comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã aquila p̃olineũ int̃p̃tatus ẽ. ⁊ qͣm
nos uł ciuitatulã. uł uiculũ. uł oppi¬
dũ possumꝰ dic̾e. & frequent in scͥptu¬
ris hoc nomine appellatur ierłm.
Pulchreq duplic̃e humilitatẽ posuit.
humiliabit humiliabit eã. Primũ sub
babyloniis qͣndo tẽplũ destruetumẽ:
scđo sub tito ⁊ uespasiano. cuiꝰ riuna
usq ad finẽ ꝑmanet. Conculeabit eã
pes. repetitq ⁊ copulat pedis pauꝑis:
hauddubiũ qͥn xp̃i de quo ⁊ supra
diximꝰ factus es fortitudo pauꝑi
fortitudo egeno intribulatione. Gres

Expanded text:
 interpretatus est, quam nos, vel civitatulam, vel viculum, vel oppidulum possumus dicere, et frequenter in Scripturis hoc nomine appellatur Jerusalem. Pulchreque duplicem humilitatem posuit: Humiliabit, humiliabit eam, primum sub Babyloniis, quando templum destructum est, secundo sub Tito et Vespasiano, cujus ruina usque in finem permanet. Conculcabit eam pes, repetitque et copulat pedes pauperis, haud dubium quin Christi. De quo et supra diximus: Factus est fortitudo pauperi; fortitudo egeno in tr
Abbreviated transcription (Latin):
trahet eã usq ad puluerẽ. Conculca¬
bit eã pes pedis pauꝑis: gressus ege¬
nor. Lxx. Ds̃ magne et̾ne. qui
hiimiliasti ⁊ detraxisti eos qui ha¬
bitant in excelsis: ciuitates robustas
destrues. ⁊ deduces usq ad pauim̃tũ:
⁊ conculcabt̃ eas pedes mansu¬
etor ⁊ humi liũ. Et hec ꝓpħa
loquit᷑. qͥ ab eo respondit soco in
qͦ supͣdix̃at. sꝑate in dño in scłis ẽt̃nis:
⁊ iungit ei qͦd nẽ ꝓposuimꝰ. in dño do
forti in ꝑpetuũ: ⁊ reliqͣ. S dũo do for¬
bilẽ. aliud ineffabilẽ. aliud robustũ
sonat. Quoꝵ pͥmũ in alleluia extre¬
ma sillaba ponit᷑. E hoc diligens
lector obseruet. qͦd int̾dũ textũ in
ꝓpositione testimonii diuidamꝰ: qm̃
aliũ lxx. editio ⁊ aliũ ex hebreo ad u̾

Expanded text:
erem. Conculcabit eam pes, pedes pauperis gressus egenorum. LXX: Deus magne aeterne, qui humiliasti, et detraxisti eos qui habitant in excelsis, civitates robustas destrues, et deduces usque ad pavimentum, et conculcabunt eas pedes mansuetorum et humilium. Et haec Propheta loquitur, qui ab eo respondit loco in quo supra dixerat: Sperate in Domino in set jungit ei quod nunc proposuimus: In Domino Deo forti in perpetuum, et reliqua. Pro Domino Deo forinvisibilem, aliud ineffabilem, aliud robustum sonat, quorum primum in ALLELUIA   extrema syllaba ponitur. Et hoc diligens lector observet, quod interdum textum in propositione testimonii dividamus: quoniam alium LXX editio, et aliu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ fugerit a uoce formidinis. cadet in fo¬
ueam: ⁊ qui se explicau̾it de fouea. te¬
nebitur laqueo. Lxx. Ue p̃uarica¬
torib qͥ p̃uaricantur legẽ. Tunor
⁊ fouea. ⁊ laqueus suꝑ uos. qͥ habita¬
tis t̃ram. & erit qͥ fugerit timorẽ. ca¬
det in foueã: ⁊ qͥ exierit de fouea. capi¬
etur in laqueo. Hec ẽ causa luctus
⁊ gemitus mei. ꝓpter quã scdo dixi.
secretum meũ michi. secretum meũ
quaqͣm dni pena differtur. nec futu¬
ra p̃dicit᷑ s imminet. ⁊ habitatores t̾¬
re captos tenet. Cũq se putaũint fu¬
gisse. ex alio incident in aliud: ⁊ quo¬
cũq se u̾terint. impendentẽ irã dñi
ñ euadent. Quia catharacte de ex¬
celsis aꝑte st̃ & concutient᷑ fundam̃ta
t̃re. Confractione confringet᷑ t̾ra. con

Expanded text:
 cadet in foveam, et qui se explicuerit de fovea, tenebitur a laqueo. LXX: Vae praevaricatoribus qui praevaricantur legem. Timor et fovea et laqueus super vos qui habitatis terram. Et erit, qui fugerit timorem, cadet in foveam, et qui exierit de fovea, capietur laqueo. Haec est causa luctus et gemitus mei, propter quam secundo dixi, secretum meum mihi, secretum meum quaquam Domini poena differtur, nec futura praedicitur, sed imminet, et habitatores terrae captos tenet. Cumque se putaverint fugisse, ex alio incident in aliud, et quocumque se verterint, impendentem iram Domini non evadent. Quia cataractae de excelsis apertae sunt, et concutientur fundamenta terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentiã: qͦd multa pꝰ tẽpora a
dño iusitentur. S consident qͦd
ñ dixit aꝑte scͥptura diuina. uisi¬
tabunt᷑ a dño. uł uisitabuntur ab
angłis. s absolute uisitabuntur
Ex qua ambiguitate uerbi ⁊ re¬
mediũ pot̃ intelligi ⁊ correptio.
qͦd pꝰqͣm iusti p̃mia receꝑint. illi
in penis ꝑpetuis uisitentur. Et
tam̃ sciendũ qͦd iudiciũ dĩ huma¬
na ñ pofsit scire fragilitas: nec de pe-¬
na rũ magnitudineꝰ atq mensura fer¬
re sententiã. q̃ dñi arbitrio derelicta
e Iẽ erubescet luna. & confundetur
atura ipsa congemiscit. ⁊ parturit.
cernens homines qͥ suo fruebantur
lumine. nicħ dignũ di bonitate fe¬
suibiei cruciatib. ⁊ nequaqͣm sua um¬
plesse p̃cepta. De hoc eodẽ loco pleniꝰ
Saluator in eugłio docet. Sol obscura¬
bit᷑ ⁊ luna ñ dabit lum̃ suũ. ⁊ stelle
cadent de celo. ⁊ turtutes celorũ mo¬
uebunt᷑: qndo apparuerit signũ fi
li hominis in celo. ⁊ planxerint se

Expanded text:
ora a Domino visitentur. Sed considerent quod non dixerit aperte Scriptura divina: Visitabuntur a Domino, vel visitabuntur ab Angelis, sed absolute, visitabuntur. Ex qua ambiguitate verbi et remedium potest intelligi, et correptio, quod postquam justi praemia receperint, illi in poenis perpetuis visitentur. Est tamen sciendum, quod judicium Dei humana non possit scire fragilitas, nec de poenarum magnitudine atque mensura ferre sententiam, quae Domini arbitrio derelicta est. Tunc erubescet luna, et confundetur atura ipsa congemiscit et parturit , cernens homines qui suo fruebantur lumine, nihil dignum Dei bonitate fesubjici cruciatibus, et nequaquam sua implesse praecepta. De hoc eodem loco plenius Salvator in Evangelio docet: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur, quando lii hominis in coelo, et planxerint se
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in celis gaudiũ t̃re. & relicta ẽ
in urbe qͦndã celebrina. solitudo: &
portas uiarũ frequentiũ. ꝑ qͣs popło¬
rum influebant agmina. oppͥmet
habitator calamitas. & ut sciremꝰ
ꝑ spicue de totiꝰ orbis int̃itu nuntia
ogentiũ siue popłoꝵ. Quomͦ si pau¬
ce oliue q̃ remanserunt excutiantur
ex olea. ⁊ racemi cũ fuerit finita
uindemia:. hi leuabunt. uocẽ suã
Iatq laud abunt. Cũ glorificatus fu¬
erit dñs: hinnient in mari. Propt̃¬
ħ in doctrinis glorificate dñm. In
insulis maris. nom̃ dñi di isrł
Quantũ ab hebraica ũitate in hoc
loco .lxx. distat tͣns latio. seq̃ntia
uerba moustrabunt. xx. Q uo¬
mͦ si quis excutiat oliuã sic excũti¬
ent eos: & cũ quiescet uindemia.
isti elamore uociferabunt᷑. Qͥ au¬
tẽ relieti fuerint suꝑ t̾ram. lȩta¬
bunt᷑. simul cũ gła dñi conturbabi
tur aqua maris. Propterea gła dñi
in insulis maris erit: nom̃ d̾ni gło.¬
sum. erit dñi dĩ isrł̃. Pelictis homi¬

Expanded text:
udium terrae, et relicta est in urbe quondam celeberrima solitudo, et portas viarum frequentium per quas populorum influebant agmina, opprimet habitatorum calamitas. Et ut sciremus perspicue de totius orbis interitu nuntiaro gentium sive populorum. Quomodo si paucae olivae, quae remanserunt, excutiantur ex olea, et racemi cum fuerit finita vindemia. Hi levabunt vocem suam atque laudabunt, cum glorificatus fuerit Dominus, hinnient de mari: proptehoc in doctrinis glorificate Dominum: in insulis maris nomen Domini Dei Israel. Quantum ab Hebraica veritate in hoc loco LXX distet translatio, sequentia verba monstrabunt. LXX: Quomodo si quis excutiat olivam, sic excutient eos: et si quiescat vindemia, isti clamore vociferabuntur. Qui autem relicti fuerint super terram, laetabuntur simul cum gloria Domini, contutur aqua maris, propterea gloria Domini in insulis erit maris, nomen Domini gloriosum erit, Domini Dei Israel. Relictis homi
Abbreviated transcription (Latin):
liũ sempit̾uum. & enĩ incuruabit
habitantes in excelso: qͥa omĩs qui
se exaltat humiliabit᷑. qui patrẽ
abrahã se habe lactabant. ⁊ in
suggillatione dni loquebantur.
nos de fornicatione nati ñ sumꝰ. Ipse
ciuitatẽ sublimẽ humiliabit: ut ui¬

Expanded text:
bit habitantes in excelso, quia omnis qui se exaltat humiliabitur; qui patrem Abraham se habere jactabant, et in suggillationem Domini loquebantur: Nos de fornicatione nati non sumus . Ipse civitatem sublimem humiliabit, ut Jud
Abbreviated transcription (Latin):
in eccas: qͦd alam ñ infinẽ sonat. hi
gͦ de quib supͣdictum ẽ. leuabt̃
uocem suã atq laudabunt. cũ hin¬
merint demari. & in doctrinis glo¬
rificauerint dñm. ⁊ uid̾int in in¬
sulis maris laudari nom̃ dm̃i dĩ
isrł: dẽ consona uoce cantabt̃. et
cȩlors regna festinant. laudẽ eiꝰ
audiuimꝰ p̃dicari: ⁊ qͦd gła uł spes
iusti ñ sit irrita. s reb omĩa cõple.¬
antur. Dicentib itaq hec sc̾is. ⁊ hui¬
mientib de mari. ⁊ leuantib uo¬
cẽ suã atq laudantib: ꝓpħa sibi¬

Expanded text:
d alam, non finem, sonat. Hi ergo, de quibus supra dictum est: Levabunt vocem suam atque laudabunt, cum hinnierint de mari, et in doctrinis glorificaverint Dominum, et viderint in insulis maris laudari nomen Domini Dei Israel, tunc consona voce cantabunt, et coelorum regna festinant, laudes ejus audivimus praedicari: et quod gloria vel spes Justi non sit irrita, sed rebus omnia compleantur. Dicentibus itaque haec sanctis, et hinnientibus de mari, et levantibus vocem suam atque laudantibus
Abbreviated transcription (Latin):
isrł: siue hominis uidentis dm̃.¬
Iuxta .lxx. ħ omĩa q̃ de sc̃is intellexi¬
in referri possunt ad implos: qͦd cũ
fuerit finita uindemia. tẽ illicla¬
ment in suppliciis constituti: Qui
autẽ euaserint impiorũ numerũ.
letent᷑ in gła dñĩ. ⁊ conturbent᷑ a¬

Expanded text:
sive, hominis videntis DJuxta LXX, omnia quae de sanctis intelleximus, referri possunt ad impios, quod cum fuerit finita vindemia, tunc illi clament in suppliciis constituti. Qui autem evaserint impiorum numerum laetentur in gloria Domini, et conturbentur a
Abbreviated transcription (Latin):
rio frigore morientib. parietes earũ
uestiunt᷑ marmoꝵ crustis ⁊ secti ebo¬
ris ntore resplendent. remanebunt
uacue. Clamor erit in plateis suꝑ ui-¬
no. ñ in arta ⁊ in angusta uia q̃ ducit
ad uitam. s in lata ⁊ spaciosa quȩ du¬
cit ad mortẽ: suꝑ uino ⁊ ebrietate

Expanded text:
rio frigore morientibus, parietes earum rio frigore morientibus, parietes earum vestiuntur marmorum crustis, et secti eboris nitore resplendent, remanebunt vacuae. Clamor erit in plateis super vino, non in arcta et angusta via quae ducit ad vitam: sed in lata et spatiosa, quae ducit ad
Abbreviated transcription (Latin):
uinea eoꝵ: & ꝓpago eoꝵs de gomorra.
Uua eoꝵ uua fellis: botrus amaritu¬
dinis eors. furor drachonũ uinũ eo¬
rũ: ⁊ furor aspidũ insanabilis. Tunc
om̃is potio siue ut hebraice dr ficera
id ẽ ebrietas. q̃ statum m̃tis eu̾tit. et
homines uigilare ñ patitur: amari¬
tudine cõmuitabit᷑. q̃ ad tempꝰ uten¬
tib se mella m̃titur. & in nouissimo
amarior felle re ꝑietur. Tẽ omĩs
dulcedo letantiũ ⁊ tẏmpanoꝵ. &
cẏthare sonitus. in planctũ uertet᷑
ac gemitũ. Ingeram ħ testimonium
his qui in comipiis ñ solũ gula ⁊ e¬
brietate. s ⁊ aurib luxuriant᷑: &
ꝑ om̃s sensꝰ anime fortitudo mol¬
leseit. Atteret᷑ ciuitas uanitatis. si¬
ue om̃is euitas. uł spiritalis baby¬
lon: q̃ sedet in septẽ montib pur¬
purata. cuiꝰ supplicia in apocaly psi
urbe dicendũ ẽ. q̃ totiꝰ orbis pars modi¬
ca ẽ: Tunc domꝰ quarũ nẽ st̃ aurata la¬
quearia. ⁊ pauꝑib absq decto ⁊ tugu¬

Expanded text:
rha. Uva eorum uva fellis, botrus amaritudinis eorum. Furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis . Tunc omnis potio, sive ut Hebraice dicitur, sicera, id est, ebrietas, quae statum mentis evertit, et homines vigilare non patitur, amaritudine commutabitur, quae ad tempus utentibus se mella mentitur, et in novissimo amarior felle reperietur. Tunc omnis dulcedo laetantium et tympanorum ac citharae sonitus in planctum vertetur ac gemitum. Ingeramus hoc testimonium his qui in conviviis non solum gula et ebrietate, sed et auribus luxuriant, ut per omnes sensus animae fortitudo mollescat. Atteretur civitas vanitatis, sive omnis civitas, vel spiritualis Babylon, quae sedet in septem montibus purpurata, cujus supplicia in Apocalypsi Jurbe dicendum est, quae totius orbis pars modica est! Tunc domus quarum nunc sunt aurata laquearia, et pauperibus absque tecto et tugu
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃tum et̃mim: ꝓpter ħ in aledicti¬
o uorauit t̾ram. Qa peccauer̃t habi¬
tatores t̾re: ido pariꝑes er̃t habitato¬
res t̃ce: ⁊ dimittentur homines pau¬
ci. Nudiant uidei qͥ se solos accepisse
gentes. totusq orbis naturalem acce¬
ꝑint legem. ⁊ iccirco postea lex data
dit ꝑ moy sen. qͥa pͥma dissipata e. De
qua apłs loquitur Cũ enĩ gentes
q̃ ñ habent legem. naturaliter ca
q̃ legis st̃ faciu̾nt: isti legem ñ haben¬
tes: ipsi dͥ st̃lex qui ostendunt opꝰ le¬
gis scriptum in cordib sus. Qͥ gͥ has
sermo ꝓphicus cõminat᷑. & qͣmͦ in pͥn¬
cipio benedixit ds̃ om̃i creature quã
fecerat: fic in consũmatione mundi
maledicet his qͥ t̃reni fc̃. & ñ fuer̃t
ꝑegͥni. s habitatores t̃re. & in ea pec¬
cauerunt. Qͥ obliti conditionis suȩ:
contra se mutuo furore bachati sunt.
& pauei remanebunt: qͥ habeant
imaginẽ suꝑcelestis. Sine iuixta lxx.
pauperes er̃t habitatores t̃rȩ: qr sp̃u¬

Expanded text:
aledictio vorabit terram, quia peccaverunt habitatores ejus: ideo pauperes erunt habitatores terrae, et dimittentur homines pauci. Audiant Judaei, qui se solos legem accepisse gentes totusque orbis naturalem acceperit legem, et idcirco postea lex data sit per Moysen, quia prima lex dissipata est. De qua Apostolus loquitur: Cum enim gentesquae non habent legem naturaliter, ea quae legis sunt faciunt: isti legem non habentes, ipsi sibi sunt lex: qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis . Qui igitur has sermo propheticus comminatur. Et quomodo in principio benedixit Deus omni creaturae quam fecerat : sic in consummatione mundi maledicet his qui terreni sunt, et non fuerint peregrini, sed habitatores terrae, et in ea peccaverint; qui obliti conditionis suae, contra se mutuo furore bacchati sunt. Et pauci remanebunt qui habeant imaginem supercoelestem: sive, juxta LXX, pauperes erunt habitatores terrae, quia spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui exaltas me de portis mortis: ut
anñtiẽ om̃s laudes tuas in portis fi¬
liȩ sẏon. Cũ enĩ de portis mortis fu¬
erimꝰ erepti: t̾e in portis filiȩ syon
nom̃ ac laudes dni cantare pot̾imꝰ
S quomͦ portas mortis reor ẽẽ pecca.¬
ta. de quib ad petrũ dr̃ portȩ infer¬
ni ñ p̃ualebunt adu̾sum de. sic por¬
tas iustitiȩ omĩa oꝑa uirtutũ: quas
qui fu̾it ingressus unã inueniet por¬
tã. de qͦ dr. hȩc porta dm̃. iusti intra¬
bunt in eã. & qͦmͦ ꝑ plures margari¬
tas ad unũ ꝑgitur margaritũ: sic

Expanded text:
tas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Cum enim de portis mortis fuerimus erepti, tunc in portis filiae Sion omnes laudationes Domini cantare poterimus. Et quomodo portas mortis reor esse peccata, de quibus ad Petrum dicitur: Portae inferni non praevalebunt adversum te : sic portas justitiae, omnia opera virtutum, quas qui fuerit ingressus, unam inveniet portam, de qua dicitur: Haec porta Domini, justi intrabunt in eam . Et quomodo per plures margaritas ad unum pergitur m
Abbreviated transcription (Latin):
olita ĩmagine choici. ꝑmaneat imago
suꝑcelestis. Primꝰ enĩ homo de t̃ra t̾re¬
nus: scds de celo cęlestis. Qualis t̾renꝰ
tales ⁊ t̾rem: & qͦlis suꝑcelestis tales ⁊
suꝑcelestes: ut sicut portauimꝰ imaginẽ
t̃reni. portemꝰ ⁊ imaginem suꝑcelestis.
Unde idem apls loquitur. caro ⁊ san
scđm hereticos dispereat natura corpo¬
rũ: s qͦ corruptiuũ hoc induat incor¬
ruptionẽ. ⁊ mortale hoc induat im
Luxit ⁊ defluxit t̃ra. & infirmata ẽ.
Defluxit orbis: in firmata ẽ altitu¬
do popłi t̃re. ⁊ t̾ra int̾fecta ẽ ab ha¬
bitatorib suis. Lex Luxit t̾ra:
corruptus ẽ orbis. Luxert̃ excelsi t̃rȩ:
t̃ra autem egit impĩe ꝓpter habita¬
tores suos Ds̃ suꝑbis resistit. humili¬
infirm̃tur uniu̾sa q̃ ñc̃ fortia sc̃. Se
quens. ꝓpter eos qui sanguinẽ san¬
guini miseuert̃ & in mor̃e sangͥnis
abel. int̾fector cruorẽ ad dm̃ clama¬

Expanded text:
olita imagine χοϊκοῦ, permaneat imago olita imagine χοϊκοῦ, permaneat imago supercoelestis. Primus enim homo de terra terrenus, et secundus de coelo coelestis: qualis terrenus, tales et terreni; et qualis supercoelestis, tales et supercoelestes: ut sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem supercoelestis . Unde idem Apostolus loquitur: Caro et sanquod secundum haereticos dispereat natura corporum, sed quod corruptivum hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immLuxit et defluxit terra, et infirmata est: defluxit orbis, infirmata est altitudo populi terrae, et terra interfecta est ab habitatoribus suis. LXX: Luxit terra, corruptus est orbis, luxerunt excelsi terrae, terra autem egit impie propter habitatores suos. Deus superbis resistit, et humiliinfirmentur universa, quae nunc fortia sunt, propter eos qui sanguinem sanguini miscuerunt, et in morem sanguinis Abel, interfectorum cruorem ad Deum clama
Abbreviated transcription (Latin):
faciem eiꝰ:⁊ disꝑget habitatores eiꝰ.
& erit sic̃ populꝰ sic sac̾dos: ⁊ sic̃ seruꝰ
sic dominꝰ eiꝰ. et siẽ aneilla. sic domi¬
na eiꝰ sic̃ emens. sic ille qui uendit.
sic̃ fenerator sic is qui mutuũ accip.
siẽ qui repetit. sic qui debet. Dissipa¬
tione dissipabtt᷑ t̾ra. et direptione
p̃dabitur. dñs enĩ locutus ẽ uerbũ
hoc. Post specialem singularũ gñ¬
tium correptionẽ. uidee. babylonis.
philistiim. moab. damasci isrł. egy¬
pti. deserti maris. ydumee. arabiȩ.
uallis uisionis. & ad extremũ tẏri.
in quarũ explanatione q̃ potuimꝰ
diximꝰ. nẽ qͥd totus orbis in consũma¬
tione passurus fit ꝓpħicus sermo
describit: ⁊ nequaquã de singłis gñ¬
tib. s de cunctis parit ꝓpħatur. et

Expanded text:
 disperget habitatores ejus: et erit sicut populus, sic sacerdos: et sicut servus, sic Dominus ejus: sicut ancilla, sic domina ejus: sicut emens, sic ille qui vendit: sicut fenerator, sic is qui mutuum accipit: sicut qui repetit, sic qui debet: dissipatione dissipabitur terra, et direptione praedabitur: Dominus enim locutus est verbum hoc. Post specialem singularum gentium correptionem, Judaeae, Babylonis, Philistiim, Moab, Damasci, Israel, Aegypti, deserti maris, Idumaeae et Arabiae, vallis visionis, et ad extremum Tyri: in quarum explanatione quae potuimus diximus: nunc quid totus orbis in consummatione passurus sit, propheticus sermo describit, et nequaquam de singulis gentibus, sed de cunctis pa
Abbreviated transcription (Latin):
ad ceptã int̃pretationẽ reu̾titur: ut
hystoriam & tropologiam iuxta ti¬
tramq editionẽ parit̃ disserat. Quȩ
silonga tibi udebunt᷑ o uirgo xp̃i eu¬
stochium ñ mͥ imptites. s scͥpture sc̃e
difficultati. p̃eipueq ysaie ꝓpħȩ. qͥ
tantis obscuritatib inuolutus ẽ. ut
p̃ magnitudine rei breuẽ explanati¬
oñe putẽ. q̃ ꝑ se longa ẽ. Certe nos stu¬
diosis scͥbimꝰ ⁊ sc̃am scͥpturã scire cu¬
pientibꝰ: ñ fastidiosis. & ad singula
naustantib Q si flum̃ elo quentie
& concinnas declamationes deside¬
rant. legant tuilliũ. qͥntilianũ. gal
um. arnobiũ. lactantiũ. hylarrũ.
Nob ꝓpositum ẽ ẏsaiam ꝑ nos in¬
telligi: & neqͣqͦm sub ysaie occasione

Expanded text:
interpretationem revertitur, ut et historiam et tropologiam juxta utramque editionem pariter disserat. Quae si longa tibi videbitur, o virgo Christi Eustochium, non mihi imputes, sed Scripturae sanctae difficultati, praecipueque Isaiae prophetae, qui tantis obscuritatibus involutus est, ut prae magnitudine rei, brevem explanationem putem, quae per se longa est. Certe nos studiosis scribimus, et sanctam Scripturam scire cupientibus, non fastidiosis, et ad singula nauseantibus. Qui si flumen eloquentiae, et concinnas declamationes desiderant, legant Tullium, Quintilianum, Gallum, Arnobium, Lactantium, Hilarium. Nobis propositum est Isaiam per nos intelligi, et nequaquam sub Isaiae occasione
Abbreviated transcription (Latin):
de enĩ exeunt cogitationes malȩ. homi¬
eidia. ad ult̾ia. fornicationes. furta. fal¬
sa testimonia. blasphemiȩ. & reliqua.
Infelicissimi autẽ st̃. qui de mane usq
ad uesꝑam ebrietate. gula & diu̾sis
uoluptatib occupati. ñ intelligunt
in se oꝑa dñi: nec considant cur creati
sint. Propterea captiuus ductus

Expanded text:
cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae , et reliqua. Infelicissimi autem sunt qui de mane usque ad vesperam ebrietate, gula et diversis voluptatibus occupati, non intelligunt in se opera Domini, nec considerant cur creati sunt. Propterea ductus
Abbreviated transcription (Latin):
montes: montes quidã putant contͣri¬
as fortitudines. siue eos sp̃s qͥ in mini¬
stĩo di st̃. & quib tradunt᷑ peccatores
putemꝰ. qđ ꝓ magnitudine malorũ
ĩminentium etiã montes cõmoueant᷑.
& cadau̾ib mortuorũ repleant᷑ om̃s
platee urbiũ. Hoc accidisse iudeis

Expanded text:
quidam putant contrarias fortitudines; sive eos spiritus qui in ministerio Dei sunt, et quibus traduntur peccatores putamus, quod pro magnitudine malorum imminentium etiam montes commoveantur, et cadaveribus mortuorum repleantur omnes plateae urbium. Hoc accidisse Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
apłs seͥbit qđ bonitas dĩ & patientia
ꝓuocet nos ad pęnitentiã: nos autem
scđm duriciã. & impęnitens cor nostrũ
thesaurizemꝰ nob̃ iram in die ire & re¬
uelationis iusti iudicii di. Quȩ sit au¬
tẽ manꝰ q̃ extendit᷑ uł eleuat᷑ suꝑ popłm

Expanded text:
s scribit, , quod bonitas Dei, et patientia provocet nos ad poenitentiam: nos autem secundum duritiam et impoenitens cor nostrum, thesaurizemus nobis iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei. Quae sit autem manus quae ext
Abbreviated transcription (Latin):
siones. Quas rectiꝰ latino sermone ꝑ¬
turbationes possumꝰ dicere: qđ statũ
m̃tis eu̾tant. & ebrios faciant nesci¬
re qͥd agant. Qͥ gͦ p̃sunt. plurimũ de¬
bent carere uicii s& maxime ira q̃
furori ꝓ rima ẽ: ne qͣnto plus posst̃.
tanto ampliꝰ subiectis noceant. Mis¬
cet sicerã. qui cũ ebrietate plenꝰ sit ad
decipiendos homines: umbras quasdã
& imnagines simulat se hab̾e uirtutum.
Qui iustificatis impiũ ꝓ mun̾ib et
iustitiã iusti aufertis ab eo. Et hec pars
uiciorũ ẽ tunee q̃ pro uiuuis fecit labrui¬
scasͤ & expectante dño ut faceret iu¬
diciũ. fecit iniquitatẽ. iustificans im
piũ ꝓ mun̾ib: & ñ causas s dona cor¬
siderans. q̃ excẽcant ocłos etiã sapien¬
tiũ. Unde cauendũ ẽ. ne in ebriem̃
uino in quo ẽ luxuria. & nudentur
femora turpitudinis nr̃e: & adulemur
impiis ꝓ mun̾ib & iustitiã iusti pro
tes & despicientes scõs pauꝑes. fia¬

Expanded text:
siones, quas rectius Latino sermone psiones, quas rectius Latino sermone perturbationes possumus dicere, quod statum mentis evertant, et ebrios faciant nescire quid agant. Qui ergo praesunt, plurimum debent carere vitiis, et maxime ira, quae furori proxima est: ne quanto plus possint, tanto amplius subjectis noceant. Miscet siceram qui cum ebrietate plenus sit, ad decipiendos homines, umbras quasdam et imagines simulat se habere virtutum. Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufertis ab eo. Et haec pars vitiorum est vineae, quae pro uvis fecit labruscas, et exspectante Domino, ut faceret judimuneribus, et non causas, sed dona considerans, quae excaecant etiam oculos sapientium. Unde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo est luxuria , et nudentur femora turpitudinis nostrae , et adulemur impiis pro muneribus, et justitiam justi pro tes, et despicientes sanctos pauperes, fia
Abbreviated transcription (Latin):
stuetis: de his etiã uẽ loquitur. qͥ poten¬
tes st̃ ad bibendũ uinũ. & uiri fortes ad
miscendũ sicerã. Qui in ebriati uino
draconis & ueneno aspidũ insanabili
uirtutes dñi calũpniabant᷑. & ipsi e¬
brii inebriabant popłos: ut pari furo¬
re bachantes adu̾sus dñm con elama¬
rent. Inxta tropologiã ante iã diximꝰ.
qđ sacerdotes ingressuri tabnaculũ
dĩ ñ debeant uinũ bib̾e & sicerã. Qͥb
nc̃ addimꝰ. qđ nazareis quoq p̃ceptũ
sit qͥ se scĩficant dño. ut uinũ & sicerã
& om̃e qđ de uuis ẽ ñ bibant nec co¬
medant. ne ciũa quidẽ passã & acetũ
ex uino. S & in ꝓu̾biis p̃cipit᷑. Poten¬
tes qͥ iracundi sunt uinũ ñ bibant:
ne cũ bib̾int obliuiscant᷑ sapientie.
Int̃ uinũ & sicerã iuxta anagogen
hoc ẽẽ arbitror qđ uinũ una e plurib
ꝑturbatio ẽ. u̾bi gr̃a. libidinis. auaritiȩ.
gulȩ. & inuidiȩ. Sicera autẽ id ẽ ebri¬
etas. om̃s in se uiciorũ continet pas¬

