comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit. His eñ qualitatib. exp̃ssus ac diffi¬
nitꝰ ÷ homo. Quarta species diffinitiõis
lio descriptio nominat᷑. quȩ adhibita
circuitione. dictoꝵ factoꝵq rem q̃ sit de¬
scriptione declarat. Queritur enĩ quid
auarus sit. qͥd crudelis. qͥd luxuriosus.
& uniu̾sa luxurios. auari. crudelis. nat᷑a
describit᷑: ut s luxuriosũ uolumꝰ diffini¬
re. dicimꝰ. Luxuriosus ẽ uictus ñ necessarioᷤᷤ¬
rii. s sũptuosiͦ. & hon̾ouͦs appetens. in de¬
liciis affluens. in libidine ꝓ̃ptus. ħ ec et
alia diffiniunt luxuriosum s ꝑ discreo¬
tionẽ diffiniunt. que species diffinitio¬
nis. oratorib magis apta ẽ qͣ. dialecti¬
cis. qr latitudines habet. q̃ simiͣtudo
in bonis reb ponit᷑ ⁊ in malis. Qͥnta spe¬
cies diffinitionis ẽ. quã grece cataanthi¬
lexin. latine adu̾bium dicimꝰ. Nec uocẽ
illam de cuiꝰ re querit᷑ alio sermone de¬

Expanded text:
nit.' His enim qualitatibus expressus ac definit.' His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis lio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis oratoribus magis apta est quam Dialecticis, quia latitudines habet, quae simin bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone de
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ut ẽ homo. animal. rationale. morta¬
le. sensus disciplineq capax. Hec enĩ dif¬
finitio ꝑspecies & differentias descendeis.
uenit ad ꝓprium. & designat plenissime
cupatur. gͣ. notionẽ cõmuni ñ ꝓprio noĩe
possumꝰ dicere:. Hȩc isto modo semꝑ efficit᷑.
Nomo ẽ qđ rationali conceptione. & exerci¬
tio preest animalib cunctis. Non en̃ diẽ
qͥd ẽ. homo. s qͥd agat: qͣsi qͦdã signo in no¬
ticiam deuocato. Ista enĩ & in reliqͥs noti¬
cia rei ꝓfert᷑. ñ substentiał explicatio de¬
claratur. Et qr illa substantialis ẽ. diffi¬
nitionũ om̃iũ olitinet pͥncipatũ. Tercia
species diffinitionis ẽ. que grece p̃oites
dr. latine qualitatiua uocatur. qr ex qͣli¬
tate nom̃ accepit. ꝓ eo qr ꝑ id qͣle sit id q̃o
sit euident̃ ostendit. Cuiꝰ exemplũ tale ẽ.
Homo ẽ qͥ ingenio ualet. artib pollet. & cog¬
nitione. rerum. aut qd̾ agere debet elig̃.
ant animadu̾sione qͥd inutile sit contẽp¬

Expanded text:
tio, ut est: 'Homo animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime cupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa substantialis est, definitionum omnium obtinet principatum. Tertia species definitionis est, quae Graece ποιότης dicitur, Latine qualitativa vocatur: quia ex qualitate nomen accepit pro eo quod quid, quale sit id, quod sit euidenter ostendit, cuius exemplum tale est: 'Homo est qui ingenio ualet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contem
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus ostendit᷑. quoꝵ ꝯclusio. plurimũ lec¬
torẽ. adiuuat ad ueritatem inuestigandã.
tantũ ut absit ille error decipiendi adu̾sa¬
rium. ꝑ sophismata falsaꝵ. conclusionum.
Formule cathegoricoꝵ id ẽ p̃dicatiuoꝵ syllo¬
gismoꝵ sunt tres. Prune foemule modist̃
nouẽ. Primꝰ modꝰ ẽ. qͥ conducit idẽ qͥ colli
git ex uniu̾salib dedicatiuis. dedicatiuũ
uniu̾sale. directim: ut om̃e iustũ. honestũ.
om̃e honestum bonũ. Om̃e gͥ iustũ. bonum.
Scds modꝰ ẽ. qͥ conducit ex uniu̾salib dedica

Expanded text:
virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lecvirtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. Formulae categoricorum, id est praedicativorum syllogismorum, sunt tres. Primae formulae modi sunt novem. Primus mogit, ex uniuersalibus dedicatiuis dedicatiuum uniuersale directim, ut 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: omne igitur iustum bonum.' S
Abbreviated transcription (Latin):
trasin. & apofrasin: id ẽ affirmationẽ ⁊ ne¬
gationẽ. ꝑ affirmationẽ. ut hõ currit.
ꝑ negationẽ. ut hõ ñ currit. In his itaq
periermeniis. supͣdictꝰ phylosophꝰ de sep¬
tem specieb tractat . i. de nomine. de u̾bo.
de oratione. de enunciatione. de affirma¬
tione. de negatione. de contͣdictione. No¬
men ẽ uox significatiua scđm placitum.
sine tempore: cuiꝰ nulla pars ẽ significa¬
tiua. separata ut socrates. Uerbũ ẽ quod
significat tempꝰ. cuiꝰ pars nicħ extͣ signi¬
ficat: s semꝑ eoꝵ que de altero dñr notat.
ut cogitat. disputat. Oratio ẽ. uox signi¬
ficatua. cuiiꝰ partium aliqͥd separatum.
significatiuum ẽ. Enunciatiua oratio ẽ.
est. enunciatio alicuiꝰ de aliquo. ut soc᷑¬
tes ẽ. Negatio ẽ. alicuiꝰ ab aliquo: ut so
crates non ẽ. Contradictio ẽ. affirmati.
ñ tes disputat. Htilitas periermeniaꝵ hec
ẽ. qͦd ex his int̃pretationib m̃tis sillogis¬
sillogisii. ubi totius eiꝰ artis utilitas et

Expanded text:
apophasin, id est adfirmationem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de oratione, de enuntiatione, de adfirmatione, de negatione, de contradictione. Nomen est vox significativa secundum placitum, sine tempore, cuius nulla pars est significativa separata, ut Socrates. Verbum est, quod significat tempus, cuius pars nihil extra significat, sed semper eorum, quae de altero dicuntur, notat, ut cogitat, disputat. Oratio est vox significativa, cuius partium aliquid separatum signiest enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmation reperitur. Utilitas Perihermeniarum haec est, quod ex his interpretamentis syllogisialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et
Abbreviated transcription (Latin):
inchicant se ꝑscrutari oportere. Parabola
qͥppe alicuiꝰ rei similitudinem p̃se gerit Qd
licet sit uocabulum grecũ: iam tam̃ ꝓ latino
usurpat᷑. & notum est quod in parabolis quȩ
dicuntur. rerũ similitudines rebus de qui¬
bus agitur comparant. P roblemata aut̃
quȩ latine appellant᷑ ꝓp̃ositiones: questionẽ
sunt habentes aliquid quod clisputatione
soluendum sit. Questio autem est qͤsitio:
cum querit᷑. an sit. an qͥd sit. an quale sit.
rgumentum uero dictũ. quasi argutum:
uel quod sit argute inuentũ ad comꝑban

Expanded text:
ius se perscrutari oportere? Parabola quippe alicujus rei similitudinem prae se gerit; quod licet sit vocabulum graecum, jam tamen pro latino usurpatur. Et notum est qdicuntur rerum similitudines, rebus, de quibus agitur, comparant. Problemata autem, quae Latine appellantur propositiones, quaestiones sunt habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quaestio autem est quaesitio, cum quaeritur an sit, quid sit, quale sit. Argumentum vero dictum quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad con
Abbreviated transcription (Latin):
complectunt᷑: quasi quatuor eugłia uł toti¬
dem paraclysi flumina. arum pͥor n¬
cena synoctus trium centum & decem & octo
episcopoꝵ constantino augusto imꝑante ꝑac¬
ta est: in qua arriane ꝑfidię condempnata
blasphemia. quam de mȩqualitate sc̃e trini¬
tatis iclem arrius asserebat. consubstantia¬
lem deo patri dm filium idem scã synotus
per symbolum definiuit.
Tcd̾a synodus centũ quinquaginta pa¬
Mtrum sub theodosio seniore constanti
consubstantialem pat̾ & fllio sp̃m sanctũ
monstrauit: dans symboli formam quam
pͥma ducentoꝵ episcopoꝵ. sub iuimore the¬
odosio augusto ecdita. quȩ nestoriũ duaᷤ
ꝑsonas in xp̃o asserentem. iusto anathema¬
te condempnauit: ostenctens manere in
triginta sacerdotũ sub marciano pͥncipe
habita est: in qua euticen constantino¬
politanũ abbatem uerbi dei & carnis unã
naturam ꝓnunciantem. cum dioscoro &¬

Expanded text:
conplectunt, quasi quattuor evangelia, vel toticonplectunt, quasi quattuor evangelia, vel totidem paradisi flumina. Harum prior Nicaena synodus trecentorum decem et ocepiscoporum Constantino Augusto imperante peracta est. In qua Arianae perfidiae damnata blasphemia, quam de inaequalitate sanctae Trinitatis idem Arius asserebat; consubstantialem Deo Patri, 265 Deum Filium eadem sancta synodus per symbolum definivit. 7. Secunda synodus centum quinquaginta Patrum sub Theodosio seniore Constantinconsubstantialem Patri et Filio sanctum Spiritum demonstravit, dans symboli formam, quam ducentorum episcoporum sub juniore Theodosio Augusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo adserentem iusto anathemate condemnavit, ostendens manere in triginta sacerdotum sub Marciano principe habita est, in qua Eutychem Constantinopolitanum abbatem Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et eius
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ. cui subiecta est era uerbi gr̃a. si est
similia clixerunt : assumes adiacentem nu¬
merum captłi. & requires ipsum numerũ
in suo canone quem inclicat. ibiq inueni¬
es qui. & quid ctixerint. & ita demum in
corpore inquisita loca que ex ipsis numeri᷑
patur. Regła autem dicta. quod recte dicit:
nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixert̃
regłam dictam. uel quod regat. uel quod
normani recte uiuendi prebeat : uł quod
distortũ prauumq qͥd corrigat. De cano¬
Sanones autem gene nibꝰ ꝯciliorum.¬
ni ceꝑunt. In precectentibus namq anniͦ
ꝑsequutione feruente docendarum ple¬
bium minime dabatur facultas. Inde
xp̃ianitas in cliuersas hereses scissa est:
ris. Ipse enim facultatem dedit xꝑianis
libere congregari. Sub hoc etiam sc̃i patres
in concilio niceno de omni orbe terrarũ con¬
cȩtera autem concilia. quatuor ẽẽ uenerabi¬
les synodos. quȩ totam pͥncipaliter fidem

Expanded text:
numerus, cui subiecta est aera. Verbi gratia: Si est numerus, cui subiecta est aera. Verbi gratia: Si est similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris patur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorumni coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est, ris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libere congregare. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum concetera autem concilia quattuor esse venerabiles synodos, quae totam principaliter fidem
Abbreviated transcription (Latin):
quia sic scribebant antiqui. sicut aratur
terra A sinistra enim ad dexteram pͥmum
deducẽbant stilum: deinde conuertebant᷑
ab inferiori & rursus ad dexterã uersꝰ. quos
& hodie rustici uocant uersus. Sceda est.
quod adhuc emendat᷑. & necdum in libris
pͥmus excogitauit. quem postea eusebiꝰ
cesariensis secutꝰ: plenrus composuit.
Q icdeo fac̾ti sunt: ut ꝑ eos inuenire & scire
possimꝰ qui reliquoꝵ eugłistarum similia
aut ꝓpria dixerunt. Sunt aut̃ numero
decem: quoꝵ primꝰ continet numerus
in quibus quatuor eadem chxerunt.
Matheus. M arcus. Lucas. Ioħes. Secundꝰ
in quo tres: Ad atheus. M arcꝰ. Lucas.
Tercius in quo tres: M atͥxus. Lucas. Ioħs.
Quartꝰ in quo tres: Matheus. A arcus. Io¬
hannes. Quintus in quo duo: Uatheus.
Lucas. Sextus in quo duo: M atħs. marcꝰ
numerꝰ quiclam capitulis affixꝰ adiacet. quibꝰ
numers subdita est era quȩdam mimo nota¬
ta: quȩ indicat in quoto canone positꝰ sit

Expanded text:
quia sic scribebant antiquia sic scribebant antiterra. A sinistra enim ad dexteram primum deducebant stilum, deinde convertebantur ab inferiore, et rursus ad dexteram versus; quos et hodieque rustici versus vocant. Scheda est quod adhuc emendatur, et necdum in libris primus excogitavit, quem postea Eusebius Caesariensis secutus plenius conposuit. Qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus qui reliquorum Evangelistaraut propria dixerunt. Sunt autem numero decem, quorum primus continet numeros, in quibus quatuor eadem dixerunt: Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. Secundus in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Lucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Quartus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Iohannes. Quintus, in quibus duo: Matthaeus, Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. numerus quidam capitulis adfixus adiacet, quibus numeris subdita est aera quaedam mineo notata, quae indicat in quoto canone positus sit
Abbreviated transcription (Latin):
tera: antiquarii qui tantũ modo uetera.
Uncde & nomen sumpserunt. Ab scribendo
autem scriba nom̃ accepit. officium expri¬
mens uocabuli qualitate. Instrumenta
scribe: calamꝰ & penna. Ex his enim uerba
paginis infiguntur. Sed calamꝰ arboris. ẽ:
penna auis. Cuius acumen indiate diui¬
ditur. in toto corpore unitate seruata. cre¬
dͥo ꝓpter misterium. ut in duobꝰ apicibus
uetus testamentũ signaretur: quibꝰ expͥ¬
mitur uerbis sacramentũ passionis sangui¬
ne effusum. Dictus autem calamꝰ: quod li
quorem ponat. Unde & apud nautas calare
ponere dicit᷑. Penna autem ã pendendo uo¬
cata idest uolando. est enimut diximꝰ aui¬
um. Folia autem libroꝵ appellata. siue ex
similitudine folioꝵ arboꝵ. seu quia ex fol¬
libus idd est ex pellibus fiunt: quȩ de occi
sis pecudibus detrahi solent. Luiꝰ partes¬
paginȩ clicunt᷑: eo quod sibi inuicem com¬
pingantur. Uersus autem uulgo uocati:

Expanded text:
tera: antiquarii, qui tantummodo vetera: tera: antiquarii, qui tantummodo vetera: unde et nomen sumpserunt. Ab scribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. Instrumenta scribae calamus et pinna. Ex his enim verba paginis infiguntur; sed calamus arboris est, pinna avis; cuius acumen in dyade dividitur, in toto corpore unitate servata, credo propter mysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum sanguinequorem ponat. Unde et apud nautas calare, ponere dicitur. Penna autem a pendendo vocata, id est volando. Est enim ut diximus avium. Folia autem librorum appellata, sive ex similitudine fohorum arborum, seu quia ex follibus fiunt, id est ex pesis pecudibus detrahi solent, cupagine dicuntur, eo quod sibi inuicem compaginantur. Versus autem vulgo vocati;
Abbreviated transcription (Latin):
ariclulo malue descripta libello. Psaica
uexi munera nauicula. Circumcidi libͦs
sicilie primũ increuit: nam inicio pumi¬
cebantur Snde & catulus ait: cui dono
lepictum nouum libelũ arido modo py¬
m̃ins. Et clictus codex ꝑ translationemã
corticibꝰ arboꝵ seu uitium quasi caudex:
quod inse multicudinem libroꝵ quasi
ramoꝵ contineat. Uolumen liber est. a uol¬
uendo dictꝰ: sicut apud hebreos. uolu¬
mina legis. uolumina ꝓpħarum. Item.
iber est interior tunica corticis:
que ligno coheret. De quo uirgiliꝰ. Sic
alta libereret in ulmo. Unde q̃r. & liber
in quo scribimꝰ: quia ante usum carcȩ
uel menbranarũ de libris arboꝵ uolumi¬
na fiebant. id est compaginabant᷑. Unde
& scriptores a libris arboꝵ librarios uoca¬
ibrarios ante bibliopolas dictos. mentis.¬
Librum enim greci biblum uocant. La¬
brarii idem aut̃ & antiquarii uocantur.
S librarii sunt. qui & noua scribunt & ue¬

Expanded text:
aridulo malvae descripta libello Prusiaca aridulo malvae descripta libello Prusiaca vexi munera navicula. Circumcidi lbros Siciliae primum increbuit. Nam initio pumicabantur. Unde et Catullus ait1, 1: Cui dono lepidum novum libellum arido modo pminis. Et dictus Codex per translationem a caudicibus arborum, seu vitium, quasi caudex, quod in se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. 2. Volumen liber est a volvendo dictus, sicut apud Hebraeos volumen legis, volumina prophetarum. 3. Liber est interior tunica corticis quae ligno cohaeret. De quo Virgilius: Alta liberaret in ulmo. Unde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum chartae vel membranorum de libris arborum volumina fiebant, id est, comet scriptores a libris arborum librarios vocaentis . Librarios antea bibliopolas dictos. LiLibrum enim Graeci biblum vocant. Librarii autem, id est, antiquarii vocantur: sed librarii sunt, qui et nova scribunt et ve
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat oculos. Nam & qui nummula¬
riam cdiscunt. deuarioꝵ formis in mir¬
teos pannos subiciunt: & gemmarũ
sculptores scarabeoꝵ terga quibus ni¬
chil est uiridiꝰ subnide respiciunt &¬
pictores idem faciunt: ut laborem uisus.
coꝵ uirictitate recreent. Q embranȩ aut̃
aut canctide sunt. aut lutex aut purpu¬
ree sandide naturaliter existunt. Lucea
menbrana bĩcolor: quȩ a confectore una tin¬
guitur parce. id est crocatur. De qua ꝑsrꝰ
lis. Purpures uero inficiunt᷑ colore pur¬
pureo: in quibꝰ aurum & argentum ligͦs
tiles certis moctulis conficiebantur:
breuiori forma carmina. atq epistolȩ. at
uero hystorie maiori moctulo scribebant᷑.
& ñ solum in carta uel menbranis. s eciam
& in omentis elephant̾inis: textilibus q
maluarum atq palmarum foliis. Cuius
generis cunna sic meminit. Hec tibi ara¬
theis multum inuigilata lucernis. Car¬
mina quis ignes nouimꝰ aereos. Leuis in

Expanded text:
ficiat oculos. Nam et qui nummulaficiat oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subiciunt, et gemmarum sculptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viridius, subinde respiciunt, et pictores idem faciunt, ut laborem visus eorum viriditate recreent. Membrana autem aut candida aut lutea aut purpurea sunt. Candida naturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una tinguitur parte, id est crocatur. De quo Persilis. Purpurea vero inficiuntur colore purpureo, in quibus aurum et argentum liquescud gentiles certis modulis conficiebantur. Breviori forma carmina atque epistolae. At vero historiae maiori modulo scribebantur, et non solum in carta vel membranis, sed etiam et in omentis elephantinis textilibusque malvarum foliis atque palmarum. Cuius generis Cinna sic meminit11: Haec tibi Arateis multum invigilata lucernis carmina, quis ignis novimus aerios, levis in
Abbreviated transcription (Latin):
libratica dicta. quod ad sacros libros elige¬
batur: similis augustee. s sub colorata.
Quarta teneotica a loco alexandriȩ qui ita
uocatur. fiebat. Quinta saltica: ab oppido
salo. Sexta corniliana: a cornilio gallo pre¬
fecto egypti primum confecta. Septuna
emporitica: quod ea merces inuoluunt᷑:
cum sit scripturis minus idonea. De
indigerent: menbranam pͥmi excogi¬
tauerunt. Unde & ꝑgamenarum nom̃
huc usq traclentes : ibi posteritate serua¬
tum est. he &e menbrane dicuntur: qͥa
ex menbris pecũctum detrahunt᷑. Fie¬
bant autem pͥmum coloris lutei. id est¬
crocei: postea uero rome cancdide me ubͣ¬
nȩ reꝑtȩ sunt. Quod apparuit in habilẽ
ẽẽ: quod & facile sordescant. aciemq le¬
gentium leclant. Cum ꝑitiores archi¬
tecti neq aurea lacunaria ponencda in
uibliotecis putent. neq paiumentta alia
qͣm eucharisteo marmore quod auri ful¬
gor hebetat: & ȩucharisti uirictitas re¬

Expanded text:
hieratica dicta, eo quod ad sacros libros eligehieratica dicta, eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augustaeae, sed subcolorata. 4. Quarta Taeniotica, a loco Alexandriae, qui ita vocatur, ubi fiebat; quinta Saitica ab oppido Sai. 5. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo, praefecto Aegypti, primum confecta; septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scrndigerent, membrana primi excogitaverunt. Unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posteritate servatum est. Haec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant autem pcrocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt; quod apparuit inhabile esse, quod et facile sordescant, aciemque legentium laedant; cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetat et Carystei viriditas re
Abbreviated transcription (Latin):
ere litterarum materies. par¬
uuloꝵ nutrices: ipse clant in¬
genia pueris. pͥmordia sensꝰ.
Quarum studiũ pͥmum greci
primũ ferro in ceris scripserunt. Postea
romani usserunt: ne graphiũ ferreum
quis haberet. Uncle & apud scribas dice¬
batur. Ceram ferro ne cedito. Postea insti¬
tutum est. ut ceram ossibꝰ scriberent: sicut
indicat atta in satyra dicens. Uertamꝰ uo¬
merem in cerã: mucronemq aremꝰ osseo.
Graphium autẽ grece. latine scriptorium
dicit᷑ Nam graphia scriptura est. De cartis.
artarum usum pͥmũ egrptꝰ ministrauit.
ceptum apud memphiticam urbẽ Menpliꝰ
enĩ cuutas est egyptioꝵ: ubi cartȩ usus in¬
uentus est primũ. sicut ait lucauꝰ. Confici¬
tur bibula memphitis carta papyro. Bibu¬
lam enim papyrum clixit: quod humorem
bibat. Carta autem dicta. qđ captim papy¬
ri tegimen decerptum glutinat᷑. suius
genera quam plura sunt. Prima & preci¬
pua augustea regia maioris formȩ in hono
rem octouian augusti appellata. Sccl̃a

Expanded text:
Cerae litterarum materies, parvulorum nutrices, ipsae . . . Dant ingenium pueris primordia sensus, quarum studium primi Graeci primum ferro in ceris scripserunt, postea Romani jusserunt ne graphium ferreum quis haberet. 2. Unde et apud scribas dicebatur: Ceram ferro ne caedito. Postea institutum est ut ceram ossibus scriberent, sicut indicat Atta in satyra dicens: Vertamus vomerem in ceram, mucroneque aremus Osseo . . . . . Graphium autem Graece, Latine scriptorium dicitur. Nam γραφή scriptura est. De cartis . Cartarum usum primum Aegyptus ministravit, coeptum apud Memphiticam urbem. Memphis enim civitas est Aegyptiorum, ubi cartae usus inventus est primum, sicut ait Lucanus 4, 135: Conficitur bibula Memphitis carta papyro. Bibulam autem papyrum dixit quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae irem Octavii Augusti appellata. 3. Secunda
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. & eius defensorem dioscorum quon¬
cdam alexandrinũ episcopum. & ipsum
rursus nestorium cum reliquis hereticis
una scoꝵ patrum sententia p̾dampnauit:
predicans eadem synodus xꝑm deum sic
natum de uirgine. ut in eum substanti¬
am & diuinȩ & humanȩ confiteam᷑ na¬
ture. ħȩ sunt quatuor synodi pͥncipales:
pleni sancerunt. post istoꝵ quatuor auc̾to¬
ritatem omni manente stabilit̾a uigore
quoꝵ gesta in hoc corpore ꝯdita continent᷑.

Expanded text:
t ejus defensorem Dioscorum, quondam Alexandrinum Episcopum, et ipsum rursus Nestorium cum reliquis haereticis una patrum sententia praedamnavit: praedicans eadem synodus, Christum Deum sic natum de Virgine, ut in eo substantiam divinae et humanae confiteamur naturae. Hae sunt quatuor synodi principales pleni sanxerunt, post istorum quatuor auctoritatem omni manent stabilita vigore, quorum gesta in hoc corpore condita continent
Abbreviated transcription (Latin):
E quod interpretant᷑ latine missȩ. Stila
enĩ siue stili: missa uł missy alnte carte &¬
membranarũ usum in dedolatis ligni codi¬
cellis epistolarum alloquia scribebantur.
Uncte & portitores earum tabellarios uoca

Expanded text:
 quae interpretatur Latine, missa. Styla enim seu styli, missa vel missi ante membranarum usum in dedolatis ligneis codicellis epistolarum alloquia scribebantur: unde portitores earum tabellarios voca
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Fructꝰ nomen accepit ã frumine÷ id est
eminente guituris parce. qͥ uescim᷑. Inde &
fruges. Fructus autẽ ꝓpͥe dicunt᷑ agroꝵ &
arboꝵ: quib utiq utimur. In animalib uͦ
abusiue & tnslatiue uocari fructũ. Loma dic¬
ta ab opĩmo: id est ã copie ubertate. Matu
ra dicunt᷑: quia apta sunt ad mandendun.
Sic & inmatura: quia priꝰ qͣm matura fiant
dura sunt ad mandendũ. Ligna dicta. quia
incensa conuertunt᷑ in lumen. Unde & luci¬
nium dicit᷑ qͦd lumen det. Astula ã tollen¬
do nuncupata: quasi abstula. Fomes est as¬
tula quȩ ab arborib excutit᷑ recisione: aut
astulȩ ambuste. aut ligna cauata. A fungis
noĩe accepto: qͦd ita capiat iguem. De qͦ uir¬
gliꝰ Ripuitq in fomite flaminã. Toiris. lig¬
num adustũ. quẽ uulgꝰ ticionem appellat:
extractum foco. semiustũ & extinctũ. Iuis¬
quilie stipulȩ inmixte surculis. ac foliis ari¬

Expanded text:
tio. 23. Fructus nomen accepit a frumine, id est, tio. 23. Fructus nomen accepit a frumine, id est, eminente gutturis parte, qua vescimur. Inde et fruges. Fructus autem proprie dicuntur agrorum, et arborum, quibus utique utimur. In animalibus vero abusive et translative vocamus fructum. 24. Poma dicta ab opimo, id est, a copiae ubertate. Matura 325 dicuntur, quia apta sunt ad mandendum; sic et immatura, quia priusquam matura fiant, dura sunt ad mandendum. 25. Ligna dicta, quia incensa convertuntur in lumen. Unde et lychnum dicitur, quod lumen det. 26. Hastula a tollendo nuncupata, quasi abstula. Fomes est hastula quae ab arboribus excutitur recisione, aut hastulae ambustae, aut ligna cavata, a fungis nomine accepto, qnod ita capiat ignem. De quo Virgilius: Rapuitque in fomite flammam. 27. Torris lignum adustum, quem vulgus titionem appellat, extractum ex foco, semiustum et exstinctum. 28. Quisquiliae, stipulae immistae surculis et foliis ari
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres couicẽ uocabant. Dictus aut̃ cortex: qͦd.
couo lignũ tegit. Liber est conticis pars interior.
dictus ã liberato cortice. id est ablito. Est enĩ me¬
dium qͥddam iuter lignũ & corticem. Rami suił:
qui de trunco manant : sicut ã ramusculis oe¬
tera. Surculi ã p̃cisione serre nuncupati. Uir¬
gultum est. qd̾ cde radice pullulatꝰ ramꝰ. qͥ de
dictum uirgultũ. qͥa ex uirga tollit᷑. Tirga. uł¬
ã uirtute dicit᷑. qͦd uim in se multã habeat:
uel a uiriditate. uel quia pacis indicium est. qd̾
ui regat. Unde hac utunt᷑ magi ad placandos
inter se serpentes. & iocirco in ea hos sustineq
inligatos. Hac etiã phylosophi. ac reges. & ma¬
gistri. & nuncii. & legati utunt᷑. Nagella dicun¬
Inde est ad nos hoc nomen ꝑ diriuationẽ tranˢ¬
latum. Fores noĩati. qͦd cito defluant de arbo¬
plex gr̃a colous & odous. Austro enĩ flores sol¬
uuntur: dẽphiro fiunt. Germen dicimꝰ surcu
lum pregnantẽ: ã gereudo. Tsude & germina¬

Expanded text:
eteres corucem vocabant: dictus autem cortex quod corio lignum tegat. Liber est corticis pars interior, dictus a liberato cortice, id est ablato: est enim medium quiddam inter lignum et corticem. Rami sunt qui de trunco manant, sicut a ramusculis cetera. Surculi a praecisione serrae nuncupati. Virgultum est quod de radice pullulat; ramus, qui de dictum virgultum, quia ex a virtute dicitur, quod vim in se multam habeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii, et legati utuntur. 19. Flagella dicuninde est ad nos hoc nomen per derivationem translatum. 21. Flores nominati, quod cito defluant de arboplex gratia, coloris et odoris. Austro enim flores solvuntur, zephyro fiunt. lum praegnantem, a gerendo; unde et germina
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Ulantaria uͦ quȩ ex seminib nata sunt:¬
& cum radicib & ã terra ꝓpͥa transferunt᷑
Cespites. frutices sunt. qͣsi euspidis : uel quasi
circa pedes. Frondis. qd̾ serant uirgulta. uł
umbras̾. Sidirs and̾ cauła umbrarũ. Oeuli
nodĩ. sunt ͥ ex quib frondes excunt. Radix
appelsat᷑ i qͦq. quisi radiis qͥuiblłim sira ter¬
ris in ꝓfainda dĩmergit᷑. Nam physici dicunt
parem cẽ alfitudine᷑ radicum & arbaꝵ. Alii
radicem ã similitudine radiqꝵ dictam pu¬
tant: uel qͥa si eradat᷑. ñ repullulit Truncꝰ
est statura arbous infistens radici Cortioem

Expanded text:
ibus; Plantaria vero quae ex seminibus nata suntibus; Plantaria vero quae ex seminibus nata sunt cum radicibus, et a terra propria transferuntur. 13. Cespites frutices sunt, quasi cuspites, vel quasi circa pedes. Frondes, quod ferant virgulta, vel umbras, sunt autem causa umbrarum. Oculi nodi sunt, ex quibus frondes exeunt. 14. Radix appellatur, quod quasi radiis quibusdam fixa terris, in profunda dimergitur. Nam physici dicunt parem esse altitudinem radicum et arborum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia si eradatur, non repullulat. 15. Truncus est statura arboris insistens radici. Corticem
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Multa enim latina noĩa grecam plerũq
ȩhymologiã recipiunt. Nemꝰ ã numinib nun¬
cupatũ: quia pagani ibi ydola constituebant.
Sunt enim nemoia arbores maiores. inibrosȩ
frondibꝰ. Lucus est densitas arboꝵ solo lucẽ
detrahens. tropo antifrasin eo qͦd ñ luceat:
siue a luce. qͦd in eo lucebant funalia. uł cerei
ꝓpter nemoꝵ tenebras. Saltus est densitas ar¬
boꝵ alta. Uocata hoc noĩe. eo qd exiliat in al¬
tum: & in sublime ꝯsurgat. Auiaria secreta
nemora dicta. qͦd ibi aues frequentant. Reci¬
diua arboꝵ sunt: quȩ aliis sectis repullulat̃.
Alii recidiua a cedendo dicunt: quia post ca¬
sum renascunt᷑. Alii ã recidendo & pullulan¬
do dixerunt. Ergo recidiuũ: uͥ mors aut ca
sus. Insertio dicitur. cũ fisso trunco surculus
fecunde arboris sterili inserit᷑: aut oculoꝵ
impositio. cũ incisio carticis libro alienȩ arbo¬
ris germen ininittit᷑. Plante sunt de arbou¬

Expanded text:
cunt. Multa enim Latina nomina Graecam plerumque cunt. Multa enim Latina nomina Graecam plerumque etymologiam recipiunt. Nemus a numinibus nuncupatum, quia pagani ibi idola constituebant: sunt enim nemora arbores maiores, umbrosae frondibus. Lucus est densitas arborum solo lucem detrahens, tropo antiphrasi, eo quod non luceat; sive a luce, quod in eo lucebant funalia vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta, vocata hoc nomine eo quod exiliat in altum et in sublime consurgat. Aviaria secreta nemora, dicta quod ibi aves frequentant. Recidiva arborum sunt quae aliis sectis repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo et repullulando dixersus. 11. Insitio dicitur, cum fisso trunco surculus fecundae arboris sterili inseritur; aut oculorum impositio, cum, inciso cortice, libro alienae arboris germen immittitur. 12. Plantae sunt de arbor
Abbreviated transcription (Latin):
rboꝵ nom̃ siue herbarũ ab arins iuflex¬
um credit᷑: quod terris fixis radicib ad¬
herent. Atraq autẽ ideo sibi pene similia st̃.
quia ex uno alterũ gignit᷑. Nam dun semen¬
tem in terrã ieceris: herba pͥus orit᷑. dehinc
confota in arborem surgit: & infra parum
tempꝰ quam herbã iuderas. arbustã suspicis.
Arbusta arbor nouella & tenera: in qua inser¬
tio fieri potest. Et dicta arbusti: qtasi arbo¬
ris asta. Alii arbustum locũ in qͦ arbores sunt
uolunt acciꝑe. sicut salictũ sicut & iurecta.
ubi uirgulte nouelle. & uirentes. Arbor au¬
tem & fructifera & sterilis: arbos aut̃ ñ nͥ
fructifera. Genere autẽ feminino arboies di¬
cimꝰ: poma neutro. Frutex breuis est appella¬
tus. qͦd terrã fronde tegat. suiꝰ plurale nom̃
frutecta: arbor alta est. Silua uero spissum
nemꝰ & breue. dilua dicta. quasi xilua. qͦd
ibi ligna cedant᷑. Nam greci.xsłoñ lignum di¬

Expanded text:
Arborum nomen, sive herbarum, ab arvis inflexArborum nomen, sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, et infra parvum tempus quam herbam videras arbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae novellae et virentes. Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructifera. Genere autem feminino arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva vero spissum nemus et breve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam Graeci ξύλον lignum di
Abbreviated transcription (Latin):
Nam elbum: nec album. nec nigrũ est. Tercuis lo¬
cus uitiũ quȩ sola fecunditate cõmencdãt᷑. ha¬
bundantia copiosa. multũq uini fluens. ui¬
tis cionia uuas gͣndes magis qͣm multas habet
Nomen autẽ inde hoc sumens:. qͦd multũ uini
fluat. Siriaca: uel qͥa de syria al lata. uł qͥa
nigra est. Multa autẽ genera uitiũ sunt:
quȩ tam̃ mutationẽ loci & qualitatẽ & no¬
men amittunt. Nitib inter cȩcera magis ista
conueniunt. Oblaqueatio. putatio. ꝓpagnia¬
tio. fossio. Oblaqueatio est cirea codicem ter¬
ram aꝑire: & uelut lacꝰ efficere. Hoc aliqͥ
excodicare appellant. Eutare est: turgam ex
iute suꝑuacuã resecare: cuiꝰ flagellis luxu¬
riat. Putare enim dicit᷑ purgare ⁊ id est am¬
putare. Traducare. transducere. Ppaginare
uͦ flagellum uitis terrȩ submersũ sternere:
& quasi porro pandere. Hinc ꝓpagines & ã¬
ꝓpagare & ꝓtendere dictȩ. Fõdere uero est
foueam facere: qͥsi fouẽre. De arboribus.

Expanded text:
Nam helvum nec album nec nigrum est. Tertius locus vitium quae sola fecunditate conmendantur, abundantia copiosa multumque vini fluens. ‡Viticionia‡ uvas grandes magis quam multas habet; nomen autem inde hoc sumens quod multum vini fluat. Syriaca, vel quia de Syria adlata vel quia nigra est. Multa autem genera vitium sunt quae tamen mutatione loci et qualitatem et nomen amittunt. Vitibus inter cetera magis ista conveniunt, oblaqueatio, putatio, propaginatio, fossio. Oblaqueare est circa codicem terram aperire et velut lacus efficere: hoc aliqui excodicare appellant. Putare est virgam ex vite supervacuam resecare, cuius flagellis luxuriat; putare enim dicitur purgare, id est amputare. Traducere, transducere. Propaginare vero, flagellum vitis terrae submersum sternere et quasi porro pangere. Hinc propagines, a propagare et protendere dictae. Fodere vero est foveam facere, quasi fovere. De arboribus .
Abbreviated transcription (Latin):
albi fertilis uastam materiã & breueni. & latum
folium mittens. Cuiꝰ fructum nͥ pͥmo tempore col¬
ligas. aut ad terrã decidit. aut humore putres¬
cit. Inerticula nigra est. quam greci asmarati¬
on uocant. boni uini & leuis: ã quo eciã nomen
traxit. Quod mners interptandis neruis habe¬
atur : quamuis gustu ñ sit hebes. Mareotice
ã regione egypti mareotis dictȩ: unde prius
uenerunt. Sunt enĩ & albȩ & nigre. Elbolȩ
quas quidam uarias appellant: neq purpureȩ.

Expanded text:
albi, fertilis. Visula materiam et brevem, et latum albi, fertilis. Visula materiam et brevem, et latum folium mittens, cujus fructum nisi primo tempore colligas, aut ad terram decidet, aut humore putrescet. 24. Inerticula nigra est, quam Graeci amethyston vocant, boni vini, et lenis, a quo etiam nomen traxit, quod iners in tentandis nervis habeatur, quamvis gustui non sit hebes. 25. Mareoticae a regione Aegypti Mareotis dictae, unde prius venerunt; sunt enim et albae et nigrae. 26. Helvolae, quas quidam varias appellant, neque purp
Abbreviated transcription (Latin):
deseruiunt plurima. Ex quib aminea dicta.
quasi sine mineo. id est sine rubore. Album
enim uinũ reddit. Iuȩ cum sit uniꝰ noĩs: ñ
unã speciem reddit. Amineȩ dux gemine ab
eo dictȩ: qđ dupplices uuas mittant Ami¬
nea lagana: quia plus omnib lanescit lanu¬
gine. Rubiliana dicta: qͥa eiꝰ materia rubet.
Ficinia minuti acini & durȩ cutis uuas habet
N obilitate amineã sequit᷑ fecunditate p̃cedit:
quã ꝓinde feciniã uocant. qͦd plusqͣm cȩcẽ
feces afferat. Apiauȩ uinũ dulce faciunt: qͥs
nisi cito legas pliuuis & uentis. maxime api¬
bus infestant᷑: quarũ depredatione apianȩ
cognominatȩ sunt. Balanite a magnitudi¬
ne nom̃ sumpserunt. Balanin grece gͣnde
uocat᷑. Uyturicȩ ã regionẽ nom̃ sorcita est:
turbines. & pluias. & calores fortissime susti¬
uens: nec in mucra deficiens. huiꝰ meriti
& basilisca est. Argitis grecula uitis gen̾is

Expanded text:
deserviunt plurima. Ex quibus aminea dicta, deserviunt plurima. Ex quibus aminea dicta, quasi sine mineo, id est sine rubore; album enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit: amineae duae geminae, ab eo dictae quod duplices uvas mittant; aminea lanata, quia plus omnibus lanescit lanugine. Rubelliana dicta quia eius materia rubet. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam vocant quod plus quam ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, pluviis et ventis et maxime apibus infestantur; quarum depraedatione apianae cognominatae sunt. Balanitae a magnitudine nomen sumpserunt; βάλανοι enim Graece glandes vocantur. Biturica a regione nomen sortiturbines, et pluvias, et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens, hujus meriti et basilisca est. 23. Argitis Graecula vitis, generis
Abbreviated transcription (Latin):
gius laxati palmites uentoꝵ flatib dissipen¬
tur. Uuȩ dicte. qͦd intͥnsecus humoie. sint
plenȩ ⁊ suciq & pinguediis. Nam humidũ
est quod exteriꝰ humorem habet÷ uiudũ.
qͦd exinteriꝰ acina. botrus. Racemꝰ est botͥo¬
nis pasis. Et bot̾o grecum est. Suburbanȩ u¬
uȩ quȩdam dicunt᷑: quia fructus earũ ad es¬
eam ueluti pomũ in urbib uendit᷑. Commen¬
dat enĩ eas & species. & saporis iocunditas. Ex
quib sunt precoqͤ. duracinȩ. purpuree. dac¬
tiliȩ. rodie. lybiȩ. cerauniȩ. stephanite. tͥpedia¬
nȩ: unciariȩ. cidonie. Durabiles autẽ ꝑ totã
hyemẽ ueninculȩ. & nũmisiauȩ. Precoquȩ uo¬
caut᷑. quod cito maturescunt ⁊ & aute omines
sole coquant᷑. Has greci lageos dicunt: qͦd
currant ad maturitatẽ uelociter ut lepus.
a rotunditate: rodiȩ & lybiȩ ã regionibꝰ nun¬
cupatȩ sunt. seraunie uero. qͦd rubeant
uelut ignis. Genera aut̃ uuarũ quȩ uino

Expanded text:
gius laxati palmites ventorum flatibus dissipengius laxati palmites ventorum flatibus dissipentur. Uvae dictae quod intrinsecus humoris sint plenae, sucique et pinguedinis. Nam humidum est quod exterius humorem habet; uvidum quod interius. Acina. Botrus. Racemus est botryonis pars; et botryo Graecum est. Suburbanae uvae quaedam dicuntur quia fructus earum ad escam veluti pomum in urbibus venditur; conmendat enim eas et species et saporis iucunditas; ex quibus sunt praecoquae, duracinae, purpureae, dactyli, Rhodiae, Libycae, cerauniae, stephanitae, tripedaneae, unciariae, Cydonitae. Durabiles autem per totam hiemem vennuculae et Numisianae. Praecoquae vocatae quod cito maturescant et ante omnes sole coquantur. Has Graeci lageos dicunt, quod currant ad maturitatem velociter ut lepus. a rotunditate. Rhodiae et Libycae a regionibus nuncupatae sunt; Cerauniae vero quod rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino
Abbreviated transcription (Latin):
mollis qͥ ꝑ nouella brachia emissus fructũ
affert. Nam ideo rusticipartẽ uitis palmitẽ
dicunt. Palmes enim diminutiuũ nom̃ est:
quod nomen paragogũ dicit᷑. qͦd ã palma di¬
riuet᷑. Palma enim habet nomen ꝓtotitũ. qd̾
dicit᷑ pͥncipales ab eo qͦd ex se diriuatuuĩ
faciat. Lampinꝰ est folium cuiꝰ subsidio fruc¬
tus uitis ã frigore uel arcłore defendit᷑. atq
aduersus omnẽ lmuriat᷑ ꝓcellã. Qui ideo ali¬
cubi intercisus est: ut assolem ad maturi¬
tatem fructus adulpitahe uñ buł faciat.
eͣ ⁊ dictus pampinꝰ ⁊ quodili paludier pende
tat Capͥoli dicti⁊ qͦd diplant ar borca Sunt¬
⁊ tere uitessꝙ sirpendere solent ar barihy¬
ul quo adminiculo srrei palintes ueñtos ac tur¬
bines condempnere queant & sine lapsu ꝑi¬
culõꝵ fiuctus suos sustineant. ac sest uaga
mxcritate disfundant. sormbi sunt auuli qͥ
ꝓxima quȩq ligant & comp̃hendunt: ne lon¬

Expanded text:
mollis, qui per novella brachia emissus fructum mollis, qui per novella brachia emissus fructum affert. Nam ideo rustici partem vitis palmitem dicunt. Palmes enim derivativum nomen est, quod nomen paragogum dicitur, quod a palma derivetur. Palma enim habet nomen prototypum, quod dicitur principale, ab eo quod ex se derivatum faciat. 10. Pampinus est folium, cujus subsidio vitis a frigore, vel ardore defenditur, atque adversus omnem injuriam munitur. Qui ideo alicubi intercisus est, ut et solem ad maturitatem fructus admittat, et umbram faciat. Et dictus pampinus, quod de palmite pendeat. 11. Capreoli dicti, quod capiant arbores, sunttere vites et suspendere solent arboribus, quo adminiculo freti palmites ventos ac turbines contemnere queant et sine lapsu periculorum fructus suos sustineant ac sese vaga proceritate defendant. Corymbi sunt anuli qui proxima quaeque alligant et conprehendunt, ne lon
Abbreviated transcription (Latin):
tura flexibilis: que quasi brachiis quibꝰdã
quicqͥd comp̃henderint stringant. Labrusca
est uitis agrestis. quȩ in terre marginib
nascit᷑. Uncde & labrusca cdicta. a labris & ex¬
tremitatil terre. sodex dictus. qͦsi caudex
Sic enim ueteres & clodum ꝓ claudo dicebanł¬
D armentũ ã serendo: id est quasi serimentũ.
Malleolus. ẽ. nouellus palmes. innatꝰ pͥoris an¬
ni flagello. cognoĩatusq ob similitudinẽ rei.
qͦd in ea parte qua decidit᷑ ex ueteri sarñtto
ꝓminens. utrimq mallei speciem p̾bet. Spado¬
nes sunt surculi fruge carentes: ex ipsa
appellatione. qͦd sint inhabiles fructu. & ste¬
rilitate affecti. Sagittã rustici uocant nouis¬
simã partem surculi: siue quia longiꝰ reces¬
sit ã matre & quasi ꝓsiliit. seu quia acumi¬
nis tenuitate teli speciem prefert. Dũmita¬
tes uitiũ & fructicũ flagella nuncupant᷑s
eo qͦcd flatu agitent᷑. Lalmes uitis. materia

Expanded text:
tura flexibilis, quod, quasi brachiis quibusdam, tura flexibilis, quod, quasi brachiis quibusdam, quidquid comprehenderint, stringaest vitis agrestis quae in terrae marginibus nascitur: unde et labrusca dicta, a labris et extremitatibus terrae. Codex dictus quasi caudex. Sic enim veteres et clodum pro claudo dicebant. Sarmentum a serendo id est quasi serimentum. Malleolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob similitudinem rei, quod in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei speciem praebet. Spadones sunt surculi fruge carentes, ex ipsa appellatione, quod sint inhabiles fructu et sterilitate affecti. Sagittam rustici vocant novissimam partem surculi, sive quia longius recessit a matre et quasi prosilivit, seu quia acuminis tenuitate teli speciem praefert. Summitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo quod flatu agitentur. Palmes vitis materia
Abbreviated transcription (Latin):
Tristesq lupini⁊ quia uultũ gustantis amari¬
tudiue contristant. Unde eos p̃amaritudine
nec uermis. nec ullum aĩal comedit Illedica.
uicia. erbum: pabuloꝵ optłma sunt. Medica
dicta quia ã medis tnslata est in greciã: tem¬
pore quo tã xerses rex ꝑsarum inuasit. Hec
semel serit᷑. & decem anius ꝑmanens. ita ut
quater. uel sexcies possit ꝑ annũ recidi. Ticia dic¬
ta. quod uix ad triplicẽ ꝑueniat fructũ: cum
alia legumnina ꝓuentũ habeant fertilem. Inde
pensabat᷑ aliquid auri minutũ. Nam pis au¬
rum dicit᷑. Erbum ã greco trabit uocabulũ.
Roc enim illi oiobum dicunt. Id̾ dum sit qͥbus¬
ot nstitĩt: rudi adhuc seculo. Apud
g tosisutẽmentorem uitis liberũ appel¬
sant ¶nde .&. eum gentiles post mortem cdm̃
ese uoluerunt. dutis dicta: qͥłͥ uim habeat
citius radicandi. Alii putant uites dictas. qͦcd
inuicem se uittis innectant: uicinisq arbo¬
ribus reptando religent᷑. Est enim earũ na¬

Expanded text:
Tritesque lupini, quia vultum gustantis amaritudine contristant; unde eos prae amaritudine nec vermis nec ullum animal comedit. Medica, vicia, ervum pabulorum optima sunt. Medica dicta, quia a Medis translata est in Graeciam tempore quo eam Xerxes rex Persarum invasit. Haec semel seritur et decem annis permanet, ita ut quater vel sexies possit per annum recidi. Vicia dicta quod vix ad triplicem perveniat fructum, cum alia legumina proventum habeant fertilem: unde pensabatur aliquid auri minutum. Nam pis aurum dicitur. Ervum a Graeco trahit vocabulum; hoc enim illi ὅροβον dicunt; quod dum sit quibuss Noe instituit rudi adhuc saeculo. Apud Graecos autem inventorem vitis Liberum appellari: unde et eum gentiles post mortem deum esse voluerunt. Vitis dicta qucitius radicandi. Alii putant vites dictas, quod invicem se vittis innectant, vicinisque arboribus reptando religentur: est enim earum na
Abbreviated transcription (Latin):
grece comedere tłr. Primũ enim homines li
legumine usi sunt. Huiꝰ species duȩ ÷ quarũ
altera cõmunis. altera egyptia. Faba fresa dic
ta qͦd eam hoĩes frendant. id est frangant:¬
& molendo cõminuant. Tentis uocata. qͦd hu¬
mida & lenta est: uel qđ adheret humida. fã¬
selum autẽ & ticer greca noĩa sunt: lupinti¬

Expanded text:
Graece comedere dicitur. Primum enim homines hoc Graece comedere dicitur. Primum enim homines hoc legumine usi sunt. Hujus species duae, quarum altera communis, altera Aegyptia. 4. Faba fresa dicta, eo quod eam homines frendant, id est, frangant, et molendo comminuant. 5. Lens vocata, quod humida et lenta est, vel quod adhaeret humi. 6. Faselus autem, et cicer Gr
Abbreviated transcription (Latin):
dere frugis curuet᷑. quȩ ambiunt culmũ.
Et dicta stipula. quasi husta. & quasi ustipula.
Stipula dicta ab usto. collecta enim messe urit᷑.
ꝓpter culturami agͥ. Item stipula÷ quia parseiꝰ
urit᷑. pars initerdũ ꝓ palea precidit᷑. Palea ã
quib dam uocari dicit᷑:. qͦd pala uentilet᷑. ut
frumĩta purgent᷑. Gentiles autẽ paleam ã qͦ¬
dam pale frugum inientͥce noĩauerunt:
quã cererem eẽ uolunt. De qua uirgiliꝰ. Te
Item alii a pabulo nuncupatã dicunt paleam:
qͥd ea pͥmum sola in pascendis animalib p̃be¬
batur. Quiꝰ natura ex contrario tanto ẽ frigi¬
di. ut obrutas iues fluere ñ sinat: adeo cali¬
da. ut maturescere poma compellat. De legu
egumina a legendo dicta. quasi minib.¬
decta. ueteres enim meliora quȩq legebant:
siue qd̃ manu legant᷑ nec scctionẽ reqͥrant.
Leguminũ plurina genera. Ex quib faba. len¬
ticula. pisum. faselum cicer. lupinũ. gratiora

Expanded text:
dere frugis curvetur, quae ambiunt culmum: dere frugis curvetur, quae ambiunt culmum: et dicta stipula quasi usta, et quasi ustipula. Stipula dicta ab usto; collecta enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula vel quia pars eius uritur, pars interdum pro palea praeciditur. Palea a quibusdam vocari dicitur quod pala ventiletur ut frumenta purgentur. Gentiles autem paleam a quadam Pale frugum inventrice nominaverunt, quam Cererem esse volunt. De qua Vergilius GeItem alii a pabulo nuncupatam dicunt paleam, quod ea primum sola in pascendis animalibus praebebatur. Cuius natura ex contrario tantum est frigida ut obrutas nives fluere non sinat, adeo calida ut maturescere poma conpellat. De leguegumina a legendo dicta, quasi electa: veteres enim meliora quaeque legebant: sive quod manu legantur, nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupinum, gratiora