comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mirat᷑ adsertor. Cuanuerat rerũ
quẽ animantib uiuentib ante¬
ferret. De qͦ ñ inmerito celesti sen¬
tentia resultauit. faciamꝰ hominẽ
ad imaginẽ & similitudinẽ nr̃am.
Cetera dixit & facta st̃: mandeiuit
& creata st̃: ut homo fiat. specia¬
lis quid̃a di accedit ortatꝰ: ut tam¬
quã laborantis d̃ĩ in huiꝰ munere
creature significet᷑ oꝑxitio. Us̃ qͥde
expers laboris ẽ: s tam̃ scripturȩ
uerba. qͥd aliud nisi stucdiosam
tui oꝑationẽ eiꝰ ostendunt. Ergo
si ds maiore qͦd̾a studio te crea¬
uit: cur ipse tui studiũ derelin¬
quis  Si d̾s in te laborauit qͥ labo¬
rare ñ nouit: cur ipse fugitans
sis laboris . Manus tuȩ inquit fe¬
cerunt me & parauert̃ me. Clamat
seras: ñ derelinquas. Te aucꝰtorẽ con¬
uenio: te teneo conditorẽ. Presidia
aliena ñ quero: in adiumentũ ac¬
cingere. qͥ accinctꝰ es ut creares. Dic
ipse dauid qͥd senseris: cur dixeris.

Expanded text:
miratur assertor. Evanuerat rerum miratur assertor. Evanuerat rerum quem animantibus viventibus anteferret: de quo non immerito coelesti sentad imaginem et similitudinem nostram. cetera dixit et facta sunt, mandauit et creata sunt: ut homo fiat, specialis quidam dei accedit hortatus, ut tamquam laborantis dei in huius munere creaturae significaretur operatio. deus quidem expers laboris est; sed tamen scripturae uerba quid aliud nisi studiosam tui operationem eius ostendunt ? ergo si deus maiore quodam studio te creauit, cur ipse tui studium derelinquas ? si deus in te laborauit qui laborare non nouit, cur ipse fugitans sis laboris ? Manus tuae, inquit, fecerunt me et parauerunt me. clamat seras, non derelinquas. te auctorem conuenio, te teneo conditorem, praesidia aliena non quaero. in adiumentum accingere qui accinctus es ut creares. dic ipse, Dauid, quid senseris, cur dixeris:
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃ra: s tamquã ꝓprie conscius
libertatis. & locuples sui stestis
auctoris. Uerũtam̃ in cęteris ani¬
mantib menbroꝵ forma laudet᷑:
in qͥb p̾ter grãm corporis nichil
ẽ aliuo qd̃ requirat᷑. Homo in eo ẽ
pulchrior qd̃ ñ uidet᷑. ñ incorpore
grãm & p̃sentiũ uenustatem.
Quȩ enĩ uident᷑ tẽpobalia sunt.
nã quȩ ñ iudent᷑ etͣna. In hoc ter¬
restri hospitio. indutꝰ habitatione
celesti: cui sunul cõpetit. & in t̾ris
uideri. & do iungi. Magnũ sane
munꝰ. si se ipse cognoscat: & quȩ d̃a
forma uisticiȩ. mundo magis qͣm
sibi nasci. Unde & salomon ait.
Grande homo & p̃tiosũ: iur mise¬
ricors. uirũ aut̃ fidelẽ opus ẽ in¬
uenire. & uere magnꝰ ẽ: qͥ ẽ duu¬
ni oꝑis int̾pres. & umnitator dei.
Homo ẽ enĩ qͥ potuit dicere. uni¬
tatores mei estote: sic̃ & ego. xp̃i.
Terrã excolit. mari tamquã pos¬
sessione utit᷑: cęli ornam̃ta gratꝰ

Expanded text:
in terram, sed tamquam propriae conscius in terram, sed tamquam propriae conscius libertatis et locuples sui testis auctoris. Uerumtamen in ceteris animantibus membrorum forma laudetur, in quibus praeter gratiam corporis nihil est aliud quod requiratur. homo in eo est pulchrior quod non uidetur, non in corpore gratiam et praesentium uenustatem - quae e enim uidentur temporalia sunt, nam quae non uidentur aeterna —, in hoc terrestri hospitio indutus habitatione caelesti, cui simul conpetit et in terris uideri et deo iungi. magnum sane munus, si se ipse cognoscat, et quaedam forma Iustitiae, mundo magis quam sibi nasci. unde et Salomon ait: grande homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. et uere magnus est qui et diuini oHomo est enim qui potuit dicere: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Terram excolit, mari tamquam possessione utitur, coeli ornamenta gratus
Abbreviated transcription (Latin):
anuf tuȩ fecerunt me
et parauenint. me: da
michi intellectum ut cliscam
mandata tua ¶aguo
cõmendationis usus exordio ẽ: ut
opꝰ cłi e̾ẽ se diceret. qͦ facilius circa
oꝑis sui grãm fauor inclinaret᷑
auctoris. Grandis etiã p̃rogatiua
ẽ etiã in reb humanis: ut aliquis
oꝑib & beneficiis faueat suis. Nec
meritũ spectet alienũ s in suc
gr̃ȩ munꝰ intendat: ue uideat᷑ ab¬
rogare qd ipse donauit. Itaq & si
de luto corporis nr̃i substantia
sit: carne induam᷑. & corpus os¬
fib intexat᷑ & neruis: tam̃ qd̃ si¬
mus p̃tiosissimũ opꝰ cłĩ. nemo
dubibitauerit. Nã & fabricã ip¬
sam humani corporis siqͥs con¬
sicderare uelit: nichil poterit in
t̾ra pretiosiꝰ uidicare. Est enĩ ho¬
mo statu celsus. uultu decorus.
cȩsarie gratꝰ. ñ in aluũ cȩteroꝵ
more curuatꝰ animantiũ: s ipso
nature uire sublimis. qͥ in cęlum
libero spectet obtutu. nulla cap¬
tiue seruitute ceruicis ad pressus

Expanded text:
nus tuae f ecerunt me et Parauerunt me,. da mihi intellectum, ut discam mandata tua. magno commendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. grandis enim praerogatiua est etiam in rebus humanis, ut aliquis operibus et beneficiis faueat suis nec meritum spectet alienum, sed in suae gratiae munus intendat, ne uideatur abrogare quod ipse donauit. itaque etsi de luto corporis nostri substantia sit, carne induamur et corpus ossibus intexatur et neruis, tamen quod simus pretiosissimum opus dei nemo dubitauerit. nam et fabricam ipsam humani corporis si quis considerare uelit, nihil poterit in terra pretiosius iudicare. est enim homo statu celsus, uultu decorus, caesarie gratus, non in aluum ceterarum more curuatus animantium, sed ipso naturae iure sublimis, qui in caelum libero spectet obtutu nulla captiuae seruitute ceruicis adpressus
Abbreviated transcription (Latin):
Terra enĩ in t̾rã redit. Qd̃ aut̃ fac¬
tũ ẽ ut pͥncipatũ haberet suꝑ ce¬
teros animantes: idẽ p̃stantuis ẽẽ
intellegis. Luti enĩ etiã bestiis no¬
biscũ cõmune consortiũ ẽ. & icdo
animȩ specialis p̃rogatiua dona¬
ta ẽ. Id̾e tam̃ qr ceteris animanti
b imperat: ut possit imꝑare de¬
bet do e̾e̾ subiectꝰ. Docet᷑ gͥ serui¬
re: ut ad regnũ ꝑuenire mereat᷑.
Qui enĩ seruit. xp̃o. placet cło. Qͥ ser¬
bet nescire mendatiũ. Iui seruit
iusticiȩ: debet repellere iniqͥtatẽ.
Qͥ seruit unmaculato: debet ten̾e̾
castimoniȩ disciplinã. Iui seruit
luci: debet oclisse tenebras peccatoꝵ.
Ergo q corpꝰ ẽ infirmũ: uisitatio¬
nẽ dnũ postulemꝰ. Unde ꝓpħa ait.¬

Expanded text:
terra enim in terram redit —, quod autem facterra enim in terram redit —, quod autem factum est, ut principatum haberet super ceteras animantes, id praestantius esse intellegis; intellegis enim etiam bestiis nobiscum commune consortium est. et ideo homini specialis praerogatiua donata est, id est anima qua ceteris animantibus imperat; ut possit imperare, debet Deo esse subjectus. Docetur igitur servire; ut ad regnum pervenire mereatur. Qui enim servit Christo, placuit Deo. Qui serbet nescire mendacium. Qui servit justitiae, debet repellere iniquitatem. Qui servit immaculato, debet tenere castimoniae disciplinam. Qui servit luci, debet odisse tenebras peccatorum. Ergo quia corpus infirmum est, visitationem Domini postulemus. Unde Prophet
Abbreviated transcription (Latin):
Apm̃ gͣ indiumꝰ. sicut & alibi di¬
dotes suos aliis peccata dimit¬
tere. Id̃o ait ꝓpħa. Tu finxisti
me: & posiusti suꝑ me manum
tuã. furxit ꝑ lutũ. posuit ꝑ grãm
ex ꝑsona dictũ saluatoris accipi¬
ant. Audi qr manꝰ dni etiã sp̃c
dicit᷑. Clamat iob: sp̃c dimnꝰ qui
& postea de luto finxit. ⁊ uoluit
seruare qd̵ fecerat. seruare quod
plasmauerat: ut totũ hominem
saluũ faceret. sic̃ ipse dixit in
eugłio. Michi irascimini: qr totũ
hominẽ saluũ feci in sabbato. qd̃
specialit̾ eccła docet: qr ñ solũ am¬
ma. s etiã caro nr̃a seruat᷑. Ani¬
ma ꝑ cognitionẽ di̾: caro ꝑ resur¬
rectionẽ. Iuorũ alterũ docuit di¬
iuni auctoritate sermonis: alte¬
rũ ꝓpriȩ resurrectionis. exẽplo.
Hic ẽ gͦ homo gemine substantie. A¬
lia enĩ ẽ facti substantia: alia figu¬
rati. Ista de cłi spũ: illa de limo.
ꝓpterea iob ait. Resuscitauit corm̃
meũ: qr qd de limo ẽ resuscitatur.

Expanded text:
go induimus, sicut et alibi didotes suos aliis peccata dimittere. Ideo ait Propheta: Tu finxisti me et posuisti super me manum tuam : finxit per lutum, posuit manum ex persona dictum Salvatoris accipiant. Audi quia manus Domini, etiam Spiritus dicitur. Clamat Job: Spiritus divinus, qui et postea de luto finxit, et voluit servare quod fecerat, salvare quod plasmaverat; ut totum hominem salvum faceret, sicut ipse dixit in Evangelio: Mihi irascimini, quia totum hominem salvum feci in sabbato . Quod specialiter Ecclesia docet, qruatur, anima per cognitionem dei, caro per resurrectionem; quorum alterum docuit diuini auctoritate sermonis, alterum propriae resurrectionis exemplo. Sic est ergo homo geminae substantiae; alia est enim facti substantia, alia figurati; ista de dei spiritu, illa de limo. propterea ait Iob: resuscitabit corium meum, quia quod de limo est resuscitatur —
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Condẽpnaris aut̃ in eo qd̃ ip¬
se mutatꝰ es: ut fieres ex homine
serpens. mulus. equus. uulpecu¬
la. Nis nos enĩ nominib iã scri¬
ptura condẽpnauit. qr exuti
cȩlestis imaginis ornam̃to etiã
nom̃ hominis amittimꝰ. qͥ grãm

Expanded text:
tur. Condemnaris autem in eo quod iptur. Condemnaris autem in eo quod ipse mutatus es, ut fieres ex homine serpens, mulus, equus, vulpecula. His nos enim nominibus jam Scriptura condemnavit: qui exuti coelestis imaginis ornamento, etiam nomen hominis amittimus, qui gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
ri sic̃ equuis & mulus: quib ñ ẽ
intellectꝰ. In freno & chamo ma¬
xillas eoꝵ constringe: qͥ ate ñ ap¬
ꝓpinquant. & dicite huic uulpi
de herode ait. Generatio iupera
gͦ opus dĩ es homo: magnũ ẽ qd̾
dedit tͥ ds. Nide ne qd̃ d̃s tribuit
amittas. magnũ illud munꝰ qd̃
es ad imaginẽ dĩ: & hoc inte pu¬
niat᷑ magis. Ds̃ enĩ ñ punit si¬
militulinẽ suã: s eũ punit qͥ
ad similitudinẽ dĩ factꝰ hoc qd̃
accepit seruare ñ poruit. Punt᷑
gͦ illuo qͥ ad similitudinẽ łi ẽẽ
clesistit: hoc ẽ peccatũ tuũ. Nam
suã ds ñ dampnat ꝯmaguiẽ.¬
nec in illud incendiũ mutit.
riã: ut ꝑ maliciã qd̃ eras ẽẽ desi¬
neres. & fieres mulus ex homi¬
ne. Hindicat᷑ gͦ imago: ñ condẽp¬
nat᷑. Uindicat᷑ gͦ quasi expulsa:
ñ conclẽpnat᷑ quasi rea. Postquã
enĩ peccasti. aliud e̾eᷤ cepisti: il
illa q ad imaginẽ & similitudinẽ
cłi factꝰ ẽ: ñ condeminat᷑ s corona¬

Expanded text:
s et mulus,quibus non est intellectus; in freno et camo maxillas eorum constringe qui ad te non adpropinquant, et: dicite huicuulpi de Herode ait, generatio uiperarergo opus dei es, homo, magnum est quod dedit tibi deus. uide ne quod deus tribuit amittas magnum illud munus, quod es ad imaginem dei, et hoc in te puniatur magis. deus enim non punit similitudinem suam, sed eum punit, qui ad similitudinem dei factus hoc quod accepit seruare non potuit. punitur ergo illud quod ad similitudinem dei esse desistit, hoc est peccatum tuum. nam suam dnec in illud incendium mittit riam, ut per malitiam quod eras esse desineres, et fieres mulus ex homine. Vindicatur ergo imago, non condemnatur: vindicatur quasi expulsa, non condemnatur quasi rea. Postquam enim peccasti, aliud esse coepisti, illilla, quae ad imaginem et similitudinem Dei factus es, non condemnatur sed corona
Abbreviated transcription (Latin):
uit peccatũ: suꝑ habundauit gr̃a.
potiꝰ nos in illa carne suscepit.
qd̃ filiũ hominis in cłi sede con¬
stituit. Non lego angłos in cłi sede
nͥ stantes: nisi minusteriũ defe¬
rentes. Non lego angłos. s homines
facꝰti. & simul suscitauit: simulq
fecit sedere in celestib in xp̃o Iħu.
Filiꝰ gͦ hominis adsexterã di: ñ
angłs. ñ arcͥangłs. nec cherubin et
seraphin. Illa laudant: filius homi¬
nis sedet. filius homqnis angłoꝵ
ore laucdat᷑. qd̃ angłos malos u¬
cerit: de nequitiis spũalib quȩ st̃
in celestib triumphauerit. quod
inqͥb ante erant contagia mor¬
tuoꝵ Uerbo inquit diũ cęli firma¬
ti st̃: & spũ oris eiꝰ omnis uirtus
nẽ uitȩ: consũmationẽ uirtutis
accepit. In spirauit in eũ ds spi¬
ritũ uitȩ: ⁊ factus ẽ homo in ani¬
mam uiuentẽ. Hita gͦ nr̃a: cepit
ex inspiratione diuna. s uita
hec secessione animȩ corporisq dis¬
soluit᷑. inspiratio aut̃ duuna ñ

Expanded text:
uit peccatum, superabundauit gratia. potius nos in illa carne suscepit, quod filium hominis in dei sede constituit. non lego angelos in dei sede nisi stantes, nisi ministerium deferentes, non lego angelos, sed homines simulque fecit sedere in caelestibus in Christo Iesu. filius ergo homims ad dexteram dei, non angelus, non archangelus nec Cherubim et Seraphim. illa laudant, filius hominis sedet filius hominis angelorum ore laudatur, quod angelos malos uicerit, de nequitiis spiritalibus quae sunt in caelestibus triumphauerit, quod in quibus ante erant contagia mortuorum. Ue rb o, inquit, domini caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis uirtus nem uitae consummationemque uirtutis accepit. inspirauit in eum deus spiritum uitae et factus est homo in animam uiuentem e m. uita ergo nostra coepit ex inspiratione diuina, sed uita haec secessione animae corporisque dissoluitur, inspiratio autem diuina non
Abbreviated transcription (Latin):
runt me. Nnde & hic ei dicit᷑. ut
meminerit ds ꝙr pulius sumꝰ ⁊
uberioris grȩ munꝰ infundat:
nec infirmũ opꝰ deserat. Guber¬
nator flucꝰtuante nauigio pluᷤ
laboris impendit: quã cũ scd̃o
nanigͣiũ labit᷑ fluc̾tu. ⁊ uen¬
torũ flatu suꝑante p̾currit.¬
Manus tuȩ inquit plasmauer̃t
me. Manꝰ dicit pluralit᷑ ñ manu.
At uͦ alibi ait. Ego manu mea
soliclaui cęlũ: & manus mea fe¬
cit hec. In hominis uidet᷑ con¬
stitutione ñ habundasse: qd in
toto mundo ut fieret habun¬
dauit. Cȩlũ manus una firma¬
uit: ut scrͥptũ ẽ: & utraq dei
manus hominẽ figurauit. ut
legimꝰ. Celũ ñ ad similitudinẽ:
homo ad similitudinẽ. Angłi enĩ
ad ministeriũ: homo ad paginẽ.

Expanded text:
runt me. unde et hic dicitur, ut meminerit deus quia puluis sumus et uberioris gratiae munus infundat nec infirmum opus deserat. gubernator fluctuante nauigio plus laboris inpendit quam cum secundo remigio labitur fluctu et uentorum flatus supManus tuae, inquit, plasmaueruut me e. \'manus\' dicit pluraliter, non \'manum\'. at uero alibi ait: ego manu mea solidaui caelum, et: manus mea fecit haec. in hominis constitutione uidetur non abundasse quod toto mundo ut fieret abundauit. caelum manus una firmauit, ut scriptum est, et utraque dei manus hominem figurauit, ut legimus. caelum non ad similitudinem, homo ad similitudinem; angeli enim ad ministerium, homo ad imaginem.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in tua substantia aliquid de
imagine & similitudine łi. qd
sit diuinȩ simile imaginis. Pro¬
pterea imago ad eũ qui ẽ ad una¬
ginem uenit: & querit urrago
eũ qui ẽ adsimilitudinẽ sui: ut ite¬
rũ signet. ut iterũ conformet. qr.
amisisti. qd̃ accepisti. Insufflauerat
enĩ tͥ cls. ut inspirationis sue do
naret grãm: quã tͥ tua culpa
sustulerat. factꝰ cras in animã
uiuentẽ. Audi qͥd dicat. Nom
in carnẽ. s in animã iuuentem.
Si peccator signaculũ tenere ñ
potuit. & in crimine positꝰ ñ ha¬
bebat quȩ di sunt s quȩ homi¬
ut legisti in englio. ⁊ a mortuis
surgens cũ clausos discipłos repe¬
risset. claustris ingressus manen¬
tib dixit. Pax uob̃. Sicut tͦ misit
me pat̾ & etgo mitto uos. Cũ hoc
dixisset. insufflauit eis & dixit.
manus fecerint hominẽ: aut quẽ
hominẽ fecerinti Illũ utiq quẽ
ueterẽ hominẽ cũ actib suis:

Expanded text:
ergo in tua substantia aliquid de imagine et similitudine dei, quod sit diuinae simile imaginis. propterea imago ad eum, qui est ad imaginem, uenit et quaerit imago eum, qui est ad similitudinem sui, ut iterum signet, ut iterum conformet, quia amisisti. quod accepisti. insufflauerat enim tibi deus, ut inspirationis suae dono haberes gratiam, quam tibi tua culpa sustulerat. factus eras in animam uiuentem; audi quid dicat: non in carnem, sed in animam uiuentem. sed quia peccator signaculum tenere non potuit ex III crmine positus non habebat quae dei sunt sed quae homiut legisti in euangelio, et a mortuis surgens cum clausos discipulos repperisset, claustris ingressus est manentibus et dixit pax uobis; sicut misit me pater, et ego mitto uos. cum hoc dixisset, insufflauit eis et dixit:manus fecerint hominem aut quem hominem fecerint? illum utique, quem ueterem hom
Abbreviated transcription (Latin):
tram: & cdnãbunt᷑ inquit uł pͥn¬
cipetũ habebunt. & fedt ds ho¬
minẽ ad unaginẽ dĩ. Scd̃o aut̃
loco ita scriptũ ẽ: qr accepit d̾s
puluerẽ de t̾ra: & plasmauit ho¬
minẽ. Ubi puluis: ibi plasmatio.
Ubi aut̃ ñ pulius. ubi ñ t̾ra. non
materia. s incorporeũ. s admira¬
bile: ibi ñ materia. s inmateri¬
ale. Id enĩ scd̃m imaginẽ ẽ: ñ ẽ
incorpore. nec in materie: s in
anuma rationabuli. Ibi oꝑat᷑. ibi
ostendit᷑. homo ad similitudinẽ
os pmaginẽ di: ubi iuisticiȩ. ubi sa

Expanded text:
tram et: dominabuntur, inquit, uel principatum habebunt et: fecit deus hominem ad imaginem d e i. secundo autem loco ita scriptum est, quia accepit deus puluerem de terra et plasmauit hominem. ubi puluis, ibi plasmatio, ubi autem non puluis, ibi non terra, non materia, sed incorporeum, sed admirabile; ibi non materia, sed inmateriale. quod enim secundum imaginem est, non est in corpore nec in materia, sed in anima rationabili. ibi operatur, ibi ostenditur homo ad similitudinem et imaginem dei, ub
Abbreviated transcription (Latin):
tia edificet. similit̾ etiã textrini
p̃positũ repulsorẽ neglegentiũ: ut
substituat diligentes ne longua
textrinũ corrumpat in curia: ñ ne
magis ꝓbabis quã illũ qͥ desides in
sua neglegentia ꝑseuerare patiatur:
Grausi nẽ ad eos qͥ mandata edifi¬
cant. & lȩge intexunt ⁊ animã umiꝰ¬
cuiꝰq receꝑunt sanandã. Non ne siqͥs
Si uͦ incuriosus ac remissus aliqͥs.
fabri. texõris. medici spiritalis lo¬
cum occupet ut sacerdos sumnus.
ut prb̃r. ut mnunster altaris sacri:
ñ ne cõmodius ẽ ñ subire unũquẽq
id mnuneris qd̵ implere nonqueat.
quã subeunte neq ipsũ strenue
suscepto fungi munere ⁊ eripere
locũ alteri qͥ nauit᷑ eũ possit tuerũ
cũ sit repellit᷑. ne plus offensionis
contraliat: Suid sit aut̃ repelli con¬
sideremꝰ. Lectũ ẽ enĩ. Sicut uulnera¬
ti dormientes ꝓiecꝰti in monumentis
monum̃tis repellit: quoꝵ ñ memi¬

Expanded text:
tia aedificet ? similiter etiam textrini tia aedificet ? similiter etiam textrini praepositum repulsorem neglegentium, ut substituat diligentes, ne longa textrinum corrumpat incuria, non magis probabis quam illum, qui desides in sua neglegentia perseuerare patiatur? Transi nunc ad eos, qui mandata aedificant et legem intexunt et animam uniuscuiusque receperunt sanandam. nonne, si quis si vero incuriosus ac remissus aliquis, fabri, textoris, medici spiritalis locum occupet, ut sacerdos summus, ut presbyter, ut minister altaris sacri; nonne commodius est non subire unumquemque id muneris, quod implere non queat, quam subeuntem, neque ipsum strenue suscepto fungi munere, et eripere locum alteri, qui naviter eum possit tueri? cum sit, repellitur, ne plus offensionis contrabat. 24. Quid sit autem repelli consideremus; lectum est enim: Sicut vulnerati dormientes, projecti in monumentis, monumentis repellit, quorum non memi
Abbreviated transcription (Latin):
to dignꝰ ẽ: qr polluit magis et in¬
pedit opus qd̵ neglegent᷑ putaue¬
rit exsequendũ. Consideremꝰ gͦ utrũ
bonitas sit ab oꝑe repelli neglegen¬
tem. an uero retinere: & unaginẽ
rei huiꝰ ex aliis sumamꝰ artibus.
Curat medicꝰ egrotũ. s neglegent᷑.
et desidia medici uis iusuulneris
serpit. QIuanto gͥ meli remoueri
huiꝰmodi mecdicũ qͥ tempus terit. cũ pro¬
fecꝰtũ nullũ sentiat uulneratꝰ. ut cu¬
randi officiũ ad eũ medicũ trans¬
ferat᷑ qͥ maturiꝰ possit egroto sua
diligentia subuenire. Non ne clem̃ti¬
or ẽ qͥ repellit nichil ꝓficientẽ. quã
qͥ retinet ad discrim̃ egroti: Constitu
is tͥ ꝓbabilior uidetur si diligenter
insistat. ac si quid̃e forte incuriosũ
aduerterit de his qͥ oꝑant᷑ indomu
aliqua. const̾uenda repellat eũ. meliꝰ
credens ñ edificare quã hiantib ri¬
mis edificata dissolui. atq aliquẽ
in eiꝰ substituat locũ qͥ cũ diligen¬

Expanded text:
to dignus est, quia polluit magis et into dignus est, quia polluit magis et inpedit opus quod neglegenter putauerit exequendum. Consideremus ergo, utrum bonitas sit repelli ab opere neglegentem an uero retinere, et imaginem rei huius ex aliis sumamus artibus. curat medicus aegrotum, sed neglegentia et desidia medici uirus uulneris serpit. quanto igitur melius remoueri huiusmodi medicum, qui tempus terit, cum profectum nullum sentiat uulneratus, ut curandi officium ad eum medicum transferatur, qui maturius possit aegroto sua diligentia subuenire! nonne clementior est, qui repellit nihil proficientem quam qui retinet ad discrimen aegroti? constitueis tibi probabilior uidetur, si in id diligenter insistat ac, si quem forte incuriosum aduerterit de his qui operantur in domo aliqua construenda, repellat eum, melius credens non aedificare quam hiantibus rimis aedificata dissolui, atque aliquem in eius substituat locum, qui cum diligen
Abbreviated transcription (Latin):
ane a manbatis tUIS
i ds̃ repellit unũquẽq quẽ re¬
pellandũ putat. uideamꝰ ne ex¬
cusationẽ ei tribuat qͥ cũ sequi de¬
um uelit repulsus sit: & primum
quẽ admodũ bonꝰ ds̃ repellit sequẽ¬
tem nͥ ipse mereat᷑ repelli. sicut ip¬
se dñs ait. uulpes foueas habent. &
id̾o quasi uulpẽ repellit: & alibi. qr
onĩ habenti dabit᷑. ei aut̃ qui ñ ha¬
bet & qd̵ uidetur habere. auferetur
ab eo. Cui addit. nͥ ei qͥ toto corde ex¬
quirit eũ. ut qd̃ de est naturȩ id dei
oꝑatione adquirat et grã. sic̃ salomon
qͥ ex toto corde exquirens dm̃. sapienti¬
am postulauit. Et qr ñ opes sibi regi¬
as s diuinȩ munus grẽ deposcit. acci¬
pere meruit sapientiȩ disciplinã Re
ta omia. Iui aut̃ ñ habet ut in cor¬
de suo exquirat dñm. & facit quide
opus d̾i. s neglegent̃ facit: maledic¬
to subiectꝰ ẽ. sicut legumꝰ. qr male¬
dictꝰ omnis qͥ opris d̃i facit neglege¬
nter. Mlerito gͦ repellit᷑. qr maledic¬

Expanded text:
e a m andatis tuis. si deus repellit unumquemque, quem repellendum putat, uideamus, ne excusationem ei tribuat, qui, cum sequi deum uellet, repulsus sit. et primum quemadmodum bonus deus repellit sequentem, nisi ipse mereatur repelli? sicut ipse dominus ait: uulpes foueas habent, et ideo quasi uulpem repellit, et alibi: quia omni habenti dabitur, ei autem, qui non habet, et quod uidetur habere auferetur ab eo. cui addit nisi ei, qui toto corde exquirit eum, ut, quod deest naturae, id dei operatione adquirat et gratia ? sicut Salomon, qui ex toto corde exquirens deum sapientiam postulauit et, quia non opes sibi regias, sed diuinae munus gratiae depoposcit, accipere meruit sapientiae disciplinam, reta omnia. qui autem non habet, ut in cordc suo exquirat dominum, et facit quidem opus dei, sed neglegenter facit, maledicto subiectus est, sicut legimus, quia maledictus omnis qui opus dei facit neglegenter. merito ergo repellitur, quia maledic
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ: in ueteri testam̃to. Intra ila¬
lud currebat: ꝑ qd̾ anuuntiabritur
In quatuor partes ibant rote &. ñ
reuertebant᷑ retrorsũ: q sp̃c uite
erat in his qui currebrnt. In qua¬
tuor partes totꝰ mundi. & sine of¬
fensione currabant: qi bona equoꝵ¬
uita quadrabat. Currebant gͥ equi:
qr ñ dormiebat qͥ ascenderat equoss
Animarũ gͥ nr̃arũ auriga iħc: qͥ no
qͦq uult ascencłe equos nr̃os lioc ẽ¬
tur nob̾. Dormitauert̃ qͥ ascendert᷑
equos. Transeundũ ẽ hoc mare un¬
pigre. Nix transitur a uigilantib
Siqͥs aut̃ dornuerit. transire non
poterit. s demergit᷑ ut egiptiꝰ. cinꝰ
et anima & corpꝰ interiit. Equum
eiũ & ascensorẽ proiecit in mare:
ficat latine. est uel ut alibi Inue

Expanded text:
mentum in ueteri testamento: intra ilmentum in ueteri testamento: intra illud currebat per quod adnuntiabatur. in quattuor partes ibant rotae et non reuertebantur retrorsum, quia spiritus uitae erat in his qui currebant in quattuor partes totius mundi, et sine offensione currebant, quia bona uita equorum quadrabat. currebant igitur equi, quia non dormiebat qui ascenderat equos. Animarum igitur nostrarum auriga Iesus, qui nos quoque uult ascendere equos nostros, hoc etur nobis: dormitauerunt qui ascenderunt equos. transeundum est hoc mare inpigre. uix transitur a uigilantibus; si quis autem dormierit, transire non poterit, sed demergetur ut Aegyptius, cuius et anima et corpus interiit: equum enim et ascensorem proiecit in mare, ficat Latine \'est\' uel, ut alibi inue
Abbreviated transcription (Latin):
nus equus. siquid̾e habet equos suos
xp̃c: de quib dicit ꝓpħa. In misisti in
mare equos tuos turbantes aquas
multas: eo qd̵ gentiũ populos qͥ mo¬
uentur ut aquȩ multe et excitant᷑
ut fluctus aquarũ eugłizando com¬
mouerint apłi: ut assurgentes a ter¬
renis idolorũ cerimoniis. in xpͣm
crederent. & supra ait. Ascendisti
in equos tuos: equitatus tuus sanitaᷤ.
Obonoꝵ equoꝵ duodeca. iugum mi¬
rabile. quib frena pacis. habene st̃
caritatis. constricti interse concor¬
diȩ iunculis. &. uigo fidei subiecti: qͣ¬
tuor rotis eugłii mysteriũ totius
orbis fuub inuehentes. bonũ au¬
rigã portantes dĩ uerbũ. Cuiꝰ fla¬
gello fugate st̃ in lecebre seculares.
exterminatꝰ mundi istiꝰ pͥnceẜs. ui¬
stoꝵ cursus impletꝰ ẽ. O rationabi¬
liũ equoꝵ grande certam̃: o miran¬
dũ mysteriũ. rota intra rotã cur¬
rebat: & ñ inpediaebat᷑. Nonũ testa¬

Expanded text:
nus equus. Siquidem habet equos suos nus equus. Siquidem habet equos suos Christus, de quibus dicit propheta: inmisisti in mare equos tuos turbantes aquas multas, eo quod gentium populos, qui mouentur ut aquae multae et excitantur ut fluctus aquarum, euangelizando commouerint apostoli, ut adsurgentes a terrenis idolorum caeremoniis in Christum crederent. et supra ait: ascendisti in equos tuos, equitatus tuus sanitas. o bonorum equorum duodecaiugum mirabile, quibus frena pacis, habenae sunt caritatis! constricti inter se concordiae uinculis et iugo fidei subiecti, quattuor rotis euangelii mysterium totius orbis finibus inuehentes, bonum aurigam portantes dei uerbum, cuius flagello fugatae sunt inlecebrae saeculares, exterminatus mundi istius princeps, iustorum cursus impletus est. o rationabilium equorum grande certamen, o mirandum mysterium! rota intra rotam currebat et non inpediebatur, nouum testa
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ cucurri: cũ dilustasti cor meũ:
si cor eiꝰ coartaret᷑ angustiis.
Ieniq currentib uiã dũr. ait apłs.
dilatamini & uos: & nolite iugum
ducere cũ infidelib. & de se ait.
os nr̃m patet ad uos. o chorinthii.
cor nr̃m cdilatatũ ẽ. Iło & de salo¬
mone dr̃. Latitudo corclis eiꝰ. situt a¬
rena maris. E uide distantiã. Nia sit
angustior. cor latius. ut patris &. filii
& spc̃ scĩ. sustineat mansionẽ: ne ueni¬
at uerbũ cłi & pulset. & uidens cor¬
dis eiꝰ angustias. dedignet᷑ habitare.
Beniq sapientia in exitu canit: in
plateis aut̃ cũ fiducia agit. Natee
late sunt. Non gͥ in uiis. s in cordis
latitudinẽ supientia decantat᷑. In
hoc gͥ campo interioris hominis ñ
i angustiis mentis currendũ nob̾
ẽ ut cõprehendamꝰ. Scriptũ ẽ enĩ. sic
currite ut om̃s cõphendatis. Deniq cõ¬
p̃hendit. qͥ ita currit ut diceret. Cur¬
sum consũmaui. cucurrit enĩ ut bo¬

Expanded text:
tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum s. denique currentibus uiam domini ait apostolus: dilatamini et uos et nolite iugum ducere cum in fidelibus et de se ait: os nostrum patet ad uos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est. ideo et de Salomone dicitur: latitudo cordis eius sicut harena maris. et uide distantiam: uia sit angustior, cor latius, ut patris et filii et spiritus sancti susti- neat mansionem, ne ueniat uerbum dei et pulset et uidens cordis eius angustias dedignetur habitare. denique sapientia in exitu canitur, in plateis autem cum fiducia agit. plateae latae sunt; non igitur in uiis, sed in cordis latitudine sapientia decantatur. in hoc igitur campo interioris hominis, non in angustiis mentis currendum nobis est, ut conprehendamus; scriptum est enim: sic currite, ut omnes conprehendatis. denique conprehendit, qui ita cucurrit, ut diceret: cursum consummaui; cucurrit enim ut bo
Abbreviated transcription (Latin):
dheret testimoniis dñi: qui
ecia ñ obluuscit᷑. nec uoluptãtib
indulget suis. Qͥ adheret dñi testi¬
moniis: renuntiat mundo. suꝑiora
obluuscit᷑. ad priora contendit.
ut ꝑueniat ad brauiũ. qd̾ ẽ insi gne
uictorie. Non gͦ confundit᷑. quẽ mũ¬
cdi huiꝰ in lecebrosa ñ cȩperint. Non
confundit᷑ etiã si erubescenda cõ¬
miserit. qͥ ueniã delictoꝵ. poscit a
xp̃o.Icłoq respondet᷑ ei: dimissa st̃
tͥ peccata tua. uade in price. S ita
ñ confundit᷑. si fuerit in eo oꝑata
peccatorũ remissio: ut ñ solũ pec¬
cata. s etiã peccandi affectũ aufe¬
rat. iusticia remittat iniquitates.
fortitudo timorẽ. tẽꝑantia impu¬
ritates: ut ñ solũ tẽporalis. s etiã
ꝑpetua fiat remissio peccatoꝵ. In¬
tret in animã tuã. xp̃c: in habitet
in tuis ihc mentib. ut in taber¬
naculo uirtutis peccati locus ẽẽ
ñ posit. Niam inouit mancdatoꝵ

Expanded text:
adhaesit testimoniis domini qui adhaesit testimoniis domini qui cia non obliviscitur, nec voluptatibus indulget suis. Qui adhaeret Domini testimoniis, renuntiat mundo, posteriora obliviscitur, ad priora contendit, ut perveniat ad bravium, quod est insigne victoriae. Non ergo confunditur, quem mundi hujus illecebrosa non ceperint: non confunditur, etiamsi erubescenda commiserit, qui ueniam delictorum poscit a Christo. ideoque respondetur ei: dimissa sunt tibi peccata tua. uade in pace. sed ita non confunditur, si fuerit in eo operata peccatorum remissio, ut non solum peccata, sed etiam peccandi affectum auferat. iustitia remittat iniquitates, fortitudo timorem, temperantia impuritates, ut non solum temporalis, sed etiam perpetua fiat remissio peccatorum. intret in animam tuam Christus, inhabitet in tuis Iesus mentibus, ut in tabernaculo uirtutis peccato locus esse non possit. Uiam. inquit, mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicere: qui errat in dog¬
mate. Non potest arrianus dicere
ñ potest sabellianus. ñ manicheus.
Non potest dicere auarus qͥ secula¬
ria & mraterialia concupiscit: non
potest dicere qui negociat᷑. Non est
enĩ iua ueritatis habendi studiũ.
cupiditas possidendi. Emͦ iua ẽ ue¬
ritatis: cũ ille diues in scło nequeat
secũ suas tranfferre diuitias. & inci¬
piat mendico illo lazaro egentior
ẽe post mortẽ. Non ẽ ua ueritatiᷤᷤ
honor scłi. sollicitudo mundi. Beniq
qr iuã ueritatis elegit: prulo post
dicit. Auerte oculos meos ne ui¬
deant uanitates. uanitas. tẽpora¬
liũ ẽ: ueritas eternoꝵ. si uolumuᷤ
gͥ ambulare uiã ueritatis. ꝑ egri¬
nem a scło magis quã a ło: & am
bulemꝰ ꝑfidem. Qͥ enĩ ꝑficłe am¬
bulat: do p̃sens ẽ. Ii ambulat ꝑsp
eciẽ adest scło. ꝑegrinat᷑ a dño: s
hic cito confunditur. Unde refu¬
gus ab huiꝰmodi uiro. dicit dauid.¬
UII. Edhesi testimoniis tuis dñe:¬
noli me confundiRe.

Expanded text:
hoc dicere qui errat in dogmate, non potest Arrianus dicere, non potest Sabellianus, non Manic-heus; non potest dicere auarus, qui saecularia et materialia concupiscit, non potest dicere qui negotiatur; non est enim uia ueritatis habendi studium, cupiditas possidendi. quomodo uia ueritatis, cum ille diues in saeculo nequeat secum suas transferre diuitias et incipiat mendico illo Lazaro egentior esse post mortem? non est uia ueritatis honor saeculi, sollicitudo mundi.denique, qui uiam ueritatis elegit, paulo post dicit: auerte oculos meos, ne uideant uanitates. uanitas temporalium est, ueritas aeternorum. si uolumus igitur ambulare uiam ueritatis, peregrinemur saeculo magis qfidem. qui enim per fidem ambulat deo praesens est, qui ambulat per speciem adest saeculo. peregrinatur a domino; sed hic cito confunditur. Unde refugus ab huiusmodi uiro dicit Dauid: adhaesi testimoniis tuis, domine, ne confundas m e.
Abbreviated transcription (Latin):
superiora omĩa peccata dona¬
ri. Hoc enĩ pleriq a conuer¬
sionis studio reuocari solebart.
qd̵ delictoꝵ suoꝵ conscii nul¬
lam spem ueniȩ p̾sumerent:¬
& in eccłia quanto artiora p̾̃¬
cepta. tanto sine uenia puta¬
rent eẽ peccata. Id̾o ait oc̾tauo
uersu. Propterea ad omia
mandata tua dirigebar: omnẽ
uiã iniustã odio habii.
erito corrigebatur: qm̃ dile¬
gebat. Caritas enĩ operit mul¬
titudinem peccatoꝵ. Uide qͣn¬
ta operiat : quanta corrigat.
Caritas patiens ẽ: benigna est.
Caritas non emulat᷑. non agit
perperam. non inflatur. non est
ambitiosa: ñ querit quȩ sua st̃.

Expanded text:
superiora omnia peccata donasuperiora omnia peccata donari? hoc enim plerique a conuersionis studio reuocari solebant, quod delictorum suorum conscii nullam spem ueniae praesumerent et ecclesiae quanto sanctiora praecepta, tanto sine uenia putarent esse peccata. Ideoque ait octauo uersiculo: propterea ad omnia mandata tua corrigebar, omnem m uiam iniustam odio habui. merito corrigebatur, quoniam diligebat; caritas enim multitudinem operit peccatorum. uide quanta operiat, quanta corrigat: caritas patiens est, benigna est, caritas non aemulatur, non agit perperam. non inflatur. non est ambitios
Abbreviated transcription (Latin):
crus. ⁊ pinguis. resplendenti simi¬
lis: maxime cũ solis splendore ꝑcu¬
titur. Est etiam pulcherrimus &.
mirabilis supͣ om̃s chrysoprassos
magnitudine: & ut dixi uisu pin¬
guior. Natura huiꝰ modi: ut si po¬
lire ⁊ leuigare eũ uelis. asperet᷑
Magis usu minuitur. Est autẽ
Difficile inuenit᷑: ⁊ repertus raro.
tam̃ in usu hominũ ẽ: quasi his
quẽ diues regua mirata sit. Sed
iam sicut trogodite illi quasi
p̾cio remansionis inuento repe¬
tierunt domũ: ita ⁊⁊ nos emolu¬
mento more huiꝰ recepto. redeamꝰ
eo unde diuertimꝰ. Nec par est
nos ornam̃tis regiis dutiꝰ sermo¬
nis nr̃i quedam amouere brachia.
cũ habeamꝰ in manib crucẽ xp̃i.
quã admonet ꝓpħa suꝑ aurum
⁊ toparion p̾ferendam: quȩ ab
omĩ errore culpaq reuocat qr cor¬
rigit᷑. Quis enĩ iustoꝵ non ambi¬
at xp̃i in morte solatiũ: in r̃e¬
surrectione consortiũ: Non re-¬
flectat quando audiat sibi in¬

Expanded text:
chrus, et pinguis, resplendenti simichrus, et pinguis, resplendenti similis, maxime cum solis splendore percutitur. Est etiam pulcherrimus et mirabilis super omnes chrysoprasos magnitudine, et, ut dixi, visu pinguior. Natura hujusmodi, ut si polire et levigare eum velis, asperetur magis, et usu minuitur. Est autem difficile invenitur: et repertus, raro tamen in usu hominum est, quasi is quem dives regina mirata sit. 43. Sed jam sicut Troglodytae illi quasi pretio suae remansionis invento, repetierunt domum, ita et nos emolumento morae hujus recepto redeamus eo unde divertimus. Nec par est nos ornamentis regiis diutius sermonis nostri quaedam 1183 admovere brachia; cum habeamus in manibus crucem Christi, quam admonet propheta super aurum et topazion praeferendam, quae ab omni errore culpaque reuocat et corrigit. quis enim iustorum non ambiat Christi in morte solacium, in resurrectione consortium? quis non reflectat gradum. quando audiat sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uert̃ insulam nuncupari topa¬
rion. ad quã adpulsos trogodi¬
tas. orta subito cõmotione mari¬
tima qd nauium usum ñ habe¬
rent regredi nequiuisse. Deinde
plurimo ĩ morantes tempore in
insula inuenisse lapidem. & delec¬
tatos colore euis repetisse domũ.
& arabis negotiatorib aduenien¬
tib uendidisse. ab illis emisse fi¬
lonem. & matrem ꝑtholomei se¬
cundi cui noĩ erat beronice ab
ipso eẽ ꝑlatum: illam aut̃ quã¬
uis regalib ornam̃tis habundei¬
ret. supͣ modũ tam̃ colore eius
stupefactam elaborasse ut dutiꝰ
species tam p̾ciosi lapidis ñ late
quentiores inuenisse. Niximus
quomͦ innotuerit toparion lapiˢ:
nc̃ expressius de eus qualitate di¬
camus. Duoꝵ coloꝵ ẽ in hoc la¬
pide. p̃rasis. hoc ẽ quedã tempe¬
similis crysoprasso. scd̃m utrũq
uelud quasdã extendens colorem
figuras. & plenuis quidẽ a peri¬
tis fertur extendere. Est autem
pasycrus ⁊ satis purus. & chryso¬

Expanded text:
uerunt insulam nuncupari Topauerunt insulam nuncupari Topazion. ad quam adpulsos Trogodytas orta subito commotione maritima, quod nauium usum non haberent, regredi nequiuisse. deinde plurimo inmorantes tempore in insula inuenisse lapidem et delectatos colore eius repetisse domum et Arabis negotiatoribus aduenientibus uendidisse. ab illis emisse Philonem et ad matrem Ptolomaei secundi, cui nomen erat Beronice, ab ipso esse perlatum. illam autem, quamuis regalibus ornamentis abundaret, supra modum tamen colore eius stupefactam elaborasse, ut diutius species tam pretiosi lapidis quentiores venisse. 42. Diximus quomodo innotuerit topazion lapis, nunc expressius de ejus qualitate dicamus. Duorum colorum est in hoc lapide κρᾶσις, hoc est, quaedam tempesimilis chrysopraso, secundum utrumque velut quasdam extendens colorum figuras, et plenius quidem a peritis fertur extendere. Est autem parichrus, et satis purus: et chryso
Abbreviated transcription (Latin):
nis cęlestis ⁊ mundanȩ constitutio¬
nis. &. suꝑ ornam̃ta solis ⁊ lunȩ stel¬
larũq p̃ciosa monilia: dilexi audi¬
entiam dñicȩ passionis. Plus enim
redim̃do mͥ contulit: quã creando.
Tõ enĩ sine sensu natus sumꝰ nunc
cũ uoluntate seruatus. S ñ quicũq:
dicit. dilexi mandata tua suꝑ au¬
rũ n toparion. non dic̃ auarus qͥ
auro incubat. diuitiis inhiat. or¬
nam̃ta desiderat: s ille qui dicit
qͥ potest dicere. argentũ ⁊ aurũ
non habeo. qm̃ non reqͥro. qm̃ ni
chib m̃ ꝓdest: p̃ceptũ aut̃ ⁊ mandatũ
cȩleste me redemit. Dixinus con¬
tinentiam sensus: nc̃ de topazion
lapide exprimamꝰ historiam. De
quo inuenimꝰ scriptũ in historia
xenocratis. qui scripsit quasi li¬
thos. nom̃. nasci eum uł inueniri
circa thebaidis cuutatẽ alabastrũ
uł toparion ut aliqui putant.
unde ⁊ nominatus ẽ ab eo in quo
gigneret᷑ loco. St̾ aut̃ qui puta¬

Expanded text:
nis coelestis, et mundanae constitutionis coelestis, et mundanae constitutionis, et super ornamenta solis et lunae, stellarumque pretiosa monilia, dilexi obaudientiam Dominicae passionis. Plus enim redimendo 1182 mihi contulit, quam creando; tunc enim sine sensu natus sum, nunc cum voluntate servatus. Sed non quicumque dicit: Dilexi mandata tua super aurum et topazion. Non dicit avarus, qui auro incubat, divitiis inhiat, ornamenta desiderat: sed ille dicit, qui potest dicere: Argentum et aurum non habeo ; quoniam non requiro, quoni prodest: praeceptum autem et mandatum coeleste me redemit. 41. Diximus continentiam sensus, nunc de topazio lapide exprimamus historiam. de quo inuenimus scriptum in historia Xenocratis, qui scripsit quasi Lithognomonem, nasci eum uel inueniri circa Thebaidis ciuitatem Alabastrum uel Topazion, ut aliqui putant. unde et nominatus est ab eo loco in quo gigneretur. sunt autem qui puta
Abbreviated transcription (Latin):
Id̾o ante tempꝰ ad ficulneã uenit.
hoc ẽ uideis cito uenit. opor¬
cune gentib. Cito uenit peri
er̃go legis. spem futuroꝵ bono¬
rum deferunt. Mandatũ enĩ
c̃ dñi. Abtende t: ne derelinqͥ s.
leuitem. ꝑ om̃e tempꝰ quo iuxeris suꝑ
terram. Quis ẽ iste leuites intellegis.
si consideres quis sit ille qui uenit
ministrare. qui sacerdos in eternun
Aluid mandatũ ait. Custodi mensẽ
nouorũ: & facies pascha dño deo tuo.
s infra. In loco quẽ elegerit dñs ds
tuus inuocari nom̃ suũ: ibi occides
pascha uesperi ad occasum solis: in
tempore quo existi de egypto. Ergo
mandata d̾i habent redemptionis. fu¬
ture uditia: resurrectionis insignia.
Ideo suꝑ aurũ ⁊ toparion memorat
sibi eẽ cuilecta. Quid enim saluts
gratiꝰ: resurrectione p̃ciosiusꝰ uel
quia quȩ stulta st̃ mundi xp̃c ele¬
non cognouit d̾m. ꝑ stulticiam p̾di¬
cationis salutem afferret credenti¬
b. Id̾o ait. Suꝑ sapientiã opatio¬

Expanded text:
ideo ante tempus ad ficulneam uenit, ideo ante tempus ad ficulneam uenit, hoc est Iudaeis cito uenit, oportune gentibus; cito uenit peritergo legis spem futurorum bonorum deferunt; mandatum est enim domini: adtende tibi, ne derelinquas leuiten per omne tempus quo uixeris super terram. quis est iste leuites ? intellegis, si consideres, qui sit ille qui uenit ministrare, qui sacerdos est in aeternum. aliud mandatum ait: custodi mensem n ouorum et facies pascha domino deo tuo, et infra: in loco quem elegerit dominus deus tuus inuocari nomen suum i b i, occides pascha uespere ad occasum solis in tempore quo existi Aegypto. ergo mandata dei habent redemptionis futurae indicia, resurrectionis insignia; ideo super aurum et topazion memorat sibi esse dilecta. quid enim salute gratius, resurrectione pretiosius? Uel quia quae stulta sunt mundi Christus elenon cognovit Deum, per stultitiam praedicationis salutem afferret credentibus; ideoque ait: Super sapientiam operatio
Abbreviated transcription (Latin):
legatus neq nuntiꝰ. s dñs salua¬
turus erat popłm suũ . Q. ille
quidem tempꝰ sciebat ut non
differret: & nos nesciehamꝰ quo
meluis tẽpore subueniret. Aut
fortasse uult a nob̾ ammoneri.
uult rogari: immo si rogatus
fuerit. & ante tempꝰ uenit. &¬
uenit ad ficulneam: & ante tẽpꝰ
uenit. ut dicit ad matrẽ. Illa
rogabat pro nob̃. illa festinabat
dicens. uinũ ñ habent fili. Res¬
pondit iħc. Qͥd mͥ i tibi ẽ mu¬
lier: Nondũ uenit hora mea.
& mat̾ quȩ sciebat euis affectũ
dicit ministris. Quodcumq di¬
xerit uob̾ facite. Iħc quoq qui
horam suã uenisse negauerat:
fecit qd̾ ante differebat. Omĩa
d̾s tempore fecit. Quicqͥd facit
ñ est extra tempus: s totum
oportunũ ẽ quod fecerit: & mͥ
tempore suo aduenit. Om̃e enĩ
tempus oportunum saluti Hi¬
chil preproperũ ꝓ salute peri¬
clitantiũ: s uolebat expectare
ad huc synagoge correctionem.

Expanded text:
legatus neque nuntius, sed dominus salualegatus neque nuntius, sed dominus saluaturus erat populum suum. et ille quidem tempus sciebat et non differebat, sed nos nesciebamus quo melius tempore subueniret. Aut fortasse uult a nobis admoneri, uult rogari, immo si rogatus fuerit, et ante tempus uenit. uenit ad ficulneam et ante horam uenit, ut dicit ad matrem. illa rogabat pro nobis, illa festinabat dicens: uinum non habent, fili. respondit Iesus: quid mihi et tibi est, mulier? nondum uenita hora mea a. et mater, quae sciebat eius affectum, dicit ministris. quodcumque dixerit uobis facite. Iesus quoque, qui horam suam uenisse negauerat, fecit quod ante differebat; nam omnia deus tempore fecit. quicquid facit, non est extra tempus, sed totum oportunum est quod fecerit. et mihi tempore suo aduenit; omne enim tempus oportunum saluti, nihil praeposterum pro salute periclitantium. sed uolebat expectare adhuc synagogae correctionem.
Abbreviated transcription (Latin):
dñe: hoc ẽ ut ꝓ nob̾ crucẽ ascen¬
deis. mortẽ subeas. E otus in pe¬
ricłm ultimũ mundus urget᷑¬
ueni ut tollas peccatũ mundi
Ueniat uita morientib: ueniat
resurrectio iam sepultis. factũ
tuũ subueniat: qm̃ nec tua p̃¬
cepta ꝓdesse potuert̃. In lege ẽ¬
p̃ceptũ: in eͣgłio ministeriũ. Ce¬
cus om̃is popłs: ꝓpriũ ñ udebat
auctorem. Claudus erat mundus :¬
& titubante uestigio fidei fluctu¬
abat. Non erat malagina impo¬
nere. neq oleum. neq alligatu¬
ram. O mẽ patrimoniũ suum
in medicis erogauerat mulier
illa eugłica. speciem habens con¬
gregationis humane: que coibat
ex gentib nec fluentẽ sangui¬
nem n inueterate passionis leta¬
le ꝓfluuiũ poterant scł̃i huius
medici restringere. Principis
popłi posteritas interierat : &.
onũs occiderat eiꝰ hereditas. Hi¬
Tempꝰ faciendi dñe. Non iuben¬
di inquid s faciendi: quia non

Expanded text:
Domine, hoc est, ut pro nobis crucem ascenDomine, hoc est, ut pro nobis crucem ascendas, mortem subeas. Totus in periculum ultimum mundus urgetueni ut tollas peccatum mundi. ueniat uita morientibus, ueniat resurrec-tio iam sepultis. factum tuum subueniat, quoniam nec tua praecepta prodesse potuerunt. in lege praeceptum est, in euangelio ministerum. Caecus omnis populus proprium non uidebat auctorem, claudus erat mundus et titubante uestigio fidei fluctuabat. non erat qui malagma inponeret neque oleum neque alligaturam. omne patrimonium suum in medicos erogauerat mulier illa euangelica, speciem habens congregationis humanae quae coibat ex gentibus, nec fluentem sanguinem et inueteratae passionis letale profluuium poterant saeculi huius medici restringere. principis populi postentas interierat et omnis occiderat eius hereditas. uitempus faciendi, domine; non \'iubendi\' inquit, sed \'faciendi\', quia non
Abbreviated transcription (Latin):
minib mysteriũ suũ. scire ñ pos¬
sumus. Sequitrr. uersiculus.¬
¶ E empꝰ ẽ faciendi dnẽ: dissipa¬
Suerunt legem tuam
ene ait tempꝰ faciendi esse.
Est enim tempꝰ loquendi: &
tempꝰ tacendi. Sed loquendi tempꝰ
aduenit. ac ꝑ hoc dominici aduen¬
tus tempꝰ iam eẽ commemorat:
ut quia legis facta ẽ p̾uaricatio
ueniat finis legis. ⁊ consũmatio
net hominib uniuersa delicta:
& abolito cyrografo delictoꝵ. ab¬
soluat om̃s ⁊ liberet peccatores.
Tempꝰ ẽ faciendi: ut si in grauescen¬
te egritudine alicuiuus incõmodi.
cułras ad modicũ ut cicus ueni¬
at. ne postea subuenire ñ possit.
Medicus enĩ tc̃ ampluis deside¬
ratur: cum grauis incubuerit
egritudo. languenti. Ergo cum
dolos. fraudes. auaritiã. temulen¬
tiam: quasi ꝓ nob̾ int̾ueniat cur¬
rit ad xp̃m. quẽ solũ tantis sci¬
ebat subuenire posse peccatis.
Urget ut ueniat: nec patitur
fieri moras. Tempꝰ inqͥd faciendi

Expanded text:
minibus mysterium suum, scire non posminibus mysterium suum, scire non possumus. Sequitur uersiculussextus: Tempus faciendi, Domine: dissipaverunt legem tuam iniqui. Bene ait tempus faciendi esse; Est enim tempus tacendi, et tempus loquendi . Sed loquendi tempus advenit: ac per hoc Dominici adventus tempus jam esse memorat; ut quia Legis facta est praevaricatio, veniat finis Legis, et consummatio net hominibus universa delicta: et abolito chirographo debitorum, absolvat omnes et liberet peccatores. Tempus est faciendi, ut si ingravescente aegritudine alicujus incommodi, curras ad medicum, ut citius veniat; ne postea subvenire non possit. Medicus enim tunc amplius desideratur, cum gravis incubuerit aegritudo languenti. Ergo cum dolos, fraudes, avaritiam, temulentiam, quasi pro nobis interveniat, currit ad Christum, quem solum tantis sciebat subvenire posse peccatis: urget ut veniat, nec patitur fieri moras. Tempus, inquit, faciendi,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is homo uiuens. Quintꝰ uersus
sequitor. Seriuis tuus sũ ego.
da mͥ intellectũ & scibo testimonia
Ntellectus: sp̃uale mumꝰẽ: tua.¬
W ideo qđ̵ cłi ẽ a dño postulatur.
nec quasi extrancus poscit. qui se¬
seruũ confitet᷑. S ene ait seruus
tuus sum. Seruus enim uoluntatẽ
dñ sui facit: seruus querit ser¬
uitutis stipendia. remunerationẽ¬
ñ sperat. Seruus dñi: non potest
idem seruus esse peccati. E ideo in¬
tellectũ dari sibi poscit: ut possit
cauere peccatũ. Habebat quidem
intellectũ. s ut redundare sibi cre¬
deret. uberiorem reqͥrit. E st aut̃
.ẜ intellectus naturȩ : est & intel
non bonus. Ideo salomon ait. Intel¬
aut̃ bonus dat grãm. Nam si om̃is
intellectus bonus eẽt: non opus fu¬
isset additam̃to. Iure ergo gratiã
diũ sui querit. Aliter enĩ scire non
potest secreta dñi: nisi intellectus
spũalis munus acceperit. Habes hoc
bo: quia nisi d̾s notum fecerit ho¬

Expanded text:
omnis homo uiuens. Quintus uersiculus omnis homo uiuens. Quintus uersiculus sequitur: s eruus tuus sum e g o; da mihi int elle ctum, et s cib o testimonia tua. intellectus spiritale munus est et ideo quod dei est a domino postulatur. nec quasi extraneus poscit qui seruum se confitetur; bene ait: seruus tuus sum. seruus enim uoluntatem domini sui facit, seruus quaerit seruitutis stipendia, remunerationem sperat. seruus domini non potest idem seruus esse peccati et ideo intellectum dari sibi poscit, ut possit cauere peccatum. habebat quidem intellectum, sed non ut redundare sibi crederet; uberiorem requirit. Est autem et intellectus naturae et est intellectus non bonus. ideo Salomon ait: intelautem bonus dat gratiam. nam si omnis intellectus bonus esset, non opus fuisset additamento. iure ergo gratiam domini sui quaerit; aliter enim scire non potest secreta domini, nisi intellectus spiritalis munus acceperit. habes hoc bo, quia, nisi deus notum fecerit ho