comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas sparsit. ut tota pars regionis illi.¬
us. ex eadem luce igne candesceret.
Quã abbas ut uidit intremuit fugiit.
Cũq post longum horae spatiũ isdem
frater ad monasteriũ redisset. abbas eiꝰ
ut disceret ansuꝑse effusionem tanti
luminis agnouiss&: requirere eũ studu¬
it dicens. Ubi fuisti. Atille latere se
credens posse. in monasterio se fuisse res¬
pondit. Quo negante. abbas conpulsus
ẽ dicere quid uidisset. Atille luidens
se esse deprachensum : hoc quoq quod
abbatem latebat aperuit ad iungens.
Quando suꝑme uidisti lucem de caelo des¬
cendere : uox etiam pariter uenit dicens.
Dimissũ ẽ peccatũ tuũ. Et quidem omni.¬
potens ds̃ peccatũ eius potuit tacendo la¬
xare. sed loquendo ꝑ uocem. radiando ꝑ
lumen. exemplo suae miseri cordiae. nr̃a
ad paenitentiam uoluit corda concutere.
saulũ. dñs de caelo prostrauit: de caelo
allocutus .ẽ. Ecce nr̃is quoq tẽporib pecca.¬

Expanded text:
tas sparsit, ut tota pars regionis illitas sparsit, ut tota pars regionis illius ex eadem luce candesceret; quam abbas ut vidit, intremuit, et fugit. Cumque post longum horae spatium idem frater ad monasterium rediisset, abbas ejus, ut disceret an super se effusionem tanti luminis agnovisset, requirere eum studuit, dicens: Ubi fuisti, frater? At ille, latere posse se credens, in monasterio se fuisse respondit. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse deprehensum, hoc quoque quod abbatem latebat aperuit adjungens: Quando super me vidisti lucem de coelo descendere, vox etiam pariter venit, dicens: Dimissum est peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacendo laxare; sed loquendo per vocem, radiando per lumen, exemplo suae misericordiae nostra ad poenitentiam voluit corda concutere. Saulum Dominus de coelo prostravit, de coelo allocutus est. Ecce nostris quoque temporibus pecca
Abbreviated transcription (Latin):
emusre cꝙurtiuas oationes quererm
fotidienis se licruinis libare. Despeecum
sui i nputere l ob lata apfratrib uenera¬
tionem timere. Hic itaq tloccurnas
fratru uigilias praeuenire consueuerat.
Etquia mons in quo monasteriũ sitr de ni
exuno latere insecretiore parte promi¬
nebat : illuc consuetudinem fecerat.
aerte uigilias egredi : ut se cotidie
in fletu paenitentiae quanto secretius.
tanto liberius mactaret. Contẽplaba¬
tur nãq districtionem uenturi iudi¬
cis sui. etiam eidem iudici concordans:
puniebat in lacrimis reatũ facinoris
sui. Quadam uero nocte. abbas monas¬
teru uigilans: hunc latenter egredien¬
tem intuitus. lento foras pede secutusẽ.
Quẽ cũ in secreto montis latere cerneret.
in oratione prostratũ : expectare uo-¬
luit quando surgeret. ut ipsam quoq
lon ganimitatẽ orationis eius explora¬
ret. Cũ subito caelitus lux emissa su¬
ꝑ eum fusa ẽ : qui inoratione prostra¬
tus iacebat. Tantaq se illo in loco clari¬

Expanded text:
tiones quaerere, 1611 quotidianis se lacrymis lavare, despectum sui appetere, oblatam a fratribus venerationem timere. Hic itaque nocturnas fratrum vigilias praevenire consueverat; et quia mons in quo monasterium situm est ex uno latere in secretiore parte prominebat, illuc consuetudinem fecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in fletu poenitentiae quanto secretius, tanto liberius mactaret. Contemplabatur namque districtionem venturi judicis sui, et, jam eidem judici concordans, puniebat in lacrymis reatum facinoris sui. Quadam vero nocte abbas monasterii vigilans hunc latenter egredientem intuitus lento foras pede secutus est. Quem cum in secreto montis latere cerneret in oratione prostratum, exspectare voluit quando surgeret, ut ipsam quoque longanimitatem orationis ejus exploraret, cum subito coelitus lux emissa super eum fusa est qui in oratione prostratus jacebat; tantaque se illo in loco clari
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quod hic euangelista diet in deserto:
allus dicit in montib : ut significet
in excelsis. Quia nimirũ oues quae
non perierant : in sublimib stabant.
Et eũ inuenerit ouem : in ponit in hu¬
meros suos gaudens. Ouem in humeris
sus inposuttꝰ : qui humanam naturam
liscipiens. peccata nr̃a ipse portauit.
Esueniens domo : conuocat amicos et ui
amos clicens eis. Congratulamini richi.
quia in ueni ouem quaeperierat. In¬
uenta oue ad domũ redit: quia
pastor nr̃ reparato homine. ad regnum
caeleste rediit. Ibi amicos et uicinos in¬
uenit. illos u delicet angłorum
choros. quia amici eiussunt : quia
uoluntatem eius continua in sua stabili.
tate custodiunt. Cli cini quoq eius
sunt : quia claritate uisionis illius
sua assiduitate ꝑfruuntur. Et notan.¬
dũ quod non dicat : Con gratulamini
licet eius gaudium:. ẽ. uita nr̃a. It
cũ nos ad caclum reducimur: sollemni-¬
tatem laetitiae illius im plemus. Dico autẽ¬

Expanded text:
Nam quod hic evangelista dicit in deserto, Nam quod hic evangelista dicit in deserto, alius dicit in montibus, ut significet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in sublimibus stabant. Et cum invenerit ovem, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia humanam naturam suscipiens peccata nostra ipse portavit. Et veniens domum, concinos, dicens illis: Congratulamini mihi, quia inveni ovem quae perierat. Inventa ove ad domum rediit quia pastor ncoeleste rediit. Ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus contate custodiunt. Vicini quoque ejus sunt, quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur, et notandum quod non dicat congratulamini licet, ejus est gaudium vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae illius implemus. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
quae perierat: Ecce mira dispensatione
pietatis. Similitudinem ueritas dedit:
quã inse ipse homo recognoseret. et tam̃
haec specialiter adipsum auc torem homi¬
num ꝑtineret. Quia eñ centenarius
ꝓfectauis est numerus. ipse centũ oues
hrabutt   cũ angelorũ substantiam
e bominui creauit. Sed una riuis tine
peritt ir quando peccando homo . piseua
uitat a creliquit. Dimisit autẽ noua¬
airta nouer gues in deserto: quia illos
suminos angelorũ choros reliqutt
in caelo ansiuir utem caelũ desertũ
uocatur nisi quod desertũ dicitur dere¬
lietĩ s  suno auttĩ caclũ homo deseruit.
cũ peceautt. ln deserto autẽ nonaginta
nouem oues remanserant: quando in ter¬
ra dñs. unam ouem quaerebat .÷ͦ. Quia
ratonalis creaturae numerus : angelo¬
rũ udelicet et hominũ que aduiden.
dũ dñ conditus fuerat. pereunte
honine erat iniminutus. Et ut ꝑfecta
sima oiium integraretur in caelo.
hono ꝑditus quaerebatur in terra.

Expanded text:
quae perierat, donec inveniat illam? Ecce mira dispensatione quae perierat, donec inveniat illam? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem veritas dedit, quam et in se ipse homo recognosceret et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius numerus est perfectus, ipse centum oves habuit, cum angelorum substantiam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit, quando peccando homo pascua vitae dereliquit: dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationalis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum 1602 condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
dul cedinem. ꝑ caritatem seruant.
Praeponunt sibi inanimo: ipsos plerumq
ques corrigunt. Meliores existimant
eos quoq quos iudicant. Quod udelic&
agentes et ꝑ disciplinã subditos: et ꝑ
humilitatem cstodiunt semet ipsos. At
contra hi qui defalsa iustitia suꝑbire so
lent : ceteros quosq despiciunt : Fulla
infirmantib misericordia condescendunt :
Et quose peccatores uosoresse non credunt:
eo deteribs peccatores funt. Dequorum
profecto nimero pharisaei extiterant.
qui di udicantes anm̃ quod peccatores
sus ciperet . arenti corde. ipsum fontẽ
misaeri cordiae repraehendehant. Sed
quia aegri erant. ita ut aegros se esse
nescirent. quatenus quod erant agnos¬
cerent. caelestis eos medicus. blandis fo¬
mentis curat. Benignũ paradigma obicit:
et in eorũ corde uulneris tumorem prae¬
mit. Ait namq Quis ex uobis. Qlui
habet centũ oues: et siꝑdiderit unã
exillis. Nonne dimitat non aginta no.¬
uem in deserto: & uadit ad illam

Expanded text:
dulcedinem per charitatem servant. dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et per humilitatem custodiunt semetipsos. At colent, ceteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendet quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia aegri erant ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
Quie r sol cũ quiba tegruri monaudeture
orcupta caritas solet et uttus ns. suer
orcints exeres lt foris elamimas operis
non aftendit. Sed quia nunc ad loquendũ
tempus rediit. ur̃a me studia accenad̾it.
itt mnicin tanto amplius loqui libeat.
quanto hoc urãc meritis desiderabilius ex¬
pectitit  Audistis namq in lectione euan¬
peeliea fr̃s mei. quia peccatores & publica¬
fi accesserunt ad redemptorem prm̃:
&ͥ non solum ad conloquendũ. sed etiam
ad conuescendũ receptisunt. Quod ui¬
dentes pharisaei dedignatisunt. Ex qua
re colligite. quia uera iustitia compas¬
sionem habet. Falsa iustitia : dedignatio.¬
nem. Quãuis et iusti soleant recte pecca¬
torib in dignari. Sed aliud est. quod
agitur typo suꝑbiae : aliud quod zelo
disciplinae. Dedignantur et enim : sed Ni.
dedignantes desperant: Sed non despe¬
rantes ꝑ secutionem commouent. sed a-¬
mantes. Quia et si foris in crepationes
ꝑ disciplinam exagerant. intus tamen

Expanded text:
quia et sol cum nube tegitur, non videtur occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspectant. 2. Audistis in lectione evangelica, fratres mei, quia peccatores et publicani accesserunt ad redemptorem nostrum; et non solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt. Quod videntes Pharisaei, dedignati sunt. Ex qua re colligite quia vera justitia compassionem habet , falsa justitia dedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod agitur typho superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ad hue in terrenis corporibus posta: iam
cacdestia contemplantur. Et quãuis nas¬
cendo decerra exierunt. con tẽplando
tamen iam iuxta aethera: uerticẽ men¬
tis attollunt. Et quid ꝑulmũ nisi saecu¬
lirium mentes ex praessaesunt. Quaedum
terrenis ad huc curis inseruiunt. nullum
uirtutũ spiritalium fructũ ferunt. Sed et¬
si fructũ propriũ ulmus non habet. portare
tamen uitem cũ fructu solet. Quia et secu¬
lares uiri intra scãm ecclesiam quauis spi¬
ritalium uirtutũ dona non habeant. dum̃
tamen scõs uiros donis spiritalibus plenos sua
largitate sustentant: quid aliud quã uitem
cũ botris portant. Buxus autẽ quos alius
designat. quod in altũ non proficito Eet quã¬
uis fruetũ non hubeit. uiriditatem habet :
pisi eos qui intra scam ecclesiam adhile
exaetatis infirmitate bona opera ferre
non ulent. sed tamen parentũ fidelium
credulitatẽ sequentes fidem ꝑpetiaeliurr¬

Expanded text:
adhuc in terrenis corporibus positi jam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis extollunt. Et quid per ulmum nisi saecularium mentes expressae sunt? Quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritalium fructum ferunt. Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viri
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab ecrũ oculis quasi quidam sanguis ani¬
mae lacrimae decurrant. Myrtus uero
temperitulae uirtutis. ẽ: ita ut dissoluta
membra temperando restringat. Quid itaq
ꝑmyrtũ. Hisi hisignatisunt. qui ad flictio¬
nib proximorũ conpatescunt: eorũq tri¬
bulationẽ ꝑ conpassionem temperant¬
qui consolaturnos in omni tribulatione nr̃a.
ut possimus et ipsi consolari eos qui in om̃i
praessura sunt. Quidũ afflictis proximis
uerbum uel opem consolationis ferunt.
eos proculdubio ad statũ rectitudinis restrin¬
gunt: ne in moderata tribulatione in despera¬
tione soluantur. Quos autẽ ꝑ oliuã. pisi mi¬
sericordes accipimus. Quia graecae oleum
misericordia uoeatur. Et quasi oliuae liquor
ante omnipotentis dĩ oculos. miseri cordiae
fructus lucet. Cui ad huc in promissione
sub iungitur. Ponã in deserto abietem. ul
ualde crescendo ad aeris alta sustollitur. ⁊usi
hi designatisunt. qui intra scãm eccdesiam

Expanded text:
ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis aniut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperantqui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia et Graece ἔλεος misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto abietem, ulmvalde crescendo ad aeris alta sustollitur, nisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
tatis uia p̃dicatorib non patelat. doc trinae
postmodũ riuos emanauit. Cui ad huc
exmunere magno promittitur. Dabo in
solitudine cedrum et spinã. Cedrũ quia
magni odoris .ẽ. atq in putribilis naturae
iure accepimus in promissione. Despina
uero. cũ peccanti homini dictũ sit. terra
tua spinas et tribulos germinabit tibi
Quid mirũ si scãe ecclesiae illud promitti¬
tur quod peccanti homini propoena mul¬
tiplicatur  Sed cedri signantur nomine
hi qui uirtutes et signa exhibent in sua
operatione. qui dicere cũ paulo ualent.
xp̃i bonus odor sumus dtõ. Quorum corda
ita in aeterno amore solidata sunt. ut ea
iam terreni amoris putredo nullti cor¬
rumpat. Perspinã uero signatisunt. doctra¬
nae spiritales uiri : qui dũ depeccatis ac
uirtutibus disserunt. et modo aeterna. sup¬
plicia minantur. Modo caelestis regni gau¬
iia promittint. cor audiuntium pungunt.
Sicq mentem dolore conpunctionis ꝑforant.

Expanded text:
tatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae tatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt, et modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant,
Abbreviated transcription (Latin):
due tione suabentibus temporalid sebsibia
tributti in apsis dorus spiritalib coopenttor
exitit. It lam cum paucisint qui ferri¬
talla aoña ꝑcipiunt. et multi qui rebus
temporalibus abundant: ꝑ hoc se diuites
iurtiotib pauperũ in serunt. quo cis dem
sis pauperib desius diuitiis solacantur
tilrtta id ẽ scãe ecclesiae spiritalium uir¬
tutũ merita: tamquã deserta arbusta pro¬
mitteret : Ulmũ quoq pariter promis it
dicens. Ponã desertũ instagna aquarũ.
et terram in uiam in riuos aquarũ.
Dabo in solitudine cedrum et spinã. m̾rtũ
et lignũ oliuae. Ponã in deserto abietem
ulmũ et buxum simul. ut uideant et sci¬
ant. et recogitent et in telligant pariter.¬
Desertũ quippe dñs instagna aquarũ. et
terram in uiam in riuos aquarũ posuit.
quia gentilitati quae prius ꝑ ariditatem
mentis nullos bonorũ operũ fructus fere¬
bat. fluenta scãe praedicationis dedit. Et
ipsa ad quã prius pro asperitate suae sicci¬

Expanded text:
habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis bonis spiritualibus cooperator existit. Nam cum pauci sint qui spiritualia dona percipiunt, et multi qui rebus corporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quod eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solti, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, es. Ponam desertum in stagnum aquarum et terram inviam in rivos aquarum. Dabo in solitudine cedrum et spinam, et myrtum, et lignum olivae. Ponam in deserto abietem, ulmum, et buxum simul: ut videant, et sciant, et recogitent, et intelligant pariterDesertum quippe Dominus in stagna aquarum posuit, et terram inviam in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae sicci
Abbreviated transcription (Latin):
ulterid̾ lapsus.ẽ. tanto ase licita debeat abs¬
cidere. quanto se meminit illicita ꝑpetrasse.
eq enim par fructus. eẽ. boni operis debet.
eius quiminus et eius qui amplius deliqͥt.¬
aut eius qui nullis et eius qui in quaedam
facinora cecidit. Perhoc ergo quod dicitur
facite ergo fructus dignos paenitentiae.
unius cuiusq conscientia conuenitur:
ut tanto malora quaerat bonorũ operũ
lucra ꝑ paenitentiam. quanto grauiora
sibi in tulit damna ꝑculpam. Sed iudei
degeneris nobilitate gloriantes : id cireo se
agnoscere peceatores nolebant. quia de abra¬
he stirpe descenderant. Quibus recte dici¬
tur. Et ne coeperitis dicere patrem habemus
habraham. Dico enim uobis quia potens
.ẽ. as delapidibus istis suscitare fuios¬

Expanded text:
ulterium lapsus est, tanto a se licita debet absulterium lapsus est, tanto a se licita debet abscindere quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus boni operis esse debet ejus qui minus et ejus qui amplius deliqaut eius, qui in nullis, et eius, qui in quibusdam facinoribus cecidit. Per hoc enim, quod dicitur: Facite ergo fructus dignos pęnitentię, uniuscuiusque conscientia convenitur, ut tanto maiora quęrat bonorum operum lucra per pęnitentiam, quanto gravisibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham. Dico enim vobis, quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare fi
Abbreviated transcription (Latin):
quod male soboles malorũ parentum
actiones imitantes. genimina uiperarũ
uocantur : quia ꝑ hocꝰ quod bonis inuident
eosq ꝑsecuntur. quod quibusdam mala
retribuunt. quod laesiones proximis ex¬
quirunt : qm̃ in his omnib priorũ suo¬
rũ carnalium uias secuntur. quasi uene¬
nati filii deuenenatis parentibus natist̃.
Sed quia iam peccauimus. quia usu male
consuetudinis in uolita sumus : dicat
quid nobis faciendũ sit. ut fugere auen¬
tura ira ualeamus. Sequitur. Facite
argo fructus dignos paenitentiae. In quib
uerbis notũ. ẽ. quod amicus sponsi non
solum fructus paenitentiae. sed dignos
num paenitentiae facere. Ut enim scđm
dignos paenitentiae fructus loquamur.
sci endũ. ẽ. quia quisquis illicita nulla
commisit. huic iure conceditur. ut licitis
utatur : sicq pietatis opera faciat. ut
tamen sinoluerit ea quae mundisunt
non relinquat. Ac siquis infornicationis
culpam uel fortasse quodẽ. grauius in ad¬

Expanded text:
quod malae soboles, malorum parentum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. Sequitur: Facite ergo fructus dignos poenitentiae. In quibus verbis notandum est quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos num poenitentiae fructum facere. Ut enim secundum dignos poenitentiae fructus loquamur, sciendum est quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur 1520 ut licitis utatur; sicque pietatis opera faciat, ut tamen, si noluerit, ea quae mundi sunt non relinquat. At si quis in fornicationis culpam, vel fortasse, quod est gravius, in ad
Abbreviated transcription (Latin):
Seauitur. Et uidebit omnis carosilutare dĩ.
Quia omnis caro accipitur emnis homo: salu¬
tare dĩ uidelicet xp̃m in hac uita omnis homo
uidere non potuit. Vbi ergo in hac sententia
propheta prophetiae oculũ. rusi. ad extremi
diem iudicii tendit: Ubi cũ aꝑtis caelis.
ministrantibus. anglis. considẽtib apostolis¬
in sede muistatis suac xp̃s apparuitrit.
omnes hunc helecti et reprobi pariter ui¬
debunt : ut et iusti demunere retributio¬
nis sine fine gaudeant. et in iusti in ulti¬
one supplicii in ꝑpetuũ gemant. Nam
quia hoc ista sententia intendit. quod
inextremo examine ab omni carne ui¬
debitur recte sub iungitur. Dicebat
autẽ ad turbas quae exiebant ut bap¬
titarentur abeo. Genimina uiperarum
quis ostendit uobis fugere auentura ira:
U entura enim ira ẽ. anim ad uersio ulti¬
onis extremae : quã tunc fugere pecca¬
tor non ualet. qui nunc ad lamenta pae¬
nitentiae non recurrit. Et notandum

Expanded text:
Sequitur: Et videbit omnis caro salutare Dei. Sequitur: Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homo, salutare Dei, videlicet Christum, in hac vita omnis homo videre non potuit. Ubi ergo in hac sententia propheta prophetiae oculum nisi ad extremi judicii diem tendit? Ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolisin sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum
Abbreviated transcription (Latin):
in humilitate ꝑ durauit. et multi id circo
cetiderunt quia apud se ipsos elata cogita¬
tione tumuerunt. Dicitur recte. omnis
uallis implebitur. et omnis mons et collis
humiliabitur : quia donũ humiles acci¬
piunt. quod ase corda suꝑbientiũ repellunt.
Sequitur. Et erunt praua in directa. et
aspera inuias planas. Praua directa fiunt.
cũ malorũ corda ꝑ iniustitiam de torta.
ad iustitiae regulam diriguntur. Et aspera
in uias planas in mutantur: cũ inmites atq
iracundae mentes ꝑ infusionem supernae
gratiae. Ad lenitatem mansuetudinis rede¬
unt. Quando enĩ uerbũ ueritatis ab ira¬
cunda mente non recipitur quasi asperitas
itineris gressum ꝑgentis repellit. Sed cum
mense iracunda ꝑ acceptã mansuetudinis. gra¬
tim correptionis uel ex hortationis uerbũ
recpit. ibi planã uiam praedicator inuerit.
ubi prius pro asperitate itineris ꝑ̃gere id . ẽ.
praedicationis gressum ponere non ualebat.

Expanded text:
in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, quia donum humiles accipiunt, quod a se corda superbientium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera in vias planas immutantur cum immites atque iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam, correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius prae asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valebat. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
sã quso inse ueritids uorem auduebit in tiosi lte
soquurt ar estens. uod bene gudum emple¬
eueretir quia quisquis desua uoce gaudet
plenu gaudium non habet. Aquo et subditur.
Illum oportat crescere: me autẽ minui.
Quas mre quaerendũ ẽ : in quo ercuit xp̃si
in quo ⁊ami minutius. ẽ. iohannos. Iisi quod
populus lohannis abstinentiam uidens remo¬
tũ hunc ab hominib ẽẽ. conspiciens. eum
comedentem. in ter peccatores ambulantem in¬
tuens. eũ non xp̃m sed ẽẽ prophetam crede¬
bat. Sed dũ ꝑ accessum temporis et xp̃s
qui propheta eẽ pitcabatur xp̃s. ẽ. agnitus.
e iohannes qui ap̃s. ẽẽ. credebatur prephe.¬
ta esse innotuit. impletũ ẽ. quod dexp̃o
suus praecursor praedixit. Illũ oportet cres¬
cere : me autẽ minui. In aestimatione quip¬
pe populi et xxp̃s creuit. quia agnitus ẽ.
quod erat. et iohannes decreuit. quia
cessauit dici quod nonerat. Igitur qmͣ et
isdem ioharnes ideo in sc̃itate ꝑstetit. quia

Expanded text:
 ipse veritatis vocem audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet. A quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . 5. Qua in re quaerendum est in quo crevit Christus, in quo imminutus est Joannes, nisi quod populus Joannis, abstinentiam videns, remotum hunc ab hominibus esse conspiciens, eum comedentem, inter peccatores ambulantem intuens, eum non Christum, sed esse prophetam credebat. Sed dum per accessum temporis et Christus qui propheta esse putabatur Christus est agnitus, 1519 et Joannes qui Christus esse credebatur propheta esse innotuit, impletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimatione quippe populi et Christus crevit, quia agnitus est quod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
est. quomodo ium ꝑpeti regnũ caelorũ
possit. Quis enim caelo uiolentiam
in rogat. Et rursus quaerendina ẽ.
si pati ium regnum caelorum potest.
curreandem uim adiebus iohannis hap¬
tistae et non eciam ante gtauilerit.
ed cũ lex dicat. si quis haec uel illa
seerit. morte moriatur. Cuncus logntib
liaut. quia peccatores quosq peena suaen
an ad uitam reduxit. Cũ uero ioliaomes
paptesta uredemptoris gratiam praeturrgusi.

Expanded text:
est quomodo vim perpeti regnum coelorum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit. Quis enim coelo vioirrogat? Et rursus quaerendum est, si pati vim regnum coelorum potest, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante, pertulerit. Sed cum lex dicat, Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur, cunctis legentibus liquet quia peccatores quosque poena suae am ad vitam reduxit. Cum vero Joannes Baptista Redemptoris gratiam praecurrens,
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnes simul discant. dũ mea spiri¬
tales uiri : diuersae qualitates aetates
et ordines. ad imitandũ simul uidentur.
Sed ecce nos dũ monstrare ulmũ quacri¬
mus. ꝑ multa arbusta longius euacati
sumus. Ad hoc itaq propterͦ quod pro¬
phetae testimonium protulimus reuer¬
tamur. Qui recipit prophetã in nomine
prophetae. mercedem propħae acapiet.
Quia et si fructũ ulmus non habet.
uitem tamen cũ fructib portans.
haec ipsa sua effecit. quae bene sustentat
aliena. Quia uero ad magna nos opera
iohannes admonet dicens. facite ergo
fructus dignos paenitentiae. Et rursus.
Qui habet duas tunicas. det non habenti.
Etqui habet escas. similiter faciat. lam
patenter datur in tellegi. quid est quod
ueritas dicit. Adiebus iohannis. bapaissę
usq nunc regnũ caelorũ uim patitur:
et uolenti rapiunt illud. Quae suꝑ¬
nae uerba sententiae. nobis sunt mag¬
nopere ꝑserutanda. Ham qua erendimꝰ

Expanded text:
ut omnes simul discant, dum in ea spiriut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diversae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. Ad hoc itaque propter quod prophetae testimonium protulimus revertamur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, similiter faciat ; jam patenter datur intelligi quid est quod Veritas dicit: A diebus Joannis Baptistae usque nunc regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Quae supernae verba sententiae nobis sunt magnopere perscrutanda. Nam quaerendum
Abbreviated transcription (Latin):
num presicationis uerbo escati ngele seci
hoc mintus pentur. uet e ais iargore dribu¬
dum ad flictus. proximis f amo¬
lationis temperamentũ preferat
hoc oliua ponitur ut gusenon
sericordiae opera cognost alenae i¬
et ipse misereri. Adhoc abres poneun
ut quis quis ium contempat fontur
aeterna praemia suecendetritruslaies
ulimus ponitur. ut quis quis in tulir
eumi qiui habere uirtutũ fri et ncar¬
talium nonualet : sed tamos estnu
spiritalib donis plenisunt sostest oe
ipse quoq scõrũ uitae quanta ualeta¬
gitate in seruiat. et caeletiun aono¬
rũ botros quos gignendo nonni dono
sustinendo ferat. Ad hoc buous pentuir.
ut qui habere multos aqlul. puin¬
firma aetate positos: uere fidei ui¬
riditatem considerat. eẽ. ipse infidelis
erubescat. Bene ergo descriptis prius
arborib dicitur. ut uideant e scient
et recogitant et intelligant. ubsar
apte sub iungitur. partar. Quia cã
inttra scam ecclesiam diuersi hominũ
mores. diuersi sunt ordines : Hecesse est

Expanded text:
tium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur, ut qui in ardore tribuodum afflictis proximis suae consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qumisericordiae opera cognoscit, dis misereri. Ad hoc abies ponitur, ut qui vim contemplationis ejus aeterna praemia succendatur. Ad hoc ulmus ponitur, ut quisquis intuitus fuerit eum qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
det. et fortasse ad huc pro iustitia
lo qui libere non prȩsumit : iustitiae
illius libertatem sibi participem facit
ut cũ eo pariter iustitiae praemia recipiat.
quem sustentando iuuet. quatenus endem
iustilam libere loqui petuisset: lile pro¬
egeti delimento. Et si corpus non refigtu
certũ airquod uox ipsa subtrahatur. Qui
ieritus  a limentũ prophitis e propt̃ hoc gaoa
propet ailmibut propletae aliuis iires
ait poquen dũ dedit. Cũ propheta ergo merce¬
dem propnetac accipiet: qui et siꝑ sp̃u pro¬
phnt us plerus non futt. hoc tamen ante dĩ
aequibus dam peregrmantibus fratrbus gaio
ꝑ sonumnem diatur: Ero nomine enũ xẽi pro¬

Expanded text:
det et fortasse adhuc pro iustitia det et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille proeget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa subtrahatur. Qui igitur alimentum prophetae propter hoc, quod propheta est, tribuit, prophetię illius vires ad loquendem prophetae 1522 recipiet, quia etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante Dei de quibusdam peregrinantibus fratribus Caio per Joannem dicitur: Pro nomine enim Christi pro
Abbreviated transcription (Latin):
um libenter stude in ꝑtire. Ut autẽ
quanta .ee. uirtus in continentia et sus¬
ceptione in digentium redemptor nr̃
ostendens dixit. Qui recipit prophetã
in nomine prophetȩ. mercedem propħae
accipiet. Et qui recipit iustum in nomi¬
ne iusti. mercedem iusti accipiet. In
quib uerbis notandũ ẽ. quia non
att. mercedem deprophetae uel mer¬
cedem de iusto : sed mercedem prophae
et mercedem iusti accipiet. Aliud .ẽ.
enim merces depropheta. aliud merces
prophetae. Atq alud merces de iusto.
aliud merces iusti. Quid. ẽ. enim dice¬
re mercedem prophetae accipiet : nisi
quia is qui prophetã sua largitate susten¬
tat. quãuis ipse prophetiam non habeat:
apud omnipotentem tamen dñm prophe.¬
tiae p̃mia habebit. Iste enim fortasse
iustus .ẽ. quanto in hoc mundo nihil pos¬
sidet. tanto loquendi pro iustitia fiduci¬
am maiorem habet. Hunc dũ ille sus¬
tentat qui in hoc mundo aliquid possi¬

Expanded text:
um libenter stude impertire! Ut autem, um libenter stude impertire! Ut autem, quanta esset virtus in continentia et susceptione indigentium, redemptor noster ostenderet, dixit: Qui recipit prophetam in nomine prophetę, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, apud omnipotentem tamen dominum prophetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possi
Abbreviated transcription (Latin):
et moris t ngusola. Eea iosonuaa de pobis
uiuimus. uel tunicam qua uestuntes
ximũ timare sconunctur: qui non esieo
in nec es sttar illius etiam ea quae sibi siant
necessaria paratur. Id cireo ergo decliuiden¬
ais cũ preximo duabus tunicis datur
praes eptũ quia hoc deuna dici non
potuit. qm̃ si una di uiditur: nemo
uestitus. In dimidia quippe tunica. et
nudus remanet qui accipit: et nudu
qui dedit In terhaec autẽ sciendumẽ.
quantũ miseri cordiae opera ualeant :
cum ad fructus dignos paenitentiae
ipsa praeceteris p̃raeapiuntur. Hinc
etiam ꝑsemet ipsam ueritas dicit. Date
el ymosinã et ecce omnia munda sunt uo¬
bis. Hinc rursus ait. Date et dabitur
uobis. Hinc scriptũ ẽ. Ignem ardentẽ
extinguit aqua. et el ymosina resifite
peccatis. hinc iterũ dicit. Conclude
elmosiriã in corde pauperis: et haec
prote exorabit. Hinc bonus pater in¬
nocentem filium ad monet dicens.
Si multũ tibi fuerit : abundanter tri¬
bue. Si exiguum fuerit. etiam exigu¬

Expanded text:
e nobis vivimus, vel tunicam qua vestimur. ximum amare convincitur qui non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividatur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Conclude eleemosynam in sinu pauperis et haec pro te exorabit . Hinc bonus pater innocentem filium admonet, diSi multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exigu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniae fiduciam latro ille uenerabilis:
qui non inde uenerabilis. unde. latro.
Ham latro ex crudelitate. uenerabili s
ex confessione. Cogitate ergo: cogitate
quã sint in conpraehensibilia. in omnio¬
patente dõ misericordiae uiscera. Latro
iste cruentis manib abstractus. a facie
itineris sus pensus. est. in patibulũ crucis.
I bi confessus. ibi sanatus ẽ. Ibi audire me¬
ruit. hodie mecũ eris inparadiso. Quid ẽ.
hoc quiftantã bonitatẽ dĩ dicere. qͥs
aestimare sufficiat: Deipsa poena crimi¬
nis. ꝑ uernit ad praemia urtutis
deirco autẽ omnipotens ds̃ electos suos
in quibusdam Lapsibus cadere ꝑmisit :
ut aliis in culpa lacentib sttoto ad eũ
corde con surgant : spem ueniae reddat:
et eis ꝑlamenta paenitentiae. uiam pie¬
tatis aperiat. Exerceamus ergo nosmet¬
ipsos in lamentis. ex tinguamus fletibus
et dignis paenitentiae fructibus culpas
qui multos asuis iniquttatibus iam sana¬

Expanded text:
veniae fiduciam latro ille venerabilis, veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde venerabilis, unde latro; nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogitate quam sint incomprehensibilia in omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste, cruentis manibus abstractus a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis; ibi confessus, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso . Quid est hoc? Quis tantam bonitatem Dei dicere, quis aestimare sufficiat? De ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgant, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstinguamus fletibus et dignis poenitentiae fructibus culpas qui multos a suis iniquitatibus jam sana
Abbreviated transcription (Latin):
auguũ cuelonĩ culoru nisi lecis usterũ
Solis enune iustis. ⁊aclistis patriae praemia
debentur : ut h umiles. casti. mites. atqr
misericordes ad gaudia suꝑna pueniant
Cums tiero quis ued suꝑbia tumidus. uel
carnis facinore pollutus uel iracundia
accensus uucl &rudelitate impius. post
auilpas ad pacnitentiam redit: Ac uitam
aeterna ꝑ apit. quasi in locũ peccator
in trat alienũ. Adieb ergo iohannis
baptistae reg nũ caelorũ ium patitur.
et uiolenti rapiunt illud. Quia
qui paenitentiam pecgorib indixit.
quid aliud quã regnũ caelorũ fieri
uiolentiam docuit. Recogitemus ergo
ipsis assiduis lamentis atteramus.
Hereditatem iustorũ quã non tenuimus
ꝑ uttam. rapiamus ꝑ paenitentiam.
Uult a nobis omnipotens ds̃. talem uio¬
lentiam ꝑpeti. Flam regnũ caelorum
rapi uult nr̃is fletib quod nostris me¬
ritis non debetur. Abspei ergo certitudine
nulla nos malorũ nostrorũ qualitas. nul¬
la quantitas frangat. Praestat magnã

Expanded text:
autem regnum coelorum, nisi locus justorum? Solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites, atque misericordes ad gaudia superna perveniant. Cum vero quis vel superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, 1525 et violenti rapiunt illud, quia qui poenitentiam peccatoribus indixit, quid aliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit? 15. Recogitemus ergo,ipsos assiduis lamentis atteramus. Haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam
Abbreviated transcription (Latin):
b surgunt. quia mentes humilium uer¬
bũ praedicationis accipiunt. lam hoc uide¬
mus. iam conualles frumento abundare
conspicimus : quia illorũ hora pabulo ueri¬
tatis completasunt. qui mites ac simplices
huic mundo despicabiles ẽẽ uidebantur.
I psum quoq iohannem baptistam quia mira
claritate praeditũ populus uiderat : hunc
illum. ee̾. singulariter celsum ac solidum mon¬
tem credebat. Dequo scriptũ ẽ. In nouissimo
dierũ erit mons domus dñi praeparatus in
uertice montium. Nam hunc esse xpͣm
putabant : sicut ꝑ euangelium dicitur.
Aestimante autẽ populo et cogitantibus omnib
in cordibus suis de iohanne. neforte ipse eẽt
xp̃s. Quem et requirebant dicentes. Hum¬
quid xp̃s estu. : Sed nisi isdem iohannes apud
se uallis eẽt repletus gratiae spũ nonfuisset.
Quuit hoc quod erat ostenderet: dixit. Uenit
forcior me postme. cuius non sum dignen
soluere corrigiam calcimenti. Et rursus ait

Expanded text:
bus surgunt, quia mentes humilium verbus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse Christum putabat, sicut per Evangelium dicitur: Aestimante autem populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christus, quem et requirebant dicentes: Nunquid Christus es tu ? Sed nisi idem Joannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus
Abbreviated transcription (Latin):
pundost an isnprret  Omnis uallis imple¬
bitiuncit uerirnis mnons u collis humiliabitur
Quia hoc loco uallium nomine. puisi humiles.
aud inoittuo ni et collium risi suꝑbi homines
aesig iustun  In aduentu igitur redemptoris
ualles impletae. montes uero ⁊ colles humilia¬
tisunt : quia iuxta eius uocem omnis quise
exiltat humiltabitur. et omnis quise humillat
ex altabitur. Uallis et enim impleta crescit.
mons autẽ et collis humiliatus decrescit: quia
nimirũ infide mediatoris dĩ et hominũ homi¬
nis xp̃i iħu. et gentilitas plenitudinem gra̾e
accepit: et iuidiea ꝑerrorem ꝑfidiae hoc
unde tumebat ꝑdidit. Omnis enim uallis¬
implebitur: quia corda humilium sacrae
doctrinae eloquio uirtutũ gr̃a replebuntur.
uxta hoc quod scriptũ.ẽ. Qui emittet fontes in
conuallib Et unde rursum dicitur. Et conual¬
les ab̃undabunt frumento. Amortabus nãq
aqua dilabitur: quia suꝑbas mentes uerita¬
tis doctrina deserit. Sed fontes in conualli¬

Expanded text:
nis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine, nisi humiles; qui montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes vero et colles humiliati sunt. Quia juxta ejus vocem, omnis qui se exaltat humiliabitur: et omnis qui se humiliat, exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit. Quia nimirum in fide mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi, et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae, hoc unde tumebat implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convalli
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ itaq quod dicitur. praedicans bas¬
tismũ paenitentiae in remissione pacitorim.
Qm̃ baptismũ quod peccata solueret quia dlitẽ
nom poterat praedi cabat ⁊ Ut sicut in conatũ
uerbuo pritris p̃ aurrebat uerbo p̃ diegaons
ten baptismũ paenitentiae quo pecata sole¬
uuntur precurreret suo baptismati quo pes¬
catta soluii non possunt. Et quia eus sormo
prarurrebat qr aesntium rolptoris cpsuan uues

Expanded text:
tandum itaque quod dicitur: Praedicans baptandum itaque quod dicitur: Praedicans baptismum paenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum quod peccata solveret, quia dare non poterat, praedicabat: ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
ap̾atus ostendit: qm̃ et in romał re pub¬
lica unus p̃fuisse describitur. et in iuaeie
regno ꝑ quartam partem plurimi prino¬
pabantur. Cloce enim nr̃i redemptoris
dicitur. Omne regnũ inse ipsum diussum
desolabitur. liquet engo quod ad finem uidaea
ꝑuenerat. quae tot regibus diuisa subiace¬
bat. Apte quoq non solum s i quib regib sed sub
quibus etiam sacerdotibus actũ sit demons¬
tratur. ut quia illũ iohannes luptista prae¬
dicaret qui simul rex et sacerdos existeret.
lucas euangelista praedicationis eius tem¬
pora ꝑ regnũ et sacerdotium designaret.
E t uenit in omnem regionen ior¬
danis : praedicansbaptismur
baptismum
paenitentiae in remissionem peccatorũ
Cunctis legentib liquet quia iohannes non
solũ baptismũ paenitentiae praedicauit. ue¬
rũ etiam quibusdam dedit: sed tamen
baptismũ suum in remissionem peccatorũ
dare non potuit. Remissio et eñĩ pecatorũ
in solo nobis baptismo xp̃i tributtur. Ho¬

Expanded text:
patus ostendit. Quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: « Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . » Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur: ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos exsisteret. Lucas Evangelista praedicationis ejus tempora, per regnum et sacerdotium designavit. « Et venit in omnem regiondanis, praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum. Cunctis legentibus liquet quia Joannes non solum baptismum poenitentiae praedicavit, verum etiam 1517 quibusdam dedit, sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum in solo nobis baptismo Christi tribuitur. No