comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relinquens hominẽ noc̾e eis. ⁊ corripiens ꝓ eis reges. S maluit ut
dictũ ÷ causã euenire ꝓpt̃ quã intͣret isrł in egyptũ. ⁊ illuc mit¬
t̾e moysen seruũ suũ ⁊⁊ aaron. ponens in eis u̾ba signoꝵ suoꝵ ⁊
increpare. ꝓ eis mare rubrũ ut exiccaret᷑: i subu̾sis hostib dedu¬
ceret eo̾ ꝑ desertũ .xl. annoᷤ. ⁊ portaret mores eorũ. ⁊ interĩ plu
it illis manna ad manducandũ: ⁊ panẽ celi dedit eis. Hoc gͦ res¬
pondeat qͥ altiora querit. cur tantis moraꝵ uł oꝑum dispendiis
reducendoᷤ illuc intrare ꝑmiserit. Dicet fortassis qd̾ in ꝓmptu:¬

Expanded text:
relinquens hominem nocere eis, et corripiens pro eis reges ; » sed maluit, ut dictum est, causam evenire, propter quam intraret Israel in Aegyptum et illuc mittere Moysen servum suum et Aaron, ponens in eis verba signorum suorum, et increpare mare Rubrum, ut exsiccaretur, et subversis hostibus deduceret eos it illis manna ad manducandum, et panem coeli dedit eis . Hoc ergo respondeat qui altiora quaerit, cur tantis morarum vel operum dispendiis reducendos, illuc intrare permiserit. Dicet fortassis quod in promptu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ enĩ in ea natũ ÷ de spũ scõ ẽ: manna uͦ ut sepe dictũ ÷ u̾bũ
dei significabat: qd̾ ꝑ oꝑationẽ eiꝰ humane nature unitũ ẽ. E
qd̾ popłs inobediens de eo qd̃ collegerat reseruauit. nec totũ uͭ ius¬
sũ erat comedit: hoc illud ÷ qd̃ ñ cotũ qd accep̾ a scĩs ꝓpħis de u̾be
di crede uoluit. Qd̃ aũ de manna reseruatũ ÷: quale fuit : cõpu¬
truit inqͥt: ⁊ scatere cepit u̾inib. Iimirũ hoc ÷ qd̃ usq hodie
uidea de manna comed̾e. id de u̾bo d̾i credẽ refugit. qd uideł
putredinẽ .i. carnẽ nrãm assũpserit: ⁊ uere sit u̾mis qđ purũ¬

Expanded text:
t saepe dictum est, verbum Dei significabat, quod per operationem ejus humanae naturae unitum est. Et quod populus inobediens, de eo quod collegerat, reservavit, nec totum, ut jussum erat, comedit, hoc illud est quod non totum quod accepit a sanctis prophetis de verbo Dei, credere voluit. Quod autem de manna reservatum est, quale fuit? « Computruit, inquit, et scatere coepit vermibus . » Nimirum hoc est quod usque hodie Judaea de manna comedere, id est de verbo Dei credere refugit: Quod videlicet putredinem, id est carnem nostram assumpserit, et vere sit
Abbreviated transcription (Latin):
uł epła palã ẽ qd̃ eis intitus supͣdictus conueniat: uideł qi sensus
utusq hoc maxime intendit adtestificari ꝗͣ uel qͣlẽ ꝑ portã celi supͣ¬
dictũ manna nob̃ dñs pluerit. scił ꝑ uirginẽ. dicente angło in eu¬
lo aũ in epła. qͥ factus ẽ ei ex semine dauid. Maxima nãq por¬
taꝵ cęli qͣs dñs ut ħ manna plueret nob̃ aꝑuit. maria extitit: ꝑ quã
ad nos uerbũ di caro factũ de celo descendit. Siqͥdẽ alie porte. id¬

Expanded text:
la palam est, quod eis introitus supradictus conveniat, videlicet quia sensus la palam est, quod eis introitus supradictus conveniat, videlicet quia sensus utriusque hoc maxime intendit attestari, qualem per portam coeli supradictum manna nobis Dominus pluerit, scilicet per Virginem, dicente angelo in Evla: « Qui factus est ei ex semine David . » Maxima namque portarum coeli, quas Dominus, ut hoc manna plueret, nobis aperuit, Maria exstitit, per quam ad nos Verbum Dei, caro factum, de coelo descendit. Siquidem aliae port
Abbreviated transcription (Latin):
boria xͥ quȩ facta in resurrectione pͥma sabb̃i. exhortans fideles
renda cantamꝰ portas suas. portas mortis. id÷ uitia. uł eleuanteᷤ
portas iusticie uirtutes. ut introeat rex głȩ dñs uirtutũ. ad
debellandũ fortẽ armatũ cuiꝰ ẽ orb̾ t̾raꝵ: qr ipse suꝑ maria
duale transformato u̾sus iste subiungit᷑: qͥ regis isrł intende.
qͦ uideis. qͥ in titulo appellant᷑ assyrii. idi seipsos dirigentes scd̃m
reputationẽ suã. qͥ iusticiã suã statuere uolentes. iusticie d̾i ñ st̃
subiecti: ꝓ ꝑfidis inꝗͣ uideis orant in illo psalmo fideles ut tandẽ c̃¬
u̾tant᷑. qd̾ ipsi tandẽ futurũ p̃uident. & in supͣdicto u̾su sub noĩe
isrł udaicꝰ ppłs. sub noĩe ioseph qd̃ int̃pretatur accrescens genti¬
um designat᷑ multitudo que ilł addita ÷. uxta illud. alias oues
habeo quȩ ñ st̃ ex ħ ouili: ⁊ illas oportet me adduce. ⁊ cet̾. De exgło¬

Expanded text:
risti, quae facta est in resurrectione, in prima sabbati , exhortans fideles, rtorio cantamus, portas suas, portas mortis, id est vitia, vel elevantes portas justitiae, virtutes, ut introeat rex gloriae Dominus virtutum, ad debellandum fortem armatum, cujus est orbis terrarum, quia ipse super maria duale transformato, versus iste subjungitur: Qui regis Israel, intende ,idis quoque Judaeis, qui in titulo appellantur Assyrii, id est seipsos dirigentes secundum reputationem suam, « qui justitiam suam statuere volentes, justitiae Dei non sunt subjectitandem futurum praevident, Et in supradicto versu sub nomine Israel Judaicus populus, sub nomine Joseph, quod interpretatur accrescens, gentium designatur multitudo, quae illis addita est, juxta illud: « Alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere , » etc. De E
Abbreviated transcription (Latin):
hodierni officii psalmiq hꝰ. una fere intentio ẽ. Nã & in uigł p̃sen¬
ti contẽplari uibem᷑ ñ solũ qd natꝰ sit: nͥ cur natꝰ sit: uł quantꝰ su¬

Expanded text:
hodierni officii psalmique hujus una fere intentio est. Nam et in vigilia praesenhodierni officii psalmique hujus una fere intentio est. Nam et in vigilia praesenti contemplari jubemur, non solum quod natus sit, sed et cur natus, vel quando
Abbreviated transcription (Latin):
pectatione dnĩce natiuitatis m̃te uigilantib. ħ in introitu
canit᷑ qd dictũ ẽ tẽ panẽ de celo. id÷ in anna suscipientib. facile
ꝑsentit chorus eruditus qͥd innuat pie callidꝰ intentionis ocłs
idt qͦ tendat. uł ad qͥd sensus nr̃os inuitet officii cõpositor ue¬
re sapiens & scriba doctꝰ magni sibi thẽsauri consciꝰ. Beniq
ad hoc inuitat nos. ut recogitemꝰ manna illud qd̾ datũ ẽ filiiᷤ
isrł de egypto egressis. ⁊ tendentib ad t̾rã reꝓmissioĩs figurã
fuisse u̾bi d̾i. qd̃ ꝑ uirginẽ carnẽ assumens. nos in se credente
pascere uenit. qui eramꝰ a d̾o ieiuni: soliᷤ carnis uitiis. tãꝗͣ. car¬
nib egypti distenti atq crapulati. Huiꝰ int̃pres similitudinis.
celo descendens. ut siqͥs ex illo manducauerit ñ moriat᷑. Ego sũ pa¬
nis uiuus qͥ de cęlo descendi: ⁊ cet̾. Hoc gͥ intelligentes ⁊⁊ magnifice
exultantes: ampliꝰ ex subiunctioẽ psalmi dilatam᷑ in intellectu gau¬

Expanded text:
spectatione Dominicae nativitatis mente vigilantibus, hoc in introitu canitur, quod dictum est, tunc panem de coelo, id est manna suscipientibus, facile persentit chorus eruditus quid innuat piae calidus intentionis oculus, id est quo tendat, vel ad quid sensus nostros invitet officii compositor vere sapiens, et scriba doctus magni sibi thesauri conscius . Denique ad hoc invitat nos, ut recogitemus, manna illud, quod datum est filiis Israel, de Aegypto egressis, et tendentibus ad terram repromissionis, figuram fuisse Verbi Dei, quod per Virginem carnem assumens, nos in se credentes pascere venit, qui eramus a Deo jejuni, solis carnis vitiis, tanquam carnibus Aegypti distenti atque crapulati. Hujus interpres similitudinis, n moriatur: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Hoc igitur intelligentes, et magnifice exsultantes, amplius ex subjunctione psalmi dilatamur in intellectu gau
Abbreviated transcription (Latin):
porat᷑ u̾bũ. qͦmͦ sũmꝰ ⁊ uiuificator spẽ intͣ uterũ matͥs animat᷑. qͦmͦ¬
is qͥ initiũ ñ habet ⁊ existit ⁊ concipit᷑. ᷤ nulli gͦ scõꝵ hoc mysteriũ
ita fuit creditũ: ut apud illũ ꝓpͥa statione hoc assignari debeat
officiũ. Einde uacat. ñ qd̃ ut ñnulliᷤᷤ uidet᷑. minꝰ sit autenticũ. s
qd̃ de ordinatissima stationũ dispositione rationabilit̃ sit exceptũ:
utpote materiã habens totiꝰ salutis ⁊ scĩtatis effectcẽ. s nulli scoꝵ
clinio uirginał uteri. sob mediꝰ. soł consciꝰ. ⁊ unꝰ celestiũ fuit archi¬
tͥelinꝰ nuptiaꝵ. Nocturnalia studio uitande ꝓlixistatiᷤᷤ p̃terimꝰ
officia: matime qr ꝑ se satiꝰ elucent. qd̾ a diurnalib ñ discrepent.
Nocandũ uͦ qd̾ antiqua ⁊ uniu̾sali sc̃ẽ eccłe consuetudine ꝑ hoc tẽpꝰ

Expanded text:
poratur Verbum, quomodo summus et vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, qporatur Verbum, quomodo summus et vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, qis qui initium non habet, et exstitit et concipitur? Nulli ergo sanctorum hoc mysterium ita fuit creditum, ut apud illum propria statione hoc assignari debeat officium. Proinde vacat, non quod ut nonnullis videtur minus sit authenticum, sed quod de ordinatissima stationum dispositione, rationabiliter sit exceptum, utpote materiam habens totius salutis et sanctitatis effectricem, sed nulli sanctorum clinio Virginalis uteri solus medius, solus conscius, et unus coelestium fuit architriclinus nuptiarum . Nocturnalia, studio vitandae prolixitatis, praeterimus officia, maxime quia per se satis patent, quod a diurnalibus non discrepent. Notandum vero quod antiqua et universali sanctae Ecclesiae consuetudine per hoc tempus
Abbreviated transcription (Latin):
medici iacentẽ egrotũ dignatione gͣtuita uisitantiᷤᷤ. ⁊ cet̾. Quȩ dem¬
tũ: ut merito decantet᷑ ħ officiũ p̃scͥpta statione apud quẽlibet illoꝵ:
Nã que apud singłos eoꝵ officia sollẽpnib deputata st̃ statioĩb. siri¬
te consident᷑. singłoꝵ uirtutib uł meritis consonare ꝓbant᷑. sic̃ apud
beatũ petrũ qͥ principalit̃ ius optinet ligandi atq soluendi. statio
fit. quando ut dictũ÷ in typũ eccłȩ nob̃ eugłizat᷑ solutio asine. sic̃
qͣndo agimꝰ scrutinia ⁊ cathecumini p̃signant᷑. ad cathezizatorẽ ge¬
tiũ paulũ statio celebrat᷑. Hanc gͦ ligaturã corrigiȩ soluere .i. scẽ in
carnatiõis mysteriũ denudare. ipse ioħes se indignũ asserit: qͦ ma¬
ior int̾ natoᷤ mulierũ nemo surrex̃. Inuestigare enĩ qͥs pot̾ qͦmͦ cor¬

Expanded text:
medici jacentem aegrotum dignatione gratuita visitantis . Quae demedici jacentem aegrotum dignatione gratuita visitantis . Quae detum, ut merito decantetur hoc officium praescripta statione apud quemlibet illorum? Nam quae apud singulos eorum officia solemnibus deputata sunt stationibus si rite considerentur, singulorum virtutibus vel meritis consonare probantur. Sic apud beatum Petrum, qui principaliter jus obtinet ligandi atque solvendi statio fit , quando, ut dictum est, in typum Ecclesiae nobis evangelizatur solutio asinae , sic quando agimus scrutinia, et catechumeni praesignantur, ad catechizatorem gentium Paulum statio celChristi mysterium denudare, ipse Joannes se indignum asserit, quo major inter natos mulierum nemo surrexit . Investigare enim quis potest, quomodo cor
Abbreviated transcription (Latin):
uideł qi nulliscõꝵ. apłica statione deputatũ ẽ. Qd̃ ꝙͣ recte cautũ sit.
consid̾ata eiꝰdẽ officii ratione ꝑpendẽ licebit. In eugłio dnĩce huiꝰ agitã¬
te uento pharisiace int̾rogatiõis hec scintilla splendide ueritatiᷤᷤ emicat
de flãma ignis diuini: qͥ calebat ardens ⁊ lucens in scã m̃te ioħis. Ipse
ẽ inqͥt qͥ post me uenturus ÷. qͥ ante me factꝰ ÷ cuiꝰ ego ñ sũ dignꝰ ut so¬
uã eiꝰ ccerigiã calciam̃ti. Ab hac ꝓbabił testimonii sententia graui:
digna corde ⁊ ore tanti p̃cursoris. oĩa pendent m̃bra concrepantiᷤᷤ of¬
ficii. Stat idumea illa quȩ uisi¬
tatioĩs sue ꝓpħicũ illud audie
nu patͥs eg̾sus rex ille qͥ ħ ꝓmise¬
srat
iam in utero uirginis calciabat᷑ mirabilẽ illã atq insolubilẽ sc̃ẽ incar¬
nationis corrigiã suis circundans gressib. illud inꝗͣ. respiciens idumea.
tuus fuit ab initio mundi: uisita nos in eodẽ salutari tuo. ad modũ

Expanded text:
um apostolica cautione stationi deputatum est. Quod quam recte cautum sit, considerata ejusdem officii ratione perpendere licebit. In evangelio Dominicae hujus, agitante vento Pharisaicae interrogationis, haec scintilla splendidae veritatis emicat de flamma ignis divini, qui calebat ardens et lucens , in sancta mente Joannis: « Ipse est, inquit, qui post me venturus est, qui ante me factus est, cujus ego non sum dignus, ut solvam ejus corrigiam calceamenti . » Ab hac probabilis testimonii sententia gravi et digna corde et ore tanti praecursoris, omnia pendent membra concrepantis officii. Stat Idumaea illa, quae visitationis suae propheticum illud audiernu Patris, egressus rex ille qui hoc promiserat, jam in utero Virginis calceabatur, mirabilem illam atque insolubilem incarnationis corrigiam suis circumdans gressibus. Illud, inquam, respiciens, Idumaea uicunque tuus fuit ab initio mundi, visita nos in eodem salutari tuo, ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
git in cunis. inuitat nos uit humiliem̃ exemplo sue humili¬
tatis: baptiratꝰ aut̃ dũ celestib incipit choruscare miracuł. hu¬
miles suscitat ad intelligendã głam sue diuinitatis.
lasset a somno ait. uere dñs ẽ in loco isto.& cet̾. si inꝗͣ adeo derai¬
ratiuis ẽ ꝓpt̃ umbrã uel figurã fucuroꝵ que in somnis iuideras.¬

Expanded text:
git in cunis, invitat nos, ut humiliemur exemplo suae humilitatis, baptizatus autem dum coelestibus incipit coruscare miraculis, humiles suscitat ad intelligendam gloriam suae divinitatlasset a somno, ait: « Vere Dominus est in loco isto , » etc.: si inquam, adeo demiratus est propter umbram vel figuram futuro
Abbreviated transcription (Latin):
iacob culit lapide que subposuerat capiti suo. & erexit in
titulũ fundens oleum desuꝑ: quantomag̃ nos confestim uͥ no¬
b hec gen̾atio recitata ẽ attollere debemus sũmis laudib:
stabile fundamtũ: & suꝑ illũ fund̾e oleum pie confessionis. Ae
de uote graꝵ actionis:  bene gͦ statim missaꝵ sollẽpnia celeb¬
mꝰ: & sic̃ uisi st̃ angłi ascendentes & descendentes. nos qͦ ascen¬
dimꝰ ꝑ fidẽ pͥmã missã ut dictũ ẽ in laude diuine natiuita¬
tis. scdam decantantes in confessione & honore humane quã

Expanded text:
rexit in titulum, fundens oleum desuper , » quanto magis nos confestim, ubi nobis haec generatio recitata est, attollere debemus summis laudibus stabile fundamentum et super illum fundere oleum piae confessionis et devotae gratiarum actionis? Bene ergo statim missarum solemnia celebramus, et sicut visi sunt angeli ascendentes, et descendentes, nos quoque ascendimus per fidem, primam missam, ut dictum est, in laudem divinae nativitatis, secundam cantantes in confessione et honore humanae quam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ illud respiẽ. qͦ sic̃ in offerenda qͦ canimꝰ. exultanti filie syon ueniet rex
siuuiᷤ scs̃ ⁊ saluator mundi: ⁊ sic̃ in tractu p̾missũ ÷. excitans potentiã suã
ueniet. ⁊ eũ quẽ deouc̃ uelut ouẽ ioseph. segregatũ ab hedis qͥ a sinistriꝰ eiꝰ
er̃t. ad dext̾am suã constituet. Inter ĩ tam̃ plorandũ ÷ ante eũ qͥ fec̃ nos:
ne fortis ⁊ t̃ribił qͥ uixta cõmunionẽ exultauit ut gygaᷤᷤ ad currendã ui
ꝓ nemine

Expanded text:
tempus illud respicit, quo sicut in offerenda quoque canimus exsultanti filiae Sion: « Veniet rex suus sanctus et Salvator mundi , » et sicut in tractu praemissum est: Excitans potentiam suam veniet , et eum quem deducit, velut ovem Joseph, segregatum ab hae dis qui a sinistris ejus erunt, ad dexteram suam constituet . Interim tamen plorandum est ante eum qui fecit nos , ne fortis et terribilis, qui juxta communionem « exsultavit ut gigas ad currendam viam , » nemine
Abbreviated transcription (Latin):
mina iuꝑaꝵ. securĩ dicens iã eẽ positã ad radices arboris. ⁊ uentilabtũ in ma¬
nu iudicis: ut purgans areã suã. triticũ congreget in horreũ suũ. paleas

Expanded text:
mina viperarum, securim dicens jam esse positam ad radices arboris, et ventilabrum in mamina viperarum, securim dicens jam esse positam ad radices arboris, et ventilabrum in manu judicis, ut purgans aream suam, triticum congreget in horreum, paleas
Abbreviated transcription (Latin):
subuen. ⁊ fec̃ mediũ fornacis qͣsi
uentũ roriꝰ flantẽ. sic nõa con¬
fusiois rege diabolo libidinũ flãmis appet̾itoᷤᷤ. ieiunioꝵ ⁊ oratiois instantia
lib̾at. Hoc deniq genꝰ ñ eicit᷑ nͥ in orõne ⁊ ieuiio. H acgͦ lectione p̃lecta seqͥt᷑
⁊ ymnꝰ eorundẽ criũ pueroꝵ. qͦ ad bñdicendũ creatorẽ oĩs creatura cõmone
tur. pͥusꝗͣ sacerdotes ordinent᷑: ut aĩadu̾tamꝰ illoꝵ ora manꝰq ad bñdictione
dandas ⁊ qd̾ maximũ ÷ ad conficiendũ corpꝰ ⁊ sangͥnẽ dñi ure ãmicti. qͥ a
c̃susioĩs rege succensã fornac̃ẽ uitioꝵ. potenti fide suꝑauerint. Iã quȩ se¬
cunt᷑ manifeste scd̾m dni p̃dicant aduentũ: i uoci consonant claman¬
tis in deserto parate uiã dni ⁊ cet̾. Hoc enĩ eugłm ÷ eiꝰ dici. pͥncipiũ scił¬
p̃dicatiõis qͣ iohes peccatoꝵ corda ꝑcutit. & ad penitentiã inuitat genr¬

Expanded text:
subvenit, et fecit, medium fornacis quasi ventum roris flantem; sic nos a confusionis rege diabolo, libidinum flammis appetitos jejuniorum et orationum instantia liberat. Hoc denique genus non ejicitur, nisi in oratione et jejunio . Hac ergo lectione praelecta, sequitur et hymnus eorumdem puerd benedictiones dandas, et quod maximum est, conficiendum corpus et sanguinem Domini, jure admitti, qui a confusionis rege succensam fornacem vitiorum potenti fide superaverunt. Jam quae sequuntur, manifeste secundum Domini praedicant adventum, et voci consonant « clamantis in deserto, parate viam Domino , » etc. Hoc enim evangelium ejus diei est princiinvitat, geni
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ꝓpriũ opꝰ illa noui hõĩs mirabił conceptio fuit. Cur legant᷑ bi
cur in hac sollẽpnitate dnĩce natiuitatis. tam die qͣ nocte
due. ad misarũ sollẽpnia legant᷑ epłe: qd̾ alias ꝑͣ dnnũ eonͦ¬
ñ fiat. ¶ uodq maxime p̃tereundũ non ẽ: pͥma semꝑ de ue¬
Dteri. sequens de nouo testam̃to sũpta ẽ. Qd̾ inqͥrentib nob̾:
splendida beati gregorii doctrina uiã intelligentie ꝓtinꝰ
aperit. Ait gͦ. Bene duo cherubin quȩ ꝓpiciatoriũ tegunt:
sese inuicẽ aspiciunt u̾sis uultib in ꝓpiciatoriũ. Gherubin
quippe: plenitudo scientie d̾r. E qͥd ꝑ duo cherubin: nͥ utͣq
ratur:  de quo iohes ait. Ipse ẽ enĩ ꝓpiciatio ꝓ peccatiᷤᷤ nris. Edũ
onõ clamat. quasi ut᷑q cherubin inuicẽ sese aspiciunt. dũ uultꝰ
in ꝓpiciatoriũ uertunt: qr dũ inter se positũ incarnatũ dm̃ uideis
a suo aspectu ñ discrepant: quȩ dispensationis eiꝰ mysteriũ concor¬

Expanded text:
prium opus illa novi hominis mirabilis conceptio fuit. CAPUT XV. Cur dcur in hac solemnitate Dominicae nativitatis, tam die quam nocte duae ad missarum solemnia legantur epistolae, quod alias per totum ann fit. Quodque maxime praetereundum non est, prima semper de Veteri, sequens de Novo Testamento sumpta est. Quod inquirentibus nobis splendida beati Gregorii doctrina viam intelligentiae protinus aperit. Ait namque: Bene duo cherubim, quae propitiatorium sese invicem aspiciunt versis vultibus in propitiatorium . Cherubin quippe plenitudo scientiae dicitur. Ergo per duo Cherubin duo ratur? De quo Joannes ait: Ipse est enim propitiatio pro peccatis nostris . Et dum no factum clamat, quasi utraque cherubim se invicem aspiciunt, dum vultus in propitiatorium vertunt, quia dum inter se positum incarnatum Dominum vident, a suo aspectu non discrepant, quae dispensationis ejus mysterium concor
Abbreviated transcription (Latin):
cherubin. id÷ plenitudo scientię. At ille ut scientiã boni et
mali. id om̃iũ scientiã sic̃ d̾s haberet. comedit lignũ. qd̃ exin
de appellatur lignũ scientie: boni & mali: ñ qd̾ uere ita fue¬
rit. s qd̾ ita de ilło diabolo fallente mulier credidit. His gͦ bre¬
uit p̃missis ꝓpt̾ eos dũtaxat qͥ nob̃cũ d̾i scientiã inclinato
corde expetunt. ñ ꝓpt̃ eos qͥ insidiose agunt: qualib dic̃ apłs
cere ei qͥ se finxit: quare me fecisti sic: quoꝵ insidiosis respon¬
d̾e. questiuncłis: nec nr̃e facultatis. nec p̃sentiᷤ ꝓpositi ẽ. Hi in

Expanded text:
cherub , id est plenitudo scientiae. At ille, ut scientiam boni et cherub , id est plenitudo scientiae. At ille, ut scientiam boni et mali, id est omnium scientiam, sicut Deus haberet, comedit lignum, quod exinde ita appellatur scientiae boni et mali, non quod vere ita fuerit, sed quod de illo diabolo fallente mulier credidit . His ergo breviter praemissis, propter eos duntaxat, qui nobiscum Dei scientiam inclinato corde expetunt, non propter eos qui insidiose agunt, qualibus dicit Apocere ei, qui se finxit: Quare me fecisti sic? » quorum insidiosis respondere quaestiunculis, nec nostrae facultatis, nec praesentis propositi est: his, in
Abbreviated transcription (Latin):
subint̃minatione mortis uecuit. Nã bona sola d̾s p̃sciuit & p̃¬
destinauit: mala aũ p̃sciuit tantũ ñ etiã p̃destinauit. s con¬
digna illis loca iuste. deputauit. Addit adhuc querens aliquis.
Cũ. p̃uaricatio nulla sit. si p̃ceptũ aut lex ñ fuerit: cur d̾s hõi
p̃ceptũ dedit. qd̾ ñ seruandũ ẽẽ p̃sciuit: Uideł qi creator erat il¬
le. iste creatura. & a creatore creaturã erudiri oportuerat: qͥp¬
pe que ita creari ñ potuerat ut suapte natura ꝑfecta eẽt. qͥt
soliꝰ diuine nature ẽ. neq scire posset q ds mittis & humili
corde ẽ. nͥ eruditione ꝓficeret. At uͦ p̃ceptũ in om̃i disciplina¬
eruditioniᷤᷤ initium ẽ. Igit᷑ p̃ceptũ dari opoetuerat. illud p̃¬
sertĩ qd̃ ad humilitatẽ creaturã disponeret. iudel ꝓhibendo
ne plus uellet saꝑe quã opoetet saꝑe: quã ob culpã ceciderat
diabol. & ideo in ihertechielcũ ĩpꝑio & hẏronia appellatur

Expanded text:
scivit et praedestinavit, mala autem praescivit tantum, non etiam praedestinavit, sed condigna eis loca juste deputavit. Addit adhuc quaerere aliquis. 35 Cum praevaricatio nulla sit, si praeceptum aut lex non fuerit, cur Deus homini praeceptum dedit, quod non servandum praescivit? Videlicet quia Creator erat ille, iste creatura, et a Creatore creaturam erudiri oportuerat, quippe quae ita creari non potuerat, ut suapte natura perfecta esset, quod solius divinae naturae est, neque sciri posset quia Deus mitis et humilis corde est eruditionis initium est. Igitur praeceptum dari oportuerat, illud praesertim quo ad humilitatem creaturam disponeret, videlicet prohibendo ne plus vellet sapere, quam oporteret sapere , quam ob culpam ceciderat diabolus, et ideo in Ezechiele cum improperio et ironia appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
hec ymago ẽ: atq ad exẽplar celestiũ hec in t̾renis acta st̃
Cadẽ simplicitate ocłi i. intentione utilia faciendi. ꝑmisit a¬
dã uolentẽ descend̾e in hanc egyptũ. idr in tenebras peccati:
cũ posuit᷑ eũ in amenitate paradysi cuiꝰ illa t̾ra tẏpũ gessit
in qua abraham & ysaac ⁊ iacob ꝑegͥnari ussit: reꝓmitteis
eã illi. E cuncta utilitas quȩ ꝓuenit ex eo qd̃ isrł m egyptũ
int᷑re ꝑmisit. tanto minor: illa que de peccato ade ꝓuenit.
qͣntõ minor figura ueritate. similitudo re. umbrã corpore.
Nã ut cetera nẽ omictã quoꝵ latissimȩ qͥdẽ significationes
st̃. s aliis tẽporib uł locis adhibende st̃. illud qd̾ pluit ilł
manna ad manducandũ. & panẽ celi dedit eis. uere mag¬
nũ & mirificũ bonũ: qͣnto minꝰ ÷ isto quẽ significabat pane
dñs ubi ait. ego sũ panis uiuus qͥ de cęlo descendi: s & moyses in de¬
uteroͣmio p̃seribit. Qͥ cũ dixisset & dedit᷑ eybũ manna. qd ignora¬

Expanded text:
haec imago est, atque ad exemplar coelestium haec in terrenis acta sunt. Eadem simplicitate oculi, id est intentione utilia faciendi, permisit Adam volentem descendere in hanc Aegyptum, id est in tenebras peccati, cum posuisset eum in amoenitate paradisi, cujus illa terra typum gessit, in qua Abraham et Isaac et Jacob peregrinari jussit, repromittens eam illis. Et cuncta utilitas, quae provenit ex eo, quod Israel in Aegyptum intrare permisit, tanto minor est illa quae de peccato Adae provenit, quanto minor est figura veritate, similitudo re, umbra corpore. Nam, ut caetera nunc omittam, quorum latissimae quidem significationes sunt, sed aliis temporibus ad manducandum, et panem coeli dedit eis , vere magnum et mirificum bonum, quanto minus est isto, quem significabat, paneDominus, ubi ait: « Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi , » sed et Moyses in Deuteronomio praescribit. Qui cum dixisset: « E
Abbreviated transcription (Latin):
qui supͣdicta questione moueri solent: cur ds̃ uoluerit ut isrł in
egyptũ int̾ret unde postea tot signis atq portentis cũ ipsoꝵ gͣn¬
di labore ꝑ moysen ⁊ aaron educerent᷑. Nã testam̃tũ suũ qd̃ dispo

Expanded text:
qui supradicta quaestione moveri solent, cur Deus voluerit, ut Israel in qui supradicta quaestione moveri solent, cur Deus voluerit, ut Israel in Aegyptum intraret, unde postea signis atque portentis, cum ipsorum grandi labore, per Moysen et Aaro
Abbreviated transcription (Latin):
mportuna plerũq a nonnullis hec nob̃ impingit᷑ questio: cur
ds lapsũ hoĩs euenire ꝑmiserit. cũ utiq ut omp̃c impedire po¬
tuerit saltẽ ipsũ tẽptatorẽ ab ingͥssu paradysi ꝓcul arcendo: ma¬
lueritq suã incarnationẽ humano generi necessariã existere. qͣ
cõpendio serpentẽ ab hõis collocutione abigere. Hoc apłs iuideis
scandalũ. gentib aũ ait ẽẽ stulticiã: nos aũ si spũ pietatis regimꝰ
ut mites simꝰ. ⁊ id̾o querumꝰ ut inueniamꝰ: scient̃ ꝓficebim᷑ hoc stul¬
cũ d̾i sapientiꝰ ẽẽ hominib. Qd̃ ut ꝓbari possit faciliꝰ. libet pͥus rei
tante maiestatiᷤᷤ aliqͣ. apponẽ similitudinẽ: ut q diuinã iusticiã
uł sapiam in semetipsã radiantẽ infirmi ꝑspic̾e ñ queunt oculi
tamꝗͣ in subiecto specło contẽplantes. speciosã illã eẽ intelligant
gyptũ ⁊ cet̾: cõpetentẽ licet caꝑe similitudinẽ. Quȩrimꝰ nc̃ ab eis

Expanded text:
cessaria fuit. Importuna plerumque a nonnullis haec nobis impingitur quaestio: Cur Deus lapsum hominis evenire permiserit, cum utique, ut omnipotens, impedire potuerit, saltem ipsum tentatorem ab ingressu paradisi procul arcendo, malueritque suam incarnationem humano generi necessariam existere, quam compendio serpentem 34 ab hominis collocutione abigere. Hoc Apostolus Judaeis scandalum, gentibus autem ait esse stultitiam; nos autem, si spiritu pietatis regimur, ut mites simus, et ideo quaerimus ut inveniamus, scienter profitebimur hoc stultum Dei sapientius esse hominibus . Quod uttantae majestatis aliquam apponere similitudinem, ut quia divinam justitiam vel sapientiam in semetipsa radiantem, infirmi perspicere non queunt oculi, tanquam in subjecto speculo contemplantes, speciosam illam esse intelligant gyptum , » etc., competentem licet capere similitudinem. Quaerimus nunc ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
rimo illud p̃tereundũ ñ est
diem illũ quo data ẽ lex in cuiꝰ rei m̾emo¬
iam sollempnitas magna erat pentecos
quo post transitũ maris rubri data ẽ lex
filiis isrł in monte synai: plane qͥnquage¬
simũ fuisse ab immolatione agni paschalis. Nonnulli enim
maxime qui cõputandi scientie student. cũ legunt quarta
decima die mensis pͥmi ĩmolatũ fuisse agnũ. mense autem
tcio t̾cia die m̃sis descendisse dm̃ coram oĩ plebe suꝑ montẽ
synai. iam enĩ inquit seriptura aduenerat dies t̾cius ⁊ ma¬
ne inclaruerat. & ecce ceꝑunt audiri tonitrua. ⁊ cetera.
tũ inquã hec legunt. mirant᷑ ⁊ herent. numerũ qͥnquage¬
narium a quartadecima die m̃sis primi. usq ad t̾ciam diẽ
nisis tereii non constare ꝓbantes. Nã cũ hebrei solos luna¬
res habeant m̃ses. & luna pͥmi m̃sis unde .xxx. dies habeat.¬

Expanded text:
rimo illud praetereundum non est diem illum, quo data est lex, in cujus rei memoriam solemnitas magna erat Pentecostst, diem, inquam, quo post transitum maris Rubri data est lex filiis in monte Sinai, plane quinquagesimum fuisse ab immolatione paschalis agni. Nonnulli enim, maxime qui computandi 123 scientiae student, cum legunt quarta decima die mensis primi immolatum fuisse agnum , mense autem tertio, terta die mensis descendisse Dominum coram omni populo super montem Sinai . Jam enim, inquit Scriptura, advenerat dies tertius, et mane incaluerat, et ecce coeperunt audiri tonitrua etc., cum, inquam, haec legunt, mirantur et haerent numerum quinquagenarium a quarta decima die mensis primi usque ad tertiam diem mensis tertii non constare probantes. Nam cum Hebraei solos lunares habeant menses, et luna primi mensis undetriginta dies habeat
Abbreviated transcription (Latin):
uterũ. & circũeundo dilatat. breuẽ prus & angustũ mirabili
suoꝵ increm̃to circuloꝵ futurũ eiꝰ significans mn diuna scien¬
tia ꝓfectũ: tanta ñnũquã magnitudine inundans. ac si unũ de
paradysi fluminib ꝑ dilatatũ eiꝰ anime. fluat alueũ. Int̾ea mi¬
rat᷑ ipsa suimet amplitudinẽ. uastũq sinꝰ sui deambulatorium.
uere ter quat̾q beata: que sic̃ scriptũ ẽ. qi dilexerit cordis mun¬
tale ꝑcipit donũ. Impleta tandẽ mensura quã dare uult hic sp̃e.
nã ficut spirat ubi uult. sic & diuidit singłis ꝓut uult: ubi mi¬
racłm conquiescit. ⁊ animã in seipsã reu̾titur. tũ uͦ recusare ñ
potest quin surgat & dilecto pariat: idest ad doctrine ministe¬
riũ se accingat: ⁊ ea que clausa st̃ xp̃o corda aꝑiat. semꝑ uoce.
nonnũquã ce litteris amouere contendens pessulũ: intus audi

Expanded text:
i suorum incremento circulorum futurum ejus significans in divina scientia profectum, tanta nonnunquam magnitudine inundans, ac si unum de paradisi fluminibus per dilatatum ejusdem animae fluat alveum. Interea miratur ipsa suimet amplitudinem, vastumque sinus sui deambulatorium, vere ter quaterque beata, quae sicut scriptum est, « quia dilexit cordis muntale percipit donum. Impleta tandem mensura, quam dare vult hic Spiritus, nam sicut spirat ubi vult , sic et dividit singulis prout vult , ubi miraculum conquiescit, et anima in seipsam revertitur, tum vero recusare non potest, quin surgat et dilecto aperiat, id est ad doctrinae ministerium se accingat, et ea quae clausa sunt Christo corda aperiat semper voce, nonnunquam et litteris, amovere contendens pessulum increduli
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ corporis curã: qua scił hora dñs nr̃ iam consputꝰ ꝙ illu¬
sus. atq alapis cesus. & adhuc obpbriis saturandꝰ. pilato ꝓpt̃
nos ligatus astitit: itemq iã rediuiuus stans in lictore.
cũ in captura pisciũ a quib retia rupta ñ st̃. significasset
eccłam quał futura ẽ. in resurrectione mortuoꝵ. melitũ cũ
septẽ. discipłis celebrauit conuiuium. Qͥa gͦ pͥmũ queren

Expanded text:
 corporis, qua scilicet hora Dominus noster jam consputus et illusus, atque alapis caesus, et adhuc opprobriis saturandus Pilato propter nos ligatus astitit . Itemque, redivivus stans in littore, cum in captura piscium, a quibus retia rupta non sunt, significasset Ecclesiam, qualis futura est in resurrectione mortuorum, mellitum cum septem discipulis celebravit convivium . Q
Abbreviated transcription (Latin):
ora t̾cia duplici ratione splendet in signis. Namq hac
hora dñs xp̃c spinis coronatꝰ. & linguis uideoꝵ crucifixꝰ
fuerat datus anteꝗͣ iħc eẽt glorificatꝰ. suꝑ nascentẽ eccłam in
igneis linguis effusus ẽ. & ẽ impletũ discipłis dñi ꝓmissũ di
centis. Uos aũ baptitabimini spũ scõ:. ñ post multos hos dieᷤ.
ora sexta xp̃c dñs ꝓpt̾ nos in crucẽ exaltatꝰ est. ut ad se
omĩa traheret: & extincto modico lumine uidȩoꝵ. de qͥ
ipsa uera lux dixerat. adhuc modicũ lum̃ in uob̃ ẽ. currite
dũ lum̃ uite habetis. ut ñ tenebre uos comp̃hendant. corpo¬
ralib quoq suꝑ t̾rã irruentib tenebris. lum̃ uerũ tran¬
siuit ad illuminationẽ gentium. de hora nona.
paradysũ : & uenia quauis sero penitentib & confitentib
contemplari głam dñi. Tunc etiã latere eiꝰ ꝑforato. for
qua abluimur

Expanded text:
Hora tertia duplici ratione splendet insignis. Namque hac hora Dominus Jesus spinis coronatus, et linguis Judaeorum crucifixus fuerat datus, antequam Jesus esset glorificatus, super nascentem Ecclesiam in igneis linguis effusus est, et est impletum discipulis promissum Domini dicentis: « Vos autem baptizabimini Spiritu sancto non post mristus Dominus propter nos in cruce exaltatus est, ut ad se omnia traheret, et exstincto modico lumine Judaeorum, de quo ipsa lux vera dixerat: « Adhuc modicum lumen in vobis est, currite dum lumen vitae habetis, ut non tenebrae vos comprehendant . » Corporalibus quoque super terram irruentibus tenebris, lumen verum transivit ad illuminationem gentium. paradisum, venia quamvis sero veraciter tamen poenitentibus contemplari gloriam Domini. Tunc etiam latere ejus perforato formaqua abluimur
Abbreviated transcription (Latin):
pectore amoris flãma uix caꝑet ⁊ iã pene deserere
heremũ uoluptate uictus deliberaret. Cum subito
suꝑna gr̃a respectus. ad semetipsum reu̾sus ẽ. atq
urticarũ ac uepͥũ iuxta se densa subcrescere fru¬
tecta c̃spiciens. exutus uestimento. nudũ se in illis
uulnera. eduxit a corde uulnꝰ incis. qr uoluptatem
traxit in dolorẽ. Cũq bene pęnalit̾ arderet foris. extinr̃
uit incendiũ. Ex qͦ uidelicet tempore. sic̃ ipse post dis.¬
cipulis ꝑhibebat. ita in illo ẽ temptatio carnis tatis edo¬
mata. ut tale aliqͥd in se minime sentiret. Ceꝑunt post¬
modũ multi iã mundũ relinquere: atq ad ei magiste¬
riũ festinare. Lib̃ qͥppe a tẽptationis uicio: iure iã fac¬
tus ẽ uirtutũ magist᷑. Unde ⁊ ꝑ moysen p̃cipit᷑ ut le

Expanded text:
pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis  per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenaliter foris arderet, vit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut le
Abbreviated transcription (Latin):
hominib positus. qr die eodem paschalis ẽẽt sollẽp¬
nitas ingnorabat. Uencrabilis aut̃ pb̃r rursus asse¬
tempore hunc in specum latitantẽ: ietiã pastores in¬
uener. Q dum uesticũ pellib uter frutecta cernereq̃:
aliquã bestiam ẽẽ credider̃. S cognoscentes dĩ famulũ.
eoꝵ multi ad pietatis grãm a bestiali mente mutati
Qͥ cũ ei deferrent cibos corporis. ab eiꝰ ore in suo pectore
aliinenta referebant uitȩ. Gregoruis¬
uolitare cepit eiꝰq uultui importune insistere. ita ut
capi manu posset si eam uir sc̃s tenere uoluisset Sr
signo erucis edico recessit aius. Lanta aut̃ temptatio
cirnis recedente aui sȩquuta ẽ. qͣntũ uir sc̃s nũquã
suerat exꝑtus. Q uandã nãq aliqͦndo feminã uiberat.
qua mali gnꝰ sp̃c ante eiꝰ m̃tis oculos redux̃. tãtoq is¬
ne serui di animũ in specie illiꝰ accendit. ut se in eiꝰ

Expanded text:
hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemhominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. CAPUvolitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnfuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
modis ẽgruentib ministrare ñ desiit. Cũ uͦ ds om̃ipo¬
tens uellet ⁊ romanũ a labore quiescere. ⁊ benedicti
uitã in exemplum hominib demonstrare. ut posita
suꝑ candelabrũ lucerna claresceret. qͣtinꝰ om̃ib qͥ in
domo dĩ sunt luceret. cuidã pbro longiꝰ manenti.
qͥ refectionẽ sibi in paschali festiuitate parauerat.
ꝑ uisum dñs apparere dignatus ẽ. dicens. Tu tͥ deliciã
p̃paras. ⁊ seruus m̃s illo in loco fame cruciat᷑. Q ꝓtinꝰ
surrexit. atq in ipsa sollempnitate paschali. cũ alim̃¬
tis quȩ sibi parauerat ad locum tetendit: ⁊ uirũ dĩ
ꝑ abruta montium. ꝑ c̾caua ualliũ. ꝑ defossa terrarũ
facła ri benedicentes dñm c̾sedissent post dulcia ui¬
tȩ colloqͥa. his qͥ aduenerat pb̃r dixit. Surge ⁊ sumamꝰ
cibum: qr hodie pascha ẽ. Cui uir dñĩ respondit. dice ᷤ.
Scio qr pascha ẽ qr uidere te merui. Longe qͥppe ab

Expanded text:
modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omnipomodis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omnipotens et Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et sersurrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum facta, benedicentes Domitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ȩ c̃uersacionis habitum tͣdidit. ⁊ in qͣntũ licuit mi¬
iustͣuit. Uir aut̃ dei ad eundẽ locum ꝑueniens. in ar¬
tissimo specu se tͦdidit. tribq annis excepto romano
monacho hominib incognitꝰ mansit. Quidelicet ro¬
manꝰ ñ longe in monasterio sub a dõ dati patris re¬
gula degebat s pre eiꝰdem patris sui oculis furabat᷑
horas. ⁊ quẽ sibi ad manducandũ subriꝑe poterat di¬
eb certis benedicto panẽ ferebat. Ad eundem uͦ specr̃
a romani cella iter ñ erat qr excelsa desuꝑ rupis emi¬
nebat: s ex cadem rupe. in longissimo fune ligatum
romanꝰ deponere panẽ c̃sueuerat. In qͣ etiã reste par¬
uũ tintinabulum inseruit. ut ad sonitũ cintinabuli
uir dĩ cognosceret qͦͣndo sibi romanꝰ panẽ p̃beret. quẽ
exiens acciꝑet. S antiquus hostis uniꝰ caritati inui¬
dens alteriꝰ refectioni. cũ qͣdã die submiti pane conspi¬
ceret. iactauit lapidem. ⁊ tintinabulũ fregit. romanꝰ tam̃

Expanded text:
e conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdã aqͥnensis ȩccłiȩ clericus demonio uexabat᷑. qͥ a
uenerabili uiro c̃stancio ȩccłiȩ eiꝰ ancistite. ꝑ multa
ftferat mr̃m loca tͣnsmissus ut sanari pocuisset. S
sc̃i martyres noluerunt ei sanitatis donũ tͥbuere
ut qͣnta eẽt in benedicto gr̃a demonstͣrent. Ductus
ꝓtinꝰ expulit. Cui sanato p̾cepit dicens. Uade ⁊ post¬
hȩc carnẽ ñ comedas ad sacrũ uͦ ordinẽ nũquã ac¬
cedere p̃sumas. Q cũq aut̃ die sacrũ ordinẽ temera¬
re p̾sũpseris: statĩ uire diaboli iterũ manciparis.
Discessit gͥ dericus sanꝰ: ⁊ sic̃ t̾rere solet animũ pena
recens. ea quȩ uir dĩ p̃ceꝑat interĩ custodiuit. Cuͦ uͦ post
annos multos om̃s pͥores illiꝰ de hac luce migrassent.
⁊ minores suos sibimet suꝑponi in sacris ordinib cer¬
neret uerba uiri dĩ qͣsi ex longo cẽpore oblitus postpo¬
suit: atq ad sacrũ ordinẽ accessit. Quẽ mox is qͥ relique¬

Expanded text:
emonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui relique
Abbreviated transcription (Latin):
s ad coleranda hec ⁊ alios accendit. damasci ꝑsequutionẽ
passus. ut potiusset euadere ꝑ murũ fune sportãq quesi¬
uit seq latent̃ deponi uoluit Nũqͥd nã paulũ mortẽ dierꝰ̃
cimuisse: ꝗͣ senpse ꝓ ih̃ũ amore testat᷑ appetere:S cũ in eo¬
dẽ loco minorõ dͥ fructũ ad eẽ c̾spiceret ⁊ gͣue laborẽ. ad la¬
bore᷑ stiub i cũ spacta serũauit. fortis:⁊ enĩ p̾liator dĩ te¬

Expanded text:
sed ad toleranda haec et alios accendit, Damasci persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit , seque latenter deponi votimuisse, quam seipso pro Jesu amore testatur appetere? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret, et gravi labore ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praedicator Dei te
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ille ab errore oꝑis. se collegit ad cor. ⁊ ille a c̃tẽplacioni
eulmine ad hoc rediit. qd intellectu cõmuni ⁊ p̾us fuit
Uenerabilis gͥ benedictus in illa solitudine habitauit
secũ. in qͣntuꝰ se int᷑ cogitationis csaust᷑ custodiuit hã
quocienscũq hunc c̃cẽplacionis ardor i altũ rapuit.
S ꝓcuidubio sub se reliqͥt. P etrus Placet qd̾ dieis..
.S:. queso respondeas si deserere fr̃s debuit quos semel sus¬
cepit
fit aliqͣndo de malis labor suꝑuacuus. maxime si e uici¬
no causȩ suppetant. quȩ fructũ dõ ualeant ferre meliorẽ.
Uir itaq sc̃is ꝓpt̾ quẽ custodiendũ staret. qͥ om̃s unanimit᷑

Expanded text:
 ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unan
Abbreviated transcription (Latin):
catus ẽ dñm ꝓ uxore sua eo qđ̵ ẽẽt stexilis: qͥ exau¬
diuit eũ. ⁊ dedit c̃ceptum rebeccȩ. Si gͦ mulciplica¬
cio generis abrahȩ ꝑ isaac multiplicata ⁊ p̃destinata
fuitꝰ cur c̃iugem sterilẽ accepit: S nuirũ c̾stat qr p̃¬
destinacio p̾cib implet᷑: qͣndo is in qͦ cleus mulciplica¬
re semen abrahȩ p̃destinauerat. oracione obtinuit
ut filium habere potuisset. Petrus Quia secre¬
tpͣmͥ racio aꝑuit: nichil mͥ dubietatis remansit. Os

Expanded text:
 uxore sua, eo quod esset sterilis, qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae . Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere potuisset. PETR. Quia secretum ratio a
Abbreviated transcription (Latin):
iã nil potiusset oꝑari. Petrꝰ Quid hoc ẽ queso ce.¬
qd̾ in his extremis tẽporib tã multa de animab
clarescunt. quȩ ante latuerunt. ita ut aꝑtis reue¬
lationib atq ostensionib uenturũ scłm infer

Expanded text:
jam nihil posset operari. PETR. Quid hoc est, quaeso, qujam nihil posset operari. PETR. Quid hoc est, quaeso, quod in his extremis temporibus tam multa de animabus clarescunt, quae ante latuerunt; ita ut apertis revelationibus atque ostensionibus venturum saeculum infer
Abbreviated transcription (Latin):
cio pee sibi eccłia refutauit hic itaq cũ tẽporib
symachi apłicȩ sedis p̃sulis cẽt defunctus. eiꝰ dal¬
maticã feretro suꝑpositã demoniacus tetigit sta¬
tiq saluatus ẽ sost multũ tẽporis germano capua
salute dictauert̃ ut in angularib termis lauari
debuisset E ingressus easde t̾mas p̾dictũ paschasiũ
diaconũ stante᷑. i obsequentẽ in calorib inuenit
⁊ iuso uehem̃t᷑ extimuit ⁊ qͥd illic cantꝰ uir face¬
ret inqͥsiuit sui ille respondit. ł nulla alia causa
in hoc penali loco deputatus sũ. nͥ qr in parce lati¬
rentii ẽtra sẏmachũ sensi. S queso te ꝓ me dnĩ
dep̃care. atq in hoc cognosces qd̃ exauditꝰ sis. si huc
dictũ paschasiũ in loco eodẽ muume inuenit.
Na enĩ ñ maliciȩ s ignorantiȩ errore peccauerat¬
purgari post mortẽ potuit a peccato. Qd̾ tam̃ cre¬
dendũ ẽ. qr ex illa elemosinarũ suarũ largitate
hoc obtinuit ut tẽ potuisset ꝓmereri ueniã. cũ

Expanded text:
taque cum temporibus Symmachi apostolicae sedis Praesulis esset defunctus, ejus dalmaticam feretro superpositam daemoniacus tetigit, statimque salvatus est. Post multum vero temporis Germano Capuansalute dictaverdebuisset. Qui ingressus easdem thermas, praedictum Paschasium diaconum stantem et obsequentem in caloribus invenit. Quo viso vehementer extimuit, et quid illic tantus vir faceret inquisivit. Cui ille respondit: Pro nulla 445 alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in parte Laurentii contra Symmachum sensi. Sed quaeso te, pro me Dominum deprecare, atque iaedictum Paschasium in loco eodem minime invenit. Quia enim non malitia sed ignorantiae errore peccapurgari post mortem a peccato potuit. Quod tamen credendum est, quia ex illa eleemosynarum suarum largitate hoc obtinuit, ut tunc potuisset promereri veniam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
citiꝰ pbr uitã finuut. sũq ad sepulchrũ qd̾ s̃ ipse pa¬
rauerat. corpꝰ illiꝰ fuisset a fr̃ib deportacũ. aꝑto eodẽ
sepulchro. uiderunt om̃s qͥ aderant locũ ñ eẽ uͥ
poni potuisset. qr corpꝰ patͥs monasterii qd̾ illic an¬
te positũ fuerat. om̃e illud sepulchrũ tenebat.

Expanded text:
citius presbyter vitam finivit. Cumque ad sepulcrum quod sibi ipsi pacitius presbyter vitam finivit. Cumque ad sepulcrum quod sibi ipsi paraverat corpus illius fuisset a fratribus deportatum, aperto eodem sepulcro viderunt omnes qui aderant locum non esse ubi poni potuisset, quia corpus patris monasterii, quod illic ante positum fuerat, omne illud sepulcrum tenebat. C
Abbreviated transcription (Latin):
miracła Gregoriꝰ. PRenestinȩ urbi mons eminet.
in qͦ beati petͥ apłi monasteriũ sitũ ẽ. Uiroꝵ dĩ qͦq
relatione adhuc in monasterio positꝰ audisse me c̃ti¬
git magnũ hoc qđ narro miracłm. qd̃ eiꝰdẽ monas¬
terii monachi se nosse testabant᷑. In eo nãq monas¬
terio fuit pat̾ uitȩ uenerabilis. qͥ quendã monachĩ
iuitens. usq ad reuerendos ꝓuexit mores. Cũq eũ
in timore dñi uideret excreuisse. in eodẽ s monaste¬
rio tec̃ pb̃rm fecit ordinari. Cuiꝰ post ordinationẽ qr¬
patre monasterii petiit. qͣtinꝰ ei c̃cederet ut s sepul¬
chrũ pararet. Qui ille respondit. ante te qͥde ego mo¬
pat̃ febre p̾uentꝰ ad extrema ꝑuenit. atq assistenti
pb̾ro iussit dicens In tuo sepulchro me pone. Cũq
test: abbas ꝓtinꝰ respondit dicens. Ita fac ut dixi. qr
sepulchrũ tuũ ãbos nos capit Defunctꝰ itaq ẽ atq in
pb̃t corporis langͥore sequutꝰ ẽ. C languore crescente

Expanded text:
et, in quo beati Petri Apostoli monasterium situm est virorum Dei: quorum relatione adhuc in monasterio positus audisse me contigit magnum hoc quod narro miraculum, quod ejusdem monasterii monachi nosse se testabantur. In eo namque monasterio fuit Pater vitae venerabilis, qui quemdam monachum nutriens, usque ad reverendos provexit mores. Cumque eum in timore Domini videret excrevisse, in eodem sibi monasterio tunc presbyterum fecit ordinari. Cui post ordinationem monasterii petiit quatenus ei concederet, ut sibi sepulcrum pararet. Cui ille respondit: Ante te quidem ego mopater febre praeventus ad extrema pervenit, atque assistenti presbytero jussit, dicens: In tuo sepulcro pone me. Cumque test, abbas protinus respondit, dicens: Ita fac ut dixi, quia sepulcrum tuum ambos nos capit. Defunctus itaque est, atque in  corporis languor secutus est, quo languore crescente