comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc tam nobili feminae huius exemplo
ad istos refutandos quixp̃ianis feminis
incaptiuitate conpressis alieni ab omni
cogitatione sc̃itatis insultant sufficit qđ
in prȩclaris eius laudibus dictum est
Duo fuerunt & adulterium unus admisit.
talis enim ab eis lucr&iamagis creditaẽ
quae senullo adulterin o potuerit ma¬
culare consensu. quodergo seipsã quo¬
modo adulteriũ ꝑtulit &iã non adulte¬
ra occidit. non ẽ pudicitiae caritas sed
pudoris infirmitas. fuduit enĩ eam
turpitudinis alienae in se commissae
&iamsi non secum. It romana mulier
laudis auidanimium. uerita ẽ nepu¬
tar&us quod uiolenter ẽ passa cũ uiue¬
r& libenter passa siuiuer&. Vnde¬
ad oculos hominũ mentis suae testem
illam poenã adhibendã put auit. quib
conscientiã demonstrare non potuit :
sociam quippe facti sec redierubuit. si
quod alius in ea fecerat turpiter. ferr&
ipsa patienter : Non hoc fecer̃ feminae

Expanded text:
n hoc tam nobili feminae huius exemplo n hoc tam nobili feminae huius exemplo ad istos refutandos, qui Christianis feminis in captiuitate conpressis alieni ab omni cogitatione sanctitatis insultant, sufficit quod in praeclaris eius laudibus dictum est: Duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Talis enim ab eis Lucretia magis credita est, quae se nullo adulterino potuerit maculare consensu. Quod ergo se ipsam, quoniam adulterum pertulit, etiam non adultera occidit, non est pudicitiae caritas, sed pudoris infirmitas. Puduit enim eam turpitudinis alienae in se commissae etiamsi non secum, et Romana mulier, laudis auida nimium, uerita est ne putaretur, quod uiolenter est passa cum uiueret, libenter passa si uiueret. ad oculos hominum mentis suae testem illam poenam adhibendam putavit, quibus conscientiam demonstrare non potuit. Sociam quippe facti se credi erubuit, si, quod alius in ea fecerat turpiter, ferret ipsa patienter. Non hoc fecerunt feminae
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ qui a non in sontem sed malesibi cons¬
ciam seꝑemit : quid sicnim quod ipsa tan¬
tũ modo nosse poterat quam uis iuueni ui¬
olenter inruenti &iam sua libidine in¬
lecta consensit idq in sepuniens it adoluit
ut morte putar& expiandum : quã quã
ne sic quidẽ se occidere debuit si fructuo sã
poss& apud deos falsos agerepaenitentiã
uerum tamen si forte itaẽ falsumq est
illud quod duo fuerunt & ad ulterium
unus admisit sed potius ambo adulterium
cõmiserunt unus manifesta inuasione alte¬
ralatente consensione non seoccidit in son¬
tem &ideo potest alitteratis eius defensori¬
bus dicinonee apud inferos inter illos
qui sibi lo&um in sontes peperere manu.
sedita haec causa exutroq latere coarta¬
tur . ut si extenuatur homicidiũ adulteriũ
confirm&ur si purgatur adulterium
homicidium cumul&ur. nec omnino inue¬
nitur exitus ubidicitur si adulteratacur
laudata sipudica curoccisa. Nobis tam̃¬

Expanded text:
non est, quia non insontem, sed male sibi consnon est, quia non insontem, sed male sibi consciam se peremit? Quid si enim quod ipsa tantummodo nosse poterat quamuis iuueni uiolenter inruenti etiam sua libidine inlecta consensit idque in se puniens ita doluit, ut morte putaret expiandum? Quamquam ne sic quidem se occidere debuit, si fructuosam posset aput deos falsos agere paenitentiam. Verum tamen si forte ita est falsumque est illud, quod duo fuerunt et adulterium unus admisit, sed potius ambo adulterium commiserunt, unus manifesta inuasione, altera latente consensione, non se occidit insontem, et ideo potest a litteratis eius defensoribus dici non esse aput inferos inter illos, <qui sibi letum insontes peperere manu.\' Sed ita haec causa ex utroque latere coartatur, ut, si extenuatur homicidium, adulterium confirmetur; si purgatur adulterium, homicidium cumuletur; nec omnino inuenitur exitus, ubi dicitur: Si adulterata, quur laudata; si pudica, quur occisa? Nobis tame
Abbreviated transcription (Latin):
mani. Nempepostperp&rata facino¬
ra nec quẽquã scele stum indemnatum
inpune uoluistis occidi. siergo a durm̃
iudicium quis quã deferr& hoccrimen
uobisq probar&ur. non solũ indem¬
natã uerum &iam castã & innocentẽ
interfectam ẽe mulierem. non ne eum
quid feciss& seueritate congrua plecte¬
r&is : hoc fecit illa lucretia illa illa sic
p̃dicata lucr&ia in nocentẽ castamuim
ppessam lucr&iam in super interemit
Proferte sententiam quod si propter ea
non potestis qui a non ad statquam punire
possitis cur interfectricẽ in nocentis &
castae tanta praedicatione laudatis.
quamcerte apud infernos iudices &iam
tales quales po&arum ur̃orum carminibus
cantitantur. nulla ratione defenditis :
constitutam scilic& inter illos. qui sibi
lo&um in sontes peperere manu lucẽq
perosi proiecere animas. cui ad superna
redire cupienti fas obstat tristisq palus
in nabilis undae alligat. anforte ideo ibi

