comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& emulatione truciatiis pat̾nam scire non potest uolun¬
tatem. Qui ait illi. Quoniam frater tuus uenit: et occidit
pater tuus uitulum Taginatum: qm̃ in columem illum re¬
cepit. Causa lattitiȩ ꝙ pari in dei laudes toto orbe uocẽ
concinitur: salus est gentium: salus est peccatorum. Lętã¬
tur angeli: omnis in gaudium creatura consentit et de
solo dicitur ifrael. Iratus autem noluit intratę. Irascitur
se absente frem̃ esse susceptum. Irascitur eum uenite quem
putabat extinctum. Et nunc foris stat istael. & nunc disci¬
pulis ciuiangelia in ecclesia audientibtis: mater & fres eͥ
foris stant qulartentes cum. Egcessus autem pater illius
coepit rogare eum. Quam benignus & demens paterRogat
filuem: ut laetitiae domus particeps fiat. Rogat atit pater
per apłos: ꝑ euangelis pratdicatores :e quibus paults ait.
Pictamur pro xp̃õ: reconciliamini deo. Et alibi. Uobis pri¬

Expanded text:
et aemulatione cruciatus paternam scire non potest uolunet aemulatione cruciatus paternam scire non potest uoluntatem. Qui ait illi, quoniam frater tuus uenit et occidit pater tuus uitulum saginatum, quoniam incolumem illum recepit. causa laetitiae, quod pari in dei laudes toto orbe uoce concinitur, salus est gentium, salus est peccatorum. laetantur angeli, omnis in gaudium creatura consentit et de solo dicitur Israhel: Iratus autem noluit intrare. irascitur se absente fratrem esse susceptum, irascitur eum uiuere, quem putabat extinctum. et nunc foris stat Israhel, et nunc discipulis euangelia in ecclesia audientibus mater eius et fratres foris stant quaerentes eum. Egressus autem pater illius coepit rogare eum. quam benignus et clemens pater! rogat filium, ut laetitiae domus particeps fiat; rogat autem per apostolos, euangelii praedicatores. e quibus Paulus ait: precamur pro Christo, reconciliamini deo, et alibi: uobis pri
Abbreviated transcription (Latin):
terrendrum sensiuim uoluptate perfruitur. Hic qui uexoe̾
ducta ire ad nuptias non potest & effectus cato nequaꝗͣ
unum est cum spiritu In huius persona etiam illus oͥperđ¬
rii pͥarabolȩ congrutint in qua prima. tertia seata nona hora
id est uocationib uariis mittuntur ad uineam: et indignã¬
tur sibi undecimȩ horae operarios coȩquari. Et cum ueni¬
ret approprinquauit domui: & audiuit simphoniam &¬
chorum. Illud quod in quodam psalmo suꝑscribit pr̃o me¬
lech. huic sensui conuenit. Si quidem mlech chotus in unũ
concĩnẽs dicitur. Male autẽ quidam de latinis pͥutant¬
simphoniam esse genus organi. cũ concors ĩ dei laude cõ¬
centus ex hoc uotabulo significetur. Simphonia qui ppe
confonantia exprimitur in latino. Et uocauit unum de
puens: & interrogauit quid nam essent harc Et tnc in¬
terrogat israel: quãte deus in gentium assumptione letet᷑.

Expanded text:
terrenorum sensuum uoluptate perfruitur; hic, qui uxore terrenorum sensuum uoluptate perfruitur; hic, qui uxore ducta ire ad nuptias non potest et effectus caro nequaquam unum esse cum spiritu; in huius personam etiam illius parabolae operarii congruunt, in qua prima, tertia, sexta, nona hora, id est uocationibus uariis, mittuntur ad uineam et indignantur sibi undecimae horae operarios coaequari. Et cum ueniret, adpropinquauit domui et audiuit symphoniam et.chorum. illud, quod in quodam psalmo superscribitur \'pro meleth\', huic sensui conuenit, siquidem \'meleth\' chorus in unum concinens dicitur. male autem quidam de Latinis symphoniam putant esse genus organi, cum concors in dei laudem concentus ex hoc uocabulo significetur; \'symphonia\' quippe \'consonantia\' exprimitur in Latinum. Et uocauit unum de pueris et interrogauit, quidnam essent haec. et nunc interrogat Israhel, quare deus in gentium adsumptione laetetur,
Abbreviated transcription (Latin):
bolam: in publicanis & peccatorib qui a domino ad poe¬
nitentiam prouocantur debemus atcipere. scđm autem
misticos intellectus: de futura quoq uocatione gentiũ prophe¬
tari. Nunc ad seniorem filium sermo transgreditur
quem multi simpliciter ad omnium sanctoꝵ personam:
malti ptoprit ad uideos referũt. Et de sanctis quidem
non difficilis interpretatio estin co quad dicit̾: nũqm̃ manda¬
tum tuum preteruii. licet illud iudeatut obsistere: quod reuer¬
sioni fratris inuideat. In uideiͦs autẽ cum liuor in fratris sa¬
lutem conueniat: hoc repugnat: quod nunqm̃ se ditat cuis
preterisse mandatum. de quibus quid nobis uidtatur. su
locis conabimur texplanare. Etat autem filius illius senior
in agro: in tetrenis oꝑib de sũdans longe a gratia spiritꝰ
sancti: a consilio prĩs extorris. Nic est qui ait Agrum emi. &
qui iuga boum qͥuinq comparat: & legis onere depressus :¬

Expanded text:
bolam in publicanis et peccatoribus, qui a domino ad paebolam in publicanis et peccatoribus, qui a domino ad paenitentiam prouocabantur, debemus accipere, secundum mysticos autem intellectus de futura quoque uocatione gentium prophetari. nunc ad seniorem filium sermo transgreditur, quem multi simpliciter ad omnium sanctorum personam, multi proprie ad Iudaeos referunt. et de sanctis quidem non difficilis interpretatio est in eo, quod dicitur: numquam mandatum tuum praeteriui, licet illud uideatur obsistere, quod reuersioni fratris inuideat. in Iudaeos autem cum liuor in fratris salute conueniat, hoc repugnat, quod numquam se dicat eius praeterisse mandatum; de quibus quid nobis uideatur, suis locis conabimur explanare. erat autem filius illius senior in agro, in terrenis operibus labore desudans, longe a gratia spiritus sancti, a consilio patris extorris. hic est, qui ait: agrum emi etqui iuga bouum conparat quinque et legis onere depressus
Abbreviated transcription (Latin):
us furrat & reuixit: perierat & muentus est. Uitulus
laginatus qui ad poenitẽtium ĩmolatur salutẽ ipẽ salua¬
tor est cuius cottidie carne pascimut: & cruore potamur
Fidelis metum lector intelligis: qua euis pĩguedine satu¬
rati in tuctum laudum euis erumpimus. dicentes. etu¬
ctauit cor meum uerbum bonum dico ego opera mea re¬
gi. Licet quidam suꝑstitiose magisqm̃ uere non con sict¬
rintes tertum ꝑsaltmi: ex prĩs persona hoc arbitrentur ĩ¬
telligi. Quod atitem ait epulemur: quoniam hic filius me¬
us mortuus fuerat & reuixit. perierat & inuentus est:
ad cundem suꝑioris parabolac pertinet sensum. in qua
dicit᷑. Sic dico uobis: gaudium etu corato angelis dei. spꝰ
uno peccatore poenitentiam agente. Et corpirunt epula¬
ri. Noc conuiuium cottidie celebratur. quottidie pater
filium recipit. semper xpũs credentib immolatur. Etat
autem filuis illuis senior in agro. Hucusq de persona
filii unioris disputatum est. quem scđ̾m praesentẽ ꝑabo¬

Expanded text:
us fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. uitulus saginatus, qui ad paenitentium immolatur salutem, ipse saluator est, cuius cotidie carne pascimur, cruore potamur. fidelis mecum lector intellegis, qua pinguedine saturati in ructum laudum eius erumpimus dicentes: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, licet quidam superstitiose magis quam uere non considerantes textum psalmi ex patris persona hoc arbitrentur intellegi. quod autem ait: epulemur, quoniam hic filius meus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est, ad eundem superioris parabolae pertinet sensum, in qua dicitur: sic, dico uobis, gaudium erit coram angelis dei super unum peccatorem paenitentiam agentem. Et coeperunt epulari. hoc conuiuium cotidie celebratur, cotidie pater filium recipit: semper Christus credentibus immolatur. Erat autem filius illius senior in agro. hucusque de persona iunioris filii disputatum est, quem secundum praesentem para
Abbreviated transcription (Latin):
tes non reprobandos: quia non sua sed diuma uolumina tra.¬
tulerunt: Et samiliarem id a christiano & amico debe susc¬
pere quod magno sũptri a uideis sidi describere festinauit.¬
Excessimus epłȩ modum: Et qui contra nephariam harresim
iam stilum ftreram: pro me respondere compulsus sum: Ex¬
pectans tria amici uolumina. & ad congeriem criminũ
euis tota mente fuspensus: nisi quod leuuis est professum
mimicum cauere:qm̃ hostem latentem sub amici nomine
sustinere.

Expanded text:
tes non reprobandos, quia non sua, sed divina volumina trantes non reprobandos, quia non sua, sed divina volumina transtulerunt, et familiarem meum id a Christiano et amico debere suscpere, quod magno sumptu sibi a Judaeis describere festinavit.Excessi Epistolae modum, et qui contra nefariam haeresim jam stylum fixeram, pro me respondere compulsus sum, exspectans tria amici volumina, et ad congeriem criminum ejus tota mente suspensus: nisi quod levius est, professum inimicum cavere, quam hostem latentem sub amici nomine sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
braicis. lpõs apłos & tiuiangelistas hoc ferisse perspicuum
est. Dominus atque saluatot ubitũq ueteris scriptura me¬
minit. De hebrattis uo luminibus ponit exempla. ut est illud.
Qui credit in me sicut dicit scriptuta. flumina de uentre eꝰ
fluent aquat uiuȩ. Et in ipsa cruce. Heli. heli. lema zepta¬
ni.quod est interpirtatur: Deus meus deus meus quate me
derliq uisti: non ut a srpiuaginta positum est. Deus deus me¬
us respice in me. quate me dereliquisti. Et multa his silia
Nec hoc dicimus. quo septuaginta interptetes sugillemus. Seed
one corum exempla supsisse. ubi uero discordant: id posuis¬
se in gratto qued ab hebtaris didicerant. Sicut ergo ego ostẽ¬
do multa in nouo testamento posita de ueterib libris qua
in septuaginta non habentur: & haec scripta in hebraio do¬
ceo: sic atcusatot ostendat aliquid scriptum esse in nouo in¬
uetustate firmata est: utlem esse ecclesiis. Dum gentes ante

Expanded text:
braicis: ipsos apostolos et evangelistas hoc fecisse perspicuum braicis: ipsos apostolos et evangelistas hoc fecisse perspicuum est. Dominus atque Salvator ubicumque veteris Scripturae meminit, de Hebraicis voluminibus ponit exempla, ut est illud: Qui credit in me, sicut Scriptura dicit: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Et in ipsa cruce, ELI, ELI, LEMA AZABATHANI, quod interpretatur: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? non ut a Septuaginta positum est: Deus, Deus meus, respice in me, quare me dereliquisti ? et multa his similia. Nec hoc dicimus quod Septuaginta interpretes suggillemus, sed qone eorum exempla sumpsisse; ubi vero discrepant, id posuisse in Graeco, quod apud Hebraeos didicerant. Sicut ergo ego ostendo multa in novo Testamento posita de veteribus libris, quae in Septuaginta non habentur, et haec scripta in Hebraico doceo, sic accusator ostendat, aliquid scriptum esse in novo Tevetustate firmata est, utilem 530 esse Ecclesiis, dum ante gentes
Abbreviated transcription (Latin):
sationem uoces: ut respondeas quomodo eorum librorũ ptae
fationes nescias quos accusas. quae quodam uaticinio futę
calumpnie responderunt implentes proũbrum. Añ antidotũ
qm uenenum. Quid nocet ecdesiis nr̃a translatio:Magnis
ut scio fumptihus redemisti: Aquilat & simachi & theodoti¬
onis. quintatq & sextȩ editionis translatotes. Otugenes tiui s¬
& ne forte queraris figutata te laude percussum: Srigenes
nosters nostrum uoco ob eruditionem ingenii: non ob dogmͣ¬
tum ueritatem in omĩbus libris suis post septuaginta inter¬
pretes:uid eorum translatores explanat & edissetit. Eusebius
quoq & didunus idem faciunt. Praetermitto apollinarem. ꝗͥ
bono quidem studioi sed non secundum scientiam: de õm̃ib
ttanslationib pͥannos in unum uestimentum: assuere cona¬
tus est. & consequẽtiam scripturx non ex regula ueritatis. std
ex suo udicto texerere. Apostolita uiri scripturis irtuntur he¬

Expanded text:
sationem vocas; ut respondeas, quomodo eorum praefationes sationem vocas; ut respondeas, quomodo eorum praefationes librorum nescias, quos accusas: quae quodam vaticinio, futurae calumniae responderunt; implentes proverbium: « Prius antidotum, quam venenum. » Quid nocet ecclesiis nostra translatio? Magnis, ut scio, sumptibus redemisti Aquilae, et Symmachi, et Theodotionis, quintaeque et sextae editionis Judaicos translatores. Origenes tuus, et ne forte queraris figurata te laude percussum Origenes noster nostrum voco ob eruditionem ingenii, non ob dogmatum veritatem in omnibus libris suis post Septuaginta interpretes, Judaeorum translationes explanat et edisserit. Eusebius quoque et Didymus idem faciunt. Praetermitto Apollinarium, qui bono quidem studio, sed non secundum scientiam, de omnium translationibus in unum vestimentum pannos assuere conatus est, et consequentiam Scripturae, non ex regula veritatis, sed ex suo judicio texere: apostolici viri Scripturis utuntur He
Abbreviated transcription (Latin):
de quo non est huiuis temporis disserere.Alioquim & ex eo qͥ
asserui porphitium contra hunc prophetam multa dixisst uo¬
cauiq huius rei testes Methodium eusebium & apołinatem
qui multis uersuum milib illiꝰ uesantȩ responderunt me ac¬
cusare poterit: quate non in praefatiuncula contra libros por¬
phitii scripserim. Qui istius modi nenias consectatur. & striptu¬
te hebraice ueritatem non uult icciprit. auiliat libere prod a¬
mantem. Nemo enĩ cogit legere quod non uult. Ego enim pe¬
tentib scripsimon faslidiosis: gratis mon inuidis. studiosis.
non oscitantibus. Et tamen miror quomodo theodotionẽ ha¬
reticum & uidaizantẽ legit.: qualistunq peccatoris christiãt
translationem fastidiant. Quaeso te amiae dulcissime qui
tam curiosus es ut etiam somnia mea noueris: Omnia qͦ qua
pet totannos absq metu futurae calumpniae sccipsi. in eccu¬

Expanded text:
De quo non est hujus temporis disserere. » Alioquin et ex eo, quod De quo non est hujus temporis disserere. » Alioquin et ex eo, quod asserui Porphyrium contra hunc prophetam multa dixisse, vocavique hujus rei testes Methodium, Eusebium, et Apollinarium, qui multis versuum millibus illius vesaniae responderunt, me accusare poterit, quare non in praefatiuncula contra libros Porphyrii scripserim. Qui istiusmodi naenia consectatur, et Scripturae Hebraicae veritatem non vult recipere, audiat libere proclamantem: 528 Nemo enim cogitur legere, quod non vult. Ego petentibus scripsi, non fastidiosis; gratis, non invidis; studiosis, non oscitantibus. Et tamen miror quomodo Theodotionem haereticum et judaizantem legit, et qualiscumque peccatoris christiani translationem fastidit. 34. Quaeso te, amice dulcissime, qui tam curiosus es, ut etiam somnia mea noveris, omniaque quae per tot annos absque metu futurae scripsi calumniae, in accu
Abbreviated transcription (Latin):
terentur sententiam pͥtobare uolusse monstrate & docuisse
lectotem ecdesias xp̃i hunc prophetã tuxta theodotionem
sii ito libro dixi multum a ueritate distate . & recto eccde¬
siarum christi uidicio reprobatam: non est mra culpa qui
dixi. sed eorum qui legunt. in prõptu sunt quauior editioss
Aquilae Simachi septuaginta. & ih codotumis. Ecdesiae
uirta theodotionem legunt danidem. Eg quid peccaui si
cclesiarum iudicium secutus sum: Quod aut̃ tefero. quid
aduersũ susannę hystoriam: & hymitum itum puetorus
& belis draconisq fabulas: quac in uolumint hebraico non
habentur. hebtei solent dicere: qui in me criminantur stultũ se
sycophantam probant. Non enim quid ipẽ sentirẽ. Sed ꝗd illi
contranos dicere soleant explicaui Quorum opinioni si non re¬
spondi in prologo breuitati studens: ne non praefationem sed
librum uiderte scribere: puto quod statim subiecerim. Dixi enĩ

Expanded text:
terentur probare sententiam, voluisse monstrare, et docuisse terentur probare sententiam, voluisse monstrare, et docuisse lectorem, ecclesias Christi hunc prophetam juxta Theodotionem libro editionem dixi multum a veritate distare, et recto ecclesiarum Christi judicio reprobatam, non est meae culpae qui dixi, sed eorum qui legunt. In promptu sunt quatuor editiones, Aquilae, Symmachi, Septuaginta, et Theodotionis: ecclesiae juxta Theodotionem legunt Danielem. Ego quid peccavi, si ecclesiarum judicium secutus sum? Quod autem refero, quid adversum Susannae historiam, et hymnum trium puerorum, et Belis, Draconisque fabulas, quae in volumine Hebraico non habentur, Hebraei soleant dicere, qui me criminatur, stultum se sycophantam probat. Non enim quid ipse sentirem, sed quid illi contra nos dicere soleant, explicavi. Quorum opinioni, si non respondi in Prologo, brevitati studens, ne non praefationem, sed librum viderer scribere, puto quod statim subjecerim; dixi enim, «
Abbreviated transcription (Latin):
tunc tempotis septuaginta interpretes fidei suae sacramẽta
perspicue tihnicis prouidere: ne sanctum canibus & matga¬
ritas ports darẽt. Quae cum hanc editionem legeritis ab illis
animaduertetis abscondita. Nec ignoro quantiꝰ laboris sitpto¬
phitas intelligere. nec facile quẽpiam posse uidicate de uiter¬
prctatione. nisi intellexerit ante quat legerit nosq patẽre in uo
libus plutimotum. qui stimulante iuidia quedd cõsequi
nonualent despiciunt. Sciens ergo & ptudens in flammam
mitto manum & nihilominus a fastidiosis lectoribus hoc¬
precor ut quomedo graeci post septuaginta translatores. A¬
quilam & simatum & theodotionem legunt. uel ohstudiũ
gant sic & isti saltem unum post priorem diguẽtur halere
interpretem. Legant prius & postea despiciantꝰ ne iudeant
tam: quem statim in ftonte prolugt prophetam esse confessus
sum: Sed quid hebiti dicerent. & quib argumẽtis suam ni¬

Expanded text:
tunc temporis Septuaginta interpretes, fidei suae sacramenta tunc temporis Septuaginta interpretes, fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem legeritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit, Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ansibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium gant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant; ne videantur tam, quem statim in fronte Prologi prophetam esse confessus sum, sed quid Hebraei dicerent, et quibus argumentis suam ni
Abbreviated transcription (Latin):
le eorum uicina maria non sufficiant: cur in solo studio sc̃ci¬
pturatum ueteri sapore ꝯtenti sunt: Nec hoc dico ut praede¬
cessores meos mordeam.aut quicqmͣ de iis arbitter detrahẽ¬
dum. quorum translationem diligentissime emendatam
olim meae linguat homĩbus dedi. Sed quod altud sit in ec¬
desiis christo credentium ꝓsalmos legere: aliud uideis singła
olim uixta sẽptuaginta additis obellis & asteritis in latinuĩ
uetteram et hebraico transferens & dedicans sanctis epis̃
ctomatio & heliodoro: haec in praefatuindȩ meae fine sbiec
Si cui septuaginia intepretum editio magis placet habet tã
supit siptuaginta interpretatione subiungam. Quem cũ ma¬
gis eiuangelistam quam prophitam dicerem. eo quod uni¬
uersa chrisfi eedeliaeq misteria. sic ad liquidum prosccutus
eslet. ut nõ de fututo uaticinati. sed de preteritis hysloriatu
texere crederctur. etiam hoc addidi. Unde con̾icto noluiss e

Expanded text:
lae eorum vicina maria non sufficiant, cur in solo studio Scrilae eorum vicina maria non sufficiant, cur in solo studio Scripturarum veteri sapore contenti sunt? Nec hoc dico quod praecessores meos mordeam, aut quidquam de his arbitrer detrahendum, quorum translationem diligentissime emendatam olim meae linguae hominibus dedi: sed quod aliud sit in ecclesiis Christi credentium Psalmos legere, aliud Judaeis singulolim juxta Septuaginta additis obelis et asteriscis in Latinum verteram, ex Hebraico transferens, et dedicans sanctis episcopis Chromatio et Heliodoro, haec in Praefatiunculae meae fine subjeci: « Si cui Septuaginta interpretum magis editio placet, habet eam super Septuaginta interpretatione subjungam. Quem cum magis evangelistam quam prophetam dicerem, eo quod universa Christi Ecclesiae mysteria sic ad liquidum persecutus esset, ut non de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere crederetur, etiam hoc addidi: « Unde conjicio noluisse
Abbreviated transcription (Latin):
mino saluatotẽ de psalmis testimona protulisti: uoleno¬
q ille eludere per sermones singulos pͥene asserebat non ita
haberi in hebreo ut tu de sepiuaginta interpectib opponebas:
studio sissimt postulasti: ut post aquilam simachum & ihi¬
dotionem nouam editionem latino sermont ttanferrem
Aiebas enim te magis interpretum uarietate turbati ꝙ ⁊
more quo laberis uil translatione uel uidicio ieo rẽ ꝯrẽtũ
me obtrectatotum latratibus tradidi. maluiq te uires me¬
as potius qm̃ uoluntatẽ in amicitia quartut. Certe confi¬
dentet dicam & multos huius opetis testes suscitabo. me ni¬
hil duntatat scientem de hebraiga ueritate mutasse. Sic¬
ubi ergo editio mea a ueterib di scitpat interroga quelibet
hebreorum. Eliquido periudebis me frustta ab emulis lacẽ¬
rari qui malunt contemnere praedata qm̃ discere peruersissi¬
mi homines. Nam cum nouas semper tapetant uoluptates. & gu¬

Expanded text:
mino Salvatore de psalmis testimonia protulisti; volensmino Salvatore de psalmis testimonia protulisti; volensque ille te illudere, per sermones pene singulos asserebat, non ita haberi in Hebraeo, ut tu de Septuaginta interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam, Symmachum, et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis interpretum varietate turbari, et pro amore quo laberis, vel translatione, vel judicio meo esse contentum. me obtrectatorum latratibus tradidi, maluique te vires potius meas, quam voluntatem in amicitia quaerere. Certe confidenter dicam, et multos hujus operis testes citabo, me nihil, dumtaxat scientem, 526 de Hebraica veritate mutasse. Sicubi ergo editio mea a veteribus discrepat, interroga quemlibet Hebraeorum, et liquido pervidebis, me ab aemulis frustra lacerari, qui malunt contemnere videri praeclara, quam discere. Perversissimi homines: nam cum novas semper expetant voluptates, et gu
Abbreviated transcription (Latin):
monem ex parte didicimus : & in latino pene ab ipĩs cunabu¬
lis inter grãmaticos rhetores & philoso phos dittii sumus.
Quod si apud graetos post septuaginta editionem iam xpĩ
enuangelio chorustante. Iudcus atquila. Simachus & theo¬
dotion iudaizantes haeretici sunt recepti. qui multa miste¬
ria saluatoris subdola interpictatione caclarunt: & tamẽ
in exemplis habentut apud ecclesias: & explanantur ab ec¬
desiasticis uiris: quanto magis ego christianus: de parentibus
dium fuit omissa repetert: deprauata torrigire: & sactamẽ¬
ta ecdesiar puro ac fideli aperire sermone. uel a fastidiosis
ul a malignis lecstoribus non debeo reprobari: Psalterium qͦ¬
quod emen datissimum uixta septuaginta interpretes nr̃o la¬
bore dudum roma suscepit: rursum uiata hebralcum uerrẽs
prefatione muniui. & sic in patte prologi sum locurus
Quia igitut nuper cum hebraeo disputans quatdam pro do¬

Expanded text:
monem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsius incunabumonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsius incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, et Symmachus ac Theodotion judaizantes haeretici sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris, subdola interpretatione celarunt, et tamen in Hexaplis habentur apud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: quanto magis ego Christianus, de parentibus dium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae, puro et fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari! »  emendatissimum juxta Septuaginta interpretes nostro labore dudum Roma suscepit, rursum juxta Hebraicum vertens, Praefatione munivi, et sic in parte prologi sum locutus: « Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Do
Abbreviated transcription (Latin):
to: quoa in partibus susceperunt: aut interpretationẽ inrã.
cum astrricis sius tailere. Neq enim fieri potest ut quos plu¬
ra intermisisse susceperint:non cosdem etiam in quibdã
errasse fateantur: Piecipur in lob. cui si ea quae sub asteri¬
scis addita sunt subtraxeris: paro maxima detruncabitur
et hoc duntaxai apud graetos. Caeterum apud latinos añ
eam translatiomem quam sub astericis & obellis nuiper edi¬
dimus: septingetiu ferme aut ostingenti uecsus sunt ut
decurtatus & dilaceratus corrosusq liber feditatem sui publi¬
ce legentibus ptebeat. Et post multa quae studio breuitatis
prete̾rto. hacc in fint subuinxi Audiant quapropter canes me
id curo me in hoc uolumine. laborasse. non ut interptetatior
antiquam tepichenderem. sed ut ea quat in illa aut obscura
sunt aut obmissa: aut certe scriptorum uitio deptauata. ma¬
nifestiora nostta interptetatione fierent. qui & hebteum ser¬

Expanded text:
to, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam to, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur: praecipue in Job, cui si ea quae sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars maxima detruncabitur. Et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt, ut decurtatus et laceratus, corrosusque liber foeditatem sui publice legentibus praebeat. » Et post multa quae studio brevitatis praetereo, haec in fine 525 subjunxi: « Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea quae in illa, aut obscura sunt, aut omissa, aut certe vitio scriptorum depravata, manifestiora nostra interpretatione fierent, qui et Hebraeum ser
Abbreviated transcription (Latin):
saltem paruam habemus scientiam: & latinus serto nob̾
utcunq non deest: & de aliis possumus uidicare: & ea qua
iobiquem post septuaginta interpretum editionem:quam
otigenes obdis asteritisq dinstinxit: ante annoᷤ plurimos la¬
tino sermoni datum: cum tursum uixta ipm̃ hebraicũ uer¬
terem sic locutus sum.Cogor per singulos scriptutat diuiẽ¬
libros aduersariorum respondete maledictis. qui intpreta¬
tionem mntam reptchensione .lxx̃. interpretum criminãtur.
quasi non apud graecos aquila. Symacͥus & theodotion: uł
uerbum e uerbo uel sensum e sensu: uel ex utroq cõmixtum
& medie temprtatum: genus translationis expresserĩt: Et
omnia ueteris restamenti uolumina origenes obellis asteri¬
scisq distinxerit. quod uel additos uel de theodotione sum¬
ptos itanslationi antiq inseruit. probans deftusse quod
additum est. Discant et̾go obtrectatores mei recipeteiti co¬

Expanded text:
saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis  non deest, et de aliis magis possumus judicare, et ea quae Job, quem post Septuaginta interpretum editionem, quam Origenes obelis, asteriscisque distinxit, ante annos plurimos Latino sermoni datum, cum rursum juxta ipsum Hebraicum verterem, sic locutus sumlibros adversariorum respondere maledictis: qui interpretationem meam, reprehensionem Septuaginta Interpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus, et Theodotio, vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum, et medie temperatum genus translationis expresserint: et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit, quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuadditum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in to
Abbreviated transcription (Latin):
Edidi aliꝗd quod non habrtur in greco. uel aliter habetur
qm̃ a me uerlum sit: Quid interptetem laniant: Interroget
hebreos. & ipsis auctorib translationi meae uel artogent
uel derogent fulem. Porro aliud est si clausis ut dicitur
otulis inihi uolunt maledicere. & non imitẽtut ꝗtatio
studium & beniuolentiam.qui post siptuagica iranslattes
iam xpi euuangelio choruscante: uideos & ebionitas legis ue¬
teris interpretes aquilam uidelicet simachu
ecclesiã dedicarunt. Quanto magis latini grati esse deberent:
ꝙ exultantem graetiam cernerent a se aliquid mutuari
Primum enim magnorum sumptuum est & infinite diffi
habuerint & hebrati sermonis ignari sunt:magis errabt̃
ignorantes quis ex multis uerius dixerit. Quod etiã sapien¬
tissimo cuidam nuper atcidit apud graecos accidit. ut in¬
terdum scripturae sensum relinquens: uniuscũiusq in ter¬
ptetis sequeretur errorem. Nos autem qui habrȩae linguae

Expanded text:
Edidi aliquid, quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur, Edidi aliquid, quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur, quam a me versum est. Quid interpretem laniant? Interrogent Hebraeos, et ipsis auctoribus translationi meae, vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis, mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studium et benevolentiam, qui post Septuaginta translatores jam Christi Evangelio coruscante, Judaeos, et Ebionitas Legis veteris intin Ἐξαπλοῖς, Ecclesiis dedicarunt. Quanto magis Latini grati esse deberent, quod exsultantem cernerent Graeciam a se aliquid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae diffhabuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae
Abbreviated transcription (Latin):
Numina de uentre euis fluent aquae uiua. Utiq scriptũ
estiquad saluator scriptum esse testatur. Ubi scriptum est
septuaginta non hñt. Apocrifa nescit ecdesia. Ad hebracos
igitur reuertendum unde & dominus loquitur: & disci¬
pule exempla pracsumũt. Haec pace ueirum loquor. &
obtrectatoribus meis tantum tesponaro. qui canino den¬
te me itdunt in publico detrahentes: legentes in angulis
uidem & accusatores & defensores: cum in alis probent
quod in iut reprobant. quasi uitium & uirtus nonm
tebus sit sed cum auctore mutentut. Caeterum memini
editionem septuaginta translatorum olim de graeco e¬
mendatam tribuisse me nostris: nec inimicũ deberc exti¬
mati corum quos in conuentu fratrum saẽpe edissero. Etq
nunc de breiam in idest uerba diecũ interp̃tatus fum: ul¬
cuto fecu ut in extricabiles motas & siluam nomimitiuqͣ
scriptorum confusa sunt uitio: sensuumq barbaruem apͥti
multa hȩc addidi. Quod illaturus sum aequissimũ est.

Expanded text:
e ventre ejus fluent aquae vivae . Utique scriptum est, quod Salvator scriptum esse testatur. Ubi scriptum est? Septuaginta non habent, apocrypha nescit Ecclesia. Ad Hebraeos igitur revertendum: unde et Dominus loquitur, et discipuli exempla praesumunt. Haec pace veterum loquor, et obtrectatoribus meis tantum respondeo, qui canino dente me rodunt, in publico detrahentes, legentes in angulis, iidem et accusatores et defensores, cum in aliis probent, quod in me reprobant, quasi virtus et vitium non in rebus sit, sed cum auctore mutetur. Caeterum memini editionem Septuaginta translatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris, nec inimicum debere existimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc DABRE JAMIM id est, Verba Dierum, interpretatus sum, idcirco feci ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa sunt vitio, sensuumque barbariem  Al.multa haec addidi: « Quod illaturus sum, aequissimum est.
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq oͥffert. quod potest. Alii aurum & argentum
& lapides prctiosos: alii bissum & purputam & coccũ offe¬
runt & iacinctum. Nobiscum bene agetur. si obtulerim s
pelles & capratum pilos. Et tamen aplus contemptibiliora
nostra magis iudicat necessatia. Unde & tota illa thabe¬
nauili. pulritudo: & per singulas spẽs eccłię pñtis futu

Expanded text:
offert unusquisque quod potest. Alii aurum et argentum offert unusquisque quod potest. Alii aurum et argentum et lapides pretiosos, alii byssum et purpuram et coccum offerunt et hyacinthum. Nobiscum bene agitur, si obtulerimus pelles et caprarum pilos. Et tamen Apostolus contemptibiliora nostra magis necessaria judicat . Unde et tota illa tabernaculi pulchritudo et per singulas species
Abbreviated transcription (Latin):
quod possumus laboramus. Illi interptetati sunt ante ad¬
uentum xp̃i. & quod nescuebant dubiis protulete fentẽtiis
nos post passionem & resurrectiontmn cuis non tam pro¬
phetiam qm̃ historiam scribimus. Aluer tnim audita ałr
iusa narrantur.Quod melius intelligunus. ieluis & pro¬
ferimus. Audi igitur emule. Obutłator asculta Non dã¬
nomon reprehendo septuaginta: Std confulenter cunctis
illis apłos pracfero. Per istorum osꝰ mihi apũs sonat: quos
impetitorum animos contra me concitas:Sicubi tibi in
trãslatione uideor errate: intertoga hebracos. diuersarũ
urbium ingrõs consule. Quod illi habent de xpõ: tui codices
non habentꝰ. Aliud est si contra ᷤ postea ab apostolis usurpa¬
iumus: post catha logum diuine scripturae haei intuli. qua
cum ita se habeant obsecro te ledot: ne laborẽ meum repre¬
hensionem exlutes anuiinorum. In thabernaculum dei

Expanded text:
quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adquod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi; et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur aemule, et obtrectator ausculta: Non damno, non reprehendo Septuaginta; sed confidenter cunctis illis Apostolos praefero. Per istorum os mihi Christus sonat, 521 quos imperitorum animos contra me concitas? Sicubi tibi in translatione errare videor, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule: quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab Apostolis usurmus, post catalogum divinae Scripturae haec intuli: « Quae quum ita se habeant, obsecro te, lector, ne laborem meum reprehensionem existimes antiquorum. In tabernaculo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quia in platonis dogma cadere udebantur.Deniq ubiẽq
sãcratum aliquid scriptura testatur de prẽ & filio & spu
sancto: aut aliter interptetati sunt. aut omnino tacuerũt
Ui & iegi satisfaterẽt. & archanũ fidei non uulgarẽt Et ne¬
nescio quis primus auctor septuaginta cellulas alerandrie
mendauo suo extruxerit. quibus diuisi eadem scciptta
uerint: cuni aristeus eusdem ptolome
una hasilica congregatos contulisse scribant non prophe
ueritira predicit. hic eruditio & uettorum topia ea quae
intelligit transfert nisi forte putandus fuluis ȩconomicũ
tenofoniis & platonis ꝓitagoram & demosthenis prothe
siphontem: afflatus therorico spicitu transtulisse: aut ałi
de usdem libris pir septuaginta interptetes: aliter per apłos
spituus sanctus testimonia texuit. ut quod illi tacuert̃
hi scriptum esse mentut sint.Quid igitur: damnamus ue¬
teres: umime. sed post priorum studia in domo domini

Expanded text:
quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfacerent, et arcanum fidei non divulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae mendacio suo exstrurent, cum Aristheas ejusdem Ptolomaeuna basilica congregatos contulisse sbi Spiritus ventura predicit; hic eruditio et verborum copia ea, que intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Economicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis Pro Ctesiphonte” orationem afflatus rhetorico spiritu protulisse. Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta interpretes, aliter per Apostolos Spiritus sanctus testimonia texuit, ut quod illi tacuerhi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? Minime. Sed post priorum studia, in domo Domini
Abbreviated transcription (Latin):
legimus.quae in nrĩs ceditibus non habentut.ut est illud. E
aegipto uocaui filtum meum. Et quoniam nazareus uocabr.
Etiuidehunt in quẽ compũxerunt. Et flumin a de uentre er¬
fluent aquae uiua.Enquae nec oculus uidit: nec auris au¬
diuit: nec in cor hominis ascendit: quae praeparauit deus
diligentibus se Et multa alia quae proprium sintagma d¬
siderant. Interrogemus ergo tos tibi haec scripta sunt. Et cũ
dicere non potuerint:de libris habraicis proferamus. Primũ
testimonium est in ostae. secũdum in isaia. tertum in za¬
charia: quaitum in prouerbiis: quintum aeque: in isala. Qud
multi ignorantes apocriforum deliramenta sectantur. & hy¬
heras nenias libris autenticis proferunt. Causas etrorũ non
est ineum exponere. Iudei prudenti factum dicunt ẽẽ ꝯsilio.
ne ptolomeus unius dei cultor: apud hebreos duplicem diui¬
nitatem deprehen deret.Quod maxime idcirco fatiebant

Expanded text:
legimus, quae in nostris codicibus non habentur; ut est illud. Ex legimus, quae in nostris codicibus non habentur; ut est illud. Ex Aegypto vocavi filium meum ; et: Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et: Videbunt in quem compunxerunt ; et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae ; et: Quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus diligentibus se ; et multa alia quae proprium σύνταγμα desiderant. Interrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint: et cum dicere non potuerint, de libris Hebraicis proferamus. Primum testimonium est in Osee , secundum in Isaia , tertium in Zaccharia , quartum in Proverbiis , quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. 520 Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, apud Hebraeos etiam duplicem divinitatem deprehenderet: quod maxime idcirco faciebant,
Abbreviated transcription (Latin):
Incipiam igitur a genesi. cuius prologus talis est. Desideri
mei desideratas accepi epłas: qui qͦdam praes agio fututorum
cum danide sortitus est nomen. obietrantis ut in latinam
linguam translatum de hebraro sermone penthateuchum
nidtum auribus traderem. Periculosum opus certe obtrecta
torum latratibus patens. qui me assecunt in lxx intptetũ¬
etiam
fugillationem noua pro ueteribus cudere. ita ingeniũ quasi
uinum probantes. Cum ego saepissime testatus sim me pro
uili poctione in tabernaculum dei offecte quae possim. nec
opus aliorum alterius paupertate fedari. Quod ut audetẽ
orugenis me studium ptouocauit. qui ediuoni antiquae
translationem theodotionis miscuit. asterito &. obello idest
stella & ueru opus omne distinguens. dum aui illucescer
facit quae minus ante fuerantꝰ aut superflua quaeq iugui¬
lat & confodit. maxime quae euuangelistarum & apłos
auctoritas promulgauit. in quibus multa de ueteri testo

Expanded text:
Incipiam igitur a Genesi, cujus Prologus talis est: « Desiderii Incipiam igitur a Genesi, cujus Prologus talis est: « Desiderii mei desideratas accepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum meorum latratibus patens, qui me asserunt in Septuetum uggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stella et veru opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat, et confodit; maximeque quae evangelistarum et apostolorum auctoritas promulgavit: in quibus multa de veteri Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
& senex obliui su uellem: Uniuersi tractatus icuhotum te¬
stimoniis pleni sunt. Commentarii in duodecim prophetas
& meã et septuaginta editionem edisserũt. O labores hoim̃
sempet incerti: o mortalium studia contranios interdum si¬
nes habentia.Unde me putabam bene mereri de latinis me¬
is: & nr̃õrum ad discendum animos concitare: quod etia
graeci uersum de latino post tantos interpretes non fastidi¬
fnt: inde in culpam uotor. & nausianti stomatho cibos in¬
gero. Quid in homine tuium sit.si in nocentia criminosa ẽ:
Pormiente prẽfamilias itimitus homo zizania suꝑseiãuit
Exterminauit uineam aper de silua. & singularis ferus
depastus est eam. Ego taceo & lruẽ meae contra melouũt.
matenut quid me genuisti: uirum qui iudicer & discernar
ta pattr exempla subieti. hiuc tei testes sunt. & fuperfliiĩ
est quod in illis dictum est: aliter qm̃ ibi dittum est scribe

Expanded text:
, senex oblivisci vellem? Universi tractatus mei horum te, senex oblivisci vellem? Universi tractatus mei horum testimoniis texti sunt. Commentarii in duodecim Prophetas, et meam et Septuaginta editionem edisserunt. O labores hominum, semper incerti! o mortalium studia contrarios interdum fines habentia! Unde me putabam bene mereri de Latinis meis, et nostrorum ad discendum animos concitare, quod etiam Graeci versum de Latino post tantos interpretes non fastidiunt; inde in culpam vocor, et nauseanti stomacho cibos ingero. Et quid in homine tutum sit, si innocentia criminosa est? Dormiente patrefamilias inimicus homo zizania superseminavit . Exterminavit vineam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam . Ego taceo, et litterae non meae mater mea, ut quid me genuisti, virum qui judicer et discernar ex parte exempla subjeci, huic rei testes sunt. Et superfluum est, quod in illis dictum est, 519 aliter quam ibi dictum est, scribere.
Abbreviated transcription (Latin):
qualiscunq est & formam eloquis uir difertissimua expri¬
mere non potuit. sed inter ipãs praestigias & alteru s perso¬
nam quam sibi fraudulenter inductat. quis essit ostendit
Etgo ille qui eplam sub nomine meo poenitentiae finxerat
tum. ut sitę falsa siue uera sint quae iranstili. in crimine
maneam. dum aut in nouo opere errasse me fateor: aut reces
micidam & adulterum & sacrilegum ac paricidam me esse
non dixerit. & quicquid turpitudinis potest tacita mẽtis co¬
gitatio intra se: uolueit. Gratias ei debeo agere: quod cum
tanta silua sit criminum: unum mihi ercoris uel falsitatis
crimen obiccerit. Ego nei contra septuaginta interpretes ali¬
quid sum lotutus. quos ante annos plurimos diligentissiẽ
emendatos meae lingua studiosis dedi. quos quoitidit
in conuentu fratrum edissero. quorum psalmos uigi medi¬
tatione drtanto. Iam stultus eramiut quod in purriua didi¬

Expanded text:
qualiscumque est, et formam eloquii vir disertissimus expriqualiscumque est, et formam eloquii vir disertissimus exprimere non potuit: sed inter ipsas praestigias, et alterius personam, qua se fraudulenter induerat, quis esset ostendit. Ergo ille qui epistolam sub nomine meo poenitentiae finxerat,tum, ut sive falsa sunt, sive vera quae transtuli, in crimine maneam; dum aut in novo opere fateor me errasse, aut recens micidam, et adulterum, et sacrilegum, et parricidam me esse non dixerit, et quidquid potest tacita mentis cogitatio intra se turpitudinis volvere. Gratias ei debeo agere, quod cum tanta silva sit criminum, unum mihi erroris vel falsitatis crimen objecerit. Egone contra Septuaginta interpretes aliquid sum locutus, quos ante annos plurimos diligentissime emendatos, meae linguae studiosis dedi, quos quotidie in conventu fratrum edissero, quorum Psalmos jugi meditatione decanto? Tam stultus eram, ut quod in pueritia didici
Abbreviated transcription (Latin):
libri date alium non potuetit ipse falsitatis tencatur rcus.
Bonus homo de bono thes auro cordis profeit ea quae bona
sint: Atq ex pomorum dultedine: generosi seminis cogñ
proptet ecdestitas causas ad comitatum uenerãt: epłam qsi
meo scripiam nomine reperisse in qua agetẽ pornitetiam
& me ab hebratis in adolescentia inductum esse testater
ut hebrata uolumina in latinum uerterem: in quibo nul¬
la sit ueritas. Quod audiens obstupui. & quia in oit duor:¬
aut trium testium stat omne uerbum. Uniq testinet a¬
thoni cteditum est: id ipm̃ multorum me ea urbe fraitũ
scripta docurrunt: stiscitantium an ita se hrẽt. Et quia ipã
epła disseminata esset in uulgus lachrimabilirer indicã¬
tium. Qui hoc ausus est facete: quid aliud non audeat :
rat innocentia: si semper nequitiae uincta essti sapientia
& totum quuquid cupit calumnia pracualetet. Sulũ meũ

Expanded text:
libri dare alium non potuerit, ipse falsitatis reus teneatur. libri dare alium non potuerit, ipse falsitatis reus teneatur. Bonus homo de bono cordis thesauro profert illa quae bona sunt : atque ex pomorum dulcedine, generosi seminis arbor propter Ecclesiasticas causas ad Comitatum venerant, Epistolam quasi meo scriptam nomine reperisse, in qua agerem poenitentiam, et me ab Hebraeis in adolescentia inductum esse testarer, ut Hebraea volumina in Latinum verterem, in quibus nulla sit veritas. Quod audiens obstupui. Et quia in ore duorum vel trium stat omne verbum , unique testi, nec Catoni creditum est, idipsum multorum me ex Urbe fratrum scripta docuerunt, sciscitantium, an ita se haberet, et a quo ipsa epistola disseminata esset in vulgus lacrymabiliter indicantium. Qui hoc ausus est facere, quid aliud non audeat? rat innocentia, si semper nequitiae juncta esset potentia, et totum quidquid cupit calumnia, 518 praevaleret. Stylum meum,
Abbreviated transcription (Latin):
disseminate uoluissẽ. ut sub psona intĩs hereses introduces¬
Cumq de hoc ipso libro quem pamphili simulas multa ꝑ¬
uerteris. & aliter in graeco aliter in latino sint frauidem tuã
errori meo imputate ton debes Credidi enim eius esse lib
quem titulus praeferebat. Sicut periarchon & multa alia
origenis opera: plurim orumq graete tractatorum:aut ante
nonꝰ legi. aut nunc compellor legere questione haereseos su¬
sutata: ut sciam quae uitare debeam: quae probare. Unde
& in adolescentia tantum omelias eius quas loquebatut ad
populum: & in quibus non tanta scandala tenebantuꝵ:sim¬
pliciter rogantibus transtuli nullis praciuditans ex iis
qua probantur illa suscipere quae manifeste hacretica sũt
Certe ut compendium longi sermonis faciam. sicut ego ostẽ¬
do me ab iis accepisse librum qui de tuo codite tranꝰscrip¬
ferunt: sic tu doce a quo exemplar accepetis:ut qui auctoẽ

Expanded text:
disseminare voluisse, ut sub persona martyris haeresim introducedisseminare voluisse, ut sub persona martyris haeresim introduceCumque de hoc ipso libro quem Pamphili simulas, multa perverteris, et aliter in Graeco, aliter in Latino sit, fraudem tuam errori meo imputare non debes. Credidi enim ejus esse librum, quem titulus praeferebat, sicut περὶ Ἀρχῶν, et multa alia Origenis opera, plurimorumque Graeciae tractatorum, quae aut ante non legi, aut nunc compellor legere, quaestione haereseos suscitata, ut sciam quae vitare debeam, quae probare. Unde et in adolescentia homilias tantum ejus quas loquebatur ad populum, in quibus non tanta scandala tenebantur, simpliciter rogantibus transtuli, nullis praejudicans ex his quae probantur, illa suscipere quae manifeste haeretica sunt. Certe ut compendium longi sermonis faciam sicut ego ostendo, me ab his accepisse librum qui de tuo codice transcripserunt: sic tu doce a quo exemplar acceperis, ut qui auctorem