comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teligiosorũ mentes amunhi consortio contestando. ac
ꝓtinꝰ conuemendo suspendit dicens Nemo militans
dõ ĩplicat se negotiis scłarib ut ei placeat cui se ꝓbauit
inc eccłie rectorib & uacandi studio pͣcipit: ⁊ consulen
At remedia ostendit dicens Scłaria igit᷑ iudicia si ha-¬
bueritis. contẽptibiles qͥ sunt in eccłia illos constituite
ad iudicandũ. ut illi uidelicet dispensationib t̾reniᷤᷤ
in seruiant. qͦs dona spĩtalia ñ ex ornant Acsi aꝑtiꝰ
dicat Ie penecͣte intima neqͣunt. saltẽ necessaria
foras oꝑent᷑ hinc moyses qͥ c̃ dõ loqͥt̾. iethro alienigene
rep̾hensioẽ iudicat᷑. Qđ terrenis popłotũ negotiis stul¬
to labore deseruiat. Cui n ꝯsiliũ mox pͣbet᷑. ut ꝓse alioᷤᷤ
ad nirgia dirim̃da constituat. ⁊⁊ ipse libiꝰ aderudien¬
dos popłos spĩaliũ archana cognoleat A subiectis uero

Expanded text:
religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo implicat se 25 negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae rectoribudi remedia ostendit, dicens: Saecularia igitur judicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituitad judicandum ; ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritalia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ratione hostiũ frustra exercitꝰ uelocit̾ seqͥt᷑. si ab ipso duce
itineris errat᷑ Nulla subiectorũ mentes exortatio subleuat
eorũ que culpas increpatio nulla castigat. Quia dr̃i pani¬
marũ p̃fule terreni exercet᷑ officiũ iudicis. agregis cus¬
todia uaccat cura pastoris: Et subiecti ueritatis lum̃ ad¬
phende neqͣunt. qͥa dũ pastorũ sensus terrena studia ee¬
prierait uento cẽptationis inpulsias eccłie oculos puluis cecat.
Quo contra recte humani generis redẽptor. cũ nos auentͥs
uoracitate cõpesceret dicens: ad tendite aut̃ uobis ut ñ
grauent᷑ corda ur̃a incrapula ⁊ ebrietate. ilico ad iunx̃:
aut curis huiꝰ uite Ubi pauorẽ qͦqͣ ꝓtinꝰ intente adi-¬
diis etiã qͣlitatẽ denuntiat dicens Tãquã laqͣus emor
ueniet suꝑ om̃s qͥ habitant suꝑ faciẽ orbis terre: hinc
iterũ dic̃. Nemo potest duob dñis seruire. Hinc paulꝰ

Expanded text:
ratione hostium frustra exercitus velociter sequitur, si ab ipso duce ratione hostium frustra exercitus velociter sequitur, si ab ipso duce itineris erratur. Nulla subditorum mentes exhortatio sublevat, eorumque culpas increpatio nulla castigat; quia dum per animarum praesulem terreni exercetur officium judicis, a gregis custodia vacat cura pastoris; et subjecti veritatis lumen apprehendere nequeunt, quia dum pastoris sensus terrena studia occupant, vento tentationis impulsus Ecclesiae oculos pulvis caecat. Quo contra recte humani generis Redemptor, cum nos a ventris voracitate compesceret, dicens: Attendite autem vobis, ut non graventur corda vestra in crapula et ebrietate , illico adjunxit: Aut in curis hujus vitae. Ubi pavorem quoque protinus intente adjitus etiam qualitatem denuntiat, dicens: Tanquam laqueus enim veniet super omnes qui sedent super faciem omnis terrae . Hinc iterum dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
citudine ñ relinquens Ne aut solis exteriorib deditꝰ ab in-¬
timis corruat. aut solis int̾iorib occupatꝰ. qͣ foris debet
ꝓximis ñ impendat Sepe nãq ñ nulli uelut obliti qđ
fratrib animarũ causa pͣlatisunt. toto cordis ad nisu scłarib
curis inseruiunt. has cũ ad sunt se agere exultant. ad has etiã
cũ desunt. dieb ac noctib cogitationis turbide estib anhe-¬
lant. Cũq abhis cessante forsitã importunitate qͥeti sunt.
ipsa deteriꝰ sua qͥete fatigant᷑. Uoluptatẽ nãq censent si ac-¬
Sic q fit ut dũ se urgeri mundanis tumultib gaudent.
int̾na qͣ docere alios debuerant. ignorent. Unde subiectoꝵ
qͦq ꝓcul dubio uita torpescit. qr cũ ꝓficere spĩtalit̾ appe-¬
tit: in exẽplo eiꝰ qͥ sibi pͣlatꝰ ẽ: qͣsi in obstacło itineris offen-¬
dit: languente enĩ capite. mẽbra in cassũ uigent Iinexplo¬

Expanded text:
citudine non relinquens; ne aut exterioribus deditus ab incitudine non relinquens; ne aut exterioribus deditus ab intimis corruat, aut solis interioribus occupatus, quae foris debet ximis non impendat. Saepe namque nonnulli velut obliti quod fratribus animarum causa praelati sunt, toto cordis adnisu saecularibus curis inserviunt: has, cum adsunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, diebus ac noctibus cogitationis turbidae aestibus anhelant. Cumque ab his, cessante forsitan opportunitate, quieti sunt, ipsa deterius sua quiete fatigantur. Voluptatem namque censent si acSicque fit, ut dum se urgeri mundanis tumultibus gaudent, interna quae alios docere debuerant ignorent. Unde subjectorum quoque proculdubio vita torpescit, quia cum proficere spiritaliter appetit, in exemplo ejus qui sibi praelatus est, quasi in obstaculo itineris offendit. Languente enim capite membra incassum vigent, et in explo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dã ex utroq tẽꝑam̃tũ. Ut neq multa asꝑitate exulce-¬
rent᷑ subditi. neq nimia benignitate soluuant᷑ Iđ iꝰta
pauli uocẽ bene illa tab̾nacłi arca significat. inqͣ c̃ tabulis
uirga simul ⁊ manna ẽ Quia cũ scripture sacte scientia
in boni rectoris pectore.siẽ uirga districtionis. sit ꝯmani
dulcedinis hinc datnd ait. Uirga tua ⁊ baculus tuus. ipla
me consolata sunt. Uirga eniͣ ꝑcutim᷑. baculo sustaentam᷑.
Si ergo ẽ districtio uirgę qͣ feriat: sit n consolatio baculi
q̃ sustentet Sit itaq amor. sed ñ emolliens : sit uirgor s
non exasꝑans: sit zelus. sed ñ in modate seuiens: sit pietas.
sed ñ plus quã expediat parcens. ut dũ se in arte regi-¬
minis iusticia clementiaq ꝑmiscet. is qͥ pͣẽ corda sub-¬
ditorũ ꝯterrendo demulceat. & tam̃ ad terroris re-¬
uerentiã de mulcendo constringat.
non minuens. exteriorũ ꝓuidentiã in int̾norũ solli-¬

