comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuenit. ita fulgentes tanqm si erigne ꝑducti
hora eadẽ fuissent. Qui mox de eccłia egressus.
ens in sini sureritis pbr̃i proiecit dicens. Ecce
hebes solidos quos quesisti. s hoc tibi notum sit.
propter auariciã tuam. Ex qua sentencie i̾tãte
colligitur. quia eosdem solidos pbr pro adipisçẽdo
epãtu preꝑabat. S iuri dei sermo p̃ualuit. Nã
iden poustantiꝰ in pb̃̾ratus officio uitã fiuiuit.
lio quoq tempore duo ad eũ gochi
hospitalitatis grã uenerunt qui rauennã
festinare professi sunt. Nuib ipse ꝑuur uas
ligneũ uino plenũ mari sua prebuit. qd̾ fortas¬
se in prandio itiueris habere potuissent Ex quo
iłli quousq raueniã detulerõ. biberunt gothi
Aliqnͣtis aut̃ dieb in eadem cuntate morati sũt.
⁊ iunũ quod ascõ iuro acceꝑant cotidie musũ ha¬
ferentes reu̾si sunt. ut nullo die cessarent bibere.

Expanded text:
invenit ita fulgentes, tanquam si ex igne producti invenit ita fulgentes, tanquam si ex igne producti eadem hora fuissent. Qui mox de Ecclesia egressus, eos in sinum furentis presbyteri projecit, dicens: Ecce habes solidos quos quaesisti; sed hoc tibi notum sit, propter avaritiam tuam. Ex qua sententiae veritate colligitur quia, eosdem solidos presbyter pro adipiscendo episcopatu parabat. Sed viri Dei sermo praevaluit, nam idem Constantius in presbyteratus officio vitam finivit. lio quoque tempore duo ad eum Gothi hospitalitatis gratia venerunt, qui Ravennam se festinare professi sunt. Quibus ipse parvum vas ligneum vino plenum manu sua praebuit, quod fortasse in prandio itineris habere potuissent: ex quo illi quoadusque Ravennam pervenirent, biberunt Gothi. Aliquantis autem diebus in eadem civitate morati sunt, et vinum quod a sancto viro acceperant, quotidie in usu haFerentis reversi sunt, ut nullo die cessarent bibere,
Abbreviated transcription (Latin):
apie aliquid largiri debiusset. S uir dei hͥa qd̾
eribueres. nou habebat. est uare cepit in cogoraco¬
ne. ne abes pauꝑes uacui exirent. Cui repente
hoc ip̃m preciũ in atcba suã haberet absente
ꝙͦ eodem nepote suo aocessit ad archam. et pae
uolentꝰ claustra arche cõminuit duodecu al¬
ueos tulit: eosꝙ indigentibꝰ ut placuit᷑ diuulit
Itai constantiꝰ pb̾r rogressus er opere. archã
uunt: solus ego in huc domo iuuere non possũ.
Adciũ nimirũ noces uenit ep̃e: om̃sq qui in
urgio respondere dicens. Oñis tecum uiuist. ego¬
solus hic ante te iuuere nõ possum. Redde nichi
solidos mros. Quibꝰ uocibus rõmotus ep̃c. beate
marie memorie semꝑ uirguus eccłiã ingressus
est: ⁊ eleuatis manib extenso uestim̃to stando
cepit exorare. ut ei doinꝰ redderet. unde pbrĩ
furentis insuuiã initigare potiusset. Cũq subito
otulos aduestuũtum suũ iater extensa brachia
reduxisses: repente ursum suo duodetim aureos

Expanded text:
ebuisset. Sed vir Dei quia quid tribueret non habebat, aestuare coepit in cogitatione ne ab eo pauperes vacui exirent. Cui repente hoc ipsum in arca sua pretium haberet. Absente igitur eodem nepote suo accessit ad arcam, et pie violentus claustra arcae comminuit, duodecim aureos tulit, eosque indigentibus, ut placuit, divisit. Itaque Constantius presbyter reversus ex opere, arcam vunt, solus ego in domo hac vivere non possum. Ad cujus nimirum voces venit episcopus, omnesque qui in urgio respondere, dicens: Omnes tecum vivunt, solus ego hic ante te vivere non possum: 189 redde mihi solidos meos. Quibus vocibus commotus episcopus, beatae Mariae semper virginis Ecclesiam ingressus est, et elevatis manibus extenso vestimento, stando coepit exorare, ut ei redderet unde presbyteri furentis insaniam mitigare potuisset. Cumque subito oculos ad vestimentum suum inter extensa brachia reduxisset, repente in sinu suo duodecim aureos
Abbreviated transcription (Latin):
domuius uoluit quicquã ⁊ miniie potuit. s qo
mẽbra eius uelle debeant. quidq de eis etiã uolen¬
tibus ficre. doctrine inagisterio exemplum dedit.
petrus Placet quod dicis. Gregorius¬
Dhuc pauca aliqua que debonefacii epĩ
oꝑe suꝑ sunt. quiã eius memoriã feauus
eeequamur SAlio namq tẽ pore beati ꝓtuli iuris

Expanded text:
minime potuit; sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit. PETR. Placet quod dicis. GREGOR. Adhuc pauca aliqua quae de Bonifacii episcopi opere supersunt, quia ejus memoriam fecimus, exsequamur. Alio namque tempore b
Abbreviated transcription (Latin):
bad hut ep̃t tardius intrasset. Tunc t̾ribilit pbro
punsatus. inde intus manesceret. unde foru. ho¬
minibꝰ miag nus appareret. ex emplũ magista
rrtuens. qui ut nos ad uiam humilitatis int̾ro¬
iussit ut nemini dic̾ent ⁊ illi alruntes. dilt᷑e¬
mauert̃ enur. in totam t̾ram illam. Numquid
in re uelle habuit. qd̾ non potuit implesse. ut
nuraesi quod tãceri uoluit. nuni me potuit
abscondi:. Gregorius
edemptor nr̃ per mortale corpus om̃e qd̃
egit̾ hoc nobis in eremplo actionis prebuit.
ut prd nrãrũ ui riũ modulo xius uestigia sequẽ¬
tes in offenso pede operis. psentis uite cerpainus
uam. Muricłm uanuq faciens ⁊ tateri iussit᷑

