comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non ait non sit sed non regn&. Quam diupeccatum necesse .ẽ esse in mem¬
bris tuis saltim illi regnum auferatur non fiat quod iub& Sungit ira: nolidar
irae linguam ad maledicendum nolidare irae manum aut pedem ad feriendum
Non surger& ista inx in rationabilis : nisi peccatum ess& in membris. sed tolle illi regnũ
non habeat arma unde contrate pugn&. Disc& &iam non surgere cum arma non¬
coeperit in uenire Non exhibeatis membraurã arma iniqui tatis peccato alio quin
toti captiui erias & nonerit diceremente seruio legidĩ mensenim siteneat arnia
membra non mouentur in ministerium furentis peccati teneat arcem impera or
interior : quia submaiore imperatore iuuandus ad sistit fren&iram : cobercea
concupis centiã ln est men quod frenaur in est quod coherceatur in .ẽ quod tenea¬
tunrur Quid autẽ uole ille iustus mente seruiens legidĩ: nisi ut omnino ronesid

Expanded text:
. Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in mem. Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset
Abbreviated transcription (Latin):
captiuantẽ me in lege peccati quae ẽ in membris meis ex hac paste sentit captiuitatem
ubi non .ẽ. impl&a iustitia. Namubi condelestatur legidĩ non captiuus sed legis
amicus ẽ. & ideo liber quod amicus. Quidergo exeo quod restat. quid nisi respicia
idixit Siuos filius liberauerit : tuncuere liberi eritis. Deniq
& ipse quilo quebatur ad illum respexit Infelix ego homo quis me liberabit inquit
dĩ carne autem legepeccati. Ipse ego inquit non enim duo sumus internos contrarii
de diuersis principiis uenientes: sed ipse ego mente seruio legidĩ carne autem lege
eccati: Quamdiu languor oblustatur saluti. sed si carneseruis legi peccati :
ait ipse apostolus. Nonergo regn& peccatum in ur̃o mostali corpore ad oboedien¬
dum desideriis eius neque exhibeatis membra ur̃a arma iniquitatis peccato

Expanded text:
captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciadixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Denique et ipse qui loquebatur, ad illum respexit: « Infelix ego homo, quis me liberabit, inquit,Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato
Abbreviated transcription (Latin):
faciatis: Expaste libestas: expaste seruitus Nondum tota nondum pura nondũ
plena libestas : quia nondum a cernitas Habemus enim expaste in firmitatero
ex paste accipimus libestatem. Quic quid peccatum .ẽ a nobis antea del&um ẽ
inbaptismo. Num quid quia del&a .ẽ tota iniquitas nulla remansit infir¬
mitas  Sinon remansisi& : sine peccato hic uiueremus: Quis autẽ audeat
hoc dicere nis superbus nisi miseri cordia liberatoris indignus nisiquise ip̃sũ
iude decipere & inquo ueritas non est: Ergo ex eo quo dremansit aliquia
infirmitãs audeo dicere ex qua paste seruimus dõ liberisumus ex quapu
edicebat. Condelestor legidĩ scđm interiorem hominem. Delestat mele
delestat me quod iub&lex delestat me ipsa iustitia. Video autẽ aliam legem in
membris meis. haec ẽ quaeremansit infirmitas repugnantem legimentis meae &

Expanded text:
faciatis. » Ex parte libertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum faciatis. » Ex parte libertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc dicere nisi superbus, nisi misericordia liberatoris indignus, nisi qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo dicere, ex qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte dicebat, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Delectat me lex, delectat me quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et
Abbreviated transcription (Latin):
siminuitur : quare non consumitur: Minuitur autẽ inuita proficientiũ : quod
uiuita consumitur perfectorum prima ẽ ergo libestas : carere criminibus. Ideo &¬
ꝓ postolus paulus quando elegit ordinandos uel presbiteros ueldiacones : & quicum que
dinandus ẽ ad praeposituram ecclesiae : non ait siquis sine peccato ẽ:
sidicer& : omnis homoreprobar&ur nullus ordinar&ur sed ait siquis sine
crimine est : sicuti ẽ. homicidium adulterium : aliqua in munditia fornicationis
fraus : sacrilegium : & caera huius modi Cum coeperit ea non habe
homo: deb& autem non habere omnis xpĩanus. Homo incipit caput erigere ad
ubestatem sed ista inchoata ẽ non perfecta libestas. Quare inquit aliquis non ẽ
esta libestas : Quia uideo aliam legem in membris meis repugnantem le
mentis meae. Non enim quod uolo ago ait: sed quod odi illud facio Cano

Expanded text:
Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur autem in vita proficientium, quod Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum. 10. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo et apostolus Paulus quando elegit ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sine peccato est; hoc enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur: sed ait, Si quis sine crimine est , sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. Cum coeperit ea non habere homo debet autem non habere omnis christianus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta libertas. Quare, inquit aliquis, non est perfecta libertas? Quia « video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae: non enim quod volo ago, ait, sed quod odi illud facio » . «
Abbreviated transcription (Latin):
ustum discusseris non omnimodo ẽ sine peccato nec qualis erat iob. cuidñs tal
testimorium perhibebat ut diabolus inuider& & postolar& temptandum. temptans
supenar&ur ut ille probar&ur: Ideo autem ille probatus .ẽ non quia la tebat
ronandus sed ut in notescer& hominibus imitandus : &iam ipse iob quio
dicit : Quis enim mundus nec in fanscuius ẽ unius dieiuita superterram :
Sed plane multi iusti disti sunt sine quaerela quod intellegitur sine crimin e :
Nulla enim quae rela iusta .ẽ. dehis in rebus humanis qui non habent crii
Crimen ẽ autem: pec catum graue accusatione & damnatione dignissimũ
N on ergo ds̃ quaedam peccata damnat : quaedam iustificat & laudat : Nulla¬
t odit omnia : quomodo odit medicus aegritudinem aegroti: & idag
cunando : ut aegritudo pellatur aeger leu&ur : Sic ds̃ gratiasua hoc in nobis
agit ut peccatum consumatur : homo liber&ur : sed quando consumitur inquies

Expanded text:
ustum discusseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tentans superaretur, ut ille probaretur . Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronandus, sed ut innotesceret hominibus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? Nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Sed plane multi justi dicti sunt sine querela, quod intelligitur sine crimine: nulla enim querela justa est de his in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et damnatione dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies?
Abbreviated transcription (Latin):
rgite eamushinc : Non inquit mostem mei peccati necessitate persoluo : sed
quod morior uoluntatem patris mei facio: plusque ibi facio quam patior quia
sinollem nom passus essem : Habes illum aliolo codicentem : Potestatem habeo
onendi animam meam & potestatem habeo iterum sumen dieã : Ecceu
in mostus liber: Cum ergo omnis qui facit peccatum seruus sit peccati : quae sit spes¬
nobis libestatis audite : Seruus autẽ inquit non man& indomo in acernum: Ecle¬
a .ẽ domus seruus peccator ẽ.: Multi intrant in ecclesiã peccatores : Non
dixit seruus non ẽ indomo : sed non man& indomo in a &ernum : Siergo nullus
ibi seruus erit : quis ibi erit : Cum enim rex iustus sederit inthrono sicut scriptur a
quitur : Quis gloriabitur castum sehabere cor : autquis gloriabitur mundun
esse apeccato: Multum nos terruit õfratres mei dicendo seruus non man& indomo
in a Nernum: adiungit autem &dicit filius man& in a&ernum : Ergo solus indo mo

Expanded text:
rgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo, sed in eo quod morior, voluntatem Patris mei facio: plusque ibi facio quam patior, quia si nollem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. . Ecce vere in mortuis liber. nobis libertatis, audite. « Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. » Ecclea est domus, servus peccator est. Intrant multi in Ecclesiam peccatores. Non ergo dixit, Servus non est in domo; sed, non manet in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Multum nos terruit, o fratres mei, dicendo, Servus non manet in domo in aeternum. Adjungit autem, et dicit, Filius autem manet in aeternum. Ergo solus in domo
Abbreviated transcription (Latin):
ponit in quo defestus nullus ẽ Ad hoc hostatussũ sta fr̃s quia libestas dequaloquitur dñsnt ihis &nc
non ẽ huius temporis uid&equid a diunxit. Vere discipulim ei eritis : & cognosc&is ueritatem
& ueritas liberabituos. Quid ẽ liberabituos: liberos uos faci&. Deniq iudaei carnales & secundũ
carnemiudicantes non hiqui crediderant sed inilla turba quierant quinon credebant in iuriam sibi
fastam putauerunt quia dixit eis ueritas liberabituos. In dignatisunt seruos seesse significatos
&uere seruierant: & exponit illis quae sit seruitus & quae sit futura libestas quã
Sed de haclibestate & deilla seruitute : nimis longum ẽ ut hodie disputemus

Expanded text:
ponit, in quo defectus nullus est. 11. Ad hoc hortatus sum ista, fratres, quia libertas de qua loquitur DominuUtere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: ponit, in quo defectus nullus est. 11. Ad hoc hortatus sum ista, fratres, quia libertas de qua loquitur DominuUtere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus:  et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Quid est, liberabit vos? Liberos vos faciet. Denique Judaei carnales, et secundum carnem judicantes, non hi qui crediderant, sed in illa turba qui erant qui non credebant, injuriam sibi factam putaverunt, quia dixit eis, Veritas liberabit vos. Indignati sunt servos se esse significatos. Et vere servi erant: et exponit illis quae sit servitus, et quae sit futura libertas quam ipse promittit. Sed de hac libertate et de illa servitute nimis longum est ut hodie disputemus
Abbreviated transcription (Latin):
utere mundo nontecaput mundus : quod in trasti iteragis exiturus uenisti non remansirus
ieragis stabulum ẽ haecuita ut ere nummo quomodouiator instabulo uatur mensa calice
urceo lestulo dimis surus non permansurus sitales fueritis erigitecor qui potestis &audite maco
Sitales fueritis ad eius promissa ueni&is. Nonenim multum ẽ aduos quia magna ẽ manus eius
quiuos uocauit. uocauit inuoc&ur dicatur illi: Vocastinos inuo camuste. Ecce audiuimus
uocantem : audi inuocantes. Perduc quo promisisti perfice quodinchoasti. Noli deserere
munentua : noli de serere agrumtuum. Germinatua intrent in horreũ ab undant tẽptatio¬
nesinmundo sed maior ẽ qui fecit mundũ : Abundant temptationes sed nonde fecit qui in illo spem

Expanded text:
Utere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: Utere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: iter agis, stabulum est haec vita. Utere nummo, quomodo viator in stabulo utitur mensa, calice, urceo, lectulo, dimissurus, non permansurus. Si tales fueritis, erigite cor qui potestis, et audite me: si tales fueritis, ad ejus promissa venietis. Non enim multum est ad vos, quia magna est manus ejus qui vos vocavit. Vocavit, invocetur; dicatur illi: Vocasti nos, invocamus te; ecce audivimus vocantem, audi invocantes: perduc quo promisisti, perfice quod inchoasti; noli deserere munera tua, noli deserere agrum tuum, germina tua intrent in horreum. Abundant tentationes in mundo; sed major est qui fecit mundum: abundant tentationes; sed non deficit qui in illo spem
Abbreviated transcription (Latin):
pressum. Venit qui re form& quia ipse formauerat : quaerit & ipse nũmũ suum
cae sarnummum suum : ideo ait. Red dite caesari quae caesaris sunt. &
quaedĩ sunt. Caesari nummum dõ uosipsos. Tuncergo exprim&ur uerita sin nobis
quid dicam caritatiuraẽ. Osicor ess& quali tercumque suspirans in illam in effabilem
gloriam. Osipere grinationem nram in gemitu sentiremus & sđm non amaremus
& adeum quinos uocauit piamente perp&uo pulsaremus. Desideriũ sinus cordis est¬
capiemus si desiderium quantum possumus extendamus. hoc nobiscũ agit scriptura
diuina hoc congregatio populorum. hoccaelebratiosa cramentorũ hocbaptis mus ses hoc
cantica laudis d̃ hoc ipsa nrã disputatio : ut hocdesiderium non solũ semin&ur & gerio
uerum &iam in modũ tantae capacitatis augeatur utidoneum sit sumere quodoculi
num mum quasi amandus sit num mus

Expanded text:
pressum; venit qui reformet, quia ipse formaverat: quaerit et ipse nummum suum; pressum; venit qui reformet, quia ipse formaverat: quaerit et ipse nummum suum; sicut Caesar nummum suum; ideo ait, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt : Caesari nummos, Deo vos ipsos. Tunc ergo exprimetur veritas in nobis. 10. Quid dicam Charitati vestrae? O si cor esset qualitercumque suspirans in illam inegloriam! o si peregrinationem nostram in gemitu sentiremus, et saeculum non amaremus, et ad eum qui nos vocavit pia mente perpcapiemus, si desiderium quantum possumus extendamus. Hoc nobiscum agit Scriptura divina, hoc congregatio populorum, hoc celebratio sacramentorum, hoc baptismus sanctus, hoc cantica laudis Dei, hoc ipsa nostra disputatio, ut hoc desiderium non solum seminetur et germinet, verum etiam in modum tantae capacitatis augeatur, ut idoneum sit sumere quod oculunummum: quasi amandus sit nummu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ueritas : Verita sest : sed adhuc creditur nondum uid&dir simaneatur in eo
creditur ꝑuenitur adid quoduideatur. Inde io hanne sipse scs euangelista inepistola
sua. Dilectis simiinquit filii dĩ sumus : sed nondũ apparuit quiderimus. lam sumus
x aliquiderimus Quid plus erimus quam sumus. audi nondum apparuit quo
Scimus quiacũ a pparuerit similes ei erimus unde qnm̃ uidebimus eum sicuti est. Magna
promissio : sed merces ẽ fidei Quaeris mercedem opus praecedat. si credis mercedem
exige fidei siautẽ non credis fidei : mercedem qua fronte quaeris. Siergo manseri¬
tis in uerbo meo : uere discipulimei eritis. Vt con templemini ipsam ueritatemsicuti ẽ
nomperuerba sonantia : sed perlucem splendentem : cumsatia ueritnos quod
nummus athesauro oberrauimus errore d&ritum .ẽ quod in nobis fuerat in¬

Expanded text:
est veritas? Veritas est, sed adhuc creditur, nondum videtur. Si maneatur in eo quod est veritas? Veritas est, sed adhuc creditur, nondum videtur. Si maneatur in eo quod creditur, pervenitur ad id quod videatur. Inde Joannes ipse sanctus evangelista in Epistola sua: Dilectissimi, inquit, filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Jam sumus, et aliquid erimus. Quid plus erimus quam sumus? Audi: Nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus. Unde? Quoniam videbimus eum sicuti est . Magna promissio; sed merces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis: ut contemplemini ipsam veritatem sicuti est; non per verba sonantia, sed per lucem splendentem, cum satiaverit nos, quod oneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus. Errore detritum est quod in nobis fuerat im
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscamus: non cognoscimus uteredamus Quodenim cognituri sumus ne coculus uidit
necauris audiuit nec in cor hominis ascendit Quid ẽ enim fides : nisi credere quod nori
fide sergo est : quod non uides credere ueritas quod credidisti uidere sicat i
quodam loco ait Ideo dns̃ prius ad faciendam fidem ambulauit interra homoerat i
humilis fastus erat : ab omnibus uidebatur : nec ab omnibus cognoscebatur : amultis
robabatur : a turba occidebatur : a paucis dolebatur : sed tamen & ab eis
a quibus dolebatur : nondum sicut erat agnoscebatur. Totum hoc quasi initiũ .ẽ linia men¬
torum fidei &strusturae futurae quod dñs ipse adtendens quodam loco ait Qui
tine mandatamea custodit : & qui diligitme diligadir a patremeo : & ego dil
eum & ostendam meipsum illi. Quem qui audiebant utiq iam uidebant eis tamen sidilige¬
bant uidendum sepromit tebat. sic & hic cognosc&is ueritatem. Quidenim quod dixisti

Expanded text:
cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quod enim cognituri sumus, nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid est enim fides, nisi credere quod non vides? Fides ergo est, quod non vides credere; veritas, quod credidisti videre: sicut ipse quodam loco ait. Ideo Dominus prius ad faciendam fidem ambulavit in terra. Homo erat, humilis factus erat; ab omnibus videbatur, nec ab omnibus cognoscebatur; a multis reprobabatur, a turba occidebatur, a paucis dolebatur: sed tamen et ab eis a quibus dolebatur, nondum sicut erat agnoscebatur. Totum hoc quasi initium est lineamentorum fidei et structurae futurae. Quod Dominus ipse attendens quodam loco ait, Qui diligit me, mandata mea custodit; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi . Quem qui audiebant, utique jam videbant; eis tamen, si diligebant, videndum se promittebat. Sic et hic, Cognoscetis veritatem. Quid enim? quod dixisti non
Abbreviated transcription (Latin):
legerunt non sint pigri non sint inquam pigri adlegendum ut uera cesiim
adiudicandum : Cum de sacrificiis enim praeciper&d̃ offerendis propeccato
inquibus sacrificiis non erat expiatio peccatorum sed umbra futurorum
Cadem ppsa sacri ficia easdem ipsas hostias eas dem ipsas uistimas eadem ipiar
animalia quae admouebantur mastanda propeccatis in quorum san guine
singuis ille figurabatur. peccatalex appellat usque adeo ut quibis damlocis
sripdum it ita ut sacer dotes immolaturi ponerent manusiuas super caput
peccati id ẽ super caput uistimae immolandae propeccato  sp aleergo
fsaliis factussum tam quam homo sine a diutorio inter mostuos ixberdici¬

Expanded text:
legerunt, non sint pigri: non sint, inquam, pigri ad legendum, ut veraces sint legerunt, non sint pigri: non sint, inquam, pigri ad legendum, ut veraces sint ad judicandum. Cum de sacrificiis enim praeciperet Deus offerendis pro peccato, in quibus sacrificiis non erat expiatio peccatorum, sed umbra futurorum, eadem ipsa sacrificia, easdem ipsas hostias, easdem ipsas victimas, eadem ipsa animalia quae admovebantur mactanda pro peccatis, in quorum sanguine sanguis ille figurabatur, peccata Lex appellat: usque adeo ut in quibusdam locis scriptum sit ita, ut sacerdotes immolaturi ponerent manus suas super caput peccati, id est, super caput victimae immolandae pro peccato. Tale ergo Psalmis: Factus sum tanquam homo sine adjutorio, inter mortuos liber
Abbreviated transcription (Latin):
no xp̃s ihs̃ ł Vt ergo tollatur materia separans quod ẽ pecca
uenit ille mediator & fastus .ẽ sacrificium sacerdos ipse : & quia
sacr ficium factus ẽ. propeccato offerens seipsum in holo caustum in cruce
onis suae sequitur a postolus & dicit cum dixiss&. obsecramus
proxp̃o re conciliaridõ quasi diceremus : Quomodo poterimus reconciliari
cum inquit id .ẽ ipsum xp̃m qui non nouerat peccatum: Peccatum
pronobis fecit ut nos simus iustitia dĩ in ipso eum ipsum inquit xp̃m dnm̃
qui non nouerat peccatum. Venit enim in carne hoc .ẽ in similitudi¬
ne carnis peccati. Non tamen in carne peccati non habens ullum
omnino peccatum. &ideo fastus ẽ uerum sacrificium propeccato
quia nullum habebat ipse peccatum. Sed foste desensum eo dixi quia
peccatũ sacrificium ẽ propeccato : quilegerunt agnoscant : qui non

Expanded text:
 Jesus . Ut ergo tollatur maceria separans quod est peccatum,  Jesus . Ut ergo tollatur maceria separans quod est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passionis suae, sequitur Apostolus et dicit, cum dixisset, Obsecramus pro Christo, reconciliari Deo: quasi diceremus, quomodo poterimus reconciliari? Eum, inquit, id est ipsum Christum, qui non noverat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso . Eum ipsum, inquit, Christum Deum, qui non noverat peccatum. Venit enim in carne, hoc est in similitudine carnis peccati , non tamen in carne peccati, non habens ullum omnino peccatum: et ideo factus est verum sacrificium pro peccato, quia nullum habebat ipse peccatum. 6. Sed forte de sensu meo dixi, quia peccatum sacrificium est pro peccato. Qui legerunt, agnoscant; qui non
Abbreviated transcription (Latin):
sed sanguinem suum: Nam nos & serui & egeni reman seramus: liberat ergo
ab hacseruitute solus dñs qui illam non habuit. ipse deilla liberat Solu
enim in hac carne: uenit sine peccato Nam quos uid&is inmanibus
niitrum ꝑaruulos ferti non dum ambulant &iam sunt conpediti traxer̃
serui peccati : Non hab& ds̃ liberos inimicos necesse .ẽ. serui sint & serui rema¬
bunt nisi ab illo liberentur cui peccando in imiciesse uoluerunt: Obsecra¬
mus ergo in quit proxpo re conciliaridõ. Quo modo autem reconcilia mur
isi soluatur quod inter nos &ipsum separat : Ait enim per proph&an
non grauauit aurem neaudiat sed peccata uestra sepanant inter uos
&dm̃. Quia ergo non reconciliamur nisi ablato quod in medio ẽ. &
to quod in medio sit. Est enim medium separaens: sed contra. ẽ
mediator reconcilians : Medium separans ẽ peccatum mediator

Expanded text:
sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferri, nondum ambulant, et jam sunt compediti; traxerunt servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obsecramus ergo, inquit, pro Christo, reconciliari Deo. Quomodo autem reconciliamur, nisi solvatur quod inter nos et ipsum separat? Ait enim per prophetam: Non gravavit aurem ne audiat, sed peccata vestra separant inter vos et Deum . Quia ergo non reconciliamur nisi ablato quod in medio est, et posito quod in medio sit. Est enim medium separans, sed contra est mediator reconcilians; medium separans est peccatum, mediator
Abbreviated transcription (Latin):
imperiis fatigatus fugiendo requiescit : seruus peccati quo fugit secum set
quocumque fugerit : non fugit seipsam mala conscientia non ẽ quo eat sequitur se
immo non recedit ase: peccatum enim quod facit : intus est : fectt peccatum
ut aliquam corporalem carper& uoluptatem : Voluptas transit : peccatum
man& : Pr&erit quod delestabat : reman sit quod pungat : mala seruitus¬
plerumq patimur tamquam in disciplinatos uolentes carere dominis qui nolunt
carere peccatis : Aliquando autem &iam inbcito iugo & in probo subiesti
fugiunt ad ecclesiam quia r&inentur in genui ad seruitutem & interpellatur
ep̃s & nisi cur& operam inpendere nein genuitas opprimatur. in miseri¬
cors deputatur : Ad xp̃m omnes fugiamus contrapeccatum dm̃ libera¬
torem inter pellemus uenales nos p&samus ut eius sanguine redima mur
prodo sed uestro quia meo hoc dñs dicit : Ipse enim pr&ium dedit non argentõ

Expanded text:
imperiis fatigatus, fugiendo requiescit: servus peccati quo fugit? Secum se trahit imperiis fatigatus, fugiendo requiescit: servus peccati quo fugit? Secum se trahit quocumque fugerit. Non fugit seipsam mala conscientia, non est quo eat, sequitur se; imo non recedit a se: peccatum enim quod facit, intus est. Fecit peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet; praeteriit quod delectabat, remansit quod pungat. Mala servitus patimur tanquam indisciplinatos: volentes carere dominis, qui nolunt carere peccatis. Aliquando autem etiam illicito jugo et improbo subjecti fugiunt ad Ecclesiam, quia retinentur ingenui ad servitutem, et interpellatur episcopus: et nisi curet operam impendere, ne ingenuitas opprimatur, immisericors deputatur. Ad Christum omnes fugiamus, contra peccatum Deum liberatorem interpellemus: venales nos petamus, ut ejus sanguine redimamur. pretio, sed vestro; quia meo. Hoc Dominus dicit: ipse enim pretium dedit, non argentum,
Abbreviated transcription (Latin):
noc grecum ẽ necla tnum sed hnebeum: Sic mansit non ẽ iner pr&catum ut honorin
haber& uelamento setraa non ut esser negatum sed neuilescer& nu datumnore
nec semel tamen sedbis adñõ ditum ẽ : Amen amen dico uobii dadiam
quantum hoc commen datum sit ex ipsa geminatione cognos eiteam
Quid ẽ ergo commendatum uerum uerum dicouobis ueritas dicit : quae utique
& sinondicer& uerum dico mentiri omnino nom possa : tamentommenque
inculcat. dormientes quodam modo excitat intentos facit contemini non
uult quid dicens: Amen amendico uobis Quia omnis qui facit peccatum
seruus ẽ peccati : Omiserabilis seruitus plerumq homines cum dominos+
nalos patiuntur uenales sepeunt . non quaerentes dñm non habere sed sali
mutare : seruus peccati quid faciat quem in terpell& apud quem interpell&
apud quem seuenalem p&at: Deinde seruus hominis aliquando sui domini duris

Expanded text:
nec graecum est nec latinum, sed hebraeum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem nec graecum est nec latinum, sed hebraeum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum. Nec semel tamen, sed bis a Domino dictum est, Amen, amen dico vobis. Jam quantum hoc commendatum sit, ex ipsa geminatione cognoscite. 4. Quid est ergo commendatum? Verum, verum dico vobis, Veritas dicit; quae utique etsi non diceret, Verum dico, mentiri omnino non posset: tamen commendat, inculcat; dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult. Quid dicens? Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. O miserabilis servitus! Plerumque homines cum dominos malos patiuntur, venales se petunt; non quaerentes dominum non habere, sed saltem mutare; servus peccati quid faciat? quem interpellet? apud quem interpellet? apud quem se venalem petat? Deinde servus hominis aliquando sui domini duris
Abbreviated transcription (Latin):
uasi captionis proposuistis ut dicer&is. Lic& reddere tributum caesan: uto
ilixis s& lic& tener&is eum quasimale obtass& libestati seminis ab rahae : Si au¬
tm dicer& non lic&: calumnia remini apud reges terrae quod prohiber& regibus
tributa persolui: Merito prolato nummo uisti estis & captioniurãe uos ipsi estisbII
respondere conpulsi: ibi enim uobis distum ẽ : reddite caesari quaetae sarissunt & dõ
qua edi sunt : Cũuos ipsi respondiss&is quod nũ mus haber& imaginẽ caesaris quia sict
quo erit cae sar inũ mo imaginem suã : si cd̃ quaerit in homine suam : Haecergo respondi
udacis moua enim me frs hominũuana superbia qui& iã deipsa quam carnalit̃ intelle¬
gebuant̃ su alibestate mentitisunt dicentes : Nuemini seruiuimi sum quam : dnsautẽ qui deis
tespondit hoc potius &intentius audiamus ne& nosipsi serui inueniamtur ÷ Repondtequ dei¬

Expanded text:
quasi captionis proposuistis, ut diceretis, Licet reddere tributum Caesari? ut quasi captionis proposuistis, ut diceretis, Licet reddere tributum Caesari? ut si dixisset, Licet; teneretis eum quasi male optasset libertati seminis Abrahae: si autem diceret, Non licet; calumniaremini apud reges terrae, quod prohiberet regibus tributa persolvi. Merito prolato nummo victi estis, et captioni vestrae vos ipsi estis respondere compulsi. Ibi enim vobis dictum est, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt; cum vos ipsi respondissetis quod nummus haberet imaginem Caesaris . Quia sicut quaerit Caesar in nummo imaginem suam, sic Deus quaerit in homine suam. Haec ergo respondit Judaeis. Movet enim me, fratres, hominum vana superbia, quia etiam de ipsa, quam carnaliter intelligebant, sua libertate mentiti sunt dicentes, Nemini servivimus unquam. 3. Dominus autem quid responderit, hoc potius et intentius audiamus, ne et nos ipsi servi inveniamur. Respondit e
Abbreviated transcription (Latin):
tamen uerbo illi quia sicut dixi pat& ingreco non intellexerunt nisi libestatem: &
ex tulerunt se quod semen essent abrahae & dixerunt : Semen abrahae sumus
& nemini seruiuimusumquam quo modo tudicis liberi eritis: Opellis inflata non ẽ
ista magnitudo sedtumor: & hoc ipsum secundum huius temporis libestatem. quomodo
erum dixistis nemini seruiuimusumquam: Iosephnon ẽ uenundatus proph&ȩs
in captiuitatem non sunt dusti: Deinde non ne ipseille ẽ populus qui in a egipto lateres
faciebat & regibus duris non saltem in auro & argento sed in luto seruieba : Sinemini
eruistis umquam oingnati quid ẽ quod assidue uobis inputat dĩ quod uos dedom¬
seruitutis liberauit : Anfoste patres ur̃i serui erunt uos autẽ quilo quimini reminium quam
seruistis: Quo modo ergo soluebatis iam tributa romanis unde & ipsi ueritati laqueũ

Expanded text:
tamen verbo illi, quia, sicut dixi, patet in graeco, non intellexerunt nisi libertatem; et tamen verbo illi, quia, sicut dixi, patet in graeco, non intellexerunt nisi libertatem; et extulerunt se quod semen essent Abrahae, et dixerunt, Semen Abrahae sumus; et nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Liberi eritis? O pellis inflata! Non est ista magnitudo, sed tumor. Et hoc ipsum secundum hujus temporis libertatem quomodo verum dixistis, Nemini servivimus unquam? Joseph non est venumdatus ? Prophetae sancti in captivitatem non sunt ducti ? Deinde, nonne ipse ille est populus qui in Aegypto lateres faciebat, et regibus duris non saltem in auro et argento, sed in luto serviebat ? Si nemini servistis unquam, o ingrati, quid est quod assidue vobis imputat Deus quod vos deis liberavit ? An forte patres vestri servierunt, vos autem qui loquimini, nemini unquam servistis? Quomodo ergo solvebatis jam tributa Romanis, unde et ipsi Veritati laqueum
Abbreviated transcription (Latin):
Vb c̃ qnimaliud propriuelberat niuliberum facit : Quom odo saluat nibil ẽ aliud quam
albefacit. quo modo sanat: nibil ẽ aliud quã sanũ facit. Ditat nihil ẽ aliud quam
dlamius ẽ naminlatina consu&udine plerumq dicimus hominem liberari quod adibestatem
non pestin&. sedtantũ ⁊ halutem : Sicutquis quam dicitur liberari ab in firmitate. usitate
litur nontamen proprie: Sic autẽ posuit dñs hoc uerbum ut dicer& ueritas liberabit uos
utingre talingua nemodubit&eum delibestate dixisse : Denique &iudaei sic intellexer
&ereponderunt ei nonilliquiiam crediderant sed qui inturba erant nondum credentes:
Nesponderunt ei : Semen abrahae sumus : & nemini seruiuimus umquam. quomodo tu
dicis liberieritis : Non autem dixerat dñs liberi eritis sedueritas liberabit uos. In quo

Expanded text:
 enim aliud proprie liberat, nisi liberum facit. Quomodo salvat nihil est aliud quam  enim aliud proprie liberat, nisi liberum facit. Quomodo salvat nihil est aliud quam salvum facit; quomodo sanat nihil est aliud quam sanum facit; ditat nihil est aliud quam bo graeco planius est. Nam in latina consuetudine plerumque dicimus hominem liberari, quod ad libertatem non pertinet, sed tantum ad salutem: sicut quisquam dicitur liberari ab infirmitate; usitate dicitur, non tamen proprie. Sic autem posuit Dominus hoc verbum, ut diceret, Et veritas liberabit vos, ut in graeca lingua nemo dubitet eum de libertate dixisse. 2. Denique et Judaei sic intellexerunt, et responderunt ei: non illi qui jam crediderant, sed illi qui in turba erant nondum credentes: responderunt ei, Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Liberi eritis? Non autem dixerat Dominus, Liberi eritis; sed, Veritas liberabit vos. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
uodlestionẽ pristinã sequitur & descõ euangelio nobis hodie recitatũ ẽ tunc distuli dicere
qnm̃ multaiam dixeram & delibestate in quã nos uocat gratia saluatoris non pr&ereunter
ne que neglegenter fuerat disserendum. hinchodie dñõ adiuuante statuimus loqui
sed&iam amici ex quadam paste iam fasti & futuri : Nam quos damibi uidebat sicutiã diximu
quipost eius passionem fuerant credituri hosintuens dixerat : Cũ exalta ueritis filium
hominis : tunc cognosc&is quia egosum : Erant ibi&iam quihaec illo loquente continuo credi¬
derunt : ipsis locutus ẽ quod audiuimus hodie : Dicebatergo ihs ad eos qui crediderant
ei iuda eos : simanseritis inuerbo meo uere discipulimei eritis: Manendo eritis : quia
enim nunc credentes estis manendo uidenteseritis: ideo sequitur : & cognosc&is uerita¬
tem : ueritas in commutabilis ẽ. ueritas panis ẽ mentes reficit nec deficit : Mutat

Expanded text:
lectione pristina sequitur, et de sancto Evangelio hodie nobis recitatum est, tunc distuli dicere, quoniam multa jam dixeram, et de libertate in quam nos vocat gratia Salvatoris, non praetereunter neque negligenter fuerat disserendum: hinc hodie, Domino adjuvante, statuimus loqui sed etiam amici ex quadam parte jam facti, et futuri: nam quosdam ibi videbat, sicuti jam diximus, qui post ejus passionem fuerant credituri. Hos intuens dixerat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Erant ibi etiam qui haec loquente illo continuo crediderunt; ipsis locutus est quod audivimus hodie: Dicebat ergo Jesus ad eos qui crediderant ei, Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Manendo eritis: quia enim nunc credentes estis, manendo videntes eritis. Ideo sequitur, Et cognoscetis veritatem. Veritas incommutabilis est. Veritas panis est, mentes reficit nec deficit: mutat
Abbreviated transcription (Latin):
tedelestat in arbore deradice surrexit. Sed udes radicem & non delestaris : uides
horem & miraris. Stulte quod miraris indesurrexit quo non delestaris: Parum
luid&ur fides credentium : non habes stateram unde adpendas : Au diergo

Expanded text:
te delectat in arbore, de radice surrexit. Sed vides radicem, et non delectaris; vides te delectat in arbore, de radice surrexit. Sed vides radicem, et non delectaris; vides arborem et miraris. Stulte, quod miraris, inde surrexit quo non delectaris. Parum aliquid videtur fides credentium, non habes stateram unde appendas. Audi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
daeos : siuos manseritis in uerbomeo: Ideoman serits quia initiatiestis q̃uia &
coepistis. simanseritis. hoc ẽ infide quae in uobis esie credentibus coepit quo ꝑueni&us :
Vide quale initiũ quo ꝑducit: A masti fundamentũ culmen adtende: & ex ista
militate : aliã celsitudinem quaere. F idesenim: humilitatẽ hab&: Co
& in mostalitas & adernitas : non hab& humilitatem sed celsitudinem: Crestionem
nullam defectionẽ a &ernã stabilitatẽ nullã ab inimico expugnationem. nullum
ficiendi timorem. Magnum .ẽ. quod incipit a fide: sed contemnitur fi¬
mentum Sol& &iam in aedificio : ab imperitis contemni si. fossa sit grandis: lapi¬
desquoq modo passim mittuntur nulla ibi expolitio. nulla pulchritudo appar&
omodo nec in arboris raedice non appar& aliqua pulchritudo: totũ tamen qu

Expanded text:
Judaeos: Si vos manseritis in verbo meo. Ideo manseritis, quia initiati estis, quia eJudaeos: Si vos manseritis in verbo meo. Ideo manseritis, quia initiati estis, quia et ibi esse coepistis. Si manseritis, hoc est in fide quae in vobis esse credentibus coepit; quo pervenietis? Vide quale initium, quo perducit. Amasti fundamentum, culmen attende, et ex ista humilitate aliam celsitudinem quaere. Fides enim humilitatem habet: cognitio et immortalitas et aeternitas non habet humilitatem, sed celsitudinem; erectionem, nullam defectionem, aeternam stabilitatem, nullam ab inimico expugnationem, nullum deficiendi timorem. Magnum est quod incipit a fide; sed contemnitur. Fundamentum solet etiam in aedificio ab imperitis contemni. Fossa fit grandis, lapides quoquo modo passim mittuntur; nulla ibi expolitio, nulla pulchritudo apparet: quomodo nec in arboris radice, non apparet aliqua pulchritudo; totum tamen quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
hab& iitiũ tẽporis : quia ꝑ genitũ fasta sunt tempora : Haecillo loquente : mult credider¬
ineũ. Vtinam & meloquente : multi qui aliud sapiebant intellegant & credant in eum
Quidam enim fostasse sunt in ista multitudine arriani : non audeo suspicariesse sabellianos
qui ipsũ patrem dicunt esse qui ẽ filius. Here ses quippe ista nimis antiqua est : &
paulatim euiscerata : Arrianorũ autẽ adhuc uid&ur habere aliquas motiones quasi
cadaueris putrescentis : autceste ut multũ quasi hominis animae agentis opost& inde
reliquos liberari : sicut inde multi libenatisunt. & quidem ista ciuitas eos non bhabebat
ipostea quam multipere grini aduenerunt non nulli &ipsi uenerunt: Eccel
dño loquente : multi iudaei crediderunt in eum. Ecce & meloquente: arriani
credant non in me sed mecum. Dicebat ergo dns ad eos qui crediderant in cum

Expanded text:
habet initium temporis, quia per Unigenitum facta sunt tempora. Haec illo, loquente, multi crediderhabet initium temporis, quia per Unigenitum facta sunt tempora. Haec illo, loquente, multi crediderin eum. Utinam et me loquente multi qui aliud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in ista multitudine ariani. Non audeo suspicari esse sabellianos qui ipsum Patrem dicunt esse qui Filius est: haeresis quippe ista nimis antiqua est, et paulatim eviscerata. Arianorum autem adhuc videtur habere aliquas motiones quasi cadaveris putrescentis; aut certe, ut multum, quasi hominis animam agentis: oportet inde reliquos liberari, sicut inde multi liberati sunt. Et quidem ista civitas eos non habebat; sed posteaquam multi peregrini advenerunt, nonnulli et ipsi venerunt. Ecce haec Domino loquente multi Judaei crediderunt in eum; ecce et me loquente Ariani credant, non in me, sed mecum. 8. Dicebat ergo Dominus ad eos qui crediderant in eum
Abbreviated transcription (Latin):
enuerit sed hoc ẽ eũ docuisse quod .ẽ scientẽ genuisse & hoc ẽ docuitme pater : o
sed am bouenistis. & tamencũambo simul sint : unus missus est : al termisit : Qnm̃ missio in¬
carnatio est & ipsaincarnatio fili tantũ ẽ non a patris. Misit itaq pater filiũ : sednonctto¬
sit afilio: Nonenim quo misit filiũ non ibi erat pater Vbieni non ẽ qui fecitomnia Vbi
non ẽ quidix̃ caelũ & terrã ego impleo sed foste paterubiq est & filius non ẽ ubiqi
Euangelistamaudi. In hoc mundo erat : & mundus ꝑeũ factus ẽ : E rgo inquit quimemist
cuius austoritate tã quã paterna in carnatus iũ mecum ẽ non me relinqu& : Quare me non
relinqu&: Non relinqu& me inquit solum : quia ego quae placita sunte facio semper : Ipsa o
ae qualitas semꝑ non ex quodã initio & deinceps: sed sine initiosine fine: Dĩenim generatio non

Expanded text:
enuerit, sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse. Et hoc est, docuit me Pater, quod enuerit, sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse. Et hoc est, docuit me Pater, quod sed ambo venistis. Et tamen cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio incarnatio est, et ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Non enim quo misit Filium, non ibi erat Pater. Ubi enim non est qui fecit omnia? ubi non est qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Sed forte Pater ubique, et Filius non ubique est? Evangelistam audi: In hoc mundo erat, et mundus per eum factus est . Ergo, inquit, qui misit me, cujus auctoritate tanquam paterna incarnatus sum, mecum est, non me reliquit. reliquit? Non reliquit me, inquit, solum, quia ego, quae placita sunt ei, facio semper. Ipsa est aequalitas semper, non ex quodam initio et deinceps, sed sine initio, sine fine. Dei enim generatio non
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc alius qui non intellexit : quid dix̃ inquid autquid ẽ quod laudas : Ambome audier
am bobus ego dixi : sedunieorũ ds̃dixit. Si parua magnis conparare conceditur : qnm̃ nos
ad eũ quidsumus tamen nescio quid in corporaliter & spiritaliter facit in nobis ds̃: quod
nec sonus ẽ quiaurem ꝑcutiat : nec color quioculis discernatur necodor ẽ qui naribus
capiatur : nec saporqui faucibus iudic&ur : nec durũ & molle quod tangendo sentiatur¬
& tamen aliquid ẽ quod sentire facile ẽ explicare in possibile ẽ. : Siergo ds̃ ut dicere
coperam loquitur in cordib: nris sine sono quo modo loquitur filiosuo. Sicergo fr̃ sicco
quantũ potestis ut dixi lic& parua magnis modo aliquo comparare sic cogitate in corporalite
pater locutus ẽ filio quia in corporaliter pater genuit filiũ Neceũ sicdocuit quasi indo e¬

Expanded text:
Tunc alius qui non intellexit: Quid dixit, inquit, aut quid est quod laudas? Ambo me audierunt, Tunc alius qui non intellexit: Quid dixit, inquit, aut quid est quod laudas? Ambo me audierunt, ambobus ego dixi; sed uni ipsorum Deus dixit. Si parva magnis comparare conceditur, quoniam nos ad eum quid sumus? tamen nescio quid incorporaliter et spiritualiter facit in nobis Deus, quod nec sonus est qui aurem percutiat, nec color qui oculis discernatur, nec odor est qui naribus capiatur, nec sapor qui faucibus judicetur, nec durum et molle quod tangendo sentiatur: tamen aliquid est quod sentire facile est, explicare impossibile est. Si ergo Deus, ut dicere coeperam, loquitur in cordibus nostris sine sono, quomodo loquitur Filio suo? Sic ergo, fratres, sic cogitate, quantum potestis, ut dixi, si licet parva magnis modo aliquo comparare; sic cogitate. Incorporaliter Pater locutus est Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filium. Nec eum sic docuit quasi indo
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ad aurem sonui : num quidego in corde lumen accendi : proculdubio siuerum ẽ quod
dixi & hocuerum non solũ audistis: uerum &iam intellexistis : Duae res ibi fastae sunt
discernite illas auditus & intellestus : auditus ꝑme fastus est: intellestus ꝑquem. Ego ad
aurem dixi ut audir&is ad corur̃m quis dixit ut intelle ger&is sine dubio aliquis & ad corurm
aliquid dixit ut non solũ strepitus iste uerborũ ꝑcuter& auremuram : sed &iã in corurm
aliquid descender & ueritatis. Dixit aliquis & ad cor urm sed non eũ uid&is. suntellexiftis
frs̃ distum ẽ & cordiur̃o munus dĩ ẽ intellegentix quis hoc dixit incordeuro suntelle¬
xistis cuidicit psalmus damihi intellestũ ut discã mandatatua. Verbi gratia eps locutus
est : quid locutus .ẽ aitaliquis respondens quid locutus sit : & addis uerum di

Expanded text:
Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accendi? Procul dubio si verum est quod Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accendi? Procul dubio si verum est quod dixi, et hoc verum non solum audistis, verum etiam intellexistis; duae res ibi factae sunt, discernite illas, auditus et intellectus. Auditus per me factus est, intellectus per quem? Ego ad aurem dixi ut audiretis, ad cor vestrum quis dixit ut intelligeretis? Sine dubio aliquis et ad cor vestrum aliquid dixit, ut non solum strepitus iste verborum percuteret aurem vestram, sed etiam in cor vestrum aliquid descenderet veritatis: dixit aliquis et ad cor vestrum, sed non eum videtis; si intellexistis, fratres, dictum est et cordi vestro. Munus Dei est intelligentia. Quis hoc dixit in corde vestro, si intellexistis? Cui dicit Psalmus, Da mihi intellectum, ut discam mandata tua . Verbi gratia, episcopus locutus est. Quid locutus est, aliquis ait? Respondes quid locutus sit, et addis: Verum dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
pator filium uerba fecit quomodotu quando doces filiumtuum uerba facis quomodo facit
uerba uerbo quae uerba multa fierent unico uerbo. uerbũ enimpatris aures habuit
ados patris carnalia sunt ista pereant de cordibus urĩs. hoc enimdico ecce siintellexistis
quod egodixi Ego ceste locutussum & mea uerba sonuer̃ sonisque aures pepulerunt
& ꝑ sensũ auditus urĩ : ad corsententiã ꝑduxerunt Suntellexistis. facite aliquem audis se
inelinguae hominem tantũ modo audisse nec tamen intellexisse quod dixi qua
strepitũ ꝑ tin& emissum exoremeo. sic eius ille pasticeps fastus ẽ qui non intellexit quomodo
&uos eum sonũ audiuit eadem syllabae aures eius ꝑcusserunt. sed incorde ipsius nihil
iuerunt. quare quia non intellexit. Vos autẽ si intellexistis unde intellex

Expanded text:
Pater Filium, verba fecit, quomodo tu, quando doces filium tuum, verba facis? Quomodo facit Pater Filium, verba fecit, quomodo tu, quando doces filium tuum, verba facis? Quomodo facit verba Verbo? Quae verba multa fierent unico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Patris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, ecce si intellexistis quod ego dixi, ego certe locutus sum, et mea verba sonuerunt, sonisque aures pepulerunt, et per sensum auditus vestri ad cor sententiam perduxerunt, si intellexistis. Facite aliquem audisse latinae linguae hominem, tantummodo audisse, nec tamen intellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet emissum ex ore meo, sic ejus ille particeps factus est qui non intellexit, quomodo et vos; eum sonum audivit, eaedem syllabae aures ejus percusserunt; sed in corde ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia non intellexit. Vos autem si intellexistis unde intellexistis?