comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter uiuunt. ꝑbones uͦ ipsi rectores
designant᷑ ÷ qui u̾bo doctrine cõrda
boĩũ exarare. ⁊ excolere ñ cessant:
ut de terrenis mentib fructũ sp̃u¬
alem dño reddant. Oues gͦꝯ boues
uniuersas sͥ dñs subiecit: quia om̃s
electos tam subiectos ꝙͣ p̃latos. in sc̃a
eccł̃ia disponit et regit. Et quia hic
mali cũ bonis ãdmiscent᷑: bene de re¬
ꝓbis subdit᷑. Insuꝑ ꝙ pecora campi:
uolucres cełi ꝙ̾ pisces maris. Qd insu¬
ꝑ dicit: ad differentiã bonoꝵ ꝙ ma¬
loꝵ ponit. Hoc aut̃ insuꝑ: ñ solũ ad
pecora campi. s etiã ad uolucres celi
ꝙꝰ pisces maris reportandũ est. Peco
duũ. nicħ laboriosum. ascendunt.
Campꝰ eñi est lata uia: que ducit ad
int̾itum. In campo. abel occidit᷑ ¶o¬
lucres cesi. sunt elatiͭͤ qui cogitatio¬
ne & locutione tumĩdi. du oct̾os se
inferiores pensant: mente qͣi in al¬
tũ uolant. De quib dicit᷑. Labia nr̃a
inania ⁊ p̃t̾fluentia querentium.

Expanded text:
ivunt. Per boves vero ipsi rectores designantur, qui verbo doctrinae corda hominum exarare et excolere non cessant, ut de terrenis mentibus fructum spiritualem Domino reddant. Oves ergo et boves universas sibi Dominus subjecit, quia omnes electos tam subjectos quam praelatos in sancta Ecclesia disponit et regit . 8. Et quia hic mali cum bonis admiscentur, bene de reprobis subditur, Insuper et pecora campi, volucres coeli et pisces maris. Quod Insuper, dicit, ad differentiam bonorum et malorum ponit: hoc autem Insuper non solum ad pecora campi, sed etiam ad volucres caeli et pisces maris reportandum est. Pecorduum, nihil laboriosum ascendit. Campus est enim lata via, quae ducit ad interitum. In campo Abel occiditur. Volucres caeli sunt clati, qui cogitatione et locutione tumidi, dum caeteros se inferiores pensant, mente quasi in altum volant. De quibus dicitur, Labia nostra inania et praeterfluentia requirentium.
Abbreviated transcription (Latin):
currere cũ om̃ib sc̃is  ꝙꝰ ñ ia pariui¬
lus in lacte. s iuuenis incibo cõp̃her¬
dere latitũdiñe. longitũdinẽ. altitu¬
diñe ꝙꝰ ꝓfundũ: scire etiã suꝑemi¬
nentẽ scientiã caritatis xp̃i. hec aũ¬
fecisti dñe ꝓpt̾ inimicos tuos: ut des¬
truas inmicũ ⁊ ultorre. Quis ꝑ inimi¬
torẽ uͦ iudeus : qui quasi ꝓlege Sua
tuã uenerunt paruuli: ⁊ suo errore
manserunt legis periti. et philosophi
Magna miquoꝵ confusio est: cũ infan¬
tes laudant. sapientes blasphemant.
uus. qͦd ꝑsuam sapientiã ñ pocest
magnꝰ. ¶ ñde scͥptũ est. Confiteor tͥ pa¬
der dñe celi ⁊ t̾re: quia abscondisti ea

Expanded text:
currere, cum omnibus sanctis, non jam parvucurrere, cum omnibus sanctis, non jam parvulus in lacte, sed juvenis in cibo, comprehendere latitudinem, longitudinem, altitudinem et profundum : scire etiam 42 supereminentem scientiam caritatis ChriUt destruas inimicum et ultorem. Quis per inimiultorem vero Judaeus, qui quasi pro lege sua tuam venerunt parvuli, et in suo errore remanserunt legisperiti et philosophi. Magna inimicorum confusio est, cum infantes laudant, sapientes blasphemant, vus, quod per suam sapientiam non potest magnus. Unde scriptum est: Confitebor tibi, Pater Domine caeli et
Abbreviated transcription (Latin):
paruulis in xp̃o: lac potũ deli uobis
ñ cibũ. Quos significabant illi. qͥ dñm
p̃cẽdebant laudantes : in qͦ ip̃e dñs hoc
destimonio usus est: cũ dicentib iũde¬
is ut eos corriꝑet. respondit. Non legiꝰ¬
tis. ex ore infantiũ ⁊ lactentiũ ꝑfecisti
laudem. Sunt eñĩ etiã in eccłiis hiqͥ¬
ñ lacte potant᷑. s uescunt᷑ cibo : qͥs ide
apłs significat dicens: sapĩam loqͥm̃
uit̾ ꝑfectos. S ñ exhis solis ꝑficiunt᷑
eccłie: qr si soli essent. ñ consuleretur
gn̾i humano. Consulit᷑ aut̃: eũ illi ꝙͦ
ñdũ capaces cognitionis rerũ sp̃uali¬
um atq eternaꝵ. nutriunt᷑ fide dem¬
ꝑalis hystoriȩ : que ꝓsalute nr̃a post
patͥarchas et ꝓpħas ab ipsa sapĩa di.
etiã suscepti hoĩs sacram̃to admini¬
strata est: in qua salus ẽ om̃i crẽden¬
ti : ut auctoritate cõmonitꝰ. p̃ceptis
inseruiat: quib purgatꝰ quisq oy in
caritate radicatꝰ atq fuñdatus. possit

Expanded text:
parvulis in Christo lac potum dedi vobis, non cibum . Quos significabant illi, qui Dominum praecedebant laudantes . In quos ipse Dominus hoc testimonio usus est, cum dicentibus Judaeis, ut eos corriperet, respondit: Non legistis, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem. Sunt enim in Ecclesijam lacte potantur, sed vescuntur cibo; quos idem Apostolus significat, dicens, Sapientiam loquimur inter perfectos : sed non ex his solis perficiuntur Ecclesiae, quia si soli essent, non consuleretur generi humano. Consulitur autem, cum illi quoque nondum capaces cognitionis rerum spiritualium, atque aeternarum nutriuntur fide temporalis historiae, quae pro salute nostra, post patriarchas et prophetas ab ipsa Sapientia Dei etiam suscepti hominis sacramento administrata est, in qua salus est omni credenti : ut auctoritate commonitus praeceptis inserviat, quibus purgatus quisque, et in caritate radicatus atque fundatus, possit
Abbreviated transcription (Latin):
est hystoriȩ: aꝑta ratione ducimur
ad intelłm assegorie. Dem̃de m̃tio¬
nem facit t̾reni hoĩs & celestis. qͦs
om̃ps pater uisitauit: unũ ꝑ mi¬
scdiam mirabilit̾ releuans. alterũ
ꝑ diuinitatis głam ineffabiłr exal
Adam quippe ħo: s ñ filiꝰ hoĩs. Ergo
qui portant imaginẽ terreni hõis.
qui ñ ẽ filiꝰ hoĩs: hoĩũ noĩe designas¬
tur. Qui aut̃ portant imagĩe celestiᷤ
filius autẽ hominis. celestis. Et ille
longe seuinctus a deo. hic aut̃ p̃sens
cło ÷ ⁊ ꝓpt̾ea illiꝰ memor est. tanꝙͣ in
longinquo positi: hunc uͦ iusitat qͤm
presens illustrat uultu suo. Longe¬
est enim a pecc̃orib salus: ꝙ signatũ
ẽ in nobis lumen uultus tui dñe.
ipso hoĩe dñico nato ex maria uir.
passionis humilitatẽ. rectẽ dicitur.
miniusti eũ paulominꝰ ab angłis:
s additur illa clarificatio qua resur¬
gens ascendit in celum. Gła in qͥt ⁊
honore cronasti eum: ꝙ constituisti

Expanded text:
est historiae, aperta ratione ducimur est historiae, aperta ratione ducimur ad intellectum allegoriae. Deinde mentionem facit terreni hominis et caelestis, quos omnipotens Pater visitavit: unum per misericordiam mirabiliter relevans, alterum per divinitatis gloriam ineffabiliter exaltAdam quippe homo, sed non filius hominis. Ergo qui portant imaginem terreni hominis , qui non est filius hominis, hominum nomine designantur. Qui autem portant imaginem cfilius autem hominis coelestis: et ille longe sejunctus a Deo, hic autem praesens Deo: et propterea illius memor est, tanquam in longinquo positi; hunc vero visitat, quem praesens illustrat vultu suo: Longeest enim a peccatoribus salus , et, Signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine ipso homine Dominico, nato ex Maria virgipassionis humilitatem recte dicitur: Minuisti eum paulo minus ab Angelis. Sed additur illa clarificatio qua resurgens ascendit in coelum: Gloria, inquit, et honore coronasti eum; et constituisti
Abbreviated transcription (Latin):
et̾narũ. bene nutritos & roboratos eri¬
gunt: in eaq confirmant. Exhis u̾¬
bis liquido pater: quia ꝓpha sc̃s my¬
stice loquit᷑. Si eñi iuxia solã litt̾̃am
loqueret᷑: dicturꝰ luminare minuᷤ.
prius luminare maiꝰ dic̾e debuit: ut
ante solem. ⁊ pt̾ lunã atq stellas fun¬
datas ẽẽ ꝑhib̾et. S quia ixta intel¬
lectũ mysticũ loquebat᷑. ut lunã. scãm
eccłiam. et stellas. om̃s scõs acciꝑẽ debe¬
remꝰ: solem nominare noluit: qr uide
licet ipsi et̾no soli loquebat᷑: de qͦ scͥptũ
est.Yobis aut̃ qui timetis dm: quiecur
sol iusticie. De qͦ reꝓbi infinẽ dictu
ri sunt: sol iusticiȩ ñ ortꝰ est nobis.
Dicendo gͦ lunã ꝙ stellas quas tu
fundasti. ꝙ tñ tacendo solem qͥ fact ẽ:
indicauit. qr illi soli locutꝰ est. qui ñ
solũ solem ꝯ lunã ⁊ stellas corpalit̾.
s etiã luña eccłiã. atq stellas. scõs
om̃s spũalit̾ facit. Sicgͦ cũ aliqͥd de¬

Expanded text:
aeternarum bene nutritos et roboratos exigunt, in eaque confirmant. Ex his verbis liquido patet, quia propheta sanctus mystice loquitur. Si enim juxta solam literam loqueretur, dicturus luminare minus, prius luminare majus debuit dicere, ut ante solem, et post lunam atque stellas fundatas esse perhiberet. Sed quia juxta intellectum mysticum loquebatur, ut lunam sanctam Ecclesiam, et stellas omnes sanctos accipere deberemus: licet ipsi aeterno Soli loquebatur, de quo scriptum est: Vobis autem qui timetis Dominum, orietur sol justitiae . De quo reprobi in fine dicri sunt: Sol justitiae non ortus est nobis . Dicendo ergo lunam et stellas quas tu fundasti, et tantum tacendo solem, qui factus est, indicavit, quia illi soli locutus est, qui non solum solem et lunam, et stellas corporaliter, sed etiam lunam Ecclesiam, atque stellas sanctos omnes spiritualiter facit. Sic ergo cum aliquid de
Abbreviated transcription (Latin):
uebor ageneratione ingñationẽ sine
malo:idẽ fama mea ⁊nomen meum
de hac generatiõe ingñationẽ post̾oꝵ
ñ transiet: nͥ artib malis adipiscar
tam excelsũ principatũ: de qͦ posteri
tacere ñ posłint. Animꝰ eñi hominũ¬
ꝑ̃ditus. ⁊ bonarũ artiũ expers. atq ã
iusticie lumine alienꝰ. malis artib
sͥ aditũ molit᷑ aꝑire ad famã tã diut᷑¬
nã. ut apd̃ posteros etiã celebret᷑ ÷ et
qui ñ possunt bene innotescere. ĩdẽ¬

Expanded text:
vebor a generatione in generationem sine vebor a generatione in generationem sine malo. Id est, fama mea et nomen meum de hac generatione in generationem posterorum non transiet: nisi artibus malis adipiscar tam excelsum principatum, de quo posteri tacere non possint. Animus enim perditus, et bonarum artium expers, atque a justitiae lumine alienus malis artibus sibi aditum molitur aperire ad famam, tam diuturnam, ut apud posteros etiam celebretur. Et qui non possunt bene innotescere,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ malũ sit luce deseri ueritatis:
cũ magnũ malũ hoĩes putent o¬
cłoꝵ corꝑaliũ oecitatẽ. qr lux ista re¬
trahitur. Qntam gͦ penã patit᷑. qui
scdis reb eo ꝑducitur. ut ñ ds sit in
conspectu eius. ꝙ contaminentur
uie eius om̃i tẽꝑeᷤ idẽ cogitationes
⁊ consilia eius immunda sint. Au¬
ferunt᷑ iudicia tua a facie eiꝰ. Ani¬
mus eni male sͥ conscius. dũ sͥ uĩdet᷑
nullã penã pati: credit qd̾ ñ iudicit
cłs. Et sic auserunt᷑ iũdicia łi a fa¬
cie ens: cũ hec ipsa sit magna dãp¬
natio. Om̃iũ mnunicoꝵ suoꝵ dñabi¬
tur. Ita eñ traditur. quia õs regeᷤᷤ
suꝑaturus sit. & solus regnũ obten
cat. in templo di sẽdebit. extollens se
ditus inconcupiscentiã cordis sui. et
dãpnationi ultime destinatus. ꝑ nefa¬
rias artes. ad illũd uanũ ꝯ mane cul¬
men dnationẽꝙ uenturus est: ꝓpt̾ea
sequitur. Dixit enĩ incorde suo: ñ mo¬

Expanded text:
m sit luce deseri veritatis; m sit luce deseri veritatis; cum magnum malum homines putent oculorum corporalium caecitatem, qua lux ista retrahitur. Quantam ergo poenam patitur qui suorum eo perducitur, ut non Deus sit in conspectu ejus, et contaminentur viae ejus omni tempore, id est cogitationes et consilia ejus immunda sint? Auferuntur judicia tua a facie ejus. Animus enim male sibi conscius, dum sibi videtur nullam poenam pati, credit, quod non judicet Deus: et sic auferuntur judicia Dei a facie ejus, cum haec ipsa sit magna damnatio. Omnium inimicorum suorum dominabitur. Ita enim traditur, quia omnes reges superaturus sit, et solus regnum obtentcat, In templo Dei sedebit, extollens se ditus in concupiscentiam cordis sui, et damnationi ultimae destinatus, per nefarias artes ad illud vanum, et inane culmen damnationemque venturus est: propterea sequitur, Dixit enim in corde suo, Non mo
Abbreviated transcription (Latin):
gitant: idẽ male cogitationes eoꝵ.
uincła illis fuint. S quare . Qm
laudatur pecc̃or in desicłiis anime
sue: ꝙ iniquus benedicitur. Adu¬
lantiũ lingue: alligant animas in
pecc̃is. Delectat eñi ea facere. in qui¬
b ñ solum ñ metuit᷑ rep̃hensor: s
etiã laudat᷑ ꝙ benedicit᷑ oꝑator.
hinc comprehendunt᷑ in consiliis qui¬
ꝓsꝑatur in uia sua: cuiꝰ peccĩs de est
ułtor. ꝙ ad est adulator. Maior hec rra
patiatur: ꝙ ut correptionis flagella
ñ inferant᷑. Scd̾m multitadinẽ ire
sue ñ queret. Multũ irascit᷑. dũ ñ
exquirit: dũ qͣi obliuiscit᷑. ⁊ pecc̃a
ñ attendit: & ꝑ fraudes ⁊ scelera. ad
diuicias honores ꝙ ꝑuenit᷑. Qd̾ maxi¬
me in illo antixp̃o euenturũ est. qͥ
usq adeo beatus uidebit᷑ hominib.
ut etiã s putet᷑. S qnͣta ista ira sit
cłi: docent sequentia. Non ẽ ds in
conspectu eiꝰ: inquinate sunt uie
illiꝰ in om̃i tẽꝑe. Qui nouit uñde.

Expanded text:
nes eorum vincula illis fiunt. Sed quare? Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae: et iniquus benedicitur. Adulantium linguae alligant animas in peccatis. Delectat enim ea facere, in quibus non solum non metuitur reprehensor, sed etiam laudatur et benedicitur operator. Hinc comprehenduntur in consiliis, quiprosperatur in via sua, cujus peccatis deest ultor, et adest 51 adulator. Major haec ira patiatur, et ut correptionis flagella non inferantur. Secundum multitudinem irae suae non quaeret. Multum irascitur dum non exquirit, dum quasi obliviscitur, et peccata non attendit, et per fraudes et scelera ad divitias honoresque pervenitur. Quod maxime in illo Antichristo eventurum est, qui usque adeo beatus videbitur hominibus, ut etiam Deus putetur. Sed quanta ista sit ira Dei, docent sequentia. 23. Non est Deus in conspectu ejus: inquinatae sunt viae illius in omni tempore. Qui novit Ex
Abbreviated transcription (Latin):
cupiunt uł malẽ de se hoĩes loqui:
dũ mͦ nom̃ eoꝵ latissime ꝑuaget᷑. Qd̾
hic arbitror dictũ ẽẽ : ñ mouebor a ge¬
neratiõe ingñationẽ. sine malo. Ed¬
nequiciã ꝙ impietatẽ qͣm om̃s pseu¬
do ꝓpħe inchauerunt implet᷑us est.
ꝙ tanta signa facturꝰ. ut decipiat si
fieri potest ꝙy electos. dicturus est in
corde suo: ñ mouebor a gñatione in

Expanded text:
cupiunt vel male de se homines loqui, dummodo nomen latissime pervagetur. Quod hic arbitror dictum esse: Non movebor de generatione in generationem sine malo. Enequitiam et impietatem, quam omnes pseudoprophetae inchoaverunt, impleturus est, et tanta signa facturus, ut decipiat, si fieri potest, etiam electos, dicturus est in corde suo: Non movebor de generatione in
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. ipsa se ipsã puniat de pecc̃o
dat: que uult deciꝑe iniustus. E¬
ꝑitur aut̃ hic lacus: cũ consentit᷑
male suggestioni t̾renarũ cupĩdi¬
tatũ. Effodit᷑ uͦ: cũ post conserisio¬
ñe. oꝑatiõi fraũde instat᷑. S unde
fieri potest. ut iniquitas prius le¬
dat hoĩem iustũ in quẽ ꝓcedit. q̃
cor iniustũ. uñde ꝓcedit: Itaꝙ frau¬
dator pecuniȩ. uerbi gr̃a. dũ cupit
dãpno aliũ lacerare: ipse auaricie
uulnere sauciat᷑. Quis aut̃ uł demen
ñ iũdeat qnͣtũ int̾ hos distet: cũ ille
patiatur dãpnũ pecunie. ille ĩno¬
centie: Incĩdit gͦ in foueã: qm fecit.
¶ in alio psalmo dicit᷑. Cognoscet᷑

Expanded text:
verit, ipsa seipsam puniat de peccatoverit, ipsa seipsam puniat de peccatodat, quem vult decipere injustior. Aperitur autem hic lacus, cum consentitur malae suggestioni terrenarum cupiditatum. Effoditur vero, cum post consensionem operationi fraudis instatur. Sed unde fieri potest, ut iniquitas prius laedat hominem justum, 40 in quem procedit, quam cor injustum unde procedit? Itaque fraudator pecuniae verbi gratia dum cupit alium damno lacerare, ipse avaritiae vulnere sauciatur. Quis autem, vel demens, non videat quantum inter hos distet, cum ille patiatur damnum pecuniae, ille innocentiae? Incidit ergo in foveam, quam fecit. Quod in alio psalmo dicitur, Cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Semen q̃d concipit᷑: est uolun¬
tas mala. fructus uͦ qui nascit᷑: est
actio ꝑuersa. Prius quippe mala
uoluntas. tanꝗͣ semen incorde na¬
scit᷑: s deinde ex hoc semine oꝑa¬
tio iniusta. siue qͦd ampliꝰ est iniqͣ
tanqͣ fructus generat᷑. Iniusticia ẽ
hoc qd̾ a iusticie regła discordat:
iniquitas uͦ qd̾ ipsius iusticie recti¬
tũdinem obpugnat. Iniustus ẽ qui
iusticiȩ p̃cepta ñ cũstõdit: iniquus
est. qui iniquis oꝑib dm offeñdit.
Bene aut̃ ñ dictum est. ꝓpetrauit
iniquitatẽ s peꝑit: qr sicut in par¬
tu labor & dolor est anxius. ita ꝑu̾si
quiꝙ laborant. atq anxie auelant:
ut malum qͦd in corde conceꝑtnt. ad
oꝑationis exitũ ꝑducere possint.
Recte qͦ ñ dicitur. concepit malam
uoluntatẽ. s dolorẽ: qr mala uolun¬
tas ipsa se torquet: ipsa sui supplici¬
um est. Agit eñi omp̃e ds iudicio su¬
o recto & miro: ut anima que pecca¬

Expanded text:
ne. Semen, quod concipitur, est volunne. Semen, quod concipitur, est voluntas mala: fructus vero, qui nascitur, est actio perversa. Prius quippe mala voluntas, tanquam semen in corde nascitur, sed deinde ex hoc semine operatio injusta, sive quod amplius est, iniqua, tanquam fructus generatur. Injustitia est hoc, quod a justitiae regula discordat. Iniquitas vero, quod ipsius justitiae rectitudinem oppugnat. Injustus est, qui justitiae praecepta non custodit: iniquus est, qui iniquis operibus Dominum offendit. Bene autem non dictum est, perpetravit iniquitatem, sed peperit: quia sicut in partu dolor et labor est anxius, ita perversi quique laborant, atque anxie anhelant, ut malum, quod in corde conceperint, ad operationis exitum perducere possint. Recte quoque non dicitur, concepit malam voluntatem, sed dolorem: quia mala voluntas ipsa se torquet, ipsa sui supplicium est. Agit enim omnipotens Deus judicio suo recto et miro, ut anima, quae pecca
Abbreviated transcription (Latin):
sint do. An forte easclẽ sagitas ꝙ ua¬
sa mortis. disposuit ad ꝑniciem ĩfideli¬
ũ÷ ꝙ ar̃dentes uł ar̃dentib oꝑatͦ est.
ad exercitationẽ fidelium: Non enim
falsum est qd apłs dicit. Aliis sumꝰ o¬
dor uite in uitam: aliis õdor mortis in
sa mortis sunt eis a quib ꝑsecutionẽ
passi sunt: ꝙ igneẽ sagitti ad inflã¬
manda corda crẽdentiũ. Posthãc au
ri de pecc̃o suo. et eius iniquitate rn
penã conuerti: ne putemꝰ illã tranqͥl¬
litatẽ et ineffabile lum̃ di de se ꝓfer¬
re uñde peccata puniant᷑: s ipsa pec
cata sic ordinari: ut que fuerunt
delectam̃ta hõi peccanti. sint instru¬
menta d̾no punienti. Eccr inquit
parcuriuit iniusticiã. Quĩd enim
conceꝑat: ut iniusticiã parturi¬
ret : Concepit inquit dolorem:⁊
peꝑit iniquitatem. Non hoc pe¬
ꝑit: q̃d̾ concepit. Non enim hoc
nascitur: qͦd concipit᷑. S concipit᷑
semen: nascit᷑ q̃d̾ formatur ex semi¬

Expanded text:
sint Deo. An forte easdem sagittas et vasint Deo. An forte easdem sagittas et vasa mortis disposuit ad perniciem infidelium, et ardentes vel ardentibus operatus est ad exercitationem fidelium? Non enim falsum est quod Apostolus dicit: Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in sa mortis sunt eis in quibus persecutionem passi sunt, et igneae sagittae ad inflammanda corda credentium. Post hanc autri de peccato suo, et ejus iniquitatem in poenam converti. Ne putemus illam tranquillitatem et ineffabile lumen Dei de se proferre unde peccata puniantur, sed ipsa pcata sic ordinari, ut quae fuerint delectamenta homini peccanti, sint instrumenta Deo punienti. Ecce inquit parturit injustitiam. Quid enim conceperat, ut injustitiam parturiret? Concepit inquit dolorem, et peperit iniquitatem. Non hoc peperit, quod concepit. Non enim hoc nascitur, quod concipitur: sed concipitur semen, nascitur, quod formatur ex semi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ar̃dentib sagittas suas oꝑatꝰ est.
Ingrecis exemplarib ita inuenit᷑: sa¬
gntas suas ardentib oꝑatꝰ est. Lati¬
na aut̃ pleraq: ardentes habent. S
siue ipse sagnte ar̃deant. siue ar̃de¬
re faciant. qͦd utiq ñ possunt. nͥ et
ipse ar̃deant: integer sensus ẽ. S
quia ñ sagitas tantũ. s etiã uasa
mortis dicit. in atcũ dñm ꝑ auisse:
queri potest que sunt uasa mortis.
Anforte heretici: Nam o ipsi ex eod
arcu. idẽ ex eiscdem scͥpt᷑is: in aĩas
ñ caritate inflãmandas. s ueneno ꝑi¬
mendas insiliunt. Qd̾ñ contingit: nͥ
ꝓ meritis. ꝓpt̾ea diuine ꝓuĩdentiȩ
etiã istã dispositio tribueñda est: ñ
qr ipsa pecc̃ores facit: s quia ipsa
ordinat cũ peccauerint. Malo eñĩ in
do ꝑpeccatum legentes. male cogunt᷑
intelligere: ut ipsa sit pena peccati.
Quoꝵ tñ morte. filii catholice eccłiȩ
tanqͣ quibdã spinis a somno exc̃itan¬
t: et ad intelligentiã diuinarum

Expanded text:
Sic ardentibus sagittas suas operatus est. In Graecis exemplaribus ita invenitur: Sagittas suas ardentibus operatus est: Latina autem pleraque, Ardentes, habent. Sed sive ipsae sagittae ardeant, sive ardere faciant quod utique non possunt, nisi et ipsae ardeant, integer sensus est. Sed quia non sagittas tantum, sed etiam vasa mortis dicit in arcum Dominum paravisse: quaeri potest, quae sint vasa mortis? An forte haeretici? Nam et ipsi ex eodem arcu, idest, ex eisdem Scripturis in animas non caritate inflammandas, sed veneno mendas insiliunt, quod non contingit nisi pro meritis. Propterea divinae Providentiae etiam ista dispositio tribuenda est, non quia ipsa peccatores facit, sed quia ipsa ordinat cum peccaverint: malo enim voto per peccatum legentes, male coguntur intelligere, ut ipsa sit poena peccati; quorum tamen morte filii catholicae Ecclesiae, tanquam quibusdam spinis, a somno excitantur, et ad intelligentiam divinarum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi: quia ipse rexnr in hoc psalmo
loquit᷑. in susceptione ꝑsone humane :
de qͦ titulus regalis dempore passioniᷤ
re ad suuĩ regnũ : qͥd nob̃ acquisiuit ꝑ
suã humanitatẽ. passionẽ. resurrecti

Expanded text:
ipsi, quia ipse Rex noster in hoc psalmo loquitur in susceptione personae humanae, de quo titulus regalis tempore passionis re ad suum regnum, quod nobis acquisivit per suam humanitatem, passionem, resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑali fulgent. Habent claritate: s
ñ ꝑmanentem. Qui aũt̃ terrena
despiciunt. qui suꝑnã głam appe¬
tunt: qui ad gaudia sp̃ũalia mar¬
descunt: isti ꝓculdubio p̃clari st̃.
ñ ñc ait. Et enim heditas mea:
preclara est mͥ. Et bene ait mͥ. Non
enim illis est p̃clara hec sp̃ualis
ħeditas: quib ñ est cognita. Si eñ
cognoscrrent: hanc qm̃ diligunt
claritatẽ falsam ñ amarent. Gr̃as gͦ
dño debent agere: hii qui ipsius do¬
no. ualent inuisibilia intelligere.
Et icdo apte subiungit᷑. Benẽdicam
dñm qui tribuit m intelłm. Qd̾ ait¬

Expanded text:
porali fulgent: habent claritatem, sed porali fulgent: habent claritatem, sed non permanentem. Qui autem terrena despiciunt, qui supernam gloriam appetunt, qui ad gaudia spiritualia inardescunt: isti proculdubio praeclari sunt. Unde nunc ait: Etenim haereditas mea praeclara est mihi. Et bene ait, Mihi. Non enim illis est praeclara haec spiritualis haereditas, quibus non est cognita. Si enim cognoscerent hanc, quam diligunt, claritatem: falsam non amarent. Gratias ergo Domino debent agere hi, qui ipsius dono valent invisibilia intelligere: et ideo apte subjungitur: 7. Benedicam Dominum, qui tribuit mihi intel
Abbreviated transcription (Latin):
dłns est. Tu restitues berẽditatẽ meã¬
mͥ: ut notasit et his quos libero cla¬
ritas mea. que erat apd te. priusquã
mundus fieret. Destructa erat here¬
ditas dñi: qñ humana nat᷑a. et uicii
corrupta et a diabolo tenebat᷑ posses¬
sa. Missus est saluator: deleta sunt
pecc̃a: restitutũ ẽ liberũ arbitrium:
eiectus est princeps hunis mundi
foras: sanata est infirmitas. restitri
tahereditas. Uñ e subdit᷑. Funes ce¬
ciderunt michi in preclaris: & enim
hereditas mea p̃clara est mͥ. Sicut noᷤ
diuidimꝰ hereditatem nr̃am funib:
sic deus fide. spe. & caritate suam h̾e¬
ditatem duusit. Suꝑ quos cecider̃t
isti fimes: ipsi inheditatẽ d̾ni ꝓuene¬
runt. Non aut̃ ceciderunt nͥ ĩ p̃clariᷤͤ
quib magis placuit celestis claritas
ꝗͣ terrena: spuales untutes. plusqͣm
temporales honores. Multi in hoc
muñdo diuitiis florent. potentia
p̃minent: honorib gau̾dent: gła tẽ¬

Expanded text:
Dominus est. Tu restitues mihi haereditatem meaDominus est. Tu restitues mihi haereditatem meam: ut nota sit et his, quos libero claritas, quae erat apud te, priusquam mundus fieret. Destructa erat haereditas Domini, quando humana natura et vitiis corrupta, et a diabolo tenebatur possessa. Missus est Salvator, deleta sunt peccata, restitutum est liberum arbitrium, ejectus est princeps hujus mundi foras, sanata est infirmitas, restituta haereditas. Unde et subditur: 6. Funes ceciderunt mihi in praeclaris: etenim haereditas mea praeclara est mihi. Sicut nos dividimus haereditatem nostram funibus, sic Deus fide, spe et caritate divisit haereditatem suam. Super quos ceciderunt isti funes, ipsi in haereditatem Domini pervenerunt. Non autem ceciderunt nisi in praeclaris, quibus magis placuit coelestis claritas, quam terrena: spirituales virtutes plusquam temporales honores. Multi in hoc mundo divitiis florent, potentia praeminent, honoribus gaudent, gloria tem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possidebunt. Et bene ait conuen¬
ticła. Non enim om̃s qui uiciis sub¬
iacent: unã inpecc̃is uolurtatẽ hñt
Nam alii conueniunt ad rapĩa alii
ad auariciã ÷ alii ad luxuriam alii
ad suꝑbiã. Quod sun uarietates iuci¬
oꝵ: tot sunt diuersitates conuenti¬
cłoꝵ. S pius dñs conuenticła eoꝵ
de sanguinib ñ congregat: qr conu̾sos
ad penitentiam. in iudicio ñ accusat.
Que sunt aut̃ noĩa eoꝵ quoꝵ ñ memor
erit: nͥ ea noĩa que peccañdo sͥ acqui¬
sierunt: Ou enim adulteriũ ꝑpetrat.
tur. Uñ scriptũ ẽ. Dissimulans pecc̃a
hominũ: ꝓpt̃ penitentiã. Hinc apłs
ait.Si nos ipsos iuidicaremꝰ: ñ utiq
iũdicarem᷑. Quiagͦ hii inhereditatẽ
dñi transferunt᷑. ut & ipse dñs sit
pars herẽditatis meẽ et calicis mei:
du es qui restitues hereditatẽ meã mͥ.
Possidebunt mecũ hereditatẽ: ipsum
ant᷑ terrenas & temꝑales: portio scoꝵ
feras uoluptates: portio calicis mei.

Expanded text:
non possidebunt . Et bene ait, convennon possidebunt . Et bene ait, conventicula: Non enim omnes, qui vitiis subjacent, unam in peccatis voluntatem habent; nam alii conveniunt ad rapinam, alii ad avaritiam, alii ad luxuriam, alii ad superbiam. Quot sunt varietates vitiorum, tot sunt diversitates conventiculorum. Sed pius Dominus conventicula eorum de sanguinibus non congregat, quia conversos ad poenitentiam in judicio non accusat. Quae sunt autem nomina eorum, quorum non memor erit, nisi ea nomina, quae peccando sibi acquisierunt? Qui enim adulterium perpetrat, tur. Unde scriptum est: Dissimulans peccata hominum propter poenitentiam . Hinc Apostolus ait: Si nos ipsos judicaremus, non utique judicaremur . Quia ergo hi in haereditatem Domini transferuntur, ut et ipse Dominus spars haereditatis meae et calicis mei, tu es qui restitues haereditatem meam mihi. Possidebunt mecum haereditatem ipsum antur, terrenas et temporales: portio Sanctferas voluptates: portio calicis mei,
Abbreviated transcription (Latin):
cognitis discrepassent. Qd̾satis eiũden¬
der ex uerbis sequentib apparet: qui¬
b̃ dicitur. Multiplicate sunt infirmi¬
tates eoꝵ: postea acceleratierunt. Qnͣ¬
to enim patet diuina uoluntas: tan¬
to multiplicius apparet humana in¬
firmitas. Ex regła enim suꝑnȩ iusti¬
cie: dep̃hendit᷑ dorcitũdo prauitatis
nr̃e. Hinc ẽ qd scĩ uiri qnͣto subtilius
diuina ꝑcipunt. tantõ districtius
ꝓpria pecc̃a plangunt: atq ex ꝑcepto
suꝑnolumine eognoscunt. qͥd in se sꝑ¬
sis debeant emendare. Et icło dicit᷑:
postea accelerauerunt. Unde enim
ꝓpriam cognoscunt infirmitatẽ: in¬
de citiꝰ festinant ad sanitatẽ. Et quia
infirmos & pecõnes humiliter se con¬
fitentur: ideo a celesti mẽdico sanari
ꝓmerent᷑. Propt̾ea adunctũ ẽ. Non
congregabo conuenticła eoꝵ de san¬
guinib: nec memor ero nominum
eoꝵ ꝑ labia mea. Quĩd sanguinum
tũ est. Caro & sangus: regnum di

Expanded text:
cognitis discrepassent. Quod satis evidencognitis discrepassent. Quod satis evidenter ex verbis sequentibus apparet, quibus dicitur: 4. Multiplicatae sunt infirmitates eorum: postea acceleraverunt. Quanto enim patet divina voluntas, tanto multiplicius apparet humana infirmitas. Ex regula enim supernae justitiae deprehenditur fortitudo pravitatis nostrae. Hinc est, quod sancti viri quanto subtilius divina percipiunt, tanto districtius propria peccata plangunt: atque ex percepto superno lumine cognoscunt, quid in seipsis debeant emendare: et ideo dicitur, Postea acceleraverunt. Unde enim propriam cognoscunt infirmitatem, inde citius festinant ad salutem. Et quia infirmos et peccatores humiliter se confitentur, ideo se a coelesti medico sanari promerentur: propterea adjunctum est: Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus; nec memor ero nominum eorum per labia mea. Quid sanguinum tum est: Caro et 67 sanguis regnum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ bonoꝵ meoꝵ ñ eges. Qd̾ pius pater
ꝑfiliũ suũ nos redemit. sola caritate hoc
fecit: non necessitate. Pfecta eñi eiꝰ est¬
gła: nec augeri potest nec minui. Yñde
re. ⁊ ab ipso salutẽ querere: qui bona qͥ¬
cde nr̃a non querit. inmo sua nobis
largit᷑. Uñ ẽ subdit᷑. Sc̃is qui sunt in
derra enus: mirificauit om̃s uolunta¬
des meas meis. Sc̃is qui in terra uiuen
tiũ spem suam posuerunt: enib ierłm
celestis. quoꝵ conuersatio sp̃alis ꝑ an¬
choram spei i illa patrra figit᷑: que rec¬
om̃s uoluntates meas in ꝓuectu eoꝵ:
qui senserunt qͥd eis ꝓfu̾it & huma¬
nitas meẽ diuinitatis ut morerer: &
diuinitatis ut resurg̾em. E notand̾
qd̾ postꝗͣ ait. mirificauit om̃s uolun¬
tates meas: ꝑtinꝰ adiungit meis. Ehx
quib uerbis colligendum ẽ: ita uolui¬
tates suas scĩs miras ostendisse. ut eas¬
dem in ipsis fac̾et ꝑmanere. Neꝙ eñ
sc̃i ẽẽ potuissent: si abeiꝰ uoluntatib

Expanded text:
m bonorum meorum non eges. Quod prius Pater per Filium suum nos redemit, sola charitate hoc fecit, non necessitate. Perfecta enim ejus gloria, nec augeri potest, nec minui. Unde re, et ab ipso salutem quaerere, qui bona quidem nostra non quaerit, imo sua nobis largitur. Unde et subditur: 3. Sanctis, qui sunt in terra ejus, mirificavit omnes voluntates meas in eis. Sanctis tium spem suam posuerunt, civibus Herusalem coelestis, quorum conversatio spiritualis per anchoram spei in illa patria figitur, quae recPater voluntates meas in profectu illorum, quo senserunt quid eis profuerit et humanitas meae divinitatis ut morerer, et nitatis, ut resurgerem. Et notandum, quod postquam ait, Mirificavit voluntates meas, protinus adjungit, in eis: ex quibus verbis colligendum est, ita voluntates suas sanctis miras ostendisse, ut easdem in ipsis faceret permanere. Neque enim sancti esse potuissent, si ab ejus voluntatibus
Abbreviated transcription (Latin):
capite possint. qd̾ sequit᷑. Yrobasti cor
meũ e iusitasti nocte: igne me exami:.¬
nasti: ⁊ ñ est inuenta inme miquitas.
Deus pater filiũ suũ pbauit. qn pati ꝑ¬
misit: uisitauit nocte. qr adiuiit in
tͥbulatione: igne passionis eũ exami¬
nauit. quia iñde ad incorruptionem
tͣnstulit: & ñ ẽ ĩ eo ĩuentañquitas. ꝙ
ut sup̃iã diximꝰ. pecc̃m ñ fecit. Nos ꝙͥ¬

Expanded text:
nt quod sequitur. 3. Probasti cor meum, et visitasti nocte: igne me examinasti, et non est inventa in me iniquitas. Deus Pater Filium probavit, quando pati permisit: visitavit nocte, quia adjuvit in tribulatione: igne passionis examinavit, quia inde ad incorruptionem transtulit. Et non est in eo inventa iniquitas, quia ut jam supra diximus peccatum non fecit . Nos
Abbreviated transcription (Latin):
feste iudicauerunt: ipsi occulte rũdi¬
cati ẜunt. De nultu di iudiciũ ꝓdiĩt:
quo miuste iudicantes. iustẽ dãpna¬
uit. Timeant gͦ uãdices hominu: qͥa
supͣ se hñt iudicem łm: cuiꝰ ocłi eqͥtat̃e
uĩdent: ut nicħ impunitũ maneat:
tit dignis digna rependat. Et hoc quid
sicut ad timorem maloꝵ. ita ãd consola¬
tioñe dictũ est bonoꝵ: sicut in alio loc

Expanded text:
dicati sunt. De vultu Dei judicium prodiit, quo injuste judicantes juste damnavit. Timeant ergo judices hominum, quia supra se habent judicem Deum: cujus oculi aequitatem vident, ut nihil impunitum maneat, et dignis digna rependat. Et hoc quidem sicut ad timorem malorum, ita ad consolationem dictum est bonorum: sicut in alio loc
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Qm̃ ñ derelinques aĩam meã in in¬
ferno: nec̃ dabis sc̃m tuũ uidere corrup¬
tioñe. Nec animã meã in inferis per
patieris. Et hoc dispositio & gr̃a om̃i¬
potentis di fuit: ut anima xp̃i nec̃ di¬
i in inferno moraret᷑: nec corpus eiꝰ
tam diu ẽẽt interra exanime. ut corrũ¬
ꝑetur. Si enim distulisset: tota spes nr̃a
deꝑisset. Resurgere gͦ sinẽ dilatione
uoluit. atq eiscde sue resurrectionis
ta corꝑa sc̃oꝵ quĩ dormierant cũ ipso
surrexerunt: ut nos talib testimoniis
confirmati. uerã resurrectionẽ in no¬
bis tam corꝑis ꝙͣ. aĩe crẽderemꝰ: si nos
m̃bra eius effectiuiam que ducit ad
patriã teneamꝰ. Uñ subdit᷑. Notas mͥ¬

Expanded text:
n derelinques animam meam in inferno: nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. Nec animam meam in inferis permpatieris. Et hoc dispositio, et gratia omnipotentis Dei fuit, ut anima Christi, nec diu in inferno moraretur, nec corpus ejus tandiu esset in terra exanime, ut corrumperetur. Si enim distulisset, tota nostra spes deperisset. Resurgere ergo sine dilatione voluit, atque ejusdem suae resurrectionis torum qui dormierant, cum ipso resurrexerunt ; ut nos talibus testimoniis confirmati veram resurrectionem in nobis tam corporis quam animae crederemus: si nos membra ejus effecti, viam quae ducit ad patriam teneamus. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis. eripuit eũ dñs de manu
om̃ium inmicoꝵ suoꝵ. et de manu sa¬
uil: hoc est de potestate iudeoꝵ. et regis
eoꝵ qũe eis ipsi petierunt. Nam sicut
dauid manufortis: ita saul peticio in¬

Expanded text:
de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul, id est, de potestate Judaeorum, et regis eorum quem sibi ipsi petierunt. Nam sicut David manu fortis, ita Saul petitio in
Abbreviated transcription (Latin):
uocionis affectus: nr̃a oꝑa. nr̃e paci¬
entie exercitia: ut gła dm saciari
ualeamꝰ. Sit nobis ñr redẽptor in
exemplũ: ad orandũ. ad oꝑandum.
ad paciendũ: et sit etiã comes ad
equentis psalmi titulus. tali¬
Sest. In finẽ ꝓuero dm̃i ipsi dd̾:
que locutus ẽ d̃no. uerba cantici hꝰ:
in die qua eripuit eũ dns de manu
saul: et de manu om̃iũ inimicoꝵ su¬
oꝵ. Uerba canticihuiꝰ. id est uerba sig¬
iificantia talem mat̾iam. unde ha¬
bendũ est canticũ. idest sp̃ualis de¬
lectatio. que ĩuera contẽplatione ha¬
bet᷑. sunt atcͥbuenda dd̾. idẽ manu
forti xp̃o: puero dñi. ꝓpt̾ simplicita¬
dem & puritatẽ: clauid dico fideles su
locutione. dño patͥ: cantici dico habi¬
tiindie. idẽ in consid̾atione diei resur¬
rectionis ipsius. uł considatione tem¬
poris plenitũdinis. quo humanũ genuᷤ
ꝑresurrectionẽ xp̃i. a nocte infidelitatis

Expanded text:
votionis affectus, nostra opera, nostrae pativotionis affectus, nostra opera, nostrae patientiae exercitia, ut gloria Domini saturari valeamus. Sit nobis noster Redemtor in exemplum, ad orandum, ad operandum, ad patiendum: et sit etiam comes ad Sequentis Psalmi titulus talis est, In finem puero Domini, ipsi David quae locutus est Domino, verba cantici hujus, in die qua eripuit eum Dominus de manu Saul, et de manu omnium inimicorum suorum. Verba cantici hujus, id est, verba significantia talem materiam, unde habendum est canticum, id est, spiritualis delectatio, quae in vera contemplatione habetur, sunt attribuenda David, id est, manu forti, Christo puero Domini propter simplicitatem et puritatem. David dico, fideles suolocutione. Cantici dico, habiti in die, id est, in consideratione diei resurrectionis ipsius, vel consideratione temporis plenitudinis, qua humanum genus per resurrectionem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
minor est num̾o qͣ. om̃is ppłs. Cuiꝰ ma¬
liciã adhuc osteñdit: cũ subiungit. Et
de absconditis tius: adimpletus ẽ uen¬
ter eoꝵ. Non solum ista pena corseque¬
tur eos uisibilis: s etiã de pecc̃is que
tanqͣ tenebre abscondunt᷑. a lumine
ueritatis tue adimpleta memoria eoꝵ
ut obliuiscant᷑ deum. Saturati sunt
filiis: satisfecerunt desicłiis. Et dimi¬
serunt reliquias suas paruulis suis:
dicentes. sanguis eius suꝑ nos: & suꝑ
filios nrõs. Ego aut̃ cũ iusticia appa¬
rebo conspectui tuo. Ego qui ñ appa¬
rui eis. qui corde soidido & tenebroso lu¬
cem sapientie trie uidere ñ possunt.
appatebo in iusticia tua: idest iustiᷤᷤ
tiis manifestabor. Saciabor cũ ap¬
paruerit gła tua. Cũ illi saciatisyt
inmundicia sua. ut me intelligere
ñ possent. ego saciabor cũ appari̾it
gła tua: in his qui me intelligunt.
Ad hoc gͦ dendat nr̃a oratio: nr̃eꝙ de¬

Expanded text:
minor est numero, quam omnis populus. Cujus maminor est numero, quam omnis populus. Cujus malitiam adhuc ostendit, cum subjungit, Et de absconditis tuis adimpletus est venter eorum. Non solum ista poena consequetur eos visibilis, sed etiam 73 de peccatis, quae tamquam tenebrae absconduntur, a lumine veritatis tuae, adimpleta est memoria eorum, ut obliviscantur Deum. Saturati sunt filiis: satisfecerunt desideriis. Et dimiserunt reliquias suas parvulis suis: dicentes, Sanguis ejus super nos et super filios nostros . 14. Ego autem in justitia apparebo conspectui tuo. Ego qui Ex Augustino non apparui eis, qui corde sordido et tenebroso lucem sapientiae tuae videre non possunt, apparebo in justitia tua, id est, justis tuis manifestabor. Satiabor cum apparuerit gloria tua. Cum illi satiati sint immunditia sua, ut me intelligere non possent, Ego satiabor cum apparuerit gloria tua, in his qui me intelligunt. Ad hoc ergo tendat nostra oratio, nostraeque de
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & miquitates hominũ ñ curare:
ante exerceatur malicia. ut factũ um¬
dictã p̃ueniat. Uel eum ppłm p̃uenire
est. penã mali. ante in ipsũ qͣ in alium
retorquere: iuxta qd̾ scͥptũ est. Om̃is qui
peccat: ñ in aliũ prius peccat. qͣ. in semet¬
ipsum. Uel eum cdñs p̃uenit: qr ante
ultimũ iudicium. eũ ẽ temꝑalit̾ iũdi¬
cauit. Piecit eñĩ eos de t̾ra sua: uñde
ait. ⁊ supplanta eũ. De t̾ra eñ illa. lacte
& melle manante. in qua plantauerat
eos cłs: eradicati sunt. Animã aut̃ xp̃i
ab impio popło eripuit: qn eũ a mor¬
tuis suscitauit. Cuiꝰ anima framea
cłi patͥs fuit: quã assũpsit manꝰ. idest
untus eius eterna: ut ꝑ ipsam regna
debellaret iniquitatis. & iustos duide¬
ret ab impiis. Dñe a paucis de t̾ra di¬
uide eos: in uita eoꝵ. Disꝑge. illos ꝑ or¬
bem t̾rarũ in ista uita : qͣm solam suã
uitã putant: quia et̾nã despicurt.
Et bene ait a paucis: qm̃ iudaicus ppłs

Expanded text:
tur, et iniquitates hominum non curare: ante exerceatur malitia, ut factum vindicta praeveniat. Vel eum populum praevenire, est poenam mali ante in ipsum quam in alium retorquere. Juxta quod scriptum est, Omnis qui peccat, non in alium prius peccat, quam in semetipsum . Vel eum Dominus praevenit, quia ante ultimum judicium eum etiam temporaliter judicavit. Ejecit enim eos de terra sua, unde ait, Et supplanta eum. De terra enim illa lacte et melle manante, in qua plantaverat eos Deus, eradicati sunt. Animam autem Christi ab impio populo eripuit, quando a mortuis eum suscitavit. Cujus anima framea Dei Patris fuit, quam assumsit manus, idest, virtus ejus aeterna: ut per ipsam regna debellaret iniquitatis, et justos divideret ab impiis. Domine, a paucis de terra divide eos in vita eorum. Disperge eos per orbem terrarum in ista vita, quam solam suam vitam putant, quia aeternam despiciunt. Et bene ait, A paucis: quoniam Judaicus populus
Abbreviated transcription (Latin):
gladius Scimꝰ q neꝙ instantia neꝙ
fut᷑a neꝙ ulla creat᷑a pot̾it nos seꝑare
a caritate i: que est in xp̃o ih̃u. Si
qͥd auit̃ boni in nobis habemꝰ: illũd
dło ñ nob̾ ascrib̾e debemꝰ: qui petenti
se libent̾ tͥbuit. sicut ipsa ueritaᷤᷤ ait.
Pecite: & accipietis. Uñ ñc subdit. Ego
clamari qm̃ exaũdisti me cłs: incli

Expanded text:
ntia, neque futura, neque ulla creatura poterit nos separare a caritate Dei quae est in Christo Jesu . Si quid autem boni in nobis habemus, illud Deo, non nobis, adscribere debemus, qui petenti se libenter tribuit , sicut ipsa Veritas ait: Petite et accipietis . Unde nunc subdit: 6. Ego clamavi, quoniam exaudist
Abbreviated transcription (Latin):
ad futam głam que reuelabit᷑ ĩ nobe
Ouras uias custõdiuit: qui usq ad
mortẽ obediens fuit. Muñdũ relin¬
quere. carnẽ domare. pecc̃a lacͥmis pu
dure uiesunt: que nicalabia nobiᷤ
p̃cipiunt. S si dura sunt que iuberi¬
tur: mira sunt que ꝓmiccunt᷑. Nã
nec ocłs udit. nec autis audiuit. nͥ
incor hoĩs ascendit: que p̃ꝑauit ds¬

Expanded text:
ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Duras vias custodivit, qui usque ad mortem obediens fuit . Mundum relinquere, carnem domare, peccata lacrymis pundurae viae sunt, quae Dominica labia nobis praecipiunt. Sed si dura sunt quae jubentur, mira sunt quae promittuntur. Nam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae pra
Abbreviated transcription (Latin):
teste apło qui ait. fĩdelis est ds. qui ñ ꝑ¬
mitdet nos tẽptari supͣ ꝗͣ ferre possumꝰ:
s faciet ẽ ex tẽptatione ꝓuentũ. hoc
igne nos examinat : ut a macłis pec¬
catoꝵ muñdos reddat. Ytilis est gͦ ser¬
uis cłi tͥbulatio: tũ q ꝓbant᷑ in crrde
suo. tũ qr uisitant᷑ a do: tũ qr purgan
t᷑ a pecc̃o. Non ẽ inqͥt inuenta in me ĩ¬
iquitas. ut ñ loquatur os meũ oꝑa ho¬
minũ: ꝓpt̾ uerba labioꝵ tuoꝵ ego cu¬
stõdiui uias duras. Dignus erat loqͥ
oꝑa hominũ. qui in se ñ habebat pec¬
catũ: et tanto iustiꝰ debebat ab orfub
audiri. quo iuste ñ pot̾at ab ullo rep̃¬
hendi. Illi ꝙͦy qui uices xp̃i tenent in
p̃dicatione. inqnͣtũ possunt debent
irrep̃hensibilit̾ iuuere: quria sermo
doctoris ualde confundit᷑. si actio de¬
pͣuat᷑. Od si ꝓpt̾ uerba labioꝵ di duraᷤ
uias nos oportet eustõdire: consolat᷑
nos dns apłica auctoritate dicens. Non
sunt condigne passiones huiꝰ demyis:

Expanded text:
is est Deus, qui non permittet nos tentari supra quam ferre possumus: sed faciet etiam ex tentatione proventum . Hoc igne nos examinat, ut a maculis peccatorum mundos reddat. Utilis est ergo servis Dei tribulatio, tum quia probantur in corde suo, tum quia visitantur a Deo, tum quenta in me iniquitas. 4. Ut non loquatur os meum opera hominum: propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras. Dignus erat loqui opera hominum, qui in se non habebat peccatum . Et tanto justius debebat ab omnibus audiri, quo juste non poterat ab ullo reprehendi. Illi quoque qui vices Christi tenent in praedicatione, in quantum possunt, debent inreprehensibiliter vivere: quia valde sermo doctoris confunditur, si actione depravatur. Quod si propter verba labiorum Dei duras vias nos oportet custodire, consolatur nos Dominus apostolica auctoritate dicens, Non sunt condignae passiones hujus temporis
Abbreviated transcription (Latin):
principalit̾ or̃o dr: quia temꝑe passio¬
o cantauit. Intendit aut̃ nos in hoc psal¬
ro instruere: ut exemplo ipsius. in no¬
stris necessitatib semꝑ orare stũdeamꝰ.
Agit᷑ aut̃ de iusticia xp̃i : de tbulatione
passionis sue. de resurrectiõe. de sacieta

Expanded text:
principaliter oratio dicitur, quia tempore passioprincipaliter oratio dicitur, quia tempore passioo cantavit. Intendit autem nos in hoc psalmo instruere, ut exemplo ipsius in nostris necessitatibus semper orare studeamus. Agitur autem de justitia Christi, de tribulatione passionis suae, de r
Abbreviated transcription (Latin):
ami dñi: rectas facite semitas eiꝰ. Hinc
ipsa ueritas ait. Uenite adme om̃s qͥ
laboratis & on̾ati estis: ⁊ ego uos refici¬
am. Bene g̾ait ãdimplebis me letici¬
acum urultu tuo. Non enĩ est plena
intribulatione. S tunc pleni erunt
leticia: qn łm uidebunt facie ad faci¬
em. Et delectaciones in dext̾a tua
usq infinẽ: qui hii qui a dextris eius
erunt. sine fine gaudebunt. Quoꝵ de¬
lectationes erunt de dm̃ uisione: de
societate angłoꝵ. de beata immortali¬
tate: de ecerna felicitate. Stũdeamꝰ gͦ
uite uias obseruare: quatinꝰ ad tantã
leticiam et adtantas delectationes. ua¬
si dauĩd. Accribuit᷑ aut̃ ipsi
scĩficatõ dauid: qui reuera manti for¬
tis. uenit expugnare aerias pocestateᷤ.
S cum in aliis ꝙ̃ plurib psalmis or̃o¬
nes habeant᷑: mirũ uidetur. cur in
isto psalmo magis ꝗͣ in aliis. talemti¬
tulum apposuerit. S qmuis alii psal¬
mi breuit̾ mixtas in se contineant
or̾ones : iste tam̃ ꝑ qnͣłã excellentiam.

Expanded text:
as facite semitas ejus . Hinc ipsa Veritas ait, Venite ad me omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego vos reficiam . Bene ergo ait, Adimplebis me laetitia cum vultu tuo. Non enim est plena in tribulatione. Sed tunc pleni erunt laetitia, quando Deum videbunt facie ad faciem , Et delectationes in dextera eorum usque in finem: quia hi qui a dextris ejus erunt, sine fine gaudebunt. Quorum delectationes erunt de Domini visione, de societate angelorum, de beata immortalitate, de aeterna felicitate. Studeamus ergo vitae vias observare, quatenus ad tantam laetitiam, et ad tantas delectationes vasi David. Attribuitur ipsi significato David, qui re vera manu fortis venit expugnare aereas potestates. Sed cum in aliis quam plurimis psalmis orationes habeantur, mirum videtur, cur in isto psalmo magis quam in aliis talem titulum apposuerit. Sed quamvis alii psalmi breviter mixtas in se contineant orationes, iste tamen per quandam excellentiam
Abbreviated transcription (Latin):
sit uia. Uñ ipse ait. Inhis que pats
mei sunt: oportet me ẽe. Et nos ꝑ¬
fectos gressus in semitis dñi habemꝰ:
si sic ꝑfecta que p̃cipit adimplemꝰ:
ut in eisdem inmobiles maneamꝰ.
Neq enim sufficit ꝑfecta agere: nͥ con¬
tingat mipsis firmiter ꝑmanere. ꝑ¬
fecto gressus habebat paulus: cum
dicͥet. Bonũ certam̃ certaui: opꝰ consũ¬
maui: fidem seruaui. firma uestigi¬
ahabirit: cũ ait. Quis nos seꝑabit a

Expanded text:
Patris mei sunt oportet me esse . Et nos perfectos gressus in semitis Domini habemus, si sic perfecta quae praecipit adimplemus, ut in eisdem immobiles maneamus. Neque enim sufficit perfecta agere, nisi contingat in ipsis firmiter permanere. Perfectos gressus habebat Paulus, cum diceret, Bonum certamen certavi, opus consummavi, fidem servavi . Firma vestigia habuit, cum a
Abbreviated transcription (Latin):
nim. rouidebam dñm in conspec¬
tu meo semꝑ: qm̃ a dextris est mͥ ne
c̃omouear. Beatus homo qui deum
semꝑ ꝓuidet in conspectu suo. hic naꝙ
excollit᷑ in ꝓsꝑis: neꝙ frangit᷑ in aduet¬
sis. In cunctis que agimꝰ. quȩ loquim᷑
que cogitamꝰ: si dm semꝑ ꝓuĩdemus.
non offendimus. Hinc scriptum ẽ. In
om̃ib iriis tuis: cogita illũ. Recte aut̃e
a dextris filii dicitur ẽe pater: qm̃ eqͣ¬
lis est patͥ filius. Inde uirtutẽ traxit:
ut ꝑhumanã formã inpassione positu.
cõmoueri nequaꝗͣ posset. Quõd si exem
more alicuiꝰ rei ab eius uoluntate dis¬
cordemꝰ: erit utiq a dextris nobis. ne cõ¬
moueam᷑. Ipse enĩ ait. Ecce ego uobiscũ
sum om̃ib dieb: usq ad consũmationẽ¬

Expanded text:
nim: Providebam Dominum in conspecnim: Providebam Dominum in conspectu meo semper: quoniam a dextris est mihi, ne commovear. Beatus homo, qui Deum semper providet in conspectu suo. Hic neque extollitur in prosperis, neque frangitur in adversis. In cunctis, quae agimus, quae loquimur, quae cogitamus, si Deum semper providemus, non offendimus. Hinc scriptum est, In omnibus viis tuis cogita illum . Recte autem a dextris Filii dicitur esse Pater: q est Filius. Inde virtutem traxit, ut per humanam formam in passione positus commoveri nequaquam posset. Quod si exempmore alicujus rei ab ejus voluntate discordemus: erit utique a dextris nobis, ne commoveamur. Ipse enim ait, Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummatione
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc qd̾ łm cognouerunt. qd̾ contẽptiᷤᷤ
temꝑalib sp̃ualia intellexerunt: ñ
eoꝵ uircus fuit. s donũ dei. Uñ cũ
ne hunc intelłm sibi attribueret. sta
cũ subdit᷑. Insuꝑet usq ad noctem in¬
crepuerunt me renes mei. Infuꝑ ex
hoc benedicam dũm: qd̾ renes mei.
idest iudei. ex quoꝵ renib patres me¬
i. & ex quoꝵ carne natus sum: incre¬
pando ⁊ blasphemañdo usꝙ ad mort̃e.
ꝙ in ifernũ ire compulerunt. Et
bene ait insuꝑ. Suꝑior eñ uutus est:
dm benẽdicere in aduersis. ꝗͣ in ꝓsꝑiͤ.
Cum ds bona sua largit᷑ hõib: solent
benedic̾e boni & mali. Cum flagella
irrogat: murmurant qͥd̃e mali: s
benẽdicunt boni. Ad hoc gͦ nos iste u̾¬
sus instruit. ut laudemus d̾m in domꝰ
sius. ne ingrati simꝰ: et insuꝑ inflagelli
ut ꝑfecti simus : ut impleat᷑ in nobis
qd̾ in psalmo alio legimus: benẽdicam
dñm in om̃i dempore. Huic sententiȩ
concordant uerba que secunt᷑. Ait e¬

Expanded text:
nt, quod contemptis temporalibus, spiritualia intellexerunt, non eorum virtus fuit, sed donum Dei. Unde cum ne hunc intellectum 68 sibi attribueret, statcum subditur: Insuper, et usque ad noctem increpuerunt me renes mei. Insuper ex hoc benedicam Dominum, quod renes mei, id est Judaei, ex quorum renibus patres mei, et ex quorum carne natus sum, increpando et blasphemando usque ad mortem, et in infernum ire compulerunt. Et bene ait, Insuper. Superior enim virtus est Dominum benedicere in adversis, quam in prosperis. Cum Deus bona sua largitur hominibus, solent benedicere boni et mali. Cum flagella irrogat, murmurant quidem mali, sed benedicunt boni. Ad hoc ergo nos iste versus instruit, ut laudemus Deum in donis suis, ne ingrati simus: et insuper in flagellis, ut perfecti simus: ut impleatur in nobis, quod in alio psalmo legimus: Benedicam Dominum in omni tempore . 8. Huic sententiae concordant verba, quae sequuntur. Ait e