comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃. Sic amamꝰ: ꝑfectã quomodo laudabunus:
Ecce hoo dico filii dilecti. o filii regni. et oiues ihe
pacẽ benedicunt᷑ in ea: et ipsi intrant cũ clau¬
dint᷑ portȩ. et firmantur uectes. Hano quã noĩa¬
tam sic amatis et diligitis. ipsam sectaninu: ipsã
desiderate. ipsam in domo. ipsam in negocio. ip¬
sã in uxore. ipsam ui filiss. ipsam in serius. ipsam
in amicis. ipsã u mimicis diligite. Ipsa ẽ. pax: quã
nõ hiit heretici. Quid agit pax in huius adhuc
tate. oũ adhuc nemo ẽ. alt̾i conspiouus: nemo ui¬
det cor altius: Quid agit pax: de incertis nõ ui¬
dicat. incognita nõ cõfirmat: ꝓcluuor ẽ. ad bene
credendũ de homine quã male suspicãdũ. Nõ se
multũ dolet errare oũ bene credit etiam de ma¬
lo: ꝑniciose aut̃ cũ male sentit. Forte de bono
nescio qualis sit. Quid ꝑdo: si oredo quia bonus ẽ:
S incertũ ẽ. Licet ut caueas ne forte uerũ sit: nõ

Expanded text:
nobis si sic amamus, perfectam quomodo laudabimus? nobis si sic amamus, perfectam quomodo laudabimus? Ecce hoc dico, o filii dilecti, o filii regni, o cives Jeruspacem, benedicuntur in ea, et ipsi intrant cum clauduntur portae, et firmantur vectes. Hanc quam nominatam sic amatis et diligitis, ipsam sectamini, ipsam desiderate; ipsam in domo, ipsam in negotio, ipsam in uxoribus, ipsam in filiis, ipsam in servis, ipsam in amicis, ipsam in inimicis diligite. 16. Ipsa est pax quam non habent haeretici. Quid agit pax in hujus adhuc s nostrae; cum adhuc nemo est alteri conspicuus, nemo videt cor alterius? quid agit pax? De incertis non judicat, incognita non confirmat; proclivior est ad bene credendum de homine, quam ad male suspicandum. Non se multum dolet errare, cum bene credit etiam de malo; perniciose autem, cum male sentit forte de bono. Nescio qualis sit: quid perdo, si credo quia bonus est? Si incertum est, licet ut caveas, ne forte verum sit; non
Abbreviated transcription (Latin):
Modo iam intus filii funt. securi funt. uolarunt de
nido timoris: uolarut̃ in cȩlestia. uolarut᷑ in et̾na.
te. Qui posuit fines tuos pacẽ. Quomodo exultatis
om̃s: hanc amate fr̃s mei. Multũ delectamur:
modo uos delectauit: Nichil chixeram: nichil ex¬
posuerã. Ueriũ ꝓnuntiaui : et exclamastis. Quid
de uobis clamauit dilectio pacis: Quid osten¬
dit ocłis ur̃is: Unde clamastis si nõ amatis: Unde
amatis: si nõ uidetis: Inuisibilis pax est. Quis
ocłs: quo usa est. ut amaretur: Neq acclamare¬
tur: nisi amaretur. hec sunt speotacula: que
ea hibet ds̃ rerũ inuisibiliũ. Quanta puloritu¬
dine intellectus pacis corda ur̃a ꝑcussit: Quid
iã ego loquar de pace: aut de laude pacis: P reue¬
nit om̃ia uerba mea ur̃ affectus. Non implebo.
nõ possũ: infirmus sum: differamus om̃s laudes
pacis ad ipsam patriam pacis. Ibi eam plenius lau¬
dabimus : ubi eã pleniꝰ habebimus. Inchoatã in

Expanded text:
Modo jam intus filii sunt, securi sunt: volarunt de Modo jam intus filii sunt, securi sunt: volarunt de nido timoris, volarunt in coelestia, volarunt in aeternate.» Quis? «Qui posuit fines tuos pacem.» Quomodo exsultastis omnes? Hanc amate, fratres mei. Multum delectamur, modo vos delectavit? Nihil dixeram, nihil exposueram; versum pronuntiavi, et exclamastis. Quid de vobis clamavit? Dilectio pacis. Quid ostendi oculis vestris? Unde clamatis, si non amatis? unde amatis, si non videtis? Invisibilis est pax. Quis est oculus quo visa est, ut amaretur? Neque enim acclamaretur, nisi amaretur. Haec sunt spectacula quae exhibet Deus rerum invisibilium. Quanta pulchritudine intellectus pacis corda vestra percussit? Quid jam ego loquar de pace, aut de laude pacis? Praevenit omnia verba mea vester affectus: non impleo; non possum, infirmus sum. Differamus omnes laudes pacis ad illam patriam pacis. Ibi eam plenius laudabimus, ubi eam plenius habebimus. Inchoatam in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ham hoc habes in euangłio. Claudit᷑ ostiũ: et
stabũt. et clamabũt aꝑi nob̾: et nõ aꝑiet᷑. Qm̃ con¬
uectes portarũ tuarũ: secura insta. secura lauda. si
ne fine lauda. fortiterꝰ cꝰ lausȩ sunt portȩ tuȩ: nõ
exit amicus: non intrat inimicus. Confirmauit
uectes portarũ tuarũ : benediait filios tuos in te.
Nõ uagant᷑ foris: nõ ꝑegrinãt᷑. Intus gaudent. intus
laudãt. intus benedicunt᷑. intus nõ parturuĩt. qr
iam neminẽ pariunt: filii sunt. scĩ sunt. Isti filii
scĩ. iã laudantes & gaudentes. parturiti et parti st̃
matre kearitate : inclusi sut̃ colligente karitate.
Audi karitatẽ parturientẽ illos: quia p̾ditus apłs
paulus nõ solũ pat̾nũ s et mat̾num cor gerens in
filios: filii mei inquit quos it̾m parturio. Cũ pau¬
lus eos parturiebat: Karitas parturiebat: karitas
ẽ nobis. Ergo colligat quos parturuut et peꝑit.

