comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione facinoris uoluntas sit impleta mi¬
serentis. Si aut̃ in ex itu isrł de egypto
agni sanguis fuit resticutio libertatis. &
sacratissima ẽ facta festiuitas quȩ ꝑ hosti¬
am pecudis iram aũterat uastatoris. qͣn
piꝑcit sed pro nobis om̃ib tradidit illũ:
at in oecisione xp̃i pascha esset uerũ &e
singilsate sacrificium. Q qͦđ ñ ex dña¬
tions pharaonis unus
sed ex diaboli captiuitate
totus
omia st̾ famulata mysteria. Nẽ sanguis
iustiabel mortẽ sũmi pastoris eloqurt᷑.¬
& in parricidio udeorum ca i int̾fector
ftatris agnoscit᷑. Nẽ diluuiũ ͤ noe archa
manifestat: quid sit renouationis in bap¬
tisino. & quia salutis in ligno. Nunc
abrahã gentiũ pat̾. ꝓmissos adquirit
heredes: & insemine eiꝰ ñ germen carnis
sed fidei ꝓpago benedicitur. Nunc ad
p̾nuntiatũ om̃ib festis festũ. sacer no¬
uorũ mensis enituit. ut in quo accepit
mundus exordiũ. in eodẽ haberet xp̃ia¬

Expanded text:
tione facinoris, voluntas sit impleta mitione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanpepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; ut in occisione Christi, Pascha esset verum, et singulare sacrificium, quo non ex dominatione Pharaonis unus sed ex diaboli captivitate totus omnia sunt famulata mysteria. Nunc sanguis justi Abel mortem summi Pastoris eloquitur, et in parricidio Judaeorum Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Nunc diluvium et Noe arca manifestat, quid sit renovationis in baptismo, et quid salutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus, non germen carnis, sed fidei propago benedicitur . Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum sacer novorum mensis enituit, ut in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christia
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis enĩ ꝑsequentiũ furor ihu
aliud in dñm maiestatis oꝑatus fic.
quã atrocẽ crudelitatẽ & immite
suppliciũ: redẽptis tam̃ hac dñi pas¬
sione. uerior iustiorq letandi ẽ ratio.
quã dolendi. fuerit tẽ discipłorũ ex¬
cusabilis pauor. nec diffidentie culp̃a
apłicus meror incideritꝰ quando con¬
currentib ad unũ scelus uideis iude¬
orũq principib. suꝑbꝰ taurorũ pin¬
guiui tumor & proterua uitulorũ
petulantia seuiebat: quando sub
oculis ouiũ. pastoris iusti sanguinẽ
frem̃tiũ bestiarũ rabies expet̾ebat:
quando deniq etiã ipse qͥ pati uenerat.
de nr̃e naturȩ cõmunione dicebat tri¬
stis est anima mea usq ad mortẽ. Nẽ
autẽ postquã susceptione infirmitatis.
potentia est clarificata uirtutis: nul¬
la fideliũ mestitudine paschalis ẽ ob¬
scuranda sollẽpnitas. nec cũ tristitia
nobis gestorũ ordo recolendus ẽ. cũ
ita dñs usus sit malicia iudeoꝵ. ut de inten¬

Expanded text:
Quamvis enim persequentium furor nihil aliud in Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scelus Judaeis Judaeorumque principibus, superbus taurorum pinguium tumor, et proterva vitulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis ovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando denique etiam ipse, qui pati venerat, de nostrae naturae communione dicebat: Tristis est anima mea usque ad mortem . Nunc autem postquam per susceptionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis, nulla fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de inten
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃ti altitudo respondet: & qđ erat
sub uelamine figure ꝓfundũ. fitre¬
uelata luce ꝑspicuum. Sic tam̃ int̾
illa miracula saluatoris que sub po¬
pulorũ gerebant᷑ aspectu. pauci ue¬
ritatis presentiã sentiebant: ipsiq
discipłi uoluntaria dñi passione tur¬
bati. ñ euaserant scandalũ ecrucissi¬
ne tẽptatione formidinis. Unde e¬
nĩ fides nr̃a intelligentiã sumeret.
unde constantia rõbur acciperet:
mque faeta cognoscimꝰ. p̃dicta legere
fpirite il saudeat xpianus Eet festau¬
tas quȩ illis conuersa ẽ innoctnnobu
choruscet inluce: qm̃ erux xp̃ieadẽe

Expanded text:
t sub velamine figurarum profundum, fit revelata luce perspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta cognoscimus, praedicta legeremspiritalis gaudeat Christianus: et festivitas, quae illis conversa est in noctem, nobis coruscet
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi dnĩcȩ passionis.
in salutẽ humani generis an.¬
te tẽpora et̾na dispositũ. &ͥ
ꝑ multas significationes om̃ib retro
Scłis nuntiatũ. ñ adhuc expectamꝰ
manifestandũ. sed iam adoramꝰ imple¬
tũ: concurrentib ad eruditionẽ nram¬

Expanded text:
dilectissimi, Dominicae passionis in salutem humani generis ante tempora aeterna dispositum, et per multas significationes omnibus retro saeculis nuntiatum, non adhuc exspectamus manifestandum, sed jam adoramus impletu
Abbreviated transcription (Latin):
tat. nͥ quia carint̾i generu facta ẽ
go d̾itatis: & millasumꝰ do repletun
qͦ crucifixi. in qͦ sepulti in qͦ sumꝰ ctã
suscitati: ut possimus cũ apło dicere
nr̃a autẽ conuersatio incȩlis est ¶llñ ẽ
saluadorẽ expectamꝰ dñm ib m̃ xp̃m qͥ¬

Expanded text:
tat, nisi quia caro nostri generis, facta est caro Deitatis; et in illo sumus Deo repleti, in quo crucifixi, in quo sepulti, in quo sumus etiam suscitati; ut possimus cum Apostolo dicere: Nostra autem conversatio in coelis est: unde etiam Salvatorem exspectamus Domi
Abbreviated transcription (Latin):
di pat̾nã ex equi uoluntatẽ. ut facinꝰ
qđ a ꝑsequentib parabat᷑. nec impelle¬
ret nec timeret. Postquã gͦ iudas ꝑsu¬
asus adiabolo discessit a xp̃o. seq a cor¬
pore apłice unitatis abscidit: nullo
dñs pauore turbatus. sed de sola redi¬
m̃dorũ salute sollicitꝰ. om̃e tẽporis spa¬
ciũ qđ a ꝑsequentiũ uacabat incursu
disset daturusq ẽet filio pat. unũ fi¬
erent. & ingła redẽptionis indiuidus
ꝑmanerent: adiciens postremo illã ora¬
tionẽ qua ait. pat̾ si fieri potest tran¬
seat calix iste ame. Ubi ñ existimandũ

