comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibunt terribiliꝰ sonatꝰ qd̃ ait iu¬
dicabunt᷑. non solum nicħ adiu¬
uare hanc excusationẽ uidentur
ostendere: uerũetiam plus grauare
qui enĩ sesnon audierunt excusa¬
bunt. sine lege ꝑibunt: s utrũ hi
qui cũ audirent contempserunt
uel etiam restiterunt. nec tantũ
contradicendo. s eos a quib audi¬
erunt odiis ꝑsequendo in eis depu
ri ꝑ legem. & illud ẽ grauiꝰ. hoc
autẽ leuiꝰ. ꝓculdubio non st̃ isti
in hac pena leuiore ponendi. qi
neq in lege peccauerunt. s omi¬
no legem. xp̃i acciꝑe noluerunt:¬
& eam quantũ ad ipsos attinet
om̃ino nullã esse uoluerunt. Illi
aut̃ peccant in lege. qͥ sunt in lege:
id ẽ qui eam suscipiunt. eamq sanc¬
tam & mandatũ scm̃ & iustũ et
bonũ fatentur. s infirmitate ñ
implent. qd̃ ab ea rectissime p̃ci¬
pitur dubitare ñ possunt. hi st̃
qui aliquo modo forsitan possunt
ab eoꝵ qui sine lege st̃ ꝑditione
discerni: si tam̃ qd̃ apłs ait ꝑ le

Expanded text:
peribunt, terribilius sonat quam quod ait, judicabuntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt odiis persequendo, in eis deputri per Legem, et illud est gravius, hoc autem levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege peccaverunt, sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum fatentur ; sed infirmitate non implent quod ab ea rectissime praecipi dubitare non possunt. Hi sunt qui aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, perditione discerni: si tamen quod Apostolus ait, per
Abbreviated transcription (Latin):
cato suo. Si enĩ non habent: cur
dictum ẽ hic ꝓpt̾ea istos ñ habere
qr uenit & locutus ẽ eis. Si autem
habent utrũ ad hoc habeant ut
a penis alieͣnͣtur. an mitius puni¬
antur. Ad hec inqͥs ita ꝓ meo cap¬
tu dño donante respondeo. hab̃e¬
illos excusationẽ. non de omĩ pec¬
cato suo. s de hoc peccato quo in
xp̃m non credid̾unt. ad quos non
uenit & quib non ẽ. loquutꝰ. Sed
non in eo st̃ numero hi ad quos
in discipłis uenit. & quib ꝑ dis¬
cipłos est loquutus: qd̃ ce nunc
facit. Nam ꝑ eͤcłam suã uenit ad
tib. Ad hoc enĩ ꝑtinet quod ait.
qui uos recipit me recipit. & qui

Expanded text:
cato suo. Si enim non habent, cur cato suo. Si enim non habent, cur dictum est propterea istos non habere, quia venit, et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant, ut a poenis alienentur, an ut minus puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu Domino dante respondeo habillos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato quo in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus. Sed non in eo sunt numero hi ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus, quod et nunc facit: nam per Ecclesiam suam venit ad tibus. Ad hoc enim pertinet quod ait, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
solis. s qͦq hos ad eundẽ mundũ
ꝑtinere monstrauit. Qͥd ẽ gͦ si ñ
uenissemt & locutꝰ eis fuissem: pec
xp̃c in carne uenisset:quis hoc
uel stultissimꝰ dixerit: S magnũ
quoddam peccatũ non om̃e pec¬
catũ: quasi sub generali nomine
uult intelligi. Hoc ẽ enĩ pecca¬
tum quo tenentur cuncta pecca¬
ta: qd̃ unusquisq si non habeat.
dimittunt᷑ ei cuncta peccata.
hoc ẽ autẽ qr non credid̾unt in
xp̃m: qui ꝓpt̃ea uenit ut creda¬
tur in eum. hoc peccatũ si non¬
non uenissem: non utiq hab̾ent.
Aduentus quippe eiꝰ quantum
credentib salutaris. tantũ non
credentib exitiabilis factus est:
titerit quibusdã quidẽ odor ui¬
te in uitã. quibusdã uͦ odor mor¬
tis in mortẽ. S quod aduncit
atq ait. nc̃ aut̃ excusationẽ ñ¬
habent de peccato suo. potest
mouere querentes utrũ hii ad
quos non uenit. xp̃c nec locutꝰ
eis ẽ. habeant excusationẽ de pec¬

Expanded text:
solis, sed hos quoque ad eumdem mundum solis, sed hos quoque ad eumdem mundum per tinere monstravit. Quid est ergo, Si non venissem, et locutus eis fuissem,  in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata: hoc est autem, quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit ut credatur in eum. Hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est: stiterit quibusdam quidem odor vitae in vitam, quibusdam vero odor mortis in mortem . 2. Sed quod adjunxit, atque ait, Nhabent de peccato suo. Potest movere quaerentes utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de pec
Abbreviated transcription (Latin):
uabunt. S hec omĩa facient uo¬
bis ꝓpt̃ nom̃ meum: qr nescuia
eum qui misit me. de quibus
aut̃ hoc dixerit si queramꝰ: in¬
uenimꝰ ad hec uerba uenisse ab
eo quod dixerat. Si mundꝰ uos
odit: scitote qr me priorem uo¬
bis odio habuit. Nunc uͦ addid̾.
Si non uenissem & loquutꝰ fuissẽ¬
eis. peccatũ non haberent. Iude¬
os ostendit expressius. De his gͦ &
illa dicebat. Nam hoc indicat u¬
boꝵ ipsa contextio. De his enim
dicit. si ñ uenissem &e locutus eis
fuissem peccatũ non haberent.
de quib dicebat. si me ꝑsequu¬
ti sunt. & uos ꝑsequentur. Si ser¬
monẽ meum seruarunt: & ues¬
trũ seruabunt. S hec omĩa fa¬
ciunt eum qui misit me. His enĩ
uerbis &e ista subiungit: si non
uenissem & loquutus eis fuissem.
peccatũ non hab̾ent. Iudei gͦ ꝑse
quuti st̃ xp̃m: qd euidentissime
indicat ȩugłm. Iudeis locut᷑ est
xp̃c: non aliis gentib. In eis gͦ uo¬
luit intelligi mundũ. qͥ odit xp̃m
&e discipłos eiꝰ. immo uͦ non in eis

Expanded text:
vabunt: sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. De quibus autem hoc dixerit si quaeramus, invenimus eum ad haec verba venisse ab eo quod dixerat, Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit: nunc vero quod addidit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, Judaeos ostendit expressius. De his ergo et illa dicebat; nam hoc indicat verborum ipsa contextio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia faciunt eum qui misit me: his enim verbis et ista subjungit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaei eistum, quod evidentissime indicat Evangelium; Judaeis locutus est Christus, non aliis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus; imo vero non in eis
Abbreviated transcription (Latin):
mundus diligit. a quo uidemꝰ su¬
pradicta scelerum genera plerũq
puniri. nͥ ꝙr mundus ẽ in eis a
quib talia scelera puniunt᷑. mun¬
dus ẽ in eis a quib talia scęlera
diliguntur. Mundus itaq ille qͥ
intelligitur in malis atq impiis
&e odit qd̃ suum ẽ ex ea parte
hominum qua sceleratis nocet.
& diligit quod suum ẽ. ex ea par¬
te hominũ qua eisdẽ ipsis con
sceleratis fauet. Ergo hec omĩa
facient uob̃ ꝓpt̃ nom̃ meum. uel
ita dictum est ꝓpt̾ qd̃ uos pati¬
mini. uel ita ꝓpt̾ quod & ipsi fa¬
ciunt: qr et hoc in uob̃ dũ ꝑse¬
quuntur odunt. Et addidit. qr
nesciunt eum qͥ me misit. Hoc
scđm eam scientiam dictũ intel¬
ligendũ est: de qua & alibi scrip¬
tum ẽ. Scire autẽ te:sensus est

Expanded text:
mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis cum consceleratis favet. Ergo haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus
Abbreviated transcription (Latin):
facient uob̃ ꝓpt̃ nom̃ meum. cũ
illi ñ ꝓpt̃ nomen xp̃i faciant. id
tatẽ suam: hec questio ita sol¬
uitur si eo modo intellegamꝰ dictũ
hec omĩa facient uob̃ ꝓpt̃ nom̃
meum. ut totũ referatur ad ius¬
tos. Tamquã dictum sit. hec õĩa
patiemini ab eis ꝓpter nom̃ me¬
um: ut hoc sit facient uob̃ qd̃ ẽ
patiemin ab eis. Si aut̃ ꝓpt̃ no¬
men meum sic accipitur tamꝙͥ.
diceret ꝓpt̃ nom̃ meum qd in
uob̾ oderunt: ita potest accipi
& ꝓpt̃ iusticiam quã in uob̾ ode¬
runt. Ac ꝑ hoc & boni cũ ꝑsecu¬
tionẽ faciunt malis possunt rec¬
te dici & ꝓpt̃ iusticiam facere.
quã diligendo ꝑsequunt᷑ malo̾:
& ꝓpter iniquitatem quã odunt
iipsis malis. Ita gͦ & ipsi mali
possunt dici pati & ꝓpt̃ iniquita¬
tem que in illis punitur: & ꝓp¬
ter iusticiam que in eoꝵ pena
exercetur. Item queri potest si
etiam mali faciunt ꝑ sequutio¬
nẽ malis. sicut impii reges & ui¬

Expanded text:
eum; cum eum; cum illi non propter nomen Christi faciunt, id itatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen meum quod in vobis oderunt; ita potest accipi, et propter justitiam quam in vobis oderunt: ac per hoc boni cum persecutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, quam diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam in ipsis malis; ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem, quae in illis punitur, et propter justitiam, quae in eorum poena exercetur. Item quaeri potest si etiam mali faciunt persecutionem malis, sicut impii reges et ju
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nom̃ ista faciunt: quantobe¬
atiores qͥ ꝓpt̃ hoc nom̃ ista pati¬
untur: sicut ipse alio loco dicit.
beati qui ꝑsequutionẽ patiunt᷑
ꝓpt̃ nom̃ meum. Qͥa sicut apłs¬
docet. factus ẽ nob̃ sapientia a
tio: ut quẽadmodũ scriptũ est
qui gloriatur in dño glorietur.
faciunt quuppe ista mali malis:
sed non ꝓpter iusticiam. & ideo
miseri utriq: & qui faciunt &¬
qui patiuntur. faciunt & boni
malis: ubi et si faciunt isti ꝓpt̃
iusticiam. non tam̃ illi ꝓpt̃ uis¬
ticiam patiuntur. S dicit aliqͥs
ni patiuntur: ꝓfecto ꝓpt̃ iustici¬
am hoc eis mali faciunt. Qd̃ si
ta ẽ. ergo & quando mabos boni
iusticiam etiam mali patiunt᷑.
Si enĩ possunt mali ꝑsequutio¬
ciunt. ꝓpter hoc mali patiunt᷑.
qr faciunt boni ꝓpt̾ iusticiam.
patiuntur mali ꝓpt̃ iusticiam:
Nec mali gͦ ꝓpter hoc possunt fa¬
cere ꝓpt̃ quod boni patiuntur.
qr faciunt mali ꝓpt̃ iniusticiã.
patiunt᷑ boni ꝓpter iusticiam.
Quomodo gͦ erit uerũ. hec oĩa

Expanded text:
hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores qui propter hoc nomen ista patiuntur: sicut ipse alio loco dicit: Beati, qui persecutionem patiuntur opter nomen meum. a a ptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: ni patiuntur, profecto propter justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo et quando boni malos justitiam etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali persecutiociunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam. Quomodo ergo erit verum, Haec
Abbreviated transcription (Latin):
tulatur: quis bonꝰ. nisi diligen¬
do efficiatur: quis salubrit fideł.
nisi ea fide que ꝑ dilectionẽ oꝑa¬
non dilectio mocdetur: quis ab
eo continet unde turpatur: nisi
diligat unde honestetur: Meri¬
to itaq magister bonꝰ dilectionẽ
sic sepe cõmendat tamꝗͣ sola p̃¬
cipienda sit. sine qua non posst̃
ꝓdesse cetera bona. & que non po¬
Necesse ẽ enĩ ut nos oderie
quos cernit nolle qͦd diligit. S
solatur: qui cũ dixisset. hẽc man¬
do uob̃ ut diligatis inuicem. ad¬
iecit atq ait. Si mundꝰ uos odit.
scitote qr me priorem uob odio
habuit. Cur ergo se mẽbrũ supͣ
uerticem extollit : Recusas ẽẽ in
corpore: si non uis odium sustine¬
re cum capite. Si de mundo in¬
quit fuistis: mundus quod suũ
erat diligeret. Uniuerse utiq ħ
dicit eccłe. quã plerumq etiam
ipso mundi nomine appellat. si¬
cut ẽ illud. Us̃ erat in xp̃o. mun¬
dũ reconcilians sibi. Itemq illud.

Expanded text:
tulatur? Quis bonus, nisi diligentulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nisi ea fide quae per dilectionem operanon dilectio moderetur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non poNecesse est enim quos cernit nolle amare quod diligit. Sed consolatur, qui cum dixisset: Haec mando vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat: sicut est illud, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Itemque illud.
Abbreviated transcription (Latin):
et conscientia bona: et fide ñ ficta.
Hac diligimꝰ inuicem: hac diligimꝰ
dm̃. Neq enĩ uera dilectione dilig̾e¬
mus inuicem: nisi diligentes deum.
Diligit enĩ unusquisq ꝓximũ tãꝗͣ
seipsum: si diligit dm̃. Nam si dm̃¬
non diligit: nec seipsũ diligit. In¬
lex pendet et ꝓpħe. Hic ẽ fructus
nr̃. De fructu itaq nob̾ mandans:
hec mando inquit uob̃ ut diliga¬
tis inuicem. Inde & apłs paulus
cũ contra oꝑa carnis cõmendare
fructũ spc uellet: a capite hoc po¬
suit. Fructus inquit sp̃c. caritas ẽ.
Ac deinde. cetera tamquã ex isto ca¬
pite exorta & religata contexuit.
Quȩ st̃ gaudium. pax. longanimi¬
tas. benignitas. bonitas. fides man¬
suetudo. continentia. castitas. Qͥs
autẽ bene gaudet qui bonũ non
diligit: unde gaudet: quis pacem
ueram nisi cum illo potest habere.
quẽ ueracit̃ diligit: quis ẽ longa¬
nimis in bono ꝑseuerant̃ manen¬
do: nisi ferueat diligendo: quis
est benignus: nisi diligat cui opi¬

Expanded text:
et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum: nam si non diligit Deum, non diligit Lex pendet et Prophetae : hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opi
Abbreviated transcription (Latin):
plum. ut sequamur uestigia eiꝰ.
Quod utiq si faciamꝰ. ipso adiu¬
uante facimꝰ qui dixit. sine me
nicħ potestis facere. Deniq quib
iam dixerat. si odit uos mundus.
scitote qr me priorem uob̾ odio
habuit. & nunc in eo qđ auiliꝰ¬
tis cum legeretur eugłm. mem̃¬
tote inquit sermonis mei quẽ
ego dixi uob̃. non ẽ seruus ma
ior dño suo. Si me ꝑsequuti sunt:
& uos ꝑsequentur. Si sermonẽ
meum seruauerunt: & ur̃m ser¬
uabunt. Dicendo autẽ. non ẽ ser¬
uus maior dño suo. nonne euiden¬
ter ostendit quẽadmodũ intel¬
ligere debeamꝰ quod suꝑius dixe¬
rat. iam ñ dico uos seruos: ecce
enĩ seruos eos dicit. Nlam qͥd est
aliud non ẽ seruus maior dño
suo: si me ꝑsequuti sunt & uosꝑ
sequentur: Manifestũ est igitur
illum seruũ qui non manet in

Expanded text:
sequamur vestigia ejus . Quod utique si facimus, ipso adjuvante facimus, qui dixit, Sine me nihil potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me priorem vobis odio habuit: et nunc in eo quod audistis, cum legeretur Evangelium, Mementote, inquit, sermonis mei quem ego dixi vobis, Non est sejor domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos ? Ecce enim eos servos dicit. Nam quid est aliud, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur? Manifestum est igitur illum servum, qui non manet in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ factus ẽ ꝑ dei bonitatẽ: diligit
quod in eo factum ẽ ꝑ liberam uo¬
luntatẽ. Unde nos qͦq illũ diligere.
& ꝓhibemur si recte intelligimus.
& iubemur. Prohibemur scił ubi
nob̾ dicit᷑. nolite diligere mundũ.
Iubemur autẽ ubi nob̾ dr. diligi¬
te inimicos ur̃os. Ipsi st̃ enĩ mun¬
dus qui nos odit. Ergo phibem᷑
diligere in illo. qd̃ ipse diligit in
seipso: & iubemur diligere. in illo
quod ipse odit in seipso: dĩ scilicet
opificium. & diuersas bonitatiᷤsue
consolationes. Sicium quippe in
illo diligere ꝓhibemur. iubem᷑q
diligere naturã: cũ ipse in se dili¬
gat uicium odĩtq naturã: ut noᷤ
cũ se ipse diligat oderitq ꝑuerse.
ab eo qd̾ ait. mem̃tote sermonis

Expanded text:
quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est per liberam voluntatem. Unde nos quoque illum diligere et prohibemur, si recte intelligimus, et jubemur: prohibemur scilicet, ubi nobis dicitur, Nolite diligere mundum ; jubemur autem, ubi nobis dicitur, Diligite inimicos vestros . Ipsi sunt mundus qui nos odit. Ergo et prohibemur diligere in illo quod ipse diligit in seipso; et jubemur diligere in illo quod ipse odit in seipso, Dei scilicet opificium, et diversas bonitatis suae consolationes. Vitium quippe in illo diligere prohibemur, jubemurque diligere naturam, cum ipse in se diligat vitium, oderitque naturam: ut nos cum se ipse diligat oderitque perverse. ait Jesus, Mementote sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. de mundo electus ẽ immico.
damnato. contaminato. Ex eadẽ
quippe massa quȩ tota in adam
onẽ quẽ mundus odit. ex eadẽ
massa ꝑtinens ad uasa irȩ: quȩ ꝑ¬
fecla st̃ ad ꝑditionẽ. Deniq cũ dixi¬
set. si de mundo eẽtis mundꝰ qd̃
suum erat diligeret: continuo sub¬
iecit. Qͥa uͦ de mundo ñ esti. s ego
elegi uos de mundo: ꝓpt̃ea odit
uos mundus. Ergo & ipsi inde e¬
rant. unde ut ñ ẽẽnt çlecti st̃ inde.
radice erat uitiata. s gratuita ħ
est uera grã. Qͥ enĩ de mundo.
mundũ elegit fecit quod eligeret
non inuenit: qr reliquie ꝑ electi¬
onẽ grẽ salue facte st̃. Si aut̃ grã
inquit iam non ex oꝑib: alioqͥn
grã iam ñ ẽ grã. Si aut̃ querat᷑
quomodo se diligat mundꝰ ꝑditi¬
onis. qui odit mundũ redempti¬
onis: diligit se utiq falsa dilecti¬
one non uera. Pinde falso se diligit:
ẽ diligit : & rursus odisse dr. qͣm
qd̾ ei nocet hoc diligit. Odit gͦ in
se naturã: diligit uicium. Odit

Expanded text:
tur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex eadem quippe massa quae tota in Adam onem, quem mundus odit ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem . Denique cum dixisset: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret, continuo subjecit: Quia vero de mundo non estis, sed ego elegvos mundus. » Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit; quia, « reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem, inquit, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est gratia . Si autem quaeratur quomodo se diligat mundus perditionis, qui odit mundum redemptionis, diligit se utique falsa dilectione, non vera; proinde falso se diligit, est diligit: et rursus odisse se dicitur, quoniam quod ei nocet, hoc diligit. Odit ergo in se naturam, diligit vitium: odit
Abbreviated transcription (Latin):
odio habebunt scił. et ꝑsequent᷑.
sermonemq contẽpnent: q̃m si
sermonẽ non seruarent eoꝵ. nec
tam̃ odissent eos nec ꝑsequerent᷑.
uel etiam si odissent nec tam̃ ꝑse¬
querentur: non omĩa facerent.
Hec aut̃ omĩa facient uob̃ ꝓpter
nom̃ meum. Qͥd ẽ aliud dicere.
quã me in uob̃ odio habebunt.
me in uob̃ ꝑsequentur: & sermo¬
nẽ urm qr meus ẽ ideo ñ serua¬
bunt: hec enĩ om̃ia facient uo¬
bis ꝓpt̃ nom̃ meum. Non ur̃m. s

Expanded text:
io habebunt scilicet, et persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio habebunt, me in vobis persequentur, et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobis p
Abbreviated transcription (Latin):
mando uob̃ ut diligatis in¬
uicẽ: ac ꝑ hoc intellige
debemus hc̃ ẽẽ fructũ nr̃m de qͦ
ait. Ego uos elegi ut eatis &e frue¬
tum afferatis. & fructus ur̃ maneat.
Et quod adiunxit ut quodcũq pe¬
tieritis patrem in nomine meo det
uob̃. tunc utiq dabit nob̾ si diliga¬
mus inuicem. cum et hoc ipsũ ip¬
se dedit nob̃ qui nos elegit non ha¬
bentes fructum. qr nos eum ñ ele¬
geramꝰ. et posuit nos ut fructũ af¬
feramꝰ hoc est inuicem diligamꝰ quẽ
fructum sine illo ferre non possumꝰ.
sicut palmites sine uite facere nicħ
possunt. Caritas gͦ est fructus nr̃¬

Expanded text:
mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus n
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ: s et totius mundi. Totus
ergo mundus eccła ẽ: & totus
mundus odit eccl̃am. Mundꝰ gͥ
odit mundũ. inimicus. reconcili
damnatꝰ saluatũ.
in¬
quinatꝰ mundatũ.
S iste mundꝰ quẽ ds̃¬

Expanded text:
rum, sed etiam totius mundi . » Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem D
Abbreviated transcription (Latin):
quã id putauerim: s. ad alia fes¬
tinamꝰ. in quib immorari quęs¬
tionis uel obscuritatis necessita¬
te cõpellimur. Nã ista quȩ ꝑ se¬
ipsa manifesta sunt quid singła
etiam significent querere sc̃ẽ qͥ¬
dem deliciȩ st̃. s ociosoꝵ: qd̾ non
sumꝰ nos. Tunc gͦ introut & ille
discipłs. qui uenerat pͥmꝰ ad monu
m̃tum. Prior uenit: & posterior
intrauit. Nec hoc utiq uacat: s
mͥ ad ista ñ uacat. Ꝙ uidit inquit
et credidit. Hic ñtiulli parũ at¬
tur non hoc indicat. Qͥd sibi enĩ
uult quod statim adiunxit. non¬
dũ enĩ sciebant scripturas qr opor¬
tet eum a mortuis resurgere.ꝰ
Non gͦ eum credidit resurrexisse :
quẽ nesciebat oportere. resurgere.
Qͥd gͦ uidit: qͥd credidit: uidit
scilicet mane monum̃tũ. & cre¬
didit qd̃ dixerat mulier eum de
monum̃to ẽẽ sublatũ. Nondum
enĩ sciebant scripturã qr oporte¬
ret eum a mortuis resurgere:
& ideo quando ab ipso dño audi¬
ebant quãuis aꝑtissime diceret᷑.

Expanded text:
 putaverim. Sed ad alia festinamus, in quibus immorari quaestionis vel obscuritatis alicujus necessitate compellimur. Nam ista quae per seipsa manifesta sunt, quid singula etiam significent, quaerere sanctae quidem deliciae sunt, sed otiosorum, quod non sumus nos. 9. Tunc ergo introiit, et ille dimentum. Prior venit, posterior intravit. Nec hoc utique vacat, sed mihi ad ista non vacat. Et vidit, inquit, et credidit. Hic nonnulli parum atuod sequitur, non hoc indicat. Quid sibi enim vult quod statim adjunxit: Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportebat eum a mortuis resurgere. Non ergo eum credidit resurrexisse, quem nesciebat oportere resurgere. Quid ergo vidit? quid credidit? Vidit scilicet inane monumentum, et credidit quod dixerat mulier, eum de monumento esse sublatum. Nondum enim sciebant Scripturam, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Et ideo quando id ab ipso Domino audiebant, quamvis apertissime diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
&e uerũ ẽ testimoniũ eiꝰ. & illescit
qr uera dic̃: ut & uos credatis.
Non dixit ut et uos sciatis: s. ut cre¬
clatis. Scit enĩ qͥ uidit: cuiꝰ credat
testimonio qͥ non uidit. Mag̃ aũ
ad fidẽ credere. ꝑtinet quã uidẽ.
Nam qͥd est aliud credere: quã fi¬
dem accõmodare: facta sunt enĩ
inqͥt ut scriptura impleretur:
os non cõminuetis ex co. & ite¬
rũ alia scriptura dicit. Uidebt¬
m quẽ compunxerunt. Duo tes¬
timonia de scripturis reddidit:
singłis reb quas factas fuisse
memorauit. Nam qr dixerat ad
iħm autẽ cũ uenissent. ut ui¬
dunt eum iam mortum. ñ fre¬
gerunt eiꝰ crura. ad hoc ꝑtinet
cestimonium os ñ cõminuetis
ex eo: qd̃ p̃ceptum ẽ eis qui ce¬
lebrare pascha iussi sunt ouis
immolatione in ueteri lege.
quȩ dnĩcȩ passionis umbra p̃¬
cesserat: unde pascha nr̃m im¬
landũ ductus ẽ. Item quia sub¬
iunxerat dicens. s unꝰ militũ lan¬

Expanded text:
et verum est ejus testimonium; et ille scit et verum est ejus testimonium; et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. Non dixit: Ut et vos sciatis, sed ut credatis. Scit enim qui vidit, cujus credat testimonio qui non vidit. Magis autem ad fidem credere pertinet, quam videre. Nam quid est aliud credere, quam fidem accommodare? Facta sunt enim haec, inquit, ut Scriptura impleretur: Os non comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptura dicitin quem pupugerunt . » Duo testimonia de Scripturis reddidit singulis rebus, quas factas fuisse narravit. Nam quia dixerat, Ad Jesum autem cum venissent, ut viderunt eum jam mortuum, non fregerunt ejus crura, ad hoc pertinet testimonium, Os non comminuetis ex eo: quod praeceptum est eis qui celebrare Pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri Lege, quae Dominicae passionis umbra praecesserat. Unde Pascha nostrum immolandum ductus est . Item quia subjunxerat dicens: Sed unus militum lan
Abbreviated transcription (Latin):
lanti uerbo eugłista usus ẽ. ut ñ
diceret latus eius ꝑcussit. aut uul¬
nerauit. aut qͥd aliud. s aꝑuit: ut
illic quodãmodo uite ostium pan¬
deretur. unde sacram̃ta eccł̃iȩ ma¬
nauerunt: sine qͥb ad uitã quȩ ue¬
ra uita ẽ non intrat᷑. Ille sanguis
in remissionẽ fusus ẽ peccatoꝵ:
aqua illa salutare. tẽꝑat poculũ.
Hec ⁊ lauachrũ p̃stat ⁊ potũ. Hoc
p̃nunciabat quod noe in latere ar¬
chȩ ostium facere iussus ẽ. qua
intͣrent animalia. que ñ erant
diluino ꝑitura: qͥb p̃figurabatur
de uiri latere dormientis: ⁊ appel¬
lata ẽ uita mat̾q uiuoꝵ. Magnũ
quippe significauit bonũ: ante
magnũ p̃uaricationis malũ. Hic
scd̾s adam inclinato capite in cru¬
ce dormiuit. ut inde formaretur
ei coniunx. qd̃ de latere dormien¬
tis efflux̃. O mors: unde mortui
reuiuiscunt. Qͥd isto sanguine
mundiꝰ: qͥd isto uulnere salubriꝰ:
E qͥ uidit inqͥt testimoniũ ꝑhibuit:

Expanded text:
lantique verbo evangelista usus est, ut non diceret: Latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud; sed aperuit: ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine quibus ad vitam quae vera vita est, non intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum; aqua illa salutare temperavit poculum: haec et lavacrum praestat et potum. Hoc praenuntiabat quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est, qua intrarent animalia quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur de viri latere dormientis, et appellata est vita materque vivorum . Magnum quippe significavit bonum ante magnum praevaricationis malum. Et hic secundus Adam inclinato capite, in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quae de latere dormientis effluxit. O mors, unde mortui reviviscunt. Quid isto sanguine mundius? Quid vulnere isto salubrius? Et qui vidit, inquit, testimonium perhibuit;
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato. erat enĩ magnꝰ dieᷤᷤ
ille sabbati. rogauerunt py¬
Natũ ut frangerent᷑ eoꝵ cru¬
ra: & tollerentur. Non crura
tollerentur. s hi qͥb ido
frangebant᷑ ut morerei᷑¬
& auferentur ex ligno: ne penden¬
tes in crucib magnũ diem festũ
sui diurni cruciatus horrore feda¬
rent. Uenerunt gͦ milites. & pͥmi
qͥ dẽ fregert̃ crura. ⁊ alteriꝰ qͥ cru¬
cifixus ẽ cũ eo. Ad iħm aut̃ cũ ue

Expanded text:
sabbato erat enim magnus dies ille sabbati, rogaverunt Pilatum, ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. » Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur ut morerentur, auferrentur ex ligno, ne pendentes in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. « Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
actis om̃ib
que ante
suam mor¬
tẽ ꝑagi opor¬
tere presciebat: quando uo¬
luit tradidit sp̃m. Que dem¬
de sequuta sint. eugłista nar¬
rante uideamꝰ. Iudei gͦ inqͥt¬

Expanded text:
actis omnibus quae ante suam mortem peragi oportere praesciebat, quando voluit tradidit spiritum, quae deinde secuta sunt, Evangelista narrante videamus. « Judaei ergo, inq
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scĩ quomodo accipiamꝰ quod
ait. non enĩ loquetur a semetipso
s quecũq audiet loquetur. cum
in ea non sit alia diuinitatis alia
humanitatis uel alterius crea¬
ture cuiuscumq substantia: mag¬
na exoritur difficultas. Illudeñ
quod sicut columba sp̃c sc̃s appa¬
ruit specie corporali: uisio fuit ad
horam facta atq translata: sicut
etiam quando suꝑ discipłos ue¬
nit uise sunt illis lingue diuise
uelut ignis. qui &e insedit super
unũquẽq eoꝵ. Qͥ gͦ dicit colum¬
bã ad unitatem ꝑsone spũi scõ
fuisse coniunctam. ut ex illa & dõ
constaret. hoc etiam de illo ig¬
ne compellitur dicere: ut intel

Expanded text:
sancti, quomodo id accipimus, quod ait: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur, cum in ea non sit alia divinihumanitatis, vel alterius creaturae cujuscumque substantia, magna exoritur difficultas. 2. Illud enim quod sicut columba Spiritus sanctus apparuit specie corporali , visio fuit ad horam facta atque transacta: sicut etiam quando super discipulos venit, visae sunt illis linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum . Qui ergo dicit columbam ad unitatem personae Spiritui sancto fuisse conjunctam, ut ex illa et Deoconstaret; hoc etiam de illo igne compellitur dicere, ut intel
Abbreviated transcription (Latin):
rus et mortuis. non possum inqͥt
a meipso facere quicquã: sic̃ audio
iudico. Sed numquid de spũ scõ
qd̃ dictum ẽ non enĩ loquetura
semetipso s quȩcũq audiet loque¬
tur. scdm hominẽ uel scdm assũp¬
tionẽ cuiꝰquã creature dictũ ẽẽ
audemꝰ opinari: Solus quippe in
trinitate filiꝰ formã serui accepit.
que forma illi ad unitatẽ ꝑsone
trinitas s quaternitas p̃dicetur
a nob̃: quod absit a nobis. Propt̃
quã ꝑsonã unã ex duab substan¬
tus diuina humanaq constantẽ.
aliquando scđm id quod ds ẽ loqͥ

Expanded text:
rus et mortuis, Non possum, inquit, rus et mortuis, Non possum, inquit, a meipso facere quidquam: sicut audio, judico. Sed numquid de Spiritu sancto quod dictum est, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur, secundum hominem vel secundum assumptionem cujusquam creaturae dictum esse audebimus opinari? Solus quippe in Trinitate Filius formam servi accepit, quae forma illi ad unitatem personae Trinitas, sed quaternitas praedicetur anobis, quod absit a nobis Propter quam personam unam ex duabus substantiis divina humanaque constantem, aliquando secundum id quod D
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ dedit ei udiciũ facere:
qr filius hominis ẽ. In quib uer¬
bis eiꝰ manifestatur non eam for¬
mã presentandã ẽẽ iudicio. in qͣ
cum esset non rapinã arbitratꝰ ẽ
ẽẽ ȩqualis deo: s illam quã cũ se¬
metipsũ exinanisset accepit. Semer¬
ipsum enim exinaniuit formã ser¬
ui accipiens. in qua uidetur etiã
ad faciendũ uidicium obedientiã
suam cõmendasse cũ dicit. Non pos¬
sum ameipso facere quicquã. sic̃
audio uidico. Adam namq ꝑ cuiꝰ
uniꝰ hominis inobedientiam pecca¬
tores constituti st̃ multi. non sicut
audiuit iudicauit. qr qd̃ audiuit
p̃uaricauit. & a semetipso fecit ma¬
tem s suã fecit. Iste autẽ ꝑ cuiꝰ uniꝰ
hominis obedientiam iusti consti¬
untur multi. ñ solũ obediens fuit
usq ad mortẽ crucis. in qua ẽ ui¬
uus iudicatus a mortis. s obedien¬
tem se futurũ ꝓmittens in ipso qͦ¬
iudicio quo est de uiuis iudicatu¬

Expanded text:
potestatem dedit ei judicium facere, potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . In quibus verbis ejus manifestatur non eam formam praesentandam esse in judicio in qua cum esset non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed illam quam cum semetipsum exinanisset, accepit. Semetipsum enim exinanivit, formam servi accipiens . In quo videtur etiam ad faciendum judicium obedientiam suam commendasse, cum dixit: Non possum a meipso facere quidquam; sicut audio, judico. Adam namque, per cujus unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi, non sicut audivit, judicavit, quia quod audivit praevaricavit, et a semetipso fecit matem, sed suam fecit. Iste autem per cujus unius hominis obedientiam justi constituuntur multi, non solum obediens fuit usque ad mortem crucis, in qua est vivus judicatus a mortuis, sed obedientem se futurum judicio, quo est de vivis judicatu
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ esse ꝓmitteret. & docturũ
discipłos eius omẽm ueritatẽ: uel
eos deducturũ in omĩ ueritate:
Non enĩ loquetur a semetipso: seo
quecumq audiet loquetur. Si¬
mile ẽ enim hoc ei qd̃ de seipso
ait. Non possum a me facere quic¬
quã: s sicut audio iudico. Sed
illud cũ exponeremꝰ scđm homi¬
nem posse accipi diximꝰ. ut obe¬
dientiam suam qua factus ẽ obe¬
diens usq ad mortem crucis pre¬
nunciasse filiꝰ uideretur. & in
iudicio futuram quo uiuos et
mortuos iudicabit. qr hoc ꝑ io
facturus ẽ quod filius hominis
est. ꝓpt̃ qd̃ dixit. pater ñ iudi¬
cat quẽquã. s iudicium om̃e de¬
dit filio: qr in iudicio ñ forma
dĩ qua equalis ẽ patri nec ab ĩ¬
piis uideri potest. s forma hoĩs
apparebit: qua minoratꝰ ẽ etiã
modico minus ab angłis. & quã¬
uis iam in claritate non in pri¬
tina sit humilitate uenturus:
conspicuus tam̃ futurus ẽ ꝙ bo¬
nis et malis. Hinc ait & illud. E

Expanded text:
enturum esse promitteret, et docturum discipulos ejus omnem veritatem, vel eos deducturum in omni veritate: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur? Simile est enim hoc ei quod de se ipse dixit, Non possum a me facere quidquam: sicut audio, judico . Sed illud cum exponeremus, secundum hominem posse accipi diximus : ut obedientiam suam qua factus est obediens usque ad mortem crucis , praenuntiasse Filius videretur, et in judicio futuram, quo vivos et mortuos judicabit; quia hoc per id facturus est quod filius hominis est. Propter quod dixit, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: quia in judicio non forma Dei qua aequalis epiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab angelis , quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et malis. Hinc ait et illud: Et
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce suos dixit ẽẽ sermones. Nũqͥd
sibi est ipse contrarius. ubi rursꝰ
dicit. & sermo quem audistis ñ
est m̃s:  et fortasse ꝓpter aliquã
distinctionem. ubi suos dixit plu¬
raliter hoc est sermones. Ubi aut̃
sermonem hoc est uerbum non
suum dixit esse patris: seipsum
intelligi uoluit. In principio enĩ
erat uerbum. & uerbum erat a¬
pud dm̃: & d̾s erat uerbum. Non
utiq suum. s patris est uerbum:
quomodo nec sua ymago s patͥs.
nec suus filius idem est s patris.
Recte igitur tribuit auctori qͥc¬
quid facit ȩqualis a quo habet
hoc ipsum quod illi est indiffe¬
renter equalis. Finit sermo¬
quod sequitur. hec locutus sũ

Expanded text:
Ecce suos dixit esse sermones; numquid Ecce suos dixit esse sermones; numquid sibi ipse est contrarius, ubi rursus dixit, Et sermo quem audistis non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem, ubi suos dixit, dixit pluraliter, hoc est sermones; ubi autem sermonem, hoc est Verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum intelligi voluit. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Non utique suum, sed Patris est Verbum: quomodo nec sua imago, sed Patris; nec suus Filius idem ipse, sed Patris. Recte igitur tribuit auctori quidquid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est indifferenter aequalis. TRACquod sequitur, Haec locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos dũ uenimus ad eos. Ue¬
niunt subueniendo: uenimus
obediendo. Ueniunt illuminan¬
do: uenimus intuendo. Heniunt
implendo. uenimus capiendo. ut sit
nob̃ eoꝵ non extranea uisio s inter¬
na: & in nob̃ eoꝵ non transitoria
mansio sed ȩterna. Sic mundo ñ
est dictus hoc loco de quib conti¬
nuo subiunxit. Q non diligit me.
sermones meos non seruat. Hu st̃
qui patrem et filium & sp̃m sc̃m̃
numquã uident. filium autem ñ
ut beatificentur s ut iudicentur
ad modicum uident. nec ipsum
in forma dĩ ubi est cum patre &
spũ scõ pariter inuisibilis. s in
forma hominis ubi ẽẽ uoluit mu¬
ndo patiendo contemptibilis. ui¬
dicando t̃ribilis. Quod uero ad¬
iunxit. & sermonem quem audis¬
tis non est meus s eius qui misit
me patris. non miremur. non pa¬
ueamus. non est minor patre: s ẽ
non nisi a patre. Non est impar
ipso: s non est a seipso. Neq enim
mentitus est dicendo: qui non di¬
ligit me: sermones meos ñ seruat.

Expanded text:
ad nos, dum venimus ad eos. Veniunt subveniendo, venimus obediendo. Veniunt illuminando, venimus intuendo. Veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna, et in nobis non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundm dictus est hoc loco, de quibus continuo subjunxit, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Hi sunt qui Patrem et Spiritum sanctum nunquam vident: Filium autem non ut beatificentur, sed ut judicentur, ad modicum vident; nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre et Spiritu sancto pariter invisibilis; sed in forma hominis, ubi esse voluit mundo patiendo contemptibilis, judicando terribilis. 5. Quod vero adjunxit, Et sermo quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me, Patris; non miremur, non paveamus: non est minor Patre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet quẽadmodũ udistis eũ¬
in cęlum. nec aliud credimꝰ qũa
turum: ꝓculdubio tunc eum ui¬
debit mundus. quo nomine sig¬
nificati sunt a regno eiꝰ alieni:
Ac ꝑ hoc longe melius intelligit᷑
illud iam tempus significare uo¬
luisse in eo quod ait. modicũ et
mundus me non uidet. iam. qͣn¬
do in fine scłi auferet᷑ ab ocłis
dampnatoꝵ. ut illi eum de cete¬
ro uideant apud quos diligentes
eum facit pater atq ipse mansi¬
onem. Modicum autẽ dixit: qr
et id quod ꝓlixum uidetur hõib
breuissimum ẽ ante ocłos dei.
De hoc quippe modico iste ipse¬
iohes eugłista. filioli inquit no¬
uissima hora ẽ. Ne quis porro exiꝰ¬
timet patrẽ tantum et filium
sine spũ scõ apud dilectores suoᷤ
facere mansionem. recolat qđ
suꝑius de sp̃ũ scõ dictum ẽ. quẽ
mundus non potest acciꝑe: qr
non uidet eum nec scit. Uos aũ¬

Expanded text:
veniet quemadmodum veniet quemadmodum in coelum : nec aliud credimus quam turum: procul dubio tunc eum videbit mundus, quo nomine significati sunt a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur aliud jam tempus significare voluisse in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando in fine saeculi auferetur ab oculis damnatorum, ut illi eum de caetero videant apud quos diligentes eum facit Pater atque ipse mansionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei. De hoc quippe modico iste Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat quod superius de Spiritu sancto dictum est, Quem mundus non potest accipere, quia non videt eum, nec scit eum;
Abbreviated transcription (Latin):
suam manifestationẽ. de qua dis
non solum illi qui tunc audiebais
ꝑ os eius. sed etiam nos ꝑ euglm
eius hoc nosse possemus. Quesierat
enim de xp̃i manifestatione: et
audiuit de dilectione atq man¬
sione. Est ergo quedam li mani¬
festatio interior quã prorsus ĩ¬
pii non nouerunt. quib cłi pa¬
tris & sp̃c scĩ manifestatio nulla
est. filii uero ẽe potuit. s in car¬
ne. quȩ talis est qualis illa. nec
semꝑ illis adesse potest qualcũ¬
que sit. sed ad modicum tempꝰ:
& hoc ad iudicium non ad gau¬
dium. ad suppliciũ non ad p̃mi¬
um. Nunc est ergo ut intelligã
quantũ aꝑire ipse dignatur. qͦ¬
modo dictum sit adhuc modi¬
cum et mundus me iam non ui¬
det: uos autem uidebitis me.
Uerum ẽ quod post paululum
etiam corpus suum in quo eũ¬
poterant et impii uide. ocłis eo¬
rum fuerat substracturus. qͣndo¬
quidem post resurrectionẽ ne¬
dictum ẽ testantib angłis. sic

Expanded text:
suam manifestationem: de qua discsuam manifestationem: de qua disct non solum illi qui tunc audiebant per os ejus, sed etiam nos per Evangelium ejus hoc nosse possemus. Quaesierat enim de Christi manifestatione, et audivit de dilectione atque mansione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus impii non noverunt, quibus Dei Patris et Spiritus sancti manifestatio nulla est: Filii vero potuit esse, sed in carne; quae nec talis est qualis illa, nec semper illis adesse potest qualiscumque sit, sed ad modicum tempus; et hoc ad judicium, non ad gaudium; ad supplicium, non ad praemium. 3. Nunc est ergo ut intelligamus, quantum aperire ipse dignatur, quomodo dictum sit, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me. Verum est quidem quod post paululum etiam corpus suum in quo poterant eum et impii videre, oculis eorum fuerat subtracturus; quandoquidem post resurrectionem nedictum est testantibus Angelis, Sic
Abbreviated transcription (Latin):
bit. & pater m̃s diliget eum. et
ad eum ueniemus . & mansionẽ
apud faciemus. Qͥ non diligit me: eum¬
sermones meos non seruat. Ecce ex¬
posita ẽ causa. quare se suis ma-¬
nifestaturus est. non alienis. quos
mundi nomine appellat. & ipsa
causa ẽ quod hi diligant illi ñ dili¬
gant: ipsa causa ẽ de qua sacer in¬
sonat psalmꝰ. Iudica me d̃s & disc̃¬
ne causam meam de gente ñ sc̃a.
Qͥ enim diligunt᷑: qr diligunt eli¬
guntur. Qͥ uero non diligunt. si
linguis hominum loquantur et
angłoꝵ. fiunt eramentum sonans.
& cymbalum tinniens. E si habue¬
rint ꝓpħiam. & scierint omĩa sacͤ¬
menta. & omẽm scientiam. & ha¬
buerint omẽm fidem ut montes
transferant: nichil sunt. E si distͥ¬
buerint omẽm substantiã suã. &
tradidint corpus suum ut arde¬
ant: nicħ eis ꝓdest. Dilectio scõs diᷤ¬
cernit a mundo: que facit unani¬
mo facit pater & filius mansionẽ.
qui donant & ipsam dilectionẽ.
quib donent in fine etiam ipsã

Expanded text:
t eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce exposita est causa quare se suis manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa est causa quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa causa est de qua sacer insonat Psalmus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diligunt, quia diligunt, eliguntur: qui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur et Angelorum, fiunt aeramentum sonans et cymbalum tinniens; et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacramenta, et omnem scientiam, et habuerint omnem fidem ut montes transferant, nihil sunt; et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimo facit Pater et Filius mansionem; qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fine etiam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
N precedenti lectione sanc¬
ti eugłii quã sequitur ista
que modo recitata est dñs
iħc dixerat se & patrem ad
dilectores suos ẽẽ uenturos

Expanded text:
n praecedenti lectione sancti Evangelii, quam sequitur ista quae modo recitata est, Dominus Jesus dixerat se et Patrem ad dilectores suos esse venturos
Abbreviated transcription (Latin):
& mundus me iam non uidet.
uos autem uidebitis me: int̾ro¬
gauit eum de hoc ipso uidas. ñ
ille traditor eius qui scar iotes cog¬
nominatus est: sed cuiꝰ et epła in¬
ter scripturas canonicas legitur.
Dñe quid factum est qr nob̃ ma¬
nifestaturus es te ipsum: & non
mundo: SSimus cum ipsis tamꝗͣ.
interrogantes discipłi: cõmunẽq
magistrum audiamus et nos. Iu¬
das enim sc̃s non immundus nec
insectator dñi s sectator. causam
quesiuit quare se non mundo. s
suis manifestaturus ẽẽt ih̃c: qua¬
re adhuc modicum & mundus ui
det eum: ipsi autem uid̾ent eũ.

Expanded text:
 mundus me jam non videt, vos autem videbitis me; interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur: Domine, quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus; quare adhuc modicum et mundus non videret eum, ipsi autem viderent e
Abbreviated transcription (Latin):
talis carnis cõmunionẽ in qua cũ
discipłis usq ad passionẽ fuit. sig¬
nificare potuisse dicendo. adhuc
modicũ uob̃cũsũ. apud aliũ qͦq
eugłistã post resurrectionẽ eiꝰ u̾¬
ba attendat. ubi ait. hec loquutꝰ
tentib. uidentib. tangentib. collo¬
quentib. Qͥd ẽ gͦ cũ adhuc ẽẽm uo¬
biscũ: nisi cũ adhuc in carne mor¬
tali in qua estis & uos: tunc enum
in eadẽ carne qͥdem resuscitata e¬
rat: s cũ illis in eadem mortalitate
iam ñ erat. Quappt̃ sicut ibi iam
immortalitate carnis indutꝰ uera¬
cit̾ ait. cũ adhuc ẽẽm uob̃cũ. ubi

Expanded text:
talis carnis communionem, in qua cum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisse dicendo: Adhuc modicum vobiscum sum, apud alium quoque evangelistam post resurrectionem ejus verba attendat, ubi ait: Haec locutusstentibus, videntibus, tangentibus, colloquentibus. Quid est ergo cum adhuc essem vobiscum, nisi: Cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? Tunc enim in eadem carne quidem resuscitata, erat, sed cum illis in eadem mortalitate jam non erat. Quapropter sicut ibi jam in mortalitate carnis veraciter ait: Cum adhuc essem
Abbreviated transcription (Latin):
Aut iturũ dñm ad sinũ patris.
nec relicturũ eos. unde nec reces¬
sit cũ uenisset ad eos. qͦmͦ iam fu¬
erant sequuturi: cũ esse nemo poᷤ¬
sit in illa felicitate nͥ ꝑfectꝰ in ca¬
ritate: Id̾oq docens quomodo ido¬
nei ẽẽ possint ꝑgere quo ille ante¬
cedebat. mandatũ inquit nouũ
do uob̃. ut diligatis inuicẽ. Hi st̃
gressus. quib sequendus est. xp̃c.¬

Expanded text:
Aut iturum Dominum ad sinum Patris, Aut iturum Dominum ad sinum Patris, nec relicturum eos, unde nec recessit cum venisset ad eos, quomodo jam fuerant secuturi; cum esse nemo possit in illa felicitate nisi perfectus in charitate? Ideoque docens quomodo idonei esse possint pergere quo ille antecedebat, Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem . Hi sunt gressus quibus sequendus est C