comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illi uolebant ierłm. Quantas enĩ ꝑsequutiones pas¬
sa ẽ ȩccłia. quomͦ dicebant filii edom. id carnales
hoĩes subditi diabolo ⁊ angłis eiꝰ. eolentes lapides ⁊
ligna. seqͥntes c̾eupiscentias cariis: ex tinguite: xͥ¬
anos. tollite: xpĩanos. nec unꝰ remaneat. eu̾tite iss.
fundam̃tũ: Nonne dicta st̃ ħ: Et eũ ista dic̾ent᷑ uẽ¬
quentes imꝑbati st̃: mres coronati s̃. Dicentiuĩ epde¬
cuate euacuate usq ad fundam̃tũ in ea. filii edom

Expanded text:
illi Jerusalem. Quantas enim persecutiones passa est Ecclesia! Quomodo dicebant filii Edom, id est carnales homines, subditi diabolo et angelis ejus, colentes lapides et ligna, sequentes concupiscentias carnis: Exstinguite Christianos, tollite Christianos, nec unus remaneat; evertite usque ad fundamentum! Nonne dicta sunt haec? Et cum ista dicerentur, persequentes improbati sunt, martyres coronati sunt. «Dicentium, Evacuate, evacua
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra aliena. S uide qͦmͦ. Uere fr̃es sic ẽ. Incipi¬
te uelle. p̃dicare ueritatẽ quantulãcũq nostis:
⁊ uidete ꝙͣ necesse sit ut tales patiamin irriso¬
res: exactores ueritatis. plenos falsitatis. Respõ
natio. Non es huc. aliunde es : ne cũ illi qͥ tͥ
dicunt: cantate nob̾ u̾ba canticoꝵ. dicite nob̃
ẏmnũ. cantate nob̾ de canticis sẏon. qͣsi aman¬
t᷑ a te. ⁊ affectas amicitiã eoꝵ. ⁊ times talib

Expanded text:
in terra aliena?» Vere, fratres, sic est. Incipiin terra aliena?» Vere, fratres, sic est. Incipite velle praedicare veritatem quantulamcumque nostis, et videte quam necesse sit ut tales patiamini irrisores, exactores veritatis, plenos falsitatis. Respondnatio non es hinc, aliunde es; ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantate nobis verba canticorum, dicite nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion,» quasi amantur a te, et affect
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ bona iherłm: ñ ea capis. Oportet ut ex inania¬
ris quo plenꝰ es: ut possis impleri qͦ manis es. Ex¬
go noli facile huic aliqͥd dicẽ: lignũ ẽ salicis: lig¬
nũ ẽ sterile. Noli ꝑcut̾e organũ ut sonet: s sus¬
pende potiꝰ. S ille dicturus ẽ. Dic m: canta mͥ:
redde rationẽ. Non uis inꝗͣ. ut dicã: ñ bono aĩo
audis: ñ sic pulsas ut dignũ sit tͥ aꝑiri. llle te im¬
pleuit: qͥ me captiuũ duxͣ. Ipse me int̾rogat de
te. astutꝰ ẽ: dolose quęrit. Non qͣrit qͥd discat: s
qͥd rep̃hendat. Ego gͦ ñ dicã: suspendã organum
meũ. S qͥd dicturus ẽ adhuc: Cantate nob̃ u̾ba
canticoꝵ. Cantate nob̃ hymnũ: cantate nob̃ de
canticis syon. Qͥd respondemꝰ: babylonia te por¬
tat: babylonia te continet: babylonia te nu¬
teit: babẏlonia de te loquit᷑. Non nosti capere:
nͥ qd̾ fulget ad tp̃s. St̾na meditari ignoras: ñ
capis qdͣ int̾rogas. Quom᷑ cantabimꝰ canticũ dñi

Expanded text:
 non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli facile huic aliquid dicere; lignum est salicis, lignum est sterile: noli percutere organum ut sonet, suspende potius. Sed ille dicturus est: Dic mihi, canta mihi, redde mihi rationem. Non vis, inquit, ut discam? Non bono animo audis, non sic pulsas ut tibi dignum sit aperiri. Ille te implevit qui me captivum duxit, ipse me interrogat de te. Astutus est, dolose quaerit: non quaerit quid discat, sed quid reprehendat. Ergo ego non dicam, suspendam organuCantate nobis verba canticorum, cantate nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion.» Quid respondemus? Babylonia te portat, Babylonia te continet, Babylonia te nutrit, Babylonia de te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, aeterna meditari ignoras, non capis quod interrogas. «Quomodo cantabimus canticum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
oia. ñ suꝑbe saꝑe. Qd̾ faciunt diuitiȩ hoc caue¬
ant in diuitiis: caueant in diuitiis suꝑbiã. Ipsũ
enĩ malũ ẽ: qd̵ important maxime diuitiȩ ĩ cau¬
tis hoĩb. Non enĩ aurũ malũ ẽ qd̾ ds̃ condidit:
s hõ malus ẽ auarus relinquens creatorẽ. cu̾sus
ad creaturã. hoc gͦ sibi p̃caueat ne sit suꝑbꝰ: ⁊ suꝑ
Ergo suꝑ flum̃ babylonis sedeat. Si enĩ sꝑauerit
in incerto diuitiarũ : trahit᷑ a flumine babylo¬
nis. Si uͦ humiliau̾it se ⁊ ñ suꝑbierit. ⁊ ñ sꝑa¬
uerit in incerto diuitiarũ: sedet suꝑ fliuiiũ ⁊
suspirat ȩtͣnã iherłm. Recordat᷑ sẏon: ⁊ ut ꝑue¬
niat ad syon erogat. Eere habes canticũ qd̃ diui¬
tes accepert᷑ de canticis sẏon: oꝑent᷑. tãgant or¬
gana ne uacent. cũ inuenerint hominẽ dicen¬
tẽ sibi. Ndẽ qd̾ facis: ꝑdis res tuas tanta erogã¬
do. thesaurira filiis tius. Cũ uiderint ñ eaꝑe. ⁊i
intellexerint eẽ lignũ salicis. ñ facile dicant.

Expanded text:
d faciunt divitiae, hoc caveant in divitiis; caveant in divitiis superbiam. Ipsum enim malum est quod important maxime divitiae incautis hominibus. Non enim aurum malum est, quod Deus condidit; sed malus est homo avarus relinquens Creatorem, conversus ad creaturam. Hoc ergo ibi praecaveat, ne sit superbus, et super ergo super flumina Babylonis sedeat. Si enim speravit in incerto divitiarum, trahitur a flumine Babylonis. Si vero humiliaverit se, et non superbierit, et non speraverit in incerto divitiarum, sedet super fluvium, suspirat aeternae Jerusalem recordatus Sion; et ut perveniat ad Sion, erogat. Ecce habes canticum quod divites acceperunt de canticis Sion. Operentur, tangant organum, non vacent, cum invenerint hominem dicentem sibi: Quid est quod facis? perdis res tuas tanta erogando; thesauriza filiis tuis. Cum viderint non capere, et intellexerint lignum esse salicis, non facile dicant
Abbreviated transcription (Latin):
cantabat. ⁊ ipse. hõ sum nos si uolumꝰ. Passusẽ
undiq talia int̾rogantes. adulatione. blandien¬
tes. mordacit᷑ rep̃hendentes. falso laudantes. qd̵
ñ capiunt exigentes. quo plenis funde nolen¬
tes: ⁊ int̾ turbas taliũ tãꝗͣ. ꝑiclitans erexit a¬
nimũ ad recordationẽ̾ sẏon: ⁊ cõstruyeit se tał
aĩa iuratione. quadã. ⁊ ait. Si oblitus fuero tui

