comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uictoritate cȩt̃a mara p̃cedit : unũ ex om̃ib: tã maximis oꝑib aptũ quã parius : Suiuitatis etdulcco¬
nis aequȩ capar : Quibs uirtutib nom̃ solus optinuit ut heroicũ uocant᷑ : id memorandas scilicet
heroũ res : Nã et p̃t̃ cȩt̃os simplicissimũ habet᷑: constatq duobe pedib: ditilo & spondeo acsepe
metris pͥus est : ħ pͥmũ moyses incantico deutero nomii : longe ante feretiden ⁊ homerũ cetnisse
ꝓbat᷑: Vnde:⁊ apparet antiqͥus fuisse ap̃ hebreosstudiũ carminũ quã ap̃ gentiles : Equidẽ ⁊ iob moysi
teporib ad ȩq̃tꝰ eximetro ũsudactilo spondeoq: decurrit: hoc apgios acatesius milesius fert᷑ pͥmus
c̃posuisse : uł ut᷑ liputant feretides sirus : qđ metrũ : ante homerũ prtiũ dictũ ÷ : Post homerũ: hero¬
icũ nõatũ: Pithiũ aut̃ uocatũ uolunt : eo qđ hoc g̾nre metri oracula apollinis sint edita : Nã cũ

Expanded text:
tate caetera metra praecedit, unum ex omnibus tam maximis operibus aptum quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. 10. Quibus virtutibus nomen solum obtinuit, ut Heroicum vocaretur ad memorandas scilicet heroum res. Nam, et prae caeteris simplicissimum habetur, constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo; ac saemetris prius est. Hoc primum Moyses in cantico Deuteronomii, longe ante Pherecydem et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiora fuisse apud Hebreos studia carminum, quam apud gentiles. Siquidem et Iob Moysi temporibus adequatus, exametro versu, dactilo spondeoque decurrit. Elegiacconposuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in
Abbreviated transcription (Latin):
corpore : ut ipse arduus: IEatrinsecꝰ infelix puer atq: in par c̃gressus achilli epiteton supra

Expanded text:
isiades; a corpore, ut ipse arduus; extrinsecus, ut: Infelix puer, atque impar congressus Achilli. 12. Epitheton, isiades; a corpore, ut ipse arduus; extrinsecus, ut: Infelix puer, atque impar congressus Achilli. 12. Epitheton,
Abbreviated transcription (Latin):
oratio ꝑ hornet᷑ : Metafora aut̃ : aut partis uniꝰ est ut fluctuare segetes: ñ potest dicere seg& arefluctꝰ:
alienȩ reinom̃ appositũ : haeo ed ametafora differt: quod illa uocabulũ habenti largit᷑ ħ qr ñ habet
ab alia significatione ad aliã ꝓximitatẽ translata : Fit aut̃ multis modis: saut enĩ ꝑid qđ continet id qł
c̃tinet᷑ ostendit : ut teatra plaudunt p̃ta mugiunt dũ illic hoes plaudant. hic boues mugiant Iaut c̃tra
÷: ut sine cerere ⁊ libo friget uenꝰ ⁊ conmixtã uulcanꝰ mittit ad astra fauillã : Vult enĩ ꝑcerera
frum̃ti inuentricẽ . intelligere panẽ : ꝑ libũ inuentorẽ uitis. uinũ : Euenerẽ libidinẽ : ꝑuulcanũ ignẽ At
tũ inuentorẽ demonstrat : ut uinũ p̃cam ꝓlibo qͥuiuinũ apud g̃cos inuenit: Iltẽ ꝑ efficientẽ

Expanded text:
oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare fluctuoratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare fluctuest alienae rei nomen adpositum. Haec ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis. Aut enim per id, quod continet, id, quod continetur, ostendit, ut 'theatra plaudunt', 'prata mugiunt', dum illic homines plaudunt, hic boves mugiant; aut contra  ut, sine Cerere et Libero friget Venus, et commistam Vulcanus mittit ad astra favillam. Vult enim per Cererem frumenti inventricem intelligere panem; per Liberum inventorem vitis, vinum; per Venerem, libidinem; per Vulcanum, ignem. At apud Graecos invenit. 10. Item per efficientem,
Abbreviated transcription (Latin):
uer edidit: Arei lochia: arclocdus quid ã scripsit. E ol ofonica colosonis qudũ corrost taseor sastepi¬

Expanded text:
lier edidit, Archilochia Archilochus quidam 67 scripsit, Colophonia Colophonius quidam exercuit; Sotadelier edidit, Archilochia Archilochus quidam 67 scripsit, Colophonia Colophonius quidam exercuit; Sotade
Abbreviated transcription (Latin):
modatus s tam̃ rationabilit̃ ordinatis pedib currit : qui latine nihil aliud quã nuñus dr̃ de qs ene
illud: Num̃os menuni siũ atenerẽ:¶ Carm̃ uocat᷑ quicqiđ pedib continet᷑: cuidatũ nom̃ ecristim ant .: Seuag
carerm pnuntiet᷑ unde hodie lanã quã purgantes discerpunt carminare dicimꝰ scu ꝙdilla cane cetqđ
carere mente estimabant᷑ i Metra : uł apedibus nun cupata. ut arebiq seribunt᷑ u ab inuentonbusat afre¬
trobhaicũ metrũ nasatur: adactilo dactilicũ: Sicaalia a suis pedib: Ia num̃o: ut cametrũ. pentanetrũ
trimarũ: Nã senarios ũsus nos ex num̃o pedũ uocamꝰ hos gti qr geminos fere trimet psdicune
Faranetros aut̃ latinos pͥmũ fecisse enniꝰ tradit᷑ : eosq longosuoct ab inuentoribus metra appellata
dnr̃: ut anacr eonticũ safficũ arcilochiũ : Nt̃ anagreonticametra inacreo n conposuit siffica rsisfonu¬

Expanded text:
moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit; qui Latine nihil aliud quam numerus dicitur. De quo est 45: Numeros memini, si verba tenerem. Carmen vocatur quidquid pedibus continetur: cui datum nomen existimant seu quod carptim pronuntietur, unde hodie lanam, quam purgantes discerpunt, 'carminare' dicimus: seu quod qui illa canerent carere mentem existimabantur. Metra vel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae scribuntur, vel ab invetrochaicum metrum nascitur; a dactylo dactylicum, sic et alia a suis pedibus. A numero vero hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus; hos Graeci quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur, eosque longos vocat. 7. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut, Anacreonticum, Saphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon composuit, Saphica Sapho mu
Abbreviated transcription (Latin):
dictu gintius ꝓferunt᷑ uticũ int̃rogantibus nob̵ nũ qiđ nos q̃sierit aliqͥs respondet᷑ bona fortuna:

