comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuasi. ac de unmortalib st̃ peccando
mortales estecti. Recte ꝑserpentem
dine carnis peccati: quia sic̃ ȩneus ser¬
pens effigiem quidem ignitis serpen¬
tib similẽ. s nullũ ꝓrsus in siuis m̃bris
habuit ardor̃ẽ ueneni nocentis. quin
potiꝰ ꝑcussos a serpentib sua exaltatio¬
ne sanabat: sic nimirũ. sic redemptor
humani geuieris. ñ carnẽ peceati. sed si¬
militudinẽ induit carnis peccatiꝰ in
qua mortẽ erucis patiendo. credentes
in se ab omĩ peccato et ab ipsa etiam
morte liberaret. Sic̃ gͦ moyses exaltaũ
serpentẽ in deserto. ita inqͥt exaltari
oportet filiũ hominis. quia sic̃ illiqui
exaltatũ ꝓsigno serpentẽ ȩneũ aspicie¬
bant. sanabant᷑ ad tempꝰ a temꝑali mor¬
te et plaga. quã serpentiũ morsus intu¬
leratꝰ: ita et qͥ misteriũ dñice passionis.
credendo. confitendo. sincerit᷑ imitando
aspiciunt. saluant᷑. in ꝑpetuũ abomi mor¬

Expanded text:
persuasi, ac de immortalibus sunt peccando persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem dine carnis peccati: quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita inquit exaltari oportet Filium hominis. Quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a temporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni mor
Abbreviated transcription (Latin):
mortes plurunoꝵ. cũ clamarent ad mo¬
ysen et ille oraret ꝓ eis: iussit eum dñs
facere serpentem eneum. et ponere pro
signo. Qui ꝑcussus inquit aspexerit eũ.
ĩnuet. E ita factum ẽ. Rlage gͥ serpen¬
tium ignitoꝵ. uenena sunt et incenti¬
ua uitioꝵ: quȩ animã quã tangunt
spũali morte ꝑimunt. Et benẽ mur¬
murans contra dñm popłs. serpenti¬
um morsib sternebat᷑: ut ex ordine
flagelli erterioris agnosceret. quantã¬
intus ꝑuiciem murmurando pateret᷑.
Exaltatio aut̃ serpentis enei. quẽ dum
ꝑcussi aspicerent sanabant᷑. passio ẽ.
nrĩ redemptoris incruce: in cuꝰ solũ
fide regnum mortis et peccati suꝑat᷑.
Recte et eium ꝑserpentes peccata
quȩ animã simul et corpꝰ ad interitũ
trabunt exprimunt᷑: non solum qr
igniti. quia uirulenti. qina ad ꝑim̃¬
dum sunt astuti: uerũ etiam quia ꝑser¬
pentẽ. pͥmi parentes urĩ ad peccandum

Expanded text:
mortes plurimorum, cum clamarent ad Momortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo: Qui percussus, inquit, aspexerit in eum, vivet, et ita factum est. Plagae igitur serpentium ignitorum venena sunt et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spirituali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli eintus perniciem murmurando pateretur, exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi perspicerent sanabantur, passio est nostri redemptoris in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad dum sunt statuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ descendit de celo. potest ascende ince¬
lum. Unde alias ipse dic̃. Nemo uenit
ad patrẽ: nͥ ꝑme. Hȩc idõ nichodemno.¬
idõ cunctis dicunt᷑ cathecuminis: ut
discant eiꝰ menbris renascendo incorꝑa
ri.ꝑquẽ possint ascende in regnum dĩ.
Et quia ascensio uł ingressus regni fieri
ñ potest absq fide et sacramentis dnĩçȩ
passionis : recte subinfert᷑. Et sic̃ moy ses
exaltauit serpentẽ in deserto. ita eralta¬
rioportet filiũ hoĩs: ut omĩs qͥ credit
inipsũ non peat. s habeat uitã ȩternã.
Ora magisteri cȩlestis arte magistrũ
legis mosas te ad spũalem legis eiusdẽ
sensum inducit: recordans hystoriȩ
ueteris. et hanc infigurã sue passionis
atq humanȩ saluationis factã edisse¬
rens. Narrat quippe niumeroꝵ. quia
ꝑtesꝰ in heremopopłs isrł itineris lon¬
giac laboris. mͦmurauit contra dñm
et moysen: idõq dñs immiserit in illũ

Expanded text:
qui descendit de coelo, potest ascendere in coequi descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magna magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritualem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuraverint contra Dominum et Moysen, ideoque Dominus immiserit in illum
Abbreviated transcription (Latin):
bro. Nemogͦ ascendit in cęlũ nͥqͥ descen¬
dit de cȩlo: filiꝰ hoĩs qui ẽ incȩlo. Qd̾ est
aꝑte dicere. Nemo ascendit incȩlum. nͥ
quidem pͥmũ cernentib apłis. eminen¬
tiorib nimirũ menbris sius ascendit:
et ex inde inm̃bris sius cotidie ascen¬
dens se colligit in cȩlũ. Hinc ẽ. enim qd̃
ipsum corpus eiꝰ int̾ aduersa p̃sentis scli
dep̾hensũ głiat᷑. et dicit. Nc̃ aũt exalta¬
uit caput meũ suꝑ inimicosmeos. Ac si
patent᷑ dicat. Qui occisum a iudeis. xp̃m
caput udelicet meũ suscitauit a mor¬
tius. ac frustratis omĩb inimicoꝵ in¬
sidiis sulleuauit incȩlũ: spero me etiã
de p̾sentib ꝑicłis eruens. meo capiti iun¬
gat in regno: quia nemo ascendit in cȩ¬
lum. nͥ qui descendit de cȩlo. Quisquis
in cęlũ ascendẽ desidat. ei qͥ descendit
de cȩlo. et ẽ. incȩlo. se uera fidĩ et dilecti¬
onis unitate coniungat: aꝑte intelli¬
gens. quia nullo alio ordine. nͥ ꝑ eum

Expanded text:
bro Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo Filius hominis, qui est in coelo; quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, niquidem primum cernentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis, ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus, intra adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si patenter dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis, sublevavit in coelum, spero quod me etiam de praesentibus periculis eruens, meo capiti jungat in regno suo. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui de coelo , et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat. Aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum
Abbreviated transcription (Latin):
fronte se ad numerare p̾sumit: Si et
hoc pastori ẽ fixo corde tenendũ: ut eos¬
quib pre ẽ. non quasi suos ꝓpͥos. s ut
dñi suigregẽ tractare meminerit: iux¬
ta illud quod petro dicit᷑. Sidiligis me:
pascȩ oues meas. Meas in qͥt ñ tuas: me¬
as tͥ oues cõmendatas scito: et has qͣsi
meas regere.si me ꝑfecte amas recole: ut
meã uidelicet in eis głiam. meũ dñium.
mea lucra. ñ tua ꝓpria queras. St̃ enim¬

Expanded text:
fronte se annumerare praesumit? Sed et fronte se annumerare praesumit? Sed et hoc pastori equibus praeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas. Meas, inquit, non tuas; meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Veri
Abbreviated transcription (Latin):
tua: et tu aliquando conuersys confir¬
ma fr̃s tuos. Pascere gͦ oues xp̃i .ĩ. cre¬
dentes in xp̃o ne a fide dificiant con¬
firmare: et ut in fide magis magisq
ꝓfitiant instant̃ oꝑam dare: quanius
sollertius intuendũ. qd̾ eadem pastio
gregis dnĩci. ñ uniformi. s multimo¬
daẽ sollicitudine gerenda. Nam et
t̾rena subsidia necesse ẽ ut subditis
rector ne desint diligent preuideat:
& erempla uirtutis simul cũ uerbo p̃¬
dicationis eisdem sollicitꝰ impendat:
et si quos aut sp̃ualib aut etiã com¬
munib eoꝵ cõmodis aduersantes depre¬
henderit. hoꝵ uiolentiȩ quantum ualet
obsistat: ipsos quoq cũ forte errauerint
subiectos. iuxta psalmistȩ uocẽ. corripiat
iustꝰ in miscđia et increpet: neq oleo noxie
consensionis eoꝵ corda de mulceat. Et hoc
enuĩ ad pupastoris officiũ ꝑtinet. Nam qui
subditoꝵ errata corrigere. et uulnera in
eis peccatoꝵ inquantũ sufficit curare

Expanded text:
tua: et tu aliquando conversus, confirtua: et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos . Pascere ergo oves Christi est credentes Christo, ne a fide deficiant, confirmare, et ut in fide magis magisque proficiant instanter operam dare. Quamvis solertius intuendum quod eadem pastio gregis Dominici non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda. Nam et terrena subsidia necesse est ut subditis rector ne desint diligenter praevideat, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis eisdem sollicitus impendat; et si quos aut spiritualibus, aut etiam communibus eorum commodis adversantes deprehenderit, horum violentiae quantum valet obsistat: ipsos quoque cum forte erraverint subjectos, juxta Psalmistae vocem: Corripiat justus in misericordia et increpet, neque oleo noxiae consensionis eorum corda demulceat . Et hoc enim ad pii pastoris officium pertinet. Nam qui subditorum errata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quantum sufficit curare
Abbreviated transcription (Latin):
tando subdidit: q̃ st̃ orat̾ones scõꝵ. Odoram̃ta si¬
dic̃t. qͥ simplici in tentione deo seruiunt.
totum.. ꝓfecto hoc uicẽ ꝓ eis oratio¬
nis adimplet: quando deuotionẽ men¬
tis coꝵ diuinis cõmendat aspectib.
am silentia. ita dño donante dirigamꝰ:
ut singła hȩc cũ timoris illiꝰ respec tu
añs c̃̾cio petrũ an se diligat int̾rogat:
ut ipsa tͥna confessione. uincta quȩ il¬
sũ ter negando ligauerant absoluat.
Et quotiens t̾ritus eiꝰ passione quod
illũ nosset negauerat: totiens eius
resurrectiõe recreatꝰ. qd̾ illum toto
amet corde testat᷑. Prouida dispensa¬
tione t̾rio confitenti amorẽ. t̾cio ȩque
pascendas suas oues cõmendat: quia
decebat ut quotiens in pastoris fide
titubauerat: totiens eũ renouata fi
dicit ei. pasce oues meas: hoc ẽ. utiq
qd̾ ei ante passionẽ aꝑtiꝰ dixerat. Ego
autẽ rogaui ꝓ te. ut ñ deficiat fides

Expanded text:
tando subdidit, Quae sunt orationes sanctorum. Odoramenta ettando subdidit, Quae sunt orationes sanctorum. Odoramenta etdicunt, qui simplici intentione Deo deserviunt, totum hoc profecto vicem pro eis orationis adimplet, quando devotionem mentis eorum divinis commendat aspectibus.am silentia nostra ita Domino donante dirigamus, ut singula haec cum timoris illius respectu Dominus, tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula quae illum ter negando ligaverant, absolvat: et quoties territus ejus passione, quod eum nosset, negaverat, toties ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque pascendas suas oves commendat, quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fiddicit ei, Pasce oves meas; hoc est utique quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides
Abbreviated transcription (Latin):
Quã casta ac scã animna: quȩ et suam
cogitationẽ dño patere ñ dubitat:
et se nil alurd quã ea quȩ dñs apꝓbat
cogitare ñ ignorat. Unde bene in a¬
pocals psi scoꝵ corda fialis aureis com¬
ꝑant᷑. dicente ioħe. Et habebant fingli
pe aureas habent electi: quia oinius
eoꝵ sermo.omẽ qd̾ de illoꝵ actib ad
noticiã ꝓxuoꝵ fama uulgante ꝑso¬
nuerit: pure dilectioĩs luce rutilum
apparet. Fialas quoq habent aureas.
quȩ st̃ uasa patula ãplitudine diffu¬
sa: quia corda sua quo ueriꝰ solo eiꝰdem
dilectionis sentunt igne splendesce¬
re: eolatius liȩc diumis gaudent pan¬
dere conspectib. Ubi recte subiungit᷑
Pleuas od oramentoꝵ. quȩ st̃ orationes
scõꝵ. fialȩ namq aureȩ odoramentoꝵ
plenitudine redundant: cũ fulgida
caritate iustoꝵ p̃cordia. uirtutũ quoq
spualiũ opiione ꝓximis in notescunt.
Et pulchrȩ ipse qͥ hȩc uidebat ioħs int̾p¬

Expanded text:
Quam casta et sancta anima, quae et suam Quam casta et sancta anima, quae et suam cogitationem Domino patere non dubitat, et se nil aliud quam ea quae Dominus approbat cogitare non ignorat! Unde bene in Apocalypsi sanctorum corda phialis aureis comparantur, dicente Joanne: Et habebant singuli pe aureas habent electi, quia omnis eorum sermo, omne quod de illorum actibus ad notitiam proximorum fama vulgante personuerit, purae dilectionis luce rutilum apparet. Phialas quoque habent aureas, quae sunt vasa patula amplitudine diffusa, quia corda sua quo verius solo ejusdem dilectionis sentiunt igne splendescere, eo latius haec divinis gaudent pandere conspectibus. Unde recte subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Phialae namque aureae odoramentorum plenitudine redundant, cum fulgida charitate justorum praecordia, virtutum quoque spiritualium opinione proximis innotescunt. Et pulchre ipse qui haec videbat Joannes interpre
Abbreviated transcription (Latin):
consilia cordiũ. Si quidẽ et ipse pe¬
trus idcirco se in hac dñica int̾rogatio¬
ne cautiꝰ respondendo cohibebat: qr
meminit se pridẽ imminente eius
passione plus sͥ constantiȩ tͥbuisse qͣ
haberet: spondendo uidelicet se ẽẽ
ꝑatũ et in carcerẽ et ii mortẽ ire cum
illo. qͥ nec dũ erat idoneꝰ instante ꝑicło
saltĩ confiteri. quia uosset illũ: uł qr
fuisset aliquando cũ illo. Instructꝰ gͥ
ꝑicło pͥore cautiꝰ loqͥcum dno. quem
bene didicerat humanȩ conscientie
statũ meliꝰ nosse. quã ipsa se conscientua
ullatenꝰ nosse sufficeret: de frat̃ni
quidẽ cordis occultis nichil ꝓrsus
audet diffinire: de su aut̃ amoris in¬
regritate ñ suimet soliꝰ. s et ipsiꝰ qui
int̾rogabat dñi testimoniũ pandit.
etiã inquiens dñe tu scis quia amo te.
Oquã felix et pura conscientia: quȩ con¬
ditori suo cuiꝰ nuda ocłis et aꝑta nouit
oĩa. dicere ñ metuit. dñe tu scis qr amo te.

Expanded text:
conspicimus. Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem, imminente ejus passione, plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri, quia nosset illum, vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret. De fraterni quidem cordis occultis nil prorsus audet definire; de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit etiam inquiens: Domine, tu scis quia amo te. O quam felix, et pura conscientia, quae Conditori suo, cujus nuda oculis et aperta omnia novit, dicere non metuit, Domine, tu scis quia amo te!
Abbreviated transcription (Latin):
minime possit haberi. tatite qͦdamͦ
dñs insinuat: qͥ petrũ de illa in t̾ro¬
gans. symonẽ ioħis eũ qd̾ nusquã
alias cognominat. Symon inquit
ioħis diligis me plus his: Ubi qͣuis¬
et simplicit᷑ mentio facta t̾reni pa¬
rentis eiꝰ possit incelligi: ñ tam̃ ab re
est si qͥs nomine iołis. donũ suꝑnȩ ge¬
nerationis mystice indicatũ uelit acciꝑe.
simi diligamꝰ inuicẽ. qm caritas ex dõ ẽ:
et omĩs qui diligit ex dõ natꝰ ẽ. et cog
de amore suo requirit᷑. sy mon ioħis id ẽ
tis ostendatur. hoc qd̾ maiore p̃ceteris
obȩdientia diũ iussis obsequit᷑: quod
ardention illũ caritate amplectitur.
ñ humani meriti.s muneris ẽẽ diuini.
Unde et apłs paulus eadẽ grã confor¬
tatꝰ aiebat:. quia caritas dĩ diffusa est

Expanded text:
haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans, Simonem eum Joannis, quod nusquam alias, cognominat. Simon, inquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis simpliciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est si quis nomine Joannis domum supernae genersimi, diligamus invicem, quoniam charitas ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cogde amore suo requiritur, Simon Joannis, id tis ostendatur hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde et apostolus Paulus eadem gratia confortatus aiebat: Quia charitas Dei diffusa est
Abbreviated transcription (Latin):
s babeat uitã ȩternã: quia ꝓfecto idems xri
nos creauerat. ad ꝑfruendam uite beati¬
tudinẽ phennis: ipse ꝑ fragilitatẽ hu¬
manitatis nr̃e nos restauraret ad recipi
parceret. s ꝓ nob̃ omib traderet illum.
Diligamꝰ ipsũ filiũ: qui cũ informa dĩ es̃t.
nr̃ȩ libertatis et uite grã formam serui
eiꝰdem patris et filii sp̃m: cuiꝰ grã renati.
cuiꝰ unctione signati sumꝰ in die redẽptio¬
nis: qͥ ubi uult spirat: et ubic̃q spirat.
continuo flaminã eiꝰdem diuinȩ di¬
lectionis accendit. Credamꝰ ipsũ patrem.
ininuiẽ: cui ẽ głia. imꝑium et potestas
In uigilia S Ioħ̃is bapt. Inc̃iuor

Expanded text:
sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem nos creaverat, ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragilitatem humanitatis nostrae, nos restauraret, ad recipiparceret, sed pro nobis omnibus traderet illum. Diligamus ipsum Filium, qui cum in forma Dei esset, nostrae libertatis et vitae gratia formam servi ejusdem Patris et Filii Spiritum, cujus gratia renati, cujus unctione signati sumus in die redemptionis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae dilectionis accendit. Credamus ipsum Patrem,us invicem, cui est gloria, imperium et potestas, IN VIGILI
Abbreviated transcription (Latin):
distat et ueritatẽ: quia ꝑ illã uita pte¬
labat᷑ temporalis: ꝑ hanc uita donat᷑
sine fine mansura. S curandũ sumoꝑe¬
est. ut quod intellectus bene sentit. opa¬
tio.condigna ꝑficiat. quatinus confessio rec¬
te nr̃ȩ fidĩ. pie et sobrie conuersando. ad
ꝑfectionẽ ꝓmissȩ nob̃ uitȩ mereat᷑ attin¬
gere. Uerũ quia hȩc de filio hominis
dicunt᷑. qui eraltari in cruce. et mortem
potuit pati: ne putaret nichodemꝰ filiũ
tantũ hoĩs ẽẽ eum a quo uita eẽt expec¬
tinda ꝑpetua curauit ei dñs etiã diuini¬
tatis sue pate facere sacramentũ: unuq
et eundem filiũ dĩ et filiũ hoĩs. mundi
ostendere saluatorẽ. Nam sequit᷑. Sic
enĩ dilex̃ ds̃ mundũ. ut filiũ suũ unige¬
nitũ daret: ut omĩs qui credit in eũ non
ꝑeat. s habeat uitã et̾nam. Uñ notandũ
qd̾ eadem de filio dĩ unigenito replicat.
quȩ de filio hoĩs incruce exaltato p̃mise¬
rat dicens. ut omĩs qͥ credit in eũ ñ ꝑeat̃.

Expanded text:
 illam vita protelabatur corporis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum soleest ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei pie et sobrie conversando ad perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequitur: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde notandum est quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat, dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat,
Abbreviated transcription (Latin):
enim dilectio ẽ: qua dñm ex toto cor¬
de.tota anima. tota uirtute: ꝑrimu
aut̃ tanquã nos ipsos diligere iubemͣ.
st ne utra harũ dilectio. sine alt̾a ualet
ẽẽ ꝑfecta: quia nec ds̃ uere sine ꝓxi¬
mo: nec sine dõ uere pot̾ ꝓximꝰ ama¬
ri. Unde dñs totiens int̾rogato petͦ
anse diligeret. et illo respondente
qͦd eũ ipso teste diligeret: ad iunge¬
bat ꝑsingła. ita concludens. Pasce o
o integri in dñm amoris: si erga fr̃s
studueris curã solliciti exeriere labo¬
ris.Nam quic̃q fr̃i opꝰ pietatis qd̾ ua¬
let impend̾e negligit. minꝰ iusto se
conditorẽ diligere ostendit: cuius
mandatũ in sũstentanda ꝓximi ne¬
cessitate contẽpnit. Quę ꝓfecto cari

Expanded text:
 qua Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosmetipsos diligere jubemur. Et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta, quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro, an se diligeret, et illo respondente, quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula, ita concludens: Pasce ovo integri in Deum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris. Nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se Conditorem diligere ostendit, cujus mandatum in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto c
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis sui diceret. Qui gͦ t̾rena audien¬
tes ñ capiebant: quanto minus ad cȩlestia.
teria sufficiunt: Addit aũt adhucdñs.
struere eũ:quẽ uidet sapient̃ ac diligen¬
ter his quȩ audit intendere. Celestis ñaq
ẽ ascensio eiꝰ ad uitam sempit̾nam: t̾re¬
na uͦ exaltatio eiꝰ ad mortẽ temporalem.

Expanded text:
corporis sui diceret. Qui ergo terrena audiencorporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, teria sufficiunt? Addit autem Dominus adstruere eum, quem vidit sapienter ac diligenter his quae audit, intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero exaltatio ejus ad mortem tem
Abbreviated transcription (Latin):
uerit: ñ potes uidere quomͦ eũ intͣu̾it.
uł quomͦ redierit: quia natura ẽ inui¬
sibilis. Sic ẽ om̃is. qͥ natus est ex sp̃u.
Et ipse enim inuisibilit̃ agente sp̃u. incipit
ẽẽ qd̾ ñ erat: ita ut infideles nesciant unde
ueniat et quo uadat: id ẽ. quia a gr̃a rege¬
nerationis uenit in adoptionẽ filioꝵ dĩ: et
uadit inꝑceptionẽ regni cȩlestis. Querente
aut̃ adhuc nichodemo quomͦ possunt hȩc
fieri: subiungit dñs dicens. Tues magister
in ifrł. et hec ignoras: Non quasi insultare
uolens ei qui magist̃ uocet᷑. cũ sit ignarus
sacram̃toꝵ cȩlestiũ: s ad humilitatis illum
uiã ꝓuocans. sine qua ianua cȩlestis ñ pot̃
inueniri. Sit̾rena dixi uob̃ et ñ creditis:
quomͦ si dixero uob̃ cȩlestia credetis: ler
rena illis dp̃x. ut insuꝑiore lectione inue¬
nimꝰ: cũ de passione ac resurrectione sui
corꝑis qd̾ de t̾ra assũpserat loqueretur.
dicens. Soluite templũ hoc: et in trib

Expanded text:
verit, non potes videre quomodo intraverit, vel quomodo redierit, quia natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Et ipse enim invisibiliter agente spiritu incipit esse quod non erat; ita ut infideles nesciant unde veniat, et quo vadat; id est, quia per gratiam regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coeles ut in superiore lectione invenimus, cum de passione et de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretur dicens: Solvite templum hoc, et in tribus
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse nullus ambigit: qͥ in seꝑabi¬
lem sc̃ȩ trinitatis naturã. iurtutem.
et oꝑationẽ eẽ cognouit. Qd̃ ipsum
latius exequens: quantũ causa illoꝵ
de gente ñ sc̃ã. sit discreta. de nunciat.
Ad huc modicũ et mundꝰ me iam non
uidet. uos aut̃ uidetis me: quia ego
uiuo. et uos iuuetis. Nam quia bȩc
ad passionẽ iturus loquebat᷑. modicũ
erat usq ad tempus explete passioĩs.
ualebant. Soli et enum iusti qͥ de morte
illius erant contristati: gaudiũ resur¬
rectionis eiꝰ uidere meruert̃. At qui
iusa moͬte eiꝰ erultabant. nequaquam
ipsi uisa eiꝰ resurrectione letari: s au¬
dita. conturbari ac dolere ꝓut decebat
habebant. Uos aut̃ iudetis me inqͥt:
quia ego uiuo et uos uiuetis. Ego uiuo.
p̃sentis cp̃ris uerbũ posuit. et uos uiue¬
tis fut᷑i: quia nimirũ in ꝓximo ad esse
cernebat: idõq quasi p̃sentẽ nominat
horam. in qua ipse morte destructa in

Expanded text:
venisse nullus ambigit, qui inseparabivenisse nullus ambigit, qui inseparabilem sanctae Trinitatis naturam, virtutem et operationem esse cognovit. Quod ipsum latius exsequens, quantum causa illorum de gente non sancta sit discreta denuntiat. Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Vos autem videtis me, quia ego vivo, et vos vivetis. Nam quia haec ad passionem iturus loquebatur, modicum erat usque ad tempus expletae passionis, valebant. Soli etenim justi qui morte illius erant contristati, gaudium resurrectionis videre meruerunt. At qui visa morte ejus exsultabant, nequaquam ipsi visa ejus resurrectione laetari, sed audita conturbari ac dolere prout decebat, habebant. Vos autem videtis me, inquit, quia ego vivo, et vos vivetis. Ego vivo praesentis temporis verbo posuit, et vos vivetis futuri, quia nimirum in proximo esse cernebat: ideoque quasi praesentem nominabat horam, in qua ipse, morte destructa, in
Abbreviated transcription (Latin):
uatorem. et infideles ante passionem in
carne uiderunt: s quia filius dĩ eẽt. quia
ꝑaclitꝰ a dõ missus inmundũ: ñ nͥ fideles
agnoscere: quia ñ indutꝰ humanite dis¬
cipłis apparuit: s ita ad eos uenire.i¬
ta apud eos maluit manere: ut in ipsis
eoꝵ cordib gratissimã sͥ sedem consetra¬
ret. Hoc ẽ enum qͦd ait. uos aut̃ cognos¬
cetis eũ: quia ap̃uos manebit et in uo¬
bis erit. Qui aut̃ inuisibilit in hac ui
ta manet cũ electis: inuisibilit̾ utiq
eis grãm suȩ agnitionis exhibet. Non
relinquã uos orphanos: ueniã ad uos.
Uidebat᷑ infidelib. quia moriens in
cruce dñs. discipłos relinqueret orpha¬
nos: s ñ reliquit orphanos. quib et p̃¬
buit se ipsũ uuum pꝰ passionẽ suã in
multis argum̃tis ꝑ dies quadraginta:
et pꝰ dies decem assũptionis suȩ. hoc ẽ.¬
hodierna die. sp̃c scĩ illos de cȩlo caris¬
mate donauit: ubi ipsũ xp̃m ad eos

Expanded text:
vatorem, et infideles ante passionem in vatorem, et infideles ante passionem in carne viderunt, sed quia Dei Filius esset, quia Paracletus a Deo missus in mundum, non nisi fideles cognoscere, quia non indutus humanitate discipulis apparuit, sed ita ad eos venire, ita apud eos maluit manere, ut in ipsis eorum cordibus gratissimam sibi sedem consecraret. Hoc est enim quod ait, Vos autem cognoscetis eum, qui apud vos manebit, et in vobis erit. Quita manet cum electis, visibiliter utique eis gratiam suae cogitationis exhibet. « Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. » Videbatur infidelibus quia moriens in cruce Dominus, discipulos relinqueret orphanos; sed non reliquit orphanos, quibus et praebuit seipsum vivum post passionem suam in multis argumentis per dies quadraginta, et phodierna die, Spiritus sancti illos de coelo charismate donavit. Ubi ipsum Christum ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
inquit dabit uobis: ut maneat uob̃cum
in ȩt̃num. Et addidit. Sp̃m ueritatis
quẽ mundꝰ non pot̾ acciꝑe. Mundum
aut̃ appellat. homines mundi huius
amori deditos: sic̃ e contra scĩ qͥ cȩlesti
desidio flagrant cęli recte uocant᷑ dicen¬
te ꝓpħa. Et annunciabt̃ celi iusticiã eiꝰ:
popło qͥ nascet᷑. Quod ẽ apte dicere. Et
annunciabt̃ excelsi. mente. uoce. actone.
doctores iusticiã eius: popło qui ad fidem
ueniendo nuꝑ in illo nasci desiderat.
Quisqͥs gͥ consolationẽ foris in reb mun¬
di inquirit: hic diuint consolationis
munere. intꝰ reformari ñ ualet. Quisqͥs
ueritatis cor. qd̾ uanitati subditũ cer¬
nit: solosq eos quos mandata u̾itatis
ꝑ dilectionẽ oꝑari conspicit. aduentus
sui luce reficit. Unde bene eũ diceret.
quẽ mundus ñ pot̃ acciꝑe: mox ad di¬
dit dicens. Quia ñ uidit eũ nec suit eũ
Uos aut̃ cgonoscetis eũ quiaari s
manebit. et in uobis erit. Dñm namq sal¬

Expanded text:
um dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum. Et addidit: Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere. Mundum autem appellat homines mundi hujus amori deditos, sicut e contra sancti qui coelesti desiderio flagrant coeli recte vocantur, dicente Psalmista: Et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur , quod est dicere: Et annuntiabunt excelsi mente, voce, actione, doctores justitiam ejus populo, qui ad fidem veniendo nuper in illo nasci desiderat. Quisquis igitur consolationem foris in mundi rebus inquirit, hic divinae consolationis munere intus reformari non valet. Quisquis veritatis cor quod vanitati subditum cernit, solosque hos quos mandata veritatis per dilectionem operari conspicit, adventus sui luce reficit. Unde bene cum diceret, Quem mundus non potest accipere, mox addidit dicens: Quia non vidit eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud manebit, et in vobis erit. Dominum namque Sal
Abbreviated transcription (Latin):
sona ẽ xp̃i. in duab existens nat᷑is : Atq
idõ filiꝰ hoĩs recte dr̃ et descendisse de ce¬
lo. et ante passionẽ fuisse in cȩlo: quia q̃d̾
in sua natura hab̃e ñ potuit. hoc in filio
dĩ a quo assũptus ẽ habuit: sic̃ ꝓpt̃ ean¬
regere ȩccłiam dĩ: quã ac quisunt sangͥ¬
ne suo. Neq enĩ ds insua substantia: s
in homine assũpto sanguinẽ quẽ ꝓ ȩccl̃a
funderet habuit. Hinc etiã psalmista
dic̃. Ascendit ds̃ in iubilatione. Quomͦ
nat̾e maiestate semꝑ ubiq p̃sens ad ẽ:

Expanded text:
sona est in duabus existens naturis? Atque ideo Filius hominis recte dicitur et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei a quo assumptus est, habuit: sicut propter eamregere Ecclesiam Dei, quam acquisivit sanguine suo . Neque enim Deus in sua substantia, sed in homine assumpto sanguinem quem pro Ecclesia funderet, habuit. Hinc etiam Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo n
Abbreviated transcription (Latin):
isse in cȩlo. Nota ẽ namq confessio fidei
eatholicȩ : quia descendens de cȩlo filiꝰ dĩ.
filiũ hominis in utero uirginali suscep̃.
eumq cõpleta dispensatione passionis
suȩ resuscitauit a mortuis. et assumpsit
in cȩlũ. Non gͦ caro xp̃i descendit de cȩ¬
lo: neq ante tempꝰ ascensionis erat in
cȩlo. Et qua ratione dr̃. nͥqͥ descendit

Expanded text:
se in coelo. Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur, nemo ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
homo nasci cũ sit senex: Numqͥt potest
inuentrẽ matris suȩ it̾ato introire et
nasci: Quia enĩ scdȩ natiuitatis adhuc
nescius ꝑseuerabat. de salute autẽ sua
ĩa sollicitꝰ extiterat: necessario de una ꝗͣ
nouerat natiuitate. anposset iterari.
ii. quo ordine regeneratio posset i¬
tleri querebat: ne huiꝰ expers rema¬
nendo. uite cȩlestis particeps ẽe neqͥret.
Notandũ uͦ quia qd̾ de carnali dĩx̃. hoc
etiã de sp̃uali ẽ. generatione sentiendũ:
nequaquã uidelicet eã pꝰ quã semel ex¬
pleta fuerit posse repeti. Siue enum
ticus. in confessione sc̃ȩ trinitatis bapti¬
ret. ñ ualet ille qͥ baptizatꝰ ẽ. a bonis ca¬
tholicis rebaptizari: ne confessio. uł in¬
uocatio tanti nominis uideat᷑ ad nullari.
Et quia nichodemꝰ ad pͥmã dñi respon¬
sionẽ sollicitꝰ. quomͦ sit intelligenda
illi iħc. Amenam̃ dico tͥ: nͥ qͥs renatus
subsequent̃ exponens. ꝓrsusꝙ: mã
carnali distinguens. ait. Qd natum ẽ.

Expanded text:
homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire et nasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spirituali est generatione sentiendum, nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet ille qui ita baptizatus est a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda illi Jesus: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod natum est
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit iħc: et dix̃ ei. Amenam̃ dicotͥ
nͥ qͥs natꝰ fuerit denuo. ñ potest uidere
regnũ dĩ. Quȩ sententia tanto aꝑtiꝰ cunc¬
tis fidelib lucet: quantõ constat.qr sine
huiꝰ luce fideles ẽẽ nequeunt. Es et enĩ
sine lauachro regenerationis remissionẽ
peccatoꝵ consequi: et regnũ ualet intͣre
celoꝵ: S nichodemꝰ qui nocte uenit
ad dnm: nec dũ lucis mist̾ra caꝑe nou̾at.
Nam et nox inqua uenit: ipsam eiꝰ qua
p̃mebat᷑ ignorantiã de signat. Nec dum

Expanded text:
it Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum
Abbreviated transcription (Latin):
mens nr̃a. in cubente tp̃re quietis.
ad unionẽ se suȩ considationis colli¬
geret. iamq salubrit᷑ admonita. qͥcqͥd
suꝑfluũ uł nociuuũ diurna uagatione
contrarisset: totu hoc nocturuis denu¬
o p̃cib ac lacͥmis ex tẽpore mundaret.
Uerũ nos quia in longũ duximꝰ sermo¬
nẽ: iam conu̾si ad dñm. clementiã ipsiꝰ
postulemꝰ ut et memoriã beate mariȩ
congruis uenerem᷑ officiis: et ad cele¬
branda dnĩcȩ natiuitatis sollennia. pu
qͥ pronob̃ in carnari atq int̾ homines ui¬
uendi formã dare uoluit. unigentt᷑u su

Expanded text:
mens nostra, incumbente tempore quietis, mens nostra, incumbente tempore quietis, ad unionem se suae considerationis colligeret, jamque salubriter admonita, quidquid superfluum vel nocivum diucontraxisset, totum hoc nocturnis precibus denuo ac lacrymis ex tempore mundaret. Verum nos quia in longum duximus sermonem, jam conversi ad Dominum clementiam ipsius postulemus, ut et memoriam beatae Mariae congruis veneremur officiis, et ad celebranda dominicae nativitatis solemnia puriqui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam dare voluit unigenitum su
Abbreviated transcription (Latin):
misit inanes. Si tẽꝑalis asflictio forte
mentẽ conturbat: recogitemꝰ quia et
humiles exaltat. Nunquã de ĩpetuda
li inter mala quȩ fecit grauior impeniten¬
di culpa surripiat: quia dõ suꝑbis resistit.
eosq a beatoꝵ sorte seceruens. ꝑuaria
penarũ loca ꝓpeccatoꝵ uarietate dispg̃.
Fit aũt largiente dño. ut si beatȩ mariȩ
semꝑactus et dicta recolamꝰ semꝑ in nob̃
et obseruantia castitatis. et uirtutis o¬
ꝑa ꝑseuerent. Ham et optimꝰ ac saluber¬
rimꝰ in sc̃a eccłia mos inoleuit: ut ymnꝰ¬
ipsiꝰ cotidie cũ psalmodia uesꝑtine lau¬
dis ab om̃ib canat᷑ : quatinꝰ ex hoc aĩos
fideliũ et frequentior dnicȩ iicarnati¬
onis memoria ad affectũ deuotionis
accendat: et recogitata sepiꝰ exempla
genitricis illiꝰ iniuirtutũ soliditate con¬
firment. Et hoc oportune ad uesꝑos fi¬
eri cõplacuit: ut uidelicet fatigata ꝑ
diem ac distenta diu̾sis cogitationib

Expanded text:
mittit inanes: si temporalis afflictio forte mittit inanes: si temporalis afflictio forte mentem conturbat, recogitemus quia et humiles exaltat. Nunquam de impetranda li inter mala quae fecit gravior impoenitendi culpa surripiat, quia Deus superbis resistit, eosque a beatorum sorte secernens, per varia poenarum loca pro peccatorum varietate dispergit. Fit autem, largiente Domino, ut si beatae Mariae semper actus et dicta recolamus, semper in nobis et observantia eastitatis et virtutis opera perseverent. Nam et optimus ac saluberrimipsius quotidie cum psalmodia vespertinae laudis ab omnibus canatur, quatenus ex hoc animos fidelium et frequentior Dominicae incarnationis memoria, ad affectum devotionis accendat, et recogitata saepius exempla genitricis illius in virtutum soliditate confirment. Et hoc opportune ad vesperes fieri complacuit, ut videlicet fatigata per diem ac distenta diversis cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ estis. scđmi ꝓmissionẽ heredes. Hec¬
te aut̃ in conclusione subiungit᷑ in scła.
quia nimirũ p̾fata ꝓmissio suꝑnę here¬
ditatis. nullo unquã fine claudet᷑. Nam
et usq infinẽ scłi huiꝰ. ñ deerunt qͥ in
xp̃m credendo sem̃ fiant abrabe: et
fut᷑e beatitudinis eidem semini mane¬
bit głia ꝑhennis. Unde nos necesse ẽ
tit᷑. indefesso nisu m̃tis ꝓ eiꝰ ꝑceptiõe
luctari. Oportet enĩ ut ꝓ obtinendo bo¬
no qd̃ sine fine cupimꝰ hab̃e: sine ulla
int̾missione donec accipiamꝰ certare
curemꝰ. Uerba gͥ eugłice lectionis fre¬
quenti meditationẽ reuoluamus:
miles inuenti. et ꝓximis quoq debi¬
to honore submissi:meream᷑ una cum
ipsa ꝑpetuo sullimari. Studeamꝰ solli¬
extollat: cũ illã uideamꝰ int̾ uerba ue¬
re laudationis inconcussã humilita¬
tis tenuisse constantiã. Si immodatꝰ
tẽporaliũ rerũ nos appetitꝰ delectat:
reminiscam᷑ quia udex nr̃ diuites di¬

Expanded text:
haeredes. Recte autem in conclusione subjungitur, In saecula, quia nimirum praefata promissio supernae haereditatis nullo unquam fine claudetur. Nam et usque in finem saeculi hujus non deerunt, qui in Christum credendo semen fiant Abrahae, et futurae beatitudinis eidem semini manebit gloria perennis. Unde nos necesse esttitur, indefesso nisu mentis pro ejus perceptione luctari. Oportet enim ut pro obtinendo bono, quod sine fine cupimus habere, sine ulla intermissione donec accipiamus, certare curemus. Verba igitur evangelicae lectionis frequenti meditatione revolvamus, miles inventi, et proximis quoque honore debito submissi mereamur una cum ipsa perpetuo sublimari. Studeamus solliextollat, cum illam videamus inter verba verae laudationis inconcussam humilitatis tenuisse constantiam. Si immoderatus temporalium rerum nos appetitus delectat, reminiscamur quia judex noster divites di
Abbreviated transcription (Latin):
humiliũ statu beata maria ꝓtulit. ad iun¬
genies: quia nimiru ꝑ omne labentis
scłi tempꝰ. creator. iustꝰ ac misericors. et
suꝑbis resistere. et humilib dare grãm
consueuit. Unde bene pꝰ generalem
diuinȩ pietatis et iꝰticiȩ commemorati¬
onẽ. ad specialẽ nouȩ incarnatioĩs dis

Expanded text:
humilium statu beata Maria protulit, adjunhumilium statu beata Maria protulit, adjungenies, quia nimirum per omne labentis saeculi tempus Creator justus ac misericors et superbis resistere, et humilibus dare gratiam consuevit. Unde bene post generalem divinae pietatis et justitiae commemorationem, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dã fidẽ. xp̃i leuatꝰ. Esurientes impleuit
bonis. et diuites dimisit in anes: quia
qͥ et̾na bona ꝑfecte nc̃ esuriunt. atq ad
hȩc appetenda infatigabili oꝑũ iustoꝵ
instantia certare ñ desistunt: satiabun¬
tur utiq cũ sui redẽptoris głia quã desi¬
derabant apparuerit. At qͥc̃q cȩlestib
diuitus t̾renas p̃ponere gaudent. hi ni¬
mirũ tẽpore ultimȩ discretionis in anes
totiꝰ beatitudinis dimittunt᷑ a dño. idõ¬
q cũ diabolo ꝑlienius miseriȩ pena plec¬
tunt᷑. Qđ etiã in hac uita ex parte noꝵ
minuna cotidie uidemꝰ impleri: ut et
humiles uidelicet suꝑne bonitatis ali¬
moniis repleant᷑. iurͣcuq cȩlestiũ largi¬
tate ditescaut: et qͥ uł de t̾renis diuitiis
gliantes suꝑbiunt. uł de opib se bonois
oꝑum. quasi ꝑ sese hec habeant extolluns.
intꝰ a lumine u̾itatis in anescunt: Singłis
aũt his uersicłis qͦs de diu̾so suꝑboꝵ atq

Expanded text:
dam Christi fidem levatus. Esurientes implevit dam Christi fidem levatus. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Qui aeterna perfecte nunc esuriunt, atque ad haec appetenda infatigabili operum justorum instantia certare non desistunt, satiabuntur utique cum sui Redemptoris gloria, quam desiderabant, apparuerit. At quicunque coelestibus divitiis terrenas praeponere gaudent, hi nimirum tempore ultimae discretionis inanes totius beatitudinis dimittuntur a Domino, ideoque cum diabolo perennis miseriae poena plectuntur. Quod etiam in hac vita ex parte non minima videmus impleri, ut et humiles videlicet supernae bonitatis alimoniis repleantur, virtutumque coelestium largitate ditescant: et qui vel de terrenis divitiis gloriantes superbiunt, vel de opibus se bonorum operum quasi haec per se habeant, extollunt, intus a lumine veritatis inanescunt. Singulis autem his versiculis, quos de diverso superborum atque
Abbreviated transcription (Latin):
rare ũ timent. grauiorẽ fut᷑e disꝑsionis
iundictã reseruauit. Deposuit poten¬
tes de sede. fosdem potentes appellat
suꝑbi uocant᷑. quia supͣ mensurã se suȩ
conditionis extollunt. Potentes aut̃. non
quia uere potentes sunt: s quia confidẽ¬
tes in uirtute sua. conditons auxilium
querere detrectant. Ili aut̃ uere potentes
De qualib scͥptum ẽ. Ds̃ potentes ñ abi¬
cit: cũ et ipse sit potens. Deposuit gͦ po¬
tentes de sede. et eraltauit humiles:
quia omĩs qͥ se exaltat humiliabit᷑. et qͥ se
humiliat exaltabit᷑: quãuis etiã ita recte
possit intelligi. qd̾ nonnũꝗͣ. illi ipsi qͥ me¬
rito suȩ elauoĩs adño fuerant deiecti. de¬
nuo miserante illo ad humilitatis grãm
redeant: sicq m̾ito deuote humilitatis
erigant᷑ ad głiam. Beniq saulꝰ obsuꝑbiã
de sede doctrinȩ legalis depositꝰ ẽ. s mor
obhumilitatis subiectionẽ ad eu̾głitan¬

Expanded text:
rare non timent, graviorem futurae dispersionis rare non timent, graviorem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes de sede. Eosdem potentes appellat superbi vocantur, quia supra mensuram se suae conditionis extollunt; potentes autem, non quia vere potentes sunt, sed quia confidentes in virtute sua, conditoris adjutorium quaerere detrectant. Illi autem vere potentes De qualibus scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deposuit ergo potentes de sede, et exaltavit humiles, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Quamvis etiam ita recte possit intelligi, quod nonnunquam illi ipsi, qui merito suae elationis a Domino fuerant dejecti, denuo miserante illo ad humilitatis gratiam redeant, sicque merito devotae humilitatis erigantur ad gloriam. Denique Saulus ad superbiam de sede doctrinae legalis depositus est, sed mox ob humilitatis subjectionem ad evangelizan
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ omĩb qͥ ꝑ orbem eũ timerent affutu¬
ra ẽẽ ꝑdocuit: restat ut etiã suꝑbi et
c ntẽpnentes monita qͥd mereantur
insinuet. fecit inqͥt potentiã in bra¬
chio suo: disꝑsit suꝑbos mente cordis
sui. In brachio suo. indt tione ꝓpͥȩ uir¬
rutis significat. Non enĩ alieno ad ope¬
ransũ indiget auxilio: cuisic̃ scriptũ
ẽ. sub est cũ uoluerit. posse. Qd̃ addis¬
tinctionẽ nr̃e bonȩ oꝑationis dicit:
qͥ ñ in nostrȩ uirib lib̾tatis. s indõ fã¬
cimꝰ uirtutẽ: et sic̃ alias scriptum ẽ. et¬
brachiũ eoꝵ ñ saluauit eos: s dextera
tua et brachiũ tuũ. et illuminatio
uultꝰ tui. Disꝑsit aut suꝑbos mente
cordis sui: quia miciũ omĩs peccati su¬
ꝑbia. Ob cuiꝰ meritũ dñs genꝰ humanũ
a stabili habitatione patriȩ cȩlestis
eiciens. in huiꝰ ꝑegrinationẽ exilii longe
lateq dispulit: s et his qͥ in peccatis ꝑdu¬

Expanded text:
 omnibus per orbem qui eum timerent adfutu omnibus per orbem qui eum timerent adfuturam esse per docuit, restat ut etiam superbi et contemnentes monita veritatis, quid mereantur, insinuet. Fecit, inquit, potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum voluerit posse. Quod ad distinctionem nostrae bonae operationis dicit, qui non in nostrae juribus libertatis, sed in Deo facimus virtutealvavit eos, sed dextra tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui . Dispersit autem superbos mente cordis sui, quia initium omnis peccati superbia, ob cujus meritum Dominus genus humanum a stabili habitatione patriae coelestis ejiciens, in hujus peregrinationem exsilii longe lateque dispulit: sed et his qui in peccatis perdu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qͥ sua p̃cepta seruarent ꝑnunciaũ
ẽẽ beatos. Cũ enĩ docente illo popłm
quodã loco et miracła faciente. om̃s eiꝰ
sapientiã ac uirtutes mirarent᷑: extol¬
lens uocẽ quedã mulier de turba dpx̃
illi. Beatꝰ uent̃ qͥ te portauit: et ub̃a
que suxisti. At ille testimnonunm ue¬
ritati ꝓlatũ libent̃ accipiens. continuo
respondit. Beati qͥ audiunt uerbum dĩ
et custodiunt illud. ut ipsa quoq muli¬
er immo uniu̾si qͥ audiebant se beatos
fore confident: si diuiuis uellent obtẽ¬
pare mandatis. Acsi aꝑte dicat. Quam¬
ius singulare pͥuilegiũ beatitudinis
habeat᷑. quȩ filiũ dĩ incarnatũ uirgo in
uto gestare. parere. ac nut̾re digna ẽ: p̃¬
cipuũ cam̃ in eadẽ uita ꝑpetua beatity¬
amis locũ et ipsist̃ habituri: qͥ eiꝰ fidẽ
ac dilectionẽ casto in corde concipiunt:
qͥ sedula inmente p̃ceptoꝵ eiꝰ memoriã
portant: qͥhanc et in mente ꝓrimoꝵ
sollerti exhortatione nutͥre satagunt.

Expanded text:
omnes qui sua praecepta servarent, pronuntiavit esse beatos. Cum enim docente illo populum quodam loco, et miracula faciente, omnes sapientiam ejus ac virtutes mirarentur, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . At ille testimonium veritatis prolatum libenter accipiens, continuo respondit: Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud, ut ipsa quoque mulier, imo universi qui audiebant, se beatos fore confiderent, si divinis vellent obtemperare mandatis. Ac si aperte dicat: Quamvis singulare privilegium beatitudinis habeat, quae Filium Dei incarnatum virgo in utero gestare, parere, ac nutrire digna eipuum tamen in eadem vita perpetuae beatitudinis locum et ipsi sunt habituri qui ejus fidem ac dilectionem casto in corde concipiunt, qui sedula in mente praeceptorum ejus memoriam portant, qui hanc et in mente proximorum solerti exhortatione nutrire satagunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ conseruã accepisse didicerat: ñ ut uer¬
bum angłi mulieris attestatione ꝓbarer.
sut mulieri ꝓuecte etatis. uirgo iuuen¬
cła ministeriũ sedula impenderet. Ut aũt¬
audiuit salutationẽ mariȩ elisabeth. er¬
ultauit infans inut̾o eiꝰ: et repleta est
sp̃u scõ elisabeth. Aꝑiente os ad salutan¬
dum beata maria repleta ẽ. mox sp̃u scõ
elisabeth. repletꝰ ẽ et iob̃s: atq
uno eode sp̃u ambo edocti. a¬
la salutantẽ quȩ ẽẽt agnouit.
et ut matrẽ dñi sui. debita cũ
benedictione uenerata ẽ. ille ip̃sum ẽẽ
dñm qͥ in ut̾o iuiginis portaret᷑ intellex̃.
et quia lingua nec dũ ualuit. aĩo exul

Expanded text:
quod conservam accepisse didicerat: non ut verquod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium sedula impenderet. Ut autem salutationem Mariae Elizabeth ultavit infans in utero ejus, et repleta est Spiritu sancto Elizabeth. Aperiente os ad salutandum beata Maria, repleta est mox Spiritu sancto Elizabeth, repletus est et Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictione venerata est, ille ipsum Dominum esse qui in utero virginis portaretur intellexit: et qu