comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne sua rebellauerunt aduersus dñm. Du
si rebellęssent ad uersus delectationẽ suam
malam: ipsam inuidentiam iuncerent
nec uincerentur ab ea. & esset illis dñs salua¬
tor: qui uenerat ut saluaret. Nunc aut
fauerunt febri. repugnauerunt medico.
Quicquid suggerebat febris faciebant. qͥc¬
quid iubebat᷑ econtra medicus neglegebas
Ergo illi magis occisi sunt. non dñs Nsaii
dño mors occisa ÷ in illis iniquitas uixit
Piuente autẽ in se miquitate. illi mortui
sunt. NaRRAUERUIT UT AESCONDERNT ab¬
scipolas. oixerunr⁊ ouis uioerit tos Latere
putabant eum quem occidebant. latere dm̃.
Eece puta. homo erat xp̾c sicut cęteri homi¬
nes. nesciebat quid deillo cogitaretur. Nũ qͥd
& ds̃ nescit : Ocor humanum. quare t drx¬
isti quis uidet me. cum ille uideat qͥfecit¬
te: Dixerunt. quis uidebit nos. Uidebat

Expanded text:
ne sua rebellaverunt adversus Dominum: qui ne sua rebellaverunt adversus Dominum: qui si rebellassent adversus delectationem suam malam, ipsam invidentiam vincerent, nec vincerentur ab ea, et esset illis Dominus salvator, qui venerat ut sanaret. Nunc autem faverunt febri, repugnaverunt medico: quidquid suggerebat febris, faciebant; quidquid jubebat contra medicus, negligebant. Ergo illi magis occisi sunt, non Dominus: nam in Domino mors occisa est, in illis iniquitas vixit; vivente autem in se iniquitate, illi mortui sunt. 10. Narraverunt ut absconderent muscipulas; dixerunt: Quis videbit eas? Latere putabant eum quem occidebant, latere Deum. Ecce puta, homo erat Christus, sicut caeteri homines; nesciebat quid de illo cogitaretur: numquid et Deus nescit? O cor humanum, quare tibi dixisti, Quis videt me, cum ille videat qui te fecit? Dixerunt: Quis videbit eas? Videbat
Abbreviated transcription (Latin):
caue ne expugnet te Iniquitas tua mimica
tua interfecta non erit : Ex te enim
est. Et anima tua aduersus te rebellat.
non aliud aliquid. Ex quadam parte cohereᷤ
dõ & ex quadam parte delectaris scło.
deficiat. non se dimittat. magnum ad¬
iutorium habet. Sincit qͦd m̾ illa sibi
rebellat. ꝑseueret impugnando. Est pec¬
catum mcorpore tuo. sed non regnet.
Non gͦ regnet inquit peccatum muro
mortali cõrpore. ad obediendũ deside¬
rus eius. Si non obedieris & si: qͦd sũdeat
qͦd delectet ad malum: non obtẽpando
facis ut non regnet qͦd ÷. & ita fiet᷑ post¬
ea ut non sit qͦđ erat. Quando: Cum ab¬
sorbebitur mors inuictoriam. cum
corruptibile hoc induerit incorruptia¬
nem. Ibi non erit quod tibi repugnet
non erit quod te aliud delectet. nisiq
Ergo & isti iudei muiderunt dño. deles¬
tabat eos pͥncipatꝰ. Quidam uidebant sib
ab eo auferri principatum. & exdelectatio¬

Expanded text:
cave ne expugnet te iniquitas tua, inimica cave ne expugnet te iniquitas tua, inimica tua, si interfecta non erit: ex te enim est, et anima tua adversus te rebellat, non aliud aliquid. Ex quadam parte cohaeres Deo; ex quadam parte delectaris saeculdeficiat, non se dimittat, magnum adjutorium habet. Vincit quod in illa sibi rebellat, si perseverat in pugnando. Est peccatum in corpore tuo, sed non regnet. Non ergo regnet, inquit, peccatum in vestro mortali corpore, ad obaudiendum desideriis ejus . Si vero non obaudieris; etsi est quod suadeat, quod delectet ad malum; non obtemperando facis ut non regnet quod est, et ita fiet postea ut non sit quod erat. Quando? Cum absorbebitur mors in victoriam, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem : ibi non erit quod tibi repugnet, non erit quod te aliud delectet nisi Deus. Ergo et isti Judaei inviderunt Domino; delectabat eos principatus. Quidam videbant sibi ab eo auferri principatum, et ex delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sermonem malignum. Regem ur̃m
cricifigam : Dixerunt. non habemus
regem nͥ solum cęsarem. O firmare ser¬
monem malignum. Offerebat ille regem
filium dĩ. illi ad hominem recurrebant.
digni qui illum hab̾ent. & illum ñ hab̾ea.
Ad huc audi. quomͦ firmauerunt sermo¬
nem malignum. Non inuenio aliquid in
isto homine ait udex. quo dignus sit
morte. Et illi qui firmauerunt sibi sermo¬
malignum. ñ dño s sibi. Quomͦ eñi sibi :
Sum ddicunt suꝑ nos & suꝑ filios nros. Qđ
gͦ firmauerunt sibi firmauerunt quia
ipsa uox÷ alibi foderunt ante faciem meã
foueam & inciderunt in eam. Dñm mors
non occidit. sed ipse mort̾ẽ qͥllos autem
iniquitas occidit. quia noluer̃ occidere
iniquitatem. Prorsus fr̃s certum ÷. aut
occides iniquitatem. aut occideris ab iniqͥ¬
tate. Noli autem quȩrere occidere in iqͥtatẽ.
tãquam aliquid extratẽ. Adte ipsum re¬
spice. uide quid tecum pugnet inte. &

Expanded text:
sibi sermonem malignum. Regem vestrum sibi sermonem malignum. Regem vestrum crucifigam? Dixerunt: Non habemus regem nisi solum Caesarem . Obfirmaverunt sermonem malignum. Offerebat ille regem Filium Dei; illi ad hominem recurrebant: digni qui illum haberent, et illum non haberent. Adhuc audi quomodo firmaverunt sermonem malignum. Non invenio aliquid in isto homine, ait judex, quo dignus sit morte . Et illi qui firmaverunt sermoalignum, non Domino, sed sibi. Quomodo enim non sibi, cum dicunt: Super nos, et super filios nostros? Quod ergo firmaverunt, sibi firmaverunt: quia ipsa vox est alibi, Foderunt ante faciem meam foveam, et inciderunt in eam. Dominum mors non occidit, sed ipse mortem: illos autem iniquitas occidit, quia noluerunt occidere iniquitatem. 9. Prorsus, fratres, certum est; aut occidis iniquitatem, aut occideris ab iniquitate. Noli autem quaerere occidere iniquitatem tanquam aliquid extra te. Ad teipsum respice, vide quid tecum pugnet in te; et
Abbreviated transcription (Latin):
hominem qui mortuos suscitabat. Re¬
pente id⁊ insidiose. quasi inopinate. qͣsi
non preuisi. Similis enim nescienti erat
inter ipsos dñs ignorantes quid nescipet
& quia sciret. Immo ignorantes eum
nichil nescire & om̃ia scire. & adhoc
uenisse ut illi facerent qđ se potestate
facere arbitrabantur. Repente sagntar¬
bunt cum & non timebunt. FIR MaUeÑi
sibi sracnoniem maliotom. O firmaue.¬
runt. Facta sunt tanta miracula & ñ
sunt moti ꝑstiterunt in confilio sermo¬
nis malignĩ. Traditus ÷ ille udici. trepi¬
dat iuidex. & non trepidant qui iudici
tradiderunt. Contremiscit potestas.
& non tremiscit immanitas. Uult ille
lauare manus & illi inquinant linguaᷤ.
Sed quare hocc ⁊irmauerunt sibi
sermonem malignum. Quanta egit
pilatus. quanta ut refrenarentur. gͥd
dixit : quid egit: Sed firmauerunt
sibi sermonem malignũ crucifige cruer¬
fige. Repetitio. confirmatio: sermoniꝰ
maligni. Uideanus. quomͦ firmauerunt

Expanded text:
hominem qui mortuos suscitabat! Rehominem qui mortuos suscitabat! Repente, id est insidiose, quasi inopinate, quasi non praevise. Similis enim nescienti erat inter ipsos Dominus ignorantes quid nesciret, et quid sciret; imo ignorantes eum nihil nescire, et omnia scire, et ad hoc venisse ut illi facerent quod se potestate facere arbitrabantur. Repente sagittabunt eum, et non timebunt. 8. Obfirmaverunt sibi sermonem malignum. Obfirmaverunt: facta sunt tanta miracula; non sunt moti, perstiterunt in consilio sermonis maligni. Traditus est ille judici: trepidat judex, et non trepidant qui judici tradiderunt; contremiscit potestas, et non contremiscit immanitas; vult ille lavare manus, et illi inquinant linguas. Sed quare hoc? Firmaverunt sibi sermonem malignum. Quanta egit Pilatus? quanta ut refrenarentur? quae dixit? quid egit? Sed firmaverunt sibi sermonem malignum: Crucifige, crucifige! Repetitio, confirmatio est sermonis maligni. Videamus quomodo firmaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
gelista testatur. Tam̃ audiamꝰ eos & in¬
tueamur eos. quasi nesciente dño facere
qͦd moliuntur. Intenderunt arcum rẽ
amaram: UTSAGITTEÑ I ASCONORIO
iaioacula tuoꝯ. Qđ dixit intenderuñ
arcum: hoc ÷ in abscondito quasi fallen-¬
tes insidiis. Nostis enim quibus dolis
id egerint. quem ad modum discipulũ
ei coherentem pecunia corruꝑint ut
sibi traderetur. quomͦ falsos testes ꝓcura¬
uerint. quib insidiis & dolis egerint:
ut sagittarent in abscondito immacula-¬
tum. Magna miquitas. Ecce de abscon¬
dito uenit sagitta. Quam maculam
ferit. qui nec tantam habebat macula.
quanta potest pungi a sagitta: Agnus
quippe immaculatus totus immaculatꝰ.
semper immaculatus ñ cui maculȩ ablatȩ
sint. sed qui maculas nullas contraxerit.
Nam fecit multos immaculatos donando
peccata ipse immatius non habendo peccata.
Ut sagittent in abscondito immnaculatũ.
Mexuist. Ocor durum. occidere uelle

Expanded text:
gelista testatur . Tamen audiamus eos, et ingelista testatur . Tamen audiamus eos, et intueamur eos quasi nesciente Domino facere quod moliuntur. Intenderunt arcum, rem amaram, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Quod dixit, Intenderunt arcum; hoc est, in abscondito; quasi fallentes insidiis. Nostis enim quibus dolis id egerint; quemadmodum discipulum ei cohaerentem pecunia corruperint, ut sibi traderetur ; quomodo falsos testes procuraverint; quibus insidiis et dolis egerint, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Magna iniquitas! Ecce de abscondito venit sagitta quae immaculatum ferit, qui nec tantum habebat maculae, quantum potest pungi a sagitta. Agnus quippe immaculatus, totus immaculatus, semper immaculatus; non cui maculae ablatae sint, sed qui maculas nullas contraxerit. Nam fecit multos immaculatos donando peccata; ipse immaculatus non habendo peccata. Ut sagittent in abscondito immaculatum. 7m, et non timebunt. O cor durum, occidere velle
Abbreviated transcription (Latin):
quando illi clamauerunt crucifige crueto¬
fae Erego ueriꝰ tunc illi occiderunt. q̃ndo
clamauerunt. Apparitores potestatis
hora sexta crucifixerunt. preuaricatorẽ
legis hora tertia clamauerunt. Qđ illi
manibus hora sexta: hoc illi lingua hora
tertia. Rei magis isti qui clamando seuie-¬
bant : quam illi quo obtẽꝑando ad mini¬
strabant. Ipsum ÷ totum acumen iudeoꝵ.
hoc ÷ qͦd ꝓmagno quȩ siuerunt. Occidamꝰ.
& non occidamus. Sic occidamus: ut
non ipsi occidisse iudicemur. Ex acuert̃
tanquam gladiũ linguas suas. INTeNDe¬
ranit arcom Rem auaRam. Arcum
dicit in sidias. Qui enim gladio cõmminꝰ
pugnat: aꝑte pugnat. Qui sagittã mitat:
falłit ut feriat. pꝰrius ẽnim sagitta ꝑcutit.
quam uenire aduulnus prȩuideatũr.
Sed quem laterent in sidiȩ cordis hu¬
qui non opus habebat ut ei testimoniũ
quisquã ꝑhiberet de homine: Apse enĩ
sciebat quid esset in homine: sicut euan-¬

Expanded text:
quando illi clamaverunt, Crucifige, crucifquando illi clamaverunt, Crucifige, crucifige. Ergo verius illi tunc occiderunt, quando clamaverunt. Apparitores potestatis hora sexta crucifixerunt; praevaricatores Legis hora tertia clamaverunt: quod illi manibus hora sexta, hoc illi lingua hora tertia. Rei magis isti qui clamando saeviebant, quam illi qui obtemperando administrabant. Ipsum est totum acumen Judaeorum; hoc est quod pro magno quaesierunt: Occidamus, et non occidamus; sic occidamus, ut non ipsi occidisse judicemur. Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. 6. Intenderunt arcum, rem amaram. Arcum dicit insidias. Qui enim gladio cominus pugnat, aperte pugnat: qui sagittam mittit, fallit ut feriat. Prius enim sagitta percutit, quam venire ad vulnus praevideatur. Sed quem laterent insidiae cordis huqui non opus habebat ut ei testimonium quisquam perhiberet de homine? Ipse enim sciebat quid esset in homine, sicut evan
Abbreviated transcription (Latin):
in eum sententiam & iussit eum crucifiq
& quasi ipse occidit. & uos oiude occidistis
Inde occidistis: Gladio linguȩ. Aciustis
enim linguas ur̃as. Et quando ꝑcusistis. nisi
quando clamastis. crucifige crucifige: ꝓ p¬
terea. non ÷ enim preterꝰ mittendum quia
uenit in mentem. neforte aliquemꝑtur bet
Iechio librorum diuinorum: quidam enian¬
elista dicit hora sexta crucifixum dñm.
ciidam fora tertia. Nisi intelligamus ꝑ-¬
cirbamur. Et iam incipiente sexta hora
us pulatiis sedisse ꝓtribunali. &e reuerde
qu nao leuatus ⁊ dns in lignum: hora sextu
quan Sed alius euangelista intuens animũ
iudeor quia uolebant se immunes uide
mano: te dñi. narrando eos ostencdit pen¬
os duens dñm hora tertia crucifixum. son¬
Sdeorantes autem omnem circũstantiam
lectionis. quanta agi potuerint cũ apucł
platum dns accusaresur ut crucifigeret᷑:
muenimus horã tertiam esse potuisse.

Expanded text:
in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis, Crucifige, crucifige ? 5. Propterea enim non est praetermittendum, quia venit in mentem, ne forte aliquem perturbet lectio divinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum. Considerantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta agi potuerint, cum apud Pilatum Dominus accusaretur, ut crucifigeretur; invenimus horam tertiam esse potuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
Filii hominum dentes eorum arma & si¬
gite. & lingua eorum gladius acutus. qd
dicit alius psalmus. Sic & hic exacuerunt
tanquam gladium linguas suas. Nondicas
iudei. non occidimus xp̃m. Et enim ꝓpterei
eum dederunt iudici pilato: ut quas ipsi
amorte eius uiderentur immiines. Namcui
dixisset eis pilatꝰ. uos eũ occidite: responde¬
quitatem facinoris sui. in iudicẽ hominẽ
refundere uolebant. sed nunquid dm̃ uidi¬
cem fallebant: Quod fecit pilatus. in eo
ipso qͦd fecit. aliquantum particeps fuit.
sed in comparatione multo ipse in nocen¬
tior. Institit enim quantum potuit. ut
illum exeorum manibus liberaret. Nã
ꝓpterea fagellatum ꝓduxit adeos. Non
ꝑsequendo dñm flagellauit. sedillorum
furori satis facere uolens ut uel sic iam
mitescerent. & desinerent uelle occidere.
cum flagellatum uiderent. Fecit & hoc
illius. fecit tamen. Sed si reus quia fecit
uel in uitus. illi in nocentes qui coegerun
ut faceret: Nullo modo. Sed ille dixit

Expanded text:
i hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, respondequitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit
Abbreviated transcription (Latin):
uobis fr̃s. Uidemus alacritatem uram
ad audiendum uerbum & exigendum.
Uidemus uota ur̃a indemus affectus uros.
Bene cmpluitur terra frum̃ta non spmas
generet. Erum̃tis horreum paratur. spi
ns ignis. Nosti quid facias de agro tuꝙ.
& nescit ds̃ quid faciat deseruo suo.
Quod pluit in agrum ubrimum dusce ẽ. ⁊ qđ
genuerit: Nonne erit pluuia Illa peras
iuidicio di & dicet. ego dulcis suꝑ oñs
ueni: Iu gͦ quid ꝓferas uide. ut quidt̃
paretur at tendas. ꝓfers frum̃tum
horreum sꝑa Pfers spinas igne spa.
Sed nondum uenit aut tempus horrei
aut tempus ignis. Modo gͦ paretur. &
non timebitur. In nomine xp̃i quiloqui¬
mur uiuimus & quibus loquimur unuittꝰ.
Pumquid consilii corrigendi & mitandȩ
uite malȩ inbonam non÷ locus ñ est
tempus : Nonnȩ siuis hode fit. non ne
siuis modo fit : Suid empturꝰ es ut facia s e
Quȩ templa asiȩ quȩsiturus es Ad quos

Expanded text:
vobis, fratres. Videmus alacritatem vestram vobis, fratres. Videmus alacritatem vestram ad audiendum verbum, et ad exigendum videmus vota vestra, videmus affectus vestros. Bene compluitur terra; frumenta, non spinas generet: frumentis horreum paratur; ignis spinis. Nosti quid facias de agro tuo; et nescit Deus quid faciat de servo suo? Quod pluit in agrum uberem, dulce est; et qgenuerit? Nonne erit pluvia illa testis in judicio Dei; et dicet: Ego dulcis super omnes veni? Tu ergo quid proferas vide, ut quid tibi paretur attendas. Profers frumentum; horreum spera: profers spinas; ignem spera. Sed nondum venit aut tempus horrei, aut tempus ignis: modo ergo paretur, et non timebitur. In nomine Christi et qui loquimur vivimus, et quibus loquimur vivitis: numquid consilii corrigendi et mutandae vitae malae in bonam non est locus, non est tempus? Nonne si vis, hodie fit? nonne si vis, modo fit? Quid empturus es ut facias? quae symplasia quaesiturus es? ad quos
Abbreviated transcription (Latin):
&ego in nocens indigerem: ꝑuerso corde
factus es ueniet udicium illud appa¬
rebunt om̃ia ꝓpter quȩ ista om̃ia far¬
ciat ds̃. & tu qui noliusti in hac uita cor¬
rigere cortuum ad rectitudinẽ dĩ &
teꝰ addexterã preparare ubi laudabunt᷑
om̃s pecti corde: eris adsinistrã ubi¬
tunc audies. ite in ignẽ ȩternum. qui
paratus ÷ diabolo & angelis eius. Et nũ¬
quid erit tunc tempꝰ corrigere core
Modo gͦ corrigite fr̃s. modo corrigite:
Quis phibet: Cantatur psalmus. legitur
euangelium sonat lector sonat asputã¬
tor. Patiens : dñs. peccas & parcit. Etihuc
peccas. adhuc parcit & ad huc audis. qnie¬
diu patieps est dñs: Senties &iustum am̃
Terremus: quia timemus. Docete nos non
timere : & non terremus. Sed melius docet¬
nos ds̾ timere : quam quisquam hominẽ
nontimere. Timuit enim omnis homo
& annuntiauerunt oꝑa dĩ. Inter illos nõ
computet ds̃ qui timuerunt & annuntia¬
uerunt. Quia timemus annuntiamus

Expanded text:
ego innocens indigerem? perverso corde ego innocens indigerem? perverso corde factus es. Veniet judicium illud; apparebunt omnia propter quae ista omnia faciat Deus; et tu qui noluisti in hac vita corrigere cor tuum ad rectitudinem Dei, et te ad dexteram praeparare, ubi laudabuntur omnes recti corde, eris ad sinistram, ubitunc audies: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Et numquid erit tunc tempus corrigere cor? Modo ergo corrigite, fratres; modo corrigite. Quis prohibet? Cantatur Psalmus, legitur Evangelium, sonat lector, sonat disputator: patiens est Dominus; peccas, et parcit; adhuc peccas, adhuc parcit, et adhuc addis. Quamdiu patiens est Deus? Senties et justum Deum. Terremus, quia timemus; docete nos non timere, et non terremus. Sed melius nos Deus docet timere, quam quisquam hominum non timere. Timuit enim omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Inter illos nos computet Deus, qui timuerunt, et annuntiaverunt. Quia timemus, annuntiamus
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsum inse figurabat. cum dicebat
pates sifieri potest. transeat ame calix iste :
Non eñi duo corda & diuersa patris &
filii. sed informa serui portauit cor
tuum. ut doceret illud exemplo suo.
qam ecce quasi aliud cortiuum inuenit tri¬
bulatio uelles transire qđ imminebat. sed
noluit ds̃. Non consentit ds̃ cordi tuo. c̃¬
senti cu cordi dĩ. Audi uocem ipsius uerũ
ñ qͦdego uolo. sed qͦd tu uis pater. Lauda¬
buntur gͦ om̃s pecti corde. Suid seqͥtur:
Silaudabunt᷑ om̃s recti corde. danabunt᷑
ꝑuersi corde. Duo tͥ modo ꝓposita sunt.
elige cum tẽpus ÷. Sirecto corde fueris.
ad dexterã eris. laudaberis. Quo modo :
Uenite benedicti patris mei. percipite
regnum qđ uob paratũ ÷ ab origine
mundi. ꝑuerso autẽ corde si fueris. si
subsannaueris dm̃ si ꝓuidentiã eius
irriseris. si dixeris manimo tuo. uere
non curat ds̃ res humanas. sicuraret
res humanas. ille latro tantum hab̾et.

Expanded text:
teipsum in se figurabat, cum dicebat: teipsum in se figurabat, cum dicebat: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste? Non enim duo corda et diversa, Patris, et Filii; sed in forma servi portavit cor tuum, ut doceret illud exemplo suo. Jam ecce quasi aliud cor tuum invenit tribulatio, volens transire quod imminebat: sed noluit Deus. Non consentit Deus cordi tuo; consenti tu cordi Dei. Audi vocem ipsius: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater . 19. Laudabuntur ergo omnes recti corde. Quid sequitur? Si laudabuntur omnes recti corde, damnabuntur perversi corde. Duo tibi modo proposita sunt; elige cum tempus est. Si recto corde fueris, ad dexteram eris, et laudaberis. Quomodo? Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Perverso autem corde si fueris; si subsannaveris Deum, si providentiam ejus irriseris, si dixeris in animo tuo, Vere non curat Deus res humanas: si curaret res humanas, ille latro tantum haberet, et
Abbreviated transcription (Latin):
Tui autẽ labuntur pedes. quia zelas in
peccatoribus. pacem peccatoꝵ intuens.
Sine curare. Nouit quid agat. qͥ uuln
nouit. Non secatur alius. quid si desꝑat᷑:
Quid si ꝓpterea tusecaris. quia ñ desꝑaris :
Patere gͣ quicquid pateris recto corde.
nouit deus quid t donet. qͥd tͥ subtͣhat.
¶ đ t donat: ad consolationẽ ualeat.
non ad corruptionẽ. Et quod tͥ subtrahit:
ad tolerantiam ualeat. ñ adblasphemiã.
Siautẽ blasphemas. & displicet tͥ ds̃. &
tu tͥ places: peruerso corde & distorto es
Et hoc peuis: quia cor dĩ uis corrigere
ad cortuum. ut hoc ille faciat quod tuuis.
cumtu debes facere qđ ille uult. Quid gͦ
uis detorquere cordĩ quod semꝑ rectum
est ad prauitatẽ cordis tui: Quanto meliꝰ
ad rectitudinẽ dĩ corrigis cortuum. Nonne
hoc te docuit ds tuus. decuius modo pas¬
sione loquebamur : Honne infirmitatẽ
tuam portabat. quando dixit: tristis
est anima mea usq ad mortẽ: Nonne

Expanded text:
Tui autem labuntur pedes, quia zelas in Tui autem labuntur pedes, quia zelas in peccatores, pacem peccatorum intuens . Sine curare; novit quid agat, qui vulnus novit. Non secatur alius. Quid, si desperatur? quid si propterea tu secaris, quia non desperaris? Patere ergo quidquid pateris recto corde: novit Deus quid tibi donet, quid tibi subtrahat. Quod tibi donat, ad consolationem valeat, non ad corruptionem; et quod tibi subtrahit, ad tolerantiam valeat, non ad blasphemiam. Si autem blasphemas, et displicet tibi Deus, et tu tibi places; perverso corde et distorto es: et hoc pejus, quia cor Dei vis corrigere ad cor tuum, ut hoc ille faciat quod tu vis; cum tu debeas facere quod ille vult. Quid ergo? Vis detorquere cor Dei, quod semper rectum est, ad pravitatem cordis tui? Quanto melius ad rectitudinem Dei corrigis cor tuum? Nonne hoc te docuit Dominus tuus, de cujus passione modo loquebamur? Nonne infirmitatem tuam portabat, quando dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
si ones. Laudabuntur om̃s qui rectost̃
cordo Qui sunt recti corde: eha fr̃s paei
sepe diximius &e bonum÷ ut noueritis qui
sunt recti corde. Dui om̃ia quȩ cumq in
se uita patiunt᷑. non ea tribuunt insipi¬
enciȩ sed consilio dĩ ad medicinã suam. nec
presumunt deiustitia suarut putent sẽ
munstor pati qđ patiuntur. aut ideo dm̃
ee iniustum: quia non plura patitur qͥ
plus peccat. Sidete fr̃s. hȩc sepe diximꝰ.
alli quid sentis siue scđm corpus. siue se¬
cundum dispendiũ rei familiaris. siue
porbitatẽ aliquam karissimoꝵ tuorũ.
noli respicere quos nosti iniquiores te.
Non eni forte audes dicere iustũ te. sed
nosti peiores te. & florere inistis & non
flagellari. ut displiceat tͥ consiliũ dĩ &
dicas Ecce puta peccator sum. & ꝓpterea
Flagellor. quare ille non flagellatur:
cuius noui tanta flagitia: Quantum cũq¬
E male fecerim. numquid egõ tantum
feci. quantũ ille ÷ Distortum ÷ cortuũ.
Quam bonus ds̃ isrł. sed rectis corde.

Expanded text:
dabuntur omnes qui recti sunt corde. Qui sunt recti corde? Eia fratres mei, semper dicimus, et bonum est ut noveritis. Qui sunt recti corde? Qui omnia quaecumque in hac vita patiuntur, non ea tribuunt insipientiae, sed consilio Dei ad medicinam suam; nec praesumunt de justitia sua, ut putent se injuste pati quod patiuntur, aut ideo esse Deum injustum, quia non plura patitur qui plus peccat. Videte, fratres; haec saepe dicimus. Aliquid sentis, sive secundum corpus, sive secundum dispendium rei familiaris, sive per orbitatem aliquam charissimorum tuorum: noli respicere eos quos nosti iniquiores te non enim forte audes dicere justum te, sed nosti pejores te, et florere in istis, et non flagellari; ut displiceat tibi consilium Dei et dicas: Ecce puta peccator sum, et propterea flagellor; quare ille non flagellatur, cujus novi tanta flagitia? Quantumcumque mali fecerim ego, numquid ego tantum feci quantum ille? Distortum est cor tuum. Quam bonus Deus Israel; sed rectis corde!
Abbreviated transcription (Latin):
duriori uisus ÷ dñs resurrexit dñs. Adne
ille tristis ÷ ñ credit. Nisi misero manum
meam inquit. & tetigero cicatrices cla¬
uorum: non credam Prebet̃ & corpus
tangendũ mittit manum c̃trectat ex¬
clam̾at. dñs m̃s & ds̃ m̃s Letabit iustis
in dño. Illi gͦ lȩtati sunt iusti in dño qͥ
gunt. non lȩtantur in dño : Et ubi
iłla uox dñi ad ipsum thomã : Qula
udisti credidisti. beati qui ñ uiderunt qr¬
om̃s scđm fidem unus iustus simus.
om̃s in uno corpore unum caput ha¬
heamus. & lȩtemur in dño non in nobiꝰ.
qͥd bonum nr̃m non nos nob̃. sed ille
nemo presumat. nemo desꝑ& dese. ne¬
mo dequoquam homine quem debeat
adducere ut socius sit spei ipsius. non
dator spei. Eȩtabitur iustus indño:¬
ou fecto sont conde. lam quia dũs
pesurrexit. iam quia ascendit in celum.
iem qua estencht ee. aliam uitambiã ha
mi sestaita sunt consilia eius quibus latuit

Expanded text:
duriori, Visus est Dominus, resurrexit Dominus: adhuc duriori, Visus est Dominus, resurrexit Dominus: adhuc ille tristis est, non credit. Nisi misero, inquit, manum meam, et tetigero cicatrices clavorum, non credam. Praebetur et corpus tangendum, mittit manum, contrectat, exclamat. Dominus meus et Deus meus! Laetabitur justus in Domino. Illi ergo laetati sunt justi in Domino, qui gunt, non laetantur in Domino? Et ubi est illa vox Domini ad ipsum Thomam: Quia vidisti me, credidisti: beati qui non viderunt, eomnes secundum fidem unus justus simus, omnesque in uno corpore unum caput habeamus, et laetemur in Domino, non in nobis; quia bonum nostrum non nos nobis, sed ille nemo praesumat, nemo desperet de se, nemo de quoquam homine, quem debet adducere ut socius sit spei ipsius, non dator spei. 18. Laetabitur justus in Doqui recti sunt corde. Jam quia Dominus resurrexit, jam quia ascendit in coelum, jam quia ostendit esse aliam vitam, jam quia manifestum est consilia ejus quibus latuit
Abbreviated transcription (Latin):
tristis iustus. Tristes enim erant disci¬
puli crucifixo dño. contristati merenteᷤ
discesserunt. ꝑ didisse se speciem putauert
Resurrex̃. apparens tristesinuenit.¬
Tenuit oculos duorum inuia ambulan¬
tium. ne abeis cognosceretur & inuenit
eos genentes & suspirantes. & tenuit eos
donec exponeret scripturas & ꝑ ipsas ser¬
turas ostenderet. quia ita fieri oporfa
sicut factum: Ostendit eñ in seriptiro.
quia pꝰ tertiũ diem resurgere oportebit
dñm. Et quomͦ tertia die resurgeret
de cruce descenderet: Modo uos qͥt istt̃
estis inuia si iudeis in sultantibus uideret
dñm de cruce descendisse. quanto esftere¬
mini letaremini. quod ora iudeorunise
obturasset. Expectate consilium medu
Qa non descendit. qͦd occidi uult : antidi¬
tum terit. Ecce iã resurrexit. ecce ialls
Postea aꝑuit oculos eoꝵ. Infractione panꝰ
cognoscunt eum. Pȩtantur exclaniunt
Fetabitur iustus in dño Nuntiatur anũ

Expanded text:
tristis justus. Tristes enim erant discipuli crucifixo Domino; contristati, moerentes discesserunt; perdidisse se spem putaverunt. Resurrexit; etiam apparens tristes invenit.Tenuit oculos duorum in via ambulantium, ne ab eis agnosceretur, et invenit eos gementes et suspirantes; et tenuit eos donec exponeret Scripturas, et per ipsas Scripturas ostenderet quia ita fieri oportebat sicut factum est. Ostendit enim in Scripturis, quia post tertium diem resurgere oportebat Dominum. Et quomodo tertio die resurgeret, si de cruce descenderet? Modo vos qui tristes estis in via, si Judaeis insultantibus videretis Dominum de cruce descendisse, quantum efferremini? Laetaremini quod ora Judaeorum sic obturasset. Exspectate consilium medici: quod non descendit, quod occidi vult, antidotum terit. Ecce jam resurrexit, ecce jam loPostea aperuit oculos eorum in fractione panis: agnoscunt eum , laetantur, exclamant. Laetabitur justus in Domino. Nuntiatur cuidam
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ firmaret exemplo. Nostis qui conuentꝰ
ostendi uobis. ꝓpter qđ horum me uultis
occidere : Ptulit om̃s infirmitates eorũ.
curauit om̃nes languidos eoꝵ. p̃dicauit
regnum cęloꝵ. non tacuit uitia eoꝵ. ut ipsa
potius eis displicerent. ñ medicus aquo sa-¬
nabantur. his om̃ib curatiqnib eius ingratie
tamquã multa febri frenedci in sanenteᷤᷤ
in medicum qui uenerat curare eos. exco¬
gitauerunt consilium ꝑdendi eum: tãqͣm
ibi uolentes ꝓbare utrum uere homo
sit qui mori possit. an aliquid suꝑ homi¬
nes sit & morise non ꝑmittat. Nerbumip¬
sorum agnoscimus insapientia salomonis
Morte turpissima in quiunt condẽnemꝰ
eum. In terrogemꝰ eum. Frit enim respecł
in sermonib ĩpsius. Sienim uere filius dei
est: liberet eum. Uideamus gͦsfactũ sit . gou¬

Expanded text:
nisi firmaret exemplo. Nostis qui conventusnisi firmaret exemplo. Nostis qui conventusostendi vobis: propter quod horum me vultis occidere ? Pertulit omnes infirmos eorum, curavit omnes languidos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationibus ejus ingrati, tanquam multa febri phrenetici, insanientes in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum; tanquam ibi volentes probare utrum vere homo sit qui mori possit, an aliquid super homines sit, et mori se non permittat. Verbum ipsorum agnoscimus in Sapientia Salomonis: Morte turpissima, inquiunt, condemnemus eum. Interrogemus eum; erit enim respectus in sermonibus illius: si enim vere Filius Dei est, liberet eum . Videamus ergo quid factum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
occidunt : Inimici. Quid iubebat dñse Ne
timerentur. Oretur gͦ ut prȩstet qͦd iubet.
sed timeam eum qui habet potestatẽ corpꝰ
& animam occidere ingehennã ignis. Non
enim atimore uolo. ẽẽ. immunis. sed atimore
inimici lib̾. subtimore dñi seruus. Protex¬
ISti Me a coniento aalionantiuoo. Nooutri¬
toouie oꝑantiuai iiouita temo. Iam ipsũ
caput nr̃m intueamur. Multi martyres
talia passi unt. sed nichil sic elucet. quomͦ
caput matyrum Ibi melius intuemur. qͦd
illi exꝑt sunt Ptectus÷ amultitudine ma¬
ligrantium ꝓtegente se dõ ꝓdegente car¬
nem suam ipso filio & homine quem gere¬
bit. quia filius hominis ÷. & filius dĩest.
Eilius dĩ ꝓpter formam dĩ filiꝰ hominis
ꝓpt̃ formam serui. habens in potestate po¬
nere animam suam & recipere eam. Suidei
potuerunt facere inimici : Occiderunt cor-¬
pus. animam non occiderunt. Antendite:
Parum gͦ erat dño hortari martyres uerbo.

Expanded text:
occidunt? Inimici. Quid jubebat Dominus? Ne occidunt? Inimici. Quid jubebat Dominus? Ne timerentur. Oretur ergo ut praestet quod jubsed timeam eum qui habet potestatem et corpus, et animam occidere in gehenna ignis. Non enim a timore volo esse immunis; sed a timore inimici liber, sub timore Domini servus. isti me a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem. Jam ipsum caput nostrum intueamur. Multi martyres talia passi sunt: sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; ibi melius intuemur quod illi experti sunt. Protectus est a multitudine malignantium, protegente se Deo, protegente carnem suam ipso Filio et homine quem gerebat: quia Filius hominis est, et Filius Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius hominis propter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt. Intendite. Parum ergo erat Domino hortari martyres verbo,
Abbreviated transcription (Latin):
buisent nos. Multi absorti & uui ab¬
sorti multi mortui absorti. Qui putauert
manem ee. fidem xp̃ianã. mortui ab sorti
sunt. Qui aũt scientes ueritatẽ. ẽẽ. prȩ¬
dicatiõnem euangelii. xp̃m. eẽ. filium dĩ
scientes. & hoc credentes & hoc intꝰ tenentes
cesserunt tam̃ dolorib & idolis sacrifica-¬
uerunt: uiui absorti sunt. Illi absorti
quia mortui. illi aut̃ quia absorti mortui.
Non enim absorti uiuere potuerunt:
quamuis uiui absorberentur. Ergo hoc
orat uox martęrum. atimore m̾imici
erue animam meam. Non ut ñme ocei.¬
dat iniicus. sed ut ñtimeã occidentem
mimicum. Hoc orat in psalmo impleri
seruus. eͦd mͦ iubebat in euangłio dñs.
Quid mͦ iuoebat dñs : Nolite timere
cõs qui corpꝰ occidunt. animã autem¬
non possunt occidere: sed eum timete.
qui habet potestatem & animam & corpꝰ
occidere ingehennã ignis. Et repetiuit. Ita
dico uobis. eum timete. Qui sunt qui corpꝰ

Expanded text:
buissent nos . Multi absorpti, et vivi abbuissent nos . Multi absorpti, et vivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpti sunt: qui autem scientes veritatem esse praedicationem Evangelii, Christum esse Filium Dei scientes, et hoc credentes, et hoc intus tenentes, cesserunt tamen doloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi absorpti sunt. Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem quia absorpti, mortui. Non enim absorpti vivere potuerunt, quamvis vivi absorberentur. Ergo hoc orat vox martyrum, A timore inimici erue animam meam: non ut me non occidat inimicus, sed ut non timeam occidentem inimicum. Hoc orat in Psalmo impleri servus, quod modo jubebat in Evangelio Dominus. Quid modo jubebat Dominus? Nolite timere eos qui corpnon possunt occidere; sed eum potius timete qui habet potestatem, et animam, et corpus occidere in gehenna ignis . Et repetivit: Ita dico vobis; eum timete . Qui sunt qui corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ribus eccła quasi tota simul impellebat᷑.¬
nunc aũt ꝑsingulos temptat᷑. Alligatus :
quidem diabolus. nefaciat quantũ potest. ne fa
expedit ꝓficientib Nec nobis expedit. ẽẽ.
sine tẽptationib. nec rogamꝰ dm̃ ut non
temptemur. sed non inducamur intẽptationẽ.
erue animam meam. Seuiert̃
md mici in martyres. Quid orabat ista
uox corporis xp̃i: hoc orabat. ut eruerent᷑
abinimicis. & non eos occidere possent ini.¬
mici. Ergo exauditi ñ st̃ quia occisi sunt:
Et deseruit ds̃ contritos corde seruos suos.
& sꝑantes in se despexit: Absit. Duis enim
inuocauit dñm. & derelictus est ab eo:¬
Quis spauit in eum. & de sertus ⁊ abeo: Ex¬
audiebantur eͦ & occidebantur & tam̃
ab inimicis eruebantur. Alii timentes
consentiebant & uiuebant. & tam̃ ipl ab
inimicis ab sorbebantur. Occisi eruelant᷑¬
& unientes absorbebantur.: Inde ÷ & illa
uox gratulationis. forsitan uiuos absox¬

Expanded text:
ribus Ecclesia quasi tota simul impellebaturibus Ecclesia quasi tota simul impellebatununc autem per singulos tentatur. Alligatus est quidem diabolus, ne faciat quantum potest, ne facexpedit proficientibus. Non nobis expedit esse sine tentationibus: nec rogemus Deum ut non tentemur, sed ut non inducamur in tentationem. erue animam meam. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab eo ? Exaudiebantur ergo, et occidebantur; et tamen ab inimicis eruebantur. Alii timentes consentiebant, et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis absorbebantur. Occisi eruebantur, viventes absorbebantur. Inde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absor
Abbreviated transcription (Latin):
ASSIONE SC̃ORUM II¬
martyrum diem festum
hodie habentes. in eorum
recordatione gaudeamꝰ.
recolentes quid patiebant᷑.
telligentes quid intuebantur.
Numquam enimꝰ tantas tribulationes car¬
ne tolerarent: nͥ magnã quietem mente
conspicerent. Hunc itaq psalmũ ꝓipsa
solemnitate curramus. hesterna enimdie
multa audiuit caritas ur̃a. nec hodie tam̃
huc festiuitati negare nr̃am potuimꝰ
commendatur in hoc psalmo. nec potue¬
runt fortes ẽẽ martyres. nͥ intuerentur
eum qui primus passus ÷. neq talia su-¬
stinerent inpassione qualia ille. nͥ talia
sꝑarent in resurrectione. qualia ipse de
se monstrauit. nouit aut̃ scitas ur̃a. caput
herentes membra ᷤͤ illius capitis. eiusq uocẽ
iã habetis notissimam. qm̃ non exsolo ca¬
uł predicant. sed etiam eius membra caput
ꝓprium secutura: agnoscamꝰ hic non solũ
illius uocem. sed & nr̃am. Et nemo dicat
qͦd & hodie intribulatione passionũ ñ sumꝰ.
Semꝑ enim audistis hoc. quia illis tẽpo¬

Expanded text:
assionis sanctorum martyrum diem hodie festum habentes, in eorum recordatione gaudeamus, recolentes quid patiebantur, et intelligentes quid intuebantur. Nunquam enim tantas tribulationes carne tolerarent, nisi magnam quietem mente conciperent. Hunc itaque psalmum pro ipsa solemnitate curramus. Hesterno enim die multa audivit Charitas Vestra, nec hodie tamen huic festivitati negare potuimus nostram assio commendatur in hoc psalmo, nec potuerunt esse fortes martyres, nisi intuerentur eum qui primus passus est; nec talia sustinerent in passione, qualia ille, nisi talia sperarent in resurrectione, qualia ipse de se demonstravit: novit autem Sanctitas Vestra caputhaerentes membra esse illius capitis; ejusque vocem jam habetis notissimam, quoniam non ex solo cagnificant vel praedicant, sed etiam ejus membra caput proprium secutura: agnoscamus hic non solum illius vocem, sed et nostram. Et nemo dicat quod hodie in tribulatione passionum non sumus. Semper enim audistis hoc, quia illis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
SALOUM ISTUAT UOBISCÕ TRAC¬
tandum. quantum dñs sug¬
gerit suscepimꝰ. lubete fr̃s
ut uelimꝰ & orate ut possimus.
Si quid festinatione forte p̾t᷑¬
misero: implebit in uob̾qͥ & nob̾ donare dig¬
natur. qͦd dicere poterimꝰ. Titulus eiꝰ :. infinẽ
proamalech. intellectꝰ ipsi dauid. Proama-¬
lech sicut in hebreoꝵ int̾pretationib nominũ
inuenimꝰ: uidet᷑ dicere ꝓparturiente siue
dolente. Quis aut̃ in hoc scło parturiat & doleat:
agnoscunt fideles quia inde st̃. Xp̃c hic par-¬
turit : xp̃c hic dolet. Oaput ÷ sursũ. mẽbra
deorsũ. Neq eñĩ ñ parturiens & dolens diceret.
saule saule. qͥd me ꝑsequeris: Quo ꝑ sequente
parturiebat: eũ c̃uersũ parturire fecit. Nãq
& ipse pꝰea illuminatꝰ & illis quȩ ꝑsequebat᷑
mẽbris insertꝰ: eadẽ caritate pregnans dice-¬

Expanded text:
salmum istum vobiscum tractandum, quantum Dominus suggerit, suscipimus. Jubet frater ut velimus, et orat ut possimus. Si quid festinatione forte praetermisero, implebit in vobis qui et nobis dare dignatur quod dicere potuerimus. Titulus ejus est: In finem pro Maeleth, intellectus ipsi David. Pro Maeleth, sicut in hebraeorum interpretationibus nominum invenimus, videtur dicere, Pro parturiente sive dolente. Quis autem in hoc saeculo parturiat et doleat agnoscunt fideles, quia inde sunt. Christus hic parturit, Christus hic dolet; caput est sursum, membra deorsum. Neque enim non parturiens et dolens diceret: Saule, Saule, quid me persequeris ? Quo persequente parturiebat, eum conversum parturire fecit. Namque et ipse postea illuminatus est, et illis quae persequebatur membris insertus, eadem charitate praegnans dice
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Anu alio intellectu discussũ. inuenit᷑
innullis. ẽẽ. putabamꝰ : ꝓdeant inmediũ
qͥ maleuuunt. inspiciamꝰ facta flagiti-¬
osorum facinorosoꝵ. sceleratoꝵ homi¬
nũ. quoꝵ magna t᷑ba ÷ qͥfouent cotidie
peccat̾a sua. qui factis in c̃suetudinem
uersis. &iam uerecundiã ꝑdiderunt.
Hȩc tanta hominũ multitudo ÷. ut in¬
ter eos positũ corpꝰ xp̃i. uix audeat re¬
p̾hendere. qđ non cogitus ad mittere.
& ꝓ magno sibi putet seruari integri¬
tatẽ in n̾ocentiȩ. nefaciat qͦd culpare

Expanded text:
s. An vero alio intellectu discussum invenitur in nullis esse putabamus? Prodeant in medium qui male vivunt, inspiciamus facta flagitiosorum, facinorosorum sceleratorumque hominum, quorum magna turba est; qui fovent quotidie peccata sua, qui factis in consuetudinem versis etiam verecundiam perdiderunt: haec tanta hominum multitudo est, ut inter eos positum corpus Christi, vix audeat reprehendere quod non cogitur admittere, et pro magno sibi putet servari integritatem innocentiae, ne faciat quod culpare
Abbreviated transcription (Latin):
IXIT IMΡROΟENs INCORDΕ SUΟ ÑẼ
os̃. Tale genꝰ ÷ hominũ. intꝰ qͦs do¬
let & gemit corpꝰ xp̃i:. Sitale hoc
hominũ genꝰ ÷ ñ multos parturimꝰ. Quan¬
tũ uidetur occurrere cogitationibus
nr̃is ꝑpauci st̃. & difficile ÷ ut incurramꝰ
in hominẽ. qͥdicat incorde suo ñ ÷ ds̃.
Lam̃ si pauci st̃ int̾ multos tim̃tes hoc
dicere : incorde suo dicunt. quia ore

Expanded text:
ixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Tale genus est hominum, inter quos dolet et gemit corpus Christi. Si tale hoc hominum genus est, non multos parturimus: quantum videtur occurrere cogitationibus nostris, perpauci sunt; et difficile est ut incurramus in hominem qui dicat in corde suo, Non est Deus : tamen sic pauci sunt, ut inter multos timendo hoc dicere, in co
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qͦd ÷ eccła ꝓ uno ipso homine id ÷ ꝓipsa uni¬
tate cuiꝰ caput sursũ ÷ psalmus iste cantat᷑.
Gemit aut̃ & parturit. & dolet iste hõ.
Quare ł int̾ quos nisu quia accepit &
cognouit acapite suo dicente. abundabit
iniqͥtas. refrigescet caritas multorũ: Si
aut̃ abundabit iniqͥtas. & refrigescet
caritas multorũ: quis remanebit qͥpar¬
turiat : Seqͥt᷑. Qui ꝑseuerauerit usq in
finẽ. hic saluus erit. Unde eẽt magnum
ꝑseuerare. nͥ int̾ molestias & tẽptationes
& turbationes & scandala esset ꝑseueran¬
dũ: Nemo enĩ iubet᷑ bona tolerare. Sed
ꝓisto qͥa dicit᷑. & qͥapisto cantat᷑. uide¬
amus qͥd sit ꝓisto. Increpant᷑ hic ho¬
mines int̾ quos gemit᷑. int̾ quos dolet᷑.
& consolatio dolentis & parturientis
in psalmi fine deꝓmit᷑ & ex primitur:
Qui sunt gͦ int̾ qu̾osparturimꝰ & gemimꝰ:
Siin corpore xp̃isumꝰ. si sub illo capite

Expanded text:
ia , pro uno ipso homine, id est pro ipsa unitate cujus caput sursum est, psalmus iste cantatur. Gemit autem, et parturit, et dolet iste homo. Quare, vel inter quos, nisi quia accepit et cognovit a capite suo, dicente: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum? Si autem abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum, quis remanebit qui parturiat? Sequitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Unde esset magnum perseverare, nisi inter molestias et tentationes et turbationes et scandala esset perseverandum? Nemo enim jubetur bona tolerare. Sed pro isto quia dicitur, et quia pro isto cantatur, videamus quid sit. Pro isto increpantur hic homines inter quos gemitur, inter quos doletur, et consolatio dolentis et parturientis in Psalmi fine depromitur et exprimitur. Qui sunt ergo inter quos parturimus et gemimus, si in corpore Christi sumus; si sub illo
Abbreviated transcription (Latin):
iͥ inscłm nis. uł delacii: uł de instrum̃tis aut ȩdifici
torcularis. Om̃ino nichil in eo tale audi¬
t nom̃  scribitur ꝓtorcularib: ñ parua quȩ¬
adhos÷ ꝓfecto eñi sipost istũ titulũ aliqͥd dẽ
nicorũ Etalib reb diceret. quales cõmemoraui.
crederet᷑ a carnalib uere ista uisibilia
torcularia uoluisse cantare. Quia u̾ti
tulũ imposuit ꝓtorcularib & nichil
pꝰea mom̃i uersũ psalmi dix̃ de his torel¬
larib notissimis oculis nr̃is: ñ dubitat¬

Expanded text:
fiscinis, vel de lacu, vel de instrumentis aut aedificio torcularis; omnino nihil in eo tale audiquod inscribitur, «Pro torcularibus,» non parva quaesest. Profecto enim si post istum titulum aliquid e talibus rebus diceret, quales commemoravi, ederetur a carnalibus vere ista visibilia torcularia voluisse cantare: quia vero tulum imposuit, «Pro torcularibus,» et nihil postea in omni versu Psalmi dixit de his torlaribus notissimis oculis nos t
Abbreviated transcription (Latin):
asaph. Iam sepe diximꝰ
quid int̾p̾tat᷑ asaph. id ÷
congregatio. Iomo ꝗ
ille quiuocabat᷑ asaph:
infigura congregationis po-¬
puli dĩ. inmultorum psalmorũ titulis
ponitur. Grece aut̃ congregatio syna-¬
goga dr. Qđ uelut ꝓprium nomen.
iudeoruga popłs tenuit ut sinagoga
appellaret᷑: sicut popłs xp̃ianꝰ usitatius
uocatur ȩccła. cũ & ipse utiq congre-¬
S ouissicoilis erit tisi : Oͦd
ego arbitror ac cõmodatius
accipi in xp̃o. qr insimilitudinẽ
hominum factus: putatus ÷ ab eis aqͥbus
contẽptus ÷. ceteris hominib cõparandus.
Nã & int̾ iniquos deputatꝰ ÷ s hoc ut uidica-

Expanded text:
Asaph.» Jam saepe diximus quid interpretetur Asaph, id est, Congregatio. Homo ergo ille qui vocabatur Asaph, in figura congregationis populi Dei in multorum psalmorum titulis ponitur. Graece autem congregatio synagoga dicitur, quod velut proprium nomen Judaeorum populus tenuit, ut Synagoga appellaretur; sicut populus Christianus usitatius vocatur Ecclesia, cum et ipse utique congre«Deus, quis similis erit tibi?» Quod ego arbitror accommodatius accipi in Christo, quia in similitudine hominum factus, putatus est ab eis a quibus contemptus est, caeteris hominibus comparandus: nam et inter iniquos deputatus est ; sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
formã serui accipiens. insimilitudinem
hominum factus. & habitũ iuentꝰ ut
homo: Et ideo ñ ait. qͥssimilis ÷tͥ. qͦd
utiq recte diceret᷑. si hoc ad diuinitatẽ
referretur. Quia uͦ ad formã serui re-¬
latum ÷: tc̃ eiꝰ acęteris hominibus dis¬
similitudo apparebit. quando apparebit
ingła. Ideo sequit᷑. Ne taceas neg: cõpꝑscarĩ
os. Qͥa pͥmo tacuit ut iudicaret᷑. quando
sicut agnꝰ coram tondente fuit sine uoce.
sic ñ aꝑuit ossuuͣ. & suã cõpescuit potestatẽ.
Quam ut se cõpescere ostenderet: ad illã
eius uocẽ qua dixit ego sum. si qͥeũ ap¬
p̃hendendũ querebant. rediert̃ retro &
cecidert̃. Quando gͦ teneret᷑ atq pateret᷑.
nͥ se ipse cohiberet atq cõpesceret. & qͦdãmͦ
mitigaret: Nã & sic qͥdam int̾p̃tati st᷑
qđ hic positũ ÷ neq cõpescaris : ut dicereñ.
neq mitescas ds̃. Ipse alibi dicit̾. Tacui.

Expanded text:
formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? Et ideo non ait, Quis similis est tibi? quod utique recte diceretur, si hoc ad divinitatem referretur. Quia vero ad formam servi relatum est, tunc ejus a caeteris hominibus dissimilitudo apparebit, quando apparebit in gloria. Ideo sequitur, «Ne taceas, neque compescaris, Deus:» quia primo tacuit, ut judicaretur; quando sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum , et suam compescuit potestatem. Quam ut se compescere ostenderet, ad illam ejus vocem qua dixit, «Ego sum,» hi qui eum apprehendendum quaerebant, redierunt retro, et ceciderunt . Quando ergo teneretur atque pateretur, nisi se ipse cohiberet atque compesceret, et quodam modo mitigaret? Nam et sic quidam interpretati sunt quod hic positum est, «Neque compescaris Deus,» ut dicerent, «Neque mitescas Deus.» Ipse alibi dicit, «Tacui;
Abbreviated transcription (Latin):
est: can ticõ ꝑsalooi
as aph. Iam sepe diximꝰ
quid int̾p̃tat᷑ asaph. id ÷
congregatio. Homo eͦs
ille quiuocabat᷑ asaph:
infigura congregationis po¬
p̃uli dĩ. inmultorum psalmorũ titulis
ponitur. Grece aut̃ congregatio syna-¬
goga dr̃. Qd̃ uelut ꝓprium nomen.
iudeoruga popłs tenuit ut sinagoga
appellaret᷑: sicut popłs xp̃ianꝰ usitatius
uocatur ȩccła . cũ & ipse utiq congre-¬
S ouis siooilis eRit tisi Od
ego arbitror ac cõmodatius
accipi in xp̃o . qr insimilitudinẽ
hominum factus: putatus ÷ ab eis aqͥbus
contẽptus ÷. cȩteris hominib cõparandus.
Na & int̾ iniquos deputatꝰ ÷ s hoc ut udica
hie drͣ. ds̃ qͥs similis erittͥ. Sieñi psalmi

Expanded text:
est, «Canticum Psalmi Asaph.» Jam saepe diximus quid interpretetur Asaph, id est, Congregatio. Homo ergo ille qui vocabatur Asaph, in figura congregationis populi Dei in multorum psalmorum titulis ponitur. Graece autem congregatio synagoga dicitur, quod velut proprium nomen Judaeorum populus tenuit, ut Synagoga appellaretur; sicut populus Christianus usitatius vocatur Ecclesia, cum et ipse utique congre«Deus, quis similis erit tibi?» Quod ego arbitror accommodatius accipi in Christo, quia in similitudine hominum factus, putatus est ab eis a quibus contemptus est, caeteris hominibus comparandus: nam et inter iniquos deputatus est ; «Deus, quis similis erit tibi?» Si enim Psalmi