comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ & semel dedit in terra consistens. & semel
cȩlo pręsidens. Neq enĩ alio in loco datus
sc̃s sp̃s aperte monstrat᷑. nisi nunc cũ per
insufflationẽ ꝑcipit᷑. & postmodũ cum de
cȩlo ueniens inlinguis uaruis demonstrat᷑
Cur ergo prius in terra discipulis dat᷑ post¬
modum de cęlo mittit᷑. nsi qđ duo sunt
precepta caritatis. dilectio uidelicet dĩ &
ꝓximi: in terra datur sp̃s. ut diligatur
ꝓximꝰ E celo dat᷑ sp̃s. ut diligat᷑ ds̃. Sicut
ergo una est caritas & duo precepta: ita
unus sp̃s & duo data. Prius a c̾sistente dño
in terra. postmodũ dat᷑ de cęlo sp̃s. quia
in ꝓximi amore discit᷑. qualit̾ ꝑueniri
dicit. Qui non diligit frẽm suũ quẽ iud&̾.
dm quẽ non uidet quomodo potest dili¬
gere: Et ante. quidem discipuloꝵ. mentibus
festa datione non nisi post resurrectionẽ
dat᷑ est. Unde & scriptũ est Nondũ erat
sp̃s datus. quia itĩc nondũ fuerat glorificat᷑
Unde etiã ꝑ moysen dicit᷑. Suxerunt melde

Expanded text:
r, et semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens. Neque enim alio in loco datus Spiritus sanctus aperte monstratur, nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum, cum de coelo veniens in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod duo sunt praecepta charitatis, dilectio videlicet Dei et proximi? In terra datur spiritus, ut diligatur proximus, coelo datur, ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas et duo praecepta, ita unus spiritus et duo data. Prius a consistente Domino in terra, postmodum in coelo, quia in proximi amore discitur, qualiter perveniri dicit: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Et ante quidem discipulorum mentibus festa datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̃ dixerim. ut sub magno moderamine
pastores aecłȩ uel soluere studeant uelligare
Sed utrũ iuste uel iniuste obliget pastor: pasto¬
ris tamen sententia gregi timenda est. ne is
qui subest & cũ imuste forsitan ligat᷑. ipsã
obligationiᷤᷤ suȩ sententiã ex alia culpa mere¬
atur Pastor ergo uel absoluere indiscrete
timeat uel ligare. is autẽ qui sub manu
pastoris est ligari timeat uel inniste. ne pas¬
toris sui iudiciũ temere reprehendat. ne &¬
si iniuste ligat᷑ est. exipsa reprehensionis tu¬
midȩ suꝑbia culpa quȩ nonerat fiat. Sed¬

Expanded text:
breviter dixerim, ut sub magno moderamine breviter dixerim, ut sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare. Is autem qui sub manu pastoris est, ligari timeat etiam iniuste, nec pastoris sui iudicium temere reprehendat, ne etsi iniuste ligatus, ex ipsa tumide reprehensionis superbia, culpa, que non erat, fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pastoralẽ auctoritatẽ soluere quos auc¬
torẽ nr̃m cognoscimꝰ ꝑ suscitantẽ gram
uiuificare. Quȩ nimirũ uiuificatio ante
operationẽ rectitudinis in ipsa iã cgnoscit᷑
confessione peccati Unde & huic ipsi
mortuo lazaro nequaquã dicit᷑ reuiuisce.
sed uemi foras. Om̃is quippe peccator dum
culpã suã intra conscientiã abscondit. intror¬
sut latet in suis penitralib occultatus.
S ed mortiius uenit foras. cũ peccator neqͥ¬
tias suas sponte confitetur. Lazaro ergo
dicitur ueni foras. Acsi aperte cuilibet
mortuo in culpa diceretur Cur reatum
tuũ intra conscientiã abscondis: Foras
iã ꝑ confessionẽ egredere. qͥ apud te inte¬
rius ꝑ negationẽ lates. Ueniat itaq mor¬
tuus foras. id est culpã confiteat᷑ peccator
Uenientem uero foras soluant discipuli. ut
pastores eccłae ei pęnã debeant admouere
quã meruerit. qui non crubuit confiteri
qđ fecit. Pȩc de solutionis ordine

Expanded text:
per pastoralem auctoritatem solvere quos aucper pastoralem auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lazaro nequaquam dicitur Revivisce, sed Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras jam per confessionem egredere, qui apud te interius per negationem lates. Veniat itaque foras mortuus, id est culpam confiteatur peccator. Venientem vero foras solvant discipuli, ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solutionis ordine
Abbreviated transcription (Latin):
mortisicat. qͥ iustũ dãpnat. Et non uicturũ
uiuisicare nitit᷑. qui reũ supplitio absoluere
conat᷑. Causȩ ergo pensandȩ sunt. & tunc
ligandi ac soluendi potestas exercenda. Ui
dendũ quȩ culpa aut quȩ sit pęnitentia
secuta post culpã. ut quos omp̃s ds ꝑ com¬
punctionis grãm uisitat: illos pastoris sen¬
tentia absoluat. Tunc enĩ uera est absolu
iudicis. Qđ bene quatriduam mortui
resuscitatio illa signisicat. quȩ uidelicet
demonstrat quia prius mortuũ dñs uo
cauit. & uiuficauit dicens lazare ueni
foras. & postmodũ is qͥ uiuens egressus fuerat
a discipulis est solut᷑ꝰ. sicut scriptũ est Cũq
egressus esset qui fuerat ligatꝰ institis: tunc
dixit discipulis. Soluite eũ. & sinite abire
Ecce illũ discipuli iã uiuentẽ soluunt. quem
magister resuscitauerat mortuũ. Si enim
discipuili lazarũ mortuũ soluerent. fetorẽ
magis ostenderent quã uirtutẽ. Ex qua
c̃sideratione intuendũ est. qđ illos nos debemꝰ

