comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no: quod est a uiro inusto. Malignum eñi
idõ dixxit quia iniustum : ne forte putes¬
aliquem iniustum bonum eẽ. Sunt enim
multi inuisti: quasi non nocent. Non sũt
seui. non sunt asꝑi᷑ non sunt ꝑsequentes.
osi: uoluptatib dediti. Quomodo nulli
nocet : qui sibi non parcit: Innocons eni
ille est qui non nocet : non aut̃ qui sibi
nocet. Tibi aut̃ quomodo potest non no¬
cere : qui sibi nocet: S respondes. In quo
michi nocet: Non enim inuasit rem me¬
am : aut appetiuit salutem meam. Luxu¬
ria sua pascitur: sius uoluptatib delectat᷑.
Si. inquinatas habet uoluptates. ipse inqui¬
natur: michi quid ꝑtinet cui molestus
non est: Nocet tibi saltem uł exemplo
qua uiuit tecum: et ad quod agit inuitat.
Nonne cum eum uides forte in illis sordib
ꝓsꝑari diceris talium delectacione facto¬
rum: Et si non consentis: saltem inuenisti
quod eapugnes. Quomodo ergo tibi non no¬
cebat: qui laboras iuncere quod fecit in cor¬

Expanded text:
no;» quod est, «a viro injusto.» Malignum enim no;» quod est, «a viro injusto.» Malignum enim ideo dixit, quia injustum: ne forte aliquem injustum bonum esse putes. Sunt enim multi injusti quasi non nocentes; non sunt saevi, non sunt asperi, non sunt persequentes osi, voluptatibus dediti. Quomodo nulli nocet qui sibi non parcit? Innocens enim ille est qui non nocet; non autem qui sibi nocet. Tibi autem quomodo potest non nocere qui sibi nocet? Sed respondes: In quo mihi nocet? Non enim invasit rem meam, aut appetivit salutem meam: luxuria sua pascitur, suis voluptatibus delectatur; sed si inquinatas habet voluptates, ipse inquinatur; mihi quid pertinet, cui molestus non est? Nocet tibi saltem vel exemplo, quia vivit tecum, et ad quod agit invitat. Nonne cum eum vides forte in illis sordibus prosperari, duceris talium delectatione factorum? Etsi non consentis, saltem invenisti quod expugnes. Quomodo ergo tibi non nocebat, qui laboras vincere quod fecit in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine malo. Hon
uno: s ab ipso genere.
Hec a uasis tantum: s
ab ipso principe. id est
ab ipso diabolo. Quare
enim ab homine: si a diabolo: Quia ipse
homo in figura dictus est. Uenit inimicus
homo: et suꝑ seminauit eitania. Et cum
dixissent serui ad patremfamilias. nonne
bonum semen seminasti in agro tuo. unde
apparuerunt zizania: responsum est. Ini¬
micus homo hoc fecit. Ab isto ergo homi¬
ne maligno ora quantum potes ut libe¬
reris: quia non est tibi colluctatio aduer¬
sus carnem et sanguinem. s aduersus prĩ¬
cipes et potestates. et rectores mundi te¬
nebrarum harum: id est rectores peccatoꝵ
Q uod quidem et nos fuimus. Nam audiui¬
mus modo uocem apłi: fuistis aliquando
tenebre: nunc aut̃ lux in dño. lam ergo
lux facti non in nobis s in dño: oremus
non tantum contra tenebras. id est contra pec
am contra ipsum principem eorum diabo¬
lum qui oꝑatur in fili is diffidentiae. Auiro
ini quo erue me. Hoc est ab homine malig¬

Expanded text:
ab homine maligno:» non ab uno, sed ab ipso genere; nec a vasis tantum, sed ab ipso principe, id est, ab ipso diabolo. Quare enim «ab homine,» si a diabolo? Quia et ipse in figura homo dictus est: «Venit inimicus homo, et superseminavit zizania;» et cum dixissent servi ad patremfamilias, «Nonne bonum semen seminasti? Unde apparuerunt zizania?» Responsum est: «Inimicus homo hoc fecit» . Ab isto ergo homine maligno ora, quantum potes, ut libereris: «Quia non est» tibi «colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum» , id est rectores peccatorum. Quod quidem et nos fuimus; nam audivimus modo vocem Apostoli: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Jam ergo lux facti, non in nobis, sed in Domino, oremus non tantum contra tenebras, id est contra peccam contra ipsum principem eorum diabolum, qui operatur in filiis diffidentiae . «A viro injusto erue me.» Hoc est, «ab homine malig
Abbreviated transcription (Latin):
erat aut̃ ds̃ in illa carne occultus: hominẽ
aut̃ possent uidere homines. dm̃ aut̃ noNi
possent quamuis in homine: quia beati mũ¬
dicordes qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: dedit formã
hominis. et piis et impiis: seruauit formam
dĩ mundatis et pris: ut iocundemur in illo.
et bene nobis sit in ęternum cum uultu ipsi¬

Expanded text:
erat autem Deus in carne illa occultus; hominem erat autem Deus in carne illa occultus; hominem autem possent videre homines, Deum vero non possent, quamvis in homine; quia «Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt» ; dedit formam hominis, et piis et impiis; servavit formam Dei mundatis et piis, ut jucundemur in illo, et bene nobis in aeternum sit cum vultu ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
apparuerit similes ei erimus: qm̃ uidebimus
eum sicuti est. Qiia uihabitabunt recti cum
uultu tuo. Putamus ne cum uultu patris:
et non cum uultu fili i: An non eum uultu
filii ⁊ et non cum uultu patris: An unus
quodammodo uultus: patris et filis et sp̃s seĩs
Uideamus si non nobis ipse filius ꝓmittit uultũ
suum: unde nos letos faciat. Modo hoc capi¬
tulum in euangłium quod hiuic psalmo at¬
testaretur: dñs ds inspirauit ut legeretur: Ait
onim ipse dñs. Qui audit precepta mea et
custodit ea: ipse est qui diligit me. Et qui
diligit me. diligitur a patre meo: ẽgo diligã
eum. et ostendam me ipsum illi. Quale pre¬
mum ꝓmisit dilectissimi: Nunquid eum
non uidebant: quib se ostendere ꝓmittebat :
Nonie ante illos erat: Nonne facies carnis illiꝰ
adiacebat oculis eorum: Quid est quod uole¬
bat ostendere uidentib se:: S quia talem ui¬
debant discipuli qualem crucifixerant uidei :

Expanded text:
apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est» ; quia «inhabitabunt recti cum vultu tuo.» Putamusne cum vultu Patris, et non cum vultu Filii? an cum vultu Filii, et non cum vultu Patris? an unus quodammodo vultus Patris et Filii et Spiritus sancti? Videamus si non nobis ipse Filius promittit vultum suum, unde nos laetos faciet. Modo hoc capitulum in Evangelio, quod huic psalmo attestaretur, Dominus Deus inspiravit ut legeretur. Ait enim ipse Dominus, «Qui audit praecepta mea, et custodit ea, ipse est qui diligit me: et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam illi meipsum» . Quale promisit praemium, dilectissimi? Numquid eum non videbant, quibus se ostendere promittebat? nonne ante illos erat? nonne facies carnis illius adjacebat oculis eorum? Quid est quod volebat ostendere videntibus se? Sed quia talem videbant discipuli, qualem crucifixerunt Judaei;
Abbreviated transcription (Latin):
torquent cor. Quando aut̃ in dm̃ĩtendunt:
dirigunt cor. Et ubi erit uoluptas. ubi re¬
quies. ubi gaudium: ubi beatitudo: Nunqͥd
in se: Non. S in quo sunt lua: Nunc aut̃
lux in dño dix aplsideo uide quid sequit᷑
uide quo concludit. In habitabunt recti
cum uultu tuo. Male enim illis fuit in uul¬
tu suo: bene illis erit cum uultu tuo. Quan¬
do uultum suum amauerunt: in sudore
uultus sui panem manducauerunt. Rede¬
ant. et deterso sudore. finitis laborib pere¬
unte gemitu. ueniet illis facies tua: habun¬
dans sufficientia. Nichil querant amplius.
quia melius non habent. Amplius non te
deserent: nec deserentur a te. Et enim post
resurrectionem de dño quid dictum est:
Adimplebis lecicia oum uultu tuo. Sine iul¬
tu suo: non nobis daret leticiam. Adhoc pur¬
gamus uultum nr̃m: ut gaudeamus ad uul¬
tum ipsius. Filii enim dĩ sumis: s nondum
apparuit quid erimus. Seunus quia cum

Expanded text:
torquent cor; quando autem in Dominum intendunt, torquent cor; quando autem in Dominum intendunt, dirigunt cor. Et ubi erit voluptas, ubi requies, ubi gaudium, ubi beatitudo? Numquid in se? Non; sed in quo sunt lux. «Nunc autem lux in Domino» , dixit. Ideo vide quid sequitur, vide quo concludit: «Inhabitabunt recti cum vultu tuo.» Male enim illis fuit in vultu suo; bene illis erit cum vultu tuo. Quando vultum suum amaverunt, in sudore vultus sui panem manducaverunt . Redeant, et deterso sudore, finitis laboribus, pereunte gemitu, veniet illis facies tua abundans sufficientia. Nihil quaerent amplius, quia melius non habent; amplius non te deserent, nec deserentur a te. Etenim post resurrectionem de Domino quid dictum est? «Adimplebis me laetitia cum vultu tuo» . Sine vultu suo non nobis daret laetitiam. Ad hoc purgamus vultum nostrum, ut gaudeamus ad vultum ipsius. «Filii» enim «Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
in deo. Ergo pauꝑes sumus : abscondita ẽ.
uita nr̃a. Clamemus ad panem: est eni
panis uiuus. qui de cęlo descendit. Et qͥ
in ia reficit nos: in patria saturabit nos
Modo enim ut duremus: reficimur. Mamo
necesse est esuriamus: quoadusq saciemur.
Cognoui qm̃ faciet dñs iudicium egentis.
Certus erat iste qm̃ faciet dñs uidicium egẽ¬
tis: et causam pauꝑum. Ostendit inquiꝰ:
quomodo diligit iustos suos. Ostendit diui¬
tib quomodo diligat pauꝑes suos. Diuites
dixi suꝑbos: pauꝑes dixi humiles. diuuites
dixi ꝑ habundantiam non querentes: pau¬
ꝑes dixi ꝑ desiderium suspirantes. Faciet
ipsorum. et quando facis uidicium ipsorum.
tuo nomim confitebuntur. Meritis sius nicħ
tribuunt. Non tribuent totum nisi miscdiȩtue
E t quia confitebuntur nomini tuo: ut quantũ¬
cumq iusti fuerint nichil sibi assumant de
suo. nichil sibi tribuant de suo: quid fiet
ut dirigant cor: Quia quando ad se flectut:

Expanded text:
in Deo» . Ergo pauperes sumus, abscondita est in Deo» . Ergo pauperes sumus, abscondita est vita nostra; clamemus ad panem: est enim panis vivus qui de coelo descendit ; et qui in via reficit nos, in patria saturabit nos. Modo enim, ut duremus, reficimur: nam necesse est esuriamus, quoadusque satiemur. «Cognovi quia faciet Dominus judicium egentis.» Certus erat iste «quoniam faciet Dominus judicium egentis, et causam pauperum.» Ostendet iniquis quomodo diligit justos suos; ostendet divitibus quomodo diligat pauperes suos. Divites dixit, superbos; pauperes dixit, humiles: divites dixit, per abundantiam non quaerentes; pauperes dixit, per desiderium suspirantes. Faciet ipsorum, et quando facies judicium ipsorum, tuo nomini confitebuntur: meritis suis nihil tribuent, non tribuent totum nisi misericordiaEt quia confitebuntur nomini tuo, ut quantumcumque justi fuerint, nihil sibi assumant de suo, nihil sibi tribuant de suo; quid fiet, ut dirigant cor? Quia quando ad se flectunt,
Abbreviated transcription (Latin):
exr eo quod non erat: non reparabit me¬
lius quam erat: Ergo quando cumq capti
sunt iusti. uenati sunt quidem eos mali:
s non ad interitum. At uero illi qui non
dirigentur et lingosi sunt: mala eos uena¬
buntur ad interitum. Quare: Quia in
non est lingosus. Qui eium lingosus est:
habundare uult. esurire nescit. Iui aut̃
egentes sunt quib dicitur. pulsate et aꝑi¬
etur uobis: querite et inueniotis: petite̾.
et dabitur uobis. Ille egens est: de quo dr̃.
Beati qui esuriunt et situnt iusticiam
qm̃ ipsi saturabuntur. Gemunt inteꝵ
scandala maloꝵ ⁊ ipsi precantur ad caput
suum ut eruantur ab homine malo. et
ab homine maligno liberentur: et de ma¬
nib iniustoꝵ eruantur. Ipsi ergo sunt
quorum causam ds̃ nõ negligit: et si mo¬
do pressuras sustinent: apparebit gła ip¬
sorum. cum apparuerit caput ipsorum.
Talib eñi hic constitutis: dr̃. Mortui onim¬
estis: et uita uĩa abscondita est cum ap̃o

Expanded text:
ex eo quod non erat, non reparabit meex eo quod non erat, non reparabit melius quam erat? Ergo quandocumque capti sunt justi, venati sunt illos quidem mali, sed non ad interitum. At vero illi qui non dirigentur et linguosi sunt, mala eos venabuntur ad interitum. Quare? Quia «innon est linguosus: qui enim linguosus est, abundare vult, esurire nescit. Illi autem egentes sunt, quibus dicitur, «Pulsate, et aperietur vobis; quaerite, et invenietis; petite, et dabitur vobis» : ille egens est, de quo dicitur, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Gemunt inter scandala malorum, ipsi precantur ad caput suum, ut eruantur ab homine malo, et ab homine maligno liberentur, et de manibus injustorum eruantur. Ipsi ergo sunt quorum causam Dominus non negliget: et si modo pressuras patiuntur, apparebit gloria ipsorum, cum apparuerit caput ipsorum. Talibus enim hic constitutis dicitur, «Mortui estis, et vita vestra abscondita est cum Christo
Abbreviated transcription (Latin):
lingosus non dirigetur suꝑ terram: uirũ¬
iustum mala uenabuntur mn. interitum.
Uenuint mala et non subsistit: ideo dixcit
uenabuntur in interitum. Multis enim
bonis. multis enim iustis euenerunt mala:
et tanquam inuenerunt eos mala. Nam
ideo didoit uenabuntur: quia unusquisq
abscondere se uult a malo. S cum inuenit᷑
a malo: quasi factus est in uenationem¬
Hunquid aut̃ soli mali fugiunt a malis: quã¬
do queruntur a malis: Nonne et bonis
dictum est. si uos ꝑsecuti fueruit in hac
ciuitate: fugite in aliam: Ergo quando
mali ꝑsequebantur bonos. id est mr̃s nr̃os:
cum eos comprehenderunt uenati sunt
illos. s non ad interitum. Pressa est enun
caro: coronata est anuna. Et eiecta est
anima de carne: nec carni aliquid factũ
est quod obeẽt in posterum. lucensa sit
caro. ꝑcussa sit caro. laniata sit caro: nun¬
quid ideo subtracta est creatori. quia data
est in manus peccatoris: Ille qui creauit

Expanded text:
linguosus non dirigetur sulinguosus non dirigetur suustum mala venabuntur in interitum.» Veniunt mala, et non subsistit; ideo dixit, «Venabuntur in interitum.» Multis enim bonis, multis justis evenerunt mala; et tanquam invenerunt eos mala. Nam ideo dixit, «Venabuntur,» quia unusquisque abscondere se vult a malo: sed cum invenitur a malo, quasi factus est in venationemNumquid autem soli mali fugiunt a malis, quando quaeruntur a malis? Nonne et bonis dictum est: «Si vos persecuti fuerint in hac civitate, fugite in aliam» ? Ergo quando mali persequebantur bonos, id est martyres nostros, cum eos comprehenderunt, venati sunt eos; sed non ad interitum. Pressa est enim caro, coronata est anima; et ejecta est anima de carne, nec carni aliquid factum est quod obesset in posterum. Incensa sit caro, percussa sit caro, laniata sit caro; numquid ideo subtracta est Creatori, quia data est in manus persecutoris? Ille qui creavit
Abbreviated transcription (Latin):
et ad eos qui foris a nr̃o corde sunt loqui¬
mur. Quod enim dicimur eos in corde ha¬
bere de quib cogitamus: scđm quandam
imaginem dicimus quam de illis habemus
impressam. Nam si om̃imo intus ipsi eẽnt.
scirent utiq quid in corde nr̃o eẽt: atq
ita ut eis loqueremur non opus ẽẽt. Si aut̃
hoc te delectat quod foris agis: uide ne tu¬
mescas foris. et non possis redire ꝑ angustũ:
et non possit tibi dicere ds̃ tuus intra in
gaudium dm̃ tui: s dicat tibi quia foruise¬
cus erat quod amasti: ligate illi manus et pe¬
des. et mittite eum in tenebras exteriores.
Ubi enim ostendit malum esse mitti eateriꝰ :
ibi ostendit ẽẽ bonum intrare interius.
Nam bono seruo quid dixit: Intra in gau¬
dium dñi tui. Malo aut̃ seruo: ꝓhicite illũ
in tenebras excteriores. Non erim amemus
magis ex teriora: s interiora. De interiori.¬
bus gaudeamus: in eateriorib aut̃ necessi¬
tatem habeamus non uoluntatem. Ui

Expanded text:
et ad eos qui foris a nostro corde sunt, loquiet ad eos qui foris a nostro corde sunt, loquimur. Quod enim dicimur eos in corde habere de quibus cogitamus, secundum quamdam imaginem dicimur, quam de illis habemus impressam. Nam si omnino intus ipsi essent, scirent utique quid in corde nostro esset; atque ita ut eis loqueremur, opus non esset. Si autem hoc te delectat quod foris agis; vide ne tumescas foris, et non possis redire per angustam, et non possit tibi dicere Deus tuus, «Intra in gaudium Domini tui:» sed dicat tibi, quia forinsecus erat quod amasti, «Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores» . Ubi enim ostendit malum esse mitti exterius, ibi ostendit bonum esse intrare interius. Nam servo bono quid dixit? «Intra in gaudium Domini tui.» Malo autem servo, «Projicite illum in tenebras exteriores» . Non ergo amemus magis exteriora, sed interiora: de interioribus gaudeamus; in exterioribus autem necessitatem habeamus, non voluntatem. «Vir
Abbreviated transcription (Latin):
debat quia predicabat et quia loquebatur:
s gaudebat quia audiebat. Ait enim. Amicus
aut̃ sponsi stat. et audit eum: et gaudio gau¬
det ꝓpter uocem sponsi. Itaq fr̃s cito dixe¬
rim karitati ur̃ȩ. ibi unusquisq probet se
non ut non loquatur: s ut de illo locuti¬
onis officium exigat. Gaudium aut̃ tacitur¬
nitatis in uoluntatem habeat: uocem doctri¬
ne in necessitate. Quando enim opus est
uoce doctrines: Quando pateris imꝑitum:
quando pateris indoctum. Si semꝑ te delec¬
tet docere: semꝑ uis habere imꝑitum quẽ
erit in uoluntate ex ercitatio uł ꝓbatio
doctrinȩ tuȩ. s in necessitate. Gaudium tͥ
sit in auditione dĩ: necessitas tibi sit in lo¬
cutione tua: et non eris iur lingosus. ne nõ
dirigaris. Quare loqui uis. audire nõ uis:
Semꝑ foras excis: intro redire decrectas. Quod
onim te docet: intus est. Quando doces:
tanquam foris eoxis ad eos qui foris sunt.
Ab interiore enim audiimus ueritatem:

Expanded text:
debat quia praedicabat, et quia loquebatur; debat quia praedicabat, et quia loquebatur; sed gaudebat quia audiebat: ait enim, «Amicus» «autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Itaque, fratres, cito dixerim Charitati vestrae, ubi unusquisque probet se: non ut non loquatur, sed ut de illo locutionis officium exigat; gaudium autem taciturnitatis habeat in voluntate, vocem doctrinae in necessitate. Quando enim opus est voce doctrinae? Quando pateris imperitum, quando pateris indoctum. Si semper te delectat docere, semper vis habere imperitum quem erit in voluntate exercitatio vel probatio doctrinae tuae, sed in necessitate. Gaudium tibi sit in auditione Dei, necessitas tibi sit in locutione tua; et non eris vir linguosus, ne non dirigaris. Quare vis loqui, audire non vis? Semper foras exis, intro redire detrectas. Qui enim te docet, intus est: quando tu doces, tanquam foras exis ad eos qui foris sunt. Ab interiore enim audimus veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus est nobis. At uero suꝑ illos cum cecide¬
nt aliqua pressura. aliqua miseria: non subsistũt.
cadunt. Quando enim tales patiuntur huuis-¬
nodi pressuras: non ualent tolerare. Decidunt
in iiquitates malas: quia traduntur a deside¬
oium illi est uoluptas: insi loqui: Hon enim
attendit quid loquatur: dum loquatur. Nõ
potest fieri: ut iste dirigatur. Qualis ergo
debet esse seruus dĩ: Accensus illis carbonib:
et ipse carbo salutaris effectus. Qualis ẽẽ de¬
bet: Ut optet magis audire quam dicere:
sicut scriptum est. Sit aut̃ om̃is homo ue¬
lox ad audiendum: tardus aut̃ ad loquendũ.
Et si fieri potest hoo cupiat: non habere ne¬
cessitatem loquendi. et dicendi. et docendi
mur nos modo ad uos: ut aliquid doceamus
uos. Quanto melius om̃s sciremus. et nemo
doceret alterum: ut non eẽt alius loquons.
alius audiens: s om̃s audientes unum illum
cui dicitur. auditui meo dabis exultationẽ
et leticiam. Unde et ille iohs non tam gau¬

Expanded text:
qui datus est nobis» . At vero super illos cum ceciderit aliqua pressura, aliqua miseria, non subsistunt; cadunt. Quando enim tales patiuntur hujusmodi pressuras, non valent tolerare, decidunt in iniquitates malas; quia traduntur a desideenim illi est voluptas, nisi loqui? Non enim attendit quid loquatur, dum loquatur. Non potest fieri ut iste dirigatur. Qualis ergo esse debet servus Dei, accensus illis carbonibus, et ipse carbo salutaris effectus? qualis esse debet? Ut magis optet audire quam dicere, sicut scriptum est, «Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum» : et, si fieri potest, hoc cupiat, non habere necessitatem loquendi, et dicendi, et docendi.mur nos modo ad vos, ut aliquid doceamus vos: quanto melius; omnes sciremus, et nemo doceret alterum; ut non esset alius loquens, alius audiens, sed omnes audientes unum illum cui dicitur, «Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam» ? Unde et ille Joannes, non tam gau
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ illȩ seruus quamus talentum habuerit:
tamen quia errogare noluit. audit a dño. iudice.
serue nequam & piger. Et alio ȩuangłii loco dic¬
tum est quod multi ex principib iudȩorum
credidissent in eum: s non eum conficebantur
ne expellerentur de synagogis. S ȩtiam ipsi re¬
prehensi atq imꝓbati sunt. Sequitur enim ȩ¬
uangłista dicens. Amauerunt enim głam homi¬
num : magis quam dei. Si ergo & illi qui uerũ
quos locuntur non credunt. ⁊ illi qui uerum
quod credunt non locuntur merito repbantir:
quis erit seruus uere dicendus fidelis. nisi illȩ cin
mini tui : Talis itaq seruus nec antequani eredat
loquitur. nec cum credidit tacet: uel fic erogat ut
ipse non habeat. uł qd̾ ht̃ nõ erogando nõ habeat.
uus cantans alleluia. id est sacrificans dño
sacrificium laudis:a quo auditurus est in¬
tra ingaudium dñi tui: exultet et dicat.¬

Expanded text:
Nam et ille servus quamvis talentum habuerit, Nam et ille servus quamvis talentum habuerit, tamen quia erogare noluit, audit a Domino judice: «Serve nequam et piger.» Et alio Evangelii loco dictum est quod multi ex principibus Judaeorum credidissent in eum, sed non eum confitebantur, ne expellerentur de synagogis; sed etiam ipsi reprehensi atque improbati sunt: sequitur enim Evangelista dicens, «Amaverunt enim gloriam hominum magis quam Dei» . Si ergo et illi qui verum quod loquuntur non credunt, et illi qui verum quod credunt non loquuntur, merito reprobantur; quis erit servus vere dicendus fidelis, nisi ille cui dmini tui?» Talis itaque servus nec antequam credat loquitur, nec cum crediderit tacet; ne vel sic eroget ut ipse non habeat, vel quod habet non erogando non habeat. vus cantans «Alleluia,» id est, sacrificans Domino sacrificium laudis, a quo auditurus est, «Intra in gaudium Domini tui;» exsultet, et dicat
Abbreviated transcription (Latin):
anunciant qui annunciant falsitaten: quia
ip̾e ueritas est. De istis aut̃ dicit quod xp̃m an¬
nuncient s non caste: id est non animo simpli¬
ei  puro. &e fide sincera quȩ ꝑ dilectionem oꝑat᷑:
Terrenis quippe cupiditatib consulentes. regnum
çȩlorum annunciabant: habentes in pectorȩ fal¬
sitatem. in lingua ueritatem. Sciens itaq apłs
etiam ꝑ iudam euangelitantem credentes &ẽ. libe¬
ratos: istos quoq ita ꝑmitat. Siue inquid occasio¬
ne. siue ueritate : xp̃c anuincietur. Ueritatẽ quip¬
pe annunciabant: etiam si non ueritatem. idest
non uero animo isti locuntur quod non credunt.
Et ideo repbat sunt: quamuis sint utiles eis quos
instruit dñs dicens. quȩ dicunt facite: quȩ aut̃
faciunt facere nolite. dicunt enim: ⁊ non faci¬
unt. Unde. nisi quia utilia ñ credunt ee̾. quę
dicunt: Sunt aut̃ alii qui credunt. ⁊ non lo¬
cuntur quod credunt: uel pigricia. uel timore.

Expanded text:
annuntiant qui annuntiant falsitatem; quia annuntiant qui annuntiant falsitatem; quia Christus veritas est . De istis autem dicit quod Christum annuntient; sed non caste, id est, non animo simplici et puro, et fide sincera quae per dilectionem operatur : terrenis quippe cupiditatibus consulentes, regnum coelorum annuntiabant, habentes in pectore falsitatem, in lingua veritatem. Sciens itaque Apostolus etiam per Judam evangelizantem credentes esse liberatos, istos quoque ita permittit: «Sive,» inquit, «occasione, sive veritate Christus annuntietur» . Veritatem quippe annuntiabant, etiamsi non veritate, id est non vero animo. Isti loquuntur quod non credunt, et ideo reprobati sunt; quamvis sint utiles eis quos instruit Dominus, dicens: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» . Unde, nisi quia utilia non credunt esse quae dicunt? Sunt autem alii qui credunt, et non loquuntur quod credunt, vel pigritia, vel timore.
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs: non enim omniũ
est fides. Et quod maior ẽẽ.
soleat in fidelium multrai¬
do: non ignoratis. Propter quos dicitur. Dñe
quis credidit anditu nr̃o: Inter quos ętiami
illi numerantur. de quib dicit idem apłs:
om̃s sua querunt. non quȩ iħu xp̃i: quos
alio loco dicit non er ueritatȩ s ex occasione
predicare uerbum dei non caste: id est non
eranimo pure ac sincerę karitatis. Aliud
enim sentiebant quod in corum morib appa¬
rebat: ⁊ aliuo predicabant. ut scõ nominȩ
placerent hominib. Ham de his terum diẽ¬
N eq enim isti deo seruiunt. s suo uentri. &uos
tamen xp̃m annunciare ꝑmitit. Quamuis enĩ
& pocius crederent quȩ ipsi faciebant ut more¬
seudir: ca tamen predicabant. quȩ si alii ereden¬
des facerent saluarentur. Hon enim̃ aliud annun¬
ciabant: preter regulam fidei. Eos quippe erelu¬
at apłs dicenis. Siquis uob̾ anminciauerit precer
is qͥuod accepistis: a nathema sit. Illi non xp̃m