Expanded text:
 loquitur: qui potentes sunt ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. Juxta tropologiam ante jam diximus: quod sacerdotes ingressuri Tabernaculum Dei, non debeant vinum bibere et siceram . Quibus nunc addimus, quod Nazaraeis quoque praeceptum sit, qui se sanctificant Domino, ut vinum et siceram, et omne quod de uvis est, non bibant, nec comedant, ne uvam quidem passam, et acetum ex vino . Sed et in Proverbiis praecipitur: Potentes qui iracundi sunt; vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Inter vinum et siceram juxta anagogen hoc esse arbitror, quod vinum perturbatio est: verbi gratia, libidinis, avaritiae, gulae et invidiae. Sicera autem, id est ebrietas, omnes in se vitiorum continet pas
Abbreviated transcription (Latin):
causas suꝑbiȩ & ebrietatis. & auari¬
cie. qͥa ꝓ uuis attulerint spinas. & fe¬
nũ. ligna & stipulã. arsurosq ue¬
pres: ido radix malitie eorũ rediget᷑
in fauillã: & omĩs flos & pulchri¬
tudo diuitiarum & corporis pulueri
cõparabitur. Non enĩ solũ ista feceruii:
s his gradib ꝑuenerunt ad blasphemi.¬
ã ut legẽ dĩ ñ recipent. & sermonẽ sc̃i isrł
blasphemarent. De qͥb supͣ legimꝰ. De syon
egrediet᷑ lex: & u̾bum dñi de hierłm. Po¬
test radix in malis cogitationib accipi:
fructus autẽ & germ̃ in malis oꝑib atq
sermonib: ut qđ in radice latet monstre¬
t᷑ in germine. Que utraq dñi incendio
uorabunt᷑. Unde & apłs radicẽ amaritu¬
dinis malorũ sursũ loquit᷑ germinan

Expanded text:
causas superbiae, et ebrietatis, et avaritiae, quia pro uvis attulerunt spinas, et fenum, ligna, stipulam, arsurosque vepres; ideo radix malitiae eorum redigetur in favillam, et omnis flos et pulchritudo divitiarum et corporis pulveri comparabitur . Non enim solum ista fecerunt, sed his gradibus pervenerunt ad blasphemiam, ut legem Domini non reciperent, et sermonem Sancti Israel blasphemarent; de quibus supra legimus: De Sion egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . Potest radix in malis cogitationibus accipi, fructus autem et germen in malis operibus atque sermonibus, ut quod in radice latet, monstretur in germine: quae utraque Domini incendio vorabuntur. Unde et Apostolus , radicem amaritudinis malorum, surs
Abbreviated transcription (Latin):
ie circo iratus ẽ furor dñi in popłm suũ.
qͥ pͥus iratus fuerat contra pͥncipes &
potentes. qͥ sapientes erant in oclissus.
potent̃ torm̃ta paterent᷑. E extendit
manũ suã adu̾sum eũ quẽ uocat po¬
pulũ suũ eo qđ fuerit pars heredita¬
tis eiꝰ. & funiculꝰ possessiotris illiꝰ. Ex¬
tendit autẽ manũ ut ꝑcutiat: & fu¬
ror eiꝰ irascat᷑. De qͦ in alio loco legimꝰ
Dñe ne in furore tuo arguas me. neq:
in ira tua corripias me. E hieremias
corripe nos inquit dñe: uerũtam̃ inqͥt
in uidicio & ñ in furore. furere autẽ¬

Expanded text:
Idcirco iratus est furor Domini in populum suum, qui prius iratus fuerat contra principes et potentes, qui sapientes erant in oculis suipotenter tormenta paterentur. Et extendit manum suam adversum eum, quem vocat populum suum: eo quod fuerit pars haereditatis ejus, et funiculus possessionis illius . Extendit autem manum, ut percutiat, et furor ejus irDomine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Et Jeremias: Corripe nos, inquit, Domine; verumtamen in judicio, et non in furore . Furere aute
Abbreviated transcription (Latin):
ne dicimꝰ. Gustate & uidete qͣm suauis
ẽ dñs. E contͣrio qͣndo dicimꝰ lib̾a nos a
malo. &. mundꝰ in maligno positus ẽ a
diaboli cupimꝰ insidiis libari. Qđ aut̃
ipse tenebrarũ & amaritudinis signi¬
ficet᷑ nominib crebriꝰ leguꝰ S & hoc
possumꝰ dicere. qđ omĩa contͣria dogina¬
ta u̾itati amara sint: & sola dulcis u̾itas.
Unde cauendũ est ne ꝓ u̾itate sequam᷑
m̃dacium: nec ꝓlumine tenebras. Mul¬
te enĩ st̃ uie q̃ uident᷑ hominib recte:
& nouissima earũ ꝑueniunt in ꝓfun¬
dũ inferni. Est quoq iustus ꝑiens in
iustitia sua: cui dr̃. Nesis iustus multũ
Quas ob causas isrł reꝓmittit se uia ã¬
bulaturũ regia: nec ad sinistrã nec ad
dexterã declinaturũ. & ut loqͣr qđ sen¬
tio. difficile hoc maledicto qͥs carere
potest. cũ & malis frequent᷑ adulam᷑¬
ꝓpt̃ potentiã: & bonos despicimꝰ ꝓpt̃
in opiã. Unde siguificantiꝰ int̾p̃tatus
ẽ aquila. Ue qͥ dicunt malo bonꝰ es: &

Expanded text:
ete, quam suavis est Dominus . E contrario quando dicimus: Libera nos a malo ; et: Mundus in maligno positus est , diaboli cupimus insidiis liberari. Quod autem ipse tenebrarum et amaritudinis significetur nominibus, crebrius legimus. Sed et hoc possumus dicere, quod omnia contraria dogmata veritati amara sint, et sola dulcis veritas. Unde cavendum est, ne pro veritate sequamur mendacium, ne pro lumine tenebras. Multae enim sunt viae quae videntur hominibus rectae, et novissima earum perveniunt in profundum inferni. Est quoque justus periens in justitia sua, cui dicitur: Ne sis justus multum . Quas ob causas Israel repromittit se via ambulaturum regia, nec ad sinistram, nec ad dexteram declinaturum . Et ut loquar quod sentio: difficile hoc maledicto quis carere potest, cum propter potentiam, et bonos despicimus propter inopiam. Unde significantius interpretatus est Aquila: « Vae qui dicunt malo, Bonus es, et
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑ funiculo. Achitophel qͦq & iudas.
quorũ alt̾ dauid alt̾ dn̾m ꝓdidunt.: fu¬
ne longissimo trahentes peccata sua ꝑi¬
ere suspendio: putantes malũ consei¬
entie p̃senti morte finiri. & nichil eẽ
pꝰ mortẽ. Qd autẽ iuxta hebraicum
& om̃s alios int̾pretes appellant᷑ funi¬
culi uanitatis: hoc significat qđ faci¬
entib peccatũ facile texit᷑. & tã inane
& facile ẽ ut aranearũ fila texint᷑.
S cũ in de uoluerimꝰ exire. solidis uinełis
nectim᷑. Plaustrũ autẽ plenũ oneratũq
peccatis. faciliꝰ intelligunt. qͥ meminint
scͥptum in zacharia. impietatẽ seđe suꝑ
talentũ plumbi: & egyptios qui graui
peccatorũ sarcina p̾mebant᷑. quasi pluoi¬
bum in mari rubro eẽ dem̾sos. & in alio
loco peccator loquit᷑. Ini quitates meȩ
suꝑgresse st̃ caput meũ sic̃ onꝰ graue gra¬
uate st̃ suꝑ me. Dicunt᷑ autẽ hȩc ad pͥu

Expanded text:
guntur funiculo. Achitophel quoque et Judas guntur funiculo. Achitophel quoque et Judas quorum alter David, alter Dominum prodiderunt fune longissimo trahentes peccata suaere suspendio, putantes malum conscientiae praesenti morte finiri, et nihil esse post mortem. Quod autem juxta Hebraicum et omnes alios interpretes, appellantur funiculi vanitatis; hoc significat, quod facientibus peccatum facile texitur, et tam inane et facile est, ut aranearum fila texuntur: sed cum inde voluerimus exire, solidissimis vinculis nectimur. Plaustrum autem plenum oneratumque peccatis facilius intelligunt, qui meminerint scriptum in Zacharia, impietatem sedere super talentum plumbi : et Aegyptios qui gravi peccatorum sarcina premebantur, quasi plumbum in mare Rubrum esse demersos . Et in alio loco peccator loquitur: Iniquitates meae supergressae sunt caput meum: sicut onus grave gravatae sunt super me . Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
& dñs arguens popłm delinquentẽ. qͥ
peccatis peccata sociaret. fecit flagellũ
de funiculis: ostendens eis quomͦ domũ
di fecissent speluncã latronũ: & sedẽ ora¬
tionis u̾tissent in domũ negotiationis. Cos¬
uiua quoq oenȩ dominicȩ uestẽ ñ habens
nuptialẽ: uinctus pedib ac manib eicit᷑ in
tenebras ext̾iores: & dñs uenit. ut his
qͥ erant in uinculis diceret exite.: & qui
uersabant᷑ in tenebris. reuelamini. Ipse
enĩ soluit cõpeditos & illuminat cȩcos.
Quos hieremias uinctos t̾re nuncupat.
Nec plangit eos qui peccare ceꝑint. sta¬
timq desierint. ñ ẽ enĩ iustus suꝑ t̾ram
qͥ faciat bonũ & aliqͣndo ñ peccet: s. qui
longo funcło peccata ꝓtraxerint. Unde
& in numeris legimꝰ uacc̃a rufã. cuiꝰ einis
expiatio popłi ẽ ñ alit̾ ĩmolari & offer
godonosor fuerit alligata. & in hoc eo¬
dẽ propħa ꝓ cingło uitatis filie syonein¬

Expanded text:
Et Dominus arguens populum delinquentem, qui Et Dominus arguens populum delinquentem, qui peccatis peccata sociarat, fecit flagellum de funiculis, ostendens eis quomodo domum Dei fecissent speluncam latronum , et sedem orationis vertissent in domum negotiationis . Conviva quoque coenae Dominicae, vestem non habens nuptialem, vinctus pedibus ac manibus ejicitur in tenebras exteriores . Et Dominus venit, ut his qui erant in vinculis diceret: Exite ; et qui versabantur in tenebris, revelamini . Ipse enim solvit compeditos, et illuminat caecos: quos Jeremias vinctos terrae nuncupat. Nec plangit eos qui peccare coeperint, statimque desierint: non est enim justus super terram qui faciat bonum, et aliquando non peccet ; sed qui longo funiculo peccata protraxerint. Unde et in Numeris legimus , vaccam rufam, cujus cinis expiatio populi est, non aliter immolari et offerrculis jugi Nabuchodonosor fuerit alligata. Et in hoc eodem propheta pro cingulo veritatis, filiae Sion cin
Abbreviated transcription (Latin):
aliis u̾bis dr̃ de quo supͣlegimꝰ Regionẽ
ur̃am in conspectu ur̃o alieni deuorant:
& deserta ẽ atq subu̾sa a popłis ext̾nis.
De toto enĩ orbe congregata gñtiũ mul¬
titudo habitat in uidea: & eiectis pͥorib
popłis. Ido ex parte cȩcitas facta ẽ do¬
mui isrł. ut subintraret plenitudo gñ¬
tiũ. Pulchreq iuxta .lxx. direpti sunt
atq uastati. & ducti in captiuitatẽ qͣsi
tauri: de quib dñs dixerat. tauri pin¬
gues obseder̃t̃ me: ut loca taurorũ ac¬
ciꝑent agni. Ue qͥ trahitis iniqͥta¬
tẽ in funiculis uanitatis: & qͣsi tiin¬
culũ plaustri peccatum. Qͥ dicitis. fe
stinet & cito ueniat opꝰ eiꝰ. ut uideamꝰ.
& appropiet. & ueniat consiliũ scĩ isrł.
& sciemꝰ illud. Pro uinculo plaustri cor¬
rigiam iugi uituli siue uacce. lxx. tͣnstu¬
lert. Qd autẽ uincła dicant᷑ ẽe peccata.
crebriꝰ legimꝰ. E quib illud ẽ. funb pec¬
catorũ suorũ unusquisq constringitur.

Expanded text:
supra legimus: Regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et deserta est atque subversa a populi sexternis . De toto enim orbe congregata gentium multitudo habitat in Judaea, et ejectis prioribus populis, ideo ex parte caecitas facta est domui Israel, ut subintraret plenitudo gentium . Pulchreque juxta LXX direpti sunt atque vastati et ducti in captivitatem quasi tauri, de quibus Dominus dixerat: Tauri pingues obsederunt me, ut loca taurorum occuparent agni. Vae, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccito veniat opus ejus, ut videamus, et appropiet et veniat consilium sancti Israel, et scimus illud. Pro vinculo plaustri, corrigiam jugi vitulae, sive vaccae, LXX transtulerunt. Quod autem vincula dicantur esse peccata, crebrius legimus. E quibus illud est: Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur .
Abbreviated transcription (Latin):
ticipatio iustitiȩ cũ iniquitate Quȩ
societas luci ad tenebras: Qͥ consensus
xp̃o & belial. Heq enĩ lucerna tollen¬
da ẽ & ponenda sub modio. uł sub lecto.
s suꝑ candelabrũ ut omib luceat. nec
arbor malos afferens fructus bonȩ ar¬
boris appellanda uocabulo. Unde in ge¬
nesi mystico sermone narrat᷑ qđ diui¬
serit ds int̾ lucẽ ac tenebras. q̃ in pͥn¬
cipio suꝑ abyssum ferebant᷑. Qđ autẽ
bonꝰ saluator sit appellatus. ipse in eũ¬
glio loquit᷑. Pastor bonꝰ ponit animã

Expanded text:
atio justitiae cum iniquitate? quae societas luci ad tenebras? qui consensus Christi et Belial ? Neque enim lucerna tollenda est, et ponenda sub modio, vel sub lecto, sed supra candelabrum, ut omnibus luceat. Nec arbor malos afferens fructus, bonae arboris est appellanda vocabulo . Unde et in Genesi mystico sermone narratur, quod diviserit Deus inter lucem ac tenebras, quae in principio super abyssum ferebantur . Quod autem bonus Salvator sit appellatus, ipse in Evangelio loquitur: Pastor bonus ponit animam
Abbreviated transcription (Latin):
hodie ꝑseuerant in blasphemus: & ter
ꝑ singłos dies in om̃ib synagogis sub
nomine nazareorũ anathematirant uo¬
cabulũ xp̃ianũ. Est aut̃e sensus. Ue uo¬
b qui putatis diem uidicii ñ futurũ uł
ñ uenturã captiuitatẽ quã ꝓphicus ser¬
mo p̃dicit. Qe dicitis ad ꝓpħam. Usq qͦ
nobis dĩ minaris irã: Uolumꝰ eã scire:
ĩa ueniat. Hoc autẽ ꝑ hyroniã loquun¬

Expanded text:
hodie perseverant in blasphemiis, et tunc per singulos dies in omnibus synagogis sub nomine Nazaraenorum anathematizabant vocabulum Christianum. Est autem sensus: Vae vobis qui putatis diem judicnon venturam captivitatem quam propheticus sermo praedicit: qui dicitis ad Prophetam: Usquequo nobis Dei minaris iram? volumus eam scire, jam veniat. Hoc autem per ironiam loquun
Abbreviated transcription (Latin):
& domesticos in hierłm: cibũ & uesti¬
m̃tum se hab̾e dicentes. tantũ ne absq
marito ẽẽ uideant᷑. & subiacere illi
maledicto qđ scͥptum ẽ. Maledic̃ta
sterilis. & q̃ ñ facit sem̃ in isrł. ⁊acha¬
rias quoq huic congruit sensui. In
dieb illis app̃hendent decẽ homines ex
om̃ib linguis gentiũ. fimbriã uiri u¬
dei dicentes. Ibimꝰ uob̃̾cũ. Audiuimꝰ enĩ¬
qm̃ ds̃ uob̾cum ẽ. Septenariꝰ & dena¬
rius numerꝰ ꝓpt̃ sabbatũ & dec̃e p̃cẽpta
legis. iudeis familiaris ẽ: & ido hoc fre¬
quent̾ abutunt᷑. licet iuxta hebrei ser¬
monis ambiguitatẽ uerbũ saba. nunc
septem. nẽ plures. nc̃ iuram̃tũ int̃prete:¬

Expanded text:
et domesticos in Jerusalem: cibum et vestiet domesticos in Jerusalem: cibum et vestimentum se habere dicentes: tantum ne absque marito esse videantur, et subjacere illi maledicto, quod scriptum est: Maledicta sterilis, et quae non facit semen in Israel . Zacharias quoque huic congruit sensui: In diebus illis apprehendent decem homines ex omnibus linguis gentium fimbriam viri Judaei dicentes: Ibim . Septenarius et denarius numerus propter sabbatum, et decem praecepta legis, Judaeis familiaris est: et ideo hoc frequenter abutuntur: licet juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, qui verbum SABA  , nunc septem, nunc plures, nunc juramentum interpret
Abbreviated transcription (Latin):
syon appellauit. & qͣrũ bellatores ce¬
oidunt in certamine. Deniq de eadẽ
syon sequens uͥsiculus loquitur. Et
merebunt atq lugebt̃ portȩ eiꝰ. & ip¬
sa urbs desolata sedebit in terra.
Qđ usq hodie ocłis cernimꝰ. facilis
scđm tropologiã int̾p̃tatio ẽ: qđ
qͥcũq locũ dedit diabolo. & ñ om̃i
custodia seruau̾it cor suũ lugeant
porte eiꝰ. & absente sponso semꝑ in
luctu sit. ac de excelsis corruens
in terre puluere sedeat. Et appre.¬
hendent septem mulieres uirũ unũ
in die illa. dicentes. Pauẽ ur̃m come-
demꝰ. & uestim̃tis nr̃is oꝑiemur: tan¬
tũmͦ inuocet᷑ nom tuũ suꝑ nos: aufer
opꝓbrium nr̃m. Cũ pulcherrimi
urbis iherłm gladio cecidint. & for¬
tes ꝑierint in p̃lio. & meruerint luxe¬
rintq porte eiꝰ. & ipsa fuerit desolata:
ob nmiã hominũ raritatẽ. int̾fectis bel¬
latorib. septem mulieres ap̃phendent
unũ uirũ. cupientes hab̾e sem̃ in syon.

Expanded text:
Sion appellavit, et quarum bellatores ceSion appellavit, et quarum bellatores ceciderunt in certamine. Denique de eadem Sion sequens versiculus loquitur. Et maerebunt atque lugebunt portae ejus, et ipsa urbs desolata sedebit in terra. Quod usque hodie oculis cernimus. Facilis secundum tropologiam interpretatio est, quod quicumque locum dederit diabolo, et non omni custodia servaverit cor suum, lugeant portae ejus: et absente sponso, semper in luctu sit, ac de excelsis corruens, in terrae pulvere sedeat. Cap. IV Et apprehendent septem mulieres virum unum in die illa, dicentes: Panedemus, et vestimentis nostris operiemur, tantummodo invocetur nomen tuum super nos: aufer opprobrium nostrum. Cum pulcherrimi urbis Jerusalem gladio ceciderint, et fortes perierint in praelio; et moeruerint, luxerintque portae ejus; et ipsa fuerit desolata ob nimiam hominum raritatem, interfectis bellatoribus, septem mulieres apprehendent unum virum, cupientes habere semen in Sion,
Abbreviated transcription (Latin):
exhibe cupit apłs xp̃o. qͣm diu ñ cor¬
rũpit᷑ in egypto. nec frangunt᷑ in am¬
mille eiꝰ q̃ pectorali fascia colligate
sunt. Iungit᷑ sponso: & cũ eotidĩe uir¬
tutũ filios genuerit: nequaqͣm uir¬
go ẽẽ desistit. Qđ si aliqͥndo diuari¬
cau̾it pedes om̃i tͣnseunti. & secuta
fuerit amatores suos. & iuxta osee
uaticiniũ sepserit dñs uias eiꝰ. & int̾¬
clauserit semitas: reu̾tet᷑ ad uirũ su¬
gladio cadent: & fortes tui in p̃lio.
Pro pulcherrimis uiris. lxx. int̃p̃¬
tati sunt. & filius tuus pulcherrimꝰ
que diligis gladio cadet. Qđ si de
animȩ statu intelligimꝰ q̃ pꝰ uirtutes
E fortes quosq ꝑisse in p̃lio. qͥa iusti¬
tia iusti ñ libabit eũ in quacũq die
aberrau̾it. Sin autẽ seqͦmur hystoriã.
ex his sermonib docebim᷑ ñ de muli¬
erib ꝓpħe ẽẽ sermonẽ. qͣrũ uiri in p̃lio
corruert̃: s de urbib iudeȩ. qͣs filias

Expanded text:
exhibere nos cupit Apexhibere nos cupit Aprumpitur in Aegypto, nec franguntur mamillae ejus, quae pectorali fascia colligatae sunt, jungitur sponso: et cum quotidie virtutum filios generet, nequaquam virgo esse desistit. Quod si aliquando divaricaverit pedes omni transuenti, et secuta fuerit amatores suos: et juxta Osee vaticinium, sepserit Dominus vias ejus, et intercluserit semitas, revertetur ad virum sugladio cadent: et fortes tui in praelio. Pro pulcherrimis viris, LXX interpretati sunt, et filius tuus pulcherrimus, quem diligis, gladio cadet. Quod si de animae statu intelligimus, quae post virtutes et fortes quoque periisse in praelio, quia justitia justi non liberabit eum in quacumque die aberraverit . Sin autem sequamur historiam, ex his sermonibus docebimur, non de mulieribus prophetae esse sermonem, quarum viri in praelio corruerunt; sed de urbibus Judaeae, quas filias
Abbreviated transcription (Latin):
be dr̃. ñ quo animal sit iuxta errorẽ quo¬
rũdã: s quo u̾bis humane consuetudinis
rerũ insensibiliũ expͥmamꝰ effectũ. qđ in¬
satiabilis sit. & nunqũa mortuorũ mul¬
titudine cõpleat᷑. quomͦ in manu lingue
iudeorũ odisse loquit᷑ animã suã Quic¬
qͥd de popło diximꝰ iudeorũ: tropologice
referri potest ad eos qͥ scli deliciis occu¬
pati nec respicientes oꝑa dĩ captiui du¬
cunt᷑ in peccatũ & ñ habent scientiã dĩ
& iccirco fame & siti pereunt bonorum
oꝑum atq uirtutũ: & detrahent᷑ in ge¬
hennã. Ibiq et̾nis cruciatib deputati
potentiã & suꝑbiã miseria cernent &
humilitate mutari. Et exaltabit᷑ dñs
exercituũ in iudicio: & ds̃ sc̃s sc̾ificabit᷑
in iustitia. Cũ captiuꝰ ductus fuerit
popłs quia ñ habuit scientiã. & int̾ie¬
rit fame. & siti exaruerit. & dilatau̾it
infernꝰ animã suã. & descendint fortes
atq sublimes. głosiq in ꝓfundũ. & in¬

Expanded text:
 non quod animal sit, juxta errorem quorumdam; sed quod verbis humanae consuetudinis, rerum insensibilium exprimamus affectum, quod insatiabilis sit, et numquam mortuorum multitudine compleatur. Quomodo et in manu linguae Judaeorum odisse loquitur animam suam . Quidquid de populo diximus Judaeorum, tropologice referri potest ad eos qui saeculi deliciis occupati, nec respicientes opera Dei, captivi ducuntur in peccatum, et non habent scientiam Dei: et idcirco fame et siti pereunt bonorum operum atque virtutum, et detrahentur in gehennam, ibique aeternis cruciatibus deputati, potentiam et superbiam miseria cernent et humilitate mutari. Et exaltabitur Dominus exercituum in judicio: et Deus sanctus sanctificabitur in justitia. Cum captivus ductus fuerit populus, quia non habuit scientiam, et interierit fame, et siti exaruerit, et dilataverit infernus animam suam: et descenderint fortes atque sublimes gloriosique in profundum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
& sublimes. głosiq eiꝰ ad eũ: & incurua¬
bit᷑ homo. & ħumiliabit᷑ uir. & ocłi sub¬
liiũ depͥment᷑. Qui surrexer̃t mane
ad sectandũ sicerã. & ꝑmansert̃ in ebrie¬
tate usq ad uesꝑam. & uoluptate ae de¬
liciis occupati st̃. opꝰ dñi respicere nolu¬
er̃t. nec oꝑa manuũ eiꝰ contẽplati st̃. Pro¬
pterea ducti st̃ in captiuitatẽ qͥa ñ ha¬
buert scientiã filii dĩ dicente ipso ad
eos. Nec me scitis. nec qui misit me. Et
in ipsa captiuitate fame ꝑiert̃: & arue¬
t̃t sici. Unde inferus & mors dilatauit a¬
nimã suã. & aꝑuit os suũ absq ullo num̾o:
& satietate deuorauit in ꝑpetuũ punien¬
dos: ita ut pͥncipes & popłs. & sublunes.
głosiq t̾re uidee descendint ad eũ. Et
huiniliabit᷑ omĩs suꝑbia. & ocłi sublimiũ

Expanded text:
osique ejus ad eum. Et incurvabitur homo, et humiliabitur vir, et oculi sublimium deprimentur. Qui surrexerunt mane ad sectandam siceram, et permanserunt in ebrietate usque ad vesperam, et voluptate ac deliciis occupati, opus Domini respicere noluerunt, nec opera manuum ejus contemplati sunt, propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos, Nec me scitis, nec qui me misit , et in ipsa captivitate fame perierunt, ac aruerunt siti. Unde infernus et mors dilatavit animam suam, et aperuit os suum, et absque ullo numero, et satietate devoravit in perpetuum puniendos: ita ut principes et populus, et sublimes gloriosique terrae Judae descenderent ad eum, et humiliaretur omnis superbia
Abbreviated transcription (Latin):
nantib uniu̾sarũ gentiũ popłi ꝓster¬
nebant᷑ in t̾ram. & adorabant aurea sta¬
tuã. Qd autẽ pͥmũ tempꝰ humane sa¬
pientiȩ qͣndo egredimͣ pueritia. & ad
rationalẽ uenimꝰ etatẽ. mane in scͥptu¬
ris intelligat᷑: multa testimonia docere
poter̃t. De quib exempli causa pauea po¬
ne exaudies orationẽ meã: mane assistã
tͥ & uidebo. Et. De nocte consurgłt sp̃e¬

Expanded text:
nantibus, universarum gentium populi prosternantibus, universarum gentium populi prosternebantur in terram, et adorabant auream statuam . Quod autem primum tempus humanae sapientiae, quando egredimur pueritiam, et ad rationalem venimus aetatem, mane in Scripturis intelligatur, multa testimonia docere nos poterunt: de quibus exempli causa ponenda sune exaudies orationem meam. Mane assitam tibi, et videbo ; et: De nocte consurget sp
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾ant oꝑa manuũ eiꝰ. De quib legimꝰ.
Uerbo dñi cęli firmati st̃. & spu oris eiꝰ
omis uirtꝰ eorũ. Potest iuxta altiorem
intessigentiã. om̃is animẽ ꝑturbatio eb¬
etas appellari: q̃ concipitur de uino furo¬
ris draconũ & de ueneno aspidũ insana¬
bili. Qđ ñ nulli bibunt ab adolescentia
usq ad senectutẽ. hoc ẽ de mane usq
ad uesꝑam. Alii uͦ hora t̾cia. sexta uel
nona & undecima suscitant᷑ de conui¬
uio: & dr̃ ad eos. Exꝑgiscimini. qͥ ebrii
estis a uino. Suꝑ hoc uinũ. & suꝑ huiꝰce¬
modi uuas & uineas pluit dñs sulphor
& ignẽ a dño. & quicũq ex earũ uino
bib̾it. estuat atq c̃oburit᷑ requirit ey¬
tharam. & psalt̾ium cuiꝰ reꝑtor ẽ. tubal
dicentẽ ad aaron. Uinũ & sicerã ñ bibetis
tu & filii tui qͣndo ingrediemini tab̾na¬
culũ testimonii: aut acceditis ad altare
Has cytharas & lyras. tympanũq & ty
bias rex babyloniꝰ habuit: quib conso¬

Expanded text:
manuum ejus, de quibus legimus: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Potest juxta altiorem intelligentiam, omnis animae perturbatio ebrietas appellari, quae concipitur de vino furoris draconum, et de veneno aspidum insanabili, quod nonnulli bibunt ab adolescentia usque ad senectutem, hoc est, de mane usque ad vesperam . Alii vero hora tertia, sexta, vel nona, et undecima suscitantur de convivio, et dicitur ad eos: Expergiscimini qui ebrii estis a vino. Super hoc vinum, et super hujuscemodi uvas ac vineas pluit Dominus sulphur et ignem a Domino: et quicumque ex earum vino biberit, aestuat atque comburitur. Requirit cithadicentem ad Aaron: Vinum et siceram non bibetis tu et filii tui, quando ingredimini in tabernaculum testimonii, aut accedetis ad altare . Has citharas, et lyras, tympanumque, et tibias rex Babylonius habuit, quibus conso
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ dr̃ captiuus ductus ẽ popłs m̃s.
qͥa ñ habuit scientiã. & nobiles eiꝰ int̾ier̃t
fame. & multitudo eiꝰ siti exaruit: gene¬
ralit̾ de inferis & gehenna int̃pretari uo¬
lunt: in qua puniet᷑ omĩs qͥ dĩ ñ habue¬
rit scientiã. Propt̾ea dilatauit infer¬
nꝰ animã suã. & aꝑuit os suũ absq ullo

Expanded text:
tivus ductus est populus meus, quia non habuit scientiam: et nobiles ejus interierunt fame, et multitudo ejus siti exaruit, generaliter de inferis, et gehenna interpretari volunt, in qua punietur omnis qui Dei non habuerit scientiam. Propterea dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum ab