comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
male ẽ: Si laudo miscđiam qͣdo bene ẽ. rep̃hen-¬
do gͦ crudelitatẽ qͣdo male ẽ: Non. S qͣdo bene
ẽ. Lauda miscłiam quando male ẽ. lauda ueri-¬
tatẽ: quia peccata flagellat ñ est iniquus. In no¬
cte erat danihel quando orabat. Erat enĩ in cap¬
tiuitate iherłm. erat in potestate hostiũ. Tunc
multa mala scĩ patiebant᷑. tc̃ ipse in lacu leonũ
missus ẽ. tc̃ tres pueri in ignẽ p̃cipitati st̃. Hȩc
patiebatur in captiuitate ppłs isrł. Nox erat. ꝑ
noctẽ confitebatur danihel ueritatẽ dĩ. dicebat
in oratione. Peccauimꝰ impie egimꝰ. iniquitatẽ¬

Expanded text:
ordiam, quando bene est; reprehendam ergo crudelitatem, quando male est? Non. Sed quando bene est, lauda misericordiam; quando male, lauda veritatem: quia peccata flagellat, non est iniquus. In nocte erat Daniel, quando orabat: erat enim in captivitate Jerusalem, erat in potestate hostium. Tunc multa mala sancti patiebantur: tunc ipse in lacum leonum missus est, tunc tres pueri in ignem praecipitati sunt . Haec patiebatur in captivitate populus Israel: nox erat. Per noctem confitebatur Daniel veritatem Dei; dicebat in oratione, «Peccavimus, impie egimus, iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
tero. In splendore scõꝵ. id ẽ ut illuminent᷑ sẽ is
uideant dm̃ in carne. & purgetur cor. unde ui¬
S quid ibi sequitur: Ne forte ex utero in de ma
sicut cepit adam sicut abraham sicut dauid an¬
ce lu citerium genui te. ante om̃e qd illuminatur.
Eluciferũ enim aut stellas om̃s signifieat. s per
ftellas temꝑa. qͥa fecit ads stellas in signo tepoꝵ.
ut ante tempora inuenias natum ẽẽ xpm̃. e& qui¬
quia & temꝑa creatura di st̃. & utiꝙ si omĩa per
apsum facta st. s tẽꝑa ꝑ ipsum facta se aut cera¬
de dute onne sp̃m qui illuminatur. de sapienta
apent aute uciferum genui te Intendat caritas
ura. Quomꝰ gͦ cũ dixisset ex utero ueluti p̃dica¬
uit fidei nr̃e ne inde putaremꝰ cepisse axp̃m.exqͦ
exutero uirginis natus ẽ. subieet statim ante
luciferum genui te. sic & hic cũ dixisset ex illo.
Id ẽ. ex quodam temꝑe. ex die ante sabbatũ. ex

Expanded text:
tero. In splendore sanctorum,» id est, ut illuminentur sancti, tero. In splendore sanctorum,» id est, ut illuminentur sancti, ut videant Deum in carne; et purgetur cor, unde vix utero.» Sed quid ibi sequitur? Ne forte ex utero inde incisicut coepit Adam, sicut Abraham, sicut David, «Ante luciferum genui te:» ante omne quod illuminatur. Per luciferum enim, aut stellas omnes significat, et per stellas tempora, quia fecit Deus stellas in signa temporum , ut ante tempora invenias natum esse Chrit. Et utique si omnia per ipsum facta sunt et tempora per ipsum facta sunt. Aut certe ante omnem spiritum qui illuminatur, de Sapientia dixit, «Ante luciferum genui te.» Intendat Charitas vestra. Quomodo ergo cum dixisset, «Ex utero,» veluti praecavens fidei nostrae, ne inde putaremus coepisse Christum ex quo ex utero virginis natus est; subjecit statim, «Ante luciferum genui te:» sic et hic cum dixisset, «Ex illo,» id est, ex quodam tempore, ex die ante sabbatum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ describat ipsam sedem. Forte auditurꝰ
eras marmoratã domũi ampla spaciosa atrioꝵ
in magnitudine. & fulgore tectoꝵ. Audi qͥd sibi
paret ds̃. Suꝑ quẽ requiescet sp̃c m̃s : Suꝑ hu¬
milem & quietum. & trementẽ uerba mea. Eece hu¬
milis esto & quietus. ut & in te habitet ds̃. Altꝰ e ds.
Non inte habitat si altus ẽẽ uolueris. Certe uis
eẽ altus. ut habitet in te. humilis esto. & tremens
uerba eiꝰ. & ibi habitat. Non timet trementẽ do-¬
mum. quia ipse illam firnat. Parata ẽ sedes tua
ds̃ ex illo. Ex illo. id.ẽ extunc. id. ẽ. quasi qd̾dam
tẽpus significat ex tunc. Ex quo: forte ex die an¬
te sabbatum. Ex illo. quia titulus psalmi p̃seri¬
bit nobis ex quo. Sexto enim die. id ẽ. tempore
huiꝰ mundi sexto: uenit dñs in carne. Ex illo gͦ.
Plane ex illo scđm hominẽ. exillo. ex utero. Quid
enĩ dicit alius psalmus: In splendore scõꝵ exu¬

Expanded text:
quomodo describat ipsam sedem. Forte auditurus quomodo describat ipsam sedem. Forte auditurus eras marmoratam domum, ampla spatia atriorum, in magna altitudine et fulgore tectorum. Audi quid sibi paret Deus: «Super quem requiescet Spiritus meus? Super humilem et quietum, et trementem verba mea» . Ecce humilis es et quietus, et in te habitat Deus. Altus est Deus, non in te habitat, si altus esse volueris. Certe altus vis esse, ut habitet in te: humilis esto et tremens verba ejus, et ibi habitat. Non timet trementem domum, quia ipse illam firmat. «Parata est sedes tua, Deus, ex illo. Ex illo,» id est, ex tunc; id est, quasi quoddam tempus significat. Ex tunc, ex quo? Forte ex die «ante sabbatum. Ex illo,» quia titulus Psalmi praescribit nobis ex quo. Sexto enim die, id est, tempore hujus mundi sexto, venit Dominus in carne. Ex illo ergo, plane ex illo secundum hominem, ex illo ex utero. Quid enim dicit alius psalmus? «In splendore sanctorum ex u
Abbreviated transcription (Latin):
ab iniquitate recede. Recedat ab iniqͥtate om̃s
qui nominat nom̃ dñi & erit in orbe t̾rarũ quĩ
Quȩ ẽ sedes dĩ. ubi sedet ds : In scĩs suis. Uis cẽ
sedes dĩ : Para locũ in corde tuo. ubi sedeat as
Quȩ ẽ sedes dĩ. nͥ ubi habitat ds: Ubi habtrat
ds̃. nisi in tẽplo suo: Quid ẽ tẽplũ eiꝰ: Nunqo¬
parietib instruitur: Absit. Mundus iste ẽfore
tẽplũ ipsius. quia ualde magnuᷤ ẽ. & dignares¬
ẽ. quȩ capiat dñm: Nec capit eũ a qͦ factus est
Et ubi capitur: In anima quieta. in aĩa iusta.
Ipsa illum portat. Magna res fr̃s. Certe magnꝰẽ
d̾s. fortib grauis. infirmis leuis ẽ. Quos dixit
fortes: Suꝑbos. qui quasi habent p̃sũptionẽ
uiriũ suarũ. Nam infirmitas illa in hunilitate
maior fortitudo ẽ. Audi apłm dicentẽ: quando
infirmor. tunc potens sum. Hoc ẽ qd̾ cõm̃daut
quia dñs p̃cinctus ẽ fortitudine. quando hu

Expanded text:
ab iniquitate recede. «Recedat ab iniquitate omnis ab iniquitate recede. «Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini;» et erit in orbe terrarum qui Quae est sedes Dei? ubi sedet Deus? In sanctis suis. Vis esse sedes Dei? Para locum in corde tuo ubi sedeat. Quae est sedes Dei, nisi ubi habitat Deus? Ubi habitat Deus, nisi in templo suo? Quod est templum eitur? Absit. Mundus iste est forte templum ipsius, quia valde magnus est, et digna res quae capiat Deum? Nec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima justa: ipsa illum portat. Magna res, fratres: certe magnus est Deus; fortibus gravis, infirmis levis est. Quos dixi fortes? Superbos, qui quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo est. Audi Apostolum dicentem, «Quando infirmor, tunc potens sum» . Hoc est quod commendavi, quia Dominus praecinctus est fortitudine, quando hum
Abbreviated transcription (Latin):
gere deberemꝰ ꝑtinentes ad quitatẽ babyloniã.¬
q̃ habet dãpnari cũ diabolo. Tam̃ fidẽ quoꝵdã
dixit. & quasi diceretur ei. & qͥs ei potest resiste¬
re. subiecit statim. Firmũ autẽ fundam̃tũ dei
stat. Eoce habes orbẽ t̾rarũ qͥ ñ cõmouebitur. ha¬
bens signaculũ hoc. Qd signaculũ habet firmõ
fundam̃tũ. Nouit dñs qui st̃ eiꝰ. Iste c̃ orbis t̾ra¬
rũ. qͥ ñ cõmouebit᷑ Nouit dñs qui st̃ eiꝰ. Et quod
signaculũ habet: Et recedat ab iniusticia omĩs
qͥ noĩat nom̃ dñi. Modo ab iniqͥtate recedit. Ab
iniqͥs enĩ ñ potest recede. quia mixta ẽ palea tri¬
tico usq dũ uentilet᷑. Quid dicimꝰ fr̃s: Et in ipsa
area mira res ẽ ualde de tritico. Recedit a palea
cũ expoliat᷑. ꝙ ñ recedit ab area cũ trituratũr. Quã¬
do autẽ omĩno separabit᷑: Cũ uenerit uentilator.
Ergo mͦ area in orbe t̾rarũ ẽ. necẽe̾ ẽ ut si ꝓficis

Expanded text:
gere deberemgere deberemnari cum diabolo: tamen «fidem quorumdam» dixit. Et quasi diceretur ei, Et quis eis potest resistere? subjecit statim: «Firmum autem fundamentum Dei stat.» Ecce habes orbem terrarum qui non commovebitur. «Habens signaculum hoc.» Quod signaculum habet firmum fundamentum? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Iste est orbis terrarum qui non commovebitur: «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et quod signaculum habet? «Et recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ orbis t̾rarũ qͥ ñ cõmouebitur: Qd utiq ñ dice¬
ret. nͥ eẽt ꝙorbis t̾rarũ qͥ cõmouebit᷑. Est orbis t̾ra
rum qͥ ñ cõmouebitur: ẽ orbis t̾rarũ qͥ cõmoue¬
bitur. Quia & boni qͥ stabiles st̃ in fide. orbis t̃ra¬
rum ẽ. Neqͥs diceret. in partes st̃ & mali qͥ ñ stant
in fide cũ senserint aliquã tribulationẽ. ꝑ orbẽ
t̃rarum st̃. Est orbis t̾rarũ mobilis. ẽ orbis t̾ra¬
rum ĩmobilis. De quo dicit apłs. Uide orbẽ t̃ra¬
rũ ĩmobilem. Rogo te. de quib dicebat apłs:¬
Ex quib hymeneus & philetus. qͥ circa ueritatẽ
aberrauerunt dicentes resurrectionẽ iã factã
eẽ. & fidẽ quoꝵdã subuertunt. Nunqͥd isti ad orbẽ
t̾rarũ ꝑtinebant qui ñ cõmouebit᷑: Non. S pa¬
lea erant. Et fidẽ inquit quoꝵdã subuertunt.
Non dixit om̃iũ. Et si om̃iũ diceret. om̃s intell¬

Expanded text:
ergo orbis terrarum «qui non commovebitur?» Quod utique non diceergo orbis terrarum «qui non commovebitur?» Quod utique non diceret, nisi esset et orbis terrarum qui commovebitrum qui non commovebitur, est orbis terrarum qui commovebitur. Quia et boni qui stabiles sunt in fide, orbis terrarum est; ne quis diceret, In parte sunt: et mali, qui non stant in fide cum senserint aliquam tribulationem, per orbem terrarum sunt. Est ergo orbis terrarum mobilis, est orbis terrarum immobilis: de quo dicit Apostolus. Vide orbem terrarum mobilem. Rogo te, de quibus dicebat Aposrca veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subvertunt?» Numquid isti ad orbem terrarum pertinebant, qui non commovebitur? sed palea erant: «Et fidem,» inquit, «quorumdam subvertunt.» Non dixit, Omnium; et si omnium diceret, omnes intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tem dicere. cũ dicat scriptura. melior ẽ qui uineit
irã qͣ qui capit ciuitatem. Meliorẽ dixit ux ui¬
ctorem q̃ quitatis captiuatorem. Habes gͦ ad uer¬
sarium magnũ in te ipso. eũ audito coniuicio ira
ceꝑit surgere. ut reddas malũ ꝓmalo. Recorda¬
re uerba apłi. ñ redeentes malũ ꝓ malo. neq ma-¬
ledictum ꝓ maledicto. His uerbis recordatis
frangis irã tenes fortitudinẽ. & quia corã te ille
maledixit. ñ post dorsum tuũ p̃cinctus es illa. Iã
cȩtera audiamꝰ. breuis ẽ psalmꝰ. Etenĩ confirmauit
orbẽ t̾rȩ qͥ ñ cõmouebitur. Uidetis fr̃s. multi cre¬
dunt in xp̃m. magna turba ẽ. & tñ in hac turba
dñs ferens pal ã in manu sua. & mundabit areã
suã. frum̃tũ recondet in horreo. paleas cõburet
igni in extingiubili. St̃ gͦ ꝑ totã t̾ram & boni et
mali. Boni grana st̃. mali palea. In area intrat
tribula. palcã concidit. triticũ purgat. Quis ẽ

Expanded text:
a, «Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem» . Meliorem dixit irae victorem, quam civitatis captivatorem. Habes ergo adversarium magnum in teipso. Cum audito convicio ira coeperit surgere, ut reddas malum pro malo, recordare verba Apostoli: «Non reddentes malum pro malo, neque maledictum pro maledicto» . His verbis recordatis frangis iram, tenes fortitudinem; et quia coram te ille tibi maledixit, non post dorsum tuum, praecinctus es illa. 5. Jam caetera audiamus: brevis est Psalmus, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Videtis, fratres, multi credunDominus ferens palam in manu sua, et mundabit arcam suam; frumentum recondet in horreo, paleas comburet igni inexstinguibili . Sunt ergo per totam terram et boni et mali: boni grana sunt, mali palea. In aream intrat tribula: paleam concidit, triticum purgat. Quis est
Abbreviated transcription (Latin):
sis dñs. Adeo gibi cũ diceret. & in me pacẽ habe¬
atis. in mundo autẽ pressurã quasi dicerent.
putas ñ p̃met nos mundus & extinguet nos.
qͥuineet mare. Gaudecẽ ad eũ quia mirabilis c̃in
excelsis dñs. Et testimonia tua credita facta stꝰ n¬
mis. Et qͥd factũ ẽ dehis om̃ib : Domũ tuã dere

Expanded text:
sis Dominus.» Adeo et ibi cum diceret, «ut in me pacem habesis Dominus.» Adeo et ibi cum diceret, «ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram;» quasi dicerent, Putas non premet nos mundus, et exstinguet nos? qui vicit mare. Gaudete ad eum, quia mirabilis est in excelsis Dominus, et «testimonia tua credita facta sunt nimis.» Et quid f
Abbreviated transcription (Latin):
rum spumantiũ. Potestates & reges crediderunt.¬
& subiugati st̃ xp̃o. Ergo ñ treamur. quia mira
biles suspensurȩ maris. mirabilis in excelsis dñs
mirabiles erant suspensurȩ maris. & mirabilis in
excelsis dñs. T̃ estimonia tua credita facta st̃ nimis
Testimonia tua quȩ dixerat illud ante. hec dico
uobis ut in me pacẽ habeatis. in mundo autẽ
pressuram. Ergo quia mundus pressurã uobis
facturus ẽ. dico uob̃. Cȩperunt pati. & confirma¬
uerunt in se qd illis p̃dixerat dñs & magis fortes
st facti. Cũ enĩ uidebant cõpleri in se passiones.
sꝑabant cõpleri in se & coronas. Et id̾o mirabi.¬
les suspensurȩ maris. mirabilis in excelsis añs
Ut inme inquit pacẽ habeatis. in mundo autẽ
p̃ssurã. Ergo qͥd facimꝰ: Seuit mare. s extollunt᷑
fluctus & rabidi fremunt. pressuras patimur.
nonne forte deficimꝰ: Absit. Mirabilis in excel¬

Expanded text:
rum spumantium. Potestates, et reges crediderunt,rum spumantium. Potestates, et reges crediderunt, subjugati sunt Christo. Ergo non terreamur, quia «mirabiles suspensurae maris: Mirabilis in excelsis Dominmirabiles erant suspensurae maris, et mirabilis in excelsis Dominus. «Testimonia tua credita facta sunt nimis. Testimonia tua,» quia dixerat illud ante: «Haec dico vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quia mundus pressuram vobis facturus est, dico vobis. Coeperunt pati, et confirmarunt in se quod illis praedixerat Dominus, et magis fortes sunt facti. Cum enim videbant impleri in se passiones, sperabant compleri in se et coronas: et ideo «mirabiles suspensurae maris; mirabilis in excelsis Dominus. Ut in me,» inquit, «pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quid facimus? Saevit mare, extolluntur fluctus, et rabidi fremunt; pressuras patimur: nonne forte deficimus? Absit. «Mirabilis in excel
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Dñe tu es qͥ fecisti celũ & t̾ram. mare & omĩa
q̃ in eis st̃. & cȩtera q̃ dicere potuerunt. flumina
eleuantia uocẽ suã. Mirabiles suspensurȩ maris.
ta flumina clamare de paucis. ld̾o sequit᷑ a uoci¬
b aquarũ multarũ. Mirabiles suspensure mars.
tiones. Cũ eleuassent gͦ flumina uocẽ suã a uocibꝰ
aquarũ multarũ. mirabiles suspensurȩ maris.
Suspensure exaltationes sunt. quia quando iras¬
citur mare. suspendunt᷑ fluctus. Suspendunt᷑
fluctus quantũ uolunt. fremat mare quantũ
uult. mirabiles quidẽ suspensurȩ maris mirabi¬
les mire. mirabiles ꝑsecutiones. S uide qͥd seqͥt᷑.
Mirabilis in excelsis dñs. Compescat gͦ se mare.
& aliquando tranquilletur. detur pax xp̃ianis.
Turbabatur mare. fluctuabat nauicula. Nauicu¬
laecclesia ẽ. mare. scłm ẽ. Uenit dñs. ambulauit
suꝑ mare. & pressit fluctus. Quomͦi ambulauit
dñs suꝑ mare : Suꝑ capita istoꝵ fluctuũ magno¬

Expanded text:
runt, «Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt» ; et caetera quae dicere potuerunt flumina elevantia vocem suam. «Mirabiles suspensurae maris.» t coeperunt multa flumina clamare de paucis. Ideo sequitur, «A vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris:» tiones. Cum elevassent ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris.» Suspensurae, exaltationes sunt; quia quando irascitur mare, suspenduntur fluctus. Suspendantur fluctus quantum volunt, fremat mare quantum vult; «mirabiles» quidem «suspensurae maris,» mirabiles minae, mirabiles persecutiones, sed vide quid sequitur: «Mirabilis in excelsis Dominus.» Compescat se ergo mare, et aliquando tranquilletur, detur pax Christianis. Turbabatur mare, fluctuabat navicula. Navicula Ecclesia est, mare saeculum est. Venit Dominus, ambulavit super mare, et pressit fluctus . Quomodo ambulavit Dominus super mare? Super capita istorum fluctuum magno
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ibi quȩramꝰ. Nam subi ñ nuenimꝰ. ub inue¬
nimꝰ: Fgo uob̾ fingere potero & subito ero non
crtus dispensator s ineptus fabulator. In cũglio
queramus simul q̃ramus quȩ st̃ flumina quȩ ele¬
uauerunt uoces suas. Stabat iħc. & elamabat dic̃¬
tum ẽ in eiigłio. Quid elamabat: Ecce iã ipsum
caput fluminũ clamat ipse fons uitȩ unde sc̃
fumina cursura leuauit pͥor uoc̃e sũã. Et quid:
ur. Euglista sequit statim. hoc autẽ dicebat de spc̃
quẽ accepturi erant. hi qͥ in eũ credituri eranti

Expanded text:
tamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi invetamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi inveniemus? Ego vobis fingere potero: et subito ero non certus dispensator, sed ineptus fabulator. In Evangelio quaeramus, simul quaeramus quae sunt flumina quae elevaverunt voces suas. «Stabat Jesus, et clamabat,» dictum est in Evangelio. Quid clamabat? Ecce jam ipsum caput fluminum clamat; ipse fons vitae unde sunt flumina cursura, levavit prior vocem suam. Et quid fluent.» Evangelista sequitur statim: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum erant credi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ante abrahã. s ante adã. ñ solũ ante adam.
s ante om̃s angłos. ante celũ & t̾rã. quia omĩa ꝑ
ipsum facta st̃. subiecit. ne tu intendens diem
natuitatis dñi. ex quo natus ẽ. putares ex illo
die cepisse. Parata ẽ sedes tua ds.S quis deus:
eus. łon aliquando scłm ponit᷑ aliꝗͣdo ȩternũ
ponitur. Ergo o tu qui ex illo uideris natꝰ ex et̃¬
no es. Non autẽ natiuitas humana cogitet᷑. s co¬
gitetur et̾nitas diuina. Ergo cȩpit. ex quo natꝰ est
creuit. Audistis eũgłiũ. elegit discipłos: imple-
suas. Que st̃ ista flumina q̃ eleuauert̃ uocessuas :
Non audiuimꝰ. neq qͣdo natus ẽ dñs audiuimꝰ
locuta flumina. neq quando baptiratꝰ ẽ. neꝙ
ꝗͣdo passus ẽ. ñ audiuimꝰ locuta flumina. Legite
locuta st̃. eleuauert̃ uoces suas. Non solũ locuta
st̃. s fortit᷑ magne. excelse. Quȩ st̃ ista flumina
quȩ locuta st̃: Diximꝰ qd̾ in eũgłio ñ legimus.

Expanded text:
dam; non solum ante Adam, sed ante omnes Angelos, ante coelum et terram, quia omnia per ipsum facta sunt: subjecit, ne tu intendens diem nativitatis Domini ex quo natus est, putares ex illo esse coepisse, «Parata est sedes tua, Deus.» Sed quis Deus? ecus: αἰὼν aliquando saeculum ponitur, aliquando aeternum ponitur. Ergo, o tu qui ex illo videris natus, ex aeterno es. Non autem nativitas humana cogitetur, sed cogitetur aeternitas divina. Ergo coepit ex quo natus est, crevit: audistis Evangelium. Elegit disuas.» Quae sunt ista flumina quae elevaverunt voces suas? Non audivimus: neque quando natus est Dominus, audivimus locuta flumina, neque quando baptizatus est, neque quando passus est; non audivimus flumina locuta. Legite locuta sunt, «elevaverunt voces suas:» non solum locuta sunt, sed fortiter, magne, excelse. Quae sunt ista flumina quae locuta sunt? Diximus quod in Evangelio non legimus;
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Quare ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ: Quia correrit oue
t̾re qui ñ cõmouebitur. Domꝰ dñi fortis ent pp
tum orbem t̾rarum erit. Multi cadent.s. domus
tempore: Absit. In longitudinem dierum Paue

Expanded text:
otum orbem terrarum Quia correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Domus Domini fortis erit; per totum orbem terrarum erit: multi cadent, sed domus » Numquid parvo tempore? Absit. «In longitudinem dierum.»
Abbreviated transcription (Latin):
minib bonȩ uoluntatis. Qui autẽ uult spolia¬
re uestitũ qͣntũ laborat qͥs enumerat: Et cam̃
& ista transitura st̃. cũ uenerimꝰ ad illã requiem
ubi nemo esurit qͥ pascatur. nemo nudus ẽ qͥ
uestiat᷑. Ido ꝙ ista quia transitura st̃ oꝑa bona. &
sextus iste dies. quando ꝑficunt᷑ oꝑa bona ualde.

Expanded text:
minibus bonae voluntatis» . Qui autem vult spoliaminibus bonae voluntatis» . Qui autem vult spoliare vestitum, quantum laboret, quis numerat? Et tamen et ista transitura sunt, cum venerimus ad illam requiem, ubi nemo esurit qui pascatur, nemo nudus est qui vestiatur. Ideo quia et ista transitura sunt opera bona, et sextus iste dies, quando perficiuntur opera bona valde,
Abbreviated transcription (Latin):
de dõ. nec intelligebant qͥa ds cũ quiete oꝑatur
& semꝑ oꝑatur. & semꝑ quietꝰ ẽ. Ergo & nos quo ᷤᷤ
in se uoluit ds tunc figurare. post omĩa oꝑabona
re sunt. & requies illa in spe ẽ. ñdũ tenet᷑ in re.
Et nͥ eẽt in spe. deficeremus in labore. s tͣnseuni
oꝑa laboriosa & bona. Quid enĩ tãbonũ ꝗͣ porri¬
gere panẽ esurienti. & qd̾ audiebamꝰ mͦ cũ eu̾ge¬
liũ legeret᷑. quid tãbonũ ꝗͣ id qd̾ admonebat
generaliter om̃is qui habet duas tunicas. det
ñ habenti. & qui habet escas. pascat esurientem :
Nudũ uestire. bonũ opus ẽ. Nunqͥd sẽꝑ erit hoc
opꝰ bonũ : Habet aliquantulũ laborem. s hab&
solatiũ in spe futurȩ quietis. Quantũ autẽ labo¬
rem habet qd̾ uestit nudũ: Bonũ opꝰ ñ multũ
laborat. malũ opꝰ habet laborem. Qui enĩ uestit
nudũ. si habet unde faciat ñ laborat. si ñ habet
unde faciat: gła in excelsis dõ. & in t̾ra pax ho¬

Expanded text:
lligebant quia Deus cum quiete operatur, et semper operatur, et semper quietus est. Ergo et nos, quos in se voluit Deus tunc figurare, post omnia opera bona re sunt; et requies illa in spe est, nondum tenetur in re: et nisi esset in spe, deficeremus in labore; sed transeunt opera laboriosa et bona. Quid enim tam bonum, quam porrigere panem esurienti? et quod audiebamus modo, cum Evangelium legeretur, quid tam bonum, quam id quod admonebat generaliter, «Omnis qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, pascat esurientem» ? Nudum vestire, bonum opus est: numquid semper erit hoc opus bonum? Habet aliquantulum laborem, sed habet solatium in spe futurae quietis. Quantum autem laborem habet quod vestis nudum? Bonum opus non multum laborat: malum opus habet laborem. Qui enim vestit nudum, si habet unde faciat, non laborat: si non habet unde faciat, «Gloria in excelsis Deo, et in terra pax ho
Abbreviated transcription (Latin):
ta uoce dixit ad eos. Uiri iudei. & cetera qͥb annũ¬
ciat iħm sine timore. cũ magna fiducia. Eleua¬
uerunt enĩ flumina uocẽ suã. a uocib aquarũ
multarũ. Nã s cũ dimissi eẽnt apłi de concilio

Expanded text:
ta voce dixit ad eos, Viri Judaei» ; et caetera quibus annunta voce dixit ad eos, Viri Judaei» ; et caetera quibus annuntiat Jesum sine timore cum magna fiducia. «Elevaverunt» enim «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum.» Nam et cum dimissi essent Apostoli de conc
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpleuit aiscipłos. Ipse sp̃c magnũ flum̃ unde un¬
pleta st̃ multa flumina. De ipso flumine dicit psal¬
mus alio loco. f luminis impetꝰ lecificat ciuitatẽ
Q. E rgo facta st̃ flumina currentia de uentre dis
cepto scõ sp̃u. unde flumina eleuauert̃ uoces suas.
Quare eleuauert: Quia pͥmo timuert̃. Petrꝰ ñdũ
fuit flum̃. ꝗ̃do int̾rogatione ancillȩ ter xp̃m ne¬
gauit dicens. Nescio hominẽ. Hic timens m̃tit᷑.
ñdũ eleuat uocẽ ñdũ c̃ flumen. Ubi autẽ ĩ plec
sunt sp̃i sc̃o. accersierunt eos iudei. & p̃ceperunt
ne om̃mo loq̃rentur neq docerent in nomine
thu. Petrus autẽ s̃ ioħs dixert̃ ad eos. Si iustũ est
coram do uob obaudiamꝰ magis ꝗͣ d̾o. iudicate
Nonenĩ q̃ uidimꝰ & auduimus possumꝰ ñ loqui.¬
Eleuauert̃ gͦ flumina uoces suas. auocibꝰ aquarũ
multarũ. Ad ipsam eleuationẽ uocis ꝑtinet qd̾
scriptũ ẽ. Stetit autẽ petrus cũ undecim. & eleua¬

Expanded text:
implevit discipulos . Ipse Spiritus magnum flumen, unde impleta sunt multa flumina. De ipso flumine dicit psalmus alio loco: «Fluminis impetus laetificat civitatem Dei» . Ergo facta sunt flumina currentia de ventre disccepto Spiritu sancto. Unde flumina elevaverunt voces suas? quare elevaverunt? Quia primo timuerunt. Petrus nondum fuit flumen, quando interrogatione ancillae ter Christum negavit: «Nescio hominem» . Hic timens mentitur; nondum elevat vocem, nondum est flumen. Ubi autem impleti sunt Spiritu sancto, accersierunt eos Judaei, et praeceperunt eis ne omnino loquerentur, neque docerent in nomine Jesu. Petrus autem et Joannes dixerunt ad eos: «Si justum est coram Deo, ut vobis obediamus magis quam Deo, judicate: non enim Elevaverunt» ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum.» Ad ipsam elevationem vocis pertinet quod ibi scriptum est, «Stetit autem Petrus cum undecim, et eleva
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. ut reformaret᷑ homo ad imaginẽ dĩ. Pri¬
mũ enĩ tẽpus. tanꝗͣ primꝰ dies ab ada usq ad noe.
Scd̾m tẽpus tanquã scds dies . a noe usq ad abra¬
ham. Terciũ tempꝰ. tanꝗͣ terciꝰ dies. ab abraham
usq ad dauid. Quartũ tẽpus: tanꝗͣ quartꝰ dies.
adauid usq ad transinigrationẽ babilonis:
Quintũ tempus. tanqͣ quuintus dies ã transinig̃¬
tione in babylonia. usq ad p̃dicationẽ iohannis.
Sextus dies iam ap̃dicatione iohannis agit᷑. usq
in finẽ. & pꝰ finem sexti diei ꝑuenimꝰ ad requiem.
Modo gͦ sextus dies agitur. Si sextus dies agitur
uidete qͥd habeat titulus. Indiẽ ante sabbatũ q̃do
fundata ẽ t̾ra. lam audiamꝰ ipsum psalmũ. ipsũ
int̾rogemꝰ. quomͦ fundata ẽ t̃ra. neforte tẽ facta
ẽ t̾ra. Nec in genesi legimꝰ Quando fundata est¬

Expanded text:
ad imaginem Dei. Primum enim tempus, tanquam primus dies, ab Adam usque ad Noe: secundum tempus, tanquam secundus dies, a Noe usque ad Abraham: tertium tempus, tanquam tertius dies, ab Abraham usque ad David: quartum tempus, tanquam quartus dies, a David usque ad transmigrationem Babyloniae: quintum tempus, tanquam quintus dies, a transmigratione Babyloniae usque ad praedicationem Joannis. Sextus dies jam a praedicatione Joannis agitur usque ad finem, et post finem sexti diei pervenimus ad requiem. Modo ergo sextus dies agitur. Si sextus dies agitur, videte quid habeat titulus: «In diem ante sabbatum, quando fundata est terra.» Jam audiamus ipsum Psalmum; ipsum interrogemus quomodo fundata est terra, ne forte tunc facta est terra: nec in Genesi sic legimus. Quando e
Abbreviated transcription (Latin):
orsum uidet᷑ s solida ẽ. Suꝑbi qͥd: Quasi fumus.
Et si alti st̃: euanescunt. Ergo ad humilitatẽ dñi
referre debemꝰ qd̾ p̃eictus ẽ. scd̾m cõmemoratio
nem eũgłũ qd̾ p̃cinctus ẽ ut lauaret pedes disei¬
pulis suis. Est aliud qd̾ in hoc uerbo possumꝰ in¬
telligere. Diximꝰ qͥa qui se p̃cingit. ante se ponit
qd sibi adiungit ut se cingat. Quia gͦ illi qui de¬
trahunt nob. aliq̃do nob̾ absentib facrunt tan¬
qũa post dorsum suũ aliꝗͣdo coram in faciem sic̃
año faciebant pendenti in cruce. si filiꝰdĩ ẽ des¬
cendat de cruce. Non opꝰ habes fortitudine. q̃do
tͥ aliquis detrahit absenti. qͥa ñ audis. nec sentis
Si autẽ in faciem t dicat. opus ẽ ut fortis sis. Qd
est fortis sis: Ut feras. ne forte ido te putes fortẽ.
cũ audieris. quia ꝑcutis pugno. uictꝰ conuicio.
Non ẽ ista fortitudo. si uictus ꝑcutias. eũ ab ira

Expanded text:
orsum videtur, sed solida est. Superbi quid? Quasi fumus: orsum videtur, sed solida est. Superbi quid? Quasi fumus: etsi alti sunt, evanescunt. Ergo ad humilitatem Domini referre debemus quod praecinctus est, secundum commemoratiouod praecinctus est, ut lavaret pedes discipulis suis. 4. Est aliud quod in hoc verbo possimus intelligere. Diximus quia qui se praecingit, ante se ponit quod sibi adjungit, ut se cingat. Quia ergo illi qui detrahunt nobis, aliquando nobis absentibus faciunt, tanquam post dorsum; aliquando coram in faciem, sicut Domino faciebant pendenti in cruce, «Si filius Dei est, descendat de cruce» : non opus habes fortitudine quando tibi aliquis detrahit absenti, quia non audis, nec sentis; si autem in faciem tibi dicat, opus est ut fortis sis. Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutis pugno victus convicio. Non est ista fortitudo, si conviciatus percutias, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
michi pedes inȩt̃nũ. Et ille. Si ñ lauero te. non
habebis partẽ mecũ. Qui pͥmo petrus expauerat
dñm lauantẽ sibi pedes. plus expauit ñ habebis
partẽ mecũ & credidit ñ sine causa hoc facere do¬
minũ. nͥ qͥa erat aliquod illud forte sacram̃tũ.
Et ille. Qui lotus ẽ semel. ñ indiget necessitatẽ
iterũ lauandi s ẽ mundus totꝰ siongͦ ad sac̃m̃tõ
tanqͣ mundationis ꝑtinebat qd̾ lauit pedes s
postea iudeamꝰ si aꝑuit illis qd̾ faciebat. ut iide¬
amꝰ dñm p̃cinctũ fortitudine quia in humilita¬
te ẽ tora fortitudo. Cũ lauisset eis pedes. rursus
discubuit .& ait illis. Dicitis me magistrũ. & ue¬
rũ dicitis sũ senim. Dicitis me dnm & uerũ dici¬
tis. sũ & enim. Si gͦ ego magister & dñs ur̃. laui
uros pedes. quom᷑ oportet ut hoc uob̾ in uicem
faciatis: Sig̃ in humilitate ẽ fortitudo. nolite
timere suꝑbos humiles: Tanꝗͣ petra sũ. Petra de¬

Expanded text:
mihi pedes in aeternum.» Et ille: «Si non lavero te, non mihi pedes in aeternum.» Et ille: «Si non lavero te, non habebis partem mecum.» Qui primo Petrus expaverat Dominum lavantem sibi pedes, plus expavit, «Non habebis partem mecum;» et credidit non sine causa hoc facere Dominum, nisi quia aliquod erat illud forte sacramentum, Et ille: «Qui lotus est semel, non habet necessitatem iterum lavandi, sed est mundus totus.» Non ergo ad sacramentum tanquam munpostea, videamus si aperuit illis quod faciebat, ut videamus Dominum praecinctum fortitudine; quia in humilitate est tota fortitudo. Cum lavisset eis pedes, rursus discubuit, et ait illis: «Dicitis me Magistrum, et verum dicitis; sum enim: dicitis me Dominum, et verum dicitis; sum enim: si ergo ego Magister et Dominus vester lavi vobis pedes, quomodo oportet vobis invicem faciatis» ? Si ergo in humilitate est fortitudo, nolite timere superbos. Humiles tanquam petra sunt: petra de
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ. s tũ quia comemoratũ ẽ ñ est p̃termittẽ¬
dũ. Quid ẽ accinctio gladii circa femur: ꝑfe.¬
murcarnẽ significat. Non enĩ alit̃ debellaret
ans orbem tiarũ. nisi in carne ueniret gladiꝰ
ueritatis. Hic gͦ quare p̃cinctus ẽ: Qui se p̃cin¬
git ante se ponit aliquid quo p̃cingit᷑ Unde. di¬
ctum ẽ. p̃cinctus ẽ linteo. & lauit pedes discipu¬
loꝵ suoꝵ. Quia enim tc̃ humilis fuit. quando
linteo p̃cinctus ẽ lauit pedes discipłoꝵ suoꝵ
om̃is autẽ fortitudo in humilitate. qͥa fragilis
ẽ omĩs suꝑbia. ideo cũ de fortitudine diceret.
addid̾it p̃cinctus ẽ. ut recolas dm̃ p̃cinctũ hu¬
milem quando pedes discipłoꝵ lauit. Et exhor¬
ruit petrus dñm suũ. magistrũ suũ. minꝰdixi
magistrũ suũ. cũ dixissem dñm suũ. curuantẽ
se ante pedes suos. & lauantẽ sibi pedes suos. expa¬
ego facio tu nescis. scies pꝰea. Et ille. Non lauabis

Expanded text:
diximus; sed tamen quia commemoratum est, non est praetermittendiximus; sed tamen quia commemoratum est, non est praetermittendum. Quid est accinctio gladii circa femur? Per femur carnem significat. Non enim aliter debellaret Dominus orbem terrarum, nisi in carnem veniret gladius veritatis. Hic ergo quare «praecinctus est?» Qui se praecingit, ante se ponit aliquid quo praecingitur: unde dictum est, «Praecinctus est linteo, et lavit pedes discipulorum suorum.» Quia enim tunc humilis fuit, quando linteo praecinctus est, lavit pedes discipulorum suorum. Omnis autem fortitudo in humilitate; quia fragilis est omnis superbia: ideo cum de fortitudine diceret, addidit, «praecinctus est;» ut recolas Deum praecinctum humilem, quando pedes discipulorum lavit. Et exhorruit Petrus Dominum suum, magistrum suum minus dixi magistrum suum, cum dixissem Dominum suum curvantem se ad pedes suos, et lavantem sibi pedes, expaille: «Non lavabis
Abbreviated transcription (Latin):
onia possidet decorus ẽ. cũ nichil habet fortis ẽ.
on enum mirũ ẽ si sequit᷑ ꝙͥenĩ firmauit orbẽ
tone qui n cõmouebit᷑. Q uomꝰ enĩ ñ comouebit᷑
obis trarũ: Cũ credunt in xp̃m om̃s fideles. et
parati st̃ ad utrunꝙ gaudere eũ laucdantib. fo¬
resee aduersus uiituꝑantes. ñ mollescere linguis
laudantiũ nec frangi linguis uituꝑantium.
gt tuopaturus ẽ. S quare ñ dyxit einctuo e ẜ¬
pcinctus ẽ: Dicit enĩ in alio psalmo. Accingere
gladiũ tuũ circa femur potentissime. ppłi sub
te cadent. Nec ibi dixit cingere. neq p̃cingere
s accingere. Accingeris enĩ quando aliquidad¬
uingis lateri tuo p̃cinctione. Id̾o accingere gla¬
dum tuũ. Gladius dñi unde bellauit orbẽ t̾ra¬
nie Quare circa femur dr accingere gladium᷑
Alsud quide ex alio de alio psalmo accinctionẽ

Expanded text:
omnia possidet, decorus est; cum nihil habet, fortis est. omnia possidet, decorus est; cum nihil habet, fortis est. Non ergo mirum, si sequitur, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Quomodo enim non commovebitur orbis terrarum? Cum credunt in Christum omnes fideles, et parati sunt ad utrumque; gaudere cum laudantibus, fortes esse adversus vituperantes; non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. 3. git, cum operaturus est. Sed quare non dixit, Cinctus ecinctus est?» Dicit enim in alio psalmo: «Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; populi sub te cadent» . Nec ibi dixit, Cingere, neque, praecingere, sed, «accingere:» accingeris enim quando aliquid adjungis lateri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere gladium tuum.» Gladius Domini unde debellavit orbem terraate sermonis Dei. Quare circa femur accingere dicitur gladium? Aliud quidem ex alio de alio psalmo ad cinctionem
Abbreviated transcription (Latin):
Subiecit statĩ. aliis qͥdem sumꝰ odor uitȩ inuitã.
aliis odor mortis in mortẽ. Quibꝰ enĩ erat odor
uitȩ in uitã: decorẽ induerat. quibꝰ erat odor
mortis in mortẽ. fortitudinẽ induerat. Siautẽ
tẽ gaudes qͣndo te laudant homines. & placent
illis bona oꝑa tua. cũ autẽ uituꝑauerint. defies
in bonis oꝑib & quasi fructũ bonoꝵ oꝑuni te
ꝑdidisse arbitraris. qͥa inuenis rep̃hensores. ñ
stetisti ĩmobilis. ñ ꝑtines ad orbẽ t̾rarũ qui nos
cõmouebit᷑. Induit dñs fortitudinẽ & p̃cinctꝰẽ.
De ipso decore & fortitudine habet aliũ locum
apłs paulus. Parma iusticiȩ dextera & sinistra
Uide ubi decorem. ubi fortitudinẽ. Pglam & ig
Apud alios glosus p̃dicabatur apudalios ignob¬
uo contepnebatur. Decorem afferebat eis quib
pacabrt fortitudinẽ aduersus eos quibꝰ displice¬
bat. Et sic enumerat omia usq in finẽ ubi dicit.
quasi nichil habentes s omĩa possidentes. Cum

Expanded text:
sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem» . Quibus erat odor vitae in vitam, decorem induerat: quibus erat odor mortis in mortem, fortitudinem induerat. Si autem tunc gaudes, quando te laudant homines, et placent illis bona opera tua; cum autem vituperaverint, deficis in bonis operibus, et quasi fructum bonorum te perdidisse arbitraris, quia invenis reprehensores: non stetisti immobilis; non pertines ad «orbem terrarum, qui non commovebitur. Induit Dominus fortitudinem, et praecinctus est.» De ipso decore et fortitudine habet alium locum apostolus Paulus: «Per arma justitiae dextra et sinistra.» Vide ubi decorem, ubi fortitudinem: «Per gloriaApud alios gloriosus praedicabatur; apud alios ignobilis contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus placebat, fortitudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic enumerat omnia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil habentes, et omnia possidentes» . Cum
Abbreviated transcription (Latin):
salm hunis titulum cũ ꝓnunciaret᷑
audiuimꝰ & qͥd sibi uelit de scͥptura dĩ.
hoc ex libro genesis ñ est difficile cog¬
noscere. In titulo enĩ tanquã admonem᷑ in hiine.
qͥd intꝰ quęramꝰ. Inscriptus ẽ gͦ ita. Laus Cantici
ipsius dauid in diem ante sabbatũ. quando fun-¬
data est terra. Recordantes gͦ ꝑ om̃s dies qͥd fece¬
rit ds̃. qͣdo creauit ꝙ ordinauit omĩa. a pͥma die
usq ad sextum diem septimũ enĩ scĩficauit. qͥa
in illo requieuit pꝰ omĩa oꝑa quȩ fecit bona ual¬
de & inuenimꝰ eũ sexto die fecisse. qͥdies hic com¬
memoratur: quia dicit ante sabbatũ omĩa aĩalia
in t̾ra. Deinde ipso die fecit hominẽ ad imaginẽ
& similitudinẽ suã. Non autẽ sine causa illi dies
sic st̃ ordinati. nͥ qͥa & scła sie cursura erant. ante ꝗͣ
reqͥescamꝰ in do. Tunc autẽ reqͥescimꝰ. si facimꝰ oꝑa
bona. Ad hoc exemplũ dictũ ẽ de do. reqͥeuit ds¬
die septimo. cũ fecisset omĩa oꝑabona ualde.

Expanded text:
salmi hujus titulum, cum pronuntiaretur, audivimus; et quid sibi velit, de Scriptura Dei, hoc est ex libro Genesis, non est difficile cognoscere: in titulo enim tanquam admonemur in limine quid intus quaeramus. Inscriptus ergo est ita: «Laus cantici ipsi» «David, in diem ante sabbatum, quando fundata est terra.» Recordantes ergo per omnes dies quid fecerit Deus, quando creavit et ordinavit universa a primo die usque ad sextum diem septimum enim sanctificavit, quia in illo requievit post omnia opera, quae fecit bona valde, et invenimus eum sexto die fecisse qui dies hic commemoratur, quia dicit, «ante sabbatum» omnia animalia in terra: deinde ipso die fecit hominem ad imaginem et similitudinem suam. Non autem sine causa illi dies sic sunt ordinati, nisi quia et saecula sic cursura erant, antequam requiescamus in Deo. Tunc autem requiescimus, si facimus opera bona. Ad hoc exemplum scriptum est de Deo, «Requievit Deus septimo die,» cum fecisset omnia opera bona valde .
Abbreviated transcription (Latin):
buit decorem. habuit fortitudinẽ. Ap̃i bonus
odor sumꝰ inquit in om̃i loco. & in his qͥ saluifi¬
unt. & in his qui ꝑeunt. Quib enĩ placet bo¬
num salui fiunt: qui detrahunt bono ꝑeunt.
Ded suũ erat ille odorem habebat bonũ immo
bonꝰ odor erat. s ue miseris qͥ & bono odore mor¬
untur. Non enĩ ait. illis bonus odor sumꝰ illis

Expanded text:
buit decorem, habuit fortitudinem. «Christi bonus buit decorem, habuit fortitudinem. «Christi bonus odor sumus,» inquit, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Quibus enim placet bonum, salvi fiunt; qui detrahunt bono, pereunt. Quod suum erat, ille odorem habebat bonum; imo bonus odor erat: sed vae miseris qui et bono odore moriuntur. Non enim ait, Illis bonus odor sumus, illis
Abbreviated transcription (Latin):
Nĩs regnauit decorẽ s̃cantat psalmus
Iinduit induit dñs fortitudinẽ s p̃cinet e.
Uidemꝰ quia duas res induit. decore s fortitid¬
nem. Utquid autẽ: Ut fundaret t̾ram. Sequitꝰ
Et enĩ confirmauit orbẽ t̾rȩ qͥ ñ cõmouebitur
Unde confirmauit: Quia decorẽ induit. sloneo¬
firmaret. si solũ decorem indueret. s ñ fortra¬
Utrunꝙ enĩ dixit. Dñs regnauit decorẽ indu¬
it. induit dñs fortitudinẽ & p̃cinctꝰ ẽ. Nostis¬
bat. Nã chuise st̃ aduersus se lingue iudeoium
Alii dicebant quia bonꝰ ẽ. alii dicebant non ses
seducit turbas. Alii gͦ bene loquebant᷑. alii de¬
trahebant. lacerabant. mordebant. conuiciaban¬
tur. Ad eos gͦ quib placebat decorẽ induit ad
eos quib displicebat. fortitudinẽ induit. Imi¬
tare gͦ & tu dñm tuũ. ut possis eẽ uestis ipsius.¬
Ad esto cũ decore ad eos quibꝰ placent bona oꝑa
tua. esto fortis aduersus detractores. Audi pau¬
lum apłm imitantẽ dnm suũ. quomͦ & ipse ha¬

Expanded text:
fide, fundata est terra: tunc fit homo ad imaginem Dei. Quod significat sextus ille dies de Genesi. Sed qidemus quia duas res induit, decorem et fortitudinem. Utquid autem? Ut fundaret terram. Sequitur enim: «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Unde confirmavit? Quia decorem induit. Non confirmaret, si solum decorem indueret, non et fortituUtrumque enim dixit: «Dominus regnavit, decorem induit; induit Dbat. Nam divisae sunt adversus se linguae Judaeorum: «Alii dicebant, Quia bonus est; alii dicebant, Non, sed seducit turbas» . Alii ergo bene loquebantur; alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus placebat, «decorem induit:» ad eos quibus displicebat, «fortitudinem induit.» Imitare ergo et tu Dominum tuum, ut possis esse vestis ipsius: esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua; esto fortis adversus detractores. Audi apostolum Paulum imitantem Dominum suum, quomodo et ipse ha
Abbreviated transcription (Latin):
medici quod ñ descendit. quod occidi uult:
antidotũ terit Ecce iam resurrexit ecce iã loqͥt᷑.
ñdũ agnoscit᷑ ut letus agnoscat᷑ Postea apperu¬
it oculos eoꝵ infractione panis. Agnoscunt
eũ łetantur. exclamant. Letabitur iustus in do¬
mino Nuntiatur ciuidã duriori. uisus ẽ dñs. re¬
surrexit dñs: ad huc ille t̾stis ẽ. ñ credit. Nisi mi¬
sero inquit manũ meã et tetigero cicat̾ces cla¬
uoꝵ ñ credam. Prebetur et corpus tangendũ:
nuttit manũ. contrectat et exclamat. Uñs m̃s
et deus meus. Letabit᷑ iustus in dño. Iui ergo
letati sunt iusti in dnõ qͥuiderunt. tetigert̃ cre

Expanded text:
medici: quod non descendit, quod occidi vult, medici: quod non descendit, quod occidi vult, antidotum terit. Ecce jam resurrexit, ecce jam loquitur: nondum agnoscitur, ut laetius agnoscatur. Postea aperuit oculos eorum in fractione panis: agnoscunt eum , laetantur, exclamant. Laetabitur justus in Domino. Nuntiatur cuidam duriori, Visus est Dominus, resurrexit Dominus: adhuc ille tristis est, non credit. Nisi misero, inquit, manum meam, et tetigero cicatrices clavorum, non credam. Praebetur et corpus tangendum, mittit manum, contrectat, exclamat. Dominus meus et Deus meus! Laetabitur justus in Domino. Illi ergo l
Abbreviated transcription (Latin):
cendere ñ intelligebant. Atubi resurrexit et
glorificatꝰ ascendit incelũ intellererunt oꝑa dñi.
annuntiauerunt opera dĩ: et facta eiꝰ intellexerut̃
Letabitur iustus indño. Iam ñ ẽ tͥstis iustus. Ts¬
tes enim erant discipłi crucisixo dño: contͥstati me¬
rentes discessert̃.: ꝑdidisse se sp̃e putauerunt Re¬
surtęxit: etiã tͥstes apparens inuenit. Tenuit ocłos
duoꝵ in uia ambulantiũ neabeis ahnosceret᷑. ẽt
muenit eos gem̃tes et suspirantes: et tenuit eos do¬
nec exponeret scͥpturas. et ꝑipsas scͥpturas osten¬
deret qr ita fieri oportebat sicut factum ẽ. Osten¬
dit enĩ inscͥpturis. qr post t̾tiũ diẽ resurgere opor¬
tebat dnm. Et quomͦ t̾tio die resurgeret: si de cru¬
ce descenderet: Modo uos qui tͥstes estis inuia si
iudeis in sultantib uideretis dnm decruce des¬
cendisse: quantũ efferemini. letaremini. quod
ora uideoꝵ sic obturasset᷑. Ex pectate consiliũ

Expanded text:
cendere, non intelligebant; at ubi resurrexit, et cendere, non intelligebant; at ubi resurrexit, et glorineatus ascendit in coelum, intellexerunt opera Domini. Annuntiaverunt opera Dei, et facta ejus intellexeruetabitur justus in Domino. Jam non est tristis justus. Tristes enim erant discipuli crucifixo Domino; contristati, moerentes discesserunt; perdidisse se spem putaverunt. Resurrexit; etiam apparens tristes invenit. Tenuit oculos duorum in via ambulantium, ne ab eis agnosceretur, et invenit eos gementes et suspirantes; et tenuit eos donec exponeret Scripturas, et per ipsas Scripturas ostenderet quia ita fieri oportebat sicut factum est. Ostendit enim in Scripturis, quia post tertium diem resurgere oportebat Dominum. Et quomodo tertio die resurgeret, si de cruce descenderet? Modo vos qui tristes estis in via, si Judaeis insultantibus videretis Dominum de cruce descendisse, quantum efferremini? Laetaremini quod ora Judaeorum sic obturasset. Exspectate consilium
Abbreviated transcription (Latin):
peris exeo quod ꝓmittit: nec tͣreberis ex eo qd̃
minat᷑ homo. Et timuit omnis homo: et annũ¬
tiauerunt oꝑa di: et facta eius intellexerunt
Quid est facta eius intellexerunt. Hoc erat
uictimam ducebaris: et ñ aꝑiebas corã tundñ¬
te ostuũ Etnos eum putabamus esse in plaga
et in dolore positũ: et scientẽ ferre infirmitatẽ:
hoccine erat quod abscondebas spetiẽ tuã. sꝑari¬
em tuã speciosus forma p̃filiis hominũ. Hoc¬
cine erat illud quod uidebaris non habere
speciem neq decorẽ. Portabas incruce ęxultan¬
tes et dicentes Si filuis di ẽ descendat decruce
Quis forte sciens potestatẽ tuã seruus tuus et
dilectus tuus ñ exclamauit incorde suo et dyxst
o simodo descenderet: et isti om̃s quiinsul tasił
confunderentur. Sed ñ erat sic. Moriend uss
erat propt̾ morituros. et resurgendũ ꝓpt̾ semꝑ
uicturos. Hoc illi qui uolebant illũ dectuce des¬

Expanded text:
peris ex eo quod promittit, nec terreberis ex eo quod peris ex eo quod promittit, nec terreberis ex eo quod minatur homo. Et timuit omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei, et facta ejus intellexerunt. Quid est, facta ejus intellexerunt? Hoc erat victimam ducebaris, et non aperiebas coram tondente os tuum, et nos te putabamus esse in plaga et dolore positum, et scientem ferre infirmitatem? Hoccine erat quod abscondebas speciem tuam, speciose forma prae filiis hominum ? Hoccine erat illud, quod videbaris non habere speciem neque decorem ? Portabas in cruce insultantes et dicentes: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Quis forte sciens potestatem tuam servus tuus, et dilectus tuus, non exclamavit in corde suo, et dixit: O si modo descenderet, et isti omnes qui insultant confunderentur? Sed non erat sic: moriendum erat propter morituros, et resurgendum propter semper victuros. Hoc illi qui volebant illum de cruce des
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa dĩ Nanq annuntiantes istos apłos oꝑa
di ex hibuerunt sibi pͥncipes sacerdotum: et
comminati sunt dicentes. ne in nomine iħu p̾di¬
carent. Et illi dixerunt. Dicite nobis. cui magis
op temperare oportet.d̾o an hominib Qd
illi dicerent: Hominib potius quã d̾o: Si¬
ne dubio ñ responderent: ñisi dõ potius. Illi autẽ
sciebant quid uiberet dñs. etcontep̾serunt mi¬
nantes sacerdotes. Quia ergo timuit omĩs ho¬
mo: ñ t̾reat homo Etannuntiauerut̃ oꝑadĩ
Si timet homo: ñ tͣreat homo. Eũ timere de¬
bet homo. aquo factus ẽ homo. Qd̃ supra ho¬
mines ẽ time: ẽt homines te ñ tͣrebunt. Mortẽ
sempit̾nã time. ẽtp̃sentẽ ñcurabis. Uolunta¬
tem illã in corruptã et quietã sine labe con¬
cupisce: ẽt ꝓmutenitẽ dona ista temporalia to
tũ mundũ deridebis. Ama ergo ettime. Ama qd̾
ꝓmutit d̾s t̃ime quod minatur d̾s. Neccorrũ¬

Expanded text:
opera Dei. Namque annuntiantes istos Apostolos opera opera Dei. Namque annuntiantes istos Apostolos opera Dei, exhibuerunt sibi principes sacerdotum, et comminati sunt dicentes ne in nomine Jesu praedicarent. Et illi dixerunt: Dicite nobis cui magis obtemperare oporteat, Deo, an hominibus ? Quid illi dicerent? Hominibus potius quam Deo? Sine dubio non responderent, nisi, Deo potius. Illi autem sciebant quae juberet Deus, et contempserunt minantes sacerdotes. Quia ergo timuit omnis homo, non terruit homo: et aununtiaverunt opera Dei. Si timet homo, non terreat homo: eum enim timere debet homo, a quo factus est homo. Quod supra homines est time, et homines te non terrebunt. Mortem sempiternam time, et praesentem non curabis. Voluptatem illam incorruptam, et quietem sine labe concupisce; et promittentem dona ista temporalia, et totum mundum deridebis. Ama ergo, et time: ama quod promittit Deus, time quod minatur Deus; nec corrum
Abbreviated transcription (Latin):
manes ettruces.: leo rapiens etrugiens. ille ad¬
huc popłs. Atuero om̃is homo timuit. idẽ
qui credere uoluert̃: q̃ui iudiciũ uenturũ con¬
tremuerunt. Et umuit omnis homo: ẽtan¬
ubintiauerunt oꝑa dĩ. Ille qui dicebat atimo¬
re inimici erue animam meã timuit omĩs
homo. Atimore in imici eruebat᷑. s timori di
sub debatur. Nontime̾at eos qui corpꝰ occi¬
dunt: sed eũ qui potestatẽ habet etcorpꝰ et ani¬
mam mutere ingehennã. Predicauerũt dñm
Nam pͥmo petrus timuit. et inimicũ timuit:
nondum erat anima eius eruta ab inimico. In¬
t̾rogatus ab ancilla quod int̾ discipłos esset¬
eius negauit dnm̃ ter. Resurrexit dñs. sir¬
mauit colup̃nã. Iampetrus p̃dicet sine timo¬
reẽtcũ timore. Sine timore eoꝵ. qui corpus
occidunt: cum timore eius qui habet potesta¬
tem et corpꝰ etanimam occidendi ingehennã ig¬
nis. Timuit omnis homo: et annuntiauerunt

Expanded text:
manes et truces. Leo rapiens et rugiens, ille admanes et truces. Leo rapiens et rugiens, ille adhuc populus. At vero omnis homo timuit: id est, qui credere voluerunt, qui judicium venturum contremuerunt. Et timuit omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Ille qui dicebat, A timore inimici erue animam meam, timuit omnis homo. A timore inimici cruebatur sed timori Dei subdebatur. Non timebat eos, qui corpus occidunt, sed eum qui potestatem habet, et corpus et animam mittere in gehennam . Praedicaverunt Dominum: nam primo Petrus timuit, et inimicum timuit; nondum erat anima ejus eruta ab inimico. Interrogatus ab ancilla quod inter discipulos ejus esset, negavit Dominum ter . Resurrexit Dominus, firmavit columnam: jam Petrus praedicat sine timore, et cum timore; sine timore eorum qui corpus occidunt, cum timore ejus qui habet potestatem et corpus et animam occidendi in gehenna ignis. Timuit omnis homo: et annuntiaverunt