comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq h̾e̾tici opinati sunt genuit s ex in¬
chilo creauit sicut alit̾ est ymago cuiꝰlibet
regis in filio eus ꝙ̃ ex sem ip̃o similẽ sibi
genuit .i. homo hoĩnẽ alit̾ uero ĩ anulo
eiꝰ siue in cera. ¶Cor dei prĩs est archañ¬

Expanded text:
plerique haeretici opinati sunt, genuit, sed ex nihilo creavit. Sicut aliter imago est cujuslibet regis in filio ejus quem ex semetipso sibi similem genuit, id est, homo hominem. Aliter vero in annullo ejus, sicut in cera
Abbreviated transcription (Latin):
adintiora descendit÷ quasi infuso
antidoco uix maligna erupit: et uo¬
mitu sordidissimo qͣsi torrentis im¬
pulsu festina p̃cipitatione rotatꝰ. cũ
ingenti contumelia demon exiuit
Repente qͥ uidebat᷑ mortius ui¬
nit ÷ et de lecto abbatis qͥetus et
in columis surgens patruumq
sanus sum in quid Grãs agñt
omĩs cõmunit̾ deo: et qͥ modo fle¬
bant letant᷑. foras clamor effundi¬
tur ÷ res intꝰ gesta. suꝑ tecta sollem¬
pnit̾ predicat᷑: tota ad spectaculũ
conuenit ciuitas: Benedicit᷑ ds
gaudet populus: in abbate tanti
operis patratone tociꝰ plebis reqͥ¬
escit affectus.

Expanded text:
ad interiora descendit, quasi infuso ad interiora descendit, quasi infuso antidoto vis maligna erupit, et vomitu sordidissimo, quasi torrentis impulsu, festina praecipitatione rotatus cum ingenti contumelia daemon exivit. Repente qui videbatur mortuus, vivit: et de lecto Abbatis quietus et incolumis surgens patronumqusanus sum, » inquit. Gratias agunt omnes communiter Deo, et qui modo flebant, laetantur. Foras clamor effunditur, res intus gesta super tecta solemniter praedicatur, tota ad spectaculum convenit civitas, benedicitur Deus, gaudet populus, in Abbate tanti operis patratore totius plebis requiescit affectus.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant: latent̾ dorso eius signũ cruo
impressit. Cumq prius sme motu
et sensu nec uidens nec audiens an¬
ce pedes abbatis diu extensus pa¬
uim̃to hesisset: ad tactũ baculi. et
ad signum crucis in fremuit et tur¬
batꝰ ingemuit. Iubet gͥ abbas suꝑ
propͥum lectũ eum poni. At ille qͣsi
exiniuria offensus reiecit se in paiu¬
mentũ ÷ et tridebat cdentib et mord¬
bat ꝓcuratorem suũ: et capillis coꝵ
qui ad erant manꝰ iniciens. quo poc¬
rat conatu. se ab coꝵ manib abstra¬
hebat ÷ et ab eis teneri uix poterat.
Eia in qͥd abbas. ad lectũ nr̃m eũ re¬
ducite. Orante itaq abbate et frĩb
in oratione ꝓstratis: quasi arclentã
paleis que inlecto continebant᷑ dia¬
bolus ureret᷑⁊ torm̃ti estuantis in¬
benedictam mos pacientis infũdi.
Qm ille pressis labiis et dentibus
ñ amictens: uix taindem cu neo
infixo dissoluente pressuram uel¬
Confestimq ut penetrans sãficatõ

Expanded text:
fuerant, latenter dorso ejus signum crucis fuerant, latenter dorso ejus signum crucis impressit. Cumque prius sine motu et sensu nec videns, nec audiens, ante pedes Abbatis diu extensus pavimento haesisset; ad tactum baculi et ad signum crucis infremuit, et turbatus ingemuit. Jubet igitur Abbas super proprium lectulum eum poni. At ille quasi ex injuria offensus rejecit se in pavimentum, et stridebat dentibus, et mordebat procuratorem suum: et capillis eorum qui aderant, manus injiciens, quo poterat conatu se ab eorum manibus abstrahebat, et ab eis vix teneri poterat. « Eia, » inquit Abbas, « ad lectum nostrum eum reducite. » Orante itaque Abbate, et fratribus in oratione prostratis, quasi ardentibus paleis, quae in lecto continebantur, diabolus ureretur, tormenti aestuantisbenedictam in os patientis infundi: quam ille pressis labiis et dentibus non admittens, vix tandem cuneo infixo dissolvente pressuram, velConfestimque ut penetrans sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
tor eius diabolus et torquet᷑ atrocꝰ.
Dũq mͦ cum ceteris ego pro foribus
expectarem ÷ signum sc̃e crucis figu¬
rante te et extencdlente in populos ma¬
nũ. sacramentaliũ signoꝵ uͥtute exa¬
cerbatꝰ diabolus uehementꝰ solito totꝰ
ad pueri uexationẽ se contulit: et si¬
cut uides totũ corpus eius ocupanꝰ
fere ei etiam uitalem sp̃m int̾cludit.
Sed et ip̃e puer cum audita eẽt
apud nos gr̃e qͣm adeo accepisti opi
custodia oꝑam dampnosam et ꝑi¬
culosam impendo. et illiꝰ miserie q̃
tanta est quantã ip̃e oculis probas
pio et consueto affectu subuenias:
et rabiam demonis ñ usqueqͣq ꝓ
cedere paciaris. Flebat gͥ÷ et lacͥmis
ora ꝑfusus p̾sentes qͦsq cõmouit: ut
om̃s ꝑit̾ supplicarent. Tunc uir clĩ
confidere cos in misccłia cł̾i iubens:
baculo cui imittebat᷑ collum pueri le¬
niter tangit. S et frat̾ eiꝰ girardus
uolens experiri que ab homine dicta

Expanded text:
tor ejus diabolus, et torquetur atrocius. tor ejus diabolus, et torquetur atrocius. Dumque modo cum caeteris ego pro foribus exspectarem, signum sanctae crucis figurante te, et extendente in populos manum sacramentalium signorum virtute exacerbatus diabolus, vehementius solito totus ad pueri vexationem se contulit: et sicut vides, totum corpus ejus occupans, fere ei etiam vitalem spiritum intercludit. Sed et ipse puer, cum audita esset apud nos gratiae, quam a Deo accepisti, opincustodia operam damnosam et periculosam impendo, et illius miseriae, quae tanta est, quantam ipse oculis probas, pio et consueto affectu subvenias, et rabiem daemonis non usquequaque procedere patiaris. » Flebat igitur, et lacrymis ora perfusus praesentes quosque commovit, ut omnes pariter supplicarent. 1099 17. Tunc Vir Dei confidere eos in Dei misericordia jubens, baculo cui innitebatur collum pueri leniter tangit. Sed et frater ejus Gerardus volens experiri quae ab homine dicta
Abbreviated transcription (Latin):
culis ult᷑ quam credibile ẽ del
urbanis: qui puerũ demoniad
illuc aduexerat. Qui repentes
omnib ad signum crucis qua
sanctus edidit de bauili sui brachuᷤ
ruit ÷ et elisus humi qͣs mortuus
sine ullo sensu immobilis uisus ẽ:
neq nox neq alitus erat meo÷ tã¬
tum cirta p̃corclia exignus ei suꝑ¬
erat uapor. Dant gͥ ceteri locum
ut posset ꝓceclere et admiti ad ui¬
rum dei seminecis pueri baiulus:
et attonita multitudo. tam misera¬
bilis casus prestolabat᷑ euentum.
Ingressus gͥ ad uirum dei homo
est: et puerũ stupidũ nec aliqͥd sen¬
tientem ante pedes abbans exposu¬
it. et ait. Puer iste dñe pat̾. quẽ
ante tuos posui pecles: iam ꝑ trien¬
niũ a demonio acerrime uexatus ẽ.
& quociens uel ecł̃iam ingreditur.
uel salib exorcizatis asꝑgit᷑ uel sig¬
num ei crucis imponit᷑. uel euange¬
lium audire compellit᷑. uł cliuinis
int̾ est sacramentis: offendit᷑ habita¬

Expanded text:
miraculis ultra quam credibile est, demiraculis ultra quam credibile est, desuburbanis, qui puerum daemoniacum illuc advexerat: qui repente coram omnibus ad signum crucis, quod Vir sanctus edidit, de bajuli sui brachiis ruit, et elisus humi quasi mortuus sine ullo sensu immobilis visus est: neque vox, neque halitus erat in eo, tantum circa praecordia exiguus ei supererat vapor. Dant igitur caeteri locum ut posset procedere, et admitti ad Virum Dei seminecis pueri bajulus; et attonita multitudo tam miserabilis casus praestolabatur eventum. Ingressus igitur ad Virum Dei homo est, et puerum stupidum, nec aliquid sententiam ante pedes Abbatis exposuit, et ait: « Puer iste, domine pater, quem ante tuos posui pedes, jam per triennium a daemonio acerrime vexatus est: et quoties vel ecclesiam ingreditur, et salibus exorcizatis aspergitur, vel signum ei crucis imponitur, vel Evangelium audire compellitur, vel divinis interest Sacramentis, offenditur habita
Abbreviated transcription (Latin):
ndiebant᷑ hec que mediola¬
ni febant. et ꝑ totam italiã
uiti dei discurrebat opinio et dͥ¬
uulgabat᷑ ubiq qd̾ surrexiss apł
magnus. potens in oꝑe et sern
nib liberaret, Maxima qͥdemo
incurationib egritulinũ gr̃a h
in demonib eliminandis frequ¬
cior oꝑatio erat: quia copiosior
ratorum numerus ad exꝑca sub¬
dia concurrebat ÷ et maioꝵ oꝑ¬
tio uirtutũ. minores obscurali
effectus. Iam uͦ p̃frequentia ppłi
qͥ a mane usq aduesꝑam foribu
assidebat. oppressiones uulgi p̾a
poris imbecillitate ñ ferens ÷ adł
nestras domus ꝓcedens. se eiso¬
spiciendũ p̃bebat: et eleuara i¬
nu benedicebat eis: Panes quos
et aquam deuehebant secũ:. qui
benedictioni eius suppositis ꝓb
neficiis casa sacramentalib rẽl¬
bant. Euicinis sane castellis
dei confluxerant ÷ et cõmuniaso
aduenarũ quam cuuum inmedi¬
lano studia erant ꝓ̃sequi scm̃ x¬
tere beneficium. audire uerbun
uidere signum: et doctrina et

Expanded text:
diebantur haec quae Mediolani fiebant: et per totam Italiam Viri Dei discurrebat opinio, et divulgabatur ubique quod surrexisset propheta magnus, potens in opere et seronibus liberaret. Maxima quidem ei in curationibus aegritudinum gratia, sed in daemonibus eliminandis frequentior operatio erat, quia copiosior vexatorum numerus ad experta subsidia concurrebat, et majorum operatio virtutum minores obscurabat effectus. Jam vero prae frequentia populi qui a mane usque ad vesperam foribus assidebat, oppressionem vulgi prae corporis imbecillitate non ferens, ad fenestras domus procedens, se eis conspiciendum praebebat, et elevata manu benedicebat eis. Panes quoque et aquam devehebant secum, quibus benedictioni ejus suppositis, pro beneficiis ea sacramentalibus referebant. Ex vicinis sane castellis, et ti confluxerant, et communia tam advenarum, quam civium in Mediolano studia erant prosequi Sanctum, expetere beneficium, audire verbum, videre signum; et doctrina et
Abbreviated transcription (Latin):
rexit: quod uidentibus discipu¬
lis ascendit in celum. In huiꝰ gͦ
maiestatis terribili potestate tibi
ancilla eius egredieus continge̾
eam deinceps nõ presumas. Cũq
eam inuitꝰ deserens. et man̾e̾ ult᷑
ñ ualens attrociꝰ afflictaret. tam
magnam iram quam modicũ tẽ¬
pus habens ÷ recliens pat̾ sc̃s ad al¬
tare. fractionem hostie salutaris rite cõ¬
pleuit: cliffundendamq in populũ
pacem ministro declit÷ et confestim
pax et salus integra reclita est muli¬
eri. Sic ille nequam diuiua nusteria
qͣnte sint efficacie et uirtutis. ñ con¬
fessione sed fuga coactus ostendit.
fuga.to diabolo. mulier quam in
tantoꝵ sartagine tormentoꝵ carnifer
pestilens tanto tempore frixerat. men¬
tis sue compos effecta. recł̃ditis cum
ratione sensib reuoluta intra fauces
lingua dm̃ confessa grãs egit: et in¬
cuta curatorem suũ pedib eiꝰ aduo¬
luta est: Ingens ꝑeccłiam actollit᷑
clamor ⁊ om̃is etas iubilat deo: ꝑ¬

Expanded text:
rexit, quod videntibus discipulis ascendit in coelum. In hujus ergo majestatis terribili potestate tibi,ancilla ejus egrediens contingere eam deinceps non praesumas. » Cumque eam invitus deserens, et manere ultra non valens, atrocius afflictaret, tam magnam iram, quam modicum tempus habens; rediens Pater sanctus ad altare, fractionem hostiae salutaris rite complevit, diffundendamque in populum pacem ministro dedit; et confestim pax et salus integra reddita est mulieri. Sic ille nequam, divina mysteria quantae sint efficientiae et virtutis, non confessione, sed fuga coactus ostendit. Fugato diabolo mulier, quam in tantorum sartagine tormentorum carnifex pestilens tanto tempore frixerat, mentis suae compos effecta, redditis cum ratione sensibus, revoluta intra fauces lingua, Deum confessa gratias egit, et intuita curatorem suum, pedibus ejus advoluta est. Ingens per ecclesiam attollitur clamor, omnis aetas jubilat Deo, p
Abbreviated transcription (Latin):
monachis secum iuxta altare cõsi¬
tentibus. mulierem ibidem iube
constitui et teneri. Illa uero relui¬
tans. et ui diabolica ñ naturali ui¬
tute recalcitrans: ñ sine alioꝵ inu¬
ria. ip̃m abbatem pede ꝑcussit.
Quem diaboli ausũ mansuete ill
contempnit ÷ et ad expulsionem
indignatione ire s pacisica et hu¬
mili supplicatione dm̃ inuocat a¬
iutorem: et ad immolationem
hostie salutaris accedit. Quo¬
ens tam̃ eandem sacram hostiar
signat: tociens admulierem qͦd
conu̾sus eodem signo crucis ed¬
to sp̃m neqͣm athleta fortis im¬
pugnat. Nam et ille malignu
quotiens adu̾sus eum signũ ci¬
cid̃ intendit᷑. ꝑcussum se indic
acriꝰ seuit: et recalcitrans contra
stimulũ. qͥd nam to leret ꝓdit in¬
uitꝰ. Expleta autẽ oratione clñio
efficatiꝰ hostem aggredit᷑ uir beas
Patene siqͥdem calicis sacrũ dñi
corpus imponens. et mulieris ca¬
piti suꝑponens: talia loquebatiu
Ad est inique sp̃c utex tuus ÷ adͥ

Expanded text:
monachis secum juxta altare consistentibus mulierem ibidem jubet constitui et teneri. Illa vero reluctans, et vi diabolica, non naturali virtute recalcitrans, non sine aliorum injuria, ipsum Abbatem pede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contempsit: et ad expulsionem non indignatione irae, sed pacifica et humili supplicatione Deum invocat adjutorem, et ad immolationem hostiae salutaris accedit. Quoties tamen eamdem sacram hostiam signat, toties ad mulierem quoque conversus, eodem signo crucis edito spiritum nequam athleta fortis impugnat. Nam et ille malignus, quoties adversus eum signum crucis intenditur, percussum se indicans, acrius saevit, et recalcitrans contra stimulum, quidnam toleret, prodit invitus. 14. Expleta autem oratione dominica, efficacius hostem aggreditur Vir beatus. Patenae siquidem calicis sacrum Domini corpus imponens, et mulieris capiti superponens, talia loquebatur: « Adest, inique spiritus, Judex tuus, adest
Abbreviated transcription (Latin):
si qͣnͣdo resist̾e conabat᷑. in ip̃o cõflictu
subcumbens gloriosius pellebat᷑.¬
Int̾ eos gͥ qui uerabant᷑ mulier gͣn¬
deua. cuiꝰ mediolanensis et honora¬
ta qͦndam matrona: usq ad eccłiã
beati ambrosii post beatũ uirum a
multis tracta est. In cuiꝰ pectore
pluribus annis diabolus sederat:
et iam ita suffocau̾at eam ut uisu ⁊
auditu. et uerbo pͥuata. frenclens dẽ¬
tib et linguam inmodũ ꝓmusci¬
dis elefantine ꝓtendens monstrũ
ñ femina uideret᷑. Sordida ei faci¬
es. uultus t̾ribilis. flatꝰ fetidus:
in habitatoris sathane colluina ces¬
tabant᷑. Hanc cum aspexisset uir
dei nouit inherentem ei et ĩ uisca¬
tum diabolum: nec facile egressurũ
de domo quam tanto possederat
tempore. Conu̾sus gͥ ad populum

Expanded text:
si quando resistere conabatur, in ipso conflictu si quando resistere conabatur, in ipso conflictu succumbens gloriosus vincebatInter eos igitur qui vexabantur, mulier grandaeva, civis Mediolanensis, et honorata quondam matrona, usque ad ecclesiam beati. Ambrosii post beatum Virum a multis tracta est; in cujus pectore pluribus annis diabolus sederat, et jam ita suffocaverat eam, ut visu et auditu et verbo privata, frendens dentibus, et linguam in modum promuscidis elephantinae protendens, monstrum non femina videretur. Sordida ei facies, vultus terribilis, flatus fetidus, inhabitatoris Satanae colluvia testabantur. Hanc cum aspexisset Vir Dei, novit inhaerentem ei et inviscatum . diabolum, nec facile egressurnm de domo, quam tanto possederat tempore. Conversus ad populum,
Abbreviated transcription (Latin):
purgata ꝑsona. diabolo ꝓl¬
go et confuso laudes debitas
deo canit eccłia : et pꝰ acclamatõ¬
nes letabunclas. alacer populis
ibidem donec diuina complean
misteriã immobilis ꝑseuerat.
Sub aspectu itaq omniũ mo¬
lumis puella a suis clomun
reducit᷑ : et uix tandem apopil
pestate in mecdiolano iuxta¬
lud ysaie u̾bum. pilosi clam¬
bant alt̾ ad alterum: et occus¬
bant ouocentauris demonl
et effrenatis discursib pluriis
in festabant ÷ nec erat qͥ in sola
eoꝵ resisteret: cũ diu sub anse
scismate qui petri fautor me¬
diolanensem occu pauerat ca¬
thekam. sac̾clotes gementes¬
et uirgines squalide scĩficatioẽs
maledicte. altare pollucum. iram
dei inpopulũ ꝓuocassent. At uͦ in
aduentu uiri dei abdicatis anselmi
p̃stigiis. et insedis apłice obediẽ¬
tiãm sub innocentio reuocata eccłia
impedita est illa cdemonũ licentiã.
et cotidie clabat locũ ÷ et ad preces
uiri clei diffugiebat diabolus: et

Expanded text:
purgata persona, diabolo profupurgata persona, diabolo profugo et confuso, laudes debitas Deo canit ecclesia: et post acclamationes laetabundas alacer populus ibidem, donec divina compleantur mysteria, immobilis perseverat. Sub aspectu itaque omnium incolumis puella a suis domum reducitur, et vix tandem a populo o ea tempestate in Mediolano, juxta Isaiae verbum, pilosi clamabant alter ad alterum, et occurrebant onocentauris daemonia, . et effrenatis decursibus plurimos infestabant: nec erat qui insolentiae eorum resisteret, cum diu sub Anselmi schismate, qui Petri fautor Mediolanensem occupaverat cathedram, sacerdotes gementes, virgines squalidae, sanctificationes maledictae, altare pollutum iram Dei in populum provocassent. At vero in adventu Viri Dei abdicatis Anselmi praestigiis, et in Sedis apostolicae obedientiam sub Innocentio revocata ecclesia, impedita est illa daemonum licentia, et quotidie dabat locum, et ad preces Viri Dei diffugiebat diabolus: et
Abbreviated transcription (Latin):
ercia die ad eccł̃iam tĩ
ambpsii diuina celebratu¬
rus misteria. seruus dei ꝓceclit
Ubi expectante imnumera po¬
puli multitudine. int̾ ip̃a missa¬
rum sollempnia dum dericis
canentib ipse secꝰ altare sederet
puellam ei paruulam offerentes
quam uehementi impetu uera
bat cliabolus orant ut miselle
subueniat: et diabolũ in ea
de bachantem elidat. Audita
supplicatione astantium ÷ et in¬
cuitꝰ ꝑsonam frendencem dẽtib
etstridentem ut etiam intuent
eẽt horriri compassus est etati.
uehementie anxietatis illius a¬
doluit. Patenam gͥ calicis ini
diuina celebraturus erat mil¬
ria accipit ÷ et digitis latice si¬
ꝑfuso. orans intra se. et de clñi
uirtute conficdens. ori puelle sa¬
librem potũ applicat: et corpori
eus stillam medicinalem ĩ fun¬
dii. Nec mora quasi ureret᷑ sa¬
chaias in fusionis illiꝰ uirtutem
ferrenõ potuit: s urgente in¬
trinseeis crucis antidoto festin¬
ter egrediens. uomitu fordid¬
simo tremebundus erupit: Si

Expanded text:
ertia die ad ecclesiam sancti Ambrosii divina celebraturus mysteria Servus Dei procedit: ubi exspectante innumera populi multitudine, inter ipsa missarum solemnia, dum clericis canentibus ipse secus altare sederet, puellam ei parvulam offerentes, quam vehementi impetu 1197 vexabat diabolus, orant ut misellae subveniat, et diabolum in ea debacchantem elidat. Audita supplicatione astantium, et intuitus personam frendentem dentibus et stridentem, ut etiam intuentibus esset horrori, compassus est aetati, et vehementiae anxietatis ejus condoluit. Patenam igitur calicis, in quo divina celebraturus erat mysteria, accipit: et digitis latice superfuso, orans intra se, et de Domini virtute confidens, ori puellae salubrem potum applicat, et corpori ejus stillam medicinalem infundit. Nec mora, quasi ureretur Satanas, infusionis illius virtutem ferre non potuit, sed urgente intrinsecus crucis antidoto, festinanter egrediens, vomitu sordidissimo tremebundus erupit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
aut eris cras. s heri ⁊ hodie ⁊ cras es m¬
mo ñ heri uͨ hodie nͨ cras es s simplicit᷑ exͣ
om̃e tẽpus es. nã nichil aliud est heri ⁊
hodie ⁊ cras ꝙͣ ĩ tẽꝑe. tu aũt lic nichil sit
sũ te nõ es tñ inloco aut intẽpore s om̃ia
sunt in te. nichil .n. te ꝯtuiet s tu ꝯtinos
onniia.

Expanded text:
heri, et hodie, et cras es: imo nec heri, nec hodie, nec cras es; sed simpliciter es extra omne tempus. Nam nihil aliud est heri, et hodie, et cras, quam in tempore; tu autem, licet nihil sit sine te, non es tamen in loco aut tempore, sed omnia sunt in te: nihil enim te continet, sed tu contines omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i labe pura. Mentis aspͤtus: rõ¬
ẽ. intellectꝰ. uisio. tͥa hec om̃i aĩe netessa¬
ria sũt .i. ut sanos occłos hẽat ut aspici¬
at ut uideat.  Sanos occulos ht̃: dõ a
mortaliũ cupiditate ẽ p᷑gata atq remo¬
ta aspicit ꝯ in dĩ lumi̾e ꝯtẽplatõis occłos
figit. uidet: ꝯ illa ꝯtẽplatõe ꝯspicit qͣu¬
ta sũt gaudia. qͣnta leticia qͣnta ioꝯdi
tas. qͣnta feꝯditas. ESanitas facit illã
se deniq in se ip̃a libentissime ten ⁊ nicħ
s metuit aut nulla sua culpa augit᷑ et¬

Expanded text:
oris labe pura, mentis aspectus est ratio, intellectus visio. Tria haec omni animae necessaria sunt: ut sanos oculos habeat, ut aspiciat, ut videat. Sanos oculos habet, cum a mortalium cupiditatibus est purgata atque remota. Aspicit, cum in Dei lumine contemplationis oculos figit. Videt, cum in illa contemplatione conspicit quanta sint gaudia, t quanta jucunditas. Sanitas facit illam se denique in se ipsa libentissime tenet, et nihil sibi metuit, aut ulla sua culpa qui
Abbreviated transcription (Latin):
arrauerunt etiam nobis uiri
religiosi qui cũ eodem arthi¬
efo uen̾erant: miradm dignũ me¬
moria nuꝑ factum in cenobio. quod
ut supͣ meminimus. int̾ra sua
ipse funclauit: Erat enim inqͥ¬
unt inregione eaclem a dolescens
sua flagitia minus carus. Cor
Ubi et cum maxima corcdis ꝯ¬
punctione renuntiaus scło. ꝑ
dies aliquot in humili et ficle¬
lissima confessione ꝑsistens:
magis ac magis cadem egri¬
tudine laborabat: Qua demũ
inualescente exitum sibi immi¬
nere cognoscens. abb̃is et fr̃m
p̃sentiam miro ampletebat᷑ af¬
fectu ÷ mira eos deuotione mo¬
nebat. ut spiritalia arma corri¬
ꝑent. egressuram ꝓtinꝰ animã
sͥ cõmencdatam efficacit̾ ꝓtectu¬
ri: ⁊ exhibituri fidelit̾ necessa¬
rium ꝓrsus int̾ imminentiũ
hostrum crudelissima arma ꝯ¬
ductũ. Cumq in huiusmodi
supplicaticatione diuiis iam

Expanded text:
Narraverunt etiam nobis viri religiosi, qui cum eodem archiepiscopo venerant, miraculum dignum memoria nuper factum in coenobio, quod, ut supra meminimus, in terra sua ipse fundavit . Erat enim, inquit, in regione eadem adolescens sua flagitia minus charus. CorrUbi et cum maxima cordis compunctione renuntians saeculo, per dies aliquot in humili et fidelissima confessione persistens, magis ac magis eadem aegritudine laborabat. Qua demum invalescente exitum sibi imminere cognoscens, abbatis et fratrum praesentiam miro amplectebatur affectu, mira eos devotione monebat, ut spiritualia arma corriperent, egressuram protinus animam sibi commendatam efficaciter protecturi, et exhibituri fideliter necessarium prorsus inter imminentium hostium crudelissima tela conductum. Cumque in hujusmodi sup
Abbreviated transcription (Latin):
hora pͥstinã sanitatẽ mentis et
corporis. ꝑ beati patris nu̾ta sc̃a re¬
cepit: nil penitus quod in illo tã
gͣui casu feci̾t aut loquutus fu̾it
recordatus. Hec quidem a nob̾
de testimonio uiri reu̾entissimi
helchili danoꝵ archiep̃i. ex oc¬
casione panis a dei hõĩe bñdicti:
nõ sine quaclam anticipitione sint

Expanded text:
hora pristinam sanitatem mentis et hora pristinam sanitatem mentis et corporis per beati Patris merita sancta recepit, nil penitus quod in illo tam gravi casu fecerit aut locutus fuerit, recordatus. Haec quidem a nobis de testimonio viri reverendissimi Eskili Danorum archiepiscopi ex occasione panis a Dei Homine benedicti, non sine quadam anticipatione sunt
Abbreviated transcription (Latin):
loqueret᷑. Post aliqͣntas gͥ a
ras. cũ uehement᷑ ꝯfusi fr̃s. qud
agere possent anxie cogitarens.
et studiose ꝯquirerent: unus ex
eis salubre consilium dño insyl¬
rante concipiens. sacra pignor
ab ipso archiep̃o. eodem an
ilic deposita. uidelicet de a
et barba. et dentem unum beati
patris nr̃i bernardi afferrimo¬
net. et eius pectori supponi Qd̃
ut factum est. germanica lingua
per os eius cepit horrendis uoci¬
bus neqͣm sp̃c exclamare: tollite
tollite. amouete b̾nardum. Et
dicebat: Heu quani ponderosus
factus eẜ b̾narde: qũa grauis ꝙͣ
intolerabilis factus es mͥ: Cũq
hec ⁊ similia loqueret᷑ aliquãdiu
clamitans. factum est breue silẽ¬
tium ÷ et subito frat̾ idem dño mi¬
serante purgatus apuit occłos:
ac uelut de graui sonmo euigi¬
lans. circunstantes et sua pluri¬
mũ uincła mirabant᷑ ÷ ueretũ de
satis qͥsnam sͥ uellent hoc uł qͥd
accidisset int̾rogans. Ex ea igit᷑

Expanded text:
loqueretur. Post aliquantas igitur loqueretur. Post aliquantas igitur horas, cum vehementer confusi fratres quid agere possent anxie cogitarent, et studiose conquirerent; unus ex eis salubre consilium Domino inspirante concipiens, sacra pignora ab ipso archiepiscopo eodem anno istic deposita, videlicet de capillis et barba, et dentem unum beati patris nostri Bernardi afferri monet, et ejus pectori superponi. Quod ut factum est, Germanica lingua per os ejus coepit horrendis vocibus nequam spiritus exclamare: « Tollite, tollite, amovete Bernardum. » Et dicebat: « Heu, quam ponderosus factus es, Bernarde! quam gravis, quam intolerabilis factus es mihi! » Cumque haec et similia aliquandiu clamitans loqueretur, factum est breve silentium, et subito frater idem Domino miserante purgatus, aperuit oculos, ac velut de gravi somno evigilans, circumstantes fratres et sua plurimum vincula mirabatur, verecunde satis quidnam sibi vellent haec, vel quid accidisset, interrogans. Ex ea igitur
Abbreviated transcription (Latin):
miseratione pissima denotione
p̃sumens. ac ꝑ inde circunstãtib
om̃ib multã sue salutis relinq̃nᷤᷤ
ficluciam. expitasset: offerebãt
fr̃s pro commendatione anime
eius. quam deuocissime potoi
dñici corporis hostiam salutos
Cum subito inimicus humi
salutis ex eiuscdem sicut inclis¬
ex multis diebus inreꝑabile
occupasse credebat. iram magi
concipiens ÷ et canclem ꝑ mitte
deo crudelit̾ satis exercens: unu̾
efr̃ĩb repentino furore ꝑuasit:
Clamabat gͥ horrendis uocib
miserabilis homo: et uix mlłtor
manib tenebat᷑. Demũ cũ ma¬
ximo quidem labore asportatꝰ
& in lectulo religatus: tam si
quam astantium menbra ten¬
tibus appetens. lirissime uexa¬
batur. Nec ulla quam pͥns no¬
sec lingua: s noua quacłã qͣm
nec astantium qͥsqͣm nou̾at. lo¬
quebat᷑.  cum nichil qd̾ diar̾
intelligerent ÷ tã libere et sne
offendicło. ñ in concumas eum
audiebant edere uoces: ut indi¬
bitant᷑ crede̾nt qd̾ lingua aliqu

Expanded text:
miseratione piissima devotione praesumens, ac proinde circumstantibus omnibus multam suae salutis relinquens fiduciam exspirasset, offerebant fratres pro commendatione animae ejus, quam devotissime poterant, Dominici corporis hostiam salutarem. 27. Tum subito inimicus humanae salutis, ex ejusdem, 1140 sicut indubitquam ex multis diebus irreparabiliter sese occupasse credebat, iram magnam concipiens, et eamdem, permittente Deo, crudeliter satis exercens, unum e fratribus repentino furore pervasit. Clamabat igitur horrendis vocibus miserabilis homo, et vix multorum manibus tenebatur. Demum cum maximo quidem labore asportatus, et in lectulo religatus, tam sua quam astantium membra dentibus appetens, dirissime vexabatur. Nec illa quam prius nosset lingua, sed nova quadam, quam nec astantium quisquam noverat, loquebatur. Et cum nihil quod diceret intelligerent, tam libere tamen et sine offendiculo non inconcinnas eum audiebant edere voces, ut indubitanter crederent quod lingua aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ligione ꝑid̃m uł ꝯse bonũ fingens ea facit sue
dicit q̃ bonis angłis ꝯgruũt. ⁊̃. si c̾dat᷑ bonꝰ nõ est
error xp̃iane fidei ꝑicłosus aut morbidꝰ. cũ uo
ꝑ ħ̾ aliena ad sua ĩcipit ducͥe tũt eũ dignoscere
nͨ ire post eũ magna ⁊ nc̃ca ugilantia ẽ. S ꝙ
cultas ad hoc est utił ne sit spes sͥ qͥscy aut hõ
alt̾ alti s ds suis om̃ib id enĩ nob̾ potius expe di¬
re ꝓrsus pioꝵ ambigit nemo.

Expanded text:
ens, ea facit sive dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur bonus, non est error christianae fidei periculosus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria vigilantia est. Sed cultas ad hoc est utilis, ne sit spes sibi quisque, aut homo alter alteri, sed Deus suis omnibus. Id enim nobis potius expedire prorsus piorum ambigit nem
Abbreviated transcription (Latin):
re putaui. Execrandum namq ẽ fiur
tum pcc̃m diuide̾ ⁊ suꝑficie tenus radẽ
ñ intrinsecus eraditare. Nõ eĩ ẽ utił cõ¬
fessio nisi sit in oris uitate et cordis pu¬
ritate et ut tres sint qui testimoĩum di
al t̾um testiũ stet omẽ u̾bũ. S dicis. suf¬
sicit mñ sol dõ confiti̾. quia sacͥdos sine eo

Expanded text:
re putavi. Exsecranda namque fictio est, peccatum dividere, et superficie tenus radere, non intrinsecus eradicare. Non enim utilis est confessio, nisi sit in oris veritate, et cordis puritate. Et ut tres sint qui testimonium nobvel trium testium stet omne verbum. 26. Sed dicis: Sufficit mihi soli Deo confiteri, quia sacerdos sine
Abbreviated transcription (Latin):
Legẽ in corde et ore totadie ruminoñ
ria legi ago. Lego de religione mã.⁊
miẜ ⁊ misãbilis acius curro ad leccionẽ
ꝙͣ ad orõne libetius uolo lege̾ quã
missas abscultare. Expcãt me alequis
uolẽs de nccĩtate sua michi loqui. ego
uo̾ librũ aliꝙ̃ accipio quã ilie uł ille uł¬
l hr̃e lego in eoͣ legẽdo. amitto caritanis
Missaꝵ utilitatẽ. celestiũ ꝯtẽplationẽ.

Expanded text:
Legem in corde et in ore tota die rumino, et contraria legi ago. Lego de religione in ea, et miser et miserabilis, citius curro ad lectionem, quam ad orationem: libentius volo legere, quam Missas auscultare. Exspectat me aliquis volens de necessitate sua mihi loqui; ego vero librum aliquem accipio, quem ille vel ille vellet habere. Lego in eo, et legendo amitto fructus Missarum utilitatem, coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
ris meritis p̃sum̃tes÷ cũ fratrum
nr̃oꝵ cõmunicato consilio. auctorita¬
te apłice sedis scõꝵ cathalogo duxi¬
mus ascribendum: et diem deposi¬
tionis ip̃iꝰ in eccła publice celebrã¬
dum. Unde quoniam hoc ita ĩ głam
⁊ honorem summi conditoris exub̾at.
ut in ur̃am quoq edificationem con-¬
solationemq redundit: ur̃a potissi¬
mũ interest om̃ipotenti deo gr̃as a¬
gere qui modernis temporib uirũ
scõꝵ glorificatione mirabilem in
huius celebratione specialit̾ hono

Expanded text:
ris meritis praesumentes, eum, fratrum nostrorum communicato consilio, auctoritate apostolicae Sedis sanctorum catalogo duximus ascribendum, et diem depositionis ipsius in Ecclesia publice celebrandum. Unde quoniam hoc ita in gloriam et honorem summi Conditoris exuberat, ut in vestram quoque aedificationem consolationemque redundet; vestra potissimum interest omnipotenti Deo gratias agere, qui modernis temporibus virumsuorum glorificatione mirabilem, in ejus celebratione specialiter hono
Abbreviated transcription (Latin):
batib cist̾cieñ ord̾is: salutẽ ⁊ apłicã
bñdictõnem. Quotiens honesta
nobis oportunitas ex hibet᷑. ut fi
pronu̾tis respondere oportunitatem
ip̃am libent̾ amplectim᷑: et in his
maxime q̃ spiritalẽ noscunt᷑ tedolere
uͥtutem. ur̃is accurrere ꝓfectib ñ
moram᷑. Contigit aũt hoc tp̃re. ut
u̾bũ qd̾ ab olim nob̾ fu̾at de beati
b̾nardi qͦndã clareuallensis alb̃is
canonizatione ꝓpositũ. ꝙ ꝓ qͦrundã
similia postulantiũ scandalo. a tu¬
ronensis concilii celebratione di¬
latũ. ad nr̃am reduc̾e̾t᷑ deo uolẽte
memoriam : faciente nobiscũ dño¬
signũ in bonũ. qͥ hoc pietatis opus
nr̃is seruauit manib ꝯsumandum.
Nos enĩ uitam ⁊ sc̃ĩtatem eiusdẽ
beatissimi confessoris. recordatõne
sollicita memorantes: qͦmͦ scilicet
⁊ in se ip̃o religionis ⁊ scimonie p̃¬
rogatiua magnificus. et iuu̾se
ecde dei. specialit̾ aũt ordini ur̃o.
fide et doctrina utilis extit̾i̾t. ẜ copi¬

Expanded text:
batibus Cisterciensis Ordinis, salutem et apostolicam benedictionem. Quoties honesta nobis opportunitas exhibetur, ut fidpro meritis respondere, opportunitatem ipsam libenter amplectimur; et in his maxime quae specialem noscuntur redolere virtutem, vestris occurrere profectibus non moramur. Contigit autem hoc tempore, ut verbum quod ab olim fuerat de beati Bernardi quondam Clarae-Vallis abbatis canonizatione propositum, et pro quorumdam similia postulantium scandalo, a Turonensis concilii celebratione dilatum, ad nostram reduceretur Deo volente memoriam; et faciente nobiscum signum in bonum, qui hoc pietatis opus nostris servavit manibus consummandum. Nos enim vitam et sanctitatem ejusdem beatissimi Confessoris recordatione sollicita memorantes, quomodo scilicet et in se ipso religionis et sanctimoniae praerogativa magnificus, et univee Dei, specialiter autem Ordini vestro fide et doctrina utilis exstiterit, et copi
Abbreviated transcription (Latin):
frenũ discreddis imposuit feruido
illi equo desid̾ii: eiusq habenas tem¬
ꝑantie regendas cõmisit Cumq
timor retro de uicinia ⁊ uirtute in¬
mimicoꝵ. q tarditate fuge causaret᷑
uade inqͥt prudentia retro sathanas:
scandalũ es nobis. fortitudo mea¬
et laus mea dñs: et factus est
michi in salutem. Ꝙecce fortitu¬
do miles dĩ egregius. accurrens
ꝑ campũ fiducie. extincto gladio
nobiscũ sunt qua cũ illis. Tunc
prudentia.curie celestis assueta ꝯ¬
silus. cauere inqͥt obsecro: qr here¬
ditas ad quam festinat᷑ in pnop
sic̃ dicit salomon nr̃ in fine b¬
dam itaq: uos aũt tenete uiam
iusticie ÷̃ q uelocit̾ introducemus
uos in castra sap̃ie. que iam nõ
ꝓcul sunt a nobis. Sapĩa eiũ ẽ:
de qua dr̃. Concupiscis sapĩam: dis¬
ce pru iusticiam. Sic itaq dũ uiam
urget timor. spes trahit. munit for¬
titudo. temꝑantia mod̾at᷑. ꝓuider
uentu. p̃occupat eũ qͥ se ꝯcupiscit

Expanded text:
frenum Discretionis imposuit fervido frenum Discretionis imposuit fervido illi equo Desiderii, ejusque habenas Temperantiae regendas commisit. Cumque Timor retro de vicinia et virtute inimicorum, et tarditate fugae causaretur: Vade, inquit Prudentia, retro, Satana, scandalum es nobis. Fortitudo et laus nostra Dominus, et factus est nobis in salutem. Et ecce Fortitudo, miles Dei egregius, accurrens per campum Fiduciae, extracto gladio nobiscum sunt quam cum illis. Tunc Prudentia curiae coelestis assueta consiliis: Cavete, inquit, obsecro, quia haereditas illa, ad quam festinatur in initio, sicut dicit Salomon noster, in fine baecedam itaque; vos autem tenete viam Justitiae, et velociter introducemus vos in castra Sapientiae, quae jam non procul sunt a nobis. Sapientia enim est, de qua dicitur: Concupiscens sapientiam, disce justitiam . 5. Sic itaque dum viam urget Timor, Spes trahit, munit Fortitudo, Temperantia moderatur, providet ventu, praeoccupat eum, qui se concupiscit,
Abbreviated transcription (Latin):
ficisceris. Dixit et mollib stram̃tis
pie deuotionis submissis. q bonoꝵ
exemploꝵ calcarib ad ditis ÷ equo de¬
sid̾ii imposuit filiũ regis. S frenũ
deposuit: tanta fuit festinatõ fugi¬
endi. Ilico equus currit ut effrenis
Trahit spes ante : timor retro calca¬
rib urget ⁊ minis: Tunc uidentes
hec ꝯtͣbati sunt pͥncipes edom: robus¬
tos moab obtinuit tremor ÷ obrigu
erunt om̃s habitatores chanaã.
Irruat suꝑ cos formido et pauor:
inmagnitudine brachii tui fiant
imobiles quasi lapis ÷ donec per¬
tnͣseat filius tuus dñe: filius tuuᷤ¬
iste quem posselisti S cũ sic ferũ¬
t᷑ p̾cipites. effugiunt qͥdẽ s ñ sine
quod a patre tnͣsmissa ẽ prudentia
una de sũmis principibus palacii
in cõmitatu habens amicã sibi tem¬
ꝑantiam. S tenens currentes: par¬
dit. Si sic curritis: offenditis. Si
offenditis : caditis: Si caditis: filiũ
micis redditis: Nam si cecid̾it: ilico

Expanded text:
urus proficisceris. Dixit, et mollibus stramentis urus proficisceris. Dixit, et mollibus stramentis piae Devotionis submissis, et bonorum exemplorum calcaribus additis, equo Desiderii imposuit filium regis; sed frenum defuit, tanta erat festinatio fugiendi. Illico equus currit infrenis, trahit Spes ante. Timor autem retro verberibus urget et minis. Tunc videntes hoc conturbati sunt principes Edom, robustos Mobitatores Chanaan. Irruat super eos formido et pavor in magnitudine brachii tui; fiant immobiles quasi lapis, donec pertranseat filius tuus, Domine, filius iste, quem possedisti . Sed cum sic ferantur praecipites, effugiunt quidem, sed non sine quod a Patre transmissa accurrit Prudentia, una de summis principibus palatii, in comitatu amicam habens Temperantiam; et tenens currentes: Pardit . Si sic curritis, offenditis; si offenditis, caditis; si caditis, filium  inimicis redditis. Nam si ceciderit, illic
Abbreviated transcription (Latin):
et uade ad patrem tuũ et dic ei. pat̾¬
fac me. sicut unũ dem̾cenariis tuis.
Tunc ille tandem uix ad se admodi¬
cum reu̾sus ÷ tu ne es inqͥt spes : ͦͣ
quomodo spei introitus parere intã¬
tum et tam horribile ꝓfundũ des¬
ꝑatõis mee: Ego ego in qͥt sum
spes apatre tͥ tnsmissa: te ad iutura.
te ñ desꝑatura. donec te introducam
in domũ patris tui. q incubicłm
men labioꝵ dulcis ꝯsolatõ miseroꝵ.
o una ⁊ ñ infima de trib cubicłi re-¬
gii assistricib. uides carceris mei ꝓ¬
fundũ iimane ÷ uides uincła. que
tam̃ ad in gressum tuũ. iam maxima
ex parte dirupta sunt ⁊ dissoluta÷ uides
captiuatoꝵ meoꝵ ⁊ imanẽ multitu
dinem ÷ ⁊ qͥs ẽ locus hic tͥ : At spes
ne timeas inqͥt÷ qui nos adiuuat.
misericors est: qui pro nobis pugnat
cũ illis. Suꝑ hec om̃ia adduxi tibi
a patre missum equũ desid̾ii: cui cũ
in sed̾is. me duce ab his om̃ib pro

Expanded text:
et vade ad patrem tuum, et dic ei: Patet vade ad patrem tuum, et dic ei: Patfac me sicut unum ex mercenariis tuis. Tunc ille tandem vix ad se modicum reversus: Tunc es, inquit, Spes? Et quomodo Spei introitus potuit patere in tantum et tam horribile profundum desperationis meae? Ego, ego, inquit, sum Spes, a patre tibi transmissa, te adjutura, te non desertura, donec te introducam in domum patris tui, et in cubiculmen laborum, dulcis consolatio 1246 miserorum! o una, et non infima de tribus cubiculi regii assistricibus! vides carceris mei profundum immane; vides vincula, quae tamen ad ingressum tuum jam maxima ex parte dirupta sunt et dissoluta; vides captivorum meorum immanem multituiam: et quis tibi locus hic? At Spes: Ne timeas, inquit; qui nos adjuvat, misericors est; qui pro nobis pugnat, cum illis. Super haec omnia, adduxi ubi a patre missum equum Desiderii: cui cum insederis, me duce ab his omnibus sec
Abbreviated transcription (Latin):
in despatõis carcere. uͥ incircuitu mi¬
pii ambulant: in mola illa impie
cirtuitõis cogit᷑ molere emolum̃to
cis ÷ sollicitat seruos: om̃sq suscitat
filium regis carceralib pecc̃oꝵ sor¬
dib obsitũ ÷ uinculis ⁊ catenis ma¬
le ꝯsuetud̾is ligatũ ÷ miserũ ⁊ am̃tẽ :¬
⁊ in miseriis securũ ⁊ ridentẽ. Qũe
u̾bis ⁊ u̾b̾ibus urgens ut cxiret¬
⁊ rediret. tanta miserũ ꝯfusione de¬
iecit : ut sic̃ morti iam uicmiꝰ iaceret.
⁊ ad hereret int̾ra uent̾ eiꝰ. In gressꝰ
euestigio alius cui nom̃ spes. uidensq
filium regis atimore ñ erutũ. s obru¬
tum. ñ ad uitũ s deiectũ ÷ accessit
lenit̾ et suscitans at̾ra mopẽ. ⁊ de
st̾tore erigens pauꝑem. leuansq
caput eiꝰ. ⁊ coacta munũ ꝯsolatõis
neste ocłos eiꝰ det̾gens et faciem:
heu inqͥt qͣnti m̾cenarii in domo
patͥs mei abundant panib÷ tu
aũt hic fame peris: Surge obsecto:

Expanded text:
in desperationis carcere, ubi in circuitu imin desperationis carcere, ubi in circuitu impii ambulant, in mola impiae circuitionis cogitur molere emolumentacis, sollicitat servos, omnesque suscitat filium regis, carnalibus peccatorum sordibus obsitum, vinculis et catenis malae consuetudinis ligatum, miserum et amentem, in miseriis securum et ridentem: quem verbis et verberibus urgens ut exiret et rediret, tanta miserum confusione dejecit, ut sicut morti jam vicinus jaceret, et adhaereret in terra venter ejus. Egressus evestigio alius, cui nomen Spes, vidensque filium regis a Timore non erutum, sed obrutum; non adjutum, sed dejectum: accessit leniter, et suscitans a terra inopem, et de stercore erigens pauperem, levansque caput ejus, et coacta in unum consolationis veste, oculos ejus detergens et faciem: Heu, inquit, quanti mercenarii in domo patris tui abundant panibus, tu autem hic fame peris! Surge, obsecro,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ bona nou̾at: patrus legibus
pedagogis derelittiis manducan
de ligno scĩe boni ⁊ mali. ꝯtra uen¬
tũ patris ⁊ abscondens se miser
et fugiens a facie dñi cepit uaga¬
ri puer in sipiens ꝑmontes alti¬
tudinis. ꝑ ualles curiositatis ÷ per
campos licentie. ꝑ nemora luxurie:
ꝑ paludes uoluptatũ carnaliũ ÷ ꝑ
de. sine rectore. ꝓcul adomo patris
uagantem accesfitz q pomula illa
in obedientie. manu male ꝑsuasio¬
nis ei porrigens postqͣm ab eo con¬
sensũ elicuit aggressus est miscrum.
p̃cipitans. pedesq id m̃tis affectos
ne resurgat fortissimis ei scłaris
cõcupiscentie uinłis alligans. manꝰ¬
q oꝑatõis ⁊ ocdo̾s mentis ÷ mist
eũ in nauĩ male securitatis: ⁊ flante
uehem̃t᷑ uento adulatõnis tnͣsuert
eum in longinquam regionẽ dissimi¬
litudinis. Ueniens ille in regionẽ
silicas porcoꝵ manducare. Dedis
omnia que declicerat ÷ discit q̃ nescie¬
bat: seruilia scł oꝑa Uinctusq

Expanded text:
patriis legibus et paedagogis relictis, manducavit de ligno scientiae boni et mali contra vetitum Patris: et abscondens se miser, et fugiens a facie Domini, coepit vagari puer insipiens per montes altitudinis, per valles curiositatis, per campos licentiae, per nemora luxuriae, per paludes voluptatum carnalium, per de, sine rectore, procul a domo Patris vagantem; accessit, et pomula illa inobedientiae manu malae persuasionis ei porrigens, postquam ab eo consensum elicuit, aggressus est miserum, ecipitans, pedesque, id est mentis affectiones, ne resurgat, fortissimis ei saecularis concupiscentiae vinculis alligans, manusque operationis, et oculos mentis; misit eum in navim malae securitatis, et flante vehementer vento adulationis, transvexit eum in longinquam regionem dissimilitudinis. Veniens ille in regionem siliquas porcorum manducare: dediscit omnia quae didicerat, et discit quae nesciebat, servilia scilicet opera. Vinctusque
Abbreviated transcription (Latin):
occidite. Epulari enĩ ⁊ gaudere o¬
portet: qr filius meus mortuus fue¬
rat ⁊ reuixit ÷ ꝑierat et inuentus ẽ
Nota hic quatuor in pueri nr̃i lib̾a¬
tione. Primo penitentiam: s fatuã
Sccło fugã: s tem̾ariã ⁊ irrationa¬
bilem: Tercio pugnã: s trepidam
et meticulosam Quarto uictoriã:
ualidam et sapientem. Que omia ĩ
imo qͦlibet fugiente de scło muo¬

Expanded text:
. Epulari enim et gaudere oportet, quia iste filius meus mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est . 7. Nota hic quatuor in pueri nostri liberatione. Primo poenitentiam, sed fatuam; secundo fugam, sed temerariam et irrationabilem; tertio pugnam, sed trepidam et meticulosam; quarto victoriam validam et sapientem: quae omnia in uno quolibet fugiente de saecu
Abbreviated transcription (Latin):
bate sunt gentes et inclinata s̃ regna:
declit uocem suam mota ẽ t̾ra. Dñs uͥ
tutũ nob̾cum: susceptor nr̃ d̾s iacob
tauit. Cui pat̾ placidus ⁊ serenus oc¬
currens. cito inqͥt ꝓferte stolam pͥmã.
et in duite illum: et date anulum ĩ
manu eius. ⁊ calciam̃ta ĩpedib eiꝰ:¬

Expanded text:
es, et inclinata sunt regna; dedit vocem suam, mota est terra. Dominus virtutum nobiscum: susceptor noster Deus Jacob .tavit. Cui Pater placidus ac serenus occurrens: Cito, inquit, proferte stolam primam, et induite illum, et date annulum in manu ejus, et calceamenta in pedibus e
Abbreviated transcription (Latin):
aũt cũ ꝓpugnacłis: mille chaz
ex eo dependebant ÷ om̃s arma¬
tura fortiũ. Porta ꝓfessionis oib
patens÷ ianitor in limine. dignos
inducens.  indignos abiciens.
preco suꝑ portã clamans. Si qͥ
diligit sapĩam : ad me declinet
cam inueniet ÷ et oun cũ innads
beitus est si tenu̾it eam. Huc filius
gie uallatus obsequis. ad medie cs¬
uitatis artẽ producit᷑: ubi ip̃a edi¬
ficauit sͥ domũ excidit columnas
septem÷ subdidit dͥ gentes: suꝑboꝵ¬
q ⁊ sublimiũ colla ꝓpria uirtute cal¬
cauit. Ibi collocat᷑ in lecto sap̃ie. que
ambiunt sexaginta ex fortissimis¬

Expanded text:
at cum propugnaculis: mille clypei ex eo dependebant, omnis armatura fortium. Porta Professionis omnibus patens; janitor in limine dignos inducens, et indignos abjiciens. Praeco super portam clamans: Si quis diligit Sapientiam, ad me declinet, et eam inveniet; et eam cum invenerit, beatus est si tenuerit eam. Huc filius giae vallatus obsequiis, ad mediae civitatis arcem perducitur, ubi ipsa aedificavit sibi domum, excidit columnas septem, subdidit sibi gentes, superborumque et sublimium colla propria virtute calcavit. Ibi collocatur in lecto Sapientiae, quem ambiunt sexaginta fortissimi
Abbreviated transcription (Latin):
ex diues ⁊ potens
d̾s om̃ips: filium
gͥ fec̃ homine quem
creauitz Cui sicut
puero delicato pedagogos delega
eius consũmationis. Instruxit eũ
et monuit dñm eũ paradisi ꝯstitu¬
ens: om̃sq chesauros głe fue ei os¬
tendens. et repromittens si se ñ dese
licentĩa boni et mali: cepit e
tedere bonoꝵ suoꝵ. a ꝯcupiscen
sciendi bonum et malum. Egn

Expanded text:
ex dives et praepotens Deus omnipotens filium sibi fecit hominem, quem creaverat, cui sicut puero delicato paedagogos delegavejus consummationis. Instruxit eum et monuit, dominum eum paradisi constituens, omnesque thesauros gloriae suae ei ostendens et repromittens, si se non deslicentia boni et mali, coepit eum taedere bonorum suorum, a concupiscentia sciendi bonum et malum. Egre
Abbreviated transcription (Latin):
tia. At immici ciuitatem obsiden¬
tos ÷ quenã est inqͥunt tanta ex¬
ultatio in castris: Nori fuit tanta
cxultatio heri ⁊ nudius t̾cins. Ue
nob̾ Uenit d̾s in castra. De nobis
fugiamus iherusalẽ : dñs enĩ pug¬
nat pro eis: Sic fugientib inimi¬
cis gr̃e dĩ impetꝰ letificat ciuitatem
dei: sc̃ĩficauit tab̾nadm suũ altissi¬
mꝰ Deus in medio eius ñ cõmoriebͣ:

Expanded text:
tia. At inimici civitatem obsidentia. At inimici civitatem obsidentes: Quaenam est, inquiunt, exsultatio in castris? non fuit tanta exsultatio heri et nudiustertius. Vae nobis, venit Deus in castra! vae nobis! Fugiamus Israelem: Dominus enim pugnat pro eis. Sic fugientibus inimicis, gratiae Dei impetus laetificat civitatem Dei, sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Deus in medio ejus, n
Abbreviated transcription (Latin):
Currit᷑ ad artem sap̃ie ÷ mala niniti¬
ant᷑ : ꝯsiliũ querit᷑. Reu̾sa eñ ad se
prudentia: ꝯsulit sapĩam qͥd facto
opus sic. Illa accelerandũ testatur:
et querendũ sũmi regis auxilium
ascendat suꝑ equũ fidei. Quesita
diu oratio ⁊ intanto tumultu uix
inuenta: ad est. Ascendit suꝑ equũ
fidei ÷ ꝓficisct᷑ ꝑuiam celi : nͨ cessat
donec intrat portas dñi in ꝯfessione.
atͥa eius in hymnis. S sic̃ familiare
mancipiũ. cũ fiducia accedens ad
thronũ gr̃e eius: exponit necessi¬
tatis sue negocium: Nudito rex
filii ꝑicło. q ꝯu̾sus ad consortem
inqͥt ego: mitte me. Tunc rexz
preualens inqͥt p̃ualebis: et lib̾a
dñi reginam celi caritatẽ. tota cõ¬
mitat᷑ milicia celestis. Ueniensq
et descendens in castͤ auirtute ⁊
leticia p̃sentie sue. ilico onuia ex¬
hilarauit ÷ commota composuit:
seris lux: timidis fiducia Reddit
resumit fiduciam tota sapie mili¬

Expanded text:
Curritur ad arcem Sapientiae; mala nuntiCurritur ad arcem Sapientiae; mala nuntiantur; consilium quaeritur. Reversa enim ad se Prudentia consulit Sapientiam, quid facto opus sit. Illa accelerandum testatur, et quaerendum summi regis auxilium. ascendat super equum Fidei. Quaesita diu Oratio, et in tanto tumultu vix tandem inventa est. Ascendit super equum Fidei, proficiscitur per viam coeli, nec cessat, donec intret portas Domini in confessione, atria ejus in hymnis. Et, sicut familiare mancipium, cum fiducia accedens ad thronum gratiae ejus, exponit necessitatis suae negotium. Audito rex filii periculo, conversus ad consortem ego, inquit, mitte me. Tunc rex: Praevalens, inquit, praevalebis, et liberaDomini reginam coeli, Charitatem, tota comitatur militia coelestis; veniensque et descendens in castra, virtute et laetitia praesentiae suae illico omnia exhilaravit, commota composuit, seris lux, timidis fiducia. Redit Resumit constantiam tota Sapientiae mili
Abbreviated transcription (Latin):
tes magis suꝑ uno peccatore pe¬
nitentiam agentes ꝙͣ suꝑ nonagni-¬
ta nouẽ iustis qui non indigent
penitennam. Cum ecce ueniens
ab aqͥlone uentus turbinis ⁊ ignis
in uoluens totam ꝯcussit domum:
sap̃ie castͣ turbauit: Egressus ẽ¬
eñ eques pharao: cũ currib ⁊ eqͥti¬
b ꝑsequens fugientẽ isrł. Cogita¬
uerunt etiam unanimit̾ simul ad¬
u̾suᷤᷤ eum testamentũ disposuerũt
tab̾nacła idumeoꝵ ⁊ himahelite:
moab ⁊ agareni. gebal ⁊ amon.
q amalech alienigene cũ habitã¬
tib tyrum. Et eñi assur ille ma¬
gnus et̾minator diabolus. uenit
est ciuitas : Iam furgunt tempta¬
tionũ machitie. Urget undiq
minicus ille. minsiduis draco. in
apto leo cogit socios. ignes miat:
ꝑforat mutos. bella suscitat÷ insidi
Intus uͦ timor et angustie et auehe¬
menti q in prouiso hostium impetu
om̃s turbati sunt. ⁊ moti sunt ebrius:
et om̃is sap̃ia coꝵ deuorata est ꝙ
clamauerunt ad dñm ꝯtͥbularent᷑

Expanded text:
ccatore poenitentiam agente, quam super nonaginta novem justis, qui non indigent poenitentia. 6. Et ecce veniens ab aquilone ventus turbinis et ignis involvens totam concussit domum, Sapientiae castra turbavit. Egressus est enim Pharao cum curribus et equitibus, persequens fugientem Israel . Cogitaverunt etiam unanimiter simul adversus eum, testamentum disposuerunt tabernacula Idumaeorum et Ismaelitae, Moab et Agareni, Gebal et Ammon et Amalech, alienigenae cum habitantibus Tyrum. Etenim Assur, ille magnus exterminator diabolus, venit est civitas. Jam surgunt tentationum machinae; urget undique inimicus ille, in insidiis draco, in aperto leo; cogit socios, ignes injicit, perfodit muros, bella suscitat, insidiaIntus vero timor et angustiae; et a vehementi et improviso hostium impetu omnes turbati sunt, et moti sunt sicut ebrius, et omnis sapientia eorum devorata est, et clamaverunt ad Dominum cum tribularentur .