Expanded text:
ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Quod juxta Pauli vocem bene illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est; quia cum Scripturae sacrae scientia in boni rectoris pectore, si est virga 24 districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens; ut dum se in arce regiminis justitia clementiaque permiscet, is qui praeest corda subditorum et terrendo demulceat, et tamen ad terroris reverentiam demulcendo constringat. non minuens, exteriorum providentiam in internorum solli
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑna gr̃a eligit: sub humilitatis specie suꝑbe ꝯtradicat:¬
Quia igit᷑ ualde difficile ẽ purgatũ seque̾liba posse cognosc̃e:
pͣdicationis offitiũ tutiꝰ declinat᷑ Nec tam̃ declinari ut
diximꝰ ꝑtinacit̾ debet: cũ ad suscipiendũ hoc uoluntas ag¬
noscit᷑ Qd̾ moyses utrũq miro oꝑe expleuit. qͥ pͣ ẽẽ tantȩ
multitudini. ⁊ noluit: ⁊ obediuit Suꝑb enĩ fortasse eẽt.
si ducatũ plebiᷤᷤ innum̃ȩ. sine trepidatione susciꝑet. Urursũ
suꝑb existeret: si auctoris imꝑio obedire recusaret
Utrobiq ergo humilis. utrobiq subiectus : & pre ee̾ popło semet¬
appetitu ꝓpͥo cet̃is p̃ferri ñ metuunt. si sc̃i uiti plebu aue¬
citeũ suscipe dõ etiã iubente timuerunt: Moy ses fuadente dño
trepidat. &e infirmꝰ qͥsq ut honoris onus ꝑcipiat anhelat.
& qͥ ad casũ ualde urgetur ex ꝓpͥis. humerũ libent oppͥmd

Expanded text:
superna gratia eligit sub humilitatis specie superbe contradicatsuperna gratia eligit sub humilitatis specie superbe contradicatdifficile est purgatum se quemlibet posse cognoscere, praedicationis officium tutius declinatur; nec tamen declinari, ut diximus, pertinaciter debet, cum ad suscipiendum hoc superna voluntas agnoscitur. Quod Moyses utrumque miro opere explevit, qui praeesse tantae multitudini et noluit et obedivit. Superbus enim fortasse esset, si ducatum plebis innumerae sine trepidatione susciperet; et rursum superbus existeret, si auctoris imperio obedire recusaret. Utrobique ergo humilis, utrobique subjectus, et praeesse populis semetappetitu proprio caeteris praeferri non metuunt, si sancti viri plebium ducatum suscipere Deo etiam jubente timuerunt. Moyses suadente Domino trepidat, et infirmus quisque ut honoris onus percipiat anhelat; et qui ad casum valde urgetur ex propriis, humerum libenter opprimendus
Abbreviated transcription (Latin):
sponte se pͣbuit. qͦ tam̃ alt̾ ꝑgere cũ pauore recusaut. Isaias
quippe cnõ qͣrenti quem mitteret: ultro se obtulit dicens.
Ecẽe egõ mitte me Ieremias aut̃ mittit᷑. i tam̃ ne initti
ñ adiũso fonte dilectionis emanauit Duo qͥppe sunt p̃cepta ca¬
ritatis. dĩ uidelicet amor ⁊ ꝓximi. Per actiuã igit᷑ uitã. ꝓdẽẽ
ꝓximis cupiens isayas: offitiũ p̾dicationis appetit. ꝑ ꝯtẽpla¬
tiuã uero iheremias conditoris amori sedule in herere desi-¬
derans: ne mitti ad p̃dicandũ debeat contradicit Qd̃ gͦ lauda-¬
biliter alt̃ appetiit. hoc laudabilit̃ alt̃ expauit: Iste neta¬
citȩ contẽplationis lucra loquendo ꝑdet: ille ne damna
studiosi oꝑis tacendo sentiret Sed hoc in utrisq ẽ subti¬
lit intuendũ: qr ⁊ is qͥ recusauit plene ñ resistit. & isqͥ
mritti uoluit: ante se ꝑ altaris calculũ. purgatũ uidit Ne
aut ñ purgatꝰ adire qͥsq sacra misteria audeat. aut quem

Expanded text:
sponte se praebuit, quo tamen alter 8 pergere cum pavore recusavit. Isaias quippe Domino quaerenti quem mitteret, ultro se obtulit, dicens: Ecce ego, mitte me . Jeremias autem mittitur, et tamen ne mitti non a diverso fonte dilectionis emanavit. Duo quippe sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor, et proximi. Per activam igitur vitam prodesse proximis cupiens Isaias, officium praedicationis appetit, per contemplativam vero Jeremias amori conditoris sui sedulo inhaerere desiderans ne mitti ad praedicandum debeat, contradicit. Quod ergo laudabiliter unus appetiit, hoc laudabiliter alter expavit. Iste, ne tacitae contemplationis lucra loquendo perderet, ille, ne damna studiosi operis tacendo sentiret. Sed hoc in utrisque est subtiliter intuendum, quia et is qui recusavit plene non restitit, et is qui mitti voluit, ante se per altaris calculum purgatum vidit, ne aut non purgatus, adire quisquam sacra ministeria audeat, aut quem
Abbreviated transcription (Latin):
statũ erigere ñ ualet. quẽ terrene usus sollicitudinis
curuum tenet Exhorũ quippe specię. psalmista dicit Incur
met ipsã ueritas reprobrans ait Sem̃ aut̃ qd inspinis
cecidit. hi sunt qͥ audiunt uerbũ. & a sollicitudinib & di¬
uitiis ⁊ uoluptatib uitȩ euntes suffocant᷑. & ñ referunt

Expanded text:
statum erigere non valet, quem terrenae usus sollicitudinis statum erigere non valet, quem terrenae usus sollicitudinis curvum tenet. Ex horum quippe specie Psalmista dicit: Incurvper semetipsam Veritas reprobans, ait: Semen autem quod in spinis cecidit, hi sunt qui audierunt verbum, et a sollicitudinibus et divitiis et voluptatibus vitae euntes suff
Abbreviated transcription (Latin):
sicut turris quȩ ẽ inlibano Quia nimirũ scã aeccłia quȩ
ex causis singłis te̾ptam̃ta ꝓdeant. ꝑ discretionẽ conspicit. &.
qͥ dũ estimari se hebetes nolunt. sepe se in qͥbꝰ dã inqͥsitionib
plusquã necesse s̃ exercentes ex nimia subtilitate fallunt᷑
plus quã decet excreuerit. actionis suȩ rectitudmẽ ĩpsa
confundit Fracto aut̃ pede uł manu ẽ. qͥ uiã dĩ ꝑgere omi¬
mͦ ñ ualce. atq ab onis actib funditꝰ ex sors uacat. quatenꝰ
hec saltẽ ñ ut claudus cũ infirmitate teneat. s ab his om̃ĩmͦ
alienꝰ existat. Gibbus uero ẽ. quẽ terrene sollicitudinis pondꝰ.
de pͥmit. ne ũquã ad suꝑna respiciat. s solis his qͣ in infimiᷤᷤ
calcant᷑ intendat Qui oc si quando aliquid ex bono patriȩ
cȩlestis audierit: ad hoc nimirũ ꝑuerse consuetudinis
ponde pͣ grauatꝰ. cordis faciẽ ñ adtollit Quia cogitationiᷤᷤ

Expanded text:
sicut turris, quae est in Libano , quia nimirum sancta Ecclesia, quae sicut turris, quae est in Libano , quia nimirum sancta Ecclesia, quae ex causis singulis tentamenta prodeant per discretionem conspicit, et qui dum aestimari se hebetes nolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus, plus quam necesse est, exercentes, ex nimia subtilitate falluntur. m plus quam decet excreverit, actionis suae rectitudinem ipsa confundit. Fracto autem pede vel manu est qui viam Dei pergere omnino non valet, atque a bonis actibus funditur exsors vacat, quatenus haec non ut claudus saltem cum infirmitate teneat, sed ab his omnimodo alienus existat. Gibbus vero est quem terrenae sollicitudinis pondus deprimit, 12 ne unquam ad superna respiciat, sed solis his quae in infimis calcantur intendat. Qui et si quando aliquid ex bono patriae coelestis audierit, ad hoc nimirum perversae consuetudinis pondere praegravatus, cordis faciem non attollit, quia cogitationis
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris pͣssus. dũ uenturã lucẽ neqͣqͣm diligendo
comspicit. qͦ gressũ oꝑis porrigat. nescit: Hinc & enĩ ꝓpħante
anna dr̃ sedes scõrũ suorũ seruabit. & impii intenehs
conticescent. Claudus uero ẽ. qui quidem quo ꝑg̾e debea
aspicit. s ꝑ infirmitatẽ mentis: uitȩ uiã ꝑfecte non ualet
tenere quã uidet Quia ad uirtutis statũ dũ stuxa con-¬
suetudo non erigitur. quo desideriũ innititur. illuc gress
oꝑis efficacit̃ non seqͥunt᷑ Hinc &e enĩ paulus dicit Remissas
manꝰ. & dissoluta genua erigite. ⁊ gressus rectos facite. pedi¬
b ur̃is: ut non claudicans quis erret: magis aut̃ sanetur
Paruo aut̃ naso ẽ. qui ad tenendã mensurã discretionis ido
neus nonẽ. Naso quippe odores fetoresq discernmus
Recte ergo ꝑ nasũ discretio expͥmit᷑. ꝑ quã uircutes eligimꝰ.¬
delicta reꝓbamus. Unde ⁊ in laude sponse dr̃ Nasus tuus.

Expanded text:
tenebris, dum venturam lucem nequaquam diligendo conspicit, quo gressum operis porrigat nescit. Hinc etenim, prophetante Anna, dicitur: Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Claudus est, qui quidem quo pergere debeat aspicit, sed per infirmitatem mentis, vitae viam perfecte non valet tenere quam videt, quia ad virtutis statum dum fluxa consuetudo non erigitur, quo desiderium innititur, illuc gressus operis efficaciter non sequuntur. Hinc enim Paulus dicit: Remissas manus et dissoluta genua erigite, et gressus rectos facite pedibus vestris, ut non claudicans qParvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis non est idoneus. Naso quippe odores, fetoresque discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eligimus, vitia reprobamus. Unde in laude sponsae dicitur: Nasus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ ĩfirmã. i xp̃o peccatis  Hinc ẽ qdđ morses c̃dic̃et. nͥ males¬
ces surdo. ꝓtinꝰ ad iunx̃. nec corã ceco pones offendicłm. Sus¬
do qͥppe maledice ẽ. absenti ⁊ ñ audienti derogare Corã ces
uͦ offendicłm pon̾e ẽ. discreta qͥdẽ rẽ ag̾e. s tam̃ ei qͥ lum̃ di¬
cretionis ñ ht̃. scandali occasione̾ p̃be:

Expanded text:
d Moyses cum diceret: Non maledices surdo, protinus adjunxit: Nec coram caeco pones offendiculum . Surdo quippe maledicere, est absenti et non audienti derogare: coram caeco vero offendiculum ponere, est discretam quidem rem agere, sed tamen ei qui lumen discretionis non habet, sca
Abbreviated transcription (Latin):
actiõis Sic inqͥetis ponat᷑ modus. uͥtam̃ otiosis ñ fiat torporsecur.
Sic ab inpatientib extingat᷑ ira. ut tam̃ remissis ac leuib nͣcres¬
cat neglegentia: Sic leues accendant᷑ ad zelũ. ut tam irac̾dis
ñ addat᷑ incendiũ Sic tenacib infundat᷑ tͥbuendi largitasãit
tam̃ ꝓdigis effusionis frena mimine laxent᷑. Sic ꝓdigis pͣdice¬
continentib laudet᷑ coniugiũ: ũ tam̃ ꝯtinentes ñ reuocent᷑ adluixũ
Dic continentib laudet᷑ uirginitas corporis. uͥ tamꝰ ĩ coniuigibus
despecta ñ fiat fecunditas carnis Sic pͣdicanda st̃ bona: ne ex-
lat̾e iuuent᷑ ⁊⁊ mala sic laudanda st̃ bona sũma. ne desꝑentur

