comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tant : quãdu sicut uirens foliũ germinant. Et qͥ suscipit auima
sapiens ẽ. Qͥ animarũ curã ꝓ dño suscipit. ut eas scilicet uł er¬
rantes doceat. łmestas solet᷑. ł egentes tẽporalib bonis sustentet. uł
pęnitentes ad remedia salutis ꝓtrahat. ł pastore desticutas guber¬
net quo una secũ plures ad dñm ꝑducat: qui inquã ita animas sy¬
gnet ꝓcurat. Si iustꝰ int̾ra recipit: quantomagis impiꝰ & pecca¬
tor  Si sci martyres tanta passi st̃ iusti: quanta putas eos ma-¬
nearienta qͥ illos affligebant inuistiꝰ St iob & tobyas ceteriq
cł̃ electi tanta in hac uita receꝑunt adu̾sa:. qͥd contristaris si te qͥtã
longeinfra illoꝵ uestigia iaces. tẽptans ad modicũ afflictio tangit:
Etquidẽ te ĩpuim si dicere aut credere ñ debes. peccatorẽ tam̃ tẽ eẽ.
id ẽ aliqua habere peccata parua siue magna. aꝑta siue occulta. in¬
ficiari ñ debes. ĩmo confiteri debes: ne te ipse seducas. & ueritas inte

Expanded text:
t, quasi virens folium germinant. Et qui suscipit animas sapiens est. Qui animarum curam pro Domino suscipit. Ut eas scilicet vel errantes doceat, vel moestas soletur, vel agentes temporalibus bonis sustentet, vel renitentes ad remedia salutis protrahat, vel pastore destitutas gubernet, quo una secum plures ad Dominum perducat, qui, inquam, ita animas sugnet procurat. Si justus in terra recipit, quanto magis impius et peccator? Si sancti martyres tanta passi sunt, justi, quanta putas eos matormenta, qui illos affligebant injusti, si Job et Tobias caeterique Dei electi, tanta in hac vita receperunt adversa, quid contristaris, si te qui tam longe infra illorum vestigia jaces, tentans ad modicum afflictio tangit? Et quidem te etsi impium dicere aut credere non debes, peccatorem tamen te esse, id est, aliqua habere peccata, parva sive magna, aperta sive occulta, inficiari non debes, imo confiteri debes, ne te ipse seducas et veritas in te
Abbreviated transcription (Latin):
sẽm dare canib. neq ante porros margaritas ꝓicere. E cor insipiẽtiũ ꝓ¬
uocat stultitiã: quando ł ipsi plus appetentes saꝑe ꝗͣ oportet sapere.
lios qui nec dum caꝑe queunt docere nitentes. ad maiorẽ eosstultitiã
ꝓuocant: & quasi sauciis oclis lum̃ ingerentes solis. modicũ lucis qd̾
cernere uidebant᷑ aufert̃. Manꝰ fortium dñabitur : q̃ autẽ remissa est
tributis seruiet. ꝑfecti quiq ñ solũ uitioꝵ. bella suꝑant: s electis fra¬
trib maiori uirtutũ gr̃a principant᷑. Q aut̃ẽ dissoluti animo pecca¬
tis ĩplicari ñ metuunt. pessimo exactori diabolo tͥbuta uitioꝵ eoti¬
die soluunt: & si ñ dominiy eiꝰ uiuentes pęnitendo euaserint: post mor.¬
tẽ traditi eidẽ in carcerẽ ab eo pęnarũ mittunt᷑ ȩt̾narũ. uixta qđ
dñs in euangłica parabola testatur. Neq enĩ de taliũ correctione

Expanded text:
m dare canibus, neque ante porcos margaritas projicere.-- Et cor insipientium pm dare canibus, neque ante porcos margaritas projicere.-- Et cor insipientium provocat stultitiam. Quando vel ipsi plus appetentes sapere quam oportet sapere, lios quae necdum capere queunt, docere nitentes, ad majorem eos stultitiam provocant, et quasi parvis oculis lumen ingerentes solis, modicum lucis quod cernere videbantur auferunt.-- Manus fortium dominabitur, etc. Perfectr, etc. Perfecti quique non solum vitiorum bella superant, sed et electis fratribus majori virtutum gratia principantur. Qui dissoluti animo, peccatis implicari non metuunt, pessimo exactori diabolo tributa vitiorum quotidie solvunt, et si non dominium ejus viventes poenitendo evaserint, post mortem traditi eidem, in carcerem ab eo poenarum mittuntur aeternarum, juxta quod Dominus in evangelica parabola testatur. Neque enim de talium correptione
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. Promittunt se ñ nulli obedire ueritati. s ubi tẽptatio t̾rens siue
blandiens. ĩpedimentũ prestiterit. desert̾ quide cepta:. s tñ conscien¬
tia ꝓmissi quasi gladio pungunt᷑. Lingua aut̃ sapientiũ sanitas ẽ.
qͥa & bona q̃ ꝓmittunt ipsi ꝑficiendo. ad uit̾a ꝑueniunt: & aliisq̃
sequant᷑ predicando demonstrant. Labiũ ueritatis firmũ erit in ꝑ¬
petuũ: qui autẽ testis ẽ repentinus. concinnat linguã mendacii.
ides eccłastica semꝑ manebit: Qͥ autẽ repente noua dognata infert
mendacii ẽ testis. ł minister heretici. Homo uersutꝰ celat scientiam
Uersutus. hoc loco in bono intelligit᷑. id ẽ sapiens & prudens: qͥ ñ nũꝗͣ
de industria suã celat scientiam. duplici nimirũ iatione: uł ñ ualeis
infirmis auditorib loqui quasi sꝑitalib s quasi carnalib. E nolens

Expanded text:
tiae. Promittunt se nonnulli obedire veritati, sed ubi tentatio terrens sive tiae. Promittunt se nonnulli obedire veritati, sed ubi tentatio terrens sive blandiens impedimentum praestiterit, deserunt quidem coepta, sed tamen conscientia promissi quasi gladio pungitur. Lingua autem sapientium sanitas est. Quia et bona quae promittunt ipsi, proficiendo ad vitam perveniunt, et aliis quae sequantur praedicando demonstrant. Labium veritatis firmum erit in perpetuum, qui autem testis est repentinus concinnat linguam mendacii. Fides ecclesiastica semper manebit, qui autem repente nova dogmata infert mendacii est minister haeretici. Homo versutus celat scientiam. Versutus hoc loco in bono intelligitur, id est, sapiens et prudens, qui nonnumquam de industria suam celat scientiam, duplici nimirum ratione, vel non valens infirmis auditoribus loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, vel nolens
Abbreviated transcription (Latin):
ipse prior faciat bona q̃ docet. Fatuus statĩ indicat ir̃a suam: qui
autẽ dissimulat iniuriã. calliduᷤ ẽ. Qͥ se in p̃senti desiderat ulcisci
fatuus ẽ: qͥ autẽ ꝓ dño iniuriã contẽpnit. sapiens ẽ. hẽ uersũ alia
trans latio sic hab̾et. Stultus eadẽ hora ꝓnuntiat irã suam: occul¬
tat autẽ ignominiã suã astutus. Non aut̃ẽ ignominiosam iracundiȩ
passionẽ ita ã sapientib occultandã esse decernit: ut eiꝰ uelocitatẽ
culpans. ñ ꝓhibeat tarditatẽ. Qũutiq si ꝑ necessitatẽ humasis
infirmitatis irruerit. ido censuit occultandam: ut dũ ad presens
sapient̃ obtegit᷑. sapientiꝰ amoueat᷑. & in ꝑpetuũ deleatur. Hec
enĩ est natura irȩ ut dilata languescat & ꝑeat : ꝓlata uͦ magis ma¬
gisq conflagret. Est qͥ promitit. & quasi gladio pungit᷑ conscien¬

Expanded text:
si ipse prior faciat bona quae docet. Fatuus statim indicat iram suam, qui si ipse prior faciat bona quae docet. Fatuus statim indicat iram suam, qui autem dissimulat injuriam, callidus est, qui se in praesenti desiderat ulcisci fatuus est, qui autem pro Domino injuriam contemnit sapiens. Hunc versiculum alia translatio sic habet: Stultus eadem hora pronuntiat iram suam, occultat autem ignominiam suam astutus. Non autem ignominiosam iracundiae passionem, itaque sapientibus occultandam esse decernit, ut ejus velocitatem culpans non prohibeat tarditatem, quam utique si per necessitatem humanae infirmitatis irruerit, ideo censuit occultandam, ut dum ad praesens sapienter obtegitur, sapientius amoveatur et in perpetuum deleatur. Haec enim est naturae ita ut dilata languescat et pereat, prolata vero magis magisque conflagret. Est qui promittat et quasi gladio pungitur conscien
Abbreviated transcription (Latin):
Desideriũ impii : monimentũ ẽ pessimoꝵ. Besiderat impiꝰ preceden
deriũ impii monimentũ est pessimoꝵ: qr om̃e desideriũ eius eo
tendit quãuis es uescieNte. ut cũ priorib iniustis et̾ne mortis carce¬
re claudat᷑. Uerũ qr tales eritũ quẽ minime p̃uident incurrunt:
dicit econt᷑ de bonis. Radix autẽ iustoꝵ ꝓficiet: quia nimirũ fides
& caritas electoꝵ qua radicatist̾ in xꝑo. nequaꝗͣ eos fallit: s ad ꝑfe¬
ctiora semꝑ accrescens. plusꝗͣ sꝑare nouit in futuro ꝑcipiet. De fry¬
ctu oris sui: unusqͥsq replebitur bonis. Fructꝰ oris: est sermo bonꝰ
Nã qui mala loquit᷑. ñ fructũ ore generat: s dã nũ. Omĩs gͥ qui bo¬
na loquit᷑. bonis donabit᷑ et̃nis: si tñ his q̃ loquit᷑ actu ñ repugnat.
hoc eteñ iugilant̃ adiungit: cũ dicit. Et uixta oꝑa manuũ suarum
betribuet᷑ ei. Neq enĩ aliter fructuosus fit sermo suus doctori. nͥ

Expanded text:
Desiderium impii, monumentum est pessimorum. Desiderat impius praecedederium impii monumentum est pessimorum, quia omne desiderium ejus eo tendit, quamvis ipso nesciente, ut cum prioribus injustis aeternae mortis carcere claudatur. Verum, quia tales exitum quem minime praevident incurrunt, dicit contra de bonis:-- Radix autem justorum proficiet. Quia nimirum fides et charitas electorum, qua radicati sunt in Christo, nequaquam eos fallit, sed ad perfectiora semper accrescens, plus quam sperare novit in futuro percipiet.-- De fructu oris sui unusquisque replebitur bonis. Fructus oris est sermo bonus, nam qui mala loquitur, non fructum oris generat, sed damnum. Omnis igitur qui bona loquitur bonis donabitur aeternis, si tamen his quae loquitur actu non repugnet. Hoc etenim vigilanter adjungit retribuetur ei. Neque enim aliter fructuosus fit suus sermo doctori, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
in dictis & exemplis uenerabiliũ patrũ. & absq rõe facit. qui bis le¬
gendis. meditandis. exponendis insistens. ñ suȩ saluti ꝑ hoc. s alior
potius seruit: dũ ipse ab his q̃ legit. uł actib reꝓbis. łeciã impieta¬
nib patrũ optima institutiõe excultus. ñ sibi s aliis subsidiũ acqͥrit
illis uidelicet qͥ tractatꝰ eius legentes. archana ꝑ eos sꝑitalis sensus qͥb
interiꝰ reficiant᷑ inueniunt. Utriq aut̃ sensui conuenit apte qd̾ sub¬
dit. Lã & pat̃ bonꝰ filiũ: & discipłum magister catholicus ne adiniqͥ¬
tatẽ deflectat. sollicitꝰ erudit. Erecedentẽ aut̃ uersicłum antiqͥ uiter¬
p̃tes ita tͣnstulert̾. Uiri iusti diuitiis annis multis fruent᷑: iniqͥ autẽ

Expanded text:
in dictis et exemplis venerabilium patrum, et absque ratione facit, qui his lein dictis et exemplis venerabilium patrum, et absque ratione facit, qui his legendis, meditandis, exponendis instans, non suae saluti per hoc, sed aliorum potius servit, dum ipse ab his quae legit, vel actibus reprobis, vel etiam impietaribus sive sermonibus patrum optima institutione excultis, non sibi, sed aliis subsidium acquirit, illis videlicet qui tractatus ejus legentes, arcana per eos spiritualis sensus, quibus interius reficiantur, inveniunt. Utrique autem sensui convenit apte quod seq. Nam et pater bonus filium, et discipulum magister catholicus, ne ad iniquitatem deflectat, sollicitus erudit. Praecedentem autem versiculum antiqui interpretes ita transtulerunt: Viri justi divitiis, annis multis fruentur; iniqui autem
Abbreviated transcription (Latin):
doctne sue apłos & successores eoꝵ : ad cuiꝰ fide conu̾sa ẽ multitudo gen¬
tiũ. quȩ erat substantia diaboli. Intͣuit ñãq indomũ eiusde̾ malefor¬
tis aduersarii: & eũ maiori uirtute conterens. diripuit arma eiꝰ in
quib confidebat: & spolia distribuit: ut ipse in euangelio testat᷑. ył cer
& datũ est genti facienti fructꝰ euis. Multi cibi in noualib patrum:
& aliis congregant᷑ absq iudicio. Absq iudicio recto facit. qͥ diuitiii
cong̃gandis sedulꝰ insistit. & has aggregatas ñ ipse ꝓredeptiõe animȩ
suȩ pauꝑib dispensat:. s aliis pꝰ se dispensanda resaruat: iuxta qd̾
insuꝑiore uersu iuxta litterã dr: E eustodit᷑ iusto suba pecc̃oris: ma¬
ximẽ cũ sibi uictꝰ babundet ex iure patͥnȩ hereditatis. neq ulla pe¬
cimids colligendi necessitas incũbat. Hoc est enĩ qđ ait. multi cibi in
noualib patrũ. Iuxta sensũ uͦ sꝑitałe. multi st̃ cibi alimoniȩ cȩlestis

Expanded text:
doctrinae apostolos et successores eorum, ad cujus fidem conversa est multitudo gentium, quae erat substantia diaboli, intravit namque in domum ejusdem male fortis adversarii, et eum majori virtute conterens, diripuit arma ejus in quibus confidebat, et spolia distribuit, ut ipse in Evangelio testatur, vel ceet datum est genti facienti fructus ejus. Multi cibi in novalibus Patrum et aliis congregantur absque judicio. Absque judicio recto facit, qui divitiis congregandis sedulus insistit, et has aggregatas non ipse pro redemptione animae suae pauperibus dispensat, sed aliis post se dispensanda reservat, juxta quod in superiore versu juxta litteram dicitur: Et custoditur justo substantia peccatoris. Maxime cum sibi victus abundet ex jure paternae haereditatis, neque ullas pecunias colligendi necessitas incumbat. Hoc est enim quod ait, Multi cibi in novalibus patrum. Juxta sensum vero spiritualem, multi sunt cibi alimoniae coelestis,
Abbreviated transcription (Latin):
senti p̃mebant. S d̾ eñi ait. ante. id ẽ ante bonos & ante portas iustoꝵ
semꝑ aspiciunt:. ut maiores ereptori suo gr̃as sine fine referant. yn¬

Expanded text:
senti premebant, quod enim ait ante, id est ante bonos et ante portas justorum, senti premebant, quod enim ait ante, id est ante bonos et ante portas justorum, semper aspiciunt, ut majores ereptori suo gratias sine fine referant. Un
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑc si exdo
sint. Sapiens tunet & declinat ã malo: stultus
transilit &¬
confidit. Sicut stulti ẽ desua alacritate confidere. torrentẽ rapidum
ł uoraginẽ latiorẽ saltu uelle transire. sapiẽtis auͭ ad planũ ł pontẽ du̾it̾e: ita
qͥ pcc̃a qͣntũ ualet declinat. timeisne ĩuoluat᷑ malis sapiẽs ẽ Stultꝰ au̾ ille qͥ contẽp¬
tim peccat. blandiens sibi qr aut posteriori tẽpore pęnitentiã agat cõ¬
missoꝵ: aut si repente moriat᷑. fortit̾ pęnas inferm sufferat. Impa¬
tiens oꝑabit᷑ stultitiã: &euir uersutꝰ odiosus ẽ. Rep̃bensibilis qͥdemẽ
homo ĩpatiens. s multo pcior & odiosior est dõ uersutꝰ. tãcesi apd̾
hoĩes melior estimnet᷑. Ille enĩ palam om̃ib suã ostendit stultitiam:
iste autẽ cũ sit corde ꝑuersus. sepe simplicitatẽ simulat & ustitia :
repbos estimandus. Iacebt̾ mali ante bonos: & ĩpii an portas uistors
n nouissimo uidicio coronatis iustis. dãpnabunt᷑ rȩpbi: qui eos in pre¬

Expanded text:
s si ex Domino sunt . Sapiens timet et declinat malum; stultus transilit et confidit. Sicut stulti est de sua alacritate confidere, et torrentem rapidum vel voraginem latiorem saltu velle transire, sapientis autem ad planum vel pontem divertere, ita qui peccata quantum valet declinat, timens ne involvatur malis, sapiens est. Stultus autem ille qui contemptim peccat, blandiens sibi quia aut posteriori tempore poenitentiam agat commissorum, aut si repente moriatur, fortiter poenas inferi sufferat. Impatiens operabitur stultitiam, et vir versutus odiosus est. Reprehensibilis quidem est homo impatiens, sed multo homines melior aestimetur: ille enim palam omnibus suam ostendit stultitiam, iste autem cum sit corde perversus saepe simplicitatem simulat et justitiamreprobos aestimatus. Jacebunt mali ante bonos et impii ante portas justorum. In novissimo judicio coronatis justis damnabuntur reprobi, qui eos in prae
Abbreviated transcription (Latin):
insaturabilis: qr sic̃ apłs ait. sem̃ꝑ discentes nũquã adueritatis scienti¬
am ꝑueniunt. Quari aut̃ saturari scientia ñmerent᷑ : nisi qͥa neqͣꝗͣ
refecti cibis pat̾ne institutionis. aliis hos cong̾gant absq iudicio Sap
ens mulier edificabit domũ suã : insipiens extructã quoq destruet ma¬
nib. Et una q̃q aĩa fideł. & eccła ꝑ orbem catholyca. mansionẽ sibi in
atͥa cȩlesti bonis actib edificat. At uͦ rȩꝓbi ea q̃ bene st̃ ãbonis ordina¬
ta. male uiuendo. & aliquando etiã aꝑte repugnando dissipant. Qua¬
re aut̃ stulti. sapientiũ actꝰ lacerent. sequentib u̾bis ostendit᷑. cũ dr̃
Ambulans recto. itinere & tunens dm: despicit᷑ ab eo qͥ infami gradit᷑ uia:
Abhominatio ẽ enĩ peccatori religio. Stultũq uidet᷑ incredulis. cũ fi

Expanded text:
sicut Apostolus ait, Semper discentes nunquam ad veritatis scientiam perveniunt . Quare autem saturari scientia non merentur, nisi quia nequaquam refecti cibis paternae institutionis, aliis hos congregant absque judicio? CAPificat domum suam; insipiens exstructam quoque destruet manibus. Et unaquaeque anima fidelis et Ecclesia per orbem catholica mansionem sibi in patria coelesti bonis actibus aedificat: at vero reprobi ea quae bene sunt a bonis ordinata male vivendo, et aliquando aperte repugnando dissipant, quare autem stulti sapientium actus lacerent, sequentibus verbis ostenditur cum dicitur. Ambulans recto itinere et timens Deum despicitur, ab eo qui infami graditur via. Abominatio est enim peccatori religio, stultumque videtur incredulis, cum fid
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiũ eustodiunt eos quia stultiꝑ uaniloquiũ humiles quosde¬
cipiunt affligt̾: s ide humiles sꝑu. ꝑ doctrinã se sapientis ne de¬
cipiant᷑ muniunt. Ubi ñ st̃ boues presepe uacuũ ẽ: ubi aut̃ plurime
segetes. ibi manifesta fortitudo bouis. herent hȩc suꝑiorib. Boues
nãq doctores catholycos: p̃sepe cetũ aduditoꝵ: segetes dicit fructus
oꝑum bonoꝵ. In cassũ gͦ tumet suꝑbꝰ. & indocta eloquentia u̾b̾at au¬
uerbi fruge laborauit ille. qͥ & ipsũ u̾bũ casto orexumninare. & uiam
ueritatis recto discretionis pede nosset incedere. Nec mirandũ cur in
p̃sepi auditores significari dixerimꝰ: cũ bos alat᷑ exp̃sepi. doctor aut̃
ũbo auditores soleat nutͥre. S & intuendũ qr & de labore bouis p̃sepe ĩ.¬
plet᷑. & ipse bossuo fructu de p̃sepi reficit᷑: qr nimirũ p̃dicator fidelis
& audientes u̾bo rȩficit. & eade refectiõe ipse apd̾ dnm ꝓficit. Qd̾ ino¬

Expanded text:
superbiae, etc. Quia stulti per vaniloquium humiles quos despiciunt, affligunt; sed iidem humiles spiritu per doctrinam se sapientiae, ne decipiantur, muniunt.-- Ubi non sunt boves, praesepe vacuum est, etc. Haerest fortitudo bovis. Haerent haec superioribus, boves namque doctores catholicos, praesepe coetum auditorum, segetes dicit fructus operum bonorum. Incassum ergo timet superbus, et indocta eloquentia verberat auverbi fruge laboravit: Ille, qui et ipsum verbum casto ore nominare, et viam veritatis recto discretionis pede nosset incedere. Nec mirandum cur in praesepi auditores significari dixerimus cum bos alatur de praesepi, doctor autem verbo audientes soleat nutrire. Sed intuendum quia et de labore bovis praesepe impletur, et ipse bos suo fructu de praesepi reficitur; quia nimirum praedicator fidelis et audientes verbo reficit, et eadem refectione apud Dominum i
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiũ actꝰ imitari. Quã libet gͦ simplex quisq sit aerusticus.
qͥ archana sapientiȩ comp̃hendere nequeat: si tñ sapientiũ exempla
uiuendo sectat᷑. uire int sapientes annumerabit᷑. Qͥ u stultos ñ ꝓpter
naturã qr hoĩes st̃. s ꝓpt̃ stultitiã qͥa mimist̾ ł hystriones t̃ aliqui¬
tales. uon ut instruendo corrigat. amat. s ut fauendo deteriores effi
ciat: aliis nimirũ & si ꝑ ingeniũ ł doctrinã sapiens ẽe uidet᷑.: stul¬
toꝵ nota dignꝰ simul & dans natione tenebitur. Bonꝰ relinquet
heredes filios & nepotes: & custodit᷑ iusto sub stantia peccatoris. Sepe
uidemꝰ bonos sine filiis obire. ĩmo maiora ã dño p̃mia polliceri his qͥ
filioꝵ ꝓcreationi. uirginitatis castimoniã preposuerint: s & ustoꝵ

Expanded text:
sapientium actus imitari, quamlibet ergo simplex quisque sit et rusticus, sapientium actus imitari, quamlibet ergo simplex quisque sit et rusticus, qui arcana sapientiae comprehendere nequeat, si tamen sapientum exempla vivendo sectatur, jure inter sapientes annumerabitur, qui vero stultos non propter naturam quia homines sunt, sed propter stultitiam, quia mimi sunt vel histrionusmodi, non ut instruendo corrigat, amat, sed ut favendo, deteriores effis nimirum etsi per ingenium vel doctrinam sapiens esse videtur, stultorum nota dignus simul et damnatione tenebitur. Bonus relinquit haeredes filios et nepotes, et custoditur justo substantia peccatoris. Saepe videmus bonos sine filiis obire imo majora a Domino praemia polliceri, his qui filiorum procreationi virginitatis castimoniam praeposuerunt, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ uiuit: ꝗͣuis naturaliter astutus iudeat᷑ esse & prudens. De
quo recte subditur. Nuntiꝰ impii cadit in malũ. Arriũ aut̃ẽ dicit
& sabelliũ ceterosq angłos. id ẽ nuntios satbane. Q qm̃ consilium
neglexere diunarũ scripturarũ: decidert᷑ in malũ gehennaliũ tor¬
mentoꝵ. Legatus aut̃ fidelis sanitas: id ẽ catholicus quisq p̃dica¬
tor sanitatt sibi suisq auditorib acqͥrit ȩt̾nã. Desideriũ si cõple¬
atur delectat animã: detestant᷑ stulti eos qui fugiunt mali. Om̃e de¬
sideriũ siue bonũ siue malũ sit. ubi ad affectũ ꝑuenerit: delectat ani¬
mã. S stulti qͥ carnalib solũ desideriis gaudent: detestant᷑ eos qui ꝑ
amore celestiũ infima oblectamenta contẽynunt. Qⁱ cũ sapientib gra¬
dit᷑ sapiens erit: amicꝰ stultoꝵ. efficit᷑ similis. Cũ sapientib ire ẽ

Expanded text:
consilium vivit, quamvis naturaliter astutus esse videatur et prudens, de consilium vivit, quamvis naturaliter astutus esse videatur et prudens, de quo recte subditur. Nuntius impii cadit in malum. Arium autem ait et Sabellium caeterosque angelos, id est, nuntios Satanae, qui quoniam consilium neglexere divinarum Scripturarum deciderunt in malum gehennalium tormentorum. Legatus autem fidelis sanitas. Id est, catholicus quisque praedicator sanitatem sibi, suisque auditoribus acquirit aeternam. Desiderium si compleatur, delectat animum: detestantur stulti eos qui fugiunt mala. Omne desiderium, sive bonum sive malum sit, ubi ad effectum pervenerit delectat animam, sed stulti qui carnalibus desideriis gaudent, detestantur eos qui pro amore coelestium, infima oblectamenta contemnunt. Qui cum sapientibus graditur sapiens erit, amicus stultorum efficitur similis. Cum sapientibus ire est
Abbreviated transcription (Latin):
ligat: ñ ut ꝓtali detractione penas luat. s ut post detractionẽ sese
cautius agat: quia nimirũ quȩ in aliis iuste reprehendit. ipse ĩ¬
pune ñ admittit : clamante apło. Q predicas ñ furandũ. furaris:
qui dicis ñ mechandũ mec haris: qͥ abhominaris idola sacrilegium
facis: Qͥ. aut̃ timet preceptũ: in pace uersabit᷑. Meliꝰ est ergo
de sua quẽq fragilitate metuere. ne forte diuina p̃uaricet᷑ imꝑe¬
ria: ꝗͣ alioꝵ errata stulto ore lacerare: dicente rursus apło. & si
p̃occupatꝰ fuerit homo maliquo delicto. uos qͥ sꝑitales estis instru¬
ite huiusmodi in sꝑu mansuetudinis: considerans te ipsũ. ne & tu cẽp¬
teris. Astutꝰ omĩa agit cũ consilio: qui aut̃ fatiuis ẽ aꝑit stultitiã
Ubi omĩa cũ consilio docet agenda: diuinũ potius qđ sacris eloquiis
inditũ est. ꝗͣ humanũ intellige consiliũ. Fatiuis ẽ enĩ qui extra ho

Expanded text:
ligat, non ut pro tali detractione poenas luat, sed ut post detractionem sese ligat, non ut pro tali detractione poenas luat, sed ut post detractionem sese cautius agat, quia nimirum quae in aliis juste reprehendit, ipse impune non admittit clamante Apostolo: Qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non moechandum, maecharis; qui abominaris idola, sacrilegium facis . Qui autem timet praeceptum, in pace versabitur. Melius est ergo de sua quemque fragilitate metuere, ne forte divina praevaricetur imperia, quam aliorum errata stulto ore lacerare, dicente rursus Apostolo: Etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis, considerans teipsum ne et tu tenteris . Astutus omnia agit cum consilio, qui autem fatuus est, aperiet stultitiam. Ubi omnia cum consilio docet agenda, divinum potius quod sacris eloquiis inditum est, quam humanum intelligere consilium. Fatuus est enim qui extra hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uolt̾ diuites fieri incidunt in tẽptationẽ: neq ipsas diuitias quas
uł acqtirt̾ uł cupiunt ꝑpetuo possdent. qui aut̃ ꝑ accipienda substan.¬
tia p̃mioꝵ cȩlestiũ uistis insistit laborib: multiplicia suꝑne beatitu¬
dinis munera ꝑcipiet. De quo apte subdit᷑. Spes q̃ differtꝰ affligit ani¬
noꝵ. affligitur anima fideliũ: ł ꝓ dilatiõe uidelicet bonoꝵ. q̃ amat᷑.
ł ꝓ illatione maloꝵ. q̃ tolerat. Atͣubi uen̾it qđ desid̾at. facile obliuisci¬
tur qđ sustinuerat: quia in et̾nũ uiuere incipit cũ suo redẽptore.
quẽ tota intentione que rebat. Ipse est enĩ lignũ uite. amplectentib
se. Qͥ detrahit alicui rei: ipse se in futurũ obligat. Qui bonȩ reidetra¬
hit. se infuturũ obligat: quia qđ ñ debuit faciendo. pęnã sibi qua con-¬
stringat᷑ preparat. S & is qui malȩ rei detrabit. ipse se in futurũ ob¬

Expanded text:
volunt divites fieri incidunt in tentationem , neque ipsas divitias quas volunt divites fieri incidunt in tentationem , neque ipsas divitias quas el acquirunt vel cupiunt, perpetuo possident; qui autem pro accipienda substantia praemiorum coelestium justis insistit laboribus, multiplicia supernae beatitudinis munera percipiet. De quo apte subditur: Spes quae differtur, affligit anirnorum, affligitur anima fidelium, vel pro dilatione videlicet bonorum quae amat, vel pro illatione malorum quae tolerat. At ubi venerit quod desiderat, facile obliviscitur ququem tota intentione quaerebat, ipse est enim lignum vitae amplectentibus se. Qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat. Qui bonae rei detrahit se in futurum obligat, quia quod non debuit faciendo poenam sibi, qua constringatur praeparat, sed et is qui malae rei detrahit, ipse se in futurum ob
Abbreviated transcription (Latin):
animã suã uult redimi ã futura ira: congreget diuitias oꝑũ bonoꝵ
ñ ualet. De qua psalmista postulat dicens. Dñe ne in ira tua arguas
me: neq in furore tuo corripias me. Alioquin. pauꝑes ñ ibi incre¬
pant᷑ a dño: s bñdictionẽ ȩternȩ hereditatis ꝑcipuunt. Lux iui¬
rũ letificat: lucerna autẽ impioꝵ extinguetur. Tux iustoꝵ. quȩ
ꝑpetuo letificat. spes ẽ futuroꝵ: lucerna ĩpioꝵ quȩ repente extin¬
guit᷑. felicitas scłi labentis. Inter suꝑbos semꝑ iuirgia st̃: qͥ autẽ agt̃
cuncta consilio regunt᷑ sapientia. Iurgantur int̃ se semꝑ heretici.
iurgant᷑ & ceteri reꝑbi: quia uidelicet ñ norunt unitatẽ fidi & ueyi¬
tatis. Fideles aut̃ qͣui consilio diuinoꝵ eloquioꝵ. frui ñ cessant: re¬
gunt᷑ moderatiõe sapientie. q̃ eos iurgari ñsinit. Substantia festini¬
ta minuet᷑ : quȩ autẽ paulatĩ colligit᷑ manu. multiplicabit᷑. Qui

Expanded text:
animam suam vult redimi a futura ira, congreget divitias bonorum openon valet. De qua Psalmista postulat, dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me. Alioquin pauperes spiritatis percipiunt. Lux justorum laetificat, lucerna autem impiorum exstinguetur. Lux justorum quae perpetuo laetificat, spes est futurorum. Lucerna impiorum quae repente exstinguitur felicitas saeculi labentis. Inter superbos semper jurgia sunt, qui autem agunt cuncta consilio, reguntur sapientia. Jurgantur inter se semper haeretici, jurgantur et caeteri reprobi, qui videlicet non norunt unitatem fidei et veritatis, fideles autem qui consilio divinorum eloquiorum frui non cessant, reguntur moderatione sapientiae, quae eos jurgari non sinit. Substantia pestinata minuetur, qui autem paulatim colligit manu, multiplicabitur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris sese humilit̃ substrauit: ad sedem postmodum apłice ddig¬
bernare linguã. Certũ est qr neq animũ preparare neq guber¬
nare lingũa. neq aliqͥd facere boni absq diuina gr̃a ualemꝰ. qͥa se¬
ne me inqͥt  nichil potestis facere. Quomͦ ergo ẽ hominis
animũ preparare. & di gub̾nare linguã: nisi qr hoc ꝓprle¬

Expanded text:
ditoris sese humiliter substravit, ad sedem postmodum apostolicae digditoris sese humiliter substravit, ad sedem postmodum apostolicae digetc. Certum est quia neque animum praeparare, neque gubernare linguam, neque aliquid facere boni, absque divina gratia valemus; quia sine me, inquit, nihil potestis facere . Quomodo ergo hominis est animum pr
Abbreviated transcription (Latin):
ma ĩpinguat ossa. Iure mentẽ delectat humanã: cũ se lucem
celestiũ abc hanoꝵs dño reuelante ꝑcepisse cognoscit. Q d̾ alia
ediio manifestiꝰ dicit. Uidens bona ocłs oblectat cor: bona utis
dñ in t̾ta uiuentiũ. Quȩ qͥcũq mentis ocło contẽplatur. merl¬
d incorde oblectat᷑. tamaesi extoinsecus tͥstis incedere inimico
atfligente uidet᷑. Fama quoq illa felicissima. qua nrõs ñ solum
actus & sermones. s & cogitatus angłis deferentib incelo patere
cognosumꝰ: pinguedinẽ dilectionis & fidi nr̃is uirtutib nede¬
ficiendo arescant exhibet. Quanco eñĩ certiꝰ teuemꝰ oceulta
nm̃i cordis. simul & aꝑta oꝑis diuinis patere conspectib: de¬
tomagis fortitudinẽ nr̃e bonȩ actionis oleo caritatis eiꝰ. ne las¬
seseat ĩpinguare sacaginius. Auris que audit increpatioes
uite: in medio sapientiũ cõmorabit᷑. Discipłs qͥ obedient̾ an¬
usq doctoris ascendit. Deniq paulus qui increpationi sui con¬

Expanded text:
se lucem coelestium arcanorum Domino revelante percepisse cognoscit, quod alia editio manifestius dicit, videns bona oculus oblectat cor, bona utique Domini in terra viventium, quae quicunque mentis oculo contemplatur, merito in corde oblectatur, tametsi extrinsecus tristis incedere inimico affligente videtur. Fama quippe illa felicissima, qua nostros non solum actus, et sermones, sed et cogitatus Angelis descendentibus, in coelo patere cognovimus, pinguedinem dilectionis et fidei nostris virtutibus, ne deficiendo arescant, exhibet. Quanto enim certius tenemus occulta nostri cordis simul et aperta operis divinis patere conspectibus, tanto magis fortitudinem nostrae bonae actionis oleo charitatis ejus, ne lassescat, impinguare satagimus. Auris quae audit increpationes vitae, in medio sapientium commoratur. Discipulus qui inusque doctoris ascendit. Denique Paulus, qui increpationi sui con
Abbreviated transcription (Latin):
qui se doeuerat docendũ ꝑueniat: ille nec cũ arguit᷑ nouerit audi¬
pigri uocabulo denotat᷑: qui uult regnare cũ dño : Pelectant p̃
alt. uir duplex animo: in constans ẽ in omĩb uiis suis. & filtꝰ ꝙ rach
idõ faciunt qr anima illoꝵ ꝑfecta suꝑnoꝵ dulcedine reficit᷑: iuxta il¬
lum qui dñm obsecrat dicens. Sicut ad ipe pinguedinis repleat᷑ aĩa
mea. Uł certe anima oꝑantiũ impinguabit᷑ : qͥa qui piis ꝓ dño la¬
borib insudant. cęlesti & in marcescibili post labores mercede do¬
nabunt᷑. Est quasi diues cũ nichil babeat: & ẽ quasi pauꝑ cũ in
multis diuitiis sit. Diues sͥ uidebat᷑ ille qͥ induebat᷑ pur pura & bys¬
so: & epulabat᷑ cotidie splendide. S qr dm̃ ñ habuit: cõꝑit in fine nil

Expanded text:
qui se docuerat, docendum perveniat ille, nec cum arguitur, novit audiqui se docuerat, docendum perveniat ille, nec cum arguitur, novit audipigri vocabulo denotatur, qui vult regnare cum Deo, et non laborareait, Vir duplici animo, inconstans est in omnibus viis suis . Et filideo faciunt quia anima illorum perfecta supernorum dulcedine reficitur juxta eum qui Dominum obsecrat dicens, sicut adipe pinguedinis repleatur anima mea , vel certe anima operantium impinguabitur, quia qui piis pro Domino laboribus insudant, coelesti et immarcescibili post labores mercede donabuntur. Est quasi dives cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis divitiis sit. Dives sibi videbatur ille qui induebatur purpura et bysso, epulabatur quotidie splendide, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dño nouit substantiã dispensare. remunerante ipso ꝓ terrenis cȩles¬
tia dona recipiet. Alit̃. Non inueniet fraudulentꝰ lucrũ: & sub̾a hõis e¬
rit auri preciũ. Qͥ fraudulenta mente simulat se ẽẽ bonũ. nequiter
uiuens in occulto: ñ inueniet bona uitȩ sequentis. Q autẽ substantiã
uirtitũ sꝑualium ueracit acquirit: mercabit᷑ ex ea claritat̾e reg¬
ni ꝑhennis. Qd uerbis sequentib aꝑtiꝰ dicit. Insemita iustitiȩ uita:
iter autẽ deuiũ ducit ad mortẽ. Semita enĩ iustitiȩ sub̾am uirtutũ
acquirit: quib et̾nȩ uitȩ claritas auro p̃ciosior emit᷑. Iter autẽ pra¬
uum quo fraudulentꝰ incedit: ꝑdito lucro tẽporali qd̵ appeciit. ad
mortẽ quã preuidere noluit. tendit sempiternã. Filius sapiens do¬
inter sapientẽ & stultũ:. ut hic aliquando ꝑfectũ eruditionis. ad eũ

Expanded text:
m pro Domino substantiam novit dispensare remunerante ipso pro terrenis coelesm pro Domino substantiam novit dispensare remunerante ipso pro terrenis coelestia dona recipiet. Aliter: Non inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium, qui fraudulenta mente simulat se esse bonum, nequiter vivens in occulto non invenit bona vitae sequentis: Qui autem substantiam virtutum spiritalium veraciter acquirit, mercabitur ex ea claritatem regni perennis, quod verbis sequentibus apertius dicit. In semita justitiae vita, iter autem devium ducit ad mortem. Semita enim justitiae substantiam , quibus aeternae vitae claritas auro pretiosior emitur; iter autem pravum, quo fraudulentus incedit, perdito lucro temporali, quod appetit, ad mortem, quam praevidere noluit, tendit sempiternam, CAPUT XIII. inter sapientem et stultum, ut hic aliquando profectu eruditionis ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
illũ: e sermone bono lecificabit᷑: quia nimirũ necesse: ut priꝰ peccatorẽ
meror penitentiȩ salubriter humiliet: & ita pꝰ modũ ꝑ uidiciũ sacer¬
dotis. sermo datȩ reconciliationis lȩtificet. Qͥ negligit danrnũ ꝓpter
amicũ: iustus ẽ. Si hoc degenerali pecunie largitione. & puro homine
amico recte dicit᷑: quantomagis iustitie corona dignꝰ est. qui ꝓpter
eũ qui dixit. dico uob̃ amicis meis ne terreamini ab his qui occidunt
corpus. Euendens q̃ possidet pauꝑib tribuit. ł rapinã bonoꝵ suorum
cũ gaudio suscipit. uł certe ipsam in passione carnẽ mortificandã siue
occidendã tradit: Iter autẽ impioꝵ decipiet eos cũ uł sua retinere
Taliena raꝑe gaudent. Unde recte subiungitur. Non inueniet fraudulen¬
tus lucrum : & substantia hominis erit auri preciũ. Fraude nãq acqui¬
sita pecunia: plus in aĩa dampni ꝗͣ lucri addit in archa. Ꝙ qui ꝓpriã¬

Expanded text:
lum, et sermone bono laetificabitur. Quia nimirum necesse est ut prius peccatorem moeror poenitentiae salubriter humiliet, et ita postmodum per judicium sacerdotis sermo datae reconciliationis laetificet. Qui negligit damnum propter amicum justus est. Si hoc de generali pecuniae largitione et puro homine amico recte dicitur, quanto magis justitiae corona dignatus est, qui propter eum qui dixit: Dico vobis amicis meis, ne terreamini ab his qui occidunt corpus , vel vendens quae possidet pauperibus tribuit, vel rapinam bonorum suorum cum gaudio suscipit, vel certe ipsam in passione carnem mortificandam sive occidendam tradit. Iter autem impiorum decipiet eos. Cum vel sua retinere vel aliena rapere gaudent. Unde recte subjungitur. Non inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. Fraude namque acquisita pecunia plus in anima damni quam lucri in arca, et qui propria
Abbreviated transcription (Latin):
errata ne adsanitatẽ ꝑueniant defendendo conteg̾t. Qd execrans
ꝓph̾a. dñm orat ut ñ declinet cor suũ in uerbũ malũ. ad excu¬
sandas excusationes inpeccatis. In labiis saplentis inueniet᷑ sapi¬
entia: & uirga indorso eiꝰ qͥindiget corde. Uirga in dorso ẽ. uin-¬
dicta in post̾iorib. id ẽ in sequenti uita. Quã bene illa plaga fa
uirgã in dorso portare: portet in labiis sapientiã. Loquat᷑ lau¬

Expanded text:
d exsecrans Propheta, Dominum orat, ut non declinet cor suum in verbum malum, ad excusandas excusationes in peccatis. In labiis sapientis invenietur sapientia, et virga in dorso ejus qui indiget corde. Virga in dorso est, vindicta in posterioribus, id est, in sequenti vita, quam bene plaga illa famn vult virgam portare in dorso portet in labiis sapientiam, loquatur lau
Abbreviated transcription (Latin):
licita mente seruiunt. coronabit᷑: eoꝵ uͦ qui dm̃ contẽ: nunt. &
ante udiciũ eiꝰ ꝓpͥa conscientia se accusante condẽrnãt᷑. Expec¬
tatio sollicitoꝵ. ꝑibit. hc̃ ueysũ longe alit̃ ht antiꝙͣ tͣns latio: q̃

Expanded text:
licita mente serviunt, coronabitur; eorum vero, qui Deum contemnentes, et licita mente serviunt, coronabitur; eorum vero, qui Deum contemnentes, et ante judicium ejus propria conscientia se accusante condemnantur, exspectatio sollicitorum peribit. Hunc versum longe aliter habet antiqua translatio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
humilib. Mortuo homine ĩpio: nulla erit ultra spes. Heu. miser
hauc sententiã ꝑtransiit origenes: qͥ post uniu̾sale extremũq iu¬
diciũ uitã credidit omib ĩpiis & peccatorib dandã. Notandũ au¬
tẽ. qđ & si ĩpiis post mortẽ spes ueniȩ ñ est: st̃ tñ qui de leuiorib
peccatis quib obligati defuncti se̾. post mortẽ possẽ absolui. ut
penis uidelicet castigati. ł suoꝵ. p̃cib. elemosynis. missarũ celebra¬
tionib aduiti. S hȩc quib cũq fiunt. & ante udiciũ. & deleuuio¬
rib fuint erratib. Q uͦ se longo pꝰ udiciũ tẽpore lib̾andos pritañ
ꝑibit. Itẽ alia ẽ sollicitudo qua boni semꝑ ad ĩplenda dĩ p̃cepta st̃
accincti: alia qua reꝓbi cũ scientes peccant. solliciti megunt
qͣndo et̾nam rapiant᷑ ad penã. Idoq recte expectatio eoꝵ. qͥ do sol¬

Expanded text:
humilibus. Mortuo homine impio, nulla erit ultra spes. Heu misere humilibus. Mortuo homine impio, nulla erit ultra spes. Heu misere hanc sententiam pertransit Origenes, qui post universale extremumque judicium vitam credidit omnibus impiis et peccatoribus dandam. Notandum autem, quia etsi impiis post mortem spes veniae non est, sunt tamen qui de levioribus peccatis, quibus obligati defuncti sunt, post mortem possunt absolvi, vel poenis videlicet castigati vel suorum precibus, eleemosynis, missarum celebrationibus absoluti, sed haec quibuscunque fiunt, et ante judicium, et de levioribus fiunt erratibibit. Item alia est sollicitudo, qua boni semper ad implenda Dei praecepta sunt accincti; alia, qua reprobi cum scientes peccant, solliciti metuunt, ne quando aeternam rapiantur ad poenam. Ideoque recte exspectatio eorum, qui Deo sol
Abbreviated transcription (Latin):
Statera dolosa ñ tantũ in mensuratione pecunie : s & in udiciaria
discretiõe tenet᷑. Q enĩ alit̃ causam pauꝑis. alit̾ potentis. aliter
sodalis. alit audit ignoti: statera librat iniqua. S & is qͥ sua gesta
meliora ꝗͣ ꝓximoꝵ. suaq errata iudicat leuiora. trutina pon¬
derat dolosa: nec ñ. & ille qͥ onera ĩportabilia ĩponit in humeris
hominũ. ipse autẽ uno digito suo ñ uult ea tangere.: ille etiã
qͥ bona in publioo. & mala agit inocculto. ꝓ iniquitate librȩ do
sti iudicis uoluntati & actioni congruit. Ubi fuerit
suꝑbia ibi erit & contumelia quia suꝑbi uł contu¬
meliose se gert̾ ꝑ contẽptũ. siue ignorantiã disciplinȩ:
ł ꝓximis contumelias ingert̃: łcerte qr omĩs qͥ se exal¬
tat humiliabit᷑. Ubi autẽ humilitas: ibi & sapientia. Abscondisti
inqͥt hȩc a sapientib & prudentib & reuelasti ea paruulis: id est

Expanded text:
Statera dolosa non tantum in mensuratione pecuniae, sed et in judiciaria Statera dolosa non tantum in mensuratione pecuniae, sed et in judiciaria discretione tenet. Qui enim aliter causam pauperis, aliter potentis, aliter sodalis, aliter audit ignoti, statera utique librat iniqua; sed et is qui sua bene gesta meliora quam proximorum suaque errata judicat leviora trutina ponderat dolosa, nec non et ille qui onera importabilia imponit in humeros hominum, ipse autem uno digito suo non vult ea tangere: ille etiam qui bona in publico et mala agit in occulto, pro iniquitate librae dolsti judicis voluntati et actioni congruit. Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia. Quia superbi vel contumeliose se gerunt, per contemptum sive ignorantiam disciplinae, vel proximis contumelias ingerunt, vel certe quia omnis qui se exaltat humiliabitur . Ubi autem humilitas, ibi sapientia. Abscondisti, inquit, haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis , id est,
Abbreviated transcription (Latin):
exultatio mea. At uͦ ĩpii qui seputant in futuro requieturos.
aut certe nil post mortẽ futuros: fallunt᷑. Neq huic repugnat
sententiȩ qđ supra dictũ ẽ. qđ timet ĩpiꝰ ueniet suꝑeũ. St̃ enĩ qͥ
scientes futurũ bonoꝵ malorũq iudiciũ: nichilominꝰ negligentia
uł desꝑatione ł etiã de industria peccant. Talib gͦ interitꝰ quẽ
timent adueniet. St̃ qui mala q̃ faciunt. aut nũꝗͣ punienda esti¬
mant aut bene gesta:. idoq bona mercede remuneranda iudicant
Ne qͥb recte dicit᷑: qr spes ĩpioꝵ ꝑibit. Lã & de his qͥ scientes delin
uor his qui oꝑant᷑ malũ. Si inqͥt abdita scripturarũ cõpre hen¬
dere ñ uales. ñ tam̃ de salute desꝑes: s gradere uiã dñi. age bona
q̃ nosti: & int̃ fortes connumeraberis. S merito paueant illi qͥ re¬
cta q̃ nort̾. facere contẽpnunt: q certa restant q̃ patiant᷑ inala:

Expanded text:
exsultatio mea . At vero impii, qui se putant in futuro requieturos, exsultatio mea . At vero impii, qui se putant in futuro requieturos, aut certe nullos post mortem futuros, falluntur. Neque huic repugnat sententiae quod supra dictum est, Quod timet impius, veniet super eum; sunt enim qui scientes futurorum bonorum malorumque judicium, nihilominus negligentia, vel desperatione, vel etiam de industria peccant: talibus ergo interitus quem timent adveniet; sunt qui mala quae faciunt, aut nunquam punienda existimant, aut bene gesta, ideoque bona mercede remuneranda judicant; de quibus recte dicitur quia spes impiorum peribit. Nam et de iis qui scientes peccant . Si, inquit, abdita Scripturarum comprehendere non vales, non tamen de salute desperes, sed gradere viam Domini, age bona quae nosti, et inter fortes connumeraberis: sed merito paveant illi, qui recta quae norunt facere contemnunt, quia certa restant quae patiantur mala
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in xꝑo collocata. ipsi excĩplo disꝑeunt. Sicut acetũdentib &
fumus ocłis : sic piger his qͥmisert̃ illũ. Sicut hereticoꝵ ꝑfidia
bonis doctorib molestiã generat & lacͥmas: sic male iuiuens ca¬
Qd̾ a uino degenerat. & fumꝰ qui ab igne ascendens euanescit: eos
q ab ȩccłastica suauitate & caritate ꝑ suꝑbiã uł socordiã rece¬
dentes. hauc etiã uerbis ĩpugnant: figurate denuntiant. De qͥ
bus ioħes dicit. Ex nobis exiert̾̃. s ñ erant ex nob̃: & reł. Timor
dñi apponet dies: & anni ĩpioꝵ. breuiabunt᷑. Qͥ dõ fidelit̃ serus
iet̾na luce donabunt᷑. At qͥ ĩpiecati manci pan¬
tat : cũ hac uita ꝑdt̾ bona q̃ amabant. Expecta¬
tio iustoꝵ. lecitia: spes autẽ impioꝵ ꝑibit. Patet
quia iusti let̾ant᷑ in expectatione uitȩ sequentis: ꝗͣuis
contristent᷑ afflictione p̾ssurȩ p̃sentis. Unde est¬
illd̃. Tues mͥ refugiũ ap̃ssura quȩ circundedit me.

Expanded text:
isto collocata: ipsi extemplo dispereunt. Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, sic piger his qui miserunt eum. Sicut haereticorum perfidia bonis doctoribus molestiam generat et lacrymas, sic male vivens Caquod a vino degenerat, et fumus qui ab igne ascendens evanescit, eos qui ab Ecclesiastica suavitate et charitate per superbiam et socordiam recedentes hanc etiam verbis impugnrant ex nobis, etc. Timor Domini apponet dies, et anni impiorum breviabuntur. Qui Deo fideliter serviunt, aeterna luce donabuntur: at qui impietati mancipantur, cum hac vita perdunt bona quae amabant. Exspectatio justorum, laetitia, spes autem impiorum peribit. Patet quia justi laetantur in exspectatione vitae sequentis, quamvis contristantur afflictione pressurae praesentis. Unde illud, Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me,
Abbreviated transcription (Latin):
rebit. Qͥ autẽ spe futuroꝵ p̃mioꝵ. bona faciunt in p̃senti: iuste
qd sꝑant accipiunt. Uirens qͥppe in arbore foliũ : fructꝰ quos ñ dum
ostendere habet. signat affuturos. & iusti quasi uirens foliũ germi¬
nant: qr spe salui facti. in fidi ac uirtutũ gr̃a ꝓficere ñ cessant. Ql¬

Expanded text:
rebit. Qui autem spe futurorum praemiorum bona faciunt, in praesenti, juste rebit. Qui autem spe futurorum praemiorum bona faciunt, in praesenti, juste quod sperant, accipiunt. Virens quippe in arbore folium, fructus, quos nondum ostendere habet, signat affuturos. Et justi quasi virens folium germinant, quia spe salvi facti, in fide ac virtutum gratia proficere non cessant,
Abbreviated transcription (Latin):
res tenebras missus ẽ. Uendunt aut̃ frumentũ qͥ uerbũ uite
audientib confert̾. ãquib p̃ciũ fidĩ & confessionis recipiant:
dicente dño. Negotiamini dũ uenio. Quoꝵ capiti bñdictio suꝑ¬
uenit: dũ singulis de tali negotio redeuntib dñs dicit. Euge ser¬
ue bone & fidelis. qr suꝑ pauca fuisti fidelis. supͣ multa te consti¬
tuã: intra in gaudiũ dñi tui. Bene consurgit diluculo qͥ querit
bona: qͥ autẽ inuestigator ẽ maloꝵ. oppͥmet᷑ ab eis. Bona querere
q̃ facere debeas. quib ad cȩlestia bona ꝑuenias. hoc ẽ bene diluels̾
surgere. id ẽ crescente. bace suientie. ad bonũ opꝰ accingi. uelcarrebi
ne. id ẽ ad uitã consurget intẽpore resurrectionis: qͥ nc̃ bona querit
in tẽpore oꝑationis. Qͥ aut̃e mala q̃ dicat siue agat mͦ sollers inqͥrit:
t̃c eoꝵ. pondere ne ad altiora regni ꝑueniat retardat᷑. Qͥ confidit in
p̃sentib bonis in hians futura ñ cogitat: ueris diuitiis in futuro ca¬

Expanded text:
Vendunt autem frumentum, qui verbum vitae audientibus conferunt, a quibus pretium fidei et confessionis recipiant, dicente Domino, Negotiamini dum venio . Quorum capiti benedictio supervenit, dum singulis de tali negotio redeuntibus, Dominus dicit: Euge, serve bone et fidelis; quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Dbona, qui autem investigator malorum est opprimetur ab eis. Bona quaerere quae facere debeas; quibus ad coelestia bona pervenias, hoc est, bene diluculo consurgere, id est crescente luce scientiae ad bonunc bona quaerit in tempore operationis. Qui autem mala quae dicat sive agat, modo solers inquirit, tunc eorum pondere, ne ad altiora regni perveniat, retardabitur.-- Qui confidit in esentibus bonis inhians futura non cogitat, utrisque in novissimo ca
Abbreviated transcription (Latin):
Caro inquiunt. dñm agnoscit : gła patrẽ signat. Creatura dñm
confitetur: claritas patr̃e nouit. Pxincipiũ: uł in principio uia¬
rũ suarũ. Et ipse ait. Ego sũ uia: qr surgens ã mortius iter
fecit eccłe sue ad regnũ di. ad uitã et̾nã. In oꝑa sua: qͥa ad redim̃¬
da oꝑa patͥs ex uirgine creatꝰ ẽ. suscipiens capnẽ. ut oꝑa patͥs a
ante oꝑa. & delectabar ꝑ singłos dies ludens corã eo. oni tp̃re

Expanded text:
Caro, inquiunt, Dominum agnoscit, gloria Patrem signat, creatura Dominum Caro, inquiunt, Dominum agnoscit, gloria Patrem signat, creatura Dominum confitetur, charitas Patrem novit. Principium, vel in principio viarum suarum. Et ipse ait: Ego sum via, quia surgens a mortuis ifecit Ecclesiae suae ad regnum Dei, ad vitam aeternam. In opera sua, quia ad redimenda opera Patris, ex Virgine creatus est; suscipiens carnem, ut opera Patris a ante opera.-- Et delectabar per singulos dies, etc. Ludente
Abbreviated transcription (Latin):
lum inationes: ꝑ quas se & anglicis sp̃itib & mentib osten-¬
E humanis. In quarũ initio uiarũ sapientiam possedit: qͥa
habuit. S ne putaret aliquis harũ mitio uiarũ uł aliquanto
aute tẽpore filium ẽẽ cȩpisse : uigilanter adiunxit. Antequã
ancequã t̾ra fieret : & cet̾a usq dũ ait. quando appendebat funda¬
menta t̾re cũ eo eram cuncta cõponens. Cui simile ẽ in euan¬
gelio. In principio erat uerbũ: & uerbũ erat apud dm̃ : & d̾s erat
uerbũ. Omĩa ꝑ ipsũ facta st̃. Pereant gͦ qui negant di uirtutẽ &¬
di sapientiã uidelicet xꝑm ab iuitio ĩmo & ante om̃e qd̃ dici uł
cogitari pocest initiũ. ab ipso patre fuisse primogenitũ. Alia tͣus¬
latio hc̃ locũ ita incipie. Dñs creauit me principiũ uarũ suarẽ:
in oꝑa sua. Qd̃ de incarnatiõe dũica ͥ patres intelligt̃. dicentes. ꝙr
certi gr̃a misterii dixerte. dñs creauit me. & ñ pat creauit me

Expanded text:
luminationes per quas se et angelicis spiritibus et mentibus ostent humanis. In quarum initio viarum sapientiam possedit, quiahabuit. Sed ne putaret aliquis, harum initio viarum, vel aliquando ante tempore filium esse coepisse, vigilanter adjunxit:-- Antequam antequam terra fieret, et caetera, usque dum ait, quando appendebat fundamenta terrae, cum eo eram cuncta componens. Cui simile est in Evangelio. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, omnia per ipsum facta sunt . Pereant ei sapientiam, videlicet Christum ab initio, imo et ante omne quod dici vel cogitari potest initium, ab ipso Patre fuisse progenitum. Alia translatio hoc loco ita incipit: Dominus creavit me principium viarum suarum in opera sua, quod de incarnatione Dominica dictum Patres intelligunt, dicentes, quia certi
Abbreviated transcription (Latin):
uiri noĩe dignꝰ sit. p̃uidere qi risus dolore miscebit᷑. & gaudia pec¬
candi pena sequit᷑ ultionis. Qd̾ timet ĩpiꝰ ueniet suꝑ eũ : deside¬
lle ne t̾renis gaudiis pͥuet᷑. & sempit̾na ultione plectat᷑: isti ne in¬
colatꝰ eoꝵ ꝓlonget᷑. s p̃mia ꝓ quib certauere ꝑcipiant. Ut̾sq a¬
tẽ qd̃ corde tenent adueniet. Quasi tẽpestas transiens n̾ erit ĩpiꝰ¬

Expanded text:
viri nomine dignus sit praevidere, quia risus dolore miscebitur, et gaudia pecviri nomine dignus sit praevidere, quia risus dolore miscebitur, et gaudia peccandi poena sequetur ultionis. Quod timet impius veniet super eum. Desidehristo: ille, ne terrenis gaudiis privetur, et sempiterna ultione plectatur; isti, ne incolatus eorum prolongetur, sed praemia pro quibus certaverunt percipiant. Utrisque autem, quod corde timent, adveniet.