Expanded text:
tur. Nam hoc habes in Evangelio, Claudetur ostium, et tur. Nam hoc habes in Evangelio, Claudetur ostium, et stabunt et clamabunt, «Aperi nobis;» et non apevectes pne fine lauda. Fortiter clausae sunt portae tuae; non exit amicus, non intrat inimicus: «Confirmavit vectes portarum tuarum.» 14. «Benedixit filios tuos in te.» Non vagantur foris, non peregrinantur; intus gaudent, intus laudant, intus benedicuntur; intus non parturiunt, quia jam neminem pariunt. Filii sunt, sancti sunt: isti filii sancti jam laudantes et gaudentes, parturiti et parti sunt matre charitate, inclusi sunt colligente charitate. Audi charitatem parturientem illos: qua praeditus Paulus apostolus, non solum paternum, sed et maternum cor gerens in filios, «Filii mei,» inquit, «quos iterum parturio» . Cum Paulus eos parturiebat, charitas parturiebat: cum charitasobis . Ergo colligat quos parturivit et peperit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ. suꝑ omĩa ds̃ benedictus in scła. ds̃ erogare te
uoluit: tu manus retrahis: Certe tu porrigis manũ :
et petis a dõ. Audi scripturã. Nõ sit manus tua por¬
recta ad accipiendũ: et ad dandũ collecta. Erogari
sibi uult ds̃: ex illo quod dedit. Quid eñĩ das quod
ille nõ dedit: Quid enĩ habes: quod nõ accepisti : Aut
uero nõ dico dõ. s cũ cuilibet de tuo das aliquid: de
illius das qui iubet ut des. P rerogator esto: nõ iua¬
sor. hec ergo faciens: et si bona humilitate dicis de
illo oleo. ne forte nõ sufficiat nobis: intras et claudi¬
tur. Audi hoc apłm dicentẽ. Michi aut̃ minimũ ẽ:
ut a uob diudicer. Quando enĩ potestis diuidicare
conscientiã meã: Quando examinare quo animo
facio quicqͥd facio: Quãtũ possunt homines de alio
uidicare : Plus homo utiq ipse de se: s ds̃ plus de
homine quã homo de se. Ergo talis si fueris intrabis.
inquinq illis uirginib eris. Ceterȩ fatuȩ excludẽ¬

Expanded text:
qui est super omnia benedictus in saecula : Deus egere a te voluit; et tu manus retrahis? Certe tu porrigis manum, et petis a Deo: audi Scripturam, «Non sit manus tua porrecta ad accipiendum, et ad dandum collecta» . Erogari sibi vult Deus ex illo quod dedit. Quid enim das quod ille non dedit? quid enim habes quod non accepisti ? Aut vero, non dico, Deo, sed cuilibet de tuo das aliquid? De illius das, qui jubet ut des. Praerogator esto, non invasor. Haec ergo faciens, et si bona humilitate dicis de illo oleo, «Ne forte non sufficiat nobis,» intras et clauditur. Audi Apostolum hoc dicentem: «Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer» . Quando enim potestis dijudicare conscientiam meam? quando examinare quo animo facio, quidquid facio? quantum possunt homines de alio judicare? Plus homo utique ipse de se; sed Deus plus de homine, quam homo de se. Ergo si talis fueris, intrabis; in quinque illis virginibus eris: caeterae fatuae excluden
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiam. Nã si usticia sine miscđia ꝓlata fuerit
in quolibet: et qd̾ dampnet inueniet. Que nos cõ¬
solat᷑ scriptura: que hortatur ad miscđiam faciendã:
aut̃ suꝑflua habemus: si nõ nisi necessaria tenea¬
mꝰ. Nã si inania queramus: nichil sufficit. fr̃s qd̾
tati ur̃ȩ. Cupiditas ur̃a: nõ est opus dĩ. Forma
re que sufficiant: et uidebis quã pauca sut̃. Ui¬
Uidete quia ñ solũ pauca sũt que uob̾ sufficiat: s
nec ipse d̾s multa a uob̾ querit. Quere quãtũ tibi
dedenit: et exreo tolle quod sufficit. Cot̾a que suꝑ¬
flua iacent: alioꝵ sũt necessaria. Suꝑflua diuitũ.
necessaria sut̃ pauꝑum. Res alienȩ possident᷑: cũ
suꝑflua possident᷑. faciens gͦ huiusmodi miscdĩas.
et illã p̃cipue que gratis cõstat. dimittite sic̃ dimit¬
timus: quo nõ nsi haritatẽ erogas. que crescit cũ
erogas: faciens ergo et feruẽs ii ipsis bonis oꝑib
erut̃ necessaria. quia nullus erit miser in quẽ faci¬

Expanded text:
sine misericordia prolata fuerit, in quolibet quod damnet inveniet. Quae nos consolatur Scriptura? Quae hortatur ad misericordiam facienautem superflua habemus, si nonnisi necessaria teneamus: nam si inania quaeramus, nihil sufficit. Fratres, tati vestrae. Cupiditas vestra non est opus Dei. Forma re quae sufficiant, et videbis quam pauca sint. ViVidete quia non solum pauca sunt quae vobis sufficiant; sed nec ipse Deus multa a vobis quaerit. Quaere quod sufficit: caetera quae superflua jacent, aliorum sunt necessaria. Superflua divitum, necessaria sunt pauperum. Res alienae possidentur, cum superflua possidentur. 13. Faciens ergo hujusmodi misericordias, et illam praecipue quae gratis constat, «Dimitte, sicut dimittimus» ; quo nonnisi charitatem erogas, quae crescit cum erogas: faciens ergo et fervens in ipsis bonis operiberunt necessaria, quia nullus erit miser in quem faci
Abbreviated transcription (Latin):
ones uenientes undiq. et nõ in cõscientia gerũt
bonũ suũ coram ocłis dĩ. s placere inde uolut
hominib. et iudicuĩ secunt᷑ alienũ. fauores
uulgi aucupant᷑ uiles sibi sunt cũ spectatorib
eẽ barȩ uolut̃: nõ eis sufficit conscientia: me¬
rito nõ portant oleũ secum. Oleum aut̃ ẽ. ipsa
głacio ꝓpt̾ nitorẽ et splendorẽ. S quid dic̃ apłs:¬
U ide uirgines sapientes: portãtes oleũ secũ. Opus

Expanded text:
ones venientes undique, et non in conscientia gerunt ones venientes undique, et non in conscientia gerunt bonum suum coram oculis Dei: sed placere inde volunt hominibus, et judicium sequuntur alienum. Favores vulgi aucupantur; viles sibi sunt, cum spectatoribus esse charae volunt; non eis sufficit conscientia. Merito non portant oleum secum. Oleum autem est ipsa gloriatio, propter nitorem et splendorem. Sed quid dicit Apostolus? Vide virgines sapientes portant
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑ aures. aut ꝑ olfatũ. aut ꝑgustatũ. aut ꝑ
contactũ. Per has quiiq ianuas quisqͥs nõ ad nu¬
serit corruptionẽ int̾ quinq turgines cõputat᷑.
A dimitunt᷑ aut̃ corruptiones: ꝑ illicita defideria.
Quid aut̃ liceat et nõ liceat: pleni sut̃ libri scriptu¬
rarũ. Ergo opus ẽ ut sis in illis quinq uirginib.
nõ timebis quod dictũ ẽ. nemo intret. Dicitur eñi
hoc: et fiet hoc. S cũ intraueris nemo contra
te daudet. s te ingresso claudent᷑ porte iherłm:
et firmabitur uectes portarũ eius. Nam si tu
eẽ uolueris aut nõ uirgo corde. autꝰsi uirgo int̃
fatuas uirgines: foris remanebis. et frustra pulsabis.
Que sũt fatuȩ uirgines. et ipse quinq sũt: que nisi
animȩ que hñt istam continentiã carnis ut ui¬
tent corruptelas. ab om̃ĩb sensib uenientes: qͦs
sensus iã enumeraui: Uitant ueluti corrupti¬

