comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habere possimus. Quȩ gͦ spes: Nonne ꝓmiserã
me aliqͥd locuturũ de his dieb qͦd gaudiũ faciat:
Quȩ si ñ exhibeo: tristicia ẽ ista. Ds̃ lux ẽ. & tene¬
brȩ in eo ñ sunt ullȩ. Peccata tenebrȩ sunt.
Quid erit nobis: dudiamus ne forte consolecur.
erigat. det spem. ne deficiamus in uia. Curri¬
mus enĩ & ad patriã currimus: & si nos ꝑuentu¬
ros desꝑamus. ipsa desꝑatione deficimus. Ille
aut qui nos uult ꝑuenire ut conseruet in pa¬
tria: pascit in uia. Audiamus gͦ. Quod si dixe¬
rimus qͦd societatẽ habemus cũ eo. & in tenebris
ambulamus: m̃timur &x ñ facimus ueritatem.
Non dicamus qr societatẽ cũ illo habemus. si in
tenebris ambulamus. Quod si in lumine ambu¬
lemus. sic̃ & ipse ẽ in lumine: societatẽ habemus
cũ inuicẽ. In lumine ambulemus. sic̃ ꝙ ipse est
in lumine: ut possimus societatẽ habere cũ illo.
Quõdꝰ si facimus de peccatis: Audi qͦd sequitur.
Et sanguis ihũ filii eius purgabit nos ab om̃i de¬

Expanded text:
possimus: quae ergo spes? Nonne promiseram me aliquid locuturum istis diebus quod gaudium faciat? Quod si non exhibeo, tristitia est ista. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae; peccata tenebrae sunt: quid erit nobis? Audiamus ne forte consoletur, erigat, det spem, ne deficiamus in via. Currimus enim, et ad patriam currimus; et si nos perventuros desperamus, ipsa desperatione deficimus. Ille autem qui nos vult pervenire, ut conservet in patria, pascit in via. Audiamus ergo: Quod si dixerimus quia societatem habemus cum eo, et in tenebris ambulamus; mentimur, et non facimus veritatem. Non dicamus quia societatem cum illo habemus, si in tenebris ambulamus. Quod si in lumine ambulamus, sicut et ipse est in lumine; societatem habemus cum invicem. In lumine ambulemus, sicut et ipse est in lumine, ut possimus societatem habere cum illo. Et quid facimus de peccatis? Audi quid sequitur: Et sanguis Jesu Christi Filii ejus purgabit nos ab om
Abbreviated transcription (Latin):
oleũ in flãma. Si ẽ ibi qͦd nutriatur: nutrit᷑
ꝙ crescit & ꝑmanet. Itẽ quib dã sic ẽẽ debet.
tanquã flãma ad fomitẽ: ut si ñ ardebat. acce¬
dente sermone accendatur. Inquibdã enĩ
nutritur qͦd ẽ: in qͥbuscłã accenditur si deest:
ut om̃s in una caritate gaudeamus. Ubi autẽ
caritas: ibi pax. Et ubi humilitas:. ibi caritas.
Iam ipsũ audiamus:  ad eius uerbũ quȩ dñs
suggerit. etiã uob̃ ut bene intelligatis loqͣmur.

Expanded text:
oleum in flamma; si est ibi quod nutriatur, nutritur, oleum in flamma; si est ibi quod nutriatur, nutritur, et crescit, et permanet. Item quibusdam sic esse debet, tanquam flamma ad fomitem; ut si non ardebat, accedente sermone accendatur. In quibusdam enim nutritur quod est, in quibusdam accenditur si deest; ut omnes in una charitate gaudeamus. Ubi autem charitas, ibi pax; et ubi humilitas, ibi charitas. Jam ipsum audiamus; et ad ejus verba, quae Dominus suggerit, etiam vobis ut bene intelligatis, loquamur.
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m ioħm. ordine lectionum nos
solere tractare. S qi nunc interpo¬
sita est sollempnitas scõꝵ dierum quibꝰ certas ex
ȩuugłio lectiones oportet in eccłia recitari: que
ita sunt annue. ut aliȩ eẽ non possint: ordo ille
quẽ susceꝑamus necessitate paululum int̾missus
est. non amissus. Cum autem cogitarem qͥd scđm
hylaritatem p̾sentium dierũ.ꝑ hanc ebdomadã
uobiscum de scͥpturis agerem. quantum dñs dona-¬
re dignat᷑. qͦd possit inistis sept̾e. uł octo diebus
finiri: occurrit mͥ epła beati ioħis: ut cuius e¬
uangeliũ paululũ int̾misimus. eius epłam tra¬
ctando ab eo ñ recedamus: p̃sertim qr in ipsa
epła satis dulci om̃ib. quib sanũ ẽ palatũ cordis
ubi sapiat panis dĩ. ⁊ satis memorabili in sc̃a
eccłia dĩ. maxime caritas cõmendatur. locutu¬
rus ẽ multa: & ꝓpe om̃ia de caritate. Qui
habet in se unde audiat: necesse ẽ gaudeat ad
qͦd audit. Sic enĩ illi erit lectio ista: tamquã

Expanded text:
m ex ordine lectionum nos solere tractare: sed quia nunc interposita est solemnitas sanctorum dierum, quibus certas ex Evangelio lectiones oportet in Ecclesia recitari, quae ita sunt annuae, ut aliae esse non possint; ordo ille quem susceperamus, necessitate paululum intermissus est, non amissus. Cum autem cogitarem quid secundum hilaritatem praesentium dierum per hanc hebdomadam vobiscum de Scripturis agerem, quantum Dominus donare dignatur, quod posset in istis septem vel octo diebus finiri, occurrit mihi Epistola beati Joannis: ut cujus Evangelium paululum intermisimus, ejus Epistolam tractando ab eo non recedamus; praesertim quia in ipsa Epistola satis dulci omnibus quibus sanum est palatum cordis, ubi sapiat panis Dei, et satis memorabili in sancta Ecclesia Dei, maxime Charitas commendatur. Locutus est multa, et prope omnia de Charitate. Qui habet in se unde audiat, necesse est gaudeat ad quod audit. Sic enim illi erit lectio ista, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi in nauicula qͥd paciebantur: Nam illo in
altis constituto. nauicula illa eccłi̾am p̃signabat.
Si ñ hoc pͥmo in ȩccłia intelligimus qͦd illa nauicu¬
la patiebatur. ñ erant illa significantia. s simpli¬
citer transeuntia. Si aũt uidemus in eccłia expͥmi
ueritatẽ illarum significationũ. manifestum qͥa
facta xp̃i. genera sunt locutionũ.
Et aũt sero
factum est¬
est inquit.

Expanded text:
discipuli in navicula quid patiebantur? Nam illo in altis constituto, navicula illa Ecclesiam praesignabat. Si non hoc primo in Ecclesia intelligimus, quod illa navicula patiebatur; non erant illa significantia, sed simpliciter transeuntia: si autem videmus exprimi in Ecclesia veritatem illarum significationum; manifestum est quia facta Christi genera sunt locutionum. Ut autem sero factum est, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ta de pane cȩlesti disputauit. Nonne cũ ipsis dis¬
putans erat. a quib ne teneretur ausugerat:
Hongͦ & tunc poterat agere ut ñ ab eis comp̃hende¬
retur. quẽ admodum postea qͣndo cum eis loque¬
batur: Aliquid gͦ significauit sugiendo. Quid est
sugit: Non potuit intelligi altitudo eius. Quicqͥd
enim ñ intellexeris. fugit me dicis. Ergo fugit ite¬
rum in montẽ ipse solus. pͥmogenitus a mortuis
ascendens suꝑ om̃s glos & int̃pellans ꝓ nobis
Interea illo sursum posito solo sacerdote magno qͥ
inttauit in interiora ueli foris popło constituto.¬

Expanded text:
ta de pane coelesti disputavit: nonne cum ipsis de pane dista de pane coelesti disputavit: nonne cum ipsis de pane disputans erat, a quibus ne teneretur aufugerat? Non ergo et tunc poterat agere ut non ab eis comprehenderetur, quemadmodum postea quando cum eis loquebatur? Aliquid ergo significavit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelligi altitudo ejus. Quidquid enim non intellexeris, Fugit me, dicis. Ergo fugit iterum in montem ipse solus. Primogenitus a mortuis ascendens super omnes coelos, et interpellans pro nobispopulo, sursum posito solo in monte agno, qui intravit in interiora veli, foris populo constituto
Abbreviated transcription (Latin):
puli de fine. dixerunt ei. si in hoc tempore p̃senta¬
beris. & quando regnum isrł . lam enim ẽe cupi¬
ebant. iã uolebant. hoc ẽ raꝑe uelle.q regem
facere. S ait discipłis. qͥa adhuc solus ascensurus
testes in iherłm. o. in om̃i uidea & samaria. &. usq
ad fines terrȩ. uultis ut iam exhibeã regnum.
Prius colligam qͦd exhibeam. Altitudinẽ amatis
& altitudinẽ adipiscimini. s humilitatẽ meã
sequimini. Sic de illo etiam p̃dictum ẽ. & Dn¬
gregatio popłoꝵ circundabit te: ut multos col
ligas. regredere in altum. Sic fecit. pauit ꝙ as¬
cendit. Quare aũt dictum ẽ. fugit: Neq enĩ
uere si nollet teneretur. si nollet raꝑetur. qui
si nollet nec agnosceretur. Nam ut noueritis
hoc mystice factum ñ ex necessitate s ex signisi¬
cante dispositione. modo in consequenti uide¬
bicis. quia eisdem turbis quȩ eum querebant
apparuit. & cũ eis loquens multa illis dixit. mul¬

Expanded text:
puli de fine, dixerunt ei: Si hoc in tempore praesentapuli de fine, dixerunt ei: Si hoc in tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Jam enim esse cupiebant, jam volebant; hoc est rapere velle, et regem facere. Sed ait discipulis, quia adhuc solus ascensurus testes in Jerusalem, et in omni Judaea et Samaria, et usque in fines terrae . Vultis ut jam exhibeam regnum; prius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipiscemini; sed per humilitatem me sequimini. Sic de illo etiam praedictum est, Et congregatio populorum circumdabit te, ligas, regredere in altum. Sic fecit; pavit, et ascendit. 4. Quare autem dictum est, fugit? Neque enim vere si nollet teneretur, si nollet raperetur, qui si nollet nec agnosceretur. Nam ut noveritis hoc mystice factum, non ex necessitate, sed ex significante dispositione, modo in consequenti videbitis; quia eisdem turbis quae eum quaerebant apparuit, et cum eis loquens multa eis dixit, mul
Abbreviated transcription (Latin):
portune in fine scłi declararet. Nam ut noueritis
qͥa uolebant eum regẽ facere. id ẽ ante uenire.
etiam habere manifestum xp̃i regnum. quem
pͥmo oportebat iudicari & deinde iudicare. ubi
cruci fixus ẽ. q illi qui in eum sꝑabant. spem re¬
surrectionis ꝑͣdiderant. resurgens a mortuis. mue¬
nit inde duos cũ desꝑatione sibi sermocinantes.
ꝙ cũ gemitu quȩ gesta fuerant colloquentes. ꝙ
apparens eis uelut incognitus. cum eoꝵ oculi te¬
nerentur ne ab agnosceretur. sermonẽ tractantib
miscuit. at illi narrantes ei unde sermocinarent᷑.
dixerunt qͦd ille magnus ꝓpħa in factis & dictis
occisus eẽt a principib sacerdocũ. & nos inqͥunt
sꝑabamus quia ipse eẽt redemptio isrł. Recte
sꝑabatis. uerum sꝑabatis. in illo ẽ redemptio istł̃
Sed qͥd festinatis : Rape uultis. Iilud etiam indicat
nob hunc sensum. qͥa cum ab eo quererent disci¬

Expanded text:
portune in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis portune in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, antevenire, et jam habere manifestum Christi regnum, quem primo oportebat judicari, et deinde judicare: ubi crucifixus est, et illi qui in eum sperabant, spem resurrectionis ejus perdiderant, resurgens a mortuis invenit inde duos cum desperatione sibi sermocinantes, et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et apparens eis velut incognitus, cum oculi eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: at illi narrantes ei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magnus propheta in factis et dictis occisus esset a principibus sacerdotum; Et nos, inquiunt, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Recte sperabatis, verum sperabatis: in illo est redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis hunc sensum, quia cum ab eo quaererent disci
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ quidem ille cũ patre regnat: scđm quod est
silius dĩ. uerbum dĩ. uerbum ꝑ qͦd facta sunt
omĩa. Predixerunt aut̃ ꝓpħe regnum eius scd̾m
id qͦd homo factus est xp̃s. o fecit fideles suos xp̃i¬
anos. Erit gͦ regnum xp̃ianoꝵ quod mͦ colligitur.
quod mͦ comparatur. quod mͦ emitur sanguine
xp̃i : Erit aliquando manifestum regnũ eius. qͣndo
erit aꝑta daritas scõꝵ eus. post iudiciũ ab eo sa¬
cdum. qͦd iudicium ipse supra dixit. qͦd filius ho¬
minis ipse facturus sit. de quo regno etiã apls¬
dicit. dum tradiderit regnum deo o patri.
unde etiã ipse. uenite benedicti patris mei ꝑcipi¬
te regnũ quod uobis paratum ẽ ab initio mundi.
Discipuli aũt & turbȩ credentes in eum. putauert
eum sic uenisse ut iã regnaret. hoc ẽ uelle rapere
& regem facere. p̃uenire uelle tempus enis quod
ipse apud se occultabat ut oportune ꝓderet. & o¬

Expanded text:
Semper quidem ille cum Patre regnat, secundum quod est Semper quidem ille cum Patre regnat, secundum quod est Filius Dei, Verbum Dei, Verbum per quod facta sunt omnia. Praedixerunt autem prophetae regnum cit fideles suos Christianos. Erit ergo regnum Christianorum, quod modo colligitur, quod modo comparatur, quod modo emitur sanguine Christi: erit aliquando manifestum regnum, quando erit aperta claritas sanctorum ejus propter judicium ab eo factum; quod judicium supra ipse dixit quod filius hominis facturus sit . De quo regno etiam Aposdixit: Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse ait: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Discipuli autem et turbae credentes in eum, putaverunt illum sic venisse ut jam regnaret: hoc est velle rapere et regem facere, praevenire velle tempus ejus, quod ipse apud se occultabat, ut opportune proderet, et op
Abbreviated transcription (Latin):
rent eũ regem. fugit in montẽ ipse solus.
Datur gͦ intelligi. quod dñs cum sederet in mon¬
te cum disciplis suis. & uideret uirbas ad se ue¬
mentes descenderat de monte. & circa inferiora
loca turbas pauerat. Nam quomͦ fieri potest
ut rursus illuc fugeret. nͥ ante de monte descen¬
deret: Significat gͦ aliquid quod dñs de alto
descendit ad pascendas turbas. pauit & ascendit.
Quare aũt ascendit cum cognouisset qͦd eum uellest
qui tunebat fieri rex: Erat omnino. nec talis rex
qui ab hominib fieret. s talis qͥ hominib re¬
gnum daret. Nunqͥd forte ꝙ hie aliqͥd significat
nobis iħs. cuius facta uerba sunt: Ergo in hoc
qͦd uoluerunt eum raꝑe. ꝙ regẽ facere. & ꝓpter
hoc fugit in montẽ ipse solus. hoc in illo factũ
tacet. nichil loqͥtur. nichil significat: An forte hoc
erat rape. p̃uenire uelle tempus regni eius:
Etenim uenerat mͦ non iã regnare. quomͦ regna¬
turus ẽ in eo qͦd dicimus. adueniat regnũ tuum:

Expanded text:
rent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. Nam quomodo fieri posset ut rursus illuc fugeret, nisi ante de monte descendisset? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descendit ad pascendas turbas: pavit, et ascendit. Quare autem ascendit cum cognovisset quod vellent eumqui timebat fieri rex? Erat omnino, nec talis rex qui ab hominibus fieret, sed talis qui hominibus regnum daret. Nunquid forte et hic aliquid significat nobis Jesus, cujus facta, verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt eum rapere, et regem facere, et propter hoc fugit in montem ipse solus, hoc in illo factum, tacet, nihil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo non jam regnare, quomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniat regnum tuum .
Abbreviated transcription (Latin):
in et̾num ꝑiret nͥ eum ds humilis inueniret
Uenit enĩ filius hominis querere & siluũ facere
qͦd ꝑierat. ꝑierat aut ꝑ suꝑbiam deceptons seut
ergo humilitatem redemptoris sequatur inuentus.
nͥ ut pedes lauet.ꝙ ẽ mundus totus.

Expanded text:
in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris secutus, ergo humilitatem Redemptoris sequatur inventus. nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus.
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥd mirũ si p̃cinrit se lintheo. qͥ formã serui
accipiens habitu ẽ inuentus ut homo: Quid
mirũ simisit aquã in peluim. unde lauarit
pedes discipłoꝵ. qui in t̾ram sanguinẽ fudit. qͦ
immundiciã dilueret peccatoꝵ : Quid mirũ
si lintheo quo erat p̃cinctus pedes qͦs lauerat t̃̾sit.
qui carne qua erat indictus eugłistarũ uestigia
confirmauit: Et lintheo qͥdem ut se p̃cingeret
posuit uestim̃ta quȩ habebat. ut aut̃ formam
serui acciꝑet qͣndo semetipsum exinamuit. ñ
qͦd habebat deposuit. s quod ñ habebat accepit.
Crucifigendus sane suis expoliatus ẽ uestim̃tis. &
mortinis inuolutus ẽ lintheis. & tota illa eius ña
purgatio ẽ. Passurus gͦ exitia p̃misit obseqͥa. ũ so¬
lũ eis ꝓ quib erat subiturus mortẽ. s etiam illi qͥ
eũ fuerat traditurus ad mortẽ. Tanta ẽ qͥppe humna¬
nȩ humilitatis utilitas: ut eã suo comm̃daret ex¬
emplo etiã diuina sublimitas. qͥa homo suꝑbus

Expanded text:
quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens habitu inventus est ut homo ? Quid mirum si misit aquam in pelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat praecinctus, pedes quos laverat, tersit, qui carne qua erat indutus, Evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus papurgatio est. Passurus igitur exitia, praemisit obsequia; non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus
Abbreviated transcription (Latin):
illi pat̾ omnia dedisset in manus. ille ñ discipłoꝵ
& ad dm̃ ꝑgere. ñ dei dñi. s hominis serui imple¬
uit officiũ. Ad hoc aut̃ ꝑtinet. qͦd etiam de tra¬
ditore ipsius qͥ iam talis uenerat. qͥ nec ab illo
ignorabatur prelo qui uoluit. ut hoc quoq ad
maxiinũ cumulum humilitatis accederet. qͦd
etiã illi ñ dedignatus ẽ pedes lauare. cinus manꝰ

Expanded text:
 Pater omnia dedisset in manus, ille discipulorum et ad Deum pergere, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus
Abbreviated transcription (Latin):
se. Deinde mitit aquã in pelium. ꝙ cepit laua¬
re pedes disciplõꝵ. & tergere lintheo quo erat
p̃einictus. Hon ita debemus intelligere cȩnam
factam ueluti iam consumptam atq transactam.
adhuc enim cenabatur cum dñs surrexit & pe¬
des lauit discipłis suis. Nam postea recubuit. &
buccellam suo traditori postea dedit. utiq ñdum cena
funta. hoc ẽ dum adhuc panis ẽẽt in m̃sa. Cena
gͦ facta dictum ẽ iam parata. & ad conuiuantiũ
m̃sam usumq ꝑducta. Quod aũt ait cum imi¬
sisset iam diabolus in cor ut traderet eũ uidas
scariothis symonis. si queris qͥd missum sit in
cor iudȩ: hoc utiq ut traderet eũ. Missio ista spi¬
ritalis suggestio ẽ. non fit ꝑ aurẽ. s ꝑ cogitati¬

Expanded text:
de mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caenaergo facta dictum est jam parata, et ad convivantium mensam usumque perducta. Quod autem ait: Cum diabolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes, si quaeris quid missum sit in cor Judae? hoc utique, ut traderet eum. Missio ista spiritualis suggestio est, quae non fit per aurem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Nam si eũ in manib ñ haberet. ñ utiq illo
uteretur ut uellet. ꝙinde iã traditori iã traditus
erat ei quẽ tradere cupiebat. atq ita malum tra¬
dendo faciebat. ut de illo tradito bonũ fieret qͦd
nesciebat. Sciebat enim dñs qͥd faceret ꝓ amicis.
qui patient̾ utebatur inimicis. de sic omnia
dederat pat in manus eius. o in usum mala. q
in effectũ bona. Sciens etiam qͥa a do exit & ad
deum uadit. nec deum cum inde exiret. nec nos
deserens cũ rediret. Hȩc gͦ sciens surgit a gena
& ponit uestim̃ta sua. & cũ accepisset lintheum
p̃cinxit se. Deinde mutit aquã in pelum. & cȩ¬
pit lauare pedes discipłoꝵ. & extergebat litheo
quo erat p̾cinctus. Debemus dilectissimi. sensum
etigłistȩ diligent̃ attendere. Locuturus qͥppe de
tanta dñi humilitate: pͥus eius celsitudinẽ uo

Expanded text:
rem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo rem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteum, praecinxit se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
endum ẽ. Nouit apls quedam spiritalia neqͥtiȩ
in cȩlestib aduersus quȩ. nob̃ colluctationem eẽ
testatur. Non aũt eẽnt etiam maligna spirita¬
lia. si ñ eẽnt etiam maligni sp̃s. ab spũ enim
spiritalia nominantur. S quomͦ ista fiant ut
diabolicȩ suggestiones immittantur. & huma¬
nis cogitationib misceantur. ut eas tanqͣm suas
deputet homo. unde scit homo: Nec dubitandũ
ẽ etiam bonas suggestiones a bono spũ ita latent̃
ac spiritalit fieri. s int̾ est quib nam earũ meis
humana consentiat. diuino auxilio uł deserta
ꝑ meritũ. uel ad iuta ꝑ grãm. factum gͦ iam fu¬
erat in corde iudȩ ꝑ immissionẽ diabolicam.
tor pastoris. insidiator saluatoris. uenditor redem¬
ptoris. iã talis uenerat & uidebatur. ꝙ tolerabat᷑.
& se ignorari arbitrabatur qͥa in eo quẽ uolebat
fallere fallebatur. at ille isto inipso corde intus
inspecto nesciente scient̃ utebatur. Sciens quia
omĩa dedit ei pat̾ in manus. gͦ & ipsum tradito¬

Expanded text:
um est. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, tor Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum tradito
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs ignorat ciuitatẽ suꝑ montẽ constitucam:
S nolite mirari. qr ignoratur ab his qͥ oderunt
fr̃s: qr in tenebris ambulant. & nesciunt qͦ eant.
qr tenebrȩ excecauerunt oculos eoꝵ. montẽ ñ
uident. Nolo mireris. oculos ñ habent. Unde
oculos ñ habent: Quia tenebrȩ excecauerunt eos
Unde ꝓbamus. q fr̃s oderunt. Quia cũ offendt̃
in afris. seꝑant se ab orbe t̾rarum: qr ñ tolerant ꝓ
pace xp̃i quos infamant. & tolerant ꝓ parte dona¬
ti quos damꝑnant.
filioli qͥa remittuntur uob̃ peccata ꝑ nom̃ eros.

Expanded text:
Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent? Quia tenebrae excaecaverunt eos. Unde probamus? Quia fratres oderunt, quia cum offenduntur in Afris, separant se ab orbe terrarum quia non tolerant pro pace Christi quos infamant, et tolerant pro parte Donatiquos damnant. filioli, quia remittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas abscondi supra montẽ constituta. Illi of
fendunt in montẽ. Et cum eis dr̃ ascendite. ñ
est mons dicunt. q facilius illuc faciẽ imping̃t̃.
qͣm illic tab̃naculum querunt. Ysaias hesterna
die lectus ẽ. Quisqͥs urm̃ uigilabat ñ oculis
tantũ s aure. nec aure corporis s aure cordis
aduertit. Erit in nouissimis dieb manifestus
mons domus dñi. paratus in cacumine montiũ.
Quid tã manifestum quã mons: S sunt ꝙ montes
ignoti: qr in una parte t̾rarum positi sunt.
Quis ur̃m nouit olimpũ montem: Quomͦ ibi qui
habitabant giddabam uram ñ nouerunt: in
partib isti montes. Ille aũt mons ñ sic: qr im¬
pleuit uniuersã faciem t̾rx. Et de illo dicit.
Paratus in cacumine montiũ. Mons ẽ suꝑ ca¬
cumina montiũ omniũ. Et congregabuntur
inqͥt ad eum om̃s gentes. Quis errat in hoc
monte: Quis frangit faciẽ offendendo in illum:

Expanded text:
civitas abscondi super montem constituta . Illi autem civitas abscondi super montem constituta . Illi autem offendunt in montem. Et cum eis dicitur, Ascendite; Non est mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigilabat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in novissimis diebus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur, Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium montium. Et congregabuntur, inquit, ad eum omnes gentes . Quis errat in hoc monte? Quis frangit faciem offendendo in illum?
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris ẽ ꝙ in tenebris ambulat: & nescit quo eat
omñ Qm̃ tenebrȩ obcecauerunt oculos eius. Quid
tam cȩcũ: quam isti qͥ oderunt fr̃s: Nam ut noue¬
ritis qr ceci sunt: in montẽ offinderunt. Eadem
q impleuit uniuersũ orbem tr̃arum: Nunqͥd
digito ostendimus istũ montem. quomͦ ostendit᷑
hominib tercia luna: uerbi gr̃a. quando uolũt
homines uidere lunã. ecce luna: ecce ubi ẽ. Et
sunt ibi qui ñ ualeant intendere aciem. ꝙ dicat
ubi.q intenditur illis digitus ut uideant. Ali¬
qͣndo dum erubescunt. ne ceci putentur: dict̃
se uidisse quod ñ uiderunt. Hunqͥd sic osten¬
dimus eccłiam fr̃s mei : Nonne aꝑta est: nonne
manifesta: nonne obtinuit om̃s gentes: Nonne
impletur qͦd ante tot annos ꝓmissum ẽ abrahȩ.
in semine eius benedici om̃s gentes: Uni fideli
ꝓmissum ẽ: in milib fideliũ mundus impletꝰ
est. Ecce mons implens uniuersã faciem terrȩ.
Ecce ciuitas de qua dictum ẽ. qm̃ non potest

Expanded text:
trem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Quid tam caecum, quam isti qui oderunt fratres? Nam ut noveritis quia caeci sunt, in montem offenderunt. Eadem et implevit universum orbem terrarum ? Numquid digito ostendimus istum montem, quomodo ostenditur hominibus tertia luna? Verbi gratia, quando volunt homines videre lunam si sunt ibi qui non valeant intendere aciem, et dicant, Ubi? intenditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt ne caeci putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic ostendimus Ecclesiam, fratres mei? Nonne aperta est? nonne manifesta? nonne tenuit omnes gentes? nonne impletur quod ante tot annos promissum est Abrahae, in semine ejus benedici omnes gentes ? Uni fideli promissum est, et millibus fidelium mundus impletus est. Ecce mons implens universam faciem terrae: ecce civitas de qua dictum est, Non potest
Abbreviated transcription (Latin):
dixit eis qui diligunt legẽ dei: & udeo eis ñ ẽẽ scan-¬
dalum. Illi gͦ qui scan dalũ patiuntur. legẽ ꝑdunt.
Et qͦs pati ñ dixit scandalum: aut ñ facere: Diligen¬
tes legem dĩ. Ergo in caritate positi sunt. S dicit ali¬
quis. Legem dixit diligentib dm̃. non fr̃s: Audi qͥd
dñs dicat. Mlandatũ nouũ do uobis: ut uos inui¬
cem diligatis. Quid ẽ lex nͥ mandatum : Quomͦ
aut̃ non patiuntur scandalũ. nisi dũ sufferunt
inuicẽ. sicut paulus dicit. sufferentes inuicẽ in di¬
lectionẽ. studentes seruare unitatẽ sp̃s in uinculo
pacis: Et qr ipse ẽ lex xp̃i: eundem audi apłm cõ¬
mendantẽ ipsam legẽ. Inuicem inqͥt onera ur̃a
portate: ꝙ sic adimplebitis legem xp̃i. Nam.

Expanded text:
dixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi ergo qui scandalum patiuntur, pacem perdunt. Et quos dixit non pati scandalum, aut non facere? Diligentes legem Dei. Ergo in charitate positi sunt. Sed dicit aliquis, Legem Dei dixit diligentibus, non fratres. Audi quid Dominus dicat: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Quid est lex, nisi mandatum? Quomodo autem non patiuntur scandalum, nisi dum sufferunt invicem? Sicut Paulus dicit, Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Et quia ipsa est lex Christi, eumdem audi apostolum commendantem ipsam legem: Invicem, inquit, onera vestra portate
Abbreviated transcription (Latin):
sol. responderunt ex uoce petri. Dñe. uerbũ
uitȩ et̃ne habes. quo ibimus: Quis auĩt urit
eccłiam tanquã luna ꝑ noctem: Qui scis mata
fecerunt. Audi ipsũ uerbũ positũ in apło. Qͥs
infirmatur: & ego ñ infirmor: Quis scandaliza¬
tur: & ego ñ uror: Quomͦ gͦ non ẽ scandalum
in eo qui diligit frẽm suum: Quia qui diligit
frẽm tolerat omĩa ꝓpt̃ unitatẽ: qr in unitate caritati
ẽ frat̾na dilectio. Ostendit se nescio quis. malus
siue ut putas malus. siue ut ui fingis malus. &
deseris tot bonos. Qualis ẽ dilectio frãtna: Iuals̃
apparuit in istis. cũ accusant afros. deseruerunt
orbem t̾rarum: Nunqͥd in orbem t̾rarum scĩ non
erant: aut in auditi a nob̾ dampnari potuerunt.
S o si diligeretis fr̃s. scandalũ in uobis ñ esset.
Audi psalmũ quid dicat. Pax multa diligentib
legem tuã: & non ẽ illis scandalum. Pacẽ mulã

Expanded text:
sol, responderunt ex voce Petri: Domine, verbum sol, responderunt ex voce Petri: Domine, verbum vitae aeternae habes; quo ibimus ? Quos autem urit Ecclesia tanquam luna per noctem? Qui schismata fecerunt. Audi ipsum verbum positum in Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Quomodo ergo non est scandalum in eo qui diligit fratrem? Quia qui diligit fratrem, tolerat omnia propter unitatem; quia in unitate charitatis est fraterna dilectio. Offendit te nescio quis, sive malus, sive ut tu putas malus, sive ut tu fingis malus, et deseris tot bonos? Qualis dilectio fraterna est, qualis apparuit in istis? Cum accusant Afros, deseruerunt orbem terrarum. Numquid in orbe terrarum sancti non erant? Aut inauditi a vobis damnari potuerunt? Sed o si diligeretis fratres, scandalum in vobis non esset. Audi Psalmum, quid dicat: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam
Abbreviated transcription (Latin):
dixit psalmus. ꝑ diem sol ñ uret te. neq lima
ꝑ noctem. Quia ipsã ustionẽ scandalũ uult
intellig. Primo ipsã similitudinẽ attende.
Quomͦ qui uritur dicit ñ tolero. ñ fero. s sub¬
ducit se. sic qui quȩtlam ñ ferunt in ȩccłia. ꝙ
subtrahunt se. uel nomini. xp̃i uel eccłiȩ: scan¬
dalum patiuntur. Uidete qm̃ hoc passi st̃ scan¬
dalum tamquã a sole. illi carnales quib p̃dica¬
bat carnẽ suam xp̃s & dicebatꝰ. qui ñ manducat
carnẽ filii hominis & biberit sanguinẽ eius. ñ
habebit in se uitã. Septuaginta ferme homines
dixerunt. durus ẽ hic sermo. & recesserunt
ab eo: o remanserunt duodecĩ. Om̃s illos ussit
sol. & recesserunt ab eo. ñ ualentes ferre uim
uerbi. Remanserunt gͦ duodecĩ. Et ne force
putarent homines. ꝙr ipsi p̃stant. xp̃o. creden¬
cũ duodecim remansissent ait illis dñs. llun-¬
quid &s uos uultis ire: Ut noueritis qm̃ ego

Expanded text:
dixit Psalmus, Per diem sol non uret te, neque luna dixit Psalmus, Per diem sol non uret te, neque luna per noctem, quia ipsam ustionem scandalum vult intelligi? Primo ipsam similitudinem attende. Quomodo qui uritur dicit, Non tolero, non fero, et subducit se: sic qui quaedam non ferunt in Ecclesia, et subtrahunt se vel nomini Christi vel Ecclesiae, scandalum patiuntur. Videte enim quomodo passi sunt scandalum tanquam a sole illi carnales, quibus praedicabat carnem suam Christus, et dicebat: Qui non manducaverit carnem Filii hominis, et biberit ejus sanguinem, non habebit in se vitam. Septuaginta ferme homines dixerunt, Durus est hic sermo; et recesserunt ab eo: et remanserunt duodecim. Omnes illos ussit sol, et recesserunt, non valentes ferre vim verbi. Remanserunt ergo duodecim. Et ne forte putarent homines quia ipsi praestant Christo credencum duodecim remansissent, ait illis Dominus: Numquid et vos vultis ire? Ut noveritis quia vob
Abbreviated transcription (Latin):
in eo ñ est. Obseero ꝑ xp̃m pascit nos ds̃. Refe¬
cturi sumus corpora in nomine xp̃i. q aliquan¬
tum refecta sunt & reficienda sunt: mens nr̃a
pascatur. Non qr diu dicturus sũ dico. Nam
ecce iã finitur lectio: s ne forte ex tedio minus
attente audiamus qͦd maxime necessariũ est.
Qui diligit frem suum in lumine manet: ꝙ scan-¬
dalum in eo ñ est. Qui sunt qͥ patiuntur scanda¬
lum. aut facinus: Quĩ scandalizantur in xp̃o
& in ȩccłia. Qui in xp̃o scandalizantur tanquã
a sole uruntur: qui in eccłia. tanquã a luna.
Dicit aũt psalmus. ꝑdiem sol ñ uret te. neq
luna ꝑ noctẽ. Idẽ si tenueris caritatẽ. nec in
xp̃o scandalũ patieris. nec in ȩccłia. nec xp̃m
relinquis nec eccłiam. Qui enĩ ȩccłiam relinqͥt
qͦ modo ẽ in xp̃o. qui in m̃bris xp̃i non est.
Quomͦ est in xp̃õ. qui in corpore. xp̃i non est:
Illi gͦ patiuntur scandalũ: qui relinquunt aut
xp̃m aut ȩccłi̾am. Unde intelligimus qr inde

Expanded text:
in eo non est. Obsecro per Christum; pascit nos Deus, refecturi sumus corpora in nomine Christi, et aliquantum refecta sunt, et reficienda sunt; mens nostra pascatur. Non quia diu dicturus sum, dico; nam ecce jam finitur lectio: sed ne forte ex taedio minus attente audiamus quod maxime necessarium est. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Qui sunt qui patiuntur scandalum, aut faciunt? Qui scandalizantur in Christo et in Ecclesia. Qui in Christo scandalizantur, tanquam a sole uruntur; qui in Ecclesia, tanquam a luna. Dicit autem Psalmus Per diem sol non uret te, neque luna per noctem : id est, Si tenueris charitatem, nec in Christo scandalum patieris, nec in Ecclesia; nec Christum relinques, nec Ecclesiam. Qui enim Ecclesiam relinquit, quomodo est in Christo, qui in membris Christi non est? quomodo est in Christo, qui in corpore Christi non est? Illi ergo patiuntur scandalum, qui relinquunt aut Christum aut Ecclesiam. Unde intelligimus quia inde
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ mens sensum. uł lur exse parit splen¬
dorem: nichil horum requirit᷑. nec ulla ui
tali generatione fragilitas cogatur. quanto
purius ꝙ. sacratus de hoꝵ omiũ creatore
censendum est. S fortasse dicas. quia ista ꝗͣ
memoras insubstantuia ẽ generatio. neq enĩ
lur substantiuũ ꝓfert lum̃. uel splendorem
aut cor substantiuũ generat uerbũ. filiꝰ aut̃
dĩ substantialit asseritur generatus. Ad hȩc

Expanded text:
vel mens sensum, vel lux ex se parit splenvel mens sensum, vel lux ex se parit splendorem, nihil horum requiritur, nec ulla in tali generatione fragilitas cogitatur: quanto purius et sacratius de horum omnium creatore censendum est? Sed fortasse dicas, ista quam memoras insubstantiva est generatio: neque enim lux substantivum facit splendorem, aut cor substantivum generat verbum: Filius autem Dei substantialiter asseritur generatus. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
er hoc docet nos quia
ihe iste de quo diximus. ꝙ xpẽ de quo
la terrenum te aliquid doceant. idõ sub¬
Unus enim de uno nascit᷑ quia & splen¬
dor unius ẽ lucis. & unũ ẽ uerbũ cordis
nec in numerupluralem defluit. in corpo¬
rea generatio. nec in diuisionem cadit.
ubi qui nascitur nequaꝗͣ a generante sepa-¬
ratur. Unicus est ut menti seusus ut cordi
uerbũ. ut forti uirtꝰ. ut sapientiã sapien¬
ti. Nam sic̃ solus sapiens pat̾ ab apło dicit᷑.
ita & solus filius sapientia nominatur. Unicꝰ
gͦ filius est. & cũ sit gła sempit̾nitate. uir¬
tute regno potestate. Noc qͦd pat̾̃ est omĩa
tam̃ hȩc non sine auctore sic̃ pat̃. s ex patre
ipsius tam̃ caput ẽ pater. Sic enim scͥptũ.
est. quia caput xpĩ ds̃ est. filiũ sane cum
audis. nolo cogitationem carnalis natiuita¬
tis assumas. s mem̃to hȩc de incorporea di¬
ci substantia. ꝙ nat᷑a simplici. Si enĩ ut supͣũ
diximus uł in eo quod cor generat uerbũ.

Expanded text:
er hoc docet nos, quia Jesus iste, de quo diximus, et Christus de quo la terrenum te aliquid doceant, ideo subUnus enim de uno nascitur, quia et splendor 63 unus est lucis, et unum est verbum cordis: nec in numerum pluralem defluit incorporea generatio, nec in divisionem cadit, ubi qui nascitur, nequaquam a generante separatur. Unicus est, ut menti sensus, ut cordi verbum, ut forti virtus, ut sapientia sapienti. Nam sicut solus sapiens Pater ab Apostolo dicitur: ita et solus Filius sapientia nominatur. Unicus ergo Filius est: et cum sit gloria, sempiternitate, virtute, regno, potestate hoc quod Pater est: omnia tamen haec non sine auctore, sicut Pater, sed ex Patre ipsius tamen caput Pater est. Sic enim scriptum est: Quia caput Christi Deus est. 7. Filium sane cum audis, nolo cogitationem carnalis nativitatis assumas, sed memento hoc de incorporea dici substantia et naturae simplicis. Si enim ut supra jam diximus, vel in eo quod cor generat verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
amimȩ regni celorum p̃dicatione liberant᷑:
Ex quibus constat ȩrempla non in omibus
his quorũ exempla sunt eẽ similia. Alioqrun
si eatlem eeñt omiã.: iam non exempla dicerẽtꝰ
s ipse pocius res de quib agitur uiderent᷑.
Deinde x̃ illud dicendũ est. quod nulla cre¬
atura talis eẽ poss qualis creator euis. qr
idõ sicut sine eremplo diuana substantia.
ita sine exemplo duuna natiuitas. Tum ꝙ̃.
illud addemus. quia omĩs creat᷑a er nichi

Expanded text:
animae regni caelorum praedicatione liberantur. animae regni caelorum praedicatione liberantur. Ex quibus constat, exempla non in omnibus his, quorum exempla sunt, esse similia: alioqui si eadem essent omnia, jam non exempla dicerentur, sed ipsae potius res, de quibus agitur, viderentur. Deinde etiam illud dicendum est, quod nulla creatura talis esse potest, qualis creator ejus: et ideo sicut sine exemplo est divina substantia, ita et 71 sine exemplo est divinitas. Tum etiam illud addimus, quia omnis crea
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem seruare possunt rei illius cui p̃¬
bere putant᷑ eremplum. s unius alicuiuis
partis ꝓ qua uidentur assũpta similitudi¬
nem tenent. Uerbi grã ut cum in euͣngłio
dr̃. Simile ẽ regnum cȩloꝵ ferm̃to quod
abscondit mulier in farinȩ m̃sis tribus. Nũ¬
quid nam putabimꝰ regnum celoꝵ sic per
omĩa simile eẽ ferm̃to. ut ꝙ substantia illa.
ita palpabilis sit ⁊ fragilis ut acida fieri
possit. ꝙ corrupta: An adhoc solũ exẽplũ
istud uidetur assũptum ut ostenderetur
ex parua p̃dicatione uerbidĩ. humanas m̃¬
tes fidĩ ferm̃to posse calescere. similit̾ et
cum dr̃. simile ẽ regnũ cęloꝵ reti misso in
mare quod ex omĩ genere piscium attͣhat
turȩ lini rete aptatur ac nodis quibus ma¬
cłȩ nectuntur regni celoꝵ substantia per
omiã c̃feratur: an adhoc uidet᷑ assupta
comꝑatio ut ostenderet quia sicut rete
de ꝓfundo maris adducit pisces ad litus.
ita de ꝓfundo huius scli errore humanȩ

Expanded text:
litudinem servare possunt rei illius, cui praebere putantur exemplum: sed unius alicujus partis, pro qua videntur assumta, similitudinem tenent. Verbi gratia, ut cum in Evangelio dicitur: Simile est regnum coelorum fermento, quod abscondit mulier in farinae mensuris tribus . Numquidnam putabimus regnum caelorum per omnia simile esse fermento, ut substantia illa ita palpabilis sit ac fragilis, ut et acida fieri possit et corrupta? Sed ad hoc solum exemplum istud videtur assumi, ut ostenderetur ex parva praedicatione verbi Dei humanas mentes fidei fermento posse coalescere. Similiter et cum dicitur: Simile est regnum coelorum reti misso in mare, quod ex omni genere piscium abstrahiturae lini, quo rete operamur, ac nodis quibus maculae nectuntur, regni caelorum substantia per omnia conferatur? Sed ad hoc solum videtur assumta comparatio, ut ostenderetur, quia sicut rete de profundo maris pisces adducit ad littus: ita de profundo saeculi hujus errore humanae
Abbreviated transcription (Latin):
conditionem in hoc seruat originis suȩ. illiꝰ
re potuit. & idõ recte unicus filius dr̃. unicꝰ
enim ꝙ solus ẽ. qui ita natus ẽ. qđ non aliꝗͣ¬
comꝑationem potest habere. qđ unicũ est.
adoptionis. tamengrã dicunt᷑. non uerita¬
te naturȩ. & si dicunt᷑ alii domim. c̃cessa nõ
ingenita potestate dicuntur. hic gͦ solus est
unicus filius. & solus unicus dñs. sic̃ & apłs

Expanded text:
conditionem in hoc servat originis suae: cur illius non potuit? Et ideo recte unicus dicitur Filius. Unicus enim et solus est, qui ita natus est, nec comparationem aliquam potest habere, quod unicum est: adoptionis tamen gratia dicuntur, non veritate naturae. Et si dicuntur alii Domini, concessa tamen non ingenita potestate dicuntur. Hic vero solus est unicus Filius, et solus unicus Dominus: sicut et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tio ẽ mansionis. Ita dñe para quod paras. Nos
& tͥ in nobis. Tu enim dixisti. manete in me
& ego in uobis. Quantum quisq fuerit par¬
ticeps tui. alius minus. alius amplius. hȩc erit
diuersitas p̃mioꝵ. ꝓ diuersitate meritoꝵ. hec
ẽ quod uenis. Si bene te intelligo. nec unde
uadis. nec unde uenis recedis. Uadis latendo.
uenis apparendo. S nͥ maneas regendo. ut ꝓfi¬
ciamus bene uiuendo. quomͦ parabitur locus
ubi possimus manere ꝑfruendo: Hec de uer¬
bis quȩ recitata sunt euglicis satis dicta sunt.
quousq ait dñs. iterumꝰ uenio & accipiã uos
ad meipsum. Quid aũt sit quod sequitur.
ut ubi ego sum & uos sitis. & quo ego uaclo
scitis. & uiam scitis. post int̾rogationem quȩ
sequitur a discipulis factam. quã ꝑ eos os nos
int̾rogemus. melius audiemus. oportuniusq
tractabimus.

Expanded text:
tio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos tio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos  nobis. Tu enim dixisti, Manete in me, et ego in vobis . Quantum quisque fuerit particeps tui, alius minus, alius amplius, haec erit diversitas praemiorum pro diversitate meritorum: haec est quod venis? Si bene te intelligo, nec unde vadis nec unde venis, recedis: vadis latendo, venis apparendo. Sed nisi maneas regendo, ut proficiamus bene vivendo; quomodo parabitur locus ubi possimus manere perfruendo? Haec de verbis quae recitata sunt evangelicis, satis dicta sint, quo usque ait Dominus, Iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Quid autem sit quod sequitur, Ut ubi ego sum, et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis; post interrogationem quae sequitur a discipulo factam, tanquam per eum et nos interrogemus, melius audiemus opportuniusque tractabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
in illo iam sunt sicut p̾destinauit iam dñs
Sed quid ẽ quod ut p̃pararet abit. cum ꝓfedoͦ
nos ipsos p̃paret. quod ñ faciet si reliquerit.
Agnosco dñe ut possum. nimirum illucl signi¬
f̾cas. quia ut parentur istȩ mansiones. uiue¬
re debet iustus ex fide. Qui enima dño ꝑe¬
grinatur. opus habet ex fide uiuere. quia ꝑ
hanc ad spetiem contemplandam paratur.
Beati enim mundicorde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
es fide mundat corda eoꝵ. Illud in euglio. hoc
in apłõꝵ actibus legitur. fides aut̃. qua eoꝵ
qui dnm̃ uisuri sunt. quam diu ꝑegrinant᷑
corda mundantur. Quod non uidet quis¬
credit: Nam si uidet. non ẽ sides. Credenti col¬
ligitur meritũ uidenti redditur p̃mium.
C at gͦ dominus & paret locum. eat ne uideatur.
lateat ut credatur. Tunc gͦ locus paratur. si ex
fide uiuatur. Creditus desideretur. ut deside¬
ratus habeatur. Desiderium dilectionis. p̃para¬

Expanded text:
in illo jam sunt, sicut praedestinavit jam Dominus. in illo jam sunt, sicut praedestinavit jam Dominus. 3. Sed quid est quod ut praepararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apostolorum Actibus legitur. Fides autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praepara
Abbreviated transcription (Latin):
colligent de regno eius omnia scandala. Tunc
iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui.
Regnum fulgebit in regno. cũ regnum uenerit¬
in regnum. Quod nunc oramus & dicimus.
ueniat regnũ tuum. Non gͦ iam regnum uo¬
catur. s adhuc conuocatur. Si enim regnũ
ñ uocaretur. colligent de regno ens omnia
scandala ñ diceretur. S nondum regnat hoc
regnum. inde sic ẽ iam regnum. ut cũ de
illo collecta fuerint omnia scandala. tunc ꝑue¬
niat ad regnum. ut ñ solum regni nomen.
s etiam regnandi habeat potestatem. huic
quippe regno ad dexteram stanti in fine di¬
cetur. uenite benedicti patris mei ꝑcipite
regnum. id ẽ. qui regnum eratis &s ñ regna¬
batis. uenite regnate. ut qͦd in spe fueratis.
etiam in re eẽ possitis. Hȩc gͦ domus dei.
hoc templum dĩ. hoc regnum dĩ regnumq
huc fabricatur. adhuc congregatur. in illo
erunt mansiones. sicut eas adhuc parat dñs.

Expanded text:
colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Regnum fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, quod nunc oramus, et dicimus, Veniat regnum tuum . Nunc ergo jam regnum vocatur, sed adhuc convocatur: si enim regnum non vocaretur, Colligent de regno ejus omnia scandala, non diceretur. Sed nondum regnat hoc regnum. Proinde sic jam est regnum, ut cum de illo collecta fuerint omnia scandala, tunc perveniat ad regnum; ut non solum regni nomen, sed etiam regnandi habeat potestatem. Huic quippe regno ad dexteram stanti, in fine dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : id est, qui regnum eratis et non regnabatis, venite, regnate; ut quod in spe fueratis, etiam in re esse possitis. Haec ergo domus Dei, hoc templum Dei, hoc regnum Dei, regnumque ur, adhuc congregatur. In illo erunt mansiones, sicut eas adhuc parat Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
xisset ibo& parabo. id ẽ predestinabo. s quia
ñdum sunt in oꝑatione. o si abiero inquit &
p̃parauero uobis locum. iterũ uenio & accipiã
uos ad meipsum. Parat aut̃ modo mansiones.
mansionib parando mansores. Quippe cũ dyxe¬
rit in domo patris mei mansiones multȩ sunt.
quid putabimus ẽẽ domum dĩ. nsi templum de
Quid aut̃ sit int̾rogetur apłs & respondeat. tem¬
plum di scm̃ est. quod estis uos. Hoc etiam est¬
regnum dĩ. quod filius traditurus est patri
Unde dicit idem apłs. Initium xp̃s. deinde qui¬
sunt xp̃i in p̃sentia eius. deinde finis cũ tra¬
diderit regnum deo & patri. id ẽ quos relemit
sanguine suo. tradiderit contemplandos etiã
patri suo. Hoc ẽ regnum cȩloꝵ de quo dicitur. si¬
mile ẽ regnum celoꝵ homini seminanti bonum
sem̃ in agro suo. Bonum aũt semen. hii sunt
filii regni. Qui & si nunc habent ꝑmixta ⁊ i¬
eama. mittet in fine rex ipse anglõs suos. &

Expanded text:
xisset, Ibo et parabo, id est, praedestinabo. Sed quia xisset, Ibo et parabo, id est, praedestinabo. Sed quia nondum sunt in operatione: Et si abiero, inquit, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Parat autem mansiones, mansionibus parando mansores. Quippe cum dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt, quid putabimus esse domum Dei, nisi templum Dei? Quid autem sit, interrogetur Apostolus, et respondeat: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc etiam regnum Dei quod Filius traditurus est Patri, unde dicit idem Apostolus: Initium Christus, deisunt Christi in praesentia ejus: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni: qui etsi nunc habent permixta zizania, mittet in fine rex ipse Angelos suos, et