Expanded text:
dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus, 'numquid nos quaesierit aliquis? respondetur: 'Bona Fortuna'. dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus, 'numquid nos quaesierit aliquis? respondetur: 'Bona Fortuna'.
Abbreviated transcription (Latin):
mites ⁊ modesti cũ sint t̾ribiles & in manes: Et parcȩ ⁊ eumenides furiae : qđ nulli parcant uł benefaci¬
ant: Hoc tropo: ⁊ inani. athlantes. & cȩti uidentes ⁊ uulgo & iopes argentei appellant᷑ : Int̃ proniã
autẽ ⁊ anti frasin h distat : ꝙ rronia ꝓnuntiatione sola indicat ꝙ intelligi uult. ut cũ dicimꝰ hõiagenti
malic. honũ est qđ facis: Antifrasis uͦ ñ uoce ꝓnuntiantis significat contrariũ. sedius tantũ ũbis:
dente exiuit cibus: & de forte egressa est dulcedo: Significans exorel eonis fauũ extractũ: Int̾
illegoriã uit᷑ et enigma ħ int̾ est : ꝙ allegoria bis gemina est.⁊ subres alias aliud fig̃ralit̾ indicat:
C̃nigina uͦ: sensus tantũ obscurꝰ est ⁊ ꝑ q̃sdĩ imagines adumbratas: sCarientis mos: esttropꝰ qͥdura

Expanded text:
mites, et modesti, cum sint terribiles et immanes; et Parcae et Eumenides Furiae, quod nulli parcant, vel benefacimites, et modesti, cum sint terribiles et immanes; et Parcae et Eumenides Furiae, quod nulli parcant, vel benefaciant. Hoc tropo, et nani Atlantes, et caeci videntes, et vulgo Aethiopes argentei appellantur. 25. Inter ironiam autem, et antiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intelligi vult, sicut cum dicimus homini agenti male: Bonum est quod facis. Antiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, dente exivit cibus, et de forte egressa est dulcedo', significans ex ore leonis favum extractum. Inter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina est et sub res alias aliud figuraliter indicat; aenigma vero sensus tantum obscurus est, et per quasdam imagines adumbratus. Charientismos est tropus, quo dura
Abbreviated transcription (Latin):
uelocior aura: Minuit᷑. ut mollior pluma. durior saxo Iallegoria est: alieni loqͥũ: Aliud enĩ soriat: et¬
uliud intelligit᷑: Vt tres litore ceruos conspict errantes: Vbi tres duces belli punici significant᷑ uł tria
cquib eminent septẽ : Pronia. anti frasis. enigma. carientis inos paro emia. sarcasinos astis m
ronia est: sententia ꝑ ꝓnuntiationẽ c̃trariũ habens intellectũ : Hocenĩ tropo: callide aut ꝑ accusationẽ
c arcere regnet & quomꝰ aula si carcer est : soluit᷑ enĩ ꝓnuntiatione : Nã carcer : ꝓnuntiatio est : lactet
⁊ aula : s̃ ronia est: & totũ ꝑ contrarũ ꝓnuntiationẽ ad nuntiat᷑ : ꝑ rroniȩ spetiẽ. q̃laudando
Anti frasis est: serino etontrario intelligendus: ut lucꝰ qr caretluce ꝓpt̃̾nimiã nemoꝵ ũbrã.⁊ manes id ÷

Expanded text:
velocior aura; minuitur, ut, mollior pluma, durior saxo. 22. Allegoria est alieniloquium, aliud enim sonat, velocior aura; minuitur, ut, mollior pluma, durior saxo. 22. Allegoria est alieniloquium, aliud enim sonat, aliud intelligitur; ut, tres littore cervos conspicit errantes: ubi tres duces belli Punici, vel tria  species, ex quibus eminent septem: ironia, antiphrasis, aenigma, charientismos, paroemia, sarcasmos, astysmos. Ironia est sententia per pronuntiationem contrarium habens intellectum. Hoc enim tropo callide aut per accusationecarcere regnet. Et quomodo aula, si carcer est? Solvitur enim pronuntiatione. Nam carcer pronuntiatio est: iactet et aula ironia est; et totun per contrariam pronuntiationem adnuut lucus, quia caret luce per nimiam nemorum umbram: et manes, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
stridor ualuarũ. huinitꝰ equor mnugitꝰ bouũ Balatꝰ oriũ: Perifrasis est: circũ loqͥũ. dũ res una
dide ꝓducit: sicut & iã pͥma nouo spargebat lumine t̾ras. titoni ꝙ oceũ linquens aurora cubile: Vult enĩ
gremio: hoc enĩ circuitu: euitat obscenitatẽ. & detent̃ ostendit contubitũ: Iy ꝑbaton: transcensio. cum
tentia : ordine cõmutat᷑: huiꝰ spetiesqͥnq: Anas trofe. isteror ꝑtheron. parenthesis. temesi
flactꝰ. Parenthesis: ubi int̃ponimꝰ sententiã nr̃am. qͣ ex medio remota : integer sermo ꝑdurat: ut eneas.
media armaruamꝰ : Ordo talis est : iuuenes fortis sima pectora. frustra succurritis urbi incensȩ :
ultra fidem aliqiđ auget᷑ nec tam̃ stramne significandȩ ueritatis errat᷑: Quã uis ũba q̃ indicant᷑ exce¬
dant ut uoluntas loq̃ntis ñ fallentis appareat: quo tropo ñ solũ auget᷑ aliqiđ s et minut᷑ : auget᷑ ut

Expanded text:
stridor valvarum', 'hinnitus equorum', 'mugitus boum', 'balatus ovium'. Periphrasis est circumloquium, dum res una  459: Et iam prima novo spargebat lumine terras Tithoni croceum linquens Aurora cubile. Vult enim gremio. Hoc enim circuitu evitat obscenitatem et decenter ostendit concubitum. Hyperbaton transcensio, cum verbum aut sententia ordine commutatur. Huius species quinque: anastrophe, hysteron proteron, parenthesis, tmesis, fluctus. Parenthesis, ubi interponimus sententiam nostram, qua ex medio remota integer sermo perdurat, ut Virgr, et in media arma ruamus. Ordo talis est: Juvenes fortissima pectora frustra succurritis urbi incensae, qaperit. Hoc enim modo ultra fidem aliquid augetur, nec tamen a tramite significandae veritatis erratur, quamvis verba quibus indicatur excedant, ut voluntas loquentis non fallentis appareat; quo tropo non solum augetur aliquid, sed et minuitur. Augetur, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
marcꝰ dix̃ ita est. ad signa marceta bellas syrmos est: sententia continuatȩ orationis. tenore suũ
usq adillud horrentiq atrũ nemꝰ inminet umbra : SPo lipsind&e on est : dictio multis c̃atenga con