Expanded text:
aut per aures, aut per olfactum, aut per gustum, aut per aut per aures, aut per olfactum, aut per gustum, aut per contactum. Per has quinque januas quisquis non admiserit corruptionem, inter quinque virgines computatur. Admittuntur autem corruptiones per illicita desideria. Quid autem liceat et non liceat, pleni sunt libri Scripturarum. Ergo opus est ut sis in illis quinque virginibus. Non timebis quod dictum est, Nemo intret. Dicitur enim hoc, et fiet hoc; sed cum intraveris: nemo contra te claudet; sed te ingresso, claudentur portae Jerusalem, et firmabuntur vectes portarum ejus. Nam tu si esse volueris aut non virgo corde, aut, etsi virgo, inter fatuas virgines; foris remanebis, et frustra pulsabis. 11. Quae sunt fatuae virgines? Et ipsae quinque sunt: quae, nisi animae quae habent istam continentiam carnis, ut vitent corruptelas ab omnibus sensibus venientes, quos sensus jam enumeravi? Vitant veluti corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
Uirguies enĩ ille: auimas significant. Nõ enĩ uere
quiq erant: s in quinq illis milia sũt. Numero
illo quinario. milia intelligunt᷑ nõ feminarum
tantũ s et uiroꝵ: quia ut̃q sexus dicit᷑ femina:
quia et eccłiȩ: et ut̃q sexus hoc est ȩccłia. dr̃
uirgo. Desponsaui uos uni uiro uirginẽ castam:
ex hibere ap̃o. Paucarũ est uirginitas in carne:
om̃iũ debet eẽ in corde. Uirginitas carnis corpꝰ
intactũ : uirginitas cordis fides incorrupta. G
dr̃ uirgo tota ecclia: et masculino gn̾e appella¬
tur popłs dĩ. ut̃q sexus popłs dĩ. et unus po.¬
płs. et unicus ppłs. et una ęccłia. et unca co¬
lumba : atq in hac uirginitate nulia scõꝵ. Ergo
quĩq uirgines om̃s animas intraturas in regnũ
dĩ significat. nõ sine causa quiiario numero:
qm̃ quĩq sut̃ corporis sensus notissimi omĩb.
ꝑquinq eni ianuas intrat aliquis: ꝑ corpus ad ani¬
mũ. Aut ꝑ oołos intrat quod concupiscas male

Expanded text:
Virgines enim illae animas significant. Non enim vere quinque erant, sed in quinque illis millia sunt. In numero illo quinario millia intelliguntur, non feminarum tantum, sed et virorum: quia uterque sexus dicitur femina, quia Ecclesia; et uterque sexus, hoc est Ecclesia, dicitur virgo. «Desponsavi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo» Paucorum est virginitas in carne, omnium debet esse in corde. Virginitas carnis, corpus intactum; virginitas cordis, fides incorrupta. Ergo dicitur virgo tota Ecclesia, et masculino genere appellatur populus Dei: uterque sexus populus Dei, et unus populus, et unicus populus; et una Ecclesia, et unica columba: atque in hac virginitate millia sanctorum. Ergo quinque virgines omnes animas intraturas in regnum Dei significant; non sine causa quinario numero, quoniam quinque sunt corporis sensus notissimi omnibus. Per quinque enim januas intrat aliquid per corpus ad animam: aut per oculos intrat quod concupiscas male,
Abbreviated transcription (Latin):
in ciuitate sua. et ad nichilũ rediget: quia et ipsi in
cuntate sua. hoc est babylonia naginẽ eius ad nichi¬
lũ redegerut. Erit ille popłs laudans dm̃. quẽ pre¬
undet modo sp̃s ꝓpħetiȩ : et dicit ut exultemus in
pe. et desideremus ipsam rem. Collauda iherłi
tis constas. Lauda: quia unũ facta es. Multi inꝗt

Expanded text:
in civitate sua spernet, et ad nihilum rediget; quia et ipsi in in civitate sua spernet, et ad nihilum rediget; quia et ipsi in civitate sua, hoc est Babylonia, imaginem ejus ad nihilum redegerunt. Erit ille populus laudans Dominum, quem praevidet modo Spiritus prophetiae; et dicit ut exsultemus in spe, et desideremus ipsam rem. «Collauda, Jerustis constas; «lauda,» quia unum facta es. «Multi,» inquit
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ. ꝑ structorẽ. ꝑ rectorẽ iherłm: ut conuertatis
ꝓ illis p̃ces ad dm̃. Uideant. sentiant. quia nugant᷑:
et multũ intenti in illa spectacula que illis placẽt:
aliquando et se spectent. sibiq displiceant. In mul¬
tis enĩ iã factũ gaudemꝰ: et aliquando nos quoq
ibi sedimus. et insaniumꝰ. Et quam multos putamꝰ
ibi nunc sedere: futuros nõ solũ xp̃ianos. s etiam
ep̃os. E x preteritis futura conioinus. Ex his que
iam facta sut̃: que ds̃ facturus ẽ. p̃nunciamus. Uigi¬
lent preces urẽ. Nõ gracis gemitis fr̃s: ꝓrsus illi qui
euascrit̃ deprecantes ꝓ his qui ꝑiclitant᷑ qui et ipsi
fuerunt in numero ꝑiclitantiũ exaudiunt᷑: et abs¬
triet ds a captiuitate babyloniȩ plebẽ suã: redimet
omĩno et eruet. Per ficietut numerus scõꝵ gestantiũ
imaginẽ dĩ. Non ibi erunt quoꝵ imaginẽ ds sꝑnet

Expanded text:
torem, per structorem, per rectorem Jerusalem, ut convertatis torem, per structorem, per rectorem Jerusalem, ut convertatis pro illis preces ad Deum. Videant, sentiant quia nugantur; et multum intenti in illa spectacula quae illis placent, aliquando et se spectent, sibique displiceant. In multis enim jam factum gaudemus; et aliquando nos quoque ibi sedimus, et insanivimus: et quam multos putamus ibi nunc sedere, futuros non solum christianos, sed etiam episcopos? Ex praeteritis futura conjicimus; ex his quae jam facta sunt, quae Deus facturus est praenuntiamus. Vigilent preces vestrae; non gratis gemitis, fratres. Prorsus illi qui evaserunt, deprecantes pro his qui periclitantur, quia et ipsi fuerunt in numero periclitantium, exaudiuntur; et abstrahet Deus a captivitate Babyloniae plebem suam, redimet omnino et eruet, et perficietur numerus sanctorum gestantium imaginem Dei. Non ibi erunt, quorum imaginem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ aliquis litiget: quẽ concordes. Uide utrum
aliquis moriatur: quẽ sepelias. Quid ergo factura es:
sicut solet intitulis soribi: utere felia. Collauda
dictũ ẽ. dñe in ciuitate tua imaginẽ illoꝵ. ad ni¬
dnlũ rediges. hii sut̃ qui modo gaudet̃ talib pompis:
int̾ illos sunt qui ꝓpt̾ea hodie nõ uenerunt quia
munus ẽ. Cui munus: cui dampnũ : Aut unde mu¬
nus: aut unde dampnũ: Non em̃ illi tantũ qui ta¬
lia edunt dampno feriunt᷑: s maiori dãpno ꝑcu¬
ciuntur qui talia libent̾ intuent᷑. Iiloꝵ archa au¬
ro exmanitur: istoꝵ pectus iusticię diuiciis expo¬
latur. Plangũt pleriq editores: uendẽtes uillas
suas. Quomodo debent plangere peccatores: ꝑdẽ¬
dentes aninas suas: Ita ne adhoc clamauit dñs dñi¬
co die. ingilate: ut hodie sic ugilaretꝰ: Obsecro uos
õ ciues iherłm. aduiro uos ꝑ pacẽ iherłm ꝑ redẽp

Expanded text:
utrum aliquis litiget, quem concordes ; vide utrum utrum aliquis litiget, quem concordes ; vide utrum aliquis moriatur, quem sepelias. Quid ergo factura es? Sicut solet in titulis scribi, Utere felix: «Collaudadictum est, «Domine, in civitate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges» . Hi sunt qui modo gaudent talibus pompis: inter illos sunt qui propterea hodie non venerunt, quia munus est. Cui munus est? cui damnum? Aut unde munus? aut unde damnum? Non enim illi tantum qui talia edunt, damno feriuntur; sed majori damno percutiuntur, qui talia libenter intuentur. Illorum arca auro exinanitur; istorum pectus justitiae divitiis exspoliatur. Plangunt plerique editores, vendentes villas suas: quomodo debent plangere peccatores, perdentes animas suas! Itane ad hoc clamavit Dominus dominico die, «Vigilate,» ut hodie sic vigilaretur? Obsecro vos, o cives Jerusalem. adjuro vos p
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm dñm. In captiuitate adhuo
constituti uident illos greges: inimo
unũ gregẽ om̃iũ ouuũ undiq collec¬
torum. Ad istam cuutatẽ uident gauiũ massȩ
post trituras post uentilationes iã missȩ in horreũ ni¬
chil tim̃tis: nichil laboris et molestiȩ patientis: et
adhuc hic positi. et in ipsa contricione cõuersantes
p̃mittunt gaudiũ spei: et hanelant in illã quasi cõ¬
tungentes corda sua angłis dĩ. et futuro illi poplo
gemitus. Quid factura es : aratura. semmnatura. no¬
uellatura. naiugatura es. negociatura es: Quid fi¬
tura es: An in illis oꝑib quauis bonis. et de miscdĩa
uenientib exerceri te adhuc oportet: Considera
numerũ tuũ: considera undiq societatẽ tuã. Uide
utrũ aliquis esuriet: cui porrigas panẽ. Uide si aliqͥs
siciat: cui des calieem aquȩ frigidȩ. Uide utrum
aliquis apud te modo ꝑegrinus est: quẽ hospicio
recipias. Uide utrũ aliquis eger: quẽ uisites. Uide

Expanded text:
inum.» In captivitate adhuc constituti, vident illos greges, imo unum gregem omnium civium, undique collectorum ad illam civitatem; vident gaudium massae, post trituras, post ventilationes jam missae in horreum, nihil timentis, nihil laboris et molestiae patientis; et adhuc hic positi, et in ipsa contritione conversantes praemittunt gaudium spei, et anhelant in illam, quasi conjungentes corda suo Angelis Dei, et futuro illi populo gemitus. Quid factura es? aratura, seminatura, novellatura, navigatura es, negotiatura es? Quid factura es? An in illis operibus, quamvis bonis et de misericordia venientibus, exerceri te adhuc oportet? Considera numerum tuum, considera undique societatem tuam: vide utrum aliquis esuriat, cui porrigas panem; vide si aliquis sitiat, cui des calicem aquae frigidae; vide utrum aliquis modo apud te peregrinus est, quem hospitio recipias; vide utrum aliquis sit aeger, quem visites; vide
Abbreviated transcription (Latin):
arrianoꝵ. Si aliquid minus in filio. aut minꝰ
in sp̃u scõ quam in patre crediderit: passus
est scandalum in dõ. Qiuisquis rursus putauerit
ȩccłiam in una parte eẽ. et non eam cognoue¬
rit diffusam toto orbe terrarum: et credideris
eis qui cdlicunt ecce hic est xp̃c. et ecce illic. siõ
modo audistis cum euangłium legeretur: cũ
ille totum orbem emerit. quia tantum preci¬
um dedit: ille tanquam in ꝓximo scandaliza¬
tur: a luna uritur. Qiusquis igitur errat in
ipsi substantia ueritatis. a sole uritur. et ꝑ diẽ
uritur: quia in ipsa errat de qua dictum est.
dies diei eructat uerbum. Unde dicit et apłs.¬

Expanded text:
Arianorum. Si aliquid minus in Filio, aut minus Arianorum. Si aliquid minus in Filio, aut minus in Spiritu sancto quam in Patre crediderit, passus est scandalum in Deo; a sole uritur. Quisquis rursus putaverit Ecclesiam in una parte esse, et non eam cognoverit diffusam toto orbe terrarum, et crediderit eis qui dicunt, «Ecce hic est Christus, et ecce illic» , sicut modo audistis cum Evangelium legeretur; cum ille totum orbem emerit, quia tantum pretium dedit: ille tanquam in proximo scandalizatur; a luna uritur. Quisquipsa substantia veritatis, a sole uritur et per diem uritur, quia in ips«Dies diei eructat verbum:» unde dicit et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ manum dexterȩ tuę. dixi: et quod arbi¬
tror recognouistis. Si enim non recognouissetis.
et de scripturis non recognoussetis : non uocib
ur̃is intelleccum ur̃m michi significaretis. Ergo
quia intellexxistis fr̃s: uidete quid sequitur. qua¬
re ꝓtegat dñs: et suꝑ manum dextere. id est su¬
ꝑ ipsamꝰ fidem: in qua potestatem accepimus
ẽẽ filii dĩ. et eẽ ad dexteram. Quare oportet᷑ ut
ꝓtegat dñs: Propter scandala. Unde sunt scandala:
De duob timenda sunt scandala: quia et duo st̃
precepta in quib tota lex pendet et ꝓpħȩ
dilectio dĩ et ꝓximi. Aeccłia ꝑpter ꝓcrimum
diligitur : ds̃ aut̃ ꝑꝑter dm̃. Indõ intelligitur
figurate dictus sol: in eccłia intelligiturꝰ figura¬
te dicta luna. Quisquis potest errare ut ali¬
ud de dõ credat quam oportet: non credat
patrem et filium et sp̃m sc̃m unius eẽ substan-¬
tiȩ : deceptus est uersutia hereciooꝵ maxime

Expanded text:
super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbisuper manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis non recognovissetis, non vocibus vestris intellectum vestrum mihi significaretis. Ergo quia intellexistis, fratres, videte quid sequitur; quare protegat Dominus et super manum dexterae, id est, super ipsam fidem, in qua potestatem accepimus esse filios Dei, et esse ad dexteram: quare oportet ut protegat Dominus? Propter scandala. Unde sunt scandala? De duobus timenda sunt scandala, quia et duo sunt praecepta in quibus tota Lex pendet et Prophetae, dilectio Dei et proximi . Ecclesia propter proximum diligitur, Deus autem propter Deum. In Deo, intelligitur figurate dictus sol: in Ecclesia, intelligitur figurate dicta luna. Quisquis potest errare, ut aliud de Deo credat quam oportet, non credat Patrem et Filium et Spiritum sanctum unius esse substantiae, deceptus est versutia haereticorum, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ut sił inter filios dĩ. manus est dexterȩ tuȩ. s.
quid ualet ista potestas quam accepit homo.
nisi dñs ꝓcegat: Eoce credidit: iam ambulat in
fide. Infirmus est inter cemptationes: agitatur
inter molestias: inter carnales corruptiones. inter
suggestiones cupiditatis: inter uersutias et laq¬
os inimici. Quid ualet ergo: quia habet potes¬
tatem : Credit in xp̃m: ut sit inter filios dĩ. re
homini illi. nisi et ipsius fidem dñs ꝓtegat ide
ut non te ꝑmittat temptari supra quam po¬
tes ferre: sicut dicit apłs. Fidelis ds̃: qui non
uos ꝑmitet temptari supra quam potestis ferre
I lle ergo qui non sinit temptari supra quam pos¬
sumus ferre: quamus iam fideles simus. quauis
iam manus dextere nr̃e sit in nobis. ꝓtegit nos
ds̃ suꝑ manum decetere nr̃e. Non nobis sufficit
habere manum dexterȩ: nisi ille ipse manum
dixxi : intendite quid sequatur. Procegit te dñs

Expanded text:
ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis sufficit habere manum dexterae, nisi ille et ipsam madixi: intendite quid sequatur. «Protegat» «te Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
et uita in manib linguę: Ex ore tuo iustifi¬
caberis: et ex ore tuo condempnaberis. Ergo si
manus potestas: quid est manus dextere:
H ichil arbitror intelligi congruentus: nisi ut
intelligamus manum deatere potestatem quã
tibi dedit ds̃: ut si uelis donante dõ ad dex¬
teram sis. Erunt enum impii om̃s ad sinistrã:
erunt aut̃ om̃s filii bon ad dexteram: qui¬
b dicetur. Uenite benedicti patris mĩ: ꝑci¬
pite regnum. quod uobis paratum est ab ori¬
gie mundi. Ut aut̃ sis a dextris. id est ut pos¬
sis dĩ filius fieri: potestatem accepisti. Quam
potestatem: De qua dicit ioħs: dedit eis
potestatem filios dĩ fieri. Unde accepisti hanc
potestatem: Credentib inquit in nomine
eius. Si ergo oredis: ipsa tibi pocestas data ẽ.
ut sis interꝰ filios dĩ. Essẽ aut̃ inter filios dĩ:
hoc est ad dexteram ꝑtinere. Ergo fides tua ma¬
nus deatere tuȩ: id est potestas que tibi data et

Expanded text:
et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justifiet vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intelligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit Deus, ut si velis, donante Deo, ad dexteram sis. Erunt enim impii omnes ad sinistram; erunt autem omnes filii boni ad dexteram, quibus dicetur: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ut autem sis ad dexteram, id est, ut possis Dei filius fieri, potestatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» inquit, «in nomine ejus» . Si ergo credis, ipsa tibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem inter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere. Ergo fides tua, manus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est,
Abbreviated transcription (Latin):
do facis opus bonum. ut hic tibi aliquid retri¬
buatur: miscet se sinistra oꝑib deatrȩ. hoc
uetat ds̃. Pemamus nunc: ad illud quod ait
psalmus. Dñs tegumentum tuum: suꝑ manum
deaterȩ tuȩ. Manum potestatem dicit. Uñ
ꝓbamus: quia et manus dĩ. pocestas dĩ dicta ẽ.
Nam diabolus qui temptauit iob hoc ait deo.
Micte manum tuam. et tange omia que habet.
et uide si in faciem benedicet tibi. Quid est
mitte manum tuam: nisi da potestatem: Eui¬
dentius audi fr̃: ne forte carnali sensu adhuc
cogites. quia menbris distinctus est ds̃. Audi
euidenter: quomodo dicatur manus pocestas.
Ait quodam loco scriptura. Mors et uita: in ma¬
nib linguȩ. Nouimus linguas. frusta quedã
carnis in ore mouentur: et ꝑcutiendo palatũ
et dentes. distingunt sonos quib loquimur.
Ostendantur michi manus linguę. Lingua gͦ
non habet manus: s habet manus. Quȩ sunt
manus lingue : Potestas lingue. Quid est mors

Expanded text:
do facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retrido facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se sinistra operibus dexterae: hoc vetat Deus. 11. Veniamus nunc ad illud quod ait Psalmus: «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Manum potestatem dicit. Unde probamus? Quia et manus Dei, potestas Dei dicta est. Nam diabolus, qui tentavit Job, hoc ait Deo: «Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet; et vide, si in faciem benedicet tibi» . Quid est, «Mitte manum tuam,» nisi, da potestatem? Evidentius audi, frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Percutiebatur illi dexctera: ille sinistram
opponebat. Ciuis romanus sum: ait. Dextram
contempnebant. ille de sinistra terrebat: qr
illi dexteram eus timere non poterant: non¬
dum enim xp̃o crediderant. Qud ergo: si
dextera amplectitur: sinistra sub capite est.
Q uid est nesciat simstra tua: quid faciat deate¬
ra tua: Id est quando facis bonum opus: ꝑpt̃
uitam ȩternam fac. Nam si bonum opus ꝑpt̃
ea feceris. ut terrena tibi habundent: scit si¬
nistra tua quid faciat dextera tua. Miscuisti
deerteram sinistrȩ. Noli facere nisi ꝓpter uitam
ȩternam. Idõ fac: et securus facis. Adhoc enim tep̃¬
cauit ds eum. Si ꝓpter solas res humanas. et ꝓpt̃¬
uitam solam istam facis quod facis: sinistra sola
oꝑatur. Si aut̃ ꝑꝑter uitam ȩternam oꝑaris:
deatra sola oꝑatur. Si aut̃ habes intentionem
ad uitam ȩternam. s subrẽpit tibi cupiditas
uitȩ temporalis: ut attendas etiam istam quã¬

Expanded text:
erat; percutitur illi dextera, ille sinistram erat; percutitur illi dextera, ille sinistram opponebat: «Civis Romanus sum,» ait . Dexteram contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: quia illi dexteram ejus timere non poterant; nondum enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera amplectitur, sinistra sub capite est; quid est, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua?» Id est, quando facis bonum opus, propter vitam aeternam fac. Nam si opus bonum in terra propterea feceris, ut terrena tibi abundent; scit sinistra tua quid faciat dextera tua, miscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam aeternam. Ideo fac, et securus facies: hoc enim mandavit Deus. Si propter solas res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatur; si autem propter vitam aeternam operaris, dextera sola operatur: si autem habes intentionem ad vitam aeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut attendas etiam istam quan
Abbreviated transcription (Latin):
nisi de qua dicit spes mea estu. portio mea in
terra uiuentium: lbi eẽ longeuum quid est.
nisi ibi uiuere in eternum: Ham eẽ hic longe¬
uum quid est. nisi usq ad senectutem ꝑuenire:
Et si longa uideatur ȩtas: cum ꝑuenerit coniũ
citur breuis: quia finitur. Et multi maledicẽ¬
tes parentib senescunt in hac terra: multi aut̃
obsequentes parentib cito eunt ad dñm. Nunqͥd
ergo impletur: ut longeuus sit scđ̾m hanc uitã :
S longeuum: ꝓ ęternitate illa positum est. Lon¬
gua uita est in dexxtera euis: at uero diuicie ce
gia. id est fufficientia uitȩ huius: et ea que
bona existimantur ab hominib. sinistra est.
Nescio quis uenit. et uult tibi ꝑcutere dexterã
id est tollere tibi fidem tuam÷ tu accepisti ala¬
pam in dexteram. prebe sinistram: id est ut
illud tollat quod temporale est. et non ea que
ȩterna habes. Audite paulum apłm: hoc facie¬
tem. homines ꝑsequebantur: in eo quod xp̃ianꝰ

Expanded text:
nisi de qua dicit: «Spes mea es tu, portio mea in nisi de qua dicit: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» ? Ibi esse longaevum quid est, nisi ibi vivere in aeternum? Nam hic esse longaevum quid est, nisi ad senectutem pervenire? Etsi longa videtur aetas, cum pervenerit, brevis convincitur; quia finitur. Et multi maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantur in eo quod christianus
Abbreviated transcription (Latin):
adõ: et non habent. Nouit enim ille dispensare
sinistram: qui uocat ad dexteram. Ergo si est sinis¬
tra. sit simstra : sub capite sit. Supra illam sit caput
tuumrid est supra illam sit fides tua: ubi habitat
xp̃c. Holi temporalia preponere fidei tue: et non
erit sinstra suꝑ caput tuum: s omĩa temporalia
subde fidei tuȩ. et fidem cuam prepone omnib
temporalib: et erit sinistra sub capite tuo: et
recte dextera eus complectetur te. Audi hoc
ipsum exponi in ꝑuerbiis: quid est sinistra
ipsa. quid est deatera. Cum de sapientia dice¬
ret longitudo inquit dierum et anni iite
enim modo proprio dicit scriptura longum:
quod ȩternĩt ẽ. Nam quicquid finem habet:
breue est. Alio loco: longitudine inquit dierũ
replebo eum. Et nunquid aliter ꝓ magno di¬
ceretur. honora patrem et matremꝰ tuam: ut
longeuus sis suꝑ t̾ram: Suꝑ quam enim t̾ram

Expanded text:
a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare sinistram, qui vocat ad dexteram. Ergo si est sinistra, sit sinistra; sed sub capite sit: supra illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fidei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et erit sinistra sub capite tuo, et recte dextera ejus complectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi in Proverbiis, quid est sinistra ipsa, quid est dextera: cum de Sapientia diceret, «Longitudo,» inquit, «dierum et anni vitaeenim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis super terram» ? Super quam enim terram,
Abbreviated transcription (Latin):
est dextera: Sequitur: et dicit. Beatus popłs cuiꝰ
est dñs ds̃ ipsius. Intendat ergo karitas ur̃a. U¬
dimus sinistram: uidimus dexteram. Audi hoc
confirmatum in canticis canticoꝵ. Sinistra eius
inquit sub capite meo. Sponsa dicit de sponso ⁊
de xp̃o ęccłia: in amplexu pietatis et karitatis:
quid ait: Sinistra eius sub capite meo: et dexte¬
ra eius complectetur me. Quid aut̃: Quia sursũ
erat dextera deorsum sinistra: et sic complecte¬
batur sponsus sponsam: supponens sinistram ad cõ¬
solationem: imponens dexteram ad ꝑtectionem.
Sinistra inquit eius sub capite meo: ds illam dat.
I dõ sinstra etus: quia omĩa bona temporalia ds̃
dat. Quam uani sunt. quam impii: qui ab ydo¬
lis uł a demonib ista petunt. Quam multi a de¬
monib ista petunt: et non illa habent. Et rur¬
sus qui illa non petunt. a demonib habent ea.
s non ademonib ista dantur. Item multi pecunt

Expanded text:
est dextera? Sequitur et dicit: «Beatus populus cujus est dextera? Sequitur et dicit: «Beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius» . 9. Intendat ergo Charitas vestra. Vidimus sinistram, vidimus et dexteram. Audi hoc confirmatum in Canticis canticorum: «Sinistra ejus,» inquit, «sub capite meo.» Sponsa dicit de sponso, de Christo Ecclesia in amplexu pietatis et charitatis. Quid ait? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Quid autem, quia sursum erat dextera, deorsum sinistra, et sic complectebatur sponsus sponsam, supponens sinistram ad consolationem, imponens dexteram ad protectionem? «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Deus illam dat: ideo sinistra ejus, quia omnia ista temporalia Deus dat. Quam vani sunt, quam impii, qui ab idolis, a daemonibus ista petunt! Quam multi a daemonibus ista petunt, et non illa habent? et rursus, qui illa non petunt a daemonibus, habent ea; sed non a daemonibus ista dantur. Item multi petunt
Abbreviated transcription (Latin):
num: De interiorib diuitiis dĩ: plenum cor ha¬
bebat. Dñs inquit dedit. dñs abstulit: sicut dño
placuit ita factum est. sit nomen dñi benedic¬
tum. Hec erat dextera ipsius: ipse dñs. ipsa uita
eterna. ipsa lucis possessio: fons uite. lumen in
lumine. In ebriabuntur a bułtate domus cuȩ:
ipsa erat deatera. Sinistra uero erat ꝓ adiutorio
consolationis: non ad firmamentum felicitatis.
Nam felicitas etus uera atq germana: ds̃ erat. Isti
aut̃ de quib dicit dauidꝰ. quia os eoꝵ locutum
est uanitatem: et dextera eoꝵ deatera iniquita¬
tis : non hinc eos reprehendit quia his omĩb ha¬
bundant: s quia os eoꝵ locutum est uanitatem.
Quid enim sequitur: Cum enumerasset copias
eoꝵ: ait. Beatum dixcerunt ppłm cui hec sunt.
Hec est uanitas quꝰa locutum est os eoꝵ: quod
beatum dixxerunt ppłm cui hec sunt. Tu quid
quid dicis. qui nosti quid est suꝑra sinistraͣ et qͥd

