comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minimo usꝙ ad maximũ cuncti eiꝰdẽ urbis
narniensis dicunt᷑ extitisse. Nã biennio
papa dñicũ celebraret nataliciũ: contigit
quodã die estiuo temꝑe infinitã multitudi¬
nẽ iuxta eiꝰdẽ urbis menia hr̃e transitum.
Cuiꝰ terrore attonita uniu̾sa plebs: muros
ditiꝰ & ecce infinitũ t̾re sꝑaciũ quantũ hu¬
orientẽ u̾sus tẽndebat. Ridebantur autẽ
miro candore. habitus uultusꝙ ac capi̾tis
canitie uenandi : pens consimilis formes
ꝓspectantes stupidos reddidit.: & a pͥmo mane
lisq ad horã nonã p̃terire ñ destitit. Sole aũ
declinante: cepit illa admiranda multitudo
posset agnoscere. Tandẽ int̾ extremos uidet
quendã sibi olim familiarẽ ipsiꝰ urbis ciuẽ
boni testimonii ac deuote m̃tis hominem:
qͥ iam diu uite p̃sentis excurrerat finem.

Expanded text:
minimo usque ad maximum, cuncti illius urbis dicuntur exstitisse. Nam biennio papa Dominicum celebraret natalitium, contigit quodam die aestivo tempore infinitam multitudinem juxta eadem moenia habere transitum. Ejus terrore attonita universa plebs muros amultitudo infinitum terrae spatium, quantum huorientem versus transcurrebat. Videbantur autem cuncti miro candore habitus, vultusque ac capitis canitie venerandi, pene consimilis formae uris urbis aspectantes stupidos reddidit, et a primo mane usque ad horam nonam excurrere non destitit. Sole autem declinante, coepit illa admiranda multitudo posset cognoscere. Tunc inter extremos videt quemdam sibi olim familiarem, ipsius urbis civem, boni testimonii et devotae mentis hominem, qui jam non diu praesentis vitae excurrerat
Abbreviated transcription (Latin):
etatis atq ꝑfidiȩ suȩ habens annos. fine
trium cõmutatione u̾boꝵ spe uice futurȩ
alacer alacer. decrepitꝰ ꝓclamauit optare
se ut in fine tempoꝵ suoꝵ ꝑ fidem xp̃i ad spi¬
ritualem reuerteret᷑ infantiam: nobisꝙ
putrefacta iam senio menbra. ut qͣntotius
ꝑ baptismũ regeneraret᷑ ingessit. Fuere qͥdẽ
iudei: qͥ pretereuntes illuc appulsi. oportum¬
tatem temꝑis atq uentoꝵ aucuperabantur.

Expanded text:
aetatis atque perfidiae suae habens annos, sine aetatis atque perfidiae suae habens annos, sine trium commutatione verborum, spe futurae vitae alacer, decrepitus, optare se ut in fine temporum suorum per fidem Christi ad spiritualem reverteretur infantiam; nobisque putrefacta jam senio membra, ut quantocius per baptismum regeneraretur, ingessit. Fuerunt quidam Judaei, qui praetereuntes, illuc appulsi, opportunitatem temporis atque ventorum aucupabantur:
Abbreviated transcription (Latin):
tantus celestis gr̃ȩ splendor illuxit: ut usq
ad extremos terrȩ nostrȩ termminos signoꝵ
theodoꝵ ut sponsioni suȩ satisfaceret ad mo¬
nebat. Qͥ cũ iustis qͣntum ipsi uidebat᷑ alle¬
gationibꝰ cunctoꝵ uota crederet differenda:
dicens matͦnam priꝰ suã qm in minoricensi
reliqͥsset insula huc se uelle dẽducere: ne for¬
te si absq consensu suo uirũ suũ conuersum
fuisse agnouisset: sicut solet ꝑtinax ꝑfidiȩ
esse. ꝑsuasione suȩ matͥs qͤ adhuc suꝑerat
siliis dementata. & a coniugio & a religione
discederet. Cum hȩc theodorus xp̃ianis iam
acqͥescentibꝰ ꝑ orasset: iudeis qͥ conu̾si fuerais
acerrima cõmonicõe consistñtib. amputata
Mirũ dictu: inueterati illi legis doctores siue
ulla altercatione uerboꝵ. sine ullo scͥptu¬
rarum certamine cͤdidert. Tantũ ꝑcunc¬
tati an uellent xp̃i fidem susciꝑe: credere
tebantur. Centũ qͥdem & duos ut asserunt

Expanded text:
tantus coelestis gratiae splendor illuxit, ut usque tantus coelestis gratiae splendor illuxit, ut usque ad extremos terrae vestrae terminos signorum ut Theodorus sponsioni suae satisfaceret, admonebat: qui cum justis quantum videbatur allegationibus cunctorum vota crederet differenda, dicens matronam prius suam, quam in Majoricensi reliquisset insula, huc se velle deducere; ne forte, si absque consensu suo virum suum conversum fuisse agnovisset sicut solet, pertinax perfidia esset, persuasionesiliis dementata, et a conjugio viri religione discederet. Cum haec Theodorus Christianis jam acquiescentibus propalasset: Judaeis, qui conversi fuerant, acerrima commotione resistentibus, amputata Mirum dictu, inveterati illius legis doctores sine ulla altercatione verborum, sine ullo Scripturarum certamine crediderunt; tantum percunctati, an vellent fidem Christi suscipere: credere tebantur. Centum quidam et duos ut asserunt
Abbreviated transcription (Latin):
nouatum: colũnam qͦ ignis q̃ patͦs in he¬
remo precẽdebat. uͭ ꝙ̃ filiisa uera egypto at¬
q a fornace sicut scͥptum est ferrea egres¬
sis. ducatũ preberet ad uitam. ostensam fu¬
isse estimarent. Et reuera sicut lectio exo¬
di atcestat᷑: signoꝵ similitudo minime dis¬
crepabat. Nam & illud qͦd iuem fuisse
credimꝰ. semen coriandri minuti ad eqͣbat.
mellisq saporẽ ferebat: & hoc qd̃ apparu¬
it. colũne igneȩ sp̃em habuisse manifestũ
tib fratͥbus reuelatũ fuisse cognouimus:
Nam & pluuiam mellis mnulti qͥb intellec¬
tus reqͥrendi id & ꝑ gustus agnoscendi datꝰ
est. ꝓbauere: & colũna candidissimi illius
luminis. multoꝵ qͦs dignos dñs uidicauit
se ingessit aspectib Unde intelligi datur iu¬
deos ꝑ umuersũ orbem. fidei lumine iusitan¬
dos: qm̃qͥdem nobis qͥ in hac insula atq in
hoc ꝑuulo ut ita dixerim orbe consistimꝰ.

Expanded text:
novari . Columnam quoque ignis, quae patres in enovari . Columnam quoque ignis, quae patres in eremo praecedebat , ut etiam filiis a vera Aegypto atque fornace, sicut scriptum est, ferrea egressis , ducatum praeberet ad vitam, ostensam fuisse existimarunt. Et re vera, sicut lectione Exodi attestatur, similitudo signorum minime discrepat. Nam et illud quod nivem fuisse credidimus, semen coriandri minuti adaequabat, mellis saporem ferebat; et hoc quod apparuit, columnae igneae speciem habuisse manifestum tibus fratribus revelatum fuisse cognoscimus: nam et pluviam mellis multi, quibus intellectus requirendi et per gustus agnoscendi datus est, probavere: et columna candidissimi illius luminis multorum, quos dignos Dominus judicavit, se ingessit aspectibus. Unde intelligi datur, Judaeos per universum orbem fidei lumine visitandos: quoniam quidem nobis, qui in hac insula atque in hoc parvulo ut ita dixerim orbe consistimus,
Abbreviated transcription (Latin):
lieres antẽ quẽdam̃ tunc tudeeinter qͣs
matrona ieletis iltiꝰ ciniꝰ. supͣmentio ha¬
bita est. de cen aculo ꝓspiendesi  ita sibi ad¬
ipsum insum esse confirmabant qͣi supͣ
basilicam decidisset. Uerũ boo titrũ an¬
gelus an ipse sanctꝰ stepħs. qd uisu est fu¬
die. hora circit̾ qͣrta id est paulo ante ꝗͣ
hoc signũ demonstraret᷑: gnͣdo in ĩnitis¬
sima qͣm incole. insule illuꝰ gencili sermo¬
ne abgistinu m uocant. nͣ usqqͣ cop̃io¬
sa defluxit. Hec cũ odor ex ea mellis fra¬
glare cepisset : a. inultis qͦs ꝑ uiam uerbe¬
rauerat degustata. dulcior melte. cõper¬
ta est. Multi itaq sapiehtes cũ eadema
die filios israel ab egypta ꝑfidiȩ suȩ atii
a seruitute egressos uiderent. hȩc quȩ
facta sunt. signis illis qͦ in exoda. legienꝰ
comꝑabant: dũ huic popło qui dm̃ credu¬
lo corde intuens uerũ iam isrłis nomen¬
tonien meruit. mainia crederent in¬

Expanded text:
lieres autem quaedam tunc Judaeae, inter quas lieres autem quaedam tunc Judaeae, inter quas matrona Meletii illius, cujus supra mentio habita est, de coenaculo perspicientes ita sibi idipsum visum affirmabant, quasi supra basilicam decidisset. Verum hoc utrum angelus, an ipse Stephanus, quod visum est, fudiei hora circiter quarta, id est, paulo ante quam hoc signum demonstraretur, grando minutissima, quam incolae insulae illius gentili sermone albigistinum vocant, non usquequaque copiosa defluxit. Haec, cum odor ex ea mellis fragrare coepisset, a multis quos per viam verberaverat degustata, dulcior melle comperta est. Multi itaque sapientes, cum eadem die filios Israel ab Aegypto perfidiae suae atque a servitute egressos viderent, haec quae facta sunt, signis illis quae in Exodo legimus comparabant, ut huic populo, qui Deum credulo corde intuens verum etiam Israelis nomen meruit, manna crederent in
Abbreviated transcription (Latin):
sent⁊ respondente uno de monachis uiso un¬
raculi signo contͣbatus. confusũ emisit cla¬
morem: conuersisq ad se ꝓtenta manu qͥa
uerbo explicare ñ poterat. qͥd uideret osten¬
dit. Erat autẽ globꝰ quidã candidissimi lu¬
minis. proceritate sua staturam qͣsi homi¬
nis adeqns: instar uasculoꝵ quȩ uulgo
oree appellant᷑. Tantȩ uero claritatis ac ful¬
goris erat q̃d uisum fuit: ut fratͥ qͥ id pͥor
notauit sicut ipso referente cognouumꝰ sol
decidere uideret᷑. Hoc sicut istis uisum est
qͣsi trans basilicã in qͣ uniu̾sus nobiscum
popł ꝯsistebat. lento lapsu dimittebat᷑. Ue¬
rum ita ia ꝓpinquum putatiere: ut se idẽ
frat᷑ stupore ꝑcitus cursu ꝓriperet: estimans
id post basilicam decidisse. S ab alio retra¬
ctus fratre: gressũ inibuit. Ille enĩ ita qͥdã
etiam sibi uisum. tamei ꝑlongrꝰ fcusse ñ
qͣsi certꝰ s ut effimans astruebat. Mu¬

Expanded text:
set, respondente uno ex monachis, viso miset, respondente uno ex monachis, viso mirabili signo conturbatus, confusum emisit clamorem; conversusque ad se, protensa manu, quae verbo explicare non poterat, quid videret ostendit. Erat globus quidam candidissimi luminis, proceritate sui staturam quasi hominis adaequans, instar vasculorum quae vulgo orcae appellantur; tantae vero claritatis et fulgoris, ut visum fuit, quod fratri qui id prior notavit, sicut ipso referente cognovimus, sol decidere videretur. Hoc sicut istis visum est, quasi trans basilicam, in qua universus nobiscum populus consederat, lento lapsu demittebatur: verum ita propinquum putavere, ut se idem frater stupore percitus cursu praeriperet, existimans id post basilicam decidisse. Sed ab illo retractus fratre gressum inhibuit: ille enim ita quidem etiam sibi visum, tamen longius fuisse, non quasi certus, sed ut aestimans astruebat. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
currentes. cũ ineffabili exultatione suscepi¬
mus. ꝓdigia sane qͤ de celo tunc facta sunt
cũ eloqui digne ñ ualeam: silere tam̃ non au¬
deo. Hora circiter septima. missam damini¬
cam sollẽniter cepimꝰ celebrare. Nam dum
nos aduenientes ad fidem xp̃i iudeos uel
exhortam᷑ uel annotamꝰ. si qͥd̾ nomina eoꝵ¬
descripsimꝰ: populꝰ autem tanti gaudii e¬
pulis spiritualiter saginatus. carnalium
ñ meminisset escarum: pars diei inaior ef¬
fluxit. Cuor igitur in eccłia q̃ paululũ ã ci¬
uitate seqͤstri in loco sita est. & in qua sanc¬
ti martiris stephani nuꝑ conditȩ reliquiȩ
conqͥescunt. nobiscum pariter plebs un¬
uersa missam oꝑiretur: duo qͥlem moua¬
chi qͣs dñs testes miraculoꝵ suoꝵ preelegit.
in campo qͥ ante fores ȩccłiȩ protenditut
in herbis accubabant. Uir etiam honoratꝰ
nomĩe iulius. cũ alio qͦdam de ciuitate ee¬
clesiam petens. cum ꝑ ipsos preterire sepis¬

Expanded text:
currentes cum ineffabili exsultatione suscepicurrentes cum ineffabili exsultatione suscepimus. 15. Prodigia sane quae de coelo tunc facta sunt, sicut eloqui digne non valeam, silere non audeo. Hora circiter septima Missam dominicam solemniter coepimus celebrare. Nam dum nos advenientes ad Christi fidem Judaeos vel exhortamur, vel adnotamus siquidem nomina eorum scripsimus, populus autem tanti gaudii epulis saginatus carnalium non meminisset escarum, pars diei major excurrerat. Cum igitur in ecclesia, quae paululum a civitate sequestri in loco sita est, in qua sancti martyris Stephani nuper reconditae reliquiae conquiescunt, nobiscum pariter plebs universa Missam opperiebatur; duo quidem monachi, quos Dominus testes suorum miraculorum praeelegit, in campo qui ante fores ecclesiae protenditur, in herbis accubabant. Vir autem honoratus, Julius nomine, cum alio quodam de civitate ecclesiam petens, cum per ipsos praeterire coepis
Abbreviated transcription (Latin):
ragnouimꝰ u̾bis synagogã ad orsus est. Ego
inqͥt cũ sim in honore synagoge. post the¬
õdoꝵ primꝰ: non sicut uiuenis galileus. eũ¬
ctos quasi trepidus consulo contestorq
s potiꝰ adhortor atq cõmoneo. dentintiaus
ut errore praui itineris derelicto. si fieri
potest om̃is parit ad fidem eccłiasticam con¬
ñ attrahit: ego certe & florianꝰ frater me¬
us sicut recusantib nobis tautam salutẽ
uim inferre ñ possumꝰ. ita nos cũ uniu̾sa
doino nostra religionis huiꝰ quam astrue¬
re ñ ualemꝰ ludibria deserentes. xp̃ianoꝵ
numero fidei q sociabim᷑: qͥ nũqͣm utiq
innumerabilib scripturarum testimoni¬
is. ñ solum te frater theodore. qͥ peritior re¬
liqͥs uĩderis s etiam cunctos conuincerent:
nisi ueritatẽ qͤ uinci ñ potest sectarentus
ali cecilianũ sensu plebem
suam affatũ comperimꝰ: multosq iudeoꝵ e
adem die ad fidem xp̃i cum ipso pariter con¬

