comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ doctores. qͥmista uita positi. iã sub¬
limia secreta illiꝰ uitȩ penet᷑bant:
occła incubicłm regis illiꝰ ingressa
fuerat. Et caute intuendum est.
qr ñ dix̃ in cubicłm sponsi: s icubi¬
łm regis. Nominando enĩ regẽ. re¬
uerentiã secretoꝵ ault ostendere:
qr qͣnto potens ẽ cubicłm. tanto ma¬
ior ẽ reuerentia exhibenda inhis
atq intrat᷑. Ne gͦ dũ cognoscit se¬
creta dĩ unus quisq dũ occulta
iudicia rimat᷑. dũ ad sublimia con¬
tẽplationis attollit᷑. extollatur.
et in suꝑbiã dilabat᷑. regis dr̃ cubi¬
culũ intrare: idẽ cui maior tanto
reuerentia exhibenda ẽ. qͣntoma¬
gis anima ad coguoscenda eiꝰ secre¬
ta intͦducit᷑. Ut unusqͥsq qͥ profi¬
ciat. qͥ iã exaltat᷑ ꝑ grãm ad sublimia
secreta ꝑuenit. se ipsũ adtendat:
et ex ipso ꝓfectu ampliꝰ humiliet᷑.
Unde et ez echiel quotiens ad
sublinia contẽplanda ducitur:
filiꝰ hominis uocat᷑: Ac siei dicat᷑.

Expanded text:
 doctores, qui in ista vita positi, jam sublimia secreta illius vitae penetrabant, Ecclesia in cubiculum regis illius ingressa fuerat. Et caute intuendum est, quia non dicit in cubiculum sponsi, sed in cubiculum regis. Nominando enim regem, reverentiam secretorum vult ostendere, quia quanto potens est cubiculum, tanto major est reverentia exhibenda in his ad quae intratur. Ne ergo dum cognoscit secreta Dei unusquisque, dum occulta judicia rimatur, dum ad sublimia contemplationis attollitur, extollatur et in superbiam dilabatur, regis dicitur cubiculum intrare; id est, cui tanto major reverentia exhibenda est, quanto magis anima ad cognoscenda ejus secreta ducitur. Ut unusquisque proficiat, qui jam exaltatus per gratiam ad sublimia secreta pervenit, seipsum attendat, et ex ipso profectu amplius humilietur. Unde et Ezechiel, quoties ad sublimia contemplanda ducitur, filius hominis vocatur, ac si ei dicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
bus studere: uidemꝰ enĩ plerosq
habere caritatẽ. seruare mansue¬
tudinẽ. honestatẽ extĩorẽ in om̃ib
exercere. quas tñ uirtutes. ñ ut dõ.
s: ut hominib placeant exhibent:
que id eirco uirtutes ñ sunt. qr dõ
placere ñ appetunt. Olent tam̃ in
humanis naribꝰ: dũ humano iudi¬
cio bonã opinionẽ reddunt. S cõ¬
parentur hȩc uͦ odori redẽptoris
nr̃i: cõparent᷑ hȩc ueris uirtutib
et dicatur. E odor unguentoꝵ tuoꝵ
suꝑ omĩa aromata: idẽ fraglantia
uirtutũ tuarũ omẽm speciẽ uirtu¬
tum sapientiũ mundi fuꝑat: uide¬
licet fictas imagines coꝵ. ex ueri¬
tate tͣnscendit. Qͥa scdo̾ loco senti¬
ri hoc qđ dictũ ẽ. de una quaq aĩa
diximꝰ: adhuc eundẽ sensum si pos¬
sumꝰ adiuuante dño subtiliꝰ exequa¬
mur. Omĩs anima quȩ tumet dm̃.
iam subiugo eiꝰ ẽ: s adbuc longe. qͥa

Expanded text:
re, videmus enim plerosque habere charitatem servare mansuetudinem, honestatem exteriorem in omnibus exercere. Quas tamen virtutes, non ut Deo, sed ut hominibus placeant exhibent. Quae idcirco virtutes non sunt, quia Deo placere non appetunt. Olent tamen in humanis naribus dum humano judicio bonam opinionem reddunt. Sed comparentur haec vero odori Redemptoris nostri, comparentur veris virtutiet dicatur: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Id est, flagrantia virtutum tuarum, omnem speciem virtutum sapientium mundi superat, quia videlicet fictas imagines eorum ex veritate transcendit. Quia secundo loco sentiri hoc, quod dictum est, de unaquaque anima diximus; adhuc eumdem sensum, si possumus, adjuvante Domino, subtilius exsequamur. 5. Omnis anima quae timet Deum, jam sub jugo ejus est, sed adhuc lo
Abbreviated transcription (Latin):
quã scientia. Unĩ ẽ enĩ scientia.
humilitas habundantiã scientie.
Recte diligunt te. Ac sidiceret.
Non recti adhuc te timent. s re¬
cti diligunt te. Omĩs enĩ qͥ ꝑti¬

Expanded text:
quam scientia. Vinum est scientia humilitas abundantiam scientiae. Recti diligunt te: Ac si diceret: Non recti adhuc timent. Recti diligunt te: omnis enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
in suis festiuitatib colebant᷑. Ita
cantica canticoꝵ secrerũ quoddam
et sollẽpne int̾ius ẽ. qđ secretũ in oc¬
cultis intelligentiꝰ penetrat᷑. Nã si
oxt̾iorib uerb̾attendit᷑. secretũ ñ ẽ.
alia sunt cantica uictorie. alia canti¬
oa exortationis. et contestationis.
alia cantica exultationis. alia can¬
tica adiutorii. alia cantica comun¬
ctionis dõ. Cantiẽ uictoris ẽ. quę
maria tͣnsacto mari rubro cecinit
dicens. Cantemꝰ dño głõse enĩ hono¬
rificatus ẽ ęquũ et ascensorẽ ꝓiecto
inmare. Cantic̃ exhortationis et con¬
testationis ẽ qđ moyses istahelitis
ad t̃ram ꝓmissionis ꝓpiquantib¬

Expanded text:
in suis festivitatibus celebrabantur. In in suis festivitatibus celebrabantur. In Cantico canticorum secretum quoddam, et solemne interius est, quod secretum in occultis intelligentiis penetratur; nam si exterioribus verbis attendalia sunt cantica victoriae, alia cantica exhortationis et contestationis, alia cantica exsultationis, alia cantica adjutorii, alia cantica conjunctionis cum Deo. Canticum victoriae est, quod Moyses, transacto mari Rubro, cecinit, dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est, equum et ascensorem projecit in mare . Canticum exhortationis et contestationis est, quod Moyses, Israelitis ad terram promissionis propinquantib
Abbreviated transcription (Latin):
tus sponsi et sponse ponit᷑. Idẽ can¬
ticũ canticoꝵ qđ tanto ẽ om̃ib canti¬
stiblimiꝰ. quanto et in nuptiis sol¬
lempnitaris sublimioris offert᷑.
ꝑsla enĩ cantica uicia deuitant᷑.
ꝑ ista uͦ unusquisq uirtutibus
locupletur. ꝑ illa cauet᷑ hostis.
ꝑ hoc dñs familiari amore com¬

Expanded text:
um sponsi et sponsae canitur, id est Cantica canticorum, quod tanto est omnibus cantisolemnius, quanto et in nuptiis solemnitatis sublimioris offertur. Per illa cantica vitia devitantur, per ista vero unusquisque virtutibus locupletatur. Per illa cavetur hostis, per haec Dominus familiari amore com
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã aparadisi gau¬
aus expulsũ est genus
humanũ. in istã peregri¬
nationẽ uitȩ p̃sentis ue¬
niens. cecum cor aspũali intelleo¬
tu habet. Cui ceco cordi si dicoret᷑
uoce diuina sequere dm̃ uł dili¬
ge dm̃. sic̃ ei in lege dictũ est :
semel foris missum et ꝑ torporẽ
insensibilitatis frigidum ñ caps¬
ret qđ audiret. idcirco ꝑ quedã
eniginata sermo diuinꝰ anue tor¬
penti et frigide loquit᷑. et do reb
quas nouit latenter insinuat ei a

Expanded text:
 paradisi gaudiis expulsum est genus humanum, in istam peregrinationem vitae praesentis veniens, caecum cor a spirituali intellectu habet. Cui caeco cordi si diceretur voce humana, sequere Deum, vel dilige Deum, sicut ei in Lege dictum est, semel foris missum et per torporem infidelitatis frigidum non caperet quod audiret. Idcirco per quaedam aenigmata sermo divinus animae torpenti et frigidae loquitur, et de rebus quas novit, latente
Abbreviated transcription (Latin):
Oeduc me insimita mandatorum tuorum albe¬
liua quoniam ipsam uoluit alleliua inclina cor
meum intestimonia tua albelina allelura
allelina Auerte oculos meos neuideant ua¬
nitatem inuia tua ii infi ca me. Inclina

Expanded text:
Deduc me in semitam mandatorum tuorum, allel., quoniam ipsam volui, alleluia. Inclina cor meum in testimonia tua, allel., allel., allel. Vers. Averte oculos ne videant vanitatem, in via vivifica me. Inclina
Abbreviated transcription (Latin):
adoptatos. In hoc gͦ libro ubi sponsꝰ
dr̃ aliqͥd sublimiꝰ insinuat᷑. dũ in
to fedus conunctionis ostenditur.
et carnis. xp̃i et excłẽ celebrata ẽ. fre¬
quenti iteratione memorantur.
Unde ioħs dicit dño annuente. Qͥ
habet sponsam sponsus ẽ. Vnde
dñs idem dicit. Non ieiunabunt
filii sponsi. quã dui cũ illis ẽ spon¬

Expanded text:
adoptatos. In hoc ergo libro ubi sponsus adoptatos. In hoc ergo libro ubi sponsus dicitur, aliquid sublimius insinuatur, dum in eo foedus conjunctionis ostenditur. et carnis Christi et Ecclesiae celebrata est frequenti iteratione meUnde Joannes dicit Domino vivente: Qui habet sponsam sponsus est . Unde idem Dominus: Non jejunabunt filii sponsi quandiu cum illis est spon
Abbreviated transcription (Latin):
ogo sũ. ubi est timor m̃s Sipat̃
eͥgo sũ ubi ẽ bonor m̃s: Et rursũ
diõ. Desponsaui te mͥ iniusticia
et fide uł certe recordat᷑ sũ dici
desponsationiᷤᷤ tuȩ in descrto. Et
quidẽ apud dm̃. qñ et qñ ñ est. S
qr priᷤ timeri seuult. ut honoret᷑:
et priꝰ honorari. ut ad eiꝰ amorẽ¬
ꝑueniat᷑. et dnm se ꝓpt̃ timorẽ
rominat. et patrẽ ꝓpt̃ honorẽ.
et sponsũ ꝓpt̾ amorẽ. ut ꝑtimo¬
rẽ ueniatur ad honorẽ. ꝑ honorẽ
uero eiꝰ ꝑueniatur ad amorẽ. qñ¬
to gͦ dignꝰ ẽ honor quã timor. tan
honor: tanto plus gaudet ds̃ di
sponsus nominat᷑ et sponsa. ut
non soli timori. ñ soli reuerentię.
s etiã amori descruiatur. et in
his uerbis exteriorib mectetur
asfect᷑. interior. Cũ se dnm̃ no¬
minat. indicat qđ creati sumus.
Cũ se patrẽ nominat. indicat qd̃
adoptati. Cũ se sponsũ nominat.
indicat qđ coniuncti. Plus autẽ¬
ẽ coniunctos eẽ dõ: quã creatos et

Expanded text:
timor meus? Si pater ego sum, ubi est honor meus ? Et rursum dicit: Desponsavi te mihi in justitia et fide . Vel certe: Recordatus sum diei desponsationis tuae in deserto . Et quidem apud Deum quando et quando non est, sed quia prius timeri se vult ut honoretur, et prius honorari ut ad eum perveniatur, et Dominum se propter timorem nominat, et patrem propter honorem, et sponsum propter amorem. Per timorem veniatur ad honorem, per honorem vero ejus perveniatur ad amorem. Quanto ergo dignius honor quam timor, tanthonor, tanto plus gaudet Deus spsponsus nominatur et sponsa; ut non soli timori, non soli reverentiae, sed etiam amori deserviatur, et in his verbis exterioribus incitetur affectus interior. Cum se Dominum nominat, indicat quod creati sumus; cum se patrem nominat, indicat quod adoptati; cum sponsum se nominat, indicat quod conjuncti. Plus est autem conjunctos esse Deo, quam creatos et
Abbreviated transcription (Latin):
pcꝑat .s am̃ sponsi sui p̃sentiam
quere. at quȩ dicit. Osculetur mȩ
oiorris sui. Suspirans enĩ scã
adpatrẽ. uerba orationis fac̃. ut fili¬
um dirigat. et sua illã p̃sentia illu
s sue ore allocutionẽ faciͣt. Unde et
de crdẽ sponso in euũgło scͥptũ est.
tio nẽ ȩccłȩ aꝑuerat ora ꝓpħarũ.
querit. ut cum de illo querentes eũ
et aliꝰ in itinere uerba facerent. p̃sentẽ
cłã incarnandũ sponsũ adhuc absen¬
tem desiderat. subito intuet᷑ p̃sentẽ.
atq subiungit. Quia meliora ft̃ ube¬
ra tua uino. et odor unguentoꝵ tuoꝵ
suꝑ omĩa a romata. Uiũ fuit scientia le¬
gis. scientia ꝓpħarũ. S ueniens dñs.
qr sapientiã suã ꝑ carnẽ uoluit pre¬
dicare. quasi fecit eã in carnis ube¬
ra lactescere. Quã enĩ in diuini¬
tate sua caꝑe minime poteramꝰ. mtun¬
carnationẽ eiꝰ agnosceremꝰ: Unde ñ
inmerito eiꝰ ubera laudant᷑. qr p̃dica¬
tionis eiꝰ condescensio hoc egit in cor¬

Expanded text:
perat; sed tamen sponsi sui praesentiam quaerebat, quae dicit: Osculetur me osculo oris sui. Suspirans enim sanctad patrem orationem facit, ut filium dirigat, et sua illam praesentia illhetarum, sed suo ore allocutionem faciat. Unde et de eodem sponso in Evangelio scriptum est, tionem Ecclesiae aperuerat ora prophetarum. ri, ut cum de illo quaerentes, eum et alius de illo in itinere verba facerent, praesentem lesia incarnandum sponsum adhuc absentem desiderat, subito intuetur praesentem, atque subjungit: Quia meliora sunt ubera tua vino. Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. 2. Vinum fuit scientia Legis, scientia prophetarum. Sed veniens Dominus, quia sapientiam per carnem voluit praedicare; quasi fecit eam in carnis ubera latescere: quam enim in divinitate sua capere minime poteramus, in incarnatione ejus agnosceremus. Unde non immerito ejus ubera laudantur, quia praedicationis ejus condescensio hoc egit 403 in cor
Abbreviated transcription (Latin):
homines ac deinde subiungit uos
autẽ int̾ homines et discipulos qͣn
dam distantiã fecit. qr uidelicet di¬
uina eis insinuans. eẽ eo supͣ homi¬
nes faciebat. Ait apłs. Si qua igit᷑
in xp̃o noua creatura. uetera tran¬
ficrunt. Ꝙ scimꝰ qr in resurrectione
ur̃a ita corpꝰ sp̃ui adnectit᷑. ut omne
qł fuerat ꝑassionis. inuirtute spc̃.
adsumatur. Isgͦ qui dm̃ sequitur.
imitari debet cotidie resurrecti¬
onẽ suã. ut sic̃ tunc nichil passibile
habebit in corpore. ita nc̃ nichil pas¬
sibile habeat incorde. ut scđm inte¬
riorẽ hominẽ iã noua ereatura sit.
iam quicqͥd uetustũ fuerat calcet
et in uerbis ueterib solã uim ue¬
tustatis inquirat. Seͥptura enĩ sacͣ
mons quidã ẽ. de quo murĩs cor

Expanded text:
homines, ac deinde subjungit, vos homines, ac deinde subjungit, vos autem, inter homines et discipulos suos quamdam distantiam fecit, quia videlicet divina eis insinuans, eos supra homines faciebat, ut ait Apostolus: Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt . Et scimus quia in resurrectione nostra ita corpus spiritui adnectitur, ut omne quod fuerat passionis in virtute spiritus assumatur. Is ergo qui Deum sequitur, imitari debet quotidie resurrectionem suam; ut sicut tunc nihil passibile habebit in corpore, ita nunc nihil passibile habeat in corde; ut secundum interiorem hominem jam nova creatura sit, jam quidquid vetustum fuerit calcet, et in verbis veteribus solam vim novitatis inquirat. 5. Scriptura enim sacra mons quidem est, de quo in
Abbreviated transcription (Latin):
tigatur ut appareat. S numqͥd qđ
in inisteriis ds̃ celat. nos requirere
ñ debemꝰ : Debemꝰ utiq Nam seqͥtur.
& gła regũ. in uestigare sermonẽ.
Qui enĩ iã corpora sua ł motꝰ carms re
gere et inuestigare nouert᷑. reges st̃.
Regũ gͦ gła ẽ. inuestigare sermonẽ.
quia bene uiuentiũ laus ꝑserutari
secreta mandatoꝵ dĩ. Humane ergo
conuersationis uerba audientes. qͣ¬
si extra homines ẽẽ debemꝰ. ne si hu¬
maniter quȩ dicunt᷑ audimꝰ nichil
diunitatis de his quȩ audire debe¬
mus sentire possimꝰ. Quasi iã ñ honi
nes eẽ desiderabat paulus discipłs
suos quib dicebat. Cum enĩ sit inter
uos zelus et contẽptio. ñue homines
estis: Quasi ñ iam estimabat ho¬
mines discipłos suos quib dicebat.
Quẽ dicunt homines eẽ filiũ homi¬
nis Cui cũ uerba hominũ respon¬
dissent. illico ad iunxit. Uos autem
quẽ me eẽ dicitis: Cũ enĩ supͣ dicit.

Expanded text:
tigatur, ut appareat; sed nunquid quod tigatur, ut appareat; sed nunquid quod in mysteriis Deus celat, nos requirere non debemus? Debemus utique, nam sequitur: Et gloria regum investigare sermonem . Qui enim jam corpoinvestigare noverunt, reges sunt. Regum ergo gloria investigare sermonem, quia bene viventium laus est perscrutari secreta mandatorum Dei. Humanae ergo conversationis verba audientes, quasi extra homines esse debemus; ne si humanitus quae dicuntur audimus, nihil divinitatis de his quae audire debemus, sentire possimus. Quasi jam nnes desiderabat esse Paulus discipulos suos quibus dicebat: Cum enim inter vos sit zelus et contentio, nonne homine estis? Quasi jam non aestimabat homines discipulos suos Dominus, cum dicebat: Quem dicunt homines esse Filium hominis . Cui cum verbis hominum respondissent, illico adjunxit: Vos autem quem me esse dicitis? Cum enim supra dicit
Abbreviated transcription (Latin):
amoris audimꝰ. ad exteriora senti¬
enda remaneamꝰ. et machina quȩ
ponitur ut letiet ipsa magis oppͥ¬
mat ne leuem᷑. Debemꝰ enĩ in uer¬
bis istis corporeis. in uerb̃ extĩorib
quicqͥd in terius ẽ querere et loquen¬
tes decorpore quasi extra corpꝰ fieri.
Debemꝰ ab has sacias nuptias spon¬
si et sponie cũ intellectu intime ca¬
ritatis. idẽ cũ uoste uenire nuptia
ritats intelligentia ñ induimur.
ab hoc nuptiarũ coniuino mexte¬
riores tenebras. idẽ ignorantiȩ ce¬
citate repellam᷑. Debeinꝰ ꝑ hec uer¬
ba passionis. tansire aduirtutem
inpassibilitatis. Sic ẽ enĩ soͥptura

Expanded text:
amoris audimus, ad exteriora sentiamoris audimus, ad exteriora sentienda remaneamus; et machina, quae ponitur ut levet, ipsa magis opprimat, ne levemur. Debemus ergo in verbis istis corporeis, in verbis exterioribus quidquid interius est quaerere, et loquentes de corpore, quasi extra corpus fieri debemus. Ad has nuptias sponsi et sponsae cum intellectu intimae charitatis, id est cum veste venire nuptialritatis intelligentia non induimur, ab hoc nuptiarum convivio in exteriores tenebras, id est in ignorantiae caecitate repellamur. Debemus per haec verba passionis transire ad virtutem impassibilitatis. Sic est enim Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
uinȩ uertuntur. et dũ recognos¬
cimus int̾iora uerba. ꝑuenimus
corũ conscriptus ẽ. amoris quasi
corporei uerba ponuntur ut ator¬
pore suo anima ꝑsermones sue con¬
fuetudinis refricata recalescat. et
ꝑ ubera amoris qui infra ẽ. excitet᷑.
adamorẽ qui supͣ ẽ. Nominantur
enĩ in hoc libro oscula noniinant᷑ nłã.
nominant᷑ gent. nominant᷑ femora.
In quib uerbis ñ irridenda ẽ sacra
descͥptio. s maior dĩ miscdĩa consi¬
deranda ẽ. quia dũ membra corporis
nominat. et sic ad amorẽ uocat. no¬
tandum ẽ. quã muabilit᷑ nobiscũ
et miscđiter oꝑatur. qͥ ut cor nr̃m ad
iustigationẽ sacri amoris ascende¬
rot usq ad turpis amoris nr̃i uerba
descendit. S unde se loquende hu¬
miliat. inde nos intellectu exaltat.
qi ex sermonib huiꝰ amoris discimꝰ
qua uirtute in diuinitatis ambre:
ferueamꝰ. Hoc autẽ nob̾ sollerter in¬
tuendũ est. ne cũ uerba exterioris

Expanded text:
vinae vestiuntur, et, dum re cognosvinae vestiuntur, et, dum re cognoscimus exteriora verba, pervenimus corum conscriptus est, amoris quasi corporei verba ponuntur, ut a torpore suo anima per sermones suae consuetudinis refricata recalescat; et per verba amoris qui infra est, excitatur ad amorem qui supra est. Nominantur enim in hoc libro oscula, nominantur ubera, nominantur genae, nominantur femora; in quibus verbis non irridenda est 398 sacra descriptio, sed major Dei misericordia consideranda est; quia dum membra corporis nominat, et sic ad amorem vocat, notandum est quam mirabiliter nobiscum et misericorditer operatur. Qui ut cor nostrum ad instigationem sacri amoris accenderet, usque ad turpis amoris nostri se verba distendit. Sed unde se loquendo humiliat, inde nos intellectu exaltat; quia ex sermonibus hujus amoris discimus qua virtute in divinitatis amore ferveamus. 4. Hoc autem nobis solerter intuendum est, ne cum verba exterioris
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã aparadisi gau¬
aiis expulsũ est genus
humanũ. in istã peregri¬
nationẽ uitȩ p̃sentis ue¬
niens. cecum cor aspũali intelleo¬
tu habet. Cui ceco cordi si diceret᷑
uoce diuina sequere dm̃ uł dili¬
ge dm̃. sic̃ ei in lege dictũ est:
semel foris missum et ꝑ torporẽ
insensibilitatis frigidum ñ cape¬
ret qd audiret. idcirco ꝑ quedã
eniginata sermo diuinꝰ anue tor¬
penti et frigide loquit᷑. et de reb
quas nouit latenter insinuat el a¬
morẽ quẽ non nouit. Allegoriam
enĩ anime torpenti et frigide loqui¬
tur. et de reb quas nouit latent̃
insinuat ei. amorẽ quẽ non nouit.
Allegoriã enĩ animȩ longe a dõ in¬
fra positȩ. quasi quadam machi¬
nã facit ut ꝑ illam leuet᷑ ad dm̃.
Int̾positis quippe enigniatibꝰ dũ
quiddã in uerbis cognoscit qđ suũ
na. Per hoc enĩ qd non abhorret cog¬
nitum. intelligit quiddã incogni¬
tum. Reb enĩ nob̃ notis ꝑ quas el¬
legorie conficiuntur. sententiȩ di¬

Expanded text:
paradisi gaudiis expulsum est genus humanum, in istam peregrinationem vitae praesentis veniens, caecum cor a spirituali intellectu habet. Cui caeco cordi si diceretur voce humana, sequere Deum, vel dilige Deum, sicut ei in Lege dictum est, semel foris missum et per torporem infidelitatis frigidum non caperet quod audiret. Idcirco per quaedam aenigmata sermo divinus animae torpenti et frigidae loquitur, et de rebus quas novit, latenter insinuat ei amorem quem nonus animae torpenti et frigidae loquitur, et de rebus quas novit, latenter insinuat ei amorem quem non novit. 2. Allegoria enim animae longe a Deo positae quasi quamdam machinam facit, ut per illam levetur ad Deum. Interpositis quippe aenigmatibus dum quoddam in verbis cognoscit quod suuparatur a terra. Per hoc enim quod non abhorret cognitum, intelligit quoddam incognitum. Rebus enim nobis notis per quas allegoriae conficiuntur sententiae di
Abbreviated transcription (Latin):
libellũ de nuptiis xp̃i. et
eccłiȩ et quodamm᷑ epithalamiũ fecit
xp̃i et ȩccłȩ. id ẽ canticũ suꝑ thalamos.
unde et cantica canticoꝵ uocauit hunc
libellũ. qi omnia alia cantica suꝑ excel¬
lit. Sic̃ enĩ dr̃ rex regũ. et dñs dn̾anti

Expanded text:
llum de nuptiis Christi et Ecclesiae, et quodammodo epithalamium fecit Christi et Ecclesiae, id est canticum super thalamos. Unde et Cantica canticorum vocavit hunc libellum, quia omnia cantica superexcellit. Sicut enim dicitur rex regum, et Dominus dominanti
Abbreviated transcription (Latin):
cis expetit: eũq ut ueniat inflã¬
ma ignis dans uindictã impiis:
et contemplationis suȩ specien
in retributione deferens piis sũ¬
mo ardore conspicit. Ille uͦꝙ ĩ
usticiȩ suę memunt. uenire ad
uidiciũ ꝑ horrescit: actꝰq suos
examinari metuit: qr dãpnari
se si examinent᷑ nouit. Giła gͦ na¬
riũ eiꝰ. t̾ror ẽ: qr iustus inde gła¬
t᷑. uñ peccator addicit᷑. Uideamꝰ
equũ quomͦ de hisqͥ adhuc ũ
uidet: iam ꝑ nares sp̃m trahit.
Uideamus quanta gła attollit᷑:
cũ iam uent᷑a p̃stolat᷑. Ecce labo¬
res suos intuens p̃dicator egre¬
giꝰ: dic̃. Ego enĩ iam delibor: et
tempꝰ meȩ resolutionis instat.
Bonũ certam̃ certaui: cursũ con

Expanded text:
cis expetit, eumque ut veniat in flamcis expetit, eumque ut veniat in flamma ignis, dans vindictam impiis, et contemplationis suae speciem in retributionem deferens piis, summo ardore concupiscit. Ille vero qui injustitiae suae meminit, venire in judicium perhorrescit, actusque suos examinari metuit, quia damnari se, si examinentur, novit. Gloria ergo narium ejus terror est, quia justus inde gloriatur, unde peccator addicitur. Videamus equum quomodo de his quae adhuc non videt jam per nares spiritum trahit, videamus quanta gloria attollitur cum jam ventura praestolatur. Ecce labores suos intuens praedicator egregius dicit: Ego jam delibor, et tempus meae resolutionis instat. Bo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendimꝰ: ita ut ñ res etiã cum
longe iaceant fraglantia nobis¬
suȩ qualitatis innotescant. Dũ¬
q ꝑ nares spm̃ ducimꝰ: plerũq a¬
liqua et in uisa p̃scimus. Redẽp¬
dr̃ ut uidelicet scientia illius ẽẽ
inp̃sentia designet᷑: qr qͦcũq se
scire in natura humanitatis in¬
notuit: hȩc nimirũ ante scła ex
diuinitate p̾sciuit. Qui unde sp̃m
p̃sciunt. Dũq eiꝰ fidelit̃ p̃ceptis
in seruiunt: aduentũ illius spe
certa p̾stolant᷑. Uñ et hocloco
eqͥ huius narib: p̃dicatoris sc̃ĩ p̃¬
scientia ac p̃stolatio designat᷑.¬
Dũ enĩ uenire extremũ iudicium.
ostendi celestẽ patriã ꝑsolui tͦtis
p̃mia appetit: quasi ꝑ nares sp̃m
de futuris trahit. S gła nariũ
eiꝰ t̾ror ẽ: qr uisionẽ districti u¬
dicis quã iustus uehem̃ter ex¬
pectat. iniustus uenire formidat.
Iste namq labores suos c̃siderans.
mercedem retributionis querit:

Expanded text:
prehendimus, ita ut nonnullae res etiam cum prehendimus, ita ut nonnullae res etiam cum longe jaceant, flagrantia nobis qualitatis suae innotescant; dumque per nares spiritum ducimus, plerumque aliqua et invisa praescimus. Redempdicitur, ut videlicet scientia illius esse in praescientia designetur, quia quaecunque se scire in natura humanitatis innotuit, haec nimirum ante saecula ex divinitate praescivit. Qui unde spiriaesciunt; dumque ejus fideliter praeceptis inserviunt, adventum illius spe certa praestolantur. Unde et hoc loco equi hujus naribus, praedicatoris sancti praescientia ac pDum enim venire extremum judicium ostendi coelestem patriam, persolvi justis, praemia appetit, quasi per nares spiritum de futuris trahit. Sed gloria narium ejus terror est, quia visionem districti judicis, quam justus vehementer exspectat, injustus venire formidat. Iste namque labores suos considerans, mercedem retributionis quaerit;
Abbreviated transcription (Latin):
torm̃ta ꝑuenirent. S in arce spei
se animꝰ subleuat: et iccirco obiecte
obsidionis iacula minime formi¬
dat. Uñ et hoc loco dñs ut osten¬
dat equus iste quã suauia iã de
int̾nis odoret᷑. cum tot adu̾sa in
ext̾iorib patit᷑: recte subiungit.
uocabulo nariũ aliquando fatu¬
itas: aliquando antiqui hostis
instigatio: aliquando uͦ p̃scienti¬
a solet intelligi. Harib nanq
fatuitas desigͥnat᷑ : sic̃ iam suꝑiꝰ¬
lus aureus innarib suis: mulier
pulera ⁊ fatua. Harium noĩe
ex alantes in sidię:atq instigati¬
o antiqͥ hostis accipit᷑. Qđ in hoc
eodẽ libro. de illo dñs attestatur
dicens. De narib eiꝰ ꝓcedit fumꝰ.
Ac si dicat. Deꝑu̾sa instigatione il¬
liꝰ in humanis cordib caligo ne¬
quissimȩ cogitationis surgit: ꝑ
quã uidentiũ ocłi tenebrascant.
Harib quoq p̾scientia designat᷑:
sicut ꝑ ꝓpħam dr̃. Quiescite ab
nĩ id qđ ñ uidemus odore com¬

Expanded text:
tormenta pervenirent. Sed in arce spei tormenta pervenirent. Sed in arce spei se animus sublevat, et idcirco objectae obsidionis jacula minime formidat. Unde et hoc loco Dominus, ut ostendat equus iste quam suavia jam de internis odoretur, cum tot adversa in exterioribus patitur, recte subjungit: vocabulo narium aliquando fatuitas, aliquando antiqui hostis instigatio, aliquando vero praescientia solet intelligi. Naribus namque fatuitas designatur scientilus aureus in naribus suis mulier pulchra et fatua . Narium nomine exhalantes insidiae atque instigatio antiqui hostis accipitur, quod in hoc eodem libro de illo Dominus attestatur, dicens: De naribus ejus procedit fumus . Ac si dicat: De perversa instigatione illius in humanis cordibus caligo nequissimae cogitationis surgit, per quam videntium oculi tenebrescunt. Naribus quoque praescientia designatur, sinim id quod non videmus, odore com
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uͦestus exarserit: tanto altiꝰ. qͣn
ra conspicit. humilis ac despectꝰ¬
aspicitur: et locustȩ more qͣsi
uix a t̾ra subleuat᷑. Si aut̃ ꝑsecu¬
tionis ardor incandeat: corde ce¬
lestib inheiens. mox quante sĩt
sublimitatis obstentat. Et pulsatus
alis inaltum rapitur: qͥ quietꝰ ini¬
mis atorpuisse credebat᷑. Dehoc gͦ
eqͦ id ẽ p̃dicatore suo beato iob dñs
dicat. Nunqͥd suscitabis eum
quasi locustas. subaudis ut ego:
qͥ eo illum ad altiora excitando sub¬
leuo qͦ grauiore ꝑsecutionis estu
excruciari ꝑmitto: ut tẽ in illo ro¬
bustior uirtus euigilet. cũ se ei ar¬
dentior in fideliũ crudelitas illidet :
S cum multa ext̾ius sẽs p̃dicator
patitur: cũ dira ꝑsequentiũ ue¬
xatione cruciat᷑ quis intueri ua¬
let qͥd ẽ qđ intus conspicit. qui
tot sua ext̾ius dampna ñ sentit :
Nisi enĩ ee̾nt mira quȩ salubrit̾
intꝰ pascerent: ea ꝓculdubio quȩ
ad mouent᷑ exterius usq ad cor

Expanded text:
cum vero aestus exarserit, tanto altius quanra conspicit, humilis ac despectaspicitur, et locustae more quasi vix a terra sublevatur. Si autem persecutionis ardor incaleat, corde coelestibus inhaerens, mox quantae sit sublimitatis ostendit; et pulsatus alis in altum rapitur, qui quietus in imis torpuisse videbatur. De hoc ergo equo, id est praedicatore suo, beato Job Dominus dicit: Nunquid suscitabis eum quasi locustas? Subaudis ut ego, qui eo illum ad altiora excitando sublevo, quo graviore persecutionis aestu excruciari permitto, ut tunc in illo robustior virtus evigilet, cum se ei ardentior infidelium crudelitas illidit. Sed cum multa exterius sanctus praedicator patitur, cum dira persequentium vexatione cruciatur, quis intueri valet quid est quod intus conspicit, qui tot sua exterius damna non sentit? Nisi enim essent mira quae salubriter intus pascerent, ea procul dubio quae admoventur exterius usque ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
designat᷑: sicut iacob uoce dicit᷑.
Fut dan coluber inuia: cerastes
in semita: mordens ungłas eqͥ:
ut cadat ascensor eiꝰ retro. Quo
intestimonio quid equus signi¬
ficet. melius ostendimus: si et ea
quȩ circunstant. paulo subtilius
exponanius. Non nulli enĩ de tri¬
bu dan uenire antixp̃m ferunt:
ꝓ eo qđ hoc loco dan et coluber
asserit᷑. ⁊ mordens. Uñ ⁊ ñ mine¬
rito dum israeliticꝰ popłs t̾ras
in castroꝵ particione susciꝑet.
primꝰ dan ad aquilonẽ castra¬
metatus ẽ: illũ scilicet signans
qui incorde suo dixerat. Sedebo
inmonte testam̃ti. in lateribus
aquilonis: ascendam suꝑ altitu¬
dinẽ nubiũ similis ero altissimo.
fremitꝰ equoꝵ eiꝰ. Qui ñ solũ co¬
luber: s etiam cerastes uocatur.
Cerasta enĩ grece: cornua dicunt᷑.
Serpensq hic cornutus e̾e ꝑhibe¬

Expanded text:
b voce dicitur: Fiat Dan coluber in via cerastes in semita, mordens ungulas equi, ut cadat ascensor ejus retro . Quo in testimonio quid equus significet melius ostendimus, si et ea quae circumstant paulo subtilius exponamus. Nonnulli enim de tribu Dan venire Antichristum ferunt, pro eo quod hoc loco Dan et coluber asseritur et mordens. Unde et non immerito dum Israeliticus populus terras in castrorum partitione susciperet, primus Dan ad Aquilonem castrametatus est ; illum scilicet signans, qui in corde suo dixerat: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo fremitus equorum ejus , qui non solum coluber, sed etiam cerastes vocatur. Cerasta enim Graece cornua dicuntur, serpensque hic cornutus esse perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
res in suo corpore exhortando
conu̾tit. Clangorem bucine sona¬
re ñ reputat : qr uocem quã libet
t̃ribilis ꝓbibitionis calcat. Mmꝰ
laborib: ad huc qđ maiꝰ ẽ exultat
to u̾bis ⁊ illud ostendit᷑: qđ hoc
loco a dño de equo irrationabili
nil dicat᷑. Neq enĩ uah dicere
brutũ aial potest: s dũ asserit᷑ di¬
cere qd omĩno dicere ñ ualet: in¬
nuitur quẽ designet. Uah quippe:
sermo exultationis ẽ. Equus gͦ
audita bucina uah dicit: quia
fortis quisq p̃dicator cũ certam̃
passionis sibi ꝓpinquare consi¬
derat: de exeicitio uirtutis ex¬
ultat. Nec t̾retur pugne ꝑicło:
qr uictoriȩ letat᷑ triũpho. Equo

Expanded text:
res in suum corpus exhortando res in suum corpus exhortando convertit; clangorem buccinae sonare non reputat, quia vocem quamlibet terribilis prohibitionis calcat. Minulaboribus, adhuc, quod majus est, exsultat to verbis et illud ostenditur, quod hoc loco a Domino de equo irrationabili nil dicatur. Neque enim vah dicere brutum animal potest; sed dum asseritur dicere quod omnino dicere non valet, innuitur quem designet. Vah quippe sermo exsultationis est. Equus ergo, audita buccina, vah dicit, quia fortis quisque praedicator cum certamen passionis sibi propinquare considerat, de exercitio virtutis exsultat; nec terretur pugnae periculo, quia victoriae laetatur triumpho. 1028 Equo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iconiũ ⁊ antiochiam: confirian¬
tes aiãs discipłoꝵ. ꝑ pendam̃ gͦ qͤ¬
hunc equum possint mine cõpesce:
quando eũ ab intentione sua ñ
ualet mors ipsa ꝓ hibere. Eece la¬
pidib obriut᷑: nec tam̃ auerita¬
tis sermone remouet᷑. Occidi pot̾:
suꝑ are ñ potest. Uelut extinetus
extra urbem ꝓicit᷑: s intra ur¬
bem die alio illesus p̃dicator in¬
uenit᷑. O quã fortis huic uiro
in ẽ infirmitas: o quã uictrix
pena: o quã dñatrix pacientia.
Ad agendũ repulsione ꝓuocatur:
ad p̃dicandã salutẽ plagis eri¬
git᷑: ad ꝓpellandam laboris las¬
situdinẽ pena refouet᷑. Quȩ gͦ¬
hc̃ ad u̾sitas suꝑet : quẽ pęna fo¬
uet: S equus dĩ ẽ. et pharetra
sagitas despicit: qr maliciȩ con¬
silia contepnit. Uibratã hastã
onis uuln̾a pectꝰ firmat. Oppo¬
sitũ elipeũ rũpit: ꝙr disputatio¬
nẽ resistentiũ ratiocinando sũ¬
bigit. Terrã sorbet: qr peccato¬

Expanded text:
et Iconium, et Antiochiam, confirmanet Iconium, et Antiochiam, confirmantes animas discipulorum . Perpendamus hunc equum possent minae compescere, quando eum ab intentione sua non valet mors ipsa prohibere. Ecce lapidibus obruitur, nec tamen a veritatis sermone removetur. Occidi potest, superari non potest. Velut exstinctus extra urbem projicitur, sed intra urbem die alio illaesus praedicator invenitur. O quam fortis huic viro inest firmitas! o quam victrix poena! o quam dominatrix patientia! Ad agendum repulsione provocatur, ad praedicandam salutem plagis erigitur, ad propellendam laboris lassitudinem poena refovetur. dversitas superet, quem poena fovet? Sed equus iste Dei et pharetrae sagittas despicit, quia malitiae consilia contemnit; vibratam hastam onis vulnera pectus firmat; oppositum clypeum rumpit, quia disputationem resistentium ratiocinando subigit; terram sorbet, quia peccato
Abbreviated transcription (Latin):
apłos dedõ loqui ꝓhibebant.
sicut scriptũ ẽ. Cesis denuncia¬
uert̃: ut ñ loquerent᷑ in noĩe
iħu. S uideamꝰ qͦmͦ equũ dĩ clan¬
gor tubȩ ñ t̾reat. dit petruᷤᷤ. Obe¬
dire oportet dõ: magis quã ho¬
minib. Qui aliis quoq ꝑseqͣnti¬
b dic̃. Non enĩ possumꝰ ꝗͤ uidi¬
mꝰ ⁊ audiuimꝰ. ñ loqui. Equus gͦ
clangorẽ tubȩ ñ metuit : qr p̾dica¬
tor egregiꝰ despectis potestatib
scłi. nullos minarũ sonitꝰ ꝑtimes¬
cit. Uideamꝰ aliũ equũ dĩ qͦmͦ
t̾ram sorbeat: qͦmͦ nullus eum
tubȩ t̾ror attingat. Scͥptũ ẽ. Su¬
ꝑ uenert̃ aũt quidam ab antio¬
chia ⁊ iconio iudi: ⁊ ꝑsuasis tur¬
bis lapidantes paulũ traxert̃
extra ciuitatẽ. estimantes eum
mortuum eẽ. Cireundantib aut̃
eũ discipłis. suigens intrainit in¬
ciuitatẽ: ⁊ postera die ꝓfectus ẽ.
cum barnaba in derben.Cũq ȩ¬
uanglizassent ciuitati illi. ⁊do¬
cuissent multos: reu̾si sunt listrã

Expanded text:
ant, sicut scriptum est: Caesis denuntiaverunt, ne loquerentur in nomine Jesu . Sed videamus quomodo equum Dei clangor tubae non terreat. Ait Petrus: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Qui aliis quoque persequentibus dicit: Non enim possumus quae vidimus et audivimus, non loqui . Equus ergo Dei clangorem tubae non metuit, quia praedicator egregius despectis potestatibus saeculi, nullos minarum sonitus pertimescit. 68. Videamus alium equum Dei quomodo terram sorbeat, quomodo nullus eum tubae terror attingat . Scriptum est: Supervenerunt quidam ab Antiochia et Iconio Judaei, et persuasis turbis, lapidantes Paulum traxerunt extra civitatem, aestimantes eum mortuum esse. Circumdantibus autem eum discipulis, surgens intravit civitatem, et postero die profectucum Barnaba in Derben. Cumque evangelizassent civitati illi, et docuissent multos, reversi sunt Lystram
Abbreviated transcription (Latin):
ad ȩt̾̃nę uitȩ desicdium animꝰ exar¬
sit: suam uerũ lum̃ intͥnsecus res¬
picit: simse flaminã scĩ feruoris
accendit: in quantũ locus amit¬
tit. inquautũ causa erigit. debe¬
mͦ ꝓ defensione iusticiȩ nosmet
ipsos obicere: et ꝑu̾sis ad iniusta
crumpentib etiã cũ ab eis ñ qͤ¬
rim᷑ obuiare. Nam cũ iusticiam
quã nos amamꝰ in aliis feruint:
nos nichilominus sua ꝑcussione
confodiunt: etiã si uenerari uide¬
ant᷑. Quia gͦ uir sc̃s pͣuis acmale
agentib sese etiã cũ ñ querit᷑ op¬
ponit: recte de equo dĩ dr̃. In oc
bet illũ sessoris sui calcarib exei¬
tatũ. contra armatos hostes qͥn¬
tꝰ paulũ feruor accendat: quan¬
do eũ ephesi. ad irrumpendas
theatri turbas zeli flamma ra¬
piebat. Scͥptum qͥppeẽ. Repleti
st̃ ira: et clamauert̃ dicentes.
Magna diana ephesioꝵ. Et imple
ta ẽ ciuitas confusione.: et impe¬
tũ fecert̃ uno animo intheatro.

Expanded text:
ad aeternae vitae desiderium animus exarad aeternae vitae desiderium animus exarsit, si iam verum lumen intrinsecus respicit, si in se flammam sancti fervoris accendit, in quantum locus admittit, in quantum causa exigit, debepro defensione iusticiae nosmet ipsos obicere et perversis ad iniusta erumpentibus etiam, cum ab eis non requirimur, obviare. Nam cum iusticiam, quam nos amnos nihilominus sua percussione confodiunt, etiam si venerari videantur. Quia ergo vir sanctus pravis ac male agentibus sese etiam cum non quaeritur opponit, recte de equo Dei dicitur: Inbet illum sessoris sui calcaribus excitatum contra armatos hostes, quantus Paulum fervor accenderat, quando eum Ephesi ad irrumpendas theatri turbas zeli flamma rap ebat. Scriptum quippe est: Repleti sunt ira, et exclamaverunt dicentes: Magna Diana Ephesiorum; et impleta est civitas confusione, et impetum fecerunt uno animo in theatro,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi leo confidens: absq t̃rore¬
erit. In occursum bestiarũ iccirco
leo ñ trepidat: qr p̃ualere se oĩb
ñ ignorat. Uũ iusti uiri securitas
quoslibet in surgere ẽspicit. ad m̃¬
tis suȩ confidentiã redit: et scit
qr cunctos adu̾santes suꝑat: qr
illũ solũ diligit. quẽ inuitus nul¬
lomͦ amittat. Qiuisqͥs enĩ ext̾iora
qͥ ⁊ nolenti subtrahant᷑ appetit:
sua se sponte extraneo timori sub¬
sternit. Infracta aut̃ uirtus ẽ con¬
cupiscentiȩ t̾renȩ conteptus: quia
⁊ in altum mensponit᷑. cũ a rebus
infimis spei suȩ iudicio subleuat᷑.
Atq a cunctis adu̾santib tantomi¬
nꝰ attingit᷑: quanto insuꝑnis sita
solũ contra se uenientes minime
metuit: s eis etiã inoccursũ ꝑgit.
Undebene hic addit᷑ ĩn occursum
ꝑgit armatis. Nerũq enĩ quicti
atq inconcussi relinquim᷑: s obui¬
are pͣuis ꝓuisticia ñ curamꝰ. S si

Expanded text:
quasi leo confidens absque tquasi leo confidens absque terit. In occursum bestiarum idcirco leo non trepidat, quia praevalere se omnibus non ignorat, unde justi viri securitas quoslibet insurgere conspicit, ad mentis suae confidentiam redit, et scit, quia cunctos adversantes superat, quia illum solum digit, quem intuitus nulo amittat. Quisquis enim exteriora, quae et nolenti subtrahuntur, appetit sua se sponte extraneo timori substernit. Infracta autem virtus est concupiscentiae terrenae contemptus, quia et in alto mens ponitur, cum a rebus infimis spei suae judicio sublevatur, atque a cunctis adversantibus tanto minus attingitur quanto in supernis sita solum contra se venientes minime metuit, sed eis etiam in occursum pergit. Unde bene hic additur: In occursum pergit armatis. Plerumque enim quieti atque inconcussi relinquimur, si obviare pravis pro justitia non curamus. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
ris in macedonia fuisset ꝑsecutori¬
b p̃ssus: in eo qđ se afflictũ insinu¬
at. etiã iocunditatũ demonstrat
dicens. Nam cũ uenissemꝰ macedo¬
niã: nullã reqͥem habuit caro nr̃a.
Acsi aꝑte diceret. q sp̃e reqͥem habu
plicia caro tolerauit. Contͣ hunc
itaq equũ ab adu̾sariis sc̃ẽ ȩccłȩ
parant᷑ gladii de dolore penarũ:
parantur arma de patrociniis scła¬
riũ potestatũ. Solent nãq hereti¬
ci potentũ mundi defensionibus
quasi quibusdã arms se tegere:
solent om̃s infideles p̃dicationem
fidĩ. excitatis etiã scłi potestatib
impugnare. S equus di exultat
audact̃: et ext̾iora torm̃ta ñ metu¬
it: qr int̾nam delectationẽ querit.
Potestatũ mundi iracundiã ñ for¬
midat: qr ipsius qͦq uitȩ p̃sentis
desidium. ꝑ m̃tis excessũ calcat.
hinc ꝑsalonionẽ dr̃. Noncontrista¬
bit iustum: quicqͥd ei acciderit.
hinc in eo rursum scriptũ ẽ. Iustus

Expanded text:
ris in Macedonia fuisset persecutioniris in Macedonia fuisset persecutionibus pressus, in eo quod se afflictum insinuat etiam jucundatum demonstrat, dicens: Nam cum venissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra . Ac si aperte diceret quia spiritus requiem habuiplicia caro toleravit. Contra hunc itaque equum ab adversariis sanctae Ecclesiae parantur gladii de dolore poenarum, parantur arma de patrociniis saecularium potestatum. Solent namque haeretici potentum mundi defensionibus, quasi quibusdam armis, se tegere; solent omnes infideles praedicationem fidei excitatis etiam saeculi potestatibus impugnare. Sed equus Dei exsultat audacter, et exteriora tormenta non metuit, quia internam delectationem quaerit, potestatum mundi iracundiam non formidat, quia ipsius quoque vitae praesentis desiderium per mentis excessum calcat. Hinc per Salomonem dicitur: Non contristabit justum quidquid ei acciderit . Hinc in eo rursum scriptum est: Justus
Abbreviated transcription (Latin):
tat audact̃: qr sic adu̾sis ñ fran¬
git᷑ sic̃ nec ꝓsꝑis eleuat᷑. Adu̾sa
nanq ñ deicint: quẽ ꝓsꝑa nul¬
li corrũpunt. Equus itaq istȩ et
fortis c̃: et subfreno ẽ. Ne gͦ p̃mat᷑
adu̾sis: habet ium fortitudinis.
Ne eleuet᷑ ꝓsꝑis: habet pondus de¬
suꝑ sedentis. Decurr̃t̃ quippe tem¬
pora: s iccuro iustũ tͣhere ñ ualeit:
qr leuare ñ possunt. Illos nimirũ
trahunt. qͦs leuant. Irata deiciuit.
qͦs blanda sustollunt. Uir aut̃ be¬
ne d̾o subditꝰ scit int̾ transeuntia
stare: scit int̾ lapsus decurrenti¬
ũ tempoꝵ m̃tis gressum figere.
Scit nec ad subieeta seerigere: nec
ad obiecta trepidare. Plerũq aut̃¬
qr exerceri sẽ utilius contritionis
suȩ laborib nouit: adu̾sis bilares¬
cit. Quȩ dum constant̃ ꝓ ueritate
patitur: augeri sibi uirtutis meri
gella tolerasse: sicut scriptũ ẽ. Ibant
gaudentes a conspectu concilii: qm̃¬
digni habiti st̃ ꝓ noĩe iħu contu¬
meliam pati. Hinc paulus cũ du¬

Expanded text:
 sic adversis non frangitur, sicut nec prosperis elevatur. Adversa namque non dejiciunt, quem prospera nulla corrumpunt. Equus itaque iste et fortis et sub freno est. Ne ergo prematur adversis, habet vim fortitudinis; ne elevetur prosperis, habet pondus desuper insidentis. Decurrunt quippe tempora, sed idcirco justum trahere non valent, quia levare non possunt. Illos nimirum trahunt, quos levant; irata dejiciunt, quos blanda sustollunt. Vir autem bene Deo subditus scit inter transeuntia stare, scit inter lapsus decurrentium temporum mentis gressum figere, scit nec ad subjecta se erigere, nec ad objecta trepidare. Plerumque aut exerceri se utilius contritionis suae laboribus novit, in adversis hilarescit: quae dum constanter pro veritate patitur, augeri sibi virtutis meritgella tolerasse, sicut scriptum est: Ibant gaudentes a conspectu concilii: qnt habiti pro nomine Jesu contumeliam pati . Hinc Paulus cum du
Abbreviated transcription (Latin):
inspe fructꝰ ꝑcipiendi. Quigͥ tor¬
m̃ta priꝰ fidelib irrogauerat. ⁊ ꝓ
fide pꝰmodũ flagella libent̃ portat:
qui scriptis etiã epłis humilis ac
despectꝰ p̃dicat. qđ dudũ t̾ribilis
impugnabat. ꝓfecto bene ligatus
sub aratio desudat ad segetẽ: qui
iuuebat incampo male liber ati¬
dñs quoꝵdã m̃tes intrauerat: qͥ
illũ ueracit̾ humani generis redẽ¬
ptorẽ credebant. Qui tam̃ cũ neqͣ¬
quã apristina obseruatione rece¬
dent. cũ dura litterȩ p̃dicam̃ta
custodirent: eis p̃dicator egregiꝰ
dicit. Si circuncidamini: xp̃c
uobis nichil ꝓderit. Quigͦ inhu¬
mili m̃te fideliũ legis duriciam
redarguendo cont̾riuit: Qd aliud
quã inualle pꝰ dñm glebas fregit.
ne uidelicet grana seminũ qͦ exci¬
sus aratro fidei suleus cordis ex¬
ceꝑat. ꝑ custodiam littere dep̃ssa
deꝑirent: De qͦ bene adhuc subdit᷑.¬

Expanded text:
in spe fructus percipiendi . Qui igitur torin spe fructus percipiendi . Qui igitur tormenta prius fidelibus irrogaverat, et pro fide postmodum flagella libenter portat, qui scriptis etiam epistolis humilis ac despectus praedicat, quod dudum terribilis impugnabat; profecto bene ligatus sub aratro desudat ad segetem, qui vivebat in campo male liber a tiDominus quorumdam mentes intraverat, qui illum veraciter humani generis redemptorem credebant. Qui tamen cum nequaquam a pristina observatione recederent, cum dura litterae praedicamenta custodirent, eis praedicator egregius dicit: Si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit . Qui ergo in humili mente fidelium legis duritiam redarguendo contrivit, quid aliud quam in valle post Dominum glebas fregit? ne videlicet grana seminum quae excisus aratro fidei sulcus cordis exciperet per custodiam litterae 1012 pressa deperirent. De quo bene adhuc subdit
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ suã rinocerus ꝑdidit: qr ꝓs¬
trat᷑ humi omĩe qđ suꝑbũ tumebat
amisit. Qui dum sublato ocłoꝵ
lumine manu ad ananiã ducit᷑:
patet iam rinocerus iste. quibꝰ di
loris astringit᷑: qr uidelicet uno
intempore. cecitate. p̃dicatione.
Ascendi iherosolimã. cũ barnaba
assumpto ⁊ tito. Ascendi aut̃ scd̾m
reuelationẽ: ⁊ contuli ex illis ȩligł̃m.¬
Et qͥpriꝰ ieiunus audierat. durũ tͥ ẽ
contͣ stimulũ calcitrare: mira pꝰmo¬
dũ uirtute p̾sidentis p̃ssus. ex u̾bi
pabulo uires obtinuit: ⁊ calcẽ su¬
ꝑbiȩ amisit. Loris quoq dei ñtan¬
tũ aferitate restringit᷑: s qđ ma¬
gis sit mirabile ad arandũ ligat᷑:
ut ñ solum homines erudelitatis
cornũ ñ impetat: s eoꝵ etiã refec¬
tioni seruiens. aratrũ p̃dicatioĩs
tͣhat. Ipse qͥppe de ȩuangłitantib
qͣsi de arantib dicit. Debet enĩ
inspe qui arat arare:⁊ qͥ triturat

Expanded text:
dinem suam rhinocerotus perdidit, quia prosdinem suam rhinocerotus perdidit, quia prostratus humi, omne quod superbum tumebat amisit. Qui dum sublato coelorum lumine, manu ad Ananiam ducitur, patet jam rhinocerus iste quibus Dei loris astringitur, quia videlicet uno in tempore caecitatis praedicationis Ascendi Jerosolymam cum Barnaba assumpto et Tito. Ascendi autem secundum revelationeEt qui prius ieiunus audierat: "Durum est tibi contra stimulum calcitrare?" mira postmodum uirtute praesidentis pressus ex uerbi pabulo uires obtinuit, et calcem superbiae amisit. Loris quoque Dei non tantum a feritate restringitur, sed quod magis sit mirabile, ad arandum ligatur: ut non solum homines crudelitatis cornu non impetat, sed eorum etiam refectioni seruiens, aratrum praedicationis trahat. Ipse quippe de euangelizantibus quasi de arantibus dicit: "Debet enim in spe qui arat, arare, et qui triturat,
Abbreviated transcription (Latin):
reddendus tͣhit᷑: spiratio uocat᷑.
Et illud sepe ꝑodorẽ nare dep̃hen¬
dimꝰ: qđ ocłis ñ uidemꝰ. Rinocer̃
ꝓ istȩ nare gestabat cornu qͦ ꝑ¬
cuteret: qui minarũ ⁊ cedis spirans.
pꝰquã p̃sentes int̾fecerat. absentes
querebat. S ecce ante illũ omĩs
uenator abscondit᷑: omĩs hõ id est
rationale sapiens opinione timo¬
ris cius ex fugat᷑. Ut gͦ hc̃ rinoce¬
rotã capiat. sinũ suũ uirgo. id est
secretũ suũ ipsa ꝑse inuiolata incar¬
ne dĩ sapientia expandat. Serip¬
tũ quippe ẽ qđ cũ damascũ ꝑgeret.
subito circũ fulsit illum die media
lux de cęlo: ⁊ uox facta ẽ dicens.
Saule saule qͥd me ꝑsequeris: Qui
ꝓstrat᷑ int̾ra respondit. Quis es
dnẽ: Cui ilico dr̃. Ego sum iħ̃e na
zarenus: quẽ tu ꝑsequeris. Uirgo
ninirũ rinocerote sinũ suũ aꝑu¬
it: cũ saulo incorrupta di sapienti¬
a mncarationis suȩ mysteriũ de
celo loquendo patȩfecit. Et fortitu¬

Expanded text:
reddendus trahitur, spiratio uocatur, et illud saepe per odorem nare deprehendimus, quod oculis non uidemus. Rhinocerus ergo iste nare gestabat cornu qcuteret; quia minarum et caedis spirans, postquam praesentes interfecerat, absentes quaerebat. Sed ecce omnis ante illum uenator absconditur, omnis homo, id est rationale sapiens opinione timoris ejus effugatur. Ut ergo hunc rhinocerotem capiat, sinum suum virgo, id est secretum suum ipsa per se inviolata in carne Dei sapientia expandat. Scriptum quippe est quod cum Damascum pergeret; subito circumfulsit illum die media lux de coelo, et vox facta est, dicens: Saule, Saule, quid me persequeris? Qui prostratus in terra respondit: Quis es, Domine? Cui illico dicitur: Ego sum Jesus Nazarenus quem tu persequeris . Virgo nimirum rhinoceroti sinum suum aperuit, cum Saulo incorrupta Dei sapientia incarnationis suae mysterium de coelo loquendo patefecit. Et fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
te qui ait. Uidi seruos mequis.
⁊ pͥncipes ambulantes quasi ser¬
uos suꝑ t̾ram. Omĩs quippe qͥ
peccat: seruus ẽ peccati. Et ser¬
ui in eqͥs sunt: cũ peccatores p̃sen¬
tis uitȩ dignitatib efferuntur.
Principes uᵈ quasi serui ambulant:
cum multos dignitate uirtutũ
plenos. nullus honor erigit. s
sũma hic adu̾sitas uelut in dig¬
nos deorsum p̃mit. Hinc rursũ
dr̃. Dormitauert̃ qͥ ascender̃t
equos. Id ẽ in morte aĩe m̃tis
ocłos aueritatis luce clausert̃:
qͥ in p̃sentis uitȩ houore confi

Expanded text:
di servos in equis, et principes ambulantes quasi servos super terram . Omnis quippe qui peccat servus est peccati, et servi in equis sunt cum peccatores praesentis vitae dignitatibus efferuntur. Principes vero quasi servi ambulant, cum multos dignitate virtutum plenos nullus honor erigit, sed summa hic adversitas velut indignos deorsum premit. Hinc rursum dicitur: Dormitaverunt qui ascenderunt equos ; id est, in morte animae mentis oculos a veritatqui in praesentis vitae honore confi