comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
planetũ suꝑ pͥncipẽ isrł: & dices. Qͥ¬
re mat̾ tua leena. int̾ leones cubauit.
in medio leunculoꝵ. enutriuit catulos
suos: Ac ne putaremꝰ uere. seripturã
scãm. de leena ot leone. dicere: contͣ nat᷑am
rerũ loqͥt᷑. qd̵ de leena & leone: nata sit
iuꝑa .&. regulus uolans. siue genimina
aspidũ uolantia. qd uideliece de malis
parentib. peiores generati sint liberi.

Expanded text:
principem Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit, in medio leunculorum enutrivit catulos suos ? Ac ne putaremus vere Scripturam sanctam de leaena et leone dicere, contra naturam rerum loquitur, quod de leaena et leone nata sit vipera et regulus volans, sive genimina aspidum volantia: quod videlicet de malis parentibus pejores generati sint liberi,
Abbreviated transcription (Latin):
uidi impiũ eleuatũ .&. exaltatũ. si¬
cut cedros libani. &e. transiui &e non
erat.& qͣsiui eũ .&. ñ ẽ inuentꝰ locus
eius. Has turres edificare cupiebais
qͥ mouerunt pedes suos dȩ oriente:
quoꝵ lingue inbabylonẽ confuse st̃.
ce illi suꝑ quos cecidit tͣris syloe. Et
erit lux lunȩ. sicut lux solis: & lum̃
solis erit septuplũ: sicut lux septem
dierũ: indie qͣ alligauĩt dñs uulnꝰ
popłi sui: & ꝑcussurã plage. eius sa¬
nau̾it. Lxx. Et erit lum̃ lune. sic̃
lumen solis: & lum̃ solis septuplũ
in die qñ sanauĩt dñs contritionẽ
popłi sui. & dolorẽ plage tue cura¬
uerit. ¶ror qͦm in p̃sentiloco uer¬

Expanded text:
 exaltatum sicut cedros Libani, et transivi, et ecce non erat, quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Has turres aedificare cupiebant , qui moverunt pedes suos de Oriente, quorum linguae in Babylone confusae sunt, et illi, super quos cecidit turris Siloae . Et erit lux lunae, sicut lux solis, et lumen solis erit septuplum sicut lux septem dierum, in die qua alligaverit Dominus vulnus populi sui, et percussuram plagae ejus sanaverit. LXX: Et erit lumen lunae, sicut lumen solis, et lumen solis septuplum, in die quando sanaverit Dominus contritionem populi sui, et dolorem plagae tuae curaverit. Miror quomodo in p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaut᷑ terrã suã. & de qͥb idem loqͥt᷑.
dei agͥcultura. dei edificatiosumꝰ. Pat̃
enĩ agͥcola est. & xp̃e uinea: comedent
paleas myxtas. cũ ordeo uentilato. Legi¬
mus qd̾ &. ysaac. hordeũ seuerit: & qr.
apd̾ alophilos erat. centenariã orde i fru¬
gem receꝑit. & osee choro. & dimidio
choro ordei. conduxerit mulierẽ adul¬
terã. Saluator. qͦ qͥnq nulia uiroꝵ. qui
adhuc sensib corporis seruiebant. & le¬
gen seq̃bant᷑ moysi hordeaceis panib
saturauerit: qͥ ii alio loco frangens qͥnꝙ
eugłicũ num̾um seq̃bant᷑. Istimodi po¬
puli comederunt &e partẽ. paleaꝵ. dũ
in qͥbd̾a sequunt᷑ littãm: & tamͣ ꝑ pa

Expanded text:
am suam, et de quibus idem loquitur, Dei agricultura, Dei aedificatio sumus . Pater enim agricola est, et Christus vinea : comedent paleas mixtas cum hordeo ventilato. Legimus quod Isaac hordeum severit, et quia apud allophylos erat, centenariam hordei frugem receperit . Et Osee coro et dimidio coro hordei conduxit mulierem adulteram . Salvator quoque quinque millia virorum qui adhuc sensibus corporis serviebant, et Legem sequebantur Moysi, hordeaceis panibus saturaverat . Qui in alio loco frangens septemevangelicum numerum sequebantur . Istiusmodi populi comedunt et partem palearum; dum in quibusdam sequu
Abbreviated transcription (Latin):
iate in ea. neq ad dexte rã. neq ad sinis¬
tr̃a. tẽ om̃s errores &e ẏdola. ae similitu.¬
dinẽ ueritatis. q̃ artifex lingua cõposu¬
erat in splendore. eloq̃ntiȩ: qd int̃p̃tat᷑
argentũ. & in ratione sapientie qd̃ au.¬
rũ sonat. cõminues atq disꝑges: & ita
iudicabis ĩmunda. ut menstruate mu¬
lieris. sordidissimo sanguini cõpares.
ubicũq seminarũs. interra. & panis
frugũ terre: erit ub̃rimꝰ. & pinguis.
panis helysei.&. postea saluatoris ub̃ri.¬
mus. fuerit atq pinguissimꝰ. re tantã
habuerit plenitudinẽ: ut młta homii
nũ ex eo saturata sint milia. Ita & inp̃.¬
senti loco. ñ pͥus dabit᷑ pluuia semini¬
spiritali. ce ꝑanis terre ub̾rimꝰ. atq pin¬
guissimꝰ. nisi ydola deargũtata. &e de.¬
aurata fuerint cõminuta & reputata
in sterqͥliniũ. Nisi enĩ uicia recesserisͭ:
uirtutes non subibunt. Pascet᷑ in pos.¬
sessione tua. in die illo agnus spaciose:

Expanded text:
neque ad dextram, neque ad sinistram; tunc omnes errores et idola, ac similitudines veritatis, quae artifex lingua composuerat in splendore eloquentiae, quod interpretatur argentum, et in ratione sapientiae, quod aurum sonat, comminues atque disperges, et ita judicabis immunda, ut menstruatae mulieris sordidissimo sanguini compares, ubicumque seminaveris in terra, et panis frugum terrae erit uberrimus et pinguis. panis Elisaei et postea Salvatoris uberrimus fuerit atque pinguissimus, et tantam habuerit plenitudinem, ut multa hominum millia ex eo saturata sint . Ita et in praesenti loco, non prius dabitur pluspirituali, et panis terrae uberrimus atque pinguissimus, nisi idola deargentata et deaurata fuerint comminuta, et reputata in sterquilinium. Nisi enim vitia recesserint, virtutes non subeunt. Pascetur in possessione tua in die
Abbreviated transcription (Latin):
firmauit carnẽ brachii sui ut adnõ
siue mirice in deserto: & ñ uidebit
cum uenerint bona. & in alio locoscͥꝑ¬
tum est. uana salus hominis. Siue ut
melius habet᷑. in hebreo: in homine
Cũ q dñs manũ suã extendi̾t ad puni¬
endũ. uel declinauit sub methapho¬
ra aurige: ce frenos equoꝵ currentiũ
relaxarit. corruet auxiliator egyꝑtiꝰ
& isrł. cui p̃stabat᷑ auxiliũ. Que¬

Expanded text:
chii sui, et a Domino si myrice in deserto, quae non videbit cum venerint bona . Et in alio loco scriptum est. Vana salus hominis , sive, ut melius habetur in Hebraeo, in homine. Cumque Dominus manum suam extenderit 423 ad puniendum, vel declinaverit, sub metaphora aurigae, et frenos equorum currentium relaxarit, corruet auxiliator Aegyptius, et Israel cui praestabatur auxiliu
Abbreviated transcription (Latin):
lem eleuatũ. riui currentiũ aqͣrũ: in
die int̾fectionis młtoꝵ. cũ ceciderint
turres. In hoc loco iudei. młtos inter¬
fectos. & ruentes turres. ad romanũ
tanta beatitudo sit popło isrł. ut non
solũ ualles atq cãpestria. sed om̃s mon¬
tes ce colles. aqͥs fluentib irrigent᷑. o
autem montes & colles eos intelligimꝰ:
qͥ in excelsum uirtutib eleuatisunt.
de aquis eiꝰ: ñ sitiet in eternũ. Un¬
de & in psalmo legimꝰ. Benedicite dño
de fontib isrł. & in eugłio dr̃. qd̾ omĩs¬
qͥbibĩt de aqͥs iħu : flumina aq̃ uiue
fluent de uentre eiꝰ. & ad dm̃ sc̃s lo¬
qͥt᷑. Qm̃ a pd̾ te est fons uite: de quo
purissimũ flumen egredit᷑. duꝑ quo
rursum scriptura commemorat:
fluminis impetꝰ letificat ciuitatẽ.
dei .&. in alio loco. Fiuuiꝰ dei. repletꝰ est
aqͥs. Ille uidelicoe qͥ loqͥt᷑ ꝑ hieremiã.¬

Expanded text:
lem elevatum rivi currentium aquarum in die interfectionis multorum, cum ceciderint turres. In hoc loco Judaei multos interfectos et ruentes turres, ad Romani tanta beatitudo sit populi Israel, ut non solum valles atque campestria, sed omnes montes et colles aquis fluentibus irrigentur. Nos autem montes et colles, eos intelligamus, qui in excelsum virtutibus elevati sunt, de aquis ejus, non sitiet in aeternum . Unde et in psalmo legimus: Benedicite Dominum de fontibus Israel . Et iberit de aquis Jesu, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Et ad Deum Sanctus loquitur: Quoniam apud te est fons vitae , de quo purissimum flumen egreditur, super quo rursum Scriptura commemorat: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et in alio loco: Fluvius Dei repletus est aquis ; ille videlice
Abbreviated transcription (Latin):
cut in area uentilatũ est. Ixx. pas.¬
cent᷑ ium̃ta tua. in die illa locũ pinguẽ
qͥ operant᷑ terrã. comedent paleas com.¬
mixtas in ordeo uentilato. In rerũ omĩ.¬
um habundantia cȩlesti pluuia descũ¬
dente: & illo pane qͥ de cȩlo deseñdit.
qͣm qͥ comedit. ñ qͣm esuriet. pascñt᷑ ag¬
niinloco spaciosissumo. qͥ sequunt᷑. ignũ
quocunq uadet. & qͥ semꝑ ad dexterã
sui Tauri autẽ. pͥncipes gregis. de qͥb
legimꝰ. congregatio tauroꝵ int̾ uaccas
ingressus est hierłm: qͥ oꝑant᷑ terrã:

Expanded text:
 in area ut ventilatum est. LXX: Et pascentur jumenta tua in die illa locum pinguem qui operantur terram, comedent paleas commixtas in hordeo ventilato. In rerum omnium abundantia, coelesti pluvia descendente, et illo pane qui de coelo descendit, quem qui comederit, numquam esuriet, pascentur agni in loco spatiosissimo, qui sequuntur agnum quocumque vadit, et qui semper ad dextram sunt. Tauri autem principes gregis, de quibus legimus: Congregatio taurorum in vaccis ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
minuta. ut nichil in ea remaneat. qͦ
possit ignẽ emortuũ accñdere. & sal¬
tem cenosam. &e paruułã aqͣm popłs
p̃bere sitientib Quia hec dicit dñs
d̾s. sc̃s isrł. Si reu̾tamini &. qͥescatis: sal¬
uieritis. In silentio ee in spe: erit fortitu

Expanded text:
minuta, ut nihil in ea remaneat quod minuta, ut nihil in ea remaneat quod possit ignem emortuum reaccendere, et saltem coenosam, et parvulam aquam populis praebere sitientibus. Quia haec dicit Dominus Deus Sanctus Israel: Si revertamini et quiescatis, salvi eritis: in silentio et i
Abbreviated transcription (Latin):
ruina. Ita enĩ. Ixx tͣnstulerunt. & ẽ sñsꝰ
iuxta hebraicũ. Quomͦ int̾ruptio muri
altissimi. qͥ longã traxit ruinã. difficile
instaurari potest. & pͥstinũ decorẽ reciꝑe:
sic uob̃ uenice repentina contritio x
ut alia utar similitudine: sicut uas fi¬
guli. sic confringat᷑. contͥtione ꝑualida.
ita cõminuit᷑ in frusta. ut uix paruu¬
la testa. remaneat de fragmentis. in qͣ
portet᷑ igniculus. aut paululũ aque
dȩ lacuna hauriat᷑. & fouea. sic uoscũ
ieritis in egyptũ. ꝑseqñte uos illuc na¬
bugodonosor usq ad internitionẽ ꝑibi¬
tis. Heretici qͦ & om̃e dogina contra¬
riũ ueritati confidunt incalũpnia.
atq m̃da tio. & musitant iuxta lxx
contra creatorem suũ. Proꝑ¬
terea. ĩpietatis eoꝵ ciuitas destru¬
etur. quã edificauit camn Cui uenioe.
repentina ꝑditio. cũ capta fuerit ab ec¬
clesiasticis uiris. &. ita destructa &. cõ¬

Expanded text:
ruina, ita enim LXX transtulerunt. Et est sensus ruina, ita enim LXX transtulerunt. Et est sensus juxta Hebraicum: Quomodo interruptio muri altissimi qui longam traxit ruinam, difficile instaurari potest, et pristinum decorem recipere: sic vobis veniet repentina contritio. Et ut alia utar similitudine: Sicut vas figuli, si confringatur contritione pervalida, ita comminuitur in frusta, ut vix parvula testa remaneat de fragmentis, in qua portetur igniculus, aut paululum aquae de lacuna hauriatur et fovea; sic vos cum ieritis in Aegyptum, persequente vos illuc Nabuchodonosor, usque ad internecionem peribitis. Haeretici quoque et omne dogma contrarium veritati confidunt in calumnia atque mendacio, et mussitant juxta LXX contra Creatorem suum. Propterea impietatis eorum civitas destruetur, quam aedificavit Cain, cui veniet repentina perditio, cum capta fuerit ab ecclesiasticis viris, et ita destructa et com
Abbreviated transcription (Latin):
terea hȩc dicit dñs sc̃s isrł. Pro eo qd̾
reprobastis u̾bum hoc: & sꝑastis in ca¬
estis suꝑ eo: ꝓpterea eriT uob̾ in¬
iqͥtas hec. sicut int̾ruptio
& reqͥsita in muro excesso: qmͣ subito qͥũ
non sꝑatͣ. ueni&e conttio eius. & cõmi¬
nuetur. sicut conterit᷑ lagena. figull
contritione ꝑualida. &e non inuenit᷑
de fragmentis eius testa. in qua porte¬
tur igniculus. de ineñdio. aut hauria¬
tur parũ aque de fouea. Quia inqͥt
supͣ dixistis. cesset a facie nr̃a sc̃s isrł.
suie: ut lxx tͣnstulerunt. auferte a nob̃
ce nolentib uob̾ se ingĩt. ut q̃m neglex¬
istis cõmonentem. sentiatis puruentẽ.¬
Habuistis fidutiã. in egyptioꝵ calũpnia
atq m̃datio. & innixi estis suꝑ tumłtu
eoꝵ. siue contͣdictione. & suꝑbia. ut sym
machꝰ.& theodotio. int̾p̃tati sunt: ꝓꝑtẽa
u̾tet᷑ uob̾ hȩc iniqͥtas. siue peccatũ. ut si¬
tis qͣsi murus cadens subito. ciuitatis fir¬
missimȩ. & capte. cuiꝰ repextina aduenĩt

Expanded text:
terea haec dicit Sanctus Israel: Pro eo quod reprobastis verbum hoc, et sperastis in caestis super eo. Propterea erit vobis iniquitas haec sicut interruptio  requisita in muro excelso quoniam subito dum non speratur veniet contritio eius et comminuetur sicut conteritur lagoena figuli contritione pervalida et non invenietur de fragmentis eius testa in qua portetur igniculus de incendio: aut hauriatur parum aquae de fovea. Quia, inquit, supra dixistis: Cesset a facie nostra Sanctus Israel, sive ut LXX transtulerunt, auferte a nobis et nolentibus vobis se ingerit, ut quem neglexistis commonentem, sentiatis punientem.Habuistis fiduciam in Aegyptiorum calumnia atque mendacio, et innixi estis super tumultu eorum, sive contradictione et smachus et Theodotio interpretati sunt, propterea vertetur vobis haec iniquitas sive peccatum, ut sitis quasi murus cadens subito civitatis firmissimae et captae, cujus repentina advenerit
Abbreviated transcription (Latin):
tra in uanis sꝑaui̾nt Cũq eos ad pe¬
nitñtiã eohortet᷑: illi e contͣrio confidt̃
in falsis magists: & in incerto scłi. dĩ¬
q u̾ba audire nolentes. eqͦs egyptios
desidãnt. & eoꝵ uelocitate. letant᷑. qͦs
m łtiplic ari dñs ꝓhibuit. Iecirco eccle¬
siastici uiri. eos uelocit᷑ ꝑsequent᷑. &
uniꝰ bellatoris uocẽ. siue. qͥnq pugnan
tiũ. qd̾ ad m̃tẽ. & ad qͥnq sensus. refer¬
re debemꝰ. inille. homines. & in condita
turba fugientiũ sustinere non pot̾unt.
Donec reluqͣmini qͣsi malus nauis in
u̾tice montiũ. & quasi signũ suꝑ col¬
lem. Seribit. & hieremias. qđ inter¬
fectis gladio & fame. his qͥ in egyptũ con¬
fugerant. pauci remanserunt: qͥ reu̾
sist̃ in uideam. & qͦmͦ si fracta naui. &
cõpage. illius. dissoluta. sola arbor qͣ ma¬
lus dr̃. remaneat. & ponat᷑. ꝓsigno in
sũmitate montis. siue in excelsocolle:
sic ꝑ signo atq uestigio. uix unꝰ ce alter

Expanded text:
tra in vanis speraverint. Cumque eos ad poenitentiam cohortetur, illi e contrario confidunt in falsis magistris, et in incerto saeculi: Deique verba audire nolentes, equos Aegyptios desiderant, et eorum velocitate laetantur, quos multiplicari Dominus prohibuit . Idcirco ecclesiastici viri eos velociter persequentur, et unius bellatoris vocem, sive quinque pugnantium quod ad mentem et ad quinque sensus referre debemus mille homines et incondita turba fugientium sustinere non poterunt. Donec relinquamini quasi malus navis in vertice montis, et quasi signum sulem. Scribit et Jeremias quod interfectis gladio et fame his qui in Aegyptum confugerant, pauci remanserint qui reversi sint in Judaeam . Et quomodo si fracta navi et compage illius dissoluta, sola arbor quae malus dicitur, remaneat, et ponatur pro signo in summitate montis, sive in excelso colle: sic pro signo atque vestigio, vix unus et alter
Abbreviated transcription (Latin):
c lamaui . & miserere mei. ut custodi¬
am mandata tua.&e. alibi expectaui
in matutino. & clamaui. & tã clara
fuerit uox tua. ut celos penetret
statĩ tibi dñs respondebit. & sumilis e¬
ris moysi. De. quo seͥptũ est. loq̃bat᷑ mo¬
yses: &. dñs respondebat eis. Et dabit tͥ
dñs ꝑanẽ. artũ: & aqͣmbreuẽ. Si ad
⁊ orobabel hec referimꝰ temꝑa. facilis un¬
terpretatio est : qd̾ ñ fuerit sub eo ꝑfec¬
ta leticia: dieñte dauid. Cũ conu̾terit
dũs caꝑtiuitatẽ. syon: facti sumꝰ sicuit
consolati: ut nou consolationẽ plenã.
atq ꝑfectã. sed similitudinẽ consolatio¬
nis ac ceꝑuit. Sin autẽ. ad saluatoris

Expanded text:
amavi, miserere mei, et custodiam mandata tua . Et alibi: Exspectavi in matutino et clamavi , et tam clara fuerit vox tua, ut coelos penetret: statim tibi Dominus respondebit, et similis eris Moysi, de quo scriptum est: Loquebatur Moyses, et Dominus respondebat ei . Et dabit vobis Dominus panem arctum, et aquam brevem. Si ad Zorobabel haec referimus tempora, facilis interpretatio est; quod non fuerit sub eo perfecta laetitia, dicente David: Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati: ut non consolationem plenam atque perfectam, sed similitudinem consolationis acciperent. Sin autem ad S
Abbreviated transcription (Latin):
nolentes. qͥ duxerunt ei. nołi nob̾ uide̾. qd̾ no¬
lumꝰ. noli nob̾ int̾dic̃e. uiã egypti. nec ꝗͣ
recta sunt p̃dices: sed loq̃re qd nob̾ placoe.
ut ꝑgamꝰ in egyptũ. qd̾ cumuloe. pecca¬
ta peccatis. Quid nob̃ ingeris. qd̾ non libñ¬
ter audimꝰ: Quid monstras uiã ꝑ qͣm in¬
gredi nolumꝰ: Qd freq̃nt̃ ingeminas
nob̾: qͥ non audiunt inti̾oris hominis
aurib legẽ dei: & eccłaꝵ. loqunt᷑ magis¬
tris. llolite nob̾ uidere q̃ recta st̃: nec
gehenne flaminas cõminemini: sed ꝓ
&x delicias pandat᷑ nob̃ paradẏsus. Q ͥa
mͥ ostndis uiã dñi. ꝑ quã ñ libent̾ in¬
gredior: Qd replicas nom̃ scĩ isrł. siue
u̾bũ isrłis. qd̾ mei pectoris archana
non penetrat: Quod qͥdẽ & ad popłm¬

Expanded text:
 dixerunt ei: Noli nobis videre quod nolumus: noli nobis interdicere viam Aegypti nec quae recta sunt praedices; sed loquere quod nobis placet, ut pergamus in Aegyptum, quod cumulet peccata peccatis. Quid nobis ingeris quod non libenter audimus? quid monstras viam per quam ingredi nolumus? Quid frequenter ingeminas nobis ; qui non audiunt interioris hominis auribus Legem Dei, et Ecclesiarum loquuntur magistris: Nolite nobis videre quae recta sunt, nec gehennae flammas comminemini; sed pret delicias, pandatur nobis paradisus. Quid mihi ostendis viam Domini, per quam non libenter ingredior? Quid replicas nomen Sancti Israel, sive verbum Israelis, quod mei pectoris arcana non penetrat? Quod quidem et ad pop
Abbreviated transcription (Latin):
runt. annuncia. ista. qm̃ uana ẽ con¬
chus turbationẽ. xx. uanitatẽ. theo¬
dotio latitudinẽ int̾p̃tati sunt: qd̾ tͥb
litt̾is scͥbit᷑. Res. ex. heth: &. beth. &. ip¬
sum est. qd̾ in psalmis iegit᷑. Memor

Expanded text:
runt: Annuntia ista, quoniam vana est conchus, turbationem; LXX, vanitatem: Theodotio, latitudinem interpretati sunt; quod tribus litteris scribitur RES et HE et BETH, et ipsum est quod in Psal
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓpħa se̾bit absconła. eciã nẽ sermo¬
dei dirigit᷑. ad eos qͥ sapientes sunt in
semor ipsis. & in conspectu suo pruudũ¬
tes.
de. qͥb rectissime. illud intelligi potest.
Defecerunt scrutantes serutinia: cũ scriptũ
sit dȩ dei sapiẽ tia. Si enĩ qͥs ꝑfectus
fuerit in filus hominũ. absq tua sapien¬
tia: in nichili reputabit᷑. Qͥ iccireo arbi¬
trant᷑. dm̃ sua nescire. consilia: q. in te¬
nebͥs st̃ oꝑ a eoꝵ .&. dicunt. qͥs uidet nos.
&e qͥs nouit nos. Hee autẽ. dieunt ce. sa¬

Expanded text:
ta scribit, abscondam: nunc etiam Dei sermo dirigitur, qui sapientes sunt in semetipsis, et in conspectu suo prudentes. De quibus rectissime illud intelligi potest: Defecerunt scrutantes scrutinio ; cum scriptum sit de Dei sapientia: Si enim quis perfectus fuerit in filiis hominum absque tua sapientia, in nihil reputabitur . Qui idcirco arbitrantur Deum sua nescire consilia, quia in tenebris sunt opera eorum, et dicunt: Quis videt nos? et quis novi nos? Haec autem dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
clamaui. qd̃ egyptu. regnitm̃ hab̾eN
uocabulũ. er absq uirib suꝑbiã. &
isrł in terra sua. sedere uł habitare
deberet. nec frustra ab infirmis au¬
xiliũ peteret. Nunc ingressus scͥbe
eis. suꝑ buxũ.& in libro diligent᷑ exara
illud. & erit in die nouissimo. in testimo

Expanded text:
clamavi, quod Aegyptii regni tantum haberent vocabulum, et absque viribus superbiam: et Israel in terra sua sedere vel habitare deberet, nec frustra ab infirmis auxilium petere. Nunc ingressus scribe eis super buxum. in libro diligenter exara illud: et erit in die no
Abbreviated transcription (Latin):
ros suos. ad popłin qͥ eis ꝑ desse. ñ pot̾it.
Egiptꝰ enĩ frustia. & uane auxiliabit᷑.
.xx. ntribulatione & angustia leo
&e catulus leonis. inde asꝑides &e genimi¬
na aspidũ uolantiũ: qͥ ferebant suꝑ asi¬
nos &e camelos diuitias suas. ad gentẽ ꝗͣ
eis nͣ ꝑderit. Egẏpti in ania ce uacua ñ¬
lxx. genimina aspidũ uolantiũ tͣnstule¬

Expanded text:
ad populum qui eis prodesse non poterit: Aegyptus frustra et vane auxiliabitur. LXX: In tribulatione et angustia leo et catulus leonis: inde aspides et genimina aspidum volantium: qui ferebant super asinos et camelos divitias suas ad gentem, quae eis non proderit: Aegyptii inania et vacua prLXX genimina aspidum volantium transtule
Abbreviated transcription (Latin):
sed suꝑ iumenta qͦ austri ꝑuen̾it. q̃ lxxtͣns¬
tulerunt. qͣdruꝑedes in deserto. Significat
autẽ tribũ iuda. q̃ in australi parte sita.
heremo confinis est. & eos qͥ hieremie uati¬
ciniũ respuentes. capta hierosolima. nolue¬
runt habitare: in udea. sed ꝑ desertũ. ade¬
gyptios confugerunt. & recte appellant᷑
iumenta austri. siue. qͣdrupedes in deser¬
to: qr respuert̃ noticiã dei. & contẽpto eiꝰ
imꝑio. ad egypti symulachra fugert̃. sp̃ẽ
habentes inpharaonẽ. cui. qͥ innisus fuerit.
qͣsi suncũbat arundini q̃ fracta manũ uul¬
neret innitentis. De. istius modi iumentiꝰ.
& filii chore loq̃bant᷑ in psalmo. Homo eũ
inhonore. esset ñ intellexit. cõꝑatꝰ est iu¬
mentis insipientib & similis factus est
illis. Ad̾q Seqͥt᷑. hec uia illoꝵ scandalũ
ipsis: recte suꝑ p̃senti capitło intelligi
potest: qd̾ uia deserti. ilł fuerit in rui¬
nam. Iegisse mȩ noui ium̾ta austri.

Expanded text:
Austri pervenerit, quae LXX transtulerunt, quadrupedes in deserto. Significat autem tribum Juda, quae in australi parte sita, eremo confinis est; et eos qui Jeremiae vaticinium respuentes, capta Jerosolyma, noluerunt habitare in Judaea; sed per desertum ad Aegyptios confugerunt. Et recte appellantur jumenta Austri, sive quadrupedes in deserto, quia respuerunt notitiam Dei, et contempto ejus imperio, ad Aegypti simulacra fugerunt, spem habentes in Pharaone, cui qui innixus fuerit, quasi si incumbat arundini, quae fracta manum vulneret innitentis. De istiusmodi jumentis et filii Chore loquebantur in psalmo: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Quodque sequitur: Haec via eorum scandalum ipsis, recte super praesenti capitulo intelligi potest, quod via deserti illis fuerit in ruinam. Legisse me novi, jumenta Austri
Abbreviated transcription (Latin):
Terrã autẽ. tribulationis & angustiȩ.
latissumã heremi significat uastitatẽ:
chareȩ. & filiab regis sedechie: subla¬
tis omũib q̃ habere poterant. ad egyp¬
tum tͣnsfugerunt. Ieenã qͦ & catu
meris. Ecce popłs. ut leena consurgoe.
& qͣsi leo erigetur. Non aceubabit do¬
nec deuoret p̃dã: & oceisoꝵ sanguinẽ

Expanded text:
Terra autem tribulationis et angustiae latissimam eremi significat vastitatem, Careae, et filiabus regis Sedeciae sublatis omnibus quae habere poterant, ad Aegyptum transfugerunt. Leaenam quoque et catulmeris: « Ecce populus ut leaena consurgit, et quasi leo erigitur: Non accubabit donec devoret praedam, et occisorum sangui
Abbreviated transcription (Latin):
in gladio: & succendłt ign̾e in delu¬
bris deoꝵ egypti. & cõburor. eã. oe.
captiuos ducoe illos. & amiciet᷑ t̃ra
egypti. sicut amicit᷑ pastor. pallio
suo. & egrediet᷑ in de in pace.
Suꝑatis enĩ egyptus: capti sunt &
iudei. qͥ ad egyp̾tios fugerant. Qͦdq
seqͥt᷑. ierant in tafnis pͥncipes tui. &
nunci tuiusq anes ꝑuenerunt. eũ
to dei consilio. pͥncipes suos ad tamꝰ.
urbem egypti miserint. in qͣ domꝰ
pharaonis regia fuit . & sub moyse
signa ac portenta pluruna ꝑpetra¬
ta sunt. dicñte psalmo. Qͥ fecit mi¬
rabilia in terra egypti. in cãpotane¬
os. & idem ysayas contra egyptũ

Expanded text:
cendet ignem in delubris deorum Aegypti, et comburet ea, et captivos ducet illos. Et amicietur terra Aegypti, sicut amicitur pastor pallio suo et egredietur inde in pace . Superatis enim Aegyptiis, capti sunt et Judaei, qui ad Aegyptios fugerant. Quodque sequitur: Erunt enim in Tanis principes tui, et nuntii tui usque ad Hanes pervenerunt, cum to Dei consilio, principes suos ad Tanis urbem Aegypti miserint, in qua domus Pharaonis regia fuit, et sub Moyse signa atque portenta plurima perpetrata sunt, dicente Psalmographo: Qui fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Taneos . Et idem Isaias contra Aegyptu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbut᷑ esse cõpleta. Predicit enĩ illã histo¬
riam. qͣm in iheremie uolumine legimꝰ:
qnͣdo subu̾sa hierłm. &. omĩb in babẏlone
opib. pͥncipib q tͣnslatis p̃positꝰ est regii
genĩs. his qui in uidea remanserunt. godo¬
lias. filiꝰ. ahicã. Q ͥ ͦ ꝑ dolũ cũ chaldeis socu̾
interfecto. om̃s pͥncipes bellatoꝵ. ce iohan¬
nam filiꝰ caree: ce ihe zonias filius osie &
reliquũ uulgus. a paruo usq ad magnũ.
accesserunt ad hieremiã ꝓphãm .ce. dixe¬
runt ei. Cadat oratio nr̃a in conspectu
uersis reliqͥis istis. quia relicti sumus
pauci de plurib. sicut oculi tui nos in¬
tuent᷑. & ann̾cior nob̾ dñs d̾s tuus. ui¬

Expanded text:
Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volumine legimus , quando subversa Jerusalem et omnibus in Babylone opibus principibusque translatis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes bellatorum, et Johannan filius Chareae, et Jechonias filius Osiae; et reliquum vulgus a parvo usque ad magnum, accesserunt ad Jeremiam Prophetam, et dixerunt ei: Cadat oratio nostra in conspectu versis reliquiis istis. Quia relicti sumus pauci de pluribus, sicut oculi tui nos intuentur; et annuntiet nobis Dominus Deus tuus vi
Abbreviated transcription (Latin):
riemini: responderunt uiri suꝑbi. di¬
eñtes ad hierenuã. Mencdaciũ loq̃ris.
ñ misit te cdñs d̾s nr̃: dicens. ñe ingre¬
diamini in egyptũ. ut habitetis illie.
sed baruch filius nerie meitat te. adũ¬
sum nos. ut tͣlat nos in manib ehalde¬
oꝵ. ut int̾ficiat nos. & tͣnsduci faciat
inbabilonẽ. Deniq om̃s pͥncipes popłi re¬
liquus congregatis. mulierib et paruu

Expanded text:
t viri superbi, dicentes ad Jeremiam: Mendacium tu loqueris: non misit te Dominus Deus noster, dicens: Ne ingrediamini in Aegyptum, ut habitetis illic; sed Baruch filius Neriae incitat te adversum nos, ut tradat nos in manibus Chaldaeorum, ut interficiat nos et transduci faciat in Babylonem . Denique omnes principes populi reliq
Abbreviated transcription (Latin):
hec dicit dñͣs suꝑ domũ iacob. qͣm
seꝑauit ab abrah̃a. sic intelligi po¬
test. qd̾ scͥbas & phariseos. qͥ dñm
blasphemabant. seꝑauit ab abra
qui uidit diẽ dñi .&. letatꝰ est. Si enim
fussent filii abrahã: fecissent oꝑa.a
filios abrahã. qͥ habuerunt similitudinẽ.
fidei abrrihã. hoc ẽ popłm gentiũ. qͥñ ex¬

Expanded text:
 domum Jacob quam separavit ex Abraham, sic intelligi potest, quod Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemabant, separaverit ab Abraham, qui vidit diem Domini, et laetatus est . Si enim fuissent filii Abraham, fecissent opera filios Abraham , qui habuerint similitudinem fidei Abraham, hoc est, populum gentium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tunebt̃: &. scient qͥ errant spũ. intel¬
ligentiã.&. musitatores discent obe¬
dientiã. Qͦoq seqͥtͣ. &. liuguȩ. balbuti¬
entes. discent loqͥ pacem: obelo p̃¬
notandũ.ẽ. Cũ audierint inqͥt
libanꝰ q conu̾sus fuerit in ehermel:
& chermel reputatꝰ in saltũ. ita ut
mites & pauꝑes letent᷑ in dño .&. su¬
ꝑbus illusor.q deficiat: tͣc confunde¬
tur iacob. qͥ mͦ intĩm nͣ confundit᷑.
Significat autẽ ysaye temꝑa. & uul

Expanded text:
timebunt: et scient qui errant spiritu, intelligentiam: et mussitatores discent obedientiam, quodque sequitur ÷ et linguae balbutientes discent loqui pacem  obelo praenotandum est. Cum audierint, inquit, Libanusque conversus fuerit in Charmel, et Charmel reputatus in saltum, ita ut mites et pauperes laetentur in Domino, et superbus illusorque deficiat: tunc confundetur Jacob qui modo interim non confunditur. Significat autem Isaiae tempora. Et vu
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt. Qb ũbis indicat᷑ ruinã tẽ¬
pli. usq ad consummationẽ ꝑmansurã
mundi. qd̾ collapsum in cineres. neqͥqͣm
ultra suscitet᷑. Tantꝰ autẽ o ari̾el te
romane potñtie uallabit exercitus.
ut innum̾abili pulu̾i cõparet᷑. & fauil
le: qͥ contͣ eos militauert᷑. s młtitudi¬
nẽ q̃ arenis innumabilib exeqͣt᷑. Ꝙ ħ
erit repente confestĩ: ut in media
pace. subita sub nerone: bella consur¬
gant: & dñs exercituũ uisitoe. hierłm
in tonitruo. ce. in consũmatiõe terre.
ce in tͣbine tempestatis. & in flama
ignis deuorantis. ꝑ qd̾ tẽplũ significat
cõburendũ. Romani autẽ qͥppe: qͥ su¬
peratis uideis.&. subu̾sa hierłm subti¬
to. & uespasiano. de uasis qͦnda dei. ma¬
tis. & potñtie. numinũ ñ ire deipu¬
tauert̃ ẽẽ. qd̾ fecerant: qͣsi in sonno
& noctͣna uisione. om̃s diuitias posse¬
derunt. & qͦmͦ qͥ esurit. dormiens in som¬
nis. se uesci putat. & qͥ sitit ardentib¬

Expanded text:
tulerunt. Quibus verbis indicatur ruinam templi usque ad consummationem permansuram mundi, quod collapsum in cineres, nequaquam ultra suscitetur. Tantus autem, o Ariel, te Romanae potentiae vallabit exercitus, et innumerabili pulveri comparetur ut favillae, qui contra eos militaverunt; sed multitudinem quae arenis innumerabilibus exaequatur. Et hoc erit repente confestim, ut in media pace, subita sub Nerone bella consurgant, et Dominus exercituum visitet Jerusalem in tonitru, et in commotione terrae, et in turbine tempestatis, et in flamma ignis devorantis, per quod templum significat comburendum. Romani autem qui, superatis Judaeis et subversa Jerusalem sub Tito et Vespasiano, de vasis quondam Dei matis et potentiae numinum, non irae Dei putaverunt esse quod fecerant, quasi in somnio et in nocturna visione omnes divitias possidebunt. Et quomodo qui esurit dormiens in somnis se vesci putat, et qui sitit, arentib
Abbreviated transcription (Latin):
mones eoꝵ. ut neqͥqͣm ponas in celo
os suũ. sed scribant᷑ in terra. loqͣnt᷑ q
dȩ terra: & fiant qͣsi puluis excussꝰ
rota: om̃s q diuitiȩ impioꝵ. punc¬
to ce momento tẽporis. cõparent᷑. qͣn¬
do uisitauerit eos in sua maiestate:
descñdens in tͣbinis tẽpestate: & igne
supplicii. &. intellexerint om̃s diui¬
tias suas. põpã q sermonũ. & argu¬
mentoꝵ strophas. frustra comedñtᷤ¬

Expanded text:
mones eorum, ut nequaquam ponant in coelum mones eorum, ut nequaquam ponant in coelum os suum, sed scribantur in terra, loquanturque de terra, et fiant quasi pulvis excussus rota: omnesque divitiae impiorum puncto et momento temporis comparentur, quando visitaverit eos in sua majestate, descendens in turbine et tempestate et igne supplicii; et intellexerint omnes divitias suas, pompamque sermonum et argumentorum strophas, frustra comedent
Abbreviated transcription (Latin):
diunt᷑ eccłam dñi. usq in eternũ.
Cetera in qͥb uident᷑ discreꝑare ma¬
nifesta sunt: & ex his q̃ exposuuntꝰ.
facilis eoꝵ interp̃tatio est. Scio mȩ
legisse arihel. inc̃p̃tari lux mea dei.
qd̃ longe alit̾ est. t lic enĩ pͥma sillaba:
ꝑ aleph. & res. seͥbit᷑. Lux autẽ quȩ
hebraice. dr or: inter aleph. &. res:
mediã habce lictãm uau: q̃ in p̃sen¬
ti nominȩ ñ habet᷑. Qmĩãq quȩ
nẽ habent᷑ contͣ arihel. referunt ad
hereticos: qͥ doctrinã suã. dei estimans
lucẽ: &. expugnandi sunt a uero do.
om̃sq sollẽpnitates eoꝵ auferende.
&e gaudiũ p̃sens. fut᷑a tristicia com¬
mutandũ. qͥb p̃cipiat ds. ut aga
penitñtiã. ne incipiant comed̾e cũ
moabitis. ce similes ẽẽ gentiliũ. Ipse
enĩ expugnabit arihel.e. omẽm uir¬
tutẽ eoꝵ. atq diuitias. suo circunda¬
bit exercitu: turribq hoc est ma¬
gistris eccłẽ. humiliabit in terrã ser¬

Expanded text:
diuntur Ecclesiam Domini usque in aeternum. diuntur Ecclesiam Domini usque in aeternum. Caetera in quibus videntur discrepare, manifesta sunt: et ex his quae exposuimus, facilis eorum interpretatio est. Scio me legisse Ariel interpretari, lux mea Dei, quod longe aliter est. Hic enim prima syllaba per ALEPH et RES scribitur: lux autem quae Hebraice dicitur OR, inter ALEPH et RES mediam habet litteram VAU, quae in praesenti nomine non habetur. Omniaque quae nunc dicuntur contra Ariel, referunt ad haereticos, qui doctrinam suam Dei aestimant lucem, et expugnandi sunt a vero David: omnesque solemnitates eorum auferendae, et gaudium praesens futura tristitia commutandum: quibus praecipiat Deus ut agant poenitentiam, ne incipiant comedere cum Moabitis, et similes esse gentilium. Ipse enim expugnabit Ariel, et omnem virtutem eorum atque divitias suo circumdabit exercitu. Turribusque, hoc est, magistris Ecclesiae humiliabit in terra ser
Abbreviated transcription (Latin):
iaciat contra eã aggerẽ. & munim̃ta
ponat ad obsidionẽ eiꝰ: ce. cõpleat᷑ illud. qd̾
ipse plangens hierłm. loqͥt᷑ in eugłio. Si
scires &e ea q̃ ad pacẽ tibi sunt. qm̃ ueni¬
ci tui uallo. & obsidebunt. & in t̾ra humi¬
liab̾is .&. hierłm erit conculcata. a natio¬
nib. usq ad consũmationẽ tm̃pis gntiũ.
Aliis enĩ u̾bis eade̾ ꝓpħa nẽ dic̃. qd̾ humi¬
liata de terra loquat᷑. &. de humo au¬
diat᷑ eloqͥum eius.&. sit quasi fytoniᷤ
de terra uox illiꝰ.&. de humo instar paᷤ¬

Expanded text:
aciat contra eam aggerem, et munimenta ponat in obsidionem ejus, et compleatur illud quod ipse plangens Jerusalem loquitur in Evangelio: Si scires ea quae ad pacem sunt tibi, quoniam venici tui vallo, et obsidebunt te, et in terram humiliaberis . Et Jerusalem erit conculcata a nationibus usque ad consummationem temporis gentium. Aliis enim verbis eadem propheta nunc dicit, quod humiliata de terra loquatur, et de humo audiatur eloquium ejus; et sit quasi pythonis de terra vox illius, et de humo instar pas
Abbreviated transcription (Latin):
daciũ. idest. diabolũ ꝑatrẽ om̃is men¬
datii supplicioꝵ meoꝵ grando subu̾tet.
& ꝓtectionẽ sub qua uos tutos fore ar¬
bitramini. tempestas ualida. & aquaꝵ
młtitudo delebit. ita ut amicieia ce
fedus qd̾ habebatis cũ morte. &. eũ in¬
inferno. ħ est cũ diabolo. ꝑeat in et̾nũ.
& flagellũ siue. tẽpestas. de qͣ dixeramꝰ.

Expanded text:
cium, id est, diabolum patrem omnis mendacii, suppliciorum meorum grando subvertet. Et protectionem, sub qua vos tutos fore arbitrabamini, tempestas valida et aquarum multitudo delebit, ita ut amicitia et foedus quod habebatis cum morte et cum inferno, hoc est, cum diabolo, pereat in aeternum. Et flag
Abbreviated transcription (Latin):
it. nec und̾ uenit suꝑ te in diȩ ire: cuiꝰ
pͥncipes in medio eius qͣsi leones rugi¬
entes. rapientes p̃dã: animas deuoras¬
tes ꝑ potentiã. Isti genimina uiꝑaꝵ.
siue aspidũ uolantiũ. idẽ pͥncipes po¬
ad popłm. qͥ eis ꝓdesse ñ potuit : di¬
cñte. hieremia. quod traderet dñs pha¬
rionẽ. uafer regẽ egypti. in manus
inunicoꝵ eius. & in manꝰ querenti¬
um animã illiꝰ. & consũmarent᷑ om̃s
uiri uida. qͥ ierant in t̃rã egypti. gla

Expanded text:
it, nec imber venit super te in die irae , » cujus principes in medio ejus, quasi leones rugientes, rapientes praedam, animas devorantes per poenitentiam. Ista genimina viperarum, sive aspidum volantium, id est principes poad populum, qui eis prodesse non potuit, dicente Jeremia quod traderet Dominus Pharaonem Vaphre regem Aegypti in manus inimicorum ejus, et in manus quaerentium animam illius: ut consumerentur omnes viri Juda, qui erant in
Abbreviated transcription (Latin):
dum consiliũ faciunt. & erunt intene¬
bris oꝑ a eoꝵ: & dicent. Qͥs uidet nos¬
& qͥs sciet nos. & q̃ nos facimꝰ: Nonue
ut lutũ figuli reputabimini. Nũqͥddi¬
cit factura factorisuo. ñne. sapient fe
cisti mȩ: aut figm̃tũ fictori suo. nunitu
mȩ fecisti: Adu̾sus eosdẽ de qͥb supͣ¬

Expanded text:
runt in tenebris opera eorum, et dicunt: Quis videt nos? quis sciet nos, et quae nos facimus? nonne ut lutum figuli reputabimini? Numquid dicet factura factori suo, non sapienter me fecisti, aut figmentum fictori suo, non tu me fecisti? Adversum eosdem de q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑ sp̃m dñi. addunt ꝙ peccata pecca¬
tis: ut suꝑati blandientib uicus. eciã
dogiatũ recipiant pͣuitatẽ . &. desc̃ndas
in egypti tenebras. querentes auxiliũ
pharionis. qͥ regnat in egypto. cuiꝰ ꝑ¬
tectio deducit in ignominã. &. in ob¬
ꝓbriũ sempit̾nũ. Sunt enĩ in thanił.
in mandato uidelicoe. humili. atq de¬
iecto. pͥncipes eiꝰ pessimi nuncii. quifrũ¬
tra laborant. suꝑ popłm. qͥ eis ꝑdesse ñ
pot̾it. Sicut enim scõs magistros. ui¬
uat discipłoꝵ salus: sic ꝑditiose ductoꝵ
ꝑdit patriarchas eoꝵ. qͥ ad egypti au¬
xiliũ confugerunt. Onus iumentoꝵ
Uisio qͣdrupedũ in deserto. Suꝑior.
expositio. qͥm latissime hystorie repli¬
catione texuimꝰ. huiꝰ loci est int̃p̃tatio:
qd̾ uixta consuetudinẽ ꝓpħale. onus
idẽ pondus. & sarcina cruciatuũ atq
penaꝵ. ñ solũ suꝑ babylonẽ. ex phylis¬
tum. c moab. &. damascũ. & egyptũ
ce desertũ mare. duma qͦ or arabiam.

Expanded text:
 Domini: adduntque peccata peccatis, ut superati blandientibus vitiis, etiam dogmatum recipiant pravitatem: et descendant in Aegypti tenebras, quaerentes auxilium Pharaonis, qui regnat in Aegypto, cujus protectio ducit in ignominiam et in opprobrium sempiternum. Sunt enim in Thanis in mandato videlicet, humili atque dejectoorant super populo qui eis prodesse non poterit. Sicut enim sanctos magistros juvat discipulorum salus, sic perditio seductorum perdit patriarchas eorum qui ad Aegypti auxilium confugerunt. Onus jumentorum Visio quadrupedum in deserto. Superior expositio, quam latissime historiae replicatione texuimus, hujus loci est interpretatio, quod juxta consuetudinem prophetalem, onus, id est, pondus et sarcina cruciatuum atque poenarum, non solum super Babylonem et Philisthiim, et Moab, et Damascum, et Aegyptum, et desertum m
Abbreviated transcription (Latin):
care. faciebant homines in u̾bo .c.
arguentẽ in porta supplantabant.
& declinauerunt frustra a iusto.
Respondeant iudei. ce. amiei simpli¬
cis. tantũ. hystorie: qͥ fructus ñ que¬
runt in arbore. sed folia tantũ u̾brã¬

Expanded text:
care faciebant homines in verbo, et arguentem in porta supplantabant; et declinaverunt frustra a justo. Respondeant Judaei et amici simplicis tantum historiae, qui fructus non quaerunt in arbore, sed folia tantum umbra
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ẽ. libanꝰ mons fenicis ũsus sit
atq tͣnssatꝰ in montẽ carmelũ. qui
hebraice. chermel d̾r. & est in confini¬
o palestine:. atq phenĩcis pbolomaidi
imminens. licoe & aliꝰ in seripturis sc̃sꝰ
mons carmelus appellet᷑. in qͦ fuit
nabal carmeliꝰ. homo stultꝰ & einieꝰ.
qͥ uxorẽ habuit abigail. qͣ mortuo ui¬
ro nupsit dauid. illo enĩ uiuente. iii¬
rũ dauid accipere ñ pot̾at. ne uocare
na reputet᷑. Qͦdcũ dic̃e nͣ potĩnt: au¬
diant libanũ. qͥ int̃p̃tat᷑ dealbatio.
referri ad popłm gnͣtiũ. qͥ lotꝰ in dño
dus ascñdens sub eccłe ꝑsona. m̃ittit᷑
saluatori. &e de eo in cantico dr. q̃ est
fratruese suũ: &. istũ popłm cͣnsfer¬
ri in chermel. ħ ẽ in circuncisionis
scientia ut spiritalis .&. uere. circun¬
cisionis. mystĩa recognoseat.&. in lo
in saltũ: & in arbores steriles: q̃ ñ
possunt cũ lignis fructiferis lauda¬
re dñm. Cũ autẽ libanꝰ in chermel. &

Expanded text:
is Libanus mons Phoenicis versus sit atque translatus in montem Carmelum? qui Hebraice CHERMEL dicitur; et in confinio Palestinae atque Phoenicis Ptolemaidi imminens: licet et alius in Scripturis sanctis mons Carmelus appelletur, in quo fuit Nabal Carmelius , homo stultus et iniquus, qui uxorem habuit Abigail, quae mortuo viro, nupsit David; illo enim vivente, virum David accipere non poterat; ne vocaretna reputetur? Quod cum dicere non potuerint, audiant Libanum, qui interpretatur dealbatio, referri ad populum gentium, qui lotus in Domino dus ascendens, sub  Al. Salvatori, et de eo in Cantico Canticorum fratruelem suum : et istum populum transferri in Charmel, hoc est, in circumcisionis scientiam, ut spiritualis et verae circumcisionis mysteria recognoscat: et in locin saltum, et in arbores steriles, quae non possunt cum lignis fructiferis laudare Dominum. Cum autem Libanus in Charmel, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃sñtẽ diẽ nequeuutib legere: &
apire. signacula. ce mystĩa pandere.
sc̃pturaꝵ : si dedĩs eũ librũ. in docto
popło. qͥ a suis p̃ceptorib deuorant᷑.
fatebunt᷑ se nescire. litteras: & iccir¬
co legere. ñ posse. Atq e. duob malis mł¬
to leuiꝰ ẽ legis imꝑitiã confiteri: qͣni iac¬
tare prudentiã. & ñ posse scire qd̾ d̾r.

Expanded text:
aesentem diem nequeuntibus legere et aperire signacula, et mysteria pandere Scripturarum, si dederis eum librum indocto populo, qui a suis praeceptoribus devoratur, fatebuntur nescire se litteras, et idcirco legere non posse. Atque e duobus malis multo levius est legis imperitiam confiteri, quam jactare prudentiam; et non posse scire quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdere. qͦs creauit. Sed facẽ opus alienũ
qd̃ ad crudelitatẽ magis qͣm ad elem̃tiã
ꝑtinet. Rursum q idipsũ alus u̾bis
repetit: ut oꝑet᷑ opus suũ. Non est
opus eius punire peccantes: sed ꝑegͥ¬
nũ ce alienũ est. ab eo ut puniat. qͥsal¬
uator. est. Q m̃ gͥ de pacientia sua
surrecturus est dñs. &. neqͣqͣm par¬
cet sicut nͣ peꝑcit. in monte phara¬
sym: &e in ualle. gabaon: moneo uos
uiri illusores. ut neqͣqͣm rideatis de
ꝓpħis meis. & non putetis ñ uent᷑a
que nunciant. ne. si ꝑmanseritis in
illudendo. constringant᷑. uineula
tiuitatis. uob̾ tẽpꝰ adueniat. Siqͥd̾e do¬
minꝰ. qͥ tanto tẽꝑe differebat uinela
captiuitatẽ atq supplicia: siue ultimũ
iudicii diẽ. iã reb expleturus est: &
ra cognoui. suꝑ uniu̾sam terrã hec
uob̾ ñcio: ut imminentẽ irã penitñ¬
cia p̃ueniatis. Iuxta lex ipse dñs.
qͣsi mons imꝑioꝵ dicit᷑ surrecturus:

Expanded text:
perdere quos creavit; sed facere opus alienum, perdere quos creavit; sed facere opus alienum, quod ad crudelitatem magis quam ad clementiam pertinet. Rursumque id ipsum aliis verbis repetit, ut operetur opus suum. Non est opus ejus punire peccantes, sed peregrinum, et alienum ab eo, ut puniat qui Salvator est. Quoniam igitur de patientia sua resurrecturus est Dominus, et nequaquam parciturus: sicut non pepercit in monte Pharasim, et in valle Gabaon: moneo vos, o viri illusores, ut nequaquam rideatis de prophetis meis, et non putetis ventura quae nuntiant, ne si permanseritis in illudendo, constringantur vincula titempore differebat vincula, captivitatem atque supplicia, sive ultimum judicii diem, jam rebus expleturus est, etra cognovi super universam terram, haec vobis nuntio, ut imminentem iram poenitentia praeveniatis. Juxta LXX ipse Dominus quasi mons impiorum dicitur surrecturus
Abbreviated transcription (Latin):
mini ingressi sunt in egyptũ. assuptis se¬
cum hieremia .&. barueh: ee uenert̃ in
tafnis. ita ut hieremias. in signũ captiui¬
tatis future ꝓphetaret. contra inobedien¬
tem ꝑopłm. ea ꝗ̃ libro illiꝰ continent᷑. Qͦd
igit᷑ postea futurũ erat. ante. aunos mł¬
tos p̃dicit᷑.& desertores. &e p̃uaricarica

Expanded text:
mini, ingressi sunt Aegyptum, assumptis secum Jeremia et Baruch, et venerunt in Taphnas, ita ut Jeremias in signum captivitatis futurae prophetaret contra inobedientem populum ea quae in libro illius continentur. Quod igitur postea futurum erat, ante annos multos praedic
Abbreviated transcription (Latin):
lusores. qͥ dñamini suꝑ popłm meũ qͥ est
in hierłm: ce p̃cipit eis ut uocẽ eius au¬
diant. &e eloqͥum diligent̃ attendant.
Nũ qͥd ait agͥcola semꝑ arribit. ut sem̃tẽ
iaciat: slonne pͥus p̃scindet humũ. &
uomere sulcos reuoluet. iacentesq gle¬
bas. rastro franget &e sarculo. &e cũ ade¬
quau̾it suꝑficiẽ terre.&. dura pͥus ar¬
ua molluerit. tẽ sparget git siue eimi¬

Expanded text:
amini super populum meum qui est in Jerusalem: et praecipit eis, ut vocem ejus audiant, et eloquium illius diligenter attendant. Numquid, ait, agricola semper arabit, ut sementem jaciat? Nonne prius proscindet humum, et vomere sulcos revolvet, jacentesque glebas rastro franget et sarculo: ut cum adaequaverit superficiem terrae, et dura prius arva mollierit, tunc spargat gith, sive
Abbreviated transcription (Latin):
templi. idẽ arihel. contͣ scribas & pha¬
riseos est: qͥ habñtes clauẽ seientiȩ.
nec ipsi introeunt. nec uolentes alios
ĩtͦire ꝑmittuĩ. & p̃cipit᷑ eis. ut stupo
onẽ totiꝰ corꝑis. & m̃tis excessu. iueb̾ent᷑
atq moueant᷑.&. fluctuent uacillantẽ.
ñ uino nec sicera. sed sp̃u soporis. siue. ẽ¬
punctionis dñi. ut intelligentes malũ
suũ. agant aliqñ penitũtiã. dicantq
cũ ꝓpħa. u̾satus sum ĩ infirmitate dũ
risei. qͥ estis pͥncipes iudeoꝵ. qd̾ reddat
uob̾ dñs ucissitudine ur̃am. Uos enĩ au¬
dientes dnm̃ saluatorẽ intellig̾e̾ uoliustis:
& clausistis ocłos urõs. ne. er̃ uide̾tis:
& aures aggrauastis. ne audiretis. Id̾o
ce ille claudet ocłos ur̃os. qui sunt ꝓ¬
urõs oeulos claudet & ꝓphetaꝵ. qͥ st̃¬

Expanded text:
templi, id est, Ariel contra scribas et pharisaeos est, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi introeunt, nec volentes alios introire permittunt. Et praecipitur eis, ut stuporone totius corporis et mentis excessu inebrientur, atque moveantur et fluctuent: vacillantes non vino nec sicera, sed spiritu soporis, sive compunctionis Domini, ut intelligentes malum suum, agant aliquando poenitentiam, dicantque cum propheta: Versatus sum in infirmitate, dum reddat vobis Dominus vicissitudinem vestram. Vos enim audientes Dominum Salvatorem, intelligere noluistis, et clausistis oculos vestros, ne eum videretis, et aures aggravastis, ne audiretis. Ideo et ille claudet oculos vestros, qui sunt pvestros oculos claudet et prophetarum,
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ tuũ. Illi enĩ sc̃ĩficab̃t scm. qͥ or.¬
tus ẽ de iacob.&. dm̃ isrł docebt̃ in
gñtib. ut ydolis de relictis dieant.
Q m falsa possederunt patres nrͣiy
dola.&. ñ est in illis qͥ pluat .&. te sci¬
ent. qͥ nc errant spũ. intelligentiã
dei .ce. qͥ qͦndã in solitudinẽ m᷑mnura¬
bant contra dñm. diseñt legẽ cuiꝰ¬
noticiã nͣ habebant. Si enĩ recepis
Qͦd in pͥncipio capitłi. uxta hebrai¬
cũ transtulimꝰ. hec dicit dnͣs ad do¬
mũ iacob. qͥ redemit qͦndã abrahã.

Expanded text:
ficabunt Sanctum qui ortus est de Jacob, et Deum Israel docebunt in gentibus, ut idolis derelictis, dicant: quam falsa possederunt patres nostri idola, et non est in illis qui pluat; et tunc scient qui nunc errant spiritu, intelligentiam Dei, et qui quondam in solitudine murmurabant contra Dominum, discent Legem, cunotitiam non habebant. Si enim recepissQuod in principio capituli juxta Hebraicum transtulimus: Haec dicit Dominus ad domum Jacob, qui r
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. ut adderetis peccata peecatis:
qui itis. ut deseñdatis in egyptũ. ce ñ
me int̾rogastis. ut accipiatis auxiliũ
a pharione. & ꝓtegamini ab egyptus.
Erit uob̃ ꝓtectio pharaonis in confusio¬
nem: &e his qͥ confidunt in egypto. in¬
obpbriũ. Sunt enĩ in thamus pͥnei¬
pes. nuncii pessimi. frustra laborabt̃¬

Expanded text:
meum: ut adderetis peccata peccatis: qui itis ut descendatis in Aegyptum; et me non interrogastis, ut accipiatis auxilium a Pharaone, et protegamini ab Aegyptiis. Erit vobis protectio Pharaonis in confusionem; et his, qui confidunt in Aegypto, opprobrium. Sunt enim in Tani principes, nun
Abbreviated transcription (Latin):
militau̾unt contra montẽ sion. Pro
eo qd̾ nos int̃p̃tati sumꝰ. ue. in hebrai¬
co scriptũ est d ĩ.apd̾ eos int̾clũ uoca¬
tiuo casu dicit᷑. ut ñ plangat arihel
sed uocoe ÷ licet in p̃senti loco. ꝓ planc¬
tu accipiendũ sit. Ariel qͦ interp̃tat᷑
leo dei. &. ꝑ ciuitate. qͣm aqͥla int̃p̃ta¬

Expanded text:
militaverunt contra montem Sion. Pro eo quod nos interpretati sumus, Vae, in Hebraeo scriptum est OI , quod apud eos interdum vocativo casu dicitur, ut non plangat Ariel, sed vocet; licet in praesenti loco pro planctu accipiendum sit. Ariel quoque interpretatur leo Dei; et pro civitate quam Aquila interpreta