Expanded text:
agnovimus, verbis synagogam adorsus est: Ego, agnovimus, verbis synagogam adorsus est: Ego, inquit, cum sim in honore synagogae post Theodorum primus, non sicut juvenis Galilaeus, cunctos quasi trepidus consulo, contestorque; sed potius adhortor atque commoneo, denuntians ut errore pravi itineris derelicto, si fieri potest, omnes pariter ad fidem ecclesiasticam conn attrahit; ego certe et Florinus frater meus, sicut recusantibus vobis tantam salutem vim inferre non possumus, ita nos cum universa domo nostra religionis hujus, quam astruere non valemus, ludibria deserentes, Christianorum numero fideique sociabimur: qui nunquam utique innumerabilibus Scripturarum testimoniis, non solum te, frater Theodore, qui peritior reliquis videris, sed etiam cunctos convincerent, nisi veritatem, quae vinci non potest, sectarentur. Tali Caecilianum sensu plebem suam affatum comperimus, multosque Judaeorum eadem die ad fidem Christi cum ipso con
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccłiam iam uc̃ ꝑgam: ut necem qͤ mͥ¬
preparat᷑ effugiam Hȩc galyleꝰ cum ad tẽ¬
pus confingere se putaret. qͣsi ut causas
conuersionis suȩ reddidisse uideret᷑: de
fut᷑i scłi morte tunc nichil cogirans. ue¬
ritatem inscius loqͦbat᷑. Huic sermoni
pene preteriens uir honestꝰ. & ñ solum
inter uideos uerumetiam in riuiate
usq ad eo precipiuis ut etiã nunc defeu¬
sor ciuitatis electus sit cecilianꝰ: uera ga¬
lyleuni dixere. seq similem habereicausã
similia formidare atrestabat᷑. Quib u̾bis
tautã supra memorato iuueni adiecit
fidentiai: ut in conspectid omniũ cursu
rapidissimo qͣs. ad preripiendum fidei bra¬
utum ad galileinr̃i conuolaret auxilium:
& ab humilitate uostra. ut eiꝰ deinceps no¬
mine censeretur expeteret:
eciliauꝰ antem cũ esset iudeoꝵ pacer
hadito cum floriano fratre suo eque uide¬
oꝵ patre mat᷑iore ꝯsilio. huiꝰce modi sicut

Expanded text:
ad ecclesiam jam pergam, ut necem, quae miad ecclesiam jam pergam, ut necem, quae mihi paratur, effugiam. Haec Galilaeus, cum ad tempus fugae se pararet, quasi ut causas conversionis suae reddidisse videretur, de futuri saeculi morte tunc nihil cogitans, veritatem inscius loquebatur. Huic sermoni, pene praeteriens vir honestus, et non solum inter Judaeos, verum etiam in civitate usque adeo praecipuus, ut etiam nunc Defensor civitatis electus sit, Caecilianus, vera Galilaeum dicere, seque similem habere causam, similia formidare attestabatur: quibus verbis tantam supra memorato juveni adjecit confidentiam, ut in conspectu omnium cursrapidissimo ad percipiendum fidei bravium ad Galilaei nostri convolaret auxilium, et ab humilitate nostra, ut ejus deinde nomine censeretur, expeteret. Caecilianus autem cum esset Judaeorum pater, habito cum Florino, fratre suo, aeque Judaeorum patre seniore, consilio, hujusmodi, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ ipsis acciderat uix credentes: ad domũ
theodori iter dirigunt. Ubi cũ eos iam pe¬
ne exacto prandio ille excepisset: ilico inqͥ¬
rit causam cur a se a ciuitate abscessissent:
uniuersũq ordinem gestȩ rei magis cum
risu ꝗͣ cũ admiratione cognoscit:
ost triduũ theodorus cũ contionari ad
plebem suam. eosq ad fidem xp̃i ꝓuocare
slemo enim ferme eoꝵ erat: qͥ ñ se palam
sensisse xp̃i potentiam contestaretur. Nã
pͥmo in concilio eoꝵ adolescens qͥdam. ipsiꝰ
theodori consobrinꝰ. noĩe galyleus: ut con¬
gruis sicut iam sepe dictũ est. nõib my¬
sterium gestę rei usq ad finem deduce¬
retur : cum ingenti inuidia ꝓclamare hoc
cepit. Concestor inqͥt uos om̃s me iudeoꝵ
esse ñ posse in possessione: siqͥdem in ea xp̃i¬
anos consortes habeo: qͦꝵ odiis si in iudais¬
ino ꝑseuerare uoluero. forsitan perimendꝰ
sum. Ego igit᷑ uite meȩ ꝑ iculo consulens

Expanded text:
quod ipsis acciderat, non credentes, ad domum quod ipsis acciderat, non credentes, ad domum Theodori iter dirigunt: ubi cum eos, jam pene exacto prandio, ille excepisset, illico inquirit causam, cur a se et a civitate abscessissent; universumque ordinem gestae rei, magis cum risu, quam cum admiratione cognoscit. Post triduum Theodorus cum concionari ad plebem suam, eosque ad fidem Christi provocare Nemo enim eorum ferme erat, qui non se palam sensisse Christi potentiam contestaretur. Nam primo in concilio eorum adolescens quidam ipsius Theodori consobrinus, nomine Galilaeus, ut congruum sicut dictum est nominibus mysterium gestae rei usque ad finem deduceretur, cum ingenti invidia proclamare hoc coepit: Contestor inquit vos omnes, me Judaeorum esse non posse in possessione; siquidem in ea Christianos consortes habeo, quorum odiis, si in Judaismo perseverare voluero, forsitan perimendus sum. Ego igitur vitae meae periculo consulens,
Abbreviated transcription (Latin):
indicat odiis ciuium etiã si nolumꝰ extru¬
dendi sumꝰ: hoc gͥ consilio utriꝰq sententi¬
a confirmato: laborem destinati itineris
arripiunt. S dũ ꝑ angustissimũ grãdiunt᷑
callem: cogitationum tenebris lucem excecan¬
tib oculoꝵ. ipsum qm inscii sequebant᷑ tra¬
mitẽ ꝑdiderunt: & in locis centosis atq in¬
uiis decidentes. cũ aut scinderent᷑ ueprib
gis fedauere uulnerib. ad tantã primo qͥdẽ
anxietatem deinde etiã desꝑationem atq
formidinem uenere: ut cõpellerent᷑ fateri
se hoc iudicio dei iusto. ob incredulitatem
perpeti. Igit᷑ nom̃ xp̃i qͦd ante ultro se in¬
gens repellebant. Laceris iam cͥnib inuo¬
cantes : semitã qͣ eos contͣ uoluntatem ac ꝓ¬
positum suum ad opidũ retraxit corripu¬
erunt. S cũ ad ciuitatem inuiti ac trepi¬
di ꝑuenissent: curiosiꝰ omĩa ꝑcunctantes.
audiunt theodoꝵ etiã nunc iudeum esse:

Expanded text:
indicat, odiis civium, etiamsi nolumus, destiindicat, odiis civium, etiamsi nolumus, destinandi sumus? Hoc igitur consilio utriusque sententia confirmata, laborem destinati itineris arripiunt. Sed dum per angustissimum ingrediuntur callem, cogitationum tenebris lucem occaecantibus oculorum, ipsum quem inscii sequebantur, tramitem perdiderunt, et in locis desertis atque inviis remansere. Cum autem scinderentur sentibus gis foedavere vulneribus, ad tantam primo quidem anxietatem, deinde etiam ad desperationem atque formidinem venere, ut compellerentur fateri, se ea judicio Dei justo ob incredulitatem perpeti. Igitur nomen Christi, quod ante se ultro ingerens repellebant, laceratis jam cruribus, invocantes, semitam, quae eos contra voluntatem ac propositum suum ad oppidum retraxit, corripuerunt: sed cum ad civitatem inviti ac trepidi pervenissent, curiosius omnia percunctantes, audierunt Theodorum etiam nunc Judaeum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
patres ur̃os de terra egypti. ie si hyemis
iuclementia ñ obesset: a repto qͣlicũq naui¬
gio ad qͣslibet terras solo uelle migrare. Nec
me possessionũ amor. uec affectionũ caritas
detiuet: quoꝵ facilis mͥ iactura est. tantũ
ne deum patrũ nostroꝵ negare cõpellar. Qd̃
autem ꝯsilio inutili ad ciuitatem remeandũ
decernis: miror te prudentissimũ uirum ñ
animo preuidere qͥd de nobis futurũ cen¬
seas: si theodorus colũna synagoge nostrȩ
in qͦ omnem fiduciam nr̃am reponebamꝰ.
apostatare compulsus est. Hoc ergo est sani
us ut eamꝰ tutiꝰ ad agrum meũ: nec nos ul¬
tro xp̃ianoꝵ ocłis ingeramus. Possumꝰ au¬
tem illic interĩ delitescere. donec oportuno
tempore ad peregͥna emigremꝰ: qĩqͥdem in
hac insula ita apud cunctos odium nr̃e re¬
ligionis increuit: ut qͥ patͥam ñ reliq̃rit. fi¬
dem patrũ tenere ñ possit. Cum itaq ñ uo¬
lũtarium suscipiamꝰ exilium: ad qd̾ sicut res

Expanded text:
patres nostros de terra Aegypti, me, si hiemis violentia non obesset, abrepto quocumque navigio ad quaslibet terras solum velle migrare: nec me possessionum amor, nec affectuum charitas detineret, quorum facilis mihi jactura est; tantum ne Deum patrum meorum negare compellar. Quod autem consilio inutili ad civitatem remeandum decernis; miror te, prudentissimum virum, non animo praevidere quid de nobis futurum censeas, si Theodorus, columna synagogae nostrae, in quo omnem fiduciam reponebamus. apostatare compulsus est. Hoc ergo sanius est, ut eamus ad agrum meum, nec nos ultra Christianorum oculis ingeramus. Possumus enim illic interim delitescere, donec opportuno tempore ad peregrina emigremus. Quandoquidem in hac insula ita apud cunctos odium nostrae religionis increvit, ut qui patriam non reliquerit, fidem patrum tenere non possit. Cur itaque non voluntarium suscipiamus exsilium, ad quod, sicut res
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ  Qdd causȩ est ut fame tabescamꝰ. a¬
rescamꝰ siti. obrigescamꝰ algore: ad postre¬
mum qd iam patimur uaste huiꝰ solitu¬
dinis horribili teneam᷑ silentio: Numqͥd la¬
tronũ iuncula: nũquid barbaroꝵ gladi¬
os fugimꝰ: Nũqͥd sanguinẽ nostrũ ꝑlebs tã
misericors qͣm pro nobis flere conspeximꝰ
ꝯcupiscit: Recordem᷑ obsecro quẽ ũqͣmͣ lese¬
rit: cui nostroꝵ u̾bo saltem irrogarit in¬
iuriam: & reuertam᷑ ad in noxios qͦs in
uullo sensimꝰ inimicos: & qd̃ deo placuerit
fiat: Ad hec meletiꝰ. Ego te inqͥt nnocenti
frater. qͥ ñ solum latinis uerum etiã grecis
licteris eruditꝰ es. & legem iugiter medica¬
ris oblitũ reor: qđ ꝑ iezechielem ꝓpħam dñs
ait. Amuma quȩ peccauerit ipsa morietur.
Si enĩ legisti hoc. cur me fratris mei theodo¬
ri exp̃o attrahi posse ad fidem xp̃i estimas:
habet ille ut aminã. ita & peccatuni fuum:

Expanded text:
rimus? Quid causae est, ut fame tabescamus, arescamus siti, obrigescamus algore? ad postremum quod jam patimur nostrae hujus solitudinis horribili teneamur silentio? Numquid latronum vincula, numquid barbarorum gladios fugimus? numquid sanguinem nostrum plebs tanta misericors, quam pro nobis flere conspeximus, concupiscit? recordemur, obsecro, quem umquam laeserit vi nostrorum, vel saltem irrogaverit injuriam, revertamur ad innoxios, quos in nullo laesimus inimicos; et quod Deo placuerit, fiat. Ad haec Meletius: Ego te inquit, Innocenti frater, quem non solum Latinis, sed etiam Graecis litteris eruditum scio, et legem jugiter meditari, oblitum reor, quod per Ezechielem prophetam Dominus ait: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Si enim legisti hoc, cur me fratris mei Theodori exemplo attrahi posse ad fidem Christi existimas? Habet ille animam suam, ita et peccatum suum:
Abbreviated transcription (Latin):
spaciũ in heremo segregatꝰ a conspectu hominũ
cib herbarũ. Contigit aut̃ ut homuncio qͥdã
gen̾e therphalus. unꝰ ex illis circuitorib regi
rite illiꝰ comꝑiens: aggressus solitudinẽ. sub¬
ardore ꝑuste regionis diu multum ꝙ illum

Expanded text:
regatum a conspectu ullius cibus herbarum. Contigit ut homuncio quidam genere Teiphalus, unus ex illis circuitoribus regiretae comperiens, aggressus solitudinem ardore solis perustae regionis, diu multumque illum
Abbreviated transcription (Latin):
ne maioris monasterii eccłia cuilibet ecołie ⁊
sutanꝗͣ specialis romane ȩccłiȩ filia deo soli &
dño tantũ paps lib̃a deseruret.
onquerens interĩ clusmacꝰ qd̾ prioris illiꝰ
iopina in abb̃em conu̾sio damni sibi
Q dedecoris fomitẽ ministraret. mittit abba¬
tẽ suũ. sc̃m̃ udelicet maiolũ. qui extͣ ordina¬
rie acta corrig̾et: & obedientiã furtĩ sublatã
elusniacensiũ iuri & subiectioni restitueret.
Ueniens itaꝙ sc̃s̃ maiolus in maiori monast̾io.
a religiosis frĩb honorifics ut decebat excipit᷑:
Aei tanqͣ reu̾endo patͥ officiosissime deseruit᷑.
Conuenientes die crastina: sc̃s uu tredecĩ illos

Expanded text:
ne Maioris-Monasterij Ecclesia cuilibet Ecclesiæ,ne Maioris-Monasterij Ecclesia cuilibet Ecclesiæ,sed tanquam specialis Romanæ Ecclesiæ filia, Deo soli, & domino tantum Papæ libera deseruiret. Conquerens interim Cluniacus, quod Prioris illius inopia in Abbatem conuersio damni sibi & dedecoris fomitem ministraret, mittit Abbatē suum, sanctum videlicet MAIOLVM, qui extraordinarie acta corrigeret, & obedientiam furtim sublatam Cluniacensium iuri & subiectioni restitueret. Veniens itaque sanctus Maiolus Maiore-Monasterio a religiosis fratribus honorifice, vt decebat, excipitur, & ei tanquam reuerendo Patri officiosissime deseruitur. Conu
Abbreviated transcription (Latin):
concessit. Tunc uenabilis comes odo campa¬
a clusniaco tredecĩ bone uite & opinionis
monachos precũ obtinente suffragio dedux̃:
&̾ in iam dicto monasterio maiori sequestratiᷤᷤ
exinde clericis scłarib substituitͥ & religio¬
nẽ inibi posteritati. ꝓfuturã ꝑ eosdẽ ꝓpaga¬
uit. Uiri gͥ illi inbreui odore suȩ famȩ ꝓpłos
resꝑserunt: & conuentũ deo seruientẽ num̾o
& merito multiplicantes: stephani pape &
regis rob̾ti urgente imꝑio. unũ ex trodecim
qui suꝑ eos primatũ gereret in albatẽ sibi
elegerunt. Iste uͦ stephanꝰ p̾aꝑa. quĩ dei nutu
in has descenderat partẽs. & electũ mn ałbatẽ¬
& ̾ odonẽ comitẽ in monachũ bñdixit pͥuilegii
sui autoritate: & a clusniaco lib̃tatẽ. & uiberã
deinceps successionis iure confirmans eis ele¬
ctionẽ. Dant᷑ insuꝑ a p̃taxato pie memorie
papa stephano & a sepedicto beate recordatio.¬
nis rege robto pͥuilegia firma & inconcussa:

Expanded text:
erij. TVNC venerabilis Comes Odo Campaa Hermēgardi, a Cluniaco tredecim bonæ vitæ & opinionis Monachos precū obtinente suffragio deduxit, & in iam dicto Maiori-Monasterio, sequestratis exinde clericis secularibus, substituit, & religionem inibi posteritati profuturam per eosdem propagauit. Viri igitur illi in breui odore suæ famę populos resperserunt, & Cōuentum, Deo seruientem numero & merito multiplicantes, Stephani Papæ & Regis Roberti vigente imperio vnum ex tredecim, qui super eos Primatum gereret, in Abbatē sibi elegerunt. Iste vero Stephanus Papa, qui Dei nutu in has descēderat partes, & electum in Abbate& Odonem Comitem in Monachum benedixit, priuilegij sui auctoritate, & a Cluniaco libertatem, & liberam eis deinceps iure successionis cōfirmans electionem. Dantur insuper a prætaxato piæ memoriæ Papa Stephano, & a sæpedicto beatæ recordationis Rege Roberto priuilegia firma & inconcussa,
Abbreviated transcription (Latin):
licoti elasnia censi que uos u̾ruxtutũ deliciis
diligant̃ editoau̾at. m̃titi estio. d a nob uos
& locũ uob̃ cõmissum alienastis: Redarguta
a magistro prudens iuiroꝵ simplicitas ꝯticuit.
Tc̃ sc̃s uir ad nouũ abb̃em conu̾sus & uehem̃t̾
eũ increꝑans: ait. Quẽ cet̾is ducẽ & pre cet̾i
p̃feceram. cur tͥ cõmissos in errorẽ induxisti
& ius tͥ clusniacense ambitionis cuꝑidine
ror & iussio ad hoc nos coegit: quib obedi¬
re dignũ iudicauimꝰ. Astipulat᷑ etiã huic
eoꝵ facto loci huiꝰ autoritas: qui ut in au¬
tenticis libris reꝑitur. a beati martimi tẽ¬
fieri : discernendũ tam̃ dilecte in dño pater¬

Expanded text:
licet Cluniacensi, quæ vos in virtutum deliciis diligenter educauerat, mentiti estis, & a nobis vos, & locum vobis commissum alienastis? Redarguta a Magistro prudens virorum simplicitas conticuit. Tunc sanctus vir ad Abbatem conuersus, & vehementer eum increpapræfeceram, cur tibi commissos in errorem induxisti? & ius Cluniacense tibi ambitionis cupidine entia & iussio ad hoc nos coegit. Quibus non obedire nullatenus potuimus. Astipulatur etiam huic eorum facto loci illius auctoritas, qui, vt in authenticis libris reperimus, a beati Martini temfieri, discernenda tamen, dilecte in Domino Pater
Abbreviated transcription (Latin):
monasterii qd̃ eisdẽ in partib habet᷑ aliqͣndo
in liberatione aĩarum a demoniaca dñatiõe.
Tanta enĩ uiget in eo iuuifici sacrificii freq̃ns
immolatio: ut nulla pene dies ꝑtranseat
in qua ñ de potestate malignoꝵ demonũ tale
cõmerciũ animas eripiat. His & aliis plurib¬

Expanded text:
monasterii, quod in eisdem partibus habetur, aliquando in liberatione animarum a daemonica dominatione. Tanta enim viget in eo vivifici sacrificii frequens immolatio, ut nulla pene dies pertranseat, in qua non de potestate malignorum daemonum tale commercium animas eripiat. » Erat siqui
Abbreviated transcription (Latin):
deat : & locꝰ beato archipresuli martino sẽꝑ
dilectꝰ dignitatis antique ꝑ me culm̃ amit¬
tat. Statuo gͥ & confirmo. & sigilli mei auto¬
ritate corroboro: ut maiꝰ monasteriũ a iugo
& subiectione clusniaci liberũ & immune.
bates etiã a nob̃ lib̃tate concessa. eidẽ mona

Expanded text:
et, & locus beati Archipræsulis Martini semper dilectus, dignitatis suæ per me culmē amittat. Statuo igitur & confirmo & sigilli mei auctoritate corroboro, vt Majus-Monasterium a iugo & subiectione Cluniaci liberum & immune bates suos libertate concessa, in
Abbreviated transcription (Latin):
onis expelle. Tc̃ meletius. ita obstrepere &
confusis clamoribꝰ ꝑsonare cepit: ut eum
cũ sua mente luctari ñ solum nutibꝰ uultꝰ.
sed etiam totiꝰ corꝑis indicio innocentiꝰ cer¬
neret. Qd̃ postea qm ne parum qͥdem pro¬
ficere incellexit: adiecit etiã illud. ut u̾ba qͥ¬
dam ꝓphana ac tͦpia loqͤretur: & nc̃ narib
corrugatis aerem sorbens. in honestos strepit᷑
ꝓmeret: nc̃ fecidis risib cachinna ret᷑. Sẽd
hȩc ab aĩo eiꝰ nomen xp̃i extinguert̾ n̾eqͥuit
insana: quia iã cunctas eiꝰ medullas sanita¬
tis ignis ꝑuaserat. Qa ago inqͥtꝰ annocenti

Expanded text:
ionis expelle. Tunc Meletius ita obstrepere, et ionis expelle. Tunc Meletius ita obstrepere, et confusis clamoribus personare coepit, ut eum cum sua mente luctari, non solum nutibus vultus, sed etiam totius corporis indicio Innocentius cerneret, quod posteaquam ne parum quidem proficere intellexit, et adjecit etiam illud, ut verba quaedam profana et turpia loqueretur, et nunc naribus corrugatis, aerem sorbens inhonestos strepitus promeret, nunc foetidis risibus cachinnaretur: sed haec ab animo ejus nomen Christi exstinguere nequivit insania, quia jam cunctas ejus medullas sanitatis ignis pervaserat. Quid ergo inquit, Innocenti
Abbreviated transcription (Latin):
fuge pͥncipes legerant. Igit᷑ cum in loco eõdẽ
trep̃idi anhelantesq paululum resedissent:
duos illos. qͥ etate alacres & audaces erant ex¬
plorandi gr̃a ad opidum remittentes: soli
serelicti sunt ibi. Tunc pͥor meletius. Qiuid
est hoc inqͥt frater: q̃d uerbum ficut docet
religio nr̃a blasphemiȩ auellere a corde me¬
o neqͥo: Ex quo enĩ fratrem meũ fuisse con¬
mͥ aliud in corde suggerit᷑. nisi hoc u̾bum mͥ
usq ad hunc diem penitꝰ ignoratũ: xp̃e in
noĩe tuo: qͣntoq magis hoc ꝓpulsare ab a¬
nimo meo nitor. tanto uiolentiꝰ tenacius q
inherescit. Ad hȩc innocentiꝰ. Non inqͥt fu¬
stra hic sermo quem nec cor tuum apd̃ cunc¬
tos ꝓbatissimum antea cõgitauit. nec unqͣm
ꝓtulit os : presertĩ menti tuȩ ut asseris. tñ
uiolenter insertꝰ est. Ex deo hoc esse arbitror:
Uerñtamen elabora obsecro: & fabulis alio
declinatis interpellationem moleste cogitat¬

Expanded text:
fugae principes legerant. Igitur cum in loco eorum fugae principes legerant. Igitur cum in loco eorum trepidi anhelantesque paululum resedissent; duos illos, qui aetate alacres et audaces erant, explorandi gratia ad oppidum remittentes, soli derelicti sunt ibi. Tunc prior Meletius: Quid est, inquit, frater, quod verbum, sicut docet religio nostra, blasphemum avellere a corde meo nequeo? Ex quo enim fratrem meum conil aliud mihi in corde suggeritur, nisi hoc verbum, mihi usque ad hunc diem penitus ignoratum, CHRISTE, IN NOMINE TUO. Quanto magis pulsare hoc ab animo meo nitor, tanto violentius tenaciusque inhaerescit. Ad haec Innocentius: Non inquit frustra hic sermo, quem cor tuum ut apud cunctos probatissimum est antea nec cogitavit, nec umquam protulit, hic praesertim menti tuae ut asseris tam violenter insertus est, hoc ex Deo esse arbitror. Verumtamen elabora, obsecro, et fabulis his declinatis, interpellationem molestae cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
ine licet indigno pastore susciperent. Reuer¬
si itaq ad eccłiam ꝙ misericordi dño gratias
referentes : ilico in frontib eoꝵ signũ salutis¬
ue autẽ cum his
qui ad siluas siue antra confugerant xp̃i uir¬
tute gesta sint. quȩ lingua effabit᷑: preserti
cum unusqͥsq eoꝵ ꝓpͥam conuersionis suȩ habe¬
at hẏstoriam : Sicut itaq impossibile uobis
est omĩa dicere : sic ingratũ cuncta preteri¬
re. Quaꝓpter unum xp̃i miraculum q̃d tñ
a fidelissimis probatissimisq uiris cõperi¬
mus : precib uestris aduitus euoluam.
duo qͥdam pͥmarii uideoꝵ id est meletirs
theodori frater. & innocentius. qͥ hyspani¬
arum cladem nuꝑ effugiens cum famulis
suis ad hanc iusulam uenerat. sicut ipsi etiam¬
nc̃ cum sac᷑mentoꝵ terribili interpositione
confirmant. ad unan speluncã uel potiꝰ rupẽ
conuenerunt: associantibꝰ se duobꝰ qͥbusdã
iũdeis humili loco ortis: qui istos cõmunis

Expanded text:
me, licet indigno pastore, susciperent. Reverme, licet indigno pastore, susciperent. Reversi itaque ad ecclesiam, et toto corde Domino gratias referentes, illico in frontibus eorum signum salutisQuae autem cum his lvas sive ad antra confugerant, Christi virtute gesta sint, quae lingua effabitur? praesertim cum unusquisque eorum propriam conversionis suae habeat historiam. Sicut itaque impossibile nobis est, omnia dicere; sic ingratum, cuncta praeterire. Quapropter unum Christi miraculum, quod tum a Fidelibus probatissimisque viris comus, precibus vestris adjutus evolvam. 13. Duo quidam primarii Judaeorum, Meletius, Theodori frater, et Innocentius, qui Hispaniarum cladem nuper effugiens, cum famulis suis ad hanc insuram venerat: sicut nunc ipsi etiam cum sacramentorum terribili interpositione confirmant, ad unam speluncam, vel potius rupem convenerunt, associando se duobus quibusdam Judaeis humili loco ortis, qui istos communis
Abbreviated transcription (Latin):
amabiliter irruentes. os eiꝰ osculis & colla
mulcebant: alii eũ ulnis mollib cõplecte¬
bant᷑: alii autẽ dexteram dexterȩ adiungere
aut sermonem conserere gestiebant
errexit igit᷑ theodorus ad atruim sutim:
ꝗͣlibet officio nr̃oꝵ letus. tamen anxietate ñ
penitꝰ carens. Dam licet in domo ruben pere
ꝓmissionem suam iam ueniretur: ingressus
tam̃ nunc trepidꝰ erat: qͥa uecdũ ad ꝓpinqͣm
ꝑuenerat. qͣ eum post triduum matenno susce¬
pit simi: & ab om̃i ꝑturbatione trepidatiõis
absoluit. Nos autẽ ad eccłiam cum ymnis ex
more ꝑreximus. Benedictꝰ pater misericordia¬
rum & deus totiꝰ consolationis : qͥ dedit capiti
nr̃o aquam & oculis nostris fontem lacrua¬
rum: ut ploraremꝰ uulneratos populi nr̃i.
Peractis siqͥdem mysteriis ȩccłiam egressi:
non minimã in occursum nr̃m iudeoꝵ mul¬
titũdinem conuenisse inspeximus. Om̃s una¬
imiter dep̾cabantur: ut xp̃i caracterem a

Expanded text:
amabiliter irruentes, os ipsius et colla amabiliter irruentes, os ipsius et colla mulcebant; alii eum ulnis mollibus amplectebantur; alii autem dexteram dexterae adjungere, et sermonem conserere gestiebant. Perrexit igitur Theodorus ad atrium suum quolibet officio nostrorum laetus, tamen anxietate non penitus carens. Nam licet in domum Ruben per promissionem suam jam veniretur, ingressus tamen et tunc trepidus erat, quia nondum ad propinquam venerat, quae eum post triduum materno suscepit sinu, et ab omni perturbatione trepidationis absolvit. Nos autem ad ecclesiam cum hymnis ex more perreximus. Benedictus est pater misericordiarum, et Deus totius consolationis, qui dedit capiti nostro aquam, et oculis nostris fontem lacrymarum, ut ploraremus vulneratos populi nostri . Peractis siquidem mysteriis, ecclesia egressi, non minimam in occursum nostrum Judaeorum multitudinem convenisse inspeximus. Omnes unanimiter deprecabantur, ut Christi characterem a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpere accẽdit: & trementem blando sermo¬
ne compellans. ad fidem xp̃i cohortabat᷑ : atq
ingerens ei ꝓ suffragio metus. suȩ credulita¬
tis exemplum. domũ fidẽi suȩ ad quam ã le
onis pauore confugeret. qͦdãm patefacere ui¬
debatur. Uerũtamen ut & nos fideliter uni¬
uersa narremꝰ: & uos qͥ ñ eloquii ornatũ s
ueritatem qͣritis. libentiꝰ audiatis : ipsius
ruben uerba inserens. nichil ex simplici¬
tate dictoꝵ eiꝰ subtraham. Aiebat enĩ. Qͥd
timeas dñe theodore: Si uis certe & securus
& honoratꝰ & diues esse: in xp̃m crede sicut¬
& ego credidi. Modo tu stas: & ego cũ episco¬
pis sedeo. Si credidis : tu sedebis ⁊ ego ãn te
stabo. Hos theodorus sermones alta mente
suscipiens: ad nos ait: faciam qd̵ uultis: te
uersionis meȩ etiã ex reliqͥs possim habere
mercedem. Hȩc eiꝰ sponsio in estimabili cun¬
ctoꝵ exultatione suscepta est. Alii in eum

Expanded text:
propere accedit, et trementem blando sermopropere accedit, et trementem blando sermone compellans, ad Christi fidem cohortabatur; atque ingerens ei pro suffragio metus suae credulitatis exemplum, domus figurae, ad quam pavore leonis confugeret, quodammodo satisfacere videbatur. Verum, ut et nos fideliter universa narremus, et vos, qui non eloquii ornatum, sed veritatem quaeritis, libentius audiatis: ipsius Ruben verba inferens, nihil ex simplicitate dictorum ejus subtraham. Aiebat enim: Quid times, domine Theodore? si vis certe securus et honoratus et dives esse, in Christum crede, sicut et ego credidi. Modo tu stas, et ego cum episcopis sedeo; si tu credideris, et tu sedebis, et ego ante te stabo. Hos sermones Theodorus alta mente suscipiens, ad nos ait: Faciam quod vultis: tenversionis meae etiam ex reliquis possim habere mercedem. Haec ejus sponsio cum inexistimabili cunctorum exsultatione suscepta est: alii in eum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ opĩdi angi portꝰ discurrebant: Locumin
quo delitescerent inuenire cu pientes. Ipse
theodorus stupore ꝑculsus: diuinam senten¬
tiam in plebe sua cernebat ĩpleri. Fugit impiꝰ
nemine ꝑseqͣnte. Sed tam̃ non nemine. ꝑseqͥ¬
batur enim eos ille leo t̾ribilis qͥ de synagoge
loco sicut theodoro fuerat reuelatũ. ꝑ mona¬
chos rugitum emiserat: qͦ resistente tremefe¬
cit immicos. Stabat igit᷑ theodorus in loco ꝓrs
eodem: quo ei pridem ꝑ sõnium terror fuerat
leonis iniectus. & cũ causas tantȩ trepida¬
tionis inqͥreret: & nom̃ solũmͦ nri leonis au¬
diret: nullam illic ut uerebat᷑ feritatẽ iudeis.
tantũ psallentes monachos intuebat᷑. & ab
om̃i suoꝵ multitudine destitutꝰ atq elabi pa¬
rans : & ipse pedum uiam ꝓspiciebat. Qem
cum horribili formidine apprehensum & ñ
solum colore uultus uerũ etiam uocis offici¬
o destitutũ. ruben ille sc̾issimus aspexisset.

Expanded text:
ipsius oppidi angiportus discurrebant, locum in ipsius oppidi angiportus discurrebant, locum in quo delitescerent, invenire cupientes. Ipse Theodorus stupore perculsus, divinam sententiam in plebe sua cernebat impleri. Fugit impius, nemine persequente ; sed tamen non nemine: persequebatur enim eos ille leo terribilis, qui de synagogae loco sicut Theodoro fuerat revelatum per monachos rugitum emiserat, quo resistentes tremefecit inimicos. Stabat igitur Theodorus in loco prorsus eodem, quo ei pridem per somnium terror fuerat leonis injectus: et cum causam tantae trepidationis inquireret, et nomen solummodo nostri leonis audiret, nullam illic sicut ferebatur feritatem videns, tantum psallentes monachos intuebatur; et ab omni suorum multitudine destitutus, atque elabi parans, etiam ipse pedum viam prospiciebat: quem cum horribili formidine apprehensum, non solum colore vultus, verum etiam vocis officio destitutum Ruben ille sanctissimus aspexisset,
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Theodore: credas in xp̃m. Mira indul¬
gentissimi dñi miscd̃ia. Adhuc parua pete¬
batur: & iam maiora ꝯcesserat. Immo ñ mi¬
rum est de omĩpotente miracłm. Is & enun
u̾tutem clamoris huiꝰ in aurib iudeoꝵ cõmu¬
tauit: qͥ olim effecit ut qͣtuor leꝑsi regis syri
e qͥ samariam obsederat castris potirent᷑: &
qͥ ꝑ gedeon madianitarũ agmina cont᷑bauit.
dedit q trigentis eiꝰ uiris ingentem sine la¬
bore uictoriam: efficiens ꝑ terrorem ut mu¬
tuis hostiũ multitudo uulneribꝰ ꝓsterneret᷑.
Ita & nc̃ ista uox longe aliter a circunstantib
dit. Itaq existimantes pͥncipem ꝑfidiȩ suȩ
ad xp̃i fidem fuisse conuersum: cuncti parit̾
trepidi. ubi timor ñ erat terrebant᷑. Mulieres
eoꝵ sparsis cͥnib cͣrentes: cũ ferali ululatu
nomen theodori accusabant dicentes. O the¬
odore quid fecisti: Uiri autem alii ad deuios
saltus & fissuras montiũ confugere: alii per

Expanded text:
runt: Theodore, crede in Christum. Mira indulrunt: Theodore, crede in Christum. Mira indulgentissimi Domini misericordia, adhuc parva petebantur, et majora concesserat. Immo non mirum est de omnipotente miraculum. Ipse etenim virtutem clamoris hujus in auribus Judaeorum commutavit, qui olim effecit, ut quatuor leprosi regis Syriae , qui Samariam obsederat, castris potirentur, et qui per Gedeon Madianitarum agmina conturbavit, deditque trecentis ejus viris ingentem sine labore victoriam , efficiens per terrorem, ut mutuis hostium multitudo vulneribus prosterneretur. Ita et nunc ista vox longe aliter a circumstantibus didit. Itaque existimantes principem perfidiae suae ad Christi fidem fuisse conversum; cuncti pariter trepidi, ubi timor non erat, terrebantur: mulieres eorum, sparsis crinibus, occurrentes cum ferali ululatu nomen Theodori, repetitis vocibus, accusabant, dicentes: O Theodore, quid fecisti? Viri autem, alii ad devios saltus et fixuras montium confugere: alii per
Abbreviated transcription (Latin):
quidã uideus a dño ut primogenitꝰ omniũ
ꝯstitueret᷑ electꝰ est. Nam clamore scĩssimo
letificans corda cunctoꝵ: absolui se a iuincu¬
lis iudaice suꝑstitionis deprecabatur. Statĩ¬
q pͥmogenitꝰ iacob factus: signum salutare
suscepit. Et exinde nostris adherens lateribꝰ
ciam nobiscum increpabat. Triduum ni fal¬
lor emersum est : in qͦ & nr̃i in orationibꝰ et
iũdei in ꝑfidia perstiterunt. Post id uenit
theõdorus multitũdins ᷤᷤ suȩ agmine circũsep¬
tus: ad locum in quo soli synagogȩ parietes
qͥ post hȩc a credentibꝰ iudcis subuersi sunt.¬
suꝑesse uidebant᷑. Ad quẽ locum. etiã xp̃ianoꝵ¬
mecum pariter inultitũdo conuenit. Ibi the¬
odorus cum audacter de lege contendens.
omina quȩ obiciebantur irrideret atq per¬
uerteret : popls xp̃ianus uidens quia uer¬
bis suꝑari ñ posset humanis: auxilium de
celo implorauit. Om̃s itaq pariter concla¬
mantes: cum sũmo unite uocis fragore dixe¬