Expanded text:
cat, qui justum damnat; et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio absolvere conatur: causae ergo pensandae sunt, ac tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda est; videndum quae culpa, aut quae sit poenitentia secuta post culpam: ut suos Omnipotens per compunctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc enijudicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat, quia prius mortuum Docavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat 1556 a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ mittuntur in mundo ltaq dicit᷑
S icut misit me pat̾ & ego mitto uos. idest
ea caritate uos diligo cũ inter scandala ꝑse¬
cutorũ mitto. qua me caritate pat̾ diligit
quẽ uenire ad tolerandas passiones fecit.
quãuis mitti etiã iuxta naturã diuini¬
tatis possit intelligi foenĩ ipso a patre si¬
lius mitti dicit᷑. quo a patre generat᷑. Nã
silius eũ se mittere ꝑhib& dicens: Cum
uenerit paraclitus quẽ ego mittã uobis
a patre. Si enĩ mitti solũmodo incarnari
retur mitti. qui nequaquã incarnatus est
S ed eius missio ipsa ꝓcessio est: quia de patre
ꝓcedit & filio Sicut itaq sp̃s mitti dicitur
quia ꝓcedit: ita & silius non incongrue

Expanded text:
passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos, id est ea charitate vos diligo, cum inter scandala persecutorum mitto, qua me charitate Pater diligit, quem venire ad tolerandas passiones fecit. Quamvis mitti etiam juxta naturam divinitatis possit intelligi. Eo enim ipso a Patre Filius mitti dicitur, quo a Patre generatur. NamFilius mittere perhibet, dicens: Cum venerit Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre . Si enim mitti solummodo incarnari retur mitti, qui nequaquam incarnatus est. Sed ejus missio ipsa processio est qua de Patre procedit et Filio. Sicut itaque Spiritus mitti dicitur quia procedit, ita et Filius non incongrue
Abbreviated transcription (Latin):
dit. dũ post resurrectionẽ corpꝰ suũ & incor¬
ruptibile & tam̃ palpabile demonstrauit
N am& corrũpi necesse est qđ palpat᷑. & pal¬
pari non potest qđ non corrũpitur Sed mi¬
ro modo atq inestimabili redẽptor nr̃ & in¬
corruptibile post resurrectionem & palpa¬
bile corpus exhibuit. ut monstrando incor¬
ruptibile inuitaret ad prȩmiũ. prȩbendo
palpabile formaret adsidem Et incorrup¬
tibilẽ se ergo & palpabilem demonstrauit.
ut ꝓfecto esse post resurrectionẽ ostendera
corpus suũ & eisdẽ naturȩ. & alterius
pater & ego mitto uos. Pater siliũ misit.
qui hunc ꝓ redẽptione generis humani
incartiari disposuit. Quẽ uidelicet in
mundũ uenire ad passionẽ uoluit. sed
tamen amauit filiũ quẽ ad passionẽ misit
Electos uero apłos dñs non ad mundi gau¬
dia sed sicut. ipse missus est ad passiones.
inmundũ mittit. Quia ergo & sili¶s amat᷑
a patre & tamen ad passionẽ mittit ita
& discipuli anant᷑ a dño. qui tamen ad

Expanded text:
ionem corpus suum et incorruptibile et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, praebendo palpabile formaret ad fidem. Et incorruptibilem se ergo et palpabilem demonstravit ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum, et ejusdem naturae et alterius Pater, et ego mitto vos ; Pater Filium misit, qui hunc pro redemptione generis humani incarnari constituit, quem videlicet in mundum venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium, quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi gaudia, sed sicut ipse missus est, ad pasin mundum mittit. Quia ergo Filius amatur a Patre, et tamen ad passionem mittitur, et ita discipuli amantur a Domino, qui tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
rima lectionis huius euangelicȩ
questio animũ pulsat. quomodo post
resurrectionẽ corpꝰ dĩncum uerũ suit. qđ
clausis ianuis ad discipulos ingredi potuit
Sed sciendũ nobis est ꝗđ diuma operatio
si ratione cõprehendit᷑. non est admirabilis.
Nec sides habet meritũ. cui humana ratio prȩ¬
bet experimentũ. Sed hȩc ipsa redẽptori nr̃

Expanded text:
rima lectionis hujus evangelicae quaestio animum pulsat, quomodo post resurrectionem corpus dominicum verum fuit, quod clausis januis ad discipulos ingredi potuit. Sed sciendum nobis est quod divina operatio si ratione comprehenditur, non est admirabilis; nec fides habet meritum, cui humana ratio praebet experimentum. Sed haec ipsa nostri
Abbreviated transcription (Latin):
illos discumbere. & transiens ministrabit
illis. Precinget. idest ad retributionem
prȩparabit. Faciet illos discumbere. id est
in ȩterna quiete foueri. Discumbere. qͥ ppe
nr̃m in regno quiescere est. Unde gursũ
dñs dicit. Clenient & recumbent cũ abra

Expanded text:
os discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abra
Abbreviated transcription (Latin):
assibus ueneant ad sensus referunt:. Sed
quomͦ illa intelligentia in toto euangeli
sermonis corpore. coaptet᷑. non paruae.
difficultatis est. Ur̃i aucem & capilli
capitis om̃s numerati sunt. Nolite ergo
timere multis passeribus melioris estis
uos. Manifestius superior nr̃ȩ exposi¬
tionis sensus expressus est. quod timere
non debeant eos qui possunt corpus
occidere & animam non possunt. qm̃i
si sine dĩ scientia parua quoq animalia
non decidunt: quantomagis homo qui
apłica fultus sit dignitate.:Quod

Expanded text:
assibus veneunt, ad sensus referunt. Sed quomodo illa intelligentia toto Evangelici sermonis corpori coaptetur, non parvae difficultatis est. Vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt. Nolite ergo timere; multis passeribus meliores estis vos. Manifestius superior nostrae expositionis sensus expressus est: quod timere non 64 debeant eos qui possunt occidere corpus, et animam non possunt, quoniam si sine Dei scientia parva quoque animalia non decidunt, quanto magis homo, qui apostolica fultus sit dignitate! Quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec opus nec ratio nec scientia nec
sapientia est apud inferos quo tu ꝓperas
Quia ergo & uenturę mortis tempus igno¬
ramus & post mortem operari ñ possumꝰ.:
superest ut ante mortẽ tempora indulta

Expanded text:
quia nec opus, nec ratio, nec sapientia est apud inferos quo tu properas . Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta
Abbreviated transcription (Latin):
passionis : recte subinfertur. Et sicut
moyses exaltauit serpentem in de¬
S serto: ita exaltari oportet filium¬
S hominis ut om̃is qui credit in ipsũ
non pereat. sed habeat uitã ȩternã
Mira magisteru cȩlestis arte dñs magis¬
trũm legis mosaicȩ ad spiritualem
legis eiusdem sensũ inducit. recordat̃
historiȩ ueteris. & hanc in siguram
suȩ passionis atq humanȩ saluationis
factam edisserens. Narrat quippe
liber numerorum. quia pertesus
in heremo popłs isrł itineris longi
ac laboris murmurauit contra dñm

Expanded text:
passionis, recte subinfertur: Et sicut passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte dominus magistrum legis mosaicae ad spiritualem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis, atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ascendens se colligit in cęlum. Hinc
est enim quod ipsum corpus enis int̃
aduersa pręsentis scłi deprehensum
gloriatur & dicit. Nunc autem exal¬
tauit caput meum suꝑ inimicos
meos. Acsi patenter dicat. Qui occi¬
sum a uidȩis xp̃m caput uidelicet
meum suscitauit a mortius. ac frus¬
tratis om̃ibus iniicorũ insidus
subleuauit in cęlum: spero me etiã
de pręsentibus periculis eruens.
meo capiti iungat in regno. Quia
ergo nemo ascendit in cęlum nisi
qui descendit de cęlo. quisquis in
caelũ ascendere desiderat: ei qui de
aperte intelligens quia nullo alio
ordine nisi per eum qui descendit
de cęlo potest ascendere in caelum
Unde alias ipse dicit. Nemo uenit ad
patrem nisi ꝑ me Hec ideo nicho
demo ideo cunctis dicunt᷑ cathicumi¬
nis. ut discant eius menbris rena¬
scendo incorporari. per quẽ possint
ascendere in regnum dĩ. Et quia
ascensio uel ingressus regni. fieri non
potest absq fide & sacramentiᷤ dñicȩ

Expanded text:
ascendens se colligit in coelum. Hinc ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos , ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero me etiam de praesentibus periculis eruens meo capiti jungat in regno. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui desaperte intellordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
deret: qui in sua natura maiestatis
semper ubiq praesens ad est: Sed et
hoc quȩrendum quomodo dictum sit
& nemo ascendit incelum nisi qui
descendit de caelo: cum om̃s electi
ueraciter considant ascensuro s ͤ in
celum. promittente sibi dño. quia
ubi sum ego illic & minister m̃s erit.
Cuius tamen nodum questionis aper¬
tissima ratio soluit. quia udelicet
mediator dĩ & hominum homo xp̃c
itĩc electorum om̃ium caput est
itemq om̃s electi eiusdem capitis
menbra sunt dicente. apło. et ipsũ
dedit caput supra om̃em aeccłam.
& rursum. uos enim estis corpus ap̃i
& menbra de menbro Nemo ergo
ascendit in cęlum nisi qui descendit
de caelo. filius hominis qui est in çȩlo
Quod est aperte dicere. Nemo ascen¬
dit in cęlum nisi xp̃c in corpore suo
quod est ecdã. qui in seipso quidem
primum cernentibus apłis eminenti¬
oribus nimurum menbris suis ascen¬
dit. & exinde  menbris suis cotidie

Expanded text:
deret, qui in suae natura majestatis deret, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictum sit, Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi veraciter confidant ascensuros se in coelum, promittente sibi Domino, Quia ubi ego sum, illic et minister meus erit . Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum homo Christus Jesus electorum omnium caput est: itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput supra omnem Ecclesiam ; et rursum: Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in electis suis quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
descendisse de caelo. uel eo tempore
quo haec in terra loquebatur iam
fuisse in caelo Nota est namq confes¬
sio fidei catholicae. quia descendens
de caclo filius dĩ filium hominis in
utero uirginali suscepit. eumq com¬
pleta dispensatione passionis suae resu¬
scitauit a mortuis. & assumpsit in cęlũ
Non ergo caro xp̃i descendit de cȩlo. neq
ante tempis ascensionis erat in caelo.
Et qua ratione dicitur nisi qui descendit
de caclo filius hominis qui est in caelo.
nisi quia una xp̃i persona est in duab
existens naturis. atq ideo siluis hominis
recte dicitur & descendisse de caelo &
ante passionẽ fuisse in celo. quia quod
i sua natura habere non potuit: hoc
in filio dĩ a quo assumptus est habuit.
sicut propter eandem pinius xp̃i
personam quȩ ex duabus extat na
d̾s in sua substantia sed in homine as¬
sumpto sanguinẽ quem pro aecdesia
ticit Ascendit ds̃ in iubilatione
Quomodo enĩ ds insi m homine ascen¬

Expanded text:
descendisse de coelo, vel eo tempore descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, jam fuisse in coelo. Nota est autem confessio fidei catde coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nisi quia Christi persona una est, in duabus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus existit natDeus in sua substantia, sed in homine assumpto sanguinem, qui pro Ecclesia dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascen
Abbreviated transcription (Latin):
rectione sui corporis quod de terra
assũpserat loqueretur dicens. Soluite
templum hoc. & in tribus diebus exci¬
tabo illud. Non tamen credebant
uerbo qđ dixit. Sed ne hoc quidem
intelligere ualebant. quia non de
alio quam de templo corporis sui
diceret. Qui ergo terrena audientes
non capiebant. quanto minus ad cęles¬
tia idest diuinȩ regenerationis capi¬
enda mysteria sufficiunt: Addit autẽ
adhuc dñs & de celestibus sacramentiꝰ
& de terrenis instruere eũ quem uida
sapienter ac diligenter his quae audit
intendere Caelestis namq est ascensio
eius ad uitã sempiternam. terrena
uero exaltatio eius ad mortẽ tempo¬
ralem. Dicit ergo de celestibus. Et
nemo ascendit in celum nisi qui descen¬
dit de caelo. filius hominis qui est in
çelo. Subiungit uero de terrenis
Et sicut moyses exaltauit serpentem
in deserto: ita exaltari oportet siliũ
hommis. Merito autem quęritur
quomodo dicatur filius hominis uel

Expanded text:
rectione sui corporis, quod de terra rectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretur, dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; non tamen credebant verbo quod dixit; sed ne hoc quidem intelligere valebant, quia non de alio, quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est divinae generationis capienda mysteria sufficiunt? Addit autem adhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum quem vidit sapienter ac diligenter his quae audiret intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero ejus exaltatio ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Subjungit vero de terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur filius hominis vel
Abbreviated transcription (Latin):
habet in potestate cuiuscor gr̃a suȩ
uisitationis illustret. Et uocem eius
audis. cũ te prȩsente loquitur is qui
te prȩsente quempiã sp̃s̃ ad horam
quia natura est inuisibilis. Sic est
om̃is qui natꝰ est ex spñ. Et ipse enĩ
inuisibiliter agente sp̃ũ incipit esse
quod non erat᷑. ita ut infideles nes¬
ciant unde ueniat & quo uadat.
idest quia a gr̃a regenerationis uenit
in adoptionem filiorum dĩ. & uadit
in perceptionẽ regni cȩlestis. Quȩrente
autem adhuc nichodemo quomodo¬
possint hȩc sieri: subiunxit dñs dicenᷤ
Tu es magister in ifrł̃. & hec ignoras:
Non quasi insultare nolens ei qui magis¬
ter uocetur. cum sit ignarus sacra¬
mentorum caelestium. sed ad humilitatiᷤᷤ
illum uiã prouocans sine qua ianua
cȩlestis non potest inueniri. Si terrena
dixi uobis & non creditis. quomodo si
dixero uobis cęlestia credetis: Terrena
illis dixit ut insuperiore lectione
inuenimus. cum de passione ac resur¬

Expanded text:
habet in potestate, cujus cor gratia suae habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui te praesente quempiam Spiritus ad horam quia natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu: et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant, unde veniat et quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei; et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicpossint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resur
Abbreviated transcription (Latin):
oculis insipientiũ uidetur talis exire
de fonte qualis intrauit. totumq
ludus esse quod agitur. Unde in fine
uidentes głam scõrum. dicent gemen¬
tes in tormentis. Hu sunt quos aliquan¬
do habuimꝰ in derisum. & in similitu¬
dinem imꝓperii. Quomͦ ergo compu¬
tati sunt inter filios dĩ: Et apłs ioħs¬
inquit. Rm̃i nunc filii dĩ sumus. et
nondũ apparuit quid erimus. Quod
ergo natum est ex sp̃u sp̃s est. quia
& de carnali efficitur sp̃ualis. Qui
ideo recte non solum sp̃ualis sed etiam
sp̃s uocatur. quia sicut substantia
sp̃s inuisibilis est nr̃is aspectibus: ita
is qui per gr̃am di renouat᷑ inuisibi¬
liter fit spualis & dĩ filuis. cum uisi¬
biliter omibus caro & filius hominis
appareat. Sequitur. Non mireris
quia dixi tibi oportet uos nasci denuo
Sp̃s ubi uult spirat. & nocẽ eius audis.
sed non scis unde ueniat aut quo
uadat. Sic est om̃is qui natus est ex
spũ. Sp̃s ubi uult spirat quia ipse

Expanded text:
oculis insipientium videtur talis exire oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit. Totumque ludus esse quod agitur, unde in fine videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tormentis. Hi sunt quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii , quomodo ergo computati sunt inter filios Dei? Ait Joinquit, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus . Quod ergo natum est ex Spiritu, spiritus est: quia ur, et de carnali efficitur spiritualis. Qui ideo recte non solum spiritualis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est nostris aspectibus, ita is qui per gratiam Dei renovatur invisibiliter, fit spiritualis et Dei filius, cum visibiliter omnibus caro et Filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi, Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis: sed non scis uvadat. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Spiritus, ubi vult, spirat, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
susq a carnali distinguens: ait Quod
natũ est ex carne caro est. & quod
:natũ est ex spũ. sp̃s est. Natura sp̃s
inuisibilis. carnis est uisibilis Atq
ideo carnalis generatio carnaliter
Administrat᷑. uisibilibusq incrementiᷤᷤ
Qui in carne nascit᷑: per ętatũ momen
ta ꝓficit. Spualis autem regeneratio
tota iuisibiliter agitur. Nã iudetur
quidẽ qui baptiratur in fontẽ descen¬
dere. uidet᷑ aquis intingi. uidetur de
aquis ascendere. quid autẽ in illo la¬
uachro regenerationis egerit. minime
potest uideri. Sola autem hoc sideliũ
pietas nouit. quia peccator in fontẽ
descendit. sed purificatꝰ ascendit: filiuᷤ
mortis descendit. sed filius resurrecꝰ¬
tionis ascendit. Filius preuaricationiᷤ
descendit. sed filius reconciliationis
ascendit. Filius irȩ descendit. sed filiũ
miscđẽ ascendit Filius diaboli descen¬
dit. sed silius dĩ ascendit. Sola haec
ȩcdã mater quȩ generat nouit. cȩterũ

