comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit eis. Pax uob̃. Et hoc cũ dixisset:
ostendit eis manus & latus. Claui enĩ
manus fixerant: lancea latus aꝑuerat:
ubi ad dubitantiũ corda sananda. uul¬
nerũ st̃ seruata uestigia. Moli aũt cor¬
poris ubi diuinttas erat: ostia clausa ñ
obstiterunt. Ille qͥppe non eis aꝑtis intra¬
re potuit: quo nascente uirginitaᷤᷤ matriᷤ¬
in iuiolata ꝑmansit. Qauisi st̃ gͦ disci.¬
płi: uiso dño. Dixit gͦ eis iterũ. Pax uob̾.
Iteratio: confirmatio est. Ipse quippe dat
ꝑ ꝓpħam : ꝓmissã pacẽ suꝑ pacem. Sic̃
mistt me pater inqͥt: & ego intito uos s¬
qualẽ patrẽ filio norumꝰ: s hic uerban.¬
diatoris agnoscimꝰ. Mediũ qͥipe se ostenot¬
inqͥt peccata remittunt᷑ eis: & quoꝵ rennu¬
ritis retenta sunt. Eccłe Raritas quȩ phyi
eiꝰ participes tenet. I deo postea quã dicit.
accipite spm̃ scm̃ : hoc continuo de pecator
remissione ac detentione subiecit. Thomi¬

Expanded text:
 dicit eis: Pax vobis; et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. Clavi enim manus fixerant, lancea latus aperuerat. Ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis, ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe eis non apertis intrare potuit, quo nascente virginitas inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio, confirmatio est. Ipse quippe per Prophetam promisit pacem super pacem. Sicut misit me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus, medium quippe se ostenis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt. Ecce charitas quae per Sejus participes tenet. Ideo postquam dixit, Accipite Spiritum sanctum, hoc continuo de peccatorum remissione ac detentione subjecit. Scien
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ a confitebat᷑ dm̃ quẽ ñ uidebat.
neq tangebat. S ꝑ hoc qđ uidebat. atq
tangebat: illud iam remota dubitatione
credebat. Dicit ei iħe. Quia uidisti me:
credidisti. Non ait tetigisti me. s uidisti
me: qm̃ generalis quodammͦ sensus.ẽ
uisus. Nam & ꝑ alios quatuor. sensus no¬
minari solet: uelut cũ dicimꝰ audi &e uide
quã bene sonet : olfac & uide quã bene ole¬
at: gusta & uide quã bene sapiat: tang
& uide quã bene caleat. Ubiq sonuit iudi
cũ uisus ꝓprie ñ neget᷑ ad occłos ꝑtinere.
Unde & hic ipse dñs in fer ingͥt digt uas
qũ: de uide manus meas. Quid aliud ait.
ia tange & uide: nec tam̃ occłos ille habe¬¬
. indigito. Ergo siue intuendo. siue etiã
eigendo. qr uidisti me inqͥt credidisti: quã¬
s dici possit ñ ausũ fuisse discipłm tange
ne ⁊ cũ se offerret ille tangendũ. N on
̃ scriptũ est: & tetigit thomas. S siue
spuciendo tantũ. siue etiã tangendo uide-

Expanded text:
hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, Infer, inquit, digitum tuum huc, et vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum re cum se offerret ille tangendum. Non enim scriptum est: Et tetigit Thomas, sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrcausa ꝓdidit lacrimarũ. qr tulerunt
uarpus ex anime: a toto partẽ significats.
uet caro: crucifixũ tam̃ et sepultũ: cũ
ueiꝰ sepulta sit caro: Et nescio in qͥt ubi
querunt eũ. Hȩc erat causa maior dolo
qr nesciebat quo iret ad consolandum

Expanded text:
tes, causas prodidit lacrymarum: Quia tulerunt, tes, causas prodidit lacrymarum: Quia tulerunt, corpus exanime, et caro. Crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caro: Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quod nesciebat quo iret ad consolandum
Abbreviated transcription (Latin):
credideris patri ñ imparẽ dm̃. Uade aut̃
ad fr̃s meos: & dic eis. Ascendo ad patrem
meũ: & ad patrẽ ur̃m. Non ait patrẽ nr̃m.
Auter gͦ meũ : alit̃ ur̃m. Natura meũ: gr̃a
liter ur̃m. Dm̃ meũ sub quo & homo sũ:
dm̃ ur̃m. int̾ quos & ipsũ mediator. sum.
Uenit maria magdalene nuntians disci-¬
płis qr uidi dñm : & hec dixit mͥ. Cũ esset
gͦ sero die illo una sabbatoꝵ. & fores essent

Expanded text:
credideris Patri non imparem Deum. Vade autem credideris Patri non imparem Deum. Vade autem ad fratres meos, et dic eis, Ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrum. Non ait, Patrem nostrum: aliter ergo meum, aliter vestrum; natura meum, gratiliter vestrum; Deum meum sub quo et ego homo sum, Deum vestrum inter quos et ipsum mediator sum. 4. « Venit Maria Magdalene annuntians discipulis, Quia vidi Dominum, et haec dixit mihi. Cum esset ergo sero die
Abbreviated transcription (Latin):
leamꝰ : in eẽ tam̃ nullomͦ dubitare debemꝰ.
Aut gͦ sic dictũ est noli me tangere. nondũ
enĩ ascendi ad patrẽ meũ : ut illa femina
figuraret᷑ eccła de gentib. quȩ in xp̃m¬
ñ credidit nͥ cũ ascendisset ad patrẽ : aut
sic in se credi uoluit iħe. hoc est sic se spi¬
ritalit̃ tangi. qđ ipse & pater unũ suit.
Eiꝰ quippe intimis sensib quodammͦ ascen¬
dit ad patrẽ: qui sic in eo ꝓfecerit ut pa¬
tri agnoscat ȩqualẽ. Aliter ñ recte tan¬
gitur: id est altt̃ in eũ ñ recte creditur.
Poterat aut̃ sic credere maria. ut eũ puta¬¬
ret imparẽ patri : qđ utiq ꝓhibetur. cum
dr̃ ei. noli me tangere: id est noli in me sic
credere. quẽ ad modũ ad huc sapis: noli tu¬
um sensũ huc usq ꝑtendere qđ ꝓte factus
sum. nec transire ad illud ꝑ qđ facta es. Quo¬
mͦ enĩ ñ carnalit̃ ad huc in eũ credebat. quẽ
sic̃ hominẽ flebat: Nondũ enĩ inqͥt ascen¬
di ad patrẽ meũ. Ibi me tanges: qnͣdo me

Expanded text:
 dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, ut in illa femina figuraretur Ecclesia de Gentibus, quae in Chrnon credidit, nisi cum ascendisset ad Patrem: aut sic in se credi voluit Jesus, hoc est, sic se spiritualiter tangi, quod ipse et Pater unum sint. Ejus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit ut Patri agnoscat aequalem: aliter non recte tangitur, id est, aliter non recte in eum creditur. Poterat autem sic credere Maria, ut eum putaret imparem Patri, quod utique prohibetur cum ei dicitur, Noli me tangere: id est, Noli in me sic credere, quemadmodum adhuc sapis; noli tuum sensum huc usque pertendere quod pro te factus sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? Nondum enim ascendi, inquit, ad Patrem meum: ibi me tanges, quando me
Abbreviated transcription (Latin):
dieit᷑ magist᷑. Nemo calũpniet᷑ mulieri
morabat hominẽ a quo beneficiũ postu.¬
bat: hic recolebat doctorẽ. a quo discer¬
ure humana & diuina discebat. Appel¬
ibat dñm cuiꝰ ancilla ñ erat: ut ꝑ eũ ꝑue¬
ret ad dnm̃ cuiꝰ erat. Aliter gͦ dñm dix̃.¬

Expanded text:
novit. AUGUST. Nemo calumnietur mulieri honorabat hominem, a quo beneficium postubat, hic recolebat doctorem, a quo discernebat humana et divina, discebat, appellabat Dominum, cujus ancilla non erat, ut perveniret ad Dominum, cujus erat. Aliter ergo dix
Abbreviated transcription (Latin):
habes multiplicẽ miscłiam: ꝑuenit eadem
multiplicitas miscdiȩ tue. ñ solũ ad homines
quos creasti ad imaginẽ tuã . s etiã pecora
quȩ hominib subdidisti: A quo enĩ salus
hominis: ab illo salus & pecoris: Hon erubes¬
cas hoc sentire de dño dõ tuo ĩmmo p̃sumas &
fidas: & caueas ne alit̃ sentias: Qui saluũ
facit te: ipse sauũ facit equũ tuũ: ipse ouẽ
tuã: ad minima om̃ino ueniamꝰ. ipse galli¬
nã tuã Dni est salus: & ista ds̃ saluat: Mo¬
uet me si int̾rogas: miror qͥa dubitas: Dedigna¬
bit᷑ saluare ⁊ qͥ dignatꝰ ẽ creare s Dñi ẽ salus:
angłor. hominũ. pecors. Dm̃ ẽ salus Sic̃
nemo ẽ a se ipso: ita nemo saluus ẽ a se ipso
ꝑ inde uerissine psalmꝰ atq ait optime ait:
homines & ium̃ta saluos facies dnẽ: Qiam
Sic̃ multiplicata est miscdia tua ds̃. Li¬

Expanded text:
habes multiplicem misericordiam; pervenit eadem multiplicitas misericordiae tuae, non solum ad homines quos creasti ad imaginem tuam, sed etiam ad pecora quae hominibus subdidisti. A quo enim salus hominis, ab illo salus et pecoris. Non crubescas hoc sentire de Domino Deo tuo: imo praesumas et fidas, et caveas ne aliter sentias. Qui salvum facit te, ipse salvum facit equum tuum, ipse ovem tuam; ad minima omnino veniamus, ipse gallinam tuam: Domini est salus , et ista Deus salvat. Movet te, interrogas; miror quid dubitas. Dedignabitur salvare, qui dignatus est creare? Domini est salus Angelorum, hominum, pecorum; Domini est salus. Sicut nemo est a seipso, ita nemo salvus est a seipso. Proinde verissime Psalmus atque optime ait, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quare? Sicut multiplicata est misericordia tua, De
Abbreviated transcription (Latin):
is: are tu solus es: ecce tecũ es: ecce nullũ aliũ hoĩem
pteris: s uides aliã legẽ in m̃bris tuis repugnan¬
t̃ ligi m̃tis m̃itis tuȩ: & captiuantẽ tẽ in legem
puati quȩ ẽ in m̃bris tuis: E xclama gͦ n & a
manteriore clama ad dm̃: ut tibi pacificet
i Miser ego homo: Quis me liberabit de cor¬

Expanded text:
es, ecce tu solus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem es, ecce tu solus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membris tuis. Exclama ergo, et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi pacificet te: Miser ego homo, quis me liberabit de cor
Abbreviated transcription (Latin):
upnu cũ cis q̃uib consulere uolumus
sca rat : tuuis ducere ad tuã. Resistit tibi:
lql esisit paganus: dispittas contra errores
alor c&e demonioꝵ: Resistit heretieus dispu¬
als aontra alias doc trinas demonioꝵ: Mlalus
asolicus ñ utilt bene uiuere: corripis: E tiã
trioñ frẽm tuũ qui tecũ manet in domo. &
aditas uias querit: estuas quomͦ corrigas. ut
qo isobonã rationẽ dño ambor reddas Qnͣte
msq rixarũ necessitates: Plerunq homo te
oafectis: dicit apud seipsũ: Quid mͥ est pa
aontradictores : pati eos qͥ red dunt mala ꝓ
hons: E go uolo consulere: illi uolunt ꝑire:
consumo utam meã litigando : pacẽ ñ habeo:
nsipimicos facio quos amicos habere deberẽ :
ileauolentiã consulentis attenderent: Quid
nͥ et ista ꝑpeti: Redeo ad me: mecũ ero: dir̃m
meũ in uocabo Redi ad te ipsũ: ĩbi in uenis
ricam: Si cepisti dm̃ sequi: ibi inuenis rixam:
lluã rixam inquis in uenio: Caro concupiscit

Expanded text:
ue cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum: resistit haereticus, disputas contra alias doctrinas daemoniorum: malus catholicus non vult bene vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: tecum manet in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad teipsum, ibi invenis rixam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro concupiscit
Abbreviated transcription (Latin):
mines aliꝗͥd aliud qđ eis ds̃ prestet crratir ios
ium̃tis ñ p̃stat: Nullane discrecio ẽ int̃ anua
factũ ad imaginẽ dĩ. & animal subdtũ ina¬
ni dĩ: Est plane p̃ter salutẽ istã cõmuns no
cũ animantib mittis: est qđ nob̾ p̾stit ds̃ .i.
aut̃ non p̃stet: Quid est hoc: Sequiere icit
psalmo: filii aut̃ hominũ: sub tegmine alasfi
tuarũ sꝑabunt: Habentes mͦ salutẽ cõmunt
cũ pecorib suis. filii aut̃ hominũ: sub tegni¬
ne alarũ tuarũ sꝑabunt: Aliã salutẽ halt
in re: aliã in spe: Salus ista. quȩ in p̃sentiat.
hominib pecoribq cõmunis est: S est ala
quã sꝑant homines. & accipiunt qui spant
ñ accipient qui desꝑant: filii enĩ hominuti

Expanded text:
habent aliquid aliud quod eis Deus praestet creator, quod jumentis non praestat? Nullane discretio est inter animal factum ad imaginem Dei, et animal subditum imagini Dei? Est plane: praeter salutem istam communem nobis cum animantibus mutis, est quod nobis praestet Deus, illis autem non praestat. Quid est hoc? Sequere in eodem psalmo: Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Habentes modo salutem communem cum pecoribus suis, Filii hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Aliam habent salutem in re, aliam in spe. Salus ista quae in praesenti est, hominibus pecoribusque communis est: sed est alia quam sperant homines; et accipiunt qui sperant, non accipiunt qui desperant. Filii enim hominum
Abbreviated transcription (Latin):
oriente ⁊ occidere in occidente: cuiꝰ cursui nox
succedit.i cuiꝰ radii nube obũbrant᷑: qui cer¬
te de loco in locũ motione cõmigrat: Non est
quẽ sol factus est: Omĩa enĩ ꝑ ipsũ facta sunt:
& sine ipso factũ est nichil Est gͦ lux: quȩ
fecit hanc lucẽ: Hanc amemꝰ : hanc intelige.¬
re cupiamꝰ: ipsam sitiamꝰ: ut ad ipsã duce ip¬
sa alupͣndo ueniamꝰ : & in illa uita uiuamꝰ.
ut nũquã omnino moriam᷑: Ista enĩ lux est.
de qua ꝓphetia olim p̃missa. tta in psalmo ce¬
cint: Homines & ium̃ta saluos facies dne: sicut
multiplicata est miscdia tua ds̃: Psalmi scĩ:
ista uerba st̃: Aduertite quid de tali luce an¬

Expanded text:
oriente, occidere in occidente; cujus cursui nox oriente, occidere in occidente; cujus cursui nox succedit, cujus radii nube obumbrantur, qui certa de loco in locum motione commigrat: non est quem sol factus est. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . 3. Est ergo lux quae fecit hanc lucem: hanc amemus, hanc intelligere cupiamus, ipsam sitiamus; ut ad ipsam duce ipsa aliquando veniamus, et in illa ita vivamus, ut nunquam omnino moriamur. Ista enim lux est, de qua prophetia olim praemissa ita in Psalmo cecinit: Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Psalmi sancti ista
Abbreviated transcription (Latin):
uod mͦ audiuimꝰ & intenti
mo est qui se querat᷑ nichil gustasse: s iterũ
ñ dubito qr disficile qͥsquã est. qͥ totũ intellere¬
leret ministeriũ nr̃m : quotisq si posscimts
illo ad iuuante tractando faciamꝰ: ut uel om̃s
uel multi intelligant. qđ se pauci in tellexisse
letantur: Qd ait dñs ego sũ lux mundi.
clarũ puto ẽẽ eis qui habent ocłos unde
huiꝰ lucis participes fiant: qui aũt ñ habent
ꝑagit diem: Non enĩ defuerunt heretici
qui ista sensert̃: Aanichei solẽ istũ occilis
carnis uisibilem expositũ. & publicũ: ñ tantũ
hominib s etiã pecorib ad uidendũ xp̃m dñm̃¬
ẽẽ putauerunt: S catholica ȩccła & recta fides
im ꝓbat tale cõmentũ .i & diabolicã eẽ doctri-
nã cognoscit: nec solũ cognoseit credendo: sed
inqͥb potest conuincit etiã disputando: Imꝑ¬
bemꝰ itaq huiꝰmodi errorẽ: quẽ sc̃a ab inicio a¬
nathematitauit eccła Hon arbitrem᷑ dñm

Expanded text:
uod modo audivimus et intenti mo est qui se queratur nihil gustasse. Sed iterum non dubito, quia difficile quisquam est qui totum intellexeleret ministerium nostrum, quousque, si possimus, illo adjuvante tractando faciamus ut vel omnes vel multi intelligant, quod se pauci intellexisse laetantur. 2. Quod ait Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem non habent peragit diem? Non enim defuerunt haeretici qui ista senserunt. Manichaei solem istum oculis carnis visibilem expositum et publicum non tantum hominibus, sed etiam pecoribus ad videndume putaverunt. Sed catholicae Ecclesiae recta fides improbat tale commentum, et diabolicam doctrinam esse cognoscit: nec solum agnoscit credendo, sed in quibus potest convincit etiam disputando. Improbemus itaque hujusmodi errorem, quem sancta ab initio anathematizavit Ecclesia. Non arbitremur Domi
Abbreviated transcription (Latin):
bolo deitiant᷑: sub tegmine alarũ tuan su¬
ra ñ habebunt: In ebriabunt᷑ ab ub̾tate iti
tuȩ : & torrente uoluptatis tuȩ potabis eosi lui¬
le uinũ est: unde in ebriari sđ dabile ẽ uas
uinũ ẽ: qđ ñ turbat. s dirigit mente Quale
uinũ est. qđ facit ꝑpetuo sanãt: ñ mebriai¬
do facit in sanũ In ebriabunt᷑: Unde: A
ub̾tate domꝰ tuȩ. ⁊ torrente uoluptatis tuq
tabis eos Unde. q m̃ apud te est fons uiti
Ipse fons uite ambulabat in terra ipse oicbe
Qui sitit: ueniat ad me Ecce fons Sedu
de lumine loqui ceꝑamus: & ꝓpositã et il¬
głio questionẽ de lumine tractabamꝰ. lab
est enĩ nob̾ dicente dño: ego sũ lix munl
Inde questio: neqͥs carnalit̾. sapiens solil
istũ intelligendũ putaret: Uenimꝰ ue

Expanded text:
bolo dejiciantur: sub tegmine alarum tuarum spcora non habebunt? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quale vinum est, unde inebriari laudabile est? quale vinum est, quod non turbat, sed dirigit mentem? quale vinum est, quod facit perpetuo sanum, non inebriando facit insanum? Inebriabuntur. Unde? Ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Unde? Quoniam apud te fons vitae. Ipse fons vitae ambulabat in terra, ipse dicebat, Qui sitit, veniat ad me . Ecce fons. Sed nos de lumine loqui coeperamus, et propositam ex Evangelio quaestionem de lumine tractabamus. Lectum est enim nobis dicente Domino, Ego sum lux mundi. Inde quaestio, ne quis carnaliter sapiens solem is
Abbreviated transcription (Latin):
stis abscessit: habens grandẽ sarcinã auariciȩ
suꝑ humeros suos: Laborabat. estuabat: & qͥ
ab illo sarcinã de pon̾e uoluit: ñ est putatus
sequendus. s deseren dus: Postea quã uͦ dñs

Expanded text:
stis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae stis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deponere voluit, non est sequendus putatus, sed deserendus. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
dat anima cupiditatẽ. suã: & sinu capatiore
querat cõprehendere qd oculiis ñ uidit: nec au¬
ris audiuit: nec in cor hominis ascendit: D esi¬
derari potest: concupisci potest: suspirari in
illud pot̃: digne cogitari & u̾bis explicari ñ
sũ lum̃ mundi. qui me seqͥtur ñ ambulabit in
tenebris. s habebit lum̃ uitȩ. qͥbus uerbiᷤ aliud
est qđ iussit. aliud qđ ꝓmisit: faciamꝰ qđ ius¬
sit ne impudenti fronte desideremꝰ qđ ꝓmisit:
ne dicat nobis in iudicio suo. fecisti enĩ qđ ius¬
ds̃ nr̃: dicit tibi ut sequereris me: Consiliũ
uite pe tisti Cuiꝰ uitȩ: nͥ de qua dictũ ẽ apud
te fons uite: dudiuit qͥdam. uade uende oĩa
quȩ habes & da pauꝑibus: & habebis tesaurũ
in celo: & ueni sequere me: Tristis abs cessit:
ñ est secutus: Quesiuit magistrũ bonũ: in¬
terpellauit doctorẽ.⁊ & contẽpsit docentem:
Tristis abscessit: ligatꝰ cupiditatib suis: Tri¬

Expanded text:
dat anima cupiditatem suam; et sinu capaciore dat anima cupiditatem suam; et sinu capaciore quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Desiderari potest, concupisci potest, suspirari in illud potest: digne cogitari, et verbis explicari non mundi; qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae: quibus verbis aliud est quod jussit, aliud quod promisit: faciamus quod jussit, ne impudenti fronte desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio suo, Fecisti enim quod jus, Domine Deus noster? Dicit tibi, Ut sequereris me. Consilium vitae petiisti. Cujus vitae, nisi de qua dictum est, Apud te fons vitae? Audivit quidam, Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Tristis abscessit, non est secutus: quaesivit magistrum bonum, interpellavit doctorem, et contempsit docentem: tristis abscessit, ligatus cupiditatibus suis; tri
Abbreviated transcription (Latin):
ne ad stabo tibi: & contẽplabor Quid est ma¬
ne: transacta nocte scłi huiꝰ: transactis ter¬
rorib tẽptationũ: suꝑato illo leone. qͥ noc te
rugiens circuit querens quẽ deuoret: ma¬
ne ad stabo tibi & contẽplabor: Nunc uͦ qͥd
putamꝰ fr̃s huic tẽpori congruere: nͥ quod
rursus in psalmo dicitur. lauabo ꝑsingu¬
las noctes lectũ meũ i lacrimis meis stratum
meũ rigabo. ꝑ singulas noctes inqt flebo:
desiderio lucis ardebo Uidet dñs desideriũ
meũ: qm̃ cdicit illi alter psalmꝰ: Ante te est
querens enĩ aurũ manifestus eris hominib:
Desideras frum̃tũ: int̾rogas qui habeat: &
cupiens ꝑtienire ad id qđ desideras. indicas¬
te: Desideras dm̃ quis uidet nͥ ds̃: A quo
enĩ petis dm̃. sic̃ panẽ. sic̃ aquã. sic̃ aurũ
& argentũ. sic̃ frum̃tũ : A quo petis dm̃ nͥ a dõ :
Ipse petitur a se ipso: qͥ ꝓmittit se ipsũ: Eaten¬

Expanded text:
ne astabo tibi, et contemplabor . Quid est, mane astabo tibi, et contemplabor . Quid est, mane? Transacta nocte saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo leone qui nocte rugiens circuit, quem devoret quaerens . Mane astabo tibi, et contemplabor. Nunc vero quid putamus, fratres huic tempori congruere, nisi quod rursus in Psalmo dicitur, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ? Per singulas noctes, inquit, flebo: desiderio lucis ardebo. Videt Dominus desiderium meum; quoniam dicit illi alter psalmus, Ante te est quaerens enim aurum manifestus eris hominibus. Desideras frumentum? interrogas qui habeat; cui et cupiens pervenire ad id quod desideras, indicas. Desideras Deum? quis videt, nisi Deus? A quo enim petis Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo petis Deum, nisi a Deo? Ipse petitur a seipso, qui promittit seipsum. Exten
Abbreviated transcription (Latin):
ipse te deserat : seruitutis suȩ necessitate per¬
agens diem: Dñs aut̃ noster iħc axp̃c in terĩ &
cũ ꝑ carnis nubẽ ñ omĩb apparebat: ꝑ sapi¬
entie potestatẽ omĩa tenebat: Ds̃ tuus ubiq
totus est Si non ab illo facias casũ: nũquã
a te ipse facit occasũ: Qui gͦ me in qͥt seqͥtur.
non ambrlabit intenebris: s habebit lum̃
uitȩ: Quod ꝓmisit: futuri tẽporis uerbo po¬
suit Non enĩait ħt. s habebit inqͥt lumen
qđ aut̃ ꝓmisit facientib. futuri tẽporis uer¬
bo significauit: Qui seqͥtur: habebit: Modo
seqͥtur: post habebit: Alodo seqͥtur ꝑ fidem:
post habebit ꝑ speciem: Quandui enĩ sumꝰ
in corpore ut ait apłs: ꝑegrinam᷑ a dnõ Per
fidem enĩ ambulamꝰ : non ꝑ spetiem: Qnͣdo
ꝑ speciem : cũ habuerimꝰ lum̃ uitȩ: cũ ad illã
uisionẽ uenerimꝰ. qnͣdo nox ista transierit: de
illo qͥppe die qui exorturus est: dictũ ẽ: Ma¬

Expanded text:
ipse te deseret, servitutis suae necessitate peripse te deseret, servitutis suae necessitate peragens diem. Dominus autem noster Jesus Christus interim et cum per carnis nubem non omnibus apparebat, per sapientiae potestatem omnia tenebat. Deus tuus ubique totus est: si non ab illo facias casum, nunquam a te ipse facit occasum. 7. Qui ergo me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quod promisit, futuri temporis verbo posuit: non enim ait, habet; sed, habebit, inquit, lumen quod autem promisit facientibus, futuri temporis verbo significavit. Qui sequitur habebit. Modo sequitur, post habebit: modo sequitur per fidem, post habebit per speciem. Quamdiu enim sumus in corpore, ait Apostolus, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quando per speciem? Cum habuerimus lumen vitae, cum ad illam visionem venerimus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ positũ est cũ fonte uirie: & a dño dictũ
est lum̃ uite: In istis aut̃ usib corporalibus
aliud ẽ lum̃: aliud fons Fontẽ fauces quert̃:
ium̃ oculi: Qnͣdo sitimꝰ querimꝰ fontẽ: qͣndo in
tenebris sumus querimꝰ lum̃: & si forte nocte
sitiamꝰ. lum̃ accẽdimꝰ: ut ad fontẽ ueniamus:
Abẽsie apud clm̃: Quod lum̃ est: hoc ẽ fons
Auitibi lucet ut uideas: ipse tibi manat ut
ndetis si intus uigetis quale hoc lum̃ est
dquo dñs clicit: qui me seqͥtur ñ ambula¬
dit intenebris: Sequere istũ solem: tudea¬
nus siñ ambulabis intenebris: Ecce orien
Bont ad te: Ile cursu suo. ad occidentẽ ꝑgit.
ifute ad orientẽ ꝓfectio est Nisi tu in con
sisieũ in mari sequat᷑ errabit: Postremo
sat tibi sequendũ eẽ solem: & tendis etiã
dt ad orcidentẽ. quo & ille tendit: Wio ea¬
mus cũ occiderit: si non ambulabis intenebris:
Uide quẽ admodũ & si nolueris eũ tu de serere.

Expanded text:
lumen positum est cum fonte vitae, et a Domino dictum lumen positum est cum fonte vitae, et a Domino dictum est lumen vitae. In istis autem usibus corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut videtis, si intus videtis, quale hoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contsi eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occidentem, quo et ille tendit: videamus cum occiderit, si non ambulabis in tenebris. Vide quemadmodum etsi nolueris eum tu deserere,
Abbreviated transcription (Latin):
dñm fontẽ uitȩ B̾ibe. & uiue: Apudis
inqͥt fons utte. Ideo sub umbraculs alsi
marũ sant filũ hominũ: in ebriari isto
ouas querentes: S de lumine dicebamus
Squ he gͦ. Nam ꝓpħa cũ arcisset apud ce
asons ũt. secutus ad uinxit : in lumine
q hos lum̃: factũ est solis lum̃: Se lum̃
Sfeit solẽ. sub quo fecit & nos. factũ est sub
ul ꝓ pt nos ffactũ est inquã ꝓpt̃ nos sub sole:
uinꝰ qtꝰ fecit solem: Noli contẽ pnere nubem
uinis: Nabe tegit᷑: ñ ut obscuret᷑. s ut contẽ¬
pnt᷑ : Loquens gͦ ꝑ nubẽ carnis lum̃ in defici
as luñ sapientie: Lum̃ sapientia: ait homi¬
ilus: E go sũ lux mundi Qui me seqͥtur ñ
abulabit intenebris: s habebit lum̃ uite:
luimꝰ te abstulit ab oculis carnis. & reuocauit
i orubos cordis: Non enĩ sufficit dicere. qͥ me
sqͥtur ñ ambulabit in tenebris. s habebit lum̃.
acidit enĩ uite. sic̃ ibi dictũ est. qm̃ a pud te ẽ
ulilius psalmi ueritate concordant: Et ibi

Expanded text:
num fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed de lumine dicebamus. Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine Per hoc lumen factum est solis lumen: et lumen quod fecit solem, sub quo fecit et nos, factum est sub sole propter nos. Factum est, inquam, propter nos sub sole lumen quod fecit solem. Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur, sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis minibus, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quomodo te abstulit ab oculis carnis, et revocavit ad oculos cordis? Non enim sufficit dicere, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen; addidit enim, vitae; sicut ibi dictum est, Quoniam apud te fons cum illius psalmi veritate concordant: et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
uita: desiderans ueritatẽ. concupiscens uitan
qua ad hȩc ꝑuenire posses ꝓfecto quereros a
diceres tibi: Alagna res ueritas ⁊ magnars
uita: si eẽt quomͦ illuc ꝑueniret anium
inqͥt uia: Quo uias & ueritas & uita P ru
dixi qua uenias: postea dixi quo uenias. fg
sũ ua: ego sũ ueritas: ego sũ uita Manens
apud patrẽ ueritas & uita : induens se cariẽ
factus est uia: Non tibi dicit᷑ labora querenos
uiam: ut ꝑuenias ad ueritatẽ & uitã: Non bas
tibi dicit᷑ Piger surge: Uia ipsa ad teuent.¬
& te de somno dormientẽ excitauit: Suris
qͥa dolent pedes: Unde dolent pedes: Aus
bente auaricia. ꝑ asꝑa cucurrerunt:s d
uerbũ sanauit & claudos Ecce inqͥs sanid
habeo pedes: s ipsam uiã ñ uideo: Iuuin¬
grinam᷑ a dño manentes incorpore: Sul
ꝑ ambulauerimꝰ uiã. & ad ipsam patrias
beatius: Quia nichil pacatius: Nichi a
ao uersus bominẽ rebellabit: N unciꝰ se

Expanded text:
vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad haec pervenirediceres tibi: Magna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, surge; via ipsa ad te venit, et te de somno dormientem excitavit, si tamquia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illumieregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus viam, et ad ipsam patriam erit nobis beatius? Quia nihil pacatius: nihil enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero,
Abbreviated transcription (Latin):
boratis & onerati estis. & ego uos reficiã: tol¬
lite uigũ meũ suꝑ uos. & discite a me qm̃ mi¬
tis sũ & bumilis corde : quã multi fecer̃t au¬
dito exgłio. qđ ex ore ipsius auditũ diues
ille non fecit: E rgo mͦ faciamus: Sequam᷑
dñm : soluamꝰ cõpedes qͥbus ĩmpedim᷑ sequi
Et qͥs idoneus soluere tales nodos. nͥ ille ad iuiuet.
eui cdictũ est dirupisti uincula mea: de quo
alius psamꝰ dicit. dñs soluit cõpeditos. dñs
erigit elisos: & quid secunt᷑ soluti & erecti :
nͥ lum̃ a quo audiunt. ego sũ lum̃ mundi. qͥ
me seqͥtur ñ ambulabit in tenebris: Quia
habentes colliriũ fidei: Precessit enĩ eiꝰ sali¬
ua cũ t̾ra: unde in ungeret᷑ qͥ cecus ẽ natus:
qđ ds̾ non dignatus eẽt uel polliceri uelan
Uidebimꝰ facie ad faciem: A płs dicit: Nunesi
ex parte:i nc̃ in enigmate ꝑ specłm: tunc aiꝰ
facie ad faciem: Ee ioħs apłs in epła sua: dilt¬
qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ: Hȩc est magna pnis¬

Expanded text:
erati estis, et ego vos reficiam; tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde : quam multi fecerunt audito Evangelio, quod ex ore ipsius auditum dives ille non fecit? Ergo modo faciamus, sequamur Dominum; solvamus compedes quibus impedimur sequi. Et quis idoneus solvere tales nodos, nisi ille adjuvet cui dictum est, Disrupisti vincula mea ? De quo alius psalmus dicit, Dominus solvit compeditos, Dominus erigit elisos . 9. Et quid sequuntur soluti et erecti, nisi lumen a quo audiunt, Ego sum lumen mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris? quia odo, fratres, habentes collyrium fidei. Praecessit enim ejus saliva cum terra, unde inungeretur qui caecus est natus .rare quod Deus non dignatus esset vel polliceri vel dare? Videbimus facie ad faciem. Apostolus dicit: Nunc scio ex parte, nunc in aenigmate per speculum, tunc autem facie ad faciem . Et Joanam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promis
Abbreviated transcription (Latin):
huse Non enĩ ꝓpterea quẽquam ds̃ ad pec¬
undum cogit: quia futura hominũ pec¬
ea iam nouit: Ipsors enĩ p̃scut peccata.
lon sua: non cuꝰ quam alterius s ipsorum
u ꝓper si ea quȩ ille p̃scuut ipsoꝵ. non st̃
ipsoꝵs: non uera ille p̃scuut Sed quia illius¬
prescientia falli non potest: sine dubio ñ alius
s ipsi pecant. qͦs ds̃ peccaturos eẽ p̃sciuit. fecer̃ gͦ
peccatum iuudei. qđ eos facere non compulit
cui peccatũ non placet: s facturos eẽ predixit
quem nichil latet Et ideo si non malum sed
bonum facere uoluissent. non ꝓhiberentur: et
hoc facturi preuiderentur ab eo. qui nouit qͥd
sit quisq facturus: & quid ei sit ꝓ eius oꝑe
redditurus Sed ea quȩ secuntur eugłii uer

Expanded text:
fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua, non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapropter, si ea quae ille praescivit ipsorum, non sunt ipsorum, non vera praepraescientia falli non potest, sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit cui peccatum non placet, sed facturos esse praedixit quem nihil latet. Et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non prohiberentur, et hoc facturi praeviderentur ab eo qui novit quid sit quisque facturus, et quid ei sit pro ejus opere redditur
Abbreviated transcription (Latin):
cem suam ubi eũ dem̃tia suꝑbȩ impietatis
irrisit. in eors qui in illũ crederent fronti¬
bus fixit: ubi est quodammͦ sedes uerecun¬
die ut de nomine eiꝰ fides ñ erubescat : et
magis dĩ głam quã hominum diligat:.

Expanded text:
cem suam, ubi eum dementia superbae impietatis cem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent, frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam, quam hominum diligant.
Abbreviated transcription (Latin):
equalis est patri: etiã filius in uisibis est.
Ut aut̃ ab homiinibꝰ uidẽtur. formã serui acce¬
pit : & insimilitudine hominũ factus. uisibi¬
lis factus est. Ostendit gͦ se etiã antequã sus¬
ciꝑet carnẽ oculis hominũ. sic̃ uoluit in sub¬
iecta sibi creatura: non sic̃ est. Mundemus
corda ꝑ fidem: ut illi in effabili. et ut ita di¬
cã. inuisibili uisioni p̃paremur. Beati enĩ
eum: s ꝓpter phariseos ñ confitebantur.
ut de synagoga ñ eicerentur. Dilexerunt
enĩ głam hominum: magis quã głam dei.
Uidete quẽ ad modũ notauerit ȩugłista & im¬
ꝓbauerit quosdã. quos tam̃ in eum credidis¬
se dixit: qui in hoc in gressu fidei si ꝓfice¬
rent. amorem quoq humane głȩ ꝓficiendo
suꝑarent⁊ quẽ suꝑauerat apłs dicens. Mi¬
chi aut̃ absit gloriari nisi in cruce dñi
nr̃iiħu xcp̃i: ꝑ quẽ mͥ mundus crucifirus ẽ
& ego mundo. Ad hoc enĩ & ipse dñs cru¬

Expanded text:
aequalis est Patri, etiam Filius invisibilis est: aequalis est Patri, etiam Filius invisibilis est: ut autem ab hominibus videretur, formam servi accepit, et in similitudine hominum factus , visibilis factus est. Ostendit ergo se etiam, antequam susciperet carnem, oculis hominum, sicut voluit in subjecta sibi creatura, non sicuti est. Mundemus corda per fidem, ut illi ineffabili, et, ut ita dicam, invisibili visioni praeparemur. Beati enim eum; sed propter Pharisaeos non confitebantur, ut de synagoga non ejicerentur: dilexerunt enVidete quemadmodum notaverit Evangelista et improbaverit quosdam, quos tamen in eum credidisse dixit: qui in hoc ingressu fidei si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo superarent, quem superaverat Apostolus, dicens, Mihi autem absit gloriari, nisi in crsti, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus cru
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ꝑtineat : in libro eiꝰ legendum & intelli-¬
gendum est. Uidit enĩ non sicuti est. sed
modo quodam significatiuo: sic̃ ꝓpħȩ uisio
fuerat in formancla. Nam uidit & moyses:
et tam̃ ei quem uidebat dicebat. Si enĩ inue¬
ni grãm ante te. ostende mͥ temet ispum
manifeste ut uideam te: qr non uidebat
sicuti est. Quando aut̃ hoc nob̃ futurũ sit:
Dilectissimi. filiidei sumus: & nondũ appa-¬
ruit qu od erimꝰ. Scimus qr cũ apparuerit
similes ei erimꝰ: qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti est.
Poterat dicere qm̃ uidebimꝰ eum: & ñ ad dere
sicuti est. Sed qͥa sciebat quibusdam patri¬
bus & ꝓpħis uisum s non siciti est: ideo
cũ dixisset uidebimus eum addidit sicuti ẽ.¬
Nemo enĩ uos fallat fratres. eoꝵ. qui dicunt inui¬
sibilem patrẽ et iusibilem filium: hii enim
hoc asserunt qui putant eũ esse creaturã: nec
intelligunt scdm quid dictum sit. ego & pa¬
ter unũ sumus. Prorsus in forma dĩ in qua

Expanded text:
pertineat, in libro ejus legendum et intelligendum est. Vidit enim non sicuti est, sed modo quodam significativo, sicut Prophetae visio fuerat informanda. Nam vidit et Moyses, et tamen ei quem videbat dicebat, Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum, manifeste ut videam te ; quia non videbat sicuti est. Quando autem nobis hoc futurum sit, Dilectissimi, Filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Poterat dicere, quoniam videbimus eum, et non addere, sicuti est: sed quia sciebat a quibusdam patribus et prophetis visum, sed non sicuti est; ideo cum dixisset, videbimus eum, addidit, sicuti eNemo enim vos fallat, fratres, eorum qui dicunt invisibilem Patrem, et visibilem Filium. Hi enim hoc asserunt qui putant eum esse creaturam; nec intelligunt secundum quid dictum sit, Ego et Pater unum sumus . Prorsus in forma Dei in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ctum est ut non intelligant. Et ipsa enim
conuersio de illius gr̃a est. cui dr̃. Ds̃ uirtu¬
tum conuerte nos. An forte et hoc de suꝑnę
medicinȩ miscłia factum intelligendũ est. ut
iusticiam constituere uolebant. ad hoc desere¬
rentur ut excecarent᷑. ad hoc excecarentur. ut
offenderent in lapidem offensionis. & imple¬
retur facies eor ignominia: atq ita humilia¬
ti quererent nom̃ dñi. et non suã qua inflat᷑
suꝑbus. s iusticiam dĩ qua iustificat᷑ impius:
hoc enĩ multi eorũ ꝓfecti in bonum. qui de suo
scelere cõpuncti. in xp̃m postea crediderunt.
ꝓ quibus & ipse orauerat dicens. Pater ignosce
illis : qr nesciunt quid faciunt. De qua eoꝵ
ignorantia et apłs dicit: Testimoniũ illis
ꝑhibeo: quia zelum dei habent. s non scd̃m
scientiam. Tunc enĩ & hoo subiupxit: atq ait.
Ignorantes enĩ dei iusticiã. et suam uolentes
constituere: uisticie dei ñ sunt subie cti. Hec¬

Expanded text:
ctum est, ut non intelligant? et ipsa enim ctum est, ut non intelligant? et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte nos . An forte et hoc de supernae medicinae misericordia factum intelligendum est, ut justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti, in Christum postea crediderunt: pro quibus et ipse oraverat dicens, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . De qua eorum ignorantia et Apostolus dicit, Testimonium illis perhibeo quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam: tunc enim et hoc subjunxit, atque ait, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justi
Abbreviated transcription (Latin):
sipot̾ lau uoluntatiᷤ ẽ diuinȩ: ita qđ illi ñ po¬
auit credere. culpa est uoluntis humane.
lu duo et ego. Quot quot tam suꝑbe sapuif.
it sue uoluntatis uiribus tantũ existiment
ssi tribuendũ ut negent sibi eẽ necessarium
quuium ad uttorium ad beneuitiendũ: non
psunt credere in xp̃m. Non enĩ aliquid ꝓ-¬
int syllabȩ nominis xp̃i. et sacram̃ta xp̃i:
mi resistitur fidei xp̃i. Fides aut̃ xp̃i est. cre¬
dr in eũ qui iustificat impium: credere in
miliatorem. sine quo int̾posito non reconci¬
unur deo: credẽ in saluatorẽ. qui uenit qđ
uat querere atq saluare: crede in eũ qui
ssine me nichil potestis facere. Qui gͦ ignorans
snsticiam. qua iustificat᷑ impius. suã uult
instituere qua conuincat᷑ suꝑbus: in hunc ñ
alis qui excecati et indurati sunt ds̃ p̃sciuit:
dum sit. non. id est non conuertantur i conera
desuꝑ sententia ubi dictum est ut ñ uideant
oculis. & intelligant corde: qr & hic utiq di¬

Expanded text:
st voluntatis divinae; ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod qui tam superbe sapiunt, ut suae voluntatis viribus tantum existiment esse tribuendum, ut negent sibi esse necessarium divinum adjutorium ad bene vivendum, non possunt credere in Christum. Non enim aliquid prosunt syllabae nominis Christi, et Sacramenta Christi, ubi resistitur fidei Christi. Fides autem Christi est, credere in eum qui justificat impium ; credere in Mediatorem, sine quo interposito non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quod perierat quaerere atque salvare ; credere in eum qui dixit, Sine me nihil potestis facere . Quia ergo ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus, in hunc non daeis qui excaecati et indurati sunt, Deus praescivdum sit, non, id est, non convertantur, connexa desuper sententia, ubi dictum est, ut non videant oculis et intelligant corde; quia et hic utique di
Abbreviated transcription (Latin):
fidentia. de iecit in negligentiã. Illi dicunt.
Ut quid rogamus dm̃. ne uincamur atepta¬
ne. quod in nr̃a est potestate: Isti dicunt. Ui
Odñe: o pater qui es in celis: ne nos inferas
Iinquamlibet istarũ temptationũ: s libera
nos a malo. Audiamꝰ dnm̃ dicentẽ. Rogiuis
te petre. ne deficiat fides tua: ne sic exisbial¬
mus fidem nr̃am esse in libero arbitrio au l¬
uino non egeat ad iutorio. Audiamus al
stam dicentẽ. dedit eis potestatem filios auils¬
at potestas: et orandum ne succũbat infir¬
nsas. spsa est fides quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur.
ut eius mensuram dñs cuiq partitus est: ut
su qboriatur ñ inseipso. s in dño gletur. R¬
Msuirum est quia non poterant credere:
iꝵ uoluntas sic supba erat. ut ignorantes
an susticiam et suam uiolentes constitiere sic̃ de

Expanded text:
ffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: ffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Ut quid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Ut ate? O Domine, o pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo. Audiamus Dominum dicentem: « Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua , » ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et evangelistam dicentem: « Dedit eis potestatem filios Dei fieuia data est potestas, et orandum, ne succumbat infirmitas. Ipsa est fides, quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est, ut qui gloriatur, non in seipsomirum est quia non poterant credere, quorum voluntas sic superba erat, ut ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere , sicut de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seuerantissi me teneamꝰ. Ipsa ꝑducit ad cubiꝰ¬
culum regis: in quo sunt om̃s thesauri saps¬
bat: quando dicebat. Multa hab̾e tob̃ dicemt.
s non potestis illa portare mocdo. Ambulanoũ
est. ꝓficiendũ est. crescendũ est: ut sint indi
nr̃a capacia et arũ rerum quas caꝑe mͦ ñ posi
mus. Quod si nos ultimus dies ꝓficientis mu¬
nerit: ibi discimus. qđ hic non potiumus. s
quis aũt istam questionẽ liquidius et melus
nouit se posse et confidit exponere: absit it ĩ
sim paratior discere quã docere: tantũ ne and¬
at quisquã liberũ arbitrium sic defenderi dit
nob̃ orationẽ qua dicimus ne nos inferas in tq̃¬
tationem. conetur auferre: rursus nequlsqͥs
neget uoluntatis arbitriũ. et audeat excusare
peccatum. S audiamꝰ dñm. & p̃cipientem ato¬
pitulantem. & iubentẽ quid facere debeanis
et adiuuantem ut implere possimꝰ. Nantisͥ
dam nimia suȩ uoluntatis fiducia extult i
suꝑbiam : & quosdã nunia suę uoluntatis dl¬

Expanded text:
perseverantissime teneamus. Ipsa perducit ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapdebat, quando dicebat: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem; et jubentem quid facere debeamus, et adjudam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam, et quosdam nimia suae voluntatis di
Abbreviated transcription (Latin):
oculos eoꝵ. & indurauit eoꝵ cor ut non uide¬
ant ocłis et intelligant corde: et conuertant᷑:
& sanem illos: Dicitur enĩ nob̾ Si non po¬
tuerunt credere: qđ peccatũ est hominis. non
facientis qđ non potest facere: Si aut̃ non cre¬
dendo peccauerunt: potuerunt gͦ credere
& non fecerunt: Si gͦ patuerunt: quomodo
dicit ȩułgmꝓpterea ñ poterant credere. quia
iterũ dixit isayas. excecauit oculos eori. et in¬
durauit eoꝵ cor. ut qđ est grauiꝰ. ad dm̃ refe¬
ratur causa qua non crediderunt. quandoqui¬
dem ipse excecauit oculos eoꝵ. & indurauit
eorum cor: Non enĩ hoc saltim de diabolo dr̃.
Nam si arbitremur hoc dictũ de diabolo quod
excetauit oculos eoꝵ. & cor indurauit.
laborandũ est quomͦ illoꝵ culpam qr ñ credi¬
derunt possi mꝰ ostendere. de qͥbus dicitur ñ
poterant credere Deinde quid respondebimꝰ
de alio ipsius ꝓpħe testimonio qđ posuit apłs
paulus dicens: Quod querebat isrł hoc ñ est¬

Expanded text:
oculos eorum et indurauit eorum cor, ut non uideant oculis et intellegant corde et conuertan sanem illos. Dicitur enim nobis: Si non potuerunt credere, quod peccatum est hominis non facientis quod non potest facere? si autem non credendo peccaverunt, potuerunt ergo credere, et non fecerunt. Si ergo potuerunt, quomodo diciterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum; ut, quod est gravius, ad Deum referatur causa qua non crediderunt, quandoquidem ipse excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum? Non enim saltem hoc de diabolo dicitur, Nam si arbitremur hoc dictum de diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus de alio prophetae ipsius testimonio, quod posuit Paulus apostolus dicens: Quod quaerebat Israel, hoc n
Abbreviated transcription (Latin):
Absit Si gͦ absit ut sit iniqͥtas apud dm̃: siue
quando ad iuuat miscditerfacit : siue qͣn ñ
adiuuat. iuste facit: qr omĩa non temeritate.
s iudicio facit: Porro si iudicia scõrũ iusta
sunt. quantomagis sanctificantis et iustifi¬
cantis dĩ: Iusta gͦ sunt: s occulta. Ideo cũ
questiones huiꝰmodi in mediũ uenerint qͣre
alius sic. alius aut̃ sic. quare ille deo dese¬
rente excecatur. ille deo ad iuuante illumina¬
tur : non nob̾ iudiciũ de iudicio tanti iudi¬
cis usurpemus: s contremiscentes exclame
altitudinem. ad hanc abyssum discutiendã
ad inscrutabilia scrutanda: ex pectatio ur̃e
Raritatis impinguat. Agnosco modulum
meum: sentire mͥ uideor. etiã modulũ ur̃m.
Aitius est hoc increm̃tis meis. & fortus uirib
meis: puto quia et ur̃is. Simul gͦ audiamꝰ
admonentẽ scripturam: atq dicentẽ. Altio¬
ra te ne quesieris . et fortiora te ne scrutatuss

Expanded text:
Absit . Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum; sive Absit . Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum; sive quando adjuvat, misericorditer facit; sive quando non adjuvat, juste facit: quia omnia non temeritate, sed judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantis Dei? Justa ergo sunt, sed occulta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, alius autem sic; quare ille Deo deserente excaecetur, ille Deo adjuvante illuminetur: non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes exclamemaltitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis, et fortius viribus meis; puto quia et vestris. Simul ergo audiamus admonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus