comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam credere non iam possumꝰ ⁊: quod uide¬
inus. Pprie autẽ nomen fidei inde est dic¬
tum: si omnino fiat quod dictum. ẽ. aut
ꝓmissum. & inde fides uocata: ab eo qͦd
fit illud quod in utrosq placitum est:
quasi inter deum & hominẽ. Hinc & fedꝰ.
Spes uocata: quod sit pes ꝓgretiendi. qura¬
si est pes. Uncde ẽ contrario desperatio. Deest
enim ibi pes. nullaq ꝓgrectiencdi facultas est:
quia cdum quisq ꝑeccatũ amat. futurã głam
non sperat. Caritas grece. latine dilectio int̃¬
pretatur: quod duos in se liget. Nam dilec¬
tio a huobus incipit ⁊ quod est amor dei et
dilectio. Maior est autem hec omnibus: qr
qui diligit. & credit. & sperat. Qui autem
ñ diligit qͣmuis multa bona faciat. frustͣ
laborat. Omnis autem dilectio carnalis: ñ
dilectio. sed magis amor dici solet. Dilectio¬
nis autem nom̃: tantum in melioribus rebꝰ
accipi solet. De heresi & scismate.

Expanded text:
Nam credere iam non possumus quod videNam credere iam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes vocata quod sit pes progrediendi, quasi 'est pes.' Unde et e contrario desperatio. Deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est; quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Caritas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et dilectio.' Maior est autem haec omnibus, quia qui diligit et credit et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. De haeresi et schismate .
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝯgregatio dicitur. Quod ꝓpriũ nomen
sed semꝑ eccłiam: siue discernendi cau¬
sa. siue quod inter congregationẽ. unde
sinagoga. & conuocationem unde eccłia
nom̃ accepit distet aliqͥt. quod scilicet ꝯg¬
gari & pecora solent. quoꝵ & greges ꝓ¬
prie diciius: ꝯuocari autem magis est
utentiũ ratione: sicut sunt homines.
do phylosophi nominauerunt: id est
hoc puto esse bonum hoc puto ẽẽ uerũ.
Religio appellata: quod ꝑ eam uni deo re¬
ligamus animas nr̃as ad cultum diuinũ
uinculo seruiendi. Quod uerbũ compo¬
situm est ã relegento. id est eligendo:
ut ita latinum uideat᷑ religio. sicut eligio.
Tria sunt autem quȩ in religionis cultu ad
colenctum deũ in hominib ꝑquirunt᷑:
id est fides. spes. caritas. In fide quid creden¬
dum in spe qͥd sꝑanctum: in caritate qͥd
sit amandum. Fides est: qua ueraciter cre¬
dimus id quod nequaqͣm. uidere ualemꝰ.

Expanded text:
ne, congregatio, dicitur. Quod proprium nomen ne, congregatio, dicitur. Quod proprium nomen sed semper ecclesiam, sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde ecclesia nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentum ratione, sicut sunt homines. o philosophi nominaverunt, id est, 'hoc puto esse bonum,' 'hoc puto esse verum.' Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum conpositum est a relegendo, id est eligendo, ut ita Latinum videatur religio sicut eligio. Tria sunt autem quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur, id est fides, spes, caritas. In fide, quid credendum; in spe, quid sperandum; in caritate, quid sit amandum. Fides est qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus.
Abbreviated transcription (Latin):
num uertit᷑ ꝯuocatio: ꝓpter
quod omnes ad se uocet. Ca
Non enim sicut ꝯuenticula
hereticoꝵ in aliquib regionum partib co¬
artatur: s per totum terrarũ orbem di¬
latata chiffunditur. Quod etiam apłs ap¬
ꝓbat ad romanos clicens. Gratias ago cdeo
meo ꝓ omnib uob̃: quia fictes ur̃a annim¬
ciatur in uniuerso mundo. Hinc & uni¬
uersitas ab uno cognominata est: ꝓpter
quod in unitatẽ colligitur Unde dñs in
Cur aut̾ eccłia cum una sit. a ioħe septem
scribunt᷑ ⁊ nisi ut una catholica septiformi
plena spiritu designet᷑  Sicut & de dño le¬
tem : quȩ tamen septẽ una esse ñ ambigr¬
tur. dicente apło. Ecclesia dei uiui quȩ
est columpna: & firmamentũ ueritatis.
Inchoauit autem ęccłia a loco ubi uenit
dentes. Pꝑegrinatione autem p̃senti ȩccłia
syon dicitur. eo quod ab huiꝰ ꝑegrinatio¬
nis longitudine posita. ꝓmissionem rerũ
cȩlestium speculetur. & iccirco syon. id est
possidebit obtutu. mnagoga grece. lati¬

Expanded text:
num vertitur convocatio, propter quod omnes ad se vocet. CatNon enim sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coartatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus adprobat ad Romanos dicens1, 8: 'Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis, quia fides vestra adnuntiatur in universo mundo.' Hinc et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitatem colligitur. Unde DominusCur autem Ecclesia cum una sit, a Iohanne septem scribuntur, nisi ut una catholica septiformi plena Spiritu designetur? Sicut et de Domino notem,' quae tamen septem una esse non ambigitur, dicente Apostolo: Ecclesia Dei vivi, quae est columna et firmamentum veritatis . Inchoavit autem Ecclesia a loco ubi venit CXX. Pro peregrinatione autem praesenti Ecclesia Syon dicitur: eo quod ab hujus peregrinationis longitudine posita promissionem rerum coelestium speculetur: et idcirco Syon, id est, esenti possidebit obtutu. Synagoga Graece, Lati
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quemadmodũ erigit᷑ mundꝰ in spͨtem¬
trionalem plagam: ita de clinat᷑ in australẽ
Caput autem eus & quasi facies ouentalis
regio est: ultima pars septemtrionał est
phylosophi rotundum. uolubile: atq
arlens ẽẽ dixerunt. uocatum autẽ hoc no¬
mine ⁊ eo quod tanqͣm uas celatum impres¬
sa signa habeat stellarum. Distinxit enim
deus eum claris luminibꝰ & impleuit: sole
scilicet & lunȩ orbe fulgente. & astrorum
micantiũ splenctentibꝰ signis adornauit.
in rotuncdo formata. Cuius centrũ terra ẽ:
ex omnibꝰ partibus equalit̃ conclusa. hanc
sperã nullum pͥncipium habere dicunt.
nec terminũ: ileo quod in rotundũ qͥsi
circulus. unde incipiat. uł ubi desinat. ñ

