comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isset. Quod illic quidam uir nobilis audi.¬
ens. equum quem ꝓmagna mansurtudine
eius coniunx sedere consueuerat. ita riobtu¬
lit. ut cũ adloca alia ꝑurnienti aptus equus
rat propt̾ suã coniugem retransmitti. Factũ¬
que ẽ. & usque adcertũ locũ p̃dictus uir e¬
quo eodem subuehente ꝑductus r̃. Qui mox
ut aliũ reperit. illũ quem acceperat retrans¬
misit. Cumque eũ prardicti nobilis uiri
coniunx sedere exmore uoluisset. ultra
ualuit. quia post sessionem tanti pontificis.
mulierem ferre recusauit. Coepit nãque
inmenso flatu & frrmitu. at que instabili
totius corporis motu . despiciendo prodere.
quia post membra pontificis mulier̃t̃ ferre
non posset. Quod uir eius prudenter intu¬
tus. hunc ad cundem uenerabilem uirum
ꝓtinus retransmisit. magnis precib petens.
ut equum suũ ipse possideret. qui iuri
suo sedendo dedicass&. De quo &iam illud
mirabile a nr̃is seniorib narrari solet. qđ

Expanded text:
isset. Quod illic quidam vir nobilis audiisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca alia pervenienti aptus equus rat propter suam conjugem retransmitti. Factumque est, et usque ad certum locum praedictus vir equo eodem subvehente perductus est. Qui mox ut alium reperit, illum quem acceperat retransmisit. Cumque eum praedicti nobilis viri conjux sedere ex more voluisset, ultra non valuit, quia post sessionem tanti pontificis mulierem ferre recusavit. Coepit namque immenso flatu et fremitu, atque incessanti totius corporis motu quasi despiciendo prodere, quia post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem virum protinus retransmisit, magnis precibus petens ut equum ipse possideret, quem juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile a nostris senioribus narrari solet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
flere magis libet quã aliquid dicere
GREGORIU S De cuius etiam morte apud
eius ecclesiã scriptũ ẽ : quia cũ dolore es set
latrris tactus. ad extrema ꝑductus ẽ. Dũ¬
que eius om̃ĩs domus in sua soliditate ꝑsis¬
teret. cubiculũ quo iacebat arger. facto t̃¬
remotu contremuit. om̃sque qui illic aderant
nimio terrore ꝑculsit. Sicque sc̃a anima
carne so¬
luta ẽ. Factũque ẽ. ut mag¬
nus pauor
inuaderet eos. qui paulim
mortem ui¬
dere potuissent. Sed
quia harc quã superius dixi paulini uirtus
ualde ẽ intima. nunc si placet ad miracula ex¬
teriora ueniamus. que & multis iam nota sunt
&ego tam religiosorũ uirorũ relatione didi¬
ei ut de his omnimodo ambigere non possim.
othorũ tempore dũ iohannes uirbratissi¬
mus huius romane ecclesiar pontifex. ad
iustinũ stniorem principem perger& incho¬
rinti partes aduenit. Cui necesse fuit. ut
initinere ad fedendũ equus requiri debu¬

Expanded text:
flere magis libet quam aliquid dicere. flere magis libet quam aliquid dicere. GREGOR. De cujus etiam morte apud ejus Ecclesiam scriptum est, quia cum dolore esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigere non possim.othorum tempore, cum Joannes vir beatissimus hujus Romanae Ecclesiae pontifex ad Justinum seniorem principem pergeret, 284 in Corinthi partibus advenit, cui necesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debu
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit dierns. Pete quod uis. quatinus ad
terrã tuã ame cũ magno munere rruerta¬
ris. Cui uir dñi paulinus ait. Unũ est quod
mihi inpendere benrficiũ potes. ut omnes
ciuitatis mrar captiuosre
relaxes
Qui cuncti protinus in a¬
fricana
regione requisiti. cum
onustis¬
frumento nauib ꝓ uenerandi uiri paulini
satis factione in eius comitatu laxati sunt.
Post non multos uero dies uuandalorũ rex
occubuit. & flagellũ quod ad suã ꝑnicirm
dispensante dõ ꝓfiliorũ disciplina acerperat
amisit. Sic que factũ ẽ: ut omnipotentis
dĩ famulus paulinus uera prardicer&. & qui
se solũ inseruitiũ tradiderat. cũ multis a
seruitio ad libertat̾e rediret. Illũ udelic&¬
imitatus. qui for mã serui ad sumpsit. ne
nos essemus fer¬
ui peccati. Cuius sequens
urstigia paulinꝰ¬
tarie factus est
solus: ut esset postino¬
dũ liber cum multis .E TRUS Cũ me
audire contingit quod imitari non ualeo.

Expanded text:
obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir Domini Paulinus ait: 'Unum est quod mihi inpendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes'. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustisfrumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione in eius comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Wandalorum rex occubuit et flagellum, quod ad suam perniciem dispensante Domino pro fidelium disciplinam acceperat, amisit. Sicque factum est, ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servi tio solum tradiderat, cum multis a serimitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinuservus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo,
Abbreviated transcription (Latin):
hunc rex subito consprxisset intremuit. at¬
que accersito rius dño sibi ꝑfiliã ꝓpinquo
ei secretũ quod prius absconderat indicauit
dicens. Uerũ ẽ quod audisti. Nam noete hac
in somnio sedentes intribunalib contra me
iudices uidi. inter quos iste &iam simul
sedebat & flagellũ quod aliquando accrye¬
rã rorum mihi iudicio tollebatur. Sed ꝑ¬
cunctare quisnam sit. Nã ego hunc tanti
meriti uirũ popularẽ ut conspieitur ee̾ non
suspicor. Tunc regis gener srereto paulinũ
tulit. quisnam ess& inquisiuit. Cui uir dñi
respondit. Seruus tuus
uidur uicariũ suscrpis¬
ti. Cũque in¬
stanter ille requirrr&
ut non quid ess&
sed quid in sua terra fuiss& indicaret. atque
hoc abeo iteratione frrquili inquisitione
exigeret. uir dñi constrictus magnis coniura¬
tionibus. iam non ualens negare quid esset.
ep̃m se fuisse testatus ẽ. Quod possessor riꝰ
audirns ualde ꝑtimuit: atque humiliter

Expanded text:
hunc rex subito conspexisset, intremuit, athunc rex subito conspexisset, intremuit, atque accito eius domino sibi per filiam propinquo, ei secretum, quod prius absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus viduae vicarium suscipisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
eius sermonib delectari. Cui paulinus co¬
tidie admensã holera uirentesq herbas de¬
ferre consuruerat. & accepto pane ad curã
orti remeare. Cũque hoc dutius agrretur:
quadam die suo dño secũ steretius loquen¬
ti ait. Vide quid agas. & uuandalorũ regnũ
qualiter disponi debrat prouide. quia rex
citius & sub omni ẽ celeritate moriturus.
Quod ille audiens qui ab eodem rege p̃crtrris
diligebatur ei minime tacuit. sed quid a suo
ortolano sapiente scilie& uiro agnouisset indi¬
cauit. Quod dũ rex audiss&. illico respondit.
Ego urlim hunc de quo loqueris hominem
idere. Cui gener cius urnerabilis paulini
temporalis dñs respondit dicens. Virentes
herbas mihi adprandiũ deferre consuruit.
Has itaque huc admensã rundem cũ depor¬
taro facio. ut qui sit qui mihi barc t̾ locutus
agnoscas. Factũque ẽ ut cũ rex adprandendũ
discubuit. paulinus exsuo opere holrra quae¬
que &uirentia delaturus urnit. Cũque

Expanded text:
eius sermonibus delectari. Cui Paulinus coeius sermonibus delectari. Cui Paulinus cottidie ad mensam odoras virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandalorum regnum qualiter disponi debeat, provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris diligebatur, ei minime tacuit; sed quid a suo hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondit: 'Ego vellim hunc, de quo loqueris, hominem videre'. Cui gener eius, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit, dicens: 'Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deportare facio, ut, qui sit qui haec mihi est locutus, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus venit. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
us petut ut ridonare debuiss&. Qđ
cũ uir barbarus tipo suꝑbiar tũrgi¬
dus gaudio transitoriae ꝓsperitatis
in flatus. non solũ facere sed &iam audi¬
re despicer&. uidua sub iunxit dicens.
s cer hunc hominr̾ ꝓ eo uicariũ prarbeo
& solummodo pietate in me exibe.
mihĩque unicũ filiũ redde. Cũq ille
uenusti uultus hominẽ cũ spexissei.
quã art̾e noss& inquisiuit. Cui uir dñi
paulinus respondit dicens. Art̾e quidem
aliqu̾a nescio: sed ortũ bene excolere scio.
Quod uir gentilis ualde libenter accrpit.
cũ innutriendis holerib quia peritus es¬
s& audiuit. Suscepit itaque seruum. &
roganti uiduae reddidit filium. Quo
accepto uidua ab africana regione disces¬
sit. paulinus uero excolendi orti suscepit
curam. Cũq idem regis gener crebro
ingrederetur ortũ suũ ortolanũ qui¬
dũ requirtr& sapiente ualde tẽ hominẽ
uideret. amicos corpit familiares deserr¬
re. & sepius cũ suo ortolano colloqui atq

Expanded text:
us petiit, ut ei donari debuisset. Quod us petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisivit. Cui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque isdem regis gener crebro ingrederetur hortum suumque hortolanum quaedam requireret, sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit familiares deserere et saepius cum suo hortolano conloqui atque
Abbreviated transcription (Latin):
potiusset. quadam die quedã iidua ad¬
uenit quae aregis uuandalorũ gentro
hibuit. atque auiro dĩ rius p̃tiũ postu¬
lauit. si forte illius dñs hoc dignaretur
accipere. & hunc conceder& adppriã re¬
meare. Sed uir dĩ magnõpere petenti
femine quid dare pot̾uiss& inquirens.
urnit. petenti que femint respondit
dicens. Mulier quid possim dare non
habro sed me i&ipsũ tolle. me seruum
iuris tui esse ꝓficere. atque ut filium
tuũ recipias. me uice illuis inseruitium
trade. Quod illa exore tanti uiri audi¬
ens in risionẽ potius credidit. quã pas¬
sione. Atille ut trat uir eloquentssi¬
mus atque ad prime in exterioribus
quo que studiis eruditus dubitanti fe¬
minat citius ꝑ suasit ut audita crede¬
r&. & ꝓ receptione filii sui inseruitium
ep̃m tradere non dubitaret. Prexere
igitur utrĩque adafricam Pce dente
autẽ regis genero qui rius filiũ habe¬
bat. uidua rogatura se obtulit. ac pri-¬

Expanded text:
potuisset, quodam die quaedam vidua adpotuisset, quodam die quaedam vidua advenit, quae a regis Vandalorum genero hibuit, atque a viro Dei ejus pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere, et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti feminae quid dare potuisset ivenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade'. Quod illa ex ore tanti viri audiens; inrisionem potius credidit quam conpassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atque adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac pri
Abbreviated transcription (Latin):
Uen uicinis ualde patrib inten¬
do. maiorũ facta reliquerã. ita
ut paulini miraculũ nolanar
urbis ep̃i qui multos quorũ memini uirtu¬
te & tempore praecessit. mrmorie defuisse
uidratur. Sed adpriora nunc redeo. ea que
quantũ ualco sub breuitate ꝑstringo. Sicut
enim bonorũ facta in no teserre citius simi¬
lib solent. srnorib nr̃is ꝑ iustorũ exem¬
pla gradientib prardicti uenerabilis uiri
celebre nomen in notuit. eiusque opus
admirabile. adeorũ se instruenda studia
tetendit. Quorũ me necesst fuit gra¬
uitatẽ tã certo credere acsira quat dio .i. pepau¬
cerent meis oculis uidissemꝰ. Dũ seuientiũ¬
uuandalorũ tẽpore fuiss& italia in campa¬
niae partib de populata. multique essent
ex hac terra mnafricana regione trans duc¬
ti: uir dñi paulinus cuncta quat adepis¬
copii usũ habrre potuit captiuis indigen¬
tib que largitus ẽ. Cũ que iam nhil
omnimodo suꝑ ess& quod petentib dare

Expanded text:
um vicinis valde Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissem. Cum saevientiuVandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africanam regionem transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque jam nihil omnino superesset quod petentibus dare
Abbreviated transcription (Latin):
ducto. adepis copatus ordin̾e̾ touinus asci¬
tus ẽ qui inradem urbe fullo fuerat. quo
adhue fuperstite ita cuncti inhabitatores
ciuitatis illius & barbarorũ gladiis & pes¬
ulentu in manitate uastati sunt: ut post
mortẽ illius necquis rp̃s fier&. nec quibus

Expanded text:
ducto, ad episcopatus ordinem Jovinus accersiducto, ad episcopatus ordinem Jovinus accersitus est, qui in eadem urbe fullo fuerat. Quo adhuc superstite, ita cuncti inhabitatores civitatis illius et barbarorum gladiis et pestilentiae immanitate vastati sunt, ut post mortem illius nec quis episcopus fieret, nec quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tate formidare. Eccr enim paradisi cedrum
concussam audiuimus. sed non ruulsã. quatinꝰ
infirmis nobis & de rius concussione nascatur
timor. & dr eius stabilitate fidutia. UiIi.¬
aquini ep̃s fuit qui nuper prodeerssoris
mei tẽpore brate memoriae iohannis papae.
defunctus ẽ. Hunc prophetiae habuisse sp̃m
multi testantur. qui eũ familiarit᷑ scire potu¬
erunt. Cuius inter multa hoc ferunt religi¬
osi urracesque uiri qui praesen tes fuerunt.
quod indir obitus sui cũ acireũstantib eiuib
ut pote discessurus pater tã amabilis ama¬
rissime plangeretur. eũ flendo requi siuere
dicentes. Que poste pater habebimus ⁊ Quib
ipse pater ꝑprophetiae sp̃m respondit dicens.
Post constantiũ mulionẽ. post mulionẽ fullo¬
nem. Ote aquini & hoc abes. Quibus prophe
ralem suscrpit curã andrras diaconus illius
qui quondã instabulis itinerũ cursũ serua¬
urrat arquorũ. atque hoc exhac uita sub¬

Expanded text:
tate formidare. Ecce enim paradisi cedrum tate formidare. Ecce enim paradisi cedrum concussam audivimus, sed non evulsam, quatenus infirmis nobis et de ejus concussione nascatur timor, et de ejus stabilitate fiducia. episcopus fuit, qui nuper praedecessoris mei tempore beatae memoriae Joannis papae defunctus est. Hunc prophetiae habuisse spiritum multi testantur, qui eum familiariter scire potuerunt. Cujus inter multa hoc ferunt religiosi veracesque viri qui praesentes fuerunt, quod in die obitus sui cum a circumstantibus civibus utpote discessurus Pater tam amabilis amarissime plangeretur, eum flendo requisierunt, dicentes: Quem post te, Pater, habebimus? Quibus ipse Pater per prophetiae spiritum respondit, dicens: Post Constantium, mulionem; post mulionem, fullonem. O te, Aquine, et hoc habes. Quibus prophetralem suscepit curam Andreas diaconus illius, qui quondam in stabulis itinerum cursum servaverat equorum. Atque hoc ex hac vita sub
Abbreviated transcription (Latin):
inconuentu malignorũ spũum de eo audisset
indicauit. quod ille cognoseens. SeSe interrã
ꝓtinus inorationẽ dedit. Mox quȩ de suo ba¬
bitaculo non solũ randem dĩ famulã. Sed omiũ
quoqur feminam quar in eius illic obsequio
babitabat expulit. Inrodem uero templo apol¬
linis brati andrear apostoli repente oratoriũ
fecit. atque om̃i illa temptatione carnis. fun¬
ditus caruit. Iudeum uero cuius uisione
atque inerepatione saluatus t̃ ad arternam
Salutr traxit. Nã sacramentis fidei inbutũ.
atqur aqua baptismatis emundatũ ad scãe ec¬
clesu gremiũ ꝑduxit. Sicque factũ r̃ ut
bebreus isdem dũ saluti aliem consuluit. ꝑur¬
niret ad suã. Et omnipotens ds̃ inde altrrũ
adbonã uitã ꝑducer&. unde in bonã uitã alte¬
rũ custodisset. PETRUS Res hare gesta
quã audiui & metũ mibi praebet & spem
COREGORR Utique sic oportet & de dĩnos
semꝑ miseratione confidere. & de nr̃a infirmi¬

Expanded text:
in conventu malignorum spirituum de eo audivisset, in conventu malignorum spirituum de eo audivisset, indicavit. Quod ille agnoscens, se ad terram protinus in orationem dedit. Moxque de suo habitaculo non solum eamdem Dei famulam, sed omnem quoque feminam, quae in ejus illic obsequio habitabat, expulit. In eodem vero templo Apollinis, beati Andreae apostoli repente oratorium fecit, atque omni illa tentatione carnis funditus caruit. Judaeum vero, cujus visione atque increpatione salvatus est, ad aeternam salutem traxit. Nam sacramentis fidei imbutum, atque aqua baptismatis emundatum, ad sanctae Ecclesiae gremium perduxit. Sicque factum est ut Hebraeus idem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, et omnipotens Deus inde alterum ad bonam vitam perduceret, unde in bona vita alterum custodisset. PETR. Res haec gesta quam audivi, et metum mihi praebet et spem. GREGOR. Utique sic oportet et de Dei nos semper miseratione confidere, et de nostra infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
set. quem maligni sp̃s pergentes & subtilius
intuentes. crucis mysterio signatũ uiderunt.
mrantes que dixerunt: Ce uar. uas uacuũ &
signatũ. Quib hoc renuntiantib cuncta illa
malignorũ spũum turba disparuit. Iudexis
uero qui haro uiderat illico surręxit atque
ad ep̃m sub festinatione ꝑuenit. Quem in
ecclesia sua repperiens Se orsum tlit. qua temp¬
tatione urgerrtur inquisuit. Cui confiterie¬
piscopus temptationẽ suã uerecundatus noluit.
Cuam urro ille diceret quod milla talidi famula
pram amoris oculos inieeis s& atqut adhue tp̃s
egatae. adiunxit dicens. Quare negas quod in¬
Quintis qui ad hoc usque urspere haesterno ꝑ¬
luctus es. ut postriora illuis alapaffrres
Adquiz nuirũ uerba de prarhensũ se ep̃s inturiis
bumiliter confessus ẽ. quod prius pertinaciter
negauit. Cuius rume & uerecundie isdem uidez¬
us consulens. qualiter hoc cognouiss& uelque

Expanded text:
set. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius set. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius intuentes, crucis mysterio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vae, vae, vas vacuum et signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa malignorum spirituum turba disparuit. Judaeus vero qui haec viderat, ill co surrexit, atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit, qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa tali Dei famula pravi amoris oculos injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxit, dicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc usque vespere hesterno perductus es, ut posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. Cujus ruinae et verecundiae idem Judaeus consulens, qualiter hoc cognovisset, vel quae
Abbreviated transcription (Latin):
rius exponrrent. quid oprrati contrabonos
fuissent. unus inmediũ ꝓsiluit. qui man
minae quar inrpiscopio eius habitabat. quan¬
tam temptatione carnis cum mouiss& aperuit.
Cũ uero hoc malignus qui prar erat sp̃s inhiant᷑
audiret. & tanto sibi factũ lucrũ grande ere¬
der& quanto santioris uiri animũ ad lapsum
fatebatur adiunxit. quia usque adhoc quoq
die prarterito uespertina hora eius mentem
traxerit. ut in terga riusdem scãt monialis
femine. blandiens alapam dar&. Tunc malig¬
nus sp̃s atqur humani generis antiquus ini¬
micus. exhortatus hunc blande ẽ ut ꝑficer&¬
hoc quod corpisset. quatinus ruim illius
Singularem inter eeteros palmam tener&. Cũq
iudeus qui aduenerat hoc uigilans cerneret.
& mnagne formidinis anxirtate palpitaret:
abrodem spũ qui cunctis illic obsequentibus
prarerat iussum ẽ ut requirerent quis nam
esset ille qui iacere intẽplo eodem p̃sumpsis¬

Expanded text:
ejus exponerent quid operati contra bonos ejus exponerent quid operati contra bonos fuissent, unus in medium prosiliit, qui in Andminae, quae in episcopio ejus habitabat, quantam tentationem carnis commovisset aperuit. Cum vero hoc malignus qui praeerat spiritus inhianter audiret, et tanto sibi factum lucrum grande crederet, quanto sanctioris viri animum ad lapsum fatebatur, adjunxit quia usque ad hoc quoque, die praeterito, vespertina hora, ejus mentem traxerit, ut in terga ejusdem sanctimonialis feminae blandiens alapam daret. Tunc malignus spiritus atque humani generis antiquus inimicus exhortatus hunc blande est, ut perficeret quod coepisset; quatenus ruinae illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut requirerent quisnam esset ille qui jacere in templo eodem praesumpsis
Abbreviated transcription (Latin):
exquireret. Nam coepit speciem illius ocu¬
lis mentis eius in primere. ut inlectus ne¬
fanda cogitaret. Quadam urro die iudeus
quidam excampaniae partib romã ueni¬
ens. capuar carpebat iter. Qui adfunda¬
nũ cliuum ꝑueniens. cũ iam diem uesperas¬
cere cerner&. & quo declinare posset mini¬
me repperiret. Iuxta apollinis tẽplũ fuit
ibique se admanendũ contulit. Qui ipsũ
loci illius sacrilegiũ ꝑtimescens. quã us
fidem crucis minime haber&. signo tamen
se erueis muire curauit. Nocte autẽ media
ipso solitudinis pauore turbatus. ꝑuigil ia¬
cebat. Etrepente conspieirns. uidit malig¬
norũ spũum turbã quasi iobsequi ũ cunius¬
dam potestatis prarire. rũ uero qui c&eris
prar erat. in riusdem gremio loci cũ sedisse.
Qui corpit singulorũ sp̃uum obsequentium
Sibi causas actusque discutrre. quatinus
unusquisque quantũ nequitiat egiss& mur¬
niret. Cum que singulis sp̃s ad inqui sio ñe

Expanded text:
exquireret. Nam coepit speciem illius ocuexquireret. Nam coepit speciem illius oculis mentis ejus imprimere, ut illectus nefanda cogitaret. Quadam vero die Judaeus quidam ex Campaniae partibus Romam veniens, Appiae carpebat iter: qui ad Fundanum clivum perveniens, cum jam diem vesperascere cerneret, et quo declinare posset minime reperiret, juxta Apollinis templum fuit, ibique se ad manendum contulit. Qui ipsum loci illius sacrilegium pertimescens, quamvis fidem crucis minime haberet, signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem media, ipso solitudinis pavore turbatus, pervigil jacebat, et repente conspiciens vidit malignorum spirituum turbam quasi in obsequium cujusdam potestatis praeire, eum vero qui caeteris praeerat, in ejusdem gremio loci consedisse: qui coepit singulorum spirituum obsequentium sibi causas actusque discutere, quatenus unusquisque quantum nequitiae egisset inveniret. Cumque singuli spiritus ad inquisitionem
Abbreviated transcription (Latin):
ed ecce dum facta fortiũ uirorũ narro. re¬
pente ad memoriã uenit. quid erga andreã
fundane ciuitatis rp̃m diuina misericordia
fecerit. Quod tamen. ad hoc legentib ut
ualrat exopto quatinus qui corpus suum
continentiae dedicant. habitare cũ feminis¬
non praesumant ne ruina menti tanto re¬
pentina subripiat. quanto ad hoc quod
male concupiscitur. &iam praesentia con¬
cupĩte formi famulatur. Nec res ẽ dubia
quam narro. quia poene tanti in ea testes
sunt: quanti & riusdem loci habitatores
existunt. Hic namque urnerabilis uir cũ
uitam multis plenã uirtutib duceret.
seque subsacerdotali custodia in continen¬
tiar arte custodir&. quandam sc̃e monialem
feminã quã sccũ prius habuerat noluit ab
episcopii suicura repellere. sed certus de
sua riusque continentia secũ hanc ꝑmi¬
sit habitarr. Ex quare actũ t̃: ut antiquus
hostis apud eius animũ aditũ temptationis

Expanded text:
ed ecce dum facta fortium virorum narro, reed ecce dum facta fortium virorum narro, repente ad memoriam venit quid erga Andream Fundanae civitatis episcopum divina misericordia fecerit. Quod tamen ad hoc legentibus ut valeat exopto, quatenus qui corpus suum continentiae dedicant, habitare cum feminnon praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur. Nec res est dubia quam narro, quia pene tanti in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci habitatores existunt. Hic namque venerabilis vir cum vitam multis plenam virtutibus duceret, seque sub sacerdotali custodia in continentiae arce custodiret, quamdam sanctimonialem feminam, quam secum prius habuerat, noluit ab episcopii sui cura repellere, sed certus de sua ejusque continentia, secum hanc permisit habitare. Ex qua re actum est ut antiquus hostis apud ejus animum aditum tentationis
Abbreviated transcription (Latin):
eque hoc petre silram. quod multinune GREGORIU
qui hic denarnensi ciuitate ad sunt mihi seclulo
rex totila narnis uenisset. ei uir uite uene¬
rabilis casius eius urbis ep̃s occurrit.
Cui quia rxconparsiont. semꝑ facies rubere
consururrat. hoc rex totila non conparsio¬
nis eẽ credidit sed assidur potationis. eũ
que omnimodo despexit. Sed omnipotens
dĩ ut quantus uir esset qui despiciebat᷑
ostender&. in narniensi campo quo rex ad¬
urnerat. malignus sp̃s corã omni exercitu
eius spatariũ inuasit. eumqur uexari eru¬
delit̾ corpit. Qui cũ ante regis oculos ad
urnerandũ uirũ casium fuisset adductus.
hunc abeo uir dñi oratione facta signo eru¬
cis expulit. qui in rũ ingredi ultrrius non
prarsumpsit. Sicque factũ ẽ: ut rex bar¬
barus struum dĩ ab illo iam die uenerare¬
tur excorde. quem desprctũ ualde iudica¬
bat rxfacir. Nam quia uirũ tantiz iur¬
tutis uidit. ergatũ illamens ẽffrra abrlatio¬
nis fastu detumuit Ull. Peanreae ep̃s

Expanded text:
eque hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Nar- niensi ciuitate adsunt, mihi sedulo rex Totila Narniam uenisset, ei uir uitae uenerabilis Cassius eiusdem urbis episcopus occurrit. Cui quia ex conspersione semper eius facies rubere consueuerat, hoc rex Totila non conspersionis esse credidit sed assiduae potationis, eum- que omnimodo despexit. Sed omnipotens Deus, ut quantus uir iste esset, qui despiciebatur, ostenderet, in Narniensi campo, quo rex aduenerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit. Qui cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis uidit, erga illum illa mens effera ab elationis fastu detumuit, et eum
Abbreviated transcription (Latin):
ostendunt. Sed quia ab infirmis potest
mentib dubitari utrum̃ne exaudiendũ
ibi praesintes sint ubi constat quia in suis
corporib non sint. ibi ros necesse ẽ maiora
signa ostendere. ubi de eoꝵ prarsentia potest
mens infirma dubitare. Quorũ uero mens
in dõ fixa ẽ: tantõmagis hab& fidei meritũ.
quanto illic ros nouit & non iacrre corpore.
& tamen non de eẽ ab exauditione. Unde
ipsa quoque urritas ut fidem discipulis
auger&. dixit. Si non habiero. paraclit̾
non ueni& ad uos. Cũ rnim constat. quia
paracditus sp̃s expatre semꝑ ꝓerdat &filio.
quarese filius recessurũ dicit ut ille ue-¬
niat. quia filio num quã recedit Sed
quia discipuli incarne dñm cernentes.
corporris semꝑhunc oculis uidere
Sitirbant. recte ris dicitur. nisi rgo
abiero paraclitus non urniet. Mesi aꝑte
dicerrtur. Si corpus non subtraho. qui
sit amor sp̃s non ostendo. Et si non me
desieritis corporaliter cernere. nũquã

Expanded text:
ostendunt. Sed quia ab infirmia potest ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
quaedã mulier mente capta. dũ sensũ fun¬
ditus perdidisset. ꝑ montes & ualles. siluas
& campos dir noctuque uagabatur. ibiq
tan tũmodo quiescebat. ubi hanc quirsee¬
re lassitudo corgisset. Quadam uero die
dũ uaga nimium errar&. ad brati uiri
benedicti patris specũ deuenit. ibiqur
nesciens ingressa mansit. Facto aute
mane. ita sanato sensu egressa ẽ. ac sirã
num quã insania capitis ulla trnuisset.
Quar om̃i uitar sur tẽpore ineãdem quã
accrperat salute ꝑmansit. PE TRUS
uid nam eẽ dicimus quod plerũque
in ipsis quoque patrociniis martrrũ¬
sic ẽt sentimus. ut non tanta ꝑsua corpora.
quanta bentficia ꝑ reliquias ostendant.
atqur illic maiora signa faciant. ubi mini
me ꝑsemet ipsos iacent. GRE GE
bi insuis corporib scĩ martires iacent
dubiũ petre non ẽ quod multa ualeant
signa monstrare sicut & faciunt. & pura
mente querentib innumera miracula

Expanded text:
quaedam mulier mente capta, dum sensum funquaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrusic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula
Abbreviated transcription (Latin):
atque int̾ sacras discipulorũ manus in becil¬
lia membra sustentans. erectis incarlum
manib strtit. & ultimũ spm inter uerba
orationis efflauit. Qua scilicet dir duobus
dero fratrib uni incella cõmoranti. alteri
autẽ longius posito. reuelatio unius atque
indissimilis uisionis apparuit. Viderunt
namque. quia strata palliis atque innume
ris corusca lampadib uia rreto orientis tra¬
mite ab eius eella incelũ usque tendebatur.
Cui urnrrando habitii uir de suꝑ clarus ad¬
sistens. cuius ess& uia quã cernerent inqui¬
ipse ait. haec ẽ uia. qua dilrctus dño erlũ
brnedictus ascendit. Tunc itaque sc̃ĩ uri
obitũ sicut prarsentes discipuli uiderunt.
ita absentes exsigno quod eis p̃dictum
furrat agnourrunt. Sepultus uero ẽ in
ta ara apollinis ipse construxit. Qui &
inro sprcu in quo prius sublatus habitauit.
nunc usque si petentiũ fides exigat . mira
uper namque ẽ res gesta quã narro. quia

Expanded text:
atque inter discipulorum manus imbecilatque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque ris chorusca lampadibus via recto orientis tramite ab eius cella in caelum usque tendebatur. Cui venerando habito vir desuper clarus assistens, cuius esset via, quam cernerent, inquiipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in ta ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraNuper namque est res gesta quam narro; quia
Abbreviated transcription (Latin):
trinar quoque uerbo non medioeriter
fulsit. Nã seripsit monachorũ regulã dis¬
cretione p̃cipuã sermone luculento. Cuius
siquis urlit subtilius mores uitaq cognos¬
cere. potest inradem institutione cregule
om̃s magisterii illius actus inurnire. quia
sc̃s uir nullomodo potuit alit̾ docere quã
Fodem uero anno quo de hac uita
erat exiturus quibusdam discipulis secum
conuersantib quibusdam longe manenti¬
bus scĩs simi sui obitus denuntiauit diem.
prarsentib indĩcens ut audita ꝑsilentium
tẽgerent. absentib indicans. quod uel qua-¬
le ris signũ fueret. quando riꝰ anima decor¬
pore exiret Ante sextũ urro sui exitus
diem aperiri sibi sepulturã iub&. qui mox
correptus febrib acri corpit ardore fatiga-¬
ri. Cumque ꝑ dies singulos languor in¬
graur serr&. sexto dir portari se in oratoriũ
a discipulis fecit. ibiq exitũ suũ dominici
corporis & sanguinis perceptione muniuit

Expanded text:
trinae quoque verbo non mediocriter trinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam Eodem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit,
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ si mundũ ante se collectũ uidit. qui
subleuatus inmentis lumine extra mundũ
fuit: Quod autẽ collectus mundus ante
rius oculos dicitur. non celũ & terra con¬
tracta r̃. sed uidentis animus dilatatus. qui
indõ raptus uidere sine difficultate potuit.
omne qđ infra dm̃ ẽ. In illa ergo luce qui
exteriorib oculis fulsit. lux interior inm̃ẽ.¬
te fuit. Quae uidentis animũ quia ad su¬
periora rapuit. ri quã angusta essent om̃a
inferiora monstrauit. PE TRUS Uidror
mihi utiliter ñ intellexisse quar dixeras.
quando extarditate mra tantũ ereuit ex¬
positio tua. Srd quia hare liquide mris
sensib infudisti. quarso. ut ad narrationis
ordinem redeas. GRE GORIUS:XXXUI
ibet petre adhuc de uenerabħ patre mul¬
ta narrarr. sed qui: dã rius studiose prete¬
reo quia adaliorũ gesta uoluenda festino.
Hoc autẽ nolo te lateat. quod uir dĩ in ter
tot miracula quib inmundo claruit. doc¬

Expanded text:
mirum si mundum ante se collectum vidit, qui mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas. CAPUT XXXVIibet, Petre, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doc
Abbreviated transcription (Latin):
Mira res ualde. & urhement̾ stupenda. Sed hoc
quod dictũ ẽ quia ante oculos ipsius quasi
sub uno solis radio collectus om̃is mundus
adductus r̃ sicut numquã expertus sũ ita
nec conĩcere scio: qm̃ quo ordine fieri potest.
ut mundus om̃is ab homine uno uidratur &
ixum tene petre qđ loquor.
quia animar uidenti creatorẽ angusta est
om̃is erratura. Qualibet enim parũ de lucr
creatoris aspexerit. breue rifit omne quod
erratũ r̃: quia ipsa luce uisionis intime. m̃¬
tis laxatur sinus. Tantũq expanditur indõ
ut superior existat mundo. Fit uero ipsa
uidentis anima. &iam suꝑ semet ipsã. Cũque
indĩ lumine rapitur suꝑ se: in in terioribus
ampliatur. Et dũ sr subse conspicit : exaltata
comprrhrndit. quã breur sit qđ comp̃hende¬
re humiliata non poterat. Uir̃ ergo qui in-¬
tueri globũ igneũ angelos quoque ad caelum
redeuntes uidebat. harc ꝓculdubio cernere.
ñ nisi indĩ lumine poterat. Quid itaqur

Expanded text:
Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. ixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Nira res &i quam uis abaliis hanc ipse cognorirrim. ue¬
rumptam̃t fateor quia mihi quo ties narratur innouat᷑.
REGORIUS Nil in hac re insanctulo mreris. sed pensa
si potes quis ille sp̃s furrit qui eius tam simplic̾e men¬
tem tenuit. atq in tanto uirtutis culmine erexit.
Ubi enim rius animus fuit. quando. ꝓ proximo tam con

Expanded text:
Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, veMira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur innovatur. REGOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam con
Abbreviated transcription (Latin):
ante iuramentũ dederit. quia cũ manu ista xpianum ho¬
minẽ non occidat. Sed langobardus isdem qui ut ita
dicam bracium contra dm̃ tendendo ꝑdiderat. porna sua
mxigente conpulsus eͥ iurare se xp̃ianum hominẽ num¬
qua occidere. Iunc uirdĩ prȩcepit dicens. Deponr ma¬
num drorsum. Qui statim deposuit. atq illico adiun¬
xit. prmitte gladium inuaginam. & statim remisit.
Iñis igitur tantȩ uirtutis hominẽ cognoscentes. boues
& uimenta que depraedati fuerant certatim ei offer¬
ri umunere uolebant. Sed uir dñi tale munus sus¬
cipere rennuit. munus autte bonat mercedis quesiuit
dieri . Si mibi aliquid uultis concederr : om̃s captiuor
quos bab&is mihi tribuite. ut habram unde ꝓ uobis
debram orare. Factumq ẽ : & om̃s captiui cũ eo dimis¬
si sunt. atq suꝑna grã dispponente. cũ se unus pro
uno morti obtulit. multos a morte liberauit. PTTRUS

Expanded text:
ante iuramentum dederit, quia cum manu ista christianum hoante iuramentum dederit, quia cum manu ista christianum hominem non occidat'. Sed Langobardus isdem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tenendo perdederat, poena sua exigente conpulsus est iurare, se christianum hominem numquam occidere. Tunc vir Domini praecepit, dicens: 'Depone manum deorsum'. Qui statim deposuit. Atque ilico adiunxit: 'Remitte gladium in vagina'. Et statim remisit. Omnes igitur tantae virtutis hominem cognet jumenta quae depraedati fuerant, certatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
paulo diutius orar&. hunc electus interfector caler
pulsauit ut surger& dicriᷤ. Surge. &flexo genu ten¬
de ceruicem. Surrexit autẽ uir dñi genu flexit. cer¬
uieem trtendit. Sed tenso collo eductã contra se spa¬
tam inturns. hoc unu̾ fertur prblicr dixisse. Ser
iobannes suscipr illam. Iunc electus carnifex euagi¬
natũ gladium tenens. annisu forti in alto brachium
ꝑcussurus leuauit. sed deponere nullomodo potuit.
Nã repente diriguit. & erecto incelum gladio brachium
inflexibile remansit. Tunc om̃is langobardorum turba
quar ad illud mortis spectaculũ aderat. in laudis fauorem
conuersa mirari cȩpit. uirumq dĩ cum timore urnerari.
quia profecto clarurrat cuius sc̃itatis ess&. qui carnificis
su brachium in acrae ligass&. Itaq postulatus ut surger&
surrexit. postulatus ut brachium sui carnificis sanar&.
negauit dicens. Ego pro eo nullomodo orabo nisi mihi

Expanded text:
paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit, ut surgeret, dicens: 'Surge et flexo genu tende cervicem'. Surrexit autem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatam intuens, hoc unum fertur publice dixisse: 'Sancte Iohanniss, suscipe illam'. Tunc electus carnifex evaginatum gladium tenens, nisu forti in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit; nam reperite diriguit, et erecto in caelo gladio, brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba, quae ad illud mortis expectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat, cuius sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, diceris: 'Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ciatus mori. elige tibi mortẽ quã uis. Quib uir dñi
respondit dicens. Inmanu dĩ sum: ea morte me occidite.
qua me occidi ipse ꝑmiserit. Tunc om̃ib qui illic aderant
lango bardis placuit. ut eum capite truncare debuissent.
quatinus sine graui cruciatu uita eius conpendiosa mor¬
te terminarent. Cognito itaq quod sanctulus qui int̾
eos pro sc̃itatis reuerentia magni honoris habebatur
occidendus ess&. om̃s qui in rodem loco inuenti sunt:
langobardi conuenerunt. sicut sunt nimu crudelitatis
l&i ad spectaculũ mortis. Circum strterunt itaq acies.
Uir autẽ dñi deductus in medium ẽ: atq exomnib uiris
fortib electus ẽ unus. de quo dubium non ess& qđ uno
ictu carut eius abscider&. Uenrrandus igitur uir int̾
armatos deductus. ad sua arma statim cucurrit. Na p&uit.
ut sibi paululum orandi licentia cdarrtur. Cui dũ con¬
erssum fuiss&. in terrã sestrauit. &orauit. Qui dum

Expanded text:
ciatus mori, elige tibi mortem quam vis'. Quibus vir Domini ciatus mori, elige tibi mortem quam vis'. Quibus vir Domini respondit, dicens: 'In manu Dei sum; ea morte me occidite, qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit, ut eum capite truncari debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam eius conpendiosa morte terminarent. Cognito itaque, quod Sanctulus, qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur, occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt – sicut sunt nimiae crudelitatis – laeti. Ad expectaculum mortis circumsteterunt acies. Vir autem Domini deductus in medium est, atque ex omnibus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quod uno ictu capud eius abscideret. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit. Nam petiit, ut sibi paululum orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum
Abbreviated transcription (Latin):
fugerit. pro ipso moriaris. Quod uir di libenter accipiens.
prrdictũ diaconum in sua suscepit fide. Qur nocte media
cũ langobardos om̃s somno graui depressos aspicrret. exci¬
isdem diaconus promis sionis rius non in memor respondit
dicrt Fugere pater nom possum. quia si ego fugero ꝓme
sine dubio ipse morieris. Qur̃ urdi sanctulus ad fugun¬
dũ cõpulit dicens. Surge & uade. te omps ds̃ eripiat. Na
rgo in manu eius sum . ntũ inme possunt facere. quan¬
tũ ipse ꝑmiserit. Fugit etaq diaconus. & quasi in medio
deceptus fide uissor renansit. Pacto igitur mane. lan¬
gobardi qui diaconũ̃ ad eistodiendum dederant urne¬
runt. qũe dederant p&ribrunt. sedhunc urnerandus
presbitor. fugisse respondit. Tunc illi inquiunt. Scis ipse
melius quid conuenit. Seruus autẽ dñi constanter ait.
Scio. Cui dixerunt. Bonus homo es. nolumus te ꝑuarios cru¬

Expanded text:
fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in sua suscepit fide. Quem nocte media, cum Langobardos omnes somno gravi depraessos aspiceret, exciisdem diaconus, promissionis eius non inmemor, respondit dicens: 'Fugere, pater, non possum, quia, si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris'. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum conpulit, dicens: 'Surge et vade; te omnipotens Deus eripiat. Nam ego in manu eius sum; tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit'. Fugiit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fideiussor remansit. Facto igitur mane, Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt illi, quem dederant petierunt, sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: 'Scis ipse melius, quid convenit'. Servus autem Domini constanter ait: 'Scio'. Cui dixerunt: 'Bonus homo es, nolumus te per varios cru