comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siue ad ȩt̾nã felicitatẽ. Nã ds ñ habet ita corꝑalis
formȩ dexterã. sicut nec irã cõmotionib turbu¬
lentã. Qd uͦ adiungit. & cõpeditos corde in sapi¬
entia. Alii codices ñ habent cõpeditos. s erudi¬
tos. Uerbũ enĩ grecũ ita in utraꝙ significatiõe
similit̃ sonat. ut una sillaba paululũ differat.
S cũ illi erudiantur in sapientia. qͥ iniciunt sĩ
scriptũ ẽ pedem in cõpedes eiꝰ ñ utiq pedẽ cor¬
poris s pedẽ cordis. ꝙ eiꝰ uelut aureis uinculis
illigata uia dñi ñ exorbitant. nec fiunt ab illo fu¬
gitui. qdlibet hoꝵ legatur salua ẽ sententia ueri¬
tatis. & ipsos enĩ cõpeditos uł eruditos corde in sa¬
pientia sic notos ads fecit in nouo testam̃to. ut ꝓfi
rent. & desidandis et̃nis ꝑ suas passiones testimo¬
niũ ꝑhiberent. unde s testes dicti st̃. sic enĩ grece
martyres appellant᷑. multa & multũ acerba. et

Expanded text:
sisiformae dexteram, sicut nec iram commotionibus turbulentam. 13. Quod vero adjungit, «Et compeditos corde in sapientia:» alii codices non habent, «compeditos,» sed, «eruditos.» Verbum enim graecum ita in utraque significatione similiter sonat, ut una syllaba paululum differat. Sed cum illi erudiantur in sapientia, qui injiciunt, sicut scriptum est, «pedem in compedes ejus» non utique pedem corporis, sed pedem cordis, et ejus velut aureis vinculis illigati a via Dei non exorbitant, nec fiunt ab illo fugitivi; quodlibet horum legatur, salva est sententia veritatis. Et ipsos enim «compeditos,» vel «eruditos corde in sapientia» sic notos Deus fecit in Novo Testamento, ut prorent, et desiderandis aeternis per suas passiones testimonium perhiberent unde et testes dicti sunt; sic enim graece martyres appellantur, multa et multum mala et
Abbreviated transcription (Latin):
mento. s reuelantur in nouo. ne arbitrent᷑ pro
magno habendã & cupiendã. uł amandã eẽ t̾re¬
noꝵ ac tẽporaliũ bonoꝵ felicitatẽ. & cõmoueant᷑
pedes eoꝵ. cũ eã uid̾int & in eis qui te ñ colt. et¬
gressus eoꝵ effundant᷑ in lapsũ. dũ nesciunt d¬
numerare irã tuã. Deniq scd̾m hanc orationẽ ho-¬
minis sui sic fecit notũ xp̃m suũ. ut suis passions¬
b demonstraret ñ ea munera quȩ uident᷑ sonare
in ueteri testam̃to. ubi st̃ umbre futuroꝵ s et̃ra
ẽẽ concupiscenda. Potest in isto sensu etiã dĩdex¬
tera intelligi. in qua iustos suos ab impiis segre¬
gabit. quia & ipsa bene sic innotescit. cũ flagellat
omnẽ filiũ quẽ recipit. nec in peccatis sius ꝓspa¬
ri sinit. plus irascendo. s in mansuetudine sini¬
stra flagellat. ut emendatũi ad dexteram ponat.
Et illud qd̾ pleriꝙ codices habent. dexterã tuã

Expanded text:
mento, sed revelantur in Novo; ne arbitrentur pro mento, sed revelantur in Novo; ne arbitrentur pro magno habendam et cupiendam vel adamandam esse terrenorum ac temporalium bonorum felicitatem, et commoveantur pedes eogressus eorum effundantur in lapsum, dum nesciunt dinumerare iram tuam? Denique secundum hanc orationem hominis sui, sic notum fecit Christum suum, ut suis passionibus demonstraret, non ea munera quae videntur sonare in Vetere Testamento, ubi sunt umbrae futurorum, sed aeterna esse concupiscenda. Potest in isto sensu etiam Dei dextera intelligi, in qua justos suos ab impiis segregabit: quia et ipsa bene sic innotescit, cum flagellat omnem filium quem recipit, nec in peccatis suis prosperari sinit plus irascendo, sed in mansuetudine, sinistra flagellat, ut emendatum ad dexteram ponat . Et illud quod plerique codices habent, «Dexteram tuam
Abbreviated transcription (Latin):
merare. ut etiã hoc addat. & ad eã intelligat ꝑ¬
tinere. qd̾ ñnullis quib plus irasceris parcere
uidearis. ut ꝓsꝑetur peccator in uia sua. & ma¬
iora recipiat in nouissimo. Potestas qͥppe huma.¬
nȩ irȩ. cũ corpus occidit. ampliꝰ ñ habet qͥd faciat
ds uero habet potestatẽ & hic punire. & pꝰ corpo¬
ris mortẽ mittere in gehennã. Et a paucis erudi¬
tis maior eiꝰ ira intelligitur. uana & seductoru
felicitas impioꝵ. Hane ille ñ nouerat. cuiꝰ pene
cõmoti st̃ pedes. quia telauit in peccatoribꝰ pa¬
cem peccatoꝵ intuens. s didicit eã cũ intraret
in scũariũ di & intelligeret in nouissima. quo
pauci intrant ut discant p̃tunore dĩ dinume.¬
rare irã eiꝰ. & ꝓsꝑitatẽ hominũ maloꝵ numero
applicare penarum. Dexterã tuã sic notã fac.
Hoc enĩ magis habent codices greci. ñ sic̃ qͥdã
in eo discant fideles tui ea magis a te poscere.
& sꝑare p̃mia fidĩ quȩ ñ apparent in ueteri testa¬

Expanded text:
tuam, ut etiam hoc addat, et ad eam intelligat pertinere, quod nonnullis, quibus plus irasceris, parcere videaris, ut prosperetur peccator in via sua, et majora recipiat in novissimo? Potestas quippe humanae irae cum corpus occiderit, amplius non habet quid faciat; Deus vero habet potestatem et hic punire, et post corporis mortem mittere in gehennam . Et a paucis eruditis major ejus ira intelligitur vana et seductoria felicitas impiorum. Hanc ille non noverat, cujus pene commoti sunt pedes, quia zelavit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens: sed didicit eam, cum intraret in sanctuarium Dei, et intelligeret in novissima ; quo pauci intrant, ut discant prae timore Dei dinumerare iram ejus, et prosperitatem hominum malorum numero applicare poenarum. 12. «Dexteram tuam sic notam fac.» Hoc enim magis habent codices graeci; non sicut quidam in eo discant fideles tui ea magis a te poscere et sperare praemia fidei quae non apparent in Vetere Testa
Abbreviated transcription (Latin):
recti corde. quib bonꝰ ds es. Bonꝰ ẽ enĩ ds̃ isrł. ẜ rec̾¬
tis corde. Non sic̃ille cui cõmoti st̃ pedes. quia pacẽ
peccatoꝵ intuenti displicere ceꝑat ds. qͣsi ista nes¬
ciens quasi ista ñ curans. & ab humani generis gu-¬
suꝑ nos. Unde dr̃. Signatũ ẽ suꝑ nos lum̃ uultus
tui dñe. Et oꝑa manuũ nr̃arũ dirige suꝑ nos. ut
ñ ea ꝓ rerũ t̾renarũ mercede faciamꝰ. T̃unc enĩ ñ
directa. s curua st̃. Hucusq psalmũ istũ multi
codices habent. s in ñ nullis legitur aliꝰ ultimus
uersus. Et opꝰ manuũ nr̃arũ dirige. Cui uersui
diligentes s docti p̃notant stellã. qͦs asteriscos uo¬
cant. quib significant ea q̃ in hebreo. uł aliis in¬
t̃pretib grecis reꝑuint᷑. in septuaginta uͦ int̃pre¬

Expanded text:
recti corde, quibus bonus est Deus. Bonus enim Deus Israel, sed recrecti corde, quibus bonus est Deus. Bonus enim Deus Israel, sed rectis corde. Non sicut ille cui commoti sunt pedes, quia pacem peccatorum intuenti displicere coeperat Deus, quasi ista nesciens, quasi ista non curans, et ab humani generis gub est super nos lumen vultus tui, Domine» . «Et opera manuum nostrarum dirige super nos:» ut non ea pro rerum terrenarum mercede faciamus; tunc enim non directa, sed curva sunt. Huc usque psalmum istum multi codices habent; sed in nonnullis legitur alius ultimus versus, «Et opus manuum nostrarum dirige.» Cui versui diligentes et docti praenotant stellam, quos asteriscos vocant, quibus significant ea quae in hebraeo vel aliis interpretibus graecis reperiunt
Abbreviated transcription (Latin):
na hora in eis inuenitur: in qua ita simꝰ ut ñ alia
pars eiꝰ transierit. alia uentura sit. nulla stet ut
sit. Iili autẽ anni & dies ñ deficiunt. in quibꝰ nec
nos deficiemꝰ s sine defectu reficiem᷑. Exestuet a¬
nima nr̃a illoꝵ dierũ desidio satiari ardenter
atq uehement̃. ut ibi repleamur. ibi satiemur.
ibi dicamꝰ qd̾ hic p̃dicimꝰ satiati sumꝰ mane mise¬
ricordia tua. & exultauimꝰ & iocundati sumus
in om̃ib dieb nr̃is. Letati sumꝰ ꝓ dieb quibꝰ nos¬
indieb ad huc malignis dicaniꝰ qd sequit᷑. Et res-¬
pice in seruos tuos & in oꝑa tua. Ipsi enĩ serui
tui oꝑa tua st̃. Nonsolũ ut homines sint. s etiã
ut sint serui tui. id ẽ. obedientes iussis tuis. Ipsuis
enĩ sumꝰ figm̃tũ. ñ solũ in adã. s etiã creati in xp̃o
iħu in oꝑibꝰ bonis quȩ p̃parauit ds̃. ut in illis am¬
ꝓ bona uoluntate. Et dirige filios eoꝵ: Ut sint

Expanded text:
na hora in eis invenitur in qua ita simus, ut non alia na hora in eis invenitur in qua ita simus, ut non alia pars ejus transierit, alia ventura sit, nulla stet ut sit. Illi autem anni et dies non deficiunt, in quibus nec nos deficiemus, sed sine defectu reficiemur. Exaestuet anima nostra illorum dierum desiderio, sitiat ardenter atque vehementer; ut illic repleamur, ibi satiemur, ibi dicamus quod hic praedicimus: «Satiati sumus mane misericordia tua; et exsultavimus, et jucundati sumus in omnibadhuc malignis dicamus quod sequitur: «Et respice in servos tuos, et in opera tua.» Ipsi enim servi tui opera tua sunt, non solum ut homines sint, sed etiam ut sint servi tui, id est obedientes jussis tuis. Ipsius enim sumus figmentum, non solum in Adam, sed etiam creati in Christo Jesu, in operibus bonis, quae praeparavit Deus ut in illis ampro bona voluntate . «Et dirige filios eorum:» ut sint
Abbreviated transcription (Latin):
ne desidiũ nr̃m in uia remaneat. qd̾ donec ꝑueni¬
at extendendũ ẽ. Repleti sumꝰ mane miscdia tua.
Dies ille dies ẽ sine fine. Simul st̃ om̃s illi dies.
ido satiant. Nonenĩ succedentibꝰ cedunt. ubi ñ ẽ
aliqͥd qd̾ ñ ueniendo ñdũ sit. & ueniendo iã ñ
sit. Om̃s simul st̃. quia unꝰ ẽ qui stat & ñ transit.
autẽ idem ipse es & anni tui ñ deficient. Nonenĩ
anni st̃ qͥ ꝓ nichilo habentur aut dies st̃ qͥ sic̃
umbra declinauert̃. s dies st̃ qͥ sunt. Quoꝵ nu¬
merũ notũ sibi fieri p̃cabatur. qui dicebat:
Notũ fac mͥ dñe finẽ meũ. qͦ ꝑueniendo maneã.
ut nichil ulteriꝰ ĩa reqͥram . & numerũ dierum
meoꝵ qui ẽ. Utiq qui ẽ ñ qui ñ ẽ. Quia dies isti
de quib & illic consequenter dicit. ecce ueteres
posiuisti dies meos. ñ st̃ qui ñ stant. ñ manent.
celerrima mutabilitate transcurrunt. Nec u¬

Expanded text:
ne desiderium nostrum in via remaneat, quod donec pervenine desiderium nostrum in via remaneat, quod donec perveniat extendendum est. «Repleti sumus mane misericordia tua; Dies ille, dies est sine fine. Simul sunt illi omnes dies; ideo satiant. Non enim succedentibus cedunt, ubi non est aliquid quod non veniendo nondum sit, et veniendo jam non sit. Omnes simul sunt, quia unus est qui stat et non transit: autem idem ipse es, et anni tui non deficient.» Non enim anni sunt qui pro nihilo habentur, aut dies sunt qui sicut umbra declinaverunt : sed dies sunt qui sunt, quorum numerum notum sibi fieri precabatur qui dicebat, «Notum fac mihi, Domine, finem meum» quo perveniendo maneam, et nihil ulterius jam requiram, «et numerum dierum meorum qui est;» utique «qui est,» non qui non est. Quia dies isti, de quibus et illic consequenter dicit, «Ecce veteres posuisti dies meos» , non sunt, quia non stant, non manent, celerrima mutabilitate transcurrunt; nec u
Abbreviated transcription (Latin):
ait. dep̃cabilis esto. uitauit ambiguũ. qͥa dep̃ca¬
re cõmune uerbũ ẽ. Nã & ille dep̃catur. qui dep̃¬
cationẽ fundit. & ille cui funditur. Dicimꝰ enĩ
sunt spe anticipans. ꝙ uelut facta iã deputane:
Repleti sumꝰ inquit mane miscdia tua. Ergo in
his uelut nocturis laboribꝰ s doloribꝰ ꝓphetia
nob̾ accensa ẽ sicut lucerna in obscuro loco donec
dies lucescat.& lucifer oriatur in cordib nr̃is
Beati enĩ mundo corde. qͥa ipsi dm̃ uidebt̃. Tuncre-¬
plebuntur eo bono iusti qd̾ nc̃ esuruint ꝙ sitiunt.
cũ ꝑ fidẽ ambulantes ꝑegͥnantur a dño. Unde et
illud dr̃. replebis me leticia cũ uultu tuo. Mane
astabunt & contẽplabunt᷑. & sic̃ alii dixert̃ int̾pre-¬
tes satiati sumꝰ mane miscdia tua. Tunc satiabun¬¬
tur sicut alibi ait satiabor dũ manifestabitur
gła tua. Unde dr̃. Ostende nob̾ patrẽ & sufficit
fiat. nichil boni nobis sufficit. nec sufficere deb&.