Expanded text:
 recusas? Marcus dixit. — Ita est. — Adsigna, Marce, tabellas. Hirmos est sententia continuatae orationis tenorem suum  recusas? Marcus dixit. — Ita est. — Adsigna, Marce, tabellas. Hirmos est sententia continuatae orationis tenorem suum  sensus usque ad illud: Horrentique atrum nemus imminet umbra. 19. Polysyntheton est dictio multis concatenata con
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓmultis unũ : ut est illud uterũq armato milite c̃plent. Cũ tĩ uno s multis militib: Item
puno multi : ut in euangłio. latrones qͥ crucifixi erant cũ eo: in ꝓperabant: ibi. ꝓuno uterq
inducit᷑ blasphemasse :Ia nadiplosis est : qͣndo ab eodẽ ũbo qͦpor ũsus finiuit. sequens ũsus in¬
secutiͥ Nostumidũ subte ꝑm̃siclassib aequor IEpana fora est : inuno ũ su ꝑ pͥncip
serisuũ eiusdẽ ũbi repeticio. ut te nemꝰ anguitiȩ uitrea tefocinus unda. te liqͥdi fleuere lacus
izeusis ÷ in uno sensu congeminatio ũbi: ut sic sic iuuat. Ire subumbras: IE panalẽpsis
sermonis in pͥncipio ũsus positi eiꝰdẽ infinsre plicatio: ut est illud: Cresat amor nũnu
an obire te conuenit: Id ÷ exulẽ fieri anmori: s dcesisonomaton: multitudoni

Expanded text:
pro multis unus, ut est illud: uterumque armato milite complent, cum non uno, sed multis militibus. Item pro multis unus, ut est illud: uterumque armato milite complent, cum non uno, sed multis militibus. Item pro uno multi, ut in Evangelio: Latrones qui crucifixi erant cum eo improperabant ei; ubi pro uno uterque inducitur blasphemasse. Anadiplosis est, quando ab eodem verbo quo prior versus finivit, sequens versus insecuti, Nos tumidum sub te permensi classibus aequor. 9. Epanaphora est in uno versu per principia sensuum ejusdem verbi repetitio, ut: Te nemus Angitiae, vitrea te Fucinus unda, Te liquidi flevere lacus. 10. Epizeusis in uno sensu congeminatio verbi, ut: sic sic juvat ire sub umbras 11. Epanalepsis est sermonis in principio versus positi ejusdem in fine replicatio, ut est illud: Crescit amor nummillud: Abire an obire te convenit, id est, exsulem fieri, an mori? 13. Schesis onomaton, multitudo no
Abbreviated transcription (Latin):
one linguȩ sortitur nom̃. hanc philo sophi adũbũ dicunt: quia uocẽ illã detuiꝰ reqͥrit᷑ significatione.
uno & singulari ũbo designat. Quid enĩ illud sit inuno ũbo positũ declarat : ut conticescere est tacere:
Itẽ latꝰ haurit aptũ. faurit: ꝓatit. ltẽ cũ t̃minũ dicimꝰ finẽ. Aut populatas int̾p̃tam ẽẽ uastatas.
& om̃ino cũ unius ũbi rem uno ũbo manifestamus. De dΙFFERENTUS. Differentia est speties diffi¬
nitionis: quã seriptores artiũ de eodẽ ⁊ dealt̃o nõ ant. Hȩc enĩ duo quadũ int̃se cõmunio ne ẽ fusa
conietid uterentia discernunt᷑ ꝑ qua qidit¬

Expanded text:
one linguae sortitur nomen. Hanc philosophi adverbium dicunt, quia vocem illam, de cuius requiritur, one linguae sortitur nomen. Hanc philosophi adverbium dicunt, quia vocem illam, de cuius requiritur, uno et singitem latus apertum ‘haurit’ ‘percutit’, item cum ‘terminum’ dicimus ‘finem’ aut ‘populatas’ interpretamur esse ‘vastatas’; et omnino cum unius verbi rem uno verbo manifestamus. De differentiis . Differentia est species definitionis, quam scriptores artium de eodem et de altero nominant. Haec enim duo quadam inter se communione confusa, coniecta differentia
Abbreviated transcription (Latin):
nrae uoluntati nõa damꝰ: hinc est qđ om̃iũ nõum & hymologie non repperiunt᷑ : quia q̃dã ñ scđm
qualitatem quagenita s̃. s iuxta arbitriũ humanȩ uoluntatis uocabula acceꝑunt: St̃ aut̃ aethymo¬
logiae nõum aut ex causa date: ut reges arecte agendo. aut ex origine. ut homoq sit exhumo
aut ex contrariis ut lauando lutus. dũ lutũ ñ sit mundũ ⁊ lucis qr umbra. pacus parũ luceat: Quȩdã & iã¬
facta st ex noum diriuatione ut aprudentia prudens. Quaedã &iã. exuocib ut agarrulitate gragulus
Quaedã ex greta ethimologia orta. ⁊ declinatas̃ in latinũ: ut silua. domꝰ : Alia qͦq: ex nõib locoꝵ urbiũ¬
uł fluminũ. traxerunt uocabula: Multa &iã. ⁊ diũsarũ gentiũ sermone uocant᷑: unde i et origo eoꝵ
uixcernit᷑: St̃ enĩ pleraq barbara nõa: & in cognita latinis⁊ gretis: De GLGͦSiS Glossa g̃ca int̾p̃tati¬

Expanded text:
voluntati nomina damus. Hinc est quod omnium nominum etymologiae non reperiuntur, quia quaedam non secundum qualitatem, qua genita sunt, sed iuxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae nominum aut ex causa datae, ut 'reges' a regendo et recte agendo, aut ex origine, ut 'homo', quia sit ex humo, aut ex contrariis ut a lavando 'lutum', dum lutum non sit mundum, et 'lucus', quia umbra opacus parum luceat. Quaedam facta sunt ex nominum derivatione, ut a PRUDENTIA prudens. Quaedam etiam ex vocibus, ut a GARRULITATE graculus. Quaedam ex Graeca etymologia orta, et declinata sunt in Latinum, ut silva, domus. 5. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, fluminum traxeruvix cernitur. Sunt enim pleraque barbara nomina et incognita Latinis et Graecis. De glossis . Glossa Graeca interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
masculinũ sit anferininũ similis est illi hõi declinatione limes. et erit masculinũ : Itẽ funissi incerti
as. doctus magnus positiuis. ⁊ siusimiles: fit & per diminutionẽ : utputa funẽ masculinus
ẽẽ funiculus ostendit sic̃ marmor neutri eẽ. gen̾ris marmusculũ indicat: Nã qđ genꝰ in pͥncipali¬
dedinationem: ex diminutione genꝰ colligere : PDe ethimologia. Et himologia est origo uocabuloꝵ
ognitio: sepe usum nec essariũ habet int̃p̃tatione sua : Niãdũ uideris ortũ est nom̃ : cit
uim eiꝰ intelligis: Om̃is enĩ rei inspectio: & hymologia cognita planior est: Nonaut̃ om̃ia nõa auetib

Expanded text:
masculinum sit an femininum, similis est illi in omni declinatione 'limes', et erit masculinum. Item 'funis' si incerti masculinum sit an femininum, similis est illi in omni declinatione 'limes', et erit masculinum. Item 'funis' si incerti , ut si dicas 'doctus', 'magnus': positivi sunt et sui similes. Fit et per diminutionem, utputa 'funem' masculinum esse funiculus ostendit, sicut 'marmor' neutri esse generis marmusculum indicat. Nam quod genus in principaliitione id est primitivo declinationem, ex diminutione genus colligere. § 29 De etymologia. Etymologia est origo vocabulorucognitio saepe usum necessarium habet in interpretatione sua. Nam dum videris unde ortum est nomen, citius vim eius intellegis. Omnis e
Abbreviated transcription (Latin):
smulia: indubis quoq ubis consuetudo ueterũ erat: utcũ eadẽ litt̾a aliũ intellectũ correpta iliũ
ꝓducta hab̾et. longae sillabȩ apicẽ apponebant ut puta põpulus. arborẽ significaret an hõum
nultitudinẽ: apice distinguebat᷑: Sic & ubi litt̃ȩ consonantes geminabantur sicilicũ suꝑ ponebud
becuñ lettor geminandã eẽ littam De analogia : Ia nalogia g̃ce: latine similiũ comꝑatio siue
ortio itur : Cuiꝰ hȩc uis est ut qđ dubiũ ẽ adaliqiđ simile qđ ñ÷ dubiũ referat᷑. ⁊ incerta
certis ꝓbent᷑ : Octo aut̃ modis conꝑatio analogiae colligit᷑. Id÷ qualitate. conꝑatione. genere.
num̃o fig̃ra. casu. extremitatib similiũ sillabarũ ⁊ similitudine tẽpoꝵ. Si qid dehis unũ defue¬
rit : iam non est analogia id ÷ similitudo sed est anomalia id est extraregulã. Vt lepus. & lupr
totũ conuenit sed dissentiunt casu: facit enĩ lupi. leporis. Nã regularit̃ est: dũq̃ris utrũ trames.

Expanded text:
ctum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebabatur lector geminandam esse litteram. De analogia . Analogia Graece, Latine similium conparatio sive ortio nominatur. Cuius haec vis est ut, quod dubcertis probentur. Octo autem modis conparatio analogiae colligitur: id est qualitate, conparatione, genere, numero, figura, casu, extremitatibus similium syllabarum, et similitudine temporum. Si quid de iis unum defuerit, iam non est analogia, id est similitudo, sed est anomalia, id est extra regulam, ut 'lepus' et 'lupus'. Totum convenit, sed dissentiunt casu; facit enim 'lupi', 'leporis'. Nam regulariter est, dum quaeris utrum 'trames'
Abbreviated transcription (Latin):
tacit ꝓculque dist antes collo cunt Sicut mos est iniitars tet quetens Moculat aeibus secin
uoce ñ potest manu ꝓmittat : Alii qr uoce ñ posit gladioꝵ motu salutant : ennius deq̃da in
Alibi manus est octupata ali ꝑuellit pedẽ. aliidat anulũ eapectandĩ al abrosel ũ inuutit
cũ alio cintit. & tamen aliis dat digito litt̾as. Et silomon: annuit ordioatert padia inuecit¬
tractat᷑ꝰ depirtiũ dediatione  it a ortografia describendi peritia ut pita. Ad cũ est ẽpositio
d litterã cũ est coniunctio .⁊. lit terã iccipit haud quando adũbiũ est negandi .d. licta tminat
trecentos: post ea dicimꝰ quadrigentos .g.ponentes ꝓ .c. sc. & q: similit̃ cognatioq
Nam huiusce per .c: huiusq ꝑ .q. scribimꝰ: Cũ aut̃ p̃positio: per.o scribenda esi Si aut̃ adũ¬
dus: Equus qđ est animal: ꝑ .e. solũ scribendũ: Equus qđ est iustus: ꝑ .e. diptangon scribendũ:

Expanded text:
taciti proculque distantes conloquuntur. Sicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat. Alii, quia voce non possunt, gladiorum motu salutant. Ennius de quadam ialibi manus est occupata, alii pervellit pedem, alii dat anulum exspectandum, a labris alium invocat, cum alio cantat; adtamen aliis dat digito litteras. Et Stractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, ut puta ad, cum est praepositio, D litteram; cum est coniunctio, T litteram accipit. 'Haud', quando adverbium est negandi, D littera terminatur  'centum', et 'trecentos', postea dicimus 'quadringentos', G ponentes pro C. C et Q similiter cognatio est. Nam 'huiusce' per C, 'cuiusque' per Q scribimus. 'Cum' autem praepositio per C scribenda est; si autem addus. 'Equus', quod est animal, per E solam scribendum. 'Aequus', quod est iustus, per AE dipthonga scribendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ieopars utraq consistat: fit aut̃: exintentione & depulsione: Statꝰ aut̃ causarũ: su
duo Rationalis ⁊ legalis: Derationali : oriunt᷑ coniectura. finis qualitas. trans latio: define.
iudicialis & negotialis: deiudiciali : absoluta & assumtiua: deassũptiua: concessio. remotio cri.¬
minis. relatiocrinmis conpensatio: De concessione : purgatio & dep̃catio: Coniecturalis
hoc eẽ contendit᷑. sed qiđ illud sit adhibitis definitionib: ad ꝓbat᷑ Qualitas est: dũ qualis res
sit quaerit᷑: & quia de ii. & genere negotii controũsia agit᷑. constitutio generalis appel¬
apud quos. quo tempore. qualege . quo crimine qua poena oporteat. translatiua c̃stitutio.
quod actio trans lationis & cõmutationis indigere uidetur: Iudicialis est: inqua eqdͥ et recti
natura & praemii autpȩneratio quaerit᷑: Inegotialis est : inqua qiđ iuris uiili more.
x acquitite sit considat᷑ : Passuptiua estte¬

Expanded text:
eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Conihoc esse contendimus, sed quid illud sit adhibitis definitionibus approbamus. Qualitas est cum qualis res sit quaeritur; et quia de ui et genere negotii controuersia est, constitutio generalis m eo quicum oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat, translatiua dicitur constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere uidetur. Iuridicialis est in qua aequi et recti natura et praemii aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est in qua quid iuris ex ciuili more  aequitate sit consideratur. Absoluta est
Abbreviated transcription (Latin):
ͥ p̃ et xptios aut alias habuisse litt̾as sacerdotes: alias uulgus Sac̃ dotales yepac. naNae Moc.
urenaliaNis. Gretarũ litt̾arũ usũ : pͥmifenices inuenert̃ Vnde et lucanus: fenices pͥmi mag
seprodit̾ ausi mansurã rudibus uocẽ signare fig̃ris: hinc est qđ ⁊ feniceo colore libroꝵ¬
scribunt᷑: qr ab ipsis litt̃ȩ in itiũ habuerunt: Cathmus agenoris filius : g̃cas littas efenice ing̃ciã

Expanded text:
Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes, alias vulgus; sacerdotales ἱερὰς, πανδήμους Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes, alias vulgus; sacerdotales ἱερὰς, πανδήμους vulgares. Graecarum litterarum usum primi Phoenices invenerasi creditur ausi. Mansuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est, quod et pheniceo colore libroscribuntur, quia ab ipsis litterae initium habuerunt. Cadmus Agenoris filius Graecas litteras a Phoenice in Graeciam
Abbreviated transcription (Latin):
as sumamutet ultimã : sibiuindicat xp̃s: Ipse enĩ pͥncipiũ : ipse ⁊finis dicens ego sũ
.VI : Condirrentib: enĩ inse inuicẽ. alfa. ad .u.. usq: deuoluit᷑ : & rursus .ω. ad alfa replicatur:
Vt ostenderet in se dñs & initii decursũ ad finẽ. & finis decursũ aditiũ: Om̃s aut̃ litterȩ: apud g̃cos& ũba¬
cõnponunt numeros faciunt : Nã alfa litt̃a ap̃ eos uocatur: in num̃is unũ: Vbi aut̃ scribunt b&a uo¬
cantͣr duo: ubiscribunt gãma : uocatur in mameris ipsoꝵ tria: Vbiscribt̃ delta. uocatur innumeris
iscu quattuor Et siom̃s litte : apud eos num̃os haberit: Iatun aut̃ num̃os adlittas ñ cõputant :

Expanded text:
as, summam, et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse enim principium, ipse finis, dicens: Ego sum alpha et ω: concurrentibus enim in se invicem alpha ad ω usque devolvitur, et rursus ω ad alpha replicatur: ut ostenderet in se Dconponunt et numeros faciunt. Nam Alpha littera apud eos vocatur in numeris unum. Ubi autem scribunt Beta, vocatur duo; ubi scribunt Gamma, vocatur in numeris ipsorum tres; ubi scribunt Delta, vocatur in numeris ipsorum quattuor; et sic omnes litterae apud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant,
Abbreviated transcription (Latin):
uicis imꝑattres acodicib legũ ab olendas sanexert̃: qui multos ꝑbaet callidi ingenio ignorintes

Expanded text:
vicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantesvicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantes
Abbreviated transcription (Latin):
idrextũ recurrens eiusdem sermonis uł ũsicili sciat eẽ expositionẽ : cuiꝰ similẽ suꝑ iacentẽ notam
uenerit: SDenotis uulgarib Vulgares notas: ennius pͥmus mille & centũ inuenit : Notarũ usoserat
tqͥsq ũba et quo ordine exciꝑet: Romȩ prius tullius tiro ciceronis libtꝰ: conmentatus es
notas sitantũ p̃positionũ : Posteũ iupsanius fulargius et aquila libtus mecenatis alius alias addider̃:
dictȩ : eo qđ ũba uł sillabas p̃fixis caracteribus notent & ad notitiã legentũ reuocent : Quasqͥͣ
suoꝵ notȩ s̃: quoscriptio celeris breuiorq fiat: Scribebit᷑ enĩ ũbigrã ꝑ .o. ÷. f. bonũ factũ . sper
u& .c. senatus consultus : sper .R . & .p. respublica Iper .p.& .R. popłs romanus: Per d
dolũ malũ : Cuius generis plurimȩ consimiles notȩ: in libris antiqͥs inueniunt᷑: łlas iuiris notas no¬

Expanded text:
d textum recurrens ejusdem sermonis vel versiculi, sciat esse expositionem cujus similem superjacentem notam d textum recurrens ejusdem sermonis vel versiculi, sciat esse expositionem cujus similem superjacentem notam invenerit. De notis vulgaribus . Vulgares notas Ennius primus mille et centum invenit. Notarum usus erat se partibus, quot quisque verba, et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentatus est notas, sed tantum praepositionum. 2. Post eum Vipsanius Philargius, et Aquila libertus Maecenatis 38 alius alias addideruntdictae, eo quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent, et ad notitiam legentium revocent, quas qui suorum notae sunt, quo scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur enim verbi gratia per B et F 'bonum factum', per S et C 'senatus consultum', per R et P 'respublica', per P et R 'populus Romanus', per D D et M 'dolum malum'. Cuius generis plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimus. Has iuris notas no
Abbreviated transcription (Latin):
dtempora inpedibus s̃. ut quanta un aspes habeat : SRe solutio est pedũ quondooiu
Ab iete : nunc resolutio est spondei in ꝓceleu aticũ: Inqua resolutione. ⁊ ser
posst solidari scissa ñ posst̃:s Figra est cuiꝰ nota sillabae agnoscunt: ubi enĩ circusi fure inials
ferior semi circulus est : Nota longa .÷. lacens est:M etra inpedib: accidunt᷑ ut s tbeo tnsin¬
icũ. adactilo dactilicũ. Aiãbo iãbicũ de qͥb paulopꝰ dicendũ est IDeaccentibus saca
ibi sonus crescit ⁊ desinit: Accentꝰ uut̃ dictꝰ qđ iuxta cantũ sit sic̃ adũbiũ qr iurta ubũ est Ncutus A
qr deacuto ⁊ graui constat: Incipiens enĩ ab acuto ingrauẽ desinit: atq itadũ ascendit ⁊ descendit. crius̃¬

Expanded text:
empora in pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes habeat. Resolutio est pedum, quando Abiete' nunc resolutio est spondei in proceleumatico, in qua resolutione semperm solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem ferior semicirculus est; nota longa I iacens est. Metra in pedibus accidunt, ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactylicum, a iambo iambicum, de quibus paulo post dicendum ests dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus aquia de acuto et graui constat: incipiens enim ab acuto in grauem desinit atque ita, dum ascendit et descendit, ci
Abbreviated transcription (Latin):
sllabi qđ libe aucđ ea nioment ut cartaginiensiũ. hiero solimitanoꝵ. & constant inopolitanoꝵ
eidit u niciiq peti arsis & thesis. Id est leuatio & positio uocis: Neq iter pedes dirigere
quobus ꝑ duisionẽ pedes legitimi colligunt᷑: a equa diuisi o est: quotiens arsis &e thesis eq̃li
duo por ediuisione pcedunt᷑. Dupla: quotiens exhis unũ. alterũ duplo uncit:s Tescipla sa
qiuorce siunus asterum sescupło suꝑat in simpla enĩ eius parte: unus plus inuenit lnc

Expanded text:
nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis et thesis aequali temporum divisione caeduntur. Dupla, quotiens ex his unum alterum duplo vincit. Sescupla vero est, quotiens unum alterum sescuplo superat. In simpla enim eius parte unus plus invenitur: in
Abbreviated transcription (Latin):
ut scribit & legit : Vniaut̃ uis omiũ siue copulent. siue disiungant:Copulatiuȩ aut̃ c̃inȩti¬
ones dicte eo qđ sensũ it ꝑsonas c̃iungant ut ego et tu eam̃ ad forũ: Ipsu ⁊ sensũ c̃iunx̃ Idisiune¬
tiuȩ dictȩ : qr disiungunt. res aut ꝑsonas: ut ego aut tufaciamꝰ :dubiunctiuȩ dñr : quia sub¬
ungunt᷑ ut que : dicimꝰ enĩ regiq hõiq deoq : Nondicimꝰ que regi q̃ hõi: sexpleti

Expanded text:
ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expleti
Abbreviated transcription (Latin):
Adũbiũ dictũ est: eo qđ ũbis accidat: utputa benelege Pene adũbiũ est: lege ũbũ: inde ergt dictũ
adũbiũ : qđ sẽꝑ ũbo iunctũ adimpleat᷑: Uerbũ enĩ solũ. sensũ implet: ut scribo: Adũbiũ aut̃ sine
ũbo ñ habet plenã significationẽ: ut hodie: Adicis illiũbũ. hodie scribo: & iuncto ũbo implestiu
sensũ: departicipio Participiũ dictũ : qđ nõis ⁊ ũbi capiat partes: qͣsi parti capiũ: A nõe enĩuin¬
dicait sibi genera ⁊ casus : Aũbo tẽpora ⁊ significationes ÷ abutrisq num̃um & fig̃rã: PDe coniuntiqno
Coniunctio dicta : qđ sensus sententiasq coniungat: Haec enĩ ꝑ se nihil ualet : s in copulatione sen
uasi qđ dã exhibet gliinũ ut enĩ nõa sociat ut augustinꝰ. & hieronimꝰ aut ũba

Expanded text:
Adverbium dictum est eo, quod verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum Adverbium dictum est eo, quod verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplesti sensum. De participio . Participium dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . Coniunctio dicta, quod sensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba,
Abbreviated transcription (Latin):
ro : oleo delectior fit acies : Vnde ⁊ tenuiora ferram̃ta oleo restringui mos est: neaqͣ infr
durant᷑: a ferro sanguis humanꝰ sese ulciscit᷑. Contactũq celeriꝰ rubiginẽ trahit: Cũ ferro magnes
lapis concordiã habet̾ Sola enĩ h̃matia : iĩ abħ lapide accipit retinetq longotẽpore: ex eodẽ lapide
artitetus quidã alexandriae tẽplũ concamerauit : ut in eo simulacrũ ferro inaere pende uidet᷑:
ferrũ accensũ igni. nduret᷑ ictib: corrũpit᷑: Rubens ñ est habile adtundendũ: neq antequa albes¬
cere incipiat: Aceto uł alumine inlitũ ferrũ : sit erissimile :  Purgam̃ta ferri rubigo ⁊ scoria:
Rubigo est uitiũ rodens ferrũ uł segetes : quasi rodigo mutata una litt᷑a : ħ erugo: ab erodendo:
uitiũ est ferri: aberodendo dicta ñ ab eram̃to: Id coriauͦ : purgam̃ta ⁊ sordes sunt quȩ igne

Expanded text:
ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur; contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet; sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, conrumpitur: rubens non est habile ad tundendum neque antequam albescere incipiat: aceto vel alumine inlitum ferrum fit aeris simile. Purgamenta ferri, rubigo et scoria. Robigo est vitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera; haec et aerugo ab erodendo; nam aerugo vitium est ferri ab erodendo dicta, non ab aeramento. Scoria vero purgamenta et sordes sunt quae igne
Abbreviated transcription (Latin):
reptus est. Cuiꝰ postea uersa in obꝓbriũ speties. Nã unde pͥdẽ tellus tractabat᷑: inde mͦ guor effundit᷑:
illũ aut̃ corpus tãdensis int̾se coherentib ⁊ inplicitis elem̃tis: quã ferrũ. Vnde in est illi duritia
gore : Iferri aut̃ metallũ : pene ubiq repperit᷑. S exom̃ib: generib: palma serico ferro dat Seres
ocũ uestib suispellibq mittunt: Scđa partico: neq alia genera ferri ex mera acie teꝑant᷑
Cȩtĩs enĩ ad miscet᷑ mollior confleaus:differentia ferri: plurima. iuxta terrae genꝰ: Nã aliud molle
q uicinũ: rotarũ ⁊ clauoꝵ usib aptũ: Aliud fragile ⁊ ȩrosum : culturae t̾rae conuenieniens: a
breuitate sola placet clauisq caligariis: aliud rubiginem celeriꝰ sentit: Stricturae uocant᷑ haeȩ om̃s:¬
ferrũ candens inmergit᷑ qͦ utilior fiat. Sic̃ birbilisin hispania & thirrassona comꝰ initalia : Inacuendo

Expanded text:
e pridem tellus tractabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et inplicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celeriquibus ferrum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo
Abbreviated transcription (Latin):
D melius candidũ. qd pͥus minsulis athlantici maris inuentũ est: Si quidẽ & inlusitania ⁊ ingallia gignitur.

Expanded text:
d melius candidum, quod prius in insulis Atlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallecia gignitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uł conciliũ a societatȩ multoꝵ in unũ: DECICIOI PASCHA LI
Paschale cydũ. ypolitus ep̃s tẽporib alexandri imꝑatoris pͥmꝰ conscripsit: Post quẽ : ꝓbatissimi aue¬
tores. eusebius caesariensis : theofilus alexandrinus : dsꝑ quoq natione aquitanus atq uitor uis
aplificatis eiusde festiuitatis rationibus. multi plices circulos edider̃ : Cuius quidẽ rationẽ : beatissimꝰ cirillus
alexandriae urbis ep̃s. innonaginta qͥnq annos. ꝑ qͥnqͥes decẽ noues calculans. quo tohł uł luna debea
paschalis sollẽ pñitas celebrari : sũma breuitate notauit : Cidũ aut̃ uocatũ : eo qđ in orbe digestũ sit ec
quasi incirculo dispositũ : ordinẽ conpletatur annoꝵ sine uarietate. & sine ulla arte: Vnde factũ est:
ut cuiq materiae carmina simplici formitate facta cid eauocarent᷑: hinc & latculũ dictĩ: qđ ordi¬
nẽ habeat stratũ annoꝵ:¬
CICLUS  PRIMUS IDE CER NOUENNALIS
com̃. UI¬

Expanded text:
el concilium, a societate multorum in unum. De cyclo paschali . Paschalem cyclum Hippolytus episcopus temporibus Alexandri imperatoris primus conscripsit. Post quem probatissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque natione Aquitanus atque Victorius, amplificatis eiusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cuius quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandriae urbis episcopus in nonaginta quinque annos per quinquies decem novies calculans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est ut cuiusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annoCyclus primus decemnovenalis Com.
Abbreviated transcription (Latin):
ter noue uitae s& ort̾ nouum hõem que iubem induere & exuere uetere pcenur gaorte suetu
ferontũ resunus noua consparsio qm̃ p ascha nrm imimolatus est ep̃se trt hanten ouitts : n tu
lomade die pascha celebrat᷑ iđ quidies occurrit aquinta decima iniucesimã pͥmã : hoc si¬
ficut qu intoro tẽpore scđi qđ septenario diȩrũ numero agit᷑ Nc ttũ tempus hoc sacramente
ut. usrimũ enĩ tepus e ante legẽ. Scđm sublege ttiũ subgratia ubilã manifestatũ.
sacramtũ prius ocultũ in ꝓphetico enigmate: Ideo & ꝓpt̃ haectria sdi tepora resirretio dñi
truduana estes u oduero a quarta decima luna usq aduicesimã pͥmã ꝑdies septẽ paschals dier
quaerit̃ ꝓpter ipsum numerum septenariũ qͦ uniũsitatis significatio saepe figurit quietim
fcripturis significit ÷ aria aut̃ obseruantia opinionũ paschalis festiuitatis Int̃duer ror̃e gignit:

Expanded text:
 nouae uitae, propter nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam pascha nostrum immolatus est Christus, propter hanc tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est, qui dies occurrit a quinta decima usque in vicesimam primam: hoc significat quia in toto tempore saeculi, quod septenario dierum numero agitur, nunc tertium tempus hoc sacramentum aperuit. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia; ubi iam manifestatum est sacramentum prius occultum in prophetico aenigmate: ideo et propter haec tria saeculi tempora resurrectio Domini triduana est. Quod vero a quarta decima luna usque ad vicesimam primam per dies septem paschalis dies quaeritur, propter ipsum numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur; qui etiam Scripturis significatur. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit.
Abbreviated transcription (Latin):
anno assem cõpleuerit : bissexetũ annũ facit: Dictus aut̃ bissextꝰ: qr bis sexies ductus assem

Expanded text:
anno assem conpleverit, bissextum unum facit. Dictus autem bissextus quia bis sexies ductus assem anno assem conpleverit, bissextum unum facit. Dictus autem bissextus quia bis sexies ductus assem
Abbreviated transcription (Latin):
Comunis annꝰ dr̃ : quiduo decĩ tanũ lunas hoc est dies cocł iuibabet ÷ dict aut̃ comunis. q sepe
duo ita coniuncti incedunt ut inuicẽ se in paschali sollẽnitate seqͥntur : Nautibolum Annus
serop solus est: Enbolismus annus est : qui tredecim m̃ses lunares iđ cc̃clacxiil die sa mitis
monstrat: Ipse est annꝰ sc̃õmoysi diuinitus reuelatꝰ : inquo iubent᷑ hii quilongius habetabatte
in scđo m̃se pascha celebrare : Embolismũ aut̃ nom̃ geũ est quod int ptie itine asbiꝑ augnitũ
eo qđ expleat numerũ annoꝵ cõmuniũ. quib undecĩ lunares dies eẽ cernunt᷑: sembolismi autẽ
anni & cõmunes: sic inueniunt᷑: Si enĩ quartadecima luna paschȩ p̃cedentis usqr odsnta decim
seq̃ntis. ccc lxxxiiii dies fuerint: embolismꝰ annus est si cccliiii cõmunis: seisseat esticꝑ
quatuor unus dies adiextꝰ: Crescit enĩ ꝑ singłos annos. quarta pars assis At ubi qͥr

Expanded text:
Communis annus dicitur, qui duodecim tantum lunas, hoc est dies CCCLIV habet. Dictus autem communis quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in paschali sollemnitate sequantur. Nam embolismus annus semper solus est. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum; eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quarta decima luna paschae praecedentis usque ad quartam decimam sequentis CCCLXXXIV dies fuerint, embolismus annus est; si CCCLIV, communis est. Bissextus est per annos quattuor unus dies adiectus. Crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto
Abbreviated transcription (Latin):
uitio in modũ corone circum aras starent : Alii chorũ dixerunt a concordia quȩ in
te monodia: latine sicinium dr̃: ICũ uero duo canunt: biciniũ appellat᷑.cho
greci inuenisse tradunt᷑: Responsorios : itali tradiderunt : Quos inde responsori
tdo quod alio desinente : id alt̃ respondeat: Int responsorios autem & anti fonam
hoc differt: qđ in responsorus unus uersũ dicit. In anti fonis autem : uersibus altrant h
Lectio dr̃ quia non cantatur ut psalmus uł ymnus: sed legit᷑ tantũ: Illic e altnant  q
hic sola ꝓnuntiatio quaerit᷑¶Eanticũ est : uox cantantis inletitia Eꝙ

Expanded text:
initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum dinitio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum de monodia, Latine sicinium dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur; cuGraeci invenisse traduntur. Responsorios Itali tradiderunt. Quos inde responsorios cantus vocant, quod alio desinente id alter respondeat. Inter responsorios autem et antiphonam hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit, in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dicitur quia non cantatur, ut psalmus vel hymnus, sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis in laetitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
edeslae quod corpus ecclesiae speraretet insi ne iã dies dominie iđ octauus qͥ er pͥmꝰ celi
ma genera esse sed p̃cipuũ illud qđ in sacris diuinisq rebus habet᷑ : Officium aut̃: ab efficiendo
dictũ quasi efficiũ. Propt̃ decorem sermonis una mutata litera. uł certe ut quisq illa agat quȩ
nalli officiant sed prosint om̃ib:Uesꝑtinũ officiũ est in noctis initiũ: abstella uesꝑe. quȩ
surgit oriente nocte :II Matutinũ uero officiũ in lucis: iniciũ: abstella lucifero appellatũ quȩ
oritur in ante mane : Quoꝵ duoꝵ tempoꝵ significatione ostenditur : ut diȩ acnocte sẽper
ds̃ lau detur: Missa tempore sacrificii est: quando catecumini foris mittunt᷑ clamante leuta
qui nondũ regenerati noscunt᷑ : Chorus est: multitudo in sacris collectus: Et dietus chorus qđ

Expanded text:
Ecclesiae quod corpus Ecclesiae speraret in finem, iam dies Dominicus, id est octavus, qui et priEcclesiae quod corpus Ecclesiae speraret in finem, iam dies Dominicus, id est octavus, qui et prima genera esse, sed praecipuum illud quod in sacris divinisque rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. Vespertinum officium est in noctis initio, vocatum ab stella Vespere, quae surgit oriente nocte. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane. Quorum duorum temporum significatione ostenditur ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foris mittuntur, clamante levitaqui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris collecta; et dictus chorus quod
Abbreviated transcription (Latin):
in eo die saluator pascha cũ suis discipulis fecerit quod et hodie usq sicut est traditũ celebrat᷑¬
Sahbatũ : ab hebreis ex int̃p̃tatione
uocabuli sui requies nominat᷑. Quod ds̃ in ipso ꝑfecto mundo requieuisset  Si quidẽ et eodie
ieuit dñs in sepulchro. ut quietis illius misteriũ confirmaret: Qđ iudeis obseru
inumbra futuri p̃ceptum est: Sed postquã xp̃s in sepultura sua eius figurã adĩpleuit: obser¬
o eius quieuit : ¶Dñicus dies proinde uocatur : quia ieo resurrectionis dñi nr̃i
gaudium celebratur: Quidies non uideis sed xp̃ianis in resurrectione dñi declaratus est: & ex
erat antea requies mortuortuoꝵ  Resurrectio autem nullius erat qui resurgens amortuis
eretur postquam autem facta est talis resurectio in corpore dñi ut p̃iret in capi

Expanded text:
in eo die Salvator pascha cum suis discipulis fecerit. Quod et hodieque, sicut est traditum, celebratin eo die Salvator pascha cum suis discipulis fecerit. Quod et hodieque, sicut est traditum, celebratSabbatum ab Hebraeis ex interpretatione vocabuli sui requies nominatur, quod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. Siquidem et eo die requievit Dominus in sepulchro, ut quietis illius mysterium confirmaret; quod Iudaeis observandum in umbra futuri praeceptum est. Sed postquam Christus in sepultura sua eius figuram adinplevit, observatio eius quievit. Dominicus dies proinde vocatur, quia in eo resurrectionis Domini nostri gaudium celebratur. Qui dies non Iudaeis, sed Christianis in resurrectionem Domini declaratus est, eterat antea requies mortuorum; resurrectio autem nullius erat qui resurgens a mortuis non moreretur. Postquam autem facta est talis resurrectio in corpore Domini, ut praeiret in capite
Abbreviated transcription (Latin):
terio dr̃. Canite initiomensis tuba indie insignis sollemnitatis urãe: Enchȩnia est noua tẽplitẽs
aedificatio: Grȩce enĩ caeno dr̃ nouũ: Quando enim aliqiđ nouũ dedicat᷑: enchenia dr̃ hanc
dedicationis tẽpli sollẽnitatẽ : iudȩi octobrim̃ se colebant: Dies palmarũ ideo dr̃: qr in eodñs
tenderis asellũ
sedisse ꝑhibent Tunc gradiens cũ ramis palmarũ multitudo plebium obuiã ei clamaͣrunt
os anna benedictus quiuenit in nõe dñi rexisrł. Uulgus aut̃ idõ huncdiem cas¬
uocat. Quia tc̃ moris est la uandi capita infantũ qui ungendis ne obseruatione quadrage¬
simȩ sordidata aduntionem accedent. hoc aut̃ diesimbolũ cõpetentib tradit᷑ ꝓpt̃̾ confinẽ
dominicae paschae sollemnitatẽ. ut qui iã addĩ grãm ꝑcipiendã festinant fidẽ quã con¬
fiteant᷑ agnoscant
¶Caena dominica dicta est eo qđ

Expanded text:
alterio dicitur 81, 4: 'Canite initio mensis tuba, in die insigni sollemnitatis vestrae.' Encaenia est nova templi alterio dicitur 81, 4: 'Canite initio mensis tuba, in die insigni sollemnitatis vestrae.' Encaenia est nova templi dedicatio. Graece enidedicationis templi solemnitatem Judaei Octobri mense celebrant. 13. Dies Palmarum ideo dicitur, quia in etendens asellum sedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamaverunt: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. 14. itilavium vocat, quia tunc moris est lavandi capita infantium, qui ungendi sunt, ne observatione quadragesimae sordidata ad unctionem accederent. Hoc autem die symbolum competentibus traditur, propter confinem Dominicae paschae solemnitatem, ut qui jam ad Dei gratiam percipiendam festinant, fidem, quam confiteantur, agnoscant. Coena dominica dicta est eo quod