Expanded text:
cantabat; et iste homo nos sumus, si volumus: passus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam periclitans, erexit animum ad recordationem Sion, et constrinxit se talis anima juratione quadam, et ait: «Si oblitus tui fu
Abbreviated transcription (Latin):
cus. Om̃s carnales: sp̃alibꝰ mimici st̃ Om̃s tales co̾eu¬
piscentes p̃sentia: insequunt᷑ eos qͦs uident medi¬
tari ȩt̾na. Contra hos iste respiciens iherłm. ⁊ ro¬
gans dm̃ ut eruat᷑ de captiuitate. qͥd dicit: Me¬
m̃to dñe filioꝵ edom. Lib̾a nos a carnalib: ab ilt
qͥ imitant᷑ illũ edom qͥ frẽs maiores st̃. s hostes ft̃.
Prus nati st̃: s posteriꝰ nati icert̃ ad pͥmatũ:
qr c̃cupiscentia carnis illos deiecit: contẽpta cõcu¬
piscentia istos erexit. Huent ⁊ inuident: ⁊ ꝑsecun¬

Expanded text:
cus. Omnes carnales spiritualibus inimici sunt: omnes tales concupiscentes praesentia, insequuntur eos quos vident meditari aeterna. Contra hos iste respiciens in Jerusalem, et rogans Deum ut eruatur a captivitate, quid dicit? «Memento, Domine, filiorum Edom.» Libera s majores sunt, sed hostes sunt. Prius nati sunt; sed posterius nati vicerunt ad primatum: quia concupiscentia carnis illos dejecit; contempta concupiscentia istos erexit. Vivunt, et invident, et persequun
Abbreviated transcription (Latin):
plena. eructantia ex hoc in hoc. Oues eoꝵ fecun¬
dȩ. multiplicantes in exitib suis: boues eoꝵ eras¬
sȩ. slon ẽ ruina sepis: nec clamor in plateis eoꝵ.
N ũqͥa hab̾e istã felicitatẽ. hoc ẽ peccare. NoN.
s face illã dexterã: cũ sit sinistra. ꝓpt̃ea secutꝰ
qͥdait: beatũ dixert̃ ppłm eui ħ st̃. Ccoe uñ locu

Expanded text:
ex hoc in hoc; oves eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boves eorum crassae: non est ruina sepis, nec clamor in plateis eorum.» Numquid habere istam felicitatem, hoc est peccare? Non; sed facere illam dexteram, cum sit sinistra. Propterea secutus, quid ait? «Beatum dixerunt populum cui haec
Abbreviated transcription (Latin):
na uͦ babilonis sedimus ⁊ fleuimus. dũ re¬
cordarem᷑ syon. Inde oportet᷑ ut fleas. re¬
cordando syon. Multi enĩ flent fletu ba¬
bilonio: qr & gaudent gaudio babylonio.
Qͥ gaudent lucris ⁊ flent dãpnis: utrũq
de babilonia eͣ. flere debes. s recordan¬
do sẏon. Si recordando sẏon fles: ⁊ qͣndo
tͥ sodm babiloniã bene ẽ. oportet : ut
fleas. ẜptͣ qͦd drͣ in quodã psalmo. Eri

Expanded text:
na» vero «Babylonis sedimus et flevimus, cum rena» vero «Babylonis sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Babylonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque de Babylonia est. Flere debes, sed recordando Sion. Si recordando Sion fles, et quando tibi secundum Babyloniam bene est oportet ut fleas. Propterea dicitur in quodam psalm
Abbreviated transcription (Latin):
qui nos in ista pͣcipitauit: Quare dimisimꝰ
conditorẽ tuũ. ⁊ societatẽ tuãͦ Ecce inter
fluentia ⁊ labentia constituti. uix qͥsq rap¬
tꝰ a flumine. nͥ tenere lignũ potuerit e¬
uadet. humiliati gͦ in captiuitate. nr̃a: se¬
deamꝰ suꝑ flumina babilonis. Non nos au¬
deamꝰ in illis fluminib pͣcipitare. nec au
deamꝰ in nr̃e captiuitatis malo atq tͥstitia
nos suꝑbe erigere: s sedeamꝰ ⁊ sic fleamꝰ. Se¬
deamꝰ suꝑ flumina babilonis: ñ infra flumi¬
na babilonis. Talis sit humilitas nr̃a: ut
ñ nos m̾gat. Sede suꝑ flumen: noli in flumi¬
ne. noli sub flumine: s tnͣ sede: humił lo¬
quere. ñ quomͦ in iherłm. Ibi enĩ iã stabis:
qr de ipsa spe loqr aliꝰ psalmꝰ. ⁊ cantat di¬
cens. Stantes erant pedes nrĩ. in atriis tu¬
is iherłm. Ibi erigeris: si te hic penitendo
⁊ confitendo humiliaueris. In atriis gͦ ie¬
rłm. stantes erant pedes nr̃i. Suꝑ flumi¬

Expanded text:
quis nos in ista praecipitavit? quare dimisimus quis nos in ista praecipitavit? quare dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina Babylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis malo atque tristitia superbe erigere, sed sedeamus, et sic fleamus. Sedeamus super flumina Babylonis, non infra flumina Babylonis: talis sit humilitas nostra, ut nos non mergat. Sede super flumen, noli in flumine, noli sub flumine: sed tamen sede humilis, loquere non quomodo in Jerusalem. Ibi enim stabis; quia de ipsa spe loquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jerusalem stantes erant pedes nostri; Super flumi
Abbreviated transcription (Latin):
qr labit᷑. Et si attendis qr fluit ⁊ labit᷑: ca¬
ue qr trahit. Nauigare inqͥt aliꝰ ⁊ negoci¬
ari magnũ ẽ: scire multas ꝓuincias: lucͣ
undiq caꝑe: ñ eẽ obnoxũ in quitate a¬
licui potenti. semꝑ ꝑegrinari. ⁊ diu̾sitate
nationũ animũ pascere: ⁊ augm̃tis lucroꝵ
diuitẽ remanere. fluuiꝰ ẽ iste babylonis.
lucra tua qnͣ stabunt: Inͣ p̃sumꝑturus:
qnͣ securus exꝰ his quȩ adquiris: Quanto¬
enĩ eris ditior: tanto timidior. Ino nau¬
fragio naufragio nudus existi : ⁊ recte te
plangis in flumine babylonis. qr noliusti
sas hominũ cupiditates. hac atq illac ra¬
pientes trahentes. impellentes in mare: ui¬
dent hȩc ⁊ ñ se mittunt in flumina babi
lonia eẽ meruert: sedentes tam̃. hoc ẽ hu¬
militate humiliati. Suꝑ flumina gͦ babilo¬
nis illic sedimꝰ ⁊ fsumus. dũ recordaremur
syon. Oscã sẏon. uͥ totũ stat ⁊ nicħ fluit:

Expanded text:
quia labitur; et si attendis quia fluit et labitur, caquia labitur; et si attendis quia fluit et labitur, cave quia trahit. Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scire multas provincias, lucra undique capere, non esse obnoxium in civitate alicui potenti, semper peregrinari, et diversitatenationum animum pascere, et augmentis lucrorum divitem remeare. Fluvius est et iste Babylonis. Lucra tua quando stabunt? quando praesumpturus, quando securus eris ex his quae acquiris? Quanto eris ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et recte te planges in flumine Babylonis, quia noluistsas hominum cupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina Babyllonia esse meruerunt: sedentes tamen, hoc est humiliati. «Super fluminanis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» O sancta Sion, ubi totum stat, et nihil fluit!
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi grã agriculturã: ipsã exercere: inde
ditescere. ibi occupare. animu. inde ꝑciꝑe
uoluptatẽ. Attendat exitũ: ⁊ uideat illud
qd amaicit ñ eẽ fundam̃tũ ierłm: s fluui¬
ũ babylonis. Aliꝰ dixit. Magna res militare:
Um̃s agricolȩ formidant eos qͥ militant: obse¬
cunt᷑ eis. tremunt eos. Si fuero agͥcola time¬
bomilitarẽ: si fuero militaris timebor ab a¬
tu timeri uis anunore: tune maiorẽ. Po¬
test te ipso maior fieri subito. qͥ te timet:
nũquã aũ erit minor quẽ debes timere.
Aduocatũ inquit ẽe magna res ẽ: potentissi¬
ma eloquentia in omĩb hab̾e susceptos. pen¬
dentes ex lingua diserti patroni sui. ⁊ ex o¬
uł uitã. uł ꝑncieͣ uł salutẽ Nescis quo te
miseris: aliꝰ ⁊ iste. fluuiiꝰ babylonis ẽ. Et qd̃
multũ sonat strepitꝰ aquȩ in saxa: attende¬
qr labit᷑. ꝑcutit: attende qr fluit. attende

Expanded text:
verbi gratia, agriculturam ipsam exercere, inde verbi gratia, agriculturam ipsam exercere, inde ditescere, ibi occupare animum, inde percipere voluptatem; attendat exitum, et videat illud quod amavit non esse fundamentum Jerusalem, sed fluvium Babylonis. Alius dixit: Magna res est militare; omnes agricolae formidant eos qui militant, obsequuntur eis, tremunt eos: si fuero agricola, timebo militarem; si fuero militaris, timebor ab aTimeri vis a minore, time majorem: potest te ipso major fieri subito, qui te timet; nunquam autem erit minor, quem debes timere. Advocatum esse, inquit, magna res est, potentissima eloquentia; in omnibus habere susceptos pendentes ex lingua diserti patroni sui, et ex evel vitam, vel perniciem, vel salutem. Nescis quo te m sonat, strepitus aquae saxa percutit. Attende quia fluit, attende
Abbreviated transcription (Latin):
scłi huiꝰ. in ista babylonia ñ ciues habitar
s captiui detinem᷑: oportet ut ñ tm̃ ista
cantemꝰ. s ⁊ faciamꝰ affectu cordis pio. reli¬
gioso desiderio ȩtͣnȩ ciuitatis. łlabet ⁊ hec
ciuitas quȩ babylonia dr̃ amatores suosõ¬
sulentes paci temporali. ⁊ nicħ ultra spun¬
tes: totũq gaudiũ suũ ibi figentes ⁊ ibi fi¬
nientes. ⁊ uidemꝰ eos ꝓ re publica t̾rena
elationẽ odiosamq iac̾tantiã. s uerã fidẽ
exhibeant. quã posst̃. quã duu posst᷑ quib
possunt: ad quantũ uident t̾rena. ⁊ ad qͣn¬
tũ intelligunt speciẽ ciuitatis. ñ eos sinit
ds̃ ꝑire in babylonia. Predestinauit enĩ eos
⁊ ostendit illis aliã quitatẽ eui uere. debe¬
ant suspirare: ꝓ qua debeant euncta ona¬
ri. ad quã capessendã debeant ques suos
secũ ꝑegrinos quantũ ualeant adhortari.
na babylonis. flumina babylonis st̃ oĩa q̃
hic aniant᷑ ⁊ transeunt. Nescio qͥs amauit

Expanded text:
ta Babylonia non cives habitamus, sed captivi detinemur; oportet ut non tantum ista decantemus, sed et faciamus affectu cordis pio, religioso desiderio aeternae civitatis. Habet et haec civitas quae Babylonia dicitur, amatores suos consulentes paci temporali, et nihil ultra sperantes, totumque gaudium suum ibi figentes, ibi finientes, et videmus eos pro republica terrena elationem odiosamque jactantiam; sed veram fidem exhibeant, quam possunt, quamdiu possunt, quibus possunt, ad quantum vident terrena, et ad quantum intelligunt speciem civitatis; non eos sinit Deus perire in Babylonia: praedestinavit enim eos et ostendit illis aliam civitatem, cui vere debeant suspirare, pro qua debeant cuncta conari, ad quam capessendam debeant cives suos secum peregrinos, quantum valuerint, adhortari. na Babylonis. Flumina Babylonis, sunt omnia quae hic amantur et transeunt. Nescio quis amavit,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. Qui uolt̾ diuptes fieri. incidunt inteo¬
tationẽ. Ñ dix̃ qui diuites st̃: s qͥ uolunt diuites
fieri. Nã si iã diuites eẽnt: alt̾um cantieũ audiret
Duies audit ut eroget: pauꝑ aũ audit ne desidet
suspendite ut dixi organa in salicibꝰ ĩ medio euis.
D ifferte. quȩ dicturi estis. Incipiunt ẽẽ ligna fruc¬
tuosa: mutant᷑ arbores: ⁊ habebt᷑ fructũ bonum.
Ibiiã licet nob̃ cantare in aures audientiũ. S eũ
int̾ istos obstrepentes. male int̾rogantes. ueritati
resistentes. u̾samini: obstringite uos ñ eis uelle
placẽ. ne obliuiscamini iherłm. ⁊ dicat una aĩa
urã. facꝰta una ex multis pacexͥ. Bicat ipsa cap¬
tiuitas ierłm: hic agens in t̾ra. S̾ i oblitꝰ fue¬

Expanded text:
ctum est? «Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem.» Non dixit, qui divites sunt; sed, «Qui volunt divites fieri.» Nam si jam divites essent, alterum canticum audirent: dives audit ut eroget, pauper audit ne desideresuspendite, ut dixi, organa in salicibus in medio ejus; differte quae dicturi estis. Incipiunt esse ligna fructuosa, mutantur arbores, et habebunt fructum bonum: ibi jam licet nobis cantare in aures audientium. Sed cum inter istos obstrepentes, male interrogantes, veritati resistentes versamini, obstringite vos non eis velle placere, ne obliviscamini Jerusalem; et dicat una anima vestra, facta una ex multis pace Christi, dicat ipsa captiva Jerusalem hic agens in terra: «Si oblitu
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽptationẽ ⁊ desideria stulta ⁊ nocuia. quȩ
m̾gunt hominẽ in int̾itũ ⁊ ꝑditionẽ. Elex st̃
flumina habylonis. Radix ẽ enĩ oũĩ maloꝵ a
uaricia. ꝗͣ quidã appetentes naufragauert̃ a fi¬
de. ⁊ inseruert᷑ se doloribꝰ multis. Ergo contͣ¬
ria st̃ ista cantica: Non st̃ contrairia. Uidete.

Expanded text:
tionem et desideria multa, stulta et noxia, quae mergunt hominem in interitum et perditionem.» Haec sunt flumina Babylonis. «Radix est enim omnium malorum avaritia; quam quidam appetentes naufragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis» . Ergo contraria sunt ista cantica? Non sunt contra
Abbreviated transcription (Latin):
uł sterile apparuit: ñ ac iuit cupa tua. ñ
abortuuũ fecit ium̃tũ tuũ. ñ ex honoratꝰ es
in aliqua dignitate. scd̾m scłm constitutus.
undiq anuci tui ⁊ uiuunt. ⁊ seruant tibi a¬
micitiã. elientes ñ desunt. filii obsecuntur.
serui contremiscunt. coniunx cõcors. felix
drͣ domꝰ: ibi inuenis tribulationeͣ si aliqͣndo
potes. ut inuenta tribulatione inuoors no¬
men dnĩ. ꝑu̾sũ aliqͥd uidet᷑ docere sermo di¬
uinꝰ: flere in lȩtitia. ⁊ in merore lȩtari. du

Expanded text:
vel sterile apparuit, non acuit cupa tua, non vel sterile apparuit, non acuit cupa tua, non abortum passum est pecus tuum, non exhonoratus es in aliqua dignitate secundum saeculum constitutus, undique amici tui et vivunt et servant tibi amicitiam, clientes non desunt, filii obsequuntur, servi contremiscunt, conjux concors, felix dicitur domus; ibi inveni tribulationem , si aliquid potes, ut inventa tribulatione invoces nomen Domini. Perversum aliquid videtur docere sermo divinus, flere in laetitia, et in moero
Abbreviated transcription (Latin):
inuꝯcaui. Qͥd ẽ qd̾ dicit inueni: N ses¬
cio quã tribulationẽ quasi quȩrendam
inuenit. tãquã quȩsitã. Et cũ inuenisset:
quo lucro inuenit: Nomͣ dnĩ inuocauit. Sul¬
tũ int̾est utrũ inuemas tribulationẽ: an
inueniaris a tribulatione. Dicit enĩ alio loco.
Dolores inferni inuenert᷑ me. Qͥdẽ inuenert᷑
me dolores inferni: Iuid ẽ tribulationẽ &.
dolore̾ inueni ᷤ Iñ te repente. occupat tris¬
titia ꝑturbatis tibi reb scłarib quib oblec¬
ñ fieri tristẽ posse. accidit. ⁊ tristis effice¬
ris: inuenit te dolor inferni. Te enĩ sursũ
putabas: uerũtñ deorsũ eras. Et cũ dolor in¬
ferni inueniret te: ibi te inuenisti deorsũ.
qͥ sursũ putabas. Inuenisti eniͣ te dolore. af¬
flictũ. graui tristitia alicuiꝰ mali. unͣ forte
p̃sumpseras te ñ fore tristem: muenit te.
dolor inferni. Cũ aũ bene ẽ tͥ. arrident
onĩa scłaria: nullus tuoꝵ obiit. nicħ in ui¬
nea tua forte uł aruit uł grandinatũ ẽ.

Expanded text:
dicit, «Inveni?» Nescio quam tribulationem quasi quaerendam, invenit tanquam quaesitam. Et cum invenisset, quo lucro invenit? Nomen Domini invocavit. Multum interest utrum invenias tribulationem, an inveniaris a tribulatione. Dicit enim alio loco: «Dolores inferni invenerunt me» . Quid est, «Invenerunt me dolores inferni?» Quid est, «Tribulationem et dolorem inveni?» Quando te repente occupat tristitia, perturbatis tibi rebus saecularibus quibus oblecabas posse fieri tristem, accidit, et tristis efficeris; invenit te dolor inferni. Te enim sursum putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te dolor inferni inveniret, ibi te invenisti deorsum, qui te sursum putabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor inferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saecularia, nullus tuorum obiit, nihil in vinea tua forte vel aruit, vel grandinatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
bulationib. flentẽ aũ in letitia: uide. si in¬
uenit tribulationẽ. Attendat qͥsq ipsam
felicitatẽ suã. qua exultauit aĩa eiꝰ ⁊ tu¬
muit. quodãmͦ gaudio ⁊ extulit se: ⁊ dix̃
felix sũ Attendat si ñ fluit illa felicitas:
si potest ẽẽ certus. de illa qua manet in e¬
tͣnũ. Siaũ ñ ẽ certꝰ. ⁊ uidet fluere unde
gaudet. fliuꝰ babilons ẽ.: sedeat suyͣ &.
fleat. Sedebit aũ ⁊ plorabit: si recordat᷑ si¬
erit syon. O par illa. quã uidebimꝰ ap̃cũ
Oilla scã equalitas angłoꝵ: o illa uisio ⁊ sp

Expanded text:
a, vide si invenit tribulationem. Attendat quisque ipsam felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, et tumuit quodammodo gaudio, et extulit se, et dixit, Felix sum: attendat si non fluit illa felicitas, si potest certus esse de illa quia manet in aeternum. Si autem non est certus, et videt fluere unde gaudet; fluvius Babylonis est: sedeat supra, et fleat. Sedebit autem et plorabit, si recordatus fuerit Sion. O pax illa quam videbimus apud Deum! o illa sancta aequalitas Angelorum! o illa visio et s
Abbreviated transcription (Latin):
nistra nr̃a ẽ uita tẽporalis. Qoqͥd facis ꝓpt̃ uitã
tius miscueris concupiscentiã uite. tẽporał. aut
laudis humanȩ:. aut alicuiꝰ cõmodi scłaris. cogno¬
uit sinistra tua qͥd faciat dextã tua: ⁊ nescis eẽ
in p̃cepto eugłii. nesciat sinistra tua qͥd faciat dex

Expanded text:
ita temporalis. Quidquid facis propter vitam tuis miscueris concupiscentiam vitae temporalis, aut laudis humanae, aut alicujus commodi saecularis; cognovit sinistra tua quid faciat dextera tua. Et nostis esse in
Abbreviated transcription (Latin):
rogate corda ur̃a frẽs: si desid̾atis bona dĩ. si desi¬
deratis ciuitatẽ illã ierłm: si cõcupiscitis uitã etͣ¬
nã. Oĩs ista t̾rena felicitas sinistra uob̃ sit: illa sit
nolite. de sinistra pͣsum̾e: Nonne corripis eũ. qui
de sinstra uoluerit manducare. Si m̃sȩ tuȩ in¬
iuriã putas fieri manducante cõuiua de sinistra:
qͦmͦ ñ fit inuria m̃se dĩ. si qd̾ dextrũ eͣ sinistrũ fe¬
ceris. ⁊ si qđ sinistrũ ẽ dextrũ feceris: Qͥd gͦ Si ob¬

Expanded text:
ona Dei, si desideratis civitatem illam Jerusalem, si concupiscitis vitam aeternam. Omnis ista terrena felicitas sinistra vobis sit; illa sit nolite de sinistra praesumere. Nonne corripis eum qui de sinistra voluerit manducare? Si mensae tuae injuriam putas fieri manducante conviva de sinistra; quomodo non fit injuria mensae Dei, si quod dextrum est, sinistrum feceris, et quod sinistrum est, dextru
Abbreviated transcription (Latin):
cã inquit nͥ tui meminero. Utqͥd enĩ loquit᷑ iIt¬
qͥd sonat qͥ canticũ syon ñ sonat. Ipsa ẽ lingua
nr̃a: canticũ ierłm. Canticũ dilectionis huiꝰ scłi.
lingua aliena. lingua barbara ẽ: lingua ꝙͣ. in
captiuitate didicimꝰ. Ergo mutꝰ erit dõ: qͥ oblitꝰ
fu̾t ierłm. Et parũ ẽ meminisse. Hã ⁊ hostes me

Expanded text:
cam, inquit, nisi tui meminero. Utquid enim loquitur, utquid sonat, qui cantica Sion non sonat? Ipsa est lingua nostra, canticum Jerusalem. Canticum dilectionis saeculi hujus, lingua aliena, lingua barbara est, quam in captivitate didicimus. Ergo mutus erit Deo, qui oblitus fuerit Jerusalem. Et parum e
Abbreviated transcription (Latin):
contingit qd̵ dix̃: obhuiscit᷑ illos dext̾̃a eoꝵ. Ui¬
ta enĩ ȩtͣna. manet in se. Illi remanent in de¬
lecꝰtatione tẽporali: ⁊ faciunt sibi dextrũ qd si¬
nistrũ ẽ. Attendite ad ista frẽs: ꝓpt̾ dext̾am in¬
sinuandũ ẽ siob̃: quantũ dñs donat ad salutẽ
oĩum. Meministis fortasse hinc me aliqñ trac
beatitudinẽ ponunt: ignor antes qͣ sit uera fe¬
licitas. uera dexta. hos scriptura filios aliens

Expanded text:
contingit quod dixit; obliviscitur illos dextera eorum: vita enim aeterna manet in se; illi remanent in delectatione temporali, et faciunt sibi dextrum quod sinistrum est. 16. Intendite ad ista, fratres; propter dexteram insinuem hoc vobis, quantum Dominus donat, ad salutem omnium. Meministis fortasse hic me aliquando tractbeatitudinem ponunt, ignorantes quae sit vera felicitas, vera dextera. Hos Scriptura filios alienos
Abbreviated transcription (Latin):
fit renouatio q̃dã sedm̃ nouũ ⁊ int̾iorẽ. hominẽ:
i fit minor tpͣr. maior potestate. Ergo esau os̃
iores illi reꝓbati. Wlt ⁊ ipse eligiꝰ fiat minor. E¬
dom aũ appellatꝰ ẽ. de cibo quodã lenticulȩ rubro:
id: roseo qͦdã cibo. Bñ cocta erat lenticula. erat¬
defricata: ccupiuit ille esau a frẽ suo iacob: ⁊ ces¬
sit illi pͥmatũ suũ. uictꝰ c̃cupiscentia manducan¬
dȩ illiꝰ lenticulȩ. Ille cessit cibũ uoluptatis: ⁊ sũp¬
sit honorẽ dignitatis. Ita ex placito quodã inter
eos factũ ẽ. ut ille maior ille minor sit: ut ma¬
ior seruiat minori: ⁊ appellatꝰ ẽ edom. Int̾p̃tatur
aũ quantũ dicunt qͥ illã linguã nouert̃: edom.

Expanded text:
fit renovatio quaedam secundum novum et interiorem hominem; et fit minor tempore, major potestate. Ergo Esau omnejores illi reprobati. Vult et ipse eligi? Fiat minor. Edom autem appellatus est de cibo quodam lenticulae rubro, id est roseo quodam cibo. Bene cocta erat lenticula defricata; concupivit iste Esau a fratre suo Jacob, et cessit illi primatum suum, victus concupiscentia manducandae illius lenticulae. Ille autem cessit cibum voluptatis, et sumpsit honorem dignitatis. Ita ex placito quodam inter eos factum est ut ille major, ille minor sit, ut major serviret minori; et appellatus est Edom . Interpretatur autem, quantum dicunt qui illam linguam nover
Abbreviated transcription (Latin):
gauert᷑ u̾ba canticoꝵ: Qͥd gͦ intelligimꝰ:
Qͥ a eũ quicũq tales nos int̾rogant in
qͥb diabolus oꝑat᷑: intelligendus eͣ ipse nos
int̾rogare qui in eis oꝑatur. Apl̃s dicit.
Et uos cũ eẽtis mortu in delictis ⁊ pecca¬
tis ur̃is. cũ uiueretis ui illis. scđm scłm mũ

Expanded text:
gaverunt verba canticorum?» Quid ergo intelligimus? Quia cum tales nos interrogant, in quibus diabolus operatur, intelligendus est ipse nos interrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit: «Et vos cum essetis» «mortui in delictis et peccatis vestris, cum viveretis in ill
Abbreviated transcription (Latin):
gauert᷑ nos hymnũ qui captiuos ducert̃
nos. Qͥ nos duxert᷑ captiuos fr̃es: Quos sen¬
simus aliqnͣ captiuatores nr̃os.  Sensit qͥdẽ
illa iherłm babilonios. ꝑsas. chaldeos. ⁊ illa¬
rũ regionũ ⁊ gentiũ homines captiuatores
suos: ⁊ hoc postea. nͣ qnͣ isti psalmi cantabã¬
tur. S iã diximꝰ caritati ur̃ȩ. omĩa qͣ scd̾m
litterã in illa ciuitate contingebant figuras
nr̃as fuisse: ⁊ facile potest demonstrari. cap¬
tuios nos eẽ Non enĩ iã respiramꝰ in auras
illiꝰ lib̾tatis. Non enĩ fruim᷑ puritate ueri¬
tatis: ⁊ illa sapientia quȩ in seipsa ma¬
nens innouat omĩa. Delecꝰtationib tem

Expanded text:
gaverunt nos, qui captivos duxerunt nos. Qui nos duxerunt captivos, fratres? quos sensimus aliquando captivatores nostros? Sensit quidem illa Jerusalem Babylonios, Persas, Chaldaeos, et illarum gentium et regionum homines captivatores suos; et hoc postea, non quando isti psalmi cantabantur. Sed jam diximus Charitati vestrae omnia quae secundum litteram in illa civitate contingebant, figuras nostras fuisse: et facile potest demonstrari captivos nos esse. Non enim respiramus jam in auras illius libertatis; non enim fruimur puritate veritatis, et illa sapientia quae in seipsa manens innovat
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie cũ suggestionib illicitarũ uolup¬
tatũ: ux respiramꝰ uł in oratione. capti¬
uos nos ee̾ intelligimꝰ. S qui nos captiuos
duxert: Iui homines: Iue gens: Iui rex:
Si redimimi. capqui eramꝰ. Iuis nos redemit:
X pͣc. A quo nos redemit. A diabolo. Diabolus
Sͦ ⁊ angłi eiꝰ. captiuos duxert̃ nos: nec du¬
cerent nͥ consentientes. Nos ducꝰti sumꝰ cap¬
tuii. Captiuatores nr̃i qui sint dixi. Ipsi st̃
etiã latrones. uulnerantes illũ uatorem.
qͥ descendit ab iherłm in iherico: quẽ sau¬
ciatũ semiuiuũ reliquert᷑. Hunc ille custos

Expanded text:
ggestionibus illicitarum voluptatum: vix respiramus vel in oratione; captivos nos esse intelligimus. Sed qui nos captivos duxerunt? qui homines? quae gens? qui rex? Si redimimur, captivi eramus. Quis nos redemit? Christus. A quo nos redemit? A diabolo. Diabolus ergo et angeli ejus captivos nos duxerunt; nec ducerent nisi consentientes. Nos ducti sumus captivi. Captivatores nostri dixi qui sint. Ipsi sunt etiam latrones vulnerantes illum viatorem qui descendit ab Jerusalem in Jericho; quem sauciatum semivivum reliquerunt. Hunc ille custos
Abbreviated transcription (Latin):
Audistis enĩ mͦ cũ apłs leg̾et᷑ : iacob dilex
esau aũ odio habui. Duo filii erant in
uno utero ambo gemini. in utero rebecee: filii
ysaac. ⁊ nepotes abrahȩ: Natis̃ ambo. unꝰ ad
hereditatẽ. alt̾ ad exheredationẽ. fuit aũ hos¬
tis fr̃is sui iste esau: qr pͣuenit bñdicꝰtionem
eiꝰ filiꝰ mnior: ⁊impletũ ẽ. maior seruiet mi¬
nori. Maior gͦ qͥs ẽ: ⁊ minor qͥs ẽ: & qͥs ẽ maior¬

Expanded text:
audistis enim modo cum Apostolus legeretur, «Jacob dilexi, Esau autem odio habui.» Duo filii erant in uno utero, ambo gemini, in utero Rebeccae, filii Isaac, nepotes Abrahae: nati sunt ambo; unus ad haereditatem, alter ad exhaeredationem. Fuit autem hostis fratris sui iste Esau, quia praevenit benedictionem ejus filius minor; et impletum est, «Major serviet minori» . Major ergo quis e
Abbreviated transcription (Latin):
si enĩ ille samaritanꝰ ñ custodierit. utiq
ꝑimꝰ: samaritanꝰ gͦ transiens uidit saucrũ
⁊ uulneratũ derelicꝰtũa latronib. ⁊ sieut
nostis collegit. Sicut enĩ aliqnͣ latronum
nomine ponunt᷑. qui nob̃ plagas peccato¬
rũ inflixert̃ iã ꝑ consensionẽ nr̃am cap¬
tuatis: sic ⁊ captiuatores nr̃i isti dicunt᷑¬

Expanded text:
si enim ille Samaritanus non custodierit, utique perimus: Samaritanus ergo transiens vidit saucium et vulneratum derelictum a latronibus, et sicut nostis, collegit . Sicut aliquando latronum nomine ponuntur, qui nobis plagas peccatorum inflixerunt, jam per consensionem nostrae captivitatis; sic et captivatores nostri ipsi dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
ri scłi. S cũ agunt in medio babiloniȩ. ei¬
gana sua: in salicib eiꝰ suspendunt. Salices
ligna st᷑ nnfructuosa: ⁊ hoc loco ita posita. ut
ñ aliquid boni possit intelligi de salicib qͥ
libi aũ forsitan potest. Modo ligna intellige
sterilia: nascentia suꝑ flumina babilonis.
Rigant᷑ hȩc ligna de fluminibi babilonis. ⁊ nul¬
lũ fructũ ferunt: sic̃ sunt homines cupidi.
auari. steriles in oꝑe bono: ita ques babllo¬
nie: ut etiã ligna st᷑ illius regionis: ex istis
uoluptatib rerũ transeuntiũ pascuntur
tãquã rigata a fluminib babilonis Queris
fructũ: nusquã inuenies. Inͣ tales patim᷑:
u̾samur cũ eis qͥ sunt in medio babilonis.
Multũ enĩ int̾est int̾ mediũ babilonis: &
extiora babilonie: St̃ qui ñ st̃ in medio eiꝰ.
⁊ ligna sterilia tãquã salices babilonis. Qnͣ
illos uidemꝰ. ⁊ tã steriles illos inuenimus. ut
difficile nob̾ appareat in eis aliquid unde

Expanded text:
ri saeculi; sed cum agunt in medio Babyloniae, organa sua in salicibus ejus suspendunt. Salices ligna sunt infructuosa; et hoc loco ita posita, ut non aliquid boni possit intelligi de salicibus; alibi autem forsitan potest. Modo ligna intelligite sterilia, nascentia super flumina Babylonis. Rigantur haec ligna de fluminibus Babylonis, et nullum fructum ferunt. Sicut sunt homines cupidi, avari, steriles in opere bono; ita cives Babyloniae, ut etiam ligna sint illius regionis, ex istis voluptatibus rerum transeuntium pascuntur, tanquam rigata a fluminibus Babyloniae: quaeris fructum, et nusquam invenis. Quando tales patimur, versamur cum eis qui sunt in medio Babylonis. Multum enim interest inter medium Babylonis, et exteriora Babyloniae. Sunt qui non sunt in medio ejus,  ligna sterilia, tanquam salices Babylonis. Quando illos videmus, et tam steriles eos invenimus, ut difficile nobis appareat in eis aliquid unde
Abbreviated transcription (Latin):
plitos uos eẽ ñ arbitror cõ¬
nendasse nos uob̃. immno
Icõmemorasse uos. qd̾ omĩs
eruditus in scã eccłia nos¬
se debet unͣ ques sumus.
nationis nr̃ȩ causã ẽe peccatũ. reu̾sio¬
nis aũ munꝰ remissionẽ peccͣoꝵ ⁊ ĩtifica

Expanded text:
litos vos esse non arbitror, commendasse nos vobis, imo commemorasse vos, quod omnis eruditus in sancta Ecclesia nosse debet unde cives simus, inationis nostrae causam esse peccatum, reversionis autem munus re
Abbreviated transcription (Latin):
distis ⁊ nostis: unã eui finis ẽ pax et̾̃na.
tẽporalis. ⁊ uocat᷑ babylonia. Int̾p̃tati¬
ones etiã nominũ si ñ fallor tenetis:
iherłm int̾p̃tari uisionẽ pacis. babiloni¬
am confusionẽ. hierłm in babilonia cap¬
qua tenet᷑ ñ tota. ciues enĩ eiꝰ angeli
sunt: s qd attinet ad hoĩes p̃destina¬
tos in gła dĩ futuros ꝑ adoptionẽ cohe¬
redes xp̃i: qͦs de ipsa captiuitate rede¬
mit sanguine suo. Particulã gͦ istã cui¬
tatis ihrłm captiuã. teneri in babilonia
parpore. separandã cõm̃dauimꝰ in eo plel¬
mo quẽ primo hinc cũ ur̃a dilectione
tractauimꝰ: qui incipit ita. Te decet h

Expanded text:
tis; unam cui finis est pax aeterna, temporalis, et vocatur Babylonia. Interpretationes etiam nominum, si non fallor, tenetis: Jerusalem interpretari, Visionem pacis; Babyloniam, Confusionem. Jerusalem in Babylonia captiva tenebatur non tota; cives enim ejus et Angeli sunt. Sed quod attinet ad homines praedestinatos in gloriam Dei, futuros per adoptionem cohaeredes Christi, quos de ipsa captivitate redemit sanguine suo: particulam ergo istam civitatis Jerusalem captivam teneri in Babylonia corpore separandam, commendavimus in eo psalmo, quem primo hic cum vestra Dilectione tr
Abbreviated transcription (Latin):
lũ frucꝰtũ inuenimꝰ. unͣ incipiam: au̾timus
ab eis faciẽ ⁊ dicimꝰ. Adhuc isti ñ sapiunt
ñ capiuit: qr qͥrquid illis dixerimꝰ sinis¬
trũ ⁊ adũsũ habebunt. Ergo differendo
cirea eos scripturas: suspendimꝰ or gana no¬
stra in salicib. Non enĩ dignos habemꝰ. qui
organa nr̃a portent. Non gͦ eis organa no¬
stra inserendo alligamꝰ: s differendo suspẽ¬
diꝰ. Salices eñ st̃ babilonie. ligna infruc¬
tuosa: pasta tẽporalib uoluptatib tã quã

Expanded text:
invenimus unde incipiamus, avertimus ab ipsis faciem, et dicimus, Adhuc isti non sapiunt, non capiunt; quidquid illis dixerimus, sinistrum et adversum habebunt. Ergo differendo circa eos Scripturas, suspendimus organa nostra in salicibus: non enim dignos habemus, qui organa nostra portent. Non ergo eis organa nostra inserendo alligamus, sed differendo suspendimus. Salices enim sunt Babyloniae ligna infructuosa, pasta temporalibus voluptatibus, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
dies mei: ⁊ nc̃ dic̃. dies mei sic̃ umbra
declinauer̃t. In hac umbra agnoscendꝰ
ẽ dies: in hac umbra uidenda ẽ lux:
ne postea sera ⁊ infructuosa peniten¬
tia dicat᷑. Qͥd nob ꝓfuit suꝑbia ⁊ diui¬
tiarũ iactantia qͥd contulit nobis:
Transiert᷑ oĩa tãquã umbra. Nodo
dic tͣnsibt᷑ oĩa tãqͣm umbra: ⁊ tu ñ
transies tãquã umbra. Dies mei sicut
umbra declinauert̃ : & ego sic̃ fenum
arui. Qͥa ⁊ supͣdixerat: ꝑcussũ ẽ sicut
fȩnũ ⁊ aruit cor meũ. S reuirescit
fȩnũ: irrigatũ sanguine saluatoris. Er¬
go sic̃ fenũ arui ego homo: post illã
p̃uaricationẽ. Hoc ego. iusto iudicio tu¬
nes. Dies mei sic̃ umbra declinauert :
⁊ tu in ȩt̃nũ ꝑmanes. Temporalẽ: sal¬
uet ȩt̃nꝰ. Non enĩ qr ego cecidi: tu se¬
niusti. Higes ad me lib̾andũ: qr uiguis¬
ti ad me humiliandũ. Tu uͦ dñe in etͣ¬

Expanded text:
dies mei;» et nunc dicit, «Dies mei sicut umbra dies mei;» et nunc dicit, «Dies mei sicut umbra declinaverunt.» In hac umbra agnoscendus est dies, in hac umbra videnda est lux; ne postea sera et infructuosa poenitentia dicatur: «Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra» . Modo dic, Transibunt omnia tanquam umbra, et tu non transeas tanquam umbra. «Dies mei sicut umbra declinaverunt; et ego velut fenum arui.» Quia et supra dixerat, «Percussum est sicut fenum, et aruit cor meum.» Sed revirescet fenum irrigatum sanguine Salvatoris. «Ego sicut fenum arui:» ego homo, post illam praevaricationem; hoc ego justo judicio tunes.» Mei dies sicut umbra declinaverunt, et tu in aeternum manes: temporalem salvet aeternus. Non enim quia ego cecidi, et tu senuisti: nam viges ad me liberandum, qui viguisti ad me humiliandum. «Tu vero;
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ ad imaginẽ dĩ. Quomͦ nullũ hoꝵ
ht̃ hc̃ honorẽ: sic nullũ hoꝵ htͣ hanc
iniseriã. Qd enĩ pecꝰ plangit de pecca¬
to:Quȩ auis timet gehennã ignis etͣ¬
niͦ Qͥa nulla ei participatio beatȩ ui¬
tꝰ ẽ qui sit in beata uita si bene uixe¬
rit: idõ erit in misera uita. qr. male
iucit. Ergo qr eleuasti. elisisti me. Id̾eo
seqͣr me pena: qr dedisti mͥ liberũ ar¬
bitriũ. Si enĩ mͥ ñ dedisses liberũ ar¬
bitriũ. ⁊ ꝑ hanc rationẽ pecorib me ñ
faceres meliorẽ: ñ me sequeret᷑ dãpna¬
tio iusta peccantẽ. Ergo ꝑ liberũ arbi¬
elisisti me Dies mei. sicut umbra de¬
clinauert. Potuert enĩ ẽẽ dies tui
ñ declinantes: si tu a die uero ñ de¬
clinasses. Declinasti: & accepisti dies de¬
clinantes. Qͥdmirũ. si dies tui facti ftͣ
similes tui: Ipsi st̃ enĩ dies declinantes.
qr deuiasti: qui st̃ dies fumi qr tumx¬
isti. Supͣ enĩ dixerat. defecert̃ sic̃ fumꝰ

Expanded text:
ad imaginem Dei. Quomodo nullum horum habet hunc honorem, sic nullum horum habet hanc miseriam. Quod enim pecus plangit de peccato? quae avis timet gehennam ignis aeterni? Quia nulla ei participatio beatae viia factus est qui sit in beata vita, si bene vixerit; ideo erit in misera vita, quia male vixit. Ergo, «Quia levasti, elisisti me:» ideo sequitur me poena, quia dedisti mihi liberum arbitrium. Si enim mihi non dedisses liberum arbitrium, et per hanc rationem pecoribus me non faceres meliorem, non me sequeretur damnatio justa peccantem. Ergo per arbitrium libers. 12. Dies mei sicut umbra declinaverunt.» Potuerunt enim esse dies tui non declinantes, si tu a die vero non declinasses: declinasti, et accepisti dies declinantes. Quid mirum si dies tui facti sunt similes tui? Ipsi sunt enim dies declinantes, quia deviasti, qui sunt dies fumi, quia tumuisti. Supra enim dixerat, «Defecerunt sicut fumus
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑: mͦ ȩdificantes sẏon. orant ⁊ gentͣt.
ille ẽ unꝰ pauꝑ. Quot pauꝑes: multi:
qr multa milia in tot gentib. Inus. qr
unitas pacis eccłiȩ. Ipse unꝰ: ipse multi.
Unꝰ ꝓptͣ caritatẽ: multi ꝓpt̾ latitudinẽ:
Ergo nc̃ orat᷑: nc̃ currit᷑. Nc̃ si qͥs alit̾ erat.
⁊ alit̾ se habebat. manducet cinere̾ siẽ
panẽ: ⁊ potũ suũ cũ fletu misceat. Nẽ
tẽpus ẽ cũ edificat᷑ sẏon: nc̃ intrant
lapides in structurã. ꝑfecto edificio &
dedicata domo. qͥd curris sero quȩsitu¬
rus: in anit᷑ petiturus. frustra pulsatu¬
rus. foris remansurus cũ qͥnq uirginib

Expanded text:
agitur modo; aedificantes Sion orant, gemunt: ille unus pauper, quod pauperes multi; quia millia in tot gentibus unus, quia unitas pacis Ecclesiae. Ipse unus, ipse multi: unus, propter charitatem; multi, propter latitudinem. Ergo nunc oratur, nunc curritur; nunc, si quis aliter erat, et aliter se habebat, manducet cinerem sicut panem, et potum suum cum fletu commisceat. Nunc tempus est, cum aedificatur Sion; nunc intrant lapides in structuram: perfecto aedificio et dedicata domo, quid curris, sero quaesiturus, inaniter petiturus, frustra pulsaturus, foris remansurus cum quinque virginibus
Abbreviated transcription (Latin):
nido occisos a se lugeri ꝑ triduũ. Postre¬
mo dicunt matrẽ seipsã grauit᷑ uulne¬
rare: ⁊ sanguinẽ suũ suꝑ filios fundere.
quo illis suꝑfuso reuiuiscunt. fortasse
hoc uerũ: fortasse falsũ sit. Tamͣ si uerũ
ẽ : quomͦ illi congruat qͥ nos uiuificauit
sanguine suo uidete. Congruit illi. quod
matris caro uiuificat sanguine suo filios
suos: Satis congruit. Nã ⁊ ipse gallinam
gallina congregat pullos suos sub alas su¬

Expanded text:
nido occisos a se lugere per triduum: postrenido occisos a se lugere per triduum: postremo dicunt matrem seipsam graviter vulnerare et sanguinem suum super filios fundere, quo illi superfusi reviviscunt. Fortasse hoc verum, fortasse falsum sit: tamen si verum est, quemadmodum illi congruat, qui nos vivificavit sanguine suo, videte. Congruit illi quod matris caro vivificat sanguine suo filios suos; satis congruit. Nam et ipse gallinam volui congrega
Abbreviated transcription (Latin):
nał ut subieiat᷑ tec̾to. Qͥ enĩ u tecto ẽ
ñ descendat tollere aliqͥd de domo: ⁊ qd̃
in aure auditis p̃dicate suꝑ tecta. Istȩ
tres aues. ⁊ tria loca. Et unꝰ homo potest
habere ꝑsonã triũ auiũ. ⁊ tres homineᷤᷤ
posstͣ hab̾e ꝑsonã triũ auiũ: ⁊ tria ge¬
nera locoꝵ. tria st̃ genera hominũ. Ta¬
men solitudo. parietinȩ. tectũ: ñ nisi
mũ: Ipsũ dñm uideamꝰ. ne forte ipse.
sit : ⁊ meliꝰ ipse agnoscat᷑ & pellicanus
in solitudine: ⁊ nicticorax in parietinis.
ce passer singularis in tecꝰto. Dicat no¬
bis pauꝑ iste caput nr̃m: pauꝑ uolun¬
tate. loquat᷑ pauꝑibꝰ necessitate. Quod
m̾e. s tam̃ nͣ tacentes: qd̃ qͥ scripserunt
⁊ legi ⁊ dici uoluert. uos sic audite. ut
si uerũ ÷ congruat. si falsũ ÷ nͣ teneat᷑.
Dicit᷑ hec auis tãquã colaphis rostroꝵ
occidere paruulos filios suos: eosdẽq in

Expanded text:
nalis, ut subjiciatur tecto. «Qui» enim «in tecto est, nalis, ut subjiciatur tecto. «Qui» enim «in tecto est, non descendat tollere aliquid de domo» ; et, «Quod in aure auditis, praedicate super tecta» . Istae tres aves et tria loca; et unus homo potest habere personam trium avium, et tres homines possunt habere personam trium avium; et tria genera locorum, tria genera sunt hominum; tamen solitudo, parietinae, et tectum, nonnisi mum? Ipsum Dominum videamus, ne forte ipse sit, et melius ipse agnoscatur, et pelicanus in solitudine, et nycticorax in parietinis, et passer singularis in tecto. Dicat nobis pauper iste, caput nostrum: pauper voluntate, loquatur pauperibus in necessitate. Quod mere, sed tamen non tacentes quod qui scripserunt, et legi et dici voluerunt. Vos sic audite, ut si verum est, congruat; si falsum est, non teneat. Dicuntur hae aves tanquam colaphis rostrorum occidere parvulos suos, eosdemque in
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Ibi habitat nicticorax. lã uͦ passer.
⁊ tectũ quid sit nostis. Inuenio gͦ aliquẽ
de corpore .xͥ. p̃dicatorẽ u̾bi. cõpatientem
infirmis: querentẽ lucra .xͥ. reminiscentẽ
diũ sui uenturi. ne dicat. Serue nequã &
piger: dares pecuniã meã nũmulariis. Ex
huiꝰ dispensatoris officio. uideamꝰ hec tria.
in solitudine: uenit ad eos qͥ fuert᷑ ⁊ ce
cidert: nic̾ticorax eͣ in parietinis. Non e¬
nĩ deserit ⁊ tenebras eoꝵ qͥ habitant in
nocte: ⁊ ipsos lucrari uult. Uenit ad eos
qͥ xpĩani st̃ quidẽ habitantes in domo. ñ
quasi ñ credidert. aut qd̃ crediderant di¬
misert̃. s in eo qd̾ credt̃ tepide ambulã¬
tes. Ulamat ad eos passer: ñ in solitudine
qr xpͣiani stͣ: nec in parietinis qr ñ cre¬
dider̃t: s tam̃ in tecto st̃: sub tecto potꝰ.
qr sub carne stͣ. Ille suꝑ carne̾ clamat
passer: qͥ p̃cepta dĩ ñ tacet. nec fit car¬

Expanded text:
tibus: ibi habitat nycticorax. Jam vero passer tibus: ibi habitat nycticorax. Jam vero passer et tectum quid sit, nostis. Invenio ergo aliquem de corpore Christi, praedicatorem verbi, compatientem infirmis, quaerentem lucra Christi, reminiscentem Domini sui venturi, ne dicat: «Serve nequam et piger, dares pecuniam meam nummulariis» . Ex hujus dispensatoris officio videamus haec tria. in solitudine: venerit ad eciderunt, nycticorax est in parietinis; non enim deserit et tenebras eorum qui habitant in nocte, et ipsos lucrari vult: venerit ad eos qui christiani sunt quidem habitantes in domo, non quasi qui non crediderint, aut quod crediderant dimiserint, sed in eo quod credunt tepide ambulantes; clamat ad eos passer, non in solitudine, quia christiani sunt; nec in parietinis, quia non ceciderunt; sed tamen in tecto sunt; sub tecto potius, quia sub carne sunt. Ille super carnem clamat passer, praecepta Dei non tacet, nec fit car
Abbreviated transcription (Latin):
nicticorax in parietinis : uigilaui &e fac¬
tus sũ sicͣ passer singularis in tecto. Foce
tres aues: ⁊ tria loca. Quid sibi ueluit. do¬
net dñs ut dicamꝰ: & ut audiatis utilit̾̃.
qd dr̃ salubrit᷑. Quid sͥ uolunt tres aues
⁊ tria loca: Quȩ tres aues: Pellicanꝰ. nic¬
ticorax. ⁊ passer. Et tria loca: solitudo. pa¬
rietine & tectũ. Pellicanꝰ in solitudne:
nicticorax in parietinis: passer in tecto.
Primo qͥd sit pellicanꝰ. dicendũ ẽ. In ea qͥp¬
pe regione nascit᷑: ut uob̾ ignota sit auis
hȩc. Nascit᷑ in solitudine: maxime nili fly¬
minis. in egypto. Quȩlibet sit auis hec :
qd̾ de illa psalmꝰ dic̾e uoluit. hoc intueam᷑.
habitat inqͥt in solitudine. Q a queris for¬
tũ tͥ psalmꝰ dedit: auis ẽ habitans in soli¬
tudine. Nicticorax. auis ẽ amans nocꝰtẽ:
Parietinȩ dicunt᷑. qͦs uulgo dicimꝰ ruinas:
uͥ parietes stant sine tecto. sine habitan¬

Expanded text:
nycticorax in parietinis. Vigilavi, et facnycticorax in parietinis. Vigilavi, et factus sum sicut passer singularis in tecto.» Ecce tres aves, et tria loca; quid sibi velint, donet Dominus ut dicamus, et ut audiatis utiliter quod dicitur salubriter. Quid sibi volunt tres aves, et tria loca? Quae tres aves? Pelicanus, nycticorax, et passer: et tria loca, solitudo, parietinae, et tectum. Pelicanus in solitudine, nycticorax in parietinis, passer in tecto. Primo quid sit pelicanus, dicendum est. In ea quippe regione nascitur, ut nobis ignota haec avis sit. Nascitur in solitudinibus, maxime Nili fluminis, in Aegypto. Quaelibet sit avis haec, quod de illa Psalmus dicere voluit, hoc intueamur. «Habitat,» inquit, «in solitudine.» Quid quaeris fortum ttudine. Nycticorax, avis et amans noctem. Parietinae dicuntur, quas vulgo dicimus ruinas, ubi parietes stant sine tecto, sine habitan
Abbreviated transcription (Latin):
Auoce gemitꝰ mei: ñ a uoce gem̾itꝰ illoꝵ
quibꝰ cõpatior. Alulti enĩ gemunt. Gemo
⁊ ego: ⁊ hoc gemo qr male gemunt. A¬
misit nũmũ. gemit. Amisit fidẽ. ñ ge¬
mit. ego appendo nũmũ ⁊ fidẽ: ⁊ inue¬
nio maiorẽ gemitũ de male gem̃te.
qͣm de. ñ gem̃te facit fraudẽ. ⁊ gau¬
det. Quo luero. Quo damno: ãdqui siust
pecuniã: ꝑdidit iustitiã. Semit hinc: qui
geme̾ nouit. Qui capiti ꝓpinquat : qͥ recte
heret corpori .xͥ. gemit inde. Carnales aũ
ñ inde gemunt: & inde gem̃dos se faci¬
unt. qr ñ iñ gemunt. Nlec eos possumus
uł ñ gem̃tes. uł male gem̃tes contempn̾e.
U olumꝰ enĩ eos corrigere : uolumꝰ emendare:
uolumꝰ reparare. Et qnͣ ñ possumꝰ. gemmꝰ:
⁊ cũ genumꝰ ñ ab ipsis separam᷑. A uoce ge¬
hesert̃ fortes inualidis : adhesert̃ firmi ĩ¬
firmis. Inde adheserͣt: A uoce gemitꝰ mei:
ñ a uoce gemutꝰ illoꝵ. Qua lege. adhesert:
nͥ qr dictũ ẽ debemꝰ enĩ nos firmi. infir¬

Expanded text:
voce gemitus mei,» non a voce gemitus illorum quibus compatior. Multi enim gemunt, gemo et ego; et hoc gemo, quia male gemunt. Amisit nummum, gemit; amisit fidem, non gemit: ego appendo nummum et fidem, et invenio majorem gemitum de male gemente, aut non gemente. Facit fraudem, et gaudet. Quo lucro? quo damno? Acquisivit pecuniam, perdidit justitiam. Gemit hinc qui gemere novit; qui capiti propinquat, qui recte haeret corpori Christi, gemit inde. Carnales autem non inde gemunt, et gemendos se faciunt, quia non inde gemunt: nec eos possumus, vel non gementes, vel male gementes contemnere. Volumus enim eos corrigere, volumus emendare, volumus reparare: et quando non possumus, gemimus; et cum gemimus, non ab ipsis separamur. «A voce» es invalidis, adhaeserunt firmi infirmis. Unde adhaeserunt? A voce gemitus sui, non a voce gemitus illorum. Qua lege adhaeserunt, nisi qua dictum est: «Debemus enim nos firmi infir
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: iã qm̃ miserti st̃ pulueris eiꝰ. ut for¬
maret᷑. uł potiꝰ reformaret᷑ homo uiuuᷤ
ex pulu̾e: hinc p̃dicatio creuit in gẽ¬
om̃s reges tͣre głam tuã. ueniat ⁊ aliꝰ
paries de gentibꝰ. agnoscat᷑ lapis an¬
gularis: ibi hereant duo e diu̾so ueni¬
entes. s ñ iã du̾sa sentientes. Qmͣ edi¬

Expanded text:
iam miserti sunt pulveris ejus, ut formaretur, vel potius reformaretur homo vivus ex pulvere; hinc praedicatio crevit in Genomnes reges terrae gloriam tuam; veniat et alius paries de Gentibus, agnoscatur lapis angularis , ibi haereant duo de diverso venientes, sed jam non adversa sentientes. 17.