Expanded text:
mani. Nempe post perpetrata facinomani. Nempe post perpetrata facinora nec quemquam scelestum indemnatum inpune uoluistis occidi. Si ergo ad uestrum iudicium quisquam deferret hoc crimen uobisque probaretur non solum indemnatam, uerum etiam castam et innocentem interfectam esse mulierem, nonne eum, qui id fecisset, seueritate congrua plecteretis? Hoc fecit illa Lucretia; illa, illa sic praedicata Lucretia innocentem, castam, uim perpessam Lucretiam insuper interemit. Proferte sententiam. Quod si propterea non potestis, quia non adstat quam punire possitis, quur interfectricem innocentis et castae tanta praedicatione laudatis? Quam certe aput infernos iudices etiam tales, quales poetarum uestrorum carminibus cantitantur, nulla ratione defenditis, constitutam inter illos scilicet,. qui sibi letum Insontes peperere manu lucemque perosi Proiecere animas; cui ad superna redire cupienti Fas obstat, tristisque palus inamabilis undae Adligat. An forte ideo ibi
Abbreviated transcription (Latin):
marito conlatino & propinquo bruto
uiris clarissimis acfortissimis indicauit.
eosq aduindictam constrinxit : Deinde
fedi in se cõmissi aegra atq inpatiens se
pemit quid dicemus : adultera haec
ancasta iudic anda est : quis in hac con¬
trouersia laborandum putauerit :
egregiequidam ex hoc ueraciterq decla¬
mansait. Mirabiledictu duo fuert̃
& adulterium unus admisit splendi¬
de atq. uerissime. Intuensenĩ induorũ
corporum cõmixtione unius inquinatis¬
simã cupiditatem. alterius castissimã
uoluntatem & nonquid coniunctione
membrorum. sed quid animorum di¬
uersitate ager&ur ad tendens. duo
inquit fuerunt & adulteriũ unus ad¬
misit: Sed quid est hoc quod in eam gra¬
uius uindicatur quae ad ulteriũ non
admisit : nam ille patria cũ patre pulsus
est. haec sũ moest mactata supplicio:
si non ẽ illa inpudicitia quainuita con¬
primitur. nonẽ haec iustitia quacasta
punitur : uos appelloleges iudicesq ro¬

Expanded text:
marito Collatino, et propinquo Bruto, marito Collatino, et propinquo Bruto, viris clarissimis et fortissimis, indicavit, eosque ad vindictam constrinxit. Deinde foedi in se commissi aegra atque impatiens se peremit. Quid dicemus? adultera haec, an casta judicanda est? Quis in hac controversia judex laborandum putaverit? Egregie quidam ex hoc veraciterque declamans ait: Mirabile dictu; duo fuerunt, et adulterium unus admisit. Splendide atque verissime. Intuens enim in duorum corporum commixtione unius inquinatissimam cupiditatem, alterius castissimam uoluntatem, et non quid coniunctione membrorum, sed quid animorum diuersitate ageretur adtendens: Duo., inquit, fuerunt, et adulterium unus admisit.\' Sed quid est hoc, quod in eam grauius uindicatur, quae adulterium non admisit? Nam ille patria cum patre pulsus est. haec summo est mactata supplicio. Si non est illa inpudicitia qua inuita obprimitur, non est haec iustitia qua casta punitur. Vos appello, leges iudicesque Ro
Abbreviated transcription (Latin):
titur & corporis scĩtas uiolata animi
scĩ tate &iam corpore intacto. quam
obrem non hab& quod in semorte spon¬
tanea puniat femina sineulla sua con¬
sensione uiolentor oppressa & alieno
conpressa peccato quantominus ante¬
quã hocfiat nea dmittatur homicidiũ
certum cũ ipsum flagitiũ quã uis alienũ
ad hucpend& incertum. anforte huic
ꝑspicuae rationi quadicimus corpore
oppressonequaquã proposito castitatis
alla inmalũ consensione mutato illius
tantum eẽ flagitium qui opprimens con¬
cubuerit non illius quaeo ppressa con¬
cũbenti inulla uoluntate consenserit
contradicere audebunt hi contraquas
feminarũ xp̃ianarum incaptiuitate
oppressarum nontantũ mentes uerũ
&iam corpora scã defendimus :lucre
lucre¬
tiam certematronã nobilẽ u&eremq
rom anãpudicitiae magnis efferunt
laudibus . Huius corpore cũ uiolenter
oppresso tarquini regis filius libidinose
potũis es seo illa scelus in probis simi iuuenis

Expanded text:
titur et corporis sanctitas uiolata animi titur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitate etiam corpore intacto. Quam ob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femina sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno conpressa peccato; quanto minus antequam hoc fiat! ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamuis alienum, adhuc pendet incertum. perspicuae rationi, qua dicimus corpore obpresso nequaquam proposito castitatis ulla in malum consensione mutato illius tantum esse flagitium, qui obprimens concubuerit, non illius, quae obpressa concumbenti nulla uoluntate consenserit, contradicere audebunt hi, contra quos feminarum Christianarum in captiuitate obpressarum non tantum mentes, uerum etiam corpora sancta defendimus? LucreLucretiam certe, matronam nobilem veteremque Romanam, pudicitiae magnis efferunt laudibus. Hujus corpore quum violenter oppresso Tarquinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus improbissimi juvenis
Abbreviated transcription (Latin):
uulneratauimperp&i. Et medici ali¬
quando saluti opitulantes haec ibi faci¬
ant quae horr& aspectus : Obsecrix
uirginis cuiusdã integritatem manu ue¬
lut explorans siue maliuolentia siue
inscitia siue casudum inspicit perdidit
Non opinor quem quã tamstulte sapere.
ut huic perisse aliquid existim& &iam
deipsius corporis sc̃itate quã uis membri
illius inte gritate iam ꝑdita . quocirca
proposito animi ꝑmanente ꝑquod &iã
corpus sc̃ificari meruit nec ipsicorpori
aufert scitatẽ uiolenti alibidinis alienȩ¬
quam seruat ꝑ seuerantia continentiaesuȩ :¬
anuero si aliqua feminamente corrupta
uio latoq proposito quod dõ uouerat ꝑgat
uitianda ad deceptoremsuum ad huc eam
ꝑgentem scam̃ uelcorporedicimus ea
sc̃itate animi perquam corpus scĩficabat᷑
amissa atq destructa : ab sit hic error
& hinc potius ad moneamur Ita non amit¬
ticorporis sc̃itatem manente animi scĩta¬
te &iam corpore oppresso. sicut amit¬

Expanded text:
uulnerata uim perpeti, et medici aliuulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienquam seruat perseuerantia continentiae suae. An uero si aliqua femina mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam corpore obpresso, sicut amit
Abbreviated transcription (Latin):
do non sua : si e nĩ hoc modo pudicitia perit
profecto pudicitia uirtus animinonerit.
nec pertinebit ad eabonaquib beneuiut᷑.
sed inbonis corporis numerabitur. qualia
sunt uires pulchritudo sanaq ualitudo
acsiquid huius modiest quaebona &iam¬
siminuantur. bonã iniustãq uitam omni¬
no non minuunt : quod sitale aliquid est
pudicitia ut quid pro illa neamittatur &iã
cumpericulo corporis laboratur : Siaũt
animibonum ẽ &iam oppresso corpore
non amittitur. quin&iam scae continen¬
tiae bonũ cũ immunditiae carnalium
concupiscentiarum noncedit &ipsũ corpus
sc̃ificatur. &ideo cumeis noncedere in¬
concussa intentione ꝑsistit. nec deipso
corpore perit sc̃itas quia eo scẽ utendi¬
perseuerat uoluntas. & quantũ in ipsõẽ¬
&iam facultas. Neq enim eo corpus
scm̃ est quod eius membra sunt integra
aut eo quod nullo contrectantur auttao¬
tu cumpos sint diuersis casibus &iam

Expanded text:
do non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, do non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia uirtus animi non erit, nec pertinebit ad ea bona, quibus bene uiuitur, sed in bonis corporis numerabitur, qualia sunt uires pulchritudo saneualetudo, ac si quid huius modi est; quae bona, etiamsi minuantur, bonam iustamque uitam omnino non minuunt. Quod si tale alpudicitia, utquid pro illa, ne amittatur, etiam cum periculo corporis laboratur? Si autem animi bonum est, etiam oppresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cum immunditiae carnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur: et ideo cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit sanctitas, quia eo sperseuerat uoluntas et, quantum est in ipso, etiam facultas. Neque enim eo corpus sanctum est, quod eius membra sunt integra, aut eo, quod nullo contrectantur adtactu, cum possint diuersis casibus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
deb& quitali supplicio quod insepuniat
non hab& : iud a senĩ cumse occidit scelera¬
tum hominem occidit. & tamen non solum
xp̃i uerum &iam suae mortis reus finiuit
hancuitã quia lic& propter suum scelus
alio suo scelere occisus est : Cur aũt homo
quimalinihil fecit sibimalefaciat. & se
ipsum interficiendo hominẽ interficiat
in nocentem nealium patiatur nocentẽ :
atq inse perp&r& peccatum proprium
nein eo perp&r&ur alienum : Atenim¬
neuel aliena polluat libidom&uitur
Non pollu& si alienaerit si autem polluit
aliena nonerit sed cumpudicitia uirtus sit
animi comitemq habeat fortitudinem.
qua potius quae lib& mala tolerare quã
malo consentire decernit. nullus autem
magnanimus &pudicus in potestate
habeat quid desua carnefiat. sed tantum
quid annuatmente uel rennuat quis
eadem sanamente putauerit perder ese
pudicitiam si forte in ad p̃hensa &oppres¬
sa carnesua exerceatur & expleatur libi¬

Expanded text:
debet, qui tali supplicio quod in se puniat debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi., uerum etiam suae mortis reus finiuit hanc uitam, quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. Quur autem homo, qui mali nihil fecit, sibi malefaciat et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, adque in se perpetret peccatum proprium, ne in eo perpetretur alienum? uel aliena polluat libido, metuitur. Non polluet, si aliena erit; si autem polluet, aliena non erit. Sed cum pudicitia uirtus sit animi comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare quam malo consentire decernit, nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid adnuat mente uel renuat: quis eadem sana mente putauerit perdere se pudicitiam, si forte in adprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libi
Abbreviated transcription (Latin):
cũmentis &iam uoluntate quod fieri for¬
tasse sine carnis aliqua uoluptate ñ potuit
Acperhoc & quae se occiderunt nequicquã
hui modipaterentur quis humanus eͥffec¬
tuseis nolit ignosci & quae seoccidere no¬
luerunt nesuo facinore alienũ flagitiũ¬
mine deuitarent. quis quiseis hoccriminidede¬
rit ipsecrimine insipientiae noncarebit
Nam utiq sinon lic& priuata potestate
hominẽ occidere uel nocentẽ. cuius occi¬
dendi licentiam lexnulla concedit. pro¬
fecto &am qui seipsum occidit homicida est¬
& tanto fit nocentior cum se occiderit quan¬
to innocentior in eacausa fuit quase occi¬
dendum putauit. Namsiiudae factum
merito detestamur eũ qua e ueritas iudicat
cum se laqueo suspendit. sceleratae illus
traditionis auxis sepotius quã expiasse
cõmissum quoniam dĩmiseri cordiã des¬
perando exitiabiliter paenitens: nullum
sibi salubris paenitentiae locũ reliquit.
quanto magis asuanece se abstinere

Expanded text:
cum mentis etiam uoluntate, quod fieri forcum mentis etiam uoluntate, quod fieri fortasse sine carnis aliqua uoluptate non potuitAc per hoc et quae se occiderunt, ne quidquam huius modi paterentur, quis humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit. Nam utique si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam expiasse commissum, quoniam Dei misericordiam desperando exitiabiliter paenitens nullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
&iam stupra cõmissa non solum in aliena
matrimonia uirginesq nupturas sed &iã
inquasdã sanctimoniales . hic uero non
fides non pi&as non ipsauirtus quae castitas
dicitur sed nr̃a potius disputatio intor
pudorẽ atq rationem quibusdam co¬
artatur angustuis. nec tantum hiccuramꝰ
alienis responsionem reddere quantum
ipsi nrĩs consolationem. Sit igitur in pri¬
mis positum atq firmatum uirtutem
quarecte uiuitur ab animi sed e mẽbris
corporis imperare scmq corpus usufieri
scãe uoluntatis qͥua in concussa ac stabili
ꝑmanente quicquid alius de corpore uel
incorpore fecerit quod sinepeccato proprio
nonualeat euitari prȩc̃culpam eẽpatien¬
culatis sed qui a non solum quod ad dolorem
uerum &iam quod ad libidinem pertin&¬
bianis incorpore alienoper p&rari potest quic¬
quid ta lefactum fuerit & sire tentã cons¬
tantis simo animopudicitiam non excutit.
tam̃ pudorem incutit. nec redatur factũ

Expanded text:
iam stupra commissa, non solum in aliena iam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic uero non fides, non pietas, non ipsa uirtus, quae castitas dicitur, sed nostra potius disputatio inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firmatum uirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare sanctumque corpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua inconcussa ac stabili permanente, quidquid alius de corpore uel in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse patientis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid tale factum fuerit, etsi retentam constantissimo animo pudici. tiam non excutit, tamen pudorem incutit, ne credatur factum
Abbreviated transcription (Latin):
offendere Sed quid faciamus hominibus
quigloriantur setalem habuis seciuem
qualẽ timent habere cuitatẽ : qđ si nonti¬
ment : taleergo aliquid quale accidit
regulo &iamciuitati tam diligenter
quamille deos colenti accidere potuisse
fateantur & xp̃ianis tẽporibus non ca¬
lumnientur. Verum qui a deillis xp̃ianis
orta quaestio ẽ qui&iã captiuati sunt.
hoc intue antur & taceant quis a luberri¬
mae religioni hinc in prudent̃ atq in pu¬
denter inludunt. quia sidiis eorũ probo
non fuit qđ ad tentissimus cultor illorum
dũ eis iuris iurandifidem seruar& patria
caruit cũ aliã non haber&. captiuusq
apud hostes ꝑlongã mortẽ supplicio nouȩ
crudelitatis occisus est : multominꝰ nomen
criminandum ẽ xp̃ianũ incaptiuitate
sacratorum suorum qui suꝑnam patriam
ueracifide expectantes &iam in suis sedib
peregrinos secẽ nouerunt : magnum ib
eorum ex aggerantes captiuitatẽ ad dunt¬

Expanded text:
offendere. Sed quid faciamus hominibus, offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accidit Regulo, etiam ciuitati tam diligenter quam ille deos colenti accidere potuisse fateantur et Christianis temporibus non calumnientur. Verum quia de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, hoc intueantur et taceant, qui saluberrimae religioni hinc inpudenter adque inprudenter inludunt, quia, si dis eorum probro non fuit, quod adtentissimus cultor illorum, dum eis iuris iurandi fidem seruaret, patria caruit, cum aliam non haberet, captiuusque aput hostes per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen criminandum est Christianum in captiuitate sacratorum suorum, qui supernam patriam ueraci fide expectantes etiam in suis sedibus peregrinos se esse nouerunt. CAPUT XVI. eorum exaggerantes captiuitatem addunt et
Abbreviated transcription (Latin):
tam infelix fieri quam ille regulus fuit :
Nisi forte contraclarissimam ueritatem
tanta quis quã dementia mirae cecitatis
obnititur ut contendere audeat. uni uer¬
samciuitatem deoscolentẽ infelicem esse
non posse unum uero hominem posse
Quodui delic& potentia deorũ suorũ multos
potius sit idonea conseruare quã singulos
cũ multitudo const& ex singulis si autem
dicunt marcũ regulum &iã in illa captiui¬
tate illisq cruciatibus corporis. animiuir¬
tute bedtum eẽ potuisse. uirtus potius uera
quaeratur quabeata eẽ possit & ciuitas
N eq enĩ aliunde beataciuitas aliunde homo
cũ aliud ciuitas non sit quã concors hominũ
multitudo quã obrem nondum interim dis¬
puto qualis inregulo uirtus fuerit. Suffi¬
citnunc qđ isto nobilis simo exemplocoguntur
fateri non propt̃ corporis bona uel earum¬
rerum quae extrinsecus homini accidunt
colendos deos quando quidẽ ille carere his
omnibus maluit quã deos ꝑquos iurauit

Expanded text:
tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ciuitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earumrerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit
Abbreviated transcription (Latin):
inrogaripoenas seu uoluerunt seu per¬
miserunt quid ꝑiuro grauius irati facere
potuerunt : sed cur nonratiocinationom
meã potius adutrumq concludã : deos
certe ille siccoluit ut propt̃ iuris iurandi
fidem nec maner & in patria nec inde quo¬
lib& ir& sed ad suos acerrimos inimicos
redire minime dubitar &. hoc si huic uitae
utile existimab at cuius tam horrendum
exitũ meruit : procul dubio fallebatur.
S uo quippe docuit exemplo nihildeos adistã
temporalem felicitatem suis prodesse culto¬
ribus quando quidem ille eorum deditus
cultui &uictus & captiuus abductus &
qui a noluit alitor quam ꝑeos iurauerat
facere nouo acprius in auditonimiumq
horribili supplici genere cruciatus ex¬
tinctus est si aũt deorumcultus posthanc
uitã uelut mercedem reddit folicitatem
cur calumniantur temporibus xp̃ianis.
ideo dicentes urbi accidisse illã calamita¬
tem qui ad eossuos colere destitit. cumpo¬
tuerit &iam illos diligentissi me colens

Expanded text:
inrogari poenas seu uoluerunt seu perinrogari poenas seu uoluerunt seu permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens
Abbreviated transcription (Latin):
lent aromanis suosreddi quam eorum
tenere captiuos ad hoc imp&randũ &iam
istum precipuae regulum cumlegatis suis
romã miserunt prius iuratione constric¬
tum si quod uolebant minime peregiss&r
rediturum eẽ carthaginẽ. perrexit
ille atq insenatu contraria persua sit.
quoniam non arbi trabatur utile esse
romanae rei publicȩ mutare captiuos.
nec posthanc ꝑsuasionẽ a suis adhostos
redire compulsus est sed quia iura uerat.
id sponte compleuit. at illieum ex cogi¬
tatis atq horrendis cruciatibus neca¬
uerunt. Inclusum quippe angustoligno
ubi stare coger&ur. clauisq acutissimis
undiq confixo ut se innullã eius partem
sine poenis a trocissimis inclinar& &iã
uigilando ꝑemerunt: Merito certe
laudant uirtutẽ tã magna infelicitate
maiorem & ꝑdeos ille iura uerat quorũ
cultu prohibito has generihumanocla¬
des istiopinantur infligi. quiergo
propterea colebantur ut istam uitam
prosperã redderent siuerũ iurantihas

Expanded text:
lent a Romanis suos reddi quam eorum lent a Romanis suos reddi quam eorum tenere captiuos, ad hoc inpetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iuratione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille adque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae rei publicae mutare captiuos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire conpulsus est, sed quia iurauerat, id sponte conpleuit. At illi eum excogitatis adque horrendis cruciatibus necauerunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clauisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam eius partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has
Abbreviated transcription (Latin):
nae urbis uel &iam aliorum oppidorum
uastatione defuerunt nec uiuorũ culpaẽ
qui non potuer̃ ista prȩbere. nec poenamor¬
multi inquiunt xp̃iani &iam captiuiducti
sunt. Hoc sane miserrimumẽ si aliquoduci
trespueri fuitdanihel. fuerunt alu ꝓph&ȩ
nec ds̃ defuit consolator. Sic ergo non de¬
seruit fideles suos subdominatione gentis
lic& barbarȩ tamen humanȩ quipph&ã
non deseruit nec in uisceribus beluae
Haec quoq illi cumquibus agimus malunt
poridere quã credere: quitamen in suis
litteris credunt arionem i & hẏmneum
nobilissimũ cytharis tam cum eẽi deiectus
enaui exceptũ delfinidorso & ad terras
eẽ ꝑ uectum uerum illud nr̃m deiona pro¬
ꝓph&a incredibilius ẽ plane incredibilius
quia mirabilius. & mirabilius quia poten¬
nis causa &iam sponte toleranda & insuis
p̃claris uiris nobilissimũ exemplũ Marcus
regulus imperator populi romani captiuus
apud carthaginienses fuit. quicũ sibi mal¬

Expanded text:
nae urbis uel etiam aliorum oppidorum nae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mormulti, inquiunt, Christiani etiam captiui ducti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo ducitres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae; nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et mirabilius quia potennis causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris uiris nobilissimum exemplum. M. Regulus, imperator populi Romani, captiuus aput Carthaginienses fuit. Qui cum sibi mal
Abbreviated transcription (Latin):
truendam ubi & illud salubriter discitur
quanta possit ẽẽ remuneratio pro elemosinis
qua siuuentibus & sentientibus ex hibemus
sineq hoc apud dm̃ perit quod ex animis
hominũ membris officii diligentiaeq per¬
soluitur . Sunt quidem & aliaquae sc̃ĩ patri¬
archae decorporibus suis uel condendis uel
trans ferendis proph&i cospũdicta intelle¬
gi uoluerunt. Non autẽ hic locus est ut ea
ꝑtractemus cũ sufficiant istaquaed iximus
s ed siea quae sustentandis uiuentibus sunt
inecessaria sicut uictus & amictus quãuis
cum graui afflictione desint non frangunt
inbonis ꝑferendi tolerandiq uirtutem
nec eradicant exanimo pi&atẽ sed exer¬
citatã faciunt fecundiorem quantomagis
cumde sunt ea quaecurandis funeribus
condendisq corporibus de functorũ adhi¬
berisolent non efficiunt miseros in occultis
piorum sedibus lamqui&os acperhoc quan¬
do ista cada ueribus xp̃ianorum in illamag¬

Expanded text:
truendam. Ubi et illud salubriter discitur, truendam. Ubi et illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc aput Deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. Sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista, quae diximus. Sed si ea, quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut -uictus et amictus, quamuis cum graui adflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa mag
Abbreviated transcription (Latin):
rium quod adhib&ur extrinsetus sed ad
ipsam naturã hominis ꝑtinent. unde & an¬
tiquorũ iustorum funera officiosa pi&a¬
tecurata sunt & ex sequiae celebratȩ &
sepultura prouisa ipsiq cumuiuerent
desepeliendis uel &iam transferendis
suis corporibus filiis mandauerunt
Et tobis sepeliendo mortuos dm̃ ꝓmeruisse
teste angelo cõmendatur. Ipse quoq dñs
dic tertia resurrecturus religiosae mulie¬
ris bonumopus p̃dicat. predicandumq.
cõmendat quod unguentũ pretiosum suꝑ
membra eius effuderit atq hoc ad eum
sepeliendum fecerit . & laud abiliter cõme¬
morandũ in euangelio qui corpus ei decruce
acceptum diligenter atq honori sice tegen¬
dum sepeliendumq curarunt. Verum istae
auctoritates non hoc ad monent qđ in sit
ullus cadaueribus sensus sed addĩ proui¬
dentiã cuiplacent &iamtalia pi&atis
officia corpora quoq mortuorumꝑtinere
significant propt̃ fidem resurrectionis ads¬

Expanded text:
rium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad rium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. Unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exsequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique cum uiuerent de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt, et Tobias sepeliendo mortuos Deum promeruisse teste angelo commendatur. Ipse quoque Dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat, quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit adque hoc ad eum sepeliendum fecerit. Et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter adque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. Verum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad Dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis ads
Abbreviated transcription (Latin):
contempserunt & sae peuniuersi exercitus
dum proterrena patria morerentur ubi
postea lacerent uel quibus bestus esca
fierent noncurarunt licuitq dehacre
poetis ꝓlausibilitordicere. caelotegit᷑
quinon hab& urnã quantominus debent
decorporibus insepultis in sultare xp̃ia¬
nis quibus &ipsius carnis membrorumq
omnium reformatio non solũ exterra
uerum &iam exaliorũ elementorũ secre¬
tissimo sinu quodilapsa cad auera recesser̃
intemporis puncto reddenda & red inte
contẽpnenda & habicienda sunt corpora
de functorum maximeq iustorũ atq
fidelium quibus tãquã organis & basis
ad om̃abona opera sc̃s usus est sp̃s sienim¬
paterna uestis & anulus acsiquid huius
moditanto carius ẽ postoris quanto
erga parentes maior affectus. nullo
modo ipsa spernenda sunt corporaque
utiq multo familiarius atq coniunctius
quã quae lib& indumenta gestamus
H aec enim non ad ornamentum uel adiuto¬

Expanded text:
contempserunt. et saepe uniuersi exercitus, contempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urnam. quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redicontemnenda et abjicienda sunt corpora defunctorum, maximeque justorum atque fidelium, quibus tanquam organis et vasis ad omnia bona opera sanctus usus est Sppaterna uestis et anulus, ac si quid huius modi, tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior adfectus: nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius adque coniunctius quam quaelibet indumenta. gestamus. Haec enim non ad ornamentum uel adiuto
Abbreviated transcription (Latin):
Effuderunt sanguinẽ eorum sicut aquam
incircuituhierusalem & nonerat qui s ope¬
lir&. Sed magis ad ex aggerandã crude¬
litatẽ eorum qui ista fecerunt non adeorũ
infelicitatẽ qui ista perpessi sunt . quãuis
enim haec in conspectu hominum dura &
dira uideantur. sed p̃tiosa in conspectud ñ
mors scõrumeius proinde ista omnia
idest curatio funeris conditio sepulturae
pompa ex sequiarum magis sunt uiuorũ
solatia quam subsidiamortuorum
si aliquid prodest impio sepultura p̃tiosa.
oberit piouilis aut nulla. Prȩclaras ex¬
sequias in conspectu hominum purpurato
illidiuiti turba famulorũ sed multo clario¬
res inconspectudñ ulceroso illi pauperi
minis terium p̃buit angelorũ qui eum
non extulerunt inmarmor eũ tumulum
sed in habraȩ gremium sustulerunt
Rident haec illi contraquos defendendam
suscepimus ciuitatem dĩ uerum tamen
sepulturae curã &iam eorũ philosophi

Expanded text:
effuderunt sanguinem eorum tamquam aquam effuderunt sanguinem eorum tamquam aquam in circuitu Hierusalem, et non erat qui sepeliret, sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius. proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio uilis aut nulla. praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diuiti turba exhibuit famulorum, sed multo clariores in conspectu domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem dei. uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
sat enĩ intantaistrage cadauerũ nec sẽpoliri
potuerunt. Neq istudpia fides nimium re¬
formidat tenens p̃dictũ nec absumentes
bestias resurrecturis corporibus obfutu¬
ras quorũ capillus capitis non peribit nullo
quicquid in imici decorporibus occisorum
facere uoluissent. Nisi forte quispiã sic ab¬
surdum ẽ ut contendat eos qui corpusoccidunt
putanda non ẽ quam bon auita prȩcesserit.
non deberetimeri ante mortẽ ne corpus
occidant & timeri debere postmortẽ ne
corpus occi sum sepe liri non sinant : Palsumẽ
ergo quod ait. quicorpusoccidunt & postea
non habent quid faciant. si habent tanta quȩ
decada ueribus faciant. Ab sit ut falsum sit
qđ ueritas dixit. Dictumẽ enĩ aliquid eos fa¬
cere cũ occidunt quia incorpore sensus est
occidendo Postea uero nihil habere quod
faciant qui a nullus sensus ẽ in corporeocciso
sui qui nouit unde resuscit& quodereauit:
caeli carnes scõrumtuorum bestus terrae

Expanded text:
At enim in tanta strage cadauerum nec sepeliri At enim in tanta strage cadauerum nec sepeliri potuerunt. Neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. Nulloquidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occiduntputanda non est, quam bona uita praecesserit. non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. falsum est ergo quod ait: qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant? absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. dictum est enim aliquid eos facere, cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo, postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occisosui, qui nouit unde resuscitet quod creauitcaeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae;
Abbreviated transcription (Latin):
melius & aliudd&erius aut aliud maiuis &
aliud breuius ẽ quodiam parit̃ non est.
Quid aut inter est quomortis genere uitaista
finiatur quando illecui finitur. Iterũ mori
non cogitur : Cum aut̃ unicuiq mortalium
sub cotidianis uitaehiũ casibus innume rabiles
mortes quod ã modo cõminentur. quam diu
incertumẽ quae nã earum uentura sit quaero
utrum satius sit unã ꝑp&imoriendo an om̃s
timere uiuendo. Nec ignoro quam citius ebi¬
gatur diuuiuere subtimore totmortium.
quã semel moriendo nullã deinceps formi¬
dare sed aliud est quod carnis sensus in firmit̃
pauidus refugit. aliud quod mentis ratio
diligenter enucleata conuinat. Malamors
ut moriantur. sed moriendo quo ire cogait᷑
Cum igitur xp̃iani nouerint longe meliorẽ
fuisse religiosi pauperis mortẽ inter lingen¬
tium canũ linguas quã impiidiuitis inpur¬
pura & bssso horrenda illa generamortiũ :¬
quid mortuis obfuer̃ quibene uixerunt :¬

Expanded text:
melius et aliud deterius, aut aliud maius et melius et aliud deterius, aut aliud maius et aliud breuius est, quod iam pariter non est. Quid autem interest, quo mortis genere uita ista finiatur, quando ille, cui finitur, iterum mori non cogitur? Cum autem unicuique mortalium sub cottidianis uitae huius casibus innumerabiles mortes quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum uentura sit, quaero utrum satius sit unam perpeti moriendo an omnes timere uiuendo. Nec ignoro quam citius eligatur diu uiuere sub timore tot mortium quam semel moriendo nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pauidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata conuincit. Mala morsut moriantur, sed moriendo quo ire cogantur. Cum igitur Christiani nouerint longe meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum linguas quam inpii diuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfuerunt, qui bene uixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ melioris ꝓposito reconditum aurtim
argentũq non habebant. nescio quidem¬
utrum cuiquã talium acciderit utdum
habere creditur torquer&ur. Verũ tamen
&iamsi accidit profecto qui inter illator¬
m̃ta pauptatẽ scam consitebatur. x pm̃ con¬
fitebatur qua propt̃. & si non meruit ab
hostibus crediñ potuit tam̃ scãe pauꝑtatis
confessor sinecaelesti merce detorqueri¬
Ii .IM ultos inquiunt &iam xp̃ianos. fames diuturna
uastauit. Hoc quoq in usus suos bonifideles
pietolerando uerter̃ quo senim fames necauit.
malis uitae huius sicut corporis morb eripuit
Quos aut non necauit docuit parcius uiuere.
docuit productius ieiunare sed enĩ multi
mortiũ foeda uari&ate consumpti: hoc si
aegre ferendume omnibus qui in hac uita
procreati sunt utiq cõmuneẽ . Hoc scio ne¬
minẽ fuisse mortuũ qui non fuerat aliquando
moriturus finis aũt uitae tã longnã quam
breuẽ uitam hocidem facit. Neq enĩ aliud

Expanded text:
uitae melioris proposito reconditum aurum uitae melioris proposito reconditum aurum argentumque non habebant, nescio quidemutrum cuiquam talium acciderit, ut dum habere creditur torqueretur: uerum tamen etiamsi accidit, profecto, qui inter illa tormenta paupertatem sanctam confitebatur, Christum confitebatur. Quapropter etsi non meruit ab hostibus credi, non potuit tamen sanctae paupertatis confessor sine caelesti mercede torqueri. Multos, inquiunt, etiam Christianos fames diuturna uastauit. Hoc quoque in usus suos boni fideles pie tolerando uerterunt. Quos enim fames necauit, malis uitae huius, sicut corporis morbus, eripuit: quos autem non necauit, docuit parcius uiuere, docuit productius ieiunare. CAPUT XI. De fmortium foeda uarietate consumti. Hoc si aegre ferendum est, omnibus, qui in hanc uitam procreati sunt, utique commune est. Hoc scio, neminem fuisse mortuum, qui non fuerat aliquando moriturus. Finis autem uitae tam longam quam breuem uitam hoc idem facit. Neque enim aliud
Abbreviated transcription (Latin):
hostibus proderent. Illiuero nec prodere
nec ꝑdere potuer bonum quo psibonieran
Siautẽ torqueri quã mamona iniquitatis
prodere maluerunt. boni nonerant
Admonendi aũt̃ fuerant quitanta patieban ł
proauro quanta essent sustinenda proxp̃o
ut eh̃i potius diligere discerent qui prose
passos a &erna felicitate ditar& : Non
aurũ & argentũ proquo patimi serrimũ
fuit scumentiendo occultar&ur seu uerũ
dicendo proder&ur Nãq intertormñta
nemoxp̃m consitendo amisit. nemoaurũ
nisi negando seruauit: quocirca utiliora
erant fortas setorm̃ta quaebonũ incorrup¬
tibile amandũ docebant quã illabona quȩ
sineullo utili fructu dominos suiamore
tor quebant : sed quidã &iam non habentes
qđ proderent dum non credunturtortist̃:¬
& hi forte habere cupiebant nec scã uolun¬
tate pauperes erant . quibus demonstran¬
dum fuit non facultates sed ipsascupidita¬
testalibus dignas eẽ cruciatibus si uero

Expanded text:
hostibus proderent. Illi uero nec prodere hostibus proderent. Illi uero nec prodere nec perdere potuerunt bonum, quo ipsi boni erant. Si autem torqueri quam mammona iniquitatis prodere maluerunt, boni non erant. Admonendi autem fuerant, qui tanta patiebantur pro auro, quanta essent sustinenda pro Christo, ut eum potius diligere discerent, qui pro se passos aeterna felicitate ditaret, non aurum et argentum, pro quo pati miserrimum fuit, seu mentiendo occultaretur, seu uerum dicendo proderetur. Namque inter tormenta nemo Christum contitendo amisit, nemo anrum nisi negando seruauit. Quocirca utiliora erant fortasse tormenta, quae bonum incorruptibile amandum docebant, quam illa bona, quae sine ullo utili fructu dominos sui amore torquebant. Sed quidam etiam non habentes quod proderent, dum non creduntur, torti sunt. Et hi forte habere cupiebant nec sancta uoluntate pauperes erant; quibus demonstrandum fuit non facultates, sed ipsas cupiditates talibus dignas esse cruciatibus. Si uero
Abbreviated transcription (Latin):
hostinon acceder& quanto certius & se¬
curius gaudere potuer̃ quimonitudĩ sui
illuc migrauerant quo accedere omnino
non poss&. Vnde paulinus nr̃t nolensis ep̃s
exopulentis simodiuite uoluntate pauper¬
rimꝰ & copiosissime sc̃s quando & ipsã nolã
barbari uastauer̃ cum ab eis tener&ur
sic incorde suo ut abeo postea cognouimus
p̃cabatur. Dñe non ex crucier propt̃ aurũ
& argentũ ubi enĩ sint omãmea tuscis
Ibi enĩ habebat omnia sua ubi eum condere
& thesdurizare illemonuerat qui haec ma¬
la mundo uentura predixerat. ac ꝑhoo
quid ño suomonenti oboedierant ubi & quo
modo thesauritare deberent nec ipsas t̃re¬
nas diuitias barbaris incursantib amiser̃
Quos aũt̃ non oboedis sepoenituit ꝗdd & alibus
rebus faciendum e& si non precedente
sapientia certe consequente experientia
didicerunt. At enimquidam boni &iam
xp̃ianitorm̃tis excruciati sunt. ut bona sua

Expanded text:
hostis non accederet: quanto certius et sehostis non accederet: quanto certius et securius gaudere potuerunt, qui monitu Dei sui illuc migrauerunt, quo accedere omnino non posset! Unde Paulinus noster, Nolensis episcopus, ex opulentissimo diuite uoluntate pauperrimus et copiosissime sanctus, quando et ipsam Nolam barbari uastauerunt, cum ab eis teneretur, sic in corde suo, ut ab eo postea cognouimus, precabatur: Domine, non excrucier propter aurum et argentum; ubi enim sint omnia mea, tu scis.\' Ibi enim habebat omnia sua, ubi eum condere et thesaurizare ille monstrauerat, qui haec mala mundo uentura praedixerat. Ac per hoc qui Domino suo monenti oboedierant, ubi modo thesaurizare deberent, nec ipsas terrenas divitias Barbaris incursantibus amiserunt: quos autem non obedisse poenituit, quid de talirebus faciendum esset, si non praecedente sapientia, certe consequente experientia didicerunt. At enim quidam boni etiam Christiani tormentis excruciati sunt, ut bona sua
Abbreviated transcription (Latin):
sperare in incerto diuitiarũ sed indõ uiuo
qui praestat nobis om̃ã habundanter ad
fruendũ bene faciant diuites sint ioperib:
bonis facile tribuant communicent.
thesauritent sibi fundamentũ bonũ infuturũ
ut ad prebendant uerã uitã. Haec quide suis
diuitus faciebant magnis sunt lucris leuia
damna solati plusq la&ati ex hisquȩ facile
tribuendo tutius seruauer̃ quam contris¬
tati ex his qua &imide r&inendo facilius
amiserunt. Hoc enĩ potuit interraperire
qđ piguit inde transferre. nãquireceper̃
exterminant & ubi fures effodiunt & furant
sed thesauri ⁊ ate uobis thesaurũ incaelo quo
furnon accedit neq tinea corrumpit¬
s Vbienimẽ thosaurustuus illic erit & cortuum:
Tribulationis cẽpore probauer̃ quã recte
sapuerint non contẽnendo ueracissimum
p̃ceptorem &thesauri sui fidelissimũ inuio¬
tissimũq custodem : Nã si multi gauisi suNł
ibi sehabuis sediuitias suas quo contigit ut

Expanded text:
sperare in incerto diuitiarum, sed in Deo uiuo, sperare in incerto diuitiarum, sed in Deo uiuo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum; bene faciant, diuites sint in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Haec qui de suis diuitiis faciebant, magnis sunt lucris leuia damna solati plusque laetati ex his, quae facile tribuendo tutius seruauerunt, quam contristati ex his, quae timide retinendo facilius amiserunt. Hoc enim potuit in terra perire piguit inde transferre. Nam qui receperexterminant et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate uobis thesaurum in caelo, quo fur non accedit neque tinea corrumpit; ubi enim est thesaurus tuus, illic erit et cor tuum, tribulationis tempore probauerunt quam recte sapuerint non contemnendo ueracissimum praeceptorem et thesauri sui fidelissimum inuictissimumque custodem. Nam si multi gauisi sunt ibi se habuisse diuitias suas, quo contigit ut