Expanded text:
ait Apostolus, «Non enim omnium est fides» ; et quod major esse soleat infidelium multitudo, non ignoratis: propter quod dicitur, «Domine, quis» «credidit auditui nostro» ? Inter quos etiam illi numerantur, de quibus dicit idem apostolus, «Omnes sua quaerunt, non quae Jesu Christi» : quos alio loco dicit non ex veritate, sed ex occasione praedicare verbum Dei, non caste , id est, non ex animo purae et sincerae charitatis. Aliud enim sentiebant, quod in eorum moribus apparebat; et aliud praedicabant, ut sancto nomine placerent hominibus: nam de his i Deo serviunt, sed suo ventri» . Quos tamen Christum annuntiare permittit. Quamvis enim ea potius crederent quae ipsi faciebant, ut morerentur: ea tamen praedicabant, quae si alii credentes facerent, salvarentur; non enim aliud annuntiabant praeter regulam fidei. Eos quippe excludit Apostolus, dicens: «Si quis vobis annuntiaverit praeter id quod accepistis, anathema sit» . Illi non Christum
Abbreviated transcription (Latin):
tib ꝓpter ipsa martiria ꝑsecutiones patie¬
batur. non enim ꝑse sicut iam commen¬
dauimus. s pro ipsis potius orabat dicens.
aufer a me opprobrium et contemptum.
Sederunt ergo principes et aduersum me
loquebantur : seruus aut̃ tuus exercebat᷑
in iustificationib tuis. Quemadmodum:

Expanded text:
tibus propter ipsa martyria persecutiones patietibus propter ipsa martyria persecutiones patiebatur. Non enim pro se, sicut jam commendavimus, sed pro ipsis potius orabat dicens, «Aufer a me opprobrium et contemptum. Sederunt» ergo «principes, et adversum me loquebantur: servus autem tuus exercebatur in justificationibus tuis.» Quonam mod
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Hoc est uidicariis sedentib eminentes
principes decernebãt. Refer hoc ad ipsum
caput: inuenies sedisse principes uideorum
consilium querentes quoniodo xp̃m ꝑderẽt.
Refer hoc ad corpus eius id est ȩccłiam: inue¬
mes reges terrȩ eoccogitasse atq nisfisse quo¬
modo xp̃iani nusquam ẽẽnt. Et enim se¬
derunt principes et aduersum me loqueba¬
tur: seruus aut̃ tuus exercebatur in tuisuis¬
tificationib. Qualis exercitatio hec fuerit.
qui nosse desideras: quod adiunxit intellige.
Nam et testimonia tua meditacio mea est.
et consilium meum iustificationes tuȩ. Re¬
cole quod suꝑius commendaui. testimonia¬
tua esse martiria: recole in iustificationi¬
b dñi nullam eẽ difficiliorem et mirabili¬
orem. quam ut suos quisq diligat inimi¬
cos. Sic ergo exercitabatur corpus xp̃i ut
et martiria eius meditaretur: et diligeret
eos a quib opprobrantib et contempnen¬

Expanded text:
tes, hoc est judiciariis sedibus eminentes, tes, hoc est judiciariis sedibus eminentes, principes decernebant. Refer hoc ad ipsum caput; invenies sedisse principes Judaeorum, consilium quaerentes quomodo Christum perderent . Refer hoc ad corpus ejus, id est Ecclesiam; invenies reges terrae excogitasse atque jussisse quomodo Christiani nusquam essent. «Etenim sederunt principes, et adversum me loquebantur: servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus.» Qualis exercitatio haec fuerit, qui nosse desideras, quod adjunxit intellige: «Nam et testimonia tua meditatio mea est, et consilium meum justificationes tuae.» Recole quod superius commendavi testimonia esse martyria. Recole in justificationibus Domini nullam esse difficiliorem et mirabiliorem, quam ut suos quisque diligat inimicos. Sic ergo exercebatur corpus Christi, ut et martyria ejus meditaretur, et diligeret eos a quibus opprobrantibus et contemnen
Abbreviated transcription (Latin):
etiam magius honorib preferunt mr̃s euis.
Ecce filius ille unior qui ꝓ porcis quos pasce¬
bat. id ẽ ꝓ mimundis spiritib quos colebat.
particulam suam in xp̃iauis paucissimis pre¬
cedentem ꝑsequebatur: iamnune in tam
multis et magnis popłis gentiunt marty¬
res quib ingerebat opprobrium religiosis¬
sime predicans. et maximis laudib quos
contempnebat exaltans: mortuus erat ce
resurrexit. perierat et inuentus est. Hoc
tam magno lucro correctionis. conuersa¬
tionis et redemptionis inimicoꝵ suoꝵ cor¬
pus xp̃i dõ dixit: aufer a me opprobrium
et contemptum. Et quasi queretur de
qua re opprobrnum. de qua re contempti
contemptus: Abierunt atq transierunt.
Et quia inuenti sunt qui ꝑierant: illa peri¬
erunt. S quando eccłia talia precabatur:
illa patiebatur. Et enim sederunt princi¬
pes inquit: et aduersum me loquebant᷑.
Inde ꝑsecutio grauis erat: quia consedẽ¬

Expanded text:
etiam magnis honoribus praeferuntur martyres ejus. etiam magnis honoribus praeferuntur martyres ejus. Ecce filius ille junior qui pro porcis quos pascebat, id est, pro immundis daemonibus quos colebat, particulam suam in paucissimis Christianis praecedentem persequebatur; jam nunc in tam multis et magnis populis gentium martyres, quibus ingerebat opprobrium, religiosissime praedicans, et maximis laudibus quos contemnebat exaltans, mortuus erat et revixit, perierat et inventus est . Hoc tam magno lucro correctionis, conversionis et redemptionis inimicorum suorum corpus Christi Deo dixit, «Aufer a me opprobrium et contemptum:» et quasi quaereretur de qua re opprobrium, de qua re contemptumcontemptus? Abierunt atque transierunt; et quia inventi sunt qui perierant, illa perierunt. Sed quando Ecclesia talia precabatur, illa patiebatur. «Etenim sederunt principes,» inquit, «et adversum me loquebantur.» Inde persecutio gravis erat, quia eam seden
Abbreviated transcription (Latin):
tis xp̃iane medicinam. qua sola tumor ille
sanatur quo inflati cecidimus. et iacentes
amplius intumuninus: eadem suꝑbia ꝑ¬
manente et crescente. contempuere
Dicat itaq corpus xp̃i. iam enim diligere
didicit unnicos suos: dicat dño dõ suo
Aufer ame opprobrium et contẽptum qr
martiria tua exquisiui: id est opprobriũ
quod idõ audio. et contemptum quo idõ
contempnor quia martiria tua exquisi¬
ui: aufer a me. lnimici enim mei quosame
precipis diligi : qui magis magisq morium¬
tur et ꝑeuntꝰ cum martiria tua contẽp¬
nunt. et eriminantur in me. ꝓfecto reui¬
uiscunt et inuoniuntur si maͬtiria tua ue¬
nerentur in me. Ita factum ẽ: hoc uidemꝰ
Ecce martirium xp̃i et apud homines et
in hoc mundo nonsolum non est oppro¬
brium: s magnum est ornamentũ. Ecce
non solum in conspectu dñi: uerum etiam
inconspectu hominum p̃ciosa ẽ. mors scõrs
euis. Ecce nõ solũ nõ contempnunt: uerum

Expanded text:
tis christianae medicinam, qua sola tumor ille tis christianae medicinam, qua sola tumor ille sanatur quo inflati cecidimus et jacentes amplius intumuimus, eadem superbia permanente et crescente contemnere? Dicat itaque corpus Christi; jam enim diligere didicit inimicos suos; dicat Domino Deo suo, «Aufer a me opprobrium et contemplum, quia» martyria «tua exquisivi:» id est, opprobrium quod ideo audio, et contemptum quo ideo contemnor, quia martyria tua exquisivi, aufer a me. Inimici enim mei, quos a me praecipis diligi, qui magis magisque moriuntur et pereunt, cum martyria tua contemnunt et criminantur in me, profecto reviviscent et invenientur, si martyria tua venerentur in me. Ita factum est; hoc videmus. Ecce martyrium Christi, et apud homines et in hoc mundo, non solum non est opprobrium, sed magnum est ornamentum: ecce non solum in conspectu Domini, verum etiam in conspectu hominum jam pretiosa est mors sanctorum ejus ; ecce non solum non contemnuntur, verum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i cum dicit. Aufer ame opprobrium ce
contemptum: quia testimonia tua exqui¬
siui. Testimonia. grece martyria nuncu¬
pantur : quo uerbo.iam utimur ꝓ latino.
Unde illos qui proprer testimonium xp̃i di
uersis passionib humiliati sunt. et usq ad
mortem ꝑ ueritate certarunt: non testes
quod latine utiq possemus. s grece mr̃s
appellamus. Qm̃ hoc ergo familiarius au¬
ditis et dulcius: sic accipiamus hec uerba.
tanquam dictum sit aufer a me opprobri¬
um et contemptum. qm̃ martyria tua
exquisiui. Xp̃i corpus ista cum dicit. nũ¬
quid ab impus et suꝑbis audire opprobri¬
um atq contemptum ullam deputat
penam : cum pocuis inde ꝑueniret ad
coronam: Cur ergo quasi graue aliquid
et intolerabile ab̾se poscit auferri: nisi
quia ut dixxi orat ꝓ ipsis inimicis sius qui¬
b eẽ ꝓspicit norium obicere sc̃m nomẽ
rp̃i tanquam opprobrium xp̃ianis: et eiꝰ
a udȩis irrisam crucem tanꝗͣ humilita¬

Expanded text:
Christi, cum dicit: «Aufer a me opprobrium et Christi, cum dicit: «Aufer a me opprobrium et contemptum, quoniam testimonia tua exquisivi.» Testimonia graece martyria nuncupantur, quo verbo jam utimur pro latino: unde illos qui propter testimonium Christi diversis passionibus humiliati sunt, et usque ad mortem pro veritate certarunt, non testes, quod latine utique possemus, sed graece martyres appellamus. Quoniam hoc ergo familiarius auditis et dulcius, sic accipiamus haec verba tanquam dictum sit, «Aufer a me opprobrium et contemptum, quoniam» martyria «tua exquisivi.» Christi corpus ista cum dicit, numquid ab impiis et superbis audire opprobrium atque contemptum ullam deputat poenam, cum potius inde perveniat ad coronam? Cur ergo quasi grave aliquid et intolerabile a se poscit auferri, nisi quia, ut dixi, orat pro ipsis inimicis suis, quibus esse perspicit noxium, objicere sanctum nomen Christi tanquam opprobrium Christianis, et ejus a Judaeis irrisam crucem totamque humilita
Abbreviated transcription (Latin):
erumpna mortalitatis quodã modo here¬
ditaria est morepatio suꝑborum. Quando
enu ds̃ dixit adam ubi es. non ubi cẽt¬
d̾s ignorabat: s suꝑbum increpabat. Et
ubi tunc eẽt. id est ad quam miseriam ꝑ¬
uenisset non scire cupiebat. s interrogan¬
do increpans ammonebat. Uide aut̃ quẽ¬
ad modum cum dixxisset increpasti suꝑbos.
non ait. maledicti qui declinauerunt a
mandatis tius : ut illud tantum primo¬
rum hominum peccatum ueniret in men¬
tem. s ait maledicti qui declinant. Opor¬
tebat enim ut om̃s illo terrerentur exem¬
plo adiuinis non declinare mandatis: ut
diligendo iusticiam in om̃i tempore. in
huius mundi etiã labore reciꝑemus. quod¬
de in paradisi anusimus uoluptate. S qm̃
suꝑbi nec in tanta deponunt increpatio¬
ne ceruicem: et oum sint deiecti laboris
mortisq supplicio. extolluntur typo imi¬
tantes elationem cadentium. irridentes
humilitatem singentium: ꝓ eis orat corpus

Expanded text:
aerumna mortalium, quodam modo haereaerumna mortalium, quodam modo haereditaria est increpatio superborum. Quando enim dixit Deus, «Adam, ubi es» ? non ubi esset ignorabat, sed superbum increpabat; et ubi tunc esset, id est, ad quam miseriam pervenisset, non scire cupiebat, sed interrogando increpans admonebat. Vide autem quemadmodum, cum dixisset, «Increpasti superbos,» non ait, Maledicti qui declinaverunt a mandatis tuis; ut illud tantum primorum hominum peccatum veniret in mentem: sed ait, «Maledicti qui declinant.» Oportebat enim ut omnes illo terrerentur exemplo a divinis non declinare mandatis, et diligendo justitiam in omni tempore, in hujus mundi etiam labore recipere quod in pabi nec in tanta deponunt increpatione cervicem, et cum sint dejecti laboris mortisque supplicio, extolluntur superbiae typho, imitantes elationem cadentium, irridentes humilitatem surgentium; pro eis orat corpus
Abbreviated transcription (Latin):
SALMhiuus que
tractanda subsecuntur.
ammonent nos cause
nr̃ȩ miseriȩ recordari.
Et eium cum dixisset concupiuit ani¬
ma mea desiderare iustificationes tuas
in om̃i tempore: siue scilicet in rebus
prosꝑis. siue in aduersis: quia et in labori¬
b et in dolorib debet delectari iusticia.
nec ita est tempore diligenda tranquillo.
ut turbulento tempore deseratur: s amplec¬
tenda est in om̃i tempore: continuo subie¬
cit. Increpasti suꝑbos: maledicti qui decli¬
nant a mandatis tuis. Suꝑbi enim declinat̃
amandatis dĩ. Aliud est quippe mandata
dĩ ꝑinfirmitatem uł ꝑ ignorantiam non
implere. aliud ab eis ꝑ suꝑbiam declinare:
sicut fecerunt qui nos mortaliter in hec ma¬
la genuerunt. Delectauit enim eos eritis
sicut diis ac sic amandato dĩ quod sibi eum
mandasse sciebant. et quod facillime nulla
infirmitate reuocante. impediente. tardã¬
te. implere poterant. ꝑ hanc suꝑbiam de¬
clmarunt: et ecce ista tota dura et infelix

Expanded text:
salmi hujus quae tractanda subsequuntur, admonent nos causam nostrae miseriae recordari. Etenim cum dixisset, «concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore;» sive scilicet in rebus prosperis, sive in adversis, quia et in laboribus et doloribus debet delectare justitia, nec ita est tempore diligenda tranquillo, ut turbulento tempore deseratur, sed amplectenda est in omni tempore: continuo subjecit, «Increpasti superbos; maledicti qui declinant a mandatis tuis.» Superbi enim declinant a mandatis Dei. Aliud est quippe mandata Dei per infirmitatem vel ignorantiam non implere: aliud ab eis per superbiam declinare; sicut fecerunt qui nos mortaliter in haec mala genuerunt. Delectavit enim eos, «Eritis sicut dii;» ac sic a mandato Dei, quod sibi eum mandasse sciebant, et quod facillime, nulla infirmitate revocante, impediente, tardante, implere poterant, per hanc superbiam declinarunt. Et ecce tota ista dura et infelix
Abbreviated transcription (Latin):
Consilium sedentium principum fuit:
inuentos martyres ꝑdere. Consilium pati¬
entium mt̾m fuit : numicos ꝑditos inueni¬
re. Reddebant illi mala ꝑ bonis: isti bona
ꝓ malis. Quid igitur mirum si illi occiden¬
do defecerunt: isti moriendo uicerunt:
Q uid inquam mirum. si martyres seiuentib
gentib temporalem mortem patientissime
ꝑtulerunt. et gentes martyrib orantibus
ad eternam uitam ꝑuenire potuerunt.
dum corpus xp̃i sic exerceretur ut et mar¬
tiria meditaretur: et malis mr̃m ꝑsecuto¬

Expanded text:
consilium sedentium principum fuit inventos martyres perdere; consilium patientium martyrum fuit inimicos perditos invenire. Reddebant illi mala pro bonis; isti, bona pro malis. Quid ergo mirum si illi occidendo defecerunt, isti moriendo vicerunt? Quid, inquam, mirum si martyres saevientibus Gentibus temporalem mortem patientissime pertulerunt, et Gentes martyribus orantibus ad aeternam vitam pervenire potuerunt; dum corpus Christi sic exercetur, ut et martyria meditetur, et malis martyrum persecuto
Abbreviated transcription (Latin):
quãdo sibi: s nõ dicant cibi: id ẽ. ue audiendo cõsen¬
tas quando ista dicunt. Blasphem a enĩ sunt: et exe¬
crabilia dõ. Si ds̃ plueret: nunquid plueret in ma¬
re: Qualis inquiunt ꝓuidentia. Getulia sitit: et ma¬
re compluit᷑. Acute sibi uident᷑ tractare : quib hoc
licendũ ẽ. Geculia uł sitit: tu ne sitires. bonũ erat ut
diceres dõ. anima mea uelut t̾ra sine aqua tibi. qđ¬

Expanded text:
quando sibi sed non dicant tibi, id est, ne audiendo consenquando sibi sed non dicant tibi, id est, ne audiendo consentias quando ista dicunt; blasphema enim sunt et exsecrabilia Deo, Si Deus plueret, numquid plueret in mare? Qualis, inquiunt, providentia? Getulia sitit, et mare compluitur. Acute sibi videntur tractare: quibus dicendum est hoc, Getulia vel sitit; tu, nec sitis. Bonum enim erat ut diceres Deo: «Anima mea velut t
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ suã uanoꝵ hominũ quisq &̃motus uelit sic iuue¬
re. ut p̃dicetut ab hominib quib cuinq. Quomͦoũq
hinc homines insan effecti. et inflati typo. inanes
ntus. foris tumidi: etiã res suas ꝑdere uolut̃. donã¬
do sceneis istrionib. uenatorib. aurigis. Quanta do¬
nat̾: quanta impendũt. Effundut̃ uires nõ patrimo¬
ini tantũ: s etiã anini sui. Isti fastiduit̃ pauꝑem: qr
nõ damat popłs ut pauꝑ accipiat: clamat aut̃ pauꝑ.
ut uenator accipiat. Illi ergo ubi eis nõ clamatur:
nolutꝰ erogare. Ubi clamatur ab insanis insaniunt:
et fuit om̃s insani. et qui expectatur et qui expectãt
et qui donat. Insana ista glã rep̃henditut a dño: un¬
ꝓbatur ante odos onũpotentis. Et tam̃ fr̃s mei soitis¬
quia si ap̃e imꝑpet suis. et dicat. nõ a uobis accepi tãtũ
a. uec gubernet. nec regat: s casib regantur. Quomͦ
possunt qua possunt. et mouet̾ illos que dicunt ali¬

Expanded text:
vanorum hominum quisque commotus, velit sic vivere, ut praedicetur ab hominibus quibuscumque, quomodocumque. Hinc homines insani effecti, et inflati typho, inanes intus, foris tumidi, etiam res suas perdere volunt, donando scenicis, histrionibus, venatoribus, aurigis. Quanta donant! quanta impendunt! Effundunt vires, non patrimonii tantum, sed etiam animi sui. Isti fastidiunt pauperem, quia non clamat populus, ut pauper accipiat; clamat autem populus, ut venator accipiat. Illi ergo ubi eis non clamatur, nolunt erogare: ubi clamatur ab insanis, insaniunt; et fiunt omnes insani, et qui spectatur, et qui spectat, et qui donat. Insana ista gloria reprehenditur a Domino, improbatur ante oculos Omnipotentis. Et tamen, fratres mei, Christus sic improperat suis, et dicit: Non a vobis accepi tantum, a, nec gubernet, nec regat: sed casibus regantur, quomodo possunt, qua possunt: et movent illos quae dicunt ali
Abbreviated transcription (Latin):
fecũditas fructuũ: uestitur uitis in faciẽ ex eo qd̾
habet in radice. Ergo mͦ fr̃s tales sumꝰ : quales sut
alii homines. Quomꝰ nascunt᷑. mãducũt. bibunt.
uestumt᷑. transigut̃ uitã suã: sic et sc̃ĩ aliquando.

Expanded text:
fecunditas fructuum; vestitur vitis in facie, ex eo quod fecunditas fructuum; vestitur vitis in facie, ex eo quod habet in radice. Ergo modo, fratres, tales sumus, quales sunt alii homines: quomodo nascuntur, manducant, bibunt, vestiuntur, transig
Abbreviated transcription (Latin):
bant: aggeus et zacharias. Modo cornu popłi ipsuis:
humilis est in trituris. in tribulationib. in temptati¬
onib in tusione pectoꝵ. Quãdo exaltabit cornu
ppłi sui: Quãdo uenerit ipse dñs. et ortus fuerit sol
nr̃. ñ iste qͥ ocłis uidetur. et oritur suꝑ  et  malos: s de
quo dr̃. uobis qui timetis dñm orietur sol iusticiȩ.
et sanitas in pẽnis eius: et de quo dicturi sut suꝑbi
et impii. iusticiȩ lum̃ nõ luxit nob̾: et sol nõ ẽ. ortus
nob. Ipsa erit ȩtas nr̃a : modo fructus ꝑhibernũ in
radice nõ apparent. Attendis quasi aridas arbores
ꝑ hiemẽ: qui ñ nouit uidere aridã putat uitẽ: et
forte ẽ. uiata que uere aruit: similes sut̃ anibȩ per
hiemẽ. lla uiuit: illa mortua ẽ. S illius uita et illiꝰ
mors in abscondito ẽ: estas ꝓcedit: uita illius clarifi¬
cat᷑: mors illius manifestat᷑. Procedit honor folioꝵ

Expanded text:
bant Aggaeus et Zacharias. Modo cornu populi ipsius bant Aggaeus et Zacharias. Modo cornu populi ipsius humile est in trituris, in tribulationibus, in tentationibus, in tunsione pectorum: quando «exaltabit cornu populi sui?» Quando venerit ipse Dominus, et ortus fuerit sol noster: non iste qui oculis videtur, et oritur super bonos et malos ; sed de quo dicitur, «Vobis qui timetis Deum, orietur sol justitiae, et sanitas in pennis ejus» ; et de quo dicturi sunt superbi et impii, «Justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis» . Ipsa erit aestas nostra. Modo fructus per hibernum in radice non apparent; attendis quasi aridas arbores per hiemem. Qui non novit videre, aridam putat vitem: et forte juxta est quae vere aruit; similes sunt ambae per hiemem: illa vivit, illa mortua est; sed illius vita et illius mors in abscondito est: aestas procedit, vita illius clarificatur, mors illius manifestatur; procedit honor foliorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. attende tram pulchra ẽ: utrũq simul ualde pul¬
chrũ e. Ipse fecit. ipse regit. ipsius nutu gub̃nant᷑:
ipse traicit tempora. momĩta ipse instaurat. Per
ue in motu siue de t̾ra seorsũ. siue de cȩlo sursum:
siue i uetustate. siue in renouatione. Cũ iudes hec
et gaudes. et attolleris in artificẽ. et inuisibilia eius
ꝑ ea que facta sut̃ intellecta contueris. cõfessio euis ii
cęlo et in t̾ra: id ẽ. confiteris ei. de reb trenis. cõfiteris
de reb cęlestib. et quia ipse fecit omĩa. et melius illo
nõ ẽ. aliquid: quicqͥd fecit in t̾ra illũ ẽ. et quicqͥd in his
tibi placet minus ẽ. quã ipse. Nõ gͥ ita tibi. placeat qd̵
fecit: ut recedas ab eo qui fecit. S si amas quod fecit:
multomag̃ ama illũ qui fecit. Si pulchra sut̃ que fe¬
cit: qua̾to pulchrior ẽ. qui fecit: Confessio eius in
t̾ra et cęlo: et exaltauit cornu ppłi sui. Ecce qui ꝓħa¬

Expanded text:
est; attende terram, pulchra est: utrumque simul valde pulest; attende terram, pulchra est: utrumque simul valde pulchrum est. Ipse fecit, ipse regit, ipsius nutu gubernantur, ipse trajicit tempora, momenta ipse instaurat, per ve in motu, sive de terra deorsum, sive de coelo sursum, sive in vetustate, sive in renovatione. Cum vides haec et gaudes, et attolleris in artificem, et invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, intellecta contueris , «Confessio ejus in terra et coelo;» id est, confiteris ei de rebus terrenis, confiteris ei de rebus coelestibus. Et quia ipse fecit omnia, et melius illo non est aliquid, quidquid fecit, intra illum est; et quidquid in his tibi placet, minus est quam ipse. Non ergo ita tibi placeat quod fecit, ut recedas ab eo qui fecit; sed si amas quod fecit, multo magis eum qui fecit. Si pulchra sunt quae fecit, quanto pulchrior est qui fecit? «Confessio ejus in terra et coelo.» 16. «Et exaltabit cornu populi sui.» Ecce quod propheta
Abbreviated transcription (Latin):
que facuit uerbũ eus: fic omĩa que uanis uident᷑
in rerũ natura temere fieri. nõ faciut̃ nisi uerbũ
laudent montes et om̃s colles: ligna fructifera. et õs
cedri: bestiȩ. et omĩa pecora : reptilia. et uolatiba pẽ¬
nata. deinde ad homines. Reges t̾rȩ et om̃s popłi:
prĩcipes ce om̃s iudices trȩ. Iuuenes. et uirgines. senes
cũ uuniorib. laudent nom̃ dñ. Explicata est laus
eius solius. Nemo homo querat exaltari nom̃ suum.
U is eccaltari : Iuli te subde qui ñ potest humiliari:
ipse confitet᷑: non: s illũ onĩia cõfitent᷑. omiã clamant⁊
onĩum pulchritudo quodã modo uox eoꝵ ẽ. consi¬
tentui dm̃. Clamat cęlũ ad dm̃. tu me fecisti ñ ego
clamat t̾ra. tu me condidisti nõ ego. Quomͦ clamant
ista: Quãdo cõsiderãtur: et hoc inuenitur. Ex tua
cõsideratione clamant: e uoce tua clamant: con¬
fessio eius in celo et in t̾ra. Attende cęlũ pulchrũ

Expanded text:
quae faciunt verbum ejus;» sic omnia quae vanis videntur quae faciunt verbum ejus;» sic omnia quae vanis videntur in rerum natura temere fieri, non faciunt nisi verbum laudent: «Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; bestiae et omnia pecora, reptilia et volatilia pennata.» Deinde ad homines: «Reges terrae et omnes populi, principes et omnes judices terrae; juvenes et virgines, seniores cum junioribus laudent nomen Domini.» Explicata est laus exaltatum est nomen ejus solius.» Nemo hominum quaerat exaltare nomen suum. Vis exaltari? Illi te subde, qui non potest humiliari: ipse confitetur? Non; sed qua illum omnia confitentur, omnia clamant: omnium pulchritudo quodam modo vox eorum est, confitentium Deum. Clamat coelum Deo: Tu me fecisti, non ego. Clamat terra: Tu me condidisti, non ego. Quomodo clamant ista? Quando considerantur, et hoc invenitur; ex tua consideratione clamant, ex voce tua clamant. «Confessio ejus in terra et coelo.» Attende coelum, pulchrum