comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pedes eius. & ad orauerunt
cum. Apparuit ipso die ad¬
uesperascente duobus eunti¬
bus incastellum emaus: qui
Quod si euangelista quan¬
do uel ebi factum sit mi¬
nime de signauerit. tamen
quia factum sit non tacet:
scribens quia cum prefati
dio discipuli cognito año
enaus statim redissent
ierusalem: in ueneriut
os qui cum ipsis erant dicen¬
tes. quia surrexit dñs
uere. & apparuit symo¬
ni: ac deinde sub iungit.
& ipsi narrabant quae
gesta erant inuia: &
quomodo cognouerur
eum infractione panis.
Statimq ad neccit quin-¬
tam eius apparitionem :
dequa modo cum euan
mus. ita incipiens. Dum
primo notandum. & dili¬
genter memorie commen¬
dandum est: quod dese
loquentibus discipulis
dominus ad stans inmedio.
& presentiam suae uisionis
reuelare dignatus est. Hoc ẽ.
enim: quod fidelibus cunctis
alibi promisit dicens. Ubi
sunt duo uel tres congrega¬
ti innomine meo: ibi sum
inmedio eorum. Ad confir-¬
mandam nanq fidei nr̃ȩ

Expanded text:
pedes ejus, et adoraverunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advesperascente duobus euntibus in castellum Emaus  Al.Quod si evangelista quando vel ubi factum sit, minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet, scribens quia cum praefati duo discipuli, cognito Domino in Emaus, statim redissent Hierusalem, invenerunt eos qui cum ipsis erant, dicentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Ac deinde subjungit: Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Statimque annectit quintam ejus apparitionem, de qua modo cum  Al.mus, ita incipiens: Dum primo notandum et diligenter memoriae commendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in medio, et praesentiam suae visionis revelare dignatus est. Hoc est enim quod fidelibus cunctis alibi promisit, dicens: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Ad confirmandam namque fidei nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
incrementum temporis
ostendit: quia nimirum
tanta erat uirtus miraculi
ut hanc repente totã ca¬
pere fragilia mortalium
pectora nonpossent. Con¬
sulens igitur ipse inbecilli¬
tati querentiũ. primo
uenientib admonum̃tũ
feminis suo amore feruen¬
tibus & uiris: reuolutum
lapidem & ablato suo
corpore linteamina qͥb
inuolutum erat sola po¬
sita monstrauit. Deinde
curiosius inquirentibus
feminis & de eo quod in¬
uenerant mente conster¬
natis angelorum uisione
ostendit: qui illum sesur¬
uexisse certa manifestalion
patefacerent. Ac is preeur¬
rente fama patratȩ resurrec¬
tionis. tandem ipse domin
uirtutum & rex gloriac
apparens.quanta potentia
mortẽ quam adhoram
gustauerat deuicisse ape¬
ruit. Et quidem quintũ
ex euangelicȩ syriȩ lectio¬
nis inuenimus: quinquies
ipsa qua resurrexit die ui¬
sus est hominibus. Primo
mariae magalenae ad
monumentum quando
ei desideranti pedes eius
ais resurrectione didicerant:
ae quibus scriptum est quia
accesserunt & tenuerunt

Expanded text:
incrementum temporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus et viris, revolutum lapidem, et ablato suo corpore linteamina, quibus involutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes ejus ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
iudicĩ ueniens dicet. Quod
uni exminimis meis fecistis:
michi fecistis. Ecce ante iudici¬
um cum permenbra sua
suscipitur. susceptores suos.
& iam persemet ipsum re-¬
quirit: & tamen nos adhos-¬
pitalitatis grãm pigri sumꝰ.
Pensate fr̃s: quanta hospitali¬
Aus uirtꝰ sit. Ad mensas
uo ab o suscipi adconuna
eterna ualeatis. Prebete
modo peregrino xp̃o hos¬
pitium: ut uos iniuditio
non quasi peregrinos nesci¬
at. sed ut proprios recipiat

Expanded text:
judicium veniens, dicet: Quod judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit. Ad mensas os ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis. Praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat
Abbreviated transcription (Latin):
dñs non est cognitus dũ loqͦ¬
retur: & dignatus est cog:¬
nosci dum pascitur. Hospita
perpaulũ dicitur. Cartas
fraternitatis maneat in uob:
& hospitalitatẽ nolitẽ obliuis¬
i. Per hanc eñĩ placuer᷑ qͥdã.
angelis hospitic receptis. Hic
petrus ait. Hospitiles inĩucẽ.
sine murmurationib Hinc
ipsa ueritas dic̃. Hospes fui
& suscepistis me. Opinata res
nobis relatione tradi
sua magno hospitalitati stu¬
dio seruiebat. Cumq ectidie
admensam suã pereginos
susciperet: quodã die ꝑgrmnꝰ
quidã int̾ alios aduenit ad
mensã ductꝰ ẽ. Dũꝙ pates¬
familias ex humilitatis con¬
suetudine aquã uellȩ m
usnib fundere: Conuersus
s accepit. sed repente
ai inciuius manib aquã
fundere uoluerat ñ inuenit.
uniꝙ hoc factũ secũ ipse
miracetur: eadẽ nocte dñs
e ꝯuisionẽ dixit. Ceteris di¬
chus me inmenbris meis:
hesterio aut̃ die me inme¬
met isso suscepisti. Ecce in

Expanded text:
Dominus non est cognitus dum loquDominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur. Hospitalper Paulum dicitur: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam, angelis hospitio receptis . Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmuratione . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me . Opinata res nobis relatione traditsua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in
Abbreviated transcription (Latin):
ponere dicimus. Unde &
compositore ᷤᷤ luti: figulos
uocamus. Nichil ergo sim¬
plex ueritas ꝑduplicitatẽ
fecit: sed talẽ se eis exhibu¬
it incorpore. qualisapud
illos erat inmente. Proban¬
di aut̃ erant sibi qui ẽum
& si necdum ut dm̃ dili¬
gerent: saltẽ ut peregri¬
num amare potuissent.
Sed quia eẽ extranei acari-¬
tate non poterant. hi cum
quibus ueritas gradiebat᷑:
eum adospitiũ quasi pere¬
grinum uocant. Cur aut̃
dicimus uocant. cũ illic
scriptum sit & coegerunt
eum: Exquo nimirum
exemplo colligitur. quia
etiam trahendi. Mensam
runt: & dm̃ quẽ inscrĩp¬
turȩ sacre expositione non
cognouerant: inpanis frac¬
tione cognoscunt. Audien¬
do ergo precepta dĩ illumi¬
nati non sunt: faciendo
illuminati sunt quia scrip¬
tum est. Non enu audi-¬
tores legis iusti sunt apud
dm̃: sed factores legis iusti¬
ficabuntur. Quis quis ergo
audita uult intelligere:
festinet ea quȩ iã intellige.¬
re potuit oꝑe implere. Ecce

Expanded text:
ponere dicimus, unde et ponere dicimus, unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore, qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant sibi, qui eum etsi necdum ut Dominum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed qui esse ex tranei a charitate non poterant, hi cum quibus veritas gradiebatur eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus vocant, cum illic scriptum sit, et coegerunt eum. Ex quo nimirum exemplo colligitur qui Fetiam trahendi. runt, et Deum quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverunt, in panis fractione cognoscunt. Audiendo ergo praecepta Dei, illuminati non sunt, faciendo illuminati sunt, quia scriptum est, non auditores legis justificabuntur apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ncotidiana dob̃ solennitate
laborantibus paca loquen¬
da sunt: & fortasse aec utiliꝰ
proderunt. quia sepe &ali¬
menta quȩ minus suffiturq.
auidius sumuntur. Lectio¬
nis ergo euangelicȩ sũmitĩ
sensum studui non persingi¬
la uerba discutere: ne diles¬
tionẽ urãm ualeat sermͦ
prolixior expositionis ona¬
re. Ec̃ce audistis frs Rm̃i qa¬
auo: discipłis ambulantibꝰ
non quidẽ credentib
etamen dese loquentib
dñs apparuit: sed eis speciẽ
quam recognoscerent non
ostendit. Hoc ergo egit fo¬
ris dñs inoculis corporis:
quod apiid ipsos agibatur
intus moculis cordis ipsi
namq apud semet ipsos
intus & amabant. & dubi¬
tabant. Fis aut̃ dr̃is foris
Uesens ad erat: & quis
loquentib presentiã exhibu¬
it: sel dese dubitantibus
cogntionis suȩ speciem ab¬
scorlit. Uerba quidẽ con¬
tulit: duritiã intellectus
misteria quȩ de ipso erant
trint: & tam̃ qua adhuc
ineorũ cordib ꝑegrinus
erat afide. ire se longius
finxit. Fingere namq cõ¬

Expanded text:
otidiana vobis solemnitate laborantibus pauca loquenda sunt; et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audistis, fratres duobus discipulis ambulantibus in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis loquentibus praesentiam suam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen qui adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, ire se longius finxit; fingere namque com
Abbreviated transcription (Latin):
Sola he nater quȩ ñ sibilo
serpentis s angħi nuneo¬
tis uer̃dis credidit ben¬
tionẽ. quȩ utrunq maledi¬
ctum exeluderet. audire
quilierib. quia nec ꝑ co¬
aipiscentiã carris concis.
ꝙ. nec filiũ in ciolore pari¬

Expanded text:
Sola haec mater, quae non sibilo Sola haec mater, quae non sibilo serpentis, sed angeli nuntiantis verbis credidit benedictionem, quae utrumque maledictum excluderet, audire mulieribus , » quia nec per concupiscentiam 288 carnis concipies, « nec filium in
Abbreviated transcription (Latin):
in integritate fidĩ. in morũ
honestate. uirgo ẽ de spe ad
speciem ꝑducenda. ut ibi¬
plena iocunditate in ple.¬
no sponsi amore gau
ne conseruat. Quomo¬
do autẽ matrẽ carnis suȩ
scificauerit deinceps au¬
diamus: ut inde lȩtetur
catholicus. immundus
confutet᷑ hereticus. Omnẽ
quippe neuu tam origi.¬
nalis quã actuał culpȩ
in ea deleuit. sicq carnẽ¬
de carne eius assumens.
eandẽ in diuinã mundi¬
tiam transformauit. Et enĩ
materiam quã assumit
nundans in se conuertit.
sic materiale carnis nr̃e
quod diuinus ignis assio¬
sit dĩtatis expers esse non
potuit. quatinus quod ds̃
ẽ ꝑ naturam hoc inciperet
habere ꝑ grãn bima etenĩ
human: gietis paru¬
serpentiaȩ pluaiionis uit
excepit. Auplici raaledicto
succubuit. ut or cũ uiro mor¬
tẽ incurreret. i filios qͦs¬
cũ carras del xtatione con¬
ciperet. cũ dolo patturuet.
Huiꝰ maledi Nonis om̃ffilie
filios sos sub no assarię mo¬
tis conderannetione genucrꝰ.

Expanded text:
in integritate fidei, in morum honestate virgo est de spe ad speciem plena jucunditate in pleno sponsi amore gaudne, conservat. Quomodo autem matrem carnis suae sanctificaverit, deinceps audiamus, ut inde laetetur catholicus, immundus confutetur haereticus. Omnem quippe naevum tam originalis, quam actualis culpae in ea delevit: sicque carnem ejus sumens, eamdem in divinam munditiam transformavit. Etenim smateriam quam assumit, mundans, in se convertit; sic materiale, carnis nostrae quod divinus ignis assumpsit, divinitatis expers esse non potuit, quatenus, quod Deus est per naturam, hoc inciperet habere per gratiam. Prima etenim humani generis parserpentinae persuasionis virtus excepit, duplici maledicto succubuit, ut et cum viro mortem incurreret, et ut filios quos carnis delectatione conciperet, cum dolore parturiret. Hujus maledictionis omnes filiae filios suos sub necessariae mortis condemnatione genuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sic q in uirile robur edu¬
catis palimoniã lactis
quandoq ꝑtingat ad
internũ &e xternũ gustũ
diuinę maiestatis. id est
ꝑ id qͦd uerbum carofa.¬
Ctũ ẽ & habitauit in no¬
bis. uerbum dm̃ in pͥn¬
cipio apud dm̃ contẽ¬
pletur cũ angłis. interĩ
ꝑ peculũ & in egnig-¬
iate. postea uero mani¬
festa uisi one. hic sicut
in uia. ibi sicut in patͥa.
hȩc beneficia ꝑ mediũ
nr̃e salutis sapienter
sortiter. mirabilit̃ & miseri¬
corditer. nobis eẽ collata
gaudea n is. norum iteor¬
dation: egri iationis
quatinus ic ongani