Expanded text:
quidam Judaeus a Domino, ut primogenitus omnium constitueretur, est electus: nam clamore sanctissimo laetificans corda multorum, absolvi se a vinculis Judaicae superstitionis deprecabatur: statimque primitivus Jacob factus, signum salutare suscepit; et inde nostris lateribus atque cotiem nobiscum increpat. Triduum ni fallor emensum est, ex quo nostri in oratione, et Judaei in perfidia perstitere. Post haec venit Theodorus, multitudinis suae agmine circumseptus, ad locum, in quo soli synagogae parietes qui post haec credentibus Judaeis sunt subversi superesse videbantur: ad quem locum Christianorum pariter multitudo convenit. Ibi Theodorus cum audacter de lege disserens, omnia quae objiciebantur, irrideret atque perverteret: populus Christianus videns quod verbis superari non posset humanis, auxilium de coelo imploravit. Omnes itaque pariter clamantes, cum summo unitae vocis fragore dixe
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ postea qmͣ uideis cedentib synagoga po¬
titi sumꝰ: nullꝰ ex ea qͥcqͣm ñ dico abstulit. s
nec cogitauit diriꝑe. Omĩa eiꝰ ornam̃ta. excep¬
tis tam̃ libris atq argento: cũ ipsa parit̾ ig¬
nis absũpsit. Libros enĩ sc̃os ne apũd iudeos
iniuriam paterent᷑ nos abstulimꝰ: argentũ
uero ne uel de prẽda nr̃a uel de suo dispen¬
dio quererent᷑̃. ip̃is rẽdidimꝰ. E uersa itaq
cunctis uideis stupentib synagoga. ad eccłiam
cũ ymnis ꝑreximꝰ. & autori uictoriȩ nr̃ȩ gr̃as
referentes: effusis fletib poscebamꝰ. ut uera
ꝑfid̾ie antra dñs expugnaret: & tenebrosoꝵ
pectoꝵ infidelitas coargueret᷑ a lumine. Nec¬

Expanded text:
gitur postquam Judaeis cedentibus, synagoga potiti sumus, nullus ex ea quicquam, non dico, abstulit, sed nec cogitavit diripere: omnia ejus ornamenta, exceptis libris atque argento, cum ipso pariete ignis absumpsit: libros sanctos ne apud Judaeos injuriam paterentur, sustulimus: argentum vero, ne vel de praeda nostra, vel de suo dispendio quererentur, ipsis reddidimus. Eversa itaque, cunctis Judaeis stupentibus, synagoga, ad ecclesiam cum hymnis perreximus: et auctori victoriae nostrae gratias referentes, effusis precibus poscebamus ut vera perfidiae antra Dominus expugnaret, et tenebrosorum pectorum infidelitas coargueretur a lumine.
Abbreviated transcription (Latin):
staremur. Surge gͥ &̾ uade &̃ dic illi
ut aperiat nobis ÷ & faciat locum
orationis: ut ꝑ int̾cessionem nr̃am
misereatur dñs populo suo. Et cum
ad uerba eius intremuissem: dixi.
Non negligens fui dñe mi: s p̃stolabar
terciũ aduentũ tuum. Nunc uͭ sine:
crastino die ꝑgam omnia que michi
mandasti dicturus. Et cũ indignans
aduersum me staret: uidebar michi
quasi in altero mentis excessu deue
ei omnem uisionẽ: a quo uidebar mͥ¬
audire.Si hec se habent ut dicis

Expanded text:
 dic illi, ut aperiat nobis, et faciat locum orationis, ut intercessione nostra misereatur Dominus populo suo. Et cum ad verba ejus intremuissem, dixi: Non negligens fui, domne mi, sed praestolabar tertium adventum tuum. Nunc vero sine crastina die pergam, omnia quae mihi mandasti dicturus. Et cum indignans adversum me staret, videbar mihi quasi in altero mentis excessu devenei omnem visionem. A quo videbar audire: Si haec sic se habent ut dicis
Abbreviated transcription (Latin):
& terciũ. Tandẽ obsedit eũ in quodã castro
munitissimo: cũ omni fere nobilitate hun¬
groꝵ. Obsessus aut̃ ꝑ dimidiũ annũ: ad
captiuitatis gen̾auit. Eum ãu p̃sentati fu¬
issent diocletiano: misit eos in carcem. Post
pulchritudinẽ eiꝰ ob fecẽ & laborẽ carceris
emarcuisse: miscd̾ia motꝰ est: absolutũ ꝙ:
remisit ad ꝓpria ꝓmisso ei regno suo cum̃
T̃ali etiã pacto ꝑmisit eũ regnare: ut post
mortẽ ipsius filiꝰ eiꝰ in regnũ ñ sublimaretur.
nec in consulatũ: s tantũ tribunꝰ existeret.
Quod cũ ex utraq parte fixmatũ fuisset: eum¬

Expanded text:
 tertium. Tandem obsedit eum in quodam castro munitissimo cum omni fere nobilitate Hunnorum. Obsessus autem per dimidium annum ad captivitatis genuit. Cum autem praesentati essent Diocletiano, misit eos in carcerem. Pospulchritudinem ejus ob fecem et laborem carceris emarcuisse, misericordia motus est; absolutumque remisit ad propria, permisso et regno suo in Tali etiam pacto permisit eum regnare, ut post mortem ipsius, filius ejus non sublimaretur in regno, nec in consulatu, sed tantum tribunus exsisteret. Quod cum ex utraque parte firmatum fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tores ipsos. qͥ eccłiam ꝑsecutionib gͣuissimis
diu uexau̾ant: in tantã am̃tiȩ & uanitatis
deuenire ꝑnusit mutationẽ: ut diocletianꝰ
nichomedie. maximiamꝰ mediolani uno die
depositis insignib imꝑii: post imꝑiũ priuati
uiuerent qͣsi plebei. Uerũ maximianus harid
multo post facti penitens: cũ disꝑositis infidii
genero suo constantino iã regnũ tenenti mor¬
tem moliret᷑: dep̃henso dolo illiꝰ apud massiliã
capt᷑: nec post multũ in carc̾e fractis laqueo
ceruicib strangulatꝰ. uł ut quidã asserunt
a demonio suffocatꝰ: impiã uitã digna morte
finiuit. Diocletianꝰ uͦ & ipse eadẽ ex causa eidẽ
constantino factũ se intelligens suspectũ: hau¬
sto ueneno. sui ipsiꝰ effectꝰ ẽ punitor. imꝑius:
& in uilla sua secꝰ salonas opidũ diẽ uite clau

Expanded text:
am persecutionibus gravissimis diu vexaverant, in tantam amentiae et vanitatis devenire permisit mutationem, ut Diocletianus Nicomediae, Maximianus Mediolani, uno die depositis insignibus imperii, post imperium privati viverent, quasi plebeii. Verum Maximianus haud multo post facti poenitens, cum dispositis insidiis genero suo Constantino, jam regnum tenenti, mortem moliretur, deprehenso dolo illius, apud Massiliam captus, nec post multum in carcere, fractis laqueo cervicibus, est strangulatus: vel, ut quidam asserunt, a daemonibus suffocatus impiam vitam digna morte finivit. Diocletianus vero et ipse eadem de causa, eidem Constantino factum se intelligens suspectum, hausto veneno sui ipsius effectus est punitor impius, et in villa sua secus Salonas oppidum diem vitae clau