comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rex iusipiens ꝑdit ppłm suum:
& ciuitates in habitabunt᷑ ꝑsensus
prudentium: Exenia & dona: exce-¬
gentẽ transfertur: ꝓpter in iusticiaᷤ.
& iniurias. & contumelias. ac diu̾¬
sos dolos: Sedes ducum suꝑboꝵ des¬
truxit dõ: & sedere fecit mites sr̃
illas: Hieronimꝰ dĩc: Non leti¬
fice mur aolaucles humanas: nec
uituꝑtiones eoꝵ expauescamus:
Deo placere curantes: minas homi¬
num penitꝰ tͥimeamꝰ Gregoriꝰ dic̃:
Non morientẽ quippe mortificat :
qui iustum lampnat: Et ñ uictu¬
rum uiuitficare nititur: qͥ reum
asupplicio absoluere conatur. Hy¬
sidorꝰ dĩc̃: Qui recte iudicat & pre¬
mium inde remun̾ationis expec¬
tat.⁊ fraudem in dño ꝑpetrat: qͥa
iustitiam qͣm gratis imꝑtiri de¬
buit: acceptione pecume uen¬
dit: Omĩa quippe primum qͤ¬
re: ut cum iustitia cliffinias:
Nullum condempnes ante iudi¬
cium: Ante ꝓba: & sic iudica:¬
Non enĩ qui accusatur: s qͥ uinei¬
tur reus ẽs
lxxiii. De simplicitate.

Expanded text:
ex sapiens judicabit populum suum, et civitates inhabitabuntur per sensus prudentum . Eximia dona excaegentem transfertur, propter injustitias, et injurias, et contumelias, et diversos dolos . Sedes ducum superborum destruxit Deus, et sedere fecit mites pro illis . HIERONYMUS. Non laetificemur ad laudes humanas, nec vituperationes eorum expavescamus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timeamus. GREGORIUS. Non morientem quippe mortificat, qui justum damnat; et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio solvere conatur. ISIDORUS. Qui recte judicat, et praemium inde remunerationis exspectat, fraudem in Domino perpetrat: quia justitiam, quam gratis impartiri debuit, acceptione pecuniae vendit. Omnia quippe primum quaere, ut cum justitia definias. Nullum condemnes ante judicium. Ante proba, et sic judicaNon enim qui accusatur, sed qui convincitur, reus est. CAPUT LXXII. De simplicitate.
Abbreviated transcription (Latin):
ymber serotinꝰ: ꝓpter peccata t̾re:
multi principes eiꝰ: Aufer rubiginẽ
de argento: & egrediet᷑ uas puris¬
simum: Aufer impietatẽ de uul¬
tu regis: & firmabit᷑ iustitia thronꝰ
eiꝰ: Dux indigens prudentia: oppri¬
mit multos ꝑ calumpniam: Rex
iustus eriget terram: & homo du¬
rus destruet eam: Iħs filiꝰ si rach¬
dic̃ Iudex sapiens. iudicabit po¬

Expanded text:
 Propter peccata terrae, multi principes ejus. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum . Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus . Dux indigens prudentia, multos opprimit per calumniam . Rex justus erigit terram, et homo durus destruet eam . JESUS SIRACH. Judex sapiens judicabit po
Abbreviated transcription (Latin):
furant᷑: Ubi ẽ thesaurus tuus: ibi
& cor tuum: Utiq bene clispensan¬
tes temporalia ad qͥretis et̾na: No¬
li timidus eẽ in largiendo: ue sis
egenꝰ in retͥbutione: qͥa qͥ parce se¬
minat. parce & metet. Qui autẽ
miserebit᷑ pauꝑi: beatꝰ erit: Re¬
demptio itaq anime uiri: liui¬
tie eiꝰ: Honorat cł̃m: qͥ miserebit᷑
pauꝑi: Ab sconde elemosinam in
sinu pauꝑis dicit scriptura: &. ip¬
sa orabit ꝓte: Sicut a qua extin¬
guit ignem: ita elemosina extin¬
guit peccatum: Animam esurien¬
tẽ ne despexeris: & ne exasꝑes pau¬
ꝑem inclamore suo Qui au̾tit au
rem aclamore pauꝑis: illiꝰ oratio
bene fac amme tue. elemosinas cdaes
miseris: qͥa pͦ mortẽ ñ habes poteᷤ¬
Tria sunt gen̾a elemosinaꝵ: Una
corporalis egenti dare quicqͥd po¬
tueris: altera sp̃italis dimittere
a quo lesus fueris: tercia delin¬
quentẽ corrigere: et errantẽ in
uiam reclucere ueritatis:.xuiii
De castitate.

Expanded text:
furantur: ubi est thesaurus tuus, ibi furantur: ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Utique bene dispensantes temporalia, acquiritis aeterna. Noli timidus esse in largiendo, ne sis egenus in retributione, quia qui parce seminat, parce et metet ; qui autem miserebitur pauperis, beatus erit . Redemptio itaque animae viri, divitiae ejus . Honorat Deum, qui miseretur pauperis. Absconde eleemosynam in sinu pauperis, dicit Scriptura sancta, et ipsa orabit pro te . Sicut aqua 137 exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum. Animam esurientem ne despexeris, et ne exasperes pauperem in clamore suo . Qui avertit aurem suam a clamore pauperis, illius oratio benefac animae tuae, eleemosynas dans miseris, quia post mortem non habes potesTria sunt genera eleemosynarum: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus fueris; tertia delinquentem corrigere, et errantes in viam reducere veritatis. CAPUT De castita
Abbreviated transcription (Latin):
corporalium facultatum q̃ indigen¬
tib munistrat᷑: indiuitias largi¬
enti transit eternas: Ita misccłiam
cli & indulgentiam peccatoꝵ nr̃oꝵ¬
pauꝑum miseratione et elemosi¬
nis mereamur: qm̃ qui suam ab
inope ñ auertit manum: cito ad se
dñi conu̾tit auditum : clicente dño:
Estote misericordes: sic̃ pat̾ ur̃ mi¬
sericors ẽ: Quod reddituram se ꝓ¬
mittit ueritas: setura expendat
largitor: Da qd̃ accipias.⁊ sere qd̃
metas: sparge qd̾ colligas: Noli
metuere dispendium: noli de du¬
bio suspirare ꝓuentu: Substan¬
tia tua cum bene erogat᷑: auget᷑.
Remunerator tuus uult te eẽ mu¬
nificum: &. qͥ dat ut habeas: man¬
dat ut tribuas dicens: Date & cla¬
bit᷑ uobis: O auare: si aurum dili¬
Si seruaueris: sine dubio ꝑcdes:
Sierogaueris: omnino habebis
eas eternalit̾: dicente ipsa u̾itate:
Thesauritate uob̃ thesauros in
celo: ubi nec erugo nec tinea de
molit᷑ neq fures effodiunt nec

Expanded text:
corporalium facultatum, quae indigencorporalium facultatum, quae indigentibus ministratur, in divitias largienti transit aeternas. Ita misericordiam Dei et indulgentiam peccatorperum miseratione et eleemosynis meremur: quoniam qui suum ab inope non avertit animum, cito ad se Domini convertit auditum, dicente Domino: Estote misericordes, sicut Pater vester misericors est . Quod reddituram se promittit Veritas, secura expendat largitor, da quod accipias, sere quod metas, sparge quod colligas. Noli metuere dispendium, noli de dubio suspirare proventu. Substantia tua cum bene erogatur, augetur. Remunerator tuus vult te esse munificum. Et qui dat ut habeas, mandat ut tribuas, dicens: Date, et dabitur vobis. O avare, si aurum diliSi servaveris, sine dubio perdes: si erogaveris, omnino habebis eas aeternaliter, dicente ipsa Veritate: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi nec aerugo, nec tinea demolitur, neque fures effodiunt et
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ pietatis opꝰ: ut de his
q̃ nob̃ celestis pat̾ miser icorditer
contulit: nos quoq alios ad¬
iuuemꝰ: Sunt enim plurimi qͥ
nullam in agris. nullam in
uineis: nullam habent inse¬
culi cdiuitiis portionem: quoꝵ
in opie de ea qͣm nobis dñs de¬
i dit copia. consulere debemus:
ut et ipsi nobiscum deo ꝓterre
fecunditate benedicant: et
gaudeant possidentib fuisse
donata: que etiam pauꝑib ac
ꝑegrinis facta fuerint cõmu¬
nia: felix illud ẽ horreum & om¬
niũ fructuum multiplicatione
dignissimũ: de quo egentiu
& debilium & ꝑ egrinoꝵ saturat᷑
esuries: quos ideo subdiuersis
molestiis iustitia dei laborare ꝑ mi¬
sit.:: ut & miseros ꝓ patientia. & mi¬
sericordes ꝓbeniuolentia coronaret.
Etficacissuma enĩ ꝓpeccatis de p̾ca¬
cio ẽ in elemosinis atq ieiuuiis &
uelociter ad cliuinas conscencdit au¬
res. talib oratio eleuata suffragiis:
qm̃ sicut scriptum ẽ amime sue
benefacit uir misericors: Pars enĩ

Expanded text:
e pietatis opus, ut de his quae nobis coelestis Pater misericorditer contulit, nos quoque alios adjuvemus. Sunt enim plurimi qui nullam in agris, nullam in vineis, nullam habent in saeculi divitiis portionem. Quorum inopiae de ea quam Dominus nobis dedit copia consulere debemus, ut et ipsi nobiscum Deo pro terrae fecunditate benedicant, et gaudeant possidentibus fuisse donata, quae etiam pauperibus ac peregrinis facta fuerunt communia. Felix est illud horreum, et omnium fructuum multiplicatione dignissimum, unde egentium, et debilium, et peregrinorum saturatur esuries. Quos ideo sub diversis molestiis justitia Dei laborare permisit, ut et miseros pro patientia, et misericordes pro benevolentia coronaret. Efficacissima enim pro peccatis deprecatio est in eleemosynis atque jejuniis; et velociter ad divinas conscendit aures talibus oratio elevata suffragiis, quoniam scriptum est: Animae suae benefacit vir misericors . Pars enim
Abbreviated transcription (Latin):
erigat. quedam illi uirtutum do¬
na tribuit: quedam retrahit: ut
cdum mens de hoc qd̾ habet erigit᷑:
iterum de hoc qd̾ neqͣqͣm habere
cognoscit᷑ humiliet᷑: Quisqͥs do¬
no celestis grẽ inspiratus aduir¬
tutes erigitur: si forte mocleran¬
tis dei manu aliqua aduersitate
repͥmit᷑. ne de acceptis uͥtutib ex¬
tollat᷑ frangi ñ debet: qͥa ad hoc
ipsum. qd̾ plagis humiliat᷑ :

Expanded text:
erigat, quaedam illi virtutum doerigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plag
Abbreviated transcription (Latin):
amalo: deinde exercendum bo¬
num: Hoc enĩ inclicat ꝓpħacũ
dicit: Quiescite agere ꝑuerse:
discite benefacere: Prius uitia
extirpanda st̃ in homine: de¬
inde inserende uͥtutes: Nam co¬
herere et coniungi ñ pot̾ ueri¬
tas cũmenclatio:⁊ pudor cum
petulantia: ficles cum ꝑficlia:
castitas cum lirxuria: Quelã
st̃ sũme uͥtutes: queclam uero
medie: fides. spes. caritas: sũ¬
me uͥtutes st̃. Nam aquib
habent᷑: utiq ueracit̾ habent᷑:
Alie uͦ uͥtutes mecdie st̃: qͥa et
adutilitatẽ et ad ꝑniciem pos¬
sunt haberi: si de eis arrogan¬
ter eͥsq intumuerit: ut puta
cdoctrina. ieiunium. castitas. scien¬
tia. siue temporales diuitie de qͥb
scilicet et bene oꝑarz possumus
et male: Quisqͥs ex deteriore iam
melior eẽ cepit: caueat de acceptis
extolli uͥtutib: ne grauiꝰ ꝑ uir¬
tutes corruat: quam pruis ex
lapsu uitiorũ iacebat: Quem ds
iustificat. ne iterum se de uͥtutib

Expanded text:
a malo, deinde exercendum boa malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat propheta, cum dicit: Quiescite agere perverse, discite bene facere . 239 6. Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes et charitas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
difficile consurgun: ad
uitia sine labore clilabim᷑: Ista
enĩ ꝓna: illa arclua st̃: Grandes
enim sudores ꝑpetim᷑. ut ad celũ
conscenclere ualeamꝰ: Quẽadino¬
clum ad uͥtutum dendentes cul¬
men. ñ asummis inchoant s a
modicis. ut sensim ad altiora ꝑ¬
tingant: ita & qui dilabunt᷑ ad
uitia: ñ statim amagnis cͥmini¬
bus incipiunt: s amodicis assu¬
escunt. et sic in maxima pruuni:
Sic̃ paulatim homo auitiis mi¬
nimis in maxima pruuit: ita a
modicis uͥtutib gradatim ad
ea que st̃ excelsa conscendit:
Qui autẽ in orlinate uirtutes
comp̾hendere nitit᷑: cito ꝑiclitat᷑.
Hec ẽ causa in rerum natura. ut
quecumq uelociter ad ꝓfectum
tendunt ⁊ sine dubio celeriter
siniant᷑: sic̃ herbe que tanto
festinius ꝑeunt: quanto celeriꝰ
crescunt: At uero contra arbores
alta radice funcdate. ideo ꝑdii¬
rant cliutiꝰ: qͥa graclatim ad ꝑ¬
fectum ꝑueniunt: Nichil ꝓ¬
dest ammixto malo agere ali¬
qͥd boni: s priꝰ ẽ cohibendum

Expanded text:
difficile consurgimus, ad vitia sine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto malo, agere aliquod bonum; sed prius est cohibendum
Abbreviated transcription (Latin):
id. ẽ ut ea intentione ñ faciatis
bona. ut abhominib uanam lau¬
dem habeatis: s qͥcqͥd homo faci¬
at boni. ꝓcli amore & salute aĩe
sue et fraterna caritate faciat.
Icdeo ipse dñs dequiblam qͥ
ieuinia. ut abhominib laudẽ acci¬
piant: amen dico uobis. receꝑunt
merceclem suam: Qui ꝓ eo bonum
quolibet facit. ut abhominib lau¬
cdet᷑ hec ẽ merces illiꝰ qͣm quesiuit:
& nullam a cło sꝑare habet retri¬
butionẽ qͣm ꝓ eiꝰ amore ñ fecit. s
ꝓuana humane lauclis iactantia:
sic̃ ypocrite. facere solent: Qd̃ ui¬
tium ẽ hominib placendi in bo¬

Expanded text:
id est, ut ea intentione non faciatis bona, ut ab hominibus vanam laudem habeatis; sed quidquid homo facit boni, pro Dei amore et salute animae suae, et fraterna charitate faciat. Ideo ijunia, ut ab hominibus laudem accipiant: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Qui pro eo bonum quodlibet facit ut ab hominibus laudetur, haec est merces illius quam quaesivit, et nullam a Deo sperare habet retributionem; quia pro ejus amore non fecit, sed pro vana humanae laudis jactantia, sicut hypocritae facere solent. Quod vitium hominibus placendi in bo
Abbreviated transcription (Latin):
eñ hominis. ex honore patris
sui ẽ: & dedecus filii. pater si ne
tris tui: ꝙ ne contristes eum in
uita illiꝰ:. Et si clefecerit sensu ue
niam da: & ne sꝑnas eum in tua
ledictus ado qͥ exasꝑat matrem:
honora patrem tuum: & gemitũ
matris tue ne obliuiscaris: Me¬
mento qm̃ nisi ꝑ illos. ñ fuisses:
Retribue parentib: quomͦ illi
lem ẽ post dm amare parentes
ac filios: & si necessitas euenerit¬
ut amor parentum ac filioꝵ dĩ
amori comparet᷑.: & ñ possit u¬
trumq seruari: tunc odium in
copulam: qͣmdu ille nouerit su¬
um creatorem. Basiliꝰ dic̃: Pa¬
rendes nr̃os ut ꝓpria uiscera d ili¬
gamꝰ: si accedere adseruitutẽ dĩ
ñ phibuerint: Si autẽ ꝓhibue¬
r̾mt: nec sepulchra illoꝵ a nob̾
debentur aspici:
luii. De filiis.

Expanded text:
enim hominis ex honore patris sui, et dedecus filii pater sine tris tui, et ne contristes eum in uita ipsius: et si defecerit sensus, habe ueniam, et ne spernas eum in tua ledictus a Deo qui exasperat matrem . Honora patrem tuum, et gemitus matris tuae ne obliviscaris: memento quoniam nisi per illos non fuisses. Retribue parentibus quomodo illi quidem post Deum amare parentes ac filios; sed si necessitas ut amor parentum et filiorum Dei amore comparetur, et non possit utrumque servari, tunc odium in copulam, quandiu ille su Creatorem. BASILIUS. Parentes nostros ut propria viscera diligamus, si accedere nos ad servitutem Christi non prohibuerint. Si autem prohibuerint, nec sepulcra illorum nobis debentur. CAPUT LVI. De filiis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocare filios ur̃os: s educate
illos indisciplina & correctione
di. Nec enĩ debent filii paren¬
tib thesauriare: s parentes fili¬
is. Salomon clic̃: Qui affligit
patrem. & fugit matrem: igno¬
miniosus ꝙ infelix:. filiꝰ sapiens
letificat patrem: filiꝰ stultus mes¬
ticia ẽ matri sue ħs filiꝰ si rach¬

Expanded text:
docete illos in disciplina et correctione Domini . Nec enim debent filii parentibus thesaurizare, sed parentes filiis . SALOMON. Qui affligit patrem, et fugit matrem, ignominiosus est et infelix . Filius sapiens laetificat patrem, filius stultus moestitia est matris suae . JESUS SIRACH
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̃m qualitatem. nec sccłm si¬
tum. nec scłm habitum. aut
motum. aliquid digne dicatur:
inẽ tamen ei quodammͦ latitudo
caritatis ⁊ qua nos et aberrore col¬
ligit: et continet in ueritate: In¬
ẽ ei & longitudo. qua nos lon¬
ganiinrter malos portat: donec
emendatos patrie future resti¬
tuat. In ẽ ei x altitudo: ꝑ quã
omnem sensum. sue scientie ĩ¬
mensitate ex suꝑat. In ẽ ei & ꝓ¬
fundum: quo dampnandos in¬
ferius iuxta equitatem dispo¬
nens preordinat

Expanded text:
secundum qualitatem, nec secundum sisecundum qualitatem, nec secundum situm, nec secundum habitum aut motum aliquid digne dicatur, inest tamen ei quodammodo latitudo charitatis, qua nos et ab errore coligit, et continet in veritate. Inest ei et longitudo, quae nos longanimiter malos portat, donec emendatos patriae futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae immensitate exsuperat. Inest ei et profundum, quo damnandos inferius juxta aequitatem disponens, praeordinat
Abbreviated transcription (Latin):
or ẽ ut omnia contineat: ideo ex¬
exterior ut incircumscripte mag¬
nitudinis sue in mensitate om¬
nia concludat. ꝑ id ergo qd̃ ex¬
terior ẽ ostenditur esse creator: ꝑ
id uͦ qd̾ interior: gubernare oĩa
demonstratur. Ac ne ea q̃ creata
sunt sine deo essent: ds intera
omĩa ẽ. Uerum ne extra dm es¬
sent: ds exterior ẽ ut omma con¬
cludant᷑ ab eo. De consũmatio¬
ne aliciuꝰ facti: dicit᷑ ꝑfectio. Os̃
autẽ qui ñ est factus: quomͦ est
ꝑfectus: Sed hunc sermonẽ de usu
nr̃o sumit humana inopia. sic̃ ꝙ.
reliqua uerba: quatinus id qd̃
meffabile est: ut cumq dici pos¬
sit: qm̃ de cleo nichil digne hu¬
manꝰ sermo dicit. Cum localis
ñ sit cłs : localiter tamen in suis
ambulat scĩs: dum cle loco in
loco predicatur abeis. Nam d̾s
qui nec loco mouetur nec tempo¬
re: inseruis tamen suis et tem¬
port & loco mouet᷑: quoties ab
cisclem localiter predicat᷑. Dum
de cdeo nec scdm quantitatẽ. nec

Expanded text:
orem, ut omnia contineat; ideo orem, ut omnia contineat; ideo exteriorem, ut incircumscripta magnitudinis suae immensitate omnia concludat. Per id ergo, quod exterior est, ostenditur esse creator; per id vero quod interior, gubernare omnia demonstratur. Ac ne ea quae creata sunt sine Deo essent, Deus intra omnia est. Verum ne extra Deum essent, Deus exterior est, ut omnia concludantur ab eo. 4. Consummatio alicujus facti dicitur perfectio; Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hunc sermonem de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit. 5. Dum localis non sit Deus, localiter tamen in suis ambulat 119 sanctis, dum de loco in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco movetur, nec tempore, in servis tamen suis et tempore et loco movetur, quoties ab eisdem localiter praedicatur. 6. Dum de Deo nec secundum quantitatem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
on clico celum et terram im¬
plet cłs ut contineant eum: s
ut ipsa potus contineant᷑ abeo.
¶lec particulatim d̾s implet om¬
nia: s cum sit idem umiis ⁊ ubi¬
q: tamen est totus. Non ita putan¬
clus est esse in omnib ds. ut una¬
queq res ꝓmagnitudine portio¬
nis sue capiat eum ÷ so. ẽ maxi¬
ma maius et minima minus:
dum sit potiꝰ ipse totus in om¬
nib siue omnia in ipso. Omni¬
potentia diuine maiestatis cun¬
cta potestatis sue ĩmensitate cõ¬
cludit: nec euadendi potentiam
eiꝰ quis aditum inuenire potest:
quia ille omnia circumquaq cõ¬
stringit. Cuncta enim intra di¬
uini iudicii omnipotententiam
coartantur: siue q̃ continenda
sunt ut salua sint: siue que am¬
putanda sunt ut ꝑeant. Nul¬
quempiam. Qui enim ñ ha¬
bet placatum: nequaquam eua
clet iratum. Inmensitas diui¬
ne magnitudinis ista est: ut
intelligamus eum intra om¬
ma: s ñ conclusum: extraomĩa :
s ñ extonclusum. Et ideo interi¬

Expanded text:
on ideo coelum et terram implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumquaque constringit. Cuncta enim intra divini judicii omnipotentiam coarctantur, sive quae continenda sunt, ut salva sint, sive quae amputanda sunt, ut pereant. Nulquempiam. Qui enim eum non habet placatum, nequaquam evadere potest iratum. 3. Immensitas divinae magnitudinis ita est, ut intelligamus eum intra omnia, sed non inclusum; extra omnia, sed non exclusum. Et ideo interi
Abbreviated transcription (Latin):
auore caritatis quamuis quisq
ut etiã ꝓphetia & martyriũ nichł¬
enĩ uirtutũ omĩum obtinet pͥn¬
cipatũ: Unde et uinculũ ꝑfectio¬
uis caritas ab apło clicit᷑: eo qd̾
uinuerse uirtutes. eiꝰ uinculo re¬
ligent᷑. Dilectio dei morti compa¬
rat᷑: dicente salomone: ualicla
ẽ ut mors cdilectio: iccirco qͥa sic̃
mors uiolent̾ separat anunã a
corpore: ita et dilectio dei segre¬
gat hominẽ amunclano et car¬
nali amore: Qui cdi precepta cõ¬
tempnit: d̾m ũ diligit: sleq enĩ
regẽ cdiligimꝰ: si odio leges eiꝰ ha¬
beniꝰ: Tenenda ẽ cum scĩs uiris uni¬
tas caritatis: & qnͣto se qͥsq sub¬
trahit mundo: tanto opus ẽ ut se
assotiet bonoꝵ consortio: Caritas
indilectione dei et ꝓximi constat.
Seruat autẽ in se dilectionẽ dei:
qui a caritate ñ diuidit᷑ ꝓximi.
Qui a fr̃na sotietate se cernitͤ:a
diuine caritatis participatione
priuat᷑. Nec poterit dm dilig̾e.

Expanded text:
amore charitatis, quamvis quisque ut etiam prophetia et martyrium enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab Apostolo dicitur , eo quod universae virtutes ejus vinculo religentur. 4. Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se quisque mundo, tanto opus est ut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatur. Nec poterit Deum diligere,
Abbreviated transcription (Latin):
sonas. s culpas: & recte clicta ꝓ¬
falsis ñ sꝑnere. s ꝓbare: Qui ĩ¬
ꝑfecti st̃ inclei amore: sepe aui¬
tiis separari disponunt: s pon¬
dere uitioꝵ grauati. rursus ad
ea uitia que optant relinquere
reuoluunt᷑.¬

Expanded text:
nas, sed culpas: et recta pro falsis non spernere, sed probare. Qui imperfecti sunt in Dei amore, saepe se a vitiis separare disponunt: sed pondere vitiorum aggravati, rursus ad ea vitia quae optant relinquere, revolvunt
Abbreviated transcription (Latin):
rabit᷑: nec uoluntatem suam
ꝑducet ad finem: Grauis culpa
ẽ quando ad imꝑitiam & negli¬
gentiam suꝑbie crimen accedit:
Nich̃ magis xpĩanus studeat u¬
tare: qͣm tumentẽ & erectam cer¬
uicem. cli contra se odium ꝓuo¬
cantẽ. Ambrosius dic̃: Suꝑbia
ex angłis demiones fecit: Humi
litas autẽ: homines bonos scĩs
angłis similes reddit: Suꝑba¬
uoluntas. facit dei precepta con¬
tempnere: humilitas custodire:
Suꝑbi. cupiunt in se predicare
qd̃ ñ faciunt. humiles refugiũt
quicqͥd boni oꝑantur agnosci:
culmine humilitatẽ discere: qͥ
mimis positus ñ desistit suꝑ¬

Expanded text:
rabitur, nec voluntatem suam perducit ad finem. Gravis culpa est quando ad imperitiam et negligentiam superbiae crimen accendit. Nihil magis Christianus studeat vitare quam tumentem et erectam cervicem. Dei contra se odium provocantem. AMBROSIUS. Superbia ex angelis daemolitas autem homines sanctis angelis similes reddit. Suvoluntas facit Dei praecepta contemnere, humilitas custodire. Superbi cupiunt in se praedicare quod non faciunt; humiles refugiunt quidquid boni operantur agnoscere. culmine humilitatem discere, qui in imis positus non desiit su
Abbreviated transcription (Latin):
Qui tetigerit picem inqͥna¬
bitur abea: & qui cõmunica¬
uerit cum suꝑbo. induet su¬
ꝑbiam: Denuntiatio pessima:
suꝑbi lingua: Effusio sangͥnũ:
in rixa suꝑboꝵ: Dolor autem
consumit illos: anteqͣm mo¬
inducitur in laqueum: sie
te extollas in cogitatione aĩe
tue sic̃ taurus: ne forte elicla

Expanded text:
picem, inquinabitur ab ea; et qui communicaverit superbo, induet superbiam . Devoratio pessima superbi lingua. Effusio sanguinis in rixa superborum, dolor autem consumit illos antequam moinducitur in laqueum, sic te extollas in cogitatione animae tuae sicut taurus, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩum principallum uitioꝵ
Omĩs suꝑb tanto inimo iacet.
quantum in altum se erigit:
tantumq ꝓfundius labitur.
Qui enĩ ꝑ propriam suꝑbram
extollitur: ꝑdei iustitiam in¬

Expanded text:
i. Principalium vitiorum Omnis superbia tantum in imo jacet, quantum in altum se erigit: tantoque profundius labitur, Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam in
Abbreviated transcription (Latin):
trum dicit᷑. Fructꝰ putrefactus
in utilis agricole: & uircꝰ suꝑbi
in utilis deo. Itẽ d̾r: Sic̃ enim
pondꝰ fructus ramũ frangit :
sic suꝑbia decorem anime. Itũ¬

Expanded text:
TRUM. Fructus putrefactus inutilis agricolae, et virtus superbi inutilis Deo. Sicut enim pondus fructuum frangit ramum, sic superbia decorem frangit anim
Abbreviated transcription (Latin):
D itum. Non miserebis pauꝑi in
iudicio: Qi enĩ consangͥnitatis ut
amicitie fauore. siue inimicitiaꝵ
odio iudicium ꝑu̾tunt: sine dubi¬
o in xp̃m. qͥ ẽ ueritas et iusticia pec¬
care noscunt᷑:. Iniqui iudices errans
inueritate iusticie. clum inten¬
dunt inqualicate ꝑsone: et ex¬
ulcerant sepe iustos clum imꝓbe
cdefenclunt iniquos: Qui autem
recte p̾sidere stuclet: nec partem
palpare nouit.:⁊ nec cohibere a
iusticia didicit:. Lix. De mune¬
ui recte iudicat. & i
preniũ inde remin̾ationis
expectat. fraudem in dño ꝑpetrat:
qͥa iꝰticiam qmͣ gratis imꝑtiri de¬
buit acceptione pecunie uendidit:
Bonis male utunt᷑: qͥ iusta tẽpora¬
li lucro iudicant: Tales qͥppe adu̾i¬
tatẽ ñ ĩtitie defensio. s amor p̾mi
i ꝓuocat: qͥb si spes nũmi subtͣ¬
hit᷑: confestim aiꝰticie defensio

Expanded text:
is pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium pervertunt, sine dubio in Christum, qui est veritas et justitia, peccare noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia didicit. CAPUT LIV. De muneui recte judicat, et praemium inde remunerationis exspectat, fraudem in Deum perpetrat, quia justitiam, quam gratis impertiri debuit, acceptione pecuniae vendit. 2. Bonis male utuntur qui juste pro temporali lucro judicant. Tales quippe ad veritatem non justitiae defensio, sed amor praemii provocat. Quibus si spes nummi subtrahitur, confe
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ redeant:⁊ et humiles pꝰ casũ
existant: Non nulli falsa opinione
arrogantie se eẽ ꝑfectos ex istimant
dũ ñ sint: qui obortis temptationi¬
b inotescunt: qͥa tanto qͥsq fit ue.¬
ritati uicinior qnͣto se ẽẽ longius
abea fuerit arbitratus. Hoc enim
humilitatis ẽ: que deo hominem
certe hac iactantia oculos. quib
cłs inderi poterat claudit: Sicut
ralius solis dum conspicit᷑. ołoꝵ.
acies hebetatur: sic et qͥ immocle¬
rate alte de se serutatur. ab inten¬
tione ueritatis obtundit᷑: Sic̃ aqͥ¬
la exalto ad escas collabit᷑: sic ħo
de alto bone conuersationis ꝑcarna¬
lem appetitum ad inferiora cdemer¬
gitur:

Expanded text:
litatem redeant, et humiles post casum litatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus innotescunt. 16. Tanto quisque fit veritati vicinior, quanto se esse longius ab ea fuerit arbitratus. Hoc enim humilitatis est, quae Deo hominem erum jactantia oculos, quibus Deus videri poterat, claudit. 17. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculorum hebetatur sic et qui immoderate altiora scrutatur, ab intentione veri obtunditur. 18. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ dnõs fecit: Optima ẽ illa
discretio. ut et nota sint oꝑa nr̃a
autẽ debet publicare bonum qd̃¬
agit: qui ꝑfecta hmilitate fundatus.
nulla iam elatione contingit᷑: Nam
is qui se intelligit adhuc amore lau¬
dis pulsari: facta bona in occult u
agat: ne forte qd̃ egerit ꝑdat: Int̾dũ
uiri scĩ cupiunt funditus suam mu¬
tabilitatem corrigere: aliqnͣdo tumo
re tangunt᷑ elationis sue conscii actio¬
ne iusticie: s abhuiꝰ subreptionis ma¬
lo humilitatis compunctione pur¬
de se audientes instruunt: & tamen
in his alta se consideratione custodi¬
unt: nedum alios a terrena intentõne
erigunt: ipsi int̾rene laudis appetitu
demergant᷑. Quidam ꝑ incautam
uͥtutum iactantiam relabunt᷑ ad ui¬
tia: et quidam dum uitioꝵ impul¬
sum frequenter plangunt: de ip¬
sa infirmitate ꝑhumilitatẽ ualidi¬
us conualescunt: Plerumq utile
est arrogantib cleseri a deo: quati¬
nus sue infirmitatis conscii ad humi¬

Expanded text:
suarum dominos fecit . Optima est illa suarum dominos fecit . Optima est illa discretio, ut et nota sint opera nosenim debet publicare bona quagit, qui tam perfecta humilitate fundatus est, ut nulla jam elatione contingatur. Nam is qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta sua bona in occulto agat, ne forte quod egerit perdat. Interdum viri sancti dum cupiunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliqre tanguntur elationis suae conscii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctione purde se audientes instruunt, et tamen in his alta se consideratione custodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu demergantur. 13. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur ad vitia; et quidam, dum vitiorum impulsum frequenter plangunt, de ipsa infirmitate per humilitatem validius convalescunt. 14. Plerumque utile est arrogantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humi
Abbreviated transcription (Latin):
natura expectat delectari in lau¬
dib: s tunc recte si in deo. ñ in
se quisq laudet᷑: sic̃ sĩc scriptum
ẽ: In dño laudabit᷑ anima mea: Et¬
cessum ẽ tantũ bene agere: et fruc¬
tum boni oꝑis ñ habere. quẽ ipsi
sͥ aufert̃ ꝑstudium humane iac¬
ꝑdidisse se op̾ bonũ doleant. qd̾
ꝓhumana ostentatione fecert̃: Ama¬
tor uane głe uncde possit lauclari¬
quarere ñ cessat: et subinde illi
uires uanitatis prauꝰ appetitus
auget: Boni oꝑis in choatio ñ de¬
bet citius palam ad cognitionẽ
hominum uenire: neclum boni
inchoatio humanis oculis rese¬
ratur.⁊ auirtute ꝑfectiomis in¬
anescat inceptio scitatis: Ante¬
enim maturitatis tempꝰ messes
florentes cito ꝑeunt: germinaq
ĩutilia fiunt: Hirtutes scõꝵ ꝑ ostẽ¬
tationis appetitum cdominio cle¬
monum in mundoꝵ subiciunt᷑:
sicut erechias rex qui diuitias
clemones suoꝵ oꝑum dnõs facere:
sic̃ ille ꝑ ostentationẽ caldeos rerũ

Expanded text:
natura expetit delectari in laudibus; sed 311 tunc recte, si in Deo, non in se quisque laudetur, sicut scriptum est: In Domino laudabitur anima mea cessum est tantum bene agere, et fructum boni operis non habere, quem ipsi sibi auferunt per studium humanae jacperdidisse bonum opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. 7. Amator vanae gloriae, unde possit semper laudari, agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. 8. Boni operis inchoatio non debet citius palam ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, germinaque eorum inutilia fiunt. 9. Virtutes sanctorum per ostentationis appetitum dominio daemonum immundorum subjiciuntur, sicut Ezechiasdaemones suorum operum dominos facere, sicut ille per ostentationem Chaldaeos rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Nulli studeas placere in uita
enĩ qͥ militant regi t̾reno. oĩb
iussis eiꝰ obediunt: sic & qui
militant regi celesti. debent
custodire p̾cepta celestia: Itũ¬
dicit: Miles terreuꝰ contra hos¬
tem uisibilem ꝑgit ad bellum:
tecum uͦ hostis inuisibilis co¬
tidie dimicare ñ desinit: Hy¬
sidorus dĩc̃: Necesse ẽ homi¬
ni conu̾so. ut post tumorem
consurgere ad caritatẽ dei
debeat᷑ quasi filius: ne semꝑ
sub tuore iaceat. quasi ser¬
conuersoꝵ blandis refouen¬
da st̃ mocdis: ne si abasꝑitate
incipiant exterriti ad priores
Qui enim conu̾sum sine leni¬
onem. etiam nolentes motum
libidims sustinent: qd̃ tamen
ad dampnationẽ ñ tolerant s
seruo. pꝰ conuersionẽ temptari:

Expanded text:
Nulli studeas placere in vita Nulli studeas placere in vita enim qui militant regi terreno, omnibus jussis ejus obediunt, sic et qui militant regi coelesti, debent custodire praecepta coelestia. Miles terrenus contra hostem visibilem pergit ad bellum. Tecum vero hostis invisibilis quotidie dimicando non desinit. ISIDORUS. Necesse est omni converso ut post timorem consurgere ad charitatem Dei debeat quasi filius, nec semper sub timore jaceat, quasi serconversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiunt, exterriti ad priores Qui conversum sine lenionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed servo post conversionem tentari,
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s beata possessio.. Hic ñ renũ¬
tiat niundo: quẽ t̾rene posses¬
sionis delectat ambitio: Dum
sua qͥsq ñ relinqͥt: mundo cuiꝰ
bona retinet seruit: regoriꝰ¬
dic̃: Qui celestis uite duacedinẽ
in qͣntum possibilitas ẽ homi¬
ni ꝑfecte cognouerit: ea que
in terris amauerat. libenter.
cuncta derelinqͥt: Quis qͥs gͥ
iam eternam uitam cognoiit:
apud eiꝰ animum temporales
fructꝰ uilescunt: Lergat gͦ sor¬
des praui oꝑis: qͥ deo prepa¬
rat cdomum mentis: Iterum¬
implicant: ad hec necẽe est ut
post conu̾sionem animus ñ
sum ñ est homini relinque¬
re sua: s ualde laboriosum
ẽ relinquere semetipsum:¬
tum ẽ: ab negare qd̾ ẽ Ipse
nuntiatio corporis: sine abrenũ¬
Sunt enĩ ñ nulli. qͥ despectis
carnis desideriis. omĩa relin¬
quere ꝑtractant: s cum ceci¬
disse etiam alios post bom o¬
ꝑis iuitia conspiciunt: hoc ip¬
sum facere qd delib̾auerant ꝑ¬
timescunt. Basilius dic̃:

Expanded text:
Deus beata possessio. Is non renunDeus beata possessio. Is non renuntiat mundo, quem terrenae possessionis delectat ambitio. Dum sua quisque non relinquit, mundo, cujus bona retinet, servit. GREGORIUS. Qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat, libenter cuncta relinquit. Quisquis igitur jam aeternam vitam cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescunt. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Elecimplicant; ad hec necesse est ut post conversionem animus non sum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsumtum est abnegare quod nuntiatio corporis sine abrenunSunt nonnulli qui, despectis carnis desideriis, cuncta relinquere pertractant; sed cum cecidisse et alios post boni operis initia conspiciunt, hoc ipsum facere quod deliberaverunt pertimescunt. BASILIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib distribuunt: qͣm ipsi
pauꝑes cl̃i fiant: Iieronimus¬
dic̃: Multi accepta ueritatis iua:
capti scłi. uoluptatib. de medio
itinere reuertuntur: facilius
scłm. qͣm uoluptas contẽpnit᷑.
Multi diuitias relinquentes:
uitia ñ relinqunt: Malum ẽ qd̾¬
ñ in eo studio seruimꝰ: quo que¬
sita querimus: Nñqͥsq cuius
oꝑa agit: eiꝰ filius appellatur:
xp̃m sequi cupiens: si habes
in potestate rem tuam. unde:¬
Si uero ñ habes: magno onere
liberatꝰ es: Totum enim cdo de-¬
dit: qͥ seipsum optulit: fãcile
contẽpnit omĩa: qͥ se semꝑ cogi¬
gitat ẽẽ moriturum: Qui uult
ẽẽ ꝑfectus: multitudines homi¬
num & officia. S salutationes.
& c̃uiuia. quasi cathenas fugi¬
at uoluptatum: Ntinam qdꝰ re¬
nuntiamus scło: uoluntas sit
ñ necessitas: Nudum xp̃m: nu¬
dam crucem xp̃i. nudus seqͤre
Dñs magis querit anunas cre¬
dentium: qͣm opes: Ambrosiꝰ¬
dic̃. Qui uult dm possidere.
renuntiet mundo: ut sit illi

Expanded text:
ut ipsi pauperes Dei sint. HIERONYMUS. Multi percepta veritatis via, capti saeculi voluptatibus, de medio itinere revertuntur. Facilius saeculum quam voluptas contemnitur. Multi divitias relinquentes, vitia non relinquunt. Malum est quod in eo studio servimus, quo quaesita quaerimus. Unusquisque cujus opera facit, ejus filius appellatur. Christum sequi cupiens, si habes in potestate, rem tuam vende; non habes, a magno onere liberatus es. Totum Deo dedit, qui seipsum obtulit. Facile contemnit vitia, qui se semper cogitat moriturum. Qui vult esse perfectus, multitudines nominum, officia et salutationes, et convivia quasi catenas fugiat voluptatum. Utinam quod renuntiamus saeculo, voluptas sit, non necessitas. Nudum Christum, nudam crucem Christi, nudus sequere. Dominus magis quaerit animas credentium quam opes. AMBROSIUS. Qui vult Deum possidere, renuntiet mundo, ut sit illi
Abbreviated transcription (Latin):
ipso quoq displiceat: Noli tnͣ¬
quillitatẽ mentis tue. alteriꝰ ꝑ¬
turbatione maculare: Noli te
equalem stulto facere: qͥa ira in
sinu stulti reqͥescit:. Si tu irasce¬
ris contra eum: erunt cluo ma
Cur tu ex alteriꝰ malitia malus
xxu. De humana lau¬
de ñ requirenda.

Expanded text:
ipso quoque displiceat. Noli traipso quoque displiceat. Noli tranquillitatem mentis tuae alterius perturbatione maculare. Noli te aequalem stulto facere, quia ira in sinu stulti requiescit . Si tu irasceris contra eum, erunt  Al., eCur tu ex alterius malitia malus XXV. De humana laude non quaerenda.
Abbreviated transcription (Latin):
gregius mundi pre¬
dicator dicit: Omĩs amari¬
tudo. &. ira. & indignatio . & cla¬
mor. & blasphemia. tollat᷑ auo¬
bis. Nec etiam ira uiri: iusti.¬
tiam cdei oꝑari poterit: Ira si ne
sermo durus suscitat furorem:
Hir iracunclus ut ait salomon
ꝓuocat rixas: qui paciens ẽ nu¬
tigat suscitatas: Spm̃ uͦ ad iras¬
cendum facilem. qͥs sustinere
poterit: Ira ñ habet mi sccłiam:
nec erumpens furor uindictam
nouit: Si te o homo p̾ocupau̾it
ira: mitiga illam Illa ira ma¬
la est: q̃ mentẽ turbat. ut rectũ
consilium ꝑclat: Illa ira ẽ iꝰta
et necessaria: qnͣdo homo contͣ
ꝓpria irascit peccata. s contͣ seup¬
sum inclignat᷑ dum male agit.
Dicit enĩ ꝓpħa: Irascimini: &
nolite peccare: Concessit qd̃
nat᷑a ẽ: tulit qd̾ culpa ẽ: Ira al¬
teriꝰ: tua lemat᷑ pacientia: No¬
li uinci amalo: s uince in bono
malum: Alteriꝰ peceatum: tuũ
sit p̾mium: Displicet tͥ alterꝰ
ira: Qd̃ tͥ in alio displicet: inde¬

Expanded text:
gregius vero mundi praedicator dicit: Omnis amaritudo, et ira et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis . Nec etiam ira viri justitiam Dei operari poterit. Ira scilicsermo durus suscitat furorem . Vir iracundus, ut ait Salomon, provocat rixas; qui patiens est, mitigat suscitatas . Spiritum vero ad irascendum facilem quis sustinere poterit? Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor finem vindictae novit. Si te, o homo, praeoccupaverit ira, mitiga eam. Illa ira mala est quae mentem turbat, ut rectum consilium perdatur. Illa ira est justa et necessaria, quando homo contra propria irascitur peccata, et contra seipsum indignabitur, dum male agit. Dicit Propheta: Irascimini et nolite peccare . Concessit quod naturae est, tulit quod culpae est. Ira alterius tua liniatur patientia. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Alteterius peccatum tuum sit praemium. Displicet tibi alterius ira? Quod tibi in altero displicet, in te
Abbreviated transcription (Latin):
st in iusta miscd̃ia Deniq
in lege scriptũ ẽ de quodam.
ñ misereberis illiꝰ: Et in libris reg¬
noꝵ legis qͥa saul pꝰea contraxit
offensam. qͥa miseratꝰ ẽ agag. hos¬
tium regẽ quẽ ꝓhibebat senten¬
tia diuina seruari: Ut siqͥs latro¬
nem filiis dep̾cantib motus & la¬
crins coniugis es in flexus absol¬
uendum putet. cui adhuc latroci¬
nandi aspiret affectꝰ. nonne in no¬
centes tradet exitio qͥ liberat mł̃to¬
iustitie ue qͥs a sacerdotio cõmunis
abstentiis breui lacrimula atq
ao tempꝰ parata uł etiam uberiori¬
b fletib cõmunionẽ qm plurinuͤ
dieb postulare tẽporib facilitas sa¬
cerdotis extorqueat: Nonne cum
uni indulget indigno. plurimoᷤᷤ
facit ad plationis contagiũ ꝓuoca¬
ri ꝰ facilitas enĩ uenie incentiuũ¬
tribuit delinquendi:

Expanded text:
 iniusta misericordia. denique in lege scriptum est de quodam: non misereberis illius et in libris Regnorum legis, quia Saul propterea contraxit offensam, quia miseratus est Agag hostium regem, quem prohibuerat sententia diuina seruari. ut si quis latronem filiis deprecantibus motus et lacrimis coniugis eius inflexus absoluendum putet, cui adhuc latrocinandi adspiret affectus, nonne innocentes tradet exitio qui liberat multojustitiae, ne quis a consortio communionis abstentus, brevi lacrymula, atque ad tempus parata, vel etiam uberioribus fletibus, communionem, quam plurimis debet postulare temporibus, facilitati sacerdotis extorqueat. Nonne cum uni indulget indigno, plurimos facit ad prolapsionis contagium provocari? Facilitas enim veniae incentivutribuit delinquendi
Abbreviated transcription (Latin):
tist̃ qͥ inuerbo doctrine. ñ humi¬
les s arrogantes existunt: qͥq
ipsa recta que p̾dicant ñ studio
correctionis. s uitio elationis an¬
nuntiant. Multi st qͥ ñ ex cosul¬
to edificandi. s extumore suꝑbi¬
encli clocent: nec ut ꝓsint sapien¬
tes st̃: s ut sapientes ucleant᷑ doce¬
re student: Est unitatio p᷑ua arro¬
gantiun sacerlotum. ꝑ qmͣ imitan¬
tur scõs rigore discipline: &. sequi
uegligunt. caritatis affectione: Ni¬
deri uolunt rigidi seueritate.⁊ et
formam humilitatis prestare neqͤ¬
unt: ut magis t̾ribiles. qmͣ mites
potius qͣm emendare nouerunt :
salomone testante: In ore stulti uir¬
ga suꝑbie: qͥa increpando rigide
feriunt: & compati humiliter nes¬
ciunt. Sene alieni peccati curanda
uitia suscipit: qͥ hoc ex cordis di¬
lectione et humili conscientia facit:
Ceterum qͥ delinquentẽ suꝑbo uł
ocdioso animo corripit: ñ emendat
s ꝑcutit: Quicquid enim ꝓpteriuᷤᷤ
uł in lignatus animꝰ ꝓtulerit. ob¬

Expanded text:
lti sunt qui verbo doctrinae non humiles sed arrogantes existunt, quique ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. Multi sunt qui non ex consultu aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent: nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. Aestimatio prava arrogantium sacerdotum per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectionem, videri appetunt rigidi severitate, et formam humilitatis praesentare nequeunt, ut magis terribiles quam mites potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat, sed percutit. Quidquid enim protervus, vel indignatus animus protulerit, ob
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquis molesta ẽ ueritas: & amara
clisciplina iusticie: Nec delectant᷑ nͥ
placentia ꝓprie in becillitatis: in iꝰti¬
cie fecundi: et sterilis ueritati. ce¬
ci ad contuenclam lucem: et ocula¬
ti ad tenebraꝵ inspiciendum er¬
rorem: Corda reꝓboꝵ lubrica st̃.
ad male cõsentienclum & fluxa:
ad bene consentiendũ durissima:
ꝓbat salomon & iusti emenclati¬
onem correpti: & stulti obstinatio¬
nem ammoniti dicens: Doce ĩtum:
et festinabit acciꝑe: De stulto aut̃
ait: Qui erudit derisorem: ipses
lo corrigi negligunt: correptores su¬
os falsa criminatione detrectant:¬
& ad sui sceleris solatium usurpant.
si uł falsum comperint. qd̾ ad infa¬
miam bonoꝵ obiciant: sic̃ ẽ illud
ex salomone: Bona in malum con¬
uertet impiꝰ: et in electos imponet
maculam: Ne autẽ illis. qͥ & suam
remiunt uitam corrigere: ꝙ bonoꝵ
ñ desinunt detrectare: Pleriq ma¬
li similes sͥ in malum clefendunt:
et patrocinio suo prauos contra cor¬

Expanded text:
eritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem ait: Qui erudit derisorem, ipse slo corrigi negligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit maculam . 321 Vae autem illi qui et suam renuit vitam corrigere, et bonorum non desinit detrectare. 12. Plerique mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra cor
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit ut ex eo dec̾iores efficiant᷑:
ꝑ qd̾ emenclari obecliendo potuert̃:
Salubrit̾ accipiunt iusti: quotiens
desuis ex cessib arguunt᷑. Suꝑflua
autẽ ẽ humilitas eoꝵ qͥ se gessisse
accusant: que ñ ad misert̃: Qui uͦ si¬
ne arrogantia bona facta sua ꝓnunti¬
ant: ꝓculdubio neqͣqm peccant: Est
quorũdam excusatio ꝑuersoꝵ: qui
dum ꝓsuis facinorib arguunt᷑. u̾ba

Expanded text:
occurrit ut ex eo deteriores efficiantur, occurrit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat. 7. Est quorumdam excusatio perversorum, qui, dum pro suis facinoribus a
Abbreviated transcription (Latin):
uitia aliena corriꝑe: qͥ adhuc
prehenclit᷑ insemetipso: Qui ue¬
racit̾ uult fraternam corriꝑe ac
sanare in firmitatẽ. talem se p̾sta¬
re fr̃ne utilitati stucleat: ut eũ
quẽ corriꝑe cupit. humili corde
moueat: & hoc faciens ex cõpassi¬
one qͣsi cõmunis ꝑ iculi: neforte
et ipse subiciat᷑ temptationi: Si
cut iuiri spĩtales alieni peccati
em̃lationẽ expectant: ita pat̾ui
nec cdeclinant cor ad compaciendi
misccliam: s suꝑbientes cletestan¬
tur atq blasphemant: Nonnũqͣm
accidit ut inter amicos aliqua re¬
cdargutionis enutrita discordia.
maiorẽ postea caritatẽ parturiat:
ut pote cum corrigunt᷑ ea. que in¬
emulatione suscipit: s correptus
pͣmodum gr̃as agit. At contra mł̃
t ꝓparua lesione ium caritatis res¬
cindunt: & ab amore dilectionis
sese ꝑhenint̾ retrahunt: Pleriq
correptionem suam officium cari¬
tatis existumant: pleriq uͦ hoc ip̃¬
sum qd̃ ex caritate corripiunt᷑: ad in¬
iurie contumeliam trahunt: Unde

Expanded text:
itia aliena corripere, qui adhuc prehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervnec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed superbientes detestantur atque blasphemant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea qumonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum, quod ex charitate corripiuntur, ad injuriae contumeliam trahunt. Unde