comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stagno dicit ẽẽ cõmixtã. & postea pur.¬
gandã ut pꝰqũa purgata fuerit cog¬
sub alia metaphora idem sensus ostendi¬
tur. Cuiꝰ uentilabrũ inmanu eiꝰ. & pur¬
& ꝯgregabit fruĩntum in horrea: paleas
autẽ cõburet igni inextingiubili. Et
restituã uidices tuos ut fuert̃ pͥus: &
consiliarios tuos sic̃ antiquitus. IN ei¬
uitate fideli syon q̃ postea facta ẽ mere¬
trix. & ꝓ iusto siue iustitia habita uert̃
in ea homicide: ido dñs conũtit manum
suã ut excoquat eã ad purũ. & auferat
om̃e stagnũ eiꝰ. & restituat udices illiꝰ sic̃
fuerant a pͥncipio. & consiliarios suos

Expanded text:
stanno dicit esse commixtam, et postea purstanno dicit esse commixtam, et postea purgandam: ut postquam purgata fuerit, cogangelio sub alia metaphora idem sensus ostenditur: Cujus ventilabrum in manu ejus, et puret congregabit frumentum in horrea: paleas autem comburet igni inexstinguibili . Et restituam judices tuos, ut fuerunt prius et consiliarios tuos sicut antiquitus. In civitate fideli Sion, quae postea facta est meretrix; et pro justo, sive justitia, habitaverunt in ea homicidae. Ideo Dominus convertit manum suam, ut excoquat eam ad purum et auferat omne stannum ejus, et restituat judices illius, sicut fuerunt a principio, et consili
Abbreviated transcription (Latin):
beneficia. suppliciis corrigant᷑. Et conu̾¬
tã manũ meã ad te: & excoqũa ad purõ
scoriã tuã. & auferã om̃e stagnũ tuuo.
Pro scoria qdđ int̾pretatus ẽ symmachꝰ
ẽ. Soli .lxx. incredulos uł inobedientes. sen¬
sum magis qͣm u̾ba u̾tentes. Qͥ a eñĩ supͣ
dixerat argentum tuũ u̾sum ẽ in scoriã:
ñc seruat metaphorã. ut conũtat suꝑ eam
id est extendat manũ suã ad puniendũ
atq purgandũ: & excoquat om̃s sordes
ac uicia peccatorũ ut seꝑato stagno pu¬
rũ argentũ remaneat qđ absq igne fi¬
eri ñ potest. ꝑ qđ significat eos passurds
ẽẽ torm̃ta. Legimꝰ & in malachim de dño.
Ipse egredietur qͣsi ignis conflatorii. &
quasi herba fullonũ & sedebit conflans
& emundans sic̃ argentũ & aurũ. & emun¬
dabit filios leui: ut pꝰqũã emundati fu¬
erint. dicat᷑ de eis. & ert̃ dño offerentes
uictimas iustitiȩ. Lezechiel quoq om¬
nẽ domũ isrł exe. & ferro. & plũbo. &

Expanded text:
ntur. Et convertam manum meam ad te; et excoquam ad purum scoriam tuam, et auferam omne stannum tuum. Pro scoria, quod interpretatus est Symmachus, est: soli LXX, incredulos vel inobedientes, sensum magis quam verba vertentes. Quia enim supra dixerat: Argentum tuum versum est in scoriam, nunc servat metaphoram, ut convertat super eam, id est, extendat manum suam ad puniendum, atque purgandum, et excoquat omnes sordes, ac vitia peccatorum: ut separato stanno, purum argentum remaneat, quod absque igne fieri non potest: per quod significat eos passuros esse tormenta. Legimus et in Malachia de Domino: Ipse egredietur quasi ignis conflatorii, et quasi herba fullonum et sedebit conflans, et emundans sicut argentum et aurum: et emundabit filios Levi ; ut postquam mundati fuerint, dicatur de eis: Et erunt Domino offerentes victimas in justitia. Ezechiel quoque omnem domum Israel, aere, et ferro, et plumbo, et
Abbreviated transcription (Latin):
moy saicũ. Prouide aliũ quẽ mittas.
aliudq mandatũ. Ne q̃ras iũdex fi-¬
eri: ne forte ñ possis auferre iniqͥta.¬
tes. Solꝰ iħo om̃s languores sanat &
infirmitates: de quo scͥptum ẽ. Qͥ sa¬
nat contritos corde: & alligat contͥ¬
tiones eorũ. Puit enĩ hierłm. & iu-¬
das concidit. quia lingue eorũ & ad.

Expanded text:
Mosaicum: Provide alium quem mittas: Mosaicum: Provide alium quem mittas: aliudque mandatum: Ne quaeras judex fieri: ne forte non possis auferre iniquitates . Solus Jesus omnes languores sanat, et infirmitates, de quo scriptum est: Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum . Ruit enim Jerusalem, et Juda c
Abbreviated transcription (Latin):
iungit᷑: in die illa dicet ñ sũ medicus. &
reliqua. Is autẽ dicit. qͥ pnceps fuerit
electus: & sic̃ popłs eũ quẽ cõparatione
sui locupletiorẽ intelligit. pͥncip̃e hab̾e
desidat: sic qͥ eligit᷑ ꝯsidans pauꝑtatẽ
& imbecillitatẽ suã indignũ se ẽẽ dela¬
to honore testat᷑: nec posse mederi uiciis
id ẽ curare languentes. esurientib cy¬
bũ tribuere. uestire nudos. qͥ ipse se su¬
stentare uix ualeat. Ergo ñ statĩ multi¬
tudinis ac qui escamꝰ iudicio: s electi in
pͥncipatũ. nouerimꝰ m̃ surã nr̃am: & hu¬
miliemͣ᷑ sub potenti manu di. quia dñs
suꝑbis resistens. humilib dat grãm.
Qͣnti panẽ ñ habentes &̃ uestuntum:
cũ ipsi esuriant & nudi sint. nec habe.¬
ant sp̃uales cibos. neq xp̃i tunicã in¬
tegrã reseruau̾int: aliis & alimoniã. &
uestim̃ta ꝓmittunt. & pleni uulnerib
medicos ẽẽ se iactant. nec seruant illud

Expanded text:
jungitur: In illa die dicet, non sum medicus, et jungitur: In illa die dicet, non sum medicus, et reliqua. Is autem dicet, qui princeps fuerit electus. Et sicut populus qui eum quem, comparatione sui locupletiorem intelligit, principem habere desiderat, sic qui eligitur considerans paupertatem, et imbecillitatem suam, indignum se esse delato honore testatur, nec posse mederi vitiis, id est, curare languentes, esurientibus cibum tribuere, vestire nudos, qui ipse se sustentare vix valeat. Ergo non statim multitudinis acquiescamus judicio, sed electi in principatum, noverimus mensuram nostram, et humiliemur sub potenti manu Dei: quia Deus superbis resistens, humilibus dat gratiam . Quanti panem non habentes, et vestimentum, cum ipsi esuriant et nudi sint, nec habeant spirituales cibos, neque Christi tunicam integram reservarint, aliis et alimoniam et vestimenta promittunt, et pleni vulneribus, medicos esse se jactant; nec servant illud
Abbreviated transcription (Latin):
xime rerũ omĩum penuriã: qđ qͥ cibũ
& uestim̃tũ habuerit. potens &ͥ dĩues.
& inclẏtus ẽẽ credat᷑. Qđ autẽ ait iuxta
hebraicũ. ruina hec sub manu tua:
hc̃ sensũ habet. Miseria mea & cala¬
mitas. tuo sustentet᷑ & ꝓtegat᷑ auxilio.
& hoc considandũ. qđ si singłi sibi e¬
ligunt pͥncipes singłos: in pͥncĩpũ
electione seditio fit. dũ alii alios pͥn¬
cipatu dignos putant. nec dieunt
ad eos. possessiones tuȩ & diuĩtiȩ. & re¬
ditus sustentare nos poterunt. s infir¬
mitas ista siue eẏbꝰ m̃s ex tuo sanabit᷑.¬
& pendebit arbitrio. Et respondebit
in die illa dicens. Non sũ medicus: &
indomo mea ñ ẽ panis neq uestim̃tũ.
nolite constituere me pͥncipẽ popłi
Pro medico s yminachꝰ. & lxx. tͣnstule¬
liget uulnera. & ꝓuideat sanitati Res¬
pondebit. in hebreo ñ habet᷑. s de lxx.
additum ẽ. In hebreo enĩ his q̃ supͣ scͥpta st̃

Expanded text:
xime rerum omnium penuriam, quod qui cibum, xime rerum omnium penuriam, quod qui cibum, et vestimentum habuerit, potens, et dives, et inclytus esse credatur. Quod autem ait juxta Hebraicum: Ruina autem haec sub manu tua, hunc sensum habet: Miseria nostra et calamitas tuo substentetur et protegatur auxilio. Et hoc considerandum quod singuli sibi eligant principes singulos, et in principum electione seditio sit, dum alii alios principatu dignos putant. Nec dicunt ad eos, possessiones tuae, et divitiae, et reditus sustentare nos poterunt, sed infirmitas ista, sive cibus meus, ex tuo sanabitur et pendebit arbitrio. Et respondebit in die illa, dicens, non sum medicus, et in domo mea non est panis, neque vestimentum; nolite constituere me principem populi. Pro medico, Symmachus et LXX transtuleliget vulnera, et provideat sanitati: Respondebit, in Hebraeo non habetur, sed de LXX additum est. In Hebraeo enim his quae supra scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ximũ suũ. Tumultuabit᷑ puer contͣ se¬
nem. & ignobilis contͣ nobilem. Qnͣdo
iuuenes fuerint pͥncipes. & illusores
dñi. qͣles ꝓphicus sermo deseͥbit: tẽ nec
dignitatis nec ȩtatis. nec scientiȩ ullus
ordo seruabit᷑: s rebellabunt pueri se.¬
nib & ignobiles nobilib & mutuo cor¬
ruent: & implebit᷑ illud apłicum. Mor¬
dentes inuicẽ. consũpti estis ab inuicẽ
hec sub tito filio uespasiani accidisse
popło uideorũ scribit iosephꝰ. & qđ cũ
expugnarent᷑ a romanis. fuerit in hie¬
rusalem in tres partes diuisa seditio:
& alii arcem ac templũ. alii inferiorẽ¬
urbis part̃e tenuerint. alii suꝑiorem.¬
App̃hendet enĩ uir frẽm suũ. dome¬
sticũ patͥs sui. Uestim̃tum tͥ ẽ: pͥnceps
esto ñr: ruina autẽ hec sub manu tua.
Pro runa symmachꝰ & theodotio
infirmitatẽ transtulert̃. lxxcibũ. Sig¬
nificat autẽ raritate hominũ & ma¬

Expanded text:
ximum suum: tumultuabitur puer contra seximum suum: tumultuabitur puer contra senem, et ignobilis contra nobilem. Quando juvenes fuerint principes, et illusores Domini, quales propheticus sermo describit, tunc nec dignitatis, nec aetatis, nec scientiae ullus ordo servabitur; sed rebellabunt pueri senibus, et ignobiles nobilibus, et mutuo corruent. Et implebitur illud Apostolicum: Mordentes invicem, consumpti estis ab invicem . Haec sub Tito filio Vespasiani accidisse populo Judaeorum, scribit Josephus : et quod, cum expugnarentur a Romanis, fuerit Jerusalem in tres partes divisa seditio: et alii arcem et Templum, alii inferiofieri neophytum, ad hoc pertinere, quia parvulus in fide est, ne elatus in superbiam, inciApprehendet enim vir fratrem suum, domesticum patris sui. Vestimentum tibi est, princeps esto noster: ruina autem haec sub manu tua. Pro ruina, Symmachus et Theodotio infirmitatem transtulerunt, LXX cibum. Significat autem raritatem hominum, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
fieri neophytũ ad hoc ꝑtinere. qͥa par¬
uulꝰ in fide ẽ: ne elatus in suꝑbiã inei¬
dat in uidiciũ diaboli. Iudiciũ autẽ di¬
aboli nullũ ẽ aliud . nͥ suꝑbia: ꝓpt̾ quã
de celestib cecidit. Unde & saluator lo¬
quit᷑. Uid ebã sathanan qͣsi fulgur ca¬
dentẽ de cęlo. Et effeminati domi¬
nabunt᷑ eis. Pro quo in bebraico scͥp¬
tum ẽ talulim. Qđ lxx. & theodotio
illusores int̃pretati st̃: aqͥla eñamaR¬
tãc qͥ se mutent. & turpitudinis exer¬
ceant uices. qͣles in iudicũ libro suꝑ ꝯcu¬
bina leuitȩ in gabaã legimꝰ. Considemꝰ
patriarchas iudeorũ ẽẽ iuuenes. siue pu¬
eros. effeminatosq ac deliciis affluen¬
tes: & impletã ꝓphetiã ẽẽ cernimꝰ. Pos¬
sumꝰ illusores dicere & magistros popłi
isrł: qͥ deuorant popłm dĩ sic̃ escã panis.
& ꝑu̾se scͥpturas scãs int̃pretant᷑. illudt̃¬
q stultitie discipłorum. Et corruet
popłs uir ad uirum: unusquisq ad pro¬

Expanded text:
fieri neophytum, ad hoc pertinere, quia parvulus in fide est, ne elatus in superbiam, incidat in judicium diaboli. Judicium autem diaboli nullum est aliud, nisi superbia, propter quam de coelestibus cecidit. Unde et Salvator loquitur, Videbam Satanam, quasi fulgor cadentem de coelo . Et effeminati dominabuntur eis. Pro quo in Hebraeo scriptum est THALULIM , quos LXX et Theodotio illusores interpretati sunt, Aquila ἐναλλάκτας, qui se mutent, et turpitudinis exerceant vices. Quales in Judicum libro super concubina Levitae in Gabaa legimus . Consideremus Patriarchas Judaeorum, et juvenes sive pueros, effeminatosque ac deliciis affluentes, et impletam prophetiam esse cernemus. Possumus illusores dicere et magistros populi Israel, qui devorant populum Dei, sicut escam panis, et perverse Scripturas sanctas interpretantur, illuduntque stultitiae discipulorum. Et corruet populus vir ad virum, unusquisque ad pro
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos & auimã suã: & nc̃ fructꝰ oꝑum
suorũ comedant. Que enĩ seminaũit
homo. hȩc & metet: & unꝰquisq onꝰ suũ
portabit. Popłm meũ exactores sui
spoliauert̃: & mulieres dominatȩ st̃ eiꝰ.
Pro mulierib qͦs solꝰ int̾pretatus ẽ
Sẏmmachꝰ. & hebraice dr. Nasim. aqͥla
significant exactores: theodo¬
tores. Loquit᷑ aut̃e ser¬
mo ꝓphicus cont scͥbas
& phariseos. qui turpis
lucri gr̃a ut acciꝑent deci¬
mas & pͥmitias. dĩ filiũ
negauert: & ñ eos uocat ma¬
gistros. scribas. atq doctores. s exa¬
ctores. qͥ questũ putant ẽẽ pietatẽ:
& deuorant ñ iuxta apłm domos
tantũ uiduarũ. s uniu̾sũ popłm. Aẽ¬
eusansq luxuriã eorũ & turp̃e cos¬
u̾sationẽ. ñ solũ exactores appellat.
s mulieres qͥa ꝓpter libidinẽ omĩa fa¬
ciant. & sint dediti uoluptatib. Ca¬
ueamꝰ gͦ & nos. ne exactores simꝰ in po¬
pulo: ne iuxta impiũ porphyrit̃im
matͦne & mulieres sint nr̃ senatꝰ.

Expanded text:
 nunc fructus operum suorum comedant. Quae enim seminaverit homo, haec et metet , et unusquisque onus suum portabit. Populum meum exactores sui spoliaverunt: et mulieres dominatae sunt eis. Pro mulieribus, quas solus interpretatus est Symmachus, et Hebraice dicuntur NASIM : Aquila significant exactores: Theodotores. Loquitur autem sermo propheticus contra Scribas et Pharisaeos, qui turpis lucri gratia, ut acciperent decimas et primitias, Dei Filium negaverunt. Et non eos vocat magistros, scribas atque doctores, sed exactores , qui quaestum putant esse pietatem: et devorant, non juxta Apostolum, domos tantum viduarum, sed universum populum; accusansque luxuriam eorum, et turpem conversationem, non solum exactores appellat, sed mulieres: quia propter libidinem omnia faciant, et sint dediti voluptatibus. Caveamus ergo et nos, ne exactores simus in populo; ne juxta impium Porphyrium matronae et mul
Abbreviated transcription (Latin):
laudate iustitiã dĩ qͥa bene fecerit:
quia impii labores manuũ suarũ eo¬
mederint. & ue impio popło in malũ:
recepit enĩ qđ merebat᷑: & qͥ pͥncipẽ su¬
ũ romanȩ tradidit potestati ipse ro.¬
mane subiacet seruituti. Iuxtalxx.
autem interpretes qͥ dixeĩt. Ue anime
eorum q̃m cogitauerunt consiliũ pes¬
simũ ꝯtͣ semetipsos dicentes. alligẽmꝰ

Expanded text:
laudate justitiam Dei, quia benefecerit: laudate justitiam Dei, quia benefecerit: quia impii labores manuum suarum comederunt. Et vae impio populo in malum: recepit enim quod merebatur. Et qui principem suum Romanae tradidit potestati, ipse Romanae subjacet servituti. Juxta LXX autem Interpretes qui dixerunt: Vae animae eorum: quoniam cogitaverunt consilium pessimum contra semetipsos, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemauert̃. atq dixert̃. tolle. tolle.
crucifige talẽ. ñ habemꝰ regem nͥ cȩsarẽ:
& clemtissimũ dm̃ furore linguȩ suȩ
ad a maritudinẽ ꝓuocauer̾t. Agnitio
uultꝰ eorũ respondit eis id ẽ sua recepe
ocłos suos ꝓpͥa semꝑ habuere delic̃ta
& quomͦ sodomite cũ omi lib̾tate pec¬
cantes. & ne pudorẽ quidẽ ullũ haben¬
tes in scelere. dixer̃t ad loth. educ foras
uiros ut concũbamꝰ cũ eis: sic & isti publi¬
ce ꝓclamantes suũ p̃dicauere peccatũ
nec ullã in blasphemandũ habuere ue¬
recundiã. Scd̾a enĩ pꝰ naufragiũ tabula
ẽ & consolatio miseriarũ. impietatẽ su¬
ã abscondere. Unde & pͥncipes appellan¬
tur sodomorũ: qͥ sodomitica habuere pecc̃a.
Uȩ animȩ eoru qm̃ reddita st̃ eis mala
retͥbutio enĩ manuũ eiꝰ fiet ei. Iuxta he¬
braicũ. & cet̾os int̾pretes. hẽ sensũ habet.
Ue illis. qͥa sua scelera recepert. Unde
uos qͥ auditis. uł qͥ librũ ꝓphȩ legitis.

Expanded text:
emaverunt, atque dixerunt: Tolle, tolle, crucifige talem, non habemus regem nisi Caesarem : et clementissimum Dominum furore linguae suae ad amaritudinem provocaverunt. Agnitio vultus eorum respondebit eis: id est, sua receperoculos suos propria semper habuere delicta. Et quomodo Sodomitae cum omni libertate peccantes, et ne pudorem quidem ullum habentes in scelere, dixerunt ad Lot: Educ foras viros, ut concumbamus cum eis : sic et isti publice proclamantes, suum praedicavere peccatum, nec ullam in blasphemando habuere verecundiam. Secunda enim post naufragium tabula est, et consolatio miseriarum, impietatem suam abscondere. Unde et principes appellantur Sodomorum, quia Sodomitica habuere peccata. Vae animae eorum: quoniam reddita sunt eis mala. butio enim manuum ejus fiet ei. Juxta Hebraicum et caeteros Interpretes hunc sensum habet: Vae illis quia sua scelera receperunt. Unde vos qui auditis, vel qui librum Prophetae legitis,
Abbreviated transcription (Latin):
uitiis. sectandã doceat pauꝑtatẽ. De istius.¬
modi incantatorib contͣ serpentes & as¬
pides. id ẽ contͣ peccatores. qͥ dĩ iustitiã
reliq̃runt: dauid loq̃batur in psalmo.A¬
lienati st̃ ꝑeccatores auulua erra uerũnt
ab ut̾o locuti st̃ falsa᷑. furor eorũ iuxta si¬
i ilitudinẽ serpentis. sic̃ aspidis surde &
obturantis au̾res suas q̃ ñ exaudiunt uo¬
cem incantantiũ & uenefici medicantis sa¬
pient᷑. Omĩs sermo apłi contͣ serpentes
& aspides. incantatio ẽ. Quẽ ñ exaudiun
peceatores & hetici: qͥa claudunt aurẽs
suas ne audiant u̾itatẽ. Et dabo pu¬
eros pͥncipes eorũ. Si ex ꝑsona ꝓphete
dicit᷑. ecce enĩ dñator ds̃ exeicituũ aufe¬

Expanded text:
vitiis, sectandam doceat paupertatem. De itiusvitiis, sectandam doceat paupertatem. De itiusmodi incantatoribus contra serpentes et aspides, id est, contra peccatores, qui Dei justitiam reliquerunt, David loquebatur in Psalmo: Alienati sunt peccatores a vulva: erraverunt ab utero, locuti sunt falsa. Furor eorum juxta similitudinem serpentis: sicut aspidis surdae et obturantis aures suas, quae non exaudit vocem incantantium, et venefici medicantis sapienter . Omnis sermo Apostoli contra serpentes et aspides incantatio est, quem non exaudiunt peccatores, et haeretici, quia claudunt aures suas, ne audiant veritatem. Et dabo pueros principes eorum. Si ex persona Prophetae dicitur: Ecce enim d
Abbreviated transcription (Latin):
in enigmate. Et prudeutem eloquii
m ystici. Pro quo lxx. int̾pretati sunt
prudntẽ auditorem: theodotio prudũ¬
tẽ incantatorẽ: aquila prudñtẽ susurra¬
torẽ: Sẏmmachꝰ prudentẽ eloquii in ystici.
quẽ & nos in hoc loco secuti sumꝰ. Dicendũ
primũ iuxta lxx. qđ int̾ cȩt̾as gr̃as sp̃ua¬
les etiã prudens auditor in ecelia necessa¬
rius sit. Alii enĩ dat᷑ prophetia: alii discre¬
tio sp̃uum. Unde & constituti erant in
popło iudeoꝵ sacerdotales gradꝰ qͥ pro¬
phetas pseudo. ꝓphetasq discernerent.
hoc ẽ intellig̾ent. qͥ de dĩ spu loq̃rentur.
qui de contͣrio. Legamꝰ hieremiã. Prudus
autẽ eloquii mystici siue susurrator.
& ut theodotio uoluit incantator. uide¬
tur mͥ uir ẽẽ eruditꝰ & exercitatus tã in
sanare doctrina. & ad statũ m̃tis redu¬
cere:dũ & scortator recipit castitatẽ. &
ganeo frugalitatẽ. & quondã auarus
dat elemosinã Euentila om̃s iudeors
doctorẽ qͥ scã p̃cipiat. & contẽptis di¬

Expanded text:
in aenigmate . Et prudentem eloquii mystici. Pro quo LXX interpretati sunt, prudentem auditorem; Theodotio, prudentem incantatorem; Aquila, prudentem susurratorem; Symmachus, prudentem eloquii mystici, quem et nos in hoc loco secuti sumus. Dicendum primum juxta LXX; quod inter caeteras gratias spiritales, etiam prudens auditor in Ecclesia necessarius sit. Alii enim datur prophetia: alii discretio spirituum . Unde, et constituti erant in populo Judaeorum sacerdotales gradus, qui prophetas, pseudoprophetasque discernerent: hoc est, intelligerent, qui de Dei spiritu loquerentur, qui de contrario. Legamus Jeremiam. Prudens autem eloquii mystici , sive susurrator, et ut Theodotio voluit, incantator, videtur mihi vir esse eruditus et exercitatus tam in sanare doctrina, et ad statum mentis reducere: dum et scortator recipit castitatem, et ganeo frugalitatem, et quondam avarus, dat eleemosynam. Eventila omnes Judaeorum doctorem, qui sancta praecipiat, et contemptis di
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. quare lxx. tã ꝑpicuam de xp̃o ꝓphe¬
tiam in g̾co noluerint u̾tere. Cȩt̾i eñĩ u̾
tert̃ quidẽ. s sermonẽ ambiguũ ad im¬
pietatis traxere sensũ. Non mirum eur
male int̾pretati sint. nec uoluerint de
xp̃o głosum qͥd dic̾e in quẽ ñ credebañ:
uidelicet ut iudei. aut semiiudei. id ẽ
hebionitȩ. Qđ aut̃ẽ xp̃e excelsus sit uł
altissimꝰ qui alio sermone ap̃ hebreos ap¬
pellat᷑ helỹon: in octogesimo sexto psalmo
leginꝰ. Nunqͥd syon dicet homo. qđ homo
natus sit in eaͭ & ipse fundauit eã altis

Expanded text:
onem, quare LXX tam perspicuam de Christo propheonem, quare LXX tam perspicuam de Christo prophetiam in Graecum noluerint vertere. Caeteri enim, qui verterunt quidem, sed sermonem ambiguum ad impietatis traxere sensum, non mirum cur male interpretati sint, nec voluerint de Christo gloriosum quid dicere, in quem non credebant: videlicet Judaei aut Semijudaei, id est, Ebionitae. Quod autem Christus excelsus sit vel altissimus, qui alio sermone apud Hebraeos appellatur, ELION , in octogesimo sexto psalmo legimus: Numquid Sion dicet homo, et homo natus est in ea; et ipse fundavit eam Alt
Abbreviated transcription (Latin):
iezechiel legimꝰ uł certe. in qͦ eisdẽ lit̾tis
scribit᷑ beth. men. he. Ac ꝓ locorũ qͣlitate
si uoluerimꝰ legere. in quo: dicamꝰ bãma.
Sin autẽ excelsũ uł excelsus: legimꝰ bama.
bũ ambiguũ in det̾iorẽ. partẽ int̃p̃ta¬
ti st̃: ut uid̾entur ñ laudare xp̃m. s n
chili pende. Que ẽ enĩ u̾borũ consequen¬
tia. & qͥ ordo rationis ac sensus ut dica¬
mꝰ. cũ hȩc se ita habeant & dies uentura
sit dñi in qua uniu̾sus uideȩ status sub
u̾tendꝰ ẽ & omĩa conterenda. moneo uos
atq p̃cipio. ut quiescatis ab homine qͥi¬
ta spirat ac uiuit ut nos homines. qr
in nichilo cõputandus ẽ. Quisqͣm ne
hominũ ita quẽpiã laudet. ut dicat. ca¬
uete ne offendatis eũ: Cũ hec uniu̾sa¬
t᷑: moneo atq p̃cipio ut quiescatis ab
eo qͥ scđm carnẽ quidẽ homo ẽ. & ha¬
bet animã. & ita spirat. & narib an he¬
litum trahit. ut nos homines spiramꝰ
mente ꝑtractans. ñ possũ inuenire rati¬

Expanded text:
e legimus: vel certe in quo, et eisdem litteris scribitur BETH, MEM, HE: ac pro locorum qualitate, si voluerimus legere, in quo, dicimus BAMMA; sin autem, excelsum vel excelsus, legimus BAMA. verbum ambiguum in deteriorem partem interpretati sunt, ut viihili pendere. Quae est enim verborum consequentia, et qui ordo orationis ac sensus, ut dicamus: Cum haec se ita habeant et dies ventura sit Dvertendus est, et omnia conterenda: moneo vos atque praecipio, ut quiescatis ab homine, qui ita spirat ac vivit, ut nos homines, quia in nihili computandus est? Quisquam ne hominum ita quempiam laudet, ut dicat: Cavete ne offendatis eum, qui omnitur, moneo atque praecipio, ut quiescatis ab eo qui secundum carnem quidem homo est, et habet animam, et ita spirat, et naribus halitum trahit, ut nos homines spiramusmente pertractans, non possum invenire rati
Abbreviated transcription (Latin):
intelliget ablatum a uideis. qͥ scierit in
scͥpturis sc̃is prbos m̾ito & sapientia
eligi. ñ etate. Neq gͦ ap̃ iudeos seues
ẽẽ cessart̃. qͦs usq ad decrepitã senec̃tu¬
tẽ sepe uenire conspicimꝰ: & inuet̾atos
dierũ malorũ duos prb̾os iuxta theo¬
dotionẽ in danihelis pͥncipio legimꝰ.
Nã & moysi p̃cipit᷑. ut eligat prbos
haud dubiũ qͥn sapientia de qua scͥptũ
ẽ. Canities hominũ prudentĩa ẽ. Cumq
nongentos & eo ampliꝰ annos ab adã usq
ad ab rahã uix sse homines legerimꝰ nuliꝰ
aliꝰ pͥus appellatus ẽ prb̃r. idest senex
nͥ abrabã qͥ multo pauciorib annisci¬
xisse conuinert᷑. Unde scribit & ioħes pꝰ
pueros & iuuenes etiã ad senes dicens.

Expanded text:
intelliget ablatum a Judaeis, qui scierit in Scripturis sanctis presbyteros merito et sapientia eligi, non aetate. Neque enim apud Judaeos senes esse cessarunt, quos usque ad decrepitam senectutem saepe venire conspicimus. Et inveteratos dierum malorum duos presbyteros juxta Theodotionem in Danielis principio legimus . Nam et Mosi praecipitur, ut eligat presbyhaud dubium quin sapientia, de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est . Cumque nongentos, et eo amplius annos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legamus , nullus alius prius appellatus est presbyter, id est, senex, nisi Abraham, qui multo paucioribus annis vixisse convincitur. Unde scribit et Joannes post pueros et juvenes, e
Abbreviated transcription (Latin):
niamꝰ iudiciũ di. cuiꝰ uidicia magna st̃
& ienarrabilia: & de quo apłs loquitur
inserutabilia iudicia eiꝰ & inuestigabiles
uiȩ eiꝰ᷑ donec illuminet occulta tenebrarũ.
& aꝑiat cogitationes cordiũ. Q dicit in eu¬
głio. Nolite iudicare. ut ñ uidicemini. Cui
sententiȩ congruens paulꝰ apłs p̃cepit Tu
quis es qͥ iudicas alienũ seruũ: Suo dño
stat aut cadit. Stabit autẽ. Potens ẽ enĩ
ds statuere illũ. Et pascent᷑ agni iuxta
ordinẽ suũ: & deserta in ub̾tatem uersa
aduenȩ comedent. Pro pascentib agnis
iuxta ordinẽ suũ. qđ in bonã partẽ acci¬
pitur: nescio qͥd uolentes lxx. tͣnstulert̃.
pascent᷑ direpti quasi tauri: ꝓ agnis tau¬
ros intelligentes. & rursũ ꝓ aduenis in¬
t̃p̃tantes agnos. Qͣndo autẽ dñs exalta¬
tus fuerit in iudicio. & sẽs in sua scĩfica¬
tus iustitia. ut mali agͥcole male ꝑeant.¬
& exaltata cędrus securi dñi succidat᷑:
tẽ qui fuerint de agnorũ num̾o ñ hedo¬

Expanded text:
na sunt, et inenarrabilia, et de quo Apostolus loquitur: Inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae illius , donec illuminet occulta tenebrarum, et aperiat cogitationes cordium , qui dicit in Evangelio: Nolite judicare, ut non judicemini . Cui sententiae congruens Paulus apostolus praecepit: Tu quis es qui judicas alienum servum? suo Domino stat, aut cadit. Stabit autem: potens est enim Deus statuere illum . . Et pascentur agni juxta ordinem suum: et deserta in ubertatem versa, advenae comedent. Pro pascentibus agnis juxta ordinem suum, quod in bonam partem accipitur, nescio quid volentes LXX transtulerunt, pascentur direpti quasi tauri; pro agnis tauros intelligentes, et rursum pro advenis interpretantes agnos. Quando autem Dominus exaltatus fuerit in judicio, et sanctus in sua sanctificatus justitia, ut mali agricolae male pereant, et exaltata cedrus securi Domini succidatur; tunc qui fuerint de agnorum numero, non haedo
Abbreviated transcription (Latin):
in isto loco bãmã ap̃ hebreos ñ excelsus
dr̃. s excelsũ  id ẽ ipsa altitudo atq sub¬
limitas. quasi si de aliqͦ dicamꝰ. Non
ẽ diuinus s diuinatio. ñ est rucis s fons:
ã ẽ homo. s ipsa humanitas. Origenes.
hẽ locũ ita int̾p̃tatus ẽ. Qͥa singula¬
rit̾ de uno homine dr̃ referri potẽst
& ad dñm saluatorẽ iubente ꝓpħa ut
quiescant ab eo qͥ in magno aliquo re¬
putatus ẽ. licet in p̃sentiarũ uideat᷑
ut homo: & spiram̃ hab̾e in narib sic̃
& cet̾i spirant homines. Explicit liber
mine. qđ ut potui ñ ut uolui

Expanded text:
in isto loco BAMA apud Hebraeos non excelsus dicitur, sed excelsum, id est, ipsa altitudo atque sublimitas: quasi si de aliquo dicamus, non est divinus, sed divinatio: non est rivus, sed fons: non est homo, sed ipsa humanitas. Origenes hunc locum ita interpretatus est: Quia singulariter de uno homine dicitur, referri potest et ad Dominum Salvatorem: jubente Propheta, ut quiescant ab eo qui in magno aliquo reputatus est; licet impraesentiarum videatur ut homo, et spiramen habere in naribus, sicut et caeteri spirant homines. LIBER mine, quod ut potui
Abbreviated transcription (Latin):
nio & contͣ eos. qͥ cũ cotidianis oꝑib sangui¬
nis manꝰ plenas habeant: in oratione dies no¬
ctesq coniungunt. Lauamini. mundi esto
bato. die festo. atq ieuniis. Ralendis. et
aliis sollẽpnitatib eugłii mͥ placet reli¬
gio: ut baptizemini in sanguine meo ꝑ
lauachrũ regen̾ationis. qđ solũ potest pec¬
cata dimittere. Nisi enĩ qͥs renatus fue¬
rit ex a qua & spũ: ñ intrabit in regna
celorũ. Ipse quoq dñs ascendens ad pa

Expanded text:
nio et contra eos, qui cum quotidianis operibus sanguinio et contra eos, qui cum quotidianis operibus sanguine manus plenas habeant, in oratione dies noctesque conjungunt. Lavamini, mundi estotbato, die festo atque jejuniis, kalendis et aliis solemnitatibus, Evangelii mihi placet religio: ut baptizemini in sanguine meo per lavacrum regenerationis, quod solum potest peccata dimittere. Nisi enim quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum coelorum . Ipse quoque Dominus ascendens a
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tati sunt ieiuniũ & otiũ possumꝰ dicere a¬
lud ieiuniũ ñ recipia do. qđ otiũ bonoꝵ ope¬
rum habet. Odit anima mea. ANtropo¬
tur affectu. Facti estis mͥ in satietatẽ: ne¬
qua quã dimittã peccata ur̃a. Pro quo in t̃¬
p̾catus ẽ aquila. Laboraui sustinens Sỹ
miserans: ut ostendat se nequaquã ultra
misereri: qͥa aliud sit seruos ad se missos
occide. aliud filiuor Hunc sensũ & in osee
ꝓpħa legimꝰ ꝑ ditĩo tua isrł. tantũ in me ax¬
xiliũ tuũ. Qͦd̃ ita intelligit᷑. Pereas isrł:
qͥa ñ tuo m̃ito s meo tantũ saluaris auxi¬
lio.Manꝰ ur̃e. sanguine plene st̃. Causa
manifesta cur ds̃ auertat ab eis ocłos suos.
& multiplicatã or̃onẽ ñ exaudiat: qr fude¬
rt̃ sanguinẽ iusti. & pessimi coloni heredẽ ad
se missum int̾fecert. Unde saluator ad eos loqͥ¬
tur. & uos implete m̃surã patrũ ur̃ors. Illi e¬
ñ intfecert̃ missos ad se ꝓphas: uos iugula¬
te patͥsfamilias filiũ. Utendũ hoc testimo

Expanded text:
tati sunt, jejunium et otium: possumus dicere illud jejunium recipi a Deo, quod otium bonorum operum non habet. Odit anima mea. Ἀνθρωπitur affectu. Facti mihi estis in satietatem: nequaquam dimittam peccata vestra. Pro quo interpretatus est Aquila, laboravi sustinens. Symmiserans; ut ostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos ad se missos occidere; aliud Filium. Hunc sensum et in Osee propheta legimus: Perditio tua, Israel: tantum in me auxilium tuum . Quod ita intelligitur: Pereas, Israel, quia non tuo merito, sed meo tantum salvaris auxilio. Manus vestrae sanguine plenae sunt. Causam manifestat cur Deus avertat ab eis oculos suos, et multiplicatam orationem non exaudiat: quia effuderint sanguinem justi; et pessimi coloni haeredem ad se missum interfecerint. Unde et Salvator ad eos loquitur: Et vos implete mensuram patrum vestrorum . Illi enim interfecerunt missos ad se Prophetas: vos jugulat
Abbreviated transcription (Latin):
xca anagogen illa st̃. de quib dr̃: ibt̃ de
uirtute in uirtutẽ. & linteamina: ut
lauti in dño deliciis ꝑfruam᷑. sedm il¬
lud qđ in psalmis scͥptum ẽ. Et torren¬
te uoluptatis tue potabis eos. Hȩc au¬
tem omĩa ꝑdidunt filie syon. quia ã

Expanded text:
xta anagogen illa sunt, de quibus dicitur: Ibunt de xta anagogen illa sunt, de quibus dicitur: Ibunt de virtute in virtutem . Et linteamina, ut lauti in Domino deliciis perfruamur, secundum illud quod in psalmis scriptum est: Torrente voluptatis tuae potabis eos . Haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
& gẽmas in fronte pendentes: qͥb nr̃a
ora decorant᷑. De cuiꝰ capitis ornam̃¬
to. & in psalmo legimꝰ. S ic̃ unguentũ
in capite. qđ descendit in barbã bar¬
bã aaron. Que omĩa licet lxx int̃¬
p̃tes. a qͥla & Syminachꝰ ac theodotio
diu̾sis modis int̾pretent᷑. nos ut potui¬
mꝰ uł de hebreo. uł de ipsorũ tͣns latione
teriumꝰ. Nec uolumꝰ diutiꝰ in singłis ĩ¬
morarr ne friuola sit expositio. & prci¬
denti lectori fastidiũ faciat. Et muta¬
toria. & pallia. & linteamina. P Ro lin¬
teamine.lxx. ꝑspicua laconica int̾pre¬
tati st̃: uolentes tenuissimas significa¬
re uestes. quib lacedemoniorũ qͥ fueit
ad bella ꝓmptissimi & austerioris ui¬
te. corpora tegebant᷑: qͣm qͣm la conica
nec hebraicũ habeat. nec ullꝰ aliꝰ int̃p̾tũ.
Mutatoria autẽ & pallia. q̃ significã¬
tius Sẏmmachꝰ tͣnstulit. añabolõio: orna¬
m̃ta st̃ uestiũ muliebriũ. quib hume

Expanded text:
et gemmas in fronte pendentes, quibus nostra et gemmas in fronte pendentes, quibus nostra ora decorantur; de cujus capitis ornamento et in psalmo legimus: Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbaAaron . Quae omnia licet LXX Interpretes, Aquila, et Symmachus, ac Theodolio diversis modis interpretentur, nos ut potuimus vel de Hebraeo, vel de ipsorum translatione texuimus: nec volumus diutius in singulis immorari, ne frivola sit expositio, et prudenti lectori fastidium faciat. Et mutatoria, et pallia, et linteamina. Pro linteamina, LXX perspicua laconica, interpretati sunt: volentes tenuissimas significare vestes, quibus Lacedaemoniorum, qui fuerunt ad bella promptissimi, et austerioris vitae, corpora tegebantur: quamquam Laconica, nec Hebraicum habeat, nec ullus alius interpretum. Mutatoria autem et pallia, quae significantius Symmachus transtulit ἀναβολαια, ornamenta sunt vestium muliebrium,
Abbreviated transcription (Latin):
in lunȩ similitudinẽ bullulas depen¬
dentes. qͣs nos ad ecelie ornam̃ta tͣns¬
ferimꝰ . q̃ illuminat᷑ sole iustitie. Torques
qͦq ad pectus usq pendñtes: intelligñ¬
tiam ac pͥncipale m̃tis in corde demon¬
strant. & monilia. q̃ uno sermone omĩa
ornam̃ta significant. & armillarũ. bo¬
na oꝑa: qͣles rebecea accepit in sponsa¬
lib. & mitras : capitis ornam̃ta. Et¬
discͥminalia: ut udiciũ habeat singlo¬
rum. Et periscelide̾s: quib nr̃ gressus
ornat᷑: & audimꝰ pes tuus ñ offendet.¬
&. Eruet pedes meos a lapsu. Et mu¬
renulas. q̃ auri atq argenti texunt᷑
in aures: ne audiamꝰ iudiciũ sanguinis.
s dñi u̾ba dicentis. qͥ habet aures au¬
diendi audiat. E anulos: qͥb signam᷑
ad dñi militĩa. qũẽ ds signauit pat̃.
Un de dr̃ ad pͥncip̃e tyri. Tu es signa¬
culũ similitudinis. filiꝰ quoq ꝓdig̾
cũ stola recepit anulũ & calciam̃ta.

Expanded text:
in lunae similitudinem bullulas depenin lunae similitudinem bullulas dependentes, quas nos ad Ecclesiae ornamenta transferimus, quae illuminatur sole justitiae. Torques quoque, quae ad pectus usque pendentes, intelligentiam, ac principale mentis in corde demonstrant. Et monilia, quae uno sermone omnia ornamenta significant: et armillarum bona opera; quales Rebecca accepit in sponsalibus : et mitras, capitis ornamenta, discriminalia, ut judicium habeat singulorum: et periscelidas, quibus noster gressus ornatur, ut audiamus: Pes tuus non offendet ; et: Eruet pedes meos a lapsu ; et murenulas, quae auri atque argenti texuntur inaures, ne audiamus judicium sanguinis, sed Domini verba dicentis: Qui habet aures audiendi audiat : et annulos, quibus signad Domini militiam, quem Deus signavit Pater ; unde dicitur ad principem Tyri: Tu es signaculum similitudinis . Filius quoque prodigus cum stola recepit annulum et calceamenta
Abbreviated transcription (Latin):
biũ destructus ẽẽ narrat᷑. Ornam̃ta ur¬
biũ in plateis & porticib foro atq gym¬
nasiis & menib publicis intellige. Quȩ
si referamꝰ ad animarũ statũ: calciatos pe¬
des eiꝰ qui carnes agni comessurus ẽ. E
celebraturus pascha legisse nos recor¬
dem᷑: & ꝑ solitudiuẽ tͣnseuntiũ nec ue¬
stim̃ta nec calciam̃ta consũpta. Que
st̃ ista calciam̃ta Illa de quib apłs
scribit ad ephesios. Calciati pedes in
p̃paratione eũgłii pacis. Q ue calcia¬
m̃ta animȩ ꝑditurȩ st̃. qndo extento col¬
lo ambulau̾int. & pedib tͣxerint uesti¬
m̃ta: ut ꝓ munditia matronali t̾re uer¬
rant spurcitiã. Et lunulas & torques.
& monilia. & armillas. & inttras. & dis¬
cͥminalia. & periscelidas & murenulas.
& olfactoriola. & maures. & anulos. &
gẽmas in fronte pendeutes. D eseͥbit
monilia femĩnarũ. & ꝑ hȩc. insignia ci¬
uitatũ: uł iuxta anagogen uariarũ
ornam̃ta uirtutũ. habent mulieres

Expanded text:
arratur. Ornamenta urbium in plateis et porticibus, foro atque gymnasiis et moenibus publicis intellige. Quae si referamus ad animarum statum, calceatos pedes ejus, qui carnes agni comesturus est, et celebraturus Pascha, legisse nos recordemur, et per solitudinem transeuntium, nec vestimenta, nec calceamenta consumpta. Quae sunt ista calceamenta? Illa de quibus Apostolus scribit ad Ephesios: Calceati pedes in praeparationem Evangelii pacis . Quae calceamenta animae perditurae sunt, quando extento collo ambulaverint, et pedibus traxerint vestimenta, et pro munditia matronali, terrae verrent spurcitiam. Et lunulas, et torques, et monilia, et armillas, et mitras, et discriminalia, et periscelidas, et murenulas, et olfactoriola, et inaures, et annulos et gemmas in fronte pendentes. Describit monilia feminarum, et per haec insignia civitatum: vel juxta anagogen variarum ornamenta virtutum. Habent mulieres
Abbreviated transcription (Latin):
iutu. Hic gͦ dilectus carm̃ lugubre
fecit uinee sue: qđ ego cantabo dilecto
atq miserabili popło meo. Uel certe
intelugendũ. Cantabo omĩpotenti do
patri canticũ xp̃i qui ẽ patruelis m̃s
hoc ẽ ex eadẽ mecũ gente gn̾atus. Qđ
a utẽ uinea di appellet᷑ popłs isrł. &¬

Expanded text:
. Hic ergo dilectus carmen lugubre fecit vineae suae, quod ego cantabo dilecto atque miserabili populo meo. Vel certe ita intelligendum: Cantabo Omnipotenti Deo Patri canticum Christi, qui est patruelis meus, hoc est, ex eadem mecum gente generatus. Quod autem vinea Dei appelletur pop
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ p̃cipis ñ furandũ furaris. furẽ ui¬
dicẽ audit atq condẽpnat uidex furacior:
in alio de se ꝓmens sententiã. Et repleta
ẽ t̃ra eiꝰ equis: & innumerabiles qͣdrige eiꝰ.
on enĩ dignum ẽ num̾o. qđ ꝯtra dĩ im¬
ꝑium possidet᷑. Unde & in psalmis dicit᷑.
fallax equus in salutẽ. & in exodo. E quũ
& ascensorem deiecit in mare. & in alio
psalmo. hi incurrib & hi in equis: nos
autẽ in nomine dñi dĩ nr̃i in uocabimꝰ. Po¬
test autẽ utrũq intelligi qđ & popłs
iudeorũ contͣ p̃ceptum dĩ sibi equos &
qͣdrigas multiplicauerit. & t̾ra iudee
uictorũ eqͥs & currib sit repleta. Et re¬
plẽta ẽ t̾ra eiꝰ ydolis: opꝰ manuũ suarũ
adorauert̃ qđ fecert̃ digiti eorũ: E incur¬
uauit se homo. & humiliatus ẽ uir.

Expanded text:
praecipis non furandum, furaris . Furem judicem audit atque condemnat judex furacior, in alio de se promens sententiam. Et repleta est terra ejus equis et innumerabiles quadrigae ejus. Non enim dignum est numero quod contra Dei imperium possidetur. Unde et in Psalmis dicitur: Fallax equus in salutem . Et in Exodo: Equum et ascensorem dejecit in mare . Et in alio psalmo: Hi in curribus, et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus . Potest autem utrumque intelligi, quod et populus Judaeorum contra praeceptum Dei sibi equos, et quadrigas multiplicaverit, et terra Judaeae victorum equis et curribus sit repleta. Et repleta est terra ejus idolis: opus manuum suarum adoraverunt, quod fecerunt digiti eorum, et incurvavit se ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissio ꝑtineat ad tempꝰ dñicȩ passionis
& ad fidẽ q̃ pꝰ passionẽ eiꝰ fundauit eccłiã
Post hec uocab̾is ciuitas iusti. urbs fi¬
delis. Hec ꝑspicue de eccłia q̃ in dñm cre¬
ditura ẽ. tã de iudeis qͣm de gentibus:
ꝓpħicus sermo cõplectitur. Urbs autẽ iu¬
sti hoc ẽ dñi saluatoris. siue ipsa iusta uo¬
cabit᷑. de qua dictũ est. Non potest ciũs¬
tas abscondi. supͣ montẽ posita. fidelem
quoq appellans. uł metropolim. iuxta
lxx ostendit ab his eẽ appellandã. qͥ in
dño credituri st̃. Syon in iudicio rẽ¬
dimet᷑: & reducent eã in iustitia. Hon¬

Expanded text:
nicae passionis, et ad fidem, quae post passionem ejus fundavit Ecclesiam. Post haec vocaberis civitas justi, urbs fidelis. Haec perspicue de Ecclesia, quae in Dominum creditura est tam de Judaeis, quam de gentibus, propheticus sermo complectitur. Urbs autem justi, hoc est, Domini Salvatoris, sive ipsa justa vocabitur, de qua dictum est: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Fidelem quoque appellans, vel metropolim juxta LXX ostendit ab his esse appellandam, qui in Domino credituri sunt. Sion in judicio redimetur, et reducent eam in justitia
Abbreviated transcription (Latin):
terunt᷑. eligant᷑ cũ boni odoris fuerits
& cũ apło dixerint. xꝑi bonꝰ odõr sumꝰ
Et suꝑ om̃s montes excelsos. & suꝑ om̃s
colles eleuatos. Sicut in bona parte ꝓ ua¬
rietatȩ uirtutũ montes appellant᷑ & colles:
sic int̾ impios ꝓ diu̾sitate uiciorũ & ma¬
xime suꝑbiȩ alii montes st̃. alii colles suꝑ
quos erit dies dñi de quib in hiezechiel
scͥptum ẽ. Hȩc dicit dñs adonay montib
& collib. Ecce ego inducã suꝑ uos gladiũ.¬

Expanded text:
erint, et cum Apostolo dixerint: Christi bonus odor sumus . Et super omnes montes excelsos, et super omnes colles elevatos. Sicut in bonam partem pro varietate virtutum, montes appellantur et colles: sic inter impios pro diversitate vitiorum, et maxime superbiae, alii montes sunt, alii colles, super quos erit dies Domini, de quibus in Ezechiele scriptum est: Haec dicit Adonai Dominus montibus et collibus: ecce ego induca
Abbreviated transcription (Latin):
cituũ. fortis isrt. Pro fortis isrł qđ om̃s
similit̃ tͣnistulert̃. soli .lxx. nescio qͥd uolen¬
tes posuert̃. Ue fortes isrł. Qđ nos sic edis¬
serere possumꝰ ut dicamꝰ pͥncipes quoq
corripi atq robustos: de quib scriptũ ÷
Potentes potent̾ torm̃ta patient᷑. &. Cui
plus dat᷑. plus exigit᷑ ab eo. abutim᷑q hoc
testimonio si qͣndo opꝰ fuerit adu̾sum

Expanded text:
cituum, fortis Israel: Pro fortis Israel, quod omnes cituum, fortis Israel: Pro fortis Israel, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX, nescio quid volentes posuerunt: Vae fortes Israel; quod nos sic edisserere possumus, ut dicamus, principes quoque corripi, atque robustos, de quibus scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur ; et: Cui plus datur, plus exigetur ab eo . Abutimurque hoc testimonio, si quando opus fuerit adversum
Abbreviated transcription (Latin):
tur retͥbutiones. In catha logo uiciorũ
numerant᷑ etiã hi qui diligunt mun̾a.
Non dixit qͥ accipiunt. hoc enĩ sepe neces¬
sitate fit. s qͥ ñ putant amicos nͥ a quib
s manꝰ & eos scõs uidicant. quorũ exhau¬
riunt marsupiũ. de qͥb & eccłiastes loꝗt᷑.
Qe diligit pecunĩa. ñ implebit᷑ pecunia. Istiꝰ¬
modi sequunt᷑ retributiones. ut lauders
eos a quib aliqͥd acceꝑint: uł certe nulli
qͥ ppiã tribuant nͥ a quo se recepturõs po¬
tauerint. Pro retributionib Sẏminachꝰ
ucissitudines uł ultiones int̾pretatus ⁊
ut hi quoq in culpa sint qͥ reddunt mã¬
& ñ imitant᷑ illud dauid. Si reddidi retͥ¬
buentib mͥ mala. & hieremie de iusto di¬
centis. Dabit ꝑcutienti maxillã suã. satũ¬
rabit᷑ obꝓbriis: ut impleat illũ eu̾głict̃i
uirũ cui dr̃ Qe te ꝑcusserit in maxillã.
p̃be ei & alt̾am Propt̃ hoc ait dñs exer¬

Expanded text:
tur retributiones. In catalogo vitiorum tur retributiones. In catalogo vitiorum numerantur etiam hi qui diligunt munera. Non dixit, qui accipiunt: hoc enim saepe necessitate fit; sed qui non putant amicos, nisi a quibus sed manus: et eos sanctos judicant, quorum exhauriunt marsupium: de quibus et Ecclesiastes loquitur: Qui diligit pecuniam, non implebitur pecunia . Istiusmodi sequuntur retributiones, ut laudent eos a quibus aliquid acceperint, vel certe nulli quidpiam tribuant, nisi a quo se recepturos putaverint. Pro retributionibus, Symmachus, vicissitudines, vel ultiones, interpretatus est, ut hi quoque in culpa sint, qui reddunt man imitantur illud Davidicum: Si reddidi retribuentibus mihi mala ; et Jeremiae de justo dicentis: Dabit percutienti se maxillam suam, saturabitur opprobriis : ut impleat Evangelicum virum, cui dicitur: Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram . Propter hoc ait Dominus exer
Abbreviated transcription (Latin):
heretici quoq euglicam ũitatem corrum¬
punt praua intelligentia: & st̃ caupones
pessimi. facientes de uino aquã: cũ econ
gina saba in salomonis ẽ mirata conui¬
uio. pincernas eiꝰ & ministros uini sua
uoce collaudans. S & eccłiastes ministe¬
ria uini atq conuiuii sui mystico sermo¬
id ẽ conuiuiũ int̾pretatus ẽ. Qͦđ apud
grecos apotoipozoi apud nos a conuietu
rectiꝰ appellat᷑. Principes tui in obedien¬
tes. socii furũ. Pro in obedientib aqͥla.
recedentes: sẏminachꝰ. declinantes in t̃pre¬
tatus ẽ. Principes autẽ seͥbas uocat et
tis semitã relinq̃nces ꝑu̾so ambulauer̃
itinere. & socii fuert̃ ꝓditoris furisq
iudȩ. Qđ quidẽ e nos cauere debemiꝰ
ne accipientes ab hominib scłi mun̾a. qͥ ꝑ
peslem̃ dicat᷑q nob̃. Uidebas furem & cur̃¬
rebas eũ eo. & cũ adult̾is portionẽ tuã
ponebas. Om̃s diligunt mun̾a: sequun¬

Expanded text:
Haeretici quoque Evangelicam veritatem corrumHaeretici quoque Evangelicam veritatem corrumpunt prava intelligentia, et sunt caupones pessimi, facientes de vino aquam, cum e conlinus: quale et regina Saba in Salomonis est mirata convivio, pincernas ejus et ministros vini, sua voce collaudans . Sed et Ecclesiastes ministeria vini, atque convivii sui, mystico sermoid est, convivium interpretatus est quod apud Graecos ἀπὸ τοῦ πότου, apud nos a convictu rectius appellatur. Principes tui inobedientes, socii furum. Pro inobedientibus, Aquila, recedentes: Symmachus, declinantes, interpretatus est. Principes autem Scribas et tis semitam relinquentes, perverso ambulaverunt itinere, et socii fuerunt proditoris furisque Judae. Quod quidem et nos cavere debemus, ne accipientes ab hominibus saeculi munera, qui per pellemur: dicaturque nobis, Videbas furem, et currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Omnes diligunt munera, sequun
Abbreviated transcription (Latin):
rũ de qua in psalmis legimꝰ. Eloquia
dm̃ eloquia casta. argentũ igne examina.¬
tum. ꝓbatũ t̾rȩ.purgatũ septuplũ. u̾sũ
sit in scoriã. Qđ hebraice dr̃ siGim. rubigo
indelicet metallorũ siue purgam̃ta & sor¬
des q̃ igne excoquunt᷑. & quia argentum
nominauerat: seruat metaphoram. Pot̃
autẽ & hoc dici. qđ iusti & sc̃ĩ uiri qͥ pͥus in
ũrbe u̾sati sunt. postea in sordes uersi sit
peccatorũ. Caupones tui miscent uinũ
aqua. Pro quo syminachus tͣnstulit. ui¬
nũ tuũ mixtum ẽ aqua & ẽ sensus. Lex
dĩ pura atq sincera. atq ut ita dicã me¬
ra u̾itate subnixa: uiolata ẽ traditionib
phariseorũ. Qđ dñs in eũglio pleniꝰ docet.
omisisse eos legẽ dĩ. & sequi mandata ho¬
minũ. Omĩsq doctor qͥ austeritatẽ scrip¬
turarũ ꝑ quã potest audientes corripers
u̾tit ad grãm. & ita loquit᷑ ut ñ corrigat.
s delectet audientes: sc̃arum scͥpturarum
sententias uiolat atq corrũpit sensu suo.

Expanded text:
gimus: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum , versum sit in scoriam, quod Hebraice dicitur SIGIM : rubigo videlicet metallorum, sive purgamenta et sordes, quae igne excoquuntur, ut quia argentum nominaverat, servet metaphoram. Potest autem et hoc dici, quod justi et sancti viri qui prius in urbe versati sunt, postea in sordes versi sint peccatorum. Caupones tui miscent vinum aqua. Pro quo Symmachus transtulit, Vinum tuum mixtum est aqua. Et est sensus: Lex Dei pura atque sincera, et a  Al. subnexa , violata est traditionibus Pharisaeorum: quod Dominus in Evangelio plenius docet, omisisse eos legem Dei, et sequi mandata hominum. Omnisque doctor qui austeritatem Scripturarum per quam potest audientes corripere, vertit ad gratiam: et ita loquitur, ut non corrigat, sed delectet, audientes: vinum sanctarum Scripturarum violat, atque corrumpit sensu suo.
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qͥ dicit. ego sum lux mundi. Cũq
hoc locutus ẽẽt ad popłm iudeorũ. cer¬
nens impeuitens cor eorũ & anime in¬
credulitatẽ durissimã: facit apostrophã
ad dñm & dicit. Io eos hortor ut ad te
ueniant. & mecũ tuo lumine ꝑfruant᷑.
qͥa ꝑ m̾ito peccatorũ suorũ reliquisti
popłm tuũ domũ quondam iacob
uia repleti sunt ut olim: & augures
habuert ut phylistiim. Pro phylistiior
semꝑ lxx. alienigenas int̃p̃tati fc̃. nom̃
cõmune ꝓ ꝓpͥo. Que ẽ hodie gens pale¬
stinorũ quasi phylistinorũ: quia .p. lit̾¬
terã sermo hebraicus ñ habet᷑. s ꝑ ea.
pħy greco utitur. Unde & illud qđ in
psalmis dicit᷑ cũ enumeratione gñti¬
um cęt̾arum mͥ alienigene subditi st̃:
ñ om̃s ext̾nas nationes. s ꝓpͥe palesti¬
nos significat. Redditq causas. qͣ re
piecerit ds popłm suũ domũ iacob. Qͥa
repleti st̃ inquit ut fuert in pͥncipio:
augurib ⁊ ominib cunctisq sordib y¬

Expanded text:
ab eo qui dicit: Ego sum lux mundi . Cumque hoc locutus fuisset ad populum Judaeorum, cernens impoenitens cor eorum, et animam incredulitate durissimam, facit apostropham ad Dominum, et dicit: Ideo eos hortor, ut ad te veniant, et mecum tuo lumine perfruantur, quia pro merito peccatorum suorum reliquisti populum tuum, domum quondam Jacob. Quia repleti sunt olim, et augures habuerunt, ut Philisthiim. Pro Philisthiim semper LXX alienigenas interpretati sunt, nomen commune pro proprio, quae est hodie gens Palaestinorum, quasi Philisthinorum, quia P litteram sermo Hebraicus non habet; sed pro ea PHI Graeco utitur. Unde illud quod in Psalmis dicitur, cum enumeratione gentium caeterarum: Mihi alienigenae subditi sunt , non omnes exteras nationes, sed proprie Palaestinos significat. Redditque causas quare projecerit Deus populum suum domum Jacob: quia repleti sunt, inquit, ut fuerunt in principio, auguribus, et ominibus, cunctisque sordibus i