comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bxoi te fr̃ beatissime in constantinopoli¬
tana urbe cognoscens. cum me illic sedis a¬
płice responsa constringerent & te illuc in¬
iuncta ꝓ causis fidĩ uuisigothaꝵ legatio ꝑdu¬
xisset. onsie in tuis aurib qd̃ mͥ de me displicebat exposui. qm̃ diu
longeq conuersionis gr̃am distuli: & postquã cȩlesti. sũ desiderio
afflatus. sȩculari habitu contegi melius putaui. Aperiebat᷑ enĩ mͥ
iã de ęt̾nitatis amore quid quererẽ. s molita me consuetudo deuin¬
xerat. ne exteriore cultum mutarẽ. Cumq ad huc me cogeret ani

Expanded text:
ter beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret ani
Abbreviated transcription (Latin):
recte tenuimus: cum ꝓfecto ȩquanimit̾ ad mome:¬
eatys ios ad mortem petitus ii teaetatione ad
uitam creuit ex uerbere: & antiquus hostis un¬
de se bona eius ȩstimauit ex tinguere. inde do¬
luit multiplicasse. S qr primo certamine se sub¬
cubuisse considerat. ad alia se temptationũ
bella restaurat: & de scõ uiro mala adhuc im¬
prudent᷑ sperat. qr bona malus credere non

Expanded text:
recte tenuimus, cum profecto aequanimiter ad momeeatus Job ad mortem petitus in tentatione, ad vitam crevit ex verbere; et antiquus hostis unde se bona ejus aestimavit exstinguere, inde doluit multiplicasse. Sed quia in primo certamine se succubuisse considerat, ad alia se tentationum bella restaurat, et de sancto viro mala adhuc impudenter sperat; quia bona malus credere non
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dedit. dñs abstulit. sic̾ dño placuit ita factũ ẽr sit no¬
nĩ dnĩ benedictũ. Tunc enĩ uere ostendimus. qr ac
recte tenuimus: cum ꝓfecto ȩquanimit̾ ad mome:¬
eatys ios ad mortem petitus ii teaetatione ad
uitam creuit ex uerbere: & antiquus hostis un¬
de se bona eius ȩstimauit ex tinguere. inde do¬
luit multiplicasse. S qr primo certamine se sub¬
cubuisse considerat. ad alia se temptationũ
bella restaurat: & de scõ uiro mala adhuc im¬
prudent᷑ sperat. qr bona malus credere non

Expanded text:
ulit; sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum. Tunc enim vere ostendimus quia accepta recte tenuimus, cum profecto aequanimiter ad momeeatus Job ad mortem petitus in tentatione, ad vitam crevit ex verbere; et antiquus hostis unde se bona ejus aestimavit exstinguere, inde doluit multiplicasse. Sed quia in primo certamine se succubuisse considerat, ad alia se tentationum bella restaurat, et de sancto viro mala adhuc impudenter sperat; quia bona malus credere non
Abbreviated transcription (Latin):
mus p̃senti mundo quasi specietenus deseruire: ceperunt multa
contra me ex eiusdẽ mundi cura succrescere: ut in eo iam n specie
s qd ẽ grauius m̃te retinerer. Quȩ tandem cuncta sollicite fugi¬
ens. portum monasterii petũ: & relictis quȩ mundi sunt. ut frus¬
tra tunc credidi. ex huius uitȩ naufragio nudus euasi. Quia e¬
ni plerumq nauem incaute religatã etiã de sinu tuti littoris
dinis. in causaꝵ scłariũ pelegus repperi: & quietẽ monasterũ qr
habendo ñ fortit᷑ tenui. quã stricte tenenda fuerit ꝑdendo cog¬
noui. Nam cũ mͥ adꝑcipiendum sacri altaris ministerium obȩdi¬
entiȩ opponit᷑ hoc sub eccłiȩ colore susceptũ est. qd̾ si in ulte liceat.
iterũ fugiendo defleatur. Postq hoc mͥ nolenti atq renitenti

Expanded text:
mus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi littdinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem monasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedivirtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptum est, quod 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti
Abbreviated transcription (Latin):
cũ graue eẽt altaris ministerium. etiam pondus ẽ curȩ pastoralis
iniunctũ: qd̃ tanto nunc durius tolero. quanto me & imparẽ sen¬
tiens. in nulla fiduciȩ consolatione respiro. Quia enĩ mundi ĩã
tempora malis crebrescentibus t̾mino ꝓpinquante turbata suit.
ipsi nos qui internis mysteriĩs deseruire credimꝰ. curis exterio¬
rib implicam: sicut eo quoq tempore quo ad ministeriũ altariᷤᷤ
accessi. hoc de me ignorante me actũ ẽ ut sacri ordinis pondꝰ
acciperẽ: quatentis in t̾reno palacia licentius excubarẽ: ubi

Expanded text:
cum grave esset altaris ministerium, etiam pondus est curae pastoralis injunctum. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nulla fiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino propinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis mysteriis deservire credimur, curis exterioribus implicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad ministerium altaris accessi, hoc de me, ignorante me, actum est, ut sacri ordinis pondus acciperem, quatenus in terreno palatio licentius excubarem; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
cRietuRa sacramenti. oculis quasi qd̃dã
speculum opponit᷑. ut int̾na nr̃a facies ĩ
ipsa uideatur. Ibi & enim fȩda. ibi pulchra
nr̃a cognosennus. Ibi sentimus quantum
profiennus: ibi a ꝓfectu quam longe dis
tionem corda ꝓuocat infirmoꝵ: dumq
illoꝵ uctricia facta cõmemorat. contra

Expanded text:
criptura sacra mentis oculis quasi quoddam speculum opponitur , ut interna nostra facies in ipsa videatur. Ibi etenim foeda, ibi pulchra nostra cognoscimus. Ibi sentimus, quantum proficimus, ibi a provectu quam longe dist imitationem corda provocat infirmorum. Dumque illorum victricia facta commemorat, contra
Abbreviated transcription (Latin):
ram popło loquebar exceptȩ sunt : multis curis
ñtib in abolitione reliquerã : sed post annos oi
itentibus fr̃ibus notariorum schedas requirere si¬
ui. easque fauente dño transcurrens. in quantun

Expanded text:
ram populo loquebar, exceptae sunt, multis curis irruentibus in abolitione reliqueram. Sed post annos octo, petentibus fratribus, notariorum schedas requirere studui, easque, favente Domino transcurrens, inquantum
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos oratione suscitabat. Ne gͥ increpationis uerba de¬
dignaret᷑ audire: omia dona quȩ acceperat quasi a memo¬
ria reppulit. ut unũ fortit᷑ humilitatis donĩ teneret. Quis
rogo nr̃m si uł extremũ aliquod signũ fecisset. anmore fr̃e
inerepatus increpationis uerba patient̾ audiret. Nicħ enim
signi fecimꝰ. & siqͥs nos fortasse de actione nr̃a rep̃henderet.
statĩ intumescimus. magnos quosdã nos taciti cogitamꝰ. uirtu¬
tes nobisad aminiũ deducimꝰ etiã quas ñ habemꝰ. At contra
petrus cũ uirtutib humilis in rephensione. ꝑmansit. por¬

Expanded text:
mortuos oratione suscitabat. Ne igitur increpationis verba demortuos oratione suscitabat. Ne igitur increpationis verba dedignaretur audire, omnia dona quae acceperat quasi a memoria repulit, ut unum fortiter humilitatis donum teneret. Quis ergo nostrum si vel extremum aliquod signum fecisset, a minore fratre increpatus, increpationis verba patienter audiret? Nil enim signi fecimus, et si quis nos fortasse de actione nostra reprehenderit, statim intumescimus, magnos quosdam nos taciti cogitamus, virtutes nobis ad animum deducimus, etiam quas non habemus. At contra Petrus cum virtutibus humilis in reprehensione permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
epistolas. ñ laucdasset. Si aut̃ legit. qr. illic ipse rep̃hẽ¬
sibilis diceret᷑ inuenit. Amieus gͦ ueritatis laudauit
etiã qd̵ rep̃hensus ẽ: atq ei hoc ipsũ placuit. qr in his non pla
cuerat. quȩ alit̾ quã debuerat sensit: sequȩ etiã minori fr̃ĩ ad
in hoc p̃iret: quatinꝰ qui pͥmus erat in apłatus culmine: eẽt
tice stetit. qui illas epistolas laudauit. in quib scriptũ se ui¬
tuperabilẽ inuenit. Quȩ illa tanta ẽẽ mansuetudo poruit.
Ecce aminore suo rep̃hendit᷑: & rep̃hendi non dedignat᷑. Hon
ad memoriã reuocat qd̵ pͥmꝰ in apłatu uocatus ẽ. non qd̵ claueᷤ
regni cȩlestis accepit. non qd̃ peccata quecũq in t̾ra solueret
eẽnt soluta in cȩlo. non qd̾ in mare pedib ambulauit. non qd̃
paralyticos in iħu nomine iubendo erexerat. ñ qd̃ ȩgros corpo¬
ris sui umbra sanauerat. qͥd̃ m̃tientes uerbo occiderat. ñ qd̃

Expanded text:
Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehenEpistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis diceretur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit etiam quod reprehensus est, atque ei et hoc ipsum placuit, qcuerat, quae aliter quam debuerat sensit. Seque etiam minori fratri ad coin hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolatus culmine, esset tice stetit qui illas Epistolas laudavit in quibus se scriptum vituperabilem invenit. Quae illa esse tanta mansuetudo potuit, Ecce a minore suo reprehenditur et reprehendi non dedignatur. Non ad memoriam revocat quod primus in apostolatum vocatus est, non quod claves regni coelestis accepit, non quod peccata quaecunque in terra solveret essent soluta in coelo; non quod in mari pedibus ambulavit, non quod paralyticos in Jesu nomine jubendo erexerat, non quod aegros corporis sui umbra sanaverat, non quod mentientes verbo occiderat, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ uellet. ei in faciẽ restitit. eũq hac in re. fu¬
isse rep̃hensibilẽ. dic̃: & hoc eiꝰ studiũ discipłis loquens.
ñ solũ culpã. s qd̾ ẽ maus ypoerisin. id ẽ simulationẽ
nominat dicens. Cũ uenisset petrus antiochiã in faciẽ ei
restiti. qr rep̃hensibilis erat. Et paulo post & simulatioĩ
cipłos ammoneret. atq a quibusdã detrahi de pauli scͥp¬
tis agnosceret. dic̃. Sic̃ carissimꝰ fr̃ nr̃ paulus. seđ̾m clatã¬
sibi sapientiã scripsit uobis. loquens in eis de his in qͥb
st̃ quȩcdã difficilia intellectu. quȩ indocti & instabiles
depiãuant. sic̃ & rȩteras scriptitras. ad suã ipsoꝵ ꝑditio¬
nẽ. Ecce paulus in epistolis suis seribit petrũ rep̃hen¬
sibilẽ: ecce petrus in epistolis suis asserit paulũ in his a
scripserat ãmirandũ. Certe enĩ nͥ legisset petrus pauli

Expanded text:
suetudinem vellet, ei in faciem restitit, eumque hac in re fusuetudinem vellet, ei in faciem restitit, eumque hac in re fuisse reprehensibilem dicit . Et hoc ejus studium, discipulis loquens, non solum culpam, sed, quod est majus, hypocrisim, id est simulationem, nominat, dicens: Cum venisset Petrus restiti, quod reprehensibilis erat . » Et paulo post: « Et simulationi cum multa discipulos admoneret, atque a quibusdam detrahi de Pauli scriptis agnosceret, dicit: « Sicut charissimus frater noster Paulus secundum datam sapientiam sibi scripsit vobis loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu quae indocti et instabiles depravant, sicut caeteras scripturas, ad suam ipsorum perditionem . Ecce Paulus in Epistolis suis scripsit Petrum reprehensibilem, et ecce Petrus in Epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat, admirandum. Certe enim nisi legisset Petrus Pauli
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ eaꝵ altitudinẽ. intellegere debemꝰ. dũ sic̃ paulo
post scriptũ ẽ. ad portã gradib ascendebat᷑. tanto pa¬
uim̃tũ iacet infernis. quanto unaquęq por ta lurgit
in altitudine: qr qruanto sanctior ẽ uita doctoris. tan¬
to fit humilior sensus audienti. & semetipsũ despicit.
dũ p̃dicatoris sui uitã in magna surgere altitudine ꝑ¬
pendit. Imitari & enĩ bona eiꝰ alia forsan potest. alia ñ
potest. In quib p̾ualet ꝓficit. in quib minime. p̃ualet.
ad humilitatẽ creseit. Et hoc ipsũ gͦ ei in ꝓfectu ẽ. qd̾ ei
rexerint cognoscimꝰ. Ut enĩ taceamꝰ de ostensione signoꝵ.
loquam᷑ de uirtutib cordiũ. Certe paulus qui se legi mor
cauit. magno fidei ardore succensus p̃cepta legis teneri
carnalit᷑ noluit: circuncisionẽ in gentib fieri uetauit.
Et pͥetrus apłs seruari adhuc in circũcisione legis con¬

Expanded text:
diximus, earum altitudinem intelligere debemus, dum, sicut paulo diximus, earum altitudinem intelligere debemus, dum, sicut paulo post scriptum est, ad portas gradibus ascendebatur, tanto pavimentum jacet inferius, quanto unaquaeque porta surgit in altitudine: quia quanto sanctior est vita doctoris, tanto fit humilior sensus audientis, et semetipsum despicit, dum praedicatoris sui vitam in magna surgere altitudine perpendit. Imitari etenim bona ejus alia forsitan potest, alia non potest, in quibus praevalet proficit; in quibus minime praevalet, ad humilitatem crescit, et hoc ipsum ergo ei in provectu est quod ei rexerint portae cognoscimus. Ut enim taceamus de ostensione signorum, loquamur de virtutibus cordium. Certe Paulus, qui se legi mortcavit , magno fidei ardore succensus, praecepta legis tenere carnaliter noluit, circumcisionem in gentibus fieri vetuit. Et cum Petrus apostolus servari adhuc in circumcisione legis con
Abbreviated transcription (Latin):
Si portaꝵ longitudinẽ ad locũ referimꝰ in quo portȩ fu¬
erant construetȩ. scđm longitudinẽ portaꝵ pauim̃tũ e¬
rat inferius: qr quantũ tenere locus portaꝵ poterat. tã¬
tũ tendebat᷑ & pauim̃tũ qd̃ erat inferiꝰ. Longitudo gͦ
paunñti a portis ñ erat dissimilis: s tam̃ ȩqualȩ paui¬
intũ ñ erat cũ portis. Quid ẽ gͦ qd̃ pauim̃tũ cũ portis
longũ similit̾ erat. s ȩquale n erat: nͥ qd longe. distat.
uita popłoꝵ auita docentiũ: qͥ & si ad regna cȩlestia ten¬
dentes eandẽ longanimitatẽ spei habent. eadẽ tam̃ ui¬
uendi studia ñ habent. Tendat᷑ gͦ pauim̃tũ similit̾ in
longũ: qr. ipsã fidẽ. ipsã spẽ. in se retinent auditores quã
habere certũ ẽ p̃dicatores. S pauim̃tũ interiꝰ iaceat: ut
om̃s auditores p̃dicatores suos longe a suis meritis excel
lere cognoscant. Sin uͦ longitudinẽ portaꝵ ipsã sic̃ suꝑiꝰ

Expanded text:
in quo portae fuerant constructae, secundum longitudinem portarum pavimentum erat inferius, quia quantum tenere locus portarum poterat, tantum tendebatur et pavimentum quod erat inferius. Longitudo ergo pavimenti a portis non erat dissimilis, sed tamen aequalitas pavimenti non erat cum portis. Quid est ergo quod pavimentum cum portis longum similiter erat, sed aequale non erat, nisi quod longe distat vita populorum a vita docentium? Quia etsi ad regna coelestia tendentes eamdem longanimitatem spei habent, eadem tamen vivendi studia non habent. Tendatur ergo pavimentum similiter in longum, quia ipsam fidem, ipsam spem in se retinent auditores, quam habere certum est praedicatores. Sed pavimentum inferius jaceat, ut omnes auditores praedicatores sSin vero longitudinem portarum ipsam, sicut superius
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. qr ad mundi głam anhelant. Isti frontẽ atrii interus
ostendt̃. s ꝑ centũ cubitos ñ m̃surant᷑. Hi gͦ in numero ꝑfec¬
tionis st̃ de quib ꝑ paulũ dicit᷑ qr carnẽ suã crucifixert̃.
cũ uitiis & concupiscentiis. Et notandũ qr ñ dicit᷑ qd̾ in¬
trinsecus. s extrinsecus ista m̃surant᷑ : qr uidelicet redẽp¬
noscetis eos. Qui enĩ ꝑ hoc qd uidemꝰ agnoscimꝰ oꝑantis ani¬
mũ quẽ ñ uidemꝰ: siue latitudinẽ quȩ ẽ in facie portȩ in¬
ferioris. siue frontẽ atrii interioris extrinsecus metimꝰ.
Cũ enĩ alios c̃spicimꝰ largiri elemosinã. affuctis concurrere.
opp̃ssis subuenire. nil eos in hoc mundo głȩ querere. nullis
huiꝰ mundi cõpendiis inhiare. atq alios uidemꝰ carnẽ doma¬
re. lacrimis insistere. uerbis cȩlestib occupari. nltransito¬
rii honoris appetere. quid aliud debemꝰ nͥ eos ꝑfectos cre

Expanded text:
tur quia ad mundi gloriam anhelant. Isti frontem atrii interioris tur quia ad mundi gloriam anhelant. Isti frontem atrii interioris ostendunt, sed per centum cubitos non mensurantur. Hi ergo in numero perfectionis sunt, de quibus per Paulum dicitur: Qui carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis . Et notandum quia non dicitur quod intrinsecus, sed extrinsecus ista mensurantur, quia videlicet Redempnoscetis eos . Qui enim per hoc quod videmus cognoscimus operantis animum quem non videmus, sive latitudinem quae in facie portae est inferioris, sive frontem atrii interioris extrinsecus metimur. Cum enim alios conspicimus largiri eleemosynam, afflictis concurrere, oppressis subvenire, nihil eos in hoc mundo gloriae quaerere, nullis hujus mundi compendiis inhiare, atque alios videmus carnem domare, lacrymis insistere, verbis coelestibus occupari, nihil transitorii honoris appetere, quid aliud debemus nisi eos perfectos e
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qd̃ agit ñ ad trena lucra appetenda. aut ad lau¬
des transitorias reflectat᷑: Ecce enĩ miscđiam ꝓximis ex¬
hibere. possessa largiri. cũ celeritate indigenti tribue¬
re latitudo in faciẽ portȩ inferioris ẽ. S si tu das. ali¬
ena ñ appetas. si t̾renã głam de ipsobono oꝑe ñ reqͥras
recte in centenario numero idẽ in ꝑfectione m̃suraris.
Nã qui uidet᷑ dare misericordit᷑ ꝓpͥa. & rapit forsan iio¬
lent᷑ aliena. iste adhuc quȩ sit uia ꝑfectionis ignorat.
nec cognouit unde ad ꝑfectionẽ tendit᷑ qr nec ipsũ ens miti¬
ũ inuenit. Prius enĩ appetitũ euellere. am̃te. debuit. & pos¬
tea quȩ ure possidet largiri. Unde scriptũ ẽ. Declina a ma¬
lo & fac bonũ. Quid enĩ potest eẽ boni qd facit: qui necdũ
a malo declinauit. Et st̃ quidã qui sic̃ dictũ ẽ ab alim̃tis ab¬
stinent. carnẽ cruciant. s tam̃ si pulsati fuerint cognoscũ¬

Expanded text:
in eo quod agit non ad terrena lucra appetenda aut ad lauin eo quod agit non ad terrena lucra appetenda aut ad laudes transitorias reflectatur? 18. Ecce enim misericordiam proximis exhibere, possessa largiri, cum celeritate indigenti tribuere, latitudo in facie portae inferioris est. Sed si tua dans aliena non appetas, si terrenam gloriam de ipso bono opere non requiras, recte in centenario numero, id est in perfectione mensuraris. Nam qui videtur dare misericorditer propria, et rapit forsitan violenter aliena, iste adhuc quae sit via perfetionis ignorat, nec cognovit unde ad perfectionem tenditur, quia nec ipsum ejus initium invenit. Prius enim appetitum evellere a mente debuit, et postea quae jure possidet largiri. Unde scriptum est: Declina a malo et fac bonam . 1373 Quid enim potest esse boni quod facit, qui necdum a malo declinavit? Et sunt quidam qui, sicut dictum est, ab alimentis abstinent, carnem cruciant, sed tam
Abbreviated transcription (Latin):
ties itaq recipit qd̃ dedit: qui ꝑfectionis sp̃m accipiens terre¬
ñ appetit. diues ẽ. Pauꝑtas qͥppe in inopia nĩtis ẽ: ñ in qͣn¬
titate possessionis. Nam cui cũ pauꝑtate. bene conuenit. ñ
ẽ pauꝑ. Mensus ẽ gͦ uir latitudinẽ a facie portȩ inferioris
usq ad frontẽ atrii interioris extrinsecis centũ cubitos. q
redẽptor. nr̃ cottidie ꝑ magistros atq doctores inm̃sura
ꝑfectionis metit᷑ uitã fideliũ. uł inspecie boni oꝑis ꝑfi
fide positi magna oꝑari: s in centũ cubitos ñ m̃surant᷑.
qr ꝑ ipsa quȩ faciunt t̾renã głam quęrt̃. Et quidã uidẽ¬
t᷑ ꝑ abstinentiã cruciari. gemitib insistere: s eoꝵ m̃sura
ad centũ cubitos minime ducit᷑: qr in his quȩ agt̃ ab humi¬
no iudicio fauores requirt̃. Quis gͦ ẽ qui ꝑcentũ cubitos
m̃surat᷑. nͥ his cuiꝰ bona oꝑatio recta intentione utit᷑: ut

Expanded text:
ties itaque recipit quod dedit, qui perfectionis spiritum accipiens, terreties itaque recipit quod dedit, qui perfectionis spiritum accipiens, terrenon appetit, dives est. Paupertas quippe in inopia mentis est, non in quantitate possessionis. Nam cui cum paupertate bene convenit, non est pauper. Mensus est ergo vir latitudinem a facie portae inferioris, usque ad frontem atrii interioris extrinsecus, centum cubitos, quia Redemptor noster quotidie per magistros atque doctores in mensura perfectionis metitur vitam fidelium, vel in specie boni operis pefide positi magna operari, sed in centum cubitis non mensurantur, quia per ipsa quae faciunt terrenam gloriam quaerunt. Et quidam videntur per abstinentiam cruciari, gemitibus insistere; sed eorum mensura ad centum cubitos minime ducitur, quia in his quae agunt ab humano judicio favores requirunt. Quis ergo est qui per centum cubitos mensuratur, nisi is cujus bona operatio recta intentione utitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
neris. quę pruis erat angusta difficultatis. Habet quoq
atriũ interius frontẽ.: q contẽplatiua uita ꝑ quȩdã signa
desiderioꝵ & gemituũ ostendit quantũ int̾ uideat. quȩ
tantũ amat. Denarius aut̃ numerus ꝑ semetipsũ multipli¬
catꝰ in centenariũ surgit Unde recte ꝑ centenariũ mag¬
na ꝑfectio designat᷑ sic̃ electis dicit᷑. Omis qui reliqͥt
aut filios. aut agros ꝓpt̾ nom̃ meũ centuplũ accipiet.: &
uitã et̾nã possidebit. Neq eenĩ sc̃s quisq ideo t̾rena dese¬
rit ut hec possidere in hoc mundo multiplicius possit
qr dsqͥs treno studio t̾rã relinquit. t̾rã ñ relinquit s ap¬
petit Nec qui unã uxorẽ deserit centũ recepturis ẽ. s ꝑ
centenariũ numerũ ꝑfectio designat᷑ Postquã ȩtiã uita¬
ȩt̃na ꝓmittit᷑. qͥsqͥs ꝓ dĩ nomine tẽporalia atq t̾rena contẽp¬

Expanded text:
neris, quae prius erat angustia difficultatis. Habet quoque neris, quae prius erat angustia difficultatis. Habet quoque atrium interius frontem, quia contemplativa vita per quaedam signa desideriorum et gemituum ostendit quantum intus videat quam tantum amat. Denarius autem numerus per semetipsum multiplicatus in centenarium surgit. Unde recte per centenarium magna perfectio designatur, sicut de electis dicitur: « Omnis qui relinquit aut filios, aut agros, propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit Neque etenim sanctus quisque ideo terrena deserit, ut haec possidere in hoc mundo multiplicius possit; quia quisquis terreno studio terram relinquit, terram non relinquit, sed appetit. Nec qui unam uxorem deserit, centum recepturus est: sed per centenarium numerum perfectio designatur, post quam e quisquis pro Dei nomine temporalia atque terrena contem
Abbreviated transcription (Latin):
istȩ spũalis ȩdificii portȩ sint. quas & spuales patres ami¬
rant᷑. Quanto itaq nos in earũ admiratione humiliari neces¬
se. ẽ qui paium̃tũ sumꝰ. S qr sub longitudinis appellatione
altitudinẽ portaꝵ audiuimus: nc̃ aut̃ de earũ latitudine
cognoscamꝰ. Sequit᷑. Et mensus ẽ latitudinẽ a facie por.¬
te inferioris usq ad frontẽ atrii inteoris extrinsecus. cen¬
tũ cubitos ad orientẽ & a quilone: In quib uerbis si portã
aditu accipumis quo ad aguitionẽ dni intramꝰ. porta ife¬
rior fides ẽ. atriũ uͦ interuis. contẽplatio. Habet aut̃ por¬
ta inferior latitudine. infacie: q uidelicet fides ꝑ caritatis
suȩ amplitudinẽ. habet eã quȩ uidet᷑ a ꝑrimis oꝑationem¬
Qua dũ fortit᷑ a ꝑfectiorib agi conspicimꝰ. nos qui in bonis
actib angustam̃ exẽpla ꝑ eos magnȩ oꝑationis accipimus:
& una quęq scã actio quasi quȩdã nobis fit latitudo iti¬

Expanded text:
alis aedificii portae sunt, quas et spiritales patres admirantur. Quantum itaque nos in earum admiratione humiliari necesse est, qui pavimentum sumus? Sed quia sub longitudinis appellatione altitudinem portarum audivimus, nunc aliquid de earum latitudine cognoscamus. Sequitoris, usque ad fontem atrii interioris extrinsecus, centum cubitos ad Orientem et ad Aquilonem. 16. In quibus verbis si portam aditum accipimus, quo ad cognitionem Domini intramus, porta inferior fides est, atrium vero interius contemplatio. Habet autem porta inferior latitudinem in facie, quia videlicet fides per charitatis suae amplitudinem habet eam quae videtur a proximis oQuam dum fortiter a perfectioribus agi conspicimus, nos qui in bonis actibus angustamur, exempla per eos magnae operationis accipimus, et unaquaeque sancta actio quasi quaedam nobis fit latitudo iti
Abbreviated transcription (Latin):
nis & lapidib seruiebant: e derelinquentes dm̃ a quo facti st̃.
deos uenerati sunt quos fecert̃. Nos aut̃ ꝑ omĩpotentis dei
gram ad lucẽ de tenebris deducti sumus. Recolamiis gͦ de qͥ¬
b tenebris uenimus. unde lucẽ accepimꝰ. grãs agamꝰ. Neq enĩ
diuinã miscđiam intellegit: qui suȩ miseriȩ memor non ẽ.

Expanded text:
nis et lapidibus servierunt, et, derelinquentes Deum a quo facti sunt, nis et lapidibus servierunt, et, derelinquentes Deum a quo facti sunt, deos venerati sunt quos fecerunt. Nos autem per omnipotentis Dei gratiam ad lucem de tenebris educti sumus. Recolamus ergo de quibus tenebis venimus, ut de luce quam accepimus gratias agamus. Neque enim divinam misericordiam int
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ: eoꝵ uita ꝑ centũ cubitos extrinsecus metit᷑. Et qr mul¬
ti in iudea. pleriq uͦ ingentilitate positi ad hanc ꝑfectionis
sumã uenert̃. recte subiungit᷑. adorientẽ & aquilonẽ. Iuda¬
ieus cẽenĩ popłs. oriens dictꝰ ẽ: de cuius carne ille natꝰ ẽ. qͥ
sol iustitię uocat᷑. de quo ꝑ ꝓpħam dicit᷑ uobis aut̃ qui time¬
tis dnm. oriet᷑ sol iustitiȩ. ꝑaquilonẽ uͦ gentilitas figurat᷑.
quȩ diu in ꝑfidiȩ suȩ frigore torpuit. in cuus corde ille
regnauit qui attestante ꝓpħa apud semetipsũ dixit ponã
sedẽ meã ad aquilonẽ. Quia itaq incarnatus omp̃c dñs alios
fecit: centũ cubitos ñ solũ ad orientẽ m̃sus e. s etiã ad aqͥlonẽ.
S qr sub aquilonis nomine de gentilitate sermo se intulit. ẽ¬
siderare libet quantũ suꝑ nos effusa st̃ uiscera creatoris nr̃i.
Om̃s enĩ nos ex gentilitate uenimꝰ. Antiqui parentes nr̃i lig¬

Expanded text:
demus, eorum vitam per centum cubitos extrinsecus metimur. 20. Et quia multi in Judaea, plerique vero in gentilitate positi, ad hanc perfectionis summam pervenerunt, recte subjungitur: Ad Orientem et ad Aquilonem. Judaicus etenim populus Oriei timetis Dominum orietur sol justitiae . » Per aquilonem vero gentilitas figuratur quae diu in perfidiae suae frigore torpuit, et in cujus corde ille regnavit qui attestante propheta apud semetipsum dixit: « Ponam sedem meam ad aquilonem. » Quia itaque incarnatus omnipotens Dominufecit, centum cubitos non solum ad Orientem mensus est, sed etiam ad Aquilonem. 21. Sed quia sub Aquilonis nomine de gentilitate sermo se intulit, considerare libet quantum super nos effusa sunt viscera Creatoris nostri. Omnes enim nos ex gentilitate venimus. Antiqui parentes nostri lig
Abbreviated transcription (Latin):
desolatione ciuiũ. imp̃ssione hostiũ. frequentia ruinaꝵ. ⁊
ta ut in ea cõpletũ eẽ uideamꝰ. qd̾ contra samariã ꝑ eun¬
dẽ ꝓpham longe suꝑius dicit᷑. Pone ollã. pone inquã e
mitte in ea aquã. & congere frust a eius in ea. Et paulopost.
Efferbuit coctio eius: & discocta st̃ ossa illiꝰ in medio euis: Atq
iterũ. Congere ossa quȩ igni sucendã. consum̃t᷑ carnes & coque
T uniuersa cõpositio: & ossa tabescent. Pone quoq eã suꝑ pru¬
nas uacuã: & incalescat & liquȩ fiat ȩs eiꝰ. Tunc enĩ nobis ol¬
la posita ẽ: cũ hec ẽ ciuitas constituta. Tunc in ea aqua mis¬
sa ẽ. & frust a eius congesta st̃: quando ad eã undiq popłi
defluebant qui uelut aqua ralens actionib mundi ferues¬
cerent. & quasi frust a carniũ in ipsosuo feruore liquaren¬
t᷑. De qua bene dicit᷑. Efferbuit coctio eius. & discocta st̃ os¬

Expanded text:
desolatione civium, impressione hostium, frequentia ruinarum; desolatione civium, impressione hostium, frequentia ruinarum; ita ut in ea completum esse videamus quod contra urbem Samariam peetam longe superius dicitur: Pone ollam, pone, inquam, et mitte in ea aquam, et congere frusta ejus in ea . Et paulo post: Efferbuit coctio ejus, et discocta sunt ossa illius in medio ejus . Atque iterum: Congere ossa, quae igne succendossa tabescent. Pone quoque eam super prunas vacuam, ut incalescat et liquefiat aes ejus . Tunc enim nobis olla posita est, cum haec est civitas constituta. Tunc enim in ea aqua missa est, et frusta ejus congesta sunt, quando ad eam undique populi confluebant, qui, velut aqua calens, actionibus mundi fervescerent, et quasi frusta carnium in ipso suo fervore liquarentur. De qua bene dicitur: Efferbuit coctio ejus, et decocta sunt os
Abbreviated transcription (Latin):
gandemꝰ. Respondeamꝰ gͦ morib tantȩ miscđiȩ. redẽptoris
nr̃i: & qui lucẽ cognouimꝰ. prauoꝵ oꝑum tenebras declinemꝰ.
Quid ẽ iã rogo qd̾ in hoc mundo libeat: Ibiq luctus aspiei¬
mus. ubiq gemitus audiuimꝰ: destructȩ urbes. euersast̃ cas¬
tra: depopulati agri. in solitudinẽ t̾ra redacta ẽ. Nullus in
agris in cola. pene nullus in urbib habitator remansit: ꝙ
tam̃ ipsȩ paruȩ generis humani reliquiȩ. adhue cottidi¬
e ꝙ sine cessatione feriunt᷑: & finẽ ñ habent flagella cȩles¬
stis iustitiȩ. qr nec int̾ flagella correptȩ. st̃ actiones culpȩ:
Alios in captiuitatẽ duei: alios detruncari: alios int̾ficiui¬
demꝰ. Qͥd ẽ gͦ qd̃ in hac uita libeat fr̃s mei ͦ si & talẽ mun
dũ adhuc diligamꝰ: ñ iã gaudia. s uulnera amamus. Ip¬
sa aut̃ quȩ aliquando muncdidña eẽ uidebat᷑. qualis remã¬
serit roma conspicitis: inñsis dolorib multiplicit᷑ attrita.

Expanded text:
demus. Respondeamus ergo moribus tantae misericordiae Redemptoris nostri, et qui lucem cognovimus, pravorum operum tenebras declinemus. 22. Quid est jam, rogo, quod in hoc mundo libeat? Ubique luctus aspicimus, undique gemitus audimus. Destructae urbes, eversa sunt castra, depopulati agri, in solitudinem terra redacta est. Nullus in agris incola, pene nullus in urbibus habitator remansit; et tamen ipsae parvae generis humani reliquiae adhuc quotidie et sine cessatione feriuntur. Et finem non habent flagella coelestis justitiae, quia nec inter flagella correctae sunt actionis culpae. Alios in captivitatem duci, alios detruncari, alios interfici videmus. Quid est ergo quod in hac vita libeat, fratres mei? Si et talem adhuc mundum diligimus, non jam gaudia, sed vulnera amamus. Ipsa autem quae aliquando mundi domina esse videbatur qualis remanserit Roma conspicimus. Immensis doloribus multipliciter attrita,
Abbreviated transcription (Latin):
natist̃. in innocentia ꝑstitert̃: ꝑ aquilonẽ uͦ recte peccato¬
res accipimꝰ. qui in m̃tis frigore delapsi. sub peccati sui umbra
penitentiã reuocat. cõpunctione & lacrimis lauat. uirtu

Expanded text:
nati sunt, in innocentia perstiterunt. Per Aquilonem vero recte peccatonati sunt, in innocentia perstiterunt. Per Aquilonem vero recte peccatores accipimus, qui mentis frigore dilapsi sub peccati sui umbra poenitentiam revocat, compunctione et lacrymis l
Abbreviated transcription (Latin):
plumas ꝑdidit. quȩ popłm amisit. Alaꝵ quoq pennȩ cecide¬
rt̃. cũ quib uolare ad p̃dã consueuerat: qi eiꝰ om̃s potentes
extincti st̃ ꝑ quos aliena rapiebat. Nȩc aut̃ quȩ de roma¬
nȩ urbis contritione dicimꝰ in cunctis factũ mundi eiui¬
tatib scimꝰ. Alia & enĩ loca clade desolatasunt. alia gladia
consumpta. alia famȩ cruciata: alia t̾rȩ hiatib absorta. Despi¬
ciamꝰ gͦ ex toto animo hoc p̃sens scłm uł extinctũ. finiamus
mundi desideria saltĩ cũ mundi fine: imitem᷑ bonoꝵ fac¬
ta quȩ possumꝰ. Apud orientẽ eni & aquilonẽ. multist᷑ qui
ꝑꝑfectionẽ uitȩ centũ cubitis m̃surant᷑. Ex iudea ꝙ enĩ &
gentilitate. sic̃ dictũ ẽ ad scĩtatis culm̃ exereuert̃: quãuis in
tellegi ꝑ orientẽ & aquilonẽ etiã iusti e peccatores possint.
Oriens quippe ñ inmerito iusti nominant᷑. qͥ sic̃ in luce fidei

Expanded text:
plumas perdidit dum populum amisit. Alarum quippe pennae cecideplumas perdidit dum populum amisit. Alarum quippe pennae ceciderunt cum quibus volare ad praedam consueverat, quia homines ejus potentes extincti sunt nae urbis contritione dicimus, in cunctis facta mundi civitatibus scimus. Alia etenim loca clade desolata sunt, alia gladio consumpta, alia fame cruciata, alia terrae hiatibus absorpta. Despiciamus ergo ex toto animo hoc praesens saeculum vel exstinctum; finiamus mundi desideria saltem cum mundi fine: imitemur bonorum facta quae possumus. Apud Orientem enim et Aquilonem multi sunt qui pro perfectione vitae centum cubitis mensurantur. Ex Judaea etenim et gentitelligi per Orientem et Aquilonem etiam justi et peccatores possint. Oriens quippe non immerito justi nominantur, qui, sicut in luce fidei
Abbreviated transcription (Latin):
parietes cadunt. Ybi aut̃ sunt qui in eius gła letabu̾ntur:
dium: Impletũ ẽ in ea. qd̃ contra destructã niniuen ꝑ ꝓpħam
dicit᷑. ubi ẽ habitaculũ leonũ. & pascua catuloꝵ leonũ: an eius
duces ac pͥncipes leones ñ erant. qui ꝑ diuersas mundi ꝓuin¬
cias discurrentes. p̃dã seuiendo & intficiendo rapiebant.
Hic leonũ catuli inueniebant pascua. quia pueri. adolescentes.
uuuienes. seculares. & secularuĩ filii. huc undiq concurrebañ.
cũ ꝓficeres in hoc mundo uoluissent. S ecce iã dissoluta. ec ce
contrita. ecce gemitib opp̃ssa ẽ. Iã nemo ad eã currit. ut ĩ
hoc mundo ꝓficiebat: iã nullus potens & uolentꝰ remansit
hominis. insolo capite fieri solet. Caluitiũ uͦ aquilȩ in totofit
corpore: qr cũ ualde senuerit plumȩ eiꝰ ac pennȩ exomib
illiꝰ m̃bris cadunt. Caluitiũ gͦ suũ sic̾ aquila dilatat. quȩ

Expanded text:
parietes cadunt. Ubi enim sunt qui in ejus aliquando gloria parietes cadunt. Ubi enim sunt qui in ejus aliquando gloria dium? Impletum est in ea quod contra destructam Niniven per prophetam dicitur: Ubi est habitaculum leonum, et pascua catulorum leonum ? An ejus duces ac principes leones non erant, qui per diversas mundi provincias discurrentes praedam saeviendo et interficiendo rapiebant? Hinc leonum catuli inveniebant pascua: quia pueri, adolescentes, juvenes saeculares et saecularium filii, huc undique concurrebant, cum proficere in hoc mundo voluissent. Sed ecce jam desolata, ecce contrita, ecce gemitibus oppressa est. Jam nemo ad eam currit, ut in hoc mundo proficiat. Jam nullus potens et violentus remansit, hominis in solo capite fieri solet, calvitium vero aquilae in toto fit corpore, quia cum valde senuerit, plumae ejus ac pennae ex omnibus illius membris cadunt. Calvitium ergo suum sicut aquila dilatat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Dicat᷑ itaq congẽre ossa quȩ igni suecendã. consum̃t᷑ carnes.
& coquet᷑ uniuersa compositio eius: & ossa tabescent. Ubi
enĩ senatꝰ. ubi iã popłs.Contabuert̃ ossa. consumptȩ car¬
nes. om̃is in ea seculariũ dignitatũ ordo extinctis est.
excocta ẽ uniuersa compositio eius: & tam̃ ipsos nos paucos
qui remansimꝰ. adhuc cottidie gladii. adhue cottidie in¬
numerȩ tͥbulationes p̃munt. Dicat᷑ gͦ. Pone quoq eã suꝑ
prunas uacuã. Quia enĩ senatꝰ deẽ: popłs interiit: & tam̃
in paucis qui st̃. dolores & gemitꝰ cottidie multiplicant᷑.
iã uacua ardet roma. Quid aut̃ ista de hominib dici¬
mꝰ: eũ ruinis crebescentib ipsa quoq eius destrui ȩdificia ui¬
dennis : Unde apte de ciuitate iã uacua subdit᷑. Incalescat &
liquȩ fiat es eius. Iã enĩ & ipsa olla confumit᷑. in qua prius car¬
nes & ossa consumebant᷑: ꝙr postquã defecert᷑ homines. etiam

Expanded text:
 Congere ossa quae igne succendam, consumentur carnes, et coquetur universa compositio, et ossa tabescent. Ubi enim senatus? ubi jam populus? Contabuerunt ossa, consumptae sunt carnes, omnis in ea saecularium dignitatum ordo extinctus est. Excocta est universa compositio ejus, et tamen ipsos nos paucos qui remansimus, adhuc quotidie gladii, adhuc quotidie innumerae tribulationes premunt. Dicatur ergo: Pone quoque eam super prunas vacuam. Quia enim senatus deest, populus interiit; et tamen in paucis qui sunt dolores et gemitus quotidie multiplicantur: jam vacua ardet Roma. Quid autem ista de hominibus dicimus, cum ruinis crebrescentibus ipsa quoque ejus destrui aedificia videmus? Unde apte de civitate jam vacua subditur: Incalescat et liquefiat aes ejus. Jam enim et ipsa olla consumitur, in qua prius carnes et ossa consumebantur: quia postquam defecerunt homines, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
restitistis. Cũq illi ad lapides cur rerent. & eũ lapidib
necarent. flexo genu ꝓ eisde ꝑ sequutorib orauit dicens.
Dne ne statuas illis hoc peccatũ. Quȩ itaq ista uirtus ẽ.
suetudinis nil haberet & sic mansuetus in eoꝵ dilectione
ꝑstitit. ac si contra eos feruoris nichil habuisset fense¬
miꝰ int̃ hȩc uͥ nr̃ȩ conscientiȩ reatus iacet. Qͥs enĩ nr̃m¬

Expanded text:
restitistis . Cumque illi ad lapides currerent, et eum lapidibus necarent, flexo genu pro eisdem persecutoribus oravit, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Quae itaque ista virtus esuetudinis nihil haberet; et sic mansuetus in eorum dilectione perstitit, ac si contra eos fervoris nihil habuisset. Pensemus inter haec ubi nostrae conscientiae reatus jacet. Quis enim n
Abbreviated transcription (Latin):
centes. icireo senarium mimerũ eẽ ꝑfectũ. qr suo ordine nume¬
ratus ꝑficit᷑ ut eũ unꝰ. duo. tres dicunt᷑. senarius numerus im
cet in uno duobus. & tribus. s iccirto senarium numerum dici¬
niꝰ eẽ ꝑfectũ. q sic̃ pauloante. dictumẽ sexto die ꝑfecit ds om̃ĩa
tis asseripta ẽ & sex decies ducta. in seragenariũ surgunt. recte
ꝑ serãgnta cubitos bonoꝵ oꝑum ꝑfectio designat᷑. Quod aꝑte e¬
tiã dñs in ȩugłio designat. qui cũ parabolam senimantis ex po

Expanded text:
centes idcirco senarium numerum esse perfectum, quia suo ordine numecentes idcirco senarium numerum esse perfectum, quia suo ordine numeratus perficitur, ut cum unus, duo, tres dicuntur, senarius numerus impcet in uno, duobus et tribus; sed idcirco senarium numerum dicimus esse perfectum, quia, sicut paulo ante dictum est, sexto die perfecit Deus omnia tis scripta est, et sex decies ducta in sexagenarium surgit, recte per sexaginta cubitos, bonorum operum perfectio designatur. Quod aperte etiam Dominus in Evangelio designat, qui cum parabolam seminantis e
Abbreviated transcription (Latin):
qr quantũ libet intenderit. nec semetipsã anima ꝑfectȩ suffi¬
cit. penetrare: quantomagis illuis magnitudinẽ qͥ potuit &
animã condere: Cumq in scientiȩ dĩ intellectu laboraret. las¬
sescens ac deficiens subdidit. Confortata ẽ nec potero ad eã. S
cũ conantes atq tendentes quiddã iã de iniusibili natura c̃¬
spicere lassamur. reuerberam᷑. repellimꝰ. & si interiora penetrare ñ
possumꝰ. tam̃ iam ab exteriori ostio interius ostiũ uidemꝰ. Ipse. enuim
considerationis labor ostiũ ẽ. qͣr ostendit aliquid ex eo qd̾ intꝰ ẽ & si
adhuc ingrediendi potestas ñ ẽ. Sequit᷑. Et fecit frontes ꝑ se¬
xaginta cubitos: & ad fronte atriũ portȩ undiq ꝑ cireuitum.¬
Sepe iã diximꝰ senarit. numero ꝑfectionẽ. boni oꝑis designari.
ũ illud sequentes qd̾ conati sunt hinus scłi sapientes astruere. ai¬

Expanded text:
Quia quantumlibet intenderit, nec semetipsam anima perfecte suffiQuia quantumlibet intenderit, nec semetipsam anima perfecte sufficit penetrare: quanto magis illius magnitudinem qui potuit et animam condere? Cumque in scientiae Dei intellectu laboraret lassescens ac deficiens subdidit. Confortata est nec potero ad eam. Sed cum conantes atque tendentes quiddam jam de invisibili natura conspicere lassamur, reverberamur, repellimur: etsi interiora penetrare non possumus, tamen jam ab exteriori ostio interius ostium videmus. Ipse enim considerationis labor ostium est qui ostendit aliquid ex eo quod intus est, etsi adhuc quod ingrediendi potestas non est. « Et fecit frontes per sexaginta cubitos, et ad frontem atrium portae undique per circuitumSaepe jam diximus senario numero perfectionem boni operis designari, non illud sequentes quod conati sunt hujus saeculi sapientes astruere, di
Abbreviated transcription (Latin):
quare considerare necesse ẽ. q is qͥ cȩlo uelud sedi p̃sidet. suꝑ &
inferuis ẽ. Ut gͦ indicaret omp̃e ds̃ interiore. se eẽ & suꝑiorẽ
omĩbus: celũ sibi sedẽ. eẽ ꝑhibuit. Ut uͦ se ostenderet omĩa en¬
cũdare: cȩlũ metiri palmo & trã se asserit pugillo conclude¬
re. Ipse ẽ gͦ interior & exterior: inferior & suꝑior. Regendo
suꝑior: portando inferior. Replendo interior: circũdando ex¬
terior. Sicq ẽ intus ut extra sit: sic circũdat ut penetret.: sic
p̃sidet ut portet: sic portat ut p̾sideat. Cũ gͦ subleuata ad se¬
ipsã anima suũ modulũ intellegit. ꝙ q corporalia omia trans¬
cendat agnoscit. atq ab intellectu suo se ad auctoris intellectũ
tendit: quid iã hȩc nisi ostiũ qd̃ ẽ contra ostiũ aspicit. nde &
auctori omiũ ꝓpħa dicit. Mirabilis factaẽ scientia tua ex me

Expanded text:
qua re considerare necesse est quia is qui coelo velut sedi praesidet, super et qua re considerare necesse est quia is qui coelo velut sedi praesidet, super et inferius est. Ut ergo indicaret omnipotens Deus interiorem se esse, et superiorem omnibus, coelum sibi sedi esse perhibuit: ut vero se ostenderet omnia circumdare, coelum metiri palmo, et terram se asserit pugillo concludere. Ipse est ergo interior et exterior, ipse inferior et superior: regendo superior, portando inferior; replendo interior, circumdando exterior. Sicque est intus, ut extra sit: sic circumdat ut penetret. Sic praesidet ut portet: sic portat ut praesideat. Cum ergo sublevata ad seipsam anima suum modulum et intelligit, et quia corporalia omnia transcendat agnoscit, atque ab intellectu suo se ad auctoris intellectum tendit, quid jam haec nisi ostium, quod est contra ostium aspicit? Unde et auctori omnium Propheta dicit: « Mirabilis facta est scientia tua ex me . »
Abbreviated transcription (Latin):
milis dissimilia disponit. Cur aut̃ hoc de potentia creato¬
ris admirem̃. qui uirtutis eius uestigia & in creatura consyi¬
cimꝰ. Natura quippe luti & cȩrȩ diuersa ẽ. Solis uͦ raduis ñ
ẽ. diuersus. & tam̃ cũ diuersus ñ sit. diuersa st̃ quȩ in luto
opat̃ & cera. q uno eodẽq sui ignis calore lutũ durat. &
cȩrã illiquat. S fortasse. hoc in natura luti uł cȩrȩ e. non in
ipsa solis substantia quȩ in naturis diuersis diuersa uidet᷑ oꝑa
lia dissponere. sine diuersitate sui diuersa agere: sine. cogitati¬
onĩ uicissitudine. dissimilia formare. longe dissimilit᷑ oꝑat᷑
Aissimilia: nũquã sibi dissimilis ds̃. qui & ubiq ẽ. & ubiq totꝰ
ẽ. Ait enĩ. Celũ mͥ sedes ẽ. t̾ra aut̃ scabellũ pedũ meoꝵ. Et de
ipso scriptũ ẽ.: qr cȩlũ metit᷑ palmo. & t̾rã pugillo coneludit. Ex

Expanded text:
milis dissimilia disponit. Cur autem hoc de potentia creatomilis dissimilia disponit. Cur autem hoc de potentia creatoris admiremur, quia virtutis ejus vestigia, et in creatura conspicimus. Natura quippe luti et cerae diversa est: solis vero radius non est diversus, et tamen cum diversus non sit, diversa sunt quae in luto operatur et cera, quia uno eodemque sui ignis calore lutum durat, et ceram liquat. Sed fortasse hoc in natura luti vel cerae est, non in ipsa solis substantia, quae in naturis diversis diversa videtur opelia disponere, sine diversitate sui diversa agere, sine cogitationum vicissitudine dissimilia formare. Longe ergo dissimiliter operatur dissimilia nunquam sibi dissimilis Deus, qui et ubique est, et ubique totus est. Ait enim: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum . Et de ipso scriptum est: Qui coelum metitur palmo, et terram pugillo concludit . 11. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdlã uͦ ut sint & uiuant nec tam̃ discernere aliquio de inta
ualeant: quȩdã aut̃ ut sint uiuant atq discernant & oꝑat᷑
unꝰ omiã s inomĩb ñ diuisus. Est enĩ uere sũmus. & nũquã si¬
bi dissimilis. Anima aut̃ & si ꝑ naturã sibmietipsi diuersa
ñ ẽ. ꝑ cogitationẽ tam̃ diuersa ẽ. Eo enĩ mom̃ti icti quode u
su cogitat. de auditu cogitare obliuiscit᷑. Eo enĩ mom̃ti ic¬
tu quo de auditu uł gustu cogitat. de odoratu uł tactu cogi¬
tare ñ p̃ualet. q ꝑ intentionẽ & obliuionẽ fit sibimetipsi sẽ¬
ꝑ dissimilis. ut nunc hoc. nunc illud cogitatione. teneat.
Omp̃s aut̃ ds̃ quia si bimetipsi dissimilis ñ ẽ. ea uirtute ui¬
det. qua audit. omĩa ea uirtute. creat qua iudicat. Creata gͦ
eius & uidere simul omĩa administrare ẽ. & administrare. con¬
spicere. Alia cogitatione. iustos aduiuat. atq alia iniustos
dampnat. s una eadẽq natiera singularis sibi sẽꝑ indissi¬

Expanded text:
id de vita valeant; quaedam autem ut sint, vivant, atque discernant. Et operatur unus omnia, sed in omnibus non divisus . Est enim vere summus, et nunquam sibi dissimilis. Anima autem etsi per naturam sibimetipsi diversa non est, per cogitationem tamen diversa est. Eo enim momento su cogitat, de auditu cogitare obliviscitur: et eo momenti ictu quo de auditu vel gustu cogitat, de odoratu vel tactu cogitare non praevalet: quia per intentionem et oblivionem fit semper sibimetipsi dissimilis, ut nunc hoc, nunc illud cogitatione teneat. Omnipotens autem Deus quia sibimetipsi dissimilis non est, ea virtute videt, qua audit omnia; ea virtute creat, qua indicat creaturam ejus. Ergo et videre simul omnia, administrare est: et administrare conspicere. Alia cogitatione justos adjuvat, atque alia injustos damnat. Sed una eadem sex naturae singularis sibi semper indissi
Abbreviated transcription (Latin):
ra longanimitatis uirtus discipłoꝵ duritiã emolliuit admi¬
scdiȩ uiscera: qi longitudo portȩ surrexit in altitudinẽ.
S infirmi nos adimitandũ tantȩ mansuetudines longani¬
mitatẽ idonei ñ sumꝰ. qr uidelicet pauim̃tũ sumꝰ. & despecti
innris morib iacemꝰ. Ecce aut̃ dũ de duob ducib glestis
exercitus loquor. martyr quoq stepħs memoriȩ occurrit qͥ
tentꝰ ꝓ creatoris sui nomine e in medio ꝑsequutoꝵ dedu

Expanded text:
discipulorum duritiam emollivit ad misericordiae viscera, quia longitudo portae surrexit in altitudinem. Sed infirmi nos ad imitandum tantae mansuetudinis longanimitatem idonei non sumus, quia videlicet pavimentum sumus, et despecti in nostris moribus jacemus. 14. Ecce autem dum de duobus ducibus coelestis exercitus loquor, martyr quoque Stephanus memoriae occurrit, qui tentus pro Creatoris sui nomine, et in medium persecutorum dedu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nec portã sacri eloquii: nec amoris thalamũ habere. Et notã
dũ qd̃ a tecto thalami. usq a tectũ porte dicit᷑ eẽ. m̃suratum.
ꝑea enĩ quȩ nobis in scriptura sc̃ra cooꝑta sunt nr̃a humili
tas appbat᷑. quia qd in illa ñ intellegi ñ suꝑbȩ rep̃hendere. s
uenerari humilit᷑ debemꝰ. Unde ꝙ de. dño scriptũ ẽ. Palpebrȩ
enus int̾rogant filios hominũ. Pal pebrȩ quippe eiꝰ uiditia st̃.
quȩ aliquid nobis claudiunt aliquid aperiunt. quȩ aꝑiendo nos
int̾rogant. si intellegendo ñ extollim᷑. claudendo nos int̾rogant.
si ñ despicimꝰ quȩ intellegere ñ ualemꝰ. ꝑ ea aut̃ quȩ de caritate.

Expanded text:
est, nec portam sacri eloquii, nec amoris thalamum habere. Et notandum est, nec portam sacri eloquii, nec amoris thalamum habere. Et notandum est quod a tecto thalami usque ad tectum portae dicitur mensuratum. Per ea enim quae nobis in sacra Scriptura cooperta stas approbatur, quia quidquid in illa non intelligimus non superbe reprehendere, sed venerari humiliter debemus. Unde de Domino scriptum est; Palpebrae ejus interrogant filios hominum . Palpebrae quippe ejus judicia sunt, quae aliquid nobis claudunt, et aliquid aperiunt. Quae aperiendo nos interrogant si intelligendo non extollimur. Claudendo nos interrogant si non despicimus quae intelligere non valemus. Per ea autem quae de charitate
Abbreviated transcription (Latin):
moris ẽ. Quisquis idõ uestim̃tũ algenti non porrigit. qui¬
idõ bonũ ñ agit quia tepore animi pigrescit. ipse ei suus
torpor angustia ẽ. Respicere aut̃ in opẽ. exaudire p̃cẽ. largi¬
ri stipe. p̃bere defensionẽ. atq ꝓeiusdẽ defensione pauperis ad¬
uersantis cuiuslibet inimiticias ñ timere: magna m̃tis latitu¬
do ẽ. Mensuret᷑ gͦ int̾ thalamũ & portã. ea quȩ it̾iacet lati¬
tudo. cubitis uiginti & quinq. quia in exteriori sensuũ oꝑati¬
one ꝓbatur. & cognoscit᷑ que intrinsecus largitas bonitatis ha¬
beat᷑. Nam quicquid de scriptura sacra didiceris. & quantũ ꝓri¬
mũ tacitus ames in latitudine boni oꝑis ostendis. Pateat itaq
uginti & quinq cubitis latitudo int̾ thalamũ & portã. qr in¬
t᷑ caritatẽ & scientiã testis ẽ bona oꝑatio. Quȩ si fortasse de fue¬
rit. ꝓfecto certũ ẽ nec cognouisse te. dnĩ nec diligere ꝓrimũ. id

Expanded text:
moris est. Quisquis ideo vestimentum algenti non porrigit, quimoris est. Quisquis ideo vestimentum algenti non porrigit, quitur. Quisquis ideo bonum non agit, quia tepore animi pigrescit, ipse ei suus torpor angustia est. Respicere autem inopem, exaudire precem, largiri stipem, praebere defensionem, atque pro ejusdem defensione pauperis adversantis cujuslibet inimicitias non timere, magna mentis latitudo est. Mensuretur ergo inter thalamum et portam ea quae interjacet latitudo, cubitis viginti et quinque, quia in exteriorum sensuum operatione probatur et cognoscitur quae intrinsecus largitas bonitatis habeatur. Nam quid jam de Scriptura sacra didiceris et quantum proximum tacitus ames, in latitudine boni operis ostendis. 6. Pateat itaque viginti et quinque cubitis latitudo inter thalamum et portam, quia inter charitatem et scientiam testis est bona operatio. Quae si fortasse defuerit, profecto certum est nec cognovisse te Deum, nec diligere proximum; id