comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in xp̃me Nonne multi impii: qui etiam dampna¬
buntur: Nonne cotidie multi non credentes in sua
infidelitate moriuntur: Scdm quid ergo intelligimꝰ.
ad te om̃is caro ueniets Om̃is caro dixit: om̃is gene¬
ris caro. Ex om̃i genere carnis: uenietur ad te. Quid
est ex om̃i genere carnis: Nunquid uenerunt pau¬
ꝑesꝰ et non uenerunt diuites: Nunquid uenerunt
humiles et non uenerunt suꝑbi: Nunquid uene¬
runt docti: et non uenerunt indoctis Nunquid
uenerunt uirir et non uenerunt feminȩ: Nunquid
uenerunt dñir et non uenerunt serui: Nunquid
uenerunt senes: et non uenerunt uiuenes: Aut ue¬
nerunt iuuenes: et nonuenerunt adholescentes:
dut uenerunt adholescentes: et non uenerunt pu¬
eris Aut uenerunt puerir et non allati sunt infan¬
tes: Postremo nunquid non uenerunt uictei: Nam
inde erant apłi: inde multa milia primo non creden¬
tium postea credentium. Et non uenerunt grecis

Expanded text:
sunt in Christum? Nonne multi impii qui etiam damnasunt in Christum? Nonne multi impii qui etiam damnabuntur? Nonne quotidie multi non credentes, in sua infidelitate moriuntur? Secundum quid ergo intelligimus, ad te omnis caro veniet? Omnis caro dixit, omnis generis caro: ex omni genere carnis venietur ad te. Quid est, ex omni genere carnis? Numquid venerunt pauperes, et non venerunt divites? numquid venerunt humiles, et non venerunt sublimes? numquid venerunt indocti, et non venerunt docti? numquid venerunt viri, et non venerunt feminae? numquid venerunt domini, et non venerunt servi? numquid venerunt senes, et non venerunt juvenes? aut venerunt juvenes, et non venerunt adolescentes? aut venerunt adolescentes, et non venerunt pueri? aut venerunt pueri, et non allati sunt infantes? Postremo numquid venerunt Judaei nam inde erant Apostoli, inde multa millia primo tradentium, postea credentium; et non venerunt Graeci?
Abbreviated transcription (Latin):
nbona uoluntate tua syon: et ȩlificentur inuri ihe¬
s̃m. sunc acceptabis sacrificium iusticiȩ: oblatio¬
usiet holochausta. Te decet hymnus d̃ insyon: et
amreddetur uotum in iherłm. Querimus hic ne for
inponobis ipsus eiuitatis comiendetur: dñs et sal¬
utr noster ib̃̾s xp̃c. Cantemus ergo: donec ad eu¬
antuia ꝑueniamus. Possem enim iam dicere ip¬¬
lmese cuidicitur. te decet hymnus ds̃ in syon. et
alitadetur uotum in iherłm: sed si dicerem. mi
slptus quam scripturȩ crederetur: et ideo forte
pnmedi erederetur. Audiamus sequentia Exau
mem̃scarius. Cepit ergo apparere iam rex ille:
Mderetur acd te om̃is caro ueniet. Ad te inquit
is eto ueniet. Quare acd illum om̃is caro ueniete
erenem assumpsit: quo ueniat om̃is caro.
e nde prinitias exutero uirginali. disump¬
tis primitiis cetera consequentur: ut holochaustum
compleatur. Unde ergo õuis caro: Om̃is homo. Et un¬
de om̃is homo: Nunquid om̃s credituri prenuntiati

Expanded text:
tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem: tunc acceptabis sacrificium justitiae, oblationes et holocausta . Te decet hymnus, Deus in Sion; et tibi reddetur votum in Jerusalem. » Quaerimus hic, ne forte Rex nobis ipsius civitatis commendetur, Dominus et Salvator noster Jesus Christus: cantemus ergo donec ad evidentiora perveniamus. Possem enim jam dicere ipsum esse cui dicitur: Te decet hymnus, Deus, in Sion; et tibi reddetur votum in Jerusalem. Sed si dicerem, mihi potius quam Scripturae crederetur; et ideo forte non mihi crederetur. Audiamus sequentia. 5. omnis carnis . Coepit ergo apparere jam Rex ille, cum diceretur, ad te omnis caro veniet. Ad te, inquit, omnis caro veniet. Quare ad illum omnis caro veniet? Quia carnem assumpsit. Quo veniet omnis caro? Tulit inde primitias ex utero virginali: assumptis primitiis caetera consequentur, ut holocaustum compleatur. Unde ergo, omnis caro? Omnis homo. Et unde, omnis homo? Numquid omnes credituri praenuntiati
Abbreviated transcription (Latin):
urtumł quia et ipse filius dĩ uerbum dĩ. de quo e.¬
undieit. om̃ia ꝑ ipsum facta sunt. et sine ipso fac¬
aunest nichilł ut illi dicatur filio dĩ quia ipse est
luntdos noster postea carne assumpta. beatus quem
sipbiet assumpsisti. idest ille homo quo indututus
ssqucepit ex tempore natus ex femina. templũ
ques modo illius est. qui semꝑ in ȩternum est. et
ipenum fuit: an potuis ipse xp̃c assumpsit qu̾e¬
aia beatum et non dicatur ipse quem assumpsit
Quim plrali numero. sed in singularie Unum enĩ
asdit quia unitatem assiunt. Scisinata non as-¬
lint bereses non assumit. Muttitudinem de se fece
nest unusqui assumitur. Qui autem manent
lin tanis om̃s in agnitionem filii di. in uirum ꝑ¬

Expanded text:
Filius Dei, Verbum Dei, de quo etiam dicit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil : ut illi dicatur Filio Dei, quia ipse est sacerdos noster, postea carne assumpta, Beatus quem elegisti, et assumpsisti: id est, ille homo quo indutus es, qui coepit ex tempore, natus ex femina templum quodammodo illius qui semper in aeternum est, et in aeternum fuit. An potius ipse Christus assumpsit quemdam beatum, et non dicitur ipse quem assumpsit quasi in plurali numero, sed in singulari? Unum enim assumit, quia unitatem assumit. Schismata non assumit, haereses non assumit: multitudinem de se lecerunt; non est unus qui assumatur. Qui autem manent occurramus omnes in agnitionem Filii Dei, in virum
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibili contendunt aduersum nos. que n¬
tendent cum fuerit mors absorta in iuetoua
pax: et finietur bellum. Quancio autem uł
pax: uncet et illa ciuitas quȩ dicitur uiso pł
Nulla ergo erit a morte contentis. Uado ir
u dut nobis eciam illicite multa sugegerunt:
len consentimus secttamen non consentiendo
dnius srimo engo concupiscentia carnis seqͥn
drt iuos postes renitentes traxit nos. Deunde
crata qͥa cepit nos nec ducere nec trahere: sed
o antendere nobiscum. Post contentionem erit
adiu. Nodio te et si oppugnat: non expugnet.
Aucum absorta fuerit mors in uictoria. et pugna
rasibit. quid dictum est: Noiussima inimica
ustutur mors. Recidam uotum meum. Quod uo
ios holochaustum. holochaustum enitẽ
atr. quando totum ignis absumit. Holochaustũ
atienum est. ubi totum consumitur. Holon enim

Expanded text:
corruptibili contendunt adversum nos, quae non concorruptibili contendunt adversum nos, quae non contendent, cum fuerit mors absorpta in victoriam. Vincet pax, et finietur bellum. Quando autem vincet pax, vincet illa civitas quae dicitur Visio pacis. Nulla ergo erit a morte contentio. Modo cums, quae nobis etiam illicite multa suggerunt: quibus non consentimus, sed tamen non consentiendo contendimus. Primo ergo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes traxit nos; deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed adhuc contendere nobiscum: post contentionem erit et victoria. Modo te etsi oppugnat, non expugnet: postea cum absorpta fuerit mors in victoriam, et pugnare cessabit. Quid dictum est? Novissima inimica destruetur mors . Reddam votum meum. Quod votum? Quasi holocaustum. Holocaustum enim tunc dicitur, quando totum ignis absumit: holocaustum sacrificium est ubi totum consumitur; ὅλον enim
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Uouete et recldite dño dõ ur̃o. Et tibirat¬
uotum in iberłm. Ibi enim erimus coti ades itg
in resurrectione iustorum. Ibi reddetur uorint
tibilis: quia iam non in babylonia. secd iamcara
cęleste immutatum. Qualis mutatio ꝓmitam
Om̃s enim resurgemus ait apłs: sed non om̃sia¬
tabimur. Quomodo autem immutabuntur
dixit. In ictu ocłi: in nouissima tuba. Canet en
tuba. et mortui resurgent incorrupti idest int
et nos immutabimur. Qualis autem erit ilino¬
tio: Sequitur et dicit. Oportet enim corrupati
hoc induere incorruptionem: et mortale heni¬
ere immortalitatem. Cum autem corrupatat
induerit incorruptionem. et mortale hoc iboꝰ
immortalitatem: tunc fiet sermo qui seriptile
Absorta est mors in uictoria. Ubi est mors acilis
tuuse Nodo enim inchoatis in nobis primtstes
tis unde desideramus iherłm: multa ex carso

Expanded text:
almus, Vovete, et reddite Domino Deo vestro . Et tibialmus, Vovete, et reddite Domino Deo vestro . Et tibiotum in Jerusalem. Ibi enim erimus toti, id est integri in resurrectione justorum: ibi reddetur votum truptibilis, quia jam non in Babylonia, sed jam corpus coeleste immutatum. Qualis mutatio promittitur? Omnes enim resurgemus, ait Apostolus, sed non omnes immutabimur. Qui autem immutabuntur ipse dixit: In ictu oculi, in novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, id est integri, et nos immutabimur. Qualis autem erit illa immutatio, sequitur et dicit: « Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem: cum autem corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est: Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus » ? Modo enim inchoatis in nobis primitiis mentis, unde desideramus Jerusalem, multa ex carne
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ. spes nr̃a fundata in illa ciuitate iherłm facit nos
non abripi in saxa. Qui ergo sccłm hanc spem can
on: non in babylone. Sed modo ibi est adhue in ba¬
bylone. Ibi inquit sum. lmator iste et ciuis iste ibi¬
sunt: sed carne ibi sunt. sed carne non corde. Cum
autem duo quedam dixeram quȩ ibi sunt carne ñ
corder unde canto. non ibi: Nonenum carne canto:
sed corde. Carnem quidem sonantem audiunt et ci¬
ues babyloniȩ: cordis autem sonum auelit conditor
iherłm. Unde dicit apłs exhortans ipsos ciues ad ama¬
toua quedam cantica et desideria redeundi ad il
estis in babylonia: secdl inde cantate unde sbre
te decet hymnus: non in babylonia. Qui catt
babylonia: Ciues babyloniȩe etiam hymiuins
decenter cantant. Audi uocem scripturs slno
spetiosi laus: in ore peccatoris. Te decet hmms
uouent et non reddunt: Qui non ꝑseuerat is
finem: in eo quod uouerunt. Unde diet aluspi¬

Expanded text:
nostrae, spes nostra fundata in illa civitate Jerusalem facit nos nostrae, spes nostra fundata in illa civitate Jerusalem facit nos non abripi in saxa. Qui ergo secundum hanc spem canton, non in Babylone. Sed modo ibi es adhuc in Babylone? Ibi, inquit, sum; amator iste, et civis iste: ibi sum; sed carne, non corde. Cum autem duo quaedam dixerim, quia ibi sum carne, non corde; unde canto, non ibi: non enim carne canto, sed corde. Carnem quidem sonantem audiunt et cives Babyloniae; cordis autem sonum audit conditor Jerusalem. Unde dicit Apostolus, exhortans ipsos cives ad amatoria quaedam cantica, et desideria redeundi ad illestis in Babylonia; sed inde cantate, unde sursum on. In Sion te decet hymnus, non in Babylonia. Qui cantant in Babylonia, cives Babyloniae, etiam hymnum Dei non decenter cantant. Audi vocem Scripturae: Non est speciosa laus in ore peccatoris . Te decet hymnvovent, et non reddunt? Qui non perseverant usque in finem in eo quod voverunt. Unde dicit alius ps
Abbreviated transcription (Latin):
e decet hymnus dĩ infyon. Patria illa est syon.
Ipsa est iherłin quȩ syon: et huuis nominis
interpretationem nosse debetis. Sicut iberłin
interpretatur uisio pacis: ita syon speculatio: id est
uisio et contemplatio. Nescio quod nobis magnum
spectaculum ꝓmittitur: et hoc ipse ds̃ est. qui condi¬
dit ciuitatem. fulchra et decora ciuitas: quam pul¬
chriorem babet conditorem. Te decet inquit hym
nus dĩ. Sed ubi: In syon. In babylone non decet. Et¬
enim quisq cum ceꝑit in nouari: iam corde in iherłm
cantat cdicente apło. Conuersatio nr̃a in cęlis est. In
carne enim ambulantes inquit: non sedm carnem
militamus. Iam desiderio ibi sumtis: iam spem in il¬
lam terram quasi anchoram premisimus: ne in isto
mari turbati naufragaremus. Quemadiodum gͦ
de naui quȩ in anchoris est. recte dicimus quod iam
in terra sit. adhuc enim fluctuat: sed in terra quo¬
dam modo educta est contra uentos et contra tem¬
pestates: sic contra temptationem huius ꝑ egrinationis

Expanded text:
e decet hymnus, Deus, in Sion. Patria illa est Sion: ipsa est Jerusalem quae Sion; et hujus nominis interpretationem nosse debetis. Sicut Jerusalem interpretatur Visio pacis, ita Sion Speculatio, id est visio et contemplatio. Nescio quod nobis magnum spectaculum promittitur; et hoc ipse Deus est qui condidit civitatem. Pulchra et decora civitas, quam pulchriorem habet conditorem! Te decet hymnus, Deus, inquit. Sed ubi? In Sion: in Babylone non decet. Etenim quisque cum coeperit innovari, jam corde in Jerusalem cantat, dicente Apostolo: Conversatio nostra in coelis est . In carne enim ambulantes, inquit, non secundum carnem militamus . Jam desiderio ibi sumus, jam spem in illam terram, quasi anchoram praemisimus, ne in isto mari turbati naufragemus. Quemadmodum ergo de navi quae in anchoris est, recte dicimus quod jam in terra sit; adhuc enim fluctuat, sed in terra quodammodo educta est contra ventos, et contra tempestates: sic contra tentationes hujus peregrinationis
Abbreviated transcription (Latin):
Niua siguta erit cemporals: hoc autem quod illa
q sui uelum oppositum negat eis aspectum
sindus nterioris. Et uide ibi sub uelo xp̃m. Ait
eaisis is xp̃c. Si crederetis moysi: creleretis
m.  me enim ille scripsit. Propiciatis autem
ldis uris et impietatibus. ꝑ illud sacrificium ues¬
mim transimus ad dĩm. et aufertur uelamen.
ꝯtrea et dño crucifixo: uelum templi scissum est.
hudiorationem meam: ad de om̃is caro ueniet.

Expanded text:
ud figura erat temporalis, hoc autem quod illa n finem, quia velum oppositum negat eis aspectum splendoris interioris. Et vide ibi sub velo Christum. Aitistus: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Propitiatis autem peccatis nostris et impietatibus per illud sacrificium vespertinum, transimus ad Dominum, et aufertur velamen: propterea et Domino crucifixo, velum templi scissum est . Exaudi orationem meam: ad te omnis car
Abbreviated transcription (Latin):
tem uerba. Per uelum uerba audiebant. ficm
non uidebant. Et quid ait apłi: Ita ut non pisi
intendere filii isrł in faciem moysi. Non intiuss
tali. Nunquid cluturnus aut ȩternus esst palẽ
Morte enim succedente: ꝓfecto auferetur. Sl¬

Expanded text:
audientem verba. Per velum verba audiebant; faciem audientem verba. Per velum verba audiebant; faciem non videbant. Et quid ait Apostolus? Ita ut non possent intendere filii Israel in faciem Moysi. Non intendebmortali: numquid diuturnus aut aeternus esse posset? Morte enim succedente, profecto auferretur. S
Abbreviated transcription (Latin):
quorum: et preualuerunt suꝑ nos. Dpxanat.
predicatores ioius. et saturni. et mercurs.
nes iniquorum preualuerunt suꝑ nos scaq
facies: Impietates nr̃as tu ꝓpiciaberis. E sira
tu uictimar tu oblator: tu oblatio. Ipse sacerts
qui nunc ingressus in interiora ueli solusibic
stabat. Et ille qui solus ingrediebatur in inn
littera occidit. Modo cum apłs legeretur. auts
Littera occidit: sp̃s autem uiuificat. Quidtti
geretur in illo ppło uidei nescierunt: sed necmis
sciunt. De illis quippe dictum est. Quamdiu lge
moyses: uelamen suꝑ cor eorum positum estqͥma
men figura est: sed tolletur figura. et appariti
ritas. in eis ipsis. Secd quando tolletur uelanti
Audi apłin. Cum autem transieris ad dĩma
feretur uelamen. Dum ergo non transeant ade
quainclui legunt moysen uelamen habent li
cor. Ad hoc sacramentum fulgebat tune fint
erat inter faciem moysi loquentis. et ppłmat

Expanded text:
quorum praevaluerant super nos; duxerant nos praedicatores Jovis, et Saturni, et Mercurii: Sermones iniquorum praevaluerunt super nos. Sed quid facies? Impietates nostras, tu propitiaberis. Tu sacerdos, tu victima; tu oblator, tu oblatio. Ipse sacerdos est, qui nunc ingressus interiora veli, solus ibi ex stabat: et ille qui solus ingrediebatur in interiora littera occidit. Modo cum legeretur AposLittera occidit; spiritus autem vivificat. Quid enim ageretur in illo populo, Judaei nescierunt; sed nec modo sciunt. De illis quippe dictum est: Quamdiu legitur Moyses, velamen super cor eorum positum est. Ibi velamen figura est: sed tolletur figura, et apparebit veritas in eis ipsis. Sed quando tolletur velamen? Audi Apostolum: Cum autem transieris ad Dominum, auferetur velamen. Dum ergo non transeunt ad Dominum, quamdiu legunt Moysen, velamen habent super cor. Ad hoc sacramentum fulgebat tunc facies erat inter faciem Moysi loquentis, et populum
Abbreviated transcription (Latin):
rose tuo conturbati sumus. Defecimus in
firmitate: conturbati sumus mortis timore.
Infirmi enim facti sumus: et infirmitatem
finire trepidamus. Alter te inquit cinget:
et feret quo tu non uis. Quamuis martyrio
non puriendo sed coronando: et ipsius dñi
anima nos in se transfigurans. tristis erat
usq ad mortem: quoniam et dñi exitus
ti: scłm nr̃m in illuminatione uultus tui sub.¬
auditur posuisti. In illuminatione autem
uultus tui dixit. quod supus in conspectu
nĩa ss Quoniam om̃s cles nr̃i lesecerunt:
es enira tua defecimus. Satis astis uerdis
ostenditur. penalis esse ista morata.l
fecisse dies dicit. siue quod iieis desciuat
homines amando quȩ transeunte sulers
ad paueitatem reclacti sunt: quoꝗ udea
in consequentibus apire cum diet¬

Expanded text:
dignatione tua conturbati sumus. Defecimus,» in dignatione tua conturbati sumus. Defecimus,» in infirmitate; «conturbati sumus,» mortis timore. Infirmi enim facti sumus, et infirmitatem finire trepidamus. «Alter te,» inquit, «cinget, et feret quo tu non vis» ; quamvis martyrio non puniendum, sed coronandum: et ipsius Domini anima nos in se transfigurans, tristis erat usque ad mortem ; quoniam et Domini exitus ti. «Saeculum nostrum in illuminatione vultus tui:» subauditur, «posuisti. In illuminatione» autem «vultus tui» dixit, quod superius, «in conspectu  Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus.» Satis in his verbis ostenditur poenalis esse ista mortalitas. Defecisse dies dicit, sive quod in eis deficiant homines amando quae transeunt, sive quod ad paucitatem redacti sint; quod videtur in consequentibus aperire, cum di
Abbreviated transcription (Latin):
pientia conscriptam. ubi uitȩ mortalium
peccatrici constituit: ꝓcurrendi modum
ac mortalitatis erumpnam iudetur quodã.
modo recitare: cum dicit ue ꝓ nichilo
habentur anni erunt eorum. N fme sieut
herba transeat: mane floreat et ꝑtranseat:
uesꝑe decidat dlurescat et areseat. felieitas
ergo heredum ueteris testamenti. quam
ꝓ magno bono expetiuerunt. a dño dõ suo
hanc legem acciꝑe meruit in occulta eius
ꝓuidentia: quam uidetur recitare moyses.
Quȩ ꝓ nichilo habentur: anni erunt eoru̾.
Pro nichilo enim habentur quȩ ante qũa
ueniant adhuc non sunt: cum uenerint
iam non erunt. Non enim ut adsint ueni¬
unt: sed ut non sint. Mane idest prius
arescat. Decidat utiq in mortem: durescat¬
ut in cadauere: arescat in puluere. Quȩ
nisi caro: ubi est concupiscentia dampnata
carnalium: Om̃is enim caro fenum: et ela
to uenisse non tacens: continuo subiecit.
uoniam defecimus in ira tua: et in fu¬

Expanded text:
pientia conscriptam, ubi vitae mortalium pientia conscriptam, ubi vitae mortalium peccatrici constituit procurrendi modum ac mortalitatis aerumnam, videtur quodam modo recitare, cum dicit, «Quae pro nihilo habentur, anni erunt eorum. Mane sicut herba transeat, mane floreat, et praetvespere decidat, durescat, et arescat.» Felicitas ergo haeredum Veteris Testamenti, quam pro magno bono expetiverunt a Domino Deo suo, hanc legem accipere meruit in occulta ejus providentia, quam videtur recitare Moyses: «Quae pro nihilo habentur, anni erunt eorum.» Pro nihilo enim habentur, quae antequam veniant, adhuc non sunt; cum venerint, jam non erunt: non enim ut adsint veniunt, sed ut non sint. «Mane,» id est prius,arescat. Decidat,» utique in morte; «durescat,» in cadavere; «arescat» in pulvere. Quae, nisi caro, ubi est concupiscentia damnata carnalium? Omnis enim caro fenum, et clarto venisse non tacens, continuo subjecit: «Quoniam defecimus in ira tua, et in in
Abbreviated transcription (Latin):
mille annos sic compritari apud dm̃ ꝓ uno
die quasi tam longos dies dĩ habeat. cũ
hoc ad contempnendam temporis longi.¬
tudinem sit dictum: ideo addidit Et sicut
uigilia in nocte. Qum uigilia spatium non
habeat amplius quam tres horasa et tamen
ausi sunt homines presumere scientiam tem.¬
porum. quod seire cupientibus discipłis dñs
ait. non est ur̃m scire tempora quȩ pater
posuit in sua potestate: et definierunt hoc
scłm sex annorum milibus tanquam sex di¬
ebus posse finiri: nec attenderunt quod die¬
tum est tanquam dies qui preteriit unus.
Non enu quando ditatum est soli mille an¬
ni preterierant: et quod eis inaxime debuit
ammonere ne temporum ducerentur in¬
certon quod est sicut uigilia in nocte. Neꝙ
enim sicut dies ex diebus aliquid ueri simi¬
le uidentur opinati ꝓpter sex primos quibꝰ
ds̃ ꝑfecit oꝑa sua: sic etiam sex iugilias id
est horas decem et octo possunt illi opinati

Expanded text:
mille annos sic computari apud Deum pro uno mille annos sic computari apud Deum pro uno die, quasi tam longos dies Deus habeat, cum hoc ad contemnendam temporis longitudinem dictum sit: ideo addidit, «Et sicut vigilia in nocte;» cum vigiliae spatium non habeat amplius quam tres horas. Et tamen ausi sunt homines praesumere scientiam temporum; quod scire cupientibus discipulis Dominus ait, «Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate» : et definierunt hoc saeculum sex annorum millibus, tanquam sex diebus posse finiri. Nec attenderunt quod dictum est, «tanquam dies unus, qui praeteriit:» non enim, quando dictum est, soli mille anni praeterierant. Et eos maxime debuit admonere, ne temporum luderentur incerto, quod est, «sicut vigilia in nocte:» neque enim, sicut de sex diebus aliquid verisimile videntur opinati, propter sex dies primos quibus Deus perfecit opera sua; sic etiam sex vigilias; id est horas decem et octo, possunt illi opinatio
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse iussisti: clans eius gr̾ȩ głam. ut
qu glatur: in dño głetur⁊ sine cuius ad¬
ntouio ꝑ arbitrium uoluntatis temptationes
mus uitȩ suꝑare non possumus. Ne auertas
nquit hominem in humilitatem: et tamen
ti dieisti conuertimini filii hominum. Sed
li quod iussisti: precem petentis exaudien-¬
dor et acliuuando uolentis fidem¶uoniã
refugium tuum ubi sine ulla mutabilitate
tues. ab his pretereuntibus labentibus ꝙ con¬
uerti: quoniam quantuinlibet huic uitȩ
longum tempus optetur.i mille anni ante
ocłos tuos tanquam dies hesterna est quȩ
preteriit: non saltun tanquam dies crasti¬
nus qui uenturus est. Ita om̃ia quȩ tempo¬
ns fine claucluntur: ꝓ transactis habenda
sunt. Unde et ea sibi apłi pauli posuit in¬
tentio. quȩ retro sunt obliuiscentis: ubi tem¬
poralia cuncta oportet intelligiꝰ et in ea
quȩ ante sunt extenti: quȩ appetitio est
ȩternorum. Ne putarent autem aliqui

Expanded text:
quod ipse jussisti: dans ejus gratiae gloriam, ut quod ipse jussisti: dans ejus gratiae gloriam, ut qui gloriatur, in Domino glorietur ; sine cujus adjutorio, per arbitrium voluntatis tentationes hujus vitae superare non possumus. «Ne avertas,» inquit, «hominem in humilitatem:» et tamen tu «dixisti, Convertimini, filii hominum.» Sed da quod jussisti, precem petentis exaudiendo, et adjuvando volentis fidem. 5. «vrefugium tuum, ubi sine ulla mutabilitate tu es, ab liis praetereuntibus labentibusque converti; quoniam quantumlibet huic vitae longum tempus optetur, «mille anni ante oculos tuos, tanquam dies hesternus est, qui praeteriit;» non saltem tanquam dies crastinus, qui venturus est: ita omnia quae temporis fine clauduntur, pro transactis habenda sunt. Unde et ea sibi Apostoli postposuit intentio, quae retro sunt obliviscentis, ubi temporalia cuncta oportet intelligi; et in ea quae ante sunt extenti , quae appetitio est aeternorum. Ne putarent autem aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
turis. ut uel scłm ꝓ eterno. uel eternum
ꝓ scło ponat latinus interpres. Optime
autem noti ait a scło tu fiisti. et usꝙ in
scłm tu eris: sed presentis significationis
uerbum posuit: insinuans dm̃ substan.¬
am om̃imodo incommutabilem. ubi nol
est fuit et erit: sed tantum est. Unde de
c n e in ansuri. ad eam de hac temporis
sitablitate fugiamus. Sed quoniam cum
hesuns in maguis et multis temptationibꝰ
aumuse quibus ne auertamur ab isto refu¬
qo metuendium est: intueamur quil conse¬
quintr oratio poseat horninus ch̃i.e auer¬
a hominem in humilitatem: id est ne a tus
gaenis atꝙ sublumibus horno auersus. tem¬
pualia concupiscata sapiat ꝙ terrena. Et
ura cõ petit. quod dĩ ipse precepit: simili
m̃ino sententia qua in oratione dicunus
ie nos inferas in temptationem. Deniꝙ et
s ahiungit Et clixisti conuertimini filii
homnum. Tanquam dieeret. Hoc a te peto

Expanded text:
turis ut vel saeculum pro aeterno, vel aeternum turis ut vel saeculum pro aeterno, vel aeternum pro saeculo ponat latinus interpres. Optime autem non ait, A saeculo tu fuisti, et usque in saeculum tu eris: sed praesentis significationis verbum posuit, insinuans Dei substantiam omni modo incommutabilem, ubi non est, Fuit, et Erit; sed tantum, Est. Unde diut in ea mansuri, ad eam de hac temporis mutabilitate fugiamus. 4. «vers.» 3. Sed quoniam cum hic sumus, in magnis et multis tentationibus vivimus, quibus ne avertamur ab isto refugio metuendum est; intueamur quid consequenter oratio poscat hominis Dei. «Ne avertas hominem in humilitatem:» id est, ne a tuis aeternis atque sublimibus homo aversus, temporalia concupiscat, sapiatque terrena. Et hoc a Deo petit quod Deus ipse praecepit; simili omnino sententia qua in oratione dicimus, «Ne nos inferas in tentationem» . Denique et hic adjungit: «Et dixisti, Convertimini, filii hominum.» Tanquam diceret, Hoc a te peto
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ nomine bumilitas hominum. Et e
quamtis om̃ia quȩ creata sunt non iron¬
grue uel facta uel formata dieu̾ntarꝰ des
si uerborum istorum est ula ꝓprictas seti
sunt angłi: qui cum in eius celestibis ru¬
merentur oꝑibus: ita enumeratio psaan¬
clusa est. Ipse dixit et facta sunt.: ipe man¬
dauit et creata sunt. Ut autem homo eãmn
corpus fieret. terra formata est. Nan hos
uerbo scriptura utitur: ubi leginus ue
finxit dĩ uel formauit clĩ hominem de
limo terrȩ. Ergo prius quam fierent ea
quȩ in creatura tua summa atꝙ magna
sunt. qui enim maius racionabili cȩlestiꝙ
creatura: et prius quam fingeretur terra
ut esset qui te agnosceret et laudaret in
terra: et hoc parum est quia ista ceꝑunt
siue in tempore. siue cum tempore: sed a.
diceretur: ab ȩterno in ȩternum. Non ent
a scło dĩ qui est ante scła: aut usq in scłm
cuius est finis cum sit ille sine fine: sedex
ambiguo uerbo greco fit plerumq in serp¬

Expanded text:
terrae nomine humilitas hominum. Et ideo quamvis omnia quae creata sunt, non incongrue vel facta vel formata dicantur; tamen si verborum istorum est ulla proprietas, facti sunt Angeli, qui cum in ejus coelestibus enumerarentur operibus, ita enumeratio ipsa conclusa est, «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt» : unde autem homo secundum corpus fieret, terra formata est. Nam hoc verbo Scriptura utitur, ubi legimus, vel, «Finxit Deus;» vel, «Formavit Deus hominem de limo terrae» . Ergo priusquam fierent ea quae in creatura tua summa atque magna sunt; quid enim majus rationali coelesti creatura? et priusquam fingeretur terra, ut esset qui te agnosceret et laudaret in terra: et hoc parum est, quia ista coeperunt, sive in tempore, sive cum tempore; sed «a diceretur, Ab aeterno in aeternum: non enim a saeculo Deus, qui est ante saecula; aut usque in saeculum, cujus est finis, cum sit ille sine fine. Sed ex ambiguo verbo graeco fit plerumque in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ctu reficiemur. Exestuet anima nr̃a illorũ
dierum desiderio: sitiat arcdenter atq ue¬
hementer. ut ibi repleamur. ibi satiemur:
ibi dicamus quod hic predicimus: satiati¬
sumus mane miscłia tua: et exultauimꝰ
et iocundati sumus in om̃ibus diebiis nr̃is.
Letati sumus ꝓ diebus quibus nos humili
autem in diebus adhuc malignis dicamus
quod sequitur. Et respice in seruos tu¬
os: et in oꝑa tua. Ipsi enim serui tui oꝑa
tua sunt: non solum ut homines sint.
sed etiam ut sint serui tui: id est obetien¬
tes iussis tuis. Ipsius enim sumus figmentũ:
non solum in adam. sed etiam creati in
xp̃o ihu in oꝑibus bonis: quȩ preparauit
ds̃ ut in illis ambulemus. Dĩ est enim qui
oꝑatur in uobis: et uelle et oꝑari. ꝓ bona
uoluntate.¶ Et dirige filios eorum. ut sint
recti corde: quibus bonus ds̃ es. Bonus enĩ
dĩ isrł. sed rectis corde: non sicut illi cui
cominoti sunt pedes. cui pacem peccatorũ

Expanded text:
ctu reficiemur. Exaestuet anima nostra illorum ctu reficiemur. Exaestuet anima nostra illorum dierum desiderio, sitiat ardenter atque vehementer; ut illic repleamur, ibi satiemur, ibi dicamus quod hic praedicimus: sumus mane misericordia tua; et exsultavimus et jucundati sumus in omnibus diebus nostris. Jucundati sumus pro diebus quautem in diebus adhuc malignis dicamus quod sequitur: «Et respice in servos tuos, et in opera tua.» Ipsi enim servi tui opera tua sunt, non solum ut homines sint, sed etiam ut sint servi tui, id est obedientes jussis tuis. Ipsius enim sumus figmentum, non solum in Adam, sed etiam creati in Christo Jesu, in operibus bonis, quae praeparavit Deus ut in illis ambulemus . Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate . «Et dirige filios eorum:» ut sint recti corde, quibus bonus est Deus. Bonus enim Deus Israel, sed rectis corde. Non sicut ille cui commoti sunt pedes, quia pacem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternitas. Hi sunt dies de quibus dicitur.
Quis est homo qui uult uitam: et diligit ui¬
dere dies bonose Hi dies et alio loco et anm
appellantur: ubi dõ dicitur. Tu autem idem
ipse es. et anni tui non cleficient. Non enim
anni sunt qui ꝓ nichilo habentur ⁊ aut dies
sunt qui sicut umbra declinauerunt: sed di¬
es sunt qui sunt. quorum numerum notum
sibi fieri precabatur qui dicebat. notum fac
michi cdãe finem meum. quo pueniendo ma¬
neams et nichil ulterius iam requiram. Et
numerum inquit dierum meorum qui est.
utiq qui est. non qui non est: quia dies isti
de quibus et illi consequenter clieit. ecce
ueteres posiusti dies meos: non sunt quia
non stant: non manent. Celerrima muta¬
bilitate transcurrunt ⁊ nec una hora in eis
inuenitur in qua ita simus ut non alia pars
enis transierit. alia uentura sit. nulla stet
ut sit. Illi autem anni et dies non deficiunt.
in quibus nec nos deficiemus: sed sine defe¬¬

Expanded text:
aeternitas. Hi sunt dies de quibus dicitur: aeternitas. Hi sunt dies de quibus dicitur: «Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos» ? Hi dies et alio loco anni appellantur, ubi Deo dicitur: «Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient.» Non enim anni sunt qui pro nihilo habentur, aut dies sunt qui sicut umbra declinaverunt : sed dies sunt qui sunt, quorum numerum notum sibi fieri precabatur qui dicebat, «Notum fac mihi, Domine, finem meum» quo perveniendo maneam, et nihil ulterius jam requiram, «et numerum dierum meorum qui est;» utique «qui est,» non qui non est. Quia dies isti, de quibus et illic consequenter dicit, «Ecce veteres posuisti dies meos» , non sunt, quia non stant, non manent, celerrima mutabilitate transcurrunt; nec una hora in eis invenitur in qua ita simus, ut non alia pars ejus transierit, alia ventura sit, nulla stet ut sit. Illi autem anni et dies non deficiunt, in quibus nec nos deficiemus, sed sine defe
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uidebunt. Tunc replebuntur eo bono
iusti quo nunc esuriunt et sitiunt: cum ꝑ fi.¬
dem ambulantes ꝑegrinantur a dño. Unde
et illud dicitur. Replebis me leticia cum uul¬
tu tuo: mane astabunt et contemplabuntur:
et sicut alii choxerunt interpretes. satiati sumꝰ
mane misccłia tua. tunc satiabuntur. Sic
enim alibi ait: satiabitur dum manifestabit᷑
gła tua. Unde dicitur. Ostende nobis pa.¬
trem: et sufficit nobis. Et ipse dñs. Ostendã
me ipsum illi. Quoed donec fiat. nichil nobis
sufficit. nec sufficere debet: ne desiderium
nr̃m in uia remaneat :i quod clonec ꝑficiat
extendendum est. Repleti sumus mane mi¬
sccłia tua: et exultauimus et delectati sumꝰ
in om̃ibus diebus nr̃is. Dies ille: dies est sine
fine. Simul sunt illi om̃s dies: idõ satiant.
Non enim succedentibus cedunt: ubi non est
aliquid quod non ueniendo nonclum sit:
et ueniendo iam non sit. Om̃s simul sunt:
quia uniis est qui stat. non transit. Ip̾e est

Expanded text:
Deum videbunt. Tunc replebuntur eo bono Deum videbunt. Tunc replebuntur eo bono justi, quod nunc esuriunt et sitiunt, cum per fidem ambulantes peregrinantur a Domino. Unde et illud dicitur, Replebis me laetitia cum vultu tuo: mane astabunt et contemplabuntur. Et, sicut alii dixerunt interpretes, Satiati sumus mane misericordia tua. Tunc satiabuntur; sicut enim alibi ait: Satiabor cum apparuerit gloria tua. Unde dicitur, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Atque ipse Dominus: Ostendam meipsum illi. Quod sufficit; nec sufficere debet, ne desiderium nostrum in via remaneat, quod donec perveniat extendendum est. «Repleti sumus mane misericordia tua; et exsultavimus, et jucundati sumus» «in omnibus diebus nostris.» Dies ille, dies est sine fine. Simul sunt illi omnes dies; ideo satiant. Non enim succedentibus cedunt, ubi non est aliquid quod non veniendo nondum sit, et veniendo jam non sit. Omnes simul sunt, quia unus est qui stat et non transit: ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
nse sic insinuet iratum ut non auerterit
hcem ab iniquitatibus. et scło eorum quibus
inseretur. sed ea potius in conspectu suo. et
iliminatione uultus sui posuerit: Quod
utmn dicitur quousque: uerbum est oran¬
diisticiȩ. non inclignantis impatientiȩ. Sane
qiod hic positum est deprecabilis esto: alii
urbum de uerbo deprecare interpretati st̃.
hd qui dicit deprecabilis esto. uitauit am¬
niguum: quia deprecare commune uerbum
it. Nam et ille deprecatur qui deprecationẽ
sindit: et ille cui funditur. Dicimus enim
deprecor te: et deprecor a te. Deunde illa bo.¬
na quȩ futura sunt spe anticipans. et uelut
facta iam cdeputans: repleti sumus inquit
mane misecłia tua. Ergo in his nocturnis¬
uelut laboribus et doloribus ꝓpħia nobis ac¬
cisa est sicut lucerna in obscuro loco: donec
des lucescat. et lucifer oriatur in cordibus
nnis Beati enim mundo corde: quoniam ipsi

Expanded text:
ibi sic insinuet iratum, ut non averterit ibi sic insinuet iratum, ut non averterit faciem ab iniquitatibus et saeculo eorum quibus irasceretur, sed ea potius in conspectu suo et in illuminatione vultus sui posuerit? Quod autem dicitur, «quousque,» verbum est orantis justitiae, non indignatis impatientiae. Sane quod hic positum est, «deprecabilis esto;» alii verbum e verbo, «deprecare,» interpretati sunt. Sed qui ait, «deprecabilis esto,» vitavit ambiguum; quia deprecari commune verbum est: nam et ille deprecatur qui deprecationem fundit, et ille cui funditur; dicimus enim, Deprecor te, et, deprecor a te. 15. «vers.» 14, 15. Deinde illa bona quae futura sunt, spe anticipans, et velut jam facta deputans: «Repleti sumus,» inquit, «mane misericordia tua.» Ergo in his velut nocturnis laboribus et doloribus prophetia nobis accensa est, sicut lucerna in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus nostris . Beati enim mundi corde, quia ip
Abbreviated transcription (Latin):
tas. om̃ia contempnerent: et eis se priuari
paterentur. quȩ magna putent ꝓmissa in
Et quoniam cum sic noti fierent ut illa con¬
tempnerent. et desideranctis ȩternis ꝑ suas
passiones testimonium ꝑhiberent. unde et
testes dicti sunt. sic enim grece martyres
pheticus sp̃s. sp̃s ꝑ moysi uocabulum figua¬
tus. et ait Conuertere dũe usꝙ quo: et
deprecabilis esto suꝑ seruos tuos. Uox et
Mo sapientia: ut nec tartis malis eoacti
aten ilud quocd albi serptum est. quous¬
⁊ uittis faiciem tuam a meretiam hoc di¬
am est conuertere dñe usꝙyquo. Et uit sei¬
at qua multum carnaliter dõ tribuunt
hinai corporis formams auersionem iuiltus
niset conuersionem non fieri motu simili mo.¬
ibis corporis nr̃i: in hoc psalmo recolant su¬
pora. Posuisti iniquitates nr̃as in conspectu
lumodo ergo hic dicit conuertere ut sit
peius. quasi faciem auertisset iratus cum

Expanded text:
tas, omnia contemnerent; et eis se privari tas, omnia contemnerent; et eis se privari paterentur, quae magna putant promissa in 14. «vers.» 13. Et quoniam cum sic noti fierent, ut illa contemnerent, et desiderandis aeternis per suas passiones testimonium perhiberent unde et testes dicti sunt; sic enim graece martyrespiritus propheticus per Moysi vocabulum figuratus, et ait: «Convertere, Domine; quousque? et deprecobilis esto super servos tuos.» Vox est in sapientia, ut nec tantis malis coacti autem illud quod alibi scriptum est, «Quousque avertis faciem tuam a me» ? Etiam hoc dictum est, «Convertere, Domine; quousque?» Et ut sciant qui multum carnaliter Deo tribuunt humani corporis formam, aversionem vultus ejus et conversionem non fieri motu simili motibus corporis nostri; in hoc eodem psalmo recolant superiora: «Posuisti iniquitates nostras in conspectu Quomodo ergo hic dicit, «Convertere,» ut sit propitius, quasi faciem avertisset iratus; cum
Abbreviated transcription (Latin):
suis pspari sinit plus irascenior st immo¬
suetudine sinistra flagellat. ut enluua
ad dexteram ponat: et illud quos ulemo
cocliees habent dexteram tuam neehe
babet ita corpor alis formȩ dextram he
nec iram commotionibus turbulentan
Quod uero adiungit et compe cstos ende
in sapientia: alii codices non habent con¬
peditos. sed eructitos. Uerbum enim gres
ita in utraꝙ significatione simile resuat.
ut una sillaba paululum differat. Sedcur
illi erudiantur in sapientia qui initunt
sicut scriptum est pedem in compeces enis
non utiq ꝑedem corporis. sect pedem cotise
et eius uelut aureis uinculis illigati. aua
dñi non exorbitant. nec fiunt ab illo fugtiur
quodlibet horum legatur. salua est senten¬
tia ueritatis. Et ipsos enim compeditos
uel eruditos corde in sapientia. sic nos ds̃
fecit in nouo testamento: ut ꝓ fide quam
iudeorum et gentium detestabatur impie.¬

Expanded text:
suis prosperari sinit plus irascendo, sed in masuis prosperari sinit plus irascendo, sed in mansuetudine, sinistra flagellat, ut emendatum ad dexteram ponat . Et illud quod plerique codices habent, «Dexteram tuam notam habet corporalis formae dexteram, sicut nec iram commotionibus turbulentam. 13. Quod vero adjungit, «Et compeditos corde in sapientia:» alii codices non habent, «compeditos,» sed, «eruditos.» Verbum enim graecum ita in utraque significatione similiter sonat, ut una syllaba paululum differat. Sed cum illi erudiantur in sapientia, qui injiciunt, sicut scriptum est, «pedem in compedes ejus» non utique pedem corporis, sed pedem cordis, et ejus velut aureis vinculis illigati a via Dei non exorbitant, nec fiunt ab illo fugitivi; quodlibet horum legatur, salva est sententia veritatis. Et ipsos enim «compeditos,» vel «eruditos corde in sapientia» sic notos Deus fecit in Novo Testamento, ut pro fide quam Judaeorum et Gentilium detestabatur impie
Abbreviated transcription (Latin):
codices greci: non sicut quidam latini dexte-¬
ram tuam notam fac michi. Quid est ergo
dexteram tuam sic notam fac. nisi xp̃m tuũ
de quo dictum est. et brachium dñi cui re¬
uelatum est sic notum fac. ut in eo discant
fideles tui ea magis a te poscere et sꝑare p̾¬
mia fidei quȩ non apparent in ueteri testa¬
mento. setl reuel antur in nouo⁊ ne arbitren¬
tur ꝓ magno habendam et cupiendam uel
cum eam uiderint et in eis qui te non colunt.
et gressus eorum effundantur in lapsum.
dum nesciunt dinumerare iram tuam: De¬
niꝙ seđm hanc orationem hominis sui. sic
notum fecit xp̾m suum: ut suis passionibus
clemonstraret non ea munera quȩ uidentur
sonare in ueteri testamento. ubi sunt umbrȩ
futurorum: sed ȩterna esse concupiscencda.
Pocest in isto sensu etiam cdĩ dextera intelligi.
in qua iustos suos ab impiis segregabit: quia
et ipsa bene sic innotescit. cum flagellat
om̃em filium quem recipit. nec in peccatis¬

Expanded text:
codices graeci; non sicut quidam latini, «Dextecodices graeci; non sicut quidam latini, «Dexteram tuam notam fac mihi.» Quid est ergo, «Dexteram tuam sic notam fac;» nisi Christum tuum, de quo dictum est, «Et brachium Domini cui revelatum est» , sic notum fac, ut in eo discant fideles tui ea magis a te poscere et sperare praemia fidei quae non apparent in Vetere Testamento, sed revelantur in Novo; ne arbitrentur pro magno habendam et cupiendam vel cum eam viderent et in eis qui te non colunt; et gressus eorum effundantur in lapsum, dum nesciunt dinumerare iram tuam? Denique secundum hanc orationem hominis sui, sic notum fecit Christum suum, ut suis passionibus demonstraret, non ea munera quae videntur sonare in Vetere Testamento, ubi sunt umbrae futurorum, sed aeterna esse concupiscenda. Potest in isto sensu etiam Dei dextera intelligi, in qua justos suos ab impiis segregabit: quia et ipsa bene sic innotescit, cum flagellat omnem filium quem recipit, nec in peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
ficile inuenitur qui nouerit. ita pre tunore
tuo dinumerare iram tuam: ut etiam hoc
adedat et ad eam intelligat ꝑtinere:. quod
nonnullis quibus plus irasceris parcere ini¬
dearis. ut ꝓsꝑetur peccator in uia sua: et
maiora recipiat in nouissimo. Pocestas quip¬
pe humanȩ nȩ cum corpus occiderit: am¬
pluis non habet quicd faciat. Ds̃ uero habet
potestatem et hnc punire: et post corporis mor¬
tem mittere in gehenuam. Et a paucis erudi¬
tis maior eius ira intelligitur: uana et sedue¬
toria felicitas impiorum. Hanc ille non no.¬
uerat. cuius pene moti sunt pdes. quia zela¬
uit in peccatoribus: pacem peccatorum ui¬
dens. Sed didicit eam cum intraret in scũ¬
arium dei. et intelligeret in nouissima: quo
pauci intrant ut discant pre timore dĩ dinu-¬
merare iram eius et ꝓsꝑitatem hominum ma.¬
lorum numero applicare pęnarum ¶ exterã
tuam sic notam fac. Hoc enim magis habent

Expanded text:
ficile invenitur qui noverit ita prae timore ficile invenitur qui noverit ita prae timore tuo dinumerare iram tuam, ut etiam hoc addat, et ad eam intelligat pertinere, quod nonnullis, quibus plus irasceris, parcere videaris, ut prosperetur peccator in via sua, et majora recipiat in novissimo? Potestas quippe humanae irae cum corpus occiderit, amplius non habet quid faciat; Deus vero habet potestatem et hic punire, et post corporis mortem mittere in gehennam . Et a paucis eruditis major ejus ira intelligitur vana et seductoria felicitas impiorum. Hanc ille non noverat, cujus pene commoti sunt pedes, quia zelavit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens: sed didicit eam, cum intraret in sanctuarium Dei, et intelligeret in novissima ; quo pauci intrant, ut discant prae timore Dei dinumerare iram ejus, et prosperitatem hominum malorum numero applicare poenarum. 12. «Dexteram tuam sic notam fac.» Hoc enim magis habent
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuenit mansuetudo suꝑ nos: et corripiem̃.
Quemenim diligit dñs corripit: flagellat
autem om̃em filium quem recipit. Et dat
etiam magnis quibusclam stimulum carnis.
a quo colaphitentur ne extollantur magni.¬
tudine reuelationum suarum: ut urtus in
infirimitate ꝑficiatur. Quidam sane codices
non habent corripiemur. sed erudiemur. qͦd
ad eandem mansuetudinem reuocatur.
Non enim potest erudiri quisquam sine la
de paucorum hominum est inquit nosse irȩ
tuȩ potestatem: quia plerisq ita magis eiun
parcis irasceris: ut non ad iram sed potius
ad mansuetudinem tuam ꝑtinere intelli¬
gatur labor et cdolor quo corripis erucdisꝙ
quos diligis: ne penis exerucientur ȩternis.
Sieut enim legitur in psalmo alio. irritauit
dm̃ peccator: ꝓ magnituline irȩ suȩ non ex¬
quiret. Quis ergo nouit. id est quo unus quisꝙ
reppitur. quis nouerit potestatem irȩ tuȩ:
et pre tinore tuo iram tuam dinumerare:
Etiam hic subauditur quis nouit. quam dif¬

Expanded text:
nsuetudo, et corripiemur.» Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium, quem recipit : et dat etiam magnis quibusdam stimulum carnis, a quo colaphizentur, ne extollantur in magnitudine revelationum suarum, ut virtus in infirmitate perficiatur . Quidam sane codices non habent, «corripiemur;» sed «erudiemur,» quod ad eamdem mansuetudinem revocatur. Non enim potest erudiri quisquam sine labde paucorum hominum est, inquit, nosse irae tuae potestatem; quia plerisque ita magis, cum parcis, irasceris, ut non ad iram, sed potius ad mansuetudinem tuam pertinere intelligatur labor et dolor, quo corripis erudisque quos diligis, ne poenis excrucientur aeternis: sicut enim legitur in alio psalmo, «Irritavit Dominum peccator; pro magnitudine irae suae non exquiret» . «Quis» ergo «novit,» id est, quotusquisque reperitur qui noverit «potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare?» Etiam hic subauditur, «quis novit.» Quam dif
Abbreviated transcription (Latin):
ptentatibus. In ipsis hoc est in annis uel
dibus ipsis: quod datur intelligi in tem.¬
malibus. Ideo septuaginta: quia tempora
u ꝓmitti uidentur in ueteri testamento.
Siautem non in ipsis anuis sed in potenta¬
abus⁊ id est non in rebus temꝑor a libus. sel
igcernis: octogiita anni quod est nouum
estamentum in spe renouationis et resurrec¬
tonis in ȩternum: et amplius eorum labor
et dolor: id est quisquis hanc fidem transgre¬
dͥtur. et amplius aliquid querita labores
uuenit et cdolores. Potest et sic intelligi: quia
licet in nouo testamento constituti simus. qeͦs
octogenarius significat numerus: amplius
habet hȩc uita nr̃a laborem et dolorem: dum
in nobismet ipsis ingeiniscimus. adoptionem
expectantes reemptionem corporis nr̃i. Spe
tum saliui faeti sumus et quod non uidemꝰ

Expanded text:
potentatibus. In ipsis,» hoc est in annis vel potentatibus. In ipsis,» hoc est in annis vel diebus ipsis quod datur intelligi in temporalibus rebus: ideo «septuaginta;» quia temporalia promitti videntur in Vetere Testamento. «Si autem,» non in ipsis annis, sed «in potentatibus,» id est, non in rebus temporalibus, sed in aeternis, «octoginta anni;» quod Novum Testamentum in spe est renovationis et resurrectionis in aeternum: «et amplius eorum labor et dolor;» id est, quisquis hanc fidem transgreditur, et amplius aliquid quaerit, labores invenit et dolores. Potest et sic intelligi: Quia licet in Novo Testamento constituti simus, quod octogenarius significat numerus, amplius habet haec vita nostra laborem et dolorem, dum in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri: spe enim salvi facti sumu
Abbreviated transcription (Latin):
iram dĩ ꝓuocauerunt usq ad diluuium
quo ꝑirent. Septuaginta porro anni et oeco¬
ginta fiunt centum quinquagiita: quemsa¬
cratum esse numerum satis insinuat libes
iste psalmorum. Hane erum habent in ss¬
sratione rationem centum quinquaguita
un dundecim: qui nunerus fit. septemi
ato comunetis. Quorum prumus insinuat
se sabbati obseruationem testamentum
ras sees destamentum norum apter dĩ
sdur cetionem. Hinc sunt in templo qum¬
deim gradus: hinc sunt in psalmis quin.¬
acm cantica graduum: huic quindecun
abitis simmos montes aqua diluuri supauit.
es quibus aliis locis sacratus commendat᷑
he numerus. Ergo anni inquit nr̃i. sicut ara¬
rea mecitabuntur. In rebus corruptibilibus
isor abamus: corruptibilia oꝑa texebamus.
xbant. Dies annorum nr̃orum in ipsis sep¬
nagiita anni. Si autem in potentatibus
itoginta auni. Aliul est in ipsis: aliud in

Expanded text:
iram Dei provocaverunt usque ad diluvium iram Dei provocaverunt usque ad diluvium quo perierunt. 10. Septuaginta porro anni et octoginta, fiunt centum quinquaginta; quem sacratum esse numerum satis insinuat liber iste Psalmorum. Hanc enim habent in significatione rationem centum quinquaginta, quam quindecim: qui numerus fit septem et octo conjunctis; quorum primus insinuat propter sabbati observationem Testamentum Vetus, secundus Testamentum Novum propter Domini resurrectionem. Hinc sunt in templo quindecim gradus; hinc sunt in Psalmis quindecim cantica graduum; hinc quindecim cubitis summos montes aqua diluvii superavit ; et si quibus aliis locis sacratus commendatur hic numerus. Ergo, «Anni nostri,» inquit, «sicut aranea meditabantur.» In rebus corruptibilibus laboramus, corruptibilia opera texebamus: minime contegebant . «Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni: si autem in potentatibus octoginta anni.» Aliud est «in ipsis,» aliud «in