comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caelestis delicta ur̃a: si autem non dimiseritis
hominibus : Nec paterũr dimitt& uobis peccata
ur̃a. Ad tam magnum tonitruum. qui non
expergiscitur nondormit: sed mortuur est:
& tamen potens est ille&aam mortuos excitare
anequi sceleratissime uiuunt. Neccurent
talem uitam mores que corrigere. & interipso
facinora & flagitiasua elemosynas frequen¬
tare non cessant frustra id eo sibiblandiunt᷑
non intellegunt: sed ut intellegantadtendant
Ouibus dixerit: Nempein e uangelio siscriptũ ẽ
Cum loquer&ur rogauitillum quidam phariseus
ut prander& apudse. & ingressus recubuit
Phariseus autem coepitintrase reputans dicere
quare non baptizatus ess& ante prandium: &ait
dñs adillum Nuncuos pharisaei quod deforis est
calicis. & catini mundatis. quod autem intus est
ur̃m plenum est rapina &iniquitate stulti
Nonne qui fecitid quod foris est: &iam id quod
intus est fecit: Verum tamen quod superest

Expanded text:
coelestis peccata vestra. Si autem noncoelestis peccata vestra. Si autem nonhominibus, nec Pater vester dimittet vobis peccata vestra . Ad tam magnum tonitruum qui non expergiscitur, non dormit, sed mortuus est. Et tamen potens est ille etiam mortuos excitareSane qui sceleratissime vivunt, nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora et flagitia sua eleemosynas frequentare non cessant, frustra ideo sibi blandiuntunon intelligunt. Sed ut intelligant, attendant quibus dixerit. Nempe in Evangelio sic scriptum est: cum loqueretur, rogauit illum quidam Pharisaeus, ut pranderet apud se: et ingressus recubuit. Pharisaeus autem coepit intra se reputans dicere, quare non baptizatus esset ante prandium. et ait dominus ad illum: nunc uos, Pharisaei, quod de foris est calicis et catini mundatis, quod autem intus est uestrum plenum est rapina et iniquitate. stulti, nonne de intus est fecit? Verumtamen quod superest,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & nos dimittimus debitoribus nr̃is.
Procul dubio uerba sponsionis huius implebunt᷑
si homo qui non dum ita profecit. ut iam diligat
inimicum Tamenquandorogatur ab homine
quipeccauit in eum ut eidimittat. dimittitex cor¬
de : Quia &iam sibi roganti utique uult dimita
cumorat & dicit: sicut &nos dimittimus debito¬
nobis sicut&nos dimittimus rogantibus debi
rogat. si peccato suo mou&ur utrog& : Non est
adhuc deputandus inimicus. ut eum diligeresit
difficile. sicut difficileerat quando inimicitiar
exercebat. Quisquis autem Necroganti & pec¬
catisui. penitenti excorde dimittit . Nullo modo
existim& ad nõ suapeccata dimitti Qũ omen¬
tiri ueritas non potest: Quem uero euangelii
lateat auditorem siuelectorem quis dixerit
Egosum ueritas  Quicum docuiss& orationem
hanc in ea positam sententiam uehementer
commendauit dicens Sienim dimiseritis homi¬
nibus peccatacorum. dimitt& & uobis pater. ur̃

Expanded text:
sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti utique vult dimitti, cum orat et dicit, Sicut et nos dimittimus debitonobis, sicut et nos dimittimus rogantibus debitrogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccati sui poenitenti non ex corde dimittit, nullo modo existimet a Domino sua peccata dimitti; quoniam mentiri veritas non potest. Quem vero lateat Evangelii auditorem sive lectorem, quis dixerit, Ego sum veritas ? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens: Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester
Abbreviated transcription (Latin):
uero eorum potius illi. quos in imicos putant.¬
& reddunt errando mala probonis. cum reddere
mala xp̃ianus non debeat. Nẽc promalis:
Multa itaque sunt genera elemosynarum. quȩ
dimittimus quod innos quisque peccauit.
Minus enim magnum est erga cum essebeniuolũ.
siue &iam beneficum quitibi nihilmali fecerit :
Illum multo grandius & magnificentissime
bonitatis est. ut tuum quoque inimicum diliga
&ciquitibi malum uult. &si potest facit. Tu
bonum semper uelis. faciasque quod possis
Audiens dicentem ihm̃. Diligite inimicts ur̃os
benefacite eis quiuos oderunt. &orate proeis
quiuos perrequuntur: Sed quõ perfectorum
sunt ssta filiorum dĩ quo quidem sed eb&omnis
fidelis extendere. & humanum animum. ad
hunc affectum orando dm̃. secumque agendo
luctandoque perducert: Tamen. quia hoc
tam magnum bonum tantȩ multitudinis
nonest. quantum credimus exaudiri: Cum
inoratione dicitur:. Dimitte nobis debita pr̃a

Expanded text:
vero eorum potius illi quos inimicos putant; etvero eorum potius illi quos inimicos putant; et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala christianus non debeat nec pro malis. Multa itaque genera sunt eleemosynarum, quae dimittimus, quod in nos quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficum, qui tibi mali nihil fecerit: illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audiens dicentem Deum, Diligite inimicos vestros, bene facite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur . Sed quoniam perfectorum sunt ista filiorum Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. Ual& quod dñs ait. Date elemosynã
&ecceomnia munda sunt uobis: Nonsolum
ergo quidat esurienticibum. sitienti potum
Nudo uestimentum. peregrinanti hospitium.
fugienti latibulum. Egro uel inuso uisitati¬
onem. captiuo redemptionem. Debili sub uecti¬
onem. Cȩco deductionem. Tristi consolationẽ
Non sano medelam. erranti uiam: Deliberanti
consilium. & quod cũ q: necessarium est indigen¬
ti: Uerum &iam quidat ueniam peccanti
elemosinam dat. & quiemendat uerbere
inquo potestas datur uel cohert& aliqua
disciplina. & tamen peccatum eius quo ab illo
lȩsus Aut offensus est dimitit excorde uel
orat ut ei dimittatur: Non solum in eo quod di¬
mittit atqueorat Uerum &iam in eo quod corri¬
pit. & aliqaemendatoria poena plectit
Elemosynam dat: quia miseri cordiam prestat:
Multa enim bona prestantur inuitis. quando
eorum consulitur utilitati. Nonuoluntati:
Quia ipsi sibiesse inueniuntur inimici: Amici

Expanded text:
fiunt, valet quod Dominus ait: Date eleemosynam, fiunt, valet quod Dominus ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Non solum ergo qui dat esurinudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegroto vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat; quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, non voluntati: quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici
Abbreviated transcription (Latin):
elemosrnis cotidieredimenda. In melius est¬
quippe uita mutanda. & per elemosrnas de pec¬
catis p̃teritis est propitiandus ds̃ : Nonad hoc
emendus. quodam modo. utea semperliceat
inpune committere. Neminienim dedit
laxamentum peccati. Quam uis miserando
deleat iam facta peccata si non satisfactio
breuibus leuibus que peccatis . sine quibus haec
uita non ducitur. cotidiana oratio fidelium
satis facit. Eorum est enimdicere paternr
quies incaelis. Qui iam patritali regeneratist̃
exaqua & spũ  del& omnino haecoratiomini
ma cotidiana peccata. del & illa aquibus uita
fidelium &iam scelerate gesta. sed pęnitendo
in melius. mutata discedit: Siquem ad modũ
ueraciter dicitur. Dimitte nobis debita nr̃a
Quõ non desunt quaedimittantur .Ita ueraci¬
terdeatur. sicut &nos dimittimus debitorib:
nr̃is: Idest fiat quod dicitur: quia &ipra ele¬
mosrna est ueniam p&enti homini ignoscere
Acperhoc adomnia quae utili misericordia

Expanded text:
eleemosynis quotidie redimenda. In melius eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Demendus quodam modo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi : quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio brevibus levibusque peccatis, sine quibus haec vita non ducitur, quotidiana fidelium oratio satisfacit. Eorum est enim dicere, Pater noster qui es in coelis, qui jam Patri tali regenerati sunt ex aqua et Spiritu . Delet omnino haec oratio minima et quotidiana peccata. Delet et illa a quibus vita fidelium etiam scelerate gesta, sed poenitendo in melius mutata dveraciter dicitur: Dimitte nobis debita nostra , quoniam non desunt quae dimittantur, ita veraciter dicatur: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , id est, fiat quod dicitur. Quia et ipsa eleemosyna est veniam petenti homini igAc per hoc ad omnia quae utili misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
sictamen quasi perignem : Quiauriteum dolor
rerum. quas dilexerat amissarum: sed non
sub uertit: Neque consumit. funda menti stabi¬
dibile non est. &utrum itasit quaeripotest
& aut inueniri aut latere : Non nullos fideles
perignem quendam purgatorium: quanto magis
minus ue bona pereuntia dilexerunt. tanto
tardius citius que saluari . Nontamen tales.
dequalibus dictum est. quod regnum dĩ non pos¬
sidebunt: Nisi conuenienter pęnitentibus. eadẽ
crimina remittantur: Conuenienterautem
dixi. utsteriler inelemosynis nonsint. Quibus
tantum tribuit scriptura diuina ut earum
tantum modo. fructum se inputaturum promun¬
ti& dñs dextris. &earum tantum modo stere¬
litatem sinistris. Quando his dicturus est.
Veni tebenedicti patris mei percipite regnum
Illis autem. ite in ignem a &ernum:
ane cauendumest Nequisquam existim&
infanda illa crimina qualiaquiagunt regnũ
dĩ non possidebunt: Cotidieper p&randa. &

Expanded text:
sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabidibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales de quibus dictum est, quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterili« Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. » Illis autem, « Ite in ignem aeternum . » Sane cavendum est, ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt, quotidie perpetranda, et
Abbreviated transcription (Latin):
Ipseautem saluus erit: sic tamen quasi perignem
Nonergo unius eorum. sed utrius queopus ignis
probabut: Est quidam ignis. temptatio tribu¬
lationis De quo aperte alio loco scriptum est
Uasa figuli probat fornax. & homines iustos
temptatio tribulationis. Isteignis inhacinter̃
uita facit. Qquod a postolus dixit. si accidat
duobus fidelibur. ⁊ uniscilic& cogitanti quaesunt
dĩ quomodo placeatdõ : Hoc est aedificanti
superxp̃m fundamentum Aurum. Agen¬
tum. Lapides pr&iosos: Alteri autem cogitañ
ea. quae sunt mundi quomodo placeat uxori.
Id est super aedificanti. super idem funda¬
mentum. ligna fȩnum stipulã Illius enĩ
opus. non exuritur: quia non ea dilexit quorum
amissione cruci&ur. Exuritur autem huius
qm̃ sinedolore non pereunt : Quaecum amore
possessa sunt: sed qnm alterutra conditione
Nec timore ãmittendi talia deseritxp̃m
quamuis doleat cum ammittit: saluus est quidẽ

Expanded text:
ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. Est quidam ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamentum, aurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione risto, nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
licite concessarum tales cupiditates : amitti.
sineanimi dolore non possint: Cum autemiste
dolor urit: sixp̃s in corde fundamenti hab&
locum. Idest ut einihil ante ponatur. & malit
homo quitali dolore uritur rebus. quas ita
diligit Magiscarere quam xp̃o : Perignem
fit saluus: si autem res eius modi temporales.
acsaeculares tempore temptationis maluerit
tenere quam xp̃m eum infundamentonon ha¬
buit. Quia hȩc priore loco habuit : Cuminȩdi¬
ficio prius non sit aliquid fundamento: Ignisenĩ
de quo eo loco est locutus a postolus talis deb&
intellegi ut ambopereum transeant. Idest &
quiȩ dificat super hoc fundamentum: Aurũ.
Argentum. lapides pr&iosos. & qui ȩdificat
ligna fenum stipulã : Cum enim hoc dixiss&
Adiunxit . unius cuiusque opus qualesit. ignis
probalut: sicuius opiussmanserit: quod super¬
aedificauit: mercedemaccipi&. sicuius opus
autem exutum fuerit: damnum pati&ur:

