comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad imitandã maliciã eoꝵ qͦs quasi florere cons¬
piciunt. aut si ꝑ infirmitatẽ uł ꝑsonȩ suȩ uel
animi timent malefacere. ne aliquid illis scđ̃m
leges scłi mal accidat ñ qͥa iustieiã diligunt.
s ut dicant aꝑtius tim̃tes dampnari int̾ hoĩs¬
uł ab hominib abstinent se quide a factis ma¬
lis. s ñ se abstinent a cogitationib malis. s int̾
cogitationes eoꝵ iniquas p̃cipue caput iniqͥta¬
tis illa tenet impietas. quia uidetur eis d̾s ne¬
gligere. & ñ curare res humanas. & aut equalũ
habere bonos &̾ malos. aut etiã qd̾ ẽ ꝑniciosus
cogitare insectari bonos malis faueri & uicoquat
dalia.s si nichil mali alicu faciat: facit plurimũ
sblisin se ipsum impiꝰ ẽ ꝙ iniquitate sua ñledit
am̃ s int̾ficit se. Neꝙ nocent hõib quia timidi
st qui talia cogitant. s tam̃ homicidia eoꝵ adul¬
teria eoꝵ fraudes s rapinas eoꝵ iubet ds. ꝙ pu¬

Expanded text:
ad imitandam malitiam eorum quos quasi florere consad imitandam malitiam eorum quos quasi florere conspiciunt: aut si per infirmitatem vel personae suae vel animi, timent male facere, ne aliquid illis secundum leges saeculi mali accidat; non quia justitiam diligunt, sed, ut dicam apertius, timentes damnari inter homines ab hominibus, abstinent se quidem a factis malis, sed non se abstinent a cogitationibus malis. Et inter cogitationes eorum iniquas, praecipue caput iniquitatis illa tenet impietas, qua videtur eis Deus negligere et non curare res humanas; et aut aequaliter habere bonos et malos; aut etiam, quod est perniciosius cogitare, insectari bonos et malis favere. Qui talia cogitat, etsi nihil mali alicui faciat, facit plurimum sibi, et in seipsum impius est; et iniquitate sua non laedit Deum, sed interficit se. Neque nocent hominibus, quia timidi sunt qui talia cogitant; sed tamen homicidia eorum, adulteria eorum, fraudes et rapinas eorum videt Deus, et pu
Abbreviated transcription (Latin):
Icut intentissime audiuimus cũ psa¬
mus iste legeretur. intente audiamus
cũ reuelat dñs quȩ hic dignatus ẽ opacare m¬
steria. Ad hoc enĩ clauduntur q̃dã sacramenti.
scͥpturarũ ñ ut denegentur. s ut pulsantib ap¬
antur. Si gͦ affectu pio & sincera cordis caritate
pulsetis. ille aꝑiet qui uidet unde pulsetis Nlotũ
ẽ nob̃ om̃ib atq utinã de numero eoꝵ ñ simꝰ mul¬
tos murmurare aduersus dĩ patientiã. ꝙ dolerr
iniquos homines & impios uł uiuere in hac tra
uel etiã plurimũ posse. & qd̾ ẽ amplius plerunq
plurimũ posse malos aduersus bonos. & sepenai¬
los p̃mere bonos. Malos exultare. bonos labo¬
rare. malos suꝑbire. bonos humiliari. Atten¬
dentes alia in genere humano. abundant ens̃
ꝑuertuntur impatientes & infirmi animi qͣsi
frustra sint boni. quia ds auertit. uł auertere
& augere malos in his q̃ diligunt. Putantes gͦ
infirmi frustra se bene uiuere. aut inuitantur

Expanded text:
icut intentissime audivimus, cum psalmus iste legeretur; ita intente audiamus, cum revelat Dominus quae hic dignatus est opacare mysteria. Ad hoc enim clauduntur quaedam sacramenta Scripturarum, non ut denegentur, sed ut pulsantibus aperiantur. Si ergo affectu pio et sincera cordis charitate pulsetis, ille aperiet qui videt unde pulsetis. Notum est omnibus nobis atque utinam de numero eorum non simus, multos murmurare adversus Dei patientiam, et dolere iniquos homines et impios vel vivere in hac terra, vel etiam plurimum posse; et quod est amplius, plerumque plurimum posse malos adversus bonos, et saepe malos premere bonos; malos exsultare, bonos laborare; malos superbire, bonos humiliari. Attendentes talia in genere humano abundant enim, pervertuntur impatientes et infirmi animi, quasi frustra sint boni; quia Deus avertit vel avertere lium, et augere malos in his quae diligunt. Putantes ergo infirmi frustra se bene vivere, aut invitantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dirigatur in dm̃ cortuũ. qd̾ in hoĩe ceꝑat eẽ
p̃uũ. Sic gͦ dñs te ostendens dixit. Tristis ẽ aĩa
mea usꝙ ad mortẽ. Et dixit. Pat̃ si fieri potest.
tͣnseat a me calix iste. s statĩ fac qd id̾o fecit ut
Si enĩ hoc feceritis: iusticiã habebitis. Si iustici¬
am habebitis: rectũ ẽ cor. Sirectũ ẽ cor: iusticia
illa q̃ mͦ tolerat. conu̾tet᷑ in iudiciũ. & pꝰea iudi¬
cante dño tuo. ñ solũ ñ expauesces mala. s etiã
głaberis de corona. T̃unc uides qͦmͦ ꝓfecerit pa-¬
tientia dĩ. uł ad illoꝵ penã. uł ad tuã coronã
Modo ñdũ uides. Crede qd ñdũ uides. ne erubes

