comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsos in naui componentes retia.
& statim uocauit eos. Et relicto pa¬
tre suo zebedeo in naui cum mer¬
cennariis. sequuti sunt eum.
docebat eos.
Et stupebant suꝑ doctrina eius. frat
enim docens cos quasi potestatem
habens. & non sicut scribȩ.

Expanded text:
entes retia. et statim vocavit illos. Et relicto Patre suo Zebedaeo in navi cum mercenariis secuti sunt eum. docebat eos. Et stupebant super doctrinam ejus. erat enim docens eos. quasi potestatem habens. et non sicut Scri
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Generatio hȩc generatio ne¬
quã ẽ. signum querit & signum
non dabitur illi. nisi signũ ionȩ.
Nam sicut ionas fuit signũ niniui¬
tis. ita erit & filius hominis genera¬
tioni isti. Regina austri surget in

Expanded text:
dicens. Generatio hec generatio nequam est. Signum querit: et signum non dabitur illi: nisi signum Jone prophete. Nam sicut Jonas fuit signum Ninivitis: ita erit et filius hominis generationi isti. R
Abbreviated transcription (Latin):
t factum ẽ cum eẽt in loco quodã¬
T orans. ut cessauit dixit unus ex
discipłis euis ad eum. Dñe doce nos
orare. sicut & iohannes docuit dis¬
cipłos suos. Et ait illis. Cũ oratis
dicite. Pat̾ scĩficetur nomen tuum.
Adueniat regnum tuum. Panẽ nr̃m
cotidianũ da nobis hodie. Et dimit¬
te nobis daebita nr̃a. siquidẽ & ip̃si
dimittimus om̃ĩ debenti nobis. Et ne¬

Expanded text:
oco quodam orans ut cessavit dixit unus ex discipulis eius ad eum Domine doce nos orare sicut et Iohannes docuit discipulos suos et ait illis cum oratis dicite Pater sanctificetur nomen tuum adveniat regnum tuum panem nostrum cotidianum da nobis cotidie et dimitte nobis peccata nostra siquidem et ipsi dimittimus om
Abbreviated transcription (Latin):
& ignis non extinguit᷑. Om̃is enĩ
igne salict᷑. & om̃is uictima saliet᷑.
Bonũ ẽ sal. Qđ si sal infulsũ fuerit.
in quo illud condietis: Habete in
uobis sal: & pacẽ habete int̾ uos.
Et inde exurgens uenit in fines
iuder ultra iordanen. Et conue¬
niunt iterum turbȩ ad eum. ꝙ
sicut consueuerat iterũ docebat
illos. Et accedentes pharisei int̾¬
rogabant eum. si licet uiro uro

Expanded text:
mnis enim igne sallietur et omnis victima sallietur bonum est sal quod si sal insulsum fuerit in quo illud condietis habete in vobis sal et pacem habete inter vos et inde exsurgens venit in fines Iudaeae ultra Iordanen et conveniunt iterum turbae ad eum et sicut consueverat iterum docebat illos et accedentes Pharisaei interrogabant eum s
Abbreviated transcription (Latin):
apud homines impossibile ẽ. s non
apud dm̃. Omĩa enĩ possibilia sud
apud dm̃. Et cepit ei petrus dicere.
e cer nos dimisimus omĩa. & secuti
sumus te.
Respondens iħc. ait. Amen dieo uo¬
bis nemo ẽ qui reliquerit domũ
aut frẽs. aut sorores. aut patrẽ¬

Expanded text:
Apud homines impossibile est, sed non apud Deum; omnia enim possibilia sunt apud Deum. Et coepit ei Petrus dicere: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. Respondens Jesus ait: Amen dico vobis, nemo est qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut patre
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ. At ille respondens ait.
a iuuentute mea.
ħe aũt intuitus eum dilexit eũ
& dixit illi. Unum tibi deest.
Uade quexũq habes uende. &
da pauperib. & habebis thesay¬
rũ in celo. & ueni sequere me.
Qui contristatus in uerbo abiit
merens. E rat enĩ habens possessio¬
nes multas. Et circũspiciens iħe ait
discipłis suis. Quã difficile qui
pecunias habent in regnũ dĩ in¬
trabunt. Discipłi aut̃ obstupesee¬
bant in uerbis eius. At iħc rursis
respondens ait illis. filioli quam
difficile ẽ confidentes in pecuni¬
is regnũ dĩ introire. facilius ẽ ꝑ

Expanded text:
m. Et ille respondens ait: a juventute mea. Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest.habes vende et da pauperibus et habebis thesaurum in caelo et veni sequere me qui contristatus in verbo abiit maerens erat enim habens possessiones multas et circumspiciens Iesus ait discipulis suis quam difficile qui pecunias habent in regnum Dei introibunt discipuli autem obstupescebant in verbis eius at Iesus rursus respondens ait illis filioli quam difficile est confidentes in pecuniis regnum Dei introire facilius est
Abbreviated transcription (Latin):
& ne ꝓhibueritis eos. talium ẽ
enĩ regnum dĩ. Amen dico uobiᷤ
quisquis non receperit regnũ
dĩ uelut paruulus. non intrabit
in illud. Et cõplexans eos & un¬
ponens manus suꝑ illos: bene¬
dicebat eos.
Et cum egressus eẽt in uia. pro¬
currens quidã genu flexo an¬
te eum. rogabat eum dicens.
Magister bone. quid faciã ut
uitam eternã ꝑcipiam : Iħe

Expanded text:
ibueritis eos. talium est enim regnum dei. amen dico uobis, quisquis non receperit regnum dei uelut paruulus, non intrabit in illud. et complexus eos et inponens manus super illos benedicebat eos. et cum egressus esset in uiam, procurrens quidam genu flexo ante eum rogabat eum: magister bone, quid faciam, ut uitam aeternam percipiam
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uenerat hora eius.
De turba aut̃ multi crediderunt
in eũ. & dicebant. Xp̃e cũ uenerit.
nũquid plura signa faciet quam
quȩ hic facit : Audierunt phari¬
sei turbam murmurantẽ de illo hȩc:
Et miserunt principes & pharisei mi¬
nistros. ut app̃henderent eum.
Dirit gͦ eis iħc. Adhuc modicũ tẽpus
uobiscũ sũ. & uado ad eũ qͥ misit me:
Queretis me. & non inuenietis. Et

Expanded text:
ra eius de turba autem multi crediderunt in eum et dicebant Christus cum venerit numquid plura signa faciet quam quae hic facit audierunt Pharisaei turbam murmurantem de illo haec et miserunt principes et Pharisaei ministros ut adprehenderent eum dixit ergo Iesus adhuc modicum tempus vobiscum sum et vado ad eum qui misit me quaeretis me et non
Abbreviated transcription (Latin):
ior eo qui misit illum. Si hȩc scitis:
beati eritis si feceritis ea.
Non de omib uobis dico: ego scio
ques elegerim Sed ut impleatur
scriptura: qui manducat meum
panem. leuabit contra me calcaneũ
suum. A modo dico uobis priusquã
fiat. ut credatis cum factum fue¬
rit quia ego sum.
Amen amen dico uobis: qui accipit si
quem misero. me accipit. Qui autem
me accipit: accipit eũ qͥ me misit.¬

Expanded text:
sit illum. Si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim, sed ut impleatur Scriptura: Qui manducat mecum panem, levabit contra me calcaneum suum . Amodo dico vobis priusquam fiat: ut credatis cum factum fuerit, quia ego sum. Amen, amen dico vobis: Qui accipit si quem misero, me accipit: qui autem me accipit, accipit eum qui misit
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ diligit me. diliget᷑ a pa¬
tre meo: & ego diligam eũ. & ma¬
nifestabo ei meipsum.
Dicit ei uidas: ñ ille scariothes. Dñe
quid factu ẽ. qr nobis manifesta¬
turus es teipsum. & non mundo:
Respondit iħc. & dixit ei. Si quis
diligit me. sermonẽ meum serua¬
bit: & pater ms̃ diliget eum. & ad

Expanded text:
t me: diligitur a Patre meo: et eo diligam eum: et manifestabo ei me ipsum. Dicit ei Judas non ille Scariothes: Domine: quid factum est quia nobis manifestaturus es te ipsum: et non mundo? Respondit Jesus et dixit ei. Si quis diligit me: sermonem meum servat: et Pater meus diliget eum: et a
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ nonꝰ introcuntes sinitis introi¬
re. Ue uobis scribȩ & pharisei hẏ¬
pocrite: qui comeditis domos ui¬
duarum. Oratione longa orante.
ꝓpt hoc amplius accipietis iudic iũ.

Expanded text:
 nec introcuntes sinitis intrare. Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia comeditis domus viduarum, orationes longas orantes, propter hoc amplius accipietis judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
Et quicũq non receperint uos nec
audierint uos. exeuntes in de exeuti¬
te puluerẽ de pedib ur̃is in testi¬
monium illis.
Et exeuntes p̾dicabant ut penitentiã
agerent. & demonia multa eiciebant.¬
& unguebant oleo multos egros. &
sanabant.
Et audiuit herodes rex. manifestunt
enim factum ẽ nomen eius. & dicebat.
Quia iohannes resurrexit a mortuis.
& ꝓpterea operantur uirtutes in
illo. Alii aut dicebant qr helyas ẽ
alii uͦ dicebant ꝓpħa ẽ quasi unꝰ ex ppħiᷤ.
Quo audito herodes ait. Que ego derol

Expanded text:
n receperint vos nec audierint vos exeuntes inde excutite pulverem de pedibus vestris in testimonium illis et exeuntes praedicabant ut paenitentiam agerent et daemonia multa eiciebant et unguebant oleo multos aegrotos et sanabant et audivit Herodes rex manifestum enim factum est nomen eius et dicebat quia Iohannes Baptista resurrexit a mortuis et propterea inoperantur virtutes in illo alii autem dicebant quia Helias est alii vero dicebant propheta est quasi unus ex prophetis quo audito Herodes ait
Abbreviated transcription (Latin):
dico surge. Et confestim surrexit puel¬
la & ambulabat. Erat aũt annoꝵ du¬
odecim: & obstupuerunt stupore
maximo. Et precepit illis uehement᷑
ut nemo id sciret: & dixit dari illi
manducare.
Et egressus inde abut in patriam suã
& sequebantur illum discipłi sui.¬
Di Et facto sabbato cepit in syuago¬
ga docere. & multi admirabantur

Expanded text:
surge et confestim surrexit puella et ambulabat erat autem annorum duodecim et obstipuerunt stupore maximo et praecepit illis vehementer ut nemo id sciret et dixit dari illi manducare et egressus inde abiit in patriam suam et sequebantur illum discipuli sui et facto sabbato coepit in synagoga docere et multi audientes
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ. Ille aut̃ dixit ei. filia fides tua
te saluam fecit. uade in pace & esto sa¬
na a plaga tua. Adhuc eo loquente:
ueniunt ab archisynagogo dicentes.
Quia filia tua mortua ẽ. quid ultra ue¬
xas magistrũ: Iħc aut uerbo qd̃ dice¬
batur audito. ait archysmagogo. No¬
li timere. tantũmodo erede. Et non ad¬
misit quẽquã secum. nisi petrum ꝙ ia¬
cobum. & iohannẽ frẽm iacobi. Et
ueniunt ad domum archisynagogi. &
uidit tumultũ & flentes & eiulanteᷤᷤ
multũ. & ingressus ait eis. Quid turba¬
mini & ploratis: Puella non ẽ mortu

Expanded text:
xit ei filia fides tua te salvam fecit vade in pace et esto sana a plaga tua adhuc eo loquente veniunt ab archisynagogo dicentes quia filia tua mortua est quid ultra vexas magistrum Iesus autem verbo quod dicebatur audito ait archisynagogo noli timere tantummodo crede et non admisit quemquam sequi se nisi Petrum et Iacobum et Iohannem fratrem Iacobi et veniunt in domum archisynagogi et videt tumultum et flentes et heiulantes multum et ingressus ait eis quid turbamini et plora
Abbreviated transcription (Latin):
sibi fecisset iħc. & om̃s mirabant᷑. U¬
t cum transcendisset iħe in naui
rursus trans fretum. conuenit tur¬
ba multa ad illum. Et erat cirea ma¬
re. Et uenit quidã de archisynagogis
nomine iayrus. & uidens eum ꝓcidit
ad pedes erus. & deprecabatur eum
multum dicens. Qm̃ filia mea in ex¬
tremis ẽ. ueni impone manũ suꝑ cam.
ut salua sit & uiuat. Et abiit cum illo.
ꝙ sequebatur eum turba multa. & cõ¬
primebant illum. Et mulier quȩ erat
in profliuio sanguinis annis duode¬
cim: & fuerat multa ꝑpessa a cõpluri¬
b medicis. & erogauerat omĩa sua nec
quicquã ꝓfecerat. s magis deterius

Expanded text:
sibi fecisset Iesus et omnes mirabantur et cum transcendisset Iesus in navi rursus trans fretum convenit turba multa ad illum et erat circa mare et venit quidam de archisynagogis nomine Iairus et videns eum procidit ad pedes eius ilia mea in extremis est veni inpone manus super eam ut salva sit et vivat et abiit cum illo et sequebatur eum turba multa et conprimebant illum et mulier quae erat in profluvio sanguinis annis duodecim et fuerat multa perpessa a conpluribus medicis et erogaverat omnia sua nec quicquam profecera
Abbreviated transcription (Latin):
I ciat om̃ĩb que possidet. non po¬
Etest meus esse discipulus. xui.¬
onũ ẽ sal. Si aut̃ quoq euanue¬
rit. in quo condietur: Neq in
terrã neq in sterquiliniũ utile ẽ.
sed foras mittetur. Qui habet au¬

Expanded text:
que possidet: non potest esse meus discipulus. Bonum est sal; Si autem sal quoque evanuerit in quo condietur? neque in terra: neque in exterquilino utile est: sed foras mittetur. Qui habet au
Abbreviated transcription (Latin):
in domino salutem.
Mmonius qͥdam alexan¬
drimis magno studio at¬
q industria. unũ nobis
ꝓ quatuor eugl̃iis dereliqͥt. Nãq
trium eugłioꝵ sensus exceptos
om̃s similes. contentusq mathei e¬
uuangłio quasi ad unũ congestos
annexuit. ita ut eorũdẽ quantũ
ad tenorẽ ꝑtinet lectionis sequenᷤ
iam stilus int̾ruptus eẽ uideatur.
Uerũ ut saluo corpore siue tex¬
& familiaria loca in quib cadem
similit᷑q dixerint scire possis. ac
uere disserere: accepta occasione
ex p̃dic̾ti uiri studio. alia ratione
decem numero tibi titulos desig¬
naui. Quoꝵ primus quatuor in se
continet numeros. in qͥb similia
ab uniuersis dicꝰta funt. Matheo
marco. luca. iohanne: Scd̾s in qͥb
in quib tres. Matħs. lucas. ioħes.
Quartus in quib tres. matħs. mar¬
cus. iohannes. Quintꝰ. in quib du¬
o. matħs. lucas. Sextus. in quibus
duo. matheus. marcus. Septimus
in quib duo. matħs. iohannes. Oc¬
tauus. in quib duo. marcus. lucã.

Expanded text:
In Domino Salutem. Ammonius quidam Alexandrinus, magno studio atque industria unum nobis pro quatuor Evangeliis derelinquit. Namque trium Evangeliorum sensus exceptos, omnes similes contextus Matthaei Evangelio quasi ad unum congestos, annexuit: ita ut eorumdem, quantum ad tenorem pertinet lectionis, sequens jam stylus interruptus esse videatur. Verum ut salvo corpore, sive texet familiaria loca, in quibus eadem similiterque dixerunt, scire possis, ac vere disserere, accepta occasione ex praedicti viri studio, alia ratione decem numerorum tibi titulos designavi. Quorum primus, quatuor in se continet numeros, in quibus similia ab universis dicta sunt, Matthaeo, Marco, Luca, Joanne. Secundus, in quibus in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Quartus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Iohannes. Quintus, in quibus duo: Matthaeus, Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Iohannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus.
Abbreviated transcription (Latin):
ructuabo abscondita a constitu¬
tione mundi.
Tunc dimissis turbis uenit in do¬
mum. Et accesserunt ad eum
discipłi eius dicentes. Dissere no¬
bis parabolã ⁊ iranioꝵ agri. Qui

Expanded text:
ructans abscondita a constitutione mundi. Tunc dimissis turbis venit in domum, et accesserunt ad eum discipuli ejus, dicentes: Edissere nobis parabolam zizaniorum agri. Di
Abbreviated transcription (Latin):
xit eis. Non habent necesse ire:
date illis uos manducare. Respon¬
derunt ei. Non habemus hic nisi
qͥnq panes. ꝙ duos pisces. Qui ait
eis. Afferte huc illos michi. Et cũ
uississet turbã discubere supra
fęnum. acceptis quinq panib
& duob piscib aspiciens in cęlx
benedixit & fregit. & dedit disci¬
płis panes. discipłi aũt turbis. ꝙ
manducauerunt. & saturati suñ.
Et tulerunt reliquias. duodecim
cophinos fragmentoꝵ plenos. Alã¬
ducantium aũt fuit numerus
quinq milia uirorũ : exceptis
mulierib & paruulis.
Et statim iussit discipulos ascende¬
re in nauiculã: & precedere eum
trans fretũ donec dimitteret tͣbas.
t dimissa turba. ascendit in mon

Expanded text:
xit eis. Non habent necesse ire: date illis vos manducare. Responderunt ei. Non habemus hic nisi quinque panes: et duos pisces. Qui ait eis. Afferte illos mihi huc. Et cum jussisset turbam discumbere supra fenum: acceptis quinque panibus et duobus piscibus: aspiciens in celum benedixit et fregit: et dedit discipulis panesmanducaverunt omnes et saturati sunt et tulerunt reliquias duodecim cofinos fragmentorum plenos manducantium autem fuit numerus quinque milia virorum exceptis mulieribus et parvulis et statim iussit discipulos ascendere in navicula et praecedere eum trans fretum donec dimitteret turbas et dimissa t
Abbreviated transcription (Latin):
timuit popłm. qr sicut prophe¬
tam eum habebant.
Die aut̃ natalis herodis saltauit fi¬
lia herodiadis in medio: & placu¬
it herodi. Unde cum iuramento
pollicitus ẽ ei dare. qđeũq pos¬
tulasset ab eo. At illa premonita
a matre sua. da michi hie in dis¬
co caput iohannis baptistȩ. Et
contristatus ẽ rex. Propt iusrurã

Expanded text:
rophetam eum habebant. Die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio: et placuit Herodi. Unde cum juramento pollicitus ei dare quodcumque postulasset ab eo. At illa premonita a matre sua: da mihi inquit in disco caput Johannis Baptiste. Et contristatus est Rex: pro
Abbreviated transcription (Latin):
mathusale. qui fuit enoch. qui
qui fuit caman. qui fuit enos.
Qui fuit seth. qui fuit adam. qͥ
in desertũ dieb quadragiita.
ꝙ tẽptabatur a diabolo.

Expanded text:
ui qui fuit Cainam, qui fuit Henos, qui fuit Seth, qui fuit Adam, qui in desertum, diebus quadraginta, et tentabatur a diabolo.
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite dare sanctum canib.
neq mittatis margaritas ur̃as
ante porcos: ne forte conculeer
eas pedib suis. & conuersi disrỹ¬
pant uos.

Expanded text:
nolite dare sanctum canibus nec mittatis margaritas uestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis et conuersi disrumpant uos.
Abbreviated transcription (Latin):
riculosa p̾sũptio. Iudicare de cȩt̾is.
ipsũ ab om̃ib iudicandũ. Senis my-¬
tare lingũa. & canescentẽ iam mun¬
dũ ad initia retrahere paruuloꝵ. Qͥs
enĩ docꝰtus parit᷑ uł indoctꝰ cũ in ma¬
nu uolumen assũpserit. & a saliua
qua semel inbibit uidebit discreya¬
re qd̾ lectitat. non statĩ erũpat in
uocẽ me falsariũ me clamans cẽ sa¬
crilegũ. qͥ audeam aliqͥd inueterib
libris addere. mutare. corrigere :
Aduersus quã inuidiã. duplex cau¬
a me consolatur. Qđ & tu qui sũmꝰ¬

Expanded text:
judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui sum
Abbreviated transcription (Latin):
exemplarib fides ẽ adhibenda: res¬
pondeant qͥb tot sunt pene exem¬
plaria qͦt codices. Smaũt ueritas ẽ
querenda de plurib cur ñ ad gre¬
cã originẽ reuertentes. ea quȩ uł
a uitiosis int̃pretib male edita. uł
a p̃sumptorib imperitis em̃data
ꝑuersius. uł a librariss dormitanti¬
b aut addita sunt aut mutata. cor¬
rigimus Neq uͦ ego de ueteri dis¬
puto testamento. qd̃ a septuagin¬
ta seniorib in grecã linguã uersũ.
tercio gradu ad nos usq ꝑuenit.
Non quero qͥd aquila qͥd symimacͤ
sapiant. quare theodotion int̾ no¬
uos ꝙ ueteres medius incedat. Sit
illa uera int̾pretatio qũa apłi pro¬
bauert̃. De nouo nunc loquor tes
edidit. Hoc certe cũ in nr̃o sermo¬
ne discordat. & diuersos riuuloꝵ
tramites ducit. uno de fonte que¬
rendus ẽ. Pret̾mitto eos codices qͦs¬

Expanded text:
 fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testedidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, q
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ. E urã emulatio ꝓuoeauit plurimos. Post macedo¬
nas. achaiã paratã dicit. deinde ut corinthii fiant parati
scđm ꝓmissũ suũ: cetere uͦ eccłie ȩmulatione coriichioꝵ¬
cõmonent᷑ dũ audiunt illos prius multis errorib fuisse
implicatos. post autẽ corrigentes se bone uoluntatis ef¬
fectos. ingrati ñ sint ad bonũ opus: qr si hi qui post ac

Expanded text:
estra aemulatio provocavit plures. Post Macedones Achaiam paratam dicit, deinde ut et Corinthii fiant parati secundum promissum suum, caeterae vero Ecclesiae aemulatione Corinthiorum, dum audierunt illos prius multis erroribus fuisse implicatos, post autem corrigentes se bonae voluntatis effectos, incitati sunt ad bonum opus; quia si ii qui post ac
Abbreviated transcription (Latin):
ortus deliciaꝵ. & significat betͣitudinẽ electoꝵ: celestẽ scił
requiem: ad quã raptũ se dicit apłs. eo modo qͦ ad t̃ciũ ce¬
lũ. Audiuit archana u̾ba. id ẽ occulta. secreta. atq in effabi
uitã ducentes. sunt utiq alii aliis meliores. atq capatiores:
in tantũ ut ad ea ꝑuenerint. quȩ ñ licet homini loqͥ. De
talib erat apłs. qui audiuit in paradyso ineffabilia u̾ba qͦ

Expanded text:
hortus deliciarum, et significat beatitudinem electorum, coelestem scilicet hortus deliciarum, et significat beatitudinem electorum, coelestem scilicet requiem, ad quam raptum se dicit Apostolus eo modo quo ad tertium coelum, audivit arcana verba, id est occulta, secreta atque ineffabilistem vitam ducentes, sunt utique alii aliis capaciores, atque meliores in tantum ut ad ea pervenerint quae non licet eis aliis loqui. De talibus erat Apostolus, qui audivit in paradiso i
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. s sicut ẽ ipsa ueritas cerneret: et sicut uidendus ẽ
post hanc uitã ab om̃ib electis. Que uisio tam euidens camq
manifesta fuit. ut ipse apłs se ꝓfiteat᷑ nescire. utrũ quando
raptꝰ ẽ in terciũ celũ in corpore fuerit. qͦmͦ anima in corpore
uiuere đr. suie uolantis. siue dormientis. siue in extasi a sen¬
sib corporis alienata. an omĩno de corpore exierit ut mortuũ
corpꝰ iaceret. donec ꝑacta illa demonstratione m̃bris mortius
anima redderet᷑. & ñ quasi dormiens euigilaret. aut extasi
alienatꝰ denuo rediret in sensu. s mortuus omĩno reuiuisceret
Et scio hominẽ. siue in corpore. suie extͣ corpꝰ nescio d̾s scit. qͦ¬
niã raptꝰ ẽ in paradysũ. & audiuit archana u̾ba que ñ licet
homini loqui Bis raptũ se dicit apłs. P rimũ ad t̾ciũ celũ:
postea in paradysũ. Non in illũ paradysũ t̾renũ ubi quondã
fuit ꝓthoplastꝰ adam: s in celeste. Nͥ am paradysus int̾p̃tat᷑¬

Expanded text:
corporis, sed sicut est ipsa Veritas cerneret: et sicut videndus est post hanc vitam ab omnibus electis. Quae visio tam evidens tamque manifesta fuit, ut ipse Apostolus se profiteatur nescire, utrum quando raptus est in tertium coelum, in corpore fuerit, quomodo est anima in corporeuiuere dicitur, siue uigilantis siue dormientis siue in extasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus iaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur et non quasi dormiens euigilaret aut extasi alienatus denuo rediret in sensus, sed mortuus omnino reuiuiscerete extra corpus, nescio, Deus scit, quoniam raptus est in paradisum, et audivit arcana verba quae non licet homini loqui. Bis raptum se dicit Apostolus: primum ad tertium coelum, postea in paradisum, non in illum paradisum terrenum, ubi quondam fuit protoplastus, sed in coelestem parad
Abbreviated transcription (Latin):
Cam et si nicħ sũ: qͣuauis nichil sim comparatione illoꝵ. signa
buistis pre cȩteris eccłiis. nͥ qđ ñ grauaui uos nichil accipi¬
ens a uob̃: donate .i. indulgete mͥ hanc iniuriã: si inu¬
ria dicenda ẽ. Y ronicos loquit᷑. Recte enĩ uera iniuria ñ
erat: s consid̾atio. Ecce tercio hoc paratꝰ sũ uenire ad uos
Queri pocest cũ non legamꝰ illũ uenisse ad eos nͥ tantũ mocio
quã ab eis discessit. sic̃ ipse in priori epła dicit. qr testor q̃m
ñ ueni ultͤ corinthũ. postꝗͣ a uob̃ recessi parcens uobis.
id ẽ ne uob̃ oneri essem: quare mͦ dicit se tercio uenire
Seiendũ ẽ qr ꝑ p̾sentiã carnis una uice tantũmͦ uenit qñ
eis p̃dicauit: scdo ꝑ pͥorẽ epłam uenit ñ ꝑ semetipsũ. t̾cio

Expanded text:
m, id est quamvis nihil sim comparatione illorum, signa buistis prae caeteris Ecclesiis, nisi quod non gravavi vos? nihil accipiens a vobis. Donate, id est indulgete mihi hanc injuriam, si injuria dicenda est. Ironice loquitur. Re enim vera injuria non erat, sed consideratio. Ecce tertio hoc paratus sum venire ad vos. Quaeri potest: Cum non legamus illum venisse ad eos nisi tantummodo quam ab eis discessit, sicut ipse in priori epistola dicit, quia, testor Deum, non veni Corinthum postquam a vobis recessi, parcens vobis, id est ne vobis oneri essem, quare modo dicat se tertio venire? Sciendum est quia per praesentiam carnis una vice tantummodo venit, quando eis praedic
Abbreviated transcription (Latin):
Non quero urã. s uos: id ẽ urãm salutẽ. Ego libentissime
impendã. sub̃ uob̃ omĩa que mea st̃. in p̾dicatione. in mi¬
racłis: et suꝑimpendar .i. morti me tradam. ꝓ animabꝰ
ur̃is : licet plus uos diligens. minꝰ diligar sub̾ a uob̃. Sed
et ponit᷑. ꝓ. et si. Isto aũ in loco hunc optinet sensũ. Sed
ce.xͦ. Olim putatis qđ excusemꝰ nos apud uos: sub̃. non
facimꝰ. qr ñ est necesse. ħoc duplicit̾ intelligi potest. N ũ¬
qͥd de p̾terito tp̃re dubitatis de nob̃ arbitrantes nos ido
talia loqui. quasi ñ simplieit᷑ agamꝰ erga uos: et ieciroo
nos excusemꝰ: Non loquim᷑ ido talia ut nos excusemꝰ: quia
simplicit̾ incedimꝰ. Aliter. Olim putatis quod excusemꝰ nos
apud uos:  et est sensus. A preterito tempore cognoscitis ẽ¬

Expanded text:
Non quaero vestra, sed vos, id est vestram salutem. Ego libentissime impendam, subaudis vobis omnia quae mea sunt in praedicatione, in miraculis, et superimpendar, id est morti me tradam pro animabus vestris, licet plus vos diligens minus diligar, subaudis a vobis. Sed et ponitur pro si: isto autem in loco hunc obtinet sensum: Sed Christo. Olim putatis quod excusemus nos apud vos, subaudis non facimus, quia non est necesse: Hoc dupliciter intelligi potest. Nunquid a praeterito tempore dubitatis de nobis, arbitrantes nos ideo talia loqui, quasi non simpliciter agamus erga vos et idcirco nos excusemus? Non loquimur ideo talia ut nos excusemus quia simpliciter incedimus. Aliter: Olim putatis quod excusemus nos apud vos, et est sensus: A praeterito tempore cognoscitis co
Abbreviated transcription (Latin):
responsũq accepit a domino qd̃ ꝑfectio uite omĩũq iurtutũ
in infirmitate ꝑficit᷑. libent̃ se dicit głari. idẽ gaudere. et le
nͥ temptam̃ta et oblectam̃ta carnis patient̃ sustinuerimꝰ. pugnan¬
do tam̃ cont᷑ uitia certemꝰ cũ apło. ut in nobis habitet iurtus ⁊
qd. sub̾ ut inhabitet in me uirtus .xͥ. placeo mͥ in infirmitati¬
enĩ infirmor. sub in corpore. tunc pocens sũ. sub̃ in anima.
Unde caro atterit᷑. affligit᷑. & infirmat᷑. inde anima roboratur
et crescit. actus sũ insipiens. sub̾ mea merita & uirtuces
ꝓpͥas narrando. s tam̃ uos me coegistis ad hoc. qͥs ab amore
falsoꝵ apłoꝵ: ad nrm uolui reducere. Insipientẽ se dicit. sed
utiq ñ est insipiens: qr uera locutꝰ ẽ. & licet ꝓ salute alioꝵ
coactꝰ suas uirtutes narraret: tam̃ de humilitatis gradu non
cecidit. E go enĩ debui a uob̾ cõm̃dari: idẽ laudari. Nicħ enĩ
minꝰ feci in p̾dicatioẽ. in uirtute miracłoꝵ. ab his qͥ supra¬

Expanded text:
it a Domino quod perfectio vitae omniumque virtutum in infirmitate perficitur, libenter se dicit gloriari, id est gaudere et laetnisi tentamenta et oblectamenta carnis patienter sustinuerimus, pugnando tamen contra vitia certemus cum Apostolo, ut in nobis habitet virtus etquod, subaudis ut inhabitet in me virtus Christi, placeo mihi in infirmitatirimine. Cum enim infirmor, subaudis in corpore, tunc potens sum, subaudis in anima. Unde caro atteritur, affligitur, et infirmatur, inde anima roboratur et crescit. Factus sum insipiens, subaudis mea merita et virtutes proprias narrando, sed tamen vos me coegistis ad hoc, quos ab amore falsorum apostolorum ad nostrum volui reducere. Insipientem se dicit, sed utique non est insipiens, quia vera locutus est: et licet pro salute aliorum coactus suas virtutes narraret, tamen de humilitatis gradu non cecidit. Ego enim debui a vobis commendari, id est laudari: Nihil enim minus fui in praedicatione, in virtute mirac
Abbreviated transcription (Latin):
parat: suis trib aduentib. Sic̃ in lege aut trib testibus
defendebat se aliqͥs. aut trib cestib conuincebat᷑. ita isti
aut t̾cio illiꝰ aduentu correcti et em̃dati atq laudati sunt
aut si incorrecti manser̃t. acriꝰ rep̃hensi ab apło uindictã
ꝑceꝑunt. An exꝑim̃tũ queritis eiꝰ qͥ in me loquit᷑ xp̃¬
tis ꝓbationẽ xͥ qui in me loqͥtur. utrũ ualeat peccata urã
punire ꝑ me. qui in uobis non ẽ impotens in miraculis et
uirtutib faciendis.Utiq potest. Nam si crucifuxꝰ ẽ ex infir¬

Expanded text:
parat tribus suis adventibus. Sicut in lege aut tribus testibus defendebat se aliquis aut tribus testibus convincebatur. Ita isti aut tertio adventu illius correcti et emendati laudati sunt: aut si incorrecti manserunt, acrius reprehensi ab Apostolo, vindictam perceperunt. An experimentum quaeritis ejus qui in me loquittis probationem Christi qui in me loquitur utrum valeat peccata vestra punire per me, qui in vobis non est impotens miraculis et virtutibus faciendis? Utique potest. Nam etsi crucifixus e
Abbreviated transcription (Latin):
ligens eos appellatos ẽẽ sapientes. Cũ sitis inquit. o corinchii
insipientes putantes uos esse sapientes: ñ ẽ mirũ si sapienter
sustinetis insipientes pseudo apłos. Sustinetis enĩ .i. patienter¬
suffertis: si quis uos in seruitutẽ legis uult redigere. Si quis
deuorat. suł substantiã urãm: patient̃ sustinetis. P seudo apłi
suis adulationib & laudib expoliabant illos qͦs decipiebant.
et conuitiis plurimis diripiebant eoꝵ bona: erantq contenti illi¬
deuorari res suas. a siuis deceptorib. Si qͥs accipit. Ac si dicat
cissime que latino uocabulo accipitres uocant᷑. grece arpyi¬
aẽ. id ẽ raptores appellant᷑. eo qd̃ sͥ accipiant n aliis rapiais:
atq ħ modo acciꝑe ẽ. aliqͥd dolo caꝑe. Si qͥs extollit᷑. sub̃
in suꝑbiã. Extollentia ẽ suꝑbia. Hos inqͥt apłs patient̃ susti¬
netis qui se extollunt de scientia legis: & in suꝑbiã eriguntur

Expanded text:
ligens eos appellatos esse sapientes. Cum sitis, inquit, o Corinthii, ligens eos appellatos esse sapientes. Cum sitis, inquit, o Corinthii, insipientes, putantes vos esse sapientes, non est mirum si patienter sustinetis insipientes pseudo-apostolos. Sustinetis enim, si quisdevorat, subaudis substantiam vestram, sustinetis. Pseudo-apostoli suis adulationibus et laudibus exspoliabant illos quos decipiebant et in conviviis plurimis diripiebant illorum bona, erantque illi contenti devorari res suas a suis deceptoribus. Si quis accipit, ac si dicat:cissimae, quae Latino vocabulo accipitres vocantur, Graecae harpiae, id est raptores appellantur, eo quod sibi accipiant, et aliis rapiant, atque hoc modo accipere est aliquid dolo capere. Si quis extollitur in superbiam. Extollentia est superbia. Hos, inquit Apostolus, patienter sustinetis, qui se extollunt de scientia legis, quod in superbiam eriguntur
Abbreviated transcription (Latin):
lierẽ sua calliditate. & ꝑ mulierẽ decepit uirũ: ita mͦ corrũpais
sensus ur̃i ꝑ pseudo apłos. qͥ sunt ministri diaboli: & ex̃cidant.
IBENTER suffertis insipientes: cũ sitis ipsi sapientes.
Apło transeunte. a corinthiis ad alias nationes: corru¬
¶ꝑũnt eos psendo apłi. a uideis uenientes. Qⁱ et in hoc appellais
insipiences: quia et circũcisionẽ uolebant obseruare. & sabb̃i
ocium. cȩceraq p̃cepta carnalia legis: et ȩugłii grãm tenere
In hoc qͦ insipientes uocant᷑: qr ñ ꝓ mercede et̃na. neq ꝓ salu¬
te auditoꝵ p̃dicatiõi insistebant. s ꝓ lucris temporalib. ut il¬
et talia dicebant uolentes eos ab amore apłi ad suũ amorem
ret᷑here ÷ qd̃ & fecer̃t plurimos simpliciũ decipientes: quos
apłs yronicos alloqͥtur dicens. Libent̃ suffertis insipientes:
cũ sitis ipsi sapientes. Quãquã et̾enĩ qͥdam hẽ u̾siculũ ita expo¬
nunt. ut sit sensus. quasi eos ueracit̾ appellet sapientes. muror¬

Expanded text:
alliditate, et per mulierem decepit virum, ita modo corrumpantur sensus vestri a pseudo-apostolis, qui sunt ministri diaboli, et excidant. Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Apostolo transeunte a Corinthiis ad alias nationes, corruperunt eos pseudo-apostoli a Judaeis venientes, qui in hoc appellantur insipientes, quia et circumcisionem volebant observare, et sabbati otium, caeteraque praecepta carnalia legis, et Evangelii gratiam tenere. In hoc quoque insipientes vocantur, quia non pro mercede aeterna, neque pro salute auditorum praedicationi insistebant, sed pro lucris temporalibus, ut ilet talia dicebant, volentes eos ab amore Apostoli ad amorem suum retrahere, quod et fecerunt, plurimos simplicium decipientes, quos Apostolus ironicos alloquitur, dicens: Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Quanquam etenim quidam hunc versiculum ita exponant, ut sit sensus, quasi eos veraciter appellet, dicens sapientes: miror
Abbreviated transcription (Latin):
tismate ꝑcepit. qd ad gr̾am apłatꝰ e p̃dicationẽ gentiũ electꝰ:
qđ sapientiã pre om̃ib apłis a dño ꝑcepit. & qd uisiones et
reuelationes domini ad terciũ celũ raptus ẽ: ne non qđ uba inef¬
fabilia andiuit in parachyso. De ista grã dix ei dominꝰ sufficit tͥ gra
mea. Ido noli orare ꝓ stimulo carnis: ne forte in supbiã labaris
Nam uirtus in infirmitate ꝑficit᷑. Uirtus. idẽ ꝑfectio uirtutũ. in
in firmitate carnis. et labore atꝙ temptatiõe ꝑficit᷑. si ipsa infir¬
mitas patient̃ sustinet᷑: et cont᷑ cẽptationẽ concupiscentie uirilit

Expanded text:
dicationem gentium electus est, quod sapientiam prae omnibus apostolis a Deo percepit, et quod ad visiones et revelationes Domini ad tertium coelum raptus est, necnon quod verba ineffabilia audivit in paradiso, de ista gratia dixit ei Dominus: Sufficit tibi gratia mea. Ideo noli orare pro stimulo carnis, ne forte in superbiam labaris. Nam virtus in infirmitate perficitur. Virtus, id est perfectio virtutum, in infirmitate carnis et labore atque tentatione perficitur, si ipsa infirmitas patienter sustinetur, et contra tentationem concupiscentiae viriliter
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ grãm mͥ concessam. ne qͥs putet me meliorẽ sanctiorẽq
esse supͣ id qđ uidet in mea c̃uersatioe. aut supͣ id qđ auđ̃¬
Ut enĩ dñt doctores. stimul ꝓprie timoris libidinis ẽ: ipsũꝙ.
stimulũ carnis a qͦ pũgebat᷑ et incendebat᷑ uocat angłm sa¬
thane .i. nuntiũ diaboli: qr a diabolo mittebat᷑ illa calis sti¬
mulatio concupiscentie. E quandocũq apłs patiebat᷑ illã
stimulationẽ. sciebat illam a diabolo sͥ immuti. S dominꝰ
qui ꝑmittebat eũ colaphirari .i. affligi et tribulari a tẽpta¬
tione diaboli ne in suꝑbiã erigeret᷑ cognoscendo suã fragili

Expanded text:
nem gratiam mihi concessam, ne quis putet me meliorem sanctioremque nem gratiam mihi concessam, ne quis putet me meliorem sanctioremque esse supra id quod videt in mea conversatione: aut supra id quod auUt enim dicunt doctores, stimulus proprie tumoris et libidinis est, ipsumque stimulum carnis a quo pungebatur et accendebatur, vocat angelum Satanae, id est nuntium diaboli, quia a diabolo immittebatur ei illa talis stimulatio concupiscentiae. At quandocunque Apostolus patiebatur illam stimulationem, sciebat illam a diabolo sibi immitti. Sed Dominus qui permittebat eum colaphizari, id est affligi et tribulari a tentatione diaboli, ne in superbiam erigeretur, cognoscendo suam fragili
Abbreviated transcription (Latin):
quia grã di sũ id quod sũ. N isi in infirmitatib meis. Infirmitatis
nomine comp̃hendit omĩa incominoda et passiones quas sustine¬
lud narrando. Quare: ueritatẽ enĩ dicam. Hoc dicit qua
si meritũ suũ ꝓfiteat᷑ qd̾ habet apud d̃m. ñ erit imprudeis:
qr ueritatẽ loquit᷑. Ergo si quis ꝓ utilitate et edyficatione
alioꝵ. bonũ sͥ diuinitꝰ concessũ cũ humilitate narrat. non
agit imprudent̃. qr ueritatẽ loquit᷑. Qͥ uͦ bonũ qđđ habet
ꝓpt̃ iactantiam aliis p̾dicat deputans illud suis meritis. uł
qđ ñ habet dicit se habere. insipiens et nimiũ ẽ imprudeis
quia mendatiũ loquit᷑. ꝑ arco aũ. id ẽ dimitto narrare głam
meã et meritũ atq grãm: ne qͥs me existimet supͣ id quod
uidet in me. aut audit aliqͥd ex me. Nolebat apłs narrare
grãm sͥ largitã: qr nolebat maior apparere et sanctior quã
erat. Inde dicit. Iccirco nolo głari: et dimitto enarrare om¬

Expanded text:
quia gratia Dei sum id quod sum, nisi in infirmitatibus meis. Infirmitatis nomine comprehendit omnia incommoda et passiones quas sustinelud narrando. Quare? Veritatem enim dicam. Hoc dicit, quia si meritum suum profiteatur quod habet apud Deum, non erit imprudens, quia veritatem loquitur. Ergo si quis pro utilitate et aedificatione aliorum bonum sibi divinitus concessum cum humilitate narrat, non agit insipienter, quia veritatem loquitur. Qui vero bonum quod habet, propter jactantiam aliis praedicat, deputans illud suis meritis, vel quod non habet dicit se habere, insipiens et nimium est imprudens; quia mendacium loquitur: Parco autem, id est dimitto narrare gloriam meam et meritum atque gratiam, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me. Nolebat Apostolus narrare gratiam sibi largitam, quia nolebat major apparere et sanctior quam erat. Inde dicit: Idcirco nolo gloriari, et dimitto om
Abbreviated transcription (Latin):
re. ꝓpter ineffabilitatẽ illoꝵ: aut ñ ꝑmittit᷑ ei. aut si cante
dignitatis. ut ꝑmittat᷑ ei loqui. & possit aliis narrare. illis
qͥ audiunt ñ licet ea loqͥ. qr ñ ualent ea ꝑciꝑe. ob mag¬
nitudinẽ mysterioꝵ. Pro eiusmodi. sub uisionib di manifes¬
ꝓ mea extollentia et laude. uel ꝓ meis meritis nich głabor
ex me ab aliis.
Et ne magnicudo reuelationũ ex tollat me. sub̃ in suꝑbiã¬

Expanded text:
pter ineffabilitatem illorum, aut non permittitur ei, aut si tantae dignitatis est ut permittatur ei loqui, et possit aliis narrare, illis qui audiunt non licet ea loqui, quia non valent ea capere ob magnitudinem mysteriorum. Pro hujusmodi, subaudis visionibus Dei manifesid est pro mea extollentia et laude vel pro meis meritis, nihil glorex me ab aliis. Et ne magnitudo revelationum extollat me, subaudis in superbia
Abbreviated transcription (Latin):
onũ: de qͥb hactenus loquuti sumꝰ: ita tam̃ ut ꝑ primã uisi¬
onẽ intelligamꝰ qͥcqͥd infra ambitũ celi syderei continet᷑ parit̃
cũ ipso: quod et firmam̃tũ appellatur: ꝑ scd̃am celũ spũale

Expanded text:
onum, de quibus hactenus locuti sumus ita tamen ut per primam visionum, de quibus hactenus locuti sumus ita tamen ut per primam visionem intelligamus quidquid infra ambitum siderei coeli continetur pariter cum ipso, quod et firmamentum appellatur: Per secundum coelum spiritale
Abbreviated transcription (Latin):
go rei corporalit̃ facte. spũi eiꝰ imp̃ssa ẽ: atq dũ ad alia se
uerteret. licet corporalit̃ illa ñ cerneret. spũali uisione et
significaret. qr ñ plenit habebat intellectualẽ itisionẽ: licet
aliqͥd inde haberet. Unde apparet qr non in omib hõibus
uiget. Intelligebat signũ esse qđ uidebat: id habeñs ex m̃ti
officio: id ex incellectuali uisione. & q requirebat qͥd signi¬
ficaret. etiam ipsam inquisitionẽ utiq mentis intellectus age¬
bat. Quo ñ comꝑto. banihel accessit: et qr intellectualẽ ui¬
sionẽ habebat. spũ ꝓphetico mente illustrata. ꝑcurbato regi
quid illo signo portendetur apperuit. Ille potuis ꝓpħa ꝑ hoc
genus quod mentis ẽ ꝓpriũ potuit intelligere ac dicere qͥd
significaret. quam ille qui et signũ factũ corporalit̾ uderat
ReS gͥ celi. non absurde possunt incellegi tria genera uisi¬

Expanded text:
go rei corporaliter factae, spiritui ejus impressa est: atque ad alia dum se go rei corporaliter factae, spiritui ejus impressa est: atque ad alia dum se verteret, licet corporaliter illa non cerneret, sed spiritali visione et significaret: quia non pleniter habebat intellectualem visionem, licet aliquid inde haberet. Unde apparet quia non in omnibus hominibus viget. Intelligebat signum esse quod videbat, id habens ex mentis officio, id est ex intellectuali visione: et quia requirebat quid significaret, etiam ipsam inquisitionem utique mentis intellectus agebat. Quo non comperto, Daniel accessit: et quia intellectualem visionem habebat, spiritu prophetico mente illustrata, perturbato regi quid illo signo portenderetur aperuit. Ipse potius propheta per hoc genus quod mentis est proprium, potuit intelligere ac dicere quid significaret, quaTres igitur coeli non absurde possunt intelligi tria genera visi
Abbreviated transcription (Latin):
ostremo corporał uisio sine spirituali ẽẽ non potest. que fit¬
hoĩes recordant᷑. et in tenebris ea quȩ uidimꝰ imaginalit᷑ cerni¬
mꝰ: insuꝑ et somnia. Intellectuał nempe. nec corporali indiget
nec spuali. Intellectu namq nec corpꝰ uidemꝰ. nec imaginẽ cor-¬
poris. Per hunc quippe uidet᷑ usticia. caritas. ipse ds. ipsa
mens hominis que nullũ corpus habet: nullã soliditatẽ corpo¬
ris. Quappt̃ ista uisio intellectualis. transcendit et p̃cellit
illas duas p̾missas: corporalem scilicet ac spualẽ. Q uod ꝓbare
possumꝰ ex uolumine danihelis ꝓpħe ubi legimꝰ quia cũ bal¬
tasar epularet᷑ et potaret opipare. siue splendide in uasis
templi domini quȩ abspoetauerat nabuchodonosor auus eiꝰ
de ihrłm uidit articulos manꝰ scribentis in pariete aule re-¬
gie. Uidit corporali uisione. continuoq ꝑ corporis sensũ ima¬

Expanded text:
Postremo corporalis visio sine spiritali esse non potest, quae etPostremo corporalis visio sine spiritali esse non potest, quae ethomines recordamur, et in tenebris ea quae videmus imaginaliter cernimus, insuper et somnia: intellectualis nempe nec corporali indiget, nec spiritali. Intellectu namque nec corpus videmus, nec imaginem corporis. Per hunc quippe videtur justitia, charitas, ipse Deus, ipsa mens hominis, quae nullum habet corpus, nullam soliditatem corporis. Quapropter ista visio intellectualis transcendit et praecedit illas duas praemissas, corporalem scilicet ac spiritalem. Quod probare possumus ex volumine Danielis prophetae, ubi legimus, quia cum Balthasar epularetur et potaret opipare sive splendide in vasis templi Domini quae asportaverat Nabuchodonosor avus ejus de Jerusalem, vidit articulos manus scribentis in pariete aulae regiae. Vidit corporali visione, continuoque per corporis sensum ima
Abbreviated transcription (Latin):
ta: cũ longe sim ab illa remotꝰ. Que duo genera usionũ. cõmu¬
nia: sunt cũ peccorib nob̃ & auib quȩ uident ꝑ corpus. & eqpe
quȩ uident imaginalit᷑ spẽ informant᷑. Uñ o peccora p̃sepia
recognoscunt: et aues ad iudos suos reuolant. Nisi enĩ partem
spĩtualis. idest memoriã haberent que constat solũmͦ in anima
nequaꝗ̃ recedentes aues a nidis recordarent᷑ illoꝵ: neq animalia
recognoscerent p̾sepia. Est & tercia uisio intellectualis. quȩ ni¬
chil est aliud. nisi rationabilitas et excellentia animes: ꝑ quã
ea que corporalit̾ uidemꝰ. & imaginalit̾ in memoria retinemꝰ. in¬
tellectu discernimꝰ. Itellectu gͥ discernimꝰ. qđ illud sit corpus
illud similitudo corporis: et plerũq quid significet. Hanc in¬
tellectualt̃ usionẽ nullatenꝰ peccora aut uolatilia habent. qr
nec se ipsa intellegunt. nec illa que ocuł cernunt

Expanded text:
ta, cum longe sim ab illa remotus. Quae duo genera visionum commuta, cum longe sim ab illa remotus. Quae duo genera visionum communia sunt nobis cum pecoribus et avibus, quae vident per corpus, et eorum quae videntur imaginaliter spiritus informantur. Unde et pecora praesepia recognoscunt, et aves ad nidos suos revolant. Nisi enim partem spiritalis visionis, id est memoriae haberent, quae constat solummodo in anima, nequaquam recedentes aves a nidis suis recordarentur illorum: neque animalia recognoscerent praesepia. Est et tertia visio intellectualis, quae nihil est aliud nisi rationabilitas et excellentia animae, per quam ea quae corporaliter videmus et imaginaliter in memoria retinemus, intellectu discernimus. Intellectu igitur discernimus quod illud sit corpus, illud similitudo corporis, et plerumque quid significet. Hanc intellectualem visionem nullatenus pecora aut volatilia habent: quia nec seipsa intelligunt, nec illa quae oculis cernunt.
Abbreviated transcription (Latin):
onũ creature p̾sidet. ut p̃sidendo omĩa sustineat: sustinendo
circundet: circundando impleat. S cd̾m illiꝰ incellectũ ad is¬
sit: s scđm beatũ augustinũ adhuc necesse ẽ ad alciora cons¬
cendere. et ꝓfundiora scrutari. qͥ in elucidandis questionib
angłicas uisiones dicit se enarrare: altiꝰ ista inqͥrenda st̃. Tria gͥ
genera esse uisionũ: manifestũ ẽ. Est uisio corporalis que cor¬
poreis oculis fit: qua uidemꝰ cȩlũ et terrã. atq omĩa uisibibilia
et corporea: et ẽ uisio spiritalis qua ea que uidemꝰ uel audimꝰ
post p̃senti memoriȩ recondimꝰ: et ea quȩ uidimꝰ uel auduum
in p̃terito. mͦ quasi p̃sentia cernimꝰ: & cũ alicubi sint a nob̾ se
posita ea quȩ uidimꝰ corporalit̃: nunc absentes quasi p̃sencia
cernimꝰ. Uerhi gr̃ã: Sũ m̃ ꝑ p̃sentiã corporis rome. et cerno
ita carthaginẽ. quã dudũ uidi. quasi in p̃sentia mea sit posi¬

Expanded text:
n praesidet ut in praesidendo omnia sustineat, sustinendo circumdet, circumdando impleat. Secundum illius intellectum ad issit. Sed secundum beatum Augustinum adhuc necesse est ad altiora conscendere, et profundiora scrutari, qui in elucidandis quaestionibus angelicas visiones dicit se enarrare, altius ista inquirenda sunt. Tria igitur genera esse visionum manifestum est. Est visio corporalis quae corporeis oculis fit, qua videmus coelum et terram atque omnia visibilia et corporea. Et est visio spiritalis, qua ea quae videmus et audimus in praesenti, memoria recondimus: et ea quae audivimus vel vidimus in praeterito, modo quasi praesentia cernimus. Et cum alicubi sint a nobis posita ea quae vidimus corporaliter, nunc absentes quasi praesentia cernimus; verbi gratia: Sum modo per praesentiam corporis Romae, et cerno ita Carthaginem quam dudum vidi quasi in praesentia mea sit posi
Abbreviated transcription (Latin):
utiq clausa luce uidet᷑: qr si de apło nemo ẽ credentiũ qͥ non
plura sentiat quã de se: quantõmag̾ nemo minꝰ de illo ꝙͣ. de
se debet estimare : hos gͦ contestat᷑ ac docet ne elacione m̃¬
tis. bone uite meritũ ꝑdent. Q enĩ scit se aliqͥd ẽẽ: humili¬
et se necesse ẽ. ut amplior fiat. Nͥ am & si aliqͥd ampliꝰ głatꝰ¬

Expanded text:
utique clara luce videtur; quia de Apostolo nemo credentium non plus aestimet, quam de se: quanto magis nemo minus quam de se debeat aestimare? Hoc ergo contestatur et docet; ne elatione mentis bonae vitae meritum perderent. Qui enim scit se aliquid esse, humiliet se, ut amplior fiat. Nam etsi aliquid amplius g
Abbreviated transcription (Latin):
ipse se nescire ꝓficet᷑. Quappt̃ nec nob̃ ẽ querendũ: ne contͣ
illud agamꝰ qd̃ dđr. altiora te ne quesieris. It̾a fit. ut & illud ue¬

Expanded text:
ipse se nescire profiteatur: Quapropter nec nobis est quaerendum nec contra ipse se nescire profiteatur: Quapropter nec nobis est quaerendum nec contra illud agamus quod dicitur : Altiora te ne scr
Abbreviated transcription (Latin):
nis. et unitas in substantia sicut uidendus ẽ ab om̃ib scĩs
post generalẽ resurrectionẽ. Questio uͦ ñ modica isto in lo¬
eo orit᷑. qͦmͦ ipsa d̃i substantia a qͥbꝰdã in hac uita positis tu¬
deri potuerit. ꝓpt̾ illuo qd̃ dictũ est. ad moysen. N emo pot̃
Que ita soluit᷑. qr potest humana mens. id intellectus. et
rationabililitas anime diuinitꝰ rapi ex hac uita ad angłicam
uitã. ante quã ꝑ istã cominunẽ mortẽ carne soluat᷑. sic̃ cre¬
dendũ est de beato apło. ubi a do facta ẽ ab huiꝰ uite sensib
quedam intentionis au̾sio: et tam̃ uidens tamꝗͣ manifesta fuit
ẽadẽ uisio intellectualis. ut siue in corpore siuie extra corpꝰ fue¬
rit. id ẽ utrũ sicut solet in uehem̃tiori exthasi. uel excessu ab
hac uita mens in illam uitã fuerit alienata manente corporis
uinculo. anima uideł in corpore. an omĩno talis resolutio fac¬
ta fuerit. qualis in plena morte contingit anima recedente:

Expanded text:
nis et unitas in substantia: sicut videndus est ab omnibus sanctis post generalem resurrectionem. Quaestio vero non modica isto in loco oritur, quomodo ipsa Dei substantia a quibusdam in hac vita positis videri potuerit, propter illud quod dictum est ad Moysen , nemo potesQuae ita solvitur, quia potest humana mens, id est intellectus et rationabilitas animae divinitus rapi ex hac vita ad angelicam vitam antequam per istam communem mortem carne solvatur, sicut credendum de beato Apostolo, ubi a Deo facta est ab hujus vitae sensibus, quaedam intentionis aversio. Tam evidens tamque manifesta fuit eadem visio intellectualis, ut sive in corpore, sive extra corpus fuerit, id est utrum sicut solet in vehementiori exstasi vel excessu ab hac vita mens in illam vitam fuerit alienata, manente corporis vinculo, anima videlicet in corpore, an omnino talis resolutio facta fuerit, qualis in plena morte contingit, anima recedente