Expanded text:
to,» vitavit ambiguum; quia deprecari commune verbum est: nam et ille deprecatur qui deprecationem fundit, et ille cui funditur; dicimus enimsunt, spe anticipans, et velut jam facta deputans: «Repleti sumus,» inquit, «mane misericordia tua.» Ergo in his velut nocturnis laboribus et doloribus prophetia nobis accensa est, sicut lucerna in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus nostris . Beati enim mundi corde, quia ipsi Deum videbunt. Tunc replebuntur eo bono justi, quod nunc esuriunt et sitiunt , cum per fidem ambulantes peregrinantur a Domino . Unde et illud dicitur, «Replebis me laetitia cum vultu tuo» . Mane astabunt et contemplabuntur ; et, sicut alii dixerunt interpretes, «Satiati sumus mane misericordia tua,» tunc satiabuntur: sicut enim alibi ait, «Satiabor, dum manifestabitur gloria tua» . Unde dicitur, «Ostende nobis Patrem, et sufficit fiat, nihil boni nobis sufficit; nec sufficere debet,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hoc ad contẽpnendã tẽꝑis longitudinẽ dis¬
tum sit. id̾o addidit. & sic̃ uigilia in nocte. Cum
uigiliȩ spacium ñ habeant amplius ꝗͣ tres ho¬
ras. & tñ ausi st̃ homines p̃sumere scientiã tẽpo¬

Expanded text:
cum hoc ad contemnendam temporis longitudinem diccum hoc ad contemnendam temporis longitudinem dictum sit: ideo addidit, «Et sicut vigilia in nocte;» cum vigiliae spatium non habeat amplius quam tres horas. Et tamen ausi sunt homines praesumere scientia
Abbreviated transcription (Latin):
tas inquit hominẽ in humilitate. & tñ tu dixisti.
conu̾timini filii hominũ. S da qd̾ iussisti. p̃cẽ
petentis exaudiendo. & adiuuando uolentis
fidem. Añi mille anni ante ocłos tuos tanquã
dies hesterna quȩ preteriit. Ido debemiꝰ ad refu-¬
gium tuũ. ubi sine ulla mutabilitate tues abhis
p̃tereuntib labentib ꝙ conuerti. qm̃ quantũli¬
bet huic uitȩ longũ tempus optetur. mille au¬
tem anni ante ocłos tuos tanq̃ dies hesterna q̃¬
p̃teriit est. ñ saltẽ tanꝗͣ dies crastinus qui uen-¬
turus ẽ. ita omĩa quȩ tẽporis fine clauduntur.
ꝓ transactis habenda st̃. Unde & ea sibi apłi pau¬
li post posuit intentio. q̃ retro st̃ obhuiscentis.
ubi tẽporalia cuncta oportet intelligi. & in ea
quȩ ante st̃ extenti. q̃ appetitio ẽ ȩt̃noꝵ. Ne pu¬
tarent autẽ aliqͥ mille annos sic cõputari apud
dm ꝓ uno die. quasi tã longos dies ds habeat.

Expanded text:
tas,» inquit, «hominem in humilitatem:» et tamen tu «dixisti, tas,» inquit, «hominem in humilitatem:» et tamen tu «dixisti, Convertimini, filii hominum.» Sed da quod jussisti, precem petentis exaudiendo, et adjuvando volentis fidedies hesterna, quae praeteriit.» Ideo debemus ad refugium tuum, ubi sine ulla mutabilitate tu es, ab liis praetereuntibus labentibusque converti; quoniam quantumlibet huic vitae longum tempus optetur, «mille anni ante oculos tuos, tanquam dies hesternpraeteriit;» non saltem tanquam dies crastinus, qui venturus est: ita omnia quae temporis fine clauduntur, pro transactis habenda sunt. Unde et ea sibi Apostoli postposuit intentio, quae retro sunt obliviscentis, ubi temporalia cuncta oportet intelligi; et in ea quae ante sunt extenti , quae appetitio est aeternorum. Ne putarent autem aliqui mille annos sic computari apud Deum pro uno die, quasi tam longos dies Deus habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ẽ unde dictũ ẽ. ego sũ qui sũ. & qui ẽ misit
me ad uos. & mutabis ea & mutabunt᷑. tuautẽ ide
ipse es. & anni tui ñ deficient. Eece quȩ eternitas
facta ẽ nob̾ refugium. ut in ea mansuri ad eã de
hac tẽporis mutabilitate fugiamꝰ. S qm̃ cũ hic¬
sumꝰ in magnis & multis tẽptationib uiuimꝰ. qͥb
ne auertamur ab isto refugio metuendũ ẽ. intu¬
eamur qͥd consequent̃ oratio poscat hominis di.
Neauertas hominẽ in humilitate. Id.ẽ. ne a tius
ȩt̃nis atq sublimib homo auersus tẽporalia con¬
cupiscat. sapiatq t̾rena. Et hoc a do petit. qd̾ ds̃
ipse p̃cepit simili om̃ino sententia qua in orati.¬
one dicimus. ne nos inferas in tẽptationẽ. Deniq
& hic adiungit. Et dixisti conuertimini filii ho¬
minũ. Tanquã diceret. Hoc a te peto qd̾ ipse uis¬
tur. sine cuiꝰ adiutorio ꝑ arbitriũ uoluntatis
tẽptationes huiꝰ uite suꝑari ñ possunt. Ne auer¬

Expanded text:
misit me ad vos» ; et, «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Ecce quae aeternitas facta est nobis refugium, ut in ea mansuri, ad eam de hac temporis mutabilitate fugiamus. 4. sumus, in magnis et multis tentationibus vivimus, quibus ne avertamur ab isto refugio metuendum est; intueamur quid consequenter oratio poscat hominis Dei. «Ne avertas hominem in humilitatem:» id est, ne a tuis aeternis atque sublimibus homo aversus, temporalia concupiscat, sapiatque terrena. Et hoc a Deo petit quod Deus ipse praecepit; simili omnino sententia qua in oratione dicimus, «Ne nos inferas in tentationem» . Denique et hic adjungit: «Et dixisti, Convertimini, filii hominum.» Tanquam diceret, Hoc a te peto quod ipse justur ; sine cujus adjutorio, per arbitrium voluntatis tentationes hujus vitae superare non possumus. «Ne aver
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃as. Qm̃ om̃s dies nr̃i defecerunt. & in ira tua de¬
fecimus. Satis his uerbis ostenditur penalis ẽẽ
ista mortalitas. Defecisse dies dicit. siue qd̾ in eis
deficiunt hoĩes amando quȩ transeunt. siue qd
ad paucitatẽ redacti sunt. Qd̾ uidetur in conseq̃n¬¬
tib aꝑire cũ dicit. Anni nr̃i sic̃ aranea meditabũ¬
tur. dies annoꝵ nr̃oꝵ in ipsis septuaginta annis.
Si aut̃ in potentatib octoginta anni. & ampliꝰ

Expanded text:
niam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus.» Satis in his verbis ostenditur poenalis esse ista mortalitas. Defecisse dies dicit, sive quod in eis deficiant homines amando quae transeunt, sive quod ad paucitatem redacti sint; quod videtur in consequentibus aperire, cum dicit: «Anni nostri sicut aranea meditabantur. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni: si autem in potentatib
Abbreviated transcription (Latin):
ta. quia tẽporalia ꝓmitti uidentur in ueteri testa¬
mento. Si autẽ ñ in ipsis annis. s inpotentatib
id.ẽ. ñ in reb tẽporalib s in ȩt̾̃nis octoginta anni.
qd̾ nouũ testam̃tũ in spe renouationis & resurre.¬
ctionis in et̃nũ & ampliꝰ eoꝵ labor & dolor. id est
quisqͥs hanc fidẽ transgredit᷑ & ampliꝰ aliqͥd q̃rit.
labores inuenit & dolores. Potest & sic intelligi.
Quia licet in nouo testam̃to constituti simꝰ. qd̾ oc¬
togenarius significat numerꝰ ampliꝰ habet hȩcui¬
ta nr̃a laborem & dolorem dũ in nob̾met ipsis in¬
gemiscimꝰ adoptionẽ expectantes redẽptionẽ cor-
poris nr̃i. Spe enĩ salui facti sumꝰ. & qd̾ ñdũ uide¬
mus ꝑ patientiã expectamꝰ. & hoc ad miscdiam d̾i
dñs corripit. flagellat autẽ omnẽ filiũ quẽ reci¬
pit. & dat etiã magnis quib dã stimulũ carnis.¬
a quo colaphirentur. tie extollant᷑ in magnitudi¬

Expanded text:
ta;» quia temporalia promitti videntur in Vetere Testata;» quia temporalia promitti videntur in Vetere Testamento. «Si autem,» non in ipsis annis, sed «in potentatibus,» id est, non in rebus temporalibus, sed in aeternis, «octoginta anni;» quod Novum Testamentum in spe est renovationis et resurrectionis in aeternum: «et amplius eorum labor et dolor;» id est, quisquis hanc fidem transgreditur, et amplius aliquid quaerit, labores invenit et dolores. Potest et sic intelligi: Quia licet in Novo Testamento constituti simus, quod octogenarius significat numerus, amplius habet haec vita nostra laborem et dolorem, dum in nobismetipsis ingemisri: spe enim salvi facti sumus; et quod nondum videmus, per patientiam exspectamus . Et hoc ad misericordiam Dei Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium, quem recipit : et dat etiam magnis quibntur in magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
satis insinuat liber iste psalmoꝵ. Hanc enĩ habets
in significatione rationẽ centũ quinqͣginta. ꝗͣ
qͥndecim. Qui numerꝰ fit septẽ ꝙ octo coniunctis.
quoꝵ primꝰ insinuat ꝓpt̾ sabbati obseruatio¬
nem testam̃tũ uetus. scd̾s testam̃tum nouum
ꝓpt̃ dñi resurrectionẽ. Hinc st̃ in tẽplo qͥndecim
gradus. Hinc st̃ in psalmis. qͥndecĩ cantica gra-¬
duũ. Hinc qͥndecĩ cubitis sũmos montes aqua
diluuii suꝑauit. & si quibꝰ aliis locis sacratꝰ cõmen¬
datur hic numerus. Ergo anni nr̃i inqͥt sicut
aranea meditabunt᷑. In rebꝰ corruptibilib labora¬
mus corruptibilia oꝑa texebamꝰ. q̃ nos scd̾m ysa¬
iam ꝓpħam minime contegebant. Dies annoꝵ
nr̃oꝵ in ipsis septuaginta annis. Si autẽ in po¬
tentatib octoginta anni. Alud ẽ in ipsis aliud in
potentatib In ipsis hoc ẽ in annis. uł dieb ipsis.
qd̾ datur intelligi in tẽporalib reb Id̾o septuagin¬

Expanded text:
satis insinuat liber iste Psalmorum. Hanc enim habent satis insinuat liber iste Psalmorum. Hanc enim habent in significatione rationem centum quinquaginta, quam quindecim: qui numerus fit septem et octo conjunctis; quorum primus insinuat propter sabbati observationem Testamentum Vetus, secundus Testamentum Novum propter Domini resurrectionem. Hinc sunt in templo quindecim gradus; hinc sunt in Psalmis quindecim cantica graduum; hinc quindecim cubitis summos montes aqua diluvii superavit ; et si quibus aliis locis sacratus commendatur hic numerus. Ergo, «Anni nostri,» inquit, «sicut aranea meditabantur.» In rebus corruptibilibus laboramus, corruptibilia opera texebamus: quae nos, secundum Isaiam prophetam, minime contegebant . «Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni: si autem in potentatibus octoginta anni.» Aliud est «in ipsis,» aliud «in potentatibus. In ipsis,» hoc est in annis vel diebus ipsis quod datur intelligi in temporalibus rebus: ideo «septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
geui appellant᷑ hoc tẽpore etiã qui septuaginta
annos uixerint. usq ad octoginta autẽ uidentur
aliquas uires habere. His uͦ ampliꝰ si uixerint.
multiplicatis labore dolorib iiuunt. S multi
& int̾ septuaginta annos gerunt infirmissimã
& erunnosissimã senectutẽ. & sepe ultra octogin¬
ta annos senes mirabilit̾ uigere ꝓbati st̃. Meliꝰ
gͦ ẽ. in his numeris spũale aliqͥd ꝑscrutari. Neq
enĩ suꝑ filios adam ꝑ quẽ unũ hominẽ peccatũ
intrauit in mundũ. & ꝑ peccatũ mors. & ita in om̃s
homines mors ꝑtransiit. maior ira ẽ di. quia
multo breuius uiuunt ꝗͣ uixert̃ antiqͥ. cũ et
uitȩ ipsoꝵ irrisa sit longitudo. ubi mille an¬
ni cõparati st̃ diei hesterno atq p̃terito. & horis
trib. Et utiq tc̃ multũ uiuebant. quando irã
dĩ ꝓuocauerunt usq ad diluuiũ quo ꝑirent.
Septuaginta porro anni. & octoginta: fiunt cen-¬
tum quinquaginta. Quẽ sacratũ numerum esse

Expanded text:
gaevi appellantur hoc tempore etiam qui septuaginta annos vixerunt. Usque ad octoginta autem videntur aliquas vires habere: his vero amplius si vixerint, multiplicatis labore doloribus vivunt. Sed multi et intra septuaginta annos gerunt infirmissimam et aerumnosissimam senectutem, et saepe ultra octoginta annos senes mirabiliter vigere probati sunt. Melius est ergo in his numeris spirituale aliquid perscrutari. Neque enim super filios Adam, per quem unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit , major ira est Dei, quia multo brevius vivunt quam vixerunt antiqui; cum et vitae ipsorum irrisa sit longitudo, ubi mille anni comparati sunt diei hesterno atque praeterito, et horis tribus: et utique tunc multum vivebant, quando iram Dei provocaverunt usque ad diluvium quo perierunt. 10. Septuaginta porro anni et octoginta, fiunt centum quinquaginta; quem sacratum esse numerum
Abbreviated transcription (Latin):
seat uesꝑe decidat. indurescat & arescat. Felici¬
tas gͦ heredũ ueteris testam̃ti. quã ꝓ magno bo¬
no expetiuert̃ adño dõ suo. hanc legẽ acciꝑe me¬
ruit in occulta eiꝰ ꝓuidentia quã uidet᷑ recita¬
cũ uenerint: iã ñ erunt. Non enĩ ut assint ueni¬
decidat. durescat & arescat. Decidat utiq ĩ mor-¬
tem. durescat in cadauere. arescat in puluere.
Quȩ. nͥ caro. ubi ẽ concupiscentia dãpnata carna
mus in ira tua. & in indignatione tua turbati
sumꝰ. Defecimꝰ infirmitate. conturbati sumus
mortis timore. Infirmi enĩ facti sumꝰ. & infirmi¬
tatem finire trepidamꝰ. Alter te inquit cinget.
& feret qͦ tu ñ uis. qͣuis martyrio ñ puniendo.
ẜ coronando. Et ipsiꝰ dñi anima nos in se trans¬
figurans tristis erat usq ad mortẽ. qm̃ & dñi
spectu tuo. id. ẽ ñ ab eis dissimulasti. Scłm nr̃m
in illuminatiõe uultꝰ tui. subaudit᷑ posusti.

Expanded text:
vespere decidat, durescat, et arescat.» Felicitas ergo haeredum Veteris Testamenti, quam pro magno bono expetiverunt a Domino Deo suo, hanc legem accipere meruit in occulta ejus providentia, quam videtur recitacum venerint, jam non erunt: non enim ut adsint veni«decidat, durescat, et arescat. Decidat,» utique in morte; «durescat,» in cadavere; «arescat» in pulvere. Quae, nisi caro, ubi est concupiscentia damnata carnalmus in ira tua, et in indignatione tua conturbati sumus. Defecimus,» in infirmitate; «conturbati sumus,» mortis timore. Infirmi enim facti sumus, et infirmitatem finire trepidamus. «Alter te,» inquit, «cinget, et feret quo tu non vis» ; quamvis martyrio non puniendum, sed coronandum: et ipsius Domini anima nos in se transfigurans, tristis erat usque ad mortem ; quonispectu tuo:» id est, non ab eis dissimulasti. «Saeculum nostrum in illuminatione vultus tui:» subauditur, «posuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽdomo seruitutis quẽ lib̾ans quadraginta an-¬
nos ꝑ heremũ duxit. Fuit gͦ moyses minister te¬
stam̃ti ueteris. & ꝓpħa testam̃ti noui. Omĩa qͥppe
illa in figura contingebant in illis. sic̃ ait apłs.¬
Scͥpta sunt autẽ ad correctionẽ urãm. in qͦ finis
scłoꝵ obuenit. Scd̾m hanc gͦ dispensationẽ quȩ
facta ẽ ꝑ moysen. inspiciendus ẽ psalmꝰ iste. qui
ex eius oratione titulum accepit:.
q̃e inquit refugiũ factus es nob̾ a generati¬
one & generationẽ. Siue in om̃i generatio¬
nẽ. siue induab uetere & noua. quia sicut dixi¬

Expanded text:
de domo servitutis liberans, quadraginta annos per eremum duxit. Fuit ergo Moyses minister Testamenti Veteris, et propheta Testamenti Novi. «Omnia» quippe «illa in figura contingebant in illis,» sicut ait Aputem ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit» . Secundum hanc ergo dispensationem quae facta est per Moysen, inspiciendus est iste psalmus, qui ex ejus oratione titulum accepit. 2. «Domine,» inquit, «refugium factus es nobis in generatione et generatione:» sive in omni generatione, sive in duabus gener
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte distincta sint. ad hoc enĩ existimo hominis
d̃i moysi nom̃ eiꝰ titulo inscͥptũ. ut eis qͥ pie recte¬
ꝙ scrutant᷑ scͥpturas. eo modo intimaretur. etiã
legẽ dĩ quȩ ꝑ moysen ministrata ẽ ubi ꝓbonis
oꝑib sola uel pene sola. p̃mia t̾renoꝵ bonoꝵ pol-
liceri ds̃ uidetur. sine dubio habere sub uelam̃¬
to tale aliqͥd: quale iste psalmꝰ ostendit. S cum
quisq tͣnsierit ad xp̃m auferetur uelam̃. & reuela¬
buntur ocłi eiꝰ ut considet mirabilia de lege di.
donante illo cui dicimus. reuela ocłos meos & con¬
sid̃abo mirabilia de lege tua . Explic̃ de põo. octose

Expanded text:
aperteque distincta sint; ad hoc existimo hominis Dei Moysi nomen titulo ejus inscriptum, ut eis qui pie recteque scrutantur Scripturas, eo modo intimaretur etiam legem Dei, quae per Moysen ministrata est, ubi pro bonis operibus sola vel pene sola praemia terrenorum bonorum Deus polliceri videtur, sine dubio habere sub velamento tale aliquid, quale iste psalmus ostendit. Sed cum quisque transierit ad Christum, auferetur velamen , et revelabuntur oculi ejus, ut consideret mirabilia de lege Dei; donante illo cui dicimus, «Revela oculos meos, et considerabo
Abbreviated transcription (Latin):
iugii. qd̾ de illa generatione sortitus ẽ. ait ipse
iħe. si cred̾etis moysi credẽtis ꝙ mͥ. De me enim
ille scripsit. Non enĩ credendũ ẽ ab ipso om̃ino mo¬
yse istũ psalmũ fuisse conscͥptum. qui ullis eiꝰ litte¬
ris inditus ñ ẽ. in quib eiꝰ cantica scpta st̃. s alicuiꝰ
significationis gr̃ã tã magni meriti serui di nom̃
adhibitũ ẽ. ex quo dirigeret᷑ legentis uł audien¬

Expanded text:
a generatione sortitus est, ait ipse Jesus: «Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille Scripsit» . Non enim credendum est ab ipso omnino Moyse istum psalmum fuisse conscriptum, qui ullis ejus litteris inditus non est, in quibus ejus cantica scripta sunt: sed alicujus significationis gratia tam magni meriti servi Dei nomen adhibitum est, ex quo dirigeretur legentis vel audien
Abbreviated transcription (Latin):
ita magis cũ parcis irasceris. ut ñ ad irã s potius
ad mansuetudinẽ tuã ꝑtinere intelligatur la-¬
bor & dolor quo corripis erudisq qͦs diligis.
ne pȩnis excrucientur ȩt̃nis. Sic̃ enĩ legiturin
alio psalmo. irritauit dnm peccator ꝓ magni.¬
tudine irȩ suȩ ñ exquiret. Quis gͦ nouit. id. ẽ.
quo unꝰquisq reꝑitur qͥ nouerit potestatẽ irȩ
tuȩ & p̃timore tuo irã tuã dinumerare: Etiã

Expanded text:
ue malis cum parcis irasceris, ut non ad iram, sed potius ad mansuetudinem tuam pertinere videatur. Labor et dolor quo corripis et erudis, quos diligis, ne palio psalmo, «Irritavit Dominum peccator; pro magnitudine irae suae non exquiret» . «Quis» ergo «novit,» id est, quotusquisque reperitur qui noverit «potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam
Abbreviated transcription (Latin):
tualẽq: S nimirũ unquersa creatura rationa¬
bilis hac differentia fortasse distincta ẽ. ut mon¬
tum noĩe significarent᷑ celsitudines angłoꝵ.
& t̾rȩ nomine humilitas hominũ. & ideo quanuis
omĩa quȩ creata st̃. ñ incongrue uł facta. uł for.¬
mata dicant᷑. tñ si uerboꝵ istoꝵ ẽ ulla ꝓpͥetas. fa.¬
ctist̃ angłi. qͥ cũ in eisdem celestib enumerarent᷑
oꝑibꝰ. ita enumeratio ipsa conclusa ẽ. Ipse dixit
& facta st̃. ipse mandauit & creata st̃. Unde autẽ
homo scđ̾m corpꝰ fieret. t̾ra mota ẽ. Nã hoc uer¬
bo scͥptura utitur. ubi legimꝰ. uł fuixit ds. uel
formauit ds̃ hominẽ de limo t̃rȩ. Ergo priꝰquã
fierent ea quȩ in creatura tua sũma atq magna
st̃. qͥd enĩ maiꝰ rationali celestiq natura. & priꝰꝗͣ
fingeretur t̾ra. ut eẽt qui te agnosceret & lauda

Expanded text:
turam? Sed nimirum universa creatura rationalis hac differentia fortasse distincta est, ut montium nomine significentur celsitudines Angelorum, et terrae nomine humilitas hominum. Et ideo quamvis omnia quae creata sunt, non incongrue vel facta vel formata dicantur; tamen si verborum istorum est ulla proprietas, facti sunt Angeli, qui cum in ejus coelestibus enumerarentur operibus, ita enumeratio ipsa conclusa est, «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt» : unde autem homo secundum corpus fieret, terra formata est. Nam hoc verbo Scriptura utitur, ubi legimus, vel, «Finxit Deus;» vel, «Formavit Deus hominem de limo terrae» . Ergo priusquam fierent ea quae in creatura tua summa atque magna sunt; quid enim majus rationali coelesti creatura? et priusquam fingeretur terra, ut esset qui
Abbreviated transcription (Latin):
queqͦ. Et sciant qui multũ carnalit̃ dño tribu¬
unt humani corꝑis formã auersionẽ uultꝰ eius
& conuersionẽ ñ fieri motu simili motib corpo¬
ris nr̃i. in hoc eodẽ psalmo recolant suꝑiora.
posusti iniqͥtates nr̃as in conspectu tuo: scłm
nr̃m in illuminatiõe uultꝰ tui. Quomͦ gͦ hic dicit
conuertere ut sit ꝓpicius. quasi faciem auertis.¬
set iratus. cũ ibi se sic insinuet iratũ ut ñ auer¬
terit faciem ab iniquitatib eoꝵ a scło. quib

Expanded text:
Et ut sciant qui multum carnaliter Deo tribuunt humani corporis formam, aversionem vultus ejus et conversionem non fieri motu simili motibus corporis nostri; in hoc eodem psalmo recolant superiora: «Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in illuminatione vultus tui.» Quomodo ergo hic dicit, «Convertere,» ut sit propitius, quasi faciem avertisset iratus; cum ibi sic insinuet iratum, ut non averterit faciem ab iniquitatibus et saeculo eorum
Abbreviated transcription (Latin):
scire tepora q̃ pat̃ posuit in sua potestate. Et defi¬
merunt hoc scłm sex annoꝵ milibꝰ tanꝗͣ sex diebꝰ
posse finiri. nec attendert̃ qd̾ dictũ ẽ tanquã dies
una quȩ p̃teriit. Non enĩ quando dictũ ẽ. soli mil¬
le anni p̃terierant. & qd̾ eos maxime debuit ad¬
monere. ne tẽpoꝵ luderentur incerto. qd̾ ẽ sicut
uigilia in nocte. Neq enĩ sicut de sex diebꝰ aliqͥd
horas decẽ ꝙ octo possunt illi opinationi coapta

Expanded text:
scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate» : et definierunt hoc saeculum sex annorum millibus, tanquam sex diebus posse finiri. Nec attenderunt quod dictum est, «tanquam dies unus, qui praeteriit:» non enim, quando dictum est, soli mille anni praeterierant. Et eos maxime debuit admonere, ne temporum luderentur incerto, quod est, «sicut vigilia in nocte:» neque enim, sicut de sex diebus aliquid horas decem et octo, possunt illi opinationi coaptar
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ꝓbationẽ: ꝓbatio uero spem. Si t̾bulatio pa-¬
tientiã. patientia ꝓbationẽ. ꝓbatio spem. olla est
tribulatio autẽ que oꝑatur spẽ.: merito moab
olla spei mee. Spes autẽ non confundit. Et quid:
ferues contra ollã. Ita plane: qi cauitas cdi diffusa
ꝑueniã usq in idumeã. Seuiant tͥbulationes bus¬
liat scandalis mundus: ex tendã calciam̃tũ meum
usq in idumeã. usq ad eos ipsos qui tͣrena uita dete¬
gunt. Qm̃ idumea intͣptat᷑ tͣrena. lisq ad ipsos. usq
in idumeã extendã calciam̃tum meũ. Cuiꝰ rei calcia¬
m̃tum: nisi euuangłii: Quam spetiosi pedes eoꝵ qͥ

Expanded text:
autem probationem, probatio spem. Si tribulatio paautem probationem, probatio spem. Si tribulatio patientiam, patientia probationem, probatio spem, olla est autem tribulatio quae operatur spem; merito Moab olla spei meae. Spes autem non confundit. Et quid? Ferves contra ollam? Ita plane, quia charitas Dei diffusa Perveniam usque in Idumaeam. Saeviant tribulationes, bulliat scandalis mundus, extendam calceamentum meum usque in Idumaeam; usque ad eos ipsos qui terrenam vitam degunt quoniam Idumaea interpretatur Terrena; usque ad ipsos, usque in Idumaeam extendam calceamentum meum. Cujus rei calceamentum, nisi Evangelii? Quam speciosi pede
Abbreviated transcription (Latin):
illius p̃dixit hoc ei : Nonne ait illi. qmͣ habunda¬
uit iniquitas refrigescet caritas multoꝵ: Olla
bulliente: caritas refrigescet. Quare ñpotius oca¬
ritas. et tu contra ollã feruescis: an ignoras tͥ
esse dictũ. cũde illa habundantia scandoloꝵ. rex
tuus loqueretur. qui ꝑseuerauerit usq infinẽ hic
saluus erit. ꝑ seuera ergo usq infinem: tontra ollã
scandalor arcdet olla iniquitatis. s maior ẽ flãma
caritatis. Noli uinci: ꝑ seuera usq infinẽ. Qd times
moabitas. Opera mala eon. qui lege male u¬
tuntur. Quid enĩ: Iudas rex tuus qui p̃cessit᷑:
non ne tales ᷝ ͥ ͣ ꝑtulit.: Nescis udeos male uten¬
do lege.xp̃m occidisse: Ergo spera: et quo pͣcessit
rex tuus sequere. dic Iuda rex meus: et ex eo qr ui
dasrex meus. moab inquit factus ẽ olla spei mer: ñ
consup̃tionis meȩ. Uide intͥbulationib ollã spei.
entes qr tͥbulatio patientiã oꝑatur. patientia

Expanded text:
illius praedixit hoc ei? Nonne ait illi: Quoniam abundaillius praedixit hoc ei? Nonne ait illi: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum ? Olla bulliente charitas refrigescit. Quare non potius, o charitas, et tu contra ollam fervescis? An ignoras tibi esse dictum, cum de illa abundantia scandalorum rex tuus loqueretur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit? Persevera ergo usque in finem contra ollam scandalorum. Ardet olla iniquitatis, sed major est flamma charitatis. Noli vinci; persevera usque in finem. Quid times Moabitas, opera mala eorum qui lege male utuntur? Quid enim, Juda rex tuus qui praecessit, nonne tales pertulit? Nescis Judaeos male utendo lege, Christum occidisse? Ergo spera, et qua praecessit rex tuus sequere. Dic, Juda rex meus. Et ex eo quia Juda rex meus, Moab quid factus est? Olla spei meae, non consumptionis meae. Vide in tribulationibus ollam spei; entes quia tribulatio patientiam operatur, patientia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuutio. Lex enĩ masculini ium habet: qr regit ñ re¬
gitur. Porro autẽ apłs paulus. quid ait: Hona ẽ lex:
siquis ea legittine utatur. Ille autẽ filie loth: non le¬
gitime use sunt patre. Quomͦ autẽ nascuntur oꝑa
bona.cũ quisq lege bene utitur: sic nascuntur oꝑa
mala cũ quisq lege male utitur. Proinde male u
tentes patre. hoc ẽ male utentes lege. generauert
moabitas ꝑ quos significant᷑ oꝑa mala. Inde tͥbu¬
latio eccłie. inde  olla ebulliens. De hac olla qͦdã
loco ꝓpheti cẽ dicitur. Olla succensa inaquilo¬
ne unde᷑ nisi apartib diaboli. qui dirit po¬
nam sedẽ meã ad aquilonẽ : Tribulationes gͦ
marime non oriuntur adu̾sũ eccłiã: ñ ab eis qui
lege male utuntur. Quid gͦ: Defectura ẽ hinc
eccła: et ꝓpt̾ ollã idẽ habundantiã scandaloꝵ. ñ
erit ꝑseueratura usq infinẽ. Nonne iudas ille rex

Expanded text:
cutio. Lex enim magis masculinam vim habet, quia regit, non recutio. Lex enim magis masculinam vim habet, quia regit, non regitur. Porro autem apostolus Paulus quid ait? Bona est lex, si quis ea legitime utatur . Illae autem filiae Lot non legitime usae sunt patre. Quomodo autem nascuntur opera bona, cum quisque lege bene utitur: sic nascuntur opera mala, cum lege quisque male utitur. Proinde male illae utentes patre, hoc est male utentes lege, generaverunt Moabitas; per quos significantur opera mala. Inde tribulatio Ecclesiae, inde olla ebulliens. De hac olla quodam loco prophetiae dicitur: Olla succensa ab aquilone . Unde nisi a partibus diaboli qui dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem ? Tribulationes ergo maximae non oriuntur adversum Ecclesiam, nisi ab eis qui lege male utuntur. Quid ergo? Defectura est hinc Ecclesia, et propter ollam, id est abundantiam scandalorum, non erit perseveratura usque in finem? Nonne Juda rex
Abbreviated transcription (Latin):
rex meus moab olla spei merQuare olla: Quia tri¬
bulatio. Quare spei mer ᷑ Quia p̾cessit uidas rex
meus. Quia enĩ p̃cessit te debes ᷝ   sequi. Quid
times: quia p̃cessit. ꝑ tͥbulationes ꝑ angustias
ꝑ obꝑbria: s epta erat uia: s antequã transiret Pꝰ¬
ea qͣ tͣnsiit seq̃re.Iã patet uia illiꝰ t̾nsitu Singłaris ego
sũ iqͥt s qͦusq transeam. Singłare granum s qͦusq tͦn¬
seam. Cum transierit: sequit᷑ fructificatio Iuda rex
meus. Ergo qr uida rex meus: moab olla spei mee
Moab intelligitur in gentib Nata ẽ enĩ ista gens
de peccato. Nata ẽista gens de filiab loth que cũ
patre in ebriato concubuerunt. male utentes
patre. Melius erat ut steriles remanerent. quam
sic matres fierent. Erat autẽ illa figura quedam
eoꝵ: qui male utuntur lege Nolite enĩ attendere
quia lex inlatina lingua feminini generis ẽ: in
greca mastulini ẽ. Sed siue sit feminini generis
in loquendo. siue masculini. ñ p̃scribit ueritati lo¬

Expanded text:
a? Quia tribulatio. Quare, spei meae? Quia praecessit Juda rex meus. Qua enim praecessit, tu sequi quid times? Qua praecessit? Per tribulationes, per angustias, per opprobria. Septa erat via, sed antequam transiret: posteaquam transiit, sequere; jam patet via illius transitu. Singularis ego sum, inquit, sed quousque transeam : singulare granum, sed quoadusque transeat; cum transierit, sequetur fructificatio. Juda rex meus. Ergo quia Juda rex meus: Moab olla spei meae. Moab intelligitur in Gentibus. Nata est enim ista gens de peccato, nata est ista gens de filiabus Lot quae cum patre inebriato concubuerunt, male utentes patre . Melius erat ut steriles remanerent, quam sic matres fierent. Erat autem illa figura quaedam eorum qui male utuntur lege. Nolite enim attendere quia lex in latina lingua feminini generis est; in graeca masculini est: sed sive sit feminini generis in loquendo, sive masculini, non praescribit veritati lo
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Et effrem fortitudo capitiꝰ mei. pendebat et
contempnebatur: granũ erat intus habẽs uires
trahendi pꝰ se omnia. Qmͦ cũ ingrano seminum¬
numeri latentium interra iactum nescio qͥd ap¬
paret oculis. s uis conuertens inse materiã et ꝓfe¬
rens fructum abscondita ẽ sic in xp̃i cruce ab¬
scondita erat uirtus. apparebat infirmitas. O
magnũ granum. certe infirmꝰ ẽ pendens. certe
ante illũ cap̃t plebs illa agitabat terte dixert̃.
si filius dĩe descendat de cruce. audi fortitudinẽ
eius. Quod infirmum ẽ dĩ fortuis ẽ hominibus.
Merito tanta fructificatio. consecuta ẽ hec mea

Expanded text:
ne. Et Ephraem fortitudo capitis mei. Pendebat et ne. Et Ephraem fortitudo capitis mei. Pendebat et contemnebatur: granum erat intus, habebat vires trahendi post se omnia . Quomodo in grano numeri seminum latent; abjectum nescio quid apparet oculis, sed vis convertens in se materiam et proferens fructum abscondita est: sic in Christi cruce abscondita erat virtus; apparebat infirmitas. O magnum granum! Certe infirmus est pendens, certe ante illum caput plebs illa agitavit, certe dixerunt: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Audi fortitudinem ejus: Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Merito tanta fructificatio consecuta est: haec mea
Abbreviated transcription (Latin):
nor s cͥm̃ erat tuc̃ factꝰ ẽ aceruus testimonii: et
ꝑ aceruum testimonii dilatata ẽ caritas. xp̃i: et
ꝑ dilectionẽ caritatis xp̃i occupate sunt gentes.
Sequitur. Et m̃s ẽ manasses. Quod intp̃tatur o¬
blitꝰ. Huic enĩ dictum erat. confusionẽ inꝑpetuũ
tis sue iã ñ ẽ memor. Quando enĩ quedã confusi¬
o erat int̾ homines. acerius testimonu factus
erat. mͦiam nemo uel meminit. illius confusionis
Qñ ignominia erat ẽẽ xp̃ianũ iã nemo meminit iã õs
obliti st̃ iã ineius ẽ manasses: et effrẽ fortitudo capi¬
tis mei. E ffrẽ fructificatio int̾pretat᷑. Mea ẽ inquit
fructificatio: et hec fructificatio. fortitudo capitis
mei. Caput meũ. xp̃c ẽ Et unde fructificatio. forti¬
tudo eius. Quia grauũ nisi caderet int̾rã non mul¬
tiplicaret᷑. solũ remaneret. Cecidit ergo int̾rã x p̃c
inpassione.: et secuta ẽ fructificatio in resurrectio¬

Expanded text:
nor, sed crimen erat, tunc factus est acervus testimonii; et nor, sed crimen erat, tunc factus est acervus testimonii; et per acervum testimonii dilatata est charitas Christi; et per dilatationem charitatis Christi occupatae sunt gentes. Sequitur, Et meus est Manasses: quod interpretatur Oblitus. Huic enim dictum erat: Confusionem in perpetuum tis suae jam non est memor. Quando enim quaedam erat confusio inter homines, acervus testimonii factus erat. Modo jam nemo vel meminit illius confusionis, quando ignominia erat esse christianum; jam nemo meminit, jam omnes obliti sunt, jam meus est Manasses. Et Ephraem fortitudo capitis mei. Ephraem Fructificatio interpretatur. Mea, inquit, fructificatio, et haec fructificatio fortitudo est capitis mei. Caput enim meum Christus est. Et unde fructificatio fortitudo ejus? Quia nisi granum caderet in terram, non multiplicaretur, solum remaneret. Cecidit ergo in terram Christus in passione, et secuta est fructificatio in resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
foris reliqui remanserunt. Meus ẽ galaad. Nomi¬
na sunt ista lecta in litteris dĩ. Rala ad habet in¬
tͣp̃tationis sue uocẽ: et magni sacram̃ti. Intͣp̃ta¬
tur enim aceruus testimonii. Quantꝰ aceriis
testimonii. inmarti rib. Meus ẽ galaad. m̃s ẽ
aceruus testimonii: mei sunt martyres ueri.
Moriantur alii ꝓuetusta uanitate sine sale:
nunquid ꝑtinent adaceruũ testimonii: Quia
et si tradidero corpꝰ meum ut ardeam. caritatẽ
autẽ non habeam: nichil michi ꝓdest. Cũ autẽ
quodã loco moneret dñs de pace retinenda: p̃¬
misit salem. habete inquit in uobis salẽ: et pacẽ
habete intͣuos. Ergo m̃s ẽ galaad. Sed galaad
id ẽ aceruus testimonii: in magna tͥbulatione
euident̾ factus ẽ. Tunc ignominissa erat eccła
in hominib: tuc obꝓbriũ illi uidue obiectabat᷑¬
qr xp̾i erat: qr signum crucis in fronte portabat:
ñdũ erat honor: crim̃ erat tunc. Quando gͦ ñ ho¬

Expanded text:
foris reliqui remanserunt. 9. vers. 9. Meus est Galaad. Nomiforis reliqui remanserunt. 9. vers. 9. Meus est Galaad. Nomina sunt ista lecta in Litteris Dei. Galaad habet interpretationis suae vocem et magni sacramenti: interpretatur enim Acervus testimonii. Quantus acervus testimonii in martyribus? Meus est Galaad: meus est acervus testimonii, mei sunt Martyres veri. Moriantur alii pro vetusta vanitate sua sine sale; numquid pertinent ad acervum testimonii? Quia et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Cum autem quodam loco moneret Dominus de pace retinenda, praemisit salem: Habete, inquit, in vobis salem, et pacem habete inter vos . Ergo, Meus est Galaad: sed Galaad, id est acervus testimonii, in magna tribulatione evidenter factus est. Tunc ignominiosa Ecclesia erat in hominibus, tunc opprobrium illi viduae objectabatristi erat, quia signum crucis in fronte portabat: nondum erat honor; crimen erat tunc. Quando ergo non ho
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ credunt. Niuisi sunt enĩ nc̃ fide: postea diuidñ¬
tur iniudicio. Oues addexterã: hedos adsinistram
siccimam: quomͦ diuidat humeros. Scd̾m nomi¬
nis int̾pͣtationẽ. diuidunt᷑ humeri: ut alios gra¬
uent peccata sua: alii tollant sarcinã .xp̃i. hume
habetetpi sartina pennas habet Na et aui si pennas
detrahas quasi onus tollis: et quo magis onus ab¬
stuusti: eo magis int̾ra remanebit. Quam erhone¬
rare uoliusti iacet. ñ uolat:q tulisti onus. R edeat
oniis et uolat. T alis ȩ xp̃i sarcina. Portent illã om̃s
ñ sint pig ñ attendant᷑ illi qͥ eã ferre nolunt fe¬
rant illã qui uolunt: et inuenient quã sit leuis
quam suauis quam iocunda: quã rapiens ĩcelũ
et at̾ra eripiens. Diuidã siccimã ẽt conuallẽ tab̾¬
nacłoꝵ. dimetiar forte ꝓpt̾ oues iacob. conuallis
tabernaculoꝵ. intelligitur gens uideoꝵ: et ipsa
diuiditiuNam transierunt inde qui credidert̃.

Expanded text:
qui non credunt. Divisi sunt enim nunc fide; postea dividenqui non credunt. Divisi sunt enim nunc fide; postea dividentur in judicio, oves ad dexteram, haedi ad sinistram Sichimam. Quomodo dividit humeros, secundum nominis interpretationem? Dividuntur humeri, ut alios gravent peccata sua, alii tollant sarcinam Christi. Humhabet; Christi sarcina pennas habet. Nam et avi si pennas detrahas, quasi onus tollis; et quo magis onus abstulisti, eo magis in terra remanebit. Quam exonerare voluisti, jacet: non volat, quia tulisti onus; redeat onus, et volat. Talis est Christi sarcina. Portent illam homines; non sint pigri: non attendantur illi qui eam ferre nolunt; ferant illam qui volunt, et invenient quam sit levis, quam suavis, quam jucunda, quam rapiens in coelum et a terra eripiens. Dividam Sichimam, et convallem tabernaculorum dimetiar. Forte propter oves Jacob, convallis tabernaculorum intelligitur gens Judaeorum, et ipsa dividitur: nam transierunt inde qui crediderunt;
Abbreviated transcription (Latin):
audistis: ds inscõ uia tua: Os locutꝰ ẽ in sco suo
Letabor et diuidã. sicͥcimã. Quia hoc d̾s locutꝰ
est: fiet. Uox eccłe ẽ ds loquutus ẽ in scõ suo. Non
scõsuo: nec fieri aliquid potest nisi quẽadmodum
locutus ẽ ds. Consequent᷑ ista eueniunt. Letabor
et diuidam sicͥcimã. Et conuallẽ tab̾naculoꝵ. dime¬
tiar. Siccͥima humeri int̾p̾tãtur. Scd̾m historiã
uero iacob rediens a laban socero suo cũ omĩb su¬
is abscondit idola in sicc̃ima. que habebat desyri¬
aubi dui peregrinatus. tandẽ aliquando inde
ueniebat. Tabernacula autẽ fecit ibi ꝓptͣ oues
suas et arm̃ta: et appellauit locum illũ tab̃nacła
Et hec diuidã inquit eccłia. Quid eͣ hoc diuidã
siccimã  si adhistoriã ubi abscondita sunt idola
gentes significat: diuido gentes. Quid ẽ diuido:
non enĩ omniũ fides. Ad ẽ diuido: Alii credent. alii
non credent: s tam̃ nͣtimeant qui credt int illos

Expanded text:
audistis: Deus in sancto via tua . Deus locutus est in sancto suo. audistis: Deus in sancto via tua . Deus locutus est in sancto suo. Laetabor, et dividam Sichimam. Quia Deus hoc locutus est, fiet: vox Ecclesiae est, Deus locutus est in sancto suo. Non us est in sancto suo, nec fieri aliquid potest, nisi quemadmodum locutus est Deus, consequenter ista eveniunt: Laetabor, et dividam Sichimam, et convallem tabernaculorum dimetiar. Sichima Humeri interpretantur. Secundum historiam vero, Jacob rediens a Laban socero suo cum omnibus suis, abscondit idola in Sichima quae habebat de Syria, ubi diu peregrinatus, tandem aliquando inde veniebat . Tabernacula autem fecit ibi propter oves suas et armenta, et appellavit locum illum Tabernacula . Et haec dividam, inquit Ecclesia. Quid est hoc, dividam SichimGentes significat. Divido Gentes. Quid est, divido? Non enim omnium est fides . Quid est divido? Alii credent, alii non credent: sed tamen non timeant qui credunt, inter illos