Expanded text:
ardius intrasset. Tunc terribiliter presbytero pulsatus, inde intus inanesceret, unde foris hominibus magnus appareret: exemplum etiam Magistri sequens, qui ut nos ad viam humilitatis instrjussit ut nemini dicerent, et illi abeuntes diffamaverunt eum in totam terram illam . Nunquidin re velle habuit, quod non potuit implere, ut miraculum quod taceri voluit, minime potuisset abscondi? GREGOR. edemptor noster per mortale corpus omne quod egit, hoc nobis in exemplum actionis praebuit, ut pro nostrarum virium modulo ejus vestigia sequentes, inoffenso pede operis praesentis vitae carpamus viam. Miraculum namque faciens, et taceri jussit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad bene diohõeni dandã in suã domũ declinatet.
ui aust̃ dei negare uon potuit: qd̃ ab eo ex fortu¬
uaite iuente getritas poposcit. ꝑactis g nussetrum
solleipiuis. cũ ed predicti fortunati r̃ ulistraus¬
set. priusqiuͣ deo ymnũ diceret sicut qusdẽ li dẽdui
ueui. os adhuc ad laudem dei non aꝑfer tio uie
touiẽ. aitq ait. Ite ⁊ pro caritate ei cibũ potũq
tribuites aitote tamẽ quia mortiuis est. Q
iiselie uir̃ dũ panem ⁊ uinũ ex eadem domo ꝑ¬
sepisset egredi ianuã uoluit. s saxum mgxus
sabito de fecto uetidit eiq in uerticem uenut
dei sentencis fuditus uitam fuuut. Qua i
re petre pensandũ est. quantus sit sanctis uiris
timor ex hibendus. Templa enĩ dei sunt. Et cũ
ad iracundiã sc̃s uir trahitur quis alius ad iras¬
cendum uͥ eiusdem templi in habitator exacat᷑:
Tanto ergo metuenda est ira sustoꝵ: quanto ⁊
constar. quul in eoꝵ cordib ille p̃sens est. qͥ ad

Expanded text:
ad benedictionem dandam in suam domum declinaret. Vir autem Dei negare non potuit quod ab eo ex Fortunati mente charitas poposcit. Peractis igitur missarum solemniis, cum ad praedicti Fortunati venisset mensam, prius quam Deo hymnum diceret, sicut quidam ludendi veni, os adhuc ad laudem Dei non aperui, et ille tamen et ait: Ite et pro charitate ei cibum potumque tribuite; scitote tamen quia mortuus est. Qui infelix vir dum panem ac vinum ex eadem domo percepisset, egredi januam voluit, sed saxum ingens subito de tecto cecidit, eique in verticem venit. t.  sententiam funditus vitam finivit. Qua de re, Petre, pensandum est quantus sanctis viris timor sit exhibendus: templa enim Dei sunt, et cum ad iracundiam vir sanctus trahitur, quis alius ad irascendum nisi ejusdem templi inhabitator excitatur? Tanto ergo metuenda est ira justorum, quanto et constat, quia in eorum cordibus ille praesens est, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
cleritꝰ adueuit. qui ea que de illo uarcie siẽ¬
tio non sunt tegenda. Nam dicit qd̃ quadã dic
hortum ingressus. magna hunc erurs młtitudie
iuuenit cooꝑtum. Qui ouĩe olus deperire cõspi¬
ciens. ad easdem erucas cauuersus dixit. Adiuro
huic: atu hoc olera comedere nolite. Que statĩ
ad iiri dei uerbũ. ita om̃s egresse sũt . ut uec una
quidar itͣ spaciũ horti remaueret.

Expanded text:
it, qui ea de illo narrat, quae silentio non sunt premenda. Nam dicit quod quadam die ingressus hortum, magna hunc erucae multitudine invenit esse coopertum: qui omne olus deperire conspiciens, ad easdem erucas conversus, dixit: Adjurohinc, atque haec olera comedere nolite. Quae statim ad viri Dei verbum ita omnes egressae sunt, ut ne una quidem intra spatium horti rema
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ mortuũ putauit. Tunc in opiata exulta¬
tione gaisus esti eũq qualiter tot diebr in illo
tanto maris ꝑiculo uiuere potuisset in quisiuut
Qui udelicet indicauit quotiens in illsꝰ cẽpesta¬
tis fluctib cũ eodem que regebat caribo ũscitus¬
eo a suꝑiori ꝑte deorsum uerst ipse carit eius
suꝑsederat. adiungens. tum dieb ac uoctibꝰ hoc
in cessanter fuceret. iamq eius iurnus funditus
ex fume simul ⁊ labore cetidisset. quo esi ordine
quod etiam iust nsq testatur diceus. laborans
influctib atq deficieus subito meuris ponderẽ
sum grauatꝰ. itu ut neq dep̾ssus sõno exĩi. neq
iugalare me crxd̾em. cũ ecce in eodem medio mari
iue posito quidam apparuit qui mͥ panẽ ad refec¬
tionem detulit. Quem mox ut comedi. in rec
recepi. Nunc lon gepost neaus trausiens affiur
que nie ab illo undarũ ꝑiculo suscepit atq ad
terram duxit. Quod solliate ept̃ audiens requi¬

Expanded text:
quem mortuum putabat. Tunc inopinata exsultaquem mortuum putabat. Tunc inopinata exsultatione gavisus est, et eum qualiter tot diebus in illo tanto maris periculo vivere potuisset inquisivit. Qui videlicet indicavit quoties in illius tempestatis fluctibeo a superiori parte deorsum verso ipse carinae ejus supersederat; adjungens cum diebus ac noctibus hoc incessanter faceret, jamque ejus virtus funditus ex fame simul et labore cecidisset, quo eum ordinequod etiam nunc usque testatur, dicens: « Laborans in fluctibus atque deficiens, subito mentis pondere sum gravatus, ita ut neque depressus somno essem, neque me vigilare crederem: cum ecce in eodem medio mari me posito quidam apparuit qui mihi panem ad refectionem detulit. Quem mox ut comedi, vires recepi. Nec longe post navis transiens adfuit, quae me ab illo undarum periculo suscepit, atque ad terram deduxit. » Quod scilicet episcopus audiens, requi
Abbreviated transcription (Latin):
aute annos septem gesta est t̾tussune
cifirmatũ est. Agatho ⁊ enim parnormi¬
trnus ep̃t sicut fideles inͥ ac religiosi uri
imulti cestuti sunt atq testantur cũ br̃ mo¬
morie decessoris mei tempore iussus ess ut
iomã uxnurt iũ mune tempestatis ptulit.
ita ut se tauto undarũ pericło euadere posse
dift̃ideret. Nauta uero illius arica noiuine
qui nunc eiusdru eccłie clericutꝰ officiꝰ sim¬
gitur post nauim curibũ regrlut. Qui rup¬
to finis cũ eodem caribo quẽ regelut inter
undarũ cumubos repente disparuit. Nauis
autẽ cui ept̃ preerat enudem post multa peri¬
cula adhosticam insulã fluctibꝰ qͣssata perne
deret apparere. ueh em̃ter afflictus mortim
cirdidit. s ꝑ obsequium oiritatis unĩ quod
mortuo debelut impendit. ut omĩpotenti deo
pro absolutione eius anime offerri saccifici¬
um uictime salutaris iuberet. Quo oblato
restaurata uaui ꝑrerit̾ aditaliã. Cuiuq ad
romanũ portum ueuisset. illic nautã repperit

