comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (French):
iudeus dedobpla cordaliai firend
tot lor marched uu des¬
stitenci. Felo udeu cum ilcho
uidren ent lor cors graend an
enueie per mals conselt uan
demandan Nr̃e sennior curo
trrdissaN. lo fel uides escarioch
alsiudeus uengnr enrebost.
que mendire eluos tradran
uos tres talens ademplinent
Trenta denets dunc lienpro
Et cel di qur diten pasches cum la
cena iħis. oc faita elsus leued
del piu manier assos. sedels
laued lis ped¬
Et ꝑ lopan. et per loum. fort sac¬
croc ment lor commander.
per rememburt sa passiun que
faute roua citrestoc ⁊ Depan
ec uin sancti fieat. toc sos fidels
isaciet maisq udes escharioh
cui una sopa enflet locor Iudi
sapietad tan dulce ment pres
a parlet sobre sõipet fercon¬
durmit sant iohan lo son. chet amie
A cel sopar un sermon fez chi cel pon
sab tal non audid. contrals afanꝵ.

Expanded text:
Judeus ;  de dobpla corda ·lz vai firend,  Judeus ;  de dobpla corda ·lz vai firend,  tot lor marched vai desfazend.   Felo Judeu cum il cho vidren,  enz en lor cors grand an envie ;  per mals conselz van demandan  nostre sennior cum tradissant.   Lo fel Judes Escarïoth  als Judeus vengra en rebost :  « Que m'en darez e ·l vos tradrai ?  Vostres talenz ademplirai. »   Trenta deners dunc li en pr Et a cel di que dizen Pasches,  cum la cena Jesús oc faita,  el sus leved del piu manjer,  a ·ssos fedels laved lis pedEt per lo pan et per lo vin      fort saccrament lor commandez,    per remembrar sa passiun,      que faire rova a trestot.       De pan et vin sanctificat      tot sos fidels i saciet,      mais que Judes Escharioh,   cui una sopa enflet lo cor.    sa pietad      tan dulcement pres a parler.      Sobre son peiz fez condurmir      sant Johan, lo son cher amic.       A cel sopar un sermon fiz;   chi cel non sab tal non audid.      Contrals afanz
Abbreviated transcription (French):
tenls diuant. extendent assos
per. Gran foles aredre grapo
dauan gran epetto deu uan
laudant en sobre toc petir
enfan os anna semꝑuan cla¬
mant. Alaciptad cum aprois¬
met et el lauid eł lasgirded
de son piu coi geu sus piret
dessos sant olt fort la grimet
Hierussalem hnierussalem
gutedis el percos pechet
pensar non uols pensar nol
per non coper met tos grant
orgolt Uerint lian uenmn
lidi quet tasal drari toi
inimic il tot entorn tarber¬
iaran et aterra crebantantira
Loscos en fant qui inte sunt
amales penas aucidrant emos
belt murs. entas maisons pedras¬
sub altre Non laisenrit Licor
caitiu pertotas gent menad
eneren a torment quar eu te
fir num cornoguist saluar te
uignum receubist. Cum cho
ag dit et perctudat enteplũ
deu semper intrec los marche¬
dant quae in trobed agnind
destreit fors losgiter. Lossos
talant ta fort monstred
que grant prespauors. als

Expanded text:
tenls  davant extendent a ·ssos pez.   Gran folcs aredre, gran davan :  gran e petit Deu van laudant.  Ensobre tot petiz enfan  osanna semper van clamant.   A la ciptad cum aproismet,  et el la vid e ·lla'sgarded,  de son piu cor greu suspiret,  de ·ssos sanz olz fort lagrimez.   « Hjerussalem, Hjerussalem,  gai te - dis el - per tos pechet !  Pensar non poz, pensar no ·l vols ;  non t'o permet tos granz orgolz.   Venrant li an, venrant li di  que ·tt'asaldran toi inimic ;  il tot entorn t'arberjaran  et a terra crebantaran.   Los tos enfanz qui in te sunt,  a males penas aucidront ;  en tos belz murs, en tas maisons  pedra ·ssubr'altre non laiseront.   Li toi caitiu per totas genz  menad en eren a tormenz,  quar eu te fiz, nu ·m cognoguist,  salvar te ving, nu ·m receubist. »   Cum cho ag dit et percoidat,  en templum Deu semper intret.  Los marchedant quae in ·trobed,  a grand destreit fors los gitez.   Los sos talant ta fort monstred  que grant pavors pres als
Abbreviated transcription (Latin):
anus terminus est maxime ubi a pud
gades in sula herculis columne
uisuntur & ey itnimaris faucibus
occani aestus iniit citur
Euro pa incipit a montibus riphe¬
is ac flumine thanai meotidis que
palu dibus quae sunt adorientem
plitus septentrionalis oceanius quae
ad galliam etbelgicam &e flumeti
renum quod est ab occasu de inde usq
ad danibium quem et hristrum uo¬
cant quiest ameridit &¬
adorien tem dircetus ponto
accipitur ab oriente alama est in
metho daciaubi et gotia de indeger¬
mania est ubi plurimam pastem
sucuitenent quorum omnium sunt
gentes quinqua ginta quactuor
Nunc quid quid danubius ab arba¬
tico ad mare ñstm secludit expe¬

Expanded text:
anus termino est, maxime ubi apud anus termino est, maxime ubi apud Gades insulas Herculis columnae uisuntur et Tyrrheni maris faucibus oceani aestus inmittiturr. Incipit a montibus Riphaeis ac flumine Tanai Maeotidisque paludibus quae sunt ad orientem, per litus septentrionalis oceani usque ad Galliam Belgicam et flumen Rad Danubium, quem et Istrum vocant, qui est a meridie ad orientem directus, ponto excipitur: ab oriente Alania est, in medio Dacia, ubi et Gothia: deinde Germania est, ubi plurimam partem Suevi tenent: quorum omnium sunt gentes quinquaginta quatuor. Nunc quidquid Danubius a barbarico ad mare Nostrum secludit, expe
Abbreviated transcription (Latin):
ori Europa a genonis regis lrbi¬
efilia fuit quam ioues ab africa
raptam creata aduexit et
partem terciam orbis excius
nomine appellabit
ste est aũt a genor libre
filius exquaet libia iđ africa
festur. cognominata. unde
apparet prius libi am afcepisse
uocabulum postea europam
Curopa aũt intestia paste or¬
bis diuisa incip̃a flumine tam
descendens ab hoc casu super
septent ⁊ on alemoc eanum
usque in sinem spaniae cuius
pars orientalis et meridiana
A ponto corsurgens totamari
magno comungitur e in ir¬
suga diffinitur. Euro pai
cipit sub plaga septentrianis
a flumine thanai quaripheimoa¬
tes armatico a uersiocianotha bEGł¬
nai fluuium fundunt quipr&e¬
riens aras acterminos alexandri
magni in rohascorum fnubus si¬
cus me id saugit ÷ aludes qua¬
rum in measa exundatio iux¬
a cheudosiam urbem cusinum
poncumi latat in greditur. et inde
uixta constantino polim longt enit¬
cuntur angustiat. donec casmare
hoc quo dicimus nr̃m accipiat
Europe inspania occidentalis oce¬

Expanded text:
opa quippe Agenoris regis Libyae filia fuit, quam Iovis ab Africa raptam Cretam advexit, et partem tertiam orbis ex eius nomine appellavit. Iste est autem Agenor Libyae filius, ex qua et Libya, id est Africa, fertur cognominata; unde apparet prius Libyam accepisse vocabulum, postea Europam. Europa autem in tertiam partem orbis divisa incipit a flumine Tanai, descendens ad occasum per septentrionalem Oceanum usque in fines Hispaniae; cuius pars orientalis et meridiana a Ponto consurgens, tota mari Magno coniungitur, et in insulas Gades finitur. Prixi sub plaga septentrionis, a flumine Tanai, qua Riphaei montes Sarmatico auersi oceano Tanaim fluuium fundunt, qui praeteriens aras ac terminos Alexandri Magni in Rhobascorum finibus sitos Maeotidas auget paludes, quarum inmensa exundatio iuxta Theodosiam urbem Euxinum Pontum late ingreditur. inde iuxta Constantinopolim longae mittuntur angustiae, donec eas mare hoc quod dicimus Nostrum accipiat. Europae in Hispania occidentalis oce
Abbreviated transcription (Latin):
Axorcismum grece latine cora¬
iuratio si uesermo inerepationis
est aduersus diabolum ut discedat
stantem coramangelo d fu et sachan
stabat addextriscus ut aduersa¬
rocur ei. & dixit dñs ad sathati
herusalem hocc̃ exortisnuminore¬
part & cotiurare aduers̃ diabolũ
Urde scienduro quod noncreatu¬
ra di in infantibus ex ortitatus
aut crufflatus. zcdille sub quosutꝰ
omnes quicum peccatonascuntur
est enim princ eps peccatorum
Exorente ex greco in latinũ
adiurantis siue increpante suocan¬
tur Inuocant enim sup catecumi¬
nos uel suocos quibabent sp̃min¬
mundum nomen dm̃ adiuratos

Expanded text:
xorcismus Graece, Latine coiuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat:stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut adversaretur ei; et dixit Dominus ad Satan: Hierusalem.' Hoc est exorcismus increpare et coniurare adversus diabolum; unde sciendum est quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorumExorcistae ex Graeco in Latino adiurantes sive increpantes vocantur. Invocant enim super cathecumenos, vel super eos qui habent spiritum inmundum, nomen Domini Ies
Abbreviated transcription (Latin):
Hnc est quod omntum nomilm
cchimologiam non reperitur quia
quedam non secundum qualitatem
quia renita sunt sediuxta arbi¬
crium mane uoluntatis nocabula
acceperunt sunt autem & himolo¬
giat nominum aut ex causȩ date
gine ut homo quiasit ex humo aitt
contrarus ut alauando lotus dum
lutum. tionsit mundum &lucus. quia
umbra o pacus parumluccat quae¬
dam &iam facta sunt ex noninun
deriuatione ut prudentia prudens
Quaedam. &iam ex uocibus ut agar¬
rulitate garrulus quaedam ex
grẽ xhimologia osta & declinata
in latinum ut silua domus. Alia
quoque ex nominibus locorum
urbium fluminum traxerunt
uocabula multa &iam & diuersa¬
rum gentium sermone uocantur
Vnde & origo eorum uix cernitur
sunt aiam pleraque barbara
nomina t in cogruta latinus et

Expanded text:
Hinc est quod omnium nominum Hinc est quod omnium nominum etymologiae non reperiuntur, quia quaedam non secundum qualitatem, qua genita sunt, sed iuxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae nominum aut ex causa datae,gine, ut 'homo', quia sit ex humo, aut ex contrariis ut a lavando 'lutum', dum lutum non sit mundum, et 'lucus', quia umbra opacus parum luceat. Quaedam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a prudentia 'prudens'; quaedam etiam ex vocibus, ut a garrulitate 'garrulus'; quaedam ex Graeca etymologia orta et declinatasunt in Latinum, ut silva, domus. 5. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde, et origo eorum vix cernitur. Sunt enim pleraque barbara nomina, et incognita Latinis et
Abbreviated transcription (Latin):
Haec enimbene uiuendinagis¬
trac̃i dunditur que inquattuor
principales uistutes prudentiã
scilica at q iusticiam fortitudi¬
nem siue temperantiam
crates primus ad corrigeados
conponendos que mores in tendu
atque omne studium suum ad
uene uiuendi dis putatioriem
dixit. diuidens eam itiquat¬
tuor pastibus animae idus
prudentiam iustitiam fosticu
est origo uoc abulorum cumuis
uerbi uel nomitus ꝓincer pͣtationẽ
colligitur. hano aristotaeles srad¬
bolon crcero adnotationem uo¬
nin abit quia nomina t uerba
rtrum nota facit exemplo posito
ut puta. flumen quia pluendo creutt
afliuendo dictus cunus cognitio sepe
usum uec essarium habet in interp̃
tatione sua Nam uideris unde orũ
cit nomen citius uimcius intellegis
omnis enim rei inspectio & himo¬
logiam cognita planior est uor
autem omnia Nomina a ueteribus
secundum naturam in posita sunt
sed quedam secur dumplacitum
sicut & nos seruis et possessionib:
interdum secundum quod plact¬
a non se uoluntatinomina dantus

Expanded text:
Haec enim bene uiuendi magistra est diuiditurque in quattuor principales uirtutes: prudentiam scilicet atque iustitiam, fortitudinem siue temperantiam. crates primus ad corrigendos conponendosque mores instituit, atque omne studium eius ad bene vivendi disputationem perduxit, dividens eam in quattuor virtutibus animae, id est prudest origo vocabulorum, cum vis verbi vel nominis per interpretationem colligitur. Hanc Aristoteles σύμβολον, Cicero adnotationem nominavit, quia nomina et verba rerum nota facit exemplo posito; utputa 'flumen', quia fluendo crevit, a fluendo dictum. Cuius cognitio saepe usum necessarietatione sua. Nam cum videris unde ortum est nomen, citius vim ejus intelligis. Omnis enim rei inspectio, etymologia cognita planior est. Non autem omnia nomina a veteribus secundum naturam inposita sunt, sed quaedam et secundum placitum, sicut et nos servis et possessionibus interdum secundum quod placet nostrae voluntati nomina damus.
Abbreviated transcription (French):
passiun Cossos a ffar̾ uol remembrar
perque cet mũnd tt̃ti ualuad
Trenta tres ant it alques plus des que
carn pres interr fu pertet obred
que uerus deus percex sostes que
hem carnals. Pecced negun. unque
ner se per eps los nostres. su aucis
la sua more uida nos tend ia passi¬
uns tor nos redepns. Cum aprois med
unas ne adducere seroued Cum
cel asnet fu amenat delor man¬
telt ben lant parord delor mantelt
delor uestit. Geli aprestunt ossas¬
sis Per sua groend humilitad.
iesus rex magnes sus monted sicum
prophetes ant mult dis canted
aueien de itsu crit anz petiz dis
que cho fus fait isis. lolazox suscr¬
tet chi qua trt dis enmoniment
iagud aueie tor pudent. Cum
ue loreis poden ⁊ chi eps lomore
fai se reuiuere a grrnd honor et¬
centmxirent al quar dels palires
prendent menis dels diuers ulaquant

Expanded text:
passiun:      los sos affanz vol remembrar      per que cest mund tot a salvad.      Trenta tres anz et alques plus,      des que carn pres, in terra fu.      Per tot obred que verus Deus,      per tot sosteg que hom carnels.       Peccad negun unque non fiz,    per eps los nostres fu aucis.      La sua morz vida nos rend,      sa passiuns toz nos redenps.       Cum aproismed    un asne adducere se roved.       Cum cel asnez fu amenaz,      de lor mantelz ben l'ant parad:      de lor mantelz, de lor vestit      ben li aprestunt oss'assis.     Per sua grand humilitad      Jesus rex magnes sus monted,      si cum prophetes anz mulz dis      canted aveien de Jesu Crist.       Anz petiz dis que cho fus fait,    Jesus lo Lazer suscitat,      chi quatre dis en moniment      jagud aveie toz pudenz.       Cum ue Jesus ve, lo reis podenz,    chi eps lo morz fai se revivere,      a grand honor encontra 'xirent.       Alquant dels palmes prendent rames,      dels olivers alquant
Abbreviated transcription (Latin):
cha tremontis effusus tendcus id
merdicm ipsum adsinistrantauro ECENÕ
excludit addexteram
Eufrates fluuum neso potamiac
depadrso ex oriens comosisnas
genimas qui permediam babiloni¬
am influit hicafrugibus uel abub¬
hebraice cufrata festilitas nter esipai¬
pretatur Mesopetamiam. & cñi
mus asserit thrgrim & cufraten
un co fonte manere in armocrua
quiꝑ diuersa euntes. longius diui¬
duncur spatio medio tlictor ilto¬
rum milium. Quac tamex terra
quac ab ipsis ambitur. mesopotami¬

Expanded text:
choatrae montis effusus, tendens in meridiem, ipsum ad sinistram, Taurum excludit ad dexteramEuphrates fluvius Mesopotamiae, de paradiso exoriens, copiosissimus gemmis, qui per mediam Babyloniam influit; hic a frugibus vel ab ubHebraice euphrata fertilitas interpretatur: Mesopotamiam etenim mus asserit, Tigrin et Euphraten uno fonte manare in Armenia, qui per diversa euntes longius dividuntur spatio medio relicto multorum millium: quae tamen terra, quae ab ipsis ambitur, Mesopotami
Abbreviated transcription (Latin):
cem flumimis illic Epanalemsis
est. digressiotulit calor mechoen¬
di& dictus rerum paulo longias
qiam uolebam sed redeo ad causa
Eꝑ angeliaest promissio quaui¬
dicem adtentam facimus pollicen¬
tes pealiqua magna aut mini¬
madicturos

Expanded text:
e fluctus. Epanalempsis est digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causaEpangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos
Abbreviated transcription (Latin):
Ebdomada dicta. Anuime roscp¬
tem dicrum quorum repecitione
& menses et anni saccula ꝑaguntur
epta enim greci septem dicuit :
hancnos septimanam uocarius.
quasi scptemluces Nammane
lixt̃ octauus atem dicsidempra
ẽ at quem reditur. & aqaorursus
epdoma disseries. Epdomada apud
grecos et romanos septem dierum
cursu per agitur: Apudhebrtos
autem septem anni sunt declarat
hocdaniel. Deseptuaginta epdomadis
epdomada autem septemferis constit
feria quoque aphando dicta quasi
fari eo quod inertationem mundi
persingulos dies dixit dc̃ fiat item
quia dies sebbati ab intiostriatus
habaur in dedies solis primastria
quia secundus est estria idest as abba¬
to quiest seriatus sic & caeridies
taligxmimero sum ꝑserunt uocabila

Expanded text:
ebdomada dicta a numero septem dierum, quorum repetitione et menses et anni et saecula peraguntur; ἑπτὰ enim Graeci septem dicunt. Hanc nos septimanam vocamus, quasi septem luces. Nam mane lux est. Octavus autem dies idem primus est, ad quem reditur et a quo rursus hebdomadae series ordGraecos et Romanos septem dierum cursu peragitur. Apud Hebraeos autem septem anni sunt. Declarat hoc Daniel de septuaginta hebdomadis. Hebdomada autem septem feriis constat. Feria quoque a fando dicta est, quasi fari, eo quod in creatione mundi per singulos dies dixit Deus fiat. Item quia dies Sabbati, ab initio feriatus habetur. Inde dies Solis prima feria quia secundus est a feria, id est, Sabbato, qui est feriatus. Sic et caeteri dies tali ex numero sumpserunt vocabula
Abbreviated transcription (Latin):
latini adicctiones annuas luna¬
resque prounde narium numerum
usque ad trecenarium insereuol
risemensi orationi soli sequitur
luna eram iuxta cursum sirm ui¬
ginti noue semis dies. lucere dinos¬
citur. et fiunt in annum lunares
lares dicsundecim quos egyptu
adiciunt unde & adiectiones
uocatur absque hasnon inueni galer¬
es liam quotasit in quolibet
epperiuntur in cademluna quesbe¬
rit codit continentur aut circulo
lecen nouiali sedcum adigintino¬
uem epactas prouetierint qui est
ciclis nonꝰ decimus: lam sequen¬
ti anno non addes siper uiginti
nout undecim. ut decimannun¬
cies daractis criginta sed inde
reuesteris ut undecim pronunti¬
quiper singulos annos alcursum
lunarem aderescunt. Namdum
manno .xii. lunat ccel uis dies
habent remanent adcursum
inueniendam lutiam peset tumari¬
Epana dei quam regressionensa
pene par nonpar fortasse corũ
que sequebatur
Epana for aest in uno uersuꝓ
principia sensuum ciusdem uerbi
rep&itio ut tenem sanguitiae

Expanded text:
Latini adjectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revoris emensio rationi solis aequetur. 30. Luna enim juxta cursum viginti novem semis dies lucere dignoscitur, et fiunt in annum lunarem laris dies undecim, quos Aegyptii adjiciunt. 31. Unde et adjectiones vocantur: absque his non invenies lunam quota sit in quolibet eperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem circulo decemnovenali; sed cum ad viginti novem epactas pervenerint, qui est circulus nonus decimus, iam sequenti anno non addes super viginti novem undecim, ut decem adnunties detractis triginta, sed inde reverteris, ut undecim pronuntiqui per singulos annos ad cursum lunarem accrescunt. Nam dum in annum XII lunae CCCLIV dies habeant, remanent ad cursum inveniendam lunam per totum anEpanodos, quam regressionem nopene par; non par fortasse eorum, quae sequebanturEPANAPHORA est in uno versu per principia sensuum eiusdem dictionis repetitio, ut ‘te nemus Angitie, te
Abbreviated transcription (Latin):
rta cocidiblent Voro auat refert
pilamnt̃ quendum initalia fuise
qtupensendis prefait aruis. Vnde pi
luma et pistobes ab hoc igit̃ pilum
et exeius nomine ita eppellatit
Pilum autem indecntundẽ. quc quid
ul fenendo dicet. Degiaragenere
expondere dortatiũ sic tradidio
neutuparte pilo suiuacis condere
certii uncia donecerit gemina
Trigonaria ese qua intaertres
tantiuriqi emissa ulera iustum
spatium pilam excipere lusaq:
inire censuert̃. cubitale lusum
appellant cum duo cõminꝰ exꝓ
ximo bae poene coniunctis cabitis
pilan feriunt suram dr̃ ditre
quipilam crure ꝓbato feriendam

Expanded text:
nta concidi solent. Varro autem refert Pilumnium quendam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni et pistores. Ab hoc igitur pilum et ex eius nomine ita appellata. Pilum autem est unde contunditur quidquid vel feriendo dicta. De quarum genere et pondere Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminamTrigonaria est quia inter trestantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato feriendam
Abbreviated transcription (Latin):
Pliunne dicte quod luant quis pluue
calore resolute auuentorũ conpresse
scilluntur int̃ris
egimus in aminos ꝓph&ca quiuo cant
aquas maris teffundit cas suꝑficiem
terreaque enima marissime maris
circulibumorem ets inguinem
rus sumtrahit huius modi ita que
ratione atq maris siꝑtenuissimos
uapores
inaere suspense paulatim concres¬
cunt ibique igne solis decoste in
dulcem pluuiarum saporemuer tunt᷑
Dehinc in grauescente nubeinodiui
expresse uentorum modo solis
calore dissolute in terre faciem
spargantur. Anubibus ergorap¬
untur aque maris et iterum abipsis
redduntur int̃ris sed sicut diximus
ud dulces esse nom possint in plius
cocuntur ignesolis. Alnautem
dicunt non tantummnodo aqius inaris
nubes concrescere sedetiamex a¬
latis terrt uaporibus nebulas ado¬
lescere quibus densatis quo aces¬
que nube s altius surgerȩ at que
bisdem labentibus pluunas effunđrt¬

Expanded text:
Pluviae dictae eo quod fluant quasi fluvii. calore resolutae, aut vi ventorum compressae stillantur in terrisegitur in Amos propheta: Qui vocat aquas maris, et effundit eas super faciem terrae . Aquae enim amarissimae maris circuli humorem, et sanguinem sursum trahit. Hujusmodi itaque ratione aquae maris per tenuissimos vapores in aere suspensae paulatim concrescunt, ibique igne solis decoctae in dulcem pluviarum saporem vertuntur. 2. Dehinc gravescente nube modo vi expressae ventorum, modo solis calore dissolutae, in terrae faciem asperguntur. A nubibus ergo rapiuntur aquae maris, et iterum ab ipsis reduntur in terras. Sed, sicut diximus, ut dulces possint esse in pluviis, coquuntur igne solis. Alii autem dicunt non tantummodo aquis maris nubes concrescere, sed etiam exhalantis terrae vaporibus, nebulas adolescere, quibus densatis coactisque nubes altius surgere. Atque iisdem labentibus pluvias effun
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s locutio concepte
toteles urirtrũ expression
faciendis sermonib: peri¬
tissim periermenĩa nominat
quã intptatioñe nos appella¬
nus. Scilicet qđ resmente c̃õ¬
cepas ꝓlatissermonib inĩ p̃¬
ꝑ at a fasim & apo fasin
e t asfirmatione ut homo
currit. ꝑ negationẽ ut homio
ñ cuprit. Inhisnaq perierine¬
missuprdictus philosophits
desepte specieb tracte Idẽ
de nomine de uerbo deorato¬
ne de suntiatione deassir¬
matione denegatione. decon¬
tradiccione. Nom̃ ẽ uoxsigna¬

Expanded text:
m elocutio concepte toteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, perihermeniam nominat: quam interpretationem nos appellamus, scilicet quod res mente conceptas, claris sermonibus interprataphasin et apophasin, Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de oratione, de enuntiatione, de adfirmatione, de negatione, de contradictione. Nomen est vox signi
Abbreviated transcription (Latin):
uenis conflatur huius primus in forna¬
tibus loquor stagnus est secundus ar¬
geditum quod remanet supadita uttia
rursumque conflatafit iugrum plumbã
undiane quees neque plumbum habet
gemmis t intum ee mar garis hacc̃
mutat ruigro plumbo fistulas lamin is¬
queutimur laboriosibus inspaiuaga
lia eruitur plubum nambrit tania
sum moterre corto

Expanded text:
venis conflatur. Huius primus in fornavenis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plumbum. India neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lamminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum, nam in Brittania summo terrae corio
Abbreviated transcription (Latin):
guttarum aquarum spetiem red¬
dunt que spissantur ampliusit
coniugantur intinam grander
plures gurte minime renimpaa¬
tur aer apud seteneri sed eius pon¬
deri adimat locũa haec est plumuꝑ uaq
Plumbum dictum qđ exeoprimũ aqͥtiui Pluton¬
pili factis maris altitudo temptata est
huius duo genera sunt Nigrum et candi
dum sed melius candidum qđ prius insulis
Adlanticimaris inueritum est.
Si quidem et inlusitania et ingallia
gignitur summa terra arenosa & colo¬
ris ingri et pondere grauis interueniuÑ
etminuti calculi maxime torrentibus
siccatis lauant cas are naset quod sub creca¬
sidit quo cunt in sornatibus inueniunt᷑ aenbiq̃¬
Et maurarus mnetallis aquamissa calcu¬
li nigri et graues Et dumaurum col¬
ligtur cum eoremanent postea sepa¬
raticonflantur et in plumbum album
resoluuntur inde et in eadem grauitis
plumbi queauri nigrum plumbum carta
cantabria babundat cuius origo duplex
est ait enim solus ex sua uena ꝓcdlit aut Iaqr imi
cumargento pascitur mixtisque

Expanded text:
speciem reddunt: quae si spissantur amplius, ut coniungantur in unam grandem plures guttae minimae, non eam patitur aer apud se teneri. sed eius ponderi ad ima dat locum, et haec est pluuia. Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo gdum; sed melius candidum, quod prius in insulis Atlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallecia gignitur, summa terra arenosa et coloris nigri et pondere gravis. Interveniunt et minuti calculi, maxime e torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aureis metallis, aqua missa, calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent: postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auro. Nigrum plumbum circa Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque
Abbreviated transcription (Latin):
cyoo Plebs est &dicus uulgassine senio¬
ribus ciuitatis populus ergo tota
ciuitas est uulgus uero plebs est
plebs aũt dieta apluritate maiorest
enimnu uerus minorum quam se¬
niorum

Expanded text:
 Plebs autem reliquum vulgus sine senioribus civitatis. Populus ergo tota civitas est; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus minorum quam seniorum
Abbreviated transcription (Latin):
Hac qui pregenus piscium unlle i u muris
alitur et gignitur illul mabiõ adenqua
nõ reppories confusa gene ra pisciun
Seclqđ hic labuidat alibideest̃ & utri
sulle sins maris diteplalos ae¬

Expanded text:
hoc genus piscium in illo sinu maris alitur et gignitur, illud in alio. denique non repperies confusa genera piscium, sed quod hic abundat alibi deest iterum. ille sinus maris cephalos a
Abbreviated transcription (Latin):
Pliades A pluroelitite dicte quia
appellant sunt enimstelle septem
ante genuatauri ex quibus sexuden¬
tur nam lartet un ahas latini uir¬
gilius dicunt atempore significatione
quod est. uerquando exoriuntur
Namoccasus uo hie mer mostuestate
prime que nauigationes tempus
ostendunt pliades sunt multiiuges¬
stelle quas etiam botrum appellamus
amultitudine scellarum Nam& ipse
septem stelle dicuntur sed amplius
quamsexpullus conspicere potest.
Hacc aboriente surgunt. et ad ꝓpincan¬
tedie claritatem stella rumeius ordo
distenditur pliades aũt apluritate
uocate sunt quia pluritate gretia potu
plaustron appellant. has latini uergilias
appellauerunt eo qđ post uer exorum¬
tur et eomalus ceteris predicantur
qđ his exorientibus estas significantur
occidentibus hic memostenditur
quo aliis penitus pest traditũ signis

Expanded text:
Pliades a pluralitate dictae, quia τον appellant. Sunt enim stellae septem ante genua Tauri; ex quibus sex videntur, nam latet una. Has Latini Vergilias dicunt a temporis significatione, quod est ver, quando exoriuntur. Nam occasu suo hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostenduntstellae quas etiam botrum appellamus a multitudine stellarum. Nam et ipsae septem esse dicuntur, sed amplius quam sex nullus conspicere potest. Haec ab oriente surgunt, et appropinquante diei claritate stellarum ejus ordo distenditur. Pleiades autem ex pluralitate vocatae sunt, quia pluralitatem Graeci πλειότητα appellant. Has Latini Vergilias appellaverunt, eo quod vere oriantur, et eo magis caeteris praedicantur, quod his exorientibus aestas significatur, occidentibus hiems ostenditur, quod aliis penitus non est traditum signis
Abbreviated transcription (Latin):
ar onnes discipulos eius nonquidam
inmerito excellentissima gloria claru¬
it ciuiomnino eeteros obscurart plato
quicumessed atemensis honesto apud
suos loconatus & in genio mirabilis
longe suos condiscipulos ante hiret
parum tamen putans ꝑficiendum phi¬
losopbie sufficere scipsum hacsocnaeti degł¬
car disciplinam quam longe lait que
peruit pere griniatus est
Iuaqua iusu meum alicuius mobilita¬
it scientiae ꝑcipiende sema rapiebat
magna illic habebantur atquedo cc¬
bantur et inde in cas italie parte s ucni¬
ens ubipitagoras eorum famam cele¬
brantur quic quiditalit philosophic¬
tune florebat facilime comprehendt¬
Itique socrattes in hactiba excelluisse
memoritur prtagoras uero magis ssmnor¬
contem platiue quibus potiit intelle¬
gentiae uiribus institisse ꝓ indeplato
utrum que iungendo. philosophiam
ꝓfecisse laudatur

Expanded text:
 inter discipulos Socratis, non quidem inmerito, excellentissima gloria claruit, qua omnino ceteros obscuraret, Plato. Qui cum esset Atheniensis honesto aput suos loco natus longe suos condiscipulos anteiret; parum tamen putans perficiendae philosophiae sufficere se ipsum ac Socraticam disciplinam, quam longe lateque potuit peregrinatus est, quaquaversum eum alicujus nobilitate scientiae percipiendae fama rapiebat. magna illic habebantur atque docebantur, et inde veniens in eas partes Italiae ubi Phytagorea fama celebrabatur, quicquid Italicae fuit phylosophiae facillime comprehendtem: Socrates in actiua excelluisse memoratur; Pythagoras uero magis contemplatiuae, quibus potuit intellegentiae uiribus, institisse. Proinde Plato utrumque iungendo philosophiam perfecisse laudatur
Abbreviated transcription (Latin):
Plaustrũ Vciculum duarum
rotarum quibus honera destrun¬
tur & dictum plaustrum quia
aticuli uoluitur et modotres
ad summa deuat modo quat¬
tuor incliat hic aũt incaclii
soxt constitutus semꝑ uersit᷑
et diumquam mergitur seddũ
inscipso uoluitur nox finitur

Expanded text:
Plaustrum vehiculum duarum rotarum, quibus onera deferuntur: et dictum plaustrum, quia vehiculi volvitur, et modo tres 39 ad summa elevat, modo quatuor inclinat. Hic autem in coeli axe constitutus semper versatur, et nunquam mergitur. Sed dum in seipso volvitur, et nox finitur
Abbreviated transcription (French):
ueritas. Hino et fagitite idati
quidam fit quodã colere inlita
nidal fide e uerntitis habentia unde
et se qudem pirtira quetarpore ue¬
rititis ftidio coleris expedant
& fide dumauge e centendunt ad
mendatiũ ꝓuemuent. Sic̃ qui cimenã
deorsum. Lic turam aute aegiptir
& cogita uert̃ priũ umbrã hominis

Expanded text:
veritas. Hinc et fucata, id est ficto quodam colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt et fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis
Abbreviated transcription (Latin):
significatur generalis auaricia
quas plus appetit quis quequam
exuia habitus est ab eo qđ c̃ habere
ego plus habendo appellata est.
pleonexara quam latin interp̃tes
moc loco nonnulli interp̃tati suns
cmolumentum quid amuero iu¬
tdititem sed melius qua uaritiam

Expanded text:
igi generalis avaritia, qua plus appetit quisque quam ; ἔξις habitus est, ab eo quod est habere. Ergo a plus habendo appellata est πλεονεξία, quam latini interpretes in hoc loco nonnulli interpretati sunt «emolumentum,» quidam vero «utilitatem;» sed melius qui «avaritiam
Abbreviated transcription (Latin):
ruit in habile eẽ qđ  facilesor¬
deseant aciemq: legenciũ. ledid̃
cũpericiores creitecti neq cu¬
ra lacuncria ponende inbibli¬
otecis putent ineq: prium̃ta adio
quã higeristheo marmorẽ qd
udicos reficiat occulos. Nam
& qͥ nũ mulitriã discint denq¬
riorũ pormis. murteos pannos
subiciuntiut gemarũ sculptes¬
res sacit beorũ tergit quib: ni¬
chilẽ iridiis subĩ derespici¬
inti& pitores idem faciunt
ut laborẽ uisseorũ uiriditate
reore ent. Nembrrma auit᷑ cut
canchla tut lntec aupurpa
retis Candida naturo lit exis¬
tunt. Luuteũ membraiũi aini¬
git᷑ per te idẽ erocat᷑ De quoꝑ

Expanded text:
ordescant, aciemque legentium laedant; cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod viriditas reficiat oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subiciunt, et gemmarum sculptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viridius, subinde respiciet pictores idem faciunt, ut laborem visus eorum viriditate recreent. Membrana autem aut candida aut lutea aut purpurea sunt. Candida naturaliter existunt. Luteum membranum biguitur parte, id est crocatur. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
ceioer Plutori grẽ Latine dies piter uel
dicti pater que malior cum uocant
quasire septorem morturm unde est
orcapune upanturuas quodrecspit
aquas ipse t gr̃e. caron.
in terras trans funditur demare
enim aqua radiissolis auritur & quod
subtile eius est rapitur dcinde
quanto altius deuatur tanto muigis
tiam nubium obumbratione frigs
eit & fit imber quia non solum
tre nmtemperat grua¬

Expanded text:
 Pluton Graece, Latine Diespiter, vel Ditis pater, quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. in terras transfunditur, siquidem de mari aqua radiis solis hauritur et quod subtile eius est rapitur: deinde. quanto altius eleuatur tanto magis etiam nubium obumbratione frigescit et fit imber, qui non solum terrenam temperat
Abbreviated transcription (Latin):
Perepatetioi. Ad eambulationẽ hiçti
quod aristo teles. auctor corum
deambulans disprtare. soliteet
Hu dicunt quan dã particulã amn¬
me .ẽe. et̃ nam. dereliquo magna &x
pate mortalem
Pcriplio moma est. Palmonis itcũ
̃ dolere ueheenti e suspirio gre
erem̃ pulmonõ fleumon uocant.
uecepit ẽ eñi pulmonis. tumor cũ
spumarũ sanguinecrũ esfusione

Expanded text:
Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quamdam particulam animae esse aeternam, de reliquo magna ex parte mortalemPeripneumonia est pulmonis vitium, cum dolore vehementi et suspirio, Greci enim pulmonem pleumon vocant. utem pulmonis tumor, cum spumarum sanguinearum effusione.
Abbreviated transcription (Latin):
uenus tareta oris conss fonei artincun
inbnes extremis palui ad ertus Ha
piccume suiria sultiliers eorpoa enin
piagno. et media rerẽ ese qudã megu
operis sediuquo mudtigłit culer diti
extrerũ crponis facor ee deiuents
picturt hotã indidere carũ iccir¬

Expanded text:
venustatem oris, confessione artificum in liniis extremis palmam adeptus. haec est picturae summa suptilitas. corpora enim pingere et media rerum est quidem magni operis, sed in quo multi gloriam tulerint; extrema corporum facere et desinentis pictur
Abbreviated transcription (Latin):
duri excrcul ad ftontiũ expeo¬
tantiuriqi emissa ulema iustum
spatium pilam excipene lusaq:
inire consuert̃. cubitale lusuri
appellant cum duo cõminꝰ exꝓ
ximo hac poene coniunctis cubins
pulan feriunt suram dr̃ detre
quipilam erare ꝓbato feriendam

Expanded text:
dum ex circulo adstantium spectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato feriendam
Abbreviated transcription (Latin):
eituPerifiesis ẽsircũloquiũ dum
Significauit em̃ ꝑcopulationts
uerbo rũ uñ arem hoo ẽ tinit
ioaut̃ tropus gemine. Nã itut
uernate splendide ꝓducre tut
feditate circuitu euitat. Ueri¬
tate splendide ꝓducia sicut

Expanded text:
iphrasis est circumloquium, dum Significavit enim per copulationem verborum unam rem, hoc est vivit. Hic autem tropus geminus est. Nam aut veritatem splendide producit, aut foeditatem circuitu evitat. Veritatem splendide producit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
El dicitur Qđaludm̃ & alii
cumologiam eius de primen¬
tes schiros idest fostem inter pre
catisunt Idco qđ uulla insir mita¬
it opprimintur Sed fore sest
& suficiens adomna ꝑpetranda
Ter cium dot Quodutramqu
inlatimim ds̃ dicitur Estuit
nomen mnlatinum exgrica
appellationt tros latum

Expanded text:
EL, dicitur, quod alii Deum, alii etymologiam ejus exprimentes, Schitati sunt; ideo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est et sufficiens ad omnia perpetranda. Tertium Eloe, quod utrumque in Latino Deus dicitur. Est autem nomen in Latinum ex Graeca appellatione translatum
Abbreviated transcription (Latin):
deduc tum aeque apudno fergo laenfuat
Iitur om̃o forma uł formila idodĩs edia
ex poscit. Indcidola tria om̃s crcaom¬
uerola tinsigrr ante grxteiaporite diouiꝰ
idolum ex dolo ũ  renomei quod diabo

Expanded text:
deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omvero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum e
Abbreviated transcription (Latin):
manisonat . Qibco p̃dimunutionem idolã
deduc tum acque apud nor feueualami fiat
Pgtur om̃ ftina uł fornula idolũ edia
exposcit. Indeidola iria om̃e arcamm¬
uro la titu ignorantes greec in ptrice dicuas

Expanded text:
mam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omvero Latini ignorantes Graece inperite dicu
Abbreviated transcription (Latin):
icuinare : de exemplo sigrta  est
nmintirũ qu damnatis prsti¬
nts incus cots setribus dicb ieiũ¬
mohar pemtentia contilerui E au
percisaceis dm̃ a miscđam piduo ca¬

Expanded text:
jejunare de exemplo sumptum est Ninivitarum, qui, damnatis pristinis vitiis, totos se tribus diebus jejunio ac poenitentiae contulerunt, et operti saccis Deum ad mis
Abbreviated transcription (Latin):
Cumuero fticiunt cum quadi ⁊ firentim.
aiinum geninun appellant ad quactu¬
or uridipast trhocreferunt ud ad
quictuor clomenta si ue tonporo
Sed dum hoc fingonit moni tiumiuo anf¬

Expanded text:
Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa sive tempora: sed dum hoc fingunt, monstrum n
Abbreviated transcription (Latin):
Iacintus Ex nominci ufiorcuocatus
Hicin etiopia inuenitur corilcum colou
habens optimuns quinec rarus ẽ nec dot¬
sita te obtunsis Sedexudro que ctipe¬
rimentoluce pirpura que retulgoro¬

Expanded text:
Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimusitate obtusus, sed ex utroque temperamento luce purpuraque refulg
Abbreviated transcription (Latin):
quod ib aqua um puori dum. a m̃o didũ
riec tum fuerit foras. Ram in aqu : uigt
diam& quia natarenos cit nec dit ape¬
ramut discat dut mortus cidaucrib: Eubori
delctatur Ideo non pocest iralticu¬
dinam. quemere diub etunidi puisci¬
ili denor intir Vtir de ibi capiat

Expanded text:
quod ab aqua jam putridum vel madidum ejectum fuerit foras. Nam in aquam ingredi timet, quia natare nescit, nec dat operam ut discat, quia mortuis cadaveribus delectatur, ideo non potest in altitudinem aquae ingredi, ubi mundi pisciculi demorantur, ut inde sibi capiat
Abbreviated transcription (Latin):
iũt inłͥ affican a gilliam asptntror̾
aequalis omnium ffa tm gen ribus
fecunda gmimarpm mo allorum quȩ
copus ditissima hnefluut ean fliusita
magna betis mncos bibetus atigs
aurunstrabens ut paccolus babanta

Expanded text:
inter Africam et Galliam, a septentrione aequalis, omnium fructuum generibus fecunda, gemmarum metallorumque copiis ditissima. Interfluunt eam flumina magna, Boetis, Minius, Iberus et Tagus, auru
Abbreviated transcription (Latin):
culo & semanȩ. Na sic deillo scrpt̃imn
est m asculum & seminam fecit
illos & benedixit illos x cogroint
Nemene trum adam. unde nambi¬
gitur sic appellatũ fuisse semina
etiam ꝓprioriomine ut tam addam
quodintpretatur homo por enessa
anberum

Expanded text:
culo et feminae; nam sic de illo scriptum est, Masculum et feminam fecit illos, et benedixit illis, et vocavit nomen eorum Adam ; unde non ambigitur sic appellatam fuisse feminam Evam proprio nomine, ut tamen Adam, quod interpretatur homo, nomen esset amborum
Abbreviated transcription (Latin):
Honora tium unium ẽ quodregibus
i& pocentiluis ho eris gratia offercur
uintia legatus quam plures ad p̃tores
& consules harium honorarium dabag
um qu̾am accepit fepriuatis
quidam

Expanded text:
Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. em in provincia legatus, quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
iocu lacinetus herbat babeflorem
purpracuma. Traxit aũt nom̃en a ꝓue¬
ro quondam nobili qin sal abus intꝰ¬
porpitos florts reptusc̃ intꝰfectus
pacer tateratinens

Expanded text:
it. Hyacinthus herba est habens florem purpureum. Traxit autem nomen a puero quodam nobili qui in saltibus intpureos flores repertus est interfectus; pubertate retinens
Abbreviated transcription (Latin):
suio quod abistru id genuis sit a¬
tum siue quodper plguas historus iose
sibulas exprimeren quashĩtiores¬
Barim tlistr mris uocibitur
quid histerł influit ipset̾ danobi ESioor¬
is habeaũt istria asepteserion

Expanded text:
sive quod ab Histria id genus sit adductum, sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent, quasi hisIstriam Ister amnis vocavit, qui eius terram influit. Ipse est Danubius. Habet autem Istria a septentrion
Abbreviated transcription (Latin):
lam hiomine pdito acia crilegonomen
accepit laonuo aucnis tedex condam
a princeps hominum paganorum fut
quem in pericihomines i usticiqua
dicum honorem dum ineo ex paues¬
cunt regam potestatem Hlomunes
quip pestultia igiorintrs dm̃. Illos
tunc maxime dems existi mabans
Quos inter homines sublimianes esfe
cernebunt: Ao sic fic tum est ut
umius ueri di nomeni ad mil tord deo¬
rum uel potius demomicium nom

Expanded text:
Jano homine perdito ac sacrilego nomen accepit. Janus autem iste dux quidam et princeps hominum Paganorum fuit: quem imperiti homines et rustici dum citum honorem, dum in eo expavescunt regiam potestatem. Homines quippe stulti et ignorantes Deum, illos tunc maxime deos existimabant, quos inter homines sublimiores esse cernebant. Ac sic factum est ut unius veri Dei cultus ad multa deorum ve
Abbreviated transcription (Latin):
aminae & corporis. pam propnat
hõmo abhumo. greci autẽm hominem autro Iu¬
ta sub leuatus ab huro ad contemplatione᷑
astificis siuĩ qđ ouidius pocia desgnat
cumdiẽ pronã quaecum spectant¬
nc dedit caclum que uiderẽ iussit i&ere¬
tos dsdera tollere iultos
Qui deo rectus caclum aspicit ut dm̃
quacrit Nonuc terram intendat ueluti
pecora querutura ꝓuaut uentrioboe¬
dientia fiuxit. Duplex est aut homo in¬
tror & extẽrior Interior homo anima
Vt unscera quaedim & humilitatis ce deco¬
rs ut sensus infacie & in corporematius deqłs
iepedes. Quorum membrorum &iutilitas
manac & species decentissima:
Quacdam tantum de coris ut mamille¬
iniuris a inutroque sexi. umbilicus
Quaedam di scretionis ut inuiris genit¬
babarba prolrxa missapectus amplum Deote
Id mulitribus lenes gene et angustum

Expanded text:
animae et corporis. 5. Nam proprie homo ab humo. Graeci autem hominem ἄνθρωt, sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cum dime dedit caelumque videre iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, ut viscera; quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus ac pedes, quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut mamillviris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba prolixa, et pectus amplum. In mulieribus leves genae, et angustum
Abbreviated transcription (Latin):
que mrelinquens eum Iohanne uerum
patrer secuti sunt hus filiitenitrui
qui&um boatiarges exfirnitatt
& mansuetudine fide i nominati sunt
Hicẽ iacobi filius ⁊ebedeifriohannis
quipost ascensiongmdiu ab herode
manifestatur oc cisus
acob alsti. Obdistinc̾tionẽ praui
cognominatus qtadicitur filius ⁊ebt¬
deisiut istẽ filius alsti. Eognom̃tun
igius ambo apaere sumpserunt
st qł ucob minor quitenangelio
Quam mariam ed cophe ioh anaes cui¬
glista cognominat ã patit . siuf agn¬
ciliate fumilit aut qͥuacunqut̃

Expanded text:
ns cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambIste est Jacobus minor, qui in Evangelio quam Maria Cleophae Joannes Evangelista cognominat a patre: sive a gentilitate familiae, aut quacunque
Abbreviated transcription (Latin):
Inum hostum in quemliba locum do¬
mui Similicr utianuam ul cuacleũ¬
bi ud patorꝰ fons autem a ualuc ipsi
tuntur: Value qucin ao apcuntur
& duplices inil ciplices compli cibiles¬
queiunt Porttesoprie muro un
di cuncur at que indedic de Coqdanti¬

Expanded text:
mum, ostium in quemlibet locum domui. Similiter ut ianua uel cum claustris uel patens, fores autem et ualuae ipsa tuntur, ualuae quae intus aperiuntur, et duplices, multiplices complicabilesque sunt. Portae uero proprie murorum dicuntur atque inde dictae eo quod anti
Abbreviated transcription (Latin):
insangumis acris suspũ. Ignis incaloitꝰ
uitali Si quidem & quadriper tite
humanicorporis ratio quattuor
clementorum designat speciem
Caput namqut ad caclum refestur
in quosunt duo oculi. quasi duosime¬
ria solis & limae pectus aeris cen¬
iungitur quia sic inderedeitur
quasi congregationem a quarum
Corporis uestigia postremun tͥre
conparatur eo quod sint ultima
membrorum arida siue sic asicuttra
omnia it queregat F actuscst autem
homo ad coritemplationem cacli rigides
& crectus nonsicut peccora in hunum
prona at que uergentia
Incius st̃imintate capet eficenbr tum
Patum qucillihos nomen qđ hie caput
initiom sensus & nerui

Expanded text:
in sanguine, aeris in spiritu, ignis in calore in sanguine, aeris in spiritu, ignis in calore vitali. Siquidem quadripartita humani corporis 88 ratio quatuor elementorum designat speciem. Caput namque ad coelum refertur, in quo sunt duo oculi, quasi duo luminaria solis et lunae. 49. Pectus aeri conjungitur, quia sic inde emittitur mnium humorum, quasi congregationem aquarum. Vestigia postremo terrae conparantur, eo quod sint ultima membrorum arida siue sicca, sicut eomnia atque regat. Factus est autem homo ad contemplationem caeli rigidus et erectus, non sicut pecora in humum prona atque uergentia; in cuius summitate caput est collocatum, datumque illi hoc nomen, quod hinc capiant initium sensus et ner