comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factus membrum meretricis uel dia¬
boli presumserit hoc facrofanchim
corpus contingere:non dubium qui
ob id iudicium excipiat: & cum iude
culpa societur obnoxius: tam quĩa cor¬
ruit:ꝙͣ quia in conscientia dãnatus
ausus est sine penitentia & sue corre¬
ctionis uenia sancta mysteria teme¬
Tem ex eodem libro legimus
quia deus dedit filris ifrael
panem de celo habentem omnerder¬
lectamentum: sed non inepluribus
eorum beneplacitum fuisse testatur
Aplus. Nam populus ille carnalis
manna fastidiuit: qui a mnibi nõ nisi
carnalia quesunt. Illintaq imortui
isunt in quibus beneplacitu m mbnꝰ¬
fuit deo: quicunqiero tinter eosspi¬
rituales fuerunt mori nom pot uerũt.
quia spiritualiter comederut: quia
eis esca illa celestis saporem & de¬
lectamentum immortalitatis pre¬
buit. Itaq similiter mine in ecclia
cibus iste quibusdam uita est: qui¬
busdam uero supplicium. Unde
o homo disce quia deus spiritus
est. Et ideo intellige quia cibus

Expanded text:
factus membrum meretricis vel diafactus membrum meretricis vel diaboli, praesumpserit hoc sacrosanctum corpus contingere, nec dubium quin ob id judicium excipiat, et cum Juda culpae societur obnoxius, tam quia corruit, quam quia ex conscientia damnatus, ausus est sine poenitentia et correctionis venia sancta mysteria temeItem ex eodem libro legimus, quia Deus dedit filiis Israel panem de coelo, habentem omne delectamentum, sed non in pluribus eorum beneplacitum fuit Deo , ut testatur Apostolus. Nam populus ille carnalis manna fastidivit, quia inibi non nisi carnalia quaesivit. Illi itaque mortui sunt, in quibus non beneplacitum fuit Deo. Quicunque vero inter eos spirituales fuerunt, mori non potuerunt, quia spiritaliter comederunt; quia eis esca illa coelestis saporem et delectamentum immortalitatis praebuit. Itaque similiter nunc in Ecclesia cibus iste quibusdam vita est, quibusdam vero supplicium. Unde, o homo, disce quia Deus spiritus est, et ideo intellige quia cibus
Abbreviated transcription (Latin):
enim pascasius in libro de corpore
domini dicit. Quisquis ut mebrũ
meretricis sił per aliquod graue.
delictum inembrũ diaboli: hic.
utiq lapsus de corpore chisti est
Et iccirconon licet eis corpus xp̃i¬
contingere. Nam qui debeant ipse
Christus ostendił dicens. Qui ma¬
ducat meam carnem & bibit meu
sanguinem in me manel & ego in eo
Ac si diceret. Nisi prius in me ma¬
neat: carnem meam manducare
non potest: neq sanguinem bihere.
Quid ergo manducat pctor. & quid
bibit. Non utiq utiliter sibi carnem
& sanguinem sed idicium. demde
quia non iudicat. uidelicet ut dis¬
cernat corpus domini qiid est
quãtumcũq sacramẽtinmi qualisq
uirtus sacramẽti:quia diuinũ ac
spũale est. Unde in prirnordio
hunis celebritatis Chmistus male
accipientibus tudiciuimĩnatirb
dum contimio post bucelbam de
manii eilis acceptaur diabblus
tudam peruasit ubi mex ostens¬
ditur fuhrum ni ecołia nidiciũ
Si quis ergo lapsus de corpore christi

Expanded text:
enim Pascenim PascDomini dicit: « Quisquis vel membrum meritricis fit, vel per aliquod grave delictum membrum diaboli, hic utique elapsus de corpore Christi est, et icontingere. Nam qui debeant ipse Christus ostendit, dicens: Qui manducat carnem meam et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo . Ac si diceret: Nisi prius in me maneat, carnem meam manducare non potest, neque sanguinem meum bibere. Quid ergo manducat peccator, et quid bibit? Non utique utiliter sibi carnem et sanguinem, sed judicium, licequia non dijudicat, videlicet ut discernat corpus Domini: quid est quantum, quia sacramentum, qualisque virtus sacramenti, quia divinum ac spiritale est. Unde in primordio hujus celebritatis Christus judicium male accipientibus comminatur, dum continuo post buccellam de manu ejus perceptam diabolus Judam pervasit: ubi mox ostenditur futurum in Ecclesia judicium. Si quis ergo lapsus de corpore Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. & pr̃o aposita sacrificare ces¬
sauit. N oc contra eos dictum sit
qui pro sceleratis ob gram eorum
se oraturos pro illis pollicentur.
Ed
quid hoc de exterioribus
diximus. cum pleriq iol in semet¬
ipsis negligentes existant: ut foris
&tamen sacrificare non cessant:
Dum enim quibusda in dumẽtis
uel ex parte uel ex toto laicalibus
utuntur: illis merito comparandi
sunt: qui in libro de ciuitate dei¬
cinci appellantur. & non sancto
loseph qui calorem tunicam
legitur aꝑte percepisse. Quos &
hieremias deplorat dicens. O uo¬
modo imitatus est color optimus.
Color optimus est habitu precedẽs
religionem cimctis amabilem: qui
color tuc imitatur cum queđa
indumẽta studio iactantie que¬
sita opinionem utentis a pud la i¬
cos ui lescere faciunt. Qui autem
adheret meretrici unũ corpus effi.¬
citurcum ea. Et iam nõ mẽbrorũ
christi sed antichristi est. De quo
per damelem dicitur. Quia erit
in concupiscentiis feminarimut

Expanded text:
fugit, et pro apostata sacrificare cesfugit, et pro apostata sacrificare cessavit. Hoc contra eos dictum sit, qui pro sceleratis ob gratiam eorum se oraturos pollicentur. XXX. Sed quid hoc de exterioribus dicimus, cum plerique sic in semetipsis negligentes existant, ut foris r? Et tamen sacrificare non cessant. Dum enim quibusdam indumentis vel ex parte, vel ex toto laicalibus utuntur, illis merito comparandi sunt, qui in libro de Civitate Dei appellantur cynici: et non sancto Joseph, qui talarem tunicam legitur a patre percepisse. Quos et Jeremias deplorat, dicens: Quomodo mutatus est color optimus? Color optimus est habitus praetendens religionem cunctis amabilem. Qui color tunc immutatur, cum quaedam indumenta studio jactantiae quaesita opinionem utentis apud laicos vilescere faciunt. Qui autem adhaeret meretrici, unum corpus efficitur , et jam non membrum Christi, sed Antichristi est. De quo per Danielem dicitur, quia erit in concupiscentiis feminarum . Ut
Abbreviated transcription (Latin):
pergam magistrũ & discipulum&
maledicam benedictionibus uestris.
Quod tune fit cum sacerdos protali
presumpserit offerre qui peccare nõ
cessat. Cum. sicut. hieronymus in hoc
loco dicit hoc solum esse remedium
pctori non facere que fecit. Sed hec¬
rectores qui semetipsos diligunt:his
proculdubio exhibent a quibus se no¬
ceri posse in studio glorie temporalis
tmient in ea uia que a driuẽsi Mo¬
nasterio ducit ad foru: est ecclia scti
petri qui dicitur ad salas. En cuius
uicino manebat ante hoc triẽnium
quidam latro: qui duos iter agẽtes¬
quos hospicio susceperat spolia re
uoluens: nocte interficere tentauit.
sed illi preualentes interfecerunt
eum. Cum sepeliendus ad eccle¬
siam deferretur: Sacerdos pro eo
missam celebrare cepit. Cum ergo
ad uerba con secrationis dominica
uenire debuisset:terribilis somis
in tecto eccłie increpuit: & altare
sicut hucusq apparet usq ad ra¬
dicem scissum est. Sicq sacerdos
cũ omni gente pauore perculsus

Expanded text:
perdam magistrum et discipulum, et maledicam benedictionibus vestris? . Quod tunc fit, cum sacerdos pro tali praesumpserit offerre, qui peccare non cessat. Quod sic Hieronymus in hoc loco dicit, hoc solum esse remedium peccatori non facere quae fecit. Hrectores, qui semeipsos diligunt, his proculdubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. In ea via, quae a Tiberinensi monasterio ducit ad forum, est ecclesia S. Petri quae dicitur ad Salas: in cujus vicinio manebat ante hoc triennium quidam latro, qui duos itinequos hospitio susceperat, spoliare volens, nocte interficere tentavit, sed illi praevalentes interfecerunt eum; cumque sepeliendus ad ecclesiam deferretur, sacerdos pro eo missam celebrare coepit. Cum ergo ad verba consecrationis Dominica venire deberet, terribilis sonus in tecto ecclesiae percrepuit, et alsicut hucusque paret, usque ad radicem scissum est: sicque sacerdos cum omnibus ingenti pavore perculsus
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionibus eorum deus ma-¬
lelicit: quia sicut alias dicitur. Qui
beatificant & qui beati ficantur erũt
precipitati. Nam si obhoc neglige¬
tiam propositorum solũ modo &
non magis ob cupidinem suam pro¬
pria haberent: non alios cibos suos:
non alias uestes ꝙ regulariter cõsti¬
tutas presumerent prelati. Deniq
si quid extra constitutionem dei uel
patrum preceperintimox precipiẽdi
auctoritatem amittunt. Et tunc in
magister dixerat de phariseis & scris¬
bis. Omnia quecũq dixerint seruate
Obedire oportet magis deo ꝙͣ hõibus.
Ceterum ꝙͣplures inter eos existunt:
qui etiam cum malis prepositis bene

Expanded text:
benedictionibus eorum Dominus mabenedictionibus eorum Dominus maledicit, quia sicut alibi dicitur: Qui beatificant et qui beatificantur erunt praecipitati . Nam si ob negligentiam praepositorum solummodo, et non magis ob cupidinem suam propria haberent, non alios cibos, non alias vestes, quam regulariter constitutas praesumerent. Praelati denique si quid extra constitutionem Dei vel Patrum praeceperint: mox praecipiendi auctoritatem amittunt, et tunc in Magister dixerat de Pharisaeis et Scribis: Omnia quaecunque dixerint vobis, servate Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Caeterum quam plures inter eos existunt, qui etiam sub malis praepositis bene
Abbreviated transcription (Latin):
iectorũ tribuũtur persone regentiu
& sicut pro qualitate subditorum
acta disponũtur eorum. ut sẽpe qui
uidentur boni accepto regimine per¬
mutatur. Sicut saul. Et qui etiam
boni uidentur & sunt pro malo grege
uero & illud constat: quia nihil ui¬
tra permittere possunt: nisi ꝙͣ tum
sanctus benedictus ad sustentandũ
nature necessitatem permisit Et
ille cui dicimus Abba pater cum di¬
scipulos mitteret in medio luporũ
quasi agnos: permisit quidem pro
temporis necessitate aliquid ferre:
non tamen aliud ꝙͣ peram & baculũ.
Nouerint ergo isti qui sub hac occa¬
sione cupiditati gule & libidmi se
mancipant.quia non proderũt eis
excusationes in pctis: sed fiet prelatis
& subditis hoc quod uti supra retuli¬
mus. Per Malachiam dñs cõmina¬
tur dicens. Disperdam magistrum
& discipulum: & maledicam bene¬
dictionibus uestris. Benedicunt sa¬
cerdotes cum adulando chiristi mi¬
sericordiam repromittunt. Sed

Expanded text:
jectorum tribuuntur personae regentium, jectorum tribuuntur personae regentium, et sic pro qualitate subditorum acta disponuntur illorum, ut saepe qui videntur boni accepto regimine permutentur, ut Saul: et qui etiam boni videntur et sunt, pro malo grege vero et illud constat, quia nihil ultra permittere possunt, nisi quantum S. Benedictus ad sustentandam naturae necessitatem permisit. Et ille cui dicimus: Abba Pater , cum discipulos quasi agnos in medio luporum misit, permisit quidem pro temporis necessitate aliquid ferre, nec tamen aliud quam peram et sacculum. Noverint ergo isti, qui sub hac occasione cupiditati, gulae, et libidini se mancipant, quia non proderunt eis excusationes in peccatis; sed fiet et praelatis et subditis hoc quod, ut supra diximus, per Malachiam Deus comminatur dicens: Disperdam magistrum et discipulum, et maledicam benedictionibus vestris . Benedicunt sacerdotes cum adulando Christi misericordiam reis promittunt: sed
Abbreviated transcription (Latin):
ruit mitabili fulgore portans spinea
coronam. eiq inter cetera dices. Con¬
fortare Pachomi quia posteritas
tua usq in finem seculi non deficiet
Et quisquis inter eos qui futuri sũt
pie ac cõtinenter uixerit.Amẽ dico
tibi: requiem sortietur.
Ciendum sane quia sicut
quedam uerba tam in nouo
ꝙͣ inueteri testamẽto reperiũtur que
heretici male intelligentes: ad extru¬
endum errorem suũ retorquere nisi
sunt: ita in sancta regula fit cũ per
quedam eius uerba remute & refuge
certi tudines suas excusare moluitur
ꝙ abbas non dederit aut permiserit
Abbates uero tales sunt ut nostra nõ
curent & ob id permittũt nos habere
que indigemus. N on igitur cõtra
facimus sĩ quid ex eorum permissioẽ
habemus. Si rationi ac ueritati con¬
sentire uellent: facile respondetur
scilicet quoniã quidẽ primo sciẽdu
est: quia sicut in xxuͦ. moralium
disputatur. Secundũ merita sub:¬

Expanded text:
ruit ei mirabili fulgore portans coronam ruit ei mirabili fulgore portans coronam spineam, eique inter caetera dixit: Confortare, Pachomi, quia posteritas tua usque in finem saeculi non deficiet. Et quisquis inter eos qui futuri sunt pie ac continenter vixerit, tamen dico tibi, requiem sortietur. XXXVI. Sciendum sane, quia sicut quaedam verba tam in Novo quam in Veteri Testamento reperiuntur, quae haeretici male intelligentes ad exstruendum errorem suum retorquere nisi sunt: ita et in sancta regula fit, cum per quaedam ejus verba renuitae et refugae ejus fortitudines suas excusare moliuntur.  monachus quod abbas non dederit, aut permiserit; abbates vero nostri tales sunt ut nostra non curent, et ob id permittunt nos habere quae indigemus: non igitur contra facimus, si quid ex eorum permissione habemus. Sed si rationi ac veritati consentire vellent, facile respondetur: scilicet quoniam primo quidem sciendum est, quia sicut in Moraliumdisputatur, quod secundum merita sub
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ futura ex precedentibus cog¬
nosco. Et uir sanctus ad eam. Et
quo modo inquit. At illa inquit.
Omnis rei principiũ tendit ad au
gmetum. dehine ad detrimẽtum
sua signis & uariis uirtutibus suc¬
creuit. Cum autem senescere ceperit
aut temporis diuturnitãtẽ lacessus:
a pr̃õpriis incrementis minuetur.
Tunc igitur aduersus huiuscemodi
preualere potero.Quod ita fieri nr̃a
satis effrenata prauitas ostendit.
Pachomius uero post hec de uisioẽ
sollicitus instanter orabat ut ei dñs
declararet: quid status monachoꝵ
post se futurus esset. Qui per uisiõe
ad se factam e doctus estꝙ monaste¬
ria quedam multipliciter dilatare¬
tur: & nõnulli pie & continẽter uiue¬
rent: sed plurimi negligerẽt. suamq
salutem penitus perderent. Tunc
Pachomius exclamans ad dnm
ait. Heu me quia frustra laboraui
Si enim tales futuri sunt qui frĩbus
cum affectuosissime sicut illic scris¬
bitur dominu interpellaret appa¬

Expanded text:
tamen, ait, futura ex praecedentibus cogtamen, ait, futura ex praecedentibus cognosco. Et vir sanctus ad eam: Et quomodo, inquit? Illa vero ait: Omnis rei principium tendit ad augmentum, dehinc ad detrimentum sua signis, et variis virtutibus roborata succrevit; cum autem senescere coeperit, aut temporis diurnitate lacescens, a propriis incrementis minuetur. Tunc igitur adversus hujusmodi potero praevalere. Quod ita fieri nostra satis effrenata pravitas ostendit. Pachomius vero post haec de visione sollicitus instanter orabat, ut ei Dominus declararet quis status monachorum post se futurus esset. Qui per visionem ad se factam edoctus est, quod monasteria quidem multipliciter dilatarentur, et nonnulli pie et continenter viverent, sed plurimi negligerent, suamque salutem penitus perderent; Pachomius exclamans ad Dominum ait: Heu me, quia frustra laboravi! Si enim tam perversi futuri sunt qui fratribucum affectuosissime, sicut illuc scribitur, Dominum interpellaret, appa
Abbreviated transcription (Latin):
tum diabolus licet pater
mendacu sit: nos miseros incursu¬
ros. beato Pachomio predixit. Ali,¬
quãdo enim ei apparuit & ĩhabitu
mulieris excedens omnẽ humaña
pulchritudinem: ita ut forma ac
compositio & uisus exponi nõ possit.
Quam esse fantasiam ille uidens
fundebat preces ad dominũ ut in
maiestatis eius nõie euanesceret.
Enterim illa propius astans dixit ei.
Quid superflue laboras: potestatẽ
accepi a domino tentare quos uolo.
Et Pachomius ad eam. Q uid uis
inquit esse. Et illa Ego sum ait
diaboli uirtus & caligine mortifere
uoluptatis mortales inuoluo: sed tuis
nec tibi appropinquare propter chri¬
stum qui humanitus est non possũ
Sed nũquid ita erit semper. Ueniet
enim tempus post obitum tuũ quãdo
prout libuerit inter eos quos nunc
tuis oronibus nimis debachabor.
Et Pachomius. Et quis scit si meli¬
ores erunt qui illos corrohorent: nã
tu prescire nihil omnino preuales
quod est solius dei. At illa. Plura

Expanded text:
tum diabolus, licet pater tum diabolus, licet pater mendacii sit, vos miseros incursuros beato Pachomio praedixit. Aliquando enim apparuit ei in habitu mulieris, excedens omnem humanam pulchritudinem, ita ut forma ejus ac compositio et visus exponi non possit. Quam esse phantasiam videns, preces fundebat ad Dominum, ut vi majestatis ejus evanesceret. Interim autem illa propius astans ait ei: Quid superflue laboras? Potestatem accepi a Domino tentare quos volo. Et Pachomius ad eam: Quid vis, inquit, esse? et illa: Ego sum, ait, diaboli virtus, et caligine mortiferae voluntatis mortales involvo; sed tuis vel tibi appropinquare propter Christum, qui humanatus est, non possum. Sed nunquid ita erit semper? veniet etenim tempus post obitum tuum, quando prout libuerit, inter eos quos nunc tuis orationibus munis debacchabor. Et Pachomius: Et quid scis si meliores erunt, qui illos corroborent? nam tu praescire omnino nihil praevales quod est solius Dei. At illa: Plura
Abbreviated transcription (Latin):
cineres est redactum. Cum ficut
audiumus de candela quã ad
fiscellam suam aperiendã de portaris¬
in ignis tecto irrexit contra hanc
stultam deuotione immo auaritia
la hoc regula iubet: sed magis nuda
crucem clamat a nudo esse sequẽ¬
dam. Quibus bene congruit illud
propheticũ. Uenite in bethel & im¬
pie agite & immolate de fermẽtato.
Cam hoc sacrificiũ obtulerat deo: sed
fermento malitie aspersum fuerat:
Iccirco non est gratum istis itaq quo
pacto licet ad ornatum ecclie relin¬
quere quod non licet possidere uel
habere. I mmolat autem sed de fer¬
mẽtato qui aliquid offert quod de uᷤ
dedignatur. Hinc etiam ipse per
prophetam testatur ꝙ odio habet ra¬
pinam in holocausto. hinc rex saul
reprobatu est quod sub innnolandi
obtentu reseruauit de amalech ea
que iussus fuerat trucidare. Sed isti
ut quidam patrum dicunt magis
uolunt habere fiscellas siccas: non
recogitantes miseri quia perdunt
Unc uero religionis defec.¬

Expanded text:
cineres redactum, cum, sicut cineres redactum, cum, sicut audivimus, de candela quam ad cistellam suam aperiendam deportarat, ignis tecto irrepsit. Contra hanc stultam devotionem, imo avaritiam, la hoc regula jubet, sed magis nudam crucem esse clamat a nudo sequendam. Quibus bene congruit illud propheticum: Venite in Bethel, et impie agite, et immolate de fermentato . Cain sacrificium obtulerat Deo, sed quia fermento malitiae respersum fuerat, idcirco non est gratum. His itaque quo pacto licet quasi ad ornatum ecclesiae relinquere, quod non licet habere vel possidere? Immolat autem, sed de fermentato, qui aliquid offert quod Deus dedignatur. Hinc ipse per prophetam testatur quod odio habet rapinam in holocaustum. Hinc rex Saul reprobatus, eo quod sub immolandi specie reservavit de Amalech ea quae jussus fuerat trucidare. Sed isti, ut quidam Patrum dicit, magis volunt habere suas cistellas, non recogitantes miseri quia perdunt Hunc ergo religionis defec
Abbreviated transcription (Latin):
pro eis uenũdauerũt: ualde cõgru¬
um existimãtes ut quorũ anime
per illud mysteriũ quod in calice
Fit ab eterna captiuitate saluatur
eorum corpora si necesse sit a tem¬
porali calamitate distracto calice
redimãtur. Hi ergo bene ĩmolãt
qui auaritiam de templo ei ciut
inquarũ pulchritudini uasorũ uestiũ
studet ad solius dei laudem id fa¬
ciat Meminisse tamen debetꝙ pro¬
pheta de ministrorũ mũditia ma¬
dis solicitus erat qui nõ dicit. Alim¬
đa te uasa domini: sed mũdamini
qui fertis uasa domini. Nõnulli uero
ut de nostro ordine dicamus quibꝰ
nec p̾assum redis nec ipsam suam
mittitur de propriis fiscellis sumps¬
tuosum ad agenda mysteria pro¬
ducunt apparatum: quẽ contra
consuetudmnẽ sanctionẽq sanctoꝵ
patrum de iniquo mãmona ac¬
quirunt: & quasi ad ornatũ ecclie
relicturi sẽcuri possident: quorũ
unus est ille per cuius occasionem
uirzeliacũ nuper monasteriũ in

Expanded text:
pro eis venundarent: valde congrupro eis venundarent: valde congruum aestimantes, ut quorum animae per illud mysterium, quod in calice fit, ab aeterna captivitate salvantur, eorum corpora, si necesse, sit a temporali captivitate distracto calice redimantur. Hi ergo bene immolant, qui avaritiam de templo ejiciunt. Qui autem pulchritudine vasorum vel vestium studet, ad solius Dei laudem id faciat. Meminisse tamen debet, quod propheta de ministrorum munditia magis sollicitus erat, qui non dixit: Mundate vasa Domini, sed, mundamini qui fertis vasa Domini . Nonnulli vero, ut de nostro ordine dicamus, quibus nec passum pedis, nec ipsam suam re permittitur, de propriis cistellis sumptuosum ad myteria peragenda producunt apparatum, quem contra consuetudinem sanctionemque sanctorum Patrum de iniquo mammona acquirunt, et quasi ad ornatum ecclesiae relicturi possident. Quorum unus ille per cujus occasionem. Vizeliacum nuper monasterium est in
Abbreviated transcription (Latin):
ratione auctoritatis diuine: sed ch¬
am exemplis plerunq monstratur.
Ex quibus ut aliquid cõmemore¬
mus testatus est mihi Bego Cano¬
nicus sancti Martini de quodam
sacerdote: qui cum die dominica
de uenatu redierit: & missam cele¬
Brare presumpserit: mox ut ad ho¬
ram consecrationis uentum est.
illas uoces quas post canes emittere
solebat inclamare super sanctum
altare ceperit. Sed et alius leo no¬
mine con suetudinem habebat ue
per multa sanctorum loca dedu¬
monachus factus est ut ipse uidi
Intantum usq ad finẽ religiose
conuersatus. ut frequenter cum solus
oraret capillos sibi detraheret. Hã¬
ut beatus hieronimus in epistola
ad rusticũ protestatur. Nihil illo
ditius qui corpus dñi canistro nu¬
mero: sanguinem autem uase uitreo
potat. Sicut sancti episcopi. Cesariꝰ
Arelatesis. & Ereupus Colosanus
Sed etiam Ambrosius mediolan
qui pro redemptione captiuorum
suas ecclias ita midauerunt ut
ip̃a initia uasa tracta uidelicet

Expanded text:
ratione auctoritatis divinae, sed etratione auctoritatis divinae, sed etiam exemplis plerumque monstratur. Ex quibus aliquid commemoremus. Testatus est mihi Bego canonicus sancti Martini de quodam sacerdote, qui cum die Dominico de venatu redierit, et missam celebrare praesumpserit, mox ut ad horam consecrationis ventum est, illas voces quas post canes emittere solebat, inclamare super sanctum altare coepit. Sed et alius Leo nomine venandi consuetudinem habebat: qui per multa loca sanctorum dedumonachus factus est: et ut ipse vidi, in tantum usque ad finem religiose conversatus est, ut frequenter cum solus oraret capillos sibi detrahere ut beatus Hieronymus in epistola ad Rusticum protestatur, nihil illo ditius qui corpus Domini canistro vimineo, sanguinem autem vase vitreo portat, sicut sancti episcopi Caesarius Arelalensis, et Eusebius Tolosanus, sed et Ambrosius Mediolanensis, qui pro redemptione captivorum suas ecclesias ita nudaverunt, ut ipsa initiata vasa, fracta videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
in thesauris dei. Considerat enim
nouissima eorum & reddet ultionẽ
hostibus suis. Nec pretereudum q
qui dam ita diabolicis illusionibus
suis iaceant: illius tamen sacrosãcti
cibi ac potus perceptione purgẽtur.
Contra quos per prophetam dicitur.
Dilectus meus in domo mea male¬
operatus est: nũ quid carnes sancte
mudabunt illum. Et item alius
dehis qui plorant quidem sed la¬
chrymas suas polutione maculant.
Ait Operiebamini lachrymis alta¬
re meum. Sed non respiciam ad
sordibus est det honorem deo: nec
dictum est lauet per penitentiam
maculas immũdicie: si quoquo mõ
demũ ualeat caute reconsiliari &¬
gratie licet offense.
Ec pretereundum est ꝙ qui¬
dam sibi male conseni. dũ
continere se negligunt: a sancto
mysterio cessare malunt. & meliꝰ
qui dem estiut cessent: sed no unuit
Quia iisi manducaueritis inquit¬
carnem filii hominis: nõ habebitis
uitam. Q enim indignus ab of¬
ficio cessare expediat: non solum

Expanded text:
in thesauris Dei? Considerat enim in thesauris Dei? Considerat enim novissima eorum, et reddet ultionem hostibus suis. Nec praetereundum quod quidam ita diabolicis illusionibus n peccatis suis jaceant, illius tamen sacrosancti cibi ac potus perceptione purgentur: contra quos per prophetam dicitur: Dilectus meus in domo mea operatus est male . Nunquid carnes sanctae mundabunt illum? Et item alius de his qui plorant quidem, sed lacrymas suas pollutione maculant, ait: Operiebatis lacrymis altare meum, sed non respiciam ad sordibus est, det honorem Deo, et non dictum est, lavet per poenitentiam maculas immunditiae, si quoquo modo demum valeat tantae reconciliari gratiae licet offensae. XXXIV. Nec praetereundum quod quidam sibi male conscii, dum continere se negligunt, a sancto mysterio cessare malunt, et melius quidem est ut cessent, sed non vivunt, quia nisi manducaveritis carnem filii hominis, non habebitis vitam . Quid enim indignis officio cessare expediat non solum
Abbreviated transcription (Latin):
rias castitatem participantiũ cõme¬
morans atq ipsas huius mysterñ spe¬
cies designans ait. Et quid bonum
est dei & quod pulchrum eius nisi
frumẽtum electorum & uinũ ger¬
minans uirgines. Liquet autem ple¬
resq ueluti sues imm̃udas ad hec
sine sui preiudicio reatus accedere
ista pedibus calcare. Uerentur enĩ
uerecundiam portare: quonĩa cora
maiestate diuina & omniũ sanctoꝵ
presentia temeritatis offensam in¬
currere: quibus profecto cordis in¬
duratio cum nec corrigunt nec dei
uisitantur pietatis uerbere:iam pena
peccati est & contemptus superbie
Si enim de bethsamitibus septuaom¬
ta seniores & quinquaginta millu
plebis percussi sunt eo ꝗ uiderunt
archam dei. multo magis isti nisi
resipuerint eternaliter plectendi
sunt. sicut ipse testatur per Moysem
Omnis qui accesserit ad ea que sanc¬
tificata sunt: in quo est immundicia
peribit coram domino. Quid ergo
si pena differtur: nonne signata sunt

Expanded text:
rias castitatem participantium adrias castitatem participantium admirans, atque ipsas hujus mysterii species designans, ait: Et quid bonum est Dei, et quid pulchrum ejus nisi frumentum electorum, et vinum germinans virgines ? Liquet autem plerosque veluti sues immundas ad hoc sine praejudicio reatus sui accedere, ista pedibus calcare. Verentur enim  suam verecundiam portare, quam coram majestate divina et omnium sanctorum praesentia temeritatis offensam incurrere. Quibus profecto cordis induratio cum nec se corrigunt, nec Dei visitantur pietatis verbere, jam poena peccati est et contemptus superbiae. Si enim de Bethsamitis septuaginta seniores, et quinquaginta millia plebis percussi sunt, eo quod viderent arcam Dei, multo magis isti, nisi resipuerint, aeternaliter plectendi sunt, sicut ipse testatur per Moysem: Omnis qui accesserit ad ea quae sanctificata sunt, in quo est immunditia, peribit coram Domino . Quid ergo si poena differtur, nonne haec designata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dare fugientibus predictis ethiopi¬
bus. Item ipse de sancto Piamone
perhibet. quia quodam tempore:cũ
sacrificaret: uidit Angelum deit
stantem iuxta altare & quorundam
monachorum nomina scribentẽ¬
notasset unu quenq seorsu dis¬
qui siuit: & inuenit in singulis:
mortale petm. Quos ad penitẽtia
exhortatus tanduicum ipsis fleuit
donec aliquando uideret eos cum
ceteris ascribi.
maxime discordia & luxus¬
ria grauant. Nam de discordia
dñs ipse dicit. Si offers munus
tuu ad altare ⁊c̾ De quo sanctus
ggͥ. fatetur: pensandum est quata
culpa sit discordia propter quam
illud mimus respuitur: quo oñiis
alia culpa solui consueuit. De lu¬
xuria uero per hoc apparet quia nul¬
li tam periculose hoc mysterium
contingut ꝙͣ luxuriosi: quod discre¬
tione uirtutum quibus participes eiꝰ
mysterii pollere debent primo loco
ponitur. Renes uestros accingetis.
quorũ scrutator est deus. & ubi sedes¬
est sathane uirtus. Quo contra zacha¬

Expanded text:
dare fugientibus praedictis Aethiopidare fugientibus praedictis Aethiopibus. Item ipse de sancto Piamone perhibet, quia quodam tempore cum sacrificaret vidit angelum Dei stantem juxta altare, et quorumdam monachorum qui acnotasset, unumquemque seorsum disquisivit, et invenit in singulis mortale peccatum. Quos ad poenitentiam exhortatos tandiu cum eis flevit, donec aliquando videret eos cum caeteris ascribi. maxime discordia et luxuria gravant. Nam de discordia Dominus ipse ait: Si offers munus tuum ad altare, et recordatusGregorius fatetur, pensandum est, quanta culpa sit discordia, propter quod illud munus respuitur, quo omnis alia culpa solvi consuevit. De luxuria vero per hoc apparet, quia nulli tam periculose hoc mysterium contingunt quam luxuriosi. Quod in discretione virtutum quibus participes ejus mysterii pollere debent, primo loco ponitur. Renes vestros accingetis, quorum scrutator est Deus, et ubi virtus Satanae est. Quo contra Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
de quodam presbytero ciu in dnica
solemnitate propter suam personã
concessum fuerat ut missam cele
sacramq particulam ab ore proicies.
qui ipsa nocte sicut pleriq testati
sunt: ebrius fuerat. Item ipse de
quodam infami diacono: quia dũ
capsam cum corpore domini defer¬
ret: de manibus enis delapsa est¬
& per aerem super altare reuersa.
Sanctu uero hieronymus in uitis
retinuit eos dicens. Tu hac nocte
habuisti fornicationis desiderium
tu uero in corde tuo dixisti: Non¬
refert siue iustus siue peccator quis¬
ad sacramentum accedat. Hos ergo
remouebat a cõmumone sacramẽti
donec paulusũ per penitentiam &
lachrymas purificarentur. Ite m
idem refert de sancto. Macharioq
dum eo tempore cum fratres ad su¬
scipiendam eucharistiam accessissẽt:
uiderit inquorũdam manibus
preuemiẽtes ethiopes/ carbones depo¬
nere: corpus autem domini quod
sacerdos dare uidebatur redire ad
altare. Aliis uero angelũ dei cũ mas¬
mi sacerdotis sacram partitulam

Expanded text:
de quodam presbytero, « cui in Dominica solemnitate propter suam personam concessum fuerat ut missam celebsacramque particulam ab ore projiciens; qui ipsa nocte, sicut plerique testati sunt, ebrius fuerat. » Item de quodam infami diacono dicit: quod « dum capsam cum corpore Domini deferret, de manibus ejus elapsa est, et per aerem super altare reversa. » Sanctus vero Hieronymus, in Vitis retinuit eos, dicens: Tu hac nocte habuisti fornicationis desiderium. Tu vero dixisti in corde tuo: Nihil interest sive justus sive peccator ad sacremovebat a communione sacramenti, donec paululum per poenitentiam et lacrymas purificarentur. Item idem refert de sancto Machario, quod eo tempore cum fratres ad suscipiendam eucharistiam accessissent, viderit in quorumdam manibus praevenientes Aethiopes carbones deponere, corpus autem Domini quod sacerdos dare videbatur redire ad altare: aliis vero angelum Domini cum manu sacerdotis sacram particulam
Abbreviated transcription (Latin):
NCERILA AATRI¬
fica que ad exprimen¬
dos ordines ecclesie.
deus ad beatum łob
Noquitur: queda aĩalia
figuraliter nominans: Ibices quoq
pariter interponit.Ibices autem que¬
dam quadrupedia sut & morantur
in petris: Qui uidelicet ibices si qua¬
do de altis cacuminibus saxarũ ruĩt.
sese in sius cornibus illesos suscipiut.

Expanded text:
nter illa mirifica quae ad exprimendos ordines Ecclesiae Deus ad beatum Job loquitur, quaedam animalia figuraliter nominans, ibices quoque pariter interponit. Ibices autem quaedam quadrupedia sunt et morantur in petris. Quae videlicet ibices si quando de altis cacuminibus saxorum ruunt, sese in suis carnibus illaesas suscipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
O mmo & patri
Turpioni Pontifici
suus ille. Monachos¬
tem in domnno.
Recolitis domine mi quod dudum
iusseratis mihi uł scilicet quia turba¬
to rerum statu pene semper in procm¬
ctu estis. & ad consolationem scriptu¬
rarum tanꝙͣ Noyses ad tabernaculum
libris absentibus recurrere nequitis
quedam ex patrum sententus deflora¬
rem:que & huius temporis qualitati
Scongruerent: & ueluti quoddam spor
i. angustie ad tolerandum
graues sunt.quia iuxta Apłm. ontis
discipliua in pñti quidem nõ uidet᷑.
esse gaudii. sed meroris. Carme uero
.i. gaudium quod succedit desidera¬
bile est sicuł ibi secutus adiungit quia
fructum pacatissinũ reddit exercita¬
tis per iusticiam. Ue autem nimis
fornni dabile est. quoniam ut Paulꝰ
ait. Horrendum est incidere in ma¬
mmus dei uruentis. Si autem displi¬
cet ꝙ patimur: percussorem nostrũ
iustum & misericordem eogitemus
Nam quia iustus non insuniste per¬
cutit. uł est illud. Hunquid iniquus¬
est deus qui infert iramn Ual de:

Expanded text:
OMINO & Patri Turpioni Pontifici suus ille monachin Domino. Recolitis, Domine mi, quid dudum iusseratis mihi, vt scilicet quia turbato rerum statu pene semper in procinctu estis, & ad consolationem scripturarum, tanquam Moyses ad tabernaculum, libris absentibus, recurrere nequitis, quædam ex Patrum sententiis deflorarem, quæ & huius temporis qualitati conuenirent, & veluti quoddam sporst angustiæ, ad tolerandum graues sunt: quia iuxta Apostolum, omnis disciplina in præsenti quidem non videtur esse gaudij, sed mœroris. Carmen vero, id est, gaudium, quod succedit, desiderabile est, sicut ibi secutus adiungit; quia fructum pacatissimum reddit exercitatis per iustitiam. Væ autem nimis formidabile est, quoniam, vt Paulus ait, horrendum est incidere in manus Dei. Si autem displicet quod patimur, percussorem nostrum iustum & misericordem cogitemus. Nam quia iustus est, non nisi iuste percutit. vt est illud. Nunquid iniquus Deus, qui infert iram? Valde
Abbreviated transcription (Latin):
peccandi usus iam cõsuetudine robo¬
ratus est: ut pene nullus iusto udi¬
cio pctm discernere noscat. Sed
sicut filiis israel deos querẽtibus nõ
restitit Aarom: sic omnes aut iniqui
sunt aut iniquitati cedunt. Qua¬
propter lachirymans Uaias dicit le
deo. Quem docebit scĩam: & quem
intelligere faciet auditũ. Sacerdos

Expanded text:
peccandi usus ipsa jam consuetudine robopeccandi usus ipsa jam consuetudine roboratus est, ut pene nullus justo judicio peccatum discernere queat. Sed sicut Aaron filiis Israel deos quaerentibus non restitit, sic omnes aut iniqui sunt, aut iniquitati cedunt. Quapropter illacrymans Isaias de Deo dicit: Quem docebit scientiam, et quem intelligere faciet auditum? Sace
Abbreviated transcription (Latin):
& electi humiliari soleant. Sed super¬
bis mẽtibus humilitas alta est Et
iccirco cum hianc specietenus cõscen¬
dere nititur: diu in ea morar neqͣ¬
ꝙͣ possunt: quonia alienũ est quod
appreliendere querunt.& quasi a cli¬
uosis itineribus mox relabuntur.
Nam quousq hanc abiiciant & ad
consuetam elationẽ redeant: qua si
oraue pondus in corde pitiuntux.
De istis ergo dicitut.Omni tẽpore
quidẽ x. electi superbire. sed non
semper:quia prius ꝙͣ uitam finiant
corab elatione ad humilitatẽ cõinu¬
tant. Superbissennim cecidisse est
Unde & per psalmistam dicituminõ
ueniat mihi pes superbie.Pes ĩquit
non pedes. Liquet enim ꝙ nullus
uno pede gradiatur. ob id quolibet
alio uitio tentari permittũtur ut
humilientur. humiliati uero diabo¬
li esse desinant: cui superbiendo
militabãt. H incper sophoniã dicis¬
tur. Aitamen subaudis licet ad horã
superbias timebis me & accipies disꝰ¬
ciplinam
Uod autem inter oĩa mala
grauius nocet ita pessimus

Expanded text:
 electi humiliari soleant. Sed superbis mentibus humilitas alta est. Et idcirco cum hanc specietenus conscendere nituntur, diu in ea morari nequaquam possunt, quoniam alienum est quod apprehendere quaerunt, et quasi a clivosis itineribus mox relabuntur. Nam quousque hanc abjiciant, et ad consuetam elationem redeant, quasi grave pondus in corde patiuntur. De istis ergo dicitur: Omni equidequippe et electi superbire, sed non omni tempore, quia priusquam vitam finiant, cor ab elatione ad humilitatem commutant. Superbisse enim, cecidisse est. Unde et per Psalmistam dicitur: Non veniat mihi pes superbiae . Pes, inquit, non pedes: liquet enim quod nullus uno pede diu graditur. Ob id ergo quolibet alio vitio tentari permittuntur, ut humilientur; humiliati vero diaboli esse desinant, cui superbiendo militabant. Hinc per Sophoniam dicitur: At tamen, subaudis, licet ad horam superbias, timebis me et accipies disciplinam . XLI. Quod autem inter omnia mala gravius nocet, ita pessimus
Abbreviated transcription (Latin):
Ommo & patri
Turpioni Dontis
suus ille Monach¬
tem in domnno
Recolitis domine mi quod dudun
iusseratis mihi uł scilicet quia tur¬
to rerum statu pene semper in pre¬
ctu estis. & ad consolationem scrip¬
rarum tanꝙͣ Noyses ad tabernacus
libris absentibus recurrere nequitis
quedam ex patrum sententus defł¬
rem:que & huius temporis qualit
congruerent: & ueluti: quoddam si¬

Expanded text:
OMINO & Patri Turpioni Pontifici suus ille monach in Domino. Recolitis, Domine mi, quid dudum iusseratis mihi, vt scilicet quia turbato rerum statu pene semper in procinctu estis, & ad consolationem scripturarum, tanquam Moyses ad tabernaculum, libris absentibus, recurrere nequitis, quædam ex Patrum sententiis deflorarem, quæ & huius temporis qualitati conuenirent, & veluti quoddam s
Abbreviated transcription (French):
ala chm̃ a malaise de aer po
ce quilz nauoiẽt mie assouuy
la male amour de la Royne qui
bien sauoit amer et hair ceubx
et celles qui le desseruoiẽt et
en pair lle caida guaires a u̾s
que lu contesse Blanche ia mere

Expanded text:
a mesaise de cuer, pour ce qu'il n'avoient pas assevi la male amor la royne, qui bien savoit haïr et amer cias et celles qui le deservoient, et en pais. Et ne tarja gaires aprés que la contesse Blanche sa mere
Abbreviated transcription (French):
sans aymez a la guise du pais
il fery cheual des espetons et
cuida passer oulire mais il ne
por Car les sossez estoit laige
et il estoit pesãment arme sc
sailli bien quatte piez de dans
le fosse et sauala si diuemert
quil sembloit aceuly de la ꝯͥl
fust anglue ne les sieris nelui

Expanded text:
armez a la guise dou païs. Et fiert cheval des esperons, et cuide passer outre, mais il ne pot, car li fossez estoit larges et il estoit pesanment armez. Si sali bien quatre piez dedenz le fossé, et s'entouella si durement qu'il sembloit a ciaus de la qu'il fust engluez, ne le s
Abbreviated transcription (French):
Et quant ilz furẽt uenrs il p̾it
consei quil feroit Son conseic
lui loua quil se cenist quoy decy
atant quil uerroit que le roy fe¬
roit et lui fut monstre de bõnes
flret sue uous estes saisi delac̾te
et Il na encores lieus meffait
conte uous Et daultre part il¬
a grãt amour entre le Roy de frã¬
ce uostre frere et le Roy dalemar¬
gre si ne seroit mie aduenant
q̃ uous cõmancissiez lu meslee
ne brississiez les auances Ace
conseri saccoiderẽr touz et seiour¬
netent adouay une grunt pie¬

Expanded text:
 furent venu, si prist conseil qu'il feroit. Ses consaus li loa qu'il se tenit quoys de ci atant qu'on verroit que li roys feroit, et li moustrerent bonne Sire, vous estes saisiz de la terre, ne il n'a encore riens meffait sor vous, et d'autre part il a amour entre le roy de France vostre frere et entre le roi d'Alemaingne, si ne seroit mie avenant que vous comencissiez la meslee, ne brisissiez l'aliance. »A ce conseil s'acorderent tuit, et sejornerent a Doay une grant pie
Abbreviated transcription (French):
firent les ponigeoit noue nauõs
pas conseil de ce farre mais se
uous nous uoulez menez par
ordre dedroit nous prentons.
droit et ferons droit par deuãt
uous mais pour dieu sire mec¬
tez y conceil que laffaire ne uiẽ¬
ine apis Certes dist le cardinae
ie ne scay aquoy ii toutnera
mais droit ne uous y fera on ta
aincois sera du tout a uoulẽte
Par fay durent les yourgeois ce
nest pas paiole de p̾eudõme ne
de tei hõe cõẽ uous deuez estte atant
se paitires les bourgeois du cardi¬
nal qui moult leier promectoit
mal a faire et agieua la sentẽ
quanquil pot et fist uiudet de
lauille tout le clergie et se parti
et les bourgeois estoient a conseil
et estoient en grant esmay que le
seil mais la chose fut muec en
autre ꝓfait en pou deure Cai

Expanded text:
dient li borjois, nous n'avons mie ce conseil de ce faire, mais se vous nous volez mener par ordre de droit, nous penriens droit et ferions droit par devant vous. Mais pour Dieu, sire, metez i conseil que li afaire ne tort a pis. - Certes, dit li chardonaus, je ne sais a quoi il torra, mais droit ne vous i fera on ja, ainz fera dout tout a no volenté. - Par foi, dient li borjois, ce n'est pas parole de preudome, ne de tel home que vous devez estre. »Atant se departirent li borjois dou chardenal qui mout lor prometoit mal afaire, et agreva la sentence quanqu'il pot. Et fist widier la ville tot le clergié, et se parti et li conte estoient a conseil, et estoient en grant esmaï des parseil. Mais la chose fu muee en autre ploit en peu d'eure, car
Abbreviated transcription (French):
quil nen feroit Riens si le mistrẽt
hors de la uille et ne pot foy de
chose quil eust, et leuerque sen
ala droit au pape et se plauzny¬
de toue ses biens, le pape en fut
meu et enuoya ung cardinal
pour congnoistre de ces choses¬
deuant lui le potestal et le cõseil
de milan et leut demauda pour
quelle faison Ilz auoiẽt mis hors

Expanded text:
ques ne lor feroit el, si le mirent fors de la vile, ne ne pot joïr de chose qu'il eust. Et li evesques s'en ala droit a la pape, et se plainde touz ses biens. Li pape en fu mout meuz, et envoia un chardenal pour connoistre ces chosesvant lui le postal et les conseuz de Mielen et lor demanda pour quieule raison il avoient fors mis
Abbreviated transcription (French):
ueis ie cõte de siandres ie cõte
de chrãpaigne et le toute de pioys
Et tant ieur dõna de ses esterlms
quilz iuierẽt sa mort et deuoiẽt
Rox a mort mais dieu qui nobhie
mie les siens ẽnoya une malãdis
ii moiui Et quait de ie seriti ag¬
ieue si manda le soy phe son

Expanded text:
it au conte de Flandres, et au conte de Champaigne, et au conte de Blois, et tant lor donna de ses esterlins qu'il jurerent sa mort. Et avoient roit mort, mais Dieus qui n'oblie mie les siens envoia une maledie il morut. Et quant il se senti agrevé, si manda
Abbreviated transcription (French):
Mais quant le roy eut apperceu loccision
de ses gens et hardiesce de sẽs ennemis
Il ot plus grant paour de consusion, quil
not esperance de uictoire Il regarda le.
ael hamblement et dist enceste mamere
Sire dieu crespuissant que la royne co-¬
tilde de prie et aoure de cuer et de pensee
ie te promectz perpetuel seruice de soy en-¬
terme se tu me donnes uictoire de mee en¬
gene fuent tous aidans de fine hardiesce
tournerent les dos et guerpirent la bataille
srancois et le roy dalemaigne sut occie Quat-
les alemens uirent quilz furent desconfiz

Expanded text:
is que li rois ot aperceue l'occision de sa gent et la hardiece de ses anemis, il out plus grant paor de confusion que il n'out esperance de victoire. Il regarda le ciel humblement et dist en tel maniere : « Diex très puissanz que la roine Crotilde coutive et aoure de cuer et de pensée, je te promet perpetuel servise de foi enterine se tu me dones maintenant victoire de mes angent furent tuit ardant de fine hardiece, que il tornerent les dos et guerpirent la bataille, François. Li rois d'Alemaigne fu ocis. Quant l
Abbreviated transcription (French):
Cel enfant cuay en maladie dont le
menca ablasmer la Royne endisant, Ce
mescraitise mais la sanite dame qui
auoit moult de mesaises au cuer pour les
soy crestiene que slz mesprisoient ꝑna

Expanded text:
Cil enfes chaï en maladie, dont li mença à blasmer la roine et li dist : mescreandise. » Mais la sainte dame, qui moult avoit des mesaises au cuer pour les chrestiene que il
Abbreviated transcription (French):
sorte Ence temps que le loy demouroit
encores enlerrerir de ydolatue il aduint
que il assembla ses ostz pour aler sur les
ale ie quil ueuloit saie tubutaires.
Le Roy dalemaigne car lors il y auoit Roy
assembla daultre part quanques pot a¬
noit de gens si si ques les deux royaumes
furent ẽsmem n contie laucre atont le᷑
afforcement Qua ⁊ il furent ou champe
de la bataille et les eschielles furent ordon¬
nees dune part et daulore Le roy cdoius.

Expanded text:
 En ce point que li rois demoroit encor en l'error d'ydolatrie, avint que il semonst ses oz pour aler seur les Alemanz que il voloit fere tributaires. Li rois d'Alemaigne, car à ce tens i avoit roi , semonst d'autre part quanque il pot de genz, si que li dui roiaume furent esmeu li uns contre l'autre o toute lor efforcement. Quant il furent ou champ de la bataille et les eschieles furent ordenées d'une part et d'autre, li forz rois
Abbreviated transcription (French):
salierẽt en semble Et firẽtr entẽ¬
dant si cõe ou disoit ait cõte de bou¬
lougne quilz le feroiẽt foy Et Il
nestoit mie trop saige si les ceut
Et prisicent conseil encreulr
quilz se prendroiẽt auãt au cõte

Expanded text:
alierent ensemble et firent entendant, si comme on dit, le conte de Bouloigne qu'il le feroient roy, et il n'estoit mie mout sages, si les crei. Et prindrent conseil entr'aus qu'il se penroient avant au conte
Abbreviated transcription (French):
chiere quil pot et cõmanda a
deffaue une aiche du pontares
son Et fist faire par dessus le
uont bailacãnes et deffences
et cõmanda le pas agardet, au
conte hue de retheel qui gaites
ne fist sa partie bõne et garny¬

Expanded text:
chiere qu'il ne pensoit. Et commanda a defaire une arche dou pont de Bainson, et faire par dessus le pont barbacanes et deffenses, et commanda le pas a garder au conte Hue de Recest, qui gaires n'en fist sa partie bonne. Et garn
Abbreviated transcription (French):
deuant augrion et sen estoit
parti mauuaisemẽt cõe irahi¬
tre St silz le auoient mors ou
pris ii nauroit il nauroir
deur chli̾s et lui manda lamort

Expanded text:
stoit partiz mauvaisement comme traitres, et se il l'avoient mort ou pris, il n'auroient mais deus chevaliers, et li demanda ent
Abbreviated transcription (French):
Beaulx seigneurs nous sõmee
en mauuais point Car noue¬
querre au pape et alempere.
et ce sont les deur hõmes enlre
qui plus ont de pouoir si loue
en bonne foy que nous faciõs
noz haignaiges et nous mar-¬

Expanded text:
Biau seignor, nous somes en mauvais point, car guerre a la pape et a l'empereour, et ce sont li doi homme en terre qui plus ont de pooir. Si vous lo en bonne foi que nous faciens noz gaaignes et noz mar
Abbreviated transcription (French):
ceulx de de hocs qui ne sen do¬
noit garde et se feutent enl¬
eulx Assez leur firent honte
et dõmaige et pristiẽt din
des leur et les menerẽt enla
doient aceulx de dehors les deur¬

Expanded text:
ciaus de fors qui ne s'en donoient garde, et se fierent entr'eus, et assez lor firent honte et domage, et prindrent dis des lor et les enmenerent en la noient a
Abbreviated transcription (French):
auoiet trouue alẽpereur Par foy
ue pouons auoit paix alẽpereut
sans nous destouite Ie loe en-¬
dioit moy que nous enuoyons
au pape et lui ofrons si grãt
tresor que nous laueuglons
nous aurons paix patiny le
nostre s̃ ce cõsers saccorderent
tous et enuoyetoiẽt au pape ung
houeneois de plaisance pour

Expanded text:
avoient trouvé a l'empereour. :« Par foi, ne poons avoir pais a l'empereor sens nous destruire, je lo endroit moi que nous envoions a la pape,etli offrons un si grant tresor que nous l'en avuglons nous aurons pais parmi le nostre. »A ce conseil s'acorderent tuit, et envoierent a la pape un bourjois de Plais
Abbreviated transcription (French):
nascions ne se trey il puis uers
la ditte uille dalirandre mais
fut fait ung traictie encre lui
et le sonldan par le quel alz enrẽt
longues treues parmy ctame
sõme de flornie que le souldan
donna au roy de chipre sitõe
on disoit ¶ Gu dit mois de feu¬

Expanded text:
nacions , il ne se traist puis vers la dite ville d'Alixandre , mais fut fait un traictié entre lui et le Soudan , par lequel ilz orent unes longues treves par certaine somme de florins , que le dit soudan en donna au dit roy de Chippre , si comme l'en disoit .  Item
Abbreviated transcription (French):
le fist occire et lui reproucha. ce quil
ne uouloit son fiere aider Aine le laissa
prendre dauant lui Entelle maniere
sist il occire mains de ses parens mes¬
occire pour son Royaume auoit Alacite¬

Expanded text:
 ausi ocis, et li reprocha ce que il ne vout son frere aidier, ainz se lessa prendre oveques lui. En tel maniere fist-il ocire mainz de ses parenz maisui ocire pour son roiaume avoir a
Abbreviated transcription (French):
tenoit combray. et toute la duchie son.
consin estoit de ligname mais Il le heoit
pour ce quil estoit de mauuaises meuis
pour ce quil estoit trop habandonne a
luxure et amoult daultree uices ung.
sien familier auoit en tour lui qui a¬
uoit nom pharaon quil cuidoit moult
lauoit assole et si aueunle que quant on
pharon mon conseiller La mauuaitie et

Expanded text:
de Cambrai et toute la duchée. Ses cosins estoit de lignage, mais il le haoit pour ce que il estoit de mauveses mors etpour ce que il estoit trop abandonez à luxure et à moult d'autres vices. Un sien familier avoit apelé entor lui, qui avoit non Pharons, que il cuidoit moult l'avoit si afolé et si Pharon mon conseillier. » La mauvestiez de