comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
odẽ temꝑe rogerus teonites
destirpe malahulcii qͥ rollonis
ducis patruus fuerat. & cũ eo fran¬
cos atterens. normaniuã fortit̃
acqͥsierat . iiii. potens et suꝑbu
tociꝰ nornianie siguifererat.
rat in hispaniã ubi ꝑ eũ multe
ꝓbitates suꝑ paganos facte surt.
ꝓfectꝰ fuerat.S pꝰ aliq̃ntũ tẽꝑis
in sua reg̃ssus ÷. Comꝑiens aut̃
qd suillelmꝰ puer in ducatu pa¬
tris successerit uehem̃t indig¬
natꝰ ÷ et tumde despexit illi
seriuire dicens qd̾ notꝰ ñ deberet
sͥ alusq uorinannis imꝑare.
Guillelmꝰ cũ exconcubina ro
cubicularii ducis filia natus.
nobilib indigenis: et maxi¬
me ex ricardoꝵ ꝓsapia natis
despertui erat ut potenotꝰ.
uam duxit uxorẽ. ex qua du¬
osfilios odonẽ & rob̾tũ qͥ post¬
modũ p̃clare sublimitatis
fuerunt ꝓcreauit. Rogerꝰ itag
fretus auxiliatoꝵ multitudine
contra renerũ ducẽ ausus ÷ rebel¬
lare. Om̃s uicinos suos palam de¬
spiciebat. et t̾ras eoꝵ rapinis et ui

Expanded text:
t. Rogerius Toenites de stirpe Malahulcii, qui Rollonis ducis patruus fuerat et cum eo Francos atterens Northmanniam fortiter acquisierat, vir potens et superbus, ac totius Northmanniae signifer erat. rat in Hispaniam, ubi per eum multae probitates super paganos factae sunt, profectus fuerat. Sed post aliquantum temporis in sua regressus est. Comperiens autem quod Willelmus puer in ducatu patri successerit, vehementer indignatus est, et tumide despexit illi servire, dicens, quod nothus non deberet sibi aliisque Northmannis imperare. Willelmus enim ex concubina Robcubicularii ducis filia natus, nobilibus indigenis et maxime ex Richardorum prosapia natis despectui erat, utpote nothuvam uxorem duxit, ex qua duos filios Odonem et Robertum, qui postmodum praeclarae sublimitatis fuerunt, procreavit. Rogerius itaque fretus auxiliatorum multitudine, contra tenerum ducem ausus est rebellare. Omnes vicinos suos palam despiciebat et terras eorum, maxi
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ absentiã fornudabant pat̾am
multimode ꝑturbari. Expouens
autẽ eis Guillelmũ filiũ suũ quẽ
uuicũ ap̃ falesiam genuerat. ab
eis attentissime ȩxigebat. ut hc̃ sͥ
loco sui dñm eligerent. & militie
sue pͥncipẽ p̃ficerent. Qlica sub te¬
nerruna detineret᷑ etate. puerili
t̃n de eiꝰ consolatione om̃s oppido ex
uere pͥncipem ac dñm. paugenteᷤᷤ
illi fidelitatẽ iniuolandis sacm̃tiᷤ
uxitaq rob̾tuᷤ postꝗ̃ hec ad uo¬
tũ expleuit. filiũ siuum fidelib &
sensatis tutorib et auctorib sub¬
egit. & dispositis cõpeteut̃ reb ad
pat̾e modãnuna congruentib
piũ ualedicens om̃ĩb cũ suo nobs¬
lissimo comutatu. illam scissimã

Expanded text:
ejus absentiam formidabant patriam multi mode perturbari. Exponens autem eis Willelmum filium suum, quem unicum apud Falesiam genuerat, ab eis attentissime exigebat, ut hunc sibi loco sui dominum eligerent, et militiae suae principem praeficerent. Qui licet sub tenerrima detineretur aetate puerili, tamen de ejus consolatione omnes oppido exhvere principem ac dominum, pangentes illi fidelitatem non violandis sacramentis. Dux itaque Robertus postquam haec ad votum explevit, filium suum fidelibus et sensatis tutoribus et auctoribuegit, et dispositis competenter rebus ad patriae moderamina congruentibus, pium vale dicens omnibus, cum suo nobilissimo comitatu illam sanctissimam
Abbreviated transcription (Latin):
orro dux pus ⁊ do amabił. ad¬
orato xp̃o cũ int̃noꝵ singultuum
suspiriis. & ꝑ agratis scõꝵ locis. fe¬
licissimũ conu̾tens it̃. ad iucheã
reg̃stꝰ: urbẽ. In qua correptꝰ egͥmo¬
mani gaudentib angłis cluu¬
ne uocationis iussu in fine occu¬

Expanded text:
us dux, pius et Deo amabilis, adorato Christo cum internorum singultuum suspiriis, et peragratis Sanctorum locis, felicissimum convertens iter, ad Nicaenam regressus est urbem. In qua correptus aegrimomani, gaudentibus angelis, divinae vocationis jussu in fine occu
Abbreviated transcription (Latin):
conũ comes ꝓt̾uie fastu elatus.
tio se subriꝑe ꝑtinarit̃ ẽ agg̃isꝰ¬
Dux gͥ adũsus eũ ninumerabilẽ
exercitũ mouit. & ñ longe a flu¬
uio coisnũ castrũ qd̾ uocauit car¬
rucas. stabiliuit ad mitnim̃tum
uidelic& normannei limitis ac
domiandam tumidi arrogantiã
p̃sumptoris. Inde britanniã in¬
uasit. totũq doli comitatũ uora¬
cib fłamis tradiait. Quib lucu¬
lent̃ ꝑ actis cũ preda ingenti nor¬
manniã repetiit. Alannus autẽ
abrincatensẽ comitatũ cũ mag¬
no exercitu euestigio ꝓseqͥt᷑ illũ.
Nigellus uͦ ⁊ aluredꝰ cognom̃to
grgas. p̃titulati castell custodes

Expanded text:
nus proterviae fastu elatus, tio se subripere pertinaciter est aggresDux igitur adversus eum innumerabilem exercitum movit, et non longe a fluvio Coisnon castrum, quod vocavit Carrucas, stabilivit; ad munimen videlicet Northmannici limitis, ac domandum tumidi arrogantiam praesumptoris. Inde Britanniam invasit, totumque Doli comitatum voracibus flammis tradidit. Quibus luculenter peractis, cum praeda ingenti Northmanniam repetiit. Alannus autem Abrincatensem comitatum cum magno exercitu eo e vestigio persequitur illum. Nigellus vero et Aluredus cognomento Giga
Abbreviated transcription (Latin):
filios ex erm̃garde hugonis filia ha¬
buit. Qui diuidens regnũ patͥs cũ
fr̃ĩb suis. accepit regnũ romanoꝵ
et totam italiã. et partẽ francie ori¬
entalem. totamq ꝓuinciã. ludo¬
nuit regina. que pat̾ siuis illi dede¬
rat. id ÷ alemanniã thoringiã. au¬
strasiam. saxoniam. et auaroꝵ id:
cidente. et totam neustriã. britan¬
niam. et maximã partẽ buiguu¬
die. gothtiã. uuasconiã. aqͥtaniã. pl¬
sub moto indepipino filio pipins.
dem deceptꝰ ÷. et ad karolũ adductꝰ
siluanectũ ꝑpetuo ÷ exilio dãpnatꝰ.¬

Expanded text:
filios ex Ermengarde Hugonis filia habuit. Qui dividens regnum patris cum fratribus suis, accepit regnum Romanorum, et totam Italiam, et partem Franciae orientalem, totamque provinciam. Ludonuit regna quae pater suus illi dederat, id est Alamanniam, Thoringiam, Austrasiam, Saxoniam, et Avarorum, im Franciae ab occidente et totam Neustriam Britanniam, et maximam partem Burgundiae: Gotiam, Vasconiam, Aquitaniam submoto inde Pippino filio Pippini,dem deceptus est, et ad Carolum adductus, Silvanectum perpetuo est exsilio det
Abbreviated transcription (Latin):
lxxui. regnum int̃ filios suos diui¬
dit. karolo mannũ uidelic ludoui¬
cum. & karolũ. ipse tam̃ suos filios
karolo reliqui filii regnũ eiꝰ seq̃nti
anno int̃ se apud ambianensem
urbem equa sorte partiunt᷑. Quoꝵ

Expanded text:
 filios suos divisit, Carlomannum videlicet, Ludovicum, et Carolum, ipse tamen super filios Carolo, reliqui filii regnum ejus sequenti anno inter apud Ambianensem urbem aequa sorte partiuntur. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
te sc̃e dĩgenitͥcismarie altare re¬
mis in imꝑatorẽ ÷ coronatꝰ. et de¬
mũ factione quoꝵd̾a t̾reno im¬
ꝑio destitut᷑ in p̃dictam regni
partem unaminitate ep̃oꝵ et fi¬
delis ppłi ante sepulchrũ scĩ dioni¬
corona regni ÷ imꝑiorestitutꝰ. Et
qͥa ut in historiis sacͥs legimꝰ reges

Expanded text:
t semper virginis Mariae altare Remis in imperatorem est coronatus, et demum factione quorumdam terreno imperio destitutus, in praedictam regni partem unanimitate episcoporum et fidelis populi ante sepulchrum sancti Dionycorona regni est imperioque restitutus. Et quia, ut in historiis sacris legimus, reges
Abbreviated transcription (Latin):
redonauit. S dũ ad sua reu̾titur
ueneno sic̃ fert᷑ extinguitur.
ui successit inep̃ãtu ionas uir
uenerabilis. qui cont᷑ claudium
caurinensem epm. heresiarchem
librũ de adoranda edidit cruce.
Doͤmatirabat enim memoratuᷤ
he̾ticus erucis dnĩcȩ signũ non
debere adorari. qd̾ nisi adhibeat᷑
frontib nr̃is siue aqͥs omĩb qͥb
regeneranͣͣ. aut c̾sinate qͦ linimͣ.
aut sacͥficio qͦ uegetam᷑. nichil

Expanded text:
avit. Sed dum ad sua revertitur, veneno, sicut fertur, extinguitur. Cui successit in episcopatu Jonas, vir venerabilis, qui contra Claudium Taurinensem episcopum heresiarchen librum de adoranda edidit cruce. Dogmatizavit enim memoratus hereticus crucis dominicae signum non oportere adorari, quod nisi adhibeatur frontibus nostris sive aquis quibus regeneramur aut crismati quo linimur aut sacrificio quo veget
Abbreviated transcription (Latin):
sindone nobilit̃ insigniuit. Optu¬
lit idem etiã serenissimꝰ rex sc̃o
mr̃i dionisio unũ declauis qͥb in
cruce fuit affixũ corpus dñicũ. et
quandã ligni scẽ crucis portuncłam
cũ quadã partiu uosa spineȩ corone
Quis uͦ & inclitꝰ rex karoluᷤ aliqͦt
annos aduersus danos atq norman¬
nos uariis euentib dimicans. pon¬
tem mire firmitatis adũsũ impe¬
tũ eoꝵ suꝑ fluuiũ sequanã fieri con¬
stituit. positis in utͥsq capitib castel¬
lis artificiosissime fundatis. u qͥb
ad custodiam regni p̃sidia dispo¬
suit. Huiꝰ pii regis studiũ pene in
disponendis causis eccłiasticis hac¬
tenꝰ uigunt. Hic ex erm̃trude regi

Expanded text:
sindone nobiliter insignivit. Obtulit etiam idem serenissimus rex sancto martiri Dionisio unum de clavis quibus in cruce fuit adfixum corpus dominicum et quandam ligni sanctae crucis portiunculam cum quadam particula spineae coronae Pius et inclytus rex Carolus, aliquot annos adversus Danos atque Northmannos variis eventibus dimicans, pontem mirae firmitatis adversum impetum eorum super fluvium Sequanam fieri constituit, positis in utriusque capitibus castellis artificiosissime fundatis, in quibus ad custodiam regni praesidia deposuit. Hujus pii regis studium pene in disponendis causis ecclesiasticis hactenus viguit. Hic ex regi
Abbreviated transcription (Latin):
oppida beneuentanoꝵ qͦ a francis
recesserant. sarracenisq se iunxe¬
rant. sub dictione sua recepit. et¬
loca sc̃oꝵ que impii sarraceni ac ꝑ¬
Ni cholaus pauꝑ uir religione p̃es¬
puus morit᷑. ac in atrio ante portaᷤ
beati petͥ non longe a menbris be¬
nedicti p̾decessoris sui sepelitur.

Expanded text:
oppida Beneventanorum, quae a Francis recesserant Sarracenisque se junxerant, sub ditione sua recepit, loca sanctorum, quae impii Sarraceni ac pNicolaus papa, vir religione praecipuus, moritur. Ac in atrio ante portas B. Petri, non longe a membris Benedicti praedecessoris sui, sepelitur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ uirsatis honeste forme uiueniᷤ
rex aqͥtanꝰ iam constitut᷑. adu̾sa pͥ¬
mũ molestatꝰ et dehonestat᷑ iniu¬
ria moritur.
cifilio. duo filii illius ut dictũ ÷ mo¬
riunt᷑. lotharius abbas ⁊ karołꝰ rex
Nec non et rodulfus archiep̃e aqͥtano¬
rũ. & duo pͥncipes aqͥtanies laudricꝰ¬
& immino int̃ se dimicantes semet

Expanded text:
 vir satis honestae formae juvenis, rex Aquitanis jam constitutus, adversa primum molestatus et dehonestatus injuria, moritur. ci filio, duo filii illius, ut dictum est, moriuntur. Lotharius abbas et Carolus renecnon et Rodulphus archiepiscopus Aquitanorum. Et duo principes Aquitanici, Landricus et Muno inter se dimicantes semet
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ disposuerat missol suos dona¬
tũ scilic ostiensem ep̃m. et stepha¬
nũ nepesitiũ ep̃m. et marmum
diaconũ scẽ romane eccłie ad ba¬
siliũ imꝑatorem. et ad filios suoᷤ
constantinum. ⁊ leonẽ augꝰtos con¬
stantiuo polun direxit. Cũ qͥb et
g̾gata ꝗͣ octauã uniu̾salẽ synodũ¬
uocant illuc conuenientes appel¬
lauert̃ exortũ scisia de ignatii
depositione et phocii ordinatiõẽ
sedauer̃t: phociũ anathematiran¬
tes. et ignatiũ restituentes. In qͣ
synodo de imagnib adorandis
mani pontificis qui eoꝵ uotis
de imagnub ad orandis annuit.
legerit patent̃ inueniet.

Expanded text:
Donatum scilicet Ostiensem episcopum et Stephanum Nepessinum episcopum et Marinum diaconum sanctae Romanae ecclesiae, ad Basilium imperatorem et ad filios eius Constantinum et Leonem augustos Constantinopolim direxit, cum quibus et gregata, quam octavam universalem synodum illuc convenientes appellaverunt, exortum scisma de Ignatii depositione et Focii ordinatione sedaverunt, Focium anathematizantes et Ignatium restituentes. In qua synodo de imaginibus adorandis mani pontificis, qui eorum votis de imaginibus adorandis annuit, legerit patenter inveniet.
Abbreviated transcription (Latin):
Uussimꝰ rexkaro lus in hoc itni̾e
ta quiesceret Pluriuus t̃n ep̃is gal¬
loꝵ contradicentib qͥ spũ dĩ tacti
ꝑiculũ generale in eccłia oriri time¬
bant. ne pontifex romanꝰ fauorib
inclinat᷑. ab edificationib pietatiᷤ
exorbitando excłiȩ romane uulnꝰ¬
ũ libitũ egit apd̾ eccłiam romanã
rediret falsis speb incitatꝰ. diuino
iudicio infirmatꝰ. usq placentiã
ciuitatẽ ꝑuenit. ibiq defunctus
in eccłia beati antonini mrĩs sepe¬

Expanded text:
ssimus rex Carolus in hoc itinere ta quiesceret: plurimis tamen episcopis Gallorum contradicentibus, qui spiritu Dei tacti periculum generale in Ecclesiae Dei oriri timebant, ne pontifex Romanus favoribus inclinatus a definitionibus pietatis exorbitando, Romanae Ecclesum libitum suum, egit apud Ecclesiam Romanam rediret, falsis spebus incitatus, divino indicio infirmatus, usque Placentiam civitatem pervenit, ibique defunctus in ecclesia B. Antonini martyris sepe
Abbreviated transcription (Latin):
ni temꝑib Ibiq eutices heticus cũ di¬
oscoro alexandrino epõ abdicat᷑ ÷ et
dampnatꝰ. Int̾ea uͦ ualentinianꝰ imꝑa¬
tor factione eraclii spadonis agetiũ
int̾fecit patriciũ. S ñ multo post idẽ
ualentinianus a satellitib agetii do¬
lo maximini comitis palatii ꝑfossus
um. Uerũ hac incontinentia non diu
letatꝰ:. Nam post alt̾m mensem a fa¬
mulis regiis menbrarim dilaniat᷑¬
romani adautũ cesarem creauert.

Expanded text:
 Euthices haereticus cum Dioscoro Alexandrino episcopo abdicatus est, et damnatus. Interea Valentinianus imperator factione Heraclii spadonis Agerium patricium interfecit. Sed non multo post, idem Valentinianus a satellitibus Agerii dolo Maximini comitis palatii est . Verum hac incontinentia non est diu gavisus. Nam post alterum mensem a famulis regis membratim dilaniatuRomani Avitum Caesarem crea
Abbreviated transcription (Latin):
cit. eiq curã palatii sui delegauit.
& ñ pꝰ multos dies patͥciatꝰ honore ite¬
rũ eũ insignitũ. ad partes italie desti¬
nauit. Quo dũ ꝑueniss odoacrem
herculoꝵ regem uariis successibus
debellauit. & regno tande exturbatũ
int̾fecit. Demũ aut̃ regnũ italie sͥ pre¬
sumpsit & usurpauit. Qd ut sͣ ꝑenut̃

Expanded text:
cit, eique curam palatii sui commendavit, et non post multos dies patriciatus honore iterum eum insignitum ad partes Italiae destinavit. Quo dum pervenisset, Odoacrum Herulorum regem variis successibus debellavit, et regno tandem exturbatum interfecit. Demum autem regnum Italiae sibi praesumpsit et usurpavit. Quod ut sibi perenniter
Abbreviated transcription (Latin):
anastasio ꝑfido succedens in regno
sit hormisda uenerabilis papa. in ur
& dioscorũ diaconos. necñ & petrum
notariũ suũ. ut epõs qͦs athanasius
ꝓ catholica exiliauerat fide. ad ꝓpriaᷤ¬
reuocaret eccłias. Qͦs om̃s cũ grandi
leticia suscepit clem̃tissimꝰ imꝑator.
et remisit honorabilit̃. Post hormisda
aut̃ ioħes cathedrã meruit apłicam.
in coruiti partib iam ueniss. necesse¬
ei fuit ut in itinere equus ei ad seden¬
dũ requiri debuiss. Qd̾̃ illic qͥda uir
nobilis audiens: equũ suꝑ quẽ ꝓmagna
mã suetudine eius conuix sedere con¬
sueuerat ita ei concessit. ut et ad loca
iss inueniri. deberet ille quẽ concesse

Expanded text:
Anastasio perfido succedens in regno,sit Hormisda venerabilis papa ab urbet Dioscorum diaconos, necnon et Petrum notarium suum, ut episcopos, quos Anastasius pro catholica exsulare fecerat fide, ad proprrevocaret Ecclesias. Quos omnes cum grandi laetitia suscepit clementissimus imperator, et remisit honorabiliter. Post Hormisdam autem Joannes cathedram ascendit apostolicam. in Corinthi partibus advenit, cui necesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca us inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
Porro langobardiᷤ adhuc in panno¬
nia consistentib p̃erat albo in fi¬
stabiliuit. qui etiã dũ deficeret. usti¬
nũ filium ex sorore nepotẽ sibi desig¬
nauit successorem.

Expanded text:
Porro Longobardis adhuc in Pannonia consistentibus praeerat Alboinus fistabilivit. Qui etiam dum deficeret, Justinianum suum ex sorore nepotem sibi designavit successorem.
Abbreviated transcription (Latin):
depopła tꝰ fuiss et inde reu̾sus ro¬
mã obsidione cinxiss atq cepiss
tota ferme nocte suos tubis clan¬
gere p̃cepit. ut romã agotis sese
quib cũq modis oculerent. Cap¬
ta est gͥronia a p̃fato tothila re¬
ge: anno iustinians augꝰti.xxpͥmo.¬
tem uirũ sapientẽ ac strenuũ ordina¬

Expanded text:
depopulatus fuisset, et inde reversus Rodepopulatus fuisset, et inde reversus Romam cinxisset, atque cepisset, tota ferme nocte suos tubis clangere praecepit, ut Romani a Gothis sese quibuscunque modis occulerent. Capta est igitur Roma a praefato Totila rege anno XXI Justiniani Augusti. Quotem virum sapientem or
Abbreviated transcription (Latin):
consteruati sunt. Surgentes autẽ ad
eũ appropinquare minime p̾sũpsert̃.
s ad suũ regẽ reu̾s nuntiauert tre¬
pidi in quanta uelocitate fuerant
dep̃hensi. Tunc ꝑ se ide totila ad dĩ ho¬
minẽ accessit. Quẽ cũ a longe seden¬
tẽ cerneret: ñ ausus adeũ accedere
sese in terrã dedit. Cui cũ uirdi bis
terq diceret surge: s ipsa ante eũ de
terra erigi ñ auderet. bndictꝰ ihũ xͥ
dñi faiulus ꝑsemetipsũ dignatꝰ ÷ ac¬
cedere ad regẽ ꝓstratũ. Qͤm de t̾ra le¬
uauit: et de suis actib increpauit.
atq in paucis sermonib cuncta que
illi erant uentura p̾nuntiauit dicenᷤ.
Multa mala facis multa fecistr. iani
aliquando ab iniqͥtate cõpescẽ. & qͥdẽ
romã ing̃ssus es mare tͣnsiturꝰ .ix. an¬
tis rex uehem̃ter expauit. & oratioẽ
petita recessit. atq ex illo iã temꝑe
minus crudelis fuit. Nam ñ multo
post dũ mare transiens syciliam

Expanded text:
consternati sunt. Surgentes autem, ad consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigis de terra non audereni famulus per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem antis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non mupost dum mare transiens, Siciliam
Abbreviated transcription (Latin):
ad eiꝰ monasteriũ ꝑgens paulo longuiᷤᷤ
substitit: eiꝙ seuenturũ nuntiauit.
Cui dũ ꝓtitꝰ mandatum fuiss de mo¬
monasterio ut ueniret: ipse sicut ꝑ¬
haberet explorare conatꝰ÷. Qͥ dam
eius spatarius rigo dicebat᷑. Cui calei¬
amenta sua p̃buit. euniq indus re¬
ꝑgere ad dei hominẽ p̃cepit. In cuiuᷤ
obseqͥum tres qui sͥ p̃ ceteris adhere¬
re consueuerant comitesmisit. scili¬
cet uul. ruderich. & blidui. ut ante
uiriꝰᷤ ocłos ipsum eẽ regem tothilam
simulantes. eiꝰq later iͦ ambularent.
Cui alia qͦ: obsequia atq spatarios
p̾buit: ut tã ex eisdẽ obsequiis quã
ex purpureis uestib rex er̃ putare¬
tur. Cũq isde rigo decorat᷑ uestib
obsequentiũ freqͣntia comitatꝰ.
monasteriũ fuss ingressus uir
dei eminus sedebat. Quẽ uenien¬
tem conspiciens. cũ iam ab eo auds¬
ri potuiss clamauit dicens. Pone fili
ludere p̃sumpsiss expauit. Onĩs ꝙ qͥ
cũ eo ad ch̾ hominẽ ueniebant terre

Expanded text:
ad ejus monasterium pergens, paulo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut piritum haberet explorare conatus est. Quidameius spatharius Riggo dicebatur, cui calciamenta sua praebuit eumque indui vepergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueverant, comites misit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoque obsequia atque spathari praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque isdem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus, monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili,ludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae
Abbreviated transcription (Latin):
& hic illũ credit᷑ abaptismatis lauacͦ
suscepisse. Cuiꝰ p̃ciosissum ꝯfessoris ui¬
tȩ seriem partim in occulto sermone
cõpositam. partim uͦ scriptoꝵ uicio de¬
prauatã conspiciens. nuꝑ corrigere
statui: et tempus qͦfloruit pꝰ multoꝵ
annoꝵ exacta curricula moderno tẽ¬
pore designaui. & de ipsius qͥdẽ scĩ uir¬
tutib in eadẽ serie apertissimo ser¬
mone ueritatẽ exp̃ssi. De hoc alticio
illud plane diffinire nolui. qd̾ euden¬
ti testimonio ꝓbare ñ possũ. meluiᷤᷤ ẽẽ
credens qd̾ me latet seu de qͥb ambigo
d̾o totũ relinquere. quã dubia ꝓcer¬
tis ꝓterue defendere. Hoc tñ antiquuᷤᷤ
ille liber qͥ p̾fati c̃fessoris actꝰ continet
mͥ uidet᷑ innuere: qd̾ circa hꝰ tempus
potuit infantulus. S ut ad ordinem

Expanded text:
et hic illum creditur a baptismatis lavacro suscepisse. Cujus pretiosissimi confessoris Vitae seriem, partim in occulto sermone compositam, partim vero scriptorum indicio depravatam conspiciens; nuper corrigere statui, et tempore quo floruit, post multorum annorum curricula moderno tempore designavi. Et de ipsius quidem Sancti virtutibus in eadem serie apertissimo sermone expressi. De hoc autem Altitio illud plane diffiniri nolui, quod evidenti testimonio probare non possum, melius esse credens, quod me latet, seu de quibus ambigo, Deo totum relinquere, quam dubia pro certis proterve defendere. Hoc tamen antiquus ille liber, qui praefati confessoris actus continet, mihi videtur innuere, quod circa hoc tempus, potu
Abbreviated transcription (Latin):
macũ qͦ patͥciũ int̾fecit. S et boetiũ
consularẽ uirũ sũme prudentie qͥ
dialeticã arimeticã atq musicam
suo sermone nobilitauerat. et alios
libellos elegantissime cõposuerat. ide
tirannꝰ exilii pena dãpuauit. & uiter¬
ritorio mediolanensi uigulari fecit.
Nac ead̾ẽ imimanis seueritatis impu¬
nitate teodericꝰ nequaquã ÷ gauisus.
Nam ñ multo pꝰ horribili &e in opuia¬
ta morte pollutã peccatis animã exa¬
lauit. Quã etiã qͥda solitariꝰ apd̾ lipe¬
ram manens insulam corꝑeis ocłis
uidit in ollam uulcant demergiub
mare sicut cacab feruescit ab igne.
Teoderico uͦ regi attalaricus nepoᷤ eiꝰ
successit. & attalarico teo dealdus.

Expanded text:
 patricium interfecit. Sed et Boetium consularem virum summae prudentiae, qui dialecticam arithmeticam, atque musicam suo sermone nobilitaverat, et alios libellos elegantissime composuerat, idem tyrannus exsilii poena damnavit, et in territorio Mediolanensi jugulari fecit. Hac tamen immanis saevitiae impunitate Theodericus nequaquam est gavisus. Nam non multo post horribili et inopinata morte pollutam peccatis animam exhalavit. Quam etiam quidam solitarius apud Liparem manens insulam corporeis oculis vidit in ollam Vulcani demergi, ubi mare sicut cacabus fervescit ab igne. Theoderico vero regi Athalaricus nepos ejus successit, et Athalarico Theodoaldus.
Abbreviated transcription (Latin):
effugauit. E ñ multis dieb int̾iectis
apd̾ rauennã inclusũ in detionẽ sus¬
cepit. eumq cũ urore sua & oppib pa¬
latii constantinopolim deportauit.
Sicq iustinianꝰ orthodoxus aug̾tus bre¬
ui temꝑis int̾uallo de duab ualidis
thi qui transpadũ & in liguria consi eessi¬
stebant contra romanos rebellantes
tothilã qͥ & baldiula dicit᷑ s regẽ cre¬
auert̃. Qͥ contra romanos sepe dinii¬
cans eoꝵ uires multis uicib fregit

Expanded text:
ectis, apud Ravennam inclusum in deditionem suscepit, eumque cum uxore sua, et opibus palatii Constantinopolim deportavit. Sicque Justinianus orthodoxus Augustus brevi temporis intervallo de duabus validis thi qui trans Padum et in Liguria consistebant, contra Romanos rebellantes Totilam, qui et Bajola dicitur, sibi regem creaverunt. Qui contra Romanos saepe dimicans, eorum vires multis vicibus fregit
Abbreviated transcription (Latin):
& xiii. ⁊ dieb xi. Iste de multis gentibꝰ
trium pbauit. Nam septimo imꝑii¬
sui anno facta sunt uuandalica bel¬
la. et recepit belisarius affricã. et fa¬
uente cd̾o eoꝑrexit magna celeritate¬
& eadẽ infideles uuandalos suꝑauit
tiquũ rei publice corpus reuocauit.
Rex quiipe iuiandaloꝵ gelim̃. cũ ini¬
petũ belisasarii ferre nequiret. ad
mauricios fugit. S eũ ibi belisarius
celerit̃ insecutꝰ comp̃hendit. et argen¬
tea uinctũ cathena secũ addurit. & de
eo constantinopolim triumphauit.
Eñ multo pꝰiustinianꝰ aug̾tus eumde
belisariũ ad italiã destinauit. qͦ belisa¬
rius ueniens. pͥmo accessu siciliã in¬
uasit. ꝙ neapolim obsedit. & expugna¬
uit. & expoliauit. Qd̃ ubi rex italie te¬
odebaldus audiuit. uiutigẽ exercitꝰ¬
sui ducẽ contra eũ destinauit. Sed
pꝰquã uiutigis campaniã ÷ ing̃ssus.
rex ab ȩxercitu creatꝰ expeditionẽ
soluit: et retro remeauit. Tunc
spreto teodo aldo & pͥma conuige

Expanded text:
 diebus undecim. Iste de multis gentibus triumphavit. Nam septimo imperii anno facta sunt Vandalica bella, et recepit Belisarius Africam, et favente Deo eo perrexit magna cum celeritate, infideles Vandalos superavittiquae reipublicae corpus revocavit. Rex quippe Vandalorum Getimer cum imperium Belisarii ferre nequiret ad Maurusios fugit. Sed eum ibi Belisarius celeriter insecutus comprehendit, et argentea vinctum catena secum adduxit, et de eo Constantinopoli triumphavit. Et non multo post Justinianus Augustus eumdem Belisarium ad Italiam destinavit. Quo Belisarius veniens primo accessu Siciliam pervasit, et Neapolim obsedit, et expugnavit, et exspoliavit. Quod ubi rex Italiae Theodoaldus audivit, Vitigem sui exercitus ducem contra eum destinavit. Sed postquam Vitigis Campaniam est ingressus, et rex ab exercitu est creatus, expeditionem solvit et retro remeavit. Tunc spreto Theodoaldo, et prima conjuge
Abbreviated transcription (Latin):
tu rauennã uenit: augustulũ filiũ
p̾sidio nudus dalmatias fugit. ubi
& pͥuatꝰ defec̾. Augustulo u̾ in rauen¬
na degente. odeacer tortilingoꝵ rex
pauit. Qͥ orestem int̾fecit. & filiũ
cesarẽ augustulũ de regno pulsũ ĩ lu¬
cullano dalmatie castello exilii pena
no: pͥmus augustoꝵ octauianꝰ auguitꝰ¬
optinuit. in hoc augustulo dignitatis
suȩ pͥulegiũ ꝑdidit. &. in manib regũ
exterarũ gentiũ tande̾ collapsũ corruit.

Expanded text:
tu Ravennam venit, Augustulum imperatpraesidio nudus ad Dalmatas fugit, ubi et privatus defecit. Augustulo vero in Ravenna degente, Odoacer Totilingorum rex,. Qui et Orestem interfecit, et filium ejus Augustulum de regno pulsum in Lucullano Campaniae castello exilii poenano panus Augustus obtinuit, in hoc Augustulo dignitatis suae privilegium perdidit, et in manus regum exterarum gentium tandem collapsum corruit.
Abbreviated transcription (Latin):
tor auitus intͣ gallias ab exercitu sũp¬
tus & derelictꝰ ad italiã remeauit.
& pꝰpaucos dies honore dignitatis de¬
posito: placentinoꝵ ordinat᷑ ep̃c. Co¬
deq anno morianꝰ a romanis mili¬
tib ap̃ rauennã cesar italie ÷ urbẽ
ordinatꝰ. Qͥ qͥde ad hispanias abiit.
& uide contͣ hostes suos ad cartaginẽ
tnͣsire ꝓposuit. s penitꝰ spe sua fru¬
ad italiam ÷ regressus. ubi t̾cio pͥncipa¬
tus sui anno uix expleto decessit. Tũc
leo imꝑator artemiũ p̾decessoris sui
martians generũ ex patricio cesarẽ¬
ordinauit. & in italiã destinauit. Qͥ
uͥ romã attigit. recunerũ generũ su¬
um cont᷑ alanos direxit. et ꝑ eũ mul¬
titudinẽ alanoꝵ fugauit. & regẽ eoꝵ
beorgicũ pͥmo certaminis impetu
suꝑatũ int̾emit. S ñ multo pꝰ idem
artemius ipsiꝰ recimeri gen̾is sui frau¬
de int̾emptꝰ. regnũ reliqͥt olimbrio.

Expanded text:
tor Avitus, intra Gallias ab exercitu suo spretus et derelictus, ad Italiam remeavit, et post paucos dies, honore dignitatis deposito, Placentinorum ordinatur episcopus. Eodemque anno Majoranus a Romanis militibus apud Ravennam Caesar Italiae est ordaginem transire proposuit, sed penitus spe sua fruad Italiam est regressus, ubi tertio principatus sui anno vix expleto decessit. Tunc Leo imperator Arthemium Caesarem iium Caesarem in Italiam destinavit. Qui ubi Romam attigit, Ricemerem generum suum contra Alanos direxit, et per eum multitudinem Alanorum fugavit, et regem eorum Beorgicum primo certaminis impetu superatum interemit. Sed non multo post idem Arthemius, ipsius Ricemeris fraude interemptus, regn
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto: gliceriꝰ eiꝰ sibi assũpsit im¬
ꝑium. Uerũ anno uix expleto: nepoᷤᷤ¬
filiꝰ eũ a regno deiciens. ep̃m ordina¬
rifeõ. et ÷ͥ regnũ rapuit. Tantaᷤᷤ ua¬
rietates inuitationesq romanoꝵ

Expanded text:
defuncto, Glycerius ejus sibi praesumpsit imperium. Verum anno vix expleto, Nepomine eum e regno ejiciens episcopum ordinari fecit, et sibi regnum rapuit. Tantas varietates mutationesque Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
in constantinopolitana eccłia quidã
ep̃c nestorius nomine: eloq̃ntia scła¬
ri p̃ditꝰ. qͥ contra catholicam doĩa¬
tizabat fidem. sanctã mariã ñ esse dĩ
genitͥcem & hominẽ pu rũ de ea na¬
tũ. s postea homini dm fuisse ꝑmixtũ.

Expanded text:
e Constantinopolitana quidam episcopus, Nestorius nomine, eloquentia saeculari praeditus, contra catholicam dogmatizavit fidem, sanctam Mariam non esse Dei genitricem, et hominem purum de ea natum, sed postea homini Deum fuisse permistum.
Abbreviated transcription (Latin):
attauulfu ᷤ apd̾ barcillonã hispanie
urbẽ dolo suoꝵ occisus ÷ Cui segericꝰ¬
in regno successit. Qui pacẽ optimã
cũ honorio imꝑatore constituit.: et
placidiam eiꝰ sororẽ secũ honeste ha¬
bitam ei restituit. Honoriꝰ autẽ illã¬
memorato constantino comiti des¬

Expanded text:
us, apud Barcinonam, Hispaniae urbem, dolo suorum occisus est, cui Segericus successit, qui pacem optimam cum Honorio imperatore constituit, et Placidiam ejus sororem secum honeste habitam ei restituit. Honorius autem illam Constantino comiti des
Abbreviated transcription (Latin):
lis peccati uinculo asserunt nasqi
ut prorsus ñ sit qd̾ eis oporteat scda
natiuitate dimitti. s eos ido bapti¬
rari. ut ꝑ regenerationẽ ad optati
adimitant᷑ ad regnũ di. de bonoĩ

Expanded text:
originalis vinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis oporteat secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizari, ut regeneratione adoptati admittantur ad regnu
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃fatũ regem tothiłã nuntioᷤᷤ mi¬
sit. exquirens qͥd de ep̃o uł ppło fieri
iuberet. Cui ille remandauit dicẽs.
Ep̃o prius a u̾tice usq ad calcaneũ
corrigiã tolle: et tẽ caput eiꝰ amputa.

Expanded text:
 ad regem Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amp
Abbreviated transcription (Latin):
cũ honorio fr̃ẽ .xiiii. imꝑauiss. relicto
tro dosio uiiͦi. annoꝵ filio defunctũ :¬
orta: heresis priscilli anistarũ qua
qui inuoluit᷑ astruere conat᷑. fatalibꝰ
stellis homines colligatos. & ip̃m ho¬

Expanded text:
asset, relicto Theodosio octo annorum filio defunctest haeresis Priscillianistarum, qua qui involvuntur, astruere conantur fatalibus stellis homines colligatos. P
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fato pͥncipe rufino constantino¬
polim reu̾si st̃. Quib dũ scđ̾m con¬
ꝑator: statim milites rufinũ p̃fectũ
int̾emer̃t. Erat enim suspectꝰ imꝑatori
qͣsi qͥ tirantudẽ poss assumere. & non¬

Expanded text:
ncipe Constantinopolim reversi sunt. Quibus dum secundum conperator, statim milites praefatum Rufinum interemerunt; erat enim suspectus imperatori, quasi qui tyrannidem posset assumere.
Abbreviated transcription (Latin):
& pene totã insulam illã ab orien¬
tali plaga usq ad occidentalem¬
plagam occupauit. Tunc &̃ qm̃
pelagiana heresis angloꝵ maculaue¬
rat fidẽ: gallicani ep̃ĩ germanũ auti¬

Expanded text:
 insulam ab orientali parte usque ad occidentalem occupavit. Tunc etiam quoniam Pelagiana haeresis Anglorum maculaverat fidem, Gallicani episcopi Germanum Anti
Abbreviated transcription (Latin):
tos post dies: a laricus ÷ defunctꝰ. Cui suc¬
cessit athauulfus eiꝰ ꝓpinquit᷑. qͥ & ipse
romã irrupit. In qua irruptione placi¬
dam teodosii augusti filiam arcadii
& honorii g̾manam ab urbe captiuam
abduxit. & eam sͥ matrimonio copu¬
lauit. Qd̃ pꝰmodũ ualde reipublice
ꝓfuit. Nam idẽ athauulfꝰ satis demũ

Expanded text:
t Athalaricus defunctus est. Cui successit Athanulphus ejus propinquus, qui et ipse Romam irrupit. In qua irruptione Placidiam Theodosii filiam; Arcadii et Honorii germanam, captivam abduxit, et eam sibi matrimonio copulavit. Quod postmodum reipublicae valde profuit. Nam idem Athanulphus satis demum
Abbreviated transcription (Latin):
thosalanos. unandalos. atq burgun¬
diones in arma sollicitans gallias bel¬
lo pulsare cepit. sperans subhac neces¬
sitate memorato eucherio filio suo.
dere. Qd̃ ubi imꝑatori honorio pate¬
factũ ÷ iussit illũ it̾fici. Oecisus qͦ e
in illis dieb eucerius filius eiꝰ. Quib¬

Expanded text:
thos, Alanos, Vandalos, atque Burgundiones in arma sollicitans Gallias bello pulsare coepit, sperans sub hac necessitate Eleutherio filio suo dere. Quod ubi imperatori Honorio patefactum est, jussit eum interfici. Occisus est quoque in illis diebus Eleutherius filius ejus. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
diderat. petentes exipsius part᷑e pͥui¬
legio suo ipsum p̃ceptũ confirmare
Tunc papa ioħes ꝓtulit exemplar
quasi facti p̃cepti a karolo imꝑatore
gis aplurimis credebat᷑. ut gosie

Expanded text:
diderat, petentes ex ipsius parte, ut privilegio suo ipsum praeceptum confirmaret. Tunc papa Iohannes protulit exemplar quasi facti praecepti a Karolo imperatorgis a plurimis credebatur, ut a Gozle
Abbreviated transcription (Latin):
137
uo pueri nascuntur. unus in pago nouiomensi. alter in pago len¬
sensi. mitrati mitra carnea ac si esset linea. caudis carneis a col¬
io dependentibus. ac si essent capilli plexi more militũ. comas nu
hoc anno concremantur. Iudouicus rex frantiȩ obit: succedit
filius eius ludouicus qui ducit filiam comitis pictauiensis uxorem.
uthro Rex alemanniȩ obit.

Expanded text:
137. Duo pueri nascuntur, unus in pago Noviomensi, alter in pago Lensensi, mitrati mitra carnea, ac si esset linea, caudis carneis a collo dependentibus, ac si essent capilli plexi more militum comas nutrc anno concremantur. Ludovicus rex Frantiae obit; succedit filius ejus Ludovicus, qui ducit filiam comitis Pictaviensis uxorem. Luthro rex Alemaniae obiit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nnocentius papa secundus obit. Cui successit celestinus.
uartodecimo uł februarii uentus uehemens ex dextro satere sep-¬
temtrionalis plagȩ processit. qui usq ad fundamenta ecbłas
euertit. campanaria turresq in estimabilis pondis multȩq fortitu¬
dinis comminuit atq dececit arbores radicitus euulsas subuertit.
castella domosq destruxit. in quorum runa homines. feminas.
ꝓueros pioraq ꝑ loca non nulla neci inuoluit. Mare etiam in
ipsa eꝑdomada terminos suos transgrediens. plurimum tertaꝵ
papa secundus romanȩ ȩccłȩ preficitur.

Expanded text:
nnocentius papa secundus obit; cui successit Celestinus. 14 Kal. Febr. ventus vehemens ex dextro latere septemtrionalis plagae processit, qui usque ad fundamenta ecclesias evertit, campanaria turresque inestimabilis ponderis multaeque fortitudinis comminuit atque dejecit, arbores radicitus evulsas subvertit castella domosque destruxit; in quorum ruina homines, feminas, pueros, pecoraque per loca nonnulla neci involvit. Mare etiam in ipsa epdomada terminos suos transgrediens, plurimum terraruecundus Romanae ecclesiae preficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ficato erespurgalio castro suꝑ lipiam.
saronescũ urorib et infantib bapti¬
ratos in fide xp̃i sibi coniunxit: et pla¬
citum generale tam ex francis quam
exsaxonib celebrauit ad pat̃burnã.
uiutichinꝰ cũ quib da saxonib rebel¬
baptizatis saxonib ex ingenuitate
& alodo ficł firmitas roborata. si am¬
ꝑlius amissa xꝑianitate in ꝑfidiam
incarnationis añi hispanias ingre¬
dit᷑. Nam antea adhuc insaxonia
positus receꝑat legationẽ sarrace¬
noꝵ. in qua fuit ib nalaribi et
filius deiuferi. qͥ trausiatione drͣ ioseph.
Destructa g̾ pamphilonia apd cesar¬
augustam ȩxercitũ tam exburgundia
quã exbaioaria ꝓiuncia. septimania
atq lango bardia conuuixit. Et accep¬
tis obsidib deibima laraimi. et de al¬
uutauro aliisq sarracenis subiugatiᷤ.
tit᷑. Orandi grã romã reu̾tit᷑ post aliq̃t
annos ingressus ab adriano pontifi¬
ce filius eius pipinꝰ ex sacͦ fonte excipi¬

Expanded text:
ficato Heresburgalio castro super Lippiam ficato Heresburgalio castro super Lippiam Saxones cum uxoribus et infantibus baptizatos in fide sibi conjunxit, et placitum generale tam ex Francis quam ex Saxonibus celebravit ad Paterbrunnam. Witichingis cum quibusdam Saxonibus rebelostulans, baptizatis Saxonibus et ingenuitate et alodo fidei firmitas roborata si amplius amissa Christianitate in perfidiaIncarnationis Domini Hispanias ingreditur. Nam antea, adhuc in Saxonia positus, receperat legationem Sarracenorum, in qua fuit Ibinalaribi, et filius Devisfexi, qui Latine dicitur Joseph. Destructa igitur Pampilonia, apud Caesaraugustam, exercitum tam ex Burgundia quam ex Bajovaria provincia, Septimania atque Longobardia conjunxit, acceptis obsidibus de Ibinilaram et de Abutauro, aliisque Sarracenis subjugatis titur. Orandi gratia Romam post aliquot annos ingressus ab Adriano pontifice filius ejus Pippinus ex sacro fonte excipi
Abbreviated transcription (Latin):
tum: s sclaius bellũ ÷ illatiun. Dani
ult̾ius illimallent sub eẽ quã rebel
mus agg̃ssus ⁊. Qd bellũ intra octa¬
uũ quo ceptum ÷ annũ felicit᷑ ÷ con¬
sũmatũ. Totam p̃terea frisiam atq
raudito qd̾ rothgaudus
longobardus in ꝑfidiam u̾sus esset.
gaudo forouliũ tharanisiũ. atq
alias ciuitates inditione sua recep̾.
easq francis ad custodiã ꝑmisit. łres¬
burgum gͥ castrũ sarones inuadunt.
atq destruunt. S cũ p̃ꝑarent macͥnaᷤ
& petrarias atq detas ut alterũ castrũ
ꝑderent. uidentib adu̾saruis apparu¬
ert̃ in modum sicuti duo glob flam¬
mantes suꝑ eçcłiani que in ipso castro
erat. Qua usione pauefact saxones
relinquentes uniu̾sam p̃parationẽ
suam: ita fuga lapsi sunt. ut mutuo¬
segladiis occiderent.
ex głosus karoł it̃m saxones ag¬
gressus. firmitatesq illoꝵ õs obtinenᷤ
quoli piã consurgit omĩa ꝑagrans
uiiu̾sam saroniam recepit. & reedi¬

Expanded text:
t Sclavis bellum est illatum. Dani ulterius illi mallent subesse quam rebellmus aggressus est. Quod bellum intra octavum quo ceptum est annum feliciter est consummatum. Totam preterea PhrisiaAudito quod Rothaugaudus Longobardus in perfidiam versus esset, augaudo, Forojulium, Tharavisium, atque alias civitates in ditionem suam recepit, easque Francis ad custodiam permisit. Heresburgum castrum Saxones invadunt et destruunt. Sed cum praepararent machinas et petrarias, atque cletas, ut alterum castrum praeriperent, videntibus adversariis, apparuerunt, in modum scuti, duo globi flammantes super ecclesiam quae in ipso castro erat. Qua visione pavefacti Saxones, relinquentes universam praeparationem suam, ita fuga lapsi sunt, ut mutuose gladiis conciderent. Rex gloriosus Carolus iterum Saxones aggressus, firmitatesque illorum omnes obtinens, quo Lippia consurgit, omnia peragrans, universam Saxoniam recepit, et reaedi
Abbreviated transcription (Latin):
nensem eccłiam non ep̃c tenuit. &
ab scedens lignis iuisule monasterio
monacͥilem conũsationẽ suscepit.
Post ursum nimie simplicitatis
ep̃m uulferi quẽ uulfreiam pa¬
trio nomine appellauer̃t. baioari
lugdunensem leichradꝰ uir sołariᷤ
dignitatis intentissimꝰ. et honoriᷤᷤ
rei publicȩ utilis. rexit ȩccłam
onstantinꝰ imꝑaror a suis cap¬
Hyrene mat̃ eiꝰ imꝑatͥx constanti¬
nopolum resudens.uiii. annos pꝰ im¬
ꝑauit. Nec ad ȩxcellentissimũ regẽ
karolũ misit legationẽ ꝓpace seruan
da. Stella que martis dr eo anno a
mense ulio usq ad aliũ mensem u¬
lii uider: ñ potuit. Baleares insulȩ
amauris & sarracenis dep̃date. hil
defons rex galletie & austrausie p̾da¬
ta olisipona ultima ciuitate hispa¬
me: uictorie insignia multas loricas.

Expanded text:
nensem Ecclesiam non episcopus tenuit: et nensem Ecclesiam non episcopus tenuit: et abscedens Lirinis insulae monasterio monachalem conversationem suscepit. Post Ursum, nimiae simplicitatis episcopum, Wlferi quem Wltreiam patrio nomine appellarunt, BajovariuLugdunensem Leidradus vir saeculari dignitati intentissimus, et honori reipublicae utilis, rexit EcclesiaConstantinus imperator a suis capIrena mater ejus imperatrix Constantinopoli residens octo annos post imperavit. Haec ad excellentissimum regem Carolum legationem pro pace servanda misit. Stella quae Martis dicitur, eo anno a mense Julio usque ad alium mensem Julium videri non potuit. Baleares insulae a Mauris et Sarracenis depraedatae sunt. Hadefons rex Galliciae et Austriae, praedata Olisipona ultima civitate Hispaniae, victoriae insignia, multas loricas,
Abbreviated transcription (Latin):
lum romane urb̃ direrit. sipinuᷤ
rediens partem thesaui ⁊ que remau¬
serat ad patrẽ defert. Barcinonac¬
uitas quẽ francis destrherat ꝑ ratũ
sarracenum restituit᷑. Nam idemad
pium regem ueniens una cũ ciuita¬
te semet tradidit.
udouicus filius magni pͥncipis
rarolini hispania nutit᷑. et cũ eo ad¬
bella sarracen filius ab uinage
regis. quia fr̃ pulsus mauritania
pio regi karolo secõmiserat. Porro
pipinus alius ad disponendam ita¬
liam constituit᷑. Nordimi transalb¬
ni sedentes. legatos regios qui tunc
ad iusticias faciendas cũ eis uersa¬
bant᷑ comp̃heudunt. quosđa exeis
occidunt. qͦsclam ad redimendum
retinent. Deinde contra trassucho¬
nem ducem a podricoꝵ et eburisiũ
legatũ francoꝵ aciem dirigunt. In
eo loco cesa sunt ex nordiudis.iiii.
milia: ceq̃ paceni perentes se ipsos
dederunt. Uiennensem tunc tem¬
ꝑis eccłiam ursus & abdo lugdunen¬
nepos eius hilduiuꝰ paululũ lugdu¬

Expanded text:
lum Romanae urbis direxit. Pippinus lum Romanae urbis direxit. Pippinus rediens, partem thesaurorum quae remanserat ad patrem defert. Barchinona civitas, quae a Francis desciverat, per Zatum Sarracenum restituitur. Nam idem ad pium regem veniens, una cum civitate Semeth tradidit. Ludovicus filius magni principis Caroli, in Hispaniam mittitur, et cum eo Abdella Sarracenus filius Zathibinmauge regis, quia frater pulsus Mauritania pio regi Carolo se commiserat. Porro Pippinus alius filius ad disponendam Italiam constituitur. Nortluidi, trans Albiam sedentes, legatos regios qui tunc ad justitias faciendas cum eis versabantur, comprehendunt: quosdam ex eis occidunt, quosdam ad redimendum retinent. Deinde contra Trassucconem ducem Abodritorum et Heburisum legatum Francorum, aciem dirigunt. In eo loco caesa sunt ex Nortluidis quatuor millia: caeteri pacem petentes seipsos dediderunt. Viennensem tunc temporis Ecclesiam, Ursus: Ado Lugdunennepos ejus Ilduinus paululum Lugdu
Abbreviated transcription (Latin):
fiacano fust: legatis apsice sedis p̃siden¬
tib theophilactus & stephanꝰ ep̃c ex
auctoritate scõꝵ patrũ conuictꝰ et
dampnat᷑ ÷. Iterũ felix cũ errore
suo ꝑpetuo apd̾ lugdunũ religatus
erilio. quẽ ferunt ieodẽ ipso suo
errore mortuum. S et pseudo syno¬
dus quã septimã greciappellant
ꝓ adorandis imaginib ab dicata est
ad pium regem karolum se contulit
hereticus forouillensis dur. cuuli
bello inter se habito. seductis & occi¬
sis auaris. misso uuonomiro sclauo¬
ringuin gentis auaroꝵ longis retro
temꝑib qi uetum spoliauit. ablatiꝰ
de thesauris multo illuc temꝑe col¬
lectis. qͦs pio regi karolo postinodum
misit. Et ille dõ grãs referens. ad me
misit. partem officialib regni et ec¬
dccxcui. consecratur i eadem sede
leo uir ꝑ omiã reuerendus. Moxut
leo in eius loco successit. missis lega¬
gatis ad pium regem karolũ claue̾
confessionis scĩ petͥ. si mul & ueril¬

Expanded text:
Francanofurt, legatis apostolicae sedis praesidenFrancanofurt, legatis apostolicae sedis praesidentibus, Theophylacto et Stephano episcopis auctoritate sanctorum Patrum, convictus et damsilio apud Lugdunum relegatus est: quem ferunt in eodem ipso suo errore mortuum. Sed pseudosynodus quam Septimam Graeci appellant, pro adorandis imaginibus abdicata penitus. ad pium regem Carolum se contulit,Herricus Forojuliensis dux, civili bello inter se et victis et occisis Avaris, misso Wonomiro Clavobringum gentis Avarorum longe retro temporibus quietum spoliavit, ablatis inde thesauris multo illuc tempore collectis, quos pio regi Carolo postmodum misit. Et ille Deo gratias referens ad memomisit, partem officialibus regni et ecconsecratur in eadem sede Leo, vir per omnia reverendus. Leo in ejus locum successit, missis legatis ad pium regem Carolum, claves confessionis sancti Petri simul et vexil
Abbreviated transcription (Latin):
acturi recudunt᷑. & aliqui baiuari¬
orũt in exiliũ ꝓ ꝑfidia sunt direpti.
Grecicum langobardis pugnã ieunt.
similit̃ & cũ auaris & francis qͥ i italia
cõmanebant. Similit̾ int̾ auaros et
baioarios. In his om̃ib uictoria fuit¬
penes francos. It̾m auari cũ baio ariis
p̃sicdentib francis cũ pugnare dispo¬
nerent. strage ualidissima cesi maxi¬
ma parseoꝵ fliuio danubio int̾cep¬
tã ibiq necata est.
xcellentissimꝰ rex karolus super
albiam fluuiũ pontẽ constituit. et
in capite pontis exutraq parte edifi¬
cauit castra atq sclauoᷤᷤ quoꝵ uocabu¬
eccłias oppidaq circa fines suos im¬
manissime depopłãns atq deuastans.
metu pii & głosi regis ac timore ȩxer¬
citꝰ illius. dimissis firinitatib sius
ac p̃sidiis: fuga elabit᷑ ac pͥstinam¬
pontificis romians adductꝰ. heresim
u̾bo solũmͦ abdicauit. Sy nodusit̾m
facta contra sup̃dictam heresim in

Expanded text:
acturi recluduntur, et aliquot Bajovariacturi recluduntur, et aliquot Bajovariarum in exsilium pro perfidia direxit. Graeci cum Longobardis pugnam ineunt, similiter et cum Avaris et Francis qui in Italia commanebant; similiter inter Bajovarios et Tauros: in his omnibus victoria penes Francos fuit. Iterum Avari cum Bajovariis praesidentibus Francis cum pugnare disponerent, strage validissima caesi, maxima pars eorum fluvio Danubio intercepta, ibique necata est. Excellentissimus rex Carolus super Albiam fluvium pontes constituit, et in capite pontis ex utraque parte aedificavit castra; atque Sclavos, quorum vocabuecclesias oppidaque circa fines suos immanissime depopulans atque devastans, metu pii et gloriosi regis ac timore exercitus illius, dimissis firmitatibus suis et praesidiis, fuga elabitur, ac pristinampontificis Romani deductus, haeresim verbis solummodo abdicavit. Synodus iterum facta contra supradictam haeresim in
Abbreviated transcription (Latin):
saronũ ꝑ spatia annoꝵ cũ inꝑfidia
sepe relaberent᷑. fortissimo rege cum
francis pene eos subinde usq ad int̾¬
nęcionem obterendo. uiutichingis
& aliis consociis qͥ dui saxones ad re¬
bellionẽ ꝑmouerant. ꝑ obsides recep¬
ti atq benignissime a pio rege ꝑfidia
indulta matimaco baptirati: maxi¬
mam partẽ regions contuler̃t. Sie¬
cur. cum pontifice romano scõ pascha
celebrato tassilionis ducis baiuarioꝵ
insuꝑ nussis receptis. cuiꝰ ꝑfidia no¬
ta passim uulgabat᷑. Int̾iecto temꝑe
undiq exercitib regiis tassilio con¬
strictꝰ. ad conuentũ publicũ francoꝵ
aliaxq gentium sub ditione eoꝵ
iam positarũ in ulla que dr̃ inge
linachini. aut uolens aut nolens
occurrit. In medio positꝰ cũ crimina¬
lia ei obicerent᷑: et ipse ꝑuiria sua
publice fateret᷑. dampnat᷑ ipse cum
filio suo theudone ad mortẽ ÷ S ele¬
mentia piissimi regis eis uita conces¬
sa. tonsorati in monastĩo penitentiã

Expanded text:
Saxonum per spatia annorum, cum in perfidiam saepe relaberentur, fortissimo rege cum Francis pene eos subinde usque ad internecionem obterente . Witigingis et Albi cum sociis, qui diu Saxones ad rebellionem permoverant, per obsides recepti, atque eis benignissime a pio rege perfidia indulta, in Attiniaco baptizati maximam pacem regioni contulerunt. nis, cum pontifice Romano sancto pascha celebrato, Thassilonis duci Bajovariorum insuper missis receptis, cujus perfidia nota passim vulgabatur: interjecto tempore undique exercitibus regiis Thassilo constrictus, ad conventum publicum Francorum, aliarumque gentium subditione eorum jam positarum, in villa quae dicitur Ingilena, aut volens, aut nolens, occurrit; in medio positus cum criminalia ei objicerentur, et ipse perjuria sua publice fateretur, damnatus ipse cum filio suo Theudone ad mortem est. Sed clementia piissimi regis ei vita concessa, tonsurati in monasterium poenitentiam