Expanded text:
Sicque in virile robur eduSicque in virile robur educatus, per alimoniam lactis quandoque pertingat ad internum et aeternum gustum divinae majestatis, id est per id quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , Verbum Domini in principio apud Deum contepletur cum angelis, interim per speculum in aenigmate, postea vero manifesta visione. Hic sicut in via, ibi sicut in patria; hic beneficia per medicum nostrae salutis sapienter, fortiter, mirabiliter et misericorditer nobis esse collata gaudeamus. Horum recordatione peregrinationis quatenus sic longan
Abbreviated transcription (Latin):
it. & ab eter̃ ia nos morte
liberauit. In hac xp̃i natiui¬
tate ds̃ homo natꝰ ẽ ut ho.¬
mines t cerent᷑ dii. In
hac inclinatur diuinitas.
merũ supposuit asulle¬¬
uandum. & int̃ taniram
dissimilitudiat̃ corrupuibi¬
lis naturȩ mutabilis
utriꝰq naturȩ participem
mediatricẽ posuit. qua
per id qdđ nob̾ habet simile
patre habet aquale sulle.¬
carnis lippientib oculis
&e solẽ nisi sub nube uide
ualentib. temꝑati lumi¬
nis iubar effudit. & igno¬
rantiȩ nĩȩ tenebras illustra¬
uit. Miser cenim homo
ad imaginem dĩ conditꝰ.
cũ in hoc honore ẽẽt non
intellexit. & idõ simił factꝰ
ẽ iumentis insipiera ibus.
Hȩc ium̃ta fęnũ qͦ alexen¬
t᷑ ñ habebant. panẽ siui
comedere fuerant oblita
sicut deplorans ait psal¬
mista. Aruit cor meum
ͥa oblitꝰ sũ comed̾e panẽ
factus ẽ fęnum animali
um. id est alim̃tũ simpli¬
cium. ut inde lac sug¬
geret paruulus unde
forti cibo pascit̾ angłs.

Expanded text:
ab aeterna nos morte liberavit. In hac Christi Nativitate Deus homo natus est, ut homines renascerentur dii. In hac inclinatur divinitas, merum supponit ad sublevandum, et inter tantam dissimilitudinem corruptibilis naturae et incommutabilis utriusque naturae participem mediatricem posuit, quae per id quod nobis habet simile Patre habet aequale sublecarnis lippientibus oculis, et solem nonnisi sub nube videre valentibus, aeterni luminis jubar effudit, et ignorantiae nostrae tenebras illustravit. Miser etenim homo ad imaginem Dei conditus, cum in honore esset, non intellexit: et « ideo » similis factus est jumentis insipientibus » Haec jumenta fenum, quo alerentur, non habebant: panem suum comedere fuerant oblita, sicut deplorans ait Psalmista: « Aruit cor meum, quia oblitus sum comedere panem factus est fenum animalum, id est alimentum simplicium: ut inde lac suggereret parvulus, quo forti cibo reficitur angelus.
Abbreviated transcription (Latin):
natus est :⁊ renasceremur.
infirmatus ẽ passibilia nostiȩ
mortalitatis ꝑferendo. ut nos
ab om̃i passibilitate sanarem᷑.
Crucifirus ẽ ne nos crucia.¬
tib ecernis subiceremur.
Mortuus ẽ temporaliter. ne
nos inȩt̃num moreremur.
Suscitatus ẽ ut ei consusci.¬
taremur. Ascendit. ut ꝑ suã
ad dextram patris sessionem.
secũ traheret deuoti gregis
humilitatem. Si uero quib
contrariis contrarios mor¬
bos euacuauerit attendat.
uidemus quia ꝑ formam
serui nr̃ãm reparauit liber.¬
tatem. ꝑhumilitatẽ suam

Expanded text:
natus est ut renasceremur; infirmatus est, passibilia nostrae mortalitatis perferendo, ut nos ab omni passibilitate servaremur; crucifixus est ne nos cruciatibus aeternis subjiceremur; mortuus est temporaliter, ne nos in aeternum moreremur; suscitatus est, ut ei consuscitaremur; ascendit, ut per suam ad dexteram Patris sessionem secum traheret devoti gregis humilitatem. Si vero quibus contrariis contrarios morbos evacuaverit, attendatur, videmus quia per personam servi nostram reparavit libertatem, per humilitatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
aꝯ enitia .n. dilexit sanitatẽ.
agnouit quam p̃ciosiĩ ẽẽt
antidotũ qđ confecerat me.¬
cus suus ad eucuandum
mor t tã accutũ & tam in¬
reteratũ. &eiã ingratus esse
non potu t. qui tot benefi.¬
cia sii redemptoris accepit.
Humilita tẽ quippe agnouit.
quia ipse medicus̃ ñr mn in¬
firmitate acnis nr̃e tanꝗͣ
n lecto decubuit. ifirmar¬
tiũ. ut exciꝑetur quid sanan
rium. Sapientiaq
huiꝰ medic no t egrs.
quia iuxta ratonẽ
cine in quib dam fan to¬