Expanded text:
Nam quemadmodum erigitur mundus in septenNam quemadmodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur in australem. Caput autem eius et quasi facies orientalis regio est, ultima pars septentrionalis esCaelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Dillud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adornavi quaedam in rotundo formata, cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat vel ubi desinat n
Abbreviated transcription (Latin):
Nter astronomiam aut̃ & astrologiã aliqͥdͥ ͦ gie
differt. Nam astronomia cȩli conuersio¬
nem. obitꝰ. otꝰ. motusq syderũ continet:
uł qua ex causa ita uocent᷑. Astrologia
uero partim naturał: partim suꝑstici¬
osa est. Naturał: dum exequit᷑ solis et
lune cursus. uł stellarum: certasq tẽ¬
poꝵ stationes. Suꝑsticiosa uero illa est.
quam mathematici secunt᷑. qui in stellis
auguriant᷑: quiq etiã duodecim celi
signa ꝑ singła animȩ uel corporis mem¬
bra disponunt : syderũq cursu. natiui¬
tates hominũ & mores p̾dicare nitunt᷑.¬
ratio modis plurimis constat. Befut enĩ
quid sit mundꝰ. qͥd cȩlũ. qͥd sperȩ sitꝰ & cxr¬
sus÷ qͥd axis celi & poli. Que sint climata
celi. qͥd cursꝰ solis & lunȩ atq astroꝵ. ⁊ cet̾a.¬
qui constat ex celo. terra. & mari:
cunctisq syderibꝰ. Qui iccireo mundus
est appellatus: quia semꝑ in motu est. Nulla

Expanded text:
rologiae . Inter Astronomiam autem et Astrologiam aliquid rologiae . Inter Astronomiam autem et Astrologiam aliquid differt. Nam Astronomia caeli conversionem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici sequuntur, qui in stellis auguriantur, quique etiam duodecim caeli signa per singula animae vel corporis membra disponunt, siderumque cursu nativitates hominum et mores praedicare conantratio modis pluribus constat, diffinit enim quid sit mundus, quid celum, quid sphere situs et cursus, quid axis celi et poli, quot sint climata celi, qui cursus solis et lune atque astrorum. qui constat ex coelo et terra, mari cunctisque sideribus. Qui idcirco mundus est appel
Abbreviated transcription (Latin):
figuras. & habitudineᷤ
stellarũ circa se. & cir¬
ca terrã inclagabili
ratione ꝑcurrit. De inuencorbus as
inuenerunt. strologiam uero &
natiuitatis obseruantiã caldei primi
docuerunt. Abraham autẽ instituisse
egyptios astrologiam iosephꝰ asseuerat.
Greci autem dicunt hanc artẽ ab aclan¬
te prius excogitatã : ideoq dictus est
sustinuisse cęlum. Quisqͥs autẽ ille fuit
motu celi & ratione auimi excitatꝰ. ꝑ tem¬
poꝵ uices. ꝑ astroꝵ ratos definitosq cursꝰ.
ꝑ interualloꝵ spacia moderata. considera¬
uit dimensioues quasdã & numeros: g̃
definiendo ac secernendo in oidine necten᷑.
astrologiam reperit. De scriptorib astro
n utraꝙ autem lingua diuersoꝵ nomie.
quidẽ sunt de astronomia scͥpta uoluini¬
na: inter quos tñ ptholomeꝰ rex alexandͥȩ
apud grecos precipuus habetur. hic ȩtiã
& canones instituit: quibꝰ cursus astroꝵ
inueniat᷑. De differentia astͦnomie & astro

Expanded text:
habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. De inventoribus eius invenerunt. Astrologiam vero et nativitatis observantiam Chaldaei primi docuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit. De institutoribus eius . In utraque autem lingua diversorum quidem sunt de astronomia scripta volumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astrorum inveniatur. De differentia Astronomiae et Ast
Abbreviated transcription (Latin):
u arte hac fraus. & mendaciũ. atq ꝑuirwũ:
nuqͣm abest. Postremo & odium. & dãpna
rerum. Inde & aliqͣndo ꝓpter hȩc scelera in
uel feriendo dicta. De quarũ genere uel pon¬
dere dorcaciꝰ sic tradit. Aeu tu parce pilos ui¬
uacis condere cerui: uncia donec erit gemina
suꝑaddita librȩ. Inter species sunt pilarum.
trigonaria. & arenata: Trigonaria est: qua
in tres luditur. Arenata: qua in grege dum
ex circulo astantium: exspectantiũq emis¬
sa. ultra iustum spaciũ pilam exciꝑe. lusũq
inire consueuerunt. Cubitalem lusũ appel¬
lant: cũ duo cõminꝰ ex ꝑximo. ac pene ꝯiunc¬
tis cubitis pilam feriunt. Suram dare dici
tur. qui pilani crure ꝓlato feriendam cũ buso¬

Expanded text:
. Ab hac arte fraus et mendacium atque periurium . Ab hac arte fraus et mendacium atque periurium numquam abest, postremo et odium et damna rerum; unde et aliquando propter haec scelera invel feriendo dicta. De quarum genere et pondere Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminam super addita libram. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigonaria est quia inter tres luditur. Arenata, qua in grege, dum ex circulo adstantium spectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato feriendam conluso
Abbreviated transcription (Latin):
tessere iacula appellabant᷑: a iaciendo. De
dere ꝑhibent. ꝓpter tria seculi tempoia.
presentia p̃terita. & futura: quia ñ stant
s decurrunt. S & ipsas uias seuariis lo¬
eis distinctas. ꝓpter ȩtates hominis ⁊ ter¬
nariis lineis ꝓpter tempora arguentan¬
tur. Inde & tabulam teriuis descriptam
dicunt lincis. De uocabulis tesserarũ.
actus quisq apud lusores uet̃es a numero
uocabatur: ut uno. trio. quatrio. senio. Pos¬
tea appellatio singłoꝵ mutata est: & unionẽ
ita ã ꝑitis aleatorib componit᷑. ut afferat.
quod uoluerit: ut puta semonem qͥ eis in
iactu boni affert. Uitant canem. qͥa cłamp¬
nosus est: unum enĩ significat. De calculo
alculi partim ordine mouent᷑: rũ motu.¬
partim uage. Ideo alios ordinarios: alios
uagos appellant᷑. At uero qͥ moueri omnino
ñ possunt. incitos dicunt. Unde & egentes
homines inciti uocant᷑: quia spes ultra ꝓ ce¬
cdendi nulla restat. De iut̾dictione alee.

Expanded text:
tesserae iacula appellabantur, a iaciendo. De dere perhibent propter tria saeculi tempora; praeterita, praesentia et futura, quia non stant, sed decurrunt. Sed et ipsas vias senariis locis distinctas propter aetates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tabulam ternis descriptam dicunt lineis. CAPUT LXV. De vocabulis tesserarum. 1. Jactus quisque apud lusores veteres a numero vocabatur, ut unio, binio, trio, quatrio, quinio, senio. Postea appellatio singulorum 412 mutata est, et unionem a peritis aleatoribus conponitur ut adferat quod voluerit, utputa senionem, qui eis in iactu bonum adfert. Vitant autem canem quia damnosus est; unum enim significat. De calculorum motu . Calculi partim ordine moventur, partim vage: ideo alios ordinarios, alios vagos appellant; at vero qui moveri omnino non possunt, incitos dicunt. Unde et egentes homines inciti vocantur, quibus spes ultra procedendi nulla restat. De interdictione aleae
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Syparum genꝰ ueli unum pedem habeis:
quo uiuari nauigia solent in nauigatione.
quotiens uis uenti languescit. De quo lucanꝰ.
Summaq tendens sypara ueloꝵ ꝑituras colli¬
git auras. Quod ex separationẽ estimant no¬
minatũ. Pes extremꝰ angulus ueli: quẽ sic nati

Expanded text:
tis. 423 4. Siparum genus veli, unum pedem habens, tis. 423 4. Siparum genus veli, unum pedem habens, quo juvari navigia solent in navigatione, quoties vis venti languescit. De quo Lucanus: Summaque tendens Sipara, velorum perituras colligit auras, quod ex separatione existimant nominatum. Pes extremus angulus veli, quem sic na
Abbreviated transcription (Latin):
gubernem. Porcicultis. malleus in manu
portatus. quo modꝰ signũq cdat᷑ remigan¬
tibus. De quo plautus. Atq ad loquendũ
& tacendum tute habes porticulũ. A por
us uel ligneus: ad quem in litcore defixũ
funes nauium inligant᷑. De quo ennius.
onsillas capiunt confingunt lictꝰ ad uncas.
Anchora dens ferreus ex greca ethymologia
nomen ducit: quod quasi hominis mauꝰ cõ¬
p̃hendat. uel scoptilos. uł arenas. Aam manꝰ
grece chyra dicit᷑. Apud  grecos aut̃ aspira
maiores sine aspiratione ꝓferebat᷑. Ruluini
sunt machine quib uaues deducunt᷑. et
quod aere mouent᷑. Apud latinos autẽ⁊ ue¬
la ã uolatu dicta. Inde est Illud. Ueloꝵ pan
mos. dalum. artemo. syparum. mendicum.
Ex quib acateon uelum maxinũ ⁊ & in media
naue constitutũ. Epydromos secđȩ amplitu¬
dinis: s ad puppem. Dalum minimũ uelũ:
& ad ꝓram defixum. arcemo dirigendȩ po¬
tius nauis cõminentatũ cãusa: qͣm celertta¬

Expanded text:
eneam navemque gubernem. Porticulus malleus in manu eneam navemque gubernem. Porticulus malleus in manu portatus, quo modo signum datur remigantibus. De quo Plautus Asin. 518: Ad loquendum atque tacendum tute habes porticulum. us ferreus, vel ligneus, ad quem in littore defixum funes navium illigantur. De quo Ennius Tonsillas rapiunt, configunt littus aduncas. 15. Anchora, dens ferreus, ex Graeca etymologia nomen ducit, quod quasi hominis manus comprehendat, vel scopulos, vel arenas. Nam manus Graece χεὶρ dicitur. Apud Graecos autem aspiramaiores sine aspiratione proferebatur. Pulvini sunt machinae quibus naves deducuntur et nde quod aere moventur; apud Latinos autem vela a volatu dicta. Unde est illud Virg. Aen.mos, dolo, artemo, siparum, mendicum. Ex quibus acation velum maximum, et in media nave constitutum. Epidromos secundae amplitudinis, sed ad puppet ad proram defixum. Artemon dirigendae potius navis causa commentatum, quam celerita
Abbreviated transcription (Latin):
Transtra sunt tabulȩ ubi sedent remiges. qͦd in
trausuerso sint dicta: qͤ uirgiliꝰ iuga appellat.
R emi ã remouendis & decutiendis aquis dicti:
sicut tonsores ã toncdendis & decutiendis capil¬
lis. Palmula est extrema latitudo remi: ã pal
nia qua mare impellit᷑. Autemne aut̃ dictȩ:
quod aute amnẽ suit positȩ: Precerfluit euĩ
eas amnis. Cornua extremȩ partes autẽnarũ
le. Maliis est arbor nauis qua uela sustentan¬
tur. Malus autem dictus: quia habet instar
mali in summitate. uel quia quasi qͥbusdam
malleolis ligneis cingit᷑ : quoꝵ uolubilitate
uela faciliꝰ eleuantur. Mlodiꝰ est cui arbor in¬
sistit ÷ ob similitudinẽi mensuralis uasis dic¬
tus. Carceria stinti ur aerimine arboris tͦ cleȩ.
quasi .ẜ. littera ꝑ quas funes trahunt᷑. Cin
ua. lucida cum fulg̃ent alti calceria mali.
T rocleȩ autẽ uocate quod rotulas habeatł.
Trocos enim̃ gͤce rota dicit᷑. Parastate stipites
sunt pares stances: quib arbor stistinet᷑.

Expanded text:
Transtra sunt tabulae, ubi sedent remiges, quod in transverso sint dicta, quae Virgilius juga appellat. Tonsae remi a removendis et decutiendis fluctibus, sicut tonsores a tondendis et decutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta, qua mare impellitur. Antennae autem dictae, quod ante amnem sint positae: praeterfluit enim eas amnis. Cornua, extremae partes antennarum . Malus est arbor navis qua vela sustinentur. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes quibus arbor sustinetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nium nauigiũ fluminale tardũ & graue⁊ qͦd
non nͥ remuigio ꝓgredi potest. Hinc & trãiectꝰ.
iclest extentus: est enim latꝰ. Uncde & tͣnͣseth¬
na dicit᷑ excentꝰ funis. Lembus nauicula bre¬
uis. qui appellation e ali dicit᷑ & cumba.
&e caupillus ⁊ sicut & liptꝑisendest carabus.
quẽ in pado paludibusꝙ. ntunt᷑. Carabus
parua scafa ex uimine facta⁊ qtiei contecta
crudo corio genꝰ ñauigit prebe̾t. Portenua. na¬
uicula syriatici generis. lata & sine carina.
ã portando uocata.Eyuntilis in pannonia.
Trabarie amnioe muesi que ee singulis traui¬
biis cauant᷑: quȩ ałto noĩe litinariȩ dicunt᷑.
He & caudicȩ ex iino łagrinranott᷑o facte. Et ind̾

Expanded text:
nium navigium fluminale tardum et grave, quod nium navigium fluminale tardum et grave, quod nonnisi remigio progredi potest. Hic et traiectus, id est extentus: est enim latus; unde et transenna dicitur extentus funis. Lembus navicula brevis, qui alia appellatione dicitur et cumba et caupulus, sicut et lintris, id est carabus, quem in Pado paludibusque utuntur. Carabus parva scapha ex vimine facta, quae contecta crudo coreo genus navigii praebet. Portemia navicula Syriatici generis lata et sine carina, a portando vocata. Utuntur his in Pannonia. Trabariae amnicae naves quae ex singulis trabibus cavantur, quae alio nomine litorariae dicuntur. Haec et cau
Abbreviated transcription (Latin):
apcum & ex his ita uocatum. sicero. Tunc
se fructigero tradit. mandatq paroni. Et
alibi. Parunculis ad littus ludit sceleribus.
Mioparo. quasi minimꝰ paro. Est enim scapha¬
ex uimine facta. quȩ contecto crudo corio ge¬
nus nauigii prȩbet: quales utunt᷑ germanoꝵ
pirate in occeani littorib uel paludib ob agi
litatem. De qualib histora. Gẽns inquit saxo¬
num mioparib non uirib initunt᷑. fuge po¬
tius qͣm bello parati. Celones quos greci cele¬
tras uocant : id est ueloces. biremes. uel t̾re¬
ines. agiles. & ad ministeriũ classis aptȩ fn¬
nius. Labit᷑ uncta carma ꝑ ęquora cana celoniᷤᷤ.
cis. Biremes autẽ naues sunt habentes re¬
moꝵ ordinem geminũ. Triremes triũ & qua¬
tuor ordinum. Dic & penteres & exeres qͥnos
uel senos ordines habentes Actuariȩ naues
sunt: que uelis simul & remis agunt᷑. Yppo¬
gamꝰ in quo equos transuehere solitũ est. Ponto¬

Expanded text:
aptum, et ex iis ita vocatum, Cicero: Tunc aptum, et ex iis ita vocatum, Cicero: Tunc se fluctigero tradit, mandatque paroni. Et alibi: Parunculis ad littus ludit celeribus. 418 21. Myoparo, quasi minimex vimine facta, que contecta crudo corio, genus navigii prebet, qualibus utuntur Germanorum pirate in ocelitatem, de quibus historia: « Gens, inquit, Saxonum myoparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello parati. Celoces, quas Graeci celetas vocant, id est veloces biremes, vel triremes agiles, et ad ministerium classis aptae. Ennius: Labitur uncta carina per aequora cana celocis. cis. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. Triremes et quadriremes trium et quattuor ordinum. Sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. Actuariae naves sunt quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Ponto
Abbreviated transcription (Latin):
te rostra exta habeant ꝓpter scopulos. ne feri¬
antur & collidant᷑. Longe naues suut: quas
dromones uocamꝰ. Dicte. eo quod longe ac lon¬
giores suit cȩteris: cuiꝰ contrariꝰ musculus. cur¬
tum nauigiũ. Dromo aut̃ ã decurrendo dictꝰ.
dis. Classis dicta est ã greco uocabulo. a notonka¬
oñ id est lignis: unde & calones nauiculȩ. quȩ
ligna militib portant. Anquiromacꝰ dictus:. ꝓ
es quod celeritate sui. anchoris & instrumentis
reliquis uehendis nauũ sit aptus. Faselus est
naugiũ: quem nos corrupte baselum dicimꝰ.
De quo uirgiliꝰ: pictisq faselis. Scapha. qͥ et ca¬
tascopus: nauigium qͦd latine speculatorium
dicitur Scopos enim latine intendere dicitur
Sarca est quȩ cuncta nauis cõmercia ad littus
portat. Hec naue̾s in pelago ꝓpter nimias un¬
das suo suscipit gremio. Ub̃i autem aꝓpinqua¬
uerit portum:. reddit uicem barca naui quã
accepit in pelago. Paro nauigiũ pyratarum

Expanded text:
te rostra aerea habeant propter scopulos, ne ferite rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et collidantur. 14. Longae naves sunt quas dromones vocamus; dictae eo quod longiores sint caeteris, quibus contrarius musculus, curtum navigium. Dromo autem a decurrendo dicitur. 15. Classis dicta est a Graeco vocabulo ἀπὸ τῶν κάλων, id est, lignis, 417 unde et calones, qui ligna militibus portant. 16. Ancyromagus dictus, pro eo quod celeritate sui anchoris et instrumentis reliquis navium vehendis sit aptus. 17. Phaselus est navigium quod nos corrupte baselum dicimus. De quo Virgilius: Putisque phaselis. 18. Scapha, quae κατάσκοπος, navigium quod Latine speculatorium dicitur, σκοπεῖν enim Latine intendere dicitur. 19. Barca est, quae cuncta navis commercia ad littus portat. Hanc navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio. Ubi autem appropinquaverit portui, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago. 20. Paro navigium piratarum
Abbreviated transcription (Latin):
quod nauũ rectorem querat: id est ꝑitum.
sapientem. strenuũ. qui ꝯtinere & guberna¬
re nouit ꝓpter maritima ꝑicula & casus.
Uncte est illud salomonis. Intelligens gub̾¬
nacula possidebit. Lidii autẽ pͥmum nauẽ
fabricauerunt: pelagiq incerta petentes
ꝑuium mare usibus humanis fecerunt. Rates
primũ est & antiqͥssimum nauigii genꝰ. ẽ rudi¬
bus tignis. asseribusq consercũ: ad cuiꝰ similitu¬
cdiuem fabricatȩ naues ratariȩ dictȩ. Aunc iã
rates. abusiue naues. Nam ꝓprie rates sunt:
connexe inuicem thrabes. Trieris nauis mag¬
na: quam greci dorconem uocant. De qua in
esaya. Non transiuit ꝑ eam trieris magna. Car¬
pasia nauis. a carpados insula noĩata: sicut ã
rodo rodia. sicut ab alexandria alexandr̃ia.
Liburnȩ dicte a libiis. Aaues sunt negociatoꝵ.
Ne qualib oratius. Ibis liburnͥis intẽr alta nͥa¬
u̾ium. Rostrate naues uocate: ab eo qͦd in fron¬

Expanded text:
quod gnavum rectorem quaerat, id est, peritum, quod gnavum rectorem quaerat, id est, peritum, sapientem, strenuum, qui continere et gubernare novit propter maritima pericula, et casus, unde est illud Salomonis: Intelligens gubernacula possidebit. Lydii autem primum navim fabricaverunt, pelagique incerta petentes pervium mare usibus humanis fecerunt. 9. Rates primum et antiquissimum genus navigii, e rudibus tignis asseribusque consertum. Ad cujus similitudinem 416 fabricatae naves ratariae dictae. Nunc jam rates abusive naves. Nam proprie rates sunt connexae invicem trabes. 10. Trieris navis magna, quam Graeci durconem vocant, de qua in Isaia dicitur: Non transivit per eam trieris magna. 11. Carpasia navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rhodo Rhodia, sicut ab Alexandria Alexandrina: 12. Liburnae dictae a Libyis; naves enim sunt negotiatorum. De quibus Horatius: Ibis liburnis inter alta navium. 13. Rostratae naves dictae ab eo quod in fron
Abbreviated transcription (Latin):
uocabula quib aliquid fabri¬
catur. uel instrumenta artifi¬
cum. uł quȩ ministeriũ exhi¬
bent. atq aliqͥd huꝰdemodi:
deinceps ex parte notanda
studui. Artifex gẽnerale nomen. uocatꝰ. qđ
artem faciat: sicut aurifex. qͥ aurum. Faxo
eium ꝓ facio antiqͥ dicebant. Nauclerꝰ dñs
nauisꝰ est: appellatus ita. qͦd nauis in sorte
eius sit. Cleros enim grece. sors dicit᷑. sȩteri
aut̃ in naui in contributione sunt. Gũber¬
nio qui & gubernator. quasi cohibernator:
qd̃ cohibeat prudentia sua hyberna. id est
tempestates maris. Iauita ã naue dictus.
ꝑ diriuationẽ. Nauita autem ꝓ nauta poe¬
tice dicit᷑: sicut mafros ꝓ mars. Lam rectũ
est nauta. Remiex uocatus qͦd remũ gerit.
Sic autem remer. qͦmodo tubex dicitur noĩa¬
tiuo casu. Epypatã greco noĩe appellatur ⁊ qͥ
latine dicitur suꝑueniens. Hic nichil habet
uegocii: s naulo dato in alias terras tnͣsire
disponit. Nauem qͥdam ꝑhibent dictam. eo

Expanded text:
ocabula quibus aliquid fabricatur, vel instrumenta artificum, vel quae ministerium exhibent, atque aliquid huiuscemodi deinceps ex parte notanda studui. Artifex generale nomen vocatur quod artem faciat, sicut aurifex qui aurum facit. Faxo enim pro facio antiqui dicebant. Nauclerus domnus navis est, appellatus ita quod navis in sorte eius sit; κλῆρος enim Graece sors dicitur. Ceteri autem in navi in contributione sunt. Gubernio, qui et gubquod cohibeat 415 prudentia sua hiberna, id est, tempestates maris 5. Nauta a nave dictus per derivationem. Navita autem pro nauta poetice dicitur, sicut Mavors pro Mars. Nam rectum est nauta. 6. Remex vocatur, quod remum gerit, sic autem remex, quomodo tubex dicitur nominativo casu. 7. Epibata Graeco sermone appellatur qui Latine dicitur superveniens. Hic nihil habet negotii, sed naulo dato, in alias terras transire disponit. 8. Navim quidam perhibent dictam, eo
Abbreviated transcription (Latin):
quasi post. Prora anterir: quasi priora.
sumba. locus imꝰ nauis: quod aquis in¬
cumbat. Carina a currendo dicta:. quasi cur¬
tina. formauiũ latera concaua. ã ferendo
onere. dicta: siuae tabulata nauiũ quȩ ster¬
nunt᷑. Dicta ab eo qͦd incessus ferant. uel
ros Columbaria in summis laterib nauium
loca concaua ꝑ que eminent remi: dicta cre¬
do quod sint similia latibulis columbarũ in
quib nidificant. ageauia sunt loca in naui
ꝑ que ad remiges hortitor accedit. De qua en
nus. multa foro ponet᷑: agea longa replet᷑¬

Expanded text:
quasi post; prora anterior, quasi priora. Cumba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta, quasi currina. Fori navium latera concava, a ferendo onere dicta; sive tabulata navium quae sternuntur, dicta ab eo quod incessus ferant vel ros. Columbaria in summis lateribus navium loca concava per qua eminent remi; dicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant. Agea viae sunt, loca in navi per qua ad remiges hortator accedit. De qua Ennius Ann. 492: Multa foro ponet, et agea longa replet
Abbreviated transcription (Latin):
& sic eam exibet natis suis. Ssillus. nomem
ã sono uocis habet. Hic retro ambulat. ter¬
ram terebrat. stridet nocͣtibus ÷ uenat᷑ cum
formica. circumligata capillo in cauernam
eius comecta. afflato prius puluere. ne se
abscondat. ita fornicȩ complexib trabit᷑.
Formica dicta. ab eo quod ferat micas farris.
T̃uiꝰ sollertia multa. Suidet enim in futurũ:
& preparat estate. qͦd hyeme comedat In
messe autẽ eligit triticum: ordeum ñ tan¬
git. Dum pluit ei suꝑ frumentũ totũ eicit.
Olcuntur in echyopia ẽẽ formicȩ ad formam
canis. quȩ arenas aureas pedibus eruunt.
quas custodiunt neqͥs auferat: captantẽq
ad necem ꝑsecunt᷑. Formicoleon ob hoc uoca¬
tur : quia est uel formicarũ leo. uel cerce
formica pariter & leo. Est enim animal par¬
uum: formicis satis infestum. Quod se in
puluere abscondit : & formicas gestantes
frumenta interficit. Proinde aut᷑ formica
&leo uocatur quia aliis aninalib ut for¬

Expanded text:
et sic eam exhibet natis suis. Gryllus nomen et sic eam exhibet natis suis. Gryllus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus. Venantur eum formica circumligata capillo in cavernam eius coniecta, afflato prius pulvere ne se abscondat; ita formicae conplexibus trahitur. Formica dicta, ab eo quod ferat micas farris. Cuius sollertia multa; providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat; in messe autem eligit triticum, hordeum non tangit; dum pluit ei super frumentum, totum eicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad formam canis quae arenas aureas pedibus eruunt, quas cusad necem persequuntur. 10. Formicoleon, ob hoc vocatus, quia est, vel formicarum leo, vel certe formica pariter, et leo. Est enim animal parvum, formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta portantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus ut for
Abbreviated transcription (Latin):
fuga dicitur. quod diem fugiat: in inecal¬
lis argentariis plurima est. occultum rep¬
tans. & ꝑ imprudentiã suꝑsedentibꝰ pestem
facit. Talpa dicta quod sit dampnata cecita¬
te ꝑpetua tenebris. E st enim absq oculis.
semꝑ terram fodit. & humũ egerit. & radi¬
ces subter frugil: cometdit: quas greci as¬
phalaca uocant᷑. Glires dicti sunt: quia pin¬
gues eos efficit sompnꝰ. Nam glisc̾e digimus
crescere. Hyeme enim tota d̃ormiunt. & in¬
mobiles quasi mortui iacent: tempoie ȩstiuo¬
tempore reuiuiscunt. Hiriciũ. animal spinis
cooꝑtum : quod ex inde dicit᷑ nominatum.
eo quod subrigit se quando spinis suis clau¬
ditur⁊ quil undiq procectus est contra
insidias. Nam statim ut aliquid p̾senserit:
pͥmum se subrigit. atq in globum conuer¬
sus. in sua se arma recolligit. Huiꝰ prucden¬
cia quȩdam est. Nam dum absciderit uuã
de uite. supuium sese uolutat suꝑ ean

Expanded text:
fuga dicitur, quod diem fugiat. In metalfuga dicitur, quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, occultim reptans, et per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Talpa dicta, quod sit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; quam Graeci ἀσφάλακα vocant. Glires dicti sunt quia pingues eos efficit somnus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt et inmobiles quasi mortui iacent, tempore aestivo reviviscunt. Ericium animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Huius prudentia quaedam est; nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam,
Abbreviated transcription (Latin):
Melo: uel quod sit rotundissimo mebrs.
uel quod fauos petat. & assidue mella cap
quid uero ex eo trabit. latinum fit. Alii
dicunt mures: quod ex humore terre
nascant᷑. Nam mus terra: uncde & hu¬
mus. his in plenilunio iecur crescit:
sicut quędam maritima augent᷑. quȩ
rursus minuente luna deficiunt. Sorex latinũ
est: eo quod rocdat. & in modum serre p̾cidat.
Antiqui enim soricem. sauricem dicebant: sic̃
& clodum claudum. Mustela dicta. quasi mͦ
longus. Nam telum a longitudine dictum.
Hec in genio subdola:. in cdomibus ubi nutͥt
catulos suos. tranffert mutatq sedem. Ser¬
pentes etiam & mures ꝑsequit᷑. Duo autem
sunt genera mustelarum. Alterum enim
siluestre est: distans magnitudine. quod
greci ictidas uocant: alterum in domib
oberrans. Falso enim opinant᷑. qui dicunt
mustelam ore conciꝑe: aure effundere par¬
tum. Mus araneum cuiꝰ moisũ est in sanabiliᷤ.
ẽ in sarditua aninal ꝑexiguum aranes forma. qͦ soli¬

Expanded text:
Melo, vel quod sit rotundissimo membro, vel quod favos petat et assidue mella captquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem soricet clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus. Nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedem, serpentes etiam et mures persequitur. Duo autem sunt genera mustelarum. Alterum enim silvestre est, distans magnitGraeci ἴκτιδας vocant; alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. Mus araneum, cuius morsu aranea. Est in Sardinia animal perexiguum, aranei forma, quae soli
Abbreviated transcription (Latin):
spirant. Sed & quicumq aliter script᷑am
scãm intelligit. qͣm sensus spiritus scĩ flagi¬
tat. ã. quo oscripta est: licet de ecłia ñ re¬
cesserit. hereticus tamen appellari potest.

Expanded text:
spirant. Sed et quicunque aliter Scripturam sacram intelligit, quam sensus Spiritus sancti flagitat, a quo conscripta est, licet de Ecclesia non recesserit, tamen haereticus appellari potest.
Abbreviated transcription (Latin):
fundam᷑. instriumur. Tolle numerũ a
rebus omnibꝰ: & omĩa ꝑeunt. Adime se¬
culo compotũ : & cuncta ignorantia cȩ¬
ca cõplectitur. Nec differri potest ã cę¬
teris animalibꝰ : qͥ calculi nescit rationẽ.

Expanded text:
fundamur instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt: adime seculo computum et cuncta ignorantia ceca complectitur; nec differre potest a ceteris animalibus, qui calculi nescit rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt: ut ennius. tecrosq elephantoᷤ
Terribilis: quia timorem habet. & timetur
Tergiuersator : quod animũ quasi tergum
uertat huc atq illuc. nec facile quał sit in¬
telligit᷑. Temulentus. ã temeto. ił est uino
dictus. Timidus: quod timeat dui. id est
a sanguine. Nam timor sanguinẽ gelat ⁊ qͥ
coactus gignit timoiem. Turpis: quod sit

Expanded text:
dixerunt, ut Ennius: Tetrosque elephantos. dixerunt, ut Ennius: Tetrosque elephantos. Terribilis, quia timorem habet, et timetur. 271. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intelligitur. Temulentus, a temeto, id est, vino, dictus. 272. Timidus, quod timeat diu, id est, a sanguine, nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. 273. Turpis, quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
ne. uel sine pulsu uł sine motu. Saio
ab exigencto dictus. Sutor. ã suendis pel¬
libus nominatus. Subulcus. porcoꝵ pas¬
tor⁊ sicut bubulcus ã cura boumi.
utor: quia pupillum tuecur hoc est
intuetur: De quo in consuetudine
uulgari dicit᷑. Quid me mones: & tutorẽ
& pedagogũ olim obrui. Testes dicti. qͦd
testamento adhiberi solent ⁊ sicut signa¬
tores quod testamentũ signent. Tecricuᷤ.
mons in sabinis apͣimus. Unde & tristes
homines tetricos dicimus. Taciturnus:
in tacendo diuturnus. Trutinator. exa¬
minator : ex iudicii libra ꝑpendens rec¬
ta translatione a trutina. quȩ est ge¬
mina ponclerũ lans. Tristis. Tenax nũm
cupidior : quod teneat interdũ & ꝑtinax
torto uultu. & turbulento aspectu: ut tor¬
ua leena. Et cermimus astantes. ne qͥqͣm
lumine toruo. Turbicdus. terribilis. Teter
ab obscura tenebrosaq uita. sẽterrimꝰ:
ꝓ fero nimiũ. Tetrum enĩ ueteres ꝓ fero

Expanded text:
ne, vel sine pulsu, id est sine motu. Saio ne, vel sine pulsu, id est sine motu. Saio ab exigendo dictus. Sutor a suendis pellibus nominatus. Subulcus, porcorum pastor; sicut bubulcus, a cura boum. T Tutor, qui pupillum tuetur, hoc est intuetur; de quo in consuetudine vulgari dicitur: 'Quid me mones? Et tutorem et paedagogum olim obrui.' Testes dici quod testamento adhiberi solent, sicut signatores, quod testamentum signent. 266. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. 267. Trutinator, examinator, ex judicii libra perpendens; recta translatione a trutina, quae est gemina ponderum lanx. 268. Tristis . . . Tenax, nummi cupidior, quod teneat. Interdum, et pertinax.torto vultu, et turbulento aspectu, ut: Torva leaena; et: Cernimus astantes nequidquam lumine torvo. 270. Turbidus . . . Terribilis . . . Teter, ab obscura tenebrosaque vita. Teterrimus pro fero nimium. Tetrum enim veteres pro Fero
Abbreviated transcription (Latin):
alterius subpositus: quasi suffactus. Und̃
tus est sermo ã sequentib seruis pedisseqͥs.
U nde & sccda fortuna dicit᷑ quȩ scdm nos est:
Stipulator ꝓmissor. Stipulare enĩ ꝓmit¬
tere est: ex uerbis iuris ꝑitoꝵ. qui etiam
stipulum. firmũ affirmauerunt. Samis
a sangume: quia sine pallore est Sospes:
Saliis. a sale nomen accepisse putatur. Sub¬
tilis ab extenuatione dictus. Sequęster
dicitur: qui certantib meduis interuenit.
qui apud grecos omos oys dicit᷑. apuid qͤm
pignora ceponi solent. Quod uocabulũ ã
sequendo factum est: quod eiꝰ qui electus
sit utraq pars fidem sequat᷑. Sessilis: qͦd
ñ uidetur. stare. s sedere. Surdus : ã soi¬
dibus humoris. aure conceptis. Est qͣmuis
multis casibus accidat ⁊ nomen tam̃ ȩger ex
predicto uicio retinet. Siccus. quodsit ex¬
sucatus: siue ꝑ antifrasim. qͦd sit sine suco
Sepultus est dictus. eo qͦd sit sine palpatio¬

Expanded text:
alterius suppositus, quasi suffactus. Unde alterius suppositus, quasi suffactus. Unde tus est sermo a sequentibus servis pedisequis. Unde et secunda fortuna dicitur, quod secundum nos est, Stipulator, promissor. Stipulare enim promittere est, ex verbis 496 jurisperitorum, qui etiam stipulum firmum appellaverunt. 259. Sanus, a sanguine, quia sine pallore est. Sospes . . . Salus, a sale nomen accepisse putatur. Subtilis, ab extenuatidicitur qui certantibus medius intervenit, qui apud Graecos ὁ μέσος dicitur, apud quem pignera deponi solent. Quod vocabulum ob sequendo factum est, quod eius, qui electus sit, utraque pars fidem sequatur. Sessilis, quod non videtur stare, sed sedere. Surdus, a sordibus humoris aure conceptis; et quamvis multis casibus accidat, nomen tamen aeger ex praedicto vitio retinet. Siccus, quod sit exsucatus; sive per antiphrasin, quod sit sine suco. Sepultus dictus est eo quod sit sine palpatio
Abbreviated transcription (Latin):
te iusticiam. Simulator dicit᷑ ã symula¬
chro: gestat enim similitudinẽ eius gͤ
pulosus : animi minuti. & asꝑi. Scrupo
est enim arena durior. Sacrilegus dicit᷑
ab eo quod sacra legit : id est furatur:
Sicarius uocat᷑: qui ad ꝑpetrandũ scȩlus
telis armatus est. Sica enim gladius est:
ã secancto uocatus. Sceuus est. sinister at¬
pessimi & crudelis animi. Scenicus: qͥ
in theatro agit. ẽheatrum enĩ scena est.
Scotta quod ã grecis quoq scitȩ uocaban-¬
tur : qͦd effricant᷑ pelles. quib corrupte¬
la fit. Spurcus. qd sit impurus. Scȩle¬
rosus sceleribus plenus : ut lapidosus
locus & arenosus Elus est autẽ scȩleros:
qͣm scderatus. Sator. seminator. uł pat̾
a semme. Scurra:. qui sectari quempi¬
am solet cibi gratia. A. sequendo igitur.
nide scurra appellatur idem & assecla
ã sequendo. Satelles. quod ad hereat alteri:
siue ã lateris custodia. Suffectus. in loco

Expanded text:
te justitiam. 251. Simulator, dicitur a simulate justitiam. 251. Simulator, dicitur a simulacro. Gestat enim similitudinem ejus 495pulosus, animi minuti, et asperi. Scrupus enim est arena durior. Sacrilegus, dicitur ab eo quod sacra legit, id est, furatur. Sicarius vocatur, qui ad perpetrandum scelus telis armatus est. Sica enim gladius est a secando vocatus. 253. Scaevus, sinister atpessimi et crudelis animi. Scenicus, qui in theatro agit. Theatrum enim scena est. Scorta, quae a Graecis quoque σκύτεα vocabantur, quo defricantur pelles, quibus corruptela fit. 254. Spurcus, quod sit impurus. Scelerosus, sceleribus plenus, ut lapidosus locus, et arenosus. Plus est autem scelerosus quam sceleratus. 255. Sator, seminator, vel pater, a semine. Scurra, qui sectari solet quempiam cibi gratia. A sequendo igitur, inde scurra appellatus. Idem assecla, a sequendo. Satelles, quod adhaereat alteri, sive a lateris custodia. 256. Suffectus, in loco
Abbreviated transcription (Latin):
sedales : quod simul sedeant. Ipsi & so
ciĩ dicuntur. ꝓpter ꝑiculi aut oꝑis
societatẽ : quasi in unam caligam. &
in uno uestigio manentes. Stultus. ebe¬
cior corde: sicut quidam ait. Ego me esse
stultum existimo. fatuum ẽẽ ñ opinor: id
Stultus est: qui ꝑ stuporem mentis ñ mo¬
uetur iniuria. Seuiciam enim ꝑfert. nec
ultus est : nec ullo ignomuniẽ cõmołiet᷑
dolore. Degnis. id est sine igne : ingenio
carens. Se autẽ sine significat : ut sedu¬
lus sine dolo. Securꝰ. quasi sine cura id
est frigictus: ꝑ quos inutiles accipimus.
Stupidus: sepius stupens: Suꝑbus dic¬
tus: quia suꝑ uult uideri qͥm est. Qui
enim uult suꝑgredi qͦd est. suꝑbus est.
Susurro. de sono locutionis appellatus: qͥa
non in facie alicuiꝰ s in aure loquitur¬
de altero detrahendo. Dediciosus. qͥ dissen¬
sionem animoꝵ facit & discordias gigait:
quem greci diastasin dicunt. Seuerus.
quasi seuus uerꝰ : tenet enim sine pieca¬

Expanded text:
sedales, quod simul sedeant. Socii sedales, quod simul sedeant. Socii cii dicuntur propter periculi aut operis societatem, quasi in una caliga et in uno vestigio manentes. Stultus, hebetior corde, sicut quidam aitAfran. 416: Ego me esse stultum existimo: fatuum esse non opino, id Stultus est qui per stuporem non movetur iniuria; saevitiam enim perfert nec ultus est, nec ulla ignominia commovetur dolore. Segnis, id est sine igni, ingenio carens. 'Se' autem sine significat, ut sedulus sine dolo. Securus, quasi sine cura; id est frigidus, per quod inutiles accipimus. Stupidus, saepius stupens. Superbus dictus quia super vult videri quam est; qui enim vult supergredi quod est, superbus est. Susurro de sono locutionis appellatus, quia non in facie alicuius, de altero detrahendo. 250. Seditiosus, qui dissensionem animorum facit, et discordias gignit: quam Graeci διάστασιν dicunt. Severus quasi saevus verus, tenet enim sine pieta
Abbreviated transcription (Latin):
apiens dictus ã sapore. quia sicut
gustus aptus est. ad discretionẽ sa¬
poris ciboꝵ. sic sapiens ad dinoscentiam
rerum. uel causarum. qͦ unũ quodq¬
Cui contrariꝰ est insipiens: qͦd sit si ne sa
Studiosus: quasi studiis curiosꝰ. Sc̃s a¬
hi qui purificari uolebant. sanguine
hostiȩ tangebantur: & ex hoc scĩ nomen
acceꝑunt. Sincerus. quia sine corrupti¬
one: cui contrariꝰ est insincerus. uicia¬
tus. corruptus. Suppremus. summꝰ: ab
eo quod suꝑemineat᷑. Unde & suppremas
partes dicimꝰ. Suauis. Sublimis. ab al¬
ticutine uocatꝰ honoris. Nam ꝓprie sub
utilis. Sollers enĩ apud antiqͦs dicebat᷑
Suꝑsticiosus ait cicero appellabat᷑⁊ qui
toto die precabat᷑. & iminolabat. ut sͥ
sui liberi suꝑstices eẽnt. Sollicitꝰ ⁊ qͥa
sollers & citus atq in re quietus. Sedu¬
lus. familiare uerbũ terencii: hoc est
sine dolo. Alias assiduus. Sodales di-¬
cuntur. qͥ ad symbolũ ouenire consu¬
erunt: quasi sua edentes. Alias. quasi

Expanded text:
apiens dictus a sapore; quia sicut gustus aptus est ad discretionem saporis ciborum, sic sapiens ad dinoscentiam rerum atque causarum; quod unumquodqCui contrarius est insipiens, quod sit sine sapo 241. Studiosus, quasi studii curiosus. Shi, qui purificari volebant, sanguine hostiae tangebantur, et ex hoc sancti nomen acceperunt. Sincerus, quasi sine corruptione, cui contrarius insincerus, vitiatus, corruptus. Supremus, summus, ab eo quod superemineat. Unde et 'Supreme Pater' dicimus. Suavis. Sublimis ab altitudine vocatus honoris. Nam proprie sublutilis. Sollers enim apud antiquos dicebatustitiosos ait Cicero appellatos qui totos dies precabantur, 494 et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent. Sollicitus, quia solers, et citus, atque irrequietus. Sedulus, familiare verbum Terentii, hoc est sine dolo, alias assiduus. 245. Sodales dicuntur, qui ad symbolum convenire consueverunt, quasi sua edentes, alias quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dicta est: iuclusa lucem continens uelut
stellam uitus ambulantẽ. redditq solis
candidicantes radios: unde & nom̃ inue¬
uit. Galactitis lacteus est. Qui attritus
reddit sucũ abbum ad lactis saporem.
Feminis nutͥentib illigata fecundat ubera.
Iufantiũ quoq collo suspensa. saliuam fa¬
cere fertur: more autem liquescere. &
memoriam adhimere. Mittunt eã nilus
& acelous amues. Sunt qui smaragdum
albis uenis circumligatũ galactiten uo¬
cent. Gelacia̾s grandinis & cancdorem pre¬
fert & figuram. Duriciam quoq iuuicta
ut adanias exiã in igne posita manere su¬
um frigus. Solis gemina candida est: txe¬
tcq nomen qͦd ad speciem solis in orbem
fulgentis spargit radios. Selenitis trans¬
lucet candido melleoq fulgore. continens
lunȩ ymaginem: quam uixta cursũ astͥ
ipsus ꝑhibent in dies singulos. uł mi¬
nui. uel augeri. Nlascit᷑ in ꝑsida. Sime¬
dia inueuit᷑ in cȩrebro piscis eiꝰdem

Expanded text:
dida est, inclusam lucem continens veluti dida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et candorum praefert et figuram, duritia quoque invicta, ut adamas; etiam in ignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet candido melleoque flunae imaginem, quam juxta cursum astri ipsius perhibent in dies singulos minui, atque augeri. Nascitur in Perside. 8. Cynaedia invenitur in cerebro piscis ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
auratis puluisculis uarians. Roditis
rosea est: & eo nom̃ acceptt. De canclidis
argarita pͥma candidarũ gemina¬
rũ. Quam inde margaritũ aunte
uocatũ. quod in ꝯculis maris hoc genꝰ la¬
pidum inueniat᷑. Inest enim in carne con¬
eleȩ calculus natus: sicut in cȩrebro pis¬
cis lapillus. Gignit᷑ autẽ de cȩlesti rore
quem cerco anni tempore concleȩ hauri¬
unt. Ex quibus margaritis qͥclãm unio¬
nes uocantur. aptum nomen habentes.
quod tantũ unꝰ. nunqͣm duo uel plures
simul reꝑiuntur. Meliores autẽ candi¬
dȩ margaritȩ. qͣm quȩ flauescunt. Illas
enim aut uuientꝰ. aut matutini roris con¬
ceptio reddit candidas: has senectus uel
uesꝑtiuus aer reddit obscuras. Poedoros
scd̾a est post margaritũ candidarũ gem¬
marĩr De quo queritur in qͦ colore nume¬
rari cdebeat. tociens iactati ꝑ alienas pul¬
chricudines uoĩs:. ad eo. ut decoris prero¬
gatiua uocabulum facta sit. Asterites can¬

Expanded text:
auratis pulvisculis varians. Rhoditis auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. De candidis . Margarita prima candidarum gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatum quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur; inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, quod tantum unus, numquam duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites can