comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excoratio ꝓpeccatis nr̃is non id agit ut cum
securitate peccemꝰ. sed ut recedentes apeccato
si quod admissuest. ꝓptͣ illu aduocatũ que
ñ habent infideles mmnime de indulgenna
desperemꝰ. Nec dehis igitur uerbis mitior
illa conditio ꝓmittendaẽ.sic indm̃ cpedere
uolentib ut ꝑmaneant in ꝑditis morib
multo minꝰ deillis. ubi apłsait. Quisine lege
peccauer̃ smne lege peribunt. Quiaut᷑ in
lege̾ peccauer̃ ꝑ legẽ iudicabuntur. tamqua
hoc loco aliquid distet inter perire & iu¬
dicari. cũ alio uerbo. hoc idẽ significa tũfit
Solent em scripture nidiciũ &iam ꝓaeterna
dampnatione ponere. sicut in euuangelio dñs
loquitur. Ueniet hora in qua om̃s quisunt
inmonum̃tis audient uocẽ eius. & ꝓcedunt
qui bene fecer̃ in resurrectionẽ uite. qͥ autẽ
male eger in resurrectionẽ iudicui. Neq id
dictũ est hoc qui crediderͣ aliud aut̃ qui non
credider̃. sedhac illi qui bene eger illud qui
male egerͣ. Inseparabilisẽ quippe bonauita.

Expanded text:
exoratio pro peccatis nostris, non id agit, ut cum securitate peccemus, sed ut recedentes a peccato, si quod admissum est, propter illum aduocatum, quem non habent infideles, minime de indulgentia desperemus. Nec de his igitur uerbis mitior ulla condicio promittenda est sic in deum credere uolentibus, ut permaneant in perditis moribus, multo minus de ilpeccauerunt, sine lege peribunt; qui autem in lege peccauerunt, per legem iudicabuntur, tamquam hoc loco aliquid distet inter perire et iudicari, cum alio uerbo hoc idem significatum sit. solent enim scripturae etiam iudicium pro aeterna damnatione ponere, sicut in euangelio dominus loquitur: ueniet hora, in qua omnes qui sunt in monumentis audi ant uocem eius; et precedent qui bene fecerunt in resurrectionem uitae; qui autem male egerunt in resurrectionem iudicii. neque hic dictum est hoc qui crediderunt, illud autem qui non crediderunt\', sed: hoc illi qui bene egerunt, illud qui male egerunt. inseparabilis est quippe bona uita
Abbreviated transcription (Latin):
sanã doctrina dĩ magistri inutroq teneamꝰ.
⁊ sco baptis mo consona sit uita xp̃iana. nec ui¬
quã homini siutrũ libet defu̾erit uita ꝓmit¬
tatur aeterna. Qui enĩ dix̃. nisi quis renatus
fuerit ex aqua et spũ ñ intrabit in regnũ cȩloꝵ
Ipse etiam dix̃. nisi habundauerit iustitia urã
suꝑscribarũ. ⁊ phariseoꝵ ñ intrabitis in regnũ
celoꝵ. De illis quippe ait. Seribe ⁊ pharisei
cathertrã moysi sedent. que dicunt facite
que autͣ facitint facere nolite. Dicunt eniͣ
⁊ nͣ faciunt. Ergo iustitia eoꝵ ẽ dicere et non
facere. Ac ꝑ hoc nr̃ãm eẽ uoluit. habundantẽ
suꝑ illoꝵ dicere ⁊ facere. quȩ si ñ suerit. non
intrabit᷑ in regnũ cęloꝵ. Nonquia quis quã
ita debet eoꝵ tolli. ut nͣdicã apud alios iac¬
tare. sed apud se ipsũ putare audeat se in
hac uita. eẽ. sine peccato. sednisi eent quedã
ita grauia ut &iam ex coͬmunicatione plec¬

Expanded text:
sanam doctrinam dei magistri in utroque teneamus, sanam doctrinam dei magistri in utroque teneamus, ut sancto baptismo consona sit uita christiana nec cuiquam homini, si utrumlibet defuerit, uita promittatur aeterna. qui enim dixit: nisi quis renatus fuerit ex spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum, ipse etiam dixit: nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum. de illcathedram Moysi sedent. quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite; • dicunt enim et non faciunt. ergo iustitia eorum est \'dicere et non facere. ac per hoc nostram esse uoluit abundantem super illorum dicere et facere\'; quae si non fuerit, non intrabitur in regnum caelorum. non quia quisquam ita debet extolli, ut, non dicam apud alios iactare, sed apud se ipsum putare audeat se in hac uita esse sine peccato, sed nisi essent quaedam ita grauia, ut etiam excommunicatione plec
Abbreviated transcription (Latin):
conantur itrare. Paulus apłs dic̃. qui prius
fui blasphemus ⁊ ꝑsecutor ⁊ miuriosus. sed
miscđam consecutus sũ. quia ignorans feci in in¬
credulitate. It istis drͣ tunc potuus miscđam
c̃sequimini. siscientes male uixeritis in ipsa
fide. Nimis longu̾ẽ ⁊ pene infinitũ omã
testimonia scripturarũ uelle colligere. qͥb
apparet ñsolũ nee mitiorẽ causa eoꝵ qui
scientes quã qui nescientes uitã aequissi mã
⁊ iniquissima ducunt. Uerũ etiam hoc ipso¬
eẽ grauiorẽ ista sufficerint. Caueamus gͦ
nes male securos dicentes eis. Qđ si fuerint
inxep̃o baptizati quomͦ libet in ea fide
Uixerint eos ad salutẽ aetͣsam ẽẽ uenturos.
nec sic faciam xp̃ianos quomͦ iudei ꝓselitos.
quib dñsait. Ueuobis scribe ipharisei
qui circuitis mare ⁊ terrã. facere unum
ꝓselitũ. Cũ aut̃ feceritis facitis eũ filium
gehennȩ duplo quã uosestis. sed potius

Expanded text:
conantur intrare. Paulus apostolus dicit: qui prius conantur intrare. Paulus apostolus dicit: qui prius fui blasphemus et persecutor et iniuriosus; sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate; et istis dicitur: tunc potius misericordiam consequemini, si scientes male uixeritis in ipsa fide. nimis longum est et paene infinitum omnia testimonia scripturarum uelle colligere, quibus adparet non solum non esse mitiorem causam eorum, qui scientes quam qui nescientes uitam nequissimam et iniquissimam ducunt, uerum etiam hoc ipso grauiorem. proinde ista suffecerint. Caueamus ergnes male securos, dicentes eis, quod si fuerint in Christo baptizati, quomodolibet in ea fide uixerint, eos ad salutem aeternam esse uenturos, ne sic faciamus christianos, quomodo iudaei proselytos, quibus dominus ait: uae uobis, scribae et pharisaei, qui circumitis mare et terram facere unum proselytum; cum autem feceritis, facitis eum filium gehennae duplo quam uos estis; sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑinittatur poena ignis transitoria. turpiter.
scelerateq uiuentib quiuia iustitie cognouer.
quib melius erat non cognoscere sic̃ ueracis.¬
sima scriptura testatur. Detalib quippe etiã:
dnsait. & er̃ nouissima hominis illius peiora
spm̃ multipliciorẽ redire. Nisi farte ideos
isti dequib agit᷑ meliores habendi. quia ñ
redier ad inmunditiã adulterioꝵ sedabea
ñ recesserͣ: nec purgatise rursus inquinauer
sed purgari recusauerͣ. Neq enĩ ut reuelata
c̃scientia in recenta baptismũ dignantur
saltim mouere pristinas inmunditias quas
canũ more iterũ sorbeant sed in lanacri
ipsius sc̃itate ꝑtinacit᷑ erudo pectore in¬
digestã nequitiam tenere contendunt
nec occultante an pollicatione uł ficta
sed inpudentia ꝓfessionis eructant nec̃
exeuntes desodomis more uxoris loth in
pͣterita iterũ adtendunt. sed om̃ino desodomis
dedignantur exire. immo ad apm cũsodomis

Expanded text:
promittatur poena ignis transitoria turpiter promittatur poena ignis transitoria turpiter scelerateque uiuentibus, quia uiam iustitiae cognouerunt, quibus melius erat non cognoscere, sicut ueracissima scriptura testatur. de talibus quippe etiam dominus ait: et erunt nouissima illius hominis peiora spiritum multipliciorem redire. nisi forte ideo sunt isti, de quibus agitur, meliores habendi, quia non redierunt ad inmunditiam adulteriorum, sed ab ea non recesserunt, nec purgati se rursus inquinauerunt, sed purgari recusauerunt. neque enim, ut releuata conscientia intrent ad baptismum, dignantur saltem uomere pristinas inmunditias, quas canum more iterum sorbeant, sed in lauacri ipsius sanctitate pertinaciter crudo pectore indigestam nequitiam tenere contendunt; nec occultant eam pollicitatione uel ficta, sed inpudentia professionis eructant; nec exeuntes de Sodomis more uxoris Loth in praeterita iterum adtendunt, sed omnino de Sodomis dedignantur exire, immo ad Christum cum Sodomis
Abbreviated transcription (Latin):
refugientes ignorantiam dĩ. aut refugientes
infidelitate scłi uel tale aliqu̾id. sed com¬
quinationes mundi. In quib est utiq omis
in munditia flagitiorũ. Nam dehis superi¬
us laquens dixẽ coepulantes uobiscũ. oculos
b abentes plenas adulterii. Et indesinentes
peccati. Ideo & iam fontes siccos eos appel¬
lat fontes uidehcet qđ acceperint agniti¬
onẽ dñi xp̃i. siccos aut̃. quia non congru¬
enter uiuunt. Dętalib quippe & iamiudas
apłsloquens. in sunt inquid qui indilecti¬
onib ur̃is maculati copulantur. sineti¬
more ⁊ ipsos pascentes nubes sine aqua.
& cetra. Qd em̃ petrus ait. coepulantes
uobiscũ oculos habentes plenos ad ulterii.
hoe uidas indilectonib ur̃is maculati
copulantur. mixtis enĩ bonis mepulis
sacram̃toꝵ ⁊ dilectionib plebium. &
qđ petrus ait. fontes siccos. hoc iudas nubes
sine aqua. hoc iacob fides mortua. Nonitaꝙ

Expanded text:
refugientes ignorantiam dei\' aut refugientes refugientes ignorantiam dei\' aut refugientes infidelitatem saeculi uel tale aliquid, sed: coinquinationes mundi, in quibus est utique omnis inmunditia flagitiorum. nam de his superius loquens dixit: coepulantes uobiscum, oculos habentes plenos adulterii et indesinentis peccati. ideo etiam fontes siccos eos appellat: fontes uidelicet, quod acceperint agnitionem domini Christi, siccos autem, quia non congruenter uiuunt. de talibus quippe etiam ludas apostolus loquens, hi sunt, inquit, qui in dilectionibus uestris maculati coepulantur sine timore semet ipsos pascentes, nubes sine aqua et cetera. quod enim Petrus ait: coepulantes uobiscum, oculos habentes plenos adulterii, hoc ludas: in dilectionibus uestris maculati coepulantur. mixti sunt enim bonis in epulis sacramentorum et dilectionibus plebium. et quod Petrus ait \'fontes sicci\', hoc ludas "nubes sine aqua" hoc Iacobus \'fides mortua\'. Non itaque
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere Uiam iustitiȩ. quã cognoscentib
ret̾rorsum flecti. atradito sibi sc̃o mandato.
Contigit illis resueri ꝓuerbii. canis reuersus
adsuũ uomitũ. &sus lota inuolutabris cem.
Quid adhuc ꝓmittitur eͣtra istã manifestissi¬
mã ueritate̾ conditio melior his qui cogno
uiuunt quã si omino nͣcognouissent. cum
aꝑtissime dicatur. melins erat illis ñcog¬
noscere uiam iustitiȩ: quã cognoscentibus
retrorsũ reflecti atradito sibi sc̃o mandato.
Neq eni illud hoc loco intellegendũẽ scm̃
mandatũ qđ p̃ceptũ est. ut indm̃ credamꝰ.
quãquã eo ipso totũ continetur. sieã intel¬
legam fidem credentiũ quȩ ꝑdilectionem
oꝑatur. sed aꝑte exprimit quid diceret
scm̃ mandatũ. Idest quo pͣceptũ ẽ ut ab
huius mundi comquinationib recedentes.
casta eͣuersatione uiuamus. sic enim ait.
Siem refugientes comquinationis mundi
his rursus inplexi superantur: facta sunt
illis posteriora deceniora prioribus. Nonate

Expanded text:
cognoscere ueritatem quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi mandato. contigit illis res ueri prouerbii: canis reuersus ad uomitum suum et: sus lota in uolutabris ceni. quid adhuc promittitur contra istam manifestissimam ueritatem condicio melior his, qui cognouiuunt, quam si omnino non cognouissentόt, cum apertissime dicatur: melius erat illis non cognoscere uiam iustitiae quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato? Neque enim illud hoc loco intellegendum est sanctum mandatum, quo praeceptum est, ut in deum credamus - quamquam eo ipso totum continetur, si eam intellegamus fidem credentium, quae per dilectionem operatur — sed aperte expressit quid diceret sanctum mandatum, id est, quo praeceptum est, ut ab huius mundi coinquinationibus recedentes casta conuersatione uiuamus. sic enim ait: si enim refugientes coinquinationes mundi his rursus inplexi superantur, facta sunt illis posteriora deteriora prioribus. non ait
Abbreviated transcription (Latin):
qͥm peccaui tibi. qđ nͣ habent cuidicant
qui nͣ ineũ credunt & frustra dicunt. Qui
cũ tã longe abillo sint agrã mediatoris
alienisunt. Hinc illa uerba s̃ in libro sa¬
pientiȩ: quȩ nescio quomͦ intellegit ꝑniti¬
osa seturitas. ⁊ si pecoauerimꝰ tuisumus
qm̃ scilicet bomi ⁊ magnũ dm̃ habemus.
quiuelit atq possit penitentiũ peccata
sanare. ñ qui minime audeat ꝑmanentes
inmalignitate disꝑdere Demꝙ cum
dixisset tui sumus. addidit. soiens
potentiã tuam. Litiꝙ potentiatu cuise sub tra¬
here nequeit. aut occultape peccator. Idõque
secut adunꝗͣit. nͣ pec caiuim aut̃. scientes qm̃tui¬
sumus deputati. Quis enĩ digne cogitans habi¬
tationẽ apud dm̃ inqua om̃s predestinatione
sunt de putati. qui scđm ꝓpositũ uocatisunt.
ñ enitat᷑ ita inuere ut tali habitationd con

Expanded text:
quoniam peccaui tibi, quod non habent, cui dicant, quoniam peccaui tibi, quod non habent, cui dicant, qui non in eum credunt; et frustra dicunt qui cum tam longe ab illo sint, a gratia mediatoris alieni sunt. hinc illa uerba sunt in libro Sapientiae, quae nescio quomodo intellegit perniciosa securitas: et si peccauerimus, tui sumus, quoniam scilicet bonum et magnum dominum habemus, qui et uelit atque possit paenitentium peccata sanare, non qui minime audeat permanentes in malignitate disperdere, denique cum dixisset \'tui sumus\', addidit: scientes potentiam tuam, utique potentiam, cui se subtrahere nequeat aut occultare peccator. ideoque secutus adiunxit: non peccabimus autem, scientes quoniam tui-sumus deputati. quis enim digne cogitans habitationem apud deum, in qua omnes praedestinatione sunt deputati, qui secundum propositum uocati sunt, non enitatur ita uiuere, ut tali habitationi con
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. In hoc cognoscim eũ simandata eiꝰ
seruauerim: qui dicit quis cognouit eũ &
mandata eiꝰ ñ seruat. mendaxest. ⁊ in hoc
ueritas nͣest. Et nequis quͣa existimet man¬
data eius ad solã fidẽ ꝑtinere. quãquã hoc
dicere nullus e ausus: pserti quia mandata
dix̃ que multitudinȩ cogitationes parerent.
Inillis duob totalex pendet & ꝓpħe : Licet
rectȩ dici posset ad solam fide̾ ꝑtinere
dĩ mandata. siñ mortua sediuua illa intelle¬
gatur. sides quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur. Tamen
postea iobannes ipse apparuit : quid diceret
cũai Noc est mandatũ enis ut credamus¬
in nommȩ filii enis ihũ xpͣi. & diligamꝰ inuiceꝵ
hocẽ ita ꝓdẽ idm̃ recta credere. dm̃ colere
dm̃ nosse : ut et bene uiuendi ab illo sit nobis
auxiliũ : ⁊ sipeccauerimꝰ ab illo indulgentiã
mereamus: Non infaccis quȩ odit securi ꝑ¬
scuerantes. sed abeis recedentes eiq dicentes.
ł godixi dñe miserere mei sana anm̃a meã

Expanded text:
iptum est: in hoc cognoscimus eum, si mandata eius seruemus. qui dicit quia cognoui eum, et mandata eius non seruat, mendax est, et in hoc ueritas non est. et ne quisquam existimet mandata eius ad solam fidem pertinere — quamquam hoc dicere nullus est ausus, praesertim quia mandata dixit, quae ne multitudine cogitationem spargerent, in illis duobus tota lex pendet et prophet ae — licet recte dici possit ad solamfidem pertinere dei mandata, si non mortua, sed uiua illa intellegatur fides, quae per dilectionem operatur, tamen postea Iohannes ipse aperuit quid diceret, cum ait: hoc est mandatum eius, ut credamus nomini filii eius Iesu Christi et diligamus inuicem. Hoc itaDeum nosse, ut et bene vivendi ab illo sit nobis auxilium, et si peccaverimus, ab illo indulgentiam mereamur; non in factis quae odit securi perseverantes, sed ab eis recego dixi, domine, miserere mei; sana animam meam,
Abbreviated transcription (Latin):
credendo.:⁊ pessime uiuendo ꝑueniunt in
regno cęloꝵ sed quia reatus ille pͣuaricationis
quẽ sola lex idẽ littera sine spũ iubendo fa¬
ciebat credendo soluitur. & uiolentia fidei
sp̃s sc̃s impetratur. ꝑquẽ diffusa caritate in
cordib nris quȩ non̾ timore pene. sediustitie
a more completur. Nequaquã gͦ mens in cauta
fallatur. ut se existimet dm̃ cognouisse.si
eũ fide mortuas hocẽ sine bonis oꝑib confi¬
teatur more demonũ: & idõ seiam nͣdubitet
aduitã aeternã eẽ uenturũ. qͥa dñs dicit:

Expanded text:
credendo et pessime uiuendo perueniunt in credendo et pessime uiuendo perueniunt in regnum caelorum, sed quia reatus ille praeuaricatonis, quem sola lex, id est littera sine spiritu iubendo faciebat, credendo soluitur et uiolentia fidei sanctus spiritus inpetratur, per quem diffusa caritate in cordibus nostris lex non timore poenae, sed iustitiae amore conpletur. Nequaquam ergo mens incauta fallatur, ut se existimet deum cognouisse, si eum fide mortua, hoc est sine bonis operibus confiteatur more daemonum, et ideo se iam non dubitet ad uitam ae
Abbreviated transcription (Latin):
siuenientib adbaptis mũ xp̃i. posse ꝑmitti
adulteriũ. Cõmemorauer̃ &iam israhelitas
multa mala & grauia ꝑpetrasse & effudisse
multũ sanguine ꝓpħarũ. nec tam̃ ex his factis
penitus meruis se deleri : sedex infidelitate sola
qua in xpm credere noluer̾ non intuentes quia
peccatũ eoꝵ ñ hoc solũ fuit quia in xpm ñcredi¬
der̃: Verũ etiam quia xpm̃ occider̃. Quoꝵ unũ
ꝑtinet ad crim incredulitatis. alterũ ad crimen
crudelitatis. Illud gͦ ẽ c̃trafidẽ rectã. illud
cͣtra bonã uitã. Utroq autͣ uitio caret. quifidẽ¬
xp̃i ħt. nͣsine oꝑib mortuãs quȩ etiam in de¬
monib Inuenitur: sedsidẽ grę quȩ ꝑ dilecti¬
intrauosẽ. Hanceni diripiunt quiuim fa¬
ciunt credendo impetrantes spm caritatis. Ubiẽ
plenitudo legis. si nequalex inlittera reos etiã¬
pͣuaricationis facͣ. Nonitaq putandũẽ Adeo
dictũ regnũ cęloꝵ uim patit᷑ & qui ĩ faciunł
diripiunt illud. quia &iam mali tantũ modo

Expanded text:
si uenientibus ad baptismum Christi posset permitti adulterium. Commemorauerunt etiam Israhelitas multa mala et grauia perpetrasse et effudisse multum sanguinem prophetarum nec tamen ex his factis penitus meruisse deleri, sed ex infidelitate sola, qua in Christum credere noluerunt, non intuentes, quia peccatum eorum non hoc solum fuit, quia in Christum non crediderunt, uerum etiam quia Christum occiderunt: quorum unum pertinet ad crimen incredulitatis, alterum ad crimen crudelitatis. illud ergo est contra fidem rectam, illud contra bonam uitam. utroque autem uitio caret, qui fideibus mortuam, quae etiam in daemonibus inuenitur, sed fidem gratiae, quae per dilectiintra uos est. hanc enim diripiunt, qui uim faciunt credendo, inpetrantes spiritum caritatis, ubi est plenitudo legis, sine qua lex in littera reos fa. non itaque putandum est ideo dictum: regnum caelorum uim patitur et qui uim faciunt, diripiunt illud, quia etiam mali tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
ulteria correxissent. quasi ñ similiter ad¬
uersus eos dici possit. qđ non inueniunt ali¬
quẽ cõmemoratũ. quicũ talis eẽt admissusest.
Aut sͦ possint singuloꝵ hominũ crimina qđ
infinitũ erat cõmemorari. cũ generalis illa
regula satis suꝑq sufficiat. Ubi petrus plurib
uerbis testificans. baptit̃ andis ait. Fripite
uos ab hoc scło prauo. Quis em̃ dubitet ad
huius scłi prauitatẽ adulteria ꝑtinere. &
illos qui elegerint. meadẽ iniquitate ꝑsistere:
Similit̾ autẽ dici potest. publicas meretrices
quas utiq ad baptismũ: nisi ab illa turpitu¬
dine liberatas. nulla admittit aeccła potu¬
isse inueniri intot milib tunc credentium
ꝑtot gentes. ⁊ dehis suscipiendis: uł ꝓhiben¬
dis constituere apłos exempla debuisse.
Uerutam̃ dequib dã minorib possumꝰ con¬
iectare maiora. Si eniͣ ad baptismũ ioħis
uenientes publicani. ꝓhibitisunt aliquid

Expanded text:
ulteria correxissent. Quasi non similiter adulteria correxissent. Quasi non similiter adversus eos dici possit quod non inveniunt aliquem commemoratum, qui cum talis esset, admissus est. Aut vero possint singulorum hominum crimina, quod infinitum erat, commemorari; cum generalis illa regula satis superque sufficiat, ubi Petrus pluribus verbis testificans baptizandis ait, Eripite vos ab hoc saeculo pravo . Quis enim dubitet ad hujus saeculi pravitatem adulteria pertinere, et illos qui elegerint in eadem iniquitate persistere? Similiter autem dici potest publicas meretrices, quas utique ad Baptismum, nisi ab illa turpitudine liberatas, nulla admittit Ecclesia, potuisse inveniri in tot millibus tunc credentium per tot gentes, et de his suscipiendis vel prohibendis constituere Apostolos exempla debuisse. Verumtamen de quibusdam minoribus possumus conjectare majora. Si enim ad baptismum Joannis venientes publicani prohibiti sunt aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ inbaptismo accepturos cẽ ñdo¬
bitent. non ut peccare liceat sed ut peccasse
ñ noceat. ut sit factis remissio ñ ꝑmissio faci¬
endi. Tunc uere dici potest &iam spũalit̃.
Ecce sanus fac tꝰ es. iam noli peccarȩ. qđ dñsde
corporali sanitate ideo dix̃. qm̃ sciebat ei
quẽ saluu fecerat: meritis peccatoꝵ. illũ & iã
carnis accidisse languorẽ. Hi aut̃ ei homini
quomodo dici existiment. ecce sanꝰ factꝰ
es. Quis enĩ grauis & exitiabilis morbus
erit. si adulteriũ sanitas erit. sed intribus
milib inquiunt quos uno die apł baptiza¬
runt: & in tot milib credentiũ inquib a¬
płs abhierusalẽ usq in illyricũ euangłm
repleuit. erant utiꝙ aliqui qui alienis
uxorib copulat. ł feminȩ alienis mari¬
tis: in quib regulã apłi constituere debuer
que deinceps inecclesus seruaretur. utrum
ñ ad mitterentur ad baptismũ. nisi illa ad¬

Expanded text:
remissionem in baptismo accepturos esse non duremissionem in baptismo accepturos esse non dubitent: non ut peccare liceat, sed ut peccasse non noceat, ut sit facti remissio, non permissio faciendi. tunc uere dici potest etiam spiritaliter: ecce sanus factus es; iam noli peccare, quod dominus de corporali sanitate ideo dixit, quoniam sciebat ei, quem saluum fecerat, meritis peccatorum illum etiam carnis accidisse languorem. hi autem ei hominiquomodo dici existiment: ecce sanus factus es. quis enim grauis et exitiabilis morbus erit, si adulterium sanitas erit? Smillibus, inquiunt, quos uno die Apostoli baptizarunt, et in tot millibus credentium, in quibus Apostolus ab Jerusalem usque in Illyricum Evangelium replevit , erant utique aliqui alienis uxoribus copulati, vel feminae alienis maritis: in quibus regulam Apostoli constituere debuerunt, quae deinceps in Ecclesiis servaretur, utrum non admitterentur ad Baptismum, nisi illa ad
Abbreviated transcription (Latin):
tenti is lta obscurũ ÷. utrum & iste cui qͥdẽ
sine dubio adulterã licet dimit tere. adult
tam̃ habeatus. si alterã duxerit. uitquantum
existimo uenialit̃ ibi quisq fallatur. qua obsẽ
quȩ manifesta sunt ipudicicię crimina. om¬
nimodo adbaptisma ꝓhibenda sunt. nisi mu¬
tatione uoluntatis & penitentia corrigant᷑.
Quȩ aut̃ dubia: omnimodo conandũ ÷ nefiant
tales coniunctiones. Quid enĩ opꝰ ÷ intan¬
tũ discrimen ambiguitatis capud mitterc. si au¬
tẽ fac te fuerint. nescio utrũ qͥ fecerint. si¬
milit̃ adbaptismũ ñ debere uideantur am¬
mitti. Quantũ ad tinet igitur addoc trinã
salubrẽ ueritatis. neciuiquã mortifero peccato
ꝑ niciosissima securitas secularib detur. uel
& iam pestilentiosissimã tribuatur auctori¬
ta Este curationis ordo ÷ ut bapti Lindi cre¬
qͦ simul traditur & amortius operib: agaq̃
penttentiã. om̃iumꝙ se omnino p̃teritoꝵ

Expanded text:
tentiis ita obscurum est, utrum et iste, cui quidem tentiis ita obscurum est, utrum et iste, cui quidem sine dubio adulteram licet dimittere, adulter tamen habeatur, si alteram duxerit, ut, quantum existimo, uenialiter ibi quisque fallatur. quamobrem quae manifesta sunt inpudicitiae crimina, omni modo a baptismo prohibenda sunt, nisi mutatione uoluntatis et paenitentia corrigantur; quae autem dubia, omni modo conandum est, ne fiant tales coniunctiones. quid enim opus est in tantum discrimen ambiguitatis caput mittere? si autem factae fuerint, nescio utrum hi, qui fecerint, similiter ad baptismum non debere uideantur admitti. Quantum adtinet igitur ad doctrinam salubrem ueritatis, ne cuiquam mortifero peccato perniciosissima securitas detur uel etiam pestilentiosissima tribuatur auctoritas, iste curationis ordo est, ut baptizandi crem traditur, et a mortuis operibus agant paenitentiam omniumque se omnino praeteritorum
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Hȩc ibi omnino non nominat. cũ & iam
illud ñtaceat & adeosdem mores malos ꝑti¬
nere confirmet. iungere cũ infidelib uincu¬
la matrimonii nihil aliud eẽ adserensquã
ꝓstituere gentib menbra xp̃i quȩ nr̃is tẽpo¬
rib iã ñputantur eẽ peccata. qͥm̃ reuera
innouo testamento nihil inde p̃ceptũ ÷. et
ido aut licere creditũ :. aut uelit dubiũ
derelictũ ÷. sicut &iam illud ambiguũ :
utrũ herodes mor tui duxerit. anuiuifrĩs
uxorẽ. & ido ñ ita claret. quid ioħs ei ñ lice¬
redicebat. De concubina quaq si ꝓfessa fu¬
erit. nullũ se aliũ cognitura & iã si abillo
cui subdita ÷ diniit tatur. merito dubitat᷑.
utrũ ad ꝑcipiendũ baptismũ ñdebeat ad¬
mitt. Quisquis &iam uxorẽ adulteriode¬
p̃hensam dimiserit & aliam duxerit niude¬
tur equandũs eis qͥexcepta causa adulterii di¬
mittiit & ducunt. & in ipsis diuinis sen¬

Expanded text:
ri, haec ibi omnino non nominat, cum etiam ri, haec ibi omnino non nominat, cum etiam illud non taceat et ad eosdem mores malos pertinere confirmet, iungere cum infidelibus uinculum matrimonii nihil aliud esse asserens quam prostituere gentilibus membra Christi: quae nostris temporibus iam non putantur esse peccata, quoniam reuera in nouo testamento nihil inde praeceptum est et ideo aut licere creditum est aut uelut dubium derelictum. sicut etiam illud ambiguum est, utrum Herodes mortui duxerit an uiui fratris uxorem, et ideo non ita claret, quid Iohannes ei non licere dicebat. de concubina quoque, si professa fuerit nullum se alium cognituram, etiamsi ab illo cui subdita est dimittatur,. merito dubitatur, utrum ad percipiendum baptismum non debeat admitti. quisquis etiam uxorem in adulterio deprehensam dimiserit et aliam duxerit, non uidetur aequandus eis, qui excepta causa adulterii dimittunt et ducunt; et in ipsis diuinis sen
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit &iam quia si omĩa ñ sunt admit¬
tenda adbaptismi sacram̃tũ int̾ hȩc omĩa
ẽ adulterium. Siaut̃ tria illa. sola extipi¬
enda sunt. &iam in his trib ÷ adulterium.
unde ista disputacio mota est. Sedqm̃ ma
pessimi habuisse ñuidentur hoc malum
ut alienas uxores ducerent uiri. aut alienis
iuris. feminȩ nuberent. inde fortasse apud
quasdã ȩccłas neglegentia ista subrepserit.
ut incathecismis competentiũ. nec quȩ̨re¬
rentur . nec reꝑcuterenitur hȩc uitia. Atq
inde factũ ÷ ut inciperent & defendi quȩ
tam̃ adhuc inbaptiZatis rara sunt siea non
neglegendo nosdensa faciumus. Talẽ quippe
inquibusdĩ neglegentuã. in aliis imperitiã.
ti aliis ignorantiã ꝓbabilit̃ dns somni nomi¬
ne siguificassc intelligitur. ubiait. Cũ aut
doniurent homines. uenit uumicus & suꝑ¬
seminauit. Si Lania. Hinc aũt existimaus¬
endo multa cõmemoraret. quib merito dic̃

Expanded text:
sufficit enim, quia si omnia non sunt admitsufficit enim, quia si omnia non sunt admittenda ad baptismi sacramentum, inter haec omnia est adulterium; si autem tria illa sola excipienda sunt, etiam in his tribus est adulterium, unde ista disputatio nata est. Sed quoniapessimi, habuisse non uidentur hoc malum, ut alienas uxores ducerent uiri aut alienis uiris feminae nuberent, inde fortasse apud quasdam ecclesias neglegentia ista subrepsit, ut in catechismis conpetentium nec quaererentur nec percuterentur haec uitia, atque inde factum est, ut inciperent defendi: quae tamen adhuc in baptizatis rara sunt, si ea nos neglegendo non densa faciamus. talem quippe in quibusdam neglegentiam, in aliis inperitiam, in aliis ignorantiam probabiliter dominus somni nomine significasse intellegitur, ubi ait: cum autem dormirent homines, uenit inimicus et superseminauit zizania. hinc autem existimanendo multa commemoraret, quibus merito dici
Abbreviated transcription (Latin):
oms &iam illarũ publicarũ turpitudinũ et
scelerũ ꝓfessores. hoc ÷ meretrices. lenones
gladiatores. ac siquid huius modi ÷ etiã
ulis malis ꝑmanentes admitti oportere ar¬
bitrentur. Om̃ia quippe illa que apłs enu¬
merat conclu. dens qm̃ qui talia aguas
regnum dĩ ñ possidebunt. qͥuehementius a¬
gunt manifestata sibi congruent̃ increpant.
& resis tentes atq ineis se ꝑmansuros ꝓsiten¬
tes. ad accipiendum baptismũ ñ admittuñ
qui aut̃ opinantur & cetera elemosinis faci¬
le conpensari. Tria tam̃ mortifera esse per
cetera elemosinis facile conpensari. Tria
tam̃ mortifera eẽ ñdubitant ex cõmuni¬
catione prnienda. donec penitentia humili¬
ore sanentur: Inpuditiciã. Idolatriam
homicidiũ. Neque nunc opus: quȩrerr
qualis sit eoꝵ ista sententia &ltsdecorn¬
genda anad ꝓbanda ne opus susceptunu
mittamus in longũ ꝓpt̃ eã questionẽ quȩ
huic absoluendo minime necessaria :

Expanded text:
omnes etiam illarum publicarum turpitudinum et omnes etiam illarum publicarum turpitudinum et scelerum professores, hoc est meretrices, lenones, gladiatores ac si quid huius modi est, etiam in illis malis permanentes admitti oportere arbitrentur. omnia quippe illa, quae apostolus enumerat, concludens, quoniam qui talia agunt, regnum dei non possidebunt, qui uehementius agunt, manifesta sibi congruenter increpant et resistentes atque in eis se permansuros profitentes ad accipiendum baptismum non admittunt. Qui autem opinantur cetera elemosynis facile conpensari, tria tamen mortifera esse non cetera elemosynis facile conpensari, tria tamen mortifera esse non dubitant et excommunicationibus punienda, donec paenitentia humiliore sanentur, inpudicitiam, idololatriam, homicidium. neque nunc opus est quaerere, qualis sit eorum ista sententia et utrum corrigenda an adprobanda, ne opus susceptum mittamus in longum propter eam quaestionem, quae huic absoluendo minime necessaria est.
Abbreviated transcription (Latin):
ente. qua certũ ht̃. qm̃ qui talia aguNT regnũ dĩ
ñ possidebunt. & nisi egepant᷑ ab his mor¬
tuis operib pęnitentiã. ac cedere adluptisinũ ñ
sinuntur. Si aut̃ subrepserint. nisi ł postea mu¬
tati egerint penitentiã salui eẽ ñpossunt. Sed
ebriosi. auari. malediq & siqͣ alia uicia dãna¬
bilia aꝑtis factis conuinci redarguiq ñpossunt
p̃ceptis. tam̃ & cathecismis ualidissime flagellan¬
tur. atq om̃s tales mutata in melius uoluntate
adbaptismũ uidentur accedere. Sedsi forte ad¬
ulteros quos ñ lex humana sed diuina c̃ dẽpnat.
idẽ qui alienas uxores tamquã suas habent ut
feminȩ alienos maritos alicub neglegentius
admitti solere adũterunt. exillis rectis de¬
bent conari ista corrigere. hoc ÷ ut &iã isti
ñ admit tantur: ñ exhis prauis illa recte depͣ¬
uare. ut neq demorum correctione cathe¬
Zizandos ẽe censeant cõpetentes. & c̃sequent̃

Expanded text:
entem, qua certum habet, quoniam qui talia agunt, regnum dei entem, qua certum habet, quoniam qui talia agunt, regnum dei non possidebunt, et nisi egerint ab his mortuis operibus paenitentiam, accedere ad baptismum non sinuntur; si autem subrepserint, nisi uel postea mutati egerint, salui esse non possunt. sed ebriosi, auari, maledici et si qua alia uitia damnabilia apertis factis conuinci redarguique non possunt, praeceptis tamen et catechismis ualidissime flagellantnr atque omnes tales mutata in melius uoluntate ad baptismum uidentur accedere. sed si forte adulteros, quos non lex humana, sed diuina condemnat, id est qui alienas uxores tamquam suas habent uel feminae quae alienos maritos, alicubi neglegentius admitti solere aduerterunt, ex illis rectis debent conari ista corrigere, hoc est, ut etiam isti non admittantur, non ex his prauis illa recta deprauare, ut neque de morum correctione catechizandos esse censeant conpetentes et consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
gelica similitudine piscatores ep̃i. ł inferioris
ordinis eccłar p̃positi intellegendi sunt qua
dictũ ÷. Uenite &fatiam uos piscatores homi¬
qm̃ inbona uoc trina &bonus potest ẽẽ qͥ au¬
dit &facit. & malus qui audit &nonfacit. In
doc trina uͦ mala. & qui eã ueram putant quã¬
uis ei ñ obtemper & malus ÷ & qui obtẽperat
peior est. Illud sane mirabile ÷ quod fr̃s qui
alit̃ sapiunt cum debeant abista uł nona itt
u&era ꝑniciosa tam̃ opinione discedere. ipsi
insuꝑ dicunt nouã ẽẽ doc trinã. quia nequis¬
simi homines insuis flagitiis seꝑseueratdr os
in ꝓpatulo ꝓfitentes ñ admittuntur adbaptismũ
quasi nescio ubi peregrinentur. quando mere¬
trices & histriones & quilibet alii publice turpi¬
tudinis ꝓfessores. nisi solutis aut disruptis talib
tur. nisi antiquũ & robustũ morẽ scã eccła reti¬
neret. exilla scilicet liquidissima ueritate ueni¬

Expanded text:
gelica similitgelica similitordinis ecclesiarum praepositi intellegendi sunt, quia dictum est: uenit, et faciam uos piscatores homiquoniam in bona doctrina et bonus potest esse, qui audit et facit, et malus, qui audit et non facit; in doctrina uero mala et qui eam ueram putat, quamuis ei non obtemperet, malus est et qui obtemperat, peior est. Illud sane mirabile est, quod fratres, qui aliter sapiunt, cum debeant ab ista uel noua uel uetere, perniciosa tamen opinione discedere, ipsi insuper dicunt nouam esse doctrinam, qua nequissimi homines in suis flagitiis se perseueraturos in propatulo profitentes non admittuntur ad baptismum: quasi nescio ubi peregrinentur, quando meretrices et histriones et quilibet alii publicae turpitudinis professores nisi solutis aut disruptis talibus tur, nisi antiquum et robustum morem sancta ecclesia retineret, ex illa scilicet liquidissima ueritate ueni
Abbreviated transcription (Latin):
det. ñ obȩdio. non fatio. ipse non uult uerã
pȩcuniã dominicã accipere. sedsuã potius
adulterinã uult thesauris dominicis in¬
portare. Siaũt se fac turũ ꝓfiteretur
nec facere. net postea quolibet modo cor¬
rigi posset inueniretur quidde illo fieret
nec alus inutilis eẽt. sibi utilis eẽ non pos
set. ut si intra diũ Retia bona piscis malus
eẽt. nontam̃ piscis dnĩ sius malis retib inretiaret.
tueret doc trinã malã. Cũ enĩ tales facta sua
talia defendunt. uel ineis se ꝑseueraturos aꝑtis¬
sime ꝓfitentes admuttuntur adbaptismũ. nihil
uidetur aliud p̃dicare nisi forniaatores. et
adulteros. & iamusq inuttȩ huius finẽ in eane¬
ꝗtia ꝑmanentes regnũ di possessuros & merito
fidei quȩ sine operib mortua ÷ aduitã ȩt̃nam
salutemiq uenturos. Hȩc st̃ mala retia quȩ ca¬
uere debent p̃cipue piscatores. sitam̃ illa euan¬

Expanded text:
det: \'non oboedio, non facio\\ ipse non uult ueram det: \'non oboedio, non facio\\ ipse non uult ueram pecuniam dominicam accipere, sed suam potius adulterinam uult thesauris dominicis inportare. si autem se facturum profiteretur nec faceret nec postea quolibet modo corrigi posset, inueniretur. quid de illo fieret, ne aliis inutilis esset, si sibi utilis esse noset: ut si intra retia Domini bona piscis malus esset, non tamen pisces Domini sui malis retibus irretiret; tueret doctrinam malam. Cum enim tales facta sua talia defendunt, vel in eis se perseveraturos apertissime profitentes admittuntur ad Baptismum; nihil videtur aliud praedicari, nisi fornicatores et adulteros etiam usque in vitae hujus finem in ea nequitia permanentes, regnum Dei possessuros, et merito fidei, quae sine operibus mortua est, ad vitam aeternam salutemque venturos. Haec sunt mala retia, quae cavere debent praecipue piscatores: si tamen illa evan
Abbreviated transcription (Latin):
tur boni & mali. quia & illi mali amor¬
tius operib penitentiã ñrecusant: Siaũt
recusant ñ intrare cupientes repellunt᷑.
sed ab introitu ipsi aꝑta contra dictione
discedunt. Erit gͦ & seruus ille securus.
nẽc int̃ pigros dãpnatur qđ dominicum
talentũ noluit erogare quando quidẽ illi
noluerunt quoderogabat accipere. Apter
illos enim hec similitudo ꝓposita est. qui nolt̃
suscipere mneccła dispensatoris offitiũ desi¬
diosam pretendentes excusationẽ. uolle se
rationẽ feddere de peccatis alieius. qui
audiunt & non fatiunt. Idẽ accipilunt
& reddunt. Cũ uͦ dispensator fidelis & di¬
ligens inerogando paratissimus & luchroꝵ
domini corum auidissimus. dicit᷑ ad ultero
noli eẽ adult̾. siuis bapti lari crede xp̃o
qui hoc quod facis dicit esse adulterium:
siuis bapti Lari. noli eẽ menbrum meretri¬
cis fiuis fieri menbrum xp̃i. Ille aut resp̃n¬

Expanded text:
tur boni et mali, quia et illi mali a mortur boni et mali, quia et illi mali a mortuis operibus paenitentiam non recusant. si autem recusant, non intrare cupientes repelluntur, sed ab introitu ipsi aperta contradictione discedunt. Erit ergo et seruus ille securus nec inter pigros damnabitur, quod dominicum talentum noluerit erogare, quandoquidem illi noluerunt quod erogabat accipere. propter illos enim haec similitudo proposita est, qui nolunt suscipere in ecclesia dispensatoris officium, desidiosam praetendentes excusationem, nolle se rationem reddere de peccatis alienis, qui audiunt 1 et non faciunt, id est accipiunt et non reddunt. cum uero dispensator fidelis et diligens in erogando paratissimus et lucrorum dominicorum auidissimus dicit adultero: \'noli esse adulter, si uis baptizari; crede Christo, qui hoc quod facis dicit esse adulterium, si uis baptizari; noli esse membrum meretricis, si uis fieri membrum Christi\', ille autem respon
Abbreviated transcription (Latin):
arũ adductos quos inuenerunt bonos et
malos. ut eos adduxisse credantur qui se ma¬
los ꝑseueraturos ꝓfessi sunt. Alioquin ipsi
serui patrisfamilias ZiLania seminar unt
Falsumꝙ erit illud. Inimicus aut̃ qͥ ea
seminat diabolus est. Sed quia hoc falsũ et
non potest. adduxerunt seriu bonos et ma¬
los siue qͥlaterent. siue quiiã adducti et
intronussi apparent sũie bonos & malos
Autũ ÷. sc̃dm̃ quanda humanã ẽ uersaci¬
onẽ. inqua & iam hi quinondũ credider̃t
ł laudari uel uituperari solent: unde ÷
&iam illud. quod dñs monet discipulosq̃s
ad euangłium p̃dicandum primitꝰ mittit.
Inquã cũq uenerint ciuitatẽ querant quis
illic dignussit. Ut apudeũ habitent donec
inde ꝓficiscantur. ꝓfecto ille dignus quis
esit. nisi qui exis timatione suoꝵ ciuium
bonus habebitur : Etquis indignus nisi qͥ
eis malus innotuerit :: Ex hoc utroꝙ ge¬
nere ueniunt ad xp̃i fidem. & sic adducun¬

Expanded text:
arum adductos, quos inuenerunt; bonos et arum adductos, quos inuenerunt; bonos et malos, ut eos adduxisse credantur, qui se malos perseueraturos professi sunt. alioquin ipsi serui patris familias zizania seminarunt falsumque erit illud: inimicus autem qui ea seminauit, diabolus est. sed quia hoc falsum esse non potest, adduxerunt serui bonos et malos, siue qui laterent siue qui iam adducti et intromissi adparerent; siue bonos et malos dictum est secundum quandam humanam conuersationem, in qua etiam hi, qui nondum crediderunt, uel laudari uel uituperari solent. unde est etiam et illud, quod dominus monet discipulos, quos ad euangelium praedicandum primitus mittit, ut in quamcumque uenerint ciuitatem, quaerant, quis illic dignus sit, ut apud eum habitent. donec inde proficiscantur. profecto ille dignus quis erit, nisi qui existimatione ciuium suorum bonus habebitur? et quis indignus, nisi qui eis malus innotuerit? ex hoc utroque genere ueniunt ad Christi fidem et sic adducun
Abbreviated transcription (Latin):
seminare. Nec ad xp̃m uolente uenis e ꝓ¬
hibemus. sed eos ad xp̃m uenire nolle. ipsa
sua ꝓfessione conuincimur. necxp̃o uetamꝰ
credere. sed demons tramus cos xp̃o nolle
credere qui uel adulteriũ dicunt. ñ eẽ
quod ille adulteriũ dicit eẽ. uel credunt
dicit regnũ di non possidere &x sane doctri¬
ad coninũ nuptiarũ ueneruit. sedint̃ eos
qui uenire noluerunt Cum enĩ ipsiloc¬
trine xpi audent aptissime contra dicer e
x aduersari euangelio ñ uenientesre¬
pelluntur. seduenire c̃ tempnunt. Qui
aũt scło saltem uerbis &iam sinonfac tisre¬
nuntiant. ueniunt quidẽ int̾ triticũ semi¬
nantur & in area congeruntur & ouib
adgregantur. & retia subeunt & c̃uiuan¬
tib ad miscentus. sed intus siue lateant si¬
ue pareant. tunc erit ratio tolerandi sipo¬
testas nulla ÷ corrigendi. nec debet eẽ pre¬
sumptio separandi. absit aut̃ ut sic intelle¬
gamus quod scriptu ÷ ad conuiuiarũ nupti¬

Expanded text:
seminare; nec ad Christum uolentes uenire proseminare; nec ad Christum uolentes uenire prohibemus, sed eos ad Christum uenire nolle ipsa sua professione conuincimus; nec Christo uetamus credere, sed demonstramus eos Christo nolle credere, qui uel adulterium dicunt non esse, quod ille adulterium dicit esse, uel credunt dicit regnum dei non possidere etsanaedoctriad conuiuium nuptiarum uenerunt, sed inter eos, qui uenire noluerunt. cum enim ipsi doctrinae Christi audent apertissime contradicere et sancto aduersari euangelio, non uenientes repelluntur, sed uenire contemnunt. qui autem saeculo saltem uerbis, etiamsi non factis, renuntiant, ueniunt quidem et inter triticum seminantur et in aream congeruntur et ouibus adgregantur et retia subeunt et conuiuantibus admiscentur, sed intus, siue lateant siue pareant, tunc erit ratio tolerandi, si potestas nulla est corrigendi, nec debet esse praesumptio separandi. absit autem, ut sic intellegamus, quod scriptum est, ad conuiuium nupti
Abbreviated transcription (Latin):
illã correptionẽ adfructũ ꝑuenisse cogno¬
uit. Iliror aut silaudaret in ea fidem
sine operib id ÷ fidẽ ñtalẽ quȩ iam per
dilectionẽ possit operari. fidem mortuã
R quod iacob minime dubitauit. fidẽ
istã chananea nolunt intellegerȩ mu¬
tosse ꝑ dirosmores. quando eã xp̃s c̃ tẽpnen¬
do & corripiendo redarguit. quascũꝙ
inueneruit tantũmodo crẽdere. uitã uͦ in¬
quinatissi mã nec saltẽ occultare. sed
&iam libere ꝓfiteri ac nolle mutare
sanent filios eoꝵ si possunt. sicut sanata est
filia chananeę muli eris. ñ tam̃ eosfaciant
menbra xp̃i cũ ipsi ẽẽ non desinant menbra
peccati. qͥ usq infinẽ uitȩ noluerit credere
recte intellegerent quidsit credere in
xp̃m. ñ eiũ hoc ÷ habere demonũ fidem
quȩ recte mortua ꝑhibetur. sed fidẽ quę
tales adbaptismũ ñ admittimus ñ ante
tempꝰ Ly Lania conamur euellere. sed
noluimus insuꝑ sicut diabolus Li lania

Expanded text:
illam correptionem ad fructum peruenisse cognoillam correptionem ad fructum peruenisse cognouit. miror autem, si laudaret in ea fidem sine operibus, id est fidem non talem, quae iam per dilectionem posset operari, fidem mortuam et, quod Iacobus dicere minime dubitauit, fidem istam Chananaeam nolunt intellegere mutasse perditos mores, quando eam Christus contemnendo et corripiendo redarguit, quoscumque inuenerint tantummodo credere, uitam uero inquinatissimam nec saltem occultare, sed etiam libere profiteri ac nolle mutare, sanent filios eorum, si possunt, sicut sanata est filia Chananaeae mulieris; non tamen eos faciant membra Christi, cum ipsi esse non desinant membra peccati, qui usque in finem uitae noluerit credere recte intellegerent, quid sit credere in Christum. non enim hoc est habere daemonum fidem, quae recte mortua perhibetur, sed fidem, quae tales ad baptismum non admittimus, non ante tempus zizania conamur euellere, sed nolumus insuper, sicut diabolus, zizania
Abbreviated transcription (Latin):
gentũ. lapides p̃ciosos illis cogitationibulsaꝑ¬
edificat intantũ detrientũ nullũ pateretir
urtantũ Itractura ciꝰ que non erat fenea
nullo incendio.cremaretur. Siue gͦ inhac
uita. tantũ homines ista patiuntur. sine &iã
post hanc uita talia quędã iuditia subsecum
ñ aborret quantũ arbitror aratione uer¬
tatis ¶te intellectus huiuscę sementie. Ue¬
eligendus. istum quã diu tenenus ñ cagime᷑
dicere. nnustis ñ subditis. scelestis. ẽ tamina
cramentũ baptismi eius accipiatis. &iã si
uitã is tam pessimam ñ mutaueritis saliueri¬
tis. Unde nec illa nobis mulier chananea
p̃scribit quia dñs ei quod petebut dedit.
cũ ante dixisset. Non ÷ bonum tollere pa¬
nẽ filioꝵ & mittere canib. quia ille cor¬
dis inspector mutatã uidit quã laudauit.
& idõ non ait. O canis magnaẽ. fides tua
sed omulier magna ⁊÷ fides tua: mutauit
uocabulũ. quia mutatũ uidit affcctũ. atq

Expanded text:
gentum, lapides pretiosos illis cogitationibus supgentum, lapides pretiosos illis cogitationibus superaedificabat, in tantum detrimentum nullum pateretur, in tantum structura eius, quae non erat fenea, nullo incendio cremaretur. Siue ergo in hac tantum uita homines ista patiuntur siue etiam post hanc uitam talia quaedam iudicia subsequuntur, non abhorret, quantum arbitror, a ratione ueritatis iste intellectus huiusce sententiae. uet, potius eligendus; istum quamdiu tenemus, non cogimur dicere iniustis, non subditis, scelestis, contaminatcramentum baptismi eius accipiatis, etiamsi uitam istam pessimam non mutaueritis, salui eritis. Ynde nec illa nobis mulier Chananaea praescribit, quia dominus ei quod petebat dedit, cum ante dixisset: non est bonum tollere panem filiorum et mittere canibus, quia ille cordis inspector mutatam uidit, quando laudauit. et ideo non ait: o canis, magna est fides tua! sed: o mulier, magna est fides tua! mutauit uocabulum, quia mutatum uidit affectum adque
Abbreviated transcription (Latin):
uxor tua. nisi mihi de latrocinio diuitias con¬
geras. aut nisi solita lenocinia quib nr̃am
domũ transiebas &iam xp̃ianus exerceas. aut
si quid aliud uel facinorosũ ł flagiciosũ inuiro
nouerat. quo delectata uel libidine exple
ille cui hoc uxor dicit. si ueracit̃ egit pęniten¬
tiã aboperib mortuis quando accessit ad
baptismũ. habetꝙ infundam̃to fide quȩ ꝑ diles¬
tionẽ operatur. ꝓculdubio plus tenebitur amo¬
re diuinę gr̃e quã carnis luxuriȩ̨ & menbrũ
quod eum scandali Lat fortit̃ amputat. Quẽ¬
cũꝙ aut̃ in hanc direptionẽ dolorẽ cordisꝓpt̃
carnale affectũ conuigis sustinebit. hoc : de
trimentũ quod paciẽtur. hic ÷ ignis ꝑquẽ
fȩno ardente ipse saluabitur. Si aut̃ iãsic
faceret reddens potuis quam exsens debtuni
couiugale: ꝓfec to nec dolebit carniliter Cũ
ab illo tꝗle conubiũ. sẽparabitur. Neque eni
inea cogabat nisi que funt di quomodo

Expanded text:
uxor tua, nisi mihi uel de latrocinio diuitias conuxor tua, nisi mihi uel de latrocinio diuitias congeras aut nisi solita lenocinia, quibus nostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, aut si quid aliud uel facinerosum uel flagitiosum in uiro nouerat, quo delectata uel libidinem explebille, cui hoc uxor dicit, si ueraciter egit paenitentiam ab operibus mortuis, quando accessit ad baptismum habetque in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore diuinae gratiae quam carnis uxoriae, et membrum, quod eum scandalizat. fortiter amputat. quemcumque autem in hac diremptione dolorem cordis propter carnalem affectum contrimentum quod patietur, hic est ignis per quem feno ardente ipse salvabitur. Si autem jam sic faceret, reddens potius quam exigens debitum conjugale; profecto nec dolebit carnaliter, cum ab illo tale connubium separabitur: neque enim in ea cogitabat, nisi quae sunt Dei, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
dolore amittuntur. ꝓpterca quia ea sic hñt
cũ habeant infundam̃to fidẽ quȩ ꝑdilectio¬
nẽ operatur. Neq hiuc ista ullaratione uel
cupiditate p̃ponant. in eoꝵ amissione passi de¬
trim̃tũ. ꝑignẽ quendã doloris. ꝑueniunt ad
salutẽ. A quo dolore atq derrim̃to tandẽ
quisq sẽcurior. quanto ea uel minus a maue¬
rit. E tamquã non habens habuerit. Qui uero
ꝓpt̃ illa ł tenenda uel adipiscenda. homici¬
diũ. ad ulteriũ. fornicacionẽ. idola¬
triã. & similia quȩq cõmiserit.
sõ fundam̃to et̃no igne torquebitur. Quam¬
obrem & illud quod dicit ueluti ꝓbare cu¬
pientes quantũ ualeat sola fides ubi apłs
dicit quod sinfidelis discedit discedat. ñ est
enĩ seruituti subiectꝰ sr̃ uł soror in hui amo
idẽ ut ꝓpt̃ fidem xp̃i &iam ipsa uxor legituna
societate coniuncta sine ulla culpa relinquat᷑.
rectissime dimitti. si uiro suo dicat. ñ ero

Expanded text:
dolore amittuntur, propterea qui ea sic habent, dolore amittuntur, propterea qui ea sic habent, ut habeant in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, neque huic ista ulla ratione uel cupiditate praeponunt, in eorum amissione passi detrimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto ea uel minus amauerit uel tamquam non habens habuerit. qui uero propter illa uel tenenda uel adipiscenda homicidium, adulterium, fornicationem, idololatriam et similia quaeque commiserit, so fundamento, aeterno igne torquebitur. 7. « Quamobrem et illud quod dicunt, veluti probare cupientes quantum valeat sola fides, ubi Apostolus dicit, Quod si infidelis discedit, discedat; non est enim servituti subjectus frater vel soror in hujusmo ut propter fidem Christi ipsa uxor legitima societate coniuncta sine ulla culpa relinquatur,rectissime dimitti, si uiro suo dicat: non ero