Expanded text:
num de interioribus divitiis; Deo plenum cor hanum de interioribus divitiis; Deo plenum cor habebat. «Dominus,» inquit, «dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Haec erat dextera ipsius, ipse Dominus, ipsa vita aeterna, illa lucis possessio, fons vitae, lumen in lumine. «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae:» ipsa erat dextera. Sinistra vero erat pro adjutorio consolationis, non ad firmamentum felicitatis. Nam felicitas ejus vera atque germana Deus erat. Isti autem de quibus dicit David quia «os» eorum «locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis;» non hinc eos reprehendit, quia his omnibus abundabant, sed quia «os» eorum «locutum est vanitatem.» Quid enim sequitur? Cum enumerasset copias eorum, ait: «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Haec est vanitas quam locutum est os eorum, quod «beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Tu quid dicis, qui nosti quid est sinistra, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
consequenter dicit. Quoꝵ os locutum est uani¬
tatem: et dextera eoꝵ dextera inquitatis. Et¬
eorum plena : eructantia ex hoc in hoc. Oues eoꝵ
fecunde: multiplicantes in exitib suis: boues eoꝵ
crasse. Non est ruina sepis: nec exitus. neq cla¬
mor in platẽis eoꝵ. Magnam felicitatem quo¬
rundam descripsit. Posset tamen istam felicita¬
tem et aliquis iustus habere: sicut habuit iob.
S iob ꝓsinistra illam habebat: non ꝓ dextera.
Nam dexteram non habebat: nisi apud dm̃ ꝑ¬
petuam et sempiternam felicitatem. Idõ conces¬
sa est ꝑcutienda sinistra: et suffecit ei dextera.
Quomodo ꝑcussa est sinistra: Temptationib dia¬
boli. Abstulit subito diabolus: ꝑmissus quidem
a dõ ut iustus ꝓbaretur. impius piniretur. abs¬
tulit om̃ia. S ĩob qui nouerat sinistram. sinistrã
eẽ: et deateram non nisi dexxteram: quomodo
se temut ad dexteram et exultauit in dño:
Consolatus est dampna: quia non est passus dap¬

Expanded text:
enorum, quorum os locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis; eorum plena, eructantia efecundae, multiplicantes in exitibus suis; boves eorum crassae. Non est ruina sepis, nec exitus, neque clamor in plateis eorum.» Magnam felicitatem quorumdam descripsit. Posset tamen istam felicitatem et aliquis justus habere, sicut habuit Job: sed Job pro sinistra illam habebat, non pro dextera; nam dexteram non habebat nisi apud Deum perpetuam et sempiternam felicitatem. Ideo concessa est percutienda sinistra, et suffecit ei dextera. Quomodo percussa est sinistra? Tentationibus diaboli. Abstulit subito diabolus; permissus quidem a Deo, ut justus probaretur, impius puniretur; abstulit omnia: sed Job qui noverat sinistram sinistram esse, et dexteram nonnisi dexteram, quomodo se tenuit ad dexteram? Exsultavit in Domino, consolatus est damna, quia non est passus dam
Abbreviated transcription (Latin):
domus dñi. Que domus dei est: hec an¬
cilla dĩ est. Et que domus dei: nisi omis
popłs euis: Ideo sequitur. In conspectu
om̃is popłi euis. Et aꝑtius iam nominat
ipsam matrem. Quidꝰ enm est aliud popłs
eis: nisi quod sequitur. in medio tui iheru¬
salem: Tunc est enim quod redditur gra¬
tum: si de pace atq in pace reddatur.
Qui aut̃ filii huius ancillȩ non sunt:¬

Expanded text:
«domus Domini.» Quae domus Dei est, haec an«domus Domini.» Quae domus Dei est, haec ancilla Dei est: et quae domus Dei, nisi omnis populus ejus? Ideo sequitur, «In conspectu omnis populi ejus.» Et apertius jam nominat ipsam matrem. Quid est enim aliud populus ejus, nisi quod sequitur, «In medio tui, Jerusalem?» Tunc est enim quod redditur gratum, si de pace atque in pace reddatur. Qui autem filii hujus ancillae non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuam sunt: non sunt filii ancille tue. Ego
autꝰ seruus tuus: et filius ancillȩ tuȩ. Dirũ¬
pisti iuncula mea: tibi sacrificabo sacrifi¬
cium laudis. Neq enim inuenio ulla meri¬
ta mea. quando tu dirupisti iuincula mea:
idõ sacrifierum laudis tibi debeo⁊ quia &¬
si głabor quod seruus sim tuus. et filius
ancillȩ tuȩ ñ in mes in te dño meo głiabor:
qui dirupisti uincula mea. ut afuga re¬
inctimas: Que incensa : Que olocausta:
An ad illud respicis quod paulo ante dixis¬
ti. calicem salutaris accipiam. et nomen
dñi inuocabo: et tibi sacrificabo sacrificiũ
laudis & Et reuera quisqͥs bene cogitat qͥd uo¬
ueat dño ⁊ q̃ uota reddat: se ipsũ uoueat. se ipsũ reddat.
hoc exigit᷑ꝰ ħ debet᷑. Inspecto numimo: dñs dicit.
Reddite cesari que cesaris sunt: et dõ que
dei sunt. Imago sua reddatur cesari: ima¬
tus xp̃o ꝑ calicem salutaris. In atriis inqͥt

Expanded text:
tuam sunt, non sunt filii ancillae tuae: «Ego» tuam sunt, non sunt filii ancillae tuae: «Ego» autem «servus tuus, et filius ancillae tuae.pisti vincula mea; tibi sacrificabo sacrificium laudis.» Neque enim inveni ulla merita mea, quando tu disrupisti vincula mea; ideo sacrificium laudis tibi debeo: quia etsi gloriabor quod servus tuus sim et filius ancillae tuae; non in me, sed in te Domino meo gloriabor, qui disrupisti vincula mea, ut a fuga revictimas? quae incensa? quae holocausta? An ad illud respicis, quod paulo ante dixisti, «Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo;» et, «Tibi sacrificabo sacrificium laudis?» Et revera quisquis bene cogitat quid voveat Domino et quae vota reddat, seipsum voveat, seipsum reddat: hoc exigitur, hoc debetur. Inspecto nummo Dominus dicit; «Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» : imago sua redditur Caesari, imatus Christo per calicem salutaris. «In atriis,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ emptus : quia redemptus est. Filius enĩ
est ancille. scđm quod om̃is creatura subdi¬
ta creatori est: et uerissimo dño uerissimũ
debet famulatum. Quem cum exibet li¬
bera est: hanc accipiens a dño gr̃ãm. ut ei
non necessitate s uoluntate deseruiat.
Ergo iste filius est ihrłm cȩlestis que sursum
est: mater omĩum nr̃atum. libera. Et li¬
bera quidem ꝰ peccato. s ancilla iusticie:
cuius filiis adhuc peregrinantib dicitur:.
uos in libertatem uocati estis. S rursus eos
seruos facit dicens: s in karitate seruite
inucem. Quib item dicitur. Cum serui¬
eratis peccato: liberi eratis a iusticia. Hunc
uero liberati a peccato. facti aut̃ serui deo.
habetis fructum ur̃m in scĩficatione: finẽ
uero uitam ȩternam. Dicat ergo dõ. seruiꝰ
iste. Multi se martires dicunt. inulti seruos
tuos: quia nomen tuum habent n uari is
heresib. et errorib. S quia preter ȩcłiam

Expanded text:
ideo emptus, quia redemptus est? Filius enim ideo emptus, quia redemptus est? Filius enim est ancillae secundum quod omnis creatura subdita Creatori est, et verissimo Domino verissimum debet famulatum: quem cum exhibet, libera est, hanc accipiens a Domino gratiam, ut ei non necessitate, sed voluntate deserviat. Ergo iste filius est Jerusalem coelestis, quae sursum est, mater omnium nostrum libera . Et libera quidem a peccato, sed ancilla justitiae: cujus filiis adhuc peregrinantibus dicitur, «Vos in libertatem vocati estis;» et rursus eos servos facit, dicens, «Sed in charitate servite invicem» : quibus item dicitur, «Cum serviebatis peccato, liberi eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, facti autem servi Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam» . Dicat ergo Deo servus iste, Multi se martyres dicunt, multi servos tuos, quia nomen tuum habent in variis haeresibus et erroribus; sed quia praeter Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis que ipse dñs retribuit. Calicem in qͥt
salutaris accipiam: et nomen dñi inuocabo.
Ohomo peceato tuo mendax. dono dĩ ue¬
rax. et ido iam non homo: quis tibi dedit
calicem salutaris. quem accipiens. et inuocãs
nomen dm̃ retribues ei ꝓ oñb que retri-¬
buit tibi: Quis. nisi ille qui ait: potestis
bibere calicem quem ego bibiturus sum
Quis tibi dedit imitari passiones suas: nisi qui
pro te passus est prior: Idõq preciosa i
conspectu dñi: mors sc̃orum eius. Emit enĩ¬
eam sanguine suo quem prior fudit ꝓ salu¬
te seruorum: ne ꝓ dñi nomine seruiᷤ fun¬
dere dubitarent: quod tamen eorum nõ
conditionemi suam. mancipium tanto pre¬
eio comparatum: et dicat. Odñe cego ser¬
uus tius. ego seruus tuus : et filius ancillȩ tuȩ.
Eigo et emptus est: et uernaculus est. an cũ
matre simul emptus est : An quia uerna¬
culus est. ꝑpter peccata fuge suę de predatꝰ:

Expanded text:
ex eis quae ipse Dominus retribuit. «Calicem,» inquit, ex eis quae ipse Dominus retribuit. «Calicem,» inquit, «salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo.» O homo, peccato tuo mendax, dono Dei verax, et ideo jam non homo; quis tibi dedit calicem salutaris, quem accipiens, et invocans nomen Domini, retribues ei pro omnibus quae retribuit tibi? quis nisi ille qui ait, «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Quis tibi dedit imitari passiones suas, nisi qui pro te passus est prior? Ideoque, «Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus.» Emit eam sanguine suo, quem prior fudit pro salute servorum, ne pro Domini nomine servi fundere dubitarent; quod tamen eorum, nonconditionem suam mancipium tanto pretio comparatum, et dicat: «O Domine, ego servus tuus; ego servus tuus, et filius ancillae tuae.» Ergo et emptus est, et vernaculus est. An cum matre simul est emptus? an quia vernaculus est, pro peccato fugae suae depraedatus, et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is homo mendax : quomodo consoletur
humiles et impleat sp̃u fidutie trepidan¬
tes. ut pene mortuo corde reinscant.
ne in semet ipsis fidentes sint. s in eo
qui fuscitat mortuos. et linguas infanti¬
um facit disertas: qui ait cum aut̃ tradet
uos nolite cogitare quomodo aut quiq
ni. s sp̃s patris ur̃ĩ qui loquitur in uobis.
hec ergo om̃ia considerans ille qui dixxerat.
ego dixxi in pauore meo om̃is homo mendax:
et uidens gr̃a dñi se factum ueracem: quid
retribuam inquit dño pro om̃ib que retri¬
buit michi Honait ꝓ om̃ib que tribuit
iichi: s pro om̃ib que retribuit michi.
Que igiur p̃cesserant hominis: ut omium
donorum di nõ attributio s retributio uo¬
car possit: Que precesserant hominis: nisi
peccata : Rȩtribuit ergo ds̃ bona ꝓ malis.
cui homines retribuunt mala ꝓ bonis. hec
enim retribuerunt qui dixerunt hic est
te quid retribuat dño: et non inuenit. nuisi

Expanded text:
«Omnis homo mendax;» quomodo consoletur «Omnis homo mendax;» quomodo consoletur humiles, et impleat spiritu fiduciae trepidantes, ut pene mortuo corde reviviscant, nec in semetipsis fidentes sint, sed in eo qui suscitat mortuos , et linguas infantium facit disertas ; qui ait, «Cum autem tradent vos, nolite cogitare quomodo aut quid ni, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis» : haec ergo omnia considerans ille qui dixerat, «Ego dixi in pavore meo, Omnis homo mendax,» et videns gratia Domini se factum veracem, «Quid retribuam,» inquit, «Domino, pro omnibus quae retribuit mihi?» Non ait, pro omnibus quae tribuit mihi; sed «pro omnibus quae retribuit mihi.» Quae igitur praecesserant hominis, ut omnium donorum Dei non attributio, sed retributio vocari possit? quae praecesserant hominis nisi peccata? Retribuit ergo Deus bona pro malis, cui homines retribuunt mala pro bonis: haec enim retribuerunt qui dixerunt, «Hic este quid retribuat Domino, et non invenit, nisi