comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq deambularet ꝑ regionem
concaptiuis dans monita saluti
deuenit in rages cuutatem me¬
dorũ & inuenit in ea quẽdam
contribulem suum gabelum e¬
gentem. & reliquit ei sub cyrogͣ¬
pho decem talenta argenti. que
habebat ex his in quib a rege
fuerat honoratus. Mortuo aut̃
salmanasar cum filiꝰ eiꝰ senna¬
cherib filios isrł haberet exosos.
tobias consolabat᷑ eos & egenis
num dñi. iratꝰ multos hebreoꝵ
fecit occidi. quoꝵ corpora tobias
sepeliebat. Qͦd cũ nuntiatum
eẽt regi. tulit omnẽ substantiã
eius & eum iussit occidi. Tobi
eum. Post quadragintaᷤ dies cũ
esset occisus rex a filiis suis. re¬
diit tobias in domũ suã. & re¬
stituta sunt ei ablata. Porro
in quodã die festo cũ paratũ
esset prandium apud tobiam:
dixit filio suo. Uade & ãduc a¬
liqͦs de tribu nr̃a. tim̃tes deũ
ut comedant nobiscum. Qui
reuersꝰ nuntiauit unum de
hebreis iugulatum iacere in
platea. & exiliens tobias ieiunꝰ

Expanded text:
Cumque ambularet per regionem Cumque ambularet per regionem cum concaptivis, monita dans salutis, devenit in Rages civitatem Medorum invenitque in ea quemdam contribulem suum, Gabelum egentem, et reliquit ei sub chirographo decem talenta argenti, quae habebat ex his in quibus fuerat a rege honoratus. Mortuo autem Salmanasar, cum filius ejus Sennacherib filios Israel haberet exosos, Tobias consolabatur eos, et egenis num Domini, iratus multos Hebraeorum fecit occidi, quorum corpora Tobias sepeliebat. Quod cum nuntiatum esset regi, tulit omnem substantiam ejus, et eum jussit occidi. Tobiaeum. Post quadraginta quinque dies cum esset occisus rex a filiis suis rediit Tobias in domum suam, et restituta sunt ei ablata. Porro in quodam die festo, cum paratum esset prandium apud Tobiam, dixit filio suo: « Vade, et adduc aliquos de tribu nostra timentes Deum, ut comedant nobiscum . » Qui reversus nuntiavit unum de Hebraeis jugulatum jacere in platea, et exsiliens Tobias jejunus,
Abbreviated transcription (Latin):
ni. utriꝰꝙ lingue ꝑitum loquace
hñs ieronimꝰ. qͥcqͥd ille hebreis
uerbis expressit. latino sermone
exposuit sub breui. & quasi uni¬
us diei labore. Incip hystona tilie
orro tobiã ex tribu neptã¬
lim fuit. Cumq ceteri ad
uitulos aureos quos fecerat iero¬
boam irent: ipse ascendebat in
ierłm ut adoraret deũ isrł pri¬
mitias & decimas fideliter offe¬
rebat ita ut in t̾cio anno prose¬
litis & aduenis omnẽ ministra¬
ret decimationẽ. & in om̃ib le¬
gem dei puer obseruabat. Tactꝰ
autẽ uir. accepit sibi uxorem an¬
nam: de tribu sua. & susceptũ
ex ea filiũ nomine suo uocauit
tobiam. Captus quidẽ cũ urore
&e filio habitauit in niniue. &
custodiuit animã suã ne conta¬
minaretur in cibis gentiliũ sed
& ꝯtribules suos ñ custodientes
se grauiter arguebat. & dedit illi
gratiã deus in oculis salmanasar.
qui dedit ei potestatem quocũq
ca eos facere quecũq uoluisset.

Expanded text:
ni, utriusque linguae peritum loquacem ni, utriusque linguae peritum loquacem habens Hieronymus, quidquid ille Hebraeis verbis expressit, Latino sermone exposuit, sub brevi et quasi unius diei labore. CAP. I. De Tobia. Porro Tobias ex tribu Nephtalim fuit . Cumque caeteri ad vitulos aureos, quos fecerat Jeroboam , irent, ipse ascendebat in Jerusalem, ut adoraret Deum Israel, primitiva et decimas fideliter offerebat, ita ut in tertio anno proselytis et advenis omnem ministraret decimationem, et in omnibus legem Dei puer observabat. Factus autem vir accepit sibi uxorem Annam de tribu sua, et suscepit ex ea filium, quem nomine suo vocavit Tobiam. Captus quidem cum uxore et filio, habitavit in Ninive, et custodivit animam suam ne contaminaretur in cibis gentilium, sed et contribules suos non custodientes se graviter arguebat et dedit illi Dominus gratiam in oculis Salmanasar. Qui dedit ei potestatem, quocunque ca eos facere quaecunque voluisset.
Abbreviated transcription (Latin):
& reuocet ad te omnes captiuos.
In dieb autẽ mortis sue cum pre¬
diceret filiis de reditu captiuoꝵ
ait. Terra deserta replebit᷑. & do¬
mus dei que in ea suocensa est
iterũ reedificabit᷑. Si uͦ attenda¬
mus terminũ uite tobie. filii
tobie. fuit enim terminꝰ hysto¬
rie. qui fuit ei terminꝰ uite. ñ
ad plꝰ ultra tempora iosie. Pona¬
mus. enim filiũ cum patre cap¬
tiuatũ sexto anno ezechie. &
annicłm esse: cum nonaginta
nouem annis tm̃ uixerit. circa
uicesi: mũ annũ iosie mortuus
est. Hanc hẏstoriam tnstu¬
lit ie. ronimꝰ de sermone chal¬
deoꝵ in latinũ ad petitionem
cromatii & elidori. episcoporum.
Hanc hystoriam uidei inter apo¬
cripha ponunt. ieronimꝰ tamen
in ꝓlogo suo dicit inter agyogra¬
ordine canonis ueteris instrum̃¬
ti. S quia de nullo orline est:
dicimus qͥa ieronimꝰ diffusius ac¬
cepit agyographa. ut includer&
etiã apocripha. quia uicina est
lingua chaldeoꝵ hebraico sermo¬

Expanded text:
 revocet ad te omnes captivos . » In diebus autem mortis suae, cum praediceret filiis de reditu captivorum, ait: « Terra deserta replebitur, et domus Dei, quae in ea incensa est, iterum reaedificabitur . » Si vero attendamus terminum vitae Tobiae, filii Tobiae fuit enim terminus historiae, qui fuit ei terminus vitae non ad plus ultra tempora Josiae. Ponamus enim filium cum patre captivatum sexto anno Ezechiae, et anniculum esse, nonaginta novem annis tantum vixit, circa vicesimum annum Josiae mortuus est. Hanc historiam transtulit Hieronymus de sermone Chalaeorum in Latinum ad petitionem Chromatii et Heliodori episcoporum. Hanc historiam Judaei inter apocrypha ponunt. Hieronymus tamen in Prologo suo dicit inter agiograordine canonis Veteris Testamenti; sed, quia de nullo ordine est, dicemus quia Hieronymus diffusius accepit agiographa, ut includeret etiam apocrypha, et quia vicina est lingua Chaldaeorum Hebraico sermo
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ oiugii. & comeder̃t bñdi¬
centes dm. Post cenã uͦ intͦdure¬
runt iuuenẽ in cubicłm uirgi¬
nis. & ꝓtulit tobias de cassil su¬
o partẽ iecoris. & posuit super
prunas. Tẽ raphael app̾hendit
demoniũ. & religauit illud in
deserto suꝑioris egypti. Tuncto¬
bias ait ad uirginẽ. Sara dep̾ce¬
mur dm̃ hodie. & cras & super¬

Expanded text:
ugii, et comederunt benedicentes Deum. » Post coenam vero introduxerunt juvenem in cubiculum virginis , et protulit Tobias de cassilide suo, partem jecoris, et posuit super prunas. Tunc Raphael apprehendit daemonium, et religavit illud in desertum superioris Aegypti. Tunc Tobias ait ad virginem: « Sara, deprecemur Deum hodie, et cras, e
Abbreviated transcription (Latin):
fecit salmanasar. qͦ
uero tempore terminũ habuit.
ñ satis elucet. Uidet᷑ enĩ scdm
literam hystorie tobias uixisse
post excidium ierłm & incendi¬
um templi. Ait enĩ in cantico
suo. Ierłm ciuitas dei castigauit

Expanded text:
nasar. Quo vero tempore terminum habuerit, non satis elucet. Videtur enim, secundum litteram historiae, Tobias vixisse post excidium Jerusalem et incendium templi. Ait enim in cantico suo: « Jerusalem, civitas Dei, castigavit
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ait. Si iurau̾iis mͥ qͦd ñ occidaᷤᷤ
me. nec tradas in manꝰ dñi mei:
ducam. ⁊ iurauit ei dauid: & eo
ducente inuener̃t hostes epłanteᷤ.
⁊ quasi diẽ festũ celebrantes. Et per¬
cussit eos dauid a uesꝑe usq ad ue¬
sꝑam alterius diei. Soli qͣdringen¬
ti adolescentes euaserunt ĩcameli.
Er̃uit gͦ dauid om̃a que tulerant. a¬
malechite: ab homine usq ad pecus.
Dr̃ qͦd ui hac uictoria p̃buerunt illi
auxiliũ nouẽ yͥncipes militum de
manasse: qͥ ꝯfugerant ad eũ dũ re¬
diret in sicelech. Porro cũ redissers¬
ad uiros qͥ lassi substiterant: saluta¬
uit eos clauid pacifice. Sindignati
st̃ quidã qui cũ eo erant: dicentes.
Sufficiat cuiq uxor sua ⁊ filii: de p̃¬
da nichil cdabimꝰ eis. Et ait dauid.
Nr aucdiet uos quisꝗͣ fr̃s mei: in
sermone hoc. Equa pars erit descẽ¬
dentis ad p̃liũ: ⁊ remanentis ad sarci¬
nas. Ieron ait. Non ait qͥ lassi remã¬

Expanded text:
Qui ait: « Si juraveris mihi quod non occidas Qui ait: « Si juraveris mihi quod non occidas me, nec tradas me in manus domini mei, ducam. » Et juravit ei David. Et eo ducente invenerunt hostes epulantes, et quasi diem festum celebrantes. Et percussit eos David a vespere usque ad vesperam alterius diei, et soli quadringenti adolescentes evaserunt in camelis. Eruit ergo David omnia quae tulerant Amalecitae, ab homine usque ad pecus. Dicitur quod in hac victoria praebuerunt illi auxilium novem principes militum de Manasse, qui confugerant ad eum, dum rediret in Siceleg. Prius eni viros, qui lassi substiterant, salutavit eos David pacifice. Et indignati sunt quidam, qui cum eo ierant dicentes. « Sufficiat cuique uxor sua, et filii de praeda nihil dabimus eis. » Et ait David: Non audiet » vos quisquam, fratres mei, in sermone hoc. Aequa pars erit descendentis ad praelium, et manentis ad sarcinas. » Hieronymus ait: Non ait, qui lassi man
Abbreviated transcription (Latin):
Satrape uͦ phylistinoꝵ uidentes dd̾
⁊ suos ẽẽ cũ achis: dixer̃t. Reu̾tant᷑
hebrei isti in locũ suũ: ne forte cum
ceperimꝰ p̃liari fiant nobis adu̾sarii:
in capitibꝰ nr̃is mereant᷑ sibi reddi
gr̃am dñi sui. Tc̃ ait achis ad clauid:
niuitus ⁊ dolens. Bonuis es in ꝯspectu
meo: s satrapis ñ places. Surgite de
nocte: ⁊ abite diluculo. Abiit gͦ dd̾
cũ sus ui sicelech die t̾cia. Amale¬
chite uͦ interĩ impetũ fecerant in
sicelech. ⁊ succenderant eã: ⁊ capti¬
uas duxerant mulieres. ⁊ paruulos.
⁊ uniuersã predã. Planxit gͦ dł̃
ppłs qͥ cũ eo erat: donec deficerent ĩ
eis lacrime. Et uolebant eũ sui la¬
si substiter̃t ad sarcinas ex manda¬
to clauid. Cumq alii transissent:
inuener̃t puerũ egyptiũ fame de¬
ficientẽ: quẽ reliquerat dñs suus
uir amalechita cũ egrotare eum
uid᷑̃ isset. 2 deder̃t ei cibũ: ⁊ reuer¬
sus ẽ sp̃c eius. E ait ad eũ clauid.
Potes me ducere ad cuneũ istum᷑

Expanded text:
Satrapae vero Philisthinorum videntes David, et suos esse cum Achis dixerunt: « Revertantur Hebraei isti in locum suum, ne forte cum coeperimus praeliari fiant nobis adversarii, et in capitibus nostris mereantur sibi reddi gratiam Domini sui. » Tunc ait Achis ad David invitus et dolens. « Bonus es in conspectu meo, sed satrapis non places. Surgite de nocte, et abite diluculo. Abiit ergo David cum suis in Siceleg die tertia. Amalecitae vero interim impetum fecarunt in Siceleg. Et succenderant eam, et captivas duxerunt mulieres, et parvulos, et universam praedam . » Planxit  cum eo, donec deficerent in eis lacrymae, et volebant eum sui lasi substiterunt ad sarcinas ex mandato David. Cumque alii transissent invenerunt puerum Aegyptium fame deficientem, quem reliquerat dominus suus vir Amalecita, cum aegrotare eum vidisset. Et dederunt ei cibum, et reversus est spiritus ejus. Et ait ad eum David: « Potes me ducere ad cuneum istum?
Abbreviated transcription (Latin):
interitũ patͥs ⁊ fuoꝵ. ł ait dđ. Ego
sum reus oñiũ animaꝵ domꝰ patͥs¬
tui. Mane mecũ. Qui quesierit a¬
nimã tuã. queret ⁊ meã. Et anium¬
ciatũ est clauid qͦd phylutei oppug¬
narent ceila & diriꝑent areas. id ẽ
annonã de areis: ł uastarent sege
ab eo. qͦd ⁊ prius. Et abiit daiud: ⁊
ꝑcussit phylisteos plaga magna. &
intrauit ceilã. Qͦd audiens saul: ait.
Conclusus ẽ dauid in urbe. Et con¬
gregauit exercitũ: ut obside̾t dł
⁊ uiros eiꝰ. Quod cũ audisset dauid:.
ꝯsuluit dñm ꝑ abiathar. Descẽdet

Expanded text:
interitum patris et suorum. Et ait David: « Ego interitum patris et suorum. Et ait David: « Ego sum reus omnium animarum pattui. Mane mecum. Qui quaesierit animam tuam, quaeret et meam. » Et nuntiatum est David, quod Philisthaei oppugnarent Ceilam, et diriperent areas, id est annonam de areis, vel quod vastarent segetab eo, quod et prius. Et abiit David, et percussit Philisthaeos plaga magna, et intravit Ceilam. Quod cum audisset Saul ait: » Conclusus est David in urbe. Et congregabat exercitum, ut obsideret David et viros ejus. Quod cum audisset David, consuluit Dominum per Abiathar:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in saltũ areth. audiuit saul.
qͦd apparuiss dauid. Et cũ esset saul
in nemore qͦd est in rama tenens ha¬
stam: ait ad seruos suos. Nunquid
ditabit uos om̃s ofilii gemini filrus
ẏsai᷑ Non ẽ ex uob qui doleat uicẽ
meã. ⁊ ait doech idumeus. Nidi eũ
in nobe apud achimelech filiũ achi¬
tob: qui ꝯͣsuluit ꝓ eo dñm: & dedit
ei cibaria. ⁊ gladiũ golye. Et iratus
rex ꝯuocauit achunelech: ⁊ om̃s sac̃¬
dotes qͥ erant in nobe. Et ait ad eũ
Cur ꝯiurasti aduersũ me cũ filio y¬
sai: Dedisti ei panes ⁊ gladiũ. Qui
respondit. Absit hoc a me. N fuit
rex emissariis. Irruite in sac̾dotes.
Q ait rex ad doech. Irrue in eos. Et
trucidauit in die illa octogintaqͥnq
uiros: uesticos ephot lineo. Forte tẽ
erant induti: ut ꝑ habitũ religioĩs
mouerent animũ regis. Aunt he¬
brei ñ omnes fuisse sac̾dotes nec
sacerdos filiꝰ achimelech euasit. et
fugit ad clauid. ferens ephot secum.
quod fecit moyses: ⁊ declarauit ei

Expanded text:
venit in saltum Haret . Et audivit Saul, quod apparuisset David, et cum esset Saul in nemore, quod est in Rama tenens hastam, ait ad servos suos: « Nunquid ditabit vos omnes filii Jemini filius Isai? Non est ex vobis qui doleat vicem meam? » et ait Doeg Idumaeus: « Vidi eum in Nobe, apud Abimelech, filium Achitob, qui consuluit pro eo Dominum, et dedit ei cibaria et gladium Goliae, et iratus rex convocavit Abimelech, et omnes sacerdotes, qui erant in Nobe, et ait ad eum: Cur conjurasti adversum me cum filio Isai. Dedisti enim ei panes et gladium. Qui respondit: Absit hoc a me! Non susrex emissariis: Irruite in sacerdotes. Et ait rex ad Doeg: Irrue in eos. Et trucidavit in illa die octoginta quinque viros vestitos ephod lineo. » Forte tunc erant induti, ut per habitum religionis moverent animum regis. Aiunt Hebraei, non omnes fuisse sacerdotes, necsacerdos filius Abimelech evasit, et fugit ad David ferens ephod secum, quod fecit Moyses, et nuntiavit ei
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinẽ multi ñ attendunt.:
regnauit saul uiuente samuele decẽ¬
bus. Hos tñ annos sacra scriptura ñ
annotauit. A samuele ꝓprie incipiinis
pora regũ isrł. Incidẽtia In diebꝰ istis
apud latinos quartꝰ regnauit siluiꝰ
eneas filiꝰ postumi. Alia tñ hystoria
quartũ ponit siluiũ latinũ ut̾inũ
fr̃em postumi: ⁊ quintũ filusũ eneã.
Nis temꝑibꝰ honerũ fuisse qͥdã dic̃t:
de qͦ magna dissonantia ẽ ap̃ ueteres.
Crates ponit eũ ante descensũ hera¬
troie. Aristarcꝰ ⁊ phylocorꝰ tp̃r enugͣ¬
tionis yonice. Apollodorꝰ atheniẽsis.
ducentesiõ qͣ dragesĩo anno eu̾sionis
ylii. Alii modico tp̃r anteꝗͣ olimpi

Expanded text:
n attendunt. Et regnavit Saul, vivente Samuele, octonis. Hos annos sacra tamen Scriptura non adnotavit. A Samuele proprie incipiunt tpora regum Israel. Incidentia. In diebus istis apud Latinos quartus regnavit Silvius Aeneas, filius Posthumi. Alia tamen historia quartum ponit Silvium Latinum uterinum fratrem Posthumi, et quintum Silvium Aeneam. His temporibus Homerum fuisse quidam dicunt, de quo magna dissonantia est apud veteres. Crates ponit eum ante descensum Troiae. Aristarchus et Philochorus tempore migrationis lonicae. Apollodorus Atheniensis, anno ducentesimo quadragesimo eversionis Ilii, alii modico tempore antequam olympia
Abbreviated transcription (Latin):
de ciuitatibꝰ suis fuger̃t. Alt̾a die
uenientes phylistei ut spoliarent
int̾fectos: expoliauer̃t saularmis
sius. ⁊ filios eiꝰ. Et p̃cisa capita eoꝵ
cũ armis. miser̃t in terrã suam ꝑ
circuitũ: ut annunciaret᷑ hoc in
templo ydoloꝵ. ⁊ in ppłis. Et posue

Expanded text:
de civitatibus suis fugerunt. Altera die de civitatibus suis fugerunt. Altera die venientes Philisthaei, ut spoliarent interfectos, exspoliaverunt Saul armis suis, et filios suos, et praecisa capita eorum cum armis, miserunt in terram suam per circuitum, ut annuntiaretur hoc in templo idolorum, et in populis.
Abbreviated transcription (Latin):
pugnabant aduers̃ ifrł. Saul
aũt sciens  prudens festinabat ad
montẽ: ⁊ uirilit̾ dimicabat. Soli
qͥppe magnanimes: rerũ t̾ribilium
sunt ꝯtẽptores. Hec magnanimitas
maxime ꝯuenit regibꝰ: quos pro
cumulo pͥncipatus ñ solũ malos ñ
licet ẽẽ circa subiectos: s nec medi
filii ifrł a facie phẏlistinoꝵ: ⁊ cecide¬
runt in monte gelboe. Et ꝑcussi suis
tres fili saul: ionathas. aminadab.
melchisua. Isboseth aũt domi erat.
ad armigerũ suũ. ꝑcute me gladio
tuo: ne forte incircũcisi isti illudant
mͥ uiuenti. & post int̾ficiant me.
noluit armiger. Et irruit saul suꝑ
gladiũ suũ. Adeo enĩ defecerat: qͦd
ñ poterat se tͣnsuerberare. Qd uideis
armiger suus: irruit ⁊ ipse suꝑ gla¬
diũ suũ. Hic fuit doech ydumeus
ut aiunt hebrei: qͥ tinuit ẽẽ suꝑstes
saul ꝓpter clauid. Et mortui st̃ omnes
domestici saulis. qui erant cum eo.
Nidentes aũt filii isrł qͥ trans uallẽ
iordanis erant stragẽ suoꝵ: egressi

Expanded text:
pugnabant adversus Israel  sciens et prudens, fesmortem et viriliter dimicabat. Soli quippe magnanimes rerum terribilium sunt contemptores. Hec magnanimitas maxime convenit regibus, quos pro cumulo principatus non solum malos non licet esse circa subiectos, sed nec medifilii Israel a facie Philisthinorum, et ceciderunt in monte Gelboë, et percussi sunt tres filii Saul, Jonatbas, Aminadab, Melchisna: » Isboseth autem domi erat. ad armigerum suum: « Percute me gladio tuo, ne forte incircumcisi isti illudant mihi vivendo, et post interficiant me. Et noluit armiger. Et irruit Saul super gladium suum. Adeo enim defecerat, quod non poterat se transverberare. Quae videns armiger suus irruit ipse super gladium suum. Hic fuit Doeg Idumaeus, ut autumant Hebraei, qui timuit esse superstes Sauli propter David, et mortui sunt omnes domestici Saul, qui erant cum eo. Videntes autem filii Israel, qui trans vallem Jordanis erant stragem suorum, egressi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse enĩ occiderat magos ⁊ ariolos
⁊ phytonicos. Nnã tradit ieronimꝰ
reseruatã. qͥa mater erat abner. q̃
latens habitabat in endor. que cuii¬
tas ẽ iuxta fontẽ enłor hytonẽ
quidã tradunt artẽ ẽẽ suscitandi
mortuos: quã phytiꝰ adinuenit. q̃fi
cdiceret. Querite mͥ nulierẽ peritam
artis illiꝰ. Quod ꝯgruit hebreo. in qͦ
legit᷑. Mulierẽ balad oph. Balad enĩ
int̾pretat᷑ dña: ophẽ uomeu artis illiꝰ.
Alutauit itaq saul habitũ suum: ⁊
uenit ad mulierẽ cũ duobꝰ uiris. ⁊ ait.
Suscita mͥ quẽ dixero t̃. Que respond̾
Nosti quanta fecerit saul magis: Qͣ¬
re gͦ insidiaris aĩe mee: Quidam
tradunt saulẽ ob hoc deleuisse eos.
Iurauit aũt ei saul: qͦd ꝓpt̾ hanc rẽ¬

Expanded text:
Ipse enim occiderat magos, et ariolos Ipse enim occiderat magos, et ariolos et pythonicos. Unam tradidit Hieronymus reservatam, quia mater erat Abner, quae latens habitabat in Endor, quae civitas est juxta fontem Endor. Pythonem quidam tradunt esse artem suscitandi mortuos quam Pythius adinvenit, quasi dicat: « Quaerite mihi mulierem peritam artis illius. Quod congruit Hebraeo in quo legitur mulierem Baladoph. Balad enim interpretatur domina, oph est nomen artis illius. Mutavit itaque Saul habitum suum, et venit ad mulierem nocte cum duobus viris, et ait: « Suscita mihi, quem dixero tibi. » Quae respondit: « Nosti quanta fecerit Saul magis. Quare ergo insidiaris animae meae? » Quidam tradunt, Saulem ob hoc eos delevisse, quia Juravit autem ei Saul, quod propter hanc re
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dauid ad achis. Nolo ẽẽ one
rosus regi. Det mͥ rex locũ in qͦ
habitẽ. Et dedit ei achis sicelech.
Que exinde facta ẽ regũ iuda. Et
habitauit cdauid in ea qͣtuor m̃sibꝰ.
⁊ uiginti diebꝰ. agebat cdauid p̾das
de uiculis phylisteoꝵ circũstantibꝰ
qͥ ñ erant sub potestate achis. Hirũ
⁊ mulierẽ ñ adducebat captiuum:
ne forte loquerẽt᷑ aduersꝰ eũ Cũq
quereret achis qͦs ꝑcusserat: aiebat
se deppłatũ esse habitantes ad au¬
strũ iude ⁊ in campestribus. De¬
custodẽ capitis mei te pono p̾cunc¬
tis. ꝯgregauit ⁊ saul uniuersũ isrł.
⁊ uenit in gelboe. Samuel autem
mortuus erat. Hoc ideo repetit᷑ hic¬
in ꝓximo erat suscitandꝰ. Traduis
enĩ neminẽ posse suscitari arte
phytonica: nisi recent̾ mortuum:
⁊ adhuc integris ini talibꝰ. Timuit
itaq saul: ⁊ ꝯsuluit dñm. Qui ñ
respondit ei: neq ꝑ somnia. neq ꝑ
⁊ ueritas. Et ait saul seruis suis Que¬
rite mͥ mulierẽ habentẽ phytonẽ

Expanded text:
dixit David ad Achis: « Nolo onerosus esse regi, det mihi rex locum in quo habitem. » Et dedit ei Achis Siceleg, quae exinde facta est regum Juda. Et habitavit David in ea quatuor mensibus, et viginti diebus, et agebat David praedas de viculis Philisthinorum circumstantibus, qui non erant sub potestate Achis. Virum, et mulierem non adducebat captivum, ne forte loquerentur adversus eum. Cumque quaereret Achis, quos percussisset, aiebat, se depopulatos esse habitantes ad austrum Judae, et in campestribus. custodem te pono capitis mei prae cunctis . Congregavit etiam Saul universum Israel, et venit in Gelboe. Samuel autem mortuus erat. Hoc ideo repetitur hicin proximo erat suscitandus. Tradunt enim, neminem posse suscitari arte pythonica, nisi recenter mortuum, et adhuc integris vitalibus. Timuit itaque Saul, et consuluit Dominum. Qui non respondit ei, neque per somnia, neque at doctrina et veritas. Et ait Saul servis suis: « Quaerite mihi mulierem habentem pythonem.
Abbreviated transcription (Latin):
a quibꝰdã quod sp̃c nialignꝰ apparuit qN c̃ m¬
in specie samuelis: ł phantastice ĩma¬
go eiꝰ ibi apparuit. que dicta ẽ samuel.
Tradunt quidã qͦd dõ ꝑmittente aĩa
ipsiꝰ tm̃ ꝯsimili corꝑe induta apparu
Hoc audiens saul ꝓstratus ẽ in t̾rã
p̃ timore: nec enĩ comederat panẽ
in die illa.coegit eũ mulier ⁊ seru
eiꝰ: ut comederet. Cũq comedisset:

Expanded text:
a quibusdam quod spiritus malignus apparuit a quibusdam quod spiritus malignus apparuit in specie Samuelis, vel phantastice imago ejus ibi apparuit, quae dicta est Samuel. Tradunt quidam quod, Deo permittente, anima ipsius tantum consilii corpore induta apparuiHoc audiens Saul prostratus est in terram prae timore, nec comederat panem in die illa, et coegit eum mulier, et servi e
Abbreviated transcription (Latin):
imposuisti michi: Tu enĩ es sani. Hoc
enĩ samuel ei indicauerat. ut ait io¬
sephꝰ. Quidã fabulant᷑ mortuũ ma¬
gice suscitatũ a pedibꝰ primo mou̾i
⁊ surgere: nisi quando rege sciscitas
te suscitat᷑. Tẽ enĩ a capite surgit.
Alii dicunt ꝓpħam ñ posse suscitari:
nisi rege sciscitante. Tẽ indicauit
ei saul se saulẽ ẽẽ: ⁊ ait. Noli timm̾e.
Qͥd udisti: Que respondit. Uirũ senẽ ⁊
gloriosũ: ⁊ amictũ pallio sac̾dotali.
Et intelligens saul qͦd samuel eẽt:
adorauit eũ. Et ait aĩa samuelis.
ut dicit iosephꝰ. Quare inqͥetastime
Cui saul. Coartor ninus. Phylistei
pugnant aduersũ me: ⁊ dñs non
respondit mͥ. Obsecro dic mͥ quid
faciã. Q respondit. Quid int̾rogas
me. cũ dñs recesserit a te: Faciet
dñs tͥ ficut locutꝰ est. Tollet regnũ
de manu tua: ⁊ dabit illud daiuid.
Cras aut̃ tu ⁊ filii tui mecũ eritis.: idẽ
in numero mortuoꝵ sicut ego sum:
ł in inferno. De hac suscitatione dr̃

Expanded text:
i mihi, Tu enim est Saul. » Hoc enim ei Samuel indicaverat, ut ait Josephus. Quidam fabulantur, mortuum magice suscitatum a pedibus primo moveri, et surgere nisi quando suscitante rege suscitatur, tunc enim a capite surgit. Alii dicunt prophetam non posse suscitari, nisi rege sciscitante? Tunc indicavit ei Saul, se Saulem esse, et ait: « Noli timere. Quid vidisti? Quae respondit. Virum senem, et gloriosum, et amictum pallio sacerdotali. Et intelligens Saul, quod Samuel esset adoravit eum. » Et ait anima Samuelis, ut dicit Josephus: « Quare inquietasti me? Cui Saul. Coarctor nimis, Philistaei pugnant adversum me, et Dominus non respondit mihi. Obsecro, dic mihi, quid faciam? Qui respondit: Quid interrogas me, cum Dominus recesserit a te? Faciet tibi Dominus, sicut locutus est. Tollet regnum de manu tua, et dabit illud David. Cras autem tu, et filii tui mecum eritis, » id est in numero mortuorum, « sicut ego sum, » vel in inferno. De hac suscitatione dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ: id ẽ placare eũ oportet sacͥ¬
ficio ⁊ p̾ce. ut ostendat nob̾ suꝑ hoc
qͥd uelit. Uel ita Tipse occidaᷤᷤ me:
⁊ erit qͣsi sacrũciũ dõ in odorẽ suaui¬
tatis. Quidã ica legunt. Odoretur
sacrificiũ fidñs incitar te aduersũ
me: id ẽ sacruitantes ꝓbemus iuc̃ia¬
cio dĩ. si ddñs hoc facit. Si autẽ filis
hominũ incitant te: maĩedicti st̃
qͥ cogunt me tͣnsire ad ydolatras.
tibi. Et respondit dauid. Iudicet
dñs int̾ nos. Eoce hasta regis: ueni¬
at qͥ tollat eã. Cui saul. Bñdictꝰ tu
filimi. Et quidẽ faciens facies: et
potens poteris. L saul reuersus ẽ
in locũ suũ.  dixit cdauid in corde
suo. Aliqͣndo incidã in una die in
manꝰ saul. Meliꝰ est ut saluer int̾
phylisteos. Abiit gͥ dauid ⁊ sexcẽ¬
centi uiri cũ eo ad achis filiũ maoth
regẽ gech. Iste fuit filiꝰ supradicti
achis: cuius mat̾ dicebat᷑ maoth.
Et erant cũ dauid due eiꝰ uxores:
achinoen ⁊ abigail. Saul enĩ de¬

Expanded text:
rificium, » id est placari eum oportet sacrificio et prece, ut ostendat nobis super hoc quod velit. Vel ita: Tu ipse occidas me, et erit quasi sacrificium Deo in odorem suavitatis. Quidam ita legunt. Odoretur sacrificium, si Dominus incitat te adversum me, id est sacrificantes probemus judicio Dei, si Dominus hoc faciet. Si autem filii hominum incitant te, maledicti sunt, qui cogunt me transire ad idololatras, tibi. » Et respondit David: « Judicet Dominus inter nos. Ecce hasta regis, veniat qui tollat eam. » Cui Saul: « Benedictus, tu fili mi. Equidem faciens facies, et potens poteris; et Saul reversus est in locum suum. Et dixit David in corde suo: « Aliquando incidam in una die in manus Saul, melius est ut salver inter Philisthaeos. Abiit ergo David, et sexcenti viri cum eo, ad Achis, filium Maoth, regem Geth . » Iste fuit filius supradicti Achis, cujus mater dicebatur Maoch. Et erant cum David duae ejus uxores Achinoam et Abigail. Et d
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uas aque: ⁊ eamus. Et egressi suis
nullo euigilante. qr sopor dñi irru¬
erat suꝑ eos. Cumq transissent
torrentẽ. ⁊ stetissent in uertice mon¬
tis unde possent audiri: exclamaũ

Expanded text:
as aquae, et eamus. Et egressi sunt nullo evigilante, quia sopor Domini irruerat super eos. Cumque transiissent torrentem, et stetissent in vertice montis, unde possent audiri, exclamavit
Abbreviated transcription (Latin):
Ecre cdaiud absconditꝰ est in colle
achile. Et abut saul past eñ: cũ tribꝰ
milibꝰ electoꝵ. E descendit daud
nocte ad castra saulis: ducens secũ
abysai filiũ sariue sororis sue. Hiiiꝰ
fuerunt tres filii: ioab ⁊ abysai ⁊
asael: nepotes dauid. Cũq clam in¬
trassent tentoriũ regis cunctis dor¬
mientibꝰ: dixit abysai. ꝑfodiã saul
lancea in terra. ⁊ ꝓhibuit dauid
dicens. Qͥs extendet manũ suam

Expanded text:
 absconditus est David in colle Hachilae » . Et abiit Saul post eum cum tribus millibus electorum. Et descendit David nocte ad castra Saulis, ducens secum Abisai filium Sarviae sororis suae. Hujus fuerunt tres filii, Joab, et Abisai, et Asael, nepotes David. Cumque clam intrassent tentorium regis cunctis dormientibus, dixit Abisai: « Perfodiam Saul lancea in terra. » Et prohibuit David, dicens: « Quis extendet manum suam
Abbreviated transcription (Latin):
in aqua ad tͣnsplantandũ: respon¬
dit dd. Bñdictꝰ dñs: qui misit ce
hodie in occursũ meũ. Uade in pace.
Audiui uocẽ tuã. iniuriã scił remit¬
tendo: ⁊ honoraui faciẽ cuã :xenia
de manu tua recipiendo. Cũ gͦ ĩdi¬
casset abigail omã hec uiro suo: e¬
mortuũ ẽ cor eius p̃ timore. Timuit
enĩ ne forte daiud nollet deierare:
⁊ mortuus ẽ post decẽ dies. Qͦ audi¬
to dauid. ait. Benedictꝰ ds qͥ custodi¬
ut manꝰ meas a sanguine: ⁊ reddi¬
dit maliciã nabal in caput euis.⁊
uocauit abigail. ⁊ duxit eã in uxorẽ.
Accepit qͦ lł tertiã uxorẽ: achinoen
de iezrael. la fuga dd ad achis

Expanded text:
in aqua, ad transplantandum. « Et respondit David: Benedictus Dominus, qui misit te hodie in occursum meum. Vade in pace. Audivi vocem tuam, » injuriam scilicettendo, « honoravi faciem tuam, xenia de manu tua recipiendo. » Cum ergo indicasset Abigail omnia haec viro suo, emortuum est cor ejus prae timore, timuit enim ne forte David nollet dejerare, et mortuus est post decem dies. Quo audito, David ait: « Benedictus Deus, qui custodivit manus meas a sanguine, et reddidit malitiam Nabal in caput ejus. » Et vocavit Abigail, et duxit eam in uxorem. Accepit quoque David tertiam uxorem Achinoem de Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
ad edentũ. Quasi diceret. In uasis
mundis licet tͥ ponere panes mun¬
dos. Sequit᷑. Porro ua hec laica ẽ:
id est int̾rogatio tua laicalis ẽ. Quasi
diceret. Cur queris de mundicia:
cũ etiãsi mundi eẽnt uesci ñ debe¬
rent: Sed ⁊ ipsa scificabit᷑ hodie ĩ
uasis: id ẽ in ꝯscientiis nr̃is. Scimꝰ
enĩ qͦd necessitas excusat nos: ⁊ qͣsi¬
scificat. Et dedit ei panes ppositioniᷤᷤ
qͥ sublati fuerant ut ponerentur
calidi. Ex hoc ꝑpendit᷑ qͥa sabbatum
cũ aliquo suo tab̾nacło. A ꝯsid̾auit
hec om̃ã doech idumeꝰ potentissimꝰ
pastor saulis: qui erat ad orandũ
regẽ gech. Et indicauer̃t serui
fui regi qͦd quasi rex erat in isrł qͥ
latebat apud eũ: ⁊ de uicino hostẽ
it cdauid: p̃sertĩ quia miserat saul
ad achis ut redderet seruũ fugiti¬
uũ. Cumq traheret᷑ ad regẽ. sunu¬
lauit furorẽ: ⁊ impingebat in ostia
porte. quasi ꝑ clausã portã ingredi

Expanded text:
ad edendum, quasi dicat: In vasis ad edendum, quasi dicat: In vasis mundis licet tibi ponere panes mundos. Sequitur: « Porro via haec » laica « est, » id est interrogatio tua laicalis est, quasi dicat: Cur quaeris de munditia, cum etiam, si mundi essent, vesci non deberent? « Sed et ipsa santificabitur hodie in vasis, » id est in conscientiis nostris. Scimus enim quia necessitassanctificat, et dedit eis panes propositionis, qui sublati fuerant, ut ponerentur calidi. Ex hoc perpenditur quod Sabbatum cum aliquo suo tabernaculo. Et consideravit haec omnia Doeg Idumaeus potentissimus pastorum Saul, qui erat ad orandum regem Geth . Et indicaverunt servi sui regi, quod quasi rex erat in Israel, qui latebat apud eum, et de vicino hostem it David praesertim, quod miserat Saul ad Achis, ut redderet ei servum suum fugitivum. Cumque traheretur ad regem, simulavit furorem, et impingebat in ostia portae, quasi per clausam portam ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
t fugit De fuga dauid in nobe.
dauid in nobe: ad achimelech
sac̾dotẽ. frẽm achie. Qui cũ mirare¬
tur qͦd quasi solus ueniss gen̾ regis:
ait ad eũ dauid. Secretus sermo
regis urgebat me: ⁊ ꝯdixi pueris ĩ
manũ: saltẽ qͥnq panes da michi.
Forte ex numero panũ: intelligit᷑¬
numerꝰ socioꝵ. Nec ẽ mentitꝰ dauid.
N enĩ animo fallendi hoc dixit. Et
respondit sac̾los. Non babeo panes.
laicos ad manũ. s tantũ panẽ sc̃m.
panes scił ꝓpositionis. Si mundi st̃
pueri. ⁊ maxime a mulieribꝰ: man¬
ducent. Quasi diceret. Necessitas
nec in necessitate dabo eis:ait d̾d̾¬
ad eũ. Otinuimꝰ nos ab heri ⁊ nudiꝰ¬
corꝑa in quibꝰ ꝯtinent᷑ aĩe. ł ipsi pu¬
eri. Porro hec ua polluta ẽ: s ipsa
scificabit᷑ hodie in uasis. Quasi dic̾et.
Forte in uia hac aliqͥd ĩmundicie con¬
traximꝰ: s mundicia corpoꝵ sufficit
ad eã mundandã. Hebreꝰ habet. st̃
uasa pueroꝵ sc̃a: ⁊ dicunt de uasis

Expanded text:
 XX. De fuga David in Nobe. Et fugit David in Nobe ad Abimelech sacerdotem, fratrem Achiae. Qui cum miraretur, quod quasi solus venisset gener regis, ait ad eum David: Secretus sermo regis urgebat me, et condixi pueris in manum, saltem quinque panes, da mihi . Forte ex numero panum, numerus intelligitur sociorum, nec mentitur David. Non enim animo fallendi hoc dixit. « Et respondit sacerdos: Non habeo panes laicos ad manum, sed tantum panem sanctum, panes scilicet propositionis. Si mundi sunt pueri, et maxime a mulieribus, manducent, » quasi dicat: Necessitas nec in necessitate dabo eis. imus nos ab heri et nudiucorpora in quibus continentur animae, vel ipsi pueri. « Porro et via haec polluta est, sed ipsa sanctificabitur hodie in vasis, » quasi dicat, forte in via hac aliquid immunditiae contraximus; sed munditia corporum sufficit ad eam mundandam. Hebraeus habet: « Sunt vasa puerorum sancta » et dicunt de vasis
Abbreviated transcription (Latin):
aduers eũ: tunens ne irruerent ĩ
saul. ait. Uiuit dñs. quia nisi dñs
uiros suos his sermonibꝰ. Porro saul
egressus: ibat cepto itinere. Et egres¬
sus dd̾ post eũ: exclamauit. Dñe mi
rex. Cũq respexiss saul: adorauit
clauid in terrã ⁊ ait. Quare audis
dicentes. dauid querit malũ adu̾sũ
te. Cognosce oram clamidis tue in
manu mea: quã cũ p̃ciderẽ peꝑcit
tͥ ocłs m̃s. Quẽ ꝑsequeris: Canem
mortuũ. ⁊ pulicẽ unũ : His auditis
fleuit saul: ⁊ ait. Instior me es. Red¬
dat tͥ dñs. Scio qͦd regnaturus sis.¬

Expanded text:
ejus adversus eum, timens ne irruerent in ejus adversus eum, timens ne irruerent in Saul, ait: « Vivit Dominus, quia, nisi Dominus onfregit viros suos his sermonibus. Porro Saul egressus ibat cepto itinere. Et egressus David post eum clamavit: Domine mi rex. » Cumque respexisset, Saul adoravit David in terram, et aidicentium: David quaerit malum adversum te. Cognosce oram chlamydis tuae in manu mea, quam cum praecideram, pepercit tibi oculus meus. Quem persequeris? Canem mortuum, et pulicem unum vivum. His auditis flevit Saul, et ait: Justior es me, reddat tibi Dominus. Scio q
Abbreviated transcription (Latin):
ciesperaret dauid se posse euadere:
uenit nunciꝰ ad saul. Redi festinꝰ:
qñi infuder̃t se phylistei suꝑ terrã.
Et desiit saul ꝑsequi dauid: ꝑgens
in occursũ phylisteoꝵ. Ob hoc noca¬
uerunt locũ illũ petrã diuidentẽ:
eo qͦd ibi separatus ẽet saul a cdauid.
Ascendit gͦ daud inde: ⁊ habitauit
in locis rutissimis engadi. Hoc est
opidũ in quo erat uin̾ea balsami.
Assumens aũt saul tria milia electo¬
rũ insequebat᷑ dauid. etiã suꝙꝑ abrup¬
tissimas petras que solis ibicibꝰ sunt᷑
ꝑiue. Et intrauit saul speluncã ut
purgaret uentrẽ. Porro daiid et
uiri eiꝰ int̾iori parte spelunce latebai.
Et dixer̃t serui dauid. Tradidit eũ
dñs in manꝰ tuas. W̾ p̃cidit dauid
oram clamidis saul silent̾: L rediens
ad uiros. ꝑcussit cor suũ metononii¬
cõs. id ẽ pectus suũ in qͦ ꝯtinet᷑ cor
ł momordit eũ ꝯscientia sua de eo
qͦd fecerat. Cũq mͣmurarent socii

Expanded text:
desperaret David se posse evadere, desperaret David se posse evadere, venit nuntius ad Saul: Redi festinus, quoniam infuderunt se Philisthaei super terram. Et desiit Saul persequi David pergens in occursum Philisthinorum. Ob hoc vocaverunt locum illum Petram dividentem, eo quod ibi separatus esset Saul a David. « Ascendit ergo David inde, et habitavit in locis tutissimis Engaddi , hoc est oppidum, in quo erat vinea balsami. Assumens autem Saul tria millia electorum, insequebantur David etiam, super abruptissimas petras, quae solis ibicibus sunt perviae. Et intravit Saul speluncam, ut purgaret ventrem. Porro David, et viri ejus in interiori parte speluncae latebant. Et dixerunt servi David: Tradidit eum Dominus in manus tuas. Et praecidit David oram chlamydis ad viros, percussit cor suum, « metonymice, » id est pectus suum, in quo continetur cor, vel momordit eum conscientia sua de eo quod fecerat; cumque murmurarent socii
Abbreviated transcription (Latin):
manus eius:. Et ait dñs. Descẽdet
⁊ tralent. Quasi dic̾et. Nec uolun¬
tas regis ⁊ illoꝵ: que dm̃n latere ñ
poterat. Et egressus ẽ dauid ⁊ uiri
cũ eo quasi sexcenti: ⁊ uagabant᷑
incerti. Qͦd cũ accepiss saul: clissi¬
mulauit exire. Transiuit aũt dd̾
in montẽ solitudinis ⁊ iph. Labiit
ionathas ad eũ in locũ silue qͥ uo
ego ero ł scds. sed ⁊ pater m̃s scit hoc.
Et innouauer̃t iusiurandtũ federis int̾
se coram dño: id ẽ corã gad ꝓpħa. et
Ueni: ⁊ trademꝰ eũ in manꝰ tuas. Et
bñdixic eis saul: ⁊ ait. ꝯsiderate cu¬
riosius ubi sit pes eiꝰ. ⁊ renunciate
michi: ⁊ sequar uos. Dauid aũt et
uiri eiꝰ erant in deserto maon. Cũq
egressus ẽẽt saul ad querendũ eũ
ascendit dauid ad petrã. locũ scił
munitissimũ ut dicit ieroñ ubi q̃
sibi erant oneri reposuit. ⁊ u̾sabat᷑¬
dauid in deserto maon: inmonte
opaco. Porro uiri saul in modum
corone cingebant montẽ. Cumq

Expanded text:
. Et ait Dominus: Descendet, et tradent te, quasi diceret: Haec est voluntas regis, et illorum quae Deum latere non poterat. Et egressus est David, et viri ejus cum eo, quasi sexcenti, et vagabantur incerti. Quod cum accepisset Saul, dissimulavit exire. Transivit autem David in montem solitudinis Ziph, et abiit Jonathas ad eum in locum silvae, qui ego ero tibi secundus. Sed et pater meus scit hoc. » Et innovaverunt jusjurandum foederis inter se coram Domino, id est coram Gad propheta, et Veni, et trademus eum in manus tuas. Et benedixit eis Saul, et ait: « Considerate curiosius ubi sit pes ejus, et renuntiate mihi, et sequar vos. David autem, et viri ejus erant in deserto Maon . » Cumque egressus esset Saul ad quaerendum eum, ascendit David ad Petram, locum scilicet munitissimum, ut dicit Hieronymus, ubi quae sibi erant oneri reposuit, etDavid in deserto Maon in monte opaco. Porro viri Saul, in modum coronae, cingebant montem. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
titiꝰ domũ meã. Et dimisit eũ: ⁊ abi¬
it inde dauid. ⁊ latuit in spelunca
odolla. Ntam̃ statĩ: s prius uenit
ad naas regẽ amonitaꝵ. ut dicit ie¬
ronimꝰ. in sequentibꝰ in quadã glosa.
Et ꝯuenit ibi ad dauid om̃is cogna¬
tio eiꝰ. S ⁊ alii quibꝰ aut odiũ aut
timor saulis erat. ł qͥ ere p̃mebant᷑
alieno ꝯuener̃t ad eũ: ⁊ fuerunt cũ
dauid quasi quadringenti armati.
C ꝓfectus ẽ dauid cũ eis in maspͥath.
que ẽ in moab. Est enĩ alt̾a ĩ iuda.
Et deposuit apud regẽ moab patre
⁊ matrẽ suã: ⁊ manser̃t apud illũ
quãdix dauid fuit in p̃sidio. id est
in expeditione: in qua sibi quere¬
bat munitiones ad manendum.

Expanded text:
mum meam, et dimisit eum. » Et abiit inde David, et latuit in spelunca Odollam , non tamen statim, sed prius venit ad Naas regem Ammonitarum, ut dicit Hieronymus in sequentibus in quadam glossa. « Et convenit ibi ad David omnis cognatio ejus. Sed et alii, quibus aut odio, aut timor Saulis erat, vel qui aere premebantur alieno, convenerunt ad eum, et fuerunt cum eo, quasi quadringenti armati. Et profectus est David cum eis in Masphah, quae est Moab. » Est enim altera in Juda, et deposuit apud regem Moab patrem, et matrem suam, et manserunt apud eum quandiu David fuit in praesidio, id est in expeditione, in qua sibi quaerebat munitiones ad manendum.
Abbreviated transcription (Latin):
caput uͦ in templo dagon: in para¬
suspender̃t in muro bethsan: qͣsi
in oculis ifrł. Est enĩ ciuitas phyli¬
stiim: in t̾minis isrł. Ciri aũt de
iabes galaad quos liberau̾at saul
ab amonitis ambulauer̃t tota nocte.
⁊ tulerunt cadauera de muro bethsã.
& cõbusserunt ea igniꝰ & sepelierunt
ossa in nemore iabes: ⁊ planrer̃t eũ
ieiuinantes septẽ diebꝰ. Nota quod in
paraly pomi legit᷑. mortuus ẽ saul ꝓpt̾

Expanded text:
in templo Dagon, ut in Parasuspenderunt in muro Bethsan, quasi in oculis Israel. Est enim civitas Philisthiim in terminis Israel. Viri autem de Jabes Galaad, quos liberaverat Saul ab Ammonitis, ambulaverunt tota nocte et tulerunt cadavera de muro Bethsan, et combusserunt ea igni, et sepelierunt ossa in nemore Jabes. Et planxerunt eum jejunantes septem diebus. Nota quod in Paralipomenon legitur: « Mortuus est Saul propter
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs est filiꝰ ysai᷑ Hodie increuer̃t
serui fugitiui. Nescio eos. Cumq
audiss dauid qͦd imꝑauerat ei na¬
bal: accinctꝰ est gladio cũ quadri¬
gentis uiris. ⁊ ait. Nec faciat dñs
inincis meis. ⁊ hec addat. si reliq̃ro
de omnibꝰ que ad eũ ꝑtinent ming̾etẽ¬
ad parietẽ: id ẽ saltẽ canẽ ł infirmũ
Porro abigail uxor nabal formosa et
prudens: hec ignorabat. Et indicanit
ei custos ouiũ. quanta p̾sidia tulisset
ei dd̃ indeserto. Festinauit gͥ abigail.
⁊ tulit in oocursũ dđ ꝑ anes ⁊ uinũ:⁊
arietes coctos. sata polente. ⁊ ligaturaᷤᷤ
uue passe. ⁊ massas caricaꝵ. ⁊ adoras
cdaiuid. ait. In me sit dñe mi hec ins¬
quitas. id ẽ ꝯdona mͥ hanc inqͥtatem
iuri. Uel ita. Si putas ẽẽ inqͥtatem
nisi deleas qͥa iurasti: mͥ imputetur.
Porro fecit uir m̃s scđm nomen suũ
Nabal enĩ: stultus int̾pretat᷑. ꝯstituit
te dñs ducẽ suꝑ isrł: ñ debes fundere

Expanded text:
Quis est filius Isai? Hodie increverunt Quis est filius Isai? Hodie increverunt servi fugitivi. Nescio eos. » Cumque audisset David quod improperaverat ei Nabal, accinctus est gladio cum quadringentis viris, et ait: « Haec faciat Dominus inimicis meis, et haec addat, si reliquero de omnibuad parietem, » id est saltem canem, vel infirmum. Porro Abigail uxor Nabal, formosa et prudens. haec ignorabat. Et indicavit ei custos ovium, quanta praesidia tulisset ei David in deserto; festinavit igitur Abigail, et tulit in occursum David panes, et vinum, et arietes coctos, sata polentae, et ligaturas uvae passae, et massas caricarum, et adorans David ait: « In me sit, domine mi, haec iniquitas, » id est condona mihi hanc iniquitatem viri. Vel ita: Si putas esse iniquitatem, nisi deleas eum, quia jurasti, mihi imputetur. Porro facit vir meus secundum nomen suum. Nabal enim stultus interpretatur. « Constituit te Dominus ducem super Israel, non debes fundere
Abbreviated transcription (Latin):
Et iurauit dauid sauli. Abuit ergo
saul in domũ suam: clauid autem
ascendit ad tutiora loca. in angustiaᷤ
o tp̃r mortuus ẽ samuel: ⁊ fleuit
eũ unguersꝰ ifrł. singli tanquã¬
ꝓpriũ lugentes: & sepelier̃t eũ in ra¬
matha. Certũ est itaq qͦd ab hoc lo¬
co usq ad finẽ scłi libri ñ scͥpserit
samuel. Cur gͦ eiꝰ nomine p̃titulanͣ
hii duo libri : Quia reliqua scripsit
unꝰ ꝓpħarũ de discipłis eiꝰ: cuiꝰ opus
ascribit᷑ magistro. Quidã tñ dicirs
nathan scripsisse sequentia. Descen
in ciuitate aman in solitudine ma¬
on: ⁊ possessio eiꝰ in carmelo. Mons
est in sorte iude. Alt̾ carmelus ẽ in
ꝯfinio palestine ⁊ phenicis: uibi he¬
lyas occidit ꝓpħas baal. Et hic erat
putant nabal. Cũ audiss dauid qͦd
nabal ascendiss ad tondendos gre¬
ges: misit ad eũ decẽ iuuenes. ut
mtteret ei aliquã bndictionẽ in
die bona. Exultabant enĩ ⁊ epula¬
nabal nunciis dauid. N mittani

Expanded text:
Et juravit David Sauli. Abiit ergo Saul in domum suam, David autem ascendit ad tutiora loca in augustias MEo tempore « mortuus est Samuel, » et flevit eum universus Israel, singuli tanquaium lugentes, « et sepelierunt eum in Ramatha. » Certum est itaque quod ab hoc loco, usque ad finem secundi libri non scripsit Samuel. Cur ergo nomine ejus praetitulantur hi duo libri? Quia reliqua scripsit unus prophetarum de discipulis ejus, cujus opus ascribitur magistro. Quidam tamen dicunt Nathan scripsisse sequentia, quidam in civitate Aman, in solitudine Maon, et possessio ejus erat in Carmelo. Mons est in sorte Judae. Alter Carmelus est in confinio Palaestinae, et Phoenicis, ubi Elias occidit prophetas Baal; et hic erat putant, Nabal . Cum ergo audisset David, quod ascendisset Nabal ad tondendos greges, misit ad eum decem juvenes, ut mitteret ei aliquam benedictionem in die bona. Exsultabant enim, et epulaNabal nuntiis David: « Non mittam.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ꝑiculis a dõ liberati. magnifice
gr̃as agimꝰ ipsi ⁊ cet̾a q̃ sequuntur
ꝑicula uͭ sua. ⁊ lib̾ationes a dõ factaᷤᷤ
enum̾are ceper̃t a morte antiochi
magni. ⁊ a filio eiꝰ seleuco. Qui cũ
priꝰ templũ honoraret. ⁊ de reditibꝰ
suis p̾staret sũptus ad ministeriũ
sacrificioꝵ. ad suggestionẽ symoniᷤᷤ

Expanded text:
ce gratias agamus ipsi, » et caetera quae sequuntur . Pericula vero sua, et liberationes a Deo factas enumerare coeperunt, a morte Antiochi Magni, et a filio ejus Seleuco. Qui cum prius templum honoraret, et de redditibus suis praestaret sumptus ad ministerium sacrificiorum, ad sugg
Abbreviated transcription (Latin):
nire. Quos culpans ieremias dixit.
Ignotꝰ erit locꝰ. donec ꝯgreget deus
ꝯgregationẽ ppłi. ⁊ ꝓpiciꝰ fiat. ⁊ tunc¬
dñs ostendet hec. Et apparebit ma¬
iestas dñi ⁊ nubes. sicut in diebꝰ mo¬
ysi. ⁊ sicut cũ salomon fecit. ut scifi
alit̾ de manifestatione arche. fortasse
mysticũ fuit. De aũt ierosolimite
sollẽnitates. recapitulauer̃t in epła
bella q̃ fecerant ꝯtra hostes. qͥ freq̃n¬
berati erant a dõ in manu forti. &¬
⁊ signis. ⁊ ꝓdigiis ĩnumerabilibꝰ. In
hac aut̃ recapitulatiõe apposita siũ

Expanded text:
nire. Quos culpans Jeremias dixit: « nire. Quos culpans Jeremias dixit: « Ignotus erit locus, donec congreget Deus congregationem populi, et propitius fiat et tunc ostendet Dominus haec, et apparebit majestas Domini, et nubes sicut in diebus Moysi, et sicut cum Salomon fecit , ut locusaliter de manifestatione arcae fortasse mysticum fuit. Ne autem Jerosolymitae solemnitates, recapitulaverunt in epistola bella quae fecerant contra hostes, qui frequenberati erant a Deo in manu forti, et signis, et prodigiis innumerabilibus. In hac autem recapitulatione apposita s
Abbreviated transcription (Latin):
labat in diu̾sis regionibꝰ orientis. ⁊
maxĩe in egypto. in qua insinuaue¬
runt eis duas  sollẽnitates nouit̾ in¬
stitutas. hortantes ut eas susciperent.
⁊ sollẽnizarent qͦt annis. Una de
purificatione quã fecerant uicesima¬
⁊ quinta die mensis casleu. post tres
auuos pollutionis facte ab antiocho.
alterã quã instituerant t̾ciadecima
die m̃sis adar. q̃ dicebat᷑ uoce syria¬
ca. pͥdie mardochei. diẽ ꝗͣ institue¬
rant ꝓ incretibili uictoria ꝗͣ habu
er̃t int̾fecto nichanore cui caput ⁊
manũ ꝯtra templũ suspensa p̃dixi¬
mus. nichilomiinꝰ hortantes. ut sollẽ¬
nẽ agerent diẽ scenopbegie. ⁊ diem
ignis. qͥ datus ẽ de crassa aqua. q̃n
neemias obtulit sacrificia. In hoc
aũt loco huiꝰ epłe legit᷑ ieremias ab¬
scondisse archã. ⁊ altare incensi ĩ spe¬
lunca montis. in qͦ moyses ascendit.
⁊ iudit dĩ hereditatẽ. ⁊ accesserunt
quidã qui sequebant᷑ ieremiã ut
notarent sͥ locũ. ⁊ ñ potuer̃t unie¬

Expanded text:
labat in diversis regionibus Orientis, et maxime in Aegypto, in qua insinuaverunt eis duas a se solemnitates noviter institutas, hortantes, ut eas susciperent, et solemnizarent quotannis . Unam de purificatione Templi, quam fecerant vicesima quinta die mensis Casleu, post tres annos pollutionis factae ab Antiocho. Alteram quam instituerant decima tertia die mensis Adar, quod est Mypto, in qua insinuaverunt eis duas a se solemnitates noviter institutas, hortantes, ut eas susciperent, erunt interfecto Nicanore, cujus caput et manum contra templum suspensa praediximus. Nihilominus hortantes, ut solemnem agerent diem Scenopegiae, et diem ignis, qui datus est de crassa aqua, quando Nehemias obtulit sacrificia. In hoc autem loco hujus epistolae legitur Jeremias abscondisse arcam et altare incensi in speluncam montis, in quo Moyses ascendit, et vidit Dei haereditatem . Et accesserunt quidam, qui sequebantur Jeremiam, ut notarent sibi locum, et non potuerunt inve
Abbreviated transcription (Latin):
ta ad iuctualia uiduaꝵ ⁊ pupilloꝵ.
⁊ pleraq erant deposita diuitum.
Terminauer̃t aũt ꝓsecutionẽ huius
epłe in morte nichanoris. in hẽ mod̾.
Igit᷑ his erga nichanorẽ gestis. ⁊ ex
illis temporibꝰ ab hebreis ciuitate poᷤ¬

Expanded text:
ctualia viduarum, et pupillorum, et pleraque erant deposita divitum. Terminaverunt autem prosecutionem hujus epistolae in morte Nicanoris in hunc modum: « Igitur his erga Nicanorem gestis, ex illis temporibus ab Hebraeis civitate p
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ iugulauit. scripsit antiocho re¬
gi ut mitteret ei exercitũ in auxiliũ:
⁊ traderet ei regionẽ. ⁊ ciuitates ⁊ tri¬
buta. Misit qͦ nuntios ad tͥbunos ut
uenient ad se. ⁊ daret eis argentũ ⁊
aurũ. ⁊ dona. Alios qͦ misit occupare
ierłm: ⁊ montẽ templi. Porro alios
misit in gazã: ut int̾ficerent ioħem.

Expanded text:
inculavit. Et scripsit Antiocho regi, ut mitteret exercitum in auxilium, et traderet ei regionem, et civitates, et tributa. Misit quoque nuntios ad tribunos, ut venirent ad se, et daret eis argentum, et aurum, et dona; aliosque misit occupare Jerusalem, et montem templi. Porro alios misit in Gazara, ut interficerent Joannem,
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. ⁊ cogitabat dolũ aduers̃ symo¬
nẽ ⁊ filios eiꝰ. ut colleret eos. Symos
aũt ꝑambulabat ciuitates regionis.
gerens sollicitudinẽ eaꝵ: & descẽdit
in iericho. cũ iuda ⁊ mathathia filiiᷤ
sius. Et suscepit eos ꝑtolomeꝰ in mu¬
nitiuncłã ꝗͣ edificauerat in dolo: et
fecit eis ꝯuiuiũ magnũ. Et abscõdit
ibi uiros. ⁊ intͣuit in ꝯuiuiũ cũ ar¬
matis. ⁊ occidit symonẽ. ⁊ duos filios

Expanded text:
et cogitabat dolum adversus Simonem, et filios ejus, ut tolleret eos. Simon autem perambulabat civitates regionis, gerens sollicitudinem earum. Et descendit in Jericho cum Juda et Mathathia filiis ejus, et suscepit eos Ptolemaeus in munitiunculam, quam aedificaverat in dolo, et fecit eis convivium magnum, et abscondit ibi viros, et intravit convivium cum armatis, et occidit Simonem,