Expanded text:
susque a carnali distinguens ait: Quod susque a carnali distinguens ait: Quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, spiritus est. Natura spiritus invisibilis, carnis est visibilis; atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus incrementis. Qui in carne nascitur, per aetatum momta proficit: spiritualis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem qui baptizatur in fontem descendere, videtur aquis immergi, videtur de aquis ascendere. Quid autem in illo lavacro regenerationis egerit, minime potest videri, sola autem fidelium pietas novit, quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater, quae generat novit, caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat natiuitate an posset iterari
uel quo ordine regeneratio posset
impleri quęrebat. ne huius expers
remanendo uitȩ caelestis particeps
esse nequiret. Notandũ autem quia
quod de carnali dixit hoc etiam de
sp̃uali est regeneratione sentiendum.
nequaquã eãm uidelicet postquam
semel expleta fuerit posse repeti. Siue
enĩ hereticus siue sci̾maticus. siue faci¬
norosus quisq in confessione sanctae
trinitatis baptitat: non ualet ille
qui ita baptitatꝰ est a bonis catholicis
rebaptitari. ne confessio uel inuocatio
tanti nominis uideat᷑ adnullari. Et
quia nichodemꝰ ad primã dñi respon¬
sionẽ sollicitus quomodo sit intelligen¬
da diligent̾ inquirit: meretur iam
plenius instrui. & quia secunda na¬
tiuitas non carnalis sed sit spiritualis
Amen amen dico tibi. nisi quis renatus
suerit exaqua & sp̃ũ: non potest intro¬
ire regnum dĩ. Cuuis natiuitatis
modum subsequenter exponens. pror¬

Expanded text:
noverat nativitate, an posset iterari, noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum: nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitqui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas, non carnalis est, sed spiritualis Amen amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens, pror
Abbreviated transcription (Latin):
dño reuelante didicit Respondit
ife & dixit ei. Ansen amen dico tibi
nisi quis natꝰ fuerit denuo. non potest
uidere regnum dĩ Quȩ sententia tanto
apertius cunctis fidelibus lucet. quanto
constat quia sine huius luce fideles esse
nequeunt. Quis &enĩ sine lauachro
regenerationis remissionẽ peccatorũ
consequi. & regnũ ualet intrare celoꝵ
Sed nichodemꝰ qui nocte uenit ad iNłm
necdũ lucis mysteria capere nouerat.
nam et nox in qua uenit ipsam eius
qua premebat᷑ ignorantiã designat
Necdũ enĩ eorum numero sociatꝰ erat
quib ait apłs. fiustis aliquando denebre
nunc antem lux in dño. sed inter eos
potius remanebat quibꝰ loquit᷑ isaias
Respondit ergo dño & ait. Quomodo
potest homo nasci cum senex sit: Nan¬
quid potest in uentrẽ matris suae
iterato introire & renasci : Quia enĩ
scdȩ natiuitatis adhuc nescius ꝑseuera¬
bat de salute autẽ sua iam sollicitus
extiterat necessario de una quam

Expanded text:
Deo revelante didicit. Respondens Deo revelante didicit. Respondens Jesus dixit: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numero sociatus eratquibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias:Respondit ergo Domino, et ait Quomodo potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam
Abbreviated transcription (Latin):
Uuenit ad iñm nocte. cupien̾ secret.
illius allocutione plenius discere mysteru
sidei. cuius aꝑta ostensione signoꝵ aliquatenꝰ
iã rudimenta ꝑceperat. Qui qm̃ prudent᷑
ea quȩ ab illo fieri uidebat intelligere. cu¬
rauit: subtiliter ea quȩ ab illo quęrebat
inuestigare ꝓmeruit. Rabbi inquit scimꝰ
quia adõ uenisti magister. Nemo enun
potest hec signa facere quae tu facis. nisi
suerit d̾s cum eo Adõ igitur itim
ad magisteriũ cęleste mundo adibendũ
uenisse confessus est. dm̃ cũ illo fuisse
miraculis ꝓdentibus intellexit. necdum
tamen ipsũ dm̃ esse cognouit. Sed quia
quem magistrũ nouerat ueritatis studiose
docendus adiit: merito ad agnitionem
diuinitatis eius ꝑfecte doctus subiit
merito utriusq natiuitatis eius diuinȩ
scilicet & humane. sed & passionis atq
ascensionis ipsius archana ꝑcepit. nec
non etiam modũ secundȩ regeneratio¬
nis. ingressum regni cęlestis. aliaq per¬
plura doctrinȩ euangelicȩ sacramenta

Expanded text:
venit ad Jesum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta perceperat. Qui quoniam prudenter ea quae ab illo fieri videbat, intelligere curavit, subtiliter ea quae ab illo quaerebat, investigare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister; nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coelvenisse confessus est, Deum cum eo fuisse miraculis prudentius intellexit, necdum tamen ipsum Deum cognovit esse; sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus, adiit merito, et agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius areana penon etiam modum secundae generationis, ingressum regni coelestis, et alia perplura doctrinae Evangelicae sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
est angelicȩ dignitatis aequalitatem
quisquis tunc ascendere desiderat :
nunc minimis fratribus condescendat
ad comprobandam resurrectionis
ueritatem multo alus manifestioribuᷤᷤ
exemplis uti potuit. e quibus est
illud. suscitabuntur mortui. & re¬
surgent qui in sepulchris sunt
Quaeritur itaq quid sibi uoluerit
dñs hoc proferre testimonium qđ
iudetur ambiguum. uel non satis

Expanded text:
est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis tunc ascendere desiderat, nunc minimis fratribus condescendat.Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Quaeritur itaque, quid sibi voluerit Dominus hoc proferre testimonium, quod videtur ambiguum vel non satis
Abbreviated transcription (Latin):
quia adhuc hac in re de saulo loquimur
crudelitatẽ necis anhelante : liceat au¬
denter dicere. quia saulus ꝓpt᷑ suꝑbiã
uocẽ increpationis. iste uero propter
humilitatẽ uocẽ consolationis audiuit
Hunc quia humilitas strauerat diuina
pictas erigebat. illũ quia suꝑbia ereperat
diuina seneritas humiliabat. Habete
quȩ fecistis. Largitatẽ suꝑnȩ pietatis
Est nobis spes magna pęnitentibus. quia
aduocatꝰ nr̃ factus est index nr̃. qui

Expanded text:
quia adhuc in hac re de Saulo loquimur quia adhuc in hac re de Saulo loquimur crudelitatem necis anhelante, liceat audenter dicere quia Saulus propter superbiam vocem increpationis, iste vero propter humilitatem vocem consolationis audivit. Hunc quia humilitas straverat, divina pietas erigebat, illum quia superbia erexerat, divina severitas humiliabat. Habete quae fecistis. Largitatem supernae pietatis est nobis spes magna penitentibus, quia advocatus noster factus est iudex noster,
Abbreviated transcription (Latin):
sparsit : ut tota pars regionis illius ex
eadẽ luce candesceret. Quem abbas
ut uidit : intremuit. sugit Cũq post
longũ horȩ spatiũ isdem frater ad
monasterium redisset: abbas eius ut
disceret an suꝑ se efsusionẽ tanti lu¬
minis agnouisset. requirere eũ studut
se credens : in monasterio se fuusse. respon¬
dit. Quo negante: abbas compulsus est
dicere quid udisset. At ille uidens se
esse deprehensũ : hoc quoq quod abbatẽ
latebat aperuit adiungens. Quando suꝑ
me uidisti lucẽ de cęlo descendere : uox
etiam pariter uenit dicens. Dimissũ est
peccatũ tuum. Et quidem om̃i potens ds̃
peccatũ enis potuit tacendo laxare. sed
loquendo per uocẽ. radiando per lumen
peccator & pęnitens uocẽ de cęlestibus
audiuit. Illi dictum est quid me ꝑseque¬
ris. iste uero meruit audire dimissũ est
peccatũ tnũ. Longe est inferior meritiᷤᷤ
peccator pęnitens iste quã paulus. Sed

Expanded text:
sparsit, ut tota pars regionis illius ex sparsit, ut tota pars regionis illius ex eadem luce candesceret; quam abbas ut vidit, intremuit, et fugit. Cumque post longum horae spatium idem frater ad monasterium rediisset, abbas ejus, ut disceret an super se effusionem tanti luminis agnovisset, requirere eum studuitse credens, in monasterio se fuisse respondit. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse deprehensum, hoc quoque quod abbatem latebat aperuit adjungens: Quando super me vidisti lucem de coelo descendere, vox etiam pariter venit, dicens: Dimissum est peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacendo laxare; sed loquendo per vocem, radiando per lumen,peccator et poenitens vocem de coelestibus audivit. Illi dictum est: Quid me persequeris? Iste vero audire meruit: Dimissum est peccatum tuum. Longe est inferior meritis peccator iste poenitens quam Paulus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
orationes quęrere. cotidianis se lacri¬
mis libare. despectũ sui appetere. obla¬
tam a sr̃ibus uenerationem timere
Hic itaq nocturnas fratrũ uigilias
prȩuenire consueuerat. Et quia monꝰ
in quo monasteriũ sitũ est ex uno
latere in secretiore parte ꝓminebat:
illuc consuetudinem fecerat ante uigłas
egredi. ut se cotidie in fletu penitentie
quanto secretius tanto liberius mactaret
Contemplabat᷑ namq districtionẽ uen¬
turi uidicis sin. & iam eidẽ iudici
concordans puniebat in lacrimiᷤ reatũ
facinoris sui. Quada uero nocte abbãᷤ
monasterii uigilans. hunc latenter
egredientẽ intuitus lento foras pede
sequutꝰ est. Quem cũ in secreto montiᷤᷤ
latere cerueret in oratione ꝓstratũ
expectare uoluit quando surgeret. ut
ipsã quoq longanimitatẽ orationis
eius exploraret. cũ subito cęlitus lux
emissa suꝑ eũ susa est qui in oratione
iacebat. tantaq se illo in loco claritas

Expanded text:
orationes quaerere, 1611 quotidianis se lacryorationes quaerere, 1611 quotidianis se lacrymis lavare, despectum sui appetere, oblatam a fratribus venerationem timere. Hic itaque nocturnas fratrum vigilias praevenire consueverat; et quia mons in quo monasterium situm est ex uno latere in secretiore parte prominebat, illuc consuetudinem fecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in fletu poenitentiae quanto secretius, tanto liberius mactaret. Contemplabatur namque districtionem venturi judicis sui, et, jam eidem judici concordans, puniebat in lacrymis reatum facinoris sui. Quadam vero nocte abbas monasterii vigilans hunc latenter egredientem intuitus lento foras pede secutus est. Quem cum in secreto montis latere cerneret in oratione prostratum, exspectare voluit quando surgeret, ut ipsam quoque longanimitatem orationis ejus exploraret, cum subito coelitus lux emissa super eum fusa est qui in oratione prostratus jacebat; tantaque se illo in loco claritas
Abbreviated transcription (Latin):
rabili maximiano tunc patre monasteru
mei atq presbitero. nunc autẽ siracusano
ep̃o narrante cognoui. Hanc itaq si sol¬
lerter auditis: caritati ur̃ȩ non breuiter
suffragari credo. Nr̃is modo tẽporib
uictorinus quidã extitit. qui alio quoq
nomine emilianꝰ appellat᷑ est. non
inops substantiȩ iuxta mediocritatẽ
uitȩ Sed quia plerũq regnat in rerũ
opulentia carnis culpa: in quodam
facinore lapsus est. qđ debuisset ualde
ꝑtimescere:. ac de suȩ mortis in manitate
cogitare. Reatꝰ igitur sui consideratio¬
ne compunctus erexit se contra se
Mundi huiꝰ om̃a reliquit. monasterium
petiit. In quo niirũ monasterio
tantȩ humilitatis tanteq sibi districti¬
onis extitit. ut cuncti fr̃s qui illic ad
amorem diuinitatis excrenerant suam
cogerent᷑ uitã despicere. dum illius
penitentiã uiderent. Studuit namq
toto mentis adnisu cruciare carnem.
uoluntates ꝓprias frangere. furtiuas

Expanded text:
rabili Maximiano tunc patre monasterii rabili Maximiano tunc patre monasterii mei atque presbytero, nunc autem Syracusano episcopo narrante, cognovi. Hanc itaque si solerter auditis, charitati vestrae non breviter suffragari credo. Nostris modo temporibus Victorinus quidam exstitit, qui alio quoque nomine Aemilianus appellatus est, non inops substantiae juxta mediocritatem vitae; sed quia plerumque regnat in rerum opulentia carnis culpa, in quodam facinore lapsus est, quod debuisset valde pertimescere, ac de suae mortis immanitate cogitare. Reatus ergo sui consideratione compunctus, erexit se contra se, mundi hujus omnia dereliquit, monasterium petiit. In quo nimirum monasterio tantae humilitatis tantaeque sibi districtionis exstitit, ut cuncti fratres, qui illic ad amorem divinitatis excreverant, suam cogerentur vitam despicere, dum illius poenitentiam viderent. Studit namque toto mentis adnisu cruciare carnem, voluntates proprias frangere, furtivas
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcepta rectitudinis accepit. Sed cũ
hec eadem prȩcepta contẽpsit: quasi
conditori suo dorsum m̃tis in faciem
dedit. Sed ecce adhuc post tergum
sequit᷑ & monet. quia iam & a nobis
contẽptus est. & tam̃ nos adhuc uocare
non cessat. Quasi dorsum ei in faciem
dedimꝰ. cuins uerba despicimꝰ. cuius
prȩcepta calcamꝰ. Sed stans post tergũ
nos auersos reuocat. qui & uidet qđ
despicit᷑. & tamen per precepta clamat.
suus sibi subito suꝑbiret. terga in fa¬
ciem mitteret. nũquidnon contẽptus
dominꝰ ens suꝑbiam feriret. uulnera
districtȩ animaduersionis infligeret:
Ecce nos peccando auctori nr̃o terga
in faciem dedimꝰ. & tamen sustinemur
Suꝑbe auersos benigne reuocat. & qui
ferire nos auersos potuit: ut reuertam᷑
munera ꝓmittit. Tanta ergo condito
emolliat. ut homo qui malũ qđ fecit
experire ꝑcussus poterat. saltem expec¬
tatus erubescat...
em sr̃s breuter refero. quã uiro uene¬

Expanded text:
praecepta rectitudinis accepit; sed cum praecepta rectitudinis accepit; sed cum haec eadem praecepta contempsit, quasi conditori suo dorsum mentis in faciem dedit. Sed ecce adhuc post tergum sequitur et monet; quia jam et a nobis contemptus est, et tamen nos adhuc vocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimus, cujus verba despicimus, cujus praecepta calcamus: sed stans post tergum nos aversos revocat; qui et videt quod despicitur, et tamen per praecepta clamat, suus subito superbiret, terga in faciem mitteret, nunquid non contemptus dominus, ejus superbiam feriret? vulnera districtae animadversionis infligeret? Ecce nos peccando auctori nin faciem dedimus, et tamen sustinemur. Superbe aversos benigne revocat, et qui ferire nos aversantes potuit, ut revertamur munera promittit. Tanta ergo conditoremolliat, et homo qui malum quod fecit experiri percussus poterat, saltem exspectatus erubescat. 18. Rem, fratres, breviter refero, quam viro vene
Abbreviated transcription (Latin):
sicut illic scriptũ est. libauit eam dño
n sacrificiũ quippe dñi effusa aqua
conuersa est: quia culpã concupiscen¬
tiȩ mactauit ꝑ pęnitentiã reprebensi¬
onis suȩ. Qui ergo quonidã c̃cupiscere
alienam coniugem nequaquã timuit:
post etiam quia aquã concupiss& ex panit
nia enĩ se inlicita ꝑpetrasse meminerat:
contra semetipsum iam rigidus etiam a
licitis abstinebat. Sicsic agamꝰ peniten¬
tiam. si ea quȩ cõmisimꝰ ꝑfecte deplo¬
ramus. Pensemus suꝑ nos diuitias condi¬
toris nr̃i. Peccare nos udet. & ꝑtulit
Qui nos ante culpã peccare ꝓhibuit: etiã
post culpam expectare ad ueniam non
desistit. Ecce ipse nos quem despeximus
uocat. Auersi ab illo sumꝰ. & tamen non
auertitur Vlnde. bene ꝑ isaiam dicitur
Et erunt oculi tui uidentes prȩceptorem
tuum. & aures tuȩ audient uocem post
tergũ monentis. Quasi in faciẽ homo¬
est monitus. quando adiustitiã conditꝰ

Expanded text:
sicut illic 1610 scriptum est: Libavit eam Domino . sicut illic 1610 scriptum est: Libavit eam Domino . In sacrificium quippe Domini effusa aqua conversa est, quia culpam concupiscentiae mactavit per poenitentiam reprehensionis suae. Qui ergo quondam concupiscere alienam conjugem nequaquam timuit, post etiam quia aquam concupisset expavit. Quia enim se illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus, etiam a licitis abstinebat. Sic sic agimus poenitentiam, si ea quae commisimus perfecte deploramus. Pensemus supernas divitias conditoris nqui nos ante culpam peccare prohibuit, etiam post culpam exspectare ad veniam non desistir: ecce ipse nos, quem despeximus, vocat; aversi ab illo sumus, et tamen non avertitur. Unde per Isaiam dicitur: Et erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient vocem post tergum monentis . Quasi in faciem homo monitus est, quando ad justitiam conditus
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui cõmisit ꝓhibita: sibunctipsi ab¬
scidere debeat᷑ꝰ etiã concessa. & se re¬
prȩhendat in minimis. quẽ meminit
in maximis deliquisse Nimia st̃ quȩ
loquor. si hȩc ex sacri eloquii testimo¬
nio non affirmo. Lex certe ueteris
testam̃ti alienã uxorẽ concupisci pro¬
hibet. a rege uͦ fortia iuberi militib
uel desiderari aquã non pęnalit̾ uetat.
& cuncti nouim᷑ qđ dauid concupiscen¬
tiȩ mucrone transsirus alienã coniugẽ
& appetiuit & abstulit Cuiꝰ culpam
digna uerbera sunt secuta: & malum
quod ꝑpetrauit per pęnitentiȩ lam̃ta
correxit. Qui cum longe post contra
hostiũ cuneos sederet: aquam bibere
ex eoꝵ cisterna ex desiderio uoluit. cuiꝰ
electi milites int̾ cateruas aduersantiũ
medias crũpentes. aquã quam rex
desiderauerat inlesi detulerunt. Sed
uir flagellis eruditꝰ semetipsum ꝓtinus
cũ periculo militũ aquã desiderasse
reprehendit. eãq fundens dño libauit

Expanded text:
ut qui commisit prohibita sibimetipsi abut qui commisit prohibita sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa, et se reprehendat in minimis qui se meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt quae loquor, si haec ex sacri eloquii testimoniis non affirmo. Lex certe Veteris Testamenti alienam uxorem concupisci prohibet , a rege vero fortia juberi militibus, vel desiderari aquam, non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David, concupiscentiae mucrone transet appetivit et abstulit, cujus culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit per poenitentiae lamenta correxit. Qui cum longe post contra hostium cuneos sederet, aquam bibere ex eorum cisterna ex desiderio voluit, cujus electi milites, inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam quam rex desideraverat illaesi detulerunt. Sed vir flagellis cruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sed qui nos rectos condidit. Adhuc ex¬
pectat & ꝓuocat ut surgam᷑. Sinũ
suȩ pietatis ape. rit. nosq ad se
recipere per poeni Etentiam
quęrit Sed pęnitentiã agere digne
non possumꝰ. nisi modu quoq eiuscdẽ
penitentiȩ cognoscamꝰ. Penitentiam
quippe agere est: ꝑpetrata mala
plaugere : & plangenda non ꝑpetrare
Nam qui sic alia deplorat ut tamen alia
cõmittat: adhuc pęnitentiã agere aut
ignorat aut dissimulat. Quid enim
prodest si peccata luxuriȩ quis defleat.
& tamen adhuc auaritie estib anhelet:
Aut quid ꝓdest si irȩ culpas iam lugeat
et tamen adhuc inuidiȩ facib tabeseat:
Sed minus est ualde quod dicimꝰ. ut qui
peccata deplorat. ploranda minime cõ¬
mittat. & qui plangit uitiũ ꝑpetrare
uitia timeat. Nam cogitandũ sũmopere
est. ut qui se inlicita meminit cõmisisse.
a quibusdã etiã licitis studeat abstinere.
quatinꝰ per hoc conditori suo satiᷤfaciat

Expanded text:
Sed qui nos concidit rectos, adhuc exSed qui nos concidit rectos, adhuc exspectat, et provocat ut surgamus. Sinum suae pietatis aperit, nosque ad se recipere per poenitentiam quaerit . Sed poenitentiam agere digne non possumus, nisi modum quoque ejusdem poenitentiae cognoscamus. Poenitentiam quippe agere est et perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplcommittat, adhuc pęnitentiam agere aut ignorat aut dissimulat. Quid enim prodest, si peccata quis luxuriae defleat et tamen adhuc avaritiae ęstibus / anhelet? Aut quid prodest, si irae culpas iet tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat ploranda minime committat, et qui plangit vitia perpetrare vitia timeat. 16. Nam cogitandum summopere est ut qui se illicita meminit commisisse a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat,