comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toriñtorumꝰ non tunerent g̾enera : Qui cum beatissimis consolationb
ad quiescerent. & uerbera carnificum ꝑseueranti animo ransirente
capitalem uissi sunt subire sententiam : ea tam̃ ratione. ut si eodẽ no¬
to quo decellandi erant. sacrificiis idolorum consensissent. & parents¬
genere darissimi : fed & facultatib dilatati: Quorum pater erat nqn¬
quillinus nomine & mater marcha uocabatur. que illos sequebant
cum uxorib eorum & filiis: nimio enim insuis nepotib ducebanto
affectu: Unde factum est ut aba grestino cromatio. urins rome pri¬
fecto triginta dierum inducias impetrarent: in quorũ dierũ soo
agerctur cum eis. quatinus ad sacrificiũ idqͣrum c̃sentirent. Aece¬
dentes itaq amici eorum ad eos: ceperunt dicere: Onde uobis tam di¬
ra mens. tauiq ferreum pectus quod canitiẽ patimini ꝑatrisabi¬
cerer & matri iam decrepitȩ. nouos dolores partus aferre : Iam̃ illa
partils sui dolores. consolationib: superabat : dũ inuno dolore. duoss

Expanded text:
nata constantia. 4. Qui cum beatissimis consolationibus acquiescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandi erant sacrificiis consensissent, et parentgenere clarissimi viri, sed et facultatibus dilatati; quorum erat pater Tranquillinus nomine, et mater Marcia vocabatur; qui illos sequebantur cum uxoribus eorum et filiis; nimio enim in suis nepotibus ducebantur affectu. Unde factum est, ub ab Agrestio Chromatio urbis Romae praefecto triginta dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent. 5. Accedentes itaque amici eorum ad eos, coeperunt dicere: Unde vobis tam dura mens, tamque ferreum pectus, quod canitiem patimini patris abjicere, et matri jam decrepitae novos dolores partus afferre? Nam illa partus sui dolores consolationibus superabat, dum in uno dolore duos
Abbreviated transcription (Latin):
tuo edicito Tranquillinus respondit P.go indulgentiamsai
rem mundi Et si post baptis matis hiuus susceptionẽ in debom¬
et ex toto corde credens in m̃te mea sensi quod tilius đi sit

Expanded text:
 edicito. Tranquillinus respondit: Ego indulgentiam solam  edicito. Tranquillinus respondit: Ego indulgentiam solam erum, etsi post baptismatis hujus sanctificationem in doloret ex toto corde credens, in mea mente consensi, quod Filius Dei sit
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ suum pat marcelliani & marci. Post hunc sexamiuegrum
ariston crescentiamis eutitianus urbanus utalis & itus
ost bos nicostratus primiscrinus & castorius fr̃ eius & claudius
esintariensis. Poahes filueius claudii felicissimus & felix Pethi
martid imuł onarcelliani &e marei eũ uxorib: eor & filis ni
dutẽ n simphorosa uxor claudir & tae uxor nucostritis lor
has om̃us familia quȩ erat indomo incostrati animȩti bat
te es pmiseui sexus & etatis Deliinc oñs qui ictifue in
bastiãno defontio suscepti sut teminarũ autẽ matrts use
aliciius morbi p̃t̾iti remansisset Post hos auteniꝰ infantus¬
obtulit se tranquillinus pat̾ scõr mn arcelliani & marei. qui
sta pedagrico & ciragrieo fuerat dolore conitrictis ut sidut
supra dĩctum est uix inmanib portaret᷑. Hunc dũ exu¬
rent indum̃tis & ille intolerabili sediceret dolore tqr quet
int̃rogauit eum policarpiis presbit̃ dicens Tranquillines
ex toto corde redis unigenitũ filiũ dñm nr̃m ihm̃ a p̃m q¬

Expanded text:
s pater Marcelliani et Marci. Post hunc sex amici eorum, id est, Ariston, Crescentianus, Eutychianus, Urbanus, Vitalis et Justus; post hos Nicostratus primiscrinius, et Castorius frater ejus, et Claudius Commentariensis. Post hos filii Claudii, Felicissimus et Felix. Post hos Marcia mater Marcelliani et Marci cum uxoribus eorum et filiis: simul autem et Symphorosa uxor Claudii, et Zoe uxor Nicostrati. Post hos omnis familia quae erat in domo Nicostrati, animae triginta et tres promiscui sexus et aetatis, dehinc omnes qui vincti fuerant, Sebastiano suscepti sunt; feminarum autem matres factae alicujus morbi praeteriti remansisset. Post hos autem infantulos Tranquillinus pater SS. Marcelliani et Marci, qui ita podagrico et chirsupra dictum est, vix in manibus portaretur. Hunc dum exuerent indumentis, et ille intolerabili se diceret dolore torqueri, interrogat eum Polycarpus presbyter, dicens: Tranquilline, si ex toto corde credis unigenitum Filium Dei Dominum Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
nisto ẽsilio reuocetis: Hȩc uos instigat oparentes sc̃issimi ut filios ur̃os ꝓfi¬
centes ad comitatum cęli. ad honorẽ incorruptibilem ad amicitias suꝑ
imꝑatoris stultissimis lamentationib reuocetis. ista ẽ que uos castis¬
me coniuges. beatorum ꝑ pietatis colorem impietatẽ martyrib fecit
pidere. & necem proliberatione afferre. Sienim c̃sensissent reuocationi
pauco quidem tempore uobiscũ esse potuissent: post eauero ita se
incredulorum animas deuorat. ubi dracones blasphemantiũ labia
omedunt. ubi serpentes incredulorum pectora de pascuntur. Illio
lulatus & gemitus sonat & clamor confusus. quẽ uis tormentorum
agitat. & incendii arsura extorquet. Flec autẽ tribulatio que illie
pcipiet infideles: nuilo umquã t̃mino finitur. nullo fine concludit᷑
d post flammarum atrocium ad ustionem. ad rediriuua incenaia it̃ũ¬

Expanded text:
nis inculcata. 12. Haec vos instigat, o parentes sanctissimi, ut filios vestros proficiscentes ad comitatum coeli, ad honorem incorruptibilem, ad amicitias imperatoris aeterni, stultissimis lamentationibus revocetis. Ista est quae vos, o castissimae conjuges Beatorum, per pietatis colorem impietatem Martyrum mentibus fecit tradere, et necem pro liberatione afferre. Si enim consensissent revocationi vestrae, pauco quidem tempore vobiscum esse poterant; postea vero seincredulorum animas devorat, ubi dracones blasphemantium labia comedunt, ubi serpentes morsibus suis incredulorum pectora depascuntur. Illic ululatus et gemitus sonat, et clamor confusus, quem vis tormentorum exagitat, et incendii arsura extorquet. Haec ipsa autem tribulatio, quae illic excipiet infideles, nullo termino definitur, nullo fine concluditur, sed nec post flammarum atrocium adustionem consumitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
emporib claudii. uenit qͥde
uir de ꝑsidae
partib cũ uxore sua & filiis.
marius & martha. audifas & abacuc cristian
uiri: ad
orationem apłorum: Penientes autem romam: ceperunt torpora
scõr ꝑ carceres & sepulturas querere. ł t̃ dum frequenter sollicite. &curi¬
ose quererent : uenientes in castra trans tiberim intra carcerẽ inues¬
runt homi nẽ uenerabilem nomine quirinũ. qui iã multa uerbera pri
pedes eius marius & martha uxor eius cũ duob filiis audifas & abacue ũ
orar& ꝓeis : & ibi manserunt dieb octo Etceperunt de facultatib sus
nistrare beato quirino. & lauare pedes eorũ qui in uinculis erant õsirt¬
rogatione punirentur: Ipso p̃cepto diuulgato: tenuit ducentos sexagin

Expanded text:
emporibus Claudii venit quidam vir de Perside partibus cum uxore sua et filiis, Marius, Martha, Audifax et Abacuc, christiani viri ad orationem apostolorum. Venientes Romam, ceperunt corpora sanctorum per carceres et sepulturas conquirere, et dum frequenter, sollicite et curiose quererent, venientes in Castra trans Tiberim, intra carcerem invenerunt hominem nomine Quirinum, qui iam multa verbera pro pedes eius Marius et Martha, uxor eius, cum duobus filiis Audifax et Abacuc, ut oraret pro eis. Et ibi manserunt diebus octo et coeperunt de facultatibus suis ministrare beato Quirino et lavare pedes eorum qui in vinculis erant constricti etcustodia, sine interrogatione punirentur. Ipse, praecepto divulgante, tenuit ducentos sexaginta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ necesaria ñ sit dispensatio si¬
nlitudinũ. ꝑ angłicos principa¬
us. et pocestates ⁊ uirtutes. Ex
arum ꝑsona non inconuem¬
nt̃ incelligitur dici incantico
inicorũ ad sponsa. Similitu¬
ines auri faciemus tͥ. cũ distinc¬
onib argenti. quo adusq rex
n tecubiti suo ẽ. idẽ quoadus

Expanded text:
saria non sit dispensatio similitudinum per angelos, et principatus, et potestates, et virtutes. Ex quarum persona non inconvenienter intelligitur dici in Canticis canticorum ad sponsam: Similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoad usque rex in recubito suo est, id est quoadus
Abbreviated transcription (Latin):
uidebimus eũ sicutiẽ. Quod
nĩ dirit famulo suo moysi. ego
sũ quisũ. hec dices filis istahel
qui ẽ misit me aduos: hoc cõ¬
templabimur. cũ uiuemꝰ in
et̾num. Ita quippe ait. Hec
ẽ autem uita et̾na. ut cognos¬
cant te unum uerũ dm̃: & quẽ
misisti iħm xp̃m. Hoc fiet cũ
uenerit cdñs et illuminauerit
occulta tenebrarum. cũ tene¬
bre morcalicatis huiꝰ corrupti¬
onisq cransierint: tunc erit
mane nr̃m de quo in psalmis
dicitur. Mlane astabo tibi et ui¬
debo. De hac contemplatione
intelligo dictũ. cũ tradiderit
regnũ do et patri. idẽ. cũ ꝑdux¬
erit iustos quib nunc ex fide ui¬
uentibus regnat mediator cłi
Si desipio hic: corrigat me qͥ me¬
lius sapit. Mlichi aliud ñ uide¬
tur. neq enĩ queremꝰ aliud.
cũ ad illius contemplationẽ
puenerimus. que nunc ñe.

Expanded text:
 sicuti est. quod enim dixit famulo suo Moysi: ego sum qui sum; et dices itaque filiis Israhel: qui est, misit me ad uos: hoc contemplabimur, cum uiuemus in aeternum. ita quippe ait: haec est uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti legum Christum. hoc fiet, cum uenerit dominus et inluminauerit occulta tenebrarum, cum tenebrae mortalitatis huius corruptionisque transierint. tunc erit mane nostrum, de quo in psalmo dicitur: mane adstabo tibi et contemplabor. de hac contemplatione intellego dictum: cum tradiderit regnum deo et patri, id est cum perduxerit iustos, quibus nunc ex fide uiuentibus regnat mediator dei si desipio, corrigat me qui melius sapit; mihi aliud non uidetur. neque enim quaeremus aliud, cum ad illius contemplationem peruenerimus, quae n
Abbreviated transcription (Latin):
uid oͦ ẽ. cum tradideri
regnum do et patri quai
mͦ ñ habeat regnũ cłse pattiᷤ
Sed quia om̃s iustos quib iue
regnat. ex fide uiuentib Md¬
ator łi et hominũ homo aii¬

Expanded text:
uid ergo est: cum tradiderit regnum deo et patri? quasi modo non habeat regnum deus et pater. sed quia omnes iustos, quibus nunc regnat ex fide uiuentibus, mediator dei et hominum homo
Abbreviated transcription (Latin):
umcus imperatorum xp̃ianus sit & ineruditione diuina ꝑfec¬
tus & qualit anunos x pianorum sua exhortatione reuoc assacia
usd satis idonea ratione docuisset istã uitã fugituars &t uera¬
anariam esse & sic dũ teneri putatur aufereto Narrabat uero
qmmmas ueniens repente lux de celo plustrasset eum & quono
rase nicostracus claudio: corruit ad pedes nicostrati claudius
dicens Ex amissa c̃iuge duos filios habeo unus hydropis morbo
fatigatur. alius diu̾sis uulnerib opprimitur. rogo ut iubeas
eos uisitari. Non enim dubito qd ille qui potuntꝰ facere ut pꝰ
sexannos lequeretur tͣua: faciat si uult. ut ad filios meos sani¬
tas redeat. Et hȩc dicens ꝓripuit se ad domum suam & fecit
ubi erant sc̃iqͣi: ꝓiecit eos ante pedes eorũ dicens hulla penit
aubietatis signa in corde meo remanserunt sed ex toto corde
duo inerem̃ta mea credens quod possint ꝑ uos a mortis perieuio

Expanded text:
um, christianissimus sit, et in eruditione divina perfectus, et qualiter animas christianorum sua exhortatione revocasset, et quod satis idonea ratione docuisset istam vitam fugitivam et imaginariam esse, et sic dum teneri putatur, auferri. Narrabat etiam, quomodo veniens repente lux de coelo perlustrasset eum, et quomc narrasset Nicostratus Claudio, corruit ad pedes Nicostrati Claudius, dicens: Ex amissa conjuge duos filios habeo, ex quibus unus hydropis morbo fatigatur, alius diversis vulneribus opprimitur; rogo ut jubeas eos visitari. Non enim dubito quod ille, qui potuit facere ut post sex annos loqueretur uxor tua, faciat, si voluerit, ut ad filios meos sanitas redeat. Et haec dicens proripuit se ad domum suam, et feciubi erant sancti Dei, projecit eos ante pedes eorum dicens: Nulla penitus dubietatis signa in corde meo remanserunt: sed ex toto corde duo incrementa mea, credens quod possent per vos a mortis periculo
Abbreviated transcription (Latin):
non putet. In seꝑarabilis enĩ
oꝑatio ẽ. patris et filii. Alio¬
quin nec ipse pat̾ sibi subie¬
cit omĩa: s filius ei subiecit.
qui ei regnũ tradit: et eua¬
cuat om̃em principatum: et o
potestatem. et uirtutem. Dess
quippe ista dicta sunt. eiqo
sic arbitrem᷑ x pm̃ traditarie
regnũ đo et patri: ut adine
Nam et hoc quidam uanssoqi
crediderunt. Cum onima
ñ sepatur ipse. quia sinul cie
patre unus ds.ẽ. Sed duim¬
rum scripturarũ incuriosi
et contentionũ studiosus. falti
bum quod posicũ.ẽ. lta ris

Expanded text:
non putet; inseparabilis enim non putet; inseparabilis enim est operatio patris et filii. alioquin nec ipse pater sibi subiecit omnia, sed filius ei subiecit, qui ei regnum tradidit et euacuat omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem. de filio quippe ista dicta sunt: cum sic arbitremur Christum traditurum regnum deo et patri, ut adimat sibi; nam et hoc quidam uaniloqui crediderunt. cum enim non separatur ipse, quia simul cum patre unus deus est. sed diuinarum scripturarum incuriosos et contentionum studiosos fallit uerbum, quod positum est
Abbreviated transcription (Latin):
substanciam mutati atq cõũti.
et ita dictum. tunc et ipse filius
subiectus erit illi qͥ ei subiecit oĩa.
ac si diceretut. cunc et ipse filius
hominis. et a uerbo di suscepta
humana natura. cõmutabit᷑
ineius naturã. qͥ ei subiecit om̃ia.
tunc futurum putant ͤ. post di¬
em iudicii tradiderit regnũ do
et patri. Ac ꝑ hoo etiam scđm
si aliqui et hoc affirmant. qđ
lam fuerit indi substanciã mu
te negare ñ possunt. quod ad
huc natura hominis manebat.
quando ante passionẽ dicebat.
qm̃ pat̾ maior me. ẽ.Inde
nulla cunctacioẽ. scđm hoc ẽe
dictum. quod forma serui. ma¬
ior ẽ. pat̾. cui in forma dĩ ȩqua¬
lis ẽ filius. ne quisquã cũ audie¬
rit. quod ait apłs. cũ aũ dixe¬
rit. quia omĩa subiecta sunt.
manifestum quia p̃t̾ eũ qui
subiecit illi om̃ia: ita existimoꝵ
de patre intelligendũ. quod¬
ita sublecerit omĩa filio: ut
ipsũ filiũ omĩa sibi subiecisse

Expanded text:
substantiam mutari atque conuerti substantiam mutari atque conuerti et ita dictum: tunc et ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit omnia, ac si diceretur: tunc et ipse filius hominis et a uerbo dhumana natura commutabitur in ejus naturam, qui ei subjecit omnia; tunc futurum putant, cum post diem judicii tradiderit regnum Deo et Patri. Ac per hoc etiam secundum si aliqui et hoc affirmant, quod jam fuerit in Dei substantiam mutte negare non posshuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat: quoniam pater maior me est. unde nulla cunctatio est secundum hoc esse dictum, quod forma serui maior est pater, cui in forma dei aequalis est filius. nec quisquam, cum audierit quod ait apostolus: cum autem dixerit, quia omnia subiecta sunt, manifestum, quia praeter eum qui subiecit illi omnia, ita existimet de patre intellegendum, quod subiecerit omnia filio, ut ipsum filium sibi omnia subiecisse
Abbreviated transcription (Latin):
llud autem quod ait item apłs.
cũ autem ei omĩa subiecta fu¬
erint. tunc et ipse filius subiee¬
tus erit ei qui illi subiecit omĩa
aut ideo dictũ .ẽ. ne quisquã
putaret habitũ xp̃i. qui ex hu¬
mana creatura susceptus ẽ. conu¬
sum postea inipsam diuinitatẽ.
uel ut certius expressam ita
cialis. et coȩternanatura. Aut si
quisquã contendit. ut aliqui sen¬
serunt. ita dictũ. et ipse filius
subiectus erit ei qui illi subiecit
omĩa. ut ipsa subiectione cõmu¬
tacionem et conuersionem cre¬
dat futuram creaturȩ. in ipsã
substanciã uel e̾entiam. creato¬
ris. idẽ. ut quȩ fuerat substan.¬
cia creaturȩ. fiat substancia
creatoris: certe uel hoc conce¬
dit quod ñ habet ullam du¬
bitacionẽ nondũ hoc fuisse
factũ. cũ dñs liceret. pat̾ ma¬
ior me est. Dixit enĩ hoc ñ
solũ antequã ascendisset in
celum. uerum etiam ante¬
quam passus. resurrexisset a
mortius. Illi autẽ qui putant
humanam in eo nacurã inci¬
tatis

Expanded text:
llud autem quod ait idem apostolus: cum autem ei omnia subiecta fuerint, tunc et ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit omnia aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conuersum iri postea in ipsam diuinitatem uel, ut certius expresserim, dtialis et coaeterna natura, aut, si quisquam contendit, ut aliqui senserunt, ita dictum: et ipse filius subiectus erit qui illi subiecit omnia, ut ipsam subiectionem commutationem et conuersionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam uel essentiam creatoris, id est ut quae fuerat substantia creaturae fiat substantia creatoris, certe uel hoc concedit quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum, cum dominus diceret: pater maior me est. dixit enim hoc, non solum antequam ascendisset in caelum, uerum etiam antequam passus resurrexisset a mortuis. illi autem qui putant humanam in eo naturam in deitatis
Abbreviated transcription (Latin):
torib datur cũ sit uehem̃tior uniuerso tormentorũ genere nũt
fmendus adgreditur &x acrius subinde quã in eoauerit serut & nul
seuiendi t̃minus nullus om̃ino finis occurrit sed babens secum utu¬
snsaitormtorum genera subinde renonatur ut seuiat augintat
timeamis unia hora ferre dolorẽ corporum qui optamusiũ ep̃sas
ganidere ineternum. Permitamꝰ animã nr̃am cũ palma exlras¬

Expanded text:
toribus datur, cum sit vehementior universo tormentorum genere, numquam toribus datur, cum sit vehementior universo tormentorum genere, numquam finiendus aggreditur, et acrius subinde quam inchoaverit saevit, et nullus saeviendi terminus, nullus omnino finis occurrit, sed habens secum universa suppliciorum genera subinde renovatur ut saeviat, augmentatur timeamus una hora ferre dolorem in corpore, qui optamus perpetuo gaudere cum Christo, permittamus animam nostram cum palma ma
Abbreviated transcription (Latin):
pensationem et̾narum delicrar n fugitiua gaudia antepen¬
scusc entril xeginine in conspectu proferant populori as
guedo tuam in cons ulta sagia contulerat: ot̾feratur diabas
specialit̃ tim̃da eit ñ timere. Huic loco forte illud opponitis quare xp̃i¬
anus torm̃ta non metiuit & p̾sentis non terretur pena tortoris. Ideo non
trincitur metu id eo dolore non ducitur. quia scit unius doloris pero
penue salutis gaudtum emere & ꝑ mom̃tanea tribulationem ad pennẽ¬
petostate ꝑ uenire Sed si ⁊ste tim̃dus fit dolor tim̃dus sit carmifero
rnnda sit quoq noua & exquisita tortoris crudelitas que magis tieda
qui horrenda que magis fugienda & cauenda ista quo hodie feruescit
auras enanesoit quȩ hodie ex ardescit & cras frigescit. que subbora
lie sustineroaut grauis: & eitatum glorioso certamini affert tinẽ
Qlle auten penarum aolor & cruciatus incendu quibue uerea nia¬

Expanded text:
compensationem aeternarum deliciarum fugitiva gaudia anteponcompensationem aeternarum deliciarum fugitiva gaudia anteponscisso ventris tegmine, in conspectu proferunt populorum, ut pinguedo, quam inconsulta sagina contulerat, offeratur diabolospecialiter metuenda est, non timere. 21. Huic loco forte illud apponitis: Quare Christianus tormenta non metuit, et praesentis non terretur poena tortoris? Ideo non frangitur metu, ideo dolore non ducitur, quia scit se unius doloris pretio perpetuae sanitatis gaudium emere; et per momentaneam tribulationem ad perpettimenda quoque sit nova et exquisita tortoris crudelitas; quae magis timenda, quae horrenda, quae magis fugienda est, et cavenda, ista quae hodie effervescit, et cras evanescit? ista quae hodie exardescit, et cras refrigescit? ista quae sub hora liter sustineri; aut gravis est, et glorioso certamine citatum offert finem; ille autem poenarum dolor et cruciatus incendii, qui hujus vitae ama
Abbreviated transcription (Latin):
delitie sic incoant: ut tenminum nesciant. sic principium capiunti
penitus finiri non possint. Nam qui hiuus tam p̃dare uite amatore
noluerit: uonsolum istam ꝑd& & ad aliam non ꝑueniet. uerũ aũ ut
brachia capita sunt draconum quorũ oculi exse igneas sagitas iaci¬
lantur. quorum sicut elefantis ꝓnunent & stimulant ad torm̃tum ie¬
luti caudȩ scorinonum. quorũ uoces ueluti leonum fremitus sonas
quorum aspectus tremorem incutit pariter & dolorem & mortem
utinam mors possit in his angustus constitutis occurrere. sed quols
acerbuis ad hor iuuuitur ut cruciatib gubretur. ad hoc redinirat
minis que pęnas martyri docet tolerabilit̃ debere sufferribloliuie
a uita ad mortem quos diligitis reuocare. agaudio ad luctum n¬
reducere alumine ad tenebras trahere ab etͣna requie ad perpen
inuitare ad mnodicã suauitatem in qua lateat cruciatus usceris
& mors interiorum torinentorum. Num quid non hoc est adu

Expanded text:
dia sic inchoant, ut terminum nesciant; sic principium capiunt, ut penitus finire non possint. 19. Nam qui hujus tam praeclarae vitae amator esse noluerit, non solum istam perdit, et ad illam non pervenit, verum etiam ut brachia capita draconum sunt, quorum oculi ex se igneas sagittas jaculantur; quorum dentes sicut elephantis prominent, et stimulant ad tormentum veluti caudae scorpionum, quorum voces veluti leonum fremitus sonant, quorum aspectus tremorem incutit pariter et dolorem et mortem. Atque utinam mors posset in his angustiis constitutis occurrere! Sed quod est acerbius, ad hoc vivitur, ut cruciatibus gubernetur, ad hoc redintegrantur, taminis, quae poenas martyrii docet tolerabiler debere sufferri. Nolite m, nolite a vita ad mortem, quos diligitis revocare, a gaudio ad luctum ducere, a lumine ad tenebras trahere, et ab aeterna requie ad poenas invitare ad modicam suavitatem, in qua intus lateat cruciatus viscerum, et mors interiorum tormentis extorta. Numquid non hoc est ad
Abbreviated transcription (Latin):
tum non habent. Tonitrua ibi ninnquam auditi suut fulgura & co¬
menbra diffundit. & osca ibi nullatenus. adigestionem uadit. Sieut e
bono nunstio aures & bono odore narer & bono aspectu oouli saginant
& ipsa refectio non potest in digestionẽ prumpere: ita illie refectio quel
os suscoperit melliflua ingustu hoc uniouiq sapit qua fuerit delaa

Expanded text:
peritas ibi locum non habent: tonitrua ibi numquam audita sunt, fulgura et comembra diffundit, et esca ibi nulla stercora conficit. Sicut enim bono nuntio aures, et bono odore nares, et bono aspectu oculi saginantur, et ista refectio non potest in digestionem prorumpere; ita illic refectio, quam os susceperit, melliflua in gustu hoc unicuique sapit, quo fuerit delectatus.
Abbreviated transcription (Latin):
& uerus est. libros iuuenis in¬
choaui. senex edidi.miserã
quippe hoc opus postea quam
comꝑi prereptos michi ẽẽ siuie
subreptos antequam eos absoluerem.
& retractaturus ut mea dispositio fu¬
erat expolirem. Nonenim singillatĩ
s om̃s simul edere ea ratione decreue
Qͦ ꝑ eos homines. qui priusquam
uellem ad quosdam illorũ libroꝵ¬
ꝑuenire potuerunt: disposicio
mea nequiuit inpleri: int̾rup¬
tam dictationem reliqueram.
cogitans hoc ipsum ĩ aliquibus

Expanded text:
 uerus est, libros iuuenis inchoaui, senex edidi. omiseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse siue subreptos, antequam eos absoluerem et retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. non enim singillatim sed omnes simul edere ea ratione decreuerergo per eos homines, qui, priusquam uellem, ad quosdam illorum peruenire potuerunt, dispositio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem reliqueram cogitans hoc ipsum in aliquibus
Abbreviated transcription (Latin):
isma elt generatione. Int̾ea dum uir d̾i beatꝰ leonardꝰ ꝑiugil meditaretur inlege
ulmie ac nocte: aiuulgabat᷑ opinio eiꝰ apud uniu̾sos multiplici sermone. Quaꝓpt̾
lpoes a me accipias. Er̃at enĩ iam clericus. humilis & mansuetus. Cuisc̃ leona¬
s tuspondit. Si scd̾m iura parentũ meoꝵ regib francie militare uoluissẽ: optime
ibone rex qr in tua atila inter mediocres ñ fuissẽ. Uerũ qi magis elegi abiectus ser

Expanded text:
is. 3. Interea dum vir Dei beatus Leonardus pervigil meditaretur in lege Domini die ac nocte, divulgabatur opinio eius apud universos multiplici sermone. Quaproptcalem, sicut dignus es, a me suscipias'. Erat enim iam clericus humilis et mansuetus. Cui sanctus Leonardus respondit: 'Si secundum iura parentum meorum regibus Franciae militare voluissem, obtime scio, bone rex, quia in tua aula inter mediocres non fuissem. – – Magis volo esse s
Abbreviated transcription (Latin):
honore sc̃e cłi genitricis manie. In sinistro qͥdẽ oratorii lat̾e. collocauit ad memoriã þea

Expanded text:
honore sancte Dei genitricis Mariae; in sinistro quidem oratorii latere collocavit ad memoriam beati honore sancte Dei genitricis Mariae; in sinistro quidem oratorii latere collocavit ad memoriam beati
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾nas. Ad hȩc deniq beati uiri u̾ba. catholicꝰ tespondit. Sacratissime uoluntatitus
homo di. & amice religionis. abundant̾ satisfac̾e possũ. qr sub cartulari pͣcepto tradĩ t̾i
tud nemꝰ totũ. Cui beatꝰ leonardꝰ. ñ totũ inqͥt serenissime rex accipiã. s partẽ: postꝗͣ pi
tero. tantũ ⁊ ñ ãpliꝰa tua celsitudine. mͥ concedi exopto. Qd̾ rex subregali decreto adĩplet
& qͥcqͥd ipse.circuitione sui aselli cõphendiss&: sic̃ idẽ uir sc̃s expecierat. lapideis t̾mimi
concludi p̃cepit. Non expedit gͥ litt̾is conscrib̾e. qntũ telluris. ipse. una nocte eqͥtandio
ualuit conclud̾e. Satis quippe habet᷑ ad huc in recordatione. qͥcqͥd compͣhensum sit. scius
ri circuitione. Post quã aũ hȩc oñ gesta st̃: remansit sc̃s leonardꝰ in eodẽ loco. queme
rex pͥͣbuerat. uidelica. in ipsa nemoris solitudine: ubi. etiã construxit oratoriũ. in

Expanded text:
s. 5. Ad haec denique beati viri verba catholicus rex respondit: ' Sacratissimae voluntati tuae, homo Dei et amice religionis, habundanter satisfacere possum, quia sub cartulari praecepto tradam tibi istud nemus totum'. Cui beatus Leonardus: 'Non totum', inquid, 'serenissime rex, accipiam, sed partem, postquam exinde tero, tantum et non amplius a tua celsitudine mihi concedi exopto'. Quod rex sub regali decreto adimplevit, et quicquid ipse circuitione sui aselli comprehendisset, sicut idem vir sanctus expetierat, lapideis terminis concludi praecepit. Non expedit igitur litteris conscribere, quantum telluris ipse una nocte equitando valuit concludere; satis quippe habetur adhuc in recordatione, quidquid comprehensum sit ex beati viri circuitione. 6. Postquam autem haec omnia gesta sunt, remansit sanctus Leonardus in eodem loco, quem ei rex praebuerat, videlicet in ipsa nemoris solitudine. Ubi etiam construxit oratorium in
Abbreviated transcription (Latin):
punificis remigii uestigia. Cuiꝰ salutaria monita ñ ut surdꝰ auditor intendebat:
ñut prudens & futurꝰ seminator in secretariũ cordis audita reponebat. Nã sicut
picarcerib fuissent detenti: confestim sine ullo ĩpedim̃to dimiterentur liberi.
ynsa hodie conseruat᷑. Si qͦndo qͥppe rex gallie ad p̃dictã urbẽ deu̾tit᷑ os ex carcerib
ai temigii. leonardus bonꝰ discipłs hoc ipsũ expeciit a rege humillimis p̃cibus.
ułram a rege cum beniuolentia ĩpetrauit. Et ubicũq in carceratos ẽẽ audiebat:

Expanded text:
equi archipontificis Remigii vestigia. Cuius salutaria monita non ut surdus auditor intendebat, verum ut prudens et futurus seminator in secretarium cordis audita reponebat. Nam sicut seu in carceribus fuissent detenti, confestim sine ullo impedimento dimitterentur liberi, – quod usque hodie conservatur; si quando quippe rex Galliae ad praedictam urbem divertitT omnes ex carceribus ni magistri Remigii Leonardus bonus discipulus hoc ipsum expetiit a rege humillimis precibus,Quam rem a rege cum benivolentia impetravit, et ubicumque incarceratos esse audiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Confessori xp̃i crisogono anastasia: finis uenĩt corꝑis: alem̃to mei:
ut egredientẽ animã meã ipse suscipiat. ꝓciuus amore ista sustineo:
que exore eius. beate recognosscis: Ad hec sc̃s crisogonus. anastasie:¬
Semꝑ̃ ÷ ut lum̃ tenebre ante dant: sic & iã post iufirmitatẽ. salus reuer¬
titur: & uita post mortẽ ꝓmittitur Unofine claudunt᷑ & aduersa
huius mundi & ꝓspera : ne uł tristib desꝑatio. uł letis elatio domintͥ
animȩ nr̃t nautico fungunt᷑ offitio Quoꝵ dã. concitos fluctus in lesę
morti confitiunt eursũ: Prope ÷ ut pereant: qui ñ cogitant ut
xp̃i tropheũ totam̃t e constringe: & ite ipsã. ad opus diũ p̃para:
in quo. tuis desideriis dũ paruẽris. eũ martyrii palma ad xp̃m adtinģas¬

Expanded text:
confessori Christi Chrysogono, Anastasia. Finis venit corporis; memento mei, ut egredientem animam meam ipse suscipiat pro cujus amore ista sustineo, quae ex ore hujus vetulae recognoveris. » Ad haec sanctus Chrysogonus tali ut lumen tenebrae antecedant. Sic etiam post infirmitatem salus revertitur, et vita post mortem promittitur. Uno fine concluduntur et adversa hujus mundi, et prospera, ne vel tristibus desperatio, vel laetis elatio dominetuanimae nostrae nautico funguntur officio. Quorumdam igitur naves, morti conficiunt cursum. Prope est enim ut pereant qui non cogitant quaChristi tropaei in tota mente consurge, et teipsam ad opus Dei praepara. In quo ejus desideriis dum parueris, cum martyrii palma ad Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ciã thebaide legionis. p̃teriens octodorense oppidũ. ad locũ cui
agauno nomĩ ẽ. celerit̾ ꝓperauit. ut octo nuliũ spatio ab octodoro
itt uastis rupib rodaui fluuninis cursus artatur. ut cõmeandi
facultute subtracta. constratis rupib uiã fieri it meris necessitas
impar& Undiq tam̃ immiinentib saxis. pariuuis quidẽ s amenus

Expanded text:
iciam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| iciam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro ita uastis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
gallias tenderent: Maximianus cȩsar. usu quidẽ militię bellis
aptus. sed idoloꝵ specialis cultor. ferus animo. auarina crudelis¬
nimia crudelitate polluerat: In galliã ꝓperans. ad alpũ appenni
narũ. aditũ uenit: Transineantib it̃ alpiũ. post arduã & hor¬
rendã uiã subito equalitas loci cãpestris occurrit: & grata planities
Quo in loco oppidũ factũ ÷: quod octodorus nom̃ accepit: Circa
quod irrigua fluminib prata. & agroꝵ fertilis cultura porrigit᷑.
p̃cipue deinde rodani fluminis ualidus cursus effert᷑: Transceusis
igitur alpib maximianus cęsar oc todorũ uenit: ĩbiq sacrificaturis
idolis siis. conuenire exercitũ iussit: atroci ꝓposita iussione. ut
ꝑ aras demorub consecratas iurarent. cõȩqualib sibi animis contra
bagaudarũ turbas esse pugnandũ: xp̃ranos uero uelut inmicos
dũs sius ab omib ꝑsequendos: Quod ubi primũ ꝑuenit ad non¬

Expanded text:
aeponebant.| Maximianus imperator . usu quidem miliciae bellis| aptus . sed idolorum specialis cultor . ferus animo et| enimia ct. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut agro| rum fertiles cultura porrigitur praecipue deinde|  rodani flumines cursus offertur . quiigitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pugnandum chris| tianosque uelut inimicos diis suis ab omnibus persequendos| quod ubi primum peruenit ad not
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ nitti : & corrigias singułas de dorso tolli Quã iusionẽ.dũ ministri
efficatit᷑ conarentur impłere : martyres scĩ int̃ acerrimos penarũ dolores
soe gaudentes. in tribulatione patientes. orabant dñm ac dicebart:
udic̃a dñe iuditiũ nr̃m: & liberonos ab homine iniquo. & doloso: hisitaq
orantib : exlierunt sudes de ungulis eoꝵi & ministros ꝑcutientes
quosdã int̾fecerunt : quosdã uẽro uulneratos crut uauerunt: Tunc ricti¬
ouarus furore insaniens. molas ad singuloꝵ colla iub& suspendi: &
aitunni temꝑe. inflinuũ cuius uocabulũ ÷ axona uelut sub glatie
aqunonse ducabis nos dñe: Sed̾ famnlante creatura sua dec:
marty iis nex. qua mergere. nec petra ꝑimere neo fingus potuit

Expanded text:
eorum mitti.| et loreis singulis de dorso tolli. Quam iussionem dum| ministri eorum mitti.| et loreis singulis de dorso tolli. Quam iussionem dum| ministri efficaciter conarentur inplere . martyres| sancti inter acerrimos poenarum dolores . spe gauden| tes . in tribulacioIudica domine iudicium nostrum . et libera| nos ab homine iniquo et doloso. His itaque orantibus| exilierunt sudes de ungulis eorum . et ministros percu| cientes quos//dam interfecerunt . quosdam uero uulneratos cruciauerunt.| Tunc riciouhiemis tempore in fluvio cujus vocabalum est Axona, velut sub glacie uam refectionis educabis nos, Domine ; sed famulante creatura sua Deo, martyres ejus nec aqua mergere, nec petra premere, nec frigus potuit
Abbreviated transcription (Latin):
mergeris Maximianus dixit: Suffitiat. ac tenus uris plures perisse malefita
impiũ ꝑmsit indebite: cuuis regnũ uane iut̾ris decertans. conaris destruere:
is audirtis maximianus. furens indignatione : rictiouaro sub conuirationis
uinculo durȩ. tradidit cruciandõs dicens Per uirtute᷑ d̾ianę. quę orbeni
terrȩ suȩ subdidit ditioni. coniuro : ut hos furciferos. diuersis pęnis affli¬
geis pessima morte consumas: Tunc impii principis minister impuis. irpi¬
etans iussis obtẽperans: p̃claros martyres extensos trõelea. cedi fustib iussit:
At hintorm̃tis constituti: m̃te cęlestia contẽplantes dicehant: Respice
in seruos tuos & in oꝑa tua dñe: & ad uiua nos: ut ꝑfitiamus opus tinẽ ñ ne
macula xp̃e: AAudiens autẽ eos rictionaris intormĩtis. quos eiulare prę
dolorẽ credebat. orantes: indigne tulit uehem̃ter. & iussit sudes in ungulis

Expanded text:
mergeris. Maximianus dixit suffici| at actinus uestris plures perisse maleficiimergeris. Maximianus dixit suffici| at actinus uestris plures perisse maleficiiimpium permisit indebitae.| Cuius regnum uane in terris decertans conares dis| truere. His auditis maximianus . furens indignacionem| Riciouaro eos sub coniurationis uinculo. dure tradedit| cruciandos dicens. Per uirtute iste diane que orbem| terrae suae subdidit ditioni coniuro. Vt hos furciferos| diuersis poenis adfligens . pessima morte consumas.| Tunc impii principes minister impius +pietatis ius| sis optemperans preclaros martyres extensos +troclea| cede fustibus iussit. At hi in tormentis constituti| mente celestia contemplantes . dicebant. Respi| ce in seruos tuos et in opera tua domine . et adiuua nos.| ut perficiamus opus tuum sine macula christe. Au| diens autem eos Riciouarus in tormentis quos eiu| lare prae dolore credebat. Orantes indigne tu| lit uehementer . et iussit sudis in ungulis
Abbreviated transcription (Latin):
gitus an contẽptores p̃ceptoꝵ imꝑialiũ crisꝑmũ udelice ae crispimanõ¬
sibi p̃sentiudos addimerit :̃ respendit ad eẽ ucrũq Quib cũ intro¬
ducti fuissent: idem maximianus hixit E⁊x quo genere astis. autcu
dõꝵ famulatũ impenditis. Scĩ uero martyres fulti suꝑmꝰ regis
seruitio scõ Quib dictis: ira repletus iaximianus ait: Peruirtutesdõ&
quia sim hac stultitia ꝑduraueritis: multis uos afflictos male ꝑdã toniñtis:
ut sitis cȩteris exemplũ. pessima morte consũpti: Namsi resipisceutes
diis sacrificaueritis meis : ditare uos opib multis & honore sublimare
iubebo insigni: Prefan martyres scĩ. respondentes maxinuano dixerioꝵ:
ip̃i nos gaudentes fatemur reliquisse : quẽ si & ipse cognoscens diligeres.
ñ solũ dĩuiti is ac imꝑio. uerũ &iã uane demonũ deuotissime renuntiairs

Expanded text:
gatus .| an contemptoris praeceptorum igatus .| an contemptoris praeceptorum isibi presentandos| adduxerit. Respondit adesse utrumque quibus| cum introducti fuissent. Idem maximianus dixit| Ex quo genere estis . aut cui deorum famulatum| inpenditis. Sancti uero martyres fulti superni regiseruitio sancto . quibus dictis| ira repletus maximianus. Ait per uirtutes deorum| quia si in hac stulticia perduraueritis multis uos| adflictus mali perdam tormentis. Vt sitis ceteris| exemplum pessima morte consumpti. Nam si resipis| centes . diis sacrificaueritis meis ditare uos opibus| multis et honori sublimari iubebo insigni prefati| martyres. Respondentes maximiano dixerunt. christi nos gau| dentes fatemur reliquisse quem si et ipse cognos| cens diligeris non solum diuiciis ac imperio. Verum| etiam uana demonum deuotissime renuntiares|
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eos operante uirtute contigit : ut multi relicto gentilitatis errore ab
instrũ impictatis: A quo exquisiti: calciam̃ta sunt in p̃dicta urbe pau¬
perũ sarcientes reꝑti: Quib accersitis : ꝓprusq cõpellatis nominib ait :¬
Crispine & crispiniane : cuius dĩ cultores. cuiusue religionis uosueneratoris
fatemini : utrũ iouẽ andianã. appollinẽ ue colitis: aut mercuriũ uel
saturnũ: Dc̃ĩ uero erispinus & crispinianus. quĩb erat fidĩ immobile
supra perrã solidissimã positũ fundam̃tũ : tinius. se. ueriq dĩ constantissime
protestantes cultores dixerunt: Iouẽ &. appollinẽ. mercuriũ ac saturnũ
uit que liba hoꝵ quos gentiles deos creuitis eerore decepti : nec colimus
nec adoramus: His audrts rictiouarus : cathenis eos uinctos mnaxinuane.
impio duci. p̃sentari p̃cepit: Qui & iã ueniens ad maximianũ int̾ro¬

Expanded text:
per eos operante uirtute.| Multi relicto gentilitatis errore abdiper eos operante uirtute.| Multi relicto gentilitatis errore abdiietatis ministrum a quo et qui| siti calciamenta sunt in predicta urbe pauperum| sarcientes reperti quibus arcessitis propriis\que/ conpel| latis nominibus Ait Crispine et crispiniane . cuius| die cultores. Cuius uel religionis. uos ueneratores| fatimini utrum iouem an dianam appollonem ne co| litis. Aut mercorium uel saturnum. Sancti uiro cris| pinus et crispinianus . quibus erat fidei inmobile| supra petram solidissimam positum fundamen| tum unius si ueriquae dei constantissime protes| tantes cultores dixerunt. Iouem et apollonem.| mercorium ac saturnum uel quemlibet horum .| quos gentili deos creditis errore decepti nec colimus| nec adoramus. His auditis ritiouarus catines eos uinctos . maximiano impio duci presentandos .| precipit. Qui adueniens a maximiano interro
Abbreviated transcription (Latin):
Com sub maximiano & diocletiano. qui simul imꝑii potiti potestate.
eadẽ malitia. xp̃i nisi sunt expugnare ȩcdam ꝑsecutio sena in orbẽ
pene unuersũ ꝑstreper&: quintinus lucius rufinus ualerius. &
Ceugenius romȩ claris orti natalib ingallias p̃dicaturi uenerunt:
Quiq sc̃i laboris cursũ. marterio consũ mantes : triũphatores insignes
migrauerunt ad dñm: Quos secuti eadẽ fidet deuotione. paresq. na¬
crudelitate gentiliũ. ut sequentes docoris gentiũ magisteriũ. labore
manuũ sib presentis uttȩ necessaria ꝓiudẽrent : sutorũ artẽ.quę qͥete
exerceri potest didicerunt: In quo oꝑe. ita cunctos huius artis artifies
atuina gr̃a p̾uenerunt : ut multi uidentes eoꝵ oꝑa. in irarent᷑ parit᷑ ac
diligerẽnt: Nã & illud stupendũ impiis ualde erat miraculũ: ut cũ
om̃ib pene elegantuus oꝑ irentur artificib. anullo mercedẽ ꝑ actioꝑis
amore uerbi dĩ. ad beatos martyres uenirent frequent̾ Et ita superna

Expanded text:
Cum sub maximiano. Et Deocliciano qui simul| imperii potiti potestatem . eadem malitia .| christi nisi sunt expugnare eclesiam. Persecu| tio seua in orbe pene uniuerso praestrepiret. quin| tinus . luceus. rufinus. ualerius. et eugenius. romae| clarus orti natalibus in gallias predicaturi uene| runt. quique sancti laboris cursum martyrio consum| mantes triumphatoris insignis migrauerunt| ad dominum. Quos secuti eadem fidei deuotione. paris que nacru| delitate gentilium ut sequentes doctoris gencium| magisterium labore manu\u/m sibi presentes uitae| necessaria prouiderent. Suturum artem que quiete| exercere potest dedicerunt. In quo operi. Ita cunc| tus huius artis artifices diuina gracia+ preuene| runt. Vt multi uidentes eorum opera mirarentur pa| riter ac diligerent. Nam illud stupendum impiis| ualde erat miraculum ut \cum/ omnibus pene elegancius| operarentur artificibus a nullo mercedem per“ac”ti| amore uerbi dei. Ad beatus martyres ueniebant.| frequenter. Et ita superna
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑ & celestia Dñs enĩ benefitiũ suũ ad hoc in extrȩmitatib
ꝓsequit᷑ : ut ñ sit nobis leue qđ p̃stat: Uide ne turberis in hoc.
qđđ piȩ iuuenti tibi inferant᷑ aduersa: Non enĩ deciperis. s ꝓbaris:
dicente: maledictus homo qui spẽ suã ponit in honnnẽ: & ber¬
nedic tus homo. qui sp̃e suã ponit in dm̃i: Caue sortit᷑. uigilant᷑
strenue. uniuersa peccata: & adõ solo quere solatiũ. cuius iussa c̃serius
Cito enĩ ad te placidũ conuertet᷑ tẽpus. & quasi post noctis tenebras.
floridũ de tenebris lum̃ aspities: atq ut post glatiale frigus hiemis
transeuntis. aurea tibi temꝑa & serena succedent: ut omĩb qui pro
prius de opp̃ssione infidelis uiri se causabat᷑ adfligi: Intẽrea dũ ista

Expanded text:
tia. Deus enim beneficium suum ad hoc extremitatibus protrahit, ut non sit nobis vile quod praestat. Vide ne turberis in hoc quod pie viventi tibi inferantur adversa. Non enim deciperis, sed probaris.  suam ponit in homine; et benedictus homo qui spem suam ponit in Deo . Cave fortiter, vigilanter, strenue universa peccata, et a Deo solo quaere solatium, cujus jussa conservas. Cito enim ad te placidum tempus convertetur, et quasi post noctis tenebras floridum dies lumen aspicies; atque post glaciale frigus hyemis transeuntis, aurea tibi tempora et serena succedent, ut omnibus, qui pro prius de oppressione infidelissimi viri se causabatur affligi. Igitur beata
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: ac mem̃to mei: Cũ hanc epłam legiss& crisogonus. oratione
facta cũ multis confessorib ita rescripsit: Crisogonus. anastasiȩ :¬
Fluctuanti tibi int̾ ꝓcellas & turbines mundi: cito suꝑundas de
ambulqus xp̃c aduenix. & diaboli aduersũ te flant̾ẽ spũm. uno
iussionis sue sermone cõpesc& Patient̃ ergo & quasi in medio mari
cũ ꝓpheta dicens Quare tristis es auima mea: & quare cont̾basme
Spera in dm̃ qm̃ adhuç confi tebor illi: salutare uultus mera dĩ

Expanded text:
Dei, et memento mei. » Cum hanc epistolam legisset Chrysogonus, oratione facta cum multis confessoribus, ita rescripsit: « Fluctuanti tibi inter procellas et turbines mundi, cito super undas de diaboli adversum te flantem spiritum uno jussionis suae sermone compescet. Patienter, et quasi in medio mari cum propheta, dicens: Quare tristis es anima mea, et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi: salutare vultus
Abbreviated transcription (Latin):
anastasia Lic& pat̾ michi cultor fuit idoloꝵ: mat̾ tam̃ fausta xp̃ianis¬
simi seꝑ uixisse probat᷑. & casta Hęc me int̾ ipsa cunabula. fecit
fieri xp̃ianã: Post euius excessũ.sacrilegi iugũ mariti suscepi: euius
dõ miserante. t hoꝵ ineͣtsta infirmitatẽ declinans. die noctuq dñi
inlustrat᷑. cũ indignis aut turpib idolatris. exhauriat: Me quoq
ueluti magã atq sacrilegã.custo diȩ tã grauissime. mancipauit: ut
uitã corporalẽ meã conteri suspicer : Nichil enĩ suꝑ ÷: nisi ut amisso
spũ. morti sub cũbam: In qua morte lic& glorier de confessione dñi

Expanded text:
Anastasia. Licet pater meus cultor fuerit idolorum, mater tamen Fausta Christianissima semper vixisse probatur et casta. Haec me inter ipsa cunabula fecit fieri Christianam. Post cujus excessum sacrilegi jugum mariti suscepi. Cujus, Deo miserante, thorum mentita infirmitate declinans, die noctuque Domiillustratur, cum indignis et turpibus idololatris exhauriat, me quoque veluti magnam atque sacrilegam custodiae tam gravissimae mancipavit, ut vitam me corporalem amittere suspicer. Nihil enim superest, nisi ut, emisso spiritu, succumbam; in qua morte licet glorier de confessione Domi
Abbreviated transcription (Latin):
tones uros uidistis quib timui nequisquã quod armatis facile ÷ specie
defensionis beatissimis funerib manus obuiã ad ferre temptar&.. Iã

Expanded text:
tonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae tonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam
Abbreviated transcription (Latin):
quẽq morti funesta sors p̃beat Piscant equalẽ necẽ quos ordo prȩ¬
miserit moriendi: qualit̾ maximianus uł sibi uł diis suis hac seueritate
dederit ultionẽ Post hane uocẽ apparitoris iussio in fausta porrigit᷑
ad legionẽ uelocit᷑ ꝓperat᷑. crudelia p̃cepta reserunt᷑: Traduntur
neciꝰ quos ordo reperit numerandi Leti ꝑcussorib ceruioes p̃bent:
solaq int̾ eos erat de gloriose mortis occupatione contentio
UII Perfecto itaq scelere: ut octodoꝵ legio redeat iubetur. Tunc mau¬
ritius primicerius paululũ asatellitib regiis segregatus. conuocat legionẽ
& hac oratione santiores alloquitur. Grãtulor uĩrtuti ur̃e cõmilitones
optimi. quod amore religionis. nullã uobis cesaris p̃ceptũ ad tulit for¬
midinẽ. Gaudentib quodam modo animis tradi ad necẽ gloriosã cõ mili¬

Expanded text:
quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praequem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commili
Abbreviated transcription (Latin):
qui prȩerant legioni. miti asfatu dederunt respon
trans gressõ oc tõdoꝵ. quia iã fama ad eos. saerifitioꝵ ordine ꝑueruss&:¬
uũ colere : traditã orientali more religionẽ usq diẽ uite ꝑ heniit᷑
custodire. Adbelloꝵ usũ paratã legionis uirtutẽ ẽẽ. d cõmitendiu̾
sacrilegia. sicut cȩsir p̃cepit octõ doꝵ ñ redire : Reuersus itao. satelles
nuntiat obstinatos eẽ animos legionis. nec uelle p̃ceptis imꝑatoris obe¬
dire: Eunc maximianus cęsar iracundiȩ nimietate succensus ad hanc
uocẽ subito furore ꝓsiluit dicens: Ergo milites mei. imꝑatoria pͣcepta :¬
& sacroꝵ meoꝵ ordinẽ spernunt: Santiendũ erat uindicta publica:
&ũ si tantũmaiestatẽ regiã contẽpnere uoluissent: Iungiturr despectu
meo celestis in iuria: & mecũ parit̃ rebigio romana coñtempnitur
Sentiat contumax nules. me nonsolũ michi: sed & iã diis meis dare

Expanded text:
qui praeerant legione miti af| fatu +dere qui praeerant legione miti af| fatu +dere tergressos +se ocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiorum ordinem detuuum colere| traditam orientali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles . me non solum mihi sed eciam nominibus meis| dare