comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
henricũ ducẽ normãnie ad pacẽ recipit. Qui
ĩ breui rege stephõ mortuo angliam intrat. ⁊¬
regni integritate potitꝰ pacem antiquã reformat
Robertꝰ de botua uir om̃i plenꝰ nequitia nepotũ
suoꝵ castra ĩgressus dolose tyrannidẽ exercet
in terra. Qui sp̃u ⁊̃ ⁊ elotipie succensus quem¬
dam hoĩem suũ satis fidelem cũ alio uiro ⁊
alia muliere intͣ domũculam cõburendos iu¬
bet includi. Illi uero instar̾ antiquoꝵ trium
pueroꝵ domo ardente ⁊ flamma suꝑ capita
eoꝵ ĩ modũ lucide nubis uolitante silesi ꝑmã¬
serunt. Quos foras egressos cũ ꝑsequeretur
inqus ille minist̾ cui dñs siuis hoc facinus in¬
uuixerat ⁊ euaginato gladio unũ ex eis ferire
uoluiss repente quedã inuisibilis ꝑsona retro
eũ ꝑ comam capitis apphendit. ⁊ cũ equo cui
sedebat in t̾ram p̾cipitem dedit. Unde ⁊ mox ad
sc̃m iacobũ se iturũ ẽẽ spopondit. S ⁊ illi quos
ꝓpnia seruauit innocentia gr̃am dei nõ ĩuacuũ

Expanded text:
Henricum ducem Normanniae ad pacem recipit. Qui in brevi, mortuo rege Stephano, Angliam intrat, et regni integritate potitus, pacem antiquam reformat. Robertus de Bova, vir omni plenus nsuorum castra ingressus, dolose tyrannidem exercet in terra Qui spiritu etiam zelotipie succensus, quendam hominem suum satis fidelem, cum alio viro et una muliere, intra domunculam comburendos jubet includi. Illi vero instar antiquorum trium puerorum domo ardente, et flamma super capita eorum in modum lucidae nubis volitante, illaesi permanserunt. Quos foras egressos cum persequeretur iniquus ille minister, cui dominus suus hoc facinus injunxerat, et evaginato gladio unum ex eis ferire voluisset, repente quaedam invisibilis persona retro eum per comam capitis apprehendit, et cum equo, cui sedebat, in terram praecipitem dedit. Unde et mox ad Sanctum Jacobum se iturum esse spopondit, sed et illi, quos propria conservavit innocentia, gratiam Dei non in vacuum
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationib ĩmoretur. Terciꝰ ne femineo uł te¬
nuiter ad cõcupiscentiã moueat᷑ aspectu. Quar¬
tus ne uigilans uł simplicẽ carnis proferat mo¬
tũ. Quintꝰ ne cũ memoriã generatioĩs huma¬
ne uł tractatꝰ rõ uł ncc̃itas lconis ingesserit. sub¬
tilissimꝰ mentẽ noluptarie actionis ꝑstringat as¬

Expanded text:
cogitationibus inmoretur, tertius, ne femineo uel tenuiter ad concupiscentiam moueatur aspectu, quartus, ne uigilans uel simplicem carnis perferat motum, quintus, ne, cum memoriam generationis humanae uel tractatus rtilissimus mentem, voluptariae actionis praestringat as
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑtractet. Sextꝰ. ne illecebrosis fantasmatib fe¬
minaꝵ uł dormiẽs illudat᷑ licet .n. hanc ludifica¬
tionẽ pcc̃o est obuoxiã ñ credamꝰ. cõcupiscentie tñ
adhuc medullit᷑ latitantis indiciũ est. Qmͣ tñ
illusionẽ diu̾sis modis cõstat accide̾. Nã scd̾m usc̃¬
quẽ uigilans excere uł cogitare cõsueuerat ⁊ dor¬
ã sordidi orib magisq exp̃ssis fantasmatib il¬

Expanded text:
e gradus est, ne inlecebrosis phantasmatibus feminarum uel dormiens inludatur. licet enim hanc ludificationem peccato esse obnoxiam non credamus, concupiscentiae tamen adhuc medullitus latitantis indicium est. quam tamen inlusionem. diuersis modis constat accidere. nam squem uigilans exercere uel cogitare consueuerat, etiam dorautem sordidioribus magisque expressis phantasmatibus in
Abbreviated transcription (Latin):
iusus est ab inmimis ĩspectorib ĩ galliis tantiã
stellaꝵ decursus ut grando nisi lucetent ꝓ densita¬
te putarẽt᷑: qͣs quidã opinati sunt cecidisse. Qui¬
dam motũ eaꝵ motũ xp̃ianitatis int̾pretati sunt.
Amo .n. subseq̃nte et synodꝰ arũnis hĩta est: ⁊ iua
ĩchoata. Porro an hanc sẏnodũ generale consilium
celebrauerat. i dẽ uibanꝰ ppͣ apud placentiam. P¬

Expanded text:
visus est ab innumeris inspectoribus in Galliis tantus visus est ab innumeris inspectoribus in Galliis tantus stellarum discursus, ut grando, nisi lucerent, pro densitate putarentur, quas quidam opinati sunt cecidisse. Quidam motum earum motum Christianitatis interpretati sunt. Anno enim subsequente et synodus Avernis habita est, et via inchoata. Porro ante hanc synodum generale concilium celebraverat idem Urbanus papa apud Placentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
augustus. tocius orientis et oĩm sarracenoꝵ re¬
guinus ĩ ops. semel acceptũ dediscere nescit serui¬
tiũ. ignorans ut ait lucanꝰ ĩo datos ne quisqua̾
seruiat enses. Hoc anno qui fuit annꝰ decimꝰ guilli
regis anglie secundi apparuit cometes kł octobe
minorẽ u̾sus euro austrũ. Apparnerũt ⁊ alie stelle
q. iacula int̾ se emittẽtes. Eodem anno anseliꝰ
lux anglie tenebras erroneoꝵ fugiẽs: romã iuit
Baldricus ex burgulnensi abbẽ dolensiũ arhiep̃
qui scripsit hystoriam ĩosolimitanã. dicit qd̾ tui
ci qͥ tosolinis erant sepulchiũ dñi paulo sinebãt
honorificentiꝰ seruari non qr multũ de religione x¬
ana curabant: s qm̃ talit̾ ittilitatib et cupidita¬
tib sus fatisfaciebant ꝑ oblationes aduentanti¬
ũ: qui imꝑiũ suũ iam usq antiochiam dilataue
rius oĩm ĩ ip̃o consilio claremontensi licentiam ab
utbaro ppͣ accepit eurdi ĩosolunã. Dic ⁊̃ qd̾ anno¬

Expanded text:
Augustus, totius orientis et omnium Saracenorum reguinis inops, semel acceptum dediscere nescit servitium; ignorans, ut ait Lucanus, ideo datos, ne quisquam serviat, enses. Hoc anno, qui fuit annus 10 Guillelmi regis Angliae II, apparuit cometes Kalendis Ominorem versus Euroaustrum. Apparuerunt et aliae stellae, quasi jacula inter se emittentes. Eodem anno Anselmus primas Angliae tenebras erroneorum fugiens Romam ivit. Baldricus ex Burguliensi abbate Dolensium archiepiscopus, qui scripsit historiam Hierosolymitanam, dicit, quod Turci, qui Hierosolymis erant, sepulcrum Domini sinebant paulo honorificentius servari; non quia multum de religione Christiana curabant, sed quoniam sic utilitatibus et cupiditatibus suis satisfaciebant, per oblationes adventantium, qui imperium suum jam usque Antiochiam dilataverrimus omnium in ipso concilio Claromontensi licentiam ab Urbano papa accepit eundi
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. Eternum autẽ ardentiꝰ diligit̾ adeptũ
qmͣ desideratũ. Nulli .n. desideranti cõceditur plus
de illo existimare qm̃ se ht̃: ut ei uilescat qmͣ
minꝰ inuenerit. s qͣntũ quisq ueniens existi¬
mate potuerit. plus ꝑueniens inuentut᷑ est.
Homo itaq fide ⁊ sꝑe ⁊ caritate subnixus easq
ĩconcusse retinens: non indiget scripturis nisi

Expanded text:
nitas; aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. Nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei vilescat cum minus invenerit, sed quantum quisque veniens existimare potuerit, plus perveniens inventurus est. Homo itaque 45 fide, spe, et charitate subnixus, eaque inconcusse retinens, non indiget Scripturis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tuiras diuinas uł qͣmlibet eaꝵ ꝑtem intellexisse
sͥ uidetur ita ut eo intellestu non edificet carita
edificande caritati sit utilis nec tñ hoc direrit qd̃
ille quẽ legit eo locꝑ sensisse ꝓbatur: nõ ꝑnitio
tuclĩe deuiandi ⁊̃ i tͣnsũsum aut ꝑu̾sum ire co¬
gatur. Disserendo .n. temere qd̃ ille nõ cõsensit
quẽ legit. plerũq incurrit in aliam q̃ illi sñie
illud nõ possit ẽẽ uerũ qd̃ senserat fitq ĩ eo nes¬
cio qũo: ut amando sñam suam scripture inci

Expanded text:
turas divinas vel quamlibet earum partem intellexisse sibi videtur, ita ut eo intellectu non aedificet istam aedificandae charitati sit utilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco sensisse probabitur, non perniciotudine deviandi, etiam in transversum aut perversum ire cogatur. Asserendo enim temere quod ille non sensit quem legit, plerumque incurrit in alia quae illi seillud non possit verum esse quod senserat, fitque in eo nescio quomodo ut amando sententiam suam, Scripturae inci
Abbreviated transcription (Latin):
cũ una ꝑgunt ad heremũ. Quo ĩ loco extubi¬
as cũ reuerentia celebrantes sc̃a mẽbra ab ur¬
niũt ad quendam riuũ cuiꝰ riparũ tellus scissa.
euntib cõualler atq lubricũ pandebat mea
S ut reor: eundem statim angeli susceperũt
slam prores euehentes nullo retarda gressu gͦ¬
bato ĩ aere sublato gradiunt᷑ libere: atq sur¬
gentes qui lapsi fuerant iam transmeato con¬
ualle sese iungunt ad collegas. Post illud de¬
niq ĩ illo itinere mox aliud emituit signum
guens nec ad pĩe emendationẽ ꝑduc̾e potuis¬
set: in hac uita ĩpenitentẽ reliquit. uenientes
mẽbra facultatẽ nõ hẽrent. Et ecce angustia
clinata ess ad uesꝑam. Tunc ⁊ noddo dix qͥ
erat exeuntib unus ait. Uidetis qr t̾ran ĩ cestu¬
osi huiꝰ ingredi despicit: Est autem procul uil¬
la mea. S ⁊ nos añ nox includeret: qmͣ illuc

Expanded text:
 pergunt ad heremum. Co in loco excubias cum reverencia caelebrantes, sancta membra ab urniunt ad quoddam rivum, cuius riparum telluris excisa, que euntibus convallem adque lubricum pandebat meatsed, ut reor, eundem statim angeli susceperunt. Nam prioris evidentes nullo retardentes gresso, grabato in aere sublato, gradiuntur libere, adque surgentes qui lapsi fuerunt, iam transmeatum cumvallem, sese iungunt ad collegas. 25. Post istos denique in illo itinere mox aliud abere emicuit mquens nec ad paenitenciae emendacionem perducere potuisset, in hac vita inpenitentem reliquit. Forte membra facultatem non haberent. Et ecce! angustiaclinata esset, ad signum. Tunc Noddo dux, qui unus erat ex euntibus, ait: 'Vidistis, quia terram incestiose huius ingredi despicit? Est enim valde procul villa mea, ubi n
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i arnulti post metensiũ ep̃c sc̃ĩtatem pr̃s imĩ¬
tatur. Doda quo m̃r ip̃iuis clodulphi treueris
ĩelusa: xp̃o ancillatur. Ealbado angloꝵ rege mor
tuo: carcontubertꝰ filiꝰ eiꝰ post eũ regnauit annis
xxu. Hic ĩ anglia pͥmus ydola deoꝵ destruxit: et
fidem xp̃i dilatauit et ieiuniũ quadragesime:
ĩ anglia legalit̾ obseruari edixit.

Expanded text:
ulphus post Metensis episcopus, sanctitatem patris imitatus est. Doda, mater ipsius Cleodulphi, Treviris inclusa est. Eadbaldo Anglorum rege mortuo, Earcombertus filius ejus post eum regnavit annis 24. Hic in Anglia primus idola deorum destruxit, et fidem Christi dilatavit, et jejunium quadragesimae in Anglia legaliter observari edixit.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃im᷑ ĩ uno uasculo modicũ quiddã ceruisie. Qi¬
b auditis uniu̾sus ppłs it̾ retorq̃ns ĩ tanta
uelocitate ꝑgunt: ut potius geruli semetip̃os
portari qͣm portare sentirẽt. Atq diei adhuc
cte ista q̃m qd̾ deest nobis ip̃o intercedente po¬
test adẽẽ. S̾tatim ĩ tanta exuberantia accre
ciatis. adhuc ĩ crastinũ suꝑẽẽt. P ost ħ a̾ cũ¬

Expanded text:
mmo iudice, modicum quiddam cervisae'. Quibus auditis, universus populus iter retorquens, in tanta velocitate pergunt, ut potius geroli semet ipsos portare, quam portare sentirent; adque diei adhuc cte ista; quod deest vobis, pro intercedente adesse potest'. Statim in tanta exuberancia adcrevciatis, adhuc in crastinum superesset. 26. Post haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ⁊mmudiciis abstinebant eos qui reliqͥas
stõꝵ penes se hẽbant hos et hiꝰ dampnans
pr̃imoniis priuauit. ⁊ om̃ib modis crucia-¬
iit. Qui reuerentiores erant eorũ barbis ce¬
ra ⁊ pice illitis eos ambrrebat. Monachos ut
uxores. monachas ut uiros ducerẽt cogebat.
Q ⁊̃ mlti uitãtes mͣriũ merner̃t. Nec sub alicꝰ
gentilis ꝑsecutione plures qmͣ sub hoc mrͣira¬

Expanded text:
mmunditiis abstinebant, eos qui reliquias mmunditiis abstinebant, eos qui reliquias sanctorum penes se habebant, hos et hujusmodi damnans, patrimoniis privabat et omnibus modis cruciabat; qui reverentiores erant, eorum barbis cera et pice illitis, eos amburebat; monachos ut uxores, monachas ut viros ducerent, cogebat. Quod multi vitantes, martyrium meruerunt. Nec sub alicujus gentilis persecutione plures, quam sub hoc martyriza
Abbreviated transcription (Latin):
ppͣ ꝑ zelũ fideliũ ab ecc̃a deturbato oculis
p̾t̾ baptismũ ⁊ crisma. decernente synodo ut
ep̃i ab illo cõsecrati ad gradũ quẽ ante conse¬
crationẽ hẽbant redirent ⁊ si digni iudicarẽt᷑.
conos uł pbr̃os ordinati oĩno degradarent᷑.
⁊ ĩ religioso h̃itu ꝑseuerarẽt. Uenerationem
tores anathematizat. Constituit ⁊̃ ut om̃i
die dñico ad missam. gła in excelsis d̾o cantef¬
Anno .xxuiiiͦ. desidetius rex longobardoꝵ
sub obtentu orandi romam ingressus. ali¬
quos tiobiliũ romanoꝵ captos excecauit.
Anno .xxxx. ꝯstantinꝰ imꝑator oĩno a deo
adu̾sus. uirũ sc̃m stephm ꝑ xl. annos in¬
clusũ ⁊̃ gentib reuerendũ: amara morte
m̃rizauit. Om̃s ⁊̃ sibi subiectos iuxare co¬
egit suꝑ sc̃e crucis lignũ: ne aliqm dei scõ¬
tumq eius ymaginem uenerarent᷑. Eos¬
quo qui dei genitricẽ inuocabant. eos ⁊̃ qͥ¬
iugilias do agebant eos qui ecc̃iis assueti
religio se iuuebant eos qͥui a iuramẽtis

Expanded text:
papa per zelum fidelium ab aecclesia deturbato oculisqpreter baptismum et chrisma; decernente sinodo, ut episcopi ab illo consecrati ad gradum, quem ante hanc consecrationem habebant, redirent, et si digni judicarentur, conset in religioso habitu perseverarent. Venerationem tores anathematizat. Constituit etiam, ut in omni die dominico ad missam Gloria in excelsis Deo can finit. Desiderius rex Langobardorum sub optentu orandi Romam ingressus, aliquos nobilium Romanorum captos excecavit.Constantinus imperator omnino a Deo aversus, virum sanctum Stephanum per 60 annos inclusum, etiam gentilibus reverendum, amara morte martyrizavit. Omnes sibi subjectos jurare coegit super sanctae crucis lignum, ne aliquam Dei sanctorumque ejus imaginem venerarentur. Eos qui Dei genitricem invocabant, eos qui vigilias Deo agebant, eos qui aecclesiis assueti religiose vivebant, eos qui a juramentis
Abbreviated transcription (Latin):
gibertꝰ. Anno .xxxͦ. hunaldꝰ dux aquitanie
romam . q. ibi. ꝑseueraturꝰ ꝑuenit. Qui ad lõ¬
gobardos fugiens apostatauit ibiq nõ multo
post lapidib obrutꝰ male periit. Constantinꝰ
ĩꝑator contͣ bulgares nauali p̾lio pugnatur᷑
nauib suis fere duob milib impetu aqui cõ¬
tritis: totũ pene ex̾citũ amisit.¬

Expanded text:
iae confugit. Hunaldus dux Aquitaniae Romam, quasi ibi perseveraturus, venit; qui ad Langobardos fugiens apostatavit, ibique non multo post lapidibus obrutus male periit. Constantinus imperator contra Bulgares navali prelio pugnaturus, navibus suis fere duabus milibus impetu aquilonis contritis, totum paene amisit
Abbreviated transcription (Latin):
panigetũ suꝑ iuctoria tyrannoꝵ. eo maxime qd̾
fide ⁊ or̃one pͥlusqmͣ arius uicerit: fecit. ⁊ sacra
disputatiões ⁊ tractatꝰ edidit p̾cipuus tñ õĩum
omniũ mr̃m. Claruit tp̃rib honorii ⁊ ualentini¬
ani. nõ solũ obseruatione ⁊ sc̃itate iuite: s ⁊̃ potẽ¬
tionem pudicicie ⁊ amorẽ religionis exheredita
cõ solatorias eleganti ⁊ aꝑto sermone duas. nõ
ttũ monachoꝵ regulam que ĩ cenobio ad profet¬
tũ fr̃m ĩ cõuentu legit᷑. breuiatã ⁊ aꝑto sermo¬
ne tocius monastice professionis tenentẽ ĩ se dis¬

Expanded text:
Panegyricum super victoria tyrannoram: eo maxime quod fide et oratione plus quam armis vicerit. Fecit et Sacramdisputatione tractatus. Praecipuus tamen omnium omnium martyrum. Claruit temporibus Honorii et Valentiniani, non solum eruditione et sanctitate vitae, sed et potentionem pudicitiae, et amorem religionis exhaeredatarorum consolatorias, eleganti et aperto sermone non trum, Monachorum Regulam, quae in coenobio ad profectum fratrum in conventu legitur, breviato et aperto sermone totius monasticae professionis in se tenentem dis
Abbreviated transcription (Latin):
nus: uir atris ingenii in negocio. in diuinis scripp¬
turis doctus in greca ⁊ latina lingͣ scolasticꝰ. Prius
gͦ qͣm impietatem pelagii in se aꝑiret: clarus in
doctorib ec̃c̃e fuit. Postea uͭ heresim pelagii defen¬
dere nisus scripsit adu̾sus sc̃m augustinũ ĩpug¬
natorem illiꝰ libros .iiiiͦ. ⁊ interim libros .uiii. Est

Expanded text:
nus vir acer ingenio, in divinis Scripturis doctus, graeca et latina lingua scholasticus. Prius ergo quam impietatem Pelagii in se aperiret, clarus in doctoribus Ecclesiae fuit: postea vero cum haeresim Pelagii defenderet, scripsit adversus beatum Augustinum impugnatorem illius libros quatuor; et iterum libros octo. Est
Abbreviated transcription (Latin):
canora frne uocis modulatõ ad intentã supplica¬
tõnem stupentiũ aĩos incitauit. nec nõ exhorta¬
tõ uiri ꝑfc̃i ⁊ colło sp̃ualis frequent̾ ad ubertĩas
p̾ces tacentiũ erexit affectũ. Scimꝰ ⁊̃ fr̃is seu ca¬
ti cuilibet interitu: nõ minꝰ nos ad plenã cõpi¬
ctionẽ fuisse raptatos. Recordatõ quo teporis ac no¬
gligentie nr̃e: nõ nũqmͣ .ii. salubrẽ sp̃c ĩuexit ardo¬
rem atq ĩ hũc modũ nulli dubiũ est occones ñ¬
minimas nõ deẽe: q̃l ꝑ dei gr̃am tepor ac somp¬
nolentia nr̃aꝵ mẽtiũ ualet excitari. Quẽadmo¬
dũ a̾ uł quib modis ip̃e cõpunctiões de intimus
aĩe cõelauib ꝓferant᷑ nõ minoris difficultatis
ita uo ⁊̃ in clamores quosdam ĩtolerabialis gau

Expanded text:
canora fraternae uocis modulatio ad intentam supplicationem stupentium animos excitauit. nouimus quotio uiri perfecti et conlatio spiritalis frequenter ad uberrimas preces iacentium erexit affectum. scimus etiam fratris seu cari cuiuslibet interitu non minus nos ad plenam conpunctionem fuisse raptatos. recordatio quoque teporis ac neglegentiae nostrae nonnumquam nobis salutarem spiritus inuexit ardorem. atque in hunc modum nulli dubium est occasiones innumeras non deesse, quibus per dei gratiam tepor ac somnolentia nostrarum mentium ualeat excitari. Quemadmodum uero uel quibus modis istae ipsae conponctiones de intimis animae conclauibus proferantur, non ita ut etiam in clamores quosdam intolerabilis gau
Abbreviated transcription (Latin):
indicia ꝓroferemꝰ. Cũ orantes nos nulla int̾pella¬
u̾it hesitatõ ⁊ fiduciã petitionis nr̃e qͣdam desꝑa¬
tione derecerit s obtinuisse nos ĩ ip̃a effusione or̃o¬
nis qd̾ poscimꝰ sensetimꝰ: ñ ambigamꝰ p̃ces nr̃as
ad deũ efficacit̾ penetrasse. Tantũ .n. qͥs exaudiri
atq obtin̾e merebit᷑. qͣntũ uł inspici se a d̾o ł de¬
ũ crediderit posse p̃stare. In retractabił namq est

Expanded text:
indicio. Cum orantes nos nulla interpellaverit haesitatio, et fiduciam petitionis nostrae quadam desperatione dejecerit; si obtinuisse nos in ipsa orationis effud poscimus senserimus, non ambigamus preces nostras ad deum efficaciter penetrasse. tantum enim quis exaudiri atque obtinere merebitur, quantum uel inspici se a deo uel deum crediderit posse praestare. inretractabilis namque est
Abbreviated transcription (Latin):
tes humiliabũt: atq ad humana demergẽt et
ab ĩlla celesti sublimitate deponent ĩ qͣ attoni
ꝙ cõpellent p̃cũ suaꝵ intentiõe laxata erga steri¬
les ⁊ coacticias lacrimaꝵ guitulas egrotare. Et ut
or̃onis u̾e ꝑcipiatis affectũ: nõ meam uobis sed

Expanded text:
tes humiliabunt atque ad humana demergent et ab illa caelesti sublimitate deponent, in qua adtoni conpellent precum suarum intentione laxata erga steriles et coacticias lacrimarum guttulas aegrotare. Et ut orationis uerae percipiatis adfectum, non meam nobis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
plicib ⁊ deuotis. Ceterũ ĩ claustris coram le¬
gentib frĩs quid facit illa ridiculosa mon
mosa deformitas: Quid ĩmũde symie. quid
feri leones. quid monstruosi centauri quid
senhonunes: Qͥd maculose tygrides: Dd
nlites pugnãtes: Quid uenatores tubici¬
nantes: Uideas sub tno capite multa corpo¬
ra ⁊ suꝑ uno corpore multa capita. Cernit᷑
hinc ĩ quadrupede cauda serpentis. illinc ĩ pisce
caput quadrupedis. Ibi hostia p̃fert eqũ caprã
trahẽs retro dimidiam hinc cornutũ animal
eqũ gestat posteius. Tam multa deniq tamq
lege dei meditando. Pro deo si nõ pudet ĩ eptiaꝵ:
cur uł nõ piget expensaꝵ.¬

Expanded text:
plicibus et devotis. 29. Caeterum in claustris coram legentibus fratribus quid facit illa ridicula monstrmosa deformitas? Quid ibi immundae simiae? quid feri leones? quid monstruosi centauri? quid semihomines? quid maculosae tigrides? quid milites pugnantes? quid venatores tubicinantes? Videas sub uno capite multa corpora, et rursus in uno corpore capita multa. Cernitur hinc in quadrupede cauda serpentis, illinc in pisce caput quadrupedis. Ibi bestia praefert equum, capram trahens retro dimidiam; 540 hic cornutum animal equum gestat posterius. Tam multa denique, tamqlege Dei meditando. Proh Deo! si non pudet ineptiarum, cur vel non piget expensa
Abbreviated transcription (Latin):
t quid saltẽ scõꝵ ymagines ñ
ueneremͣ quib utiq ip̃m qd̃ pedib
cõculcatur rutet pauimentũ. Sepe spuitꝰ
ĩ ore angeli. sepr aliciũ scoꝵ fãcies calcib
tundit᷑ transenntiũ ⁊ si nõ sacris ymagini¬
b cur nel non partitur pulchris colorib: Cur
decoras qd̃ mox defedandum est: Cur deꝑingis

Expanded text:
 imagines non reveremur, quibus utique ipsum, quod pedibus conculcatur, scatet pavimentum? Saepe spuitur in ore angeli, saepe alicujus sanctorum facies calcibus tunditur transeuntium. Et si non sacris his imaginibus, cur vel non parcitur pulchris coloribus? Cur decoras quod mox foedandum est? cur depingis
Abbreviated transcription (Latin):
archiep̃i gr̃a ꝑficisceret᷑. ⁊ se ei p̾sentaret. Tũc
expulsi sunt senes et iuuenes ad cegnationem
eiꝰ ꝑunentes. s ⁊ mulieres cũ pu̾is lactentib ⁊

Expanded text:
archiepiscopi gratia proficisceretur, et se ei praesentaret. Tunc archiepiscopi gratia proficisceretur, et se ei praesentaret. Tunc expulsi sunt senes et juvenes ad cognationem ejus pertinentes; sed et mulieres cum pueris lactentibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
multiplices grãs retulit qd̾ eũ tanto honore
dignatus fu̾it. Tunc dñs ppͣ cõsuetudĩes illas
perpetuo dampnauit ⁊ obseruatores atq exac¬
tores eaꝵ eterno anathemati subdidu. Uir gͥ¬
dñi aliq̃nto tp̃re in curia demoratꝰ tandẽ cum
licentia ⁊ consilio domini pͦp pontigniacũ se cõ¬
tulit. ibiq ferme ꝑ biennuũ stetit. Ibi int̾ cete¬
ra sc̃e emulatioĩs studia ⁊̃ hĩtum monachalẽ
cõcupiuit et accepit. Misso ã ad dñm ppm tũc
senonis cõmorantem secretiꝰ nũtio. hĩtũ religio¬
nis sibi ab eo fi̾ benedici ⁊ tnͣsmitti postulauit
susceptꝰ eẽt ⁊ qd̾ in pontigniaco locũ sibi mansio¬
nis elegiss. cũ iam ⁊̃ ip̃m deseuire nõ poss ĩ suos
ĩ audito crudelitatis genere debachatus est. Pre¬
cepitq ut ubicũq aliquis de cognatione eiꝰ ur
aut mulier ĩueniri potiuss exheredatꝰ ⁊ spolia¬
tus bonis ꝓpriis a regno pelleret᷑. exacto prius
ab eo sacramento qd pontigniacũ cõtristandi

Expanded text:
multiplices gratias retulit, quod eum tanto honore dignatus fuerit. Tunc dominus papa consuetudines illas perpetuo damnavit, et observatores atque exactores earum aeterno anathemati subdidit. Vir ni aliquanto tempore in curia demoratus, tandem cum licentia et consilio domini papae Pontiniacum se contulit, ibique ferme per biennium fuit. Ibi inter caetera sanctae aemulationis studia, etiam habitum monachilem concupivit et accepit. Misso autem ad dominum papam tunc Senonis commorantem secretius nuntio, habitum religionis sibi ab eo fieri, benedici et transmitti postulavit susceptus esset, et quod in Pontiniaco locum sibi mansionis elegisset; cum jam in ipsum desaevire non posset, in suos inaudito crudelitatis genere debacchatus est; praecepitque ut, ubicunque aliquis de cognatione ejus vir aut mulier inveniri potuisset, exhaeredatus et spoliatus bonis propriis a regno pelleretur; exacto prius ab eo sacramento, quod Pontiniacum contristandi
Abbreviated transcription (Latin):
oc anno id est anno dñi. mͦ .xcuͤ. urbanꝰ
ppͣ uenit ĩ galliam: ⁊ celebrauit consiliũ
apud claromontem. In quo int̾ cetera statutũ est
ut ep̃i uł abbẽs uel aliquis de clero aliqmͣ ecc̃asti¬
cam dignitatẽ de manu pͥncipũ uł quoꝵ libet lai¬
coꝵ nõ accipat. et ut clerici ĩ duab cuutatib uel
ecclesiis p̃bendas non hẽant. Ut nemo simul sit
aut uendat᷑. Ut nullus ciuslibet sacri ordinis
carnali cõmertio utatur. Yt eis auferant᷑ eccastice
dignitates qͥ scient a se ul a parentib sius emptas
hũerũt. Ut eis ignoscat᷑ qͥloc ignorauerũt andi¬
nouib ꝓhibitũs et nemo laiter a capite iemini.
nemo eitritoꝵ a qͥnqͣgesima usc. in pascha sarnes

Expanded text:
oc anno, id est anno Domini 1095, Urbanus papa venit in Galliam, et celebravit concilium, apud Clarum montem: in quo inter caetera statutum est, ut episcopi, abbates, vel aliquis de clero, aliquam ecclesiasticam dignitatem de manu principum vel quorumlibet laicorum non accipiat: et ut clerici in duabus civitatibus vel ecclesiis praebendas non habeant. Ut nemo simul sit aut ematur. Ut nullus cujuslibet sacri ordinis carnali commercio utatur; ut eis auferantur Ecclesiae dignitates, qui scienter a se vel a parentibus suis emptas buerint. Ut eis ignoscatur, qui hoc ignoraverint a canonibus prohibitum. Ut nemo laicorum a capite jejunii, nemo clericorum a Q
Abbreviated transcription (Latin):
damn ent ceta dicens. Ut ait salomon nil tunidẽ
nequitia: nichĩ labonosus. Nũc a uobie. par la¬
uor atꝙ metus pͥcio meliore petuntur. An nesti
qͣm iniere hõib calamitas: mori felicitas ẽ. Mors
etum accelerat bonis patriam malis resecat m̾ali¬
ciam

Expanded text:
dam, inter caetera dicens: « Ut ait Salomon: Nihil timidius dam, inter caetera dicens: « Ut ait Salomon: Nihil timidius nequitia, nihil laboriosius . Nunc a vobis par labor atque metus pretio meliore petuntur. An nescitis, quod vivere hominibus calamitas, mori felicitas est? Mors enim bonis accelerat patriam, malis resecat malitiam
Abbreviated transcription (Latin):
tal ee usq ad cctͣ pasche. ⁊ a pͥma die regationum
usq ad oct᷑ pentecostẽ ⁊ a qͣrta feria occidente sole
dnr tp̃e usꝙ ad scdam feriam occidente sole treuis
teu. Ut qua sacri ordinis iuros uel es familos ce¬
nisi pbi aut dyacoñ aut subdyaconꝰ et cur nata¬
liũ dignitas suffragat᷑. nisi maxina nc̃titate
Alicentia ppͥ Ut filii p̾br̃oꝵ ⁊ cocubinaꝵ ad p̃sbite
ratũ n ꝑromoueãtur nisi pͥus ad religiosam uai¬
liberet᷑. Ut unaq̃ꝙ ecc̃a detumas suas hẽat: nes
ad alteram transeat. Ut laitꝰ decimas nec uendat
net ietineat. t pro sepultura mortuoꝵ p̃ciũ nõ
dictã cõuigẽ eĩ ⁊ qui eam reginã ant dñam uo¬
cauerint. donec ad emendationẽ uenetĩt. uit alter
abalto discedat. Similit̾ grbertũ rauennacem
qui le ipͥm appesłat ⁊ henricum impatorẽ qui eũ
manu tenet ⁊ ceteros qui eis cõsentiũt. Pt̃ ħ see¬
monẽ hũit ad ppłm exhortans eos ad crucẽ sumẽ¬

Expanded text:
a usque ad octavas Paschae, et a prima die Rogationum usque ad octavas Pentecostes, et a quarta feria occidente sole omni tempore usque ad secundam feriam oriente sole trevia tur. Ut qui sacri ordinis viros, vel eorum famulos cenisi presbyter, aut diaconus, aut subdiaconus: et cui natalium dignitas suffragetur, nisi maxima necessitate, et licentratum non provehantur, nisi prius ad religiosam viliberetur. Ut unaquaeque ecclesia decimas suas habeat, nec ad alteram transeant. Ut laicus decimas non vendat, nec retineat. Ut pro sepultura mortuorum pretium non dictam conjugem ejus; et qui eam reginam vel dominam vocaverint, donec ad emendationem venerint; ut alter ab alter discedat. Similiter Guibertum Ravennatem, qui se papam appellarat, et Henricum imperatorem, qui eum manutenet, et caeteros, qui eis consentiunt. Post haec sermonem habuit ad populum, exhortans eos ad crucem sumen
Abbreviated transcription (Latin):
risu dignissima natari possint in hoc sermon¬
culo. Quid. i. plus mirem᷑: an fatuitatẽ ange¬
li qui callidam hoĩs artem non pͥus agnouit
an hoĩem qui audito ꝑ angłm dei p̃cepto con-¬
tra ip̃m iurare p̃ceptum ausus fuit: An di
ascribemꝰ ignorantie qd̃ alit̾ scire non potu¬
it utcũ ꝑurus fuiss. nisi eiꝰ uite libiũ reuol

Expanded text:
risu dignissima in hoc possunt notari sermunculo. Quid enim plus miremur? an fatuitatem angeli qui callidam hominis artem non prius agnovit, an hominem, audito per angelum Dei praecepto, contra ipsum praeceptum ausum fuisse juraramus Dei ignorantiae: quod non aliter scire potuit utrum perjurus fuisset, nisi eju
Abbreviated transcription (Latin):
risse. Ad hoc uenisse me noi̾s. ut aĩam tuam
suscipiam ⁊ moriaris. Nequaquã inquit ille fa
radysum. Quem ille ut uidit de alis angeli de
lapsus ĩ paradysũ se cad̾e ꝑmisit. Angelus uͤ¬
deceptũ se ẽẽ dolens. irato iraltu nimis. egre¬
dere inquit ut moriaris. Nequaqm ait ille e¬
grediar. Cũq scdõ ac t̾cio angelus ad ip̃m cũ
magno clamore repet̾et: ⁊ ille u̾ba eiꝰ neglig̾et
cõmotꝰ miniũ angelus ad deũ pergẽs qͣrimo¬

Expanded text:
xisse: « Ad hoc venisse me scias, ut animam tuam suscipiam, et moriaris.--Nequaquam, inquit ille, quod radisum lapsus, in paradisum cadere se permisit. Angelus deceptum se esse dolens, irato nimis vultu: « Egredere, ait, ut moriaris.--Nequaquam, ait ille, egrediar. » Cumque secundo ac tertio angelus idipsum cum magno clamore repeteret, et ille ejus verba negligeret, commot
Abbreviated transcription (Latin):
melos onustos hebat nichil aliud ferentes nͥ
claues de uaccaꝵ corriis fc̃e om̃s erant ut le¬
sexcentas tulerit libras supponam᷑. eruntq cla¬
nus sit uniꝰ arche quot sunt claues ꝓculdu-
bro totidem erunt ⁊ arche dentur itaq cuiq
camelo ad minꝰ due arche ⁊ erunt cameli ferẽ
uitũ quib maior est cura de custodiendis diui¬
tiis cõsuetudinẽ oportuit ad minꝰ duos came¬

Expanded text:
melos onustos, nihil aliud ferentes nisi claves de vaccarum corrigiis factae erant omnes, ut lesexcentas tulerit libras, eruntqnus unius sit arcae, quot sunt claves, totidem procul dubio erunt et arcae. Dentur itaque cuique camelo ad minus duae arcae, et erunt cameli arcas itum quibus major cura de custodiendis divitiis est, oportuit ad minus duos came
Abbreviated transcription (Latin):
nec potuerũt stare. O qͣm salubrius ad tactũ
angeli neruus femoris iacob emarcuit. qͣm
angeli suꝑbiẽtis meus intumuit. en aniit
ruit. Utinam ⁊ meum neruũ angelus tan¬
gat ut marcescat si forte ex hac ĩfirmitate
incipiam profic̾e qui ex mea ĩfirmitate non
figens ⁊neruũ qui infirmus est leuit̾ trahẽs.
securus asceridã ꝑ scalam humilitatis. donec
ueritati ad herens ad latitudinẽ transeam ca¬
ritatis. Tũc psallam cũ gr̃aꝵ actione ⁊ dicam.
Statuisti ĩ loco spacioso pedes meos. Sic arta
caudo accedit᷑. ue michi qr de illa descendi. Nisi
tam diu tam grauit̾ nõ laborassem. S quid
dico descendi: Nam fortasse restius cecidi dixe¬
caue malam elige bonam. Si ꝑte nõ potes.
ora cũ ꝓpħa ⁊ dic. Uiam iniquitatis amoue
ame. Qũo: Et de lege tua miserere mei. Illa
.s. lege qmͣ dedisti delinquentib ĩ uia .i. delinq̃n¬
suꝑbiendo descendi ascendam inquã ⁊ psallã¬

Expanded text:
e formidet? O quam salubrius ad tactum angeli nervus femoris Jacob emarcuit , quam angeli superbientis intumuit, evanuit, ruit. Utinam et meum nervum angelus tangat ut marcescat, si forte ex hac infirmitate incipiam proficere, qui ex mea firmitate non figens, et meum qui infirmus est, leniter trahens, securus ascendam per scalam humilitatis: donec veritati adhaerens, ad latitudinem transeam charitatis. Tunc psallam cum gratiarum actione, et dicam: Statuisti in loco spatioso pedes meos . Sic arcta rabit me. Vae mihi quod de illa descendi. Nisi tamdiu, tam graviter non laborassem. Sed quid dico, Descendi? nam fortasse rectius Cecidi dixeCave malam, elige bonam. Si per te non potes, ora cum propheta, et dic: Viam iniquitatis amove a me. Quomodo? Et de lege tua miserere mei; illa scilicet lege, quam dedisti delinquentibus in via, id est derelinquensuperbiendo descendi. Ascendam, inquam, et psalla
Abbreviated transcription (Latin):
cupis non nc̃ce sit iuã q̃rere nouã qm non
noiusti. s notã qͣ descendisti qͣtiꝰ receptis gres¬
sib tua ip̃e uestigia seqñs. ꝑ eosdem gradus
humilitatis ascendas ꝑ quos suꝑbiendo des¬
cenderas. Ut qui duodecimꝰ suꝑbie fuerat des¬
cendenti. pͥmꝰ humilitatis sit ascendẽti Uride¬
cimꝰ inueniatur scd̃s. decimꝰ t̾cius. Nonꝰ quar¬
tus ꝯctauus qͥntꝰ. Septimꝰ sectꝰ. Sextꝰ septi

Expanded text:
uam non nosti, sed notam qua descendisti: quatenus reciprocis gressibus tua ipse vestigia sequens, per eosdem gradus humiliatus ascendas, per quos superbiendo 571 descenderas: ita ut qui duodecimus superbiae fuit descendenti, primus humilitatis sit ascendenti; undecimus, inveniatur secundus; decimus, tertius; nonus, quartus; octavus, quintus; septimus, sex
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e contraria postulare. ⁊ cõmodissime nobis
ab eo qui utilitates nr̃as rectius qmͣ nos acue¬
racius intuet᷑ ea q̃ poscimꝰ denegari. Ꝙ illi qͦ
crationes nr̃as simili nos quo debemꝰ or̃one cõ¬
elud̾e: ⁊ hanc uocẽ cunctis petitiõib nr̃is sꝑ ad¬
iũgete. Uerũptũ nõ sicut ego uolo: s sicut tu.¬

Expanded text:
nostrae contraria postulare, et commodissime nobis ab eo qui utilitatem nostram rectius quam nos intuetur ea quae poscimus denegari. Quod ipsi quoque crationes nostras simili nos quoque debemus oratione concludere, et hanc vocem cunctis petitionibus nostris semper adjungere, Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tnsitꝰ tp̃rm: ut non stent ini̾tate. s defluant
cũ eis q̃ uadunt ut transeant. Intellectꝰ ã hõis
piũ ĩ oꝑib dei pͥme cõtemplatioĩs et ñ ꝑueĩt
usq ad funẽ oꝑũ dei. ut capiat totũ qd̃ abscõ¬
ditũ est. Si .n. ad finem ꝑuenire potuiss. ĩue¬
niss utq deũ: qm̃ a quo sunt ibi finẽ hñt oĩa

Expanded text:
et transitus temporum, ut non stent in veritate, sed defluant cum eis quae vadunt ut transeant. Propterea cessat ab his pium in operibus Dei primae contemplationis, sed non pervenit usque ad finem operum Dei, ut capiat totum quod absconditum est. Si enim ad finem pervenire potuisset, invenisset utique Deum, quoniam a quo sunt, ibi finem ha
Abbreviated transcription (Latin):
ciata. Ncc̃e est a̾ ut hõ qui a carnalib ad sp̃ua¬
lia cõuertitur. pͥus aĩo ab hiis quib ꝑ affc̃m
ĩheserat auellat᷑. Tũc siquidẽ libere se sp̃uali¬
b ꝑ amorẽ cõglutinat. cũ de t̾renis affectib
nicħ suꝑ est qd eiꝰ mentẽ ĩ desideria aliena ad¬
u̾tat. Itaq tempꝰ scuidendi est: ut prius hõ
mentem a desideriis t̾renis auellat. Postea
tempꝰ cõsuendi. ut aĩo ꝑ amorẽ sp̃ualem et̾¬
cõsumit᷑ humana ⁊ diuina ĩ unũ ⁊ q̃ duo fu¬
erant ꝑ naturã fuũt unũ ꝑ gr̃am. Composi¬
tio siquidẽ ip̃a acus est. ⁊ dilectio filũ: ⁊ facit
uiam acus ⁊ ꝑforat utrũq. ut filũ utrum ꝙ
ĩdeo diligit ꝓximũ: sic contͣ deum nec dilig̾e
nouit seip̃m. Tempus gͥ est dilectionis ⁊ tem

Expanded text:
nalibus ad spiritualia convertitur, prius animo ab iis quibus per affectum inhaeserat avellatur. Tunc siquidem libere se spiritualibus per amorem conglutinat, cum de terrenis affectibus nihil superest quod ejus mentem in desideria aliena avertat. Itaque tempus est scindendi, ut prius homo mentem a desideriis terrenis avellat; postea tempus consuendi, ut animo per amorem spiritualem aeteconsuuntur humana et divina in unum, ut quae duo fuerant per naturam, fiant unum per gratiam. Compunctio siquidem ipsa acus est, et dilectio filum; et facit viam acus, et perforat utrumque, ut filum utrumque in Deo diligit proximum: sic contra Deum nec diligere novit semetipsum. Tempus ergo est dilectionis, et tem
Abbreviated transcription (Latin):
templationẽ ĩ soliditate et̾noꝵ. Postqͣm ã cor
suũ declinauit ut illud ꝑ cõcupiscentiã reb
mutabilib subiaceret. qiͣ de celo lapsus et ce¬
pit deorsũ cũ hiis quib ĩ herebat defluere. et
ꝑ uolumina mutabilitatis sue ductus tꝑ̃m
humano. qñ multa desideria introier̃t ĩ illd̃
⁊ mutabilitas illic dñari cepit: et uenerunt
alia ⁊ alia discesserũt. et fc̃a est fluctuatio ⁊
ĩcõstantia magna. Iam .n. cũ mundo iusibili
mundꝰ ĩuisibilis uoluebat᷑. ⁊ ceperũt ĩ eo tẽ¬

Expanded text:
 cor suum declinavit, ut illud per concupiscentiam rebus mutabilibus subjiceret, quasi de coelo lapsus coepit deorsum cum iis quibus inhaerebat defluere, et per volumina mutabilitatis suae ductus temporum humanum, quando multa desideria introicrunt in illud, et mutabilitas illic dominari coepit: et venerunt alia, et alia discesserunt; et facta est fluctuatio et inconstantia magna. Jam enim cum mundo visibili mundus invisibilis
Abbreviated transcription (Latin):
na gr̃a restinctus fu̾it fugato mortali frigore
tantus calor ĩ eisdem partib egros ꝑuadit ut
morb cancri eidẽ feruori ꝑsepe se societ. ubi me¬
dicamẽtis occurrat᷑. S dieb mense septẽbrio
ĩ ecc̃a bẽ marie uͥginis fuerũt. ad p̾ces ã ppłi
de alis eccłiis. et de maiori ecc̃a ĩ eandẽ ecc̃am
cõcurrẽtes affuit beata dei genitux trahens
secũ fortia agmina scõꝵ sp̃uũ. ad cuiꝰ p̾senti¬
am formidat inferꝰ et pauent porte mortis. Ciiꝰ
aduentꝰ p̃cursor tam magnꝰ tremor ecc̃am ĩ¬
pleuit. ut t̾remotũ esse fcm. aut ecc̃am afũ¬
damentis cõcussam. arbitrantes fugerent õs
S ubi nichil periculi adẽẽ senserũt reu̾si on¬
nem ardorem languentiũ extinctũ ⁊ omnẽ
dolorem cõsopitũ celerrima suauitate collo¬
cata ĩueniũt. Aiũt a quib dam ex languen¬
lapsas .q. q̃dam p̃conia largitionis subseq̃n¬
tis. Intra .xu. dies noĩatim annotati sunt

Expanded text:
na gratia restinctus fuerit, fugato mortali frigore na gratia restinctus fuerit, fugato mortali frigore tantus calor in eisdem partibus aegros pervadit, ut morbus cancri eidem fervori persaepe se societ, nisi medicamentis occurratur. Sex diebus mense Septembri in ecclesia Beatae Virginis fuerunt. Ad preces autem populi de aliis ecclesiis, et de majori ecclesia in eamdem ecclesiam concurrentis, adfuit beata Dei Genitrix, trahens secum fortia agmina sanctorum spirituum; ad cujus praesentiam formidaret inferus, et paverent portae mortis. Cujus adventu praecursor tam magnus tremor Ecclesiam replevit, ut terraemotum esse factum, aut ecclesiam a fundamentis esse concussam arbitrantes, fugerent omnes. Sed ubi nil adesse periculi senserunt reversi omnes ardorem languentium extenuatum, et omnem dolorem consopitum celerrima suavitate collata inveniunt. Aiunt a quibusdam languenlapsas; quasi quaedam praeconia largitionis subsequentis. Intra 15 dies nominatim adnotati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
xxuiii. multi de pago suessionico sacro
igne accerisi ad ecc̃am be dei genitricis marie
in ciuitate suessorum sitam conuenerũt. ibic
p̾stolantes. sicut pleniꝰ refert libellus eorumdẽ
miraculoꝵ. salutẽ ip̃ius meritis ⁊ p̾cib cõse¬
cuti sunt. ita ut intra .xx. dies centũ ⁊ tres
multos plaga inuisibili diu̾se etatis ⁊ sexus
ita ut semel succensa eoꝵ corpora cũ intolera¬
bili cruciatu arderent. Est autẽ moib hic ta¬
bificus. sub extenti liuenti cute catnem ab os¬
sib separans ⁊ cõsumens. ⁊ mora tp̃ris augmẽ¬
ta doloꝵ ⁊ ardoris capiens ꝑ singula mom̃¬
ta cogit miseros mori. s desiderantib mortẽ
nõ uenit. donec depastis artub ignis ille ce¬
ler et pestifer inuadit mẽbra iutalia. ⁊ qd̃ ual¬
de mirũ est ignis hic sine calore ualidꝰ ad con¬
sumendũ. tanto frigore uelut glatiali ꝑ fun¬
dit miserabiles. ut nullis remediis possint cale¬
fieri. Itẽ ed̾ nõ minꝰ est mirabile. ex quo diui¬

Expanded text:
 multi de pago Suessonico sacro igne accensi, ad ecclesiam beatae Dei genitricis Mariae in civitate Suessorum sitam convenerunt, ibiquginis succursum prestolantes, sicut plenius refert libellus eorundem miraculorum, salutem ipsius meritis et precibus consequti sunt, ita ut intra quindecim dies centum etmultos plaga invisibili diversae aetatis et sexus: ita ut semel succensa eorum corpora cum intolerabili cruciatu arderent. Est autem morbus hic tabificus, sub extenta liventi cute carnem ab ossibus separans et consumens, et mora temporis augmeta dolorum et ardoris capiens, per singula momenta cogit miseros mori; sed desiderantibus mortem non venit, donec depastis artubus ignis ille celer et pestifer invadit membra vitalia; et quod valde mirum est, ignis hic sine calore validus ad consumendum, tanto frigore velut glacie perfundit miserabiles, ut nullis remediis possint calefieri. Item, quod non minus est mirabile, ex quo divi
Abbreviated transcription (Latin):
pliora edulia sumeret. S dei nutu detecto: uiro
dei ꝑ sompniũ est ostensus. Nam cũ qͣdam nocte
tra ip̃m temptationib dirus angius erexit. Nã
re. ⁊ nocte alia de ferro candelabri iusus est eum
transfig̾e ⁊ nocte t̾cia ostiũ ecc̃e expansis brachii
uoluit ꝓhibe. S om̃ia eiꝰ machinamẽta phili¬
bertꝰ expulit uirtute dinina: ꝑ sc̃e crucis signa¬

Expanded text:
pliora edulia, nutu Dei detectus, viro Domini per somnium est ostensus. Nam cum quadam nocte tra ipsum temptationibus dirus anguis erexit. Nam ipsum nocte alia de ferro candelabri nisus fuisset transfigere vel nocte tertia ostium ecclesiae expansis brachiis vellet prohibere, omnia eius machinamenta Filibertus expulit virtute divina per sanctae crucis in
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c librũ unũ. De cõcordia liberi arbitrii ⁊ p̾scien¬
tie diuine atq p̾destinatioĩs necnon ⁊ gr̃e: libꝵ
unũ. De casu dyãboli. librũ unũ. De pc̃co origiiali
libꝵ unũ. De ĩcarnatione u̾bi. libꝵ unũ. De sacra¬
mento altaris. libꝵ uũ. De arimo. libꝵ .i. Cur
gramatica libꝵ .i. Extat ⁊ ꝑabolaꝵ siue ꝓu̾bioꝵ¬

Expanded text:
trio librum unum, de concordia liberi arbitrii et prescientie divine atque predestinationis, necnon et gratie, librum unum, de casu diaboli librum unum, de peccato originali librum unum, de incarnatione verbi librum unum, de sacramento altaris librum unum, de azimo librum unum, cur grammatica lib
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣuis ⁊ ħ ĩ multis ⁊ multiplicit̾ regnet: qͥ
puritatis astori ĩpuro corde ⁊ corpore muus¬
secet eos medios ⁊ disꝑdat. s omnino audent
agni ĩmaculati sacras contingere carnes ⁊
intingere ĩ sangͥne saluatoris manꝰ nephari¬
as quib paulo ante ꝓhdolor carnes meretri¬
dunt sacramenta iusticiã ꝓstituũt quoꝵ gut¬
tura nec dũ traxit ad laqueum. necdũ p̃focauit
fauces u̾bum blasphemie. uox sacrileg. ser¬
mo neqm. Quid uultis mͥ dare. ⁊ ego eũ uobis
tradam: Uidemꝰ hec oĩa s quodãmodo: nõ uidẽ

Expanded text:
in multis hodie multipliciter exarsit, qui puritatis Auctori in puro corde et corpore minissecet medios et disperdat; sed omnino audent Agni immaculati sacras contingere carnes, intingere in sanguine Salvatoris manus nefarias, quibus paulo ante, proh dolor! carnes meretridunt sacramenta, justitiam produnt: quorum guttura necdum traxit ad laqueum, necdum praefocavit fauces verbum blasphemiae, vox sacrilega, sermo nequam, Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam? Videmus haec omnia, sed quodam modo non vide
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. ut saluti aĩaꝵ suaꝵ melius ꝓuideant.
Hic ã infelis pͥnceps tenebraꝵ dictus est. ñ
pp̃ potentiã. quã heat: s pp̃ pͥmatũ quẽ tenet
in tenebris. Om̃s aũ alie pene quãius maxi¬
me sint. respectu huiꝰ pro nichilo cõputantur
Ad hec aĩa. uerũ certe est. Nam uidere locum
istũ tm̃m̾ magis me cõturbat et fetorem eiꝰ
sustinere plus me grauat. qmͣ pati omĩa q̃
añ patiebar. Unde rego si pot̾ fieri ut hinc
⁊ sodales et notos meos. quos mecũ ĩ scło gau¬
debam hr̃e socios: quoꝵ hic cõsortiũ multũ
tib nõ muiꝰ ista patiar qmͣ ip̃i. Ad qmͣ angelꝰ
Ueni o felix aĩa cõuert̾e in requiem tuam.
qr dñs bñ fecit tͥ. Nõ .n. hec pacieris: neq am¬
pliꝰ nisi ꝓmerueris ista iudebis. Huc usq ui¬
disti inimicoꝵ dei caccerẽ: amodo iudebis glo¬
riam amicoꝵ dei.
a seq̃batur ange lorũ xiumi.

Expanded text:
citur, ut saluti animarum suarum melius provideant. citur, ut saluti animarum suarum melius provideant. Hic autem infelix princeps tenebrarum dictus est; non propter potentiam quam habeat, sed propter primatum quem tenet in tenebris. Omnes autem aliae poenae, quamvis maximae sint, respectu tamen hujus pro nihil computantur. » Ad hoc anima: « Verum certe est. Nam videre tantummodo istum locum magis me conturbat, et fetorem ejus sustinere plus me gravat, quam pati omnia, quae ante patiebar. Unde rogo, si potest fieri, ut hinc et sodales, et notos meos, quos mecum in saeculo gaudebam habere socios; quorum hic consortium multum tibus, non minus ista patiar, quam ipsi. » Ad quem angelus: « Veni, o felix anima, convertere in requiem tuam; quia Deus beneficit tibi. Non enim haec patieris; nec amplius, nisi promerueris, ista videbis. Hucusque vidisti inimicorum Dei carcerem: amodo videbis gloriam amicorum ma sequebatur angelum
Abbreviated transcription (Latin):
da sua ꝑcutit ⁊ sic misera bestia ꝑcuties sꝑ ꝑ¬
nib suꝑ õs cruciat᷑. Tũc ait angłs ad ana¬
niã. Hic est lucifer pͥncipiũ treaturaꝵ dei qui
u̾sabat᷑ in deliciis paradysi qui si solutꝰ fu̾it
celũ simul ⁊ t̾tam usq ad inferos cuncta ꝑtͣ
geli tenebracũ ꝑtim filii ade ⁊ iam iudica¬
ti sunt. et multos alios expectant. qui nel
xp̃m negauerũt. uel negantiũ oꝑa fecerũt
Passi sunt ã ea q̃ iudisti prius minora tormẽ¬
ta. ⁊ p̃t ducti sunt ad ista. de quib tormẽtis
nullus qui semel ea intrau̾it ampliꝰ exire po¬
terit. Hic sũt p̾lati et principes mali de qͥb
scriptũ est. Potentes potent̾ tormenta paciẽ¬
tur: qui nõ bñ usi sũt potentia sͥ a do date.
Tũc aĩa ait ad angelum. Quare potentia
lus. Aut subditoꝵ culpe hoc exigũt. ut bonos
rectores nõ habeãt. aut ip̃is bonis ĩ hoc par¬

Expanded text:
da sua percutit: et sic misera illa bestia perda sua percutit: et sic misera illa bestia perTunc ait angelus ad animam: « Hic est Lucifer principium viarum Dei, qui versabatur in deliciis paradisi. Qui si solutus fuerit, coelum simul et terram usque ad inferos cuncta pertgeli tenebrarum, partim filii Adae; et jam judicati sunt, et multos alios exspectant, qui vel Christum negarunt, vel negantium opera fecerunt. Passi sunt autem ea quae vidisti prius minora tormenta, et post ducti sunt ad ista: de quibus tormentis nullus qui ea semel intraverit, amplius exire poterit. Hi sunt praelati et principes mali, de quibus scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur ; qui non bene usi sunt potentia sibi a Deo data. Tunc ait anima ad angelum: « Quare potentia lus: « Aut subditorum culpae hoc exigunt, ut bonos rectores non habeant, aut ipsis bonis in hoc par
Abbreviated transcription (Latin):
priutis ab ĩnumerabili multitudine demo¬
ẽẽt. qd̾ mũdus tot aĩas parare poss a pͥnci
ereis. ignitis et grossis ualde. Cũq sic u̾sat᷑
ĩ carbonib et undib comburit᷑. nimĩa exar¬
descẽs ira u̾ctit se de uno lat̾e ĩ aliud latus. ⁊
oñs man̾ suas ĩ illam multitudinẽ aĩaꝵ. ex¬
tendit: easq repletas aĩab cõstringit. Sicut
rusticꝰ sitiens racemos cõpͥmit ut inde uinũ
eliciat ĩ tm̃ ut nulla sit ibi aĩa q̃ lali cõtritio¬
ne nõ pͥuetur capite uł pedib aut manib
⁊ tanc suspiras sufflat ⁊ spargit aĩas ĩ diu̾¬
sas ꝑtes gehenne ⁊ statim eructuat ille pu
teus de quo p̾diximꝰ fetidam flammã ⁊ cũ
retrahit anhelitũ suũ dira illa bestia retrahit
ad se õs aĩas qͣs añ sparserat.⁊ cũ fumo ⁊ sul¬
phure ĩ os eiꝰ cadentes deuorat. S ⁊ q̃tũq ma¬
nus eiꝰ effugiũt ne stringantur. illas cũ cau¬

Expanded text:
pranis ab innumerabili multitudine daemopranis ab innumerabili multitudine daemoesset mundum tot annis parere potuisse a principaereis, ignitis et valde grossis: cumque sic versatur in carbonibus, et undique comburitur, nimia excandescens ira, vertit se de uno latere in aliud latus, et omnes manus suas in multitudinem animarum extendit, easque repletas animabus constringit, sicut rusticus sitiens racemos comprimit, ut inde vinum eliciat: intantum, ut nulla ibi sit anima, quae tali constrictione non privetur capite, vel pedibus, aut manibus: et tunc suspirans sufflat et spargit animas in diversas partes gehennae; et statim eructuat puteus ille, de quo praediximus, fetidam flammam: et cum retrahit anhelitum suum dira illa bestia, retrahit ad se omnes animas, quas ante sparserat, et cum fumo et sulphure in os ejus cadentes devorat. Sed et quaecunque manus ejus effugiunt, ne stringantur, illas cum cau