Expanded text:
actionis. Sic inquietis ponatur modus, ut tamen otiosis non fiat torpor securus. actionis. Sic inquietis ponatur modus, ut tamen otiosis non fiat torpor securus. Sic ab impatientibus exstinguatur ira, ut tamen remissis ac lenibus non crescat negligentia. Sic lenes accendantur ad zelum, ut tamen iracundis non addatur incendium. Sic tenacibus infundatur tribuendi largitas, ut tamen prodigis effusionis frena minime laxentur. Sic prodigis praediceam continentes non revocentur ad luxum. Sic continentibus laudetur virginitas corporis, ut tamen in conjugibus despecta non fiat fecunditas carnis. Sic praedicanda sunt bona, ne ex latere juventur et mala. Sic laudanda sunt bona summa, ne desperentur
Abbreviated transcription (Latin):
ut sollicitꝰ congruã fingłorũ uulnerib medicinã obpo¬
nat S cũ mogni sit studii ut exortandis singłis seruiat᷑ adim¬
gła e ualde laboriosũ sit unũ qͦmq de ꝓpͥis sub dispensacibe
debite considationis instruere. longe tam̃ ẽ laboriosiꝰ audatu
t̾num̾os. ad iu̾sis passionib laborantes uno eodẽq cr̃pdre iaor
uniꝰ ⁊cõmunis exortatiois ãmon̾e. Ibi qͥppe tanta arte uorc̾r¬
panda ẽ. ut c̃ diu̾sa stt auditorũ uitia. n singłis inuenuat᷑ gruao
&e tam̃ sibimet ipsi ̾sit diu̾sa. Ut int̃ passiones medias. uno ddẽ Auctu
cseut so inore bicipitis gladir tumores cogitationũ carnaliũ exdi¬
uerso lat̾e incidat. Quatenꝰ sic supbis p̾dicet᷑ humilitas uit camͣ
tumdis ñ augeat᷑ metꝰ: sic timidis infundat᷑ auetoritas. ũ tam̾
supbis ñcrescat effrenatio Sic otiosis actorpentib pͣdicet᷑ solli¬
etudo boni oꝑis. ut tam̃ inqͥetis inmodate licentia ñ augeatur

Expanded text:
 et congrua eorum vulneribus medicamina opponat. Sed cum magni studii sit ut exhortandis singulis serviatur ad singula, cum valde laboriosum sit unumquemque de propriis sub dispensatione debitae considerationis instruere, longe tamen est laboriosius auditores innumeros ac diversis passionibus laborantes, uno eodemque tempore, voce unius et communis exhortationis admonere. Ibi quippe tanta arte vox temperanda est, ut cum diversa sint auditorum vitia, et singulis inveniantur congrua, et tamen sibimetipsi non sit diversa; ut inter passiones medias uno quidem ductu transeat, sed more bicipitis gladii tumores cogitationum carnalium ex diverso latere incidat, quatenus sic superbis praedicetur humilitas, ut tamen timidis non augeatur metus, sic timidis infundatur auctoritas, ut tamen superbis non crescat effrenatio. Sic otiosis ac torpentibus praedicetur sollicitudo boni operis, ut tamen inquietis immoderatae licentia non augeatur
Abbreviated transcription (Latin):
nec inlata pauꝑtas inclinat. Et tanto leniꝰ humilitatẽ diui¬
cũ mulceat. qͣnto eos nec abundantia q̃ subleuat exastat.
Non nͣꝙ cam̃ etiã suꝑb diues exortationis blandim̃to placan¬
dis ẽ. qͥa plerũq dura uulnera ꝑ lenia fom̃ta mollescuis.
Et furor insanorũ sepe ad salutẽ medico blandiente reducit᷑.
Cũq cis indulcedine condescendit᷑. langoior insanie mitigat᷑.
Neq enĩ neglegent̃ intuendũ ẽ. qđ cũ saulẽ sp̃s adũsus in.

Expanded text:
nec illata paupertas inclinat; et tanto lenius humilitatem divinec illata paupertas inclinat; et tanto lenius humilitatem divitum mulceat, quanto eos nec abundantia quae sublevat, exaltat. Nonnunquam tamen etiam superbus dives exhortationis blandimento placandus est, quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem medico blandiente reducitur; cumque eis in dulcedine condescenditur, languor insaniae mitigatur. Neque enim negligenter intuendum est, quod cum Saulem spiritus adversus in
Abbreviated transcription (Latin):
faciens. ñ ait roga s p̾cipe Quia & si impendenda est
pietas infirmitati. honor tam̃ ñ debet᷑ elationi. Talib
ergo rectũ qđ dr̃. tanto rectiꝰ iubet᷑. qͣnto ⁊ in reb
transitoriis altitudine cogitationis intumescunt. De his in euan¬
głio dñs dicit: Ue uobis diuites: qͥa habetis consolationem
uram: Quia enĩ qͣsunt eterna gaudia nesciunt. ex p̾senta
uitȩ abundantia consolant᷑: Offerenda ẽ ergo eis ꝯsolatio.
qͦs caminꝰ pauꝑtatas excoquit. atq illis inferendus ẽ timor
quos consolatio głe tẽporalis extollit Ut & ille discant. Ma
diuitias qͣs ñ conspiciunt possident. & isti cognoscant. qa eas
qͣs conspiciunt tenere neqͥqͣm possunt. Perũq tam̃ ꝑsonas
ordinẽ ꝑmutat qͣlitas morũ: ut sit diues humilis. sit paup
elatus: Unde mox pͣdicantis lingua cũ audientis debet uiti
cõponi. ut tanto districtiꝰ inpauꝑe elationẽ feriat. qͥnto eã

Expanded text:
faciens non ait, Roga, sed Praecipe, quia etsi impendenda est faciens non ait, Roga, sed Praecipe, quia etsi impendenda est pietas infirmitati, honor tamen non debetur elationi. Talibus ergo rectum quod dicitur, tanto rectius jubetur, quanto et in rebus transitoriis altitudine cogitationis intumescunt. De his in Evangelio Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram . Quia enim quae sunt aeterna gaudia nesciunt, ex praesentis vitae abundantia consolantur. Offerenda est ergo eis consolatio, quos caminus paupertatis excoquit; atque illis inferendus est timor, quos consolatio gloriae temporalis extollit; ut et illi discant quia divitias quas non conspiciunt possident, et isti cognoscant quia eas quas conspiciunt nequaquam tenere possunt. Plerumque tamen personarum ordinem permutat qualitas morum, ut sit dives humilis, sit pauper elatus. Unde mox praedicantis lingua cum audientis debet vita componi, ut tanto districtius in paupere elationem feriat, quanto eam
Abbreviated transcription (Latin):
bona qͣ faciunt abscondunt. & tam̃ quib dã factis publu
mala dese opinari ꝑmitunt. Sed quid utilitatis est
qđ euncta hec collecta enumeratione transcurrimus.
asi non etiã am monitionis modos
UCER IGITUR. ammonendi sunt uiri. atq
aliter femine. qͥa illis grauia. istis uero in¬
iungenda sunt leuiora. ut illos magna exer¬
plerumq seueritaᷤ a monitionis ad ꝓfectũ
dirigit. ułtos uero ad meliora oꝑa dep̾catio blanda
cõponit Scriptũ quippe ẽ. seniorẽ ne increpaueriᷤ
sed obsecra ut patrem
tionis solatiũ contra tribulationẽ. istis uero inferre metũ
dicit Pauꝑcła tẽpestate conuulsa. Rursũq hanc consolat᷑
dicetis. Elegite incamino pauꝑtatis At contra paulus
discipło de diuitib dicit: Diuitib huiꝰ scłi pͣcipe ñ suꝑbe
saꝑe : neq sꝑare inincerto diuitiarũ suarũ Ubi notan.¬
dum ualde ẽ. qͥa humilitas doctor memoriã diuitumr

Expanded text:
bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Sed quid utilitatis est, quod cuncta haec collecta numeratione transcurrimus, si non etiam admonitionis modos Aliter igitur admonendi sunt viri, atque aliter feminae, quia illis graviora, istis vero injungenda sunt leviora, ut illos magna exerplerumque severitas admonitionis ad profectum dirigit; istos vero ad meliora opera 36 deprecatio blanda componit. Scriptum quippe est: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem tionis solatium contra tribulationem, istis vero inferre metum dicit: Paupercula tempestate convulsa . Rursumque banc consolatur, dicens: Elegi te in camino paupertatis . At contra Paulus discipulo de divitibus dicit: Divitibus hujus saeculi praecipe non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum suarum . Ubi notandum valde est, quod humilitatis doctor memoriam divitum
Abbreviated transcription (Latin):
Alit̾ qͦs apͣdicatione inꝑfectio uł etas ꝓhibet. & tam̃ pͥci¬
pitatio impellit. alit̾ qui in hoc qd̾ te̾ꝑoraliter appe.¬
tunt ꝓsꝑant᷑. aliter qui quidẽ ipuȩ mundisunt con¬
cupiscunt. s tam̃ aduersitatis labore fatigantur
liter coniugtis obligati. alit̃ acomugii nexib lib̾i.
alit̃ ammistionẽ carnis exꝑti. alit̃ ignorantes.
Alit̃ qͥ peccata deplorant oꝑm. alit̾ qͥ cogitationũ: alit̃
qͥ cõmissa plangunt. ⁊ tam̃ ñ deserunt. alit̃ qͥ deserunt
nec tamen plangunt.
liter qui illicita quȩ faciunt. etiã lauidant. alit̃
qͥ accusant praua. nec tamen deuitant.
Aliter qui repentina concupiscentia superantur:¬
atq aliter qui in culpa exconsilio ligantur:
Iliter qui licet minima. crebro tam̃ illicita faciub. deme
Alicei Qse aparuis custodiunt s aliqͣndo inguib demergun
lit q ona nec inchoant. alit̃ qͥ inchoata minime consũmãt
liter qui mala occulte agunt. &e bona publice. aliter qͥ

Expanded text:
aliter quos a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter qui cogitationum; aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguni bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant. Aliter qui mala occulte agunt, et bona publice; aliter qui
Abbreviated transcription (Latin):
ostendimus. nunc qualit̾ doceat
de monstremus. Ut enĩ longe anͣ
nos reuerende momorie gͣgoriꝰ
nazãzenus edocuit. ñ una eadẽq
cunctis exortatio c̃gruit. qͥa nec
Aliter huius mundi sapientes: aliter hebetes. aliter in puden¬
tes. aliter uerecundi. aliter ꝓterui. aliter pusillanime
Alit̃ inpatientes. alit̾ pacientes. alit̾ bemuoli alit̃ in un
alit̃ simplices. alit̾ ĩpuri. alit̃ incolumes. aliter egri.
Lit̃ qͥ flagella metuunt. & ꝓpt̾ea in nocent̃ uiuunt.
alit̾ qͥ sic ĩ iniqͥtate duruerunt. ut nec ꝑflagella corrigant᷑
lit̃ nmis taciti. alit̃ multiloqͥo uacantes. alit̾ pigͥ. alit̃
lit̾ ꝑtinaces. alit̾ in constantes : alit̾ gule dediti. alit̃ abstinen
oc aliena tapere non desistunt.
liter discordes. alit̃ pacati: alit̾ seminanteᷤᷤ iurgia. aliterꝰ
telligunt: alit̾ qͥ recte qͥdẽ intelligunt. s humilit̃ non¬

Expanded text:
ostendimus, nunc qualiter doceat ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Ut enim longe ante nos reverendae memoriae Gregorius Nazianzenus edocuit , non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia necaliter hujus mundi sapientes, aliter hebetes; aliter impudentes, aliter verecundi; aliter protervi, aliter pusillanimes; aliter impatientes, aliter patientes; aliter benevoli, aliter invidi; aliter simplices, aliter impuri; aliter incolumes, aliter aegri; aliter qui flagella metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur; aliter nimis taciti, aliter multiloquio vacantes; aliter timidi, alialiter pertinaces, aliter inconstantes; aliter gulae dediti, aliter abstinenet aliena rapere non desistunt; liter discordes, aliter pacati; aliter seminantes jurgia, aliter ptelligunt, aliter qui recte quidem intelligunt, sed haec
Abbreviated transcription (Latin):
par morum qualitas astringit:
Et lenis sibilus equos mitigit. catulos instigat Et medi¬
camentu qđ hunc morbũ inminuit. alteri uires uingit.
Et panis qͥ uitã fortiũ roborat. paruulorũ necat Pro qͣͥli¬
tate igit᷑ audientiũ. formari debet sermo doctorũ: ut
ad sua singłis congruat.e tam̃ a cõmunis significationiᷤ
arce nͣꝗ recedat. Quid enĩ sunt intente mentes auditoꝵ.
nisi ut ita dixerĩ qͣdã incythata censiones. strate cordaru
Quas tangendi artifex ut nͣ sibi met ipsi dissimile canticuͣ
faciat. disfimilit̾ pulsat. Et idcirco corde consonã modu-¬
lationẽ reddunt. qͥa uno qͥdẽ plectro. s ñ uno in pulsu
feriunt᷑ Unde n doctor qͥsq ut in una cunctos uirtute ca-¬
ritatis edificet. ex una doctrina ñ una eadẽq exortatione
cangere corda audientiu᷑ debet.
lit̾ in opes. alit̾ locupletes: alit̾ leti. aliter tristes.
lit̾ subditi. alit̃ pͣlati: alit̃ serui. aliter dñi.¬
QUAUIS ESSE DEBEAT RASTOR

Expanded text:
par morum qualitas astringit; et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit; et panis qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium, formari debet sermoper singula singulis congruat, et a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi, ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordaruquas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, dissimiliter pulsat. Et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno impulsu feriuntur. Unde et doctor quisque, ut in una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione tangere corda audientium debet.inopes, aliter locupletes; aliter laeti, aliter tristes; aliter subditi, aliter praelati; aliter servi, aliter domiqualis esse debeat pastor
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓfecto hii qͥ ea quȩ sunt dnĩ nesciunt: adnõ nescunt᷑. pau¬
lo attestante qͥ ait. Siquis aut̃ ignorat: ignorabit᷑. Iue nimirum
pastoꝵ sepe imꝑicia. m̃tis ꝯgruit subiectoꝵ: qͥa quãuis lumen scie¬
ciȩ sua culpa exigente ñ habeant. districto tñ iudicio agit᷑: ut ꝑ
eoꝵ ignorantiã. hii oiã qͥ sequunt᷑ offendant. Hinc nãq in eu̾głio¬
ꝑsemet ipsã u̾itas dicit. Si cecꝰ ceco ducatũ p̾beat: ambo infoueam
cadunt. Hinc psalmista ñ optantis animo. s ꝓpħantis mistĩo: de¬
incurua. Oculi qͥppe sunt: qui in ipsa honoris sũmi facie positi.
ꝓuidendi itineris officiũ susceꝑunt. Quib hu nimirũ qui
subsecunt᷑ inherent. dorsa nominant᷑. Obscuratis ergo oculis
dorsũ flectit᷑ qͥi cũ lum̃ scientie ꝑdunt qͥ pͥeunt. ꝓfecto ad-

Expanded text:
e sunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabitur . Quae nimirum Pastorum saepe imperitia meritis congruit subjectorum, quia quamvis lumen scientiae sua culpa exigente non habeant, districto tamen judicio agitur, ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntper semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Hinc Psalmista, non optantis animo, sed prophetantis mysterio, deOculi quippe sunt, qui in ipsa honoris summi facie positi, providendi itineris officium suscipiunt. Quibus hi nimirum, qui subsequenter inhaerent, dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum flectitur: quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad
Abbreviated transcription (Latin):
cxibu sseqauiis̃ ialo aginda bona st̃ ut potestas huiꝰ mundi nula
timeat: autt phes głie tͥnsitorie laudis sumat᷑: Ged c̃ ĩfir mã mntẽ
aatetuꝰ Robur ascendde ñ posse pensaret. ut ⁊ pͣuitatẽ simul utta¬
ret ulaudrẽ pͣdicator egͥgius ei amonendo aliqͥo obptulit er aliqͥa
tulit. Conce dendo enĩ leuia. fubtͣhit acͥora: ut qͥa ad deserenda
cuncta sumiil ñ ad sirget: dũ inqͥddã suũ uitiũ animꝰ familia¬
rit̾ relinqͥt᷑: a qͦdã suo fine dolore tolleretur¬
eciends uͦ c̃ pͥdicatori. ut auditoris suii animũ ultͣ uires
ñ tͣhat. ne ut ita dicã plusqͣm ualet tendit᷑ m̃tis corda
rũpat᷑ alta emꝰ q̃q̃ debent multis audientib contegi: ĩ
uix paueis aꝑiri Ninc nãq ꝑsemet ipsã ueritas dic̃ Iuis putaᷤᷤ
ẽ fidelis seruus ⁊iprudens. qͦm ꝯstituit dñs suꝑ familiã sua̾. ut

Expanded text:
enim ideo bona agenda sunt ut potestas hujus mundi nulla timeatur, aut per haec gloria transitoriae laudis sumatur: sed cum infirmam mentem ad tantum robur ascendere non posse pensaret, ut et pravitatem simul vitaret et laudem praedicator egregius et admonendo aliquid obtulit et aliquid tcuncta simul non assurgeret, dum in quodam suo animus familiariter relinquitur, a quodam suo fine dolore tollereturest praedicatori, ut auditoris sui animum ultra vires non trahat, ne, ut ita dicam, dum plus quam valet tenditur, mentis chorda rumpatur. Alta enim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Quis putas est fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uh̃̾is fidutiã iꝰ pulchritudine tua. fornicata es ĩ nominetuo
Fidutia cͥppe sue pulehritudinis aimꝰ adtollit᷑. c̾ deuirtutũ meritiᷤ
ligni sp̃s ꝑ innum̾a uitia seducendo corrũpunt: Notandũ uͦ qđ
deserit. laudẽ ꝓtinꝰ pͥuatã qͣrit. & sͥ arrogare ĩcipit omẽ bonu.
qđ ut largitoris p̾comio seruiret accepit Opimonis sue głam di¬
latare desicd̾at. satagit ut mirabilis cunctis innotescat. In suo gͦ
noi̾e fornicat᷑ qͣ legalis thori comibiũ deserens. corruptori spui
oꝑis elatiõe dñat᷑. Quȩ tam̃ uircutis elatio ꝗͣuis plene nͣsuꝑat.
ut cꝰq tam̃ ⁊ electorũ sepe aĩmũ tẽptat E ed cͥ subleuatis destituit᷑.¬

Expanded text:
ns fiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine tuo . Fiducia quippe suae pulchritudinis animus attollitur, cum de virtutem meritis ligni spiritus per innumera vitia seducendo corrumpunt. Notandum vero qi Rectoris deserit, laudem protinus privatam quaerit, et sibi arrogare incipit omne bonum, quod ut largitoris praeconio serviret, accepit. Opinionis suae gloriam dilatare desiderat, satagit ut mirabilis cunctis innotescat. In suo ergo nomine fornicatur quae legalis thori connubium deserens, corruptori spiritui operis elatione dominatur: quae tamen virtutis elatio, quamvis plene non superat, utcunque tamen et electorum animum saepe tentat; sed cum sublevatus destituit
Abbreviated transcription (Latin):
ligit᷑. qͥa illud repetit un descendit. & relaxata deꝑit: qͥa se ꝑ
infima inutilit̾ spargit. Quo enĩ suꝑ uacuis u̾b̾ asilentũ sui
censura dissipat᷑. qͣsi tot riuis extͣse ducit᷑. Hnde ⁊ redire in

Expanded text:
ligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per ligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducit
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt. & tam̃ insilentio lingua pͣmunt. quasi conspectis uulneribuᷤ
usũ medicaminis subtrahunt. ⁊ eo mortis actores fiunt. qͦuirus quod
poterant curare noluet̾ Lingua enĩ difcrete frenanda ẽ. ñ ĩsolubi¬
lit̾ obliganda. Seriptũ nãq ẽ sapiens cacebit usq ad cẽpꝰ. Ut nimirũ
cũ oportunũ fuerit considat pꝰposita cenfura silentii loqͣndo quę
congruunt in usũ se utilitatis inpendat. Et rutsũ scriptũ ẽ. Tẽpus
ne aut c̃ restringi lingua debi. ꝑ u̾ba imitilit̾ defluat: aut c̃ loqui
rans ait. Pone dñẽ custodiã ori meo. ⁊ osttu̾ circ̃stantie labiis meis.
pore uox apiat. & rursum congruo taciturnitas claudat:
t contra amonendi sunt multiloqͥo uaccantes ut uigilant̃ aspiciant
a qͣnto rectitudinis statu deꝑeunt. dũ ꝑmultiplitia uͣba dila¬
bunt᷑. humana uenĩ mens aqͣ more & circ̃dausa ad suꝑiora col¬

Expanded text:
ciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus ciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Lingua itaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Et rursum scriptum est: Tempus ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat, aut cum loqui rans ait: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . pore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. At contra abmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens, aquae more, et circumclusa ad superiora col
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. Nũ qͥppe in nob̾ ẽ corde fugatiꝰ. qd̾ a nob̾ tocieᷤᷤ recedit. qͦtieᷤ
ꝑ prauas cogitationes dessuit. Hinc uenĩ psilmista ait. Cor meuor
dereliqͥt me: Hinc adsemet ipsũ rediens dicit. Inuenit seruus tuuiᷤ
cor suũ. ut oraret te Cũ gͦ cogitatio ꝑ custodiã restringit᷑. cor qd̃
fugere consueũ inuenit᷑. Perũq aũ nimis taciti. cũ mmulla ĩ¬
nsta patiunt᷑. eo ĩacͥorẽ dolorẽ ꝓdeunt. qͦ ea qͣ sustinent nͣ loctͣ.
Na si inlatas molestias tranqͥlle lingua dic̃et. a conscientia dolor ema
ne int̾ molesta qͣ tolerant. dũ linguã tenent uͣ doloris exaggerent
Ammonendi st̃ enĩ ut si ꝓximos sic̃ sediligunt. mimine illiᷤᷤ taceant:
un eos iuste repͣhendunt. Uocis enĩ medicamine utroruq saluti con¬
currit᷑: dũ ⁊ abillo qͥ infert actio pͣua cõpescit᷑. & abhoc qͥ sustum
doloris feruor uulnere aꝑto teꝑat᷑. Qui eni ꝓocimorũ mala respi¬

Expanded text:
corde fugacius, quod a nobis toties recedit, quoties per pravas cogitationes defluit. Hinc etenim Psalmista ait: Cor meum dereliquit me . Hinc ad semetipsum rediens, ait: Invenit servus tuus cor suum ut oraret te . Cum ergo cogitatio per custodiam 54 restringitur, cor quod fugere consuevit invenitur. Plerumque autem nimis taciti cum nonnulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatasne inter molesta quae tolerant, dum linguam tenent, vim doloris exaggerent. Admonendi sunt enim, ut si proximos sicut se diligunt, minime ilunde eos juste reprehendunt. Vocis medicamine utrorumque saluti concurritur, dum ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui enim proximorum mala respi
Abbreviated transcription (Latin):
res fiant. s sic siqͦ ualde sunt eorũ p̾raua. apud semet¬
ipsos duudicent. ut tam̃ diuino timore constricti. ferre
sub eis iugũ reuerentie ñ recusent Qđ meliꝰ ostendim
si dauid factũ ad mediũ deducamꝰ. Saul qͥppe ꝑsecuto
cũ adpurgandũ uentrẽ speluncã fuisset in gressus. illic

Expanded text:
res fiant; sed sic quae valde sunt eorum prava, apud semetres fiant; sed sic quae valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem
Abbreviated transcription (Latin):
Ion aut̃ dormire s dormitare ẽ. qͣ qͥdẽ repͣheͦncdasunt
cognoscere. s tam̃ ꝓpt̾ mͣtis tediũ. dignis ea increpationib
ñ em̃dare Dormitando uͦ oculus ad plenissimũ sõnũ
ad hoc qͣndoq negligentie sue merito p̾uenit. ut qd̾
a subiectis delinqͥt᷑. nec cognoscat. Ammonendi sunt
itaq qͥ pͣsunt. ut ꝑcircu̾spectionis studiũ. cęli animalia
& intꝰ oculis plena describunt᷑ Dignu̾q ẽ ut cuncti
qͥ p̃sunt. intꝰ atq in circuitu oculos habeant. qͣte nꝰ &
int̾no iudici insemet ipsis placere studeant. ⁊ exẽpla
uitȩ extiꝰ pͣbentes. ea etiã que inaliis sunt corrigenda.
depͣhendant Ammonendi sunt subditi. ne pͣpositoꝵ
suorũ uitã temere iudicent. siqͥd eos fortasse agere
rep̾hensibilit̾ uident. ne unde recta redargint. inde ꝑ
elationis inpulsũ. in ꝓfundiora mergant᷑ Ammonenbi
sunt necũ culpas pͣpositorũ consid̾ant. contͣ eos audado¬

Expanded text:
on autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum duciturad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur nec cognoscat. Admonendi sunt itaque qui praesunt, ut per circumspectionis studium coeli animalia et intus oculis plena describuntur , dignumque est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse gerere reprehensibiliter vident, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audacio
Abbreviated transcription (Latin):
caim uͦ  admunera eiꝰ ñ respexit Iratusq ẽ cain uehemͣt.
& concidit uultus eius. Niuor itaq sacrificũ. fratͥcidii semi-¬
nariũ fuit. Nã que̾ meliorẽ se ẽẽ doluit. ne ut cuͣq ẽẽt
cẽptauit. Dicendũ ẽ inuidis. qͥa dũ se usta intrinsecus pes¬
te consumunt. etiã qͥcqͥd inse aliud boni hab̾e uidentur
interimunt. Unde scriptũ ẽ. Uita carniũ sanitas cordis.
putredo ossuũ inuidia. Quid enĩ ꝑ carnes nisi infirma
qͣdã ac tenera : & qͥd ꝑ ossa. nisi fortia acta signantur:
Et plerũq contingit ut qͥdã cũ cordis innocentia in nͣnulł
sius actib infirmi uideant᷑. qͥdã uͦ iã qͣdã ante humanos
oculos robusta exerceant. s tamͣ erga aliorũ. bona ĩtꝰ in¬
uidie pestilentia tabescant Bene gͦ dr̃ uita carniũ sani¬
tas cordis. qͥa si mͣtis ĩnocentia custodit᷑. etiã siqͣ foris in¬
firma sunt. qͣndoq roborant᷑. Et recte illic subdit᷑. pu

Expanded text:
era ejus non respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Livor itaque sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset amputavit. Dicendum est invidis quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia . Quid enim per carnes nisi infirma quaedam ac tenera, et quid per ossa nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit ut quidam cum cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero iam quidam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: vita carnium sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiamsi qua foris infirm
Abbreviated transcription (Latin):
simulat. eo se esuriens ꝑ uoluptatũ desiłia spargat hinc rur-
ritate pͣdicante. uno qͥdem exeunti spu. munda domꝰ dr̃.
s multiplitiꝰ redeunte dũ uaccat occupat᷑. Pleru̾q piger du
necessaria agͣe negligit. qͣdã sibi diffilia opponit. qdã uͦ in-¬
caute formidat. Et dũ qͣsi inuenit qd̵ uelut ite metuat ostendꝰ.
qd iotio qͣsi ñ inuste torpescat Cui recte ꝑ salomonẽ dr̃. Propt̾
frigus piger arare noluit. m̃dicab ergo estace. inͣ dabitꝰ ex

Expanded text:
simulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eosimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eoritate praedicante , uno quidem exeunte spiritu munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Plerumque piger dum necessaria agere negligit, quaedam sibi difficilia opponit, quaedam vero incaute formidat; et dum quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non injuste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit; mendicabit ergo aestate, et non dabitur e
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatis caret. Sigͦ ratio deotioso sermone exigit᷑ pensemꝰ
ꝗͣ pena multilo qͥuͥ maneat. ĩ qͦ etiã ꝑ noxia uerba pec̾at᷑:¬
UTERãmonendi st̃ pigri.
atq alit̾ pͣcipites. Illi nãq suadendi funt ne agendabona
nolumꝰ. paulo pꝰ c̃ uolumꝰ ñ ualemꝰ. Ipsa qͥppe desidia mͣtis dũ
congruo feruore ñ accendit᷑. abonorũ desidio funditꝰ ctͣiua-¬
lescente furtĩ torpore mactat᷑ Unde apte ꝑsalomonẽ dr̃ Pigͣ¬
do inmittit sopore̾ Piger enĩ recte sentiendo qͣsi uigilat. qͣm¬
uis mloꝑando torpescat S pigredo sopore̾ inmitt̾e dr̃. qͥa pau¬
lisꝑ etiã rec̾te sentiendi uigilantia amittit᷑. dũ abene oꝑandi
stucdio cessatur. Ubi recte subiungit᷑. kt anima de soluta esuriet.
Nã qͥa se adsuꝑiora stringendo ñ dirigit: neglectã se inferiꝰ ꝑ
desicdia expandit &̾ dũ studiorũ sublimiũ ingore ñ stringit᷑.
cupiditatis infime fame sauciat᷑. ut qͦ se ꝑdisciplina̾ ligare dis-¬

Expanded text:
utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquium maneat in quo etiam per innoxia verba peccatter admonendi sunt pigri, atque aliter praecipites. Illi namque suadendi sunt, ne agenda bonanolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56 ligare dis
Abbreviated transcription (Latin):
endo uoluisset. in ipsa eiꝰ itineris retardatione signat᷑. Balaam nãq
ꝑuenire ad ꝓpositũ cendit. s eiꝰ uocũ animal cui p̾sid̾et p̃pedit: srohi¬
bitione qͥppe inmorata asina angłm uidet. quẽ humana mens non
uidet. qr plerũq caro ꝑ molestias carda. Nagello suo m̃ti dm̃ indicat.
quẽ mens ipsa carni p̾sidens ñ uidebat: Ita ut anxietatẽ sp̃s ꝓficere
in hoc mundo cupientis. uelut iter tendentis ĩnpediat. donecei in¬
uifibilẽ qͥ sibi obuiat innotescat. Unde ⁊bene ꝑpetrũ dr̃ Correp-¬

Expanded text:
endo voluisset in ipsa ejus itineris retardatione signatur . Balaam namque endo voluisset in ipsa ejus itineris retardatione signatur . Balaam namque pervenire ad propositum tendit, sed ejus votum animal cui praesidet praepedit. Prohibitione quippe immorata asina angelum videt, quem humana mens non videt; quia plerumque caro per molestias tarda flagello suo menti Deum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat, ita ut anxietatem spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis impediat, donec ei invisibilem qui sibi obviat innotescat. Unde et 51 bene per P
Abbreviated transcription (Latin):
Nlorũ uͦ bona q̃ habere nͣ possunt. sidiligerent sua fecisseñ
Sic qͥppe sunt unũsi confistentes inside. sicut multa membra
uno ꝯtinent᷑ incorpore Quȩ ꝑ officiũ qͥdẽ diu̾sa sunt. s qͦ
sibi uicissim congruunt. unũ funt Unde fit ut ꝑoculum
uideat : & ꝑ pedes oculi gradiant᷑ Ori auditꝰ auriũ seruiat.
& ad usũ suu̾ aurib oris lingua concurrat. susfraget᷑ ma¬
imitari qd̾ sumꝰ. Nr̃a sunt nimirũ qͣnsi imitari ñ possumꝰ.
amamꝰ in aliis. ⁊ amantiũ fiunt : q̃q amant᷑ in nob̾ hinc
gͦ pensent inuidi. caritas qͣnte uirtutis ẽ. qͣ aliem laboriᷤᷤ
oꝑa nr᷑a sine labore facit Dicendũ itaq inuidis. qͥa dũ
se aliuore minime custodiunt. in antiqͣm uersuti hostiᷤᷤ
extra se inelatione ducitur. cuisit conditiõi subditus ex ꝑcussa qͣm susti-¬
net carne memoretur Id recte ꝑbalaam sitam̃ uocẽ dĩ subseqͥ obedi¬

Expanded text:
Aliorum vero bona quae habere non possunt, si diligerent, sua facerent. Aliorum vero bona quae habere non possunt, si diligerent, sua facerent. Sic quippe sunt universi consistentes in fide, sicut multa membra uno in corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed eo quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt. Unde fit ut pes per oculum videat, et per pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, et ad usum suum auribus oris lingua concurrat; suffragetimitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitasopera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis quia, dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostextra se in elationem ducitur, cui sit conditioni subditus, ex percussa quam sustinet carne memoretur. Quod recte per Balaam si tamen vocem Dei subsequi obedi