comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citu eius. scientiy egyptii qi ego
sum diss. feceruntq: ita. Et nun¬
ciatũ est regi egyptioꝵ qd̃ fugis¬
set ppłs. Immutatũq est cor pła¬
runt. Quid uoluimꝰ facere ut
dimitteremꝰ usrt̃ ne seruiret no¬
bis: Isyxit gͦ ci suum ⁊om¬
nem ppłm suũ assumpsit secũ.¬
tulitq trecentos currus electos
et quiequid in egypto turrũ fu¬
it ⁊ duces tociꝰ exercitus Induraĩt¬
q dñs cor phaonis regis egypti

Expanded text:
citu eius scientque Aegyptii quia ego sum Dominus feceruntque ita et nuntiatum est regi Aegyptiorum quod fugisset populus inmutatumque est cor Pharunt quid voluimus facere ut dimitteremus Israhel ne serviret nobis iunxit ergo currum et omnem populum suum adsumpsit secuTulitque sexcentos currus electos, et quidquid in Aegypto curruut duces totius exercitus. Induravitque Dominus cor Pharaonis regis Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
maneant qr dilexerũt tenebras ñ lucem.
Et tn gͦ si ab egyptiis recedas. si de potesta
neas nec egyptioꝵ equrtatꝰ ⁊ quadrige
ꝓt̾reant. ne redam ꝯ⁊tra dei legem .i. moy¬
sen dicens.Tanqͣm nõ etta seplcra: reooo¬
to tta eduxisti nõs:¬

Expanded text:
maneant, quia dilexerunt tenebras, non lucem. Et tu ergo si ab Aegyptiis recedas, si de potestatneas: nec Aegyptiorum equitatus et quadrigae perterreant, nec reclames contra Dei legem, id est Moysen, dicens: Tanquam non essent sepulcra in Aegypto, ita eduxisti nos
Abbreviated transcription (Latin):
incedit᷑ ascensio tortuosa ⁊ ascensis
specule uł hñs speculam. ascensio ad ac-¬
tus ꝑtinet. specula ad fidem. Ostendit᷑
gͦ qr ad fu actib ⁊ in fide multa est diffi¬
cultas. multꝰ labor. Multe enĩ tempta¬
tationes nob̾ occurrunt. mnulta offen¬
dicła uolentib agere que sunt. Beinde
in fide multa inuenies tortuosa. płima̾

Expanded text:
incedunt, ascensio tortuosa, et ascensio speculae, vel habens speculam. Ascensio ad actus pertinet, specula ad fidem. Ostendit ergo quia et in actibus et in fide multa est difficultas, et multus labor. Multae enim nobis tentationes occurrunt: multa offendicula volentibus agere quaedam sunt. Tum deinde in fide multa invenies tortuosa, plurima
Abbreviated transcription (Latin):
eden ad ortum. ex quo possumꝰ cõnicere
ꝑadysum in oriente sc̃cum. ubicunq
autẽ sit. scimꝰ eum frenum ẽẽ. ⁊ int̾iec¬
to occeano ⁊ montib oppõitis remotis-¬
simũ a nr̃o orbe in alto situm ꝑtingẽ¬
tem usq ad lunarem circulũ. unde aque
dilunii illuc minime ꝑuenerunt᷑.

Expanded text:
Eden ad Ortum. » Ex quo possumus conjicere paradisum in Oriente situm. Ubicunque autem sit, scimus eum terrenum esse, et interjecto Oceano, et montibus oppositis, remotissimum a nostro orbe, in alto situm, pertingentem usque ad lunarem circulum; unde aquae diluvii illuc minime pervenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
geniusse quis d̾r In hebreo habetur .c.
annos et reliquos qui secuntum
p̃tatione nominis xp̃m sig̃cat. s om̃s
prĩ portant ymaginem t̾reni hominis
se uxorem ñ ultra cogniturũ nec filium
gnaturum. s deo iubente fregit uotum
ut dei filus de eo nasceret᷑ thomo recli-¬
meret᷑. De stirpe enĩ chaym nasci ñ de¬
buit unde ani sech nullum legitur genu¬
spargit hystoriaꝵ de quib suis locis col¬
lignirtur fructus myst̾ioꝵ. Et notandsi
qr in gñatõe secħ nulla femina ponitur
nõiatim sicut in gn̾atione chaym. Iusto¬
rum est enĩ omia iurilit̾ agere. nichil fe¬
mineum nichil fragile usurpare. ẜcedit
enĩ hec gn̾atio ꝑ denariũ usq ad noe. in
quo p̾ceptoꝵ sigͥnat᷑ impletio. sicut per
ndenariũ in gñatione chaym transgͥssio
In gn̾atione impioꝵ pͥmus enoch poni
more ĩ marcessibilis hereditatis arescũt

Expanded text:
genuisse quis dicitur, in Hebraeo habeat « centum annos » et reliquos qui sequunturrpretatione nominis Christum significat. Sed omnes prius portant imaginem terreni hominis se uxorem non ultra cogniturum nec filium generaturum. Sed Deo jubente fregit votum, ut Dei Filius de eo nasceretur, et homo redimeretur; stirpe enim Cain nasci non debuit. Unde ante Seth nullum legitur genuspargit historiarum, de quibus suis locis colliguntur fructus mysteriorum. Et notandum quia in generatione Seth nulla femina ponitur nominatim, sicut in generatione Cain: justorum enim est omnia viriliter agere, nihil femineum, nihil fragile usurpare. Procedit etiam haec generatio per denarium usque ad Noe, in quo praeceptorum signatur impletio, sicut per undenarium in generatione Cain transgressio. In generatione injustorum primus Enoch ponitmore immarcescibilis haereditatis arescunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuntis ponitur. qr hic manentem ciutta¬
tem ñ querunt. s expectatõnem usc in
sinem temꝑis excendunt. qd̃ septenaria
renolutione t̾minatur. cum et̾nitas oc¬
taua successerit unde iste encch qͥ ponit᷑

Expanded text:
onitur, quia hic manentem civitatem non quaerunt, sed exspectationem usque in finem temporis extendunt, quod septenaria revolutione terminatur, cum aeternitas octava successerit. Unde iste Enoch qui ponitu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ est qͣiͣ ⁊clusio a suꝑiorib cum reca¬
pitulatione. in die qua creauit d̃s ho-¬
minem. In die enĩ creatꝰ est qr in clari¬
tate diuine ꝯtemplatõnis ⁊sticutus ad
qua intelligendo bona ⁊ mala discer-¬
neret. intellecta diligeret. ⁊ dilecta obli-¬
nioni nõ traderet ⁊ iñ hoc siłitudinem¬

Expanded text:
 Est quasi conclusio a superioribus cum recapitulatione. « In die qua creavit Deus hominem. » In die etenim creatus est, quia in claritate divinae contemplationis constitutus. « qua intelligendo bona et mala discerneret, intellecta diligeret, et dilecta oblivioni non traderet, et in hoc Dei sim
Abbreviated transcription (Latin):
erx. Quem uocauit
enos. Enos intp̃d hõ¬
qui cepit inuecare
dam homo int̾ꝑ̾r. ita
etiam enos uxͣ he¬
braicam u̾itatem hõ¬
hoc uocabulum habu
licet pleriq hebreoꝵ
arbitrent᷑ qd̾ tunt pri¬
mũ in nõie dñi ⁊ ad

Expanded text:
« Quem vocavit Enos. » Enos interprqui « coepit invocare dam homo interpretatur, ita etiam Enos juxbraicam veritatem hohoc vocabulum habuilicet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc pmum in nomine Domini et
Abbreviated transcription (Latin):
Tales reges pͥmum suꝑant. bara qui
int̾pr̃ malicia uł creatura. ⁊ est rex sodo¬
moꝵ .i. cecitatis uł pecudis silentis. cum
eis qui in uetusta malicia ꝑseuerant mo-¬
re pecudum cecttatem libidinis sequi ꝑ
ac nephas rapine ag̾e nõ formidant obru
na tm̃ sapiunt in luxuria ꝑ mañe hortã¬
uł absorbitio. Ad hoc maxime diabłs cer
suꝑfluus est nũs. in qua suꝑfluitate
sibi adiacentib. ⁊ reced̾e uolentes gra

Expanded text:
Tales reges superant primum Bara, qui interpretatur malitia vel creatura, et est rex Sodomorum, id est caecitatis, vel pecudis silentis, cum eis qui in vetusta malitia perseverant, more pecudum caecitatem libidinis sequi peac nefas rapinae agere non formidant, obrutantum sapiunt in luxuria permanere hortanecipitatio vel absorbitio: ad hoc maxime diabolus certsuperfluus est numerus. In qua superfluitate sibi adjacentibus;
Abbreviated transcription (Latin):
sius ⁊ omni comitatu sepulto patre. Quo mortuo timentes fres¬
euis ⁊ mutuo colloquentes. sie forte memor sit iniurie qͣm pas¬
Obsecro ut obliuiscaris scelerun fr̃m tuoꝵ ⁊ pcc̃i etq malicie
cegitastis de me malui ⁊ d̾s uertit illud in bonum. ut exattaret
me sicut in p̃sentiarũ cernitis ⁊ saluos faceret multos popłos.
siolite metuere. Ego pascam uos ⁊ puulos ur̃os. consolatusq ẽ
eos ⁊ blande leniterq lecutus est eis. ⁊ habitauit in egypto cũ

Expanded text:
Quo mortuo, timentes fratres et conloquentes: Ne forte memor sit injuriae quam pasObsecro ut obliviscaris scelerum fratrum tuorum, et pecogitastis de me malum et Deus vertit illud in bonum; ut exaltaret me, sicut in praesentiarum cernitis, et salvos faceret multos populos. Nolite metuere: ego pascam vos et parvulos vestros. Consolatusque est eos, et blande ac leniter est locutu
Abbreviated transcription (Latin):
cherubin aure¬
les faues ex
utraq parte
oraculi che¬
rubunus sit
in latere uno
⁊ alter in alt̾o.
utrumq latꝰ
ꝓpitiatorii te¬
gant expandẽ¬
tes alas ⁊ope¬
rientes oracu¬
luni. respiciãt¬
q se mituo
uersis uulti

Expanded text:
cherubim aureles facies ex utraque parte oraculi. Cherub unus sit in latere uno et alter in altero. Utrumque latus propitiatorii tgant, expandentes alas erientes oraclum, respiciante se mutuo versis vulti
Abbreviated transcription (Latin):
ysaac pꝰqͣm magnꝰ fr̃s est ħctare potuit¬
in ualle s in torrente. de quo scriptum est
famis bibit. S qr nõ erat ꝑfestus ut xp̃t
torrens ei aruit. xp̃c u̾o etiam intorren¬
te tractatus est dedicans regen̾ationem

Expanded text:
Isaac, postquam magnus factus est, habitare potuiin valle, sed in torrente. De quo scriptum est famis bibit; sed quia non erat perfectus ut Christus, torrens ei aruit. Christus vero etiam in torrentus est, dedicans regenerationem
Abbreviated transcription (Latin):
oris nature ꝑati. caliginosa tñ aeris te-
nere ꝑmissi sunt qui eis tanquam car¬
cer sit usq ad tempus iudicii.
aĩantium de aquis fcõrum .i. pisces et
aues ꝑtinet. qr sicut om̃s pisces nĩ nisi
aquis uiuere possunt. ita plurime aueᷤ
que si in t̾ris aliqñ requiescunt fet̾q
faciunt: nõ tñ de t̾ra s de mari uiuũt
⁊ libentꝰ mari qͣm t̾ra ituntur. Qđͣ u̾o¬

Expanded text:
igne pati. Caliginosa tamen aeris tenere tantum permissi sunt, qui eis carcer sit usque ad tempus judicii.animantium de aquis factorum, id est pisces et aves, pertinet. Quia sicut omnes pisces nonnisi aquis vivere possunt,ita plurimae aves; quae si in terris aliquando requiescunt, fetusque faciunt, non tamen de terra, sed de mari vivunt, et libentius mari quam terra utuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
responderunt. Quare sic loquitur do¬
minus nost̾ ut serui tui tantum fla¬
gitii cõmiserint: Pecumiam quam
inuenimus in sũmitate saccorum re
siam ita ineheiari ut inebri¬
antur ebriosi nec ip̃i t̾re utile
est. qn maiore humore qͣm
sufficit corrumpitur sĩt ui¬
ta ebriosi qui ñ sacietate se
replet s mergit diliuio.
sinis suis. Iamq urbe exierant ⁊ ꝓcesserant paululum. Tunc
ioseph accersito dispensatore domus surge inquit perseque¬
re uiros. ⁊ apprehensis dicito. Quare redlilistis malum ꝓ

Expanded text:
responderunt: Quare sic loquitur dominus noster, ut servi tui tantum flagitii commiserint? Pecuniam, quam invenimus in summitate saccorum, renam ita inebriari ut inebriantur ebriosi, nec ipsi terrae utile m majore humore quam sufficit, corrumpitur; sicut vita ebriosi, qui non satietate se replet, sed mergit diluvio. sinis suis iamque urbem exierant et processerant paululum tum Ioseph arcessito dispensatore domus surge inquit persequere viros et adprehensis dicito quare reddidistis malum
Abbreviated transcription (Latin):
Aug̃. Qui ostendit
ei. lig. ⁊ c̃. Genus ligni
erat istam hñs uimi.
an quolibet ligno id¬
facere pot̾at d̃s qͥ tan¬
ta mirabilia faciebat
uidetur tñ sig̃care qd̃
dem̃ est ostendit ei tan¬
qͣm iam tale eẽt nͥ for¬
te locus erat uͥ ligna
oĩo ñ inuemiebantur
ut hoc ip̃m ẽẽ diuini
adiutorii qd̃ ei dñs lig¬
num ostendit uͥ nul¬
lum erat ⁊ ꝑ lignum
aquas dulces fecit. p̃¬
am crucis. s in tali
etiam ligno quis nisi
creator ⁊demonstrator
dus est. Ibi constiturt et precep

Expanded text:
 Qui ostendit ei, etc. Genus ligni erat istam habens vim: an quolibet ligno facere poterat Deus, qui tanta mirabilia faciebat? Videtur tamen significare quod dictum est, ostendit ei, tanquam jam tale esset; nisi forte locus erat ubi ligna omnino non inveniebantur, ut hoc ipsum esset divini adjutorii, quod ei Dominus lignum ostendit, ubi nullum erat, et per lignum aquas dulces fecit, pram crucis. Sed in tali etiam ligno quis nisi creator et demonstrator dus est. Ibi constituit ei praecep
Abbreviated transcription (Latin):
est illud. uidebis postiora mea. nam fa¬
cies nõ apparebit tibi. sion enim udebit¬
manifestatõem sap̃ie dei nemo potest
uid̾e ⁊ uiuere. Ip̃a est sp̃es ad qͣm suspiit
qui deum diligit toto corde. tota anima¬
tota m̃ite. ad qͣm ⁊templandam ⁊ ꝓximũ
diligendo sicut se ip̃m qͣntum potest
eius quam assimpsit postremis tp̃eib¬
nũc ꝑfidem ⁊ dilectoem desidando ⁊tem¬

Expanded text:
et tunc videbis posteriora mea. Nam f non apparebit tibi. Non ergo imanifestationem sapvidere et vivere. Ipsa est species ad quam suspirat qui Deum diligit toto corde, tota animatota mente: ad quam contemplandam, etiam diligendo sicut seipsum, quantum potest, ejus, quam assumpsit postremis temporibper fidem et dilectionem desiderando contem
Abbreviated transcription (Latin):
u ñuiderit se posse ꝯscendere melius ẽ
ut in segor .i. in paruula remaneat ꝯ¬
temptꝰ laicali ⁊ emuni urta qͣm mon¬
tem u̾tictum arripiat ⁊ ad scłaria re¬
deat uirginitas altus mons est ad qͣm
angłs hortatur. s qui uidet se ñ posse cõ¬
scendere maneat in segor ł legittimo mri
Parrupta libidinum p̃cipitari. uñ. pp̃for

Expanded text:
 viderit se non posse conscendere, melius est ut in Segor, id est in parvula remaneat, contentus laicali et communi vita, quam montem virtutis arripiat et ad saecularia redeat. Virginitas altus mons est ad quam angelus hortatur: si quis videt se non posse conscendere, maneat in Segor, id est in legitper abrupta libidinis praecipitari. Unde I Cor
Abbreviated transcription (Latin):
tua  iton subuertam urbem ꝓ
qua locutꝰ es. festina ⁊saluare
ibi. quia nõ potero facere quie¬
quam donet ingrediaris illuc.
Idcirco uocatũ est nomẽ urbis

Expanded text:
ut non subvertam urbem pro qua locutus es. Festina, et salvare ibi: quia non potero facere quicquam donec ingrediaris illuc. Idcirco vocatum est nomen urbis
Abbreviated transcription (Latin):
qł in orbem t̾mrum. ⁊ erogatdẽ frumenti
sui omĩa subiugauit. Nisi fr̃es ioseph¬
Ioseph intp̃r angm̃tatio siue amplia¬
tio. s in illo ioseph ampliatõẽm nõ ha¬
buit nisi sola egyptus. In nr̃o uero uni
s.Dixit iacob filuis sius. Est frumen¬
tum in egypto. Dicit ⁊ d̾s pater. ex egip
to uocaui filium meũ. Descendunt decẽ
ꝓuectiores .i. uidei sub decalego estitu

Expanded text:
i orbe terrarum, et erogatione frumenti sui omnia subjugavit. 22. Nisi enim JosephJoseph interpretatur Augmentatio, sive Ampli in illo Joseph ampliationem non habuit nisi sola Aegyptus; in nostro autem JDicit Jacob filiis suis, Est frumentum in to vocavi Filium meum. » Descendunt decem provectiores, id est Judaei, sub decalogo constitu
Abbreviated transcription (Latin):
solatus iuidas ascen¬
dit ad eos qui tonde¬
bant oues ip̃e ⁊ hyraᷤ
pastor eiꝰ odollamites.
nucus legit᷑ s u̾bum
ambiguũ est qr hiis¬
Nuntiatũ est ã thamar qd̃ so-¬
cer illiꝰ ascenderat in tampnaᷤ
ad tondendas oues. Que depo¬
sitis uiduitatis uestib assũp

Expanded text:
solatus Judas ascendit ad eos qui tondebant oves ejus ipse et Hiras pastor ejus Odolamites. micus legitur: sed verbum ambiguum est, Nuntiatumque est Thamar quod socer illius ascenderet in Thamnas ad tondendas oves. Quae depositis viduitatis vestibus, assump
Abbreviated transcription (Latin):
bum dei sonant.
qr dectores totos se diuine scripture subi¬
ciunt u̾ba diuina meclitando ⁊ p̾licando
mancipant aĩam ⁊ corpus. Sicut enĩ mem-¬
bra sine capite uin̾e neq̃unt sicilli elcqͥa
diuina uitã suam existimantes hec nũꝙͣ
obediendo portare ⁊ se humiltando exaltare
desistunt.

Expanded text:
quam verbum Dei sonant. doctores totos se divinae Scripturae subjiciunt, verba divina meditando et praedicando mancipant animam et corpus. Sicut enim membra sine capite vivere nequeunt, sic illi eloquia divina vitam suam existimantes haec nunquam obediendo portare, et se humiliando exaltare desistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
telligendo ⁊ sentiendo de incirtũscripto
lumine aliquid gustat. m u̾o succumbit¬
qr degustando it̾m deficit. Quasi gͦ uincit᷑
angłs qñ humano intellectu intimo cõ¬
p̾henditur d̾̃s. s notandũ qd̃ idem uictus¬

Expanded text:
tellegendo et sentiendo de incircumscripto lumine aliquid degustat, modo vero succumbitt degustando iterum deficit. Quasi ergo vincitur angelus, quando intellectu intimo ehenditur deus. S
Abbreviated transcription (Latin):
te educere de egipto si
audias eum. nult te
longe fac̃e a ph̾aone.
eruere de oꝑe luti ⁊pale¬
arum. si tñ audias ⁊ sp̃i¬
talit̾ intelligas. ñ uult
te in carnis ⁊tenebraꝵ
actib ꝑmanere s exire
ad heremũ ad locum .s.
ꝑturbationib ⁊ flustibꝰ

Expanded text:
te educere de Aegypto, si audias eam; vult te longe facere a Pharaone, eruere de opere luti et palearum: si tamen audias, et spiritualiter intelligas; non vult te in carnis et tenebrarum actibus permanere, sed exire ad eremum, ad locum scilicet perturbationibus et fluctibus
Abbreviated transcription (Latin):
de egypto exierunt ꝑ-¬
uenerunt syna ubi sa¬
crificauerunt ⁊ legem
acceperunt. ubi erectũ
e̾ tabernacłm.¬

Expanded text:
de Aegypto exierunt, pervenerunt Sina, ubi sacrificaverunt, et legem acceperunt, ubi erectum est et tabernac
Abbreviated transcription (Latin):
Ang̃. Decduceris. ca. ⁊ c̃. Queritur utrum ideo ad infernũ qrcum tristicia. an etiam
si abeẽt tristitia tanqͣm ad in¬
fernum moriendo descensurus¬
hec lequatur. De inferno enim
magna q̃o est. ⁊ quid inde scrip¬
denuntiauit nob̃ uir ille sub attestatẽe urandi dicens. Non
uidebitis faciem meam nisi fr̃em ur̃m minimũ adduxe¬
ritis uobiscum. Si gͦ uis mitt̾e eum nobiscum: ꝑgemus
ut diximus denuntiauit nob̃ clicens. Non uidebitis faciem
meam absq fr̃e ur̃o minimo. Dixit eis isił In meam hoc
fecistis miseriam ut indicaretis ei ⁊ alium hr̃e uos frẽm. ate
illi rederunt. Int̾rogauit nos ꝑordinem homo nr̃am ꝓgeni¬

Expanded text:
anos meos, » etc. Quaeritur utrum ideo ad infernum, quia cum tristitia, an etiam set tristitia, tanquam ad infernum moriendo descensurusec loquatur? De inferno enim magna quaestio est, et quid inde ScripDenuntiavit nobis vir ille sub attestatione jurisjurandi, dicens: Non videbitis faciem meam, nisi fratrem vestrum minimum adduxeritis vobiscum. Si ergo vis eum mittere nobiscum, pergemus ir enim, ut saepe diximus, denuntiavit nobis, dicens: Non videbitis faciem meam absque fratre vestro minimo. Dixit eis Israel: In meam hoc fecistis miseriam, ut indicaretis ei, et alium habere vos fratrem. At illi responderunt: Interrogavit nos homo per ordinem n
Abbreviated transcription (Latin):
it uehiculis ut ĩ egyp¬
tum iret. postea uero
iechro socer eiꝰ illi cum
eis occurrit cũ eduxis¬
set popłm de egypto
urtelligendũ est post
illam que ab angło
moysi uł inifantis rez¬
u̾sam futisse tũ ꝑuu¬
lis. siam quidam pu¬
t̾ruisse. ne ad impedi

Expanded text:
er vehiculum, ut in Aegyptum iret: postea vero Jethro socer ejus illic cum eis occurrit, cum eduxisset populum de Aegypto; intelligendum est, post illam, quae ab angelo Moysi vel infantis, reversam fuisse cum parvulis. Nam quidam puterruisse, ne ad impedim
Abbreviated transcription (Latin):
popsm meum ut seruiat mͥ ⁊ noluisti dumniit̾e eum. lece ego
irttficiam filium tuũ pͥmogenitum. Cumq eẽt in rtinere in

Expanded text:
m meum ut serviat mihi et noluisti dimittere eum ecce ego interficiam filium tuum primogenitum cumque esset in itinere in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m spreuit ĩ eam. Qd̃ si filiuis agnõiau̾it
eam scd̃m iustificationem filiaꝵe faciet
ei qd̾ si aliam accipiet ei que opꝰ sunt ⁊
uestem ⁊ ru̾sationem eiꝰ ñ fraudabit. Si aũ
tria hec ñ fecerit ei exibit gratis sine p̃-¬
cio. Obscurissimũ locum inusitate locutõ¬

Expanded text:
previt in ea. Quod si filio annominaverit eam, secundum justificationem filiarum faciet ei. Quod si aliam accipiet ei, quae opus sunt, et vestem, et conversationem ejus non fraudabit. Si autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis sine pretio. Obscurissimum istum locum inusitata verba locutio
Abbreviated transcription (Latin):
si abibit ita ut recedunt ancille intelli¬
gendum ẽ ñ sic recedet qũo recedunt an-¬
cille hebret pꝰ .ui. annos. Eam enim oꝑtet
etiam in feminã hebream legem datam
intelligi q̃ seruat᷑ in marib. Cur gͦ ista
iam ñ agnominauit eam .i. ñ eam fecit
uxorem remun̾abit eam. hoc est qd̃ supͣ
dixit. ñ abibit ita ut recedunt ancille.

Expanded text:
 abibit ita ut recedunt ancillae, intelligendum est, non sic recedet, quomodo recedunt ancillae Hebraeae post sex annos. Eam quippe oportet etiam in femina Hebraea legem datam intelligi, quae servatur in maribus. Cur ergo ista uam non adnominauit eam — id est non eam fecit uxorem — remunerabit eam, hoc est quod supra dixit: non abibit ita ut recedunt ancillae.
Abbreviated transcription (Latin):
Augꝰ. Anime uiuẽtis.
te. Idest que sunt in a¬
nimalib uiuis. sicut
cłr ignobilia hoĩm .i.
ignobiles. qd̃ quidam
pp̃ tarditatem sensus
pisces nulliꝰ sunt me¬
morie. s certissimũ est
eos hr̃e memoriam.
de

Expanded text:
 Animae viventis. » Id est, quae sunt in animabus vivis, sicut ur: Ignobilia hominum, id ignobiles. Quod quidam r tarditatem sensus pisces nullius sint memoriae; sed certissimum est eos habere memoriam. De
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊quisq ht̃ ꝓpͥam. Qui bomi sunt esu¬
riunt ⁊ sitiunt iusticiam. Alii qͦ dicunt.
sditiuit aĩa .in. ad te d̾s. Quiuͭ sũt ꝑccõres
patiunt᷑ ñ sitim aque ñ famem panis.
s audiendi u̾bum dei. Sitiit gͦ põ aquam
infantiũ magist̾ insipientiũ corrigit cł¬
pas ⁊emendat errores dicens ad moysen
bere ⁊ ꝓficere ⁊ ad int̾iora myst̾ia uenire.
uibet dñs ut ostendat eis petͣm de qua
bibant. Si quis est qui legens moysen
murmurat adu̾sus eum ⁊ displicet ei lex
scd̃m litt̾am qr in multis ñ uidet᷑ habere
ꝑcussa uero fontes ꝓducit. ꝑcussus enĩ¬

Expanded text:
t quisque habet propriam. Qui boni sunt, esuriunt et sitiunt justitiam . Alii quoque dicunt: Sitivit anima mea ad te, Deus . Qui vero sunt peccatores patiuntur non sitim aquae, non famem panis, sed audiendi verbum Dei. Sitivit ergo populus aquaminfantium, magister insipientium, corrigit culpas et emendat errores, dicens ad Moysen bere et proficere, et ad interiora mysteria venire.ubet Dominus ut ostendat eis petram de qua bibant. Si quis enim est qui legens Moysen, murmurat adversus eum, et displicet ei lex secundum litteram, quia in multis non videtur habere percussa vero fontes producit: percussus eni
Abbreviated transcription (Latin):
nec congregata de agi udet¬
q suꝑ ea grando morientur. Qui
timuit u̾bum dni de serius pb̃a¬
onis fecit ⁊fugere seruos suos ⁊
uimenta in domos. Qui autẽ ne
in celum ut fiat grando inuiniũ¬
sa t̾ra egypti suꝑ hommes ⁊ suꝑ
iumenta ⁊ suꝑ omnem herbam
agri in terra egypti. Extenditq

Expanded text:
nec congregata de agsuper ea grando morientur qui timuit verbum Domini de servis Pharao fecit confugere servos suos et iumenta in domos qui autem nein caelum ut fiat grando in universa terra Aegypti super homines et super iumenta et super omnem herbam agri in terra Aegypti extenditq
Abbreviated transcription (Latin):
beris ⁊ancillis genuit equali honore fi¬
nore ⁊ głia celestia p̾mia largitur. slõ est
ibi discretio si udeus sit an grecus. bar¬
le donum largiatur. Quitũq enĩ fidem
dñi ꝓmeretur nullis maculis carnalis
natiuitatis offuscatur. unde. effundam¬

Expanded text:
beris et de ancillis genuit aequali honore finore et gloria coelestia praemia largitur. « Non est enim ibi discretio an Judaeus sit an Graecus, Barle donum largiatur. Quicunque enim fidem Domini promeretur, nullis maculis carnalis nativitatis offuscatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
aaron ait. surge fac nobis deos qui nos p̾¬
cedant. Moysi enĩ huic uiro qͥ nos eduxit de
t̾ra egypti ignoramꝰ quid acciderit. Dixits

Expanded text:
Aaron, ait: Surge, fac nobis deos, qui nos praecedant: Mosi enim huic viro, qui nos eduxit de terra Aegypti, ignoramus quid acciderit. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista testat᷑. licet
uiciose sychar legatur
tur in humerũ pulcre
allusit ad nom̃ dicens.
ego dedi tͥ humerum
it ꝑegrinus ⁊ aduena
int̾secto sychen ⁊emor
de ꝑieulo liberari. Tir
⁊ castella ob en̾sionem
federate urbis adu̾sum
emi in fortitudĩe mea
i in pecunia qͣm mul¬
En meon ⁊ leu

Expanded text:
Evangelista testatur. Licet vitiose ut Sichar legatur,tur in humerum, pulchre allusit ad nomen, dicens: Et ego dabo tibi humerum it peregrinus et advena, interfecto Sichem et Emor, de periculo liberari. Timuatque castella ob eversionem foederatae urbis adversum emi in fortitudine mea, hoc est, in pecunia, quam mulejus ibi hodieque
Abbreviated transcription (Latin):
In hebreo sicut posumꝰ primũ nomen
scribitur ephron. scd̃o ephran. postqͣm enĩ
p̃cio iuaꝰ est ut sepulchrum uend̾et ⁊ ac-¬
ciperet argentum licet cogente abrahani
uau litt̾a que ap̃ illos ꝑ olegitur ablata

Expanded text:
In Hebraeo, sicut hic posuimus, primum nomen ejus describitur, Ephron, secundum Ephran, Postquam enim pretio victus est, ut sepulcrum venderet et acciperet argentum, licet cogente Abraham, vaf littera quae apud illos pro o legitur, ablata
Abbreviated transcription (Latin):
generatões hoc potiꝰ intelligendũ est ab ip̃o
iacob qui intrauit in egyptum usq ad
moysen qͥ cum ppło egressus. Iacob enĩ
primꝰ. scd̃s leui. t̾cius caath. quartus
amram. quintꝰ moyses inuenit᷑. has

Expanded text:
generationes hoc potius intellegendum est ab ipso Iacob qui intrauit in Aegyptum usque ad Moysen qui cum populo egressus est? Iacob enim primus, secundus Leui, tertius Caath, quartus Ambram, quintus Moyses inuenitur. has
Abbreviated transcription (Latin):
exeuntib euicino bella subtrahuntur
sentiũt. pͥus ꝑacis quiete nitͥunt᷑. post
cognitam uͦ dulcedinem tanto tolerabiliꝰ
tẽptationũ certamina sustinẽt qͣrito in
deo altius cognouerunt que amant̃.

Expanded text:
exeuntibus e vicino bella subtrahuntur:sentiunt, prius pacis quiete nutriuntur; post cognitam vero dulcedinem tanto tolerabilius tentationum certamina sustinent quanto in Deo altius cognoverunt quae ament.
Abbreviated transcription (Latin):
gregant᷑ ut lux que pre¬
terito biduo aquas cla¬
ra luce lustrauerat. in
puro aere clarior fulge
sa erat fieret arida ⁊ g̾¬
minib apta. Si q̃rat᷑
ubi ꝯgregate sint aq̃
que om̃s ꝑtes t̾re usq
ad celum texerant: po¬
tuit fieri ut t̾ra subsi¬
dens ꝯcauas ꝑtes p̾be¬
ret. qͥb flustuantes a
stinctõnem aquarũ
totam solidiorẽ mun
mundꝰ iam formari ĩ¬
cipit ⁊t̾re facies appa¬
ret recedentib aqͥs ad
distinctõem partis que
adhuc p̃mebatur aqͥt
portio quam aridam
ẽẽ licebat t̾re nom̃ ac-¬
cepit. eo ꝙ pelib tera¬
tur. congregatoẽs ꝙ¬

Expanded text:
tricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeasa erat fieret arida et geminibus apta. Si quaeratur ubi congregatae sunt aquae, quae omnes partes terrae usque ad coelum texerant, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, quibus fluitantes aqstinctionem aquarum totam solidiorem mundmundus jam formari incipit, et terrae facies apparet, recedentibus aquis, ad distinctionem partis quae adhuc premebatur aquis, portio quam aridam esse licebat, terrae nomen accepit, eo quod pedibus teratur. « Congregationes
Abbreviated transcription (Latin):
uatus est pnus in terram ⁊ ado¬
rans ait. Si inueni grãm in con¬
spesti tuo domine obsecro lit guis¬
illaris nobiscum. popls enim
lure cernicis est. et auferas n¬
ꝙ possideas. Respondit domin.
sgo inibo pactum uidentibus
cunstis signa faciam que nũ¬

Expanded text:
atus est pronus in terram, et adorans ait: Si inveni gratiam in conspectu tuo, Domine, obsecro ut giaris nobiscum populus enim durae cervicis est et auferas ine possideas. Respondit Dominus: Ego inibo pactum videntibus cunctis, signa faciam quae num
Abbreviated transcription (Latin):
stis: Qui rederũt. de haran. Quos int̾rogans nũ quid ait nosi̾
laban filium nachor: Dixerunt. Nouimꝰ. Sanus ne est inquit:
ualet inquiunt. ⁊ ecce rachel filia eiꝰuenit cũ grege suo. Dixit¬
q iacob. Adhuc multũ diei suꝑest. nec est tempꝰ ut recducant᷑
ad caulas greges. Date ante potũ onib. ⁊ sic ad pastũ eas re-¬
ducite. Qui rederunt. slon possumꝰ donec osa pecora egregent᷑¬

Expanded text:
stis qui responderunt de Haran quos interrogans numquid ait nostis Laban filium Nahor dixerunt novimus sanusne est inquit valet inquiunt et ecce Rahel filia eius venit cum grege suo dixitque Iacob adhuc multum diei superest nec est tempus ut reducantur ad caulas greges date ante potum ovibus et sic ad pastum eas reducite qui responderunt non possumus donec omnia pecora congregent
Abbreviated transcription (Latin):
tes uixta eum. Nam ex illo¬
eius grandi lapide claudeba¬
tur. Mos q erat ut cunctis o¬
uib ꝯgregatis euoluerent
lapidem. ⁊ refectis gregib rur¬

Expanded text:
tes iuxta eum nam ex illoius grandi lapide claudebatur morisque erat ut cunctis ovibus congregatis devolverent lapidem et refectis gregib
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ in hac ꝑegͥnatõe in¬
iuriosum nos defendẽ¬
do occrdit ⁊ in harena¬
obruit occisum. Latet¬
enĩ in eis qͥ stabile nõ
hñt fũdam̃tum. ecc̃am¬
uͦ in petͣ eli ficat. ⁊ eos

Expanded text:
bis in hac peregrinatione iuriosum, nos defenddo occidit, et in arenobruit occisum. Lateenim in eis qui stabile non nt fundamentum. Eccro in pet
Abbreviated transcription (Latin):
ere Is̃. Firant qͥ putant pͥmum sa¬
ram ꝑ unam .R. scriptam fuisse ⁊ pͣt¬
ea add̾itam ẽe alt̾am .R. ⁊ qr .R. apnd
grecos .c. sig̃cat multas suꝑ hoc nomĩe
suspicantur ineptias. cum ⁊ utrum q
uelint uocabulum emittatum s̃ gre¬
cam s hebraicam debet habere rõnem
hebreum enim est. Nemo enĩ alt̃a lĩgͣ
quemilibet uocans ethimo logiam sumit¬

Expanded text:
mum Saram per unum r scriptum fuisse, et postea additum esse alterum r. Et quia r apud Graecos centum significat, multas super hoc nomine suspicantur ineptias, cum et utcunque velint vocabulum commutatum, non Graecam, sed Hebraicam debet habere rationem. Hebraeum est enim. Nemo enim altera lingua quemlibet vocans, etymologiam vocab
Abbreviated transcription (Latin):
qui risus int̃pr̃ de risu abrabe ñ de risu
sare. postꝙͣ erũ ex risu abrahe uocatꝰ est fi¬
lius eius ysaac legitur saram risisse.
er̃. Sciendum qd quatuor in uereri
testamento nominib suis aperte
ante qm nascereritur uocati sunt ys¬
mael Ysaac. Sanson ⁊ iosyas. lege scͥꝑ¬

Expanded text:
qui risus interpretatur de risu Abrahae, non de risu Sarae. Postquam enim ex risu Abrahae vocatus est filius ejus Isaac, legitur Saram risisse. » Sciendum quod quatuor in Veteri Testamento nominibus suis aperte, antequam nascerentur, vocati sunt: Ismael, Isaac, Samsom et Josias. Lege Sc
Abbreviated transcription (Latin):
dñe ñ sam eloqsus añ
hesternũ neq añ nndiꝰ¬
t̾cianum diem. neq ex
quo cepisti loqui famu
fieri dei uolũtate subi¬
to eloquentem. cũ dic̃
neq ex quo cepisti lo¬
qui famulo tuo tangͦ¬
ante hesternum ⁊ nu¬
diꝰ tercianũ diem elo¬
qus ñ fusset repente¬

Expanded text:
non sum eloquens ante hesternum, neque ante nudiustertianum diem, neque ex quo coepisti loqui famulfieri Dei voluntante subito eloquentem, cum dicit, neque ex quo coepisti loqui famulo tuo; taante hesternum et nudiustertianum diem qui eloquens non fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
Quis aũ nisi insciens
credid̾it aliquid hoĩ
scd̾m uicia corporali
posse accidere qd̾ d̃s no¬
lit. s enm iuste totum
uelle nemo ambigit.

Expanded text:
quis autem nisi insipiens crediderit aliquid homini secundum uitia corporalia posse accidere, quod deus nolit? sed eum iuste totum uelle nemo ambigit.
Abbreviated transcription (Latin):
tus ut pellis hisyidꝰ. Dein de exĩt iacob te¬
nens plarctam fratris. pͥor enĩ ppłs ꝓpħa¬
rum ⁊ xp̃i sanguine pollutus pcti ⁊ neqͥ¬
ciesqualore cirtundatꝰ. cuiꝰ minor plantã¬
tenurt. qr maiorẽ ppłm minor superauit.

Expanded text:
tus ut pellis hispidus: deinde exit Jacob tenens plantam fratris; prior enim populus, proChristi sanguine pollutus, peccati et nesqualore circumdatus: cujus minor plantatenuit, quia majorem populum minor superavit.
Abbreviated transcription (Latin):
eis anulos
ꝑ quos uec¬
tes tabulata
contineant.
Quos opies¬
laminis au¬
reis. Et eriges¬
tabernaculũ¬
iuxta exem¬
plum quod
tibi in monte
monstratũ ẽ.

Expanded text:
eis anulos r quos vectes tabulata contineant quos opelamminis aureis et erigabernaculuiuxta exemplum quod tibi in monte monstra
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ. sicut enĩ boni
abhominant᷑ mala i¬
ta mali bona. uñ abho¬
minant᷑ iusti uirum
impiũ. ⁊ impii eos qͥ
in recta sũt uia.
S. Egyptii abhominã¬
tur oues ⁊ eas adorãt
qui cũ capite arietino
pingit᷑. Idem. Souem
colunt egyptii qui cõ¬
secratus est aꝑi. sicut
uata ysidi. Apis enim
erat maximũ numen
tiones enim
egyptiorum
immolabimꝰ
mactauerimꝰ¬
ea que colunt
egyptii coram
eis. lapidib¬
dicebat moyses se uelle ire ubi egyptiĩ nõ
uid̾ent ab hominatões suas. hec aũ intelli¬
gendũ est mistice sig̾tari qd̾ de pastorib
diximus qui erant egyptiis abhominabi
tideo seꝑatam t̾ram istlite receꝑunt ĩ egip¬
to. sic enĩ sacuficia iscłitaꝵ abhominatõ¬
nes sunt egyꝑtus sicut iniqͥs uita iustoꝵ.

Expanded text:
bonorum. Sicut enim boni abominantur mala, ita mali bona. Unde abominantur boni virum impium, et impii eos qui in recta sunt via.. Aegyptii abominantur oves et eas adorant qui cum capite arietino pingitur. Item: bovem colunt Aegyptii, qui consecratus est Api, sicut vacca Isidi. Apis enim erat maximum numentiones enim Aegyptiorum immolabimus mactaverimea, quae colunt Aegyptii coram eis, nos lapidibdicebat Moyses se velle ire ubi Aegyptii non viderent abominationes suas. Hoc autem intelligendum est mystice significari, quod de pastoribus diximus, qui erant Aegyptiis abominabiles: et ideo separatam terram Israelitae receperunt in Aegypto. Sic enim sacrificia Israelitarum abomination
Abbreviated transcription (Latin):
b omĩa rueniunt. aliter sapientes aliter
insipientes. aliter duites alit̾ pauꝑes. A¬
litersani alit̾ infirmi. Aliter senes aliter
iuuenes. aliter uiri alit̾ femine. Alit̾ ce-¬
libes alit̾ riugati aliter p̃lati alit̾ subdi¬

Expanded text:
 omnia conveniunt: aliter sapientes, aliter insipientes; aliter divites, aliter pauperes; aliter sani, aliter infirmi; aliter senes, aliter juvenes; aliter viri, aliter feminae; aliter coelibes, aliter conjugati; aliter praelati, aliter subdi
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃. Solent ebriosi hoc testimo¬
nium adhibere sibi in patro¬
cinium ꝓpt̾ ioseph qui ual-¬
de sapiens cõmendatur. Sed
in lande benedictionis hoc po-¬
situm est ⁊ donum dei cõmer¬
ur senex de quo dixeratis mͥ. Adhuc
uiuit: Qui rederunt. Sospes est serr¬

Expanded text:
tc. Solent ebriosi hoc testimonium adhibere sibi in patrocinium propter Joseph, qui valde sapiens commendatur. Sed in laude benedictionis hoc positum est, et donum Dei commer senex, de quo dixeratis mihi? adhuc vivit? Qui responderunt: Sospes est ser
Abbreviated transcription (Latin):
nuit se ⁊ ait. Ponite panes. Quib appositis sedrsui io sepb¬
uiuium sederunt ergo coram eo primogenttus iux¬
ta primogenita sua.⁊ minimus uixta etatem suam.⁊ mi¬
rabantur nimis sumptis ꝑtib quas ab eo acceperant. Ma-
ior pars uenit ad beniamin. ita ut quinq partib excedere

Expanded text:
nuit se et ait: Ponite panes. Quibus appositis seorsum Josepvium, sederunt coram eo, primogenitus juxita sua, et minimus juxta aetatem suam. Et mirabpars venit Benjamin, ita ut quinque partibus excedere
Abbreviated transcription (Latin):
enim loquit᷑ in cuiꝰ sermone si figͣate
aliquid dicatur qd̃ ad ꝓpͥetatem ñ sit
impletum ñ impedit hystorie fidem in
qua ꝑspicitur u̾itas narratoris sicut
nec euangłistaꝵ narratio scd̃m ꝓpͥeta¬
tem impedit᷑ si aliqͥd a xp̃o figurate dica-¬

Expanded text:
enim loquitur: in cujus sermone si figurate aliquid dicatur, quod ad proprietatem non sit impletum, non impedit historiae fidem in qua perspicitur veritas narratoris. Sicut nec evangelistarum narratio secundum proprietatem impeditur, si aliquid a Christo dic
Abbreviated transcription (Latin):
trat qͣnto duriꝰ bona et̾na desperat. S ista
repboꝵ malicia electoꝵ uitam qͣi grana
a paleis seꝑat. ⁊ dum affligit expedit. qr
dum iuolenta ingerit festinare ad suꝑ-¬
na compellit qd̃ in isrłrtico ppło moyse
uecante ⁊ pharaone seuiente signat᷑. Mo¬
yses enim ad uocandum mnissus est tũ
pħao duris oꝑib urget ut alius uocan¬
do traheret. alius seiuendo impelleret.
ut plebs in seruicio turpiter fixa uł uo¬
cata uł impulsa mou̾etur. hoc cotidie a¬
gitur dum p̾dicatis celestib p̃miis seui¬
re in electos reꝓbi ꝑmittuntur. ut quos
iuuet p̾mens ut dũ ds ꝓuocat crtciatus
impellat.

Expanded text:
trat, quanto durius bona aeterna desperat. Sed ista reproborum nequitia electorum vitam, quasi grana a paleis, separat, et dum affligit, expedit: quia dum violenta ingerit, festinare ad superna compellit; quod in Israelitico populo, Mose vocante et Pharaone saeviente, signatur. Moses enim ad vocandum missus est, cum Pharao duris operibus urgeret ut alius vocando traheret, alius saeviendo impelleret, ut plebs in servitio turpiter fixa, vel vocata, vel impulsa moveretur; hoc quotidie agitur dum praedicatis coelestibus praemiis saevire in electos reprobi permittuntur: ut quos juvet premens; ut dum Deus provocat, cruciatus impellat.
Abbreviated transcription (Latin):
decem quam habitare cepat
in terra chanaan.⁊ dedit eam
uiro suo uxorem. Qu ingressꝰ
est ad eam at iua concepisle¬
ie uiens cespexit dñam suã
Dixitq sarray ad abram. Ini¬
que agis ꝯtra me. Ego deli
ancillam meã in sinum tuũ.
oue iicei qd conceperit des

Expanded text:
decem quam habitare coeperant in terra Chanaan et dedit eam viro suo uxorem qui ingressus est ad eam at illa concepisidens despexit dominam suam dixitque Sarai ad Abram inique agis contra me ego dedi ancillam meam in sinum tuum quae videns quod conceperit desp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tunicam su¬
perhumera¬
lis totam ia¬
cinctinam.
In cuius me¬
dio supra erit
CAD¬
in cio sacate est miꝰ¬
nist̾im sollerte se to¬
to studio tota indir¬
stria mentis exornet ⁊
corꝑis. exempla scõrã
respiciens uit eoꝵ sedn¬
luo inittator aptum se
diuinis p̾sentei aspecab¬
t

Expanded text:
 tunicam superhumeralis totam hyacinthinam, in cujus medio supra erit cain quo sacratius est ministerium, solertius se toto studio, tota industria mentis, exornet, et corporis, exempla sanctorum respiciens, ut eorum sedulus imitator aptum se divinis praesentet aspect
Abbreviated transcription (Latin):
nuare. ⁊ qd dẽm est nõ erunt tͥ dii alie¬
ni pret̾ me. hoc ip̃m ꝑfestius explicatur
tum ꝓhibentur colenda figmenta. concu¬
piscĩa u̾o uxoris aliene ⁊ concupĩa domꝰ
aliene tm̃ in peccando differunt. ut illi
qd̃ dcm̃ est slõ concupisces domũ ꝓximi
tui adiuncta sint alia dicente scriptura.
sleq agnũ eiꝰ neq seruũ eiꝰ neq ancillam
uiderur ꝯcupiscĩam uxoris aliene a conc

Expanded text:
euera quod dictum est: non erunt tibi di alii praeter me, hoc ipsum perfectius explicatur, cum prohibentur colenda figmenta. concupiscentia porro uxoris alienae et concupiscentia domus alienae tantum in peccando differunt, ut illi, quod dictum est: non concupisces domum proximi tui, adiuncta sint et alia dicente scriptura: neque agrum eius neque seruum eius neque ancillam uidetur concupiscentiam uxoris alienae a conc
Abbreviated transcription (Latin):
tur unũ aũ uolunt ẽe ñ ꝯcupisces uxo¬
rem ꝓximi tui ⁊ ñ ꝯcupisces domum ꝓ¬
ximi tui. ⁊ oĩa usq in finem. qui uͦ illa
t̾a ẽẽ dicunt ⁊ ista .uii. unũ uolunt ẽe qͥc¬
quid de uno colendo deo p̃cipitur ne aliqͥd
duo diuidunt᷑ ut aliud sit. nõ ꝯcupisces

Expanded text:
ur; unum autem uolunt esse: non concupisces uxorem proximi tui, non concupisces domum proximi tui et omnia usque in finem. qui uero illa tria esse dicunt et ista septem, unum uolunt esse quidquid de uno colendo deo praecipitur, ne aliquiduo diuidunt, ut aliud sit: non concupisces
Abbreviated transcription (Latin):
alba ⁊ iugra pecora iuuꝰ coloris da mͥ: Si quid gͥ ex albis
⁊ iugris que uniꝰ coloris sũt uariũ natum fu̾it. meũ erit.
si quid uniꝰ coloris. tuũ. qͣt rem difficilem nõ postulo. tecũ
facit natura pecoꝵ. ut alba ex albis ⁊ iugra nascant᷑ ex nigͥs.¬
oxcũ iusticia mea dũ d̃s humilitatem meam ⁊ laborem
respicit. oꝑtionem laban datam libenter arripuit. ⁊ ita ut
lacob postulabat faciens. triũ dieꝵ iter inter iacob ⁊ fili¬
os suos separauit. ne qͥs dolus ex uicinitate pecoris nasc̾e
albi ⁊ nigri peccoris naturali arte pugnauit. tres enim
cans uariũ uirgaꝵ fecit colorem. ut ubicunq in uirga
corticem reliquisset antiqꝰ remaneret color. Obseruabat gͦ¬
iacob tempꝰ quo pecora ascendebant᷑. ⁊ cũ pꝰ calorem diei ad
potandũ auida ꝑgebant. discolores uirgas in canalib po
nebat. ⁊ admissis arietib ⁊ hyrcis in ip̃a potandi auidita¬
te oues ⁊ capras faciebat ascendi ut ex dupplici desid̾io dum¬

Expanded text:
Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius sunt, varium natum fuerit, mecum erit; si quid vero unius coloris, tuum erit. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecomecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat faciens, trium dierum iter inter Jacob et filios suos separavit, 353 ne quis ex vicinitate pecoris nascerealbi et nigri pecoris, naturali arte pugnavit. Tres enim cans, varium virgarum fecit colorem, ut ubicumque in virga corticem reliquisset, antiquus permaneret color: ubi Jacob tempora quibus pecora ascendebantur, et post calorem diei ad potandum avida pergebant: discolores virgas hic ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis in ipsa potandi aviditate oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio, dum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uestes atq addidit ⁊ p̾dabimini eos mã¬
dati huiꝰ nõ potest inuistum ẽẽ iudiciũ.
Mandatum enim dei est. de quo ñ iudicã¬
dum s obtempandum fuit Ipe enĩ nonit
qͣm iuste mandauerit. ad seruum perti¬
net obeuilienter facere quod mandaiit

Expanded text:
 uestem atque addidit: et praedabimini eos, mandati huius non potest iniustum esse iudicium. mandatum enim dei est, de quo non iudicandum sed ei obtemperandum fuit. ille enim nouit quam iuste mandauerit: ad seruum autem pertinet oboedienter facere quod mandauit
Abbreviated transcription (Latin):
des querens eum octidere nõ inuenit. ut
coques qd̃ dictum est ꝑtineat ad ignem
passionis .i. tribulatõnem. Illud qͦ forsi
tan nõ absurdum est qd̃ alii dicunt .i. p̾
ceptum ẽẽ ꝑ ꝓpħiam ne se bomi isrlite so-¬
ciarent pessimis uideis a quib xp̃c passuꝰ
est tanqͣm agnus in lacte matris sue.i.
eo tempore quo conceptus est. Sicunt
enĩ femine ex quo conceꝑint lac corrig̾e

Expanded text:
des quaerens eum, ut occideret, non inuenit; ut coques quod dictum est pertineat ad ignem passionis, hoc est tribulationem. unde ditan non absurdum est, quod alii dicunt, id esse preceptum per prophetam, ne se boni Israelite sociarent malis Iudeis, a quibus Christus passus est tanquam agnus in lacte matris sue, id est eo tempore, quo conceptus est. Dicuntur enim femine, ex quo conceperint, lac colligere.
Abbreviated transcription (Latin):
Iere sepe qui foris st̾¬
fidelium ꝯu̾satione
inducti eislem deside¬
rant scciari. ⁊ eoꝵ exẽ¬
plis ad melius infor¬
mari. ut ⁊ sibi ⁊sulãt
⁊ꝓximorum salug.¬

Expanded text:
 Saepe qui foris fidelium conversatione inducti eisdem desidrant sociari, et eorum exemplis ad melius infomari, ut et sibi consulant et proximorum salu
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis ⁊ scĩa decalogi instructi erant ⁊¬
aꝑire est ualido intellectu scripture
⁊ ꝑ silentium regat ne ꝑ scandalum mẽ
aut fidelem ꝑulilum aut infidelem qͥ
credere potusset int̾imat. Ex morte enĩ

Expanded text:
nitatis et scientia decalogi instructi erant, caperire est valido intellectu Scripturae per silentium tegat, ne per scandalum mentis, aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset interimat. Ex morte enim
Abbreviated transcription (Latin):
tate ultõis innotuit macłam crimi¬
nis. Sulphur enĩ feret. ignis ardet. Qͥ
gͦ ad ꝑuersa desid̾ia carnis fetore apserãt
iure sulphure ⁊ igne ꝑierunt. ut ex tusta
pena discerent quid ĩ iniusto desid̾io fe

Expanded text:
tate ultionis innotuit macula criminis. Sulphur enim fetet, ignis ardet; qui ergo ad perversa desideria carnis fetore arserant, jure sulphure et igne perierunt, ut ex justa poena discerent quod injusto desiderio fe
Abbreviated transcription (Latin):
nas tanꝙͣ iuste possidere. heredes morien¬
re possidentem. d̃s damꝑnat intuste cu¬
pientem. Qd̃ enim queris ab aliquo he¬
pͥmogenitis tius pumiris. qui cupiendo
res alienas qͣi uiris umbram ꝑquiris. ⁊¬
que meliora sunt cordis pͥmggenita ꝑdis.
pͥmogenita qͥdem fides est. Nlemo enĩ bona¬
facit in qͦ fides ñ p̃cessit. Omnia oꝑa uona

Expanded text:
erunt morienre possidentem, Deus damnat injuste cupientem. Qui enim quaeris ab aliquo hprimogenitis tuis puniris, qui cupiendo res alienas, quasi juris umbram perquiriae meliora sunt, cordis primogenita perdis. Primogenita quidem fides est. Nemo enim bona fides non praecessit. Omnia opera bona
Abbreviated transcription (Latin):
Omriem t̾ram. ⁊ c̃. Nõ hxc solum pro¬
missum. siõ enim dc̃m est tantũ terre
tibi dãbo qͣntum uides. s tͥ dabo t̾ram
uides. Cum enĩ ⁊ ult̾ior undiq dabatur
hec p̃cipue dabatur que uidebar᷑ onde ⁊
addicit. surge ⁊ ꝑarbula t̾ram. ⁊ c̃ ut
ꝑambulando .s. ꝑueniat ad eam quam
in uno loco stans iudere nõ pot̾at. dig¬
nificatur aũ ea t̾ra qͣm acceꝑat isrł sem̃
abrahe scd̃m carnem nõ semen scd̃m¬

Expanded text:
Omnem terram, » etc. Non hoc solum promissum est. Non enim dictum est, Tantum terrae tibi dabo quantum vides; sed, Tibi dabo terram quam vides. Cum enim et ulterior undique dabatur, haec praecipue dabatur quae videbatur. Unde et addidit: « Surge et perambula terram, » etc., ut perambulando scilicet perveniat ad eam quam in uno loco stans videre non poterat. Significatur autem ea terra quam acceperat Israel semen Abrae secundum carnem, non secun
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. Quid sib nult qd̾ inuen
tus est sciph ioseph in saccu¬
lo beniamin. nisi quia in cor-¬
de pauli celestis doctrine iam
prefulgebat eloquium dum
ẽẽt eruditus in lege: S quia
subiectus non erat uitra sac¬
cum erat scipbus. doctrina
intra legem. lucerna intra
modium. missus tamen ana¬
nias manum imposuit. mar
lamine adeptus est gr̃e liber¬
tatem.⁊reuelata facie sermo
portauimus ad te deterra chanaan. ⁊¬
quomodo consequens est ut furati simus de domo domini tui
aurum uel argentum: Apud quemcũq fuerit inuentum ser

Expanded text:
» etc. Quid sibi vult quod tus est scyphus Joseph in sacculo Benjamin, nisi quia in corde Pauli coelestis doctrinae jam praefulgebat eloquium, dum esset eruditus in lege? Sed quia subjectus non erat divinacum erat scyphus, doctrina intra legem, lucerna intra modium. 27. Missus tamen Ananias, manum posuit, marslamine, adeptus est gratiae libertatem, et revelata facie, sermoportavimus ad te de terra Chanaaquomodo consequens est ut furati simus de domo domini tui aurum vel argentum apud quemcumque fuerit inventum ser
Abbreviated transcription (Latin):
Ieꝵ. uidetur pri¬
mam linguam
humano gn̾i fu¬
isse hebream qr
nomina q̃ usq
ad diuisionem
linguaꝵ in ge¬
nesi legimus
constat ẽẽ illius.

Expanded text:
. Videtur primam linguam humano generi fuisse Hebraeam, quia nomina quae usque ad divisionem linguarum in Genesi legimus, constat esse illius.
Abbreviated transcription (Latin):
picernare magister ait. Confiteor petin¬
cente matoie s ure ei pistoꝵ retrudi in carcerem iussit pͥncipis
militum. ubi una nocte ut̾q uidimus sompniũ p̃sagum
futuroꝵ. Erat antem ibi puer hebreus eĩdem ducis mlitũ
famulus. Cui narrantes sompnia audiuimꝰ quioqͥd postea
rei euentus. ꝓbauit. Ego enim redditus sũ officio meo ⁊ ille
suspensus est in cruce ꝓtinus ad regis imꝑium eductum

Expanded text:
pincernarum magister ait. Confiteor peet magistrum pistorum retrudi jussit in carcerem principis militum. Ubi una nocte uterque vidimus somnium presagum futurorum. Erat ibi puer hebreus: ejusdem ducis militum famulus cui narrantes somnia audivimus quicquid postea rei probavit eventus ego enim redditus sum officio meo et ille suspensus est in cruce protinus ad regis imperium eductum
Abbreviated transcription (Latin):
tionis portaret secum ⁊ uesceret᷑. uter
gͦ aque que defecit iudaica purificatõ
mortua clausa .i. in carne uet̾is hõĩs
p̃uaritatõis sña dampnata que nec
expulsa de t̾ra sua sine sacerdocio ⁊ sacrt¬

Expanded text:
t, portaret secum, et veterascerent. Uter vero aquae qui defecit, Judaica purificatio mortua clausa, id est, in carne veteris hominis praevaricationis sententia damnata, quae nec expulsam de terra sua sine sacerdotio et sacri
Abbreviated transcription (Latin):
crimas fundunt amoris. Reste ꝓpe al¬
tare holocausti labrum pontẽ in qͦablu¬
ti sacerdotes ingrediunt᷑ tabernacłm ⁊ thi¬
miama dño incendunt. Duob eñ mo¬
dis lacrimaꝵ ⁊ compunctõnis status di

Expanded text:
crymas fundunt amoris. Recte post altare holocausti, labrum ponitur in quo abluti sacerdotes, ingrediuntur tabernaculum, ut thymiama Domino incendant. Duobus namque modis lacrymarum et compunctionum