comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ICET OMNI NEMPORE
uita monachi quadragesimȩ obseruatio¬
nẽ debeat habere : tam̃ quia paucorũ
est ista uirtus. suademus istis diebus
quadragesimȩ. omni puritate uitã suã
custodire : om̃s parit̃ sordes & neglegen¬
tias aliorũ tempoꝵ his diebus scĩs dilu¬
ere. Quod tunc digne fit. si ab om̃ib
urtus temperamus: orationi cũ fletib
lectioni & compunctioni cordis. atq
abstinentiȩ operã demus. Ergo his
diebus augeamus nobis aliquid ad¬
solitũ pensũ seruitutis nr̃ȩ. orationes pecu¬
liares. cyborũ & potus abstinentiã. ut unus
quisq suꝑ mensurã sibi indictã aliquid
propria uoluntate cũ gaudio sp̃s scĩ offe¬
rat dõ.: id ẽ subtrahat corpori suo. de cibo
de potu. de sumno. de loquacitate. des curri¬
li tate. & cũ spũalis desiderii gaudio. scm̃
pascha expectet. Hoc ipsũ tamen quod
unusquisq offert. abbati suo suggerat.
et cũ eius oratione fiat. & uoluntate:
non mercedi. Ergo. cũ uoluntate abba¬

Expanded text:
mpore vita monachae Quadragesimae debet observationem habere, tamen quia paucorum est ista virtus, ideo suademus istis diebus Quadragesimae omni puritate vitam suam custodire; omnes pariter sordes et negligentias aliorum temporum his diebus sanctis diluere. Quod tunc digne fit, si ab omnibus vitiis temperamus, orationi cum fletibus, lectioni et compunctioni cordis, aut abstinentiae, operam damus. Ergo his diebus augeamus nobis aliquid solito penso servitutis nostrae orationes peculiares, ciborum et potus abstinentiam, quisque super mensuram sibi indictam aliquid propria voluntate cum gaudio sancti Spiritus offerat Deo. Id est, subtrahat corpori suo de cibo, de potu, de somno, de loquacitate, de scurrilitate: et cum spiritalis desiderii gaudio sanctum Pascha exspectet. Hoc ipsum tamen quod unusquisque offert, abbati suo suggerat, et cum ejus fiat oratione et voluntate. non mercedi. Ergo cum voluntate abba
Abbreviated transcription (Latin):
oratprio et a mensa excõmunican¬
tur. horã qua opus dĩ in oratio ꝑcele.¬
bratur ante fores oratorii ꝓstratꝰ iaceat.
nichil dicens nisitantũ posito interra ca¬
usq dũ abbas iudicauerit satisfactũ c̾e
Quidũ iussus ante abbatẽ uenerit. uoluat¬
sẽ pedib ipsuis abbatis deinde omĩum
uestigus frm ut orent ꝓeo: et tunc si
iusserit abba recipiat᷑ in choro uel ordine¬
quo abba decreuerit: ita plane ut psal¬
mũ aut lectionẽ uel aliud quid non
presumat in oratorio imponere. nisi
iterũ abba iubeat. Et om̃ib horis dũ ꝑ¬
cõplet᷑ opus dĩ ꝓiciat se interra in quo
locostat. et sic satisfaciat usq dũ iube¬
at abba ut quiescat lã abhac satisfac¬
tione Qui uero ꝓleuib culpis exc̃õ¬
municant᷑ tantũ a mensa in oratorio

Expanded text:
oratorio et a mensa excommunicatur, hora, qua opus Dei in oratorio percelebratur, ante fores oratorii prostratus jaceat, nihil dicens nisi tantum posito in terra causque dum abbas judicaverit satisfactum esse. Qui dum se pedibus ipsius abbatis, deinde omnium vestigiis fratrum, ut orent pro eo. Et tunc, si jusserit abbas, recipiatur in choro, vel quo abbas decreverit ordinet ita plane, ut psalmum vel lectionem, vel aliud quid non praesumat in oratorio imponere, nisi iterum abbas jusserit. Et omnibus horis dum completur opus Dei, projiciat se in terra in loco in quo stat, et sic satisfaciat usque dum jubeat abbas ut quiescat jam ab hac satisfactione. Qui vero pro levibus culpis excommunicantur tantum a mensa, in oratorio
Abbreviated transcription (Latin):
labore quouis incoquina. in cellario.
inministerio. in pistrino. inorto. mnarte
aliqua dũ laborat. uel in quocũq loco
aliquid deliquerit aut fregerit quip¬
piã aut ꝑ diderit seu aliud quid exces.¬
serit: ubiubi non ueniens continuo
ante abbatẽ uel congregationẽ ipse
ultro satis fecerit et ꝓdiderit delictũ
suũ. dũ ꝑ aliũ cognitũ fuerit. maiori
subiaceat emendationi. Si animae
uero peccati causa fuerit latens. tan¬
tũ abbati aut sp̃ualib seniorib pate¬
faciat qui sciant curare suaet alie.¬
na uulnera. non detegere et publicare.

Expanded text:
labore quovis in coquina, in cellario, in ministerio, in pistrino, in horto, in arte aliqua dum laborat, vel in quocunque loco, aliquid deliquerit, aut fregerit quippiam, aut perdiderit, vel aliud quid excesserit ubi ubi, non veniens continuo ante abbatem vel congregationem ipse ultro satisfecerit, et prodiderit delictum suum: dum per alium cognitum fuerit, majori subjaceat emendationi. Si animae vero peccati causa latens fuerit, tantum abbati aut spiritualibus senioribus patefaciat, qui sciant curare et sua et aliena vulnera, non detegere et publicare.
Abbreviated transcription (Latin):
UNTIANDA HORA OPGRIS
dĩ die noctuq sit sub cura abbatis. aut
ipse nuntiare aut tali sollicito fr̃ĩ inum¬
gat hanc curã: ut om̃a horis cõpetentib
cõpleantur Psalmos autẽ uel antipho¬
nas post abbatẽ ordine suo quib iussũ
fuerit imponant. Cantare autẽ et le¬
gere non presumat nisi qui potest ipsũ¬
officiũ implere. ut ȩdificent᷑ audientes

Expanded text:
untianda hora operis Dei die noctuque sit cura abbatis aut ipse nuntiare, aut tali sollicito fratri injungat hanc curam, ut omnia horis competentibus compleantur. Psalmos autem, vel antiphonas post abbatem ordine suo, quibus jussum fuerit, imponant. Cantare autem et legere non praesumat, nisi qui potest officium implere, ut aedificentur audientes
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ dicit᷑. Et nequis presumat ante
statutã horã aut postea. quicquã cibi
aut potus. sumere. Sed et cui offer¬
tur aliquid apriore et accipere renu¬
erit. hora qua desiderauerit hoc quod
prius recusauit aut aliud omĩno ni¬
chil accipiat: usq ademendationem

Expanded text:
cibum dicitur. Nec quisquam praesumat ante cibum dicitur. Nec quisquam praesumat ante statutam horam, vel postea quidquam cibi, aut potus praesumere. Sed et si cui offertur aliquid a priore, et accipere renuerit, hora, qua desideravit hoc, quod prius recusavit, aut aliud omnino nihil accipiat usque ad emendationem
Abbreviated transcription (Latin):
at sibi foris uel fabulis uac&s: & detur
occasio maligno: sed ingrediatur intro
ut nec totũ ꝑdat : & dereliquo emendos
Duirnis aut̃ horis qui ad opus dĩ post
uersũ & glãm primi psalmi qui post ũsũ
dicitur. occurrerit. lege qua supra dixi¬
mus. inultimo st&: nec presumat sociari
choro psallentiũ usq ad satisfactionẽ.
ni forte abbas licentiã dederit ꝑmissi¬
one sua  ita tamen ut satisfaciat reus
ex hoc. Ad mensã aut̃ qui ante ũsũ
non occurrerit: ut si mul om̃s dicant
uersũ et orent et subuno om̃s accedant ad
mensã. qui ꝑ neglegentiã suã aut uitium
non occurrerit: usq ad scđam uicẽ ꝓ hoc
corripiatur. Si denuo non emendauerit.
non ꝑmittatur ad mensã cõmunis par¬
ticipationis: sed sequestratꝰ a consortio
omĩum reficiat solus sub lata ei portione
sua de uino. usq ad satis factionẽ et emen¬
dationẽ. Similiter autẽ patiat᷑ qui ad
illũ uersũ non fuerit prȩsens. qui post

Expanded text:
at sibi foris, vel fabulis vacet: et datur at sibi foris, vel fabulis vacet: et datur occasio maligno. Sed ingrediatur intus: ut nec totum perdat, et de reliquo emendetur. Diurnis autem horis qui ad opus Dei post versum et gloriam primi psalmi, qui post versum dicitur, occurrerit, lege qua supra diximus in ultimo stet, nec praesumat sociari choro psallentium usque ad satisfactionem: nisi forte abbas licentiam dederit permissione sua: ita tamen, ut satisfaciat reus ex hoc. Ad mensam autem qui ante versum non accurrerit ut simul omnes dicant versum et orent, et sub uno omnes accedant ad mensam qui per negligentiam suam aut vitium non occurrerit, usque secundam vicem pro hoc vitio corripiatur: si denuo non emendaverit, non permittatur ad mensae communionis participationem: sed sequestratus a consortio omnium reficiat solus, sublata ei portione sua de vino usque ad satisfactionem et emendationem. Similiter autem patiatur, qui ad illum versum non fuerit praesens, qui post
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit. aut forte abbas alicui aliquid ius¬
serit : quod tam̃ & ipsũ cũ summa grauita¬
te. & moderatione. honestissime fiat.
DEHIS QU AD OPUSDIUELAD MEN¬
SA TARDE OCCURRUNT.
quelib& fuerint in manibus sũma cũ festi¬
natione curratur : cũ grauitate tam̃. ut
non scurrilitas inueniat fomitẽ. Ergo
nichil operi dĩ preponatur. Quod siqͥs
ad nocturnas iugilias post głam psal¬
mi nonagesimi quarti. quẽ ꝓpt̾ hoc
om̃ino ꝓtrahendo. & morose uolumus
dici occurrerit. non st& in ordine suo
in choro. sed ultimus om̃iũ stet: aut in loco
quẽ talibus neglegentib seorsũ constitue¬
rit abbas: ut uideatur abipso uel abom¬
nib usq dũ completo opere dĩ: publica
satis factione peniteat. Ideo autẽ eos in
ultimo aut seorsum uidicauimus debere
stare : ut uisi ab om̃ibus. uel ꝓipsa uere¬
cundia sua emendent. Namsi foris ora¬
torio remaneant. erit forte talis qui se
aut recolloc& & dormiat. aut certe sede¬

Expanded text:
ervenerit, aut forte abbas alicui aliquid juservenerit, aut forte abbas alicui aliquid jusserit; quod tamen et ipsum cum summa gravitate et moderatione honestissime fiat.DE HIS QUI AD OPUS DEI, VEL AD MENSAM TARDE OCCURRUNT. quaelibet fuerint in manibus, summa cum festinatione curratur: cum gravitate tamen; ut non scurrilitas inveniat fomitem. Ergo nihil operi Dei praeponatur. Quod si quis in nocturnis post gloriam psalmi nonagesimi quarti quem propter hoc omnino subtrahendo, et morose volumus dici occurrerit, non stet in ordine suo in choro, sed ultimus omnium stet; aut in loco, quem talibus negligentibus seorsum constituerit abbas; ut videantur ab ipso vel ab omnibus; usque dum completo opere Dei, publica satisfactione poeniteat. Ideo autem eos in ultimo, aut seorsum judicavimus debere stare, ut visi ab omnibus, vel pro ipsa verecundia sua emendentur. Nam si foris oratorio remaneant, erit forte talis, qui se aut recollocet et dormiat, aut certe sede
Abbreviated transcription (Latin):
silentio debent studere monachi maxime
tam̃ nocturnis horis. Et ideo om̃i tempore
siue ieiunii. siue prandii. si tempus fuerit
prandii : mox ut surrexerit acena: sedeant
om̃s in unũ. & legat unus conlationes. uel
uitas patrũ. aut certe aliud qͦd edificos
audientes. Non aut̃ eptaticũ. aut regũ
quia infirmis intellectib non erit utile
illa hora hanc scripturã audire: alusue¬
ro horis legatur. Si aut̃ ieumu dies fue¬
rint. dicta uespera paruo in t̃ uallo. max
accedant ad lectionẽ conlationũ ut dix¬
imus: & lectis quatuor aut quinq foliis.
uel quantũ hordꝑmitut : omĩb inunũ
occurrentibus ꝑ hanc morã lectionis.
si forte quis in ad signato sibi cõmisso fuerit
occupatus occurrat. Om̃s ergo inunũ po¬
siti cõpleant: & exeuntes acõpletoriis. nul¬
la sit licentia denuo cuiquã loqui aliquid.
Quod si in uentus fuerit quisquã hanc p̃ua¬
ricari taciturnitatis regulã. graui uindictȩ
subiaceat: excepto si necessitas hospitũ suꝑ¬

Expanded text:
silentio debent studere monachi, maxime tamen nocturnis horis. Et ideo omni tempore sive jejunii, sive prandii, si tempus fuerit prandii, mox ut surrexerint a coena, sedeant omnes in unum, et legat unus Collationes vel Vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes; non autem Eptaticum, aut Regum quia infirmis intellectibus non erit utile illa hora hanc scripturam audire: aliis vero horis legantur. Si autem jejunii dies fuerit, dicta vespera, parvo intervallo mox accedant ad lectionem Collationum, ut diximus, et lectis quatuor aut quinque foliis, vel quantum hora permittit, omnibus in unum occurrentibus per hanc moram flectionis. quis forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. Omnes ergo in unum positi compleant. Et exeuntes a completoriis nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliquid. Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis Regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessitas hospitum sup
Abbreviated transcription (Latin):
chil suã preualere industriam: ad hibeat
etiã quod maius est. suam & om̃iũ fratrũ
pro eo orationẽ : ut dñs qui om̃ia potest. ope¬
retur salutẽ circa infirmũ fratrem. Quod
si nec isto modo sanatus fuerit: tunc iam uta¬
tur abbas ferro abscisionis ut ait apostolus.
auferte malũ ex uobis. Et iterũ. In fidelis
si discedit discedat. ne una ouis morbida:
õmem gregẽ contamin&.
RATERQUIPROPRIO UITIO
egreditur de monasterio. si reũti uoluerit. spon¬
deat prius omem emendationẽ uiti ꝓ quo egres¬
sus est: & sic inultimo gradu recipiatur: ut ex
hoc euis humilitas comꝓbetur. Qͦd si denuo
exierit : usq tertio ita recipiatur. Iam uero¬
postea sciat omnẽ sibi reũsionis ad itũ denegari.
DE PUERIS MINORI ETARE QUA¬
LITER CORRIPIANTUR.
quoties pueri uel ad olescentiores aetate. aut
qui minus intelligere possunt. quanta poe¬
na sit excõmunicationis: hi tales dũ delin¬

Expanded text:
hil suam praevalere industriam: adhibeat hil suam praevalere industriam: adhibeat etiam, quod majus est, suam et omnium fratrum pro eo orationem, ut Dominus, qui omnia potest, operetur salutem circa infirmum fratrem. Quod si nec isto modo sanatus fuerit, tunc jam utatur abbas ferro abscisionis, ut ait Apauferte malum ex vobis . Et iterum: Infidelis si discedit, discedat : ne una ovis morbida omnem gregem contaminet. rater, qui proprio vitio jicitur, de monasterio, si reverti voluerit, spondeat prius omnem emendationem vitii, pro quo egressus est: et sic in ultimo gradu recipiatur; ut ex hoc humilitas ejus comprobetur. Quod si denuo exierit, usque tertio ita recipiatur, jam postea sciens omnem sibi reversionis aditum denegari. DE PUERIS MINORE AETATE, QUALITER CORRIPIANTUR. quoties pueri, vel adolescentiores aetate, aut qui minus intelligere possunt, quanta poena sit excommunicationis, hi tales, dum delin
Abbreviated transcription (Latin):
tyrannidẽ : et metuat ꝓpħȩ cõminationẽ
ꝑquẽ dicit dĩ. Quod crassũ uidebatis ad¬
sumebatis: & quod debile erat ꝓiciebatis.
Et pastoris boni piũ imitet᷑ exẽplũ: qui
relictis nonaginta nouẽ oiubus in montib.
abiit unã ouẽ quȩ errauerat querere.
cuiꝰ infirmitati intantũ cõpassus ẽ: ut eã
insacris humeris dignaretur. in ponere.
& sic reportare ad gregẽ. DEHIS QUI SEPIꝰ¬
AQUISFRATEREREE EUENTER
correptus proqualib& culpa. si etiam ex cõmu¬
nicatus non emendauerit: acrior ei accedat
correptio : id ẽ. ut uerberũ uindicta in eũ ꝓ¬
cedat. Quod si nec ita correxerit. aut forte
qͦd absit insuberbia elatus. etiã defendere uo¬
luerit opera sua. tunc abbas faciat quod sapi¬
ens medicus: si ex hibuit fomenta: siunguen
ta ad ortationũ: si medicamina scripturarũ
diuinarũ. si adultimũ ustionẽ ex cõmunica¬
tionis. uel plagas uirgarũ .: & iã si uiderit ni¬

Expanded text:
tyrannidem, et metuat Prophetae comminationem, tyrannidem, et metuat Prophetae comminationem, per quem dicit Deus: Quod crassum videbatis assumebatis, et quod debile erat projiciebatis . Et Pastoris boni pium imitetur exemplum qui relictis nonaginta novem ovibus in montibus, abiit unam ovem quae erraverat quaerere : cujus infirmitati in tantum compassus est, ut eam in sacris humeris suis dignaretur imponere, et sic reportare ad gregem. COMMEquit, frater frequenter correptus pro qualibet culpa, si etiam excommunicatus se non emendaverit: acrior ei accedat correptio: id est, ut verberum vindicta in eum procedat. Quod si nec ita se correxerit, aut forte, quod absit, in superbiam elatus, etiam defendere voluerit opera sua: tunc abbas faciat, quod sapiens ta exhortationum, si medicamina Scripturarum divinarum, si ad ultimum ustionem excommunicationis, vel plagas virgae, etiam si viderit ni
Abbreviated transcription (Latin):
teritu carnis: ut sp̃s saluis sit indie
dñi. Cybi aut̃ refectionẽ solus ꝑcipiat.
mensura uel hora qua p̃uiderit abbas
ei competere. nec a quoquã benedicat᷑
transeurite: nec cybus qui ei datur. De¬
NIS QUSIXE IUSSIONE AB̃BIS IUXGUN
quolib& modo se uingere: aut loqui
cũ eo uel mandatũ ei dirigere. similẽ
sortiatur ex cõmunicationis uindictã¬
MINISOLIACITUDINECU¬
rã gerat abbas circa delinquentes fratres: quia
non est opus sanis medicus: sed male habentib
Et ideo uti debet om̃imodo ut sapiens me
pientes fratres: qui quasi secrete consolent᷑
fratrẽ fluc tuantẽ: et ꝓuocent eũ ad humi¬
ait idẽ apłs: confirmet᷑ ineo caritas. & oret᷑¬
ꝓeo ab om̃ib Magnopere enĩ deb& sollici¬
tudinẽ gerere abbas. & om̃i sagacitate. &
industria curare : ne aliquã de ouibussibi
creditis ꝑdat. Nouerit erũ se curã infir¬
marũ suscepisse animarũ. non suꝑ sanas

Expanded text:
interitum carnis, ut spiritus salvus sit in diem interitum carnis, ut spiritus salvus sit in diem Domini . Cibi autem perceptionem sola percipiat, mensura vel hora qua praedixerit abbatissa ei competere; neque a quaquam benedicatur transeunte, nec cibus qui ei datur HIS QUI SINE JUSSIONE ABBATIS JUNGUNTquolibet modo se jungere aut loqui cum eo, vel mandatum dirigere, similem sortiatur excommunicationis vindictaOmni sollicitudine curam gerat abbas circa delinquentes fratres: quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Et ideo uti debet omni modo ut sapiens medpientes, qui quasi secrete consolentur fratrem fluctuantem, et provocent eum ad humiait Apostolus, confirmetur in eo charitas.  eatur . Magnopere enim debet sollicitudinem gerere abbas, et omni sagacitate et industria curare, ne aliquam de ovibus sibi subjectis perdat. Noverit enim se infirmarum curam suscepisse animarum, non super sanas
Abbreviated transcription (Latin):
ex cõmunicationis: uel disciplinȩ: debet
extendi mensura. Qui culparũ modus
in abbatis pendet uidicio.Si quis tam̃
fr̃ in leuiorib culpis inuenitur: amen¬
se participatione priuetur. Priuati aut̃
amense consortio ista erit ratio: ut in
oratorio psalmũ aut antiphonã ñ in¬
ponat: neq lectionẽ recitet: usq ad sa¬
tis factionẽ. Refectionẽ aut̃ cybi: post
fratrũ refectionẽ solus accipiat: ut si
uerbi grã fr̃s reficiunt sexta hora. ille fr̃
nona: si fr̃s nona. ille uespera: usq dũ sa¬
tis factione congrua. ueniã consequat᷑.
DE GRAUIORIB CULPIS.
ISAUTEUIPRATERQUIGRA¬
uioris eulpȩ noxa tenetur: suspendatur am̃sa¬
simul et aboratorio. Nullus ei fratrũ
in ullo uingatur consortio. neq incol¬
loquio. Solus sit ad opus sibi in uinc¬
tũ. ꝑsistens inpenitentiȩ luctu sciens¬
ilã terribilẽ apostoli sententiã dicen¬
tis. traditũ eius modi hominẽ in ui

Expanded text:
et excommunicationis vel disciplinae debet et excommunicationis vel disciplinae debet extendi mensura. Qui culparum modus in abbatissae pendeat judifrater in levioribus culpis invenitur a mensae participatione privetur. Privati autem a mensae consortio ista erit ratio, ut in oratorio psalmum aut antiphonam non imponat, neque lectionem recitet usque ad satisfactionem. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus percipiat, ut si, verbi gratia, fratres sexta hora, ille frater nona; si fratres nona, ille frater vespera, usque dum satisfactione congrua veniam consequatur. De gravioribus culpis. Is autem frater qui gravioris culpae noxa tenetur, suspendatur asimul, et ab oratorio. Nullus ei fratrum in ullo jungatur consortio neque in colloquio. Solus sit ad opus sibi injunctum, persistens in poenitentiae luctu: sciens terribilem illam Apostoli sententiam dicentis: traditum hujusmodi hominem Satanae in
Abbreviated transcription (Latin):
los ad latus non habeant dũ dormiunt:
ne forte ꝑ somnũ uulnerentur dormientes.
Et ut parati sint monachi semper: et facto
signo absq mora surgentes festinent se inuicẽ
p̃uenire ad opus dĩ. cũ om̃i tam̃ grauitate.
et modestia. Adolescentiores fr̃s iuxta se
non habeant lectos: sed mixti cũ seniorib
Surgentes uero ad opus dĩ inuicẽ se mode¬
rate cohortet᷑: propt̃ sõnolentoꝵ excusa¬
NQUS FRATERCONTUDTAX
aut in obȩdiens. aut suꝑbus. aut murmu¬
rans. uel in aliquo contrarius existens
scȩ̃ regulȩ: et p̃ceptis seniorũ suorũ con¬
temptor repertus fuerit: hio secundũ
dñi nr̃i p̃ceptũ ammoneatur semel et
secundo secreto a senioribus suis. Si non
emen dauerit: obuirgetur publice corã om̃ib
Si uero neq sic correxerit. si intelligit qua¬
lis poena sit: ex cõmunicationi sub iaceat.
subdatur. QUAUIS DEBCAT ESSC
MODUS EXCÕMUNICATIONIS
IECUXDUXI MODUM CULES

Expanded text:
suos ad latus suum non habeant, dum dormiunt, suos ad latus suum non habeant, dum dormiunt, ne forte per somnum vulnerentur dormientes; et ut parati sint monachi signo absque mora surgentes festinent invicem se praevenire ad opus Dei, cum omni tamen gravitate et modestia. Adolescentes sorores juxta se non habeant lectos, sed permistae cum senioribus. Surgentes vero ad opus Dei invicem se moderate cohortentur, propter somnolentarum excusaquis frater contumax, aut inobediens, aut superbus, aut murmurans, vel in aliquo contrarius existens sanctae Regulae, et praeceptis seniorum suorum contemptor repertus fuerit, hic secundum Domini nostri praeceptum admoneatur semel, et secundo secrete a senioribemendaverit, objurgetur publice coram omnibus; si vero neque sic se correxerit, si intelligit qualis poena sit, excommunicationi subjaceat; PUT LXIX. Qualis debet esse modus excommunicationis. Secundum modum culpae,
Abbreviated transcription (Latin):
DE DECANIS MOONASTERII
conũsationis . et constituantur decani. qui
sollicitudinẽ gerant suꝑ decanias suas. in
om̃ib secundũ mandata dĩ. et precepta ab¬
batissui: Qui decani tales eligantur: inqui¬
bus securus abbas partiat onera sua. Et non
eligantur ꝑordinẽ: sed secundũ uitȩ meritũ.
et sapientientiȩ doctrinã. Quiq decani si
ex eis aliqua forte quis in flatus suꝑbia reꝑtꝰ
fuerit reprehensibilis. correptus semel et ite¬
rũ. atq tertio: si emendare noluerit deici¬
atur : et alter in loco eius qui dignus est fuc¬
cedat. Et de p̃posito: eadẽ constituimus.
QUOCO DORMIANT EONAENI
dormiant. lecti sternia ꝓ modo conũsa¬
tionis secundũ dispensationẽ abbatis
sui accipiant. Si potest fieri om̃s in uno
loco dormiant. Si aut̃ multitudo non sinit.
deni aut uigeni cũ senioribus qui suꝑ eos
solliciti sint pausent. Candela iugrier in
eadẽ cella ardeat usq mane. Uestiti dormi¬
ant. et cincti cingulis aut funibus: & cultel

Expanded text:
DE DECANIS MONASTERII. conversationis, et constituantur decani, qui sollicitudinem gerant super decanias suas in omnibus secundum mandata Dei et praecepta abbatis sui. Qui decani tales eligantur, quibus securus abbas partiat onera sua. Et non eligantur per ordinem, sed secundum vitae meritum et sapientiae doctrinam. Quique decani, si ex eis aliqua forte quis inflatus superbia repertus fuerit reprehensibilis, correptus semel et iterum, atque tertio, si emendare noluerit, dejiciatur, et alter in loco ejus, qui dignus est, subrogetur. Et de praeposito eadem constituimus.Quomodo dormiant monachi. dormiant. Lectisternia, pro modo conversationis, secundum dispensationem abbatis sui accloco dormiant. Sin autem multitudo non sinit, deni aut viceni cum senioribus suis, qui super eos solliciti sint, pausent. Candela jugiter in eadem cella ardeat usque mane. Vestiti dormiant, et cincti cingulis aut funibus; et cultellos
Abbreviated transcription (Latin):
quod nos tepidi utinã septimana integra
ꝑsoluamuson¬
DE DISCAPIANA PSALAIENBI.
BIOUE CREBIOyS UTUINAUI ESSTPRE¬
sentiam: et oculos dñi in om̃i loco speculari
bonos et malos: maxime tamen hoc sine
aliqua dubitatione credamus: cũ ad opus
diuinũ adsistimus. Ideo semꝑ memoressimus.
quod ait ꝓphita: seruite dño intimore. Et
iterũ. Pallite sapient̃. Item. Et in conspectu
angelorũ psallam tibi. Ergo consideremus
qualit̃ oporteat in conspectu diuinitatis et
angelorũ euis esse: et sic stemus ad psallen¬
dum: ut mens nr̃a concordet uoci nr̃ȩ.
DE REUERENTIA ORATIONIS
CUM HOMIMIBUS EOTENTIB
uolumus aliqua suggerere. non prȩsumimꝰ
nisi cũ humilitate. et reuerentia: quanto
magis dño dõ uniuersorũ. cũ omĩ humi¬
litate. et puritatis deuotione supplican¬
dũ est: Et non in multiloquio: sed inpu¬
ritate cordis. et cõpunctione lacrima¬
rũ : nos ex audiri sciamus. Et ideo breuis

Expanded text:
quod nos tepidi utinam septimana integra quod nos tepidi utinam septimana integra persolvamusDe disciplina psallendi. Ubique credimus divinam esse praesentiam, et oculos Domini in omni loco speculari bonos et malos; maxime tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus, cum ad opus divinum assistimus. Ideo semper memores simus, quod ait Propheta: Servite Domino in timore ; et iterum: Psallite sapienter ; et: In conspectu angelorum psallam tibi . Ergo consideremus qualiter oporteat nos in conspectu Divinitatis et angelorum ejus esse; et sic stemus ad psallendum, ut mens nostra concordet voci nostrae. De reverentia orationis. Si cum hominibus potentibus volumus aliqua suggerere, non praesuminus nisi cum humilitate et reverentia; quanto magis Domino Deo universorum cum omni humilitate et puritatis devotione supplicandum est. Et non in multiloquio, sed in puritate cordis, et compunctione lacrymarum nos exaudiri sciamus. Et ideo brevis
Abbreviated transcription (Latin):
gesto ergo ordine psalmorũ uesꝑtinorũ:
reliqua id est lectiones. responsoria. ym¬
ni. uersus uel cantica: sicut supra taxauimus.
impleantur. Ad cõpletoriũ uero idem p̃sal¬
gesimus. et centesimus tricesimus tertuis.:
Disposito ordine psalmodiȩ diurnȩ. reliqui
om̃s psalmi qui suꝑsunt: aequalit̃ diuidant᷑
septẽ noctiũ uigilus partuendo scilicet. qui in¬
ter eos ꝓlixiores sunt psalmi. et duodecum per
unã quanq constituantur noctẽ: hoc precipue
cõmonentes. sicui forte hec distributio psalmoꝵ
displicuerit: ordinet si melius alit̃ uidicaue¬
rit : dũ om̃i modis id ad tendatur. ut om̃i eb¬
domada psalteriũ ex integro numero centũ
quinquaginta psalmoꝵ psallatur: et domi¬
nica die. semꝑ acapite repetatur adiugilias.
tendunt monachi : qui minus psalterio cũ
canticis consuetudinariis ꝑseptimanȩ cir¬
culũ psallunt : dũ quando legamus scõs pa¬
tres nostros uno die hoc strenue implesse'

Expanded text:
gesto ergo ordine psalmorum vespertinorum, gesto ergo ordine psalmorum vespertinorum, reliqua, id est, lectiones, responsoria, hymni, versus, vel cantica, sicut supra taxavimus, impleantur. Ad completorium vero quotidie iidem psalgesimus, et centesimus trigesimus tertius. Disposito ordine psalmodiae diurnae, reliqui omnes psalmi, qui supersunt, aequaliter dividantur in septem noctium vigiliis, partiendo scilicet, qui inter eos prolixiores sunt psalmi, et duodecim per unamquamque constituantur noctem. Hoc praecipue commonentes, ut si cui forte haec distributio psalmorum displicuerit, ordinet, si melius aliter judicaverit: dum omnimodis id attendatur, ut omni hebdomada psalterium ex integro numero centum quinquaginta psalmorum psallatur; et Dominico die semper a capite repetantur ad vigilias. rvitium ostendunt monachi, qui minus psalterio cum canticis consuetudinariis per septimanae curriculum psallunt: dum quando legamus sanctos Patres nostros uno die hoc strenue implesse:
Abbreviated transcription (Latin):
repetantur. Ymnorũ nichil hominus. lectionũ.
uel uersuũ dispositione uniformi. cunctisdie¬
bus seruata: et ita scilicet ut semꝑ dominica.
acentesimo octauo decimo. incipiatur. Ules¬
pera aut̃ cotidie quatuor psalmoꝵ modulatio¬
ne canatur: qui psalmi incipiantur a centesi¬
mo nono. usq centesimũ quadragesimũ septi¬
mũ. exceptis his qui in diuersis horis. ex eisse¬
questrantur : id ẽ acentesimo. septimo decimo
usq centesimũ uicesimũ septimũ : et centesi¬
mo tricesimo tertio. et centesimo quadra ge¬
simo secundo: reliqui om̃s in liespera dicendi
sunt: Et quia minus ueniunt tres psalmi.
ideo diuidendi sunt: qui in numero supra
scripto fortiores inueniunt᷑: id est centesi¬
mus tricesimus. octauus. et centesimus qua¬
dragesimus. tertius. et centesimus qua¬
dragesimus quartus: Centesimus uero
sextus decimus qui a paruus est : cũ centesi¬
mo quinto decimo con uingatur: Di¬

Expanded text:
repetantur. Hymnorum nihilominus, lectionum, repetantur. Hymnorum nihilominus, lectionum, vel versuum dispositione uniformi cunctis diebus servata. Et ita scilicet, ut semper Dominica a centesimo octavo decimo incipiatur. Vespera autem quotidie quatuor psalmorum modulatione canatur. Qui psalmi incipiantur a centesimo nono usque ad centesimum quadragesimum septimum, exceptis his, qui in diversis horis ex eis sequestrantur, id est, a centesimo septimo decimo ad centesimum vigesimum septimum, et centesimo tricesimo tertio, et centesimo quadragesimo secundo. Reliqui omnes in vespera dicendi sunt. Et quia minus veniunt tres psalmi, ideo dividendi sunt, qui ex numero supra scripto fortiores inveniuntur, id est, centesimus tricesimus octavus, et centesimus quadragesimus tertius, et centesimus quadragesimus quartus. Centesimus vero sextus decimus, quia parvus est, centesimo quintodecimo conjungatur. Di
Abbreviated transcription (Latin):
quis uero horis. id ẽ tertia. sexta. uel nona. t̃na
capitula supra scripti psalmi. centesimi octaui
decimi. dicantur. Ad primã aut̃ secundȩ feriȩ
dicantur tres psalmi. id ẽ. primus. secundus. et
sextus: et ita ꝑsingulos dies ad primã usq do
minicã: dicantur ꝑordinẽ terni psalmi. usq
nonũ decimũ. psalmũ: ita sane ut nonus
psalmus. et septimus decimus. diuidantur
in binas glorias. et sic fiat ut ad uigilias domi
nica. semꝑ auicesimo incipiatur. Ad tertiã
tula quȩ residua sunt de centesimo. septimo¬
decimo. psalmo: ipsa terna ꝑeasdẽ horas dican¬
tur. Expenso ergo psalmo centesimo octauo
decimo. duobus dieb id ẽ dominico. et secun¬
da feria tertia feria iã ad tertiã. sextã uel
nonã. psallantur terni psalmi. acentesimo
nono decimo psalmo. usq ad centesimũ uice¬
simũ septimũ. psalmi nouẽ : quiq psalmi
semꝑ usq ad dominicã. ꝑeasdẽ horas itidẽ

Expanded text:
quis vero horis, id est, tertia, sexta, vel nona, terna quis vero horis, id est, tertia, sexta, vel nona, terna capitula suprascripti psalmi centesimi octavi decimi dicantur. Ad primam autem secundae feriae, dicantur tres psalmi, id est, primus, secundus, et sextus: et ita per singulos dies ad primam, usque ad dominicam, dicantur per ordinem terni psalmi, usque ad nonum decimum psalmum. Ita sane, ut nonus psalmus et septimus decimus dividantur in binnica semper a vicesimo incipiatur. Ad tertiam, tula, quae residua sunt de centesimo decimo octavo, ipsa terna per easdem horas dicantur. Expenso ergo psalmo centesimo octavo decimo duobus diebus, id est, Dominica et secunda feria; tertia feria jam ad tertiam, sextam vel nonam psallantur terni psalmi a centesimo nonodecimo usque ad centesimum vigesimum septimum, id est, psalmi novem. Quique psalmi semper usque ad Dominicam per easdem horas itidem
Abbreviated transcription (Latin):
lectio una: uersus. Ryrriee leyson: & missȩ st̃.
Tertia uero sexta. et nona eodẽ ordine cȩlebre¬
tur oratio: idẽ uersus. ymnꝰ earundẽ horarũ.
terni psalmi. lectio una. et uersus: Kyrrieeley¬
son: et missȩ sunt.Simaior congregatio fuer̃.
cũ antiphonis. siuero minor indirectũ psal¬
lantur. Uesꝑtina aut̃ sinaxis quatuor psal¬
mis cũ antiphonis terminetur. post quos
psalmos lectio recitanda est: in de responso¬
riũ ambrosianus. uersus. canticũ de euangło
lȩtania. et oratio dnĩca: et fiant missȩ
Cõpletoriũ aut̃ triũ psalmorũ dictione
t̃minet᷑. Qui psalmi directanei sine anti¬
phona dicendi sunt: post quos ymnus. eiusdẽ
horȩ. lectio una. uersus. Kyrrieeleyson. bene
riũ meũ in tende. dñe ad adiuiuandũme
festina. et gloria: inde yinus cuiusq horȩ
de inde prima hora dominica. dicenda quatuor
capitula. psalmi centesimi octaui decimi. reli¬

Expanded text:
lectio una, versus, et Kyrie eleison, et missae sint. lectio una, versus, et Kyrie eleison, et missae sint. Tertia vero, sexta, et nona, eodem ordine celebretur oratio, id est versus, 307 hymni earumdem horarum terni psalmi, lectio et versus, Kyrie eleison, et missae sint. Si major congregatio fuerit, cum antiphonis; si vero minor, in directum psallantur. Vespertina autem synaxis, quatuor psalmis cum antiphonis terminetur, post quos psalmos lectio recitanda est, inde responsorium, Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania et oratio dCompletorium autem trium psalmorum dictione terminetur. Qui psalmi directanei sine antiphona dicendi sunt; post quos hymnus ejusdem horae, lectio una, versus: Kyrie eleison, benedrium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina; et Gloria. Inde hymnus uniuscujusque horae. Deinde prima hora dominica dicenda quatuor capitula psalmi centesimi octavi decimi. Reli
Abbreviated transcription (Latin):
nos dicatur. Omĩ uero dnĩca extra qua¬
dragesimã. cantica. matutini. prima.
tertia. sexta. nonaq cũ alła dicantur.
uespertina uero iam cũ antiphona. Responsoria
uero num quã dicantur cũ alła. nisi apascha
numerus. a nobissic implebitur : si matutino.
primȩ. tertiȩ. sextȩ. nonȩ. uesperȩ. cõpletoriiq
tempore nr̃ȩ seruitutis officia ꝑsoluamꝰ. quia
de his diurnis horis. dixit: septies indie laudẽ
dixi tibi. Nam de nocturnis uigilis idem ꝓ
pheta ait. Wedia nocte surgebã ad confitendũ
tibi. Ergo his temporibus referamꝰ laudes crea¬
tori nr̃o suꝑ uidicia iustitiȩ suȩ. idẽ matutinis.
prima. tertia. sexta. nona. uespera. cõpletorio:
et nocte surgamꝰ ad confitendum ei. QUX¬
AODE NOCTURMIS SUXT
uel matutinis digessimus ordinẽ psal modiȩ
nunc de sequentib boris uideamus. Prima ho¬
ra dicantur tres psalmi. sigillatim. et non sub
Post expletionẽ uero triũ psalmorũ recitet᷑

Expanded text:
nos dicatur. Omni vero Dominica extra Quadragesimam cantica, matutini, prima, tertia, sexta nonaque cum Alleluia dicantur. Vespera vero cum antiphona. Responsoria vero nunquam dicantur cum Alleluia, nisi a Paschanumerus a nobis sic implebitur, si matutino, primae, tertiae, sextae, nonae, vesperae, completoriique tempore nostrae servitutis officia persolvamus. Qde his horis dixit: Septies in die laudem dixi tibi. Nam de Nocturnis vigiliis, idem ipse propheta ait: Media nocte surgebam, ad confitendum tibi . Ergo his temporibus laudem referamus Creatori nostro, super judicia justitiae suae, id est, in Matutinis, Prima, Tertia, Sexta, Nona, Vespera, Completorio, et nocte surgamus ad confitendum ei. Jam de nocturnis, vel matutinis digessimus ordinem psalmodiae: nunc de sequentibus horis videamus. Prima hora dicuntur psalmi tres singillatim, et non sub Post expletionem vero trium psalmorum recitetur
Abbreviated transcription (Latin):
bus ad sextã prandeant. Quȩ prandu sexta
si opera in agris habuerint. aut estatis fer¬
uor nimius fuerit continuanda erit : & in
abbatis sit ꝓuidentia. Et sic omĩa tempe¬
ret atq disponat: qualit̃ & animȩ saluen¬
bidibus aut̃ septẽbris usq ad caput qua¬
dragesimȩ. ad nonã semꝑ reficiant. In
quadragesima uero usq inpascha: adues¬
perũ reficiant. Ipsa aut̃ uespera sic agatur. ut
lumine lucernȩ non indigeant reficientes:
sed luce ad huc diei omĩa consũ mentur
Sed & om̃i tempore. siue cenȩ siue refectionis
hora sic temperetur: ut cũ luce fiant omĩa.

Expanded text:
bus ad sextam bus ad sextam si opera in agris habuerint, aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit, et in abbatis sit providentia. Et sic omnia temperet atque disponat, qualiter animae salvenfaciant. Ab idibus autem Septembris usque ad caput quadragesimae ad nonam semper reficiant. In quadragesima usque ad Pascha ad vesperam reficiant. Ipsa tamen vespera sic agatur, ut lumine lucernae non indigeant reficientes, sed luce adhuc diei omnia consummentur. Sed et omni tempore sive coenae, sive refectionis, hora sic temperetur, ut cum luce fiant omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
credimus eminã uini per singulos sufficere
perdi ẽ : quibus aut̃ donat ds̃ tolerantiã.
abstinentiȩ. ꝓpriã se habituros mercedẽ
sciant. Quod si aut loci necessitas. aut la¬
bor. aut ardor aetͥatis amplius poposcerit.
in arbitrio prioris consistat: considerans
in om̃ib ne subrepat sacietas aut aebrie¬
tas. lic& legamus. uinũ monachorũ om̃ino
non esse : sed quia nr̃is temporib id mona¬
chis ꝑsuadere non possumus. saltẽ uel hoc
consentiamus ut ñ usq ad sacietatẽ bibam:
sed partius: quia uinũ apostatare facit
& iã sapientes. Ubi aut̃ necessitas loci aut¬
paupertas exposcit. ut nec supra scripta mensura
inueniri possit sed multo minus aut extoto ni¬
chil: benedicant dm̃ qui ibi habitant & ñ
murmurent.hoc ante om̃ia ammonentes:
ut absq murmurationib sint. QUIB: HORIS¬
cenent: Apente coste aut̃. tota estate si
ta feria iuinent usq ad nonã: reliquis die¬

Expanded text:
credimus eminam vini per singulos sufficere credimus eminam vini per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiae, propriam se habituros mercedem sciant. Quia si loci necessitas aut labor, aut ardor aestatis amplius poposcerit, in arbitrio prioris consistat, considerans in omnibus ne subrepat satietas aut ebrietas, licet legamus vinum omnino monachorum non esse. Sed quia nostris temporibus id monachis persuaderi non potest, saltem vel hoc consentiamus, ut non usque ad satietatem bibamus, sed parcius, quia vinum apostatare facit etiam sapientes. Ubi autem necessitas loci exposcit, ut nec suprascripta mensura inveniri posset, sed multo minus, aut ex toto nihil, benedicant Dmurmurent. Hoc autem ante omnia admonentes ut absque murmurationibus sint. § Icoenent. A Pentecoste autem tota aestate, sita feria jejunent, usque ad horam nonam; reliquis die
Abbreviated transcription (Latin):
una ꝓpensa sufficiat indie : siue una sit
refectio: siue prandii. & cenȩ. Quod si cena¬
turi sunt : de eadẽ libra tertia pars acelle¬
rario reseruetur. reddenda cenaturis.
QQuod si labor forte factus fuerit maior.
in arbitrio & potestate abbatis erit. si ex¬
pediat aliquid augeri. remota p̃ omĩb
crapula. Et ut nũquã subripiat mona¬
cho in digeries: quia nichil si contrariũ
ẽ om̃i xpĩano quomodo crapula: sicut
ait dñs nr̃. Uidete negrauent᷑ corda
ur̃a incrapula. Pueris uero minori ae¬
tate. non eadẽ seruetur quantitas. sed̃
minor quam maiorib seruata in om̃ibus par¬
citate. Carniũ uero quadrupedũ: om̃ino
ab om̃ib abstineatur comestio: pret̃ om̃ino
debiles & egrotos. DE MENSΥRA
prrũ hab& donũ ex dõ: aliussic: alius ue¬
rosit. Et ideo cũ aliqua scrupulositate
a nobis mensura uictus aliorũ constituit᷑.
tamen infirmoꝵ contuentes in becillitatẽ.

Expanded text:
una propensa sufficiet in die, sive una sit una propensa sufficiet in die, sive una sit refectio, sive prandii, et coenae. Quod si coenaturi sunt, de eadem libra tertia pars a Cellarario reservetur reddenda coenaturis. Quod si labor forte factus fuerit major, in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat, aliquid augere, remota prae omnibus crapula: et ut nunquam subripiat monacho indigeries: quia nihil sit contrarium omni Christiano, quomodo crapula, sicut ait Dominus noster: Videte, ne graventur corda vestra in crapula . Pueris vero minori aetate non eadem servetur quantitas, sed minor, quam majoribus, servata in omnibus parcitate. Carnium vero quadrupedum omnino ab omnibus abstineatur comestio, praeter omnino debiles et aegrotos. § II.--EX donum habet ex Deo; alius sic, alius vero sic . Et ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum constituitur. Tamen infirmorum contuentes imbecillitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
uicissĩ fratres: ut nullus indigeat petere ali¬
quid. Si quid tam̃ opus fuerit. sonitu cuius¬
eũq signi potius petatur quã uoce. nec prȩ¬
sumat aliquiᷤ ibi de ipsa lectione. aut ali¬
unde quicquã requirere ne detur occasio.
nisi forte prior ꝓ edificatione uoluerit
aliquid breuit᷑ dicere. Erat̃ aut̃ ebdo¬
madarius. accipiat mixtã priusquã inci¬
piat legere. propt̃ cõmunionẽ scãm: & ne
forte graue sit ei sustmere ieuiniũ: post¬
ea aut̃ cũ quoquinȩ ebdomadariis. & ser¬
uitorib reficiat. Fratres aut̃ non ꝑ or¬
dinẽ legant aut cantent : sed qui edi¬
ficent audientes .:
DE MENSURA CIBORUM
om̃ib mensis: cocta duo pulm̃taria: propt̃¬
diũsoꝵ infirmitates: ut forte qui ex uno ñ
potuerit edere: ex alio reficiatur. Ergo
duo pulm̃taria cocta: fr̃ib omibus suffici¬
ant : & si fuerit unde poma aut nascentia
leguminũ : addatur & tertiũ. Panis libra

Expanded text:
ministrent fratres, ut nullus indigeat petere aliministrent fratres, ut nullus indigeat petere aliquid. Si quid tamen opus fuerit sonitu cujuscunque signi potius petatur quam voce. Nec praesumat ibi aliquis de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere ne detur occasio; nisi forte prior pro aedificatione voluerit aliquid breviter dicere. Frater autem hebdomadarius accipiat mixtum, priusquam incipiat legere propter communionem sanctam, et ne forte grave sit ei jejunium sustinere: postea vero cum coquinae hebdomadariis et servitoribus reficiat. Fratres autem non per ordinem legant aut cantent, sed qui aedificent audientes. De mensura ciborum.omnibus mensibus cocta duo pulmdiversorum infirmitates, ut forte qui ex uno non poterit edere, ex alio reficiatur. Ergo cocta duo pulmentaria fratribus omnibus sufficiant. Et si fuerit unde poma aut nascentia leguminum, addatur et tertium. Panis libra
Abbreviated transcription (Latin):
AEBT IDSANATURANU¬
mana trahatur ad mi sericordiã. in his ae¬
tatibus senũ uidelic& & infantũ : tam̃ &
regulȩ auctoritas eis ꝓspiciat. Conside¬
retur semꝑ in eis in becillitas: & nullatenꝰ
eis districtio regulȩ teneatur in alim̃tis.
sed sit in eis pia consideratio: & preueni¬
ant horas canonicas. DE EBDOMADA¬
trũ edentium. lectio de esse non de¬
b&: ne fortuito casu qui arri puerit codi¬
cẽ legere ibi audeat: sed lecturus tota
ebdomada : dominica ingrediatur. Qui
ingrediens. post missas & cõmunionẽ pe¬
tat ab om̃ibus ꝓ se orari: ut auertat ab¬
ipso ds̃ sp̃m elationis. & dicatur hic uersus in
oratorio tertio abom̃ib ipso tam̃ incipiente.
Dñe labia mea aperies: & os meũ ad nuntia¬
bit laudẽ tuã. & sic accepta benedictione
ingrediatur ad legendũ: sũmũq fiat silenti
ũ: ut nullius musitatio uel uox. nisi soluis
legentis ibi audiatur. Quȩ uero necessaria
sunt comen̾entib & bibentib. sic sibi ministredi

Expanded text:
et ipsa natura humana trahatur ad misericordiam in his aetatibus, senum videlicet et infantum, tamen et Regulae auctoritas eis prospiciat. Consideretur semper in eis imbecillitas, et nullatenus eis districtio Regulae teneatur in alimentis; sed sit in eis pia consideratio, et praeveniant horas canonicas. § trum edentium lectio deesse non debet. Nec fortuitu casu, qui arripuerit codicem legere audeat ibi: sed lecturus tota hebdomada, Dominica ingrediatur. Qui ingrediens post missas, et communionem petat ab omnibus pro se orari, ut avertat abipso Deus spiritum elationis, et dicatur hic versus in oratorio tertio ab omnibus ipso tamen incipiente: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam; et sic accepta benedictione ingrediatur ad legendum. Summumque fiat silentium ad mensam, ut nullius mussitatio vel vox, nisi solius legentis, ibi audiatur. Quae vero necessaria sunt comedentibus et bibentibus sic sibi vicissim
Abbreviated transcription (Latin):
agenda matutina. uel uesꝑtina non transe¬
at aliquando. nisi in ultimo ordine oratio
dominica. om̃ib audientib dicatur apriore
propt̃ scandalorũ spinas quȩ oriri solent: ut con
uenti ꝑ ipsius orationis sponsionẽ. qua dicuNĩ
dimitte nobis debita nr̃a. sicut et nos dimit¬
timus: purgent se ab huiꝰ cemodi uitio: cete¬
ris uero agendis. ultima pars euis orationis
dicatur: ut ab om̃ib respondeat᷑. sed libera

Expanded text:
Agenda matutina, vel vespertina non transeAgenda matutina, vel vespertina non transeat aliquando, nisi in ultimo per ordinem oratio Dominica omnibus audientibus dicatur a Priore propter scandalorum spinas, quventi per ipsius orationis sponsionem, qua dicunt, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus; purgent se ab hujusmodi vitio. Caeteris vero agendis ultima pars ejus orationis dicatur: ut ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
matutinoꝵ sollẽpnitas ita agatur: idẽ sexagesim
sextus psalmus dicatur sine antiphona : subtra¬
bendo modice sicut dominica: ut om̃s occurrani
ad quinquagesimũ qui cũ antiphona dicatur.
Post quẽ alii duo psalmi dicant᷑ scđ̾m consuetu¬
dinẽ : idẽ scdã feria quintꝰ & tricesimꝰ quintus.
tertia feria quadragesimus sc ds. et quiquage¬
simussextus: quar ta feria. sexa gesimussecundꝰ.
et sexagesimꝰ quartus. quinta feria octogesimꝰ
et octogesimus nonus: sexta feria septuagesimꝰ
quintus. et nonagesimus primus. sabbato aut̃
centesimus quadragesimus secundus: et canti¬
cũ de uteronomii: quod diuidatur inbinas
glorias. Nam ceteris dieb canticũ unũ quod¬
que die suo exꝓphetis: sicut psallit ȩccłia ro¬
mana dicatur. Post hec. sequantur laudes.: de¬
inde lectio una aplĩ memorit̃ recitanda.
responsoriũ. ambrosianus. uersus. canticũ
de euangelio: letania. et cõpletũ est. Plane

Expanded text:
Matutinorum solemnitas ita agatur: id est, ut sexagesimus Matutinorum solemnitas ita agatur: id est, ut sexagesimus sextus psalmus dicatur sine antiphona subtrahendo modice, sicut in Dominica, ut omnes occurrant ad quinquagesimum, qui cum antiphona dicatur. Post quem alii duo psalmi dicantur secundum consuetudinem. Id est, secunda feria, quintus, et trigesimus quintus. Tertia feria quadragesimus secundus, et quinquagesimus sextus. Quarta feria, sexagesimus tertius, et sexagesimus quartus. Quinta feria, octogesimus septimus, et octogesimus nonus. Sexta feria, septuagesimus quintus, et nonagesimus primus. Sabbato autem, centesimus quadragesimus secundus, et canticum Deuteronomii, quod dividatur in duas glorias. Nam caeteris diebus canticum unumquodque ex prophetis, sicut psallit Ecclesia Romana, dicatur. Post haec sequentur laudes. Deinde lectio una Apostoli memoriter recitanda. Responsorium Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania, et completum est. Plane
Abbreviated transcription (Latin):
lectiones cũ responsoriis suis. ordine quo supra:
Post quas iterũ dicantur tria cantica de ꝓphetiᷤ
quȩ instituerit abbas: quȩ cantica cũ alleliua
psallantur. Dicto etiã uersu. et benedicente
abbate. legantur aliȩ quatuor lectiones de
nouo testam̃to: ordine quo supra. Post quar¬
tũ aut̃ responsoriũ. incipiat abbas ymnũ te
dm̃ laudamꝰ. Quo dicto. legat abbas lectio¬
nẽ de euangłio: cũ honore et timore stantib
om̃ib Quaꝑlecta. respondeant om̃s amen:
et subsequatur mex abbas ymnũ te decet suis.
et data benedictione. incipiat matutinos.
Qui ordo uigiliarũ. om̃i tempore tã estatis
quã hyemis ȩqualit̃ indie dominico teneat᷑
nisi forte quo absit tardiussurgant aliqͥd
de lectionib breuiandũ ẽ aut responsorus.
quod tam̃ om̃inocaueat᷑ ne ꝓueniat. Qͦa
si contigerit: digne inde satis faciat dõ in
oratorio: ꝑ cuiꝰ euenerit neglectũ. PRIUATIS
IEBUS AUTE PRAUATIS¬

Expanded text:
lectiones cum responsoriis suis, ordine quo supra. lectiones cum responsoriis suis, ordine quo supra. Post quas dicantur tria cantica de prophetis, quae instituerit abbas. Quae cantica cum alleluia psallantur. Dicto etiam versu, et benedicente abbate, legantur aliae quatuor lectiones de Novo testamento, ordine quo supra. Post quartum responsorium incipiat abbas hymnum, Te Deum laudamus; quo perdicto, legat abbas lectionem de Evangelio, cum honore et tremore stantibus omnibus; qua perlecta, respondeant omnes, amen: et subsequatur mox abbas hymnum, Te decet laus. Et data benedictione incipiant Matutinos. Qui ordo vigiliarum omni tempore tam aestatis quam hiemis aequaliter die Dominico teneatur: nisi forte, quod absit, tardius surgant et aliquid de lectionibus breviandum est, aut responsoriis: quod tamen omnino caveatur, ne proveniat. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in oratorio, per cujus evenerit neglectum. APPENDIX iebus autem privatis