Expanded text:
di paternam exsequi voluntatem, ut facinus di paternam exsequi voluntatem, ut facinus quod a persequentibus parabatur nec impelleret, nec timeret. Postquam igitur Judas persuasus a diabolo discessit a Christo, seque a corpore apostolicae unitatis abscidit, nullo Dominus pavore turbatus, sed de sola redimendorum salute sollicitus, omne temporis spatium quod a persequentium vacabat incursu, disset, daturusque esset Filio Pater, unum fierent , et in gloria Redemptoris individui permanerent; adjiciens postremo illam orationem qua ait: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Ubi non existimandum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ inse quisq nouerat. quã qđ ipsa
ueritas p̃uidebat. Iu autẽ in hae
trepidatione scorũ. abuteris dm̃ pa¬
tientia: & abscondi te tua credis au¬
datia. Addis impudentiã sceleri.
nec signo euidentiore terreris. Cũq
se a cibo alii in quo indiciũ dñs posu¬
erat continerent. tu manũ ñ retrahis
a parapside: quia animũ ñ auertis
nando panẽ porrexisset tinetũ. to¬
tũ iudã diabolus occuparet: & quẽ
malignis cogitationib obligarat.
ĩa ipso impietatis oꝑe possidẽret. Cor¬
pore enĩ tantũ cũ cȩnantib recũbe¬
bat: m̃te autẽ sacerdotũ inuidiã. te¬
stiũ falsitatẽ. & furorẽ imꝑite plebis
armabat. Deniq uidens dñs cui fla¬
gitio iudas e̾et intentus: qđ facis in¬
quit. fac celerius. Uox hȩc ñ iubentis
est sed sinentis: nec trepidi sed para¬
ti. Qui habens omĩum tẽporũ pote¬
statẽ. ostendit se morã ñ facere tra¬
ditori & sicad redẽptionẽ mun¬

Expanded text:
quod in se quisque noverat, quam quod ipsa quod in se quisque noverat, quam quod ipsa Veritas praevidebat. Tu autem in hac trepidatione sanctorum abuteris Domini patientia, et abscondi te tua credis audacia. Addis impudentiam sceleri, nec signo evidentiore terreris. Cumque se a cibo alii, in quo indicium Dominus posuerat, continerent, tu manum non retrahis a paropside, quia animum non avertis nando panem porrexisset intinctum, totum Judam diabolus occuparet ; et quem malignis cogitationibus obligarat, jam ipso impietatis opere possideret. Corpore enim tantum cum coenantibus recumbebat, mente autem sacerdotum invidiam, testium falsitatem, et furorem imperitae plebis armabat. Denique videns Dominus cui flagitio Judas esset intentus, Quod facis, inquit, fac citius . Vox haec non jubentis est, sed silentis, nec trepidi, sed parati: qui habens omnium temporum potestatem ostendit se et moram non facere traditori, et sic ad redemptionem mun
Abbreviated transcription (Latin):
teria ruine. & causa ꝑfidiȩ: se quens
diabolũ ducẽ. & nolens xp̃m habere re¬
ctorẽ. Dicens itaq dñs. am̃ dico uobis
qđ unus ur̃m me traditurus ẽ. notã
sibi ꝓditoris sui conscientiã demon¬
strauit: ñ aspera necaꝑta impiũ incre¬
patione confundens. sed leni ac tacita
ammonitione conueniens. ut faciliꝰ
corrigeret penitudo. quẽ nulla defor¬
masset abiectio. Cur infelix iida tan¬
ta benignitate ñ uteris: Ecce parcit
sed ueritatis & miscđie uerbo. cordis
tantũ tui archana tangunt᷑. Non
aplici ordinis honor: non sacram̃to¬
rũ tͥ cõmunio denegat᷑. Redi in inte¬
grum. & deposito furore resipisce.
lem̃tia inuitat. salus pulsat. iunca
tes condiscipli tui ad signifrcationẽ
facinoris ex pauescunt: & om̃s sibi ñ
edito impietatis auccore formidant.
Contristati enĩ st̃ ñ de conseientie re¬
atui. sed de humane mutabilitat es
incerto: timentes ne minus uerũ ẽẽt

Expanded text:
teria ruinae et causa perfidiae, sequens teria ruinae et causa perfidiae, sequens diabolum ducem, et nolens Christum habere rectorem. Dicens itaque Dominus: Amen dico vobis, quod unus vestrum me traditurus est , notam sibi proditoris sui conscientiam demonstravit: non aspera nec aperta impium increpatione confundens, sed leni ac tacita admonitione conveniens; ut facilius corrigeret poenitudo, quem nulla deformasset abjectio. Cur, infelix Juda, tanta benignitate non uteris? Ecce parcit sed veritatis et misericordiae verbo, cordis tantum tui arcana tanguntur. Non apostolici ordinis honor, non sacramentorum tibi communio denegatur. Redi in integrum, et deposito furore resipisce. Clementia invitat, salus pulsat, ad vittes condiscipuli tui ad significationem facinoris expavescunt, et omnes sibi, non edito impietatis auctore, formidant. Contristati enim sunt, non de conscientiae reatu, sed de humanae mutabilitatis incerto, timentes ne minus verum esset
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑtant. Q nid assecuturi supplicio
uinocentie. condẽpnatione iustitiȩ.
nut ⁊ noua mysteria ñ apprehende¬
rent. & antiqua luolarent: Prouiden¬
tib g̾ principib ne in die festo tumul¬
tus onrecus: n deuotioni sed facinori
sitidehit nanligioni seruiebat hec
cita stłirimini dili gentes enĩ ponti¬
tus a sliciti sictrdotes seditiones tur¬
butũ sieri in p̃cipua sollẽpnitate me¬
tͥnebant. si ut popłs ñ peccaret. sed ne
& in oꝑe pat̾ne dispositionis intrepi¬
dus. uetus testam̃tũ consũmabat. &
nouũ pascha condebat. Discũbentib
enĩ discipłis ad edendã misticã cęnã.
cũ in cayphe atrio tractaret᷑ qͦm xp̃e
posset occidi: ille corporis & sanguinis
sui ordinans sacram̃tũ docebat᷑ qualis
dõ hostia deberet offerri: nec ab hoc
quidẽ mysterio traditore su bmoto.
ut ostenderet᷑ nulla iniuria exł aspe¬
ratus qui in uoluntariaerat ĩ  pie¬
tate p̾stitutus. Ipse enĩ sibi fuit I ma¬

Expanded text:
jurant, nil assecuturi supplicio jurant, nil assecuturi supplicio innocentiae et condemnatione justitiae, nisi ut et nova mysteria non apprehenderent, et antiqua violarent. Providentibus ergo principibus, ne in die sancto tumultus oriretur, non festivitati, sed facinori studebatur; nec religioni serviebat haec cura, sed crimini. Diligentes enim pontifices et solliciti sacerdotes, seditiones turbarum fieri in praecipua solemnitate metuebant, 220 non ut populus non peccaret, sed ne et in opere paternae dispositionis intrepidus, vetus Testamentum consummabat, et novum Pascha condebat. Discumbentibus enim secum discipulis ad edendam mysticam coenam, cum in Caiphae atrio tractaretur quomodo Christus posset occidi, ille corporis et sanguinis sui ordinans sacramentum, docebat qualis Deo hostia deberet offerri, ne ab hoc quidem mysterio traditore submoto; ut ostenderetur nulla injuria exasperatus, qui in voluntaria erat impietate praescitus. Ipse enim sibi fuit ma
Abbreviated transcription (Latin):
chali exercendi futoris sui acciꝑa
potestatẽ. Oportebat enĩ ut manife¬
sto implerentur effectu. quȩ dici fi
gurato fuerant ꝓmissa mysterio.⁊
ut ouẽ significatiuã oius uera remo¬
ueret: & uno ex pleto sacrificio. ua¬
riarũ differentia cessaret uictima¬
rũ. Nã omĩa illa que de immolatio.¬
ne agni diuinitꝰ ꝑ moysen fuerant
Ut gͦum brecederent corpori & ces¬
sarent imagines sub p̃sentia ueritatis.
antiqua ob̃seruantia. nouo tollitur
sacram̃to. Hostia in hostĩa transit.
sanguinẽ sanguis excludit: & legalis
ũq animos sacerdotũ cura admitten¬
di in iħm scȩleris occupasset: ipsi se
doctores legis. lege priuart: & spon¬
taneo defectu. r̃itus sibi patrios ab¬
stulert̃. Incipiente enĩ festiuitate
paschali qui ornare tẽplũ. uasa mun
dare. uictimas ꝓuidere. & legitimis
purificationib sacratiorẽ diligen¬
tiã adhibere debuerant: parricidalis
odii futore concipto. ad unũ o pꝰ uacant.
aimnunũ opuis simili crudelitate eon¬

Expanded text:
chali exercendi furoris sui acciperent potestatem. Oportebat enim ut manifesto implerentur effectu, 219 quae diu fuerant figurato promissa mysterio: ut ovem significativam ovis vera removeret, et ut uno expleretur sacrificio variarum differentia victimarum. Nam omnia illa quae de immolatione agni divinitus per Mosen fuerant Ut ergo umbrae cederent corpori, et cessarent imagines sub praesentia veritatis, antiqua observantia novo tollitur sacramento, hostia in hostiam transit, sanguine sanguis aufertur, et legalis umque animos sacerdotum cura admittendi in Jesum sceleris occupasset, ipsi se doctores legis lege privarunt, et spontaneo defectu ritus sibi patrios sustulerunt. Incipiente enim festivitate paschali, qui ornare templum, mundare vasa, victimas providere, et legitimis purificationibus sacratiorem diligentiam adhibere debuerant, parricidalis odii furore concepto, ad unum opus vacant, et in unum facinus simili crudelitate con
Abbreviated transcription (Latin):
uiuant: sed ei qui ꝓ om̃ib mortuus
ẽ & resurrexit. Et quia netera tran¬
sier̃t. & facta st̃ om̃ia noua. nemo
in carnalis uitȩ uetustate remaneat.
uita ẽ. quo ꝓbatior eͥe possit & melior
Qui autẽ ñ proficit. deficit. & qͥ ni¬
chil adquirit ñ nichil ꝑdit. Curren¬
inferm̃to ueteris malitie & nequitiȩ.
sed in arimis sinceritatis & ueritatis.
resurrectionis xp̃i meream̃ ẽẽ parti

Expanded text:
ant, sed ei qui pro omnibus mortuus est et resurrexit ; et quia vetera transierunt, et facta sunt omnia nova, nemo in carnalis vitae vetustate remaneat, vita est, quo probatior esse possit et melior. Qui autem non proficit, deficit; et qui nihil acquirit, nonnihil perdit. Currenin fermento veteri malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis , resurrectionis Christi mer
Abbreviated transcription (Latin):
p̃reuiderat dicens. Ecce natus est pu¬
er & datus ẽ nobis filius. cuiꝰ impe¬
riũ suꝑ humeros eius. Cũ gͦ dñs lig¬
nũ portaret crucis. qđ in sceptrũ
sibi conuerteret potestatis: erat qͥ¬
dẽ hoc apud impiorũ oculos grande
ludibriũꝰ sed manifestabat᷑ fidelib
grande mysteriũ: quia gloriosissimꝰ
diaboli uictor & in imicarũ uirtu¬
tũ potentissimꝰ debellator. pulchra
specie triũphi sui portabat tropheũ.
& inuictȩ patientiȩ humeris signũ
salitis adorandũ regnis om̃ibꝰ infe¬
rebat: tanquã & t̾e ipsa oꝑis sui ima¬
gine om̃s imitatores suos confir¬
maret e diceret qui ñ accipit erucẽ
sua a sequit me u ẽ medigniis. Euiti

Expanded text:
praeviderat, dicens: Ecce natus est pupraeviderat, dicens: Ecce natus est puer, et datus est nobis filius, cujus imperium super humeros ejus . Cum ergo Dominus lignum portaret 227 crucis, quod in sceptrum sibi converteret potestatis, erat quidem hoc apud impiorum oculos grande ludibrium, sed manifestabatur fidelibus grande mysterium: quia gloriosissimus diaboli victor, et inimicarum virtutum potentissimus debellator, pulchra specie triumphi sui portabat trophaeum; et invictae patientiae humeris, signum salutis, adorandum regnis omnibus inferebat; tamquam et tunc ipsa operis sui imagine omnes imitatores suos confirmaret et diceret: Qui non accipit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus .
Abbreviated transcription (Latin):
pena susciperet. cũ consono fremitu
diceret᷑ a turbis. sanguis illiꝰ suꝑ nos
E suꝑ filios nr̃os: obtinuert̃ iniqui
inda̾pnationẽ suã qđ ꝑtinacit exi¬
gebant. quorũ dentes sicut ꝓpħa te¬
status ẽ. arma erant. & sagitte. & lin¬
gua eorũ gladius acutũs. frustra
enĩ a cruci figendo matestatis dño ma¬
nus proprias continebant: inquẽ
lȩtalia uocũ spicula. & uenenata uer¬
borũ tela iaciebant. Uobis uobis fal¬
si udei. & sacrilegi principes popłi.
totũ facinoris istius pondus in eũbit.
Et licet immauitas sceleris. E p̃sidẽ
obligarit & milites: om̃is tam̃ facti
sũma uos arguit. Et quicqͥd in suppli¬
cio xp̃i uel pilati peccauit iudiciũ.
uel cohortis obsequiũ. Hoc uos facit
humani generis odio digniores qͥa
ur̃i furoris impulsu. nec illis in no¬
entiũ uoluntati. ad irrisionẽ regie
dignitatis supplicu sui iussus ẽ esse
gẽstator: ut impleret᷑ qđ ysaias ꝓpħa

Expanded text:
poena susciperet; cum consono fremitu poena susciperet; cum consono fremitu diceretur a turbis: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ; obtinuerunt iniqui in damnationem suam quod pertinaciter exigebant: quorum dentes, sicut propheta testatus est, arma erant et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Frustra enim a crucifigendo majestatis Domino manus proprias continebant, in quem lethalia vocum spicula, et venenata verborum tela jaciebant. Vobis, vobis, falsi Judaei, et sacrilegi principes populi, totum facinoris istius pondus incumbit: et licet immanitas sceleris et praesidem obligarit, et milites; omnis tamen facti summa vos arguit. Et quidquid in supplicio Christi vel Pilati peccavit judicium, vel cohortis obsequium, hoc vos facit humani generis odio digniores: quia vestri furoris impulsu nec illis innoentium voluntati, ad irrisionem regiae dignitatis, supplicii sui jussus est esse gestator; ut impleretur quod Isaias propheta
Abbreviated transcription (Latin):
iniquo popło sanguinẽ iusti. a quo ab¬
stinendũ sibi & intellectu ꝓprio sense¬
rat & somnio uxoris agnouerat. Hon
purgant contaminatum animũ manꝰ
lote . nec asꝑsis aqua digitis expiatur
qđ famulante impia mente cõmittit᷑.
Excessit quidẽ pilati culpã facimus ui¬
deoũ qui illũ nomine cȩsaris territũ.
& inuidiosis uocib in crepatũ. ad effec¬
tũ sui sceleris impulert: sed nec ipse e¬
uasit reatũ. qui cooꝑatus seditiosis re
mi implacabilis popłi uictus insania
multis ihm̃ dehonestari lu dibriis. & im¬
modicis uexari ꝑmisit in iuriis ÷ qđq
eũ flagellis cęsum. spiniscoronatũ. &
amictu irrizorie uestis indutũ ꝑsequen
ꝓculdubio in imicorũ animos estima¬
uit. ut ex saturatis iniidiȩ odiis. ñ ul¬
tra iã crederent ꝑsequendũ. quẽ dot
modis intuebant᷑ afflictũ. Sed eũ in ar¬
desceret ira clamantiũ ut barrabban
indulgentia relaxaret. & xp̃m crucis

Expanded text:
iniquo populo sanguinem justi, a quo abiniquo populo sanguinem justi, a quo abstinendum sibi, et intellectu proprio senserat, et somnio uxoris noverat. Non purgant contaminatum animum manus lotae, nec in aspersis aqua digitis expiatur quod famulante impia mente committitur. Excessit quidem Pilati culpam facinus Judaeorum, qui illum nomine Caesaris territum et invidiosis vocibus increpatum, ad effectum sui 226 sceleris impulerunt. Sed nec ipse evasit reatum, qui cooperatus seditiosis, remi, implacabilis populi victus insania, multis Jesum dehonestari ludibriis, et immodicis vexari permisit injuriis, quodque eum flagellis caesum, spinis coronatum, et amictu irrisoriae vestis indutum, scribarproculdubio inimicorum animos existimavit: ut exsaturatis invidiae odiis, non ultra jam crederent persequendum, quem tot modis intuebantur afflictum. Sed cum inardesceret ira clamantium, ut Barabbam indulgentia relaxaret, et Jesum crucis
Abbreviated transcription (Latin):
pie manus possent. sed mundi redẽptio tar¬
daret᷑ꝰ & nullũ saluaret illesus. qͥ pro om¬
ri sibi quicqͥd sacerdotũ instinctu furor
popłaris audebat: ad annã cayphȩ soce¬
rũ. ac deinde ad cayphã ex aunȩ transmis¬
sitates. ad exam̃ pilati. pontificũ delega¬
tione transfert̃. & diuino iure neglecto
clamantes se regem ñ habere uisi cesarẽ.
tanquã romanis deuotilegib. om̃e iudi¬
ciũ potestati cȩsaris reseruassent: ex peti¬
ert executorem magis seuitie. qͣm arbi¬
trũ cause. Offerebant enĩ ihm duris ue¬
xib: uinctũ colaphis & alapis frequentib
cesum. sputis oblitũ. clamorib p̃dapnatũ.
ut int̃ tot p̃iuditia que om̃s uellent ꝑire.
ñ auderet pilatus absoluere. Deniq nec
inaccusato eũ repperisse eulpã. nec in
sententia sua tenuisse constantiã. do¬
cet ipsa cogmitio in qua uidex quẽ inuo¬
centem proniuitiat dãpnat. addicens

Expanded text:
piae manus possent, sed mundi redepiae manus possent, sed mundi rededaretur, et nullum salvaret illaesus, qui pro omri sibi quidquid sacerdotum incitamentis furor popularis audebat, ad Annam Caiphae socerum, ac deinde ad Caipham ex Annae transmissitates, ad audientiam Pilati pontificum delegatione transfertur. Qui, divino jure neglecto, clamantes se regem non habere nisi Caesarem , tamquam Romanis devoti legibus, omne judicium potestati praesidis reservassent, expetierunt exsecutorem magis saevitiae quam arbitrum causae. Offerebant enim Jesum duris nexibus vinctum, colaphis et alapis frequentibus caesum, sputis oblitum, clamoribus praedamnatum, ut inter tot praejudicia, quem omnes vellent perire, non auderet Pilatus absolvere. Denique nec in accusato eum reperisse culpam, nec in sententia sua tenuisse constantiam, docet ipsa cognitio: in qua judex, quem innocentem pronuntiat, damnat, addicens
Abbreviated transcription (Latin):
tirsis dilectissimi sermone ꝓ¬
ximo his que cõprehensionẽ dm̃
pcessert̃: suꝑest nunc ut auxi¬
uante digra de ipso ĩa passionis ordine
sic̃ ꝓmisimꝰ disseramꝰ. Nã cũ uerbis sacrȩ o¬
rationis sue dñs declarasset uerissime sibi
atq plenissime & humanã & diuinã inẽe
naturã. ostendens unde ẽẽt qđ pati nol¬
let & unde qđ uellet: depulsa trepidati¬
one infirmitatis & confirmata magnani¬
mitate uirtutis. redut in sententiã sue
dispositionis eterne: & seuienti diabolo¬
ꝑ mi nisteria iudeorũ. formã serui nichil
peccati habentis obiecit: ut ꝑ eũ ageret᷑
omiũ causa. in quo sola erat omĩum natura
sine culpa. Irruert gͦ in lum̃ uerũ. filii te¬
nebrarũ: & utentes faculis atq lãternis. ñ
euasert̃ infidelitatis suȩ noctẽ. quia ñ in¬
tellexert lucis auctorẽ. Occupant paratũ
teneri & trahunt uolentẽ trahi. Qͥ si uel¬
let obniti. nichil quidẽ in iniuiriã eiꝰ. im¬

Expanded text:
rsis, dilectissimi, sermone poximo iis quae comprehensionem Domini praecesserunt, superest nunc ut auxiliante Dei gratia, de ipso jam passionis ordine, sicut promisimus, disseramus. Nam cum verbis sacrae orationis suae Dominus declarasset verissime sibi atque plenissime et humanam et divinam inesse naturam, ostendens unde esset quod pati nollet, et unde quod vellet; depulsa trepidatione infirmitatis, et confirmata magnanimitate virtutis, rediit in sententiam suae dispositionis aeternae, eper ministeria Judaeorum formam servi nihil peccati habentis objecit, ut per eum ageretur omnium causa, in quo solo erat omnium natura sine culpa. Irruerunt ergo in lumen verum filii tenebrarum, et utentes faculis atque laternis, non evaserunt infidelitatis suae noctem, quia non intellexerunt lucis auctorem. Praeoccupant paratum teneri, et trahunt volentem trahi: qui si vellet obniti, nihil quidem in injuriam ejus im
Abbreviated transcription (Latin):
quia xp̃e iħc uenit in hẽ munu pec¬
catores saluos facere. Hinc enĩ mira¬
aculeũ recipere ñ posset natura di¬
tatis: suscepit tam̃ nascendo ex nobis
qđ posset offerre pronobis. Oli enĩ¬

Expanded text:
us Jesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere . Hinc ergo miraaculeum recipere 280 non posset natura deitatis, suscepit tamen nascendo ex nobis quod possit offerre pro nobis. » In
Abbreviated transcription (Latin):
simȩ rationis utant᷑: ut suꝑato tre¬
more formidinis: accipiant toleran¬
tiam passionis. haiotã dilectissim ad ꝑ¬
rstringendĩ dituse. snlee passionis sełe¬
mo est aiigenellis. Eũe neuos cumulo
itoħ gra dł. que mͥ soluendi debiti tri¬

Expanded text:
simae orationis utantur: ut superato tresimae orationis utantur: ut superato tremore formidinis, accipiant tolerantiam passionis. Hinc jam, dilectissimi, ad perstringendum ordinem Dominicae passionis sermo est dirigendus, quem ne vos cumulo vobis gratia Dei, quae mihi solvendi debiti tri
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ sanati sumꝰ Cũ itaq dilectissimidĩ
filiꝰ dicit. pat̾ si fieri potest transeata
me calix iste. nr̃e utit᷑ uoce naturȩ. &
causam agit fragilitatis & trepidatio¬
nis humanȩ: ut in his quȩ toleranda st̃.
& patientia roboret᷑ & formido pella¬
tur. Deniq cessans hoc ipsũ petere. excu¬
sato quodã mͦ nr̃ȩ infirmitatis metu in
quo nobis remanere ñ expedit.: in aliũ af¬
fectũ transit & dicit. uerũtam̃ ñ sic̃
ego  uolo. sed sicut tu. Et iterũ. si ñ po¬
test inquit calix iste transire a me.
nͥbibã illũ. fiat uoluntas tua. Hȩc
uox capitis: salus ẽ totiꝰ corporis. Hȩc
uox om̃s fideles instruxit. om̃s confes¬
sores accendit: om̃s martyres corona¬
uit. Nã quis mundi odia. quis tẽptati¬
onũ turbines. quis posset ꝑsecutorũ
Discant gͥ hancuocẽ om̃s eccłiȩ filii.
magno p̃cio redẽpti. gratis iustificati
Et cũ aduersitas uiolentie alicuiꝰ tẽp¬
tationis incubuerit. p̃sidio potentis¬

Expanded text:
ectissimi, Dei Filius dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste , nostrae utitur voce naturae, et causam agit fragilitatis et trepidationis humanae: ut in iis quae toleranda sunt, et patientia roboretur, et formido pellatur. Denique cessans hoc ipsum petere, excusato quodammodo nostrae infirmitatis metu, in quo nobis remanere non expedit, in alium affectum transit, et dicit: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ; et iterum: Si non potest, inquit, calix iste transire a me, nisi bibam illum, fiat voluntas tua . Haec vox capitis salus est totius corporis; haec vox omnes fideles instruxit, omnes confessores accendit, omnes martyres coronavit. Nam quis mundi odia, quis tentationum turbines, quis posset persecutoru Discant igitur hanc vocem omnes. Ecclesiae filii magno pretio redempti, gratis justificati; et cum adversitas violentae alicujus tentationis incubuerit, praesidio potentis
Abbreviated transcription (Latin):
celebraret. Nunc etenĩ & ordo cla-¬
tior lȩuitarũ. & dignitas amplior
semiorũ. & sacratior ẽ unctio sacerdo¬
tum: quia crux tua om̃iu fons bene¬
dictionũ. omĩum ẽ causa grarum. ꝑ
quã credentib dat᷑ uirtus de infirmm¬
tate. gła de opprobrio uita de morte.
Nẽ etia carnaliũ sacrificiorũ uari¬
etate cessante. om̃s differentias ho¬
stiarũ una corporis & sanguinis tui
cut unũ ẽ pro omĩ uictima sacrifi¬
ciũ. ita unum de om̃i gente sit reg¬

Expanded text:
celebraret. Nunc etenim et ordo clacelebraret. Nunc etenim et ordo clarior levitarum, et dignitas amplior seniorum, et sacratior est unctio sacerdotum: quia crux tua omnium fons benedictionum, omnium est causa gratiarum: per quam credentibus datur virtus de infirmitate, gloria de opprobrio, vita de morte. Nunc etiam carnalium sacrificiorum varietate cessante, omnes differentias hostiarum, una corporis et sanguinis tui cut unum est pro omni victima 229 sacrificium, ita unum de omni gente sit reg
Abbreviated transcription (Latin):
hã ad me. O admirabilis potentia cru¬
cis. o ineffabilis gła passionis: in qua
& tribunal dñi. & iudiciũ mundi. &
potestas ẽ crucifixi. Traxisti enĩ dñe
omĩa adte: & cũ expandisses tota
die manus tuas ad popłm ñ credentẽ
& contradicentẽ tibi. confitende ma¬
iestatis tuȩ sensũ totus mundꝰ acce¬
pit. Traxisti dñe omĩa ad te: q̃n in
execrationẽ iudaici sceleris. unã ꝓtu¬
lert̃ omĩa elementa sententiã: cum
obscuratis luminarib cęli. & conuerso
in noctẽ die. terra quoq motib qua¬
teret᷑ insolitis. uniersaq creatura.
impiorũ usui se negaret. Traxistidũe
omĩa ad te: qm̃ scisso tẽpli uelo. sc̃a
scorũ ab indignis pontificib recessert:
ut figura in ueritatẽ. ꝓpħia in ma¬
nifestationẽ. lex in eugłiũ uerteret᷑.
Traxisti dñe omĩa ad te. ut qđ inuno
uideȩ tẽplo obumbratis significatio¬
nib tegebat᷑ꝰ pleno aꝑtoq sacram̃to.
uniuersarũ ubiq nationũ deuotio

Expanded text:
 VII. O admirabilis potentia Crucis! o ineffabilis gloria Passionis! in qua et tribunal Domini, et judicium mundi, et potestas est crucifixi. Traxisti enim, Domine, omnia ad te, et cum expandisses tota die manus tuas ad populum non credentem et contradicentem tibi, confitendae majestatis tuae sensum totus mundus accepit . Traxisti, Domine, omnia ad te, cum in exsecrationem Judaici sceleris, unam protulerunt omnia elementa sententiam, cum obscuratis luminaribus coeli, et converso in noctem die, terra quoque motibus quateretur insolitis, universaque creatura impiorum usui se negaret. Traxisti, Domine, omnia ad te, quoniam scisso templi velo, sancta sanctorum ab indignis pontificibus recesserunt: ut figura in veritatem, prophetia in manifestationem, et lex in Evangelium verteretur. Traxisti, Domine, omnia ad te, ut quod in uno Judaeae templo obumbratis significationibus agebatur, pleno apertoque sacramento, universarum ubique nationum devotio
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa quidẽ tẽpora dilectissi¬
mi xp̃ianorũ animas sacram̃to
dñicȩ passionis & resurrectio¬
nis exercent: neq ullũ n̾rȩ religionis
officiũ ẽ. quo ñ tã mundi reconciliatio
qũã humanȩ in xp̾o naturȩ assũptio cȩ¬
lebret᷑. Sed ñc uniuersam eccłiã maiori
intelligentia instrui. & spe feruentiore
oportet accendi: quando ipsa rerũ dig¬
nitas ita sacratorũ dierũ recursu & pa¬
ginis eugłicȩ ueritatis expͥmit᷑. ut pas¬
cha dñi ñ tã p̃teritũ recoli quã p̃sens
debeat honorari. In nullo gͥ abhis que
grinet᷑ intuitus: & nichil eorũ quȩ
narratione eugłii retexunt᷑. ocioso
accipiamꝰ auditu: ut quia ñ defue.¬
r̃t nec adhuc desunt qui ueritatẽ dm̃cş
incarationis tmptignent. & qđ in itt̾ere
intani as matris uerbũ caro factũ ẽ. q

Expanded text:
ia quidem tempora, dilectissimi, Christianorum animos sacramento Dominicae passionis et resurrectionis exercent, neque ullum nostrae religionis officium est quo non tam mundi reconciliatio quam humanae in Christo naturae assumptio celebretur. Sed nunc universam Ecclesiam majori intelligentia instrui, et 248 spe ferventiore oportet accendi, quando ipsa rerum dignitas, ita sacratorum dierum recursu, et paginis evangelicae veritatis exprimitur, ut Pascha Domini non tam praeteritum recoli quam praesens debeat honorari. In nullo igitur ab iis quae regrinetur intuitus, et nihil eorum quae narratione Evangelii retexuntur, otioso accipiamus auditu: ut quia non defuerunt nec adhuc desunt qui veritatem Dominicae incarnationis impugnent, et quod in utero Virginis matris Mariae Verbum caro fact
Abbreviated transcription (Latin):
facinus suũ cogitare potuer̃t: ha¬
bentes timorẽ non quo fides uera
iustificat᷑ sed quo conscientia iniqua
torquet᷑. Hoster uͦ intellectus que sp̾e ue
titatis illuminat głam erucis eȩouer
raq radiantẽ. puro aclibero corde suspi¬
ełar & int̾iore acie uideat quale sit
qͣđ dñs eũ de passionis suȩ loqueretur
piientia dixit Uenit hora ut clarifi¬
Et fuius hominis. Et infra. Pat̾ clarifica¬

Expanded text:
facinus suum cogitare potuerunt, hafacinus suum cogitare potuerunt, habentes timorem, non quo fides vera justificatur, sed quo conscientia iniqua torquetur. Noster vero intellectus, quem Spiritus veritatis illuminat, gloriam Crucis 228 coelo terraque radiantem puro ac libero corde suscipiat, et interiore acie videat, quale sit, quod Dominus cum de passionis suae loqueretur instantia, dixit: Venit hora, ut clarificetur Filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
futura sed gła. Nongͦ fortuitũ sed si¬
guratũ & mͦystieũ fuitꝰ ut uideis
iii xp̃m senientib. ad cõpatiendũ ei
peregrinus occurreret. dicente apło
si cõpatimͣ & conregnabimꝰ: ut sacratis¬
simo saluatoris opprobrio. ñ hebreus
quisquã nec isrłita. sed alienigena
subderet᷑. ꝑhanc eiũ translationẽ. a
circũcisione ad p̃putiũ. a filiis car¬
nalib ad filios spiritales inimacula¬
ti agni ꝓpiciatio & omiũ sacram̃torũ
plenitudo transibat. Si quidẽ pascha
iã erat finita reuerentia. nec intra sep¬
ta ciuitatis obmeritũ sui sceleris di¬
ruenda sed foris extra castra crucifi¬
xuis ẽ: ut ueterũ uictimarũ cessan¬
te mysterio. noua hostia nouo impo¬
neret᷑ altari. & crux xp̃i xp̃i ñ tẽpli
species as pectu mentis occurrat.
que fuit in oculis impiorũ. quib per
moy sen dictũ ẽ. Et erit pendens ui¬
ta tua ante oculos tuos. & timebis
die ac nocte: & ñ credes uite tuȩ.
lsti enĩ nichil incrucifixo dño pret̾

Expanded text:
o fortuitum, sed figuratum et mysticum fuit, ut Judaeis in Christum saevientibus, ad compatiendum ei peregrinus occurreret, dicente Apostolo: Si compatimur, et conregnabimus : ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam, nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculati agni propitiatio, et omnium sacramentorum plenitudo transibat. Siquidem Pascha njam erat finita reverentia, nec intra septa civitatis ob meritum sui sceleris diruendae, sed foris et extra castra crucifixus est, ut veterum victimarum cessante mysterio, nova hostia, novo imponeretur altari, et crux Christi, non templi species aspectui mentis occurrat, quae fuit in oculis impiorum, quibus per Mosen dictum est: Et erit pendens vita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte, et non credes vitae tuae . Isti enim nihil in crucifixo Domino praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstitisti:. qui ib̃m ã łm łi filiũ sed nr̃e
tantũmꝰ condittonis hominẽ. etiã in ter
extremũ mortis dus ꝑicultĩ credidisti.
is aurib ur̃is insinuata sufficiant: ne fa¬
stidiũ de prolixitate subrepat. Quȩ au¬
tẽ dest̃ plenitudini. quarta feria auxi¬
liante dño reddenda ꝑmittimus. qm̃
qui dedit qđ locuti  sumꝰ dabit sicut

Expanded text:
 sed nostrae tantummodo conditionis hominem inter extrema mortis tuae pericula credidisti; is auribus vestris insinuata sufficiant, ne fastidium de prolixitate subrepat. Quae autem desunt plenitudini, quarta feria auxiliante Domino reddenda promittimus: quoniam qui dedit quod locuti sumus, dabit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
losupplicio liberũ fuit. Hoc in cõmu¬
monẽ sui & terrã traxit & celũ: hoc
petras rupit. monum̃ta aꝑuit. inferna
reserauit: & densarũ horrore tenebra¬
rũ radios solis abscondit. Debebat hoc
testimoniũ suomundꝰ auetori ut in
de casu conditoris sui uellent uniu̾¬
safuuri. sed patientia dĩseruat reb
atq tẽporib ordinẽ suũ. nosq in illũ
potius uocat affectũ. ut eorũ salutẽ

Expanded text:
lo supplicio liberum fuit: hoc in commulo supplicio liberum fuit: hoc in communionem sui et terram traxit et coelum: hoc petras rupit, monumenta patefecit, inferna reseravit, et densarum horrore tenebrarum radios solis abscondit. Debebat hoc testimonium suo mundus auctori, ut in occasu Conditoris sui vellent universa finiri. Sed patientia Dei servat rebus atque temporibus ordinem suum, nosque in illum potius invitat affectum, ut eorum sa
Abbreviated transcription (Latin):
stis: cauentes scilicet ne sacros loculos
pecunia cruenta pollueret. Cuiꝰ cordis
ẽ ista simulatio.Sacerdotũ conscien¬
tia capit: qđ tẽpli archa ñ recipit. Re¬
futatur illiꝰ sanguinis taxatio: cuiꝰ ñ ti¬
met᷑ effusio. Quantis libet ita uos falla¬
tiȩ circũtegatis umbraculis: initũ cũ
gitur lapsus in ligno. & gustu fellis &
aceti diluit᷑ esca peccati. Merito pͥus¬
quã traderet᷑ dixerat dñs. cũ exaltatꝰ
fuero. omĩa ad me trahã: id ẽ totã cau¬
sã humani generis agamꝰ & olim ꝑ
ditã in integ̃rũ reuocãbo natuiã. Iñ
me om̃is infirmitas abolebit᷑. in me
om̃is plaga sanabit᷑. Exaltatũ autẽ
shm traxisse ad se omĩa: ñ solũ nr̃e sub¬
stantiȩ passione. sed etiã totiꝰ mundi
cõmutatione monstratũ ẽ. Pendente
eñ in patibulo creatore. uniuersa cre¬
atura congemuit: & crucis clauos omĩa
simul elementa sensert̃. Nichil ab il¬

Expanded text:
stis, caventes scilicet ne sacros loculos stis, caventes scilicet ne sacros loculos pecunia cruenta pollueret. Cujus cordis est ista simulatio? Sacerdotum conscientia capit quod templi arca non recipit . Refutatur illius sanguinis taxatio, cujus non timetur effusio. Quantislibet ita vos fallaciae circumtegatis umbraculis, initum est gitur lapsus in ligno, et gustu fellis et aceti diluitur esca peccati. Merito priusquam traderetur, dixerat Dominus: Cum exaltatus fuero, omnia ad me traham : id est, totam causam humani erditam in integrum revocabo naturam, in me omnis infirmitas abolebitur, in me omnis plaga sanabitur. Exaltatum autem Jesum traxisse ad se omnia, non solum nostrae substantiae passione, sed etiam totius mundi commotione monstratum est. Pendente enim in patibulo Creatore, universa creatura congemuit, et crucis clavos omnia simul elementa senserunt. Nihil ab il
Abbreviated transcription (Latin):
ihm pilato p̃si̾i tradideit̃. Principes
eniõ sacerdotũ & seniores popł̃i hoc
consisso rẽ gerebant. ut abactione
steleris suiꝰ uiderent᷑ immunes: sub¬
tr̃abeñtes oꝑa manuũ. & exerentes
ntela linguarũ: nolentes int̾ͥficere.
Nllmantes crucifige crucifige. Q d
huospecie religionis iniustius Ded
hacelemtie simulatione crudelius:
Qua lege uidei qđ uobis ñ licet face¬
re. licet uelle: Qua ratione qđ corpo¬
ra polluit. corda ñ ledit. Contami¬
nari eiꝰ occisione metuitis. duiꝰ suꝑ uos
& suꝑ filios uros fundi sanguinẽ po¬
stulastis: Si ñ totũ facinus ur̃a impi¬
etas ꝑagit: ꝑmittite p̃sidẽ iudicare qđ
sentit. Sed uos etiã in ipsũ graues atq
iuolenti. in id eũ declinare. Eñ sinitis
a quo ipsi mendacit̾ absti. netis Pec¬
cauerit pilatus faciendo.qđ noluit.
in ur̃am tam̃ conscientiã confluit qͥcqͥd
furor ur extorsit. Ialis etiã illie ur̃a ob¬
reportauit. mitti in garophilatiũ nolui¬

Expanded text:
 Pilato praesidi tradiderunt. Principes enim sacerdotum et seniores populi hoc consilio rem gerebant, ut ab actione sceleris sui viderentur immunes, subtrahentes opera manuum, et exerentes tela linguarum, nolentes interficere, et clamantes, Crucifige, crucifige. Quid hac specie religionis injustius? quid hac clementiae simulatione crudelius? Qua lege, Judaei, quod vobis non licet facere, licet velle? qua ratione, quod corpora polluit, corda non laedit? Contaminari occisione ejus metuitis, cujus super vos et super filios vestros fundi sanguinem postulastis . Si non tantum facinus vestra impietas peragit, permittite praesidem judicare quod sentit. Sed vos etiam in ipsum graves atque violenti, in id eum declinare non sinitis, a quo ipsi mendaciter abstinetis. Peccaverit Pilatus faciendo quod noluit, in vestram tamen conscientiam confluit quidquid furor vester extorsit. Talis etiam illic vestra obreportavit, mitti in gazophylacium nolui
Abbreviated transcription (Latin):
gestũ s̃. aut scdm hominẽ impossibi¬
ło aut sed̾m dm uideat᷑ indignũ. U¬
trũq autẽ recipi utrũq conuenit
credi: quia nemo hominũ possit uisi
in utroq saluary lustus enĩ & miseri¬
cors dĩ ñ sic inturia sus uoluntatis ẽ
usus ut ad reparationẽ nr̃am solã po¬
titũ seiguitatis exereret: sed quia
ceust ueas fuerat ut homo faciens pec¬
utũsrs c̾et peccati sic medicina egris.
sic reconciliatio reis sic redẽptio ẽ im¬
pensa captiuis. ut condẽpnationis ui¬
ste sententia iusto liberatoris oꝑe sol¬
ueret᷑. Nã si propeceatorib sola se op¬
poneret dĩtas. ñ tã ratio diabolũ uin¬
ceret quã potestas. Etrursũ si causam
lapsorũ sola ageret natura mortaliũ.
ñ exueret᷑ a conditione. quȩ libera ñ es¬
set a genere. Unde oportuit inumum

Expanded text:
gestum est, aut secundum hominem impossibigestum est, aut secundum hominem impossibile, aut secundum Deum videatur indignum. Utrumque autem recipi, utrumque convenit credi: quia nemo hominum potest, nisi in utroque salvari. Justus enim et misericors Deus, non sic jure suae voluntatis est usus, ut ad reparationem nostram, solam potentiam benignitatis exereret: sed quia consequens fuerat ut homo faciens peccatum, servus esset peccati , sic medicina aegris, sic reconciliatio reis, sic redemptio estimpensa captivis, ut condemnationis justa sententia justo liberatoris opere solveretur. Nam si pro peccatoribus sola se opponeret Deitas, non tam ratio diabolum vinceret quam potestas. Et rursum, si causam lapsorum sola ageret natura mortalium, non exueretur a conditione, quae libera non esset a genere. Unde oportuit in unum
Abbreviated transcription (Latin):
confessĩone cunabula. pꝰ multiplicẽ do¬
ctrinã cęlestis eloquii & uariarũ cu¬
rationũ medelas imꝑio uerbi potentis
effectas. dispensationes om̃iũ sacram̃¬
torũ omĩũq uirtutũ salutifera pas¬
sione consumat. X p̃iane gͥ spei dile¬
ctissimi uera ratio & principalis cau¬
sa cripx xp̾i ẽ: quȩ licet uideis sit scan¬
dalũ gentib autẽ stulticia. nobis ta¬
in dĩ uirtus ẽ. dĩq sapientia. Unde
sũmũ hoc & potentissimũ diuine mise¬
ricordie sacram̃tum. semꝑ quidẽ in
cordib nr̃is cũ tota sui dignitate re¬
tinendũ ẽ: sed ñc̃ uiuaciorẽ animi
sensũ. & puriorẽ exigit m̃tis intuitũ.
quando nobis ñ solũ recursu tẽporis.
sed etiã textu euglicȩ lectionis. om̃e
opus nr̃e salutis ingerit᷑. Nichil gͦ
apudnos loci cogitationes habeant
impiorũ: nec integritatẽ sanȩ intel¬
ligentiȩ. aut uidaica offensio aut
gentilis corrũpat irrisio: ut qđ pro¬
nobis ñ solũ humilit᷑ sed etũ sublimit

Expanded text:
 cunabula, et post multiplicem doctrinam coelestis eloquii et variarum curationum medelas imperio verbi potentis effectas, dispensationem omnium sacramentorum omniumque virtutum salutifera passione consummat. Christianae igitur spei, dilectissimi, vera ratio et principalis causa crux Christi est: quae licet Judaeis sit scandalum, gentibus autem stultitia, nobis tamen Dei virtus est, Deique sapientia . Unde summum hoc et potentissimum divinae misericordiae sacramentum semper quidem in cordibus nostris cum tota sui dignitate retinendum est, sed nunc vivaciorem animi sensum et puriorem exigit mentis intuitum, quando nobis non solum recursu temporis, sed etiam textu evangelicae lectionis omne opus nostrae salutis ingeritur. Nihil ergo apud nos loci cogitationes habeant impiorum, nec integritatem sanae intelligentiae, aut Judaica offensio, aut gentilis corrumpat irrisio: ut quod pronobis non solum humiliter, sed etiam sublimiter
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ueros & corporis sensus. & animi sus¬
cepit affectus. Nec quia omĩa in illo
plena erant sacra m̃tis plena mira¬
mliss alo aut falsis lacrimis fleait. ant
laite sogore d ormitut. In nr̃a bumaditet¬

Expanded text:
sit, veros et corporis sensus et animi suscepit affectus. Nec quia omnia in illo plena erant sacramentis, plena miraculis, ideo aut falsis lacrymis flevit, aut lato sopore d
Abbreviated transcription (Latin):
turbata quodãmͦ ratione patereturo
sed ut suscipientis suscepteq nature
ẽet manifesta distinctio. qđ erat ho¬
minis diuinã desiderauit potentiã:
qđ erat dĩ ad causa respexit humanã.
Suꝑiori gͥ uoluntati uoluntas cessit
inferior. & cito demonstratũ ẽ. quid
possit a trepidante orari. & qͥd ñ de¬
beat amedente concedi. Quia enĩ nos
quid oremꝰ sic̃ oportet nescimꝰ. & utile
nobis ẽ. ne fiat plerũq qđ uolumꝰ.
ds̃ ustus & bonus quando ea que
nocitura st̃ pecit᷑. negando miseret᷑.
Uoluntatis ergo nr̃e correctionẽ dñs
cũ trina oratione firmasset: grauatis
adhuc merore discipłis. dormite iã
inquit & requi escite : ecce appropin¬
quauit hora. & filius hominis tra¬
det᷑ in manꝰ peccatorũ. Surgite. eamꝰ:

Expanded text:
turbata quodammodo ratione pateretur. turbata quodammodo ratione pateretur. Sed ut suscipientis susceptaeque naturae esset manifesta distinctio, quod erat hominis, divinam desideravit potentiam; quod erat Dei, ad causam respexit humanam. Superiori igitur voluntati voluntas cessit inferior, et cito demonstratum est quid possit a trepidante orari, et quid non debeat a medente concedi. Quia enim nos quid oremus, sicut oportet, nescimus , et utile nobis est ne fiat plerumque quod volumus; Deus justus et bonus, quando ea quae nocitura sunt, petuntur, negando miseretur. Voluntatis ergo nostrae correctionem Dominus cum trina oratione firmasset, gravatis adhuc moerore discipulis, Dormite jam, inquit, et requiescite. Ecce appropinquavit hora, et Filius hominis tradetur in ma
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpnat. illis aduersũ głam dña calũp¬
mantib. istis contra humilitatẽ suꝑ.¬
bientibus: nosdi filiũ & in suis uirtu¬
tib & in nr̃is infirmitatib ad oramꝰ:
nec erubescimꝰ eruc̃e xp̃i. & int̃ contra¬
dicentiũ linguas. nec de morte ipsius
nec de resurrectione dubitamꝰ qm̃
qđ suꝑbos ad infidelitatẽ trahit. hoc
nos ad fidẽ dirigit. & qđ apud illos
ẽ materia confusionis: hoc apud nos
ẽ causa pietatis. ammonitis ergo dis¬
cipłis dñs ut contrauim tẽptationis
instantis uigilanti oratione certarent.
ipse patri supplicans ait. Pat̃ si pos¬
sibile ẽ. transeat calix iste ame. Uerã¬
tam̃ ñ sicut ego uolo. sed sicut tu Pri¬
mapetitio. infirmitatis ẽ. seđa uirtu¬
tis sud optauit ex ñro: hoc elegr in
ꝓbrio. Nec enĩ equalis patri filius om¬
nia ee do possibilia nesciebat. aut ad
suscipiendũ eruc̃e sine sua in hẽ mun¬
du uoluntate descenderatꝰ ut hane
auisarũ affectionũ cõpugnantia ꝑ¬

Expanded text:
temnat; illis adversus gloriam Domini calumniantibus, istis contra humilitatem superbientibus: nos Dei Filium, et in suis virtutibus, et in nostris infirmitatibus adoramus; nec erubescimus crucem Christi, et inter contradicentium linguas nec de morte ipsius, nec de resurrectione dubitamus. Quoniam quod superbos ad infidelitatem trahit, hoc nos ad fidem dirigit; et quod apud illos est materia confusionis, hoc apud nos est causa pietatis. Admonitis igitur discipulis Dominus, ut contra vim tentationis instantis vigilanti oratione certarent, ipse Patri supplicans, ait: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste. Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu . Prima petitio infirmitatis est, secunda virtutis: illud optavit ex nostro, hoc elegit ex proprio: nec enim aequalis Patri Filius omnia esse Deo possibilia nesciebat, aut ad suscipiendam crucem sine sua in hunc mundum voluntate descenderat, ut hanc diversarum affectionum compugnantiam per
Abbreviated transcription (Latin):
admirationis fatigat᷑ intenitio. ita contẽ¬
plationẽ m̃tis mre & oblectat & superat:
sicut passio saluatoris De quͦ omi poten¬
tia quȩ ei cũ patre uni & equalis essen¬
tiȩ ẽ. quotiens ut possumꝰ cogitatiꝰ. mira¬
bilior nobis fit in dõ humilitas quã po¬
testas: & difficiliꝰ capitur maiestatis di¬
uinȩ exinanitio. quã seruilis formȩ in
sũma ꝓuectio. Sed multũ nos ad intelle¬
ctum iuuat. qđ licet aliud sit creator. ali¬
ud creatura. aliud dĩtas iniiolabilis.
aliud caro passibilis: inunã tam̃ ꝑsonã
concurrit ꝓprietas utriꝰq substantiȩ
ut siue in infirmitatib siue inuirtutib
eiusdẽ sit contumelia cuiꝰ & gła. Hac fid̾i

Expanded text:
admirationis fatigatur intentio, ita contemadmirationis fatigatur intentio, ita contemplationem mentis nostrae et oblectat et superat, sicut passio Salvatoris? De cujus omnipotentia, quae ei cum Patre unius et aequalis essentiae est, quoties, ut possumus, cogitamus, mirabilior nobis fit in Deo humilitas quam potestas; et difficilius capitur divinae majestatis exinanitio, quam servilis formae in summa provectio. Sed multum nos ad intellectum juvat, quod licet aliud sit Creator, aliud creatura, aliud Deitas inviolabilis, aliud caro passibilis; in unam tamen personam concurrat proprietas utriusque substantiae, ut sive in infirmitatibus, sive in virtutibus, ejusdem sit contumelia, cujus et glori