comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bestiis et digniorib creaturis s ⁊ aliis
uilib et minimis simili cõpassionis affectu¬
adhesit. Nã qr de saluatore legit᷑ ego sũ u̾ms
⁊ nõ hõ uermicłos ⁊̃ ne conterent᷑ multociens
de ua legebat s ⁊ apib ne deficerẽt forte uinũ
uel mel ĩ hyeme ministrabat. Diligent̾ .n. nõ
debat ⁊ quicquid ãmiratiõis delectamẽti siue
enĩcñq ualoris in uria queq perpende poterat. id
totũ ĩ õiũ fcõris głam regerebat. Propt̾ hoc om̃ia

Expanded text:
bestiis et dignioribus creaturis, sed et alus vilibus et minimis simili affectu compassionis adhaesit. Nam quia de Salvatore legitur: Ego sum vermis et non homo, vermiculos etiam, ne contererentur multoties de via legebat; sed et apibus, ne deficerent, forte vinum vel mel in hieme ministrabat. Diligenter enim, ndebat, et quidquid admirationis, delectamenti seu cuiuscumque valoris in unaquaque perpendere poterat, id totum in omnium Factoris gloriam regerebat. Quid puta
Abbreviated transcription (Latin):
guille ĩnum̾abiles p̃p glaciem a paludib exe¬
untes qd̾ dictu mirũ est. ĩ fenilib fugiẽtes la¬
tuerunt. S ibi ⁊̃ ꝓ niietate frigoris deficiẽ¬
nue. ñc pliuua ñc gelu alternatim satis noxi¬
a usq ĩ medio maitio. postea diutino frigore
barũ ⁊ graminũ reuiguit iurore. ymber u
singulis mensib assidne deciduus sata agroꝵ
pene absorbuit. Nam filigo ⁊ auene prouen¬
tũ suũ satis sunt ementite. Multi quo sacͦ
igne adurunt᷑. Tyrus hebrea lingua sor dc̃a ur¬
bs fenicis maxima ⁊ antiqͣ ĩ corde maris si¬
ta sydonioꝵ colonia negociatio maris empto¬
riũ tociꝰ orbis. uaticinatio ꝓpħaꝵ celebrata. ⁊
carmuub poetaꝵ inclita olim quidẽ insula¬
s a nabugodonosor uł ab alexandro p̃p̃ expug¬
nationẽ multis inbreui freto aggressib com¬
portatis t̾ra contines fc̃a pͥdem a nabugod̾
expugnata ⁊ partim captiuata. ⁊ postea ab
⁊ antiqũ statũ restituta nr̃is uero tp̃rib in

Expanded text:
guillae innumerabiles propter glaciem a paludibus exeuntes, quod dictu mirum est, in foenilibus fugientes latuerunt; sed ibi etiam pre nimietate frigoris deficiennive, nunc pluvia, nunc gelu alternatim satis deterrima, usque in medio Martio. Postea diutino frigore barum et graminum reviguit virore. Imber vero singulis mensibus assidue deciduus, sata agrorum pene absorsit. Nam siligo et avenae proventum suum satis sunt ementitae. Multi quoque sacro igne aduruntur. Tyrus Hebrea lingua Sor dicta, urbs maxima Fenicis et antiqua, in corde maris sita, Sydoniorum colonia, negotiatio maris, empurium totius orbis, vaticinio prophetarum celebrata et carminibus poetarum inclita, olim quidem insula, a Nabugodonosor vel ab Alexandro propter expugnationem multis in brevi freto aggeribus comportatis terra continens facta, pridem a Nabugodonosor expugnata et partim captivata, et postea ab et in antiquum statum restituta, nostris modo temporibus in
Abbreviated transcription (Latin):
cestoniense monasteriũ qd̾ sc̃imonialib ĩmple¬
uit. ubi ⁊ abbatissã ꝯstitut filiam suam elsi
dam nobilit̾ eruditũ. quẽ scireburne fecit
ep̃m. Hic sensũ libroꝵ boetii de cõsolatiõe pla¬
morib u̾bis enodauit. quos rex ip̃e ĩ anglicã
linguam u̾tit. Euocauit ex mercia wictiorũ
difficultate perpetuo a uiro abstinuit. pro¬
testans nõ cõuenire regis filie ut tanto peri¬
culo se cõmuteret. Eduuardꝰ regnauit an¬
nis xxiii. et dedit filiam suã editham karo¬
lo regi francoꝵ filio ludouici balbi. filias
suas instituit pͥmo lit̾tis eruditi. Mox co¬
lo ⁊ fuso ⁊ acu exerceri filios quo suos pͥmo
litt̾is fecit indui: deinde regni gubernacula
addiscere.

Expanded text:
oftoniense etiam monasterium sanctimonialibus compleoftoniense etiam monasterium sanctimonialibus complevit, ubi et abbatissam filiam suam Elfgidam nobiliter eruditum, quem Sciburnae fecit episcopum. Hic sensum librorum Boetii De Consolatione planioribus verbis enodavit, quos rex ipse in Anglicam linguam vertit. Evocavit ex Mercia Wictrorum i partus perpetuo a viro abstinuit, protestans non convenire regis filiae, ut tanto periculo se committeret. Eduardus regnavit annis 23, et dedit filiam suam Editham Carolo regi Francorum filio Ludovici Balbi. Filias suas instituit primo litteris erudiri, et mox colo et fuso et acu exerceri: filios quoque suos primo litteris fecit imbui, deinde regni gubernacula addiscere.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sꝑ aut fico aut aliqͦ interraneoꝵ morbo agi¬
tatus. quẽ a dño p̾cib exegisse auint ut mi¬
nus illecebͣs amplecteret᷑ mũdanas. Centu¬
rias ⁊ decimas instituit ⁊ tantã pacem prĩe
ĩfudit. ut ⁊̃ ꝑ publicos aggeres ubi semite ꝑ
qͣdruuiũ fundunt᷑. armillas aureas iuberet
suspendi. que uiatorũ aiuditatẽ ridetent dũ
nõ essent qui raꝑent. Romam ⁊ ad sc̃m thomã
in india multa mun̾a misit: legatꝰ in hoc mis¬
sus est sigelinꝰ scireburnensis ep̃c. Qui penetrãs
indiam multas gẽmas ⁊ plurima aror m̃ ar
inde retulit et ꝑtem ligni dñici missam a ppͣ ma¬
rino. Monasteriũ unũ cõstruxit ĩ adelingia. nͥ
wintonia qd̃ dr nouũ monast̾iũ ubi giabaldũ
abbẽm cõstituit qui se uocante ⁊ archiep̃o mit¬
tente cognit᷑ ꝙ se ip̃m olim ut fuerunt romani¬
eundẽ benigno c̃õfou̾at hospicio. Ca euocatio¬
nis fuit ut litt̾ature studiũ pene iam tunc ĩ
anglia sepultũ sua suscitaret industria. Item

