comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tationem turpemq delectationẽ
ꝓstituunt: isti ad omnem fedam
actionem se ipsos applicare non e¬
rubescunt. Sui putredinis suȩ uer¬
mibus scatent. in cogitatione: isti
autem eandem fetoris sui corrup¬
telam ostentant in opere. Quid itaq
illos dixerun nisi cadauer putri.¬
dum. s sepultum: quorũ corruptio
quasi in occulto latet: ¶d autẽ hos
dixerim nisi cadauer putridum
& ꝓ iectum: quorũ corruptio late
omnibus patet: S in his omibus
medicus nr̃ iħs artis suȩ ꝑitiam
ostendit: & omiũ pie querentium
& cũ fide petentium uotis hylari¬
ter occurrit. Nam lunaticos sa¬
nat: & cecos illuminat. ꝑ aliticos
curat: & demoniacos mundat:
mortuosq resuscitat. Nam ad
uocem uocantis ihu quatriduanꝰ
de sepulero ꝓdiit: & ad tactũ ueri
helysei cadauer ꝓ iec̾tum reuix̃.
Prima itaq temptatio quando
dominari incipit qͦdã mͦ ut dic¬
tͥum est facit egrotum: sed̾a ef¬
ficit claudũ: tercia lunaticũ qͥrta

Expanded text:
tationem, turpemque delectationem tationem, turpemque delectationem prostituunt; isti ad omnem foedam actionem seipsos applicare non erubescunt. Illi putredinis suae vermibus scatent in cogitatione, isti autem eamdem fetoris sui corruptelam ostentant in opere. Quid itaque illos dixerim nisi cadaver putridum sed sepultum, quorum corruptio quasi in occulto latet? Quid autem hos dixerim nisi cadaver putridum et projectum, quorum corruptela late omnibus patet. Sed in his omnibus medicus noster Jesus artis suae peritiam ostendit, et omnium pie quaerentium, et cum fide petentium votis hilariter occurrit. Nam lunaticos sanat et caecos illuminat, paralyticos curat et daemoniacos mundat, mortuosque resuscitat. Nam ad vocem vocantis Jesu quatriduanus de sepulcro prodiit , et ad tactum veri Elisei cadaver projectum revixit . Prima itaque tentatio, quando dominari incipit, quodammodo, ut dictum est, facit aegrotum, secunda efficit claudum, tertia lunaticum, quarta
Abbreviated transcription (Latin):
obsessus & oppressus: forma sane
demoniaci habet. Nam quio aliuo
demonium meridianum. quam
demoniacum efficeret: E sepe qui
ciusmodi passione agitur. surdus
simul & mutus efficitur: in tantũ
ut errorem suum numquam ue¬
lit recognoscere. q& mouenenteni
uel p̾cipientem nullo mͦ dignet᷑
audire: s quicgͥo inepte. uel imꝓ¬
be delirat. ad prirdentię & indust̾e
suȩ magnificentiã usurpat. Qui uͦ¬
a multiplici temptatione sustinet¬
se superari. formã habet iam mor¬
tui: nec cuius libet eũq s cadaueris
iam putre scentis. & putrioi: qd
putredini iam ex oñ parte subia¬
ceat. & uermibus ubiq scateat. Et
iam dicere potest qui eiusmodi est.
Nocte os ineum ꝑforatur doloribus:
& qui me comedunt non dormuĩt.
Amultitudine eorum. consumit᷑
uestimentũ meu̾. Sunt autẽ quib
hec feditatis enormitas dñatur in
sola cogitatione: aliis autem do¬
minatur etiam in actione. Illi ani¬
mũ suu̾ ad omne̾ sordidam cogi¬

Expanded text:
obsessus et oppressus formam sane obsessus et oppressus formam sane daemoniaci habet: nam quid aliud daemonium meridianum quam daemoniacum efficeret? Et saepe qui ejusmodi passione agitur, surdus simul et mutus efficitur, intantum ut errorem suum nunquam velit recognoscere, et monentem, et praecipientem nullo modo dignetur audire, sed quidquid inepte vel improbe delirat, ad prudentiae et industriae ut ea intelligeret quae recte intelligebat, ab eodem expetit et exsse superari, formam habet jam mortui, nec cujuscunque, sed cadaveris jam putrescentis et putridi, quod putredini jam ex omni parte subjaceat et vermibus ubique scateat. Et jam dicere potest qui ejusmodi est: Nocte os meum perforatur doloribus, et qui me comedunt non dormiunt. A multitudine eorum consumitur vestimentum meum . Sunt autem quibus haec foeditatis enormitas dominatur in sola cogitatione, aliis autem dominatur etiam in actione. Illi animum suum ad omnem sordidam cogi
Abbreviated transcription (Latin):
ignem uł aquam inuentus ab igne
uł aqua modicum saltem retra¬
here. se non ualeat. Sie sane sepe
subita temptatione agitur. ut ad
unum respectum mentis sue  cogi¬
tatum. concupiscentię estu inuidie¬
ue gelu animus uratur. ꝙ mͦ in il¬
licitum amorem. modo in iniquũ
odium subito precipitetur. Occulta
temptatio mentis oculum obnubi¬
prescutat: qui quide̾ & si iuxta
uiam sedeat deuotionis intentiõe
non tamen iudet eam diseretioiuis
illuminatione. Clamare autͣ forti¬
ter necesse utiq habet: qui euiꝰmo¬
di cecitatem sustinet. Illu mina
faciem tuam suꝑ seruum tuum:
ꝙ doce me iustificationes tuas.
Daralitiei autem forma̾ gestat quẽ
iuolenta temptatio eneruat. eo qd̾
hec passio hominis nichil uigoris
nichil uirtututis reluiquat.¬
Homo namq hacutiq passione¬
test uel ao statum erigere: uelab
aliis erectus. & in suo statu ꝑsemet¬
ipsum saltem ad modicũ ꝑmanere.
Fraudulenta autem temptatione.

Expanded text:
ignem vel aquam inventus, ab igne, vel ignem vel aquam inventus, ab igne, vel ab aqua modicum saltem retrahere se valeat. Sic sane saepe subita tentatione agitur, ut ad unum respectum mentisve cogitatum concupiscentiae aestu, invidiaeve gelu animus uratur, et modo in illicitum amorem, modo in iniquum odium subito praecipitetur. Occulta tentatio mentis oculum obnubipraesentat: qui quidem, etsi juxta viam sedeat devotionis in tentatione, non tamen videt eam discretionis illuminatione. Clamare ergo fortiter necesse utique habet, qui ejusmodi caecitatem sustinet. Illumina faciem tuam super servum tuum, et doce me justificationes tuas. Paralytici autem formam gestat quem violenta tentatio enervat, eo quod haec passio homini nihil vigoris, possit delectationi pravae substerHomo namque hac oppressus passionetest, vel ad statum erigere, vel ab aliis erectus in suo statu per semetipsum saltem ad modicum permanere. Fraudulenta autem tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
si fortius figit: ubi uͦ diffidit. ibi
quodam modo pedẽ suspendit: & in
hunc modum claudicantis tipum
exprunit. Ꝙ quam multos uidemꝰ
multo seu etiam toto uitȩ suȩ tem¬
pore sub eiusmodi typo laborare:
quibus qd̾ hodie placet cras displi¬
cet. & qd̾ nuu multũq concupiseunt.
iterum idem eadẽ facilitate fasti¬
diunt: semꝑ desiderantes qd̾ non
adopus transeunt: & alia post alia.
& omĩa imꝑfecta relinquunt: oĩa
incipientes. & nichil ꝑficientes.
Euisinodi tamen claudos despera¬
re non debemus. Multos si quidẽ
claudos a medico nrͣo euratos in euge¬
lio audiuimus. multosq cotidie ab¬
eodem curari uidemus. Subita au¬
tem temptatio lunatici morbi absq
dubio formam gerit: qui ubicu̾q
hominem apprehendit. illidit & ad
terram ꝓsternit: & se pe mignem
uł in aquam ꝓicit. Ꝙ nescio si alius
aliquis morbus hominẽ̾ tam subito
apprehendat: cũ ei nec tantilli tem¬
poris spacium ꝑmittat. ut uixta

Expanded text:
si fortius figit; ubi vero diffidit, ibi si fortius figit; ubi vero diffidit, ibi quodammodo pedem suspendit, et in hunc modum claudicantis typum exprimit. Et quam multos videmus, multo seu etiam toto vitae suae tempore sub ejusmodi typo laborare, quibus quod hodie placet, cras displicet, et quod diu multumque concupiscunt, iterum idem eadem facilitate fastidiunt, semper desiderantes quod non ad opus transeunt, et alia post alia promissionis terram melle et lacte incipientes et nihil perficientes. Et ejusmodi tamen claudos desperare non debemus. Multos siquidem claudos a medico nostro curatos in Evangetatis veraciter erratur, quando exieodem curari videmus. Subita autem tentatio lunatici morbi absque dubio formam gerit, qui ubicunque hominem apprehendit, illidit et ad terram prosternit, et saepe in ignem vel in aquam projicit. Et nescio si alius aliquis morbus hominem tam subito apprehendat, cum ei nec tantilli temporis spatium permittat, ut juxta
Abbreviated transcription (Latin):
sexta infatuat: septima dilaniat.
Importuna temptatio quando in¬
cipit animo dñari. penitusq p̾¬
ualere. formã sane gerit febris a¬
eute: que egrotantem quidẽ oñi
hora sub continuo ardore hane.¬
lare facit. & nullam omĩno int̃¬
polationẽ recipit. E sunt quidã
qui uixta hunc tipuni inquibus¬
dam concupiscentus suis continu¬
a fatigatione laborant: ad eo utiq
ut desioeri sui estum. a mentis
suȩ oculis uix uel nullo mͦ amoue¬
re ualeant. Sũmus tamen ille nr̃e¬
salutis medicus. talem utiq cuͣ
uoluerit curat animã: imperans
febri. & dimittit eam. Dubia temp¬
tatio. quȩ ui sent entie suȩ diffini¬
tione auimum solet trepidũ ẜ ti¬
tubantem reddere. claudicantis mͥ
uidetur formã exprimete. Unam
namq eaudemq rem modo approbat:
modo condemꝑnat. Nunc anmũ
iftouciam erigit: nͣe iterum ui dif¬
froentiam deicit. Ubi aute̾ aimus
confidit. ibi actionis suę pedem qͣ¬

Expanded text:
sexta infatuat, septima dilaniat. sexta infatuat, septima dilaniat. Importuna tentatio quando incipit animo dominari penitusque praevalere, formam sane gerit febris acutae, quae aegrotantem quidem omni hora sub continuo ardore anhelare facit, et nullam omnino interpolationem recipit. Et sunt quidam qui juxta hunc typum in quibusdam concupiscentiis suis continua fatigatione laborant, adeo utique ut desiderii sui aestum a mentis suae oculis vix, vel nullo modo amovere valeant. Summus tamen ille salutis nostrae medicus, talem utique, cum voluerit, curat animam, imperans febri, et dimittit eam. Dubia tentatio quae in sententiae suae diffinitione animum solet trepidum et titubantem reddere, claudicantis mihi videtur formam exprimere. Unam namque eamdemque rem modo approbat, modo condemnat. Nunc animum in fiduciam erigit, nunc iterum in diffidentiam dejicit. Ubi autem animus confidit, ibi actionis suae pedem qua
Abbreviated transcription (Latin):
re : Fugit enim eiusmodi anima
nemine ꝑsequente. & eum par sit
semper suspicatur bellum. Subitȩ
temptationis est amium saucia¬
re. delectationisq iaculo affectum
transfigere. E quio aliud expec¬
tari oportet. a sagitta uolante:
Oeculta temptatio ex ea parte qͦ
preualet anunuͣ semper excecare
solet: intenebris semꝑ ꝑambu¬
lans. & om̃e negotium suũ inte¬
nebris explicans. Uiolentȩ tẽp¬
tationis est anunu̾ semꝑ iuolen¬
ter oppͥmere: & funditus enerua¬
re. Fraudulenta temptatio ani¬
mũ infatuare solet. Quid nãq
alud demonium meridianum
faceret: quã animu̾ infatuare.
uel infurorem uertere: Multi¬
plicis temptationis est. animu
semꝑ dilaniare: dissipare. distra¬
here. Amultitiroine eium un¬
pugnantiũ in hac temptatione
quasi inmutatun discerpitur:
& ꝑ multa conturbationũ gene¬
ra uaria sorte dilacerant᷑. Pri¬
ma itaq temptatio inquietat:
sed̾a exagitat: tercia uuluerat:
quarta excecat: quinta eneruat:

Expanded text:
re? Fugit enim ejusmodi anima, re? Fugit enim ejusmodi anima, nomine persequente; et cum pax sit, semper suspicatur bellum. Subitae tentationis est animam sauciare, delectationisque jaculo affectum transfigere. Et quid aliud exspectari oportet a sagitta volante? Occulta tentatio ex ea parte qua praevalet animum semper excaecare solet, in tenebris semper perambulans, et omne negotium suum in tenebris explicans. Violentae tentationis est animum semper violenter opprimere et funditus enervare. Fraudulenta tentatio animum infatuare solet. Quid namque aliud daemonium meridianum faceret, quam animum infatuare, vel in furorem vertere? Multiplicis tentationis est animum semper dilaniare, dissipare, distrahere. A multitudine enim impugnantium in hac tentatione quasi minutatim discerpitur, et per multa conturbationum genera varia forte dilaceratur. Prima itaque tentatio inquietat, secunda exagitat, tertia vulnerat, quarta excaecat, quinta enervat,
Abbreviated transcription (Latin):
ta die impugnans tribulauit me.
E de dubia alio in loco ab eodem dici¬
tur. Errauerunt insolitudine inur¬
aquoso: uiam ciuitatis habitaculi
non inuenerunt. De subita autẽ.
preuenert᷑ me indie afflictionis
meȩ. Item ꝓ occulta. Ab occultis
ieis munda me. Itemq de eade̾.
Delicta iuuentutis meȩ. & ignoran¬
tias meas. ne memineris. Aliasaut
dicit de uolenta. C ium faciebãt
qui querebant animiam meam.
De fraudulenta intelligitur& illd̾.
Qui cogitauerunt supplantare gͥs¬
sus meos. ꝓ multiplici & ꝑplexa
dictum est illud. Nontunebo
milia populi circumdantis me.
inportune itaq temptationis
eͣ. ut ex predictis ꝓpendi potest
animũ semꝑ inquietare. & nũꝗͣ
quietum ꝑmutere. Dubia autẽ
temptatio animũ exagitare con¬
sueuit: & uagum semꝑ &. ꝓfugũ
facit. Quid eium aliud noctur
num tuorẽ putamus efficere.
quam animum timidum & tre¬
pidum reddere: & ubi niltiuneri
oporceret summo horrore coneute¬

Expanded text:
ta die impugnans tribulavit me . ta die impugnans tribulavit me . Et de dubia alio in loco ab eodem dicitur: Erraverunt in solitudine, in inaquoso viam civitatis habitaculi non invenerunt . De subita autem: Praevenerunt me in die afflictionis meae . Item pro occulta: Ab occultis meis munda me . Itemque de eadem: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris . Alias autem dicit de violenta: Et vim faciebant, qui quaerebant animam meam . De fraudulenta intelligitur et illud: Qui cogitaverunt supplantare gressus meos . Pro multiplici et perplexa dictum est illud: Non timebo millia populi circumdantis me . Importunae itaque tentationis est ut ex praedictis perpendi potest, animum semper inquietare, et nunquam quietum permittere. Dubia autem tentatio animum exagitare consuevit, et vagum semper et profugum tuis. Ejusmodi sane pugna atque num timorem putamus efficere quam animum timidum et trepidum reddere, et ubi nil timeri oporteret summo horrore concute
Abbreviated transcription (Latin):
gratis. Capilli capitis. consilia cor¬
dis. De capite tali: tales capilli.
Eusinodi capillatura. illio interi¬
oris hominis caput munte. ꝙ ornat.
& totam illam uiterioris hominis
formã decentiorẽ reddit. Aquacũq
siquidem parte uentus malignȩ sug¬
gestionis eruperit. ħ capillorũ nr̃or
coma internum illud caput contra
temptationis turbinẽ ꝓtegere solet¬
&. debet. Ex crescente autẽ supra
modum turbine. tẽptationũ fit sepe
ut sine diuinȩ ꝓtectionis regimine
inuiriam consiliorum nr̃orum
coma om̃ino non possit sufficere.
Multiplicatis itaq undiq inimi¬
corum uisidiis contra tot seducti¬
onum argumenta. iam deficit
omĩno humana ꝓuidentia: nec
aduersus tot diabolicȩ malignita¬
tis fraitoes. sufficere possunt hu¬
mana consilia. Psallere utiq po¬
test de hostibus suis qui ẽ eł modi:
multiplicati stͣ super capillos ca¬
pitis mei. Item de importuna tep¬
tatione idem ꝓpħa alias dicit. so¬

Expanded text:
gratis . Capilli capitis consilia corgratis . Capilli capitis consilia cordis. De capite tali, tales capilli. Ejusmodi capillatura illud interioris hominis caput munit et ornat, et totam illam interioris hominis formam decentiorem reddit. A quacunque siquidem parte ventus malignae suggestionis eruperit, haec capillorum nostrorum coma internum illud caput contra tentationis turbinem protegere solet et debet. Excrescente autem supra modum tentationum turbine, fit saepe ut sine divinae protectionis tegmine m injuriam consiliorum nostrorum coma omnino non possit sufficere. Multiplicatis itaque undique inimicorum insidiis, contra tot seductionum argumenta jam deficit omnino humana prudentia, nec adversus tot diabolicae malignitatis fraudes sufficere possunt humana consilia. Psallere utique potest de hostibus suis, qui est ejusmodi: Multiplicati sunt super capillos capitis mei. Item de importuna tentatione idem Propheta alias dicit: To
Abbreviated transcription (Latin):
gua iniqua. a lingua dolosa. Certe
si eiusmodi linguam. libenter au¬
dis: non tantũ stulte. s etiam ini¬
que agis. Quid enim habes qͦd nͣ
accepisti᷑ Si autem accepisti: qͥd
głaris quasi non acceperis Cogi¬
ta gͣ quam sit iniquũ gratis largi¬
enti ingratũ fore. insuꝑ & in ipsu
rapinam exercere. hoc ei conaris
auferre. qd̃ sͥ soli uult reseruare.
Głam mea̾ inquit alteri non dabo.
Si gͦ tantum desipit. si tam iuique
agit. qui głatur de suis bonis: qͣn¬
tum queso infatuatur qui ad hoc
usq ꝑ ducitur. ut głẽtur de sius
malis : Quotienscumq gͦ ꝑstre¬
punt uite huiusiodi cogitatioes
uanȩ. acclamantes tibi euge euge.
Ferant confestim confusionẽ suã.
qui dicunt michi euge euge. s illd̾.
Dñe lib̾a animam meam alabus
iniquis: & a lingua dolosa. Mul¬
tiplicem atq ꝑplexam temptatio¬
nem. ꝓpħa alio loco plangit: cum
dicit. Multiplicati sunt superca
pillos capitis mei: qui oderũt me

Expanded text:
gua iniqua, a lingua dolosa. Certe gua iniqua, a lingua dolosa. Certe si ejusmodi linguam libenter audis, non tantummodo stulte, sed etiam inique agis. Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Cogita ergo quam sit iniquum gratis largide ipsa promittitur, nisi forte ei qui in protectione Dei coeli commoratur: auferre, quod sibi soli vult reservare: Gloriam meam, inquit, alteri non dabo . Si ergo tantum desipit, si tam inique agit, qui in se gloriatur de suis bonis, quantum, quaeso, infatuatur qui ad hoc usque perducitur ut glorietur de malis suis? Quotiescunque ergo perstrepunt in te hujusmodi cogitationes vanae acclamantes tibi: Euge, euge, nfusionem suam qui dicunt mihi: Euge, euge. Et illud: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa. Multiplicem atque perplexam tentationem Propheta alio loco plangit, cum ergo quam sit magnae virtutis, quam pillos capitis mei, qui oderunt me
Abbreviated transcription (Latin):
sepe ut eiusmodi fraudulenta temp¬
tatione. infatuata mens eo usq desi¬
piat: ut in eo ipso qd ex demonica
ꝑsuasione actitat. ceteris se credat.
consensum possident. S qui ui¬
olenta temptatione iam setene¬
ri presentiunt. qualem se tolera¬
re diu non posse cognoscunt. ci¬
to ad oratioiis p̾scoiũ confugiant.
diuine ꝓtectionis adiutorium petãt.
ne uehementis tẽptationis pondere
pressi in praui consensus precipiti¬
um ꝓni ruant. ꝓfraudulenta tẽp.¬
tatione dño supplicabat. quando
idem ꝓpħa dicebat. Dñe libera ani¬
mam meam a labiis iniquis: ꝙ a
lingua dolosa. Lingua dolosa tẽp¬
tatio fraudulenta: lingua dolos a.
opinio falsa lingua dolosa. głatio
uana. Quando de meritis tuis uł
aꝑto sermone. uel tacita cogitatio¬
ne głaris: linguam dolosam audis
& uescis. Ꝙ hec quidem głatio uar¬
na. quandoq surgit ex opinione
humana. quandoq ex suggestio¬
ne diabolica: utrobiq quidẽ a lui¬

Expanded text:
saepe ut ejusmodi fraudulenta tensaepe ut ejusmodi fraudulenta tentatione infatuata mens eousque desipiat, ut in eo ipso quod ex daemoniaca persuasione actitat caeteris se credaconsensum possident. Sed qui violenta delectatione jam se teneri praesentiunt qualem se diu tolerare non posse cognoscunt, cito ad orationis praesidium confugiant, divinae protectionis adjutorium petant, ne vehementis tentationis pondere pressi, in pravi consensus praecipitium proni ruant. Pro fraudulenta tentatione Domino supplicabat, quando idem Propheta dicebat: Domine, libera animam meam a labiis iniquis, et a lingua dolosa . Lingua dolosa tentatio fraudulenta, lingua dolosa opinio falsa, lingua dolosa gloriatio vana. Quando de meritis tuis vel aperto sermone, vel tacita cogitatione gloriaris, linguam dolosam audis et nescis: et haec quidem gloriatio vana quandoque surgit ex opinione humana, quandoque ex suggestione diabolica, utroque modo quidem a lin
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter dicit demoniũ: s cum
adiectione. seu etiam determina¬
tione demonium meridianum.
Suud om̃s in c̃omune nouimus.
qd unum sit omnui demonũ assidu¬
umq negocium famulos dĩ infesta¬
re. eorumq impugnationi insistere:
subuersioniq continue inuigilare.
E sane quando ꝑuim nobis p̾ualere
non possunt ad fraudem se conuertũt:
ut dolo deiciant. quos ꝑ iuolentiam
euertere non poterant. Quis autem
illud nesciat. qd̾ in hora meridiana
ẽẽ soleat & claritas maior: & calor
feruentior. Quasi gͦ summa cũ luce
& feruore demones ad nos ueniunt:
quando fraudis suȩ nequitiam dissi¬
inulantes. sub scitatis specie ad ꝑuer¬
sitatem trahere nos student.ꝙ. sata¬
gunt. Lux ad discretionem: ꝙ& calor
ꝑtinet ad deuotionem. Cum luce gͦ
&. claritate demones ad nos ueniuĩt:
quando in eo qd̾ fraudulenter sugge¬
rt̃. non modo discrete. uerum etiã
deuote acturos nos eẽ ꝓmitunt.
& ꝑsuadere contendunt. fit autem

Expanded text:
simpliciter dicit daemonium, sed cum simpliciter dicit daemonium, sed cum adjectione, seu determinatione daemonium meridianum. Illud omnes in commune cognovimus, quod unum sit omnium daemonum assiduumque negotium famulos Dei infestare, eorumque impugnationi insistere, subversionique continue invigilare. Et sane quando per vim nobis praevalere non possunt, ad fraudem se convertunt, ut dolo dejiciant quos per violentiam evertere non poterant. Quis autem illud nesciat quod in hora meridiana esse soleat et claritas major et calor ferventior? Quasi ergo cum summa luce et fervore daemones ad nos veniunt, quando fraudis suae nequitiam dissimulantes sub sanctitatis specie ad perversitatem nos pertrahere student et satagunt. Lux ad discretionem, et calor pertinet ad devotionem. Cum luce ergo et claritate daemones ad nos veniunt, quando in eo quod fraudulenter suggerunt, non modo discrete, verum etiam devote acturos nos esse promittunt, et persuadere contendunt. Fit autem
Abbreviated transcription (Latin):
rectitudinis suȩ statu deicitur
Notandum sane qd̾ in huiusmo¬
di incursu quamius quacoam fe¬
stinationẽ notare possimus. nichil
tamen ẽ ad eam uelocitatem quã
superius in subita temptatione de
etiã rationis p̾ueniri dociumus.
Non eiusmodi poccupatio ꝑ incur¬
sum intelligi potest. uhi ut cetera
taceam ex solo strepitu irruentis
xrouentus ĩminentis p̾sciri potest:
ut possit uel fugam uure. uel ar¬
mis sius se ipsum munire. Recte
gͦ ut dictum ẽ. uolenta temptati¬
o. ꝑ incursum intelligi potest. Ui¬
deamus nunc quomodo fraudu¬
lentam temptationem ꝓpħa descͥ¬
bat: uel quomͦ contra ipsam ex di¬
uino adiutorio constantiam eius
mmuniat. qui habitat in aduitorio
altissimi. & confroit iu ꝓtectione
dĩ celi. Non timebis inquit a de¬
monio meridiano. Ꝙ illi utiq nͣ
ẽ timendum a demonio meridia¬
no: qui non de sua industria. s.
de solo confroit dĩ adutorio. Uide¬
amus gͦ quid sibi hoc uelit. qͦd non

Expanded text:
rectitudinis suae statu dejicitur. rectitudinis suae statu dejicitur. Notandum sane quod in ejusmodi incursu, quamvis quamdam festinationem notare possimus, nihil tamen ad eam velocitatem quam superietiam rationis praeveniri docuimus. Non ejusmodi praeoccupatio per incursum intelligi potest, ubi ut caetera taceam, ex solo strepitu irruentis adventus imminentis praesciri potest ut possit vel fugam inire, vel armis suis seipsum munire. Recte ergo, ut dictum est, violenta tentatio per incursum intelligi potest. Videamus nunc quomodo fraudulentam tentationem Propheta describat, vel quomodo circa ipsam ex divino adjutorio constantiam ejus muniat. Qui habitat in adjutorio Altissimi et confidit in protectione Dei coeli: Non timebis, inquit, a daemonio meridiano. Et illi utique non est timendum a daemonio meridiano, qui non de sua industria, sed de solo confidit Dei adjutorio. Videamus ergo quid sibi hoc velit, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
na agnoscat. cum uitȩ huuis tene¬
bris decursis ad futurȩ uitȩ lucem
euigilat: qnͣ deus ceperit reuela¬
re occulta tenebrarum. & manifesta¬
re consilia cordium. Numquio¬
nam malignum illird nefandum¬
q negocium intenebris ambulas¬
se. & ꝑ ambulasse non credit᷑. qñ ꝑ
occultam temptationem agitur.
ut uirtutum nr̃arum dep̃datio
ex magna parte nos lateat: ꝙ toto
uitȩ huius tenebroso tempore ad
plenum dep̾hendi non ualeat:
Uiolentã autem tẽptationẽ ꝓpħa
describens incursum eam uocat.¬
& nescio si breuuis uel expresius
comprehendi uł describi ualeat.
Quis uniquam uumicum suum
eiminus cernẽs non potius satagat
fugere. quam accurrere: nisi de
magnitudine uirium. aut multi¬
tudine sociorum. aut instructiõe
armorum confidens se nouerit p̾
stem cum impetu irruit: eũ supe¬
riorẽ manuͣ habere se posse cog¬
nouerit. Recte gͦ ꝑ incursum
illa temptatio intelligitur. ꝑ quã
mens hominis quasi uiolenter a

Expanded text:
na agnoscat, cum vitae hujus tenena agnoscat, cum vitae hujus tenebris deterius ad futurae vitae lucem evigilat, quando coeperit Deus revelare occulta tenebrarum et manifestare consilia cordium. Nunquid malignum illud, nefandumque negotium in tenebris ambulasse et perambulasse non creditur, quando per occultam tentationem agitur ut virtutum nostrarum depredatio ex magna parte nos lateat, et toto vitae hujus tenebroso tempore ad plenum deprehendi non valeat? Violentam autem tentationem Propheta describens incursum eam vocat, nescio si brevius et expressius comprehendi vel describi queat. Quis unquam inimicum suum eminus cernens non potius satagat fugere quam accurrere, nisi de magnitudine virium aut multitudine sociorum, aut instructione armorum confidens se noverit posstem cum impetu irruit, cum superiorem manum habere se posse cognoverit. Recte ergo per incursum illa tentatio intelligitur per quam mens hominis quasi violenter a
Abbreviated transcription (Latin):
cultius. tanto securius ꝑagant. Agi¬
tur itaq hoc odiosum negotium
non tam in nocte. quam intenebͥs:
quia in noctibus tenebrosis. Intene¬
bris gͦ ambulant. ĩmo intenebris
ꝑambulant: nam & illito semꝑ ab
exercentib obseruari solet ut pre¬
sumptum negoeii ante reuersionẽ
lucis explicari & cõsummari que¬
at. Uide gͦ qͣm congrua similitu¬
line occulta temptatio describit᷑.
quȩ semꝑ ignorantiȩ tenebris tegit᷑.
ꝑ quam incauta mens nesciens et
ignorans spoliatur. O quam sepe
contingit. ut dum pater familias
secure dormit. alto sopore quiescit
spoliantibus latronibus spoliari se
ne sciat: & tunc primũ dampnum
suum agnoscat. eum ad matutinã
lucem eiugilat. Sic utiq sic sepe ꝑ
occultam temptationem uirtutuͣ
spolia amitimus: & nescimus dũ
ꝓfundas ignorantie tenebras pa¬
tunur. & male securitatis sõpno
oppͥmimur. E fit sepe ut tunc pri¬
mũ mens meritorum suorũ damp¬

Expanded text:
cultius tanto securius peragant. Agicultius tanto securius peragant. Agitur itaque hoc odiosum negotium non tam in nocte quam in tenebris, quia in noctibus tenebrosis. In tenebris ergo ambulat, imo in tenebris perambulat: nam et illud semper ab exercentibus observari solet, ut praesumptum negotium ante reversionem lucis explicari et consummari queat. Vides ergo quam congrua similitudine occulta tentatio describitur, quae semper ignorantiae tenebris tegitur, per quam incauta mens nesciens et ignorans spoliatur. O quam saepe contingit ut, dum paterfamilias secure dormit altoque sopore quiescit, spoliantibus latronibus spoliari se nesciat, et tunc primum damnum suum agnoscat, cum ad matutinam lucem evigilat! Sic utique, sic saepe per occultam tentationem virtutum spolia amittimus, et nescimus dum profundas ignorantiae tenebras patimur, et male securitatis somno opprimimur. Et fit saepe ut tunc primum mens meritorum suorum dam
Abbreviated transcription (Latin):
iudelicet temptationis genere cõ¬
posita describitur: ui eo qd dicit᷑.
Parauerunt sagutas suas inphare¬
tra: ut sagutent in obscuro rectos
corde. Hoc autem in loco saguta
uolans indie dicit᷑. ut de subita qͥ¬
dem s simplici & imꝑmixta die¬
tum ẽẽ intelligat᷑. Dicatur itaq ꝓ
dubia. dicat᷑ item ꝓtemptatione
subita. Nontimebis atimore noc¬
turno: non tuebis a saguta uo¬
lante in die. S & de occulta conse¬
quenter ad nectitur: cum ꝑ ꝓpħam
adungit᷑. Anegotio ꝑ ambulante
intenebris. Scimus satis omnes qͥd
sit illico negotium qd lucem odit.
tenebras diligit: & quia dep̾hendi¬
timet. in nocꝰte semper ĩmo intene¬
bris sicut scriptura loquit᷑ ꝑ am¬
bulare solet. Fures sane furti nego¬
cia exercere uolentes. quia depre¬
hendi metuunt. tempus in id offi¬
cii oportunũ eligunt: & non solũ
noct᷑em. s noct᷑em tenebrosam
captant: ut flagitia sua quanto oc¬

Expanded text:
videlicet tentationis genere comvidelicet tentationis genere composita describitur, in eo quod dicitur: paraverunt sagittas suas in pharetra ut sagittent in obscuro rectos corde. Hoc autem in loco sagitta volans in die dicitur, ut de subita quidem, sed simplici et impermista dictum esse intelligatur. Dicatur itaque pro dubia, dicatur item pro tentatione subita: Non timebis a timore nocturno, non timebis a sagitta volante in die. Sed et de occulta consequenter adnectitur, cum per Prophetam adjungitur: A negotio perambulante in tenebris. Scimus satis omnes quid sit illud negotium quod lucem odit, tenebras diligit, et quia deprehendi in nocte semper timet, imo in tenebris, sicut Scriptura loquitur, perambulare solet. Fures sane furti negotia exercere volentes, quia deprehendi metuunt tempus in id officii opportunum eligunt, et non solum noctem, sed noctem tenebrosam captant, ut flagitia sua quando oc
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Nonne in sagittȩ uolantis im¬
petu temptatio illa irruit. quȩ sta¬
tum. mentis sepe ꝯeutit. uł euertit:
antequam ad sui custodiam plene
euigilare possit᷑ Sagitta namq
emissa sub tanto impetu solet ferri:
ut iux uel nullomodo uenientis ictꝰ
possit declinari. E sepe fit. ut cum
uenientem iam uideas. prius uulnera¬
ri te sentias: quam defensionis elipeu̾
irruenti opponere ualeas. Recte gͦ
sagitȩ uolanti psalmista huusmo¬
di temptationem comparat: quȩ m̃¬
tem hominis festinationis sue nimie¬
tate preoccupat. S huiusmodi sa
gittas uolantes in nocte: Parauer̃t
sagitas suas inquit in pharetra. ut
sagittent in obscuro rectos corde
ui hoc sane loco habes de sagita
uolante in die. Sagitta in nocte uo¬
lat cum subita temptatio mentẽ
pulsat: & malũ qd̾ suadet maluͣ
ẽẽ dissimulat. Uolat autem indie.
cum precipitant̾ quidem in illd̾ malũ
deicit: quod tamen quia malum
sit ignorari non possit. Cempta¬
tio gͥ subita & occulta ex gemino

Expanded text:
it. Nonne in sagittae volantis impetu tentatio illa irruit quae statum mentis saepe concutit vel emittit antequam ad sui custodiam plene evigilare possit? Sagitta namque emissa sub tanto solet impetu ferri, ut vix vel nullo modo venientis ictus possit declinari. Et saepe fit ut cum venientem jam videas prius vulnerari te sentias quam defensionis clypeum irruenti opponere valeas. Recte ergo sagittae volanti Psalmista ejusmodi tentationem comparat, quae mentem hominis festinationis suae nimietate praeoccupat. Sed hujusmodi saggittas volantes in nocte: Paraverunt inquit, sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde. Et in hoc sane loco habes de sagitta volante in die. Sagitta in nocte volat, cum subita tentatio mentem pulsat, et malum quod suadet malum esse dissimulat. Volat autem in die cum praecipitanter quidem in illud malum dejicit, quod tamen, quia malum sit ignorari non possit. Tentatio igitur subita et occulta ex gemino
Abbreviated transcription (Latin):
atq paruissimũ. ut eius pars inueniri ñ possit. Eit gͥ punctũ pͥmi
int̾ualli pͥncipium ũ tam̃ int̾uallũ. et linee caput. sed ũdũ linea.
sicut linea suꝑficiei pͥncipiũ est s ipsa suꝑficies ñ est. et secundi
int᷑ualli caput ẽ scđm tam̃ int̾uallum ipsa ñ retinet. Idem quoq
& insuꝑficiei ratione cadit. que & ipsa solidi corporis et tͥplicis
int̾ualli naturale sortit᷑ initium. Ipsa uͦ nectrina int̾ualli dimen¬
sione distendit᷑. nec ulla crassitudine solicdat᷑.U. de num̃o lineari.
ic etiam innumero unitas quide cũ ipsa linea¬
ris numerus nou sit. in longitudinẽ tam̃ disten¬
ti nuimeri pͥncipiũ ẽ. & linearis nuimerus cũ
ipse tocius latitudinis expers sit. inaliud tam̃
spacium latitudinis extenti numeri soetit᷑ initium. suꝑticies

Expanded text:
ri non possit. Est igitur punctum primi ri non possit. Est igitur punctum primi intervalli principium, non tamen intervallum, et lineae caput, sed nondum linea. Sicut linea quoque superficiei principium est, sed ipsa superficies non est, et secundi intervalli caput est, secundum tamen intervallum ipsa non retinet. Idem quoque et in superficiei rationem cadit, quae et ipsa solidi corporis et triplicis intervalli naturale sortitur initium, ipsa vero nec trina intervalli dimensione distenditur, nec ulla crassitudine solidatur. CAPUT V. De numero lineari. Sic etiam in numero unitas quidem cum ipsa linearis numerus non sit, in longitudinem tamen distenti numeri principium est. Et linearis numerus cum ipse totius latitudinis expers sit, in aliud tamen spatium latitudinis extenti numeri sortitur initium. Superficies
Abbreviated transcription (Latin):
Hec aut̾ suꝑficies uno tantũ int̾uallo solidi corporis dimensione su¬
ꝑat᷑. quȩ uno rursus int̾uallo lineam iuncit. Quȩ longitudinis na¬
turam retinens. latitudinis exꝑs ẽ. Que linea eo qͦd unius ẽ int̾ualli
sortita naturam a suꝑficiȩ uno int̾uallo a soliditate duobꝰ spacii in
t̾uallis uncit᷑. Punctũ gͥ alio rursus int̾uallo a linea uncit᷑. ipsa
scilicet que reliqua ẽ longitudine. Quare si punctũ uno quidẽ int̾¬
uallo alinea suꝑg̾dit᷑. idem a suꝑficie uincit᷑ duobꝰ. tribus uͦ int̾ualli
dimensionib asoliditate relinquit᷑. constat punctũ ip̃m sine ulla
corporis magnitudine. uł int̾ualli dimensione. cũ es longitudinis
Et latitudinis et ꝓfunditatis exꝑs sit. oĩum int̾ualloꝵ esse pͥncipi¬
um. e natura insecabile qͥ d greci athomon uocant idẽ ita dimiinutũ

Expanded text:
Haec autem superficies uno tantum intervallo solidi corporis dimensione suHaec autem superficies uno tantum intervallo solidi corporis dimensione superatur, quae uno rursus intervallo lineam vincit, quae longitudinis naturam retinens, latitudinis expers est. Quae linea eo quod unius est intervalli sortita naturam, a superficie uno intervallo, a soliditate duobus spatiis vincitur. Punctum igitur alio rursus intervallo a linea vincitur, ipsa scilicet quae reliqua est longitudine. Quare si punctum uno quidem intervallo a linea supergreditur, idem a superficie vincitur duobus, tribus vero intervalli dimensionibus a soliditate relinquitur, constat punctum ipsum sine ulla corporis magnitudine vel intervalli dimensione, cum et longitudinis et latitudinis et profunditatis expers sit, omnium intervallorum esse principium, et natu
Abbreviated transcription (Latin):
merũ componant᷑. Unũ enĩ int̾uallũ duos inse continet motus. ut
intrib int̾uallis sex sese motuũ sũma conficiat hoc modo. Est enĩ
in longitudine ante e retro. in latitudine sinistra & dextera. in alti¬
tudine sursũ. ac deorsum. Necesse ẽ aut̃ ut quicqͥd fuerit solidum
corpus hoc habeat. longitudinẽ. latitudinem. e altitudinẽ. et qͥcqͥd
hec tria inse continet. illud suo nomine solidum uocet᷑. hec enĩ tria
cirea om̃e corpus inseparabili coniunctione uersant᷑. et in natura cor¬
poꝵ constituta sunt. Quare quicqͥd uno int̾uallo caret. illud corpus
solidum ñ est. Nam qͦd duo sola int̾ualla retinet. illud suꝑficies ap¬
pellatur. Omĩs enĩ suꝑficies sola longitudine & latitudine continet᷑.¬
& hic eadem illa conuersio remanet. Oinẽ enĩ qͦd suꝑficies ẽ. lon¬
gitudinẽ. es latitudinẽ retinet. & qͦd hec retinet. illud ẽ suꝑficies.

Expanded text:
merum componantur. Unum enim intervallum duos in se continet motus, ut merum componantur. Unum enim intervallum duos in se continet motus, ut in tribus intervallis sex sese motuum summa conficiat hoc modo. Est enim in longitudine ante et retro, in latitudine sinistra et dextra, in altitudine sursum ac deorsum. Necesse est autem ut quidquid fuerit solidum corpus, hoc habeat longitudinem, latitudinemque et altitudinem, et quidquid haec tria in se continet, illud suo nomine solidum vocetur. Haec enim tria circa omne corpus inseparabili conjunctione versantur, et in natura corporum constituta sunt. Quare quidquid uno intervallo caret, illud corpus solidum non est. Nam quod duo sola intervalla retinet, illud superficies appellatur. Omnis enim superficies sola longitudine et latitudine continetur, et hic eadem illa conversio remanet. Omne enim quod superficies est, longitudinem et latitudinem retinet, et quod haec retinet, illud est superficies.
Abbreviated transcription (Latin):
meris ñ uidet᷑ euenire. Omĩs enĩ numerus inse ip̃m multiplica¬
tus alium quendam efficit maiorẽ quã ipse ẽ. idcirco qm̃ int̾ual
int̾uallo ẽ. plusꝙͣ ipsa est. pariendi ñ habet potestatẽ. Ex hoc gͥ
pͥncipio idẽ ex unitate pͥma omĩum longitudo succrescit. que a
binarii numeri pͥncipio incunctos sese numeros explicat. qm̃ pͥ
mũ int̾uallũ linea ẽ. Duo uͦ int̾ ualla st̃. longitudo et latitudo.
idẽ linea et suꝑticies. atq soliditas. Pret̾ hec aut̃ alia int̾ualla¬
inueniri ñ possunt. Aut enĩ unũ int̾uallũ erit qͦa longitudo est.
aut aliquid duobus int̾uallis expositũ est. ut si qua res longitudinem
habeat et latitudinẽ. uł trina int̾ualli demensione porrigit᷑ si lon¬
gitudine altitudine latitudineq censet᷑. Supra quȩ adeo nichil in¬
ueniri potest. ut ipsoꝵ sex motuũ forme ad int̾ualloꝵ naturas E mi¬

Expanded text:
meris non videtur evenire. Omnis enim numerus in seipsum multiplicameris non videtur evenire. Omnis enim numerus in seipsum multiplicatus alium quemdam efficit majorem quam ipse est, idcirco quoniam intintervallo est, plus quam ipsa est, pariendi non habet potestatem. Ex hoc igitur principio, id est ex unitate prima omnium longitudo succrescit, quae a binarii numeri principio in cunctos sese numeros explicat, quoniam primum intervallum linea est, duo vero intervalla sunt longitudo et latitudo, id est linea et superficies. Tria inveniri non possunt. Aut enim unum intervallum erit quod longitudo est, aut aliquid quod duobus intervallis expositum est, ut si qua res longitudinem habeat et latitudinem, vel trina intervalli dimensione porrigitur, si longitudine, altitudine, latitudineque censetur, supraque adeo nihil inveniri potest, ut ipsorum sex motuum formae ad intervallorum naturas et nu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uͦ nec interualli nec longitudinis capax quẽ admodũ punc¬
tũ pͥncipium quidem linee ẽ atq int̾ualli ipm uͦ nec int̾uallum
nec linea ẽ. Neq enĩ punctũ puncto suꝑposito ullum efficit int̾¬
uallum. uelut si nichil nulli uingas. Nichil enĩ ẽ. qͦd ex nulloꝵ¬
nascat᷑. Cadem quippe etiã circa equa qualitates ꝓportio manet.
Nam si qͦdibet fuerint termini pares tantũ quidẽ est apͥmo ad
scđm quantũ a scdo ad t̾cium. Sed int̾ pͥmũ & scdm. uł scđ̾m et t̾¬
cium. nulla ẽ interualli longitudo uł spaciũ. Si enĩtres senarios
s int̾ pͥmũ et scdm nichil ẽ iͥnt̾ .ui. enĩ. R .ui. nulla spacii int̾ualla
disiungunt. Ita etiã unitas inse ipsa multiplicata nichil ꝓcreat.
semel enĩ unũ. nichil aliud ex se gignit quã ipsa ẽ. Nam qͦd int̾¬
uallo carer etiã ium gignendi int̾ualla ñ recipit. Qđ̃ in aliis nu¬

Expanded text:
ipsa vero nec intervalli, nec longitudinis capax, quemadmodum puncipsa vero nec intervalli, nec longitudinis capax, quemadmodum punctum principium quidem lineae est atque intervalli, ipsum vero nec intervallum nec linea. Neque enim punctum puncto superpositum ullum efficit intervallum, velut si nihil nulli jungas. Nihil enim est quod ex nullonascatur. Eadem quippe etiam circa aequalitates proportio manet. Nam si quotlibet fuerint termini pares, tantum quidem est a primo ad secundum, quantum a secundo ad tertium. Sed inter primum et secSed inter primum et secundum nihil interest, 6 enim et 6 nulla spatii intervalla disjungunt. Ita etiam unitas in seipsa multiplicata nihil procreat. Semel enim in unum nihil aliud ex se gignit quam ipsa est. Nam quod intervallo caret, etiam vim gignendi intervalla non recipit, quod in aliis nu
Abbreviated transcription (Latin):
dem fecimus qđ om̃s discipliuas hec int̾empta consumeret. quaᷤ
minime constituta firmaret. Hoc aut̃ cognoscendũ est qđ hec signͣ
numeroꝵ q̃ posita sunt et quȩ minc quoq homines in sũ marum
de signatione describunt. non naturali institutione formata sunt.
Ut enĩ quinarii subiectam notulã signent. idẽ.u. uł denarii qͣm
descͥpsimus. idẽ .x. & alias huiusmodi: ñ natura possuit s usus fin¬
xit. Quinq enĩ unos. uł decem uł qͦtlibet alios illis notulis pro
compendio notare uoluerunt ne qđ unitates quis monstrare
uellet. tociens ei uirgule ducerent᷑. Nos aut̃ quotiens aliquid mon¬
strare uoluinꝰ. in his p̃sertim formilis ordiuatarũ uirgularũ mus¬
cituidinẽ ñ grauamur. apponere. Cum enĩ quinq uolumꝰ deuionsfre.
facimus quinq uirgulas. ducimusq eas hoc modo.u. e eũ septem
quantas inse retinet tot unitatib designare quã notulis. Est igit᷑
unitas uicẽ obtinens puncti. int̾ualli longitudiusq pͥncipium.

Expanded text:
dem fecimus quod omnes disciplinas haec interempta consumeret, quas minime constituta infirmaret. Hoc autem cognoscendum est quod haec signa numerorum posita quae nunc quoque homines in summarum designatione describunt, non naturali institutione formata sunt; ut enim quinarii subjectam notulam signant de V, vel denarii, quam descripsimus de X, et alias hujusmodi, non natura posuit, sed usus affinxit. Quinque enim vel decem, vel quotlibet alios illis notulis pro compendio notare voluerunt, ne quotiens unitates quis monstrare vellet, totiens ei virgulae ducerentur. Nos autem quotienscunque aliquid monstrare volumus, in his praesertim formulis, ordinatarum virgularum multitudinem non gravamur apponere. Cum enim quinque volumus demonstrare, facimus quinque virgulas, ducimusque eas hoc modo, 1 1 1 1 1, et cquantas in se retinet, tot unitatibus designare quam notulis. Est igitur unitas vicem obtinens puncti, intervalli, longitudinisque principium,
Abbreviated transcription (Latin):
plicant. Circum . iiii. enĩ duo sunt et sex. s duo nascunt᷑ ex ũno. et
duobus cũ inũ bis multiplicaueris s unitas abinario unitate
pͣceditur. sex uͦ ex cluob et trib. Bis enĩ tres. senariũ reddunt. No¬
uenariũ uͦ sex. et duodecĩ claudunt. qui .xii. ex trib nascunt᷑. et
pereati sunt. Nam cũ sex ex binario t̾narioq uascunt᷑. tres binari¬
um numerũ uno suꝑant. cunctiq alii eiusdemodi sunt. ut pͥmo

Expanded text:
plicant, circum 4 enim duo sunt et sex, sed duo nascuntur ex uno et plicant, circum 4 enim duo sunt et sex, sed duo nascuntur ex uno et duobus, cum unum bis multiplicaveris. Sed unitas a binario unitate praeceditur, 6 vero ex duobus et tribus, bis enim tres senarium reddunt. Novenarium vero sex et duodecim claudunt, qui duodecim ex tribus nascuntur et procreati sunt. Nam cum 6 ex binario ternarioque nascuntur, tres binarium numerum uno superant. Cunctique alii ejusdem modi sunt, ut primo
Abbreviated transcription (Latin):
quarti anguli t̾minũ qui sedecim nimeri quantitate notatus est.
& longitudinẽ latitudinẽq in quadragenos det̾minat. uelit suꝑio¬
ribus comparare ꝑ a. littere formã ꝓportione conlata. quadrupli mł¬
titudinẽ ꝑ notabit. Istaq ẽ ordinabilis suꝑ se ꝓg̾ssio. ut pͥmus pͥmũ
tͥb suꝑet ut quatuor unitatẽ. secundus secunu senario uincat ut
octo binariũ. Tercius t̾ciũ nouenario transeat ut duodenariꝰ t̾nari

Expanded text:
quarti anguli terminum qui sedecim numeri quantitate notatus est, quarti anguli terminum qui sedecim numeri quantitate notatus est, et longitudinem latitudinemque in quadragenos determinat, velit superioribus comparare, per X litterae formam proportione collata, quadrupli mutitudinem pernotabit, hisque est ordinabilis super se progressio, et ut primus primum tribus superet, ut quatuor unitatem, secundus secundum senario vincat, ut octo binarium, tertius tertium novenario transeat, ut duodenarius ternari
Abbreviated transcription (Latin):
scdm binario suꝑuadat ut quat̾nariꝰ binariũ. terciꝰ t̾cium tͥbuᷤ
ut senariꝰ t̾narium. Quartus quartũ quat̾narii numerositate
transcendat ut octo quat̾nariũ. et ꝑ eande cuncti sequentiã. sese
minoris. pluralitate. p̾tereant. Si uͦ tercius angulus aspiciat᷑ qui ab
nouẽ inchoans longitudinẽ latitudinemq tͥgenis altrinsecꝰ numis
extendit & hic cum pͥma longitudine & latitudine comparet᷑. tͥplex
species multiplicitatis occurrit. ita ut ista cõꝑatio. ꝑ .a. litteram
fiat hi que se numeri suꝑabu̾nt scdm paritatis factam naturali¬
t̾ connexionẽ. Primus enĩ pͥmum duob suꝑat ut unũ tres. secun¬
dus secundum quat̾nario ut binari senarius. Tercius t̾eium sex ut
t̾nariũ nouenariꝰ e ad eundẽ ceteri modũ ꝓg̾ssionis augescunt. Quã
rem nobis scilicet et ip̃a nat᷑alis obiecit integͥ̾tas nichil nobis extra
machinantib. ut in ip̃o modulo descͥptionis apparet. Siquis aut̃

Expanded text:
m binario supervadat, ut quaternarius binarium, tertius tertium tribus, ut senarius ternarium, quartus quartum, quaternarii numerositate transcendat, ut 8 quaternarium, et per eamdem cuncti sequentiam sese minoris pluralitate praetereant. Si vero tertius angulus aspiciatur, qui ab 9 inchoans, longitudinem latitudinemque tricenis altrinsecus numeris extendit, et hic cum prima latitudine et longitudine comparetur, triplex species multiplicitatis occurrit, ita ut ista comparatio per X litteram fiat. Hique se numeri superabunt secundum paritatis factam naturaliter connexionem. Primus enim primum duobus superat, ut unum 3, secundus secundum quaternario, ut binarium senarius, tertius tertium sex, ut ternarium novenarius, et ad eumdem caeteri modum progressionis augescunt. Quam rem nobis, scilicet, et ipsa naturalis objecit integritas, nihil nobis extra machinantibus, ut in ipso modulo descriptionis apparet. Si quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
multiplices suꝑparticulares. et multiplices suꝑ partientes. hon¬
q comites sub multiplices suꝑ particulares. et sub multiplices
suꝑ partientes. Namq inhis ut in p̾dictis ꝓportionib minores nu¬
meri et eorꝵ qͦ species om̃s addicta sub p̾positione dicunt᷑. quoꝵ
diffinitio talis reddi potest. Multiplex suꝑ particularis ẽ. quoti
tiens libet. E eiꝰ qualibet aliꝙͣ. partẽ. ł mediã. ł t̾ciã. ł quartã. ł que¬
cumq alia partiũ exubatione contigerit. Hi  gͦe multipliei. et

Expanded text:
multiplices superparticulares, et multiplices superpartientes, horumque comites submultiplices superparticulares, et submultiplices superpartientes. Namque in his ut in praedictis proportionibus, minores numeri, et eorum quoque species omnes, addita sub praepositione, dicuntur. Quorum definitio talis reddi potest: multiplex superparticularis est, quotietienslibet, et ejus quamlibet aliquam partem, vel mediam, vel tertiam, vel quartam, vel quaecunque alia partium exuberatione contigerit. Hic ergo et multiplici et
Abbreviated transcription (Latin):
te. Impar uͦ numerus ẽ eui hoc idem accidere ñ potest. sed
cuiꝰ induas in equales sũmas naturalis ẽ sectio .U. Alia Ssedm¬
antiquiorẽ modũ diuisio paris ⁊ imparis.
cđm antiquiorẽ uͦ modũ alia ẽ paris numeri de¬
finitio. Par numerus ẽ qui in duo equalia s in
duo in equalia particionẽ recipit. s ut ita uine¬
utrã diuisione. ł inparitati paritas. uł paritati imparitas
misceatur. p̾ter solũ paritatis pͥncipẽ binariũ numerũ. qui
inequałe ñ recipit sectionẽ. ꝓpterea qͦd ex duab unitatibus
constat. & ex prima duoꝵ quodam modo paritate. Quod qũ

Expanded text:
. Impar vero numerus est, cui hoc quidem accidere non potest, sed cujus in duas inaequales summas naturalis est sectio. Hoc eantiquiorem modum diffinitio paris et imparis. Secundum antiquiorem vero modum, alia est paris numeri definitio. Par numerus est qui in duo aequalia, et in duo inaequalia partitionem recipit, sed ut in neutra divisione, vel imparitati paritas, vel paritati imparitas misceatur, praeter solum paritatis principem binarium numerum, qui inaequalem non recipit sectionem, propterea quod ex duabus unitatibus consta
Abbreviated transcription (Latin):
decernentium necesse ẽ laborare consensu. Qũalibet em̃ i
dienum multis artibus ꝓbetur excultũ. uno tamen cumũ

Expanded text:
decernentium necesse est laborare consensu. Quamlibet enim hoc judicium multis artibus probetur excultum, uno tamen cumu
Abbreviated transcription (Latin):
ab hac comꝑatione se clusus ẽ. Tertius uͦ duplex ẽ uiii. hic gͦ tres
sex qualteros ante cedit. Comꝑat᷑ enĩ ad ip̃m duodemriꝰ numerus.
carent. Idem quoq insequentib euenire necesse est. qͦa nos cũ ꝓpͥa
ordinatione subclidimꝰ. Semꝑ enĩ hoc diuina quadam nec huma

Expanded text:
ab hac comparatione seclusus est. Tertius vero duplex est 8, hic ergo 3 sesquialteros antecedit. Comparatur enim ad ipsum duodenarius numerus, carent. Idem quoque in sequentibus evenire necesse est quod nos cum propria ordinatione subdidimus. Semper enim hoc, divina