Expanded text:
ante annos septem gesta est certissime confirmatur. Agatho enim Panormitanus episcopus, sicut fideles mihi ac religiosi viri multi testati sunt atque testantur, cum bi decessoris mei tempore jussus esset ut Romam veniret, vim nimiae tempestatis pertulit, ita ut se ex tanto undarum periculo evadere posse diffideret. Nauta vero illius, Baruca nomine, qui nunc ejusdem Ecclesiae clericatus officio fungitur, post navem carabum regebat. Rupto fune cum eodem carabo quem regebat inter undarum cumulos repente dautem cui episcopus praeerat, tandem post multa pericula ad Usticam insulam fluctibus quassata pervvideret apparere, vehementer afflictus mortuum credidit, sed, per obsequium charitatis, unum quod mortuo debebat impendit, ut omnipotenti Deo pro absolutione ejus animae offerre sacrificium victimae salutaris juberet. Quo oblato, restaurata nave, perrexit ad Italiam. Cumque ad Romanum portum venisset, illic nautam reperit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. que si insolubiles rulpe nõ fueruit ad abso¬
lutõnem prodesse nõ insuime etiam in ortuis
uictima sacre oblatõius possie S sciendũ est
quia illis sacra uictuna mortuis ꝑtosit qui ħ¬
uiuendo obtinuerũt. ut eos etiam rost mortẽ
bona adiuuent. que hic pro ipsis ab aliis fiut̃

Expanded text:
tur. Denique si insolubiles culpae non fuerint, ad absolutionem prodesse innumeris etiam mortuis victima sacrae oblationis potest. Sed sciendum nobis est quia illis sacra victima mortuis prodest, qui vivendo obtinuerunt, ut etiam post mortem ipsa bona adjuvent, quae hic pro ipsis ab aliis fiu
Abbreviated transcription (Latin):
toleraturꝰ intrauis Itaq in tempeste uoctis silen¬
tio cũ uir dei quiesceret antiquus hostis in miẽsis
uocib margins clamoribꝰ cepit mutari rugitus
leonũ. balatꝰ pecoꝵ ruditꝰ asinoꝵ sibilos serpentus
porcoꝵ stridores ⁊ suricũ. Cum repente datius tot
bestiaꝵ uocibus exctatus surrexit uẽhem̃ter wratꝰ
⁊ contͣ antiquũ hostem magnis cepit uocibꝰ clama¬
re dicens. Benc cibi contigit miser. Tu ille qui di¬
xisti ponam sedem nicã ad aquilonẽ ⁊ ero similis
altissimo. eoce per suꝑbiam tuã porcis ⁊ soriabus
similis factus es: ⁊ qui uuitari diũ iudigne uo¬
luisti. eroe ut dignus es bestias inutaris. Ad quã
erubuit. An nõ ernbuit qui eãdem domũ ad exhiꝰ¬
benda monstra que ante cõsueuerat ulteriꝰ non
intͣuit. Sic q post modũ fideliũ habitacłm facta
est. quia dũ unus ueraciter sidelis ingressus est.

Expanded text:
toleraturus intravit. Itaque in tempestae noctis silentoleraturus intravit. Itaque in tempestae noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, antiquus hostis inmensis vocibus magnisque clamoribus coepit imitari rugitus leonum, balatus pecorum, rugitus asinorum, sibilos serpentum, porcorum stridores et suricum. Cum repente Datius tot bestiarum vocibus excitatus surrexit vehementer iratus, et contra antiquum hostem magnis coepit vocibus clamare, dicens: « Bene tibi contigit miser. Tu es ille, qui dixisti: Ponam sedem meam ab aquilone, et ero similis Altissimo . Ecce per superbiam tuam porcis et suricibus similis factus es; et qui imitari Deum indigne voluisti, ecce, ut dignus es, bestias imitaris. Ad quam ritus erubuit. An non erubuit, qui eamdem domum ad exhibenda monstra quae consueverat ulterius non intravit? Sicque postmodum fidelium habitaculum facta est, quia d
Abbreviated transcription (Latin):
tlaudũ manu tenuit. ac ass̃steute ⁊ aspiti¬
ente poꝑulo. eũ mox a terra in propriis gressibus
erexit. Cumq ei dominicũ corpus mos mitteret
illa diu muta ad loquendũ lingua soluta est. M¬
tes ilico metꝰ ⁊ reuerentia inuasit. cũ hoc iudelie
ceruerent quid agapitꝰ facere in uirture dñi ex ad¬
rutopo petri potuisset.
policanã urbem ꝑgeret: coruithũ deuenit. qui dũ
enuiꝰ domũ cõgruenitis magnitudinis. eamq sibi
preꝑari ad hospitandũ iussit. Cumq eiusdem loci
incole dic̾e̾nt mea hunc mauete nõ posse ir młtis
lam auius hanc diabolus inhabitaret atq id eo
uacua remaususet. iuir uenerabilis datiꝰ respondit
dicens. Iuuno ideo hospitare in domo eadẽ de bemiꝰ
si hiluc malignus sp̃t inuasit. ⁊ ab ea habitatõem¬
hominũ repulit. In eam gͥ sibi parari precepit hos¬
picium. securusq illam antiqui hostis certamina

Expanded text:
claudi manum tenuit, atque assistente et aspiciclaudi manum tenuit, atque assistente et aspiciente populo, eum mox a terra in propriis gressibus erexit. Cumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquendum lingua soluta est. Mtes illico metus et reverentia invasit, cum videlicet cernerent quid Agapitus facere in virtute Domini ex adjutorio Petri potuisset.politanam urbem pergeret, Corinthii devenit. Qui dum eminus domum congruentis magnitudinis, eamque sibi praeparari ad hospitandum iussit. Cumque eiusdem loci incolae dicerent, in ea manere non posse, quia multis jam annis diabolus hanc inhabitaret, atque ideo vacua remansisset; vir venerabilis Datius respondit dicens: « Imo ideo hospitari in domo eadem debemus, si hanc malignus spiritus invasit et ab ea hominum habitudinem repulit. » In ea sibi igitur parari praecepit, securusque illa antiqui hostis certamina
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is semorib nartari solet qd̾ in cõstatiuo¬
politana urbe ad portam que uocatur aurea
ueniens popłoꝵ turbis sibi occurtentibꝰ in
cõspectu om̃ium roganti ceto lumen reddidit.
ost nõn multũ uero tẽporis
exigente causa gothoꝵ. uir quoꝙ beatis¬
simus agapitꝰ huiꝰ stẽ roiuane eccłie ponti¬
fex cui deo auctore deseruio. ad iustinanum
principẽ arcessit. Cui ad huc ꝑgente quadam
die in greciarũ iam partib eurandus oblatꝰ
est mucus. ⁊ clandus. qui ncq ulla u̾ba edere.
ueq ex terra iuiquã surgere ualebat. Cũq huuc
ꝓpiqui eius flentes obtulissent. iur dñ sollici¬
fe requisunt. an curatõnis illius haberẽt fidẽ.
Cui dum in uircute dei ex auctoritate petri fidẽ
salutis illius habere se dicereat. p rotuiꝰ uene¬
rand̾ iuir orationi incubuit. ⁊ missarũ sollẽp¬
nia exorsus. sacrificiũ in conspectu dei ouiĩ po¬
tentis ĩmolauit. Quo ꝑacto ab alrari exiens

Expanded text:
nostris senioribus narrari solet, quod in Constantinonostris senioribus narrari solet, quod in Constantinopolitana urbe ad portam quae vo, populorum turbis ei accurrentibus, in conspectu omnium roganti ceco lumen reddidit. ost non multum vero temporis, exigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Justinianum principem accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Graeciarum jam partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens,
Abbreviated transcription (Latin):
othoꝵ tempore dũ ioh̾es uir beatissimꝰ huiꝰ
romane eccł̃ie pontifex ad iustinũ semorẽ
principẽ ꝑgeret. in chorinti partes aduenit. Cui¬
necesse fuit ut mitinere ad sedendũ equus reqͥri
debuisset Quod illic uir nobilis audiens. equũ
quẽ pro magna mansuetudine eius coniurx
sedere rõsuenerat: ita ei obtulit ut eo ad loca
niri. deberet ille quẽ dederat ꝓpter suã coniugẽ
retnͣsimti Factũ q est ut usq ad certum locum
predictꝰ uir equo eodem subueniente ꝑductus
est. Qui mex ut aliũ repperit. illum quem ac
post tanti sessionem pontisicis uulierem ferte
recusauit. Cepit namq ĩmenso flatu ⁊ fremi¬
tu atq incessante totius corporis motu. quasi
despiciendo prodere. qr post mẽbra pontificis
mulierẽ ferre nõ posset. Quod uir eius prudẽ¬
ter intuitꝰ. hunc ad cundem uenerabuilem uitũ
protinꝰ retͣnsmisit: magius p̃tibus petens ut
equũ suũ ipse possideret. quẽ iure suo sedendo
dedicasset. cquo eram illud mitabile a

Expanded text:
othorum tempore dum Iohannis vir beatissimus huius Romanae ecclesiae pontifex ad Iustinum seniorem principem pergeret, in Chorinti partibus adnecesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca sset, deberet ille quem dederat propter suam conjugem retransmitti. Factumque est, et usque ad certum locum praedictus vir equo eodem subvehente perductus est. Qui mox ut alium reperit, illum quem accpost sessionem tanti pontificis mulierem ferre recusavit. Coepit namque immenso flatu et fremitu, atque incessanti totius corporis motu quasi despiciendo prodere, quia post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem virum protinus retransmisit, magnis precibus petens ut equum ipse possideret, quem juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile a
Abbreviated transcription (Latin):
dei ad edendum distũberet. ei premiis corruptꝰ
puer hoc qd̾ ab archidiacono eius acceꝑat ue¬
factus puer dep̃hensũ se esse sentiens: maliur
moriturus bibere. ꝙͣ penas ꝑto illa tanti homi¬
cidii culpa tollerare Cumq sibi ados clicem
duceret uir diũ conspestut diceus. Non bibas
Da mͥ ego bibo s uade ⁊ dic ei qui tibi illud de¬
dit. Eigo quidem uenenũ bibo. s tu epẽ nõ eris
Facto igitur signo trucis ueuenũ ep̃c bibit se¬
curus. eademq hora in loco alio quo uierat ar¬
chidiaconꝰ euis defunctus est. ac si ꝑ os ep̃i ad ar¬
clidiacom iuscera illa uenena tnͣsissent. Cui ta¬
men ad inferendam mortem uenenũ quidẽ corpo¬
rale defuit. s hunc in conspectu eterni iudicis
ucnriiu sue malicie occidit. petrus
ira sunt hec ⁊ a ur̃is ualde scipenda tempo

Expanded text:
Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat vefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco alio quo inerat archidiaconus ejus defunctus est, ac si per os episcopi ad archidiaconi viscera illa venena transissent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporale defuit, sed hunc in conspectu aeterni judicis venenum suae malitiae occidit. PETR. Mira sunt haec, et nostris valde stupenda tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtibꝰ cogum hoc qd̾ apud multo ꝵ noticiã
bonge late ꝙ ꝑcoebuit de sabino camusie urbis
ep̃o testari sobent. quia isdera uir longo iam senio
oculoꝵ lusuen amserat. ita ut om̃im nil uideret
audiuit. Nri cã inhistem ꝑtib deueuissẽt hune
uir dñi ad pnͣdium roganis. Cumq iam uentum
esses ad m̃sam. rex discũ bere uoluit. s ad sabmi ue¬
uerabilis uiri dexterã sedit. Ciun uero eidem patri
puer ex more uiui poculũ preberet. per silenter ma¬
num tetendit. Alicem abstulit eũip ꝑ se epõ uice
pueri p̃buit. ut uideret an spũ ꝓpherie discerneret
qui ei poculũ p̃busset. Tunc uir dei accipiens calicẽ
s tauiẽ miuistrũ nõ udens dixit. Niuat ipã mauꝰ
De quo uerlo rex lecus erubuit. quia qmͣius ipse
conuis ambitõne adipiscendi epãtus accẽsus. eũ
extinguere ueneno molitꝰ esb. Qui cũ uni ex pu¬
eris eius auimũ corrupuset. ⁊ mixtũ uiuo ei uene
ni poculũ preberet.: refect ionis hora cũ iam iur

Expanded text:
tibus cogniti, hoc quod apud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canosinae urbis episcopo testari solent, quia isdem vir longo iam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret.audivit. Qui cum in eisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque iam ventuesset ad mensam, rex discumbere noluit, sed ad Sabini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri 288 puer ex more poculum vini praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abstulit, eumque per se episcopo vice pueri praebuit, ut videret an spiritu providente discerneret quis ei poculum praeberet. Tunc vir Dei, accipiens calicem, sed tamen ministrum non videns, dixit: Vivat ipsa manus. De quo verbo rex laetatus erubuit, quia quamvis ipse conus ambitione adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑecatoꝵ perpetratione compesceret.
i falsum est qd̾ inmatꝰ est.. Gre¬
ut ab inustitia corrigeret. etiam falsa est.
pollicitano ut ad iustiriã prouoatret. S qͥs hoc
dicere uel insanꝰ p̾sumat. Et si minatꝰ est id̃
nõ enit impleturus. dũ asserere eũ miscd̾em uo¬
luinus. fullarem qd̃ dici nefas est p̃dicare cõpel

Expanded text:
a peccatorum perpetratione compesceret. Si falsum est quod minatus est, ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa est pollicitus, ut ad justitiam provocaret. Sed quis hoc dicere vel insanus praesumat? Et si minatus est quod non erat impleturus, dum asserere eum misericordem volumus, fallacem quod dici nefas est praedicare compel
Abbreviated transcription (Latin):
bat ũt uilib conrexta uirgulis nõ młto
ambiciosior quã hospitis nr̃i tabernaculũ
In qua nisi curuus quis poterat consistere
Cũ hominũ mores quereremꝰ illud p̃clarũ
anunaũtimꝰ. inchil eos neque euiere necꝑ
uendere. Quid sit fraus aut furtũ nesciunt
accuxre alumͣtulum ei uestum̃toꝵ indulsi¬
mus. Qd̃ cũ ille benignissime accepisset.
Reuorantib nos ad mare uautis discessimꝰ
Rospero q¬

Expanded text:
rat autem uilibus texta uirgultis, non multo rat autem uilibus texta uirgultis, non multo ambitiosior quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incuruus non poterat consistere. cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum aduertimus, nihil eos neque emere neque uendere. quid sit fraus aut furtum nesciunt.trui. aliquantulum ei uestimentorum indulsimus. Quod cum ille benigne accepisset, reuocantibus ad mare nautis discessimus, prosperoq
Abbreviated transcription (Latin):
beni issime Eiectos nos in illud litus erp¬
nimꝰ ⁊ ne statiu repetere cursum nr̃m posse¬
mus marũ mollicie detineri egressos qr in
teria ut est mox humani ingeni natura
locor.cultũq habitantiũ uoluisse cognos¬
cere .xpĩa uos nos esse. id precipue querere
au essent aliqui inter illas solitudines xp̃i¬
ani. Tunc uero ille fleus gaudio ad genua
nrũ ꝓuoluitur Iterũ nos ac sepius ex ostu¬
latus uiuitat ad orationẽ. De inde expositis
u terra uerueciũ pellib. furit nos discũbere.
Appenit prandiũ sane locupletissimũ. uni¬
nomẽ in excidit. que mente similis est exube¬
rans foliis saporem q mellis p̾̃stabut. Hhuiꝰ
p̃dulai ad modũ suauitate delectati atq ex¬
inꝰ . Postero g̾ die cum aliqui ex ĩpolis
simulutione celauerat. Deinde cũ ip̃o ad ec¬
clesiam ꝓcessiniꝰ que fere duob milib aberat
a conspecta nr̃o int̾iectu montis exclusa. Et¬

Expanded text:
benignissime. Ejectos nos in illud littus expbenignissime. Ejectos nos in illud littus exponimus; et ne statim repetere cursum possemus, maris mollitie detineri. Egressos in terram ut est mos humani ingenii naturam locorum cultumque habitantium voluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui inter illas solitudines Christiani. Tum vero ille flens gaudio, ad genua nostra provolvitur: iterum nos ac saepius exosculatus invitat ad orationem; deinde impositis in terram vervecum pellibus facit nos discumbere. Apponit prandium sane locupletissimum, dimiit, cujus nomen excidit; quae menthae similis exuberans foliis, saporem mellis praestabat: hujus praedulci admodum suavitate delectati atque ex postero die, cum aliqui ex incolis simulatione celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exclusa. e
Abbreviated transcription (Latin):
naufragium lit. Nulla ibi germina sita nulla
proueniuat: quippe in stabili loco arentib are¬
nis: ⁊ ad omẽm motũ uentoꝵ cedentib Uerna
ubi auersa quedã amari ꝓmunctoria uentis
resistunt. terra aliquantulũ solidior hbam ram̃
atiq hispidam gignit Ea ouib p̾stat pbulum
satis utile. In cole loui illius lacte uiuunt. Qui
solertiores sunt uel ut ita dixerim diciores hordes¬
deo pane utuntur. Ea ibi sola messis est. que ce¬
leritate ꝓuentꝰ ꝑ naturam solis siue aeris. uen¬
tor cnsus euadere solet: Quippe fertur a die
uicta semiius tricessino die maturestere. Con¬
sistere aũt ibi homines non alia uatio facit.
quam qd̾ om̃s tributo liberi sunt. Getrema siqͥ¬
dem cirinor hora est deserto illi contigua. qd
uiter egoptũ ⁊ affricam interiatet ꝑ qd̾ olim
cato cesarem fugiens durit exercitum Ergo
ut ad tugurium illud qd̵ emin cansper erani
lã mar uertentem. Consalutatꝰ accepit nos

Expanded text:
naufragium sit. Nulla ibi germina, sata nulla naufragium sit. Nulla ibi germina, sata nulla proveniunt, quippe instabili loco, arentibnis, ad omnem motum ventorum cedentibus. Verum ubi adversa quaedam a mari promontoria ventis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram atque hispidam gignit, ea ovibus est pabulum satis utile. Incolae loci illius lacte vivunt. Qui solertiores sunt, vel ut ita dixerim ditiores, hordeaceo pane utuntur. Et ibi sola messis est, quae celeritate proventus, per naturam solis sive aeris, ventorum casus evadere solet. Quippe fertur a die jacti seminis, trigesimo die maturescere. Consistere autem ibi homines non alia ratio facit, quam quod omnes tributo liberi sunt. Extrema siquidem Cyrenorum ora est deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interjacet; per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ut ad tugurium illud, quod eminus conspexeram, lam manu vertentem. Consalutatus, accepit nos
Abbreviated transcription (Latin):
nauigatio. qui uł quo iter terrenũ perduxer it
uestris ergo aduuit o ationib fuciam ut desidera¬
re uos iudeo. ⁊ queso ut libentissime ad ea que
trio aurem ac cominodetis.
Sortum afriqe intrauimꝰ id eo prosꝑa nobis uit
uigatio fiut Nibuit animo adire kaidatinc in
loca uisitare sauchaꝵ ⁊ precpue ad sepulcrum
cipriani martiris odorate. Quinto decimo igit᷑
die ad portum regressi profecti q n . alexandet¬
ai petentes reluctante austropene urti ni la¬
tisum. Quod prouidi naute craientes iactis ⁊̃cho¬
ris nauem sistunt. Suib oculis aist terra conti¬
nens erat. In qua sorphos ingressi. cum uacu a om¬
nia ab humino cultu cerneremꝰ ego studiosius¬
erporandoꝵ locor grã longuis ꝓressi tͥb fere
constructũ. nõ qd̾ ibi ius umbrui ull tuneatur
uisse aut illic pliuam nequando quidẽ anditũ
est s qd̾ uentoꝵ tanta ius ese. ⁊t siquãdo uel
clementiore celo aliquantulũ spirare flatus
ceperit. inaius in illis tertis quã in illo mari

Expanded text:
it, qui vel quo me iter terrenum perduxerit. Vestris ergo adjutus orationibus faciam ut desiderare vos video, et quaeso ut libentissime ad ea quae narro aurem accommodetis. portum Africae intravimus, adeo prospera Dei nutu navigatio fuit. Libuit animo adire Carthaginem, loca visitare sanctorum, et praecipue ad sepulcrum Cypriani martyris adorare. Quinto decimo igitur die ad portum regressi, profectique in altum Alexandriam petentes, reluctante Austro, pene in Syrtim illati sumus: quod providi nautae caventes, jactis anchoris navim sistunt. Sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi, cum vacua omnia ab humano cultu cerneremexplorandorum locorum gratia longius processi. Tribus fere constratum, non quod ibi vis imbrium ulla timeatur fuisse autem illic pluviam nequando quidem auditum est, sed quod ventorum ea vis est, ut si quando vel clementiori coelo aliquantulus spirare flatus coeperit, majus in illis terris quam in ullo mari
Abbreviated transcription (Latin):
ciuĩ mistdia nobis aff̾uit et bestie que citra nos
insurreuerant quasi angło eas repellente ĩ stag
qui uos de tantis peritulis lilerauit. et tanta
Requentet ac sepius ame fres flagita¬
tis ut uobis igrã edifirationis regressus
grinationus hystoriam. ul qualit moriente fides

Expanded text:
cujus misericordia affuit, et bestiae quae contra nos cujus misericordia affuit, et bestiae quae contra nos insurrexerant, quasi ab Angelo repellente, in stagqui nos de tantis periculis liberavit, et tanta requenter ac saepius a me, fratres, flagitatis ut vobis gratia aedificationis, regressus eregrinationis historiam, vel qualiter in Oriente fides
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam que ex inundatione uuili a reman¬
serant In quib triduo continuo aftlicti. iux
euadere potiunius. Quintũ periełin suit nab
a latronib. cũ secus mare iter ageremꝰ. qui
ꝑdecem milia passium insequentes nos iͦs
perunere ferro non potemnt. pene ex anĩmes
reddiderunt ꝑfugam. Sertũ dutrimen nobis
in ip̃o flumune uilo fuit. inquo nauigantes
pens submersi sumꝰ. Sept unũ in stagno quod
mare nocabulo appellatur uento seiuente in
insulã quandã ciecti sum. hieme grauissuma.
suꝑ nos ic tempestate ferucute. Erat euil tẽpus
fuit quado locũ quendam incidimꝰ cũ de intrie
residens. uelut stagnũ quoddã esfecerat In bos
multe bestie p̾cipue uero corcodilli erant. Qui
stagni ia cebant. ita ut ignorantib uobis mor
senserũt eratate irruerũt suꝑ nos ⁊ ĩ sectari
uebement ceperunt Nos aut̃ magno cum cla¬
niore et gemitu nomen xp̃i dñi inuocauimꝰ.

Expanded text:
quibusdam, quae ex inundatione Nili remanquibusdam, quae ex inundatione Nili remanserant, in quibus triduo continuo afflicti, vix evadere potuimus. 5 208 Quintum periculum fuit nobis a latronibus, cum secus mare iter ageremus, qui per decem millia passuum insequentes nos, quos perimere ferro non poterant, poene exanimes reddiderunt per fugam. 6. Sextum discrimen nobis in ipso flumine Nilo fuit, in quo navigantes, poene submersi sumus. 7. Septimum, in stagno, quod Mariae vocabulo appellatur, vento saeviente, in insulam quamdam ejecti sumus, hieme gravissima super nos et tempestate fervente. Erat enim tempus, fuit, quod cum ad Nresidens, velut stagnum quoddam effecerat, in quo multae bestiae praecipue crocodili plurimi erant. Qui stagni jacebant, ita ut ignorantibus nobis morsenserunt, excitati, irruere et insectari nos vehementer coeperunt. Nos autem cum magno clamore et gemitu nomen Christi Domini invocavimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ oꝑtinuit nos malũ deo nos in om̃b ꝓte¬
gente. Deuiq semel ꝑ quinq dies ac uoctes
incedentes ꝑ heremũ siti ac lassitudiue pericli¬
tati sumus Alio quoq tempore incurrinius
lorum ui quo est conurillis hucud humorẽ
er semet ipa giguens salsum. quẽ continus
calor solis uelut hiemalis pruua ĩglaciem
ita uisalẽ striugit. et cmqui d acutas er ip̃õ
sale efficit atii ita omĩa illa exsp utur
loca. ut nõ solũ iuidos pedes ut habctamꝰ nos
s ⁊ calciar itis inunit os terat ac secet. In his gͦ
inuenti magno cũ peritło iur euasimiꝰ Tetrio
s infra semet ipam eũ seruante u u solum
xis ⁊ fetido ceno repletũ traustre cupientes.
usq ad latera desidimiꝰ Cumq pene ibidẽ in ea¬
dem inergeremur exclamantes ad dimm̃i uocẽ
psaliui ꝑtulimꝰ dicentes Salitum me fuc deus
Infixus ilim in limo profundi. ⁊ non est sub¬
stantia. Quartũ pitulum ꝑtulimꝰ inaquus

Expanded text:
Non obtinuit nos malum , Deo nos in omnibus proteNon obtinuit nos malum , Deo nos in omnibus protegente. Denique semel per quinque dies ac noctes incedentes per eremum, siti ac lassitudine periclitati sumus. 2. Alio quoque tempore incurrimus locum, in quo est convallis quaedam, humorem ex semetipso gignens salsum, quem continuo calor solis velut hiemalis pruina in glaciem, ita in salem stringit, et tamquam sudes acutas, ex ipso sale efficit: atque ita omnia illa exasperantur loca, ut non solum nudos pedes, ut habebamus nos, sed et calceamentis munitos terebret ac secet. In his ergo inventi, magno cum periculo vix evasimus. 4. Tertio ed intra semetipsam eum servantem, cujus solum saxis et foetido coeno repletum transire cupientes, usque ad latera descendimus. Cumque paene ibidem in eadem mergeremur, exclamantes ad Dominum, vocem Psalmi protulimus, dicentes: Salvum me fac, Deus, Infixus sum in limo profundi, et non est substantia . 4. Quartum periculum pertulimus in aquis
Abbreviated transcription (Latin):
locis uir sauctͦꝰ ac totius grẽ lnue reple¬
tus idhaunes uomune. in quo tanta erat con¬
solationis grã ut quacũq in esticia quocũq
tedio ꝯppressa fiuss ⁊uima pancis eiꝰ ser mo¬
quoq quã plurimis locis egrpti sparsim iu¬
dunꝰ scõs dei. iurtures multas ⁊ nurabilias
cientes. ⁊ totius grẽ dei plenos s paucos ex
miultis memorabimꝰ ⁊ de omĩb uero ex pli¬
care supra uires urãs est. Nam de his qui iu
suꝑiori theluida idest circa ipsã sieuen hudita¬
re dur᷑ auditu solo cõꝑiuiꝰ qd̾ his pene onũb
qͦs uidimꝰ oelsiores illi ⁊ margnifitẽciores habe¬
antur. Accedere uero ad ipõs ꝓitineris perieło
latronib incrseri. illa tamẽ que ultͣ cuu¬
tatci lycho sũt. etiã barbaros patiui ⁊ ideo
nullus uobis ad eos accessus suit qr reuera
nec eos quos suꝑius nrmorauiuiꝰ absq ꝑi¬
culo uidiꝰ. Septies uamq in hoc itin̾e̾ peri¬
clitati sumus in octauo aut̃ sicut scriptũ els

Expanded text:
locis vir sanctus, ac totius gratiae dono repletus, Joannes nomine, in quo tanta erat consolationis gratia, ut quacumque moestitia, quocumque taedio oppressa fuisset anima, paucis ejus sermoquoque quam plurimis locis Aegypti, sparsim vidimus sanctos Dei, virtutes multas et mirabilia facientes et totius gratiae Dei plenos, sed et paucos ex multis memoravimus. De omnibus vero explicare, supra vires nostras est. 1. Nam de his qui in superiore Thebaida, id est, circa ipsam sienem habitare dicuntur, auditu solo comperimus, quod his paene omnibus, quos vidimus, celsiores illi et magnificentiores habebantur. Accedere vero ad ipsos pro itineris periculolatronibus incursentur, illa tamen 207 quae ultra civitatem Lyco sunt, etiam barbaros patiuntur. Et ideo nullus nobis ad eos accessus fuit, quia revera nec eos quos superius memoravimus, absque periculo vidimus. Septies namque in hoc itinere periclitati sumus, in octavo autem, sicut scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
per annos noueni . ita ut metu ipso desper¬
ret de salute sua. ⁊ adiudicaut semet ipsũ
dicens. Pdidi animã meam. Et iã qͥa perii.
uedam ãd scłm. Qui cũ abiret uenit ei in
uia uox dicens Temptõnes quas in no¬
uemi amus sustimiusti: corone tue eraire
Reũ tere ergo in locũ tuuur ⁊ subleuabo

Expanded text:
per annos novem, ita ut metu ipso desperaret de salute sua ; et adjudicavit semetipsum dicens: Perdidi animam meam; et jam quia perii, vadam ad saeculum. Qui cum abiret, venit ei in via vox dicens: Tentationes quas in novem annis sustinuisti, coronae tuae erunt; revertere ergo in locum tuum, et sublevabo
Abbreviated transcription (Latin):
tremuit ⁊ om̃s qui illic ad erant uiuuo terrore
cõcussit. sic qr scã illa anima carne solura est.
Ffactũ q ut magnꝰ pauor inuaderet eos qui pau¬
lini mortem uidere potuissent. E ed quia hec ꝙͣ
supius dixi paulin uir tus ualde est intuna nẽ
si plaret ad miracła exteriora ueniamꝰ. que ex
mulcis iam nota sunt. ⁊ ego tam relig iosorum
uiroꝵ relatione didici ut de is om̃imodo ombi¬
gere non possim.

Expanded text:
tremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore tremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigere non possim.
Abbreviated transcription (Latin):
relaxes. Nui cuncti ꝑtinus in affricana region
requisiti. cũ honustis frum̃to nauibus ꝑ uenerã¬
da uiri paulmi satiffacõne in euis comutatu laxa¬
ti sunt. Post nõ multos uero dies wandaloꝵ rex
ocubuit. ⁊ flagellũ quod ad suã ꝑuitiẽ dispen¬
sante deo pro filioꝵ disciplina acceꝑat amisit.
Sicq factũ est ut omĩpotentis deĩ famulꝰ pau¬
linus uera prediceret. ⁊ qui se in seruiciũ solus
tradiderat. cũ multis a seruitio ad libertatem
rediret. illum indelicet mutatꝰ. qui formã serui
assumplit. ne nos essemꝰ serui pecrati. Cuius
sequens uestigia paulmꝰ: ad tempꝰ uoluntatie
seruus factus est solus. ut esset post modum
liber cum multis. Petru
um me audire contingit quod untari nõ
leo: flere magis libet. qmͣ aliquid dicere
esset tactus ad extrema per ductus est. Dumq
eius ouũs domus insua soliditate persisteret.
cubicłm quo iacebat eger facto terte motu cum¬

Expanded text:
relaxes. Qui cuncti protinus in Africana regione relaxes. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione, in ejus comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Vandalorum rex occubuit, et flagellum quod ad suam perniciem, dispensante Deo, pro fidelium disciplina acceperat amisit. Sicque factum est ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servitium solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere.esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, con
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. dicens. Derum est quod nudisti Nã uocte
hac in sb̃no. sedentes in tͥ buualibꝰ contra me ui¬
dices uidi. iuter quos iste etiã simul sedebat. ⁊ fla¬
gellũ qd̃ aliqͣndo acceꝑam eoꝵ mͥ iudicio tolle¬
batur. S ꝑcunctare quis nam sit. Nam hunc
tanti meriti uirũ. popularẽ ut cõspicitur esse nõ
susꝑicor. Tunc gener regis secreto pauliuũ tulit.
quis nam esset inquisunt. Cui uir dñi respendit.
Seruus tuus simi: quẽ pro filro uidue incariũ
suscepisti. Cũq instant̾ ille requurret ut nõ isd¬
nũc esset s quid in sua terra fuiss indicaret.
neg are quid esset. epm̃ se fuisse testatꝰ est. Quod
possessor eius audiens. ualde ꝑtimuit. atqr hiuim¬
liter obtulit dice̾ns. Pete quod uis. quatinꝰ ad
terrã tuam ame cũ magno iunere reu̾taris.
Cui uir diũ paulinꝰ ait. Unũ est quod uͥ ĩpend̾e
benesiciũ potes. ut om̃s auitatis mer captiuos

Expanded text:
cavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte cavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscipisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret,negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir Domini Paulinus ait: 'Unum est quod mihi inpendere beneficium potes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
detur die quadã suo dñõ secum secretiꝰ loquenti
ait. Uide quid agas. ⁊ wandaloꝵ regnũ qͣliter
dispomi debeat puide: quia rex citius ⁊ sub omĩ
celeritate moriturꝰ est. Quod ille audiens qui
ab eodem rege ꝑre ceteris diligebatur ei nuui¬
nie tatuit. s quid a suo ortolauo sapienti sti¬
licet uiro agnouisset iudicauit᷑. Quod dũ tex
audisset ilico respondit. Ego uelim hunc de qͦ
loqueris hoĩem uidere. Cui gener eius ueneta¬
bilis paulim tẽporalis dñs respondit dicens.
Uirentes herbas mͥ ad pnͣdiura deferre consue¬
uit. Has itaq huc ad m̃sam eũ deportare fa¬
cib. ut qui sit qui mn hec loquutus est agnostas.
Factũ q est ut cum rex ad pnͣdium distuburt
pauluiꝰ ex suo opere holeca queq ⁊ iurentia de¬
laturus uenit. Cumq hũc rex subito cõspexiss
intirmuit: atq accersito eius dño sibi per filiam
propĩquo secretũ quod prius absconderat indi¬

Expanded text:
retur, quadam die suo domino secum secretius loquenti retur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandalorum regnum qualiter disponi debeat, provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris diligebatur, ei minime tacuit; sed quid a suo hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondit: 'Ego vellim hunc, de quo loqueris, hominem videre'. Cui gener eius, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit, dicens: 'Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deportare facio, ut, qui sit qui haec mihi est locutus, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus venit. Cumque hunc rex subito conspexisset, intremuit, atque accito eius domino sibi per filiam propinquo, ei secretum, quod prius absconderat, indi
Abbreviated transcription (Latin):
iuflatus. nõ solũ facere. s etiam audire despi¬
ceret. uidua subiunxit dicens. Etce hũt homi¬
uem pro eo iucariũ prebeo: solũ modo pictatẽ
in me exhilx. inͥq unicũ filium redde. Cimiq
ille uenti uultus hoĩem cõspexisset ꝙͣ artem
colere scio. Quod gentilis ualde libent̾ accepit.
cũ innutriendis olerib qnia ꝑitus eẽt audunt.
Suscepit itaq seruũ ⁊ noganti uidue tͣdidit
filium. Quo accepto uidua ab affricana regio¬
ne discessit. Pauilinus uero ercolendi orti sus¬
cepit curam. Cumq isdem regis gener trebro
igred̾etur ortum suũ. ortolanũq quedam re¬
quireret. sapientẽ ualde esse hoĩcm uideret. a¬
nucos cepit familiares deserere. ⁊ sepis cũ suo
ortono colloqui atq eius sẽmonib delectari.
Cui pauliñꝰ coccidie ad m̃sam bolera uirẽtes¬
qr herbas deferre cõsueuerat. ⁊ accepto paue
ad curam horti iemeare. Cumq hoc dutiꝰ age¬

Expanded text:
inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiinflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem colere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque isdem regis gener crebro ingrederetur hortum suumque hortolanum quaedam requireret, sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit familiares deserere et saepius cum suo hortolano conloqui atque eius sermonibus delectari. Cui Paulinus cottidie ad mensam odoras virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare. Cumque hoc diutius age
Abbreviated transcription (Latin):
uenit que a regis wandaloꝵ geuero filiũ
suũ in captuutatẽ ductũ fuisse perhibuit.
atq a uiro dei eius preciũ postulauit. si for¬
te illuis dũs hoc dignaretur acciꝑe. ⁊ hũc
concdent ad propͥa remeure. S uir dei mag¬
lier quid possim dare nõ habeo: s memet ip̃m
tolle. me serũ uiri tui esse profitere. atq ut
filiũ tuũ recipias me uce illius in serncium
trade. Quod illa ex ore tanti uiri audiens. i.¬
risionẽ potius credidit quã cõpassionẽ at ille
studiis a̾ prime eruditus dubitanti femine ci¬
tuis ꝑsuasit. ut audita crederet. ⁊ pro recep¬
tõue filii sui in seruiciũ epm tradere nõ dubi¬
taret. Perrexere goͥ ut̾q affricam. Pcedente
autẽ regis genero. qui eius filisi habebat. in¬
dua rogatuta se obtulit. ac prius petiit ut
ei donare debuisset. Quod cũ uir barbarꝰ typo
suꝑbie turgidus gaudio tnͣsitorie ꝓsperitatis

Expanded text:
venit, quae a regis Wandalorum genero suum venit, quae a regis Wandalorum genero suum filium in captivitatem ductum fuisse perhibuit atque a viro Dei eius pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei maglier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade'. Quod illa ex ore tanti viri audiens; inrisionem potius credidit quam conpassionem. Ats quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis