comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nasciturũ tachariȩ p̾dicans ioħem.
&erit inquit gaudiũ tͥ et exultatio: &
multi in natiuitate eiꝰ gaudebt. Erit
enuim magnus cora dño. Iure gͥ utriꝰq
natuutas. festa deuotione celebratur:
s: in illiꝰ tamquã in xp̃i diũ. tamquam in
saluatoris mundi. tanꝗͣ. in filii dĩ omĩ¬
potntis. tauꝗͣ i solis iusticie natiuita.¬
te. omĩ popło gaudiũ eugłitat᷑: in huiꝰ
aut̃. tanquã in p̃cursoris dñi. ui serui
dĩ eximii. in lucernȩ ardentis et lucen¬
peccati omĩs immunis ꝑmansit. Hic
adhuc ex ut̾o matris sp̃u scõ repletꝰ est:
in illo habitat omĩs plenitudo diuini
s uteri uirginalis in qͦ carnẽ susciꝑer
ipse cynsecrauit. Iste multos filioꝵ
isrł ad dñm suo tep̃re p̃dicando con¬
uertit: ille multos cotidie de uniu̾sis
ꝑorbem nationib ad suam fidem et
caritatem interiꝰ illustrando conuer¬
tere ñ desistit. Hic in sp̃u et uirtute
heliȩ p̾̃cessit ante illũ. ut plebem eiꝰ

Expanded text:
nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucenpeccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitsibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
alias cognominat. Symon inquit
ioħis diligis me plus his: Ubi qͣuis
et simplicit᷑ mentio facta t̾reni pa¬
rentis eiꝰ possit incelligi: ñ tam̃ ab re
est si qͥs nomine iołis. donũ suꝑnȩ ge¬
nerationis mystice indicatũ uelit acciꝑe.
de amore suo requirit᷑. sy mon ioħis id ẽ
tis ostendatur. hoc qd̾ maiore p̃ceteris
obȩdientia diũ iussis obsequit᷑: quod
ardention illũ caritate amplectitur.
ñ humani meriti.s muneris ẽẽ diuini.
Unde et apłs paulus eadẽ grã confor¬
tatꝰ aiebat:. quia caritas dĩ diffusa est

Expanded text:
alias, cognominat: Simon, inquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis et simpliciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generationis mystice indicatum velit acciperede amore suo requiritur, Simon Joannis, id tis ostendatur, hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde et apostolus Paulus eadem gratia confortatus aiebat: Quia charitas Dei diffusa est
Abbreviated transcription (Latin):
qui se abdicant uiciis. qͥ uirtutũ stu¬
auis animũ subiugant. in suꝑ etiam
alios cotidiano ererticio ad auctoris sui
grãm conuertere: et crebra animarum
fideliũ acquisitione gaudiũ semꝑ pat̾e
celestis augere: Et ip̃se p̃cedet ante illũ
in sp̃u et uirtute heliȩ. Iob̃s in sp̃u et uir¬
p̃ueniet: ita ioħ̃es ñ minore sp̃c poten¬
tia preditꝰ. p̃uenit pͥmũ. Sicut ille pre¬
cursor futurꝰ ẽ iudicis: ita iste p̃cursor
factus ẽ redemptoris. Nec sołu aduentꝰ
ordine: s doctrine quoq similitudine
ioħ̃s in sp̃u et uirtutȩ helye. dñm p̃cessit.

Expanded text:
Al., abdicant a vitiis, qui virtutum studiis animum subjugant, insuper etiam alios quotidiano exercitio ad auctoris sui gratiam student convertere, et crebra animarum fidelium acquisitione gaudium semper patriae coelestis augere? Et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae. Joannes in spiritu et virpraeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessit.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sequentia sc̃i eugłii testanitur. intran¬
te beata dĩ genitrice et salutante elisa¬
beth. exultauit in gaudio infans in u¬
tero eiꝰ. S et in eo qd̾ illum multos fili¬
oꝵ isrł ad dñm dm̃ ipsoꝵ conuersurũ
asseuerat: manifeste angłs quã magnꝰ
corã dõ eẽt fut᷑us indicat. que moptimo

Expanded text:
sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intransicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos filiorum Israel ad Dominum Deum ipsorum conversurum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futu
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc exutero matris sue: et multos
filioꝵ isrł conuertet ad dñm dm ipsoꝵ.
Si quidem in eo qd illũ a uino et sicera.
id ẽ. ab omĩ qd in ebriare potest continen¬
tiam habiturũ asseruit: patent̃ indi¬
cauit. quia ab omĩb uicus et mundi il¬
lecebris. quȩ statum mentis solent
qđ illum adhuc ex ut̾o matͥs sp̃ũ scõ replẽ¬
dum memorauit ẽẽ: ꝓfecto. quia natus
inmundũ. cunctis uirtutũ fructib eẽt
tib conceptꝰ ẽ. contra morẽ tam̃ huma¬
nȩ conditionis. non indelictis eum pre¬
uaricationis. s in grã remissionis mater
sua peꝑit: Neq enĩ dubitandum ẽ: qr¬
sp̃c sc̃s qui eũ repleuit. eciã a peccatis
omĩb ab soluit. Constat quippe ueridi¬
sua grã consecrauit: ip̃se utiq ioħ̃em
ñ solum aute circucisionẽ .s et ante na¬
tiuitatẽ. eidem grẽ munere ꝑfudit: ita
ut officium suȩ p̃cursionis dño ad huc
in ut̾o positꝰ. quia loquendo necdu po¬
terat iam gratulando p̃beret: quando

Expanded text:
c ex utero matris suae, et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum. Siquidem in eo quod illum a vino et sicera, id est ab omni quod inebriare potest, continentiam habiturum asseruit, patenter indicavit, quia ab omnibus vitiis et mundi illecebris, quae statum mentis solent quod illum adhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset tibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit? Neque enim dubitandum est qsanctus qui eum replevit etiam a peccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridisua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uł mutat᷑. Bene aũt̃ p̃cursor redẽptoris
nri. iolies uocari iubet᷑. Iob̃s quippe diũ
grã. siue in quo ẽ grã dicit᷑. quia et ipse
specialẽ pre ceteris scĩs. eiusdem p̃cursi¬
onis grãm accepit : et in auditã eatenꝰ
mundo. cȩlestis ingressus grãm p̃dicare
aduenit. Qui gͦ et grã plenꝰ extitit. et
cet̾is dĩ grãm eugłirauit: rectȩ p̃coniũ
gr̃e ipso etiam suo nomine signauit.
Meritoq in eiꝰ natiuitate multis exul¬
tandũ predicit᷑. ꝑ quẽ suȩ regeneratio¬
nis mundo auctor ostenditur. Erit enĩ
magnus corã dño. Notandũ qd idem lau¬
dis p̃conium ioħi abangło: qd̾ ab euan¬
głista parentib fert᷑ illius. Et illi enim
Iusti ante dm̃: et hic corã dño magnus ẽẽ
ꝑhibet᷑. Quã magnꝰ aut̃ cor̃a dño fuerit:
ipse qui solus uirtutẽ magnitudinis
eiꝰ. et donauit et nouit dñs insinuat
dicens. Non surrexit int̾ natos mulie

Expanded text:
cursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus autem coram Domino fuerit, ipse qui solus virtutem magnitudinis ejus et donavit et novit, Dominus insinuat, dicens: Non surrexit inter natos mul
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sp̃c dĩ. Sequit᷑. Et ego dico tibi qr
tu es petrus: et suꝑ hanc petrã edifica¬
bo ȩccłiam meã. Petrus qͥ symon antea
dicebat᷑. obfortitudinẽ fidĩ et c̃fessionis
suȩ constantiã. a dño petri nom̃ accep̃.
quia uidelicet illi firma ac denaci m̃te
ad hesit. de qͦ scriptumẽ. Petra autem
amatori. confessori. participium sui
nominis donauit. ut scilicet a petra
petrus uocaret᷑. edificat᷑ ȩccłia: quia
non nisi ꝑfidẽ et dilectionẽ. xp̃i. ꝑ sus¬

Expanded text:
Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus, qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei, et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit, de qua scriptum est: Petra autem amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut scilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur Ecclesia, quia non nisi per fidem et dilectionem Christi, per sus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i credenti. Nam et septenario ꝓpter
sabbatũ. et denario numero ꝓpt̃ decalogũ.
legis adimpletio recte figuiat᷑. Dies hȩc ꝓ¬
pitiationis erat et expiationis. in qͥ popłs
omis ab oꝑib uacare. et ꝑ orationes atq
abstinentiã affligi et castigari p̃ceptus ẽ.
Qđ beati ioħis et untȩ et p̾dicationi mul¬
tũ congruit: qͥ et ipse a mundanis ua¬
cans oꝑib cȩlestib solũ studiis ac desiđus
animũ dabat: et conuenientes ad se t᷑¬
bas. a malis oꝑib abstinere. ac ꝑ peniten¬
ciã fidemq expiari et xp̃o consecrari do¬
cebat: quia tempꝰ iam diuinȩ ꝓpitiatio¬
nis instaret. in qua cunctis pie queren¬
tib regni cȩlestis pateret ingressus.
Qđ aut hac die pontifex sc̃uariũ et ta¬
bernałm testimonii atq altare. sacer¬
dotes quoq et uniuersum poptin expi¬
are iussus ẽ. iołis ipse qͥ sit iste pontifer.
quȩ hȩc expiatio manifestat: cum illo

Expanded text:
omni credenti . Nam et septenario propter omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
mũ sempit̾nũ. ut oretis ꝓfiliis isrł. et pro
cunctis peccatis eoꝵ semel in anno. E paulo
suꝑiꝰ cum ritũ eiusdẽ expiationis doceret:
ait int̾ alia. Nullꝰ hominũ sit intab̃nacło.
quando pontifex in gredit᷑ sc̃uarium:
ut roget ꝓse et ꝓdomo sua. et ꝓuniu̾so
cetu isrł: donec egrediat᷑. Longũ ẽ de sin¬
głis huiꝰ diei cerimoniis script᷑ȩ cestimo¬
exponere. Unde hoc maxime libet ur̃e
fr̃nitatis aurib intimare: quã conueni¬
ent̃ electũ sit tempꝰ. in quo p̃cursoris dñi
natiuitas. et uirtꝰ fut᷑a nunciaret᷑. Septimꝰ
quippe mensis. et decima huiꝰ dies. ia¬
cratissimo huic oracło dedicat᷑: quia nimi¬
rum ille nasciturꝰ predicebat᷑. qͥ cõsumma¬
tionẽ obseruantiȩ legalis et eugłicȩ gr̃ȩ
p̃dicaret initiũ: quia ortꝰ monstrabat᷑
illiꝰ. qui primꝰ omniũ et uenire. et iam
ad ẽẽ dñm ostenderet saluatorẽ: de quo
scriptumẽ. finis enĩ legis xp̃c ad usticũ

Expanded text:
t oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimoexponere. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
eraudita ẽ dep̃catio tua. et elisabeth u¬
xor tua pariet tͥ filium: ñ arbitrandũ.
quia pontifex qͥ ꝑ ppło orat᷑us int᷑uerat.
mutato repente. animo. ꝓpͥuatis negoci¬
is ceꝑit rogare : maxime ꝓ liberis. a qͦ¬
rum generatione in tantu hõ sener ac
de crepitus spem totã auerterat: ut neq
angło ꝓmittenti credet. nascis filium
posse. S. hoc certissime sciendũ. quia ꝓ
popłi saluatione rogabat: quẽ et ma¬
ximo peccatoꝵ languore ueratũ. et in¬
suꝑ alienigenȩ regis dnĩo pressũ noue¬
rat. Unde angłico oracło. et se exaudi¬
tũ cognouit a dño: et qͦ ordine salus
quã querebat eẽt uentura didicit:
et doctor eximiꝰ existens. eundẽ ppłm
ad uiã ueritatis. spemq ꝓmerendȩ
salutis conuerteret: et mox sequeret᷑

Expanded text:
tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: ropheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur
Abbreviated transcription (Latin):
incensi. Una et enim tantummͦ ꝑan
nũ sollẽrnitas erat. in qua pontifice
ad orandũ scã scõꝵ intrante. nullũ ꝓrsꝰ
hominũ intra fores templi remanere li¬
ceret: s om̃s tempore oblationis exterius
iuberent᷑ orare. Hȩc aut erat statuta
solłennitas. septimo a pascha mense.
decima die mensis: quȩ dies ꝓpiationis siue
expiationis uocabat᷑: quia uidelicet oblatis
in altare holocausti uictimis. sangius in scã
scõꝵ ad expiandũ inferebat᷑. Nec sanguis
solũ ibi asꝑgebat᷑: s et t̾imiama adolebat᷑.
qd̾ inp̃senti lectione ⁊ acharias fecisse me¬
morat᷑. Dic̃ gͦ de hac sollennitate dñs moysl.
Mense septimo. decuna die mensis afflige¬
tis animas urãs.: nullũq facietis opꝰ. Expi

Expanded text:
incensi. Una etenim tantummodo per incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimo a Pascha  Al., Paschae mense, decima die mensis, quae dies propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis a
Abbreviated transcription (Latin):
chȩ ÷ sic samson fortissimꝰ duc̃u. et ꝓpħarũ
cximiꝰ samuhel. steriles diu corꝑe. s fecun¬
das semꝑ uͥtutib babuere genitrices: ut
miracło natiuitatis natoꝵ dignitas nosce¬
ret᷑: et ꝓbarent᷑ sullimes in uita futuri.
qͥ in ipso uite exortu conditionis humanȩ
iura transcendent. Quod uero sequitur.
factum ẽ aut̃ cũ sacerdotio fungeretur
in ordine uicis suȩ ante dm̃. scđm consue¬
tudinẽ sacerdotui. sorte exiit ut incensũ
poneret. ingressus intemplũ dñi. claret
quidem om̃ib quia ĩa redeunte ex ordi¬
ne septimana uicis sue. quȩ eide uice a¬
bia contigerat. templũ ministraturus
intrauit. S forte aliquib obscurũ ẽ.: qr
scriptura tacere uidet᷑. quo hȩc sint an¬
ni tẽpore gesta. Quib intimandũ. qr
nec hoc scriptura pret̾misit: s ex eo qđ
addidit latent̃ innuit: et omĩs inqͥens
multitudo erat popłi. orans foris hora

Expanded text:
chae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum chae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcenderent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora
Abbreviated transcription (Latin):
continuo subnectit᷑. ante dm̃. Et cũ ad¬
iunctum eẽt. incedentes in om̃ib man¬
datis et iustificationib dñi: mox infert᷑.
sine querela. Ac si aꝑte dicat᷑. Adeo se in
actib parit᷑ et cogitationib suis circuspec¬
te agebant. ut et diuinis obtutib in occul¬
to. et humano foras iudicio placerent:
urta illud apłi. ꝓuidemꝰ enĩbona ñ solũ
corã dõ s etiã corã hominib. Et ñ erat illis¬
filiꝰ: eo qd̾ eẽt elisabeth sterilis: et ambo
ꝓcessisent in dieb suis. Diuinitꝰ ẽ fura¬
nȩ uirtutis futurũ eẽ qui nascebatur:
ubi desinente om̃i lasciuia concupiscentiȩ
carnalis. constaret. quia nulla in conceptiõe
ciusa uoluptatis. s sola cogitata sit sp̃ũalis
grã plis. Sic ysaac filiꝰ ꝓmissionis qͥ infig̾ã
redẽptoris nr̃i factus ẽ obȩdiens patͥ usq
ad mortẽ. de ueteranis parentib. et st̃ili
diu matre natꝰ ẽ: sic iacob et iosepħ patͥar¬

Expanded text:
continuo subnectitur, ante Deum; et cum adcontinuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibfilius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuranae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriar
Abbreviated transcription (Latin):
loco poncui inuenitur. Et recte ꝑ reco
noui testamenti. in quogłia resurrectionis
mundo declarat᷑. loco octauȩ sortis nascit᷑.
quia et dñs nr̃ una sabbati quȩ ẽ. adie con¬
ditionis octaua resurrex a mortuis: et
nob̃ pꝰ sex huiꝰ scłi etates. ac septimã qͥetis
animarũ quȩ ẽ. in alia uita. octaua iam
ȩtas ꝑpetuȩ resurrectionis infine ꝓmit
tit᷑. Erant aũt iusti ambo ante dm̃: ince¬
dentes in omĩb mandatis et iustificatio
nib sine querela. Sepe conting̾. ut hi
qͥ ĩa ꝑfecti hominũ estimatione iudican¬
tur. ad huc in octis int̾ni arbitris minꝰ
aliqͥd ꝑfectionis habeant. Et rursũ solet¬
euenire. ut ñ nulli quib dã uirtutũ oꝑib
immoderatiꝰ studendo: dũ sine scientia
dõ placere appetunt. ꝓximoꝵ ocłos offen¬
dant. A qua utraq rep̃hensione. paren¬
tes beati ioħis immunes ẽẽ declarantur:
de quib cu dictũ eẽt. erant aũt iusti ãbo.

Expanded text:
loco positus invenitur. Et recte praeco loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas pm, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; et rursus evenire solet ut nonnulli quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo,
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentia templi. detꝰ quoq minis¬
beru illiꝰ. et ministrantiũ cresceret cȩtus :
conuocauit omnẽ ꝓgeniẽ filioꝵ aaron.
et eos udelicet qͥ de eleatar. et illos qͥ de
ithamar stirpe descendant: diuisitq
hos in partes uiginti quatuor: ac de
his singłis singłos pontifices eligens. cȩte¬
ros qͥ in partib erant. sacerdotii minoris
qͥ nc̃ p̃sbiteratꝰ uocat᷑ officio fungi p̃cepit:
ea udelicet ꝓuisione. ut dũ qͥlibet pon¬
tific̃u uita decedet. qͥc̃q in eiꝰ parte opti¬
mꝰ putaret᷑. ei in pontificatu succederet.
Quas udelicet partes talit̃ ordinauit.
ut singłi pontifices cũ subiectis sͥ sacer¬
tia ac potestate p̃minens. sũmi sac̾dotis
nom̃ haberet. Qui aut̃ ordo partiũ earũ¬
dem seruari deberet: missa cora dauid
rege et pͥr. cipib familiarũ sacerdotaliũ
et leuiticarũ sorte querebat᷑. Inquarum
dustributione sortiũ: abia de cuiiꝰ uice
et generatione ⁊ icharias orit᷑. octauo

Expanded text:
i, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacertia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ꝑ annos circiter quadringentos
septuaginta. unus pꝰunsũ extitere pon¬
tificatus heredes. At uͦ dauid cũ mag¬
no feruens studio religionis. templum
dũo condere desiderasset : dñs aut i
magis hoc ꝑfiliũ eiꝰ salomosse uellet
ĩpleri: flchidominꝰ ipse dauidomnit.
quȩ ad futurã eiꝰdem cẽ pli c̃str uctior
uł reuerentiã ꝑtinerent. sollicitꝰ p̃parare
curauit. Unde etiã cantores statuit. qui
tempore sacrificii cotidie psalmos cũ melo¬
dia resonarent: atq animos popticirrum¬
stantis. ad memoriã amorẽq cȩlestiũ non
solũ sullimitate uerboꝵ quȩ dicebant᷑:
s etiã suauitate sonoꝵ qua dicebant᷑ eri

Expanded text:
David per annos circiter quadringentos David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonoru
Abbreviated transcription (Latin):
ret: Quicũ et ipse summꝰ sacerdessgn
segem existere posse uideret᷑: maluit
docente uitrinsecꝰ in cõmutabili ratio¬
ne ueritatis. noui sacerdotis p̾co. quam
successor et heres existere ueteris: malu¬
it doctꝰ in sp̃u. uocatis in desertũ popłis.
noui testam̃ti sacram̃ta p̃dicare: quam
ad se uenientib in templũ. głosissi mo
illi tc̃ cemꝑis sacerdotii ueteris officio
p̃esse. Pretulit longã solitudinis sitim
et esuriem. continius hostiarũ sollenniis:
pilis cameloꝵ et cinctui zonȩ pelliceȩ.
auro cextas pontificũ pꝰposuit stolas.
sit abia de cuiͦ uice zacharias genꝰ du¬
xisse ꝑhibet᷑. hic tẽꝑib dauid regis.
summꝰ erat sacerdos. Si quidẽ iubente
dño ꝑ moysen. pͥmo unꝰ in lege ponu¬
fex aaroi ẽ constitutꝰ: pꝰ cuiꝰ mortem
elearar filiꝰ eiꝰ sacerdotiũ suscepit: et
hoc quoq mortuo. finees filiꝰ eiꝰ sacerdo¬
tii successor exritit. et sic usq ad tr̃pora

Expanded text:
ret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum ret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ p̃cẽpta poptis daret. qͦ hȩc ipse
ñ quasi nouitia didicisset: s uelut he¬
reditario iure a ꝓgenitorib accepta ser¬
uaret. De sacerdotali ꝓsapia ortꝰ. ẽ: ut
eõ potentiꝰ mutationẽ sacerdotii p̃cona¬
ret᷑: quo ipsũ ad sacerdotale genꝰ ꝑtine
claresceret. Redẽptor. et enim nr̃ in
carne apparens. sic̃ rex nob̃ fieri dig¬
natus ẽ. regnũ cęleste tribuendo: ita
etiã pontifex factus ẽ. semet ipsum ꝓ
nob offerendo hostiã dõ in odorẽ sua¬
uitatis. Uñ scriptũ ẽ. Iurauit dñs et ñ
penitebit eũ: tues sacerdos in ȩternũ
scđm ordinẽ melchisedech. Melebised̾.
quippe ut legimꝰ. sacerdos dĩ summi
longe legalis sacerdotii tẽpora p̃cessit:
legalib. idem sacrificii genꝰ in misteri¬
um sui corꝑis et sanguinis. in nouo tes¬
tamento offerendũ instituit. Quis gͦ
congruentiꝰ translationẽ legalis et
substitutionẽ eugłici sacerdotii. quã
sũmi iuxta legẽ sacerdotis filiꝰ ꝓpħa¬

Expanded text:
et, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessitlegalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius propheta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha dictꝰ ẽ: quia quẽ cȩteri a longe
ꝓpħando solũ p̃dixerant. ille et p̾ͥmo
uenturũ ꝓpħando signauit: et mox
ueruenitem ostendendo monstrauit.
Quicerte grã dispensationis non solũ
iustis: s et de pontificali stirpe ortis pa-¬
rentib natꝰ asserit᷑. Fũit enĩ sacerdos.si¬
cut exlectione eugłica audiuimꝰ nomine
racharias de uice abia: et uxor illide fi¬
liab aaron: et nom̃ eiꝰ elisabeth. frant¬

Expanded text:
a dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nome
Abbreviated transcription (Latin):
habuit ardor̃ẽ ueneni nocentis. quin
potiꝰ ꝑcussos a serpentib sua exaltatio¬
ne sanabat: sic nimirũ. sic redemptor
humani geuieris. ñ carnẽ peceati. sed si¬
militudinẽ induit carnis peccatiꝰ in
qua mortẽ erucis patiendo. credentes
in se ab omĩ peccato et ab ipsa etiam
morte liberaret. Sic̃ gͦ moyses exaltaũ
serpentẽ in deserto. ita inqͥt exaltari
oportet filiũ hominis. quia sic̃ illiqui
exaltatũ ꝓsigno serpentẽ ȩneũ aspicie¬
bant. sanabant᷑ ad tempꝰ a temꝑali mor¬
te et plaga. quã serpentiũ morsus intu¬
leratꝰ: ita et qͥ misteriũ dñice passionis.
credendo. confitendo. sincerit᷑ imitando
aspiciunt. saluant᷑. in ꝑpetuũ abomi mor¬
te quã peccando in anima parit̃ et carne
contraxerant. Unde recte subiungit᷑.
Ut omĩs qͥ credit in ipsum ñ ꝑeat: sed

Expanded text:
habuit ardorem veneni nocentis; quin habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita inquit exaltari oportet Filium hominis. Quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a temporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerant. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipsum Bed
Abbreviated transcription (Latin):
facere serpentem eneum. et ponere pro
tium ignitoꝵ. uenena sunt et incenti¬
ua uitioꝵ: quȩ animã quã tangunt
spũali morte ꝑimunt. Et benẽ mur¬
murans contra dñm popłs. serpenti¬
um morsib sternebat᷑: ut ex ordine
flagelli erterioris agnosceret. quantã¬
intus ꝑuiciem murmurando pateret᷑.
Exaltatio aut̃ serpentis enei. quẽ dum
ꝑcussi aspicerent sanabant᷑. passio ẽ.
nrĩ redemptoris incruce: in cuꝰ solũ
fide regnum mortis et peccati suꝑat᷑.
Recte et eium ꝑserpentes peccata
quȩ animã simul et corpꝰ ad interitũ
trabunt exprimunt᷑: non solum qr
igniti. quia uirulenti. qina ad ꝑim̃¬
dum sunt astuti: uerũ etiam quia ꝑser¬
pentẽ. pͥmi parentes urĩ ad peccandum
ꝑsuasi. ac de unmortalib st̃ peccando
mortales estecti. Recte ꝑserpentem
dine carnis peccati: quia sic̃ ȩneus ser¬
pens effigiem quidem ignitis serpen¬
tib similẽ. s nullũ ꝓrsus in siuis m̃bris

Expanded text:
facere serpentem aeneum, et ponere pro facere serpentem aeneum, et ponere pro tium ignitorum, venena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli eintus perniciem murmurando pateretur, exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi perspicerent sanabantur, passio est nostri redemptoris in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad dum sunt statuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem dine carnis peccati: quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ descendit de celo. potest ascende ince¬
lum. Unde alias ipse dic̃. Nemo uenit
ad patrẽ: nͥ ꝑme. Hȩc idõ nichodemno.¬
idõ cunctis dicunt᷑ cathecuminis: ut
discant eiꝰ menbris renascendo incorꝑa
ri.ꝑquẽ possint ascende in regnum dĩ.
Et quia ascensio uł ingressus regni fieri
ñ potest absq fide et sacramentis dnĩçȩ
passionis : recte subinfert᷑. Et sic̃ moy ses
exaltauit serpentẽ in deserto. ita eralta¬
rioportet filiũ hoĩs: ut omĩs qͥ credit
inipsũ non peat. s habeat uitã ȩternã.
Ora magisteri cȩlestis arte magistrũ
legis mosas te ad spũalem legis eiusdẽ
sensum inducit: recordans hystoriȩ
ueteris. et hanc infigurã sue passionis
atq humanȩ saluationis factã edisse¬
giac laboris. mͦmurauit contra dñm
et moysen: idõq dñs immiserit in illũ
mortes plurunoꝵ. cũ clamarent ad mo¬
ysen et ille oraret ꝓ eis: iussit eum dñs

Expanded text:
qui descendit de coelo, potest ascendere in coequi descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edissegi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
distat et ueritatẽ: quia ꝑ illã uita pte¬
labat᷑ temporalis: ꝑ hanc uita donat᷑
sine fine mansura. S curandũ sumoꝑe¬
est. ut quod intellectus bene sentit. opa¬
tio.condigna ꝑficiat. quatinus confessio rec¬
te nr̃ȩ fidĩ. pie et sobrie conuersando. ad
ꝑfectionẽ ꝓmissȩ nob̃ uitȩ mereat᷑ attin¬
gere. Uerũ quia hȩc de filio hominis
dicunt᷑. qui eraltari in cruce. et mortem
potuit pati: ne putaret nichodemꝰ filiũ
tantũ hoĩs ẽẽ eum a quo uita eẽt expec¬
tinda ꝑpetua curauit ei dñs etiã diuini
tatis sue pate facere sacramentũ: unuq
et eundem filiũ dĩ et filiũ hoĩs. mundi
ostendere saluatorẽ. Nam sequit᷑. Sic¬
enĩ dilex̃ ds̃ mundũ. ut filiũ suũ unige¬
nitũ daret: ut omĩs qui credit in eũ non
ꝑeat. s habeat uitã et̾nam. Uñ notandũ
qd̾ eadem de filio dĩ unigenito replicat.
quȩ de filio hoĩs incruce exaltato p̃mise¬
rat dicens. ut omĩs qͥ credit in eũ ñ ꝑeat̃.

Expanded text:
 illam vita protelabatur corporis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum soleest ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei pie et sobrie conversando ad perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei, et Filium hominis mundi ostendere salvatorem. Nam sequitsuum unigenitum daret; ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam, etc. Notandum quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de filio hominis in cruce exaltato promiserat dicens: ut omnis qui credit in eum non pereat,
Abbreviated transcription (Latin):
in carne dñs et redẽptor
nr̃. multos dispensationis
suȩ testes p̃misit et nuntios: qͥ diu̾sis
tẽporib. diuersis isrłiticȩ plebis tribub
erti. ñ diuersa fide. s uno eodẽq ꝑ omĩa
sensu. eiusdẽ incarnationis misterium

Expanded text:
in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualis aut̃ generatio. tota inuisibilit᷑
agitur. Nam uidet᷑ quidem qͥ bapti¬
ratur infontẽ descende: uidet᷑ aquis
intingi: uidet᷑ de aqͥs ascende: qͥd aut̃
in ipso lauachro regenerationis egerit.
minime pot̾ uideri. Sola aũt̃ fideliũ
pletas nouit. quia peccator in fontem
descendit: s purificatus ascendit.
filius mortis descendit: s filiꝰ resurrec¬
tionis ascendit. filius p̃uaricationis
descendit: s filius reconciliationis as¬
cendit. Filiꝰ ire descendit: s filiꝰ nuscdiȩ
ascendit. Filiꝰ diaboli descendit. s filiꝰ di
ascendit. Sola hȩc eccłia mat̾ quȩ gen̾at
nouit: ceterũ ocłis insipientiũ uidetur
talis exire de fonte. qualis intrauit: to¬
tũq ludus ẽẽ qd̾ agit᷑. Unde in fine u¬
dentes głiam scoꝵ: dicent gementes in
corm̃tis. Hist̃ quos aliquando habuimꝰ
inderisũ: et in similitudinẽ imꝓꝑii.
Quomͦ gͦ computati st̃ int̾ filios dĩ : E

Expanded text:
alis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem, qui baptizatur, in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola autem fidelium pietas novit quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit. Filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit. Filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit. Filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola hoc Ecclesia mater, quae generat, novit. Caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in finem videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tormentis: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. Quomodo ergo computati
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sollert᷑̃ intuendũ ẽ: qd̾ non sine mag¬
no mysterio qͥnquagenariꝰ numerus
Nam quinquagesima die paschȩ. et illa
in monte popłodata: et hȩc discipłis in
cȩ nacło missa ẽ. S hoc nimir ũ numero.
ꝑpetuitas future quietis ostendit᷑. in quo
recte uł legis decalogus mandat᷑. uł sp̃c sel̃¬

Expanded text:
vero solerter intuendum est quod non sine magvero solerter intuendum est quod non sine magno mysterio quinquagenarius numerus Nam quinquagesima die Paschae, et illa in monte populo data, et haec discipulis in coenaculo missa est. Sed hoc nimirum numero perpetuitas futurae quietis ostenditur, in quo recte vel legis decalogus mandatur, vel
Abbreviated transcription (Latin):
agi acceptȩ grẽ tempore numquã desinit.
Nouũ quippe in ea sacrificiũ offert eccłia.
cũ sabbato incipientis sc̃ẽ pentecostes.
noiũi ad optionis popłm ꝑ baptismum
dño consecrat : ritu decentissimo. sicut
et supͣmonuimꝰ: ut ñ solum popłis. xp̃ianiᷤ
uet̾is facti memoria in nouet᷑: s et inno¬
uam renatoꝵ sobolem. noua ꝑaelyti a pa¬
tre missio celebret᷑. Nouũ in ea sacͥficium
dño. ipsi quoq apłi mox accepto dono
sp̃c obtulert̃: cum eũgłiantes his qͥ con¬
uenerant. plurimos conuerter̃t ad fidẽ:
et hos fonte baptismatis renatos. ac sp̃s
grata scĩficatos. uiuas utiq noui testam̃¬
ti pͥmitias ad cõmunionẽ dĩĩci altaris
obtulert᷑. Bene aũt duo pͥmitiarũ pa¬
nes de nouis frugib iu bebantur offerri.
quia nimirũ ȩccłia de utroq popło iudõꝵ
scilicet et gentiliũ colligit: qͦs in nouã
sui redẽptoris familiã consecret. Int̾ hȩc

Expanded text:
agi ex acceptae gratiae tempore nunquam desiit. agi ex acceptae gratiae tempore nunquam desiit. Novum quippe in ea sacrificium offert Ecclesia, cum sabbato incipientis sanctae Pentecostes, novum adoptionis populum per baptisma Domino consecrat ritu vere decentissimo, sicut et supra monuimus, ut non solum populis Christianis veteris facti memoria innovetur, sed et in novam renatorum sobolem, nova Paracleti a Patre missio celebretur. Novum in ea sacrificium Domino ipsi quoque apostoli, mox accepto dono Spiritus obtulerunt, cum evangelizantes his qui convenerant, plurimos converterunt ad fidem, et hos fonte baptismatis renatos, ac Spiritus gratia sanctificatos vivas utique Novi Testamenti primitias ad communionem Dominici altaris obtulerunt. Bene autem duo panes primitiarum de novis frugibus jubebantur offerri, quia nimirum Ecclesia de utroque populo, Judaeorum scilicet et gentium colligit, quos in novam sui Redemptoris familiam consecret. Inter haec
Abbreviated transcription (Latin):
tur sonitꝰ. hic tasñ ampliore miracło
cauditu sonitꝰ affinc uirtꝰ doni cȩles¬
tis: quȩ int̾ sine sonitu discipłoꝵ corda
doceret. Ibi auditis legalib edictis
respondit omĩs popłs una uoce dicets
omia uerba quȩ locutꝰ ẽ. dñs. et audiemꝰ
et faciemꝰ: Hic accepta illustratiõe sp̃c.
uascentis ȩccłiȩ cetꝰ omniũ nationum
lingius dĩ magnalia loquebat᷑: certe
utiq discretionis grã. quia legis ob¬
seruatio uni tantum genti iudeȩ da¬
ta sit: uerbum uͦ eu̾glii cunctis per
orbem gentib p̃dicandum. cunc toꝵ. lin¬
gius popłoꝵ xp̃iane fidĩ essent preconia
dicenda: impleta ꝓpħa quȩ dic̃. Asolis
ortu usq ad occasĩ laudate nom̃ dnĩ. ercels
suꝑ om̃s gentes dñs. S et hoc qđ inuene¬
ratione acceptȩ legis omĩb annis sacri¬
ficiũ nouũ dño dõ die pentecostes offerri
iussum ẽ: in nr̃a quoq festiuitate sp̃ualit̃

Expanded text:
tur sonitus, hic tamen ampliori miraculo tur sonitus, hic tamen ampliori miraculo cum auditu sonitus adfuit virtus doni coelestis, quae intus sine sonitu discipulorum corda doceret. Ibi, auditis legalibus edictis, respondet omnis populus una voce, dicentes: Omnia verba quae locutus est Dominus, et audiemus et faciemus . Hic accepta illustratione spiritus nascentis Ecclesiae, coetus omnium nationum linguis Dei magnalia loquebatur, certe utique discretionis gratia: quia legis observatio uni tantum genti Judaeae data sit, verbum vero Evangelii cunctis per orbem gentibus praedicandum, cunctorum linguis populorum Christianae fidei essent praeconia dicenda, impleta prophetia quae dicit: A solis ortu usque ad occasum laudabile nomen Domini, excelsus super omnes gentes Dominus . Sed et hoc quod in venerationem acceptae legis omnibus annis sacrificium novum Domino Dei Pentecostes offerri jussum est, in nostra quoque festivitate spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
donis. S hic in maioris signũ ꝑfectionis.
om̃s qui accipiebant sp̃m incenacło cranĩ
positi: illic ad designanda infirmoꝵ cor¬
da auditoꝵ. popłs quidẽ om̃ĩs infra mon¬
tẽ stabat : ac pauci senioꝵ montis parcẽ
conscenderant: solus aũt moy ses in ip¬
sum eiꝰ uerticẽ ubi in igne et caligine di¬
uina maiestas p̃fulgebat ascendit: quia
nimirũ altiora et intima legis archana
ꝑfectiores solũ caꝑe et seruare nouert.
popłs uͦ carnalis litterȩ suꝑficie conten¬
tus. quasi exteriꝰ et infra positꝰ uerbi cȩ¬
lestis astabat auditui. At nc̃ data
ta. fideliũ corda sulleuant᷑. Ibi uit flam¬
mas igniũ et mnicantia fulgura. fragor
quoq tonitruoꝵ et clangor sonabat
bucine: hic cũ ignearũ uisione lingua¬
rum sonitꝰ parit᷑ de cȩlo tamquã sp̃c
uehementis aduenit. S Ci inut᷑q dati¬
one et legis uidelicet et grẽ. foris audire¬

Expanded text:
donis, sed hic in majoris signum perfectionis donis, sed hic in majoris signum perfectionis omnes qui accipiebant Spiritum, in coenaculo erant positi; illic ad designanda infirmorum corda auditorum, populus quidem omnis infra montem stabat, at pauci seniorum montis partem conscenderant. Solus autem Moyses in ipsum ejus verticem, ubi in igne et caligine divina majestas praefulgebat, ascendit; quia, nimirum, altiora et intima legis arcana perfectiores solum capere et servare noverunt: populus vero carnalis litterae superficie contentus, quasi exterius et infra positus verbi coelestis astabant auditui; at nunc data lta fidelium corda sublevantur. Ibi inter flammas ignium et micantia fulgura, fragor quoque tonitruorum, et clangor sonabat buccinae, hic cum ignearum visione linguarum sonitus pariter de coelo tanquam spiritus vehementis advenit. Sed cum in utraque datione, et legis videlicet et gratiae, foris audire
Abbreviated transcription (Latin):
in memoriã date legis statuit. eodie ꝑ
annos singłos sacrificiũ sͥ nouũ de fru¬
gib eiusdem anni. panes uidelicet pri¬
mitiarũ duos ad altare deferri. Que aut̃
sit agni paschalis immolatio.quȩ egypti¬
ȩ seruitutis absolutio. cunctis legentib
liquet: quia uidelicet pacha nr̃m ĩmo¬
latus ẽ xp̃c: et ipse uerus ẽ agnus qui
abstulit peccata mundi: qͥ sui sanguinis
p̃cio nos a peccatoꝵ. seruitute redemit:
suȩ resurrectionis exemplo nobis spem
uite et ꝑpetue lib̃tatis ostendit. Quin¬
quagesimo uͦ die pꝰ occisionẽ agni data
inuisibilit̾ eoꝵ pectora luce scientiȩ
irradiauit: et in ertingiubili caritatis
ardore succendit. & hic aut̃ altitudo
cenacłi. et ibi cacum̃ montis. sullimita¬
tem p̃ceptoꝵ et donoꝵ indicat cȩlestiũ:
et quia nemo infimis ad huc desidiis
in herens. uł diuinis obtemꝑare mati¬
datis. uł suꝑnis possit dignꝰ existere

Expanded text:
in memoriam datae legis statuit eo die, per in memoriam datae legis statuit eo die, per annos singulos, sibi sacrificium novum de frugibus ejusdem anni, panes videlicet primitiarum sit agni paschalis immolatio, quae Aegyptiacae servitutis absolutio, cunctis legentibus liquet, quia videlicet Pascha nostrum immolatus est Christus, et ipse verus est agnus, qui abstulit peccata mundi, qui sui sanguinis pretio nos a peccatorum servitute redemit, suae resurrectionis exemplo nobis spem vitae et perpetuae libertatis ostendit. Quinquagesimo vero die post occisionem agni data invisibiliter eorum pectora luce scientiae irradiavit, ac inexstinguibili charitatis ardore succendit. Et hic autem altitudo coenaculi, et ibi cacumen montis, sublimitatem praeceptorum et donorum indicat coelestium; et quia nemo infimis adhuc desideriis inhaerens, vel divinis obtemperare mandatis, vel supernis possit dignus existere
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis tͥa milia uiroꝵ: et baptizati. ac¬
ceꝑunt etiã ipsi donũ sp̃c scĩ. Hȩc est
diei huiꝰ annua cęlebritas: hȩc grẽ cȩ-¬
lestis semꝑ grata festiuitas: ob cuius
memoriã fideliũ cordib artiꝰm pri¬
mendã. pulcherrimꝰ scȩ̃ eccłiȩ mos in¬
oleuit. ut annis singłis in ea baptis¬
matis mysteria cęlebrent᷑: ablutisq
fonte salutari credentib. suꝑueni¬
enti spiũ scõ templũ uenerabile
pare t᷑. ac ꝑ hoc ñ solũ ueteris facti
recordatio. uerũ etiam in nouos adop¬
tionis filios. nouꝰ in ea sp̃c scĩ cȩlebrat᷑
aduentꝰ. Attendat gͦ caritas urã
fr̃s mei: qualit̾ huic urȩ festiuita¬
molatione agni paschalis. eriert̃ ꝑdeser¬
tum. ut uenirent ad terrã reꝓmissionis:
ꝑuenert̃q ad montẽ synai: et descen¬
dens dñs in igne suꝑ montẽ. comitante
sonitu bucine conttrius ac fulgoribus:
quinquagesimo die ꝑ acti pascbe. legis
decalogũ eis aꝑta uoce disposuit: atq

Expanded text:
ex eis tria millia virorum, et baptizati acceperunt etiam ipsi donum Spiritus sancti. Haec est diei hujus annua celebritas, haec gratiae coelestis semper grata festivitas. Ob hujus memoriam fidelium cordibus arctius imprimendam pulcherrimus sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut annis singulis in ea baptismatis mysteria celebrentur, ablutisque fonte salutari credentibus, supervenienti Spiritu sancto templum venerabile paretur. Ac per hoc non solum veteris facti recordatio, verum etiam in novos adoptionis filios novus in ea Spiritus sancti celebretur adventus. Attendat ergo charitas vestra, fratres mei, qualiter huic nostrae festiimmolationem agni paschalis, exierunt per desertum ut venirent ad terram repromissionis, perveneruntque ad mortem Sinai; et descendens Dominus in igne super montem, comitante sonitu buccinae, tonitruis ac fulguribus, quinquagesimo die peracti Paschae, legis decalogum eis aperta voce disposuit : atque