comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exibenda ẽtubi adhuc passioĩs miseria desꝑe¬
randa ñ est. Dauid eg̾tante filio. lacrimas
fudit. mortuo. faciem lauit: ut ostenderet
qr tamdui cõpassion̾is miseria portanda
qͣmdu passiois miscdia desꝑanda ñ est. E

Expanded text:
exhibenda est, ubi adhuc passionis misericordia despeexhibenda est, ubi adhuc passionis misericordia desperanda non est. David, aegrotante filio, lacrymas fudit; mortuo faciem lavit , ut ostenderet quod tandiu compassionis miseria portanda est quandiu passionis misericordia desperanda non e
Abbreviated transcription (Latin):
deũ alienis doloubꝰ cõpatimur.tũ scilicet ł
iustitiã premi. uł innocentiam affligi uidemꝰ
cõpassio er uitio.ẽ culpabilis cõp assio exna¬
tura irrep̃hensibilis. cõꝑassio ex uirtute laui¬
dabilis. Prima rep̃hendit᷑ tercia laudat᷑ scpł̃a
aũt nec culpã habet qr ex natura est nec p̃¬
miũ qͥa ex uirtute ñ est. In hac gͦ uita ꝙͣ diu
caro mortalis ledi potest ꝑ assionetã dui etiam
animꝰ mutabilis tangi potest cõꝑassione. Y̾ bi
aũt utrũq ueraciter impassibile erit tẽ ꝑ¬
fecto neq passio carni neq cõꝑ assio menti
ulla inesse poterit. Nc̃gͦ mutabilitate sua
bene utrũq utit᷑. si⁊ caro in passione pati¬
entiã non ddeserit: ⁊ animꝰ in compassione.
iustitiȩ mensurã non tͣnscendit. Sigͥ tempꝰ¬
cõpassionis qͣris ꝙͣdui pati possumꝰ cõpati de¬
bemꝰ dilocũ queris illic cõpassionis misedia

Expanded text:
Deum alienis doloribus compatimur, cum scilicet vel Deum alienis doloribus compatimur, cum scilicet vel justitiam premi, vel innocentiam affligi videmus. Compassio ex vitio est culpabilis; compassio ex natura est irreprehensibilis; compassio ex virtute laudabilis. Prima reprehenditur, tertia laudatur, secunda autem nec culpam habet, quia ex natura est, nec praemium, quia ex virtute non est. In hac ergo vita quandiu caro mortalis laedi potest passione, tandiu etiam animus mutabilis tangi potest compassione. Ubi autem utrumque veraciter impassibile erit, tunc profecto neque passio carni, neque compassio menti ulla inesse poterit. Nunc ergo mutabilitate sua bene utrumque utitur, si et caro in passione patientiam non deserit et animus in compassione justitiae mensuram non transcendit. Si compassionis quaeris, quandiu pati possumus compati debemus. Si locum quaeris, illic compassionis miseria
Abbreviated transcription (Latin):
sti malũ hoc. Sic iħc semet ipsũ tꝰbauit qñ
miseratio turbainit eũ qua sꝑonte susce¬
ꝑat & semet ipsum tͣdidit qñ ille tradidit.
cui ad tradendu potestatẽ concesserat. Sic
itaq iħe in humanitate assũpta ꝗͣ diu eam
passibilẽ portare uoluit. scd̾m pprietatẽ hu¬
manitatis ⁊ passionẽ in carne. ⁊ cõpassio¬
nẽ ĩmente portauit. Inqͣ tantũm ad im

Expanded text:
metipsum turbavit, quando miseratio turbavit eum quam sponte susceperat; et semetipsum tradidit, quando ille tradidit cui ad tradendum potestatem concesserat. Sic itaque Jesus in humanitate assumpta quandiu eam passibilem portare voluit secundum proprietatem humanitatis et passionem in carne et compassionem in mente por
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd qͥd ꝑ ocest uult. Uult aũt om̃e qd̾ facit
qr ꝯtra uoluntatẽ nichil facit: qͥ uolun¬
tarie facit qͥcqͥd facit. sir sum om̃e qd uult
facit. qr ad om̃ia posse ad est cũ uelle ñ deest.
Sigͦ ampliꝰ non potest ds fac̾e ꝙͣ uust neꝑ¬
e
ampliꝰ facẽ uult ꝙͣ facit constat ꝓculdu¬

Expanded text:
quidquid potest vult. Vult autem omne quod facit, quia contra voluntatem nihil facit, qui voluntarie facit quidquid facit. Rursum omne quod vult facit, quia ad omnia posse adest, cum velle non deest. Si ergo amplius non potest Deus facere quam vult, nee amplius facere vult quam facit
Abbreviated transcription (Latin):
& quartanis. alii a cephalargia & emi
gramo curati: ñ nulli a iuscerũ occulto
dolore liberatiͥ multas q allas cura¬
tiones senserunt hoĩes. quas enume¬
rare longũ est. Et osculantes scãs
reliquias: iterum clauserunt. Deinde
cum ꝑsalmis & hymins portauerunt
reliquias beatissimi stephani in scãm
eccłiam syon. ubi quondã archidiaconꝰ

Expanded text:
 regius; alii a cephalalgia curati et hemicrania nonnulli a viscerum occulto dolore liberati. Et multas alias curationes senserunt homines, quas enumerare longum est. Et osculantes sanctas reliquias iterum clauserunt. Et tunc cum psalmis et hymnis portaverunt reliquias beatissimi Stephani in sanctam ecclesiam Sion, u
Abbreviated transcription (Latin):
Uade fode in aceruo qui est in ipso agͦ:
& si inueneris nuntia michi. Et ego
dixi ei. Deambulaui agrũ & uidi acer¬
uum minutoꝵ laꝑidũ in medio: ubi
arbitror eos esse. Et dixit patriarcha.
Iam dixi tibi uade & fode: & si inue¬
neris. sedens custodi locũͥ & manda
michi ꝑ diaconẽ & uadam illuc. Et ita
me duisit. Et cum uenissem inuillã.
misi precones : ut omnes habitatores
uillȩ diluculo consurgerent & fod̾ent
in aceruo. Eadem uͭ nocte apparuit
ipse domnus gamaliel cuidã monacho
nomine migẽtio. innocenti & simpsici
iuroͥ eadem similitudine qua michi
apꝑaruerat : dicens ad eũ. Uade. dic
luciano pbro. Uane laboras in aceruo
illo: non in ibi sumusͥ s tunc illic
positi fuimus cum lamentarent᷑ nos
scđm consuetudinẽ antiquoꝵ. ꝓꝑter
quod aceruus ibi in testimonium

Expanded text:
episcopus: Vade, fode in acervo, qui est in ipso agro: et si inveneris, nuntia mihi. Et ego dixi ei: Deambulavi agrum, et vidi acervum minutorum lapidum in medio, ubi arbitratus sum eos esse. Et dixit mihi papa: Jam dixi tibi, Vade, fode; et si inveneris, sedens custodi locum, et manda mihi per diaconum ut veniam ad locum. Et ita me dimisit. Et cum venissem in villam, misi praeconesdiluculo consurgerent, et foderent in acervo. 7. Eadem vero nocte, apparuit ipse domnus Gamaliel cuidam monacho nomine Migetio, innocenti et simplici viro, eadem similitudine qua mihi apparuit, et dixit ad eum: Vade, dic Luciano presbytero, Vane laboras in acervo illo; modo non ibi sumus, sed tunc ibi positi fuimus, cum lamentarentur nos secundum consuetudinem antiquorum, propter quod ibi acervus
Abbreviated transcription (French):
nascit᷑ inobedientia. iactantia. y porͥsis contẽ¬
tiones ꝓtinatie. discordie. nouitatũ p̾sumptio.
dium. susurratio. detractio. exultatio m adu̾fis
lia: procreant᷑ rixe tumor mentis. ꝯtiumelie cla¬
despatio. torpor circa p̾cepta. lagatio mentis
ꝑditio. fraus. fallatia. ꝑiuria. inquietudo ino¬

Expanded text:
 contentiones, pertinacia, discordiae, novitatum praesumptiones. dium, susurratio, detractio, exsultatio in adversis ra oriuntur rixae, tumor mentis, contumeliae, cladesperatio, torpor circa praecepta, vagatio mentis 1036 ditio, fraus, fallacia, perjuria, inquietudo, vio
Abbreviated transcription (Latin):
tati an uellent xp̃i fidem susciꝑe: credere
tebantur. Centũ qͥdem & duos ut asserunt
etatis atq ꝑfidiȩ suȩ habens annos. fine
trium cõmutatione u̾boꝵ spe uice futurȩ
alacer alacer. decrepitꝰ ꝓclamauit optare
se ut in fine tempoꝵ suoꝵ ꝑ fidem xp̃i ad spi¬
ritualem reuerteret᷑ infantiam: nobisꝙ
putrefacta iam senio menbra. ut qͣntotius
ꝑ baptismũ regeneraret᷑ ingessit. Fuere qͥdẽ
iudei: qͥ pretereuntes illuc appulsi. oportum¬
tatem temꝑis atq uentoꝵ aucuperabantur.

Expanded text:
tati, an vellent fidem Christi suscipere: credere tati, an vellent fidem Christi suscipere: credere tebantur. Centum quidam et duos ut asserunt aetatis atque perfidiae suae habens annos, sine trium commutatione verborum, spe futurae vitae alacer, decrepitus, optare se ut in fine temporum suorum per fidem Christi ad spiritualem reverteretur infantiam; nobisque putrefacta jam senio membra, ut quantocius per baptismum regeneraretur, ingessit. Fuerunt quidam Judaei, qui praetereuntes, illuc appulsi, opportunitatem temporis atque ventorum aucupabantur:
Abbreviated transcription (Latin):
tantus celestis gr̃ȩ splendor illuxit: ut usq
ad extremos terrȩ nostrȩ termminos signoꝵ
nebat. Qͥ cũ iustis qͣntum ipsi uidebat᷑ alle¬
gationibꝰ cunctoꝵ uota crederet differenda:
dicens matͦnam priꝰ suã qm in minoricensi
reliqͥsset insula huc se uelle dẽducere: ne for¬
te si absq consensu suo uirũ suũ conuersum
fuisse agnouisset: sicut solet ꝑtinax ꝑfidiȩ
esse. ꝑsuasione suȩ matͥs qͤ adhuc suꝑerat
siliis dementata. & a coniugio & a religione
discederet. Cum hȩc theodorus xp̃ianis iam
acqͥescentibꝰ ꝑ orasset: iudeis qͥ conu̾si fuerais
acerrima cõmonicõe consistñtib. amputata
dilationis inora ad matͥs ꝓpinquȩ sinũ festinꝰ¬
ut uiderat conuolauit. Post quẽ om̃is quasi
remoto obice ad eccłiam synagoge confluxit.
Mirũ dictu: inueterati illi legis doctores siue
ulla altercatione uerboꝵ. sine ullo scͥptu¬
rarum certamine cͤdidert. Tantũ ꝑcunc¬

Expanded text:
tantus coelestis gratiae splendor illuxit, ut usque tantus coelestis gratiae splendor illuxit, ut usque ad extremos terrae vestrae terminos signorum nebat: qui cum justis, quantum videbatur, allegationibus cunctorum vota crederet differenda, dicens matronam prius suam, quam in Majoricensi reliquisset insula, huc se velle deducere; ne forte, si absque consensu suo virum suum conversum fuisse agnovisset, sicut solet, pertinax perfidia esset; persuasionesiliis dementata, et a conjugio viri religione discederet. Cum haec Theodorus Christianis jam acquiescentibus propalasset; Judaeis, qui conversi fuerant, acerrima commotione resistentibus, amputata dilationis mora, ad matris propinquae sinum festin viderat, convolavit. Post quem omnis, tamquam remoto obice, ad Ecclesiam synagoga confluxit. Mirum dictu, inveterati illius legis doctores sine ulla altercatione verborum, sine ullo Scripturarum certamine crediderunt; tantum percunc
Abbreviated transcription (Latin):
tonien meruit. mainia crederent in¬
nouatum: colũnam qͦ ignis q̃ patͦs in he¬
remo precẽdebat. uͭ ꝙ̃ filiisa uera egypto at¬
q a fornace sicut scͥptum est ferrea egres¬
sis. ducatũ preberet ad uitam. ostensam fu¬
isse estimarent. Et reuera sicut lectio exo¬
di atcestat᷑: signoꝵ similitudo minime dis¬
crepabat. Nam & illud qͦd iuem fuisse
credimꝰ. semen coriandri minuti ad eqͣbat.
mellisq saporẽ ferebat: & hoc qd̃ apparu¬
it. colũne igneȩ sp̃em habuisse manifestũ
tib fratͥbus reuelatũ fuisse cognouimus:
Nam & pluuiam mellis mnulti qͥb intellec¬
tus reqͥrendi id & ꝑ gustus agnoscendi datꝰ
est. ꝓbauere: & colũna candidissimi illius
luminis. multoꝵ qͦs dignos dñs uidicauit
se ingessit aspectib Unde intelligi datur iu¬
deos ꝑ umuersũ orbem. fidei lumine iusitan¬
dos: qm̃qͥdem nobis qͥ in hac insula atq in
hoc ꝑuulo ut ita dixerim orbe consistimꝰ.

Expanded text:
en meruit, manna crederent inen meruit, manna crederent innovari . Columnam quoque ignis, quae patres in eremo praecedebat , ut etiam filiis a vera Aegypto atque fornace, sicut scriptum est, ferrea egressis , ducatum praeberet ad vitam, ostensam fuisse existimarunt. Et re vera, sicut lectione Exodi attestatur, similitudo signorum minime discrepat. Nam et illud quod nivem fuisse credidimus, semen coriandri minuti adaequabat, mellis saporem ferebat; et hoc quod apparuit, columnae igneae speciem habuisse manifestum tibus fratribus revelatum fuisse cognoscimus: nam et pluviam mellis multi, quibus intellectus requirendi et per gustus agnoscendi datus est, probavere: et columna candidissimi illius luminis multorum, quos dignos Dominus judicavit, se ingessit aspectibus. Unde intelligi datur, Judaeos per universum orbem fidei lumine visitandos: quoniam quidem nobis, qui in hac insula atque in hoc parvulo ut ita dixerim orbe consistimus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi certꝰ s ut effimans astruebat. Mu¬
lieres antẽ quẽdam̃ tunc tudeeinter qͣs
matrona ieletis iltiꝰ ciniꝰ. supͣmentio ha¬
bita est. de cen aculo ꝓspiendesi  ita sibi ad¬
ipsum insum esse confirmabant qͣi supͣ
basilicam decidisset. Uerũ boo titrũ an¬
gelus an ipse sanctꝰ stepħs. qd uisu est fu¬
die. hora circit̾ qͣrta id est paulo ante ꝗͣ
hoc signũ demonstraret᷑: gnͣdo in ĩnitis¬
sima qͣm incole. insule illuꝰ gencili sermo¬
ne abgistinu m uocant. nͣ usqqͣ cop̃io¬
sa defluxit. Hec cũ odor ex ea mellis fra¬
glare cepisset : a. inultis qͦs ꝑ uiam uerbe¬
rauerat degustata. dulcior melte. cõper¬
ta est. Multi itaq sapiehtes cũ eadema
die filios israel ab egypta ꝑfidiȩ suȩ atii
a seruitute egressos uiderent. hȩc quȩ
facta sunt. signis illis qͦ in exoda. legienꝰ
comꝑabant: dũ huic popło qui dm̃ credu¬
lo corde intuens uerũ iam isrłis nomen¬

Expanded text:
quasi certus, sed ut aestimans astruebat. Muquasi certus, sed ut aestimans astruebat. Mulieres autem quaedam tunc Judaeae, inter quas matrona Meletii illius, cujus supra mentio habita est, de coenaculo perspicientes ita sibi idipsum visum affirmabant, quasi supra basilicam decidisset. Verum hoc utrum angelus, an ipse Stephanus, quod visum est, fudiei hora circiter quarta, id est, paulo ante quam hoc signum demonstraretur, grando minutissima, quam incolae insulae illius gentili sermone albigistinum vocant, non usquequaque copiosa defluxit. Haec, cum odor ex ea mellis fragrare coepisset, a multis quos per viam verberaverat degustata, dulcior melle comperta est. Multi itaque sapientes, cum eadem die filios Israel ab Aegypto perfidiae suae atque a servitute egressos viderent, haec quae facta sunt, signis illis quae in Exodo legimus comparabant, ut huic populo, qui Deum credulo corde intuens verum etiam Israelis nom
Abbreviated transcription (Latin):
clesiam petens. cum ꝑ ipsos preterire sepis¬
sent⁊ respondente uno de monachis uiso un¬
raculi signo contͣbatus. confusũ emisit cla¬
morem: conuersisq ad se ꝓtenta manu qͥa
uerbo explicare ñ poterat. qͥd uideret osten¬
dit. Erat autẽ globꝰ quidã candidissimi lu¬
minis. proceritate sua staturam qͣsi homi¬
nis adeqns: instar uasculoꝵ quȩ uulgo
oree appellant᷑. Tantȩ uero claritatis ac ful¬
goris erat q̃d uisum fuit: ut fratͥ qͥ id pͥor
notauit sicut ipso referente cognouumꝰ sol
decidere uideret᷑. Hoc sicut istis uisum est
qͣsi trans basilicã in qͣ uniu̾sus nobiscum
popł ꝯsistebat. lento lapsu dimittebat᷑. Ue¬
rum ita ia ꝓpinquum putatiere: ut se idẽ
frat᷑ stupore ꝑcitus cursu ꝓriperet: estimans
id post basilicam decidisse. S ab alio retra¬
ctus fratre: gressũ inibuit. Ille enĩ ita qͥdã
etiam sibi uisum. tamei ꝑlongrꝰ fcusse ñ

Expanded text:
clesiam petens, cum per ipsos praeterire coepisclesiam petens, cum per ipsos praeterire coepisset, respondente uno ex monachis, viso mirabili signo conturbatus, confusum emisit clamorem; conversusque ad se, protensa manu, quae verbo explicare non poterat, quid videret ostendit. Erat globus quidam candidissimi luminis, proceritate sui staturam quasi hominis adaequans, instar vasculorum quae vulgo orcae appellantur; tantae vero claritatis et fulgoris, ut visum fuit, quod fratri qui id prior notavit, sicut ipso referente cognovimus, sol decidere videretur. Hoc sicut istis visum est, quasi trans basilicam, in qua universus nobiscum populus consederat, lento lapsu demittebatur: verum ita propinquum putavere, ut se idem frater stupore percitus cursu praeriperet, existimans id post basilicam decidisse. Sed ab illo retractus fratre gressum inhibuit: ille enim ita quidem etiam sibi visum, tamen longius fuisse, non
Abbreviated transcription (Latin):
adem die ad fidem xp̃i cum ipso pariter con¬
currentes. cũ ineffabili exultatione suscepi¬
mus. ꝓdigia sane qͤ de celo tunc facta sunt
cũ eloqui digne ñ ualeam: silere tam̃ non au¬
deo. Hora circiter septima. missam damini¬
cam sollẽniter cepimꝰ celebrare. Nam dum
nos aduenientes ad fidem xp̃i iudeos uel
exhortam᷑ uel annotamꝰ. si qͥd̾ nomina eoꝵ¬
descripsimꝰ: populꝰ autem tanti gaudii e¬
pulis spiritualiter saginatus. carnalium
ñ meminisset escarum: pars diei inaior ef¬
fluxit. Cuor igitur in eccłia q̃ paululũ ã ci¬
uitate seqͤstri in loco sita est. & in qua sanc¬
ti martiris stephani nuꝑ conditȩ reliquiȩ
conqͥescunt. nobiscum pariter plebs un¬
uersa missam oꝑiretur: duo qͥlem moua¬
chi qͣs dñs testes miraculoꝵ suoꝵ preelegit.
in campo qͥ ante fores ȩccłiȩ protenditut
in herbis accubabant. Uir etiam honoratꝰ
nomĩe iulius. cũ alio qͦdam de ciuitate ee¬

Expanded text:
eadem die ad fidem Christi cum ipso coneadem die ad fidem Christi cum ipso concurrentes cum ineffabili exsultatione suscepimus. 15. Prodigia sane quae de coelo tunc facta sunt, sicut eloqui digne non valeam, silere non audeo. Hora circiter septima Missam dominicam solemniter coepimus celebrare. Nam dum nos advenientes ad Christi fidem Judaeos vel exhortamur, vel adnotamus siquidem nomina eorum scripsimus, populus autem tanti gaudii epulis saginatus carnalium non meminisset escarum, pars diei major excurrerat. Cum igitur in ecclesia, quae paululum a civitate sequestri in loco sita est, in qua sancti martyris Stephani nuper reconditae reliquiae conquiescunt, nobiscum pariter plebs universa Missam opperiebatur; duo quidem monachi, quos Dominus testes suorum miraculorum praeelegit, in campo qui ante fores ecclesiae protenditur, in herbis accubabant. Vir autem honoratus, Julius nomine, cum alio quodam de civitate ec
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ patre mat᷑iore ꝯsilio. huiꝰce modi sicut
ragnouimꝰ u̾bis synagogã ad orsus est. Ego
inqͥt cũ sim in honore synagoge. post the¬
õdoꝵ primꝰ: non sicut uiuenis galileus. eũ¬
ctos quasi trepidus consulo contestorq
s potiꝰ adhortor atq cõmoneo. dentintiaus
ut errore praui itineris derelicto. si fieri
potest om̃is parit ad fidem eccłiasticam con¬
ñ attrahit: ego certe & florianꝰ frater me¬
us sicut recusantib nobis tautam salutẽ
uim inferre ñ possumꝰ. ita nos cũ uniu̾sa
doino nostra religionis huiꝰ quam astrue¬
re ñ ualemꝰ ludibria deserentes. xp̃ianoꝵ
numero fidei q sociabim᷑: qͥ nũqͣm utiq
innumerabilib scripturarum testimoni¬
is. ñ solum te frater theodore. qͥ peritior re¬
liqͥs uĩderis s etiam cunctos conuincerent:
nisi ueritatẽ qͤ uinci ñ potest sectarentus
ali cecilianũ sensu plebem
suam affatũ comperimꝰ: multosq iudeoꝵ e

Expanded text:
orum patre seniore, consilio, hujusmodi, sicut orum patre seniore, consilio, hujusmodi, sicut agnovimus, verbis synagogam adorsus est: Ego, inquit, cum sim in honore synagogae post Theodorum primus, non sicut juvenis Galilaeus, cunctos quasi trepidus consulo, contestorque; sed potius adhortor atque commoneo, denuntians ut errore pravi itineris derelicto, si fieri potest, omnes pariter ad fidem ecclesiasticam conn attrahit; ego certe et Florinus frater meus, sicut recusantibus vobis tantam salutem vim inferre non possumus, ita nos cum universa domo nostra religionis hujus, quam astruere non valemus, ludibria deserentes, Christianorum numero fideique sociabimur: qui nunquam utique innumerabilibus Scripturarum testimoniis, non solum te, frater Theodore, qui peritior reliquis videris, sed etiam cunctos convincerent, nisi veritatem, quae vinci non potest, sectarentur. Tali Caecilianum sensu plebem suam affatum comperimus, multosque Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Ego igit᷑ uite meȩ ꝑ iculo consulens
ad eccłiam iam uc̃ ꝑgam: ut necem qͤ mͥ¬
preparat᷑ effugiam Hȩc galyleꝰ cum ad tẽ¬
pus confingere se putaret. qͣsi ut causas
conuersionis suȩ reddidisse uideret᷑: de
fut᷑i scłi morte tunc nichil cogirans. ue¬
ritatem inscius loqͦbat᷑. Huic sermoni
pene preteriens uir honestꝰ. & ñ solum
inter uideos uerumetiam in riuiate
usq ad eo precipiuis ut etiã nunc defeu¬
sor ciuitatis electus sit cecilianꝰ: uera ga¬
lyleuni dixere. seq similem habereicausã
similia formidare atrestabat᷑. Quib u̾bis
tautã supra memorato iuueni adiecit
fidentiai: ut in conspectid omniũ cursu
rapidissimo qͣs. ad preripiendum fidei bra¬
utum ad galileinr̃i conuolaret auxilium:
& ab humilitate uostra. ut eiꝰ deinceps no¬
mine censeretur expeteret:
eciliauꝰ antem cũ esset iudeoꝵ pacer
hadito cum floriano fratre suo eque uide¬

Expanded text:
sum. Ego igitur vitae meae periculo consulens, sum. Ego igitur vitae meae periculo consulens, ad ecclesiam jam pergam, ut necem quae mihi paratur effugiam. Haec Galilaeus, cum ad tempus fugae se pararet, quasi ut causas conversionis suae reddidisse videretur, de futuri saeculi morte tunc nihil cogitans, veritatem inscius loquebatur. Huic sermoni pene praeteriens vir honestus, et non solum inter Judaeos, verum etiam in civitate usque adeo praecipuus, ut etiam nunc defensor civitatis electus sit, Caecilianus, vera Galilaeum dicere, seque similem habere causam, similia formidare attestabatur. Quibus verbis tantam supra memorato juveni adjecit confidentiam, ut in conspectu omnium cursu rapidissimo ad percipiendum fidei bravium ad Galilaei nostri convolaret auxilium, et ab humilitate nostra, ut ejus deinde nomine censeretur, expeteret. Caecilianus autem cum esset Judaeorum pater, habito cum Florino, fratre suo, aeque Judae
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt theodoꝵ etiã nunc iudeum esse:
qd̵ ipsis acciderat uix credentes: ad domũ
theodori iter dirigunt. Ubi cũ eos iam pe¬
ne exacto prandio ille excepisset: ilico inqͥ¬
rit causam cur a se a ciuitate abscessissent:
uniuersũq ordinem gestȩ rei magis cum
risu ꝗͣ cũ admiratione cognoscit:
ost triduũ theodorus cũ contionari ad
plebem suam. eosq ad fidem xp̃i ꝓuocare
slemo enim ferme eoꝵ erat: qͥ ñ se palam
sensisse xp̃i potentiam contestaretur. Nã
pͥmo in concilio eoꝵ adolescens qͥdam. ipsiꝰ
theodori consobrinꝰ. noĩe galyleus: ut con¬
gruis sicut iam sepe dictũ est. nõib my¬
sterium gestę rei usq ad finem deduce¬
retur : cum ingenti inuidia ꝓclamare hoc
cepit. Concestor inqͥt uos om̃s me iudeoꝵ
esse ñ posse in possessione: siqͥdem in ea xp̃i¬
anos consortes habeo: qͦꝵ odiis si in iudais¬
ino ꝑseuerare uoluero. forsitan perimendꝰ

Expanded text:
audierunt Theodorum etiam nunc Judaeum esse, audierunt Theodorum etiam nunc Judaeum esse, quod ipsis acciderat non credentes, ad domum Theodori iter dirigunt: ubi cum eos jam pene exacto prandio ille excepisset, illico inquirit causam, cur a se et a civitate abscessissent; universumque ordinem gestae rei, magis cum risu, quam cum admiratione cognoscit. 14. Post triduum Theodorus, cum concionari ad plebem suam, eosque ad fidem Christi provocare Nemo enim eorum ferme erat, qui non se palam sensisse Christi potentiam contestaretur. Nam primo in concilio eorum adolescens quidam, ipsius Theodori consobrinus, nomine Galilaeus ut congruum, sicut dictum est, nominibus mysterium gestae rei usque ad finem deduceretur, cum ingenti invidia proclamare hoc coepit: Contestor, inquit, vos omnes me Judaeorum esse non posse in possessione; siquidem in ea Christianos consortes habeo, quorum odiis, si in Judaismo perseverare voluero, forsitan perimendus
Abbreviated transcription (Latin):
indicat odiis ciuium etiã si nolumꝰ extru¬
dendi sumꝰ: hoc gͥ consilio utriꝰq sententi¬
a confirmato: laborem destinati itineris
arripiunt. S dũ ꝑ angustissimũ grãdiunt᷑
callem: cogitationum tenebris lucem excecan¬
tib oculoꝵ. ipsum qm inscii sequebant᷑ tra¬
mitẽ ꝑdiderunt: & in locis centosis atq in¬
uiis decidentes. cũ aut scinderent᷑ ueprib
aut rupib arcerent᷑: postea ꝗͣ. corpꝰ suũ lon
gis fedauere uulnerib. ad tantã primo qͥdẽ
anxietatem deinde etiã desꝑationem atq
formidinem uenere: ut cõpellerent᷑ fateri
se hoc iudicio dei iusto. ob incredulitatem
perpeti. Igit᷑ nom̃ xp̃i qͦd ante ultro se in¬
gens repellebant. Laceris iam cͥnib inuo¬
cantes : semitã qͣ eos contͣ uoluntatem ac ꝓ¬
positum suum ad opidũ retraxit corripu¬
erunt. S cũ ad ciuitatem inuiti ac trepi¬
di ꝑuenissent: curiosiꝰ omĩa ꝑcunctantes.

Expanded text:
indicat, odiis civium, etiamsi nolumus, destiindicat, odiis civium, etiamsi nolumus, destinandi sumus? Hoc igitur consilio utriusque sententia confirmata, laborem destinati itineris arripiunt. Sed dum per angustissimum ingrediuntur callem, cogitationum tenebris lucem occaecantibus oculorum, ipsum quem inscii sequebantur, tramitem perdiderunt, et in locis desertis atque inviis remansere. Cum autem scinderentur sentibus agis foedavere vulneribus, ad tantam primo quidem anxietatem, deinde etiam ad desperationem atque formidinem venere, ut compellerentur fateri, se ea judicio Dei justo ob incredulitatem perpeti. Igitur nomen Christi, quod ante se ultro ingerens repellebant, laceratis jam cruribus, invocantes, semitam quae eos contra voluntatem ac propositum suum ad oppidum retraxit, corripuerunt. Sed cum ad civitatem inviti ac trepidi pervenissent, curiosius omnia percunctantes,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ paucissimi senseramus: fraternitas pene
unuisa seutiret. Et mirũ cunc̃tis illud eti¬
am fuit. qd ꝑ eosdem dies sereno ꝓpemodũ
iugit̾ ꝑmanente. creberrimi ymbres de¬
mittebantur. &e paulatim uenientes ad
fidem xͥ iudõs pluuia p̃cedebat: ita uͥ ħ animad¬
u̾tentes uulgo. int̾ nos ce quasi iacularit̾
dicemus. Ecce iam pluit: scitote qͦscumꝙ
quender dum adme calia loqule remsaba
Aqubuscdam iuideis fidei iantra pulsaba
hec in merito: cum sicud scriptũ ese.

Expanded text:
aliquoties, sed paucissimi senseramus, fraternitas pene aliquoties, sed paucissimi senseramus, fraternitas pene universa sentiret: et mirum cunctis illud fuit, quod per eosdem dies, serena propemodum jugiter permanente, creberrimi imbres demittebantur, et paulatim venientes ad fidem Christi Judaeos pluvia praecedebat: ita ut hoc animadvertentes, vulgo inter nos et quasi joculariter diceremus: Ecce jam pluit, scitote quoscumququenter, dum adhuc talia loqueremur, a quibusdam Judaeis fidei janua pulsabatur: nec immerito, sic
Abbreviated transcription (Latin):
repperit aqͦm de qͥ per biduum usa fuerat in
inellis suauissimi uersam dulcedinem. Aduo¬
cans itaq ciuctas quȩ aderant. ut gustent
rogat: ne forte fallax sapor in faucib tantũ
ipsius suauitatem mentiret᷑. Omnesq gustan¬
tes ita mira oblectatõe affectȩ sunt: ut non
aqͣm mellis sapore delibatam s mel sincerissi¬
mũ. solam aqͤ si militudinem censerent. Stu¬
pore igit᷑ ꝑcitȩ : dũ ad ciuitatem reuerti pa¬
rant. curiosius agentes etiã rorem qͥ in her¬
uũ pͥuruns ent egutetum similem reppere¬
runt.Pergens itaq adciuitatem matipona
sine reluctatione consensit.
erum eadaem qua meletii uror amaritu¬
dinem in credulitatis abicere ermelle com¬
puissa est ead̾ inꝙͦ die qua memorata filia
isel quasi i deserto posita allum anti¬
quum myrre lacum in iecto crueis ligno
obdulasse ꝑsensit: ita mirifico uereq ce¬
lesti omnis ȩccłia odore fraglauu᷑ re ꝓson

Expanded text:
reperit aquam, qua per biduum usa fuerat, in reperit aquam, qua per biduum usa fuerat, in mellis suavissimi versam dulcedinem. Advocans itaque cunctas quae aderant, ut gustarent rogat, ne forte fallax sapor in faucibus tantum ipsius suavitatem mentiretur. Omnes gustantes mira oblectatione affectae sunt, ut non aquam mellis sapore delibutam, sed mel sincerissimum, solum aquae similitudinem censerent. Stupore igitur percitae, dum ad civitatem reverti parant, curiosius agentes, etiam rorem qui in herbis plurimis erat, degustatum similem repererunt. Pergens itaque ad civitatem matrona dem sine reluctatione consensit. Verum eadem die qua Meletii uxor amaritudinem incredulitatis abjicere epulsa est, eadem, inquam, die, qua memorata filia Israel, quasi in deserto posita, illum antiquum Mara lacum , injecto Crucis ligno, obdulcescere persensit: ita mirifico vereque coelesti omnis Ecclesia odore fragravit, ut prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanere aliꝗͣtulũ passus est. Archimisia
siqͥdem litoris qui nuꝑ hanc ꝓuinciam rexit.¬
& nunc comes esse dicitur filia. coniugis sui¬
meletii conuersione cõmota: cum una ferme
amica & nutrice. & paucis ancillulis domũ
uiri sui deserens. ad qnͣdam speluncã licet
in uinea. tamen remociori paululum in loco
sita. oblita femineȩ infirmitatis euasit. E¬
rat in ea paruum nouumq torcular: Lacus¬
q nouus factꝰ. figuram qͦdãmͦ gerere creden
sed sicut nouos lacus mustum itistĩt noui te¬
stamenti recepisse aut credimꝰ aut uidemri.
In eo igit᷑ loco cũ ꝑ biduum inatrona a uiro
suo offensa inexorabilis permansisset: ut pri¬
perauit. Quam cũ & odore & sapore melis duł¬
cedinem referre sensisset: pͥmo qͥdem etiã suc¬
censere ministrȩ cepit: & cur in eod̾ urceo
mel imiecisset indignans inqͥrebat. Postea au¬
tem ut negantem conuinceret. ad lacum per¬
git: de qͦ paululũ concauis manib hauriens.

Expanded text:
manere aliquantulum passus est. Artemisia siquidem, Lectorii, qui nuper hanc provinciam rexit, et nunc Comes esse dicitur, filia, conjugis Meletii conversione commota, cum una ferme amica et nutrice et paucis ancillis domum viri sui deserens, ad quamdam speluncam, licet in vinea, tamen remotiore paululum loco sita, oblita femineae infirmitatis evasit. Erat in ea parvum novumque torcular, lacusque novus factus figuram quodammodo gerere credentsed sicut novos lacus mustum novi Testamenti recepisse, et credimus et videmus. In eo igitur loco cum per biduum matrona a viro suo offensa inexorabilis permansisset; ut priperavit: quam cum odore et sapore mellis dulcedinem referre sensisset, primo quidem ministrae succensere coepit, et cur in eodem urceo mel injecisset, indignans inquirebat. Postquam autem, ut quasi negantem convinceret, ad lacum pergit; de quo paululum concavis manibus hauriens,
Abbreviated transcription (Latin):
frater: In contrariũ remedia ista uertum¬
tur. Abolicionem michi nominis xp̃i nec
scurrilicate uerboꝵ: nec ipsis possum obͤse¬
in sonitꝰ extorquere blasphemiis. Aliũ mͥ
stra obstruere ntor. xp̃i nomen ingerere.
incessabili clamore ñ desinit. His meletii
u̾bis : talia in nocentiꝰ reculit Fratrem tu¬
ti theodoꝵ. doctrina. honore. etate ma¬
audientibꝰ plebs xp̃iana testata est Pote¬
rit ne fieri ut ñ etiam tu germani constͣctꝰ
exemplo religionem iudaicam deseras:
Qͥd ergo in hac t̾ribuli solitudine diutiꝰ
tempus terimꝰ: Qmdiu etiam mnopia uic¬

Expanded text:
frater? in contrarium verba ista vertuntur: abolitionem mihi nominis Christi, nec scurrilitate verborum, nec ipsis possum obscoeni sonitus extorquere blasphemiis: aliud siqstra obstruere nitor, Christi nomen ingerere, incessabili clamore non desinit. His Meletii verbis talia Innocentius retulit: Fratrem tuum Theodorum, doctrina, honore et aetate maaudientibus, plebs Christiana testata est: poteritne fieri, ut etiam tu germani constrictus exemplo religionem Judaicam deseras? Quid ergo in hac terribili solitudine diutius tempus terimus? quamdiu etiam inopia vic
Abbreviated transcription (Latin):
uersio. necñ & ab̃b̃is cruciatꝰ & penȩ. & mona¬
choꝵ p̾ciosa mors & passio: uniu̾soꝵ ꝙ maxime
sc̃i martini canonicoꝵ gaudia obnubilans.
lacͥmosa subministͣuit suspiria: doloris ĩ mo

Expanded text:
uersio, necnon & Abbatis cruciatus & pœnæ, & Monachorum preciosa mors & passio; vniuersorum, & maxime Sancti Martini Canonicorum, gaudia obumbrans, lacrymosa subministrauit suspiria, doloris immo
Abbreviated transcription (Latin):
hõi bona sunt. scđm qͥnq sensuũ ꝑceptio¬
nẽ bona sunt: ꝑ quos uidelicet sensus &
animȩ commerciũ est ad mundũ. ⁊ mun¬
do ad animã. Omnes formȩ rerunr& figu¬
rȩ: ⁊ colores. ⁊ spẽs. scd̃m uisum bona dicim¬
tur qr uisũ fouent. ⁊ scd̾m uisũ placent
homini: ⁊ que magis uisũ delectãt ma¬
gis bona dicunt᷑. sicut illa que cruciant
mala. Similit̾ in sonis ⁊ canticis que audi¬
tũ delectant bona dñr & que cruciant
magis mala uł. bona. Ad h̾c modũ in
odorib qͦ que ampliꝰ olfactũ delectant
ant mala nominant᷑. Similit̾ in gustu &
tactu inuenit᷑. Sicgͦ quecũq corporaliter
bona dnr. ꝓpter corpus hoĩs bona dicunt᷑.
propt̾ qđ facta sunt: ut illi bona essent om̃ia.
Si gͦ corporalia bona omĩa ad corpus hoĩs
referunt᷑. qͣnta putanda est excellentia
animȩ rationalis qͣ in estimabili dignitare
ipso corpore suꝑior inuenit᷑: Quatuor itaq
genera distingunt᷑ uera bona ⁊ uera mala:

Expanded text:
m quinque sensuum perceptionem, bona sunt, per quos videlicet sensus et animae commercium est ad mundum, et mundo ad animam. Omnes formae rerum et figurae et colores et species secundum visum bona dicuntur, quia visum fovent, et secundum visum placent homini; et quae magis visum delectant magis bona dicuntur, sicut illa quae cruciant, mala. Similiter in sonis et canticis quae auditum delectant, bona dicuntur: et quae cruciant magis bona vel mala. Ad hunc modum in odant, mala nominantur. Similiter in gustu et tactu invenitur. Sic ergo quaecunque corporaliter bona dicuntur propter corpus hominis, bona dicuntur, propter quod facta sunt ut illi bona essent omnia. Si ergo corporalia bona omnia ad corpus hominis referuntur, quanta putanda est excellentia animae rationalis, quae inaestimabili dignitate ipso corpore superior invenitur? Quatuor itaque genera boni distinguuntur, vera bona et vera mala,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝓ tẽpore ⁊ causa siue ad agendũ siue
ad patiendũ suscipiat. qͣtinꝰ sẽper ea uł ad fru¬
ctũ uł ad usũ adipiscendi boni ꝯuertat. ad fru¬
ctũ ueri boni cooperante gr̃a. ad usũ ñ ueri
boni cooꝑante natura. Mors carnis qr pena⁊.
semper malũ ẽ: ẜ semꝑ mala ñ est. Similit̾
uita carnis qr natura ẽ semꝑ bonũ est: s sẽꝑ
bona ñ est. Bona uita ẽ in qͣ est bonũ meri¬
tũ. bona mois est. post qͣm est bonũ p̃miũ
alala uita est ĩqua est sensus sine uirtute:
mala mors est. ĩ qua pena est sine retͥbutiq̃e.
Qͥa gͥ nͨ uita carnis nec mors. neq ea qͣ in uita
uł in morte st̃ uera bona uł mala st̃: ita his om̃ib
homo uti debet ut siuie bona sĩt siue mala qͥ
sustinetꝰ omnia ad usũ bonitatis inclinet.
Adusũ ueri boni ñ uerũ bonũuł ñ uerũ
malũ inflectit᷑ qñ homo uel in uita uirtutẽ
erercet. uł in morte p̃mium uirtutis meret᷑

Expanded text:
ipsa pro tempore et causa sive ad agendum sive ipsa pro tempore et causa sive ad agendum sive ad patiendum suscipiat, quatenus semper ea vel ad fructum vel ad usum adipiscendi boni convertat. Ad fructum veri boni cooperante gratia, ad usum non veri boni cooperante natura. Mors carnis, quia poena est, semper malum est, sed semper mala non est. Similiter vita carnis, quia natura est, semper bonum est, sed semper bona non est. Bona vita est in qua est bonum meritum; bona mors est post quam est bonum praemium. Mala vita est in qua est sensus sive virtute; mala mors est in qua poena est sine retributione. Quia ergo nec vita carnis, nec mors, neque ea quae in vita vel in morte sunt, vera bona vel mala sunt, ita his omnibus homo uti debet, ut sive bona sint sive mala quae sustinet, omnia ad usum bonitatis inclinet. Ad usum veri boni, non verum bonum, vel non verum malum inflectitur, quando homo vel in vita virtutem exercet, vel i
Abbreviated transcription (Latin):
iusta ẽst.Siem̃ hõ male facit. ⁊ ex eiꝰ malo po¬
stea ds̃ bene facit hõ qͥdẽ pro eo qd̾ male¬
facit iuste dãnat᷑ ids aũt pro eo qd de malo
bonũ facit iuste clarisicat᷑ Qd̾ malũ est ho¬
minis ẽt qd ex malo bonũ est łĩ est. Ppt̾ea
tu malũ caue.q si malũ fec̾is ex eobonum
facere ñ potes. Similit̾ ꝗͣuis ex uero bono
aliqñ uerũ malũ oriat᷑. ñ ido tͣbonũ uitan¬
dũ est ne malũ non eueniat. qi etiã cum
bonũ factũ fuerit.ĩ tua adhuc potestate ẽ
ut malũ ñ fiat Propt̾ hoc nec malũ facias.
propt̾ bonũ qͥa in tua potestate ñ ẽ ut
ex malo bonũ fiatꝰ: ner bonũ dimitas ꝓpt̃
malũ qr etiã facto bono ĩ tua adhuc pote¬
state ẽ ne malũ  fiat: l hoc qͥđe de uero
bono ⁊ uero malo ĩtelligendũ est.Sane
de ñ uero bono ⁊ ñ uero malo hanc ho¬
minẽ habere cautelã oportet. ut qr hec ĩ
eiꝰ potestate sũt ⁊ eis siue ad uerũ malum
abuti. siue ad uerũ bonũ uti potest ita

Expanded text:
justa est . Si enim homo male facit, et ex ejus malo postea Deus benefacit, homo quidem pro eo quod malefacit juste damnatur; Deus autem pro eo quod de malo bonum facit juste clarificatur. Quod malum est, hominis est; quod ex malo bonum est, Dei est. Propterea tu malum cave, quia si malum feceris, ex eo bonum facere non potes. Similiter quamvis ex vero bono aliquando verum malum oriatur, non ideo tibi bonum vitandum est, ne malum inde eveniat, quia etiam cum bonum factum fuerit, in tua adhuc potestate est ut malum non fiat. Propter hoc ne malum facias propter bonum, quia in tua potestate non est, ut ex malo bonum fiat; nec bonum dimittas propter malum, quia etiam, facto bono, in tua adhuc potestate est ne malum fiat. Et hoc quidem de vero bono et vero malo intelligendum est. Sane de non vero bono et non vero malo hanc hominem cautelam habere oportet, ut quia haec in ejus potestate sunt, et eis sive ad verum malum abuti, sive ad verum bonum uti potest, ita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd. Motꝰ gͦ coidis aliqñ manifestã hnͣt origñe.
aliqñ occultã⁊ & qͤ manifesta ẽ. aliqn manife¬
ste bona ẽ: aliqñ manifeste mala. Qͤ mani¬
feste bona ẽ a d̾o est: que aũt manifeste ma¬
la ẽ siue adiabolo ẽ siueacarne. Isti enĩ tres
auctores st̃ õium suggestionũ: ⁊ om̃s aspira¬
tioẽs que ĩuisibilit̾ cordi adueniũt ab istis

Expanded text:
 manifestam habent originem,  manifestam habent originem, aliquando occultam, et quae manifesta est aliquando manifeste bona est, aliquando manifeste mala. Quae manifeste bona est a Deo est; quae autem manifeste mala, sive a diabolo est, sive a carne. Isti enim tres auctores sunt omnium suggestionum, et omnes aspirationes, quae invisibiliter cordi adveniunt, ab
Abbreviated transcription (Latin):
intentioñe oportet esse ⁊ rectaꝑ discretionẽ:
⁊ simplicẽ ꝑ benignitatẽ. Scdo ĩ oꝑibꝰ conside¬
randũ ẽ: ut ex recta ĩtentiõe ĩchoata cũꝑse¬
ueranti feruore ad fiñẽ ꝑducant᷑. ut nec ꝑse¬
uerantia torpeat. nec amor tepescat. Ite medi¬
tatio ĩ morib duplici ꝯsidatiõe discurrit
ĩtꝰ᷑ ⁊ foris. foris ad fam̃a. intꝰ ad ꝯsciensciam
foris qͥd expediat: ⁊ qͥd deceat deceat ad ex¬
emplũ expediat ad meritũ. Nob̾ ad meritũ.
ꝑrimis ad eremplũ. Intꝰ ad consciensciam ut
boni uł ꝓ p̃sũptione mali. Munda aũt ꝯscien¬
tia ẽ: qͣ nec de p̃terito iuste accusat᷑. nec de p̃¬
senti iniuste delectat᷑. Itẽ in moribꝰ medita¬
tio consid̾ationẽ suã exercet᷑ ut om̃s motꝰ qͥ
oriunt᷑ in corde dep̾hendat. unde ueniant.
⁊ qͦ tendãt. Unde ueniãt scd̾m originẽ: qͦ den¬
dãt scđm finẽ. Om̃is eñi motꝰ de aliqͦ ẽ : ⁊ ad ali

Expanded text:
 oportet esse et rectam per discretionem, et simplicem per benignitatem. Secundo in operibus considerandum est, ut ex recta intentione inchoata cum perseveranti fervore ad finem perducantur, ut nec perseverantia torpeat, nec amor tepescat. Item meditatio in moribus duplici consideratione discurrit, intus et foris. Foris ad famam, intus ad conscientiam. Foris quid deceat, et quid expediat: deceat ad exemplum, expediat ad meritum: nobis ad meritum, proximis ad exemplum. Intus ad conscientiam, ut boni, vel pro praesumptione mali. Munda autem conscientia est, quae nec de praeterito juste accusatur, nec de praesenti injuste delectatur. Item in moribus meditatio considerationem suam exercet, ut omnes motus qui oriuntur in corde deprehendat, unde veniant et quo tendant. Unde veniant secundum originem, quo tendant secundum finem. Omnis enim motus de al
Abbreviated transcription (Latin):
tate corporis. suie ĩ maceratiõe carnis
auaricia oꝑatur. Ex non uero bono ⁊ ue¬
rũ bonũ & uerũ malũ nascit᷑. sicut q̃n
animꝰ ex fom̃to carnis. siue ad uirtutẽ si¬
ue ad uiciũ inflãmatur. Ex ñ uero item
malo ⁊ uerũ bonũ ⁊ uerũ malũ orit᷑. qñ
ex pena corporis animꝰ uł exercet᷑ ad iu¬
sticiã: uł ad iniqͥtatẽ inclinat᷑. Cũ sic gͥ &
ex bono ⁊ ex malo ponũ parit̾ ⁊ malum
ꝓueniat: qd ex bono bonũ⁊⁊ ex malo ma¬
lũ orit᷑ ipsa qͥdẽ boni ⁊ mali natura oꝑat᷑.
Qd aũt ex bono malũ uł ex malo bonum
ꝓueniat alteriꝰ uł malicia uł bonitas fa¬
cit illic ab utendis bono. hic bene uten¬
dis malo ad bonũ maxime si uersi est bo¬
nũ uł malũ qđ fit. siue uerũ siue ñ ue¬
rũ sit ex qͦ fit Qͥa gͦ ut ex uero malo uerũ

Expanded text:
rnis avaritia operatur. Ex non vero bono et verum bonum et verum malum nascitur, sicut quando animus ex fomento carnis sive ad virtutem, sive ad vitium inflammatur. Ex non vero item malo et verum bonum et verum malum oritur, quando ex poena corporis animus vel exercetur ad justitiam, vel ad iniquitatem inclinatur. Cum sic igitur et ex bono et malo bonum pariter et malum proveniat, quod ex bono bonum, et ex malo malum oritur, ipsa quidem boni et mali natura operatur. Quod autem ex bono malum vel ex malo bonum provenit, alterius vel malitia vel bonitas facit, illic abutentis bono, hic bene utentis malo ad bonum, maxime si verum est bonum vel malum quod fit, sive verum sive non verum sit ex q
Abbreviated transcription (Latin):
est. ab ipso qͥdem bonum ẽ⁊ sed ipsi bonũ
non est qͥ solus ipse bonum suum est. Om̃e
tñ bonum ideo bonum est. qͥa ad summũ
suum bonũ. bonum est. ⁊ in tantũ bonũ
est qͣntũ ad ipsum bonũ. bonum ẽ. Per
summum gͥ bonũ reliqͣ omnia diuidi¬
ca & ipsum qͣsi regulam iusticie in iudi¬
cio uniuersoꝵ constitue. Quid ẽ bonuun:
Qđ̃ bonũ est ad summũ bonũ. No ẽ uere
bonum: Qd bonũ est ad uerũ bonum
Qͥd ẽ bonũ esse ad illud: Pdesse ad illud
quod conu̾tit ⁊ ducit ad illud. Isi ñ ducit
conducit tam̃. Si ꝑdest ad illud: ducit
Si ꝑdest illi: ꝯducit Spiritalia bona ad
suminũ suum ducunt: qr prosunt ad
illud. Corporalia bona ad summũ suũ
conducuntiqͥa ꝓsunt illi. Qͥd est malu.
Qo malũ est ad summũ bonũ. Qͥa est
uerũ malĩr: Qd̃ malĩ est ad uerũ bonũ
Qͥo est malũ ẽẽ ad bonũ: Nocere illi uł
nocere ad illud. Qͥd᷑ nocere ad illud:

Expanded text:
est ab ipso quidem bonum est, sed ipsi bonum est ab ipso quidem bonum est, sed ipsi bonum non est, qui solus ipse bonum suum est. Omne tamen bonum ideo bonum est, quia ad summum suum bonum bonum est, et in tantum bonum est, in quantum ad ipsum bonum bonum est. Per summum igitur bonum reliqua omnia dijudica et ipsum quasi regulam justitiae in judicio Quod bonum est ad summum bonum. Quod est vere bonum? quod bonum est ad verum bonum. Quid est bonum esse ad illud? prodesse ad illud. Quod convertit et ducit ad illud; et si non ducit conducit tamen. Si prodest ad illud, ducit. Si prodest illi, conducit. Spiritualia bona ad summum suum ducunt, quia prosunt ad illud. Corporalia bona ad summum suum conducunt, quia prosunt illi. Quid est malum? quod malum est ad summum bonum. Quid est verum malum? quod malum est ad verum bonum. Quid est malum esse ad bonum? nocere illi vel nocere ad illud. Quid est nocere ad illud?
Abbreviated transcription (Latin):
summũ bonum est inqͣntum ipse
corpus est. & supra corporalia om̃ia
conditus. est. ⁊ omnia corporalia qͤ
facta sunti ꝓpter ipsum facta sunt
Sicũt gͦ spiritalia bona omnia ad il¬
lud bonum. referunt᷑ qd in suo gen̾e
summũ est. ita qͦq corporalia bona omĩa
ad illud referuntur bonũ qd̾ inter corpo¬
ralia omnia supremum collatum est.
Sed in spiritalibus bonis summũ bonũ
d̾s est: in corporalibus bonis sum mũ
bonũ homo est. Itaq corporalia bona
ad homine̾ referunt᷑ quasi ad sumnũi
suum: spiritalia bona que ĩ cognitiõe
ueritatis ⁊ amore bonitatis con sistunt .
ad dm̃ referunt᷑. uelut ad summũ bonu
Corporalia bona ad hominẽ bonasunt. qr
hominis bona sunt. spiritalia bona ad d̾m
bona sunt. non qͥa dibonꝰ sed qͣuia ex deo
bona sunt. Ista ab homine bona ñ sunt. s
hõi bona st̃. illa a deo bona sunt cło bona¬
non sunt. Quicqͥd enim extͣ ipsum bonũ

Expanded text:
summum bonum est, in quantum ipse summum bonum est, in quantum ipse corpus est et supra corporalia omnia conditus est, et omnia corporalia quae facta sunt propter ipsum facta sunt. Sicut ergo spiritualia bona omnia ad illud bonum referuntur quod in suo genere summum est, ita quoque corporalia bona omnia ad illud referuntur bonum quod inter corporalia omnia supremum collocatum est. Sed in spiritualibus bonis summum bonum Deus est, in corporalibus bonis summum bonum homo est. Itaque corporalia bona ad hominem referuntur quasi ad summum suum; spiritualia bona quae in cognitione veritatis et amore bonitatis consistunt, ad Deum referuntur, velut ad summum suum. Corporalia bona ad hominem bona sunt, quia hominis bona sunt. Spiritualia bona ad Deum bona sunt; non quia Dei bona sunt, sed quia ex Deo bona sunt. Ista ab homine bona non sunt, sed homini bona sunt; illa a Deo bona sunt. Quidquid enim extra ipsum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
mum bonũ est. Qͥ negat inquit apostolꝰ
xp̃m in carne uenisse hic est antixp̃c:
hoc ẽ cont᷑rius xp̃o. Si gͦ qui negat xp̃m¬
antixp̃c est: igitur qui aduersat᷑ ⁊ con¬
trarius est summo bono hic negat
summum bonuurri est pharao idest negãs
eum. Qͥd est ꝯtrarium uero bono nͥ uerum
malũ ł⁊ non uero bono nisi non uerũ malu᷑
Ecce gͦ constituamꝰ tres pharaones contͣ tres
deos. Moisi aduersat᷑ tirannus egiptꝰ : hõi
mundꝰ: deo diabolus. Primꝰ crudelitate.
sccłs adu̾sitate. tercius iniqͥtate. Primus
seuitiã. secundꝰ penas tercius maliciam
opponit. Interiorẽ uitam in anima extin¬
guere conat᷑ iniqͥtas: ex teriorẽ uitã in
corpore extinguere conatur mortalitas.
onis crudelitas. In his omnibꝰ contradi¬
ctioẽs sunt. St̃ gͦ duo summa bona: unũ¬
qd̵ q in suo ordine. Inspiritualibꝰ bonis ds
suminum bonũ est: qm̃ ⁊ ipse spiritale
bonł̃ est. In corporalibus bonis homo

Expanded text:
mum bonum est. Qui negat, inquit Apostolus, mum bonum est. Qui negat, inquit Apostolus, Christum in carne venisse, hic est Antichristus , hoc est contrarius Christo. Si ergo qui negat tus est, igitur qui adversatur et contrarius est summo bono, hic negat summum bonum, et est Pharao, id est negans eum. Quid est contrarium vero bono nisi verum malum? Et non vero bono, nisi non verum malum? Ecce ergo constituamus tres Pharaones contra tres deos. Moysi adversatur tyrannus Aegyptius, homini mundus, Deo diabolus. Primus crudelitate, secundus adversitate, tertius iniquitate. Primus saevitiam, secundus poenam, tertius malitiam opponit. Interiorem vitam in anima exstinguere conatur iniquitas; exteriorem vitam in corpore exstinguere conatur mortalitas. onis crudelitas. In his omnibus contradictiones sunt. Sunt igitur duo summa bona, utrumque in suo ordine. In spiritualibus bonis Deus summum bonum est, quoniam et ipse spirituale bonum est. In corporalibus bonis homo
Abbreviated transcription (Latin):
ficare uoluit quia illic qͥsq scdm ali¬
quem modum non inconuenienter
deus dicit᷑ ubi ĩ sui generis bono sum¬
mus inuenit᷑. Nob̾ autẽ ait unꝰ deus ẽ.
Quid est nobis᷑ Tendentibus ad sũmũ bo¬
nũ. Ad summũ bonum tenden tibꝰ unus
est: ad uerũ bonum tendentibꝰ uerus ẽ.¬
In inferioribus p ositis quibꝰ ad uerum
bonũ peruenite ñ datur. alia quedam
summa bona sunt que uere sũma non
sunt & ideo uera non sunti summa tamen
in fuo gͣdu ⁊ ordine constituta. & qd̾ ciuq
suminũ est: hoc illi ds est. Ec̃ce inqͥt dđm
pharaoni constitui te. Ecce duo dii.ĩmo
tres. Moises in egipto ⁊ homo in mundo:
creator ĩ celo᷑ & habet unusqͥsq pharao¬
nem suum. Quid est pharaonem: Nega¬
torem & contͣdictorem. Pharao interp̃ta¬
tur negans eum: idest dm. Deum inquit
non cognout. ⁊ israel ñ dimittam. In hoc
negans eũ dicit᷑. Quid est negare deum᷑
Sũmum bonum negare. Deus enim sum¬

Expanded text:
ficare voluit, quia illic quique secundum alificare voluit, quia illic quique secundum aliquem modum non inconvenienter Deus dicitur, ubi in sui generis bono summus invenitur. Nobis autem ait, unus Deus est . Quid est nobis? Tendentibus ad summum bonum. Ad summum enim bonum tendentibus unus est. Ad verum bonum tendentibus verus est. Inferioribus positis quibus ad verum bonum pervenire non datur, alia quaedam summa bona sunt quae vere summa non sunt, et ideo vera non sunt, summa tamen in suo gradu et ordine constituta. Et quod cuique summum est hoc illi Deus est. Ecce, inquit, Deum Pharaonis constitui te . Ecce duo dii, imo tres: Moyses in Aegypto, homo in mundo, Creator in coelo. Et habet unusquisque Pharaonem suum. Quid est Pharaonem? Negatorem et contradictorem. Pharao interpretatur negans eum, id est Deum. Dominum, inquit, non cognovi, et Israel non dimittam . In hoc negans eum dicitur. Quid est negare Deum? Summum bonum negare. Deus enim sum