comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ futurã reuelationẽ p̾uidere & pie¬
nuntiare potuert̃. cum & illa ueteri
sacramenta significantia fuerint fu¬
turoꝵ. An soli ꝓpħȩ habebant hanc
uabant᷑ gr̃a ut intelligerent qudal¬
diebant. Sed utiq sacramentũ rgi
celoꝵ uelabat᷑ in ueteri testam̃so i
plenitudine temꝑis reuelarit᷑ ms¬

Expanded text:
 futuram revelationem praevidere et praenuntiare potuerunt; cum et illa vetera sacramenta, significantia fuerint futurorum. An soli Prophetae habebant hanc uvabantur gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacramentum regni coelorum velabatur in Veteri Testamento, quod plenitudine temporis revelaret
Abbreviated transcription (Latin):
utiq credebant. s illi uentura it̃ me
autem uenisse. Id̾o & sic att. Pinl
potũ sp̃ualem biberunt. Sea p̃rst
eundem. nam corꝑalłe non eunatn
Quid enim illi biberunt: Bwebant
enim de sp̃uali sequenti petra petra ai¬
tem erat. x̃. U idete autẽ fide mancnte
signa uariata. Ibi petra. xͦ. nob ⁊ͥ aũ¬
in altare d̃i ponit᷑. & illi. ꝓ magno sa¬
cramento eiusdem xͥ biberunt aqua
norunt fideles. Si speciem uisibisẽ in¬
tendas alud ẽ. si intelligibiłe signst¬
cationem cundẽ potum sp̃uale bibe¬

Expanded text:
Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manente, signa variata. Ibi petra Christuin altari Dei ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquamnorunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem bibe
Abbreviated transcription (Latin):
pse ẜ ilis in petra figuratus. nobis ĩ
carne manifestatus. S non inquit in
om̃ib illis bñplacitum ẽ do. Om̃s qͥ¬
deni eundẽ cibum sp̃ualem manduca¬
uerunt & cunde potum sp̃uałe bibert̃.

Expanded text:
dem ipse Christus illis in petra figuratus, nobis in carne manifestatus. « Sed non, » inquit, « in omnibus illis beneplacitum est Deo . Omnes » quidem « eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et eumdem potum sp
Abbreviated transcription (Latin):
sibilem cibum sp̃ualit̾ intellexerunt.
spũalit̾ esurierunt. sp̃ualit̾ gustauert̃
ut sp̃ualit̾ saciarent᷑. Nam & nos ho-¬
die accipimus insibilem cibum. s ali¬
ud est sacramentũ. aliud untus sacra¬
na. hunc panem significat altare dñi.
ducauert̃. Sꝑalẽ utiq eandem. nam
corꝑalem alterã. quia illi manna nos
patres nr̃i. non patres ilboꝵ. Quibus
nos sinules sumus non quib illi sum¬
les fuerunt. & adiungit. & om̃s e¬
undem potũ sp̃uałẽ biberunt. Aliud
illi aliud nos s specie uisibili qd̾
tamen hoc idem significaret
bis. Gemina ꝑcussio. duo ligna crucis
significat. Hic est gͦ panis de
celo descendens. ut si quis ex ipso¬
manducauerit non moriat᷑. S quod
ꝑtinet ad uirtutẽ sacram̃ti ñ qđ per
tinet ad uisibile sacramentũ qui mã-¬
ducat intꝰ ñ foris. Qui manducat in
corde. ñ qui p̃mit dente. Et om̃s ꝑ¬

Expanded text:
sibilem cibum spiritualiter intellexerunt, sibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacrana, hunc panem significat altare Dei. Sducaverunt. Spiritualem utique eamdem; nam corporalem alteram, quia illi manna, nos patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtinet ad uisibile sacramentum. Qui manducat intus non foris, qui manducat in 430 corde non qui premit dente. Que
Abbreviated transcription (Latin):
ratos: Ad manna. Ecce dico manna.
Notum: quid acceperunt uidei ppłs il¬
le isrł. Notum ẽ quid illis pluisset ds
de celo. & nesciunt cathecumini quid
accipiant. xp̃iani. Erubescant gͦ quia
nesciunt. Transcant ꝑ mare rubrum
manducent manna. ut quomͦ credide¬
runt in nomine ih̃u sic se ipsis credat
quod non uidebant non intel¬
ligebant. Ideo patres ur̃i quia si¬
miles estis illoꝵ. Nam quantũ ꝑ¬
tinet fr̃s mei ad mortẽ istani uisibilẽ
& corꝑalem. numquid nos non mori᷑
qui manducamus panẽ de cȩlo descen¬
tem: Sic sunt mortui & illi quemad¬
modum & nos sius morituri qnͣ¬
tum attinẽt ut dixi ad mortẽ huiꝰ
corꝑis iusibilẽ atq carnałẽ. Quantũ
autem attinet ad ilła mortem de qua
t̃ret dñs quia mortui sunt patres is¬
łoꝵ. manducauit manna. & moy ses
manducaiit manna & aaron. man-¬
ducauit manna & finees. manduca¬
uerunt ibi multi qui dño placuert̃
& mortui non sunt. Quare. Quia ui¬

Expanded text:
zatos? Ad manna. Ecce dico manna: zatos? Ad manna. Ecce dico manna: notum est quid acceperint Judaei, populus iste Israel, notum est quid illis pluisset Deus de coelo; et nesciunt catechumeni quid accipiant Christiani. Erubescant ergo, quia nesciunt; transeant per mare rubrum, manducent manna: ut quomodo crediderunt in nomine Jesu, sic se ipsis credat qui noligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam quantum pertinet, fratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
manducauit manna ppls isrł. Cum
uansisset mare rubrum. Mare rubrũ¬
anm quid significet audi apłm. Nolo
antẽ uos ignorare fĩs quia om̃s pats
nr̃i sub mibe fuerunt & om̃s ꝑ mare
teansierunt. Quid est ꝑ mare tiansie¬
oñs ꝑ moy sen baptirati sunt in mube
einmari. Si gͦ figura maris tantũ ua-¬
lut. species baptisim quantũ ualebit.
di quod gestum est infigura traiectũ
płm ad manna ꝑluxit. quid exhibe¬
u.ꝑbaptismũ suum traicit credentes oc¬
asis om̃ib peccatis tamꝙͣ hostib conse¬
auentib sicut in illo mari om̃s egyptii
pierunt. Quo traicit fĩs mei quo trai¬
ais ꝑbaptismum iħc. cuiꝰ figurã tunc
gerebat moy ses qui ꝑ mare traiciebat.
Quo traicit: Ad manna. Quid ẽ man¬
Na ͦ Ego sum inquit panis uunus qui
le plo adescendi. Manna accipunt si¬
deles iam traiecti ꝑ mare rubrum.
Quare mare rubrũ: lam mare. Qua¬
re & rubrum. Significabat illud ma¬
re rubrũ baptismũ xͥ. Unde rubet
tus.. Q uogͦ ꝑducit credentes & bapti¬

Expanded text:
manducavit populus Israel? Cum transisset mare rubrum. Mare autem rubrum quid significet, audi Apostolum: Nolo autem vos ignorare, fratres, quia omnes patres nostri suo nube fuerunt, et omnes per mare transierunt. mnes per Moysen baptizati sunt in nube, et in mari. Si ergo figura maris tantum valuit, species baptismi quantum valebit? Si quod gestum est in figura trajectum populum ad manna perduxit, quid exhibebaptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus, sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo trajicit, fratres mei? quo trajicit per Baptismum Jesus, cujus figuram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Manna accipiunt fideles, jam trajecti per mare rubrum. Quare mare rubrum? jam mare, quare et rubrum? Significabat mare illud rubrum baptismum Christi. Unde rubet tus? Quo ergo perducit credentes et bapti
Abbreviated transcription (Latin):
biberunt. Mare rubrum significat
baptismũ. moy ses ductor ꝑ mare ru-¬
brum significat. xp̃m. P opłs transiens
significat fideles. Moes egyptioꝵ. sig¬
nificat ab olitionem peccatoꝵ. In s̾ig¬
nis anernis cadem fides. Signsse¬

Expanded text:
tualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: si
Abbreviated transcription (Latin):
añico magisterio. Os enm loqudit
in eis. & quamuis de carneis mlibul
tamen añs intonabat. Ccito gͦ tanl
testimonio manifestũ c̃ illa om̃a hol¬
rate gesta nunc in nr̃a salute comei
quia tunc figura premuntiabant. L

Expanded text:
nico magisterio; Deus enim loquebatur in eis, et quamvis de carneis nubibus, tamen Dominus intonabat: certe ergo tanto testimonio manifestum est illa omnia figurate gesta, nunc in nostra salute compleri; quia tunc futura praenuntiabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ similitudines. Aut si ꝓpterca puta¬
tis eundem ẽẽ ad marsos. quia hos
audistis in scͥptura d̃ĩ: eund̾e ẽẽ ad
spectacłm tẽatri. quia dicit apłs non
sic pugillor quasi aerẽ cedens. Pugilla¬
ri enim ẽ spectacłm facere. Iam qͥa
hinc ducta ẽ similitudo. spectacła ista
delectare nos debent : Aut quia dix̃
qui in agone contendit ab om̃ib ab¬
stinens est. ꝓpterea agonistica & ludi¬
cra debes affectare xͥanus: Attende qͥd
ibi dicat᷑ ad similitudinẽ quid monȩa¬
ad prohibitionẽ. Ita gͦ & hic data est qͥͦ¬
dam sumilitudo. de marso qui incantat
ut educat aspidẽ de tenebrosa cauer-¬
na. Sed castigo corpus meum & in¬
dicauerim ipse reꝓbꝰ efficiar. Suo ti¬
more nos t̾ruit. Quid enim faciet ag¬

Expanded text:
lae similitudines. Aut si propterea putalae similitudines. Aut si propterea putatis eundum esse ad Marsos, quia hoc audistis in Scriptura Dei; eundum est et ad spectacula theatri, quia dicit Apostolus: Non sic pugillor, quasi aerem caedens; pugilari enim est pancratium facere. Jam quia hinc data est similitudo, spectacula ista delectare nos debent? aut quia dixit, Qui in agone contendit, ab omnibus abstinens est ; propterea agonistica ista vana et ludicra debet affectare christianus? Attende quid tibi dicatur ad similitudinem, quid moneaad prohibitionem. Ita ergo et hic data est quaedam similitudo de Marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa cana. Sed castigo corpus meum, que ad ipse reprobus efficiar. Suo timore nos terruit. Quid enim faciet ag
Abbreviated transcription (Latin):
lo stadio. in illo spectacło. unus tñ ac¬
cipit brauium. ceteri uicti disceduit
& ꝑseuerauert᷑ incurrendo. s cum ac¬
ceꝑit unus remanebunt ceteri qui si¬
milit̾ laborauert̃. Hic ñ ẽ sic. quotqͦt
currunt si ꝑseuerant̃ currunt om̃s ac¬
cipiunt. & qui prior uenerit expec¬
ł at ut cum posteriore coronet᷑. Agonẽ
quippe istum non cupiditas s caritaᷤ
facit. Oñs currentes amant se & ipse
amor cursus est. E go ergo sic curro
quasi acrẽ uerberans. Non unde cũꝙ
datur similitudo ab scͥpturis. laudat᷑ ip¬
sa res. s tantũ inde similitudo trahit᷑.
Non enim laudauit iniquũ iudicem¬
qui nolebat audire illam uiduã. & nec
dm̃ timebat nec homines reuerebat᷑. &
tamen inde dñs similitudinẽ traxit.
Nec illum laudauit pigrũ qui tres
panes non ꝓpt̃ amicitiã dedit petenti
s tedio uictus. ꝙ tam̃ inde similitudi¬
nẽ dedit. & de reb gͦ non laudandis¬
trahunt᷑ scd̾m quend̾a modũ ñ at nul-¬

Expanded text:
lo stadio, in illo spectaculo, unus tamen accipit bravium: caeteri victi discedunt . Et perseveraverunt in currendo: sed cum acceperit unus, remanent caeteri qui similiter laboraverunt. Hac non est sic. Quotquot currunt, perseveranter currant, omnes accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut cum posteriore coronetur. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit: omnes currentes amant se, et ipse amor quasi aerem verberans. Non undecunque datur similitudo, ab Scripturis laudatur ipsa res, sed tantum inde similitudo trahitur. Non enim laudavit iniquum qui nolebat audire illam viduam, qui nec Deum timebat, nec homines reverebatur: et tamen inde similitudinem Dominus dedit. Nec illum laudavit pigrum, qui tres panes non propter amicitiam dedit petenti: sed taedio victus, et tamen inde similitudinem dedit. De rebus trahuntur secundum quemdam modum nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentium. Mala uoluntas
iam sola peccatum ẽ: etiam si de¬
sit effectus. id ẽ. si non habeat po¬
testatem. Porro cũ uoluntas mala
potestatem accipit implere quod¬
exͦ intendit: ex iudicio dĩ uenit apd̃
quem non ẽ. iniquitas. Puuit etiã
isto modo: nec id̾o iniuste quia oc¬
culte. Ceterum iniquus puniri
se ignorat: nisi cum manifesto sup¬
plicio senserit nolens quantũ mali
sit qd ꝑpetrauit uolens. Hoc ẽ.
qd̾ de quib dã apłs ait. Tradidit
illos d̾s in concupiscentias cordis
illoꝵ: ut faciant que ñ conueni¬
unt. Hinc & dominꝰ pilato.
Non haberes inquit in me po¬
testatem : nisi data tͥ eẽt. desuꝑ.¬
In litteris etiam apłicis. uidete
que scripta sunt. In epła pauli
apłi ad romanos: P ropt̾ea tradiꝰ¬
dit illos d̃s in passiones ignomi¬
niȩ: itẽ paulopost. Sic̃ non ꝓba¬
uerunt d̾m habere in noticiam :
tradidit illos in reprobam mentẽ.
ut faciant que non conueniunt.
Et ad thessalonicenses in epła sed̾a.

Expanded text:
niam mala voluntas jam sola peccatum est, etiam si desit effectus, id est, si non habeat potestatem. Porro cum voluntas mala potestatem accipit implere quod intendit, ex judicio Dei venit, apud quem non est iniquitas . Punit enim etiam isto modo; nec idculte. ceterum iniquus puniri se ignorat. nisi cum manifesto supplicio senserit nolens, quantum mali sit quod perpetrauit uolens. hoc est quod de quibusdam apostolus ait: tradidit illos deus in concupiscentias cordis illorum, ut faciant quae non conueniunt. hinc et dominus Pilato: non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset de suIn litteris etiam apostolicis videte quae scripta sunt, ut in Epistola Pauli apostoli ad Romanos: Propterea tradidit illos Deus in desideriniae; item paulo post: sicut non probauerunt deum habere in notitiam, tradidit illos deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conueniunt. et ad Thessalonicenses in epistula secunda
Abbreviated transcription (Latin):
pus ueniam & erit sarȩ filus qui u¬
tiq nullis oꝑibꝰ ꝓmeruerat dmͣ ut
nasciturus ꝓmitteret᷑. ut in y̾saac
uocaret᷑ semen abrahe idest illi per¬
tenerent ad sortem scõꝵ quȩ in xp̃o
est. qui se intelligerent filios ꝓmissi¬
onis non suꝑbientes de meritis suis
s grͣe uocationis deputantes quod co-¬
eredes eẽnt. xp̃i. Cum enim ꝓmissũ
est ut essent nichil utiq meruerunt
qui nondum erant. S & rebecca ex u-¬
no concubitu habens ysaac patris nr̃i.
Nigilantissime ait ex uno concubitu.
Genini enum concepti erant. ne uel pa-¬
ternis meritis tribueret᷑. si quisꝗͣ forte
diceret. Id̾o talis natus est filius. quia
pater ita erat affectus illo in temꝑe
cum seuit in utero matris. aut rta erat
mat̃ assecta cum eum concepit. Simł
enim ambo sunt uno temꝑe concep¬

Expanded text:
pus veniam, et erit Sarae filius: qui utique nullis operibus promeruerat Deum, ut nasciturus promitteretur, ut in Isaac vocaretur semen Abrahae; id est, illi pertinerent ad sortem sanctorum quae in Christo est, qui se intelligerent filios promissionis, non superbientes de meritis suis, sed gratiae vocationis deputantes quod cohaeredes essent Christi; cum enim promissum est ut essent, nihil utique meruerant qui nondum erant: sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri. Vigilantissime ait, ex uno concubitu gemini enim concepti erant: ne vel paternis meritis tribueretur, si quisquam forte diceret, Ideo talis natus est filius, quia pater ita erat affectus illo in tempore quo eum sevit in utero matris; aut ita erat mater affecta, cum eum concepit. Simul enim ambos uno tempore
Abbreviated transcription (Latin):
teant᷑. cantatẽ ex nob̾ ipsis uolunt.
nes audiunt ap̃limn dientẽ scitmi:
flat. caritas autem ecificat. NM.
ineptius immo uͦ quid c̃ amnenus
ab ipsa sc̃ĩtate caritatis alieis alo
confiteri ex deo ẽẽ scientiam qus mra
ritate inslat. & ex nobis ẽt̃ caritadi
que fecit ut scientia inflart ñ post.
Item cum dicat apls suꝑemincit sn¬

Expanded text:
tatem ex nobis ipsis volunt. Nec audiunt Apostolum dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, imo vero quid est amentius, et ab ipsa sanctitate charitatis alienius, quam confiteri ex Deo esse scientiam, quae sine charitate inflat, et ex nobis esse charitatem, quae facit ut scientia inflare non possit? Item cum dicat Apostolus, s
Abbreviated transcription (Latin):
tatem suꝑeminet scientiş . fides ant
uera & doctrina sana ambas dict ũ
ex đo. quia scriptum ẽ. a facie ens h¬
entia & intellectus ꝓcedit. & scriptĩ .
caritas uͦ ex dõ ẽ. Q legimus sp̃m saci¬
caritatis & continentiȩ. s mauis ẽ de-¬
num caritas quam scientia. Nam sairi-¬
tia quando est in homine. caritas at
necessaria ne inflet᷑. Caritas aut̃ m
emulat᷑. non agit ꝑperam. non isit¬
Qiud autem ẽ pietas nͥ dĩ culas s
unde ille colitur. nisi caritate: Cari
enm de corde puro & conscientia h¬
na ce fide non ficta. magna ꝙ urain¬
tus est. quia ipsa est & fins pricl.
Merito dictum c̃ fortis sicut mes ll
quia nemo eam uicit sicuit mõ l
ue quia inhac iuta usq ad mũ a

Expanded text:
supereminet scientiae? Fides autem vera et doctrina sana ambas esse dicit ex Deo, quia scriptum est, A facie ejus scientia et intellectus procedit : scriptum est, Charitas ex Deo est . Et legimus, Spiritum scicharitatis et continentiae . Sed majus est donum charitas quam scientia: nam scientia quando est in homine, charitas est necessaria, ne infletur; charitas autem non aemulatur, non agit perperam, non iid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris & tenebre cam non compre-¬
henderunt. In ioħe lux dicit ecce qua¬
lem dilectionẽ dedit nobis pat̃ ut filii
d̃i uocemur & simus. In pelagianis te¬
nebre dicunt. dilectio nobis non ex nob
est. quam si ueram idest. xp̃ianã dilectio¬
nem haberent scirent & unde haberert
sicut sciebat apłs qui dicebat. Nos au¬
tem non sp̃m huius mundi accepimus
s sp̃m qui ex d̃o c̃. ut sciamus que ad̾o¬

Expanded text:
tenebris, et tenebrae eam non comprehendunt . In Joanne lux dicit, Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus . Et in Pelagianis tenebrae dicunt, Dilectio nobis ex nobis est. Quam si veram, id est, christianam dilectionem haberent, scirent et unde haberent; sicut sciebat Apostolus, qui dicebat, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a
Abbreviated transcription (Latin):
uamdui sumꝰ in corꝑe ꝑegrinam᷑
a dño. nondum sumus in patria. Qñ
erimꝰ in patria: Quando triumpha-¬
bimꝰ deuicto immico diabolo. quoni-
ã mors nouissima immica destruet᷑.
Tunc fiet sermo qui scͥptus ẽ: absorta
ẽ mors in iuctoria. Ubi ẽ mors con

Expanded text:
uamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino» . Nondum sumus in patria: quando erimus in patria? Quando triumphabimus devicto inimico diabolo, quando «mors novissima inimica destruetur: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in vic
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uenisset hora: ut transiret ih̃c
de hoc mundo ad patrem. Qui tran¬
fitus etiam pascha interpretari ꝑhibe¬
tur. Hec itaq magna om̃ino ꝓpħia. ẽ.
lpse enim ante om̃s scõs transiit ad pa¬
trem de hoc scło. parare illis mansio¬
nes regni celorũ. quas dabit eis in re-¬
surrectionem mortuorũ qm̃ transitu¬
rus erat ante om̃s primogenitus a
mortius factus est. Grãm uero suam ĩ
zeo ipso ualde commendat cum dicit.
& uocabo in nomine dñi in conspectu
tuo. tanꝗͣ in conspectu ppłi ifrł. cuius
moyses cum hec audiret tpũ gere-¬
bat. In conspectu enim gentis ipsus
cabor actiuum uerbum ꝓ passiuo po-¬
nens genere locutionis in usitato.
In quo nimirum magnus sensus
latet. Sic enim fortasse significare
uoluit se ipsum hoc facere. id est

Expanded text:
cum uenisset hora, ut transiret Iesus de hoc mundo ad patrem: qui transitus etiam pascha interpretari perhibetur. haec itaque magna omnino prophetia est. ipse enim ante omnes sanctos transiit ad patrem de hoc saeculo parare illis mansiones regni caelorum, quas dabit eis in resurrectione mortuorum, quoniam transiturus ante omnes primogenitus a mortuis factus est. Gratiam uero suam in eo ipso ualde commendat cum dicit: et uocabo nomine domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu populi Israhel, cuius Moyses cum haec audiret typum gerebat. in conspectu enim gentis ipsiuscabor," actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluit se ipsum hoc facere, id est
Abbreviated transcription (Latin):
sic ꝓmisit impleuit. nam quis alius
piscis qui capoient᷑ apposuit: Qui ñ
ob aliud credendus est eis miecisse pe¬
nuriam. auam compellerent᷑ ur pisca¬
tum. nͥ dispositũ uolens exhibere mira¬
pasceret & ipsum eugłium tanto sa¬
cramento qđ erat de numero piserum
tem s gr̃a cũi mecum. Non quia ipse
nichil bom agebat. s quia ipse nichil
ageret suille non adiuuaret. Siue e¬

Expanded text:
misit implevit. Nam quis alius pisces qui caperentur apposuit, qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam, qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere mirapasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento quod erat de numero piscium tem sed gratia dei mecum, non quia ipse nihil boni agebat, sed quia nihil ageret, si illa non adiuuaret? qu
Abbreviated transcription (Latin):
tate. qui & plus om̃ib suis coapsis la¬
borauit. & plurib epłis ppłos dĩ. ñ es
tantum qui p̾sentes ab illo uidebantir
uerumetiã illos qui futuri p̃uidebantꝰ
instrux̃. Iilum inquã uerum athlctan
x doctũ ab illo. unctum ab ilo. cruciis¬
ũ cum illo. głosum in illo. in theatio
huius mundi cin spectacłm factus est.
ꝙ angłis & hominib. legitime maguo
agone certantem. & palmã suꝑne uoca¬
tionis in anteriora sectantẽ ocłis fidei
libentissime spectant. gaudere cumngau¬
dentib. flere cum flentib. foris haben¬
tem pugnas intus tumores. cupientẽ
re romanos. ut aliquẽ fructum habeat
ꝙ in illis ficut & in ceteris gentib eni¬
lantem coriithios. & in ipsa emulatio¬
ne metuentẽ. ne seducant᷑ eoꝵs mento

Expanded text:
tate, qui et plus omnibus suis coapostolis laborauit et pluribus epistulis populos Dei, non eos tantum, qui praesentes ab illo uidebantur, uerum etiam illos, qui futuri praeuidebantur, instruxit; illum, inquam, uirum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo, crucifixum cum illo, gloriosum in illo, in theatro huius mundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem m uidere Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis sicut et in ceteris gentibus, aemulantem Corinthios et ipsa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum mentes
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uenalis offenderet. alit̾ educatꝰ
artem quam non nouerat didicit. cũ
suis manib transigit᷑ doctor. nullus
grauaret᷑ auditor: quantomagis beatꝰ
petrus qui iam piscator fuerat qđ no¬
uerat secit si ad p̃sens illud tempꝰ aliud
unde uiueret non inuenit᷑. S respon¬
debit quispiam. & cur non unienit cũ
dñs ꝓmiserit dicens. querite pͥmũ reg

Expanded text:
quasi venalis offenderet, aliter educatus, quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus, aliud unde viveret, non invenit? 4. Sed respondebit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserit
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia metamꝰ. Si alii potestatis ue-¬
strȩ participant. ñ magis nos. S ñ
sumus usi inquit hac potestate. Q
paulopost. Qui altari seruiunt in¬
quit altari comparticipant᷑. Sic et
dñs ordinauit his qui cugłium amĩ¬
tiant de eugłio uniere. Ego autem
nuillius hors usus sum. Satis igit᷑ a¬
ꝑtum ẽ non imꝑatum s in potestate
apłis positum. ut aliunde non uiue¬
rent nͥ ex eugłio & ab eis quib eugłiũ
p̃dicando spualia seminabant carna¬
lia meterent hoc ẽ carnis huiꝰ susten¬
tacłm sumerent. & tamꝗͣ milites. ͥ sti
pendium debitũ acciperent. sicut a ꝓ
gus paulo suꝑus de hac re dixerat. qͥs
militat suis stipendiis umꝙͣ: qđ tam̾
ipse faciebat. quia plus om̃ib illis la¬
borabat. Si gͦ paulus ut ea potestate
quã ꝓfecto cum ceteris eugłii p̃dicatoei¬
bus habebat non cum ceteris uteretur
s suo stipendio militaret. ne gentes a
nomine xͥ penit᷑ alienas doctrina eius

Expanded text:
carnalia metamus? Si alii potestatis vestrae participant, non magis nos? Sed non sumus usi, inquit, hac potestate . Et paulo post: Qui altari serviunt, inquit, altari compartiuntur. Sic et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullo horum usus sum. » Satis igitur apertum est, non imperatum, sed in potestate Apostolis positum, ut aliunde non viverent nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium praedicando spiritualia seminabant, carnalia meterent; hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium debitum acciperent, sicut a pregius paulo superius de hac re dixerat, Quis militat suis stipendiis unquam ? Quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas doctrina ejus
Abbreviated transcription (Latin):
to sunt sicut suerunt non hiominus
s. piscium piscatoresd Hisgͦ quos hoc
mouet hoc respondendũ. ẽ. non fuisse
cos ꝓhibitos arte sua licita scilieet atꝙ
concessa uictum necessariũ querere.
sui apłatꝰ integritate seruata si quan¬
do unde uiuerent aliuil non habereit.
nͥ forte quispiam putare audebit aut
dicere paulum apłm non ꝑuenisse
ad eoꝵs ꝑfectionem qui relictis om̃ibꝰ
grauaret quib eugłium p̃dicabat. su¬
um uictũ suis manib transigebat uͥ
magis impletum ẽ qd ait. plus om̃ibꝰ
s gr̃a cdĩ mecum. ut hoc quoq appa¬
rrat di gr̃e deputandum. quod &
ammo & corꝑe poterat usq adeo plꝰ
ilis om̃ib laborare. ut neq cessaret
cum id ꝑtot gentes in quib xͥ nom̃
non fuerat ꝓph̾atum multo latius
atq fcrtilius seminaret uͥ ostendit ex
cugłio iuuendi hoc ẽ uictũ habendi
ñ uecessitatẽ apłis impositam s potes¬
tatem datam. Quam potestatc̃ cõme

Expanded text:
to fiunt sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores. 3. His ergo quos hoc movet respondendum est, non eos fuisse prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui Apostolatus integritate servata, si quando unde viverent aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere, apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem qui relictis omnibus gravaret quibus Evangelium praedicabat, suum victum suis manibus transigebat : ubi magis impletum est quod ait, Plus omnibussed gratia Dei mecum : ut hoc quoque appareat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus illis omnibus laborare, ut neque cessaret cum id per tot gentes in quibus Christi nomen non fuerat prophetatum, multo latius atque fertilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non necessitatem Apostolis impositam, sed potestat
Abbreviated transcription (Latin):
mus quia cum apparuerit similes ei
erimus: quoniã uidebimꝰ eum sicuti ẽ.
Hec uisio nobis ꝓmittit᷑. ad hanc usi¬
onem erudimur. ad hanc uisionẽ cor¬
da mundamus. B cati enim mundicor¬

Expanded text:
um apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est » . Haec visio nobis promittitur, ad hanc visionem erudimur, ad hanc visionem corda mundamus. Beati enim, i
Abbreviated transcription (Latin):
Specłantes dix̃ ꝑ specłm uudentes ni
de specła ꝓspicientes. Quos in gt clli¬
quippe specłm uͥ apparent imagines ꝑ¬
rum. a specła de cuiꝰ altitudine longus
aliquid intuem᷑ etiam sono uerbi ait
omĩno. Satisq apparet apłm ab specl¬

Expanded text:
Speculantes dixit, per speculum videntes, non de specula prospicientes. Quod in graeca liquippe speculum ubi apparent imagines rerum, a specula de cujus altitudine longius aliquid intuemur, etiam sono verbi distat omnino; satisq
Abbreviated transcription (Latin):
uibundabunt. cum d̃s erit om̃ia in om¬
nib: Habebunt tamen etiam illi ocłi
cxii. corꝑei officium suum. & in hoc loco e¬
indiguit ut uideret absentẽ. non
eis usus c̃ ad idenda p̾sentia quȩ
tamen spu uidere posset etiam si illoᷤ
clauderet. sic̃ uidit absentia uͥ cum

Expanded text:
bundabunt, cum Deus erit omnia in ombundabunt, cum Deus erit omnia in omnibus ? Habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium suum, et in loco suo eindiguit ut videret absentem, non eis usus est ad videnda praesentia; quae tamen spiritu videre posset, etiamsi illos clauderet, sicut vidit absentia, ubi cum
Abbreviated transcription (Latin):
nunc scio ex parte. tunc autẽ cognoscam
sicut & cognitus sum. Sigͦ in hac uta
uͥ hominũ mirabilium ꝓpħia ita com¬
panda ẽ illi uitȩ quasi paruuli ad ui¬
uenem. uudit tamen heliseus accipien¬
tem munera seruũ suum ubi ñ erat. ita¬
ne cum uenerit qd ꝑfectum ẽ. nec iam
corpꝰ corruptibile aggrauabit animam
s incorruptibile nichil impedict. illi sci
ad ea quȩ uidenda sunt ocłis corꝑeis. qui¬
bus heliseus absens. ad seruum suum
uidendũ non indiguit. indigebunt. Nã
scd̾m int̾pretes septuaginta ista funt ad
gieri uerba ꝓpħie. Nonne cor meum iit
tecum quando conuersus ẽ uir de cur-
ru obiuam tibi. & accepisti pecuniam .
& cetera. Sicut autem ex hebreo inter¬
precatus ẽ prb̃r ieronimꝰ. nonne corme¬
um inquit in presenti erat quando
conuersus ẽ homo. de curru suo in oc-¬
cursum tui. Corde suo gͦ sc dix̃ hoc ui¬
disse ꝓpħa. ad uito quide mirabiliter
nullo dubitante diuinitus. S quan¬
to amplius tunc om̃s munere isto ha-¬

Expanded text:
scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum . Si ergo in hac vita, ubi hominum mirabilium prophetia ita comparanda est illi vitae quasi parvuli ad juvenem, vidit tamen Elisaeus accipientem munera servum suum, ubi ipse non erat; itane cum venerit quod perfectum est, nec jam corpus corruptibile aggravabit animam, sed incorruptibile nihil impediet, illi sancti ad ea quae videnda sunt oculis corporeis, quibus Elisaeus absens ad servum suum videndum non indiguit, indigebunt? Nam secundum interpretes Septuaginta, ista sunt ad Giezi verba Prophetae: Nonne cor meum iit tecum, quando conversus est vir de curru suo in obviam tibi, et accepisti pecuniam ? et caetera. Sicut autem ex Hebraeo interpretatus est presbyter Hieronymus, Nonne cor meum, inquit, in praesenti erat, quando reversus est homo de curru suo in occursum tui? Corde suo se dixit hoc vidisse Propheta, adjuto quidem mirabiliter, nullo dubitante, divinitus. Sed quanto amplius tunc omnes munere isto a
Abbreviated transcription (Latin):
ita uidet patrẽ sicut undetur a patre.
Nos autem ad illam irifionẽ d̃i quȩ in
resurrectione ꝓmitat᷑. ñ ex hoc mun¬
do istam concupiscentiã ocłoꝵ transfer¬
re conemur. s mundandis cordib pio
studeamꝰ affectu. Nec corꝑalẽ faciem co¬
p̃sertim quia exp̃ssius dixit. nc̃ scio. ex
parte. tunc autem cognoscam sic̃ & cog¬
nitus sum. Si gͦ tunc corꝑali facie am̃
cognoscemus. corꝑali minc euis facie cog¬
niti sumus. Tunc enim cognosc̃ã inqͥt
sicut & cognitꝰ sum. Unde si queris uñ¬
uident. quib tunc erimus ȩquales. Sic̃
enim uident᷑e ista quȩ uisibilia nomi-¬
re potest. qm̃ lucem habitat inaccessibi¬
lem. & c̃ natura ininsibilis ficut incor¬
ruptibilis. Que contextim apłs posuit
dicens. Regi autẽ scłoꝵ immortali. in

Expanded text:
ita videt Patrem sicut videtur a Patre. Nos autem ad illam visionem Dei, quae nobis in resurrectione promittitur, non ex hoc mundo istam concupiscentiam oculorum transferre conemur, sed mundandis cordibus pio studeamus affectu; nec corporalem faciem coixit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum. si ergo tunc corporali deum facie cognoscemus, corporali nunc eius facie cogniti sumus; tunc enim cognoscam, inquit, sicut et cognitus sum. unde quia vident, quibus tunc erimus aequales. Sicut enim videntur ista quae visibilia nomiri potest, « quoniam lucem habitat inaccessibilem, » et est natura invisibilis sicut incorruptibilis quae contextim Apostolus posuit dicens, « Regi autem saeculorum in
Abbreviated transcription (Latin):
ait. uidemus nunc ꝑspecłm. & ex isto
quod addidit. in einginate. Nna est
enim cum tota sic dicit᷑. Nidemus nc̃
ꝑspecłm in enigiate. ẜ roinde quan¬
tum mͥ uidet᷑ sicut nomine specłi ima¬
giñẽ uoluit intelligi. ita nomine enig¬
matis quamius simmilitudinẽ tam̃ ob¬
scuram. & ad ꝑspiciendũ difficilẽ. Cũ
igitur specłi & eniginatis nomine quȩ¬
cumq similitudines ab apło signisicate
intelligi possint. quȩ accõmodate sunt
ad intelligendũ d̾m eomͦ quo potest. in¬
chil tam̃ ẽ accõmodatiꝰ quam id quod i¬
mago cius ñ frustra dicit᷑. Nemo itaꝙ
miretur etiam in isto uidendi mͦ qui
concessus ẽ huic uite ꝑ specłm scilicet
in eingiiate laborare nos. ut quomꝰc̃q
uide amus. Nomen qiuppe hoc ñ sona¬
ret enigiatis. si eẽt facilitas iusionis.

Expanded text:
ait, Videmus nunc per speculum; et ex isto ait, Videmus nunc per speculum; et ex isto quod addit, in aenigmate. Una est enim cum tota sic dicitur, Videmus nunc per speculum in aenigmate. Proinde, quantum mihi videtur, sicut nomine speculi imaginem voluit intelligi; ita nomine aenigmatis quamvis similitudinem, tamen obscuram, et ad perspiciendum difficilem. Cum igitur speculi et aenigmatis nomine quaecumque similitudines ab Apostolo significatae intelligi possint, quae accommodatae sunt ad intelligendum Deum, eo modo quo potest; nihil tamen est accommodatius quam id quod imago ejus non frustra dicitur. Nemo itaque miretur etiam in isto modo videndi qui concessus est huic vitae, per speculum scilicet in aenigmate, laborare nos ut quomodocumque videamus. Nomen quippe hic non sonaret aenigmatis, si esset facilitas visionis.
Abbreviated transcription (Latin):
non dormiamꝰ sicut ceteri. s ugilemꝰ
& sobrii simus. Nam qui dormiunt.
nocte dorimunt. & qui inebriant᷑ noc¬
te ebrii sunt. nos autem qui diei sumꝰ
sobrii simus. S ed hȩc allegoria ñ ẽ enig¬
ma. Nam nͥ multum tardis iste sensus
in promptui. ẽ. Enigina ẽ autẽ ut bre¬
uius explicem obscura allegoria sicuti ẽ
sanguissuge tres erant filiȩ. & quecũq
similia. Sed uͥ allegoriam nominauit
apł̃s non in uerbis eam repꝑit s in fac¬
to. cum in duobꝰ filii abrahȩ uno de
ancilla altero de libera. quod non tan¬
tum dictum s ẜtiam factum fuit. duo
testam̃ta intelligenda monstrauit. Qd̃
anteꝗͣ exponeret obscurum fuit. P ro¬
inde allegoria talis quod ẽ generale
nomen posset specialit̾ enigma uoca
ri.S quia non soli qui eas litteras
uesciunt quib discunt᷑ tropi. quert̃
quid dixerit apls. nunc in eniginate
nos uidere. uerumetiã qui sciunt. tñ
quid sit illud enigina uͥ nunc uidemꝰ

Expanded text:
non dormiamus sicut et caeteri: sed vigilemus, non dormiamus sicut et caeteri: sed vigilemus, et sobrii simus. Nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt: nos autem qui diei sumus, sobrii simus ? Sed haec allegoria non est aenigma. Nam nisi multum tardis iste sensus in promptu est. Aenigma est autem, ut breviter explicem, obscura allegoria, sicuti est, Sanguisugae erant tres filiae ; et quaecumque similia. Sed ubi allegoriam nominavit Apostolus, non in verbis eam reperit, sed in facto, cum e duobus filiis Abrahae, uno de ancilla, altero de libera, quod non dictum, sed etiam factum fuit, duo Testamenta intelligenda monstravit; quod antequam exponeret, obscurum fuit: proinde allegoria talis, quod est generale nomen, posset specialiter aenigma nominari. 16. Sed quia non soli qui eas litteras nesciunt, quibus discuntur tropi, quaerunt quid dixerit Apostolus, nunc in aenigmate nos videre; verum etiam qui sciunt, tamen quod sit illud aenigma ubi nunc videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Quia uͦ addidit in eniginate mul¬
tis hoc icognitũ ẽ qui cas litteras na¬
ciunt in quib doctrina quedam de li¬
cutionum modis quos greci tropos uo-¬
cant eoq greco uocabulo etiam nos ini¬
mur ꝓ latino. Sicut enim scemata isi¬
tatus dicimus quam figuras. ita usita
tius tropos quam modos. Singłoꝵ antẽ
modoꝵ siue tropoꝵ nomina ut singłis
singła referant᷑ difficillimum ẽ & insa¬
lentissimũ latine enuntiare. Nnde qu
cabulum circumloquendo inc̾ptati sue
dicentes. quȩ sunt aliud ex alio signili¬
cantia. Hinus autem tropi allegor
plures sunt species. in quib ẽ etam aͥ
dicit᷑ enigina. Definitio aũ ipsus no¬
minis generalis om̃s etiam species con¬
plectatur necesse ẽ. Ac ꝑ hoc sicut onl
equus animal᷑ non om̃e animal caus
est. ita om̃e enigina allegoria ẽ. nosos
allegoria ẽ eniima. Quid̃ gͦ c̃ allegola
nisi tropus. uͥ aliud ex alio intelligiti.
Quale illud ẽ ad chessaloniceuses. Ias

Expanded text:
e. Quia vero addidit, in aenigmate; multis hoc incognitum est qui eas litteras nesciunt, in quibus est doctrina quaedam de locutionum modis, quos Graeci tropos vocant, eoque graeco vocabulo etiam nos utimur pro latino. Sicut enim schemata usitatius dicimus quam figuras, ita usitatius dicimus tropos quam modos. Singulorum autem modorum sive troporum nomina, ut singula singulis referantur, difficillimum est et insolentissimum latine enuntiare. Unde quiponere, circumloquendo interpretati sunt dicentes, Quae sunt aliud ex alio significantia. Hujus autem tropi, id est allegoriae, plures sunt species, in quibus est etiam quod dicitur aenigma. Definitio autem ipsius nominis generalis, omnes etiam species complectatur necesse est. Ac per hoc sicut omnis equus animal est, non omne animal equus est: ita omne aenigma allegoria est, non omnis allegoria aenigma est. Quid ergo est allegoria, nisi tropus ubi ex alio aliud intelligitur, quale illud est ad Thessalonicenses: Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ciem non cogit ut dm̃ ꝑ hanc faciem
corpalem uͥ sunt ocłi corꝑales. nos uisu¬
ros ẽẽ credamus. quẽ spũ sinc int̾misi¬
one uidebimus. Nisi enim cẽt interi¬
oris hominis facies. ñ diceret ide apb̃
nos autem reuclata facie glam ãi spe¬
culantes in eandẽ imaginẽ transforma¬
mur de gła in glam tamꝗͣ a dm̃i spu Qe¬
faciem. quia & hoc ꝓmittit᷑ nob̾. Nam qͥs
auderet sꝑare qd ds non dignatus eẽt
ł polliceri . ł dare: Hidebimꝰ facie ad fa-¬
ciem apłs dicit. Nunc scio ex parte. nc̃
in eniginate ꝑ specłm tunc autem facie

Expanded text:
ciem, non cogit ut Deum per hanc faciem ciem, non cogit ut Deum per hanc faciem corporalem, ubi sunt oculi corporales, nos uisuros esse credamus, quem spiritu sine intermissione uidebimus. Nisi enim esset etiam interioris hominis facies, non diceret idem apostolus: Nos autem reuelata facie gloriam Domini speculantes in eandem imaginem transformamur, de gloria in gloriam, tamquam a Domini spifaciem; quia et hoc promittitur nobis. Nam quis auderet sperare quod Deus non dignatus esset vel polliceri vel dare? Videbimus facie ad faciem. Apostolus dicit: Nunc scio ex parte, nunc in aenigmate per speculum, tunc autem facie
Abbreviated transcription (Latin):
uident faciem patris mei qui in celis ẽ.
Sicut gͦ illi uident. ita ce nos uisuri su¬
mus. s ñ ita uidemus. Propt̾ quod a-¬
nigniate. tunc autem facie ad faciem.
Premiũ itaq fidei nobis uisio ista ser
apparuerit inquit similes ei erimus
qm uidebimus eum sicuti ẽ. facies
autem d̃i manisestatio enis asime
intelligenda ẽ non aliquod tale menbrũ
quale nos habemꝰ in corꝑe. atq isto no-¬
mine nuncupamus. Itaq usuri st̃¬
am̃ sc̃ĩ in isto corꝑe. Sed utrum ꝑ ipsũ
sicut ꝑ corpus nunc iuidemus sołe. lu¬
nam. stellas. mare acterram. & quȩ
bunt ut non possint ocłos claudere
atq aꝑire cum uelint. durius autẽ
qd ibi dm̃ quisquis ocłos clauserit
non uidebit. Sienm ꝓpħ̾a helyscus
puerum suũ greri abscns coeꝑe uidit
accipientẽ munera quȩ dedit ei naa¬
man syrꝰ. quantomagis in illo corꝑe spũ¬
ali uidebunt sc̃ĩ om̃ia. non solum si o¬
cłos claudant uerumetiam un sunt
iud inquit quod ait apls facie ad fa¬

Expanded text:
uident faciem patris mei, quia in cae- Iis est. Sicut ergo illi uident, ita et nos uisuri sumus; sed nondum ita uidemus. Propter quod anigmate, tunc autem facie ad faciem. Praemium itaque fidei nobis uisio ista seruapparuerit, inquit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. Facies autem Dei manifestatio eius intellegenda est, non aliquod tale membrum, quale nos habemus in corpore adque isto nomine nuncupamus. Quaproptunt Deum in ipso corpore. Sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc videmus solem, lunam, stellas, mare, ac terram, et quae bunt, ut non possint oculos claudere atque aperire cum volunt: durius autem, quod ibi Deum quisquis oculos clauserit non videbit. Si enim propheta Elisaeus puerum suum Giezi absens corpore vidit accipientem munera, quae dedit ei Naaman Syrus, quemitali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum etiam unde sunt  illud, quod ait apostolus: Facie ad fa
Abbreviated transcription (Latin):
men uir tantus & tam spualis uidemꝰ
nunc inquit ꝑspecłm in enrgiate.
tunc autem facie ad faciẽ. Quale sit
ꝙ quod sit hoc specłm si queramꝰ. pro¬
fecto occurrit quod in specło nͥ imago
non ceruit᷑. Hoc gͦ facere conati sumꝰ.
ut ꝑ hanc imaginẽ qđ nos sumus ui¬
deremus mcumq. aauosasi
sunius tamqͣ ꝑsꝑccłm. Ũ sali

Expanded text:
antus tamque spiritualis, Videmus nunc, inquit, per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quale sit et quod sit hoc speculum si quaeramus, profecto illud occurrit, quod in speculo nisi imago non cernitur. Hoc ergo facere conati sumus, ut per imaginem hanc quod nos sumus, videremus utcumque a quo facti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
one in dõ manet & d̾s in co manet. Sit¬
abi domus d̾s. esto donius dĩ. mane in
co ꝙ mancat in te ds. Manet in te ds̃
ut te contincat manes in dõ ne cadas.
quia sic de ipsa caritate apłs dicit. Cari¬
tas numꝗͣ cadit. Quomͦ cadit quem con¬

Expanded text:
one, in Deo manet, et Deus in illo manet. Si tibi domus Dei, esto domus Dei. Mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus, ut te contineat; manes in Deo, ne cadas. Quia sic de ipsa charitate Apostolus dicit: Charitas nunquam cadit. Quomodo cadit quem con
Abbreviated transcription (Latin):
met unum facit. Non enim quodlibs
tum est om̃ia crecdit. sic accipiendũ s
ut caritati cuuuspiam derogemꝰ. aiñ¬
ql audierit statim credidit¬
Qd brii sir quod eadem caritas ãmo¬
net ñ facile de fr̃c aliquid eẽ credendũ
ꝙ cum tale aliquid dicitur hoc ad sema¬
gis uidicat ꝑtinere ne credat: Postre¬
mo ipsa caritas que om̃ia credit non
om̃i sp̃u credit. Ac ꝑ hoc om̃ia quid̃e
credit. s d̾o. quia non dictũ ẽ om̃ibus

Expanded text:
et Apostolus. Non enim quodlibet ctum est, Omnia credit , sic accipiendum est, ut charitati cujuspiam derogem audierit, statim crediderit. Quid, quod eadem charitas admonet, non facile de fratre mali aliquid esse credendum, et cum tale aliquid dicitur, hoc ad se magis judicat pertinere ne credat? Postremo ipsa charitas qua omnia credit, non omni spiritui credit: ac per hoc, omnia quidem credit, sed Deo; quia non dictum est, Omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiȩ. tanto sumus dilectione plemudꝰ
& auo nisi dõ plenus c̃. qui plemi ĩ
eq enim eeñt eti   am homines an¬
tores pecumȩ nͥ co se putarent qulti¬
tiores quo ditiores. Cui morbo conta¬
ria caritas non querit que sua sunt.
id ẽ nisi pͥuata excellentia letat᷑. Mec¬

Expanded text:
perbiae, tanto sumus dilectione pleniores. perbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est e enim essent etiam homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores, quo ditiores. cui morbo contraria caritas, quae non quaerit quae sua sunt, id est non priuata excellentia laetatur; mer
Abbreviated transcription (Latin):
tur autem inuidia apłs in laudibus
caritatis uoluit dicere prius non infla¬
tur & postea non emulatur. s pͥus dix̃
non emulat᷑. postea non inflat᷑. Qua¬
re hoc ͥ Quia cum dixisset ñ emulat᷑
quasi quesiturꝰ eras causan quare ñ
emulatur. subdidit non mlas. sieo
S ideo non emulat᷑. qina non inlao
si inflaret᷑ emularet᷑. loc in nolis ar¬
scat & anua solidatur quia non msis¬
Iilectio enim non indlat᷑ & asꝰ alilã
illi. Reuocat ab strepitu qui foeis est
ad agenda silentia. Ceceꝰ dilectio ẽ. E
quid imus & currimus in sublimia
loꝵ: & ima terrarũ. querentes eum
ẽ apud nos. si nos cẽ uelimꝰ apua eumiꝰ
nem. Magis enim nouit dilectionen
quam diligit. quam frẽm quẽ diligi
Ecce iam potest notiorem dm̃ haben
quam frem. ꝑ lane notiorẽ. quia p̾sentio¬
rem. Notiorem. quia interiorẽ. Amplit̃
uincło scitatis. nos q & illos comungit
inuicem nob̾. & subiungit sibi. Quan¬
do igitur samores sumus a tumore su¬

Expanded text:
dibus charitatis noluit dicere prius, Non inflatur; et postea, Non aemulatur: sed prius dixit, Non aemulatur; postea, Non inflatur. Quare hoc? Quia cum dixisset, Non aemulatur, quasi quaesiturus eras causam, quare non aemulatur; subdidit, Non inflatur. Ergo si ideo non aemulatur, quia non inflatur; si inflaretur, aemularetur. Hoc in vobis crescat, et anima solidatur, quia non iilectio enim non inflatur, et: deus diilli, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce deus dilectio est, et quid imus et currimus in sublimia caelorum et ima terrarum quaerentes eum qui est apud nos, si nos esse uelimus apud eum? nem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, plane notiorem, quia praesentiorem, notiorem, quia interiorem, notioremuinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit sibi. quanto igitur saniores sumus a tumore su
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is enim lex in uno sermone ĩ¬
pleta est. in co quod scuptum est
diliges. ꝓximum tuum tamꝗͣ t p.
sum. Deinde si ẽ aliqua diferenta
inter regnantes & non regnantes o¬
portet tamen ut in uno regno int.
ne in hostium aut alienonoꝵ muie¬
ro deputentur. Om̃s enim roma¬
ni regnum romanum possident qͥ¬
ius non om̃s in co reguent s auais
regnantib pareant. Non autm a¬
it apłs qui talia agunt non regna¬
bunt cum deo. s regnum di non pas¬
sidebunt. Quod etiam de carne &
sanguine dictum ẽ caro & sangul
regnum dĩ non possidebunt qua
coruptibile hoc mauet incorripa¬

Expanded text:
Omnis enim lex in uno sermone impleta est, in eo quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Deinde si est aliqua differentia inter regnantes et non regnantes; oportet tamen ut in uno regno sint omnes, ne in hostium aut alienorum numero deputentur. Omnes enim Romani Romanum regnum possident; quamvis non omnes in eo regnent, sed caeteris regnantibus pareant. Non autem ait Apostolus, Qui talia agunt, non regnabunt cum Deo; sed regnum Dei non possidebunt. Quod etiam de carne et sanguine dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: quia corruptibile hoc