comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eoce hoc de tẽptationibꝰ dixi. Intendite qͥd seqͥt᷑. Prote¬
git te dñs suꝑ manũ dexterȩ tuȩ. Dixi et qđ arbitror
recognouistis. Si enĩ ñ recognouissetis. et de scriptu¬
ris ñ recognouissecis: ñ uocibꝰ ur̃is intellectũ ur̃m mͥ
significaretis. Ergo qi intellexistis fr̃s: uidece qͥd seqͥt᷑
quare ꝓtegat dñs et suꝑ manũ dexterȩ: id. ẽ suꝑ ip¬
sã fidẽ in qua potestatẽ accepimꝰ eẽ. filii dei. et eẽ. ad

Expanded text:
e tentationibus dixi: intendite quid sequatur. «Protegat» «te Dominus super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis non recognovissetis, non vocibus vestris intellectum vestrum mihi significaretis. Ergo quia intellexistis, fratres, videte quid sequitur; quare protegat Dominus et super manum dexterae, id est, super ipsam fidem, in qua potes
Abbreviated transcription (Latin):
sonos qͥbꝰ loqͥm᷑. Osftenddant᷑ mͥ manꝰ lingue. Lingua
gͦ ñ habet manꝰ. Sed habet manꝰ. Que s̃manꝰ lingue :¬
Potestas. Potestas linguȩ quȩ ẽ: Morsec uita in ma¬
nibꝰ linguȩ. Ex oretuo iustificaberis. et ex ore tuo
condẽpnab̾is. Sigͦ manꝰ potestas. qͥd ẽ manꝰ dexte¬
re: Nichil arbitror intelligi congruentiꝰ: insi ut in¬
telligamꝰ manũ dextere. p̃otestatẽ quã tͥ dedit ds̃

Expanded text:
sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intelligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
eñ te muitauit ds̃. Si ꝓpt̃ solas res hihanas et solã
uitã istãfacis qdđ facis sinstra sola oꝑat᷑. Si autẽ ꝓpt̃
uitã ȩcnã oꝑaris. dextra sola oꝑat᷑. Si autẽ habes inten¬
cionẽ ad uitã ȩc̃nã sed subrepit tibi cupiditas uitȩ
tẽporalis uc attendas etiã istã qͣndo facis opꝰ bonũ ut
hic tͥ aliqͥd recribuat᷑ miscet se sinstra oꝑibꝰ dexcerȩ.
hoc uetat ds̃. Ueniamꝰ nc̃ ad illud qđ ait psalmus.
Dñstegum̃tũ tuũ: suꝑ manũ dexterȩ tuȩ. Manũ
potestatẽ dic̃. U̾nde ꝓbamꝰ: qr et manꝰ dei potestas
dei dicta ẽ. Nã diabolus qͥ tẽptauit iob hoc ait deo.
fr̃s: ne forte carnali sensu adhuc cogitetis qr m̃bris
distinctꝰ ẽ dis̃. Audite euident̃: qͦmꝰ dicat᷑ manꝰ po-¬
testas. Ait qͦdã loco seriptura: mors et uita in mani-¬
bꝰ linguȩ. Nouimꝰ linguas. frusta quȩdã carnis in o-¬
re mouent᷑: et ꝑcutiendo palatũ et dentes. distingẽ

Expanded text:
enim mandavit Deus. Si propter solas res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatur; si autem propter vitam aeternam operaris, dextera sola operatur: si autem habes intentionem ad vitam aeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut attendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se sinistra operibus dexterae: hoc vetat Deus. 11. Veniamus nunc ad illud quod ait Psalmus: «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Manum potestatem dicit. Unde probamus? Quia et manus Dei, potestas Dei dicta est. Nam diabolus, qui tentavit Job, hoc ait Deo: frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt
Abbreviated transcription (Latin):
pulsando ꝑueniremꝰ ab sconderet: Diceret enĩ. auc
dñscustodit e et mohil ad dert: aut si dexccrã adde¬
re uoluit. dñs custodit te suꝑ dexterã tuã: aut certe
qr addidit manũ hoc diceret. dñs custodit te suꝑ¬
i. anũ dexterã tuã: ñ suꝑ manũ dexterȩ tuȩ. Quod
dĩis ipse suggerere dignat᷑. ꝓmã uob̾: et qͥ in uob̾ habitat
uerũ eẽ qdđ dicimꝰ. Unde autẽ agnoscitis. nisi demon-¬
strante illo qͥ in uob̃ habitat. quantũ ce illo numero
ñ dormiat in uob̃̾. Et qͦmͦ intelligit᷑ uerũ eẽ qđ dicimꝰ :
Quomͦ inquies: Quia si dormiat fides ur̃a. dormit

Expanded text:
pulsando perveniremus, absconderet? Diceret enim, aut, pulsando perveniremus, absconderet? Diceret enim, aut, «Dominus custodiet te,» et nihil adderet; aut, si dexteram addere voluit, Dominus custodiet te super dexteram tuam; aut certe, quia addidit «manum,» hoc diceret, Dominus custodiet te super manum dexteram tuam, non, «super manum dexterae tuae.» Quod Dominus ipse suggerere dignatur, promam vobis; qui et in vobis habitat, verum esse quod dicimus. Unde autem agnoscetis, nisi demonstrante illo qui in vobis habitat, in quantum de illo numero non dormiat in vobis, et modo intelligetis verum esse quod dicimus. Quomodo inquies? Quia si dormiat fides vestra, dormit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ p̃sumere de qͦquã homine: Om̃is homo dormit. et
dormitabit Quando dermitat: Cũ portat carnẽ in-¬
firmitatis. Quando dormiet: Cũ fuerit mortuus.
Noligͦ p̃sumere de homine. Potest dormitar: mortalis
et dormiens sed dñs custodit te. Quomͦ te custodic :¬
Dñs cegum̃tũ tuũ suꝑ manũ dexterȩtuȩ. Eia fr̃s in¬
telligamꝰ adiuuante dño. qͥd sibi uelit. dñs cegum̃tũ¬
cuũ suꝑ manũ dexterȩ tuȩ. Uidet᷑ eni mͥ habere sensũ
occultũ. quare ñ dixerit dñs custodit te absolute et
simplicit᷑: sed ad didit suꝑ manũ dexterȩ tuȩ. Iuid
em̃ : Dexterã niãm ds̃ custodit et sinistrã ñ custodit:
ñne ipse nos totos fecit: ñ ne qͥ fec̃ nob̾ dexterã ipse
sec̃ et sinstrã: Postremo si placuit dici de dextera sola.
quare dix̃ suꝑ manũ dextere tue. et ñ suꝑ manũ dex¬
terã tuã: Cur hoc diceret. nisi aliqͥ hic occultũ quo

Expanded text:
ergo praesumere de quoquam homine: omnis homo dormit, et ergo praesumere de quoquam homine: omnis homo dormit, et dormitabit. Quando dormitat? Cum portat carnem infirmitatis. Quando dormiet? Cum fuerit mortuus. Noli ergo praesumere de homine. Potest dormitare mortalis: et dormiens, sed Dominus custodit te. Quomodo te custodit? «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Eia, fratres, intelligamus adjuvante Dotuum super manum dexterae tuae.» Videtur enim mihi habere sensum occultum, quare non dixerit, «Dominus custodiet te,» absolute et simpliciter; sed addidit, «super manum dexterae tuae.» Quid enim? dexteram nostram Deus custodit, et sinistram non custodit? Nonne ipse nos totos fecit? nonne qui fecit nobis dexteram, ipse fecit et sinistram? Postremo si placuit dici de dextera sola, quare dixit, «super manum dexterae tuae,» et non jam, super dexteram tuam? Cur hoc diceret, nisi aliquid hic occultum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ et ds̃ erat ũbũ. Postriora eiꝰ quȩ s : Et ubũ caro
factũẽ et habitauit in nob̃. Cũgͦ credis in hoc qđ ꝓce
factũ ẽ ũbũ et resurrex̃ in carne. ne tude tua carne
desꝑares. efficeris isrł fa̾ctꝰ autẽ isrł cũ fueris ñ dormi-¬
cabit neq dormiet qͥ custodit te. qr iã isrł es. et audi¬
ait ipse in psalmo : Ego dormiui: et sõpnũ cȩpi. Nũ
remansit in sõpno: Exsurrexi inqͥt: qm̃ dñs susce-¬
de posteriora eiꝰ. Iuid ẽ uide posteriora eiꝰ: Cre de
inresurrectionẽ eiꝰ. Et qr ait apłs. et si crucifixus ẽ
ex infirmitate sed iuuit in uirtute dei: et iterũ ait.
xp̃s suigens a mortuis iã ñ morit᷑ et mors ei ultra ñ
dñabit᷑: recte tͥ cantat. ecce ñ doi mitabit neq dor¬
miet qͥ custodit isrł. Adhiic farte.eris cornalisen¬
su. Quis ẽ. qͥ ñ dormetabit neq dͥermiet: Et cũ que¬
ris int̾ homines. faleris. Nĩquã inuenturid es. Noli

Expanded text:
m, et Deus erat Verbum.» Posteriora ejus quae sunt? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Cum ergo credis in hoc quod pro te factum est Verbum, et resurrexit in carne, ne tu de tua carne desperares, efficeris Israel. Factus autem Israel cum fueris, non dormitabit, neque dormiet, qui custodit te; quia jam Israel es, et audiait ipse in psalmo? «Ego dormivi, et somnum cepi.» Numquid remansit in somno? «Exsurrexi,» inquit, «qude posteriora ejus. Quid est, Vide posteriora ejus? Crede in resurrectionem ejus. Et quia ait Apostolus, «Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei» ; et iterum ait, «Christus surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» : recte tibi cantat, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Adhuc forte quaeris carnali sensu, Quis est, qui «non dormitabit, neque obdormiet?» Et cum quaeris inter homines, falleris; nunquam inventurus es. Noli
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝓpt̃ dm̃. In deo intelligitꝰ figurate dictꝰ sol: in
ȩccłia intelligit᷑ sigurate dicta luna. Qͥsqͥs pocest
errare ut aluid de deo credat quã oportet. non
rursus putauerit ȩccłiã in una parte. eẽ. et ñ eam
cognouerit diffusã eẽ toto orbe t̾rarũ: et erediderit
stis cũ euangłm legeret. cũ ille totũ orbẽ emerit
qͥ tantũ pretiũ dedit: ille tanquã in ꝓximo scanda¬
lirat᷑. et a luna urit᷑. Qͥ sqͥs igit᷑ errat in ipsi sub¬
stantia ueritatis a sole urit᷑. et ꝑ diẽ urit᷑ quia in
ipsa sapientia errat de qua dictũ ẽ. dies diei eructat

Expanded text:
ropter Deum. In Deo, intelligitur figurate dictus sol: in Ecclesia, intelligitur figurate dicta luna. Quisquis potest errare, ut aliud de Deo credat quam oportet, non rursus putaverit Ecclesiam in una parte esse, et non eam cognoverit diffusam toto orbe terrarum, et crediderit stis cum Evangelium legeretur; cum ille totum orbem emerit, quia tantum pretium dedit: ille tanquam in proximo scandalizatur; a luna uritur. Quisquis ergo errat in ipsa substantia veritatis, a sole uritur, et per diem uritur; quia in ipsa sapientia errat, de qua dictum est, «Dies diei eructat
Abbreviated transcription (Latin):
sit fides tua. ubi habitat xp̃s. Noli tẽporalia p̃pone¬
re fideicuȩ. et ñ erit sinistra suꝑ caput tuũ: sed
omĩa tẽporalia subde fidei tuȩ. et fidẽ tuã p̃pone
om̃ibꝰ tẽporalibꝰ et erit sinistra sub capite tuo. et
recte dextera eiꝰ cõplectet᷑ te. Audi hoc ipsũ expo¬
niin ꝓũbus: qͥd ẽ. sinistra ipsa. qͥd dextera. Cũ de
sapientia diceret: longitudo inqͥt dierũ et anni
uitȩ in dextera eiꝰ: in sinistra illiꝰ diuitiȩ et gła Lon¬
breue.ẽ. Alioloco. longitudine inquit dierũ re-¬
pleboeũ. Et nũqͥd alit̾ ꝓmagno diceret᷑ honora
patrẽ tuũ et matrẽ cuã. ut sis longelius suꝑ tr̃ã:¬

Expanded text:
sit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponesit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fidei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et erit sinistra sub capite tuo, et recte dextera ejus complectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi in Proverbiis, quid est sinistra ipsa, quid est dextera: cum de Sapientia diceret, «Longitudo,» inquit, «dierum et anni vitae in dextera ejus; in sinistra autem ejus divitiae et globreve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis
Abbreviated transcription (Latin):
cuꝰ ẽ dñs ds̃ ipsiꝰ. Intendat gͦ caritas ur̃a. Uidimꝰ simi¬
strã uidimꝰ dexterã Audi hoc confirmatũ in canticis
tatis. Iuid ait: Sinistra eiꝰ sub capite meo. et dextera
eiꝰ cõplegtet᷑ me. Qͥa autẽ qr sursũ erat dextera. deor si
finstra. et sic cõplectebat᷑ sponsus sponsã. supponens
sinstirã ad consolationẽ. imponens dexterã ad ꝓte-¬
ctionẽ: Sinistra inqͥt eiꝰ sub capite meo. Ds illã dat
Ideo sinistra eiꝰ: qr omĩa ista tẽporalia ds̃clat. Quã
uani s̃ quã impii. qͥ ab idolis a demonibꝰ ista petunt¬
sꝑant. Quã multi a demonibꝰ ista petunt: et ñilla
habent. Et rursũ qͥ illa ñ pecunt a demonibꝰ. habent
ea. Sed ñ a dȩmonibꝰ ista dant᷑. Itẽ multi petunt a
deo: et ñ habent. Nouit enĩ ille dispensare sinuistrã.
qͥ uocat ad dexterã. Ergo si ẽ sinistra. sinstrasit. sedi
sub capite sit. Supͣ illã sit caput cuũ id ẽ sup̃ ilã

Expanded text:
us ipsius» . 9. Intendat ergo Charitas vestra. Vidimus sinistram, vidimus et dexteram. Audi hoc confirmatum in Canticis tatis. Quid ait? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Quid autem, quia sursum erat dextera, deorsum sinistra, et sic complectebatur sponsus sponsam, supponens sinistram ad consolationem, imponens dexteram ad protectionem? «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Deus illam dat: ideo sinistra ejus, quia omnia ista temporalia Deus dat. Quam vani sunt, quam impii, qui ab idolis, a daemonibus ista petunt! Quam multi a daemonibus ista petunt, et non illa habent? et rursus, qui illa non petunt a daemonibus, habent ea; sed non a daemonibus ista dantur. Item multi petunt a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare sinistram, qui vocat ad dexteram. Ergo si est sinistra, sit sinistra; sed sub capite sit: supra illam sit caput tuum, id est, supra illam
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ a se ñ illuminant᷑ montes. Uã uide qͥd sequit᷑. In
lumine cuo uidebimꝰ lum̃. Si gͦ in lumine ipsiꝰ uide.¬
bimꝰ lum̃. qͥscadit a lumine nisi cu ipse ñ ẽ. lum̃:
Et qͥuoluerit sibi eẽ. se lum̃: ipse cadit a lumine quo
illuminat᷑. Ideo sciens ñ cadere nisi eũ qͥ sibi uult
lucere cũ sit ꝑ se cenebrȩ: stati subiet̃. Non ueniat
mͥ pes ꝑbiȩ: et manꝰ peccatoꝵ ñ moueat me. Id

Expanded text:
sicut a se non illuminantur montes. Nam vide quid sequitur: «In sicut a se non illuminantur montes. Nam vide quid sequitur: «In lumine tuo videbimus lumen.» Si ergo in lumine ipsius videbimus lumen, quis cadit a lumine, nisi cui ipse non est lumen? Et qui voluerit sibi esse lumen, ipse cadit a lumine quo illuminatur. Ideo sciens non cadere nisi eum qui sibi vult lucere, cum sit per se tenebrae; statim subjecit, «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me:» id
Abbreviated transcription (Latin):
diso : Sed priꝰ attende uride motꝰ ẽ pes illi qͥ er̾at int̃
anglos: et moto pede cecidit. et de angło fact ẽ di¬
abolus. Moto em̃ pede cecidit. Quere unde ceci¬
dit. Suꝑbia cecidit. Nongͦ mouet pedẽ: nisi suꝑbia
ad ruinã. Non mouet pedẽ nisi suꝑbia. Ad ambu-
autẽ hominũ sub tegmine alarũ tuarũ sꝑabunt.
Si sub tegmine: sẽꝑ humiles sẽꝑ de deosꝑantes sẽꝑ
de se ñ p̃sum̃tes. Sub tegmine alarũ tuarũ sꝑabt̃.
Non enĩ a se satiant᷑ ut beatisint: Sed qͥd sequit᷑:
Inebriabunt᷑ ab ub̾tate domꝰ tuȩ: et torrente delici-¬
arũ tuarũ potab̾ eos. Ecce sitientes: ecce inebriati.
Ecce sitiunt: ecce bibunt. Sed ñ a se hibunt: nec ipsi
sibi s̃ fons. Sedunde bibunt : Subtes none alarũ
tuarũ sꝑabunt. Si sub alis. humules s̃. Quare: Qͥa
apud te inqͥt fonsuitȩ. Nongͦ a se irrigant᷑ montes:

Expanded text:
diso. Sed prius attende unde motus est illi qui erat inter diso. Sed prius attende unde motus est illi qui erat inter Angelos, et moto pede cecidit, et de angelo factus est diabolus: moto enim pede cecidit. Quaere unde cecidit: superbia cecidit. Non ergo movet pedem, nisi superbia: ad ruinam non movet pedem, nisi superbia. Ad ambulaautem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub tegmine, semper humiles, semper de Deo sperantes, semper de se non praesumentes. «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt:» non enim a se satiantur ut beati sint. Sed quid sequitur? «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos.» Ecce sitientes, ecce inebriati; ecce sitiunt, ecce bibunt: sed non a se bibunt, nec ipsi sibi sunt fons. Sed unde bibunt? «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub alis, humiles sunt. Quare? «Quia apud te,» inquit, «fons vitae.» Non ergo a se irrigantur montes,
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ illis. Hoc eñ p̃cepit eis iste psalmꝰ scds: de his
qͥ inscribunt᷑ canticũ graduũ. Sed ñ rursũ p̃sumant
de montibꝰ: qr ipsi montes ñ a se lucent. sed ab illo lu¬
cent de qͦ dictũ ẽ. Erat lum̃ uerũ: qđ illuminat
omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. Montes
poss intelligi homines magni: homines clari. Et qͥd
maiꝰ ẽ. ioħe baptista: Qualis ille mons erat. de qͦ ipse
sta. Uides certe istũ magnũ montẽ lucentẽ: audi con-¬
fitentẽ. Qͥd confitentẽ : Nos om̃s inqͥt de plenitudine
eiꝰ accepimꝰ. De ciꝰ gͦ plenitudine acceper̃ montes:
ab illo ẽ. tͥ auxiliũ. ñ a montibꝰ. In qͦs tam̃ nisi le¬
uaueris oculos ꝑ seripturas: ñ ad moneberis ut
ut firmissime ponas pedes in gradibꝰ. ne in illa as¬
censione aut fatigeris. aut lapsus cadas. Dic qđ se¬
quit᷑. Ne des ad mouendũ pedẽ meũ. Unde
mouent᷑ pedes: Unde motꝰ ẽ pes illi qͥerat in para¬

Expanded text:
llis. Hoc enim praecipit iste psalmus, secundus de his qui inscribuntur, «Canticum graduum.» Sed non rursus praesumant de montibus; quia ipsi montes non a se lucent, sed ab illo lucent de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Montes possunt intelligi, homines magni, homines clari. Et quis major Joanne Baptista? Qualis ille mons erat, de quo Domioanne Baptista» ? Vides certe istum magnum montem lucentem; audi confitentem. Quid confitentem? «Nos omnes,» inquit, «de plenitudine ejus accepimus» . De cujus ergo plenitudine acceperunt montes, ab illo est tibi auxilium, non a montibus; in quos tamen nisi levaveris oculos per Scripturas, non admoveberis ; ut ut firmissime ponas pedes in gradibus, ne in illa ascensione aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, «Ne des ad movendum pedem meum.» Unde moventur pedes? Unde motus est pes illi qui erat in para
Abbreviated transcription (Latin):
possessio fons iutȩ lum̃ in lumine. Inebriabunt᷑ ab u.¬
b̾tate domꝰ tuȩ: ipsa erat dextera. Sinistra uͦerat .ꝓ
adiutorio consolationis: ñ ad firmam̃tũ felicitatis.
Nã felicitas eiꝰ uera atq germana dserat. Isti autẽ de
qͥbꝰ dic̃ dauid qr oseoꝵ locutũ ẽ uanitatẽ. et dextera
eoꝵ dextera imqͥtatis: ñ hinc eos rep̃hendit qi om̃ibus

Expanded text:
possessio, fons vitae, lumen in lumine. «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae:» ipsa erat dextera. Sinistra vero erat pro adjutorio consolationis, non ad firmamentum felicitatis. Nam felicitas ejus vera atque germana Deus erat. Isti autem de quibus dicit David quia «os» eorum «locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis;» non hinc eos
Abbreviated transcription (Latin):
mea in t̾ra uiuentiũ: Ibi eẽ longeuũ qͥd ẽ nisi ui
centes parentibꝰ seneseunt in hac t̾ra: multi autem
obsequentes parentibꝰ cito eunt ad dm̃. NIũq d gͦ m¬
plet᷑ ut longeuus sis scł̃m hanc uitã : Sed longtiũ
ꝓȩcñitate illa positũ ẽ. Longeuitas ẽ indextiti eiꝰ
At uͦ diuitiȩ et gła id ẽ sufficientia uite nuiꝰ et ea
quȩ bona existimant᷑ ab hominibꝰ: sinistia ẽ. Nescio

Expanded text:
i esse longaevum quid est, nisi ibi centes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bon
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat: Noli eẽ. in nocte. Qͥd ẽ. noli ee̾. in nocte: fili
lucis estis et filu diei: ñ sumꝰ noctis neq tenebrarum.
Quis filii noctis et cenebrarũ: Iniqͥ. impii. infideles.
Sed et ipsi audiant antequã ueniat hora: et dicat
illis apłs. Fiuistis aliqͣndo cenebre: nunc autẽ lux in
dño. Sic̃ iste psalmꝰ habet: euugilent. Iã illuminati

Expanded text:
eniat? Noli esse in nocte. Quid est, Noli esse in nocte? «Filii eniat? Noli esse in nocte. Quid est, Noli esse in nocte? «Filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum» . Qui sunt filii noctis et tenebrarum? Iniqui, impii, infideles. 4. «vers.» 1. Sed et ipsi audiant antequam veniat hora, et dicat illis Apostolus, «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Sicut iste psalmus habet, evigilent. Jam illu
Abbreviated transcription (Latin):
noe. quoꝵ dierũ cõmemorationẽ audistis factam
in euangelio. Sic erit aduentꝰ filii hominis inqͥt:
qͦmͦ in diebꝰ noe. Manducabant. bibebant nube¬
bant. uxores ducebant. nouellabant. ȩdificabant:⁊
donec introut noe in archã et uenit diliuuiũ et
ꝑdidit om̃s. Qͥd gͦ : om̃s ꝑibunt qͥ ista faciunt. qͥ
nubunt. qͥ uxores ducunt. qͥ nouellant. qͥ ȩdifi-¬
At uͦ qͥ istis om̃ibꝰ aut ñ utunt᷑ aut utunt᷑ tanꝗͣ
ñ utentes. plus p̃sum̃tes de illo qͥ dedit quã de
his que datas: et intelligentes in his eiꝰ consolatio¬
nẽ et miscłiã. et ñ occupati donis ne a donatore
ruerent: qͥ tales s̃ ñ illos inuenit imparatos hora il
ut dies ille uos tanꝗ̃ fur cõp̃hendat. Om̃s enĩ uos fi¬
ln lucis estis: et filii diei. Ideo dñs cũ diceret tim̃dao
ee. horã sic̃ furẽ: noctẽ posuit. Et apłs ita ait. Quia
hora dñi sic̃ fur in nocte ita ueniet. Nonuis ut te in-¬

Expanded text:
Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam in Evangelio. «Sic erit adventus Filii hominis,» inquit, «quomodo in diebus Noe. Manducabant, bibebant, nubebant, uxores ducebant, novellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, et perdidit omnes» . Quid ergo? omnes peribunt qui ista faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedifiAt vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam de his quae data sunt, et intelligentes in his ejus consolationem et misericordiam, et non occupati donis, ne a donatore ruant; qui tales sunt, non illos inveniet imparatos hora illut dies ille vos tanquam fur comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei.» Ideo Dominus cum diceret timendam esse horam sicut furem, noctem posuit; et Apostolus ita ait, «Quia hora Domini sicut fur in nocte, ita veniet.» Non vis ut te inv
Abbreviated transcription (Latin):
qr hora dñi sic̃ fur in nocte ita ueniet. Si seuet in¬
qͥt pat̾ familias qͣ hora fur ueniret: am̃ dico uob̾
qi ñ pateret᷑ ꝑfodi parietẽ suũ. Dicitis mͦ. Qͥsgͦ no-¬
uit qua horaueniat. qr hora sic̃ fur erit: Nescis qua.
nescis qͣndo uenturus ẽ: ut sẽꝑ paratꝰ sis. Illũ enior
patrẽ familias subito occupauit hora illa: qͥ pat̃¬
familias suꝑbꝰ significatꝰ ẽ. Noli uellx ee̾. pat̾ fami-¬
lias: et ñ te subito illa hora occupabit. Et qͥd ero
inquis: Qualẽ audisti de psalmo. pauꝑ et do-¬
lens ego sũ. Si em̃ pauꝑ et dolenseris: ñ eris pat̾ fa-¬
milias quẽ illa hora subito inueniet. et subito pre-¬
met. Patres familias eñĩ s̃ illi: qͥ p̃sum̃tes de cupidi-¬
tatibꝰ suis et in delitus huiꝰ scłi defluentes tument
et erigunt᷑ adũsus humiles: et insultant scĩs in¬
telligentibꝰ angustã uiã quȩ ducit ad uitã. Talibꝰ
enĩ ueniet illa hora subito: qr tales erant et in dieb̾

Expanded text:
nocte, ita veniet. Si sciret,» inquit, «paterfamilias qua hora fur veniret, amen dico vobis, quia non pateretur perfodi parietem suum.» Dicitis modo: Quis ergo novit qua hora veniet, quia hora sicut fur erit? Nescis qua hnescis quando venturus est, ut semper paratus sis. Illum enim patremfamilias subito occupabit hora illa, qui paterfamilias, superbus significatus est. Noli velle esse paterfamilias, et non te subito illa hora occupabit. Et quid ero, inquis? Qualem audisti de psalmo, «Pauper et dolens ego sum» . Si enim pauper et dolens eris, non eris paterfamilias, quem illa hora subito inveniet, et subito premet. Patresfamilias enim sunt illi qui praesumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument; et eriguntur adversus humiles, et insultant sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
griduũ. De illis enĩ dictũ ẽ: euntes ibant et flelent
mittentes semina sua.hȩc ẽ conuallis plorations
ubi aflentibꝰ mittunt᷑ semina. Quȩ santẽ semina
bona oꝑa. Inista tribulatiohe t̾rena qͥ berȩ opat̾
in conualle plorationis. similis ẽ. homir seminai.

Expanded text:
graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant, graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flentibus mittuntur semina. Quae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terrena. Qui bene operatur in conval
Abbreviated transcription (Latin):
ECUNOUS. ẽ. iste psalmꝰ eoꝵ quoꝵ titu¬
lus ẽ. canticũ graduũ. Plures enĩ s̃ sig¬
nificantes ut in pͥmo eoꝵ audistis as¬
censũ ur̃m. qͥ sit in cordȩ ad dm̃ a conualle plora¬
tionis. id ẽ. ab humilitate contribulationis. Ascen.¬
sus enĩ utilis nob̾ ñ potest eẽ: nisi pͥmohumiliatis.
A conualle nob̾ ascendendũ ee̾. meminerimꝰ.
Conuallis enĩ t̾rȩ locus ẽ. depressus. Sic̃ loca t̾rȩ
alta montes et colles: ita conuallis locus humilis.
ne dũ p̃pꝑe et p̃postere querimꝰ exaltari. ñ ascen¬
damꝰ sed ruamꝰ. Docuit autẽ ipse dñs a conualle
plorationis ascendendũ quando ꝓ nob̃ humilia.¬
riusq ad mortẽ crucis. et pati dignatꝰ ẽ hoc exem¬
plũ ñ relin quamꝰ. Istã conuallẽ plorationis mati¬
res incellexer̃. Unde intellexer̃: Unde: Qt et ipsi
de conualle plorationis ut coronarent᷑ ascender̃
Congruit et hodiernȩ diei psalmꝰ iste: canticum

Expanded text:
 iste psalmus eorum quorum titulus est, «Canticum graduum.» Plures enim sunt significantes, ut jam in primo eorum audistis, ascensum nostrum, qui fit in corde ad Deum, a convalle plorationis, id est, ab humilitate contribulationis. Ascensus enim utilis nobis non potest esse, nisi primo humiliati , a convalle nobis ascendendum esse meminerimus convallis enim terrae locus est depressus: sicut loca terrae alta montes et colles, ita convallis locus humilis; ne dum praepropere et praepostere quaerimus exaltari, non ascendamus, sed ruamus. Docuit autem ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quando pro nobis humiliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus: istam convallem plorationis martyres intellexerunt. Unde intellexerunt? unde? Quia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum
Abbreviated transcription (Latin):
Nuqͥd in potestate mea ẽ ut ñ dormitet qͥ eusto-¬
dit me: Uolo ut ñ dorimat: neq dormitet Ergo
illũ tͥ elige qͥ ñ dormiet neq dormitabit. et ñ mo¬
uebit᷑ pes cuus. Ss̃ nũquã ẽ dormens. Siius hab̾e
eustodẽ ñ dormientẽ. Am̃ elige custodẽ. Ne des ad¬
mouendũ pedẽ meũ: dicis tu Bene optime. Sed
& ille dic̃ tͥ: neq dormitet qͥ custodit te. Iufor te
conũsurus te eras ad homines custodes: et dicturis
Quẽ sũ inuenturus ñ dormientẽ: Quis homon
dormitabit: quẽ inuenio: quo ibo: quo me ũcã:
Ille tͥ ostendit. Ecce ñ clormitabit neq dormiet.
qͥ custodit isrł. Uis habere custodẽ ñ dormientem
neq dormitantẽ : Ecce ñ dormitabit neq dormict¬

Expanded text:
Numquid in potestate mea est ut non dormitet qui custodit me? Volo ut non dormiat, neque dormitet. Ergo illum tibi elige, qui non dormiet, neque dormitabit, et non movebitur pes tuus. Deus nunquam est dormiens: si vis habere custodem non dormientem, Deum elige custodem. «Ne des admovendum pedem meum,» dicis tu; bene, optime: sed et ille dicit tibi, «Neque dormitet qui custodit te.» Tu forte conversurus te eras ad homines custodes, et dicturus: Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitante
Abbreviated transcription (Latin):
de miseri si nũꝗͣ de lacrimis libandi. Seduide qͥd
seqͥtꝰ Uenientes autẽ uenient in exultatione: portan¬
tes germina sua. Nichil aliud istis canticis docemur
fris quã ascendere. Sed ascendere in corde. in affectu
bono infide et spe et caritate.: et in desiderio ꝑpe-¬

Expanded text:
de miseri, si nunquam de lacrymis liberandi. Sed vide quid sequitur: «Venientes autem venient in exsultatione, portantes germina sua» . 3. Nihil aliud istis canticis docemur, fratres, quam ascendere; sed ascenbono, in fide et spe et caritate et in desiderio per
Abbreviated transcription (Latin):
dei fieri possis pocestatẽ accepisti. Quã potestatẽ :
De qͥdic̃ ioħs. Dedit eis pocestatẽ filios dei fieri Unde
accepisti hanc pocestatẽ: Credentibꝰ inqͥt in nomine
eiꝰ. Sigͦ eredis ipsatͥ potestas data ẽ. ut sis int̃ filios
dei Esse autẽ int̃ filios dei hoc ẽ ad dexterã ꝑti¬
nere. Frgo fides tua. manꝰ dexterȩ tuȩ. id. ẽ. potestas
quȩ tͥ data ẽ ut sis int̾ filios dei. manꝰ ẽ dexterȩ tuȩ.
Sed qͥd ualet ipsa potestas quã accepit homo. nisi ꝓ-
tegat dñs: Ecce credidit. iã ambulat infide: sed infir-¬
mꝰ ẽ int̾ tẽptationes agitat᷑ int̾ molestias int̾ carnales
corruptiones int̾ suggestiones cupiditatis int̾ uersu¬
tias et laqueosimimici. Qͥd ualet gͦ qͥ habet potestatẽ:

Expanded text:
 fieri, potestatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» inquit, «in nomine ejus» . Si ergo credis, ipsa tibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem inter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere. Ergo fides tua, manus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ. Non qr adeo ñ acceꝑant eciã quȩ tẽporalit̃
possidebant. sed qr ipsã solã puitabuant e ᷤ beatã uitã
et nichil aliud reqͥrebant. Audite enĩ qͥd de illis con-¬
sequent̃ dic̃. Quoꝵ os locutũ ẽ uanitatẽ. et dextera
eoꝵ dextera iniqͥtatis. Et seqͥt᷑. Quoꝵ fili uelut nouel
lȩ constabilitȩ: filiȩ eoꝵ ornatȩ sic̃ similitudo templi.
Cellaria eoꝵ plena: eructantia ex hoc in hoc. Oues eoꝵ
fecundȩ: mulciplicantes in exitibꝰ sins. Boueseoꝵ cras-¬
sȩ. Non ẽ ruina sepis nec exitꝰ neq clamor in plateis
istã felicitatẽ et aliqͥs iustꝰ habere: sic̃ habuit iob. Sed
iob ꝓsinstra illã habebat: ñ ꝓ dextera. Nã dexterã ñ
habebat nisi apud dm̃: ꝑpetuã et sẽpit̾nã felicitatẽ.
Ideo concessa ẽ ꝑcutienda sinistra: et suffec̃ ei dexte-¬
ra. Iuomͦ ꝑcussa ẽ sinistra: Temptationibꝰ diaboli.
Abstulit subito diabolit. ꝑmissus qͥdẽ a deo. ut

Expanded text:
quae temporaliter possidebant, sed quia ipsam solam putabant esse beatam vitam, et nihil aliud requirebant. Audite enim quid de illis consequenter dicit: «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Et sequitur: «Quorum filii eorum vel compositae et ornatae sicut similitudo templi. cellaria eorum plena et eructantia ex hoc in hoc. oues eorum fecundae multiplicantes in exitibus suis: boues eorum crassae. non est ruina saepis nec exitus neque clamor in plateis is justus habere, sicut habuit Job: sed Job pro sinistra illam habebat, non pro dextera; nam dexteram non habebat nisi apud Deum perpetuam et sempiternam felicitatem. Ideo concessa est percutienda sinistra, et suffecit ei dextera. Quomodo percussa est sinistra? Tentationibus diaboli. Abstulit subito diabolus; permissu
Abbreviated transcription (Latin):
habitare xp̃m ꝑ fidẽ in cordibꝰ uris. In qͦ ñ dorinit fi¬
des: iugilat xp̃s. Et si forte dormiebat fides tua: et
ideo in ista questione fluctuabas. quasi nauis illa quȩ
tẽpestatẽ patiebat᷑ ubi dñs dormiebat: excita xp̃m.
q filii acł̃iȩ estis: et in eccłia ꝓficitis qͥ ñdũ ꝓfecistis:
et in eccħ̾̃a ꝑficiendi estis qͥ iã ꝓfecistis. Int̾rogo uos
qͥd solect incelligere qđ dictũ ẽ in euangelio: nesciat
simstra tua qͥd faciat dextera tua. hoc em̃ intellecto:
inuenietis quȩ sit dextera et quȩ sit sinistra. Simulq
intelligetis utrãq partẽ dm̃ fecisse. et dexterã et sim¬
strã: et tam̃ ñ debet scire sinistra. qͥd faciat dextera

Expanded text:
Habitare Christum per fidem in cordibus vestris» . In quo non dormit fides, vigilat Christus. Et si forte dormiebat fides tua, et ideo in ista quaestione fluctuabas, quasi navis illa quae tempestatem patiebatur, ubi Christus dormiebat; excita Christum, fecistis, et in Ecclesia proficietis qui nondum profecistis, et in Ecclesia proficiendi estis qui jam profecistis , interrogo vos quid soletis intelligere quod dictum est in Evangelio, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua» . Hoc enim intellecto invenietis quae sit dextera, et quae sit sinistra: simul intelligetis et utramque partem Deum fecisse, et dexteram et sinistram; et tamen non debet scire sinistra quid faciat dextera.
Abbreviated transcription (Latin):
tes faciẽ meã iudere posteriora mea uidebis cũ tram¬
siero. Expectas forte ut transeat. Iã transut: Iu uide
posteriora ipsi : Ubi transut: Audi ioł̃im. Cũ uenis¬
sec inqͥt hora: ut transiret de mundo ad patrm.
quasi passionẽ. Sed ñ ẽ. A diligentioribꝰ et doctioribꝰ
inuentũ ẽ. qr pascha ebreũ ũbũ ẽ et ñ int̃p̃tat᷑ passio
sed transitꝰ. Per passionẽ enĩ terisit dñs a morte ad
uitã et fec̃ nob̾ uiã credentibꝰ in refurrectione eiꝰ ut
transeamꝰ et nos de morte ad uitã Non magnũ nob¬
ẽ credere qi mortuus ẽ xp̃s hoc et pagani et uidex
et om̃s iniqͥ eredunt. Hoc om̃s credunt: qr imortuus
ẽ fides xp̃ianoꝵ resurrectio xp̃i ẽ Hoc ꝓ magno ha.¬
bemꝰ: qr credimꝰ resurrexisse. Iunc gͦ se uoluit iude¬
i. cũ transiret: hoc ẽ cũ resurrexisset Tunc in se uolu¬
it creaũ transiret: qr traditꝰ ẽ ꝓpt̃ deliea nt̃. et re¬
su ex̃ ꝓpt̃ iustificationẽ nrãm. Ec ipsa fide in redur¬

Expanded text:
tes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem»quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non int enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset. Tunc in se voluit credi, cum transiret; quia traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem n
Abbreviated transcription (Latin):
ut caste timeamꝰ dm̃. et custodiamꝰ mandata eiꝰ.
dinde ipse iħs loqͥt᷑ in ista ꝓpħia: sed quȩdã in m̃¬
brissius et unitate corporis sui. tanꝗͣ inuno ho-
Unde et hoc ẽ. qđ ait. particeps ego sũ om̃iũ tim̃ti¬
ũ te: et custodientiũ mandata tua. Et qr ꝓpt̃ hoc
qđ particeps factꝰ ẽ fr̃m suoꝵ. dĩ hominũ. immor¬
calis mortaliũ: ideo granũ cecidit in t̾ra. ut morti¬
ficatũ multũ fructũ faceret: de ipso fructu secu
hoc nisi cũ iustificat᷑ impiꝰ : In cuiꝰ grẽ scientia
ut ꝓficiat᷑ adiungit. Et iustificationes tuas do

Expanded text:
stodiamus mandata ejus. Proinde ipse Jesus loquitur in ista prophetia: sed quaedam in membris suis et unitate corporis sui, tanquam in uno quodam Unde et hoc est quod ait, «Particeps ego sum omnium timentium te, et custodientium mandata tua.» Et quia propter hoc quod particeps lactus est fratrum suorum, Deus hominum, immortalis mortalium, ideo granum cecidit in terram, ut mortificatum multum fructum faceret; de ipso fructu seculhoc, nisi cum justificatur impius? In cujus gratiae scientia ut proficiatur, adjungit, «Et justificationes tua
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ incipiat a domodei. Et si initiũ in qͥt a nob̾. qͥs
finis erit eis qͥ ñ eredunt dñi euangłio : et si iustus
uix saluabit᷑ peccator et impiꝰ ubi parebt̃: hoce¬
nĩ ait de ꝑsecutionibꝰ qͦs patiebat᷑ ȩccłia: cũ funes
peccatoꝵ circũ plecterent᷑ eã . Pinde mediã noctẽ
graruora tribulationis intelligenda existimo. in
qͣ dix̃ surgebã: qi ñ eũ sic affligebat ut deiceret.
sed ex ercebat ut surgeret: id ẽ ut ea tribulatio¬
ne ad forciꝰ confitendũ ꝓficeret. Iã uͦ qr ista fiunt¬

Expanded text:
cium incipiat a domo domini, et si initium a nobis, qualis finis erit eis qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, peccator et impius ubi parebtionibus quas patiebatur Ecclesia, cum funes peccatorum circumplecterentur eam. Proinde mediam noctem graviora tribulationis intelligenda existimo. In qua dixit «Surgebam:» quia non eum sic affligebat, ut dejiceret; sed exercebat, ut surgeret, id est, ut ea ipsa tribulatione ad fortius confitendum proficeret. 6. «vers.»
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ideo dicat᷑. qi particeps eiꝰ fit qͥsqͥsei adheret.
sic̃ scriptũ ẽ mͥ autẽ adherere deobonũ ẽ: ñ enĩ exi¬
stendo s homines dii. sed fiunt parcicipando illiꝰu
niꝰ qͥ uerus ẽ dĩ: anqr partessibi eligunt homines
in hoc mundo siie sortiunt᷑ aliꝰ hoc aliꝰ illud unde
ut̃q ñ ẽ sensus absurdꝰ. Sed qđ seqͥt᷑ audiamus.
Dixi custodire legẽ tuã Qͥd ẽ portiomea dñe.
dixi custodire legẽ cuã: nisi qi ita erit portio cuiꝰq
nisi hoc donet atq ad hoc adiuuet sp̃s uiuificans
ne lictera occidat. et peccatũ occasione accepta ꝑ
mandatũ oꝑet᷑ in homine omnẽ concupiscentiã :
Inuocandꝰ ẽ igit᷑. Sic enĩ ab eo fides impetrat qđ
lex imꝑat. qm̃ qͥ inuo cauerit nom̃ dñ saluus erit.
Et ideo uide qͥd adiungat. Precat᷑ sũ faciẽ tuã in
coto corde meo. Et dicens qͦm᷑ sic p̃cat᷑. Miserere

Expanded text:
eps ejus fit quisquis ei adhaeret, sicut scriptum est, «Mihi autem adhaerere Deo bonum est» ; non enim existendo sunt homines dii, sed fiunt participando illius unius qui verus est Deus: an quia partes sibi eligunt homines in hoc mundo, sive sortiuntur, alius hoc, alius illud, unde uterque non est sensus absurdus. Sed quod sequitur audiamus: «Dixi, custodire legem tuam.» Quid est, «Portio mea, Domine, dixi, custodire legem tuam;» nisi quia ita erit portio cujusqunisi hoc donet atque ad hoc adjuvet Spiritus vivificans; ne littera occidat , et peccatum occasione accepta per mandatum operetur in homine omnem concupiscentiam . Invocandus est igitur: sic enim ab eo fides impetrat quod lex imperat; quoniam qui invocaverit nomen Domini, salvus erit . Et ideo vide quid subjungat: «Precatus sum faciem tuam in toto corde meo.» Et dicens quomodo sit precatus: «Miserere
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ paratꝰ factꝰ sit ad custodienda diuina mandata:
subdidit dicens. Eimes peccatoꝵ cireũplexi s me. et
legis tuȩ ñ sũ oblitꝰ funes peccatoꝵ impedimenta st̃
inimicoꝵ siue spũaliũ sic̃ diaboli et angeloꝵ eiꝰ. siue
carnaliũ in qͥbꝰ filus infidelitatis diabolꝰ oꝑat᷑. Non enĩ
hoc nom̃ qđ dictũ ẽ peccatoꝵ ab eo qđ st̃ peccata de¬
clinatũ ẽ: sed ab eo qd s̃ peccatores. qđ in greco eui-¬
dent̃ apparet. Cũ itaq minant᷑ mala qͥbꝰ t̾reant iu-

Expanded text:
 paratus factus sit ad custodienda divina mandata subdidit, dicens: «Funes peccatorum circumplexi sunt me, et legis tuae non sum oblitus. Funes peccatorum» impedimenta sunt inimicorum, sive spiritualium, sicut diaboli et angelorum ejus, sive carnalium, in quibus filiis infidelitatis diabolus operatur . Non enim hoc nomen quod dictum est «peccatorum,» ab eo quod sunt peccata declinatum est, sed ab eo quod sunt peccatores: quod in graeco evidenter apparet. Cum itaque minantur mala, quibus t
Abbreviated transcription (Latin):
tate sedex occasione p̃dicare ũbũ dei. ñ caste. id ẽ.
ñ ex animo purȩ sincereq caritatis. Alud enĩsen-¬
tiebant. qđ in eoꝵ moribꝰ apparebat: et aliud p̃dica¬
bant. ut sc̃õ nomine placerent hominibꝰ. Nã de
his iterũ dic̃. Neq enĩ isti deo seruiunt: sed suo uen¬
tri. Quos tam̃: xp̃m annunciare ꝑmittit. Quãuis
enĩ pociꝰ crederent. quȩ ipsi faciebant ut moreren-¬
t᷑:. ea tam̃ p̃dicabant quȩ si ali credentes facerent.
saluarent᷑. Non enĩ aliud annunciabant. p̃t re-
gulã fidei. Fos qͥppe exclusit apł̃s: dicens. Si qͥs an¬
nunciauerit uob̾ p̃t̃ quã qđ accepistis: a nathema
sit. Illi ñ xp̃m annunciant. qͥ annunciant falsita¬

Expanded text:
tate, sed ex occasione praedicare verbum Dei, non caste , id est, non ex animo purae et sincerae charitatis. Aliud enim sentiebant, quod in eorum moribus apparebat; et aliud praedicabant, ut sancto nomine placerent hominibus: nam de his iterum dicit, «Neque enim isti Deo serviunt, sed suo ventri» . Quos tamen Christum annuntiare permittit. Quamvis enim ea potius crederent quae ipsi faciebant, ut morerentur: ea tamen praedicabant, quae si alii credentes facerent, salvarentur; non enim aliud annuntiabant praeter regulam fidei. Eos quippe excludit Apostolus, dicens: «Si qnuntiaverit praeter id quod accepistis, anathema sit» . Illi non Christum annuntiant qui annuntiant falsita
Abbreviated transcription (Latin):
incidit in latrones: Si ñ descenderet: ñ incideret in la¬
trones. Quia uͦ descendendo incidit in latrones: ascen.¬
dendo ueniat ad angelos. Ascendat gͦ. qr ascendert
tribꝰ. Sed qͥd s̃ tribꝰ: Multinouer̃: et multi ñ nouer.
Sed et nos qͥ nouimꝰ. descendamꝰ ad illos qͥ ñ nouer̃
tribꝰ: ut nobiscũ ascendant. quo ascender̃ tribꝰ Tribꝰ
alio nomine dici possunt curiȩ: sed ñ ꝓpͥe. Itaꝗ tribꝰ
uno nomine alio ꝓprie dici ñ possunt: sed incino di¬
cunt᷑ curiȩ. Nã ꝓprie si dixerimꝰ curias: ñ inteligun¬
t᷑ nisi curiȩ quȩ sunt inciuitatibꝰ singulis. singule.
Unde curiales. et decuriones: id ẽ qđ sint in curia
uel de curia. Et nostis qr tales curias singulas ha¬
bent singulȩ ciuitates. Sunt autẽ uel er̃ a liqͥndo
in istis qͦq ciuitatibꝰ curiȩ etiã ppłoꝵ. Et una cuitis

Expanded text:
incidit in latrones . Non descenderet, et non incideret in laincidit in latrones . Non descenderet, et non incideret in latrones. Quia vero descendendo incidit in latrones, ascendendo veniat ad Angelos. Ascendat ergo, quia ascenderunt tribus. Sed quae sunt tribus? Multi noverunt, multi non noverunt. Sed et nos qui novimus, descendamus ad illos qui non noverunt tribus, ut nobiscum ascendant quo ascenderunt tribus. Tribus alio nomine dici possunt curiae, sed non proprie. Itaque tribus uno nomine alio proprie dici non possunt; sed vicino dicuntur curiae. Nam proprie si dixerimus curias, non intelliguntur nisi curiae quae sunt in civitatibus singulis singulae; unde curiales et decuriones, id est, quod sint in curia vel decuria: et nostis quia tales curias singulas habent singulae civitates. Sunt autem vel erant aliquando in istis quoque civitatibus curiae etiam populorum; et una civitas
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. ẽ: ñ ẽ idipsũ. Modo uult. mͦ ñ uult. Modosir
mͦ ñ scit. Modo meminit: mͦ obliuiscit᷑. Ergo idipsuĩ
nemo habet ex se. Qui uoluit ex se habere idipsũ uit
quasi ipse sibi esset idipsũ: lapsus ẽ. Cecidit angłs.
et factꝰ ẽ. diabolus. Propinauit homini suꝑbiã. deiec̃
secũ inuidentia. eũ qͥ stabat. Isti qͥ sibi uoluer̃ eẽ id¬
ipsũ: sibi pͥncipari. sibi dñari uoluer̃. Noluer̃ habe¬
re uerũ dñm. qͥ uere ẽ. id ipsũ. cui dictũ ẽ. mutabis
ea et mutabunt᷑. tu autẽ idẽ ipse es lãgͦ post tantũ
languorẽ. post tantos morbos. difficultates labores
redeat anima humiliata ad idipsũ: et sit milla ci
qr diximꝰ ascendentis hominis uox ẽ: et ascendentis
ȩccłiȩ. Putamꝰ ne quo ascendit: quo it: q̃uo erigitur:
Illuc ascender̃ inquit tribꝰ. Iuo ascender̃ tribꝰ: In cuu¬
tatẽ: cuiꝰ participatio eiꝰ in idipsũ. Figo illuc ascendit᷑.
in ierłm. Homo autẽ qͥ descendebat de ierłm in iericho:

Expanded text:
dipsum. Modo vult, modo non vult; modo scit, modo nescit; modo meminit, modo obliviscitur: ergo idipsum nemo habet ex se. Qui voluit ex se habere idipsum, ut quasi ipse sibi esset idipsum, lapsus est: cecidit angelus, et factus est diabolus. Propinavit homini superbiam, dejecit secum invidentia eum qui stabat. Isti sibi voluerunt idipsum esse; sibi principari, sibi dominari voluerunt: noluerunt habere verum Dominum, qui vere est idipsum, cui dictum est, «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es.» Jam ergo post tantum languorem, post tantos morbos, difficultates, labores, redeat anima humiliata ad idipsum: et sit in illa cquia diximus, ascendentis hominis vox est, ascendentis Ecclesiae. Putamusne quo ascendit? quo it? quo erigitur? «Illuc ascenderunt,» inquit, «tribus.» Quo ascenderunt tribus? In civitatem «cujus participatio ejus in idipsum.» Ergo illem in Jericho,
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio. Magnũ ũbũ fr̃s. Ualida ẽ sic̃ mors dile¬
ctio. Magnificentiꝰ expͥmi ñ potuit fortitudo
caritatis: quã ut diceret᷑. ualida ẽ sic̃ mors dile¬
ctio. Qͥsenĩ resistit morti: Intendat caritas ur̃a¬
fr̃s. Resistit᷑ ignibꝰ undis ferro. Resistit᷑ potestatibꝰ:
resistit᷑ regibꝰ. Uenit una mors. Qͥ sei resistit: forciꝰ
ctũ ẽ ualida ẽ sic̃ mors dilectio. Et q ipsa caritas

Expanded text:
dilectio» . Magnum verbum, fratres, «Valida est sicut mors diledilectio» . Magnum verbum, fratres, «Valida est sicut mors dilectio.» Magnificentius exprimi non potuit fortitudo charitatis, quam ut diceretur, «Valida est sicut mors dilectio.» Quis enim resistit morti, fratres? Intendat Charitas vestra. Resistitur ignibus, undis, ferro; resistitur potestatibus, resistitur regibus: venit una mors, quis ei resistit? Nihil ctum est, «Valida
Abbreviated transcription (Latin):
sad pacẽ ierłm. Sed quȩ s̃ad ꝑacẽ ierłm: Et
abundantia in qͥt his qͥ diligunt te. Ad ipsã ierłm
conũtit uocẽ Abundantia ẽ. illis qͥ diligunt eam.
Abundantia ex inopia. hic inopes: ibi abundantes.
hic infirmi: ibi firmi. hic egeni: ibi diuites. Unde fa.¬
ctidiuites: Quia deder̃ hic qđ acceper̃ a deo ad
tẽpꝰ et acceper̃ ibi qđ postea ds̃ retribuet in ȩt̃nũ.
hic fr̃s mei: et diuites pauꝑes s̃. Bonũ ẽ. diuiti: ut
agnoscat se pauperẽ.Si enĩ se plenũ putat: tumor
illi. ẽ ñ plenitudo. Agnoscat se in anẽ: ut possit
impleri. Qͥd habet: Aurũ. Iuid ñdũ habet: Ui¬
tã ȩcnã. Attendat qͥd habet. & uideat qͥd ñ duoꝵ
habet. Fr̃s ex eo qđ habet det: ut accipiat qd ñ ha¬
bet. Emat ex eo qđ habet. illud qđ ñ habet. Fiat¬
participatio tua in idipsũ: fiat pax in uirtute
tua. fiat pax in dilectione tua: qr urtꝰ tua dilectio
tua. Audi cantica canticoꝵ. Ualida ẽ. sic̃ mors

Expanded text:
m? «Et abundantia,» inquit, «his qui diligunt te.» Ad ipsam Jerusalem convertit vocem. Abundantia est illis qui diligunt eam. Abundantia ex inopia: hic inopes, ibi abundantes; hic infirmi, ibi firmi; hic egeni, ibi divites. Unde facti divites? Quia dederunt hic quod acceperunt a Deo ad tempus, et acceperunt ibi quod postea Deus retribuet in aeternum. Hic, fratres mei, et divites pauperes sunt. Bonum est diviti ut agnoscat se pauperem: si enim plenum se putat, tumor est ille, non plenitudo. Agnoscat se inanem, ut possit impleri. Quid habet? Aurum. Quid nondum habet? Vitam aeternam. Attendat quid habeat, et videat quid non habeat. Fratres, ex eo quod habet, det, ut accipiat quod non habet; emat ex eo quod habet, illud quod non habet. participatio tua in idipsum, «fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua; quia virtus tua, dilectio tua. Audi Cantica canticorum: «Valida est sicut mors
Abbreviated transcription (Latin):
paulũ. habentẽ caritatẽ. Placete ait om̃ibꝰ ꝑ om̃ia. sic̃
et ego om̃ibꝰ ꝑ om̃ia placeo. Ubi ẽ gͦ qdđ dixisti. si adhuc
hominibꝰ placerẽ. xp̃i seruus ñ essẽ: et mͦ dicis te placere.
mͦ hortaris ut et illi placeant: Sed ñ ibi posuit finẽ :
ut qͥs ꝓpt̃ se. ñ ꝓpt̃ caritatẽ placeat. Qui głam suã
querit: ñ querit salutẽ alioꝵ. Ait enĩ. Sic̃ et ego ꝑ¬
om̃ia om̃ibꝰ placeo: ñ querens qđ m ꝓdest. sed quod

Expanded text:
stolum habentem charitatem: ait, «Placete omnibus per omnia, sicut stolum habentem charitatem: ait, «Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo.» Ubi est ergo quod dixisti, «Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem» ? et modo dicis te placere, modo hortaris ut et illi placeant? Sed non ibi posuit finem, ut quis propter se, non propter charitatem placeat. Qui gloriam suam quaerit, non quaerit salutem aliorum. Ait enim: «Sicut et ego omnibus per omnia placeo, non quaerens