comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accubabit. Uitulus & leo & ouis si¬
mul morabunt᷑: & paruulus ꝑuer¬
minabit eos. Uitulus &ursus pas¬
cent᷑. simul & requiescent catuli eoꝵ
& leo quasi bos comedet paleas. ne¬
quaqͣ. carnem sanguinemq deside¬
rans. s mundi is ac simplicib ues¬
cens cibis: qnͣdo petro ut corneliũ
susciꝑet ex nationib. reuelatũ ius¬
sumq ẽ ut comederet om̃s bestias ⁊
et nichil ĩmundũ ẽẽ cognosceret
qd̾ cum gr̃arũ actione ꝑcipitur: suꝑ
quib audit postea. qđ ds munda¬
uit. tu cõmune ne dixeris. Ergo
in aduentu dñi saluatoris post resur¬
rectionis eiꝰ triumphos. & ascensum
ad patrẽ ⁊ duo parietes angulari la¬
pide copulati sunt ab eo qui fecit
dicebatur absq miscdĩa. miscdiam
consecutam. & eũ qui dicebat᷑ non
popłs m̃s. popłm suũ : pacatisq om¬
nib. arcus & gladius conteret᷑ & bel¬
lum. Non eñi erunt necessaria instri¬
menta pugnantium: cũ qui pugnen
defuerint. Iungetur isrł gentib. &

Expanded text:
ccubabit. Vitulus, et leo, et ovis simul morabuntur, et puer parvulus minabit eos. Vitulus et ursus pascentur, et simul requiescent catuli eorum: et leo quasi bos comedet paleas ; nequaquam carnem sanguinemque desiderans, sed mundis atque simplicibus vescens cibis. Quando Petro, ut Cornelium susciperet ex nationibus , revelatum, jussumque est ut comederet omnes bestias, et nihil immundum esse cognosceret, quod cum gratiarum actione perciperetur: super quibus audit postea: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris . Ergo in adventu Domini Salvatoris, post resurrectionis ejus triumphos, et ascensum ad Patrem, duo parietes angulari lapide copulati sunt ab eo, qui fecit a, misericordiam consecutam: et eum qui dicebatur non populus meus, populum suum: pacatisque omnibus, arcus et gladius conteretur ac bellum. Non enim erunt 26 necessaria instrumenta pugnantium, cum qui pugnent, defuerint. Jungetur Israel gentibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
gri. & cum uolatilib celi. & cũ reptili¬
b t̾re. & arcũ. & gladiũ. & bellũ conte¬
ram de t̾ra ÷ & habitare eos faciam in
spe. QUando om̃a religionis adu̾se
uocabula fuerint ablata de popło
dñm confitente. & uocauerit inquit¬
idolum meũ: tunc ꝑcutiã eis fedus
atq concordiã cũbestiis agri. & uo¬
lucrib cęli. & reptilib t̃re. De hoc

Expanded text:
latilibus coeli, et cum reptilibus terrae: et arcum, et gladium, et bellum conteram de terra: et habitare eos faciam in spe. Quando omnia religionis adversae vocabula fuerint ablata de populo Dominum confitente, et vocaverit me, inquitidolum meum, tunc percutiam eis foedus atque concordiam cum bestiis agri, et volucribus coeli, et reptilibus terrae. D
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃. eadẽ ydola nominant᷑: genere
masculino. Ubicũq eñi in fine hebra¬
ici sermonis. Im̃. sillabã legimꝰ: nu¬
mero plurali ẽ genere masculino: uͥ
aute. otħ. numero plurali genere
feminino. Ergo seraphim & cheru¬
bim plurali intelligimꝰ numero. gene¬
re masculino. Sabaoth autẽ qd̾ int̾p̃¬
tatur militiarũ. uł exercituũ. siue
uirtutũ: numero plurali. genere fe¬
minino. Itaq & baalim. masculino
genere. numero st̃ plurali: licet qͥd̾a
piant heretici amatores suos. & cõpo¬
nant᷑ eloquii uenustate structuraq
uerboꝵ. ut m̃datiũ simulent uerita¬
tẽ. & conugałe pudicitiã derelinqͣnt.
aincendant baalim. id ẽ y dolis quȩ
de suo corde finxer̃t: cotidie cernimꝰ.
Non eñi habent curã simplicis rustici¬
tatis. quȩ meretricia ornam̃ta ñ que¬
rit: s artificis elegantisq mendacii.
ut amatorib suis diabolo & demoui¬
b placeant. Propt̾ hoc ego ecce lac̃¬

Expanded text:
liter, eadem idola nominantur genere liter, eadem idola nominantur genere masculino. Ubicumque enim in fine Hebraici sermonis IM syllabam legimus, numero plurali est, genere masculino: ubi autem OTH, numero plurali, genere feminino. Ergo Seraphim et Cherubim plurali intelligimus numero, genere masculino. Sabaoth autem quod interpretatur militarium, vel exercituum, vel virtutum, numero plurali, genere feminino. Itaque et Baalim masculino genere, numero sunt plurali: licet quidampiant haeretici amatores suos, et componantur eloquii venustate, structuraque verborum, ut mendacia simulent veritatem, et conjugalem pudicitiam derelinquant, et incendant Baalim, id est, idolis, quae de suo corde finxerunt, quotidie cernimus. Non enim habent curam rusticae simplicitatis, quae meretricia ornamenta non quaerit; sed artificis elegantisque mendacii, ut amatoribus suis diabolis et daemoniis placeant. Propter hoc ecce ego lac
Abbreviated transcription (Latin):
dabat sibi mnaures suas & monilia:
& ibat post amatores suos. in ei autẽ
oblita ẽ dicit dñs. Seruat ꝑsonam
merecͥcis. quȩ auro ornat᷑ & geminis
ut placeat amatorib suis: & qͥcquid
pulchritudinis ñ habet ꝑnaturam.
arte conqͥrit. Has maures qͥbz aures
eiꝰ doctrina dĩ fuerant adornatȩ : &
has margaritas quȩ excollo p̾ciose
pendebant. ita ut sponsus ad eã dic̃et¬
& maritus. collũ tuũ sic momilia: mi¬
sit ante porcoꝵ pedes. & dedit scm̃ ca¬
nib ⁊ &ĩpletũ ẽ qd̾ in ꝓu̾biis legimus.
Sic̃ inauris aurea in narib suis: ita
mulieris pessimȩ pulchritudo. Hec
autẽ uniu̾sa faciebat ut sequeretur
amatores: & relinqueret uirũ.Tan¬
tũq fuit desideriũ uoluptatis acli-¬
bidinis: ut omne memoriã amiserit
maritalẽ. & oblita sit fuisse se comu¬
ge. Quãobrẽ in ipsis solłen itatib qͥb
inceͬdebat thura demonib. uisita¬
bit᷑ inplagis: & corripiet᷑ inpenis.
Baal numero singłari. baalim plura¬

Expanded text:
monilia: et ibat post amatores suos: mei autem oblita est, dicit Dominus. Servat personam meretricis, quae auro ornatur et gemmis, ut placeat amatoribus suis, et quidquid pulchritudinis non habet per naturam, arte conquirit. Has inaures, quibus aures ejus doctrina Dei fuerant adornatae, et has margaritas quae ex collo pretiosae pendebant, ita ut sponsus ad eam diceret et maritus: Collum tuum sicut monilia , misit ante porcorum pedes, et dedit sanctum canibus . Et impletum est quod in Proverbiis legimus: Sicut inauris aurea in naribus suis: ita mulieri pessimae pulchritudo . Haec autem universa faciebat, ut sequeretur amatores suos, et relinqueret virum. Tantumque fuit desiderium voluptatis ac libidinis, ut omnem memoriam amiserit maritalem, et oblita sit fuisse se conjugem. Quamobrem in ipsis solemnitatibus quibus incendebat thura daemonibus, visitabitur in plagis, et corripietur in poenis. Baal, numero singulari, Baalim plura
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretatus ẽ affligetur ⁊ theodotion.
respondebit: aquila obȩdiet. id ẽ y
gis accipunus id ẽ p̃cinet: ut quia se¬
mel lactationẽ & eductionẽ in solitu¬
diñẽ. & uinitores ex eodem loco. & ual¬
lem achor posuerat. totam historiam
exeuntiũ de egypto & ꝑgentiũ ad ter
tã breui sermone ꝑstringens ⁊ etiam
nc̃ historiȩ similitudine conserua¬
ret: ut quomͦ eo tẽpore qͣndo egredi¬
ebant᷑ de t̾ra egypti. sũbmerso pha¬
raone in mari rubro arripuit ma¬
ria tympanũ & p̃cinens ceteris .ex¬
ultauit & dixit : cantemꝰ dño. głose
eñi magnificatus ẽ equum & ascen¬
sorẽ deiecit in mare: sic nc̃ quoq
scđm dies iuuentutis suȩ siue ado¬
lescentie suȩ qnͣdo egressa ẽ de t̾ra¬
egypti. canat atq letet᷑ ⁊ & regnum
xp̃i ad suã salutẽ int̃ eccłiȩ choros con¬
cinat. Et animadu̾te qd̾ qnͣdo exi¬
mꝰ de egypto. & ad meliora tͣnͣsimus.

Expanded text:
interpretatus est affligetur, Theodotion interpretatus est affligetur, Theodotion respondebit, Aquila obediet, id est, gis accipimus, id est, praecinet: ut quia semel jactationem et eductionem in solitudinem, et vinitores ex eodem loco, et vallem Achor, posuerat, et totam historiam exeuntium de Aegypto et pergentium ad terram sanctam brevi sermone perstringens, etiam nunc historiae similitudinem conservaret. Ut quomodo eo in tempore, quando egrediebantur de terra Aegypti, submerso Pharaone in mari Rubro, arripuit Maria tympanum, et praecinens caeteris, exsultavit et dixit: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: equum et ascensorem dejecit in mare : sic nunc quoque secundum dies juventutis suae, sive adolescentiae suae, quando egressa est de terra Aegypti, canat atque laetetur, et regnum Christi ac suam salutem inter Ecclesiae choros concinat. Et animadverte quia quando eximus de Aegypto, et ad meliora transimus,
Abbreviated transcription (Latin):
egressus ẽ popłs. ꝓpt̃ fluenta iordã¬
nis in pͥma ifrahelis uictoria meror
in gaudiũ cõmutatus sit. ibiq aꝑta
spes. ubi fuerat desꝑatio: ut punitis
his qui peccauere in xp̃m. & cõmise¬
re sacͥlegium : saluent᷑ ex eis qͥ blas¬
phemantes iudeos fuerint detestati.
& quantũ in se ẽ int̾fecerint. Hȩc
circũcisio & nr̃i iudaizantes ad mille
annoꝵ regnũ refert ⁊ quȩ in pͥncipio
ꝑ apłos uinitores & credentiũ multa
milia exisrł. uidemꝰ ẽẽ cõpleta: & cõ¬
pleri cotidie in his qui credere uolu¬
erint. Qd̃q nos diximꝰ. lactabo eam.
& .lxͣx. int̃pretati sunt. seducã eam. ad
antixp̃i tempus refer̃t: ut qui xp̃i ñ
receꝑnit ueritatẽ. illiꝰ recipiant men
bit᷑ iuxta dies infantiȩ suȩ: & iux¬
ta dies ascensionis sue de t̾ra egypti:
IN eo loco ubi nos posuimus. canet. &
lxx. tnͣstulert̃. humiliabit᷑. in hebra¬
ico scͥptũ ẽ. añathã: qd̾ syminachus

Expanded text:
egressus est populus, propter fluenta Joardaegressus est populus, propter fluenta Joardanis, in prima Israelis victoria, moeror in gaudium commutatus sit. Ibique aperta est spes, ubi fuerat desperatio: ut, punitis his qui peccavere in Christo, et commisere sacrilegium, salventur ex eis qui blasphemantes Judeos fuerint detestati, et quantum in se est interfecerint. Haec Circumcisio et nostri Judaizantes ad mille annorum regnum referunt, quae et in principio per apostolos vinitores et credentium multa millia ex Israel videmus esse completa, et compleri quotidie in his qui credere voluerint. Quodque nos diximus: Lactabo eam, et LXX interpretati sunt: Seducam eam, ad Antichristi tempus referunt: ut qui Christi non receperint veritatem, illius recipiant mendbitur juxta dies infantiae suae, et juxta dies ascensionis de terra Aegypti. In eo loco ubi nos posuimus, canet, et LXX transtulerunt, humiliabitur; in Hebraico scriptum est ANATHA  , quod Symmachus
Abbreviated transcription (Latin):
ut meror gaudio mutaret᷑. Qd̃q seqͥ¬
tur. & dabo ei uinitores eiꝰ ex eodem
locor qͥa blanditias & solitudinẽ in
pret̾ita historiȩ exeuntiũ de egẏpto
summilitudine p̾miserat. in qua moy¬
ses & aaron de eadem gente iudeoꝵ
strum̃ti & noui scͥptura testat᷑. Uinea
egypto tnͣstulisti. Et in euangłio.
pat̾familias locat uineã suã fructusq
ñ recipit: & int̃fecto filio suo. nouissi
captiuitate hostiũ siue uitioꝵ. de ipso
ostiũ spei. siue ad apiendã spem atq
patientiã : qd̾ iccirco supplicia & torm̃¬
achar ob furtũ eoꝵ quȩ dõ fuerant
consecrata. conturbatio & tu multus
int̃p̃tetur. ñ ut quida putant. aͦiooce¬
loquens ad achar. Quia turbasti nos.
conturbet te ds in die hac. Unde ap¬
pellatus ẽ locus ille emec achor: id ẽ
uallis conturbationis. Simulq &
hoc intelligimꝰ. qd̾ in pͥncipio t̃re sc̃ȩ
ruxta ierico. qnͣdo de solitudine

Expanded text:
ut moeror gaudio mutaretur. Quod sequut moeror gaudio mutaretur. Quod sequitur. Et dabo ei vinitores ejus, ex eodem loco. Quia blanditias et solitudinem in praeteritae historiae exeuntium de Aegypto similitudine praemiserat, in qua Moyses et Aaron de eadem gente Judaeorum strumenti et novi Scriptura testatur 22 Vinea Aegypto transtulisti . Et in Evangelio . Paterfamilias locavit vineam suam, fructusque non recepit. Et interfecto filio suo, novissimcaptivitate hostium, sive vitiorum, de ipso ostium spei, sive ad aperiendam spem atque patientiam, quod idcirco supplicia et tormeAchan ob furtum eorum, quae Deo fuerant consecrata, conturbatio et tumultus interpretetur: non et quidam putant διασloquens ad Achan: quia turbasti nos, conturbet te Dominus in die hac . Unde appellatus est locus ille EMEC ACHOR  , id est, vallis conturbationis. Simulque et in hoc intelligimus, quae in principio terrae sanctae, juxta Jericho, quando de solitudine
Abbreviated transcription (Latin):
patientiã uł expectationẽ eiꝰ. Post¬
qͣm reuelata fuerit ignominia ierłm
siue iudeȩ meretricis in ocłis amato¬
rũ eiꝰ. & cessarit uniu̾sa sollemintas:
uineã & ficũ uł siccitas uł grando cor¬
ruꝑit. & redacta in siluas atq infruc̃¬
tuosas arbores. a bestiis fuerit deuora-¬
ta. & reddiderit ei dñis cruciatus atq
torm̃ta. quia demonib baalim thura
succenderat. & nequaqͣm se ultra de
cinerib ac fauillis putauerit posse
consurgere: tc̃ hoc ẽ in aduentu xp̃i
filii sui. aꝑiet spem salutis ⁊ & dabit
locum penitentiȩ. & blandiet᷑ ei. hoc
eñi significat. lactabo eam: ut post pe¬
narũ magnitudinẽ dolores pristinos
malis sic̃ & prius de egyptia eduxerã
seruitute : & loquar ad cor eiꝰ uerba
mollia. uerba consolatoria. ut tristi¬
ciã gaudio temꝑem: uxta idioma
scͥpturarũ. Qb uerbis & sychem locu¬
tus ẽ ad cor dine. & ioseph in egypto
fr̃ib suis tristib atq metuentibus:

Expanded text:
patientiam, vel, exspectationem ejus. Postquam revelata fuerit ignominia Jerusalem, sive Judaeae meretricis in oculis amatorum ejus, et cessaverit universa solemnitas, vineam et ficum vel siccitas vel grando corruperit, et redacta in silvas atque infructuosas arbores, a bestiis fuerit devorata, et reddiderit ei Dominus cruciatus atque tormenta; quia daemonibus Baalim thura succenderat, et nequaquam se ultra de cineribus ac favillis putaverit posse consurgere, tunc, hoc est, in adventu Christi Filii sui, aperiet spem salutis, et dabit locum poenitentiae, et blandietur ei: hoc enim significat, lactabo eam; ut post poenarum magnitudinem, dolores pristinos malis, sicut et prius de Aegyptiaca eduxeram servitute: et loquar ad cor ejus verba mollia, verba consolatoria, ut tristitiam gaudio temperem, juxta idioma Scripturarum: quibus verbis et Sichem locutus est ad cor Dinae , et Joseph in Aegypto fratribus suis tristibus atque metuentibus ,
Abbreviated transcription (Latin):
tremũ seuissima lacerauit bestia im
tacetur. ut maior formido his qui
deuorandi sunt augeat᷑. Quȩ de
iudea diximꝰ. referunt᷑ ad hereticos:
qͥ prima fronte doctrinã & scientiam
ꝓmittentes. egressi de eccłia deserun¬
t᷑ a dõ ⁊ & om̃is eoꝵ ignominia in con¬
spectu amatoꝵ ponit᷑. qͦs pͥus deceꝑañt.¬
& traditi bestiis qͦs ꝓpħa declinat
dicens. ne tradas bestiis animã con¬
fitentẽ tͥ. earũ morsib relinquentur.
Et uisitabo suꝑ eã dies baalim. qͥb

Expanded text:
tremum saevissima laceravit bestia, Rotremum saevissima laceravit bestia, Ro nomen tacetur, ut major formido his qui devorandi sunt, augeatur. Quae de Judaea diximus, refer ad haereticos, qui prima fronte doctrinam et scientiam promittentes, egressi de Ecclesia deseruntur a Deo, et omnis eorum ignominia in conspectu amatorum ponitur, quos prius deceperant, et traditi bestiis quas propheta declinat, dicens: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi , earum morsibus derelinquentur. Et visitabo super eam dies B
Abbreviated transcription (Latin):
cere leticiã. nec om̃s festiuitates qͣs
uno nomine cõprehendit. Uinea
quoq & ficus rertim omnũ abun¬
dantia corrũpet᷑. In uinea leticiã. in
ficu suauitatẽ & dulcedinẽ intellige:
quȩ auferunt᷑ grauissimȩ seruitutis
malis: & auferunt᷑ iccirco qͥa ñ a dõ sͥ
donata quasi comugi. s ab amatorib
sius quasi meretrici ꝓ libidinis mer¬
cedib arbitrata ẽ.Tunc nequaꝗͣ. ha¬
bebit arbores pomiferas: s omĩa uer¬
tent᷑ in saltũ. Et quia semel metapho¬
rã a siluis ceꝑat. finit in reliqͦ: ut ho¬
stes aqͥb deuoranda sunt omnia besti¬
as nuncupet. Hȩc & iuxta hystoriã
& iuxta tropologiã infelix iudea ꝑpes¬
sa ͤ. cuiꝰ om̃ĩs turpitudo in oculis gen¬
tiũ reuelata ẽ. & nullus eã eruere po¬
tuit de manib dĩ. Cessauer̃t unit̾ise
cerinonie. in luctũ ẽ uersa festiuitas.
Om̃a quȩ sibi putabat dari a demonib:
nẽ ob offensam di ablata cognoscit.

Expanded text:
cere laetitiam, nec omnes festivitates quas cere laetitiam, nec omnes festivitates quas uno nomine comprehendit. Vinea quoque et ficus et petur: in vinea laetitiam, in ficu suavitatem et dulcedinem intellige, quae auferuntur gravissimae servitutis malis: et auferentur idcirco, quia non a Deo sibi donata quasi conjugi; sed ab amatoribus suis quasi meretrici pro libidinis mercedibus arbitrata est. Tunc nequaquam habebit arbores pomiferas, sed omnia vertentur in saltum. Et quia semel metaphoram a silvis ceperat, finit in reliquo, ut hostes a quibus devoranda sunt omnia, bestias nuncupet. Haec et juxta historiam et juxta tropologiam infelix Judaea perpessa est, cujus omnis turpitudo in oculis gentium revelata est, et nullus eam eruere potuit de manibus Dei. Cessaverunt universae caeremoniae, in luctum est versa festivitas: omnia quae sibi putabat dari a daemonibus, nunc ob offensam Dei ablata cognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
& cariathiarim int̾pretat᷑ uilla sil¬
uarũ. lxx tͣnstuler̃t testimeniũ. rẽs.
& delẽtħ licterarũ falsi similitudi¬
ne. Si eñi ꝓ rẽs. dẽlech legatur. testi¬
moniũ dr. ita dũtaxat ut & ioth
littera ñ p̃cedat. Liberatis gͦͥ ueste
& linteamine ne oꝑirent ultra ig¬
miniã formcariȩ ⁊ omis turpitudo
ierłm siue stulticia ꝑ quã oꝑata ẽ
turpitudine. reuelabit᷑ in conspec̃¬
tu amatoꝵ eiꝰ: ut quȩ uelata deside¬
rabant. aꝑta contemnant. Cũq tra-¬
dita fuerit amatorib suis. assyriis
siue demonib qͥb & ipsa & assyrii
seruiunt ⁊ nullus inquit eã de ma¬
nu mea poterit eriꝑe: ꝓbata imbe¬
cillitate demonica. qd̵ quos reb oĩb
abundantes deceꝑant. opp̃ssos ma¬
lis lib̾are ñ possint. Tradita autẽ ba¬
bilome seruituti. nequaꝗͣ. tres sol¬
łenitates paschȩ. & pentecostes. & ta¬
b̃nacłoꝵ celebrare poterit: ñ neome¬
me. id ẽ kalendarũ. ñ sabbati exer¬

Expanded text:
 CARIATH JARIM  , interpretatur villa silvarum, LXX transtulerunt testimonium. RES ET DALETH litterarum falsi similitudine. Si enim pro RES DALETH legatur, testimonium dicitur: ita dumtaxat, ut JOD littera non praecedat. Liberatis ergo veste et linteamine, ne operirent ultra ignominiam fornicariae, omnis turpitudo Jerusalem, sive stultitia, per quam operata est turpitudinem, revelabitur in conspectu amatorum ejus, ut quam velatam desiderabant, apertam contemnant. Cumque tradita fuerit 19 amatoribus suis Assyriis, sive daemonibus, quibus et ipsa et Assyrii serviunt, nullus, inquit, eam de manu mea poterit eripere, probata imbecillitate daemoniaca, quod quos rebus omnibus abundantes receperant, oppressos malis liberare non possunt. Tradita autem Babyloniae servituti, nequaquam tres solemnitates Paschae et Pentecostes et Tabernaculorum celebrare poterit. Non neomeniae, id est kalendarum, non sabbati exer
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ animas ꝑdiderunt. P anes
zacos. Habent & lana de sc̃abidis
ouib: & linũ in ingredine ꝑseuie¬
rans: oleũq de qͦ ꝓpħa dicit. Oleũ
peccatoris ñ impinguet caput meũ.
Et potũ aquarũ egypti: de quib cla-¬
mat ieremias. Quid tͥ & uiȩ egypti.
ut bibas aquã gyon. & quid tͥ & uiȩ
assyrioꝵ ut bibas aquas fluminis:

Expanded text:
suorum animas perdiderunt. Panes suorum animas perdiderunt. Panes zatos. Habent et lanam de scabidis ovibus, et linum in nigredine perseverans, oleumque, de quo propheta dicit: Oleum peccatoris non impinguet caput meum , et potum aquarum Aegypti, de quibus clamat 16 Jeremia: Quid tibi et viae Aegypti, ut bibas aquam Geon ? Et: Quid tibi et viae Assyriorum ut bib
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uxor mea. & ego ñ uir turis: & po¬
nã eã quasi solitudinẽ ⁊ & faciã eã
uelut t̾ram inuiã. Quando em̃ de
egypto eduxi eã: int̾fectis parenti¬
bus. filii eoꝵ t̾ram reꝓmissionis
ingressi st̃. Nunc aut̃ẽ formcarie
matris liberi ꝑibunt cũ matre
meretrice ⁊ qm̃ filii forncationũ
st̃ & mali ex malis geniti. qͥb in
euangłio dr. generatio uꝑarũi:
quȩ intantam uenit ĩpudentiã
ut audiret ꝑieremiã. facies mere¬
tricis facta tͥ: ĩpudorata sine casti¬
tate es tu. An non ẽ hoc dure fron¬
tis & meretricis ĩpudentiȩ ut in
suo scelere głetur & dicat ⁊ sequar
amatores ineos. uadã adidola quȩ
mͥ ad uictũ & ad uestitũ necessaria
mo describit: sp̃ualit̾ a dño acce¬
pe iudei. E quia dei filiũ negaue¬
runt. eligentes sibi barraban la¬
trocinii &e seditionis au torem. &
crucifigentes filiũ di: ꝓpt̾ea usq
hodie sequunt᷑ demones ⁊ & dĩ be¬
neficia ad illos referunt qͥ culcoꝵ

Expanded text:
ego non vir tuus, et ponam eam quasi solitudinem, et faciam eam velut terram inviam. Quando enim de Aegypto eduxi eam, interfectis parentibus, filii eorum terram repromissionis ingressi sunt. Nunc autem fornicariae matris liberi peribunt cum matre meretrice, quoniam filii fornicationis sunt, et mali ex malis geniti. Quibus in Evangelio dicitur: Generatio viperarum : quae in tantam venit impudentiam, ut audiret per Jeremiam: Facies meretricis facta est tibi: impudorata es tu . An non est hoc durae frontis et meretriciae impudentiae, ut in suo scelere glorietur, et dicat: Sequar amatores meos; vadam ad idola quae mihi et ad victum et ad vestitum necessaria mo describit, spiritualiter a Domino accepere Judaei. Et quia Dei filium negaverunt, eligentes sibi Barabbam latrocinii et seditionis auctorem, et crucifigentes Filium Dei . Propterea usque hodie sequuntur daemones, et Dei beneficia ad illos referunt, qui cultorum
Abbreviated transcription (Latin):
ta qͦq & linteamina. qͥb credentes uesti¬
rent᷑ in xp̃o. Quȩ unu̾sa uerter̃t in
idolatriȩ cultũ uaria erroꝵ doginata
componentes: & decepti alios deceꝑunt.
Quȩ om̃ia aufert ds̃: ut qui ex copia
datorẽ ñ senserant. sentiant ex penu¬
ria. Et nc reuelabo stulticiã eiꝰ i

Expanded text:
nta quoque et linteaminanta quoque et linteaminarentur in Christo: quae universa verterunt in idololatriae cultum, varia errorum dogmata componentes, et decepti alios deceperunt. Quae omnia auferet Deus, ut qui ex copia datorem non senserant, sentiant ex penuria. Et nunc revelabo stultitiam ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ea reu̾tar & tolla triticũ me¬
ũ in temꝑe suo. & uinũ meũ intẽ¬
pore suo: & auferã uestim̃ta mea
& linteamina mea. ne oꝑiant ig¬
nomimiã eiꝰ. G ramor pena ẽ qndo
in tẽpe messis & uindennie spatȩ
fruges auferuntur. & uinum: & quo
li qͣndo sterilitatẽ p̃teritã nouis frugi¬
b t̾ra fecundat. omniũ rerũ penuria
ẽ. qͥd de reliquo anni temꝑe qͣnͣdo &e¬
uetera conseruant᷑. estimare de bemꝰ:
Liberatur autẽ lana & linũ siue uestis
& linteamina. ne ultra ignomimã
oꝑiant meretricis: ut scilicet dĩ mi¬
detur auxilio. & ominiũ ab ea angłoꝵ
tutela discedat. Unde & apłs liberari
dicit creaturã a seruitute corruptio¬
nis in lib̾tatem głȩ filioꝵ dĩ. Multi ac¬
ceꝑe aurũ & argentũ sapientiȩ & in¬
rent candelabrũ septẽ lucernarum
ex auro purissimo. & m̃sam ꝓpositio¬
nis aureã. & ꝓpitiatoriũ. & cherubin
auri splendore radiantia. & bases co¬
lumnarũ argenteas ⁊ & triticũ sermo¬

Expanded text:
tar et tollam triticum meum in tempore suo, et vinum meum in tempore suo, et auferam vestimenta mea, et linteamina mea, ne operiant ignominiam ejus. Gravior poena est, quando in tempore messis et vindemiae speratae fruges auferuntur et vinum, et quo torcularis, quando sterilitatem praeteritam novis frugibus terra fecundat, omnium rerum penuria est, quid de reliquo anni tempore, quando vetera conservantur, aestimare debemus? Liberatur autem lana et linum, sive vestes et linteamina, ne ultra ignominiam operiant meretricis: ut scilicet Dei nudetur auxilio: et omnium ab eo angelorum tutela 18 discedat. Unde et apostolus liberari dicit creaturam a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei . Multi accepere aurum et argentum sapientiae rent candelabrum septem lucernarum ex auro purissimo, et mensam propositionis auream, et propitiatorium, et Cherubim auri splendore radiantia, et bases columnarum argenteas, et triticum sermo
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Est autẽ massa pinguiũ cari¬
carũ: quas in morẽ laterũ figuran¬
tes ut diu illese ꝑmaneant. calcant
atq cõpingunt. Igitur & gomer
consũmata in formcatione atq ꝑfec̃¬
ta filia uoluptatis. quȩ fruentibus
suaius uidetur & dulcis: in tẏpo dñi
saluatoris ab osee uxor accipitur⁊ et
pͥus ex ea di filius generatur idẽ iez
butha: ob cuiꝰ sanguiñe suscitat᷑ i eu.
qui deleuit domũ ahab & iezabel.
Uerũ quia &ipsei eu ultor sangui¬
nis iusti. ingresus ẽ ꝑuias ie roboa
filii nabath qui forncari fecit isrł.
& constituit uitulos aureos in dan¬
& bethel: regnũ quoq eiꝰ dr subuer¬
tendum ⁊ sub cuiꝰ ꝓ nepote ieroboã
ꝓpħare cepit osee. Quo mortuo. filiꝰ
iꝰ racharias successit in regnũ. quẽ
sexto m̃se imꝑii sui occidit sellum
de alia stirpe generatꝰ. Quã ob cau¬
sam nẽ dicit᷑. adhuc modicũ. & insi¬
tabo sanguine ierrahel id ẽ occisionẽ

Expanded text:
ni . Est autem massa pinguium carini . Est autem massa pinguium caricarum, quas in morem laterum figurantes, ut diu illaesae permaneant, calcant atque compingunt. Igitur et Israel consummata in fornicatione atque perfecta filia voluptatis, quae fruentibus suavis videtur et dulcis, in typo Domini Salvatoris 7 ab Osee uxor accipitur: et primus ex ea Dei filius generatur, id est, butha, ob cujus sanguinem suscitatur Jehu, qui delevit domum Achab et Jezabel. Verum quia et ipse Jehu, ultor sanguinis justi, ingressus est per vias Jeroboam filii Nabath, qui fornicari fecit Israel, et constituit vitulos aureos in Dan et in Bethel , regnum quoque ejus dicitur subvertendum: sub cujus pronepote Jeroboam prophetare coepit Osee: quo mortuo, filius ejus Zacharias successit in regnum; quem sexto mense imperii sui occidit Sellum de alia stirpe generatum . Quam ob causam nunc dicitur: Adhuc modicum, et visitabo sanguinem Jezrael, id est, occisionem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ .. ipse appellat᷑ ñ popłs mñs ⁊ & alte
ra mulier quȩ conducit᷑ argenteis
qͥndecim. & coro ordei & dimidio coro
ordei & uocat᷑ adultera: referuntur
fuit de ephraim. & ad udam qui
regnabat in ierłm de stirpe dauid.
Hȩ sunt duȩ mulieres. quȩ in zacha¬
ria upupe siue milui uel herodii
ar. ubi babilon condita ẽ. Has muli¬
eres sub nomine duarũ soroꝵ oollȩ
significat & oolibȩ. Hȩ in duabus
uirgis quas ierechiel in unã uirg̃a
sociat. demonstrant᷑. Et quia com¬
mentarios & ñ lata uolumina scri¬
bimꝰ. singulis capitulis explanatio¬
nes ꝓprias in suis locis reseruantes.
ñc tantũ de p̃senti capitulo dispu¬
temꝰ. S omer int̾pretatur tẽsechi¬
Alii toracos id ẽ loricas significari pu¬
tant. Sunt qui mensurã siue ama
ritudinẽ suspicent᷑. Qd̾ recte dicerens.
si gimel licterã ñ haberet. Debela¬
magna copia ẽ: & quã ysaias ꝓpb̃a
ulceri erechie regis iubetur appo¬

Expanded text:
qui et ipse appellatur non pqui et ipse appellatur non pra mulier, quae conducitur argenteis quindecim, et coro, et dimidio coro hordei, et vocatur adultera, referuntur fuit de Ephraim, et ad Judam, qui regnabat in Jerusalem de stirpe David. Hae sunt duae mulieres, quae in Zacharia upupae, sive milvi, sive herodii ar, ubi Babylon condita est. Has mulieres sub nomine duarum sororum Oola significat et Ooliba: hae in duabus virgis, quas Ezechiel in unam virgam sociat, demonstrantur. Et quia commentarios, non lata volumina scribimus, singulis capitulis explanationes proprias in suis locis reservantes, nunc tantum de praesenti capitulo disputemus. Gomer interpretatur τετalii θώρακας, id est, loricas, significari putant. Sunt qui mensuram, sive amaritudinem suspicentur, qui  Al. quod recte dicerent, si GIMEL litteram non haberet. Debelaermagna copia est, et quas Isaias propheta ulceri Ezechiae regis jubet appo
Abbreviated transcription (Latin):
mn eiꝰ ierrahel: quia adhuc modicũ.
& ulciscar sanguinẽ ietrahel suꝑ
domũ uida : & quiescere faciã reg¬
nũ domꝰ isrł. Propħȩ sic multa
post scła de aduentu xp̃i & uocatio¬
ne gentiũ pollicent᷑. ut p̃sens tem¬
pus ñ negligant: ne contionẽ ob
aliud cõuocatã. ñ docere de his quȩ
instant. s de incertis ac futuris lu¬
dere uideant᷑. Itaq & hec gomer
filia debelaim. quȩ ab osee uxor ac¬
cipit᷑. & concipit ex eo & parit̾ filiũ¬
ei nomine ierrahel. qͥ int̾pretat᷑ se¬
men dĩ. in cuiꝰ sanguinis ultionem
regnũ subu̾tit i eu. siue ut male
error obtinuit. iuda: sic ad uocatio¬
nẽ referenda ẽ nationũ ut illi tem.¬
ꝑi congruat sub quo filiũ generas¬
se memorat᷑. Et ne longo tractatu
lectoris auiditatẽ differamꝰ i due istȩ
mulieres quarũ una uocat᷑ goiner.
& ẽ meretrix. paritq tres liberos pri¬
mũ ierrahel. scdm puellã quȩ uoca¬
tur absq miscd̃ia. & t̾cium masculũ

Expanded text:
modicum et ulciscar sanguinem Jezrael super domum Juda: et quiescere faciam regnum domus Israel. Prophetae sic multa post saecula de adventu Christi et vocatione gentium pollicentur, ut praesens tempus 6 non negligant, ne concionem ob aliud convocatam non docere de his quae instant  Al. stant, sed de incertis ac futuris ludere videantur. Itaque et haec Gomer filia Debelaim, quae ab Osee uxor accipitur, et concipit ex eo, et parit ei filium nomine Jezrael, qui interpretatur semen Dei, in cujus sanguinis ultionem, regnum subvertit Jehu, sive, ut male error obtinuit, Juda, sic ad vocationem referenda est nationum, ut illi tempori congruat, sub quo filium generasse memoratur. Et ne longo tractatu lectoris aviditatem differam, duae istae mulieres quarum una vocatur Homer, et est meretrix, paritque tres liberos, primum Jezrael, secundam puellam, quae vocatur absque misericordia, et tertium masculum,
Abbreviated transcription (Latin):
miatis int̾ medios cleros. pennȩ co¬
lumbe deargentate. & posteriora dor¬
si eiꝰ in uirore aurr:uercit in ydola
& fecit baal. quod int̃pretat᷑ suꝑior
& deuoratio :dũi aut maiora se pu¬
tat habere doginata quã eccłiam.
aut in ipsa false opinationis scien¬
tia deuorat᷑. Quod aut̃e uixta lite¬
ram auro & argento & cunctis opi¬
bus abundauerit ierłm. & fecerit
ydola baal. demoni sydomoꝵi siue
ut quidã rectius arbitrant᷑ babilo¬
me. ex quo & bel d̃r: ierechiel pleni¬
us in suo ponit uolumine ⁊ & omĩs
ꝓpħaꝵ narrat chorus. Iccirco reu̾¬
suo. & uinũ meũ in temꝑe suo. &.¬

Expanded text:
edios cleros, pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in virore auri , vertit in idola, et fecit Baal, quod interpretatur superior et devoratio: dum aut majora se putat habere dogmata quam Ecclesia, aut in ipsa falsae opinionis scientia devoratur. Quod autem juxta litteram, auro et argento et cunctis opibus abundaverit Jerusalem, et fecerit idola Baal daemoni Sidoniorum, sive, ut quidam rectius arbitrantur, Babylonio, ex quo et Bel dicitur, Ezechiel plenius in suo ponit volumine, et omnis prophetarum narrat chorus. Idcirco revesumam frumentum meum in tempore suo,
Abbreviated transcription (Latin):
P odest quoq ex eo qd̾ ñ ẽ additũ. om̃is t̃¬
ra. nc̃ iudea accipi: uel ꝓprie samaria
& isrł id ẽ decem trib. quȩ eo temꝑe
qͦ hec dicebant᷑. a dño recesserant.
Et abiit. & accepit gonier filiã de¬
belaĩ: & concepit & peꝑit ei filiũ. Et¬

Expanded text:
Potest quoque ex eo quod non est additum, omnis terra, nunc Judaea accipi, vel proprie Samaria et Israel, id est, decem tribus, quae eo tempore quo haec dicebantur, a Domino recesserant. Et abiit, et accepit Gomer filiam Debelaim: et concepit et peperit Vulg. a
Abbreviated transcription (Latin):
dant mala: ne habeamꝰ ea quȩ cii¬
pimꝰ. & uariis calamitatib huius
scłi ac miseriis ad dĩ seruitutẽ re¬
dire cogam᷑. Amatores aut̃e ierłm
& gentis iudeȩ scm historiã illius
temꝑis. assyrios. atq chaldeos. et
egyptios nationesq cȩteras intelli¬
gamꝰ ⁊ cũ quoꝵ idolis forncata ẽ.
a quib belloꝵ temꝑe & p̃mentib
malis frustra sꝑauit auxilium.
os amatores iuxta intelligentiã
sp̃ualem sequunt᷑ heretici: aqͥb se¬
pe deserti. maloꝵ pondere ad sinum
la atq torm̃ta erudit᷑ ifrł. Et hȩc¬

Expanded text:
dant mala, ne habeamus ea quae cudant mala, ne habeamus ea quae cupimus, et variis calamitatibus hujus saeculi ac miseriis ad Dei servitutem redire cogamur. Amatores autem Jerusalem et gentis Judaeae, secundum historiam illius temporis, Assyrios atque Chaldaeos et Aegyptios, nationesque caeteras intelligamus, cum quorum idolis fornicata est, a quibus bellorum tempore et prementibus malis frustra speravit auxilium. Hos amatores, juxta intelligentiam spiritalem, sequuntur haeretici, a quibus saepe deserti, malorum pondere ad sinum la atque tormenta eruditur Israe
Abbreviated transcription (Latin):
ecce sepiã uiam eiꝰ in sudib ⁊ & ob¬
struã uias illiꝰ. & semitã suã ñ inue¬
niet ⁊ & ꝑsequetur amatores suos.
& ñ app̃hendet illos. & queret eos
& ñ inueniet & dicet. Uadam et
reu̾tar ad uirũ meũ pͥorem: quia
meliꝰ mͥ erat tunc qm nunc est.
Dixerat meretrix: uadã post ama¬
tores meos. qui omniũ rerũ mͥ ab¬
undatiã p̾buert. Respondet
dñs. Ego sepiã uiam tuã spinis
siue sudib. ne põsis ire quo desi¬
deras: & int̃ponã maceriã siue
murum. & semitas cuas quas cre
app̃hendas eos quos tanto studio se¬
quebaris: & rerum necessitate com¬
pulsa. reu̾taris ad uirũ tuũ. & di¬
cas illud in euangłio. Quanti mer¬
cennarii patris mei abundant pa-¬
nib iego aute hic fame ꝑeo. Sur¬
gam & ibo ad patrẽ meũ. & dicam
illi. Pater peccaui in cęlũ & coram
ce: iam ñ sum dignus uocari filius
tuus ⁊ fac me sicut unũ de mercen¬
nariis tuis. Ex quo intelligimus
qd̾ ꝓuidentia di sepe nobis acci-¬

Expanded text:
sudibus, et obstruam vias illius: et semitam suam non inveniet. Et persequetur amatores suos, et non apprehendet illos, et quaeret eos, et non inveniet; et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia melius mihi erat tunc, quam nunc est. Dixerat meretrix: Vadam post amatores meos, qui omnium rerum mihi abundantiam praebuerunt. Respondit Dominus: Ego sepiam viam tuam spinis, sive sudibus, ne poderas, et interponam maceriam, sive murum, et semitas tuas quas crebapprehendas eos, quos tanto studio sequebaris, et rerum necessitate compulsa revertaris ad virum tuum, et dicas illud de Evangelio: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus, ego autem hic fame pereo. Surgam et ibo ad patrem meum et dipeccavi in coelum et coram te, et jam non sum dignus vocari filius tuus, fac me sicut unum de mercenariis tuis . Ex quo intelligimus quod providentia Dei saepe nobis acci
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: mercedes he meȩ sunt. qͣs dede¬
r̃t mͥ amatores mei. Et ponã eã in sal¬
tũ: & comedet eã bestia agri. Lxxͣ.
Et ñc reuelabo ĩ munditiã eiꝰ in con¬
spectu amatoꝵ illiꝰ: & nullus eruet
eã de manu mea. Et au̾tam om̃s le¬
ticias eiꝰ. solłenitates illiꝰ & neomienas
eiꝰ. & sabbata. & cunctas festiuitates
illiꝰ. Et disꝑdam uineã eiꝰ. & ficũ illiꝰ
quȩ dixit: mercedes meȩ iste sunt. qͦs
deder̃t mͥ amatores mei. Et ponam
eã in testimoniũ: & comedent eã bestiȩ
agri. Quod sequit᷑ uolatilia cęli &

Expanded text:
dixit: Mercedes hae meae sunt, quas dederunt mihi amatores mei: et ponam eam in saltum, et comedet eam bestia agri. LXX: nunc revelabo immunditiam ejus in conspectu amatorum illius; et nullus eruet eam de manu mea: et avertam omnes laetitias ejus, solemnitates illius, et neomenias, et sabbatha, et cunctas festivitates illius, et disperdam vineam ejus, et ficas illius, quae dixit: Mercedes meae istae sunt, quas dederunt mihi amatores mei: et ponam eam in testimonium, et comedent eam bestiae a
Abbreviated transcription (Latin):
So autẽ temꝑe quo orias reguare
cepit suꝑ uudam. suꝑ isrł regna¬
bat ieroboam ꝓnepos i eu: cui
dñs reꝓmiserat usq ad qͣrtam ge¬
uerationẽ sobolẽ illiꝰ regnaturam.
eo qd̾ ꝑcussisset duos reges impios
iuda & isrł. Hoc dicimꝰ. ut tibi bre¬
uit ostendamiꝰ. osee ꝓpħam & ante

Expanded text:
autem tempore, quo Ozias regnare coepit super Judam, super Israel regnabat Jeroboam pronepos Jehu, cui Dominus repromiserat usque ad quartam generationem sobolem illius regnaturam: eo quod percussisset duos reges impios, 3 Juda et Israel. Hoc dicimus ut tibi breviter ostendamus, Osee prophetam, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
eam fiti. Lxx. Et ponã eam in
deserto: & statuã eam sicut t̾ram si¬
ne aqua: & occidam illã in fitim.
Si noluerit ad meliora conu̾ti. fa¬
ciã illi qd̾ feci in solitudine. tit duc̃¬
ti in captiuitatẽ cadant in t̾ra alie¬
na. patientes sitim bonoꝵ omniũ:
& ad patriã suã redire ñ ualeant.
lel certe audiant in euangłio⁊
relinquet᷑ uobis domus ur̃a deser¬
ta. & iuittat eis dñs ñ famẽ panis.
nec situm aquȩ. s famẽ audiendi
uerbũ dm̃. De quo & ysaias loqͥt᷑.
Erunt sicut paradysus aquã non
habens. Heretici qui abiectisunt
a dño. si ñ redierint ad pristinã
domũ: sic omniũ rerum patient᷑
penuriã. ut etiã qd̃ falsutm habe¬
re uident᷑. redigatur ad nichilũ.
Et filioꝵ illiꝰ ñ miserebor. qm̃ fili

Expanded text:
in siti . LXX: Et ponam eam ut desertum, et statuam eam sicut terram sine aqua, et occidam illam in siti. Si noluerit ad meliora converti, faciam illi quod feci in solitudine, ut ducti in captivitatem cadant in terra aliena, patientes sitim omnium bonorum, et ad patriam suam redire non valeant. Vel certe audiant in Evangelio: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Et mittet ei Dominus non famem panis, nec sitim aquae; sed famem audiendi 15 verbum Domini . De quo et Isaias loquitur: Erunt sicut paradisus aquam non habens . Haeretici qui abjecti sunt a Domino, si non redierint ad pristinam domum, sic omnium rerum patientur penuriam, ut etiam quod falsum habere videntur, redigatur ad nihilum. Et filiorum illius non miser
Abbreviated transcription (Latin):
magnus dies ẽ ietrahel de quo dr:
hic ẽ dies quẽ fecit dñs. ęxultemꝰ & le¬
temur in eo. INt̃pretationis t̾ciȩ
quã suscepimꝰ ifrł in hereticis. & iu¬
da in eccłiȩ hominib exponendis.
hic sensus ẽ: ut postquã dñs in clari¬
tate sua uenerit regnaturus: hi qui
ẽ de t̾renis sensib & humilitate lit.¬
tere. & susceꝑint magnũ diem semi¬
absq miscdia: in quibdam fertur
maxime quia ad distinctionẽ isrłis
cui ñ miseretur. infert ds. domui
autẽ iuda miserebor. Dicite fr̃ib¬

Expanded text:
magnus est dies Jezrael, de quo dicitur. Haec est dies quam fecit Dominus: exsultemus et laetemur in ea . Interpretationis tertiae quam suscepimus, Israel in haereticis, Juda in Ecclesiae hominibus exponendis, hic sensus est: Ut postquam Dominus in claritate sua venerit regnaturus, hi qui est, de terrenis sensibus et humilitate litterae, et susceperint magnum diem semiabsque misericordia, in quibusdam fertur maxime quia ad distinctionem Israelis, cui non miseretur, infert Deus: Domui autem Juda miserebor. Dicite fr
Abbreviated transcription (Latin):
turpissimũ mutauit in sapientissi¬
mũ philosophoꝵ⁊ cur socraten ad
cȩlũ leuent. qͥ phedione ex cuiꝰ no¬
mine platonis liber ẽ. de lupanari
ob crudelitatẽ & auariciã dñi mul¬
coꝵ libidim seruientẽ. in achademi¬
am tͣnstulerit: &e qͥcqͥd illi de philo¬
sophie magistris responderint. nos
ad ꝓpħȩ defensionẽ referimꝰ. Hec ad¬

Expanded text:
turpissimum mutavit in sapientissiturpissimum mutavit in sapientissimum philosophorum. Cur Socratem ad coelum levent, qui Phaedonem, ex cujus nomine Platonis liber est, de lupanari, ob crudelitatem et avaritiam domini, multorum libidini servientem, in Academiam transtulerit? Et quidquid illi de philosophiae magistris responderint, nos ad Prophetae defensionem referimus. Haec ad
Abbreviated transcription (Latin):
& suis iuuxit amplexib: dedit ei
mel & oleũ. & similã manducare.
& induit eã uestib p̃ciosissimis.
Posuit in collo ornam̃ta gẽmarũ.
aures ornauit auro & lapide p̃ciosis¬
simo ⁊ armillas quoq brachiis p̃buit
uiri pͥoris ĩ memor. turpitudinis
amatores chaldeos. & assyrios. & egy¬
ptios qͥ magnarũ st̃ carniũ. secuta ẽ.
De saluatoris & eccłȩ typo in p̃fatiun¬
cula diximꝰ: qd̾ sumpserit sibi forn
cariã uxorẽ. quȩ pͥus idolis seruiebat.
Si quis autẽ contentiosus & maxime
gentiliũ. noluerit figuralit̾ dictũ
reciꝑe & irriserit ꝓpħam forncariȩ
copulatũ: opponamꝰ ei illud qd̃ so¬
let laudare grecia & philosophoꝵ
scole concinunt. qͣ ratione p̃dicent
uirũ eruditissimũ xenochraten. qͥ
polemone luxuriosissimũ iuuenẽ¬
& int̾ psaltrias atq tibicines & inpu¬
dicas mulieres ebriũ & coronatũ. fe¬
cit obedire sapientiȩ. & ad olescentẽ

Expanded text:
et suis junxit amplexibus, dedit ei et suis junxit amplexibus, dedit ei mel et oleum et similam manducare, et induit eam vestibus pretiosissimis, posuit in collo ornamenta gemmarum, aures ornavit auro et lapide pretiosissimo, armillas quoque brachiis praebuit viri, prioris immemor turpitudinis, 5 amatores Chaldaeos et Assyrios et Aegyptios, qui magnarum sunt carnium, secuta est. De Salvatoris et Ecclesiae typo in praefatiuncula diximus, quod sumpserit sibi uxorem fornicariam, quae prius idolis serviebat. Si quis autem contentiosus, et maxime gentilium, noluerit figuraliter dictum recipere, et irriserit prophetam fornicariae copulatum, opponamus ei illud, quod solet laudare Graecia, et philosophorum scholae concinunt. Qua ratione praedicent virum eruditissimum Xenocratem, qui Polemonem luxuriosissimum juvenem inter psaltrias atque tibicines et impudicas mulieres ebrium et hedera coronatum fecit obedire sapientiae, et adolescentem
Abbreviated transcription (Latin):
one susceptos recipiat filios ⁊ & ipse
ex meretͥce generet liberos. Q ic circo
fornicationis appellandi sint filii:
qd̾ sint de merecͥce generati. Nec cul¬
pandꝰ ꝓpħa interĩ ut sequam᷑ hi¬
storiã. si meretͥcẽ conũterit ad pu¬
dicitiã: s potius laudandus qd̾ ex
mala bonã fecerit. Non eñi qui bo¬
mis ꝑmanet. ipse pollitit᷑ si societ᷑
malo: s qͥ malus ẽ. in bonũ u̾titur.
formcariȩ copulatũ: s forncariã
assũpsisse pudicitiã quã antea ñ ha¬
bebat. p̃sert̃ cũ beatus osee ñ ob cau¬
sã luxuriȩ. ñ libidinis. ni ꝓpria fece¬
rit uoluntate. s di paruerit ĩꝑio⁊
ut qd̾ mnisto carnalit̃ legimꝰ. indõ
factum sp̃ualit̾ ꝓbaremꝰ: qͥ suscepit
synagogã hoc ẽ ppłm iudeoꝵ for¬
nicatiom & libidim seruientẽ.
Aa qͣm dñs loqͥt᷑ ꝑ iezechiel. Et tu me¬
i egypto mãme eiꝰ. & uolutabat᷑
in sanguine: & fuerat polluta usq
ñ haberet. Oꝑuit talem dñs pallio.

Expanded text:
one susceptos recipiat filios, et ipse ex meretrice generet filios, qui idcirco fornicationis appellandi sunt filii, quod sint de meretrice generati. Nec culpandus propheta, interim ut sequamur historiam, si meretricem converterit ad pudicitiam, sed potius laudandus quod ex mala bonam fecerit. Non enim qui bonus permanet, ipse polluitur, si societur malo; sed qui malus est, in bonum vertitur, fornicariae copulatum; sed fornicariam assumpsisse pudicitiam quam antea non habebat: praesertim cum beatus Osee, non ob causam luxuriae, non libidinis, non propria fecerit voluntate, sed Dei paruerit imperio, ut quod in isto carnaliter legimus, in Deo factum spiritualiter probaremus. Qui suscepit Synagogam, hoc est, populum Judaeorum fornicationi et libidini servientem. Ad quam Dominus loquitur per Ezechielem: Et tu, mein Aegypto mammae ejus ; et volutabatur in sanguine, et fuerat polluta usquenon haberet. Operuit talem Dominus pallio,
Abbreviated transcription (Latin):
dauid stripe regnant. Arcus gͥ here¬
ticoꝵ de qͥb scriptũ ẽ filii ephraim
intendentes & mutentes arcum. con¬
uersi sunt in die belli ⁊confringen¬
tur in ualle seminis dĩ. de quo hu¬
milia & t̾rena sensert. Et concepit
adhuc & peꝑit filiam: & dixit ei. Uo¬
ca nom̃ eius absq miscdia: quia non
addam ultra misereri domui isrł:
s obliione obliuiscar eoꝵ. Et do¬
mu iuda miserebor & saluabo eos
in dño dõ suo: & ñ saluabo eos in¬

Expanded text:
ant  Al. regnant. Arcus igitur haereticorum, de quibus scriptum, est: Filii Ephraim intendentes, et mittentes arcum, conversi sunt in die belli , confringetur in valle seminis Dei, de quo humilia et terrena senserunt. Et concepit adhuc, et peperit filiam, et dixit ei: Voca nomen ejus, Absque misericordia, quia non addam ultra misereri domui Israel; sed oblivione obliviscar eorum. Et domui Juda miserebor: et salvabo eos in D
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus isrł inualle ietrahel. Supͣ
diximꝰ iezrahel quȩ ñc iuxta maxi¬
miana nopolim ẽ. fuisse metropo¬
lim regni samariȩ:. ꝓpter quã sunt
campi latissimi & uallis nimiȩ uasti¬
tatis quȩ plusquã decem miliũ tendi¬
tur passib. In hac cõmisso certamine
ab assyriis cesus ẽ isrł id ẽ decẽ trib:
quȩ obieroboam de tribu ephraim.
qui primꝰ scisia fecit in popło. appel¬
latȩ sunt ephraiin: & int̾dum ꝓpt̃
ioseph qui fuit pat̾ ephram uo¬
cant᷑ ioseph: ñ nũquã samaria: qͤ
& ipsa altera urbs fuit metropo¬
lis decem tribuum: quȩ postea ab
augusto cesare appellata ẽ augusta
id est sebaste. in qua ossa ioħis bap¬
tiste condita sunt. Post diuisionẽ
gͦ duarũ & decẽ tribuũ. ob maximã
part̾e multitudins que ieroboam
secuta ẽ. nom̃ pristinum ifrł reman¬
sit in decem tribub: & ꝓpt̾ tribum
iuda quȩ regnauit in ierłm alie
duȩ tribus appellatȩ st̃ iudas. Si¬

Expanded text:
exercitus Israel in valle Jezrael. Supra exercitus Israel in valle Jezrael. Supra diximus Jezraelem, quae nunc juxta Maximianopolim est, fuisse metropolim 8 regni Samariae prope quam sunt campi latissimi, et vallis nimiae vastitatis, quae plus quam decem millium tenditur passibus. In hoc commisso certamine, ab Assyriis caesus est Israel, id est, decem tribus, quae ob Jeroboam de tribu Ephraim, qui primus schisma fecit in populo, appellatae sunt Ephraim. Interdum propter Joseph, qui fuit pater Ephraim, vocatur Joseph: nonnumquam Samaria, quae et ipsa altera urbs fuit metropolis decem tribuum, quae postea ab Augusto Caesare appellata est, Augusta, id est, Σεβαστὴ, in qua ossa Joannis Baptistae condita sunt. Post divisionem ergo duarum et decem tribuum, ob maximam partem multitudinis quae Jeroboam secuta est, nomen pristinum Israel remansit in decem tribubus. Et propter tribum Juda, quae regnavit in Jerusalem, aliae quae tribus appellatae sunt Judas: si
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ domus isrł hoc ẽ decẽ tribuũ
post ñ multos annos omnino delen¬
dum sit. Azacharia eñi filio ierobo¬
am cuiꝰ atauus fuit ieu. uisq ad
nonũ annũ osee sub quo decem trib
ductȩ sunt in captiuitatẽ: suppui¬
tant᷑ anni quadragnita nouem.
Occisoq racharia qti fuit ultimus
de stirpe i eu. statĩ reges assyrii ce¬
perunt ruben & gad & dunidiam
tribum manasse. quȩ erant tnsior¬
danem: & deinde multas sainarie
in editione uulgata legit᷑ iuda. S
hoc mͥuidet᷑ ñ uitio sep̾tuaginta in¬
terpretũ. s scͥptoꝵ inoleuisse imꝑitia.
qui ignorantesi eu. qd̃ magis tritũ
erat scripserunt iudam. Typus aũt
seminis di & ultio sanguinis eiꝰ refer¬
tur ad dñi passionẽ: ꝓpt̾ qm & domꝰ
tendũ. Et in illa die conterã arcũ
isrł in ualle ierrahel. Lxx. similit̃.
Quando ultus fuero sangum̃e iezra¬
hel suꝑ domũi eu. & regnũ isrł as¬
syrio uincente deleuero: t̃c in illa
die & illo temꝑe conterã omne robur

Expanded text:
regnum domus Israel, hoc est, decem tribuum post non multos annos omnino sit delendum. A Zacharia enim filio Jeroboam, cujus atavus fuit Jehu, usque ad nonum annum Osee, sub quo decem tribus ductae sunt in captivitatem, supputantur anni quadraginta et novem. Occisoque Zacharia, qui fuit ultimus de stirpe Jehu, statim reges Assyrii ceperunt Ruben et Gad et dimidiam tribum Manasse, quae erant trans Jordanem; et deinde multas civitatesin Editione Vulgata legitur Juda: sed hoc mihi videtur non vitio Septuaginta interpretum, sed scriptorum inolevisse imperitia, qui ignorantes Jehu: quod magis tritum erat, scripserunt Juda. Typus autem seminis Dei, et ultio sanguinis ejus refertur ad Domini passionertendum. Et in illa die conteram arcum Israel in valle Jezrael. LXX similiter. Quando ultus fuero sanguinem Jezrael super domum Jehu, et regnum Israel, Assyrio vincente, delevero, tunc illa die, et in illo tempore conteram omne robur
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. Int̾ puteũ & lacũ id ẽ cister¬
nã hoc inter ẽ: qd̾ puceus ꝑpetu¬
as aquas habet. & de uiuo fonte
manantes : cisterna quȩ refrige¬
rat aquas suas. externas & aduen¬
titias possidet. Unde ꝑ ierennã¬
ꝓpħam loquit᷑ ds̃. Me derelique¬
runt fontẽ a quȩ uiue. & fodert̃ sĩbi
cisternas quȩ aquas ñ ualent con¬
cuiere. De hoc fonte ad dm̃ psalmi-¬
sta ꝓclamat. Apud te ẽ fons uitȩ:
in lumine tuo uidebimꝰ lum̃. Un¬
de quid̃a putant beeri int̾preta¬
rilum̃ meũ. S suꝑior. uera tͣnͣsla-¬
tio ẽ. In dieb orie. ioatham. a¬
char. erechiȩ regum uida: & in

Expanded text:
Inter puteum et lacum, id est, cisternam, hoc interest, quod puteus perpetuas aquas habet, et de vivo fonte manantes. Cisterna, quae refrigerat, aquas suas externas et adventitias possidet. Unde per Jeremias: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas, quae aquas non valent continere . De hoc fonte ad Deum psalmista proclamat: Apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Unde quidam putant Beeri, interpretari, lumen meum; sed superior vera translatio est. In diebus Oziae, Joathan, Achaz, Ezechiae regum Juda; et in