Expanded text:
et sapientiam, dilexit sanitatem. Agnovit quod pretiosum esset antidotum, quod cum fecerat medicus suus ad evadendum morbum tam acutum, tam inveteratum; etiam ingratus esse non potuit, qui tot beneficia sui Redemptoris accepit. Humilitatem quippe agnovit, quia ipse medicus noster infirmitate carnis nostrae tanquam in lecto discubuit infirmantium, ut experiretur quid sanandrium, Sapientiam quoque hujus medici novit aegrotus, quia juxta rationem medicinae, in quibusdam sanit
Abbreviated transcription (Latin):
xpeccorib natꝰ sea uerus &e in io¬
cos de immacalato uirginis
itero geneatus. Non ille cuiꝰsan¬
qune postes ti igelantur: sed
manib fui debat᷑. s qui a se ip̃.¬
so saceraote uero ꝓ salute nr̃a of.¬
frendus p̃figurabatur. Neq enĩ
tque digna hostia aque mun-¬
da potuit inueniri. quȩ ꝓ nob̾
auit. sicut sibi atrem uirginẽ
antea scĩficauit. Unde natiuitas
spũalit̃ nascitur xp̃ianus.
Sic̃ enĩ xp̃i mater uͥgo conce.¬
pit uirgo peperit uirgo per¬
mansit. sic mater eccła xp̃i
sponsa lauaero aquȩ in u̾bo
xp̃ianos popłos cotidie gene¬
rat. ut uirgo permaneat. In illa
carnis integritas. in hac com¬
mendatur fidei puritas. Lu-¬
diamus paulũ amicũ spon-¬
si casto amore zelantemspon¬
sam ñ sibi sed sponso ȩccłae
corinthioꝵ sic dicentẽ. Cmu¬

Expanded text:
pecoribus natus: sed verus et innocens, de immaculato virginis utero generatus; non ille, cujus sanguine postes tingebantur, sed manibus fundebatur, sed qui a seipso sacerdote vero pro salute nostra offerendus praefigurabatur. Neque enim aeque digna hostia, aeque munda potuit inveniri, quae pro nobavit, sicut sibi matrem Virginem antea consecravit. Unde nativitas,ualiter nascitur Christianus. Sicut enim Christi mater virgo concepit, virgo peperit, virgo permansit, sic mater Ecclesia Christi sponsa, lavacro aquae in verbo Christianos populos quotidie generat, ut virgo permaneat. In illa carnis integritas, in hac commendatur fidei puritas. Audiamus Paulum amicum sponsi casto amore zelantem sponsam non sibi, sed sponso Ecclesia Corinthiorum sic dicentem
Abbreviated transcription (Latin):
dicus. a trontib audiamus.
De ꝓfundo enĩ clamat ile mos
altus. eui a monte montiũ
cõmissȩ suntes regni ꝙ¬
lorũ. Non en corrupti.¬
bilibus auro & ento re.¬
dempti estis de itna ura
conuersatione sed pcioso san¬
guine agus ieaculat ha
le consonat. monsa

Expanded text:
dicus, a montibus audiamus. De profundo enim clamat ille mons altus, cui a monte montium commissae sunt claves regni coelorum. Non enim corruptibilibus auro et argento redempti estis de vana vestra conversatione, sed pretioso sanguine agni immaculati . Huic consona
Abbreviated transcription (Latin):
ouile. nominat oues: com¬
modat hȩc omnia. sed non¬
dum exponit. Legamus
erdo quia uenturꝰ est. ade
uerba inquih nobis aliqui
quȩ dixit dignet᷑ exponere
ex quorũ expositione dabit
nobis fortas se ȩtiã illa quae
non exposuit intelligere.
Pascit enim manifestis: exere
obscuris. Audiamus exponen¬
tem: qui auoiuimus

Expanded text:
ovile, nominat oves: comovile, nominat oves: commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba, in quibus nobis aliqua, quae dixit, dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. « Audiamus exponentem, qui audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
&uerũ filiũ dĩ predicet.
sparserunt potius qũã
congregauerunt. Humił
et se: ut sano capite possit
intrare. Hisunt qui uocẽ
ueri pastoris audiunt:
hisunt qͦs proprias oues
nominatim uerus pastor
uocat. Dehis dictum est.
Gaudete & exultate: qm̃
nomina ur̃a scripta sunt
incelis. Hinc eni eas uacat
nominatim. Et quis alius
eas emittit. nisi qui eorũ
peccata dimittit. ut eum
sequi duris liberati uincu¬
lis possit: Et quis eas pre¬
cessit quo eum sequant.
Nisi qui resurgens amortu¬
is iam non moritur . mors
illi ultra non domina¬
bitur: has uero educit
a fide a Ispeciem: & ante
istos uadit. quia prior
omnium ascendit incelũ.
Et quȩ sunt oues suȩ illũ
sequuntur: quia sciunt
uocẽ doctrinȩ eiꝰ. Alienos
uero doctores nonseqͤntur.
sed fugient abeis: quia non
nouerunt uocẽ id est doc¬
trinã alienorũ. Sed loqͦn¬
te dño iħu non indellexer̃
qui audierunt: incrassatũ
enim habuerunt cor. &
grauiter audierunt. No¬
minat hostium. nominat

Expanded text:
ere Filium Dei praedicet. sparserunt potius quam congregaverunt. Humilis et se, ut sano capite possit intrare. Hi sunt qui vocem veri pastoris audiunt. Hi sunt quos proprias oves nominatim verus pastor vocat: de his dictum est: Gaudete et exsultate, quoniam nomina vestra scripta sunt in coelis . Hinc enim eas vocat nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui eorum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possunt? Et quis eas praecedit, quo eum sequuntur, nisi qui resurgens a mortuis jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur? Has vero educit a fide ad speciem; et ante istas vadit, quia prior omnium ascendit in coelum; et quae sunt oves suae, illum sequuntur, quia sciunt vocem doctrinae suae. Alienos vero duia non noverunt vocem, id est, doctrinam alienorum. Sed loquente Domino Jesu non intellexerunt qui audierunt. Incrassatum enim habuerunt cor, et graviter audierunt. « Nominat ostium, nominat
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalẽ utiq eandem:
nam corporalẽ alteram.
Quia illi manna: nos aliud.
spirituale uero qũã nos:
sed patres nr̃i. non patres
illorum. quib nos similes:
non quib illi similes fuer̃.¬
Hic est ergo panis decelo des¬
cendens. ut siquis ex ipso
manducauerit non moriat᷑.
Sea quod ꝑtinet aduirtut̃ẽ
sacramenti: non quod ꝑti¬
net adiusibile sacram̃tum.
Quimanducat intus non
foris: qui manducat incor
de. non qui p̾mit dente.
manna umbra erat. iste
ueritasᷤ est. Siquis mandu¬
cauerit ex hoc pane: uiuet
mȩternum. Et panis que
ego dabo caro mea est:
pro mundi uita. Hoc qͣn¬
do caperet caro. quod dix̃
panẽ carnem: Uocatur
caro: quod non capit caro.
Et ideo magis non capit
caro: quia uocat᷑ caro.
Hoc enim exhorruerunt.
Caro mea ẽ. inquit: ꝓmun¬
di uita. Nor̃ fideleᷤs corpꝰ xp̃i:

Expanded text:
Spiritalem utique eandem, Spiritalem utique eandem, nam corporalem aquia illi manna, nos aliud: spiritualem vero, quam nos. Sed patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerHic est ergo panis de celo descendens ut si quis ex ipso manducauerit non moriatur. Sed quod pertinet ad uirtutem sacramenti, non quod pertinet ad uisibile sacramentum. Qui manducat intus non foris, qui mandde, non qui premit dente. manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum; et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles corpus Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis : Nam cominuni
morte mortui sunt &
scĩ qui fuerunt int̾ eos.
bis mort̾e spiritalem non
carnalem. Patres ergo
istorum id est mali patres
malorum infideles pacres
infidelium. murmibratores
patres murmuratorum
nam de nulla re magis am̃
offendisse ille populus dict̃
est quam contra dm̃ mur¬
murando. Ideo & dominꝰ
uolens ostendere tabum si¬
lios: hinc ad eos cepit. Quia
murmuratis minuicem
murmuratores filu
muratorum: Patres u̾ri
manna manducauerunt:
& mortui sunt. Non quia
malum erat manna: sed
quia male manducauer.
Hic ẽ. panis qui de celo des¬
cendit. Hunc panẽ sigai¬
ficauit manna. hunc panẽ
ãgnificauit altare dei. Sa¬
cramenta illa fuerunt in
signis diuersa: sal in re
que sgnificatur paria sunt.
qpsm audi. Nolo eñi inquit¬
dios ignorare fr̃s: quia patres
nr̃ omnes sub nube fuer̃.
xomnes per mare transier̃.
& omnes in moyse baptirati
sunt innube & in mari.
E omnes eandem escam
spiritalẽ manducauerunt.

Expanded text:
tatis? Nam communi tatis? Nam communi morte mortui sunt, et sancti qui fuerunt inter eos. bis mortem spiritualem, non carnalem. Patres ergo istorum, id est mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum; nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt; non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna; hunc autem panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt in signis: diversa sunt in re, quae significantur paria sunt. Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari, et omspiritalem manducaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sternam. Mortẽ ad sũpsit
uita eterna. Mori uoluit.
sed de tuo o homo: non de
suo. Accepit ame: ut more¬
retur prome. Ad sumpsit
ergo uita mortẽ: ut uita
occideret mortẽ. Nam
qui credit inquit. habet
uitã ęternã. Non quod
patet: sed quod latet.
Uita enim ȩterna: uer¬
bum inprincipio erat
apud dm̃. & deus erat
uerbum. & erat lux uita
hominum. Mori uenit.
sed tercia die resurrexit.
patres inquit u̾ri mandu-¬
cauerunt magna & mor-¬
tui sunt. Quare manduca¬
uerunt & mortuisunt:
Quia quod uidebant
credebant. quod non uide-¬
bant non intelligebant.
Ideo patres ur̃i: quia simi
les estis illorum. Moyses
mortui: quia spiritaliter
usibilem cybum intelle¬
xerunt. spiritaliter esuri¬
erunt. Alii uero mandu¬
cauerunt & ꝑmanserunt
minfelicitate: sicut udei
audierunt loquentem
xp̃m. sed non spiritalit̃
uerba eius intellexerunt.
Ideo dixit eis. Patres ur̃i
manducauerunt magna
indeserto & mortui sunt.
Qua morte. nisi infideli-¬

Expanded text:
aeternam. Mortem assumpsit aeternam. Mortem assumpsit vita aeterna, mori voluit; sed de tuo, homo, non de suo. Accepit a te, unde moreretur pro te. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui credit, inquit, habet vitam aeternam, non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbi in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et erat lux vithominum. Mori venit, sed tertia die resurrexit. Patres, inquit, vestri manducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia simles estis illorum. Manducamortui, quia non spiritualiter visibilem cibum intellexerunt, spiritualiter esurierunt. Alii vero manducaverunt et permanserunt in infidelitate: sicut Judaei audierunt loquentem Christum, sed non spiritualiter verba ejus intellexerunt. Ideo dixit eis, Patres vestri manducaverunt manna in deserto, et mortui sunt; qua morte, nisi infideli
Abbreviated transcription (Latin):
ponendo: quia nemo ne¬
filius dicebat: pat̃ docaont
homo qui uideutur loque¬
batur: sed ut dõ incorde qu¬
dientis interiꝰ docebat. Idco
subiunxit. Nonquia patr̃e
uidit quisquam: nisi qui ẽ
adeo hic uidit patr̃e. Egosi
apatre: & ideo patr̃e uide
Quid ẽ. aut̃ uos trahi add¬
trẽ. nisi discere a patre: Quia
est discere a patre. nisi audire
patr̃e. nisi audire uerbum
patris id est me: ne forte ergo
cumdico uobis omnis qui
audit a patre & didict. di¬
catis apud uos. sed ninqu̾a
uidimus patr̃e. Qui modo
aut̃ dicere potuinius api¬
tre: ame ipso audite. No
sed qui est adeo hic uidit.
patiẽ. Ego noui patrem: ab
no sum. Sed quomodo u̾bũ
abillo cuius est uerbum:
non quod sonat & transit.
sed quod manet cũ dicente:
& trahit audientẽ. Am̃ am̃
dico uobis: quicredit in me
habet uitã ȩt̾nã. Reuelare
se uoluit quid esset. Non
compendio dicere potuit:
eredit inme habet me. Ipse
uita eterna. Qui ergo cre
habere me: Habere uitã

Expanded text:
cogendo: quia nemo necogendo: quia nemo neFilius docebat, Pater docebat; homo qui videbatur, loquebatur, sed ut Deus in corde audientis interius docebat. Ideo subjunxit: Non quia Patrem vidit quisquam; nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego sum a Patre, et ideo Patrem video. Quid etre nisi discere a Patre? Quid est discere a Patre, nisi audire Patrem, nisi audire verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis: « Omnis qui audivit a Patre et didicit, » dicatis apud vos: Sed nunquam vidimus Patrem, quomodo autem discere potuimus a Patre? a meipso audite. « Non sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. » Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo Verbum ab illo cujus est verbum, non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. « Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset; nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse vita aeterna. Qui ergo credhabere me? habere vitam
Abbreviated transcription (Latin):
est adtractio. Dum enim
dixit. nemo potest uenire
adme nisi pat̾ qui misit
me adtraxerit eum: con¬
tinuo subiunxit. Et ego re¬
suscitabo eum innouissimo
die. Reddo quod sperat.
uidebit quod adhuc non
uidendo credidit. Mandu¬
cabit quod esuriit. saturabit̃
eo quod sitit. Ubi: inresur¬
rectione mortuorũ. Quia
ego resuscitabo eum mno¬
uissimo die. Scriptum ẽ
enim. inpropħis. Et erunt
om̃s docibiles dĩ. Quare hoc
dixit: Oiudei. pat̾ uos
nondocuit. quomodo po¬
testis me cognoscere: Om̃s
regni illius homines. doci¬
biles dei erunt: non ab
hominibus audient. Et
si abhominibus audiunt:
tamen quod intelligunt
intus datur. intus chorus¬
cat: intus reuelatur. Ho¬
mines foras uerbũ sonare
possunt: sed inuanum
laborant. nisi intus deus
docens aperiat sensus. Ille
est dei docibilis: quem ds̃
intus ueritatis instruit
agnitione & amore. Om̃is
qui audit a patre & didi¬
cit: uenit ad me. Quomͦ
trahit pater: docendo de-¬
lectat. non necessitatem

Expanded text:
est attractio. Dum enim est attractio. Dum enim dixit: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum, continuo subjunxit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddam quod sperat, videbit quod adhuc non videndo credidit. Manducabit quod esurit, satiabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. Scriptum est enim prophetis: Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixit? O Judaei, Pater vos non docuit quomodo potestis me cognoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt. Non ab hominibus audient: et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Homines foris verbum sonare possunt, sed in vanum laborant, nisi intus Deus docens aperiat sensus. Ille est Dei docibilis, quem Deus intus veritatis instruit agnitione et amore. Omnis qui audit a Patre, et didicit, venit ad me. Quomodo trahit Pater? Docendo delectat, non necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
ohte murmu¬
rare inuicem.
Nemo potest ue¬
nire adme: nisi pater qui mi¬
iit me taxerit eum. q uid
est nemo potest uaure ad
mne. asi quia nemo pocest
raese iine nisi pat̃ qͥ misit
me ad traxerit eum: Ille ue¬
int: quẽ grã dĩ preuenit. Cui
cum propħa dicamus. miscdia
eius preuenie̾t me: & iterũ.
Miscdia eiꝰ subsequatur me.
Preueniat uale: subsequatur
perficere. Trahit pat̾ adfilium
cos: qui propterea credunt in¬
filium: quia coͣgitant patĩe
habere dm̃. Deus enim pater:
equalem sibi genuit silium.
Et qui cogitat atq infide sua
sentit & ruminat. equalem
ẽẽ. pitri eum inqu̾ẽ credidit:
ipsun trahit pater adfilium.
uerus: non trahit eum pater.
sd sua peruersa cogitatio
trahit dum ueritati non con¬
sentire. Ille tractus ẽ apatre:
qui ait. lues xp̃s filius dei
uiui. Cui dñs inquit. Beatꝰ
es symon bariona: quia
caro & sanguis non reuela¬
uit tibi. sed pat̾ m̃s qui est¬
in cęlis lota reuelatio: ipsa

Expanded text:
te murmurare invicem. Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum. Quid est, Nemo potest venire ad me, nisi quia nemo potest credere in me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum? Ille venit, quem gratia Dei praevenit, cui cum Propheta 527 dicamus: Misericordia ejus praeveniet me . Et iterum: misericordia ejus subsequetur me . Praeveniet velle, subsequetur perficere. « Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt inFilium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credit, ipsum trahit Pater ad Filium. on est Deus verus, non trahit eum Pater, sed sua perversa cogitatio trahit eum veritati non consentire. « Ille tractus est a Patre, qui ait: Tu es Christus Filius Dei vivi. Cui Dominus inquit: Beatus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
nisi corpus xp̃i. Quisꝙ
uiuere uult credat inxp̃m.
Manducet spiritualiter spi-¬
ritalem cybum. incorpo-¬
sit putridum menbrum
quod resecari mereatur.
Sĩ pulcrum. sit sanum. sit
aptum capiti suo:

Expanded text:
nisi corpus Christi. Quisquis vivere vult, credat in Christum, manducet spiritualiter spiritualem cibum. Incorposit putridum membrum, quod resecari mereatur: sit pulchrum, sit sanum, sit aptum capiti suo
Abbreviated transcription (Latin):
git. Qui aut̃ facit uerita¬
tẽ accusat inse mala sua:
non sibi parcit. non sibi
Ipse agnoscit & uenit ad
lucẽ: cũ grãs agit. Quod ille
quid inse occidisset ostende¬
ret: dic̃ dño. Auerte fitiem
tuã apeccatis meis Et qua
fronte dicit nisi iterr̃ dicat
qm̃ facinus meũ ego agno¬
sco & peccatũ meũ contra
meest semper: Sit antete:
tum tuum: retorquet t̾¬
illud deus ante oculos tu¬
os. Et tunc retor: uebit:
quando iam enitentiȩ
fructui nullus erit. Curri¬
te: ne tenebre uos compre¬
hendant

Expanded text:
git. Qui autem facit veritagit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper . Sit ante te,tum tuum, retorquet tillud Deus ante oculos tuos; et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. Currite, ne tenebrae vos comprehendant
Abbreviated transcription (Latin):
cum deo facit. Accusat ds
Seccata tua. Si & tu accuses:
ain iungeris deo. Quasi
Aue res sunt: homo & pec¬
cator. Quod audis homo:
dłs secit. Quod audis pecca¬
tor ipse homo fecit. Dele
quod fecisti: ut dĩ saluet
quod fecit. Oportet ut ode¬
ris inte opus tuum: & ames
inte opus dĩ. Cum aut̃ ceꝑit
tio lisplicere quod fecisti:
ide incipient bona opera
tua. quia accusas mala oꝑa
tua. Initiũ bonorũ operũ:
confessio est oꝑum maloꝵ.
facis ueritatẽ: & uenis ad
lucem. Quid est facis ue¬
ritatẽ: Nonte palpas:
non tibi blandiris. nonte
adularis. Nondicis iustus
sum cum sis iniquus: &
incipis facere ueritatẽ.
Uenis aut̃ adluce ut ma-¬
nifestentur opera tua. qͥa
indeo factasunt: quia
& hoc ipsũ quod tibi dis¬
plicuit peccatũ tuum.
non tibi displiceret: nisi
deus tibi luceret. & eius
ueritas tibi ostenderetur.
diligit peccata sua: odit
admonentẽ lucẽ & fuoit
eam. ut non arguantur
opera eius mala quȩ dili¬

Expanded text:
cum Deo facit. Accusat Deus cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua; si et tu accuses, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo, et peccator. Quod audis homo, Deus fecit; quod audis, peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus unum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas. Non dicis, Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua, quia in Deo facta sunt: quia et hoc ipsum, quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi disDeus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet lucdiligit peccata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae dili
Abbreviated transcription (Latin):
cium: quia lux uenit in
mundum. & dilerͤunt ho¬
mines magis tenebras
quã lucẽ. Erant enim
mala oꝑa eorũ. tr̃s mei
quorum oꝑa bona inue.¬
nit dñs: nullorũ. Om̃iũ
eñ mala oꝑa inuenit.
Quomodo ergo quidam
fecerunt ueritatẽ. & non
uener̃ adlucẽ: Hoc enim
sequitur. Qui aut̃ facit
ueritatẽ uenit ad lucẽ:
ut manifestentur oꝑa eiꝰ.
qua indeo sunt facta.
Quomodo ergo quidam
bonum opus fecerunt
ut uenirent ad lucem:
id est ad xp̃ĩ: Et quon
quidam dilexerunt ens¬
bras si omnes peccatores u¬
uenit. &omines apeccato
sanat: Et serpens ille inꝰ
figurata  est mors dñ
eos sanat qui morsi fue
& propt̃ morsus serpentis
erectus et serpens. id est
mors dñ propt̃ mortales
homines quos inuenit in¬
iustos. Quomdo intelligt
hoc est aut̃ iuditiũ quia
lux uenit inmundum.
& dilexerunt homines ma¬
gis tenebras quam lucem
Frant enim mila oꝑa eorũ:
Quid est eñi hoc: quorũeli
erant bona oꝑa: Nomicus¬
nisti ut iustifices imp
Sed dilexerunt u

Expanded text:
lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem; erant enim mala opera eorum. Fratres mei quorum bona opera invenit Dominus? nullorum. Omnia enim mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt ut venirent ad lucem, id est, ad Christum: et quomodo quidam dilexerunt tenebras, si omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat, qui morsi fuerunt, et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos. Quomodo intelligitur: hoc est judicium; quoniam lulexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum? Quid est enim hoc? Quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
doctores. sicut post aduentũ
illius nomine xp̃iano qua¬
plurimi falsi fuerunt doc¬
tores. nec doctore ᷤ. sed se¬
ductores. non predicatores
sed predones. latrocinia
latrones. Il est adfurandũ
&occidendũ ueneruri.
sed non audierunt eos. ille
ue uenerunt oues. non
sub pelle orma supinum
cor absciddentesᷤ. Icitur qui
ante aduenturã xp̃i pre¬
scĩ doctores. qui post ad¬
uentum xp̃i ueritatis
uiam mundo ostender̃.
quot quot aut̃ illo tẽpore
crediderunt. uel abraham.
uel ysaac. uel iacob. uel
moysi. uel aliis patri archis.
aluisq prophetis. xp̃m
prenuntiantibus oues
Non alienam uocem sed
ipsius. xp̃i audierunt.
Nam iudex clamat in
precone. dum preco ad
nuntiat iudicẽ uenturũ.
Aliis ergo quos non audie-¬
runt oues in quibus non
erat uox. xp̃i errantes.
falsa dicenteᷤᷤ. mania gar¬
rienteᷤᷤ. Una fingentes.
miseros seducentes. sicut
seudo propħȩ sicut scribȩ
& pharisei temporibus
ipsius dĩ. Hisunt qui ua¬

Expanded text:
doctores, sicut post adventum doctores, sicut post adventum illius sub nomine Christiano quamplurimi falsi fuerunt doctores, nec doctores, sed seductores; non praedicatores, sed praedatores, latrocinia latrones, id est, ad furandum et occidendum venerunt. Sed non audierunt eos illae quae verae sunt oves, non sub pelle ovina lupinum cor abscondentes. Igitur qui ante adventum Christi praesancti doctores, qui post adventum Christi veritatis viam mundo ostenderunt. « Quotquot autem illo tempore crediderunt vel Abraham, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis patriarchis, aliisque prophetis Christum praenuntiantibus, oves non alienam vocem, sed ipsius Christi audierunt. Nam judex clamat in praecone, dum praeco judicem annuntiat venturum. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes, » sicut pseudoprophetae, sicut Scribae et Pharisaei temporibus ipsius Domini. Hi sunt qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
iħs. Amen amen dico uob̃.
quia egosum ꝯstiũ ouium.
Ecce iysum hostiũ qđ clausũ
posuerat aꝑuit. Inse est hosti¬
um agnouimus: intremus
ut nos intrasse gaulezinus.
Ommes quot quot uoneruis:
fures sunt & latrones. Quid
est hoc dñe omnes quot¬
quot uenerunt: Quid ẽ
tu non uenisti: Sed intellige
ppsius uenerunt prophete:
Numnquid fures fuerunt
& latrones: Aosit. Non ꝓpter
ulũ uener̃ seu cũ illo uener.¬
precones mittebat. sed eorũ
corda quos miserat posside-¬
bat. Cũ illo uener̃. quia cũ
uerbo dei uenerunt. Egosũ
inquit ua. ueritas. & uita.
Ipie est ueritas. cum illo uene¬
runt. quia ueraces fuerunt:
& ueritatt predicauerunt.
Quot quot aut̃e preter illũ
uenerunt fures sunt & latro¬
nes. Perse uenerunt. quia ꝑ
um missi nonfuerunt.
dicen e apło. Quomodo
predica lint nisi mittant᷑:
Et quia per se uener̃ & non
sunt abeo missi. fures sunt
& latroneᷤ. Nam ante ad¬
uentum xp̃i falsi fuerunt
inpopulo dei prophȩ. falsi

Expanded text:
 amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium: agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. Omnes, quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes, quotquot venerunt? Quid enim, tu non venisti? Sed intellige:ipsius venerunt prophetae: nunquid fures fuerunt et latrones? Absit. Non praeter illum venerunt, sed cum illo venerpraecones mittebat, sed eorum corda quos miserat possidebat. Cum illo ergo venerunt, quia cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via, veritas et vita . Ipse est veritas. Cum illo venerunt, quia veraces fuerunt, et veritatem praedicaverunt. Quotquot autem praeter illum venerunt, fures sunt et latrones. Per se venerunt, quia per eum missi non fuerunt, dicente Apostolo: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Et quia per se venerunt, et non sunt ab eo missi, fures sunt et latrones. Nam ante adventum Christi falsi fuerunt in populo Dei Prophetae, falsi
Abbreviated transcription (Latin):
quise uidere iactabant cr
cęci erant uenenatã & sin¬
bam. & insanabilẽ arrogan¬
tiã. dñs iħs ista contexunt.
tamus admonuit: non gła¬
ri insapientia humana.
Non inmorũ dignitite. si
humilitas cathouce fidi ra

Expanded text:
qui se videre jactabant cum caeci erant, venenatam, et superbam, et insanabilem arrogantiam, Dominus Jesus ista contexuit, » tamus, admonuit, non gloriari in sapientia humana, non in morum dignitate, si humilitas fidei ca
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est fidẽ quȩ ꝑdilectio¬
nem operatur per quam
fidem mouile ingrediun᷑
ut uiuant. quia iustus ex
fide uiuit. Et habundanti
habeant. qui perseuerando
usq infinẽ ꝑ illud hostiũ
id est perfidem xp̃i egre
diuntur. qm̃ ueri f aeles
moriuntur. & habun¬
dantius habebunt uitã.
uiuendo quo pastor ille
precessit ubi nunquam
deinde moriantur. Quã¬
uis ergo & hic inipso oui¬
li non desunt pascua qm̃¬
ad utrumq possumus
nitel sgere quod dictum ꝗ
& paseua inuleniet id est ao
ingressum. &a egressum
tamen uera pescua inueni¬
rectubi saturentur. Qui cu¬
riunt & sit unt iusticam.
diccum est: hodie mes
eris inparadiso.

Expanded text:
hoc est, fidem, quae per dilectiohoc est, fidem, quae per dilectionem operatur; per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit . Et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, idiuntur; quoniam veri fideles moriuntur, et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: « Et pascua inveniet, » id est, ad ingressum et ad egressum, tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur « qui esuriunt et sitiunt justitiam : » dictum est: « Hodie mecum eris in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
erant ex nobis. I. est
utiꝙ bonũ. Iał gͦ egressus.
no posset abono pastore
lauidari ut diceret. Et ingre¬
dictur & egredietur. & pas¬
cua inueniet. Est ergo aliqͥs
per hostium bonum. quod
est xp̃s. Sed quis est ille lau¬
dabilis & beatus egressus:
Eossim quidẽ dicere ingredi
nos quando interius aliquid
cogitamus. Egredi autem
quando exteriꝰ aliqͥd oꝑamͦ
Et qña sicut dicit apostolus
hominibus operari. Unde
& inpsalmo dicitur. Exiet
homo ad opus suum. Et ip¬
se dñs dicit. Luceant opera
ura coram hominib sed
plus me delectat. quod
ipsa ueritas tanquam pa-¬
stor bonus: & ideo doctor
bonus quodammodo nos
admonuit: secundum
quemmodum intelli¬
gere debeamus quod ait.
uenit nisi ut furetur &
mactet & perdat. Ego
ueni ut uitã habeant. &
habundantius habeant.
Uidetur enim dixisse ut
uitã habeant ingredienteᷤᷤ.
erit inspetiȩ nisi ꝑipsum
ouile eius intrauerit mui¬
tam temporalem quȩ ẽ.
infinem Ideo ait. Ego
ueni ut uitam haheant.

Expanded text:
erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus? Possim quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius aliquid operamur; et quoniam, sicut dicit Apostolus,hominibus operari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit: secundum quem modum intelligere debeamus, quod ait: venit, nisi ut furetur, et mactet, et perdat; ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. Videtur enim dixisse ut vitam habeant ingredientes. Nerit in specie, nisi per ipsum ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fidem; ideo ait: Ego veni ut vitam habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
diceret alius: non alud.
Quando enĩ dicit aliuds
ei contra dicit a quo audlt
ego & pat̃ unum sumus.
Nec ipse erga intrat pꝰ
homo est tantũ: non deus.
Nec ipse intrat ꝑhostium:
hinc enum noua heresis quȩ
nr̃is temporib orta est con¬
Entire uidetur adfirmando.
& predicando: xp̃s sic̃ qͥlibet
scõrum nuncupatiuus deus
est & non uerus. Quid opus
est multa percurrere & mul¬
ta u̾na heresum dinumera¬
Quicranq uult intrare in
ouile. phostiũ intret idẽ¬

Expanded text:
diceret, si diceret alius, non aliud. diceret, si diceret alius, non aliud. Quando enim dicit aliud, ei contradicit a quo audit: Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo intrat perhomo tantum est, non Deus. Nec ipse intrat per ostium, » Huic enim nova haeresis quae nostris temporibus orta est, consenet praedicando, Christus sicut quilibet sanctorum nuncupativus Deus est et non verus. Quid opus est multa percurrere et multa vana haeresium denumeraQuicunque vult intrare in ovile, per ostium intret, id