comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ples illustus qͣi exmiuitis cedius extieuit. et intuores itidi¬
te sua iamos expaudit. Quemi sid̃m utrumq hoiem ms¬
tiplic uaturalium gr̃a bonorum bonitas ext̾uit duiuiti. ut in iiiste¬
tium magium. uas inderet᷑ exisum. et ex nat᷑e bñfituis futius p̾di¬
ceret̾ autistes. Nam ẜmone iocuudus erat et modestus. Quem blc̃i
dumi tomitem pin umenes. gratum senes metirent᷑. protenis fid e¬
legantiam mongeratus ad exemplum. puidens aid sapientia. faicie
uneuilem ueuustatem p̾ferebat. et urilem giauitetem. Postc̃r uo¬

Expanded text:
icis cedrus excrevit, et majores radice sua ramos expandit. Quem secundum utrumque hominem multiplici naturalium gratia bonorum bonitas ditavit divina, ut in ministerium magnum vas videretur excisum, et ex naturae beneficiis futurus praediceretur antistes. Nam sermone jucundus erat et modestus, quem blandum pueri, comem juvenes, gratum senes mirarentur. Procerus ad elegantiam, morigeratus ad exemplum, prudens ad sapientiam, facie juvenilem venustatem praeferebat, et virilem gravitatem. Postqu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rela ꝯuersatꝰ. post ãnũ spõte professus. tuc̃ pͥͫ sclar
ueste ⁊eiecta religioĩs hĩtũ suscepisti. O insensate
puer quis te fascnauir nõ soluẽ uora na. q̃ distĩrerũt
labia tua. An nõ ul ex ore mo iusa ficaberis ul ex ore tuo
ꝯdenmaberis: Niud de parẽtis uoro solliarꝰ es negligẽs
tui. ꝯex ore tuo nõ illiꝯ hẽas iudicari. moꝵ nõ illiꝯ uora
labioꝵ exigẽdꝯ sis. Et quid nbi frustra quispiã blandir
seõ inquit mutẽs manũ suã ad arat ⁊ respiciẽs retro.
aprꝯ ẽ regno dei. Nũquid ⁊ hͦ ꝑ suadebt̃ nõ eẽ retro respice
qui dicũt tibi euge euge: Filiole site lacrauerĩ paõres
blãdimẽta. adulas mb claude aures te ĩterroga de re
qr in te meliꝰ nosti qͣ aliꝯ. Attende cor tuũ discute

Expanded text:
querela conversatus, post annum sponte professus; tunc primum saeculari veste rejecta, religionis habitum suscepisti . 9. O insensate puer! quis te fascinavit non solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua? Annon vel ex ore tuo justificaberis, vel ex ore tuo condemnaberis? Quid de parentis voto sollicitus es, negligens tui; cum ex ore tuo, non illius, habeas judicari; tuorum, non illius, vota labiorum exigendus sis? Et quid tibi 5 frustra quispiam blanditur o, inquit, mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Nunquid et hoc persuadebunt non esse retro respicere, qui dicunt tibi: Euge, euge? Filiole, si te lactaverint peccatores, blandimenta, adulationibus claude aures, te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius. Attende cor tuum, discute
Abbreviated transcription (Latin):
tatidimus. Hec autem om̃na uote iugnbu
Respondenta autẽ abbate saucto: Nunqnia¬
non ĩ illam gliañi redixe uelles: et restitui
m gradum priftinũ. Aaosum uoce nutata
et miro modo cachinnans: hoci inquit
taptatum efst. Et inchil uitia locuatus.
opante altentiũs uiro dei nequis /mis ille
uran abtessit: et mulier sibi  reddit saĩ ͭ¬
quãtas potuit grãs egit Reuentĩdata¬

Expanded text:
cecidimus. » Haec autem omnia voce lugubri cecidimus. » Haec autem omnia voce lugubri Respondente autem Abbate sancto: « Nunquid in illam redire gloriam velles, et restitui in gradum pristinum? » Rursum voce mutata, et miro modo cachinnans: « Hoc, inquit, tardatum est. » Et nihil ultra locutus. Orante autem attentius Viro Dei, nequissimus ille victus abscessit, et mulier sibi reddita quantas potuit gratias egit. Revertit
Abbreviated transcription (Latin):
dare sco. et pmitias oꝑationũ uirtꝰ u̾tuti
eius ascribi. At uero sanctꝰ syrus ad
hospitẽ suũ remuisit negotimi: nec ĩ eccliã
sua quippiã deferens. Intactũ opꝰ ⁊ educi
uoluit ad abbatẽ. Reducõ it̃r mulier ad
abbatis hospitiũ: garriente ꝑos etꝰ diabolo
et dicẽte. Non me syrulus eiciẽt: nõ me¬
expellet bernardimus Adhͭ seruꝰ dei respõ-¬
dit. Nec syrus te eiciẽt nec bernardus:¬
pro salutate mulieris dno supplicabat.
Tum uero spũs nequã uo uelut priori
Improbitate mutata. quã libens in quit
ad abhac. canicula egrederer grauiter
molestatus in ea: quã libens egrederer:
sed nõ possuni. dut errogatꝰ causã: qu
necdum uult magnꝰ dñs ait. Cui scũs.
Et quis est magnꝰ doꝰ: Et ille. Ihesꝰ
nazarenus. Adquem rursum uir dei. unde
eium ihesum noͣsti: aut si unꝙͣ̃ uidisti enuir̃¬
Cui ille. In gloria. Et tu inquit in gloria
inde existiᵈ. Cum lucifẽro inquit amieto

Expanded text:
dare Martyri, et primitias operationum virtuti dare Martyri, et primitias operationum virtuti ejus ascribi. At vero sanctus Syrus ad hospitem suum remisit negotium, nec in ecclesia sua quidpiam sibi deferens, intactum opus reduci voluit ad Abbatem. Reducitur igitur mulier ad Abbatis hospitium, garriente per os ejus diabolo, et dicente: « Non me Syrulus ejiciet, non expellet Bernardulus. » Ad haec servus Dei respondit: « Nec Syrus, nec te Bernarduspro salute mulieris Domino supplicabat. Tum vero spiritus nequam, velut priori improbitate mutata: « Quam libens, inquit, egrederer ab hac canicula, graviter molestatus in ea, quam libens egrederer! sed non possum. » Interrogatus causam: « Quia necdum vult magnus Dominus, » ait. Cui Sanctus: « Et quis est magnus Dominus? » Et ille: « Jesus Nazarenus. » Ad quem rursum Vir Dei: « Unde enim Jesum nosti, aut si unquam vidisti eum?--disti?--In gloria.--Et tu in gloria inde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi
Abbreviated transcription (Latin):
ani papiam aduenerat. et sama uirtutũ aduẽtũ
eius precesserat: et ꝯ debito gaudio et
apparatu. tante glorie uirũ cĩtas letabũda
suscepit. Et ne populi desiderium dilatio
suspenderet. qui sicut mediolani facta mira
adueĩt repẽte post eum rusticꝰ quid. qui de
mediolano eñ secutus fuerat. Uigorẽ demo¬
matã secũ adducens: quã ante pedes eiꝰ
lat̾iabili uote intrĩsecas protestant auxi¬
etates deposint. Nec mora ĩ cõtumeliat
abbatis ꝑ os misere mulieris diabolus
lotutus est: et irridens seruũ dei. non
multa q in hunc modũ ĩ uirũ dei Iatu¬
labatur cõuitia. us blasphemiit prouor
catus impacienter feruet/ opprobud et tõ¬
funderẽ ͦ ĩ presentia populi. ꝯudignis se
audiret sermonib lacessiri. S uir dei
astum eius intligens irrsorem irrisit; et
ultionẽ nõ ip̃e expet̾ens s ad deũ remittẽs:
ad eccliãm sancti spri demoniacã duci prece¬
pit. Uoluit quippe curatioĩs eiꝰ glorians

Expanded text:
am Papiam advenerat, et fama virtutum adventum ejus praecesserat, et cum debito gaudio et apparatu tantae gloriae virum civitas laetabunda suscepit. Et ne diu populi desiderium dilatio suspenderet, qui sicut Mediolani miracula advenit repente post eum rusticus quidam, qui de Mediolano secutus eum fuerat, uxorem daemoniacam secum adducens, quam ante pedes ejus, lacrymabili voce intrinsecas protestans anxietates, deposuit. Nec mora in contumelias Abbatis per os miserae mulieris diabolus locutus est, et irridens servum Dei: « No» Multa in hunc modum in Virum Dei jaculabatur convicia, ut catus, impatienter ferret opprobria, et confunderetur in praesentia populi, cum indignis se audiret sermonibus lacessiri. Sed Vir Dei astutias ejus intelligens, irrisorem irrisit, et ultionem non ipse expetens, sed ad Deum remittens, ad ecclesiam sancti Syri daemoniacam duci praecepit. Voluit quippe curationis illius gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ salomon hic. Neq ẽĩ satio tredibile est
salomonẽ illũ in oĩ glia sua tam uniũsalẽ¬
totius orbis obtinuisse fauorem: ꝙͣ hunt ĩ
sua in fica huuilitate. Incaio uero difficile
om̃ine uidetur ex hystors aliquib inuẽire
horẽm unũ cõu̾sante adhuc cũ hominibus
in uniuersa tra tam celebre et amabile obti¬
nuisse nomen a solis ortu et occasu. ab
aquilone ⁊ mari. t eĩ illas memoremus
ꝓuincias. ex quib iosq hodie momimẽta cer-¬
tiora suꝑẽẽ nostũt᷑: et in ecclia orientali
et apd soles occidues hiberoꝵ. et a intridie
in Remotio finib hispaniaꝵ. et ab aquilone
in insulis q̃ protul st̃ dacie suecie q celeber¬
ria tiꝰ opinio fuiti Crebras undiq recipiebat
epłas̃ et Reddebat. Undiq ti extuia mietebãt ᷑.
undiq eiꝰ beuedictio petebatur. Postremo
quasi uitis habundantissima sues undiq
palinites ꝓpagauit: excepto quod in terrã

Expanded text:
quam Salomon hic. Neque enim satis credibile est, quam Salomon hic. Neque enim satis credibile est, Salomonem illum in omni gloria sua tam universalem Orbis obtinuisse favorem, quam hunc in sua humilitate. Imo vero difficile omnino videretur ex historiis aliquibus invenire hominem unum, conversantem adhuc cum hominibus, in universa terra tam celebre et amabile obtinuisse nomen a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. 22. Ut enim illas memoremus provincias, ex quibus usque hodie monumenta certiora superesse noscuntur; et in Ecclesia orientali, et apud soles occiduos Hibernorum, et a meridie in remotis finibus Hispaniarum, et ab aquilone in insulis quae procul sunt Daciae Sueciaeque, celeberrima ejus opinio fuit. Crebras undique recipiebat epistolas, et reddebat. Undique ei xenia mittebantur, undique ejus benedictio petebatur. Postremo quasi vitis abundantissima suos undique palmites propagavit, 1126 excepto quod in terram
Abbreviated transcription (Latin):
nũ pectus ipse gerebat᷑: sed quã abere
eos quotient causa deposteret cohercebat:
humanissimus in affectione magio tam̃
fortis in fide.¬
t ut breue aliquod hui ꝰrei ꝓferanius
exemplu: sicut ip̃e qͦq testat᷑ in
simone suꝑ cantica tanticoꝵ capitulo uice¬
simo septo. siccis oculis germaui sui et germani
tam necessarii, tam dilecti gurardi uideliez
celebrauit exequias. siccis ocłis corpꝰ ceꝰ tra¬
didit sepulture: ne affectꝰ fidem uincẽ ui¬
deret᷑. Nam extraneũ quẽlibet uix ãt nͣ
sint lacrimis sepeliuit. Talem s̃ illum ubertꝰ
pinde fructificaturũ manuõ diuina forma-¬
uerat. ãt auffitatẽ suauitas morũ colleret᷑
auctoritae̾᷑ scĩtas cõsuaret. Cui tĩ ał tãta
benignitas eẽt eueris uł tanta bouitas nõ
cẽt honori: Legimꝰ de salonione ꝙ oĩo t̾ra
desidtrauit uidere uultum illius. Orande
p̾coniũ: sed forte etiam in hac ꝑte nõ miꝰ

Expanded text:
num pectus ipse gerebat: sed quam libere num pectus ipse gerebat: sed quam libere eos, quoties causa deposceret, coercebat, humanissimus in affectione, magis tamen fortis in fide.t ut, breve aliquod hujus rei proferamus exemplum, sicut ipse quoque testatur in sermone super Cantica canticorum vicesimo sexto; siccis oculis germani sui, et germani tam necessarii, tam dilecti, Gerardi videlicet, celebravit exsequias, siccis oculis corpus ejus tradidit sepulturae, ne affectus fidem vincere videretur. Nam extraneum quemlibet vix, aut nunquam sine lacrymis sepelivit. Talem sibi illum uberius proinde fructificaturum manus divina formaverat, ut austeritatem suavitas morum tolleret, auctoritatem sanctitas conservaret. Cui enim vel tanta benignitas esset oneri, vel tanta bonitas non esset honori? Legimus de Salomone, quod omnis terra desideravit videre vultum illius. Grande praeconium: sed forsitan in hac parte non minus
Abbreviated transcription (Latin):
por quos firuit: sed pro eis magis qui uii¬
dent illa uel scuut. Nec eo fine ꝑ eos
ista dñs operatur. ut ipõs probet ceteris
sanctiores. sed ut cetos magis amatoret
et emulatores faciat sanctitatis. Nichil
eigo michi et signis istis. qñquid illa
berr nec ad meã Fieri cõmendationeni.
s adcãnonitionẽ potint alioꝵ. Satis in¬
fallimur hmiꝰ uiri mirabr̃ adiiuũ q̃sd̃s
hec diligenti consideratõe pensauerĩt.
nec ꝑ pyestantius reputabit estimator
dei pari federe puritas suantas q cq̃ederãt.
satis quid̃ utraq mirabiliter: s mirabilior
utriusq complexus. Inde nimirũ tam
singulariter In unum hoirm̃ totiꝰ orbis
uotã pariter toncurrebant : quod puritatẽ
suanitasẜ amabilem faceret suauitatem
puritas acceptabilem: ut difficile fuerit
estimare gr̃o an renerentie ampliꝰ obti¬
noret. Quit enim tam rigide cõuersa¬
ceretur: : Dulassunit enĩ affectib ple¬

Expanded text:
per quos fiunt, sed pro eis magis qui viper quos fiunt, sed pro eis magis qui vident illa vel sciunt. Nec eo fine per eos ista Dominus operatur, ut ipsos probet caeteris sanctiores, sed ut caeteros magis amatores et aemulatores faciat sanctitatis. Nihil ergo mihi et signis istis, quandoquidem meae beri; nec ad meam fieri commendationem, sed adfallimur, hujus viri mirabitur animum quisquis hoc diligenti consideratione pensaverit, nec praestantius reputabit aestimator Dei, pari foedere puritas suavitasque consederant: satis quidem utraque mirabilis; sed mirabilior utriusque complexus. Inde nimirum tam singulariter in unum hominem totius Orbis vota pariter concurrebant, quod puritatem suavitas amabilem faceret, suavitatem puritas acceptabilem; ut difficile fuerit aestimare, gratiae an reverentiae amplius obtineret. Quis enim tam rigidae conversaceretur? Dulcissimis enim affectibus ple
Abbreviated transcription (Latin):
quiduam sibi hec miracula uel̾ũt:
aut quid uisum sit deo talia actitare
talem.Nil michi uideor in sacris pa¬
gnis sux hoc genere legisse signorũ.
Siquid facta sunt aliqn signa per sattos
homines et perfectos: facta sunt et ꝑ fictos.
Ego michi nec ꝑfectionis conscius sũm.
net fictionis. Stio enĩ michi sauctoꝵ non
suppetere merita. q̃ miraculis illustoẽt ͦ:
confido autẽ nec ad eoꝵ sortẽ me ꝑtinere.
qui uirtutes multas ĩ noĩe domini operãt
et adnõ ignorãtur. Hec et huiusmodi
crebrius secretius q ꝯuiris spiritualibus
conferebat. Nouissime uero oꝑportiinum
sibimet uisũs exitum reperisse: scĩo ĩqͥt
hꝰ modi sigua nõ ad sancitatẽ unius.
sed ad multoꝵ spectare saluteni: et deuni¬
⁊ hoĩe per quem talia oꝑãtas eperetuy
nõ tam ꝑfectiõe considerare ꝙ̃ oppimont.
ut In eo cõmendet hominib que illi credit
Inesse uirtuteni. Net emii procis fuint hec

Expanded text:
quidnam sibi haec miracula velint, quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super 1125 hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sanctos homines et periectos: facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. Scio enim sanctorum mihi non suppetere merita, quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sortem me pertinere, qui virtutes multas in nomine Domini operantur, et a Domino ignorantur. » Haec et hujusmodi crebrius secretiusque cum viris spiritualibus conferebat. Novissime vero opportunum sibimet visus exitum reperisse: « Scio, inquit, hujusmodi signa non ad sanctitatem unius, sed ad multorum spectare salutem, et Deum in homine per quem talia operetur, non tam perfectionem considerare, quam opinionem, ut in eo commendet hominibus, quae illi creditur inesse, virtutem Neque enim pro eis fiunt haec
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmo Inter ir̃es. curritur ad spectatulũ
tam Iornũd ⁊ ip̃e etiã Inter pͥmot accuro.
epris et legatus. Inde ꝑgitim ad eccliañ.
do ipso qui cõualuerãt p̾eũte: cõcla¬
matur In laudes dei eodem pariter cõti¬
nente Ruit undiq populus: bñdicit᷑.
xpũs: triũphat fides: Inficelis quisq
confundõ: exultat pietas: et Impietas
contabescit. Porro uir dei cellam ubi
manebat ingressus. diligẽter obsmari
aditus omnes. obseruari Ianuas iubet:
nequis pateat Introitꝰ populo concurrẽti.
nin autem
per totum ab ead proĩtia u redi¬
tum uiri saucti magis magisq signa
crebescerent. et multiplicarẽtur In diee:
nõ p̾tereud quiduam ipse inter hec
anmi gereret. qui a christo humilitatẽ
cordis et mausuetudinẽ didicisset. Dispu¬
tans emim secũ In cogitationib suis.
et exipã demũ locutus habũdãtia
cordis sui. domesticis sibi religiosis qͥ busd
fr̃atrib aiebat. Plurimũ miroꝵ igd¬

Expanded text:
sermo inter fratres, curritur ad spectaculum sermo inter fratres, curritur ad spectaculum tam jucundum: ipse etiam inter primos accurrit episcopus et legatus. Inde pergitur ad ecclesiam, eo ipso qui convaluerat praeeunte: conclamatur in laudes Dei, eodem pariter concinente, ruit undique populus, benedicitur Christus, triumphat fides, infidelis quisque confunditur, exsultat pietas et impietas contabescit. Porro Vir Dei cellam ubi manebat ingressus, diligenter omnes observari aditus, obserari januas jubet, ne quis pateat introitus populo concurrenti. autem per totum ab eadem provincia reditum Viri sancti magis magisque signa crebrescerent, et multiplicarentur in dies, non praetereundum quidnam ipse inter haec animi gereret, qui a Christo humilitatem cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitationibus suis, et ex ipsa demum locutus abundantia cordis sui, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum miror
Abbreviated transcription (Latin):
frait. Hunc In domo regulariũ clexitoꝵ
sancti satironim quoꝵ unus ip̃e erat.
ad petitionem abbãtis et fratrũ crrca
noctis crepusculimi uisitãs homo dei :
moribund Inueĩt hoiem. qui extremum
itaq miserum et data bñdictione egre¬
dieus: sicut postea confessus est. loq̃ba.
ĩ corde suo fidelis seruns ad dñ̃: tam
fiditalu fiducialiter ꝙͣ fideliter diceus.
Quid expectas domine deus. Gna̾tio
hec signa querit.Alioquim mimit
apud eos nõis proficiuns uerbis:.
nisi abste fuerunt cõfirmata sequẽtib
signis. Cad hora exxiliit paraliticꝰ
de grabato ⁊ et accurrens secutut et
consẽqutus est enm. sacra uestigia¬
eins deuotione qua debuit aplexatꝰ.
Qui subito procedenti obuans er
cauonicis unus expauit et exclamauit:
Egressam magis acorpore eiꝰ ammã
fantastice sibi apparuisse arbitratut
anfugit. sed ipsa demum tã ei ꝓ cet̾is.
rei ueritas fidem fecit Egreditur exinde

Expanded text:
fuit. Hunc in domo regularium clericorum fuit. Hunc in domo regularium clericorum sancti Saturnini, quorum unus ipse erat, ad petitionem Abbatis et fratrum circa noctis crepusculum, visitans Homo Dei, moribundum invenit hominem, qui extremum itaque miserum, et data benedictione egrediens, sicut postea confessus est, loquebatur in corde suo fidelis Servus ad Dominum tam fiducialiter, quam fideliter, dicens: Quid exspectas, Domine Deus? Generatio haec signa quaerit. Alioquin minus apud eos nostris proficimus verbis, nisi abs te fuerint confirmata sequentibus signis. » Eadem hora exiliit paralyticus de grabato, et accurrens secutus et consecutus est eum, sacra vestigia devotione qua debuit amplexatus: cui subito procedenti obvians ex concanonicis unus expavit et exclamavit, Egressam magis a corpore ejus animam phantastice sibi apparuisse arbitratus aufugit. Sed ipsa demum tam ei, quam caeteris, rei veritas fidem fecit. Egreditur exinde
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ corpora a langorib uariis sauans.
st locus¬
In regione eady sarlatũ nomen
est illi: uoi sermone cõpleto plurimos
ad benedicend panes sicut ubiq fiebati.¬
dei famulo offerebant. Quos ille ele¬
nata manu et signo trucis edito ĩ dei
nomine benedicẽs. In hoc Inquit Icietis uera
esse que auobis. falsa que ab hereticis sua¬
dentur: si insirim uestri gustatis parrib
istis/ adepti fuerint sospitatẽ. Timens
autem uenerabilis exͣs carnotensis magis
ille ganfrrdus. si quid presens erat et pror¬
pumis uiro dei: si bona Inquit fide sũpserĩt
sanabũtur. Cui pater sanctꝰ de dñi u̾tute
nichil hesitans. nõ hoc dixerim Inquit :
sed uere qui gust auerĩt sanabũtur: uti
perinde ueros nos et ueraces dei mĩtiot esse
cognostant. Tam Ingens multitudo lan¬
nulgaretur. et uir sanctꝰ ꝑ uicina loca
regrediens ob contursus intolerabiles de
per famulum suum in urode tolosa
ephibuit: paralitici cuiꝰd clerici curatio

Expanded text:
aliorum corpora a languoribus variis sanans. aliorum corpora a languoribus variis sanans. Est locusn regione eadem, Sarlatum nomen est illi, ubi 1268 sermone completo plurimos ad benedicendDei Famulo offerebant. Quos ille elevata manu et signo Crucis edito in Dei nomine benedicens: « In hoc, » inquit, scietis vera esse quae a nobis, falsa quae ab haereticis suadentur, si infirmi vestri gustatis panibus istis adepti fuerint sospitatem. » Timens autem venerabilis episcopus Carnotensium magnus ille Gaufridus siquidem praesens erat, et proximus Viro Dei; « Si bona, » inquit, « fide sumpserint, sanabuntur. » Cui Pater sanctus de Domini virtute nil haesitans: Non hoc ego dixerim, » ait, « sed vere qui gustaverint, sanabuntur: ut proinde veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant. » Tam ingens multitudo lanivulgaretur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens ob concursus intolerabiles decper Famulum suum in urbe Tolosa Christus exhibuit, paralytici cujusdam clerici curatio
Abbreviated transcription (Latin):
est apopulo terre : ac si de celo angelꝰ
aduenisset. Nec morã tacere potuit a pud
eos. quod irruentium turbas reprimere¬
nemo qui posset : tata erat sreꝙͣ̃tia
dreb ac ae noctib aduẽtantium. bñdicti¬
onem expettentium. flagitantium open
Predicanit tamen in cĩtate tolosa ꝑ ãquot¬
dies. et in cetis locis q̃ miser ille freꝙͣtasset
amplius et granius Infecisset: multos in
fide simplices Instonens: nuitãtes roborans.
errãtes r euocans: subuersos reparans
subuersores ⁊ obstinatos auctoritate sua
preniens et oppͥmens: ut nõ dico resistere.
sed ne assistere quid et appare p̾sumerẽt.
Ceterũ et si tunc fugit hereticꝰ ille et
latuit : ita tamen impedite sũt uie enis.
et semite circũsepte. ut uix alicubi
postea tutus. taindem captꝰ Let cathenatꝰ
epo traderet᷑. In quo Itinere plurite
etiam signis ĩ serno suo glorifitatꝰ ẽ deꝰ.
aliop corda ab errorib Impiis reuocans :

Expanded text:
est a populo terrae, ac si de coelo angelus est a populo terrae, ac si de coelo angelus advenisset. Nec moram facere potuit apud eos, quod irruentium turbas reprimerenemo posset; tanta erat frequentia diebus ac noctibus adventantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamen in civitate Tolosa dies, et in caeteris locis, quae miser ille frequentasset amplius, et gravius infecisset; multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auctoritate sua premens et opprimens, ut non dico resistere, sed ne assistere quidem et apparere praesumerent. Caeterum etsi tunc fugit haereticus ille et latuit, ita tamen impeditae sunt viae ejus et semitae circumseptae, ut vix alicubi postea tutus, tandem captus et catenatus episcopo traderetur 1124. In quo itinere plurimis etiam signis in Servo suo glorificatus est Deus, aliorum corda ab erroribus impiis revocans,
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesie magnifestus: dter irreuerẽter
eccliãsticis derogans sacramẽtis pariter
et ministris. Uec mediocriter in ea
Iam malignitate profecerat. Sic̃ enim
de eo s tribens uenerabilis pater adpͥncipe
tholosanuni inter ceta ait passim Innem¬
ebantur Iam ecclie sine plebibus. plet̾s
sme sacerdotib. sacerdotes sine debita
reuerentia: sine xp̃o deuiq ppistiani.
dum bartis baptisi grã negabatur.
Ridesantur oroues oblationes q ꝓmor-¬
tuis. sanctoꝵ Inuocationes: saceudotum
excoĩtationesi fideliũ peregnationes :
basilicaꝵ edifitationes: dierum sollẽpnru
uacationes: crismatis et olei cõsecrati¬
si astice speruebãtur. Hac necessitate
uir sanctꝰ iter arripuit. abealesia regi-¬
ouis illiuis sepius Iamn aute rogatus.
et tunc demum areuerentissimo alb̾ico
hostiensi episcopo et legato sedit aplicẽ
persuasus pariter et deductus. Uerens
autẽ ꝯ Iucredibili denotione susceptus

Expanded text:
Ecclesiae manifestus, irreverenter Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Nec mediocriter in ea jam malignitate profecerat. Sic enim de eo scribens Pater venerabilis ad principem Tolosanum, inter caetera ait: « Passim inveniebantur jam Ecclesiae sine plebibus, plebes sine sacerdotibus, sacerdotes sine debita reverentia, sine Christo denique Christiani. dum Baptismi gratia negabatur. Ridebantur orationes oblationesque pro mortuis, sanctorum invocationes, sacerdotum excommunicationes, fidelium peregrinationes, basilicarum aedificationes, dierum solemnium vacationes, chrismatis et olei consecratisiasticae spernebantur. Hac necessitate Vir sanctus iter arripuit, ab Ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo viro Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et deductus. Veniens autem, cum incredibili devotione susceptus
Abbreviated transcription (Latin):
dei. nouis dognatib opponitur simbolum
nonũ. Cni etiam subscribũtur noĩa sigłoꝵ
ut eoꝵ uidelicet omnium sic raxp̾hensibilit.
Sit irieprehensibilis selus cet̾is Innotestat.
Ita deniũ apłico Iudicio et auctoritate unuisalis
ecclie error ille dampnatur: epus gillebertꝰ
an eid dãpuationi consentiat Interrogatur.
consentiens et publice resutans q̃ pous scrix¬
serat. et affirmaret uerat. indulgentiam
ipse consequitur: mapime quod abimitio¬
tat cantus fuisset ea lege eamdẽ Ingredi
disceptationem: ut promitteret sine ulla
sese obstinatione pro ecclesie sancte arbito
correcturũ libere suam oppioe. Ca .xoni.
n partibus cholosanis hemicꝰ quĩd
olim monachus tunc apostata uilis
pessime uite. ꝑuciose q doctrine. uerbis
ꝑsuasibilib gentis illiꝰ occupauerat leui¬
tatem: et ut predipit aplus de quibusd
In ypocrisi loquens mendatiumi. fictis Robit
de eis negociabatur. Erat autẽ hostis

Expanded text:
Dei, novis dogmatibus opponitur symbolum Dei, novis dogmatibus opponitur symbolum novum. Cui etiam subscribuntur nomina singulorum, ut eorum videlicet omnium sicut irreprehensibilis fides, sic irreprehensibilis zelus caeteris innotescat. Ita demum apostolico judicio et auctoritate universalis Ecclesiae error ille damnatur; episcopus Gillebertus an eidem damnationi consentiat, interrogatur. Consentiens, et publice refutans quae prius scripserat et affirmaverat, indulgentiam ipse consequitur, maxime quod ab initio cautus fuisset ea lege eamdem ingredi disceptationem, ut promitteret sine ulla sese obstinatione, pro Ecclesiae sanctae arbitrio, correcturum libere suam opinionem. CAPUT VI.n partibus Tolosanis Henricus quidam, olim monachus, tunc apostata vilis, pessimae vitae, perniciosae doctrinae, verbis persuasibilibus gentis illius occupaverat levitatem, et, ut praedixit Apostolus de quibusdam, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis
Abbreviated transcription (Latin):
ei dixisse ferunt. Hic tuares agitur.
paries cũ propimus ardet. Nouissime
taiuen cum Iadii fidelium suꝑ hoc inuale¬
sceret scandalum. cresceret murmur.
uocatus ad mediũ est ÷ et librũ tradere
Iussus. in quo ulasinep blasphennas
enonmerat. graues quid s uerboꝵ quoda
ĩ uolucro circũseptas. Igitur ĩtõsilio
quod in urbe remioꝵ. papa uene rabilis
engenins celebrauit. egit cominus adusd
hunc gillebertum ecclesie scte suo tẽpore
singularis athleta bernardus: pmo
quid totum quod ille uerboꝵ cauillatoĩb
occultare in tebatur eliciens: Deinde uero
tam suis ratiotiniis. ꝙͣ sctoꝵ̃ testimoniis
biduana disputatione redarguẽs. Consi¬
deras sane nõ nullos exhis qͣ p̾sidebãt
Iam quid anmaduertentes ulasphe¬
miam in doctua. adhuc tamen Imuriã
et domesticam sibi ecclesiam seorsum
cõnocat gallicanam. Cõmuni demiq¬
consilio a patribus decem prom̃tiaꝵ. aliis
autẽ epĩs et abbatib plurimis dictãte uiro

Expanded text:
ei dixisse ferunt: Tunc tua res agitur, ei dixisse ferunt: Tunc tua res agitur, paries cum proximus ardet. 1123 Novissime tamen cum jam fidelium super hoc invalesceret scandalum, cresceret murmur, vocatus ad medium est, et librum tradere jussus, in quo blasphemias evomuerat, graves quidem, sed verborum quodam involucro circumseptas. Igitur in Concilio, quod in urbe Remorum papa venerabilis Eugenius celebravit, egit cominus adversus hunc Gillebertum Ecclesiae sanctae suo tempore singularis athleta Bernardus: primo quidem totum quod ille verborum cavillationibus occultare nitebatur, eliciens; deinde vero tam suis ratiociniis, quam sanctorum testimoniis biduana disputatione redarguens. Considerans sane nonnullos ex his qui praesidebant, jam quidem animadvertentes blasphemiam in doctrina, adhuc tamen avertentet domesticam sibi Ecclesiam seorsum convocat Gallicanam. Communi deniqconsilio, a patribus decem provinciarum, aliis autem episcopis et abbatibus plurimis, dictante Viro
Abbreviated transcription (Latin):
catholice fidei aduocato monitus. Ut uel
et ferent in om̃i patiencia: nõ stiential¬
sentẽtia aliqua feriendus: hoc quoq
omininodis recusauit. Nam et tõfessus
fugerit sensus. Nichilominus tamen ecclã
que cõneuerat dimisit hoiem̃. mulctauit
abhominatoẽ: aꝑsona absistens. sed
doginata prana cõdempnas. Quãdo
uero petrus ille refugnn Iuueniret in
sede petr. tan longe dissidens afide
petri: Et ipsum ergo auctorẽ ead
senten᷑ ꝯ errorib su̾is aplicus p̾sab
Inuoluent: scripta Incendio. auctorẽ
silentio comdempnaiit. Ca. .xui.¬
uit item gillebertꝰ quem cogno¬
Insixientiam sibi. Siquid descẽ t̾uitatis
unitate et diuinitatis simplicitate non
simpliciter sentiens. neci fideliter scͥbẽs
discipulis suis proponebat panes ab¬
sconditos. fur tiuas propinabat aquat:
nec facile quid saperet Immo q̃timi
desiperet personis autenticis fatebatur.
Ennebat em̃ ꝙ apũd senonas petrun

Expanded text:
catholicae fidei advocato monitus, ut vel catholicae fidei advocato monitus, ut vel et ferendus in omni patientia, non sententia aliqua feriendus; hoc quoque omnimodis recusavit. Nam et confessus fugerit sensus. Nihilominus tamen Ecclesia quae convenerat, dimisit hominem, mulctavit abominationem, a persona abstinens, sed dogmata prava condemnans. Quando vero Petrus ille refugium inveniret in Sede Petri, tam longe dissidens a fide Petri? Et ipsum ergo auctorem eadem sententia cum erroribus suis apostolicus Praesul involvens, scripta incendio, scriptorem silentio condemnavit. 15. Fuit item Gillebertus, quem cognoinsipientiam sibi. Siquidem de sanctae Trinitatis unitate et Divinitatis simplicitate non simpldiscipulis suis panes proponebat absconditos, et furtivas propinabat aquas; nec facile quid saperet, imo quantum desiperet, personis authenticis fatebatur. Timebat enim quod apud Senonas Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
hãberet ad consilium uocaretuo. Factũ est
uti pestulauit : s uocatꝰ abbas uenire
penitas recusauit : suũ hoc nõ ẽẽ remĩtiãs.
plopous. ne uidelices abmpĩꝰ absentia scadalũ
populo et coruua tresterent aduersario:
denũ pargere acquieuit tristis quid
net sine lat̾inis anuens. sicut et In eplã
ad papã Innocentium ip̃e testatur: ubi
ptemus lucidius q negotium omne pro¬
se quitur. Deffuit dies : et ecclesia copiosa
cõnenit. Ubi a dei fãmulo petr illiꝰ In
medium scripta prosata sunt. et erroris
capitula designata demũ eo optio illi¬
data est. aut sua esse nagandi. aut erro¬
rem humiliter coroigendi ⁊ aut respõdendi
se posset obiciendis sibi rationib pariter
et sanctoꝵ, testimoniis patrinii.At
ille nec uolens resipiscere, nec ualens
resistere sapientis et sprritui qmi loq̃bat..
ut tempus redineres sedem aplocani
appellanit. S eti postea ab egregio illo

Expanded text:
haberet, ad Concilium vocaretur. Factum est haberet, ad Concilium vocaretur. Factum est ut postulavit. Sed vocatus Abbas venire penitus recusavit, suum hoc flexus, ne videlicet ex ipsius absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario, demum pergere acquievit, tristis quidem, nec sine lacrymis annuens, sicut in epistola ad papam Innocentium ipse testatur, in qua plenius lucidiusque negotium omne prosequitur. 14. Adfuit dies, et ecclesia copiosa convenit: ubi a Dei Famulo Petri illius in medium scripta prolata sunt, et erroris capitula designata. Demum illi optio data est, aut sua esse negandi; aut errorem humiliter corrigendi; aut respondendi, si posset, objiciendis sibi rationibus pariter et sanctorum testimoniis Patrum. At ille nec volens resipiscere, nec valens resistere sapientiae et spiritui qui loquebatur; ut tempus redimeret, Sedem apostolicam appellavit Sed et postea ab egregio illo
Abbreviated transcription (Latin):
Sasphenuis plena granissimus uolitare
undiq sc̃ripta cepissent e prophanas¬
uocũ nonitates et sensum uiri eruditi
atq fideles ad dei hominem retulerunt.
Qii mimirum solita bonitate et be¬
qro beignitate desiderans errore coroigi.
horcm̃ nõ confundi: secreta eũ ãmoui¬
tione cõnenit. Cum quo etiam tam
modeste tam q rõabiliter egit: ut ille
quo cõpunctꝰ. adipsins arbitriũ corpectu¬
rum se promcteret uninersa. Ceterũ
ꝯ recessisset ab eopetrut ide consiliis
primulatus inĩqnib. et Ingemi sui uirib
pluomio ꝙ epcerritio disputãdi infidelõ
fident: reseliit aproposito samori
Expetens deniq senonensem metropo¬
sitalumi quod ĩ eiꝰ eccłiã celebrandumi
foret ĩ propnno grande consilium. clare¬
uallensem itansatuo abbatem suis in
onilto detrahere libus dddit quo patũ
se esse In publico sua defendere scripta:
rogans ut predictꝰ abbas dicturꝰ siꝯuid

Expanded text:
blasphemiis plena gravissimis volitare blasphemiis plena gravissimis volitare undique scripta coepissent, profanas novitates vocum et sensuum viri eruditi atque fideles ad Dei Hominem retulerunt. Qui nimirum solita bonitate et benignitate desiderans errorem corrigi, non hominem confundi, secreta illum admonitione convenit. Cum quo etiam tam modeste, tamque rationabiliter egit, ut ille quoque compunctus ad ipsius arbitrium correcturum se promitteret universa. Caeterum cum recessisset ab eo, Petrus idem consiliis stimulatus iniquis, et ingenii sui viribus, plurimoque exercitio disputandi infeliciter fidens, resiliit a proposito saniori. Expetens denique Senonensem Metropolitanum, quod in ejus ecclesia celebrandum foret in proximo grande concilium, Clarae-Vallensem causatur Abbatem suis in occulto detrahere libris. Addit quoque paratum se esse in publico sua defendere scripta, rogans ut praedictus Abbas dicturus, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
quassãtio. ꝙͣ demq eiudenter ĩ tẽpore
uoatũdis factus est reconsiliatio: nõ modo
Ratuis prosequend. Eufficere Interim potest
sĩ ipsuis sux hoc scribẽtis ad eũ Innocecii
pape uerba ponanius.
nomam frrma ait perseuerãti¬
q constantia causam beati petq
et saucte matris tue romant ecclesie
Incandescẽte petri leonis cĩsmate feruor
tue religionis et discrectionis susceperit
defendendam. et se murũ Inexprigbilẽ
domo dei opponens. animos regũ ac
pͥncipum et aliaꝵ tam ecclesiasticaꝵ
ꝙͣ secularium ꝑsonaꝵ. ad catholite ectlẽ
uintatẽ. et beati petri ac nostram
obedientiani freqͣ̃tib argumentis e
ratione niuntis Inducere laboranerit:
magua que ecclesie dei et nobis prouert
utilitas magnifestat. In quib autẽ
pro fide quo quam magnisite egerit
serunt fidelis et prudens ⁊ breuiter ĩ timãde
illit. Petrus aba abaelardũt mag̃
Insignis et celeberrinuis in oppinione scc̃e:
s de fide perfide dogmatizans. Quid cum

Expanded text:
 denique evidenter in tempore irae factus est reconciliatio; non modo latius prosequendum. Sufficere interim potest, si ipsius super hoc scribentis ad eum Innocentii papae 1122 verba ponamus: Quam firma, » ait, « perseverantique constantia causam beati Petri et sanctae matris tuae Romanae Ecclesiae, incandescente Petri Leonis schismate, fervor tuae religionis et discretionis susceperit defendendam, et se murum inexpugnabilem pro domo Dei opponens, animos regum ac principum et aliarum tam ecclesiasticarum, quam secularium personarum, ad catholice ecclesie unitatem et beati Petri ac nostram obedienciam, frequentibus argumentis et ratione munitis, inducere laboraverit, magna, que ecclesie dei et nobis provenit, utilitas manpro fide quoque quam magnifice egerit servis fidelis et prudens, breviter intimandum. 13. illis Petrus Abaelardus magister insignis, et celeberrimus in opinione scientiae, sed de fide perfide dogmatizans. Cujus cum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tunuit᷑ quis ꝓponẽs ꝯd̾cũq bonũ eiꝰ si po¬
tuit nõ tõsuluit sc̃ĩtãte: nõ desiderauit fauore.
optmn nõ flagitauit Quis ad sacrũ ĩ eĩs
pectore habitãtis templũ diuinitatis de quatũ
tubulane fidelit᷑ clamaturꝰ accessit. et inef¬
ficatit̾ laboranit: Mestꝰ ab eo solaciũ÷
afflictꝰ auxiliũ. cõsclũ auxius: eger Reme¬

Expanded text:
dcumque bonum, ejus, si potuit, non consuluit sanctitatem, non desideravit favorem, opem non flagitavit? Quis ad sacrum in ejus pectore habitantis templum divinitatis, de quacumque tribulatione fideliter clamaturus accessit, et inefficaciter laboravit? Moestus ab eo solatium, afflictus auxilium, consilium anxius, aeger reme
Abbreviated transcription (Latin):
hõestũ. qͥd pulicũ. quid amabile. qiͥ bõe faine.
Quid uotutis an laudib discipline suis ortũ
in qualibet Regione dieb nõ Roborauit enis
autoritas᷑ nõ fouit taritas: diligẽtia nõ
pinouit. Quid autẽ puictũ dilatari ãpliꝰ
nõ optanit Quid forte collapsum nõ totis
ꝑ loco et tpre uirib egit ut repararet ͦ Quis

Expanded text:
honestum, quid pudicum, quid amabile, quid bonae famae, quid virtutis, aut laudabilis disciplinae, suis ortum in qualibet regione diebus non roboravit ejus auctoritas, non fovit charitas, diligentia non promovit? Quid ante promotum dilatari amplius non optavit? quid forte collapsum non totis pro loco et tempore viribus egit, ut repararetur? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
derane scͥsit diligẽs cõsiderator agnoscet.
Quã deuotissimꝰ p̾dicator alient scĩtatis :
tam diligẽt ep̃i sc̃i malachie uitã ꝓsecutꝰ
ostendit. Nam in simonib suꝑ cãtica. et

Expanded text:
deratione scripsit, diligens considerator agnoscet. deratione scripsit, diligens considerator agnoscet. Quam devotissimus praedicator alienae sanctitatis, tam diligenter episcopi sancti Malachiae vitam prosecutus ostendit. Nam et in Sermonibus super Cantica, et
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat ꝙͣ sotlicitꝰ ab iuiciõ sui ip̃iꝰ duudicator
et scrutator extit̾it: Pͥmũ opꝰ illiꝰ de gradib
humilitatis inspitiat. Inde si q̃rit poie mẽtis¬
eius deligiosa deuotio: trãseũdũ ad omelas
in landib ug̃ĩs matris. et illũ quẽ de diligĩdo
deo edidit librũ. Si feruẽs tõtra suoꝵ uł alioꝵ
uitia zelus: legat᷑ io qũe a pologititum
uocat.Si iugioͬ in zelo cordis et cetũspecta
distretio. de p̾cepto i et dispensant disserẽs
audiat᷑. Quã bo fidelis cuiuslibet pre cõu̾¬
sa̾nis cõmendator fuerit et adiutor⁊ exhor¬
tarius ad milites templi simo eiꝰ diclarat.
Quã nõ ingratꝰ fuerit gr̃e dei: ex hisliquet
q̃ de gr̃a et libero arbitriotam fidetĩt̾ ꝙͣ sub¬
tilit disputauit. Q. liber in uoce ꝙͣ disertꝰ
et in Rerũ suptrioꝵ parit inferioꝵ ꝙ sciẽtia¬
locuples: In his q̃ ad papã eugemiũ de cõsi¬

Expanded text:
desiderat, quam sollicitus ab initio sui ipsius dijudicator desiderat, quam sollicitus ab initio sui ipsius dijudicator et scrutator exstiterit, primum opus illius de gradibus Humilitatis inspiciat. Inde si quaeritur piae mentis religiosa devotio, transeundum ad homilias in Laudibus Virginis Matris; et illum quem de Diligendo Deo edidit librum. Si fervens contra suorum vel aliorum vitia zelus, legatur is quem Apologeticum vocat. Si vigil eodem in zelo circumspecta discretio, de Praecepto eaudiatur. Quam vero fidelis cujuslibet piae conversationis commendator fuerit et adjutor, exhortatorius ad Milites Templi Sermo declarat. Quam non ingratus gratiae Dei, ex his liquet quae de Gratia et Libero Arbitrio tam fideliter, quam subtiliter disputavit. Quam liber in voce, quam disertus et in rerum superiorum pariter inferiolocuples, in his quae ad papam Eugenium de Consi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcõmodidue ampliꝰ afficiebat᷑. et sũmũ
ei desideriũ. sũmũ gaudiũ erat aĩaꝵ fructꝰ.¬
cõuersio pc̃toꝵ. Et corporeas tãm necessi¬
tates: piissiõ miserabas ᷑ affectu. Cuiꝰ tãta
erat humaitas. ut nõ modo hõib. uerũ irraͦ¬
nabiib etiã ãantib. auib cõpateret et
feris̾: nec cõpatiẽti dcerat u̾tutis effectꝰ. Cõ¬
tigit ẽi alignes ut iler agẽs. fugitãtẽ et ut
uidelatur ꝓtimis capiendã uł lepusculam
a canib. uł auitulã ab accipitrib signo
crutis edito mirabilĩt liberaret: diceretq
seguẽtil frustra se se conari. nͨ ullatenus se
nos quidem de sacus morib prĩt nr̃i : pro
modulo nr̃o sus breuitate ꝑstrĩxinus
ille in suio libris apparet: et ex litteris
uidit᷑ imaginem. et exhibuisse speculum qddã
sui. ut Illud ꝯͦq ambrosianũ merito ilłi posse
uideat᷑ aptari. Tande ipiꝰ se sones. et laieatꝰ
spũ scoiptis coronet᷑ suis Si quis ẽi nosse

Expanded text:
 afficiebatur: et summum ei desiderium, summum gaudium erat animarum fructconversio peccatorum. Et corporeas tamen necessitates piissimo miserabatur affectu; cujus tanta erat humanitas, ut non modo hominibus, sed irrationabilibus etiam animantibus, avibus compateretur et feris. Nec compatienti deerat virtutis effectus. Contigit enim aliquoties, ut iter agens, fugientem, et ut videbatur protinus capiendum vel lepusculum a canibus, vel aviculam ab accipitribus, signo crucis edito mirabiliter liberaret, diceretque sequentibus frustra sese conari, nec ullatenus se nos quidem de sacris moribus Patris nostri pro modulo nostro sub brevitate perstrinximus. ille libris apparet, et ex litteris expressisse imaginem, et exhibuisse speculum quoddam sui, ut illud quoque Ambrosianum merito illi posse videatur aptari: « Laude sua ipse se sonet, et laureatus spiritu scriptis coronetur suis. » Si quis enim nosse
Abbreviated transcription (Latin):
offendimꝰ oẽs mͥ tate̾ nõ litet.tui ex officio
Incũbit pectãtes arguere: magis̾ autem
ureset caritas. Qd si argucio et fecero qd
est faciat neq ad qd̾ misi illam: sed Reue¬
tat᷑ ad me bãtua tanꝙͣ Iaculũ feriens̾ et
resiliẽs: quid me aĩ tũc habt̾ putatis frẽs:
Nõne angor. nõne torqueor Et ut michi
usurpem̃ aliquid ex u̾bis magistri. qr dt
sapiẽna nõ possũ prsus ait coartor e duch.
⁊ quid eligã nestio: place̾ ne mͥ in eo qd̾
locutꝰ sum qm̃ qd debui feci ÷ apẽitẽtia
age suꝑ u̾bo meo. qr qd uolui nõ recepi.
Et infra. Dicas forsan mͥ ꝙ bomo mẽũ¬

Expanded text:
offendimus omnes, mihi tacere non licet, cui ex officio incumbit peccantes arguere, magis autem urget charitas. Quod si arguero et fecero quoime quod suum est faciat, neque id ad quod misi illam, sed revertatur ad me vacua, tanquam jaculum feriens et resiliens: quid me animi tunc habere putatis, fratres? Nonne angor, nonne torqueor? Et ut mihi usurpem aliquid ex verbis Magistri, quia de sapientia non possum; prorsus coarctor e duobus, et quid eligam nescio : placlocutus sum, quoniam quod debui, feci; an poenitentiam agere super verbo meo, quia quod volui non recepi. » Et infra: « Dicas forsitan mihi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Iubet constitiu; et teneri. Illa Ro relu¬
ctans. et bi diabolica nõ naturali utute
recalatrans: non sine alioꝵ Iniuria abbtez
ipsum pede percussit. Quam dyaboli
ausum mansurte ille cõtẽpsit᷑ ad ex¬
pulsienem nõ indigͣtõe ire. s pacifica
et humili suplicatione deũ Innocat ad¬
intoren: et ad inmolasentionẽ hostie
salutaris accedit. Quotiens tamen
eãd sacrã hostiam signat : totiens ad
mulierẽ quoq cõuersus. eod̃ sigͦ crucis
edito sp̃m nequam athleta fortis
Impugnat. Nam et ille malignꝰ quotiẽs
aduersus eum signũ crucis Intenditur
ꝑcussum se indicans a crius seuit: et
recalcitrãs cõtra stumilũ quidnã tolera¬
r et prodit Incutado Inuitas. Expleta
autẽ orõne doĩta: effĩcatius hostam ag¬
gredr uir beatus. Patene siquid̾ calicis
sacrum dñi corpus Imponẽs. et mulien
capiti suꝑ ponens: talia loquebatur.
Adest ille q̃. pro nr̃a salute passurut :

Expanded text:
jubet constitui et teneri. Illa vero relujubet constitui et teneri. Illa vero reluctans, et vi diabolica, non naturali virtute recalcitrans, non sine aliorum injuria, ipsum Abbatem pede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contempsit: et ad expulsionem non indignatione irae, sed pacifica et humili supplicatione Deum invocat adjutorem, et ad immolationem hostiae salutaris accedit. Quoties tamen eamdem sacram hostiam signat, toties ad mulierem quoque conversus, eodem signo crucis edito spiritum nequam athleta fortis impugnat. Nam et ille malignus, quoties adversus eum signum crucis intenditur, percussum se indicans, acrius saevit, et recalcitrans contra stimulum, quidnam toleret, prodit invitus. 14. Expleta autem oratione dominica, efficacius hostem aggreditur Vir beatus. Patenae siquidem calicis sacrum Domini corpus imponens, et muliericapiti superponens, talia loquebatur: Adest ille qui pro nostra salute passurus:
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie dabat. locũ. et adp̾ces uiri diffu¬
giebat diabolus: et si quando resistore
conabatur. in ip̃o conflictu succumbens
gloriosins uincebatur.
nter eos igitur qui uexabantur
et honorata quodã matrona ⁊ usq ad
ecclesiam beati ambrosis post beatũ uirio
a multis tracta est. In cꝯ pectore plurib
ãnis diabolus sederat: et iam ita suffoca¬
uerat eam. ut uisũ et auditu et xbo pͥuata.
frendens dentib eti tinguã ĩ modũ ꝓmoscidis
elephãtine protendens: moustrũ nõ femina
uideretur. Sordida ei fãcies. Uultꝰ t̾ubilis.
slatus fetidus. Inhabitatoris sathane colluuia
testabãtur. Hant q aspexissẽt uir dez dei
nouit inherentẽ ei et Innisceratum diabolum.
nec facile egressurum de domo quam tãto post¬
sederat tempore. Conuersus ad populũ cꝰ
Iumuneya aderat multitudo. orare Iubet
attentius: et clicis et moãchis inxfa
altare secum stantib. mulierẽ ibl ibid

Expanded text:
quotidie dabat locum, et ad preces Viri Dei diffuquotidie dabat locum, et ad preces Viri Dei diffugiebat diabolus: et si quando resistere conabatur, in ipso conflictu succumbens gloriosus vincebatur. nter eos igitur qui vexabantur,et honorata quondam matrona, usque ad ecclesiam beati. Ambrosii post beatum Virum a multis tracta est; in cujus pectore pluribus annis diabolus sederat, et jam ita suffocaverat eam, ut visu et auditu et verbo privata, frendens dentibus, et linguam in modum promuscidis elephantinae protendens, monstrum non femina videretur. Sordida ei facies, vultus terribilis, flatus fetidus, inhabitatoris Satanae colluvia testabantur. Hanc cum aspexisset Vir Dei, novit inhaerentem ei et inviscatum . diabolum, nec facile egressurnm de domo, quam tanto possederat tempore. Conversus ad populum, cujus innumera aderat multitudo, orare jubet attentius, et clericis, et monachis secum juxta altare consistentibus mulierem ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo profugo et confuso. Landet
debitas deo cauit ecclesiar et posti
acclationes letabundas alacer populus
ibideni donec diuina cõpleãl: nusteria
Immobilis perseuerat Cub aspectu itaq
oñi incolumis puella a suis domũ reducõ.
et uix tandem apopulo dimissus ad ho¬
spitiũm uir dei reuertitur. Diuino iudicio
ea tẽpestate ĩ mediolano iuxta iᵈ ysaie
uenbũ pilosi clamabant alter ad alterũ.
et occurrebant onocentauris de momiã.
et effrenatis discursib plimos ĩfestabãt.
nec erat qui Insolertie eor I resifteret᷑
ꝯ diu sub auselim scismate. qui petri
fautor mediolauensem occupauerat ca¬
lheduã. saceodotes gemiẽtes. uirgines
stalide. sanctificationes maledicte. altare
polutum. iram dei in populũ prouocassẽt.
At uero ĩ aduentu uroi dei abdicatis
anselimi pro prestigiis. et ĩ sedis applite
obedientiã sub Innocencio renocata eclã ᷑¬
Impedita est illa demonũ licentia. et

Expanded text:
diabolo profugo et confuso, laudes diabolo profugo et confuso, laudes debitas Deo canit ecclesia: et post acclamationes laetabundas alacer populus ibidem, donec divina compleantur mysteria, immobilis perseverat. Sub aspectu itaque omnium incolumis puella a suis domum reducitur, et vix tandem a populo dimissus ad hospitium Vir Dei revertitur. 12. Divino judicio ea tempestate in Mediolano, juxta Isaiae verbum, pilosi clamabant alter ad alterum, et occurrebant onocentauris daemonia, . et effrenatis decursibus plurimos infestabant: nec erat qui insolentiae eorum resisteret, cum diu sub Anselmi schismate, qui Petri fautor Mediolanensem occupaverat cathedram, sacerdotes gementes, virgines squalidae, sanctificationes maledictae, altare pollutum iram Dei in populum provocassent. At vero in adventu Viri Dei abdicatis Anselmi praestigiis, et in Sedis apostolicae obedientiam sub Innocentio revocata ecclesia, impedita est illa daemonum licentia, et