Expanded text:
et dirigatur in Deum cor tuum, quod in homine coeperat esse et dirigatur in Deum cor tuum, quod in homine coeperat esse pravum. Sic ergo Dominus te ostendens dixit, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et dixit, «Pater, si fieri potest transeat a me calix iste.» Sed statiSi enim hoc feceritis, justitiam habebitis: si justitiam habebitis, rectum est cor; si rectum est cor, justitia illa quae modo tolerat, convertetur in judicium, et postea judicante Domino tuo, non solum non expavesces mala, sed etiam gloriaberis de corona. Tunc videbis quomodo profecerit patientia Dei, vel ad illorum poenam, vel ad tuam coronam: modo non vides; crede quod nondum vides, ne erubes
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in illa die. iustus iudex. Iste gaudet coronan¬
dus. & tristis ẽ ille coronaturꝰ: Gaudet sic apłs. &
lix. S tristiciã sic assũpsit. quomͦ carnẽ. Nolite
enĩ putare qͥa hoc dicimꝰ. ñ fuisse tristẽ dñm. Si
enĩ hoc dixerimꝰ. qͥa ñ erat tͥstis. cũ euigłiũdicat.
tristis ẽ aĩa mea usq ad mortẽ gͦ & qͣdo dicit dor¬
dicit manducauit iħc. ñ manducauit iħc. Sur¬
repit uermiculus putredinis. & nichil sanũ
relinquet. ut dicat᷑. quia & corpꝰ ñ erat uerum.
& carnẽ uerã ñ habuit. Quicqͥd gͦ de illo scͥptũ ẽ
fr̃s factũ ẽ. uerũ ẽ. Ergo tristis fuit: Prsus trestis
S uoluntate suscipiens tristiciam qͦmͦ uolunta¬
te suscipiens carnẽ. Quomͦ uoluntate carnẽ uerã
sic uoluntate tͥsticiã uerã. Sic gͦ uoluntate ostẽ¬
dit in se ut forte surrepserit tͥ humana infirmi¬
tẽ cordis tui extͣ regulã. figas illud ad regulam.

Expanded text:
Dominus in illa die justus judex» . Iste gaudet coronanDominus in illa die justus judex» . Iste gaudet coronandus, et tristis, est ille coronaturus: gaudet sic Apostolulix.» Sed tristitiam sic assumpsit quomodo carnem. Nolite enim putare quia hoc dicimus, non fuisse tristem Dominum. Si enim hoc dixerimus, quia non erat tristis, cum Evangelium dicat, «Tristis est anima mea usque ad mortem» : ergo et dicit, Manducavit Jesus , non manducavit Jesus: subrepit vermiculus putredinis, et nihil sanum relinquit, ut dicatur quia et corpus non erat verum, et carnem veram non habuit. Quidquid ergo de illo scriptum est, fratres, factum est, verum est. Ergo tristis fuit? Prorsus tristis, sed voluntate suscipiens tristitiam, quomodo voluntate suscipiens carnem; quomodo voluntate carnem voram, sic voluntate tristitiam vera si forte subrepserit tibi humana infirmitem cordis tui extra regulam, figas illud ad regulam,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. quando in illo figis cor. forma tͥ fit. ut sit tͥ
rectum cor. fige gͦ cor tuũ in illo. & rectũ corerit.
S surrepebat uoluntas humana. nescio qͥd de
carnis infirmitate lactabat mentẽ tuã. noli iam
desꝑare. te p̃signauit dñs in sua infirmitate ñ
se. Non enĩ timebat dñs pati t̃cio die resurre¬
cturus. si ꝓrsus quomͦ homo pateret᷑. & ñ quo¬
modo ds pati ueniret. & si sciret se pꝰ triduum
resurrecturũ. nullo mͦ formidaret moriturꝰ. qd̾
ñ formidauit apłs paulus in fine scłi resurre¬
cturus. Ait enĩ. Cõpellor enim ex duobꝰ. concu¬
piscentiã habens dissolui & ẽẽ cũ xp̃o. multo enĩ
magis optimũ. manere in carne necessariũ ꝓpt̃
uos. Tecdũ enĩ ill erat manere in carne. Ex duob
sio. quomͦ exultabat. quomͦ głabat᷑: Bonũ certa¬
men certaui. cursũ consũmaui. fidẽ seruaui. de
cetero suꝑ est mͥ corona iusticiȩ. quã reddet mͥ

Expanded text:
Deus, quando in illo figis cor, forma tibi sit, ut sit tibi cor Deus, quando in illo figis cor, forma tibi sit, ut sit tibi cor rectum. Fige ergo cor tuum in illo, et rectum cor erit. Sed subrepebat voluntas humana; nescio quid de carnis infirmitate lactabat mentem tuam: noli jam desperare. Te praesignavit Dominus in sua infirmitate, non se: non enim timebat Dominus pati, tertio die resurrecturus. Si prorsus quomodo homo pateretur, et non quomodo Deus pati veniret, et si sciret se post triduum resurrecturum, nullo modo formidaret moriturus, quod non formidavit apostolus Paulus, in fine saeculi resurrecturus. Ait enim: «Compellor autem ex duobus: concupiscentiam habens dissolvi et esse cum Christo, multo enim magis optimum; manere in carne necessarium propter vos» . Taedium enim illi erat manere in carne, ex duobusio, quomodo exsultabat! quomodo gloriabatur! «Bonum certamen certavi,» «cursum consummavi, fidem servavi; de caetero super est mihi corona justitiae, quam reddet mihi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dñi benedictũ. Ecce rectũ cor.lterũ in graui
uulnere qͥd dix̃ uxori . ꝗͣ ꝓpt̾ea reliq̃rat diabolꝰ
& ñ occidat. ut ipse haberet adiutricẽ: ñ ut ma¬
ritus consolatricẽ: Meminerat enĩ qͥa ꝑ illã euã
deceptꝰ erat adã & necessariã sibi putabat hanc
euã. Accessit ad iob illa tanquã eua. s adam melior
fuit in stercore uictor. quã uictus in paradiso. Qd
enĩ respondit ill mulieri: Uide cor paratũ. uide
cor rectum. Nunqͥd ñ patiebat᷑ ꝑsecutiones. & gͣues :
Et omĩs xp̃iani patiunt᷑. Et si ñ seuiunt homines.
& ait. Dic aliquid in dm̃ & morere. Et numerauit
um & morere. Et ille iam cognoscens euã redire uo¬
lens unde lapsus ẽ. fixo in corde tanꝗͣ luminare
infirmam̃to. habitans corde in libro di. locuta es
inquit tanꝗͣ una ex insipientib mulierib. Sibo¬
na suscepimꝰ de manu dñi. mala ñ tolerabimus:
Quia fixũ cor in dño. id̾o rectũ. Quia rectus est

Expanded text:
. Ecce rectum cor. Iterum in gravi vulnere quid dixit uxori, quam propterea reliquerat diabolus et non occiderat, ut ipse haberet adjutricem, non ut maritus consolatricem? Meminerat enim quia per illam Evam deceptus erat Adam , et necessariam sibi putabat hanc Evam. Accessit ad Job illa, tanquam Eva; sed Adam melior fuit in stercore victor quam Adam victus in paradiso: quid enim respondit illi mulieri? Vide cor paratum, vide cor rectum. Numquid non patiebatur persecutiones, et graves? Et omnes Christiani patiuntur; et si non saeviunt homines, et ait: «Dic aliquid in Deum, et morere.» Enumeravit uit, «in Deum, et morere.» Et ille jam cognoscens Evam, redire volens unde lapsus est, fixo corde in Deo tanquam luminare in firmamento, habitans corde in libro Dei: «Locuta es,» inquit, «tanquam una ex insipientibus mulieribus; si bona suscepimus de manu Domini, mala non tolerabimus» ? Quia fixum cor in Deo, ideo rectum: quia enim rectus est
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła sua martẏrũ sanguinẽ ostendit. Toto
corꝑe sanguis exibat. ita eccła eiꝰ habet marty-¬
res. ꝑ totũ corpꝰ eiꝰ fusus ẽ sanguis. Quosdam
enĩ infirmos in se p̃figurans. uł in corꝑe suo ex
ꝑsona infirmoꝵ cõpatiens illis ait. Lat̃ si fieri
potest. tͣnseat a me calix iste. Ostendit hoĩs uo¬
luntatẽ. Si in ipsa uoluntate ꝑmaneret. iã pͣuũ
cor uderet᷑ ostend̾e. S si cõpassus ẽ tͥ & te lib̾at
in se. imitare qd̾ sequit᷑ dicens. uerũ ñ qd ego
tanta. iã si ꝑseueraueris. & hoc tͥ placuerit. & ui¬
des qͥa hoc ñ uult ds̃. pͣuus escorde. ñ habensiu¬

Expanded text:
in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto corpore sanguis exibat: ita Ecclesia ejus habet martyres; per totum corpus ejus fusus est sanguis. Quosdam ergo infirmos in se praefigurans, vel in corpore suo; ex persona infirmorum, compatiens illis, ait: «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ostendit hominis voluntatem: si in ipsa voluntate permaneret, jam pravum cor videretur ostendere. Sed si compase; imitare quod sequitur, dicens: «Verum, non quod ego tanta! jam si perseveraveris, et hoc tibi placuerit, et vides quia non hoc vult Deus, pravus corde es, non habes
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ dĩ aliã ẽẽ. dirigerent cor suũ ꝙ se ad
suscipiendam & sequendã uoluntatẽ di. Ne uo-¬
luntatem di uelis torquere ad uoluntatẽ tuã.
s tuã corrige ad uoluntatẽ dĩ. Uoluntas di sic ẽ.
qͣm̾ regula. Ecce puta torsisti regulam. unde ha¬
bes corrigi: Iila autẽ integra manet. Regula est
enĩ incõmutabilis. Quandiu integra ẽ regula
habes quo te conuertas. & corrigas pͣuitatẽ tuã
habes unde corrigas qd̾ in te tortum ẽ. Quidaut
uolunt homines: Parũ ẽ. quia uoluntatẽ suã
tortuosam habent. & uolunt uoluntatẽ di tor¬
tam facere scđm cor suũ. ut hoc faciat ds̃ qd̾ ip¬
si uolunt. cũ ipsi hoc debeant facere qd̾ ds uult.
pore suo. id ẽ in eccła sua futuros quosdã qͥ uo¬
luntatẽ suã uellent facere. s seq̃rent᷑ pꝰea dei.
qui infirmos quos dã ostendit qd̾ ad ipsũ ꝑtine¬
ant. & eos p̃figurauit in se: Llam id̾o & toto cor¬
pore sanguinẽ sudauit. qͥa in corꝑe suo. id est

Expanded text:
aliam esse, dirigerent se et cor suum ad suscipiendam et sequendam voluntatem Dei. Ne voluntatem Dei velis torquere ad voluntatem tuam, sed tuam corrige ad voluntatem Dei. Voluntas Dei sic est quomodo regula: ecce, puta, torsisti regulam; unde habes corrigi? Illa autem integra manet: regula est enim incommutabilis. Quamdiu integra est regula, habes quo te convertas et corrigas pravitatem tuam, habes unde corrigas quod in te tortum est. Quid autem volunt homines? Parum est, quia voluntatem suam tortuosam habent; etiam volunt voluntatem Dei tortam facere secundum cor suum, ut hoc faciat Deus quod ipsi volunt, cum ipsi hoc debeant facere quod Deus vulpore suo, id est in Ecclesia sua, futuros quosdam qui voluntatem suam vellent facere, sed sequerentur postea Dei; quia infirmos quosdam ostendit quod ad ipsum pertineant, et eos praefiguravit in se. Nam ideo et toto corpore sanguinem sudavit , quia in corpore suo, id est
Abbreviated transcription (Latin):
massa facere aliud uas in honorem. ahud in con¬
dit se figulum. Nam quia de limo hominẽ fece¬
rat. Ergo qd̾ dixit. ñ qͥd tͥ adheret sedes inqͥtatis.
qͥ fingis dolorem inp̃cepto: sic dicamꝰ. ñqͥd adhe¬
ret tͥ sedes iniquitatis qui formas dolorẽ in p̃cep¬
to: Formas inquit dolorẽ in p̃cepto. idẽ dedo¬
lore p̃ceptum nob̾ facis. ut ipse dolor p̃ceptum
sit nobis. Quomͦ nob dolor ẽ p̃ceptũ : Quando
beatitudinẽ in hac uita & falłe ñ potest. ꝙ hic
ñ dat qd quęris. Quid dabit: ubi dabit: Quan¬
tũ dabit. qui hic ñ dat. qͥ hic erudit. qui fingit
dolorem in p̃cepto: Labor ẽ hic tius & reqͥes
tͥ ꝓmittit᷑. Attendis te hic habere laborem. s at¬
tende qualẽ ille reqͥem pollicet᷑. Nunqͥd cogita¬
re poteris: Si illã posses cogitare. uideres teni-¬
chil laborare ad cõpensationẽ. Audi eũ qͥ illud
ex parte cernebat. qui dix̃. nc̃ scio exparte quod
ait apłs. Etenĩ qd̾ ẽ ad p̃sens tẽporale & leue tri-¬

Expanded text:
massa facere aliud vas in honorem, aliud in condit se figulum. Nam quia de limo hominrat . Ergo quod dixit, «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» sic dicamus, Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui formas dolorem in praecepto? Formas, inquit, dolorem in praecepto, id est, de dolore praeceptum nobis facis, ut ipse dolor praeceptum sit nobis. Quomodo nobis dolor est praeceptum? Quando beatitudinem in ista vita, et fallere non potest, et hic non dat quod quaeris. Quid dabit? ubi dabit? quantum dabit, qui hic non dat, qui hic erudit, qui fingit dolorem in praecepto? Labor est hic tuus, et requies tibi promittitur. Attendis te habere hic laborem; sed attende qualem ille requiem pollicetur. Numquid cogitare, potes? Si illam posses cogitare, videres te nihil laborare ad compensationem. Audi eum qui illud ex parte cernebat, qui dixit, «Nunc scio ex parte» : quid ait Apostolus? «Etenim quod est ad praesens temporale et leve tri
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ fident̃ egit. Exaltare qͥ iudicas t̾rã. Puta
qͥa tenuert̃ humilẽ: tenebt̃ excelsũ: Puta quia
iudicauert̃ mortalẽ. ñ ne ab ĩmortali iudica¬
tare tu qͥ fident̃ egisti. & fiduciã uerbi tui ñ st̃
passi iniqui. & putauert᷑ se aliquid egisse. qͥa¬
te cõp̃hendentes crucifixert̃. Qui te deberent fide
cõp̃hende: cõp̃henderunt ꝑsecutiõe. Tugͦ qͥ fident̃
egisti int̾ iniquos. & neminẽ timusti. & quia pas

Expanded text:
quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicatare,» tu qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se aliquid egisse, qte comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide comprehendere, comprehenderunt persecutione: tu ergo qui fidenter egisti inter iniquos, et neminem timuisti, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
turi iudicis sententiã. Quare : Quia dixit d̾s ulti¬
onũ dñs. ds ultionũ fident̃ egit. id ẽ. nulli peꝑ¬
cit in uerbo. Qui in uerbo ñ peꝑcit p̾assurꝰ. par¬
cet in sententia iudicaturꝰ: Qui neminẽ timuit.
in humilitate. timebit quẽꝗͣ in claritate: Exeo
qd̾ iam fident̃ egit cogita quomͦ sit acturꝰ in fine
scłi. Noli gͦ murmurare aduersꝰ dm̃. qͥ quasi par-¬
cit malis. s esto bonus. cui forte ad tẽpus in fla-¬
ter egit. illi ñ tuler̾t fiduciã eiꝰ. Et qͥa humilis
uenerat. & carne mortali indutꝰ erat. & mori ue-¬
nerat. ñ facere qd̾ peccatores. s pati qd̾ peccato¬
res. qͥa ꝓpt̾ea uenerat cũ fident̃ egisset. & illi
ferre ñ possent fiduciã eiꝰ in uerbo. qͥd fęcerunt:
Tenuert̃. flagellauert̃. illusert̃. colaphitauert̃.
sputis illinierunt. spinis coronauert̃. in cruce
leuauert̃. postremo occidert̃. S qͥd sequitur:

Expanded text:
turi judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultituri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter» «egit:» id est, nulli pepercit in verbo. Qui in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flater egit, illi non tulerunt fiduciam ejus: et quia humilis venerat, et carne mortali indutus erat, et mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
debantur. uł uideri se arbitrabant᷑ & ad quoꝵ
& dixit. Quando oratis. ñ eritis sic̃ hipochritȩ¬
tristes. qͥ amant in synagogis. & in angulis plate¬
arum stantes orare. ut uideant᷑ ab hõib & cȩtera
talia. Tetigit hoĩes. ñ timuit aliquẽ. & cũ t̾minas¬
set ipsum sermonẽ. conclusit de illo scͥptura eu̾ge.¬
lii. Sic factũ ẽ inqͥt cũ consũmasset iħc uerba hȩc.
admirabant᷑ turbȩ suꝑ doctrinã eiꝰ. Erat enĩ do¬
cens eos tanꝗͣ potestatẽ habens. ñ quasi scribe eoꝵ
ꝙ pharisei. Quanta gͦ ille de quo dictũ ẽ. erat do¬
cens eos tanꝗͣ potestatem habens. qͣnta dixit. ue
uob̾ scribe & pharisei hypochritȩ quanta in il-¬
los coram in facie. neminẽ timuit. Quare: Quia
d̾s ultionũ ẽ. Id̾o ñ parcit in uerbo. ut eẽnt postea
quib parceret in iudicio. Quia si nollent acciꝑe
uerbi medicinam. incursuri erant utiq & inuen¬

Expanded text:
debantur, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum debantur, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum  dixit, «Quando oratis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: «Factum est,» inquit, «cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus. Erat enim docens eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique et inven
Abbreviated transcription (Latin):
nere spem oĩũ in opũ & gemitũ. Et qͥdait: fiduci¬
aliter agã in eo. Qͥd ẽ fiducialit̃ agã: Non time¬
bit. ñ parcet uiciis & concupiscentiis hominũ
Uere medicꝰ fidelis medicinali ferro sermonis
instructus secuit oĩa uulnera. Id̾o qͥa talis p̃dictꝰ
& p̃nunciatꝰ. talis etiã inuentꝰ ẽ. Loq̃bat᷑ in monte
iusticiã. In ipso sermone dix̃. qͥa ipsoꝵ ẽ regnũ
cȩloꝵ. Et ut faceret illos luminaria. id. ẽ patien¬
ter tołantes oĩa ista iniqua q̃ tͣnseunt. beati eri¬
tis inqͥt cũ uos ꝑsecuti fuerint. & dixerint om̃e
malũ adu̾sũ uos. Gaudete & exultate qͥa merres
ur̃a magna ẽ incęlis. Deinde in ꝓgressu sermo¬
nis cũ docere inciꝑet. qͣuis eũ turba circũdaret.
dirẽ talia discipłis siuis. q̃ ferirent faciẽ phari¬
seoꝵ & iudeoꝵ. qͥa qͣsi pͥmatꝰ habebant exponen¬
darũ scͥpturarũ. & om̃iũ qui quas sibi iusti ui¬

Expanded text:
nere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducinere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur in monte,justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est regnum coelorum.» Et ut faceret illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis» . Deinde in progressu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirent faciem Pharisaeorum et Judaeorum, qui quasi primatus habebant exponendarum Scripturarum omnium; qui sibi quasi justi vi
Abbreviated transcription (Latin):
tendit nͥ patronũ suũ in cuiꝰ domũ forte manet.
cuiꝰ inquilinꝰ ẽ. cuiꝰ colonꝰ ẽ. cuiꝰ cliens ẽ. & ido se
spes ipsius in hoĩe. cinis in cinere. Sunt autẽ &¬
alii qui opulenti st̃ & honoribꝰ scđm tẽpus hu¬
manis fulciunt᷑ & tñ nec in pecunia sua spem
ponunt. nec in fundis sius spem ponunt. nec
in familia sua spem ponunt. nec in claritate
tͣnsitoriȩ dignitatis. s totã spem in illo ponunt.
cui ñ succedit᷑. qͥ mori ñ potest. qͥ falli & falłe non
potest. Tales & si multa uidentur habere scdm se¬
culũ. bene ea tñ gubernant ad refectionẽ indi¬
gentium. int̾ pauꝑes dñi numerant᷑. Uident
enĩ ꝑiculose se uiuere in hac uita. sentiunt se eẽ
ꝑegrinos. sic deuersant᷑ in opulentia diuitiarũ
suarũ. quomͦ uiator in stabulo tͣnsiturus ñ pos¬
tum pauꝑum ñc̃ exurgã dicit dñs. ponã in salu¬
tari. Salutaris nr̃ saluator nr̃ ẽ. In illo uoluit po¬

Expanded text:
 patronum suum, in cujus forte domo manet, cujus inquilinus est, cujus colonus est, cujus cliens est; et ideo se spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; et tamen nec in pecunia sua spem ponunt, nec in fundis suis spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, qui falli et qui fallere non potest: tales etsi multa videntur habere secundum saeculum, bene ea tamen gubernant ad refectionem indigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non postum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit po
Abbreviated transcription (Latin):
recipiat. ñ sit tã uano sensu & puerili ut dicat.
plus amat pat̾ m̃s frẽm meũ. cui ꝑmuittit face¬
re qͥequid uult. Ego si me mouero contͣ iussio¬
nem patris mei. flagella inuenio. Tu gaude sub
flagellis. qͥa tͥ seruatur hereditas. qͥa non repel¬
lit ds plebẽ suam. Ad tẽpus emendat. ñ in ec̃nũ
dãpnat. Iilis autẽ ad tempus parcit. in et̾nũ illes
dampnabit. Elige tͥ. Temꝑalem uis laborẽ. an
sempit̾nam pęnã: T̃emporalẽ felicitatẽ ansem¬
piternã uitam: Quid min̾at᷑ ds: Sẽpit̾nã pęnã
Quid ꝓmittit ds: Sẽpit̾nã requiem. Inqͦ flagel¬
lat ds bonos. tẽporale ẽ. In quo parcit malis

Expanded text:
recipiat. Non sit tam vano sensu et puerili, ut dicat: recipiat. Non sit tam vano sensu et puerili, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult; ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu gaude sub flagellis; quia tibi servatur haereditas, «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Ad tempus emendat, non in aeternum damnat: illis autem ad tempus parcit, in aeternum illos damnabit. Elige tibi: temporalem vis laborem, an sempiternam poenam? temporalem felicitatem, an sempiternam vitam? Quid minatur Deus? Sempiternam poenam. Quid promittit Deus? Sempiternam requiem. In quo flagellat bonos, temporale
Abbreviated transcription (Latin):
inquis qͥ laboro. & laboro int̾ ipsos peccatores:
Respondet᷑ tibi qd̾ sequit᷑. Quia ñ repellet dñs
plebem suã. Exercet. ñ repellet. Quomͦ enĩ dicit
alio loco scͥptura: Qm̃ quẽ diligit dñs corripit.
flagellat autẽ omnẽ filiũ quẽ recipit. Iile fla¬
gellatũ recipit. tu dicis quia repellit. Uidemꝰ
homines infiliis suis facere illud. Aliquando
iã desꝑatos filios suos dimittunt uiuere quomͦ
uolunt. Cos qui spem habent. flagellant. illos
uͦ qͦs om̃ino uid̾int sine spe. & indomitos ẽẽ di¬
mittunt. ut faciant qd̃ uolunt. Iam quẽ dimit¬
tit facere qd̾ uult. ñ uult ꝑmittere ad heredi¬
tatẽ suã. Cũ autẽ flagellat filiũ. cui ipsã here¬
ditatem seruat. Cũ autẽ flagellat ds filium:
currat sub manu patͥs flagellantis. Quia fla¬
gellat. ad hereditatẽ erudit. Ab hereditate ñ
repellit filiũ quẽ castigat. s id̾o flagellat ut

Expanded text:
inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos peccatores? inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos peccatores? Respondetur tibi quod sequitur: «Quia non repellet Dominus plebam quem diligit Deus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit» . Ille flagellatum recipit, tu dicis quia repellit? Videmus homines in filiis suis facere illud: aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt; eos qui spem habent, flagellant; illos quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam quem dimittit facere quod vult, non vult admittere ad haereditatem suam: eum autem flagellat filium cui ipsam haereditatem servat. Cum autem flagellat Deus filium, currat sub manu Patris flagellantis; quia qui flagellat, ad haereditatem erudit: ab haereditate non repellit filium suum quem castigat; sed ideo flagellat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aut bonitati dñi aut patientiȩ. aut potestati. aut
Nusticiȩ iudicis. Frigitur suꝑbus in dm̃. mergit
illũ ds. & in eo ipso mergit᷑ qͦ erigit᷑ in dm̃. Nam
in alio psalmo sic ait. deiecisti eos cũ extollerent᷑.
ton dixit deiecisti eos quia elati st̃. aut deiecisti
eos p̾ea q̃ elati st̃. ut aliud sit tempus elationis eo¬
rum. aliud tempus deiectionis. s in eo ipso quo
extollebuntur. ibi deiciebant᷑. Quantũ enĩ suꝑ¬
bum ẽ cor hominis. tantũ recedit ad̾o. Et si rece¬
Ait ado. in ꝓfundũ it. Nam contra cor humile
de celo adducit ad dm. ut ꝓximꝰ fiat. Certe altꝰ
Nolo te rumpas extendendo te. Ahud consiliũ
tibi do. ne in ista extensione forte crepes ꝑ suꝑ¬
ipsũ fossa ipsoꝵ ẽ. Dicit tibi ds. quomͦ illis fõdi¬
tur & quare illis fodit᷑ fouea. Non ẽ tuũ cog-¬
noscere. s ex lege mea disce patientẽ te ẽẽ debe¬
re. donec fodiatur peccator fouea. Et qͥd de me

