comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendata dilectio dĩ: scđa dilectio
ꝓximi: A scd̾a aut̃ incipitur ut ad
primũ ꝑueniatur: Si enĩ frẽm quem
tem qui in celo est. De celo misit spiñ¬
& dilige frem̃ Accipe decelo: & di¬
lige dm̃ Quia & interra qd̾ accẽpisti.
decelo est. Incerra . xp̃s dedit: s de
celo est qd̃ dedit Iile enĩ dedic: qui
de celo descendit Hic inuenit cui
daret. sed inde actulit qd̾ datet. Qa
est gͦ frẽs: An forte cõmemoro ⁊ hoc
quomͦ caritas ad spm̃ scm̃ ꝓpͥe ꝑtine¬
at: Pauliĩ audi. Non solum aut̃ s¬

Expanded text:
commendanda dilectio dei, secunda dilectio proximi, a secunda autem incipitur, ut ad primam perueniatur — si enim fratrem, quem tem qui in caelis est, de caelo misit iteet diliges fratrem; accipe de caelo et dilige deum, quia et in terra quod accepisti de caelo est. in terra Christus dedit, sed de caelo est quod dedit. ille enim dedit qui de caelo descendit; hic inuenit cui daret, sed inde attulit quod daret. Quid est ergo, fratres? an forte commemoro et hoc, quomodo caritas ad spiritum sanctum pertineat? Paulum audite: non solum aut
Abbreviated transcription (Latin):
dientia pena simił recributa ẽ. nasce¬
retur. traheret originale peccatũ. qͦ
traheretur ꝑ errores doloresq diu̾sos
ad illud extremũ cũ desertorib angłis.
uiciatorib ⁊ possessoribꝰ. & consortibꝰ t̾uis
sine fine suppliciũ: Sic ꝑ unũ hominem

Expanded text:
dientiae poena similis retributa edientiae poena similis retributa eretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis sine fine supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ peccati: ⁊ ꝑ illã om̃s morimur:¬
Siue aut̃ a muliere: siue ab adã dicat̃
Utrumq ad pͥmũ hominẽ ꝑcinec: qm̃ sic̃¬
nouimꝰ. mulier exuno ẽ. & utriusq una
caro est. Unde ⁊ illuo qd̾ seriptum ẽ: Et
erunt duo in carne una: Igitur ia non
duo inquit dñs sed una caro Sic homo¬
ht̃ ꝓpͥam poenã: qua iam corporis morte
punitus ẽ Mortis enĩ quippe supplici¬
um ds̃ cõminatus fuerat. si peccaret: sic
eum munerans li̾o arbitrio: ut tam
regerar imperio. cerrer& exicio. atq in
paradisi felicitate tanquã inumbra uitȩ
unde iusticia custodĩa in meliora cons¬
cenderce: collocauit: Hinc post pecca¬
tũ exul effeccus stirpem quoq suam
quã peccando inse tanꝙͣ in radice incia¬
uerat pena morcis. & dap̃nationis obstri¬
xic: ut quic quid ꝓlis ex illo & simul
damnata ꝑ quã peccauerat coniuge ꝑ
carnalem concupiscentiã in ꝗͦ inobe¬

Expanded text:
faetum est peccati et perillamomnesmorimur.faetum est peccati et perillamomnesmorimur.siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoninovimus, mulier ex viro est, et utriusque una caro est. Unde et illud quod scriptum est, Et erunt duo in carne una. Igitur jam non duo, inquit Dominus, sed una caro . habet poenam propriam, qua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit: ut quidquid prolis ex illo et simul damnata per quam peccaverat conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobe
Abbreviated transcription (Latin):
consticuri s̃ multi. lta ꝑ obedienciam
uniꝰ homiis. iusti consticuent᷑ multi.
Lex auc̃ subinerauit ut habundaret de¬
lictum. Hoc ad originale homines
Quia ubi abundaũ peccatũ. suꝑ abundaũ
grã. ut quẽ ad modum regnauit pecca¬
tũ in mortẽ. Etiam qđ nan ex adam
trauerunt homines. s sua uoluntate
addid̾unt: Sic & grã regnet ꝑiusticiã
inuicã eternam Hon cam̃ aliqua ius¬
adã. Idõ cũ dixisset quẽ ad modũ regna¬
uit peccatũ in mortẽ. Hic non addidit
ꝑunũ aut ꝑadã. quia supͣdixerat. & iã
de peccato illo qd̾ sub intrante lege abũ¬
dauit. Ꝙ hoc utiq non ẽ originis.s
quia generante carne illud tantũ modo
trahitur. qđ ẽ originale peccatum. rege
uoluntariorum fit remissio peccatorũ.
Simul itaq peccato ⁊ morti pͥmi hominis
obnoxũ nascuntur in carnę: & simul
iusticiȩ uitęq &̃ne secundi hominis so¬
ciati. renascuntur inbaptismo Sic & in
ȩccłastico scriptum ẽ Amuliere initiuĩ

Expanded text:
lti, ita per obedientiam unius hominis justi constituentur multi. 20. Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Hoc ad originale homines quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia: ut quemadmodum regnavit peccatum in mortem, etiam quod non ex Adam traxerunt homines, sed sua voluntate addiderunt; sic et gratia regnet per justitiam in vitam aeternam. Non tamen aliqua jusAdam. Ideo cum dixisset, sicut regnavit peccatum in mortem, hic non addidit, per unum, aut per Adam, quia supra dixerat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundavit, et hoc utique non est originis, sed inum nostrum : quia generante carne illud tantummodo trahitur, quod est originale peccatum; regen, sed etiam voluntariorum fit remissio peccatorum.simul itaque peccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne et simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scriptum est: a muliere initium
Abbreviated transcription (Latin):
ad condẽpnationẽ. & ꝑ uniꝰ iustificationẽ
inom̃s homines in iustificationẽ uicȩ:¬
& siqua alia testimonia declarant. nemi¬
nẽ nasci ex adam. nͥ uinculo delicti adãp¬
nationis obstrictum. neminẽq inde lib̾a¬
ri. nͥ renascendo ꝑ xp̃m tam inconcusse
tenere debemꝰ: ut sciamus eum qui hoc
ꝑtinere: Unde si origo animi lateat: dum
tam̃ redẽptio claret. ꝑiculũ non ẽ: Heq
enĩ in xp̃m credimꝰ ut nascamur. s ut re¬
nascamur: quomͦicũq nati fuerimꝰ: Hac¬
tenꝰ auc̃ dicimꝰ sine ꝑiculo latere animȩ
originẽ. ut non tam̃ eam partẽ dĩ ẽe cre¬
damꝰ. sed creaturã: nec de dõ natã sed ab
illo factam: atq in eiꝰ genꝰ ad optandã. mu¬
rabili dignatione gr̃ȩ. non parili dignica¬
te nature. nec eã corpꝰ ẽẽ. s sp̃u. non creaco¬
rem utiq s creacurã. nec idõ uenisse in
hoc corpus corruptibile qͦ grauatur. qđ

Expanded text:
ustificationem in omnes homines in iustificationem uitae et si qua alia testimonia declarant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque inde liberari nisi renascendo per Christum, tam inconcusse tenere debemus. ut sciamus eum, qui hoc pertinere. unde si origo animae lateat, dum tamen redemptio clareat, periculum non est; neque enim in Christum credimus, ut nascamur, sed ut renascamur. quomodocumque nati fuerimus. Hactenus autem dicimus sine periculo latere animae originem. ut non tamen eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate naturae; nec eam corpus esse sed spiritum, non creatorem utique sed creaturam: nec ideo uenisse in hoc corpus corruptibile, quo grauatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ ẽ ꝓpter peccatũ. sp̃s aut̃ uita
ẽ. ꝓpter iusticiam Quomͦ gͦ sine uindo
peccati nascitur. qͥ concipit᷑ &e semunat᷑
de corpore mortuo ꝓpt̃ peccatũ : Opus
hoc castum inconuige non ht̃ culpã: sed
origo peccati. trahit secũ debitã mͥpens
Hon enĩ maritus qr maritus .ẽ. mortalis
non est: aut aliunde nͥ peccato merdles
Erat emꝰ a dni mortał. sed non peccato: Sus¬
Merito ergo in adam om̃s moriunt᷑: in xp̃o¬

Expanded text:
quit, propter peccatum; spiritus autem vita est propter justitiam . Quomodo ergo sine vinculo peccati nascitur, quod concipitur et seminatur de corpore mortuo propter peccatum? Opus hoc castum in conjuge non habet culpam, sed origo peccati trahit secum debitam poenam. Non enim maritus, quia maritus est, mortalis non est, aut aliunde nisi peccato mortalis nim et Dominus mortalis, sed non de peccato: susMerito ergo in Adam omnes moriuntur, in
Abbreviated transcription (Latin):
Inde ẽ paruulus reus. Peccatũ nondũ fec̃:
sed traxit & enĩ illud peccatũ non in
fonte mansit. s ꝑtransiit: Non in illũ
aut illũ. sed inom̃s homines ꝑtransiit
Genuit peccatores morti obnexios. pͥmus
peccator. prinius p̃uaricator Ueniat
ad sanandos deu̾gine saluator: qͥ adte ñ
qua uenistiuenit. Nonenĩ illide con¬
cupiscentia matris & femine: non de
illo uinculo concupiscentie: Sc̃s in qͥt

Expanded text:
inde est et parvulus reus; peccatum nondum fecit, sed traxit. Etenim illud peccatum non in fonte mansit, sed pertransiit: non in illum aut illum, sed in omnes homines pertransiit. Genuit peccatores morti obnoxios primus peccator, primus praevaricator. Venit ad sanandos de virgine Salvator. Quia ad te non qua venisti, venit: non enim ille de concupiscentia maris et feminae, non de illo vinculo concupiscentiae. Spiritus, i
Abbreviated transcription (Latin):
intuit. & ꝑpeccatũ mors: & ita inomnes
homines ptͣnsiit. in quo om̃s peccauert̃:
Definita sententia ẽ: In adam inquit om̃s
peccauerunt: Solus e̾e in nocens infans
pocuit: qͥ de oꝑe adam nonẽ natus. Uide

Expanded text:
 peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Definita est sententia: In Adam, inquit, omnes peccaverunt. Solus esse innocens infans potuit, qui de opere Adam non natus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Dns de celo ꝓspexit suꝑ filios hominũ.
ue uideat si ẽ intelligens aut reqͥrenꝰ
dĩ Suꝑ uideos pocest intelligi. ut
honoracius eos appellauerit filios ho¬
minum ꝓpter uniꝰ dĩ culcum incom¬
paratione genciliũ: de quibꝰ arbitror
suꝑius dictum. dix̃ inprudens in cor¬
de suo ñ est ds̃: & cetera. Prospicit aut̃
dñs ut uideat. ꝑ animas scas suas. qd̾
significat id qd̾ dictũ ẽ. de celo Nam
ꝑse ipsum nichil eum latet: Om̃s de
ipso uno potest intelligi. ut nullus
hominum intelligatur: uel p̃ter
mus iste ager usq ad mare est: Ñ
utiq simul computamus & mare:
Et iste ẽ melior incellectus. ut nemo
intelligatur fecisse bonitatem usq
ad xp̃m. Quia ñ pocest quisquã homi¬
num nͥ ipse monstrauerit facere boni¬
tatem: Et illud uerum ẽ: quia usq
quo quisq cognoscat unum dm̃. non
potest facere bonicacem: Sepulchrũ
patens est guctur eorum: Nut uo¬
racitas significatur in hiantis gule.
aut in allegoria quia occidunt & qua¬

Expanded text:
elo prospexit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum. Super Judaeos potest intelligi, ut honoratius eos appellaverit filios hominum, propter unius Dei cultum, in comparatione Gentilium de quibus arbitror superius dictum: Dixit imprudens in corde suo, Non est Deus, et caetera. Prospicit autem Dominus, ut videat per animas sanctas suas: quod significat id quod dictum est, de coelo; nam per seipsum nihil eum latet. 4. versipso uno potest intelligi, ut nullus hominum intelligatur; vel praetemus: iste ager usque ad mare est, non utique simul computamus et mare. Et iste est melior intellectus, ut nemo intelligatur fecisse bonitatem usque ad Christum, quia non potest quisque hominum, nisi ipse donaverit, facere bonit; et illud verum est, quia usque quod quisque cognoscat unum Deum, non potest facere bonitatem. Sepulcrum patens est guttur eorum. Aut voracitas significatur inhiantis gulae, aut in allegoria quia occidunt, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hendendũ. ñ idonei ad intelligen¬
dum. putabant & iactabant apostolos
dicere: faciamus mala ut ueniant bo¬
na: Quod absit ut apłi dicerent: Sed
homines non incelligentes hoc putabail
dici. quando audiebant qđ dix̃ apłs:
Lex aut̾ sub intͣuit ut habundaroe de¬
lictum Ubi aut̃ habundauit delictũ:¬
suꝑ habundait & grã Sed utiq gr̃a
id agitur. ut iã fiant bona abeis qui
fecerant mala: ñ ut ꝑseuerent in mał
& reddi sibi existiment bona. Honitaq
debent dicere. faciamus mala ut ue¬
niant bona: s fecimꝰ mala⁊ & uener̃
bona. Iam faciamus bona: ut infuc̾o
scło recipiamus ꝓbonis bona. qͥ in hoc
scło recepimus ꝓmał bona. Propt̃ qd̾¬
tentionem ipsam dirimit. & licẽ com
camquam exmeritis operum legis
sibi reddicum. euangłu p̃mium arbi¬
nolebant dari Iili se cont᷑ uideis pre¬
ferre gestiebant. tamquam interfec¬
corib dnĩ Causati enim sumus
iudeos & grecos om̃s subpectato esse.
sic̃ scriptum est: auia ñ est ustus

Expanded text:
reprehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit it delictusuperabundavit gratia. Sed utique gratia id agitur, ut jam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseverent in malis, et reddi sibi existiment bona. Non itaque debent dicere: « Faciamus mala ut veniant bona; » sed: Fecimus mala et venerunt bona: jam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recepimus pro malis bona. XXX. Qtentionem ipsam dirimit, litemque compotanquam ex meritis operum Legis sibi redditum Evangelii praemium arbinolebant dari; illi contra Judaeis se praeferre gestirent, tanquam interfec causati enim sumus Iudaeos et Graecos omnes sub peccato esse sicut scriptum est quia non est iustus
Abbreviated transcription (Latin):
debere facere: fac. Qund dic̃ Quidꝰ
hoc qd̾ uult ille S timendum ẽ fals
ẽ. Non legistis omĩs homo mendar:
Iã iste scandalum ẽ. amitꝰ ẽ. Quid fac¬
turus es : Oculus ÷ manus ẽ. amputa
de illi & ad hoc ne uideat᷑ sibi aliqͥd
dixisse ad suadendũ mendacium
testimoniũ de lege ꝓferens. & urgens
te de lege contra legem: In lege enĩ
scriptum ẽ. falsum testimoniũ nedi¬
cas. & inlege scriptum ẽ omĩs homo

Expanded text:
ac quod dicit. Quid? Hoc quod vult ille. Sed mendacium est, falsum est. Non legisti, Omnis homo mendax ? Jam iste scandalum est. Amicus est, quid facturus es? Oculus est, manus est: Amputade illi et ad hoc, ne videatur sibi aliquid dixisse ad suadendum mendacium, testimonium de Lege proferens, urgens te de Lege contra Legem. In Lege enim scriptum est, Falsum Testimonium ne dicas : et in Lege scriptum est, Omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
adunum: Quare: quia filii
minum ẽe uoluerunt: Ut aut̃ eos
abhis miquitatibꝰ tollerae. redimeret.
curaret. sanaret. filios hominũ: dedit
ess potestatem filios dĩ fieri Quidgͦ
entis Omĩs enĩ homo mendax: Acce¬
simi mendaces: quia omĩs homo men¬
dar: Si filii dĩ grã saluatoris redemp¬
ti: si p̃cioso sanguine conparati. si aqͥ
& spũ renati.si adheredicatẽ celorum
p̃destinati: utiq filiĩ dĩ: frgo iã dii
tificeris insermonib tuis. & iuncas cũ¬
tere: Dõ utiq loquitur: Et manifestũ ẽ
quia dĩ pater non est iudicatus: Quid
ẽ. ÷ͥ soli peccaui & malũ coramte feci.
ut iustificeris insermonibꝰ tuis & uin¬
cas cum iudicaris: Uidet futurum
iustum: & in eo uincentem. quia quid
millo iudicaretur nonerat: Huicutiq¬
uullum habenti peccatum: dic̃ inpre¬
senti ꝓphetia dauid Tibi soli peccaui
o malum coram te feci. ut iustificeris
isermonib cuis & uincas dũ uidicaris:
tatem habes iterum sumendi eam

Expanded text:
ad unum . Quare? Quia filii hominum esse voluerunt. Ut autem eos ab his iniquitatibus tolleret, redimeret, curaret, sanaret, mutaret filios hominum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Quid ereratis; omnis enim homo mendax. Accesimi, mendaces; quia omnis homo mendax. Si filii Dei, si gratia Salvatoris redempti, si pretioso sanguine comparati, si aqua et Spiritu renati, si ad haereditatem coelorum praedestinati, utique filii Dei. Ergo jam dii. tificeris in sermonibus tuis, et vincas cuertere. Deo utique loquitur, et manifestum est quomodo Deus Pater non est judicatus. Quid est, Tibi soli peccavi, et malignum coram te feci: ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris? Videt futurum justum, et in eo vincentem, quia quod in illo judicaretur non erat. Solunullum habenti peccatum dicit in praesentia propheta David: Tibi soli peccavi, et malignum coram te feci: ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris. tatem habes iterum sumendi eam
Abbreviated transcription (Latin):
homo mendax. N mentior: quia scrip¬
tum estt Os ꝗd̾ mentit᷑ occidit anisil.
Ñ mentior: quia scriptũ est. perdes os
qui loquun mendatium. Num mentia
quia scriptum ẽ. falsum testimonium
ñ dices Urgeat licae p̃ssutris carnem
meam cui displiceo inueritate: audio
dnm̃ meum. nolite cimere eos qui
corpus occidunt. Quo mͦ ergo umnis¬
homo mendax : an forte ñ es homo:
Responde cito. Ec uerum. Ec homoñ
fna. ne mendax sim Vlidece enim Ds̃
nodo ꝓsperit suꝑ filios hominũ: ut
era si ÷ intelligens & requirens

Expanded text:
omo mendax: Non mentior, quia scriptum est, Os quod mentitur, occidit animam. Non mentior, quia scriptum est, Perdes omnes qui loquuntur mendacium . Non mentior, quia scriptum est, Falsum testimonium non dices. Urgeat licet pressuris carnem meam cui displiceo in veritate: audio Dominum meum, Nolite timere eos qui corpus occidunt . 6. Homihomo mendax? An forte non es homo? Responde cito, et verum, Et homo non sim, ne mendax sim. Videte enim: Deus de coelo prospexit super filios hominum, ut videret si est intelligens et requirens
Abbreviated transcription (Latin):
tura omiã sub peccaco. ut ꝓmissio ex
fide iħu. xp̃i daretur credencibꝰ lta
dnẽ. ita fac misericors dnẽ: Impera
qđ ñ possit impleri. immo impera
quod ñ nisi ꝑtuam gram possit imple¬
ri: ut cũ homines ꝑsuas uires id im

Expanded text:
tura omnia sub peccato, ut promissio ex tura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus: ita, Domine, ita fac, misericors Domine, impera quod non possit impleri; imo impera, quod non nisi per tuam gratiam possit impleri: ut cum homines per suas vires adim
Abbreviated transcription (Latin):
istis enim erat ꝑ transgressionẽ legis
confringenda suꝑbia: qui gloriantes
de patre abraam quasi naturale de
iaccabant habere iusticiam: & meri¬
ta sua in circumcisis ceteris gentib
tanto ꝑniciosuis quanto arrogand
ne huuus modi legis transgressione
ꝯmiliarentur: Homines enĩ: nul¬
Mexparentib originẽ iusticie se
re p̃fidentes. simulacroꝵ etiam
uos inuenit euangłica grã: Non
iñ sic̃ istis dici pocerat ñ fusse illam
iusticiam parentum eorum incolen¬
tis idolis quã e̾e arbitͣbantur: ita etiã
iudeis dici poterat falsam fuisse uis¬
ciciam pacris abraam: Deniq illi in
fideles de oleastro inoliua illoꝵ inser
a ee monstrantur: Illoꝵ ergo erat
de legis cransgressione acterenda
caca eoꝵ ex aggerasset: scimus autem
s̃ loquit᷑. ut omne os obstruatur. &reꝰ
fiat omĩs mundus dõ. uidei scilicae de
transgressione legis. & gences de impi¬
etate sine lege: Unde & icerumait:
Conclusit enĩ dĩ omĩa in incredulitace

Expanded text:
istis enim erat per transgressionem Legis confringenda superbia, qui gloriantes de patre Abraham, quasi naturalem se jactabant habere justitiam, et merita sua in circumcisione caeteris gentibus tanto perniciosius, quanto arroganti etiam sine hujusmodi Legis transgressione humiliarentur. Homines enim nullam ex parentibus originem justitiae se trahere praevidentes, simulacrorum etiam servos invenit evangelica gratia. Non enim, sicut istis dici poterat non fuisse illam justitiam parentum eorum in colendis idolis, quam esse arbitrabantur, ita etiam Judaeis dici poterat falsam fuisse justitiam patris Abraham. Itaque illis fideles de oleastro in olivam illorum inserti esse monstrantur . Illorum ergo erat de Legis transgressione atterenda cata eorum exaggerasset, Scitis autem,  ut omne os obstruatur, et reus fiat omnis mundus Deo : Judaei scilicet de transgressione Legis, et Gentes de impietate sine Lege. Unde et iterum ait: Conclusit enim Deus omnia in incredulitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Orãs ago dõ meo in om̃i
memoria ur̃i semꝑ in cunctis
orationibꝰ meis ꝓ om̃ibꝰ uobis
cum gaudio. deprecationem
faciens. Uꝑ communicatione
ur̃a in euangłio xp̃i aprima die
usque nunc. confidens hoc ipso
quia qui cepit in uob opus boñ
est mͥ iustum hoc sentire ꝓ om̃ibꝰ

Expanded text:
o. Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri, semper in cunctis orationibus meis pro omnibus vobis, cum gaudio deprecationem faciens super communicatione vestra in Evangelio Christi a prima die usque nunc. Confidens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus bonum, est mihi justum
Abbreviated transcription (Latin):
demdĩ. Scire autẽ uolo uos fr̃s
quia que cuta me sunt magis ad
ꝓfectum uenerunt euangelii:
ita ut uincula mea manifesta fi¬
erent inxp̃o in om̃i pretorio. &
in ceceris om̃ibꝰ: & plures ex fr̃ibꝰ
in dño confidentes in unculis
meis habundantius auderent
sine timore uerbum dĩ loqui.

Expanded text:
dem Dei. Scire autem vos volo, fratres, quia quae circa me sunt, magis ad profectum venerunt Evangelii: ita ut vincula mea manifesta fierent in Christo in omni praetorio, et in caeteris omnibus; in Domino confidentes, vinculis meis abundantius auderent sine timore verbum Dei loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
magnificabitur xp̃c in corpore
meo siue ꝑ utam. siuie ꝑ mortẽ.
Michi enim uiuere. xp̃c est: & mo¬
rilucrum. Quod si uiuere incar¬
ne hic michi fructus operis est:
ecce quid eligam ignoro. Coar¬
melius. Permanere autẽ in car-¬
ne. necessariũ ẽ ꝓpt̃ uos. Et hoc
confidens scio quia maneho. &
ꝑmanebo om̃ibꝰ uob̾ ad ꝓfeccũ
ur̃m. & gaudium fidei. ut gra¬
tulatio ur̃a habundet in xp̃o
iħu in me ꝑmeum aduentum
iterum ad uos. Tantũ digne

Expanded text:
magnificabitur Christus in corpore meo, sive per vitam, sive per mortem. Mihi enim vivere Christus est, et mori lucrum. Quod si vivere in carne, hic mihi fructus operis est, et quid eligam ignoro. Coarcmelius: permanere autem in carne necessarium propter vos. Et hoc confidens scio, quia manebo, et permanebo omnibus vobis, ad profectum vestrum, et gaudium fidei, ut gratulatio vestra abundet in Christo Jesu in me, per meum adventum iterum ad vos. Tantum digne
Abbreviated transcription (Latin):
cato. Sunt itaq desidia peccati. quibꝰ nos
ꝓlibuit obȩdire. Oꝑantur gͦ peccatum
dimus: ñ illud nos oꝑamur. s qđ in nobꝰ
habitae peccatũ. Si aut̃ desidia nulla habe¬
remꝰ illicita. nec nos nec peccatũ mali ali¬
quid oꝑarentur in nob̾. Motũ porro

Expanded text:
. Sunt itaque desideria peccati, quibus nos prohibuit obedire. Operantur ergo peccatum dimus, non nos illud operamur. sed quod in nobis habitat peccatum. Si autem desideria nulla haberemus illicita, nec nos, nec peccatum mali aliquid operaretur in nobis. Motum porro
Abbreviated transcription (Latin):
tone tunc erit. Dic obsecro apłe quan¬
do adhuc incarne uiuens inuiis dñi
ambulabas. habebas peccatũ. ansine
respondet. Nonne legicis ubi conficeor
dicens. ñ enĩ qđ uolo facio honũ. s qd̾
nolo malũ hoc ago: Et hoc audiuimꝰ.
lam itaq illud int̾rogamꝰ. Quomͦ in
uis dnĩ ambulabas. si malũ qđ nole¬
bas hoc agebas. cũ psalmꝰ sc̃s insonet
dieens. ñ enĩ qͥ oꝑant᷑ inqͥtatẽ inuiis
eiꝰ ambulauerunt : Audi continuo respon¬
dentẽ. ꝑsentenciam consequentẽ. Si q̃ no¬
lo inquit ego hoc facio: iã non ego oꝑor il¬
lud. s qđ habitat in me peccatum. Ecce
antur peccatũ. & tam̃ ñ sunt sine peccato:
quia iã ñ ipsi oꝑant᷑ illud. sed qđ habitat
ineis peccatum. Hic dicit aliqͥs. Quomodo
agebat qđ nolebat malũ. & qͦmͦ ipse ñ age¬
bat. s qđ habitat in illo peccatũ. Utrumq¬

Expanded text:
one tunc erit. Dic, obsecro, Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas, habebas peccatum, an sine respondet. Nonne legistis ubi confiteor dicens. Non enim quod volo facio bonum, sed quod nolo malum hoc ago. Et hoc audivimus. Jam itaque illud interrogamus: quo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas hoc agebas. Cum psalmus sanctus insonet dicens. Non enim qui operantur iniquitatem in viis ejus, ambulaverunt. Audi continuo respondentem per sententiam consequentem. Si quod nolo inquit ego hoc facio, jam ego non operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Ecce antur peccatum, et tamen non sunt sine peccato; quia jam non ipsi operantur illud, sed quod habitat in eis peccatum. 3. Hic dicet aliquis: Quomodo agebat quod nolebat malum, et quomodo ipse non id agebat, sed quod habitabat in illo peccatum? Interim
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. ⁊ inspũ dĩ nrĩ: Quib sentenciis
manifestisime docae. ñ eos p̃terito
bono oꝑe ad fidĩ iustificationẽ ꝑue¬
nsse: nec meritis eorum ad istã grãm¬

Expanded text:
piritu Dei nostri . Quibus sententiis manifestissime docet non eos praeterito bono opere ad fidei justificationem pervenisse; nec meritis eorum istam grat
Abbreviated transcription (Latin):
Ntione. Non ego immundiciam obso¬
au a meo. s immunꝰciam cupiditatis. Scio
Doc om̃e carnis genus. qł cibo ee̾t. usui mã-¬
aucare ꝑmissum. heliam cibo carnis refec¬
Itmos̾em mirabili abstinentia p̃ditum.
umune lib bec s̃ locustis in escam cedentib

Expanded text:
atione. Non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio Noe omne carnis genus quae in cibo esset usui manducare permissum; Eliam cibo carnis refectum; Joannem, mirabili abstinentia praeditum, animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
cos legimus. Alcerutris uocib sibmet
concientes. & ea concinentia tanquam
cȩlesti tuba. a torpore mortał uitȩ nos
excitantes: & ad palmas suꝑnȩ uocatio¬
nis extendentes. Delibris enĩ ꝓpħicis qͥddã
cũ cõmemorasset apłs. sicut scriptũ ẽ.¬
iuquit. obꝓbria exꝓbrantiũ tibicecider̃
suꝑ me. continuo subiungit utilitatem
diuine lectionis. Quecq enĩm ante
scripta s̃ inquit: ad nr̃am doctrinam¬
entiam & consolationẽ scripturarum

Expanded text:
cos legimus alterutris vocibus sibimet concinentes; et ea concinentia, tanquam coelesti tuba, et a torpore mortalis vitae nos excitantes, et ad palmam supernae vocationis extendentes. De Libris enim propheticis quiddam cum commemorasset Apostolus, sicut scriptum est, Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me ; continuo subjungit utilitatem divinae lectionis: Quaecumque enim ante scripta sunt, inquit, ut nos docerementiam et consolationem S
Abbreviated transcription (Latin):
quia pulus sumꝰ. & de puluiere fecisti
hominem. &x perierat & inuentus est
Nec ille inse pocuit quia idem puluisfi
Quem talia dicentẽ: affectu tue iuspuis¬
cionis ad amarr Om̃ia possum inquu
ineo qui me confortat. Confertame is
possum. da qđ iubes: ae ubi qdnu. d

Expanded text:
iam puluis sumus, et de puluere fecisti hominem, et perierat et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit, quem talia dicentem adflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo, qui me confortat. conforta me, ut possim, da quod iubes et iube quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut ee̾t sem̃ unde alia messis consurgeret.
N unc uͭ cum fame eũgłii & bono eiꝰ odore
excitati credunt fideles eiꝰ ꝑ om̃s gentes erit
expectatio omĩum gentium quando ueni¬
ac qui iam uenit. Quando ab om̃ib uideat᷑¬
non ÷ uisus. Quando ueniat uidicaturus.
qui uenit iudicandꝰ. Iuando ueniat discre¬
curus. qui uenit non ut discerneret᷑. Non
enĩ ab ĩpiis xp̃c ⁊ discretꝰ. scilicet cũ impus
iudicatus. De illo enĩ dictũ ÷: & int̾iiqͦs
deputatꝰ est. Latro euasit xpc̃ dampnatꝰ :.

Expanded text:
ut esset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibvisus est; quando veniat judicaturus qui venit judicandus; quando veniat discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus
Abbreviated transcription (Latin):
creaturam ce̾. culpabilẽ. s
contumacem. & inordinato cupiditatẽ
Non ꝓpt̃ porcũ s ꝓpt̃ pomum mortẽ he¬
mo primus uiuenit. Q esau pͥmatus
suos. non ꝓpt̾ gallinam s ꝓpt̃ lenticulam
u diui aliam uocẽ tuã. Post ꝑdidit.¬
concupiscentias cuas ñ eas: & auolup¬
tate tua uetare. Audiuii o illã exmuni
euo quam multum amaui. Neq sima

Expanded text:
reaturam esse culpabilem, sed contumacem et inordinatam cupiditatem; non propter porcum, sed propter pomum mortem primus homo invenit , et Esau primatus suos non propter gallinam, sed propter lenticulamudiui aliam uocem tuam: post concupiscentias tuas non eas et a uoluptate tua uetare. audiui et illam ex munere tuo, quam multum amaui: neque si ma
Abbreviated transcription (Latin):
N uon uidemꝰ isrlitas malo iuo impe¬
crasse. qđ culpabili concupiscentia peci-¬
erunt: Concupierunt enĩ carnib ues¬
ci: quib pluebat᷑ manna decęlo. fastidi¬
ebant enim qͦd habebant: & qđ ñ habebais
impudent̃ petebant. Quasi non meluis
peterent. ñ ut cib qui deerat indecenti
desidio p̃staret᷑: s ut ille qui aderat sana¬
to fastidio sumeret᷑. Quando enĩ nos delec¬
tant mala. &e nondelectant bona: roga¬
re potius debemꝰ dm̃. ut delectent bona:
quam ut concedent᷑ mala. Nonquia
malum ÷ carne uesci: cum de hac re loq̃ns
tta. & petere in quod

Expanded text:
An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens tia, et petere in quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ siinendi en qułoꝵ ñustis s concupiscen¬
eia. rerrenauda:. Non eni int̃ est omĩno
qͥd alimentoꝵ sumas. ut succurras necessi¬
tati corporis. dum mꝰ congruas ingeneribꝰ:
alimentoꝵ alim̃toꝵ. hiscum quib tibi
uiuendum ÷. Neq enim quantũ sumas
multum inter ÷: cũ uideamꝰ alioꝵ stoma¬
chum citius saciari. & alios tam̃ illi ipsi
paruo saciant᷑. ardent̃ &e intolerabiliter &
om̃ino turpit̾ inhiare. Alios autẽ płꝰ cibo
quidem saciari. s tolerabilius inopiã ꝑpe¬
ti. Et uł ante horã positas epulas. suntem¬
pore aut opꝰ sit. aut necesse sit cum tranqͥl¬
litate aspicere neq tangere. Magis gͦ int̃ :
non quid uł quantia

Expanded text:
n sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. Non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi vivendum est. Neque quantum sumas, multum interest; cum videamus aliorum stomachum citius satiari, et eos tamen illi ipsi parvo quo satiantur, ardenter, et intolerabiliter, et omnino turpiter inhiare: alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti, et vel ante ora positas epulas, si id in tempore aut opus sit, aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere, neque tangere. Magis ergo interest, non quid vel quantum
Abbreviated transcription (Latin):
enim gences quȩ legem ñ habent na-¬
turaliter quȩ̨ legis sunt faciunt: &
cetera quȩ iam supͣ memoraui: Pinde
ñ uidetur alios hic significasse sub
nomine gentium. quam eos quos no-
uirtus dĩ ẽ. insalutẽ omĩ credenci ui¬
deo pͥmũ & greco. ⁊ira ⁊undignacio.
tribulatio ⁊ angustia. inomẽm ani

Expanded text:
legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt et cetera quae iam supra commemoraui. proinde non uidetur alios hic significasse sub nomine gentium quam eos, quos nomiuirtus dei est in salutem omni credenti. Iudaeo primum et Graeco, et ira et indignatio, tribulatio et a
Abbreviated transcription (Latin):
iudeo pͥmũ ⁊greco. Iusticia enĩdĩ in
eoreuelatur exfide infidẽ sic̃ scrip¬
tum ẽ: lustus aut̃ exfide uiuit. De u-¬
rificauerunt. aut grãs eger̃ Inde tran¬
sit ad eos. qͥ iudicant. & agunt talia
qualia cõdemnant: nimirũ ꝓpt̃ uideoᷤᷤ
qui de lege dĩ głiabant᷑: quãuis ad huc
eos nominatim ñ expͥmat: & idõ dic̃
lra & indignatio. tribulatio. & angus¬
tia inomẽm animã hominis operantis

Expanded text:
udaeo primum et Graeco. iustitia enim dei in eo reuelatur ex fide in fidem, sicut scriptum e s t: iustus autem ex fide uiuit. deinrificauerunt aut gratias egerunt. inde transit ad eos, qui iudicant et agunt talia, qualia 20 condemnant, nimirum propter Iudaeos, qui de lege dei gloriabantur, quamuis adhuc eos nominatim non exprimat, et in eo dicit: ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis oper
Abbreviated transcription (Latin):
entib que habent opus legis
tipcum incordibꝰ suis. qͦ naturalit̾ ꝗ̃
igis s̃ faciunt: Quasi iam illo populo
uetere potiores qͥ legẽ accepit intabuł.
ꝙ nouo popło pͥores cui hoc p̾stat᷑ ꝑtesta¬
mentum nouũ. qđ his natura iam p̃s¬
titit: An forte eas gentes cõmemoraũ

Expanded text:
entibus, quae habent opus legis scriptum in cordibus suis, quo naturaliter quae legis sunt faciunt, quasi iam illo populo uetere potiores, qui legem accepit in tabulis, et nouo populo priores, cui hoc praestatur per testamentum nouum. quod his natura iam praestitit?\' An forte eas gentes commemorauit
Abbreviated transcription (Latin):
ut factores iustificatio p̃cedat Quid
÷ enĩ aliud iustificati. quam iusti fac¬
ti ab illo scilic& qͥ iustificat impiũ. ut
ex impio fiat iustus: Si enĩ ita loque¬
rem᷑ ut caceremꝰ homines lib̾abuntur:
hec utiq intelligeretur eis qͥ iã homi¬
nes essent accecłe ad lib̾ationẽ Si aut̃
diceremꝰ homines creabuntur ñ utiq
intelligeretur eos creari. qͥerant: sed
ipsa creacione homines fieri Ita si
dictum e̾e̾nt factores legis honorabun¬
tur. recte ñ acciꝑemꝰ nͥ honorẽ illisqͥ
iam e̾e̾nt factores legis acceđe: Cũ uͦ
dictũ ẽ factores legis iustificabunt᷑
quid aliud dictũ ẽ. quã iusti iustifica¬
buntur: factores enĩ legis utiq iusti s̃
Ac ꝑhoc tantundẽ ẽ ac si diceretur. facto¬
res legis creabuntur. non qͥa erant s
ut sint: ut sic incelligerent etiã uidei.
legis auditores incugere se grã iustifi¬
catoris. ut possint eẽ factores. auc certe

Expanded text:
ut factores iustificatio praecedat. quid ut factores iustificatio praecedat. quid est enim aliud \'iustificati\' quam \'iusti facti\', ab illo scilicet qui iustificat impium, ut ex impio fiat iustus? si enim ita loqueremur, ut diceremus \'homines liberabuntur\', hoc utique intellegeretur eis, qui iam homines essent, accedere liberationem; si autem diceremus \'homines creabuntur\', non utique intellegeretur eos creari qui iam homines erant, sed ipsa creatione homines fieri. ita si dictum esset \'factores legis honorabuntur\', recte non acciperemus nisi honorem illis qui iam essent factores legis accedere; cum uero dictum est factores legis iustifica buntur, quid aliud dictum est quam \'iusti iustificabuntur\' ? factores enim legis utique iusti sunt. ac per hoc tantundem est, ac si diceretur \'factores legis creabuntur\', non quia erant, sed ut sint, ut sic intellegerent etiam Iudaei legis auditores indigere se gratia iustifieatoris, ut possint esse factores. aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
nificatus ẽ: naturalit̾ que legis st̾
facientium. & quę scriptũ nahent
opꝰ legis incordib suis: ꝓfecto ad euan¬
gelium ꝑtinent gences quib lex in
cordib scripta ẽ. ẜis quippe credencis
uirtus dĩ est insalucẽ: Quib autẽ
gentib bene oꝑantib głiam uhonorẽ
pacemq ꝓmicterar extͣ euangłii grãm
consticutis : Quia enĩ ꝑsonarũ accep.¬
tioñ ẽ apud dm̃. & ñ audicores legis
s factores iustificabunt᷑ ideo siue iudeus siue
grecꝰ hoc ÷ qͥlibar qui exgentib credidit:
salutem in euangelio parit̾ habebit: non enĩ est distinc
Om̃s enĩ peccauer̃ & egent głia dei.
iustificati gratis ꝑ gram̃ ipsuis Vnde
aut̃ factorem legis grecũ. iustificari
centur cum dicat. gracis iustificari
hominẽ ꝑfidẽ sine oꝑib legis nichilq
aliud uelit incelligi. in eo qđ dicit
gratis. nͥ quia iustificationẽ oꝑa ñ pre¬
cedunt: Apte quippe alibi dicit:
ur ñ iustificatio factorib accedat. sed

Expanded text:
ificatus est naturaliter quae legis sunt facientium et quae scriptum habent opus legis in cordibus suis, profecto ad euangelium pertinent gentes, quibus lex in cordibus scripta est; eis quippe credentibus uirtus dei est in salutem. quibus autem gentibus bene operantibus gloriam, honorem pacemque promitteret extra euangelii gratiam constitutis? quia enim personarum acceptio non est apud deum et non auditores legis, sed factores iustificantur, ideo siue Iudaeus siue Graecus, hoc est quilibet ex gentibus crediderit, salutem in euangelio pariter habebit; non enim est distincomnes enim peccauerunt e t egent gloria dei iustificati gratis per gratiam ipsius unde autem factorem legis Graecum iustificari centur, cum dicat gratis iustifieari hominem per fidem sine operibus legis nihilque aliud uelit intellegi in eo quod dicit \'gratis\', nisi quia iustificationem opera non praecedunt. aperte quippe alibi dicit: ut non iustificatio factoribus accedat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ rei tanto isto ͦ maͦnifestius. atq pre¬
clarius. ꝙͣ ue dĩ filius immutabilicer
dentib quantũ nos diligat ds̃. & qđ
despabamus iam spancib dona innos siia
largitate conferret :: Quia ꝙ ea quȩ
dicuntur merita nr̃a bona: dona sẽ
eius Uc enĩ fides ꝑdilectionẽ opetur.
caritas dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is ꝑsp̃m¬

Expanded text:
us rei tanto isto indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter dentibus quantum nos diligat Deus, et quod desperabamus jam sperantibus, dona in nos sua largitate conferret? 14. Quia et ea quae dicuntur merita nostra, dona sunt ejus. Ut enim fides per dilectionem operetur , charitas Dei diffusa est in cordibus n
Abbreviated transcription (Latin):
rificatus. Tc̃ enĩ eũ se missurũ ee ꝓmi¬
sit: &e misic: quia tẽ sic̃ de illo scriptũ
est: ⁊ ance p̾dictum ascendit in alcũ:
captiuauit capriuitatẽ: dedit dona ho¬
minibꝰ. Hȩc dona sunt merita nr̃a. qͥb
ad sũmũ bonũ inmortał beaticudinis
ꝑuenimus:. Cõmendat aut̃ inquit apłs
caritatẽ suam in nob̾ dĩ: qm̃ cũ ad huc

Expanded text:
icatus. Tunc enim eum se missurum esse promisit et misit : quia tunc, sicut de illo scriptum est, et ante praedictum, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus . Haec dona sunt merita nostra, quibus ad summum bonum immortalis beatitudinis pervenimus. Commendat autem, inquit Apostolus, charitatem su
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliati sumus dõ. ꝑ mortẽ filii eius:
multomagis reconciliati unt iuli Sinti¬
salui erimꝰ inuita ipsius. Quos peccato¬
resdix̃ prius. hos posterius inimicos dĩ:
i quos prius iustificatos insanguine
iħu xp̃i. eos posterius reconciliatos per
mortẽ filii eius: & quos prius saluos

Expanded text:
reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius. Quos peccatores dixit prius, hos posterius inimicos Dei; et quos prius justificatos in sanguine Jesu Christi, eos posterius reconciliatos per mortem Filii Dei; et quos prius salvos
Abbreviated transcription (Latin):
Ad illã oꝑatur omĩs homo: qͥc qͥd boni ad
spẽ facit. Et in nocce ardet lucerna ista.
Quod enĩ non uidemꝰ sꝑamꝰ: idõ nox est.
Si aut̃ & non uidemꝰ. & non sꝑamꝰ. & nox
ẽ. & lucerna non ardet. qͥd infeliciꝰ talibꝰ
tenebris: Ut aũ ñ deficiamꝰ incenebris
tota nocte arcleat lucerna nr̃ã. Qui enĩ
nob̾ cotidie loqͥtur uerbũ tanꝙ oleũ
infundit: ne lucerna extinguatur.

Expanded text:
Ad illam operatur omnis homo, quidquid boni ad Ad illam operatur omnis homo, quidquid boni ad spem facit. Et in nocte ardet lucerna ista. Quod enim non videmus, speramus: ideo nox est. Si autem et non videmus, et non speramus: et nox est, et lucerna non ardet. Quid infelicius talibus tenebris? Ut autem non deficiamus in tenebris, tota nocte ardeat lucerna nostra. Qui enim nobis quotidie loquitur verbum, tanquam oleum infundit, ne lucerna exstinguatur.
Abbreviated transcription (Latin):
deberent. nos irrideris: qui sꝑamꝰ ȩt̃na.
quȩ cũ uenerint ñ transibunt. qͥa nec
ipsa ueniunt. s sẽꝑ manent. Nos aũ ad
illa ueniemꝰ. cũ ꝑ uiã dnĩcã ista quȩ
transeunt transierimꝰ Auob̾ uͦ tẽpo¬
talia nec spari aliquando desinunt.
& cam̃ crebro spata uos fallunt. Nec cessan
uos inflãmare futura: corrũꝑe uemientia.
torquere transeuntia. Nonne ipsa sunt quȩ
concupita madescunt. ad epta uilescunt.
amissa uanescunt: Ucim̃ eis & nos scđm
ꝑegͥnationis nr̃ȩ necessitatẽ. s ñ ineis gau¬
dia nra figimꝰ. ne illis labencibꝰ subruam.
Utionur enĩ hoc mundo. tanq ñ utentes:
ut ueniamꝰ ad eũ qͥ fecit hunc mundũ. &¬
inferos gerat᷑. qͥs hominibꝰ indicauit: Et
hinc uob̾ os cla̾sit. qͥ mortuũ die quarto re
suscitauit. & ultra non moricurus die c̃cio
resurrex. Et anteq moreretur. qͣł uita
morientes excipiat. tanꝙ ille quẽ nichil
lateret: & in pauꝑe quiescente. & indiuite

Expanded text:
. Nos irridetis, quia speramus aeterna: quae cum venerint, non transibunt; quia nec ipsa veniunt, sed semper manent: nos autem ad illa veniemus, cum per viam dominicam ista quae transeunt transierimus. A vobis vero temporalia nec sperari aliquando desinunt, et tamen crebro sperata vos fallunt: nec cessant vos inflammare ventura, corrumpere venientia, torquere transeuntia. Nonne ipsa sunt quae concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vanescunt? Utimur eis et nos secundum peregrinationis nostrae necessitatem: sed non in eis gaudia nostra figimus, ne illis labentibus subruamur. Utimur enim hoc mundo tanquam non utentes , ut veniamus ad eum qui fecit hunc munduinferos geratur, quis hominibus indicavit? Et hinc vobis os clausit, qui mortuum quarta die resuscitavit , et ultra non moriturus die tertio resurrexit, et antequam moreretur, qualis vita morientes excipiat, tanquam ille quem nihil lateret, et in paupere quiescente et in divite
Abbreviated transcription (Latin):
telligatur ut dixi. idẽ quia gemitibꝰ sanc¬
toꝵ desidĩoꝵ int̾pellare scõs facit ⁊ qͥbus
affeccũ pium gr̃ȩ spĩtał infundit. Sed
cũ similes locutionũ modos quando ꝑ
efficientẽ significatur. id qđ efficitur.
Sicut frigus pigrum dicimꝰ quia pigroᷤᷤ
facit. & diem tristẽ uł lecũ qui cristes
uł letos facit. etiam de scripturis scĩs
cõmemorauerim. uͥ ds̃ dic̃ ad abraham.
nc̃ cognoui. qđ nichil aliud. ẽ. quam nc̃¬

Expanded text:
telligatur, ut dixi, id est, quia gemitibus sanctelligatur, ut dixi, id est, quia gemitibus sanctorum desideriorum interpellare sanctos facit, quibus affectum pium gratiae spiritualis infundit. Sed cum similes locutionum modos, quando per efficientem significatur id quod efficitur; sicut frigus pigrum dicimus, quia pigros facit; et diem tristem vel laetum, quia tristes vel laetos facit; etiam de Scripturis sanctis commemoraverim, ubi Deus dicit ad Abraham, Nunc cognovi ; quod nihil est aliud quam, N
Abbreviated transcription (Latin):
locutiones sic̃ libris diuinis eruditus
res miserũ. Quid enĩ ẽ aliud sẽꝑ gemens.
quã sẽꝑ miser: ldõ nos gemimꝰ qͥa mise
gemere. Facit nos clamare: ꝓpt̃ qd̾ dictũ
ẽ clamans. Facit nos agnoscere dnĩ. ꝓpt̃
qđ dictũ ẽ. immo cognici a dõ facit abra¬
mͦ cognoui. ¶Iam ante respondeam¬
dictũ. & ipse sp̃s int̾pellat gemitibꝰ ine¬
narrabilibꝰ. ne crealamꝰ spm̃ scm̃ ñꝙ¬
eẽ sine gemitibꝰ posse: qm̃ nullus dies
nulla hora. nullũ momentũ tẽporis
inuenitur. qͦ ñ a scĩs orationes dõ ubiẽꝙ
fundantur. ab aliis hic. ab aliis alibi.
Cũ tam̃ ab orationibꝰ scõꝵ sit nullum
temptis inimune: quando qͥdẽ diebꝰ ac
noctibꝰ cũ alii cibo accepto reficiuntur
alii qđ libet aliud agunt. alii dormiuił
ñutiq desunt qͦs desidiũ scm̃ orare con¬
sinatur: quod est extremȩ miseriȩ. cũ
ꝓ quibꝰ cunq orationibꝰ cogit᷑ gem̾e: nisi
gemitibꝰ inenarrabilib int̾pellare. sic in¬

Expanded text:
locutiones sicut Libris divinis eruditus res miserum. Quid enim est aliud, semper gemens, quam semper miser? Ideo nos gemimus, quia misergemens. Facit nos clamare propter quod dictus est clamans. Facit nos cognoscere Deum, propter quod dictum est, Imo cogniti a Deo. Facit AbraNunc cognovi. dictum, Et ipse Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus : ne credamus Spiritum e sine gemitibus posse, quoniam nullus dies, nulla hora, nullum momentum temporis invenitur, quo non a sanctis orationes Deo ubicumque fundantur, ab aliis hic, ab aliis alibi. Cum tamen ab orationibus sanctorum nullum sit tempus immune, quandoquidem diebus et noctibus, cum alii cibo ac potu reficiuntur, alii quodlibet aliud agunt, alii dormiunt, non utique desunt quos desiderium sanctum orare comsinatur, quod est extremae miseriae, cum pro quibuscumque orantibus cogitur gemere: nisi gemitibus inenarrabilibus interpellare sic in
Abbreviated transcription (Latin):
Beata uita querenda ẽ: Tignorare.¬
hȩc a dno dõ petenda: qͥd sit beatũ eẽ.
a mulcis multa sc̃ disputata. Sed nos ad
multos & ad multa. ut qͥd unus: Breuit̃
inscriptura dĩ ueracit̃ꝙ diccũ ẽ. Beatꝰ
popłs cinꝰ ẽ dñs ds̃ ipsius. In ipso popło
ut simꝰ. acleũ contẽplandũ &e cũ eo sine fi¬
ne uiuendũ ꝑuenire possimꝰ: finis pre¬
cepti.ẽ. caritas de corpore puro. & consci¬
entia bona. & fide non ficta. Ineisdẽ tͥb
ꝓconscientia bona. spes posita ẽ. Fides gͦ
de spes & caritas. ad dm̃ ꝑducunt orantẽ.¬
hoc est credentes. spantẽ. desidantem:
& quȩ petat ad nõ indominica oratio ne
eut aplli slcrait qͥ d etũ oremꝰ scut opa¬
tet nescimꝰ. Necꝙ enĩ ullomꝰ c redenduo
est iuł ipsũ uł qͥbꝰ ista dicebat dnca
nescisse orationẽ. Cur gͦ putansꝰ hec cu
dixisse. qd̾ nec temere poruit nec men¬
datit̃ dicere: nͥ qͥa molestiȩ cribulatio¬
nesq tẽporales plerũꝙ prosunt uel ad

Expanded text:
Beata vita quaerenda est, haec a Domino Deo petenda est. Quid sit beatum esse, a multis multa sunt disputata; sed nos ad multos et ad multa utquid imus? Breviter in Scriptura Dei veraciterque dictum est: Beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius . In ipso populo ut simus atque ad eum contemplandum et cum eo sine fine uiuendum peruenire possimus, finis praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. in eisdem tribus pro conscientia bona spes posita est. fides ergo et spes et caritas ad dhoc est credentem, sperantem, desiderantem, et quae petat a Domino in dominica oratione  oremus, sicut oportet, nescimus. neque enim ullo modo credendum est uel ipsum uel quibus ista dicebat dominicam nescisse orationem. cur ergo putamus hoc eum dixisse, quod nec temere potuit nec mendaciter dicere, nisi quia molestiae tribulationesque temporales plerumque prosunt uel ad
Abbreviated transcription (Latin):
at aut angustias patiat᷑. qͥ scđm dm̃¬
adorandũ cũ gemimꝰ. qd̾ ipso mouen¬
te nos facimꝰ. ipse fac̾e dictus ẽ. Sicut
ut sciat si diligatis eum. Non enĩ ut sci¬
at ipse quẽ nichil latet: sed ut scire nos
faciat quantũ in eiꝰ dilectione ꝓfecerimꝰ
tẽp̃tari nos ꝑmittit. Sđm ipsam locutio¬
nem. dicit & dñs nr̃ nescire sediem &
horã de fine scłi. Quid enĩ pocest eẽ qđ
ipse nesciret : Sed qͥa hoc utilit̃ discipu
illos nescientes occultando faciebat.
Scđm hanc figurã etiã parrẽ solũ scire
dix̃ ipsũ diem: quia eundẽ filiũ scire¬
int̾pellat: ut intelligeremꝰ gemicibꝰ in¬
terpellare nos facit. Ad est enim nob̾:¬

Expanded text:
at, aut angustias patiatur, sed quad orandum cum gemimus; et quod ipso movente nos facimus, ipse facere dictus est. Itut sciat si diligitis eum . Non enim ut sciat ipse quem nihil latet, sed ut scire nos faciat, quantum in ejus dilectione profecerimus, tentari nos permittit. Secundum ipsam locutionem dicit et Dominus noster, nescire se diem et horam de fine saeculi . Quid enim potest esse quod ille nesciat? Sed quia hoc utiliter occultaillos nescientes occultando faciebat. Secundum hanc figuram etiam Patrem solum dixit scire diem ipsum, quia eumdem Filium scirepellat, ut intelligeremus, gemitibus interpellare nos facit. Adest enim nob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob oblationẽ. & hostiã dõ in odorẽ
suauitatis. Sic gͦ pat̾ ꝓpͥo filio ñ peꝑcit.
sed ꝓnob̾ omĩbꝰ tradidit illũ. ut & ipse
ꝓpt̃ formã serui. inobꝓbriũ hominũ:
&e abiectio pleb̾ incontumelias. inflagel¬
la. inmortẽ crucis. Docuit nos exemplo¬
suȩ passionis cũ quanta patientia in illo
ambulemꝰ. Et firmauit nos exemplosuȩ
resurreccionis. qd̾ ab illo patient̾ spare
debeamus. ¶Si enĩ qđ ñ uidemꝰ speramꝰ.
ꝑ patientiã expectamꝰ. Quod ñ uidemus
qͥdẽ sꝑamꝰ. sed corpꝰ sumꝰ illiꝰ capicis: inqͦ
iã ꝑfectũ ẽ qd̾ sꝑamus. De illo enĩ dictũ
est qđ sit caput corporis ȩccłiȩ: pͥmoge¬
nitus ipse pͥmatũ tenens. Et de nobs¬

Expanded text:
o in odorem suavitatis . Sic ergo Pater proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, ut et ipse propter formam servi in opprobrium hominum et abjectionem plebis, in contumeliam, in flagella, in mortem crucis docuit nos exemplo passionis, cum quanta patientia in illo ambulemus: et firmavit nos exemplo suae resurrectionis, quid ab illo patienter sperare debeamus. Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Quod non videmus quidem, speramus: sed corpus sumus illius capitis, in quo jam perfectum est quod speramus. De illo enim dictum est quod ipse sit caput corporis Ecclesiae, primogenitus, ipse primatum tenens . Et de nobi