comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de sacram̃to fidei an de fide m̃tis
ibi agitur  Si de sacram̃to: cur
nominatim distingunt᷑ ꝑsone: Siuͦ
de fidei affectu: qͦmͦ uerũ ẽ. cũ eo
careat paruulus: An illud facturꝰ
paruulus respondet᷑ cũ creuerit:
sic̃ & in omnib pompis diaboli
spondet᷑ abrenuntiare: Qͦd si ñ
seruau̾it factꝰ adultꝰ: tenebitur
ipse ł sponsor. Sane dici pot̾ ibi
sponderi ꝓ paruulo qͦd ad maio¬
rẽ ȩtatẽ si uenerit. & pompis dia¬
boli renuntiabit: & sanã fidem
tenebit. cuiꝰ tunc sacram̃tũ recipit.
Hac aũ sponsione paruulus ꝓ qͦ fit
tenebitur. ñ sponsor: si tamen ut
cautio impleat᷑. qͣntũ in se est operã
dederit: quia exigit᷑ a patrino. di¬
ligens circa eũ ꝓ quo spopondit
sollicitudo. De hoc aug̃ ad cathe¬
onẽ: qua renuntiare põpis diaboli
& responsio fidei fit in cathecumi¬
no: cui addit᷑ exorcismꝰ. Ante bap¬
tismũ autẽ fit cathecismꝰ & exor¬
cismus: post cathecismũ sequitur

Expanded text:
de sacramento fidei, an de fide mentis ibi agitur? Si de sacramento, cur nominatim distinguuntur personae? Si vero de fidei affectu, quomodo verum est, cum ea parvulus careat? An illud facturus parvulus spondetur cum creverit, sicut et omnibus pompis diaboli spondetur abrenuntiare, quod si non servaverit factus adultus, tenebitur ipse, vel sponsor? Sane etiam dici potest ibi sponderi pro parvulo, qui ad majorem aetatem, si venerit, et pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, operam dederit, quia exigitur a patrino, ut sit diligens circa eum pro quo spondit sollicitudo. De hoc Aug.: onem, qua renuntiare pompis diaboli  et responsio fidei fit in catechismo, cui additur exorcismus. Ante Baptismum enim fit catechismus et exorcismus, post catechismum sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto uisserit tẽpore purgare cure¬
mus: qr sine confessione em̃datio¬
nis peccata nequeunt dimitti.
S & grauiora coequalib panden¬
da st̃. cũ deest sacerdos & urget
ꝑicłm: uenialia uͦ etiã sacerdotis

Expanded text:
quanto jusserit tempore purgare curemus, quia sine confessione emendationis, peccata nequeunt dimitti. Sed et graviora coaequalibus pandenda sunt, cum deest sacerdos, et urget periculum. Venialia vero, etiam sace
Abbreviated transcription (Latin):
se extit̾it. negligat᷑ ab illo qui eũ
miscđiter monet & petit. ne ãbo
in foueã cadant. quã stultꝰ euita¬
re noluit. Tanta itaq uis con¬
fessionis ẽ: ut si deest sacerdos
confiteat᷑ ꝓximo. Sepe enĩ con¬
tingit qđ penitens ñ potest uere¬
cundari corã sac̾dote. quẽ desi¬
deranti nec tempꝰ nec locꝰ offert:
& si ille cui confitebit᷑ potestatẽ
soluendi ñ habe at. fit tam̃ dignꝰ
uenia ex sac̾dotis desiderio qui
crim̃ confitet᷑ socio. Mundati
enũ sunt leꝑsi dũ ibant ostende
ora uel se sacerdotib: ante ꝗͣ ad̃
eos ꝑuenirent. Unde patet dm̃
ad cor respic̾e : dũ ex necessitate
ꝓhibent᷑ ad sac̾dotes ꝑuenire.

Expanded text:
it, negligatur ab eo, qui eum misericorditer monet et petit; ne ambo in foveam cadant, quam stultus evitare noluit. Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest saceconfiteatur proximo. Saepe enim contingit, quod poenitens non possit verecundari coram sacerdote, quem desiderandi nec tempus nec locus offert, et si ille cui confitebitur potestatem solvendi non habeat, sit tamen dignus venia ex sacerdotis desiderio, qui crimen confitetur socio. Mundati enim sunt leprosi, dum irent ostendere ora vel se sacerdotibus, antequam ad eos pervenirent. Unde patet Deum ad cor respicere, dum ex necessitate prohibentur ad sacerdotes pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ erubescentiȩ dominans. nichil
eoꝵ que cõmisit nuntio dĩ ne.¬
gauit. Ds̃ enĩ qui misericors ẽ &
uistꝰ. sicut seruat misccłiam in
iusticia: ita & iusticiã in miscłia¬
Opꝰ enĩ misccłiȩ ẽ. peccanti peccata
dimittere: s oportet ut iustꝰ mi¬
sereatur iuste. Considerat enĩ si
dignꝰ est ñ dico tm̃ iusticia: s &
miscđia. Iusticia enĩ sola dam
labore querit grãm. Laborat enĩ
mens patiendo erubescentiã: &
qm̃ uerecundia magna ẽ pena.
qui erubescit ꝓ xp̃o. fit dignus
miscđ̾ia. Uñ aug̃. Datet qr qͣnto
plurib confitebit᷑ in spe uenie
turpitudinẽ criminis: tanto
faciliꝰ consequit᷑ gr̃am remissio¬
nis. Ipsi enĩ sac̾dotes plus iam¬
posst̃ ꝓficere: plꝰ confitentib par¬

Expanded text:
qui erubescentiae dominans, nihil qui erubescentiae dominans, nihil eorum quae commisit, nuntio Dei denegavit. Deus enim qui misericors est et justus, sicut conservat misericordiam in justitia, ita et justiOpus enim misericordiae est peccanti peccata dimittere; sed oportet ut justus misereatur juste. Considerat enim si dignus est, non dico justitia, sed et misericordia. Justitia enim sola damnlabore quaerit gratiam. Laborat enim mens patiendo erubescentiam. Et quoniam verecundia magna est poena, qui erubescit pro Christo fit dignus misericordia. Unde patet quia quanto pluribus confitebitur in spe veniae turpitudinem criminis, tanto facilius consequetur gratiam remissionis. Ipsi enim sacerdotes plus possunt proficere, plus confitentibus par
Abbreviated transcription (Latin):
hanc p̃positis ȩccłiȩ tͣdidit potesta¬
tẽ ut confitentib penitentiȩ re¬
missionẽ darent: & eosdẽ salubri
satisfactione purgatos ad com¬
munionẽ sacram̃toꝵ ꝑ lanuam
reconciliationis admitterent.
penitet omnino peniteat. & do¬
lorẽ lacͥmis ostendat: rep̃sentet
uitã suã do ꝑ sacerdotẽ: p̃ueni¬
at uidiciũ di ꝑ confessionẽ. Pre¬
cepit enĩ dñs mundandis ut osten¬
derent ora sac̾dotib: docens cor
enĩ ora monstrate: & om̃s. ñ unꝰ
ꝓomnib. Non aliũ statuatiᷤ nun¬
tiũ qui ꝓ uob̃ offerat munus a
moyse statutũ: s qͥ ꝑ uos peccasti
ꝑ uos erubescatis. Erubescentia
enĩ ipsa : partẽ ht̃ remissionis.
Ex miscđia enĩ hoc p̃cepit ddñs:
ut nemo peniteret in occulto.
In hoc enĩ qđ ꝑ se ipsũ dicit sac̃¬
doti & erubescentiã uincit: ti¬
more offensi fit uenia criminis.
& si ñ statĩ purgat᷑. fit tam̃ ue¬
niale qͦd cõmiserat mortale.
Multũ enĩ satisfactionis obtulit:

Expanded text:
dit potestatem, ut confitentibus poenitentiae satisfactionem darent, et eosdem salubri satisfactione purgatos, ad communionem sacramentorum per januam reconciliationis admitterent. poenitet, omnimodo poeniteat, et dolorem lacrymis ostendat. Repraesentet vitam suam Deo per sacerdotem, praeveniat judicium Dei per confessionem. Praecepit enim Dominus mundandis, ut ostenderent ora sacerdotibus : docens corpenim, Ora monstrate; et omnes, non unus pro omnibus. Non alium statuatis nuntium, qui pro vobis offerat munus a Moyse statutum : sed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa partem habet remissionis: ex misericordia enim hoc praecepit Dominus, ut neminem poeniteret in occulto. In hoc enim quod per se ipsum dicit sacerdoti, et erubescentiam vincit timore Dei offensi, fit venia criminis: et si non statim purgatur, fit tamen veniale, quod commiserat mortale. Multum enim satisfactionis obtulit,
Abbreviated transcription (Latin):
men legitime sint ꝑsone. Qđ aũ
legitima sit infideliũ ꝯiunctio:
ꝯiuncta sine ulla culpa relinqui¬
tur: si cũ uiro xp̃iano ꝑmanere
noluerit. Ex his etiã ꝓbatur qr
infideli ad fidẽ conu̾so apłs con¬
sulit infidelẽ ñ dimitt̾e. Qͦd ñ
fac̾et: nisi e̾ẽt int̾ eos legitimũ
ꝯiugiũ. Legitimũ ẽ quod legali
institutione ł ꝓuincie morib ñ
contͣ uissionẽ dñi contrahitur.
quid dice. Est aũ cognatio
alia carnalis alia spũalis. Orimũ
de carnali cognatione & affini¬
tate inspiciamꝰ. Cognati gͥ uel
affines in seꝑtimo gradu ł infra
copulari ñ debent. Uñ gͥg̃ ep̃is¬
usq ad septimã obseruare iubemꝰ
genationẽ: & quamdui se agno¬
nullus uxorẽ ducat. usq post
gen̾ationẽ septimã: uel quousq
parentela cognosci pot̃. Item.¬

Expanded text:
men legitimae sunt personae. Quod antem legitima sit infidelium conjunctioietate conjuncta, sine ulla culpa relinquitur, si cum viro christiano permanere noluerit. Ex hoc etiam probatur, quod infideli ad fidem converso Apostolus consuluit infidelem non dimittere; quod non faceret, si non esset inter eos legitimum conjugium. Legitimum est quod legali institutione, vel provinciae moribus, non contra jussionem Domini contrahitur .quid dicere. Est autem cognatio alia carnalis, alia spiritualis. Primum de carnali cognatione et affinitate inspiciamus. Cognati ergo vel affines in septimo gradu, vel infra, copulari non debent; unde Greusque ad septimam observare decernimus generationem; et quamdiu se cognonullus uxorem ducat usque post generationem septimam, vel quousque parentela cognosci potest. Item
Abbreviated transcription (Latin):
queri utrũ debeat simplicit̾
hoc simplicit̾ & absq det̾minatio¬
ne minꝰ congruent̾ dici. Ex siqͣndo¬
q breuitatis causa simplicit᷑ denun¬
tiet᷑. nũꝗͣ tam̃ simplicit̾ debet in¬
telligi: quia ut ait aug̃. in iͦ. lib̾ de

Expanded text:
quaeri utrum debeat simpliciterhoc simpliciter et absque determinatione minus congruenter dici. Et si quandoque brevitatis causa simpliciter denuntietur, nunquam tamen simpliciter debet intelligi. Quia, ut August., in lib. 1 de
Abbreviated transcription (Latin):
omnia quȩ facta st̃. Idẽ in libͦ. lxxx.
triũ quest̃. Dicit᷑ creatura qͥcqͥd
fecit ds pat̾ ꝑfiliũ: qui ñ potest
appellari creatura: q̃m ꝑ ipsũ facta
Probemꝰ in quit creaturã ñ e̾ẽ cũ fili amb̾.¬
um. Audiuimꝰ enĩ in eugłiis dñm¬
mandasse discipłis: p̃dicate eugłi¬
um omni creaturȩ. Qui uniu̾sam
creaturã dicit: nullũ excipit. Et
ubi st̃ qͥ creaturã xp̃m appellañ:
Nã si creatura e̾e̾t. sibi mandaret
nitati: quia testante apło. omnis
docende creature discipłis man¬

Expanded text:
t. Idem in lib. 83 Quaest.: Dicitur creatura quidquid fecit Deus Pater per Filium; qui non potest appellari creatura, quoniam per ipsum facta Probemus, inquit, creaturam non esse Dei Filium. Audivimus enim in Evangelio Dmandasse discipulis: Praedicate Evangelium omni creaturae. Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ubi sunt, qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, sibi mandaret nitati: quia testante Apostolo: Omdocendae creaturae discipulis man
Abbreviated transcription (Latin):
miscđiam: & ut generalit̃ breuĩt¬
q cõplectar quã de uirtute habeo
qͦd diligendũ ẽ diligit᷑: hec & in
aliis maior in aliis minor. in aliis
nulla ẽ. Plenissima uͦ quȩ iam
ñ possit augeri: quandui hic hõ
uiuit. in nemine. Hic insinuari¬
uidet᷑ qđ aliquis ea ratione dici
possit habere unã uir tutẽ magiᷤ
ꝗͣ aliã. quia ꝑ caritatẽ magis
afficitur in actu uniꝰ uirtutis qͣ
alteriꝰ: & ꝓpt̾ differentiã actuũ
ipsas uirtutes magis uł minus
habere dici potest. & aliquã non

Expanded text:
misericordiam. et ut generaliter breuitemisericordiam. et ut generaliter breuiterque complectar quam de uirtute habeo quod diligendum est diligitur; haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est; plenissima uero quae iam non possit augeri, quamdiu hic homo uiuit, in nemine. videtur quod aliquis ea ratione possit dici habere unam virtutem magis quam aliam, quia per charitatem magis efficitur in actu unius virtutis quam alterius; et propter differentiam actuum ipsas virtutes magis vel minus habere dicitur. Potes
Abbreviated transcription (Latin):
tua satis apparuit ñ placuisse
omnia paria ẽẽ peccata. etiamsi
hoc de uirtutib uerũ sit: qr & si
uerũ ẽ eum qui ht̃ unã omnes
habere uirtutes. & eũ qui unã ñ
ht̃ nullã habere: non sic pecc̃a
st̃ paria. quia uͥ uirtꝰ nulla est
nichil rectũ ẽ: nec tam̃ ideo ñ ẽ
prauo prauiꝰ. distorto q distortiꝰ.
ħi aũ quodd puto ẽẽ ueriꝰ sacris q
litteris congruentiꝰ. ita st̃ animȩ
intentiones ut corporis membra.
ñ qͣ uicdeant᷑ locis s qdđ sentiant᷑
affectib. & aliꝰ illuminat᷑ ampliꝰ
minꝰ alius. aliꝰ omnino caret lu
one piȩ caritatis affectꝰ ẽ. in alio
actu magis. in alio minꝰ. in aliqͦ
nichil: sic dici potest habere aliã.¬
recte possumꝰ dic̾e: & aliqua inisto.
nulla in illo. qͣntũ ꝑtinet ad cari¬
tatẽ quȩ pietas ẽ: & in uno hoĩe
qui maiorẽ habeat pudicitiã
ꝗͣ patientiã. & maiorẽ hodie qͣ
heri si ꝓficit. & adhuc ñ habeat
continentiã & habeat ñ paruã

Expanded text:
tua satis apparuit non placuisse omnia paria esse peccata, etiamsi hoc de virtutibus verum sit; quia etsi uerum est eum qui habet unam omnes habere uirtutes, eum qui unam non habet nullam habere, nec sic peccata sunt paria; quia ubi uirtus nulla est nihil quidem rectum est, nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius; si autem, quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius, ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus et aliud illuminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumone piae caritatis affectus est, in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest hrecte possumus dicere; et aliqua in isto, nulla in illo, quantum pertinet ad caritatem quae pietas est; et in ipso uno homine quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam, et maiorem hodie quam heri, si proficit; et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam
Abbreviated transcription (Latin):
Qñ cessandũ sit a coitu.C.xcii.¬
t licet debitũ poscenti sit
sẽꝑ soluendũ: ñ licet tam̃
quolibet die poscere. Unde aug̃
qͣndo licet conuenire: aliq̃n non.
Dropt̾ ꝓcessionis enĩ dies & ienuini¬
oꝵ aliq̃n non licet conuenire: qr
etiã a licitis abstinendũ ẽ ut fa¬
ciliꝰ impet̾ri possit qͦd postulat᷑.
Idẽ. Qtiens enĩ uel dies natiui¬
tatis uel reliquȩ festiuitates ad¬
uenerint. ñ solũ a concubinarũ
consortio. s etiã a ꝓpriis uxorib
ꝓcreandoꝵ filioꝵ ducit᷑ uxor. ñ
sũ usũ: qr & dies festi & dies pro¬
cessionis & ipsa ratio conceptus
& partꝰ uixta legẽ cessare usum
carnis his debere tẽporib demon¬

Expanded text:
 cessandum sit a coitu. Et licet debitum poscenti semper sit solvendum, non licet tamen qualibet die poscere. Unde Augusquando licet convenire, aliquando non. Propter processionis enim dies, et jejuniorum aliquando non licet conveetiam a licitis abstinendum est ut facilius impetrari possit quod postulatur. » Item: « Quoties enim vel dies Nativitatis vel reliquae festivitates advenerint non solum a concubinarum consortio, sed etiam a propriis uxoribus ucitur uxor, non sum usum; quia et dies festi, processionis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessare usum carnis his debere temporibus demon
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq uxori debitũ reddit:
gerant comedi ñ pot̾ant: qͣntõ¬
magis panis qui de cęlo descendit
ñ potest ab bis qͥ coniugalibus
paulo ante hesere cõplexib uiola¬
ri atq contingi: Non qđ nuptiaᷤ
condemnemꝰ: s qđ eo tẽpore quo

Expanded text:
quicunque uxori debitum reddit, gerant comedi non poterant , quantomagis panis ille qui de coelo descendit, non potest ab his, qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi! Non quod nuptias condemnemus, sed quod eo tempore quo
Abbreviated transcription (Latin):
succentor qͥ subseq̾nter canendo
respondet. Concentor aũ dr̃. qui
consonat: qui aũ ñ consonat nec
concinit. concentor ñ erit. His
breuit̃ tͣctatis. admonendi st̃ xp̃i
ministri. quatinꝰ sic̃ excellunt or¬
dinis dignitate ita p̃cellañ uitȩ
sc̃itate: ut plebs eis cõmissa. eoꝵ q
disciplinis edocta. gratant̃ eis obe¬
diat: & eoꝵ imitatione de die in
diẽ ꝓficiat: a qͥb diuina sacram̃¬
ta ꝑcipiunt. & missarũ sollemnia
audiunt. Missa aũ dr̃. uel quia
missa ẽ hostia cuiꝰ cõmemoratio fit
in illo officio. unde dr̃. ite missa ẽ.
id÷ sequimini hostiã quȩ missa ẽ
ad celestia. tendentes post eã: ł q
missus cȩlestis uenit ad consecran¬
dũ dñicũ corpꝰ ꝑ quẽ ad altare
oȩleste defertur hostia. unde  dr

Expanded text:
succentor qui subsequenter canendo succentor qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat. Qui autem non consonat nec concinit, concentor non erit. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt, et missarum solemnia audiunt. Missa autem dicitur, vel quia missa est hostia, cujus commemoratio fit in illo officio: unde dicitur: Ite missa est, id est: Sequimini hostiam quae missa est ad coelestia, tendentes post eam; vel quia missus coelestis venit ad consecrandum dominicum corpus, per quem ad altare coeleste defertur hostia. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
missa ẽ. Om̃s aũ superiꝰ designa¬
ti ordines. ep̃i nuncupant᷑. Nota
qd archiep̾oꝵ nomine primates
suꝑiꝰ significasse uidet᷑: & metro¬
politarũ. quos nc̃ archiep̃os ddicunꝰ.
Hoꝵ aũ discretio a gentilib intro¬
ducta uidet᷑: qͥ suos flamines. alioᷤ
simplicit̾ flamines. alios arcbifla¬
mines. alios ꝓthoflamines appel¬
labant. Sac̾dotes enĩ gentilium
flamines dicebant᷑: qͥ habebant
in capite pilleũ in qͦ erat breuis
iurga desuꝑ habens aliqͥd lane:
qͦd cũ ꝑ estũ ferre ñ possent. filũ
tantũ in capite ligare ceperunt.
Nludis enĩ caꝑitib eis incedere ne¬
fas erat. Uñ & a filo qͦ utebantur
flamines dicti st̃. quasi filamines:
s festis dieb filo deposito pilleũ
ĩponebant. ꝓ sac̃dotii eminentia.
ficatio multiplex ẽ. Modo enum
sacerdotẽ. mͦ ꝓpħam: mͦ poetam
significat. De cantore. Cxl ix¬
tur in cantu. Huiꝰ sunt duo
gen̾a: precentor & succentor: pre¬
centor qͥ uocẽ p̃mittit in cantu:

Expanded text:
missa est. Omnes autem superius designati ordines episcopi nuncupantur. Nota quod archiepiscoporum nomine, primates superius significasse videtur, et metropolitanorum, quos nunc archiepiscopos dicimus. Horum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habebant in capite pileum, in quo erat brevis virga, desuper habens aliquid lanae, quod cum per aestum ferre non possent, filum tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. ficatio multiplex est. Modo enim ssignificat. Cantor tur in cantu. Hujus sunt duo genera: praecentor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu,
Abbreviated transcription (Latin):
infra se positoꝵ mores & uitam.
pͥnceps sac̃dotũ ẽ quasi uia
seq̃ntium : ipse & summꝰ sacerdos
uitas efficit: ipse om̃s eccłiasticos¬
ordines disponit. De quadriꝑtito¬

Expanded text:
ores et vitam. nceps sacerdotum, quasi via sequentium, ipse et summus sacerdos rdotes efficit, ipse omnes ecclesiasticos disponit. 12. De quadripart
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qđ ei dicunt᷑ ñnulla nuntiare.
ñ ut ipse ab eis discat. s ut ab
eo ipsi ꝑ u̾bũ eiꝰ sine corporali
sono. Nuntiant enĩ qͦd uolue¬
rit. ab eo missi ad qͦs uoluerit:
totũ ab illo ꝑ illud eiꝰ uerbũ au¬
dientes. id ÷ in eiꝰ ueritate inue¬
nientes qͥd fibi faciendũ. quid.

Expanded text:
est quod ei dicuntur nonnulla nuntiare, est quod ei dicuntur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo ipsi per verbum ejus sine corporali sono nuntient etiam quod voluerit ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo, per illud verbum ejus audientes, id est in ejus veritate inveniente
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ incredebile animas scõꝵ quȩ ĩ
abscondito faciei cłi ueri luminᷤ
illustratione letant᷑: in ipsiꝰ con¬
templatione ea quȩ foris agunt᷑
intellig̾e. qͣntũ uel illis ad gau¬
diũ ł nobis ad auxiliũ ꝑtinet.
Sic̃ enĩ angelis ita & scĩs qui deo
assistunt petitiones nr̃e innote
scunt in u̾bo di qͦd contẽplant᷑:
ũn & dicunt᷑ angł̃i orationes &
uota nr̃a offerre do: ñ quia eũ
doceant. s quia eiꝰ uoluntatem
suꝑ eis ꝯsulunt. Uñ aug̃ in lib̾
de orando dõ. Angelis qͥ st̃ apud
dm̃ innotescunt petitiones nr̃e
ut qͦdamm eas offerant do. &
de his ꝯsulant: & qͦd d̾o iubente
implendũ eẽ cognou̾int. hȩc nob¬
Yñ & angłs hominib ait. Cum
oraretis: orationẽ ur̃am obtuli do.
Ad omnia quidẽ scienda sufficit
do sua ꝑfectio: ht̃ tam̃ nuntios
id÷ angelos. ñ qͥ ei qͦd nescit an¬
nuntient. non enĩ st̃ ulla quȩ
nesciat: s bonũ eoꝵ ẽ de oꝑib
suis eiꝰ consulere ueritatẽ : & hoc

Expanded text:
e incredibile animas sanctorum, quae in abscondito faciei Dei veri luminis illustratione laetantur, in ipsius contemplatione ea quae foris aguntur intelligere quantum vel illis ad gaudium vel nobis ad auxilium pertinet. Sicut enim angelis, ita et sanctis qui Deo assistunt petitiones nostrae innscunt in Verbo Dei, quod contemplantur. Unde et dicuntur angeli orationes et vota nostra offerre Deo; non quia eum doceant, sed quia ejus voluntatem super eis consulunt. Unde Aug., in lib. de Orando ad Deum; Angelis, qui sunt apud Deum, innotescunt petitiones nostrae, ut quodammodo offerant Deo, et de his consuiant; et quod Deo jubente implendum esse cognoverint, hoc nobns hominibus, ait: Cum oraretis, orationem vestram obtuli Deo . Ad omnia quippe scienda sufficit Deo sua perfectio. Habet tamen nuntios, id est angelos, non qui ei quod nescit annuntient; non enim sunt ulla quae nesciat; sed bonum eorum est, de operibus suis consulere veritatem: et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ut te occupatũ diabolus inueniat.
De t̾plici gen̾e exercitationis. Sun
aũ exercitationũ tres species. Una
ad edificationẽ animȩ ꝑtinet:
alt̾a ad corporis fom̃tũ: alia ad
utriꝰq subu̾sionẽ. Cũ gͥ absq
sacram̃tis quib ñ alligauit po¬
tentiã suã ds homini gr̃am dona¬
re posset: p̃dictis de causis sacra¬
m̃ta instituit. Duo aũ suĩ in qͥb
sacram̃tũ consistit: scił. u̾ba & res.
Uerba. ut inuocatio tͥnitatis: res
ut aqua oleũ. & huiꝰmodi. De dif¬
fentia sacram̃toꝵ ueterũ & nouoꝵ.

Expanded text:
ut te occupatum diabolus inveniat. 4. ut te occupatum diabolus inveniat. 4. De triplici genere exercitationis. Sunt autem exercitationum tres species. Una ad aedificationem animae pertinet; alia ad corporis fomentum; alia ad utriusque subversionem. Cum igitur absque sacramentis quibus non alligavit potentiam suam Deus homini gratiam donare posset, praedictis de causis sacramenta instituit. Duo autem sunt in quibus sacramentum consistit, scilicet verba et res; verba, ut invocatio Trinitatis; res, ut aqua, oleum et hujusmodi. 5. De differentia sacramentorum veterum et novorum.
Abbreviated transcription (Latin):
instituta st̃: ꝓpt̾ humiliatio¬
nẽ. eruditionẽ. exercitationem.
Propt̾ humiliationẽ quidẽ: ut dũ
homo insensibilib reb quȩ nat᷑a
infra ipsũ st̃. ex p̃cepto creatoris
se reuerendo subicit. ex hac humi¬
litate & obedientia deo magis
placeat: & apud eũ mereat᷑ cuiꝰ
imꝑio salutẽ querit in inferiorib
se. & si ñ ab illis s per illa a deo.
ꝓpt̃ eruditionẽ etiã instituta sunt:
ut ꝑ illud qͦd foris in specie uisi¬
bili cernit᷑. ad inuisibilẽ uirtutẽ
quȩ intꝰ ẽ agnoscendã mens eru¬
diatur. Homo enĩ qui ante pecc̃m
sine medio dm̃ uidebat: ꝑ pecc̃m &¬
caꝑe nisi humanis exercitatus.
Dpt̾ exercitationẽ similit̾ institu¬
ta st̃: quia cũ homo ociosus ẽẽ ñ
possit. ꝓponit᷑ ei utilis & salubriᷤᷤ
exercitatio in sacram̃tis. qͣ uanã
& noxiã declinet occupationem.
Non enĩ facile capit᷑ a tẽptatore:
qͥ bono uacat exercitio. Unde ier
monet. Semꝑ aliqͥd oꝑis facito

Expanded text:
nstituta sunt: propter humiliationem, eruditionem et exercitationem. Propter humiliationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quae natura infra ipsum sunt, ex praecepto Creatoris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat, et apud eum mereatur; cujus imperio salutem quaerit in inferioribus se, etsi non ab illis, sed per illa a Deo. Propter eruditionem etiam instituta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbat, per peccatum na queat capere, nisi humanis exercitatus. Propter exercitationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat exercitio. Unde Hieronymus monet: Semper aliquid operis facito,
Abbreviated transcription (Latin):
ineã carnẽ & bibit sanguinem
meũ: in me manet. & ego in eũ.
Si in me manet & ego in eo. tunc
bibit: qui uͦ ñ in me manet nec
ego in illo. & si accipit sacram̃tũ.¬
magnũ acquirit torm̃tũ. Itẽ de
efficit᷑: nec alienari ab illiꝰ panis
calicis q consortio. etiãsi anteqꝗͣ
panẽ illũ edat & calicẽ bibat.
sacram̃ti bñficio ñ priuat᷑ qͣndo
ille hoc quod illud sacram̃tũ sig

Expanded text:
carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. Si in me manet, et ego in eo, tunc bibit; qui vero non in me manet, nec ego in illo; et si accipit sacramentum, acquirit magnum tormentum. Item, de efficitur, nec alienari ab ipsius panis calicisque consortio, etiamsi antequam panem illum comedat calicemque bibat, sacramenti beneficio non privatur, quando ille hoc quod illud sacramentum sig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo qđ sicut unꝰ panis ex multiᷤ gra¬
nis. & unũ corpꝰ ex multis mẽbris.
cõponit᷑. sic eccłia ex multis fidelib
caritate copulante conectit᷑. Hoc
mysteriũ pacis & unitatis nr̃e xp̃c
in sua mensa consecrauit. Qͥ accipit
hoc mysteriũ unitatis & ñ tenet
uinculũ pacis: ñ accipit mysteriũ
ꝓse. s contͣ se. Cuiꝰ etiã sacram̃tũ
ẽ corpꝰ xp̃i ꝓpriũ de uirgine sump¬
tũ: quia ut corpꝰ xp̃i ex multis mẽ¬
bris purissimis & ĩmaculatis ꝯstat:
ita societas eccłiastica ex multis ꝑ¬
sonis a criminali macula liberis
consistit. In cuiꝰ rei tẏpo facta ẽ archa
dñi de lignis sethin: quȩ st̃ impu¬
ẽ tͥbilia & albȩ spinȩ similia. De¬
t sicut duȩ st̃ res illiꝰ sacram̃¬
ti. ita etiã & duo modi manducan¬
di: unꝰ sacram̃talis. scił quo boni
& mali edunt: alt̾ spũalis. qͦ soli
boni manducant. Uñ aug̃. de ũbiꝰ¬

Expanded text:
x multis granis, et unum corpus ex multis membris componitur, sic Ecclesia ex multis fidelibus charitate copulante connectitur. Hoc mysterium pacis et unitatis nostrae Christus in sua mensa consecravit: qui accipit hoc mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, non accipit hoc mysterium pro se, sed contra se. Cujus etiam sacramentum est corpus Christi proprium de Virgine sumptum; quia ut corpus Christi ex multis membris purissimis et immaculatis constat, ita societas ecclesiastica ex multis personis a criminali macula liberis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis sethim, quae sunt imputribilia, et albae spinae similia. DEt sicut duae sunt res illius sacramenti, etiam duo modi manducandi: unus sacramentalis scilicet, quo boni et mali edunt; alter spiritualis, quo soli boni manducant. Unde Aug., de Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
unt: s in ipso manere & habere
lit̾ enĩ manducat: qui in unitate
ficat manet. Nã qui discordat a
xp̃o. nec carnẽ xp̃i manducat nec
sanguinẽ bibit: &si tante rei sacͣ¬
mentũ ad iudiciũ sui cotidie acci

Expanded text:
ere, sed in ipso manere, et habere liter enim manducat, qui in unitate ficat manet. Nam qui discordat a Christo, nec carnem Christi manducat, nec sanguinem bibit, etsi tantae rei sacramentum a
Abbreviated transcription (Latin):
docendũ. De sacram̃to & re. Liii.¬
unc qͥd ibi sacram̃tũ sit & qͥd
res. uideamꝰ. Sacram̃tũ est
inuisibilis gr̃e uisibilis forma. For
uenire. Tenent gͦ species uocabula
rerũ quȩ ante fuerunt: scił paniͤ
est res: una scił contenta &
significata: alt̾a significata & ñ
dit : res aũ significata & ñ conten¬
ta ẽ unitas eccł̃iȩ in p̃destinatis.
uocatis. iustificatis & glorificatis.
Hec ẽ duplex caro xp̃i. Unde ieꝵ. sr̃¬

Expanded text:
docendum. 4. De sacramento et re. Nunc quid ibi sacramentum sit, et quid res, videamus. Sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma. Formvenire. Tenent ergo species vocabula rerum quae ante fuerunt, scilicet, panis est res: una, scilicet, contenta et significata; altera significata et non dit. Res autem significata et non contenta est unitas Ecclesiae in praedestinatis, vocatis, justificatis, et glorificatis. Haec est duplex, caro Christi, et s
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ ẽ geminȩ rei: qr utrãq
rem significat & utriꝰq rei simili¬
tudinẽ gerit. expressã. Nam sicut
panis pre cet̾is cibis corpꝰ reficit &
sustentat. & uinũ hominẽ letifi¬
cat & inebriat: sic caro xp̃i int̾iorẽ
hominẽ plus cet̾is gratiis spũalit̾
reficit & saginat. Unde. Calix
tuus inebrians qͣ p̃clariis ẽ. Habet
etiã similitudinẽ cũ re mystica. q̃
est unitas fideliũ: quia sicut ex
multis granis conficit᷑ unus panis.
& ex plurib acinis uinũ in unum
confluit. sic ex multis fideliũ ꝑsoniᷤᷤ
unitas eccłiastica constat. Uñ apłs

Expanded text:
sacramentum est geminae rei; quia utramque rem significat, et utriusque rei similitudinem gerit expressam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginat. Unde, ps. 22: Calix meus inebrians, quam praeclarus est! Habet etiam similitudinem cum re mystica, quae est unitas fidelium: quia sicut et multis granis conficitur unus panis, et ex pluribus acinis vinum in unum confluit, sic ex multis fidelium personis unitas ecclesiastica constat. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
caritas di. id÷ apparet eximia & cõ¬
mendabilis caritas cłi erga nos: in
hoc qđ filiũ suũ tradidit in mortẽ
ꝓ nobis peccatorib. Ex hibita aũ
tante erga nos dilectionis arra. &
nos monem᷑ accendim᷑q ad dili¬
gendũ dm̃. qui ꝓ nobis tm̃ fecit:
& ꝑ hoc iustificam᷑. id ÷ soluti a
peccatis iusti efficim᷑. Mors gͥ xp̃i
nos iustificat: dũ ꝑ eã caritas exci

Expanded text:
charitas Dei, id est, apparet eximia et commendabilis charitas Dei erga nos in hoc quod Filium suum tradidit in mortem pro nobis peccatoribus. Exhibita autem tantae erga nos dilectionis arrha, et nos movemur accendimurque ad diligendum Deum, qui pro nobis tanta fecit; et per hoc justipeccatis justi efficimur. Mors igitur Christi nos justificat, dum per eam charitas Chri
Abbreviated transcription (Latin):
uidet quisq in corde suo eẽ si credit.
uł non ẽẽ si ñ credit: ñ sicut corpora
quȩ uidemꝰ oculis corporis: & ꝑ ipsoꝵ
imagines quas memoria tenemꝰ etiã
absentia cogitamꝰ: nec sic̃ ea quȩ
ñ uidimꝰ ex his quȩ uidemꝰ cogita¬
tione uteũq formamꝰ & memoriȩ¬
cõm̃damꝰ: nec sic̃ hominẽ cuiꝰ ani¬
& ex motib corporis hominẽ sicut
uidendo didicimꝰ intuem᷑ etiã co¬
gitando. Non sic uidet᷑ fides in cor¬
de in qͦest. ab eo cuiꝰ ẽ: s eã tenet
certissima scientia. Cũ gͥ ideo cred̾e
iubeam᷑ quia qͦd credere iubem᷑ uide¬
re ñ possumꝰ: ipsã tam̃ fidẽ qͣndo ẽ

Expanded text:
videt quisque in corde suo esse, si credit; vel non esse, si non credit. Non sicut corpora, quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non videmus, et ex his quae videmus cogitationem utcumq nec sicut hominem, cujus aniet ex motibus corporis hominem sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando; non sic videtur fides in corde in quo est, ab eo cujus est, sed eam tenet certissima scientia. Cum ergo ideo credere jubeamur, quia id quod credere jubemur videre non possumus; ipsam tamen fid
Abbreviated transcription (Latin):
pecẽa dimitti aute confessionẽ.
ł ante satisfactionẽ. & ei etiã qͥ
aliq̃n in erim̃ relapsurꝰ est: querit᷑
si post cordis contritionẽ confice¬
ri contẽpserit. ł in pecẽm idẽ uł
simile reciderit. an pecẽa dimissa
recdeant. Cuiꝰ questionis solutio
obscura ẽ & ꝑplexa: aliis asseren¬
tib. algs e contͣ negantib pecc̃a
semel dimissa ulteriꝰ replicari ad
penã. Qui uͦ dicunt pecc̃a dimis¬
sa redire: subditis se muniunt
dimissa. Si enĩ in his contemptꝰ
fuerit. sine dubio reuocabit sen¬
tentiã ꝑ quã miscdiam dederat:
sic̃ in eugłio de seruo neꝗͣ legitur
qͥ in conseruũ suũ impiꝰ dep̃hensus
ẽ. Itẽ rabanꝰ. Nequã seruũ tͣdidit
dũs tortorib qͦadusq redderet
uniu̾sũ debitũ: qr ñ solũ peccat᷑a
quȩ post baptismũ homo egit. re¬
putabunt᷑ ei ad penã: s etiam¬
pecc̃a originalia quȩ ei in baptis¬
mo st̃ dimissa. Item g̾g̃. Ex ddictiᷤᷤ
engłicis constat. quia si non ex

Expanded text:
itti ante oris confessionem vel operis satisfactionem, ei etiam qui aliquando in crimen relapsus est, quaeritur si post cordis contritionem confiteri contempserit, vel in peccatum idem vel simile ceciderit, an peccata dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam. Qui vero dicunt peccata dimissa redire, subditis se muniunt dimissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiam per quam misericordiam dederat; sicut in Evangelio de servo nequam legitur, qui in conservum suum impius deprehensus est. Item Rabanus: Nequam servum tradidit Deus tortoribus, quoadusque redderet universum debitum; quia non solum peccata quae post Baptismum homo egit, reputabuntur ei ad poenam, sed etiam originalia quae in Baptismo sunt ei dimissa. Item Gregor.: Ex dictis evangelicis constat quia si ex toto
Abbreviated transcription (Latin):
actione penitentiȩ sit sacram̃tũ
& res. Sacram̃tũ enĩ signum est
sacrz rei. Quid gͥ hic signũ est.¬
dicunt sacram̃tũ hic ẽẽ qͦd ext̾iꝰ¬
tantũ gerit᷑. scił ext̾ior penitentia.
quȩ ẽ signũ int̾ioris penitentiȩ.
scił contritionis cordis & humilia¬
tionis. Quodd si ẽ: ñ omne sacram̃¬
tũ eugłicũ id efficit qͦd figurat.
Ext̾ior enĩ penitentia ñ efficit int̾i¬
orẽ: potiꝰ int̾ior causa ẽ ext̾ioris. S
ad hoc inqͥunt illi hoc ẽẽ intelli

Expanded text:
actione poenitentiae sit sacramentum actione poenitentiae sit sacramentum et res. Sacramentum enim signum est sacrae rei. Quid ergo hic signum estlphus, sacramentum hic etantum geritur, scilicet exterior poenitentia quae est signum interioris poenitentiae, scilicet, contritionis cordis et humilitatis. Quod si est, non omne sacramentum evangelicum id efficit quod figurat. Exterior enim Poenitentia non efficit interiorem; potius interior causa est exterioris. Sed ad hoc, inquiunt il
Abbreviated transcription (Latin):
cauendũ: debitit ñ oblunsci om̃s
retͥbutiones cłi. quȩ tot sc̃ qͦt sum̃
pecẽoꝵ remissiones. Tot gͥ debuit
cogitare dona di qͦt mala sua:
ac ꝓ illis usq infinẽ grãs agere. S
quia ingratꝰ ad uomitũ sic̃ camis
rediĩt. ante acta bona mortificauit
& pecc̃m dimissũ reuocauit: ut
cui humiliato ds ante pecc̃m di¬
miserat. eidẽ post elato & ingrato
ut pecc̃a dimissa iterũ ĩputentur:
placet quibꝰdã neminẽ ꝓ peccatis
semel dimissis iterũ a deo puniri.
S ideo dicunt᷑ dimissa redire &
imputari. quia ꝓpt̾ ingratitudi¬
nẽ ita reus & peccator constituit᷑
ut ante fuerat. Sic enĩ qͦd dimis¬
sũ fuerat dicit᷑ exigi: qi remissio¬
nis ꝑceptȩ ingratꝰ. ita reusfit ut
ante fuerat. Utriq parti q̃stionis
ꝓbati fauent doctores. Ideo ꝙ ali¬
cm parti ñ p̃mdicans. studioso
tutũ ac saluti ꝓpinquũ. sub m̃sa
dñoꝵ micas eclere. Qͥd sit sacͣm̃ tũ¬
restat inuestigare: quid in

Expanded text:
ebuit non oblivisci omnes retributiones Dei, quae tot sunt quot sunt peccatorum remissiones. Tot ergo debuit cogitare dona Dei quot mala sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei postea elato et ingrato ut peccata dimissa iterum imputentur, placet quibusdam neminem pro peccatis semel dimissis iterum a Deo puniri; sed ideo dicuntur dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituitur, ut ante fuerat. Sic enim quod dimissum fuerat dicitur exigi, quia remissionis perceptae ingratus, ita reus fit ut ante fuerat. Utrique parti quaestionis probati favent doctores. Ideoque alicui parti non praejudicans, studioso tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas edere. 3. restat investigare quid in
Abbreviated transcription (Latin):
uo testam̃to instituta sunt. ut ẽ
sacram̃tũ baptismi. confirmatiõĩs.
& corporis xp̃i: sacram̃tũ uͦ peni¬
tentiȩ sic̃ & coniugii ante tempꝰ
gr̃e etiã a pͥmordio humani gen̾s
fuit. Utrũq enĩ institutũ fuit in
pͥmis parentib. Item. Si exterior
penitentia sacram̃tũ ẽ & int̾ior res
sacram̃ti: sepiꝰ p̃cedit res sacram̃tũ
ꝗͣ sacram̃tũ rem. S nec hoc incon.¬
ueniens ẽ. Nlamꝰ in aliis sacram̃tis
quȩ efficiunt qͦd figurant: hoc
sepe contingit. Quidã aũ dicuĩ
ext̾iorẽ penitentiã & int̾iorem eẽ
sacram̃tũ: nec duo sacram̃ta s unĩs.
ut species panis & uimi ñ duo st̃
sacram̃ta s unũ: & sicut in sacra¬
m̃to corporis. ita etiã in hoc sacra¬
m̃to dieunt aliud ẽe tantũ sacra

Expanded text:
ut est sacramentum Baptismi, Confirmationis, et Corporis Christi. Sacramentum vero Poenitentiae, sicut et Conjugii, ante tempus gratiae etiam a primordio humani generis fuit. Utrumque enim institutum fuit in primis parentibus. Item, si exterior Poenitentia sacramentum est, et interior res sacramenti, saepius praecedit res sacramentum, quam sacramentum rem. Sed nec hoc inconveniens est. Nam et in aliis sacramentis quae efficiunt quod figurant, hoc saepe contingit. Quidam autem dicunt exteriorem Poenitentiam et interiorem esse sacramentum, nec duo sacramenta, sed unum, ut species panis et vini non duo sunt sacramenta, sed unum. Et sicut in sacramento Corporis, ita etiam in hoc sacram
Abbreviated transcription (Latin):
Quib opponit᷑. Si quis ꝓ peccato
de qͦ penituit & indulgentiã acce¬
pit iterũ punit᷑. ñ uidet᷑ iustum:
si punit᷑ ꝓ eo qđ peccauit & non
em̃dauit. iusticia ẽ aꝑta: si uͦ reqͥ¬
rit᷑ quod fuerat condonatũ. uel
iniusticia ẽ. ł iusticia occulta.
Uidet᷑ etiã ds bis in idipsũ udicare
& duplex tͥbulatio consurg̾e: qͦd
scriptura negat. Sed ad hoc pot̃
dici qͦd neq duplex tribulatio
consurgit: neq iudicat d̾s bis in
id ipsũ. Hoc enĩ fieret: si post con¬
dignã satisfactionẽ & sufficientẽ
penã iterũ puniret. S ñ satisfec̃
digne & sufficient̾: quia non

Expanded text:
Quibus opponitur: Si quis pro peccato de quo poenituit, et indulgentiam accepit, iterum punitur, non videtur justum. Si punitur pro eo quod peccavit et non emendavit, justitia est aperta. Si vero requiritur quod fuerat condonatum, vel injustitia est, vel justitia occulta. Videtur etiam Deus bis in idipsum judicare, et duplex tribulatio consurgere; quod Scriptura negat. Sed ad hoc potest dici quod neque duplex tribulatio consurgit, neque judicat Deus bis in idipsum. Hoc enim fieret si post condignam satisfactionem et sufficientem poenam iterum puniret; sed non satisfecit digne et sufficienter, qui no
Abbreviated transcription (Latin):
dimissa pecc̃a ubi frat̃na caritas
ñ ẽ. aꝑtissime dñs in eugłio docet
inillo seruo a quo dñs dimissum
debitũ petiit : eo qđ ille conseruo
suo debitũ nollet dimitt̾e. His¬

Expanded text:
dimissa peccata, ubi fraterna charitas non est, apertissime Dominus in evangelio docet in illo servo, a quo Dominus dimissum debitum petivit, eo quod ille conservo suo debitum nollet dimittere. Si
Abbreviated transcription (Latin):
& dimittet᷑ tibi. Si ego priꝰ dumi¬
si: dimitte uł postea. Nam si ñ
dimiseris. reuocabo te: & qͥcqͥd
dimiserã replicabo tͥ. Item. Qui
diuini bñficii oblitꝰ. suas uult uin

Expanded text:
et dimittetur tibi; si ego prius dimisi, dimitte vel postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, sua
Abbreviated transcription (Latin):
falsitas: De pena sac̾dotis qͥ pecẽm¬
aueat aũ sac̃dos ne peccata
penitentiũ aliis ꝓdat: alio¬
ante omnia caueat ne de hĩ quȩ
ei confitent᷑ peccata alicui recitet.
ñ ꝓpinquis ñ extͣneis: nec quod
absit ꝓ aliqͦ scandalo. Nlã si hoc
fecerit. deponat᷑: & omnib dieb
uitȩ suȩ ignominiosus ꝑegͥnando
ꝑgat. Quodd uͦ dictũ ẽ ut penitenꝰ
eligat sacerdotẽ scientẽ ligare &
soluere: uidet᷑ contrariũ ei quod
in canonib reꝑitur. ut nemo scił
alt̾iꝰ parrochianũ udicare presu¬
mat. S aliud ẽ fauore ł odio ꝓpri¬
um sac̃dotẽ contemũ̾e. qͦd canoneᷤᷤ
ꝓhibent: aliud cecũ uitare. qͦd fac̃e
dotũ deinceps liceat quẽlibet
cõmissũ alt̾i sacerdoti ad peniten¬
tiã suscrꝑe sine eiꝰ consensu cui se
priꝰ cõmisit: nisi ꝑ ignorantia illꝰ
cui priꝰ confessus ẽ. Qui uͦ contra
hoc fac̾e temptau̾it: gradus sui

Expanded text:
falsitas? 7. De poenis sacerdotis qui pecfalsitas? 7. De poenis sacerdotis qui pecCaveat autem sacerdos ne peccata confitentium aliis prodat; alioante omnia caveat ne de his qui ei confitentur peccata alicui recitet, non propinquis, non extraneis; nec, quod absit, pro aliquo scandalo. Nam si hoc fecerit, deponatur, et omnibus diebus vitae suae ignominiosus peregrinando pergat. Quod vero dictum est, ut poenitens eligat sacerdotem scientem ligare et solvere, videtur contrarium ei quod in canonibus reperitur, ut nemo, scilicet, alterius parochianum judicare praesumat. Sed aliud est favore vel odio proprium sacerdotem contemnere, quod canones prohibent; aliud caecum vitare, quod Urbanus rdotum deinceps liceat quemlibet commissum alteri sacerdoti ad poenitentiam suscipere, sine ejus consensu cui se prius commisit, nisi pro ignorantia illius cui prius confessus est. Qui vero contra hoc facere tentaverit, gra
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ do dicit penitens. qn nichil
illi de cõmissis scelerib celat: ñ qdđ
& si uoluntate celau̾it d̃s ignoret:
s ueritatẽ sibi ab eo dici uult. ut
ueniã consequat᷑. Si uͦ mente ali¬
qua excid̾int: confitet᷑ ueritatẽ do
eũ generalit̾ dixerit. Ds̃ qͥ nosti
occulta cordis. & oꝑa mea & deli¬
cta a te ñ st̃ abscondita qͥb ueniã
eñ ueritatẽ dilexisti. Hic insinu¬
atur qd generalis confessio etiã
mortalia delet: quoꝵ intelligen¬
tia ñ habet᷑. Qd̃ nemo debet confi¬
icut aũ penitens celare non
humilitatis causa fateri se reum
illiꝰ qͦd se ñ cõmisisse cognoseit:
qr incauta ẽ talis humilitas: &
peccatorẽ constituit. Uñ aug̃ de¬
g̃. u̾bis apłi. Cũ humilitatis causa
m̃tiris: si ñ eras peccator ante qͣ
m̃atireris. m̃tiendo efficeris qđ
uitaras. Ueritas in te ñ ẽ: nisi ita
te dixeris peccatorẽ ut etiã ẽẽ cog¬
noscas. Yeritas aũ ipsa ẽ: ut qͦd es
aicas. Nam qͦm᷑ ẽ ueritas uͥ regnat

Expanded text:
tatem dicit Deo poenitens, quando nihil illi de commissis sceleribus scelat; non quod et si voluntate celaverit, Deus, ignoret, sed veritatem sibi dici vult ab eo, ut veniam consequatur. Si vero mente aliqua exciderint, confitetur veritatem Deo, cum generaliter dixerit: Deus, qui nosti occulta cordis, et opera mea et delicta a te non sunt abscondita, quibus veniam enim veritatem dilexisti, hic insinuatur quod generalis confessio etiam mortalia delet, quorum intelligentia non habetur. 6. Nemo confiSicut autem poenitens celare non humilitatis causa, fateri se reum illius quod se non commisisse noscit; quia incauta est talis humilitas, et peccatorem constituit. Unde Aug 29: Cum humilitatis causa mentiris, si non eras peccator antequam mentireris, mentiendo efficeris quod vitaras; quia veritas in te non est, nisi ita te dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est veritas ubi regnat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ qͥsq fecit. ñ expͥmunt᷑. Sane
dici potest qđ omnia cͥminalia se¬
mel saltẽ oportet in confessione expͥ¬
mi: nisi a m̃te aliqua exciderint.
generalit̾ saltẽ ea confitere quoꝵ
memoriã ñ habes: & sic nicħ celasti
confiteri. nisi aliqua sint freq̃nter
it̾ata: ꝑfectiꝰ est tam̃ etiã illa expri¬
mere si uales. Ideo q generalit̾ co

Expanded text:
quae quisque fecit, non exprimuntur. Sane quae quisque fecit, non exprimuntur. Sane dici potest quod omnia criminalia semel saltem oportet in confessione exprimi, nisi aliqua a mente exciderint. generaliter saltem ea confitere, quorum memoriam non habes, et sic nihil celasti confiteri, nisi aliqua sint frequenter iterata; perfectius est tamen etiam illa exprimere si vales. Ideoque quotidie generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
erũ quidẽ ẽ. quia bonꝰ ẽ & ca¬
ritatẽ ht̃. & uere penitet: & tam̃
cũ ueniali pecc̃o transit. quod ñ
deleuit penitentia. Penitentia
enĩ ñ delet nͥ pecc̃m illud qͦd de¬
serit homo. Tale aũ pecc̃m sepe
in hac uita ñ relinquit᷑ ab hoĩe
& tam̃ uere penitens ẽ: &esi ñ de
omnib uenialib peniteat. Pot̾
enĩ qͥs de omni mortali & oĩ ueni¬
ali penitere excepto uno ł plurib
uenialib quidẽ÷ sic̃ ht̃ quis cari¬
tatẽ. & unũ uł plura uenialia:
qͦd de criminalib nullatenꝰ ẽe pot̾.
Est enĩ aliqͥs bonꝰ caritatẽ habenᷤ.:
s adhuc quodã cupiditatis affe¬
ctu amans hec secularia. Talis
existens. subita morte opprimit᷑.
In illo t̾reno affectu mortuus est:
& tam̃ saluabit᷑ a qͦ hic non se ab
soluit. Ergo post hanc uitã abillo
uoluissent autores: eur magis cõ¬
memorassent leuia ꝗͣ grauia. cũ
& grauiũ pena hic in expleta. post
confessio illa ubi singła peccata

Expanded text:
erum quidem est, quia bonus est, et charitatem habet, vere poenitet; et tamen cum veniali peccato transit, quod non delevit Poenitentia. Poenitentia enim non delet nisi peccatum illud quod deserit homo. Tale autem peccatum saepe in hac vita non relinquitur ab homine; et tamen vere poenitens est, etsi non de omnibus venialibus poeniteat. Potest enim quis de omni mortali, et de omni veniali poenitere, excepto uno vel pluribus, venialibus quidem; sicut habet quis charitatem, et unum vel plura venialia; quod de criminalibus nullatenus esse potest. Est enim aliquis bonus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis affectu amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo terreno affectu mortuus est,  tamen salvabitur, a quo non se hic absolvit; ergo post hanc vitam ab illo voluissent auctores, cur magis commemorassent levia quam gravia, cum etiam gravium poena hic inexpleta post hconfessio illa, ubi singula peccata
Abbreviated transcription (Latin):
nubendi alii ñ neget᷑. Apparet
hanc fuisse desponsatã sine
pactione conuigali de p̾senti.
& ideo ñ fuisse comugẽ: cui uiuen¬
te sponso alt̾i nubendi licentia
ñ negatur. Sunt enĩ quȩdam
nuptialia pacta de fut᷑o ex quib
sponsi & sponse uocant᷑. nͨ ex inde
coniugalis de p̃senti quȩ sponsũ
& sponsã etiã coniuges facit᷑. &
ut᷑q pactio desponsatio ł sponsa
lia dicunt᷑ quȩdã sollemnia pac̾
ctis uͥ est tantũ sponsio fut᷑i. ait
tutũ ẽ ut iã pacte sponsȩ non

Expanded text:
nubendi alteri non negetur. Apparet nubendi alteri non negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia pacta de futuro, ex quibus sponsi et sponsae vocantur, nec exinde conjugalis de praesenti quae sponsum et sponsam etiam conjuges facit. Et utraque pactio desponsatio vel sponslia dicuntur quaedam solemnia pactactis, ubi est tantum sponsio futuri ait tutum est ut jam pa
Abbreviated transcription (Latin):
filii opp̃sserit & post filiꝰ eiꝰ eam
duxerit. pat̾ postea ñ habeat
uxorẽ nec mulier uirũ: filiꝰ qui
patris facinꝰ ignorauit aliã ducat.
Si coniuux illa fuisset. qͦd utiq
foret si in sponsalib pactio conir¬
galis int̾cessisset: ñ ꝑmitteretur
sponsus aliã duc̃e. Mechis autẽ
pena ñ nubendi ex rigore infligi¬
tur: ut alii t̾reantur. Itẽ ex eodẽ.
Quidã desponsauit uxorẽ & dota
uit. & cũ ea coire ñ potuit: quã
clanculo frat̃ eiꝰ corrupit. & gra¬
uidã reddidit. Decretũ est ut
quãuis nupta ñ potuerit ẽẽ legi¬
timo uiro. desponsatã tam̃ fratri
fr̾ habere ñ possit: s mechus &
mecha fornicationis quidẽ uin¬
dictã sustineant: licita uͦ eis con¬
iugia ñ negent᷑. De illa desponsa¬
tione hoc intelligi debet. ubi ñ
fuit consensus coniugalis de pre¬
senti: alioqͥn ñ liceret eis alia
multet᷑. & sine spe comiugii
maneat: & si ipsa eidẽ crimini
consentiens ñ fuerit. licentia

Expanded text:
filii oppresserit, et post filius ejus eam duxerit, pater postea non habeat uxorem, nec mulier virum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliam ducere. Moechis autem poena non nubendi ex rigore infligitur, ut alii terreantur. Idem ex eodem: Quidem desponsavit uxorem, et dotavit eam, et cum ea coire non potuit; quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit. Decretum est, ut, quamvis nupta esse non potuerit legitimo viro, desponsatam tamen fratri frater habere non possmoecha fornicationis quidem vindictam sustineant, licita vero eis conjugia non negentur. De illa desponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret eis alia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuerit, licentia