Expanded text:
licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus autem exustum fuerit, damnum patietur:
Abbreviated transcription (Latin):
dum . quod ait apostoluss Ipseautem saluus erit.
sictamen quasi perignem̃ poterit: ergo saluar
sineo peribus fides & falsum erit Quod dixiten
co apostolus iacobus falsum erit. &illud
quod idem ipsepaulus ait. Nolite inquit errar
Neque fornicatores Nequeidolis seruientes¬
Neque adulteri : Nequemolles: Neque mascu¬
lorum concubitores. Nequefures. Neque
auari: Neque ebriosi Neque maledici:
Nequera paces. Regnum dĩ possedebunt:
ienim &iam inistis perseuerantes criminibus
tamen propter fidem xp̃i salui erunt ÷ Quomodo
manifestissima &apertissimatestimonia falsa
essenon possunt:
lud quod obscure dictum estdehis. qui superȩdi¬
ficant superfundamentum quod est xp̃rie
Non aurum : Argentum. lapides pr&iosos. sed
lignum. fenum stipula. Dehis enimdictum est
Quod perignem saluierunt: Quõ fundamenti
merito non peribunt: sic est intellegendum
ut his manifestis non inueniatur esse contrariũ
Ligna quippe fenum. &stipula Non absur¬
de accipipossunt rerum secularium. Quamuis

Expanded text:
dum quod ait beatus Paulus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; poterit ergo salvare sine operibus fides, et falsum erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus: falsum erit et illud quod idem ipse Paulus dixit, Nolite, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis servienteseque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Si enim etiam in istis perseverantes criminibus, tammanifestissima et apertissima testimonia falsa esse non possunt; illud quod obscure dictum est de iis qui superaedificant super fundamentum, quod est Christus, non aurum, argentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam de his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
sepulturam. Consepultienim sumus xp̃o perbap¬
tismum in mortem: Propterresurrectionem.
utquem ad modum xp̃s resurrexit amortuis
pergloriam patris: Ita & nos in nouitate uitȩ
ambulemus: Propter ascensionem in calum.
sedem que addexteram patris: Siautem resur¬
rexistis cum xp̃o: quaesursum sunt quaerite.
ubi xxp̃s est indextera dĩ sedens. Quae sursum st̃¬

Expanded text:
sepulturam: Consepulti sumus Christo per Baptismum in mortem. Propter resurrectionem: Ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Propter ascensionem in coelum sedemque ad dexteram Patris: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram D
Abbreviated transcription (Latin):
Non hoc agit ds̃ sum mȩ bonus malitia sed
iustitia. Nec personarum acceptione: sed
causarum secr&carum discr&ione nouimur
Nonnum quam quosdam uolentes aernȩ
uitae. fidem accipere adipisci:
uosdam autem. Nonaliquos &iam nolentes
consequi. Cum in eis diuina gratia utuelint
mutauerit uoluntatem Aliquos Non
Nouimus aliquos &iam perfectos ex labore
multorum annorum. prolapsos inultimo uitȩ
suae & perisse Aliquos uero ab in eunte
a&ate sua. in omni scelere & damnabilitate.
lisque ad de crepitam a &atem perdurasse
& repente cȩlitus inspirata salute raptos

Expanded text:
non hoc agit Deusnon hoc agit Deusjustitia; nec personarum acceptione, sed causarum secretarum discretione. Novimus nonnunquam quosdam volentes aeternae vitae fidem accipere, et eam adipisci; quosdam autem non. Aliquos etiam nolentes consequi, cum in eis divina gratia, ut velint, mutaverit voluntatem, aliquos non. Novimus aliquos etiam perfectos ex labore multorum annorum prolapsos in ultimo vitae suae, et periisse. Aliquos vero ab ineunte aetate sua in omni scelere et damnabilitate usque ad decrepitam aetatem perdurasse, et repente coelitus inspirata salute, raptos
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam ipse illis mores maleuitae creaue¬
rit: Ipse adomne opus mortis inuitos prȩci¬
pitauerit: Absit hoc adiuino proposito
Non enim uolens iniquitatem est ds̃: Nec man¬
dauit cuiquam. impie agere. Nec alicui dedit
laxamentum peccandi. fecitenim ut essent¬
omnia & sanabiles nationes orbis terrarum
Inuidia autem diaboli mors introiuit in orbẽ
terrarum: Imitantur autem illum. quisunt
exparte illius. Nec dicimus ut fingitis.
& sicredereuolunt uel bonis operibus dĩuacare
dm̃ illis hocnolle prȩstare. cum huius modi
uelledĩ sit donum. Siergo ex dõ est quoduolun
uultds̃ perfectum fieri. quod donauit.
Si autem ex dõnon est: sed est deiactantia
propriȩ uoluntatis. qua semeritis dm̃ estimant
promereri. Manifeste quoduolunt capere
non possunt: Quia non uolentis inquit aposto¬
lus. Nequecurrentis. sed miserentis estelĩ
&quia non potest homo ase facerequicquam
Nisidatum illi fuerit desuper:

Expanded text:
tanquam ipse illis mores malae vitae creavetanquam ipse illis mores malae vitae creaverit, ipse ad omne opus mortis invitos praecipitaverit. Absit hoc a divino proposito. Non enim volens iniquitatem est Deus, nec mandavit cuiquam impie agere, nec alicui dedit laxamentum peccandi. Fecit enim ut essentomnia, et sanabiles nationes orbis terrarum. Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum. Imitantur ergo illum qui sunt ex parte illius. Nec dicimus, ut fingitis, et si credere velint, vel bonis operibus Dei vacare, Deum illis hoc nolle praestare, cum ejusmodi velle Dei sit donum. Si ergo ex Deo est quod volunt, vult Deus perfectum fieri quod donavit. Si autem ex Deo non est, sed est et jactantia propriae voluntatis, qua se meritis Deum aestimant promereri, manifeste quod volunt capere non possunt, quia non volentis, inquit Apostolus, neque currentis, sed miserentis est Dei . Et quia non potest homo a se facere quidquam, nisi datum illi fuerit desuper,
Abbreviated transcription (Latin):
generalesit. quod illis dicitur. axp̃o. prȩdes¬
tinato secundum carnem ex seminedauid
Praedestinante autem secundum potentiã
Item uigilate in omni tempore orantes. ut dig¬
ni habeamini fugereista omnia quae futura
sunt &stare ante filium hominis
Item contendite intrare perangustam por¬
Itam. Item uos amicimei estis sifeceritis:
qua e ego prȩcipio uobis: Et multa alia
quaelongumest enarrare: Sedut superius
memoraui. Quieis dixit. sineme nihil potes¬
tis facere peripsum qua eiubentur facere
possunt. Huius modi inxp̃o esse electos dĩ ait
apostolur. In quo & prȩdestinati sunt. secun¬
dum propositum eius. qui omnia operatur:
&crede opus esse dĩ. opera eorum qui ambu¬
lant secundum propositum dĩ.
Quiergo absque prȩdestinationis gratiasun
Idest alieni a propositodĩ. & perdurant in ope¬
ribus malis: si &iam ex hac migrauerint¬
uita. Non eos dicimus utuosputatis. ita adõ
hominum opifice ordinatos. ut perirent.

Expanded text:
generale sit quod illis dicitur a Christo praedesgenerale sit quod illis dicitur a Christo praedestinato secundum carnem ex semine David, praedestinante autem secundum potentiam tationem . Item, Vigilate in omni tempore orantes; ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt, et stare ante Filium hominis : item, Contendite intrare per angustam portam : item, Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis : et multa alia, quae longum est enarrare. Sed, ut superius memoravi, qui eis dixit, Sine me nihil potestis facere; per ipsum quae jubentur facere possunt. Hujusmodi in Christo esse electos Dei, ait Apostolus, in quo praedestinati sunt secundum pret crede esse opus Dei opera eorum 104 qui ambulant secundum propositum Dei. Qui vero absque praedestinationis gratia sunt, id est alieni a proposito Dei, et perdurant in operibus malis, si sic etiam ex hac vita migraverint, non eos dicimus, ut vos putatis, ita a Deo hominum opifice ordinatos ut perirent,
Abbreviated transcription (Latin):
Qua &iam in his. quos praedestinat operabonȩ
praeparat uoluntatis. Vt in his ambulent
secundum quoditem in eadem epistula dicit
Cratia enim estis. saluati perfidem & hoc non
ex uobis dĩdonum est: Non ex operibus
ut nequis glori&ur. Ipsius enimsumus
Audi inoperibus bonis quae prȩparauit dr̃
& siquid te boniposse uides agegratias prȩpa¬
ranti quod potes. Non propriȩ uoluntati
qua omnino sineillo nihil potes qui dixit
dicentes liberum uoluntatis amputemus
arbitrium. Cum tamen const& eaquae
loquimur exauctoritate diina pendere
uelut nobis calumniam obicitis. quod ope¬
randi beneo portere esse in dĩ proposito solli¬
citor prohibeamus: Quin potius. qui selono
groctiae. ad dĩ miseri cordiam sentiunt per¬
tinere. Hortamur oportere incumbere
orationibur. obsecrationibus. ieiuniis. uigi¬
lus. Omnique operi uoluntatir diuinae
Praedestinatis enim dicitur a postolis cum

Expanded text:
quae etiam in iis quos praedestinavit opera bonae quae etiam in iis quos praedestinavit opera bonae praeparet voluntatis, ut in iis ambulent. Secundum quod idem in eadem Epistola dicitratia enim estis salvati per fidem: et hoc non ex vobis, Dei enim donum est; non ex operibus, ut ne quis glorietur. Ipsius eAudi, In operibus bonis quae praeparavit Deus. Et si quid te boni posse vides, age gratias praeparanti quod potes, non propriae voluntati, qua omnino sine illo nihil potes, qui dixitdicentes, liberum voluntatis amputemus arbitrium, cum tamen constet ea quae loquimur, ex auctoritate divina pendere; velut nobis calumniam objicitis, quod operari bona, et oportere esse in Dei proposito sollicitos prohibeamus. Quin potius, qui se dono gratiae ad Dei misericordiam sentiunt pertinere, hortamur oportere incumbere orationibus, obsecrationibus, jejuniis, vigiliis, omnique operi voluntatis divinae. Praedestinatis enim dicitur Apostolis; cum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Telest inxp̃o antemundi constitutionẽ: ut
essemus scĩ & inmaculati. in conspectueius
incaritate: Qui praed estinauit nos in ad¬
optionem filiorum perihm̃ xp̃m in ipsum
saceat humana lingua. Necprorsus. inprȩ¬
destinatione demeritir extollatur
humanȩ fragilitatis
Merito denique ad tende: quidsequitur
Inquo habemus ait. Redemptionem. per
sanguinem eius. remissionem peccatorum
secundum diuitias. gratiacius. quae super¬
abundauit innobis: In omni sapientia. & pri¬
dentia ut notum facer& nobissac ramentũ
uoluntatis suae. Secundum bonum placi¬
tum eius. quod proposuit in eo dispensati¬
one. plenitudinis temporum. instaurare
omnia inxp̃o. quae incaelis. & quae in terra
secundum propositum eius. qui omnia. opera¬
tur. secundum consilium uoluntatis suae
Vtsimus in laudem gloriȩ eius quiantespera
uoluntatis suae. Numquid meae aut tuae
aut alterius. ut meritis const&. absit. sed suȩ

Expanded text:
id est, in Christo, ante mundi contitutionem ut id est, in Christo, ante mundi contitutionem ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus, in charitate, qui praedestinavit nos in adoptionem filiorum per Jesum Christum in ipsum . Taceat humana lingua, ne prorsus in praedestinatione de meritis extollatur.humanae fragilitatis meritum. Denique attende quid sequitur: In quo habemus, ait, redemptionem per sangsecundum divitias gratiae eius quae superabundavit in nobis in omni sapientia et prudentia ut notum faceret nobis sacramentum voluntatis suae secundum bonum placitum eius quod proposuit in eo in dispensationem plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo quae in caelis et quae in terra secundum propositum eius qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae ut simus in laudem gloacramentum voluntatis suae. Nunquid meae, aut tuae, aut alterius, ut meritis constet? Absit, sed suae,
Abbreviated transcription (Latin):
Praescitos esse tantum: Non praedestinatos:
Poenam autem eis esse praedestinatam: secun¬
dum quod pręsciti sunt:
Paruulos quoque non renatos ex aqua
os: Qui praesciti sunt non propriis uolunta¬
tibus quorum nullaesunt. bonae: uel malȩ:
Nisitantum in adȩ peccato. quod traxere
nascentes. & in hocmanentes. soluerunt
tempus uitae praesentis. Quid enim de¬
his iustitia faciat. quibus misericordia
non subuenit. Quipura fide credit dicentedño
quinon manducat carnemmeam: & nonbibit
sanguinem meum : Non hab& in seuitam.
Intellegite: & a contentione recedite.
Quiuero secundum propositum dĩ uiuunt
prescitos esse: & praedestinatos. electione
gratuitȩ gratiae eius. & regnum eis caelo¬
rum esse praedestinatum. sinedubitati¬
one dicendum est:
Hoc enim a postolus paulus probat. Cum¬
ante eos prae destinatos. & electos esse
testatur. Quamimundus constituer&ur
scribens ephesus dicit: sicut elegit nos in ipso

Expanded text:
praescitos esse tantum, non praedestinatos: praescitos esse tantum, non praedestinatos: poenam autem eis esse praedestinatam secundum quod praesciti sunt. Parvulos quoque non renatos ex aqua os. Qui praesciti sunt, non propriis voluntatibus, quorum nullae vel bonae vel malae sunt, nisi tantum in Adae peccato, quod traxere nascentes, et in hoc manentes solverunt tempus vitae praesentis. Quid enim justitia de iis faciat, quibus misericordia non subvenit, qui pura fide credit dicente Domino: « Qui non manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, non habebit in se vitam , » intelligit, et a contentione requi secundum propositum Dei vivunt, praescitos esse et praedestinatos electione gratuitae gratiae ejus, et regnum eis coelorum esse praedestinatum, sine dubitatione dicendum est. Hoc enim apostolus Paulus probat cumante eos praedestinatos et electos esse testatur quam mundus constitueretur; scribens Ephesiis, dicit: Sicut elegit nos in ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
tantum: non praedestinatus. Illicplane
agnoscimus. ubideeo dicitur ab apostolo
p&ro utir& in locum suum: Trans lato
scilic& inalterum honore episcopatus cius.
uelc&era ubilegitur quod damnatussit
antequam natus. secundum quod disputa¬
tione praediximus.
Ialis ergo periturorum omnium causa est
lic& culpasit. aculpa dissimilis. Uerum aut̃
tatum. ldestperituris poenam esse prȩdesti¬
natam Audip&rum a postolum cum fu¬
turosessẽ pseudoproph&as. & magistros
mendaces. &apostatas. In ecclesia dicit
sicut fuerunt inpopulo u&eri quibus iudiciũ
inquit iamolim noncessat. &perditio
eorum Nondormitat. Item iudas apos¬
tolus. sub introierunt ait quidam. Homi¬
nes qui olim praescripti sunt in hociudiciũ
peccatoribus. It einignem aernum quẽ
parauit patermeus diabolo & angelis eius
Prȩdestinatis autem. Venite benedictipatris
mei. percipite regnum paratum uobis abori¬
ginemundi. ldest praedestinatum:
inmalis propriis antequam essent inmundo.

Expanded text:
tantum, non praedestinatus, illic plane tantum, non praedestinatus, illic plane agnoscimus, ubi de eo dicitur ab apostolo Petro, Ut iret in locum suum: translato scilicet in alterum honore episcopatus ejus. Vel certe ubi legitur quod damnatus sit antequam natus, secundum id quod disputatione praediximus. Talis ergo periturorum omnium causa est, licet culpa sit a culpa dissimilis. CAPUT VI. 8tatum, id est, perituris poenam esse praedestinatam, audi apostolum Petrum, cum futuros esse pseudoprophetas et magistros mendaces et apostatas in Ecclesia dicit, sicut fuerunt in populo veteri: Quibus judicium, inquit, jam olim non cessat, et perditio eorum non dormitat . Item Judas apostolus: Subintroierunt, ait, quidam hominepeccatoribus: Ite in ignem aeternum, quem paravit Pater meus diabolo et angelis ejus. Praedestinatis autem: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum paratum vobis ab origine mundi , id est, praedestinatum. in malis propriis antequ
Abbreviated transcription (Latin):
ris ex his duobus. unum acceperelocum minis¬
terii huius. & a postolatus. De quo prȩuari¬
catus est iudas . ut ab. ir& in locumsuum &c&era
Vbiergo commem oratio operum eius malorũ
a scõfit spũ in pralmis. priusquam ess& prae¬
scitus est Non factus quo talis aduersus
filiumdĩ futurus ess& sienim factus ess&
inculpabilis ess&. & dĩ opificio reputanclum.¬
seputar&ur non iudȩ. Iniusta &iam in eo
prelata damnatio ess& sed absit hoc. Asũmo
bono iudice auctor eomnium bonorum dõ.
Damnatore uero cunctorum malorum.
Quia mala iude ut p̃dixi presciuit. Nonfecit
& tamen in quibus prȩsciuit iudicio iusto
tradens eum inreprobum sensum ut impler&
permisit. &ideo permisit: quia persõmsem̃
periturumante praedixit. quia sicut xp̃m
opostebat pati. periudam praecanente ꝑpro
eodem sc̃ospũ prȩdicentem. Deeo enim dictũ
est. Nemo perit nisifilius perditionis
Nampoenam illi praedestinatam promalis
suis. In quibus ut sȩpe dixi. Praescitus est

Expanded text:
inisterii hujus et apostolatus, de quo praevaricatus est Judas, ut abiret in locum suum , et caetera. Ubi ergo commemoratio operum ejus malorum a sancto fit Spiritu in Psalmis; priusquam esset, praescitus est, non factus, quod talis adversus Filium Dei futurus esset. Si enim factus esset, inculpabilis esset, et Dei opificio reputaretur, non Judae: injuste etiam in eum prolata damnatio esset. Sed absit hoc a summe bono judice, auctore omnium bonorum Deo, damnatore vero cunctorum malorum; quia mala Judae, ut praedixi, praescivit, non fecit: et tamen in quibus praescivit, judicio justo tradens eum in reprobum sensum, ut impleret permisit. Et ideo permisit, quia per Spiritum sanctum periturum ante praedixit. Quia sicut Christum oportebat pati per Judam, praecanente per peodem sancto Spiritu praedicente; de eo enim dictum est, Nemo periit, nisi filius perditionis . Nam poenam illi praedestinatam pro malis suis, in quibus, ut saepe dixi, praescitus est
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł saluatoremihm. Altius significauit in dño
ihũ potius esse in tellegendum illud testimonium
quiuerefacit omnes uoluntates patrisdĩ. quam in
illo rege dauid. Quilic& secundum superiorẽ
quoque piampatientiam. Non in merito dici
possit. Inuentus secundum cordĩ. tam̃ om̃s uolun¬
tates di. quo modo fecit. quicum excellentissime
laudar&ur. quando eis tempora & facta
scriptura narrauit. Notatus est tamen quod
non destruxit excelsa ubi sacrificabat populus
dĩ contra prȩceptum di. Quitantum mocdo
intabernaculo testimonii. sibi sacrificari iusserat
Quamuis. &in eisdem excelsis eidem sacrificas &ur
dõ : quae post modum excelsa. exipsius dauid
semine propagatus. Rex et echias cum testimo¬
niomagnȩ suae laudis euestit.
Sicut potui respondi inquisitionibustius. siquid
dehis rebus inuenistimelius. siue inuenirepotue¬
ris grxtissimum habebimus. sinos feceris nosse
magis amo discere quam docere

Expanded text:
Israel Salvatorem Jesum ; altius significavit in Domino Israel Salvatorem Jesum ; altius significavit in Domino Jesu potius esse intelligendum illud testimonium, qui vere fecit omnes voluntates Dei Patris, quam in illo rege David: qui licet secundum superiorem quoque piam poenitentiam, non immerito dici possit inventus secundum cor Dei; tamen omnes voluntates Dei quomodo fecit? Qui cum excellentissime laudaretur, quando ejus tempora et facta Scriptura narravit, notatus est tamen quod non destruxit excelsa, ubi sacrificabat populus Dei contra praeceptum Dei, qui tantummodo in tabernaculo testimonii sibi sacrificari jusserat; quamvis et in eisdem excelsis eidem sacrificaretur Deo: quae postmodum excelsa ex ipsius David semine propagatus rex Ezechias, cum testimonio magnae suae laudis evertit . 4. Sicut potui, respondi inquisitionibus tuis. Si quid de istis rebus invenisti melius, sive invenire potueris, gratissimum habebimus si nos feceris nosseti tuae plus amo discere quam docere
Abbreviated transcription (Latin):
iste tanto ante p̃dicens. sequutus a diunxit
& postea reuertent̾ filii is rahel &inquirent
in dño &inbonis iprius in nouissimis diebus: Etce
& hic ꝑ dauid nomen proph&atus est xp̃s.
Quõ quando ista proph& abantur illedđ rex isrł
lamolimante dormierat :
Dñsautẽ ihr̃ ex eius seminefuerat in carneuentu¬
rus. propt̃ qđ proph&ico loquendimodo appel¬
labatur lauid uid&ur autem a postolus hoc testi¬
monium ita posuis se in actibus a postolorum. Vt non
nisi de illo reged auid qui sauli successit possit intelligi.
Nam interc& era exindeinquit postulauerunt
regemi & decditillis ds̃ saulfililm chis uirlimi cle
tribu beniamin annis quaedragintai &ãmoto
illo suscitauit illis dauid regem : cui & testimoniũ
ꝑhibens dixid. Inuenidauid filium iesse uirum
secundum cormeum. Qui facit omnes uolunta¬
tes meas. Sedqm̃ sequutur ad iungit &clicit
Huius dr̃ exsemine secundum promissionẽ adlux̃

Expanded text:
iste tanto ante praedicens securus adjunxit iste tanto ante praedicens securus adjunxit : Et post revertentur filii Israel: et inquirent in Domino et in bonis ipsius in novissimis diebus. . Ecce et hic per David nomen prophetatus est Christus; quoniam quando ista prophetabantur, ille David rex Israel jam olim ante dormierat: Dominus autem Jesus ex ejus semine fuerat in carne venturus; propter quod prophetico loquendi modo appellabatur David. Videtur autem apostolus Paulus hoc testimonium ita posuisse in Actibus Apostolorum, ut non nisi de illo rege David qui Saüli successit possit intelligi. Nam inter caetera, Et exinde, inquit, postulaverunt regem, et dedit illis Deus Saül filium Cis, virum de tribu Benjamin, annis quadraginta. Et amoto illo suscitavit illis David regem, cui et testimonium perhibens dixit, Inveni David filium Jesse, virum secundum cor meum, qui faciet omnes voluntates meas. Sed quoniam secutus adjungit et dicit, Hujus Deus ex semine, secundum promissionem, adduxit
Abbreviated transcription (Latin):
ero eis in dm̃ &seruus meus dauid princeps
in medio eorum. Ego dñs locutussum. &alio
loco &rexinquid unuserit omnibus imperans
& noneruntultra duȩgentes. Nec diuidentur
amplius induoregna . Nequepolluentur ulta
inidolissuis & abominationibus suis. & in cunc¬
tis iniquitatibus suis. & saluoseos facicem
deuniuersis sedibus suis. inquibus peccauerun
& mundabo eos &erunt mihi populus &ego
&pastor unuserit omnium eorum¬
Osee. quoque proph&a cum pronuntiar&
tempus iudȩorum qualem nunc habent᷑. Inxp̃m
eos. postea credituros. Eundemxp̃m dauid
sinesacrificio sinealtari: sine sacerdocio sine
manifestationibus. Sic nunc esse iudȩos ambigit
nemo sed quod aita postolus paulur gentibus
loquens: sicut enim uos aliquando non credi distis
dõ. Nunc autem misericordiam consequuti
estis in illorum incredulitate: sic &ipsi nunc
non crediderunt. Inur̃a misericordia. ut&
ipsi miseri cordiam consequantur. Noc proph&a

Expanded text:
ero eis in Deum, et servus meus David princeps ero eis in Deum, et servus meus David princeps in medio eorum; ego Dominus locutus sum. Et alio loco: Et rex, inquit, unus erit omnibus imperans, et non erunt ultra duae gentes, nec dividentur amplius in duo regna, neque polluentur ultin idolis suis, & abominationibus suis, & cunctis iniquitatibus suis: & salvos eos faciam de universis sedibus, in quibus peccaverunt, & emundabo eos, & erunt mihi populus, & eg& pastor unusOsee quoque propheta cum pronuntiaret tempus Judaeorum quale nunc habent, et in Christum eos postea credituros, eumdem Christum David sine sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sine manifestationibus: sicut nunc esse Judaeum ambigit nemo. Sed quod ait Apostolus Paulus Gentibus loquens : Sicut enim vos aliquando non credidistis Deo: nunc autem misericordiam consecuti estis in illorum incredulitate. Sic et ipsi nunc non crediderunt in vestra misericordia: ut et ipsi misericordiam consequantur: hoc propheta
Abbreviated transcription (Latin):
secundum cordĩ noness&. quod illep eccauit
tamen secundum cordi fuit. Quod propecca¬
tissuis congrua paenitentia satis fecit
Hoc solum ergo in illo secundum cordi non fuit
quod illids non inputauit Hocitaque ablato
ledestnon inputato quid remansit. Nisi unde
uerissime dicer&dir: Inueni dauid secundũ
cormeum : si autem hoc proph&icȩ dictum.
dexp̃o uelimus accipere: Nullus nodus quȩsti¬
onis occurr&. Nisi forte ut quaeratur anobis
Quomodo xp̃m recte istonomine uoca re potu¬
erit : Sed respondemus pr̃opter semen dauid
ex quo carnem xp̃s adsumpsit. Nec sine ex¬
semplo rationem huius in xp̃o nominis rededi¬
dimus. Inuenimus quippe a pertissime xp̃m
ihm̃ apud proph&am hiezechihel dauidesse
apellatum. ubilegitur expersona dĩ patris:
& suscitabo superpe coramea pastorem unũ
qui pascatea seruum meum dauid &ipsepa scãt
ea ipseerithis in pastorem. ego autem dñs

Expanded text:
secundum cor Dei non esset, quod ille peccavit; secundum cor Dei non esset, quod ille peccavit; tamen secundum cor Dei fuit, quod pro peccatis suis congrua poenitentia satisfecit. Hoc solum ergo in illo secundum cor Dei non fuit, quod illi Deus non imputavit. Hoc itaque ablato, id est non imputato, quid remansit, nisi unde verissime diceretur, Inveni David secundum cor meum? 3. Si autem hoc prophetice dictum de Christo velimus accipere, nullus nodus quaestionis occurret; nisi forte ut quaeratur a nobis quomodo Christum recte isto nomine vocare potuerit. Sed respondemus propter semen David, ex quo carnem Christus assumpsit. Nec sine exemplo rationem hujus in Christo nominis reddimus. Invenimus quippe apertissime Jesum Christum apud prophetam Ezechielem David esse appellatum, ubi legitur ex persona Dei Patris: Et suscitabo super pecora mea pastorem unum qui pascat ea, servum meum David; et ipse pascet ea, et ipse erit his in pastorem: ego autem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Iamnunc illud quod differendum distuleram
paulisper intende Quȩris enim quare dixe¬
ritdñs. Nimirum prȩscius futurorum:
Elegi cdauid. secundum cormeum. Cum talia¬
& tanta homo ipsȩ cõmiserit. quod quidem. si
deipso dauid qui reprobato saule. & extincto
fuit rexisrł. Dictum. intellegamus magis
quia ds̃ prȩscius. futurorum est prȩuidit¬
ineotantam pi&atem: tantam que ueracẽ
pęnitentiam. Vt ess& in eorum numero. de
quibus ipsedicit. beatiquorum remissȩsunt
iniquitates. & quorum tecta sunt peccata
Beatus uir cuinonimputauitdñs peccatum
Cu mergo prȩscir& eum ds̃ peccaturum & pec¬
catasua pia humilitate sincera pęnitentia
del&urum. Cur nondicer&. Inuenidauid
secundum cormeum. cuinonerat inputaturus
peccatum: tammulta bona facienti. &cumtan¬
tapi&ate iuiuenti. &ipsapi&ate propeccatis
suis sacrificium contriti sp̃s offerenti a
Propt̃ haec omnia uerissime dictum est
Inueni dauid secundum cormeum. quialic&

Expanded text:
am nunc illud quod disserendum distuleram, paulisper intende. Quaeris enim « Quare dixerit Dominus, nimirum praescius futurorum, Elegi David secundum cor meum ; cum talia tantaque ipse homo commiserit. » 2. Quod quidem, si de ipso David, qui reprobato Saüle et exstincto fuit rex Israël, dictum intelligamus; magis quia Deus praescius futurorum est, praeviditin eo tantam pietatem tamque veracem poenitentiam, ut esset in eorum numero de quibus ipse dicit: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata. Beatus vir, cui non imputavit Dominus peccatum . Cum ergo praesciret eum Deus peccaturum, et peccata sua pia humilitate et sincera poenitentia deleturum, cur non diceret, Inveni David secundum cor meum; cui non erat imputaturus peccatum tam multa bona facienti, et cum tanta pietate viventi, et ipsa pietate pro peccatis suis sacrificium contriti spiritus offerenti? Propter haec omnia verissime dictum est, Inveni David secundum cor meum. Quia licet
Abbreviated transcription (Latin):
suapersuasione decipitur: Nihi libi pater. Nhil
filius Nihilagit sp̃rsc̃s. Nec tali negotio quicquã
duinȩ uoluntatis interuenit. cuius opere
multor scimus Ne laberentur r&entos. Nul¬
los autẽ ut laberentur inpulsos
Acorum fidelium atquescorum quae ad ruinã
& perditionem predestinata est. &iamsi p&at
adõ sc̃itatis perseuerantiam nonimp&rauit
eo quod mutari non potest diuina prȩdestinatio.
quae illos p̃ordinauit. prȩparauit. prxaptauit
ut caderent:

Expanded text:
sua persuasione decipitur. Nihil ibi Pater, nihil sua persuasione decipitur. Nihil ibi Pater, nihil Filius, nihil agit Spiritus sanctus: nec tali negotio quidquam divinae voluntatis intervenit, cujus opere multos scimus ne laberentur retentos, nullos autem ut laberentur impulsos.corum fidelium atque sanctorum quae ad ruinam et perditionem praedestinata est, etiam si petat a Deo sanctitatis perseverantiam, non impetrabit: eo quod mutari non potest divina praedestinatio, quae illos praeordinavit, praeparavit, praeaptavit ut caderent
Abbreviated transcription (Latin):
nati: siessent reuersuri. & insc̃itate acueritato
mansuri. Acperhoc p̃destinatio dĩ multis est
causa standi. Neminiestcausa labendi¬
Smortem prȩdestinati sunt quando uomitum
suum relabuntur. uitio quidem suo. hoc facer
uidentur. sed ipsius uitii causa est diuina prȩ
tibus mendaciis. subsequens impi&as non recedit
quam prorsus ueraratio probat: & incunctan¬
ter sanad octrina condemnat. Quia omnibus
quidem afide ad infidelitatem: Asc̃itate
ad turpitudinem relapsis. & anterinem uitȩ
nulla emendatione purgatis. Nihilaliud quam
mors a &erna deb&ur: Sed nefas estdõ ad scri¬
berecausas talium ruinarum: quod &si exȩt̃na
scientia prȩcognitum hab&: Quid unius cuiusq
meritir r&ributurus sit: Nemini tamen perhoc
quod falli non potest. Aut necersitatem. Aut
uoluntatem. intulit delinquendi:
Ciergo aiustitia &pi&ate quis deficit suo in p̃¬
ceps festur arbitrio sua concupiscentia trahitur.

Expanded text:
nati, is essent reversuri, et in sanctitate ac veritate nati, is essent reversuri, et in sanctitate ac veritate mansuri. Ac per hoc praedestinatio Dei, multis est causa standi, nemini est causa labendmortem praedestinati sunt, quando ad vomitum suum relabuntur, vitio quidem suo hoc facere identur, sed ipsius vitii causa est divina praedtibus mendaciis subsequens impietas non recedit: quam prorsus vera ratio reprobat, et incunctanter sana doctrina condemnat. Quia omnibus quidem a fide ad infidelitatem, a sanctitate ad turpitudinem relapsis, et ante finem vitae nulla emendatione purgatis, nihil aliud quam mors aeterna debetur: sed nefas est Deo ascribere causas talium ruinarum; qui etsi ex aeterna scientia praecognitum habet, quid uniuscujusque meritis retributurus sit; nemini tamen per hoc quod falli non potest, aut necessitatem, aut voluntatem intulit delinquendi. Si ergo a justitia et pietate quis deficit, suo in praeceps fertur arbitrio, sua concupiscentia trahitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ edificauit: destruit: Necquȩ plantauit: eud¬
lit: Sine paenitentia enim suntedona & uocatiodi
& firmum fundamentum dĩstat habens signa¬
culum hoc : Cognouit dñs qui sunterus.
Nullo igitur modo prȩdestinatio facit: ut aliqui
exfilus dĩ: filii s int diaboli: Aut extemplo sc̃ĩs pr̃
templa s int dȩmonum: Aut ex membris xp̃i : fiana
membra mer&ricis: Sed potius praedestinatio
facit ut exfiluis diaboli: fiantfiliidĩ: Ete tem¬
plodemonum. templum sint sp̃sscĩ. &ex mem¬
bris mer&ricir membra sintxp̃i Qui aipse
ad ligat fortem. & uasa eius rapit. Eruens ea
depotestate tenebrarum & transferens:
de contumelia ingloriam Huautem dequib
dicitur. Ex nobis exierunt: sed non fuerun
exnobis: Sienim fuissent ex nobis mansisseno
utique nobiscum. Voluntate exierunt uolun¬
tate ceciderunt: &quia prȩsciti sunt casuri
non sunt prȩdestinati. Essent autem prȩdesti¬

Expanded text:
quae aedificavit destruit, nec quae plantavit evequae aedificavit destruit, nec quae plantavit evellit. Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei : et firmum fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc; cognovit Dominus qui sunt ejus . Nullo igitur modo Dei praedestinatio facit ut aliqui ex filiis Dei filii sint diaboli, aut ex templo sancti Spiritus templa sint daemonum, aut ex membris Christi fiant membra meretricis: sed potius praedestinatio facit ut ex filiis diaboli fiant filii Dei, et ex templo daemonum templum sint Spiritus sancti, et ex membris meretricis membra sint Christi. Quia ipse alligat fortem, et vasa ejus rapit , eruens ea de potestate tenebrarum, et transferens de contumelia in gloriam . Hi autem de quibus dicitur, Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum : voluntate exierunt, voluntate ceciderunt. Et quia praesciti sunt casuri, non sunt praedestinati. Essent autem praedesti