Expanded text:
 aut fico aut aliquo interraneorum morbo agitatus; quod eum a Domino precibus exegisse aiunt, ut minus illecebras amplecteretur mundanas. Centurias et decimas instituit, et tantam pacem patriae infundit, ut etiam per publicos aggeres, ubi semitae per quadrivium finduntur, armillas aureas juberet suspendi, quae viatorum ariditatem riderent, dum non essent, qui raperent. Romam, et ad S. Thomam in India multa munera misit; legatus in hoc missus est Sigelmus Scireburnensis episcopus, qui penetrans Indiam, multas gemmas et plurima aromata inde retulit; et partem ligni Dominici missam regi a papa Marino. Monasterium unum construxit in Adelingia, ubiWintonia, quod dicitur Novum monasterium, ubi Gribaldum abbatem constituit: qui se vocante et archiepiscopo mittente, cognitus, quod se puerum olim, ut ferunt, transeuntem benigno confoverat hospitio. Causa evocationis fuit, ut litteraturae studium pene jam tunc in Anglia sepultum sua susc
Abbreviated transcription (Latin):
rolus. Itaq karolus ĩꝑator et elatꝰ uxorem
suam ꝓ eo qd̃ plus iusto familiatit̾ ageret
cũ lintwardo uercellensi ep̃o ꝓtestat᷑ ĩ contio¬
ne se nũqm̃ cũ ea coisse. Illa uero uarginẽ se¬
ficiens ab optimatib regni reptidiat᷑ ⁊ arnu¬
fus filius karlomãni regis fratruelis ei in
acnulfus patruo suo karolo ex imꝑatore ⁊̃
necruis egenti fiscos ĩ alemãnia delegauit
Qui sequenti anno obiit. Romanũ imꝑiũ
⁊ regnũ francoꝵ misere discerpit᷑. In ytalia
nẽpe berengariꝰ ⁊ wido de regno cõtendunt.
franci uͦ neglecto karolo filio ludonici balbi
pu̾o uix decenni regẽ s̾ p̾ficiũt odonẽ filium
roberti ducis. quẽ a northinãnis occisum supͣ
diximꝰ. Redulfus ã corona sͥ ĩposita rex bur¬
gũdionũ statuit᷑. Qd̃ regnũ multo ip̃re du

Expanded text:
t. Karolus imperator zelatus uxorem suam, pro eo quod plus justo familiarius ageret cum Liutwardo Vercellensi episcopo, protestatur in contentione, se nunquam cum ea coisse; illa vero se virginem essficiens, ab optimatibus regni repudiatur, et Arnulfus filius Karlomanni regis, fratruelis ejus, in Arnulfus patruo suo Karolo, ex imperatore etiam necessariis egenti, fiscos in Alemannia delegavit; qui sequenti anno obiit. Romanum imperium et regnum Francorum misere discerpitur. In Italia nempe Berengarius et Wido de regno contendunt. Franci vero, neglecto Karolo filio Ludowici Balbi, puero vix decenni, regem sibi preficiunt Odonem, filium Rotberti ducis, quem a Northmannis occisum supra diximus. Rodulfus autem corona sibi imposita rex Burgundionum statuitur, quod regnum multo tempore du
Abbreviated transcription (Latin):
bello ꝑurgens. laudunũ urbem capit. Hugõ
karolũ ĩ lauduno obsidet. S scdo obsidionis
mense obsessi ꝓsilientes castra obsidientiũ in¬
cender̃t: ⁊ rex plurimis ꝑemptis uix fuga eua¬
oc anno mortuꝰ est sc̃s dun

Expanded text:
bello perurgens, Laudunum urbem capit. Hugo rex Karolum in Lauduno obsidet, sed secundo obsidionis mense obsessi cendunt, et rex plurimis peremptis vix fugaoc anno mortuus est sanctus Dun
Abbreviated transcription (Latin):
idem rex karolus ĩ bello hyspano quoꝵlibet cõ¬
fectos inimicoꝵ cuneos dicũꝑe et sugare cõ¬
sueuerat. Dyadema quo ex auro multo et
genimis p̾ciosis: quaꝵ splendor oculos intuẽ¬
tiũ reu̾berabat. Particulam quo sc̃e crucis cri¬
stallo inclusam: ut ꝑ ip̃m cristallũ posset dis¬
cerni color et qͣntitas ligni. Portiuntulam quo¬
q corone spuniee: eodem modo inclusam. Prin¬
ceps huiꝰ legationis fuit adulfus filius bald¬
uni comitis flandrie: ex filia regis eduardi
ethelmuda sorore ethelstam ip̃ius ex patre. Sy¬

Expanded text:
idem rex Carolus in bello Hispano quamlibet conidem rex Carolus in bello Hispano quamlibet confertos inimicorum cuneos dirumpere et fugare consueverat. Diadema quoque ex auro multo et gemmis pretiosis, quarum splendor oculos intuentium reverberabat. Particulam quoque sanctae crucis crystallo inclusam; ita ut per ipsum crystallum posset discerni color, et quantitas ligni; portiuncula quoque coronae spineae eodem modo inclusam. Princeps hujus legationis fuit Adulphus, filius Balduini comitis Flandriae, ex filia regis Eduardi Helvida sorore ipsius Ethelstani ex patre.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui otho primꝰ duxit urorem unam. sororẽ
euisdem ethelstani: alteram uͦ ludouicꝰ aqui¬
tanoꝵ pͥnceps. Tertiam q̃ pulcherrima erat.
duxit iste hugo. Misitq pro ea pr̃i mun̾a ã¬
plissima aromata ⁊ gemiinas preciosas. et
p̃cipue smnaragdos. equos curraces plurimos
cũ faleris. ⁊ uas qd̾dam ex onichino. ita ce¬
latũ ut ĩ eo fluctuare segetes. ⁊ germinare
redderet. Eensem quo cõstantin magni: in
quo litceris aureis nom̃ antiqͥ possessoris le¬
gebatur. In capitulo quo suꝑ crassas auri
laminas. clauus fr̾eus affixus erat. unꝰ ex
quatuor qui dñico corpori fuerant affixi. Lã¬
ceam quo karoli magni: qͣm ĩꝑator ĩuictis¬
simꝰ contͣ sarracenos exercitũ ducens. quotiẽs
ĩ hostem iubrauit. uictor rediit. fereb aturq ea¬
dem ẽe q̃ dñico lateri manu militis ĩpacta pa¬
radysum mortalib aꝑuit. Uexillũ quo b̃issi¬
mi mrͣis mauricii pͥncipis thebee legionis: qͦ

Expanded text:
qui Otho primus duxit uxorem unam sororem ejusdem Ethelstani, alteram vero Ludovicus Aquitanorum princeps; tertiam quae pulcherrima erat, duxit iste Hugo; misitque patri pro ea munera amplissima, aromata, et gemmas pretiosas, et praecipue smaragdos, equos currales plurimos cum phaleris, et vas quoddam ex onychino ita coelatum, ut in eo et fluctuare segetes, et gemredderet. Ensem quoque Constantini Magni, in quo litteris aureis nomen antiqui possessoris legebatur. In capulo quoque super crassas auri laminas clavus ferreus affixus erat, unus ex quatuor qui Dominico corpori fuerant affixi, lanceam quoque Caroli Magni, quam imperator invictissimus contra Sarracenos exercitum ducens quoties in hostem vibravit, victor rediit. Ferebaturque eadem esse quae Dominico lateri manu militis impacta paradisum mortalibus aperuit; vexillum quoque beatissimi martyris Mauritii, principis Thebeae legionis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ĩ fornacẽ. ita totũ ignis absorbuit: ut uyx de os¬
sib eius ꝑuũ quodãm᷑ relinqueret᷑ indiciũ. Int̾¬
rogantes ã infantulũ xͥani quale ei int̾ ignes fu¬
isset umbraculũ: ait mulier que ĩ basilica illa uibi
panẽ de mensa accepi in cathedra sedẽs puerulum
in sinu gestat. hec me pallio suo ne ignis me uora¬
ret. oprut. Unde in dubitartiꝰ est beatã eĩ mariã¬
auxiliũ apparendo p̃buisse. Agnita gͦ infans fide

Expanded text:
bsorbuit, ut vix de ossibus ejus parvum quodammodo relinqueretur indicium. Interrogantes autem infantulum Christiani quale ei inter ignes fuisset umbraculum, ait: Mulier quae in basilica illa ubi panem de mensa accepi, in cathedra residens, parvulum in sinu gestat infantem, haec me pallio suo, ne ignis voraret, operuit. Unde indubitatum est beatam ei Mariam apparuisse. Agnita ergo infans fide
Abbreviated transcription (Latin):
ud respicit cordis intuitu qm unde pecuniã
parare ualeat ꝑ qͣm possit de monasterii disci¬
plina qmͣtociꝰ euolare: nullã exhibẽs fidẽ insi
potuit nũmi spes aliqͣ refulgere. Pro hac nõ
mendatii ñ ꝑuirii ñ furti faciꝰ admitte ꝑhor¬
rescit: nõ fidẽ frange̾. nõ iracundie noxio ftiro¬
militatis caritatis obedĩe. non dicã uirtutem

Expanded text:
ud respicit cordis intuitu quam unde pecuniam parare ualeat, per quam possit de monasterii disciplina quantocius euolare, nullam exhibens fidem, ubi potuerit nummi spes aliqua refulgere. pro hac non mendacii, non periurii, non furit facinus admittere perhorrescit, non fidem frangere, non iracundiae noxio furomilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde occ̃ones quib offendi uł irasci debeat
studiose ꝑquirit: ne leuit̾ motꝰ de cenobii
disciplina uideat᷑ exire. Nec solus tñ trans¬
migrare content᷑ ne tanqm suo uicio deser¬
uisce credatur: qͣntos potu̾it susurrationib
clam destinis deprauare nõ desinit. discessus¬
solatiũ ⁊ excusationẽ leuitatis non se alit̾
credens quam nota uł̃ macula monast̾ii re¬
exempla in scripturis scĩs inuenimꝰ
ea q̃ nec antea quidẽ possederat uolens acqͥ¬
rere: nõ mͦ gr̃am ꝓpħie nõ meruit possidere.

Expanded text:
deinde occasiones quibus offendi uel irasci debeat studiose perquirit, ne leuiter motus de coenobii disciplina uideatur exire. nec solus tamen trausmigrare contentus, ne tamquam suo uitio deseruisse credatur, quantos potuerit susurrationibus clandestinis deprauare non desinit. solacium et excusationem leuitatis non se aliter credens quam nota uel macula monasterii reexempla in Scripturis sanctis etiam iea quae ne ante quidem possederat uolens adquirere I non modo gratiam prophetiae possidere
Abbreviated transcription (Latin):
tera nãm iucioꝵ incitam̃ta humane inserta
modũ coeua natiuitatĩ discretionẽ boni ma¬
liq p̃ueniũr. Et lic pͥma acripiant hõiem
longo tñ labore uincunt᷑. Hic uero morbus
posteriꝰ suꝑueniẽs ⁊ extcunsetus excedẽs aĩe. qͣn¬
to faciliꝰ caueri pot ac respui: tanto neglectus
⁊ intronussus semel cordi. fit ꝑnitiosior cunctis
reseruare sͥ aliqͥd pecunie debeat uł parare de¬
scribet. Nam ⁊ ea q̃ p̾bent᷑ in monast̾io q̃tit᷑ nõ
ẽẽ sufficiẽtia. ⁊ sano robusto q corꝑe uix posse
mes excrescit. Cũ pecunie et eñi incremento.
rabies cupiditatis auget᷑. Cũ deuide iuita lõ¬
fu̾it p̃parata tolerari ĩsenecta non possũt. Ita¬

Expanded text:
tera namque uitiorum incitamenta humanae inserta propemodum coaeua natiuitati discretionem boni malique praeueniunt, et licet prima arripiant hominem, longo tamen labore uincuntur. Hic uero morbus posterius superueniens et extrinsecus accedens animae quanto facilius caueri potest ac respui, tanto neglectus et intromissus semel cordi fit perniciosior cunctis reseruare sibi aliquid pecuniae debeat uel parare, describit. nam et ea quae praebentur in monasterio queritur non esse sufficientia et sano robustoque corpore uix posse dponitur. cum pecuniae etenim incremento rabies cupiditatis augetur. tum deinde uita lonfuerit praeparata, tolerari in senecta non possint. a
Abbreviated transcription (Latin):
euanescerẽt. O lignũ aridũ et ĩutile. et̾nis ig¬
nib dignũ qͥd indebis ĩ illa die cũ exigetur
a te usq ad ictũ dculi. om̃e tempꝰ iuuendi tͥ impẽ¬
sum. qualit̾ fuerit a te expensum: Tunc quippe
cõdempnabit᷑ quicqͥd fuerit inuentũ in de oꝑis
uł ocii sermonis et silentii usꝙ ad minimam
luntatẽ directũ. Ue qͦd̾ peccata prouenient ib̾ ex
credis. nudata facie apparebunt ibi nigertima
cia ad quam cõfringendam leues sũt tam gͣ¬
nes mallei. O insensibilis torpor ad quẽ cõcitan¬
dũ sunt obtunsi tam graues aculei: ꝓphetalis so¬
por ad quẽ extitandũ raucũ est tam trificũ toni¬
tabile sit illud bonum qd̾ cõtmet iccunditatẽ oĩm bo
noꝵ et non qͣlem ĩ reb creatis sumꝰ exꝑti s tanto dif¬
ferentem. s qͣnto differt creator a creatura. O qui ħ bo

Expanded text:
um est? O lignum aridum, et inutile, aeternis ignibus dignum, quid respondebis in illa die, cum exigetur a te usque ad ictum oculi, omne tempus vivendi tibi impensum, qualiter fuerit a te expensum? Tunc quippe condemnabitur quidquid fuerit inventum in te operis vel otii, sermonis et silentii, usque ad minimam luntatem directum. Vae! quot peccata ibi proruent ex credis, nudata facie apparebunt ibi nigerrima tia, ad quam confringendam leves sunt tam graves mallei! O insensibilis torpor, ad quem excitandum sunt obtusi tam acuti aculei! Proh lethalis sopor, ad quem excitandum raucum est tam terrificum tonitnorum; et non qualem in rebus creatis sumus experti, sed tanto differentem quanto differt creator a creatura. Si enim bo
Abbreviated transcription (Latin):
aut ĩperfectũ aut aliquo modo cortuptũ. ut pos¬
aut ĩ pc̃co est. ⁊ dampnabilis. aut in fructuosa
⁊ cõtemptibilis. S qui separo. infrutuosã a
dampnãbili: Utiq si est ĩfructuosa est damp¬
uite mee. uuiere erubesco mori ꝑtimesco. Quid
gͦ restat tͥ o pc̃cor. insi ut ĩ tota uita tua plores
totã uitã tuã. ut ip̃a tota se ploret totam: S

Expanded text:
aut imperfectum, aut aliquo modo corruptum, ut posaut in peccato est, et damnabilis; aut infructuosa, et contemptibilis. Sed quid separo infructuosam a damnabili? Utique, si est infructuosa, est et damvitae meae; vivere erubesco, mori pertimesco. Quid ergo restat tibi, o peccator, nisi ut in tota vita tua plores totam vitam tuam, ut ipsa tota se ploret totam? Sed est
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Pro pc̃cis meis mado intercedite qr cõn̾tipa¬
ratꝰ sũ et secularẽ uitã funditꝰ relinq̃re. Homo
gͦ qui sicut iam dictũ est ab extrema corporis fu¬
erat parte p̾mortu᷑: reseruatꝰ ad uitam toto ad de¬

Expanded text:
tuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti patuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo, qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis fuerat parte praemortuus, reservatus ad vitam, toto ad De
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃es: ut egressũ illiꝰ orando ꝓtegerẽt. Iam corpꝰ
eiꝰ ab extrema fu̾at ꝑte mortuũ: ĩ solo tm̃mͦ
pectore uitalis adhuc calor hanelabat. Cunc
eũ iam uidebant sub celeritate disced̾e: cũ re
atq cũ magnis uocib or̃ones eoꝵ int̾rũpere
dicens. Recedite recedite. Etce draconi ad deuorã¬
dũ datꝰ sũ: qui pp̃ urãm p̃sentiam deuorare me
nõ potest. Caput meũ in suo ore iam abscorbu¬
it. Date locũ ut nõ me amplius cruciet: s fa¬
ciat qd̃ fc̃urꝰ est. Si ei ad deuorandũ datꝰ sũ q̃¬
re pp̃ uos moras patior: Tũc fres ceperũt et di¬
cere. Quid est qd loq̃ris fr̃: Signũ tͥ sc̃e crucis
ĩprime. Rndebat ille: cũ magnis clamorib
dicẽs. Uolo me signare. s nõ possum: qr squa¬
mis huiꝰ draconis p̃mor. Cũq hoc fr̃es audi¬
rent: prostrati ĩ t̾ram cũ lacrinus ceperũt pro
eceptione illiꝰ uehementiꝰ orare. Et ecce subito
perat fugit or̃onib urĩs expulsus. stare nõ po¬

Expanded text:
res, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncteum jam videbant sub celeritate discedere, cum reatque cum magnis vocibus orationes eorum interrumpere, dicens: « Recedite, ecce draconi ad devorandum non potest. Caput meum jam in suo ore absorbuit; date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat illedicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orare. Et ecce subito perat fugit, orationibus vestris expulsus stare non po
Abbreviated transcription (Latin):
sua composit᷑. S sicut ex fine patuit: Longe alit̾
li ut putabant uiro moriente: magnũ quid ac de¬
lectabile se ab eo audire credider̃t. Qͥb ip̃e afflict᷑
et tremẽs cõpulsus est ꝓdere: cui hosti traditꝰ co¬
gebat᷑ exire. Nam dixit. Quando me nobiscum
ecte ad deuorandũ draconi traditꝰ sum: qui cau¬
da sua mea genua pedesq ligauit. Caput uͦ suũ
intͣ meũ os mittẽs : sp̃m meũ ebibẽs abstrahit
Quib dc̃is statim defunctus est: atq ut peniten¬
do liberari potuiss a dracone quẽ uiderat expecta¬
tus non est.

Expanded text:
 compositus; sed sicut ex fine res patuit, longe aliter li, ut putabant, viro moriente, magnum quid ac delectabile se ab eo audire crediderant. Quibus ipse afflictus et tremens compulsus est prodere cui hosti traditus cogebatur exire. Nam dixit: Quando me vobiscum nunc ad devorandum draconi traditus sum, qui cauda sua mea genua pedesque colligavit, caput vero suum intra meum os mittens, spiritum meum ebibens extrahit. Quibus dictis statim defunctus est, atque ut poenitendo liberari potuisset, a dracone quem viderat exspectatus non est.
Abbreviated transcription (Latin):
douico rege francoꝵ mortuo. francis
regnũ transferre uolentib adkarolũ ducem
fr̃em lotharii regis. dum ille rem ad cõsiliũ ds¬
ferret. regnũ francoꝵ usurpat hugo filiꝰ hugo¬
nis parisiensis. ex hawide sorore primi othoni
ĩꝑatoris: ⁊ regnauit annis .ix. Actor. Guilłs¬
dicit hũc hugonẽ duxisse itorem filiam eduat¬
di regis angloꝵ sororem ethelstani regis: qu
longe ante hoc tempꝰ regnauit tp̃re henrici¬
iudelicet regis teutonicoꝵ pr̃is othonis p̾mi

Expanded text:
um rege mortuo, Francis regnum transferre volentibus ad Karolum ducem, fratrem Lotharii regis, dum ille rem ad consilium differt, rem Francorum usurpat Hugo, filius Hugonis Parisiensis ex Hathuide sorore primi Ottonis imperatoris, et regnavit annis 9. Herluidicit hunc Hugonem duxisse uxorem filiam Eduardi regis Anglorum, sororem Athelstani regis, qui longe ante hoc tempus regnavit, tempore videlicet Henrici regis Teutonicorum, patris Othonis pri
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ ꝑ sopite mentis ĩcuriã cõmocio carnis obrep¬
serit quẽadmodũ sine ulla titillatione uolupta¬
tis extitata est ita ⁊̃ sine ullo pruritu corporis cõ¬
ac negligentib arbitrer ĩpossibilia forsitan iu¬
dicanda certꝰ tñ sũ astudiosis ac sp̃ualib uiris
agnoscenda.¬

Expanded text:
tantum per sopitae mentis incuriam conmotio carnis obreptantum per sopitae mentis incuriam conmotio carnis obrepserit, quemadmodum sine ulla titillatione uoluptatis excita est, ita etiam sine ullo pruritu corporis conac neglegentibus arbitrer inpossibilia forsitan iudicanda, certus tamen sum a studiosis ac spiritalibus uiris agnoscenda
Abbreviated transcription (Latin):
rũt qͣtuor horaꝵ spacio t̾minau̾it. nec tñ laboꝵ
ac cõtinentie huiꝰ merito. s miseratione dñi eã se
crediderit adempturũ. qr sine hac fide uana est
mensib ꝑfectionẽ istiꝰ ĩpossibilẽ sͥ non ẽẽ cognos¬
tñ tã difficile ab incipientib qmͣ ip̃ius castita¬
tis ꝑfectio possidetur. Nam cũ eis uł ꝑticula pu¬
ritatis arriserit cõtinuo ĩ conscĩe sue secretis ela¬
tione qͣdam subtilit̾ illabente sibimet blandiũt᷑
credentesq eam se diligĩtie sue studio cõsecutos ncce
est ut suꝑno illo p̃sidio paululũ denudati. tãdiu
illis quas diuina uirtus extinxerat passionib
oppͥmant᷑. qmͣ diu exꝑientia docente cognoscant
se uirib atq industria sua puritatẽ obtin̾e non
posse. Et ut disputationẽ nr̃am breuit̾ cõcludamꝰ¬
hec est cõsũmatõ castitatis ut uigilantẽ mona¬
chũ oblectatõ libidĩs nulla ꝑstringat. ut quiescẽ¬
tem sompnioꝵ nõ fallat illusio. s cũ dormienti

Expanded text:
or horarum spatio terminarit, nec tamen laborum aut continentiae huius merito, sed miseratione domini eam se crediderit adepturum, quia sine hac fide uana eet mensibus perfectionem istius inpossibilem sibi non esse cognostamen tam difficile ab incipientibus quam ipsius castitatis perfectio possidetur. nam cum eis uel particula puritatis adriserit, continuo in conscientiae suae secretis elatione quadam subtiliter inlabente sibimet blandiuntur, credentesque eam se diligentiae suae studio consecutos necesse est ut superno illo praesidio paululum denudati tamdiu illis quas diuina uirtus extinxerat passionibus opprimantur, quamdiu experientia docente cognoscant se uiribus atque industria sua puritatis bonum obtinere non posse. et ut disputationem nostram de fine plec est consummatio castitatis, ut uigilantem monachum oblectatio libidinis nulla perstringat, ut quiescentem somniorum non fallat inlusio, sed cum dormienti
Abbreviated transcription (Latin):
suam missus fu̾at bonãuallẽ ubi infirmatꝰ
est usq ad mortem. Albas uisitans eũ roga¬
uit eum ut secure cõfiteretur pcc̃m suũ de que
infambatur. Ꝙ ille nõ quam cõfiteri uolu¬
erat. riec ⁊̃ abb̃i ꝓprio. Ille autem negauit
totũ. et peciit sibi dari corpus dñi. Abbas
autẽ hugo suadebat eiut p̃sumeret corpꝰ
At ille dicẽs se ẽẽ bene cõfessum. ĩstitit ut
Quid faciã miser quid faciã: Tũc pb̾r ab¬
stulit ab eo corpꝰ dñi qd̾̃ suꝑ linguã tenebar
Et mox ille expirauit. Item abbas aliqs
infirmatꝰ intrauit ĩ infirnutoriũ. ⁊ uidit
colũbam niue candidiorẽ suꝑ humerũ mo¬
nachi in firmarii. Quã cũ idem monachus
uellet app̃hendere illa uolans uenit ad ab¬
batem.⁊ intrauit ĩ sinũ eius ⁊ postea exiuit
te. Mandat tͥ sc̃s bernardus ut uadas face̾
pacem int̾ papã et ĩperatorẽ alemannie. Q

Expanded text:
suam missus fuerat Bonamvallem, ubi infirmatus est usque ad mortem. Abbas autem visitans cum, rogavit, ut secure confiteretur peccatum suum, de quo infamabatur: quod ille nunquam confiteri voluerat, nec etiam abbati proprio. Ille autem negavit totum; et petiit sibi dari corpus Domini. Abbas autem Hugo suadebat ei, ut non praesumeret corpusAt ille dicens se bene confessum, instituit, ut Quid faciam, miser, quid faciam? » Tunc presbyter abstulit ab eo corpus Domini, quod super linguam tenebat, et mox ille exspiravit. Idem abbas aliquando infirmatus intravit in infirmitorium, et vidit columbam nive candidiorem super humerum monachi infirmarii, quam cum idem monachus vellet apprehendere, illa volans, venit ad abbatem, et intravit in sinum ejus: et pote. Mandat tibi sanctus Bernardus ut vadas facere pacem inter papam et imperatorem. »
Abbreviated transcription (Latin):
alapa ꝑcussit: ut qͣi religiose ite simulator de ec¬
cdesia cum cõtumelia exiret. S hũc repente ultor
sp̃c inuasit: ⁊ ad uiri dei uestigia strauit. acꝑ os
tit. Uir quippe pegrinꝰ quo censeretur noĩe nescie¬
bat᷑. s enis nom̃ ille sp̃c prodidit qui se ab illo posse
eici clamauit. Mox autem suꝑ uexati corpꝰ uir dei
ĩtubuit: et malignꝰ sp̃c qͥ eũ ĩuaserat abscessit.

Expanded text:
alapa percussit, ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os it. Vir quippe peregrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑. Egressus urbem non longe desertũ locũ rep¬
perit: ibiq sibi humile hĩtaculum cõstruxit. Ad ꝙ̃
dum multi ꝑgunt exemplo illiꝰ et̾ne uite accendi
nuerẽt ut pro usu monast̾ii possessiones q̃ offere¬
bant᷑ accipet: ille sollicitꝰ sue pauꝑtatis custos for¬
tẽ siũam tenebat dicens. Monachus qui ĩ t̾ra pos

Expanded text:
ns, egressus urbem non longe desertum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum multi pergunt, exemplo illius aeternae vitae accendi minerent, ut pro usu monasterii possessiones quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra pos
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis: ysaic noĩe. Hic cũ pͥmo de syrie ꝑtibus
ad spoletanã urbem ueniss ĩgressus ecc̃am a
custodib peciit ut sibi qͣntũ uellet licentia cõ¬
cederet᷑ orandi: eũq horis secretiorib egredi nõ
urgerent. Qui mox ad orandũ stetit: diem quo
terciũ ĩ oĩone coniunxit. Cũq hoc unus ex cu¬
stodib suꝑbie sp̃u inflatꝰ cerneret: unde ꝓfic̾e̾
debuit: inde ad affectus dampna ꝑuenit. Nam

Expanded text:
cit. Cum primum de Syriae partibus ad Spoletanam urbem venisset, ingressus ecclesiam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
t dũ inde redirent angelus ra¬
phael et nouicius. apparuit eis ange¬
lus qui gubenabat solem in humani generis
seruitittem. Post hec angelus raphael dixit¬
ad nouiciũ. Opo te redire ad corpus tuũ. iu¬
sionẽ istam nulli narres. nisi abb̃i tuo. ⁊ ĩ con¬
fessione. Cunc nouicius reuixit qui trib dieb
iacuerat mortuus et cepit oscitare ⁊ gemitꝰ
⁊ planctus dare. Et oblitus p̾ceptum angeli
cepit statim narrare q̃ uiderat. dicens circũ¬
stantib ⁊ q̃rentib quid iudiss. Uidi infernũ.
uidi paradysum ⁊ cum hec dic̾et. ecce sc̃s bñdict᷑
uenit tum baculo ante eum ⁊ ꝑcussit os in¬
firmi in obedientis. Infirmꝰ ã opponẽs manũ
ictui. ꝑcussus est grauit̾ ĩ digito ⁊ q̃ rens cau¬
sam ꝑtussionis audiuit a scõ benedcõ. Quia
in obediens fuisti. Et si lesus es in carne scito
qr mag̾ lesus es in aĩa. Et qi peccasti loq̃ndo
paruit ꝑ illos nouẽ dies grauit̾ ĩfirmatꝰ ẽ et

Expanded text:
t dum inde redirent angelus Raphael et novitius, apparuit eis angelus, qui gubernabat solem in humani generis servitutem. Post haec dixit sanctus Raphael ad novitium: « Oportet te redire ad corpus tuum. Visionem istam nulli narres, nisi abbati tuo, et hoc in confessione. » Tunc novitius revixit, qui tribus diebus jacuerat mortuus: et coepit oscitare, et gemitus et planctus dare; et oblitus praeceptum angeli, coepit statim narrare quae viderat, dicens circumstantibus et quaerentibus quid vidisset: « Vidi infernum, vidi paradisum. » Et cum hoc diceret, sanctus Benedictus venit cum baculo ante eum, et percussit os infirmi inobedientis. Infirmus autem opponens manum ictui, percussus est graviter in digito; et quaerens causam percussionis, audivit a sancto Benedicto, quia inobediens fuisti; et si laesus es in carne, scito quia magis laesus es in anima; et quia peccasti loquendoparuit. Per illos 9 dies graviter infirmatus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
tare. Ꝙ nullatenꝰ in nc̃a pronincia credinus
cuentutũ: in qua aut auillũ aut certe raris¬
simũ ꝓfessionis hꝰ nituui inueniri possibile est
Abraham. Trronabilis atq inconsiderate
disttidioĩs ĩmo potiꝰ sũmi teporis indiciũ est
nequaqm ab hominib freq̃ntari. Qui .n. in
hac qm̃ arripiut iua nimiũ tardis passibus
s net hõim quidẽ tillus adueniat. uos añt
seclamini.: ad q̃libet loca in accessibilia fugeri¬
tis nc̃ce est ea ab hõib frequẽtari qͣnto ꝙ uos
propiores deo amoris diuini acdor effecent: tã¬
to aduos maior scõꝵ frm confluet muliitudo
cara ⁊̃ qua miserabiles ⁊ ĩcautog quosꝙ pͣcipitat
ut dũ maiora eis ꝓmituit. nccria cotidiam fru¬
dus emolumenta subripiat obstrutioaes. s
as ualstores seliudines expeti debere ꝑsuades: ea¬
ꝙ uelut miris amenitatib ꝯlltas ĩ to ꝑ dorcps. Eẽ¬

Expanded text:
 nullatenus in nostra provincia credimus eventurum, in qua aut nullum, aut certe rarissimum professionis hujus virum inveniri possibile estABRAHAM: Inrationabilis atque inconsideratae districtionis, immo potius summi teporis indicium est nequaquam ab hominibus frequentari. qui enim in hac quam arripuit uia nimium tardis passibus sed ne hominum quidem ullus adueniat. uos autemsectamini, ad quaelibet loca inaccessibiUa fugeritis, necpropiores Deo amoris divini ardor effecerit, tanto ad vos major sanctorum fratrum confluet multitudo.am, in quam miserabiles et incautos quosque praecipitat, ut, dum eis maiora promittit, necessaria cotidiani fructus emolumenta subripiat, abstrusiores scilicet ac uastiores solitudines expeti debere persuadens easque uelut miris amoenitatibus consitas in eorum corde de
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ep̃m. Post quẽ ab eodẽ celestino missus est sc̃s
patritius genere brito. filiꝰ conches sororis sc̃i mar¬
tini turonensis. qui ĩ baptismo quidẽ dictus est
sudat. a sco germano magoniꝰ. a celestino uero
pr̃icius. A quo archiep̃c scothoꝵ ordinatꝰ. ꝑ sexa
ginta annos. signis sc̃itate ⁊ doctrina excellens.
ep̃c fc̃s fit actor ħesis seꝑantis in xp̃o hoĩem a do̾:
dicens ꝑurũ hoĩem nõ deum de maria natũ ⁊ a
indeis crtitifixũ. Wandalos qui olim timore atha¬
nulphi excesserãt a galliis wallia rex gothoꝵ ex¬
pellere parat ⁊ ab hyspaniis.

Expanded text:
m ad eosdem ab eodem Caelestino missus est S. Patricius, genere Britto, filius Conches sororis S. Martini Turonensis, qui in baptismo quidem dictus est Suchat, a S. Germano Magonius, a Caelestino vero Patritius, a quo archiepiscopus Scottorum ordinatus, per 60 annos signis, sanctitate, doctrina excellens, episcopus factus, fit auctor heresis separantis in Christo hominem a Deo, dicens purum hominem, non Deum de Maria natum et a Judeis crucifixum. Wandalos, qui olim timore Atauulfi excesserant a Galliis, Wallia rex Gothorum expellere parat etiam ab Hispaniis.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩbithinii thimotheus quidã cõtinentie ⁊ religio¬
nis ymagĩe multis illudẽs eos ĩ errorem sue he¬
tesis induxit: dicens xp̃m uerũ quidẽ deũ et uerã
hoĩem de uirgine maria natũ fuisse. s mentiẽs
dicendo qd̃ diuina natura cõu̾sa sit ĩhumanã

Expanded text:
Bitinia Timotheus quidam continentiae et religionis imagine multis illudens, eos in errorem suae heresis induxit, dicens, Christum verum quidem Deum et verum hominem de Virgine Maria natum fuisse; sed mentiens dicendo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
apud clarãuallem monachꝰ est effectꝰ. Qui
nõ multo post ad epatũ beluacensem assũptͦ
est: anglia fame ⁊ gladio accerit᷑ principib
illiꝰ t̾re int̾ se discordantib. Eo tp̃re ppͣ ĩ nocentiꝰ
apud aqͥs saluias fundauit monast̾iũ scĩ atha¬

Expanded text:
apud Claramvallem monachus effectus est; qui non multo post ad episcopatum Belvacensem assumptus est. Anglia fame et gladio atteritur, principibus illius terrae inter se discordantibus. Eo tempore papa Innocentius apud Aquas Saluias fundavit monasterium sancti Anas
Abbreviated transcription (Latin):
rebat hoc tp̃re gallicana ecc̃a ꝑ uiros religiõe
ac sap̃ia illustres. milonẽ moriẽsem ep̃m
humilitatis uirtute p̾cipiũ. aliusũ attreba¬
tensem. liberalitate atq cõ silio ⁊ facundia cla¬
rũ godefridũ lingonensẽ hugonem autisio¬
doꝵ ioslenũ. suessionensẽ. gaubridũ. carnotens
consilii prudentia clarissimũ. Int̾ hos ⁊ alios inł¬
feruentissimꝰ p̃dicator. atq plurimoꝵ monast̾i

Expanded text:
ros religione ac sapientia illustres, Milonem Morinensem episcopum, humilitatis virtute precipuum, Alvisum Atrebatensem, liberalitate atque consilio et facundia clarum, Godefridum Lingonensem, Hugonem AutisioJoslenum Suessiononsilii prudentia clarissimum. Inter hos et alios mulferventissimus predi
Abbreviated transcription (Latin):
is tp̃rib quidam psendo¬
imꝑator in ꝑtib alemaniue surrexit.
qͥ ꝑ aliquot annos apud solodoꝵ ĩ reclusione
uiuens egressus inde imꝑatorẽ henticũ se eẽ
mentiendo dixit. ⁊ cũ multos seducendo sibi
allexisset ĩtm̃ ut pro eo ⁊̃ graues pugne ⁊ ho¬
micidia fierẽt: aliis eum recipientib. aliis se¬
ductorẽ palam ꝓfitentib. tandẽ declarata eiꝰ
falsitate clumaci ĩ monachũ atconsus ẽ¬

Expanded text:
is temporibus quidam pseudoimperator in partibus Alemanniae surrexit, qui per aliquot annos apud Solodorum in reclusione vivens egressus inde, imperatorem Henricum se esse mentiendo dixit. Qui cum multos seducendo sibi allexisset, in tantum ut pro eo etiam graves pugnae et homicidia fierent, aliis eum recipientibus, aliis seductorem palam profitentibus, tandem declarata ejus falsitate. Cluniaci in monachum attonsus e
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ꝑtes age fortiores qui uoluntati fr̃is
suam subicit uoluntatẽ: qmͣ eum qui ĩ defendẽ
dis definitioib suis actenendis ꝑtinatior ĩue¬
nitur. Ille .n. sustentans ac tolerans ꝓximũ sa¬
ni ac ualidi. hic ã infirmi ⁊ quodãm᷑ egrotan¬
tis obtinet locũ quẽ ita palpari nc̃ce est ac foue¬
ri: ut int̾dũ ⁊̃ a reb ncͣcriis pro eĩ quiete ac pa¬
ce salubre sit aliqͥd relarari. Apłicũ namq p̾cep¬

Expanded text:
illum partes agere fortiores qui uoluntati fratris suam subicit uoluntatem, quam eum qui in defendendis suis definitionibus ac tenendis pertinacior inuenitur. ille enim sustentans ac tolerans proximum sani ae nalidi, hic autem infirmi et quodammodo aegrotantis obtinet locum, quem ita palpari necesse est ac foueri, ut interdum etiam a rebus necessariis pro eius quiete ac pace salubre sit aliquid relaxari. in quo quide
Abbreviated transcription (Latin):
nus. In quo gͦ laudabilis ꝑfecti uiri pot᷑ esse
pacia si tolerare non ualet semꝑ infirmũ. Ioseꝑ
Hec ego dixi qd̾ illiꝰ qui fortis est ac robustꝰ
mitus tolerantiaq uincenda sit: s qd̾ infir¬
nuĩ pessima ualitudo uliꝰ qui sanꝰ est sustentatio¬
ne nuatrita at ⁊ decerius cotidie ꝓlãbens getatao¬
tuera sit causas ob qͣs uł ipe ultia nõ debeat susti¬
neri uł cte pacĩam proximi nota ac deformatio¬
nẽ ĩ pacĩe sue ẽẽ cõniciens abire qñ malit qmͣ
semꝑ magnanimitate sustinei¬

Expanded text:
NVS: In quo ergo laudabilis perfecti uiri potest esse patientia, si tolerare non ualet semper infirmum? IOSEPH: Nec ego dixi quod illius qui fortis est ac robustus uirtus tolerantiaque uincenda sit, sed quod infirmi pessima ualitudo illius qui sanus est sustentatione nutrita atque in deterius cotidie prolabens generatura sit causas, ob quas uel ipse ultra non debeat sustineri uel certe patientiam proximi notam ac deformatinpatientiae suae esse coniciens abire quandoque malit quam semper magnanimitate alte
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ et de umbra ur̃e ignobilitatis mũ¬
di luminarib ĩsultare: Ita ne sub uestimẽtis
ouiũ nõ quidẽ lupi rapaces. s pulices mor¬
daces ĩmo tynee demolientes bonoꝵ uitam
qui palam nõ audemꝰ ĩ occulto corrodimus
nec saltem clamorẽ in uectionis s susurri¬
um detractionis enittimꝰ. Si hoc ita est ut¬
quid sine cã mortificam᷑ tota die estunati
sumꝰ sicut oues occisionis. S ita ĩqͣm pha
ĩ uestitu notabilis illa mllitas ⁊ diu̾sitas
nr̃e singularis quedã atq austerior cõu̾satio
nisi forte opera nr̃a facimꝰ ut iuideant᷑ ab

Expanded text:
 et de umbra nostrae ignobilitatis, mundi luminaribus insultare? Itane sub vestimentis ovium, non quidem lupi rapaces, sed pulices mordaces, imo tineae demolientes; bonorum vitam, quia palam non audemus, in occulto corrodimus; nec saltem clamorem invectionis, sed susurrium detractionis emittimus? Si hoc ita est, utquid sine causa mortificamur tota die, aestimati sumus sicut oves occisionis? Si ita, inquam, phain vestitu notabilis illa vilitas ac diversitanostrae singularis quaedam atque austerio conversatior? nisi forte omnia opera nostra facimus, u
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbis. Quid enĩ facit suꝑbia sub panius
humilitatis iħ̃u: Nũquid nõ ht̃ quo se par¬
mulatrix arrogantia se coartat ac pro ua-¬
gitib in nocentie malũ inibi detractioĩs ĩ¬
murmurat: An non illi suꝑbissimi de psało.
quoꝵ prodiit. q. ex adipe iniquitas eorum.
multo tucius oꝑti sunt iniquitate ⁊ ĩpieta¬
te. sua qͣm nos qui latemꝰ sub sc̃itate aliena
Quis .n. magis imꝑius aut ꝓfitens ĩpieta¬
tem aut mentiẽs sc̃itatẽ: Nõne is qͥ ⁊̃ men¬
datiũ addens geminat ĩpietatẽ: Qͥs ũqmͣ

Expanded text:
 quid enim facit superbia sub pannis humilitatis Jesu? nunquid non habet quo se palmulatrix arrogantia se coarctat, ac pro vagitibus innocentiae, malum inibi detractionis immurmurat? Annon illi superbissimi de Psalmo, quorum prodiit ex adipe iniquitas eorum, multo tutius operti sunt iniquitate et impietate sua , quam nos latemus sub sanctitate aliena? Quis enim magis impius, an profitens impietatem, an mentiens sanctitatem? Nonne is qui etiam mendacium adde
Abbreviated transcription (Latin):
Cur ergo inquis ordinẽ illũ nõ tenes. si sic lau¬
dicam. tu tͥ caute age Pot̃̾ naq fi̾ qd̾ tu frustͦ
laborai̾us. Ut ã ego frustra diligam bonũ q
oꝑaris fieri õmo nõ pot̃. O qͣntam fiducia ca¬
ritatis. Alius operatur nõ amans ⁊ alius a¬
mat nicħ oꝑans. Ille quidẽ opus suũ ꝑdit illi
uero caritas nũqͣm extidit.

Expanded text:
Cur ergo, inquis, Ordinem illum non tenes, si sic laudicam. Tu tibi caute age. Potest namque fieri quia frustra tu laboraveris: ut autem ego frustra diligam bonum quod operaris, fieri omnino non potest. O quanta fiducia charitatis! Alius operatur non amans, et alius amat nihil operans. Ille quidem suum opus perdit, illius vero charitas nunquam excidit.
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ sc̃s dei remigiꝰ sic ait. Ore facundo
mitis depone colla sicanib. Adora qd̾ incendisti:¬
⁊ incende qd̃ hactenꝰ adorasti. Ex gestis scĩ remi
gii. Cumq nõ ad ẽẽt qui trisma afferre
debuerat: ecce subito colũba celit̾ elapla am¬
pullam cũ crismate rostro detulit de quo ponti¬
fer regem ĩ baptismo liniuit. Hec ampulla in
remensi ecc̃a hodie quo seruatur: ⁊ in de reges

Expanded text:
baptismum sanctus Dei sic infit ore facundo: Mitis depone colla, Sicamber: adora quod incendisti, incende quod adorasti. Erat enim sanctus Remienisset nec adesset qui crisma afferre debuerat, ecce subito columba celitus elapsa ampullam cum chrismate rostro detulit; de quo pontifex regem in baptismo liniuit. Hec ampulla in Remensi ecclesia usque hodie seruatur et inde reges
Abbreviated transcription (Latin):
ram eoꝵ sub iugo tributario cõstituit. Fc̃a ergo
uictoria reu̾sus est in franciã ad reginam suam
narrauitq ei qͣlit̾ ꝑ inuocationẽ nõis iħu xp̃i¬
todecimo clodoueo regnante. Tunc regina clam
dep̾cans eum ut regi uiam salutis p̃dicaret. Cõ¬

Expanded text:
ram eorum sub iugo tributario constituit. Sicque, facta victoria, reversus est in Franciam ad reginam suam et narravit ei, qualiter per invocationem nominis Iesu ChriChlodoveo regnante. Tunc regina clam deprecans eum ut regi viam salutis praedicando os
Abbreviated transcription (Latin):
nos disputationẽ legis cũ adiutorio dei nullatenꝰ
declinare uł fug̾e: s sñ uniu̾sitatis assensu nos nõ
agebat eugeniꝰ nõ ꝙ deessent ĩ affrica qui ad u̾sa¬
uoꝵ obiesta refellerent. s ut illi uenissent qͥ alie¬
nĩ ab eoꝵ dñatu maiorẽ fidutiã libertatis hrent
parit̾q opp̃ssionis nr̃e calũpniã uniu̾sis t̾ris et
ppłis nũtiarẽt. Ille gͦ qui nectebat dolos audire
noluit tõnẽ: agens argumẽtatiõib crebris. ut
quoscũq ep̃oꝵ audierat eruditos: uariis ĩsecta¬
tionib ⁊ agitationib agitaret. Iam ad exiliũ
niuianense scd̃ donatianũ impositis centũ qͥnqͣ¬
sem p̃sidiũ. uirũ acutũ. Tunc ⁊ uenerabiles mã¬
suetũ g̾manũ fusculũ: ⁊ multos alios fugauit
mensa nullũ cõmunẽ hr̃et: neq cũ catholicis
õmo uescerent᷑. Que res nõ ip̃is aliqd̃ p̃stitit
benesiciũ s nobis maximũ contulit lucrũ. Na
si sermo eoꝵ dicente apło sicut cancer cõsueuit

Expanded text:
nos disputationem legis cum adiutorio dei nullatenus declinare vel fugere, sed sine universitatis adsensu nos non agebat Eugenius, non quia deessent in Africam, qui aduersariorum obiecta refellerent, sed ut illi uenissent, qui alieni ab eorum dominatu maiorem fiduciam libertatis haberent pariterque oppressionis nostrae calumnias uniuersis terris epos saevitia. --Ille autem qui nectebat dolos, audire noluit rationem, agens argumentationibus crebris, ut quoscunque episcoporum audierat eruditos, variis insectationibus agitaret. Jam ad exsilium Vibianense secundo Donatianum impositis centum quinquasem Praesidium, uirum satis acutum. Tunc et uenerabiles Mansuetum, Germanum, Fusculum et multos alios fustigaumensam nullus communem haberet neque cum catholicis omnino uescerentur. Quae res non ipsis aliquod praestitit beneficium, sed nobis maximum contulit lucrum. Nam si sermo eorum, dicente apostolo. sicut cancer consueuit
Abbreviated transcription (Latin):
Clehcurt ins sua seditid̃ẽ aĩais subu̾terẽt xp̃iana
Qiͣ rem sꝑuentes plimi ñc reꝑti sũt contra int¬
dicdũ missas in sortib wandaloꝵ fat̾e: asseren¬
tes se integram regulam xp̃iane fidei tenere. Et
qr ĩ ꝓiunciis a do nobis cõcessis scandalũ ẽẽ no¬
luunꝰ: ideo dei ꝓuidentia cũ cõsensu sc̃oꝵ ep̃oꝵ no¬

Expanded text:
 sua seductione animas subverterent Christianas. Quam rem spernentes plurimi, nunc reperti sunt contra interdictum missas in sortibus Vandalorum egisse; asserentes se integram regulam Christianae ac verae fidei tenere. Et quia in provinciis a Deo nobis concessis scandalum esse nolumus, ideo Dei providentia, cum consensu s
Abbreviated transcription (Latin):
lendatũ ianuariaꝵ proximam futuraꝵ amissa
om̃i ectusatione formidinis õs carchaginẽ ne¬
matis ut de rõne fidei cũ nr̃is tienerabiib ep̃is
possitis mnire cõflidũ ⁊ de fide homousianoꝵ qm
possit agnosci si integram fidem teneatis. Nuiꝰ &

Expanded text:
issa omni excusatione formidinis, omnes Carthaginem veniatis, ut de ratione fidei cum nostris venerabilibus episcopis possitis inire conflictum; et fidem omousianorum, quam possit agnosci si integram fidem teneatis. Hujus autem
Abbreviated transcription (Latin):
cit ĩ frantia. Sc̃us bernardus ĩ alemãnia mul¬
tas uirtutes facit: ubi apud trbem spirentiu
tantꝰ erat cõcursus. ut conradꝰ rex neppłs eum
cõprimeret. deposita clamide eũ in ꝓpͥas ulnas
suscipiens de basilica asportaret. Bernardus ab¬
bas sc̃i athanasii eligitur in ppͣm romanum
ditione orta in ppło.: puluerem pedũ ĩ litigã¬
tes extussit: ⁊ relictis eis ĩ frantiã uenit. In
cuꝰ comitatu multa signa fecit sc̃s bernardꝰ
Adhunc papam scripsit idem. uir̾ sc̃s librum
multe subtilitatis et utilitatis: euiꝰ titulus

Expanded text:
cit in Francia. Sanctus Bernardus in Alemannia multas virtutes facit. Ubi apud urbem Spirensium tantus erat conventus ut Conradus rex, ne populus eum comprimeret, deposita chlamide eum in proprias ulnas suscipiens, de basilica asportarit. Bernardus abbas Sancti Anastasii in papam Romanumditione orta in populo, pulverem pedum in litigantes excussit et, relictis eis, in Franciam venit. In cujus comitatu multa signa fecit sanctus Bernardus. Ad hunc Papam scripsit idem vir sanctus librum multae subtilitatis et utilitatis, cujus titulus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ mͥ utebat. Solus fletus dulcis erat mͥ. ⁊ suc¬
cesserat amico meo in deliciis ãi mei. Ubi autẽ¬
inde aufcrebat᷑ aĩa mea: on̾abat me grandi sar¬
cina miserie qua ad te dñe leuanda erat ⁊ curã¬
da. Sciebam: s nec uolebam nec ualebam. Mi¬
possem nec̃ inde recedere. Miser eram ⁊ miser est¬

Expanded text:
 jubebatur. Solus fletus erat dulcis mihi et successerat amico meo in deliciis animi mei. CAPUTinde auferebatur anima mea, onerabat me grandis sarcina miseriae. ad te, domine, leuanda erat et curanda, sciebam, sed nec uolebam nec ualebam, possem, nec inde recedere. Quo enim cor
Abbreviated transcription (Latin):
inferebãt alias spes ⁊ alias memorias ⁊ paula¬
bus cedebat ille dolor meus. Succedebant aũ nõ
quidẽ dolores alii: cause tñ alioꝵ doloꝵ. Nam unde
me facillime dolor ille penetrauerat ⁊ intime
nisi qr fuderã ĩ harenã cor meũ diligendo mo
abant alioꝵ amicoꝵ solatia: cũ quib ama¬
bam qd̾̃ nõ pro te amabam. Et hoc erat ingẽs
fabula. ⁊ longum mendatiũ cuiꝰ adult̾ina coi¬
rib. alia quo erant que in eis ampliꝰ animũ
re aĩos ⁊ ex plurib unũ fac̾e: hoc est qd̾ diligi
tẽ nõ redamau̾it nicħ q̃rens ex eiꝰ corꝑe: p̃ter
indicia beniuolentie. Hinc ille luctus si quis
tiũ. Ũs qui amat te ⁊ amicũ in te: ⁊ inimicũ
pp̃ te. Nullũ .n. carũ solus amittit: cui õs ĩ illo
cari sũt qui nõ amutit᷑. Et quis est iste insi qui
Te nemo amitcit: nisi qui dimittit. Et qͥ dimit¬
tit: quo it quo fugit nisi a te placido ad te iratã.
Nam ubi ñ ĩuenit legẽ tuã in pena sua: lex tua

Expanded text:
ies alias et alias memorias, et paulaonum, quibus cedebat dolor meus ille; sed succedebant non quidem dolores alii, causae tamen aliorum dolorum. Nam unde me facillime et in intima dolor ille penetraverat, nisi quia fuderam in arenam animam meam, diligendo morabant aliorum amicorum solatia, cum quibus amabam quod pro te amabam: et hoc erat ingens fabula et longum mendacium, cujus adulterina conr. alia erant, quae in eis amplius capiebre animos, et ex pluribus unum facere. CAPUT IX. De tem non redamauerit, nihil quaerens ex eius corpore praeter indicia beniuolentiae. hinc ille luctus, si quistium. beatus qui amat te et amicum in te et inimicum propter te. solus enim nullum carum amittit, cui omnes in illo cari, qui non amittitur. et quis est iste nisiTe nemo amittit, nisi qui dimittit: et qui dimittit, quo it, aut quo fugit, nisi a te placido ad te iratum? Nam ubi non invenit legem tuam in poena sua? Et lex tua