comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum soipsam noitit humana.¬
I mens ct arrat seipsam: ñ aliquid
in commutabile. iornit et amat: Alit̾q
untisquisꝙ hono loquendo enuntiat
iñtem suam quid in se agatur attendens:
alit̃ autẽ humanam m̃tem speciali aut ge¬
nerali cognitione defin̾it: Itaq cum mͥ
de sua ꝓpria loquitur: utrum intelligat
hoc aut illud an ñ intelligat. & utrum
uelit aut nolit hoc aut illud: credo: Cũ
uero de humana specialit̃ aut̃ generalit̃
uerum dicit: agnosco et apꝓbo: Unde
manifestum ẽ alnid unum quemq ui-¬
dere in se quod sibi aluid dicenti alius¬
credat. ñ tam̃ uideat : aliud autem ina
ipsa ueritate quod alius quoq possit
intueri. quorum alterum mutari ꝑ tẽ¬
pora. alterum incominutabili et̾nitatẽ
consistere: Neq enim odis corporeis mul-¬
tas m̃tes uidendo. ꝑsimilitudinẽ colli¬
gimus generalemuł specialemimentis
humane noticiam ⁊ s uituemur inĩuola¬
bilem ueritatẽ. ex qua ꝑfecte quantum
possumus defuuamus. ñ qualis sit unius¬

Expanded text:
ed cum se ipsam novit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam, quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari per tempora, alterum incommutabili aeternitate consistere. Neque enim oculis corporeis multas mentes videndo, per similitudinem colligimus generalem vel specialem mentis humanae notitiam: sed intuemur inviolabilem veritatem, ex qua perfecte, quantum possumus, definiamus, non qualis sit unius
Abbreviated transcription (Latin):
formam sc̃m quam sus aus. et scłm quam
uł innob uł in corporib uera &e recta ratio-¬
ne aliquid oꝑamur. uisu m̃tis aspicimus.
atq: inde conceptam rerum ueracẽ noticiã.
tanquam u̾bum apud nos habemꝰ. & dicen¬
do intus gignimus: nec a nobis nascendo
discedit: Cum autẽ ad alios loquimur. u̾bo
intus manente ministerium uocis ad hibe-¬
mus: aut alicuiis signi corporalis: ut ꝑ
quandam commemorationẽ sensibilẽ tale
aliquid fiat. etiam manimo audientis.
quale deloquentis animo ñ recedit: Nich̃
itaq agimus ꝑ m̃bra corporis infactis di¬
mores hominum: quod ñ uerbo apud nos
intus edito p̃ueniamus: Nemo enim ali
quid uolens facit: quod ñ in corde suo priꝰ
dixerit: Quod u̾bum amore concipitur.
siue creature siue creatoris: id est aut natu¬
re mutabilis aut in comiutabilis uerita¬

Expanded text:
sumus, et secundum quam vel in nobis vel in corporibus vera et recta ratione aliquid operamur, visu mentis aspicimus: atque inde conceptam rerum veracem notitiam, tanquam verbum apud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nec a nobis nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur, verbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itaque agimus per membra corporis in factis dimores hominum, quod non verbo apud nos intus edito praevenimus. Nemo enim volens aliquid facit, quod non in corde suo prius dixerit. 13. Quod verbum amore concipitur, sive creaturae, sive Creatoris, id est, aut naturae mutabilis, aut incommutabilis verita
Abbreviated transcription (Latin):
mi ⁊am s nunc eam ñ amat. quando ñ
eam cogitat. amat autẽ nunc geometͥcam:
q̃m nunc ipsam cogitat: ñ ne similit̾ absur¬
dum ẽ: Rectissime uͦ dicimꝰ: Iste quem ꝑ¬
spicis degeo metͥta disputantẽ. etiam ꝑfectꝰ
ẽ musicus: Nam & meminit eiꝰ disciplinȩ
et intelligit & diligit eam: S quamius
eam nouerit & amet ÷ tñnune illam ñ co¬
gitat: qm̃ geometͥcam de qua disputat co-¬
gitat᷑. Hinc admonemur ẽẽ nob̃ in abdito
m̃tis quarundam rerum quasdam noti
inconspectu m̃tis uelut aꝑtiꝰ constiti qͣn¬
do cogitant᷑: Tunc enm se ipsa mens et
meminisse &e intelligere & amare inuelut.
etiam unde ñ cogitabat: quando aliun¬
de cogitabat: S unde diu ñ cogitauerimꝰ.
et unde cogitare nͥ cominoniti ñ ualemꝰ:
id nos nescio quo eodemq miro modo
si potest dici scire nescimꝰ: Deniq rec̾te
ab eo qui comiemorat ei. quẽ comme¬
mora. Er Scis hoc: s scire te nescis: Cõ
littȩ quȩ debis rebꝰ conscͥptȩ sunt quas

Expanded text:
icam, sed nunc eam non amat, quando eam non cogitat; amat autem nunc geometricam, quoniam nunc ipsam cogitat: nonne similiter absurda est? Rectissime vero dicimus, Iste quem perspicis de geometrica disputantem, etiam perfectus est musicus; nam et meminit disciplinae ejus, et intelligit eam et diligit: sed quamvis eam noverit et amet, nunc illam non cogitat, quoniam geometricam de qua disputat, cogitat. Hinc admonemur esse nobis in abdito mentis quarumdam rerum quasdam notiin conspectu mentis velut apertius constitui, quando cogitantur: tunc enim se ipsa mens, et meminisse, et intelligere, et amare invenit, etiam unde non cogitabat, quando aliud cogitabat. Sed unde diu non cogitaverimus, et unde cogitare nisi commoniti non valemus, id nos nescio quo eodemque miro modo, si potest dici, scire nescimus. Denique recte ab eo qui commemorat, ei quem commemorat dicitur: Scis hoc, sed scire te nescis; commlitterae, quae de his rebus conscriptae sunt, quas
Abbreviated transcription (Latin):
latino: Sicut enim schemata us
dicimus quam figuras: ita usita
dorum siue troporum nomina. ut
ẽ & in solentissimũ latine eni. f
Unde quidam interp̃tes
apłs quȩ sunt in allegoria: nol
do interp̃tatisunt. dice utes que
aliud ex alio significantia. Hui
tropi id ẽ allegoriȩ: plures si¬

Expanded text:
latino. Sicut enim schemata usitatius dicimus quam figuras, ita usitatmodorum sive troporum nomina, ut est et insolentissimum latine enuntiare. Unde quidam interpreteslus, Quae sunt in allegoria , nolquendo interpretati sunt dicentes, Quae sunt aliud ex alio significantia. Hujus autem tropi, id est allegoriae, plures s
Abbreviated transcription (Latin):
siuie ñ ad sint & eoꝵ. similitudines el taciõe
cernant᷑: siue nicħ eorum s ea cogitei
uec corporalia sunt nec corporaliũ simil¬
dines. sicut uirtutes & uitia sicut ipsa de¬
niq cogitacio cogitatur: siue illa quȩ
ꝑ disciplinas tradunt᷑ libalesq doctrinas
siue omĩum istorum cause suꝑiores atq: ra¬
tiones inatura immutabili cogitent᷑ uel¬

Expanded text:
ive non adsint, et eorum similitudines cogitatione cernantur; sive nihil eorum, sed ea cogitentur quae nec corporalia sunt, nec corporalium similitudines, sicut virtutes et vitia, sicut ipsa denique cogitatio cogitatur; sive illa quae per disciplinas traduntur liberalesque doctrinas; sive istorum omnium causae superiores atque rationes in natura immutabili cogitentu
Abbreviated transcription (Latin):
uidam cum uellet breuissime singla¬
rim ꝑntrmitate ꝑsonarum insiria¬
rẽꝓpria: et̾ntas inquit in patre species
minagine usus minumere: Et quia naine.¬
diocris quccortatis intractatione scptirarõ
et in assertione fidei iir extitit hilariꝰ enuim
hoc inlibris suis possint: horum u̾borum
eoest patris imaginis & mimeris ȩantatĩ.
et speciei. & usus. abditam scrutatꝰ rdelli
gentiam: quantum ualeo ñ eum secutum
artbitror inetuitatis uocabulo nͥ quod pat̾
nñ ht̃. patrem de quo sit filiꝰ autem de pa¬
tre est ut sit. atq ut illi coetmis sit. Imago
enim si ꝓ fecte implet ilud cuꝰ iago est:
ipsa coequatur ei. ñ illud iagii sus:
Inqua imagine speciem nominaurt. credo
nt puleraudmẽ ubi iam ẽ tanta congri¬
entia. et pͥma equalitas. & pͥma sumlitudo
inilla inre dissidens et rillomͦ in equalis.
et nuilla ex parte disimilis. s ad idemtidem
respondens ei cuiꝰ ymago ẽ: ubi ẽ pͥma
i ꝑfectum cui ñdesit aliquid. & ars.

Expanded text:
uidam cum vellet brevissime singularum in Trinitate personarum insinuare propria, Aeternitas, inquit, in Patre, species in imagine, usus in munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum et assertione fidei vir exstitit, Hilarius enim hoc in libris suis posuit, horum verborum, id est patris et imaginis et muneris et aeternitatis et speciei gentiam in quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit: Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim, si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credoni suae. Ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitas, prima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis: sed ad identitatem respondens ei cujus imago est. Ubi est prima  verbum perfectum, cui non desit aliquid; et ars
Abbreviated transcription (Latin):
sapite: Hoc ẽ enim xp̃m ñ tangere. nͥ cũ
ascendit ad patrem. ñ de xp̃o carnalit̾ saꝑe:
pssurarum xpĩ incarne mea Et ad exem¬
plum resurrectionis extĩoris homini
nr̃i ꝑtinere inuenitur resurrectio
ces eiꝰ contrectans: exclamaint dicens
tas appareret: demonstratum ẽ me. i ͣ
luos ex hortans dixerat. capii capicis
ur̃i ñ peribit Unde enini pruma diit
itequã asce

Expanded text:
te: hoc est enim Christum non tangere, nisi cum ascenderit ad Patrem, non de Christo carnaliter sapere. pressurarum Christi in carne mea . Et ad exemplum resurrectionis exterioris hominis nostri pertinere invenitur resurrectio atrices ejus contrectans, exclamavit dicens,ritas appareret, demonstratum est in ea quod suos exhortans dixerat: Capillus capitis vestri non peribit . Unde enim primo, ntequam as
Abbreviated transcription (Latin):
unt fides querit: intellectus
uuenit: Propt̾ qd̾ ait ꝓpħa: Nisi credi¬
deritis: ñ intelligetis Et rursus. Intel¬
lectus: eum quẽ iuenit adhuc querit
Ds̃ enim respexit suꝑ filios hominum.
ficut in psalmo sacro canit᷑ ut uideret
si ẽ intesligens aut requirerens dm̃:
Ad hoc gͦ debet homo ẽẽ intelligens.
ut requirat dm̃: Satis itaq rememo¬
rati fuerimꝰ inhis quȩ ds̃ fecit. ut ꝑ
ea cognosceret᷑ ipse qui fecit. In uisibi¬

Expanded text:
quaerunt. Fides quaerit, intellectus invenit: propter quod ait propheta, Nisi credideritis, non intelligetis . Et rursus intellectus eum quem invenit adhuc quaerit: Deus enim respexit super filios hominum, sicut in Psalmo sacro canitur, ut videret si est intelligens, aut requirens Deum . Ad hoc ergo debet homo esse intelligens, ut requirat Deum. 3. Satis itaque remorati fuerimus in iis quae Deus fecit, ut per ea cognosceretur ipse qui fecit: Invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
aut ignẽ aut sp̃m aut citatũ aerem aui
girum stellarũ aut iuolentã aquã.
quit luminaria celi. rectores orbis tra¬
tuma dõs putanert̃ Quoꝵ quidem
sispẽ delectati hec dõs putauerunt:
sciant qͣnto dominator eoꝵ melior
ẽ Speciei enim generator creauit

Expanded text:
aut ignem, aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut violentiam aquarum, aut luminaria coeli, rectores orbis terrarum deos putaverunt: quorum quidem si specie delectati haec deos putaverunt, sciant quanto Dominator eorum melior est. Speciei enim generator ea creav
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri Et quomͦiam letabitur
et ñ potiꝰ contͥstabit᷑ corquerentium si
siñ potũ̾nt inuenire qd̾ quert̃: Non
enim ait letet᷑ cormuenientiũ: s letet᷑¬
cor querentiũ dñm Et tam̃ dñm dm̃
inueniri posse dum querit᷑ : testatur
ysaias ꝓpħa cum dicit Querite dnm̃
et mox ut inueneritis eum in uocate
illum: Et cum apꝓpinquauerit uob:
derelinquat impiꝰ mas fuas. & uir
iniquiis cogitaciones suas: Si gͦ q̃sitꝰ
imieniri potest. cur dictum ẽ querite
faciẽ eiꝰ semꝑe An&e inuentꝰ forte que-¬
rendus ẽ: Sic enim st̃ in comp̃hensi¬
bilia requirenda. nec se existimet nicħ
in uenisse quisqͣm si in comp̃hensibile
quod querebat potuerit inuenire
Cur gͦ sic querit si incomũlion

Expanded text:
et quomodo jam laetabitur, et non potius contristabitur cor quaerentium, si non potuerint invenire quod quaerunt? Non enim ait, Laetetur cor invenientium; sed, quaerentium Dominum. Et tamen Dominum Deum inveniri posse dum quaeritur, testatur Isaias propheta, dum dicit: Quaerite Dominum, et mox ut inveneritis, invocate eum: et cum appropinquaverit vobis, derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitationes suas . Si ergo quaesitus inveniri potest, cur dictum est, Quaerite faciem ejus semper? An et inventus forte quaerendus est? Sic enim sunt incomprehensibilia requirenda, ne se existimet nihil invenisse, qui quam sit incomprehensibile quod quaerebat, potuerit invenire. Cur ergo sic quaerit, si incomprehen
Abbreviated transcription (Latin):
riore ñ simulata s uera p̃sentia: Non enĩ
quicquam illi ẽ seipsa p̃sentiꝰ. sicut cogi¬
tat uiuere se. et meminisse & intelligere
et uelle se: Nouit enim hȩc inse. nec imagi¬
natur quasi extra se illa sensu tetigerit.
sicut corporalia qucq tanguntur: ex qͦrũ
cogitationib si nicħ sibi affingat ut tale
illquid ẽẽ s putet: quicquid ei de se re¬
et hoc solum ipsa est:

Expanded text:
riore, non simulata, sed vera praesentia non enim riore, non simulata, sed vera praesentia non enim quidquam illi est se ipsa praesentius: sicut cogitat vivere se, et meminisse, et intelligere, et velle se. Novit enim haec in se, nec imaginatur quasi extra se illa sensu tetigerit, sicut corporalia quaeque tanguntur. Ex quorum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid esse se putet, quidquid ei de se remanet, hoc solum ipsa est.
Abbreviated transcription (Latin):
cum uincunt ea quȩ sapra dicta sunt. Nec
ominno cerci ẽ utrun aer an ignis sit: an
ali quod corpꝰ uł aliquid eorporis: Non ẽ gͥ
aliquid eorum: Totumq alud quod se ii¬
betur ut nouerit ad hoc ꝑtinet: ut certa sit
ñ se ẽẽ aliquid eorum de quib incerta est idq
solum eẽ certa sit quod solum ẽẽ se certa ẽ
Sic enim cogitat ignem aut aerem & qͥcqͣd
aluid corporis cogitat : neq ullo mͦ fieri
posset ut ita cogitaret id quod ipsa ẽ quẽ¬
ad modum cogitat id quod ipsa ñ est
Phantasiam quippe imaginariã. cogitat
hȩc omĩa: siue ignẽ siue aerem siue illud
uel illud corpꝰ. pardemue ullam siue cõ¬
paginem temꝑationẽ corporis Nec utiꝙ
ista omĩa: si aliquid horum ẽẽ dicitur:
Si quid autẽ horum eẽt talit̃ id quam ce¬
tera cogitaret: ñ scilicet ꝑ imagine figm̃¬
tum sicut cogitantur absentia. quȩ sensu
corporis tacta sunt. siue omĩno ipsa siue
eidem generis aliqua: s quadam inte¬

Expanded text:
convincunt ea quae supra dicta sunt. Nec omnino certa est, utrum aer, an ignis sit, an aliquod corpus, vel aliquid corporis. Non est igitur aliquid eorum: totumque illud quod se jubetur ut noverit, ad hoc pertinet ut certa sit non se esse aliquid eorum de quibus incerta est, idque solum esse se certa sit, quod solum esse se certa est. Sic enim cogitat ignem aut aerem, et quidquid aliud corporis cogitat. Neque ullo modo fieri posset ut ita cogitaret id quod ipsa est, quemadmodum cogitat, id quod ipsa non est. Per phantasiam quippe imaginariam cogitat haec omnia, sive ignem, sive aerem, sive illud vel illud corpus, partemve illam, seu compaginem temperationemque corporis; nec utique ista omnia, sed aliquid horum esse dicitur. Si quid autem horum esset, aliter id quam caetera cogitaret, non scilicet per imaginale figmentum, sicut cogitantur absentia, quae sensu corporis tacta sunt, sive omnino ipsa, sive ejusdem generis aliqua; sed quadam inte
Abbreviated transcription (Latin):
gentia: siue quid aluid eorum quȩ certa
nob eẽ cominemorauimꝰ: Iuxta hec opinan¬
tur etiam illi qui m̃tem ipsam negant
ẽẽ corpus: s compaginẽ aut temꝑationẽ
corporis Hoc enun inter ẽ quod illi m̃tẽ
ipsam dicunt eẽ substantiam: in quo sub¬
iecto sit intelligentia: Isti autẽ ipsam uitẽ
in subiecto eẽ dicunt corpore scilicet crs
compositio uł temꝑatio ẽ Unde co¬
q̃uent̃ etiam intelligentiã quid alirdee¬

Expanded text:
gentia, sive quid aliud eorum quae certa gentia, sive quid aliud eorum quae certa nobis esse commemoravimus. Juxta opinantur etiam illi qui mentem ipsam negant esse corpus, sed compaginem aut temperationem corporis. Hoc enim interest, quod illi mentem ipsam dicunt esse substantiam, in quo subjecto sit intelligentia: isti autem ipsam mentem in subjecto esse dicunt, corpore scilicet cujus compositio vel temperatio est. Unde consequenter etiam intelligentiam quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc efficere ualeat dubitauer̃t homines: et
alius hoc aliꝰ illud affirmare conatus est: Ui-¬
uere se tñ & meminisse. & intelligere. et
uelle. & cogitare. & scire. & iudicare quis
dubitet: Quandoquidem etiam si dubi¬
tat᷑. uiuit: Si dubitat: unde dubitat me¬
minit: Si dubitat: dubitare se intelligit:
Si dubitat: certꝰ eẽ uult: Si dubitat: cogi¬
tat. Si dubitat. scit se nescire: Si dubitat:
udicat ñ se temere consentire oportere:
Quisquis gͥ aliunde dubitat: de his om̃ibꝰ
dubitare ñ debet. quȩ siñ eẽnt de ulla re
dubitare ñ posset Hȩc omĩa qui uł corpus
uł compositionẽ seu temꝑationẽ corporis
eẽ mñtem putant: insubiecto ẽẽ uolunt ui-¬
deri: ut substantia sit aer uł ignis siue a¬
luid aliquod corpꝰ qd̾ m̃tem putant: Intel¬
ligentia uero ita insit huic corpori. sicut qͣ¬
litas eꝰ: ut illud subiectum sit. hȩc in fub¬
iecto: Subiectum scilicet mens: quam cor¬
pus eẽ arbitrantur: Insubiecto autẽ intelli-¬

Expanded text:
ec efficere valeat, dubitaverunt homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se tamen et meminisse, et intelligere, et velle, et cogitare, et scire, et judicare quis dubitet? Quandoquidem etiam si dubitat, vivit: si dubitat unde dubitet, meminit; si dubitat, dubitare se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si dubitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet: quae si non essent, de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putant, in subjecto esse volunt videri, ut substantia sit aer, vel ignis, sive aliquod aliud corpus, quod mentem putant; intelligentia vero ita insit huic corpori, sicut qualitas ejus: ut illud subjectum sit, haec in subjecto; subjectum scilicet mens quam corpus esse arbitrantur, in subjecto autem intelli
Abbreviated transcription (Latin):
um & ideo quidlam exiguũ
eutẽ cerneret uenditorẽ: iustum
Im qd̾ multo ampliꝰ erat nec opi¬
ti dedisse: Quid si etiam sit quisqͣm¬
Ia nequitia possessus: ut uiliuen
uȩ dimiserunt parentes. & caro
Nat quȩ consumant libidines: Non
utopinor incredibilis ista lux uries:
esiti fortassis occurrant: qui ne
baent magno p̃cio stupra em̃do
Aruo aute iura uendendo: Largitio
tam grã nouimꝰ quosdam emisse

Expanded text:
um et ideo quiddam exiguum poscentem cerneret venditorem, justum pretium quod multo amplius erat, nec opinanti dedisse. Quid, si etiam sit quisquam nequitia tanta possessus, ut vili vendat quae dimiserunt parentes, et caro emat quae consumant libidines? Non est, ut opinor, incredibilis ista luxuries: eesiti fortassis occurrant, qui neqsultent, magno pretio stupra emendo, parvo autem rura vendendo. Largitionis etiam gratia novimus quosdam emisse
Abbreviated transcription (Latin):
omiinelrtiam singulis note: Et cium:
quisq homo uesciat quid homo alit
unusuelit: in quibꝰdam reb possit su¬
re quid om̃s nelinit Unde illa cuĩdmi
ntini facetissima p̃dicatur urbauito.
Qui cum se ꝓmisiset intheatre qui d
in animo habent & quid lert onł
aliis ludis ẽẽ dicturum atq addier
constitutum ingenti ex pectatione
ior multitudo conflueret: suspenssis
et silentib om̃ib dixisse ꝑhibetur.
uultis emere: & caro uendere. Inqtron
dicto leuissimi scenici om̃s tũ conseiep¬
tias inuenerunt suas: e.ꝙ uera auesi
ocłos onñum constituta. & tũ inꝓuis
dicenti ad mirabili fauore plauser
suirautẽ tam magna ex peccato fai
ẽ illo ꝓmutente omĩum uoluntatn
se eẽ dicturum: nsi qnui¬

Expanded text:
omnium etiam singulis notae: et cum quisque homo nesciat quid homo alius unus velit, in quibusdam rebus possit scire quid omnes velint. Unde illa cujusdam mimi facetissima praedicatur urbanitas, qui cum se promisisset in theatro quid in animo haberent, et quid vellent omnes, aliis ludis esse dicturum, atque ad diem constitutum ingenti exspectatione major multitudo conflueret, suspensis et silentibus omnibus, dixisse perhibetur: Vili vultis emere, et caro vendere. In quo dicto levissimi scenici, omnes tamen conscientias invenerunt suas, eique vera ante oculos omnium constituta, et tamen improvisa dicenti, admirabili favore plauserunt. Cur autem tam magna exspectatio facta est illo promittente omnium voluntatem se esse dicturum, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
ra quippe ad iunctione sua crescunt
cummmnor maiori ad herescit sicut creatu¬
Ia ereaton: illa fit inaior quam erat. ñ ile.
Inb̾us emim quȩ ñ mole magna st̃: hoc est
matus et quod est meluis eẽ: Melio

Expanded text:
ra quippe adjunctione sua crescunt. Quamvis cum minor majori adhaerescit, sicut creatura Creatori, illa fit major quam erat, non ille. In iis enim quae non mole magna sunt, hoc est majus esse quod est melius esse. Melio
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cotidie undecũq nuntiant᷑. & in ñ¬
ditiis consonis constantibꝰq firmantur:
Postremo nescimꝰ inquib locis uł exqͥbꝰ
hominib fũimꝰ exorti: quiã hȩc omĩa
testimoniis credidimꝰ alioꝵ Qd̃ si ab¬
surdissimum e dicere: ñ solum nr̃orum

Expanded text:
quae quotidie undecumque nuntiantur, et inquae quotidie undecumque nuntiantur, et indiciis consonis contestantibusque firmantur; postremo nescimus in quibus locis, vel ex quibus hominibus fuerimus exorti; quia haec omnia testimoniis credidimus aliorum. Quod si absurdissimum est dicere; non solum nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
lłrai:. Qos qui potuerit & uolueritle-¬
ne ab eis contͣ ꝑceptionẽ ueritatis ar¬
uñta multa inuenta sunt ꝑ mouebt̃.
Cum enim duo sint genera rerũ quȩ sci¬
sintur unũ earum quȩ ꝑsensus corpis
ꝑcipit animꝰ. alterũ earum q̃ ꝑ seipsũ.
multa illi philosophi garriert̃ contra
corporis sensus Animi autẽ quasdam
firmissimas ꝑseipsũ ꝑceptiones rerum
uerarũ quale illud ẽ qd̾ dixi. scio me uiue¬
re: nequa qͣm indubiũ uocare potus nt.
s absit a nob̾. ut ea quȩ ꝑsensus corpori
didicimꝰ: uera ẽẽ dubitemꝰ: ꝑeos quippe
didicimꝰ cęlum & t̾ram & omĩa quȩ in
en ota st̃ nob: quantũ ille qui &e nos
et ipsa condidit in notescere nob uoluit.
Absit etiam ut scire nos negemꝰ: qi
testimonio didicimꝰ alioꝵ : Alioquin
ẽẽ nescimꝰ occeanũ: nescimꝰ eẽ terrasatq
surbes. quas celeberrima fama commñ¬
dat: nescimꝰ fuisse homines & oꝑa eoꝵ
quȩ historica lectione didicimꝰ : nescimꝰ

Expanded text:
ti, quos qui potuerit et voluerit lequae ab eis contra perceptionem veritatis argumenta multa inventa sunt, permovebunt. Cum enim duo sint genera rerum quae sciuntur, unum earum quae per sensus corporis percipit animus, alterum earum quae per se ipsum: multa illi philosophi garrierunt contra corporis sensus; animi autem quasdam firmissimas per se ipsum perceptiones rerum verarum, quale illud est quod dixi, Scio me vivere, nequaquam in dubium vocare potuerunt. Sed absit a nobis ut ea quae per sensus corporis didicimus, vera esse dubitemus: per eos quippe didicimus coelum et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, quantum ille qui et nos et ipsa condidit, innotescere nobis voluit. Absit etiam ut scire nos negemus, quae testimonio didicimus aliorum: alioquin esse nescimus Oceanum; nescimus esse terras atque urbes, quas celeberrima fama commendat; nescimus fuisse homines et opera eorum, quae historica lectione didicimus; nescimus
Abbreviated transcription (Latin):
namq sonantiũ uba linguarã eiam
insilentio cõgitant᷑: & carmina ꝑcurun-¬
tur animo. tacente ore corporis. Nec so¬
lum mimeri sillabaiã uerũ etiam mo-¬
dieantilenarũ cum sint corporales. & ad
eum qui nocatar auditꝰ sensũ corporis
ꝑtinentes: ꝑucorꝑeas quasdam imagi¬
snes suas p̃sto sunt cogitantib ce tacite
cimeta ista uoluentibꝰ. S transeunda st
bȩc ẽut ad illud ꝑ ueniat᷑ hominis u̾bũ¬

Expanded text:
namque sonantium verba linguarum etiam in silentio cogitantur, et carmina percurruntur animo, tacente ore corporis: nec solum numeri syllabarum, verum etiam modi cantilenarum, cum sint corporales, et ad eum, qui vocatur auditus, sensum corporis pertinentes, per incorporeas quasdam imagines suas praesto sunt cogitantibus, et tacite cuncta ista volventibus. Sed transeunda sunt haec, ut ad illud perveniatur hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓinde si dicat scio me scire me iuereA
duo sunt. Iam hoc uͦ quod scit hȩc auo
t̾tium scire ẽ Sic potest addere & quar¬
tum & quintũ: & innumerabilia si
sufficiat. S quia innuimerabilẽ uume¬
rumuł comphende singła addendo
uł dicere innumerabilit̾ ñ potest: hoc
ipsum certissime comp̃hendit ac dicit:
et uerũ hoc ẽẽ & tam innumerabilit ut
uerbi eiꝰ infuntũ nuiierũ ñ possit com¬
p̃hendere ac dicere Hoc & inuoluntate
certa: similit̾ ad ũti potest: Quis enim ẽ
cui ñ imprudent̃ respondeat᷑. forte. il¬
leris. dicenti uolo beatꝰ eẽ: Et si aicat
scn. me hoc uelle.  hoc me scire scio⁊l.
iamhis duob & t̾cium potest ad dere.
quod hȩc no sciat: ce quartũ qd hec
duo scire se sciat: te similit̃ in infinitũ
nunerum ꝑgere: Item si quispiam di¬
cat errare nolo: nonne siue erret siue
ñ erret errare tam̃ eum nolle uerum
erit: Quis ẽ qͣui huic ñ impudentissime
dicat. forsitan falleris ẽum ꝓfecto ubic̃ꝙ

Expanded text:
nde si dicat, Scio me scire me vivere; duo sunt jam; hoc vero quod scit haec duo, tertium scire est: sic potest addere et quartum, et quintum, et innumerabilia, si sufficiat. Sed quia innumerabilem numerum vel comprehendere singula addendo, vel dicere innumerabiliter non potest, hoc ipsum certissime comprehendit ac dicit, et verum hoc esse, et tam innumerabile, ut vere ejus infinitum numerum non possit comprehendere ac dicere. Hoc et in voluntate certa similiter adverti potest. Quis est enim cui non impudenter respondeatur, Forte falleris, dicenti, Volo beatus esse? Et si dicat, Scio me hoc velle, et hoc me scire scio; jam his duobus et tertium potest addere, quod haec duo sciat; et quartum, quod haec duo scire se sciat, et similiter in infinitum numerum pergere. Item si quispiam dicat, Errare nolo; nonne sive erret sive non erret, errare tamen eum nolle verum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forsitan falleris? cum profecto ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
nilitudine somi. qd̾ alicuiꝰ linguȩ ẽẽ ne¬
esse sit: s qd̾ omĩa quib significat᷑ signa
p̃cedit. & gignitur descientiã quȩ manet
inanimo. quando eadem scientia intͦ d̃r.
sicut ẽ: Simillima ẽ enim uisio cogitacio¬
nis. uisiom scientiȩ: Nam qͣndo ꝑsonum

Expanded text:
militudine soni, quod alicujus linguae esse necesse sit, sed quod omnia quibus significatur signa praecedit, et gignitur de scientia quae manet in animo, quando eadem scientia intus dicitur, sicuti est. Simillima est enim visio cogitationis, visioni scientiae. Nam quando per sonum
Abbreviated transcription (Latin):
minum: Et sicut u̾bumnẽm fi iox nec
mutat᷑ inuocẽ: ita u̾bum dĩ caro uudem
factum ẽ s ab sit ut mutaret n. ai
Assum̃do quippe illam ñ in eam lid
faccum ẽ Quaꝓpt̾ qui cupit ad ꝙ¬

Expanded text:
minum. Et sicut verbum nostrum fit vox, nec mutatur in vocem; ita Verbum Dei caro quidem factum est, sed absit ut mutaretur in carnem. Assumendo quippe illam, non in eam se factum est. Quapropter quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
Quando gͦ qd̾÷ innoticia hoc ẽ in uerbo tẽ
ẽ uere u̾bum & ueritas qͣlis ex pectat᷑ ab ho-¬
mine : ut qd̾ ẽ inista. hoc sit & in illo. qd̾ ñ
est inista. ñ sit & m illo: Hic agnoscitar
est est nonnon. Sic accedit qͣntum p̃otest
ista similitudo imaginis factȩ. ad illom
simisitudinẽ imaginis nate: qua ds̃ filiꝰ
patris ꝑ omĩa substantialit̾ similis p̃dica¬
tur. nimadũtendum ẽ in hoc eigia¬
te etiam ista uerbi dĩ similitud qd̾ sic̃

Expanded text:
Quando ergo quod in notitia est, hoc est in verbo, tunc est verum verbum, et veritas, qualis exspectatur ab homine, ut quod est in ista, hoc sit et in illo; quod non est in ista, non sit et in illo; hic agnoscitur, Est, est; Non, non . Sic accedit, quantum potest, ista similitudo imaginis factae ad illam similitudinem imaginis natae, qua Deus Filius Patri per omnia substantialiter similis praedicatur. Animadvertenda est in hoc aenigmate
Abbreviated transcription (Latin):
entia quoq nr̃a: idem xp̃s ẽ: Ipse nob̃
fidem de reb temporalib inserit: ipse
de sempĩt̾nus exibet ueritatẽ: ꝑ ipsum
Sꝑginuis. ad ipsum tendimꝰ : ꝑ scientiam
ñ recedimus: in quo sunt om̃s thesauri
sapientiȩ et scientiȩ absconditi:. S nunc
de scientia loquimur: post dẽ sapientia
quantum ipse donauerit locuturi: Nec
ista duo sic accipiamꝰ: quasi ñ liceat dic̃e
tił istam sapientiam quȩ inreb huma-¬
nis ẽ. uł illam scientiam quȩ indiumis:
Loquendi enim latiore consuetudine:
utraq sapientia utraq scientia dici po¬
test: Nullo mͦ tñ scͥptum eẽt apud apłm.
aliidatur sermo sapientiȩ. alii sermo
scientiȩ: nisi & ꝓprie singłis nominibꝰ
hec singła uocarent᷑. de quorũ distinctio

Expanded text:
entia quoque nostra idem Christus est. Ipse nobis fidem de rebus temporalibus inserit, ipse de sempiternis exhibet veritatem. Per ipsum pergimus ad ipsum, tendimus per scientiam n recedimus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Sed nunc de scientia loquimur, post de sapientia, quantum ipse donaverit, locuturi. Nec ista duo sic accipiamus, quasi non liceat dicere, vel istam sapientiam quae in rebus humanis est, vel illam scientiam quae in divinis. Loquendi enim latiore consuetudine, utraque sapientia, utraque scientia dici potest. Nullo modo tamen scriptum esset apud Apostolum, Alii datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae; nisi et proprie singulis nominibus haec singula vocarentur, de qu
Abbreviated transcription (Latin):
tiue dici sp̃m sc̃m ñ ipsam trmitatẽ
s eum qui ẽ in trimtate. quia ñ eiuidet̃
uicissim respondere uocabulum eiꝰ ad
quem refertur: Non enim sicut dicimus
seruum dm̃. & dñmserui. filium patris.
et patrem filii. qm ista relatiue dicuntur:
ita etiam hic possumꝰ dicere: Dicimus enĩ.
sp̃m sc̃m patris: s ñ uicissim dicunus pa
filium sp̃s sc̃ĩ÷ ne pater eius intellis aon¬
sp̃s sẽs: In multis enim relatiuis hoe cono¬
tingit. ut ñ inuematur uocabulum quo
sibi nicis si respondeant que ad se referũt¬
tii: Quid enum tam manifeste telature dr̃
quam pigniis: Adid quippe tefertur cuiꝰ
pignius ẽ: & semꝑ pignus alicuius rer
pignus ẽ. Non ergo cum dicimis pignus

Expanded text:
 ipsam Trinitatem, sed eum qui est in Trinitate, quia non ei videtur vicissim respondere vocabulum ejus ad quem refertur. Non enim, sicut dicimus servum domini et dominum servi, filium patris et patrem filii, quoniam ista relative dicuntur, ita etiam hic possumus dicere. Dicimus enim Spiritum sanctum Patris, sed non vicissim dicimus PatFilium Spiritus sancti, ne pater ejus intelligasanctus. In multis enim relativis hoc contingit, ut non inveniatur vocabulum, quo sibi vicissim respondeant quae ad se referuntur. Quid enim tam manifeste relative dicitur quam pignus? Ad id quippe refertur cujus est pignus, et semper pignus alicujus rei pignus est. Num ergo cum dicimus pignus
Abbreviated transcription (Latin):
utia quȩ ds̃ est: cui ꝓfecto ipsum
unde ẽẽntia nominata ẽ maxime ac
uerissime competit: Quod enuim imitat᷑
ñ seruat ipsum eẽ: Et quod mutari po
etiam si ñ mutetur potest quod fuera
ñ mutatur uerum etiam mutari oi
ñ potest: sine scrupulo occurrit quod
Drissime dicatur eẽ:¬

Expanded text:
tia, qui Deus est, cui profectio ipsum esse, unde essentia nominata est, maxime ac verissime competit. Quod enim mutatur, non servat ipsum esse; et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fueratnon mutatur, verum etiam mutari omnino non potest, sine scrupulo occurrit quod verissime dicatur e
Abbreviated transcription (Latin):
gignituit. quasi incalius amor cõniungit:
seq eum eis t̾cium complexii corporeo. sine
ulla confusione constringit:

Expanded text:
gignitur, quasi medius amor conjungit, seque cum eis tertium complexu incorporeo, sine ulla confusione constringit.
Abbreviated transcription (Latin):
rgo aut cupitate. aut caritate: Non
quo ñ sit amanda creaturaͥ s si ad
creatorem refertur ille amor: ñ iam cupi¬
ditas s caritas erit: Tunc enim ẽ cupiditaᷤ :
cum ꝓpt̾ se amatur creatura : Tunc non
utentem aduuiat: s corrumpit fruen¬
tem: Cur ergo aut par nob̾ aut inferior
creatuira sit: inferiore utendum est ad
u̾m. pari autẽ fruendum s indõ Sicut
enim teipso ñ inteipso frui debes s iuec
qui fecit te: sic etiam illo quem diligis
metipsos remittere. et quasi relarare de¬
ontun uer sos aude amus: Nascitur aũ
ubum cuim ex cogitatum placet. dlii
eccandumn autc  rezee faciendũ.

Expanded text:
rgo aut cupiditate, aut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis metipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum.
Abbreviated transcription (Latin):
teaaitio pͥus ingenesi significata ẽ. libi
ciunses pentidictum eẽt t̾ram manidun¬
cabis: homini dictum ẽ t̾ra es & int̾ram
abist eo eqioo diecum ẽ int̾ram ibis: mor̾
corpors ꝑnuntiata ẽ quuia nee aplaunt
sucotie x ꝑturus si ꝑmanfisset ut faccꝰ
monstrauit ei trachitum: cui dictutor
fuorit tirami manduncabis apłs autem
dueriis biot p̃dicat ubi dicit. Euoscũr

Expanded text:
traditio prius in Genesi significata est, ubi cum serpenti dictum esset, Terram manducabis; homini dictum est, Terra es, et in terram ibis . Eo quod dictum est, in terram ibis; mors corporis praenuntiata est, quia nec ipsam fuerat experturus, si permansisset ut factusmonstravit eum ei traditum, cui dictum fuerat, Terram manducabis. Apostolus autem apertius hoc praedicat, ubi dicit: Et vos cum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ gratuito effectu posse se resurgere.
suo uoluntario defectii cad̾e potu
Non sane reminiscit᷑ beatitud¬
sci potest. ñ quia hoc recordatur
um nouerat inadam. aut alibi ali¬
bĩ antẽ huiꝰ corporis uitam: aut
am pͥmum facta ẽ ut insereret᷑ huic
corpori: nichil enim hoꝵ omĩno re¬
miniscit᷑. Quicqͥd hoꝵ ẽ obliuione de¬
letum ẽ s commemoret᷑ ut comu̾tatur
ad dñm: tanqͣm ad eam lucẽ qua etiã
cum ab illo au̾̃teret᷑ quodammnꝰ tan¬
gͥebat᷑: Nam hinc ẽ quod etiam impii
cogitant et̾nitatẽ: & multa recte repre-¬
hendunt. recteq laudant in hominum
moribꝰ. Quib eam tandem regłis in¬
dicant. nͥ inquib uident quẽ ad modũ
quisq uiuere debeat etiam sinec ipsi eod
mͦ uinant: Ubi eas uident: Neq enĩ
insua natura: cum ꝓculdubio mente
ista uideant᷑. eorumq m̃tes eonstet ẽẽ
mutabiles. has uͦ regłas immmiitabiles
uideat quisquis in eis & hoc uidẽ po¬

Expanded text:
ejus gratuito affectu posse se surgere, nonnisi ejus gratuito affectu posse se surgere, nonnisi suo voluntario defectu cadere potuisse. Non sane reminiscitur beatitudejus potest. Non quia hoc recordatur, quod eum noverat in Adam, aut alibi alicubi ante hujus corporis vitam, aut cum primum facta est ut insereretur huic corpori: nihil enim horum omnino reminiscitur; quidquid horum est, oblivione deletum est. Sed commemoratur, ut convertatur ad Dominum, tanquam ad eam lucem qua etiam cum ab illo averteretur quodam modo tangebatur. Nam hinc est quod etiam impii cogitant aeternitatem, et multa recte reprehendunt recteque laudant in hominum moribus. Quibus ea tandem regulis judicant, nisi in quibus vident quemadmodum quisque vivere debeat, etiamsi nec ipsi eodem modo vivant? Ubi eas vident? Neque enim in sua natura, cum procul dubio mente ista videantur, eorumque mentes constet esse mutabiles, has vero regulas immutabiles videat, quisquis in eis et hoc videre po
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdeo certe ñ cubitat. qm misera ẽ el
beata ẽẽ desicat: Nec ob aliud fieri sꝑ
hoc posso: nisi quia ẽ mutabilis: Llam
si pcatabilis ñ eẽt ÷ sicut exbeata misera.
sic ex misera beata ẽẽ non posset: Ei qͥd
eam fecisset miseram sub omĩpotente et
bono dõ nisi peccatũ suum. & iusticia.
diũ sui: Et quid eam faciet beatam nisi
meritum suum. & p̃mium dm̃ suis S
et meritũ eiꝰ grã est illiꝰ: cuiꝰ p̃imum erit
beatitudo enis: Iusticiam quippe sibi
date ñ potest: quam ꝑditam nonbt̃:
Hanc enum̃ cum homo condẽtur acce¬
pit: & peccando utiq ꝑdidit: Accipit
ergo iusticiam: ꝓpt̾ quam beatitudinẽ
acciꝑe mer̾eat᷑ Unde ueracit̃ ei idlicitur
ab apło: quasi de suo bono suꝑbire in¬
cipienti Quid enim habes qd̾ ñ accepi¬
sti: Si autẽ accepisti. qͥd głaris quasi ñ
acceꝑis: Quando autẽ bene recordatur
dnĩ sui. sp̃u eius acceptoͥ sentit omĩno
quia hoc discit intimo magist̾io. non nͥ

Expanded text:
ideo certe non dubitat, quoniam misera est, et beata esse desiderat: nec ob aliud fieri sperat hoc posse, nisi quia est mutabilis. Nam si mutabilis non esset, sicut ex beata misera, sic ex misera beata esse non posset. Et quid eam fecisset miseram sub omnipotente et bono Domino, nisi peccatum suum et justitia Domini sui? Et quid eam faciet beatam, nisi meritum suum et praemium Domini sui? Sed et meritum ejus gratia est illius, cujus praemium erit beatitudo ejus. Justitiam quippe dare sibi non potest quam perditam non habet. Hanc enim, cum homo conderetur, accepit; et peccando utique perdidit. Accipit ergo justitiam, propter quam beatitudinem accipere mereatur. Unde veraciter ei dicitur ab Apostolo, quasi de suo bono superbire incipienti: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Quando autem bene recordatur Domini sui, Spiritu ejus accepto, sentit omnino, quia hoc discit intimo magisterio, nonnisi
Abbreviated transcription (Latin):
uapropt̃ ñ est precipue iuandũ
in hac questione quȩ de trinitite
nob̃ est et de cognoscendo deo. nisi quid
sit uera dilectio: unmo uero quid sit di¬
lectio: Ea quippe dilectio dicenda quȩ
uera est: Alioquin cupiditas est: Atꝙ
ita cupidi abusuie dicuntur diligere:
quẽ ad modum cuꝑe abusuie dicuntur
qui diligunt: Hȩc ͤ autẽ uera dilectio:
ut inherentes ueritati uste uiuamus:
Et ideo contempnamꝰ omnia mortalia
pre amore hominum: quo eos uolumꝰ
iuste uiuere: Ita enim et mori ꝓfrĩb
utroq unum ponit siue tantum dei¬
sicuti ẽ illud. scimus qm̃ diligentib
d̃m: omnia cooꝑantur inbonum. et
iterum. quisquis autẽ diligit dm̃:
hic cognitus est abillo. & illud. q̃m
caritas dĩ diffusa ẽ incordib nr̃is. ꝑ¬
sp̃m sc̃m qui datus ẽ nob̾: & alia mul-¬
ta quia et qui diligit dm̃ consequens
est ut faciat quȩ p̃cepit ds̃: siue tantũ
ꝓximi dilectionẽ scriptura commenio¬
rat: sicuti ẽ illud: Inuicem honeia

Expanded text:
uapropter non est praecipue uidendum in hac quaestione, quae de trinitate nobis est et de cognoscendo deo, nisi quid sit uera dilectio, immo uero quid sit dilectio. ea quippe dilectio dicenda, quae uera est; alioquin cupiditas est. atque ita cupidi abusiue dicuntur qui diligere, quemadmodum cupere abusiue dicuntur qui diligunt. haec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratutroqsicuti est illud, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum ; et iterum, Quisquis autem diligit Deum, hic cognitus est ab illo ; et illud, Quoniam charitas Dei diffusa est in cordibus nsanctum qui datus est nobis ; et alia multa: quia et qui diligit Deum consequens est ut faciat quod praecepit Dproximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera
Abbreviated transcription (Latin):
am rursus cum
se incernendo conũtaͥt ad corpis acies
octorum: Propt̾ea duas in hoc generer
trinitates uolui comĩdare: Unam auii
uisio sentientis fmatur excorpor: aliã
cum uisiõ cogitands informatut ex u¬
mnemoria Mediam uero nolur. quia
ñ ibi solet nisio dici. eum memoriȩ com¬
m̃datur forma quȩ fit in senfu ceruen¬
tis Ubiꝙ tñ uoluntas ñ apparet. insi
copulatrix quasi parentis & ꝓlis: Et
ideo undecumq ꝓcedat. nec parens
nec ꝓles dici potest:¬

Expanded text:
am rursus cum se in cernendo convertit ad corpus acies oculorum. Propterea duas in hoc genere trinitates volui commendare: unam, cum visio sentientis formatur ex corpore; aliam, cum visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam vero nolui, quia ibi non solet visio dici, cum memoriae commendatur forma, quae fit in sensu cernentis. Ubique tamen voluntas non apparet, nisi copulatrix quasi parentis et prolis. Et ideo undecumque procedat, nec parens nec proles dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
id est forme quȩ fit infensincern
quasi parens est forma
amari alienari ẽ: Itaq uoluntas
utrumq comungit quasi paria
et quasi ꝓlem: magis spir
pus illud quod cernitur
sensus ẽ Uoluntas gͦ quȩ utriuu E
coniungit: magis ut dixi

Expanded text:
id est formae quae fit in sensu cernentis, quasi parens est forma id amare, alienari est. Itaque voluntas quae utrumque conjungit quasi parentem et quasi prolem, magis spiricorpus illud quod cernitur,sensus est. Voluntas ergo quae utrumque conjungit, magis, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sensarum rerum inagines iuemoria
teneantur. & nͥ pars maxiina uoluntatis
insuꝑiorib atq interiorib habitet. eaꝙ.
ipsa quȩ commodat᷑ suie foris corporib
siue intus imaginib eorum nisi quicquid
meis capit ad meliorem uerioremq uitam
referai. atꝙ ineo fine cuiꝰ intuitu hȩc agẽ¬
da indicat ac quiescat. quid aliud facimus
nisi quod nos apłs facere ꝓhibet dicens.
nolite conformari huic scło: Quaꝓpter
ñ est ista trinitas unagõ dĩ Ex ultimna qͥp-¬
pe id est corporea creatura. qua suꝑior ẽ
anima. inipsa anima fit ꝑsensum corꝑis:
nec tñ est omĩmͦ dissimilis: Quid enim
ñ ꝓsuo genere ac ꝓsuo modulo ht̃ sitmi¬
litudinẽ dĩ: qͣndoquidem ds̃ fecit oĩa
bona ualde: Non ab aluid: nͥ quia ipse
fumme bonus ẽ Inqͣntum gͦ bonum
est quicquid ẽ: intantum sc̃aicet qͣmuiꝰ
longe distantẽ h̃t̃ tam̃ ñ nullam simili¬
tudinẽ sumimiboni Et si naturalem:
tiq rectam & ordinatam: Si autem

Expanded text:
nisi sensarum rerum imagines memoria tenerentur: et nisi pars maxima voluntatis in superioribus atque interioribus habitet, eaque ipsa quae commodatur, sive foris corporibus, sive intus imaginibus eorum, nisi quidquid in eis capit ad meliorem verioremque vitam referat, atque in eo fine cujus intuita haec agenda judicat, acquiescat, quid aliud facimus, nisi quod nos Apostolus facere prohibet, dicens, Nolite conformari huic saeculo ? Quapropter non est ista trinitas imago Dei: ex ultima quippe, id est corporea creatura, qua superior est anima, in ipsa anima fit per sensum corporis. Nec tamen est omnino dissimilis: quid enim non pro suo genere ac pro suo modulo habet similitudinem Dei, quandoquidem Deus fecit omnia bona valde , non ob aliud nisi quia ipse summe boest quidquid est, in tantum scilicet, quamvis longe distantem, habet tamen nonnullam similitudinem summi boni; et si naturalem, utique rectam et ordinatam; si autem
Abbreviated transcription (Latin):
contuentis. uoluntas forisuina⁊ nec unagi.¬
nem rei quȩ fs uisa ẽ quodad m raptam
eti iemoria reconditam. cogllo cum
ad eam couũteretur inuenit. &. ianfor-¬
matus ẽ recordantis obtutus. iungłis
debamꝰ trinitatib fieri quȩ in reb corpora¬
lib: repꝑiebant᷑. uelut ex corporib psenꝰ
corporis introrsus quodammꝰ trahebant᷑
De quibꝰ om̃ibꝰ i libro undecimo disserui¬
mus: Nec sicut fiebat uł apparebat qͣndo
de illa scientia disserebamꝰ. iam inhoni¬
nis interioris oꝑib constituta.̃ quȩ distin¬
guenda fuit a sapientia Unde quȩ suun-¬
tur uelut aduenticia sunt mantino siue¬
in cognitione hẏstorica illata: ut sunt
facta && dicta quȩ tempore ꝑ aguntui
et transeunt: uł innatura rerum sius
locis & regionib constituta sunt. sine
in ipso homine quȩ ñ erant oriuintur.
aut aliis docentib aut cogitacionib
ꝓpriis: sicut fides quam plurunum
in libro t̾cio decimo comm̃dauimꝰ. sicut

Expanded text:
contuentis, voluntas foris junxit: nec imaginem rei quae foris visa est, quodam modo raptam et in memoria reconditam cogitatio cum ad eam converteretur, invenit, et inde formatus est recordantis obtutus, jungente debamus trinitatibus fieri, quae in rebus corporalibus reperiebantur, vel ex corporibus per sensum corporis introrsus quodam modo trahebantur; de quibus omnibus in libro undecimo disseruimus : nec sicut fiebat vel apparebat, quando de illa scientia disserebamus, jam in hominis interioris operibus constituta, quae distinguenda fuit a sapientia; unde quae sciuntur, velut adventitia sunt in animo, sive cognitione historica illata, ut sunt facta et dicta, quae tempore peraguntur et transeunt, vel in natura rerum suis locis et regionibus constituta sunt, sive in ipso homine quae non erant oriuntur, aut aliis docentibus aut cogitationibus propriis, sicut fides, quam plurimum in libro tertio decimo commendavimus; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ quȩ intellecta conspicit᷑ & ꝑbonũ
suminũ a quo ẽ omẽ bonũ & ꝑ iusticiã
ꝓpt̃ qͣm diligit᷑ animꝰ iustꝰ. ab ammo etiã
ñdum usto: ut natura ñ solũ in corꝑal.
uerũ etiam immutabił qd̾ est ds̃. quan¬
tum fieri potest intelligeret᷑ ad moniiͥ
et ꝑcaritatẽ quȩ inscͥpturis scĩs ds̃ dicta
ẽ ꝑ quam cẽpit ut cumq etiam trinitas
intelligentibꝰ apparere: sicut st̃ amans
et qd̾ amat᷑ & amor: Innono: ad unagi¬
ne ai dĩ quod ẽ homo scdm m̃tem ꝑue¬
nit aisputatio: & iea quedam truu¬
tas imienit᷑: id ẽ mens &: noticia qua
sẽ nõuit & amor quo se noticiãꝙ suã
diligit Et hec tria equalia int̾ se & uiiꝰ
ostendunt᷑ eẽntiȩ: Indecimo: hoc idem
diligentiꝰ subtiliꝰq tractatũ ẽ. atq ad id
ꝑductũ⁊ ut inueniret᷑ mm̃te euidentior
trinitas eiꝰ: in memoria scilicet & intelli¬
gentia &e uoluntate: S qm &e hoc comꝑ¬
tum ẽ quod mens ñqͣm eẽ. ita potu

Expanded text:
bonum summum a quo est omne bonum, et per justitiam propter quam diligitur animus justus ab animo etiam nondum justo, ut natura non solum incorporalis, verum etiam immutabilis, quod est Deus, quantum fieri potest, intellegeretur admonui, et per caritatem, quae in scripturis sanctis deus dicta est, per quam coepit utcumque etiam trinitas intellegentibus apparere, sicut sunt amans et quod amatur et amor. in nono ad imaginem dei, quod est homo secundum mentem, peruenit disputatio, et in ea quaedam trinitas inuenitur, id est mens et notitia, qua se nouit, et amor, quo se notitiamque suam diligit; et haec tria aequalia sunt inter se et unius ostenduntur esse essentiae. in decimo hoc idem diligentius subtiliusque tractatum est atque ad id perductum, ut inueniretur in mente euidentior trinitas eius, in memoria scilicet et intellegentia et uoluntate. sed quoniam et hoc compertum est, quod mens numquam esse ita potu
Abbreviated transcription (Latin):
stantiȩ claruert̃: Deinde inipso animo
abhis quȩ extrinsecꝰ sensa st̃ uelut initro¬
duicta. inuenta ẽ alia trinitas uͥappal¬
rent eadẽ tria uniꝰ ẽẽ substantiȩ ͥ una¬
qinatio corꝑis. quȩ iniemoria ẽ: &
inde informatio. cũ ad eam conũtit᷑aciẽ
cogitantis & utrũq comungens inten¬
tio uoluntatis S idõ &e ista trinitas
ad extiorem hominẽ reꝑta ẽ ꝑtinere:
quia decorꝑib illata ẽ quȩ sentiunt᷑
extrinsecꝰ. Induodecimo discernenda
da. Quȩ licet ad interiorẽ hominẽ ia
ꝓtineat: ñclum tñ imago dĩ uł appelo¬
landa sit uł putanda. Et hoc agtt int̾cio
decimo: ꝑ comm̃dationẽ fidĩ xpĩane
Inqͣrto decimõ aut̃: de sapientia homu¬
msuera. id est dĩmunere meiꝰ psiꝰ deit
parcicipatione donata. quȩ abscientia

Expanded text:
stantiae claruerunt. Deinde in ipso animo, ab his quae extrinsecus sensa sunt velut introducta, inventa est altera trinitas, ubi apparerent eadem tria unius esse substantiae, imaginatio corporis quae in memoria est, et inde informatio cum ad eam convertitur acies cogitantis, et utrumque conjungens intentio voluntatis. Sed ideo ista trinitas ad exteriorem hominem reperta est pertinere, quia de corporibus illata est, quae sentiuntur extrinsecus. In duodecimo discernenda da, quae licet ad interiorem hominem iam pertineat, nondum tamen imago dei uel appellanda decimo per commendationem fidei christianae. in quarto decimo autem de sapientia hominis uera, id est dei munere in eius ipsius dei participatione, quae ab scientia