comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pauperũ fuisse. dicebat᷑: uir sc̃s int̾ flagella dĩ & humanȩ in¬
crepationis uerba dep̃hensus. m̃tẽ. suã grauit᷑ concuti atq
ad desperationis foueã conspęxit impelli. qui iãiãq cadere
poterat. nͥ ad memoriã suã bene acta reuocasset. ut  sp̃e
amma reduceret᷑. ne opp̃ssus uerbis & uulnerib in despe¬
rationẽ. periret. Quod gͦ bona sua enumerat. ñ innotesce¬
re aliis quasi ex laude desiderat: s ad spẽ animũ reformat.
lusti itaq sic̃ sine arrogantia loquunt᷑ aliquando bona q̃
agunt. ita sine ⁊ elo pͥuate. głȩ detrahentiuĩ sibi linguas re¬
darguunt: qr noxia loquunt᷑. Cũ uͦ linguȩ derogantiũ cor¬
rigi nequeunt. equanimit᷑ sunt ꝑ omiã tolerandȩ: nec obtree¬
tationis sermo timendus ẽ: ne dũ uituperatio ꝑuersoꝵ me

Expanded text:
dicebatur, vir sanctus, inter flagella Dei et humanae increpationis verba deprehensus, mentem suam graviter concuti atque ad desperationis foveam conspexit impelli; qui jamjamque cadere poterat, nisi ad memoriam sua bene acta revocasset, ut ad spem animus reduceretur, ne oppressus verbis et vulneribus in desperatione periret. Quod ergo bona sua enumerat, non innotescere aliis quasi ex laude desiderat, sed ad spem animum reformat. Justi itaque sicut sine arrogantia loquuntur aliquando bona quae agunt, ita sine zelo privatae gloriae detrahentium sibi linguas redarguunt, quia noxia loquuntur. Cum vero linguae derogantium corrigi nequeunt, aequanimiter sunt per omnia tolerandae. Nec obtrectat
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ. habeat. ꝑ scientiã quippe. uerbi dĩ dicit. date. elemo¬
sinã: & ecce omĩa munda st̃ uobis. Cũq iã eẽ misericors ce¬
perit in elemosinis uerba sc̃ȩ auctoritatis legit: eqͥcqͥd¬
in eis de miscdia dicit᷑. uberius ꝑ experim̃tũ intellegit.
Ibi enĩ scriptũ ẽ. pat᷑ erã pauperũ. qđ fortasse. antea lege
tari naturã. quid ẽ patrẽ. ẽẽ pauperũ legit & recognoscit:
quia introrsus rediens. in semetipso intellegit qd̵ foris au¬
dit. Aliud nãq ẽ elemosinã ex p̃cepto facere: atq aliud ex
caritate. Ex p̃cepto enĩ bonũ facere: inchoantiũ ẽ.: ex cari¬
ã diligt̃ faciendo qd̃ iubet᷑. Hinc ẽ enĩ. qd̾ in magna uir¬
tute ꝑ psalmistã dicit᷑. Uide qr mandata dilexi dñe: in
tua miscđia uiuifica me. Mandata & enĩ dĩ ꝓ iussione fa ͤ¬
cere. seruientis ⁊ obedientis. ẽ.: diligendo aut̃ facere. ⁊ obȩ¬

Expanded text:
ricordiae habeat, per scientiam quippe verbi Dei didicit: « Date eleemoricordiae habeat, per scientiam quippe verbi Dei didicit: « Date eleemosynam, ecce omnia munda sunt vobis . » Cum jam esse misericors in eleemosynis de misericordia dicitur, ulterius per experimentum intelligit. Ibi enim scriptum est: Pater eram pauperum . Quod fortasse antea legebtari naturam, quid sit patrem esse pauperum, legit et recognoscit, quia introrsus rediens, in semetipso intelligit quod foris audit. Aliud namque est eleemosynam ex praecepto facere, atque aliud ex charitate. Ex praecepto enim facere bonum, inchoantium est; ex chariest enim quod in magna virtute per Psalmistam dicitur: Vide quia mandata tua dilexi, Domine, in tua misericordia vivifica me . Mandata enim Dei pro jussione facere servientis et obedientis est, diligendo autem facere obe
Abbreviated transcription (Latin):
dit post se ꝓpħa uocẽ cõmotionis magne: q sic̃ dictũ
ẽ uerbũ p̃dicantiũ luctꝰ pęnitentiũ seqͥt᷑. Audit post se
uocẽ alaꝵ animaliũ. qr ex ipso luctu penitentiũ oriunt᷑
uirtutes scõꝵ: ut tanto magis in sca actione ꝓficiant. qͣn¬
to se ante cognitionẽ uitȩ nequit̾ egisse meminer̃t. S ẽ
an certe hẽc eadẽ scã animalia alis sus se uicissim feri¬
ant: ut ala huiꝰ ad alterũ: & ala alterus istud animal
tangat. S qr plerũq in saero eloquio idõ aliqͥd obscure
dicit᷑. ut dispensante mirabilit̃ dõ multiplicit᷑ exponat᷑: nos
caritati ur̃ȩ utraq exponere. largiente. dño debemꝰ. Sepe. iã
alas animaliũ. uirtutes diximꝰ eẽ scõꝵ. Amͦ gͦ unũqđq ani¬
mal alas suas excutiens alterã ad alterã ꝑcutit: nisi qđ aꝑte
dat᷑ intellegi qr si scã animalia efficim᷑. uirtus in nob̃ uir
tutẽ. ęxcitat. dũ una alterã ad ꝑfectionẽ pulsat. Ec̃ce & enĩ

Expanded text:
sicut dictum est, verbum praedicantium luctus poenitentium sequitur. Audit post se vocem alarum animalium, quia ex ipso luctu poenitentium oriuntur virtutes sanctorum, ut tanto magis in sancta actione proficiant, quanto se ante cognitionem vitae nequiter egisse meminerunt. Sed est an certe haec eadem sancta animalia alis suis se vicissim feriant, ut ala hujus alterum, et ala alterius istud animal tangat. 31. Sed quia plerumque in sacro eloquio ideo aliquid obscure dicitur, ut dispensante mirabiliter Deo multipliciter exponatur, nos charitati vestrae utraque exponere largiente Domino debemus. Saepe jam alas animalium numquodque animal alas suas excutiens alteram ad alteram percutit, nisi quod aperte datur intelligi quia, si sancta animalia efficimur, virtus virtutem in nobis excitat, dum una alteram ad perfectionem pulsat? Ecce enim hab
Abbreviated transcription (Latin):
llle enĩ cibatur: qui ꝑse edere ñ potest. Et qr ad capienda uer¬
ba cȩlestia. idonea nr̃a infirmitas nẽ. ipse nos cibat. qui nob̃
intempore. m̃surã tritici temperat: quatenꝰ insacro eloquio
dũ hodie intelligimꝰ qđ hestũio die nesciebamꝰ. eras quoq cõ¬
p̃hendimꝰ. qd̃ hodie nescimꝰ. ꝑdiuinȩ dispensationis grãm
cordis nr̃i manũ porrigit. quotiens nobis intellectũ aperit.
& cibũ sacri eloquii nr̃is sensib mittit. Cibat gͦ nos uolumi¬
ne : cũ sensũ nob scripturȩ. suȩ dispensando aperit & eiꝰ dul¬
cedine: nr̃as cogitationes replet. Unde & subdit᷑. Et dix̃ ad

Expanded text:
Ille etenim cibatur, qui per se edere non potest. Et quia ad capienda verIlle etenim cibatur, qui per se edere non potest. Et quia ad capienda verba coelestia idonea nostra infirmitas non est, ipse nos cibat, qui nobis in tempore mensuram tritici temperat, quatenus in sacro verbo dum hodie intelligimus quod hesterno die nesciebamus, cras quoque comprehendamus quod hodie nescimus, per divinae dispensationis gratiam cordis nostri manum porrigit, quoties nobis intellectum aperit, et cibum sacri eloquii in nostris sensibus mittit. Cibat ergo nos volumine, cum sensum nobis Scripturae sacrae dispensando aperit, et ejus dulcedine nostras cogitationes replet. Unde et subditur: VERS. 3.--
Abbreviated transcription (Latin):
puncti cognoscentes mala quȩ fecimꝰ. uitemꝰ ne alia facia¬
mꝰ: & cũ iã ex magno usu lacrimaꝵ de peccatoꝵ remissione.
cȩperit eẽ. fiducia. ꝑ uerba dĩ quȩ intellegimꝰ. ad uitã qͦq¬
& alios trahamꝰ. Ad hoc enĩ intellegenda st̃ ut & nob̃ ꝓsint.
& intentione spĩtali aliis conferant᷑ Unde. nc̃ bene dicit᷑.
Comede uolum̃ istud: e uadens loguere ad filios isrł. Acsi
ei de sacro cibo diceret᷑. Comede & pasce: saturare & eructa: acci¬
pe.e. sparge: confortare. & labora. Et notandũ qͥd̃ ꝓpħ̃a sub¬
iungat dicens. Et aperui os meũ. & cibaui me uolumine il¬
lo. us in corde eẽ. alius ꝓpħa testat᷑ dicens. Labia dolosa incor¬
de & corde. loquuti sunt mala. os gͦ aperimꝰ.: quando sensũ ad
intellegentiã saeri uerbi p̃paramꝰ. Itaq ad uocẽ. dñi ꝓpħa os
aperit. q ad spiram̃dũ dñici p̃cepti cordis nr̃i desideria in¬

Expanded text:
puncti, cognoscentes mala quae fecimus, vitemus, ne alia faciapuncti, cognoscentes mala quae fecimus, vitemus, ne alia faciamus, ut cum jam ex magno usu lacrymarum de peccatorum remissione coeperit esse fiducia, per verba Dei, quae intelligimus, ad vitam quoque alios trahamus. Ad hoc enim intelligenda sunt ut nobis prosint, et intentione spiritali aliis conferantur. Unde bene nunc dicitur: « Comede volumen istud, et vadens loquere ad filios Israel. » Ac si ei de sacro cibo diceretur, Comede et pasce, saturare et eructa, accipe et sparge, confortare et labora. Notandum quod propheta subjungit dicens: « Et aperui os meum, et cibavit me volumine illo. » Os in corde esse alius propheta testatur, dicens: « Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala. » Os ergo aperimus quando sensum ad intelligentiam sacri verbi praeparamus. Itaque ad vocem Domini propheta os aperit, quia ad spiramentum dominici praecepti cordis nostri desideria in
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑. Mittã fam̃ in t̾rã: ñ fam̃ panis neq sitim aquȩ. s fa¬
m̃ audiendi uerbũ dñi. Qui gͦ subtracto suo eloquio fame. ac
siti nos dicit atteri: q eius uerba & eib nr̃ & potus sint demo¬
nstrat. S notandũ qđ aliquando eibus: aliquando potussuĩs.
In rebus enĩ obscuriorib que intellegi nequeunt. nisi expo¬
nant̾. scriptura saera cibus ẽ: qr quicqͥd exponit᷑ ut intelle.¬
gat᷑. quasi mandit᷑ ut glutiat᷑. in reb uͦ aꝑtiorib. potus ẽ. Po¬
tũ enĩ ñ mandendo glutimus. Aꝑtiora g̾ mancdata bibimꝰ:
q etiã ñ exposita intellegere. ualemꝰ. Peo aut̃ qd̾ multa ihere¬
chiel ꝓpħa obscura atq ꝑplexa auditurus erat: nequa quã
ei de. saero uolumine. dicit᷑. bibe s comede. Ac si diceret ꝑ
tracta & intellege: idẽ pͥus mande & tunc deglutti. S in
uerbis sacri eloquii iste debet studu nr̃i ordo seruari:
ut hȩc idõ cognoscamus. quatenus de iniquitate nr̃a com¬

Expanded text:
ns: « Mittam famem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . » Qui ergo, subtracto suo eloquio, fame ac siti nos dicit atteri, quia ejus verba et cibus noster et potus sint demonstrat. Sed notandum quod aliquando cibus, aliquando potus sunt. In rebus enim obscurioribus, quae intelligi nequeunt nisi exponantur, sacra Scriptura cibus est, quia quidquid exponitur ut intelligatur, quasi manditur ut glutiatur. In rebus vero apertioribus potus: potum enim non mandendo glutimus. Apertiora ergo mandata bibimus, quia etiam non exposita intelligere valemus. Pro eo autem quod multa Ezechiel propheta obscura atque perplexa auditurus erat, nequaquam ei de sacro volumine dicitur bibe, sed « comede. » Ac si diceretur: Pertracta, intellige, id est, prius mande et tunc degluti; sed in verbis ita sacri eloquii iste debet studii nostri ordo servari, ut haec ideo cognoscamus, quatenus de iniquitate nostra com
Abbreviated transcription (Latin):
Et gła dr̃ã de loco suo benedicit᷑: cũ uł ab electis hominib
uł a scĩs angłis. auctori omĩũ laus ęt̾na cantat᷑. In eo gͦ qd
iusti de conuertendis peccatorib cogitant: qr eoꝵ uitia ẽ¬
siderando ad carnales actus ocłm ducunt. quasi ad baliy¬
loniã intendt̃. Qui tam̃ ꝓstatusuȩ rectitudinis qr in lau¬
dẽ dĩ bona scõꝵ considerare. nũquã desinunt: quãuis
ꝑ cogitationẽ alibi intendunt. quasi post se uoeẽ głȩ dni
m̃. qui hec ꝓpłie uerba largiente dño ꝑ sensũ alterũ.⁊
subtilius intellegere. & aꝑtius dicere ualemꝰ: Ait enĩ. & as¬
sũpsit me sp̃c. Predicatorem sp̃c assumit. cũ eus mentẽ in
amore dĩ omĩpotentis eleuatã. a t̾renis desideriis alienã red¬
dit: ut nichil ei agere. libeat. nisi ea quib luera spĩtalia c̃¬
greget &. ad regna cęlestia cotidian sui fructũ oꝑis portet.
Unde ꝙ nobis p̃dicatorib dieit᷑. Oꝑamini ñcibũ qui pe

Expanded text:
et gloria Domini de loco suo benedicitur, cum vel ab electis hominibus, vel a sanctis angelis auctori omnium laus aeterna cantatur. In eo ergo, quod justi de convertendis peccatoribus cogitant, quia eorum vitia considerando ad carnales actus oculum ducunt, quasi ad Babyloniam intendant. Qui tamen pro statu suae rectitudinis, quia in laudem Dei bona sanctorum considerare nunquam desinunt, quamvis per cogitationem alio intendant, quasi post se vocem gloriae Dmur, qui haec prophetae verba, largiente Domino, per sensum alterum et subtilius intelligere, et apertius dicere valemus? Ait enim: Et assumpsit me spiritus. Praedicatorem spiritus assumit, cum ejus mentem in amorem Dei omnipotentis elevatam a terrenis jam desideriis alienam reddit, ut nihil ei agere libeat, nisi ea quibus lucra spiritalia congreget, et ad regna coelestia quotidiani sui operis fructum portet. Unde et nobis p
Abbreviated transcription (Latin):
boraui. ñ ego. s ego. In eo enĩ qd solo dnĩ dono p̃uentus sũ.
ñ ego: in eo aut̃ qd̃ donũ uoluntate subsequutꝰ. & ego łlis
gͥ breuit᷑ contra pelagiũ & cęlestiũ dictis. ad exponendi
tecũ. Notanduf nobis ẽ ordo loquutionis & oꝑis: qr pͥus si¬
militudo glȩ apparet ut deiciat. postmodũ alloquit᷑ ut
eleuet. deinde suꝑhabundantis gr̃ȩ sp̃m mittit & leuat.
ac supra pedes statuit. Hisi enĩ aliquid de ęt̾nitate in m̃te
uiderem᷑: numquã in facie nr̃a pęnitendo caderemꝰ. S iã
iacentes uox dñi consolat᷑. ut in oꝑe surgamꝰ: qd̃ tam̃ nos
facere nrã uirtute non possumꝰ. Ipsius gͦ nos sp̃e implet

Expanded text:
boravi, non ego, sed et ego. In eo enim quod solo Domini dono praeventus sum, boravi, non ego, sed et ego. In eo enim quod solo Domini dono praeventus sum, non ego; in eo autem quod donum voluntate subsecutus, et ego. His igitur breviter contra Pelagium et Coelestium dictis, ad exponendi tecum . 3. Notandus nobis est ordo locutionis et operis, quia prius similitudo gloriae Domini apparet ut dejiciat, postmodum alloquitur ut elevet, deinde superabundantis gratiae spiritum mittit et levat, ac supra pedes statuit. Nisi enim aliquid de aeternitate in mente videremus, nunquam in faciem nostram poenitendo caderemus. Sed jam jacentes vox Domini consolatur ut in opere surgamus, quod tamen nos facere nostra virtute non poss
Abbreviated transcription (Latin):
butionem querimus: Si aut̃ ita nrã sunt ut dona dĩ omĩ¬
potentis ñ sint. cur ex eis omĩpotentis dõ grãs agamus
ꝓ omĩpotentis dĩ sunt. & nr̃a. q ipse aspirando nos pue¬
nit ut uelimus. qui adiuuando subsequit᷑ ne inanit᷑ ue
limus. s possimus implere. quȩ uolumus. Preueniente gͦ
grã & bona uoluntate subsequente: hoc qd̃ omĩpotentis
dĩ donũ ẽ. fit meritũ nr̃m. Qd̃ bene paulus breui sen¬
tentia explicat dicens. Plus illis om̃ĩb laboraui. Qui ne
iuderet᷑ suȩ uirtuti tribuisse qd̃ fecerat. ad iunxit. Hon
aut̃ ego. s grã dĩ mecũ. Quia enĩ cęlesti dono p̃uentꝰ ẽ.
quasi alienũ se. a bono suo oꝑe agnouit dicens: ñ aut̃ ego
S qr p̃ueniens grã. liberũ in eo arbitriũ fecerat in bo¬
no. quo libero arbitrio eandẽ grãm ẽ subsequutus in
oꝑe. adiunxit.s grã dĩ mecũ. Ac si diceret. In bono oꝑe. la¬

Expanded text:
butionem quaerimus? Si autem ita nostra sunt, ut dona Dei omnibutionem quaerimus? Si autem ita nostra sunt, ut dona Dei omnipotentis non sint; cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? ra omnipotentis Dei sunt et nostra, qui ipse aspirando nos praevenit, ut velimus, quia adjuvando slimus, sed possimus implere quae volumus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est, fit meritum nostrum. Quod bene Paulus brevi sententia explicat, 127 dicens: Plus illis omnibus laboravit . Qui ne videretur suae virtuti tribuisse quod fecerat, adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum. Quia enim coelesti dono praeventus est, quasi alienum se a bono suo opere agnovit, dicens: Non autem ego. Sed quia praeveniens gratia liberum in eo arbitrium fecerat in bono, quo libero arbitrio eamdem gratiam est subsecutus in opere, adjunxit: sed gratia Dei mecum; ac si diceret: In bono opere la
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ fletib puniamꝰ:Ut ꝑ lam̃ta pęnitentiȩ ꝑueniamꝰ
ad carm̃ uitȩ : ne si affligi mͦ pęnitendo nolumꝰ. ue post¬
modũ sine fine sentiamꝰ. Nec nos nr̃oꝵ uulnerũ multitu¬
do in desperationẽ de pͥmat: qr maior ẽ potentia medici
quã multitudo languoris nr̃i. Quid ẽ enĩ qđ reparare:
ad salutẽ. ñ possit : qui potuit omĩa ex nichilo ereare.

Expanded text:
nimus fletibus puniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus nimus fletibus puniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus ad carmen vitae? Ne si affligi modo poenitendo nolumus, vae postmodum sine fine sentiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in desperationem deprimat, quia major est potentia medici, quam magnitudo languoris nostri. Quid est enim quod reparare ad salutem non possit, qui potuit omnia ex nihilo creare?
Abbreviated transcription (Latin):
sis dicit᷑. discet̾ite. a me malecti in ignẽ ęt̾nũ: qͥ para¬
tus diabolo & angłis eiuis. In ho: itaq uolumine eune¬
ia quȩ edificant. omĩa quȩ erudiunt. scripta continen¬
t᷑. leccasti enĩ. e iã te penitet illicita ꝑpetrasse. Ut ad
agendam pęnitentiã docearis: ibi inuenis lam̃ta spe
cęlestiũ gaudioꝵ. Mentẽ releuare desideras: ibi ad conso¬
lationẽ tuã uiuenis carm̃. Sinuͦ & mala ꝑpetrasti ⁊ hȩ
te ꝑpetrasse ñ pęnitet. s ceruicẽ m̃tis erigis. ad nullas
pęnitentiȩ lam̃tationes inclinaris. nulla celestiũ gau¬
dioꝵ expectatione corrigis. uelis nolis ibi scriptũ auditu¬
rus es ue: ut is quẽ nec timor ad pęnitentiã humiliat. nec
spes ad suꝑna p̃mia exaltat. dampnationis suȩ iã nunc
pęnã ꝓspiciat. & sine excusatione inęt̾nuĩ suppliciũ cadat.
Quid gͥ fr̃s. quid agendũ ẽ miseris nob̃. nisi ut eugilemꝰ
ad huius uerba uoluminis: e mala quȩ nos egisse. memi¬

Expanded text:
 maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . In hoc itaque volumine cuncta quae aedificant, omnia quae erudiunt, scripta continentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe coelestium gaudiorum mentem relevare desideras, ibi ad consolationem tuam invenis carmen. Sin vero et mala perpetrasti, et haec te perpetrasse non poenitet, sed cervicem mentis erigis, ad nullas poenitentiae lamentationes inclinaris, nulla coelestium gaudiorum exspectatione corrigeris, velis nolis, ibi scriptum auditurus es vae, ut quem nec timor ad poenitentiam humiliat, nec spes ad superna praemia exaltat, damnationis suae jam nunc poenam prospiciat, et sine excusatione in aeternum supplicium cadat.ur, fratres, quid agendum est miseris nobis, nisi ut evigilemus ad hujus verba voluminis, et mala quae nos egisse memi
Abbreviated transcription (Latin):
ptura saera sepius de ȩt̾no luctu ut in p̃senti solet intel¬
legi. Unde scriptũ ẽ. Ue impio in malũ: retributio enĩ
manuũ eius fiet ei. Et beatus iob loquit᷑ dicens. Si impus
fuero uẽ mͥẽ: si aut̃ iustus ñ leuabo capud saturatꝰ afflicti¬
one & miseria. lustoꝵ enĩ afflictio temporalis ẽ. Uẽ gͦ qđ
dix̃ atemporali afflictione distinxit: qui & iustũ afflicti¬
onẽ. & impiũ ue habere ꝑhibuit. ꝑ semetipsã quoq ue

Expanded text:
ptura sacra saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelptura sacra saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelligi. Unde scriptum est: Vae impio in malo; retributio enim manuum ejus fiet ei . Et beatus Job loquitur, dicens: Si impius fuero, vae mihi est; si autem justus, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Justorum enim adixit a temporali afflictione distinxit, qui et justum afflictionem, et impium vae habere perhibuit, per semetipsam quoque
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cordit᷑ clamabant. Gła in excelsis dõ: & in t̾ra pax hominib
bone uoluntatis. S si adhue p̃senti scło m̃te inheres. si adhi
t̾renis uoluptatib delectaris: amare ñ potes gaudia et¬
na quȩ audis. Cognosce gͦ in hoc uolumine uẽ qd̾ in eo scrip¬
tũ ẽ: atq ab animo ꝑtimorẽ expelle. qđ diligis: ut possis ex
iudicio carm̃ amare qđ legis. Ibi quippe sub unius dãpna¬
ti specie multitudo omĩs expͥmit᷑ reꝓboꝵ. cũ uoce uerita¬
tis dicit᷑. Ligatis pedib eiꝰ ac manib mittite eũ intene¬
ꝓbi in exteriores tenebras cadunt: ꝙ nunc in interiorib
sua se sponte deiecert̃. ut ueritatis lum̃ nec credendo nec bens
operando sequerent᷑. In quib ligatis manib ac pedib mi¬

Expanded text:
pax hominibus bonae voluntatis . Sed si adhuc praesenti saeculo mente inhaeres, si adhuc terrenis voluptatibus delectaris, amare non potes gaudia aeterna quae audis. Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo per timorem expelle quod diligis, ut possis ex judicio carmen amare quod legis. Ibi quippe sub unius damnati specie multitudo omnis exprimitur reproborum, cum voce Veritatis dicitur: Ligatis pedibus ejus ac manibus, mittite eum inprobi in exteriores tenebras cadunt, quia nunc in interioribus sua se sponte dejecerunt, ut veritatis lumen nec credendo nec bene operando sequerentur. In quibus ligatis pedibus ac manibus mi
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ : uẽ aut̃ ꝙr illic exp̃ssa ẽ dampnatio reꝓboꝵ. Ut gͦ pec¬
cata punias. lege quȩ in hoc uolumine. lam̃ta. scindite cor¬
da ur̃a. & ñ uestim̃ta urã. Et rursus. Miseri estote & luge¬
te: risus ur̃ in luctũ conuertat᷑. & gaudiũ in merorẽ. Ut aut̃
de ꝓmissione gaudiisequentis hylarescas: cognosce quȩ in

Expanded text:
utem, 1263 quia illic expressa est damnatio reproborum. Ut ergo peccata punias, lege quae in hoc volumine scripta sunt lamenta: Scindite corda vestra, et non vestimenta vestra . Et rursus: Miseri estote, et lugete; risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Ut autem de promissione gaudii
Abbreviated transcription (Latin):
no ñ audiunt: hi pęnitus suscipere pluuiã nolt. Et st̃ qͥdã
qui audiunt s tam̃ han medullitꝰ ñ sequitnt᷑: qr alia inse ui¬
tia resecant. s in aluis grauit ꝑdurant. Sepe enĩ quosdã ui

Expanded text:
non audiunt, hi penitus suscipere pluviam nolunt. Et sunt quidam non audiunt, hi penitus suscipere pluviam nolunt. Et sunt quidam qui audiunt, sed tamen hanc medullitus non sequuntur, quia alia in se vitia resecan
Abbreviated transcription (Latin):
Et loqueris ad eos & dices. Hȩc dic̃ dñs ds̃. si forte. audiant.
& quiescant. Qđ totiens diuinis uocib difficultas audiendi
repẽtit᷑. ut dicat᷑ si forte. audiant: quid aliud quã trans¬
migrati popłi duritia designat᷑. In quib uerbis magnae
uerba sua denunciat difficile audiri. eur nos miseri constri¬
stamͣ. cũ sepe. a frĩbus in nrã ammonitione. contempnimꝰ:
Nam crebro delinquentes alloquimur. frequent᷑ increpamꝰ.
sepe cũ eis blandis sermonib agimꝰ: & tam̃ alt̃ audit. alt̾ au¬
dire contempnit. alt̾ ex parte uerbũ exortationis suscipit.
&ex parte. recipere. recusat: ita ut cottidie implere iidea
cusat. suꝑ unã eiuitatẽ dñs pluit. & suꝑ alterã non pluit.
Cũ uero e ipse ꝓximꝰ qui audit ab alus se uitus corrigit atq
ab aliis enĩdare. contempnit: una eademq eiuitas & ex parte.
compluit᷑. & ex parte. arida remanet. in qua ase p̃licatiois
pluuiã repellit. St̃ ẜ enĩ quidã qui ȩxortationis uerba omĩ

Expanded text:
s ad eos. Haec dicit Dominus Deus, si forte audiant et quiescant. » Quoties divinis vocibus difficultas audiendi repetitur, ut dicatur, « Si forte audiant, » quid aliud quam transmigrati populi duritia designatur? In quibus verbis magna everba sua denuntiat, difficile audire, cur nos miseri contristamur, cur saepe a fratribus in nostra admonitione contemnimur? Nam crebro delinquentes alloquimur, frequenter increpamus, saepe cum eis blandis sermonibus agimus, et tamen si alter audit, alter audire contemnit; alter ex parte verbum exhortationis suscipit, et ex parte recipere recusat; ita ut quotidie impleri videamcusat, super unam civitatem Dominus pluit, et super alteram non pluit. Cum vero et ipse proximus qui audit ab aliis se vitiis corrigit, atque ab aliis emendare se contemnit, una eademque civitas et ex parte compluitur, et ex parte arida remanet, in qua a se praedicationis pluviam repellit. Sunt etenim quidam qui exhortationis verba omnino
Abbreviated transcription (Latin):
illa uirtutes relique ñ eẽ monstrant᷑. Magna ẽ uirtus
abstinentiȩ. s siquis ita ab alimentis abstineat ut cete¬
ros in cibo diuidicet. E alimenta eadẽ quȩ ds̃ creauit ad ꝑ¬
cipiendũ cũ grãꝵ actione fidelib etiã dampnet: quid hu¬
ic iurtus abstinentiȩ facta ẽ: nͥ laqueus culpȩ: Unde psal
ait. Laudate eũ in tẏmpano & choro. In tẏmpano enĩ coriũ
siccũ resonat: in choro aut̃ uoces concordit̾ cantant. Quidgͦ
ꝑ tẏmpanũ. nͥ abstinentia: e quid ꝑ chorũ: nͥ caritatis con¬
cordia de signat᷑. Qui itaq sic abstinentiã tenet. ut concor
diã deserat: laudat quidẽ in tẏmpano. s non laudat in
choro. Et st̃ nonnulli qui dũ plus sapere quã necesse ẽ
student: a ꝓrimoꝵ pace resiliunt. dũ eos uelut hebetes
stultosq contempnunt. Unde ꝑse ueritas ammonet di¬
cens. Habete in uobis sal. & pacẽ habete int̾ uos: ut quis¬
quis habere sal sapientiȩ studet. curet neccesse ẽ quatinꝰ

Expanded text:
iquae virtutes non esse monstrantur. Magna enim est virtus abstinentiae, sed si quis ita ab alimentis abstineat, ut caeteros in cibo dijudicet, et alimenta eadem quae Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione, in fidelibus etiam damnet quid huic virtus abstinentiae facta est, nisi laqueus culpae? Hinc ergo ait: Laudate eum in tympano, et choro. In tympano enim corium siccum resonat, in choro autem voces concorditer cantant. Quid ergo per tympanum nisi abstinentiam, et quid per chorum, nisi charitatis concordiam designadiam deserat, laudat quidem in tympano, sed non laudat in choro. Et sunt nonnulli, qui dum sapere plusquam necesse est student, a proximorum pace resiliunt, dum eos velut hebetes stultosque contemnunt. Unde per se Veritas admonet, dicens: Habete in vobis sal, et pacem habete inter vos . Quisquis habere sal sapientiae studet, curet necesse est, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
nouit doctrinã altissimi & iusiones omp̃is uidet. qui cades
aꝑtos habet oculos: qui rectũ qd̃ diceret iudit. s recte ui
uere contẽpsit. Cadens uidelicet in ꝑuerso oꝑe: & aꝑtos
habens oculos in scã p̃dicatione. Est tam̃ aliud qd̃ possit in¬
tellegi: cur beatus ihezechiel qui ad p̃dicationẽ mittit᷑. eẽ ex¬
asperans ꝓhibet᷑. Nisi enĩ ad loquenda uerba cũ mittebat᷑
suo silentio exasperasset. Nã sic̃ mali ideo dm̃ exasperant
qr loquunt᷑ uł faciunt mala: ita & ñnũquã boni ęxaspe¬
rant ꝙr reticent bona. Illis itaq culpa ẽ ꝑuersa agere: istis
recta reticere. In hoc gͦ eũ malis etiã boni simul dm̃ exas¬
perant: qr cũ ꝑuersa ñ increpant. eis ꝑ suũ silentiũ ꝓ¬
ficiendi licentiã p̃stant. SeqUITUR. Aperios tuũ. & co¬
mede quecũq do tͥ. Rperimꝰ os nr̃m cũ recta loquim᷑: &¬

Expanded text:
novit doctrinam Altissimi, et visiones omnipotentis videt, qui cadens novit doctrinam Altissimi, et visiones omnipotentis videt, qui cadens apertos habet ocvere contempsit. Cadens videlicet in perverso opere, et apertos habens oculos in sancta praedicatione. 27. Est tamen aliud quod possit intelligi cur beatus Ezechiel, qui ad praedicationem mittitur, esse exasperans prohibetur. Nisi enim ad loquenda verba cum mittebatur re, sic propheta de suo silentio exasperasset. Nam sicut mali ideo Deum exasperant quia loquuntur vel faciunt mala, ita nonnunquam boni exasperant, quia reticent bona. Illis itaque culpa est perversa agere, istis recta reticere. In hoc ergo cum malis etiam boni simul Deum exasperant, quia cum perversa non increpant, eis per suum silentium proficiendi licentiam praestant. Sequitur: IBID.-- Aperi os tuum, et comede quaecunque do tibi. 28. Aperimus os nostrum cum recta loqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ suã patientiã. ł p̃dicatores aut̃ suos. uerbũ nob̃ ęxortati¬
onis p̃rogat. Omĩs aut̃ qui recta p̃dicat. si audit᷑. irã irri¬
tati creatoris suꝑ p̃uaricatorẽ popłmplacat. Unde neces¬
se ẽ ut ipse ñ debeat ᷑ malũ. qd̃ solet in popło furorẽ cõ¬
ditoris irritare. ꝓpt̾ qđ etiã subdit᷑. Tu aut̃ fili hominis
audi quecũq loquor adte & noli eẽ exasperans. sic̃ domꝰ ex¬
asperatrix ẽ: id ẽ mala quȩ fieri conspicis ipse ñ facias:
ne hoc qd̃ ꝓhibere. mitteris ipse cõmittas. Omĩs ꝙenĩ
p̃dicator. intenta semꝑ debet m̃te pensare: nequi missus
ẽ. lapsos erigere. ipse in prauitate. oꝑis cũ lapsis cadat.:¬
& pauli hunc apłi sententia feriat dicentis. In quo alterũ
iudicas. temetipsũ contlempnas. Unde balaã dĩ spũ reple¬
tus ad loquendũ. s tam̃ in carnalẽ uitã suo spũ retentus.
de semetipso loquit᷑ dicens. Dixit auditor sermonũ dĩ. qͥ

Expanded text:
uam patientiam, per praedicatores autem suos verbum nobis exhortationis prorogat. Omnis autem qui recta praedicat, si auditur, iram irritati creatoris super praevaricatorem placat populum. Unde necesse est ut ipse non debeat agere malum quod solet in populo furorem conditoris irritare, propter quod etiam subditur: « Tu autem, fili hominis, audi quaecunque loquor ad te, et noli esse exasperans, sicut domus exasperatrix est. 26. Id est, mala quae fieri conspicis, ipse non facias, ne hoc quod prohibere mitteris ipse committas. Omnis etenim praedicator intenta semper debet mente pensare ne qui missus est lapsos erigere ipse in pravitate operis cum lapsis cadat, et Pauli hunc sententia feriat dicentis: In quo alterum judicas teipsum condemnas . Unde Balaam Dei spiritu repletus ad loquendum, sed tamen in carnali vita suo spiritu detentus, de semetipso loquitur, dicens: Dixit auditor sermonum Dei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mus. hanc assidue cognoscere & sollicite contẽplari in sa¬
ero elo quio. in celestib monitis. in p̃ceptis spĩtalib debeiꝰ.
Qui eũ aliquid de. dõ conspiemius infaciẽ nrãm cadimus. qi
er malis erubescins quȩ nos meminimꝰ ꝑpetrasse. lbi enĩ
cadit homo. iͥ confiuuidit᷑. Unde & paulus quasi quibusdã¬
in facie iacentib dicebat. Quẽ gͦ. fructũ habuistis tune in
illis in quib nunc erubescitis: Eoce cȩlestis gr̃ȩ dono largi¬
ente ob uolutũ mysteriis libri initiũ in iherechiel ꝓph̃a dis¬
cussimus. e dicta mystica moralit᷑ disserentes. uolantẽ ꝓ¬
phetiȩ hystoriã a t̾ra extraximus: ut que pͥus paruuloꝵ
animȩ. mnq similiũ uolabant s non eleuabant᷑. iã nunc¬

Expanded text:
mus, hanc assidue cognoscere, et sollicite contemplari in sacro eloquio, in coelestibus monitis, in praeceptis spiritalibus debemus. Qui cum aliquid de Deo conspicimus, in faciem nostram cadimus, quia ex malis erubescimus, quae nos meminimus perpetrasse. Ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus quasi quibusdam jacentibus dicebat: « Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? 33. Ecce coelestis gratiae dono largiente, obvolutum 1250 mysteriis libri initium in Ezechiel propheta discussimus, et dicta mystica mortaliter disserentes, volantem prophetiae theoriam ad terram traximus, ut quae prius parvulorum anim
Abbreviated transcription (Latin):
amaret: nullus aduitã rediret. Unde & ꝑ psalmistã de eo
dicit᷑. Uirtutẽ operũ suoꝵ annuntiabit popło suo: ut det il¬
lis hereditatẽ gentiũ. Uirtutes gͦ suas annuntiat: ñ ut laudi¬
b suis ipse ꝓficiat. s ut hi qͥhunc exsua laude cognouerint.
ad ꝑpetuã hereditatẽ uiuant. lusti itaq atq ꝑfecti ñ solũ cũ
uituperationis suȩ uerba rep̃hendunt. s etiã cũ uirtutes

Expanded text:
amaret, nullus ad vitam rediret. Unde et per Psalmistam de eo amaret, nullus ad vitam rediret. Unde et per Psalmistam de eo dicitur: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis haereditatem gentium . Virtutes ergo suas annuntiant, non ut laudibus suis ipse proficiat, sed ut hi qui hunc ex sua laude cognoverint ad perpetuam haereditatem veniant. Justi itaque atque perfecti non solum cum vituperationi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ qd̃ iusti atq ꝑfecti aliquando uirtutes suas p̃dicant.
hona quȩ diuinitꝰ acceperint narrant: ñ ut ipsi apud homi
trahant. Unde paulis apłs quotiens fustib cęsus. quotiens
lapidatus. quotiens naufragiũ ꝑtulit. quanta ꝓ ueritate. sus¬
tinuit. qd̾ ad t̾euĩ cęlũ raptus. qd̃ in paradysũ ductus sit. cho¬
rinthiis narrat: ut eoꝵ sensũ a falsis p̃dicatorib auertat. Et
dũ se innotesceret qualis eẽt: illi eis uilescerent quos ab eis cog¬
nouerat intque uenerari. Qd̃ cũ ꝑfecti faciunt id ẽ cũ uir
tutes ꝓpͥas loquunt᷑: in hoc quoq omĩpotentis dĩ imitatores
st̃. qui laudes suas hominib loquit᷑ ut ab hominib cognos¬
cat᷑. Nã cũ ꝑscripturã suã p̾cipiat dicens. laudet te alienus.
& ñ os tuũ: qͦmͦ facit ipse. qd̵ ꝓhibet: s si uirtutes suas omp̃c
dnis taceret: eũ nullus agnosceret. nullus amaret. Si nullus

Expanded text:
est enim quod justi atque perfecti aliquando virtutes suas praedicant, est enim quod justi atque perfecti aliquando virtutes suas praedicant, bona quae divinitus acceperunt narrant, non ut ipsi apud homintrahant. Unde Paulus apostolus quoties fustibus caesus, quoties lapidatus, quoties naufragium pertulit, quanta pro veritate sustinuit, quod ad tertium coelum raptus, quod in paradisum ductus sit, Corinthiis narrat , ut eorum sensum a falsis praedicatoribus avertat, ut dum se innotesceret qualis esset, illi eis vilescerent, quos ab eis cognoverat inique venerari. Quod perfecti cum faciunt, id est cum 1257 virtutes proprias loquuntur, in hoc quoque omnipotentis Dei imitatores sunt, qui laudes suas hominibus loquitur, ut ab hominibus cognoscatur. Nam cum per Scripturam suam praecipiat, dicens: Laudet te alienus, et non os tuum , quomodo facit ipse quod prohibet? Sed si virtutes suas omnipotens Deus taceret, eum nullus agnosceret; si eum nullus agnosceret, nullus amaret; si nullus
Abbreviated transcription (Latin):
duro corde: Cũ domꝰ isrł attrita fronte ẽẽ ꝑhibet᷑. qͥd aliud¬
sentiendũ qͥd ue. cogitandũ ẽ. nͥ qd̃ frontẽ cordis in mnpu¬
dicicia atterit culpa frequens: ut quo crebrius cõmittit᷑. eo
de illa cõmittentis animꝰ minꝰ uerecundet᷑ Atq ideo ad tan¬
tã cordis duritiã quandoq peccator ꝑuenit. ut iã in cor¬
reptione sensibilis ñ sit: ꝙ qui usu peccandi incaluit. nul
lomͦ corripientis uerbũ. id ẽ manũ palpantis sentit: Si¬

Expanded text:
duro corde. » Cum domus Israel attrita fronte et duduro corde. » Cum domus Israel attrita fronte et dusentiendum, quidve cogitandum est, nisi quod frontem cordis in impudentia atterit culpa frequens, ut quo crebrius committitur, eo de illa committentis animus minus verecundetur? Atque ideo ad tantam cordis duritiam quandoque peccator pervenit, ut jam in correptione sensibilis non sit, quia qui usu peccandi induruit nullo modo corripientis verbum, id est manum palpantis, sentit, si
Abbreviated transcription (Latin):
me. In ipso iusionis exordio qͦ ꝓpħa ad p̃dicandũ mittit᷑: aꝑte &
uocatio gentiũ e isrłitaꝵ repulsio designat᷑. Nã cũ dicit᷑. ñ ad
pͦpłos multos ꝓfundi sermonis e ignotȩ linguȩ mitteris. qͣ
ñ possis audire sermones. atq statĩ subdit᷑. e si ad illos mit¬
tereris ipsi audirent te: aꝑte. declarat᷑ obȩdientia gentiũ:
quȩ quandoq p̃dicatoꝵ uoces eẽnt sine tarditate. sequuture.
Et cũ subdit᷑ domꝰ aut̃ isrł nolt̾ audire te qr nolt̾ audire me:
iudeȩ duritia designat᷑: quȩ uerba p̃dicantiũ & cognouit.
& seqͥ noluit. Ignota aut̃ lingua gentiũ ad obȩdiendũ morã¬
ñ fecit: quãuis extranea ab eloqͥo legis fuerit. Bene aut̃ di¬
cit᷑. nolunt audire te: q. nolunt audire me: scđm hoc qd̃ scͥp¬
tũ ẽ. qui uos spernit. me spernit. Causa quoq eur ñ audiant
subinfertur cũ dr̃. Om̃is qͥppe. domꝰ isrł attrita fronte. ẽ: &

Expanded text:
g. In ipso jussionis exordio quo propheta ad praedicandum mittitur, aperte et vocatio gentium, et Israelitarum repulsio designatur. Nam cum dicitur: « Non ad populos multos profundi sermonis et ignotae linguae mitteris, quorum non possis audire sermones, » atque statim subditur: « Et si ad illos mittereris, illi audirent te, » aperte declaratur obedientia gentium, quae quandoque praedicatorum voces essent sine tarditate secuturae; et cum subditur: « Domus Israel nolunt audire te, quia nolunt audire me, » Judaeae duritia designatur, quae verba praedicantium et cognovit, et sequi noluit. Ignota autem lingua gentium ad obediendum moram fecit, quamvis extranea ab eloquio legis fuit. Bene autem dicitur: « Nolunt audire te, quia nolunt audire me, » secundum hoc quod scriptum est: « Qui vos spernit, me spernit . » Causa quoque cur non audiant subinfertur cum dicitur: « Omnis quippe domus Israel attrita fronte est, et
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã recucurrit: atq uͥ m̃tẽ solidã haberet aspexit di¬
cens. Ecce enĩ in cęlo testis m̃s: & conscius m̃s in excelsis. Qui
etiã subdidit. Uerbosi amici mei: ad dm̃ stillat ocłs meus. In
omẽ enĩ qđ de nobis dicit᷑. semꝑ taciti ad m̃tẽ recurrere. de¬
bemꝰ. interiorẽ testẽ. & iudicẽ querere. Qͥd ẽenĩ ꝓdest si om̃s
laudent. cũ conscientia accuset: Aut quid poterit obeẽ siom̃s nob̃
derogent. & sola nos conscientia defendat. Beatus gͦ iob int̾
sermonib uidit: in cęlũ testẽ quesiuit. Hinc ysaias ait. Po¬
płs meus qui beatificant te: ipsi te decipiunt. e uiã gressu¬
ũ tuoꝵ dissipant. Qui uidelicet popħs ne uerba suȩ laudis
attenderet. & in culpis altius ꝑiret: statĩ ei dicit᷑ quẽ aspi¬
ciat cuius uiditiũ ꝑtimescat. cũ subdit᷑. Stat ad iudicandũ
dñs: stat ad uidicandos popłos. Ac si aꝑte diceret᷑. Iudicia

Expanded text:
nscientiam recurrit, atque ubi mentem solidam haberet, aspexit dinscientiam recurrit, atque ubi mentem solidam haberet, aspexit dicens: Ecce enim in coelo testis meus, et conscius meus in excelsis . Qui etiam subdidit: Verbosi amici mei, ad Deum stillat oculus meus . 15. In omne enim quod de nobis dicitur, semper taciti recurrere ad mentem debemus, interiorem testem et judicem quaerere. Quid enim prodest si omnes laudent cum conscientia accuset? Aut quid poterit obesse si omnes nobis derogent, et conscientia sola nos defendat? Beatus ergo Job intsermonibus vidit, in coelo testem quaesivit. Hinc Isaias ait: Popule meus, qui beatificant te, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui videlicet populus ne verba suae laudis attenderet, et in culpis altius periret, statim dicitur quem aspiciat, cujus judicium pertimescat, cum subditur: Stat ad judicandum D
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iustis derogant: q contra eos iusticiȩ defensionẽ seruant.
Non enĩ iusti humana iuditia s ȩt̾ni iudicis examen aspiciuñ:
atq idõ derogantiũ uerba contempnunt. Hinc genĩ de rogã¬
tib chorinthiis paulus dicebat. Michi aut̃ ꝓ minimo ẽ ut a
uobis iudicer. aͣb humano die: Qui nec in corde suo unde se
rep̃hendere potuissent inueniens adiungit. s neq meipsũ
iudico. Uidens aut̃ qr ei ad ꝑfectionẽ scĩtatis nec suũ iudiciũ
sufficeret subdidit. s ñ ĩhoc iustificatus sũ. Cur uͦ nec sibimet¬
ipsi de se ipso credidit: causã reddidit cũ subiungͣit. qui aut̃
uidicat me dñs ẽ. Ac si aꝑte dicat. Nec meo de me iudicio ere¬
dendũ ȩxistimo: q ille me iudicat cuiꝰ ego iudiciũ ñ cõp̃hen¬
do. Hinc beatus iob cũ ꝑ amicoꝵ derogantiũ linguas int̾ do
lores uulnerũ pateret᷑ iacula uerboꝵ. cogitatione ꝓtinꝰ adc̃¬

Expanded text:
cum justis derogant, quia contra eos justitiae defensionem servant. cum justis derogant, quia contra eos justitiae defensionem servant. Non enim justi humana judicia, sed aeterni judicis examen aspiciunt, atque ideo derogantium verba contemnunt. Hinc etenim derogantibus Corinthiis Paulus dicebat: Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die . Qui nec in corde suo unde se reprehendere potuisset inveniens, adjungit: Sed neque meipsum judico. Videns autem quia ei ad perfectionem sanctitatis nec suum judicium sufficeret, subdidit: Sed non in hoc justificatus sum. Cur vero nec sibimetipsi de seipso credidit, causam reddidit cum subjungit: Qui autem judicat me Dominus est . Ac si aperte dicat: Nec meo de me judicio credendum existimo, quia ille me judicat, cujus ego judicium non comprehendo. Hinc beatus Joulnerum pateretur jacula verborum, cogitatione protinus ad co
Abbreviated transcription (Latin):
st᷑. e hoc ipsi in t̾ra rep̃hendt̃. qd̵̃ dñs redarguit in cęlo. Nã ꝑ¬
uersoꝵ derogatio. uitȩ nr̃ȩ apꝓbatio ẽ. qr iã ostendit᷑ nos ali¬
qͥd iusticiȩ habere si illis displicere incipimus. qͥ ñ placent
dõ. Menic eenĩ potest in una eadẽq re omp̃i dño atq eius
iugat᷑. Unde scĩ uiri in uocis libere increpationis succen¬
si. eos ad sua odia exeitare ñ metuunt. qͦs dm̃ diligere: ñ¬
cognoscunt. Qd̃ ꝓpħa ardent̃ exhibens. creatori omĩũ quasi in
munere obtulit dicens. Honne qui oderunt te dnẽ oderã illos:
& suꝑ inimicos tuos tabescebã: ꝑfecto odio odoram illos: inimici
facti st̃ mͥ. ac si aꝑte dicat. Pensa quantũ te diligo. qͥ tuoꝵ hos¬
tiũ excitare contra me inimicicias ñ ꝑtimesco. Hinc iterũ di
sum iusticiã. Bonũ ualde ẽ qđ iustꝰ tribuit: quando male agẽ¬
tib libera uoce contradic̃. S ꝑuersi mala ꝓ bonis retribuunt

Expanded text:
guet e coelo. Nam perversorum derogatio vitae nostrae approbatio est, quia jam ostenditur nos aliquid justitiae habere, si illis displicere incipimus, qui non placent Deo. Nemo etenim potest in una eademque re omnipotenti jugatur. Unde sancti viri in vocis liberae increpatione succensi, eos ad sua odia excitare non metuunt quos Deum non diligere cognoscunt. Quod propheta ardenter exhibens, creatori omnium quasi in munere obtulit dicens: « Nonne qui oderunt te, Domine, oderam illos et super inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . » Ac si aperte dicat: Pensa quantum te diligo, qui tuorum hostium excitare contra me inimicitias non pertimesco. Justi itaque sisum justitiam . Bonum valde est quod justus tribuit, quando male agentibus libera voce contradicit. Sed perversi mala pro bonis retribuunt
Abbreviated transcription (Latin):
a ad eos: quid aluid quã orieiꝰ frenũ moderaminis ĩponit:
Ne qui prius intꝰ ñ audierit: foris dicere p̾sumat. Nã ꝓpħȩ
falsi sua. & ñ dnĩ uerba loquebant᷑. De quib scriptũ ẽ.
Nolite audire uerba ꝓpħaꝵ qͥ ꝓphetant uobis. & decipi
unt uos. uisionẽ cordis sui loquunt᷑. ñ de ore dnĩ. Et rur¬
sũ. Hon loquebar ad eos. e ipsi ꝓpħabant. Qua exre quoq
colligendũ ẽ. qr & qͥsqͥs expositor in explanatione saeri elo¬
quii ut fortasse auditorib placeat aliquid mentiendo cõ¬
ponit. sua & ñ dĩ uerba loquit᷑. sitam̃ placendi uł seducẽ¬
di studio m̃tiat᷑. Nã si inuerbis dnĩcis uirtutẽ reqͥrens ipse
alit᷑ quã is ꝑ quẽ ꝓlata st̃ senserit. etiã si sub intellectu alio
edificationẽ caritatis reqͥrat. dnĩ st̃ uerba quȩ narrat: qr
ad hoc solũ ds̃ ꝑ totã nob̃̾ sacrã scripturã loqͥt᷑. ut nos ad

Expanded text:
a ad eos, quid aliud quam ejus ori frenum moderaminis imponit, ne quae prius intus non audierit, foris dicere praesumat? Nam prophetae falsi sua et non Dei verba loquebantur, de quibus scriptum est: Nolite audunt vos; visionem cordis sui loquuntur, non de ore Domini . Et rursum: Non loquebar ad eos, et ipsi prophetabant . Qua ex re quoque colligendum est quia et quisquis expositor in explanatione sacri eloquii, ut fortasse auditoribus placeat, aliquid mentiendo componit, sua et non Domini verba loquitur, si tamen placendi vel seducendi studio mentiatur. Nam si in verbis dominicis virtutem requirens, ipse aliter quam is per quem prolata sunt senserit, etiamsi sub intellectu alio aedificationem charitatis requirat, Domini sunt verba quae narrat, quia ad hoc solum Deus per tota
Abbreviated transcription (Latin):
suã uitã quã refert̃ alioꝵ animas ad uitã quert̃. De. quib
tam̃ sciendũ ẽ. qr. nũquã bona sua detegunt: nͥ eos ut dixi
aut ꝓximoꝵ utilitas. aut certe nimia necessitas cogat Un
tus sũ insipiens. uos coegistis. fit uͦ aliquando ut necessita¬
te. cõpulsi in bonis quȩ de se infert̃. ñ alioꝵ utilitatẽ. s suã
reqͥrant. sic̃ beatus iob facta sua enumerat dicens. Scłs fui
cȩco. e pes claude. dat̾ erã pauperũ. & causã quã nesciebam
diligentissime inuestigabã: & multa alia que se sepe egis

Expanded text:
suam vitam quam referunt aliorum animas ad vitam quaerunt. 20. De quibus tamen sciendum est quia nunquam bona sua detegunt, nisi eos, ut dixi, aut proximorum utilitas, aut certe nimia necessitas cogat. Untus sum insipiens, vos me coegistis . Fit vero aliquando, ut necessitate compulsi, in bonis quae de se referunt, non aliorum utilitatem, sed suam requirant, sicut beatus Job facta sua enumerat, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo, pater eram pauperum, et causam quam nesciebam, diligentissime in
Abbreviated transcription (Latin):
humilẽ. eẽ existimat. inde grauiꝰ sit suꝑb. Discernenda gͦ sẽꝑ st̃
lib̃tas & suꝑbia. humilitas & timor: ne. aut timor humilitatẽ.
aut se. suꝑbia lib̃tatẽ fingat. lherechiel itaq q ñ solũ popło
s etiã seniorib popłi loqͥ mittebat᷑ : ne incautũ timorẽ. humi¬
litatẽ crederet. ut timere ñ debeat amonet᷑ dũ dicit᷑. ne. ti¬
meas eos. Ac ne forte. derogationis eoꝵ uerba ꝑtimescat. ad¬
iungit᷑. neq sermones eoꝵ metuas. Cur aut̃ linguas de rogã¬
tiũ timere ñ debeat. etiã causa subiungit᷑. cũ ꝓtinus subin¬
fert᷑: qm̃ increduli & subuersores st̃ tecũ. & cũ scorpionib ha

Expanded text:
humilem existimat, inde gravius sit superbus. Discernenda ergo semper sunt humilem existimat, inde gravius sit superbus. Discernenda ergo semper sunt libertas et superbia, humilitas et timia non solum populo, sed etiam senioribus loqui mittebatur, ne incautum timorem humilitatem crederet, ut timere non debeat commonetur, dum dicitur: « Ne timeas eos. » Ac ne forte derogationis eorum verba pertimescat, adjungitur: « Neque sermones eorum metuas. » Cur autem linguas derogantium timere non debeat, etiam causa subjungitur, cum protinus subinfertur: « Quoniam increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ humilitatẽ. putat. Ille locũ sui regiminis sui attendens ñ
metitur sensũ tumoris: iste locũ subiectionis considerans.
timet dicere bona que sentit. & ignorat quantũ caritati re¬
us efficit᷑ tacendo. Sic uͦ sub auctoritate suꝑbia. & humanus
timor sub humilitate ͤ palliat: ut sepe nec ille ualeat consi¬
derare quid dõ. nec iste quid debeat ꝓximo. Nã ille eos qui
sibi subiectisunt conspicit. & ei cui om̃s subiacent ñ intẽ¬
dit᷑ in elatione. attollit᷑. & de elatione sua uelud de aucto¬
ritate. głatur: iste uͦ m̃umquã dũ timet ne maioris
grãm amittat atq ꝑ hoc aliquid temporalis dampni susti¬
neat. recta quȩ intellegit occultat: atq apud se. tacitus ip¬
sũ timorẽ. quo c̃stringit᷑ humilitatẽ nominat. s eũ cui nil
uult dicere. tacendo in cogitatione diuidicat: fitq ut unde se

Expanded text:
per humilitatem putat. Ille locum sui regiminis attendens, non per humilitatem putat. Ille locum sui regiminis attendens, non metitur sensum tumoris; iste, locum suae subjectionis considerans, timet dicere bona quae sentit, et ignorat quantum charitati reus efficitur tacendo. 13. Sic vero sub auctoritate superbia, et humanus timor sub humilitate se palliat, ut saepe nec ille valeat considerare quid Deo, nec iste quid debeat proximo. Nam ille dum eos qui sibi subjecti sunt conspicit, et ei cui omnes subjacent non intendit, in elatione attollitur, et de elatione sua velut de auctoritate gloriatur. Iste vero nonnunquam dum timet ne majoris gratiam amittat, atque per hoc aliquid temporalis damni sustineat, recta quae intelligit occultat, atque apud se tacitus ipsum timorem quo constringitur humilitatem nominat. Sed eum cui nil vult dicere, tacendo in cogitatione dijudicat; fitque ut unde se
Abbreviated transcription (Latin):
itaq qd̃ dicit᷑ ne. timeat. ꝓpħȩ datur auctoritas p̃dicationis.
Et q om̃s qui in dõ uiuimꝰ organa ueritatis sumꝰ ut sepe
ꝑ aliũ mͥ sepe uͦ alius loquat᷑ ꝑ me: sic nobis boni uerbi in¬
ẽẽ auctoritas debet. ut & is qui p̃est dicat recta libere. & is
qui subest inferre ñ recuset. bonũ enĩ qd maiori aminore
dicit᷑ tunc uere bonũ ẽ. si humilit̾ dicat᷑. Nam si rectitudo
sentiendi humilitatẽ. loquentli ꝑdiderit: radicẽ sensus in ra¬
nio linguȩ uitiauit. Qd̃ uidelicet uitiũ iã ñ ex ramo s ex ra¬
dice ẽ : qr nͥ cor intumesceret. lingua minime suꝑbiret. Inẽẽ
gͥ ad loquendũ priori humilis auctoritas: ineẽ. aut̃ minori
libera humilitas debet. S sepe in hominib ipse. loquendi or¬
do confundit᷑. sic̃ e longe suꝑius diximꝰ. Nã aliquando quis
ꝑ tumorẽ elationis loquit᷑ & loqui se ꝑ auctoritatẽ. lib̾tatis ex¬
istimat: & aliquando alius ꝑ stultũ timorẽ. tacet. & tacere. se

Expanded text:
itaque quod dicitur, ne timeas, prophetae datur auctoritas praedicationis. Et quia omnes qui in Deo vivimus organa veritatis sumus, ut saepe per alium mihi, saepe vero aliis loquatur per me; sic nobis boni verbi inesse auctoritas debet, ut et is qui praeest 1254 dicat recta libere, et is qui subest inferre bona humiliter non recuset. Bonum enim quod majori a minore dicitur tunc vere bonum est, si humiliter dicatur. Nam si rectitudo sentiendi humilitatem loquendi perdiderit, radicem sensus in ramo linguae vitiavit. Quod videlicet vitium jam non ex ramo, sed ex radice est, quia nisi cor intumesceret, lingua minime superbiret. Inesse ergo ad loquendum priori humilis auctoritas, inesse autem minori libera humilitas debet. Sed saepe in hominibus ipse loquendi ordo confunditur, sicut et longe superius diximus. Nam aliquando quis per tumorem elationis loquitur, et loqui se per auctoritatem libertatis existimat; et aliquando alius per stultum timorem tacet, et tacere se
Abbreviated transcription (Latin):
bitas. Patet cur ad ꝑuersores in p̃dicationẽ mittat᷑: qui ne
timeat ammonet᷑. Et ꝙ praui quiq bona sibi loquentib alia
miqua faciunt & adhuc alia minant᷑. ꝓpt̾ illa quȩ faci¬
unt. dicit᷑ ne timeas eos: & ꝓpt̃ hoc qd minant᷑. adiungit᷑
neq sermones eoꝵ metuas. Wel certe qr reꝓbi & mala bonis

Expanded text:
. Patet ad quam perversos in praedicationem mittitur, qui ne timeat admonetur. Et quia pravi quique bona sibi loquentibus alia iniqua faciunt, et adhuc alia minantur, propter illa quae faciunt dicitur: Ne timeas eos; et propter hoc quod minatur, adjungitur: Neque sermones eo