comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& animȩ magnitudo. & si in¬
separabiles : diuersȩ tam̃ ab inui¬
cem sunt. Quom ñ diuersȩ. cum
hȩc in subiecta. illa subiectum
& substantia sit : Sola summa
& increata natura quȩ ẽ trinitaᷤᷤ
ds̃. hanc sibi uendicat meram
singularemq suȩ essentiȩ simpli¬
citat᷑e. ut ñ aliud & ahud. nͥ
alibi quoq & alibi. sed ne mͦ
quidem & modo ini. eniatur
in ea. Hempe in se. met
manens quod habet est. &  qͦd
est. semꝑ & uno modo est. In ea
& multa in unũ & diuersa in
idem diriguntur. ut nec de nu¬
merositate rerũ sitmat pluralita¬
tẽ. nec alterationem de uarieta¬
te sentiat. Loca omĩa continet.
& quȩq suis ordinat locis. nus-¬
qua contenta locoꝵ. Tempora
sub ea transeunt. ñ ei. Pututa
ñ expectat. p̾terita ñ recogitat:
p̾sentia ñ exꝑitur. Recedant a
nobis carissimi. recedant nouel¬
li ñ dialetici sed heretici. qui
magnitridinẽ qua magnus ẽ
ds̃ & itẽ bonitat᷑e qua bonus.

Expanded text:
et animae magnitudo, etsi inet animae magnitudo, etsi inseparabiles, diversae tamen ab invicem sunt. Quomodo non diversae, cum haec in subjecto, illa subjectum et substantia sit? Sola summa et increata natura, quae est Trinitas Deus, hanc sibi vindicat meram singularemque suae essentiae simplicitatem, ut non aliud et aliud, non alibi quoque et alibi, sed ne modo quidem et modo inveniatur in ea. Nempe in semet manens, quod habet est, et quod est, semper et uno modo est. In ea et multa in unum, et diversa in idem rediguntur, ut nec de numerositate rerum sumat pluralitatem, nec alterationem de varietate sentiat. Loca omnia continet, et quaeque suis ordinat locis nusquam contenta locorum. Tempora sub ea transeunt, non ei. Futura non exspectat, praeterita non recogitat, praesentia non experitur. 6. Recedant a nobis, charissimi, recedant novelli, non dialectici, sed haeretici, qui magnitudinem, qua magnus est Deus, et item, bonitatem, qua bonus,
Abbreviated transcription (Latin):
÷tur. Quęris ubi: In angelis
mȩ̨ magnitudo ꝓbatur. ex
captu uidelicet ęternitatis. Qͦd
si eo constitit anim̾ã discrepare
a rectitudine sua quod ea ca¬
rere possit. quidni ȩque lique¬
at esse diuersam & a sua ma¬
gnitudine. quã sibi ꝓpriã uen¬
dicare ñ possit : Cum itaq nec
illa in om̃i nec ista in sola fit
anima. patet utr̃ãq indiffe¬
renter differre ab ea. Nulla for¬
ma est. ad cuius est forma.
Est autẽ magnitudo. forma
animȩ. nec enĩ ideo non forma
quia inseparabilis est illi. Hoc si¬
quidem sunt substantiales dif¬
ferentiȩ om̃s. hoc ñ modo ꝓprie
ꝓpria. sed & ꝓpria quȩdam: hoc
etiam animȩ innumerabiles
formȩ. Non igitur sua magra¬
tudo anĩma. Non magis qua
sua nigredo coruus. quam suus
candor nix. quã sua risibilitas
seu rationalitas homo. cũ tam̃
nec coruum sine nigredine nec
sine candore niuem. nec homi¬
nẽ qui ñ & risibilis sit & ratio¬
nalis unquã reppias. Ita & anma

Expanded text:
tur. Quaeris ubi? In angelis.tur. Quaeris ubi? In angelis.mae magnitudo comprobatur, ex captu videlicet aeternitatis. Quod si eo constitit animam discrepare a rectitudine sua, quod ea carere possit: quidni aeque liqueat esse diversam et a sua magnitudine, quam sibi propriam vindicare non possit? Cum itaque nec illa in omni, nec ista in sola sit anima, 1548 patet utramque indifferenter differre ab ea. Item, Nulla forma est id cujus est forma. Est autem magnitudo forma animae. Nec enim ideo non forma, quia inseparabilis est illi. Hoc siquidem sunt substantiales differentiae omnes, hoc non modo proprie propria, sed et propria quaedam, hoc etiam aliae innumerabiles formae. Non igitur sua magnitudo anima, non magis quam sua nigredo corvus, quam suus candor nix, quam sua risibilitas seu rationalitas homo: cum tamen nec corvum sine nigredine, nec sine candore nivem, nec hominem, qui non et risibilis sit et rationalis, unquam reperias. Ita et anima,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ illius sententiȩ sapi¬
entis:. Ds rectum hominem
fecit. ipse aut̃ẽ se implicuit
dolorib multis. Et continuo
uax ludibrii ad eum. incur¬
uare ut transeamus. S unde
uenimus huc: Nempe inde
eum docere uellemus rectũ
magnũq quo gemino bono
diffimeramus imagin̾e. nec
in anima esse unum nec cu
anima: que admodũ in uerbo
& cum uerbo ea unu esse fide¬
li ȩque assertione documus.
Et de rectituline quidem ex
his quȩ dicta sunt liquet qͦd
diuersa & ab anima sit & ab
animȩ magnitudine. quan¬
doquidem ea etiam ñ existi¬
mante & anima manet & ma
ĩ gna. Uerum magnitudinis ani¬
mȩq diuersitas unde docebit᷑:
Non enĩ inde potest unde
rectitudinis animȩq monstra¬
ta est. cum ñ sicut rectitudi¬
ne ita & magnitudine sua¬
:ͣ priuari anima possit. Non ẽ
tamen sua magnitudo anima.¬
 Nam & si anima ñ inuenitur
absq magnitudine sua. ipsa
tamen & extra animã repperi¬

Expanded text:
veritatem illius sententiae Sapiveritatem illius sententiae Sapientis: Deus rectum hominem fecit, ipse autem se implicuit doloribus multis . Et continuo vox ludibrii ad eum: Incurvare ut transeamus . 5. Sed unde venimus huc? Nempe inde, cum docere vellemus, rectum magnumque quo gemino bono definieramus imaginem nec in anima esse unum, nec cum anima, quemadmodum in Verbo et cum Verbo ea unum esse fideli aeque assertione docuimus. Et de rectitudine quidem ex his quae dicta sunt, liquet quod diversa et ab anima sit, et ab animae magnitudine: quandoquidem ea etiam non existente, et anima manet, et magna. Verum magnitudinis animaeque diversitas unde docebitur? Non enim inde potest, unde rectitudinis animaeque monstrata est, cum non sicut rectitudine, ita et magnitudine sua privari anima possit. Non est tamen sua magnitudo anima. Nam etsi anima non invenitur absque magnitudine sua, ipsa tamen et extra animam reperi
Abbreviated transcription (Latin):
nam filii ꝓpter retent̾a magni¬
tudinem: alieni ꝓpter amissam
rectitudinẽ. Nec dixisset clau¬
dicauerunt sed corruerunt.
aut quippiam simile : si ex toto
: Hunc uero scđm magnitudinẽ
quidem in imagine ꝑtransit
homo. quantu uero ad rectitu¬
dinem ueluti claudicans con¬
turbatur & deturbatur ab
imagine. scriptura ita dicente.
Ueruntam in imagme ꝑtͣnsit
homo. secd & frustra conturba¬
tur. Frustra om̃ino. Nam sequi¬
tur. Thesauritat & ignorat.
cui congregabit ea. Cur igno¬
rat. nisi quia melinans se ad
hȩc infima & terrena. thesau¬
ritat sibi terrã: Prorsus igno¬
rat de his quȩ terrȩ cõmittit
cui congregabit ea. tineene de.¬
molienti an furi effodienti. ho¬
sti diripienti. an igni deuoran¬
ti. Et inde misero homini in¬
curuanti se & incubanti his
quȩ in terra sunt. flebilis uer
illa de psalmo. Iiser factꝰ sũ
& curuatus sum usq in finẽ.
tota die contristatus ingredie¬
bar. In semet siquidem exꝑit᷑

Expanded text:
nam filii, propter retentam magninam filii, propter retentam magnitudinem; alieni, propter amissam rectitudinem. Nec dixisset, claudicaverunt, sed: Corruerunt, aut quidpiam simile, si ex toto  Nunc vero secundum magnitudinem quidem in imagine pertransit homo; quantum vero ad rectitudinem, veluti claudicans, conturbatur et deturbatur ab imagine, Scriptura ita dicente: Verumtamen in imagine pertransit homo; sed et frustra conturbatur. Frustra omnino: nam sequitur: Thesaurizat, et ignorat cui congregabit ea . Cur ignorat, nisi quia inclinans se ad haec infima et terrena, thesaurizat sibi terram? Prorsus ignorat de his quae terrae committit, cui congregabit ea, tineaene demolienti, an furi effodienti; hosti diripienti, an igni devoranti. Et inde misero homini incurvanti se, et incubanti his quae in terra sunt, flebilis vox illa de psalmo: Miser factus sum, et curvatus sum usque in finem; tota die contristatus ingrediebar . In semetipso siquidem experitur
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ꝓ huiusmodi magna esse
ñ desinat : manens utiq etiam
sic ȩternitatis capax. Neq enĩ
illius aliquando ñ capax erit
etiam si nunquã capiens fue¬
rit. ut sit quomodo scriptũ
est. ueruntam̃ in imagine ꝑ¬
transit homo. Ex parte tam̃.
ut eminentia uerbi appareat
de ipsa integritate. Iuo enim
a magno rectoue uerbũ cadat.
quod sic ea utiq habet ut sit
quȩ habet : Uel ideo ex parte.
ne si toto pͥuaretur: ñ suꝑe̾e̾t
spes salutis. Nam si desinat
magna esse. & capax. Quippe
de capacitate ut dixi. ẽstima¬
tur animȩ magnitudo. Quid
uero sꝑare posset cuns capax
ñ foret: Itaq ꝑ magnitudinẽ
qu̾a retentat etiam ꝑdita recti¬
tudine. in imagine ꝑtransit
homo: uno quasi claudicans pe¬
de & factus filius alienus. De
talib enĩ reor dictum. Filii ali¬
eni mentiti sunt michi. filii ali¬
eni inuererati sunt. & claucdi¬
cauerunt a semitis suis. Pul¬
chrȩ apellati sunt filii alieni.

Expanded text:
tamen pro hujusmodi magna esse tamen pro hujusmodi magna esse non desinat, manens utique etiam sic aeternitatis capax. Neque enim illius aliquando non capax erit, etiamsi nunquam capiens fuerit, ut sit quomodo scriptum est: Verumtamen in imagine pertransit homo ; ex parte tamen, ut eminentia Verbi appareat de ipsa integritate. Quo enim a magno rectove Verbum cadat, quod sic ea utique habet, ut sit quae habet? Vel ideo ex parte, ne si toto privaretur, non superesset spes salutis. Nam si desinat magna esse, et capax. Quippe de capacitate, ut dixi, aestimatur animae magnitudo. Quid vero sperare posset, cujus capax non foret. 4. Itaque per magnitudinem, quam retentat etiam perdita rectitudine, in imagine pertransit homo, uno quasi claudicans pede, et factus filius alienus. De talibus enim reor dictum: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Pulchre appellati sunt filii alieni:
Abbreviated transcription (Latin):
dignatio contulit. illi generatio.
Atq id magnificentius esse ñ
dubium est. Sed ne hoc quidẽ
eminentus esse quis abnuat.
quod cum a deo huic. illi & de
dõ utrũq sit. id est de dĩ sub¬
stantia. Et enim consubstantia¬
lis deo imago sua. & om̃e quod
eidem suȩ imagini imꝑtiri ui¬
detur : ambob est substantiale
ñ accidentale. Adhuc unum
attende. in quo imago nͣ par̾u
eminet. Magñu & rectum ista
duo. natura a sese discrepare
quis nesciat. In imagine un̾u
sunt. Neq hoc solum unũ sunt
& cum imagine. Imagini enim
ñ modo id rectum est esse qͦd
magnu esse. sed etiam id ma¬
gnum rectumq esse quod ẽẽ :
animȩ ñ ita. Et magnitudo
eius & tectitudo ipsitis diuersȩ
ab ea. duersȩ ab inuicẽ sunt.
Si enĩ ut supra docui eo anima
magna est quo capax ȩternoꝵ.
eo recta appetens suꝑnoꝵ: que
ñ quęrit nec sapit quȩ sursũ
sunt sed quȩ suꝑ terram: non
plane est recta sed curua. cum

Expanded text:
dignatio contulit; illi generatio. dignatio contulit; illi generatio. Atque id magnificentius esse non dubium est. Sed ne hoc quidem eminentius esse quis abnuat, quod cum a Deo huic, illi et de Deo utrumque sit, id est de Dei substantia. Est enim consubstantialis Deo imago sua, et omne quod eidem 1547 suae imagini impertiri videtur, ambobus est substantiale, non accidentale. Adhuc unum attende, in quo imago non parum eminet. Magnum et rectum ista duo natura a sese discrepare quis nesciat? in imagine unum sunt. Neque hoc solum: unum sunt et cum imagine. Imagini enim non modo id rectum est esse, quod magnum esse, sed etiam id magnum rectumque esse, quod esse. Animae non ita. Et magnitudo ejus, et rectitudo ipsius diversae ab ea, diversae ab invicem sunt. Si enim, ut supra docui, eo anima magna est, quo capax aeternorum; eo recta, quo appetens supernorum: quae non quaerit nec sapit quae sursum sunt, sed quae super terram, non plane est recta, sed curva, cum
Abbreviated transcription (Latin):
que adiodum nec imago ipsa
solo uel uacuo nomine uocita¬
tur imago. Habes uero de eo qͥ
imago est. quia cum in forma
dei esset ñ rapinam arbitratꝰ
est esse se ȩqualem deo. Ubi tibi
utiq eits & in forma cħi minu¬
itur rectitudo. & in ȩqualitare
maiestas : ut dum rectitudini
rectitudo & magnitudo magni¬
tudini cõparatur. consonanter
sibi altrinsecus respondere appare¬
at quod ad imaginẽ est & ima¬
ginem: sicut imago quoq ni¬
chilominus in utroq respondet
illi cuius imago est. Nempei¬
pse est de quo scm dauid audi¬
sti in psalmis canent̾ẽ. nunc
tas in eo. Ab isto recto & magno
deo habet imago eius ut &i¬
psa recta & magna sit. habet
anima quȩ ad imaginem est.
Sed dico. Nichilne ergo ampliꝰ
habet imago ab anima quȩ
ad imaginem est. quia & huic
magn̾u rectumq assignamus:
Et plurimũ hȩc ad mensuram
accepit. illa ad ȩqualitatem. An
ñ plus hoc: Aduerte & aliud.
Huic utruq aut creatio aut

Expanded text:
quemadmodum nec imago ipsa quemadmodum nec imago ipsa solo vel vacuo nomine vocitatur imago. Habes vero de eo qui imago est, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Ubi tibi utique ejus et in forma Dei innuitur rectitudo, et in aequalitate majestas: ut dum rectitudini rectitudo, et magnitudo magnitudini comparatur, consonanter sibi altrinsecus respondere appareat quod ad imaginem est, et imaginem; sicut imago quoque nihilominus in utroque respondet illi cujus imago est. Nempe ipse est, de quo sanctum David audistis in psalmis canentem, nunc tas in eo . Ab isto recto et magno Deo habet imago ejus, ut et ipsa recta, et magna sit: habet anima, quae ad imaginem est. 3. Sed dico: Nihilne ergo amplius habet imago ab anima quae ad imaginem est, quia et huic magnum rectumque assignamus? Et plurimum. Haec ad mensuram accepit, illa ad aequalitatem. An non plus hoc? Adverte et aliud. Huic utrumque aut creatio, aut
Abbreviated transcription (Latin):
& uerbo: Multũ ꝑ om̃em mo¬
dum. Primo quidem qͦd natu¬
rarũ tanta cognatio est. ut hoc
imago. illa ad imaginem sit.
deinde quod cognationẽ simi¬
litudo testetur. Nempe ñ ad
imaginem tantum. & ad simi¬
litudinẽ facta est. In quo simi¬
lis sit quȩris: Audi de imagi¬
ne prius. Uerbum est. ueritas
est. sapientia ẽ. iustitta. & hȩc
imago. Cuius: Tustitiȩ. sapien¬
tiȩ. ueritatis. Est enĩ imago hȩc
iustitia de iustitia. sapientia de
sapientia. ueritas de ueritate.
quasi de lumine lumen: de dõ
ds̃. Harũ rerum nichil ẽ anima.
qm̃ ñ est imago. Est tam̃ earũ¬
dem capax appetensq. & inde
fortassis ad imaginẽ. Celsa creat᷑a.¬
in capacitate quidem maiestatis.
in appetentia autẽ rectitudiniᷤᷤ
insigne p̃ferens. Legimus quia
ds hominem rectum fecit. qͦd
& magnũ capacitas ut dictum
est ꝓbat. Oportet namq id
quod ad imaginem est cũ ima¬
gine conuenire. & ñ muactiũ
participare nomen imaginis:

Expanded text:
et Verbo? Multum per omnem moet Verbo? Multum per omnem modum. Primo quidem, quod naturarum tanta cognatio est, ut hoc imago, illa ad imaginem sit. Deinde, quod cognationem similitudo testetur. Nempe non ad imaginem tantum, sed ad similitudinem facta est. In quo similis sit quaeris? Audi de imagine prius. Verbum est veritas, est sapientia, est justitia: et haec imago. Cujus? Justitiae, sapientiae et veritatis. Est enim imago haec justitia de justitia, sapientia de sapientia, veritas de veritate, quasi de lumine lumen, de Deo Deus. Harum rerum nihil est anima, quoniam non est imago. Est tamen earumdem capax, appetensque et inde fortassis ad imaginem. Celsa creain capacitate quidem majestatis, in appetentia autem rectitudinis insigne praeferens. Legimus quia Deus hominem rectum fecit , quod et magnum capacitas, ut dictum est, probat. Oportet namque id quod ad imaginem est, cum imagine convenire, et non in vacuum participare nomen imaginis,
Abbreviated transcription (Latin):
inimo ferunt. qͦd
ecce iam ꝑ aliqͦt
dies dum stupori
& ammirationi
sacramenroꝵ inhẽrere delectat: ser¬
mo que ministrauimts aut nullo
fuerit aut exiguo admodũ mora¬
lrum sale condirus. Id quidem p̃¬
ter solitum. Sed ñ quȩ dicta st̃
reuisere licet:Non ꝓcedo. nisi
prius reuoluam omia. Eia dicite
si recordamini. a quonam scriptu¬
rȩ loco cęperit defraudatio hȩe.
ut rursum inde adoriar. Ne¬
um est resarcire dampna immo
dñi. de quo totum p̾sumimus.
Quo itaq repetendũ principio:
An inde. in lectulo meo ꝑ nocteᷤ
Ni fallor inde. Ab hine tantũ
& deinceps cura una fuit mi¬
chi harum allegoriarũ dep̃ssa
& ȩccłiȩ secretas delicias. Igitur
redeamus ad indaganda mora¬
lia. nec enĩ michi poterit esse pi¬
grum: quod uobis cõmodum fu¬
erit. Atq hoc ita congrue fiet.
si quȩ dicta sunt in xp̃o & in
ȩccłia uerbo animȩq eadem ni-¬
chilominus assignemus. S dicit
michi aliquis. Quid tu duo ista
coniungis : Quid enim animȩ

Expanded text:
animo ferunt, quod ecce jam per aliquot dies, dum stupori et admirationi sacramentorum inhaerere delectat, sermo quem ministramus, aut nullo fuerit, aut exiguo admodum moralium sale conditus. Id quidem praeter solitum. Sed num quae dicta sunt, revisere licet? Non procedo, nisi prius revolvam omnia. Eia, dicite, si recordamini, a quonam Scripturae loco coeperit defraudatio haec, ut rursum inde adoriar. Meum est resarcire damna, imo Domini, de quo totum praesumimus. Quo itaque repetendum principio? An inde: In lectulo meo quaesivi Ni fallor, inde. Abhinc tantum et deincps cura una fuit mihi, harum allegoriarum densa sti et Ecclesiae secretas delicias. Igitur redeamus ad indaganda moralia. Nec enim mihi poterit esse pigrum, quod vobis commodum fuerit. Atque hoc ita congrue fiet, si quae dicta sunt in Christo et in Ecclesia, Verbo animaeque eadem nihilominus assignemus. 2. Sed dicit mihi aliquis: Quid tu duo ista conjungis? quid enim animae
Abbreviated transcription (Latin):
iutores enĩ dei sunt. quem &
audiere loquente. qui ñ colligit
mecũ disꝑgit. Sed neq hoc ab re
michi uidebitur. si dixerit quis
ab eis fundatam siue ȩdificatam:
siquidem hoc fecerunt una cũ
illo qui in euangłio loquit᷑. & suꝑ¬
hanc petram ȩdificabo ȩccłiam me¬
am. & quia fundata est supra
firmã petram. Nunc uͦ nichil
horũ loquens sed p̃ter solitum
quidem phibens se inuentam.
cunctari aliquantũ nos facit
atq in suspitionem adducit
latere loco: quod sit diligentiꝰ
intuendum. Uolebam fateor p̃te¬
rire meq subducere huic scru¬
tinio. cui sufficere ñ sentirem.
Cȩterũ reminiscens in quantis
ȩque dubiis & obscuris uobis
quidem sursum corda leuantib
etiam supra spem meã adiutũ
me senserim pudet difficlentiȩ.
& rep̃hendens timorẽ meum:
adorior ñ quidem temere quod
timide refugiebam. Aderit ut
confido solitum adutorrũ. qͦd
si minus : apud beniuolos tamen
auditores. ñ erit ociosum quod

Expanded text:
jutores enim Dei sunt, quem et jutores enim Dei sunt, quem et audiere loquentem: Qui non colligit mecum, dispergit . Sed neque hoc mihi ab re videbitur, si dixerit quis ab eis fundatam sive aedificatam. Siquidem hoc fecerunt una cum illo, qui in Evangeliis loquitur: Et suhanc petram aedificabo Ecclesiam meam ; et: Quia fundata est supra firmam petram . Nunc vero nihil horum loquens, sed praeter solitum quidem perhibens se inventam, cunctari aliquantum nos facit, atque in suspicionem adducit latere loco, quod sit diligentius intuendum. 8. Volebam, fateor, praeterire, meque subducere huic scrutinio, cui sufficere non sentirem. Caeterum reminiscens in quantis aeque dubiis et obscuris, vobis quidem sursum corda levantibus, etiam supra spem meam adjutum me senserim, pudet diffidentiae: et reprehendens timorem meum, adorior non quidem temere, quod timide refugiebam. Aderit, ut confido, solitum adjutorium: quod si minus, apud benevolos tamen auditores non erit otiosum quod
Abbreviated transcription (Latin):
eum quẽ desiderabat ullomͦ ualuit
ꝑuenire. quã sibi occurrerent quoꝵ
magisterio uteretur ad cognoscen¬
dum de dilecto: certe ad discendũ
timorẽ dñi. Secluctori dat manũ
qui dare dissimulat p̾ceptori. Et
qui dimitrit oues in pascua absq
custode. pastor est ñ ouium sed
luporũ. Nunc iam uideamus de
sponsa. quomodo se dicat inuentã.
Michi enim iniuete satis uerbũ
inuentionis posuisse uidet᷑. Nam
ita hoc dicit. acsi uno de locõ ȩccłia
uenerit. Uenit aut̾ẽ ab oriente
& occidente iuxta uerbum dñi.
& a cunctis finib terrȩ. Sed neq
aliquando congregata est in unu
locum. ubi ab apłis seu ab angłis
inueniretur: deducenda uł diri¬
gencla ad illum qũe diligit ani¬
ma eius. Euerit ne prius inuen¬
ta quã collecta: Non: quia nec
erat. Quamobrem si collectam.
si congregatam. si certe qͦd magis
catam a p̃clicatorib se dixisset:
transissem simpliciter. minime
in aliquo cunctabundus. Coad¬

Expanded text:
eum, quem desiderabat, ullo modo valuit eum, quem desiderabat, ullo modo valuit pervenire, quam sibi occurrerent, quorum magisterio uteretur ad cognoscendum de dilecto, certe ad discendum timorem Domini. Seductori dat manum, qui dare dissimulat praeceptori. Et qui dimittit oves in pascua absque custode, pastor est non ovium, sed luporum. 7. Nunc jam videamus de sponsa, quomodo se dicat inventam. Mihi enim insuete satis verbum inventionis posuisse videtur. Nam ita hoc dicit, ac si uno de loco Ecclesia venerit. Venit autem ab Oriente et Occidente, juxta verbum Domini , et a cunctis finibus terrae. Sed neque aliquando congregata est in unum locum, ubi ab apostolis seu ab angelis inveniretur deducenda vel dirigenda ad eum, quem diligit anima sua. Fueritne prius inventa quam collecta? Non; quia nec erat. Quamobrem si collectam, si congregatam, si certe, quod magis catam a praedicatoribus se dixisset, transissem simpliciter, minime in aliquo cunctabundus. Coad
Abbreviated transcription (Latin):
suauitate quiescere: si tamen in¬
ueniat grãm in oculis tanti spon¬
si. ut dignam reputet quȩ ad
hanc ꝑtingat głam: immo ipsi
eam sibi exhibeat ñ habent᷑e ma-¬
culã aut rugã. aut aliqͥd eiusmodi.
Quanti putas esse discriminis.
quaue dignum pęna tantum dĩ
bonum ociosum tenere: Ueru
hoc alias. Nunc uero sponsa que
quȩrebat᷑ minime repperit. &
Aucliant hoc qui sine drice & p̃¬
ceptore uias uitȩ ingredi ñ for¬
midant. ipsi sibi in arte sp̃uali
existentes & discipuli pariter &
magistri. Non sufficit hoc. etiam
coaceruant discipłos sibi. ceci
cduces cȩcorũ. Quã multi ex hoc
a recto tramite ꝑiculosissime
aberiasse comꝑti sunt. Nimirũ
ignorantes astutias sathanȩ &
cogitationes ipsius. factum est
ut qui spũ ceperant carne con¬
sumpmarentur. abducti turpi¬
ter. lapsi dampnabiliter. Uicleant
pinde qui eiusmodi st̃. quomͦ
caute ambulent. & de sponsa ex¬
emplum sumant: quȩ ñ prius ad

Expanded text:
suavitate quiescere, si tamen insuavitate quiescere, si tamen inveniat gratiam in oculis tanti sponsi, ut dignam reputet, quae ad hanc pertingat gloriam; imo ipse eam sibi exhibeat non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi. Quanti putas esse discriminis, quave dignum poena, tantum Dei donum otiosum tenere? Verum hoc alias. 6. Nunc vero sponsa quem quaerebat, minime reperit; et Audiant hoc, qui sine duce et praeceptore vias vitae ingredi non formidant; ipsi sibi in arte spirituali existentes et discipuli pariter et magistri. Non sufficit hoc: etiam coacervant discipulos sibi, caeci duces caecorum. Quam multi ex hoc a recto tramite periculosissime aberrasse comperti sunt! Nimirum ignorantes astutias Satanae et cogitationes ipsius, factum est ut qui spiritu coeperant, carne consummarentur, abducti turpiter, lapsi damnabiliter. Videant proinde qui ejusmodi sunt, quomodo caute ambulent, et de sponsa exemplum sumant, quae non prius ad
Abbreviated transcription (Latin):
pe qui in hoc ipsum excitauerat
ut se quęreret: & dederat illi
cor ad precepta & legem uitȩ
& disciplinȩ. dum modo esset
qui instrueret & doceret uiam
prudentiȩ. Et misit in occur¬
sum eius plantatores & rigato¬
res qui eam enutrirent & con¬
firmarent in om̃i certitudine
ueritatis. hoc est indicarent illi
certamq redderent de dilecto
quia ueritas est. quã quęrit &
quã uere diligit anima eius.
Et reuera quis fidus uerusue
animȩ amor. nisi utiq is quo
ueritas adamatur : Rationis sũ
compos. ueritatis sum capax:
sed utinam ñ forem. si amor ueri
defuerit. Hoꝵ quippe ramorũ
is fructus est. & ego racdix. Non
sum securus a securi. si absq eo
inueniar. In illo nimiru naturȩ
munere illud diuinȩ imaginis
enitere insigne haut dubium
est. ex quo cȩteris presto animã¬
tib. Inde est quod audet ani¬
ma mea ad dulces castosq assur¬
gere ueritatis amplexus. & sic in
amore ipsius tota securitate ac

Expanded text:
pe qui in hoc ipsum excitaverat eam pe qui in hoc ipsum excitaverat eam ut se quaereret, et dederat illi cor ad praecepta, et legem vitae et disciplinae, dummodo esset qui instrueret et doceret viam prudentiae. Et misit in occursum ejus plantatores et rigatores, qui eam enutrirent, et confirmarent in omni certitudine veritatis, hoc est, indicarent illi certamque redderent de dilecto; quia veritas est quam quaerit, et quam vere diligit anima ejus. Et revera quis fidus verusve animae amor, nisi utique is, quo veritas adamatur? Rationis sum compos, veritatis sum capax; sed utinam non forem, si amor veri defuerit. Horum quippe ramorum is fructus est, et ego radix. Non sum securus a securi, si absque eo inveniar. In illo nimirum 1540 naturae munere illud divinae imaginis enitere insigne haud dubium est, ex quo caeteris praestet animantibus. Inde est quod audet anima mea ad dulces castosque assurgere veritatis amplexus, et sic in amore ipsius tota securitate ac
Abbreviated transcription (Latin):
ingiles tui sp̃s & animȩ iustoꝵ.
Non errat qui te ab utrisq in¬
uentam spiritib senserit. ab
utrisq pariter custodiri. Et ẽ
huius sollicitudinis ratio quibq
sua. his quidem quod sine te
ñ consumment᷑. illis uero qͦd
nisi de te ad sui plenitudinem
minime restaurentur. Nam qͥs
nesciat sathana cadente de cȩlo
& eits complicib. numerũ suꝑ¬
nȩ multitudinis parte ñ modi¬
ca imminutũ: De te itaq om¬
nẽ consummationẽ expectant.
alii numeri: alii desiderii sui.
Agnosce ꝓinde uocem in psal¬
mo tuam. me expectant iusti
donec retribuas michi. Et ad¬
uertendum quod ñ ista illos. s
illi istam potius inuenisse refe¬
runtur : utq ego suspicor ad hoc
ipsum studum destinati. Nam
quomꝰ p̾dicabunt. nisi mittant᷑.
Deniq habes loquente in euan¬
geliis. Ite. ecce ego mitto uos. Et.
Ite. p̾dicate euangłm om̃i crea¬
turȩ. Ita est. illa querebat spon¬
sum & sponsum ñ latebat. nem¬

Expanded text:
vigiles tui spiritus et animae justorum. vigiles tui spiritus et animae justorum. Non errant qui te ab utrisque inventam spiritibus senserint, ab utrisque pariter custodiri. Et est hujus sollicitudinis ratio quibusque sua: his quidem, quod sine te non consummentur; illis vero, quod nisi de te ad sui plenitudinem minime restaurentur. Nam quis nesciat, Satana cadente de coelo et ejus complicibus, numerum supernae multitudinis parte non modica imminutum? De te itaque omnes consummationem exspectant, alii numeri, alii desiderii sui. Agnosce proinde vocem in psalmo: Me exspectant justi, donec retribuas mihi . 5. Et advertendum, quod non ista illos, sed illi istam potius invenisse referuntur, utque ego suspicor ad hoc ipsum studio destinati. Nam quomodo praedicabunt, nisi mittantur? Denique habes loquentem in Evangeliis: Ite, ecce ego mitto vos ; et: Ite, praedicate Evangelium omni creaturae . Ita est. Illa quaerebat sponsum, et sponsum non latebat. Nem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. At quis me ꝓhibeat itidem
& de istis sentire. qui potentia
quidem minime iam ipsis angłis
impares sunt. affectu autem &
miscłia eo nobis forsan germani¬
ores existunt. quo natura coniun¬
ctiores: Iunge & tolerantiã earũ¬
dem passionum ac miseriarum.
in quib nos ꝓ tempore adhuc
uersamur: nichilne amplius
miserationis ꝓ nobis uel sollici¬
tudinis oꝑabitur in montib scĩs.
quod & se transisse ꝑ eas procul
dubio meminerunt: Nonne
illa ipsoꝵ uox est. transiuimus
ꝑ ignem & aqũa. & eduxisti noᷤ
in refrigerium. Quid: Ipsi tran¬
sierunt. & nos mͦ mediis ignib
uel fluctib derelinquent: nec sal¬
te manũ porrigere dignabunt᷑
ꝑiclitantib filiis: Non est ita.
Bene tect̃ agitur o mater ȩcclesia.
bene tecum agitur in loco ꝑegri¬
nationis tuȩ : de cȩlo & de terra
ueniet arecilium tibi. Qui custo¬
diunt te. ñ dormitant neq dor¬
miunt. Custodes tui angeli scĩ.

Expanded text:
ritus . At quis me prohibeat itidem ritus . At quis me prohibeat itidem et de istis sentire, qui potentia quidem minime jam ipsis angelis impares sunt, affectu autem et misericordia eo nobis forsitan germaniores existunt, quo natura conjunctiores? Junge et tolerantiam earumdem passionum et miseriarum, in quibus nos pro tempore adhuc versamur. Nihilne amplius miserationis pro nobis vel sollicitudinis operabitur in mentibus sanctis, quod et se transisse per eas procul dubio meminerunt? Nonne illa ipsorum vox est: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium? Quid? ipsi transierunt, et nos in mediis ignibus vel fluctibus derelinquent, nec saltem manum porrigere dignabuntur periclitantibus filiis? Non est ita. Bene tecum agitur, o mater Ecclesia, bene tecum agitur in loco peregrinationis tuae: de coelo et de terra venit auxilium tibi. Qui custodiunt te, non dormitant, neque dormiunt. Custodes tui angeli sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
se inuentã phibet sponsa. Nem
sunt qui custodiunt ciuitatẽ.
id est eam ipsam quã inuenert
ȩccłam: eoq uigilantius quo nc̃
temporis grauius ꝑiclitantem
conspiciunt a malo utiq dome¬
stico & intestino. sicut scriptũ
est. & inimici hominis domestici
eius. Neq enĩ pro qua usq ad
sanguinem restiterunt suo de¬
relinquunt patrocinio destitu¬
tam. & ꝓregunt & custodiunt
eam die ac nocte: hoc est in ui¬
ta & in morte sua. Et si p̾ciosa
ñ ambigo ego qumn etiam tantõ
in morte potentiuis id agant.
quanto in ipsa amplius confortatꝰ
est principatus eoꝵ. Sic ista asseriᷤ
ait aliquis. acsi oculis tuis uideris
ea. Sunt autẽ ab humanis seclu¬
sa aspectib. Cui ego. Si tu tuoꝵ
oculoꝵ testimonium fidele putas.
testimoniũ dei maius est. Rit uͦ.
Suꝑ muros tuos ihrłm constitu
custodes. tota die & tota nocte in
ꝑpetuum ñ tacebunt. Sed de
angelis inquis id dictum. Non
abnuo. om̃s sunt amministratorii

Expanded text:
se inventam perhibet sponsa? Nempse inventam perhibet sponsa? Nempsunt qui custodiunt civitatem, id est eam ipsam quam invenerunt. Ecclesiam, eoque vigilantius, quo nunc temporis gravius periclitantem conspiciunt, a malo utique domestico et intestino, sicut scriptum est: Et inimici hominis domestici ejus . Neque enim pro qua usque ad sanguinem restiterunt, suo derelinquunt patrocinio destitutam, sed protegunt et custodiunt eam die ac nocte, hoc est, in vita et in morte sua. Et si pretiosam ejus , non ambigo ego quin etiam tanto in morte potentius id agant, quanto in ipsa amplius confortatus est principatus eorum . 4. Sic ista asseria, ait quis, ac si oculis tuis videris ea; sunt autem ab humanis seclusa conspectibus. Cui ego: Si tu tuorum oculorum testimonium fidele putas, testimonium Dei majus est. Ait vero: Super muros tuos, Jerusalem, constitui custodes: tota die et tota nocte, in perpetuum non tacebunt . Sed de angelis, inquis, id dictum est. Non abnuo: omnes sunt administratorii
Abbreviated transcription (Latin):
facerent. Ppterea relinquamus
istos. ñ inuentores sponsȩ sed
uenditores : & inquiramus
potius illos a quib sponsa se
inuentam loquitur. Et quidẽ
illoꝵ isti sortiti sunt minist̾ĩi
locum. sed ñ zelum. Successo¬
res om̃s cuprunt esse. imitato¬
res pauci. Outinã tam uigiles
reperirentur ad curam. quam
alacres currunt ad cathedĩa.
Uigilarent utiq sollite seruan¬
tes ab illis inuenta. sibi creditã.
Immo uero eiugilarent pro se¬
metipsis. nec sinerent de se dici.
Amici mei & ꝓximi mei. aduer¬
sum me appropinquauerunt
& steterunt. Iusta om̃ino que¬
rimonia. nec ad ullam iustius
Parum est nr̃is uigilibus quod
ñ seruant nos. nisi & ꝑdant.
Alto quippe dimersi obliuionis
sompno. ad nullum dñicȩ com¬
minationis tonitruũ exꝑgiscun¬
tur: ut uel suum ipsoꝵ ꝑiculũ
ex pauescant. Inde est ut ñ parcait
suis qui nͣ parcunt sibi. ꝑimen¬
tes pariter & ꝑeuntes. Sedenim
quinam illi sunt uigiles. a quib

Expanded text:
facerent. Propterea relinquamus facerent. Propterea relinquamus istos, non inventores sponsae, sed venditores; et inquiramus potius illios, a quibus sponsa se inventam loquitur. Et quidem illorum isti sortiti sunt ministerii locum, sed non zelum. Successores omnes cupiunt esse, imitatores pauci. O utinam tam vigiles reperirentur ad curam, quam alacres currunt ad cathedram! Vigilarent utique, sollicite servantes ab illis inventam, sibi creditam. Imo vero evigilarent pro semetipsis, nec sinerent de se dici: Amici mei et proximi mei adversum me appropinquaverunt et steterunt . Justa omnino querimonia, nec ad ullam justius,Parum est nostris vigilibus quod non servant nos, nisi et perdant. Alto quippe demersi oblivionis somno, ad nullum Dominicae comminationis tonitruum expergiscuntur, ut vel suum ipsorum periculum expavescant. Inde est ut non parcant suis, qui non parcunt sibi, perimentes pariter et pereuntes. 3. Sed enim quinam illi sunt vigiles, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ñ est hoc tempore ornare
sponsã s spoliare. ñ est custo¬
dire sed ꝑdere. ñ est defendere
sed exponere. ñ est instruere s
ꝓstituere. ñ est pascere gregem
sed mactare & deuorare. dicen¬
te de illis dño: qui deuorant
plebem meam ut cibũ panis.
& comederunt iacob & locum
enis desolauerunt. Et in alio
ꝓpheta. peccata popłi mei come¬
dent. Quasi dicat. Peccatoꝵ p̃cia
exigunt. & peccantib debitam
sollicitudinẽ ñ impendunt.
Oũe dabis michi de numero
p̃positorũ qui ñ plus inuigilet
subditoꝵ uacuandis marsupi¬
is. qua uitiis extirpandis: Ubi
qui orando flectat iram. qui ꝓ̃¬
dicet annũ placabilem dño. Le¬
iora loquimur. grauiora grattiꝰ
manet iudicium. Sine causa
tamen uel his uel illis immo¬
raremur. quia ñ auchunt noᷤ.
Sed & si litteris istis forsitan
mandentur ista quȩ dicimus
dedignabuntur legere. aut si
forte legerint michi indigna¬
buntur : qũauis rectius sibi hoc

Expanded text:
hoc non est hoc tempore ornare hoc non est hoc tempore ornare sponsam, sed spoliare; non est custodire, sed perdere; non est defendere, sed exponere; non est instituere, sed prostituere; non est pascere gregem, sed mactare et devorare, dicente de illis Domino: Qui devorant plebem meam, ut cibum panis ; et: Quia comederunt Jacob, et locum ejus desolaverunt , et in alio propheta: Peccata populi mei comedent ; quasi dicat: Peccatorum pretia exigunt, et peccantibus debitam sollicitudinem non impendunt. Quem dabis mihi de numero praepositorum, qui non plus invigilet subditorum vacuandis marsupiis, quam vitiis extirpandis? ubi qui orando flectat iram; qui praedicet annum placabilem Domino? Leviora loquimur; graviora gravius manet judicium. 2. Sine causa tamen vel his, vel illis immoramur, quia non audiunt nos. Sed etsi litteris forsitan mandentur ista quae dicimus, dedignabuntur legere; aut si forte legerint, mihi indignabuntur, quamvis rectius sibi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ia expediti sumus.
Diximus hesterno
sermone quales in
uia hac qua am¬
bulamus uellemꝰ
habere duces. non
quales habemus. Longe dissimi¬
les exꝑimur. Non om̃s sunt ami¬
ci sponsi. quos hodie sponse hĩc
inde assistere cernis: & qui ut
uulgo aiunt. eã qͣsi ad dextrare
uidentur. Pauci adinodũ st̃.
qui ñ quȩ sua sunt quęrant.
ex om̃ib caris eius. Diligunt
munera. nec possunt pariter
diligere xp̃m: quia manus de¬
derunt mamonȩ. Intuere qͦ¬
modo incedunt nitidi & orna¬
ti. circuamicti uarietatib: tan¬
quã sponsa ꝓcedens de thalamo
suo. Nonne si quẽpiam taliũ
repente eminus ꝓcedentem
aspexeris. sponsam᷑ potius puta¬
bis quã sponsȩ custodem. Un¬
de uero hanc illis exuberare
existimas rerũ affluentiã. ue¬
stum splendorẽ. mensarum
luxuriem. congeriem uasorum
argenteoꝵ & aureoꝵ. nisi de
bonis sponse : Inde est. quod
illa pauꝑ & mops & nuda re¬
linquitur. facie miseranda. in¬
culta. hispida. ex sangui. ꝓpter

Expanded text:
ia expediti sumus! Diximus hesterno sermone, quales in via hac qua ambulamus, vellemus habere duces, non quales habemus. Longe dissimiles experimur. Non omnes sunt amici spousi, quos hodie sponsae hinc inde assistere cernis, et qui, ut vulgo aiunt, eam quasi addextrare videntur. Pauci admodum sunt, qui non quae sunt quaerant, ex omnibus charis ejus. Diligunt numera, nec possunt pariter diligere Christum; quia manus dederunt mammonae. Intuere quomodo incedunt nitidi et ornati, circumamicti varictatibus, tanquam sponsa procedens de thalamo suo. Nonne si quempiam talium repente eminus procedentem aspexeris, sponsam potius putabis, quam sponsae custodem? Unde vero hanc illis exubere existimas rerum affluentiam, vestium splendorem, mensarum luxuriem, congeriem vasorum argenteorum et aureorum, nisi de bonis sponsae? Inde est quod illa pauper, et inops, et nuda relinquitur, facie miseranda, inculta, bispida, exsangui. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
interdictũ transcribere & lecti¬
tare feruntur. contentiosius ꝑ¬
sistentes sequi epm̃ in quo ipse
ñ stetit : & erroris quã correctio¬
nis magistrum habere malenteᷤᷤ.
Non solum autẽ. sed & ꝓpter
uos occasione accepta de differen¬
tia imaginis & animȩ quȩ ad
imaginem facta est. oꝑe p̃cium
credidi excursum hunc facere.
ut si qui forte ex aquis furtiuis
quȩ dulciores uident᷑ aliquando
aliquid biberint : sumpto anti-¬
doto euomant illud. & purga¬
to mentis stomacho ad id quod
scdłm ꝓmissionem nram dicendũ
de similitudine suꝑest acceden¬
tes: puriora iam in gaudio ñ de
nr̃is hauriant sed de fontib sal¬

Expanded text:
interdictum, transcribere et lectiinterdictum, transcribere et lectitare feruntur, contentiosius persistentes sequi episcopum, in quo ipse non stetit, et erroris quam correctionis magistrum habere malentes. Non solum autem sed et propter vos, occasione accepta de differentia imaginis et animae, quae ad imaginem facta est, operae pretium credidi excursum hunc facere: ut si qui forte ex aquis furtivis, quae dulciores videntur , aliquando aliquid biberint, sumpto antidoto, evomant illud, et purgato mentis stomacho, ad id quod secundum promissionem nostram dicendum de similitudine superest accedentes, puriora jam in gaudio non de nostris hauriant, sed de fontibus Sal
Abbreviated transcription (Latin):
Pr
ritas unius dei : immo una ue¬
ritas unus ds̃. ñ patitur serui¬
tum atq culturam creatoris
creaturȩq coniungi. Bonts cor¬
rector qui ueracissime de ueri¬
tate loqueretur. qui pie catho¬
liceq sentiret de uera & mera
diuina simplicitate substantię:
in qua nichil esse possit quod
ipsa ñ sit. & ipsa ds̃. Qũãquã
manifestius in nonnullis aliis
locis a rectitudine fidei lib̃ ille
prefati epi uisus est discrepare.
quoꝵ uerbi causa adhuc unu
pono. Nam dicente auctore cũ
tiam. nr comm̾tator intulit
ñ quȩ est sed qua est. qͦd absit
ut assentiat catholica. esse ui¬
delicet substantiam uł aliquã
om̃ino rem qua dẽ sit. & quȩ
ñ sit ds̃. Sed hȩc minime iam
contra ipsum loquimur. qͥppe
qui in eodem conuentu sen¬
tentiȩ ep̃oꝵ humiliter acquia¬
escens tam hoc quã cȩ̨t̾a digna
rep̃hensione iuenta ꝓprio ore
dampnauit : sed ꝓpter eos qui
adhuc librũ illum contra apo¬
stolicũ utiq ꝓmulgatum ibidẽ

Expanded text:
r ritas unius Dei, imo una veritas unus Deus non patitur servitium atque culturam creatoris creaturaeque conjungi. » Bonus corrector, qui veracissime de veritate loqueretur, qui pie catholiceque sentiret de vera et mera divinae simplicitate substantiae, in qua nihil esse possit, quod ipsa non sit, et ipsa Deus. Quanquam manifestius in nonnullis locis aliis a rectitudine fidei liber ille praefati episcopi visus est discrepare; quorum, verbi causa, adhuc unum pono. Nam dicente auctore, « Ctiam: » noster commentator intulit, « Non quae est, sed qua est. » Quod absit, ut assentiat catholica Ecclesia, esse videlicet substantiam, vel aliquam omnino rem qua Deus sit, et quae non sit Deus! 9. Sed haec minime jam contra ipsum loquimur; quippe qui in eodem conventu sententiae episcoporum humiliter acquiescens, tam haec quam caetera digna reprehensione inventa proprio ore damnavit; sed propter eos qui adhuc librum illum, contra apostolicum utique promulgatum ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
sed ego tutius michi arbittor fi¬
dem accõmodare uobis qͥ man¬
ducastis & bibistis cũ eo postqũa
resurrexit a mortuis. Et hoc
dictum sit de eo quii sponsa
sciscitata est a uigilib. Si quomi¬
nus. subplebitur sermone alio.
Nunc autẽ ex hoc uel maxime
liquet p̾uentam fuisse a sp̃u sco̾.
ab his uero qui custochunt crui¬
tatẽ inuentam comꝑtamq qͦd
uere ipsa sit quã p̃sciuit & p̃¬
destinauit ante scła ds̃ : p̃para¬
uitq dilecto filio suo delicias
sempiternas in scłi̾s ȩternis. ut
sit scã & immaculata in con¬
spectu eius: germinans sicut
lilium & florens ante dñm in¬
ȩternum patrem dñi mei rãu
xp̃i sponsi ȩccłiȩ. qui est super
omnia ds̃ benedictus in scła.

Expanded text:
sed ego tutius mihi arbitror fised ego tutius mihi arbitror fidem accommodare vobis, qui manducastis et bibistis cum eo, postquam resurrexit a mortuis. Et hoc dictum sit de eo, quod sponsa sciscitata est a vigilibus. Si quo minus, supplebitur sermone alio. Nunc autem ex hoc vel maxime liquet praeventam fuisse a Spiritu sancto; ab his vero qui custodiunt civitatem inventam compertamque, quod vere ipsa sit quam praescivit et praedestinavit ante saecula Deus, praeparavitque dilecto Filio suo delicias sempiternas in saeculis aeternis, ut sit sancta et immaculata in conspectu ejus, germinans sicut lilium, et florens in aeternum ante Dominum Patrem Domini mei Jesu Christi, sponsi Ecclesiae, qui est super omnia Deus benedictus in saecula.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̃paratio fuit: Et andreas
symonẽ frẽm suum nichilo¬
minus inuenisse refertur. sed
p̃uisum ęque a dño atq presci¬
tũ ut uocaretur cephas quasi
fortis in fide. Legimus de maria.
quod inuenta fuerit in utero
habens de sp̃u scõ. Existimo au¬
tẽ simile quid habere in hac
parte sponsam dñi matri ipsiꝰ.
Nisi enim & ipsa inuenta esset
habens de sp̃u scõ. nequaqũa ab
inuentorib suis tam familiarit᷑
requisisset de eo cuius sp̃s ẽ ille.
Non sustinuit ut illi affarentut¬
ad quod uenissent. ipsa locuta est.
& quidem ex abundantia cordis.
Num quẽ diligit anima mea ui¬
distis: Sciebat quia beati ocult qͥ
uidissent. & admirans eos qui
uiderant aiebat. Num uos estis
quib uidere donatum est. quem
tot reges & ꝓphetȩ uoluerunt
uidere. & ñ uiderunt: Num
uos estis qui meruistis m̾ carne
aspicere sapientiam. in corporȩ
ueritatem. in homine dm̃. Pul¬
ti dicunt ecce hic est & eoce illic.

Expanded text:
non praeparatio fuit? Et Andreas non praeparatio fuit? Et Andreas Simonem fratrem suum nihilominus invenisse refertur, sed praevisum aeque a Domino atque praescitum, ut vocaretur Cephas, quasi fortis in fide . 8. Legimus de Maria quod inventa fuerit in utero habens de Spiritu sancto . Existimo autem simile quid habere in hac parte sponsam Domini matri ipsius. Nisi enim et ipsa inventa esset habens de Spiritu sancto, nequaquam ab inventoribus suis tam familiariter requisisset de eo, cujus Spiritus est ille. Non sustinuit ut illi effarentuad quid venissent; ipsa locuta est, et quidem ex abundantia cordis: Num quem diligit anima mea vidistis? Sciebat quia beati oculi qui vidissent, et admirans eos qui viderant, aiebat: Num vos estis, quibus videre donatum est, quem tot reges et prophetae voluerunt videre, et non viderunt? Num vos estis qui meruistis in carne aspicere Sapientiam, in corpore Veritatem, in homine Deum? Multi dicunt, Ecce hic est, et ecce illic:
Abbreviated transcription (Latin):
quęrent sed sp̃onsi grãm. qm̃
sponsi amici sunt. Et ꝓ hac
ñ multũ apud illam labora¬
bunt : aclest. iamq illum tota
deuotione requirit : in tantu
p̾parata est uoluntas erus a dño.
Deniq necdũ illis quicqũa lo¬
quentib interrogat de dilecto.
& p̾uenit p̃dicatores suos: p̃uen¬
ta ipsa ꝑcunctans & dicens. Num
quem diligit anima mea uidistiꝰ:
Bene ꝓinde se inuentã ꝑhibuit
ab his qui custodiunt quitate.
quȩ a dño ciuitatis p̾cognitam
iam se nouerat & p̾uientam: qua¬
tinus illi talem eam inuentrest
ñ facerent. Sed a petro corneliꝰ.
& paulus ab annania inuenti
sunt. nam ambo p̾uenti a dño
erant & p̃parati. Quid saulo
me uis facere: Nec minus corne¬
lius. qui elemosinis & orationib
suis dño quidem eas sibi inspĩ¬
rante ꝓmeruit ꝑuenire ad
fidem. Inuenit quoq philippꝰ
nathanaelem. sed prius dñs
illum cũ esset sub ficu iam
uiderat. Quȩ dñi uisio. nunqͥd

Expanded text:
quaerent, sed sponsi gloriam, quoniam quaerent, sed sponsi gloriam, quoniam sponsi amici sunt. Et pro hac non multum apud illam laborabunt: adest, jamque illum tota devotione requirit; 1543 in tantum praeparata est voluntas ejus a Domino. 7. Denique necdum illis  alquentibus interrogat de dilecto, et praevenit praedicatores suos praeventa ipsa, percunctans et dicens: Num quem diligit anima mea vidistis? Bene proinde se inventam perhibuit ab his qui custodiunt civitatem, quae a Domino civitatis praecognitam jam se noverat et praeventam, quatenus illi talem eam invenirent, non facerent. Sic a Petro Cornelius, et Paulus ab Anania inventi sunt, nam ambo praeventi a Domino erant et praeparati. Quid Saulo , quid me vis facere? Nec minus Cornelius, qui eleemosynis et orationibus suis, Domino quidem eas sibi inspirante, promeruit pervenire ad fidem . Invenit quoque Philippus Nathanaelem; sed prius Dominus illum, cum esset sub ficu, jam viderat: quae Domini visio, nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
quã ab ȩterno p̃sciuit. qu̾a elegit.
quã dilexit. qtĩa condidit. tatio¬
nis ñ erat ab eodem ꝑhiberi inuen¬
tam: p̃paratam tamen ab ipso ut
inueniretur fidenter dixerim.
Nam qui uidit testimoniũ ꝑhi¬
buit. & scimus quia uerum est
testimoniũ eius. Uidi inquit ci¬
uitatem scãm iherłm nouã de
scendentem de cȩlo. a deo parat᷑a :
tanqu̾a sponsam ornat᷑a utro suo.
Isq e iugilib unus. qui custodi¬
unt quitatem. Sed audi ipsum.
eius p̾parationem ueluti digito
eam demonstrantẽ uigilib: sed
sub tropo altero. Leuate octilos
ur̃os ait & uidete regiones. qͥ a
albȩ sunt iam: id est p̾paratę
ad messem. Ex hoc pat̾familias
oparios inuitat ad opus. qndo
iam senserit sic omĩa p̾parata
ut absq multo suo ipsoꝵ labore
głari & dicere queant. qm̃ co¬
achutores dei sumus. Quid enĩ
facturi sunt: Nempe sponsam
quęsituri. inuentȩq indicatu¬
ri de dilecto. Non enim suam

Expanded text:
quam ab aeterno praescivit, quam elegit, quam ab aeterno praescivit, quam elegit, quam dilexit, quam condidit, rationis non erat ab eodem perhiberi inventam. Praeparatam tamen ab ipso ut inveniretur, fidenter dixerim. Nam, qui vidit, testimonium perhibuit: et scimus quia verum est testimonium ejus . Vidi, inquit, civitatem sascendentem de coelo, a Deo paratam tanquam sponsam ornatam viro suo : isque e vigilibus unus, qui custodiunt civitatem. Sed audi ipsum ejus praeparatorem, veluti digito eam demonstrantem vigilibus, sed sub tropo altero. Levate oculos vestros, ait, et videte regiones, quia albae sunt jam, id est praeparatae, ad messem . Ex hoc paterfamilias operarios invitat ad opus, quando jam senserit sic omnia praeparata, ut absque multo suo ipsorum labore gloriari et dicere queant, quoniam coadjutores Dei sumus . Quid enim facturi sunt? Nempe sponsam quaesituri, inventaeque indicaturi de dilecto. Non enim suam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i facilitate conuerti: concur¬
rere in unitatem fidei trib &
linguas. atq in unam colligi
matrẽ catholicam terminos t̾re :
cognouerunt de diuitiis gr̃e
quȩ a scłis abscondite teneban¬
tur in abdito p̾destinationis
eterne. & gauisi sunt eam se
inuenisse: quã ante scła dñs ele¬
gerat in sponsam sibi. Ex quo
ut opinor clarum fit ñ ociosũ
esse quod se inuentam ab his
sponsa testata est. sed ꝓpterea
quod se ab ipsis collectam agno¬
sceret ñ electam. comꝑtam ñ
conuersam. Ei nempe asscri-¬
benda cuiusq conuersio est.
cui dicere necesse habent uni¬
uersi illud de psalmo. conuer¬
te nos ds̃ salutaris nr̃: sed non
similiter illi fortasse inuentio
congruat. Immo uero ita est.
Non est inuenire dño secd preue¬
lure. & inuentionem p̾uentio
excludit. Deniq quid inueniat.
qui rachil ungũa non notut :
Nouuit dñs qui sunt eiꝰ ait qͥdam.
Ipse uero quid: Ego scio ait. qͦs
elegerim a principio. Plane

Expanded text:
omni facilitate converti, concuromni facilitate converti, concurrere in unitatem fidei tribus et linguas, atque in unam colligi matrem catholicam terminos terrae; cognoverunt de divitiis gratiae, quae a saeculis absconditae tenebantur in abdito praedestinationis aeternae, et gavisi sunt eam se invenisse, quam ante saecula Dominus elegerat in sponsam sibi. 6. Ex quo, ut opinor, clarum fit non otiosum esse, quod se inventam ab his sponsa testata est; sed propterea quod se ab ipsis collectam agnosceret, non electam; compertam, non conversam. Ei nempe ascribenda cujusque conversio est, cui dicere necesse habent universi illud de psalmo: Converte nos, Deus, salutaris noster . Sed non aeque illi fortassis inventioonis. Imo vero sic est. Non est invenire Domino, sed praevenire, et inventionem praeventio excludit. Denique quid inveniat, qui nihil unquam non novit? Novit Dominus qui sunt ejus, ait quidam . Ipse vero quid? Ego scio, ait, quos elegerim a principio . Plane