comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ sepulturam: factũ est ut
hõ centesimũ fructum suo iam
debeat autori. Nisi inquit grany
frumenti cadens in terra moria
tur: ipsum solum manebit. Uideᷤ¬
accipe cautionẽ tuam et sede se̾¬
be octoginta: quia sic̃ quinqͣgesi¬
mus numerꝰ miscđiam confert:
ita octogesimus totã fidem p̃f¬
gurat & grãm. Hic est numerꝰ.
in quo decalogũ legis ẽẽ. et ocdo¬
adem gr̃ẽ. satis gnarus legis. satiᷤ
studiosus euangłi lector intelli
naturam. Bene gͦ iste uillicꝰ me¬
retur laudem dñi sui: qui in ey¬
rographis non fraudẽ molitꝰ est
s salutẽ. Qd̃ aut̃ dicit. prudenti¬
ores st̃ filii scłi in genatione sua
qm filii lucis. uerum est: qͥa qui

Expanded text:
tum est sepulturam, factum est ut tum est sepulturam, factum est ut homo centesimum fructum suo jam debeat auctori. Nisi, inquit, granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . VideAccipe cautionem tuam, et scribe octoginta. Quia sicut quinquagesimus misericordiam confert, ita octogesimus totam fidem praefigurat et gratiam. Hic est numerus, in quo decalogum legis esse et ogdoadem gratiae satis gnarus legis, satis studiosus Evangelii lector intellignaturam. Bene ergo iste villicus meruit laudem domini sui, qui in chirographis non fraudem molitus est, sed salutem. Quod autem dixit: Prudentiores sunt filii saeculi in generatione sua quam fili
Abbreviated transcription (Latin):
in crim̃. penitentiȩ soluat usurã.
uides gͦ qr uillicꝰ ñ fraudem s pe¬
nit̃ntiã suadet: sollicitat ad que¬
rendam miscdiam: non impellit
ad falsum cũ dicit: accipe cautio¬
nem tuã: & sede cito scribe qͥnqͣ¬
ginta. Qnqͣgesimum numerũ
ad miscdiam ꝑtinere dd̃ pandit:
cũ psalmum quinqgesimũ can¬
tat clamano. Miserere mei d̃s:
scdm magnam miscdiam tuã.
Quinqͣgesimus numerꝰ patefecit
miscđiam: dum qͥnquagesimo
anno qui ẽ iubeleus. lex debitoꝵ
om̃ium atq contractuũ delere
idoneus sit uideus: qͥ ꝑ cautionẽ
legis. insolubilib confusus debi¬
tis tenebatur. Debet iudeus ole¬
um: qui uixta apłm feracis in se
oliuȩ pinguedinẽ incredulitatiᷤ
sterilitate siccauerat. Unde & e¬
uangłicȩ fidei calore iam fota.
redit in ramos. xp̃ianos: totamq
reuiuescit in gr̃am. Deinde alio
dicebat. Tu uero qͣntũ debes: Q
ait. Centũ choros tritici. Postea
tem suꝑnam ꝑ dñicam fecunda¬

Expanded text:
in crimen, poenitentiae solvat usuram. in crimen, poenitentiae solvat usuram. Vides ergo quia villicus non fraudem, sed poenitentiam suadet: sollicitat ad acquirendam misericordiam, non impellit ad falsum, cum dicit: Accipe cautionem tuam, sede cito, et scribe quinquaginta. Quinquagesimum numerum ad misericordiam pertinere David pandit, cum psalmum quinquagesimum cantat, clamans: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam . Quinquagesimus numerus patefecit misericordiam, dum quinquagesimum annum, qui est jubilaeus, lex debitorum omnium, omnium contractuum delere idoneus sit Judaeus, qui per cautionem legis insolubilibus confusus debitis tenebatur. Debet Judaeus oleum, qui juxta Apostolum feracis in se olivae pinguedinem incredulitatis sterilitate siccaverat. Unde et evangelicae fidei calore jam tota redit in ramos Christianos, totamque reviviscit in gratiam. Deinde alii dicebat: Tu vero quantum debes? Qui ait: Centum coros tritici. Posteaqtem supernam per Dominicam fecunda
Abbreviated transcription (Latin):
uituti: et fieret ei salutis occasio.
qͦd ꝑditionis extiterat instrum̃tũ.
Pergit gͦ uillicꝰ. gentilis quondam.
lam xp̃ianus. ad pͥmum debitorẽ
quasi nesciat modum debiti por¬
titor cautionis. Nouerat iã ꝑ euas¬
głm: s int̾rogando confessĩonẽ
talit̾ ꝑqͥrebat. Deniq et qualita¬
tem et qͣntitatẽ debitor consiretur
dicens. Centum cados olei. Quare
nou argenti uł auri pondus: Orͣe
non centũ decem aut uonaginta:.
S centũ: ut de debito & de num̃o
celeste luceat sacram̃tum. Debe¬
bat uideus oleum. qͦd ꝑ eyrogra¬
phum legis ad ungendos reges ꝓ¬
pħas. et sacerdotes. xͥani crisinatiᷤᷤ
acceꝑat in figurã: donec ad ipsũ
da et infundenda erat centenarii
crisinatis plenitudo. S quia contͣ
cautionis fidẽ. debitor ne debitũ
redderet occidit impiꝰ creditorem:
legalis ipsa cautio ꝑuenit ad gen¬
tes. Hoc est lex: ut iudeus conuictꝰ
ꝑgentilem qͥa debitum conuertit

Expanded text:
vituti, ut fieret salutis occasio, vituti, ut fieret salutis occasio, quod perditionis exstiterat instrumentum. Pergit ergo villicus gentilis quondam jam Christianus, ad primum debitorem quasi nesciat modum debiti. Portitor cau tionis noverat jam per Evangelium, sed interrogando confessionem taliter requirebat; denique et qualitatem, et quantitatem debiti confitetur, dicens: Centum cados olei. Quare non argenti, vel auri pondus? quare non centum decem, aut nonaginta, sed centum? Ut et de debito et de numero coeleste luceat sacramentum. Debebat Judaeus oleum, quod chirographo legis ad ungendos reges, prophetas et sacerdotes, Christiani chrismatis acceperat in figuram, donec ad ipsum da et infundenda erat centenaria chrismatis plenitudo. Sed quia contra cautionis fidem debitor, ne debitum redderet, occidit impius creditorem, legalis ipsa cautio pervenit ad gentes, hoc est lex: ut Judaeus convictus per gentilem, quia debitum convertit
Abbreviated transcription (Latin):
do fidem tẽptat: uiolat ueritatẽ:
famani carpit: honestatẽ dissipat:
soluit affectus: uinocentiam tollit:
pietatẽ sepelit: necessitudinẽ scin¬
dit: amiciciã non sinit. E quid plu¬
raͦ. Hoc est mãmona. dñs iniquita¬
tis: qui iniq humanis & corporib
dñatur et mentib. Huiꝰ gͦ mãmo¬
nȩ uillicꝰ. hoc ẽ gentilis popłs dissi¬
patȩ talit̾ substantiȩ reus. a dño
ꝑ euangłin conuenit᷑: ut reddat
rationem uillicationis suȩ id est
naturalis boni. Cui t̾e dicit᷑ iam
non poteris uillicare: qñ ei finis
scłi nunciat᷑. Credit deniq iuxta
apłm figuram preterire mũdi:
transire tẽpora uillicatioĩs huma¬
nȩ: et intra se in se reu̾sus quid fa¬
cere deberet excogitat. Ait inquit¬
intra se. Qd faciam: Ingemuit
cor. doluit mens. respondit fides.
credulitas dedit consilium saluta¬
re: ut uillicꝰ ad uerum dñm iã re¬
diret: et erogando mãmona. se¬
uum dñm suȩ uictor subderet ser¬

Expanded text:
do, fidem tentat, violat veritatem, do, fidem tentat, violat veritatem, famam carpit, honestatem dissipat, solvit affectus, innocentiam tollit, pietatem sepelit, necessitudinem scindit, amicitiam subruit. Et quid plura? Hoc est mammona, dominus iniquitatis, qui inique humanis et corporibus dominatur et mentibus. Hujus ergo mammonae villicus, hoc est gentilis populus dissipatae taliter substantiae reus a Domino per Evangelium convenitur, ut reddat rationem villicationis suae, id est, naturalis boni. Cui tunc dicitur: Jam non poteris villicare. Quando ei finis saeculi nuntiatur. Credit denique juxta Apostolum figuram praeterire mundi , transire tempora villicationis humanae; et intra se, in se reversus, quid facere deberet, interrogat. Ait intra se, Quid faciam? Ingemuit cor, doluit mens, respondit fides, credulitas dedit consilium salutare, ut villicus ad verum dominum jam rediret, et erogando mammonam saevum dominum suae victor subderet ser
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: et hoc pium iudicat. qͦd mul¬
tis pessimũ falsitatis prestet exẽ¬
plum: Sapiat ita carnalib sensi¬
b sp̃italib qđ est diuini luminis
iam patescat. Iterata ẽ parabola
ꝑ ullicũ: quȩ fuerat iuniorẽ pre¬
libata ꝑ filium. Uillicꝰ imquitatiᷤ.
a mãmona iniquo gentiũ ppłs
nuncupat᷑. Facite inquit uob̃ a¬
micos de mãmona inquitatis:
qui relicto ereatore totum se mã¬
mone tradiderat seruituti. Quis¬
quis est ab huiꝰ mãmone captiui¬
tate liber. & pecuniȩ iã crudeli
pondere ñ grauatur: consistat
in specula celesti: et inde despec̃¬
tet mãmona. mundo & munda¬
nis tẏrannico furore dñantem.
Imꝑat gentib: iubet regnis: bel¬
la mandat: cõparat bellatores:
sanguinẽ uendit: agit mortes:
predat᷑ patͥas: urbes destruit: sub¬
dit popłos: arces uiget: uexat ciue
foro presidet: uis delet: fasq nefas¬
q confundit: ad mores usq tenen¬

Expanded text:
dicit, et hoc pium judicat quod muldicit, et hoc pium judicat quod multis pessimum falsitatis praestat exemplum? Sapiat ita carnalibus sensibus; spiritualibus, quod est divini luminis, jam lucescat. Iterata est parabola per villicum, quae fuerat juniorem praelibata per filium. Villicus iniquitatis a mammona iniquo gentium populus nuncupatur. Facite vobis, inquit, amicos de mammona iniquitatis, qui relicto Creatore totum se mammonae tradiderat servituti. Quisquis est ab hujus mammonae captivitate liber, et pecuniae jam crudeli pondere non gravatur, consistat in specula coelesti, et inde despectet mammonam mundo, et mundanis tyrannico furore dominantem. Imperat gentibus, jubet regnis, bella mandat, comparat bellatores, sanguinem vendit, agit mortes, prodit patrias, urbes destruit, subdit populos, arces urget, vexat cives, foro praesidet, jus delet, fas nefasque confundit, et ad mortes usque tenden
Abbreviated transcription (Latin):
rat unde possit sarcire qͦd deerat:
s qͦd remansit quẽ admodũ mino¬
rare possit excogitat. Dicebat ⁊¬
debitori. Quantũ debes dño meoᷤ
son dicebat: qntum debes mͥ. Con¬
ueniebat conscientiã: testabatur
debitoris animũ: sic dicendo. Et
quid ẽ qđ sine respectu dñi. debitor
ad tantã fiaudẽ uillieꝰ conspirabat:
Quantũ debes dño meo: Dicit illi.
Centum cados olei. E ille. Accipe
cautionẽ tuã: et sc̾be qͥnquaginti.
Adtantam gͦ fraudem uillicus ꝯ¬
spirabat: et agebat ut totam fidẽ
ꝑderet dum mediat cautionem.
Quantũ debes dño meo: Sciebat̃
ambo. qͥa presens erat ubiq & sẽꝑ
suꝑnus creditor: nec poterat fray¬
de preueniri. S neq in ocłis dñi¬
cis desiuit: semel ceꝑit qui furari.
Esto tam̃. sit humani moris ut de¬
bitor querat cõpendia fraudulen¬
ta: et ullicus sibi consulat sic fu
furta collaudat: predicat falsita¬
tem: qđ est nequicia. prudentiã

Expanded text:
rat unde possit sarcire quod deerat, rat unde possit sarcire quod deerat, sed quod remansit, quemadmodum minorare possit, excogitat. Dicebat debitori: Quantum debes domino meo? Non dicebat, quantum debes mihi? Conveniebat conscientiam, testabatur debitoris animum, sic dicendo. Et quid est quod sine respectu domini, debitorem ad tantam fraudem villicus provocabat? Quantum debes domino meo? um cados olei. Accipe cautionem tuam, et scribe quinquaginta. Ad tantam fraudem villicus conspirabat et agebat, ut totam fidem perderet, dum meditat cautionem. Quantum debes domino meo? Sciebant ambo quia praesens erat ubique et semper supernus creditor, nec poterat fraude praeveniri; sed neque in oculis dominicis desinit, semel coeperit qui furari. Esto tamen sit humani moris ut debitor quaerat compendia fraudulenta, et villicus sibi consulat, sic furt fraudem? furta collaudat? praedicat falsitatem? Quod est nequitia, prudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
tritici. Q ait illi. Accipe litteras tua.
et scribe octoguita. Et laudauit
dñs uillicũ iniquitatis: qd̾ pruden¬
ter fecisset. Uł nunc liquet uł nẽ
tas sensib manere qmplurimas
questiones: nec facile humano in¬
tellectui subiacere. quod ore. xp̃i de
celestib ꝓfertur archanis. Et lau¬
dauit inquit dñs uillicum iniqui¬
tatis: qͦd prudent̾ fecisset. Rogo
quid hoc loco mundanꝰ capit animꝰ:
quid hic cõmunis capit et recipit
auditus: ubi int̾ uillicũ & dñicos
debitores. uersutȩ fraudis laudat᷑
inuentio: Ubi debitoris honestas
tollitur: aufertur pudor uiolatur
innocentia: uerecundia tota sepe¬
lit᷑: ubi iullicus reddende rationis
tẽpore plus ardet in fraude quam
tempore uillicationis anhelauit
in luxii. In articło discussionis ipso
dñicum plꝰ in dispendiũ seuit:
qm dieb suȩ fudit & disꝑdidit ac̃¬
tionis. Ꝙ qui an sub̃am uacuau̾at
dissipando: uacuando cyrographa.
qd̃ remanserat plꝰ euertit. Neccu¬

Expanded text:
tteras tuas, et scribe octoginta. Et laudavit dominus villicum iniquitatis, quod prudenter fecisset . Vel nunc liquet in evantas sensibus, contineri quamplurimas quaestiones, nec facile humano intellectui subjacere quod ore Christi de coelestibus profertur arcanis. Et laudavit, inquit, dominus villicum iniquitatis, quod prudenter fecisset. Rogo quid hoc loco mundanus capit animus? quid hic communis capit et recipit auditus? ubi inter villicum et dominicos debitores versutae fraudis laudatur inventio, ubi debitoris honestas tollitur, aufertur pudor, violatur innocentia, verecundia tota sepelitur, ubi villicus reddendae rationis tempore plus ardet in fraude, quam tempore villicationis anhelavit in luxu; in articulo discussio is ipsum dominicum plus in dispendium saevit quam diebus suae fudit et disperdidit actionis; et qui ante substantiam vacuaverat dissipando, vacuando chirographo quod remanserat plus evertit; nec cu
Abbreviated transcription (Latin):
uos fr̃s. quod de p̃senti lectione me¬
nob̃ feci ꝓmissione debere. auditu
piissimo tẽperate: ne me uosq simł
oneret seuera discussio: quos intel¬
ligentia poterit benigna releuare.
Unde quȩ suꝑst̃ lectionis euangłi¬
cȩ iam sequamur: & consiliũ uillicꝰ
qͦd inuenerit audiamꝰ. Ait inquit

Expanded text:
fratres, quod de praesenti lectione fratres, quod de praesenti lectione vobis fecit promissio me debere, auditu piissimo temperate, ne me vosque simul oneret severa discussio, quos intelligentia poterit benigne relevare. Unde quae supersunt lectionis jam sequamur, et consilium villicus quod inven
Abbreviated transcription (Latin):
tum sensumq sequerem᷑: conũtere¬
mur ad aĩe consiliũ : ad cõpunctio¬
nem cordis : ad mentis penitentiã:
ad miscđiȩ suffragiũ: ad pietatis pa¬
trociniũ: ad confessionis aduocatio¬
nẽ: certe peteremꝰ dñicoꝵ cyrogra¬
pha debitoꝵ: et si ñ tota.uł media
siẽ iste ullicꝰ ad m̃am ueniã solue¬
remus: ut qui bona credita dissi¬
pando. iniquitatis uocamur uilli¬
ci. in nouissimis pia fraude ipsius
laudem iudicis consequam᷑. Et
laudauit inquit dñs uillicũ iniqͥ¬
tatis. Et quia huiꝰ factum uillici
ñ paruam nob̾ generat questionẽ.
qui reus de multis unã legit᷑ pla¬
cuisse ꝑ fraudem: quare placuerit
sic. uł quis sit iste. sequenti ꝑ dm̃
tionũ uincla laxare: p̃¬
sentis uillici nos edocet & informat
exemplum. Qdum eyrographoꝵ
cumulos pio mod̾atur assensu: non
mͦ euasit artissimas discussionum
angustias: s etiã discussoris laudẽ
mansurã scłis conquisunt. Q uos

Expanded text:
tum sensumque sequeremur, converteretum sensumque sequeremur, converteremur ad animae consilium, ad compunctionem cordis, ad mentis poenitentiam, ad misericordiae suffragium, ad pietatis patrocinium, ad confessionis advocationem! certe peteremus Dominicorum chirographa debitorum; et si non tota, vel media, sicut iste villicus, ad nostram veniam solveremus; ut qui bona credita dissipando iniquitatis vocamur villici, in novissimis pia fraude ipsius laudem judicis consequamur. Et laudavit, inquit, villicum iniquitatis. Et quia evangelici factum villici non parvam generat quaestionem, qui reus de multis unam legitur placuisse per fraudem: quare placuerit sic, vel quis sit iste, sequenti per Detionum vincla laxare, praesentis villici nos edocet et informat exemplum: qui dum chirographorum cumulos prudenti moderatur assensu, non modo evasit arctissimas discussionis angustias, sed etiam discussoris laudem mansuram saeculis conquisivit. Et nos,
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Presens figuia tendit ad popu¬
lum. s bonum nob̃. bonum nimis. si
ad nos ista aptemus singłi: si ad nõ
ista referainus. qui in t̾ra nos debe¬
mus sentire iullicos. dños non puta¬
re: ꝓrogationis temporariȩ minis¬
terium suscepisse. non nuenisse ius
ꝑpetuo possidendi: cauere ne ad pa¬
trẽfamilias fama euerse substantie
nos precedat. iuxta illud apłi. Quo¬
rundam peccata manifesta st̃ pre¬
cedentia ad iudiciũ. quosdam aut̃
et subsecunt᷑. Non ꝑuenit ad statu¬
tum terminũ uitȩ: qui uillicõnis
ta dissipasse. Hinc est hinc ẽ imma¬
turus exitus: hinc est ante diem mor.
Hinc est uocatio amara: hinc ẽ ip¬
sa acerba redibitio: sic̃ ꝓpħa lam̃tat
dimidiabunt dies suos. S utinam
q̃n nos de uocatione cõmonet egri¬
tudo. qñ nos febris a uillicatione in¬
clement̃ excludit. qñ uis doloris
ad reddendã uillicationẽ nos pre¬
ꝓpere cõpellit: presentis iullici fac¬

Expanded text:
nere. Praesens figura tendit ad popunere. Praesens figura tendit ad populum, sed bonum nobis, bonum nimis, si ad nos ista aptemus singuli, si ad nos ista referamus, qui in terra nos debemus sentire villicos, dominos non putare; prorogationis temporariae ministerium suscepisse, non invenisse jus perpetuum possidendi; cavere ne ad patremfamilias fama eversae substantiae nos praecedat, juxta illud Apostoli: Quorumdam peccata manifesta sunt, praecedentia ad judicium; quosdam autem et subsequuntur . Non pervenit ad statutum terminum vitae, qui villicationis ta dissipasse. Hinc, hinc est immaturus exitus, hinc est ante diem mors, hinc est vocatio amara, hinc est seipsa acerbior redhibitio, sicut propheta dimidiabunt dies suos . Sed utinam, quando nos de vocatione commonet aegritudo, quando febris a villicatione inclementer excludit, quando vis doloris ad reddendam villicationem properare compellit, praesentis villici fac
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ꝑpetuitas mee donationis in
cludat. S uillic̃ quid responderit
iam ꝑscrutemur. Clit inquit intͣ
se. Quid faciam: quid faciam mͦ:
Semꝑ hobona facere tc̃ cupit: qn
mors faciendi tẽpus adimit. Ait¬
inquit intra se. Querit intra se
consilium: qui foris unde sͥ iã suc¬
curreret ñ habebat. Ait intra se.
Pungit cor suum: stimulat men¬
tẽ suam: & om̃ia uexat interna:
ut a se penitentiam qͣm pro se da¬
re possit extorqueat. Fodere non
ualeo. Non uires isti: s tẽpora de¬
fecerant ad laborem. Fodere ñ ua¬
leo: mendicare erubesco. Confu¬
sionem futuri iudicii ꝑtimescit:
in que iam ñ penit̃ndi tempꝰ ẽ
s penaꝵ: et uͥ reus plus erubes¬
cit de conscientia: quã de gehen¬
ne erubescat incendio. Mendica¬
care erubesco. & quis ñ erubeseit
in celestib mendicare: Miser. qͣm
tẽporalitas habuit diuitem: men¬
dicum sempit̾nitas possidebit: et
habebit hc̃ nudum tartarꝰ. quẽ locu¬
pletem susciꝑe cęlum potuit et te¬

Expanded text:
as meae damnationis non includat. Sed villicus quid responderit jam perscrutemur. Ait intra se: Quid faciam? Quid faciam modo? semper homo bona facere tunc cupit, quando mors faciendi tempus ademit. Ait intra se. Quaerit intra se consilium, qui foris unde sibi jam succurreret non habebat. Ait intra se. Pungit cor suum, stimulat mentem suam, et omnia vexat interna, ut a se poenitentiam quam pro se dare possit extorqueat. Fodere non valeo. Non vires isti, sed tempora defecerant ad laborem. Fodere non valeo, mendicare erubesco. Confusionem futuri judicii pertimescit, in quo jam non poenitendi tempus est, sed poenarum, et ubi reus plus de conscientia quam de gehennae erubescit incendio. Mendicare erubesco. Et quis non erubescit in coelestibus mendicare? Miser quem temporalitas habuit divitem, mendicum sempiternitas possidebit; et habebit hunc nudum tartarus, quem locupletem suscipere coelum potuit et te
Abbreviated transcription (Latin):
sem. nescituram iã caniciem: nes¬
cituram uł finem: ñ passurã falcẽ:
non flagella sensurã: quia depo¬
sitis in mortem uetustatis paleis.
nouum głosi corporis consurgit in
fructum. Si ad uniꝰ uiduȩ lacͥmas
tẽporales sic motus est .xp̃e ut occur¬
reret in uia. ut ex ocłis stillantia
doloꝵ fluenta restingueret. ut ꝑ¬
cuteret mortem. reduceret hõiem.
resuscitaret corp̃. uitã redderet.
planctum uerteret in gaudium
exequias lugubres in festiuitatẽ
nataliciã cominutaret. et unicũ¬

Expanded text:
sem, nescituram jam finem, nessem, nescituram jam finem, nescituram canitiem, non passuram fasces, nec flagella sensuram. Quia depositis in morte vetustatis paleis novum gloriosi corporis consurgit in fructum. Si ad unius viduae lacrymas temporales sic motus est Christus, ut occurreret in via, ut ex oculis stillantia dolorum fluenta restingueret, ut recuteret mortem, reduceret hominem, resuscitaret corpus, vitam reduceret, planctum verteret in gaudium, et exsequias lugubres in festivitatem natalitiam commutaret, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tẽpora. ꝑ annos uocat reuocat:
ducit. reducit. precipit. ẽẽ iubet.
facit non eẽ. dat morti. uitȩ reddit:
quare qd̾ in om̃ib semꝑ facit. se¬
mel facere ñ possit in nobis: Aut
in nob̃ solis uirtꝰ diuina lassescit:
ꝓpt̾ quos solos totum qͦd predietỹ
est. di est oꝑata maiestas. Homo:
si tibi om̃ia sua ex morte reuiuis¬
cunt: curtu deo tua non reuiuis¬
cis ex morte: Aut in te solo di crea¬
tura deꝑit: ꝓpt̾ quem subsistit. a¬
gitur. mutatur innouat᷑ tota co¬
tidie creatura ᷤ Fr̾s: hȩc dico ñ sig¬
noꝵ xp̃i cupiens exinanire uirtu¬
tes. s hortor ut uniꝰ resurgentis ex¬
emplo ad fidem resurrectionis om¬
niũ nr̃m concitem᷑: & credamꝰ qd̃
crux xp̃i nr̃i corporis sit aratrum:.
fides semnen: sulcus sepulchrum:
resolutio germenꝰ expectatio tem¬
pus: ut cum uer dñici aduentus
arriserit. corpoꝵ nr̃oꝵ matura t̾e
uiriditas uitalem resurgat in meᷤᷤ¬

Expanded text:
per tempora, per annos vocat, revocat, per tempora, per annos vocat, revocat, ducit, reducit, praecipit esse, facit non esse, dat morti, vitae reddit, quare quod in omnibus semper facit, semel facere non possit in nobis? Aut in nobis solis virtus divina lassescit, propter quos solos totum quod praedictum est Dei est operata majestas? Homo, si tibi omnia sua ex morte reviviscunt, cur tu Deo non reviviscas ex morte? Aut in te solo Dei creatura deperit, propter quem subsistit, agitur, mutatur, innovatur tota quotidie creatura? Fratres, haec dico, non signorum Christi cupiens exinanire virtutes, sed hortor ut unius resurgentis exemplo ad fidem resurrectionis omnium concitemur, et credamus quod crux nostri corporis sit aratrum; fides, semen; sulcus, sepulcrum; resolutio, germen; exspectatio, tempus; ut cum ver Dominici adventus arriserit, corporum nostrorum matura tunc viriditas vitalem resurgat in mes
Abbreviated transcription (Latin):
animas aligeras ꝑuolare: in aqͥs
tam pusilla quã magna fecit. ut
uiueret animantiũ multitudo:
ac miro mͦ sic ex disiunctis parib
uinxit cõpagẽ mundi: ut nec cõ¬
muxtio discreta confunderet: nec
discretio r̾erũ scinderet unitatẽ.
Hinc ẽ qͦd dierac noctis copula
sic diuisa ẽ: ut ex quiete labor
requies ex labore constaret. Hinc
sol et luna uicissim mundi circue¬
unt metas: ut sol geminata luce
amplificet claritatẽ diei: & luna
lumine suppari ex toto ceca noc¬
tis tempora ñ relinquat. Hinc
stelle suo cursu uarios mutant or¬
tus uit noctib et signent tẽpora
et uiantib dent ducatum. Hinc
tẽpora eundo ueniunt: ẽẽ incipi¬
unt dum desistunt. Hinc semina
nasciuitur: crescunt: adolescunt:
uiuenescunt: senescunt: decidui:
moruntur: & iterũ uitalib sepul¬
ta sulcis. resoluta putredine salu¬
tari. ex morte in uitam suam rede¬
unt: de corruptione ꝑpetuã resus¬
citantur in formam. E si hoc fr̃s

Expanded text:
animas aligeras pervolare, in aquis animas aligeras pervolare, in aquis tam pusilla quam magna fecit, ut viveret animantium multitudo; ac miro modo sic ex disjunctis partibus junxit compagem mundi, ut nec commixtio discreta confunderet, nec discretio rerum scinderet unitatem. Hinc est, quod diei ac noctis copula sic divisa est, ut ex quiete labor, requies ex labore constaret. Hinc sol et luna vicissim mundi circumeunt metas, ut sol geminata luce amplificet claritatem diei, et luna lumine suppari ex toto caeca noctis tempora non relinquat. Hinc stellae suo cursu varios mutant ortus, ut noctibus et signent tempora, et viantibus dent ducatum. Hinc tempora eundo veniunt, esse incipiunt dum desistunt. Hinc semina nascuntur, crescunt, adolescunt, juvenescunt, senescunt, decidunt, moriuntur, et iterum vitalibus sepulta sulcis, resoluta putredine, salutari ex morte in vitam suam redeunt, de corruptione perpetua suscitantur in forma. Et si hoc, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
est ista tuba quȩ inferis inferis in¬
fert bellum: sepulchri resoluit mo¬
les: intonat mortuis uitam: resur¬
gentib in lucem ꝑpetem dat tͥum¬
phum: Quȩ ẽ: Illa qͣm suꝑiꝰ dñs
dixit: mortui audient uocem filii
cornu ligni uł eris tͥitem bellantib
dat mugitum: s quȩ de corde patͥs
ore filii uitalem sunul & inferis
et suꝑis dat clamorem. & in nousᷤ¬
sima tuba. Tuba quȩ in pͥncipio
mundum uocauit ex nichilo. ipsa
in nouissimo mundum reuocabit
ex ꝑdito: et quȩ in iitio hominẽ
suscitauit ex limo. ipsa in finẽ ho¬
minem resuscitabit ex puluere:
Fr̃s. sic credimꝰ quia tuba diuinȩ
uocis chaos firmauit: collegit or¬
bem: mundauit elem̃ta: distinxit
mundum: suspendit cęlum: fuli¬
dauit t̾ram: mare iunxit: mersit
inferos: dedit ordines: unices uissit:
tutẽ: ac ne uacuus horreret orbis.
aptauit uentos: habitacła sic de¬
creuit. In celo posuit angłos solo
sp̃u uiuentes: in t̾ra constituit ui¬
as uarias terrenoꝵ. In aere dedit

Expanded text:
est ista tuba, quae inferis infert bellum, sepulcri resolvit moles, intonat mortuis vitam, resurgentibus in lucem perpetem dat triumphum? Quae est? Illa quam superius Dominus dixit: Mortui audient vocem Filii r concavum cornu ligni vel aeris tristem bellantibus dat mugitum, sed quae de corde Patris, ore Filii, vitalem simul et inferis et superis dat clamorem. Et in novissima tuba ; tuba quae in principio mundum vocavit ex nihilo, ipsa in novissimo mundum revocabit ex perdito; et quae initio hominem suscitavit ex limo, ipsa in fine hominem resuscitabit ex pulvere. Fratres, sic credimus, quia tuba divinae vocis chaos divisit, collegit orbem, mundavit elementa, distinxit mundum, suspendit coelum, fundavit terram, mare vinxit, mersit infernos, dedit ordinum vices, jussit tutem; ac ne vacuus horreret orbis, aptavit habitatores, habitacula sic discrevit: in coelo posuit angelos solo spiritu viventes, in terra constituit vitas varias terrenorum, in aere dedit
Abbreviated transcription (Latin):
lud. Scribantur hȩc in generatio¬
ne altera: et hȩc est generatio q̃¬
rentium dñm. D̾s aut̃ scientiȩ &
illuminationis illuminet corda
ur̃a: et totam scientie suȩ plenity¬
dinẽ. in uĩȩ mentis infundat aR¬
euangłista qͥa uiduȩ
matͥs unicũ iam fune¬
reis uincłis illigatum.
lam̃tabili impositum iã feretro.
ꝓsequentib turbis euntẽ iã carce
ditum nunciauit: om̃ium concus¬
sit corda: mouit mentes: stupere fe¬
eit auditum. S hoc mirentur gen¬
tes: uidei stupeant: mundus pa
excitandos credimus: cur miram̃:
Exurgent inquit ysaias mortui: &
resurgent qui in monum̃tis st̃. E
dñs. Ueniet hora qñ mortui audi

Expanded text:
generatione altera . Altera haec est generatio quaerentium Dominum . Deus autem scientiae et illuminationis illuminet corda vestra, et totam scientiae suae plenitudinem in vestrae mentis infundat arevangelista, quia viduae matris unicum jam funereis vinculis illigatum, lamentabili impositum jam feretro, prosequentibus turbis euntem jam carcerditum nuntiavit , omnium concussit corda, movit mentes, stupefecit auditum. Sed hoc gentes mirentur, Judaei supeant, mundus pavulcris excitandos credimus, cur miramur? Exsurgent, inquit Isaias, mortui, et resurgent qui in monumentis sunt . Et Dominus: Veniet hora quando mortu
Abbreviated transcription (Latin):
cõpone rationẽ. Compone tua: ne
reddas mea. Cõpones aut̃: si iamde¬
sinas dissipare. Priora debita sus¬
cepi ego cum te suscepi: solui ego
cum te absolui. Ego prote cognito¬
ui uidex: rei mei reus factus sum.
Apenalib suscepi penas: a dãna¬
tis sentñtiam ñ refugi. Mortis ꝑdi¬
tor mortẽ excepi: penetraui infero ᷤᷤ
destructor inferni: ut te ꝑ ista non
mͦ subducerẽ tuȩ pene: s et mee¬

Expanded text:
compone rationem, compone tua, ne reddas mea; compones autem, si jam desines dissipare. Priora debita suscepi ego, cum te suscepi; solvi ego, cum te absolvi; ego cognitor pro te cognitovi judex; rei mei reus factus sum, a poenalibus suscepi poenas, a damnatis sententiam non refugi; mortis perditor mortem excepi; penetravi inferos destructor inferni, ut te per ista non modo subducerem tuae poenae, sed et me
Abbreviated transcription (Latin):
martyres sacrum sanguinẽ su¬
dantis. donec unicum suũ. hoc ẽ
popłm.xp̃ianũ quem tot ad mor¬
tem ferunt tempora. occurrens
xp̃c. de mortali feretro ꝑpetuȩ ui¬
tȩ reddat in suꝑne mat̾ris gaudi¬
um sẽpiternum: Uerũ qͥa nas¬
cente xp̃o uenit tẽpus. et miracu¬
lum cęleste iam radiat paritura
uirginitas. atq ortum diuini re
gis non stella iã nunciat. s ipse
solis ascensus: ad oraturi occurra¬
mus om̃s: & munerib sacris dm̃
regemq uirgineo ꝓcessisse fatea¬
mur ex tẽplo. Offeramus mun̾a:
qͥa nascenti regi sẽꝑ publica para¬
F oblatio. O fferamus munera:
qr indeuotꝰ satis ẽ uacuus adorator.
Hoc ꝓbat magus: qui onustus au¬
ro. succensus thure. sacratꝰ myrra.
est si ad gaudiũ nascentis xͥ fleat
pauꝑ: captuius gemat: hospes la¬
m̃tetur: culet xͥanus: Festa celes¬
tia iudeus decimis semꝑ honoraũ.
I p̃iams quid de se sentit: si uł cen

Expanded text:
martyres sacrum sanguinem sudat, donec unicum suum, hoc est populum Christianum, quem tot ad mortem ferunt tempora, occurrens Christus de mortali feretro perpetuae vitae reddat in supernae matris gaudium sempiternum. Verum quia nascentis Christi venit tempus, et miraculum coeleste jam radiat paritura virginitas, atque ortum divini regis nobis non stella jam nuntiat, sed ipse solis ascensus, adoraturi occurramus omnes, et muneribus sacris Deum regemque virgineo processisse fateamur ex templo: offeramus munera, quia nascenti regi semper publica paratur oblatio, offeramus munera, quia indevotus satis est vacuus adorator. Hoc probat magus, qui onustus auro, succensus thure, sacratus myrrha, est, si ad gaudium nascentis Christi fleat pauper, captivus gemat, hospes lamentetur, ejulet peregrinus? Festa coelestia Judaeus decimis semper honoravit, Christianus quid de se sentit,
Abbreviated transcription (Latin):
natura. Uerũ ẽ uerũ est: qd̃ diues¬
cũ ne micas dare potest: semꝑ aua¬
rus eget. Differendꝰ est sermo fr̃s.
qͥa et dicendi tempꝰ absũpsimꝰ: et
lectionis loca quȩ nob̃ dicenda st̃

Expanded text:
natura. Verum est, verum est, quod dives nec micas dare potest, dum semper avarus eget. Differendus est sermo, fratres, quia et dicendi tempus absumpsimus, et lectionis loca, quae nobis tractanda s
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ luxu s uirtutib consecrant᷑.
Quid ibi ñ transiuit in grãm᷑ ubi
aqͣ transiuit in uinũ:. Per epypha¬
niã xp̃c iordanis alueum. baptisma
nr̃m consecraturꝰ intrauit: ut quoᷤ
nascendo t̾ra susceꝑat. hos renascen¬
do eleuaret in celum: in se hab̾et li¬
beros. quos pret̾ se uid̾at ẽẽ captiuo̾:
faceret uitales ipse. qͦs culpa fecerat
ẽẽ mortales: ꝑpctuos redderet. quoᷤᷤ
mors dederat tẽꝑorales: et quos dia¬
bolus exules fecerat t̾renoꝵ: hos ip¬
se in celestib sibi faceret ẽẽ consor¬
des. Hinc est fr̃s. quod sp̃s sc̃s tunc
toto se effudit illapsu: qd̾ pat̾ de ce¬
lestib clamat. Hic est filius m̃s di¬
lectus: ut quibꝰ in creandis nob̃ oꝑ¬
atio fuerat una cum filio. una fie¬
ret de nr̃a reparatione dignatio:
die magoꝵ munere. mutatione a¬
que. pat̾s uoce. ds tͥno testimonio
noscerecur: fieret Aq hac tͥna ost̾n¬
sione xp̃i. epyphaniȩ una & sacrata

Expanded text:
quae non luxu, sed virtutibus consecrantur. quae non luxu, sed virtutibus consecrantur. Quid ibi non traEpiphaniam Christus Jordanis alveum baptisma nostrum consecratus intravit , ut quos nascendo in terrra susceperat, hos renascendo relevaret in coelum; in se haberet liberos, quos praeter se viderat esse captivos; faceret vitales ipse, quos culpa fecerat esse mortales; perpetuos redderet, quos mors dederat temporales; et quos diabolus exsules fecerat terrenorum, hos ipse in coelestibus sibi faceret esse consortes. Hinc est, fratres, quod Spiritus sanctus tunc toto se fudit illapsu, quando Pater de coelestibus clamat: Hic est Filius meus dilectus ; ut quibus in creandis nobis operatio fuerat una cum Filio, una fieret de nostra reparatione dignatio; die magorum munere, aquae mutatione, atque Patris voce Deus trino testimonio nosceretur, fieretque de trina ostensione Christi Epiphaniae una et sacrata
Abbreviated transcription (Latin):
tore factus est predicator: qui zelo
legis impugnabat legẽ: et in dm̃
dĩ amore peccabat. Hinc ẽ qd̾ fideᷤᷤ
currit ad paulum: ꝑfidia ad igno¬
rantiam recurrit. S adhuc dicit
noe. de filiis abrahe. qui xp̃m nasci
ꝑ dm̃ didicerant. ñ ꝑ artẽ eũq ho¬
minem dm̃. regem moriturũ alto
cognouerant sacram̃to. Hinc ẽ qd̃
apta patrum fidi munera portaue¬
runt: ut aurũ regi. incensum do.
morituro mirram scienter offerreñ:
taliq munere. et pietati satisfaceren
et honori. S de magis ista sufficias.
saporauit in uinũ. ut xp̃m nuptus
int̾fuisse uirtutis fu̾it non uolup¬
tatis: ñ fũit humanitatis. s potes¬
tatis: signi fũit causa. ñ uentris e¬
brictas: non fuerit apparatus gule:¬
fũit ditatis ostensio. Deniq uͥ aqua
mutauit naturã. mox patefecit au¬
torẽ: & elem̃toꝵ creator. nuitatione
reuelatus est creature. felices nup¬
tie. felices ille quibꝰ presens est xp̃s:

Expanded text:
tore factus est praedicator, quia per zelum tore factus est praedicator, quia per zelum legis impugnabat legem, et in Deum Dei amore peccabat. Hinc est quod fides currit ad Paulum, perfidia ad ignorantiam recurrit. Sed adhuc dicit Noe, de filiis Abrahae, qui Christum nasci per Deum didicerant, non per artem; eumque hominem, Deum, regem, moriturum alto cognoverant sacramento. Hinc est quod apta patrum fidei munera portaverunt, ut aurum regi, incensum Deo, morituro myrrham scienter offerrent, talique munere et pietati satisfacerent et honori. Sed de magis ista sufficiant. saporavit in vinum , ut Christum nuptiis interfuisse virtutis fuerit, non voluptatis; non fuerit humanitatis, sed potestatis; signi fuerit causa, non ventris; ebrietatis non fuerit apparatus, fuerit deitatis ostensio. Denique ubi aqua mutavit naturam, mox patefecit auctorem, et elementorum creator mutatione revelatus est creaturae. Felices nuptiae, felices illae quibus Christus est praesens,
Abbreviated transcription (Latin):
lam eiꝰ uenientẽ non a genesi s age¬
nitore. mandato ñ fato: non a cõputa¬
tore s ab auctore: non que daret
ortum. s que sustineret occasum:
stellam ñ legiferam s signiferam:
non dierum ordinẽ. s noctium lu¬
men. Scella illa ministra uiȩ non
uuloꝵ. S dicit aliqͥs. Quare ma¬
gi quare ꝑ stellam uadunt: si eũ
stellis. cum origine nulla causa ẽ.
nulla ratio cum naturaͦ. Quare
magi. quare stella: Ut ꝑ xp̃m ip¬
sa materia erroris sic fieret salutiᷤᷤ
occasio: quẽadmodum ꝑ xp̃m mor¬
tis causa. causa facta est inte. hos¬
tem ꝓprio iuerone turbare: sin¬
gulare est insigne iurtutis. Apud
magos in culpa erat ignora:ntia
ñ uoluntas: et erat in cͥmine nos
studium s error. querere dm̃ et
nescire. Querere necessitas mag̃
est: qm reatus. Fuit gͦ pium. ut
et ds inueniri se querentib daret:
et culpam deputaret errori. De¬
niq paulus iudicio tali de ꝑsecu¬

Expanded text:
. Venientem, non a genesi, sed a ge. Venientem, non a genesi, sed a genitore; mandato, non fato; non a computatore, sed ab auctore; non quae daret ortum, sed quae sustineret occasum. Stellam non legiferam, sed signiferam; ferentem non dierum ordinem, sed noctium lumen. Stella haec ministra viae, non vorum. Sed dicit aliquis: Quare magi? Quare per stellam? si cum stellis, cum origine nulla causa est, nulla ratio cum natura? Quare magi? Quare stella? Ut per Christum ipsa materia erroris sic fieret salutis occasio: quemadmodum per Christum mortis causa, causa facta est vitae. Hostem proprio mucrone turbare singulare est insigne virtutis. Apud magos in culpa erat ignorantia, non voluntas; et erat in crimine non studium, sed error. Quaerere Deum, et nescire quaerere, necessitas magis est quam reatus. Fuit ergo pium, ut et Deus invenire se a quaerentibus daret et culpam deputaret errori. Denique Paulus judicio tali de persecu
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitates: causas suas
suis uocabulis elocuntur
Nam sic̃ nascendo xp̃e diem dedit
natalem: & resurgendo resurrectio¬
nis diem dedit: sic lumine signoꝵ
nascendo ante humano corpore se
uelauit: postea oꝑando ipse cȩlesti¬
se reuelauit archano. Post d̾s ipse
apparuit trino modo: qui homo ĩ
partu patuit singularis. Merito
gͦ sollemnitas presens epyphanie
uocabulo nuncupat᷑: in qua illux
dies ista que nr̃a nobis obscurabat᷑
in carne. Ista ẽ fr̃s ista est festiuitaᷤ.
quȩ concepta tẽpore diuerso. pepe¬
rit tria dĩtatis insignia. ꝑepypha
ticis confitentur: et cultores syderũ
noctis incole auctoris lucẽ densis in¬
ueniunt in tenebris: ut sit hoc au¬
toris gr̃a. non sit hoc industria sic
num:. non sit beneficiũ creature:
non sit humane artis: muueris sit
diuini. Ecce magi inquit ab orien¬
est qui natꝰ est rex iudeoꝵ᷑ uidimꝰ¬
Uidimus stellã eiꝰ. & quid ñ eius:
tenebat auctor. ñ que ortum tene¬

Expanded text:
festivitates causas suas suis vocabulis eloquuntur: nam sicut nascendo Christus diem dedit natalem, et resurgendo resurrectionis diem dedit; sic lumine signoru. Qui enim nascendo ante humano corpore se velavit, postea operando ipse se coelesti revelavit arcano: post Deus ipse apparuit trino modo, qui homo in partu patuit singularis. Merito ergo solemnitas praesens Epiphaniae vocabulo nuncupatur, in qua illuxit deitas, quae nostra nobis obscurabatur in carne. Ista est, fratres, ista est festivitas quae, concepta tempore diverso, peperit tria deitatis insignia. Per Epiphanticis confitentur, et cultores siderum, noctis incolae, auctorem lucis densis inveniunt in tenebris: ut sit hoc auctoris gratia, non sit hoc industria sic num, non sit beneficium creaturae; non sit humanae artis, muneris sit divini. Ecce magi, inquit, ab Orienest qui natus est rex Judaeorum? VidimuVidimus stellam ejus. Et quid non ejus? tenebat auctor, non quae ortum tene
Abbreviated transcription (Latin):
timet & adutat auditor. Tunc
uere cessabit crediti contractus
et debiti:tẽ uere abolebitur tota
conditio seruitutis: tẽ illa ueniet
sine fine libertas: tunc et̾nus a¬
ger uicturis sc̃ꝑ remeabit. Ueni

Expanded text:
timet et advertat auditor. Tunc vere cessabit crediti contractus et debiti, tunc vere abolebitur tota conditio servitutis, tunc illa, illa veniet sine fine libertas, tunc aeternus ager victurus semper remeabit. Veni
Abbreviated transcription (Latin):
morte. Hic gͦ ñ offendat mortis
auditꝰ. ubi resurrectiõĩs gła ab¬
scondit mortis iniuriam. Tercia
die resurrexit: qͥa hominis ẽ quod
morit᷑: tͥnitatis qd̾ resurgit. Ascen¬
dit in celos: hominẽ ferens illo. uͥ
sẽꝑ ipse ꝑmansit. Sedet ad dexte¬
ram pat̾s. Ad dext̾am sedet: qͥa ht̃
deitas nil sinistrũ. Inde uenturuᷤ
iudicare uiuos & mortuos. Iudi¬
cabit uiuos & mortuos: quia re¬
surgunt ad iudiciũ qͥ non putan¬
tur ẽẽ post mortẽ: quos gentilitas
estunat ꝑisse cum scło. Credo in
spm scm̃. Ut in patre & filio & sp̃y
scõ. unam credas & intelligas eẽ dĩ¬
tatem. Credo in sc̃ãm eccłiam. Ut
confitearis eccłiam xp̃i sponsam
in ꝑpetua eiꝰ societate mansuram.
Crẽdo in remissionẽ pecẽaꝵ: carmꝰ
resurrectionẽ. Qremissionẽ pecc̃o

Expanded text:
morte; hic ergo non offendat mortis morte; hic ergo non offendat mortis auditus, ubi resurrectionis gloria abscondit mortis injuriam. Tertia die resurrexit. Quia hominis est quod moritur, Trinitatis est quod resurgit. Ascendit in coelos. Hominem ferens illo, ubi semper mansit. Sedet ad dexteram Patris. Ad dexteram sedet, quia habet deitas nil sinistrum. Inde venturus est judicare vivos et mortuos. Judicabit vivos et mortuos, quia resurgent ad judicium, qui non putantur esse post mortem, quos gentilitas existimat periisse cum saeculo. Credo in Spiritum sanctum. Ut in Patre et Filio, et Spiritu sancto unam credas et intelligas esse deitatem. Credo sanctam Ecclesiam. Ut confitearis Ecclesiam Christi sponsam in perpetua Christi societate mansuram. Credo remissionem peccatorum, carnis resurrectionem. Qui remissionem pecc
Abbreviated transcription (Latin):
tis archanũ: confitere incarnatio
diuinitatis infusus. Iñe nom̃ est a
salute: quod nom̃ omne qd̃ in cȩlo.
genu flexo et suminisso uertice
unicũ: dñm nr̃m. Ut patͥs & filii¬
sic̃ est nob̃ una ditas: ita dñatio
una sit nob̾. Qnatus est de spirity
sc̃o ex maria uirgine. Sp̃c & uir¬
go. copula terrena ñ est: est celeste
secretum. Hinc qd̾ nascitur: ẽ di¬
uinũ. Gͤ qͦd natus est confitends̃
est. quomͦͣ natus ẽ tacendum est:
quia qͦd secretũ est. sciri ñ potest:
qd̾ clausum ẽ nescit aꝑiri: qͦd sin¬
gulare ẽ. non refertur exẽplo. Q
sub poncio pylato crucifixiis ẽ et
sepultus. Iudicis nom̃ audis: ne
tempus ignores. Crucifixũ audis.
ut tͥ mortis qualitas innotescat:
et intelligas quid impenderit tͥ:
qui ꝓpt̾ te penam tantȩ mortis
excẽpit. Audis sepultũ: ut scias
mortem ñ fuisse ꝑfunctoriã s ue¬
racẽ. Mori nolle est tunoris huma¬
ni: diuinȩ uirtutis ẽ. surrexisse de

Expanded text:
tis arcanum, confitere incarnationtis arcanum, confitere incarnationdivinitatis infusus; Jesus nomen est a salute, quod nomen omne quod in coelo, genuflexum, summisso vertice unicum Dominum nostrum. Ut Patris et Filii est nobis una deitas, ita dominatio una sit nobis. Qui natus est de Spiritu sancto ex Maria virgine. Spiritus et virgo copula terrena non est, coeleste sed est secretum: hinc est, quod nascitur est divinum. Ergo quod natus est confitendum est, quomodo natus est tacendum est; quia quod secretum est sciri non potest, quod clausum est nescit aperiri, quod singulare est non refertur exemplo. Qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus. Judicis nomen audis, ne tempus ignores; crucifixum audis, ut tibi mortis qualitas innotescat; et intelligas quid impenderit tibi, qui propter te poenam tantae mortis excepit. Audis sepultum, ut scias mortem non fuisse perfunctoriam, sed veracem. Mori nolle est timoris humani, divinae virtutis est surrexisse de
Abbreviated transcription (Latin):
discutere ñ presumat. Ds̃ quia
sit: sufficit scire. Qrequirit und¬
sit: quantũ sit ds. ds quid sit. hic
nescit. Sol importunũ denebrat
aspectum: ad dm̃ inconcessus ceca¬
tur accessus. Dm̃ qui uult uidere:
uisionis eiꝰ discat tenere mensurã.
Dm̃ suum qͥ uult scire: nesciat
gentium deos. Qdeos dicit: con¬
tradicit do. Serure uni libertas.
est: captiuitas multis. Quẽ deum
confessus es. crede patrem: ut ere¬
dens patrẽ. ẽẽ filium discas. Dicẽs
filium: genitũ cognoscas ẽẽ de pa¬
tre. Cognoscis de patre genitũ: qͦ¬
mͦ sit genitꝰ ñ requiras. Quia dixiˢ¬
ti credo in dm̃ patrẽ om̃ipotentẽ:
om̃ipotens potest om̃ĩa. Q si omĩa
potest: quod ex se & inse. et sẽꝑ se¬
cum habeat filium quis negabit:
Generatio di initium ñ ht: nescit
finẽ: ñ admittit excessum: qnͣdo
cente ipso dño. Ego inpatre: & pa¬
ter in me. & it̾um. Ego et pat̾ unũ
sumꝰ. Confessus es patrem: confes¬
sus es filiũ: confessus es diuinita¬

Expanded text:
scutere non praesumat; Deus quod sit, sufficit scire; qui requirit undsit, quantus sit Deus, Deus quid sit, hic nescit; sol importunum tenebrat aspectum, ad Deum inconcessus caecatur accessus; Deum qui vult videre, visionis ejus discat tenere mensuram; Deum suum qui vult scire, nesciat gentium deos; qui deos dicit, contradicit Deo. Servire uni libertas est, captivitas multis. Quem Deum confessus es, crede Patrem; ut credens Patrem, esse Filium discas; dicens Filium, genitum cognoscas esse de Patre; cognoscens de Patre genitum, quomodo sit genitus non requiras, quia dixisti, Credo in Deum Patrem omnipotentem. Omnipotens potest omnia, et si omnia potest quod in se, ex se, et semper secum habeat Filium quis negabit? Generatio Dei initium non habet, nescit finem, non admittit excessum, quando cente ipso Domino. Ego in Patre, et Pater in me est . Ego et Pater unum sumus . Confessus es Patrem, confessus es Filium, confessus es divinita
Abbreviated transcription (Latin):
solum. nequis committat litteriᷤ
qͦd est cordi mandaturꝰ: ut cre¬
dat apło sic monenti. Corde cre¬
dit᷑ ad iusticiam: ore fit confessio
ad salutẽ. Audituri formã fidei.
credulitatis normrã. confessionis
ordinẽ: parate simul corporis et
cordis auditũ. Sicut fons ore an¬
gusto manans. magnis fluuioꝵ
laticib ampliat᷑: sic fides symbo¬
li breuiato sermone credulitatiᷤ
latissimos dat meatꝰ. Ꝙ sic̃ radix
alte fixa in excelsa germina se
ꝓtendit: fides sic radicata pecto¬
ris in ꝓfundo. in excelsũ creduli¬
tatis cacum̃ attollit. G de cordib
uris expurgate ꝑfidiȩ cenũ: ut
pura ꝑ uos fidi fluenta ꝑcurraĩ.
Incredulitatis frutecta in uob̃ ra¬
dicitus amputate: ut excrescant
ad alta credulitatis ur̃ȩ robusta
plantaria. Et qͥa auctore apło
corde creditur ad iusticiã. ore con¬
fessio fit ad salutẽ: in confessionis
uocem mͦ date qͦd iam corde cre¬

Expanded text:
solum, ne quis committat litteris, solum, ne quis committat litteris, quod est cordi mandaturus ut credat, Apostolo sic monente: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Audituri formam fidei, credulitatis normam, confessionis ordinem, parate simul corporis et cordis auditum. Sicut fons ore angusto manans magnis fluviorum laticibus ampliatur, sic fides symboli breviato sermone credulitatis latissimos dat meatus. Et sicut radix alte fixa in excelsum germen se protendit, fides sic radicata pectoris in profundo in excelsum credulitatis cacumen attollitur. Ergo de cordibus vestris expurgate perfidiae coenum, ut pura per vos fidei fluenta percurrant; incredulitatis fruteta in vobis radicitus amputate, ut excrescant ad alta credulitatis vestrae robusta plantaria. Et quia, auctore Apostolo, corde creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem , in confessionis vocem modo date quod
Abbreviated transcription (Latin):
isi me solaret᷑ beati
pauli subita & inopi¬
nata conuersio: uixcre¬
derem tam facile uos
de terrena labe in cęlestẽ posse
głam cominutari. Illum namq
de ꝑsecutore mox apłm prestitit
repentina confessio: & eccłiȩ de¬
dit insignẽ magistrũ. quẽ furen¬
tem xp̃iam nois inuenerat uas¬
tatorem. Nec minus animat me
illiꝰ spadonis exemplũ: quẽ fides
ante rapuit ad grãm: quã cur¬
rus ad indiam dñamq reuoca¬
ret. Aocedit illud etiã latͦnis mi¬
rabile documentũ: quod tunc di¬
ripuit paradysum: qnͣdo latro¬
cinii sui penas est appensus ut
solueret. Unde uos filioli. quia
sic tempꝰ ur̃ȩ regen̾ationis aptas¬
tis. ut neq nos possimus dicere
quod necesse est. neq uos possitis
qd̾ oportet audire: fidem fidei
cõmittentes. tradimꝰ breuit̾. qͦd
latiꝰ comm̃dare ñ possumꝰ. Nam
quẽadinodum exponentib nob̾ potes¬
tis cognoscere symboli sacramen¬
tumꝰ. qui ipsũ symbolũ memori¬
a caꝑe uix ualetis: Hoc monemꝰ

Expanded text:
isi me solaretur beati Pauli subita et inopinata conversio , vix crederem tam facile vos de terrena labe in coelestem posse gloriam commutari. Illum namque de persecutore mox apostolum praestitit repentina confessio, et Ecclesiae dedit insignem magistrum, quem furentem Christiani nominis invenerat vastatorem. Nec minus animat me illius spadonis exemplum, quem fides ante rapuit ad gratiam, quam currus ad Indiam domumque revocaret . Accedit illud etiam latronis mirabile documentum, qui tunc rapuit paradisum, quando latrocinii sui poenas est appensus, ut solveret . Unde nos, filioli, quia sic tempus vestrae regenerationis aptastis, ut neque nos possimus dicere quod necesse est, neque vos possitis quod oportet audire, fidem fidei committentes, tradimus breviter quod latius commendare non possumus. Nam quemadmodum exponentibus nobis potestis cognoscere symboli sacramentum, qui ipsum symbolum memoria capere vix valetis? Hoc monemus
Abbreviated transcription (Latin):
cendat de cruce. Ecce ad
nnferos calcata morte descendi.
ecce et me ipsum saluũ feci. et
ruptis inferni uincłis ad suꝑna
conscendi: et tam̃ neq apud rioᷤ
fidem meȩ ditatis inueni. Aut
forte triduana mors ab negat
fidem credendi: Nonne quatͥ¬
dentẽ coram uob uocauit ab in¬
feris uox mea̾. mea ussio reuo¬
cauit ad uitam: E si seruus

Expanded text:
cendere de cruce, aut ab inferis calcata morte conscendere? Ecce et meipsum salvum feci, et ruptis inferni vinculis ad superna conscendi, et tamen neque apud vos fidem meae deitatis inveni. Aut forte triduana mors abnegat fidem credendi? Nonne quatrtentem vobis coram vocavit ab inferis vox mea, mea jussio revoca
Abbreviated transcription (Latin):
diuinũ munꝰ uiolent res huma¬
nȩ: ne celeste secretũ arbit̾ ꝓphanꝰ
assumat: ne qd̃ est credentib ad
uitam: non existat ꝑfidis ad rui¬
nam. Sol lippientib oculis ñ luc̃e
tribuit s tenebras: uinũ. uires fe¬
brientiũ ñ reparat s eneruat.
Sine medico. uitȩ poculũ fit leta¬
le: sic ꝑfidis ꝑniciosũ est sine fide

Expanded text:
divinum munus violent res humanae, ne coeleste secretum arbiter profanus assumat, ne quod est credentibus ad vitam, existat perfidis ad ruinam. Sol lippientibus oculis non lucem tribuit, sed tenebras; vinum vires febrientium non reparat, sed enervat; sine medico vitae poculum fit lethale, sic perfidis perniciosum est sine fide
Abbreviated transcription (Latin):
ger et singularis ornatus. ad ha¬
bitandum sẽꝑ in nob̃ nr̃m ꝓuo¬
cet et inuitet auctorẽ. Illuc uicia
redire nequeunt: ubi xp̃c cum
suis uirtutib cõmoratur. xluiii.¬

Expanded text:
ger et singularis ornatus, ad habitandum semper in nobis nostrum provocet et invitet auctorem. Illuc vitia redire nequeunt, ubi Christus cum suis virtutibus commoratur.