Expanded text:
aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum Deus; et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum. Nam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud sit tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo ipso quo extollebantur, ibi dejiciebantur. Quantum enim superbum cor hominis, tantum recedit a Deo; et si recedit a Deo, in profundum it. Contra, cor humile de coelo adducit Deum, ut proximus fiat. Certe altusNolo te rumpas extendendo te; aliud consilium tibi do, ne in ista extensione forte crepes per superipsum fossa ipsorum est. Dicit tibi Deus: Quomodo illis foditur, et quare illis foditur fovea, non est tuum cognoscere; sed ex lege mea disce patientem te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et quid de me,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse se altũ putat & cadit. In eo ipso cadit qͦ se
altũ putat. hoc se putat ille sublimit̃ ire. & ds
hoc fossam uocat. Fossa ad ima tendit. ñ ad celũ.
Deccatores autẽ suꝑbi qͣsi in cęlũ eunt . ꝙ in t̾ram
mergunt᷑. Cont᷑ humiles qͣsi in trã se depͥmunt.
& in cęlũ ascendunt. Mitesce gͦ qͥsqͥs es fidelis. si
eruditus es ex lege di. ut sit cor tuũ in firmam̃to
celi. qͥa ds fecit luminaria qͣrto die. qͥ dr qͣrta sab¬
luminaria cũ tota patientia dirigere cursus suos.
& ñ curare q̃ in se dicant hoĩes. sic & tu ñ cures qͥc¬
qͥd tͥ fecerit caro. Omis eñ homo caro & sanguis ẽ.
Noneñ uilis es in cõꝑatioẽ alteriꝰ carnis a quaui¬
deris premi. qͥa ꝓte ille suscepit carnẽ & ꝓte ille
qͥd seruat fideli : Hinc mitesce. quẽadinodũ mi
malis. ad pęnitentiã ad ducit eos quibꝰ parcit.
s illi ñ corrigunt᷑. Nouit ille quomͦ de illis iudi¬
cet. Immitis ẽ autẽ homo cũ uult contradicerẽ

Expanded text:
e se altum putat, et cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire, et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabluminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris premi; quia pro te ille suscepit carnem, et pro te ille quid servat fideli? Hinc mitesce. Quemadmodum mitemalis, ad poenitentiam adducit eos quibus parcit, ed illi non corriguntur: novit ille quomodo de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere
Abbreviated transcription (Latin):
cium ñdũ potes habere. Prius ẽ. ut habeas iusti¬
ciam. s ipsa iusticia tua conuertet᷑ in iudicium.
Habuert̃ hic iusticiã apłi. & ꝑtulerunt iniquos.
Sed qͥd illis dr: Sedebitis suꝑ duodecim sedes.
iudicantes duodecĩ tribꝰ isrł. Ergo iusticia ipso.¬
rum conu̾tet᷑ in iudiciũ. Modo enĩ iustus qͥs qͥs

Expanded text:
cium nondum potes habere. Prius est ut habeas justitiam; sed ipsa justitia tua convertetur in judicium. Habuerunt hic justitiam Apostoli, et pertulerunt iniquos. Sed quid illis dicitur? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Ergo justitia ipsoru
Abbreviated transcription (Latin):
uera si illi displicerent facta nr̃a. quomͦ displicen
iudicib. quom̃ displicent regib quomͦ displi¬
cent imꝑatorib. & quomͦ displicent eõmentari¬
ensibꝰ. ñquid quomͦ illoꝵ ocłos uitamꝰ uitare pos¬
sumꝰ ocłos di: Ergo placent ista dõ: Id̾o in alio
psalmo peccatori dr̃. Hȩc fecist ꝙtacui. suspica¬
tus es iniquitatem qd̾ ero tͥsimilis. Quid ẽ gͦ
tͥ similis: Ut quomͦ tibi placet factũ tuũ ma¬
lum. sic putes qͥa & mͥ placet. Et minatur in po¬
sterum. arguam te. Ergo ñ tacet. qͥ dixit tacui.
Cum dixit. hȩc fecisti & tacui suspicatꝰ es iniqui¬
tatẽ. qd̾ ero tibi similis. & ñ tacuit. Cũ enĩ nos lo¬
quimur. ille ñ tacet. Cũ enĩ lector legit. ille non
tacet. Cũ psalmista cantat. ille ñ tacet. Et istȩ om¬
nes uoces dĩ ꝑ orbem t̾rarũ fiunt. Quomͦ gͦ tacet.
quomͦ ñ tacet: Non tacet in uerbo. tacet in uin¬

Expanded text:
vera si illi displicerent facta nostra, quomodo displicent vera si illi displicerent facta nostra, quomodo displicent judicibus, quomodo displicent regibus, quomodo displicent imperatoribus, et quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori dicitur, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «ero tibi similis?» Ut quomodo tibi placet factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet cum enim lector legit, ille non tacet; cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem terrarum fiunt. Quomodo ergo tacet, quomodo non tacet? Non tacet in verbo, tacet in vin
Abbreviated transcription (Latin):
tib. flere cum flentibꝰ. Ergo ut gaudeat tecum
pruis fles cũ illo. contristaris cum illo. ut refic
quęrit tecum. quasi uerba tua dicit. Usꝙ qͦ pecca¬
tores dñe. usq quo peccatores głabuntur: R espos¬
dent & loquentur iniquitatẽ. loquent᷑ om̃s qui
oꝑantur iniquitatem. Quid loquent᷑ nͥ cont᷑ dmn
qui dieunt qͥd nob ꝓdest qd̾ sic uiuimꝰ: Qusd di¬
aurus es: Uere curat ista que facimꝰ d̾s. Quia
enĩ uiuunt. putant dm̃ nescire qd̾ faciunt. U¬
de quid mali illis contingat. quia si stationarius
sciret teneret illos. & ido uitant ocłos stationa¬
rii. nestatim teneantur. Ocłos enĩ dĩ uitare ne¬
mo potest. qͥa ñ solum in cubiculo uident. ẜ et
intima cordis tui. Cogitant ꝓ ipsi quia nichil
potest latere dm̃. & quia faciunt s sciunt qͥd fecert̃.
& uident se uiuere sciente dõ. qui ñ uiuerent scien¬
testationario. dicunt sibi ista placent do.Et re¬

Expanded text:
tibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, tibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo; contristaris cum illo, ut reficiquaerit tecum, quasi verba tua dicit. «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Quid loquentur, nisi contra Deum, qui dicunt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et re
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam humiles fuerunt. ñ gͦ illis redditũ ẽ
quia uide quid dicat psalmꝰ iste. Exaltare qͥ tudi¬
cas t̾ram. redde retributionẽ suꝑbis. Ab illo ergo
numero excepti erant illi. in illis ualuit illa uor¬
dñi pendentis in cruce. & dicentis. pat̾ ignosce
illis qͥa nesqunt qͥd faciunt. Exaltare qui iudicas
reddet: Iterũ mali triumphant. & exultant mali.
blasphemant mali. omĩa mala faciunt. Mouet
te. cum pietate quęre. ñ cũ suꝑbia reprehende.
Mouet te. cõpatitur tͥ. & psalmꝰ quęrit tecum.
Non quia nescit. s ido tecũ quęrit cũ scit. ut inil¬
lo inuenias qd̾ nesciebas. Quomͦ qu uult alique
consolari. nisi condoleat cũ illo. ñ illũ erigit. Pnꝰ
cum illo dolet & sic eũ reficit sermone consolato¬
rio. Si autẽ intret ad illũ ridens luctũ eiꝰ. ñ fa¬
cit qd̾ mͦ lectũ ẽ. dicente apło. gaudere cũ gaudẽ¬

Expanded text:
poenitentiam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est. poenitentiam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est. Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . «Exaltare, qui judicas reddet? Interim mali triumphant, et exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Cum pietate quaere, non cum superbia reprehende. Movet te? Compatitur tibi et Psalmus, quaerit tecum, non quia nescit; sed ideo tecum quaerit quod scit, ut in illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consolari, nisi condoleat cum illo, non illum erigit: prius cum illo dolet, et sic eum reficit sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gauden
Abbreviated transcription (Latin):
bant uendent. & p̃cium rerũ suarũ ad pedes apło¬
rum ponerent. & unicuiq distribuebatur quomͦ
opus erat. & erat illis una anima & cor unum in
dm̃. de ipsis crucifixorib dñi. S quare ñ illis red¬
ditum ẽ: Qiuia redde retributionẽ suꝑbis dictũ
est. illi autẽ noluerunt ẽẽ suꝑbi. Et enĩ cũ uide¬
rent multa miracula fieri ꝑ nom̃ xp̃i. quẽ se pu¬
tabant int̾fecisse. cõmoti miraculis audierunt a
petro in cuiꝰ nomine illa fierent. Non enim sibi
arrogare uoluerunt serui potentiã dñi sui. ut
dicerent a se factũ eẽ. qd̾ ille in ipsis faciebat.
Honorem gͦ serui dederunt dño suo. dixert̃ quia
quȩ illi mirabantur fierent in nomine eiꝰ quẽ
illi crucifixerunt ꝙ facti st̃ humiles. cõpuncti st̃
corde. conturbati st̃ confitentes peccata sua. et
consiliũ quesiert̃ dicentes. Quid gͦ faciemꝰ: Non
desꝑant de salute. s quȩrunt medicinã. Tunc ait

Expanded text:
bant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostobant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribuebatur quomodo opus erat; et erat illis una anima et cor unum in Deum; de ipsis crucifixoribus Domini. Sed quare non illis redditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare servi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conconsilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de salute, sed quaerunt medicinam. Tunc ait
Abbreviated transcription (Latin):
denter egit. Uidet illũ ꝗͣ fident̃ egit. uidet illũ
cõp̃hensum. uidet illũ crucifixum. uidet illum
humiliatũ. uidet illũ resurgentẽ & euntẽ incȩ¬
lum. ꝙuenturũ inde ad iudiciũ eoꝵ. int̾ quoꝵ
manus passus ẽ omĩa mala. exaltare inqͥt qui
iudicas terrã. redde retributionẽ suꝑbis. Su¬
ꝑbis redaet. ñ humilibꝰ. Qui st̃ suꝑbi: Quib
parũ ẽ. qd mala faciunt. & defendẽ peccata sua
uolunt. Nanꝙ de his qui crucifixerunt xp̃m
facta st̃ pꝰea miracula. ꝗͣdo de ipso numero nde¬
oꝵ crediderunt. & donatꝰ ẽ illis sanguis xp̃i. Im¬
pias manꝰ & cruentas de sangume xp̃i porta¬
bant. lauit eos ipse cuiꝰ sanguinẽ fuderunt. &¬
iuncti st̃ corꝑi ipsius id ẽ eccłȩ qui corpus eus
mortale qd̾ uid̾ant ꝑsecuti st̃. fuderunt p̃eum
suũ. ut bib̾ent p̾cium suum. Nanq postea plures
conuersi sunt. cũ multa miracula fierent ab apo¬
stolis. aliquot hominũ milia una die credidert̃.

Expanded text:
denter egit.» Videt illum quam fidenter egit, videt illum comprehensum, videt illum crucifixum, videt illum humiliatum, videt illum resurgentem et euntem in coelum, et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, quod viderant, persecuti sunt. Fuderunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, aliquot hominum millia una die crediderunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. Ipse diĩs erat in carnis infirmitate. s in
uirtute sermonis ñ accepit ꝑsonas pͥncipũ su¬
deoꝵ Quanti in illos dicit. & quom̃ dictum ẽ.
Uere infiducia. qͥa scriptũ ẽ in psalmis de illo
ꝓpt̃ miseriã inopũ. & gemitũ pauꝑũ: nc̃ exurga
dicit dñs. Qui st̃ pauꝑes: Qui st̃ inopes: Qui spẽ
ñ habent nͥ in illo solo. in quo solo spes ñ fallitur.
pauꝑes qui nichil habent uident᷑ dici ab scͥptu¬
ra quando laudantur pauꝑes. Inuenis enĩ pau¬

Expanded text:
tus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in tus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est in Psalmis de illo, «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus.» Qui sunt pauperes? qui sunt inopes? Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallitur. pauperes qui nihil habent, videntur dici ab Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
faciebas id̾o uixisti. ut pꝰea ñ faceres: Noli qua
tu transisti. uelle miscdiȩ di pontẽ subuertere.
Nescis illuc multos transituros. qͥa &tu tͣnsisti
Esses mͦ qͥ murmurares. si aduersus te audiret᷑
qͥ pͥor de te murmurauit: Et tam̃ ꝙ nẽ optas
umdictã di in malos. quia fur ñ morit᷑. Appende¬
in statera ȩquitatis furem & blasphemũ. Iã dicis
qͥa fur ñ es s murmurando aduersus dm̃ blas¬
phemꝰ es. Ille captat somnũ hoĩs ut aliqͥd inuo¬
let. & tu dicis quia dormit ds̃. & hominẽ ñ uidet.
Ergo uisille ut corrigat manũ p̾or tu linguã cor¬
rige. Uisut ille corrigat cor aduersus hominẽ.
ingratos p̃rogationi miscđiȩ ipsiꝰ ingratos pa¬
tientiȩ ipsiꝰ. thesauritantes sibi irã indie irȩ &
reuelationis iusti iudicii di. qͥ reddet unicuiꝙ
scđm oꝑa sua. quia de ultionũ dñs ds̃ ultionũ.
ido fidenter egit. Nulli enĩ peꝑcit. ꝗͣdo hic locu¬

Expanded text:
faciebas, ideo vixisti ut postea non faceres; noli quia faciebas, ideo vixisti ut postea non faceres; noli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos, ut fur moriin statera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, ingratos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quia «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum,» ideo «fidenter egit.» Nulli enim pepercit, quando hic locu
Abbreviated transcription (Latin):
lege tua docueris eũ. ut mitiges cũ a diebꝰ malit¬
nis. donec fodiatur peccatori fouea. Attendites
gͦ luminaria. quomͦ ꝓcedunt & occidunt s rede¬
unt. Agunt cursus suos. distingunt diẽ & noctẽ
uoluunt annos & tẽꝑa. & tanta mala fiunt in
t̾ra illis quietẽ in celo habentib. Quid. ẽ gͦ qd do
cet nob̾ ds: Iam attendamus psalmum.
putas qͥa ñ uindicat. uindicat ds ultionũ
Quid ẽ ds ultionũ: D̾s uindictarũ. Id̾o certe mur¬
muras. qͥa ñ uindicatur in malos. Noli murmu¬
rare. ne int̾ illos sis in qͦs uindicat᷑. facit ille fur¬
tũ & uiuit. tu murmuras aduersus dm̃. qͥa ñ mo¬
ritur qͥ tͥ furtũ fȩcit. Si iã ñ facis furtũ. uides.
enĩ iã non facis. uide ne aliꝗ̃do fȩcisti. Siia dies
es. recole noctẽ tuã. Si iã in cęlo fixus es. recole
t̾rã tuã. Inuenis te furem forte fuisse aliqdo et
aliquẽ aliũ forte stomachatũ. qͥa & tu furtũ faq¬
ens uixisti. & ñ es mortuus. Quomͦ autẽ tu qͣndo

Expanded text:
ua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Attendite ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, et redeunt, agunt cursus suos, distinguunt diem et noctem, volvunt annos et tempora; et tanta mala fiunt in terra, illis quietem in coelo habentibus. Quid est ergo quod nos docet Deus? Jam attendamus Psalmum. putas quia non vindicat? Vindicat «De is ultionum.» Quid est, «Deus ultionum?» Deus vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recole noctem tuam: si jam fixus in coelo es, recole terram tuam. Invenis te furem forte fuisse aliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa patientia dĩ ad penitentiã te adducit: Tuaut̃
idem ille qui respondit & dicit. sidisplicerẽ deo.
auget longanumitatem. & tu auges iniquitatem.
Erit illius thesaurus in sempit̾nũ. miscđia in eos
qu ñ contẽpserunt miscdiam. tuus autẽ thesaurꝰ
in ira inuenietur. & qd̾ ponis cotidie ꝑ modicum.
pꝰea massam inuenturus es. Minutatim ponis.
s cumulũ inuenies. Noli attendẽ minuta peccata
peccata tua cotidiana. de minutissimis gut̾is fl¬
dent & loquent᷑ iniquitatẽ. qͥa faciunt & parcitur
tem tuã uexauerunt. Id est om̃s qͥ iuste uiuunt.
in quos uolunt suꝑbire om̃s mali. Popłm tuũ
dñe humiliauert̃. & hereditatẽ tuã uexauert̃.

Expanded text:
«quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem,» «quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et dicit, Si displicerem Deo, auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis guttis fldent et loquentur iniquitatem, quia faciunt et parcitur umiliaverunt:» id est, omnes qui juste vivunt, in quos volunt superbire omnes mali. «Populum tuum, Domine, humiliaverunt, et haereditate
Abbreviated transcription (Latin):
loquentur iniquitatẽ. iniquitatẽ loquentur
om̃s qͥ oꝑant᷑ iniusticiã. Et dicit omĩa oꝑa. Res¬
pondent & loquent᷑ iniquitatẽ. Quid. ẽ. respon¬
dent: Contͣ iustũ habent qd̾ respondeant.
Uenit aliquis iustus & dicit. noli facere iniqͥ¬
tatẽ. Quare: Ne moriaris. Eoce feci iniquitatem.
qͣre ñ morior : Ille fecit iusticiã & mortuus ẽ.
Quare mortuus ẽ: Ego feci iniqͥtatẽ. quare me
ñ abstulit ds̃: Ecce ille fecit iusticiã. &. quare
millũ sic uindicauit: Quare ille sic laborat:
Respondent. hoc ẽ respondent. qͥa habent qd̃
dicant. quia parcitur illis. De patientia dĩ in¬
ueniunt argum̃tũ responsionis suȩ. Parcet il¬
le ꝓpt̃ aliud. respondent illi ꝓpt̃ aliud qͥa ui¬
uunt. Quare enĩ parcat ille dicit apłs. exponit
consihũ patientiȩ dĩ. Estimas inquit qͥ talia agis
quia tu effugies iudiqiũ di: An diuitias benig¬
nitatis & longanimitatis eiꝰ contẽpnis: Ignoras

Expanded text:
r omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans»