comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ m̾ito uocare dm̃ patrẽ & matrẽ su¬
ce in ꝓuectu positus. uincit fortitu¬
dinẽ damasci. doctrinã iidelicet sa¬
pienciȩ secłaris E aufẽt spolia sama¬
riȩ qͥb eccłiã heretici spoliauu̾is di¬
centes. ñ ẽ nobis pars in dauid. ne¬
q hereditas in filio iesse: p̃sente
ipso rege assyrioꝵ diabolo: qͥ eis non
potit̾ auxiliari. Taleᷤᷤ aut̃ filio̾ ñ so¬
lũ marra ꝓphes uirgo perpecua. S
&. scẽ mulieres patͥarchis gena̾nt.¬

Expanded text:
patrem, et matrem su infantia positus, vincet fortitudinem Damasci, doctrinam videlicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicentes: Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse, praesente ipso rege Assyriorum diabolo qui eis non poterat auxiliari. Tales enim filios non solum Maria prophetissa virgo perpetua, sed et sanctae mulieres patriarchas generante
Abbreviated transcription (Latin):
rore ꝑpexiñt. ⁊ sustine̾ fam̃ ueri¬
tatis: dẽ contristent᷑ siue irascant᷑.
&e maledicant uobis qͦs qͣsi deos
suoͦ. ⁊ reges putabant. Q frustra
ad celũ derrãq respicient cũ sem¬
ꝑ in tenebͥs sint: ꝯtĩ possint de
urĩs auolare insidiis. Primo
tẽpore adleuiata ẽ t̾ra ⁊abuson
n t̾ra neptalĩ: &. nouissimo aggra¬
uata ẽ uiamaris tͣns iordanẽ galileȩ:¬

Expanded text:
ustinere famem veritatis, tunc contristentur, sive irascantur, et maledicant vobis, quos quasi deos suos et reges putabant. Et frustra ad coelum terramque respiciant, cum semper in tenebris sint, et non possint de vestris avolare insidiis. Cap. IX Primo tempore alleviata est terra Zabulon, et terra Nephthali: et novissimo aggravata est via maris t
Abbreviated transcription (Latin):
eet᷑ tͣditꝰ. recessit in galileã: ce de¬
relinquens nataret uenit ⁊ habi¬
tauit̃ in carphanaũ que ẽ uixta ma¬
re in finib zabulon ⁊ neptalĩ: ut
dicñtẽ. Terra zabulon ⁊ t̾ra nepta

Expanded text:
et traditus, secessit in Galilaeam, et derelinquens Nazareth, venit et habitavit in Capharnaum, quae est juxta mare in finibus Zabulon et Nephthalim: ut dicentem: Terra Zabulon et terra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓphas audire debemꝰ: Docet gͦ
discipłõs: & infert. Ad legẽ magiꝰ
& ad testimoniũ. Si de reliqͦ in qͥd
dubitatis: scitote scͥptũ. Gentes qͦs
dñs deus tuus disꝑdet a facie tua
sonma audiunt & diumos: tͥ aut̃ ñ
ita tradidit dñs deus tuus. Prophe
de si uultis nosse ꝗ̃ dubia sc̃
magis uos legi ⁊ testimoniis tͣti¬
te scripturaꝵ. Lod si noluerit ura¬

Expanded text:
as audire debemus? Docet ergo discipulos; et infert ad legem magis et ad testimonium. Si de aliquo, inquit, dubitatis, scitote scriptum: Gentes, quas Dominus, Deus tuus disperdet a facie tua, somnia audiunt et divinos: tibi autem non ita tradidit Dominus Deus tuus: Prophetde si vultis nosse quae dubia sunt, magis vos legi, et testimoniis tradite Scripturarum. Quod si noluerit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ popłĩ de qͥb supra lectũ ẽ. infir¬
mantini poplĩ & uncimini. qͥd ꝓ¬
ph̾as uultis audire. qͥd ysaie uer¬
bis decipimini. ⁊ illũ putatis q̃ uen¬
tura st̃ nosse. qͦrite magis a phito¬
nib ⁊ a duuinis qͥ stridunt mincan¬
tacionib suis: ꝓ qͥb bex int̾p̃tati

Expanded text:
i, de quibus supra lectum est: Infirmamini, populi, et vincimini; quid prophetas vultis audire, quid Isaiae verbis decipimini, et illum putatis quae ventura sunt nosse? Quaerite magis a Pythonibus, et a divinis, qui strident in incantationibus suis. Pro quibus LXX interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
rit saluatorẽ. Nominũ magͥestate
ꝑt̾ritos .lxx. reor ñ eẽ ausos de pu¬
ero dicere. qđ aꝑte deus appellan¬
sunsse qd in hebͣies nͣ habet᷑ mag
m ꝯsilii anglm. Ꝙ adducã pacẽ su¬

Expanded text:
rit Salvatorem. Qua nominum majestate perterritos LXX reor non esse ausos de puero dicere, quod aperte Deus appellansuisse, quod in Hebraico non habetur, magni consilii Angelum,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmedendũ: lacte ac bucyro q ag̃sti
melle sacrabunt᷑. Sosq ait p̃ uberta¬
te lactiᷤᷤ comedet butyrũ: ħ significat
qđ t̾ra cultoꝵ raritate fertilioꝵ sit. &e
magie apta pascuis. In illo tꝑ̃a: p̃ho
minũ itb̾ paucitate tanta erit uini mo¬
pia deserciᷤᷤ uineis. qͣ mecu hostili neqͣqͣ
putabunt᷑: ut single̾ uite ᷤ siclis argñ¬
omĩs t̾ra rediget᷑. Tantaq erit formi¬
do ubiq seuientib gladiĩs: ut absq
arcu ⁊ sagitiᷤᷤ nullꝰ suĩ agrũ inuisere
audeat. & de̾lictis canpestłb locis as
montana ꝯfugiag. ibi ꝙ locore diffi¬
cultate munici uix asꝑos montes ma¬
nu fodiañ. qr boues carat᷑ & uomẽs
ñ habebunt. Sicubi gͦ rarꝰ cultor in
montib fuerit uiuentꝰ : inde uitã mi¬
serabilẽ sustentabiuis. Cete̾a aut̃ pa¬
tebunt pascuis: Nabsq ullo custode
abrubtiᷤᷤ animantib calcabunt᷑. Hec
pꝰ captiuitatẽ solere fieri: utinã neᷤᷤ¬
ciremꝰ. Ad nũc magna parᷤ Romane

Expanded text:
sti melle vescentur. Quodque ait, prae ubertate lactis comedent butyrum, hoc significat quod terra cultorum raritate fertilior sit, et magis apta pascuis. In illo tempore prae hominum paucitate, tanta erit vini inopia de desertis vineis, quae metu hostili nequaquam putabuntur, ut singulae vites singulis argomnis terra redigetur: tantaque erit formido, ubique saevientibus gladiis, ut absque arcu et sagittis nullus suum agrum invisere audeat, et derelictis campestribus locis, ad montana confugiant, ibique locorum difficultate muniti, vix asperos montes manu fodiant: quia boves, aratra, et vomeres non habebunt. Sicubi ergo rarus cultor in montibus fuerit inventus, inde vitam miserabilem sustentabunt. Caetera autem patebunt pascuis, et absque ullo custode a brutis animantibus conculcabuntur. Haec post captivitatem solere fieri, utinam nesciremus! At nunc magna pa
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei. Qrũ su̾cepit solã achi¬
cumant. Ẽ post eũ mechir. Cui suc¬
cessit iohannã filius zachei. Ꝙ pꝰeũ
elieter. Q ꝑ ordinẽ telphon. Qͫ rursũ
ioseph galileꝰ. E uisq ad coptititatẽ
multo priꝰqmͣ dñs nasceret᷑ orti sc̃ in
iudȩa. Qͦrũ pͥor intp̃tat᷑ dissipator.
as domꝰ quȩ saluatorẽ ñ receꝑint
qͥ factꝰ sit eis in ruinã ⁊ in scandalũ.

Expanded text:
Pharisaei. Quorum suscepit scholam Achit post eum Mehir, cui successit Johannan filius Zachaei et post eum Eliezer, et per ordinem Thelphon, et rursum Joseph Galilaeus, et usque ad captivitatem multo prius quam Dominus nasceretur, orti sunt in Judaea: quorum prior interpretatur dissipator, as domus quae Salvatorem non receperint; qui factus sit eis in ruinam, et in scandalum.
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio nudauerat cũ ornam̃tis pri-¬
stinis. red̾diturꝰ sit ñ solũ ipse. s
sẽcellices eiꝰ demones. Qͥb si opcio
det᷑: magis eligant perire flãmis
nobis: filiꝰ datꝰ ẽ nobis. W factus ẽ
pͥncipatus suꝑ humerũ eiꝰ. ⁊i uoca

Expanded text:
auxilio nudaverat, cum ornamentis pristinis redditurus sit: non solum ipse, sed et satellites ejus daemones: quibus si optio detur, magis eligant perire flammis, nobis, filius datus est nobis: et factus est principatus super hu
Abbreviated transcription (Latin):
b legiᷤᷤ. Offenderunt enĩ in lapide
offensiois sicut scͥptũ e. Ecce ponã
in syon lapidẽ offensioĩs ⁊ petͣm scati¬
dali. Omĩs qͥ credit ineo: ñ ꝯfundet᷑.
Gͦ qͥa ñ receperunt emmanuhelẽ.

Expanded text:
idem offensionis, sicut scriptum est: Ecce ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali: omnis qui credit in eo, non confundetur . Ergo qui non receperunt Emmanuelem,
Abbreviated transcription (Latin):
siue manu forci sua erudiit me. ⁊
instituit ne. ãbularẽ in ina popłi hu¬
ius. ⁊ pari tenerer errore : uł certe
fecit me recede̾ a popłi huiꝰ publica:
& dtxit mͥ. Noli duoꝵ regũ time̾ ꝯ¬

Expanded text:
sum, forti manu erudivit me: et instituit ne ambularem in via populi hujus, et pari tenerer errore: vel certe, fecit me recedere a via populi hujus pessima, et dixit mihi: Noli duorum regum timere c
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝯterent᷑ ⁊ irrecient᷑ n capient᷑.
Septuagnita hunc locũ ita int᷑pre¬
tati st̃. hȩc dicit dñs. fortimanu
recesserunt ab itinẽ popłi huiꝰ dt
cente ᷤ. loqnͣteᷤ. ne forte dieant du¬
rũ ẽ: omĩa enĩ q̃loqͥt᷑ popłs̃ iste
dura sunt. Timorẽ aut̃ eiꝰ ne timu¬
eritis: neq ꝯtͣbemitii. Dutn uir¬
cutũ ipsũ scĩficate : ꝙ erĩt ip̃se
timor tuus. ⁊ cũ in ipso ꝯfisꝰ fue¬
ris erittͥ in scĩficacionẽ ⁊ñ ut la¬
pidi offensionis occurretis neq ut
pet᷑ ruinȩ. Domꝰ aut̃ iacob in lagͦo
&e in uallererit sedentib in iherłm:
ido infirmi erug in ipsis plurimi: &
one: obelo p̃notandũ ẽ. Quia mul¬
tũ int̾ se hebraicũ distat &e uulga¬
ta edicio: idõ utrunq posuimꝰ. &¬

Expanded text:
nterentur, et irretientur, et capientur. Septuaginta hunc locum ita interpretati sunt: Haec dicit Dominus: forti manu recesserunt ab itinere viae populi hujus loquentes: ne forte dicant, Durum est. Omnia enim quae loquitur populus iste, dura sunt; timorem autem ejus ne timueritis, neque conturbemini. Dominum virtutum ipsum sanctificate, et ipse erit timor tuus, et si in ipso confisus fueris, erit tibi in sanctificationem, et non ut lapidi offensionis occurretis, neque ut petrae ruinae. Domus autem Jacob in laqueo et in convalle erit sedentibus in Jerusalem: ideo infirmi erunt in ipsis plurimi, etone, obelo praenotandum est. Quia multum inter se Hebraicum distat et Vulgata Editio: ideo utrumque posuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
cu cecꝰ lauisset lutũ. cecitate detsa. cla¬
rũ ocłoꝵ tum̃ acepit. Qod ꝑ signi magni¬
tudinẽ. indicat ñ alitͣ cecitatẽ uideoꝵ
⁊ omĩs increduli posse sanari. nͥ aqͣrũ
confossũ ẽ. Congregamini popłi ce
uincimini: & audite uniuerse ꝓcul
t̾re. Conforcamini & uincimini : &¬
accingite uos & uincimini. Inite con¬
siliũ ⁊ dissipabit᷑: loqͥmani uerbũ ⁊
ñ fiet : qr nobiscũ ads̃. Puo ꝯgrega¬
mim siue infirmamini ñ confringi¬
mini ut int̃p̃tati st̃ seicote alii ber
posuerunt scitote. Uerbũ enĩ hebra¬
icũ Roũ ꝓpt̾ res litt̾e̾ & deleħt simi

Expanded text:
a, clarum oculorum lumen accepit: quod post signi magnitudinem, indicat, non aliter caecitatem Judaeorum et omnis increduli posse sanari, nisi doctrconfossum est. Congregamini populi et vincimini, et audite universae procul terrae: confortamini et vincimini. Accingite vos, et vincimini: inite consilium, et dissipabitur: loquimini verbum, et non fiet, quia nobiscum Deus. Pro congregamini, sive infirmamini, et confringimini, ut interpretati sunt alii, LXX posuerunt, scitote. Verbum enim Hebraicum, ROU , propter RES litterae
Abbreviated transcription (Latin):
Syloã aut̃ fontẽ eẽ ad radices mon¬
tis syon. qͥ ñ uigib aqͥs s incertis
horis dieb q ebulliat. ⁊ ꝑ t̾raꝵ con¬
caua ⁊ antͣ saxi durissimi cũ magno
sonitu ueniat dubitare ñ possumꝰ:
nos p̃sert̃ qͥ in hac habitamꝰ ꝓuncia.
uoluit Rasin ⁊ filio Romeliȩ. id e̾ da¬
masci ꝯ samarie regib eẽ subiectꝰ.

Expanded text:
ices montis Sion, quo non jugibus aquis, sed incertis horis diebusque ebulliat, et per terram concavam et antra saxi durissimi cum magno sonitu veniat, dubitare non possumus, nos praesertim qui in hac habitamus provincia. voluit Rasin et filio Romeliae, id est Damasc
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. tͥcesimo pͥmo anno ecatiᷤ ipsiꝰ
Siitaq iste qͥ nasciturꝰ uel de uirgi¬
ue ut nos ꝓbamꝰ. uł de asoleseen¬
tula ut uidei uolunt. butyrũ &
mel comedet. ⁊tã paruulꝰ erit ut
malũ bono discerne̾ neq̃at. ⁊ aũꝗͣ
ille tẽpꝰ egrediat᷑ infancie. t̾ra sy¬
riȩ ⁊ samariȩ uastanda ẽ. ab assy¬
riis: respondeant hebrei qͦmͦ e

Expanded text:
etatis ipsius. Sic itaque iste qui nasciturus, vel de Virgine, ut nos probamus, vel de adolescentula, ut Judaei volunt, butyrum et mel comedet, et tam parvulus erit, ut malum a bono discernere nequeat, et antequam ille tempus egrediatur infantiae, terra Syriae et Samariae vastanda ab Assyrii
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs assunsit. s regi seruire assyrio.
cuiꝰ potũcia occupantiᷤᷤ t̾ra samarie
inim dacioni fluminiꝰ ꝯꝑat᷑. E fit apoᷤ¬
stropha ad emmanuhel ħ ẽ ad p̾sentẽ
dĩ: qd̾ ui tantũ se erexerit assyriꝰ.
ut eciã t̾rã ipsiꝰ iude conatꝰ sit possidẽ.
uxta a nagogen uero hereticꝰ qͥuin¬
xerit auxilio suo sapienciã seculare᷑

Expanded text:
s assumpsit, sed regi servire Assyrio: cujus potentia quia occupavit terram Samariae, inundationi fluminis comparatur. Et fit apostropha ad Emmanuel, hoc est, ad praesentem Deum, quod in tantum se erexerit Assyrius ut etiam terram ipsius Judam conatus sit possidere. Juxta anagogen, omnis haereticus qui junxerit auxilio suo sapientiam saecularem
Abbreviated transcription (Latin):
genera: ħ scire debetis qđ unaqͦqͤ
gens ꝓpͥos colat deos. ⁊ de iuuoꝵ
salute mortuos scisscitet᷑. Uobis aut᷑
in auxiliũ legẽ dedit deus: ut possitĩ
cice̾. Nõn eͣ talis echuncoꝵ diuinacio:
qͥ cultore ͦ sepe. decipiunt. sic̃ nr̃a. qͣ
absq ullo mune̾ ꝓfert᷑ ex lege. Unde
incp̃cati st̃ .lxx: ñ sicut uerbum ħ ꝓqͦ¬
ñ ẽ dare mutia̾ gratiꝰ enĩ inqͥd acepis¬
tis gͣtis date. WUemiet aut̃ suꝑ tucre.¬
dulos fames ditrissima. ñ fames panĩ
aut sitis aqͤ : s fames audiendi uer¬
bũ dĩ. Ec cũ esurieritis consr̾stabimi¬
q errorib ħ aut̃ ad eos loqͥt᷑ : qͥ
fam̃ passuri erant ih̾tatis. W suspi¬
cient in celũ sursũ ⁊ in terra deorsũ.:
& erunt inangustia. in tenebris.
I intͥbulacioẽ. ut non uideant us¬
q ad tempꝰ. donec ⁊ ipsi ad dum

Expanded text:
genera; hoc scire debetis, quod unaquaeque gens proprios consulat deos, et de vivorum salute mortuos sciscitetur. Vobis autem in auxilium legem dedit Deus, ut possitis dicere: non est talis ethnicorum divinatio, qui cultores suos saepe decipiunt, sicut nostra, quae absque ullo munere profertur ex lege. Unde interpretati sunt LXX: Non sicut verbum n est dare munera. Gratis enim, inquit, accepistis, gratis date . Veniet autem super incredulos fames durissima, non fames panis, aut sitis aquae, sed fames audiendi sermonem Dei . Et cum esurieritis, contristabimique erroribus. Hoc autem ad eos loquitur qui famem passi fuerint veritatis, et suspicient in coelum sursum et in terram deorsum: et erunt in angustia, in tenebris et in tribulatione, ut non videant usque ad tempus, donec et ipsi ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
rie assyrio suꝑueniente uasterur.
⁊ domꝰ dauid lib̾et᷑ a duob regib
qͦs mecuit rasin indelicet iphace¬
e: Adducet dñs suꝑ te . & suꝑ
popłm̃ tuũ. ⁊ suꝑ domũ pat̾s tui.
dies qͥ nundũ uen̾erunt ã dieb
separacionis ephaum ã tuda cũ rege¬

Expanded text:
riae: Assyrio superante vastabitur, et domus David liberabitur a duobus regibus quos metuit, Rasin videlicet et Phacee. « Adducet Dominus super te et super populum tuum, et super domum patris tui dies, qui non venerunt a diebus separa
Abbreviated transcription (Latin):
s cuncta ꝓcul terra cognoscat. Quan¬
uis enĩ exercitũ ꝯgregetis. ꝯ accin¬
gatĩ uoᷤ ad p̃lũ. ⁊ maior sit numerꝰ
obsidñciũ qmiͣ obsessoꝵ: tñ ñ semel
s itũm dicã uincimini. W qd cunq

Expanded text:
sed cuncta procul terra cognoscat. Quamvis enim exercitum congregetis, et accingatis vos ad praelium, et major sit numerus obsidentium quam obsessorum, tamen non semel, sed iterum dicam, vincimini. Et quodcumque
Abbreviated transcription (Latin):
ercituũ ẽ: & zachariam filiũ barachie
qd̃ regnante achaz. urias sacerdos
fuerit tenpli dñi: cui p̃cepit achar.
ut altare simile altaris damasci face¬
ret. Q dierũ narrat liber. qͦd ere¬
chias filiꝰ achar quesierit dnm̃ indieb
racharie eruditun timore dĩ. Exibuit

Expanded text:
ercituum est : et Zachariam filium Barachiae, quod regnante Achaz, Urias sacerdos fuerit Templi Domini : cui praecepit Achaz, ut altare simile altaris Damasci faceret. Et Dierum narrat liber , quod Ezechias filius Achaz quaesierit Dominum in diebus Zachariae erudit
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ suã auferet᷑ fortitudo damasci. &
spolia samarie. corã rege assyrioꝵ.¬
Septuaginta ꝓ libro grandi interp̃tati
mͥ fideles homines. Eꝓ uria sacerdo¬
te tantũ uriã: ⁊ ceta̾ similit᷑. Rimũ ꝓ¬
ph̃a missus ẽ ad achar: ut ei p̃dicet q̃
scͥptura ꝯmemorat. Qͦ audire nolente
ipse dñs loqͥt᷑ ad achat : ⁊ precepit ei ut
petat sͥ signũ in ꝓfundũ suie in excelsũ.
Qͥ respondñte ñ petã. & ñ tentabo do¬
minũ: dimisso rege inpio ad domũ
ei uirgo parititra filiũ. cuiꝰ not̃ sit
emtnanuel ħ ẽ nobiscũ ds̃. qͥ sicrebro
fuerit inuocatꝰ samaria subuertat᷑
syria. subuertat᷑ aut̃ ã rege assyrioꝵ
qͥ ⁊ ipsũ uidã pꝰea capturꝰ sit. ita ut
omĩs t̾ra uidȩa uertat᷑ insolitudinẽ.
Rursũ gͦ sub alia figura partꝰ descͥ¬
bit᷑ uirginalis. E dixit añs ad ꝓph̾am.
ut neqͣqmͣ in popłõs ꝓferat noue ns
natiuitatiᷤᷤ archanũ: s scͥbat eã in

Expanded text:
trem suam, auferetur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum. LXX pro libro grandi, interpretati mihi fideles homines. Et pro Uria Sacerdote, tantum Uriam, caetera similiter. Primum Propheta missus est ad Achaz , ut ei praediceret quae Scriptura commemorat: quo audire nolente, ipse Dominus loquitur ad Achaz, et praecepit ei, ut petat sibi signum in profundum, sive in excelsum. Quo respondente, Non petam, et non tentabo Dominum: dimisso regei Virgo paritura filium, cujus nomen sit Emmanuel, hoc est, nobiscum Deus. Qui si crebro fuerit invocatus, Samaria subvertatur et Syria: subvertatur autem a rege Assyriorum, qui et ipsum Judam postea capturus sit; ita ut omnis terra Judaeae vertatur in solitudinem. Rursum ergo sub alia figura partus describitur virginalis. Et dixit Dominus ad Prophetam, ut nequaquam in populos proferat novae nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat᷑ ẽmanues nc̃ appellet acceła
spolia detͤͣhere festina predari. Ascen¬
dens enĩ maltũ captuiam ditxit capti¬
uitatẽ: accepit dona in hominib. Ꝙ
anteqmͣ huinanũ corpꝰ assumẽt. ⁊ uixta¬

Expanded text:
ocabatur Emmanuel, nunc appellet, accelera, spolia detrahe, festina praedari. Ascendens enim in altum, captivam duxit captivitatem; accepit dona hominibus . Et antequam humanum corp
Abbreviated transcription (Latin):
rib. Uel cerce uirgo ñ puellula.
⁊ qͣ adhuc uirũ nosse ñ posset: s iã
nubiliꝰ. Deinde & in deutonomio
sub puellȩ & adolescñtulȩ nõie: uͥ¬
go intelligit᷑. Si inueni̾t iuqͥd hõ
in canpo puellã desponsatã. & ii

Expanded text:
ribus. Vel certe virgo, non puellula, ribus. Vel certe virgo, non puellula, et quae adhuc virum nosse non posset: sed jam nubilis. Denique in Deuteronomio sub puellae et adolescentulae nomine virgo intelligitur. Si invenerit, inquit, homo in campo puellam desponsatam,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretes tͣnstulerunt ꝓ ad olescencia.
dͣ .lxx. int̾pretati sunt ꝓ abscondi¬
tis. Q in genesi legimꝰ. uͥ rebecca di¬
cit᷑ alma: aqͥlã ñ ad olescentulã nͨ
puellã s absconditã tͣnstulisse. du¬
namitis qͦ mulier amisso filio cũ
he h sei fuisset pedib ꝓuoluta. ⁊ phi¬
buerit eã gieri. audit a ꝓpħa
dimicte eã. qr in dolore ẽ. ⁊ dñs ab¬
scondit ame: in hebreo scͥptũ ẽ ce łoelim:
cũ diligñcia custodita sit lingua
ne. alma sc̃ã dicit᷑. Omntũ q pe¬
ut ẽ illud in cantico canticoꝵ de
s salomon. Dod ⁊ in hebreo ita le¬
gimꝰ. Uerbum qͦq nugaᷤ. & menfu¬
rã hebrei eodẽ mͦ ꝯ eisdẽ appellañ
sensĩb. Qͣ qnͣtũ cũ mea pugno me¬
moria: nunqmͣ me arbitror alma ĩ
muliere npta legisse. s mȩa qͦuir¬
go ẽ: ut ñ solũ uirgo sit s uirgo
uniorĩ etatiᷤ. & in anniꝰ adolescenciȩ.
Pot̃ enĩ ficri ut uirgo sit uetula.
Ista aut̃ uirgo erat in anniᷤ puella¬

Expanded text:
etes transtulerunt, pro adolescentia, quod LXX interpretati sunt, pro absconditis. Et in Genesi legimus: ubi Rebecca dicitur alma , Aquilam non adolescentulam, nec puellam sed absconditam transtulisse. Sunamitis quoque mulier, amisso filio, cum Elisaei fuisset pedibus provoluta, et prohiberet eam Jezi, audit a Propheta: Dimitte eam, quia in dolore est, et Dominus abstum diligentia custodita sit. Linguane alma, sancta dicitur. Omniumque peut est illud in Cantico Canticorum de legimus. Verbum quoque nugas et mensuram Hebraei eodem modo et eisdem appellant sensibus. Et quantum cum mea pugno memoria, numquam me arbitror alma in muliere nupta legisse, sed in ea quae virgo est: ut non solum virgo sit, sed virgo junioris aetatis, et in annis adolescentiae. Potest enim fieri ut virgo sit vetula, ista autem virgo erat in annis puella
Abbreviated transcription (Latin):
stilo qͦ homine᷑ scͥbere ꝯsueuerunt.
dĩ sacram̃ta conprehendat. Qid ẽ aut̃
illud qđ scͥbit᷑ humano stilo : Ut puer
natꝰ uelociter spolia detͣhat. ⁊ cito p̃¬
detͦ . ħ ẽ ne ultͣ paciat᷑ regnare. diabo¬
lũ. nec mittat angłos. nec ꝓph̾as. s
ad saluatidus creaturas suas ipse deᷤ¬

Expanded text:
o homines scribere consueverunt, Dei sacramenta comprehendat. Quid est autem illud quod scribitur humano stylo? Ut puer natus velociter spolia detrahat, et cito praedetur, hoc est, ne ultra patiatur regnare diabolum: nec mittat Angelos, nec Prophetas; sed ad salvandas creaturas suas ipse des
Abbreviated transcription (Latin):
montes qͥ in sarcło sarient᷑ : ñ ueniet
illuc terror spinaꝵ quepͥũ: n eritin
pascuã bouis ⁊ in ꝯculcacionẽ pee¬
coris. Post subuersionẽ iherłm ⁊ cap¬
tiuitatẽ popłi & cenpli incendiũ : Nabu¬
eos panꝑes deliqͥd in t̾ra qͥuineas.
agrõ coleis. Deniq godolias qͥ eiꝰ᷑ p̃po¬
sitꝰ erat de regio genere relictus hor¬
tat᷑ ce dicit. Nolite time̾ caldȩos. habi¬
tate int̾ra. ⁊ seruite regi babylonis:
& bñ erit uobiᷤ. In die gͥ illa ħe in illo¬

Expanded text:
sarculo sarrientur, non veniet illuc terror spinarum et veprium: et erit in pascua bovis, et in conculcationem pecoris. Post subversionem Jerusalem, et captivitatem populi, et Templi incendium, Nabueos pauperes dereliquit in terra, qui vineas et agros colerent. Denique Godolias, qui eis praeposius erat de regio genere relictus, hortatur et dicit: Nolite timere Chaldaeos: habitate in terra, et servite regi Babylonis, et bene erit vobis . In die igitur ill
Abbreviated transcription (Latin):
dentib in iherslm: ħ significat qd ñ
habitent in montib. nec in excessis
lia intelligant. peccata sociantes &
uincti laqueis delictoꝵ.igates¬
timoniũ : signa legẽ i disciplĩs meiͦ.
& expectabo dnm: qͥ abscondit fa¬
ciẽ᷑ suã. ã iacob. ⁊p̃stolabor eũ. U ox
Pꝰ ẽ. dñs in lapidẽ offensionis & in
petͣm scaudali. duab domib isrł.
⁊ missũ ad se emmanuel susciꝑe
noluerin: liga testimonia uetĩs
instrumͣti. ⁊ tͣde illa discipłis meis
n clausa sit atq signata. ut qđ leguis
ñ int̾ligaN. Ro disciplis enĩ uixta he¬
braici sermonis ãbiguitatẽ: possu¬
mꝰ ỹ doctrinaᷤᷤ int̃p̃tari. Unde. ꝓpħa
respondit. Qͥa eugłio succedñte lex
ap̃ uidȩos clausa ẽ atq signata. ⁊
assignari: irͦcirco ego expectabo

Expanded text:
dentibus in Jerusalem, hoc significat, quod non habitent in montibus, nec in excelsis ilia intelligant, peccatis peccata sociantes, et vincti laqueis delictorum. Liga testimonia, signa legem in discipulis meis, et exspectabo Dominum, qui abscondit faciem suam a tus est Dominus in lapidem offensionis et in petram scandali duabus domibus Israel, et missum ad se Emmanuel suscipere noluerunt: Liga testimonia veteris Instrumenti, et trade illa discipulis meiset clausa sit atque signata, ut quod legunt, non intelligant. Pro discipulis enim, juxta Hebraici sermonis ambiguitatem, possumus et doctrinas interpretari. Unde Propheta respondit: quia Evangelio succedapud Judaeos clausa est atque signata, et assignari. Idcirco ego exspectabo
Abbreviated transcription (Latin):
sint. ⁊ eoꝵ imꝑiũ destruendũ. Alii
si sint. egypcii. Nos aut̃ nouacłam
mercede conductam ipsũ arbit᷑mur
assyriũ: qmi in iheremia ob ulcionẽ
popłi peccatoris eciã colunbã suã uocat.
Deniq & in uisione tyri qͥa in extͣ¬
e tdis municionib ⁊ agge̾ conpor¬
tando nabugudonosor plurimũ labo¬
rauerat. ⁊ illis classe fugientib
fuerat mercede pͥuatꝰ: data ẽ ei egyp¬

Expanded text:
ium destruendum. Alii si sint Aegyptii. Nos autem novaculam mercede conductam, ipsum arbitramur Assyrium, quem in Jeremia ob ultionem populi peccatoris, etiam columbam suam vocat . Denique et in visione Tyri , quia in exstruendis munitionibus, et aggere comportando Nabuchodonosor plurimum laboraverat, et illis classe fugientibus, fuerat mercede privatus, data est ei Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
om̃es intorrentib ualliũ. & in cauer¬
nis petͣrũ & in om̃ib frutectiꝰ & in
utniuersis foraminib. Cum fuexit
te. &e suꝑ popłm̃ tuũ dies qͦs nunqmͣ
ante uidisti .x. regẽ assẏrioꝵ. frustra
qͥ presencia metins: semiustos correᷤ
de ignẽ penitꝰ ñ habũtes. Scire enĩ
debes qd sibilo suo dñs muscas e
gypti ⁊⁊ fluminũ eiꝰ hautdubitim
qͥn uiiͦ. diorigas nili significet inuo¬
caturꝰ sit: ⁊ apẽ qͦͣ ẽ in t̾ra assur.
Uuscas aut̃ egyꝑtios uocat ꝓpt
tissimũ regnũ erat &. ad bella ꝓptiꝰ¬
simũ. uł ob id qr omĩs ꝓpe assẏrior
& persidis regio usũ habeat sagit
bunt teram tuã in torrentib ualli¬

Expanded text:
omnes in torrentibus vallium, et in cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et in universis foraminibus. » Cum fuerit te et populum tuum dies, quos numquam ante vidisti, et regem Assyriorum. Frustra igitur praesentia metuis, semiustos torres, et ignem penitus non habentes: scire enim debes, qgypti et fluminum ejus, haud dubium quin septem diorigas Nili significet, vocaturus sit, et apem quae est in terra Assur. Muscas autem Aegyptios vocat propter tissimum regnum erat, et ad bella promptissimum: vel ob id, quia omnis prope Assyriorum et Persidis regio usum habebat sagitbunt terram tuam in torrentibus valli
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ ã uideis: qr eũ reciꝑe noluert̃.¬
Septuaginta hunc locũ ita intpta¬
ti sc̃. Tunc manifesti ert̃ qͥ signant᷑
ut ñ discant legẽ. Qͦd hunc sensũ
habet. Quando cecidun̾it plurimi
dẽ offensioi̾s. ⁊ in petinͣ scandali:
tẽ manifestaͥ ert̃ qͥ signabunt᷑ inpo

Expanded text:
 eum recipere noluerunt. LXX hunc locum ita interpretati sunt: Tunc manifesti erunt qui signantur, ut non discant legem. Quod hunc sensum habet, quando ceciderint plurimi, dem offensionis, et in petram scandali, tunc manif
Abbreviated transcription (Latin):
siliens usq ad collũ ueniet. & erit
extũsio alarũ eiꝰ. iplens latitudinẽ
oꝵ: & duoᷤ regeᷤ assyrio pugnante
capiendos. Nunc ds̃ loqͥt᷑ ad ꝓphãm
caractere solito scͥpturarũ. ꝑ tͣnsla¬
cionẽ syloe fontᷤ ierlm: ⁊ assyrii
fluminis unolentissimi. qd̃ omẽm t̾rã
isrł suis mundet aqͥs. ⁊ egrediat᷑ ri¬
pas aluei. tantoq ferat᷑ inpetu. ut
dam perueniat. ⁊ tͣnssiens ad collũ
usq pertingat: ꝑ q̃ uicinã significat
cap̃tiuitat̾e. Non etũ tunc captꝰ ẽ iu¬
das: s cunstis duaꝵ tͥbuũ urbib
subiaͬgatis. sola remansit iherłm:
qͦ incredibili dĩ miscdia lib̾ataẽ. Io¬
tñciã gͦ assyriĩ. & innum̾abilis eiꝰ
descͥpserat. nunc ꝑ aliã ostendit
tͣnslaconẽ. qđ alis suis ide᷑ duci¬
bus  infinita multitudtne oꝑu̾ptͣ
terrã. emanuelis. ħ ẽ defendũtᷤ
eã dĩ s ñ possedi̾t. Qnanqͣm emina¬

Expanded text:
siens usque ad collum veniet. Et erit extensio alarum ejus implens latitudinem orum, et duos reges Assyrio pugnante capiendos: nunc Deus loquitur ad prophetam charactere solito scripturarum, per translationem Siloe fontis Jerusalem et Assyrii fluminis violentissimi, quod omnem terram Israel suis mundet aquis, ingrediaturque ripas alvei, tantoque feratur impetu, ut dam perveniat, et transiens ad collum usque pertingat, per quae vicinam significat captivitatem. Non enim tunc captus est Judas, sed cunctis duarum tribuum urbibus subjugatis, sola remansit Hierusalem, quae incredibili Dei misericordia liberata est. Potentiam ergo Assyrii et innumerabilis ejus descripserat: nunc per aliam ostendit translationem, quod alis suis, id est ducibus et infinita multitudine, operuit terram Emmanuel, hoc est, defendit eam Deus, ut non possed
Abbreviated transcription (Latin):
mariã: aufẽt  damasci fortitudo. ⁊ spo¬
lia samarie ꝑ regẽ assyrioꝵ: ut nec¬
dũnatꝰ popłm suũ domũ dauid sola
inuocacione saluaret. Urias int̃p̃ta¬
t  lux dñi : eacarias memoria dnĩ. ba¬
rachias benedictio dnĩ. qͥb testib xͥ¬
natinitas ꝗꝓbat᷑. Ipse enĩ in eugli̾o du¬
ob euntib enimaus. incipiens ã ox¬
yse ⁊ ꝓphis edisseruit. qd̾ de se oĩa
p̃dicassen.tteta tropologiã inami¬
ma uirginali. ⁊nulla sorde macłata
de sp̃u scõ dĩ sermo ꝯceptꝰ. uelocit᷑
de aduersariis potestatib spolia detͣ¬

Expanded text:
udo, et spolia Samariae per regem Assyriorum: ut necdum natus populum suum, domum David, sola invocatione salvaret. Urias interpretatur lux Domini; Zacharias, memoria Domini; et Barachias, benedictio Domini: quibus testibnativitas comprobatur. Ipse enim in Evangelio duobus euntibus in Emmaus . incipiens a Mose et Prophetis, edisseruit quod de se omnia prophetassent. Juxta tropologiam, in anima virginali, et nulla sorde maculata, de Spiritu sancto Dei sermo conceptus, velociter de adversariis potestatibus spolia detr
Abbreviated transcription (Latin):
mineᷤ. ⁊ ħ dicat᷑. ut ueritas huma¬
ni corꝑis approbet᷑ : cñ adhuc patr¬
nis inuolutꝰ. & butyro pastꝰ ac mel¬
le. habebit boni maliq uidiciũ. ut
reꝓbans mala eligat bona: ñ qͦh
scierit repbare & eligẽ: ut ꝑhec
uerba noscamꝰ infanciã humani cor¬
poriᷤ diuinȩ non p̾iudicasse. sapien¬
cie. Deniq iacente᷑ in presepio angłi
pastorib annunciant: magi adorass
de oriente uenienteᷤ. ¶ͦs utiq eẽ
electoᷤ credũduĩ ẽ. Ete ꝯtͣrio herodẽ.
scͥbe ac pharisei reꝓbant᷑ qr ꝓ uno
infante. multa paruuloꝵ milia tru¬
cidarunt. Priꝰ enĩ qmͣ sciat puer
rȩꝓbare malũ & elige̾ bonũ: de̾ lin

Expanded text:
et hoc dicatur ut veritas humani corporis approbetur: tamen adhuc pannis involutus, et butyro pastus ac melle, habebit boni malique judicium, ut reprobans mala eligat bona. Non quod hoc scierit reprobare et eligere, ut per haec verba noscamus infantiam humani corporis divinae non praejudicasse sapientiae. Denique jacentem in praesepi angeli pastoribus nuntiant, magi adorant de oriente venientes , quos utique electos esse credendum est. Et e contrario Herodes, scribae et Pharisaei reprobantur, qui pro uno infante multa parvulorum millia trucidarunt. « Quia antequam sciat puer reprobare malum et eligere bonum, derelin
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ regũ. qͦs tu uehem̃tisse reformidaᷤ:
adducet dñs dies suꝑte. ⁊ suꝑ domũ
patͥs tui dauid. quos nonqmͣ habu¬
isti ex eo tẽpore. qͦ x ͤ tͥb ã dnab tͥbu¬
b separeate sunt. & regnũ in samaria
hab̾e ceꝑu̾nt. Addiicet aut̃ ipsos di¬
es idẽ tẽꝑa cũ rege assyrior: ut illi ͤ
suꝑatiᷤ atq subũsis. tu ẽ manuelis
locum ita uerterunt. Addncet dñs
mum patͥs tuidies qͥ nec dũ uene¬
runt exqͣ die abstulit ephraim ã ui¬
da regẽ assyrioꝵ. Qd ꝗͦ. sensum ha¬
beat scire ñ possimmꝰ: nisi forte hoc
dicendũ ẽ qͦd peccatoꝵ suoꝵ manni¬
tudine ephraim id ẽ samaria pͥmũ
ad se asẜyrioꝵ feci̾t inpetũ declina¬
re. S aitͥer. Intu̾n nẽ auo reges Rasin
& phacee qͥ te obsident & uastare
festinant: breui tẽpore subuertent᷑.
Tue aut̃ uastacion ͥs tẽpꝰ illudad
ueniet: qnͣdo qd nunqmͣ speraua̾s
samariã. s assyrios eẽ metuendos.
fesenti gͦ formidine libat : & de

Expanded text:
um, quos tu vehementissime reformidas: adducet Dominus dies super te, et super domum patris tui David, quos numquam habuisti ex eo tempore quo decem tribus a duabus tribubus separatae sunt, et regnum in Samaria habere coeperunt. Adducet autem istos dies, id est, tempora cum rege Assyriorum, ut illis superatis atque subversis, tu Emmanuelis locum ita verterunt: Adducet Dominus mum patris tui dies, qui necdum venerunt, ex qua die abstulit Ephraim a Juda regem Assyriorum. Quod quem sensum habeat, scire non possumus, nisi forte hoc dicendum est, quod peccatorum suorum magnitudine Ephraim, id est, Samaria primum ad se Assyriorum fecerit impetum declinare. Aliter: Interim nunc duo reges Rasin et Phacee, qui te obsident, et vastare festinant, brevi tempore subvertentur: tuae autem vastationis tveniet, quando quod nunquam speraveras, Samariam. sed Assyrios esse metuendos. Praesenti ergo for midine liberat, et de
Abbreviated transcription (Latin):
ã de ezechie ꝯceptu: ⁊ natinitate :
cũ eo cemꝑe qͦ regnare cepit achar
iã nouẽ erechiã eẽt annoꝵ: nͥ force
uͥiͣ erechie regni annũ qͦ ẽ capta
samaria infanciã eiꝰ appellari dicas
non ȩtatis s inꝑnĩ: Uod coactum eẽ
atq uolentũ : etiã stultiᷤᷤ patet. Oi¬
dã de nrĩs ysaiã ꝓphãm duos filioᷤ
habuisse contendit. iasub ꝯemina

Expanded text:
nativitate, cum eo tempore quo regnare coepit Achaz, jam novem Ezechias esset annorum, nisi forte sextum Ezechiae regni annum, quo est capta Samaria, infantiam ejus appellari dicant, non aetatis, sed imperii. Quod coactum esse atque violentum, etiam et stultis patet. Quidam de nostris Isaiam prophetam duos filios habuisse conten
Abbreviated transcription (Latin):
ũ accidit. In agro inuenit eã clama
uirginẽ ng̃ie abisag & intͦduxi̾a
ad regẽ. qͣ dormiret cũ eo ⁊ fouẽt
eũ. Qerat puella pulc᷑ nimis. ⁊ mi¬
nstb̃at ei: & rex ñ cognouiteã. Us¬

Expanded text:
lamavvirginem nomine Abisag, et introduxerint ad regem, quae dormiret cum eo, et foveret eum et erat puella pulchra nimis, et ministrabat ei, et rex non cognovit eam.
Abbreviated transcription (Latin):
runt. curiosiꝰ ad cñdendũ ẽ ñ eos
uerboꝵ ordinẽ secucoᷤ eẽ s sensuũ.
Unde ⁊ m p̃senti loco ꝓ concipiet
in utũm. Math̾s posuit inutero ha¬
bebit:  ꝓ uocabis nocabunt. He¬
brei ħ de erechia filio acat ꝓpħari
arbitħt᷑: qđ ipso regnante sit capta
samaria. Ed omnino ꝓbari ñ pocest.
Siqͥdẽ achar filiꝰ ioathan regnauit

Expanded text:
runt, curiosius attendendum est, non eos verborum ordinem secutos esse, sed sensum. Unde et in praesenti loco, pro concipiet in utero, Matthaeus posuit, in utero habebit : et pro vocabis, vocabunt. Hebraei hoc de Ezechia filio Achaz prophetari arbitrantur, quod ipso regnante sit capta Samaria: quod omnino probari non potest. Siquidem Achaz, filius Joatham, regnavit
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo iste puer qͥ nascet᷑ ex urgine
õdomꝰ dauid nc̃ ate appellet᷑ enima¬
nuhel. idẽ nobiscum d̾s: qr reb tp¬
sis ꝓbabis ã duob inimicis regib
libata. dm̃ te habe̾ presentẽ. Q qͥ

Expanded text:
Ergo iste puer qui nascitur ex virgine, o domus David, nunc a te appelletur Emmanuel, id est, nobiscum Deus, quia rebus ipsis probabis a duobus inimicis regibus liberata, Deum te habere praesentem, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ domũ. Quando aut̃ dr̃ dabit do¬
minꝰ ipse uobis signũ : nouũ de¬
bet eẽ atq mirabile. Sin aut̃ ui¬
uencłã uł puella ut uidȩi uoluts
&e ñ uͥgo pariat. qͣle signũ potit̾
appellari. cũ ħ nom̃ ecatiᷤᷤ sit ñ in

Expanded text:
 » Quando autem dicitur dabit Dominus ipse vobis signum, novum debet esse, atque mirabile. Sin autem juvencula vel puella, ut Judaei volunt, et non virgo pariet, quale signum poterit appellari: cum ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtentũ siti ꝑ assyrios ulciscit᷑ ⁊ caldͥe¬
os s ꝑ feras gnͣteᷤ. ⁊ qͦndã nobis in¬
cognitas. qͣrũ & uuiltꝰ & sermo terri¬
bilis ẽ: & feminieas incisasq facieᷤ
p̃ferentes utroꝵ n bñ barbatoꝵ fugi¬
encia t̃ga confodiunt. Legisse me

Expanded text:
temptum sui per Assyrios ulciscitur, et Chaldaeos; sed per feras gentes, et quondam nobis incognitas, quarum et vultus et sermo terribilis est, et femineas incisasque facies praeferentes , virorum, et bene barbatorum fugientia terga confodiunt. Legisse me
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ⁊ ħ ꝯtͣ diabolũ saluator us sit testi¬
monio: tñ iꝰsuᷤ ut pecet. obediencia
debuit explere preceptũ. presert̃
cũ & gedeor & manue. signũ pecie¬
rint & acceꝑint. Quanqͣm uixta he¬
brei sermoĩs anbiguitatẽ. in qͦsqͥpt̃
ẽ u loe nasse adonay. ⁊ om̃es sunilit̃
tͣstulerunt ñ tenbo dnmͣ: possit legi
non exaltabo dnmͣ. Sciebat enĩrer
inpiꝰ qd̾ si signũ pecẽt accepturꝰ eet̃.
& glorificaret᷑ dñs frgo qͣsi ydoloꝵ

Expanded text:
 contra diabolum Salvator usus sit testimonio : tamen jussus ut peteret, obedientia debuit explere praeceptum, praesertim cum et Gedeon et Manue signum petierint et acceperint . Quamquam juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, in quo scriptum est ULO ENASSE ADONAI , et omnes similiter transtulerunt, non tentabo Dominum, possit legi, non exaltabo Dominum. Sciebat enim rex impius quod si signum peteret, accepturus esset, et glorificaretur Dominus. Ergo quasi ido
Abbreviated transcription (Latin):
denciose ñ subiciant collũ dñi serui¬
tuti. s illo uulnasuolente curare
respuant sanitatẽ. E ħ notandũ qd̃
achar rege inpussimo nolente sig¬
nũ petẽ. sermo ꝓphĩcꝰ ad domt̃
supͣ legimꝰ. Q nunciauerunt ħ do

Expanded text:
entiosi non subjiciant collum Domini servituti, sed illo vulnera eorum volente curare, respuant sanitatem. Et hoc notandum, quod Achaz rege impiissimo nolente signum petere, sermo propheticus ad domum supra legimus: Et nuntiaver
Abbreviated transcription (Latin):
isrł aut̃ capturus ducet᷑ de terra
motus. qmͣ uolunt eo tempe ac¬
cidisse. qͦ inigressus ocias templũ dis
sacerdociũ uenicabat. ⁊ terra percꝰ.¬
sae̾. n emẽs altaris effusi sunt. ꝙ.
ipse rex ꝑcusse lepͣ Uolunt annum¬

Expanded text:
Israel autem captivus ducetur de terra motus. Quem volunt eo tempore accidisse, quo ingressus Ozias in templum Dei sibi sacerdotium vindicabat, et terra percussa est, et cineres altaris effusi sunt, et ipse rex percussus lepra . Volunt au
Abbreviated transcription (Latin):
sabaoch. uideoꝵ tẽplũ inplecũ ẽ ig¬
rancie tenebris. ⁊ caligine. ii fumo.
qͥ noxiꝰ ẽ ocli̾s. Uel certe ꝑ fumum.
tenpli monstrat᷑  incendiũ. Priꝰ enĩ en¬
gsiũ saluatoris in toto orbe predica

Expanded text:
 impletum est ignorantiae tenebris, et caligine, et fumo ui noxius est oculis. Vel certe per fumum templi monstratur incendium. Prius enim Evangelium Salvatoris in toto orbe praedica
Abbreviated transcription (Latin):
b morabat᷑. Ergo s ñ tam regis
miseret᷑ ꝗͤ indignũ estimabat saluce.
qmͣ popli sui. Duas aut̃ caudas tor¬
riũ fumiganciũ. ut pͥus diximꝰ. uo¬
cat sapienciã secularẽ. hereticũq
sermonẽ. quoꝵ sinis erustio ẽ. Qui

Expanded text:
bus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exust
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentẽ dĩ genare. sermonẽ. S noꝰ elixã
agni carnes ñ coninedimꝰ. uerũ assas.
⁊ qͣ in nobis possint omẽs uoluptatũ
Et dixit achar. Non petam. & ñ cen¬
tabo dnm᷑. Non humilitatis ẽ s su¬
ꝑbiȩ : qd̾ ñ uult signũ a dño postu¬

Expanded text:
sentem Dei generare sermonem. Sed nos elixas agni carnes non comedimus verum assas, et quae in nobis possint omnes voluptatum Et dixit Achaz: Non petam, et non tentabo Dominum. Non humilitatis est, sed superbiae, quod non vult signum a Do
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ enĩ qd̃ teglaphalassar rexas¬
sẏrioꝵ sub rege acaꝵ. ascendit̾ in
damascum. ⁊ uastaui̾t eã n tͣnstu¬
lerit habitatore eiꝰ cyrenẽ. ii rasi̾
int̾fecerit. ⁊ qđ tetendit insidiaᷤᷤ
phaceȩ filio llomeliȩ. osee filiꝰ ela
uit ꝓ illo in isrł annis uiiii. &¬
qd uenit salmanassar rex assur.
& obsedit̾ samariã. q̃ nc̃ sebastẽ
uocat᷑ tͥb annis. ⁊ nono anno reg¬
ni oseȩ ceꝑit eã. uinctũq oseȩ
in carcerẽ miserit: ⁊ tͣnstulerit
isrł in assyrios. posueritq eos
Quanus enĩ mierint ꝯsiliũ du¬
o regeᷤ pessimi ut ascenden̾t ad
udam cuiꝰ regio in montib si¬
tae᷑ ⁊ suscitarent eũ qͥescentẽ.
iagarent. ⁊ suꝑpone̾tit ei regẽ fili¬
ũ thabeel. qͥ interp̃tat᷑ bonꝰ d̾s. ut

Expanded text:
est enim quod Theglathphalasar rex Assyriorum sub rege Achaz ascenderit in Damascum et vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit, et quod tetenderit insidias Phacee, filio Romeliae, Osee filius Hela, verit pro illo in Israel annis novem; d venerit Salmanasar rex Assur, et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur, tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam; victumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, posueritque eosQuamvis enim inierunt consilium duos reges pessimi ut ascenderent ad Judam, cujus regio in montibus sita est: et suscitarent eum quiescentem et jugarent et superponerent ei regem filiu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ miscdĩam ut agat silenciũ. iñ
terreat᷑ neq formidet cor eiꝰ putan᷑
se passurũ similia : q̃ pͥus sostinu¬
erat. Duas aut̃ caudas ticionuĩ.
.idẽ. torriũ fumiganciũ uocat
Rasin sẏrie. ⁊ phaceȩ filiũ Rome¬
liȩ regẽ samarie. eo qđ in illis fi

Expanded text:
diam, ut agat silentium, et non terreatur, neque formidet cor ejus, putans se passurum similia quae prius sustinuerat. Duas autem caudas titionum, id est, torrium fumigantium, vocat Rasin regem Syriae, et Phacee filium Romeliae reg
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. ⁊ q̃rit sollicitꝰ de popło su¬
O. Usq qͦ dñe hec sentñcia ꝑmanebit.
ut audiens ñ audiat. uidensq ñ
uideat Cui respondit dñs. Tandu
cecatũ habebit cor: donec cuutatẽ
uideȩ. Uespasiano titoq pugnanti¬
b penitꝰ subuertant᷑. in tantũ ut ne
nonĩ qͥdẽ pͥstinũ ꝑmaneat. ⁊ domꝰ si
q̃ remanserint. sine habitare sint. n
t̾ra redigat᷑ in solitudinẽ ⁊ uł fuga uł
captiuitate. in totũ orbẽ. Iudaicꝰ poplꝰ
s in cunctiᷤᷤ gñtib iudeoꝵ popłs mul¬
tiplicet᷑. Iod aut̃ dico multiplicetur:
tanta erit infelicitaᷤᷤ residui poplĩ.
ut ad ꝯꝑacionẽ pͥoris multitudinis.
uix decima pars remaneat : cũ inp
sa t̾ra fuerit solitudo. Duplicit᷑ enĩ
locꝰ iste intelligi pot᷑. qd decima par
n in toto orbe uix remaneat : ⁊ in
ipsa indȩa uix parua par popłi
reseruet᷑. Rursum ipse. reliqͥe e¬

Expanded text:
respondet, quaeritque sollicitus de populo suo: Usquequo haec sententia permanebit, ut audiens non audiat, vidensque non videat? Cui respondit Dominus: Tam diu caecatum habebit cor, donec civitates Judaeorum Vespasiano Titoque pugnantibus penitus subvertantur: in tantum ut nec nomen quidem pristinum permaneat, et domus, si quae remanserint, sine habitatore sint, et terra redigatur in solitudinem, et vel fuga vel captivitate in totum orbem Judaicus populus sed in cunctis gentibus Judaeorum populus multiplicetur. Quod autem dico multiplicetur, tanta erit infelicitas residui populi, ut ad comparationem prioris multitudinis, vix decima pars remaneat. Cumque, et in ipsa terra fuerit solitudo dupliciter enim locus iste intelligi potest, quod decima pars, et in toto orbe vix remaneat, et in ipsa Judaea vix parva pars populi reservetur rursum ipsae reliq
Abbreviated transcription (Latin):
clausit ianuas tẽpli. ⁊ in ualle ie¬
hennõ adorauit baalĩ. ⁊ filio suos
ydoliᷤ ꝯsecͣuit: ita ut auferret al¬
tare. eneũ qd salomon fecerat . ⁊ po¬
ne̾t in tẽplo dĩ altare ydoloꝵ. ciꝰ
exemplar de damasco acceperat.
Iuste gͥ dnĩ auxilio derelictꝰ est:
⁊ ꝯsurrererunt aduersit̃ eũ Rasĩ
rex syrie. idẽ arã. ⁊ phacee filiꝰ
Romeliȩ rex isrł in samaria: ⁊ue¬

Expanded text:
clausit januas templi, et in valle Benbannom adoravit Baalim, et filium suum idolis consecravit. Ita ut auferret altare aeneum, quod Salomon fecerat, et poneret in Templo Dei altare idolorum, cujus exemplar de Damasco acceperat. Juste igitur a Domini auxilio derelictus est, et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae, id est, Aram, et Phacee filius Romeliae, rex Isr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in ipsa metͦpoli damasco inpera¬
bit Rasim. Porro in ephraĩ ꝓptͣ ie¬
roboã filtum nabath qͥ pͥmus reg¬
uauit de ephraĩ erit caput sata¬
ria. ħ regia domꝰ in urbe samariȩ:
⁊ samarię cap̃ erit. filiꝰ Romeliȩ. idẽ
phaceȩ Regnũ aut̃ . x ͤ tͥbuũ. idẽ po¬

Expanded text:
 in ipsa metropoli Damasco imperabit Rasin. Porro in Ephraim propter Jeroboam filium Nabath, qui primus regnavit de Ephraim, erit caput Samaria, hoc est, regia domus in urbe Samaria, et Samariae caput erit filius Romeliae, id est, Phacee: regnum autem decem tribuum, id est, po
Abbreviated transcription (Latin):
poplĩ uida. qͥ erat de duoꝵ regũ
di cũ parente. n occurere acar re¬
giuoe in loco aquȩ ductus pisci¬
ne suꝑioris. in nia agͥ fullonis.
u pꝰea lecturi sumꝰ sub erechia re

Expanded text:
da, qui erat de duorum regum di cum parente, et occurrere Achaz regi Judae in loco aquaeductus piscinae superioris, in via agri fullonis, ubi postea lecturi sumus sub Ezechia re
Abbreviated transcription (Latin):
putant thimiamatis: consequent᷑
ponunt᷑. i focͣipes. qͣs in sacerilota¬
li officio legimꝰ. Et audiui uocẽ
dñi dieñtis. Qũe mittã : ⁊ qͥs ibit
nobis: et dixi Fece ego mitte
me. ro eo qd̾ ⁊ nos ⁊ alii interp̃¬
tes tͣnstulerunt. nobis. qd hebra ioe
dicit᷑ lanũ: nescio qͥd uolentes. her
posuerunt ad poplm̃ istum. Qͥd pe¬
nitus in hebreo nͣ habet᷑. Quando au¬
tẽ: ex dĩ ꝑsona dr̃ nobis: illo sensuac¬
cipiendũ ẽ qͦ ⁊ ingenesi legimꝰ: facia¬
mꝰ hominẽ ad imaginẽ & similitudi¬
nẽ nrãm: ut sacram̃tũ indicet tͥnita¬
tis. Uͦmͦ enĩ in eugłio audimꝰ dicñtẽ
naturã referimꝰ. simiꝰ ad personarũ di¬
uersitatẽ: sic dño uibñte. tͥnitas in¬
perat. Proptẽa autẽ ñ dicit dñs qͣ.
ire. precipiat. s proponit auidienti¬
b optionẽ: ut uoluntas premui᷑ ꝯse¬

Expanded text:
putant, thymiamatis; consequenter putant, thymiamatis; consequenter ponuntur et forcipes, quos et in sacerdotali ministerio legimus . Et audivi vocem Domini dicentis: Qixi: Ecce ego, mitte me. Pro eo quod et nos et alii omnes interpretes transtulerunt, nobis, quod Hebraice dicitur LANU , nescio quid volentes LXX posuerunt ad populum istum, quod penitus in Hebraeo non habetur. Quando autem ex Dei persona dicitur, nobis, illo sensu accipiendum est, quo, et in Genesi legitur: Faciamus hominem ad imaginem, et similitudinem nostram , ut sacramentum indicet Trinitatis. Quomodo enim in Evangelio legimus, dicente naturam referimus, et sumus ad personarum diversitatem: sic Domino jubente, Trinitas imperat. Propterea autem non dicit Dominus quem ire praecipiat, sed proponit audientibus optionem, ut voluntas praemi
Abbreviated transcription (Latin):
cui dictũ e pͥusqmͣ te formarẽ in
uto nouite. ⁊ in uulua matͥs tuę
santificani te. qr labia ñ habebat
mmunda. s tantũ dixãt. nescio lo¬
qͥ qͥa uiuenis sũ. excñdit ipse dñs
manũ suã. ꝯ tetigit os eiꝰ: ⁊ dixit.
Ecce dedi sermones meos mos tuũ
Poro ad ysaiã. qͥ dixat̾. uir pollutꝰ
labiis ego sum. ⁊ inmedio popł
polluta labia habñtis ego habi
to. ñ dĩ manꝰ porrigit᷑. s seraphin
mittit᷑ a dño. uł uolat ꝓpͥa uolun¬
tate: qr huic officio mancipatꝰ e᷑.
in manu sua tenebat calculum.
qͦͣ uixta. bex. ⁊ theodocionẽ forcipe
ureta aqͥlã ⁊ sẏminachũ qͥ hebͣicũ
sunt sequuti. forcipib appre hen¬
dit. idẽ malchaim : ut tanget᷑ os
eiꝰ. ⁊ pͥstina delicta purgaret. Ma¬
nꝰ aut̃ na dõ ⁊ a seraphin mittitͦ:
ut ꝓpha sui corꝑis m̃brũ uidenᷤ
forcipẽ qͣ calculus conprehendit᷑
sedens dñs intͦducit᷑. ⁊ sedens intẽ¬
plo: & domꝰ inplecae᷑ fumo. ut uides

Expanded text:
marem in utero novi te, et in vulva matris tuae sanctificavi te , quia labia non habebat immunda, sed tantum dixerat: nescio loqui, quia juvenis sum, extendit ipse Dominus manum suam, et tetigit os ejus, et dixit: Ecce dedi sermones meos in os tuum. Porro ad Isaiam qui dixerat: Vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta laSeraphim mittitur a Deo, vel volat propria voluntate, quia huic officio mancipatus est. Et in manu sua tenet calculum, quem juxta LXX et Theodotionem, forcipe: juxta Aquilam, et Symmachum, qui Hebraicum sunt secuti, forcipibus apprehendit, id est, MALCAIM , ut tangeret os ejus, et pristina delicta purgaret. Manus autem, et a Deo et Seraphim mittitur, ut Propheta sui corporis membrum videns, forcipem, quo calculus comprehenditursedens Dominus introducitur, et sedens in Templo, et domus impleta est fumo, ut Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
Q ido ꝑtremiscit : qr ñ arborib frug¬
⁊iferis. s infructuoso saltui ꝯpara¬
t. Cosdẽ aut̃ hereticos atq genti¬
les ꝯtͣ domũ dauio. argum̃toꝵ ⁊
dialectice artis gladiis diicare
nulli dubiũ ẽ: ut qͥ int̾ se discrepan.
in eccłiȩ oppugnacione ꝯsenciant. ui¬
xca illd̾ qđ herodes ⁊ pilatꝰ int̾ se dis

Expanded text:
et ideo pertimescit, quia non arboribus fruget ideo pertimescit, quia non arboribus frugiferis, sed infructuoso saltui comparatur. Eosdem autem haereticos atque gentiles contra domum David argumentorum et dialecticae artis gladiis dimicare nulli dubium est, ut qui inter se discrepant, in Ecclesiae oppugnatione consentiant, juxta illud, quod Herodes et Pil