comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ixiit sermo int̾ multos. & credimꝰ
ad uos ꝑuenisse: quomͦ uidelicet
apld senonas in octauis pente costes uo¬
cam᷑ & ꝓuocam᷑ ad lĩtem ꝓ defensione
fidei: ct̾i seruũ di ñ oporteat litigare:
s magis patientẽ ẽẽ ad om̃s. Si meã ꝓ
pͥa causa eẽt: posset ñ ĩ merito fortassis
puer sc̾itatis ur̃ȩ in ur̃o patrocinio gli
cos uos in necessitate ꝓbetis. Amicos di
ad uos in siłua heresũ. & in segete erro¬
rũ: quib sub tutela & custodia ur̃a
pullulantib. pene iã suffocat᷑. Amieus
sponsi ñ deseret eã in õportunitatib:
in tribulatione. Nec miremini qͦd ita
de subito & in arto tẽporis uos inuita¬
mus: q̃m hoc qͦq adu̾sa pars in sua uer¬
sittia & calliditate ꝓuidit. ut impuidos
inuaderet: & congredi cogeret miniu¬
nitos.

Expanded text:
Exiit sermo inter multos, et credimus ad vos pervenisse: quomodo videlicet apud Senonas in octavis Pentecostes vocamur, et provocamur ad litem pro defensione fidei: cum servum Dei non oporteat litigare, sed magis patientem esse ad omnes . Si mea propria 181 causa esset, posset non immerito fortassis puer sanctitatis vestrae in vestro patrocinio gloriacos vos in necessitate probetis. Amicos dixad vos in silva haeresum, et in segete errorum, quibus sub tutela et custodia vestra pullulantibus, pene jam suffocatur. Amicus sponsi non deseret eam in opportunitatibus in tribulatione. Nec miremini, quod ita de subito, et in arcto temporis vos invitamus: quoniam hoc quoque adversa pars in sua versutia et calliditate providit, ut improvidos invaderet, et congredi cogeret immunitos.
Abbreviated transcription (Latin):
matã ẽẽ : ut qͥ ꝓbati st̾ manifesti fiañ.
E in scismate qͥdem iã ut dictũ ẽ dñs
ꝓbauit te: & cognouit te. S neqͥd de¬
sit corone tuȩ: en hereses surrexer̃t.
Itaq ad consũmationẽ uirtutũ. & ne
qͥd minꝰ fecisse inueratalini a magnis
ep̃is antecessorib ur̃is: capite nob pat̾
amantissime uulpes quȩ demoliunt᷑:
uineã dñi donec paruulȩ st̃: ne si eres¬
cant & multiplicent᷑. qͥcqͥd taliũ ꝑ nos
ext̾minatũ ñ fuerit: a posteris desꝑet᷑.
Quãquã ñ iã paruuilȩ nec pauculȩ.
s certe grandiusculȩ & multe st̃: nec
nͥ in manu forti uł a uob̃ ext̾minabiuᵒ.

Expanded text:
ati sunt, manifesti fiant . Et in schismate quidem jam, ut dictum est, Dominus probavit te, et cognovit te. Sed ne quid desit coronae tuae, en haereses surrexerunt. Itaque ad consummationem virtutum, et ne quid minus fecisse inveniamini a magnis episcopis antecessoribus vestris, capite nobis, Pater amantissime, vulpes quae demoliuntur vineam Domini, donec parvulae sunt: ne, si crescant et muexterminatum, a posteris desperetur. Quanquam non jam parvulae nec pauculae, sed certe grandiusculae et multae sint, nec nisi in manu forti vel a vobis exterminabu
Abbreviated transcription (Latin):
De nedicti uos a dño: quoꝵ exxu
studio & industria ciuitas ur̃a
liberata ẽ ab er̃rore: & relicto
seĩsmate ad catholicã rediit unitatem.
Exiit sermo ͥ nt̃ catholicos: audiuit
& letata ẽ syon: & ẽ uob̃ głia corã deo
& om̃i popło. Quam letis amplexib ma¬
ter ȩccłia colligĩt tot & tantoꝵ multitu¬
dinẽ filioꝵ: qͦs se amisisse dolebat. Quã
leto & sereno uultu. ds pat̾ recipit hoc
sacͥficiũ de manib ur̃is. Qͦd aut̃ & pa¬
ci t̾rȩ intenditis: facitis qͦd filii pacis.
E ego fr̃s particeps & socius gaudii
ur̃i fieri cupiens. iuxta petitionẽ ue¬
strã. ad uos cũ dilectis fr̃ib nr̃is nun¬
tiis ur̃is ueniebã : de quib mͥ scͥpsistis.
pleniꝰ scdm rationẽ in bene placito dei
satisfacturus. Sed qr tempꝰ breue ẽ
qͦ ad cõnciliũ festi namꝰ: ñ grauet

Expanded text:
enedicti vos a Domino, quorum studio et industria civitas vestra liberata est ab errore, et relicto schismate ad catholicam rediit unitatem. Exiit sermo iste inter Catholicos: audivit et laetata est Sion, et est vobis gloria coram Deo et omni populo. Quam laetis amplexibus mater Ecclesia colligit tot et tantorum multitudinem filiorum, quos se amisisse dolebat! quam laeto et sereno vultu Deus pater recipit hoc sacrificium de manibus vestris! Quod autem et paci terrae intenditis, facitis quod filii pacis. Et ego, fratres, particeps et socius gaudii vestri fieri cupiens, juxta petitionem vestram ad vos cum dilectis fratribus nostris, nuntiis vestris, veniebam, de quibus mihi scripsistis, plenius secundum rationem in beneplacito Dei satisfacturus. Sed quia tempus breve est quo ad concilium festina
Abbreviated transcription (Latin):
ciues mediolanensium.
t ex¬
ñ nullus mͥ
locus gr̃ȩ apud
Imeũ ñ inuenio
meritũ : diuinitꝰ erẽdo datũ. Non recu¬
so fauorẽ ingentis insignisq popłi.
Amplector oblatã grãm: & obuiis ma¬
nib głiosȩ ciuitatis deuotionẽ de uotꝰ
excipio: p̃sertim hoc tẽpore qͦ abiecto
errore scismãticoꝵ. ad sinũ matris ec¬
cłiȩ cũ gaudio totius orbis reu̾sa est.
arbitror tam̃ ñ solũ mͥ głiandũ. qͦa
inuitor ad pacẽ querendã: & a famofis¬
sima urbe cũ sim pauꝑ ignobilisq ꝑ¬
sona tanti boni mediator atq minist᷑
assumor: s uob̃ qͦq ꝑ talem nichilominꝰ
hostilis impetus ut bene notũ ẽ mun¬
do. cedere aliqͣndo cõpulit. Itaq festi¬
nans ad conciliũ. spero me rediturũ

Expanded text:
. Ut exnonnullus mihi locus gratiae apud meum non invenio meritum, divinitus credo datum. Non recuso favorem ingentis insignisque populi. Amplector oblatam gratiam, et obviis manibus gloriosae civitatis devotionem devotus excipio: praesertim hoc tempore, quo abjecto errore schismaticorum, ad sinum matris Ecclesiae cum gaudio totius orbis reversa est. Arbitror tamen non solum mihi gloriandum, quod invitor ad pacem quaerendam; et a famosissima urbe, cum sim pauper ignobilisque persona, tanti boni mediator atque minister assumor; sed vobis quoque per talem nihilominus hostilis impetus, ut bene notum est mundo, cedere aliquando compulit. Itaque festinans ad concilium, spero me redituru
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ memoriȩ patͥb głant᷑ : imitentur
certe sc̃itatẽ: quoꝵ indulgentias dis¬
pensationesq ꝓ lege defendunt. Quã¬
qͣm sc̃s helẏas ñ sũ inqͥt melior quã
patres mei: & ñ dixit se nolle patrib
ẽẽ meliorẽ. Uidit iacob in scala ange¬
los ascendentes. & descendentes. Nũqͥd
stantẽ quẽpiã siue sedentẽ: Non est
stare õino in pendulo fragilis scalȩ:
neq in incẽrto huiꝰ mortalis uitȩ qͥe¬
quã in eodẽ statu ꝑmanet. Non habemꝰ
hic manentẽ cĩuitatẽ : nec futurã adhuc
possidemꝰ: s inquirimꝰ. Aut ascendas
necesse ẽ: aut descendas. Si attemptes
stare: ruas necesse ẽ.Minime ꝓ certo
ẽ bonꝰ: qͥ melior ẽẽ ñ uult. E ubi incipis
nolle fieri melior: ibi etiã desinis esse
bonꝰ. Recedant etiã a me & a uob̃. qui
dic̃t bonũ malũ: & malũ bonũ. Qui
dic̃t cultũ iusticiȩ malũ: qͦd nam bo

Expanded text:
na memoriae patribus gloriantur; imitentur na memoriae patribus gloriantur; imitentur certe sanctitatem, quorum indulgentias dispensationesque pro lege defenduut. Quanquam sanctus Elias, Non sum, inquit, melior quam patres mei : et non dixit se nolle patribus esse meliorem. Vidit Jacob in scala Angelos ascendentes et descendentes : nunquid stantem quempiam, sive sedentem? Non est stare omnino in pendulo fragilis scalae; neque in incerto hujus mortalis vitae quidquam in codem statu permanet. Non habemus hic manentem civitatem, nec futuram adhuc possidemus, sed inquirimus. Aut ascendas necesse est, aut descendas: si attentas stare, ruas necesse est. Minime pro certo est bonus, qui melior esse non vult: et ubi incipis nolle fieri melior, ibi etiam desinis esse bonus. 4. Recedant etiam a me et a vobis qui dicunt bonum malum, et malum bonum. Qui dicunt cultum justitiae malum, quodnam bo
Abbreviated transcription (Latin):
dite obsecro bonas facere uias ur̃as &
studia ur̃a: quȩ ꝓfecto nimis bona ẽẽ
ñ posst̾. Esto. qͦd possis nimiũ fortassis
ẽẽ iustus. possis & nĩmiũ sapiens: s pla¬
ne bonꝰ ultra modũ ẽẽ ñ potes. & qͥdem
lego noli ẽẽ nimiu iustus. lego ñ plus
saꝑe qͣm oportet saꝑe: nunqͥd aut̃ aut
ne sis nuũ bonꝰ. aut ñ plus bonꝰ qͣm
oportet: Nemõ eẽ bonꝰ plus qͣm oportet
potest. Bonꝰ erat iã paulus. ẜ tam̃ neqͣ¬
qͣm contentus. libent̾ se ad ea quȩ ante
st̾ extendebat. posteriora obliuiscens:
& se ipso semꝑ melior effici studens. So¬
lus ds melior se ipso ẽe iccirco ñ uult:
qi ñ ualet. Recedant a me ꝙ a uob̃. qͥ
dic̃t nolumꝰ ẽe meliores qͣm patres nr̃i:
tepidoꝵ & dissolutoꝵ se filios ꝓtestantes.
Quoꝵ memoria in maledictione ẽ: qr
manducauer̃t uũas acerbas. qͥb den¬
tes filioꝵ obstupuer̃t. Aut si scĩs & bo¬

Expanded text:
dite, obsecro, bonas facere vias vestras et dite, obsecro, bonas facere vias vestras et studia vestra, quae profecto nimis bona esse non possunt. Esto quod possis nimium fortassis esse justus, possis et nimium sapiens: sed plane bonus ultra modum esse non potes. Et quidem lego: Noli esse nimium justus ; lego: Non plus sapere quam oportet sapere : nunquid autem, aut, Ne sis nimium bonus; aut, Non plus bonus quam oportet? Nemo esse bonus plus quam oportet potest. Bonus 98 erat jam Paulus; et tamen nequaquam contentus, libenter se ad ea quae ante sunt, extendebat, posteriora obliviscens , et se ipso semper melior effici studens. Solus Deus melior se ipso esse idcirco non vult, quia non valet. 3. Recedant a me et a vobis qui dicunt: Nolumus esse meliores quam patres nostri, tepidorum et dissolutorum se filios protestantes. Quorum memoria in maledictione est, quia manducaverunt uvas acerbas, quibus dentes filiorum obstupuerunt. Aut si sanctis et bo
Abbreviated transcription (Latin):
apud suessionẽ in noie dñi con¬
gregatis: seruus sc̾itatis eoꝵ fr̾.¬
.b̾. abbas dictus de claraualle. quȩ rec¬
ta st̃ uidere. constituere & tenere.
Irascor occupationib meis quib im¬
pedior int̾esse conuentui ur̃o: corpo¬
re tam̃ dũtaxat. Nam sp̃m nec spacia
terrarũ. nec turba curarũ absentare
queunt: qͥppe orantẽ ꝓ uob̃. congratu¬
lantẽ uob: atq in uob̃ qͥescentẽ. Non
me inqͣm scõꝵ potest carere conuentꝰ:
nec loci corporis ue distantia priuat
ꝓrsus a consilio iustoꝵ & congregati¬
one. Illo p̾sertĩ consilio. in qͦ ñ homi¬
nũ traditiones obstinatiꝰ defensant᷑.
aut suꝑsticiosius obseruant᷑: s diligen¬
ter humilit̾q inqͥrit᷑: quȩ sit uolun¬
tas dei bona & benẽ placens & ꝑfecta.
Iluc toto desiderio feror:deuotione
immoror:⁊ condelector amore: inhereo
consensu: emulatione ꝑsisto. Ne gͦ in
uacuũ uos qͦd absit conuenisse subsan¬
nent qͥ dicunt uob̃ euge euge. conten¬

Expanded text:
apud Suessionem in nomine Domini congregatis, servus sanctitatis eorictus de Clara-Valle, quae recta sunt videre, constituere, et tenere. 1. Irascor occupationibus meis, quibus impedior interesse conventui vestro, corpore tamen duntaxat. Nam spiritum nec spatia terrarum, nec turba curarum absentare queunt: quippe orantem pro vobis, congratulantem vobis, atque in vobis quiescentem. Non me, inquam, sanctorum potest carere conventus, nec loci corporisve distantia privat prorsus a consilio justorum et congregatione: illo praesertim consilio, in quo non hominum traditiones obstinatius defensantur, aut superstitiosius observantur; sed diligenter humiliterque inquiritur, quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta. Illuc toto desiderio feror, devotione immoror, condelector amore, inhaereo consensu, aemulatione persisto. 2. Ne ergo in vacuum vos quod absit convenisse subsannent qui dicunt vobis, Euge! euge! conten
Abbreviated transcription (Latin):
bũ olim locutus ẽ dñs: & pharisei scan¬
dalrzati st̃. At nouos ñc phariseos: ñ
uerbũ s silentiũ scandalizat. In hoc
uno certe adu̾titis: qͦd occasionẽ que¬
r̃t adu̾sum uos. S sinite illos. Ceci ft̃.
duces cẽcoꝵ. Intendite saluti paruuloꝵ:
ñ murmuri maliuoloꝵ. Non ualde
illoꝵ uob eurandũ ẽ scandalũ: qͥ ñ sa¬
nant᷑ nͥ uos infirmemini. S nec ut
uris ipsis omĩa õib placeant quȩ sta¬
tiutis: expectandũ. Alioqͥn: aut nul¬
lũ aut rarũ bonũ constituitis. Satius
detis: fideliꝰq inuitos trahitis. ad dm:
qͣm desideriis cordis eoꝵ relinquitis.
Cõmendo m̃e scĩs orationib ur̃is. Ad¬

Expanded text:
m locutus est Dominus, et Pharisaei scandalizati sunt . At novos nunc Pharisaeos non verbum, sed silentium scandalizat. In hoc uno certe advertitis, quod occasionem quaerunt adversum vos. Sed sinite illos; caeci sunt, duces caecorum. Intendite saluti parvulorum, non murmuri malevolorum. Non valde illorum vobis curandum est scandalum, qui non sanantur, nisi vos infirmemini. Sed nec ut vestris ipsis omnia in omnibus placeant quae statuitis, exspectandum. Alioquin aut nullum, aut rarum bonum constituitis. Satius detis; fideliusque invitos trahitis ad Deum, quam desideriis cordis eorum relinquitis. Commendo me sanctis orationibus v
Abbreviated transcription (Latin):
uod me hutꝰmodi oꝑi oꝑam darẽ
iubes. ꝑ qͦd tollendũ sit scandã¬
lũ de regno dĩ libent̾ accipio: s
quomͦ id uelis fieri: necdũ satis elucet
cebat: intellexi qͥdem te uelle. ut illis
qͥ de nob̾ tanꝗͣ detractorib cluniacen¬
sis ordinis conquerunt᷑ satisfaciã: qua¬
tinꝰ uidelicet sciat᷑ ñ ẽẽ uerũ qͦd male
hucusq de nob̃ p̃utar̃t. uł putari uo¬
luẽr̾t. at si post hanc satisfactionẽ rur¬
sus uictus eoꝵ acuestitus suꝑfluitatẽ.
& cet̾a que subiungis quẽ ad mõdũ in¬
iungis carꝑe uoluero: & mͥ uidebor
contradicere: & quomͦ sine scandalo fa¬
cẽre queã ñ uideo. Nisi forte ꝙ ordinẽ
qͥdem laũdabilẽ. & ordinis rep̾hensores
manda aꝑtius: & ut ualeã qͦd uis. eo
mõdo qͦ uis. ora instantiꝰ. Scito tam̃ ñ
modico me in huiꝰmodi scͥptitãtionib
feriri detrim̃to: qr multũ hinc mͥ de¬
uotionis subtrahit᷑. dũ studiũ oratiõ¬
nis int̾mittit᷑: p̾sertim cũ nec usus

Expanded text:
di operam dare jubes, per quod tollendum sit scandalum de regno Dei, libenter accipio: sed quomodo id velis fieri, necdum satis elucet cebat intellexi quidem te velle, ut illis qui de nobis tanquam detractoribus Cluniacensis Ordinis, conqueruntur, satisfaciam: quatenus videlicet sciatur non esse verum, quod male hucusque de nobis putarunt, vel putari voluerunt. At si post hanc satisfactionem rursus victus eorum ac vestitus superfluitatem, et caetera quae subjungis, quemadmodum injungis, carpere voluero; et mihi videbor contradicere, et quomodo sine scandalo facere queam, non video. Nisi forte, et Ordinem quidem laudabilem, et Ordinis reprehensores manda apertius; et ut valeam quod vis, eo modo quo vis, ora instantius. Scito tamen non modico me hujusmodi scriptitationibus feriri detrimento: quia multum hinc mihi devotionis subtrahitur, dum studium orationis intermittitur, praesertim cum ne
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ nos qͦd nr̃m ẽ. & consolationẽ quã
possumꝰ: & consiliũ qͦd intelligimꝰ sanũ
fidelit̾ exhibemꝰ. Quis enĩ sine anxieta¬
te uideat petrũ de mediis fluctib bra-¬
chia tendentẽ: sine dolore audiat co¬
lumbã xp̃i ñ cantantẽ s gementẽ. tã¬
qͣm quȩ dicat. quomͦ cantabimꝰ canti¬
cũ dñi in t̾ra aliena: Quis inqͣm sine
lacͥmis lacͥmas ipsius xp̃i de limo pro¬
fundi etiãñc leuantis ocłos suos in
montes unde ueniat auxiliũ sibi. re-¬
spiciat : Uerũtam̃ nos ad qͦs ꝓ humili¬
tate tua respicere te dicis. montes non
sumꝰ: s & ipsi de conualle lacrimarũ
laboriosis conatib enitentes. adu̾sus
renitentis inimici insidias. ac mundi¬
alis maliciȩ uiolentiã: tecũ clamamꝰ.
Om̃s qͥppe qͥ pie uolunt uiuere in xp̃o.¬

Expanded text:
 et consolationem quam possumus, et consilium quod intelligimus sanum, fideliter exhibemus. Quis enim sine anxietate videat Petrum de mediis fluctibus brachia tendentem? sine dolore audiat columbam Christi non cantantem, sed gementem, tanquam quae dicat: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Quis, inquam, sine lacrymis lacrymas ipsius Christi, de limo profundi etiam nunc levantis oculos suos in montes, unde veniat auxilium sibi, respiciat? Verumtamen nos, ad quos pro humilitate tua respicere te dicis, montes non sumus; sed et ipsi de convalle lacrymarum laboriosis conatibus enitentes adversus renitentis inimici insidias, ac mundialis malitiae violentiam, tecum clamamus: Omnes quippe, qui pie
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ sine peccato posst̾ suadendũ est:
aut ibide tenere qͦd cupiunt ꝑmitten¬
dũ. si absq utrarũq partiũ scandalo
fieri potest: aut certe de cong̾gatione
liberos dimitti: fr̃ibq aliis scđm eoꝵ
ꝓpositũ iuuentib sociari oportet. ad¬

Expanded text:
quantum sine peccato possunt, suadendum est, quantum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de congregatione liberos dimitti, fratribusque aliis secundum eorum propositum viventibus sociari oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑficere ꝓ bona uoluntate. Sicut enĩ
impioꝵ ẽ piis bonoꝵ ꝓpositis assidue
reluctari: sic contra pietatẽ ñ ẽ ꝓꝓter
multitudinẽ adu̾santiũ. quãuis iusta
& sc̃a desideria paucoꝵ plerũq ñ ꝑfici.
Sic aaroñ sceleratis tumultuantis ppłi
contra uoluntatẽ suã clamorib cessit:
sic samuel eide ppło mnordinate regẽ
petenti inuitus saulẽ mnũnxit: sic dã
cũ uellet do construere tẽplũ ꝓpt̾ in¬
festantiũ tam̃ bella inimicoꝵ. qr uir
bellicosus erat: ꝓhibitus ẽ facere qͦd
sc̃e ꝓposuit. Simili forma tͥ pat̾ uene¬
rande consulimꝰ ut tam̃ sapientiorũ
consilio ñ p̃iudicemꝰ: quatinꝰ ad tempus
ꝓpositi tui tͥq consentientiũ rigorẽ
sic temꝑes: ut infirmoꝵ salutẽ ñ negli¬
gas. Inuitandi qͥppe st̃ ad artiorẽ uitã
ñ cogendi: quib utiq semel in ordine
illo cluniacensi p̃esse consensisti. Illis
aut̃ qͥ artius uiuere desiderant. aut
condescendere imbecilliorib ex caritate

Expanded text:
et perficere pro bona voluntate. Sicut enim impiorum est piis bonorum propositis assidue reluctari, sic contra pietatem non est, propter multitudinem adversantium, quamvis justa et sancta desideria paucorum plerumque non perfici. Sic Aaron sceleratis tumultuantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir bellicosus erat, prohibitus est facere 87 quod sancte proposuit . Simili forma tibi, pater venerande, consulimus, ut tamen sapientiorum consilio non praejudicemus, quatenus ad tempus propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut condescendere imbecillioribus ex charitate,
Abbreviated transcription (Latin):
ad me tu iã dudũ scͥpsisti. conqueren¬
do suꝑ tribulatiõnib ur̃is: scitis qͥa
iuxta ẽ dñs his qͥ tribulato st̃ corde.
De ipso confidite : qr ipse uicit mundũ.
Ipse scit int̾ qͦs habitatis: & in conspectu
eiꝰ st̃ om̃s qͥ tribulant uos. Ipse exaudi¬
et uos in abscondito tẽpestatis: qui ñc

Expanded text:
ad me tu jamdudum scripsisti, conquerenad me tu jamdudum scripsisti, conquerendo super tribulationibus vestris, scitis quia juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde. De ipso confidite, quia ipse vicit mundum. Ipse scit inter quos habitatis, et in conspectu ejus sunt omnes qui tribulant vos. Ipse exaudiet vos in abscondito tempestatis, qui n
Abbreviated transcription (Latin):
rimo p̃cor. ut p̾sentes litteras
domno abb̃i aquiscinti monaste¬
rii dirigẽre ñ graueris. Deinde
ut ad id qͦd portant ꝓ absente amico
p̃sens satagas: cũ uenerit locus. Neq
enĩ cuiꝰlibet. nedũ tanti patris iustũ
iniustũ ue adu̾sum me debeo scanda¬
lũ dissimulare. Qd qͣm ñ faciã: loqͤns
potiꝰ qͣm scribens ei aꝑire forsitan potu¬
issẽ. Nã solet in talib acceptior ẽẽ ser¬
mo uiuus qͣm scriptus: & efficacior
lingua ꝗͣ. litt̾a. Oculi qͥppe loquentis
fidem faciũnt dictis : nec ita potest af
fectũ expͥmere digitus quomͦ uultus.
Nunc aut̾ qr absens ꝑ me ñ possũ: ꝑ
te satisfacio qͣntũ possũ. Rogo gͦ te &
iterũ rogo. ut de regno dĩ qͦd uidelicet
intra nos ẽ scandalũ auferas. dũ salu¬
brit̾ potes: ne si qͦd absit usq ad ange¬
los qͥ utiq in fine scłi in id ministerii
deputandi st̃ ꝑdurauerit rancor: ne¬
cesse sit irreuocabilit̾ aut ambos aut
alterũ ẽ nob ẽ medio tolli. Unde autẽ

Expanded text:
rimo precor ut praesentes litteras domno abbati Aquiscincti monasterii dirigere non graveris. Deinde ut, ad id quod portant, pro absente amico praesens satagas cum venerit locus. Neque enim cujuslibet, nedum tanti patris, justum injustumve adversum me debeo scandalum dissimulare; quod quam non faciam, loquens potius quam scribens, ei aperire forsitan potuissem. Nam solet in talibus acceptior esse sermo viuus, quam scriptus: efficacior lingua, quam litera. Oculi quippe loquentis fidem ffectum exprimere digitus, quomodo vultus. Nunc autem, quia absens per me non possum, per te satisfacio quantum possum. Rogo ergo te, et iterum rogo, ut de regno Dei, quod est videlicet intra nos, scandalum auferas, dum salubriter potes; ne si quod absit! usque ad angelos, qui utique in fine saeculi in id ministerii deputandi sunt , perduraverit rancor, necesse sit irrevocabiliter aut ambos aut alterum a nobis de medio tolli. Unde autem
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ adqͥeuimꝰ. Hoĩem gͦ religiosum.
ꝑegrinũ. solũ. si culpa ẽ qͦd suscepimꝰ.
& ita suscepimꝰ: ñ erit uob̃ indignum
semel tantũ cõmissã culpã. talemq
culpã dimittere: cui etiã fas ñ est ne
usq qͥdem septuãgies septies peccantib
in uos ueniã negare. Ut tam̃ nou̾itis
qͣm ñ leuit̾ seu negligent̾. ĩmo qͣm ñ
impune feramꝰ. qͦd unquã reuerentiã
ur̃am quoqͦ modo offendimꝰ: sepe d̃m
testor qͦd corpore ñ possũ mente ad
uos supplici transeo: sepe genib flexis
humilit̾ satisfaciens uob̾ astare me
uideo. Utinã ipse qͥ id mͥ fortasse inspi¬
rat. uob̃ qͦq sp̃s sentire faciat. qͣm fle¬
bilis ꝙͣ miserabilis. tanꝗͣ p̾sens ad ge¬
nua usq ur̃a descendo: ꝙͣ. frequenter
nudus humẽros. uirgasq in manib
gestans. & quasi ad urãm iussionẽ ua¬
pulare paratus. peto ueniã: gr̃am tre¬
mebundꝰ expecto. Hȩc qualit̾ uob̃ pat̾
accepta sint: ur̃o si uos ñ grauat citiꝰ

Expanded text:
. Hominem ergo religiosum, peregrinum, solum, si culpa est quod suscepimus et ita suscepimus, non erit vobis in dignum semel tantum commissam culpam, talemque culpam dimittere; cui etiam fas non est ne usque quidem septuagies septies peccantibus in vos veniam negare . 4. Ut tamen noveritis quam non leviter seu negligenter, imo quam non impune feramus quod unquam Reverentiam vestram quoquo modo offendimus, saepe Deum testor, quod corpore non possum, mente ad vos supplici transeo, saepe genibus flexis humiliter satisfaciens, vobis adstare me video. Utinam ipse qui id mihi fortasse inspirat, vobis quoque Spiritus sentire faciat quam flebilis, quam miserabilis, tanquam praesens, ad genua usque vestra descendo! quam frequenter nudus humeros, virgasque in manibus gestans, et quasi ad vestram jussionem vapulare paratus, peto veniam, gratiam tremebundus exspecto! Haec qualiter vobis, Pater, accepta sint, vestro, si vos non gravat, citius
Abbreviated transcription (Latin):
di inuiria imponitis. qͦd a uob̃ recedeis
a nob̾ receptus sit: Qͥd dicã: Si dixero
ñ recepimꝰ. qͦd utinã sine peccato dic̃e
possẽ: mentior plane. Si dixero rece¬
punꝰ qͥdem s iuste: excusare me uelle
tudeor. S tutiꝰ respondebo: peccauimꝰ.
Uerũtam̃ qͣntũ : Non ad defensionem
susceptũ expelleret: Quis uͦ seit si de
ur̃a abundantia nr̃am ds uoluerit
supplere inopiã ut scilicet unũ de mł¬
tis qͥ forte apud uos religiosi t̾e erant
ad nos dirigeret. nob̃ qͥdem ad solatiũ:
s nichilominꝰ uob̃ ad głiam: filiꝰ qͥdem
sapiẽns: głia ẽ patͥs. Deniq ñ eũ p̾uenimꝰ
sollicitando. ñ circũuenimꝰ attrahen

Expanded text:
di injuria imponitis quod, a vobis recedens, di injuria imponitis quod, a vobis recedens, a nobis receptus sit? Quid dicam? si dixero: Non recepimus quod utinam sine peccato dicere possem, mentior plane; si dixero, Recepimus quidem, sed juste, excusare me velle videor. Sed tutius respondebo, Peccavimus. Verumtamen quantum? Non ad defensionem susceptum expelleret? Quis vero scit si de vestra abundantia nostram Deus voluerit supplere inopiam, ut scilicet unum de multis, qui forte apud vos religiosi tunc erant, ad nos dirigeret, nobis quidem ad solatium, sed nihilominus vobis ad gloriam? Filius quippe sapiens gloria est patris . Denique non eum praevenimus soll
Abbreviated transcription (Latin):
iste: Quis uͦ irasci filio potest: Nlisi for¬
te t̾c tantũ filiꝰ mĩs fuit dũ mecũ fuit:
& ñ etiã cũ me deseruit. S nunqͥd qr
corpore ad tempꝰ rẽcessit: etiã aĩo re¬
cedere potuit: Aut forte uł ipsa mors
eũ mͥ poterit auferre: Ita ne localis
corporalis ue necẽssitas. animoꝵ sese
amantiũ lib̾tatẽ angustat : Certus sũ
qr nec locoꝵ distantia. nec corporũ uł
mors uł absentia disiungere poterit:
qͦs unꝰ sp̃s uegetat. una caritas ligat.
Deniq si iustoꝵ aĩȩ in manu dei sunt:
ꝓfecto ꝙ qͥ iã in ipso deposita carne qͥ¬
escunt. & qͥ ipsi adbuc in carne ñ scđm
carnẽ militamꝰ. simul ꝓculdubio sumꝰ.
Meus gͥ erat uiuus: m̃s erit defunctꝰ:
meũ in patͥa recognoscã. Siqͥs ẽ qui de
manu di possit eruere: & a me illũ se¬
parare ualebit. Itaq ꝓ filio qͥdem ur̃a
uob̾ affectio satisfecit. S de nob̾ pat̾
qͥd erit: Quȩ inqͣm de nob̃ digna uob̃
satisfactio placebit: quib utiq ꝓ gͣn¬

Expanded text:
 Nisi forte tunc tantum filius fuit, dum mecum fuit, et non etiam cum me deseruit. Sed nunquid quia corpore ad tempus recessit, etiam animo recedere potuit? aut forte vel ipsa mors eum mihi poterit auferre? Itane localis corporalisve necessitas animorum sese amantium libertatem angustat? Certus sum quia nec locorum distantia, nec corporum vel mors vel absentia disjungere poterit quos unus spiritus vegetat, una charitas ligat. Denique, si justorum animae in manu Dei sunt , profecto et qui jam in ipso, deposita carne, quiescunt, et qui ipsi adhuc in carne non secundum carnem militamus, simul procul dubio sumus. Meus ergo erat vivus, meus erit defunctus, meum in patria recognoscam. Si quis est qui de manu Dei possit eruere, et a me illum separare valebit. 3. Itaque pro filio quidem vestra vobis affectio satisfecit; sed de nobis, pater, quid erit? quae, inquam, de nobis digna vobis satisfactio placebit, quibus utique pro gran
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ mͥ uideor coniciendo iudere
qͥd animi t̾c habueritis. cũ ad ulciscendã
illã quȩ uob uidebat᷑ facta in iuriã iu¬
sticiȩ relo accensa ueritas sese accinge¬
ret: illa quȩ exẽplo ioseph prudenter
antea dissimulabat᷑ miscđia. ultra iam
latere ñ ferens. ne in hoc qͥdem dissi¬
milit̾ ab ioseph ex abdito cęlatȩ pieta¬
tis erupit: seq ueritati adiungens.
rep̃ssit motũ. tẽꝑauit relũ : pacẽ cũ
iusticia fecit. Tunc de purissimo placi¬
di pectoris fonte : taliũ credo limpi¬
dissim cogitationũ riuuli ebullier̃t.
Qͥd opus ẽ indignari: Misereri potius
oportet: & ñ obliuisci qͦd scriptũ est.¬

Expanded text:
quantum mihi videor conjiciendo videre, quantum mihi videor conjiciendo videre, quid animi tunc habueritis, cum ad ulciscendam illam, quae vobis videbatur facta, injuriam, justitiae zelo accensa veritas se accingeret, illa quae exemplo Joseph prudenter antea dissimulabatur misericordia, ultra jam latere non ferens, ne in hoc quidem dissimiliter ab Joseph , ex abdito celatae pietatis erupit, seque veritati adjungens repressit motum, temperavit zelum, pacem cum justitia fecit. 2. Tunc de purissimo placidi pectoris fonte talium 66 credo limpidissimi cogitationum rivuli ebullierunt: Quid opus est indignari? misereri potius oportet, et non oblivisci quod scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
no. Audiuimꝰ enĩ qͦd audito eiꝰ obitu
mor uelut ĩ memor pͥstinȩ calumniȩ.
s ñ amicitiȩ: consolatorẽ potiꝰ qͣm ulto¬
rẽ uos exhibuistis. Patrẽ qͥppe uos cogno¬
uistis ut res exigebat: ñ uidicẽ. Idoq
qͦd pietatis qͦd caritatis ẽ: ut uere filio
pat̾ impendere studiustis. Qͥd melius.
qͥa laud abiliꝰ qͥd uob̾ digniꝰ agere pote¬
ratis: S qͥs hoc crederet:Uere nemo
lbi ẽ ñc illa austeritas. illa seueritas.
illa indignatio: quȩ olim in illũ lingua.
uultus. ocłi. terribilit̾ ostentare & in¬
tentare solebant:Ad unũ nempe nun¬
ciũ de morte filii pat̾na iuscera c̾omota
st̃: subitoq hȩc oĩa quȩ simulatoria s
dispensatoria. ac ꝑ hoc transitoria erañ.
disparuer̃t. Illa uͦ quȩ uera erant sed
latebant: caritas. pietas. benignitas ap¬
paruer̃t. Siqͥdem in religioso aĩo ur̃o
miscdia & ueritas obuiauer̾t sibi: & qr
nimirũ miscdia suꝑabundauit iudi¬
cio: iusticia & pax osculatȩ st̃. Nam

Expanded text:
itu, mox velut immemor pristinae calumniae, sed non amicitiae, consolatorem potius quam ultorem vos exhibuistis. Patrem quippe vos cognovistis, ut res exigebat, non judicem. Ideoque quod pietatis, quod charitatis est, ut vere filio pater impendere studuistis. Quid melius, quid laudabilius, quid vobis dignius agere poteratis? Sed quis hoc crederet? Vere nemo  in eo est . Ubi est nunc illa austeritas, illa severitas, illa indignatio, quae olim in illum lingua, vultus, oculi, terribiliter ostentare et intentare solebant? Ad unum nempe nuntium de morte filii, paterna viscera commota sunt; subitoque haec omnia, quae simulatoria, sed dispensatoria, ac per hoc transitoria erant, disparuerunt; illa vero quae vera erant, sed latebant, charitas, pietas, benignitas apparuerunt. Siquidem in religioso animo vestro misericordia et veritas obviaverunt sibi; et quia nimirum misericordia superabundavit judicio, justitia et pax osculatae sunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
siderent. Hic se discutiant. hic se dipui¬
dicent: cogitationib suis accusantib
siue defendentib. & qͥdem apud sp̾italẽ
qͥ oĩa diĩudicat: & ipse a nemine uidi¬
cat᷑. Quidnã uͦ maius aut minꝰ. suꝑiꝰ
an inferiꝰ. artius siue remissuis sit:
qͦd uidelicet reliquer̃t. an ad qͦd redi¬
ert̃: ego qͥdem haud temere diffinier̃ĩ:
ipsi uiderint. & hoc illis gregoruis.
Tibi uͦ pat̾ reuerende tã tuta certitu¬
dine qͣm nuda ueritate ego dixerim:
õino ñ expedire sp̃m uelle extinguere.
Noli inqͥt ꝓhibere eũ. qͥ potest bene fa¬
cere: si potes & ipse benefac. Gloriari
aut̾ magis oportet in ꝓfectib filioꝵ:
q̃m filiꝰ sapiens głia ẽ patͥs. Decetero
nemo mͥ molestus sit. qͦd iusticiã di ñ
abscondi in corde meo: nͥ qͦd minꝰ for¬
tasse ob uitandũ scandalũ qͣm debui

Expanded text:
siderent: hic se discutiant, hic se dijusiderent: hic se discutiant, hic se dijudicent, cogitationibus suis accusantibus sive defendentibus, et quidem apud spiritualem qui omnia dijudicat, et ipse a nemine judicatur. Quidnam vero majus aut minus, superius aut inferius, arctius sive remissius sit, quod videlicet reliquerunt, an ad quod redierunt; ego quidem haud temere definierim, ipsi viderint. Et hoc illis Gregorius. Tibi vero, pater reverende, tam tuta certitudine, quam nuda veritate ego dixerim, omnino non expedire spiritum velle exstinguere. Noli, inquit, prohibere eum qui potest bene facere; sed, si vales, et ipse bene fac . Gloriari autem magis oportet in profectibus filiorum, quoniam filius sapiens gloria est patris . De caetero nemo mihi molestus sit, quod justitiam Dei non abscondi in corde meo: nisi quod minus fortasse, ob vitandum scandalum, quam debui,
Abbreviated transcription (Latin):
libro pastorali. qͥsqͥs bonũ mais sub¬
ire inqͥt ꝓ̃posuit : bonũ minꝰ qͦd po¬
tuit sibi illicitũ fecit. Ad qͦd ꝓbandũ
subiecit testimoniũ de eugłio. dicens.
llemo mittens manũ suã ad aratrũ
& respiciens retro: aptus ẽ regno cȩ¬
loꝵ. & infert. Qui gͥ fortiori studio
intenderat. retro respicere conumn¬
cit᷑: si relictis bonis ampliorib ad mi¬
nima retorquet᷑. Item ipse in omelia
tercia suꝑ ierechielẽ. Sunt ñ muilli qͥ
bona quidem quȩ uouer̃t oꝑant᷑: atq
hec oꝑantes meliora deliberant:s re¬
tractantes meliora quȩ deliberauerant¬
ĩmutant. E qͥdem bona agunt quȩ cȩ¬
ꝑant: s a meliorib quȩ delib̾auerant
succũbunt. Hi nimirũ ante humana
iudicia stare uident᷑ in oꝑe: s ante
om̃ipotentis dei ocłos cecider̃t in deli¬
beratione. En specłm. In boc ñ uultũ
natiuitatis: s factũ reu̾siõnis suȩ con¬

Expanded text:
libro Pastorali: « Quisquis bonum majus sublibro Pastorali: « Quisquis bonum majus subire, » inquit, « proposuit, bonum minus, quod potuit, sibi illicitum fecit. » Ad quod probandum subjicit testimonium de Evangelio, dicens: Nemo ponens manum super aratrum et respiciens retro, aptus est regno coelorum . Qui igitur fortiori studio intenderat, retro conspicere convincitur, si, relictis bonis amplioribus, ad minima retorquetertia super Ezechielem: « Sunt nonnulli qui bona quidem, quae noverunt operantur; atque haec operantes meliora, quae deliberant, sed exspectantes meliora, quae deliberant, mutantur. Et quidem bona agunt quae coeperant; sed a melioribus, quae deliberaverant, succumbunt. Hi nimirum ante humana judicia stare videntur in opere; sed ante Dei omnipotentis oculos ceciderunt in deliberatione. » En speculum, in hoc non vultum nativitatis, 100 sed factum reversionis suae con
Abbreviated transcription (Latin):
euiꝰda monasterii eboracensis unde exie¬
Irat pͥor cũ aliquantis fr̃ib. xcini.
onsiliũ expetitis a me luteris
transmarinis : qͦd utinã ab alio potiꝰ
quesissetis. Coartor siqͥdem ẽ duob.
Si enĩ ñ respondero: taciturnitas con¬
tẽptũ qͦdã modo soñare uidebit᷑. Res¬
pondere aut̃ sine ꝑiculo me posse ñ
uideo: cũ qͥcqͥd respondero. necesse
sit aut scandalũ cuipiã generare:
aut reddere securũ quẽ quã plus qͣm
hortatu. Credimꝰ aut̃ ex do fuisse: qͦd
nec tantis potuit dissolui conatibus.
Credimꝰ hoc idem & ipsos sentire fr̃es.
qͥ nr̃m tantoꝑe de se ipsis consiliũ fla¬
gitant: credo remordente eos consci¬
entia. qͦd retro abierint. Alioqͥn beati
ꝓbant. Ceterũ qͥd faciã ut int̾rogatꝰ
nec silendo nec respondendo molestus
sim cuiqͣm: Ita fortassis expediar. si
misero eos qui me int̾rogant ad doc¬
tiorẽ: & cuiꝰ reuerentior sanctiorq
auctoritas sit. Sẽs papa gregoriꝰ in

Expanded text:
CUJUSDAM MONASTERII EBORACENSIS, UNDE EXIERAT PRIOR CUM ALIQUANTIS FRATRIBUS . 1. Consilium expetitis a me litteris transmarinis, quod utinam ab alio potius quaesissetis. Coarctor siquidem e duobus. Si enim non respondero, taciturnitas contemptum quodammodo sonare videbitur. Respondere autem sine periculo me posse non video, cum quidquid respondero, necesse sit aut scandalum cuipiam generare, aut reddere securum quemquam plus quam hortatu. Credimus autem ex Deo fuisse, quod nec tantis potuit dissolvi conatibus. Credimus hoc idem et ipsos sentire fratres, qui nostrum tantopere de se ipsis consilium flagitant, credo remordente eos conscientia quod retro abierint. Alioquin beatiprobant . Caeterum quid faciam, ut interrogatus nec silendo, nec respondendo molestus sim cuiquam? Ita fortassis expediar, si misero eos qui me interrogant, ad doctiorem, et cujus reverentior sanctiorque auctoritas sit. Sanctus papa Gregorius in
Abbreviated transcription (Latin):
nouit ipse quẽ timemꝰ in uob̃. S ut au¬
ddeã dũa caritas facit: qͥppe quȩ imꝑat
& uob̃̾. Pro eccła diuionensi rogatꝰ sus¬
cepi facere p̃cem: s qͥd potissimũ p̃cari
debeã. pene dubito. Nam sicut tẽptare
aliqͥd uł p̾ce uł p̃cio adu̾sus iusticiam
iniquũ ẽ: sic ꝓ iusticia multũ labora¬
re apud iusticiȩ amatorẽ suꝑfluum.
Nerũ &si nos qͥd oremꝰ sicut oportet
nescimꝰ: confidimꝰ tam̃ qͦd ur̃a benig¬
nitas p̃sertĩ in causa religiosoꝵ ociosa
ẽẽ ñ poterit. Etqͥdem sc̃itatis ur̃ȩ pru¬
dentia sollicitaq discussio qͥd inuentu¬
ra sit ego nescio: s hoc dico qͦd audiui
& frequent̾ audio. qr uidelicet longo
& inconcusso tenore fert᷑ diuionensis
ȩccła possedisse ea de quib adu̾sus eã
causant᷑ luxotienses: ita ut hi qui
uident᷑ antiquiores de uicinis mirent᷑¬
& indignent᷑ : nõuã ab ominantes calu¬

Expanded text:
ipse quem timemus in vobis. Sed ut audeam, domina charitas facit: quippe quae imperat et vobis. Pro Ecclesia Divionensi rogatus, suscepi facere precem; sed quid potissimum precari debeam, pene dubito. Nam sicut tentare aliquid vel prece vel pretio adversus justitiam iniquum est: sic pro justitia multum laborare apud justitiae amatorem superfluum. Verum etsi nos quid oremus, sicut oportet, nescimus, confidimus tamen qureligiosorum, otiosa esse non poterit. Et quidem sanctitatis vestrae prudentia sollicitaque discussio quid inventura sit, ego nescio; sed hoc dico quod audivi et frequenter audio, quia videlicet longo et inconcusso tenore fertur Divionensis Ecclesia possedisse ea, de quibus adversus eam causantur Luxovienses: ita ut hi qui videntur antiquiores de vicinis, mirentur et indignentur, novam abominantes calu
Abbreviated transcription (Latin):
tatio: si quominꝰ a uob̃ eũ exaudiri con-¬
tigerit. Nuntiũ in fine cõmendare
uolui: s satis eũ sũȩ honestatis cõmen¬
dant merita. p̃cipue q amor specialis
& fidelis deuotio. qua ipsũ uob̃ in he¬
ꝑ eũ tam familiaria scriberem. aa

Expanded text:
tatio, si quo minus a vobis eum exaudiri contatio, si quo minus a vobis eum exaudiri contigerit. Nuntium in fine commendare volui: sed satis eum suae honestatis commendant merita, praecipueque amor specialis et fidelis devotio, qua ipsum vobis firmiteper eum tam familiaria scriberem.
Abbreviated transcription (Latin):
placuisset discretioni: homo maiori
dignꝰ honore. debito ꝓpͥoq ñ pͥuaret᷑.
Treuerensẽ dico: quẽ & ab hoc & a ce¬
teris diocesis suȩ t̾minandis negociis
quasi suspectũ aut minꝰ exꝑtũ. ñ sine
murmure multoꝵ dđm timentiũ ex¬
clufistis. Credite fideli ur̃o: qi ꝓuinciȩ
illi quantũ cõꝑi õio ñ expedit. Hec
scribens p̃sumptionis metuerẽ notã:
si nescirẽ cui. & nescirer qͥ scribã. S
noui ingenitã mansuetudinẽ urãm:
noui & me notũ uob̃. E affectũ qͦ hec
audeã apud uos: dulcissime atq aman¬
tissime pat̾. Iterũ de treuerensi ut sci¬
atis qualit̾ nuntiũ eiꝰ suscipi oporteat
& uerba quȩ portat: dico uob̃ qͦd mag¬
nũ locũ tenet in regno illo uob̃ & ec¬
cłiȩ di. homo fidelis & constans: & nul¬
latenꝰ maliuolis & subu̾sorib assensũ e¬
p̃bens: a quib ñ deest ei frequens & sa¬
tis importuna tẽptatio. nec deerit insul¬

Expanded text:
placuisset discretioni, homo majori placuisset discretioni, homo majori dignus honore debito proprioque non privaretur? Treverensen dico, quem et ab hoc, et a caeteris dioecesis suae terminandis negotiis, quasi suspectum aut minus expertum, non sine murmure multorum Deum timentium exclusistis. Credite fideli vestro, quia provinciae illi, quantum comperi, omnino non expedit. 5. Haec scribens, praesumptionis metuerem notam, si nescirem cui, et nescirer qui scribam. Sed novi ingenitam mansuetudinem vestram: novi et me notum vobis, et affectum quo haec audeam apud vos, dulcissime atque amantissime Pater. Iterum de Treverensi, ut sciatis, qualiter nuntium ejus suscipi oporteat, et verba quae portat: dico vobis quod magnum locum tenet in regno illo, vobis et Ecclesiae Dei homo fidelis, et constans, et nullatenus malevolis et subversoribus assensum praebens, a quibus non deest ei frequens et satis importuna tentatio; nec deerit insul
Abbreviated transcription (Latin):
multis ꝓbatus. eccłiȩ testimonio fidelis
inuentus ẽ. Alioqͥn uidete qͥd illis ep̃a¬
tib faciatis. mẽtensi scilicet atq tullen¬
si: qr ut uerũ fatear uident᷑ ẽẽ absq
ep̃is. E utinã absq tr̃rannis. Tales cũ
defensant᷑. sustentant᷑. honorant᷑. fouen¬
tur: mirant᷑ nimirũ & scandalirant᷑
multi: qͥ illa in morib & uita eoꝵ cer¬
tissime seiunt: quȩ magis ẽẽnt ñ dico
in ep̃is. s etiã in quib libet scłaribus
damnanda penĩtus & eocecranda. Quȩ
qͥdem & me scribere puduit: nec uos
decuisset audire. Esto qͦd nemine accu¬
sante ñ possint deponi: nunqͥd tam̃
qͦs passim accusat fama. apłicȩ sedis
honestatis obtinuit metensis. ut & ele¬
ctio facta a canonicis ad nutũ eiꝰ una
cũ ȩccłiȩ lib̾tate casset᷑ : & pͥmiceriꝰ ad
consiliũ eiꝰ coñtra illiꝰ eccłe pͥulegia
eligat᷑: Quã iustiꝰ honestiꝰq si ur̃e

Expanded text:
multis probatus, Ecclesiae testimonio fidelis multis probatus, Ecclesiae testimonio fidelis inventus est. Alioquin videte quid illis episcopatibus faciatis, Metensi scilicet atque Tullensi; quia, ut verum fatear, videntur esse absque episcopis: et utinam absque tyrannis. Tales cum defensantur, sustentantur, honorantur, foventur; mirantur nimirum et scandalizantur multi, qui illa in moribus et vita eorum certissime sciunt, quae magis essent, non dico in episcopis, sed etiam in quibuslibet saecularibus damnanda penitus et exsecranda: quae quidem et me scribere puduit, nec vos decuisset audire. Esto quod nemine accusante non possint deponi: nunquid tamen quos passim accusat fama, apostolicae Sehonestatis, obtinuit Metensis ut et electio facta a canonicis, ad nutum ejus una cum Ecclesiae libertate cassetur, et primicerius ad consilium ejus contra illius Ecclesiae privilegia eligatur ? Quam justius honestiusque, si vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
ut arunt roboratũ: rursũ ueniat in ius.
reuocet᷑ in discussionẽ: Siqͥdem & duo il¬
la supra memorata ꝑ uos nichilominus
sancita: ꝑ uos & conuulsa dicunt᷑. Tali¬
bus hostiis ñ ꝓmeret᷑ ds: heu ñ placat᷑
ira: ñ conciliat᷑ gr̃a: ñ ꝓuocat᷑ miscłia.¬
ꝓhis atq similib necdũ au̾tit᷑ furor
dñi. s adhuc brachiũ eiꝰ ex̃tentũ: & uir¬
ga illa apud ieremiã uigilans suꝑ pec¬
cata nr̃a. E qͥdem iratus ẽ ds scismaticis :
s catholicis nequaꝗͣ ꝓpitiꝰ. Eccłia quoq
ep̃i & cleric̃oꝵ contentione ꝑiclitatur.
Suꝑ quo qͥd decernere uob placuerit
ũos scitis: s pax nondũ ẽ: nec ꝓxime
futura sꝑat᷑. Ego ut qͦd suꝑ his meȩ
uisum ẽ parũitati ñ taceã: & hoc et
duo illa alia tullense dico aut uirdu¬
nense terminanda negocia securius
metr̃opolitano atq conuenientiꝰ posse
c̃omitti putarĩ: qͥ & oĩa nouit. & in

Expanded text:
ut aiunt, roboratum, rursum veniat in jus, ut aiunt, roboratum, rursum veniat in jus, revocetur in discussionem? siquidem et duo illa supra memorata, per vos nihilominus sancita, per vos et convulsa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! non placatur ira, non conciliatur gratia, non provocatur miserihis atque similibus necdum avertitur furor Domini; sed adhuc brachium ejus extentum, et virga illa apud Jeremiam vigilans super peccata nostra. 3. Et quidem iratus est Deus schismaticis: sed catholicis nequaquam propitius. Ecclesia quoque  clericorum contentione periclitatur. Super quo quid decernere vobis placuerit, vos scitis: sed pax nondum est, nec proxime futura speratur. Ego ut quod super his meae visum est parvitati, non taceam et hoc, et duo illa alia, Tullense dico ac Virdunense, terminanda negotia securius metropolitano, atque convenientius posse committi putaverim, qui et omnia novit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq plurimũ derogat᷑ auctoritati.
Ipsi st̃ enĩ qͥ honorẽ ur̃m relant: qui
itr̃a ꝓ pace & exxaltatione laborant:
fidelit̃ qͥdem. s uereor ne mefficacit̾.
Qͥd uob̾ uires minintis: qͥd robur ue¬
strũ depͥmitis: Quousq retunditis ar¬
ma fillelia militantia uob̃: humiliatis
corlua erecta ur̃ȩ uirtutis & salutis:
Plorans plorat desolationẽ suã apud
tullũ eccłia sc̃i gengulfi: nec ẽ qͥ conso¬
let᷑ eã. Quis enĩ se opponat brachio ex¬
celso: torrentis impetui: sũmȩ arbitͥo
potestatis : e andẽ se sustinere beatus
paulus uolentiã apud uurdunũ con¬
querit᷑. archiep̃o iam ñ ualente eũ de¬
fendere ab insania monachoꝵ: quippe
apłicis sustentationib ampliꝰ conforta¬
ta: quasi ñ satis ꝑ se insanirent. Qͥa
queso nouȩ rationis tandẽ inuentũ est.
ut qͦd semel bonȩ famȩ & uitȩ canonicis
tione concessũ. sedõ cõnfirmatũ. tercio

Expanded text:
que plurimum derogatur auctoritati. que plurimum derogatur auctoritati. 2. Ipsi sunt enim qui honorem vestrum zelant, qui vestra pro pace et exaltatione laborant fideliter quidem, sed vereor ne inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis cornua erecta vestrae virtutis et salutis? Plorans plorat desolationem suam apud Tullum Ecclesia sancti Gengulfi; nec est qui consoletur eam. Quis enim se opponat brachio excelso, torrentis impetui, summae arbitrio 175 potestatis? Eamdem se sustinere Beatus Paulus violentiam apud Virdunum conqueritur, archiepiscopo jam non valente eum defendere ab insania monachorum, quippe apostolicis sustentationibus amplius confortata, quasi non satis per se insanirent. Quid, quaeso, novae rationis tandem inventum est, ut quod semel bonae famae et vitae canonicis confirmatum, tertio,
Abbreviated transcription (Latin):
gnatorib aꝑite. Hoc siqͥdem acceptũ
erit do & grãtũ hõib: si fouetis eos qͥ
suas aĩas ꝓ fr̃ib posuer̃t. De loco autẽ
ad quẽ nos inuitatis: frat̾ andreas di
statintis. Quiq flagitiosi & contentiosi
de ppło siue de clerõ. aut etiã ex monaste¬
riis pulsati currunt ad uos: redeuntes
iactant & gestiunt se obtinuisse tutores:
qͦs magis ultores sensisse debuerant. An
ñ gladius fĩnees ꝓmptissime atq iustissi¬
me eductus fuerat ad condemnandũ
incestuosũ concubitũ drogonis & mił:
S confusus atq retusus abiit retrorsũ:
scuto nĩmirũ apłicȩ defensionis opposi¬
to. ꝓhpudor qͦs cachinnos res ista mo¬
uit & mouet ȩccłiȩ inimicis: eisq etiã
ipsis quoꝵ fortasse metu aut fauore a
recto tramite abducti sumꝰ. Amici con¬
fundunt᷑: fidelib insultat᷑: ep̃i ubiq
in oppbriũ ueñiunt & contẽptũ: quoꝵ
dũ recta iudicia contemnunt᷑: ur̃ȩ

Expanded text:
gnatoribus aperite. Hoc siquidem acceptum gnatoribus aperite. Hoc siquidem acceptum erit Deo et gratum hominibus, si fovetis eos, qui suas animas pro fratribus posuerunt. De loco autem ad quem nos invitatis, frater Andreas dicstatuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis pulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissime eductus fuerat ad condemnandum incestuosum concubitum Drogonis et Milis? Sed confusus atque retusus abiit retrorsum, scuto nimirum apostolicae defensionis opposito. Proh pudor! quos cachinnos res ista movit et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam ipsis, quorum fortasse metu aut favore a recto tramite abducti sumus! Amici confunduntur, fidelibus insultatur, episcopi ubique in opprobrium veniunt et contemptum: quorum dum recta judicia con
Abbreviated transcription (Latin):
atriarehalib scriptis sepius ui¬
sitatus ingratus iã uidebor:
si ñ rescripsero. At si saluto eu̾
qͥ me salutauit: qͥd ampliꝰ feci: tu enĩ
me p̃uenisti in benedictionib dulce¬
dinis: tu me prior dignatꝰ es tius tͣns¬
marĩnis epłis uisitare : tu mͥ pͥmas
humilitatis caritãtisq p̃ripuisti par¬
tes. Qͥd condignũ iã referã: Nichil mͥ
deniq reliqͥsti qͦd pari queã repende¬
re ũice: qͥ etiã de thesauro scłoꝵ mͥ
imꝑtire eurasti: id est de ligno dñi.
Qͥa tam̃: Debeo ne omittere qͦd possũ:
q̃m qͦd debeo minime possũ: affectũ
saltẽ uoluntatẽq aꝑio rescribendo
dũtaxat atq resalutando: qͥd solũ
interĩ ꝑ tot utiq spacia t̾rȩ & maris
licet. Ostendã aut̃ si unqͣm acceꝑo tẽ¬
pus: me nequaqͣm diligere uerbo siue
lingua: s oꝑe ꝙ ueritate. Suꝑ milites
tẽpli ponite queso ocłõs ur̃os: & tante
pietatis uiscera tã strenuis eccłe ꝓpũ¬

Expanded text:
atriarchalibus scriptis saepius visitatus, ingratus jam videbor, si non rescripsero. At si saluto eum qui me salutavit, quid amplius feci? Tu enim me praevenisti in benedictionibus dulcedinis; tu me prior dignatus es tuis transmarinis epistolis visitare, tu mihi primas humilitatis charitatisque praeripuisti partes. Quid condignum jam referam? Nihil mihi denique reliquisti, quod pari queam rependere vice: qui etiam dtire curasti, id est, de ligno Domini. Quid tamen? debeone omittere quod possum, quoniam quod debeo minime possum? Affectum saltem voluntatemque aperio, rescribendo duntaxat atque resalutando, quod solum interim per tot utique spatia terrae et maris licet. Ostendam autem, si unquam accepero tempus, me nequaquam diligere verbo sive lingua, sed opere et veritate. Super milites Templi ponite, quaeso, oculos vestros, et tantae pietatis viscera tam strenuis Ecclesiae propu