionis gratiam. Isti sunt digni fructus poenitentiae, animam captivam elaqueantes et in libertate servantes. Et infra: Quaerat anima dignos fructus, etsi non dignos poenitentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis ł mortẽ amici: & dolorẽ
peccati ñ ostendit in lacrimis.
Quẽ gͦ penitet: omnino peniteat.
uere estis penitentes & ñ estis irri¬
dentes: mutate uitã. reconcilia¬
mini d̾o. Penitentiã agis. genua
figis & rides: subsannans patien
penites: cur facis quȩ male feci¬
sti: Si fecisse penitet: noli facere.
Si adhuc facis: certe ñ es penitens.
Itẽ in nocentiꝰ scd̾s. Admonemꝰ
fr̃s nr̃os: ne falsis penitentiis lai¬
coꝵ animas decipi & in infernũ
ꝑtrabi patiant᷑. Falsã aũ peni-¬
tentiã ẽẽ constat. cũ spretis plu¬
rib de uno solo penitentia agi¬
tur: uł cũ sic agitur de uno. ut
ñ discedat᷑ ab alio Repetit de
uera penitentia ut addat. Ex
p̃missis ꝑspicua fit notitia uere
penitentiȩ & satisfactionis. Illa
aũ uera ẽ penitentia quȩ pecca¬
tũ abolet: qͦd illa sola facit quȩ
tendi. cũ desiderio satisfaciendi
affert. Iudas enĩ penituisse legi¬

Expanded text:
temporis, vel mortem amici, et dolorem temporis, vel mortem amici, et dolorem peccati non ostendit in lacrymis. Quem ergo poenitet, omnino poeniteat. vere estis poenitentes, et non estis irridentes, mutate vitam, reconciliamini Deo. Poenitentiam agis, genua figis, poenitet, cur facis quae male fecisti? Si fecisse poenitet, noli facere; si adhuc facis, certe non es poenitens. Item Innocentius II: Admonemus fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum, spretis pluribus, de uno solo poenitentia agitur; vel cum sic agitur de uno, ut non discedatur ab alio. 7. Repetit de vera poenitentia, ut addat. Ex praemissis perspicua fit notitia verae poenitentiae vel satisfactionis. Illa enim vera est poenitentia, quae peccatum abolet; quod illa sola facit, quae tendi cum desiderio satisfaciendi affert. Judas enim poenituisse legi
Abbreviated transcription (Latin):
gionẽ uͦ demonũ ab alio eiciens
nullũ reliqͥt de omnib qͥ liberatũ
possideret: ostendens qđ si etiam
Totũ enĩ hominẽ sanauit in sabb̃o:
qr & corpꝰ ab omni infirmitate. ⁊
animã ab om̃i contagione. iudi
cans penitentẽ oportere simul do-¬
lere de omni cͥmine. Scio enĩ dñm
inimicũ omni cͥminoso. Quomͦ gͦ
qͥ crim̃ reseruat. de alio reciperet
ueniã : Sine amore d̃i consequeret᷑
ueniã: sine qͦ nemo umqͣ inuenit
grãm. Hostis enĩ di est : dũ offen¬
dit ꝑseuerant᷑. Quȩdã impietas
infidelitatis ẽ: ab illo qͥ ustus &
iusticia ẽ dimidiã sꝑare ueniam.
Iã enĩ sine uera penitentia inueni¬
ret grãm. Penitentia enĩ uera: ad
baptismi puritatẽ conat᷑ ducere.
Recte enĩ penitens qͥcqͥd sordis post
ut abluat saltẽ lacrimis mentis.
S satis durus ẽ: cuiꝰ m̃tis dolorem
ocłi ñ declarant. S sciat se culpa¬
bilit̾ durũ. qui deflet damna

Expanded text:
gionem vero daemonum ab alio ejiciens, gionem vero daemonum ab alio ejiciens, nullum reliquit de omnibus, qui liberatum possideret; ostendens quod etsi Totum enim hominem sanavit in sabbato, quia et corpus ab omni infirmitate, et animam ab omni contagione liberavit; dicans poenitentem oportere simul dolere de omni crimine. Scio enim Dominum inimicum omni criminoso. Quomodo ergo qui crimen reservat, de alio recipiet veniam? sine amore Dei consequeretur veniam, sine quo nemo unquam invenit gratiam. Hostis enim Dei est, dum offendit perseveranter. Quaedam enim impietas infidelitatis est, ab illo qui justus et justitia est, dimidiam sperare veniam. Jam enim sine vera poenitentia inveniret gratiam. Poenitentia enim vera ad Baptismi puritatem conatur confitentem ducere. Recte enim poenitens quidquid sordis post ut abluat, saltem lacrymis mentis; sed satis durus est, cujus mentis dolorem oculi non declarant. Sed sciat se culpabiliter durum, qui deflet damna
Abbreviated transcription (Latin):
tratione maloꝵ nulla debet ẽẽ fidu¬
cia bonoꝵ p̃teritoꝵ. Intelligendũ
ẽ hic ad uitã ꝑcipiendã bona pre-¬
terita ñ dare fiduciã: &si ad miti¬
orẽ penã. Alioqͥn: p̃missȩ autori¬
tati augustini obuiaret. Ꝙ bona
caritate facta quȩ comitat᷑ mor¬
talis culpa quã ñ delet sequens
penitentia: ad sensũ mitioris pe¬
ne ꝓficiunt. ñ ad uite fructum.
asserunt de uno crimine peni¬
tentiã agi & ueniã p̾stari. alio
in delectationẽ retento. ł ꝑ con¬
fessionẽ ñ exposito: qui ñ modo
p̃missis autoritatib confutant᷑
s & subditis. Fit enĩ aug̃ in libͦ
peccasse. s tam̃ omnino reseruan¬
tes sibi quȩdã in qͥb delectentur:
ñ ammadũtentes dñm simul mu¬
tũ & surdũ a demonio liberasse.
ꝑhoc docet nos nũꝗͣ nisi de om̃ib
sanari. Si enĩ uellet peccata ex
parte reseruari: habentẽ septem
demonia ꝑficere potuit sex expul¬
sis. Expulit aũ septẽ. ut omnia
cͥmina simul eicienda doceret: le.¬

Expanded text:
ulla debet esse fiducia bonorum praeteritorum. Intelligendum est hoc, ad vitam percipiendam bona praeterita non dare fiduciam, etsi ad mitiorem poenam; alioquin praemissae auctoritati Augustini obviaret. Et bona haritate facta, quae concomitatur mortalis culpa, quam non delet sequens poenitentia, ad sensum mitioris poenae proficiunt, non ad vitae fructum. asserunt de uno crimine poenitentiam agi, et veniam praestari, alio in dilectione retento, vel per confessionem non exposito; qui non modo praemissis auctoritatibus confutantur, sed etiam subditis. Ait enim August., lib. peccasse, sed tamen omnino reservantes sibi quaedam in quibus delectentur; non animadvertentes Dominum simul mutum et surdum a daemonio liberasse, per hoc docens nos nunquam nisi de omnibus sanari. Si enim vellet peccata ex parte reservari habenti septem daemonia, ei proficere potuit sex expulsis; expulsit autem septem, ut omnia crimina simul ejicienda doceret. Le
Abbreviated transcription (Latin):
fiat in pecẽm: ut ñ solũ em̃dare
neqͥuerit ꝓditionis nefas. s ꝓprii
homicidii scelus addid̾it. Caue
qualit̾ intelligas illud. ut em̃da¬
re ñ ualeat qͦ peccauit. & cet̾a.
Non enĩ em̃datio hic intelligen¬
da ẽ rei demptȩ recõpensatio:
s delicti ex ꝓbratio & abomina.¬
tio cũ satisfactionis desiderio.
Demit enĩ inuste qͥs aliqͥd alicui
qͦd restituere ñ ualet. ut oculũ
penituerit peccati cũ amore dig¬
ne satisfactionis. ueniã ht̃. Nec
ideo quisꝗͣ putet qͥ rem alienã
iniuste abstulit quã reddere pot̾.
de illo pecc̃o penitere ac ueniam
consequi: nisi restituat ablatũ.
Qnidui enĩ res ꝓpt̾ quã peccatũ ẽ
ñ reddit᷑ si reddi pot̾: non agitur
penitentia. s fingit᷑. De tͥb in pe¬

Expanded text:
fiat in peccatum, ut non solum emendare nequiverit proditionis nefas, sed proprii homicidii scelus addiderit. Cave qualiter intelligas illud: Ut emendare valeat quod peccavit, etc. Non enim emendatio hic intelligenda est, rei demptae recompensatio, sed delicti exprobratio et abominatio, cum satisfactionis desiderio. Demit enim injuste quis alicui quod restituere non valet, ut oculum, poenituerit peccati, cum amore condignae satisfactionis, veniam habet. Nec ideo quisquam putet, qui rem alienam injuste abstulerit quam reddere potest, de illo peccato poenitere ac veniam consequi, nisi restituat ablatum. Quamdiu enim res propter quam peccatum est, non redditur si reddi potest, non agitur poenitentia, sed fingitur. DISTINCTIO
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ cognou̾it quod yeccatũ ẽ:
cito inueniat dm̃ ꝓpiciũ. In cog¬
noscendo augm̃tũ peccati. inue¬
niat cuiꝰ etatis fuerit: cuiꝰ sapien¬
tiȩ & ordinis. Immoret᷑ in singłis
istis: & sentiat modũ criminis
purgans lacrimis omnẽ qualitatẽ
uicii: defleat uirtutẽ qua interĩ
caruit. Dolendũ ẽ enĩ. ñ solũ qđ
peccauit: s quia se uirtute priua¬
uit. Defleat etiã. qm̃ offendens
enĩ extitit: qͥ plenꝰ uirtutib dm̃
omnino ñ timuit. In hoc enim
peccator quisq fit culpabilior.
qͦ est cdo acceptior. Ideo etiã adam
plus peccauit: qr om̃i bono abun¬
in uno factꝰ ẽ omniũ reus: qr oĩs
uirtꝰ patit᷑ detrim̃tũ ab uno uicio.
Donat se omnino in iuidicio & po¬
testate sacerdotis. nichil sui reser¬
uans sibi: ut omnia eo iubente
paratꝰ sit fac̾e ꝓ recipienda uita
animȩ. quȩ faceret ꝓ euitanda
corporis morte: & hoc cũ desid̾io

Expanded text:
ut cum cognoverit quod peccatum est, ut cum cognoverit quod peccatum est, cito inveniat Deum sibi propitium. In cognoscendo augmentum peccati, inveniat cujus aetatis fuerit, cujus sapientiae et ordinis. Immoretur in singulis istis, et sentiat modum criminis, purgans lacrymis omnem qualitatem vitii; defleat virtutem qua interim caruit. Dolendum est enim non solum quod peccavit, sed quia virtute se privavit. Defleat etiam quoniam offendens enim exstitit qui plenus virtutibus Deum omnino non timuit. In hoc enim quisque peccator fit culpabilior, quo est Deo acceptior. Ideo enim Adam plus peccavit, quia omni bono abunin uno factus est omnium reus, quia omnis virtus patitur detrimentum ab uno vitio. Ponat se omnino in judicio et potestate sacerdotis, nihil sui reservans sibi, ut omnia eo jubente paratus sit facere pro recipienda vita animae, quae faceret pro vitanda corporis morte; et hoc cum desiderio,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ eccł̃ia conectit᷑ in aliqͦ scismate
constitutꝰ. ne xp̃m neget patit᷑
tͥbulationes. famẽ. ꝑ secutionẽ uł
flaminas. ł bestias ł ipsã crucem
entia. Non enĩ dicere poterimus
meliꝰ ei fuisse ut xp̃m negando
nichil hoꝵ pateret᷑ que passus ẽ
confitendo: s estimandũ ẽ for¬
tasse tolerabiliꝰ ei futurũ uidier̃.

Expanded text:
quo Ecclesia connectitur, in aliquo schismate constitutus, ne Christum neget patitur tribulationes, famem, persecutionem, vel flammas, vel bestias, vel ipsam crucem,entia. Non enim dicere poterimus melius ei fuisse ut Christum negando nihil horum pateretur, quae passus est confitendo; sed aestimandum fortass
Abbreviated transcription (Latin):
one oꝑis. s etiã in affectu caritatis
ordinẽ differentẽ ẽẽ statutũ. ut an
omĩa diligamꝰ dm̃. scd̃o nos. tercio
parentes. quarto filios uł frẽs. &
huiꝰmodi: postea domesticos. deĩn
inimicos. Qd uͦ aug̃ dicit pariter
omĩs e̾ẽ diligendos. & pari dilectio¬
ne omnib uitã optandã. ita acci¬
pi potest. ut paritas ñ ad affectũ
referat᷑. s ad bonũ qͦd eis optatur:
qr caritate om̃ib optare debemus
ut paria bona mereant᷑: sic̃ apłs
Optanda ẽ enĩ minorib ꝑfectio ma¬
ioꝵ. ut ipsi fiant ꝑfecti. & sic parẽ
mereant᷑ beatitudinẽ: & pari dile

Expanded text:
fectu charitatis ordinem differentem esse statutum; ut ante omnia diligamus Deum; secundo, nos; tertio parentes; quarto filios vel fratres, et hujusmodi, postea domesticos, demum inimicos. Quod vero August. dicit pariter omnes esse diligendos, et pari dilectione omnibus vitam optandam, ita accipi potest, ut paritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bona mereantur. Sicut ApoOptanda est enim minoribus perfectio majorum, ut ipsi fiant perfecti, et sic parem mereantur beatitudinem. Vel pari
Abbreviated transcription (Latin):
nde & supͣ hoc sepe mouetur
q̃stio: quã ꝑplexã faciunt scõꝵ
u̾ba uarie ꝓlata. Quidã enĩ tͣdere
uident᷑ qd pari affectu om̃s diligen¬
di sint: s in effectu id in exhibiti¬
one obsequii distinctio obseruanda¬
sit. Unde aug̃. Om̃s hoĩes ȩque
diligendi st̃: s cũ omnib ꝓdesse
ñ possis: his potissimũ consulendũ

Expanded text:
 hoc saepe movetur quaestio, quam perplexam faciunt sanctorum verba varie prolata. Quidam enim tradere videntur quod pari affectu omnes diligendi sint; sed in effectu, id est, in exhibitione obsequii, distinctio observandnt. Unde Aug.: Omnes homines aeque diligendi sunt, sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum
Abbreviated transcription (Latin):
cit enĩ qđ diligimꝰ & ñ odio habemꝰ
Ecce ex p̃missis aꝑte insinuat᷑ qdđ in
affectu caritatis distinctio sit ha¬
benda: ut differenti affectu non
pari. homines diligamꝰ. Ꝙ an omĩa
dm̃: scł̾o nos ipsos: t̾cio parentes: ĩn
filios uł frẽs: post domesticos: demũ
mimicos diligamꝰ. S inqͥunt illi
quȩ de ordine dilectionis supͣ dicuiͣ
ẽẽ referenda ad operũ exhibitionẽ
quȩ different̃ ꝓximis exhibenda
sunt: pͥmo parentib. inde filiiᷤ. post
domesticis. demũ inimicis: dm̃ uͦ
tã affectu qͣ obseqͥi exhibitione. añ
om̃ia diligendũ. Quoꝵ etiã ñnul¬
ꝓͣimos ẽẽ diligendos qͣntũ nos ipsoᷤᷤ
diligimꝰ: qͦd confirmant auctorita¬

Expanded text:
 eos diligamus, et non odio habeamus. Ecce ex praemissis aperte insinuatur quae in affectu charitatis distinctio sit habenda: ut differenti affectu, non pari, homines diligamus, et ante omnia Deum: secundo nosipsos, tertio parentes, inde filios et fratres, post domesticos, demum inimicos diligamus. Sed inquiunt illi, quae de ordine dilectionis supra dicuntur, esse referenda ad operum exhibitionem, quae differenter proximis exhibenda sunt. Primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis. Deum vero tam affectu quam obsequii exhibitione ante omnia diligendum. 4. Quod aliquproximos esse diligendos, quantum nosipsos diligimus; quod confirmant auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs. uł nos ipsos: & ampliꝰ animum
ta priꝰ ponit᷑ quod supͣ nos ẽ: scđo
qͦd nos sumꝰ. t̾cio qͦd iuxta nos est.
quarto qͦd infra nos ẽ: ubi ordo dili¬
gendi insinuari uidet᷑. ex ratione
numerationis. Non ẽ autẽ aꝑtum
utrũ omĩs hoĩes parit̾ debeamꝰ dili¬
gere: & tantũ qͣntũ nos. uł minꝰ.¬

Expanded text:
homines vel nos ipsos, et amplius animam homines vel nos ipsos, et amplius animam ta, prius ponitur quod supra nos est; secundo, quod nos sumus; tertio, quod juxta nos est; quarto, quod infra nos est; ubi ordo diligendi insinuari videtur ea ratione enumerationis. Non est autem apertum utrum omnes homines pariter diligere
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̃dicta de ordine caritatis
agendũ ẽ: quia dicit sponsa. Intro¬
duxit me rex incellã uinariã. & or¬
dinauit in me caritatẽ. Uideamꝰ gͥ
ordinẽ: quid priꝰ. qͥd post ẽẽ debeat
Deccat enĩ: qui p̃postere agit. Nam
scire qͥd facias & nescire ordinẽ faci¬
endi: ñ ẽ ꝑfecte cognitionis. Ordiniᷤ
nãq ignorantia. conturbat merito¬
rũ formã. Ordinẽ aũ diligendi: aug̃
ht̃ dilectionẽ: ne aut diligat quoci
ñ ẽ diligendũ: aut ñ diligat quod
diligendũ ẽ: aut ȩque diligat quod
ẽ. Omnis peccator in qͣntũ peccator
ẽ. non ẽ diligendꝰ: & omnis homo
in qͣntũ homo ẽ diligendus ẽ ꝓpter
homine ampliꝰ ꝓpter se diligendꝰ
ẽ: & ampliꝰ quisq dm̃ debet dilig̾e
ꝗͣ se ipsum. Itẽ. Ampliꝰ alius homo
diligendus c̃. ꝗͣ corpꝰ nr̃m: quia ꝓꝑter
dm̃ omnia ista diligenda sunt: &
de ordine caritatis. ubi expressũ est
nos ampliꝰ debere dilig̾e dm̃ ꝗͣ hoĩes

Expanded text:
ost praedicta de ordine charitatis agendum est, quia dicit sponsa, Cant. 2: Introduxit me rex in cellam vinariam, et ordinavit in me charitatem. Videamus ergo ordinem, quid prius, quid posterius esse debeat; peccat enim qui praepostere agit. Nam scire quid facias, et nescire ordinem faciendi, non est perfectae cognitionis. Ordinis namque ignorantia conturbat meritorum formam. Ordinem autem diligendi August. habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod diligendum est, aut amplius diligat quod est. Omnis peccator, inquantum peccator est, non est diligendus; et omnis homo, inquantum homo est, diligendus est propter homine amplius diligendus est: amplius quisque Deum debet diligequam seipsum. Item amplius alius homo diligendus est, quam corpus nostrum, quia propter Deum omnia ista diligenda sunt, et potde ordine charitatis; ubi expressum est nos amplius debere diligere Deum quam omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ad galathas. Oꝑemͣ bonũ ad omnes:
maxime aũ ad domesticos fidi. id ÷
ad xp̃ĩanos. Omnib enĩ pari dile¬
ctione uita ȩt̾na optanda ẽ: &si ñ
omnib eadẽ posst̃ exhiberi dilecti¬
onis officia. que fr̾ib maxime st̃
exhibenda: qr sunt inuicẽ mẽbra
qͥ hñt eundẽ patrẽ. His aliisq te¬

Expanded text:
ad Gal.: Operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei, id est, ad christianos. Omnibus enim pari dilectione vita aeterna optanda est, etsi non omnibus eadem possunt exhiberi dilectionis officia; quae fratribus maxime sunt exhibenda, quia sunt sibi invicem membra, qui habent eumdem Patrem, s
Abbreviated transcription (Latin):
ra patrẽ & matrẽ. ut sis longeuus
suꝑ t̾rã. Utqͥd enĩ specialit̾ illud p̃ci¬
pit᷑ de parentib: nisi maiori dilecti¬
one forent diligendi: S hoc illi re¬
ferendũ dicunt adext̾ioꝵ exhibiti¬
onẽ: in qua p̃ponendi st̃ parentes.
Unde honora dix̃: ñ ddilige. Obuiat
etiã illis qͦd ieꝵ suꝑ iezechielẽ ait.
ieꝵ. scił ut ordine caritatis sic̃ scriptũ ẽ.¬

Expanded text:
rem, ut sis longaevus super terram. Ut quid enim specialiter illud praeciperetur de parentibus, nisi majori dilectione forent diligendi? Sed hoc illi referendum dicunt ad exteriorem exhibitionem, in qua praeponendi sunt parentes. Unde, honora, dixit, non dilige. Obviat etiam illud quod Hieron. super Ezechiel. ait, scilicet, ut ordine charitatis, sic
Abbreviated transcription (Latin):
sicut te: ñ ait ex tota uirtute.
ur̃os. nec addit ex tota uirtute. nͦ
sic̃ te ipsũ: s simplicit᷑. Suffic̃ enĩ
qđ diligimꝰ & ñ odio habemꝰ: id est.
sufficit dic̾e ut diligamꝰ & ñ odio
habeamꝰ: ñ quin eos dilig̾e debeamꝰ
sic̃ nos. quia ꝓximi st̃: s sufficit si
eos minꝰ diligimꝰ quã alioᷤ ꝓximos
quod dictionis genus innuit. Que¬

Expanded text:
sicut teipsum; non ait, ex tota virtute, ligite inimicos: nec addit ex tota virtute, nec sicut teipsum, sed simpliciter. Sufficit enim quod diligamus, et non odio habeamus; id est, sufficit dicere ut diligamus, et non odio habeamus; non quin eos diligere debeamus sicut nos, quia proximi sunt; sed sufficit si eos minus diligimus quam alios proximos, quod locutionis genus innuit.
Abbreviated transcription (Latin):
diligendi st̃. Item qͦd ait ut t̾m
diligamꝰ fr̃es qͣntũ nos. ita intelligi
potest: id ÷ ad tantũ bonũ dili¬
gamꝰ fr̃es ad qͣntũ nos: ut tantũ
bonũ eis optemꝰ met̾nitate qͣntũ
nob̾. & si ñ tanto affectu. Uel ibi.
quantũ. similitudinis ẽ. ñ qͣntitati.
st̃ uel filii uel frẽs: an magiᷤ ł minꝰ
diligendi st̃ aliis bonis hac ratione
nobis ñ copulatis. Uidet᷑ qđ magiꝰ
sint diligendi boni qͥ nob carne ñ
sunt coniuncti. ꝗͣ mali carne con¬
iuncti: qr nob̃ sunt comunc̃ti corde
glutino caritatis. Sanctior ẽ enĩ
copula cordiũ ꝗͣ corpoꝵ. Uñ beda
iniuriose negligit matrẽ: nec mat̾
negat᷑ quȩ etiã de cruce agnoscit᷑:
s religiosiores monstrant᷑ copule
m̃tiũ quã corpoꝵ. Ueruntam̃ late¬
brosa q̃stio ẽ hec: nec a nob̾ plene
absoluenda. ꝓꝑantib ad alia. Mo¬

Expanded text:
tum diligamus fratres, quantum nos, ita intelligi potest, id est, ad tantum bonum diligamus fratres, ad quantum nos; ut tantum bonum eis optemus in aeternitate, quantum nobis, etsi non tanto affectu. Vel ibi quantum, similitudinis est, non quantitatis. 6. sunt vel filii, vel fratres, an magis vel minus diligendi sint aliis bonis, hac ratione nobis non copulatis. Videtur quod magis sint diligendi boni, qui nobis carne non sunt conjuncti, quam mali carne conjuncti, qui nobis sunt conjuncti corde glutino charitatis. Sanctior est enim copula cordium quam corporum. Unde Beda injuriose negligit matrem, nec mater negatur, quae etiam de cruce agnoscitur; sed religiosiores monstrantur copulae mentium quam corporum. Verumtamen latebrosa quaestio est haec, nec a nobis plene absolvenda,
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑ in patria ñ inuia. Qui enĩ in
patria st̃. id÷ iam beatificati sunt.
adeo iusticiȩ di addicti st̃. ut nicħ
eis placeat nisi qͦd deo placet: ac ꝑ
hoc illoꝵ tm̃ salutẽ diligunt &
uolunt qͦs d̾s saluare uult: eos q
solos sicut se diligunt. Ita & xp̃c
ñ ẽ alia q̃ illa qua diligimꝰ eũ. Dile¬
ctio autẽ cłi diuina usia ẽ: eadẽ ꝙ
Cũq calectio sit ĩmutabilis & ȩt̾na.
aliũ tam̃ magis aliũ minꝰ diligit.¬
bilis ẽ dilectio atq incõmutabilis
qua d̾s in unoquoq nr̃m amat
quod fecit. sic̃ & odit quod fecimꝰ.
Miro gͥ & diumno modo. etiã qͣndo
odit diligit nos: & hoc quidẽ in
omnib intelligi pot̾. Qͥs gͦ digne
possit eloqui quantũ diligat mẽ
Ex his ꝑcipitur qđ ds̃ om̃s creat᷑as
ualde bona. Si omnia que fecit bo¬
na st̃ & omne bonũ diligit: oĩa gͥ
diligit quȩ fecit: & int̾ ea magis
diligit rationales creaturas. & de
illis eas ampliꝰ quȩ st̾ mẽbra uni¬
geniti sui: & multomagis ipsum

Expanded text:
 in via. Qui enim in patria sunt, id est, jam beatificati sunt, adeo justitiae Dei addicti sunt, ut nihil eis placeat, nisi quod Deo placet; ac per hoc illorum tantum salutem diligunt et volunt quos Deus salvari vult, eosque solos sicut se diligunt; ita et Chrinon est alia quam illa qua diligimus eum. Dilectio autem Dei divina visa est; eademque Cumque ejus dilectio sit immutabilis et aeterna, alium tamen magis, alium minus diligit.bilis est dilectio Dei atque immutabilis, qua Deus in unoquoque nostrum amat quod fecit, sicut et odit quod fecimus. Miro ergo et divino modo etiam quando odit, diligit nos. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest. Quis ergo digne potest eloqui quantum diligat membEx his percipitur quod Deus omnes creaturas t, et erant valde bona. Si omnia quae fecit bona sunt, et omne bonum diligit, omnia ergo diligit quae fecit; et inter ea magis diligit rationales creaturas, et de illis eas amplius quae sunt membra Unigeniti sui, et multo magis ipsum